open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Proteoma

**Proteoma** une eta egoera jakin batean zelula, ehun edo organismo baten genomatik abiatuta adierazten diren edo adieraz daitezkeen proteinen multzoa da. Termino hori 1994an erabili zuen lehen aldiz Marc Wilkinsek, genoma batek kodetutako proteinen guztizkoari erreferentzia egiteko, eta hainbat eskalatan aplikatu izan da sistema biologikoetan. Proteoma aztertzen duen zientziari proteomika deritzo.

## Proteoma motak 
Oro har, proteoma hitza organismo bateko proteina guztiei dagokie, baina organismo zelulabakar eta zelulaniztunak daude, zelula ezberdinetan proteina oso ezberdinak izan ditzaketenak; era berean, orain organulu batean dauden proteina guztiak lor daitezke, maila azpi-zelularrean; horregatik, garrantzitsua da proteina ezberdinak bereiztea, azpi-zelularra, zelularra eta osoa.
* Proteoma azpizelularra organulo jakin batean, zelula jakin batean, dauden proteinen multzoa da; adibidez, proteoma mitokondriala 3.000 proteina baino gehiagok osa dezakete.
* Proteoma zelular bat zelula mota jakin batean, baldintza eta une jakin batean, dauden proteinen bilduma da.
* Proteoma oso bat da organismo batek, zelulabakarra edo zelulaniztuna izan, bere genoma osotik abiatuta adierazten duen proteina-multzo osoari dagokiona. Hori da, oro har, genomaren proteina-baliokidea.
* Birusek proteinak kodetzen dituzten sekuentziak dituzte genoman, eta *proteoma biral* esaten zaio. Proteoma horiek, oro har, genoma biraletik abiatuta aurresaten dira, nahiz eta saiakera batzuk egin diren birus baten genomatik abiatuta adierazitako proteina guztiak zehazteko, hau da, proteoma birala. Hala ere, birusen proteomikak birusaren infekzioaren ondoren ostalariaren proteinen aldaketak aztertzea da ohikoena; horrela, benetan "bi" proteoma aztertzen dira (birusarena eta ostalariarena).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Elena Landázuri

**Elena Landázuri Gil** (1888ko abenduaren 30a, Tacubaya - 1970eko abenduaren 10a, Mexiko Hiria) soziologoa, gizarte langilea eta emakumeen eskubideen defendatzailea izan zen. 

## Biografia 
Landázurri Gil Tacubayan jaio zen, eta Dolores Gil eta Pedro Landázuri aristokrata eta politikari ospetsuaren alaba izan zen. Hainbat kargu publiko izan zituen, hala nola Hamburgoko kontsula, edo Batasuneko Kongresuko diputatua. Aldi horretan Hull Housen kolaboratu zuen, etorkinentzako gizarte laguntza zentro bat zena, gehienbat mexikarrak, eta bertan Jane Addamsekin harremanetan jarri zen.

Bere bizitzaren zati bat Gizarte Langintzari eskaini zion, eta hainbat hizkuntza hitz egiten zituen.  Haur indigenentzako eskola ezarri zuen, heziketa bat emateko asmoz. Vasconcelosekin batera egindako lan honek eta bien arteko kidetasun politikoak bultzatuta, 1929an euskal presidentziaren kanpainan murgildu zen; Oaxoako politikari hau emakumeen eskubideak aldarrikatzeko bidean itxaropena zelakoan.

Haurtzaroko egoerarekin lotuta, Children of Mexico: Their Land and Its Story liburua argitaratu zuen bi lankiderekin batera, eta Osasungarritasun Idazkaritzan lan egin zuen, Haurren Higiene Zerbitzuko erizainen buru gisa; etxez etxeko erizainen gorputz berezi bat sortu zuen, haurren eta haien amen osasunari eta nutrizioari jarraipena egiteko.

Urte askoan, Landazurik haur indigenentzako eskola ezarri zuen, Vasconcelosen helburu nagusia zen hezkuntza ematea eta nazio-garapena bultzatzea helburu zuena. Vasconcelosekin batera egindako lanagatik eta bere kidetasun politikoagatik, 1929an euskal presidentziaren kanpainan propagandista bezala sartu zen; Landazurik, beste hainbat emakumek bezala, bere eskubideak aldarrikatzeko bidean itxaropena ikusten zuen Oaxakoko politikariarengan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Delfina Zagarzazú

**Delfina Zagarzazú** (1985) Carmelon jaiotako emakume uruguaitarra da, eta Garapenerako Banku Interamerikarrak (BID) saritu zuen, ingurumenaren lider gisa.

## Ibilbidea 
Hamabi urte zituela, Ameriketako Estatu Batuetara joan zen bizitzera familiarekin, gurasoen lan-kontuengatik, eta 2010eko azaroan itzuli zen, *Three Squares International* enpresa estatubatuarraren zerbitzuak garatzeko. Enpresa hori ingurumen-aholkularitzan aritzen da Latinoamerikako zuzendari gisa, eta enpresen gizarte-erantzukizunari buruzko aholkuak ematen dizkie enpresei, teknologia garbiko produktuak ikertzen dituzten inbertitzaileei eta ekitaldi ekologikoetan aritzen direnei.

GBIk mila eta zortziehun emakumeren eta bederatzi latinoamerikarren artean aukeratu zuen ingurumen-arloko gazteen lider gisa. Aldez aurretik GBI Gazteria programan apuntatu zen bere proiektuarekin, eta hautatua geratu zen. Hautaketa laurehun parte-hartzaileko konferentzia batean egin zen, eta gai hauek izan zituen oinarri: gazteen enplegua, enpresa-espiritua, gizarte-berrikuntza, klima-aldaketa, bide-segurtasuna eta garapenerako kirolak. Selekzioak GBIren urteroko konferentzian parte hartzeko aukera eman zion. 

Ecomania Uruguay proiektuan parte hartu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Restormel gaztelua

**Restormel gaztelua**, kornubieraz *Kastel Rostorrmel*, Ingalaterrako hego-ekialdeko Lostwithiel herritik hurbil eta Fowey ibaiaren ertzean dagoen gaztelu baten hondakina da, Kornualles konderrian.

Garai batean Kornuallesko dukeen luxuzko egoitza uzana, XVI. mendetik aurrera abandonatua uzan zen, Ingalaterrako Iraultzan denbora labur batez berrokupatua izan zen arren.

Gaur egun English Heritage erakundearen jabetzakoa da eta hark du bere mantenuaren ardura.
Torsten Haß

**Torsten Haß** (Neumünster, 1970eko azaroaren 21), baita ere Kim Godal izengoitiaz ezaguna, Alemaniako idazle, poeta, antzerkigile eta liburuzaina da. Bere lan ezagunena *Bibliotheken für Dummies* liburua da.

*Bibliotheken für Dummies* haren lan zabalduena da. 2019ko urrian plazaratuta oso liburu saldua da: bakarrik 2020aren amaieran ia 60.000 ale eskatu ziten. Liburua unibertsitate askotan erabiltzen da, esaterako, Tübingengo Unibertsitatean, Bingenko Uniertsitate Teknikoan eta Ruhr-Bochum Unibertsitatean.

## Obra 
### Saiakerak 
* *Bibliotheken für Dummies* (2019); Detlev-Schneider-Suderlandekin batera.
* *Arbeitgebermarke. Bibliothek mit k(l)einem Budget : eine Einführung mit Übungen* (2021).
* *Vahīṅ dekhiye : Festschrift für Hellmut Vogeler* (1996); como editor.
* *Das Ende der Gemütlichkeit : Entwurf eines Fundraising-Konzepts für kleinere und mittlere Wissenschaftliche Bibliotheken * (2021).
* *Dieses Buch ist für die Tonne : Einführung in den klassischen Zynismus (Kynismus)* (2020); Maximilian Spannbruckerekin batera.
* *Wohnriester und Erbbau: ein aktuelles Fallbeispiel* (2021).

