open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
She Shoulda Said No!

***She Shoulda Said No!*** (euskaraz *Ezetz Esan Beharko Zukeen!*), baita '''''Wild Weed; The Devil's Weed; Marijuana, the Devil's Weed*** eta ***The Story of Lila Leeds and Her Exposé of the Marijuana Racket'''* izenburuekin ezaguna ere (*Basa Belarra; Deabruaren Belarra; Marihuana, Deabruaren Belarra* eta *Lila Leeds eta Bere Marihuanaren Erreketarako Arriskua*) 1949ko Sam Newfield estatubatuar zinema zuzendariaren exploitation film bat da. Alan Baxter, Lyle Talbot, Lila Leeds, Michael Whalen eta David Holt aktoreek antzeztu zuten.

1948ko irailaren 1ean Robert Mitchum eta Lila Leeds aktoreak marihuana izateagatik atxilotuak izan zireneko gertakarian oinarritua dago.Garai hartan sekulako eskandalaua izan zena. Ondorioz, Lila Leeds aktoreak espetxean 60 egun preso igaro zituen.

*Reefer Madness* edo *Marihuana* (1936) filmeen antzeko ildo moralista jarraitzen du.

## Argumentua 
thumb|ezkerrera|
Anne Lester (Lila Leeds) neska gazte umezurtzak bere anai Boben (David Holt) unibertsitate ikasketak ordaintzen saiatuko da. Baina, Markey (Alan Baxter) droga saltzailea ezagutzean, Annek bere lagun taldean onar dezaten marihuana erre beharrean dagoela sinistuta egongo da. Ondoren, "te festa" batera joan, eta bertan lehenbizikoz marihuana erreko du. Horrek eraginik sortzen ez diola sentitzean, hasierako beldurra galdu eta erretzen jarraituko du.

Beranduago, droga kontsumoaren eraginez, Annek bere lotsa galdu eta filmak neska gaztearen drogarenpeko portaera erakusten du, baita bere sexu promiskuitatearen eszenaren bat edo beste ere. Kontakizuna aurreran doan heinean, Anne bere lanetik kaleratuko dute, eta Markeyrentzako droga saltzen hasiko da. Bere anaiak arrebaren lanbide berria zein den jabetzean bere buruaz beste egingo du. Poliziak Anne atxilotu eta hainbat psikiatrikotik igaro ondoren droga trafikatzaile guztiak amaitzen duten espetxean bukatuko du. Azkenik, 50 egunez espetxeratua egon ondoren, aske gelditu, eta jada adikziorik gabe, poliziei Markey atzematen lagunduko die.

## Aktoreak 
* Alan Baxter: Markey
* Lyle Talbot: Hayes kapitaina
* Lila Leeds: Ann Lester
* Michael Whelan: Treanor
* Mary Ellen Popel: Rita
* Doug Blackle: Mason tenientea
* David Holt: Bob Lester
* Don Harvey: Tyne tenientea
* David Gorcey: Ricky
* Jack Elam: Raymond
* Dick Cogan: Edmunds
* Knox Manning: Narratzailea

## Kanpo estekak 
* *She Shoulda Said No!'' filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa ikusgai
Titanic (1953ko filma)

***Titanic*** 1953ko Jean Negulesco errumaniar-estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako drama film bat da. 1912ko RMS Titanic ontziaren hondoratzean oinarritua dago. Clifton Webb, Barbara Stanwyck, Robert Wagner, Audrey Dalton, Harper Carter, Thelma Ritter, Brian Aherne eta Richard Basehart aktoreek antzeztu zuten.

Bitxikeria gisa, filmaren hasierako eszena batean, maila apaleko bidaiariak ontzira igotzeko portuan zain dauden unean (6:54 minutuan), senar-emazte eta seme-alabez osatutako euskal etorkin familia bat agertzen da. Clifton Webb aktoreak nongoak diren galdetzen dienean, Euskal Herrikoak direla eta euskaldunak direla erantzuten diote, "ardoen lurraldea" beren hitzetan. Protagonista eta euskal senar-emazteak mintzatzen diren bitartean, senar-emazteak beren artean "euskaraz" mintzatzen dira. Eszena hau euskaldun ikusleentzat bereziki barregarria suertatu liteke. Izan ere, berehala nabari da euskal senar-emazteak antzezten dituzten aktoreak ez direla euskaldunak, biek egiten duten sasieuskara erdaldunentzat ulertezina eta euskaldunentzat ulertezina izateaz gain komikoa izatea ere irits baitaiteke.

Jatorrizko gidoi onenaren Oscar Saria irabazi (Charles Brackett, Richard L. Breen eta Walter Reisch) eta Zuzendaritza artistiko onenaren Oscar Sariaren (Maurice Ransford, Lyle Wheeler eta Stuart Reiss) izendapena jaso zuen.

## Argumentua 
RMS Titanic, garaiko transtlantiko handiena, ingeniaritzaren lorpen bikaina. Bere eraikitzaileak hondoraezina zela guztiz sinistuak zeuden. 1912an Southamptongo portutik atera eta New York hiria helmuga zuen. Bidaiarien artean garaiko gizarteko jauntxo eta diruduna handiak zihoaztean, bai eta Ameriketara bizimodu hobeago baten bila zihoazen etorkin apalak ere.

## Aktoreak 
* Clifton Webb: Richard Ward Sturges
* Barbara Stanwyck: Julia Sturges
* Robert Wagner: Gifford "Giff" Rogers
* Audrey Dalton: Annette Sturges
* Thelma Ritter: Maude Young
* Brian Aherne: Edward J. Smith kapitaina
* Richard Basehart: George S. Healey
* Allyn Joslyn: Earl Meeker
* James Todd: Sandy Comstock
* Frances Bergen: Madeleine Astor
* William Johnstone: John Jacob Astor IV
* Harper Carter: Norman Sturges
* Mae Marsh: Normanek bere eserlekua uzten dion emakumea
* Edmund Purdom: Charles Lightoller bigarren ofiziala
* Christopher Severn: Mezularia

## Kanpo estekak 
* *Titanic* film osoa ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai
Zaragozako erromatar antzokia

**Caesaraugustako erromatar antzokia** Espainiako Aragoi autonomia erkidegoko Zaragoza hiriburuan dagoen erromatar antzoki bat da.

I. mendean, Caesaraugusta erromatar hirian eraiki zen (gaur egungo Zaragoza), Tiberio eta Klaudio enperadoreen agintaldietan. III. menderarte antzoki gisa erabilia izan zen, baina ondoren bere materialak hiriko harresia eta beste raikin batzuk eraikitzeko berrerabiliak izan ziren. 1973an burututako arkeologia indusketa batzuk azaleratu zuten, eta gaur egun Caesaraugusta Museo Antzokiaren barnean bisitatu daiteke. 2001eko urriaren 8an kultura-ondasun izendatua izan zen.

## Kanpo estekak 
* Museo del Teatro de Cesaraugusta. Zaragozako udala
* Teatro Romano de Zaragoza. Zaragoza Turismo
Purus (ibaia)

**Purus** (, ) Hego Amerikako ibaia da, Amazonasen eskuinaldeko adarra. Contamana mendilerroan du iturburua, Peruko Ucayali departamenduan; Brasilen sarturik, Acre eta Amazonas estatuak zeharkatu eta Amazonas ibaira isurtzen da. 2.960 kilometro luze da, eta 368.000 kilometro koadroko arroa drainatzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dakriozistitis

**Dakriozistitisa** dakriozistoaren hantura da. Gaixotasun hau agertzen denean azkura sortzen da begian. Ez da larria izaten, baina kornean nolabaiteko gaitzik izanez gero dakriozistitisa sortzen duten mikrobioek infekzioren bat ekar dezakete.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Juruá (ibaia)

**Juruá** (, ) Hego Amerikako ibaia da, Amazonasen eskuinaldeko adarra. Perun du iturburua, Ucayali departamenduko mendialdean; Brasilen sarturik, Acre eta Amazonas estatuak zeharkatu eta Amazonas ibaira isurtzen da. 3.200 kilometro luze da, ia dena nabigagarria, eta arroak 188.000 kilometro koadroko eremua hartzen du. Eirunepé eta Cruzeiro do Sul dira ibai ertzeko hiri nagusiak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Trombetas

**Trombetas** Brasilgo ibaia da, Amazonasen ezkerraldeko adarra. Anamu eta Poana ibaien elkargunean sortzen da, Pará estatuan, eta estatu honetan du ibilbide osoa. 760 kilometro luze da, eta 150.000 kilometro koadroko arroa drainatzen du, Amazonasen arro osoaren %2,2. Guyanetako ezkutuan dago arro gehiena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Miley Cyrus: Tongue Tied

***Miley Cyrus: Tongue Tied*** Quentin Jones argazkilariak zuzendutako laburmetraia bat da. Laburmetraiko protagonista bakarra Miley Cyrus da. 2014ko maiatzaren 1ean argitaratu zen Nowness webgunean.

Bideoa txuri-beltzean egina dago eta Miley Cyrus agertzen da *topless*a egiten eta sadomasokismoari lotutako hainbat konportamendu egiten ditu. Cyrusek Hannah Montanarekin hasitako bidetik desbideratzeko ildoan jartzen da, sexualki-esplizitoak diren hainbat jarrera eginez.
Juan Mari Salegi

**Juan Mari Salegi**, ***Kortatxo***, (Itziar, 1906 &ndash; Azpeitia, 1971) gipuzkoar bertsolari izan zen. 1936an ospatu zen Txapelketa Nagusian parte hartu zuen.

## Erreferentziak
Madeira (ibaia)

**Madeira** Hego Amerikako ibaia da, Amazonasek eskuinaldetik duen adar nagusia. Boliviako bi ur-sistemek, Mamoré-Guaporé-k eta Beni-Madre de Dios-ek bat egiten duten lekuan, Bolivia eta Brasilen mugan, sortzen da. Boliviako Pando departamendua eta Brasilgo Rondonia eta Amazonas estatuak zeharkatzen ditu. 3.300 kilometro luze da (Mamoré-rekin batera), eta 1.300.000 kilometro koadroko arroa drainatzen du, Amazonasen arro osoaren % 19. Lehen zatian ezinezkoa da nabigatzea, ur-jauzi ugari delako, baina Porto Velhotik aurrera ontziz ibil daiteke: 2 km zabal eta 32 m sakon da. Luzeraren eta ur emariarengatik, mundu osoko ibai handienetakoa da, Volgaren parekoa, hain zuzen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tapajós (ibaia)

**Tapajós** Brasilgo ibaia da, Amazonasen eskuinaldeko adarra, Pará eta Amazonas estatuak zeharkatzen dituena. Mato Grosson sortzen diren Juruena eta Teles Pires ibaiek osatua da, eta Santarém hiriaren ondoan isurtzen da Amazonasera. 1.930 kilometro luze da (Teles Piresekin batera), eta 492.000 kilometro koadroko arroa drainatzen du, Amazonasen arro osoaren %7.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Julia Margaret Cameron

**Julia Margaret Cameron** (jaiotza abizena, **Pattle**; Kalkuta, gaur egungo India, 1815eko ekainaren 11 &ndash; Kalutara, gaur egungo Sri Lanka, 1879ko urtarrilaren 26a) britainiar argazkilaria izan zen. Garaiko pertsona famatuen erretratuengatik egin zen ezaguna, eta Arturo Erregearen garaiko edo bestelako gai heroikoen inguruan egiten zituen argazki tematikoengatik.

Cameronen argazkilaritza karrera laburra izan zen, bere bizitzako hamaika urtetan zehar garatua (1864-1875). 48 urterekin hasi zen argazkiak egiten, kamara bat oparitu ziotenean. Erabiltzen zuen errebelatze sistemak direla eta, argazkigintza zientzia eta arte gisa hartuz, ez zen izan oso apreziatua bere garaian.

Bere lanak, hala ere, argazkilaritza modernoaren aurrekari dira.

## Ikus, gainera 
* Emakume argazkilarien zerrenda

## Galeria 

Fitxategi:Charles_Hay_Cameron,_by_Julia_Margaret_Cameron.jpg|Charles Hay Cameron
Fitxategi:Julia_Margaret_Cameron_-_John_Herschel_(Metropolitan_Museum_of_Art_copy,_restored).jpg|John Herschel
Fitxategi:Study_of_King_David,_by_Julia_Margaret_Cameron.jpg|Henry Taylor
Fitxategi:Study_of_Beatrice_Cenci,_by_Julia_Margaret_Cameron.jpg|Beatrice Cenci
Fitxategi:Charles Darwin photograph by Julia Margaret Cameron, 1868.jpg|Charles Darwin
Fitxategi:Cameron_julia_jackson.jpg|Julia Prinsep Jackson
Fitxategi:Lord-tennyson.jpg|Lord Tennyson
Fitxategi:Marie Spartali Stillman (1868).jpg|Marie Spartali Stillman
Big Fish

***Big Fish*** (euskaraz: *Arrain handia*) fantasiazko film dramatikoa da, Tim Burton estatubatuar zinemagileak 2003an zuzendutakoa. Daniel Wallaceren *Big Fish: A Novel of Mythic Proportions* eleberrian oinarriturik dago. Ewan McGregor, Albert Finney, Billy Crudup, Jessica Lange, eta Marion Cotillard izan ziren aktore nagusiak. Paper txikiagoak eginez agertzen dira Steve Buscemi, Helena Bonham Carter, Matthew McGrory, eta Danny DeVito. Zortzi urteko Miley Cyrus ere agertzen da filman.

Filmaren gaia seme bat eta hilzorian dagoen bere aitaren arteko harremana da, aitaren bizitzaren kontakizun dramatiko baina fantasioso batekin.

## Argumentua 
Frantziako Paris hiriburuan bizi eta lan egiten duen William Bloomek (Billy Crudup) ez du bere aita Edwardekin (Albert Finney) harreman onik, baina gaixotasun baten ondorioz hiltzear dagoela jakitean haren bizitzako azken uneak elkarrekin igarotzeko AEBETAko Alabamako jaiotetxera itzuliko da. Beste behin ere, William bere haurtzaro eta gaztaroko aitaren kontakizun amaigabeak entzutera derrigortua egongo da. Baina oraingoan, bere aita hobekiago ezagutzen lagunduko dioten gauzak jakiten ahaleginduko da, horretarako errealitatea eta fantasia banandu beharko dituen arren, bere aitaren kontakizunetan beti elkarrekin nahastuak diruditen bi ezaugarriak.

