Birgit Nilsson

**Marta Birgit Svennson** edo **Birgit Nilsson** (Vastra Karup, Eskania, Suedia, 1918ko maiatzaren 17a - *Ib.*, 2005eko abenduaren 25a) opera eta obra sinfonikoetan espezializatutako soprano dramatiko suediarra izan zen. Ezaguna da Wagnerren (Brunilda, Isolda), Straussen (Electra, Salomé) eta Pucciniren (Turandot) operetako pertsonaien interpretazioengatik. Gerraosteko wagneriar soprano gorena izan zen.

## Biografia 
Märta Birgit Svensson gisa jaio zen Eskaniako konderriko landetxe batean, ( Malmötik 100 km iparraldera), *Nils Svensson* eta *Justina Svensson*-en alaba. Hiru urte zituela, amak erositako jostailuzko piano batean hasi zen melodiak konposatzen. Oinez hasi aurretik kantatzen omen zuen elkarrizketa batean esan zuenez. Bere etxetik hurbil dagoen elizako koruan kantatzen hasi zenean, bertako zuzendariak kantu-eskolak hartzea gomendatu zion.

*Ragnar Blennow* irakaslearekin ikasi zuensei hilabetez Åstorpen, Stockholmen dagoen *Suediako Musika Errege Akademian* sartzeko egin zen entzunaldi batean parte hartzea prestatzeko. Aurkeztu ziren 47 abeslariren arteko lehena izan zen, eta Christina Nilsson sopranoaren ohorez sortutako beka eman zioten. Akademiako irakasleak *Joseph Hislop* eta *Arne Sunnegårdh* izan ziren. Hala ere, bere burua autodidaktatzat jotzen zuen, 1981ean egin zitoten elkarrizketa batean esan zuenez "*Irakaslerik onena eszenatokia da, bertan zaudenean proiektatzen ikasi behar duzu derrigorrez*". 

## Ibilbide profesionala 
Nilsson Wagnertar soprano paregabetzat hartua izan da eta, estilo guztiz desberdinarekin bada ere, Norvegiako *Kirsten Flagstad* soprano ospetsuaren benetako oinordekotzat. Beti lotu izan da Brunilda eta Isoldaren rolarekin, hain paper estentsiboei aurre egiteko bere errezeta zein zen galdetu zitzaionean, «Zapata erosoak erabiliz» erantzun zuen. Italiar operako hainbat paper interpretatu zituen, hala nola Aida, Tosca edo Pucciniren Turandot. Behin esan zuen: «Isoldak ospetsu egin ninduen, baina Turandotek aberastu egin ninduen».

Stockholmeko Kungliga Operan egin zuen debuta 1946an, Agatheren paperean, Weberren *Der Freischütz* operan, hiru egun besterik ez zuen izan pertsonaia prestatzeko. 1947an, harrera ona izan zuen bere herrialdeko publikoaren aldetik, Verdiren *Macbeth* operan egindako *Lady Macbeth* pertsonaiaren interpretazioagatik.  Nazioarteko lehen konpromiso garrantzitsua 1951ko *Glyndebourneko Jaialdian* izan zuen, Mozarten *Idomeneo* operan. Ipar Amerikan 1956an egin zuen debuta *Isolda* gisa San Frantziskoko Operan. 1959an New Yorkeko Metropolitan operarako paper bera interpretatu zuenean lortu zuen arrakasta.  Urte horretan bertan, Bayreutheko jaialdi entzutetsuan parte hartzen hasi zen, *Lohengrinen* operako *Elsaren* paperean. Ondorengo urtetan eta 1970era arte jaialdian parte hartu zuen. Hurrengo urtetan mundu osoko antzoki famatuenetan kantatu zuen,esaterako Buenos Aireseko Colon Antzokian.

Abeslariak bere izena daraman Birgit Nilsson Fundazioa sortu zuen, eta honek, Birgit Nilsson saria banatzen du, saridunen artean Placido Domingo dago, abeslariak berak aukeratu zuen hil aurretik. Gerora, epaimahai batek aukeratzen ditu saridunak, onuradunena artean, Yo-Yo Ma, Nina Stemme eta Vienako Filarmonikak.

## Filmografia 
* Richard Strauss: Elektra (Herbert Graf eta David Stivender, 1988)
* Elektra (1980)
* Tristan und Isolde (Pierre Jourdan, 1973)

## Sariak eta Aitortzak 
Bere ibilbide artistikoan sari ugari jaso zituen:

* 1954an, Errege Kortearen Abeslaria, Stockholm.
* 1958an, Urrezko Domina, Bartzelonako Lizeoak emana.
* 1960an, Musikaren Errege Akademiako ohorezko kidea, Stockholm.
* 1970an, Kammersänger, Munich.
* 1974an, Vasako Ordenaren Komandantea, Stockholm.
* 1975an, St. Olav Ordenaren Komandantea, Norvegia.
* 1991ean, Arteen eta Letren Komandantea, Frantzia.
* 1999an, Vienako Filarmonikaren ohorezko kidea.

## Irudi Galeria 

Fitxategi:Birgitnhat.jpg|alt=
Fitxategi:Birgit Nilsson, Swedish Wagnerian Soprano, at home.jpg|alt=
Fitxategi:Bnilssonlmacbeth.jpg|alt=
Fitxategi:Birgitn.jpg|alt=
Fitxategi:Opera-singer-Birgit-Nilsson-is-interviewed-by-TV-39-s-Lennart-142506712602.jpg
Fitxategi:Birgits grav.jpg
Fitxategi:Birgit Nilsson byst 2020.jpg
Fitxategi:Birgit Nilsson May 2013.jpg
Fitxategi:Birgit Nilsson Museum.jpg
Fitxategi:Birgit Nilssons Allee 2008.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Birgit Nilsson Stockholm 1964

* Birgit Nilsson  *Turandot*, 1960ko hamarkadan (bideoa)

* Birgit Nilsson Tosca; ''Vissi D'arte'', 1960ko hamarkadan (bideoa)

* Birgit Nilsson - Salomehttp://www.youtube.com/watch?v=sR1Dlokc_iY - Gala Bing, MET 1972 (video)

* Birgit Nilsson as Brünnhilde, Royal Opera Stockholm, November 18, 1956 (audioa)