Tsunami-lurrikara

thumb|270x270px|1896 Sanrikuren lurrikara tsunamiko ohiko lurrikara izan zen
Sismologian, **tsumani-lurrikara** bat lurrikara batek eragiten duen magnitude are handiagoko tsunamia da, epe laburreko uhin sismikoen bidez neurtua. Hiroo Kanamori sismologo japoniarrak 1972an sortu zuen terminoa. Gertaera horiek haustura-abiadura nahiko motelen ondorio dira. Bereziki arriskutsuak dira, tsunami handi bat itsasertzera konturatu gabe irits daitekeelako.

## Mekanismoa 
Tsunami-lurrikara baten ezaugarri bereizgarria da energia sismikoa denbora luzez askatzen dela (behe-maiztasunak) ohiko lurrikarekin alderatuta. Mota horretako lurrikarek, normalean, ez dute uhin sismikoen jarduera-gailurrik erakusten gertaera arruntei lotuta. Tsunami-lurrikara bat itsaspeko lurrikara gisa defini daiteke, eta, haren arabera, Ms gainazal-uhinaren magnitudea eta Mw uneko magnitudea nabarmen aldatzen dira; izan ere, lehenengoa 20 segundoko periodoa duten azaleko uhinen bidez kalkulatzen da, eta bigarrena, berriz, maiztasun guztietan energia guztiz askatzeko neurria da. Tsunami-lurrikarekin lotutako desplazamenduak askoz handiagoak dira uneko magnitude bereko lurrikara tsunamiekin lotutakoak baino, normalean bikoitza baino gehiago. Tsunami-lurrikarak hausteko abiadura 1,0 km/segundokoa izan ohi da, normalagoak diren beste mega-lurrikara segundoko 2,5-3,5 km-rekin alderatuta. Haustura geldoko abiadura horiek direktibotasun handiagoa eragiten dute, eta, hala, itsasertzeko sekzio laburretan lerradura handiagoak eragiteko aukera dago. Tsunami-lurrikarak subdukzio-eremuetan gertatzen dira batez ere, non sedimentuak dauden, material ahulago horrek haustura-abiadura motelagoak eragiten baititu.

## Tsunami-lurrikarak identifikatzea 
Tsunamiei alerta goiztiarrak emateko metodo estandarrak tsunami-lurrikara bat tsunamia gisa identifikatzen ez duten datuetan oinarritzen dira, eta, beraz, ezin dute tsunami kaltegarriak iragarri.

## Adibideak 
### 1896, Sanriku 
1896ko ekainaren 15ean, Sanrikuko kostaldeak tsunami suntsitzailea jasan zuen, 38,2 m-ko olatu-altuera maximoarekin, eta 22.000 heriotza baino gehiago eragin zituen. Kostaldeko hiri eta herrixketako biztanleak erabat harrituta geratu ziren tsunamiaren aurretik mugimendu sismiko ahul bat besterik ez zelako izan. Tsunamiaren magnitudea Mt = 8,2 izan zen, eta lurrikarak, berriz, Ms = 7,2ko magnitudea besterik ez zuen adierazi. Desadostasun horrek haustura moteleko abiadura baino gehiago eskatzen du. Tsunamien sorreraren modelizazioak arrakastaz azaldu du desadostasuna; izan ere, goi-plakan "backstop"aren mugimendu horizontalak eragindako falkaren sedimentu leunenen deformazioarekin lotutako jasotze gehigarria kontuan hartzen du, eta Mw=8,0–8.1 magnitudea kalkulatzen du.

### 1992 Nikaragua 
1992ko Nikaraguako lurrikara izan zen sare sismiko batekin erregistratu zen lehen tsunamia.

### Beste tsunami-lurrikara batzuk 
* 1605 Nankaiko lurrikara
* 1677ko Bōsōko lurrikara
* 1771ko Yaeyamako lurrikara handia
* 1791ko Okinawako lurrikara
* 1907ko Sumatrako lurrikara
* 1923ko Kamtxatkako lurrikara eta tsunamia
* 1934ko Santa Cruzko lurrikara
* 1932ko Jaliscoko lurrikarak
* 1946ko Aleutiar Uharteetako lurrikara
* 1994ko Javako lurrikara
* 2006ko Pangandarango lurrikara eta tsunamia
* 2010ko Mentawaiko lurrikara eta tsunamia
* 2012ko El Salvadorreko lurrikara
* 2015ko Torishimako lurrikara: 5,7 mw-eko lurrikara ertaina, Torishimak sortutako olatuetatik gertu, 0,5 metroko gehienezko anplitudearekin Hachijοjiman.
* 202ko Hegoaldeko Sandwich uharteetako lurrikarak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak