open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
June Ansoleaga

**June Ansoleaga Goikoetxea** (Sopela, Bizkaia, 1987ko urriaren 20a) bizkaitar kazetaria eta telebista aurkezlea da. 2013tik Euskal Telebistako albistegietan eguraldiaren berri ematen du.

## Biografia 
Sopelan jaio zen. Begoñaren eta Luisen alaba gazteena da. Ander Deuna Ikastolan ikasi zuen. Txikitatik gustatu izan zaio kazetaritza munduan eta gurasoek animatu egin zuten nahi zuena. Euskal Herriko Unibertsitatean (EHU) kazetaritza-karrera Leioan. Lizentziatu baino lehen, Euskal Telebistako (ETB) albistegietan egin zituen praktikak. 2009an lizentziatu zen Kazetaritzan. Karrera amaitu ostean, beste lau urtetan jarraitu zuen erredaktore-lanetan albistegitean.

## Lan ibilbidea 
June Ansoleaga sopeloztarrak ETBn hasi zuen bere ibilbide profesionala. Ikasketak amaitu zituenetik, kazetari jardun zuen 'Gaur Egun' eta 'Teleberri' albistegietan.

### *Eguraldia* saioa 
Euskal Herrian oso gertutik jarraitzen da eguraldiaren gaineko informazioa. Horregatik, hurrengo egunetarako iragarpena ez ezik, meteorologiarekin zer ikusia duten hainbat gaien gaineko erreportajeak ere eskaintzen dira: Hainbat fenomeno meteorologiko azaldu, eguraldiaren iragarpena jakiteko ikerketa tresna eta teknikak ezagutzera eman, toki zehatzetako ezaugarriak herritarren ahotik ezagutu,  jarraitzaileei argazki edo bideoei esker paraje eta irudi ikusgarrienak erakutsi, zalantzak argitu...

## Eguraldi aldaketa 
2023ko azaroan, eguraldi aldaketa dela eta, hauxe esan zuen durangaldeko Anboto aldizkarian:*Argi dago dagoeneko ezin dugula atzera egin, baina etorkizunera begira neurriak hartu ditzakegu. Esaterako, gizakiak sortzen duen kutsadura murriztu behar dugu, biodibertsitatea zaindu behar dugu, gure hiriak birpentsatu behar ditugu eta negutegi efektuko gasak murriztu behar ditugu. Gobernuek hartu behar dituzten erabakiak dira, baina guk geuk ere aldaketa txiki-handiak egin ditzakegu.* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa: Udako egoera gehiago luzatzen da; orain uda ez da irailaren 21ean amaitzen Anboto, 2023.11.24
Beledougouar zaldi

**Beledougouar zaldia** edo **Banamba** Maliko bertako zaldi arraza bat da . Bere tamaina zein ezaugarriengatik ponien sailkapen taldean sartzen da.

Zaldi mota hau Mendebaldeko Afrikako berberiar zaldiaren ondorengoa da (edo azpimota bat hainbatentzat), arabiar zaldien nahasketarekin ere. Arraza Maliko Bélédougou eskualde historikoan dauka jatorria.

## Historia 
Zaldi mota hau Banamba izenez ezaguna da bere jatorrizko eskualdean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Xabier Lete nazioarteko poesia saria

**Xabier Lete nazioarteko poesia saria** Gipuzkoako Foru Aldundiaren Kultura eta Euskara Departamentuak bi urtero banatzen dituen poesia sariak dira, Xabier Lete gipuzkoar idazlea, poeta eta abeslaria zenaren omenez. Nahi duten idazle guztiek har dezakete parte, euskaraz idatzitako lan originalak eta argitaratu gabeak (nahi beste) aurkeztuta, edo bilduma batean horien ehuneko hamarra (%10) baino gutxiago atera bada argitara. Nolanahi ere, lanak ezizenez aurkeztu behar dira.

### Irabazleak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Carcasonako katedrala

**San Migel Carcasonakoaren katedrala** edo **Carcasonako katedrala** () Okzitaniako izen bereko hiriburuan dago, Languedoc-Roussillon eskualdean, Frantzian. Hiriko Saint-Louis bastidan dago kokatuta. XIII. mendean eraikia, gotiko estiloko eliza katedrala da. 1926tik Monumentu Historikoa da.

## Historia 
Luis IX.a Frantziakoak eraikitzeko agindua eman zuen, 1247an, aurretik santutegi bat zegoen toki berean. 1283tik aurrera eraikina handitzen eta zabaltzen joan zen. 1355an Eduardo "Printzipe Beltza"k Saint Louis bastida erasotu zuen eta, ondorioz, elizak kalte handiak pairatu zituen. Berreaikitzeko prozesuan babes berriak ezartzea erabaki zen; esaterako, abside maila berean militar itxurako dorre zilindrikoa eraiki zen eta eraikinaren inguruan 10 metro zabalerako babes erretenak egin ziren.

1803an, Erdi Arotik ordura arte Saint-Nazaire katedralean zegoen apezpikutza bertara eraman zen eta Carcasonaren katedral berriaren izendapena jaso zuen. 1857an, funtzio berriak hobeto betetzeko, aldaketa handiak egitea erabaki zen. Lan horiek Eugène Viollet-le-Duc arkitektoak zuzendu zituen.

## Galeria 

Cathédrale_Saint-Michel_de_Carcassonne_(11).JPG|Kanpoko ikuspegia.
Carcassonne - Cathédrale St-Michel - Rosace de la façade.jpg|Arrosa.
Détail - Cathédrale Saint-Michel de Carcassonne.JPG|Zehaztasunak.
Carcassonne - Cathédrale St-Michel - Chapelle de fonts baptismaux.jpg|Bataioko letra kapera.
Carcassonne - Cathédrale St-Michel - Les orgues.jpg|Organoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Katedralaren kanpaiak.
A Quiet Place (filma)

**A Quiet Place** (euskaraz *Leku lasai bat*) 2018ko John Krasinski estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako beldurrezko filma da. Emily Blunt eta John Krasinskik berak antzeztu zuten (benetako bizitzan senar-emazteak dira).

## Argumentua 
Basoaren bihotzeko etxola batean, soinurik egin gabe bizi den familia baten bizitza isila azaltzen da: ez badituzte entzuten, ez dituzte ehizatuko...

## Aktoreak 
* Emily Blunt: Evelyn Abbott
* John Krasinski: Lee Abbott
* Millicent Simmonds: Regan Abbott
* Noah Jupe: Marcus Abbott
* Cade Woodward: Beau Abbott

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai
Saint Gillesen etxe erromanikoa

**Saint-Gilles-en etxe erromanikoa** () eraikin zibila da, estilo erromanikokoa, Saint-Gilles abadetxetik gertu, Saint-Gilles herrian, Gard departamenduan, Languedoc-Roussillon lurraldean, Okzitanian. 1862tik Frantziako Monumentu Historikoa da.

## Historia 
XII. eta XIII. mendeetan eraikia, Guy Foulques legelari eta trobadorearen familiakoa zen. Guy Foulques oso ezaguna egin zen, aitasantu bezala, Klemente IV.a izenarekin, 1265tik 1268ra. XIX. mendea berreskuratua izan zen. Gaur egun etxe horretan natura zientzien eta etnografiaren museoa dago irekita.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Frantziako Kultura Ministerioaren webgunea.
*  Etxe Erromanikoaren Museoa.
2018ko Udaberriko Klasikoa

**LXIV. Udaberriko Klasikoa** 2018ko apirilaren 8an egin zuten, 171,6&nbsp;km ibilbidea zuena. 1.1. maila zuen.

15 taldek eta 105 txirrindularik hartu zuten parte, horietatik 62 amaitu zirenak. Garailea Andrey Amador izan zen.

## Parte-hartzaileak 
## Sailkapen orokorra 
## Kanpo estekak
Burgos-BH

**Burgos-BH** (UCI kodea: **BBH**) espainiar txirrindulari-taldea da, kontinental mailan aritzen dena. Burgosen sortua, José Manuel Hernández, José Luis Fernández Martin, Darío Hernández eta José Cabedo ditu kirol-zuzendariak.

Babesle nagusia Burgosko Probintziako Aldundia da. Eta gero, BH bizikleta enpresa. 

## Historia 
Taldea, amateur mailako CROPUSA taldean du hasiera. 2006 ean, taldea continental maila izatera pasa zen Viña Magna-Cropu izenarekin. urte hartan, taldeko Sergio Pardillak Etorkizuneko Tourreko etapa bat irabazi zuen.

Burgosko Probintziako Aldundiak, 2008ean, taldeko babesle nagusia bihurtu zen eta nahiz eta taldeko izena pixkat aldatu zen, Burgos izena beti agertzen zen. 

BHek bizikleten hornitzailea zen 2012 urtea baino lehen, baina 2012tik aurrera, taldeko babeslea da. Horrela, Burgos-BH bezela agertzen da.

2018ean, Espainiako Vueltara joateko gonbidapena lortu zuten eta ordutik aurrera beti izan da itzuli honetan. 2021ean, taldera pasa zen Ander Okamika txirrindulari bizkaitarrak agerraldi onak egin ditu itzuli honetan eta taldeari ikusgarritasuna eman dio.

## 2018ko taldea 
## Kanpo estekak
Team Bahrain Victorious

**Team Bahrain Victorious** (UCI kodea: TBV) Bahraingo txirrindularitza talde profesionala da, UCI WorldTeam lizentzia duena. Taldeak Bahraingo gobernua du babeslea.

## 2025eko taldea 
## Kanpo estekak 
* Webgune nagusia
Being Flynn

**Being Flynn** (euskaraz *Flynn Izaten*) 2012ko Paul Weitz estatubatuar zinema zuzendari eta zinema gidoilariak zuzendu eta idatzitako drama film bat da. Nick Flynn idazlearen *Another Bullshit Night in Suck City* ("Beste Gau Puta Bat Hiri Kakazaharrean") eleberrian oinarritua dago.

Robert De Niro, Paul Dano, Olivia Thirlby, Lili Taylor, Wes Studi eta Julianne Moore aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
AEB, Boston. Nick Flynn (Paul Dano) mutil gaztea bere ama (Julianne Moore) suizidatu aurretik harekin batera bizi izan zen, baina orain bakar-bakarrik gelditu da: ordutik aurrera lanetik-lanera dabil, lagun pare bat ezagutu eta haiek bizi diren antzinako gau klub batean bizitzen jartzen den arte.

Behinola, Nickek ia inoiz ikusi ez duen bere aita Jonathanen (Robert De Niro) ezusteko deia jasoko du, aitak semearen laguntza behar duenez harekin harremanetan jartzea erabaki baidu. Jonathanek bere burua "istorio kontalari" delakotzat du, alegia, idazlea, Nickek ere idazle izatea amesten du. Gertaera honetatik aurrera, Nickek etxegabeei ostatu ematen dien aterpetxe batean boluntario gisa lan egitea hasiko da. Denise (Olivia Thirlby) lankidea bere neskalaguna bilakatuko da.

Egun batez, ustekabean, Nickek aterpetxean bere aitaren bisita jasoko du, taxilari lana galdu eta kale gorrian gelditu baita. Ordutik aurrera Nicken bizitza zurrunbilo bat bilakatuko da, eta hartatik ez dira guztiak ongi aterako.

## Aktoreak 
* Robert De Niro: Jonathan Flynn
* Julianne Moore: Jody Flynn
* Paul Dano: Nick Flynn
* Liam Broggy: Nick gaztea
* Olivia Thirlby: Denise
* Lili Taylor: Joy
* Dale Dickey: Marie
* Victor Rasuk: Gabriel
* Wes Studi: Kapitaina
* Katherine Waterston: Sarah

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai
Dimension Data

**Team Dimension Data for Qhubeka** (zulueraz ; UCI kodea: **DDD**) hegoafrikar txirrindulari-taldea da, UCI ProTeam mailan aritzen dena. Hegoafrikan sortua, Rolf Aldag, Douglas Ryder eta Roger Hammond ditu kirol-zuzendariak.

Dimension Data Holdings babesle nagusia du.

## 2018ko taldea 
## Kanpo estekak
Ziandzha

**Ziandzha** ( edo ) (Txornomorske, Krimeako Errepublika, 1990eko abenduaren 12a) krimear emakume abeslari eta aktore transgeneroa da. *Boris Maksimovitx Kruglov* () jaiotza-izenez, *Boris Aprel* () edo **Ania Eipril** ( edo ) izenez ere ezagutzen zaio.

## Diskografia 
### Albumak 
* 2010: *Inkognito* ()

### Singleak 
* 2008: *Zviozdny voin* ()
* 2008: *Kosmos, priiom! ()
* 2009: *Mne Tak Nuzhna Tvoia Liubov* ()
* 2010: *My Belye* ()
* 2011: *P.S. Liubliu Tebia* ()
* 2012: *Elektritxestvo'' ()
Arkham

**Arkham**, Howard Phillips Lovecraft estatubatuar idazleak sortu eta bere eleberri eta idazlan askoren kokalekua den fikziozko hiri bat da, AEBetako Massachusetts estatuan. August Derleth idazleak ere, Lovercraften jarraitzailea izanik, bere idazlan batzuen kokaleku bezala erabili zuen. Miskatonic Unibertsitatearen kokalekua ere bada, hau ere, hiria bezala, fikziozko unibertsitatea.

Hiria lehenbiziko aldiz, 1920ko abenduaren 12an Lovercraftek idatzitako, *""The Picture in the House"* (*Margolana Etxean*), kontakizunean aipatu zen. 1921eko udan argitaratu zen.

## Kanpo estekak
Knight Moves

**Knight Moves** (euskaraz *Zaldunak Mugitzen Du*) 1992ko Carl Schenkel suitzar zinema zuzendariak zuzendutako thriller film bat da. Christopher Lambert, Diane Lane, Tom Skerritt eta Daniel Baldwin aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Peter Sanderson (Christopher Lambert) hiriko xake txapelketa bat jokatzen ari den nazioarteko maisu handi bat da. Hainbat gertakari eta kointzidentzien ondorioz, poliziak bera jada hainbat pertsona erail dituen serieko-hiltzailea dela susmatzen hasiko da. Bitartean txapelketak aurrera dirau, Sandersonek polizia lekuko dela serieko-hiltzailearekin telefono bidezko kontaktuak ditu, eta hura atzemateko asmoz, hiltzaileak bere hilketak burutzeko gakoa zein den topatzen saiatuko da.

