open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Henri Namphy

**Henri Namphy** (Cap Haïtien, 1932ko azaroaren 2 – Dominikar Errepublika, 2018ko ekainaren 26a) Haitiko hogeita hamabostagarren presidentea izan zen.
Jean-Claude Duvalieren erregimenako amaieraren eta bere herriaren ihesaren ondoren Gobernu Nazio Batzordearen buru izan zuen 1986ko otsailaren 7tik 1988ko otsailaren 7ra. Leslie Manigatek hauteskundeak irabazi zituen 1988ko urtarrileko iruzurrezko eran eta Namphyek estatu-kolpe bat zuzendu zuen ekainaren 20an. Irailaren 17an hura bera Prosper Avrilek zuzendutako beste estatu-kolpe batean bota zen.
Český Jiřetín

**Český Jiřetín** Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 90 biztanle ditu eta 33,6 kilometro koadroko azalera. Most barrutian dago.

## Kanpo estekak
Cão Grande tontorra

**Cão Grande tontorra** (, literaralki "Txakur Handi tontorra") Sao Tome eta Principe uhartean dagoen sumendi orratz handi bat da, Obo Parke Nazionalaren hegoaldean, Clotilde herritik gertu. 370 metroko altuera du inguruko lurretatik, ia bertikalean. Guztira mendiak 668 metro ditu itsas mailaren gainean.

Bere garaian aktiboa zen sumendi baten tximinian solidotutako magmaz osatuta dago. Bere inguruan zeuden mendiak eta mendilerro guztiak higatu dira jada. Sao Tome uharteko 37. mendirik altuena da, eta herrialdeko 42.a.

## Igoerak 
2018an Iker eta Eneko Pou anaiek mendia igoko dute "The North Face 4 Elementu" ariketaren baitan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Český Krumlov

**Český Krumlov** (txekieraz ;  edo *Böhmisch Krumau*) Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 13.028 biztanle ditu eta 22,16 kilometro koadroko azalera. Český Krumloveko barrutian dago. UNESCOk gazteluaren inguruko bere herrigunea Gizateriaren Ondare izendatu zuen 1992an Pragako gazteluen barrutiarekin batera.

Toponimoak *Český* ("bohemiar") adjektiboa du hegoaldeko Moraviako Moravský Krumlov udalerriarekin ez nahasteko.

## Historia 
Udalerriaren lehen aipamen idatzia . urtean egin zen.

## Toki nabarmenak 
* Český Krumloveko gaztelua

## Herri eta hiri senidetuak 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Galeria 

Fitxategi:Cesky Krumlov 050.jpg|Plaza nagusia
Fitxategi:Cesky Krumlov 080.jpg|Ikuspegia
Fitxategi:Cesky Krumlov 146.jpg|Lorategiak
Fitxategi:Cesky Krumlov 117.jpg|Jauregiaren patioa
Fitxategi:Laguna del Jardín del Palacio.jpg|Lorategiaren urmaela

thumb|erdian|800px|Panorama

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mila Salterain

**Mila Salterain Jainaga** (Durango, Bizkaia, 1955eko azaroaren 24a) euskal idazlea da.

## Biografia 
Mila Salterain Jainaga Durangon jaio zen. Berak hogei urte zituela Abadiñora joan ziren bizitzera Salterain-Jainagatarrak.Euskara eta gaztelaniaz gain, alemana eta frantsesa ikasten ere saiatu da.
Etxean entzundakoak eraginda gaztetatik erakarri zuen bere inguruko historiak, kulturak eta lexikoak. Inguruko, Abadiñoko, toponimia eta lexikoa jasotzen ekin dio urteetan, auzolanean. Lanaren emaitza argitaratu ere egin du.
Itzulpengintzan ere ekarpenak egin ditu, alemanetik testuak itzuliz.

## Lanak 
### Narrazioa 
* *Erresumaren ilunsentia* (2014, Txalaparta).
* *Azeri-dantza* (2017, Txalaparta).
* *Sasiola* (2020, Alberdania).

### Itzulpenak 
* *Europa Vasconica Europa Semitica*. Theo-Vennemann-Mila Salterain, Dagmar Reuter, Arrate Mardaras, Iñaki Gaminde. (2010)
* *Flauta magikoa*. Wolfgang Amadeus Mozart. Emanuel Schikaneder-en libretoa. José Mª Solagaistua eta Mila Salterain.

### Bestelakoak 
* *Abadiñoko lexikoa*. Gaminde, Iñaki & Mila Salterain. (1991)
* *Abadiñoko Toponimia*. Auzolanean. Mila Salterainen gidaritzapean (2010)

## Sariak 
* Abadiñoko toponimia berreskuratzeko egindako lana eskertzeko “Sari berezia” eman zion Abadiñoko udalak. (2011)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Mila Salterain Literaturaren zubitegian
Chelčice

**Chelčice** Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 439 biztanle ditu eta 4,82 kilometro koadroko azalera. Strakoniceko barrutian dago.

## Kanpo estekak
Chlumčany (Lounyko barrutia)

**Chlumčany** Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 556 biztanle ditu eta 5,26 kilometro koadroko azalera. Lounyko barrutian dago.

## Kanpo estekak
Chlumětín

**Chlumětín** Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 205 biztanle ditu eta 6,64 kilometro koadroko azalera. Žďár nad Sázavouko barrutian dago.

## Kanpo estekak
Choceň

**Choceň** Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 8.666 biztanle ditu eta 21,7 kilometro koadroko azalera. Ústí nad Orlicíko barrutian dago.

## Historia 
Udalerriaren lehen aipamen idatzia  urtean egin zen.

## Kanpo estekak
Palmirako Lehoia

**Palmirako Lehoia, Al·lat-eko Lehoia** edo **Atenako Lehoia** (arabieraz اللات) Siriako Palmirako hirian gorde zen lehoi baten estatua izan zen. Lehen mendean eraikia, Islam aurreko Al·lat tenplua apaintzen zuen. 2015ean Estatu Islamikoaren partaideek txikitu zuten baina, zatiak berreskuratuak, egun Damaskoko Museo Nazionalean ikus daiteke.

## Deskribapena 
Lehoia hanken artean gazela bat babesten zuen. Harri kalkareaz egina zegoen. Hiru metro eta erdiko garaiera zuen eta 15 tonako pisua. Ezkerreko hankan lehoiak kaltetuta zegoen idazkuna zeukan: : *tbrk* ʾ[jainkosa] (Al·lat beneirà) *mn dy lʾyšd* (ez du botako) * dm l ḥgb* (odola santutegian).

## Esanahia 
Lehoia Al-Lat, Palmirako Ama jainkosaren sinboloa zen. Gazela, bestetik, Al-Lat jainkosaren sentimendu maitekorren sinboloa zen.

## Historia 
Lehenengo mendean Al·lat tenplua apaintzeko eraiki zen. Denboraren poderioz, lehoia desagertu 1977 arte; urte horretan, Bartosz Markowski eta Robert Zukowski agindupean arkeologo talde poloniar batek zatiak aurkitu zituen eta Palmirako Museoaren aurrean berreraiki zuten; azken lan hori Józef Gazy zaharberritzaileak egin zuen.  2005ean ere, berriro, berritua izan zen. Siriako Gerra Zibilaren bitartean metalezko xaflez eta harea-sakuez babestu zen. 2015eko ekainaren 27an Estatu Islamikoak Palmira okupatu zuen larriki kaltetu zuten eskultura.

