Smile (2022ko filma)

***Smile*** (euskaraz *Irribarre*), 2022ko beldur psikologiko eta supernaturalezko filma da Parker Finnek idatzi eta zuzendua, bere lehenengo filma zuzendari gisa izanda. Parkerren ''Laura Hasn't Slept* (2020) laburraren jarraipena da, zeinean Sosie Baconen pertsonaia terapeuta bat den, zeinak paziente baten suizidio arraroaren lekuko den. Honen ostean geroz eta arraroago eta etsiagarriagoak diren ikuspegiak izaten ditu, gertakari supernaturalak jasaten ari dela pentsarazten duena. Filmak Jessie T. Usher, Kyle Gallner, Kal Penn, Rob Morgan eta Caitlin Stasey ditu aktore bezala.

Finnen film laburraren egokitzapena 2020ko ekainean iragarri zen, eta aktore-zerrenda 2021eko urrian. Filmaren lehenengo grabaketak hilabete horretan hasi ziren New Jerseyn, eta azaroan amaitu ziren. Hasiera batean Paramount+ streaming zerbitzuan argitaratzeko pentsatua egon zen filma, baina hainbat iritzi positiboen ostean Paramount Pictures-ek zinemetara eramatea erabaki zuen.

*Smile* Fantastic Fest-en estreinatu zen 2022ko irailaren 22an, eta Estatu Batuetan irailaren 30ean. Iritzi orokor oso positiboak jaso zituen eta 217 milioi dolar bildu zituen 17 milioi dolarreko aurrekontuarekin. Filmaren sekuela, *Smile 2,* 2024ean argitaratu zuten.

*Smile 2* (2024) jarraipena izan zuen.

## Argumentua 
Rose Cotter terapeutak Laura Weaver ikaslea ezagutzen du, eta honek bere irakaslea bere buruaz beste egiten ikusi duela esaten dio. Laurak aipatzen du izaki ikusezin batek jarraitzen eta izutzen duela, honek pertsona irribarredun irudia hartuz, eta bere buruaren heriotza aurreikusten du. Orduan garrasika eta itotzen hasten da, eta Rosek laguntza eskatzen du. Bat-batean lasaitzen da eta irribarre beldurgarria jartzen du, eta orduan bere eztarria mozten du, Rose izutuz.

Hurrengo eguneak Rosek Carl deituriko paziente bat ikusten du, eta honek irribarre egiten du eta Rose hilko dela esaten dio. Rosek Carl lotzeko eskatzen du, baina orduan hau denbora guztian lotan egon dela ikusten du. Bere gainbegiraile Morgan Desai doktorea Rosen ongizate mentalaz kezkatzen da, eta horregatik astebeteko atsedenaldi bat har dezan eskatzen dio. Bere haluzinazioak okerrera doaz, eta bere inguruko pertsonak bere buruarentzat arrisku bat dela uste dute. Rosek bere terapeuta ohiari, Madeline Northcott doktorea, bisita bat egiten dio, eta honek bere arazoak haurtzarotik datozela esaten dio, non bere ama, gaizki tratatzen zuena eta mentalki gaixo zegoena, gaindosi batez jota hiltzen ikusi zuen.

Rosek jostailuzko tren bat ikusten du eta bere ilobarentzat urtebetetze opari gisa erosten du, bere ahizpa Hollyren semearentzat. Festan, ilobak oparia irekitzen du eta Rosen katuaren gorpua dela ikusten du, lekuko guztiak izutuz. Rosek antsietate-eraso bat izaten du eta inguruko guztiak irribarreka ikusten ditu, konortea kristalezko mahai baten gainean galduz eta bere gorputza larriki zaurituz. Honen ostean Rosek uste du madarikazio baten biktima dela, nahiz eta bere senargai treborrek uste erotu dela.

Jakinda Lauraren irakaslea irribarrez hasi zela bere buruaz beste egin baino lehen, Rose irakaslearen alargunarengana, Victoria, doa, eta honek bere senarra suizidio baten lekuko izan zela esaten dio. Rose bere bikotekide ohiarengana, Joel polizia, doa polizia fitxategiak aztertzeko. Hor ikusten du hainbat pertsonak haien buruaz beste egin baino aste bat lehenago beste suizidio baten lekuko izan direla, biktimek irribarre bat izanda.

