Ravenako kosmografia

**Ravenako kosmografia** (), **Ravennako Anonimoa** edo ***Ravenate***,  VII mendean kosmografo kristau anonimo batek egindako testuen bilduma da. Bertan antzinako erromatarren bideak deskribatzen dira.

Konpilazioan aurreko mendeetako dokumentuak erabili zituen, eta 670. urtearen inguruan idatziko zuela uste da. Akats asko eta aldaera ugari sartu zitzaizkion Erdi Aroko fraideek segidan egindako kopietan.

Egilearen izena ez da gureganaino iritsi. Kosmografoa eta elizgizona zela baiezta daiteke. Ravennako Anonimoa (Anonymus Ravennas) izena eman izan zaio. Beraz, esanm daigteke ez dakigula ezer autorearen identitateari buruz, non ez den Ravennan jaio eta kristaua, horrexegatik idazlanaren izena. Baina izen hori bera, haibat hizkuntzetan, idazlana  eta idazlea bera aipatzeko erabitlzen da.

Liburu moderno moduan, lehen aldiz, Parisen argitaratu zuen dom *Porcheronek Anonymi Ravennatis de geographia libri V* izenburupean 1688an. Parisen A. Jacobsek berrargitaratu zuen 1858an, eta Berlinen Partheyk 1860an. Edizio kritikorik berriena Joseph Schnetz-ek (de) ekoiztu zuen 1940an.

## Deskribapena 
Garai hartan ezagutzen zen munduaren kosmografia guztia biltzea helburu zuen lana da. Horretarako III eta IV mendeetako testu ugari erabili ziren bilduma osatzeko. Erromatarren galtzadei jarraiki 5.300 toki izenetik gora aipatzen dira, bai eta 300 ibai inguru ere. Dena dela distantziak ez ditu aipatzen bosgarren liburuan ezik.

Hasieran bilduma bakarra zena ondoren bost liburukitan banatu zen:
* Lehenengo liburua: Kontzeptu geografikoak eta Lurraren deskribapena. Lurra laua da eta ozeano batek inguratzen du.
* Bigarren liburua: Asia (India, Baktriana, Mesopotamia, Asiria, Armenia, Siria, Etiopia eta Egipto)
* Hirurren liburua: Afrika (Egipto, Numidia, Etiopia, Mauritania)
* Laugarren liburua: Europa (Eszitia, Grezia, Germania, Galia, Italia, Galia Belgica, Bretainia eta Hispania)
* Bosgarren liburua: Mediterraneoa, bere itsaso eta uharteekin. Atlantikoko kostaldearen deskribapena, eta Britaniar uharteak).

## Edukia 
Ravenako Anonimoa erromatarren galtzadak aztertzeko kontuan hartu beharreko iturri idatzi baliotsua da. Hala ere, ez ditu *mansio* (bideko ostatu-etxe handiak) baten eta bestearen arteko distantziak ematen, horien izena eta ibilbide lerroak besterik ez.  5.300 erreferentzia inguru ematen ditu, horien artean 300 ibai inguru, gainontzekoak hiriak izanik. V. liburuan bakarrik ematen ditu distantziei buruzko datu batzuk, eta hiri batzuk probintziaka zerrendatzen dira, nahiz eta nahiko modu desordenatu eta irregularrean. Antoninoren Ibilbidea idatzi ondoren sortu ziren hirien edo "mansione"-en izen berriak gehitzen ditu eta ziurrenik Pautingerren tabularen inspirazio iturri bera izan zuen, nahiz eta, batzuetan, *Ravenako Anonimoak* *Tabulak* baino datu osoagoak biltzen dituen.

## Euskal Herriari buruzkoak 
Euskal Herriaren historiografiarei dagokioenaz, aipagarria da Spanoguasconia (edo baskoien lurralde zaharra "Hispanian") eta Guasconia (antzinakoek Akitania izenaz ezagutzen zutena) bereizten dituen lehen obra dela.

Baskoniaren eta bertako hirien deskribapena egiten du. *Vacetae Insulae* aipatzen ditu, Ré eta Oléron Uharteak, non "Vacetae" baskoiak diren. Era berean, Loira ibai arteko lurraldeari Baskonia deitzen dio. Bertan, bereizketa egiten du Garonaz bi aldeen artean: Garonaz iparraldeari *Guasconia* deitzen dio, eta, Garonaz hegoaldekoari Pirinioetaraino, *Spanoguasconia*.

Caesaraugusta (Zaragoza) eta Pompaelo lotzen zituen eta ondoren Oiassoraino jarraitzen zuen  bidea aipatzen du. Berez, Estrabonek aipatu zuen galtzada bera zen

## Eskuizkribuak 
Hiru eskuizkribu kontserbatzen dira:
* *Codex Vaticanus, Urbinas* 961, XIII mendekoa
* *Codex Parisinus*, bibliothecae imp. 4794, XIV mendekoa
* *Codex Basiliensis* F.V. 6, XIV-XV mendeetakoa

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Ab Asturica Burdigalam*
* Antoninoren Ibilbidea
* Peutingerren taula

## Kanpo estekak 
*  Hispaniari dagokion atala
*  Sarrera eta Britainiako atala