## Aktoreak 
* Christopher Lambert: Peter Sanderson
* Diane Lane: Kathy Sheppard
* Tom Skerritt: Frank Sedman kapitaina
* Daniel Baldwin: Andy Wagner detektibea
* Charles Bailey-Gates: David Willerman
* Ferdy Mayne: Jeremy Edmonds
* Blu Mankuma: Steve Nolan
* Arthur Brauss: Viktor Yurilivich
* Sam Malkin: Fulton doktorea
* Katharine Isabelle: Erica Sanderson
* Mark Wilson: Aurkezlea
* Rebecca Toolan: Madame le maire
* Walter Marsh: Xake Elkarteko lehendakaria
* Kehli O'Byrne: Debi Rutlege
* Codie Lucas Wilbee: David, 9 urterekin
* Joshua Murray: Peter, 14 urterekin

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Ana Galarraga

**Ana Galarraga Aiestaran** (Zarautz, Gipuzkoa, 1970ko ekainaren 9a) zientzia-komunikatzailea da. Elhuyar Fundazioarentzat lan egiten du. Euskal hedabideetan zientzia dibulgazioa sustatzen du, euskaraz eta genero ikuspegiarekin. Albaitaritzan eta Elikagaien Zientzia eta Teknologian lizentziatua da.
## Zientzia-dibulgatzailea 
Hainbat komunikabidetan aritzen da, beti zientzia-dibulgazioaz baina formatu desberdinetan: *Elhuyar zientzia eta teknologia* aldizkarian 570 artikulu baino gehiago idatzi ditu, *Berria* egunkarian zutabe bat idazten du, eta umeentzako *Irria* aldizkarian ipuin formatuan idazten du, beti esperimentu batekin lagunduta. Irriaren Lagunak lagun, *Marikalanbre, bizitzaren laborategian* liburua argitaratu zuen 2014an. Booktegi plataforman *Sapiens ispiluaren aurrean* artikulu bilduma argitaratu du. Euskal komunitate zientifikoaren Inguma datu-baseak, guztira, Galarragak sorturiko 200 artikulu baino gehiago dakartza.

2001etik lanean ari da Elhuyarren, erredakzio-taldeko kidea da, ez zientzia-kazetari huts gisa, gehiago zientzia-komunikatzaile moduan, artikuluak idazteaz gain hainbat jolas, erakusketa, sariketa, ikastaro, hitzaldi eta antzerki-bakarrizketa ere antolatzen ditu eta. Zientzia-dibulgazioan euskaraz arituz euskal hedabideetan eta sare sozialetan ere aktibo agertu ohi da.

## Literatura eta artea 
Literaturia izeneko literatura-jardunaldien antolatzaileetako bat izan da. Literaturari eta arteari lotutako hainbat errezitaletan eta aurkezpenetan parte hartu izan du.

Petti musikariarekin batera, Frankenstein liburutik abiatutako errezitaldi bat sortu du. 2022an estreinatu zuten (H)ilbeltza euskal nobela beltzaren astean, *Frankenstein agurgarria* izenarekin. 2024ko azaroaren 1ean, disko-liburu bihurtuta argitaratu dute, Elkarren eskutik. Disko-liburuak, errezitaldiko testua eta kantuen hitzak ez ezik, Mari Luz Esteban Galarzaren hitzaurrea eta Miren Agur Meaberen hitzostea biltzen ditu.

## Genero ikuspegia 
Genero ikuspegia txertatu ohi du bere argitalpen eta esku-hartzeetan, eta sistema zientifikoaren genero-arrakala erakusten du. Horren adibide da *Uhin ultramoreak* podcasta.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2024ko Rikardo Arregi sarien ohorezko mugarria jaso zuen, zientzia dibulgazioan egindako ekarpenarengatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* @Anagalarraga1 kontua, Twitterren.
* Ana Galarragaren artikuluak, *Zientzia Kaiera*n (200 artikulu).
* *Emakumeak zientzian* atala, *Zientzia Kaiera*n (200 artikulu).
* Ana Galarragaren artikuluak, *Berria*n (140 artikulu).
* Ana Galarragaren artikuluak, *Elhuyar zientzia eta teknologia* aldizkarian (900 artikulu).
* *Sapiens ispiluaren aurrean*, Booktegi.
Salome Alexandra

**Salome Alexandra** (; , ; K.a. 141 edo K.a. 139 - K.a. 67) Asmondar leinuko erregina izan zen. K.a. 76. urtetik erregina izan zen bere heriotzara arte. Estatu judu independentea gobernatzen azken agintaria izan zen Israel modernoaren eraketa arte.

## Biografia 
Salome Alexandra Aristobulo I.a erregearen emaztea izan zen (k.a. 104-k.a 103), eta hura hil ondoren, Alexandro Janeo jarri zuen tronuan, hildako erregearen anaia gazteena. Lebiratoaren legeari jarraituz, Alexandro Janeo Salome Alexandrarekin ezkondu zen. Elkarrekin gobernatu zuten k.a. 103 eta k.a. 76. urteen artean. Alexandro Janneok, hilzorian, ez zion bere seme-alabei erresuma utzi nahi izan, eta Salome Alexandrari agindu zion gobernua, jendetzak maite baitzuen, bere senarraren neurri krudelen aurka zegoela uste zutelako. Bi seme-alaba izan zituen Alexandrorekin: Hirkano II.a, zaharrena, ezgauza eta ezgai zelako apaiz goren bilakatu zuena, eta Aristobulo II.a,  oso oldarkorra zelako bizitza pribatura mugatu zuena.

Salome Alexandrak farisearren alde egin zuen, bere senarrak heriotza-ohean eman zizkion aginduei jarraituz, legeak betetzean sekta judu zorrotzena baitzen. Haiek bihurtu ziren nazioko benetako gobernari, nahiz eta Alexandrak jakinduria handiz administratu, armada bikoiztuz eta inguruko agintariak beldurtuz. Baina berak juduak gobernatzen bazituen, farisearrek bera gobernatzen zuten. Hauek Alexandrori 800 farisear buruzagi gurutziltzatzeko aholkatu ziotenak hil zitzan premiatu zuten, eta beraiek banan-banan hiltzen hasi ziren. Biktimen artean, Diogenes Judeakoa izeneko bat izan zen, saduzear alderdiko kide ospetsua. Jazarriek defendatzaile bat aurkitu zuten Aristobulorengan, eta amak barkatzeko konbentzitu zuen. Baina Jerusalemdik alde egin behar izan zuten, eta herrixka gotortu batzuetan sartu ziren.

Salome Alexandraren erregealdian, Tigranes II.a Armeniakoaren inbasioa gertatu zen, 300.000 gizoneko armadarekin iritsi eta Ptolemaida setiatu zuena. Alexandrak enbaxadoreak bidali zituen Tigranesi opari baliotsuekin, bake hitzarmen bat eskatuz, baina Tigranesek bat-batean Armeniara jo zuen Lukulo erromatar jeneralaren inbasioari aurre egiteko.

Handik denbora batera, erregina larriki gaixotu zen, eta bere seme Aristobulo II.ak aukera hau baliatu zuen boterea eskuratzeko. Jerusalemdik ezkutuan irten zen gauean, armada bat bildu zuen, 22 gotorleku okupatu zituen hamabost egunetan eta herrialdearen zatirik handiena hartu zuen. Alexandra K.a. 67an hil zen, bederatzi urtez errege izan ondoren. Haren oinordekoa haren seme Hirkano II.a izan zen. Herrialdea bere seme-alaben arteko gerra zibilaren atarian utzi zuen, eta horrek erromatarrek juduen arazoetan esku hartzea erraztuko zuen.

## Familia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aballay (filma)

***Aballay*** () 2010eko Fernando Spiner argentinar zinema zuzendariaren filma da. Antonio Di Benedettoren izen bereko ipuinean oinarrituta, Argentinak 84. Oscar Sarietarako aurkeztu zuen baina ez zuten hautatu.

## Sinopsia 
Errukirik gabeko gautxo lapur eta hiltzaile bat da Aballay. Alabaina, tren bati egindako erasoan gizon bat hil ostean, haren semearen begiradak zerbait aldatu beharra zegoela ulertarazi zion. Gertakari hau aitzakia modura hartuta, bere jarrera eta ekintzak aldatzea erabakitzen du, eta hura lortu arte bere zalditik inoiz berriro ez jaistea erabakitzen du.

## Aktoreak 
* Pablo Cedrón - Aballay
* Nazareno Casero - Julián
* Moro Anghileri - Juana
* Claudio Rissi - El Muerto
* Luis Ziembrowski - Torres
* Horacio Fontova - Cordobés
* Gabriel Goity - Apaiza

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Baladi

**Baladi zaldia**, edo **egiptoar zaldia**, (),  Egiptoko bertako zaldi arraza bat da. Dituen tamainagatik eta ezaugarriengatik, ponien sailkapen taldean sartzen da.

Arrazaren osaketan arabiar zaldia dago, bai eta odol garbiko zaldiekiko zenbait gurutzaketa ere.

Hainbat adituek, dena den, ezbaian jartzen dute zaldi mota honen arraza izaera bera.

Zalgurdietatik tiratzeko zein zela zalditzat erabiltzen da.

## Historia 
Adituek ematen dioten izena *egiptoar zaldia* da. Arabierazko *baladi* izenak «bertakoa» esan nahi du. Egipton bertakoa den edozeri ezartzen zaio izen hau.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Arrazari buruzko bideoa, YouTube.
Andreu Martín

**Andreu Martín Farrero** (Bartzelona, 1949ko maiatzaren 9a) idazle eta gidoigile kataluniarra da, nobela beltzean espezializatua.

## Ibilbidea 
Psikologia ikasketak burutu bazituen ere, letren mundura lerratu eta komikietako gidoiak idazten hasi zuen bere literatur ibilbidea. Nobela beltzen egile gisa da batik bat ezaguna, ondoko sariak eskuratu dituelarik:
 
* *Círculo del Crimen* saria (1980) *Prótesis* nobelarekin.
* *Alfa* saria (1986) *El día menos pensado* obrarekin.
* *Hammett* saria *Barcelona Connection*. obrarekin.
 
Bere obra ezagunenetakoa da *Barcelona tràgica* izenekoa (2009), 1909ko Bartzelonako aste tragikoan girotua.
Vatikanoko gastronomia

thumb|Pasta oso ospetsua da Vatikanon.
**Vatikanoko gastronomia** zehaztea oso zaila da, Vatikano estatu txiki bat delako. Bertan jatetxe bakarra dago eta eskaintzen den janaria Italiako gastronomiaren oso antzekoa da.

## Platerak 
#### Alberjina Suitzako Guardiaren parmesanoarekin 
Alberjina, parmesanoa eta espezien arteko nahasketa.

#### Pizza 
Italiako gastronomiaren jaki tipikoa, tomate edota tomate-saltsaz eta mozzarella gaztaz estalitako ogi zapala.

#### Tiramisu 
Postre tipikoa Italiako gastronomian, kafearen zaporea duen kremarekin.

#### Pasta 
Tagliatelleak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Manat (argipena)

**Manat** hitzak hainbat adiera ditu:

## Diruak 
* Bigarren manat azerbaijandar, Azerbaijanen zirkulazioan zegoen dibisa.
* Bigarren manat turkmenistandar, Turkmenistanen zirkulazioan dagoen dibisa.
* Hirugarren manat azerbaijandarra, Azerbaijanen zirkulazioan dagoen dibisa.
*

* Manat turkmenistandar, Turkmenistanen zirkulazioan zegoen dibisa. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maialen Oiartzabal Mendibil

**Maialen Oiartzabal Mendibil** (Oiartzun, Gipuzkoa, 1999ko irailaren 25a) eskiatzaile akrobatikoa eta psikologoa da. 2017an hasita hainbat aldiz irabazi du Espainiako Akrobaziazko Eskiko Txapelketa, emakumeetan. Txapelketa horretako lehen hiru garaipenak, 2017 eta 2019. urteen bitartean, kategoria absolutuan lortu zituen, nahiz eta oraindik junior mailan lehiatzeko adina (18-20 urte) zuen. 

## Biografia 
Maialen Altzibar auzoan jaioa da, Itsaso Mendibil Osa eta Jabier Oiartzabal Bertizen alaba zaharrena da eta anaia gazteagoa dauka, Paul, bera bezala eskiatzaile akrobatikoa. Lehen ikasketak Haurtzaro ikastolan egin zituen eta Oiartzo ikastolan batxilergoa. 2023ean Psikologiako gradua  lortu zuen EHUan. Kirol psikologian interesatuta,  *Psicología Deportiva y Coaching PSYCHOLOGY* izeneko masterra burutzen ari da (*UNIR*) Errioxako Nazioarteko Unibertsitatean. 2023tik psikologo gisa lan egiten du.

## Eskiatzaile ibilbidea 
Familiaren arrimoan hasi zen txikia zela eskiatzen eta 13 urterekin probatu zuen lehen aldiz eski akrobatikoa. Harrezkero, modalitate horretako nazioarteko lehiaketetan parte hartzen du. Entrenamenduak hasieran Frantzian egiten zituen baina 2015etik Andorran. Bertan bizitu zen 2019tik 2021 arte. Lortutako hainbeste garaipenen arten, baditu batzuk gogoangarriagoak. 2017ko bi garaipen ditu gogoko, Espainiako Emakumezkoen Akrobaziazko Eskiko Txapelketa irabazi izana eta baita Nazioarteko Txapelketan irabazitakoa ere. Horrekin batera Europako Ligan, Europa Cup, Slopestyle modalitatean, azken rankinean lortutako 3. postua eta Espainiako Emakumezkoen Akrobaziazko Eskiko Txapelketan irabazitakoa. Europako Lehiaketan lortutako 3. postuarengatik, kategoria igo zioten Espainiako Selekzioan. 

Bere ibilbidean arantza bat geratu zaio. 2022an aukeratu zuten Munduko Txapelketa Unibertsitarioetarako baina COVIDa medio ezin izan zuen parte hartu.

## Kirol lorpenak 
## Oiartzungo IX. Kirol Saria 
2024ean jaso zuen Maialenek aitortza egingo zion Oiartzungo  IX. Kirol Saria. Eskiatzaile akrobatikoaren ibilbide profesionala nabarmendu nahi izan zuen UKABek, herriko kirol elkarteetako ordezkariak eta Udala biltzen dituen Kirol Aholku Batzordeak, zehazki «goi mailako kirol lehiaketetan izandako ibilbide oparoagatik» eta «Oiartzun herriaren izena munduan zehar zabaltzeagatik». Sari banaketa 2024ko urriaren 25ean egin zen, Landetxe Kultur Aretoan.

## Herritar aitortza 
"Oiartzuar emakumeak udalekuetan" egitasmoaren barruan, bere izena eraman zuen haur talde batek 2018an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fis Rankina https://www.fis-ski.com/DB/general/athlete-biography.html?sectorcode=fs&competitorid=227003&type=result(https://www.fis-ski.com/DB/general/athlete-biography.html?sectorcode=FS&competitorid=227003&type=result)
* RFEDI Biografia https://rfedi.es/Deportista/12113
* EITB_ko Helmuga saioan egindako erreportaia 2020ko Martxoaren 8an
* YOUTUBE: Maialen parte den Oiarmendi Kirol klubeko Kanala
* BatBasque https://basqueteam.eus/eu/2022/01/26/la-esquiadora-maialen-oiartzabal-protagonizara-el-cuarto-capitulo-de-bat-to-beijing/
* "Airearen jabe" bideoa
* Artikulu bilduma Oarsoaldeko Hitzan
Matia kalea (Donostia)

**Matia kale**a Gipuzkoako Donostia hiriburuko kale bat da. Antigua auzoan dago eta herri izaera du, izan ere, auzoko "kale nagusia" edota jendearen bilgune sozial nagusitzat jo daiteke. Kalearen bi espaloietan taberna eta denda ugari daude. 2017ko maiatzaren 7tik aurrera Matia Kalea igande eta jai egunetan oinezkoentzat izatea erabaki zen.  Horretaz gain, hilabete bakoitzeko azken larunbat goizetan, Gaskonia plazan baserriko produktuen merkatu bat egiten da. 

## Kokalekua 
Iparraldean, Mikelete kalean eta Satrustegi hiribidean hasi, Ondarreta hondartza eta Miramar jauregiaren parean, eta Bentaberri plaza eta Bentaberri kalearen elkargunean amaitzen da.

Zumalakarregi hiribideak Ondarreta auzotik banatzen du; azken hori txalet eta jauregiz osatutako ekonomikoki goi mailako auzoa da.

## Historia 
250x250px|thumb|Matia kalea 1945. urtean|ezkerrera
Kalearen izena Jose Matía Calvo euskal enpresari eta filantropoaren omenez jarri zen.  Jose Matía Calvo Laudion (Araban) jaio zen,  1806ko ekainaren 6ean. Haurtzaroa eta nerabezaroa Pasaian igaro zituen. 1821ean Manilara joan eta merkataritza-arteetan jardun zen. Urte batzuk pasa ondoren, “Matía, Menchacatorre y Compañía” izeneko etxe komertziala sortu zuen: zetaren esportazioan lan egin zuen, baita beste jarduera batzuetan ere. Bere negozioei esker, fragata-flota oso garrantzitsu bat eskuratu zuen eta dirutza handia irabazi. 1841ean Cadizera mugitu zen eta han merkataritza munduan segitu.

1860. urtearen inguruan, Donostia bisitatu zuen eta 1871ko maiatzaren 29an Cádizen hil zen. Bere testamentuan zehaztu zuen bere jaraunspenaz zaharren egoitzak sortuko zirela Cádizen eta Donostian. 1889ko abenduaren 16ean Donostiako Matia zaharren egoitza ireki zen, Ibaeta auzoan.

Donostiako udaletxeak, Jose Matía Calvok egindakoa eskertzeko, Antiguoko kale bati haren izena jartzea adostu zuen, Alfonso XIII plazatik Benta-Berriraino doan kaleari, hain zuzen. Gaur egun, bi fundazioek betiko funtzioan lanean segitzen dute. Matia Fundazioa atentzio geriatrikoko zentro aurreratu bat da.

## Leku interesgarriak 
### Eraikinak 
* Antiguako eliza
* Gurutze gorria

### Plazak 
* Adarra plaza
* Alfontso XIII.a plaza
* Bentaberri plaza
* Errotatxo plazatxoa
* Gaskonia plaza
* Txalupagillene plaza

## Galeria 

Fitxategi:Matia Kalea 1.jpg
Fitxategi:Matia Kalea 2018.urtean.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anita Borg

**Anita Borg Naffz** (Chicago, Illinois, Ameriketako Estatu Batuak, 1949ko urtarrilaren 17a – Sonoma, Kalifornia, Ameriketako Estatu Batuak, 2003ko apirilaren 6a) informatikaria izan zen. 1994an, Emakumeak Informatikan Grace Hopper Ospakizuna sortu zuen, eta 1997an Emakumearen eta Teknologiaren Institutua.

## Ibilbide profesionala 
Programazioaren arloan lortu zuen lehenengo lana 1969an izan zen. Nahiz eta matematikak txikitatik asko gustatzen zitzaizkion, ez zuen asmorik izan informatikan jarduteko, eta programazioa bere kabuz ikasi zuen, aseguru-etxe batean lan egiten zuen bitartean. 1981ean, doktore titulua jaso zuen Informatikan, New Yorkeko Unibertsitatean. Haren disertazioan hitz egin zuen sistema operatibo batean sinkronizazioaren eraginkortasunari buruz.

Doktore titulua lortu eta gero, Borgek lau urte eman zituen Unixen oinarritutako sistema operatibo bat garatzeko lanetan, lehenengo New Jerseyko Auragen Systems Corporationentzat, eta ondoren Nixdorf Computer konpainiarekin Alemanian.

1986an Digital Equipment Corporation-era batu zen, non 12 urtez lan egin zuen; lehenik eta behin, Western Research Laboratory konpainian, eta ondoren Digital Equipment enpresan. Han garatu eta patentatu zuen norabide osoko arrastoak sortzeko metodoa, zeina abiadura handiko memoria-sistemen analisi eta diseinurako baliagarria den.

Borgek berak 1987an fundatutako Systers lortutako esperientziari esker, posta elektroniko bidezko komunikazioan lan egiten hasi zen. Network Systems Laboratory konpainian ingeniari aholkulari ziharduela, MECCA garatu zuen, Komunitate birtualen artean komunikazioa gauzatzeko, sarean eta posta elektronikoan oinarritutako sistema, hain zuzen ere. 1997an Borgek Digital Equipment Corporation utzi eta Xerox PARCeko Teknologia Liderreko Bulegoan ikerlari hasi zen. Xeroxen hasi eta gutxira, Emakumearen eta Teknologiaren Institutua sortu zuen, 1994an Emakumeak Informatikan Grace Hopper Ospakizuna sortu eta gero.

## Teknologia arloan dauden emakumeei babesa 
Borgek lan egin zuen emakumeek teknologian presentzia handiagoa izateko. Haren helburuetako bat 2020. urterako informatika lanbidean emakumeak %&nbsp;50 izatea zen. Borrokatu zen gizon eta emakumeen arteko berdintasuna bermatzeko arlo teknologikoan eta maila guztietan, eta emakumeek presentzia izateko teknologiak eragin handia zuen arloetan, teknologiaz probetxu atera zezaten.

2003an, bere omenez, Emakumearen eta Teknologiaren Institutuari Emakumearen eta Teknologiaren Anita Borg Institutua izena jarri zioten.

## Erreferentziak
Fortress (1992ko filma)

**Fortress** (euskaraz *Gotorlekua*) 1992ko Stuart Gordon estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako zientzia-fikziozko film bat da. Christopher Lambert, Kurtwood Smith, Loryn Locklin eta Lincoln Kilpatrick aktoreek antzeztu zuten.

*Fortress 2: Re-Entry* (2010) izeneko jarraipena izan zuen.

## Argumentua 
2017. urtea, korporazio batek goi teknologia duen gotorleku bat sortu berri du, ahalik eta espetxe gupidagabeena izan dadin: espetxe mentala. Baina esperimentuak preso boteretsu eta "ez oso sinisgarri" bati aurre egin beharko dio: gizon errugabe bat (Christopher Lambert)...

## Aktoreak 
* Christopher Lambert: John Henry Brennick
* Loryn Locklin: Karen B. Brennick
* Annika Thomas: Brennick baby
* Kurtwood Smith: Poe, espetxe zuzendaria
* Carolyn Purdy-Gordon: Zed-10-en ahotsa
* Lincoln Kilpatrick: Abraham
* Jeffrey Combs: D-Day, informatikari frikia
* Tom Towles: Stiggs, Maddoxen morroia
* Vernon Wells: Maddox
* Clifton Collins, Jr. (kredituetan Clifton Gonzalez-Gonzalez bezala): Nino Gomez
* John Pierce: Preso biboteduna
* Warwick Capper: kameoa

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Taxi 5

***Taxi 5*** 2018ko Franck Gastambide frantziar zinema zuzendariaren akziozko filma da.

## Sinopsia 
Sylvain Marot Parisko polizia bat da. Gogoz kontra, Marseillako Udaltzaingora bidaliko dute. Hango alkateak aurka ditu herritar gehienak, galdeketen arabera, eta krimenaren kontrako operazio ikusgarri bat antolatu nahi du: bitxi dendetan, Ferrari autoen bidez, lapurretak egiten dituen Italiarren Taldea harrapatzeko misioa emango dio Maroti.

## Aktoreak 
* Franck Gastambide : Sylvain Marot
* Malik Bentalha : Eddy Maklouf
* Bernard Farcy : Gérard Gibert
* Édouard Montoute : Alain Trésor
* Salvatore Esposito : Italiarren Taldeko buruzagia
* Anouar Toubali : Michel
* Sabrina Ouazani : Samia Maklouf
* Ramzy Bédia : Rachid
* Romain Lancry : alkatearen idazkaria
* Moussa Maaskri : polizia
* Éric Fraticelli : polizia
* Saïd Bogota : polizia
* Sissi Duparc : Sandrine
* Monsieur Poulpe : polizia
* Soprano : Baba
* Bengous : Eddy Makloufen bidaiaria
* François Levantal : Parisko polizia-burua
* René Malleville : tabernaren jabea
* Lelolesque
* Gregory Fromentin : helikopteroren pilotua
* David Salles : gaizkilea
* Charlotte Gabris : aurkezlea
* Antus Pavol : Italiarren Taldeko kidea
* Sand Van Roy : Eddyren neska-laguna

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nicolas Fouquet

**Nicolas Fouquet** (Paris, 1615eko urtarrilaren 27a - Pignerolo, 1680ko martxoaren 23a) frantses estatu-politikaria, Melungo bizkondea, Vauxeko bizkondea, Belle-Îleko markesa, Luis XIV.a erregearen finantza-superintendentea, idazle eta artisten babeslea eta zaindaria izan zen. 1661. urtean, monarka gazteak espetxean giltzaperatua, non egoera misteriotsuetan hil zen.
François Vatel

**François Vatel** (1631ko urtarrilaren 17a - 1671ko apirilaren 24a) Nicolas Fouquet-en eta Luis II.a Borboi-Condékoa printzearen sukaldari eta etxezaina (frantsesez, maître d'hôtel) izan zen.

## Biografia 
Vatel Suitzan edo Parisen jaio zen 1625ean, 1631n edo 1635ean. Chantilly-a (Chantilly krema), bainila zapore goxoko krema harrotua, sortu zuen, baina ez dago gertaera honen dokumentazio garaikiderik, zaporeko krema harrotua gutxienez mende bat lehenago ezagutzen baitzen.

Vatel-ek Luis XIV.aren Nicolas Fouquet superintendentea zerbitzatu zuen Vaux-le-Vicomte-ko gazteluaren inaugurazio jaia bikainean, 1661eko abuztuaren 17an. 

Vatel Condé Handiak Luis XIV.aren ohoretan aurkeztutako 2.000 lagunentzako oturuntza bitxi baten arduratu zen, 1671ko apirilaren 16an, Chantillyko jauregian, hil zen lekuan. Sevignéko markesaren gutun baten arabera, Vatel-ek itsaskien atzerapenagatik eta beste ezbehar batzuengatik bere buruaz beste egin zuen bere ezpataren bidez, eta bere gorpua aurkitu zuten arraina iritsi zela norbait esatera joan zenean.

## Erreferentziak
Kings (2017ko filma)

***Kings*** 2018ko Deniz Gamze Ergüven turko-frantziar zinema zuzendariaren amodiozko filma da.

## Sinopsia 
Los Angelesko auzo txiro batean, Milliek bere familia zaintzen du, eta, bide batez, adoptatzeko zain dauden haurrak. Egunerokoa ez da erraza, baina ahaleginak eta bi egiten ditu haurren alde. Telebistan, Poliziak jipoituriko Rodney Kingen epaiketa ematen ari dira. Istiluak hastean, haurrak babesteko ahaleginetan aritu da Millie.

## Aktoreak 
* Halle Berry: Millie Dunbar
* Daniel Craig: Obie Hardison
* Lamar Johnson: Jesse Cooper
* Kaalan Rashad Walker: William MCgee
* Rachel Hilson: Nicole Patterson
* Issac Ryan Brown: Shawnte
* Callan Farris: Ruben
* Serenity Reign Brown: Peaches
* Reece Cody: Tiger
* Aiden Akpan: Jordan
* Gary Yavuz Perreau: Carter
* Ce’Onna Johnson: Sherridanne
* Lorenz Arnell: Damon
* Lorrie Odom: Angela
* Lewis T. Powell: Quinn
* Flor de Maria Chahua: Maria
* Quartay Denaya: Latasha Harlins
* Janet Song: Soon Ja Du
* Richie Stephens: Bilson agentea
* Rick Ravanello: Camello agentea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Betty Snyder Holberton

**Frances Elizabeth “Betty” Snyder Holberton**, jaiotzez Frances Elizabeth Snyder (Filadelfia, 1917ko martxoaren 7a - Rockville, 2001eko abenduaren 8a) ENIAC six izeneko sei emakume programatzaileen taldean parte hartu zuen. Talde honek ENIAC *(Electronic Numerical Integrator And Computer)* izeneko erabilera zabaleko lehen konputagailu digitalaren jatorrizko programazioa egin zuen. COBOL lengoaiari eginiko hainbat ekarpen egiteagatik ere nazioartean ezaguna da.

## Lehen urteak eta hezkuntza 
Holberton 1917an jaio zen Filadelfian. Pennsylvaniako Unibertsitateko lehen egunean, haren matematikako irakasleak esan zion hobe zuela etxean umeak hezten geratzea, matematiketan titulu bat lortzeko ahaleginean denbora galtzen ibili beharrean. Holberton kazetaritza ikasten hasi zen, garai horretan emakumeei bideratutako karrera unibertsitario bakanetakoa.

## Ibilbide profesionala 
Bigarren Mundu Gerran, gizonak haien herrialdeetatik kanpo gudan zeuden bitartean, Ipar Amerikako armadak emakumeak behar zituen ibilbide balistikoen kalkuluetan lan egiteko. Moore School of Electrical Engineering-en kontratatu zuten Holberton *konputagailu* gisa, eta handik gutxira hautatua izan zen ENIAC konputagailua programatuko zuten sei emakumeetako bat izateko. Holberton eta haren bost lankideek (Jean Jennings Bartik, Kathleen McNulty Mauchly Antonelli, Marlyn Wescoff Meltzer, Ruth Lichterman Teitelbaum eta Frances Bilas Spence) programatu zuten ENIAC konputagailua elektronikoki kalkulu balistikoak burutzeko, nahiz eta lan horretarako “azpi-profesionaltzat” hartu zituzten. ENIACen egindako lanari esker, Emakumeak Teknologian Arrakastaren Nazioarteko Hall-en lekua lortu zuten.

Bigarren Mundu Gerraren ostean, Holbertonek lan egin zuen Remington Rand-en eta National Bureau of Standads-en. 1959an David Taylor Model Basin matematika aplikatuko laborategian, ikerkuntza saileko buruzagi izan zen programazio arloan. Lagundu zuen UNIVAC ordenagailu elektroniko digitalen katearen garapenean, idatzi egin zituen lehen programazio sortzaileko sistema eta lehen pakete estatistikoa, zeina AEBko lehen erroldan erabilia izan zen, 1950ean. Jonh Mauchly-rekin batera BINAC konputagailuaren C-10 instrukzioak garatu zituen. Horrez gain, parte hartu egin zuen COBOL eta FORTRAN programazio-lengoaien lehen estandarren garapenean, Grace Murray Hopper-ekin batera.

1997an, Ada Lovelace saria eman zioten; programazio arloan lor daitekeen sari gorenetako bat. Urte horretan bertan sartu zen Emakumeak Teknologian Arrakastaren Nazioarteko Hall-en.

## Erreferentziak
Horzdun

**Horzdun** 2017 urtean Hondarribian (Gipuzkoa) sorturiko sludge metal taldea da

## Diskografia 
* *Eskifai baten urpeko kondairak* (2018, autoekoizpena)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mikel Uraken

**Mikel Uraken**, (Bilbo, 1982) abeslari bilbotarra da.

## Diskografia 
* *Neguaren ostean* (2015, autoekoizpena)
* *Izaki bizidun berriak* (2018, Mise-En-Scene)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa Berrian
Alberto Martinez Alberdi

**Alberto Martinez Alberdi**, ezizenez **Zizel**, (Azkoitia, 1990) musikari gipuzkoarra da.

## Diskografia 
* *Serendipia* (2018, autoekoizpena)

## Erreferentziak
Chuck McCann

**Charles John Thomas "Chuck" McCann** (Brooklyn, New York, 1934ko irailaren 2 – Los Angeles, Kalifornia, 2018ko apirilaren 8a), Estatu Batuetako bikoiztaile eta aktorea izan zen.

## Filmografia 
* *Pac-Man* (1982-1983)
* *The Get Along Gang* (1984)
* *G.I. Joe* (1986)
* *DuckTales* (1987-1990)
* ''Disney's Adventures of the Gummi Bears* (1987-1990)
* *A Pup Named Scooby-Doo* (1988)
* *The New Adventures of Winnie the Pooh* (1988-1990)
* *Garfield and Friends* (1988-1991)
* *Chip 'n' Dale Rescue Rangers* (1990)
* *TaleSpin* (1990-1991)
* *Attack of the Killer Tomatoes* (1991)
* *Robin Hood: Men in Tights* (1993)
* *Animaniacs* (1993)
* *Fantastic Four* (1994-1995)
* *Iron Man* (1994-1996)
* *Dracula: Dead and Loving It* (1995)
* *The Incredible Hulk* (1996)
* *Sabrina the Teenage Witch* (1997)
* *The Powerpuff Girls* (1998)
* *The Powerpuff Girls'' (2016)

## Kanpo estekak
Oteroko Kristoa (Palentzia)

**Oteroko Kristoa** (), ofizialki **Monumento al Sagrado Corazón de Jesús** (Jesusen bihotz sakratuaren monumentua), Victorio Macho (1887-1966) palentziar eskultorearen lan ezagunena eta monumentalena da.

## Ezaugarriak 
Eskultura Palentzia hiriburutik gertu dago, hiri osoa menpean duela. 1930ean eraiki zen, baina inaugurazioa 1931ko ekainaren 12a arte ez zen egin. Estilo aldetik Art Déco korrontean kokatu da; halaber, elementu kubistak ditu. Kritiko batzuen iritziz Antzinako Egiptoko eskulturen eragina ere erakusten du. Kristoren azpian museoa eta Erdi Aroko Santo Toribioko baseliza daude; baselizan dago lurperatuta Victorino Macho eskultorea. Eskulturak 20 metro baino gehiago ditu, luzean; horregatik, askotan munduko Kristo altuena dela esan da, baina ez da horrela: esaterako, Rio de Janeiroko Kristo Berrerosleak 38 metro ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Irudiak.
Rubén Laso

**Rubén Laso Maza**, ezizenez **Michelena**, (Santander) Pedreñaren historiako patroi handienetakoa izan zen. Kontxako Bandera bat eta Espainiako 2 Txapelketa irabazi zituen besteak beste.

## Kirol ibilbidea 
1960 hmarkadaren erdialdera hasi zen trainerua gidatzen. Kantabria aldean baziren 20 urte inguru trainerurik ez zela ateratzen eta arrauna bultzatu nahian 1964 urtean Kantabriako txapelketa antolatu zen. Hiru traineruk hartu zuten parte eta Pedreñak irabazi zuen. Talde berriak sortu nahian Rubén Lasori eskatu zioten taldea berria eratu zezala eta honek "La Bomba" trainerua osatu zuen. 1965 eta 1966an bigarren egin zuen.

1967an Pedreñan José Bedia patroi historikoak jarraituko ez zuela ikusita (75 urte zituen) Rubén Laso jarri zuten txopan. Urte horretan eta hurrengoan Espainiako txapelketa irabazi zuen. 1969an Kantabriako txapelketa irabazi zuen baina Espainiakoan hirugarren egin zuen. Orduan arrauna uztea erabaki zuen.

1976an Pedreña Kontxako Banderarako sailkatu zen, 27 urteren ondoren, eta Rubén Laso ezarri zen patroi. Pronostiko guztien aurka bandera irabaztea lortu zuten. Pedreñak lehia gogorra izan zuen Orio eta Santurtzirekin eta sailkapen orokorrean hirurak 11 segundoren barruan sartu ziren. Lehenengo jardunaldia kantabriarrek irabazi zuten, eta bigarrena Oriok. Gipuzkoarrek lehenengo egunean 13 segundo galdu zituzten txanda desberdinean joanda, eta bigarren igandean 8 baino ez zituzten errekuperatu. Lasok gogoratzen duenez lehorrean giroa bero bero zegoen eta ezkutuan atera behar izan zuten bandera Donostiatik.

1983 arte jarraitu zuen Pedreñaren txopan.

## Palmaresa 
* Kontxako Bandera (1): 1976.
* Espainiako Traineru Txapelketak (2): 1967 eta 1968.
* Kantabriako Traineru Txapelketak (2): 1969 eta 1979.
* Generalisimoaren Kopa (Coruña) (2): 1967 eta 1969.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Sociedad Deportiva de Remo Pedreña
* Kontxako Bandera
Saint-Étienneko abadetxea (Marmoutier)

**Saint-Étienneko abadetxea** () edo **Maursmünsterreko abadetxea** VI. mendean Alsaziako Marmoutier herrian sortutako San Benedikto ordenaren abadetxea izan zen. 1840an Frantziako monumentu historikoa bezala sailkatua izan zen.

## Historia 
Abadetxe hau, Saverne eta Wasselonne arteko ibilbide erromatarrean, 589 inguruan sortu zuen, Leobardo (?-618) zuzendutako Irlandako monje talde batek; Leobardo Colomban de Luxeuilen jarraitzailea zen. Abadetxe berriak Austrasiako Txildeberto II.aren laguntza osoa izan zuen eta hori gabe, ziur aski, ez zen aurrera aterako. 724an, suaren eragina pairatu ostean, monasterioa San Maurek, bere bosgarren abadea, berreskuratu zuen; abade horren izenetik Mauri Monasterium, Maur monasterioa edo Marmoutier monasterioa izena datorkio.

Errege abadiak Merovingiar leinuaren babesa izan zuen eta horri esker ondasun eta lur ugarien jabe izan zen. 728an san Pirminiusek San Benediktoaren araua sartu zuen abadetxean. Luis I.a Errukitsua erregeak 816an bultzada berri bat eman zion abadetxeari eta monje berriak bertaratu ziren. 824an sute berri batek eraikina kaltetu zuen; berreraikia, Luis I.a Errukitsuak eta Metzeko apezpikuak erregearen anaia zen Drogo Metzekoaren eskuetan jarri zuten. 971ean eliza Estrasburgoko apezpikuak kontsagratu zuen. Azken garai horretakoa, XI. mendekoa alegia, da fatxada nagusia.