Rose Trevorrekin gauzak konpontzen saiatzen da, baina ikusten du Madelineri deitu diola berari galdetu gabe interbentzio psikologiko bat egiteko. Haserre, Hollyrekin hitz egiteko alde egiten du, baina ez du madarikazio batean sinisten. Hollyk Rosen jarrera haien amarenarekin alderatzen du, eta Rosek amaren heriotzaren ostean bakarrik utzi zuela leporatzen dio.

Rose eta Joelek suizidioen katean salbuespen bat aurkitzen dute: Robert Talley hiltzailea. Rose eta Joel Robert gartzelara bisitatzera doaz, eta honek esaten die izakia haren biktimen traumaz elikatzen dela, eta alde egiteko modu bakarra norbait lekuko baten aurrean modu bortitz batean hiltzea dela, horrela lekukoa traumatizatzeko eta madarikazioa pasatzeko. Rosek ideiari uko egiten dio. Izakia bere etxean agertzen da Madelineren itxurarekin eta eraso egiten dio. Rose bere ospitalera doa aizto batekin eta Carl hiltzen du Morganen aurrean, baina hau haluzinazio bat dela ikusten du. Rose bere kotxean esnatzen da eta Morganek labana ikusten du. Rosek alde egiten du eta Morganek poliziari deitzen dio.

Rose bere familiaren etxe abandonatura doa, bakarrik hiltzen bada madarikazioa amaitu egiten dela konturartzen baita. Izakiak Roseren amaren itxura hartzen du, eta erakusten dio bere ama salbatu ahal izan zuela, baina ezer ez egitea erabaki zuela. Izakiak Rose erasotzen du, eta borrokan sute bat hasten da, irudiz izakia hiltzen. Rosek etxea uzten du eta Joelen apartamentura doa. Joelek Rose irribarre egiten dio, eta beste haluzinazio bat dela ikusten du.

Benetan Joelek Rosen sakelekoa bere etxe zaharreraino jarraitu du, eta bera kanpoan topatzen du. Rose urduri jartzen da eta barrura korri egiten du, non izakiak bere benetako itxura azaltzen du: azalik gabeko erdi-humanoidea den munstro bat, pila bat matrailekin gorputz osoan sakabanatuta, hainbat irribarre eratuz. Hori ikusita, izakiak Rose kontrolatzen du. Joel etxera sartzen da eta Rose irribarreka ikusten du, bai eta bere burua sutan jartzen, horrela madarikazioa Joeli pasatuz.

## Pertsonaiak 
* Sosie Bacon: Rose Cotter, terapeuta.
* Kyle Gallner: Joel, Roseren mutil-lagun ohia eta polizia.
* Jessie T. Usher: Trevor, Roseren bikotekidea.
* Robin Weigert: Madeline Northcott doktorea, terapeuta.
* Caitlin Stasey: Laura Weaver, madarikazioaren biktima.
* Kal Penn: Morgan Desai doktorea, Roseren nagusia.
* Rob Morgan: Robert Talley, madarikaziotik bizirik atera dena.
* Gillian Zinser: Holly, Roseren ahizpa.
* Judy Reyes: Victoria Muñoz.
* Jack Sochet: Carl Renken, Roseren pazientea.
* Nick Arapoglou: Greg, Hollyren senarra.
* Perry Strong: Buckley detektibea.
* Dora Kiss: Rose eta Hollyren ama.
* Sara Kaoner: Stephanie, festan egondakoa.
* Kevin Keppy: izakiak amaren itxura hartuta.
* Marti Matulis: izakiaren benetako itxura. 

## Ekoizpena 
### Garapena eta aktoreak 
2020ko ekainean Parker Finnek Paramount Pictures-ekin bere *Laura Hasn't Slept* film laburraren moldaketa bat ekoizteko sinatu zuen. Film labur honetan neska gazte bat terapian ikusten da, zeinak amesgaizto errepikakor bat dauka. Urte horretako martxoan film laburrak South by Southwest-eko epaiketaren saria irabazu zuen film laburren kategorian.

2021eko irailean filmaren izena *Something's Wrong with Rose* zen Sosie Bacon pertsonai nagusia izanda. Hurrengo hilabetean Jessie T. Usher, Kyle Gallner, Rob Morgan, Kal Penn, Judy Reyes, Gillian Zinser eta Caitlin Stasey batu zitzaizkien.

### Grabaketa 
Filma 2021eko urriaren 11n grabatzen hasi zen New Jersey eta Hobokenen, eta 2021eko azaroaren 24ean bukatu zen.  Grabaketa Murphy Varnish Lofts, Rutgers New Jersey Medical School (Newark) eta Lewis Morris Park (Morristown) tokietan grabatu zen.