Behin Estatu Islamikoa kanporatuta, Maamoun Abdulkarim, Siriako museoen zuzendariak, piezak bertan zeudela esan zuen, eta eskultura berreskuratzea posiblea zela. 2016an Damaskora eraman zuten eta han, UNESCOren babesarekin, erabateko berreskuratzea egin zen. 2017ko urriaren 1an Damaskoko Museo Nazionalean egokitu zen Palmirako egoera lasaitu arte, berriro ere hara eramateko asmoz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : Lehoi berreskuratuaren irudiak Youtuben.
Chvalovice (Prachaticeko barrutia)

**Chvalovice** Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 177 biztanle ditu eta 3,97 kilometro koadroko azalera. Prachaticeko barrutian dago.

## Kanpo estekak
Broken Sword

***Broken Sword*** () Charles Cecil britainiar bideo-joko diseinatzaileak sortu eta Revolution Software britainiar bideo-joko enpresak garatutako abentura grafiko sail bat da. Abentura grafikoen generoko sail ezagun eta arrakastatsuenetakoa da.

George Stobbart estatubatuar patente abokatua eta Nicole Collard frantziar kazetariek bizitako abenturak agertzen ditu, munduko herrialde ugarietan barna historia eta mitologiaren inguruko gailuak bilatuz.

## Saila 
* Broken Sword: The Shadow of the Templars (1996)
* Broken Sword II: The Smoking Mirror (1997)
* Broken Sword: The Sleeping Dragon (2003)
* Broken Sword: The Angel of Death (2006)
* Broken Sword 5: The Serpent's Curse (2013-2014)

## Kanpo estekak
Saladinen hilobia

**Saladinen hilobia**. **Al-Nāsir Salāh ad-Dīn Yūsuf ibn Ayyūb** (kurdueraz, **Selaheddîn Eyûbîen**, arabieraz, **صلاح الدين يوسف الأيوبي**, hau da, Yusuf, Ayyub-en semea, mendebaldean Saladin bezala ezagunagoa (1138, Tikrit (Irak) - Damasko, 1193ko martxoaren 4) toki horretan lurperatua izan zen. Mausoleoa 1196an eraiki zen, Saladin hil eta hiru urte geroago.

## Lekua 
Hilobia Omeiatarren meskita ipar-mendebaldeko aldean dago kokatuta. Meskita hori (arabieraz, الجامع الأموي , al-Djāmī banī Umaya) edo Damaskoko Meskita Handia, hiri horretako garrantzitsuena da, munduko zaharrenetakoa.

## Ezaugarriak 
Bi hilobi ikus daitezke. Bat, jatorrizkoa, egurrezkoa da eta bertan Saladinen gorpuzkiak jasoak daude. Bestea, marmolezko sarkofagoa, Gilen II.a Alemaniakoak, Alemaniako kaiserra alegia, siriarrei oparitu zien.

## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* Sarrazeno
* Damasko
* Hilobi

## Bibliografia 
* Chauvel, Genevieve (2001). *Saladino - El Unificador del Islam*. Edhasa
* Baha al-Din Yusuf ibn Rafi ibn Shaddad, *A Rare and Excellent History of Saladin*. D.S. Richards. Burlington: Ashgate, 2001.
* Mohring, Hannes. *Saladin: the Sultan and His Times*. Baltimore, Maryland: The Johns Hopkins University Press, 2008.

## Kanpo estekak
Operation Stealth

**Operation Stealth**, AEBetan **James Bond 007: The Stealth Affair**, 1990eko Delphine Software International bideo-joko enpresaren abentura grafiko bat da. Nagusiki Paul Cuisset (programatu) eta Jean Baudlot (soinua) programatzaileek burutu zuten.

James Bond britainiar agentea eta bere filmeen nolabaiteko parodia jokoa da, halere AEBetan James Bond bera balitz bezala merkaturatu zen, nahiz eta benetazkoak MI6 britainiar zerbitzuarentzat lan egin eta joko honetakoak CIArentzat.

## Argumentua 
John Glames (AEBetan James Bond), CIAko agenteari lapurtu berri duten F-19 teknologia goreneko hegazkina berreskuratzeko ardura eman diote, horretarako Latinoamerikako herrialde batera bidaliko dute.

## Kanpo estekak 
* Abentura grafiko osoa ikusgai
José Luis Arasti

**José Luis Arasti Pérez** (Milagro, 1971ko abuztuaren 26a) nafar politikaria da, Nafarroako Foru Erkidegoan Gobernuaren ordezkaria dena.

Nafarroako Alderdi Sozialistako kidea, jaioterriko alkatetzara aurkeztu zen aurreko udal bozetan. PSNko zuzendaritzako kidea da. Enpresa zientzietan lizentziaduna da eta Nafarroako Gobernuan funtzionario lan egin zuen.

## Erreferentziak
Les Affamés (2018ko filma)

***Les Affamés*** 2018ko Léa Frédeval frantziar zinema zuzendariak zuzendutako film komikoa da, 2014ko bere izen bereko eleberrian oinarrituta.

## Argumentua 
Gaur egun gaztea izatea ez da duela urte batzuk baino hobea ez okerragoa; horixe da filmaren tesia. Zoek 22 urte ditu, eta nazkatuta dago esaldi bera behin eta berriz entzuteaz: «Normala da, gaztea zara!». Kokoteraino dauden beste zenbait lagun bilduko ditu, eta etorkizun hobe baten alde lan egingo dute elkarrekin.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Louane Emera

**Anne Peichert** (Hénin-Beaumont, ), **Louane Emera** izen artistikoz ezaguna, frantziar aktore eta abeslaria da, 2013an *The Voice : La Plus Belle Voix* saioan eta 2014an *La Famille Bélier* filmean egindako lanagatik ezaguna dena. 2025eko Eurovision Abesti Lehiaketan *Maman* abestia kantatzen du Frantzia errepresentatuz.

## Diskografia 
* 2015: *Chambre 12* (Mercury/Universal)
* 2017: *Louane* (Mercury/Universal)
* 2020: *Joie de vivre* (Mercury/Universal)
* 2022: *Sentiments* (Mercury/Universal)
* 2023: *Sentiments heureux* (Mercury/Universal)
* 2023: ''Sentiments Heureux (nan j'déconne)'' (Mercury/Universal)

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
### Bikoizketa 
## Kanpo estekak
Čistá (Svitavyko barrutia)

**Čistá** Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 974 biztanle ditu eta 25,2 kilometro koadroko azalera. Svitavyko barrutian dago.

## Historia 
Udalerriaren lehen aipamen idatzia  urtean egin zen.

## Kanpo estekak
Juan Arin

**Juan Arin Dorronsoro** ( Ataun, Goierri, 1892ko abenduaren 12a - Ataun, 1972) euskal etnografo, idazle eta historialari bat izan zen.

Ataungo San Gregorio auzoko Telleriazpi baserrian jaio zen eta Joxemiel Barandiaran apaiz, antropologo eta etnografoaren auzokidea izan zen.

Gasteizen apaiz ikasketak egin eta Araban pare bat urte igaro ondoren, Ataungo apaiz eta gero bikario izan zen. Denboraldi horretan, bai 1936ko Gerra aurretik eta bai ondoren ere, Joxemiel Barandiaran bere auzokidearen laguntzarekin eta haren ildotik, Ataungo herriari buruzko ikerketa lan handia egin zuen, Ataungo herriaren historia, ohiturak, baserriak, kobazuloak, pasadizoak eta abar bilduz. Horretarako, herriko jendeak eta batez ere zaharrek esaten ziotenean oinarritzen zen, eta gero agiritegian kontsultaturiko datuekin osatzen zuen informazioa. Horrez gain, bere lanetan ageri diren lekuen izenak eta deskribapenak (kobazulo, baserri, etxe, belardi, zoko, etab.) egitean oso ondo zekien zer esaten ari zen, berak bere begiz ikusiak baitziren denak: Ataungo herri osoa zeharkatu zuen informazio hori bilduz, eta batari eta besteari galdetuz.

Barandiaranen lana Euskal Herrira begira egina zegoen bezala, Arinenak Ataungo herria helburu zuen. Gaur egun, haren lana ataundarrentzat altxor izugarria da, bestela galduak leudekeen hainbeste izen eta kontu gorde zituelako. Ezin uka, hala ere, Ataundik kanpo ere baduela bere garrantzia: Juan Arinek bazekien garai bat amaitzen ari zela eta garai haren testigantza jaso nahi zuen; bildu zituen leku izenek eta euskarazko hitzek gure hizkuntzaren aberastasuna jartzen dute agerian, eta deskribatzen diren ohiturek eta bizimoduak atzean geratu den garai eta kultura baten oihartzuna dakarkigute.

Bere idazlanak 1926-1970 artean idatzi zituen.

2017ko abenduaren 12an, hain zuzen ere haren jaiotzaren 125. urteurrenean, Ataungo Udalak herriko antzokian Juan Arini omenaldia egin eta bere idazlan guztiak biltzen zituen bilduma aurkeztu zuen.

## Bibliografia 
* ARIN DORRONSORO, Juan (2017): *Juan Arin Dorronsoro Idazlan Liburua*, Donostia, Aranzadi Zientzia Elkartea (USB memoria).
* EGIGUREN IMAZ, Izaskun (2009): *D. Juan Arin Dorronsoro (1892-1972) : ataundar bat bere herriaren iragana arakatzen*. Ataun aztergai beka ; 7, Ataun: Ataungo Udala, 2009.
* ZALDUA ETXABE, Luis Maria (2012): "Juan Arin Dorronsororen. Enirio-Aralarko Krokisa (1940)", *Fontes linguae vasconum: Studia et documenta*,  ISSN 0046-435X, 44. urtea, 115: 307-322.
* ZALDUA ETXABE, Luis Maria (2014): "Juan Arin Dorronsororen "Material Toponímico" argitaragabearen 25. paper-zorroa", *Fontes linguae vasconum: Studia et documenta*, ISSN 0046-435X, 46. urtea, 117: 169-185.

## Kanpo estekak 
* Juan Arin Dorronsoro. Euskonews.com
Pierre-François Martin-Laval

**Pierre-François Martin-Laval** (Marseilla, ), **Pef** izen artistikoz ezaguna, frantziar umorista, aktore eta zinema zuzendaria da, Robins des Bois taldeko kidea.

## Filmografia 
### Zuzendaria 
* 2006 : *Essaye-moi*
* 2009 : *King Guillaume*
* 2013 : *Les Profs*
* 2015 : *Les Profs 2*
* 2018 : *Gaston Lagaffe*

#### Aktorea 
* 1992 : *Le Collecteur* (film laburra)
* 1996 : ''Mémoires d'un jeune con*
* 1998 : *Serial Lover*
* 1999 : *Zooloo* (film laburra)
* 1999 : *Trafic d'influence*
* 1999 : *La Fille sur le pont*
* 2000 : *Les Frères Sœur*
* 2001 : *La Vérité si je mens ! 2*
* 2001 : *La Tour Montparnasse infernale*
* 2001 : *La Grande Vie !*
* 2002 : *Astérix et Obélix : Mission Cléopâtre*
* 2003 : *Le Bison (et sa voisine Dorine)*
* 2003 : *La Prophétie des grenouilles*
* 2004 : *RRRrrrr!!!*
* 2004 : *Casablanca Driver*
* 2006 : *Un ticket pour l'espace*
* 2006 : *Essaye-moi*
* 2007 : *Ratatouille* (ahotsa)
* 2008 : *Vilaine*
* 2008 : *Modern Love*
* 2009 : *King Guillaume*
* 2009 : *Cinéman*
* 2010 : *Les Meilleurs Amis du monde*
* 2011 : *Une folle envie*
* 2012 : *Les Vacances de Ducobu*
* 2012 : *Le magasin des suicides* (ahotsa)
* 2012 : *Entre les corps* (film laburra)
* 2013 : *Les Profs*
* 2015 : *West Coast*
* 2015 : *Les Profs 2*
* 2015 : *Parents d'élèves* (film laburra)
* 2016 : *Un jour mon prince*
* 2017 : *L'Un dans l'autre*
* 2017 : *Mon poussin*
* 2018 : *Gaston Lagaffe*
* 2018 : *Les Affamés''
Cvrčovice (Kladno barrutia)

**Cvrčovice** Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 753 biztanle ditu eta 2,48 kilometro koadroko azalera. Kladno barrutian dago.

## Kanpo estekak
La Famille Bélier

***La Famille Bélier*** 2014ko komedia dramatiko filma da, Éric Lartigau frantziar zinemagileak zuzendu zuena. César sarietarako sei izendapen izan zituen, eta Louane Emerak emakumezko errebelazio aktore onenarena irabazi zuen.

## Argumentua 
Béliertarrentzat, hamasei urteko Paula alaba ezinbestekoa da: guztiak bera izan ezik gorrak dira eta bera arduratzen da telefonoz hitz egiteaz, bankura joateaz edo sendagilearengana jotzeaz.

## Aktoreak 
* Karin Viard: Gigi Bélier
* François Damiens: Rodolphe Bélier
* Éric Elmosnino: Fabien Thomasson
* Louane Emera: Paula Bélier
* Roxane Duran: Mathilde
* Ilian Bergala: Gabriel
* Luca Gelberg: Quentin Bélier
* Mar Sodupe: Dos Santos andereñoa
* Stéphan Wojtowicz: Lapidus alkatea
* Jérôme Kircher: Pugeot doktorea
* Bruno Gomila: Rossigneux
* Clémence Lassala: Karène
* Céline Jorrion: kazetaria
* Manuel Weber: albaitaria
* Sébastien Agius: Gabriel (ahotsa)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dešná (Zlín barrutia)

**Dešná** Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 209 biztanle ditu eta 2,16 kilometro koadroko azalera. Zlín barrutian dago.

## Kanpo estekak
Kokleako inplante

thumb|Kokleako inplante baten barneko eskema.
**Kokleako inplantea** nerbio koklearraren bukaerak zuzenean estimulatzen dituen gailu elektronikoa da, belarriaren barnean sartzen dena. Gorreria edo kofosia duten pertsonen entzumena berreskuratzeko erabiltzen da. Lehendabizikoa 1957an jarri zuten Djourno eta Eyrès frantziar medikuek.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dobrá

**Dobrá** Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 3.136 biztanle ditu eta 8,72 kilometro koadroko azalera. Frýdek-Místekeko barrutian dago.

## Kanpo estekak
Bularreko inplante

thumb|Bularreko inplante bat.
**Bularreko inplantea** bularrararen tamaina gehitzeko edo mastektomia baten ondotik guruinak zuen bolumena leheneratzeko erabiltzen den silikonazko protesia da. Jada XIX. mendean erabiltzen zituzten tamaina gehitzeko eta 1895ean Vincenz Czerny zirujauak lipoma baten ondorioz lehenengoa jarri zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dobřeň

**Dobřeň** Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 177 biztanle ditu eta 20,56 kilometro koadroko azalera. Mělník barrutian dago.

## Historia 
Udalerriaren lehen aipamen idatzia  urtean egin zen.

## Kanpo estekak
Lipoma

**Lipoma** tumore onbera da, gantz-zelulen ugalketa lokalizatu baten ondorioz, gantz-ehunaren barnean sortua. Larruazalean lipoma isolatua izan ohi da, baina badira lipoma anizkoitzak, simetrikoak sarritan, eta baita neurofibromekin batera agertzen direnak ere (Recklinghausen-en eritasunean, adib.). Biztanleriaren %2ak jasaten du eta, normalean, ez dute inolako zerikusirik minbiziarekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
I motako neurofibromatosi

**I motako neurofibromatosia**, lehen **Recklinghausen-en gaixotasun** edo **von Recklinghausen-en gaixotasun** deitua, askotan hereditarioa den eritasuna da, orban pigmentatuen eta larruazaleko edo larruazalpeko tumoreen elkarketak bereizten duena. Tumoreak era askotakoak izan daitezke: neurofibromak, pedikulatuak, sakonak edo azalekoak, bakarrak edo multzotan bilduak, nerbio baten bidean zehar. Formazio neurofibromatoso horiek zeinu neurologikoak ekar ditzakete eta fase berantiarretan erraiak edo hezurrak ere erasan daitezke. 17. kromosomaren gene baten mutazioak sortzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Drahanovice

**Drahanovice** Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 1.687 biztanle ditu eta 13,66 kilometro koadroko azalera. Olomouceko barrutian dago.

## Kanpo estekak
Dřínov (Kroměřížko barrutia)

**Dřínov** Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 434 biztanle ditu eta 5,43 kilometro koadroko azalera. Kroměřížko barrutian dago.

## Kanpo estekak
Terre del Reno

**Terre del Reno** Italiako udalerri bat da. Ferrarako probintzian kokatuta dago, Emilia-Romagna eskualdean.  biztanle ditu,  kilometro koadroko azaleran banatuta.

2016ko urriko herri erreferendumean erabaki zenez, Mirabello eta Sant'Agostino herriek bat egin zuten; horrela eratu zen Terre del Reno udalerria, 2017ko urtarrilaren 1ean.
 
## Mugakideak 
Terre del Renok honako udalerri hauekin egiten du muga:

:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Solastalgia

**Solastalgia** ingurumenean gertatzen diren aldaketek eragiten duten larrimin fisiko edo existentziala izendatzeko berriki sortu den neologismo bat da. Askotan klima aldaketa globalak sortutako estresaz aritzeko erabiltzen da, baina gertaera lokalagoen kasuan ere erabiltzen da, adibidez sumendien erupzioak, lehorteak edo horien parekoak gertatzen direnean. Hitza sortzeko, latinezko *sōlācium * ("erosotasuna") eta grezierazko *-algia* ("mina") elkartu ziren.

## Kanpo estekak
Edna Ferber

**Edna Ferber** (Kalamazoo, Michigan, 1885eko abuztuaren 15a - New York, 1968ko apirilaren 16a) estatubatuar idazlea izan zen. 1925ean *So Big* bere eleberriak Pulitzer Saria jaso zuen.

## Bibliografia hautatua 
### Eleberriak 
* ''Dawn O'Hara* (1911)
* *Buttered Side Down* (1912)
* *Roast Beef, Medium* (Frederick A. Stokes Company, 1913)
* *Personality Plus* (1914)
* *Emma Mc Chesney and Co.* (1915)
* *Fanny Herself* (1917)
* *Cheerful – By Request* (1918)
* *Half Portions* (1919)
* *The Girls* (1921)
* *Gigolo* (1922)
* *So Big* (1924)
* *Show Boat* (1926, Grosset & Dunlap)
* *Mother Knows Best* (1927)
* *Old Charleston* (1927)
* *Cimarron* (1929)
* *American Beauty* (1931)
* *They Brought Their Women* (1933)
* *Come and Get It* (1935)
* *Trees Die at the Top* (1937)
* *Nobody's in Town* (1938)
* *A Peculiar Treasure* (1939)
* *Saratoga Trunk* (1941)
* *No Room at the Inn* (1941)
* *Great Son* (1945)
* *One Basket* (1947)
* *Giant* (1952)
* *Ice Palace* (1958)
* *A Kind of Magic* (1963)

### Antzelanak 
* *Our Mrs. McChesney* (1915)
* *$1200 a Year: A Comedy in Three Acts* (1920)
* *Minick: A Play* (1924)
* *Stage Door* (1926)
* *The Royal Family* (1927)
* *Dinner at Eight* (1932)
* *The Land Is Bright* (1941)
* *Bravo* (1949)

### Gidoiak 
* *Saratoga Trunk'' (1945)

## Kanpo estekak
Eugenio Otsoa

**Eugenio Otsoa Ugalde** (Arrasate, Gipuzkoa, 1951 &ndash; Leintz Gatzaga, Gipuzkoa, 2023ko otsailaren 21a)  euskal politikari abertzalea eta euskaltzalea izan zen. Leintz Gatzagako alkatea izan zen 1987tik 2003ra (2000 urtean kargua utzi zuen, lan kontuak zirela medio), 2011tik 2015era eta 2019tik 2023ra bitartean, beti Gatzagako Hautesle Elkartean aurkeztuta. Leintz-Gatzagak azpiegiturak berritu eta hirigintza-arazo larriak zituela eta, egitasmo bat abiatu zuen udalak, Jose Mª Idigoras Arregi "Malkorre" alkate zela (1983-1987), eta ondoko udalbatzek plan hori burutu zuten. Aspaldiko urteotan, hainbat proiektu egin ditu Leintz Gatzagako udalak: Udaletxea eta pilotalekua eraberritu, plaza egin, herri-guneko etxebizitza zaharrak eraberritu eta etxebitzita berriak egin. Horrekin guztiarekin batera, herriko lurrak egonkortzeko plana burutu zuen eta Gatz Museoa sortu.

## Bizitza 
Arrasateko San Andres auzoko Asubeazpi baserrian jaio zen, eta 40 urte baino gehiagoz bizi izan zen Leintz Gatzagan. Tarteka Polonian eta Mexikon bizi izan zen, lan kontuak zirela-eta. Erdi mailako ikasketak egin zituen Arrasateko Eskola Politeknikoan, eta ingeniari teknikoa da.

## Lana 
Arrasateko Mondragon kooperatiba-taldean eta Antzuolako Elay enpresa-taldean egin zuen lan, fabrikazio-lanetan gehienbat, bai eta enpresako zuzendaritzan ere. Erretiroa hartu aurreko urteetan Elay enpresan aritu zen lanean, Mexikoko Celaya hirian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Richard Benjamin Harrison

**Richard Benjamin Harrison Jr.** (Danville, Virginia, 1941eko martxoaren 4a - Las Vegas, Nevada, 2018ko ekainaren 25a), ezizenez **The Old Man** ("Xaharra") eta **The Appraiser** ("Tasatzailea"), estatubatuar negoziogizona eta telerrealitate saioetako pertsonaia bat zen.

Las Vegas hiriko World Famous Gold & Silver Pawn Shop bahi-dendaren bi jabeetako bat zen, Rick Harrison semearekin batera, 1989an biek batera negozioa ireki zuten. *Pawn Stars* saioan Rick semea, Corey Harrison biloba eta Austin "Chumlee" Russell lankideekin batera agertuz mundu osoan ospetsu bilakatu zen.

Negozio horretan hasi aurretik, gaztaroan Ameriketako Estatu Batuetako Itsas Armadako marinel izana zen.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Corey Harrison

**Richard Corey Harrison** (Las Vegas, Nevada, 1983ko apirilaren 27a), ezizenez **Big Hoss** ("Nagusia"), estatubatuar negoziogizona eta telerrealitate saioetako pertsonaia bat da.

*Pawn Stars* saioan Rick Harrison aita, Richard Benjamin Harrison aitona eta Austin "Chumlee" Russell lankideekin batera agertuz mundu osoan ospetsu bilakatu da.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Chumlee

**Austin Lee Russell** (Henderson, Nevada, 1982ko irailaren 8a), ezizenez **Chumlee**, estatubatuar negoziogizona eta telerrealitate saioetako pertsonaia bat da.

*Pawn Stars* saioan Rick Harrison, Richard Benjamin Harrison eta Corey Harrison lankideekin batera agertuz mundu osoan ospetsu bilakatu da. Harrisondarren jabetzako Gold & Silver Pawn Sho bahi-dendako langilea da, izan ere, Corey semearen haurtzaroko lagunmina izateagatik lanean hastea lortu zuen.

*Chumlee* ezizena 12 urterekin bereganatu zuen, bere aurpegi eta kokots handia direla eta.

Saioaren lehenbiziko ataletan noizbehinkako bigarren pertsonaia izaten hasi arren, ikusleentzat pertsonaia oso gogokoa zela ikusirik Harrisondarrekin batera lehen mailako pertsonaia bilakatu zen. Maiz, Harrisondarrek "inozotzat" jo ohi dute, beren txatxen jomuga izan ohi da, nagusiki lanean erakusten duen arduragabekeri, patxada eta alferkeria dela eta, eta sarritan itxuraz "ergeltxoa" dirudien arren, uste baina buruargiagoa dela garbi utzi izan du, Harrisondarrei ziria sartuz. Saskibaloi kirol-oinetakoetan, bideo-jokoetan eta kontsoletan aditua da oso.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Les Gardiennes (filma)

***Les Gardiennes*** 2017ko Xavier Beauvois frantziar zinema zuzendariak zuzendutako film dramatikoa da, Ernest Pérochonen izen bereko eleberrian oinarrituta.

## Argumentua 
Lehen Mundu Gerra da: Limousingo gizonak frontera joan dira eta emakumeak euren lurrak defendatzen geratu dira. Hortense familia bateko ama da, eta Francine laguntza publikoko langilea kontratatuko du etxeko lanekin laguntzeko; izan ere, Solange alabak ez dio laguntzen. Bi emakumeak ondo konponduko dira hasieratik.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Xavier Beauvois

**Xavier Beauvois** (Auchel,  - ) frantziar aktore, zinema zuzendari eta gidoigilea da, batez ere zineman ibilitakoa.

## Filmografia 
#### Aktorea 
#### Zuzendaria 
#### Gidoigilea
Nadie nos mira

***Nadie nos mira*** 2017ko Julia Solomonoff argentinar zinema zuzendariak zuzendutako film dramatikoa da.

## Argumentua 
Nico aktore argentinarra da, eta New Yorkera joango da arrakastarik baduen ikustera. Laster ohartuko da, ordea, haren itxura fisikoa oztopoa dela horretarako, baita azentua ere. Ondorioz, Theo haurra zaintzen amaituko du, eta familiarekin lotura estua eraikiko du ustekabean.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rick Harrison

**Richard Kevin "Rick" Harrison** (Davidson, Ipar Carolina, 1965eko martxoaren 22a) estatubatuar negoziogizona eta telerrealitate saioetako pertsonaia bat da.

Las Vegas hiriko World Famous Gold & Silver Pawn Shop bahi-dendaren bi jabeetako bat zen, Richard Benjamin Harrison aitarekin batera, hura 2018an hil zen arte. 1989an biek batera negozioa ireki zuten. *Pawn Stars* saioan Richard aita, Corey Harrison semea eta Austin "Chumlee" Russell lankideekin batera agertuz mundu osoan ospetsu bilakatu da.

Nerabetzaroan "Gucci poltsa faltsuen salduz astero 2.000 dolar irabazteko asmoz" institutua laga zuen. Pawn Stars maiz agertzen den bezala, oso historiazale amorratua da, mundu osoko gailu historiko bitxien zalea da, bereziki txanponak eta estatubatuar historiarekin lotura dutenak.

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa iakurgai 
* Webgune ofiziala
Batman Lego

***Batman Lego*** () 2017ko Chris McKay estatubatuar zinema zuzendariaren film komikoa da. Zinema Euskaraz Zineuskadi elkarteak sustatzen duen programak filma euskaratu zuen.

## Argumentua 
Lego Batmanek Joker zitalaren konkistatik salbatu nahiko du Gotham hiria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Elton aintzira

**Elton aintzira** (; ) Kaspiar sakonunearen iparraldean dagoen aintzira gazia da. Errusiako Volgograd oblastean kokatuta dago, Kazakhstango mugatik hurbil. Aintzira itsas mailatik 15 m behera dago. 152 km²ko azalera du eta 0,5 m eta 0,7 m arteko sakonera.

## Klima 
## Kanpo estekak
Mundu hobe batean

***Mundu hobe batean*** (, "mendekua") 2010eko Susanne Bier daniar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Argumentua 
Anton medikua da. Bere denbora Danimarkako herrixka atsegin baten eta Afrikako errefuxiatu-eremu baten artean banatzen du. Oso mundu desberdinak dira biak eta bertan jartzen zaie berari eta bere familiari mendekuaren eta barkamenaren artean aukeratu beharra.

## Aktoreak 
* Mikael Persbrandt: Anton
* Trine Dyrholm: Marianne
* Ulrich Thomsen: Claus
* William Jøhnk Juels Nielsen: Christian
* Markus Rygaard: Elias
* Simon Maagaard Holm: Sofus
* Kim Bodnia: Lars
* Wil Johnson: doktorea
* Eddie Kimani: doktorea
* Emily Mglaya: erizaina
* Gabriel Muli: itzultzailea
* June Waweru: gaixoa
* Mary Hounu Moat: gaixoa
* Synah Saeedi: emakume zaharra
* Elsebeth Steentoft: Signe
* Satu Helena Mikkelinen: Hanna
* Camilla Gottlieb: Eva
* Birthe Neumann: Marianneren lankidea
* Paw Henriksen: polizia
* Jesper Lohmann: polizia
* Bodil Jørgensen: eskola zuzendaria
* Lars Kaalund: Larsen lankidea
* Lars Bom: ikertzailea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Munduaren inbasioa: Los Angeles bataila

***Munduaren inbasioa: Los Angeles bataila*** () 2011ko Jonathan Liebesman hegoafrikar zinema zuzendariaren zientzia fikziozko filma da.

## Argumentua 
AEBetako armadako marine batzuek eta lurra menderatzera etorri diren estralurtar batzuek elkarren aurkako gudu bat izango dute. Gudu gordin hori Los Angelesen gertatuko da.

## Aktoreak 
* Aaron Eckhart: Michael Nantz
* Michelle Rodriguez: Elena Santos
* Ramon Rodriguez: William Martinez
* Bridget Moynahan: Michele
* Ne-Yo: Kevin J. "Specks" Harris
* Michael Peña: Joe Rincon
* Lucas Till: Scott Grayston
* Cory Hardrict: Jason "Cochise" Lockett
* Adetokumboh M'Cormack: Jibril A. "Doc" Adukwu
* Jim Parrack: Peter J. "Irish" Kerns
* Will Rothhaar: Lee "Cowboy" Imlay
* Neil Brown Jr.: Richard "Motown" Guerrero
* Noel Fisher: Shaun "Casper" Lenihan
* Taylor Handley: Corey Simmons
* James Hiroyuki Liao: Steven "Motorolla" Mottola
* Gino Anthony Pesi: Nick C. "Stavs" Stavrou
* Joey King: Kristen
* Bryce Cass: Hector Rincon
* Jadin Gould: Amy

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
U Turn (1997ko filma)

**U turn**, 1997ko Oliver Stone estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako neo-noir western thriller film bat da. John Ridley idazlearen *Stray Dogs* liburuan oinarritua dago. Sean Penn, Jennifer Lopez, Nick Nolte, Powers Boothe, Claire Danes, Joaquin Phoenix, Billy Bob Thornton eta Jon Voight aktoreek antzeztu zuten.

Soinu banda Ennio Morricone estatubatuar musikagile ezagunak konposatu zuen.

## Argumentua 
Bobby Cooper (Sean Penn) Kaliforniako errusiar gángster batzuekin zorretan egotearen ondorioz haiengandik ihes egin eta Arizonako basamortuaren erdian autoa matxuratu zaion gizaseme bat da. Hurbilen dagoen herriko garaje batean autoa konpontzeko utzi eta bere jaioterrira itzultzeko laguntza bilatzen saiatuko da, baina laisterrera herritar guztiek portaera bitxia dutela jabetuko da.

Bobbyk senar-emazte arraro batzuk ezagutuko ditu: senarrak (Nick Nolte) bere emaztea (Jennifer Lopez) hiltzeko laguntza eskatuko dio, eta Aldi berean emazteak Bere senarra hil dezan laguntza eskatuko dio. Bobbyri egoera honetatik ateratzea zail egingo zaio...

## Aktoreak 
* Sean Penn: Bobby Cooper
* Jennifer Lopez: Grace McKenna
* Nick Nolte: Jake McKenna
* Powers Boothe: Virgil Potter sheriffa
* Claire Danes: Jenny
* Joaquin Phoenix: Toby N. Tucker
* Jon Voight: Indiar itsua
* Billy Bob Thornton: Darrell
* Abraham Benrubi: 1. motorzalea
* Sean Stone: Dendako mutikoa
* Ilia Volok: Sergei
* Valeri Nikolayev: Arkady jauna
* Brent Briscoe: Boyd
* Bo Hopkins: Ed
* Julie Hagerty: Flo
* Sheri Foster: Gracen ama
* Liv Tyler: Autobus geltokiko neska (kameoa)
* Laurie Metcalf: Autobus geltokiko bidai-txartelen saltzailea

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
The Jackson 5

**The Jackson 5**, **Jackson Five** edota **Jacksons**, AEBetako musika talde bat da. The Jacksons afroamerikar artista familiako haurrek osatu zuten. Pop, rhythm and blues, soul, disco, funk eta bubblegum pop generoko musika jorratu zuten, betiere doinu alai eta oso dantzagarriekin, eta beren abesti ezagunen artean honakoak daude: "I Want You Back" (1969), "ABC" (1970), "The Love You Save" (1970), "I'll Be There" (1970) eta "Can You Feel It" (1980).

1964an Indianako Gary udalerrian sortutako lehen taldearen kideak Jackie, Tito (1953-2024) eta Jermaine Jackson anai zaharrenak izan ziren, eta handik gutxira Marlon eta Michael Jackson taldekideak batu ziztaizkien. Taldea Joseph Jackson aita edo familiaburuak sortu zuen, era berean, bera managerra, zuzendaria eta taldearen abesti askoren egilea ere izan zen, bere semeak oso estu eta kate motzean hartu zituen, 1980ko hamarkadan aitak txatu txar fisiko eta psikologikoak eman zizkiela ere salatu zuten.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Joseph Jackson (managerra)

**Joseph Walter "Joe" Jackson** (Fountain Hill, Arkansas, 1928ko uztailaren 26a - Las Vegas, Nevada, 2018ko ekainaren 27a) estatubatuar talentu manager bat zen, bai eta Jackson familiaren burua ere, izan ere, eta The Jackson 5 musika taldearen sortzaile, managerra eta beren abestien egilea ere izan zen, izan ere, familia horretako haur abeslari, musikari eta dantzariez osatutako taldea zen, tartean Michael Jackson eta Janet Jackson.

1980ko hamarkadaren erdialdera bere seme-alabetako batzuk haurrak zirela aitarengandik tratu txarrak jaso zituztela salatu zuten, bai psikologikoak nahiz fisikoak, tartean "aita" dei zeaten debekaua zien eta aldioro "Joseph" dei zezaten behartu zituen. Dantza entsegutan haurrek pausuren bat gaizki eginez gero gerrikoarekin jo edota hormaren aurka bultzatzen omen zituen.

## Seme-alabak 
Joseph Jackson eta Kattie B. Screws senar-emazteek honako hamar seme-alabok izan zituzten:

* Maureen Reillette "Rebbie" Jackson (1950)
* Sigmund Esco "Jackie" Jackson (1951)
* Tariano Adaryll "Tito" Jackson (1953)
* Jermaine La Jaune Jackson (1954)
* La Toya Yvonne Jackson (1956)
* Marlon David Jackson (1957)
* Brandon Jackson (1957, jaioberritan hila)
* Michael Joseph Jackson (1958-2009)
* Steven Randall "Randy" Jackson (1961)
* Janet Damita Jo Jackson (1966)

## Ikus gainera 
* The Jackson 5
Vicoko Gure Amaren monasterioa

**Vicoko Gure Amaren monasterioa** () Arnedoko trapako zistertar monasterioa da. Herrigunetik lau kilometrotara Préjanorako bidean eta Cidacos ibaitik gertu dago. Lope de Salazar Salinasek ezarri zuen 1456an Pedro Fernández de Velasco bere senideari esker.

## Kanpo estekak
1817ko Errioxako lurrikara

**1817ko Errioxako lurrikara** urte hartako martxoaren 18an Arnedoko eskualdea astindu zuen lurrikara izan zen, hurrengo hilabeteetan 16 erreplika izan zituena.

Martxoaren 18ko sismoa iparraldeko Iberiar penintsula osotik nabari zuten: Pirinioetan, Bearnotik Santanderraino, Katalunian (Tarragonan), Aragoin, Madrilen eta Gaztelan (Palentzian, Toledon edo Cuencan). Mercalli eskalan VIII (Suntsitzailea) sailkatu zuten, eskualdean azken mendeetan izandako larriena izanda. Herririk kaltetuenak Préjano, Arnedo eta Arnedillo izan ziren, non zenbait eraikin erori ziren eta gutxienez lagun bat hil zen.

## Gertakariak 
1817ko martxoaren 18a, San Jose eguna, asteartea zen. Herri ezberdinetako erlojuak sinkronizaturik ez zeudenez, ordua herriz herri aldatzen da eta orduko berriek goizeko 10:30 eta 10:45 artean izan zela zioten: zarata "beldurgarriak", eraikinetan pitzadurak eragin zituzten mugimenduak, tximinien erorketak, lubiziak, horma eroriak eta, kasu batzuetan, eraikin osoen eroriak izan ziren. Eskualdeko auzokoak etxetik irten eta lur zabalera joan ziren. Egun horretako goizeko 11:00tan erreplika bat sentitu zuten.

1846ko *Diccionario geográfico-histórico de España* hiztegiaren II. atalean, Arnedilloren sarreran horrela diote: "1817. urteko martxoaren 18 egunean, eguerdia baino pixka bat aurrerago, herri honek lurrikara ikaragarria jasan zuen: menditik haitz handiak erauzi ziren; Valladoliden ere nabari zuten."

Hurrengo hiru hilabetetan gutxienez 16 erreplika erregistratu zituzten.

## Ondorioak 
* Arnedon zenbait etxe eraitsi egin ziren. Vicoko Gure Amaren monasterioa zeharo kalteturik izan zen eta bere monjeei eman behar zaie ostatu. Pitzadurak oraindik ikusgai daude. Santa Eulaliaren eliza kaltetua izan zen oso eta lurrikarak Santo Tomasen elizaren dorrea desberdindu zuen.

* Préjanon etxe gehienak ez ziren bertan bizitzeko egokiak izan (200tik 16 baino ezin zuten berriro erabili). Ubideko Kristoaren baseliza erortzeko zorian zegoen. 1846ko *Diccionario Geográfico-Histórico de España* «[Préjano]k 1818ko lurrikaretan[sic] kalte handiak jasan zituen, parrokia biak kalte handiak izan zituzten zolaketan eta San Miguel dorrera erori zen.» esaten du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Harlan Ellison

**Harlan Jay Ellison** (1934ko maiatzaren 27a, Cleveland, Ohio &ndash; 2018ko ekainaren 28a, Los Angeles, Kalifornia) estatubatuar eleberri eta zientzia-fikziozko idazlan laburren idazle oparo bat izan zen.

Bere idazlanen artean 1.700 ipuin, gidoi, eta literatura, telebista, zinema eta hedabide inprimatuetarako saiakerak daude. Argitaratzaile eta antologia-egilea ere izan zen. Bere antologia liburuen artean *Dangerous Visions* (1967) eta *Again, Dangerous Visions* (1972) nabarmentzen dira.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Ruairí Ó Brádaigh

**Ruairí Ó Brádaigh**, jaiotzez izenaz **Peter Roger Casement Brady** (Longford, Longford konderria, 1932ko urriaren 2a - Roscommon, Roscommon konderria, 2013ko ekainaren 5a) irlandar errepublikar politikari eta militar buruzagi bat izan zen.

1958-1959 eta 1960-1962 artean Irlandako Armada Errepublikarraren buruzagia izan zen, hain zuzen ere, erakunde armatua Irlandako Errepublikan legezkanpo eta Ipar Irlandako gatazkan izango zuen zuzpertzetik oraindik urruti eta ia desagertzear zegoen denboraldian.

1970-1983 artean Sinn Féin alderdiko lehendakaria izan zen, baina 1983an *Iparraldekoen* buruzagia zen Gerry Adams politikariak *Hegoaldekoen* buruzagi zen Ruairí Ó Brádaigh ordezkatu zuen. Bestalde, 1989-2009 artean Republican Sinn Féin alderdiaren kide ere izan zen.
Tomás Mac Giolla

**Tomás Mac Giolla**, jaiotze izenaz **Thomas Gill** (1924ko urtarrilaren 25a, Nenagh, Tipperary konderria &ndash; 2010eko otsailaren 4a, Dublin) irlandar errepublikar politikari bat izan zen. Dáil Éireann legebiltzarreko kidea eta Irlandako Langileen Alderdiaren zuzendaritza batzordeko kidea ere izan zen.

Gaztaroan Sinn Féin alderdira batu zen eta 1950eko hamarkada aldera Irlandako Armada Errepublikarraren kide egin zen. Irlandako Gobernuak IRAk burututako mugako atentatu kanpainaren ondorioz 1956-1962 artean kartzelaratu egin zuen, eta Mountjoy espetxean ere hainbat alditan preso egon zen.
End Times

***End Times*** Eels bandaren zortzigarren estudio-lana da, 2010eko urtarrilean ekoiztua. Trilogia baten bigarren partea da: aurrena 2009ko *Hombre Lobo* izan zen, eta azkena 2010eko *Tomorrow Morning*.

## Abestien zerrenda 
## Kanpo estekak
Ángela Ponce

**Ángela María Ponce Camacho** (Sevilla, Espainia, 1991ko urtarrilaren 18a) espainiar modeloa da. 2018ko Miss Unibertso Espainia da.

## Bizitza 
### Gaztaroa 
Sevillan sortu zen. Bere genero-nortasunarekin bat ez zetorren gizonezko gorputzarekin jaio bazen ere, bere burua emakumetzat izan du hiru urte zituenetik. 2014ko apirilean sexua berresleitzeko ebakuntza egin zioten.

### Modelo 
2015ean *Miss Cadiz* edertasun-lehiaketa irabazi zuen. Hala ere, ezin izan zuen *Miss Espainia* lehiaketan parte hartu *Miss World* lehiaketak ez zuelako onartzen emakume transgeneroen parte hartzea.

Etsi beharrean, bere burua prestatzeari ekin zion Miss Unibertso lehiaketaren hautatze-prozesurako eta azkenean bere helburua lortu zuen. Izan ere, 2018ko ekainaren 29an *Miss Unibertso Espainia* edertasun-lehiaketa irabazi zuen, eta ondorioz nazioarteko Miss Unibertso lehiaketara Espainiako lehiakide joango da. Horrenbestez Miss Unibertson lehiatuko den lehen emakume transgeneroa izango da.

## Sariak 
## Erreferentziak
Olatz Gorrotxategi

**Olatz Gorrotxategi Gangoiti** (Bilbo, 1982) aktore, gidoigile eta zuzendaria da zineman, antzerkian eta telebistan.

## Biografia 
Bizkaiko Antzerki Ikastegian (BAI) ikasi zituen arte eszenikoak 2000 eta 2004 urte bitartean, baita zuzendaritza eszenikoa  ere 2005ean. Bertan lan egin du geroztik besteak beste interpretazioa, pertsonaia eta jolas dramatikoa irakasten, lanbide-adarreko ikasleekin eta tailerretakoekin. 2007an Antzezpenezko lizentziatura lortu zuen Leeds-eko Unibertsitate Metropolitanoan (Erresuma Batua).

Jarduera pedagogikoaz gain, esperientzia zabala du zuzendari, aktore eta dramaturgo moduan. Horretan bere proiektu propioak eta kolaborazioak sortu izan ditu.

*"Koordenatuak"* izeneko bere lana saritua izan zen beka batekin  DSS2016-ko dramaturgia berrien deialdian

## Lanak 
Bere lanen artean hauek daude:

### Antzerkia 
* *“Hermanas”* (aktorea, Fer Montoya-k zuzendariarekin).
* "Koordenatuak" (egilea). Egitasmoa Donostia 2016 Fundazioaren bultzadaz sortu zen, Victoria Eugenia Antzokiaren, Gasteizko Principal Antzokiaren eta Arriaga Antzokiaren lankidetzarekin. *Dramaturgia Berriak* proiektuaren xedea idazketa dramatiko propioa sustatzea zen beken bidez.
* *Aldamio etxea izango da gurea! (egilea).*

## Erreferentziak
Gorteko emakume baten erretratua

***Gorteko emakume baten erretratua*** (), Caravaggiok 1597 inguruan margotutako lana da. Bertan Fillide Melandroni Flora Antzinako Greziako jainkosa bezala agertzen da. Alemanian, Bode museoan (Berlin) gordetzen zen, baina Bigarren Mundu Gerran galdu zen: 1945an txikitu zuten. Egun argazkiei esker ezagutzen da.

## Historia 
Dirudienez, Caravaggiok Onorio Longhirentzat egin zuen, Caterina Campirekin ezkondu behar zen garaian. 1638an modeloa Fillide Melandroni identifikatu zen. Fillide Caravaggioren margolan askotan agertzen da: *Marta eta Maria Magdalena*, *Santa Katalina Alexandriakoa*, *Judith eta Holofernes*. Esaten denez, modelo hau Ranuccio Tomassonik Caravaggiori aurkeztu ziona izan zen; Carvaggiok, gero, 1606an, Tomassoni hil zuen, eta hor margolariaren maldan behera hasi zen. Margolana Vincenzo Giustinianirena (1564-1637) izan zen.

## Azterketa 
Oso margolan soila da. Kolore aldetik zuriaren nagusitasuna nabaria da. Ezaugarri bereziena modeloak bularraldean duen lorea da, hau ere zuria. Espezialistek lore horren inguruan hainbat hipotesi azaldu dituzte. Batzuen ustez laranja-lore edo bergamota izan daiteke, biak ala biak ezkontzaren sinboloak. John Gash-ek, bestetik, jasmin bat ikusi du hor, maitasun erotikoaren sinboloa.

## Erreferentziak
HMY Britannia

'''''Her Majesty's Yacht Britannia***, edo ***Royal Yacht* *Britannia''''', britainiar errege-erreginaren itsasontzi ofizial ohia da. Elizabeth II.ak erabili zuen azkenezkoz eta 1954 eta 1997 bitarte aritu zen zerbitzua ematen. Errege-erreginen zerbitzura egon den 83. itsasontzia da, Kalos II.ak 1660an ohitura hori ezarri zuenetik. 43 urteko ibilbidean, itsasontziak milioi bat itsas-milatik gora egin ditu mundu guztian zehar. Zerbitzuz kanpo dago orain eta jendeak bisitatzeko utzi dute Edinburgheko portuan, Leith auzoan. 300.000 turistek bisitatzen dute itsasontzia urtero.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rio Conchos (filma)

**Rio Conchos**, 1964ko Gordon Douglas estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako western film bat da. 1958ko Clair Huffaker idazlearen *Guns of Rio Conchos* (*Rio Conchosko pistolak*) eleberrian oinarritua dago. Richard Boone, Stuart Whitman, Tony Franciosa, Edmond O'Brien eta Jim Brown aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
AEBetako Zalduneriako soldaduek, Haven kapitainak (Stuart Whitman), Franklyn afroamerikar sarjentuak (Jim Brown), amerindiarrak gorrotatzen dituen Lassiter komandante konfederatu ohiak (Richard Boone), eta Rodríguez mexikar labandun hiltzaile presoak (Tony Franciosa), Rio Grande ibaia zeharkatu eta Mexikon barneratuz, aurrez ohostutako errifle kargamendu bat apatxe talde bati saldu nahi dion Pardee kolonel konfederatu (Edmond O'Brien) atzemateko misio sekretuaren ardura jaso dute, Pardeek salmentatik lortutako diruaz Batasunaren aurkako beste gerra bati ekin nahi baitio. Bidean, soldadu taldeari Sally (Wende Wagner) neska apatxe batuko zaio.

## Aktoreak 
* Richard Boone: James 'Jim' Lassiter maiorra eta soldadu konfederatu ohia
* Stuart Whitman: Haven kapitaina
* Tony Franciosa: Juan Luis Rodriguez edota Juan Luis Martinez
* Edmond O'Brien: Theron 'Gray Fox' Pardee kolonela
* Jim Brown: Franklyn sarjentua
* Wende Wagner: Sally, apatxe neska
* Warner Anderson: Wagner kolonela
* Rodolfo Acosta: Ator Odolduna, apatxe buruzagia
* Barry Kelley: Espetxeko croupierra
* Vito Scotti: Bidelapur buruzagi irribarretsua
* House Peters, Jr.: Johnson mm aiorra
* Kevin Hagen: Major Johnson edota Blondebeard
* Robert Adler: Pardee soldadua (krediturik gabe)
* Timothy Carey: Chico, tabernako jabea (krediturik gabe)
* Abel Fernandez: Mexikon zaindaria (krediturik gabe)
* Mickey Simpson: Franklyni zerbitzatzea uko egiten dion tabernaria (krediturik gabe)

## Kanpo estekak 
* [https//m.imdb.com/title/tt0058525/ IMDBko fitxa irakurgai]
Paskual Harriaga

**Paskual Harriaga** (Hazparne, 1819 &ndash; Baiona, 1894ko apirilaren 14a) lapurtar mahastizaina izan zen. Uruguaira joan eta bertan tannat barietatea sartu zuen, gaur egun Uruguain erabiltzen den garrantzitsuena. 1860an Saladero de la Caballada ardandegia sortu zuen, Uruguai ibaiaren alboan, Salto hirian. 

## Kanpo estekak
Laurogeita hamahiru (Victor Hugo)

***Laurogeita hamahiru***, frantsesez ***Quatre-vingt-treize*** Victor Hugoren azken eleberria izan zen, 1874an plazaratua. Eleberri historikoa da, Frantziako Iraultzan kokatuta. Hugoren asmoa Frantziako Iraultzari buruzko trilogia bat egitea zen eta hau horren hirugarren nobela izan behar zen. Zoritxarrez ezin izan zuen proiektua burutu.

## Proiektua 
Victor Hugoren trilogia hau eleberri hauek izan behar zituen:
* ''L'Homme qui rit* (Barre egiten duen gizona)
* Monarkiari buruzko eleberria izan behar zen baina ez zuen inoiz idatzi.
* *Laurogeita hamahiru*, Izu Garaiari buruzkoa.

## Argumentua 
*Quatrevingt-Treize* iraultzaren Izu Garaian kokatzen da, Frantziako Iraultzaren une gogorrenean, alegia. Eleberriaren hasieran Lantenac Markesa Vendéen lehorreratzen da errepublikaren aldekoen aurka borrokatzeko baina iraultzaileek preso hartzen dute, tartean Gawain, bere hiloba. Osaba eta hiloba bi mundu kontrajarrien sinboloak dira, tradizioaren eta iraultzarena. Cimourdain hirugarren protagonista izango da. Cimourdain Gawainen irakaslea izan zen, Lantenacek horrela aginduta, berak irakatsi zion gazteari errepublikaren idealak baina orain iraultzaren alde ilunenaren adierazpena da.
 
Eleberri honetan Hugok iraultzaren inguruko hausnarketa sakona egin zuen, haren legitimitateari buruzko hausnarketa eta, halaber, 1871ko Parisko Komunaren ingurukoa.

## Zinemarako moldaketak 
* 1920 : *Quatre-vingt-treize* André Antoinek egina.
* 1962 : *Quatrevingt-treize* Alain Boudetek telebistarako egina.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : ABU Testu osoa.
* : Liburua doako e-book moduan.
* : *Quatrevingt-treize'', entzuteko bertsioa. 20px
Manuel Quintano

**Manuel Esteban Quintano Quintano** (Bastida, 1756ko urtarrilaren 2a - Laudio, ) arabar apaiz katolikoa izan zen. Manuel Quintano Bonifaz inkisidore nagusiaren senidea, Burgosko katedralaren kanonigoa zela, Bordeleko ardoaren ekoizpena ezagutu zuen. Bere teknikak Errioxatik zabaldu ziren.
Luciano Murrieta

**Luciano Francisco Ramón Murrieta García Ortiz Lemoine** (Arequipa,  - Logroño, ), Murrietako markesa, militar eta mahastizaina izan zen.

Lehen Karlistaldian, Baldomero Esparteroren laguntzailea izan zen. 1840an armada utzi eta Errioxara ezkondu zen. Ygay izeneko bere lursailean mahastizaintzari ekin zion. Santurtziko hilerrian lurperatu zuten.
Juan Jabat

**Juan Jabat Aztal** (Otsagabia,  - Habana, 1825) nafar militar eta politikaria izan zen. 1820an, Hirurteko Liberalean, gerra ministro izendatu zuten baina Fernando VII.a Espainiakoa itzuli zenean Kuban erbesteratu zen.
Iván Redondo

**Iván Redondo Bakaikoa** (Donostia, 1981) gipuzkoar aholkulari politikoa da. La Salle Donostian ikasi zuen, Imanol Olasagasti bere historiako irakaslea izanda eta ondoren Deustuko Unibertsitatean humanitateak eta komunikazioan lizentziatu zen,bukatu ondoren PPentzat hasi zen lanean, Xavier García Albiol eta Antonio Basagoitirentzat. 2017an Pedro Sánchezentzat lan egiteari ekin eta 2018ko Mariano Rajoyren aurkako zentsura mozioaren ideologotzat hartzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ricardo Macarrón Piudo

**Ricardo Macarrón Piudo** (Gasteiz, ?-?) arabar guardia zibila eta arkitektoa izan zen. 1936an Pontevedran teniente koronel zela, gobernadore zibil izendatu zuten.