María Rosa Calvo-Manzano

**María Rosa Calvo-Manzano** (Madril, 1946ko otsailaren 16a) madrildar musikagilea, musikologoa eta harpa irakaslea da Madrilgo Goi Mailako Musika Errege Kontserbatorioan. RTVEko Orkestra Sinfonikoa delakoaren sortzaileetako bat izan zen; Harpako Eskola Moderno Espainiarra ere sortu zuen.

## Bizitza 
Calvo-Manzano Madrilen jaio zen, eta lau urte zituela, bere musika-prestakuntzari ekin zion. Sei urterekin, bere hiriko Goi Mailako Musika Errege Kontserbatorioan sartu zen, eta harpa, pianoa eta balleta ikasi zituen. Bakarlari gisa ibilbide azkarra izan zuen, sari eta goraipamen ugari jasoz; besteak beste, Siena eta Paris hirietan aritu zen. Ondoren, RTVEko Orkestra Sinfonikoaren kide sortzailea bihurtu zen.

18 urte besterik ez zituela, mugarri historikoa lortu zuen: Madrilgo Goi Mailako Musika Errege Kontserbatorioan Harpa Katedra lortu baitzuen. Lorpen horrek Espainiako musikaren historiako katedradun gazteena bihurtu zuen, Espainia aldeko musikaren panoraman bere tokia sendotuz. Bere lan profesionalak funtsezko hiru arlo hartzen ditu: interpretazioa, irakaskuntza eta ikerketa.

## Hezkuntza 
Calvo-Manzanok Madrilgo Goi Mailako Musika Errege Kontserbatorioan lortu zuen bere Lizentziatura; eta Kontserbatorioko Lizentziatura Titulu Berezia lortu zuen. Giza Filosofia eta Arteetako Maisutza du, Arkitekturan Doktoretza Madrilgo Unibertsitate Politeknikoko Ideazio Grafiko Arkitektonikoko Sailean eta Historian Bigarren Doktoretza Madrilgo CEU San Pablo Unibertsitateko Historia eta Pentsamendu Sailean.

## Ibilbide profesionala 
1976 urtean, Calvo-Manzanok New York hiriko Carnegie Hallen egin zuen debuta, eta kritika espezializatuak goraipatu egin zuen bere jarduna. *The New York Times* egunkariak honelaxe definitu zuen: "Aparteko harpista zen, eta bere soinu eta teknikarekin gaur egungo harpa-jotzailea goitik behera aldatu zuen". Bere debutaren eragina hain handia izan zen, non New York hiriak Urteko Artista Gazte Atzerritar Onena izendatu zuen.
alt=Calvo-Manzano harpajolea Herbereetan|thumb|Maria Rosa Calvo-Manzano 1963an (Nieuwe Kerk Haarlem, Herbehereak)

Calvo-Manzanoren ikerketa-lana pedagogiari, historiografiari eta musikologiari buruzko saiakera ugaritan islatu da. Bere lan ildo nagusia Espainiako lanen azterketa kritikoan zentratu da, bereziki harparako konposatutakoetan. Testuinguru horretan, eskuizkribuen inguruko ikerketa lan handia egin du, ekarpen paleografiko baliotsuak eginez.

Bere ikerketen emaitzak liburu moduan argitaratu ditu Arpista Ludovico Elkarteko kide den ARLU argitaletxeak. Horrez gain, aldizkari espezializatuetan eman ditu ezagutzera bere lanak eta musikaren historiari buruzko hiztegi musikalen eta erreferentziazko liburuen argitalpenean kolaboratu du.

Calvo-Manzanoren irakaskuntza eta ikerketa lanari bere ekoizpen diskografikoa gehitu behar zaio. Bere ezaugarri nagusia musika espainiarraren berreskurapena eta hedapena da, batez ere "ludoviquiano" bezala ezagutzen den estilo interpretatiboa erabiliz. Estilo horrek harparen teknika eta soinua emulatzea bilatzen du Errenazimentuan, Ludovico, Errege Katolikoen legendazko harpista eta ganbera-musikaria, ospe handia lortu zuen garaian. Gainera, Calvo-Manzanok musika hau interpretatu eta grabatu ez ezik, bere errepertorioan dauden espainiar konpositoreen obren edizio kritikoak ere egin ditu, eta horrela harparako espainiar musika berreskuratzen eta aztertzen lagundu du.

Calvo-Manzanok ARLU teknika izenez ezagutzen den teknika didaktiko berritzailea garatu du, eta eragin nabarmena izan du harpa irakaskuntzan Espainian eta atzerrian. ARLU teknika Madrilgo Unibertsitate Konplutentseko eta Madrilgo Goi Mailako Musika Errege Kontserbatorioko ikastaroetan erabiltzen da. Teknika hau instrumentuaren ulertze sakonean oinarritzen da, musika hutsetik haratago doana. Metodoa instrumentua hitz musikal hutsetan baino gehiago ulertzean datza. Espainiako musika eskola eta kontserbatorioetako irakasle asko Calvo-Manzanoren ikasle ohiak dira, eta bertako ikasle atzerritarrek euren teoria artistiko eta didaktikoak zabaltzen lagundu dute.

Bere irakaskuntza-lana, Espainiako Harparen Eskola Modernoaren sortzaile gisa, funtsezkoa izan da arpisten belaunaldi ugariren prestakuntzan, bai espainiarrak bai nazioartekoak. Atzerriko ikasle ugarik bere zuzendaritzapean egin dute doktoretza.

## Ekarpenak 
1988 urtean Arpista Ludovico Elkartea sortu zuen bi helburu nagusirekin: Espainiako harparen ondarea babestea eta Ludovico harpia-jolearen figurari omenaldia egitea. Elkarte horren sorrera mugarria izan zen Espainiako harparen historian, profesionalak eta interpreteak bildu baitzituen zaintzeko eta zabaltzeko proiektu komun baten inguruan.

Geroago, 1993an, Ludovico Arpista Elkarteak "Arpista Ludovico" Nazioarteko Lehiaketa sortu zuen. Lehiaketa hori hiru urtean behin egiten da El Escorialeko Real Sitio de San Lorenzon, eta mundu osoko talentudun harpa-joleak sustatzea du helburu, talentua erakusteko eta nazioarteko komunitatearen aintzatespena jasotzeko aukera emanez.

2000. urtean, Calvo-Manzanok harpen ondarearen bere bilduma pribatua eman zion fundazioari. Bilduma hori garrantzi historiko esanguratsua duten instrumentu batzuek eta dokumentu espezializatuak biltzen dituen liburutegi zabal batek osatzen dute. Ekarpen horren helburua zera da: hurrengo belaunaldiei oinarri dokumental sendoa eskaintzea, organologia instrumentala eta ondare kulturala barne hartzen dituena, artea, historia, filosofia eta musika bezalako diziplinak biltzen dituzten 10.000 liburukiz baino gehiagoz osatua.

2017ko maiatzean, Hezkuntza eta Kultura Ministerioaren Kultura Liburutegiari harpa aztertzeko garrantzi handiko argitalpen multzo bat eman zion, besteak beste, obren azterketa kritikoak, liburu teoriko-praktikoak eta partituren koadernoak, baita berak interpretatutako pieza ugariren musika-grabazioak ere.

Ludovico Arpista Espainiako Ganbera Musika Taldea ere jarri du martxan, eta Espainiako ganbera-musikako lanak editatzeko lana egiten du, askotan Calvo-Manzanori eskainitakoak, eta ARLU elkarteak argitaratu eta grabatutakoak.

Calvo-Manzano Espainiaren ordezkaria da Nazioarteko Arpisten Elkartearen aurrean, eta ARCE (Europako Erkidegoko Artista Espainiarrak) proiektuaren sortzaileetako bat da.

## Aintzatespenak 
Calvo-Manzano Madrilgo Goi Mailako Musika Errege Kontserbatorioko Harpako katedradun numerarioa da, eta Espainiako Arte Ederren eta Zientzia Historikoen Akademiako kidea. Halaber, Isabel Katolikoaren Kapituluko Ohorezko Dama da, eta Isabel Katolikoaren Begizta, Alfontso X.a Jakitunaren Enkomienda eta Arte Ederretako Merezimenduaren Urrezko Domina jaso ditu, besteak beste, sari eta izendapen nazionalekin zein nazioartekoekin. 2017an, Arteen Asturiasko Printzesa Sarirako hautagaia izan zen.

## Argitalpenak 
* Harparen teknika eta estetikaren tratatu analitikoa -  
* Harpa erromanikoa Donejakue bidean eta bere ingurune sozio-kulturala -  
* Eskala eta arpegioen bilduma ugaria Espainiako harpa-eskola modernoaren postulatuen teoria eta praktikarekin: harpa-teknika eta estetikaren tratatu analitikoaren bigarren zatia -  
* Arpa kontzertua Washingtongo National Galleryn Soinu-grabazioa - 1 disko (CD-DA) (70,32 min); 12 cm + libretoa ([8] or.)
* Espainiako maistrek idatzitako bi harpa-metodo: berrezarkuntzatik abangoardien elizpera -  
* El arpa en el Renacimiento español Soinu-grabazioa - 1 disco (CD-DA); 12 cm + libreto (12 or.)
* Harpa Biblian - 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* María Rosa Calvo-Manzanoren biografia eta lanak
* Arpista Ludovico elkartea