open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Demi Moore

**Demi Moore** (jaiotza izena: **Demi Gene Guynes**; 1962ko azaroaren 11, Roswell, Mexiko Berria - ) estatubatuar aktorea da. 1981an hasi zen antzezten eta 1982-1984 artean *General Hospital* telenobelan hartu zuen parte. 1984tik aurrera Brat Pack izeneko aktore talde gaztearen parte izan zen, nerabeen filmak egin zituztenean, tartean *Blame It on Rio* (1984), ''St. Elmo's Fire* (1985)  eta *About Last Night...* (1986). Lehen paper famatua *Ghost* (1990) fiman izan zuen, urte horretan salmentarik handiena izan zuen filma. *A Few Good Men* (1992), *Indecent Proposal* (1993) eta *Disclosure* (1994) filmekin ere arrakasta handia izan zuen takillan. 1996an Moore bilakatu zen historian soldatarik handiena jaso zuen emakumezko-aktorea, *Striptease* filmarekin, 12,5 milioi dolar jaso baitzituen. *The Scarlet Letter* (1995), *The Juror* (1996) eta *G.I. Jane* (1997) ez ziren arrakastatsuak izan, eta haren ibilbidea beherantz hasi zitzaion.

*The Hunchback of Notre Dame* (1996), *The Hunchback of Notre Dame II* (2002), *Charlie's Angels: Full Throttle* (2003), *Bobby* (2006), *Mr. Brooks* (2007), *Margin Call* (2011) eta *Rough Night'' (2017) filmak egin zituen geroago.

## Filmografia 
## Bizitza pribatua 
1979tik 1985era Freddy Moore rockeroarekin ezkondurik egon zen eta haren abizena hartu zuen. 1987an Bruce Willis aktorearekin ezkondu eta hiru alaba izan zituzten, baina 2000. urtean banandu ziren. 2005ean Ashton Kutcher aktorearekin ezkondu eta 2009an haren deitura hartu zuenez, orain **Demi Kutcher** da.

## Kanpo estekak
Xiangcheng

**Xiangcheng** izen bereko toki asko izan daiteke:

# Xiangcheng: Zhoukou prefekturako hiria.
# Xiangcheng: Xuchang prefekturako konderria.
# Xiangcheng: Garze Tibetar Prefektura Autonomoko konderria.
# Xiangcheng barrutia: Xiangfan hirian dagoen barrutia.
# Xiangcheng barrutia: Suzhou hirian dagoen barrutia.
# Xiangcheng barrutia: Zhangzhou hirian dagoen barrutia.
Wen Konderria

**Wen Konderria** izen bereko toki asko izan daiteke:

# Wen Konderria: Gansu probintziako Longnan hiriko konderria.
# Wen Konderria: Henan probintziako Jiaozuo hiriko konderria.
Killarney Parke Nazionala

**Killarney Parke Nazionala** (ingelesez *Killarney National Park*, irlanderaz *Páirc Náisiúnta Chill Airne*) Irlandako Kerryko konderrian dagoen Killarney udalerriaren aldamenean kokatzen da.

## Historia 
Irlandako Errepublikako lehendabiziko parke nazionala izan zen, 1932an Muckross etxearen jabetza irlandar estatuari eman zitzaionean. Ordudanik parkea apika-apika bere lur eremua zabalduz joan da, gaur egungo 102.89&nbsp;km² azalerara iritsi arte.

## Ekologia 
Bere barnean hainbat ingurugiro ekologiko ezberdin daude: Killarneyko lakuak, nazioarteko garrantzia duten haritz eta hagin basoak eta mendi gailurrak daudelarik. Orein gorriz osaturiko taldeak ere baditu, Irlandan aurkitu daitezkeen bakarrak, bai eta Irlandako jatorrizko edo berezko baso sail zabalenak ere. Parkeak bere kalitatea, ugaritasuna, bere bizilekuen hedadura eta espezien aniztasunari esker balio ekologiko handia du, hauetako espezie batzuk arraro edo bereziak direlarik. 1981an UNESCO erakundeak parke hau Biosfera erreserba izendatu zuen. Parkea bere paisaia eder eta zoragarriarengatik ere ezaguna da. Parkearen ardura Dúchas, The Heritage Service erakundeak du.

## Eraikin aipagarriak 
Parke Nazionalaren barnean hainbat eraikin aipagarri aurki ditzakegu:
* Muckross etxea
* Muckross abade-etxea
* Ross gaztelua

## Iruditegia 

Irudi:Lough Leane Killarney.jpg|Leane aintzira
Irudi:Killarney Upper Lake.jpg|Goiko aintzira
Irudi:Muckross House 1.jpg|Muckross etxea
Irudi:Muckross Abbey Friary 2014.jpg|Muckross abade-etxea
Irudi:Ross Castle on Lough Leane (15242590587).jpg|Ross gaztelua
Irudi:TorcFalls1(js).jpg|Torc urjauzia
Irudi:Red deer.jpg|Oreinak
Irudi:SwansOnLoughLeane.jpg|Beltxargak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Killarney Parke Nazionaleko webgune ofiziala.
Zhijiang

**Zhijiang** izen bereko toki asko izan daiteke:

# Zhijiang Dong Konderri Autonomoa: Hunan probintzian dagoen konderri autonomoa
# Zhijiang: Hubei probintziako Yichang prefekturako hiria.
Dawu

**Dawu** izen bereko toki asko izan daiteke:

# Dawu Konderria: Hubei probintzian dagoen Xiaogan hiriko konderria.
# Dawu Konderria: Garze Tibetar Prefektura Autonomoko konderria.
# Dawu: Txinako Errepublikan dagoen herria.
Béal Átha an Ghaorthaidh

**Béal Átha an Ghaorthaidh** ofizialki eta irlanderaz (ingelesez *Ballingeary*) Irlandako Errepublikako hego-mendebaldean kokatzen den Cork konderriko Shehy mendietan dagoen udalerria da.

Udalerri hau Gaeltacht edo irlandera hiztunen eremu barruan dago, honela irlanderaren irakaskuntza gune garrantzitsua delarik, bertan *Coláiste na Mumhan* (euskaraz *Munsterreko Ikastetxea*) ikastetxea dagoelarik. Bertan ikasleek irlandera ikasi, ondo pasatu eta lagunak egiteko aukera dutelarik..

Udalerritik hurbil eta mendebaldera Gougone Barra Parke Nazionalean Lee ibaia igarotzen da.

Urteroko nekazaritza eta barazkintza ekitaldi bat ere ospatzen da.

Timothy Cardinal Manning zena Ballingeary udalerrian jaio eta hazi zen, ondoren Estatu Batuetara emigratu eta denbora batera Los Angeles hiriko Artxidiozesi Erromatar Katolikoaren Kardinala bilakatu zelarik.

## Kanpo estekak
Daniel Craig

**Daniel Wroughton Craig** (Chester, Cheshire, Ingalaterra, 1968ko martxoaren 2a - ) aktore eta film-ekoizle ingelesa da.

James Bond pertsonaia antzezten duen seigarren aktorea bihurtu zen, hain zuzen, 2006ko*Casino Royale* filmean (James Bond film-sagaren 21.a). Ondoren, James Bond agente sekretuaren film-sagako 2008ko *Quantum of Solace* eta 2012ko *Skyfall* filmak antzeztu zituen.

## Filmografia 
## Kanpo estekak
Mikuliczen sindrome

**Mikuliczen sindromea**, medikuntzan, hantura mota bat da, ohi bizitzarentzako arriskurik sortzen ez duena eta kronikoa, parotida, malko edo ttu guruinen handitze bategatik bereizten dena, beste gaixotasun ezberdin baten ondorioz, linfoma, leuzemia, sarkoidosia eta beste batzuk kasu, Mikuliczen gaixotasuna izan ezik. Bere jatorri zehatza ez da ezagutzen, baina baliteke Sjögrenen sindromearen aldaera bat izatea, honengandik, artriti erreumatoiderik ez duelako sortzen bereizten delarik. Ohi, emakume heldu eta atsoen artean diagnostikatzen da. Baliteke eraginen bat izatea amigdaletan eta aurpegiko eta lepoko beste guruin batzuetan.

## Historia 
Sindrome hau, lehen aldiz, Johann Mikuliczek deskribatu zuen 1888an. Beranduago, 1952an, Godwinek, Lesio Linfoepitelial Onbera izena proposatu zuen.

## Patogenia 
Mikuliczen sindromearen guruin alterazio bereizgarriak, gaixotasuna jasaten duten guruinen estromaren handitzeagatik bereizten dira, parenkima izurtzailearen atrofia batekin batera, emaitza bezala, hialinizazioa eta fibrosia emanez. Gurin hauen infiltratu ez supuratiboek, ez Sjögren gaixotasunek, linfoma ez Hodgkins, leuzemiak eta sarkoidosiak kasu, sortutako zelulak, bereziki linfozitoak, osatzen dituzte.

## Ezaugarri klinikoak 
Mikuliczen sindromea, aurpegiko guruinen hantura edo tumefakzio asimetriko eta ez mingarri bat bezala agertzen da, bereziki parotida, ttu eta malko guruinena. Guruinen funtzioa konprometitua dagoenez, Mikuliczen sindromea jasaten duten gaixoek, ahoan, laringean eta begietan lehortasuna nabaritzen dute.

## Kanpo estekak
Sjögrenen sindrome

**Sjögrenen sindromea** zelulak, ttua eta malkoak isurtzen dituzten guruinak, beste batzuez gain, batez ere liseri aparatuan, erasotzen dituzten gaixotasun autoimmune bat da. Gaixotasun erreumatiko bat ere bada, artikulazioetan mina eta hantura eraginez.

## Sailkapena 
Bi mota bereizten dira: Sjögrenen sindrome primarioa eta Sjögrenen sindrome sekundarioa. Lehenean, lehortasun arazoak daude begietan eta ahoan, ttu eta malko guruinen aurkako erasoaren ondorioz; sindrome mota hau duten gaixoen artean, batzuetan, antigorputz antinuklearren presentzia dago (ANA) odolean. Sekundarioa, gainera, beste gaixotasun autoimmune batekin elkartuta egoten da, lupus eritematoso sistemikoa, artritis erreumatoidea, esklerodermia, dermato-polimiositia edo ehun konektiboaren gaixotasun mistoa kasu.

## Ezaugarri klinikoak 
Zantzu nagusien artean, honako hauek daude: begi eta aho lehorrak (horren ondorio diren kalteekin), mina eta nekea gorputz-adarretan, negala eta larruazal lehorra. Estimatzen denez, gaixotasun hau duten 4 milioi pertsona daude, horietatik %90a, emakumeak direlarik. Ohi, 40 urtetik gorako pertsonetan diagnostikatzen da.

Gaixotasun kronikotzat hartzen da.

## Tratamendua 
Tratamendua, immunitate-sistemaren lana murriztera begira doa, eta, sintomak arintzeko, isurketak estimulatzeko botikak erabil daitezke, malko artifizialak erabili, eta, gainera, gihar eta artikulazioetako minarentzako botikak erabil daitezke.

## Ikus, gainera 
* Mikuliczen sindromea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Itsasoaren alaba

***Itsasoaren alaba*** Josu Martinezek 2009an zuzendutako euskal film dokumentala da.

## Sinopsia 
Haize Goikoetxea Ugartek hogeita sei urte dauzka. Ipar Euskal Herrian jaio zen. Errefuxiatu bikote baten bigarren alaba da, eta bi urte bete gabe zituela, GALek Mikel Goikoetxea, “Txapela” ETAko militantea hil zuen: bere aita.

Urte guzti hauetan Haizerentzat sendatu gabeko zauri sakon bat izan da bere aitaren heriotza. Gertaera horrek bere bizitza erabat baldintzatu du, eta gainera, amarekin gaiari buruz hitz egitea bientzat oso gogorra izan denez beti, gauza gutxi dakizki aitari buruz.

Memoriaren berreskurapeneko ariketa honen lekukotza da dokumentala. Bide horretan, Txapelaren irudi desberdinak ezagutu zituzten pertsonekin egiten da topo eta guztiek kontatutako istorioak josiz, Txapelaren irudi kontraesankor bezain erreala osatzen du Haizek, non nahasten diren Algeria eta Donibane Lohizune, edo Txorierriko langileria eta espainiar ministroen kontrako atentatu saiakerak.

## Trilogia 
Dokumental honen egileek bigarren lan bat egin zuten "Itsasoaren alaba"ren ondotik: Sagarren denbora. Trilogia bat egiteko asmoa zutela adierazi dute dokumental hauen aurkezpenetan. Hirugarren lana euskal preso politikoen ingurukoa izango dela esan zuten. Urte batzuk beranduago, 2012an, Barrura begiratzeko leihoak euskal preso politikoei buruzko dokumentala aurkeztu zuten.

## Ekoizpena eta aurkezpenak 
Filma Bilboko GITE-IPES taldearen Julio Araluze Ikerketa Beka-ren laguntzaz burutu zen.

Bilboko Capitol zineman estreinatu zen 2009ko otsailaren 6an, eta geroztik, Euskal Herriko hainbat herritan aurkeztu da.

2009ko Donostiako Zinemaldian eman zen *Zinemira - Euskal zinemaren panorama* sailaren barruan .

## Ikus, gainera 
* Dokumentalak Euskal Herrian

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Itsasoaren alba Filma osoa ikusgai. argia.com
*  Aitaren arrastoari segika berria.info
*  Itsasoaren alaba Sipnosia, fitxa, programazioa, irudiak, trailerra. sansebastianfestival.com
*  Josu Martinez: "Ezinbestekoa da hedabideetan sekula agertzen ez diren biktimen memoria aldarrikatzea" Gaztezulo
*  Josu Martinez.'Itsasoaren alaba' filmaren egilea «Ikusezinak ikusgai egin nahi nituzke istorioen bidez» berria.info
*  Egin gabe dagoen historia batendako harria Xabier Mendiguren Elizegiren kritika. sustatu.com
* Elkarrizketa Josu Martinezi Argia astekarian: "Zertarako balio du borrokak xamurtasunik gabe?"

## Kanpo estekak
Mendebalde ertaina

300px|thumb|

**Mendebalde ertaina** () Ameriketako Estatu Batuetan hango Zentsu Bulegoak definitutako lau eskualdeetako bat da.

## Definizioa 
Tradizioz, hainbat eratara definitu izan da eskualdea, estatu batzuk edo besteak sartuz. Gaur egun, ordea, Ameriketako Estatu Batuetako Zentsu Bulegoaren definizio ofizialean, 12 estatu hauek dira:
* Iowa
* Michigan
* Minnesota
* Ohio
* Wisconsin
* Ipar Dakota
* Hego Dakota
* Kansas
* Kentucky
* Missouri
* Nebraska
* Mendebaldeko Virginia

## Hiri nagusiak 

Fitxategi:Milwaukee_skyline.jpg|Milwaukee, Wisconsin
Fitxategi:Sears Tower from Hancock Observatory.jpg|Chicago, Illinois
Fitxategi:Minneapolis SkyLine.jpg|Minneapolis, Minnesota
Fitxategi:DetroitSkyline.jpg|Detroit, Michigan
Fitxategi:Cincinnati oh skyline.jpg|Cincinnati, Ohio
Fitxategi:St louis.jpg|Saint Louis, Missouri
Fitxategi:View from North Bank Park.jpg|Columbus, Ohio

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ameriketako Estatu Batuak

## Kanpo estekak
Baile Mhic Íre

**Baile Mhic Íre**, irlanderaz eta ofizialki (ingelesez *Ballymakeera*) Irlandako Errepublikako hego-mendebaldean dagoen Corkeko konderria kokatzen den herrixka txiki bat da, West Cork edo Mendebaldeko Cork eskualdean dagoen Sullane ibaiko haranan eta Kerryko konderriaren mugatik oso hurbil. N22 errepide nazionalean kokatzen da, Ballymakeery eta Ballyvourney udalerrien zati delarik. Cork konderriko irlandera hiztunen eremuetako bat den Muskerry Gaeltacht lurraldean dago.

## Kanpo estekak
Europar Batasunak terroristatzat dauzkan erakundeak

250px|eskuinera
Europar Batasunak erakunde terroristen bere zerrendan sartutako erakundeak:

## Nazioartekoak 
## Afrika 
## Amerika 
## Asia 
## Europa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ameriketako Estatu Batuetako Estatu Sailak terroristatzat dauzkan erakundeak

## Kanpo estekak
M/V Arctic Sea

**MV Arctic Sea** Maltako bandera duen kargaontzia da. Ontziaren jabea Maltan egoitza duen Arctic Sea Company da, eta ontziaren maneiatzailea Helsinkiko Solchart Management Company da.

## Desagerpena 
2009ko uztailaren 24ean, ontzia Finlandiatik Aljeriara egurra zeramala, ezezagun talde armatu bat, ontzira igo zen Öland eta Gotland uharteen artean, eta poliziaz jantzita, marinelak lotu eta ontzi osoa miatu zuten. Hamabi ordu beranduago, ontzitik joan ziren, ezer eraman gabe, eta ontziak Aljeriarako bidea jarraitu zuen.

2009ko uztailaren 30etik uztailaren 31ra ontziarekiko azken harremana izan zuen ontzi jabeak, Frantziako Brest portuaren inguruan. Ordutik, ontziaren bila aritu dira, baina oraindik ez dute arrastorik aurkitu. Uste denez, kargaontzia bahitu eta Afrikara eraman omen dute, baina ez dago ez ontziaren ez bertan zihoazen hamabost marinelen arrastorik. Bien bitartean, Errusiako urpekontzi eta ontziak, desagertutako ontziaren bila hasi ziren.

### Ontziaren ustezko aurkikuntza 
2009ko abuztuaren 14an ontzia Cabo Verde uharteetatik 400 itsas miliara ikusi zutela eman zen jakitera. Horrek, ontziaren bahiketaren hipotesia balioztatuko luke, baina, errusiarrek ezin izan zuten, frogatu arrasto hori benetakoa zen ala ez.

Egun berean, beste albiste iturri batek, ontzia Donostiako kostaldearen aurrean kokatu zuen. Baina Pasaiako portuko arduradunek ukatu egin zuten, ontzia inguruetan zegoenik.

### Errusiarrak aurkitu zituzten 
Abuztuaren 17an Errusiako Defentsa ministeritzak ontzia goizeko 09:00 GMT-etan Cabo Verde uharteetatik gertu aurkitu zutela eman zuten argitara, eta ontziko hamabost gizonak erreskatatu zituzten. Dena den, ez zuten esan ontziaren aurkikuntza edo horretarako dirurik ordaindu ote zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Ontziari buruzko informazioa Vesseltracker.com webgunean.
*  Ontziaren desagerpenari buruzko albistea The Guardian egunkarian.
Baile Bhuirne

**Baile Bhuirne** irlanderaz eta ofizialki (ingelesez *Ballyvourney*; irlanderaz baita *Baile Bhirne* edo *Baile Mhúirne* ere) Irlandako Errepublikako hego-mendebaldean dagoen Corkeko konderrian kokatzen den udalerri txiki bat da, Kerryko konderriaren mugatik oso hurbil dagoelarik. Cork konderriaren ipar-mendebaldean dago, Macroom udalerritik oso gertu, Derrynasaggart mendiak, West Cork eta Muskerry eskualdean kokatzen delarik.

## Turismoa eta irlandar hizkuntza 
Ballyvourney udalerria Muskerry Gaeltacht eremuaren barnean dago (irlandera nagusi den eremua). Bisitariak hona etortzeko arrazoietako bat bertako ondare arkitektonikoa da. Bertako abadetxearen inguruko lur sailean Sheela na Gig delakoak, hainbat harrizko zirkulu, harrizko aztarna eta fulachtaí fia direlakoak daude. Udalerri hau San Gobnait eta bere San Gobnait's Well baselizarekin lotuta dago, azken hau urtero otsailaren 11ean bertako fededunen erromesaldien lekuko izaten delarik.

Ballyvourney udalerria eskualdeko Ionad Cultúrtha kulturgunearen egoitza ere bada, bertan arte tradizionala eta garaikidearen erakustaldiak daudelarik, bai eta hainbat musika eta ikusentzunezko artearen inguruko ekitaldiak ere.

## Ikastetxe eta tabernak 
Bertako ikastetxe nazionalak *Scoil Aban Naofa* izena du, bere izena eskualdeko Aban santuarekin loturik dagoelarik.

Udalerriko bigarren hezkuntza mailako ikastetxeak "Coláiste Ghobnatan" izena du, honen izena ere bertako Gobnait santuarekin lotuta dagoelarik. , another local saint. De Salle College edo "Coláiste Íosagáin" ikastetxearen zelaietan *Song for a Raggy Boy* filma filmatu zen, bertan Ballyvourney ikus daitekelarik.

Ballyvourney udalerrian "The Mills Inn", "The Abbey Hotel", "The Hibernian" eta "The Crúiscín Lán" taberna, ostatu edo jatetxeak daude.

## Ekonomia eta garraioa 
Ballyvourneyko lanbide aukera nekazaritza sektoretik hasi eta industria edota zerbitzu sektoreetaraino doa. Údarás na Gaeltachta erakundeak negozio berrientzako diru laguntzak eskeintzen ditu, hauetako asko Ballyvourneyko industrialdean daudelarik.

Ballyvourney udalerria N22 errepidean kokatzen da eta Corkeko aireportutik nahiko hurbil dago.

## Kirolak 
### Joko gaelikoak 
Senior mailako futbol gaeliko kiroleko Naomh Abán GAA taldeak zenbait txapelketa bereganatu ditu. Sortzez Ballyvourneukoa den Anthony Lynch jokalariak Cork GAA taldearekin senior mailan jokatu duelarik.

### Futbola 
Udalerriko futbol taldea Sullane F.C. da. Taldeak West Cork edo Mendebaldeko Cork Ligako senior eta adin txikiko ligetan jokatzen duelarik

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ashikaga Yoshimasa

Ashikaga shogunerriko zortzigarren shoguna izan zen, eta 1449 eta 1473 bitartean gobernatu zuen Japonian. Shogunerri honetako seigarren shoguna izan zen Ashikaga Yoshinoriren semea izan zen.

Shogun, shogunerri honetako zazpigarren shoguna izan zen bere anaia nagusia Ashikaga Yoshikatsu hil eta sei urtera bihurtu zen. Yoshikatsu hil zenean, Yoshimasa oraindik oso gaztea zenez, nagusiagoa izan arte itxoin zen.

Yoshimasaren agintaldian, herrialdean, Higashiyama kultura garatu zen, tearen japoniar zeremonia, ikebana, nō drama japoniarra eta margolaritza txinatar tintarekin praktikatuz; kultura honengan, zen budismoak eta japoniar estetikaren agerpenak, wabi-sabia eta Gorte Inperialaren eta samuraien kulturen harmonizazioa kasu, eragin handia izan zuen.

1464an Yoshimasak oraindik ez zuen oinordekorik, eta, beraz, bere anaia txikia zen Ashikaga Yoshimi izendatu zuen bere oinordeko bezala. Baina, hurrengo urtean, Yoshimasak seme bat izan zuen, eta bere anaia Yoshimasa eta bere semearen artean oinordekotza lehia bat egon zen. 1467rako, gatazka, Ōnineko gerran bihurtu zen, hamaika urte iraun zuena eta Japoniako historiako Sengoku aroa abiarazi zuena, aro honek, mende bete iraungo zuelarik. Etsaitasun honen artean, Yoshimasak bere kargua utzi zuen 1473an, bere seme Ashikaga Yoshihisaren mesedetan, hurrengo shogun bihurtu zena.

1489an eraiki zen Ginkaku-ji tenplua Kioton, Yoshimasarentzako erretiro leku bezala. Hurrengo urtean hil zen.
Ginkaku-ji

, Japoniako Kyoto hirian dagoen tenplu budista bat da. Bere izen ofiziala  da. 1474an eraikiarazi zuen Ashikaga Yoshimasa shogunak, bere aitona Ashikaga Yoshimitsuk eraikiarazi zuen Kinkaku-ji edo "Urrezko pabilioia"ren antzeko eraikin bat eraiki nahi zuena, baina, zoritxarrez, ezin izan zuen eraikina zilarrez estali, pentsatu zuen bezala. Tenplua, gaur egun, Rinzai Zenaren Shokoku-ji adarraren zati da.

## Egitura 
*Kannon* gela da tenpluko egitura nagusia, *Ginkaku* edo Zilarrezko pabilioia bezala ezagutzen dena. Eraikinaz gain, tenpluak, goroldioz estalitako lorategiak eta lorategi japoniar bat ditu.

## Historia 
Kinkaku-ji bezala, Ginkaku-jia, jatorrian, shogunarentzako erretiro eta atsedenaldi leku bezala eraiki zen. 1485ean, Yoshimasa, monje budista *Zen* bihurtu zen, eta, bera hil ondoren, eraikina, tenplu budista bihurtu zen, Jishō-ji bezala berrizendatua.

## Onarpena 
Aintzinako Kyotoko monumentu historikoak deritzon multzoaren zati da (Kioto, Uji eta Otsu hiriak), UNESCOk, 1994an, Gizateriaren Ondare izendatu zuena.

## Galeria 

Fitxategi:Ginkakuji04.jpg|Neguan
Fitxategi:Ginkakuji02.jpg|Negua
Fitxategi:GinkakujiTemple2.jpg|Ginkaku, beste angelu batetik ikusia
Fitxategi:Ginkakuji-Togudo-M1992.jpg|Tōgudō (1486), Altxor Nazional bat Ginkaku-jin
Fitxategi:03-05-JPN049.jpg|Tenplua inguratzen duen lorategiaren ikuspegia
Fitxategi:GinkakujiTemple_spring.jpg|Udan
Fitxategi:Ginkaku-ji with sand garden.JPG|Ginkaku-ji hareazko lorategiarekin
Fitxategi:Ginkakuji.jpg|Ginkaku harrizko lorategiarekin

## Ikus, gainera 
* Aintzinako Kyotoko monumentu historikoak

## Kanpo estekak
Linji Yixuan

**Linji Yixuan** (;  *Rinzai Gigen* deitua; ?- 866) bere izena daraman Zen budismoko eskola baten sortzailea izan zen (Rinzai Zen). Rinzairen irakaskuntza, ikasleekin topaketa gogorretan (harsh) oinarritzen zen, argiztapen unera (satori), ukabilkada, ostikada, zaplazteko, eta abarren bidez iristeko asmoz. Bere sermoiak, **Lin-chi-lu**n (txineraz eta japonieraz **Rinzai Roku**) (**Lin-chiren Errekorra**) lanean bildu zituzten bere ikasleek.

## Kanpo estekak
Klaipeda

**Klaipėda** (lituanieraz  ahoskatua; ; ; ) Kuršių Marios edo Kuroniar lakuaren ahoaren ertzeko Lituaniako hiria da, lakuko urak Itsaso Baltikora isurtzen diren tokian, hain zuzen. Lituaniako itsas portu bakarra izanik, ferry zerbitzua dauka Suediara eta Alemaniara joan-etorriak egiteko. Hiriko eraikinik zaharrenetako zati batzuk zurezkoak dira, inguruko herrialdeetan aurki daitezkeenak bezalakoak.

Biztanleria murriztu egin da 1992tik (207.100 biztanle) 2005era (187.442 biztanle). Klaipėdatik hurbil Lituaniako itsas opor-leku garrantzitsuak daude: Nida hegoaldean eta Palanga iparraldean.

## Historia 
1252an sortu zuten zaldun teutoiek. Geroztik Prusiak, Lituaniak, Poloniak eta Suediak nor jabetuko eztabaidan eduki dute.

1923an Klaipedako matxinada gertatu zen bertan, Lituaniak bultzatutako matxinada Ekialdeko Prusiaren eskuetatik hiria kentzeko, Versaillesko Itunaren interpretazio baten ondorioz.

## Klima 

## Barrutiak 
Hiriak 31 barruti ditu:

* Baltijos
* Bandužiai
* Barškiai
* Dauguliai
* Debrecenas
* Eglė
* Gandrališkės
* Giruliai
* Kauno
* Kopgalis

* Laukininkai
* Lypkiai
* Mažasis Kaimelis
* Melnragė
* Miško rajonas
* Mogiliovas
* Naujakiemis
* Pempininkai
* Rimkai
* Sendvaris
* Smeltė

* Smiltynė
* Sportininkų
* Sudmantai
* Tauralaukis
* Trinyčiai
* Virkučiai
* Šauliai
* Švyturio
* Žardė
* Žvejybos uosto rajonas

## Herri eta hiri senidetuak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Hiriaren webgunea
Tiantai

**Tiantai** (japonieraz **Tendai**), Zhiyik VI. mendean sortutako sekta budista bat da.

Bere idazteun nagusia, Lotoaren Sutra da, eta eskola, honela, *Lotoaren eskola* bezala ezagutzen da. Bere oinarrizko doktrina filosofikoa, Egia Hirukoitza (圓融三諦, Yuánróng sāndì) bezala laburtzen da.

* Dharma guztiak dira benetakotasun ontologikorik gabekoak, hala ere;
* denbora existentzia bat dute.
* eta, aldi berean, ez errealak dira, denbora batez, gainontzekoak gainditzen dituen egia absolutu batean existituz.

Tiantaian, ikasketa budista guztia, eskema hierarkiko handi batean ordenatua da. Japonian, Saichō, Zen meditazioa, diziplina monastikoa eta gurtza esoterikoak gehitzen saiatu zen. Shintoaren eta budismoaren arteko bateratzea ere bultzatu zen.

## Kanpo estekak
Zhiyi

**Zhiyi** edo **Chih-i** (; 538 Hunan-597 Zhejiang), Tiantai sekta eklektikoa sortu zuen monje budista txinatar bat izan zen.

Umezurtz 17 urterekin, Huisi maisu budistarekin ikasi zuen zazpi urtez. Hegoaldeko Txinako Chen dinastiarekin eta herrialdea birbateratu zuen Sui dinastiarekin lotua egon zen. Budismoaren joera ezberdinak bateratu zituen doktrina guztiak egiazkoak bezala eta Budaren pentsamenduan presente zeudenak bezala onartzean. Zhiyik, Lotoaren Sutra, irakaskuntza nagusi bezala hartzen zuen, eta ekialdeko Asian idazteun sakraturik ezagunena bezala ezartzen lagundu zuen.

## Kanpo estekak
Saichō

Tendai-shū tradizioa sortu zuen monje budista japoniarra izan zen. Tendaia, Tiantai txinatarretik abiatzen da, bere ezagutza, Tiantaigo menditik zabaltzen zuena. Saichōk Tendai-shūa sortu zuen, bere tenplu nagusia den Enryaku-ji Hiei mendian zuena, Kiototik gertu. Bere hil ondorengo izena,  da.

13 urterekin ordenatua, Txinan ikasi zuen eta Tendai budismoaren irakaskuntzekin itzuli zen, Lotoaren Sutra hartzen duena. Japoniako beste sekta budista batzuk ez bezala, honek, mundu materialak, esanahia eta garrantzia izan dezakeela dio, Budak esandakoak, guztiek lor ditzaketela, eta ez soilik aukeratu batzuk.

Saichōk gobernuaren mesedea izan zuen, baina, batzuetan, beste sekta budista japoniar batzuen buruzagien etsaitasuna lortu zuen. Hiei mendian eraiki zuen monasterioa, ikasketa budistari buruzko gunerik handienetako bat bihurtu zen.
Hiei mendia

Japoniako hiri garrantzitsuetako bat den Kyototik ipar-ekialdera dago. Tendai eskola budistaren tenplu nagusia den Enryaku-ji, mendi honetan dago.

## Historia 
Dengyō Daishi, Tendai eskolaren sortzailea izan zena, Hiei mendira bizitzen joan zen 785ean. 788rako, Dengyok, Hieisan-ji izeneko tenplu txiki bat eraiki zuen. Hieisan-ji izena, Enryaku-jigatik aldatu zuen Saga Enperadoreak 823an, Dengyo Daishi hil eta urte betera. Lehen apaiz arduraduna, Gishin izan zen, Dengyo Daishiren ondorengoa. Japoniar budismoko pertsonaia garrantzitsu askok, Nichiren, Myōan Eisai, Dōgen eta Hōnen kasu, japoniar budismoko eskola berrien sortzaileak, aipaturiko tenplu horretan ikasi zuten.

## Kanpo estekak
Saga enperadorea

, Enperadoreen zerrenda tradizionalean, Japoniako berrogeita hamabigarren enperadorea da. Kanmu enperadorearen bigarren semea eta bere aurrekoa izan zen Heizei enperadorearen anaia txikia izan zen. 809 eta 823 bitartean gobernatu zuen.

Saga Enperadorea, Txinako kulturari buruzko aditu bat izan zen, eta, erregistroen arabera, te edan zuen lehen enperadore japoniarra izan zen. Kaligrafo abil bat bezala errekonozitua izan zen. Saga, bere anaia Heizei enperadorea, gaixotasun baten ondorioz erretiratu zelako iritsi zen enperadore izatera, eta, tronura igo eta gutxira, bera ere gaixotu egin zen. Honek, Heizeiri, matxinada bat bultzatzeko aukera eman zion, non Sagak, gerra zibil odoltsu bat eragotzi zuen.

Saga enperadorea, Kūkai monje budistaren jarraitzaile bat izan zen, eta budismoko Shingon eskola ezartzen lagundu zion, Toji tenpluan baimenduz, Heian-kyo hiriburuan (egungo Kioto)
Rinzai Zen

**Rinzai Zen** deritzona budismo Mahayana eskola bat da, ideal erlijioso bezala Bodhisattva duena, eta, argiztapena, Prajñara (jakinduria) bideraturiko meditazio pertsonalean ahaleginaren bidez bilatzen duena. Rinzai maisuak sortu zuen, bere izena, honengandik datorkiolarik.

## Ezaugarriak 
Praktika, bizitza monastikoan oinarritzen da, askotan ibiltaria, eta maisu baten gidaritzan. Honek, monje edo fraide bakoitzari, koan edo asmakizun bat ematen dio, berari buruz medita dezaten erantzuna topatu arte, analisi logikoaren bidez sekula lortuko ez dena, baizik eta satori deritzon argiztapenaren bidez.

Rinzai eskola, bapateko argiztapenean jartzen duen enfasiagatik eta xede hau lortzeko erabiltzen dituen baliabideengatik, koana kasu, ezagutzen da. Txinako Tang dinastian sortua, beranduago, Myōan Eisaik eraman zuen Japoniara 1191n.

## Eragin historikoa 
Rinzai eskola, historikoki, Japonia, Txina eta Korean arte martzialen zenbait tradiziorekin estuki lotuta egon da. Japonia aurremodernoan, Rinzaia, oso ezaguna zen aristokrazia gerlaria eta samuraien artean, Sōtō Zena ez bezala, artista eta olerkariekin lotuago zegoena.

Rinzai Zenak, eragin nabarmena izan du Japoniako bizitza kultural eta artistikoan duela mende askotik. Bere igortze modu orijinalak eta bere bilaketa erlijiosoak intuiziorik sakon eta bizienaren bidez, olerkari, artista eta kasta militarren gogoko izatea eragin zuen.

## Kanpo estekak
Salitis

**Salitis**, gobernari hikso bat izan zen, K.a. 1630etik K.a. 1615 arte gobernatu zuena, eta, Flavio Joseforen arabera, Egiptoko XV. dinastiaren sortzailea izan zena, *Hikso Handiena* ere deitua.

Flavio Josefok, Manetoni kopiatuz, **Salitis** deitzen du.

Sexto Julio Afrikanok, beste honako hau idatzi zuen: *Errege hauetako lehenak, Saites izenekoa, 19 urteko erregealdia izan zuen, eta beragandik jasaotzen du izena nomo saitarrak*.

Behe Egiptoko erregea, basailu bezala, Egiptoko XIII. dinastiako azken gobernariak zein Egiptoko XVII. dinastiako lehen errege tebastarrak mantendu zituen. Kushen edo Nubian sortu ziren erresuma independenteetako zenbait gobernarirekin aliatu zen.

Jürgen von Beckerathek **Sekhaenra** bezala identifikatzen du, **Sharek** bezala Borchardtek, eta **Samuqenu** bezala Ryholtek, eskarabeo hiksoetan hieroglifo idazkeran aurkitutako izenak.
Araglas

**Araglas**, Tolkienen legendarium ospetsuan agertzen den fikziozko pertsonai bat da, eta, bere istorioa, Eraztunen Jauna eleberriaren eranskinetan kontatzen da. Dunadan bat da, Aragorn I.aren semea. Bere izena sindarinezkoa da, eta "errege alaia" bezala itzul daiteke.

## Historia 
Rivendelen jaio zen Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2296. urtean. Bere aurrekoak bezala, Rivendelen hazi eta hezia izan zen adin nagusikoa izan arte.

Bere aita Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2327. urtean hil ondoren, Araglas, Iparraldeko Dunedainen seigarren kapitaina bihurtu zen, adin nagusitasunera iritsi ta gutxira.

Bere erregealdian, Isumbras hobbita, Took familiako lehen Thaina eta Eskualdeko hamahirugarren Thaina bihurtu zen. Brandiorein familiak, Oreineta hartzen du. Oraindik nagusi zen Zaintzapeko Bakea zeritzon aroa, eta, beraz, Araglasen agintaldian ez zen ustekabekorik izan.

128 urteko agintaldia izan zuen, 2455. urtean hil zelarik, 159 urterekin. Bere oinordekoa, bere seme Arahad I.a izan zen.

## Kanpo estekak
196 Filomela

**196 Filomela**, asteroide gerrikoan aurkitutako 196. asteroidearen izena da. 1879ko maiatzak 14an aurkitu zuen Christian Heinrich Friedrich Petersek Clintonetik.

Bere izena, greziar mitologiako Filomela izeneko pertsonaiagatik jasotzen du, Pandionen alaba eta Proknearen ahizpa zena. Bere koinatua zen Tereok liluratu egin zuen, eta, ondoren, giltzapetu eta mihia moztu zion. Filomelak, oihal batean margotu zuen gertatu zitzaion guztia, eta bere ahizpa Prokneari bidali zion. Honek, Filomela erreskatatu zuen, eta Tereoren aurkako mendeku bezala, honen seme Itis hil zuen eta Tereori jateko eman zion. Tereok, jakiterakoan, Proknea hil nahi izan zuen, baina gabirai bihurtua izan zen, Proknea, enara, Filomela, urretxindor eta Itis faisai.

## Kanpo estekak
197 Arete

**197 Arete**, asteroide gerrikoan aurkitutako 197. asteroidearen izena da. 1879ko maiatzak 21ean aurkitu zuen Johann Palisak Pulatik.

Bere izena, greziar mitologian, feaziarren errege zen Altzinooren emazte eta Nausikaaren ama zen Aretegatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
198 Ampela

**198 Ampela**, asteroide gerrikoan aurkitutako 198. asteroidearen izena da. Alphonse Louis Nicolas Borrellyk aurkitu zuen 1879ko ekainak 13an Marsellatik.

Bere izena, greziar mitologiako Ampelo izeneko satiro bategatik jasotzen du, Dioniso jainkoaren laguna zena. Beharbada, hamadriade baten izenaren aldaera den Ampeloseren izenetik ere etor daiteke.

Behin ikusi da asteroide hau izar bat ezkutatzen, 1991ko otsailak 8an, Australiako Hegoaldeko Gales Berria estatutik.

## Kanpo estekak
199 Biblis

**199 Biblis**, asteroide gerrikoan aurkitutako 199. asteroidearen izena da. 1879ko uztailak 9an aurkitu zuen Christian Heinrich Friedrich Petersek Clintonetik.

Bere izena, greziar mitologiako Biblis izeneko pertsonaiagatik jasotzen du, Kretako Miletoren eta Idotea ninfaren alaba zena. Bere neba Kaunoz maitemindua, hau liluratzen saiatu zen, baina honek ihes egin zuen, eta Biblisek hain negarrez jarraitu zuen, jainkoek iturri bihurtu zutela.

## Kanpo estekak
191 Kolga

**191 Kolga**, asteroide gerrikoan aurkitutako 191. asteroidearen izena da. 1878ko irailak 30ean aurkitu zuen Christian Heinrich Friedrich Petersek Clintonetik.

Bere izena, eskandinaviar mitologiako Kolga izeneko pertsonaiagatik jasotzen du, Ægir erraldoiaren alaba zena.

## Kanpo estekak
201 Penelope

[thumb|201 Penelope asteroidearen [argi kurba, 2006ko urriaren 6an hartutako irudietan oinarritua. Errotazio osoa erakusten du, 3.7474 ordu dirauena.]]
**201 Penelope**, asteroide gerrikoan aurkitutako 201. asteroidearen izena da. 1879ko abuztuak 7an aurkitu zuen Johann Palisak Pulatik.

Bere izena, greziar mitologiako Penelope izeneko pertsonaiagatik jasotzen du, Ikaro eta Peribearen alaba, Ulisesen emaztea eta Telemakoren ama zena. Kastitatearen eta ezkon zoriontasunaren eredua da. Bere senarraren falta luzea zela eta, bere senargaietako zenbaitekin ezkontzera konprometitu zen egiten ari zen mantu bat amaitutakoan, baina goizez egiten zuena, gauez desegiten zuen.

## Kanpo estekak
202 Kriseis

**202 Kriseis**, asteroide gerrikoan aurkitutako 202. asteroidearen izena da. 1879ko irailak 11n aurkitu zuen Christian Heinrich Friedrich Petersek Clintonetik.

Bere izena, greziar mitologiako Kriseis edo Kriseida izeneko pertsonaiagatik jasotzen du, Apoloren apaiza zen Krisesen alaba zena. Agamemnonek, esklabu eta maitale bezala bereganatu zuen, Lerneso herria eraso ondoren. Apolok, Agamemnon, Kriseis bere aitarengana itzultzera behartzeko, Agamemnonen armada suntsitu zuen izurrite bat bidali zuen, eta erregeak, izurrite horretatik libratzeko, Kriseis bere aitarengana itzuli zuen.

## Kanpo estekak
203 Ponpeia

**203 Ponpeia**, asteroide gerrikoan aurkitutako 203. asteroidearen izena da. 1879ko irailak 25ean aurkitu zuen Christian Heinrich Friedrich Petersek Clintonetik.

Bere izena, antzinako Ponpeia herriagatik jasotzen du, Tito erromatar enperadorearen erregealdiaren hasieran 79. urtean, Vesuvio sumendiak, Herkulano eta Stabiarekin batera suntsitu zuena.

## Kanpo estekak
Krises

**Krises**, greziar mitologian, Apolo jainkoaren apaiz bat zen, Briseoren anaia. Bere alaba Kriseis edo Kriseida, Agamemnonek bahitu zuen. Krisesek, goibelduta, Apolori laguntza eskatu zion. Jainko honek, Krisesen erreguak entzun zituen, eta greziarrei izurrite bat bidali zien. Agamemnonek, izurrite honen ondorioz, Apolo baretzeko, Kriseis bere aitari itzuli behar zuela ulertu zuen. Ondoren, Akilesi, Briseida emateko eskatu zion. Baina gerlaria Agamemnonekin haserretu zen, greziarren alde borrokatuko ez zuela esanez.

## Kanpo estekak
200 Dinamena

**200 Dinamena**, asteroide gerrikoan aurkitutako 200. asteroidearen izena da. 1879ko uztailak 27an aurkitu zuen Christian Heinrich Friedrich Petersek Clintonetik.

Baliteke karbonato kondritozko asteroideen antzeko konposaketa primitiboa izatea.

## Kanpo estekak
Kutxa beltz

thumb|Kutxa beltza
**Kutxa beltza**, aireontzietan edo tren-makinetan batez ere, instrumentuen aktibitatea eta kabinako hizketaldiak erregistratzen dituen gailua da. Oso tresna baliotsua da, istripu bat jazotzekotan kutxa beltzak berau argitzen lagun lezakeelako.

Lehendabiziko hegaldi-erregistratzaileak 50eko hamarkadaren amaieran hasi ziren erabiltzen eta kutxa beltz izena jaso zuten. Dena dela, kutxa beltza ez da kolore beltzekoa, kolore biziz margoturik dago, normalean laranjaz edota horiz, istripua gertatzekotan erraz aurkitzeko. Horrez gain, itsaspeko irrati-baliza bat darama erantsirik, talka bat dagoenean automatikoki aktibatzen dena. Modu horretan, erreskate-taldeak istripua gertatu den lekura eraman ditzake.

## Kanpo estekak
Kobojsarna

**Kobojsarna** 2003an Suediako Skåne herrian sortutako eurodance musika motako taldea da. Taldea hiru pertsonek osatzen dute, Mikael Danielsson, Emil Carlin, eta Richard Pettersson.

Arrakastarik handiena, 2006. urtearen amaieran lortu zuten bere lehen abestiarekin, "Sång om ingenting" delakoa. 2000ko hamarkadako dantza talde suediar askok bezala, arrakasta handia lortu dute inguruko herrialdetan, Norvegian batez ere.

## Diskografia 
### Abestiak 
## Ikus, gainera 
* Techno

## Kanpo estekak 
*  Kobojsarna taldearen webgunea.
*  Kobojsarna taldea Myspace.com webgunean.
O'Neill's March

'''O'Neill's March'* (irlanderaz *Marcshlua Uí Néll* eta euskaraz *O'Neillen Martxa*) irlandar abesti edo doinu herrikoi ezaguna da. Irlandar musikako talde eta musikari askok doinu honen bertsio ezberdinak moldatu izan ohi dituzte: Seán Ó Riada, The Chieftains, The Dubliners, Silly Wizard (azken hauek eskoziarrak)... zinemagintzako hainbat filmetan ere doinu hau jo izan da, ekintza azkarra, guda eta borrokaldi uneak egoki adierazi nahi izan direnean, batez ere doinu bikain honen abiadura eta bizitasuna probestu nahian.

## Kanpo estekak 
* The Chieftains taldeak 1970. hamarkadako emanaldi batean *O'Neill's March'' doinua joz, ikusgai eta entzungai
* Braveheart filmarekin irudiekin bat doan O'Neill's March abestiaren bertsioa entzungai (talde ezezaguna).
* Estatu Batuetako Wisconsin estatuko Madison hiriko Irlandar Brigadako Musika Bandak jotako O'Neill's March abestiaren bertsioa
Bryan Adams

**Bryan Guy Adams** (Kingston, Ontario, Kanada, 1959ko azaroaren 5a - ) rock eta pop musikari eta argazkilari kanadarra da.

## Biografia 
### Lehenengo urteak 
10 urte zituenean, bere osabak gitarra bat oparitu zionean, musikarengatik interes handiagoa erakutsi zuen Bryanek, bere aita,denbora luzean izandako diplomazialaria, interes hau gaitzesten zuen. Denboraz, bere gurasoak dibortziatu egin ziren, eta etorkizunean abeslari famatua bihurtuko zena, bere anaia eta amarekin bizitzera joan zen Vancouverrera.

Bryan Adams Portugalen bizi zituen bere haurtzaroaren eta nerabezaroaren lehenengo urteak, bere aitaren enbaxadore-kargua zela eta. Birren bizi izan zen, Cascaistik hurbil, Lisboatik 25km-tara. Ondorioz, Portugesa hitz egiten ikasi zuen. 15 urte bete zituenean, eskola utzi zuen eta musika talde batekin bira bat egin zuen Canadatik.

1957ean, Adamsek bere lehen ekarpen musikala egin zuen eta Jim Vallancerekin batera (urte batzuk lehenago ezagutu zuena. Prism taldearen bateria-jotzailea, musika denda batean topatu egin zena) bikote bat sortu zuten, demo bat grabatu zuten eta diskoetxeekin izandako porroten ondoren, A&M diskoetxearrengaitik lortu zuten lehenengo lan eskaintza. Lehen diska, A&M diskoetxeak argitaratu zuen 1980n, Bryan Adams eta Jim Vallancenek ekoiztu zutenak, Remember abestia nabaritu zena.

1981ean, A&M diskoetxearekin, bere bigarren diska argitaratu zuen, You Want it-You Got it. Disko honetan, Tommy Mandelen teklatuekin jo zuten, Brian Stanleyren baxuarekin, eta Mickey Curry baterian. Bryanek, gitarra eta pianoa jo zuen. Disko honetatik, "Lonely Night" abestia nabaritu zen, etorkizunean egingo zituzten abestien estiloa ezarri zuena.

## Diskografia 
## Kanpo loturak 
*  Bryan Adamsen webgune ofiziala
Seán Ó Riada

**Seán Ó Riada**, jaiotze izenez **John Reidy** (1931ko abuztuaren 1a - 1971ko urriaren 3a) irlandar musikagilea eta musika taldeko zuzendaria izan zen, beharbada pertsona soil gisa 1960ko hamarkadako Irlandako Folk Musikaren Berpizkundean eragin handiena izan zuen pertsonaia izan zen, Ceoltóirí Chualann taldean izandako bere partehartzeek nahiz bere musika konposaketa eta moldaketek irlandar musika mota honetan berebiziko garrantzia izan zutelarik. Nahiz eta bera Cork hirian jaio izan, bere benetako sustraiak Limerickeko konderrian errotuta zauden, bere sendia hangotarra baitzen.

Adibidez, berak konposatu zuen gaur egun hain ezaguna den *Mná na h-Éireann* ("Irlandako Emakumeak") abestia, hau 1975ean The Chieftains musika taldearen eskutik Stanley Kubrick zinema zuzendariaren *Barry Lyndon* filma opetsuaren soinu bandaren barnean agertu zelarik.

## Kanpo estekak 
* 1974ko Seán Ó Riadaren omenezko bideoa ikusgari (irlanderaz)
* Seán Ó Riada eta Ceoltóirí Chualann taldeak irlandar gaitaz jotako *Mairseal Ri Laoise* abestiaren bertsioa entzungai
* Seán Ó Riada eta Ceoltóirí Chualann taldeak irlandar gaitaz jotako *Ril Mhor Baile an Caileadh* abestiaren bertsioa entzungai
Vidyarāja

[thumb|300px|Panteoi budista. [Guimet Museoa, Paris.]]
**Vidyarāja** (txineraz 明王) direlakoak jainko babesleak dira Txinako Vajrayana budismoan. Indian Vidyaraja bezala ezagutzen dira. Espresio basatiz eta mota orotako armak eramanez irudikatzen dira: hau, izpiritu gaiztoak menderatzeko eta irakaskuntzak onartzen ez dituztenak mehatxatzeko da hala.

Vidyarāja ak, jatorriz, hinduak dira, eta Japonian, IX. mendean sartuak izan ziren. Budaren jakinduria irudikatzen dute, eta lau puntu kardinalak eta erdia zaintzen dituzte.

Vidyarāja rik garrantzitsuenak, *Wǔdà Míngwáng* direlakoak dira (Jakinduriaren Bost Errege Handiak):

* Búdòng Míngwáng
* Jiàngsānshì Míngwáng
* Jūntúlì Míngwáng
* Dàwēidé Míngwáng
* Jīngāng Yèchā Míngwáng

Beste jainko batzuk

* Àirǎn Míngwáng

## Kanpo estekak
Iași

**Iaşi** Errumaniako ipar-ekialdean dagoen hiria da, herrialdeko bigarren populatuena dena eta historikoki garrantzi handikoa. Izan ere, Moldaviako Printzerriaren hiriburua izan zen 1564tik 1859ra, gero Valakia eta Moldaviako printzerri batuena (1859–1862) eta azkenik Errumaniakoa (1916–1918).

Halaber, herrialde osoko unibertsitaterik zaharrena dauka (1860).

## Klima 
## Herria eta hiri senidetuak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Iaşiko Udalaren webgunea
* Hiriko unibertsitatearen webgunea
Ācala

**Ācala** (txineraz 不動明王), Txinako Vajrayana budismoan, Míngwángrik garrantzitsuena da. Eskuineko eskuarekin, sugarrezko ezpata bat eusten du, eta, ezkerrarekin, deabruak lotzeko soka bat. Erdian kokatzen da, lau puntu kardinaletan kokatutako beste lau jainkoen artean.

Búdòng Míngwángren mantra, honako hau da:

* अचलनाथ

## Kanpo estekak
Mantra

[thumb|250px|[Tibeten, hainbat budistak haitzetan mantrak idazten dituzte, meditazio-era gisa.]]

**Mantra** (तन्त्र devanagariz), jatorri sanskritoko hitz bat da, manaḥ eta trāyate hitzez osatua dagoena, lehenak burua eta bigarrenak askapena esan nahi dutelarik, hortik mantra, burua, berau nahasten duten etengabeko pentsamenduetatik askatzeko tresna bat dela esan izatea.

Mantra bat, silaba bat, hitz bat, esaldi bat edo testu luze bat izan daiteke, errezitatzen eta errepikatzen denean, pertsona, kontzentrazio sakoneko egoera batetara daroana (dhāraṇā).

## Erabilera 
Budismo tibetarrean, mantra bakoitza, argiztapenaren arlo bakoitzari dagokion soinutzat hartzen da, eta argiztaturiko buruaren arlo horrekin identifikatzeko erabiltzen da.

Adibidez, om mani padme hum ezaguna, errukiari dagokio. "O, lotoko bitxia!" bezala itzultzen da, *om* mantra ezaguna, jatorrian, Brahmanari dagokion soinuzko ikurra delarik, mantra hau, esaldi budista ezagun baten zati izatera pasa zen arren.

Tradizio budista pollivetarraren arabera, mantra batek ez du erabateko eraginik bere errezitazioaren praktika maisu egoki batek gainbegiratu eta baimentzen ez badu (lama tibeteraz eta guru sanskritoz), aldi berean, budismoaren kasuan, Budagainano (ez derrigorrez buda historikoa) atzera dihoan maisu leinu batek babestua. Budismoaren arabera, errezitatzeaz gain, mantra bat tokiren batzuetan idaz daiteke, bere eragin izpiritualarekin onura jasotzeko.

## Mantra batzuk 
* Om mani padme hum
* Gaiatri
* Om namah shivaya

## Ikus, gainera 
* Meditazio

## Kanpo estekak
Shingon

Budismoaren **Shingon** eskola (japonieraz 真言宗, Shingon shū), japoniar budismoko eskolarik nagusienetako bat da, eta garrantzitsuena esoteriko edo tantrikoen artean India eta Tibetetik kanpo. Shingon hitza, Chen Yen hitzaren ahoskatze japoniarra da, azken hau, aldi berean, mantra hitz sanskritoaren irudikapen bat delarik. Shingon budismoa, Japonian sortu zen Heian aroan (794-1185), Kūkai monje budista Txinara joan, tantra ikasi eta testu eta arte lan askorekin itzuli zenean, eta praktika eta doktrina esoterikoaren bere sintesi propioa garatu zuen, Vairokana buda kosmikoan zentratua.

[thumb|300px|Tenplu budista [Kyoto|Kioton.]]
Shingonaren irakaskuntzak, Mahavairokana Sutran eta Vajrasekhara Sutran oinarrituak daude. Budismo tantrikoa, argiztapenera daroaten meditazio prozesu eta errituetan zentratzen da. Shingonaren arabera, argiztapena, ez da bertara iristeko denbora luzea eman behar den urruneko errealitate bat, baizik eta gure jaiotzako eskubidea, benetako aukera bat gure bizitzan zehar. Benetako maisu baten laguntzarekin eta gorputzaren, hizketaren eta buruaren entrenamendu egoki batekin, ahalmen argiztatu hau aldarrika eta aska genezake gure eta besteen onerako.

Shingonean, Vairokana buda gauza guztietan dagoela esaten da. Shingonaren xedea, bakoitzaren izaera, Vairokanaren berbera izan zela ezagutzea da, meditazioaren eta errituzko praktiken bidez lortzen den xedea. Ezagutza hau, Shingonaren doktrina sekretua jasotzearen mende dago, eskolako maisuek euren hasiei aho bidez igorritakoa. Gorputzak zein hizketak eta buruak, prozesuan parte hartzen dute: gorputzak, deboziozko keinuen bidez (mudra) eta errituzko tresnen erabileraren bidez, hizketa, formula sakratuen bidez (mantra), eta burua meditazioaren bidez.

Badago ezberdintasun bat Shingon budismoa eta Tibeten mantentzen diren beste budismo tantriko eskolen artean, eta kaligrafiaren erabilera da, margozko irudikapenen ordez, Budaren irudiak euren mandalatan irudikatzeko. Siddham bezala ezagutzen den antzinako idazkera indiar bat erabiltzen da mantrak idazteko eta mandalak marrazteko.

## Ikus, gainera 
* Budismo
* Myō-ō
* Budismoa Japonian
* Soto Zen
* Rinzai Zen

## Kanpo estekak
Staglienoko hilerri monumentala

**Staglienoko hilerri monumentala** (; ), Italiako Genova hiriko muino batean dagoen hilerri monumental bat da. Bere eskulturengatik da ospetsua, Europako hilerririk handienetako bat delarik, kilometro karratu bat baino gehiagoko azalerarekin.

1851n inauguratu zen. Lorategiak, Carlo Barabino arkitekto genoarrak diseinatu zituen, eta bertan, Agriparen Panteoiaren kopia bat dago. Hilerrian, Oscar Wilden emazte zen Constance Lloyd, Ferruccio Parri, Fabrizio De André, Nino Bixio eta Giuseppe Mazziniren hilobiak daude. Bertan euren lanak dauden eskultoreen artean, Leonardo Bistolfi, Giulio Monteverde eta Edoardo Alfieri daude.

Bere *The Innocents Abroad* lanean, Mark Twainek laburki laudatzen du hilerria. Hilerri hau, Lee Friedlanderrek 2003an eginiko argazki liburu baten gaia izan zen.

## Kanpo estekak 
* Hilerria Genovako udalaren webgunean
Rokkaku Takayori

Rokkaku klaneko samurai japoniarra izan zen, klan hau, Sasaki klanaren ondorengoa zelarik.

Takayorik, Ōnineko gerran borrokatu zuen, eta, 1487an, garai horretan shoguna zen Ashikaga Yoshihisak setiatu zuen Kannonji Gazteluan, baina, Yoshihisa, setioan hil zenez, bere oinordekoa izan zen Ashikaga Yoshitanek jarraitu zuen borroka, Takayori, 1492an, azkenik garaitua izan zen arte.

Go-Tsuchimikado Enperadorea hil ondoren, Takayori izan zen haren hiletaren gastuak ordaindu zituena, eta, beraz, kamon inperiala erabiltzea baimendu zioten. 1520an hil zen.
Cluj-Napoca

**Cluj-Napoca** (; ), Errumaniako ipar-mendebaldeko hiria, herrialdeko hirugarren populatuena. Transilvania eta Cluj eskualdeko hiriburua da. Somes ibaiaren ertzean dago. 306.674 biztanle zituen 2009an. Apezpikutegi ortodoxoaren egoitza da, eta unibertsitatea du.

Besteak beste, San Migel eliza (XIV-XV. mendeko gotiko alemaniarra), Banffy jauregia (XVIII. mendekoa) eta XV. mendeko harresiak dira aipagarriak.

## Klima 
## Ekonomia 
Garrantzi handiko administrazio- eta ekonomia-hiria da Cluj-Napoca. Mekanika-, kimika- eta janari-industria du. Gas-hobiak daude hiritik hurbil.

## Historia 
Daziarrek sortu zuten Cluj-Napoca hiria. Erromatarrak egokitu ziren bertan II. mendean. XIII. mendeaz geroztik, aurrerabide handiak izan ziren bertako ekonomian. 1405. urtean, hiri aske bihurtu zen. 1940tik 1944ra bitartean Hungariaren mende egon zen.

## Herri eta hiri senidetuak 
Cluj-Napocak honako herri senidetuak ditu:

*  Dijon, Frantzia *(1965)*
*  Nantes, Frantzia *(1990)*
*  Zagreb, Kroazia *(1976)*
*  Köln, Alemania *(1976)*
*  Pécs, Hungaria *(1990)*
*  Columbia (Hego Carolina), AEB *(1991)*
*  Beersheba, Israel *(1991)*
*  Zhengzhou, Txina *(1994)*
*  Suwon, Hego Korea *(1999)*
*  Makati, Filipinak *(1996)*
*  Chacao, Caracas, Venezuela *(1999)*
*  São Paulo, Brasil *(2000)*
*  Korçë, Albania *(2001)*
*  Parmako probintzia, Italia *(2005)*
*  Rockford (Illinois), AEB *(2005)*
*  East Lansing (Michigan), AEB *(2005)*
*  Rotherham, Ingalaterra *(2006)*

## Ikus, gainera 
* Nord-Vest (eskualdea)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Clujekoko Udalaren webgunea
Kannonji gaztelua

Kinugasa mendian, Azuchin, Shiga prefekturan, Azuchi gazteluaren hondakinetatik gertu kokatutako gaztelu japoniar bat izan zen.

Gaztelua, Ōmi probintzia defendatzeko eraiki zen, Rokkaku klanaren gaztelu nagusia ere izan zelarik. 1468an amaitu zen eraikitzen, eta Ōnineko gerran erasoa izan zen (1467-1477).

Gaztelua, 1582an erasoa eta suntsitua izan zen, Azuchi gazteluarekin batera.

## Kanpo estekak