open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Entoloma scabrosum

**Entoloma scabrosum** *Entolomataceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Rhodophyllus scabrosus*, *Leptonia scabrosus*

## Deskribapena 
**Kapela:** 4,5 eta 5,7 cm bitarteko diametrokoa, lau-ganbila, eta laster gorantz biribildua, ertz flexuoso-lobatua, arre-sepia-horixka, ildaskatua gardentasunagatik hezetasunean, arre-grisa; erdigunea ezkatatsua, ezkatatxo zentrokideekin.

**Orriak:** Zabal, lodiak, itsatsiak, akutuak, zuri zikin kolorekoak, gero arre-arrosakara-izokin kolorekoak, ertza kolore berekoa.

**Hanka:** 6,5 eta 9 cm bitarteko garaierakoa eta 0,3 eta 0,6 cm bitarteko diametrokoa, fusiformea, flexuoso-lautua, muindun-barrubetea, gris-glauko-urdinxka kolorekoa, estriolatu finarekin.

**Haragia:** Oso mehea, baina nahikoa zaila, arrexkarako joerarekin, ia usaingabea.

**Etimologia:** *Scabrosus* epitetoa latinetik dator, zimurtsua esan nahi duen “scabrosus” hitzetik. Kapelaren itxuragatik.

## Jangarritasuna 
Ez du interes gastronomikorik.

== Sasoia eta lekua
Espezie oso arraroa. Hostozabalen baso itzaltsu eta hezeetan.

### Banaketa eremua 
Ameriketako Estatu Batuak, Europa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rhytisma acerinum

***Rhytisma acerinum*** *Rhytismataceae* familiako onddo espezie bat da. Onddo fitopatogeno hau nahiko arrunta da Europako eta AEBetako astigarren hostoetan, bereziki astigar zorrotz eta astigar zuri hostoetan, non gaixotasun kriptogamikoa eragiten duen. Sintomak udaren amaieratik udazkenean hostoak erori arte ikus daitezke, baina fase sexuatua udaberrian izaten da, lurrera eroritako hosto hilen gainean. 

Hiriko, industriako eta errepideko zirkulazioak eragindako kutsadura atmosferikoaren bioadierazle fidagarria da: zenbat eta orban gutxiago izan, orduan eta sufre dioxido eta metal astun gehiago agertuko dira.

Sinonimoak: *Mucor granulosus*, *Xyloma acerinum*, *Xyloma gyrans*, *Cryptosporium acerinum*.

## Deskribapena 
Phacidiaceae ordenako ascomiceto bat da, ostalari hostoa markatzen duen 2 cm arteko estroma gutxi-asko zirkularra (astigar hostoetan hazten da), erliebe gutxiko orban beltz distiratsuak, irekiak luzetarako arraildurekin.

Fitxategi:Rhytisma acerinum1.jpg|Lurrean usteltzen ari diren hostoetan, neguaren irteeran, askopioak sortzen dira.
Fitxategi:Rhytisma acerinum a1.jpg|Askokarpak.
Fitxategi:Rhytisma acerinum (43332408704).jpg|Orratz-formako askosporak.
Fitxategi:pigilaik1.jpg|Askosporen infekzioaren udaberriko hasiera. Orban horiak baino ez dira ikusten.
Fitxategi:Rhytisma acerinum 145543526.jpg|Stroma garatzen hastea.
Fitxategi:Rhytisma acerinum on Acer platanoides.jpg|Orban beltzaren garapena.
Fitxategi:Ruhland, westlicher Bahndammweg, Ahorn-Runzelschorf an Spitzahorn, Spätsommer, 03.jpg|Erdiko orbana handitzea eta aureola horia pixkanaka galtzea.
Fitxategi:RhytismaAcerinumDetailU.jpg|Estadioa, uda amaieran. aureola horia ez da ia ikusten.
Fitxategi:GT Tar-Spot Fungus Rhytisma acerinum on Sycamore.jpg|Stroma guztiz garatuak.
Fitxategi:Rhytisma acerinum 155807972.jpg|Udazkeneko fasea, lurrera eroritako hostoak.
Fitxategi:Leaves fungus bosnia.jpg|Hostoak galtzea.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Europa, Errusia, Kaukasia, Himalaiako eremua, Uzbekistan, Japonia, Txina, Indonesia, Hegoafrika.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Industria eta enpresarako goi-mailako informatika eskola nazionala

**Industria eta Enpresarako Informatika Goi Eskola Nazionala** (ENSIIE, lehen Enpresaren Informatika Institutua, IIE) Frantziako 204 ingeniaritza-eskoletako bat da  eta 2020ko irailaren 1ean ingeniaritza-gradua emateko akreditazioa lortu zuen.

1968an sortua, Evryn dago, Essonne departamenduan. Goi Mailako Hezkuntza eta Ikerketa Ministerioaren menpe dago. 2016az geroztik, Mines-Telecom  lehiaketaren arabera jasotzen ditu ikasleak.

Eskola Handien Konferentziako (CGE) kidea da, eta Paris-Saclay Unibertsitatearekin eta Mines-Telekom Institutuarekin  lotuta dago.

ENSIIE Frantziako informatika eskola zaharrenetako bat da. Informatika - matematika - enpresa-antolaketa eta finantzak triptikoaren inguruko hezkuntza tekniko eta zientifikoa eskaintzen du, enpresaren munduarekiko hurbiltasuna mantenduz.

ENSIIEk, hasierako prestakuntzaz gain, ingeniarien etengabeko prestakuntza eskaintzen du (ingeniari prestakuntza elkartean) FIP txandakako bi urtetan, informatikan gutxienez hiru urteko esperientzia duten eta batxilergoko diploma+2 duten langileei irekia. ENSIIEk txandakako ingeniari formakuntza ere eskaintzen du, hiru urteko iraupenekoa eta bereziki IUTtik datozen ikasleei zuzendua.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* René Harluxet

## Kanpo estekak
San Pedro katedrala (Lieja)

**San Pedro katedrala**, antzina **San Pedro kolegiata**, , Belgikako Lieja hirian dagoen katedral katoliko bat da, Valonia eskualdean.

X. mendean sortua izan zen eta XIII. eta XV. mendeen artean berreraikia. XIX. mendean zaharberritua izan zen.
Justus Weigand

**Justus Weigand** (2000ko apirilaren 20a) Alemaniakobelar-hockey jokalaria da eta aurrelari bezala jokatzen du Mannheimer HC eta Alemaniako talde nazionalarentzat. 

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Marco Miltkau

**Marco Miltkau** (1990eko abuztuaren 18a) belar-hockeyko jokalari alemaniarra da, eta aurrelari gisa jokatzen du Klein Zwitserland klub herbeherean eta Alemaniako talde nazionalean. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina lortu zuen.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Martin Zwicker

**Martin Detlef Zwicker** (1987ko otsailaren 27a) Alemaniako belar-hockey jokalaria da, eta erdilari edo aurrelari gisa jokatzen du Berliner HC eta Alemaniako talde nazionalean. Brontzezko domina lortu zuen 2016 Udako Olinpiar Jokoetan eta 

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Hannes Müller

**Hannes Wulf Müller** (2000ko maiatzaren 18a) belar-hockeyko jokalari alemaniarra da. 

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Maurice Dufrasne estadioa

**Maurice Dufrasne estadioa**, Belgikako Lieja hirian dagoen futbol estadio bat da. Standard Liège taldearen jokalekua da.

1909an eraikia izan zen eta 2012an UEFA Euro 2000 txapelketaren jokalekuetako bat izateko zaharberritua. 30.123 lagunentzako edukiera du.
Moritz Ludwig

**Moritz Ludwig** (2001eko irailaren 14a) belar-hockeyko jokalari alemaniarra da. Alemania ordezkatu zuen 2024ko Udako Olinpiadetan eta zilarrezko domina irabazi zuen.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Jean Danneberg

**Jean-Paul Danneberg** (2002ko azaroaren 8a) alemaniar belar-hockey jokalaria da eta Bundesligako Rot-Weiss Köln klubean eta Alemaniako talde nazionalean jokatzen du atezain gisa. Alemania ordezkatu zuen 2024ko Udako Olinpiadetan zilarrezko domina lortuz.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
István Juhász

**István Juhász** (Budapest, 1945eko uztailaren 17a – *ibidem*, 2024ko irailaren 16a) hungariar futbolaria izan zen, erdilari postuan aritzen zena.

Hungariako Ferencvárosi TC taldean jokatu zuen 1963 eta 1976 artean eta ondoren San Diegon jokatu zuen 1979 arte. Erretiratu ondoren, hainbat hamarkadatan Estatu Batuetan bizi izan zen eta gero Hungariara itzuli zen.

1969 eta 1974 artean 23 partida jokatu zituen Hungariako futbol selekzio nazionalarekin. 1968ko Udako Olinpiar Jokoetan urrezko domina lortu zuen eta 1972ko Europako Futbol Txapelketan ere parte hartu zuen.
Zopheridae

**Zopheridae** kakalardoen taldeko familia bat da 1.700 espezie inguru dituena, 190 generotan banatuta.

Talde honetako kakalardoen fosilik zaharrenak Kretazeo Berantiarrekoak dira, *Paleoendeitoma* eta *Cretomysteria* familiak.

## Ezaugarri orokorrak 
Helduak zein beldarrak usteltzen ari den zuraz edo enbor usteletan dauden onddoetaz elikatzen dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
René Harluxet

**Rene Harluxet** (Ahatsa, Nafarroa Beherea, 1953) informatika-ingeniaria, eta euskarazko informatikan aitzindaria.  Evryko Goi-Mailako Informatika Eskolan ingeniaritza ikasi zuen, eta gero zuzendari teknikoa izan da Informatika-enpresetan, irakasle Deustuko Unibertsitatean (1996-2000) eta Bidarteko ESTIA Eskolan (2005etik). Kontsultore moduan ("consultant") moduan aritzen da (LKS zerbitzu-kooperatiban 2003tik eta METIS SAS enpresan 2017tik). 

## Ikasketak 
Ahatsako Arrokigaraia izeneko etxean sortu zen eta lau haurrideko familia bateko bigarrena izan zen. 10 urtetan (1963an), herriko eskola publikoa utzi, Biarritzeko kolegio-lizeoan sartu eta bere batxilergoa han ukan zuen 1970ean. 1970-1972 urteetan, Pauen *Maths sup-Maths spé* matematika-ikasketak egin ondoan, CNAM-eko Enpresa-Informatikaren Institutuan segitu zuen Paris 3 unibertsitatean (geroztik, industria eta enpresarako goi-mailako informatika eskola nazionala bilakatu dena eta Essonne departamenduko Evry hirian kokatua dena). Hurrengo urtean beste artikulu bat idatzi zuen Elhuyar aldizkarian konputagailuen memoriari buruz. Euskal komunitate zientifikoaren Inguma datu-basean Harluxeten 4 ekarpen bildu dira.
erdian|thumb|380x380px|"Ordinatorearen memoria" artikuluaren lehen eta azken orriak- Rene Haluxet, Elhuyar txikia aldizkaria, 1978

## Errekonozimenduak 
* 2012: Ibilaldian omendua teknologia berrietan euskara sartzeko egindako lanengatik beste hauekin batera: Lapurdiko Harluxetar lehengusu ingeniariak: Klaudio Harluxet eta René Harluxet; Aurki, Sustatu, Codesyntax: Luistxo Fernandez). UEUko Informatika saila: Olatz Arbelaitz; EHUko Donostiako Informatika Fakultatea: Iñaki Alegria eta Kepa Sarasola; EHUko Aholab Taldea: Inma Hernaez; puntueus: Iratxe Esnaola; kaixo.com: Aitor Lopez de Aberasturi; Erentzun ikastola: Fultxo Crespo; Hachtibista, sare sozialak: Gorka Julio; Euskal Jakintza: Maite Goñi.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Klaudio Harluxet

## Kanpo estekak 
* «René Harlouchet» Linkedin sare profesionalean.
*  Rene Harluxet LKSko arduradun Teknologikoa - Euskara Teknologia Berrietan bideoa 2012ko Ibilaldian omendu guztien iritzi eta esperientziekin.
*  René Harlouchet: aurkezpena. Ahatsa 1950 urteetan.     0:01:57   Rene Harluxet - mintzoak.eus - Euskal Kultur Erakundea
*  Baserriko lanak. Ahatsako eskola (1958-1963).     0:01:18   Rene Harluxet - mintzoak.eus - Euskal Kultur Erakundea
*  Biarritzeko kolegio-lizeo publikoan (1963-1970)     0:01:48   Rene Harluxet - mintzoak.eus - Euskal Kultur Erakundea
*  68ko maiatza     0:00:54   Rene Harluxet - mintzoak.eus - Euskal Kultur Erakundea
*  Informatika Euskal Herrian: 1970 urteetan isilpeko lan sektorea     0:01:00   Rene Harluxet - mintzoak.eus - Euskal Kultur Erakundea
*  Ibilbide profesionala: SETI S.A. sozietatea "Sociedad de Estudios del Territorio y Ingenieria" (1975-1979)     0:02:16   Rene Harluxet - mintzoak.eus - Euskal Kultur Erakundea
*  Informatika Euskal Herrian: garapen handia (1970-2010)     0:02:24   Rene Harluxet - mintzoak.eus - Euskal Kultur Erakundea
Christopher Rühr

**Jan Christopher Rühr** (1993ko abenduaren 19a) Rot-Weiss Köln eta Alemaniako talde nazionalean belar-hockey-eko jokalari alemaniarra da. 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan brontzea lortu zuen eta 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarra irabazi zuen.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Kurdistan Hewler Unibertsitatea

thumb|250px|Bilera bat UHKn.

**Kurdistan Hewler Unibertsitatea** Arbilen (kurderaz: Hewlêr) dagoen hezkuntza-erakundea da, Irak iparraldeko Kurdistan eskualdean. UKH Irakeko Kurdistanen ireki zen bosgarren unibertsitate publikoa izan zen. 2006an ireki zen.

Unibertsitatea ekimen berri bat da Kurdistango eskualde federalean, Iraken, Kurdistango Eskualdeko Gobernuak (GRK) finantzatuta.
Errektore sortzailea Abbas Vali izan zen, ondoren Robin Brimms, Serwan Baban eta gero Sherzad Al-Najjar (errektoreorde gisa).

Irakasteko eta ikertzeko bidea ingelesa da, eta bertako langile gehienak nazioartean ezagunak diren akademikoak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Kurdistan Hewler Unibertsitatearen webgune ofiziala.
Gabriela Lorente Sáenz

**Gabriela Lorente Sáenz** (Calahorra, Errioxa, 1878 - Azkoien, Nafarroa Garaia, 1936ko abuztuaren 29a) 58 urteko etxekoandrea izan zen, 5 seme-alaba izan zituen. Espainiako 36ko Gerran fusilatu zuten.

## Bizitza 
Julio Lafuente Saénz-ekin zegoen ezkonduta eta bost seme-alaba izan zituzten: Carmen, María, Gregorio, José eta izenik ez dakigun bosgarren bat. Gabriela eta Julioren etxeko balkoia eta leihoak klabelin gorriz apainduta egoten omen ziren beti, etxe aurretik pasatzen ziren auzotar eta gainontzekoentzat arreta erakarriz.

### Atxilotzea 
Senarra atxilo zeramatenean hauxe esan zien faxistei: "Enborra daramazue, baina adarrak hemen geratzen dira". Handik egun gutxira, ordea, Gabrielaren eta gainontzeko adarren bila itzuli ziren eta atxilotu egin zituzten.

### Familiak jasandako errepresioa 
Gabrielaren senarra, Julio Lafuente, fusilatu egin zuten, baita seme Jose ere. Seme Gregoriok errepresaliak jasan zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Audi Q2

**Audi Q2** Alemaniako Audi markako B segmentuko lur orotako ibilgailua da. 2016ko martxoan aurkeztu zuten jendaurrean Genevako Nazioarteko Automobil Erakusketan, eta 2016 amaieran jarri zuten salgai.

Modeloak MQB plataforma erabiltzen du, Volkswagen taldeko zeharkako motorreko beste modelo batzuek erabiltzen dutena. Bost plaza ditu, eta bost ateko karrozeria.

Q2a Audik merkaturatutako laugarren lur orotako ibilgailua da, guztietan txikiena izanik. Marka alemaniarrak modelo berriaren lerroak aurreratzen zituzten lur orotako ibilgailuaren prototipoak erakutsi zituen, Parisko 2012ko Automobil Erakusketan aurkeztutako *Audi Crosslane Coupé* bezala.

Behin betiko ereduak Q1 izendapena jasoko zuela uste zen, baina izena erabiltzeko lizentzia arazoak izan ziren, gaur egun Fiat taldearen jabetzakoa dena, eta, azkenean, Q2 izena hartu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Yenesi

**Yenesi** (Aviles, 2000ko azaroaren 18a) abeslari eta artista asturiarra da.

## Bizitza eta karrera artistikoa 
Yenesi Avilesen jaio arren, San Juan de la Arenan hazi izan zen. Txikia zelarik, Eivissako portutik dragak desfilatzen ikusita drag artea deskubritu zuen. Geroago, 14 urterekin, RuPaul's Drag Race *reality* show-aren bitartez, bere pertsonaia deskubritzen hasi zen.

2022an, makillaje sinplea erabiliz imitazioak egiten zituen bideo batzuei esker, ospea irabazi zuen Twitter sare sozialean. Geroago birala egin zen kutsu satirikoko beste bideo batekin. Ordutik, artistak eragin handia izan du sareetan, eta hainbat pertsona ezagunekin harremandu da; Samantha Hudsonekin, esaterako (haren «ama drag» dena).

2023ko uztailetik Prime Video-ko *Las Moderadoras* programan parte hartzen du, Esty Quesada Barakaldarrarekin batera. 2024ko apirilaren 1ean Atresmediak Javier Ferreirok sortutako eta Javier Calvok eta Javier Ambrossik ekoitzitako *Mariliendre* websailaren aktore banaketan parte hartuko zuela iragarri zuen.

## Musika ibilbidea 
Yenesik 100.000 erreprodukzio baino gehiago dituzten bost abesti ditu Spotify bezalako plataformetan.

### Singleak 
## Filmografia 
### Programak 
## Podcast-ak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Petra Barnés González

**Petra Barnés González** (Madril, 1908ko apirilaren 9a - 1992) Espainiako aitzindarietako bat izan zen kimikaren arloan. Fisika eta Kimikako Institutu Nazionaleko laborategian lan egiteko hautatu zuten, Zilar Aroan.

## Biografia 
Petra Barnesek hiru ahizpa izan zituen (Dorotea, Adela eta Angela), eta hiru neba (Urbano, Franciso eta Juan). Bere gurasoak, Dorotea González eta Francisco Barnés Salinas, instituzionistak zirenak, alabek semeek bezala ikas zezaten saiatu ziren. Aita Institutu-Eskolako Historiako katedraduna izan zen, diputatua 1931n eta Instrukzio Publiko eta Arte Ederretako ministroa 1933an, Manuel Azañaren gobernuarekin, eta ondoren, 1936an, Santiago Casares Quirogaren lehenengo eta José Giralen gobernuarekin ondoren.

### Barnés ahizpak 
thumb|Teresa Salazar eta Barnés ahizpen doktoretza eta lizentziatura sarien berri eman zuen El Heraldok
Lau ahizpek unibertsitate ikasketak egin zituzten: Dorotea eta Adela kimikan lizentziatu ziren, Petra farmazian eta Angela arabiar filologian.

Petra Institutu-Eskolako ikaslea izan zen bigarren hezkuntzako hirugarren mailatik. Farmaziako ikasketak egin zituen, eta 1932an lizentziatu zen, lizentziatura sari bereziarekin. Horren berri eman zen prentsan. Petra Institutu Eskolako irakasle arduraduna izan zen 1931tik 1933ra. Unibertsitate Zentraleko lana eta Fisika eta Kimikako Institutu Nazionaleko laborategikoa uztartu zituen.

#### Angela Barnés González 
Ángela Barnés González ( Ávila, 1913 - Sanlúcar de Barrameda. 2010eko abuztuaren 12a) filologia arabiarreko lizentziaturan aparteko saria lortu zuen 1932an. 1933ko Mediterraneoan zeharreko unibertsitateko gurutzaldian parte hartu zuen. 1936ko maiatzaren 30ean doktore-tesia defendatu zuen. Gerrak bere karrera eten zuen. 

### Erbestea 
Espainiako gerra zibilak eta diktadura frankistak erbestera joatera behartu zuen Petra, eta Mexiko aukeratu zuen bizilekutzat. 1939an iritsi zen bertara, Francisco Giral senarrarekin eta Ángela eta Francisco Giral Barnés seme-alabekin. Bere sarrera-fitxan farmazialaria eta irakaslea zela jasotzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Azitretina

**Azitretina** konposatu organiko aromatikoa da, C21H26O3 formula duena, azido karboxilikoen familiako eta. bigarren belaunadiko erretinoidea. Solido kristalino berde-horixla da.

## Erabilera 
Azitretina, psoriasi erresistente larriaren tratamenduan erabiltzen da. Arazo eta albo-ondorio larriak eragin ditzakeenez, beste tratamendu batzuei erantzun ez dieten psoriasi-kasu oso larrietan erabiltzen da. Transkripzio genikoa arautzen duten hartzaile nuklearrekin bat egiten du. Keratinozitoak bereiztea eragiten dute, eta hiperplasia epidermikoa murrizten dute; ondorioz, ugalketa zelularra moteltzen da. Azitretina oso erraz xurgatzen da, eta zabal banatzen da ahotik hartu ondoren. Efektu terapeutikoa bi edo lau aste edo gehiago igaro ondoren gertatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gonzalo Peillat

**Gonzalo Peillat** (1992ko abuztuaren 12a) belar-hockey jokalaria da. Argentinan jaioa, Alemania ordezkatzen du nazioartean 2022tik aurrera. Aurretik, bere jaioterrirako talde nazionalean jokatu zuen. 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan urrea irabazi zuen Argentinako selekzioarekin eta 2024ean zilarra irabazi zuen Alemania ordezkatuz.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Barkin

**Barkin** euskal abizen bat da. Gaztelaniaz **Barquín** grafiarekin idazten da, eta batez ere hala barreiatua dago munduan zehar.

## Jatorria 
Barkin abizena Bizkaikoa da jatorriz, oso zabaldua probintzia horretan eta Kantabriako autonomia-erkidegoan. Espainiako eta Latinoamerikako beste eremu batzuetan ere badago, batez ere *Barquín* gisa idatzita.

## Pertsonen deitura 
### Euskal herritarrak 
* Amelia Barquín López, unibertsitateko irakasle bizkaitarra.
* German Barkin Gonzalez, arrantzalea eta traineru estropadetako patroia.
* Fernando Barkin (✝1999), Arizko parrokoa.
* Jon Barkin, Hartz musika taldeko kide ohia.
* Josu Barkin, Solokoetxeko Bizinahi taldeko dantzari, eta Begoñako Bego-oña taldeko maisua

### Beste leku batzuetakoak 
* Celia Barquín Arozamena, (1996-2018), golf-jokalari espainiarra.
* Ramón Barquín López, (1914-2008), militar kubatarra.
* Susanna Barquín i Castany, idazlea eta kazetaria katalanez.
* Francisco Bilbao Barquín, (1823-1865), politikari txiletarra.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Etretinato

**Etretinatoa** konposatu organiko aromatikoa da, C23H30O3 formula duena. Azitretinaren ester etilikoa da eta ondorioz bigarren belaunadiko erretinoidea. Solido kristalinoa da.

## Erabilera 
Psoriasi larriak tratatzeko erabili den botika da. Hoffmann-La Roche etxeak garatu zuen eta 1986an FDAk erabilera baimendu zuen. Osasun ondorioak dituenez, jaioberriengan eragin kaltegarriak izan ditzakeelako, merkaturatzeari utzi zitzaion 1986an Kanadan eta 1998 AEBtan.

Etretinatoaren ordez, azitretina, bere azido karboxilikoa, usatzen da egun.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ou Zixia

**Ou Zixia** (1995eko irailaren 24a) Txinako belar-hockey jokalaria da.

2016ko eta 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan Txinako emakumeen belar-hockeyko talde nazionalean lehiatu zuen. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina lortu zuen.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Gu Bingfeng

**Gu Bingfeng** (1994ko urtarrilaren 25a) hockey jokalari txinatarra da. 

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Yang Liu (belar-hockey jokalaria)

**Yang Liu** (1998ko irailaren 1a) hockey jokalari txinatarra da. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarra lortu zuen.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Zhang Ying (belar-hockey jokalaria)

**Zhang Ying** (1998ko abuztuaren 29a) Txinako belar-hockey jokalaria da. 2020ko Udako Olinpir Jokoetan hartu zuen parte. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarra lortu zuen.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Chen Yi (belar-hockey jokalaria)

**Chen Yi** (1997ko urtarrilaren 28a) hockeyko jokalari txinatarra da Txinako talde nazionalean 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan jhartu zuen parte. 2024an zilarrezko domina lortu zuen Parisen.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Li Hong (belar-hockey jokalaria)

**Li Hong** (1999ko maiatzaren 31a) Txinako belar-hockey jokalaria da, eta erdilari gisa jokatzen du. 

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Dan Wen

**Dan Wen** (1999ko ekainaren 14a) Txinako belar-hockey jokalaria da, eta erdilari gisa jokatzen du. 

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Fan Yunxia

**Fan Yunxia** (2002ko abenduaren 7a) Txinako belar-hockey jokalaria da. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina bat irabazita.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Chen Yang (belar-hockey jokalaria)

**Chen Yang** (1997ko otsailaren 15a) Txinako talde nazionaleko hockey jokalaria da. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina lortu zuen.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Xu Wenyu

**Xu Wenyu** (1995eko abenduaren 6a) hockey jokalari txinatarra da Txinako talde nazionalean. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina lortu zuen.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Zhong Jiaqi

**Zhong Jiaqi** (1999ko irailaren 23a) Txinako hockey jokalaria da.

2018ko Emakumeentzako Munduko Hockey Kopan parte hartu zuen. 2019ko abenduan, Urteko FIH Rising Star sarirako izendatu zuten. 

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Yu Anhui

**Yu Anhui** (2001eko apirilaren 30a) Txinako belar-hockey jokalaria da, eta aurrelari gisa jokatzen du. 

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Niklas Eriksson

**Niklas Eriksson** (Sundsvall, 1981eko azaroaren 17a) arkularia da. Suedia ordezkatu zuen 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ángela Cervantes

**Ángela Cervantes Sorribas** (Bartzelona, Katalunia, 1993ko urtarrilaren 2a) zinema eta telebistako aktore katalana da, etahainbat aldiz izendatu dute Goya sarietarako: 2022an,  onenaren atalean, *Chavalas* filmean egindako lanarengatik, eta 2023an, antzeztaldeko emakumezko aktore onenaren atalean, *La maternal* filmarengatik.

2026ko edizioan Emakumezko aktore onenaren Goya sarietarako izendapena jaso zuen *La furia* filmean egindako lanarengatik.

## Biografia 
Ángela Cervantes Sorribas Bartzelonan jaio zen 1993ko urtarrilaren 2an, Poblenou auzoan. Juan Ramón izeneko informatikari merkatari baten eta Emilia izeneko lore-saltzaile baten alaba da. Alvaro Cervantes aktorea neba du. Emanaldiaz interesatu zen bere ikastetxean antzerkia interpretatu ostean.

## Filmografia 
### Zinea 
### Telebista 
## Sariak eta izendapenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ylva Ivarsson

**Ylva Ivarsson** (1964ko azaroaren 10a) arkularia da. Suedia ordezkatu zuen 1984ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
He Jiangxin

**He Jiangxin** (1997ko abuztuaren 19a) hockeyko jokalari txinatarra da, Txinako talde nazionalean jokatzen duena.

2018ko Emakumeentzako Munduko Hockey Kopan parte hartu zuen.

2024ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina lortu zuen.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Gunnar Jervill

**Gunnar Jervill** (Göteborg, 1945eko azaroaren 23a) arkularia da. Suedia ordezkatu zuen 1972ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1976ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maj-Britt Johansson

**Maj-Britt Johansson** (1928ko azaroaren 14a - 2015eko maiatzaren 31) arkularia da. Suedia ordezkatu zuen 1972ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Takaaki Sugino

**Takaaki Sugino** (1998ko urriaren 18a)  Japoniako gimnasta artistikoa da. Urrezko domina lortu zuen 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan taldekako proban.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Tumulu armorikarren kultura

**Tumulu armorikarren kultura** (K.a. 1900-1350) Brontze Aroko kultura da, Frantziako lurralde atlantikoetakoa, bereziki Bretainia eta Normandia eskualdeetakoa, Antzinako Brontze Aroa eta Tarteko Brontze Aroan iraun zuena. Bere garapena Britainia Handiko Wessex Kulturarekiko paraleloa da. 

