Izterrezurraren haustura

**Izterrezurraren haustura**, osasun oneko pertsonetan, traumatismo handi baten ondorioz eginiko haustura izaten da; halere, izterrezur haustura gehienak osteoporosia duten pertsonetan gertatzen dira, traumatismo txikien edo erorketen ondorioz.

## Izendapena 
Askotan "mokorreko haustura" edo "aldakako haustura" bezala ezagutzen dira, baina gehienetan izen hau ez da egokia izaten, giltzadura koxofemorala bera ez baita ukitua egoten.

## Patogenia 
thumb|Izterrezurraren burua hautsi dutenen jarrera tipikoa.
Mokorreko haustura gehienak energia baxuko traumatismoen eraginez adineko pazienteetan gertatzen dira, bereziki 75 urtetik gora; gazteagoetan, eskumuturreko hausturak dira nagusi (zahartu ahala, erorketa eskuekin gelditzeko gaitasuna galtzen da). Halere, lesioa izatearen arrazoi nagusia ez da erortzeko erraztasuna (gazteak sarriago erortzen baitira, pertsona nagusiak baino), ez bada ezen hezurraren ahultasuna. kostu handiarekin (kasu bakoitzaren kostua 40.000 bat eurotan kalkulatu da

AEBetan eginiko ikerketek 65 urtetik gorako emakumeen artean lesio honek %1 inguruko intzidentzia neurtu zuen; adin bereko gizonen artean, %0,5 inguru. 1995tik aurrera mokorreko hausturen intzidentzia %20an gutxitu da, itxuraz prebentzio programen eraginez.

Hezurra ahultzen duten faktoreak:

## Fisiopatologia 
Izterrezurraren haustura batek (gorputzaren karga-lerroa hausten denean) mina eta ezintasun funtzional handia dakar; gehienetan pertsona ez da zutik mantentzeko gai, eta hanka laburragoa du, itxuragabetasun hirukoitz karakteristikoarekin (flexioa, adukzioa eta kanpo errotazioa). Horretara, lau gradu bereizten dira diafisiaren eta izterrezurraren lepoaren arteko angeluaren arabera:

* I: hautsitako zatiek gora egiten dute, angelua irekiz (valgo).
* II: hautsitako zatiak ez dira bere lekutik mugitu.
* III: hautsitako zatiek behera egiten dute, angelua itxiz (varo), gradu txikian.
* IV: hautsitako zatiek behera egiten dute, angelua itxiz (varo), gradu handian eta zatien bereizketa handiarekin.

Gradua handitu ahala, izterrezurraren buruaren odol-zirkulazioaren konpromisoa ere handiagoa da.

= Tratamendua =
thumb|Izterrezurraren haustura, torlojuz eta plaka metalikoz lotua.

### Aurreneurriak 
Izterrezurreko hausturen tratamendu eraginkorrena, pertsona nagusietan eginiko aurreneurriak dira, bai erorketei dagokionez, baita hezurren hausgarritasunean eraginez ere.

### Tratamendu farmakologikoa 
Izterrezurreko hausturetan, odol-koagulazioa ekiditeko terapia farmakologikoa erabili ohi da, konplikazioak saiheste aldera.

### Dietetika 
Adineko pazienteetan, eranskin dietetiko egokiek haustura izan eta hurrengo urteetan izan daitezkeen konplikazioak ekiditeko balio dezakete.

## Pronostikoa 
Paziente gazte osasuntsuetan eboluzioa normalean ona izaten da, eta tipikoki 3-6 hil arteko berrabiltze prozesua behar izaten dute bizimodu guztiz normala egin arte.

Osteoporosiarekin lotutako hausturetan, berriz, urtebetean pazienteen heren bat hil egiten da; beste heren bat dependentzia egoeran geratzen da; eta beste heren batek independentzia lortzen du, sei bat hilabeteren barruan.

Zenbait kasutan konplikazioak ager daitezke: infekzioak (%2ko intzidentzia), pseudoartrosia, soldatze okerra, nekrosia (%20), albo-kalte neural eta baskularrak, pieza metalikoen soldatze okerra, tronbosia (%2), gernu-aparatuaren infekzioa, azaleko ultzerak (pazientea luzaroan oheratua egon behar denean) edo pazienteak lehendik zituen gaixotasunak larritzea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak