Avelina Argüelles

**Avelina Argüelles** (Bartzelona, Herrialde Katalanak, 1948) kataluniar koreografoa, dantzaria eta dantza garaikideko irakaslea da.

= Bizitza =
Filosofian lizentziatu zen. Dantzari gisa prestakuntza eklektikoa du: dantza klasikoan trebatu zen Joan Tenaren estudioan eta hamazortzi urtetik aurrera Anna Malerasen estudioan, bere prestakuntza estilo eta diziplina ezberdinetan zabaldu zuen: flamenkoa, jazza eta dantza modernoa. José Limón konpainiako Giancarlo Belliniren eskutik, Limón teknika ikasi zuen Antzerkiaren Institutuan.

1978. urtean Huntza kolektiboa sortu zen, eta Argüelles sasoi labur baina esanguratsuan izan zen. Bere lehen koreografia estreinatu zuen, *Absència* (1979). Lan horrekin Bagnolet-eko (Frantzia) lehiaketan bigarren saria ex aequo irabazi zuen. Urtebete geroago, *Anells sense dits* (1980) aurkeztu zuen, eta Koloniako (Alemania) *Sommerakademie des Tanzes* koreografia lehiaketako bigarren saria irabazi zuen.

Argüellesek Heura taldea utzi eta bere bide artistikoa jarraitu zuen. 1981. urtean Sitgeseko Nazioarteko Antzerki Jaialdira joan zen Toni Gómez *Zapatos* (1981) bere hirurogei minutuko lehen ikuskizunarekin. Argüellesek formatu txikiko ikuskizunak sortzen jarraitu zuen laurogeita hamarreko hamarkadaren bukaerara arte. Kontserbatorioan Erdi Mailako eta Goi Mailako ikasleentzako koreografia-tailerrekin jarraitu zuen. 2008an Antzerkiaren Institutuko Goi Mailako Dantza Kontserbatorioko zuzendari izendatu zuten, eta 2014. urtean erretiroa hartu zuen.

## Eragina 
Argüelles, Anna Malerasekin batera, dantza garaikidearen aitzindarietako bat izan zen Katalunian eta Espainiako Estatuan. Hirurogeiko hamarkadaren bukaeran eta Trantsizio Demokratikoan zehar, Anna Malerasek dantza modernoa berriz sartu zuen Bartzelonan —frankismo sasoian, Carmen Tórtola Valenciak, Josefina Cirera Llopek eta Àurea de Sarràk zabaldutako bidea debekatu zuen Lik, eta, hortaz, bertan behera utzi zuten. Argüelles funtsezko figura izan da, bai irakaskuntzaren arloan, bai sormenaren arloan, bere proposamen koreografiko bereziei esker, aldaketa eta eguneratze etapa horretan, nazioarteko korronteekiko. Argüellesek formazio eklektikoa eta oso sendoa izan du, Limon teknikaren erreferentea izan da eta dantzari belaunaldi ezberdinak osatu ditu, horien artean Trantsizio garaiko eferbeszentzia sortzailearen testuinguruan hazten den lehen belaunaldia.

Ikuspegi espresionista batetik eta Limon teknikaren lirismotik, Argüellesen koreografiek gizon eta emakumeen arteko harremanak arakatu dituzte askotan, errepresioa edo genero berdintasuna bezalako gaiak ikertuz. Bere lanen abiapuntua esperientzia pertsonalak edo oroitzapenak ziren, hala nola *Absència*, *Anells sense dits* edota *Zapatos*. Formatu txikiko proposamenen bidez —bakarka, bikoteka, hirukoteka eta talde-piezaren batean—, dantzariek eszenatokian kokatutako objektuekin duten interakzioari esker ehuntzen da dramaturgia, hala nola *Paral·leles* (Ricard Moragas saria), pieza horretan ezinbesteko elementua baita historian. Besteak beste, Joaquim Sabaté, Toni Gómez, Emilio Gutierrez eta Marta Carrasco dantzariek hartu zuten parte konpainiaren hainbat muntaiatan.

Antzerki Institutuko sail eta eskola ezberdinetan hiru hamarkada baino gehiagotan zehar izan duen zeregin pedagogikoak eta milurteko berritik aurrera piezak estreinatzeari utzi izanak, laurogeiko eta laurogeita hamarreko hamarkadetan zehar garatu duen lan koreografikoa nolabait eklipsatu dute, nazioarteko zein nazioko sariekin pieza ezagunak utzi dituen lana. Hain zuzen ere, Argüellesen piezak izan ziren lehenengoetarikoak atzerriko sari koreografikoak jasotzen, Bagnolet eta Kolonian hain zuzen ere. *Avui dimarts, demà dimecres* (euskaraz: Gaur, asteartea, bihar, asteazkena) lanarekin Tortola Valencia saria eman zioten, eta *Durar* lanarekin Argüellesek Madrilgo Lehiaketa Koreografikoaren lehen edizioko lehen saria lortu zuen.

## Sariak eta aintzatespenak 
Besteak beste, sari hauexek jaso ditu:

* *Absència* (1979) lanarekin Bagnolet-eko (Frantzia) lehiaketan bigarren saria ex aequo irabazi zuen. 
* *Anells sense dits* (1980) lanarekin, Koloniako (Alemania) *Sommerakademie des Tanzes* koreografia lehiaketako bigarren saria

* *Paral·leles* lanarekin Ricard Moragas saria

* *Avui dimarts, demà dimecres* (euskaraz: Gaur, asteartea, bihar, asteazkena) lanarekin Tortola Valencia saria 
* *Durar* lanarekin Argüellesek Madrilgo Lehiaketa Koreografikoaren lehen edizioko lehen saria

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak