open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aurlandsfjorden

**Aurlandsfjorden**, Norvegiako fiordo bat da, berez, Sognefjord fiordoaren adar bat da. 29 kilometro luze ditu.

Vestland konderrian dago.
Drammenfjord

**Drammenfjorden**, Norvegiako hegoaldeko fiordo bat da, berez, Oslo hiriburuaren hego-menfebaldean dago. 30 kilometro luze ditu.

Buskerud konderrian dago.
Altafjorden

**Altafjorden** Norvegiako iparraldean dagoen fiordo bat da, Alta udalerrian. 38 kilometro luze ditu.

Finnmark konderrian dago.
Tanafjorden

**Tanajorden**, ipar samieraz *Deanuvuotna*, Norvegiako fiordo bat da. Eskandinavia penintsularen iparraldean eta Barents itsasoan dago. 65 kilometro luze ditu.

Finnmark konderrian dago.
Isfjorden (Møre og Romsdal)

**Isfjorden**, Norvegiako fiordo bat da, berez, Romsdalsfjorden fiordoaren adar bat da. 6,5 kilometro luze ditu.

Møre og Romsdal konderrian dago.
Lysefjorden

**Lysefjorden**, Norvegia hegoaldeko fiordo bat da, berez, Stavanger hiritik 25 kilometro ekialdera. 42 kilometro luze ditu.

Rogaland konderrian dago.
Andfjorden

**Andfjorden**, Norvegiako fiordo bat da. 60 kilometro luze ditu.

Troms eta Nordland konderrien arteko mugan dago.
Folda (Nordland)

**Folda**, Norvegiako fiordo bat da, Vestfjorden fiordoan amaitzen da. 60 kilometro luze ditu.

Nordland konderrian dago.
Trollfjorden

**Trollfjorden**, Norvegiako Hadsel udalerrian dagoen fiordo txiki bat da. 2 kilometro luze ditu.

Nordland konderrian dago.
Vefsnfjorden

**Vefsnfjorden**, Norvegiako fiordo bat da, Alstahaug, Leirfjord eta Vefsn udalerrietan hedatzen da. 51 kilometro luze ditu.

Nordland konderrian dago.
Kongsfjorden

**Kongsfjorden**, Norvegiako Svalbard uhartedian dagoen fiordo bat da. Spitsbergen uhartearen mendebaldean. 26 kilometro luze ditu.
Sassenfjorden

**Sassenfjorden**, Norvegiako Svalbard uhartedian dagoen Fiordo bat da, berez, Isfjorden fiordoaren adar bat da. 24 kilometro luze ditu.

Vestland konderrian dago.
Bøkfjorden

**Bøkfjorden**, Norvegia eta Eskandinavia penintsularen iparraldean dagoen Fiordo bat da, Sør-Varanger udalerrian. 23 kilometro luze ditu.

Finnmark konderrian dago.
Eyjafjörður

**Eyjafjörður**, Islandiako iparraldean dagoen fiordo bat da. Akureyri udalerrian dago eta 60 kilometro luze ditu.
Andrés Anchondo

**Andrés Anchondo** (Chihuahua, 1962ko azaroaren 10a) arkularia da. Mexiko ordezkatu zuen 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan, 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rafel Aveleyra

**Rafel Aveleyra** (1932ko uztailaren 29a) arkularia da. Mexiko ordezkatu zuen 1972ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aitor Galartza

**Aitor Galarza Altuna** (Amezketa, Gipuzkoa, 2002ko urriaren 13a) futbolari profesionala da. Aurrelari aritzen da, eta gaur egun Barakaldo futbol klubarekin dihardu.

## Bizitza 
Tolosa Futbol Klubaren harrobian hazia, aurrelari lanetan aritzen da. 2025eko urtarrilaren 18am denboraldian egin zuen debuta Eibarren lehen taldearekin 2.mailan, Ipuruan jokatutako Albaceteren aurkako banako berdinketan 23.jardunaldian. Debutaren ondoren, kontratua berrritu zuen Eibarrekin 2026 arte. 2025eko udan, Eibarrek Barakaldora laga zuen, Lehen Federazioan jokatzeko.

## Kirol ibilbidea 
*2025eko ekainaren 29an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
Cortinarius renidens

***Cortinarius renidens*** *Cortinariaceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Gomphos renidens*, *Hydrocybe renidens*, *Cortinarius angulosus*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 2 eta 6 cm bitarteko diametrokoa, higrofanoa, arre-laranja kolorekoa, arbeletxeko bizi kolorekoa lehorrean, titi kamutsarekin eta apaizen kapelaren itxurakoa.

**Orriak:** Nahiko estu, orritxoekin, itsatsiak, burdin bizi kolorekoak, hasietan argiak.

**Hanka:** 4 eta 8 cm bitarteko garaierakoa eta 1 eta 1,5 cm bitarteko diametrokoa, okre-arrea edo argiagoa, luzetarako fibrila ilunagoz apaindua. Hori-lasto koloreko gortinarekin, fibrilosoa iheskor samarra.

**Haragia:** Zurixka. Usain eta zapore nabarmenik gabea.

**Etimologia:** *Cortinarius* hitza gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta. *Renidens* epitetoa latinetik dator, distiratsua esan nahi duen, “renidens” hitzetik. Kapelaren kolore biziagatik.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua 
Ez da *Cortinario* oso deigarria eta tamaina ertainekoa da, kapelaren laranja kolore nahiko biziagatik ezagutzen da.

## Sasoia eta lekua 
Ekainetik aurrera. Koniferoen basoetan, zohikaztegietan,

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Alaska, Europa, Errusia, Kaukasia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cortinarius mussivus

***Cortinarius mussivus*** *Cortinariaceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Cortinarius russeoides*, *Hebeloma mussivum*, *Meliderma mussivum*, *Phlegmacium russeoides* .

## Deskribapena 
**Kapela:** 3,5 eta 7 cm bitarteko diametrokoa, ganbil-lautu-titiduna, irregular samarra, likatsua hezetasunean, distiratsua lehorrean, arre uniforme kolorekoa, edo orban marroi edo sepia koloreko tipikoekin hondo hori-berdexkaren gainean.

**Orriak:** Hasieran horixka-berdexka kolorekoak, gero arre-oliba antzekoak, forma aldakorrekoak: meheak edo lodiak, itsatsiak edo dekurrenteak, ez oso estu, ertz argiagoarekin eta sarri koskekin.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain beherantz jarraitzen duten orriak.

**Hanka:** 4 eta 10 cm bitarteko garaietakoa eta 0,7 eta 2 cm bitarteko diametrokoa, zilindrikoa oinarrira mehetua, klabiformea ere bai, potoloa izan edo mehea izan, hori bizi berdexka koloreekin, oinarriraino arre koloreak hartzen ditu; betea, gero barnehutsa.

**Haragia:** Hori zikin kolorekoa, usain sarkor bereizgarriarekin, atsegina ez, zapore gozokoa, heldu gabeko artoarena bezalakoa.

**Etimologia:** *Cortinarius* hitza, gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta.  *Russeoides* epitetoa latinetik dator, gorria esan nahi duen “russus” hitzetik. Gorrirako joera duelako.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua 
Karaktere diferentzial nabarmenena bere usain sarkor eta iraunkorra da, denbora luzez usaintzean goragalea eta buruko mina sor ditzakeena.

## Sasoia eta lekua 
Koniferoen basoetan edo mistoetan, kare-lurretan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa (batez Alpeak eta Eskandinavia ere).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vic Seixas

**Elias Victor Seixas Jr.** (Filadelfia, 1923ko abuztuaren 30a – Mill Valley, Kalifornia, 2024ko uztailaren 5a) estatubatuar tenislaria izan zen.

Aita Dominikar Errepublikakoa zen, jatorri judu herbeheretarrekoa, eta ama estatubatuarra, jatorri irlandarrekoa. Vic presbiteriano bezala hezi zen eta Ameriketako Estatu Batuetako Aireko Armadako pilotu izan zen Bigarren Mundu Gerran.

Bere ibilbide tenistikoan 49 txapelketa irabazi zituen banaka, eta binakako eta binakako txapelketa mistoak ere irabazi zituen. Garaipen garrantzitsuenak 1953ko Wimbledongo txapelketa eta 1954ko AEBko Irekia izan ziren. Binakako kategorian Tony Trabertekin jokatu zuen eta 1952 eta 1954an Ameriketako Estatu Batuetako Irekia, 1952 eta 1954an Roland Garros txapelketa eta 1955ean Australiako Irekia irabazi zituen. Binakako mistoen kategorian Doris Hartekin eta Shirley Fryrekin jokatu zuen eta Roland Garros txapelketa irabazi zuen 1953an, Wimbledongo txapelketa 1953, 1954, 1955 eta 1956an eta Estatu Batuetako Irekia 1953, 1954 eta 1955ean. Taldekako lehiaketan 1954an Davis kopa irabazi zuen Estatu Batuekin.
Javier Valle-Riestra

**Javier Maximiliano Alfredo Hipólito Valle-Riestra y González-Olaechea** (Lima, 1932ko urtarrilaren 5a – *ibidem*, 2024ko uztailaren 6a) perutar abokatu eta politikaria izan zen. Peruko lehen ministroa izan zen 1998ko ekainaren 4tik abuztuaren 21era.

Peruko Pontifizioko Unibertsitate Katolikoan zuzenbidea ikasi zuen eta Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean doktoratu zen. APRA alderdiko kide izan zen eta 1963tik 1969ra Limako udaleko zinegotzia izan zen. 1969 eta 1976 artean Juan Velasco Alvarado presidente zela erbesteratu zen, eta 1978an Peruko Billtzar Konstituziogileko kide izendatu zuten. 1980an diputatu hautatu zuten, eta 1985ean eta 1990ean senatari. 1998an Alberto Fujimori presidenteak lehen ministro izendatu zuen. Bi hilabete geroago dimititu zuen herrialdea demokratizatzeko saiakerak porrot egin zuenean, eta Fujimoriren oposizioko lehen ministro bakarra izan zen.
ǀAi-ǀAis/Richtersveld Mugaz Gaindiko Parkea

**ǀAi-ǀAis/Richtersveld Mugaz Gaindiko Parkea** () Hegoafrika eta Namibia herrialdeen arteko mugaren bi aldeetan dagoen bakearen parkea da. 2003. urtean sortu zuten, Namibiako ǀAi-ǀAis Hot Springs ehiza-erreserbak eta Hegoafrikako Richtersveld Parke Nazionala bilduz. Guztira 6.045 km2 ditu eta Fish ibaiko arroila du bere barnean. Nama herriko artzain nomadak bertan bizi dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Keir Starmer

**Keir Rodney Starmer** (Southwark, Londres, 1962ko irailaren 2a)  politikari progresista britainiarra da, giza eskubideetan espezializatutako abokatua, Erresuma Batuko lehen ministroa eta Alderdi Laboristako burua 2020ko apirilaren 4tik, Jeremy Corbin ordezkatuz.

Starmer 1962ko irailaren 2an jaio zen Southwarken, Londresko *borough* batean, langile-klaseko familia batean. Ama osasun publikoko erizaina zuen, eta aita fabrikako langilea. Reigate Grammar Schoolen ikasi zuen, eta ondoren zuzenbidea ikasi zuen Leedseko Unibertsitatean eta Oxfordeko Unibertsitateko Saint Edmund Hallen.

Barrister karrera hasi zuen 1983an eta giza eskubideen arloan espezializatu zen. 2002an errege-kontseilari izendatu zuten. 2008 eta 2013 artean Crown Prosecution Service-ko zuzendaria izan zen, eta 2015eko Erresuma Batuko hauteskunde orokorretan Komunen Ganberako kide hautatu zuten Holborn and St Pancras barrutian Alderdi Laboristako hautagai izateko. Starmerrek eserlekua berritu zuen 2017ko eta 2019ko hauteskundeetan, eta Jeremy Corbynek 2016an Europar Batasunetik ateratzeko "itzaleko" Estatu idazkari izendatu zuen. 2020ko urtarrilaren 4an iragarri zuen Alderdi Laboristaren buru izateko hautagaitza.

2020ko apirilaren 4an 275 780 afiliaturekin aukeratu zuten (bozketan parte hartu zutenen % 56,2), 135 218rekin Rebecca Long-Bailey Enpresen bozeramailea ( % 27,6) eta 79 597 Lisa Nandy diputatua ( % 16,2). Alderdiko presidenteorde gisa Angela Rayner aukeratu zuten, ordura arte Hezkuntzako bozeramailea izan zena.

2024ko uztailean, Starmerrek garaipena lortu zuen laboristen artean 2024ko hauteskunde orokorretan, eta hamalau urteko gobernu kontserbadoreari amaiera eman zion.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Scala dei Turchi

**Scala dei Turchi** () Sizilia hegoaldeko itsasertzean dagoen arroka eraketa bitxia da. Agrigentoko probintzian kokaturik dago eta uharteko erakarpen turistikoetako bat da, *Montalbano komisarioa* telesailean agertu zenez geroztik batez ere. Natura 2000 sarean dago.

## Izena 
Erdi Aroan inguru haietan pirata sarrazenoen eta berebereen erasoak ugari izaten ziren, garai hartan guztiei turkiar esaten zieten. Inguru honetan haize-babeslekua aurkitzen zuten eta lehorreratzeko gunea ere bazen. Bestalde arroka egitura mailakatua da, eskailera itxura hartzen duena.

## Geologia 
Kolore zurizko tupa harriz osaurik dago. Pliozeno epokan itsas hondoan pilatu ziren foraminifero plantonikoen pilaketaz eratu zren geruza zuriak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bernhard Schlink

**Bernhard Schlink** (Bielefeld, 1944ko uztailaren 6a) alemaniar epaile, irakasle eta eleberrigilea da.

Aita alemaniar teologo protestante baten eta ama suitzar baten lau seme-alabetako gazteena da. Heidelbergen hazi zen bi urte zituenetik, eta 1969an Berlingo Unibertsitate Askean graduatu zen zuzenbidean. 1988an Ipar Renania-Westfalia estatuko Konstituzio Auzitegiko epaile bihurtu zen, eta 1988tik 1992ra zuzenbide publikoko eta zuzenbidearen filosofiako irakasle izan zen Berlingo Humboldt Unibertsitatean.

Detektibeen eleberriak idazten hasi zen eta 1995ean *Der Vorleser* (*Irakurlea*) eleberria argitaratu zuen, nazioarteko arrakasta lortuz. 2008an eleberria zinemara egokitu zen izenburu bereko film batean.

## Eleberriak 
* 1962 *Der Andere* 
* 1987 *Selbstjustiz* (Walter Poppekin batera)
* 1988 *Die gordische Schleife*, Zurich: Diogenes
* 1992 *Selbstbetrug*, Zurich: Diogenes
* 1995 *Der Vorleser* (Irakurlea), Zurich: Diogenes
* 2000 *Liebesfluchten*, Zurich: Diogenes
* 2001 *Selbstm ord*, Zurich: Diogenes
* 2006 *Die Heimkehr*, Zurich: Diogenes
* 2008 *Das Wochenende*, Zurich: Diogenes
* 2010 *Sommerlügen – Geschichten*, Zurich: Diogenes
* 2014 *Die Frau auf der Treppe.*, Zurich: Diogenes
* 2018 *Olga*
* 2020 *Abschiedsfarben*, Zurich
* 2021 *Die Enkelin*, Zurich: Diogenes

## Kanpo estekak
Iberismo

**Iberismo** izan daiteke:
* Iberismo, euskararen jatorriari buruzko teoria;
* Iberismo, doktrina politikoa;
FC Neman Grodno

**FC Neman Grodno** () Bielorrusiako futbol talde bat da, Hrodna hirikoa.

## Historia 
1964an sortu zuten eta Sobietar Batasunaren garaian hirugarren ailan aritu zen jokatzen, bi urtez soilik bigarren mailan. Bielorrusiako txapelketak hasi zirenean 1993an kopa irabazi zuen. 2002an bigarren egin zuen ligan.

2023an berriz izan zen txapeldunordea ligan eta 2024an Kopa eskuratu zuen.

## Palmaresa 
* Liga (0): bigarren 2002an eta 2023an.
* Kopa (2): 1993, 2024.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
The Next Three Days

***The Next Three Days*** (euskaraz *Hurrengo Hiru Egunez*), 2010eko Paul Haggis kanadarrak zuzendutako ekintza thriller film bat da. Russell Crowe, Elizabeth Banks, Brian Dennehy, Olivia Wilde eta Liam Neeson aktoreek antzeztu zuten.

*Pour elle* (2008) filmaren berregokitzapena da.

## Argumentua 
John Brennan (Russell Crowe) eta Lara (Elizabeth Banks) beren seme Lukekin (Ty Simpkins) batera zoriontsu bizi diren sensr-emaxteak dira, baina beren bizimoduak ustekabeko dramatikoa jasango du, Lara hilketa burutzean errudun egin eta hogei urteko espetxealdira zigortzen dutenean. Brennsnek bere emaztearen errugabetasunean sinisten du, eta horregatik hura espetxetik ateratzeko edozer egitera prest agertuko da.

## Aktoreak 
* Russell Crowe: John Brennan
* Elizabeth Banks: Lara Brennan
* Brian Dennehy: George Brennan
* Lennie James: Nabulsi tenientea
* Olivia Wilde: Nicole
* Ty Simpkins: Luke Brennan
* Helen Carey: Grace Brennan
* Liam Neeson: Damon Pennington
* Daniel Stern: Meyer Fisk
* Kevin Corrigan: Alex Gaidar
* Jason Beghe: Quinnan detektibea
* Aisha Hinds: Collero detektibea
* Tyrone Giordano: Mike
* Jonathan Tucker: David
* Allan Steele: Harris sarjentua
* RZA: Mouss
* James Ransone: Harv
* Moran Atias: Erit
* Michael Buie: Mick Brennan
* Trudie Styler: Byrdie Lifson doktorea
* Nazanin Boniadi: Elaine
* Tyler M Green eta Toby J. Green: Luke, 3 urterekin
* Kaitlyn Wylde: Julie

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Hjørundfjorden

**Hjørundfjorden**, Norvegiako fiordo bat da. Nagusiki Ørsta udalerrian dago, baina zati bat baita Sykkylven udalerrian ere. 20 kilometro luze ditu. Berez, Storfjorden fiordoaren adar nagusia da.

Møre og Romsdal konderrian dago.
Rombaken

**Rombaken** edo **Rombaksfjord**, ipar samieraz *Ruoppat*, Norvegiako fiordo bat da. Narvik udalerrian dago. 20 kilometro luze ditu. Berez, Ofotfjorden fiordoaren adar bat da.

Nordland konderrian dago.
Pino D'Angiò

**Giuseppe Chierchia**, profesionalki '''Pino D'Angiò'* bezala ezaguna (Pompei, 1952ko abuztuaren 14a – Erroma, 2024ko uztailaren 6a) italiar abeslaria eta egile abeslaria izan zen.

Haurtzaroa Estatu Batuetan eta Kanadan igaro zuen eta 1963an Italiara itzuli zen. 1979an egin zuen debuta musikaren munduan. 1980an lortu zuen nazioarteko arrakasta *Ma quale idea* abestiarekin, eta bi milioi disko baino gehiago saldu zituen. 1990ean lau milioi disko saldu zituen. Telebistako eta irratiko aurkezle ere izan zen, eta beste artista batzuentzat abestiak idatzi zituen.

## Diskografia 
### Albumak 
* 1981 – *...Balla!* (Ri-Fi) (LP)
* 1982 – *Ti regalo della musica* (Ri-Fi) (LP)
* 1983 – *Una notte maledetta* (SGM) (LP)
* 1986 – *Sunshine Blue* (SGM Records) (LP)
* 1988 – *Gente sì & gente no* (Carosello) (LP)
* 1989 – *Dancing in Jazz* (Carosello) (LP)
* 1991 – *STS - Siamo tutti stufi* (Carosello, CLN 25151) (LP)
* 1997 – *Notte d'amore'' (Pull, 484059-2) ("Pino D'Angiò & Powerfunk" bezala) (CD)
* 1999 – *I successi* (D.V. More Record, CD DV 6340) (CD)
* 1999 – *Ma quale idea? e le altre storie* (Carosello) (CD)
* 2002 – *Lettere a Federico Fellini* (Zetazero) (CD)
* 2010 – *The Only One* (Noise & Dreams) (CD)

### Singleak 
* 1979 – *È libero, scusi?/La bottega di Mefistole* (Ri-Fi) (7")
* 1980 – ''Ma quale idea/Lezione d'amore* (Ri-Fi) (7")
* 1981 – *Un concerto da strapazzo (Scusate sono impazzito)/Me ne frego di te (Disco Charleston)* (Ri-Fi) (7")
* 1981 – *Okay okay/Una notte da impazzire + Mannaggia rock and roll* (OUT) (12" promo)
* 1982 – Fammi un panino/Questo amore è un motore 
* 1983 – *Evelonpappà evelonmammà/Mani in alto* (SGM Records) (7")
* 1983 – *Una notte maledetta/I tabaccai* (SGM Records) (7")
* 1987 – *Più sexy/Alquanto arrabbiati'' (Carosello) ("Pino D'Angiò & tutti gli altri..." bezala) (7", 12")
* 1989 – *Bella margherita/Gente intelligente* (Carosello) (7")
* 1990 – *The Age of Love* (Diki Records) G. Chierchia/B. Sanchioni - abeslaria: Valérie Honoré
* 1991 – ''Gli sgarbi si pagano/L'inverno* (Carosello) (7")
* 2019 – *La Lampada''

## Kanpo estekak
Dolores Gorostiaga

**Maria Dolores Gorostiaga Saiz** (Vioño de Piélagos, Espainia, 1957ko otsailaren 24a), Dolores edo **Lola Gorostiaga** bezala ezaguna, PSC-PSOEren espainiar politikaria da, 2015 eta 2019 urteen artean Kantabriako Parlamentuko presidente izan zena, posizio hori hartu zuen lehen emakumea izanik. Aurretik, 2003tik 2011ra, Kantabriako Gobernuko presidenteordea, kontseilaria eta bozeramailea izan zen.

## Biografia 
1957ko otsailaren 24an jaio zen, Piélagos udalerriko (Kantabria, Espainia) Vioño de Piélagos herrian. Filosofia eta Letretan lizentziaduna da, Espainiako historia modernoan espezializatua Valladolideko Unibertsitatean.

Bere ibilbide politikoan zehar, hainbat kargu izan ditu. Piélagoseko Udaleko zinegotzia izan zen 1983tik 1997ra, diputatu autonomikoa 1991tik 1993ra, diputatu nazionala 1993tik 1996ra, senataria 1996 eta 2000 artean, eta aldi horretan Senatuko Mahaiko laugarren idazkaria izan zen.

Gorostiaga Kantabriako Gobernuko presidenteordea izan zen 2003ko ekainetik 2011ko ekainera arte. 2003tik 2007ra Harreman Instituzionaletako eta Europako Gaietarako kontseilaria izan zen, eta 2007tik 2011ra Enplegu eta Gizarte Ongizateko kontseilaria. PSC-PSOEko idazkari nagusia izan zen 2000. eta 2012. urteen artean. 2011tik 2015era, Talde Sozialistako diputatua izan zen Kantabriako Parlamentuan, Kantabriako Parlamentuko Mahaiko bigarren idazkaria eta Osasun eta Gizarte Zerbitzuen batzordeko eta Diputazio Iraunkorreko kidea.

2015eko ekainaren 18tik 2019ko ekainaren 19ra arte, Kantabriako Parlamentuko presidentea izan zen.

## Izandako karguak 
* Piélagoseko Udaleko zinegotzia (1983-1997).
* Kantabriako diputatua Diputatuen Kongresuan (1993-1996).
* Senataria Kantabrian (1996-2000).
* Senatuko laugarren idazkaria (1996-2000).
* PSC-PSOEko idazkari nagusia (2000-2012).
* Kantabriako Parlamentuko diputatua (1991-1993, 2003-2019).
* Kantabriako Gobernuko presidenteordea eta bozeramailea (2003-2011).
* Kantabriako Gobernuko Harreman Instituzionaletako kontseilaria (2003-2007).
* Kantabriako Gobernuko Enplegu eta Gizarte Ongizate kontseilaria (2007-2011).
* Kantabriako Parlamentuko Talde Sozialistaren presidentea (2011-2012).
* Kantabriako Parlamentuko bigarren idazkaria (2011-2015).
* PSC-PSOEko Osasun eta Gizarte Zerbitzuetako bozeramailea Kantabriako Parlamentuan (2011-2015).
* PSOEren Batzorde Exekutibo Federaleko kidea (2012-2014).
* PSOEko Batzorde Federaleko kidea (2014-2017).
* Kantabriako Parlamentuko presidentea (2015-2019).

## Kanpo estekak 
* Lola Gorostiagak Carmen Alborch elkarrizketatuko du
Dusky Sound

'*** edo **Tamstea*', Zeelanda Berriko fiordo bat da. Hego uhartean dago. 40 kilometro luze ditu.

Fiordland Parke Nazionalan dago.
Campbell uhartea (Zeelanda Berria)

'''''', Zeelanda BerriaRen hegoaldean dagoen Campbell uhartediko uharte bat da. Populaturik gabe dago eta bere punturik garaiena 569 metroko altueran du.
Tasermiut fiordoa

'''''', Groenlandiako hego-mendebaldeko kostaldeko fiordo bat da, Kujalleq udalerrian. 70 kilometro luze ditu.
Nansen fiordoa

'''''', Groenlandiako mendebaldeko kostaldeko fiordo bat da, Sermersooq udalerrian. 12 kilometro luze ditu.

Fridtjof Nansen norvegiar esploratzailearen omenez lo izena darama.
Uummannaq fiordoa

'''''', , Groenlandiako ipar-mendebaldeko kostaldeko fiordo sistema handi bat da. Groenlandiako bigarren handiena da, ekialdeko kostaldean dagoen Scoresby Sund fiordoaren ondoren.
Franz Josef Kaiserraren fiordoa

'''''', , Groenlandiako ekialdeko kostaldeko fiordo bat da. 190 kilometro luze ditu.

Ipar-ekialdeko Groenlandiako natura parkean dago.
Nordvestfjord

'''''', Groenlandiako ekialdeko kostaldeko fiordo bat da. 150 kilometro luze ditu.

Ipar-ekialdeko Groenlandiako natura parkean dago.
Kislaia Guba

'''''', Errusiako Kola penintsulan dagoen fiordo bat da. Barents itsasoan eta Murmansk hiritik hurbil dago.
Quatsino Sound

'''''', Kanadako Columbia Britainiarran dagoen fiordo bat da, Vancouver uhartearen ipar-mendebaldean.
Jervis Inlet

'''''', Kanadako Columbia Britainiarran dagoen fiordo bat da. 89 kilometro luze ditu.

 Dusk.jpg|lekw'emin
 MtArt.JPG|Mount Arthur und Mount Frederick William
 Mt Arthur.JPG|Mount Arthur
 MtAlfred.JPG|Mount Alfred
Namibia eta Hegoafrika arteko muga

**Namibia eta Hegoafrika arteko muga** Namibiako Errepublika eta Hegoafrikako Errepublikaren artean dagoen lurreko muga da. 967 kilometro luze da. Muga, batez ere, Orange ibaiaren arroan dago.

Hegoafrika, Namibia eta Botswana arteko tripuntuan hasten da, eta gero hegoaldetik iparraldera jarraitzen du, Greenwichetik 20º-ko meridianora, Orange ibaiaren arroraino. Hortik aurrera, ur-ibilgu horrek mugatzen duen mugak ekialdetik mendebalderako norabidea hartu ohi du, ibaia Ozeano Atlantikoan itsasoratzen den tokiraino. Iparraldeko muga Kalahariko basamortuan dago, eta mugaren beste zatia Orange ibaiaren arroan.

Sei bidegurutze baimenduta daude bi herrialdeen artean, mendebaldetik ekialdera: Alexander Bay, Vioolsdrift, Onseepkans, Noeniesput, Nakop eta Rietfontein.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hood Canal

'''''', AEBetako Washington eststuan dagoen fiordo bat da. Pudget Sound fiordoaren lau adar nagusietako bat da.
Muir Inlet

'''''', AEBetako Alaska estatuan dagoen Fiordo bat da. Muir glaziarrera darama.

John Muir eskoziar naturzalearen omenez lo izena darama.
Tracy Arm

'''''', AEBetako Alaska estatuan dagoen Fiordo bat da. Juneau hiritik hurbil. 48 kilometro luze ditu.
Hubbard glaziarra

**Hubbsrd glaziarra**, AEBetako Alaska estatuan dagoen glaziar bat da. Wrangell-Saint Elias Parke Nazionala eta Babesgunean dago. 122 kilometro luze ditu.
Dubaiko Meskita Handia

**Dubaiko Meskita Handia** () Dubai hiriko meskita nagusia da. Ehun-zokoaren eta Dubaiko Museoaren artean dago, Bur Dubai inguruko erreka txiki baten ondoan. Hasiera batean 1900. urtean eraiki zuen, 1960. urtean eraitsi eta berriro eraiki, gero 1998an berreraikitze berri bat jasan zuen (oraingoa). 1.200 fededunentzako lekua ditu. Musulmanak ez direnak egunero sar daitezke meskitara igandetik ostegunera goizeko 9etatik goizeko 11:30etara doako ibilaldietan. Meskita Dubaiko bizitza erlijioso eta kulturalaren erdigunea da.

## Historia 
Meskita, jatorriz, Koran ikasten zutenerako eskola bat zen, kuttab bat, 1900. urtean Koran buruz ikasteko bere lehen ikasleei ongietorria eman ziena. Meskita hau Dubaiko handienetakoa da eta hiri zaharreko eraikin nagusia da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Larvae

***Larvae*** , hildakoen espirituen mota bat ziren. Antzinako erromatarren sinesmenetan, *larvae*, lareak (hildakoen izpiritu onak) ez bezala, atsedenik aurkitu ezin zuten hildakoen arimak ziren, eta patu hori sufritzen duten beren erruz edo hien duintasunaren aukako faltaren bat jasan zutelako, heriotza bortitz bat, adibidez. Itxura beldurgarria zutelarik ibiltzen zirela munduan zehar, espektroak, eskeletoak, eta abar, eta bizirik zeudenak erotu egiten zituzten. 