=== Liburuen erreseinak ==
* *Der Verlust der Magie : Essays, Polemiken, Satiren* (2021)
* *Die Rezensionen, Bd.A,1* (2021)
* *Die Rezensionen, Bd.A,2* (2021)
* *Die Rezensionen, Bd.A,3* (2021)
* *Die Rezensionen, Bd.B,1* (2021)
* *Die Rezensionen, Bd.B,2* (2021)

### Narratiba 
* *Das Kartenhaus: ein Betrugs-Roman* (2002)
* *Der König des Schreckens :  ein Vatikan-Krimi*  (2013)
* *Männchensache : Rechtsfälle zur Vorbereitung im Geschlechterkampf – Roman* (2009)
* *Morddeich : und andere Kurzprosa* (2021)
* *Die Schwarze Zeit : ein Mittelalter-Roman* (2006)
* *Die Schwarze Zeit II : Aphrodites Puppen – Roman* (2007)
* *Die Schwarze Zeit III : Metathronos – Roman* (2008)
* *Die Schwarze Zeit IV : Agonie – Roman* (2009)
* *Die Schwarze Zeit V : Staub – Roman* (2010)
* *Die Schwarze Zeit VI : Terra re-mota – Roman* (2011)
* *Totenmelodie : ein Kurpfalz-Krimi* (2017)
* *Totenquintett : ein Kurpfalz-Krimi* (2018)
* *Totentraum : ein Kurpfalz-Krimi* (2019)

### Poesia 
* *Das Kris Christkind taumelt betrunken im Wald, der Weihnachtsmann torkelt nicht minder: Winter- und Weihnachts-Gedichte* (2020).
* *Es wiehert der Gaul, es graset das Pferd. Es machte auch nichts, wär’s mal umgekehrt: Liebes-Gedichte und andere* (2020).

### Antzerkia 
* *En Nuit : Dramolett* (2021).
* *Omega oder Das Hochzeitsmahl : Drama* (2020).
* *Die Staatsschuld – In a State of Bonds : Drama* (2003).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maria Marí Guasch

**Maria Marí Guasch** (Sant Llorenç de Balàfia, 1909ko martxoa - Eivissa, 2001eko urria) espainiar militante errepublikarra izan zen eta errepresio frankistaren biktima. 

## Ibilbidea 
18 urte zituela Josep Serra Guaschekin ezkondu zen. Bigarren Errepublikan, Manuel Azañaren (Izquierda Republicana) alderdian militatu zuten.

Eivissa uhartean mitin politiko batean parte hartu zuen lehen emakumea izateagatik nabarmendu zen Marí. Hain zuzen, 1936ko otsailaren 16ko hauteskunde kanpainan izan zen, Can Vidaleten upategian mitin bat antolatu zenean. Hezkuntzaz, emakumeen eskubideez eta, batez ere, baserri munduko lan baldintzez hitz egin zuen hitzaldian.

Espainiako 36.eko gerraren hasieran bera eta bere senarra errepresaliatuak izan ziren. 1937ko martxoan, guardia zibilak atxilotu egin zituen. Biak Eivissa hiriko kartzelan sartu zituzten. Ia lau urte egin zituen kartzelan Marik, Eivissako espetxean aurrena, eta Palmako espetxean preso ondoren. Azkenean, indultua eman zioten. Bere senarra, Josep Serra Guasch, aldiz, ia 6 urte egon zen atxilotuta, Eivissako kartzelan, Can Mirreko kartzelan Palman, Formenterako kontzentrazio esparruan, Valentziako kartzelan eta Alcoykoan, indultua eman ziotenean.

Maria Mari Eivissan hil zen 2001eko urrian, 92 urte zituela. 

## Aintzatespenak 
Ibizak kale bat izendatu zuen bere omenez.

## Ikus, gainera 
* Margalida Roig Colomar

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Raymond du Puy

**Raymond du Puy** (1083 – 1160) Ospitaleko Zaldunen 2. Maisu Handia izan zen 1120tik hil zen arte.

Jatorriz Dofinerrikoa zen familia noble bateko kidea zen. 1120an Gerardo Sassoren lekua hartu zuen Jerusalemgo Erromesen Ospitaleko zaindari gisa eta Maisu izena hartu zuen lehena izan zen.

Bere agintaldi luzean, fundazioa izaera militarreko erlijio-ordena bihurtu zen. Damasko eta Axkelonen setioetan parte hartu zuen gurutzadetan. Ordenako kideak hiru kategoriatan banatu zituen (elizgizonak, militarrak eta zerbitzariak). Gurutze oktogonal zuria intsignia gisa hartu zuen.
Jenako gudua

**Jenako gudua** 1806ko urriaren 14an gertatu zen, Frantziako Inperioa eta Prusiako Erresumaren artean. Jenan gertatu zen, garaiko Saxonia-Weimar dukerrian, Laugarren Koalizioko Gerraren testuinguruan. Jenako gudua Auerstedteko guduarekin batera agertzen da noizean behin, azken hau egun berean geratu baitzen, zenbait kilometro iparrerantz. Frantsesak Napoleon I.ak zuzendu zituen eta prusiarrak Hohenlohe jeneralak.

Frantziako armadaren abangoardia urriaren 13ko azken orduetan Jenara iritsi zen, Jean Lannes mariskalaren agindupean, eta, ondoren, Napoleonen indarra batu zitzaion, 100.000 gizon baino gehiagoko armada osatzeko. Haien aurrean, prusiarrek 70.000 gizon inguru bildu zituzten Friedrich Hohenloe printzearen agindupean.

Michel Ney mariskalaren kontrolik gabeko karga batek eragin zuen bataila. Prusiarren aurka oldartu zen, eta zalditeria frantsesak erreskatatu behar izan zuen erabat suntsitua izan aurretik. Ondoren, Frantziako armada osoaren aurrerapena, zalditeria Muraten agindupean zegoela, 13:00ak inguruan izan zen, Napoleonek erabaki zuenean. Bere aldekoei indarrez bultza zezatela agindu zien. Era berean hauek prusiarren hegalak apurtzen eta erdiko armada nagusia inguratzen saiatu behar zuten, Frantziako armadaren erdiguneak Prusiako erdigunea akabatzen saiatzen zuen bitartean. Alboetako erasoak arrakastatsuak izan ziren. Hegalak hautsita, Prusiako armadak atzera egin behar izan zuen, Napoleonentzat beste garaipen bat lortuz. Guztira, Prusiako armadak 10.000 hildako edo zauritu eta 15.000 gerra-preso jasan zituen, eta 150 kanoi galdu zituen. Aldi berean, iparrean, Davout mariskalak Auerstadten iheslariak presionatu zituen.

Frantziar armadak gudu nagusiaren ondoren aurrera egin zuen, ia erresistentziarik gabe, Erfurt eta Berlin hiriak hartuz, prusiar errege familiaren erbestea behartuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Borroka-kasko

[thumb|[Lehen Mundu Gerrako borroka-kaskoa.]]
**Borroka-kaskoa** edo **kasko militarra** soldaduaren burua babesteko jantzia da. Borroka-kaskoek mehatxu balistikoen eta inpaktu-indar sendoen aurkako babesa eskaintzen dute, eta haien erabilerak neurri handi batean murriztu ditu buruko lesioak, eta soldadu askoren bizitza salbatu du. Bat-bateko lehergailuek eta gatazka militar asimetriko modernoetako hiri-borrokako operazioek planteatzen dituzten erronka berrien aurrean, etorkizuneko borroka-kaskoek oso babesleak, arinak, eramateko erosoak eta komunikazio-sistemekin eta beste mota batekoekin bateragarriak izan behar dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Portland gaztelua

**Portland gaztelua**, Ingalaterrako hegoaldeko kostaldeko Portland uhartean dagoen gaztelu bat da, Dorset konderrian.

1539-1541 artean eraikia izan zen.
Lilian Guevara

**Lilian Guevara** (Panama Hiria, 1974) Lilian Gonzalez Guevararen izen publikoa da, gizarte ekintzaile eta idazle panamarra, ekonomia, gizarte, kultura eta ingurumen eskubideen defendatzailea. 2003. urteaz geroztik, demokrazia eta elkarrizketa politikoko proiektuak, gizarte-mugimenduak, generoa, gazteria, eskualde-integrazioa, garapen jasangarria eta kultura-sustapena garatu ditu. Hezitzaile herritarra da, hezitzaile politiko eta sindikala, eta aholkularitza eskaintzen du erakunde sozialetako lan-planak formulatzeko eta genero ikuspegia duen plangintza komunitarioan.

Gizarte-zientzietako hainbat liburu argitaratu ditu, eta klima-aldaketari, estraktibismoari eta eskualde-integrazioari buruzko ikerketak koordinatu ditu. Narratiban Mundos probables (2016) mikro fikziozko liburua eta La escuela sobre las aguas (2018) ipuin laburren liburua argitaratu ditu. Erdialdeko Amerikako Minifikazio Jaialdiaren parte da.

2021az geroztik, ingurumenaren defentsa legalerako gobernuz kanpoko erakunde bateko zuzendari exekutiboa da, eta Panamako meatzaritzaren aurkako mugimenduan aktiboki parte hartzen du. 

2023an Kongresu Nazional Feministaren Mendeurrenaren Emakume Aipagarri Aitortza jaso zuen "Emakumeen eskubideak, Abya Yala osoaren baliabide naturalak eta bere ekarpenak sustatu, ikusarazi eta defendatzeagatik, ezagutzaren ekoizpenaren eta literaturaren bidez." 

## Obra 
* **Ofertorio** (Antologia. Argitaratzailea: Enrique Jaramillo-Levi) Panama: Sagitario Ediciones, 2021.
* **Minificcionario**. (Konpilazioa. Argitaratzailea: Enrique Jaramillo-Levi) Panama: Sagitario Ediciones, 2019.
* **La escuela sobre las aguas**. Toronto: El Hacedor, 2018
* **Mundu probableak**. Toronto: El Hacedor, 2016.
* **¡Basta! Cien mujeres contra la violencia de género** (Antologia. Argitaratzailea: Carolina Fonseca) Panama: Modus Ludicus, 2017.
* **Aquí hay dragones** (Antologia. Argitaratzailea: Alberto Sánchez Argüello). Managua: Parafernalia Ediciones, 2016.
* **Latinoamerica en breve** (Antologia. Argitaratzailea: Sergio Gaut vel Hartman). Mexiko, D.F.: Xochimilco Metropolitar Unibertsitate Autonomoa, 2016.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Lilian Guevara - Webgune ofiziala
* El desquite - Blog pertsonala
* Panamako idazle bizien direktorioa - Panamako Unibertsitate Teknologikoaren datu-basea
Angela Ferrell-Zabala

**Angela Ferrell-Zabala** ugalketa eskubideen, armen kontrolaren eta justizia sozialaren aldeko ekintzaile estatubatuarra da, eta gaur egun Moms Demand Action enpresako zuzendari exekutiboa da.

## Karrera 
Ferrell-Zabalaren hasierako karrerak komunitate-antolakuntzako postuak barne hartu zituen justizia sozialeko hainbat erakundetan, komunitate erlijiosoetara iristeko ikuspegiarekin. 2011-2012an, Ugalketa Hautaketarako Koalizio Erlijiosoaren «Ugalketa askatasunerako gazteria espirituala» proiektuaren zuzendaria izan zen, eta ugalketa eskubideei buruzko dibulgazio jarduerak egin zituen unibertsitate campusetan. Ferrell-Zabala Community Change eta Community Voting Project proiektuen antolatzailea ere izan zen.

2014an, Ferrell-Zabalak Planned Parenthoodekin bat egin zuen, Lidergo eta Konpromiso Afroamerikarreko zuzendari gisa. Ondoren, Planned Parenthood Action Fund-eko Elkarte Estrategikoen Zuzendari Nazional izendatu zuten.

Ferrell-Zabala Everytown for Gun Safety-rekin, Moms Demand Action-en erakunde nagusiarekin, batu zen 2019an, ekitate, hedapen eta elkarteen zuzendari gisa. 18 hilabetez karguan egon ondoren, Everytownerako mugimendua sortzeko senior presidenteorde izendatu zuten. Ferrell-Zabala 2023ko apirilaren 27an izendatu zuten Moms Demand Action enpresako lehen zuzendari exekutibo.

## Bizitza pertsonala 
Ferrell-Zabalak kristau eta LGBT gisa identifikatzen du bere burua. Ferrell-Zabala eta bere emaztea, Fernanda Ferrell-Zabala, Washington D.-n bizi dira. C., bere alabarekin. 2022an, LGBT familiei buruzko *The New York* Times-eko profil batean partekatu zuen Emma Ruby-Sachs SumOfUs-eko zuzendari exekutiboaren lagun egin zela, 2016an irabazi asmorik gabeko lidergo erretiro batean, soilik gero deskubritzeko bere alabak erdi ahizpak zirela eta esperma emaile bera erabili zutela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rhynchonellida

**Rhynchonellida** edo **errinkonelidoak** brakiopodoen barruko orden bat da. Ordoviziarrean agertu ziren erregistro fosilean. Saihets oso markatuak dituen ordena da, eta balben arteko lotura bildua dute. Balba bentralean eta dortsalean euren artean ondo lotzen diren tolestura bana dute. 

Morfologikoki, errinkonelidoek aldaketa oso gutxi izan dituzte Ordoviziarretik gaurdaino. Badirudi Pentameridatik eboluzionatu zutela. Paleozoikoaren amaieran izan zen iraungitze masiboan galera handia izan zuten, baina Jurasiko goiztiarrean berriro ere indartu ziren. Mesozoikoan brakiopodorik ugarienak ziren. 

## Kanpo estekak
Protoiaren erresonantzia magnetiko nuklear

**Protoiaren erresonantzia magnetiko nuklearreko espektroskopia** (**1H EMN**) teknika analitiko bat zeinetan erresonantzia magnetiko nuklearra aplikatzen zaien hidrogeno-atomoei konposatu baten egitura mugatzeko. Hidrogeno naturala erabiltzen denean, ia hidrogeno guztia 1H isotopoa izango da hots protoi bat duena nukleo gisa.

1H EMN espektroak disoluzioan erregistratzen dira eta disolbatzailearen protoiek ez dute interferentziarik eragin behar. Horrexegatik disolbatzaile deuteratutak usatzen dira, alegia, hidrogenoaren deuterio isotopoa (D) dutenak egitura, adibidez ur astuna (D2O) edo deuteraturako azetona (CD3)2CO. Karbono tetrakloruaren edo karbono disulfuroaren moduko hidrogenorik gabeko disolbatzaileak ere usa daitezke.

Historikoki, disolbatzaile deuteratuak tetrametilsilano (TMS) kantitate txiki batekin (normalean% 0,1) hornitu izan dira zeinak barne-erreferentzia gisa jokatzen duen protoi bakoitzaren lerrakuntza kimikoa mugatzeko.
[thumb|420x420px|Etanolaren protoien aklopamendua argi ikusten da espektro honetan, tartean metiloaren hirukotea eta [Metileno erradikal|metilenoaren laukotea]]

## Lerrakuntza kimikoa 
Konposatu organiko gehienen 1H EMN kasuan espektroetan lerrakuntza kimikoa +14 eta -4 bitartekoa izaten da. Halaber, protoien artean spin-spin elkarrekintza gertatzen da eta akoplatuta daudela esaten da. Horrek ekartzen du karbono-atomo berari lotuta dauden protoien seinalea ez izatea tontor bakarra, bat baino gehiago baizik. Horrela, metiloak ez du tontor bakarra ematen protoiak karbono-atomo berari lotuta egonik ere, hiru tontor baizik. Bestalde protoien integrazio-kurbak protoi bakoitzaren ugaritasuna adierazten du.

Molekula sinpleek erresonantzia-espektro sinpleak izaten dituzte. Adibidez etil kloruroaren espektroak itxura hau du: 1,5 ppp-tan agertzen den hirukote bat eta 3,5 ppm-tan agertzen den laukote bat 3:2 proportzioan.

## Erreferentziak
Space Jam: Aro berria

***Space Jam: Aro berria*** (Jatorrizko izenburua: *Space Jam: A New Legacy*) 2021eko Malcolm D. Lee-k zuzendutako eta Warner Animation Group, Proximity Media eta The SpringHill Company-ek ekoitzitako zuzeneko ekintza/animaziozko kirol-komedia filma da. Filmaren gidoia Juel Taylor, Tony Rettenmaier, Keenan Coogler, Terence Nance, Jesse Gordon eta Celeste Ballard-ek egin dute. Filma Los Angelesen estreinatu zen lehen aldiz 2021eko uztailaren 12an, eta estreinaldi osoa uztailaren 16an izan zen (HBO Max-en estreinaldiarekin batera).

Euskal Herrian, uztailaren 23an estreinatu zuten zinema aretoetan, eta Zineuskadi, Zinema Euskaraz eta Eusko Jaurlaritzaren laguntzarekin euskarara bikoiztu zuten.

## Argumentua 
NBAko LeBron James izarra eta bere seme gaztea Dom (Cedric Joe), bideo-jokoen garatzailea izan nahi duena, Al-G Rhythm (Don Cheadle) izeneko adimen artifizial autoritario batek gobernatutako espazio birtualean harrapatuta daude. Dom harrapatu ondoren, LeBronek salbatu beharko du Bugs Bunny, Daffy Duck, Porky Pig, Lola Bunny eta beste Looney Tunes-ek Al-G Rhythm-ek sortutako jokalari birtualen aurka saskibaloi partida irabazten lagunduz.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Space Jam: Aro berria* filmaren iragarki ikusgai 
* Webgune ofiziala 
*
Marisol Nichols

**Marisol Nichols** (Chicago, Illinois, AEB, 1973ko azaroaren 2a) estatubatuar aktorea da. Ezaguna da Nadia Yassir Foxen *24* telesailean eta Hermione Lodge The CWren *Riverdale* telesail dramatikoan egindako lanarengatik.

## Bizitza 
Illinois estatuko Chicago hiriko Rogers Parken jaio zen. Aitaren aldetik errumaniar eta hungariar jatorria du eta ama texastarraren aldetik espainiar eta mexikar jatorria.

### Aktore ibilbidea 
Telebistan egin zuen debuta, *My Guys* telesailean. *Vegas Vacation*-en egin zuen lehen paper handia, Chevy Chase eta Beverly D'Angelo aktoreekin batera lan eginda. Lan horrek *Scream 2*, ''Can't Hardly Wait*, *Mafia!* *Big Momma's House 2* eta *Delta Farce* lanetan parte hartzeko aukera eman zion.

Hainbat saiotan izan da aktore gonbidatu, besteak beste, *Beverly Hills*, 90210, ER, *Diagnosis: Murder*, *Boy Meets World*, *Alias*, *The Division*, *Friends*, *CSI: Crime Scene Investigation*, *Law & Order*: *Special Victims Unit,* *Nip/Tuck, Life eta The Storm''.

2008ko apirilean, Taron Lexton zuzendariarekin ezkondu zen, eta handik gutxira erditu zen lehen alabaz, Rain India Lextonez. 2018an dibortziatu ziren. Nicholsek elkarrizketa batean azaldu zuenez, bortxaketa bat jasan zuen 11 urte zituenean, eta, horren ondorioz, pertsonen trafikoaren eta adingabeen abusuen aurkako borrokarako aktibismoan jardun du, Foundation for a Slavery Free World eta Youth for Human Rights International gobernuz kanpoko erakundearen bidez.

Aintzatespenak

* Nichols hiru aldiz izan da ALMA sarietarako hautagai, eta Hollywoodeko aktore gutiziatuenetako bat da.
* The Valet (2022), Isabel pertsonaia

### Telebistako serieak 
* My Guys (1996)
* Due South
* Beverly Hills, 90210
* ER (1997)
* Diagnosis: Murder (1997)
* Cybill (1998)
* Odd Man Out (1999)
* Boy Meets World (1999)
* Malcolm & Eddie (2000)
* Resurrection Blvd. (2000-2002)
* Alias (2002)
* The Twilight Zone (2002)
* The Division (2002)
* Friends (2003)
* CSI: Crime Scene Investigation (2003)
* Law &amp;amp; Order: Special Victims Unit (2003) (5. denboraldia, 3. atala,)
* Nip/Tuck (2003)
* Charmed (2003) (6. denboraldia, 10. atala)
* Cold Case (2004)
* Justicia ciega (2005)
* In Justice (2006)
* 24 (6. denboraldia) (2007)
* Life (2008)
* The Storm (miniserie) (2009)
* The Gates (2010)
* NCIS: Los Ángeles (2010), Tracy Keller pertsonaia (Rosetti)
* Teen Wolf (2011),  "Loba del Desierto" pertsonaia
* Private Practice (2012), Lily Reilly pertsonaia
* Criminal Minds (2015-2016)
* Riverdale (2017-2023) Hermione Lodge pertsonaia (pertsonaia nagusia T1-T5, gonbidatua T6-T7)
* The Loud House (2020-...), Ramirez zuzendaria (ahotsa ingelesez)
* Holly & Ivy (2020)
* Christmas CEO (2021)
* We Wish You a Married Christmas (2022)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Carlos Ruiz González

,
**Carlos Ruiz González** (Donostia, 1957) gipuzkoar abeslaria da. Oskarbi taldeko kidea izanik, 1976tik euskal kantagintza berrian dihardu.  Ibilbide luze horretan Oskarbi taldeko zortzi diskotan parte hartu du. Hasi zenetik 2021era arte taldeko akordeoilaria izan zen, eta urte horretatik aurrera ahots baxua.

[erdian|thumb|600x600px|[Oskarbi taldea 2024an. Iñaki Maritxalar, Joxeluix Treku, Ohiana Lekuona, Maite Aizkorreta, Itziar Alonso, Carlos Ruiz, Maite Aldaregia, Gontzal Iñarra eta Manex Iñigo.]]

## Diskografia 
[thumb|380x380px|[Oskarbi taldeak 1969tik 2021era bitarte sortutako 12 diskoak.]]
Oskarbi taldearen honako 8 album hauetan parte hartu du Carlos Ruizek:

* *Hitz urri batzuk* (1976, Herri Gogoa)
* Euskara eta txakolina (1979, Elkar)
* *Esperantzari leiho bat: antologia 1966-2004* (2004, Elkar)
* ... CD bikoitza izan zen zazpigarrena.
* *Olentzero berria* (2008, Elkar)
* *Xirimiri* (2012, Elkar) Herri kantak eta kantu berriak tartekatuta agertzen dira, baina herri kanta gehienak ere inoiz grabatu gabeak dira. Kantu berrien artean, Jose Luis Treku, Xabier Lete eta Bitoriano Gandiagaren poemetan oinarritutakoak daude: *Xirimiri*, *Gabon hitzak* eta *Kuku* hurrenez hurren*.*
* *Mendira naiz* (2016, Elkar)
* *Kantua zuei* (2021, Elkar)

## Erreferentziak 
* 

## Bibliografia 
* *Doinu zaharren haritik euskal kantu berriaren bidean : (Oskarbi taldea 1966-2017).* Ba Dok Oskarbi Musika Elkartea, 2017 ISBN 978-84-697-3146-8.

## Ikus, gainera 
* Euskal Musika garaikidea
* Euskal Musika tradizionala
* Luis Romero Eskamendi
* Androkanto
* Esperantzari leiho bat
* Marinela
* Mendira naiz
* Soin berriko koplak

## Kanpo estekak 
* ''Euskal kantarien bizipenak-AHOTS HARIAK (2) (Kontzertua-Tolosa, 2024-11- 20) (25'00*). Anbune. Youtube &#x20;(2024-11-27)
* *Euskal kantarien bizipenak-AHOTS HARIAK (1) (Kontzertua-Tolosa, 2024-11- 20)* (31). Anbune. Youtube&#x20;(2024-11-27)
* *Androkanto* abestia entzun. *10. kantua Kantua Zuei* albumean (badok.eus)
* *Esperantzari Leiho bat* abestia entzun. *13. kantua Kantua Zuei* albumean (badok.eus)
* *Marinela* abestia entzun. *11. kantua Kantua Zuei* albumean (badok.eus)
* *Mendira naiz* abestia entzun. *12. kantua Kantua Zuei* albumean (badok.eus)
* *Soin berriko koplak* abestia entzun. *7. kantua Kantua Zuei* albumean (badok.eus)
* *Androkanto* abestia entzun. Oskarbi: gaia, Youtube
* Esperantzari leiho bat abestia. Oskarbi: gaia, Youtube
* *Marinela* abestia entzun. Oskarbi: gaia, Youtube
* *Mendira naiz* abestia entzun. Oskarbi: gaia, Youtube
* *Soin berriko koplak'' abestia entzun. Oskarbi: gaia, Youtube
Francisco Ayerra Santamaría

**Francisco Ayerra Santamaría** (San Juan, 1630 - Mexiko Hiria, 1708) Puerto Ricoko erlijio gizona eta poeta izan zen. Puerto Ricon jaiotako lehen poetatzat jotzen dute.

## Lehen urteak 
Santamaria San Juanen jaio zen, Puerto Ricon, eta bertan jaso zituen lehen eta bigarren hezkuntza. Mexikora joan zen gazte zela, eta Mexikoko Unibertsitatean matrikulatu zen; han, Zuzenbide Kanonikoan lizentziatura bat lortu zuen. Ondoren, apaiztu egin zuten.

Mexikon idatzi zituen Santamariak bere lan gehienak, eta arrakasta lortu zuen poeta gisa. Bere estilo poetikoa "kulturala" bezala ezagutua izan zen, gai erlijioso eta historikoetan oinarritzen zelako. Espainolez zein latinez idatzi zituen bere bertsoak. Antologia askotan sartu dute haren lana.

## Tridentino seminarioko lehen errektorea Mexikon 
1690ean, Carlos de Sigüenza intelektual mexikarra liluratuta geratu zen Alonzo Ramirez puertorricarraren abenturekin. Umetan, San Juanetik (Puerto Rico) abiatu zen abenturazko bidaia batean, 1675ean. Munduaren inguruan ibiliko zen, eta, noizbehinka, Yucatanera (Mexiko). Sigüenzak "Infortunios de Alonso Ramírez" (Alonso Ramirezen zorigaitzak) liburua idatzi zuen, non abentura hauek kontatzen zituen. Fabio López-Lázarok duela gutxi aurkitutako artxiboko ebidentziak Ramirezen existentzia ez ezik, piratekin izandako esperientzien egiazkotasun historikoa ere frogatzen du, nabarmenago William Dampier, Sigüenzak kontatua.

Santamariak Ofizio Santuaren Zentsore kargua zuen Mexikon, Sigüenzak heldu zionean. Denbora tarte horretan, elizak normalean gaitzetsi egiten zuen lan hori; hala ere, Santa Mariak, Ramirez bezala, Puerto Ricoko San Juan herrikoa zenak, ez zituen kontuan hartu bere betebeharrak eta argitaratzeko baimena eman zuen. Alonso Ramirez munduan zehar bidaiatu duen lehen puertorricarra dela uste da. Denborarekin, Santa Maria Tridentino Mintegiko lehen errektore bihurtu zen Mexikon. Mexikon hil zen 1708an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fernando Aparicio

**Fernando Fernandez Aparicio** (Puerto Cortés, Honduras, 1964) idazle eta irakasle hondurastarra da, eta Hondurasko errealismo sozialari buruz egindako lanengatik nabarmendu da. 

Enpresen Administrazio lizentzia lortu zuen Honduraseko Unibertsitate Nazional Autonomoan.

## Obrak 
* *Soy fraterno y ahora qué*
* Sueños del reino de Dios
* *El candidato y la Reina de Los Andes*
* *Honduras, mi tierra querida*
* *El sueño del forastero*
* *Memorias de un recluta*
* *El gran elector, la conspiración vaticana*
* *Las zorras del matrimonio*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jorge Amaya

**Jorge Alberto Amaya Banegas** (Tegucigalpa, 1970eko maiatzaren 8a) historialari, irakasle eta idazle hondurastarra da. *Los Árabes y Palestinos en Honduras (Arabiarrak eta Palestinarrak Hondurasen)*, *Los Judíos en Honduras (Juduak Hondurasen)* eta *Los Chinos de Ultramar en Honduras (*Itsasoz haraindiko txinatarrak Hondurasen) liburuengatik da ezaguna.

## Biografia 
Jorge Alberto Amaya Banegas Tegucigalpan jaio zen 1970eko maiatzaren 8an, Raúl Amaya eta Irma Guadalupe Banegasen semea.Jesús Milla Selva de Tegucigalpa Institutuko Zientzia eta Letretako Batxilergoan sartu zen. Goi mailako ikasketekin jarraitu zuen Hondurasko Unibertsitate Nazional Autonomoan, non Historian Lizentziatu titulua lortu zuen 1995ean eta, lau urte geroago, 1999an, Zientzia Politikoetan eta Soziologian Doktoretza lortu zuen Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean.

Jorge Amaya Hondurasko irakasle ezaguna da, batez ere, Hondurasko unibertsitate nagusietako batzuetan irakasle titular gisa egindako lanagatik:

* Hondurasko Unibertsitate Nazional Autonomoa
* Hondurasko Unibertsitate Katolikoa
* Zamorano Unibertsitatea
* Erdialdeko Amerikako Unibertsitate Teknologikoa
* Francisco Morazán Unibertsitate Pedagogiko Nazionala.

## Liburuak 
* *Historia de Honduras* (1996)
* *Los Árabes y Palestinos en Honduras* (1997)
* *Los Judíos en Honduras* (1999)
* *Introducción al estudio de la historia* (2002)
* *La comunidad garífuna y sus desafíos en el siglo XXI* (2002)
* *Los Chinos de Ultramar en Honduras* (2002)
* *El que esté libre de pecado...* (2013)

## Sariak 
* “Ramón Amaya Amador” saria, Hondurasko Unibertsitate Nazional Autonomoak emana (1991).
* “Rey Juan Carlos I” Ikasketa Historikoen Erdialdeko Amerikako Saria, Espainiako Gobernuak emana (1995).
* “Luis Beltrán Prieto Figueroa, Maestro de América” Latinoamerikako Ikerketa Saria, Venezuelako Gobernuak emana (2006).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Curriculum Vitae  artxibatua .
* Profila Ecureden
Růžena Jesenská

**Růžena Jesenská** (Praga, 1863 - 1940), idazle txekiarra izan zen, mugimendu dekadentearen taldekoa (oso ezaguna bere garaian) eta Julius Zeyerren jarraitzailea; eta Txekiar Zientzia Akademiako kidea 1929tik. 

## Biografia 
Růžena Jesenská Pragan jaio zen; merkatari bihurtutako militar baten alaba zaharrena zen eta neba-arreba ugari zituen. Marie Jesenská bere ahizpa zen eta Milena Jesenská idazlea bere iloba (neba baten alaba).

Růžena Jesenská asko bidaiatu zen bere bizitzan zehar: Baltikoko herrietatik, Frantziatik, Italiatik eta Errusiatik.

Pragan hil zen 1940an.

## Lana
Txekiar emakume idazleen lan gutxi itzuli dira beste hizkuntzetara, baina bere garaian, ugari argitaratua eta oso irakurria izan zen Růžena Jesenská. Lan ugari idatzi zituen: eleberriak, antzezlanak, ipuinak, umeentzako liburuak eta poesia. 

Hainbat ezizenekin argitaratu zituen bere lanak, esate baterako: Eva Z. Hluboké edota Martin Věžník. Bere lehen lana Světozor aldizkarian argitaratu zioten eta gizon ezizenarekin (Martin Věžník).

### Lan hautatuak 
### Poesia 
#### *Rudé západy* (‘Egunsenti gorriak’) (1904) 
Bere diruz argitaratu zuen poema bilduma hau, pasio sexualari gorazarrea zena. Kritikoek uste dute, beharbada, Alphonse Mucha margolari eta argazkilariarekin izandako ezkutuko harremana deskribatzen dutela poema hauek.

Růžena Jesenskák erregularki idatzi zuen *Zlatá Praha* aldizkari literario txekiarrean eta umeentzako *Dětské Besedy Máje* (‘Umeen maiatzeko hizketaldia’) aldizkaria editatzen zuen.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak 
Wikisource
Hysterangium clathroides

***Hysterangium clathroides*** *Hysterangiaceae* familiako onddo espezie bat da. Txikia eta gelatinakara delako ez da sukaldean erabiltzen.

Sinonimoa: *Hysterangium rickenii*.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** 0,5 eta 1,5 cm bitarteko diametrokoa, globo itxurakoa edo irregularki esferikoa, mizelio-korda finez bildua. Glebatik erraz bereizten den peridioa, mintzezkoa, hasieran zuri-beixa, gero ur-arre kolorekoa, ondoren arre-ardo kolorekoa. Normalean mizelio korapilatsu zuri ugari artean agertzen da.

**Gleba:** Albeolo tubular luzanga eta irregularrez osatutako masa porotsu batek eratzen dute heltzean, harroa eta elastikoa gaztetan, biguna eta likido bihurtzeko joerarekin heltzean, berde-grisaxka kolorekoa.

**Etimologia:** *Clathroides* epitetoa Clathrus baten antzekoa delako du.

## Jangarritasuna 
Interes gastronomikorik gabea.

### Nahasketa arriskua 
*Gautieria morchellaeformis* marroia da eta haragi-estraktuaren usain handia du.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean eta udaberrian jaiotzen da lur azpian sakonera ezberdinetan, arte (*Quercus rotundifolia*), ametz (*Quercus pyrenaica*) eta gaztainodoen (*Castanea*, *sativa*) azpian hazten da, leku fresko eta hezeetan.

### Banaketa eremua 
Ameriketako Estatu Batuak, Europa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Viviana Chávez

**Viviana Chávez** (Astica, 1987ko maiatzaren 28a) atleta da. Argentina ordezkatu zuen 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Germán Chiaraviglio

**Germán Chiaraviglio** (Santa Fe, 1987ko apirilaren 16a) atleta da. Argentina ordezkatu zuen 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan, 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Amy Madigan

**Amy Marie Madigan** (Chicago, Illinois, AEB, 1950eko irailaren 11) estatubatuar aktorea da. Annie Kinsella *Field of* Dreams-en eta Iris Crowe *Carnivàle-n* egindako lanarekin egin zen ezaguna. Akademiaren sari baterako ere izendatu zuten, *Twice in a Lifetime* filmean egindako lanarengatik. 

## Aktore ibilbidea 
1986an Oscar sarietarako izendatu zuten *Twice in a Lifetime* filmarengatik. 2003tik 2005era, Iris Crowe pertsonaia antzeztu zuen *Carnivàle* filmean. 

Oliviaren ama izan zen Madigan Fringeren hirugarren denboraldiko lau ataletan. ''Grey's Anatomy* telesailean agertu zen, Katharine Wyatt medikuaren pertsonaia egiten. McCoy soldadu ohiaren papera egin zuen *Calles de fuego* (1984) *Streets of Fire'' lanean, Michel Paré, Diane Lane eta Rick Moranisekin.

## Bizitza pertsonala 
1983ko azaroaren 21ean Ed Harris aktorearekin ezkondu zen. Bikoteak alaba bat izan zuen, Lilly, 1993ko maiatzaren 3an jaioa.

## Lanak 
Besteak beste, lan hauexetan hartu du parte:

### Zinema 
### Telebista 
## Etapak 
## Sariak eta izendapenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kelly Frye

**Kelly Frye** (Houston, Texas, AEB, 1984ko abenduaren 6a) estatubatuar aktorea da. *Mentes criminales: sin fronteras*, *Mentes criminales*, *The Flash* eta *Secrets of Sulphur Springs* filmetan egindako lanengatik da ezaguna.

## Aktore ibilbidea 
''Twilight's Grace* filmean egin zuen debuta. Telebistako filmetan agerraldi gutxi izan zituen gero. Gero, oso ezagunak izan diren telesailetan agertu da: Live,  House, ***The Mentalist***, *Body of Proof*, *NCIS: Los Angeles*, *Anger Management* eta *The Flash.*

2014an, paper errepikariak antzezten hasi zen, hala nola,  Cindy Beck pertsonaia *Rake* lanean. Gero, *General Hospital* eta *The Young and the Restless* lanetan agertu zen. Ondoren, 2006an, Kristy Simmonsen papera lortu zuen, Simmons agentearen emaztearena (Daniel Henney *Mentes criminales: sin fronteras*, *Criminal Minds* *(Mentes criminales)* telesail arrakastatsutik eratorritako telesaila). 2017an, *Mentes criminales: sin fronteras* lana amaitu osteanen, Kristy Simmonsen papera Mentes criminales telesailean gehitu zuten, Daniel Henney (Agente Simmons) aktore nagusi bihurtu zenean. Gero, Disney Channelen *Secrets of Sulphur Springs'' telesailean parte hartu zuen.

## Filmografia 
Besteak beste, lan hauexetan hartu du parte:

### Filmak 
### Telebista 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Elisa Cobañea

**Elisa Cobañea** (1966ko maiatzaren 20a) atleta da. Argentina ordezkatu zuen 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Amber Stevens

**Amber Stevens West** (Beverly Hills, Kalifornia, AEB, 1986ko urriaren 7a) estatubatuar aktorea, modeloa eta abeslaria da. Batez ere ezaguna egin zen *Comando Especial 2* (2014), *Guerra de cheerleaders* (2009) eta *El sorprendente hombre-Araña* (2012) filmeetan.  

## Bizitza 
Bigarren Hezkuntzan ikasleen buru gisa jardun ondoren, bere ibilbidea jarraitu zuen, eta *The Groundlings* inprobisazioko komedia konpainiaren prestakuntza jaso zuen, non Will Ferrell eta Conan O'Brien aktoreek ere irakasten zuten.

## Aktore ibilbidea 
Stevens telebistako hainbat komertzialetan agertu da, baita *Complete Savages, CSI: Las Vegas* eta Greek telesailetan ere. *The Fast and the Furious: Tokyo Drift* filmean ere bigarren mailako rola antzeztu zuen. Antzezteaz gain, Stevensek kantuan murgildu da, eta American Idol-erako eszenan koruko kidea izan zen. Ashleigh Howard pertsonaia interpretatu zuen *Greek* izeneko telesailean.

## Bizitza pertsonala 
2010. urtean Andrew West aktore eta idazlearekin hasi zuen harremana. *Greek* telesailaren hirugarren denboraldia filmatzen ari zela ezagutu zuen. 2014ko abenduaren 5ean ezkondu ziren. Lehen alaba, Ava Laverne, 2018ko urriaren 7an jaio zen. 2021eko apirilean iragarri zuen bigarren haurra izango zuela. Bigarren alaba, Winona Marie, 2021eko abuztuan jaio zen. hirugarren haur bat ere badu.

## Filmografia 
Besteak beste, lan haueetan hartu du parte:

### Zinea 
### Telebista 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Hemiarcyria stipitata

***Hemiarcyria stipitata*** *Arcyriaceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Arcyria stipitata*, *Hemitrichia clavata var. stipitata*, *Hemitrichia stipitata*.

## Deskribapena 
**Esporangioak:** Pedunkulatua, sakabanatua, gutxitan estu, globo itxurakoa edo turbinatua, hori-oliba antzeko kolorekoa, 1 eta 3 mm bitarteko garaierakoa, hipotalo mehea, gorrixka-arre ilun kolorekoa; hanka gorri-arre ilun kolorekoa, 0,5 eta 2 mm bitarteko luzerakoa, liraina, diametroa eta kolorea uniformea, esporen antzeko zelulez beteta; peridio sotila, hori zurbila, goialdean irekita, erdia edo gutxiago kapela itxurako petaloide iraunkor bezala, barrualdea fin-fin papilatua edo fin-fin erretikulatua; kapilizio horia, trinkoa, erretikulatua, elastikoa, poro terminal libreekin eta ia kamutsekin, hariak 5-7 mikrako diametrokoak, 4-5 espiralekin, leunak.

## Jangarritasuna 
Interes gastronomikorik gabea.

### Nahasketa arriskua 
*Hemitrichia calyculata* eta *Hemiarcyria stipitata* *myxomycetes* taldeko bi espezie desberdin dira, eta haien artean desberdintasun batzuk daude. Biak *myxogastria* taldean sailkatzen diren onddoak izan arren, *Hemitrichia calyculata* eta *Hemiarcyria stipitata* beren morfologian eta egitura frutifikoetan desberdinak dira. *Hemitrichia calyculata* espezieak kopa edo "kalyx" itxurako frutifikazio-egiturak ditu, hau da, bere egitura mikroskopikoak disko edo kopa formakoak izan ohi dira. Horrela, bere fruituak oinarri zabala eta forma kopa itxura duen egiturarekin agertzen dira. Bestalde, *Hemiarcyria stipitata* espezia, stipe luze bat (hodi edo oinarri) duen myxomycete bat da. Bere frutifikazio-egitura hodi edo pegatzaile moduan agertzen da, eta horrek bere identifikazioa eta morfologia desberdina egiten du.

## Sasoia eta lekua 
Egurrean.

### Banaketa eremua 
Mundu osoan barreiatzen da, kontinente guztietan zehar, Antartikan izan ezik, eta habitat ugaritan garatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lachnellula willkommii

***Lachnellula willkommii*** *Lachnaceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Peziza calycina var. trevelyani*, *Dasyscyphus willkommii*, *Helotium willkommii*, *Lachnella calycina var. trevelyani*, *Dasyscyphus calycinus var. trevelyani*, *Trichoscypha willkommii*, *Trichoscypha calycina var. trevelyani*, *Trichoscyphella willkommii*.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** 1 eta 3 mm bitartekoa, kaliza edo kopa txiki baten itxuran, ertza gorantz eta barrura jiratuta, gero zabalduagoa, ez oso erregularra, substratuari itsatsita dagoen oin txiki batekin, barruko gainazal himeniala leuna, horia edo hori-laranja kolorekoa. Kanpoko gainazala, bilo txiki zuriz apaindua.

**Etimologia:** *Willkommii* epitetoa pertsona izenetik dator.

## Jangarritasuna 
Es du interes gastronomikorik.

### Nahasketa arriskua 
Oso ohikoa eta hedatua dago alertzea dagoen eremuetan.

## Banaketa eremua 
Udaberriaren hasieratik udazkenaren amaierara arte. Normalean alertzeen adarretan, talde ugaritan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia, Japonia, Txina.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Stranger in Paradise

***Stranger in*** ***Paradise*** ingelesezko abesti ezagun bat da. abesti herrikoia da. *Kismet* (1953) musikaletik  dator, eta Robert Wright eta George Forrest ageri dira egile gisa. Ikuskizun hartako beste pasarte batzuk bezala, doinua Alexandre Borodinek konposaturako dantza polovtsiarren (errusieraz Половецкие пляски, Polovetskie pliaski) pasarteetatik hartua dago.

\relative c'''{\set Score.tempoHideNote = ##t \tempo 4 = 84 \key a \major \time 4/4 b,8-.\p^"[b]" b( fis'4)~fis8 e16( fis) \appoggiatura {d16[e]} d8( cis16 b) cis( d e8~)e4 e8( fis) \appoggiatura{cis16[d]} cis8( b16 a) fis8-. fis( b4~) b8( cis) \appoggiatura{b16[cis]} b8( a16 gis) a( gis fis8~)fis4 fis8 (gis a cis) \bar "||"}\layout{\context{\Score
\override NonMusicalPaperColumn.line-break-permission = ##f
\override NonMusicalPaperColumn.page-break-permission = ##f}}

## Bertsio ezagunenak 
Ingelesez, Tony Bennettek abestu zuen bertsiorik ezagunena, baina The Four Aces eta Tony Martinek ere, 1950eko hamarkadan nagusiki.

Frantsesezko bertsioa, *Étranger au paradis* izenburupean, Gloria Lassok edo Luis Marianok abestu dute, besteak beste, Francis Blanchek idatzitako hitzekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Luis Marianoren bertsioa, frantsesezko hitzekin.
Ali Soilih

'''Ali Soilih M'Tsashiwa''' (Majung, Frantziar Madagaskar, 1937ko urtarrilaren 7a – Moroni, 1978ko maiatzaren 29a) Komoreetako 3. presidentea izan zen 1976tik 1978ra.

Madagaskarren jaio zen eta han eman zituen bizitzako lehen etapak. Madagaskarren eta Frantzian hezi zen, eta 1960ko hamarkadan Komoreetara joan zen nekazaritzan eta garapen ekonomikoan lan egitera.

Ideologia sozialistatik eta Frantziaren aurkakotasunetik Islamari uko egin eta ateoa bihurtu zen. 1976ko urtarriletik Komoreetako estatuburu izan zen, kontseilu iraultzaile baten buru. Bob Denardek zuzendutako mertzenario talde batek egindako estatu-kolpe baten bidez iritsi zen agintera. 1977an erreferendumean onartu zen politika ekonomiko sozialista bat egin zuen eta ohitura islamiko tradizionalak ezabatu zituen.
thumb|"Komoreetako estatuko" bandera Ali Soilihren agintarian.

"Moissy" izeneko milizia bat sortu zen, Tanzaniak entrenatua eta Mao Zedongeko Guardia Gorrian inspiratua eta hamabost urteko nerabe batek zuzendua.

Frantziak bere lankidetza erretiratu zuen eta buruzagi tradizionalak erreformen aurka agertu ziren. Horrela hazi zen nahigabea eta lau estatu-kolpe saiakera izan ziren. 1978ko maiatzaren 13an, Soilih estatu kolpe batean kargutik kendu zuen Bob Denardek zuzendutako mertzenario talde batek, eta Ahmed Abdallahk hartu zuen boterea. Maiatzaren 29an Soilih erailketa hil zen.
Goitibera Teatro

**Goitibera Teatro** antzerki konpainia 2014. urtean sortu zen, Saioa Iribarren (Nafarroa) eta Ander Basalduaren (Bizkaia) eskutik. Euren sorkuntzetan, Gaizka Chamizo, Nerea Ariznabarreta, Aiora Sedano, Leire Orbe edo Oier Zuñiga aktore eta sortzaileek parte hartu izan dute, besteak beste.

Goitiberaren erronka euskal antzerkiari ekarpen bat egitea da. Publikoaren 

fideltasunaren bila, euskarazko teatro sakon, poetiko, eder eta dibertigarri bat sortzea da konpainiaren apustua.

## Ezaugarriak 
Saioa Iribarren eta Ander Basalduak Bartzelonako “Escuela Internacional de Teatro Estudis Berty Tovías” eskolan ikasi zuten. Jacques Lecoq maisu frantsesaren pedagogiari jarraiki, Goitibera konpainiaren antzerkia mugimenduan oinarritzen da, ikuspegi eta estilo ezberdinak lantzen dituelarik: kluna, bufoia, maskarak… etab. Memoria historikoa eta gai sozialak jorratu ohi ditu, umorea eta hausnarketa sakonak uztartuz. 
Bestalde, lan pedagogikoa garatzen dute ikastaro trinkoak eskainiz (Lecoq-en pedagogian oinarritutako antzerki fisikoa, kluna, maskarak...); eta 2021. urtetik aurrera, “*Baratxinto Fest*: Pirinioetako Arteen Jaialdia” antolatzen dute, kalitate handiko proposamenak (arte eszenikoak, arte bisualak...) landa eremura eramanez. 

Azken urteotan, euren antzezlanek hainbat sari jaso dituzte:

- “I’M A REAL ARTIST” - Publikoaren Saria (2016). Pabilioi 6-eko Antzerki Arinaren IV. Jardunaldietan (TEATRO a la BOINA kolektiboarekin). 

- AMATXIK DIXIT - Kriseilu Saria Euskarazko Piezarik Onenari eta Publikoaren Saria (2019). Pabilioi 6-eko Antzerki Arinaren VII. Jardunaldietan.

- ZURI – Kriseilu Saria Euskarazko Piezarik Onenari eta Aktore Onenaren Saria Ander Basalduarentzat (2022). Pabilioi 6-eko Antzerki Arinaren IX. Jardunaldietan.

## Taularatutako antzezlanen zerrenda 
* Sisiforen Amarrua - La treta de Sísifo (2014, Klownaldia) 
* Izar eta Astro, maitasun istorio bat - Estrella y Astro, una historia de Amor (2014, Galdakao) 
* Beltxarga Beltza (2015, Pabilioi 6)
* "I'm a real artist" (2016, Pabilioi 6. Teatro a la boina kolektiboarekin)
* YIJAAA!!! (2019, Leioako Umore Azoka) 
* Amatxik dixit (2019, Pabilioi 6) 
* Kasilda, bukatzen ez den sua (2021, Eibarko Coliseo antzokia) 
* Zuri (2022, Pabilioi 6) 
* Eraitsi SL (2024, Leioako Umore Azoka)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko Antzerki taldeen zerrenda
* Euskal Antzerkigintza

## Kanpo estekak 
* Web-orria
* Instagram
* Facebook
* Youtube
* Ganbila
Gontzal Iñarra

**Gontzal Iñarra** (Donostia, 1959) gipuzkoar musikaria da. Oskarbi taldeko kidea 1976an sartu zela, euskal kantagintza berrian dihardu.  Ibilbide luze horretan Oskarbi taldeko zortzi diskotan parte hartu du flauta jotzen. 

[erdian|thumb|600x600px|[Oskarbi taldea 2024an. Iñaki Maritxalar, Joxeluix Treku, Ohiana Lekuona, Maite Aizkorreta, Itziar Alonso, Carlos Ruiz, Maite Aldaregia, Gontzal Iñarra eta Manex Iñigo.]]

## Diskografia 
[thumb|380x380px|[Oskarbi taldeak 1969tik 2021era bitarte sortutako 12 diskoak.]]
Oskarbi taldearen honako 8 album hauetan parte hartu du Gontzal Iñarrak:

* *Hitz urri batzuk* (1976, Herri Gogoa)
* Euskara eta txakolina (1979, Elkar)
* *Esperantzari leiho bat: antologia 1966-2004* (2004, Elkar)
* ... CD bikoitza izan zen zazpigarrena.
* *Olentzero berria* (2008, Elkar)
* *Xirimiri* (2012, Elkar) Herri kantak eta kantu berriak tartekatuta agertzen dira, baina herri kanta gehienak ere inoiz grabatu gabeak dira. Kantu berrien artean, Jose Luis Treku, Xabier Lete eta Bitoriano Gandiagaren poemetan oinarritutakoak daude: *Xirimiri*, *Gabon hitzak* eta *Kuku* hurrenez hurren*.*
* *Mendira naiz* (2016, Elkar)
* *Kantua zuei* (2021, Elkar)

## Erreferentziak 
* 

## Bibliografia 
* *Doinu zaharren haritik euskal kantu berriaren bidean : (Oskarbi taldea 1966-2017).* Ba Dok Oskarbi Musika Elkartea, 2017 ISBN 978-84-697-3146-8.

## Ikus, gainera 
* Euskal Musika garaikidea
* Euskal Musika tradizionala
* Luis Romero Eskamendi
* Androkanto
* Esperantzari leiho bat
* Marinela
* Mendira naiz
* Soin berriko koplak

## Kanpo estekak 
* ''Euskal kantarien bizipenak-AHOTS HARIAK (2) (Kontzertua-Tolosa, 2024-11- 20) (25'00*). Anbune. Youtube &#x20;(2024-11-27)
* *Euskal kantarien bizipenak-AHOTS HARIAK (1) (Kontzertua-Tolosa, 2024-11- 20)* (31). Anbune. Youtube&#x20;(2024-11-27)
* *Androkanto* abestia entzun. *10. kantua Kantua Zuei* albumean (badok.eus)
* *Esperantzari Leiho bat* abestia entzun. *13. kantua Kantua Zuei* albumean (badok.eus)
* *Marinela* abestia entzun. *11. kantua Kantua Zuei* albumean (badok.eus)
* *Mendira naiz* abestia entzun. *12. kantua Kantua Zuei* albumean (badok.eus)
* *Soin berriko koplak* abestia entzun. *7. kantua Kantua Zuei* albumean (badok.eus)
* *Androkanto* abestia entzun. Oskarbi: gaia, Youtube
* Esperantzari leiho bat abestia. Oskarbi: gaia, Youtube
* *Marinela* abestia entzun. Oskarbi: gaia, Youtube
* *Mendira naiz* abestia entzun. Oskarbi: gaia, Youtube
* *Soin berriko koplak'' abestia entzun. Oskarbi: gaia, Youtube