## Aktoreak 
*Ewan McGregor: Edward Bloom (gaztea)
**Albert Finney: Edward Bloom (adindua)
**Perry Walston: Edward Bloom (10 urterekin)
*Billy Crudup: Will Bloom
**Grayson Stone: Will Bloom (6–8 urterekin)
*Jessica Lange: Sandra Bloom (adindua)
**Alison Lohman: Sandra Bloom (gaztea), jaiotzez Templeton
*Helena Bonham Carter: Jenny (gaztea eta adindua) / Sorgina
**Hailey Anne Nelson: Jenny (8 urterekin)
*Robert Guillaume: Bennett doktorea (adindua)
*Marion Cotillard: Joséphine
*Matthew McGrory: Karl Erraldoia
*David Denman: Don Price (18–22 urterekin)
**John Lowell: Donald "Don" Price (12 urterekin)
*Missi Pyle: Mildred
*Loudon Wainwright III: Beamen
*Ada Tai eta Arlene Tai: Ping eta Jing
*Steve Buscemi: Norther Winslow
*Danny DeVito: Amos Calloway
*Deep Roy: Soggybottom jauna
*R. Keith Harris: Eden aita
*Karla Droege: Eden ama
*Zachary Gardner: Zacky Price (10 urterekin)
*Darrell Vanterpool: Wilbur (10 urterekin)
*Miley Cyrus: Ruthie (8 urterekin)
*Joseph Humphrey: Ausart Txikia
*Billy Redden: Banjo-jotzailea
*Russell Hodgkinson: Some baserritarra
*Daniel Wallace: Ekonomia irakaslea
*George McArthur: Kolosoa
*Bevin Kaye: Ibaiko emakumea

## Ikus, gainera 
* Zainketa aringarriak eta zinema

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Volga-Volga

***Volga-Volga*** () sobietar komedia film bat da, Grigori Alexandrovek zuzendua. 1938ko apirilaren 24an estrenatu zen. Filmearen oinarria Volga ibaian barku batean doazen artista *amateur* batzuen bidaia da, *Moskuko Musikaren Olinpiada* izeneko lehiaketa batera biean. Lyubov Orlova eta Igor Ilyinski dira protagonistak.

Orlovaren arabera filmaren izenburua Stenka Razinek jotzen zuen errusiar abesti tradizional batetik hartua da, zuzendariak San Frantziskoko Badian Charlie Chaplinekin arraun egiten zuenean abesten zuena. Chaplinek esan omen zion filme baterako izen ona zela eta honek ideia hartu eta filmari izen hori jarri zion.

Josef Stalinen filmerik gogokena zela esaten da. Nikita Khrustxevk zioen Bigarren Mundu Gerraren aurretik Stalinek barre egiten zuela bere aurpegiak filmeko pertsonaia baten antza zuelako.

## Kanpo estekak
Liubov Orlova

**Liubov Petrovna Orlova**, (; Zvenigorod, Errusiako Inperioa, 1902ko urtarrilaren 29a - Mosku, Sobietar Batasuna, 1975eko urtarrilaren 26) sobietar zinemako lehen *izar* handia izan zen, antzerki aktorea eta abeslaria.

Moskutik gertu dagoen Zvenigoroden jaio zen, nobleziaren familia baten, eta Jaroslavlen hazi zen. Moskuko kontserbatorioan ikasi zuen, baina lanean hasi zen familia mantendu ahal izateko eta ez zen graduatu. 1930an bere senarra zen Andrei Berezin ekonomialaria atxilotu zuten, baina horrek ez zuen bere karrera geldiarazi.

1933an Grigori Alexandrovekin bilera egin zuen, *Vesiolie rebiata* filmerako aktoreak bilatzen ari zelako, eta berarekin ezkontzeko eskatu zion. Orlovak paper garantzitsua izan zuen komedia honetan, oso famatua SESBen, eta Stalinen gustoko aktore bilakatu zen. Honek "Errusiako aktore ohoretsu" titulua eman zion.

Hurrengo lau urteetan lau sobietar film klasikotan hartu zuen parte: *Circus* (1936), *Volga-Volga* (1938), *Bide distiratsua* (1940), eta *Vesna* (1947). 1941ean Stalin saria eman ziotean. 1950ean lehen emakumea izan zen SESBeko Herriaren Artista titulua eskuratzen bere zinema lanak zirela eta. Horren ostean antzerkian hasi zen lanean, Juri Zavadskirekin.

3108 Lyubov asteroidea bere omenez izendatu zuten 1972an. Jugoslavian 1976an eraikitako barku sobietar batek ere bere izena zuen, Antartida eta Artikora hainbat espedizioetan erabilia.
Intza begietan

***Intza-begietan*** 1925ean argitaratu zen Donostian. Klaudio Sagartzazuren olerki liburua da. 129 orri ditu eta 14 olerkiz osatuta dago. Liburua bere gurasoen omenez egin zuen. Izenburuak amaren heriotzaren pasarte gogorrari egiten dio erreferentzia.
"Los ojos claros de este poeta están mojados por el rocío que producen temas como la moribunda madre, la flor marchita, las consecuencias de una guerra ruin o la muerte de los pájaros cantores" (Onaindia, 1977).
Araguaia (ibaia)

**Araguaia** Brasilgo ibaia da, Tocantinsen adar nagusia, Goiás, Mato Grosso, Tocantins eta Pará estatuak zeharkatzen dituena. Brasilgo goi-lautadan du iturburua, Mineiros udalerrian, eta Tocantinsera isurtzen da São João do Araguaiaren ondoan; 1.910 kilometro luze da. Ontziz ibiltzeko egokia da; urrea eta diamanteak aurkitu ohi dira haren alubioi eramakinetan. Araguaia ibaian dago Bananal uhartea, munduko ibai-uharterik zabalena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Javi Luke

'*Francisco Javier *Javi* Luke Bermúdez*' (Barakaldo, Bizkaia, ) bizkaitar futbolari ohia da, aurrelari moduan aritzen zena. Retuerto Sporten hasitakoa, Athletic Cluben eta Osasunan jokatu zuen.

## Kirol Ibilbidea 
*2024ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Jose Maria Kerexeta

**Jose Maria Kerexeta Alberro** (Donostia,  - ) gipuzkoar futbolaria izan zen, atzelari moduan aritzen zena.

## Ibilbidea 
## Kanpo estekak
María Francés

eskuinera|thumb|260px|Nafarroako Tutera herria
**María Candelaria Francés García,** María Francés izenaz ezagunagoa, (Tutera, Nafarroa,  - Bartzelona, ) nafar aktorea izan zen, zineman eta telebistan aritu zen.

## Biografia 
Iruñean, Ursulina mojetan ikasi zuen. Aurreko mendearen amaieran hasi zen taulak zapaltzen, 16 urte zituela. Zarzuela-korista egin zuen debuta Madrilen eta gero Bilbon, baina laster argi utzi zuen ez zela konformatuko mordoarena izanda: "Beti paper txikiak eskatzen nituen eta eman egiten zizkidaten. Baina bigarren aktore izan nintzen Carmen Cobeñarekin, Jaime de Armiñánen zuzendariaren amonarekin".

1960ko hamarkadan, antzerki-lana ere egin zuen Estudio 1en. Antzerkia zuen gustukoen. Nobeletan eta telebistako serie batzuetan ere lan egin zuen, *Las cuatro caras de Eva* (1972) edo *Curro Jiménez* (1977), esaterako.

1973an, Xan Das Bolas aktorearekin batera, Ikuskizunaren Sindikatu Nazionalak bere karrera zinematografikoari emandako ohorezko saria lortu zuen, eszenatokietatik behin betiko erretiratuz lau urte geroago, 1977an.eskuinera|thumb|267x267px|Donostiako Zinemaldia

85 urte zituela erretiratu zen, Madrilen *La decente* lana egin ondoren. Erretiratzean, lasai bizi izan zen eta bere bizioarekin jarraitu zuen. Kafezalea zen eta edozein ordutan hartzen zuen. Kafetegi batean eseri eta jendea pasatzen ikustea gustatzen zitzaion. Dotore jaztea gustatzen zitzaion, eta hauxe esaten zuen: "Arropak ez du edertasuna ematen, baina lagundu egiten du". ===

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Neopalpa donaldtrumpi

***Neopalpa donaldtrumpi*** *Neopalpa* generoko sits bat da. Kaliforniako hegoaldean eta Mexikoko iparraldean bizi da. 2017an Vazrick Nazari zientzialari kanadiarrak deskribatu zuen lehen aldiz. Izena hautatu zuen aukeratu berria zen Donald Trump Ameriketako Estatu Batuetako presidentearen ilea gogora ekarri ziolako.

## Aurkikuntza 
*Neopalpa* generoa eta *Neopalpa neonata* espeziea 1998an deskribatu zituen Dalibor Povolnýk. Bi hamarkaa beranduago Nazarik bere lana berrikusi eta bildutako espezimenak analizatu zituen. Espezimen horietako batzuk bigarren espezie batekoak izan zitezkeela proposatu zuen. Buruan zituen ezkata zuri-horixkek Donald Trumpen orrazkeraren antza zutela eta, izendapena eman zion.

## Deskribapena 
Gainazala zuri-horixka da, hegalean eta aldeetan dituen marka marroiak izan ezik. Hegoen arteko tartea 3 milimetrotik 4.6 mm.ra doa. Hegoak antzekoak dira ar eta emeetan. Antenek hegoen bi heren neurtzen dute eta burua ezkata zuri-horixkekin estalia dago. Sitsa urte osoan zehar bizi dela ematen du, baina zein landaretan bizi diren eta zenbat denboraz ezezaguna da. Bere habitata urbanizazioagatik kaltean dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Asier García

**Asier García** izan daiteke:
* Asier García Fuentes (1966-) futbolaria;
* Asier García Pereiro (1981-) saskibaloi jokalari paralinpikoa.
Ortuellako Jendea

Ortuellako Jendea futbol talde bat da eta Bizkaiko regionaleko 1go mailan 1 multzoan jokatzen du.

### Historia 
Ortuellako Jendea 1999. urtean sortutako futbol taldea da. Bere filosofía dela medio, Ortuellan bizi diren auzokideek bakarrik jokatzerik dute. Ortuella meatzaldean kokatuta dagoen Herria da eta gaur egun Bizkaiko herrialdeko 2. mailan 1 taldean jokatzen du.

Ortuellari igandero futbol partida bat eskaintzera ez gara mugatzen, izan ere jaietan zein janari eta jostailu-bilketan parte hartzen dugu, futbol 7ko lehiaketak, hitzaldiak eta abar antolatzen ditugu baita.

### Kokapena 
Otxartaga Berri futbol zelaian dauka bere instalazioak, Ortuella herrian. Bizkaian.

### Taldearen Plantillak 
= LEHENENGO MAILA REGIONALA =

## **TEKNIKARIAK** 
**Entrenatzailea**

Mikel Balmaseda

**Laguntzaileak**

Alberto Veiga

Raul Mendez

## **Atezainak** 
Eder Campillo

Ruben Letona

Fran Álvarez Garcia

## **Atzelariak** 
Alex Vega

Ismael Jimenez

Haizea Utrilla

Endika Escudero

Eder Gonzalez

Ander Igual Iturraspe

Ekaitz Castro Martín

## **Erdilariak** 
Endika Ledesma

Sendoa Carballo Escudero

Xabi Otaduy

Aitor Gomez

Iker Garcia

Ander Lopez del Rey

Guillermo Laureiro Cortazar

Lander Berganciano

Mikel Diez

Joseba Santurtun

Erlantz Marín Gil

## **Aurrelariak** 
Eder Alcalde

Edorta Conde

Ander Menéndez

Jon Ander Crespo Moreno

David Garcia “Txofe”

= EMAKUME TERRITORIALA =
Emakumeen taldeak 2016. urtean sortu zen. Ieltxuk, bere entrenatzaileak 2015 urtean proposamena egin zuen Ortuellako Jendea lan taldeari eta lanean aritu ziren diru-laguntzaren bila proposamena aurrera ateratzeko. Bidean Esti Albari ezagutu zuten, bera denda bat dauka Ortuella eta "Entre Tu y Yo" denda Laguntzaile nagusiena da. Beraz, taldearen lehengo denboraldia da 2016/2017.

## **TEKNIKARIAK** 
**Entrenatzailea**

Ieltxu Arenaza

**Laguntzaileak**

Arkaitz Casado

## **Atezainak** 
Sandra Arco Iglesias

## **Atzelariak** 
María Barrasa Ruiz

Cristina Pelayo Lizundia

Ana Vellarino Diaz

Amaia Cristina Mogorron Zapalla

Sonsoles

Ainara Ibarreta

## **Erdilariak** 
Sarai Sanz Urrestizala

Naia Mancha Ribera

Irati Arrillaga Zubiaur

Ohiane Granada Bermudo

Ariane Barrios Senin

Nahia Lorenzo Casanova

Ahinever Morales Garcia

Nekane Ramirez Hernandez

Olatz Rojo

## **Aurrelariak** 
Eztizen Perez Diaz

Karen Cirbian Garcia

Aintzane Fernandez Mogorron

Josune Gomez

Email: ortuellakojendea@gmail.com

Web: https://web.archive.org/web/20170202033654/https://ortuellakojendea.eus/
Juan Manuel Zamora

**Juan Manuel Zamora Etxabe** (Donostia,  - Salou, 2015eko abuztuaren 13a) gipuzkoar futbolaria izan zen, atezain moduan aritzen zena.

Athletic Cluben hasia, sei urtez Jose Angel Iribarren ordezkoa izan zen. 1969ko Errege Kopa irabazi zuen.

## Kanpo estekak
Banda Batxoki

**Banda Batxoki**, txantreako musika talde punkomunista, horrela definitu dute haien burua behin baino gehiagotan. 2000 urtean sortua, nahiz eta publikoki 2002 urtean kontzertuak ematen hasi. Lehenengo kontzertua 2002ko martxoaren 23an eskaini zuten, Txantreako "Ezkaba" gaztetxean, Gura eta Erre zetak taldeekin batera. Kontzertu hartan "talde sorpresa" iragarrita zegoen, eta sorpresa Banda Batxokiren lehen agerpena izan zen, gehien bat haien partaideak nahiko ezagunak zirelako auzoko herri mugimenduan eta 2000 urtetik entsaiatzen ari zirelako zurrumurrua zegoelako. Hortik aurrera "kinki tour" izeneko birari hasiera eman zioten, Kematxen taldearekin batera, eta horrela hasi ziren Euskal Herrian zehar jotzen eta ezagutzera ematen: Leioa, Ibarra, Iruñerria (Donibane auzoko festak, San Fermin, Antsoaingo festak, Txantreako eguna...) eta Madrilgo Navalkejigo herri okupatuan ere kontzertua eskaini zuten 2002ko azaroan.

Diskografia, bideoklipak, argazkiak eta informazio gehiago Banda Batxokiren website ofizialean. 

## Kontzertuak 
**2002**

**2003**

**2004**

**2005**

**2006**

**2007**

81. • Urtarrilak 26, Durangoko Plateruenan (+Oliba Gorriak+Mossin Nagant). .

82. • Otsailak 9, Altsasuko gaztetxea (+Strawberry Hardcore).

83. • Otsailak 23, Etxarri Aranazko Derry Aske tabernan.

84. • Martxoak 17, Zurgai Herriko Taberna. Txantrea. 

85. • Apirilak 14, Astigarraga. (+Kasu +Apartheid +Bisai +Xikinkei).

86. • Apirilak 29, Txantreako jaiak. (+Aitona Demons, arratsaldeko 8etan).

87. • Ekainak 1, Gasteizko gaztetxean.

88. • Ekainak 22, Iruñeko Donibane auzoko jaietan.

89. • Ekainak 30, Arruazuko jaietan.

90. • 2007ko Irailak 15, Antsoaingo jaietan.

91. • 2007ko Urriak 21, Biana. (Nafarroa Oinez).

92. • 2007ko abenduak 1, Erromako Ex Snia Centro Socialean.

93. • 2007ko abenduak 22, San Martin de Unx (+Txandrio).

94. • 2007ko abenduak 30, Etxarri Aranazko Derry tabernan.

**2008**

95. - otsailak 29: Dicastillo (+Mix6T + Hurto + Moscas trompeteras).

96. - 2008ko apirilak 5: Donamaria.

97. - 2008ko apirilak 12: Leioako plaza Gorria.

98. - 2008ko maiatzak 1: Txantreako festak (+ Egurre).

99. - 2008ko maiatzak 16: Bargota, Herriko festak (+ Aborto Social).

100-- Ekainak 13: Ibarrako gazte festak. **Tregua-tranpa abiatu aurretiko AZKEN KONTZERTUA.**

.....

## Kanpo estekak
Jose Mari Mutuberria

**Jose Mari Mutuberria Artze** (Eltzaburu, 1905 - Eltzaburu, 1980ko urriaren 9a) nafar bertsolaria izan zen. Bigarren postuan gelditu zen 1936ko Nafarroako Bertsolari Txapelketan. 

## Bizitza 
Jose Mari Mutuberria Eltzaburuko Arotzeneko bordan jaio zen, 1905. urtean; aita Angel Mutuberria eta ama Maria Artze izan zituen. Gaztetan, Arraitzera joan zen zurgin ikastera, eta bertan hasi zen bertsotan. 1926an, Almandozen pasatutako gertaera bati jarri zion bere lehenbiziko bertso sorta: *Almandoztik etorrita*. Bertsoak honela hasten dira:

Dena dela, bat-bateko bertsolaria izan zen, batez ere, Jose Mari Mutuberria. Ultzamako Bentako Anastasio Goñi izaten zuen gehienean bertso laguna, errate baterako, Ultzamako herriko bestetako hirugarren egunean baserriz baserri egiten zen itzulian. Baztanen eta Basaburuan ere egin zituen bertso saioak.

Gerra ondoan, finalista izan zen 1960ko eta 1964ko Nafarroako Bertsolari Txapelketetan. 1974ko azaroaren 17an, beste hamabost bertsolari zaharrekin batera, omendua izan zen Donostiako Anoeta pilotalekuan.

## Txapelketak 
* 1936ko Nafarroako Bertsolari Txapelketa: txapeldunordea.
* 1960ko Nafarroako Bertsolari Txapelketa: finalista.
* 1964ko Nafarroako Bertsolari Txapelketa: finalista.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Almandoztik etorrita*

## Kanpo estekak 
* *Jose Mari Mutuberria*, Bertsolaritzaren datu-basea, bdb.bertsozale.eus
* *Ultzamako azken bertsolaria?*, Principe de Viana aldizkariaren euskarazko gehigarria, 1975ko urtarrila, culturanavarra.es
Steven Bochco

**Steven Ronald Bochco** (New York, 1943ko abenduaren 16a - Los Angeles, 2018ko apirilaren 1a ) estatubatuar telebistako ekoizle eta gidoilari izan zen. Mundu osoa aski ezagun eta entzutetsuak izan ziren telesail ugariren sortzailea izan zen, tartean Hill Street Blues, L.A. Law, Doogie Howser, M.D. eta NYPD Blue.

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
José Luis Moreno

**José Luis Rodríguez Moreno** (Madril, 1947ko apirilaren 16a) espainiar enpresaburu eta telebistako aurkezle, zuzendari eta ekoizle bat da.

Nagusiki sabeliztun edo bentrilokua izateagatik ezaguna da, 1970eko hamarkada eta 1980ko hamarkadan bere Monchito, Macario eta Rockefeller txontxongiloak Espainian nahiz Hego Euskal Herrian sekulako ospea bereganatu zuten, bai eta berak aurkeztu eta ekoiztutako *Entre amigos* ("Lagun artean") telebistako ikuskizun saioak ere. *Noche de fiesta*, *Aquí no hay quien viva*, *La que se avecina*, *Escenas de matrimonio* eta *Aquí me las den todas* saioen ekoizlea ere izan da.

*Torrente 2: Misión en Marbella* (2001) filma antzeztu zuen.

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Frank Lupo

**Frank Lupo** estaubatuar telebista ekoizle eta gidoilari bat da. 1970eko hamarkada eta 1990eko hamarkadaren artean Stephen J. Cannell ekoizlearekin elkarlanean telesail ugari sortu zituen, tartean *The A-Team*, *Riptide,* *Wiseguy eta *Hunter*. *Walker, Texas Ranger* telesailaren lehen denboraldiaren ekoizle exekutiboa ere izan zen.

## Filmografia 
* *Sword of Justice* (1978)
* *Battlestar Galactica* (1979)
* *BJ and the Bear* (1979-1980)
* *The Misadventures of Sheriff Lobo* (1979-1981)
* *Galactica 1980* (1980)
* *Magnum, P.I.* (1981)
* *The Greatest American Hero* (1981-1983)
* *The A-Team* (1983-1987) (Stephen J. Cannell ekoizlearekin elkarlanean)
* *Riptide* (1984-1986) (Stephen J. Cannell ekoizlearekin elkarlanean)
* *Hunter* (1984-1991) (Sortzailea)
* *Stingray* (1987)
* *Werewolf* (1987) (Sortzailea)
* *Wiseguy* (1987-1990) Stephen J. Cannell ekoizlearekin elkarlanean)
* *Something is Out There* (1988)
* *Hardball* (1989)
* *Raven* (1992)
* *Walker: Texas Ranger* (1993)
* *Lawless* (1997)
* *Raven: Return of the Black Dragons* (1997)
* *Adrenaline Run* (2000)
* *Hunter: Return to Justice* (2002)
* *Hunter: Back in Force* (2003)
* *Painkiller Jane'' (2007)

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Esteban Uriarte

**Esteban Uriarte Etxebarria**, ***Utarre*** (Dima, Bizkaia, 1894 – Bermeo, Bizkaia, 1947) bertsolaria izan zen. Diman jaio arren, gaztetan Bermeora joan zen hargin lan egitera, eta han geratu zen hil arte. Kepa Enbeitarekin aritu zen askotan, eta 1935eko Txapelketa Nagusian parte hartu zuen.

## Erreferentziak
Maialen Arrazola

[thumb|300px|[Pasai Donibane Koxtape Arraun Elkartea#Emakumezkoen trainerua|San Juango *Batelerak* 2016ko Kontxako Banderarekin.]]
**Maialen Arrazola Santesteban** (Donostia, ) gipuzkoar arraunlari eta entrenatzailea da.

## Ibilbidea 
Donostiako Arraun Lagunak taldean hasi zen arraunean, eta gero Hondarribian, San Juanen eta Donostiarran aritu da.

Aulki mugikorrean ibili izan zen hasieran, eta Europako eta Munduko txapelketetan ere parte hartu zuen. Gerora, entrenatzaile lanetan ere aritu zen San Juango traineruan. 2017ko denboraldia amaitzean utzi zuen arraunlari jarduera. Bi urte geroago, berriz, 2020 denboraldirako, berriro ere arraunera itzuli zen, Donostiarrako entrenatzaile eta arraunlari modura.

## Palmaresa 
* Kontxako Bandera (4): 2014, 2015, 2016, 2017.
* Emakumezkoen Traineru Liga (4): 2014, 2015, 2016, 2017.
* Txapelketak:
** Euskadiko Txapelketa (2): 2014, 2016.
** Gipuzkoako Txapelketa (2): 2014, 2017.
** Euskadiko distantzia luzeko traineru txapelketa (3): 2017, 2020, 2021.
* Zarauzko Ikurrina (4): 2014, 2015, 2016, 2017.
* Getxoko Bandera (5): 2013, 2014, 2015, 2016, 2017.

## Taldeak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
María Elósegui

**María Elósegui Itxaso** (Donostia, ) gipuzkoar legelaria da, Zaragozako Unibertsitatean zuzenbidearen filosofian katedraduna dena. Pluralismo kulturala ikertu du eta Jurisprudentzia eta Legeriaren Erret Akademiaren kidea da.

## Lanak 
* *Lo físico y lo mental en Henri Bergson*, 1990
* *El derecho a la igualdad y a la diferencia*, 1998
* *La transexualidad: jurisprudencia y argumentación jurídica*, 1999.
* *Materiales de prácticas de Teoría del Derecho*, 1998
* *El rostro de la violencia. Más allá del dolor de las mujeres*, 2002.
* *Las acciones positivas para la igualdad de oportunidades laborales entre mujeres y hombres. Un análisis de la legislación alemana y la Directiva 76/207/CEE desde la teoría de la argumentación de Robert Alexy*, 2003
* *Negociación colectiva y prácticas laborales. Perspectiva de género*, 2005
* *Inmigración, empresa y formación. Implicaciones de la inmigración en la organización de las empresas y los centros educativos*, Pilar de Luis Carnicer, María Elósegui Itxaso, Yolanda Gamarra, Angel Martínez Sánchez, Manuela Pérez Pérez eta María José Vela Jiménez, 2007.
* *Ley de Igualdad y Contrato de Trabajo. Modificaciones del Estatuto de los Trabajadores, Seguridad Social, Infracciones y Sanciones, Prevención de Riesgos y Procedimiento Laboral, Sistemática Memento*, Fernando Lousada, Jaime Cabeza, María Elósegui eta Teresa Pérez del Río, 2007
* *Derechos Humanos y pluralismo cultural*, 2009
* *El derecho a la identidad cultural en la Europa del siglo XXI*, 2012
* *El diálogo intercultural en España: un requisito de la educación y cultura de paz*, 2009.
* *Educación para la Ciudadanía y los derechos humanos (ESO)*
* *Educación para la Ciudadanía y los derechos humanos (PRIMARIA)*
* *Ética Cívica (4º ESO)*

## Erreferentziak
Neopalpa

***Neopalpa*** Gelechiidae sits familiako genero bat da. Kalifornia, Arizona eta Mexikoko iparraldean aurki daitezke. Gnorimoschemini leinuan sialkatzen dira eta *Ochrodia* eta *Ephysteris* generoen senide hurbilak dira.

## Espezieak 
Generoak honako bi espezieak ditu:
* *Neopalpa donaldtrumpi*
* *Neopalpa neonata*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jaco Pastorius

**John Francis Anthony Pastorius III**, munduan **Jaco Pastorius** bezala ezaguna (Norristown, Pennsylvania, 1951ko abenduaren 1a - Fort Lauderdale, Florida, 1987ko irailaren 21a) estatubatuar baxu-jotzailea, konpositorea eta funk, jazz-fusio eta jazz moldatzailea izan zen. Historiako eragin handienetako baxu-jotzaileen artean kokaturik dago.

## Biografia 
Bere aitak Jack Pastorius izenekoa, bateria jotzen zuen eta orkestra bateko abeslaria izan zen. Bere ama Stephanie Katherine Haapala Pastorius deitzen zen.

Eskolan bere lehen musika taldea sortu zuen John Caputo eta Dean Noel-ekin batera. Kiroletan gaitasun handia zeukan; futbolean, beisbolean eta saskibaloian batez ere.

Bere anaia txiki batek Mowgli izenarekin deitzen zion. Horrela deitzen zion ez zitzaiolako inoiz energia amaitzen. Hortik urte batzuetara bere musika enpresa sortu zuen eta Mowgli Music izena ipini zion.

Jacok bateria jotzen hasi zen baina bere eskumuturra mindu zuen eta ezin izan zuen bateria gehiago erabili. Diru kantitate txiki bat ordaindu zioten eta hori esker bere lehen kontrabaxua erosi zuen. Ez zen denbora luze igaro bere kontrabaxua apurtu zen arte. Orduan, diru asko ordaindu eta gero, baxu-elektriko bat erosi zuen.

Pixkanaka-pixkanaka baxua jotzen ikasi zuen Las Olas Brass Jazz taldeko bateriarekin laguntzaz, hortik gutxira Las Olas Brass taldeko baxu-jotzailea izatera pasatu zen .

Apurka apurka jazzeko munduan ezaguna izaten hasi zen eta denborarekin oso musikari famatu eta bikainekin jo egin zuen; adibidez Pat Metheny eta Herbie Hancock-ekin.
Pyrolobus

***Pyrolobus*** arkeoen genero bat da, Crenarchaeota filumenean eta Pyrodictiaceae familian sailkatzen dena. Genero horren mikrobioen ezaugarririk nabarmenena da oso termofiloak direla, hots, tenperatura oso altuetan hazten direla, 100º C-en ingurukoa.

Pyrolobus fumarii da genero honen mikrobiorik termofiloena: 113º C-etan bizi daiteke, eta ez da hazten 90º C-tik behera (hortik behera, tenperaturak hotzegiak baitira!) . 1997an aurkitu zuten zientzialariek mikrobio hau urpeko fumaroletan (bizia lehenbizikoz agertu zen tokietan), Atlantiko Ozeanoaren dortsaletan. Orokorrean, itsas ondoko eremu hidrotermaletan bizi dira Pyrolobus guztiak .

Kimiolitotrofoak dira, eta energia lortzen dute hidrogenoa oxidatzerakoan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Luís Romano

**Luís Romano de Madeira Melo** (Santo Antão, 1922ko ekainaren 10a - Natal, 2010eko urtarrilaren 22a) Cabo Verdeko poeta, eleberrigile eta folklore biltzailea izan zen, portugesez eta Cabo Verdeko kreoleraz idatzi zuena.

## Bizitza 
Senegalen eta Marokon bizi izan zen, 1962an Brasila joan zen arte; lanbide ugari izan zuen bere bizitzan. Cabo Verdeko bizimoduaren gogortasuna eta portugaldarren zapalkuntzak salatu zituen bere idatzietan, eta Cabo Verdeko folklorea ezagutarazi zuen, hango hizkuntzaz idatziriko lanen bidez. *Famintos* eleberria (1962, «Gosetiak»), *Renascença de uma Civilizaçao no Atlântico Médio* poema eta kontakizun laburren bilduma (1967, «Atlantikoaren erdialdeko zibilizazio baten berpizkundea») eta *Lzimparim/Negrume* izeneko poema eta ipuin bilduma (1973, «Ilunabarra») ditu obra nagusiak.

## Erreferentziak
Evelyn Fox Keller

**Evelyn Fox Keller** (New York,  - Cambridge, Massachusetts, 2023ko irailaren 22a) estatubatuar fisikari, idazlea eta feminista izan zen. Massachusetts Institute of Technologyko Historia eta Zientziaren Filosofiako irakaslea izan zen. Era berean, irakaslea izan zen New Yorkeko Unibertsitatean eta Kaliforniako Berkeley Unibertsitateko erretorika sailean ere bai.

## Bizitza 
1957an Fisikan lizentziatu zen Keller Brandeis Unibertsitatean eta bere Fisika Teoriko ikasketak jarraitu zituen Harvard Unibertsitatean. Bertan 1963an doktoratu zen. Bere doktorego tesia defendatzeko Cold Spring Harbor Laborategira egin zuen bisita eta bertan hasi zen Evelyn biologia molekularrean interesa erakusten. Geroago biologia modernoaren historia eta filosofian zentratu zuen bere lana, baita zientzia, teknologia eta genero ikasketetan.

## Bibliografia 
* *A Feeling for the Organism: The Life and Work of Barbara McClintock*. Freeman, 1983. Gaztelaniaz, *Seducida por lo vivo. Vida y obra de Barbara McClintock.* Fontalba, 1984.
* *Reflections on Gender and Science*. Yale University Press, 1985.
* *Three cultures : fifteen lectures on the confrontation of academic cultures*, The Hague : Univ. Pers Rotterdam, 1989.
* *Secrets of Life/Secrets of Death: Essays on Language, Gender and Science*. Routledge, 1992.
* *Refiguring Life: Metaphors of Twentieth-century Biology*. The Wellek Library Lecture Series at the University of California, Irvine. Columbia University Press, 1995.
* *Keywords in Evolutionary Biology* (co-edited with Elisabeth Lloyd). Harvard University Press, 1992 (reprinted 1998 ).
* *The Century of the Gene*. Harvard University Press, 2000.
* *Making Sense of Life : Explaining Biological Development with Models, Metaphors, and Machines*. Harvard University Press, 2002.

## Kanpo loturak 
* Web-orri ofiziala MITen
* Evelyn Fox Keller: Historikoak, Psikologikoak eta Filosofiko Elkargune Azterketa Genero eta Zientzia
* Judu emakumeak eta feministak iraultza
Sidney Reilly

**Sidney George Reilly**, jaiotzez **Sigmund Rosenblum** (Odesa edo Kherson, Errusiar Inperioa, 1873ko martxoaren 24a - Mosku, 1925eko azaroaren 5a) espioia izan zen, Erresuma Batuko Secret Inteligence Service-rentzat lan egin zuena. Harengan inspiratu omen zen Ian Fleming James Bond sortzeko.

## Bizitza 
Odesako familia judu batean sortu zen eta kimikako ikasketak egin zituen Vienan. Brasil aldera jo zuen gero eta Amazonian ingeles armadako ofizial batzuekin egon ondoren, Britainia Handiko espioi sarearekin harremanetan jarri zen (1896). Sidney George Reilly izen berria hartu zuen 1899an. Handik aurrera garrantzi handiko informazioak eman zizkien britainiarrei Errusiar Inperioko eta Pertsiako petrolio instalakuntzei buruz, eta Pertsiako petrolioaren ustiakuntzarako eskubideak lortu zituen britainiarrentzat. 1914an alemaniarren itsas armadari buruzko datu baliotsuak eman zizkien britainiarrei eta arrisku handiko eginkizunak bete zituen Alemanian. 1918an Moskura bidali zuten boltxebikeen gobernuaren kontra azpilanean jardutera, baina salatu zuten eta ihes egin behar izan zuen. Hainbat alditan sartu zen Errusian ondoren eta, azkenean, 1925ean preso hartu eta hil zuten.

## Erreferentziak
Marian Moreno

**Marian Moreno Llaneza** (Leon, 1964ko ekainaren 5a) irakaslea da, idazlea eta hezkidetzaren inguruan irakasleen prestakuntzan aditua.  Hortik atera zen CLAVICO elkartea sortzeko erabakia, Moreno lehendakaria delarik.

### Euskal Herrian 
#### EAEn 
Euskal Herrian ere hezkidetza-aholkulari gisa hitzaldiak eman ditu eta irakasleen prestakuntzan ere aritu izan da.

Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailaren II. Hezkidetza Planaren diseinuan esku hartze aktiboa izan du eta 2019ko martxoaren 7an plana aurkezteko antolatu zuen jardunaldian ponentzia nagusia egin zuen.

#### Nafarroan 
Nafarroako Gobernuaren Hezkuntza Departamentuan 2017an indarrean jarri zuen Skolae-Berdin bidean arduradunetariko bat izan da, hezkidetza programaren pedagogia-koordinazioan. Nafarroako alderdi eskuindarrak bultzatuta, polemika bizien artean igaro du bere ibilbidea. 2019an beste 9 kiderekin batera epaitegietara deklaratzera deitu zuten.

## Lanak 
* 2016: "*Cambios sociales y género*". Moreno Llaneza, Marian. eta Repullo Ruiz, Carmen, DBHko testu-liburua. 
* 2013: *Queremos coeducar*, Hezkidetza gida, CPR Avilés-Occidente.
* 2008: *Breve diccionario coeducativo*, Consejería de Educación del Principado de Asturias.

## Sariak eta errekonozimenduak 
* 2013an Ohorezko Aipamena Hezkuntza Ministeritzako «Irene: la paz empieza en casa» Sarietan *"El reto quincenal*" lanagatik ("*Hamabostaldiko erronka*").
* 2018an ‘Chimenea en Popa’ Saria lortu zuen San Esteban de Pravia parrokiako Cam de Riberako Orgullín ospakizunean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Blog de coeducación (Educastur)
* Marian Moreno webgune ofiziala.
* CLAVICO elkartearen YouTubeko kanala.
* Skolae-Berdin bidean 2017-2021
Gorka de Carlos

**Gorka de Carlos García** (Iruñea, Nafarroa Garaia, ) nafar futbolari ohia da, aurrelari moduan aritzen zena.

## Ibilbidea 
*2020ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak
Mari Carmen y sus muñecos

**María del Carmen Martínez-Villaseñor Barrasa** (1943ko maiatzaren 4a, Cuenca &ndash; 2023ko ekainaren 15a, Puerto de la Cruz, Tenerife), izen artistikoz **Mari Carmen y sus muñecos** (euskaraz *Mari Carmen eta bere panpinak*) espainiar sabeliztun, umorista eta telebista aurkezle bat izan zen.

Bere panpinak honakoak dira:
* Doña Rogelia, baserri giroko espainiar herrixka bateko atso petral, erretxin eta mingain zorrotza. Panpin guztietan ospetsuena.
* Nícol, ahate lotsagabe eta kastizoa.
* Daisy, neska nerabe erantzunzale eta mingain luzea.
* Rodolfo, lehoi sentibera eta xamurra, ziurrenik panpin guztietan kutunena.

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Euxebio Eizmendi

**Euxebio Eizmendi Urdanpileta**, ***Txapel*** (Errezil, 1893 &ndash; Azpeitia, 1969) gipuzkoar bertsolaria izan zen eta 1935eko Txapelketa Nagusian parte hartu zuen. Errezilgo Antxubi-goikoa edo Antzizurbi jaio zen, Txapel ere deitzen zutena; hortik bertsolariaren ezizena.

, Txapel, Txirrita, Zepai eta Basarri. Atzeko ilaran, Erauskin, Mintegi, Sarasola, Nekezabal, Tellaetxipi eta Abarategi]]

## Erreferentziak
Ángel Garma

**Ángel Garma Zubizarreta** (Bilbo,  - Buenos Aires, ) bizkaitar psikiatra eta psikoanalista da. Madrilen eta Berlinen ikasi zuen, Gerra Zibilaren garaian Frantzian eta Argentinan erbesteratu zen.

## Lanak 
* *Die realität und das es in der schizophrenie* Internationale Zeitschrift für Psychoanalyse, 1931.
* *Sadismo y masoquismo en la conducta*. Buenos Aires: El Ateneo, 1943.
* *Nuevas aportaciones al psicoanálisis de los sueños*. Buenos Aires: Paidós, 1970.
* *The psychoanalysis of dreams*. New York: Jason Aronson, 1985.
* *Tratado mayor del psicoanálisis de los sueños*. Madril: 1990.
Txema Alonso

'*José María *Txema* Alonso Fernández*' (Bilbo, ) bizkaitar futbolari ohia da, atzelari moduan aritzen zena.

2007ko hauteskundetan PSCko zerrendetan hautatu zuten Lleidako zinegotzi.

## Ibilbidea 
*2015eko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak
Jose Maria Berra

**Jose Maria Berra**, ***Tellaetxipi***, (Errenteria, 1875 &ndash; Ib., 1944) gipuzkoar bertsolaria izan zen eta 1935eko Txapelketa Nagusian parte hartu zuen.

## Erreferentziak
Iñaki Tejada

**Ignacio "Iñaki" Tejada Fernández** (Bilbo, Bizkaia, ) bizkaitar futbolari ohia da, erdilari moduan aritzen zena. Erretiratu eta gero entrenatzaile bilakatu zen.

## Ibilbidea 
*2024ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Enrique Soladrero

**Enrique Soladrero Arbide** (Arrigorriaga,  - ) bizkaitar futbolaria izan zen, erdilari moduan aritzen zena.

## Ibilbidea 
## Kanpo estekak
Xavier Mauméjean

**Xavier Mauméjean** (Biarritz, ) lapurtar idazlea da, zientzia-fikzioan aditua.

## Eleberriak 
* ''Les Mémoires de l'Homme-Eléphant*, 2000
* *Gotham*, 2001
* *La Ligue des héros*, 2002
* *L'Ère du dragon*, 2003
* *La Vénus anatomique*, 2004
* *Car je suis légion*, 2005
* *The League of Heroes* 2005
* *Ganesha*, 2007
* *Lilliputia*, 2008
* *Kraven* 2009
* *Rosée de feu*, 2010
* *American Gothic*, 2013
* *Kafka à Paris'', 2015.
Sauveur Ducazeaux

**Sauveur Ducazeaux** (Biarritz,  - Colmar, ) lapurtar txirrindularia izan zen.
Profesionala 1931tik 1944ra, Frantziako Tourreko eta Euskal Herriko Itzuliko etapa bana irabazi zuen.

"Ipar-ekialdea" eskualdeko kirol zuzendaria izan zen Frantziako Tourrean, 1950eko hamarkadan. Bere gidaritzapean, Roger Walkowiakek irabazi zuen 1956ko edizioa. Frantziako taldeko burua ere izan zen Espainiako Vueltako 1956ko eta 1957ko edizioetan.

## Palmaresa 
**1931**
* Circuit du Béarneko etapa 1
**1933**
* Paris-Chauny
**1935**
* Euskal Herriko Itzuliko etapa 1
**1936**
* Frantziako Tourreko etapa 1
**1938**
* 2. Paris-Caenen
* 3. Criterium Nationalean
**1941**
* 2. Paris-Alençonen

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Nikolas Sorozabal

**Joxe Nikolas Sorozabal Loinaz** (Aiete, Donostia, 1899 &ndash; ?) donostiar bertsolaria izan zen, Aieteko Bera-Bera baserrian jaioa. Sebastian Salaberriaren arabera, Aieteko Munto sagardotegian elkartzen ziren Nikolas eta haren aita, Joxe Sorozabal Etxeberria, bertsotan aritzeko. 1935eko Txapelketa Nagusian parte hartu zuen.

## Erreferentziak
Xabier Jauregi

**Xabier Jauregi Blanco** (Tolosa, ) gipuzkoar futbolari ohia da, atezain moduan aritzen zena.

## Ibilbidea 
*2015ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak
Guy de Montlaur

**Guy Joseph Marie de Villardi de Montlaur** (Biarritz,  - Garches, ) lapurtar margolaria izan zen. Hasieran kubista, gero espresionismora pasa zen.

Bigarren Mundu Gerra pizterakoan soldadutzan zegoen eta Frantziar Indar Askeetan aritu zen
Michael Lorenzo-Vera

**Michael Lorenzo-Vera** (Baiona, ) lapurtar golfari profesionala da, 2005etik aurrera profesionala dena.

## Garaipenak 
### Challenge Tour (1) 
### Besteak (6) 
* 2005 Open International de la Mirabelle D’or
* 2006 Open International de la Mirabelle D’or, Open des Landes
* 2007 Masters 13
* 2009 Grand Prix Schweppes PGA France, Allianz Open Paris Stade Francais
Iñaki Ábalos

**Iñaki Ábalos Vázquez** (Donostia, ) gipuzkoar arkitektoa da. Madrilgo ETSAMen ikasi ondoren, Ábalos & Herreros enpresa sortu zuen Juan Herreros madrildarrarekin batera. Kanarietan Woermann dorrea eraiki zuen.
Félix Lacuesta

**Félix Lacuesta** (Baiona, ) lapurtar futbolaria ohia da, erdilari moduan aritzen zena.

## Ibilbidea 
* 1972-1973 : Aviron bayonnais (erreserbak)
* 1973-1974 : AS Saint-Étienne (erreserbak)
* 1974-1977 : AS Saint-Étienne
* 1977-1979 : SC Bastia
* 1979-1980 : Girondins de Bordeaux
* 1980-1981 : SC Bastia
* 1981-1984 : RC Strasbourg
* 1984-1985 : Olympique lyonnais
* 1985-1986 : SC Bastia
* 1986-1986 : AS Monaco
* 1986-1987 : Lille OSC
* 1987-1990 : AS Cannes
Jean L'Archevêque

'''Jean L'Archevêque''' (Baiona,  - Columbus, Nebraska, ) lapurtar merkatari eta esploratzailea izan zen. Texasen René-Robert Cavelier de La Sallerekin batera izan zen. Pawnee tribuko amerindiarrek hil zuten.