open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Recoletos pasealekua

**Recoletos pasealekua** (gaztelaniaz *Paseo de Recoletos*) Espainiako Madril hiriburuan dagoen pasealeku bat da. Nahiz eta 500 metroko luzera bakarrik izan, hiriko pasealeku garrantzitsuenetako bat da. Hiriko lorategi edo zumarkale zaharrena da. XIX. mendearen amaiera eta XX. mendearen hasierako modari jarraituz Boulevard izena jaso zuen.

## Izena 
Izena antzina pasealeku honen ibilbidean zegoen errekoletoar fraideen Copacabanako komentuari zor dio.

## Kokalekua 
Erdialdea barrutian dago. Hego-iparraldeko norantzan doa, Zibeles plazan hasi eta Kolon plazan amaituz.

## Kultura eta turismoa 
Pasealekuaren erditik oinezkoen eremua doa, hau lorategi, estatua eta iturriez ugariz betea dago, bai eta terraza bat edo besteren bat ere, tartean Recoletos Terraza, El Espejo Kafetegia edota Gijón Kafetegi historikoaren terraza ere. Pasealeku honetan eta urtean zehar oinezkoek honako ekitaldi hauek ikusgai edo bisitagai dituzte:

* Madrilgo Antzinako eta Aukerako Liburu Azoka
* Artisautza Azoka
* Madrilgo Liburu Zahar eta Antzinakoaren Udazkeneko Azoka
* Martxoaren 27ero *Munduko Antzerkiaren Eguna* ospatzen da, eta hainbat ekitaldien artean, bertan dagoen Ramón María del Valle-Inclánen estatuari bufanda zuria jartzen zaio.

## Ondarea 
* Linaresko jauregia
* Espainiako Liburutegi Nazionala
* Salamancako Markesaren jauregia
* Café Gijón
* Elduaien jauregia
* Medina de las Torresko Dukesaren jauregia
* López Dóriga eta Salaberria jauregia
* Alcañicesko jauregia

## Kanpo estekak 
* Recoletos pasealekua. Madril Historikoa
Teilatu-hegal

eta teilekin.]]
[thumb|Inguru osoan hegal zabala duen eraikina ([Bergara dorrea, Arizkun)]]
**Teilatu-hegala**, edo soilik **hegala**, halaber **hegatza** (Ipar.), fatxada edo horma batetik teilatuak duen irtengunea da. Horien helburu nagusia fatxada edo horma euritik babestea da, baina funtzio estetikoa ere izan dezake.

Hegalaren adierazpen ohikoa erlaitza da, fatxadaren errematea osatzen duen moldura irtenen multzoa). Beste hegal batzuk teilatu aren jarraipen hutsak dira, teila irtenez edo hagaburuz osatua.

## Erreferentziak
## Ikus, gainera 
* Erlaitz
* Hegalkin

## Kanpo estekak
Madrilgo Komunikabideen Jauregia

**Komunikabideen Jauregia** edota **Telekomunikabideen Jauregia**, 2011tik **Zibeles Jauregia** Espainiako Madril hiriburuan dagoen jauregi bat da.

## Kokalekua 
Erdialdea barrutiko Zibeles plazan dago.

## Historia 
1907-1912 artean eraikia izan zen, eta Antonio Palacios galiziar arkitektoak eta Joaquín Otamendi euskal ingeniariak diseinatu zuten. 2007. urtetik aurrera Madrilgo Udalaren egoitza da.

Irudi:Palacio_de_Comunicaciones_-_41.jpg|Barnealdea.
Irudi:CinemaCibeles 2014 (2).jpg|Barnealdea.
Irudi:CinemaCibeles 2014 (2).jpg|Xehetasuna.
Irudi:Ayuntamiento de Madrid iluminado en homenaje a atentados de Paris.JPG|Gauez.

## Kanpo estekak 
* Zibeles jauregia. Esmadrid.com
Pirates of the Caribbean: Dead Man's Chest

'''''Pirates of the Caribbean: Dead Man's Chest'''* 2006ko piratei buruzko abentura-filma da, Gore Verbinski estatubatuar zinemagileak zuzendutakoa. *Pirates of the Caribbean* sailaren bigarren filma izan zen. Johnny Depp, Orlando Bloom eta Keira Knightley izan ziren aktore nagusiak. Oscar Sariak, Urrezko Globo Sariak eta BAFTA sarietarako hainbat izendapen jaso zituen.

## Argumentua 
Jack Sparrow kapitaina (Johnny Depp) naturaz gaindiko azpijokoen sare batean sartu da. *Blanck Pearl*en madarikazioaz gain, Davy Jonesekin odolezko zorra du. Zorra kitatzen ez badu, betirako izango da honen zerbitzuan *Flying Dutchman'' ontzian. Honek Will Turner (Orlando Bloom) eta Elizabeth Swann (Keira Knightley) arteko ezkontza zapuztuko du.

## Aktoreak 
* Johnny Depp: Jack Sparrow
* Orlando Bloom: Will Turner
* Keira Knightley: Elizabeth Swann
* Bill Nighy: Davy Jones
* Jack Davenport: James Norrington
* Stellan Skarsgård: William "Bootstrap Bill" Turner, Sr.
* Kevin R. McNally:Joshamee Gibbs
* Jonathan Pryce: Weatherby Swann
* Lee Arenberg: Pintel
* Mackenzie Crook:Ragetti
* Tom Hollander: Cutler Beckett
* Naomie Harris: Tia Dalma
* David Bailie: Cotton
* Martin Klebba: Marty
* David Schofield: Mercer
* Geoffrey Rush: Hector Barbossa

## Kanpo estekak 
* Filmaren IMDBko fitxa irakurgarria 
* Filmaren webgunea
Txirain

**Txirain Kultur Elkartea** 1998an eratutako kultur elkarte bat da, egoitza Donostiako (Gipuzkoa) Antigua auzoan duena.

## Helburuak 
Elkartearen helburu nagusia lagunarteko aisialdirako gune bat gehiago izatea da eta, aldi berean, kultur ekitaldietarako gunea izatea. Elkarteak, helburu horiei begira, bi oinarri nagusi ditu: emakume eta gizonen arteko berdintasun osoz jokatzea eta euskara erabateko lehentasunezko hizkuntza izatea elkarteko agiri, ohar, gutun, kultur ekintza eta azalpen publikoetan. Nolanahi ere, norberak aukeratzen du elkarte barruko harreman pertsonaletan erabiliko duen hizkuntza.
Elkarteak 90 bazkide inguru ditu. Bikoteen kasuan, bikotea da bazkide, eta biek dute giltza eta elkartea erabiltzeko eskubide berbera.

## Ekintzak 
Urtean zehar 20 kultur ekitaldi inguru antolatzen ditu, horien artea, auzoko jaietako mus eta toka txapelketak; gazte literaturako ilustrazioetan oinarritutako ipuin lehiaketa; argazki erakusketak; danborrada; Bagerak antolatzen duen Mintzalaguna ekimenarekiko ekitaldiak; Kultur Errota saioak; Donostia Kulturaren ikastaroak.

thumb|Kultura elkartea diruz laguntzea bultzatzeko orria

## Ikus, gainera 
* Bagera

## Kanpo estekak 
* Txirain Kultur Elkartea
* Kultur Errota
Pirates of the Caribbean: At World's End

'''''Pirates of the Caribbean At World's End'''* 2007ko piratei buruzko abentura-filma da, Gore Verbinski estatubatuar zinemagileak zuzendu zuena. *Pirates of the Caribbean'' sailaren hirugarren filma izan zen. Johnny Depp, Orlando Bloom eta Keira Knightley izan ziren aktore nagusiak. Oscar Sarietarako zenbait izendapen jaso zituen.

