Arrantza Melillan

thumb|Melillako portuko arrantza-dartsena
**Melillako arrantza-industria** hiriko zutabe ekonomikoetako bat izan zen hainbat hamarkadatan, zuzeneko eta zeharkako enplegua eman baitzien ehunka pertsonari, eta tokiko merkatua nahiz penintsulako eta Europako merkatuak hornitu zituen. Bere gorakada XX. mendearen hasieran gertatu zen eta bere gailurra 1920 eta 1930 urteen artean izan zuen, mendearen bigarren erdialdean gainbehera hasi baino lehen.

## Historia 
### Aro Modernoa 
[thumb|[Hiri-gutun|Hiri-gutuna]]
Alboran Itsasoko urak, Atlantikoaren eta Mediterraneoaren arteko elkargune diren aldetik, itsas biodibertsitatean aberatsa den eremua izan dira antzinatik. XVI. mendean, Leon Afrikarra bidaiariak Rifeko eskualdeko arrantza-jarduera deskribatu zuen, eta Terga, Badis, Ielles, Tegassa eta Melilla herrietako arrantza-tokiak aipatu zituen, besteak beste sardina eta ostrak ustiatzen zituzten herrietakoak.

1497an Gaztelak Melilla konkistatu ondoren, hiria lanbide ezberdinetako jendearekin birpopulatu zuten. 1499ko Biztanleriaren Gutunean, berariaz eskatzen ziren arrantzaleak ontzi eta sareekin, baita beste batzuk amu eta kordelekin ere. Ordutik, arrantza jarduera etengabea izan zen, nahiz eta sarritan etenda egon Rifeko eta Guelaiko tribuekin izandako gatazka belikoen ondorioz, Gabriel de Moralesen Efemerideek islatzen duten bezala.
[thumb|[Melilla Zaharra (1900)]]

### Aro garaikidea 
#### Lehen esportazioak eta industriaren gorakada 
thumb|Muelle en la Mar Chica (1909)
mendean biztanleria zibila hazi zenean, arrantza tokiko merkatua ez ezik, esportazioa ere asetzen hasi zen. 1907an hasi zen lanean lehen kontserba-fabrika modernoa, *San Luis*, *Luigi Dassorik* sortua, Italiara eta Alemaniara esportatzen zuena. Urte horretan bertan, milaka kilo kontserba, arrain fresko eta gazi esportatu ziren Europara eta Espainiara.

*Puerto* Francoren Legearen bigarren artikulua aldatu zuten, arraina arantzelik gabe esportatu ahal izateko. Sardina eta antxoa harrapaketak bereziki garrantzitsuak ziren neguko hilabeteetan. Udan, atuna Chafarinas uharteetan biltzen zen, besteak beste. Itsaso Txikiko arrantzak ere garrantzia hartu zuen, bereziki urraburua, barbarina eta otarrainxka bezalako espezieekin.

## Flota eta arrantza-teknikak 
XX. mendeko lehen hamarkadetan, Melillako arrantza-ontzidia sardinalez, jábegaz eta boua bezalako arraste-ontziz osatuta zegoen. 1916tik aurrera, ontzietan motorrak jartzen hasi ziren, eta, horri esker, ekintza-eremua handitu eta kanpainen errendimendua hobetu ahal izan zen.
thumb|Melillako arrantza-portua 1920an
1931n, Melillak *129* ontzi zituen erregistratuta, horien artean lurrunezko 14 bala, motordun 14, 20 ontzi tretza-ontzi eta argigintzan aritzen ziren 32 ontzi 47 ontzi laguntzailerekin, baita bi jábega ere. Flota horretan *956 gizonezko* zihoazen, eta horiei industria laguntzaileko *260 langile* gehitu behar zitzaizkien, kontserba-fabrikak, gazitzeak eta esportazio-lanak barne.

Garapen horri esker, *Melillak Espainiako bigarren* arrantza-flota garrantzitsuena izatera iritsi zen, Vigoren atzetik soilik, eta sektoreko erreferente bihurtu zen Espainia mailan 20ko eta 30eko hamarkadetan.
thumb|Melillako arrantza-portua 1960an
*Arrantza-aparailu* erabilienen artean, honako hauek zeuden:

* Sardinala: sardinak harrapatzeko jito-sarea.
* *Jábega*: arraste-artea kostaldetik.
* *Bou*: bi ontzien arteko arrastea.
* *Mamparra*: sardiniera ordezkatu zuen inguraketa-artea.
* *Argidun inguraketa-artea*: 1917an sartua, eraginkortasuna areagotu zuen, baina eztabaida sortu zuen gehiegizko ustiapenaren arriskuagatik.

## Portuko azpiegitura eta lonjak 
XX. mendearen hasieran, Melillak ez zuen portu egokirik. Itsasontziak hondartzan edo arradan ainguratzen ziren, eta horrek sortaldeko ekaitzen arriskupean jartzen zituen. Lehenengo lonja, *La Florentina* izenez ezaguna, 1916an inauguratu zen, baina laster ez zen nahikoa izan. 1921ean, arrandegi berri bat inauguratu zen San Lorenzoko zabaldegian, *Francisco Carcaño* ingeniariak proiektatua.

Portu-instalazio modernoak ez ziren garatu 40ko hamarkadara arte, merkataritza-portuko erriberako kaian arrantza-dartsena egokitu zen arte.

1945ean Melillako Arrantzaleen Kofradia sortu zen, eta *Angel Romero Rubio* izan zen bere lehen Patroi Nagusia.

## Arrain-esportazioa 
Arraina batez ere Malagarekiko *itsas* postaren bidez esportatzen zen, eta handik trenez banatzen zen Madrilera eta beste hainbat tokitara. Sardinak egurrezko kaxetan gazitzen ziren, merlenka bezalako espezie finak izotzetan biltzen ziren, eta ganbak aurrez egosten ziren. 1930ean honako hauen esportazioak erregistratu ziren:

* 1.922.920 kg sardina eta antxoa Malagara.
* 420.000 kg ganba Penintsulara.
* 427.290 kg Marokora.
* 99.480 kg Oranera.

Lurrungailu azkarretara aldatzeko sistema ere garatu zen, Melilla eta Alacant, Valentzia edo Bartzelona bezalako portuen artean jarduten zutenak.

## Kontserba- eta gazitze-industria 
thumb|Kontserba-enpresa bateko langileak
Lehen kontserba-enpresa handia *San Luis* izan zen. Lehen urtean (1907), *150 tona arrain* esportatu zituen gatzunetan, eta *50 tona atun* oliotan. 1927an 30 bat emakume eta 3-4 gizon enplegatzen zituen, eta 1930ean 250 tona esportatu zituen. Beste fabrika garrantzitsu bat *Manuel* Rosasena izan zen, hau ere Industrial auzoan kokatua.

Gazikeriei dagokienez, *Algarra eta Miquel* bezalako enpresak nabarmendu ziren. Industria horiekin batera, jende asko aritzen zen arraina esportatzeko prestatzen.

## Gainbehera 
Garapen handia lortu arren, Melillako arrantza-industriak gainbehera hasi zuen 60ko hamarkadatik aurrera, hainbat faktoreren ondorioz: gehiegizko arrantza, beste eskualde batzuen lehia, kalen murrizketa eta hiriaren eredu ekonomikoaren eraldaketa. 1980ko hamarkadaren hasieran, ia arrantza-jarduera industrial guztia eten zen.

## Eragin ekonomikoa 
mendeko lehen hamarkadetan, arrantza izan zen Melillako sektore ekonomiko garrantzitsuenetako bat, mugaz gaindiko merkataritzarekin eta presentzia militarrarekin batera. Arrantza-industriak, zuzeneko eta zeharkako lanpostu ugari sortzeaz gain, nabarmen lagundu zuen hiriaren esportazioetan. 1931n, arrantza-sektorea 1.200 pertsona baino gehiago enplegatzen zituen flota bati lotuta zegoen, marinelak eta kontserba- eta gazitze-fabriketako langileak barne.

Arrantzak, merkataritza eta jarduera militarrarekin batera, triangelu ekonomiko funtsezko bat osatzen zuen Melillako egitura produktiboan XX. Hala ere, azken hamarkadetako ekonomiaren dibertsifikazioaren ondorioz, arrantzak garrantzia galdu zuen, eta merkataritzak eta sektore militarrak, berriz, bere garrantzia mantendu zuten.

## Omenaldia arrantza-flotari 
thumb|Omenaldia Melillako arrantza-flotari
Melillako historia hurbilean arrantzak izan duen funtsezko zereginaren aitorpen gisa, hiriak *Arrantzaleen plaza* inauguratu zuen. Plaza hori portuaren ondoan dago, eta *arrantza-ontzi baten eskultura* bat du buruan. Monumentu horrek marinelen eta itsasoko langileen belaunaldien ahalegina sinbolizatzen du, hiriaren garapen ekonomiko eta sozialari lagundu baitzioten. Itsasotik bizi izan ziren eta Melillako itsas identitatea sortu zuten familien oroimen kolektiboari egindako omenaldia da obra.

## Arrantza-sektorea suspertzea 
Azken urteetan, Espainiako Gobernuak *Plan Estrategiko Integrala* abiatu du Melillan arrantza sektorea biziberritzeko. Plan horren helburua da arrantza-jarduera ekonomia urdinera dibertsifikatzea, eta, horretarako, turismoa eta garapen jasangarria sustatzea, zenbait jarduera txertatuz, hala nola itsas haztegiak eta arrantzari lotutako eraldaketa-industria.

Tokiko agintariak eta Melillako Portuko Agintaritza Arrantza Dartsena birmoldatzeko lanean ari dira. Dartsena funtzio anitzeko eremu bihurtzen ari da, eta aisiara, kulturara eta merkataritzara bideratutako eremuak izango ditu. Era berean, arrantza-jarduera tradizionalei eusten zaie. Susperraldi honek enplegu berriak sortzea eta tokiko ekonomia suspertzea espero da, aldi berean hiriaren itsas identitatea zaintzen lagunduz.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Alborango itsasoa
* Melillako historia
* Arrain-kontserbak

## Kanpo estekak