Iturri batzuetan *larvae* eta lemureak nahastu egiten dira, María José Hidalgo de La Vega, Salamancaco historialariak ordez, bereizten ditu. Lemureak, espiritu ibiltariak dira eta bizitzan egin dituzten hutsegiteak direla eta etxerik gabe geratu direlako. jendea kaltetu dezakete, jende gaiztoa eta maltzurra batez ere, baina ez dira larvak bezain beldurgarriak. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dubaiko Museoa

**Dubaiko Museoa** () Dubai hiriko museo nagusia da. 1787an eraikitako **Al Fahidi gotorlekua**n () dago eta hiriko eraikinik zaharrena da. Dubaiko gobernariak inauguratu zuen 1971ko maiatzaren 12an, hiriko bizimodu tradizionala aurkezteko helburuarekin. Bertako zaharkinak eta Afrikako eta Asiako hainbat herrialdetako objektuak biltzen ditu. Dubaiko arkeologiari eta historiari buruzkoa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Emilio Illarregui Gómez

**Emilio Illarregui Gómez** (Santander, Espainia,  1962ko urtarrilaren 22a — Tiermes, 2018ko irailaren 6a) espainiar historialari eta arkeologoa izan zen, Segoviako SEK Unibertsitatean eta IE Unibertsitatean irakasle. 

## Biografia 
Santanderren jaio zen, eta han osatu zituen lehen eta bigarren mailako ikasketak. Ondoren, garai hartan Universidad de Santanderreko Unibertsitatea" (gaur egungo Kantabriako Unibertsitatea) izenekoan sartu zen. Bertan, Geografia eta Historian lizentziatu zen, Historiaurrea eta Arkeologia espezialitatean.

1980an hasi zuen bere jarduera arkeologikoa, Miguel Ángel García Guinea irakaslearen eskutik, Kantabriako Historiaurre eta Arkeologiaren Museoaren zuzendari zen garaian, Cualventi kobazuloan (1983ra arte) eta Camesa-Rebolledoko erromatar-erdi aroko aztarnategian (1981etik 1985era) egindako lanekin. Santanderreko "Sautuola" Historiaurreko eta Arkeologiako Mintegi eta Institutuan sartu zen kide gisa.

1985etik aurrera, Pisoracako (Herrera de Pisuerga) erromatarren eta Erdi Aroko aztarnategiko indusketetan murgildu zen, eta asko lagundu zuen erromatarren presentzia militarraren dokumentazioan. 1989tik 1996ra bitartean, haren lana funtsezkoa izan zen aztarnategirako Interes Kulturaleko Ondasun izendapena lortzeko eta Arkeologia Gela elkartuaren proiektua diseinatzeko, Erresuma Batuan eta Alemanian egindako bidaietan ikusitako antzeko adibideetan partzialki inspiratuta.

1997an, Segoviako SEK Unibertsitateko Arkitektura Ikasketa Integratuen Zentroan irakasle hasi zen, eta Kultur Antropologia, Arkeologia, Numismatika eta Arkitekturaren eta Eraikuntzaren Historiako eskolak eman zituen. Ondoren, Arkeologia Unitaterako eta IE Unibertsitateko AMARC (Antiquity & Middle Ages Research Centre) zentrorako lanean jarraitu zuen. Aldi horretan, Europako hainbat ikerketa-proiektutan parte hartu zuen. Nabarmentzekoak dira, beste askoren artean, hiru ekarpen:

* *Roman Military Archaeology in Europe* biltzarraren antolaketa, 2001eko uztailean;

* 2006tik 2010era, Tubingengo Unibertsitatearekin lankidetzan, Tebanako nekropoliko TT-34 hilobiaren ikerketan eta kontserbazioan parte hartzea;
* Tiermesko arebako-erromatar aztarnategia zaharberritzea eta kontserbatzea, 2007tik 2018ra.

Arrazoi naturalengatik hil zen Tiermeseko aztarnategian —hara joana zen arrazoi profesionalengatik—, 2018ko irailean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Le Lieu unique

**Le Lieu unique**, euskaraz "Leku paregabea", Frantziako Nantes hirian dagoen kulturgunea eta kultura garaikidearen zentroa da, eszena nazionaltzat izendatua.

2000ko urtarrilaren 1ean inauguratu zen, antzinako LU galleten lantegian, bere inizialak oraindik eraikinean ikusgai daudelarik. Jean Blaisek sortu zuen eta 2011-2020 artean Patrick Gygerrek zuzendu. Gaur egun Eli Comminsel zuzentzen du.

Lantegia, jatorriz, 1895ean hormigoi eta metalez eraiki zen, era 1909an bi dorreak gehitu, honela Nantesko eraikin ikonikoenetakoak bilakatu zen.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofizialak
Yas uhartea

**Yas uhartea** () Arabiar Emirerri Batuetako Abu Dhabi hirian egindako uharte artifiziala da.

## Deskribapena 
Uhartea Aldar Propertiesek sustatutako garapen proiektu baterako aukeratutako tokia da, 40.000 milioi dolarreko aurrekontuarekin. Guztira 2.500 hektareako azalera hartzen du, horietatik 1.700 hektarea garapenerako gordetzen direlarik. Uharteak hainbat atrakzio ditu, hala nola Yas Marina zirkuitua, 1 Formulako Abu Dhabiko Sari Nagusirako erabiltzen dena; Ferrari World Abu Dhabi parke tematikoa, aurrekoari erantsita; Movie World izeneko Warner Broseko parke tematikoa eta hotel bereziak; ur parke bat eta Abu Dhabirentzako 300.000 metro koadroko txikizkako garapen-eremu bat; berdeguneak; golf-zelaiak, aintzira-hotelak, itsas-hotelak, poloko klubak, apartamentuak, hiribilduak eta nazioarteko turismo-helmuga bat sortzeko asmoz eraikitako elikagaiak eta edariak saltzeko gune ugari.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lemureak

**Lemureak** (latinez, *lemures*) hildakoen itzalak edo mamuak dira Antzinako erromatarren sinesmenetan. Hildakoen izpirituak ziren, bizitzan egindako akats eta hutsegiteengatik "etxerik gabe egotera zigortuak izaten zirenak", alderrai zebiltzanak eta gizaki gaizto eta maltzurrak batez ere kaltetzen zituztenak.

Larvae-ak bezain beldurgarriak ez diren arren, dirudienez, urteko egun jakin batzuetan itzultzen ziren lurrera, bizidunak atsekabetzeko, eta Lemuria jaietakko gauetan konjuratzen zituzten, maiatzean, Ovidiok aipatutako testu batean deskribatu zuenez. Hala eta guztiz ere, bizitzaren alde ilun eta iluna irudikatzen dute, eta, hain zuzen ere, eragiten zuten beldurragatik, hainbat kultu eta erritu egiten ziren haiek baretzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Donato eta San Rogatio basilika (Nantes)

**San Donato eta San Rogatio basilika**, , Frantziako Nantes hirian dagoen eliza katoliko bat da.

1872-1901 artean Émile Perrin arkitektoak neogotiko eta neoerromaniko estiloaz eraiki zuen.
San Nikolas basilika (Nantes)

**San Nikolas basilika**, , Frantziako Nantes hirian dagoen basilika eta eliza katoliko bat da.

1844-1869 artean Jean-Baptiste Antoine Lassus arkitektoak neogotiko estiloaz eraiki zuen.
In Hell

***In Hell*** (euskaraz *Infernuan*), 2003ko Ringo Lam hongkondarrak zuzendutako ekintza film bat da. Jean-Claude Van Damme, Lawrence Taylor, Marnie Alton, Malakai Davidson eta Billy Rieck aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Errusia, Kravavi espetxean herrialde guztiko gaizkile izugarrienak preso daude. Herrialdean oraindik gelditzen diren Erdi aroko goi segurtasuneko azken espetxeetako bat da. Egunero, presoak minez jositako zelai arriskutsuetan barna trenbide amaigabe bat eraikitzera eramaten dituzte.

Kyle Lord (Jean-Claude Van Damme) estatubatuar ingeniaria Moskun bere emaztea bortxatu eta erail duen gaizkile bat hiltzeagatik atxilotua eta Krakavin bizi osorako espetxera zigortuak izan da.

Hruschov jenerala (Lloyd Battista) Krakaviko zuzendari ankerrak denborapasa eta bera eta bere morroiek dirua irabazteko asmoz kirol bat asmatu du. Presoek kirol horri Sparka deritzote. Preso oldarkor eta indartsuak bakarrik dira Sparka kirolean bizirauteko gai. Batzuk, 451 presoa (Lawrence Taylor) tartean, basakeria eta ankerkeria horretan beren gizatasuna mantentzen saiatuko dira. 451 presoa Kyleri harentzat ezezaguna den mundu bortitz horretara egokitzen lagunduko dio, baina Kyle bere berezko borrokak borrokatzeko Patua duen gizasemea da.

## Aktoreak 
* Jean-Claude Van Damme: Kyle LeBlanc
* Lawrence Taylor: 451 presoa
* Marnie Alton: Grey LeBlanc
* Alan Davidson: Malakai
* Billy Rieck: "Coolhand"
* Jorge Luis Abreu: Boltun
* Lloyd Battista: Hruschov jenerala
* Michael Bailey Smith: Valya
* Robert LaSardo: Usup
* Carlos Gómez: Tolik tenientea
* Chris Moir: Billy Cooper
* Valentin Ganev: Bolt
* Paulo Tocha: Viktor
* Raicho Vasilev: Andrei
* Emanuil Manolov: Ivan
* Valodian Vodenicharov: Dima
* Veselin Kalanovski: Sasha
* Atanas Srebrev: Misha
* Asen Blatechki: Zarik
* Juan Fernández: Shubka
* Michail Elenov: Sergio Kovic
* Milos Milicević: Miloc
* Yulian Vergov: Zaindari bakartia

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Andre Maria Daurade basilika

**Andre Maria Daurade basilika**,  eta , Frantzia eta Okzitaniako Tolosa hirian dagoen basilika katoliko bat da. 

1764-1883 artean aurreko eliza erromanikoa ordezkatzeko eraikia izan zen.
Ponts-Jumeaux

**Ponts-Jumeaux** edo **Ponts Bessons**, , Frantzia eta Okzitaniako Tolosa hirian dauden bi zubi dira. Batak Munduko kanala zeharkatzen du, eta besteak, Brienne kanala.

1774an Joseph Marie de Saget arkitektoak eraiki zuen.
Kapitolioaren plaza (Tolosa)

**Kapitolioaren plaza**,  eta , Frantzia era Okzitaniako Tolosa hiriaren bihotzean dagoen plaza bat da. Lurzoruan Okzitaniar gurutzearen irudia ikusgai du.

Izena bertan Tolosako kapitolioaren eraikina izateagatik du.
Hôtel d'Assézat

'''Hôtel d'Assézat''', Frantzia eta Okzitaniako Tolosa hiriko jauretxe bat da.

1555-1557 artean Nicolas Bachelier arkitektoak eraikiarazi zuen.
Mikel Zabala Ojeda

**Mikel Zabala Ojeda** (Bermeo, Bizkaia, 2001eko uztailaren 2a) Euskal Herriko futbolaria da. 

## Biografia 
Erdilari defendatzaile lanetan aritzen da. Gernikaren harrobian hezia, lehen taldearekin egin zuen debuta 2018/19 denboraldian. Uda horretan Eibarrekin sinatu zuen. Armaginen bigarren taldea zen Vitorian jokatu ondoren, 2024ko udan Getxoko Arenasera joan zen Bigarren Federazioam jokatzeko. Bere lehen denboraldian Lehen Federaziorako igoera lortu eta talde getxoztarrarekin kontratua berritu zuen.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 29an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
Peio Dufau

**Peio Dufau** (Donibane Lohizune, 1979ko maiatzaren 30a) euskal politikaria da, Euskal Herria Bai alderdiko kidea eta Frantziako Nazio Biltzarrean eserlekua eduki duen bigarren euskal abertzalea (1962an Michel Labeguerie izan zen lehena). Lapurdi hego-erdialdeko herriak biltzen dituen Pirinio Atlantikoetako 6. barrutian izan zen hautatua 2024ko Frantziako Nazio Biltzarrerako hauteskundeetan, Fronte Herritar Berria koalizioaren baitan aurkeztuta eta beste alderdi batzuen, tartean EAJren, sostenguarekin. 

SNCFko langilea da, eta Ziburun bizi da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mariana Avitia

**Mariana Avitia** (Monterrey, 1993ko irailaren 18a) arkularia da. Mexiko ordezkatu zuen 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ernesto Boardman

**Ernesto Boardman** (Saltillo, 1993ko otsailaren 23a) arkularia da. Mexiko ordezkatu zuen 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mohammad-Ali Rajai

**Mohammad-Ali Rajai** (; 1933ko ekainaren 15a - 1981eko abuztuaren 30a) Irango politikari bat izan zen, 1981eko abuztuaren 2tik 4 aste geroago hil zuen arte Irango bigarren presidente izan zena. Lehen ministro ere izan zen Abolhassan Banisadr-en agindupean. Horrez gain, Rajai 1981eko martxoaren 11tik 1981eko abuztuaren 15era Atzerri Arazoetarako ministroa izan zen, lehen ministro zen bitartean. 1981eko abuztuaren 30ean bonbardaketa batean hil zuten Mohammad Javad Bahonar lehen ministroarekin batera.
Julia Rodríguez-Maribona

**Julia Rodriguez-Maribona** (Aviles, Asturias, 1923ko azaroaren 12a – Neuchâtel, Suitza, 2005eko martxoaren 16a) asturiar erizaina eta asmatzailea izan zen, Julia Montoussé Fragues amarekin batera, lanbas edo fregona delakoaren asmatzailea.

## Ibilbidea 
Julia Rodríguez Avilesen jaio zen 1923an. Gurasoak  Jose Maribona industrialaria eta Julia Montoussé Fragues, jatorri frantziarreko emakume katalana izan ziren. Laurogeiko hamarkadan, Suitzara emigratu zuen, non bere bigarren senarra ezagutu zuen, Albert, eta erizain lanetan aritu zen. Leuzemiak jota hil zen Suitzako Neuchatel hirian, 2005eko martxoaren 16an.

### Asmakizuna 
Rodríguezek eta amak baldea, makila eta trapua uztartzen zituen garbiketa gailu bat diseinatu zuten, gerora lanbasa izenez ezagutu zena. Asmakizun horri esker, 1953an erabilgarritasun-eredua lortu zuten. 34.262 zenbakiko erabilgarritasun hori asmakuntza bati ematen zaion eskubide mota bat da, hirugarrenei asmakuntza babestua merkatuan erabiltzea eragozten diena, haien baimenik gabe. "*Dispositivo acoplable a toda clase de recipientes tal como baldes, cubos, calderos y similares, para facilitar el fregado, lavado y secado de pisos, suelos, pasillos, zócalos y locales en general".* (euskaraz: "Edozein motatako ontzietara (baldeak, kuboak, pertzak eta antzekoak) akopla daitekeen gailua, zoruak, korridoreak, zokaloak eta, oro har, lokalak garbitu, lehortu eta garbitzekoa").Diseinua Manuel Jalón ingeniariaren Manufacturas Rodex etxe-erabilerako artikuluen fabrikak erosi zuen, eta asmakuntza patentearen bidez berari aitortu zitzaion asmakuntza. 1964an, hamaika urte geroago, 298.240 zenbakiarekin. Rodriguezek eta Montoussé amak ez dira oraindik lanbasaren asmatzailetzat hartzen, erabilgarritasun-ereduaren eta asmakuntza-patentearen arteko desberdintasun juridiko hori dela eta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Coprinus vosoustii

***Coprinus vosoustii*** *Cortinariaceae* familiako onddo espezie bat da.

## Deskribapena 
**Kapela:** Lehenengo obalatua erpin lauarekin eta gero zabaldua, 6 cm inguru harrapatzen dituena, ezkatatsu samarra eta zurixka, erpinean krema zurbil koloreko mintz lodi bat izaten du, honek bereizten du garbi espeziea.

**Orriak:** Hasietan zuriak, oso estu, gero delikueszenteak, kapela dena belzten du goiko mintza izan ezik, honek lehen bezala jarraitzen du.

**Hanka:** Zilindrikoa, zuria, 10 cm inguruko garaierakoa eta cm 1 inguruko diametrokoa, gutxi markatutako bolba.

**Haragia:** Gutxi, fruituaren usainarekin.

**Etimologia:** *Coprinus* hitza grezieratik dator, “coprinus” hitzetik, eta, simaurrari dagokiona, esan nahi du, simaurretan hazten dena.

## Jangarritasuna 
Interes gastronomikorik gabea.

## Sasoia eta lekua 
Euriteen ondoren eremu lehor eta idorretan hazten da. Oso urria.

### Banaketa eremua 
Ameriketako Estatu Batuak, Euskal Herria, Espainia, Italia, Ukraina.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pont Neuf (Tolosa)

**Pont Neuf**, euskaraz *Zubi Berria*, Frantzia eta Okzitanialo Tolosa hiriko zubi bat da. 

1544-1632 artean Nicolas Bachelier, Louis Privat eta Dominique Bachelier arkitektoek eta Jacques Lemercier ingeniariak eraiki zuten.
Cortinarius illuminus

***Cortinarius illuminus*** *Cortinariaceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Cortinarius dilutus*, *Gomphos illuminus*, *Cortinarius saturatus*, *Hydrocybe illumina*, *Hydrocybe saturata*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 5 eta 9 cm bitarteko diametrokoa, ganbila, gero lautua, marroia hezetasunean, okre antzeko-gorrixka lehorrean; ertza ildaska finekin eta txikia.

**Orriak:** Horiak, gero arre-herdoil kolorekoak, ia iritsi gabe edo itsatsiak. Orritxo ugarirekin.

**Hanka:** 6 eta 10 cm bitarteko garaierakoa eta 1 eta 1,5 cm bitarteko diametrokoa, zetadun zilarreztatua, zahartzean arre kolorea hartzen du, zilindrikoa, bihurgunetsua.

**Haragia:** Zurixka arrexkaz lausotua. Usain eta zapore nabarmenik gabea.

**Etimologia:** *Cortinarius* hitza gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta. *Saturatus* epitetoa latinetik dator, asebete, ugari esan nahi duen “satur” hitzetik. Ale asko agertzen direlako.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

## Sasoia eta lekua 
Udaren amaieran eta udazkenean. Hostozabalen eta koniferoen basoetan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa (batez ere Alpeak eta Eskandinavia), Errusia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anartz Peña

**Anartz Peña Zulaika** (Balmaseda, Bizkaia, 2001eko martxoaren 27a) Euskal Herriko futbolaria da

## Biografia 
Atezain moduan aritzen da. Athleticen harrobira batu zen 2014an, bertan 5 denborladi jokatzeko. Deustun nabarmendu zen. 2024ko udan Getxoko Arenasera joan zen Bigarren Federazioan jokatzeko. Bere lehen denboraldian Lehen Federaziorako igoera lortu eta talde getxoztarrarekin kontratua berritu zuen.

## Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 29an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa: Athletic Club
Emery d'Amboise

'''Emery d'Amboise''' (Chaumont-sur-Loire, 1434 – Rodas, 1512ko azaroaren 13a) Jerusalemgo San Joan Ordenaren 41. Maisu Handia izan zen 1503tik hil zen arte.

Amboise familiaren gazteluan jaio zen. Aita Karlos VIII.a eta Luis XII.a erregeen txanbelana izan zen, eta anaia Georges kardinala eta Luis XIII.aren lehen ministroa.

Frantziako zenbait komandantzia zuzendu zituen eta diruzain nagusia izan zen. Galeretako jeneral gisa egindako zerbitzuarengatik sari gisa, Frantziako hizkuntzaren prior handi izendatu zuten.

1503an Maisu Handia hautatu zuten. Otomandar eta egiptoar kortsarioen aurka borrokatu zuen, uhartea gotortzen jarraitu zuen eta pobreei lagundu zien.
thumb|left|D'Amboiseren armarria
Merit Ptah (kraterra)

**Merit Ptah** Artizarreko talka krater bat da. Antzinako Egiptoko mediku burua zen Merit Ptah emakumezko medikuaren omenez ezarri zioten izena. Gerora jakin zen ziurrenik fikziozko pertsonaia izango dela.

Kraterrak 17 kilometrotako diametroa du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Martina Weil

**Martina Weil Restrepo** (Santiago (Txile), 1999ko uztailaren 12a) txiletar atleta da, abiadurazko lasterketatan espezializaturik dagoena, 400 metrotako lasterketan batez ere. Dominak irabazi ditu Pan Amerikar Jokoetan, eta Txileko 400 metrotako errekorra hainbatetan hautsi du.

## Ibilbidea 
Ama kolonbiarra du, Ximena Restrepo, eta hura ere 400 metrotako lasterkaria izan zen, Olinpiar Jokoetan parte hartu zuena. Aita Gert Weil txiletarra da eta pisu-jaurtitzailea izan zen.

18 urte zituela Txileko 20 urtez azpiko txapelduna izan zen 100 eta 200 metrotan. 2021ean Calin jokatu ziren 23 urtez azpiko Panamerikar jokoetan zilarrezko bi domina eskuratu zituen, 400m eta 4x400m probatan. 2023ko Panamerikar Jokoetan 400 metroko txapelduna izan zen, amak zilarra lortu eta 32 urtetara.

2023ko maiatzean lortu zuen Txileko 400 metrotako errekorra ezartzea, eta ondoren beste hiru aldiz hautsi du errekorra. 2024ko uztailaren 7an **51:05** denbora ezarri zuen.

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Brest Bretainia aireportua

**Brest Bretainia aireportua**, , IATA: **BES**, ICAO: **LFRB**, edo **Brest Guipavas aireportua**, Bretainiako Brest hiriari zerbitzua ematen dion aireportu bat da, Finistère departamentuan. Berez, Guipavas udalerrian dago, Brest hiritik 10,2 kilometro ipar-ekialdera. 

Lehen Mundu Gerran, bertan, hegazkin hangarrak egon arren, Brest Guipavas aireportua berez 1937an eraiki zen.

Asfaltozko bi pista ditu, 3.100 eta 700 metro luzerakoak.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Club de Remo URME

**Club de Remo URME** (izen osoa, *Club de Remo **U**nión de **R**emeiros de **M**uros e **E**steirana*) Galiziako Coruñako probintzian dagoen Murosko arraun taldea da. C.R. Muros eta A.D. Esteirana elkarteen arteko batura da, 2025 artean iraun zuena.

## Historia 
Muros eta Esteirana arteko lehia handia zen baina 2022an talde biak trainerua atera gabe egon ondoren 2023an *Muros-Esteirana* izenarekin elkarlanean osatu zuen trainerua eta B Ligako txapelduna izan zen nagusitasun osoz. Lehenengo estropada ezik gainerako guztiak irabazi zituen. 2024an proiektua egonkortzeko *Club de Remo URME* elkartea sortu zuten. 2025ean erdiko txandako taldea izan zen.

2025eko irailean desadostasunak sortu ziren Muros eta Esteiranaren artean. Esteiranak haren izenean emakumezkoen trainerua ateratzeko asmoa azaldu zuen 2026rako. Murosek eskatu zuen URME izenarekin atera zezala, baina Esteiranak ulertzen zuen haiek egindako lanaren ondorio zela. Azkenean URME taldea desegiteko erabakia hartu zen.

## Palmaresa 
### Ligak 
* Galiziako A maila (0)
* Galiziako B maila (1): 2023.

### Banderak 
* Chapela Bandera (1): 2023.
* Concello de Mugardos Bandera (1): 2023.
* Concello de Muros Bandera (1): 2023.
* Muros de San Pedro Bandera (1): 2023.
* Concello de Oleiros Bandera (1): 2023.
* Concello do Grove Bandera (1): 2023.
* Concello de Ribeira Bandera (1): 2023.

## Azken denboraldiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rennes-Saint-Jacques aireportua

**Rennes-Saint-Jacques aireportua**,  eta , IATA: **RNS**, ICAO: **LFRN**, Bretainiako Rennes hiritik 6 kilometro hego-menfebaldean dago, Ille-et-Vilaine departamentuan.

1933ko uztailaren 28an inauguratu zen.

Asfaltozko hiru pista ditu, 2.100, 850 eta 650 metro luzerakoak.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Donald Dewar

**Donald Campbell Dewar** (Glasgow, 1937ko abuztuaren 21a – Edinburgo, 2000ko urriaren 11) eskoziar politikaria izan zen. Eskoziako lehen ministroa izan zen 1999tik hil zen arte.

Glasgowko Unibertsitatean historia ikasi zuen eta gero zuzenbidea. Alderdi Laboristako kidea, 1966tik 1970era Erresuma Batuko Komunen Ganberako diputatua izan zen. Eserlekua galdu zuen urte horretan, eta legeaz eta irratiaz arduratu zen 1978an berriz hautatu zuten arte.

1997ko Laboristen garaipenaren ondoren, Tony Blairrek Eskoziarako estatu-idazkari izendatu zuen. Autonomia eskoziarraren eta parlamentu eskoziarraren aldeko kanpaina egin zuen. 1999an Eskoziako Alderdi Laboristaren buruzagi izendatu zuten eta Eskoziako lehen parlamentuko diputatu hautatu zuten. Alderdi Liberal Demokratarekin koalizio gobernua osatu zuen eta 1999ko maiatzaren 13an lehen ministro hautatu zuten.

Eskoziako eskolak hobetzeko, lurra eraberritzeko, arau feudalak indargabetzeko eta parke nazionalak sortzeko legeak egin zituen. 2000. urtean hil zen, garuneko odoljarioak jota, erori ondoren.
Olatz Osa

**Olatz Osa** **Zubia** (Oñati, Gipuzkoa, 1970)  euskal kulturaren transmisorea da. Pedagogian lizentziatua da, baina luzaroan dabil argitalpen lanetan. Elkar argitaletxeko zuzendaria eta Euskal Editoreen Elkarteko presidenteordea izana, Jakin Taldeko kidea izateaz gain. Aurretik, gainera, EKB Euskal Kulturaren Batzarrean aritu zen lanean, eta Donostiako Ilazki Euskaltegian ere jardun zuen, urtebetez.

## Bizitza 
Familia euskaldun eta euskaltzale batean sortu zen Olatz, eta gurasoek eta izeba-osabek ikastolen alde egindako ahalegina izan zuen akuilu 1970eko hamarraldian. Euskal Herriko Unibertsitatean EHU Pedagogia ikasketak egin ondoren, EKB Euskal Kulturaren Batzarrean aritu zen hainbat urtez, *«EKB benetako unibertsitatea izan zen niretzat, 90eko hamarkadan euskalgintzan zegoen mugimendua oso gertutik ezagutzeko aukera eman baitzidan.»*   Olatz Osa                       Donostiako Ilazki euskaltegian ere jardun zuen, baina Elkar argitaletxean egin du ibilbiderik luzeena. Ia mende laurdenez hango kudeatzailea izan ostean, naturari heldu nahi lioke 2024an, etxetik, bizi den Oiartzungo (Gipuzkoa) baserritik..

Olatz literaturazalea da, saiakera oso gustuko du. Antzerkizalea ere bada, eta bertsozalea. Baita arte plastikoen zale ere, garai batean margotu egiten zuen. Eta dantza ere ikaragarri maite du. Hezkuntza arautuan dantzak ez duela lekurik dio Olatzek, eta komunikabideetan ere oso noizbehinkako aipamenen bat. Erakunde batzuk sekulako lana egiten ari diren arren, tamalez, ikusezin dira.

## Argitalpenak 
### Liburuak 
* *Oñatiko trenaren inguruan.* 978-84-921814-0- 

### Aldizkarietan 
Hainbat artikulu idatzi ditu aladizkarietan:

* *Ezpata dantzatik soka dantzara.* Jakin*,  0211-495X,  241 zenb., 2020, 37-46 or.*
* *Argazki bat album polifonikorako. Jakin,  0211-495X, 226 zenb. 2018, 83-89 or.*
* *Haur eta Gazte Liburuaren Boloniako Azoka 2014*  Ainara Azpiazu  eta Olatz Osa*.* Behinola: haur eta gazte literatura aldizkaria*,  1575-8168, . 29 zenb. 2014, 6-13 or.*
* *"Dabilen Elea" sari-emate ekitaldiko hitzak.* Olatz Osa, Joan Mari Torrealdai Nabea, Lorea Agirre Dorronsoro, Xabier Mendiguren Elizegi, Jose Azurmendi Otaegi. Jakin,  0211-495X, 193zenb., 2012, 13-25 or.
* *Etorkizuna lerroartean: ikasliburuen doakotasuna eta euskal liburugintza sektorea.* Jakin,  0211-495X, 153 zenb., 2006, 13-40 or.
* *EKBren desegitea.* Bat: Soziolinguistika aldizkaria,  1130-8435,  30 zenb, 1999. 137-138 or.
* *Euskararen aurrekontuak.* Bat: Soziolinguistika aldizkaria, 1130-8435, 15 zenb., 1995.  111-127 or.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Handira ere jokatu beharra dago, euskal kultur erreferentzia markoa gailenduko bada  Berria, 2024.07.07
Yao

**Yao** izan daiteke:
* **Yao** edo **WaYao**, Afrikako etnia;
* **Yao**, Asiako etnia;
* **Yao**, Osaka prefekturako hiria;
* **Yao Ming**, txinatar saskibaloi-jokalaria;
* **Yao Wenyuan**, Lauen bandako txinatar komunista.