## Argumentua 
Lord Beckettek, Davy Jonesen bihotza duena, pirateriarekin lotura duen edonor hiltzera zigortuko du eta Jonesek ontzi pirata guztiak suntsitzera behartuko du. Norrington Jonesen bihotza emateagatik almirante izendatuko dute. Bedratzi buruzagi piratak (tartean Jack Sparrow eta Hector Barbossa) naufragioren badian bilduko dira.

## Aktoreak 
* Johnny Depp: Jack Sparrow
* Orlando Bloom: Will Turner
* Keira Knightley: Elizabeth Swann
* Bill Nighy: Davy Jones
* Stellan Skarsgård: William "Bootstrap Bill" Turner, Sr.
* Geoffrey Rush: Hector Barbossa
* Chow Yun-fat: Sao Feng
* Tom Hollander: Cutler Beckett:
* Jack Davenport: James Norrington
* Kevin McNally: Joshamee Gibbs
* Naomie Harris: Tia Dalma/Kalipso:
* Jonathan Pryce: Weatherby Swann
* Keith Richards: Teague kapitaina
* Lee Arenberg: Pintel
* Mackenzie Crook: Ragetti
* Greg Ellis: Theodore Groves
* David Bailie: Cotton
* Martin Klebba: Marty
* David Schofield: Mercer jauna

## Kanpo estekak 
* Filmaren IMDBko fitxa irakurgarria 
* Filmaren webgunea
Pirates of the Caribbean

***Pirates of the Caribbean*** Disneyren frankizia da, 1967an Disneylanden sorturiko Pirates of the Caribbean atrakzioan oinarrituta. Oso arrakastatsua izaten da eta 2015eko urtarrilaren bere filmek 3,7 mila miloi $ baino gehiago lortu zituzten.

## Atrakzioak 
* Pirates of the Caribbean (atrakzioa)

## Filmak 
# *Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl * (2003)
# ''Pirates of the Caribbean: Dead Man's Chest* (2006)
# *Pirates of the Caribbean: At World's End* (2007)
# *Pirates of the Caribbean: On Stranger Tides* (2011)
# *Pirates of the Caribbean: Dead Men Tell No Tales* (2017)

## Bideo-jokoak 
* *Adventures in the Magic Kingdom* (Capcom)
* *Walt Disney World Quest: Magical Racing Tour* (Eidos Interactive)
* *Pirates of the Caribbean* (Bethesda Softworks)
* *Pirates of the Caribbean Multiplayer Mobile*
* *Pirates of the Caribbean Online*
* *Kingdom Hearts II*
* *Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl*
* *Pirates of the Caribbean: The Legend of Jack Sparrow*
* *Pirates of the Caribbean: Dead Man's Chest*
* *Pirates of the Caribbean: At World's End*
* *Pirates of the Caribbean: Armada of the Damned*
* *Lego Pirates of the Caribbean: The Video Game*
* *Pirates of the Caribbean: Master of the Seas*

## Liburuak 
* *Pirates of the Caribbean: Jack Sparrow* (12 liburu)
* *Pirates of the Caribbean: Legends of the Brethren Court* (5 liburu)
* *Pirates of the Caribbean: The Price of Freedom'', Ann C. Crispinek idatzia

## Pertsonaia nagusiak 
* Jack Sparrow
* Hector Barbossa
* Will Turner
* Joshamee Gibbs
* Elizabeth Swann
* Davy Jones
* James Norrington
* Lord Cutler Beckett
* Weatherby Swann
* Pintel and Ragetti
* Blackbeard
* Angelica
* Philip Swift
* Syrena
* Kraken

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Pirates of the Caribbean: On Stranger Tides

***Pirates of the Caribbean On Stranger Tides*** 2011ko Rob Marshall estatubatuar zinema zuzendariaren piratei buruzko abentura filma bat da. *Pirates of the Caribbean* sailaren laugarren filma izan zen. Bertan, Johnny Depp, Penélope Cruz eta Ian McShane aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Jack Sparrow kapitaina eta Angelica Gaztetasunaren Iturriaren bila arituko dira, Blackbeard pirata arerio nagusia izanda. Hector Barbossa orain Jurgi II.a Erresuma Batukoaren aldeko kortsarioa da.

## Aktoreak 
* Johnny Depp: Jack Sparrow
* Penélope Cruz: Angelica
* Geoffrey Rush: Hector Barbossa
* Ian McShane: Blackbeard
* Kevin McNally: Joshamee Gibbs
* Sam Claflin: Philip Swift
* Àstrid Bergès-Frisbey: Syrena
* Stephen Graham: Scrum
* Greg Ellis: Theodore Groves
* Damian O'Hare: Gillette tenientea
* Óscar Jaenada: espainiarra
* Richard Griffiths: Jurgi II.a Erresuma Batukoa
* Keith Richards: Teague kapitaina
* Gemma Ward: Tamara
* Judi Dench: andrea
* Ian Mercer: Quartermaster
* Robbie Kay: eskifaiako mutil
* Derek Mears: Master-at-Arms
* DeObia Oparei: itsaslaria
* Danny Le Boyer: Yeoman
* Sebastian Armesto: Fernando VI.a Espainiakoa
* Anton Lesser: John Carteret
* Roger Allam: Henry Pelham Lehen Ministroa
* Paul Bazely: Salaman

## Kanpo estekak 
* Filmaren IMDBko fitxa irakurgarria 
* Filmaren webgunea
Pirates of the Caribbean: Dead Men Tell No Tales

***Pirates of the Caribbean Dead Men Tell No Tales*** 2017ko piratei buruzko abentura filma da, Joachim Rønning eta Espen Sandberg zinemagileek zuzendutakoa. *Pirates of the Caribbean* sailaren bostgarren filma da, eta Johnny Depp, Javier Bardem eta Geoffrey Rush dira aktore nagusiak.

## Argumentua 
Bermudako Hirukitik ihes egin berria den Salazar kapitaina eta bere mamu-eskifaia Jack Sparrowi segika ibiliko dira. Jackek Salazar menderatzeko Poseidonen tridentea behar du.

## Aktoreak 
* Johnny Depp: Jack Sparrow
* Javier Bardem: Salazar kapitaina
* Geoffrey Rush: Hector Barbossa
* Brenton Thwaites: Henry
* Kaya Scodelario: Carina Smyth
* Orlando Bloom: William "Will" Turner, Jr.
* Kevin McNally: Joshamee Gibbs
* Stephen Graham: Scrum
* Martin Klebba: Marty
* Giles New: Murtogg
* Angus Barnett: Mullroy
* Golshifteh Farahani
* David Wenham
* Adam Brown
* Danny Kirrane
* Delroy Atkinson
* Paul McCartney

## Kanpo estekak 
* Filmaren IMDBko fitxa irakurgarria
Ferraz kalea

**Ferraz kalea**, ofizialki **Valentín Ferraz kalea** (gaztelaniaz *Calle de Ferraz*, ofizialki *calle de Valentín Ferraz*) Espainiako Madril hiriburuan dagoen kale bat da.

## Kokalekua 
Moncloa-Aravaca barrutian dago, Argüelles eta Casa de Campo auzoetan. Espainia plazan hasi (bere garaian *San Martzial plaza* deitua) eta Moret kalean amaitzen da. Rosales Margolariaren pasealekuarekiko paraleloki doa.

## Izena 
Gaur egungo izena kalea 1865an ipinitakoa da, 1855an Madrilgo alkatea izan zen Valentín Ferraz aragoiar militarraren omenez.

## Ondarea 
* Espainiako Alderdi Sozialistaren egoitza federala
* Gallardo etxea

Irudi:Sede del PSOE (Madrid) 01.jpg|Espainiako Alderdi Sozialistaren egoitza federala.
Irudi:Casa Gallardo - 03.jpg|Gallardo etxea.

## Kanpo estekak
Genova kalea (Madril)

**Genova kalea** (gaztelaniaz *Calle de Génova*) Espainiako Madril hiriburuan dagoen kale bat da.

## Kokalekua 
Centro barrutian dago, Alonso Martínez plazan hasi eta Kolon plazan amaitzen da.

## Izena 
Gaur egungo izena kalea Kolon plazararte iritsi eta ustez Genova italiar hiria Kristobal Kolon itsasgizonaren jaiolekua zelako hartu zuen.

