open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Erika Arrizabalaga

**Erika Arrizabalaga** (Gasteiz, Araba, 2000) txistularia da, Zoroak kuadrillako kidea.

Kaleko eta akademiako txistularia da, biekin gozatzen du. Are gehiago, batak bestea hobetzen laguntzen diola adirazten. Bata bestearekin lotuta dagoela iruditzen zaio.

Txistuaren inguruko bideoak egiten ditu Youtuben, eta kuadrillan ateratzen da Gasteizko jaietan.

## Biografia 
Zortzi urte zituela entzun zuen lehenengo aldiz txistua Erikak, eta txundituta utzi zuen haren soinuak. Ume zenean, ·"Neska" gisa sartu zen Zoroak kuadrillan. Pixkanaka, baina, txistua jotzera animatu zuten kuadrillakoek. 2020an, Youtuben kanal bat ireki zuen, txistua biziberritzeko asmoz.Txistua tradizioarekin lotzen da askotan, baina Erika estereotipo guztiak hausten saiatzen da. Pandemiako itxialdian YouTubeko kanal bat ireki zuen eta kantu desberdin asko jotzen hasi zen txistuarekin.*Txistua askatzeko, espresatzeko eta jendea ezagutzeko modu bat da.*

Orokorrean harrera ona izan dure bideoek. Jendeak ez zuen uste horrelako abestiak txistuarekin jo zitezkeenik. Askok partiturak eskatu zizkioten, eta Erikak pozik partekatu zituen, bere helburua txistua sustatzea eta biziberritzea baita. Are gehiago, txistu irakasleren batek ere eskatu zizkion, ikasleei irakasteko. Tradizionala gustuko duen arren, gaur egungo abestiak ere jotzen ditu. Gazteak motibatzea zen nire helburuetako bat, eta bestelako abestiekin lortu dut hori.

### kontzertuak 
Askotan, txistu kontzertuak ikustera joaten den jendea txistularien familia eta lagunak izaten dira; oso gutxi dira benetan txistua entzutera hurbiltzen direnak. Beste mota bateko kontzertuak egitea beharrezkotzat jotzen du Erikak**.**
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Txistu (musika tresna)

## Kanpo estekak
Izar finko

**Izar finko** ( latinetik stellae fixae) zeruan geldi daudela diruditen izarrak dira. Eguzkia ez ezezik beste izar guztiak dira. Kultura askotan, izarrak zeruan dauden irudiak osatzen dutela uste izan da eta hauei konstelazio izena eman zaio.

## Izenaren jatorria 
Izena Antzinaroan sortu zen. Orduan, astronomoek bi talde bereizi zituzten: izar finkoak (izarrak), mugitzen ez zirenak eta izar mugikorrak (planetak). Eguzkia eta ilargiari izar mugikorrak deitzen zieten batzuetan.

Klaudio Ptolomeok, II. mendean, izarren katalogo bat egin zuen. Bertan, 1022 izar finko daude, Alexandriatik ikusi daitezkeenak.

## Izar finkoak mekanika klasikoan 
Newton-en garaian izar finkoak erreferentzia sistema relatibotzat hartzen ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alfredo Moraza Barea

**Alfredo Moraza Barea** (Hernani, 1966) gipuzkoar arkeologoa da. Geografia eta Historiako lizentziatua. Erdi Aroa eta Erdi Aro ostea ikertu izan ditu batez ere. Euskal Herriaren hiri- eta landa-populaketari buruzko lanak zuzendu ditu. Gotorleku militarren, ekoizpen-jardueren arkeologiaren eta abeltzaintzaren arkeologiaren azterketan sakondu du.

## Jarduera akademikoa eta profesionala 
Aranzadi Zientzia Elkarteko kidea eta langilea da eta hainbat indusketetan parte hartu du, hala nola Lizarraten (San Adriango tunela).

Burdina Talderekin elkarlanean, Leitzarango bailaren egondako Olazar haizeola aurkitu eta ikertu du.

Auzolanean antolatutako Lekeitioko San Nikolas uharteko proiektu arkeologikoa zuzentzen du.

## Argitalpenak
* 2019:
* 2017: *La evolución de las fortificaciones en Irun en los siglos XVI-XIX: una aproximación a la arquitectura defensiva en Gipuzkoa*. Irun : Irungo Udala, Udal Artxiboa, D.L. 2017
* 2003. Alfredo Moraza Barea, Juan Carlos Mora Afán, David Zapirain Karrika, Carlos Rilova Jericó, Jon Benito Aranberri eta Beatriz Herreras Moratinos: *Irurako historia*. Lizardi Kultur Elkartea.  ISBN: 84-933211-0-9

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Castilla (aldizkaria)

***Castilla, revista regional ilustrada*** Toledon 1918 eta 1919 artean argitaratutako gaztelaniazko argitalpena izan zen.

## Historia 
Santiago Camarasa (1895-1957) kazetariak zuzendu eta argitaratu zuen 1918 eta 1919 bitartean, hau da, oso gazte zela, Toledon. Camarasak aldi berean argitaratu zuen aldizkari hau, bertako beste batekin, *Toledo* izenekoarekin. Aldi berean bi aldizkariren mantentzea, inprimaketa zaindua eta paper onarena, oso garestia zen eta *Castilla* aldizkaria argitaratzeari utzi zion.

Gaztelako probintzia guztietan izan zituen korrespontsalak eta gaztelar guztiei Gaztela errebindikatzeko bide bat eskaintzen saiatu zen, bertatik berpizkundea lortzeko, «Dena Gaztelagatik eta Gaztelarako» lelo oso elokuente baten pean.

Aldizkari honek Gaztelako hainbat probintziatan izan zituen azpi-zuzendariak (beste askoren artean, Ángel Vegué Madrilen, Narciso Alonso Cortés Valladoliden, Francisco Herencia Ciudad Realen, Juan Giménez de Aguilar Cuencan, Blas Taracena Aguirre Sorian, Fermín Herrero Bahillo Ávilan, etab.) eta kolaboratzaileak, esaterako, Andrés Bravo del Barrio santanderarra, Juan Díaz Caneja leonarra, etab. 

1919ko apirilean, Alderdi Erregionalista iragankorreko Burgosko gazteek -Zirkulu Erregiolistari lotuta- Toledoko aldizkari honetan *A la juventud castellana (Gaztelako gazteei)* manifestua argitaratu zuten, non Gaztelako gazteak kausa erregionalistarekin bat egitera gonbidatzen zituzten. 

Ia bost hamarkada lehenago, 1870ean, Toledoko hiriak beste argitalpen gaztelanista bat izan zuen: *El Comunero de Castilla*

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* 

## Kanpo estekak 
* *Castilla* en la Biblioteca Virtual de Castilla-La Mancha (Bidicam)
* *Castilla* en Centro de Estudios de Castilla-La Mancha
Peziza micropus

***Peziza micropus*** *Pezizaceae* familiako onddo espezie bat da. Ez du jateko balio.

## Deskribapena 
**Apotezioa:** Tamaina ertaineko espeziea da, 2 eta 4 cm arteko diametroa. Kopa baten forma du, marroi argi kolorekoa, kanpoaldea barrualdea baino argiagoa, batzuetan zurixka, ertza koska irregularrekin.

**Hanka:** Sarritan, oin txiki batekin.

**Haragia:** Barrualdean duen kolorekoa, mehea.

**Etimologia:** *Peziza* terminoa, grekotik dator, oin txikiko onddoak izendatzen zituen "peziz" hitzetik.

## Jangarritasuna 
Ez du interes gastronomikorik.

### Nahasketa arriskua 
*Peziza varia* eta *Peziza repanda* delakoekin nahas daiteke, bereizteko, esporen tamainari eta espezie bakoitzaren habitatari erreparatu behar zaie.

## Sasoia eta lekua 
Martxoan batez ere, baina udazkenean ere agertzen da, hostozabalen basoetan, zurean. Batez ere pagoetan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Hegoaldeko Georgiak, Europa, Errusia, Kaukasia, Japonia, Hegoafrika.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Stijn Devolder

**Stijn Devolver** (1979ko abuztuaren 29a) belgikar txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fatima Madrilgoa

**Fátima Madrilgoa** edo **Fátima de Madrid** (Madril, X. mendea - Kordoba XI. mendea) X. mendearen amaierako eta XI. mendearen hasierako ustezko Al-Andaluseko astronomoa izan omen zen. Iturri historikoek ez dute zehaztasunik ematen.

## Ustezko biografia 
Aita Maslama al-Mayriti astronomo ospetsua izan omen zen, eta harekin lankidetzan aritu omen zen. Dirudienez, astronomia-lan ugari idatzi zituen, *Correcciones de Fátima/ Fátimaren Zuzenketak* izenekoak. Bere lana, *Tratado del astrolabio/ Astrolabioaren tratatua*, tresna horren erabilerari buruzkoa, El Escorialeko Monasterioko Liburutegian omen dago.  

## Fikziozko pertsonaia 
Bere bizitzari buruzko informazioa 1924ko Espasa-Calperen *Enciclopedia universal ilustrada europeo-americana* delakoan agertzen da. Une horretan entziklopediak izan zituen oinarri-erreferentziak ez dira ezagutzen. Espezialista batzuek diote asmakuntza bat besterik ez dela. Hala, Ángel Requena Fraile matematika-historialariak hauxe esan zuen:*Denboran eta espazioan dauden distantziak alde batera utzita, gure Espasa entziklopediak kontsulta-iturri sendo eta fidagarria izan da. Baina anbizio handiko proiektu guztietan daude akatsak, barrabasen bat edo kopiagile eskasen bat. Zoritxarrez, zientziaren historian pikaro horietako bat sartu zen. Horrela, mito batzuk sortzen dira—dokumentatu gabeak, eta beste iturri batzuek babestutakoak—, istorioetan mito baino gehiago egon behar ez luketen pertsonaiei buruzkoak.* 

*Espainiako zientziaren historiografiaren aitak —Francisco Verak- erne jarri gintuen, garai bisigotikoko Calahorrako gotzaina, Luciniano, Espasan baino agertzen ez dena, ikertzen ari zela. Fátimarekin, Madrilgo Maslamaren alabarekin, Lucinianorekin gertatzen denaren antzeko zerbait aurkitu dugu. Ez dago beste erreferentziarik, ez dago jatorrizko edo fidagarria den iturririk.*Manuela Marín arabistak, al-Andalusen historia eta biografian adituak, tesi berari eusten dio. Maslama al-Mayritiri buruz, honelaxe esan zuen:*Beraz, madrildar andalusien artean ospetsuena da, eta ez zen beharrezkoa historian zehar izan ez zuen alaba bat asmatzea, «Fátima de Madrid(/ Fatima Madrilgoa» deitu dena. Harrigarria bada ere, historia egin zuen, Astronomiaren Nazioarteko Urtea (2009) dela eta argitaratutako Astrónomas egutegian sartu baitzen. Espasa Entziklopediaren edizio zahar batetik datorren akatsa, akritikoki erreproduzitu da. Akatsa desegiteko ordua da, nahiz eta Interneten duen zirkulazio ugariarengatik ez dagoen itxaropen handirik.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Teresa Helbig

**Teresa Helbig** (Bartzelona, Katalunia, 1963ko irailaren 15a) kataluniar moda-diseinatzailea da. 2023an, Modaren Diseinuaren Sari Nazionala jaso zuen. 2025ean Espainiako Modaren Akademiak emandako II. sarietan bilduma onenaren irabazlea izan zen. 

## Ibilbidea 
1980ko hamarkadan ekin zion bere ibilbide profesionalari, erakusleiho-apainketan. 1996an kaleratu zuen lehen moda-bilduma. 

Hainbta lan nabarmen egin ditu: Balet Nazionalaren lan baten jantziak,  Eskola Britainiarraren uniformeak edo Iberia airelineako langileen jantziak sortu, azken horretako lehen emakumea izan zen.

## Aintzatespenak 
* Bere ibilbidean, Diseinatzaile Nazional Onenaren Glamour Saria jaso zuen, Diseinatzaile Berri Onenaren Marie Claire Modaren Prixa.
* 2020an, LCI Barcelona Diseinuko Goi Eskolak Felicidad Duce saria eman zion. Saria Felicidad Duce Ripollés Modako Eskolaren fundatzailearen omenez sortu zen, diseinuko eta modako pertsona garrantzitsuenak saritzeko.
* 2023an, Modaren Diseinuko Sari Nazionala irabazi zuen, Kultura Ministerioak modari dagokionez emandako sari gorena, eta Amaya Arzuaga, Ágatha Ruiz de la Prada, Sybilla eta Ana Lockingen atzetik bosgarren emakumea izan zen.

* 2025eko uztailaren 17an, Espainiako Modaren Akademiak emandako II. sarietan bilduma onenaren irabazlea izan zen, 1832 Sur Mer FW 24/25 lanarekin. Lan berarekin aurkezpen onenaren sarirako izendatua izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Julianna Avdeieva

[thumb|288x288px|[Bronisław Komorowski eta Julianna Avdeieva Nazioarteko Chopin Piano Lehiaketan, 2010.10.21]]
**Julianna Andreievna Avdeieva** (; Mosku, Errusia, 1985eko uztailaren 3a) errusiar piano-jotzailea da. Ospetsu egin zen Frédéric Chopin Nazioarteko XVI. Piano Lehiaketako lehen saria irabazi zuenean. Sari hori irabazi duen bigarren emakumea da, 1965ean Martha Argerich izan zen lehena.

## Biografia 
Julianna Avdeieva 5 urterekin hasi zen ikasten Moskuko Gnessin Special Music Collegen, eta lanean jarraitu zuen Elena P. Ivanova lehen irakaslearekin 2003ra arte. Graduatu ondoren, Konstantin Scherbakov irakaslearen irakaskuntzapean Zuercher Hochschule der Kuensten ikastea erabaki zuen, eta, aldi berean, Moskun ikasten jarraitu zuen, Estatuko Gnessin Musika Eskolan, Vladimir Tropp irakaslearekin. 

## Ibilbidea 
2006tik 2009ra, Konstantin Stxerbakoven laguntzaile gisa aritu zen lanean. 2008an, Julianna Avdeieva Lake Como Nazioarteko Piano Akademian hasi zen ikasten.

Halaber, kontzertuak eman ditu Moskuko areto entzutetsuetan eta Errusiako beste hiri askotan, baita hogei bat herrialdetan ere, hala nola Austria, Erresuma Batua, Ameriketako Estatu Batuak, Frantzia, Alemania, Israel, Belgika, Japonia, Grezia eta Italian, baita Vienako Bösendorfer-Saal eta Londresko Barbican Centre aretoetan ere.

## Argitalpenak 
Julianna Avdeievaren interpretazioak CDan grabatu dira, eta, sarritan, errusiar irrati eta telebistak ematen ditu.

### Diskografia 
* *Chopin Piano Concerto E minor, Sonata in B flat minor, Mazurkas* (The Fryderyk Chopin Institute, 2010), Antoni Wit eta Varsoviako Orkestra Filarmoniko Nazionalarekin.
* *Chopin. Piano Concertos 1&2* (The Fryderyk Chopin Institute, 2013), Frans Brüggen eta Orchestra of the Eighteenth Centuryrekin
* *Schubert. Prokofiev. Chopin* (Mirare, 2014)
* *Chopin. Mozart .Liszt* (Mirare, 2016)
* *Johann Sebastian Bach* (Mirare, 2017)
* *Mieczyslaw Weinberg* (Deutsche Grammophon, 2019) Gidon Kremer eta Giedre Dirvanauskaiterekin

## Sariak 
* 2003an - Bremen Piano Leihaketa (Bremen) - 2.Saria.
* 2005ean - Kurt Leimer Piano Competition (Zurich) - 3. saria.
* 2006an - 61. Geneva International Music Competition (Geneva) - 2.Saria.
* 2007an - 7. Ignacy Jan Paderewski Nazioarteko Piano Lehiaketa (Bydgoszcz) - 2.Saria.
* 2010ean - 16. Frédéric Chopin Nazioarteko Piano Lehiaketa (Varsovia) - 1. saria eta Krystian Zimerman sari berezia, sonata baten interpretazio onenari.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Yulianna Avdeeva - Chopin: Nocturne op. posth.
Fernando Chalana

**Fernando Albino de Sousa Chalana** (Barreiro, 1959ko otsailaren 10a - Lisboa, 2022ko abuztuaren 10a) portugaldar futbolari eta entrenatzailea izan zen.

Bere ibilbide gehiena Benfican jokatu zuen, baina baita Girondins de Bordeaux, CF Os Belenenses eta CF Estrela da Amadora  taldeetan ere.

Portugalgo futbol selekzio nazionalarekin 27 partida jokatu zituen eta 1984ko Europako Futbol Txapelketan erdi-finalista izan zen.

Ondoren, Benficako entrenatzaile laguntzailea izan zen.

## Palmaresa 
**Benfica**
* Portugalgo futbol liga: 1975–76, 1976–77, 1980–81, 1982–83, 1983–84, 1988–89
* Portugalgo futbol kopa: 1979–80, 1980–81, 1982–83
* Supertaça Cândido de Oliveira: 1980, 1989
* Taça de Honra (3)

**Bordeaux**
* Frantziako futbol liga: 1984–85, 1986–87
* Frantziako futbol kopa: 1985–86, 1986–87
* Trophée des champions: 1986

## Kanpo estekak
Olatukoop

**Olatukoop** Euskal Herriko ekonomia sozial eraldatzailearen sustapeneko sarea, eta enpresa komunitario eta kooperatiboen interkooperazio elkartea da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ekonomia Sozial Eraldatzailea

## Kanpo estekak 
* Olatukoop elkartearen webgunea
Mónica García Prieto

**Mónica García Prieto** (Badajoz, Extremadura, 1974) kazetaria da, Espainiako zenbait hedabidetarako nazioarteko kazetaria. Hogei urte baino gehiagoan korrespontsala izan da Erroman, Moskun, Jerusalemen, Beiruten, Bangkoken eta Shanghain, eta mundu osoan zehar ibili da erreportari. Gerra-garaian giza eskubideen aurkako abusuak salatzen eta zibilen defentsan aritzen da. 

## Bizitza 
García Prietok Informazio Zientziak ikasi zituen, Kazetaritzaren arloan, Madrilgo Complutense Unibertsitatean. 

## Ibilbidea 
Chiapasen altxamendu zapatistarekin ekin zion bere ibilbideari, azken hamarkadetan izan dituen gatazka ugarietako lehena. Hainbat konflagraziori buruzko informazioa eman du, hala nola Txetxeniako bigarren gerra, Georgiako gerra, Mazedoniako gatazka, Afganistango eta Irakeko inbasioak eta ondorengo Irakeko gerra zibila, Gazako gerra edo Arabiar Udaberriko gerra.

Ekialde Hurbilean, Erdialdeko Asian eta Asiako hego-ekialdean egin du lan. Bere karrera *El Mundo* egunkariko orrialdeetan garatu da nagusiki, hasieran plantillako kazetari gisa eta ondoren freelance edo autonomo gisa. Freelance kazetari gisa, besteak beste, *Giza Kazetaritza*, *Cuartopoder*, *Revista 5W, La Marea,* Cadena SER eta ABCn lan egin du. Gero (2018), bere bikotekidea Javier Espinosa da, Sirian sei hilabetetan baino gehiagotan bahituta egon zen kazetaria. Elkarrekin *Siria, el país de las almas rotas* liburua argitaratu zuten 2016. urtean. *De la revolución al califato del ISIS* *Iraultzatik ISIS*  eta urtebete geroago, *La semilla del odio. De la invasión de Irak al surgimiento del ISIS*, biak Debate egunkariak argitaratuak.

Beste liburu batzuetan ere parte hartu du, hala nola *Todas, crónicas de la violencia contra las mujeres* Libur.com argitaletxearena, edo *Contarlo*, Maruja Torresekin batera, Colección Voces de Revista 5W aldizkariak argitaratua, eta antzerkira eraman du Miguel Rellán aktore eta zuzendariak. 2023an, R*umbo al Ecocidio* liburua argitaratu zuen, José Esquinas FAOko gose-adituarekin lankidetzan idatzia ( Espasa argitaletxea).

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2005ean, Dario D'Angelo saria jaso zuen.
* 2011n, José María Porquet de Periodismo Digital saria eman zioten.
* 2013an José Couso Libertad de Prensa hartu zuen.
* 2016an Julio Anguita Parrado saria jaso zuen.
* 2017an Cirilo Rodríguez sarituen bidez aintzatetsi dute. Sari horien finalista izan zen 2011n.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Victor Campenaerts

**Victor Campenaerts** (Wilrijk, 1991ko urriaren 28a) belgikar txirrindularia da.

## Palmaresa 
**2015**
* Duo Normand (Jelle Wallaysekin)
* 2. Valoniako Tourrean
**2016**
*  20px 15px Belgikako erlojupeko txirrindularitza txapelketa
* 2. 15px Europako erlojupeko txirrindularitza txapelketan
**2017**
* Andaluziako Itzuliko etapa bat 
* 20px 15px Europako erlojupeko txapelketa
**2018**
* 20px 15px Belgikako erlojupeko txirrindularitza txapelketa
* 20px 15px Europako erlojupeko txapelketa
* 3. 15px Munduko erlojupeko txapelketan
**2019**
* Tirreno-Adriatikoko etapa bat
* 2. Belgikako Itzulian eta etapa bat
**2020**
* 2. 15px Belgikako erlojupeko txirrindularitza txapelketan
* 3. 15px Europako erlojupeko txirrindularitza txapelketan
**2021**
* Italiako Giroko etapa bat
* 3. 15px Belgikako erlojupeko txirrindularitza txapelketan
* 3. Beneluxeko Itzulian
* 10. Europako errepideko txirrindularitza txapelketan
**2022**
* Lovainako Tourra - Jef Scherens Memoriala
* 3. 15px Belgikako erlojupeko txirrindularitza txapelketan
* 3. Franco-Belgikar Zirkuituan
* 4. Flandrian Zeharrean
* 5. Omloop Het Nieuwsbladen
**2023**
* Frantziako Tourreko Saiatuenaren Saria  20px
* Druivenkoers Overijse
* Luxenburgoko Tourreko etapa bat 
* 6. Jef Scherens Memorialan
**2024**
* Frantziako Tourreko etapa bat

### Pista 
**2016**
*  20px Belgikako Txapelduna Puntuaketan

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
Aita eta Semea (Bourgeois)

*Aita eta Semea* (jatorriz ***Father and Son)*** 2005eko kanpoko iturri eta eskultura bat da, Louise Bourgeois-en artelana, Seattleko ( Washington) Olinpiar Eskultura Parkean instalatua. Altzairu herdoilgaitzez eta aluminioz egina dago eta brontzezko kanpaia ere badauka. 

Louse Bourgeois-ek *Aita eta Semea* sortu zuen 2005ean, Seattleko Arte Museoak Stu Smailesen bitartez egindako enkargu batean ondorioz:  Smailes 2002an hil zen tokiko arte filantropoa izan zen  eta milioi bat dolar eman zizkion hiriari hil ondoren, hirian gizonezko biluzi bat agertzen zuen eskultura bat sortzeko erabiltzeko eskaerarekin.  Bourgeois-ek pieza honen diseinuan eta instalazioan kolaboratu zuen bertako ORA arkitektura estudioarekin. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ernesto Galarza

**Ernesto Galarza** (Jalcocotán, Mexiko, 1905eko abuztuaren 15a - San Jose, AEB, 1984ko ekainaren 22a) mexikar-amerikar lan-antolatzaile, aktibista, irakasle, idazle eta sindikalista izan zen. Kaliforniako nekazaritza industrialeko langile etorkinen antolakuntzaren historian funtsezko pertsonaia izan zen. Langile latinoei bizi baldintza hobeak emateko lan egin zuen.

## Biografia 
Mexikoko Jalcocotán herrian, Nayarit estatuan, jaio zen, eta bere amarekin eta bi osabekin Kaliforniara (Sacramentora) emigratu zuen haurra zela.   Bere autobiografian, *Barrio Boy*, idatzi zuenez, eskola publikoaren sistemako kultura aniztasunean ondo egokitu zen. nabigatu zuen. Los Angelesko Occidental Collegen beka bat jaso zuen eta, ondoren, historian masterra lortu zuen Stanford Unibertsitatean 1929an.

Galarzak Batasun Pan-Amerikararekin (Amerikako Estatuen Erakundea haren ondorengoa da) lan egin zuen Washingtonen 1936tik 1947ra Latinoamerikako hezkuntza, lan eta azpiegituren gaiei buruzko analisiak argitaratuz. 1947an, Mexikoko elektrizitate industriari buruzko doktorego tesia egin zuen eta doktoretza lortu zuen. Columbia Unibertsitatean . 

Galarzak lan-antolatzaile gisa eta funtsezko lider gisa lan egin zuen Kalifornian nekazaritzako langile mugimendua agertzeko oinarriak finkatzeko. Batez ere intelektuala eta lan eta ekonomia gaietako aditu gisa agertu arren, Galarzak ekintzaile papera jokatu zuen American Federation of Labor (AFL) sindikatuarekin hainbat grebaren buru gisa. 

AFL barruan National Farm Labor Union erakundea antolatuz, 1948 eta 1959 artean, Galarzak eta sindikatuak hogei bat greba eta lan ekintza abiatu zituzten. Arvin-en, Kaliforniako DiGiorgio Korporazioaren aurka, 30 hilabete iraun zuen greba ego zen horien artean.  

1963ko irailean Salinas haranean izandako autobus istripu batean ondorioz, 32 *bracero* edo mexikar kontratatu hil ziren. AEBetako Ordezkarien Ganberako Hezkuntza eta Lan Batzordeko presidenteak Galarza izendatu zuen tragedia ikertzekok  Galarzak ondorioztatu zuen istripua  arduragabekeriek eragindakoa izan zela, atzealde lauko kamioiak legez kanpoko autobus bihurtzen zituzten esplotazioen jabeek, gaizki prestatutako langileek gidatuta. Segurtasuneko funtzionarioak eta erregulatzaileak axolagabe azaldu izan ziren urteetan, eta istripua lehenago edo beranduago gertatuko zela ondorioztatu zuen.   Istripuari buruzko liburu bat idatzi zuen Galarzak, *Tragedy at Chualar* (1977).

Guztiarekin, mugimendu sindikalaren barruan Mexikoko langile dokumentu gabeen eskubideak baztertzearen aldeko joera nabarmendu zen, eta Galarzak ez zuen lortu mugaren bi aldeetako langileen interesak, anglo zein txikano, legal zein ez legal, bateratzerik, eta AFL utzi zuen. Gerora akademian murgildu zen, eta ikuspegi ezkertiarrago bat hartu zuen, beste batzuen "kontzientzia liberalaren ahultasuna" kiritikatuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pospologileen greba Irunen (1934)

**Pospologileen greba** ospetsua 1934ko abuztuaren 7an hasi zen, Irunen. Irungo pospologileek, guztiak emakumeak, grebara jo eta lantegia okupatu zuten. Lan baldintzen inguruko gatazkan murgilduta zeuden. Poliziak fabrika inguratu zuen, gainontzeko fabriketako langileek elkartasuna eta laguntza ematea saihesteko. Biharamunean kanporatu zituztenean, hiriko langile mugimenduak grebara deitu zuen elkartasunez eta istilu handiak izan ziren. Oso sonatuak izan ziren Irungo emakume pospologileen borrokak 20ko eta 30eko hamarkadetan, asko gizon eta emakumeen arteko soldata berdintasuna eskatuz.

1911n, Irungo Junkaleko Andre Maria fabrikan, poxpologileen sindikatu feminista sortu zen, matchgirls britainiarren moldera.

## Bibliografia 
* :Silvia Loza Serrano, María Ruiz Torrado eta Mertxe Tranche Iparragirre, *Historia de las mujeres en Irun (1931-1992)*.https://www.irun.org/images/informacion-temas/directorio-tematico/igualdad/docs-img/Historia-mujeres-Irun-libro.pdf

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anwar Ibrahim

**Anwar ibn Ibrahim** (Bukit Mertajam, Penang, 1947ko abuztuaren 10a) malaysiar politikaria da. Malaysiako lehen ministroa da 2022tik.

Bere ibilbide politikoa ikasle eta gazte erakundeetan hasi zuen. Malaysiako Erakunde Nazionala alderdi eskuindar eta nazionalistarekin bat egin ondoren, hainbat gobernutan ministro izan zen 1980ko eta 1990eko hamarkadetan.

1998an Mahathir Mohamad lehen ministroak gobernutik kanporatu zuen eta sodomia eta ustelkeria leporatu zizkion. 1999an, Ibrahim espetxeratu egin zuten, eta 2004an askatu zuten, epaia aldatu ondoren. 2008an itzuli zen politikara oposizioko buru gisa.

2014an hauteskundeak irabazi zituen Selangor estatuan, baina hurrengo urtean berriro espetxeratu zuten sodomiagatik. 2018an askatu zuten erregearen barkamena jaso ondoren.

2022ko hauteskundeak irabazi zituen eta azaroaren 24an lehen ministro kargua hartu zuen.
Carla Barber

thumb|260px|Photocalleko argazkiak eta Espainian telebista-kanal berri bat kaleratzeko festa, 2015
**Carla Barber García** (Kanaria Handiko Las Palmas, Kanariak, 1990eko maiatzaren 18a) kanariar medikua eta modeloa da. 2011. urtean Munduko Miss Txapelketan parte hartu zuen.

## Biografia 
Carla Barber medikuntzan lizentziatu zen Kanaria Handiko Las Palmasko Unibertsitatean. Ondoren, kirurgia plastiko, estetiko eta konpontzailearen espezialitatea egiten hasi zen Alemanian, Eduardus ospitalean (Eduardus-Krankenhaus), baina ez zuen amaitu, horregatik, Alcalako Unibertsitatean Medikuntza Estetikoko masterra egitea erabaki zuen. 2017an bere estetika klinika ireki zuen Kanaria Handian.

Carla Barberrek Medikuntza Estetikoa eta Zahartzearen Aurkako espezialitatean dihardu, eta medikuntza-lana egiten du Madril, Kanaria Handiko Las Palmas eta Valentziaren artean, han baitaude bere hiru klinikak. Ez da Madrilgo Medikuen Elkargo Ofizialeko kidea. 2019ko apirilean, Medikuntza Estetikoko Espainiako Elkartetik bota egin zuten, kode deontologikoa urratzeagatik.
### Modelo 
2010ean  Miss Las Palmas koroatu ondoren, Miss España izateko aukera izan zuen, baina finalista izan zen eta irabazlea Paula Guilló. Urtebete geroago, Miss Mundo 2011 izateko aukera izan zuenean, azken postuan amaitu zuen.

2015ean, Miss Espainia titulua lehiaketara aurkeztu zen berriro, eta aldi horretan irabazi egin zuen. Ondoren, gauza bera egiten saiatu zen Miss Universo 2015ean, baina ez zuen lortu.

### Telebistan 
2016ko apirilean, *Supervivientes* telesailaren edizio berriko lehiakidea izango zela iragarri zen. Lehiaketaren bederatzigarren kanporatua izan zen, lehiaketan 68 egun eman ondoren. Hala, lider izateko proba gehien irabazi zituen emakumezkoa izan zen, hiru lortu baitzituen.

## Bizitza pribatua 
Carlak bi urtez Álvaro Morata selekzio espainiarreko jokalariarekin maitasun-harremana izan zuen. Camilo Esquivel doktore kolonbiarrarekin bi hilabetez ezkonduta egon ondoren, banandu egin zen. Ondoren, Diego Matamorosekin harremana izan du.

## Polemikak 
Medikuntzan lizentzitua izan arren, gutxienez bi aldiz sortu du polemika, gomendatu dituen botikak direla eta. 2019an, Instagramen kontuan (milioi bat jarraitzaile baino gehiago ditu, baina ez dago egiaztatuta erosi gabeko benetako kontuak direnik) parazetamola antiemetikoa dela (hau da, gonbitoak saihesten duen botika bat). Era berean, isotretinoina-kontsumoa gomendatu zuen "larruazala ondo, argitsuago eta gazteago egon dadin". Printzipio aktibo horrek kontrol dermatologiko zorrotza izan behar du. Hori guztia dela eta, farmazialari batzuk zuzendu beharrean egon ziren.

## Miss posizioak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dries Devenyns

**Dries Devenys** (Lovaina, 1983ko uztailaren 22a) belgikar txirrindulari ohia da, profesionala 2007tik 2023ra.

## Palmaresa 
**2006**
* 20px Bretainiako Tourra eta bi etapa
* Pirinioetako Tourra eta etapa bat
* 3. Ardenetako Triptikoan
**2009**
* Austriako Itzuliko etapa bat
**2010**
* 9. Euskal Herriko Itzulian
**2011**
* 4. Donostia Klasikoan
* 8. Eneco Tourrean
**2016**
* Marseillesa Sari Nagusia
* Belgikako Itzulia eta etapa bat 
* Valoniako Tourra eta etapa bat 
* 10. Donostia Klasikoan
**2017**
* 3. Pino Cerami Sari Nagusian
**2018**
* 4. Cadel Evans Great Ocean Road Racen
* 5. Down Under Tourrean
* 9. Guangxiko Tourrean
**2019**
* 10. Down Under Tourrean
**2020**
* Cadel Evans Great Ocean Road Race

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan eta Munduko txapelketan 
-: Ez zuen parte hartu
UT: Utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Paula Guilló

**Paula Guilló Sempere** (Elx, Alacant, 1989ko uztailaren 6a) Espainiako edertasunaren erregina eta modeloa da. 2010ean Miss España koroatu zuten eta 2011ko irailaren 25ean, Espainiako Toledoko udaletxeko plazan egin zen galan 2011ko Munduko Miss Lehiaketako ordezkari izendatu zuten.

## Miss Espainia 
Elxen jaio zen Guilló. Miss Teruel izan zen eta ondoren Miss España. Koroa jartzeko orduan, ordura arteko ohitura hautsi egin zen, aurreko irabazleak (Estíbaliz Pereira, Miss España, 2009) jarri beharrean, María José Ulla Madroñedoren (Miss España, 1964) eskutik jaso baitzuen koroa.

## Erreferentziak 
## Miss Espainiaren ondorengotza 
## Kanpo estekak 
* Official Miss España website
Galarza jauregia

**Galarza jauregia** eta **Galarza dorrea**, dorre handi bat duen Cáceres hiriko jauregi bat da, hirian **Casa de los Trucos** eta **Casa de la Iglesia** izenekin ere ezaguna. Ezponda jeneralaren kalean, Plaza Nagusitik gertu. Ondoan ditu Palacio de la Isla delakoa, Camarenako Markesen jaurega, Santo Domingo eliza eta Concepción plaza.

## Historia 
Eraikin honen historia 15. mendean abiatzen da, Sergas Cohen izeneko bankari juduak (Caceresko azken errabinoak) bere familiarentzako etxe bat eraiki zuelarik hiriko harresietatik kanpo. Baina Errege Katolikoen mandatuagatik Iberiar penintsulako juduak kanporatzeko dekretuaren ondoren (1492), familiak juduak bere etxea saldu behar izan zuen, Diego González Messía aberatsak erosi zuen.  

16. mendean, mende hasieran nobleziako Dávila familia kristau eta aberatsak erosi zuen, eta etxea jabez aldatu zen berriro mende amaieran, Galarza apezpikuak erosi zuelarik (eraikinak bere izena hartu zuelarik). Galarzak bere familiari oparitu zion.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Populus Baskonia monumentua

***Populus Baskonia monumentua*** (Baskoniako jendea) Orreagako gudua oroitzeko Luzaiden, Nafarroa Garaian altxatu duten eskultura da. Multzoa Patxi Aldunate artistak egin zuen Orreaga fundazioak horrela eskatuta. Errolanen heriotzaren oroimenezko monumentu bat zegoen Ibañetan, baina baskoien erreferentziarik ez inguruetan eta monumentu honek zorra hori kitatzeko asmatu zuten. Eskultura herrian 2022ko irailean paratu bazen ere, inaugurazioa 2023ko abuztuan egin zen.

## Ezaugarriak 
Eskultura altzairuz egindako xafla bat da; sei metro garai da, eta bi zentimetro zabal. Nahita bilatu zuen bolumenik ez izatea: «Bataila hori irudikatzen nuen zuhaitzen artean, itzalak balira bezala. Horregatik da laua eskultura. Karlomagnoren armadak itzalak besterik ez zituela ikusiko uste dut». Hiru pieza ditu eskulturak: «Lehenbizikoak, bailarako jendea irudikatzen du; bigarrenak, inguruko jendea; eta hirugarrenak, Euskal Herriko jendea». Albo batean inskripzio bat ageri da, Eginhardo Karlomagnoren kronikagileak *Vita Karoli Magni*-n (Karlomagnoren bizitza) idatzitako esaldi bat: "Vascones in summit montis vertice surgentes" (Baskoiak mendien goialdetik irteten). Ongi begiratuz gero, erdian aurpegi bat ikusi daiteke zizelkaturik. Haur baten aurpegia da, buruan gandorra duela. «Oso inportantea da. Erreparazioa lortu dugu gure antzinako arbasoentzat», adierazi du Koldo Amatria Orreaga fundazioko presidenteak. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* [Inaugurazioaren albistea Iker Tubia(https://eu.wikipedia.org/wiki/Iker_Tubia)ren eskutik *Berria* egunkarian, 2023/08/09.]
* Monumentua Orreaga webgunean.
Chloe Kelly

**Chloe Maggie Kelly** (Londres,  - ) futbolari ingelesa da. Manchester City taldean eta Ingalaterrako selekzioan aurrelari postuan jokatzen du. 2022ko Europako Txapelketan Ingalaterrako selekzioari titulua eman zion gola sartu zuen.

## Biografia 
Londres mendebaldeko Hanwell barrutian hazi zen bost anai-arrebetatik gazteena zela. Queens Park Rangers taldeko harrobian hasi bazen ere Arsenalek bere harrobirako fitxatu zuen. Egunero bi ordu egiten zituen trenez Arsenalen Hobekuntza Zentrora entrenatzera joateko.

### Arsenal eta Everton 
17 urte zituela egin zuen debuta Arsenalen, 2015eko uztailaren 23an eta lehen partidako 22. minutuan gola satu zuen Watforden aurka. 2016ko otsailean sinatu zuen aurreneko kontratu profesionala baina urte berean Everton FC taldera joan zen utzita, bigarren mailan zegoen taldea. 2017an kontratu berria sinatu zuen Arsenalekin baina berriz ere Evertonen jokatu zuen. 2018an Evertonek fitxatu zuen eta 2020 arte egon zen bertan, dagoeneko lehen mailan. 2019an orkatilan zirujiazko ebakuntza bat egin zioten. Hari buelta eman eta 12 partidatan 9 gol sartu zituen, Everton seigarren posturaino igoz. Birala egin zen Liverpooleko derbian distantzia luzetik sartu zion gola. Partida hura Evertonek 2-0 irabazi zuen, gol biak Chloe Kellyk sartu zituen. 2020an lehenengo hattricka egin zuen Readingen aurkako partidan, 2013tik Evertoneko jokalari baten egindako bakarra.

2020an Manchester Cityk fitxatu zuen. Iritsi bezain laister Ingalaterrako Kopa irabazi zuen. 2021eko aurreko lotailu gurutzatua hautsi zuen. Hurrengo denboraldian Ingalaterrako Liga irabazi zuen.

### Ingalaterrako selekzioa 
2014an 17 urtez azpiko Europako Txapelketa jokatu zuen eta 2018an 20 urtez azpiko Munduko Txapelketa.

2018ko azaroan egin zuen debuta nagusien selekzioarekin. 2022ko ekainean Europako Txapelketa jokatzeko deialdian sartu zuen entrenatzaileak. Finala uztailaren 31n izan zen Alemaniaren aurka. Chloe Kelly bigarren zatian atela zen zelaira eta 110. minutuan Ingalaterrari titulua eman zion gola sartu zuen.

## Taldeak 
### Klubak 
### Selekzioak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ameriketako Sari Nagusia

**Ameriketako Sari Nagusia**, egun bakarreko txirrindularitza lasterketa profesionala izan zen. Kanadan ospatu zen 1988tik 1992ra, eta 1989 eta 1992 bitartean, txirrindularitzako munduko kopako lasterketa izan zen.

2010. urtean, bi lasterketa eratu ziren Kanadan eta lasterketa honen ondorengotzat hartzen dira. Lasterketa hauek honakoak dira: Quebecko Txirrindularitza Sari Nagusia eta Montrealgo Txirrindularitza Sari Nagusia

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eric Van Lancker

**Eric Van Lancker** (Oudenaarde, 1961ko apirilaren 30a) belgikar txirrindulari ohia da, profesionala 1984tik 1995era.

## Palmaresa 
**1983**
* 2. Ardenetako Gezian
**1984**
* 3. Paris-Bruselan
* 7. Etorkizuneko Tourrean
* 8. Zottegemeko Sari Nagusian
**1985**
* Milk Race eta bi etapa
* Danimarkako Itzuliko etapa bat
* 6. Rund um den Henninger-Turmean
* 9. Flèche Wallonnen
* 9. Druivenkoers Overijsen
**1986**
* Italiako Giroko etapa bat
* Paris-Nizako bi etapa
* Suitzako Itzuliko etapa bat
* 4. Belgikako Itzulian
* 6. Valoniako Sari Nagusian
* 8. Flèche Brabançonnen
* 9. Mediterraneoko Tourrean
**1987**
* Gilen Tell Sari Nagusiko etapa bat
* 2. Piemonteko Giroan
* 3. Fourmiesko Sari Nagusian
**1988**
* Kantabriako Itzuliko etapa bat
* 2. Belgikako Itzulian eta etapa bat
* 6. Kataluniako Voltan
* 9. Suitzako Itzulian
**1989**
* Amstel Gold Race
* 7. Euskal Herriko Itzulian eta etapa bat
**1990**
* Lieja-Bastogne-Lieja
* Montjuïceko Igoerako etapa bat
**1991**
* Wincanton Classic
* Ameriketako Sari Nagusia
* 5. Herbehereetako errepide txirrindularitzako txapelketan
* 5. Irlandako Itzulian
* 5. Lieja-Bastogne-Liejan
* 9. Flèche Wallonnen
**1992**
* Vaucluseko Tourreko bi etapa 
* 5. Zottegemeko Sari Nagusian
* 9. Japoniako Kopan
**1993**
* 3. Route du Sudean
* 5. DuPont Tourrean
**1994**
* Brusela-Ingooigem

## Sailkapen orokorra  Itzuli Handietan eta Munduko txapelketan
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Andrea Ferrigato

**Andrea Ferrigato** (Schio, 1969ko irailaren 1a) italiar txirrindulari ohia da, profesionala 1991tik 2005era.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Serge Baguet

**Serge Baguet** (Brakel, 1969ko abuztuaren 18a - 2017ko otsailaren 9a) belgikako txirrindularia izan zen. Belgikako Txapelduna izan zen. 47 urterekin hil zen, minbiziaren ondorioz.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ur-Kirolak Bandera

**Ur-Kirolak Bandera** Donostian, Kontxako uretan Ur-Kirolak arraun taldeak antolatu ohi zuen estropada zen. 

## Historia 
Ur-Kirolakek 1988 eta 1994 artean Urumeako Bandera antolatu izan zuen Urumeako uretan. Azken ekitaldiak Ur-Kirolak Bandera izena izan zuen. 1997tik aurrera Kontxako uretan hasi zen jokatzen Ur-Kirolakek antolaturiko estropada. Donostiarra eratu zenean Ur-Kirolakek antolaturiko estropada bertan behera gelditu zen. 

## Palmaresa 
* 1994ko ekitaldia Urumeako Banderaren ekitaldia izan zen, *Ur-Kirolak Bandera* izena izan bazuen ere. Ur-Kirolak zen antolatzailea baina Urumea ibaian jokatzen zen.
* 2004 eta 2006ko eitaldiek *Bandera Caja Madrid* izena izan zuten.

## Kanpo estekak 
* Traineras.es webguneko informazioa
Kevin Seeldraeyers

**Kevin Seeldraeyers** (Boom, 1986ko irailaren 12a) belgikar txirrindulari ohia da, profesionala 2007tik 2015era.

## Palmaresa 
**2005**
* 2. Ronde de l'Isarden
**2006**
* 2. Pirinioetako Tourrean
**2009**
* 7. Paris-Nizan
* 10. Italiako Giroan eta Gazteen sailkapena
**2011**
* 8. Kataluniako Voltan
**2013**
* 3. Austriako Itzulian eta 2 etapa

## Sailkapen orokorra Itzuli handietan 
—: ez zuen parte hartu
UT: utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dan Fleeman

**Dan Fleeman** (1982ko urriaren 3a) britainiar txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
### 2005 
St Amour Saria

Beaujolais Tourreko etapa bat

### 2008 
Pirinioetako Tourra 

### 2017 
Rutland-Melton Classic

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Yannick Eijssen

**Yannick Eijssen** (Lovaina, 1989ko ekainaren 26a) belgikar txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
**2010**
* Etorkizuneko Tourreko etapa bat
* Ronde de l'Isard eta etapa bat
* Beverbeek Classic
* 3. Pirinioetako Tourrean
**2012**
* Trentinoko Giroko etapa bat
**2013**
* Qatarreko Itzuliko etapa bat
**2014**
* Trentinoko Giroko etapa bat

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Michael Haydn

**Johann Michael Haydn** (Rohrau, 1737ko irailaren 14a - Salzburgo, 1806ko abuztuaren 10a) austriar musikagilea izan zen.

Matthias Haydnen semea eta Joseph Haydnen anaia txikia izan zen. Zortzi urterekin Vienara joan zen eta anaiaren eraginaz baliatu zen. Hamabi urterekin, katedraleko ordezko organista gisa dirua jasotzen zuen, eta abesbatzan ere abesten zuen. 1760an Oradeako kapera-maisu izendatu zuten eta 1762tik aurrera eta 44 urtez Salzburgoko kontzertu-maisu izan zen, eta 360 obra baino gehiago konposatu zituen.

Beti izan zuen harreman hurbila Josephekin. Carl Maria von Weberren eta Anton Diabelliren maisu izan zen.

Bere lanik garrantzitsuenak ahots musika sakratukoak izan ziren, hala nola mezak eta requiemak. 41 sinfonia, kontzertu eta ganbera-musika ere konposatu zituen. Bere konposizio batzuek eragina izan zuten Wolfgang Amadeus Mozartengan

## Lanak 
### Musika instrumentala 
* 1.1 Sinfoniak (43 sinfonia)
* 1.2 Kontzertuak (12 kontzertu)
* 1.3 Serenadak (21 serenada, cassationi, notturni eta divertimenti)
* 1.4 Musika intzidentala (1)
* 1.5 Balletak (3)
* 1.6 Dantzak (15 *Menuetti* bilduma, 3 *Menuettini* bilduma, *English Dances* bat, eta *German Dances* bat)
* 1.7 Martxak (15 martxa)
* 1.8 Boskoteak (6)
* 1.9 Laukoteak (19)
* 1.10 Sonatak hirukoterako (10)
* 1.11 Sonatak bikoterako (4)
* 1.12 Sonatak baterako (2)
* 1.13 Klabezin (19)
* 1.14 Instrumentazio ezezaguna (1)

### Ahots musika sakratua 
* 2.1 Antifonak (47)
* 2.2 Kantatak (5)
* 2.3 Kantak (65)
* 2.4 Gradualak (130)
* 2.5 Himnoak (16)
* 2.6 Mezak (47) Missa Sancti Francisci Seraphici eta Missa tempore Quadragesimae barne
* 2.7 Moteteak (7)
* 2.8 Ofertoriak (65)
* 2.9 Oratorioak (7)
* 2.10 Salmoak (19)
* 2.11 Requiem (2)
* 2.12 Beste lan batzuk (42)

### Sega-ahotsa musika 
* 3.1 Ariak (8)
* 3.2 Kanonak (65)
* 3.3 Kantatak (14)
* 3.4 Abesti-partzialak (97)
* 3.5 Operak (1)
* 3.6 Serenatak (1)
* 3.7 Singspiele (11)
* 3.8 Abestiak (46)

## Kanpo estekak
Thomas Voeckler

**Thomas Voeckler** (Schiltigheim, 1979ko ekainaren 22a) frantziar txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
**2000**
* Ardenetako Gezia
**2003**
* Luxemburgoko Tourra eta bi etapa
* Etorkizuneko Tourreko etapa bat
**2004**
* 20px  15px  Frantziako errepideko txirrindularitza txapelketa
* 2. Almeriako Klasikan
**2005**
* Dunkerkeko Lau Egunetako etapa bat 
**2006**
* Euskal Herriko Itzuliko etapa bat
* Paris-Bourges
**2007**
* Plouayko Sari Nagusia
**2008**
* Sartheko Zirkuitua 
**2009**
* Étoile de Bessèges
* Eskalatzaileen garaikurra
**2010**
* 20px  15px  Frantziako errepideko txirrindularitza txapelketa
* Frantziako Tourreko etapa bat
* Quebeceko Sari Nagusia
**2011**
* Paris-Nizako bi etapa
* 3. 15px Frantziako errepideko txirrindularitza txapelketan 
* 4. Frantziako Tourrean
**2012**
* Flèche Brabançonne
* Frantziako Tourreko Mendiko sailkapena 20px eta bi etapa
**2013**
* Dauphiné Libéréko etapa bat 
* Route du Sud eta etapa bat
**2016**
* Proventzako Tourra eta etapa bat
* Tour de Yorkshire eta etapa bat

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Peziza varia

***Peziza varia*** *Pezizaceae* familiako onddo espezie bat da. Ez du balio sukalderako.

Sinonimoak: *Octospora variabilis*, *Peziza cerea*, *Peziza micropus*, *Peziza verrucosa*, *Macroscyphus cereus*, *Plicaria cerea*, *Pustularia micropus*, *Pustularia vesiculosa var. cerea*, *Peziza cocotina*, *Aleuria cerea*, *Pustularia cerea*, *Peziza stevensoniana*, *Peziza vesiculosa subsp. cerea*, *Aleuria micropus*, *Lachnea cocotina*, *Sarcoscypha cocotina*, *Otidea micropus*, *Discina repanda subsp. stevensoniana*, *Humaria varia*, *Peziza pustulata*, *Geopyxis varia*, *Geopyxis micropus*, *Geopyxis verrucosa*, *Pustularia stevensoniana*, *Geopyxis cocotina*, *Discina stevensoniana*, *Aleuria varia*, *Plicaria repandoides*, *Aleuria cerea var. cocotina*, *Pachyella barlaeana var. stephensoniana*, *Plicaria vesiculosa var. cerea*, *Peziza repandoides*, *Plicaria crenulata*, *Pustularia vesiculosa var. stevensoniana*, *Plicaria micropus*, *Galactinia vesiculosa f. cerea*, *Galactinia micropus*, *Galactinia cerea*, *Galactinia varia*.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** Hasieran kopa forman, baina berehala zabaltzen da, baita ganbila ere; oro har, oin nabarmen batekin.

**Himenioa:** Okre saturatu samarreko kolorekoa; kanpoko aldea ere kolore berekoa da, laster zurixka hezetasuna galtzean, furfurazeoa. 

**Haragia:** Bost geruzatan aurkezten da, eta lupa baten laguntzaz hauteman daiteke.

**Etimologia:** *Peziza* terminoa, grekotik dator, oin txikiko onddoak izendatzen zituen "peziz" hitzetik. *Varia* epitetoa berriz latinetik dator, askotarikoa, esan nahi duen "varius" hitzetik. Bere koloreagatik

## Jangarritasuna 
Ez du sukalderako balio.

### Nahasketa arriskua 
*Peziza cerea* delakoarekin nahas daiteke, hau oso antzekoa da, baina tonu argiagoak ditu.

## Sasoia eta lekua 
Udaberritik aurki daiteke lurzoru aberatsetan eta landare hondarretan. Ez da oso ohikoa.

### Banaketa eremua 
Ameriketako Estatu Batuak, Islandia, Europa, Errusia, Australia, Antartika.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Przemysław Niemiec

**Przemyslaw Niemiec** (1980ko apirilaren 11) poloniako txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
**2003**
* Medio Brenta Giroa
**2004**
* Rio Saliceto Sari Nagusia
**2005**
* Trentinoko Giroko etapa bat
* Esloveniako Itzulia eta etapa bat
**2006**
* Toscanako Giroa
* Route d'Occitanieko etapa bat
* 2. Esloveniako Itzulian
**2008**
* Route d'Occitanieko etapa bat
**2009**
* Trentinoko Giroko etapa bat
* Route d'Occitanie
**2010**
* Settimana Coppi Bartaliko etapa bat
* 2. Pirinioetako Tourrean eta etapa bat
**2013**
* 6. Italiako Giroan
**2014**
* Espainiako Vueltako etapa bat
**2016**
* Turkiako Itzuliko etapa bat

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Begoña Divar

**Begoña Divar González** (Gasteiz, 1970) arabar klarinete-jotzailea da, Gasteizko Udal Musika Bandan sartu zen lehen emakumezkoa eta inoiz sartu den musikari gazteena, 10 urte zituela hasi baitzen Bandan klarinetea jotzen. Boreas Cámara eta B3Dixieland musika tadeetako kidea da.

Elena López Agirre idazleak "Nexkatxa maite. 25 mujeres que la música vasca no debería olvidar" ("Nexkatxa maite. Euskal musikagintzak ahaztu behar ez lituzkeen 25 emakumezko") liburuan aipatzen du.

## Biografia 
Felix Divar aita musikaria du eta hark bultzatuta zortzi urte zituela solfeoa ikasten hasi zen eta bederatzi urterekin ekin zion klarinetea jotzen ikasteari. Hamar urte zituela Gasteizko Udal Musika Bandan sartu zen, Bernabé Sanchís zuzendaria zela. Bandan jotzen lehenengo emakumezkoa izan zen eta inoizko musikari gazteena, hainbat banda eta orkestratan hartu izan du parte; Espainiako Gazte Orkestra Nazionalean, Euskadiko Orkestran eta Galiziako Orkestran, besteak beste.

Boreas Cámara taldeko kidea da. Musika barrokoa jotzen du taldeak, bertan klarinetea eta moko-txirula jotzen ditu eta Gasteizko Fournier Karta Museoan dagoen XVIII. mendeko karta baraja batean oinarrituriko partiturekin diskoa kaleratu zuen.

B3Dixieland taldearekin 1920. hamarkadako musika jotzen du. Dixie musika alaia egiten duen taldea da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Corellako arteak

**Corellako arteak** Nafarroa Garaiko Tutera merindadeko eskualdean Corella herrian dauden hiru zuhaitz dira. Hirurak Monumentu Natural izendatu zuten 1991n, batez ere antzinatasun handikoak direlako.

## Kokapena 
Castejóndik Corellarako errepidea (NA-113) hartzen da, eta A-68 autobidea heldu aurretik (6,6 km gutxi gorabehera), eskuineko bidea hartuko da, La Dehesilla finkara daramana. Handik bi kilometrora, abandonatutako eraikin batera heldu baino lehen, arteak zelai batean ikusten dira.

## Deskribapena 
Hiru ale hibrido dira: *Quercus ilex L. ilex subsp.* eta *Quercus ilex subsp. ballota (Desf.) Samp*., bi oso elkarrekin eta hirugarren bat 60 metrora, laborantza eremu batean kokatua, finka partikular batean. Gaur egunera arte iristea lortu dute, Nafarroako hegoaldean zeuden artederretenen aztarna dira. Beren ohiz kanpoko izaeragatik, adinagatik eta balio ekologikoagatik, Monumentu Natural izendatu zituzten 1991n.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Arteak ikusteko mapa eta argazkiak.
* :Mapa eta ibilbidea.
* :Arteak Correlako Udaletxearen webgunean.
Tulurte

**Tulurtea** edo **turuta** menbranofonoen familiako soinu-tresna da. Kanabera edo hustutako makil zati bat izaten da, 20 zentimetro inguru luze. Mutur batean, mintz edo paper pusketa bat tenkatua dauka, eta, haren ondoan, hodia zulaturik dago. Zulo horretatik putz egiten da, nahi den doinua tarareatuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Garmendia Larrañaga, Juan, Tulurte, aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus
Que te vote Txapote

***Que te vote Txapote*** 2023ko Espainiako hauteskunde orokorretan, eskuineko alderdien lelo ez-ofizial moduko bat bilakatu zen. PSOEri eta Pedro Sanchez hautagai eta gobernuburuari zuzendutako kritika izan zen, ustez EH Bildurekin bat egin zuelako aurreko legealdian PSOEk, eta Bildu lotzen dutelako ETArekin, zeinaren kide izana den Javier Garcia Gaztelu, *Txapote.*  Leloaren erabilpena kritikatu zuten ETAren biktimen zenbait elkartek, hala nola Covitek edo Fernando Buesa Fundazioak, baina beste batzuek kritika legitimotzat jo zuten, hala nola Marimar Blancok. 

Idatziz elastikoetan-eta zabaltzeaz gain, ahotsez ere zabaldu zen, The White Stripes taldearen 2003ko *Seven Nation Army* abestiaren leloarekin lotuta (aurretiaz futbol munduan zabaldutako lelo bat). Sintonia eta lelo hau 2023koa San Fermin jaietan zabaldu ziren adibidez. 

Espainiako hauteskunde hori igaron ondoren ere, leloa eskuineko kantu tipiko gisa geratu zelako zantzuak agertu ziren. Esate baterako, 2023ko abuztuan Lisboan egindako Gazteen Mundu Jardunaldira (topaketa katoliko bat) Espainiatik joandako gazteen artean kantatu ohi zutela agertu zen hedabideetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kantari (app)

***Kantari*** telefonorako aplikazio bidez Euskal kanta herrikoien hitzak lortzeko aplikazio informatikoa da. Galder Segurola informatikari bilbotarrak 2012an sortu zuen. Erabiltzaileak kantu jira moduko ekitaldietan parte hartzen duenean telefonotik irakur ditzake kantuen hitzak, ohiko izaten den liburuxka beharrik gabe. 2022ko irailean 11.000 lagunek zeramaten Kantari aplikazioa poltsikoan.

Euskal Herriko hainbat kantu talderen liburuxkak daude zerrenda batean. Bilbo Kantari izan zen lehena, Plentzia Kantagune edo Zarautz Kantuan izan dira euren liburuxkak aplikazioan sartu dituzten azkenetako batzuk.

Badago aukera abesti guztiak zerrenda berean ikusteko eta bilatzeko ere —ia 500 abesti daude guztira—. Bilaketak egin litezke egileka, abestika eta letraka. Abesti bakoitza ireki, eta letra dator osorik. Hitzen eta musikaren egileen izenak ere jartzen ditu, eta abesti bakoitzaren amaieran bideo-karaoke bat ere bai. Gabi de la Maza euskara irakaslearen eta Txantxangorria Youtubeko euskal karaokearen sortzailearen laguntza izan dute horretarako.
[erdian|thumb|400x400px|Kantari app-aren pantaila-irudiak.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* [Donostiako Kantu Jira
* Bilboko Konpartsak
* Txinbotarrak 

## Kanpo estekak 
* Kantari Webgune ofiziala   
* Bertsioak eta instalaziorako estekak