open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gran Santiago dorrea

**Gran Santiago dorrea** (hasieran Torre Gran Costanera deitua), Txileko Santiago hirian eraikitzen ari den bulego etxeorratza da. César Pelli arkitekto argentinarrak diseinatua da, Alemparte Barreda y Asociados enpresa txiletarrarekin batera.

Eraikinak 70 solairu eta 300 metro izango ditu eta lanak 2013an amaitzean Hego Amerikako egiturarik garaiena izango da.

## Eraikuntza 
Eraikuntza lanak 2006 hasi eta 2009an amaitzea aurrikusten zen baina 2008an hasitako krisialdi ekonomikoak lanak geldiarazi egin zituen. Egoera ekonomikoak hobera egin eta 2009ko abenduaren 17an eraikitzen jarraitu zuten.

2011ko otsailaren 28an Caracasko Parque Central etxebizitza konplexuko dorreen 226 metroak gainditu zituenetik Hego Amerikako eraikinik garaiena da. Gorengo garaiera 2012ko otsailaren 14an lortu zuen.

2014 zabaltzea espero da.

### Enpresak 
* Arkitektoa: Pelli Clarke Pelli Architects
* Eraikuntza enpresa: Cencosud
* Egitura ingeneritza: René Lagos y Asociados Ing. Civiles Ltda

## Eraikuntza argazkitan 

Fitxategi:Costanera Center dec 24 2007.JPG|2007ko abendua.
Fitxategi:Avance Costanera Center Julio 2008.JPG|2008ko uztaila.
Fitxategi:Torre Gran Costanera.jpg|2009ko martxoa.
Fitxategi:CostaneraCenterSeptiembre2010.jpg|2010eko iraila.
Fitxategi:Titanium La Portada y Torre Gran Costanera.JPG|2011ko martxoa.
Fitxategi:Costanera Center.jpg|2012ko martxoa.
Fitxategi:Gran Torre Costanera (5 de febrero de 2013).jpg|2013ko otsaila.

## Ikus, gainera 
* César Pelli

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Egitasmoaren webgune ofiziala.
Gonçalo Velho Cabral

**Gonçalo Velho Cabral** (fl. XV. mendea) portugaldar itsasgizon bat izan zen, Kristoren Ordena Militarreko zalduna eta Almoroleko komendadorea. Henrike Nabigatzailearen hurbileko laguntzaile bat izan zen.

Henrike Nabigatzailearen aginduetara Formigas ( aurkitu zituen 1431n, 1427an Diogo de Silves portugaldar pilotuak begiztatu zituen uharteak aurkitzeko lehen bidaia batean. Beranduago Santa Maria eta São Miguel uharteetan lurreratu zen, 1432an.

1432an lehen kapitain dohaintzaria izan zen uharteetan abereak sartu zituen, uharteen populatze sistematikoa kolonoekin urte batzuk beranduagora arte hasi ez zen arren. Lehenik Santa Maria, 1439an, eta jarraian San Miguel, 1444an. Epe honetan erraturak bultzatu zituen eta diru kopuru handia eman zien senide eta zerbitzari leialei.

1443ko apirilak 3an, Alfontso V.a Portugalgoa erregeak, Henrike Nabigatzaileak hala eskatuta, bost urtez, Azoreetako eta bertako biztanleen komendadore pribilegioa eman zion, uharte horietatik erresumara eramaten zituzten gauza guztietan zerga eta ordainsariak ordaindu behar izatetik libratuz.

Gaspar Frutuoso abadeak, XVI. mendearen bigarren erdialdeko San Miguel uharteko kronista zena, Azoreetako zazpi uharteen (hau da, ekialdeko eta erdiko taldeetakoak) aurkikuntzaren meritua Gonçalo Velho Cabrali eman zion. Gaur egun, historiografia modernoak, nabigatzaile honek Azoreetako uharteren bat aurkitu izan bazuen, soilik ekialdeko taldean izango zela uste du.

## Kanpo estekak
Formigas

**Formigas** (,  ahoskatua;  esan nahi duena) Azoreetako ekialdeko uharte taldeko uhartetxo talde bat da. Ponta do Castelon, Santa Maria uhartearen hego-ekialdeko muturrean uhartetxoak ikus daitezke prismatiko batzuk erabilita. Uhartetxoek, guztien artean, 0,9 hektareako azalera hartzen dute, ikuspuntu ekologikotik urpean duten zatia garrantzitsua delarik. Lehen aldiz 1427an begiztatu zituen Diogo de Silvesek.

## Deskribapena eta kontserbazio estatutua 
Uhartetxoek eratzen dituzten zortzi harkaitzak oso baxuak dira, tokirik altuena 11 metrotara dagoelarik *Formigão* uhartetxoan. Sekula ez da inor bertan bizi izan. Santa Maria uhartetik 37 kilometro ipar-ekialdera eta São Miguel uhartetik 63 kilometro hego-mendebaldera daude. Uhartedi txiki honen gehienezko luzera 165 metrokoa da, eta bere zabalera 80koa. Ikuspuntu geologikotik, uhartetxoak, funtsean, basalto harkaitzez osatuta daude, Miozenoko fosilak dituzten kareharrizko betaren batzuk ere agertzen direlarik. Uhartetxo hauek inguratzen dituzten urak garrantzi ekologiko handikoak dira, bertan bizi diren bizidun mota ugariengatik, espezie askorentzat ugalketa eta elikatze tokia delarik, marrazo, dortoka eta zetazeoak horien artean.

## Kanpo estekak
Rason

**Rason** (koreeraz: 라선시  ahoskatua), lehen **Rajin-Sŏnbong** deitua (), Ipar Koreako ipar-ekialdeko hiri eta portua da, gobernuak zuzenki gobernatutakoa. 2008an 196.954 biztanle zituen.

## Geografia 
Japoniako itsasoaren kostaldean dago. Bere portua dela eta, eskualde administratibo berezia osatzen du, inguruko Kwanbuk eskualdetik at. Txinako Jilin probintzia eta Errusiako Primorski kraia ditu mugakideak.

## Klima 

## Banaketa administratiboa 
Rasonek auzo ("Kuyŏk") eta konderri ("Kun") bana ditu:
* Rajin-guyŏk (라진구역; 羅津區域)
* Sŏnbong-gun (선봉군; 先鋒郡)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Izarretako Flota

Star Trekeko fikziozko unibertsoan **Federakuntzaren Izarretako Flota** edo soilik **Izarretako Flota** Planeta Elkartuen Federakuntza indar esploratzaile eta militarra da, honen gobernuaren mende dagoelarik.

Izarretako Flotak bere egungo konfigurazioa 2161ean hartu zuen, Federakuntza sortu zenean. Aginte katea **Lurreko Izarretako Flota**ren herentzia izan zen, XXII. mendearen lehen erdian eratu zena Lur Bateratuaren (Lurraren egoera politikoa estatu bakar bezala, 2113 eta 2150 artean sortu zena) lehen esplorazio bidaia tripulatuen ondorio bezala. Izarretako Flotarekin batera Izarretako Flotaren Akademia ere sortu zen, ondoren ofizial bezala onartua izateko prestatzeko goi eskola. Bere leloa, latinez, *Ex Astris, Scientia* (Astroetatik, jakintza) da.

Izarretako Flotaren egoitza nagusiak Kaliforniako San Francisco hirian daude, Presondegi Eremuan, gaur egun Lucasfilm Ltd.en bulego nagusiak dauden tokian.

## Kanpo estekak
1873 Agenor

**1873 Agenor** asteroide gerrikoan aurkitutako 1873. asteroidearen izena da. 1971ko martxoak 25ean aurkitu zuten Cornelis Johannes van Houtenek, Ingrid van Houten-Groeneveldek eta Tom Gehrelsek Palomar Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1971 FH** zen. Bere izena Troiako gerran parte hartu zuen Agenor pertsonaia mitologikoagatik jasotzen du. Jupiterreko troiar asteroide bat da.

## Kanpo estekak
1874 Kacivelia

**1874 Kacivelia** asteroide gerrikoan aurkitutako 1874. asteroidearen izena da. 1924ko irailak 5ean aurkitu zuen Sergei Belyavskik Simeisetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **A924 RC** zen. Bere izena Finlandiako Kaciveli herriagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1875 Neruda

**1875 Neruda** asteroide gerrikoan aurkitutako 1875. asteroidearen izena da. 1969ko abuztuak 22an aurkitu zuen Lubos Kohoutekek Bergedorfetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1969 QQ** zen. Bere izena Jan Nerudagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Bizkaiko Trainerilla Txapelketa

**Bizkaiko Trainerilla Txapelketa** Bizkaiko arraun-klub federatuen trainerillen artean jokatzen den txapelketa da, Bizkaiko Arraun Federazioak antolatua.

2020an ez zen jokatu COVID-19 pandemiaren erruz.

## Gizonezkoak 
### Seniorrak 
#### Palmaresa 
* ¹ 2020an ez zen jokatu COVID-19 pandemiaren erruz.

#### Garaipenak 
* 1968 eta 1999 urteetako datuak falta dira.

### Juniorrak 
1987an abiatu zen lehiaketa.
#### Palmaresa 
### Kadeteak 
2024. urtean izan zen lehenengo ekitaldia.

## Emakumezkoak 
### Palmaresa 
### Garaipenak 
### Juniorrak 
2021. urtean izan zuten lehenengo txapelketa.

### Kadeteak 
2024. urtean izan zen lehenengo ekitaldia.

## Ikus, gainera 
* Espainiako Trainerilla Txapelketa
* Euskadiko Trainerilla Txapelketa
* Trainerilla

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Todoremo.com, 2005etik aurrerako datuak.
*  Bizkaiko Arraun Federakundea
Benicull de Xúquer

**Benicull de Xúquer** (ofizialki) edo **Benicull** Valentziako Erkidegoko udalerria da, Ribera Baixa eskualdean eta Valentziako probintzian kokatua.

2011ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 980 biztanle zituen.

## Historia 
Udalerri gisa historia laburra du, 2003an bihurtu baitzen udalerri. Lehenago Polinyà de Xúquerren menpean egon zen.

## Ikus, gainera 
* Polinyà de Xúquer
* Valentziako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*   Udalaren webgunea.
Diego «el Cigala»

**Diego Ramón Jiménez Salazar** (Madril, 1968ko abenduaren 27a), *Diego El Cigala* izengoitiz ezagunagoa dena, espainiar abeslaria da.

## Biografia 
Rastro auzoan hazi zen eta txikitatik ikusi zitzaion musikarako eta bereziki flamenkorako joera zuela. 12 urterekin Getafeko flamenko txapelketa bat irabazi zuen.

Bakarka hainbat disko argitaratu dituen arren, Bebo Valdés pianistarekin batera eginiko ibilbidea azpimarratu behar da. Munduko antzokirik onenetan jo izan dute. 2002an elkartu ziren lehen aldiz eta *Lagrimas Negras* diskoa kaleratu zuten, bi urte baino lehen 700.000 ale saldu zituztelarik. Sari ugari eskuratu zuten, horien artean Latindar Grammyak ere bai, eta mundu mailako diskorik onena bezala izendatu zuen The New York Times egunkariak.

## Diskografia 
### Albumak 
* 1998: *Undebel*
* 2000: *Entre vareta y canasta*
* 2001: *Corren tiempos de alegría*
* 2002: *Directo en el Teatro Real* (zuzenean, Niño Joselerekin batera)
* 2003: *Lágrimas negras* (Bebo Valdésekin batera)
* 2005: *Picasso en mis ojos*
* 2008: *Dos lágrimas*
* 2010: *Cigala & Tango*
* 2013: *Romance de la luna Tucumana*

### Kolaborazioak 
* 2010: *Travesura* (Inti-Illimanirena)

## Kanpo estekak 
* Webgune ofizial 
* Letras Libres México-España aldizkarian elkarrizketa
Prisse papiroa

upright=2|thumb|300px| Prisse papiroa.

**Prise Papiroa Prisse**, 1856an Tebas (Egipto)n aurkitutako eskuizkribua ezaguntzen diren arteko munduko zaharrenetariko bat da. Aurkinkuntzaren arduraduna Émile Prisse d'Avennes ikerlaria izan zen. Datazio aldetik Kristo aurreko 1900 urtekoa izan daiteke. Gaur egun Frantziako Liburutegi Nazionalean dago gordeta.

Antzinako Egiptoko liburu honek moralari buruzko bi tratatu jasotzen ditu:
* Lehendabizikoak, osatu gabe, bertutearen praktikaren gaineko aholkuak eta moralaren inguruko esakunak jaso zituen. Bertan, Kagemniren aginduen azkeneko bi orrialdeak jaso ziren. Kagemni faraoien Tyaty zen, hau da, faraoi ondoren lehenengo magistratua.
* Bigarrena Ptahhotepen esakunak biltzen zituen. Ptahhotep Dyedkara Isesi faraoiaren Tyaty zen, hori V. dinastiaren azkenaurreko faraoia izanik. 

Ziur aski biak ala biak V. dinastiaren testuak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Teaching of Ptahhotep
*  Frantziako Libutegi Nazionalean gordetako Prisse papiroa.
Uhartetxo

[thumb|200px|[Thailandia|Tailandiako kostaldeko uhartetxo bat.]]
**Uhartetxo**a edo **irlatxo**a uharte txiki bat da, gehienentan biztanlerik gabea. Haien tamainoa dela eta, gehienetan uharteek baino biodibertsitate txikiagoa dute.

## Motak 
* Haitzak
* Hondar-bankuak
* Itsasgorako uharteak
* Ibaiko uharteak

## Kanpo estekak
Erlamando

thumb|250px|**Erlamandoa**. Bere gorputza erle langileena baino handiagoa da, baina erle erreginarena baino txikiagoa

**Erlamandoak** erle arrak dira, partenogenesiaren bidez sortzen direnak. Udaberrian jaio eta hiru hilabete inguru bizi dira. Akuilu-eztenik ez duten erle bakarrak dira. Erlamandoek ez dute eztirik edo argizaririk ekoizten, eta ez dute polenik biltzen. Erregina ernaldu baino beste egitekorik ez dute.

Janari ezak erle langileek erlamandoak erlauntzetik kanporatzera bultzatzen du, azken hauek gosez edo hotzez hiltzen direlarik.

Erle erreginarekin kopulatu ondoren erlamandoak hil egiten dira.

Erle emeek (erreginak eta langileek) kromosomen kopuru diploidea dute, 32 kromosoma. Erlamandoek, aldiz, zenbaki haploidea dute, 16 kromosoma, ernaldu gabeko obulu batetik sortzen direlako (partenogenesiaren bidez). Erlamak edo erle erreginak bi motako arrautzak jartzen ditu: ernaldu gabekoak (erlamandoak sortuko dituztenak) eta ernalduak, erle emeak sortuko dituztenak.

Ingelesez erlamando bati *drone* deitzen zaio.

## Kanpo estekak
Saliut 1

**Saliut 1** historiako lehen espazio estazioa izan zen. 1971ko apirilak 19an jaurti zen, lurretik 200 kilometroko altuerara orbitan jarriz. Bi Soiuz ontzik bisitatu zuten estazioa hau berriz atmosferan sartzean erre aurretik., 1971ko urrian. Bi teleskopio zeramatzan izarrak ikusteko. Kosmonautek euren artean proba medikuak egin zituzten, eta espazioan landareen hazkuntza aztertu zuten.

## Datuak 
* Herrialdea: Errusia
* Jaurtiketa data: 1971ko apirilak 19
* Luzera: 15,8 metro
* Gehienezko diametroa: 800 metro
* Bolumen bizigarria: 90 metro kubiko
* Pisua jaurtiketa unean: 18.900 kilo
* Jaurtigailua: Proton (3 etapa)
* Eguzki panelen hedadura: 20 metro karratu
* Eguzki panel kopurua: 4
* Loturagune kopurua: 1
* Tripulatutako misioak: 2
* Iraupen luzeko tripulatutako misioak: 1
* Materialak: burdina eta artilea
* Tripulazioa: gehienez ere 5 kosmonauta.

## Saliut 1era espedizioak 
Saliut 1era egin zen lehen espedizioa Soiuz 10a izan zen, estazioarekin apirilak 23an lotu zena, bertan 5 ordu eta erdi emanez. Tripulazioa, arazo tekniko baten ondorioz, ezin izan zen estaziora sartu, eta Lurrera itzuli behar izan zuen.

Bigarren misioa, Soiuz 11n joan zena, bertan 23 egunez egon zen. Alabaina, misioak istripu tekniko bat izan zuen lurrera itzultzean, horren ondorioz tripulazio guztia hil zelarik.

__NOTOC__

## Kanpo estekak
Georgi Dobrovolski

**Georgi Timofeievitx Dobrovolski** (; Odesa, Ukrainako SESF, 1928ko ekainaren 1a - Kanpo-espazioa, 1971ko ekainaren 30a) sobietar pilotu eta kosmonauta izan zen. Liudmila T. Steblevarekin ezkondua, honekin bi alaba izan zituen: Marina (1959an jaioa) eta Natalia (1967an jaioa).

Moskutik gertu dagoen Moninoko Aire Armadako Akademian graduatu zen 1961ean. Sobietar Aire Armadan teniente-koronel maila izatera iritsi zen.

Kosmonauta Kidegoan 1963ko urtarrilak 8an sartu zen *Aire Armadako 2. taldean*. Orduan hasi eta 1965eko urtarrilak 21 arte entrenatu zen, ordutik aurrera misioren bat noiz emango zain egon zelarik. Soiuz 4ko bigarren erreserbako tripulatzailea izan zen (1969ko urtarrilaren 24an jaurti zena), eta 1971ko apirilaren 22an jaurti zen Soiuz 10eko erreserbako bigarren tripulazioko kide ere izan zen.

Azkenean, Soiuz 11 misioa eman zioten, non espazioko egonaldiko errekorra lortu zen, eta lehen aldiz espazio estazio batean bizi izan zen, Saliut 1 izenekoa kasu honetan. Alabaina, kosmonautak, espazio jantzirik ez zeramatenez, hil egin ziren ontzia lurrerako itzuleran despresurizatu zenean.

Bere omenez izendatu ziren Kaluga hiriko kale bat, Odesako etorbide eta eskola bat eta 1789 Dobrovolsky asteroidea.

Kremlingo harresiko nekropolian dago lurperatuta, kutxa batean. Leninen Ordena jaso zuen, baita Sobietar Batasuneko heroi titulua ere.
Mérignac

**Mérignac** Frantziako hiru udalerriren izena da:
* Mérignac, Charente departamenduan;
* Mérignac, Itsas Charente departamenduan;
* Mérignac, Gironda departamenduan.

Herrixka baten izena ere bada:
* Mérignac, Isle udalerrikoa, Haute-Vienne departamenduan
Espainiako Beisbol Liga

**Espainiako Beisbol Liga** (gaztelaniaz eta ofizialki *Liga Nacional de Béisbol*) Espainiako beisbol-txapelketa nagusia da. Liga 1946an hasi zen joktzen eta 1986an Ohorezko maila abiatu zen.

## Euskal taldeak 
## Txapeldunen zerrenda 
### Espainiako Liga (1946-1985) 
|valign="top" width=0%|

|}

### Ohorezko maila (1986- ) 
|valign="top" width=0%|

|}

## Garaipenak 
## Euskal taldeak azken denboraldietan 
## Kanpo estekak 
* Espainiakoa Beisbol eta Softbol Errege Federazioaren webgunea
Beisbol Navarra

**Beisbol Navarra** Iruñeko beisbol taldea da, Espainiako Beisbol Ligan dabilena.

Club Deportivo Pamplonarekin batera, hiriburuko talde nagusi bietako bat, Amaya, Arga eta Irabia klubek elkarrekin bultzatutako proiektua da; hiru izen horiek mantentzen dituzte beheragoko kategorietan dauden taldeek.

## Azken denboraldiak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Vasconia: Estudio dialéctico de una nacionalidad

***Vasconia: Estudio dialéctico de una nacionalidad*** Federico Krutwigek 1962an plazaratu zuen liburua da, *Fernando Sarrailh de Ihartza* izengoitia erabiliz. Bertan, Krutwigek EAJk ordezkatzen zuen abertzaletasun tradizionala kritikatu, euskal gizartea analizatu, euskal nazioa era etnokultural batez definitu eta nazio askapenerako borroka armatua aldezten zuen. Eragin handia zuen ETAk geroztik egin zuen estrategia politiko militarrean. Pako Miangolarrak finantzatu zuen.

## Erreferentziak 

## Ikus, gainera 
* Pako Miangolarra

## Kanpo estekak
El Soto kirol-gunea

**El Soto kirol-gunea** Burlatako auzoko kirol-aretoa da, zenbait taldeen estadioa dena.

Kirolen Udal Patronatuak kudeatzen du eta instalazio hauek ditu:
* Belarrezko futbol-zelaia eta atletismo-pista.
* Lurrezko futbol-zelaia.
* Beisbol-zelaia.
* Udal igerilekuak (kanpokoak eta estalia).

## Garraioa 
Eskualdeko Hiri Garraioak 2 linea ditu:

## Kanpo estekak 
* Burlatako Udalaren webgunea
HMS Illustrious (87)

**Illustrious** hegazkin-ontziko mota bat izan zen eta 4 itsasontzi osatzen zituen HMS Illustrius (lehena eta motari izena ematen diona), HMS Formidable, HMS Victorious eta HMS Indomitable. Hegazkin-ontzi hauek Bigarren Mundu gerrako ekintza nabarmenetan parte hartu zuten fronte gehienetan. Konfliktotik bizirik irten eta 1950-1960 hamarkadetan zehar zatikatuak izan ziren.

## Galeria 

Irudi:HMS Illustrious bow 1944.jpg|HMS *Illustrious* 1944
Irudi:HMS Illustrious (87) underway in the Indian Ocean on 18 May 1944 (NNAM.1977.031.085.010).jpg|Indiako ozeanoan, (1944ko Maitzaren 11an)
Irudi:Hmsillustrious1.jpg|HMS *Illustrious*, 1948
Irudi:crashonillustrious.jpg|Seafire HMS *Illustrious*, 1948
Irudi:visitfromking.jpg|George VI erregeare bisita, 1948
Irudi:jetlanding.jpg|Supermarine hegazkina HMS *Illustrious*, 1948

## Ikus, gainera 
* Itsasontzi
* Gerraontzi
* Hegazkin-ontzi

## Kanpo estekak
Mickey Mantle

**Mickey Charles Mantle** (Spavinaw, Oklahoma, 1931ko urriaren 20a – Dallas, Texas, 1995eko abuztuaren 13a) estatubatuar beisbol jokalaria izan zen. Bateatzaile eskuin-ezkertia, Liga Handietako jokalari ospetsuenetariko bat izan zen. New York Yankees taldean bere ibilbide profesional osoa bete zuen.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
1876 Napolitania

**1876 Napolitania** asteroide gerrikoan aurkitutako 1876. asteroidearen izena da. 1970eko urtarrilak 31n aurkitu zuen Charles Thomas Kowalek Palomar Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1970 BA** zen. Bere izena Italiako Campania eskualdeko hiriburu den Napoli hiriagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Joe DiMaggio

**Joseph Paul DiMaggio** (Martinez, Kalifornia, 1914ko azaroaren 25a – Hollywood, Florida, 1999ko martxoaren 8a) estatubatuar beisbol jokalaria izan zen. Bateatzaile trebea, Liga Handietako jokalari ospetsuenetariko bat izan zen. New York Yankees taldean bere ibilbide profesional osoa (1936-1951) bete zuen, guztira 1.537 lasterketa eta 361 *home run* lortuz.

Beisbola utzi ondoren, 1954an Marilyn Monroerekin ezkondu zen eta honek bere ospea handitu zuen. Hala ere, ezkontzak zortzi hilabete baino ez zuen iraun.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Babe Ruth

eskuinera|220px
**George Herman Ruth** (Baltimore, 1895eko otsailaren 6a – New York, 1948ko abuztuaren 16a) estatubatuar beisbol jokalaria izan zen. Jaurtitzailea, Liga Handietako jokalari ospetsuenetariko bat izan zen eta bere kirola 1919ko eskandalutik ateratzea lortu zuen.

Bere ibilbide profesional osoan (1914-1935) guztira 2.217 lasterketa eta 714 *home run* lortu zituen. Bere errekor eta pasadizoei esker, estatubatuar ikono bat bilakatu zen.

1942ko *The Pride of the Yankees* filmean bere burua antzeztu zuen.

## Ibilbidea 
* Boston Red Sox (1914–1919)
* New York Yankees (1920–1934)
* Boston Braves (1935)

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Himalia taldea

thumb|Jupiter planetaren ilargi irregularren orbiten inklinazioa.**Himalia taldea** Jupiter planetaren bost satelite nahiko txikik osatzen duten talde bati deritzo. Bost sateliteek mugimendu zuzeneko urruneko orbitak dituzte, Jupiterrengandik 11 milioi eta 13 milioi kilometro arteko distantziara daudelarik. Gainera, euren orbitak, Jupiterren ekuatore planoarekiko oso okertuak dira, 26,6º eta 28,3º bitartean.

Satelite hauek satelite irregular bezala sailkatzen dira, euren orbitak Eguzkiaren grabitateak asko perturbatzen baititu. Bost ilargi hauen orbita elementuak oso antzekoak dira, oso urruneko garai batean objektu bakar bat osatu zutela suposarazten duena, beranduago, talka handi baten ondorioz hautsi zena.

Talde hau honako 5 sateliteek osatzen dute:

* Himalia, taldeko ilargirik handiena, 170 kilometroko diametroarekin, eta taldeari izena ematen diona.
* Leda, 20 kilometroko diametroa duena.
* Lisitea, 36 kilometroko diametroa duena.
* Elara, 86 kilometroko diametroa duena, taldeko bigarren ilargirik handiena delarik.
* S2000/J11, taldeko ilargirik txikiena, 4 kilometroko diametroarekin, berriki aurkitu dena.

## Kanpo estekak
Charles T. Kowal

**Charles Thomas Kowal** (1940ko azaroak 8 &ndash; 2011ko azaroak 28) estatubatuar astronomo bat izan zen. Kowalek ilargiak, kometak eta asteroideak aurkitu zituen.

1974 eta 1975ean Jupiterren Leda eta Temisto ilargiak aurkitu zituen. Azken hau ez zen berriz 2000 arte ikusi.

1977an 2060 Chiron asteroidea aurkitu zuen, kometenen antzeko orbita duena. Zenbait asteroide aurkitu zituen, horien artean 2340 Hathor Aton asteroidea, 1981 Midas, 2063 Bacchus, 2102 Tantalus eta 5660 1974 MA apolo asteroideak, 4596 1981 QB eta 4688 1980 WF amor asteroideak eta 2241 Alcathous eta 2294 Acamante troiar asteroideak.

Kowalek aurkitutako kometak 99P/Kowal, 104P/Kowal, 134P/Kowal-Vavrova, 143P/Kowal-Mrkos eta 158P/Kowal-LINEAR aldikako kometak dira.

Gainera, supernoba ugari ere aurkitu zuen beste galaxia batzuetan.
Partamasiris

**Partamasiris I.a Armeniakoa** (114an hila), Armeniako erregea izan zen, Partiarren erregea zen Pakorus II.aren semea. Bere osaba Osroes I.a Partiakoaren tronua oinordetu zuen.

Trajano erromatar enperadoreak, armeniar erresuma erromatar lurraldetzat hartzen zuena, tronua uztera behartu nahi izan zuen, eta, Partamasirisen erresistentziaren aurrean, erromatar enperadorea Armenia inbaditzeko armada boteretsu baten aurrean jarri zen. Partamasiris, Trajanori aurre egiteko indarrik ez zuena, enperadorearen bila irten zen basailu eta mendeko bihurtzeko, baina Trajano, Partamasirisen abdikazio osoa nahi zuena, ez zen horrekin konformatu eta hiltzera zigortu zuen.
María del Mar Rodriguez Carnero

**Maria del Mar Rodriguez Carnero** Malagan jaio zen 1975eko urtarrilaren 18an. Chambao taldeko kideetako bat da eta **La Mari** bezala ezagunagoa da.

## Biografia 
2002an kaleratu zuten lehen diskoa Chambaorekin. 2005az geroztik Lamari da taldeko liderra. Urte horretan, bularreko minbizia diagnostikatu zioten, baina denbora gutxiren buruan osatu zen. Ebakuntza egin eta hiru hilabetera taldearekin biran zebilen berriro.

Minbizia gainditu izanak bizitzaren ikuspegia aldatu diola esan izan du behin baino gehiagotan. *Con cáncer tambien se crece* liburua argitaratu zuen, gaixotasunaren garaiko bizipenak kontatuaz. *Enamorá de la vida, aunque a veces* duela liburua ere idatzi zuen bere ahizpa Aurorarekin.

Guztira zortzi disko kaleratu ditu Chambao taldeak. Azkena aurten bertan, taldearen izen bera jarri diotelarik. Guk taldearen klasiko bat aukeratu dugu. *Pokito a poko* kantua, 2005eko irailean Fuengirolan emandako kontzertutik hartua.

## Diskografia 
* *Flamenco Chill* (2002)
* *Endorfinas en la Mente* (2003)
* *Pokito a Poko* (2005)
* *Con Otro Aire* (2007)
* *En el Fin del Mundo* (2009)
* *Chambao* (2012)
* *Nuevo Ciclo* (2016)
Korazatu

thumb|200px|USS *Wisconsin* (BB-64) korazatua

**Korazatua** edo **koraza-ontzia**  tona askoko gerraontzi bat da, koraza eta kanoi asko dituena, horien artean bateria nagusi bat, kalibre handiko kanoiekin. Gurutze-ontzi baino handiagoa da eta koraza eta kainoi handiagoak ditu. Armadetan itsasontzi handienak izan ziren. 1875 urtetik hasita Bigarren Mundu Gerraraino erabili ziren itsasoko menpekotasuna lortzeko, baina aireontziek, misil gidatuek, eta beste armek eragina handia izan zuten haien nagusitasuna amaitzeko.

Haien diseinua hasieratik kontuan hartu behar izan zen, azken berrikuntzak beti abangoardian izateko. Izena 1880Ko hamarkadan erabiltzen hasi zen, plakekin blindatua zegoen gerraontzi bat definitzeko. Gaur egun, ordea, hasierako korazatu haiek *“pre-dreadnought”* izenaz ezagutzen dituzte historialariek. 1906 urtean HMS Dreadnought britainiar korazatua eraiki zen: korazatuen era berri bati hasiera eman zion eta hortik aurrera data horietako korazatuak *dreadnought* izenaz ezagutu ziren.

## Ikus, gainera 
* Itsasontzi
* Gerraontzi

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Belarri Hautsia

**Belarri Hautsia** (''L'Oreille cassée'' jatorrizko izenburuaz) Hergék marraztu eta idatzitako Tintinen abenturetako komiki bat da: 1937an agertu zen, eta 1943an koloreztatu. Beste behin, Hergék munduko egunerokotasuneko gertakizunei erreferentzia egiten die. Petrolioaren ondorioz, San Teodoro eta Nuevo Ricoren arteko gerra 1930ean Paraguai eta Boliviaren arteko Chacoko gerraren erretratu bat da.

Komiki horretan, Tintinek Bazaroff delako batekin topo egin du: hura garai hartako arma trafikari ezagun Basil Zaharoffen erretratu bat da.

Pertsonaiek bilatzen duten estatuatxoa marrazteko (fikzioan arunbaia fetitxe bat dena), Hergé Bruselako Arte eta Historiako Berrogeitamargarren Urteurreneko Museoan erakusten den chimú kulturako estatuatxo batean inspiratu zen.

## Istorioa 
Etnografia Museotik, arunbaia kulturako idolo bat lapurtu dute eta Tintin haren bila hasi da. Arrastoak jarraituz, beste bi gizon ere fetitxe beraz interesatuta daudela jakin du. Gizon horiek San Teodororantz izeneko Hego Amerikako errepublikara doaz. Haiei darraiela, Tintin iraultza baten erdira iritsi da. Zenbait kasualitate medio, Alkazar generalaren laguntzaile amaitu du. San Teodoro eta ondoko Nuevo Ricoren arteko gerra hasi da. Tintinek, guztiek jazarria, arunbaien lurraldera ihes egin du eta han ikasi, azkenik, idoloaren sekretua: barnean diamante bat dauka. Azkenean, fetitxea berreskuratu eta Museora itzuli da.

## Kanpo estekak
Osroes I.a

**Osroes I.a** (partieraz: 𐭇𐭅𐭎𐭓𐭅, *Khusraw*) Partiar Inperioko xahanxah izan zen 109 eta 129 bitartean. Anaia Pakorus II.aren oinordekoa izan zen. Bere erregealdian zehar Partiako ekialdean ezarrita zegoen Vologeso III.aren aurka borrokatu zen.

Osroesek Armenia inbaditu zuen eta bertan bere iloba Exedares jarri zuen errege, jarraian beste horrenbeste eginez bere anaia Partamasirisekin. Erromatar Inperioaren eragingune tradizionalean etenaldi honek (bi inperioek Armeniari buruzko euren nagusitasuna konpartitu zuten Neron erromatar enperadorearen garaitik, mende erdi lehenago), zuzenean Trajano enperadorearen aurka jarri zuen.

113an Trajanok Partia inbaditu zuen, lehenik Armeniarantz joz. 114an Partamasiris errenditu egin zen eta hil egin zuten. Trajanok Armenia Erromatar Inperiora erantsi zuen. Ondoren hegoalderantz joan zen, Partiara bertara. Babilonia, Seleuzia Tigrisekoa eta, azkenik, Ktesifonte hiriburua 116an konkistatu zituen. Osroes I.a tronutik kendu zuen eta Armeniako tronuan bere errege txotxongilo propioa jarri zuen, Partamaspates. Mesopotamian, Osroesen anaia Mitridates IV.ak eta bere seme Sinatruzes II.ak diadema jantzi eta erromatarren aurka borrokatu zuten, baina Trajano Pertsiar Golkora joan zen, hegoaldera, garaitu egin zituen eta Mesopotamia erromatar probintzia bihurtu zuen. Beranduago urte horretan bertan, Khuzestango mendiak zeharkatu eta Pertsian sakon sartu zen, Susa hiri handia hartuz.

Trajano hil eta Erromatar Inperioa Pertsiatik erretiratu ondoren, Osroesek erraz garaitu zuen Partamaspates, pertsiar tronua aldarrikatuz. Hadrianok *fait accomplia* berrartu zuen, Osroes errekonozituz, Partamaspates Osroeneko errege bezala eta bueltan bidali zuen Osroesen alaba, Trajanok preso hartu zuena.

Dirudienez, Erromarekin izandako gatazkak Osroes I.a ahuldu eta bere arerioa zen Vologeso III.a indartu zuen, gutxi gora-behera 121etik lehenaren txanpon gutxiago eta bigarrenaren gehiago agertzen baitira. Osroesen oinordekoa bere anaia Mitridates IV.a izan zen, Vologeso III.aren aurkako borroka jarraitu zuena.
Arabako Bandera

**Arabako Bandera** 80. hamarkadaren bukaeran Legutioko Urrunagako urtegian jokaturiko bi estropadatan jokoan jarri zen saria izan zen. 1995ean **Legutioko Bandera** izenaz hirugarren estropada bat izan zen. 

Ez da Araban jokaturiko Bandera bakarra, izan ere Araba Euskaraz Banderak ere hiru ekitaldi izan baitzituen 1990. hamarkadan.

## Palmaresa 
## Kanpo estekak 
* Traineras.es webguneko informazioa (1989-1990)
Parisko Kodexa

**Parisko Kodexa** edo ***Codex Peresianus*** XIII. mendeko eskuizkribu maia da. Kultura horren hiru kodex bakarrik ezagutzen dira (laugarren batek, Grolier Kodexa, haren benekotasunaren inguruan zalantzak sortzen ditu espezialisten artean, eta hura izan zen aurkitu zen bigarrena; lehendabizikoa Dresdengo Kodexa izan zen. Kodex hori Palenque hiri historikoan agertu zen, Chiapasen. «Amatl» edo amate izeneko bertako paperaz eginda dago. Hamaika orri ditu eta akordeoi moduan tolestuta daude. Neurriak hauexek dira: 24 × 13 cm, 1,43 metroko luzeraz. Gaur egun Frantziako Liburutegi Nazionalean dago. Kodex horren edukia erlijiosoa eta profetikoa da. Haren kontserbazio egoera ez da oso ona eta, horren ondorioz, debekatuta dago haren erabilera zuzena.

## Aurkikuntzaren historia 
Ohikoa denez, liburu horren inguruan oso datu gutxi ezagutzen dira. Ezagutzen diren maia kodexak lau dira, eta Parisko Kodexa aurkitu zen bigarrena izan zen. Antza denez, erlijioko errituak biltzen ditu eta, aldi berean, iragarpen profetikoak. Eskuizkribuaren atzealdean iragarpenen almanaka bat dago, Urte Berriko zeremoniak eta 364 egunko zodiako egutegia.

Kodexaren gaineko lehenengo informazio historikoa 1832koa da. Urte horretan, Parisko Liburutegi Nazionalaren katalogoetan « Fonds Mexicain no 2 » izenburupean ageri zen. 1859an León de Rosny ikertzaileak baztertuta zeuden beste paperen artean gaztelaniazko inskripzio bat zekarren eskuizkribu hau topatu zuen: azalean «...que fue... o de...Perez » irakur zitekeen. Rosnyk maia kodex zela ikusi zuen eta *Codex Peresianus* izena eman zion, azalean aipatzen zen Pérez hori aspaldiko jabe bat izan litekeelako. Denboraz *Pariseko Kodexa* izenaz geratu da Liburutegi Nazionalean, Perez izeneko beste kodexarekin ez nahasteko.

Bitxikeria moduan, eskuinetik ezkerrera irakurri behar da.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* *Arqueología Mexicana* aldizkaria: "Códices prehispánicos" mongrafikoa. IV.liburukia, 23.zk. 2.berrinprimatzea, Mexiko Hiria, 2002.
 
## Kanpo estekak 
*  Eskuizkribu osoa Frantziako Liburutegi Nazionalaren helbide honetan aztertu daiteke: Gallica.
*  Kodex honen orrialde guztiak: http://www.famsi.org/spanish/research/graz/paris/index.html.

## Ikus, gainera 
* Mexikoko kodex kolonialak
* Maia kodexak
* Amate papera
Mendebaldeko Indietako kriket taldea

**Mendebaldeko Indietako kriket taldea** (ingelesez: *West Indies cricket team*), lagunarteko hizkeran *The Windies* deituak, Karibeko 15 herrialde elkartzen dituen kriket talde nazioaniztuna da.

## Kideak 
### Estatu independenteak 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Itsasoaz haraindiko britainiar lurraldeak 
* 
* 
* 

### Beste lurralde batzuk 
* 20px Birjina uharte amerikarrak
* 20px Sint Maarten

## Kanpo estekak 
*  West Indies Players Association
Zubi (ontzia)

thumb|300px|Itsasontziko Aginte zubi bat.
**Zubia** itsasontzi baten egitura garaiena da, gidatu eta gobernatzeko lekua, hortik kapitainak itsasontziko beste lekuetara bidaltzen ditu aginduak. Horregatik, **aginte zubia** ere esaten zaio. Bertan aurki ditzakegu lema-gurpila eta nabegazio kontrolatzeko beste instrumentu beharrezkoak.

Izena bapore-ontzietatik dator, berau bultzatzeko zituen bi gurpil handien artean kokatuta zegoen zurezko zubi itxurako egituratik.

Itsasontzia dartsena baterantz mugitzen denean bereziki erabilgarria da aginte zubia, normalki gainegituraren goialdetik dago, eta horrela itsasontziko eskubialdea hobeto ikus daiteke. Honek errazten du maniobra kapitainari, kaia ikus-eremuan kokatzen bait du.

Ontzia nabigatzen denean, aginte zubian beti dago kapitaina edo beste ofizialen bat, nabigazio kontrola eta itsasontziaren gobernua orduoro mantentzeko.

## Galeria 

Irudi:FS CDG bridge3.jpg
Irudi:Researchship-mercator-pacific-002.jpg
Irudi:MV Acer bridge.jpg
Irudi:Kristina Regina wheelhouse.jpg
Irudi:Wheelhouse of Leao Dos Mares.jpg
Irudi:Officers on the bridge.jpg

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Kantabriako Diputazioaren Bandera

**Kantabriako Diputazioaren Bandera** Santanderren jokatu zen estropada baten izena da. Hiru ekitaldi izan zituen.

## Kantabriako Diputazioaren Bandera 
## Kantabriako Bandera 
1990eko denboraldia ixteko kantabriarrek bakarrik parte hartu zuten bigarren bandera bat ere jokatu zen, **Bandera de Cantabria** izenarekin.

## Kanpo estekak 
* Traineras.es webguneko informazioa
S.D.R. Castro Urdialesen Bandera

**S.D.R. Castro Urdialesen Bandera** talde honek martxoan antolatzen duen estropada da.

## Palmaresa 
* 2016an eta 2024an ez zen jokatu itsasoaren egoera txarrarengatik.
* 2021ean ez zen jokatu COVID-19 pandemiak eragindako murrizketen erruz.

## Garaipenak 
Lau edizioren emaitzak falta dira.

## Emakumezkoak 
*¹ Denbora onena Ondarroak egin bazuen ere arraunlari faltagatik gizonezko entrenatzaileak traineru barruan joan behar izan zuen eta "traineru mistoa" kontsideratu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Traineras.es webgunean S.D.R. Castro Urdialesen Banderaren palmaresa
1877 Marsden

**1877 Marsden** asteroide gerrikoan aurkitutako 1877. asteroidearen izena da. 1971ko martxoak 24an aurkitu zuen Cornelis Johannes van Houtenek Palomar Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1971 FC** zen. Bere izena Brian G. Marsdengatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1878 Hughes

**1878 Hughes** asteroide gerrikoan aurkitutako 1878. asteroidearen izena da. 1933ko abuztuak 18an aurkitu zuen Eugène Delportek Uccletik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1933 QC** zen. Bere izena aurkitzailearen bilobagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1879 Broederstroom

**1879 Broederstroom** asteroide gerrikoan aurkitutako 1879. asteroidearen izena da. 1935eko urriak 16an aurkitu zuen Hendrik van Gentek Johannesburgotik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1935 UN** zen. Bere izena Hegoafrikako Broederstroom herriagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1880 McCrosky

**1880 McCrosky** asteroide gerrikoan aurkitutako 1880. asteroidearen izena da. 1940ko urtarrilak 13an aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1940 AN** zen. Bere izena Richard Eugene McCrosky astronomoagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Triangeluaren zirkunferentzia inskribatua eta zirkunferentzia kanpoinskribatuak

:* **Intzentrok** artikulu honetara birzuzentzen du. Triangeluez gainerako poligonoen intzentroetarako, ikus *Lauki ukitzaile* edo *Poligono ukitzaile''.

[eskuinera|thumb|300px|Triangelu baten (beltzez) **zirkunferentzia inskribatua** (urdinez), **intzentroa** (I), **zirkunferentzia kanpoinskribatuak** (laranja-kolorez), **eszentroak** (JA,JB,JC), barruko [erdikariak (gorriz) eta kanpoko erdikariak (berdez)]]

Geometrian, triangelu baten **zirkunferentzia inskribatua** triangeluak barnean hartzen duen zirkunferentziarik handiena da; hiru aldeak ukitzen ditu. Zirkunferentzia inskribatuaren zentroari triangeluaren **intzentro** deritzo.

Triangelu baten **zirkunferentzia kanpoinskribatua** triangelutik kanpo dagoen zirkunferentzia bat da, alde bat ukitzen duena eta gainerako bien luzapenak ere ukitzen dituena. Triangelu guztiek hiru zirkunferentzia kanpoinskribatu dituzte, bakoitzak triangeluaren alde bat ukitzen duela. Zirkunferentzia kanpoinskribatuaren zentroari triangeluaren **eszentro** deritzo.

Zirkunferentzia inskribatuaren zentroa triangeluaren barneko erdikariak elkartzen diren puntua da.
Zirkunferentzia kanpoinskribatu baten zentroa triangeluaren angelu baten barneko erdikaria eta gainerako bi angeluen kanpoko erdikariak elkartzen diren puntua da. Angelu baten barneko erdikaria eta kanpoko erdikaria elkarzutak direnez gero, ondorioztatzen da zirkunferentzia inskribatuaren zentroak eta hiru zirkunferentzia kanpoinskribatuen zentroek sistema ortozentriko bat osatzen dutela.

## Ikus, gainera 
* Zirkunferentziarekiko ukitze-lerroak
* Garaiera (triangelua)
* Zirkunferentzia zirkunskribatua
* Esfera inskribatua
* Potentzia (geometria)
* Steiner-en elipsea
* Lauki ukitzailea
* Triangeluaren zentroak
* Euler-en zuzena

## Kanpo estekak 
* 

### Webgune elkarreragileak 
*  Triangle incenter&nbsp; &nbsp;Triangle incircle&nbsp;&nbsp;Incircle of a regular polygon
*  Constructing a triangle's incenter / incircle with compass and straightedge
*  Equal Incircles Theorem, cut-the-knot
*  Five Incircles Theorem, cut-the-knot
*  Pairs of Incircles in a Quadrilateral, cut-the-knot
*  An interactive Java applet for the incenter
Brian G. Marsden

**Brian G. Marsden** (Cambridge, Ingalaterra, 1937ko abuztuak 5-Burlington, Massachusetts, AEB, 2010eko azaroak 18) britainiar astronomo bat izan zen, Cambridgeko The Perse Schoolen, Oxfordeko New Collegen eta Yale Unibertsitatean ikasi zuena. Marsden dokotorea denbora luzez Harvard-Smithsonian Center for Astrophysicseko Minor Planet Centerren zuzendaria izan zen. Asteroide bakarra aurkitu zuen, 37556 Syvaztie izenekoa, 1982ko abuztuak 28an Nikolai Txernikhekin elkarlanean. 109P/Swift-Tuttle aldikako kometaren 1992ko itzulera iragarri zuen.

1998an, 35396 1997 XF11 asteroideak 2028an Lurraren aurka talka egingo zuela kalkulatu zuen. Marsdenek berehala bidali zuen berri hau prentsara, Robert Roy Brittek alarma faltsu bezala hartu zuena.

## Ohoreak 
**Sariak**
* British Astronomical Associationen Merlin Medal and Gift (1965)
* British Astronomical Associationen Walter Goodacre Domina (1979)
* American Astronomical Societyren George Van Biesbroeck saria (1989)
* American Astronomical Societyren Division on Dynamical Astronomyren Brouwer saria (1995)
* Astronomia eta Geofisikarako zerbitzuagatik Royal Astronmical Society saria (2006)
* Zientzia eta Letren Norvegiar Akademiako kide

**Bere omenez izendatuak**
* 1877 Marsden asteroidea
* Kreutz eguzki arrasekoetako Marsden taldea
George Van Biesbroeck saria

**George Van Biesbroeck saria** astronomiaren esparruan epe luzean eginiko lorpenengatik ematen den sari bat da. Sariei buruz American Astronomical Societyren webguneak dioenez: "Van Biesbroeck saria, ohi, bi urtetik behin ematen da eta epe luzean zehar astronomiari eginiko zerbitzu bikainengatik pertsona biziak omentzen ditu, sarritan soldatapeko bere lanaren betebeharretatik haratago".

1979tik 1996 arte sariak *Van Biesbroeck Award Inc.*ek aurkeztu zituen. American Astronomical Society arduratu zen sari hauek banatzeaz 1997tik aurrera.

Sariak bere izena George Van Biesbroeckgatik jasotzen du, bere astronomo lana 65 urterekin "jubilatu" ondoren beste 27 urtez jarraitu zuena.

## Irabazleak 
Zerrenda hau American Astronomical Societyren webgunetik lortua dago:

### Van Biesbroeck Award Inc.ek sarituak 
* 1979 D. Scott Davis
* 1980 Marcia Rieke
* 1981 Marc Aaronson, Jeremy Mould
* 1982 Erick Young
* 1983 Sariturik gabe
* 1984 John Stocke
* 1985 Mark Giampapa
* 1986 John Hill
* 1987 Sariturik gabe
* 1988 Dorrit Hoffleit
* 1989 Brian Marsden
* 1990 Aden Meinel
* 1991 Barry Clark
* 1992 Bob Kurucz
* 1993 Janet Akyüz Mattei
* 1994 Wayne Warren, Jr.
* 1995 Arlo Landolt
* 1996 Dave Crawford

### American Astronomical Societyk sarituak 
* 1997 Helmut Abt
* 1998 Frank Lovas
* 1999 Barry Lasker
* 2000 D. Harold McNamara
* 2001 Michael J. Kurtz
* 2002 Victor Blanco
* 2003 Donat Wentzel
* 2004 Rodger Doxsey
* 2005 Eric Greisen
* 2006 Sariturik gabe
* 2007 Stephen P. Maran
* 2008 Peter Stetson
* 2009 Father George V. Coyne
* 2010 Virginia Trimble
* 2011 David S. Leckrone
* 2012 C. Megan Urry

## Kanpo estekak
Virginia Trimble

**Virginia Louise Trimble** (Los Angeles, 1943ko azaroaren 15a) izar eta galaxien egitura eta eboluzioan eta astronomiaren historian espezializatutako estatubatuar astronomo bat da.

Trimblek bere lizentziatura Kaliforniako Unibertsitatea, Los Angelesen lortu zuen 1964an, eta doktoretza Kaliforniako Teknologia Institutuan 1968an, Kaliforniako Unibertsitatea, Irvinego irakasle taldera 1971n batu zen, non gaur egun astronomia irakaslea den, Marylandeko Unibertsitatea, College Parkeko irakasle bisitaria ere bada. Astronomical Society of the Pacyficeko argitalpenetan argitaratzen duen astrofisikaren urteroko berrikuspen bategatik da ezaguna.

Bere argitalpenen artean honakoak daude:

* *Astrophysics in 2003*, The Publications of the Astronomical Society of the Pacific, Volume 116, Issue 817, pp. 187-265 (2004).
* *Cosmic Discoveries*, Sky and Telescope, February 1999, 32-40.
* ''Can't You Keep Einstein's Equations out of my Observatory?*, BeamLine 29, No. 1, p 21-25 (1999).
* *Limits on the Chirality of Interstellar and Intergalactic Space*, Journal of Astrophysics and Astronomy 17, 17-21 (1996).
* *Productivity and Impact of Large Optical Telescopes*, Scientometrics 36, 237-246 (1996).
* *Parallaxes and Proper Motions of Prototypes of Astrophysically Interesting Classes of Stars'', Astronomical Journal 115, 358-360 (1998).

## Kanpo estekak 
* {Trimblen webgunea Kaliforniako Unibertsitatea, Irvinen
Fango kiroldegia

**Fango kiroldegia** edo **Errekalde kiroldegia** Bilboko Errekalde auzoko kirol-aretoa da, zenbait taldeen estadioa dena.
thumb|ezkerrera|Fango kiroldegia, Bilboko Errekaldeberri auzoaren goiko aldean.
thumb|ezkerrera|Beisbolean jokatzeko gunea Fango kiroldegian, Bilbon.
Bilbao Kirolak udal elkarteak kudeatzen du eta instalazio hauek ditu:
* Atletismoko zuzengunea
* Beisbol zelaia
* Ekitaldi aretoa
* Futbol zelaia (bi zelai)
* Gimnasioak (fitness 1, erabilera libreko 1 eta erabilera askotarako 4)
* Igerilekuak (estalitako 1 eta estali gabeko 1)
* Kirol askotarako pabiloia Erreserbatu
* Pilotalekua (2 pilotaleku normal)
* Rokodromoa
* Errugbi zelaia
* *Spin bike* aretoa
* *Squash* pistak (3 pista)
* Tenis pistak (estalitako 2 eta estali gabeko 2, hormigoizko gainazala)

## Kanpo estekak 
* Bilbao Kirolak erakundearen webgunea
Iraultza zerga (ETA)

**ETA** erakundearen **iraultza zerga** bere jarduera finantzatzeko estortsio-sistema bat izan zen, hainbat urtetan baliatu zuena, lapurreta, bahiketa eta borondatezko ekarpenekin batera. Kasu gehienetan, enpresariak eta lanbide liberaletako langileak izan ziren zerga eskaeraren destinatzaileak, haiei bidalitako gutun baten bitartez.

Dirua ordaintzeko, estortsioaren biktimek zuzenean Ipar Euskal Herrira joaten ziren edo ETA erakundearekiko bitartekariengana jotzen zuten. Zerga iraultzailea jasotzen hasi aurretik, erakundeak lapurretak baliatu zituen, besteak beste, bere jarduerarako. Zerga iraultzailea kobratzeaz arduratzen ziren zenbait sare desegin zituen Ertzaintzak 1990eko hamarkadan. Bestalde, 2006 urtean ikertzen ari zen zergaren ordainketarako sare bat desegiteak polemika bizia sorrarazi zuen Espainian, espainiar poliziaren baitatik salaketa batek operazioa zapuztu baitzuen, Faisan auzia delakoa abiaraziz. 2011 urtean ETA erakundeak zerga iraultzailea bertan behera uzten zuela adierazten zuten gutunak bidali zizkien Hego Euskal Herriko enpresarien elkarteei, 2010 urtean aldarrikatutako su-etenaren ondorio moduan.

## Kanpo estekak
Astronomical Society of the Pacific

**Astronomical Society of the Pacific** (**Ozeano Bareko Astronomia Elkartea**) erakunde zientifiko eta hezitzaile bat da, Kaliforniako San Francisco hirian sortua 1889an. Bere izena Ozeano Bareko kostaldean sortua izanagatik datorkio, gaur egun, bertako kideak munduko toki guztietatik datozen arren. Bere lege estatusa irabazteko asmorik gabeko erakunde batena da.

## Argitalpenak 
Elkarteak heziketa zenbait argitalpenen bidez bultzatzen du, horietako bakoitza publiko mota bati zuzendua:

* The Universe in the Classroom: dohako aldizkari elektroniko bat da, irakasle eta hezitzaileei zuzendua, euren ikasleei astronomiaren misterioei buruz ikasten laguntzeko. Ingeleses, frantsesez eta gaztelaniaz argitaratzen da, eta etorkizunean beste hizkuntza batzuetan idatzitako bertsioak izatea espero da.

* Mercury: Lau hilabetez behin argitaratzen den aldizkari elektroniko bat da, astronomiarekin lotutako gai ugari hartzen dituena. Bere suskripzioa Elkartera batzean lortzen da.

* Publications of the Astronomical Society of the Pacyfic (PASP): aldizkari zientifiko bat da, astronomo profesionalei zuzendua. Hilero argitaratzen da 1889tik.

## Kanpo estekak 
* Elkartearen webgunea
Publications of the Astronomical Society of the Pacyfic

***Publications of the Astronomical Society of the Pacyfic*** (**PASP** laburtua; ) hilero argitaratzen den aldizkari zientifiko bat da, astronomiari buruzko ikerketen, instrumentazioaren, aurrerapen tekniko eta eztabaiden laburpenei buruzko artikuluak argitaratzen dituena. Chicagoko Unibertsitateko Prentsak argitaratzen du.

Astronomical Society of the Pacyficek (Ozeano Bareko Elkarte Astronomikoa) kudeatzen du, eta hilero argitaratu da 1889tik egundaino (zenbaki bat izan ezik, 1906ko San Franciscoko lurrikararen ondorioz galdu zena eta berrinprimatu egin behar izan zena), denbora horretan soilik zortzi editore buruzagi izan dituelarik. Bere egungo presidentea Paula Szkody da.

*Astrophysical Journal*, *Astronomical Journal*, *Astronomy and Astrophysics* eta *Monthly Notices of the Royal Astronomical Society*rekin batera astronomia ikerketaren arloan aldizkarik garrantzitsuenetako bat da.

## Kanpo estekak
Zirkunferentzia inskribatu

[frame|eskuinera|[Poligono erregular batzuetarako **zirkunferentzia inskribatuak**]]
Geometrian, poligono bateko **zirkunferentzia inskribatua** poligonoaren alde guztiak ukituz haren barruan den zirkunferentzia da. Zirkunferentzia inskribatuaren erradioari **inerradio** deritzo.

Triangelu batean, barne-angeluetako erdikariek bat egiten dute intzentro izeneko puntu batean, zirkunferentzia inskribatuaren zentroan.

## Ikus, gainera 
* Zirkunferentzia zirkunskribatua

## Kanpo estekak 
*
Krosko

thumb|400px|Krosko baten eraikuntza
**Krosko**a itsasontzi baten barruko egitura da, ontzia ur gainean mantentzen duen zatia da eta, aldi berean, gainegituraren oinarria. Besteak beste, zurezkoak, burdinazkoak ala gomazkoak izaten dira.

## Krosko baten atalak 
thumb|200px

* Branka
* Zuaker
* Jobalta
* Habe
* Bagrak
* Kanpoko estalki
* Kubierta

## Irudiak 

Image:Tigre (1724) mg 5065.jpg
Image:Brosen hull section.jpg

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Bansander Bandera

[[Sociedad Deportiva de Remo Astillero 2003an Bansander Banderaren irabazle.|eskuinera|thumb|350px]]
**Bansander Bandera** denboraldiaren hasieran kantabriar taldeen artean jokatzen den estropada klasikoa da.

## Palmaresa 
## Garaipenak 
## Erreferantziak 
## Kanpo estekak 
* Traineras.es webgunean Bansander Banderaren palmaresa
Lambic

**Lambic** garagardo mota bat da, nagusiki Bruselan eta haren inguruko eskualdean ekoizten dena. Berezko hartziduraren bidez egiten da, alegia, inguruneko eguratsean dauden legamiek eragiten dute hartzitzea. Arrazoi horregatik, zapore garratz nabarmena du. 86 mikroorganismo baino gehiago identifikatu dira lambic garagardoan, horien artean *Brettanomyces bruxellensis* eta *Brettanomyces lambicus*.

## Izena 
Garagardo mota honen aipamenik zaharrena 1794koa da, "allambique" izenarekin. 1811ko iragarki batean "lambicq" deitzen zaio, eta "alambic" 1817ko eta 1829ko aipamenetan. Ziur asko alanbikeari egiten dio erreferentzia, ekoizpen-prozesuan destilagailurik erabiltzen ez den arren. Beste batzuen iritziz, Halle udalerriko Lembeek herriaren izenetik letorke.

## Motak 
Jarraian agertzen diren barietate guztiek ez dute Adierazpen Geografiko Babestua:

* Lambic berezkoa.
* Gueuze
* Mars
* Faro
* Kriek
* Fruit

## Belgikako lambic garagardotegiak 
* Belle-Vue garagardotegia, InBevena (Brusela)
* Boon (gozoa eta tradizionala) (Lembeek)
* Brasserie Cantillon (tradizionala) (Brusela)
* De Keersmaeker, Scottish & Newcastlena, ezagunagoa bere Mort Subite markagatik (Kobbegem)
* De Troch, Chapeau lambicak ere ekoizten dituena (Wambeek)
* 3 Fonteinen (Beersel)
* Girardin (St. Ulriks-Kapelle)
* Lindemans garagardotegia (Vlezenbeek)
* Oud Beersel (berriki berrirekia), orain Frank Boonek egina (Beersel)
* Timmermans (Itterbeek)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Caja Cantabria Bandera

thumb|280px|C.R.C. Santander, Santoña eta Colindres 2009ko Caja Cantabria Banderan.
**Caja Cantabria Bandera** denboraldiaren hasieran kantabriar taldeen artean jokatu ohi zen estropada klasikoa da. 2012an izan zuen azken edizioa. Santanderren jokatzen zen, 1999 eta 2002an Castro Urdialesen jokatu baziren ere.

## Palmaresa 
## Garaipenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Traineras.es webguneko informazioa