## Ondarea 
* Gamazo jauregia
* Alderdi Popularraren egoitza nagusia
* Espainiako Auzitegi Nazionala
* Kolon dorreak
* Colón geltokia

Irudi:Palacio de Gamazo (Madrid) 01.jpg|Gamazo jauregia.
Irudi:Audiencia-Nacional-141115.jpg|Espainiako Auzitegi Nazionala.
Irudi:Sede del Partido Popular (cropped).jpg|Alderdi Popularraren egoitza nagusia.
Irudi:Metro de Madrid - Colón 01.jpg|Genova kaleko Colón geltokia.

## Historia 
1886. urterate *Recoletos erronda* deitzen zen. XX. mendearen hasieran orduan hiriaren kanpoaldean zegoen Madrilgo hiribide honek hainbat jauregi zeuzkan, tartean Luis de Silva eta Fernández de Córdobarenak. Bere saolairuan Kolon dorreak eraiki ziren.

Filipe IV.a Espainiakoaren garaian ezarritako hesiak gaur egun Genova kalea dagoen eremua eta orduko Madrilgo sarrerako bi ateak banatzen zituen. Honela, ezkerrean Santa Barbararen Atea zegoen, eta eskuinean Alcalá Atea. 1756ean Fernando VI.a Espainiakoak Errege Salesiarren komentua eraikiarazi zuen (Bisitazioaren komentua), bai eta Recoletos Atea ere. 1863an Recoletos Atea oso-osorik kendu zen, eta bere harri hondakinak beste udal eraikin batzuk eraikitzeko erabiliak izan ziren. Alboko Santa Barbara Ateara Recoletos hiribidetik sartzen zen, alegia, gaur egungo Genova kalea.

Santa Barbara Atea barroko estilokoa eta neurri txikietakoa zen. Bere itxura Juan de Villanuevak gaztaroan marraztutako marrazkiei eskera dakigu. Binaka jarritako lau zutabe dorikoez apaindua zegoen. Frontispizioaren alde banatara latinezko idazkiak zeuzkan, honakoa esanez: «Jainko ahalguztidun, gupidatsua. Fernando VI.aren erregealdian, alboko Salesiarren eraikinaren itzalpean, erregearen baimenaz ate hau eraiki zen. 1756 urtea».

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Fast and the Furious

***The Fast and the Furious*** (baita ***Fast & Furious*** ere) estatubatuar frankizia da, legez kontrako kotxe lasterketaz eta lapurketaz buruzkoa. Universal Picturesek banatua, saila 2001ean hasi zen *The Fast and the Furious* filmari esker. Sei sekuela izan ditu eta egun Universalen frankiziarik arrakastatsuena da.

## Filmak 
## Teknikariak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
* Fitxa IMDBn
2 Fast 2 Furious

***2 Fast 2 Furious*** 2003ko John Singleton estatubatuar zinema zuzendariaren abenturazko filma da. *The Fast and the Furious* sailaren lehenengo sekuela izan zen. Bertan, Paul Walker, Tyrese Gibson eta Eva Mendes aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Brian O'Conner (Paul Walker) Roman Pearce (Tyrese Gibson) lagun eta konbikto ohi eta Monica Fuentes (Eva Mendes) agentearekin batera, Miamin Carter Verone (Cole Hauser) droga-trafikatzailea atxilotzeko lan egingo du.
 
## Aktoreak 
* Paul Walker: Brian O'Conner
* Tyrese Gibson: Roman "Rome" Pearce
* Ludacris: Tej Parker
* Eva Mendes: Mónica Fuentes
* Thom Barry: Bilkins agentea
* James Remar: Markham agentea
* Edward Finlay: Dunn agentea
* Devon Aoki: Suki
* Jin Auyeung: Jimmy
* Amaury Nolasco: Orange Julius
* Michael Ealy: Slap Jack
* Cole Hauser: Carter Verone
* Roberto Sánchez: Roberto
* Matt Gallini: Enrique
* Mark Boone Junior: Withworth detektibea
* Eric Etebari: Darden "Hemi Driver Car"
* John Cenatiempo: Korpi "Yenko Driver Car"

## Kanpo estekak 
* Filmaren IMDBko fitxa irakurgarria
The Fast and the Furious (2001eko filma)

***The Fast and the Furious*** 2001eko Rob Cohen estatubatuar zinema zuzendariaren abenturazko filma da. *The Fast and the Furious* sailaren sortzailea izan zen. Bertan, Vin Diesel, Paul Walker eta Michelle Rodriguez aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Dominic "Dom" Toretto (Vin Diesel) gidari eta konbiktu ohia hiru Honda Civic EJ1 Turbo 1995 beltz gidatzen dituen talde baten buruzagia da. Besteak Jesse (Chad Lindberg), Leon (Johnny Strong), Vince (Matt Schulze) eta Letty (Michelle Rodriguez) dira. Kamioiak lapurtuz, jada 6.000.000 dolar baino gehiago lortu dituzte. Brian O'Conner (Paul Walker) taldea atxilotzeko Los Angelesko polizia eta FBIk bidalitako isilpeko agentea da.
 
## Aktoreak 
* Vin Diesel: Dominic 'Dom' Toretto
* Paul Walker: Brian O'Conner/Brian Earl Spliner
* Michelle Rodriguez: Leticia "Letty" Ortiz
* Jordana Brewster: Mia Toretto
* Chad Lindberg: Jesse
* Johnny Strong: Leon
* Matt Schulze: Vince
* Rick Yune: Johnny Tran
* Reggie Lee: Lance Nguyen
* Ted Levine: Tanner sarjentua
* Thom Barry: Bilkins agentea
* Stanton Rutledge: Muse agentea
* Noel Guglielmi: Hector
* Ja Rule: Edwin
* David Douglas: gidaria
* RJ De Vera: Danny Yamato
* Vyto Ruginis: Harry
* Beau Holden: Ted Gassner

## Kanpo estekak 
* Filmaren IMDBko fitxa irakurgarria
Thatcherismo

thumb|Margaret Thatcher (1925-2013)
**Thatcherismoa** () Margaret Thatcher britainiar buruzagi kontserbadoreak bildu eta bultzarazi zuen politika, gizarte eta ekonomiaren inguruko ideia multzo edo pentsamolde bat da auzitan ipintzen duena Bigarren Mundu Gerra ondoren eratu zen Ongizate-estatuaren eredua.

## Pentsamoldea 
Pentsamolde honek laburbilduz honakoa defendatzen zuen: inflazio baxua, estatuaren murriztea eta moneta eskaintzaren kontrol zorrotzaren bidez merkatu librea bultzaraztea, pribatizazioak eta langileen mugimenduari eskubideak mugarazi eta murriztea. Azken honek thatcherismoak langile klasean orokorrean oso gaizki ikusia izatea ekarri zion, gainera thacherismoaren garaian Erresuma Batuan desindustrializazio handia eman zen, bai eta greba ugari ere, batez ere Ipar-ekialdeko Ingalaterrako meatzarien artean (1984-85eko Erresuma Batuko meatzarien greba), hauetan meatzarien eta poliziaren arteko istilu bortitz ugari jazo ziren.

Sozialismoarekin eta orokorrean ezker politikoarekin oso kritikoa eta zorrotza izan zen:

Pentsamolde honen garairik gorenena 1975-1990 artean izan zen, hain zuzen ere, Thatcher Erresuma Batuko agintean egon zen denboraldia. Joera honen aldekoei ingelesez *Thatcherite* (*Thatcherista*) deitzen zitzaien, eta nagusiki gizartearen klase kontserbadore edo eskuineko kideak izan ohi ziren.

## Ipar Irlandako gatazka 
Ipar Irlandako gatazkari dagokionez, berez Erresuma Batuko Gobernuak irlandar errepublikanismoarekin zuen harreman txarra oraindik gehiago gaiztotu zuen, Ipar Irlandako irlandar errepublikar mugimenduaren aurkako kuartelik gabeko gerra bultzarazi baitzuen, irlandar presoei bere ordura arteko preso politikoen estatusa kendu eta gaizkile edo delinkuente komunen politika indarrean ezarriz, horren adibide garbia, 1981eko Irlandako gose grebaren krisi larria izan zen.

## Nazioarteko politika 
Bestalde, pentsamolde honetako aldeko askoren artean euroeszeptizismoa agerikoa zen, Erresuma Batua Europar Batasunetik aldendu eta AEBtuen altzora hurbiltzearen aldekoak baitziren. Thatcher eta orduko AEBtako presidentea zen Ronald Reaganek elkarren arteko oso harreman politiko estua izan zuten, horregatik maiz Reaganomia pentsamoldearekin ere parekatzen da.

Nazioartean, thatcherismoak britainiar nazionalismo sendoa erakutsi zuen, Malvinetako Gerran ez zuen inoiz Argentinaren aurrean atzera egin, eta Erresuma Batuaren garaipen militarrak sekulako bultzada politikoa eta prestigioa eman zion. Bestalde, Augusto Pinochet txiletar diktadorearen defendatzailea ere izan zen, Txiletik erbesteratua eta epaiketaren zain Erresuma Batuan babes hartuta egon zen garaian herrialde hartako *"preso politiko"* bakarra zela esanez.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Hall, Stuart (2025)[1987]: "Gramsci eta gu” in Stuart Hall: *Kultura, aurkakotasuna eta boterea*, Iruñea, Katakrak. 

## Kanpo estekak
Uraldi

thumb|320px|Ärgera ibaiaren uraldia 2005ean (Suitza)
**Uraldia** edo **ur-goraldia** ibai edo beste ur-laster baten emariaren edo ur-mailaren goratze handia da. Ibilgutik atera eta gainezka egiten duenean uholdea sortzen du.

Uraldiak sortzen dira ibaian gora euri-jasa handiak izan direlako, baina beste arrazoi batzuk ere izan daitezke, hala nola, elurra urtzean, urtegi bat haustean, sifoi karstiko bat berrabiatzean edo, are gutxiagotan, lur-haustura batek maila freatikoa askatzean. Ezaugarri meteorologikoei eta geomorfologikoei lotuak, aspalditik aztertu diren fenomenoak dira uraldiak.

Uraldi eta uholdeen aurka egiteko antolamenduak izan daitezke babesekoak (adibidez, dikeak) edo prebentiboak (adibidez, ibilguaren hedaguneak, babes-basoak, kastoreen bersartzea ibai-arroan).

## Ezaugarriak 
Honako hauek dira uraldi baten ezaugarri nagusiak:
* Gehieneko emaria edo gehieneko emaria funtsezkoa da babes-obra linealak edo ibaiertzeko defentsak dimentsionatzeko.
* Uraldiaren bolumena.
* Emaria handitzeko abiadura.
* Ezaugarri horiek, prezipitazio mota berdinetarako (hau da, euri-jasaren intentsitate eta denbora bera), aldatu egiten dira arroaren berezko ezaugarrien arabera: hedadura, malda eta lursailaren mota, etab., eta baita jarduera antropikoek alda ditzaketen ezaugarrien arabera ere: landare-estaldura, nekazaritzarako lurzorua prestatzeko motak, hiri-eremu gisa iragazgaiztutako eremuak, etab.

## Uraldiek eragindako kalteak 
Uholdeetan, emariak eta abiadurak nabarmen handitzen dute uraren higadura indarra eta horren garraio ahalmena. Horrela, epe laburra nahikoa da ertzetako eta ibaiaren morfologian aldaketa nabarmenak eragiteko, gainezka handiak sortuz. Uholde horiek gutxitzea edo are gehiago baliogabetzea, ibaiertzeko defentsa egokia, harkaitz-jauzia edo uholdeak eraikitzea eraginkorra izan daiteke kalte mota hori ekiditeko.

Hainbat adibide ospetsu:
* Santa Teresa ibaiaren igoera, Espainia, 1879.
* Sena igoera, Pariseko uholdea eragin zuena, Frantzian, 1910.
* Valentziako uholde handia, Espainia, 1957.
* Arno uholdea, 1966ko Alluvione eragin zuena, Italian.
* Touseko urtegiaren uholdea, Espainia, 1982.
* Biescas kanpinaren uholdea, Espainia, 1996.
* Badajozko uholdea,Espainia 1997.
* Elba eta Danubio arroen gainezkatzea, Europa Erdialdea, 2002.
* Akonkagua ibaiaren, Maipo ibaiaren eta Tinguiririca ibaiaren gainezkak, Txile, 2003.

## Uraldien aurkako sistemak 
thumb|239x239px|Uraldien aurkako are-zakuak

Uraldiak gelditzeko edo saihesteko hainbat sistema daude:
* BoxBarrier
* Ar- zakua
* Big Bags
* Ur-hodi betegarria
* Ur-euste Hormigoi Blokea
* Uholdeen aurkako aldi baterako hesia
* Uholdeen aurkako aldi baterako hesi finkoa/tokira garraiatua

## Ikus, gainera 
* Uhar
* Flash uholde

## Kanpo estekak
Uhar

thumb|eskuinera|300px|Agorturik egon ohi den uharra, urez gainezka erauntsi baten ostean.
**Uharra** edo **baserreka** ur-korronte labur, laster eta irregularra da, aldika bat-bateko goraldi bortitzak izaten dituena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hugo Clunykoa

**Hugo Clunykoa** (Semur-en-Brionnais, 1024ko maiatzaren 13a - Cluny, 1109ko apirilaren 28a), batzuetan **Hugo Handia** edo **Hugo Semurkoa** deitua, Clunyko abadea izan zen 1049-1109 bitartean. Elizak kanonizatu zuen, eta jaieguna apirilaren 29an ospatzen da.

## Bizitza 
1049tik hasi eta hil arte izan zuen bere ardurapeko Clunyko abadia. Garai hartan bere ordenak zabalkunde handia izan zuen: 65 etxetatik 1.200 ingurura pasa ziren. Gregorio VII.a aita santuaren aholkulari izan zen.

## Erreferentziak
Likaon (mitologia)

Greziar mitologian, **Likaon** () Arkadiako alegiazko erregea izan. Errege maltzur eta ankerra zen, eta jainkoen errege Zeusi iruzur egin nahi izan zion otordu batean giza haragia eskainiz. Zeus konturatu zen eta haserrean uholdeak bidali zituen lurra hondatzera.

Likaon zigortzeko Zeusek otso bilakatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Igande Rozieroa

La Línea de la Concepcióngo jaietatik ospetsuena **Igande Rozieroa** da. Beti ospatzen da feriako lehenengo igandean. Aurreko larunbatean “Gran Cabalgata”-ren eguna izaten da eta feria-eremuko ekintzak egin eta geroko egunean ospatzen da Igande Rozieroa. Kuriosoa da feriaren barruan jai berrietariko bat izan arren, esponente maximoetariko bat izatea.

Jai hauek La Linea de la Concepcionera diru asko eramaten dutenez, bertoko merkatariek asmatuta-edo, feria honi "*La Salvaora*" esaten diote, hau da Salbatzailea, diru horrekin kezka ekonomikoak gutxitzen omen direlako.

## Ospakizunaren jatorria 
XX. mendeko 70. hamarkadako amaieran, feriako igandearen goizak zeukan atrakzio nagusia Zaldunen Ibilaldia izaten zen, Errege Kaletik. Epaimahai bat existitzen zen, Merkatarien Zirkulu sarreran. Igande guztietako ohiko meza, gero eta *rozieroago* bilakatu zen denborarekin, data hauen jai ezaugarriengatik eta urte horietan eratzen ari zelako La Lineako Ermandade Rozieroa izango zena.

Meza amaitzen zenean, festa Errege Kalera leku-aldatzen zen. Urtetik urtera, gero eta jende gehiago eta gero eta giro hobea lortu zuten. Villar izeneko familia bati bururatu zitzaion pasatzen ziren pertsona guztiei ardo kopa bana ematea. Ospakizun hau esportatu zen inguruko lokalitateetara. Gaur egun ospatzen jarraitzen da oso modu antzekoan.

## Igande Rozieroa XXI. mendean 
Jai guztiak bezala, Igande Rozieroa eboluzionatzen joan da urtez urte eta, esentzia originala kontserbatzen duen arren, aldatu da gaur egun ezagutzen dugun eredura ailegatu arte. Igande Rozieroa urteko egunetako itxaronetariko bat da Cadizeko ingurune hauetan, non gazteak eta nagusiak bizikidetasuneko jornada handi batez gozatzen dute.

## Kanpo estekak
Angela Bassett

**Angela Evelyn Bassett** (New York, ) estatubatuar aktorea da. ''What's Love Got to Do with It'' filmean Tina Turner abeslariaren papera antzezteagatik aktore onenaren Oscar Sarirako izendatu zuten.

## Fimografia
Bashar Warda

**Bashar Matti Warda** (; Bagdad, Irak, 1969ko ekainaren 15a) erredentziotar erlijioso bat da, Arbil hiriko (Kurdistan) kaldear artxieparka 2010eko maiatzaren 24az geroztik.

## Bizitza 
Bagdaden jaio zen, 1969an. 1993ko ekainaren apaiztu zen. 1997an Erredentore Santuaren Kongregazioan sartu zen, Flandrian, eta KU Leuvenen hezi zen.

2007ko uztailetik 2013ko ekainera, Zakho hiriko (Irakeko Kurdistan) eparkiaren administratzaile apostolikoa izan zen.

2009an, Kaldear Eliza Katolikoko Apezpikuen Sinodoak Arbilgo artxieparkiako artzapezpiku izendatu zuen. Eta 2010eko maiatzaren 24an, Benedikto XVI.ak Arbilgo artxieparka izendatu zuen;;  hurrengo uztailaren 3an ordenatu zuen Emanuel III.a Delly patriarkak.; 

## Iruditegia 

File:Bashar Warda 2015 (15811240534) cropped.jpg|Warda monsinorea, 2015an.
File:Bishops Malvestiti and Warda.jpg|Maurizio Malvestiti monsinorea, Warda kaldear gotzainarekin, Mendekosteko gau osoko bijilian, Lodiko katedralean, 2016ko maiatzaren 14an.
File:BISHOP warda bechara in lodi 2016.jpg|Warda, Mendekosteko gau osoko bijilian, Lodiko katedralean, 2016ko maiatzaren 14an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  -  Arbilgo elizbarrutiaren webgunea
Aturriren barra

**Aturiren barra** edo **Atturriren barra** Aturri ibaiaren bokalean dagoen kai bat da, Lapurdiko Lapurdi udalerrian eta Xibertako hondartzaren parean.

Fitxategi:Etor-Atturri.jpg|Aturri itsasoratzen den puntua, eskuinean Aturriko barra eta Angelu (Euskal Herria), eta ezkerrean Tarnose (Gaskonia).

## Kanpo estekak
Barrako lerratokia

**Barrako lerratokia** (frantsesez *Patinoire de la Barre*) Lapurdiko Angelu udalerrian dagoen lerratoki bat da.

## Kokalekua 
Atturriren barraren inguruan dago, hortik bere izena, Xiberta auzoan, eta Barrako hondartza eta Angeluko itsasargiaren alboan, eta Bizkaiko golkoa aurrez-aurre dituela. Alboan Xibertako aintzira du.

## Eraikina 
1969an ireki zen eta 2011an zaharberritua izan zen. 56 metro luze eta 26 metro zabaleko horma pista batek osatzen du. Bertan, Hormadi Elite izotz hockey taldeak etxeko partiduak jokatu eta Anglet Sports de Glace patinaje artistiko eta izotz dantza taldeak jardun ohi du.

## Kanpo estekak 
* Barrako lerratokia Angeluko Herriko Etxearen webgunean 
* Hormadi Elite izotz hockey taldearen webgunea
Espainiako Moneta eta Tinbre Fabrika Nazionala

**Espainiako Moneta eta Tinbre Fabrika Nazionala - Monetaren Errege Etxea** () Espainiako Erresumako enpresa erakunde publiko bat da.

## Kokapena 
Madrilgo egoitza nagusia Jorge Juan kalearen 106. zenbakian dago, Madrilgo Erkidegoko Kirol Jauregiaren alboan.

## Zerbitzuak 
Espainiako Ogasun eta Administrazio Publikoen Ministerioak kudeatzen du. Zerbitzu publikorako enpresa bat da, bere betebeharra moneta, diru papera, tinbrea eta agiri ofizialak (tartean NAN eta pasaporteak) ekoiztu eta hauen egiaztapen zerbitzuak eskaintzea da.

Bere jarduera guztia Madril eta Burgos hirietan banatua dago.

## Historia 
1893an sortu zuten, aurretik jada bazeuden Monetaren Etxea eta Zigilu Fabrikaren batasunetik. 1955ean Luis García de la Rasilla Navarro-Reverter arkitektoak gaur egungo Madrilgo egoitza nagusia proiektatu eta 1955-1964 artean eraiki zuen.

Fitxategi:FNMT (Madrid) 06.jpg|Aurrealdea.
Fitxategi:Museo Arqueológico Nacional - 1873-22-19 - Prensa de volante 01.jpg|Bolantedun prentsa.
Fitxategi:Conociendo la actividad de la FNMT.jpg|Moneta eta diru paper erakusketa.

## Kanpo estekak 
* Espainiako Moneta eta Tinbre Fabrika Nazionala - Monetaren Errege Etxearen webgunea
Buenavistako jauregia (Madril)

**Buenavistako jauregia** Espainiako Madril hiriburuan dagoen jauregi bat da. Gaur egun Espainiako Lurreko Armadaren Koartel Nagusiaren egoitza da.

## Kokalekua 
Erdialdea barrutiko Justicia auzoan dago, Zibeles plazaren alboko gain batean, Espainiako Bankuaren egoitzaren parean.

## Historia 
Jatorrizko jauregia XVI. mendean *Altillo de Buenavista* (*"Ikuspegionaren Gaina"*) izeneko Errege Solairu batean eraiki zen, hortik datorkio gaur egungo izena. Orduko Toledoko Gaspar de Quiroga y Vela apezpikuaj Filipe II.a Espainiakoari lursail hau oparitu zion, erregeak Espainiako Erresumaren hiriburu iraunkorra Madrilera lekualdatzea erabaki baitzuen.

1770ean orduko Albako Dukeak Errege Familiarengandik jauregia eskuratzean Ventura Rodríguez arkitektoari frantziar eran berreraikitzeko ardura eman zion, baina betekizuna ez zen inoiz gauzatu izan.

XII. Albako Dukesak orduko jauregia eraitsitzea agindu eta Juan Pedro Arnal arkitektoari jauregi berria eraiki zezan agindu zion. 1795 eta 1796 eraikinak bi sute jasan zituen, ondorioz eraldaketa sakonak egin zitzaizkion. 1810ean Josef Bonapartek eraikina museo bilakatzea agindu zuen, alegia, gaur egun Pradoko Museoaren ordezkoa izango zena, baina bere asmoa ez zen aurrera atera.

1816an Espainiako Armadaren jabetzara igaro zen. 1847an Espainiako Gerra Ministerioaren egoitza bilakatu zen, ondorengo urteetan zaharberritze eta handitze lan ugari egin zitzaiozkion, tartean laugarren solairu bat ere gehituz. 1981ean Espainiako Lurreko Armadaren Koartel Nagusia bilakatu zen, gaur egun oraindik ere bertan artelan ugari gorderik daude.