Taldeari izena ematen dion elementu bereizgarria ehorzketa-tumulua da. Oso handia izan daiteke, eta hilobi indibidualak ditu, oro har, ehortzitako norbanako garrantzitsuak dituztenak. Kasu garrantzitsu bat Plouvorneko Kernonen tumulu handia da, 50 metro baino gehiagoko diametroa duena. Erdiko ganbera (4,70 m luze eta 1,30 m zabal) granitozko lauza erraldoi batek estali zuen (zazpi edo zortzi tonakoa), beste bi ateburu osagarrirekin batera.

tumulu horietan armak (Carnöet motako ezpatak, Kernonen motako sastakai triangeluarrak, pedunkulu gezi-puntak eta hegatsak), arkulari-besokoak, bitxiak eta ospe handiko objektuak bereizten dira, batzuetan inportatuak, hala nola Irlandako lunulak edo Baltikoko anbarra. Kultura horrek trukeak izan zituen Iberiar Penintsulako, Britainia Handiko hegoaldeko, Irlandako eta Baltikoko fatxada atlantikoarekin. Harreman horiek sendotuz joan ziren milurtekoan zehar, eta, aldiaren amaieran, kultura-unitate bat eratu zuten eremu horretan, Brontze Atlantikoa izenekoa.
[erdian|thumb|[Plouvorn|Plouvornen dagoen Kernonengo tumuluan aurkitutako hilobiratze-ostilamendua. Musée de la préhistoire finistérienne de Penmarc'h. ]]

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Su Weide

**Su Weide** (2000ko martxoaren 19a) gimnasta artistiko txinatarra da. 2024 Udako Olinpiar Jokoetan Txina ordezkatu zuen, eta zilarrezko domina bat irabazi zuen taldekako ekitaldian. Zilarrezko domina bat ere irabazi zuen Txinako taldearekin 2023ko Munduko Txapelketan, eta han ere brontzezko domin bat irabazi zuen barra horizontalean. Urrezko domina jaso zuen taldeka ordezko gisa 2022ko Munduko Txapelketan. Brontzezko domina irabazi zuen zoruko ekitaldian, 2023ko Asiako Txapelketan.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Asher Hong

**Asher Keen Wah Hong** (2004ko martxoaren 23a) gimnasta artistiko estatubatuarra da eta Ameriketako Estatu Batuetako gimnasia artistikoko talde nazionaleko kidea da. 2023ko Munduko Txapelketan brontzezko domina irabazi zuen taldeko kidea izan zen. AEBak ordezkatu zituen 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan, eta brontzezko domina bat irabazi zuen taldekako proban.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Paul Juda

**Paul Wojciech Juda** (2001eko uztailaren 7a) gimnasta artistiko estatubatuarra da. Ameriketako Estatu Batuetako gimnasia artistikoko talde nazionaleko kidea da. 2023ko Munduko Txapelketan brontzezko domina irabazi zuen taldeko kidea izan zen, eta 2024ko Olinpiar Jokoetan brontzezko domina irabazi zuen taldekako proban. Zilarrezko domina ere lortu zuen bi aldiz 2021eko Txapelketa Panamerikarrean. NCAA Gymnasticsen, Michigango Wolverinengatik lehiatzen da: Big Ten bost titulu irabazi ditu (banakako bi eta hiru taldeka), eta NCAAko banakako hiru txapelketa.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Brody Malone

**John Brody Malone** (2000ko urtarrilaren 7a) gimnasta artistiko estatubatuarra da. AEBetako gimnastika artistikoko talde nazionaleko kidea izan da 2020tik, eta AEBak ordezkatu ditu 2020ko eta 2024ko Olinpiar Jokoetan. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan brontzezko domina irabazi zuen taldeko kidea izan zen. Hiru aldiz da Estatu Batuetako txapeldun nazionala (2021, 2022 eta 2024). Barra horizontalean, 2021eko Munduko Txapelketako brontzezko domina eta 2022ko Munduko Txapelduna da. Hiru domina olinpiko eta Munduko Txapelketakoak ditu. Hamar aldiz NCAAko Txapeldun Nazionala ere bada.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Stephen Nedoroscik

**Stephen John Nedoroscik** (1998ko urriaren 28a) gimnasta artistiko estatubatuarra da. Zaldi arkudunean aditua, bi aldiz olinpiar domina lortu duena da, 2021eko munduko txapelduna —ekitaldia irabazten duen lehen estatubatuarra eta bakarra— bi aldiz munduko kopako txapelduna, EE.UU-ko txapeldun nazionala lau aldiz, eta NCAAko txapeldun nazionala bi aldiz aparatu guztietan.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Fred Richard

**Frederick Nathaniel Richard** (2004ko apirilaren 23a) gimnasta artistiko estatubatuarra da. 2023ko munduko brontzezko domina lortu zuen, baita 2021eko eta 2022ko Junior Txapeldun Panamerikarra ere. Ameriketako Estatu Batuetako gimnastika artistikoko talde nazionaleko kidea izan da 2022tik, eta AEBen ordezkaria izan zen 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan, non brontzezko domina bat irabazi zuen taldekako ekitaldian.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Jake Jarman

**Jake Jarman** (2001eko abenduaren 3a) Peterborough-eko gimnasta artistiko britainiarra da, eta Britainia Handiarekin eta Ingalaterrarekin lehiatzen da nazioartean Commonwealth-eko Jokoetan. 2022an, Commonwealth Jokoetako txapelketan, Jarmanek urrezko domina irabazi zuen, Joko bakar batean urrezko lau domina irabazteko gai izan zen gizonezko lehen gimnasta ingelesa izan zen. Aste batzuk geroago, Munichen, Britainia Handiaren ordezkari gisa, Jarman Europako txapeldun bihurtu zen taldeka eta zaldi jauzian, eta Europako Txapelketetan urrea irabazi zuen lehen gizon britainiarra bihurtu zen. 2023an, Jarmanek jauzian urrea gehitu zuen 2023ko Munduko Txapelketan, gizonezkoen munduko laugarren txapelduna (Max Whitlock, Joe Fraser eta Giarnni Regini-Moranen ondoren), eta Britainiako munduko seigarren txapelduna. 

2024an Jarmanek bere bigarren Europako zaldi-jauzi titulua irabazi zuen, eta brontzezko domina irabazi zuen zoruan Udako Olinpiar Jokoetan.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Galápagos senadiko hondartza

**Galápagos senadiko hondartza** Melillako Hiri Autonomoan dago, Espainian. 200 metro inguruko luzera eta 30 metroko batez besteko zabalera du. 

2015ean hondartza honek bandera urdina jaso zuen eta Melilla osoan bisitatuenetakoa da, bere kokapenagatik eta sarbide errazagatik. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nariman Kurbanov

**Nariman Khusanjanuly Kurbanov** (1997ko abenduaren 6a) Kazakhstango gimnasta artistiko bat da, arkudun-zaldian aditua. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina irabazi zuen, eta 2023ko eta 2024ko Asiako txapelduna ere bada. 2022ko Asiako Jokoetako brontzezko domina ere lortu zuen arkudun zaldian.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Pilar Fernández Rodríguez

**Pilar Fernández Rodríguez** (Tudelilla, Errioxa, 1891 - Azkoien, Nafarroa Garaia, 1936ko abuztuaren 16a) 45 urteko langilea izan zen, ezkondua, 5 seme-alabaren ama, "*La Cebollera*" izengoitiz ezaguna. Espainiako 36ko Gerran fusilatu zuten.

## Bizitza 
Tudelillakoa zen jatorriz, baina Calahorran bizi zen Cándido Gurrea Arpón bere senarrarekin eta bost seme-alabekin: Carmen, Dolores, Cándido, Joselín eta Marta. San Aridriango Muerza fabrikan egiten zuen lan.

### Fusilatzea 
1936ko abuztuaren 16an fusilatu zuten Azkoienen, senar Cándido, eta 15 urteko alaba Carmen eta 17 urteko alaba Doloresekin batera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Margarita Landi

**Encarnación Margarita Isabel Verdugo Díez**, ezagunagoa **Margarita Landi** izenez (1918ko azaroaren 19a, Madril - 2004ko otsailaren 6a, Albandi, Carreño, Asturias), espainiar kazetari bat izan zen.

Espainian gertakariei buruzko kazetaritzan espezializatutako lehenbiziko emakumeetako bat izan zen, usadioz gizonezkoei bakarrik mugatu zegoen lan arloa. Kriminologian lizentziatua egoteak arlo honetan bikain jardutea ahalbideratu zuen.

1953an *El Caso: Crónicas de sucesos* aldizkarian lan egiten hasi zen eta 27 urtez lanbide horretan jardun zuen. Une honetatik aurrera ezaguna izango ziren bere ezaugarriak erabiltzen hasi zen: emakume ileori sofistikatua eta erreflexiboa eta pipa erretzailea.

1980-1987 artean *Interviú* aldizkarian lan egin zuen. 1980ko hamarkadan TVEko saioetan agertzen hasi eta mediatikoki ospea bereganatu zuen, Telemadrid katean ere agertzen zen.
Lurdes Barba Rodríguez

**Lurdes Barba** Rodríguez (Bartzelona, Katalunia, 1949ko otsailaren 8a) bartzelonar aktore eta antzerki-zuzendaria da.

## Bizitza 
Lurdes Barba Rodríguezek Els Joglars Ikasketa Berrien Eskolan, Adrià Gual Eskolan eta Antzerkiaren Institutuan ikasi zuen interpretazioa. Zuzendaritza eszenikoan lizentziaduna da Antzerkiaren Institutuan eta Humanitateetan Universitat Oberta de Catalunyan. Interpretazio irakaskuntzan aritu da zenbait eskolatan, hala nola Antzerkiaren Institutuan edo ERAM Unibertsitate Eskolan.

### Ibilbidea 
1971n egin zuen debuta Madrilen, *La cocina* lanarekin (Wesker), Miguel Narrosek zuzenduta. Besteak beste, Lluís Pasqual Sánchez, Rafel Duran Domenge, Xavier Albertí, Carme Portacelli Roig, Àlex Rigola eta Jordi Casanovas Güell zuzendariekin lan egin du.

Antzerki zuzendari gisa Lluïsa Cunillé, Josep Maria Benet Jornet, Peter Turrini, Jordi Coca, Maria Barbal Farré edo Josep Maria de Sagarra eta Castellarnauren lanak zuzendu ditu. Adibidez, Marguerite Durasen *El dolor* (2019) bakarrizketa; Santiago Rusiñolen *El hèroe* (2020), maskulinitate toxikoari buruzkoa, edo baita 2020koa ere, Paco Zarzosoren *La casa de las arañas* sinbolista.

Zineman, Josep Maria Benet Jorneten *Perdidos al parking* (1978), *A través del cielo abierto* (1979), Ventura Pons Salaren *Amor idiota* (2004), Marta E.Vilatellaren *Vecinos* (2007) edo Lluís Baulidaren *El ensayo* (2015) lanetan parte hartu du..

Muntsa Alcañiz, Imma Colomer Marcet eta Vicky Peñarekin Caryl Churchillen *Y solo yo escapé* (2016) lana protagonizatu zuen 2021ean. Lina Lambert eta Imma Colomer zuzendariekin batera, Alan Bennetten *Talking heads* (1988) estreinatu zuen Akademia Antzokian.

Bartzelonako Kritikaren bi sari jaso ditu, Thomas Bernharden *La meta* (1981) eta Werner Schwaben *Les presidentes* de  (1988) filmetarako, Carme Portacelik zuzenduta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Roser Tapias

**Roser Tapias Guillen** (Bartzelona, Katalunia, 1989ko abuztuaren 20a) bartzelonar aktorea eta modeloa da, eta *Padres* telesaileko protagonista lanarekin egin zen ezaguna.

## Ibilbidea 
Candela, *The Amazing Carla* eta *Florecer mirándote a los ojos* film laburretan ere jardun zuen, besteak beste. *Amar en tiempos revueltos* bazkalosteko telenobelan ere parte hartu zuen, Andres Hernández Salvatierraren (Jose Luis *Garcia* Perez) alaba Almudena interpretatuz.

2013an Bartzelonan filmatutako Kakkmaddafakka taldearen *Young* abestiaren klip musikaleko protagonista da.

2021ean *Chavalas* lana egin zuen, Carol Rodriguez Colásen zuzendariaren lehen lana. Urte hartan, TV3ko ''L'última nit del karaoke* sitcom-eko aktore nagusia izan zen, Elisabet Casanovas, Alex Maruny eta Artur Busquetsekin batera, besteak beste.

2023aren amaieran baieztatu zuten *Sueños de libertad* filmerako fitxatu zutela, Antena 3 kateko eguneroko telesaila, Maria Duqueren rola egiteko, Alain Hernandezekin, Natalia Sánchez Molinarekin eta Daniel Tatayrekin batera, besteak beste.

## Filmografia 
### Telebistako serieak 
#### Pertsonaia finkoak 
* *La Riera* Tv3 katean, Rita Torres (7. eta 8. denboraldiak)
* *Kubala Moreno y Manchón* Tv3 katean, Isa pertsonaia (Diagonal TV, 2013)
* *El don de Alba* Telecinco katean, Cinthia pertsonaia (2013) (El Camino del perdón) pertsonaia
* *Bandolera* Antena 3 katean, Beatriz Ibáñez  pertsonaia (2012)
* Amar en tiempos revueltos en La 1, Almudena Hernández Prado pertsonaia (2010-2011)
* *Padres* Antena 3 katean, Elena Nietoren paperean (2009-2010).
* *El secreto de Puente Viejo'', Antena 3 katean, Alicia Urrutiaren paperean (2019-2020)
* Acacias 38 en La 1, Valeria Cárdenas pertsonaia (2021)
* '**Alba**' Antena 3 katean eta Atresplayer Premium*, Monica Robledoren aperean (2021)*
* ''L'última nit del karaoke* Tv3 katean, Ona pertsonaia (2021)
* *Sueños de libertad* Antena 3 katean, María Duque pertsonaia  (2024 - ...)

### Zinea 
* 2023: *Tú no eres yo*, Proyecta Films, zuzendaria: Marisa Crespo eta Moisés Romera
* 2023: *Parapents*, (Film laburra), zuzendaria: Carlos R. Haro
* 2019: *Éxodo*, Setmágic Audiovisual, zuzendaria: Roman Parrado
* 2016: *Ebro, de la cuna a la batalla*, zuzendaria: Roman Parrado
* 2013: *Ford Escort*, Escac Films, zuzendaria: Estel Diaz
* 2013: *Café de mañana* ( Film laburra), zuzendaria: Alejandro Mira
* 2012: *Olor a colonia*, TV3, Diagonal TV, zuzendaria: Lluís Maria Güell
* 2011: *Animals*. Film luzea, zuzendaria: Marçal Forés. Escándalo Films
* 2011: *Por primera vez* (Film laburra), zuzendaria: Alberto Agnello
* 2010: *Candela*, (Film laburra), zuzendaria: Cata Pulido
* 2009: *La noche en blanco* (Film laburra), zuzendaria: Chus Gutiérrez

### Antzerkia 
* 2013: *Auca del Born*. Zuzendaria Jordi Casanovas. Borneko merkatua
* 2013: *Ocells i llops''. Zuzendaria Lurdes Barba Rodríguez. Kataluniako Antzoki Nazionala

## Erreferentziak 
## Kanpo  estekak 
* Web orri ofiziala
Magnus V.a Norvegiakoa

**Magnus V.a Norvegiakoa** edo **Magnus Erlingsson** (Etne, Hordaland, 1156 – Fimreite, 1184ko ekainaren 15a) Norvegiako erregea izan zen 1161etk hil zen arte.

Erling Skakkeren semea eta Sigurd I.a Norvegiakoaren biloba izan zen. 1161ean izendatu zuten errege, bost urte zituela, eta aitak gobernatzen zuen. Eskandinaviako lehen errege koroatua izan zen.

Bere erregealdia Norvegiako Gerra Zibilen garaian igaro zen. Magnus Olav Ugjæva eta Sverre Norvegiakoa izan zituen aurkari. Olav garaitu zuen, baina Sverreren aurka borrokan hil zen Fimreiteko guduan, bere itsasontziarekin hondoratuta.

## Genealogia 
## Kanpo estekak
Harry Hepworth

**Harry James Hepworth** (2003ko abenduaren 6a) gimnasta artistiko britainiarra da. 2024an Olinpiar Jokoetan, brontzezko domina lortu zuen zaldi-jauzian. Zilarra irabazi zuen talde britainiarreko kide gisa 2023ko Gimnastika Artistikoko Europako Txapelketan. 2023ko Gimnastika Artistikoko Munduko Txapelketan ere parte hartu zuen.

## Kirol Lorpenak 
## Erreferentziak
Illia Kovtun

**Illia Yuriiovych Kovtun** (2003ko abuztuaren 10a) gimnasta artistiko ukrainarra da. 2023ko Munduko Txapelketan zilarrezko domina eta 2021an brontzezko domina lortu zituen aparatu guztietako ekitaldian. Kovtunek ere zilarrezko domina irabazi zuen 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan, barra paraleloetan. Europako Txapelketan, barra paraleloetan 2023ko Europako txapelduna da, behin azpitxapelduna (2022 barra paraleloak) eta brontzezko domina bat hiru aldiz (2021 eta 2023 aparatu guztietan, 2023 barra finkoan).  Gainera, bi aldiz junior mailako munduko txapelketetan domina lortu du.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Ángel Barajas

**Angel Gabriel Barajas Vivas** (2006ko abuztuaren 12a) gimnasta artistiko kolonbiarra da. Olinpiar domina bat irabazten duen lehen gimnasta kolonbiarra da, 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan barra finkoan zilarrezko domina irabazita. Barajas Hegoamerikako 2022ko Gazteen Jokoetako txapelduna eta 2023ko Munduko Junior Txapelketan zilarrezko domina irabazitakoa da.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Michiyo Tsujimura

**Michiyo Tsujimura** (Okegawa, 1888ko irailaren 17a - Toyohashi, 1969ko ekainaren 1a)  Japoniako nekazaritzako zientzialari eta biokimikaria izan zen, eta te berdearen osagaiak ikertu zituen. Nekazaritzan doktoretza jaso zuen lehen emakumea izan zen Japonian.

## Biografia 
Tsujimura 1888an jaio zen, gaur egun Okegawa den lekuan, Saitamako Prefekturan. Tokioko Prefekturako Emakumeen Goi Mailako Eskolara joan zen, 1909an graduatuz, eta Tokioko Emakumeen Goi Mailako Eskolako Zientzia Dibisiora ere bai. Han, Kono Yasui biologoa izan zen bere maisua, eta Tsujimuran ikerketa zientifikoarekiko interesa inspiratu zuen. 1913an graduatu zen eta Yokohamako Emakumeentzako Institutuan irakasle lanetan aritu zen, Kanagawako Prefekturan. 1917an Saitamako Prefekturara itzuli zen Saitamako Emakumeen Goi Eskolan irakasle izateko.

Tsujimuraren ikerketa-karrera 1920an hasi zen, Hokkaidoko Unibertsitate Inperialera laborategiko laguntzaile gisa joan zenean. Une horretan, unibertsitateak ez zuen emakumezko ikaslerik onartzen, beraz, Tsujimurak ordaindu gabeko lanpostu batean lan egin zuen unibertsitateko Nekazaritzako Kimika saileko Elikadura Laborategian. Han, zeta-harren nutrizioari buruz ikertu zuen, 1922an Tokioko Unibertsitate Inperialeko Medikuntza Fakultateko Laborategi Kimiko Medikora aldatu aurretik. Laborategia suntsituta geratu zen 1923an gertatutako lurrikara handian, eta, beraz, RIKEN Japoniako Natur Zientzietako ikerketa institutura joan zen, ikerketa ikasle gisa, 1923ko urrian. Nekazaritzan doktorea zen Umetaro Suzukiren laborategian lan egin zuen eta nutrizio-kimikari buruz ikertu zuen. Tsujimurak eta bere lankide Seitaro Miurak C bitamina aurkitu zuten te berdean 1924an, eta ""On Vitamin C in Green Tea" izeneko artikulua argitaratu zuten *Bioscience, Biotechnology, and Biochemistry* aldizkarian. Aurkikuntza horri esker, te berdearen esportazioak ugaritu egin ziren Ipar Ameriketara. Te berdearen osagaiei buruzko tesiarekin, "Te berdearen osagai kimikoei buruz" izenekoa, Tokioko Unibertsitate Inperialeko nekazaritzan doktoregoa lortu zuen 1932an, eta gradu hori lortu zuen Japoniako lehen emakumea izan zen. 1934an, galokatekina te berdetik isolatu zuen, eta C bitaminaren kristalak landareetatik erauzteko metodoarekin patente bat erregistratu zuen 1935ean. 1942an, RIKENen junior mailako ikertzailea izatera igo zen, eta, 1947an, ikertzailea izatera. Ondoren, 1949an, Ochanomizuko Unibertsitatean irakasle izan zen. Tokioko Emakumeen Goi Eskolako irakaslea izan zen 1950etik, eta Etxeko Ekonomia Fakultateko lehen dekanoa izan zen.  Toyohashin 1969ko ekainaren 1ean hil zen, 81 urte zituela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tang Chia-hung

**Tang Chia-hung** (1996ko irailaren 23a) gimnasta artistiko taiwandarra da. Urrezko domina irabazi zuen barra finkoan, eta zilarrezko domina zoriko proban, 2018ko Asiako Jokoetan. 2019ko Udako Unibertsitateko barra finkoko txapeldun izan zen. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan lehiatu zen, eta brontzezko domina irabazi zuen 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan, barra finkoan.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Jade Barbosa

**Jade Fernandes Barbosa** (1991ko uztailaren 1a) gimnasta artistiko brasildarra da. Munduko Txapelketan bi aldiz brontzezko domina lortutakoa, eta Brasil ordezkatu zuen 2008ko, 2016ko eta 2024ko Olinpiar Jokoetan.  2023ko Munduko Txapelketan zilarra eta 2024ko Olinpiar Jokoetan brontzea irabazi zuten talde historikoaren parte izan zen.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bitoma crenata

***Bitoma crenata*** Zopheridae familiako kakalardoa da. Europan eta Ipar Amerikan zabaldurik dago, baita Euskal Herrian ere.

## Deskribapena 
Kakalardo hau oso txikia da, 2,5-3,5 mm neurtzen ditu soilik. Burua eta pronotoa baltzak dira eta elitroak ere oinarrian beltzak dira baina orban laranja apalak edo gorrixkak dituzte aurrealdean eta atzealdean. Elitroetan puntuz osaturiko lerroak dituzte aurretik atzera. Burua trinkoa da eta antena laburrak ditu, egitura borobil bana muturrean dutela. 

Hankak ez dira luzeak. Gorrixkak dira amaieran, tibia eta femurra ilunagoak ordea.

Udazkenean berandu jaiotzen diren helduak erabat laranja kolorekoak izaten dira.

## Habitata eta elikadura 
Zuhaitz hilen edo hilzorian daudenenen azalaren azpian aurkitzen dira. Haritzak eta pagoak maite dituzte gehienbat, baina edozein zuhaitz hostoerorkorretako enborretan aurki daitezke. Helduak multzo txikitan egoten dira normalean baina ehundaka aletako multzoak ere ikusi dira jateko ugari dagoen unean. Harrapariak dira eta enborretako azal azpitan aurkitzen dituzten intsektu txikiagotaz edo beldarretaz elikatzen dira.

## Iruditegia 

Irudi:Bitoma crenata upside.jpg|Orban laranjadun heldua.
Irudi:Bitoma crenata pair.jpg|Heldu bikotea.
Irudi:Bitoma crenata head.jpg|Aurrealdea.
Irudi:Bitoma crenata TP02.jpg|Erabat laranja den alea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Flávia Saraiva

**Flávia Lopes Saraiva** (1999ko irailaren 30a) gimnasta artistiko brasildarra da. Brasil ordezkatu zuen 2014ko Udako Gazteen Olinpiar Jokoetan Nanjingen, 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan Rion, 2020ko Udako Olinpiar jokoetan Tokion, eta 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan Parisen, non brontzezko domina bat irabazi zuen Brasilgo taldearen parte gisa.  2023ko Munduko Txapelketan zilarra, 2018ko Hego Amerikako Jokoetan urrea eta 2015eko eta 2019ko Panamerikar Jokoetan brontzea irabazi zuten taldekako probetan. Bakarka, 2014ko Udako Gazteen Olinpiar Jokoetako txapelduna da,2023ko Munduko Txapelketan zorukobrontzezko dominaduna, eta multidominaduna da Panamerikar Jokoetan, Hegoamerikar Jokoetan eta Panamerikar Txapelketetan.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iturmendi Saria

**Iturmendi Saria** urtero maiatzean Sakanako Iturmendi inguruan jokatzen den txirrindularitza lasterketa da. Proba honetan 23 urtez azpiko eta elite mailako lasterkariek har dezakete parte eta Lehendakari Txapelketaren egutegiaren barruan dago.

## Palmaresa 2016tik aurrera
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Julia Soares

**Julia das Neves Botega Soares** (2005eko abuztuaren 23a) gimnasta artistiko brasildarra da eta Brasilgo gimnasia talde nazionaleko kidea. Soaresek bere herrialdea ordezkatu zuen 2019ko Munduko Junior Txapelketan, eta bertan finalista izan zen oreka barran. 2021eko Txapelketa Panamerikarrean debuta egin zuen, non Brasili taldeko urrea irabazten lagundu zion, eta banakako brontzezko domina bat ere lortu zuen oreka barran. 2023ko Munduko Txapelketan zilarra irabazi zuen Brasilgo taldearen parte izan zen, baita 2024ko Parisko Olinpiar Jokoetan brontzea irabazi zuen taldearena ere.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Laura Paris

**Laura Paris** (2002ko irailaren 7a) gimnasta erritmiko italiarra da. 2021eko Munduko Txapelketan taldekako zilarrezko domina lortu zuen eta 2022ko Europako Txapelketan zilarrezko domina. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan brontzezko domina lortu zuen taldekako aparatu guztien proban.

## Kirol lorpenak
A Walk Among the Tombstones (film)

***A Walk Among the Tombstones*** (euskaraz *Paseoa Hilarrien Artean*), 2014ko Scott Frank estatubatuarrak zuzendu eta idatzitko neo-noir film bat da. Lawrence Block esttuatuar idazlearen *1992ko izenburu berdineko eleberrian* oinrritua dago. Liam Neeson, Dan Stevens, David Harbour eta Boyd Holbrook aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
AEB, New York, Matt Scudder (Liam Neeson) lanbide horretan jarduteko lizentziarik ez duen arren detektibe gisa lan egiten duen polizia ohi bat da. 

Kenny Kristo (Dan Stevens) droga-trafikatzaile aberatsak Matti bere emaztearen bahitzaile eta hiltzaileak atzemateko betebeharra eskeintzean gogo txarrez onartuko du. Behin ikerkuntza hasita gizaseme horik mota horretako krimenak burutzen dituzten lehen aldia ez dela jabetuko da. Orduan New Yorkeko hirian barna joan eta hiltzaileek hilketa gehigo egin ez ditzaten haiek atxilotzen saiatuko da. 

## Aktoreak 
* Liam Neeson: Matthew Scudder
* Dan Stevens: Kenny Kristo
* Boyd Holbrook: Peter Kristo
* Ólafur Darri Ólafsson: Jonas Loogan
* Brian "Astro" Bradley: TJ
* Mark Consuelos: Reuben Quintana
* David Harbour: Ray
* Adam David Thompson: Albert
* Sebastian Roché: Yuri Landau
* Laura Birn: Leila Andresen
* Razane Jammal: Carrie Kristo
* Leon Addison Brown: Stover
* Danielle Rose Russell: Lucia
* Marielle Heller: Marie Gotteskind

## Kanpo loturak 
* IMDko fitxa irakurgai
Lorrane Oliveira

**Lorrane dos Santos Oliveira** (1998ko apirilaren 13a) gimnasta artistiko brasildarra da. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2023 Munduko Txapelketetan domina historikoak irabazi zituen Brasilgo taldeko kide izan zen. Taldekako brontzezko dominak ere irabazi zituen 2015eko eta 2019ko Panamerikar Jokoetan. Panamerikarretan 2021eko oreka barran txapelduna, eta brontzezko domina du aparatu guztietan. Brasil ere ordezkatu zuen 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak