Irene Arrarats

**Irene Arrarats Lizeaga** (Hernani, 1967) *Berria* egunkariko euskara arduraduna, feminista eta euskaltzain urgazlea da. Geografia eta Historian lizentziatua da Deustuko Unibertsitatean.

2025eko urriaren 31n Euskaltzaindiaren Gipuzkoako ordezkaritzan egindako osoko bilkuran  Irene Arrarats euskaltzain oso izateko hautagaia aurkeztu zuten.

## Biografia profesionala 
Euskaldunon Egunkarian hasieratik lan egin zuen zuzentzaile eta itzultzaile moduan, zortzi urte geroago 1999an egunkariko euskara-arduradun izendatu zuten, eta lan horretan aritu zen 2003an egunkaria indarrez itxi zuten arte. 2003an bertan hasi zen euskara-arduradun *Berria* egunkarian eta harrezkero hori izan da bere lana. 2001ean argitaraturiko Egunkariaren azken estilo-liburuaren egile bat izan zen eta orain Berriaren estilo-liburuaren zuzendaria da.

## Euskaltzain urgazlea 
Euskaltzaindiak *euskaltzain urgazle* izendatu zuen 2018aren uztailaren 20an baina lehenago ere (2007tik) ari zen lankidetzan Euskaltzaindiarekin Hiztegia batzordean, Exonomastika batzordean, Euskara Batuaren Eskuliburuan eta Euskaltzaindiaren Hiztegia, Adierak eta Adibideak lantaldean.

Euskaltzaindiak 2018an argitaratu zuen Euskara Batuaren eskuliburua osatu zuen batzordeko kidea izan zen.Euskara zabaldu den heinean, ordea, euskaraz ikasi duen jende askorentzat eskolako hizkuntza baino ez da euskara. Ez baduzu sekula aditu euskara bizi, natural eta konplexurik gabe hori, zein da zure eredua? Nondik aterako duzu euskara goxo bat, irakurlearentzat gozagarri izango dena? 

## Feminismoa eta euskara 
Arraratsek feminismoa eta euskara uztartu ditu bere ekarpen teorikoetan eta erreferentziazko hizlaria izan da *Feministaldian*, *Euskara eta Feminismoa bidelagun* topaketetan, besteak beste. 

Itzultzaile lanetan 2017an Monique Wittig-en *Pentsamendu heterozuzena* (Lisipe, Susa) saiakera bilduma itzuli zuen Maialen Berasategi Catalan, Danele Sarriugarte Mochales eta Mirentxu Larrañaga Sueskun-ekin batera. 2019an Simone de Beauvoir-en *Bigarren Sexua* (Eskafandra, Elkar/Jakin) saiakera itzuli du.  

*Berria*ko iritzi artikuletan ere ekarpenak feminismoaren ikuspegitik egiten ditu. Euskalgintzak oraintsu arte ez zeukan bere ardatzetan feminismoa, gure munduaren ispilu baitzen. Mundua aldatuz doa eta bide onera aldatuz gero, ba oso ondo, ongi etorri. 
* Berria egunkariaren estilo-liburua, interneten atzigarri 2013tik eta sakelekoan 2017tik.
* Euskaldunon Egunkariaren estilo-liburua, Alberdi, J.; Aranguren, J.L.; Arrarats**, I.**; Goikoetxea, A.; Petrirena, P. & Zabalondo, B. (2001) ISBN: 8460445194.

### Itzulpenak 
* Monique Wittig-en *Pentsamendu heterozuzena* (Lisipe, Susa) 2017an.
* Simone de Beauvoir-ren *Bigarren sexua* ekarri du euskarara. 2019an argitaratu zuten, Eskafandra bildumaren barruan.
* *Persepolis* eleberri grafikoa euskaratu zuen 2023an Elkar eta Reservoir Books argitaletxeen arteko lankidetzari esker.  2000n argitaratu zen jatorrizko bertsioa frantsesez, Marjane Satrapi irandarrak egindako komiki autobiografikoa dena. Izan ere, egileak Iran eta Europa artean igarotako haurtzaroa eta gaztaroa kontatzen ditu, tartean Irandar Iraultza, Iran-Irak gerra edo Lehen Golkoko Gerra moduko gertaera historiko garrantzitsuak jazo zirelarik. "Persepolis" izenburuak Persepolis hiria islatzen du, Persiako hiri historikoaren izena.

Euskal komunitate zientifikoaren Inguma datu-basean, berak sorturiko 5 lan baino gehiago bildu dira. 

Fitxategi:Monique Wittig (ph. Colette Geoffrey) (cropped).jpg|link=|Monique Wittig (2020)
Fitxategi:Le deuxième sexe.jpg|link=|Le deuxième sexe
Fitxategi:Simone de Beauvoir 1955.jpg|link=|Simone de Beauvoir (1955)
Fitxategi:Persepolis (képregény) I és II borító.jpg|Persepolis komikia
Fitxategi:Marjane Satrapi Cannes 2008(Cropped).jpg|link=|Marjane Satrapi (2008)

Euskara batua naturala eta informala izan daitekeela  eta izan behar duela uste dut. Baina, zailtasunak ditu horretarako, halako molde eta erregistroan aritzeko erresonantzia kutxa nahikorik gabe jarraitzen duelako euskarak. Hori da euskara batuaren erronketako bat. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Euskara Baturaren eskuliburua. Euskaltzaindia 2018
* Berria egunkariaren estilo-liburua Interneten
* Miriam Urkia-ren Euskaltzain urgazle fitxa Euskaltzaindiaren webgunean.
* @**ulaiar**Irrene Arraratsen kontua Twitter-ren.
* Irene Arrarats: «Zilegi ote da emakume bati buruz ‘jaun eta jabe’ esatea?»Tolosaldeko ataria (2017-07-17)
* Prentsa hezkuntzan: ikasbide ez ezik, baita aztergai ere. Arriaratsen hitzaldia Getxoko Berritzegunean (2014-05-19)
* Irene Arrarats, euskara batuaren erronkezjakin.eus (2018-05-17)
* Irene Arrarats | Feministaldia'19 #pilulak (Bideoa, 2019)
* Elkarrizketa: BERRIAk oso garbi dauka kazetaritza hobea egiteko lagungarri bat izan behar duela adimen artifizialak  Berria, 2025.06.18