Edizioa eta postprodukzioa 2022eko maiatzean bukatu zen. Efektu bisualak the-Artery-k burutu zituen eta Yuval Levy eta Vico Sharabanik gainbegiratu zituzten filma *Smile* berrizendatu zutenean. Filmaren musika Cristobal Tapia de Veerrek konposatu zuen, eta daxafonoa izeneko musika tresna ilun bat erabili zuen instrumentu nagusi gisa. Efektu praktikoak burutzeko, Finnek Amalgamated Dynamics-eko Alec Gillis eta Tom Woodruff Jr. kontratatu zituen, hauek berarentzat beldurrezko pelikulak egiteko inspirazio izan zirela esanez, hauen *Aliens* pelikula ikusi ostean.

## Argitaratzea 
### Zinema 
*Smile*-n munduko argitaratzea 2022ko irailaren 22a izan zen Fantastic Fest-en, ondoren Beyond Fest-en agertzeko irailaren 27an. Estatu Batuetan 2022ko iralaren 30ean argitaratu zen Paramount Pictures-en eskutik. Paramount Pictures-eko presidente Brian Robbinsek esan zuen *Smile* hasiera batean *streaming* bitartez argitaratuko zutela, baina estudioak ideia aldatu zuela kritika positiboak ikusi ostean.

### Etxekotzea 
Filma 2022ko azaroaren 15ean VOD argitalpena izan zuen, eta DVD, Blu-ray eta 4k UHD argitalpena abenduaren 13an.

### Merkaturatzea 
Filmaren trailer eta kartela 2022ko ekainaren 22an argitaratu zituzten. Bloody Disgusting-eko Brad Miskak irudiak "nahiko generiko" bezala izendatu zituen, baina *Ringu* eta honen remake *The Ring*-en antzekotasunengatik nabarmentzen zela esan zuen. /Film-eko Shania Russellek filma *The Ring, It Follows* eta *Truth or Dare* filmekin alderatu zituen, eta idatzi zuen "oso familiarra da eta ez da oso zaila pelikularen progresioa asmatzea, baina izuek esperientzia egin edo apurtuko dute, eta trailerrean oinarrituta, *Smile* oso itxaropentsua da". Paramount-ek 50 milioi dolar inguru gastatu zituen filma iragartzen.

Major League Baseball-eko partiduetan, filmaren estreinaldiaren aurreko asteburuan, filmaren marketing taldeak plaka nagusiaren atzeko eserlekuak erosi zituen hor irribarredun aktoreak esertzeko partida osoan zehar kamarari begira egoteko. Aktore batzuk kamisetak eraman ziutuzten filmaren irudi eta izenarekin.

## Harrera 
### Ekoizpena 
*Smile*-ek 105,9 milioi dolar bildu zituen Estatu Batu eta Kanadan, eta 111,5 milioi dolar mundu osoan zehar, guztira 217,4 milioi dolar bilduz. Deadline Hollywood-ek 101 milioi dolarreko etekin garbia kalkulatu zuen ekoizpen kostuak, marketing-a, talentua eta bestelako kostuak batuz. Zinemetako ekoizpenak eta etxeko erosketek 2022ko Blockbuster Baliotsuenen zerrendan hamargarren kokatu zuten.

Estatu Batuetan eta Kanadan, *Smile Bros-*ekin batera argitaratu zen, eta 16-20 milioi dolar biltzea estimatu zen lehenengo asteburuan 3.645 zinemen artean.  Pelikulak 8,2 milioi dolar bildu zituen lehenengo egunean, ostegun gaueko 2 milioi dolar barne. 22,6 milioi dolar bilduz debutatu zuen, zerrenden gainean jarriz eta bere proiekzioak gaindituz. Filmak 18,5 milioi dolar bildu zituen hurrengo asteburuan, zerrenden gainean mantenduz. Bilketaren %18ko erorketa bigarren astean beldurrezko film baten bigarren txikiena izan zen, 2017ko otsaileko *Get Out* filmaren %15aren ostean, eta pandemia garaiko mantentzerik onena festetatik kanpoko garaietan. Nahiz eta *Halloween Ends* filmak tronutik kendu bere hirugarren asteburuan, honek zifra onak mantendu zituen 12 milioi dolarrekin. 2022ko azaroaren 9an, R kalifikaziodun hirugarren filma izan zen 100 milioi dolar biltzen pandemia garaian, bai eta pandemia garaiko beldurrezko film arrakastatsuena.