Irudi:Palacio_de_Buenavista.JPG|Buenavistako jauregia gaur egun.
Irudi:Cuartel General Ejército.JPG|Ataria.

## Kanpo estekak 
* Buenavistako jauregia *Monumentamadrid* katalogoan 
* Buenavistako jauregia Madrilgo Arkitektoen Eskolako webgunean
Bizarbeltz

**Edward Teach** edo **Edward Thatch**, askoz ere ezagunagoa **Bizarbeltz** ezizenaz (1680- 1718ko azaroaren 22a, Ocracoke, Ipar Carolina) ingeles pirata nabarmen bat izan zen. Mendebaldeko Indietako eta Hamahiru Kolonietako kostaldeetan bereak eta bi egiten jardun zuen, pirata lanbidean hasi aurretik Britainiar Itsas Armadako itsasgizona ere izana zen.

Robert Maynard britainiar tenientearekin izandako borrokaldi batean hil zen. Hil eta bereahala bere burua moztua eta masta batetik zintzilikatua izan zen.

Batzuek diotenez Benjamin Franklinek Bizarbeltzi buruz idatzi omen zuen olerki batek honela dio:

## Iruditegia 

Irudi:Pirate Flag of Blackbeard (Edward Teach).svg|Bizarbeltzen bandera.
Irudi:Blackbeard and Robert Mainard.jpg|Robe Mainard eta Bizarbeltzen borrokaldia.
Irudi:Blackbeard_head_bow.gif|Bizarbeltzen burua mastatik zintzilik.
BAB2

**BAB2** Lapurdiko Angelu udalerrian dagoen merkataritza-gune bat da. Jean-Léon Laporte etorbidean dago, Euskal Kosta-Aturri aglomerazio elkargoan, eta Angelu eta Baionaren arteko mugan.

Carmila merkataritza-gune taldearen jabetzakoa da. 1982an ireki zen, eta denera 42 100 m²-ko azalera du, horietatik 13.000 m² Carrefour taldearen merkataritza-gunearenak dira, gainontzeko eraikinean 90 denda inguru daude.

## Ezaugarriak 
* Irekiera: 1982
* 42 100 m²-ko azalera
* Carrefour merkataritza-gunea: 13.000 m²
* 90 denda
* 2.500 aparkaleku

## Garraiobideak 
Chronoplus autobus zerbitzuaren A1, 5 eta 8 lineak bertan geltokia dute.

## Kanpo estekak 
* BAB2 merkataritza-gunearen webgunea
Carrefour (Oiartzun)

**Carrefour Oiartzun** Gipuzkoako Oiartzun udalerrian dagoen merkataritza-gune bat da. GI-636 errepidearen alboan dago, Lintzirin hotelaren parean, izen bereko poligonoan. Carrefour frantziar merkataritza-gune taldearen jabetzakoa da, antzina Pryca espainiar taldearena izan zen.

1979an ireki zen eta 1980ko hamarkadan, Mamut Oiartzun merkataritza-gunearekin batera luzaroan Gipuzkoako merkataritza-gune handi bakarrak izan ziren.

## Kanpo estekak 
* Carrefour Oiarztun. Carrefour.es 
* Carrefour Oiartzun merkataritza-gunearen Facebook orrialdea
Hapoel Beer-Xeva FC

**Hapoel Beer-Xeva FC** () Israelgo futbol taldea da, Beer-Xeva hirikoa. 5 aldiz irabazi du Israelgo futbol liga, azken hirurak jarraian.

## Palmaresa 
### Israelen: 15 
* Liga (5): 1975, 1976, 2016, 2017, 2018.
* Kopa (3): 1997, 2020, 2022.
* Israelgo Superkopa (4): 1975, 2016, 2017, 2022.
* Toto Kopa (3): 1989, 1996, 2017.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Merkataritza-gune

thumb|250px|eskuinera|Moskuko Aviapark saltoki-gunea.
thumb|250px|eskuinera|Torontoko Eaton Centre.
**Merkataritza-gune** edo **saltoki-gune** produktuak txikizka saltzeko establezimendu handia da, lokal bakar batean edo bataz bestearen ondoko lokaletan hainbat kategoriatako salgaiak saltzen dituena.

Merkataritza-gune lehendabizikoenetako bat Trajanoren Azoka izan zen, Antzinako Erroman zegoena. XV. mendean Istanbulgo Bazar Handia eraiki zuten eta oraindik badabil, 58 kale eta 4.000 saltoki baino gehiago dituelarik.

Hainbat motakoak izan daitezke:
* *Fashion Mall* edo moda-gune.
* *Community Center* edo komunitate-gunea.
* *Power Center* edo erdiguneko pasealeku.
* *Town Center* edo erdigunea.
* Lerrokoan.
* *LifeStyle Center* edo bizitzeko era-gunea.
* *Strip Mall* edo merkataritza-gune txiki.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ardogintza

thumb|Mahatsen hartzidura.
**Ardogintza** mahats muztioz ardoa egitea da. Ardogintza arruntak bost urrats ditu: zapalketa, muztio egokitzea, irakina edo hartzidura, ontziz aldatzea edo garbitzea eta gordetzea. Zapalketa, mahatsari muztioa ateratzeko egiten da, bai tolarean bai bi zilindro artean estututa. Muztioa egokitzea, ardoak nahi den alkohol maila izan dezan egiten da, ura, azukrea, azido tartarikoa, etab. botata, edo ardoari tanino gehiegi izateak ematen dion garraztasuna kentzeko, muztioari mahats azala eta korbutsa kenduta. Irakina edo hartzidura bere kasa hasten da mahats azalean izaten diren mikroorganismoek eraginda. Hauek, gas karboniko ugari dariola, muztioan dagoen azukrea alkohol bihurtzen dute. Burbuila handitan gora egiten duen gasak berekin eramaten ditu mahats azalak gaineraino eta han geruza sortzen du; aldi berean, isurkaria arretu egiten da eta berotu, baina ur hotza bota edo ardandegia hoztu egin behar izaten da muztioa 20-25 gradutik pasa ez dadin. Azukre guztia alkohol bihurtu denean irakiteari uzten dio, eta ontziz aldatzen da orduan. Ontziz aldatzeko edo garbitzeko, ardoari mahats lapa kendu behar zaio, jalkinari behera joaten utzita edo bonba iragazkidunak erabilita. Ardoa zurezko edo porlanezko ontzietan biltzen da eta hor hasten da beste irakinaldi bat, motela eta luze antzekoa; orduan poliki-poliki gas karbonikoa botatzeari uzten dio, mahats lapa jalkinak kupel hondora joaten dira eta isurkaria argitu egiten da. Garbiketa lana behin eta berriz egiten da, iragazita behar izanez gero, harik eta isurkari garbi gardena lortu arte. Ondoren, ardoa gorde egiten da, halako ezaugarri jakin batzuk izan ditzan eta txartu ez dadin. Ardo zuria, gorria, beltza edo berezia izan aldatu egiten dira eragiketak; esate baterako, behar adina gradu ez duenean, legeak onartzen duen ardo alkohola botatzen zaio, edo gradu askoko ardoak nahasten zaizkio (coupage). Ardoak dituen osagaien artean nolako erreakzioak gertatzen diren, aireko oxigenoa lagun dela, halako sainetea eta usaina izango du: batzuetan ozpindu egingo da, beste batzuetan arretu, etab. Azken batean, mahatsa nolakoa den eta enologoak zenbaterainoko trebetasuna duen, halakoa irtengo du ardoak.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Mahastizaintza

## Kanpo estekak
FK Shkëndija

**FK Shkëndija** (mazedonieraz ФК Шкендија, izen osoa *Fudbalski klub Škendija*) Ipar Mazedoniako Errepublikako futbol taldea da, Tetovo hirikoa. Mazedoniako Liga bat eta Kopa bat irabazi ditu.

## Historia 
Taldea 1979an sortu zuten Tetovoko albaniarrek. Berehala mailaz igotzen hasi zen eta 1981ean Jugoslaviako bigarren mailara egin zun salto. Jugoslaviako albaniarren artean arrakasta itzela hartu zuen eta gobernuak nazionalismoa sustatuko zuen beldurrez taldea desegitea erabaki zuen.

Mazedoniak independentzia lortu zuenean berriz eratu zen *FK Shkëndija* eta laugarren mailan hasi zen jokatzen. 2006an Kopako finala jokatu zuen baina ez zuen titulua eskuratu. 2011 urtean ordea Liga irabazi zuen eta ondoren Superkopa. 2016an Ligan bigarren egin zuen baina Kopa irabazi zuen. 2018an txapelketa biak eskuratu zituen eta ordutik nagusi izan da Ligan.

## Palmaresa 
### Mazedonian: 8 
* Ipar Mazedoniako liga (5): 2011, 2018, 2019, 2021, 2025
* Ipar Mazedoniako kopa (2): 2016, 2018
* Ipar Mazedoniako Superkopa (1): 2011

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Mahastizaintza

thumb|Mahatsak

**Mahastizaintza** edo **mahasgintza** mahatsondoak lantzea helburu duen jarduera eta teknika-multzoa da. Frutikulturaren adar hau mahastien ongarriketaz, ureztatzez, izurriteen kontrolaz eta abarrez arduratzen da.

Jada duela 7.000 urte hasita, mahastizaintzaren historia ardoaren historiarekin lotura estua du.

## Ikus, gainera 
* Ardogintza

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Madrilgo Erkidegoko Kirol Jauregia

**Madrilgo Erkidegoko Kirol Jauregia**, Espainiako Madril hiriburuan dagoen erabilera anitzeko estadio bat da. Gaur egun Real Madrid Saskibaloia eta Club Baloncesto Estudiantes saskibaloi taldeen jokalekua da.

## Kokalekua 
Filipe II.a etorbidean dago, Espainiako Moneta eta Tinbre Fabrika Nazionalaren egoitzaren alboan.

## Eraikina 
2005ean inauguratu zen. Erabilera anitzeko kirol pabiloia da, baina nagusiki bertan saskibaloi partiduak jokatu, atletismo probak burutu eta musika kontzertuak eskaintzen dira.

Fitxategi:Palacio de Deportes (Madrid) 10.jpg|Mendebaldeko ikuspegia.
Fitxategi:Vista del Palacio de los Deportes.jpg|Saskibaloi pabiloia.
Fitxategi:Partido Real Madrid - CSKA de Moscú en el Palacio de los Deportes de la Comunidad de Madrid (2).jpg|Saskibaloi partidu batean zehar.
Fitxategi:Palacio de los Deportes de la Comunidad de Madrid.jpg|Gauez.

## Kanpo estekak 
* Madrilgo Erkidegoko Kirol Jauregiaren webgunea
Azetaldehido

**Azetaldehidoa** (CH3CHO) isurkari koloregabea da, lurrunkorra eta usain sarkorra duena. 21° C-an irakiten du eta -121° C-an lurruntzen da. Plastikoa egiteko eta gai organikoak sintetizatzeko erabiltzen da batez ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Azido tartariko

**Azido tartarikoa** (HO2CCH(OH)CH(OH)CO2H) fruitu askoren zukuan, batez ere mahatsarenean, dagoen konposatu dihidroxilikoaz esaten da. Kolore gabeko kristal gardenetan edo kristal hauts gisa agertzen da. Uretan, alkoholean eta eterrean urtzen da. Ezaugarri optiko bereziak ditu. Molekulak bi karbono atomo asimetriko ditu, eta ondorioz, ezaugarri optiko desberdinak dituzten lau molekula era daitezke. Azido naturala dextrogiroa da, baina berotzen denean jarduera optikorik ez duen beste forma batera bihurtzen da neurri batean. Azken hori Pasteurrek aurkitu zuen ardo hondarrekin lanean ari zela, han eratzen baita. Sintesi bidez ere lortzen da laborategian. Gai kimikoak prestatzeko (tartratoak, azetaldehidoa…), edari freskagarrietan, galbanoplastian, zeramikan, argazkigintzan, ehungintzan eta beirazko ispiluak zilarreztatzeko, metalak koloreztatzeko, janariak azidotzeko eta abar erabiltzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Boyz n the Hood

***Boyz n the Hood*** (euskaraz *Auzoko Mutilak*) 1991ko John Singleton estatubatuar zinema zuzendariaren drama thriller filma bat da. Ice Cube, Cuba Gooding, Jr., Morris Chestnut, Laurence Fishburne, Nia Long eta Angela Bassett aktoreek antzeztu zuten eta Los Angelesko South Central auzo txiroan girotua dago.

## Argumentua 
Tre (Cuba Gooding, Jr.) afroamerikar gaztea da. Unibertsitatera joan nahi du baina ingurukoek beste planak dute. Amak aitarekin batera bidaliko du, South Centralgo Crenshaw auzora hain zuzen ere. Ghetto beltz horretan aitaren lanari esker aurrera aterako da baina bere lagunak arazoak izango dituzte: polizien arrazakeria, txirotasuna, armak, bandak...

## Aktoreak 
* Cuba Gooding, Jr.: Jason "Tre" Styles III
* Ice Cube: Darrin "Doughboy" Baker
* Morris Chestnut: Ricky Baker
* Laurence Fishburne: Jason "Furious" Styles Jr.
* Nia Long: Brandi
* Angela Bassett: Reva Devereaux
* Tyra Ferrell: Brenda Baker
* Redge Green: Chris
* Dedrick D. Gobert: Dooky
* Baldwin C. Sykes: Monster
* Tracey Lewis-Sinclair: Shaniqua
* Alysia Rogers: Shanice
* Regina King: Shalika
* Lexie Bigham: Mad Dog
* Raymond Turner: Ferris
* Tammy Hansen Grady: Rosa
* Lloyd Avery II: Kuncklehead No.2

## Kanpo estekak 
* *Boyz n the Hood* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Espainiako Bankua (Madril)

**Espainiako Bankuaren egoitza** Espainiako Madril hiriburuan dagoen eraikin bat da.

## Kokalekua 
Erdialdea barrutiko Zibeles plazan dago, Alcalá kalea eta Prado pasealekuaren elkargunean.

## Historia 
1847an Espainiako Bankua sortu zen. Erakunde honen jardueren areagotzeak egoitza egoki bat izatearen beharra sortarazi zuen. 1884an Eduardo Adaro eta Severiano Sainz de la Lastra arkitektoen proiektuari jarraituz egoitzaren eraikuntzari ekin zitzaion eta 1891an eraikina inaugurtatu zen.

1927an José Iarnotz Larrosa arkitektoaren diseinuari jarraituz atzealdeko handitzea eraiki zen. 1969an haren seme José Iarnotz Orkoienek handitze txikiago bat burutu zuen. 1978an Rafael Moneo nafar arkitektoaren proiektuak etxebizitza blokeo osoa itxiko zuen eraikin bat eraikitzeko aurkeztu zen lehiaketa irabazi zuen, baina lizentzia eta lege arazo batzuen ondorioz, 2003-2006 arte ez zen gauzatu ahal izan.

Irudi:Reloj_Banco_de_España.JPG|Erlojua Zibeles plazako txaflanean.
Irudi:Banco_de_España_(Madrid)_08.jpg|Espainiako Bigarren Errepublikako armarria iparraldeko fatxadan.

## Kanpo estekak 
* Espainiako Bankuaren egoitza Madrilgo Arkitektoen Eskolako datu basean 
* Espainiako Bankuaren egoitza. Monumentamadrid.es
Estazio (argipena)

**Estazio** hitzak jarduera jakin buurtzeko prestaturiko instalakuntza-multzoa adierazten du. Erabilera zenbait ditu:
* eski-estazioa, eski praktikatzeko prestatu den tokia;
* estazio meteorologikoa, neurketa meteorologikoak egiteko ekipamendua duen instalakuntza;
* espazio estazioa,
** Nazioarteko Espazio Estazioa.
Vic-Bilh

**Vic-Bilh** (, eusk. 'antzinako herrialdea') Gaskoiniako eskualdea da, Pirinioaurrean dagoena. Rivière-Basse eta Tursan artean kokaturik, Frantziar Iraultzara arte Leskarreko elizbarrutiko artxidiakonerria izaten zen.

## Histoire 
Paul Raymondek honako herriak sartu zituen eskualdean:
;Lembeyeko kantonamendua
Anoye, Arricau, Arrosès, Aurions-Idernes, Bassillon-Vauzé, Bordes, Cadillon, Castillon, Corbère-Abères-Domengeux, Coslédaà-Lube-Boast, Crouseilles, Escurès, Gayon, Gerderest, Lalongue, Lannecaube-Meillac, Lasserre, Lembeye, Lespielle-Germenaud-Lannegrasse, Lussagnet-Lusson, Maspie-Lalonquère-Juillacq, Monassut-Audiracq, Moncaup, Monpezat-Bétrac, Peyrelongue-Abos, Samsons-Lion, Séméacq-Blachon eta Simacourbe.
;Garlingo kantonamendua
Aubous, Aydie, Baliracq-Maumusson, Burosse-Mendousse, Castetpugon, Conchez-de-Béarn, Diusse, Garlin, Mascaraàs-Haron, Moncla, Mont, Mouhous, Portet, Ribarrouy, Saint-Jean-Poudge, Tadousse-Ussau, Taron-Sadirac-Viellenave eta Vialer.
;Morlaàsko kantonamendua
Abère, Andoins, Anos, Arrien, Barinque, Bernadets, Buros, Escoubès, Espéchède, Gabaston, Higuères-Souye, Maucor, Montardon, Morlaàs, Ouillon, Riupeyrous, Saint-Armou, Saint-Castin, Saint-Jammes, Saint-Laurent-Bretagne, Sedzère, Sendets eta Serres-Morlaàs.
;Thèzeko kantonamendua
Argelos, Astis, Auga, Auriac, Carrère, Claracq, Doumy, Garlède-Mondebat, Lalonquette, Lasclaveries, Lème, Miossens-Lanusse, Navailles-Angos, Sévignacq, Thèze eta Viven.

## Ekonomia 
Mahasgintza ekonomiaren ardatza da eta bi AOC ditu: Madiran (beltza) eta Pacherenc-du-vic-bilh (zuria).

## Kanpo estekak
Portalet

**Portalet** (bearneraz eta ; ) Pirinioetako mendatea da, Huescako Tena eta Bearnoko Ossau haranen artean dagoena. Espainiar aldea Sallent de Gállego udalerrian dago, Frantziakoa, berriz, Larunsen.

*Portalet* toponimoa okzitanierazko  («mendate») hitzaren txikigarria da, beraz Portaleteko mendatea tautotoponimo bat da..

Gaztelaniaz Portalet d'Aneu diote, Aneu haitza (2.364 metro) ingurumarian duelako. Mendateak 1.794 metroko altuera du.

Espainiatik A-136 errepidea igotzen da, Biescas aldean, N-260rekin lotzen dena. Frantziatik RD-934 errepidea hartu behar da, Laruns aldean RD-918rekin lotura duena. Neguan hainbeste elur duen ezen normalean itxita dagoen.

Antzinako aduanez gain, souvenirrak saltzen dituzten hainbat saltoki ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Soubestre

**Soubestre** edo **Saubestre** () Gaskoiniako eskualdea da, Bearnoko iparraldean dagoena. XIV. mendean, Gaston Febusek *parçan* izendatu zuen, Garos hiriburua zuena. Frantziar Iraultzara arte Leskarreko elizbarrutiko artxidiakonerria izaten zen.

Izena latinezko  toponimotik datorkio, euskaraz "eremu oihantsu" esan nahi duena. 980 inguruan, Larreuleko kartularioak eskualdeari *Pagus Vasconiae qui dicitur Silvestrensis* (bere burua ohiantsu diote euskal lurraldea) zioen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tursan

**Tursan** Okzitaniako lurralde historikoa da, Landetan dagoena. Hiri nagusiak Aire-sur-l'Adour eta Geauneko bastida ditu.

Iparraldean Petites-Landes, mendebaldean Chalosse, hegoaldean Bearno eta ekialdean Armañac ditu.

## Kanpo estekak
Café Gijón

**Café Gijón**, ofizialki **Gran Café Gijón** (gaztelaniaz *Gijón Kafetegia*) Espainiako Madril hiriburuan dagoen kafetegi bat da.

## Kokalekua 
Erdialdea barrutian dago, Recoletos pasealekuaren 21. zenbakian.

## Historia 
1888ko maiatzaren 15ean Madrilen bizi zen Gumersindo Gómez asturiarrak ireki zuen. Nahiz eta XIX. mendearen amaieraldean hastapen apala izan, kafetegien hedatzerakin batera, hiriko intelektual, idazle, artista eta abarren bilgune eta solasgunea bilakatu zen, Espainiako Bigarren Errepublika garaian bere garairik gorenena biziz. Espainiako Gerra Zibilak ere ez zuen jardun hau eten, eta Frankoren diktadura garaian ere erregimenaren aldeko intelektualen bilgunea izan zen. Estatubatuar aktore eta idazle ugari ere bildu zituen; besteak beste, Ava Gardner, Orson Welles eta Truman Capote.

Gaur egun ere, baina modu apalagoan, intelektualen bilgunea izaten jarraitzen du.

## Ohiko bezero nabarmenak 
27ko Belaunaldia, 36ko Belaunaldia eta Garcilasismo literatur mugimenduen kide gehienak bertatik igarotzeaz gain, bere lau hormen artean honako ohiko bezero nabarmen hauek ere izan ditu:

* Ramón María del Valle-Inclán
* Alfonso González Pintor
* Antonio Paso
* Alfonso Paso
* Antonio Buero Vallejo
* Antonio Gala
* Camilo José Cela
* César González Ruano
* Carlos Oroza
* Enrique Jardiel Poncela
* Fernando Bruquetas
* Fernando Fernán Gómez
* Gerardo Diego
* Gloria Fuertes
* Ignacio Sánchez Mejías
* José Canalejas
* José Suárez Carreño
* Juan García Hortelano
* Santiago Ramón y Cajal
* Benito Pérez Galdós
* Modesto Ciruelos
* Dionisio Ridruejo
* José García Nieto
* Salvador Videgain García
* Manuel Alexandre
* Álvaro de Luna
* José Manuel Cervino
* Francisco Umbral
* José Luis Medina Castro
* José María Císcar Llaser
* Juan Van Halen
* Marino Gómez Santos
* José Luis Prado Nogueira
* Luis López Anglada
* Leopoldo de Luis
* Antonio Gómez Rufo
* Luis García Berlanga
* Arturo Pérez-Reverte

## Ikus gainera 
* Iruña Kafetegia (Iruñea)
* Iruña Kafetegia (Bilbo)
* Café Gijón saria

## Kanpo estekak 
* Café Gijónen webgunea
Pays de Gosse

**Pays de Gosse** Okzitaniako lurralde historikoa da, Landetan dagoena. Ahurtiren iparraldean kokaturik, Aturriren eskuinaldean dago.

Ipar-mendebaldean Seinautze eta hegoaldean Lapurdi ditu. Honako udalerriak ditu:
* Biarrotte
* Biaudos
* Josse
* Orx
* Saint-Barthélemy
* Saint-Jean-de-Marsacq
* Saint-Laurent-de-Gosse
* Sainte-Marie-de-Gosse
* Saint-Martin-de-Hinx
* Saubrigues

## Kanpo estekak