XII. mendearte abadetxe aberatsa izan zen baina orduan haren jaitsieraren prozesua hasi zen batez ere gerra desberdinen ondorioz, bereziki 1525eko Alemaniar nekazarien gerrarekin eta 1618ko Hogeita Hamar Urteko Gerrarekin. Nolabait, abadetxea boterea berreskuratu zuen baina Frantziako Iraultzarekin monasterioko dependentzia gehienak desagertu ziren; bakarrik egun ezagutzen ditugun eraikinak gelditu ziren.

## Monasteriokoak izan ziren eraikinak 

Marmoutier rCouvent 50 (1).JPG|Eraikin zaharra, egun biltegia.
Marmoutier rCouvent 50 (3).JPG|Abadetxearen patioko bidea.
Marmoutier rCouvent 20.JPG|Antzinako liburutegia.
Marmoutier rCouvent 4.JPG|Monasterioaren hormak erakusten dituen etxea.

## Organoa 
Organoa 1710ekoa da eta mundu osoan da ezaguna. André Silbermann organo egile ospetsuak egindako bakarrenetariko bat da; beste bat Ebersmunsterrengo abadetxean gordetzen da.

Marmoutier Abbaye 107.jpg|Andreas et Johann-Andreas Silbermann-ek egindako organoa (1710).
Marmoutier Abbaye 111.jpg|Buffet
Marmoutier Abbaye 207.JPG|Zehaztasuna.
Ancienne abbaye bénédictine de Marmoutier 23.jpg|Kontsola

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* :Alsace Passion webguneko informazioa.
Ointxe! Saskibaloi Taldea

**Ointxe! Saskibaloi Taldea** Arrasateko saskibaloi taldea da

## Historia 
1964an Jon Basurko Txurruka saskibaloi jokalari bilbotarra Arrasatera etorri zen. 1966an Jose Maria Arizmendiarrietak eskatu zion Juventud Deportiva Mondragón taldearen barnean saskibaloi talde bat eratzeko. Entrenamenduak 1967an hasi ziren eta lehenengo partida ofiziala 1968an jokatu zuen. Iturripeko pilotalekuan izan zen partida eta Donostiako Txangurro Iturriotz taldeari 51-50 irabazi zion. 1977an Musakolako kiroldegian jokatzen hasi zen.

1984an Jon Basurkoren lekua Jose Mari Balzategik hartu zuen eta taldea hazi egin zen. 1990an 2. Nazionalera iritsi zen eta 1994 eta 1997 artean EBA Ligan jokatu zuen, garai hartan Espainiako bigarren maila zen. Lehen denboraldian Txus Brizuela gasteiztarra zen entrenatzailea. Bigarren denboraldirako Saski Baskoniarekin ituna sinatu zuen orduan eta hainbat jokalarik bertan jokatu zuten utzita, denetan aipagarriena Jorge Garbajosa, gerora NBA-n arituko zena. Jose Angel Samaniego zen entrenatzailea eta ACB Ligara igotzeko play-offak ere jokatu zituen, baina ez zuen helburua lortu. 1997tik aurrera gainbehera iritsi zitzaion taldeari.

2007-08 denboraldian Mondragon Unibertsitateak bere gain hartu zuen eta bultzada berria eman zion taldeari. Eskoriatza Kirol Elkartearekin sinaturiko itunaren bidez nesken taldeen ardura eskoriatzarrek hartu zuten. Lehenengo denboraldian EBA Ligara igotzea lortu bazuen ere postuari uko egin behar izan zion eskatzen zuen esfortzu ekonomikoa zela eta. 2014an lortu zuen EBA Ligara itzultzea eta ordutik bertan dabil.

2019ko irailean EBA taldeen Euskal Kopa irabazi zuen finalean Saski Baskoniaren harrobiko taldea 84-79 garaituz.

## Palmaresa 
* Euskal Kopa (EBA)
** Txapelduna (1): 2019
** Finalista (1): 2021

## Azken denboraldiak 
## Emakumezkoen taldea 
2020-2021 denboraldian Emakumezkoen senior taldea sortu da lehen aldiz, harrobiko jokalariei jarraipena emateko asmoz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*   www.ointxe.eus
Kazoku wa Tsurai yo

2016ko Yoji Yamada japoniar zinema zuzendariaren umorezko filma da.

## Sinopsia 
Konosukek uste du aita zaharregi dagoela gidatzen jarraitzeko. Beraz, emaztearekin eta anai-arreben laguntzarekin, konspirazio bat antolatuko du aitari gida baimena kentzeko. Baina beste norbait agertuko da adinekoaren bizitzan.

## Aktoreak 
* Isao Hashizume
* Kazuko Yoshiyuki
* Masahiko Nishimura
* Yui Natsukawa
* Tomoko Nakajima
* Hayashiya Shōzō IX
* Satoshi Tsumabuki
* Yū Aoi
* Jun Fubuki
* Shōfukutei Tsurube II
* Nenji Kobayashi

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alberto Irazu

**Alberto Irazu Ibañez** (Andoain, Gipuzkoa, 1970) Donostian bizi den euskal kazetaria da.
## Ibilbidea 
80. hamarkadan, Andoaingo Gaztetxe zaharrean gertatzen ari zen musika-mugimenduan barneratuta, Albertok zenbait musika taldeetan hartu zuen parte. *Karkaxa* hardcore taldearen partaide gisa (Elkar, 1990) *Txerokee bilduma* diskoan abesti bat grabatu zuen baita maketa bat ere 1993an.

Ondoren, *Naun* taldea sortu zen, besteak beste, *Karkaxa* eta *Eskoria-tza* taldeetako partaideek osatua eta, *Abiadura Handiko Trenaren aurkako musika* (1996) diskoan parte hartu eta gero, diskoa plazaratu zuten, *Eta legeaz landako gure mintzairan solastuko* (Zaunka records, 1998). Diskoaren izenburua Joseba Sarrionandiaren poema batean oinarritua zegoen eta hamar abestietatik hiruren letrak Sarrionandiaren poemen birmoldaketak ziren. Taldea desegindakoan taldekide batzuk Captain Nemon parte hartu zuten. 

Captain Nemok bi disko argitaratu zituen Irazu gitarra jotzaile zuela, *Korrontearen kontra, urpekari bat* (Metak, 2004) eta *1280 Euskal hiria* (Gor, 2007).

Musikaz gain, Gizarte eta Komunikazio Zientzietan lizentziatua, kazetaritza lanetan aritu da hainbat komunikabidetan, hala nola Argia, Irutxulo, Gaztezulo, Euskaldunon Egunkaria, Berria, Euskadi Irratia eta abar.

Andoaingo gaztetxeko esperientzia haietatik abiatuz, 2017an liburu bat plazaratu zuen Irazuk *Rocka puntua!* (Pamiela, 2017) bertsoa eta rockaren arteko harremanari buruzko hausnarketa bat.

## Lanak 
* *Rocka puntua!* (Pamiela, 2017)

## Erreferentziak
Harresian Zulo

**Harresian Zulo** 2004 urtean Gasteizen sorturiko euskal-afrikar folk taldea da. Bederatzi musikarik eta hiru dantzarik osatzen dute.

## Historia 
Taldea 2004an sortu bazen ere hamar urte egin zituzten kontzertuak ematen eta 2014an diska ateratzea erabaki zuten, taldearen izena daramana. 2018an bigarren diska plazaratu dute.

## Diskografia 
* *Harresian Zulo* (2014, Txalapart)
* *Ezinbestean kolorez* (2018, autoekoizpena)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak