Arechaga kalea (Bilbo)

**Arechaga kalea**

## Kokapena 
thumb|Arechaga kalearen ikuspegia Gorte kaletik, Basanta kalezulo zaharretik ikusia
Arechaga kalea Martzana kalean hasi eta Gorte kalean amaitzen da. 1881eko uztailaren 21eko udalbatzaren erabakiz kalea San Frantzisko kalean amaitzen zen, baina erabaki hori geroago aldatu zen Udal Batzorde Iraunkorrak 1931ko martxoaren 5ean hartutako beste erabaki baten bidez, Basantaren kalezuloa edo Basantaren Txaletaren kalezuloa elkartzean bere hedadura aldatu zenean.Arechaga kalea Ibaiondo barrutian dago (Bilboko 5. barrutia).

## Testuinguru geografikoa 
Miribillako meategien ustiapenak inguruko eremuak eta berea modu desordenatuan haztea eta eraldatzea eragin bazuen ere, Arechaga kalea kalerik berantiarrenetako bat da, eta bere izaera, neurri batean, Bilbo Zaharreko errebaletik ezberdintzen da, azken hau ia erabat langilea baitzen.

## Historia 
#### Candido Aretxaga 
Kalearen izena 1833ko urriaren 3an gertatutako gertaera tragiko batetik abiatzen da. Fernando VII .a hil ondoren, Bilbon matxinada karlista bete-betean zegoela, Antonio Zuloaga ofizialaren agindupeko patruila karlista batek konstituzional-talde bati eraso zion San Frantziskoko zubi esekiaren eskuineko igoeraren ondoan, eta Candido Arechaga hil zuen, Pascual Uhagonen koinatua, garai hartan Bizkaiko Jaurerriko Diputatu Nagusia zena, eta beste bat zauritu zuen.

#### Kalearen sorrera 
Kalearen sorrerari dagokionez, 1878ko urriaren 23an, Bilboko Udalak Ramon Basanta, Fermin Maria Rivero eta Francisco Saralegi jabeek aurkeztutako proposamenaren berri izan zuen. Proposamen horren bidez, Martzana kalea eta San Frantzisko kalea lotuko zituen 8 metroko zabalera izango zuen bide publiko berri bat irekitzeko behar ziren lurrak doan lagatzeko konpromisoa hartu zuten, auzoa itsasadarreko kaiekin eta zubi esekiarekin lotuz. Kale hori ez zegoen zabalgunearen planoan aurreikusita, eta udalak erabaki zuen lanen kostua jabeek hartu behar zutela beren gain. Bestalde, Abandoko Alkatetzak elizate horretako hiltegi zaharraren lurrak eta eraikina laga zizkion Bilboko hiribilduari, Martzana kalean, eraits zitzaten, bide publiko hori eraikitzeko. Orube hori, Bilbok jaso ondoren, laga egin zuen kalea eraikitzeko. Kale berria irekitzeko lanak Jose Antonio Goikoetxeari esleitu zitzaizkion, eta kale berriari Arechaga izena jartzea erabaki zen.

#### Kalea handitzea 
Urte batzuk geroago, 1931. urtean, kalea handitu egin zen Basantaren kalezuloarekin bat eginez. Kale hori Bilboko kale-izendegian agertu zen 1914ko izendegitik aurrera, eta 31. urtean desagertu zen ofizialki. Basantaren txaletaren kalezuloa ere esaten zioten, eta San Frantzisko kalea eta Gorte eta Miribilla kaleak lotzen zituen.

## Beste garai bateko zerbitzuak 
Arechaga kalea batez ere bizitegi-kale bat izan da, horrelako kaleak zituzten zerbitzu tipikoekin, baina historian zehar, adibidez, 1885ean, Fiskaltza Militarraren bulegoak izan zituen, J&nbsp;letrako atarian kokatuak, hau da, kalea bere osotasunean zenbakitua izan aurretik. 1904an, halaber, *Neskatoentzako Kontsolazioko Andre Mariaren Ikastetxea* irekitzeko izapideak egin ziren, Irakaskuntzako Ama Agustindarren zuzendaritzapean, Arechaga kaleko bigarren atarian. Kongregazio erlijioso honek, era berean, «Colegio para Señoritas dirigido por Religiosas Agustinas» (*Agustindar Erlijiosoek zuzendutako Andereñoen Ikastetxea*) inskripzioa zuten bi errotulu jartzeko baimena eskatu zuen.Gogoratu behar da inguruan, XIX. mendearen amaieratik 1905era arte, Martzanako eskolak zeudela, garai hartan Urazurrutia kaleko kokapen berrira aldatu zirenak.

## Kalea XXI. mendean 
thumb|Arechaga kaleko etxebizitza turistiko baten errotulua
2013. urtean, San Frantzisko auzoko eremua urbanizatzeko eta azpiegiturak hobetzeko planen barruan, Arechaga kalea berritzeko garaia iritsi zitzaion, bere luze-zabalean, Martzana kaletik Gorte kaleraino. Helburua, gainera, San Frantzisko eta Gorte kaleen arteko goiko zatia oinezkoentzat egitea zen. Ondoren, kalearen behealdea ere itxi egin zuten. Espaloiak eta autoak aparkatzeko plazak kentzearekin batera, ostalaritzako establezimenduak eta etxebizitza turistikoak ugaritu egin ziren, eta dendak zituen eta bizitegi-erabilerakoa zen kale arrunt baten izaera aldarazten ari dira.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* 

## Kanpo estekak