### Kritikaren erantzuna 
Rotten Tomatos orrian %80ko puntuazioa dauka 197 iritzi kontuan hartuta, eta 6,6/10eko batez besteko balorazioa. Orriaren adostasunak dio: "Irudi oso beldurgarriek eta Sosie Baconen antzezpenak *Smile*-k traumaren esplorazioa hobetzen dute". Metacritic-en filmak 68/100ko batez bestekoa dauka 32 kritika kontuan hartuta kritika positibo orokorrekin. CinemaScore-n audientziak "B-" bat eman zioten, eta PostTrak-en %69 bat dauka, %53ak gomendatuko lukeela esanez.

*IndieWire*-ko Marisa Mirabalek filmari B- nota eman zion bere istorioa *It Follows, The Ring, Oculus* eta *Final Destination* filmenekoekin alderatuz. *Polygon*-eko Tasha Robinsonek idatzi zuen: "*Smile* askotan barregarria da, hainbeste izuekin non azkenean barregarria den... Baina berdin dio zenbat pilatzen diren, azkenean sinesgarriak baitira".

RogerEbert.com-eko Katie Rifek filmari 4 izarretik 2,5 eman zizkion formula gehiegi erabiltzen zuela esanez eta *The Ring* eta *It Follows*-ekin alderatuz. The Times-eko Kevin Maherrek filma aspergarria zela esan zuen, nahiz eta izu onak izan eta Bacon oso karismatikoa izan, eta 5 izarretik 2 eman zizkion. Common Sense Media-ko Jeffrey M. Andersonek ere 5 izarretik 2 eman zizkion esanez, nahiz eta irribarrearen ideia oso primario eta ona izan, filmak izu zaratatsu gehiegi dituela.

### Lorpenak 
2023ko MTV Movie & TV Awards sari banaketan pelikula onenerako eta aktuazio beldurgarrienetarako izendapena lortu zuen. 51. Saturn Awards sarietan beldurrezko filmik onenarako izendapena lortu zuen.

## Etorkizuna 
### Film laburra 
*Laura Hasn't Slept* Parker Finnek idatzi eta zuzendu zuen 2019an, eta 2020ean South by Southwest-en izan zuen debuta. Harrera bikainak Paramount Pictures-en arreta lortu zuen, film moldaketa baterako Finn kontratatuz. Ondoren filma jatorrizko istorioaren jarraipena izango zela esan zuten.

Filmak Laura jarraitzen du honek bere terapeutari izandako amesgaizto eta haluzinaioak kontatzen dizkionean, non irribarredun gizon batek jarraitzen duen. Kontatzen dion bitartean, uste duen tokian ez dagoela ikusten du, haluzinazio batean dagoela, eta aurrean daukan pertonsa benetan izakia dela. Film laburraren amaierak pertsonaia hiltzen dela erakusten duen arren, Laura *Smile*-n agertzen da Rose Cotter doktorearen laguntza eskatzen, *Laura Hasn't Slept*-en amaiera beste haluzinazio bat izan zela adieraziz. Pertsonaiak filmaren istorioari hasiera ematen dio.

Film laburrak *Smile* argitaratu osteko argitalpen bat jaso zuen. Finnek ondoren film laburra *Smile*-n jatorritzat hartu zuen.

### Sekuela 
*Smile* argitaratu ostean, 2022ko azaro eta abenduko elkarrizketetan Parker Finnek lehenengo filmaren zati batzuk amnbiguoak utzi zituela esan zuen, hainbat istoriori amaiera eman gabe, sekuela batentzat idei bezala. Zinemagileak adierazi zuen etorkizun batean izakiaren iragana esploratu ahal izan arren, berak misterio bezala utzi nahi zuela esan zuen. Esan zuen sekuela bat oso desberdina izango zela lehenengoarekin alderatuz, argudiatuz *Smile*-n munduaren gauza berriak esploratu nahi zituela eta beldurtzeko forma berriak bilatu nahi zituela.

2023ko apirilean Paramount Picures-ek CinemaCon-en *Smile*-n sekuela bati argi berdea eman ziotela iragarri zuen, Parker Finn berriro idazle eta zuzendari izanda. 2023ko abenduan Naomi Scott izendatu zuten protagonista bezala. 2024ko uztailean Lukas Gage filmera gehitu zuten. Kyle Gallner bere papera errepikatuko zuen, eta Rosemari DeWitt filmera batu zen. *Smile 2'' 2024ko urriaren 18an argitaratu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak