open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kiddush

[300px|thumb|Israelgo antzinako zilarrezko [shekel bat, kiddushezko kaliza eta Judea, Samaria eta Galileako hiru granada sinboliko dituena, Lehen Judu-Erromatar Gerraren bigarren urtean forjatua]]

***Kiddush*** (,  ahoskatua, ) Sabbaten hasieran (ostiraleko eguzkia sartzean) eta beste jai judu batzuetan ardoari buruz errezitatzen den bedeinkapena da. Kiddusha ostiral gauean eta jaiegunetan errezitatzeko errekerimendua biblikoa da, Sabbat gogoratzeko betebeharra ezartzen duen laugarren manamenduan oinarritua (). Bibliako betebeharrak ez du esan nahi nahitaez ardoa bedeinkatzea, baizik eta ardoari buruzko kiddusha esatea errabinikoa dela. Larunbat goizean eta jaiegunetan, kiddush bat ere errezitatzen dute, nahiz eta soilik betebehar errabinikoa izan.

Normalean zilarrezko kopa bat erabiltzen dute kiddusha errezitatzeko. Horrek reviit (;  150 mililitro) baten edukiera izan behar du gutxienez. Kiddusha esaten duenak ardoa hartu ondoren, ardoa banatzen die bertan dauden guztiei. Kiddush errezitatzen den bitartean, ogia oihal batekin estaltzen da, "mahaitik kentzeko"; izan ere, normalean, ardoa bedeinkatu aurretik bedeinkatu behar izaten da ogia. Estalki hori, halaber, behetik eta goitik ihintzez bilduta zegoen manaren oroigarri da, ogia goitik oihalez estalita eta behetik mahaiko mahai-zapiaz.

## Kiddusha bazkarian 
Kiddushaa bazkariaren hasieran errezitatzen da, errabinoak eskatuta (*kidush bemakom seuda*). Gaueko kiddusha amaitutakoan, ogia bedeinkatzen jarraitzen da, bi ogi osotan errezitatuta. Goizean, bazkariari ekitean, kiddusha gaileta edo pastelekin esateko eskakizuna bete daiteke, baina ogia bedeinkatzea ere egokia da, ostiralean bezala. Askenazi erritua jarraitzen duten sinagoga batzuetan kiddusha errezitatzen da Maariv otoitza amaitzean, ogia bedeinkatzeari ekin gabe. Kiddusha horrela entzun duenak bazkal aurretik berriro entzun edo errezitatu beharko du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maariv

n.]]

***Maariv*** (,  ahoskatua), edo ***Arvit*** (,  ahoskatua) iluntzean edo gauean egiten duten judu otoitz-zerbitzua da. Otoitza Shema Yisrael eta Amidahren arratsaldeko otoitzean datza batez ere. Sarritan, Salmoen bi bertsorekin hasten da, eta, ondoren, Barechuko errezitazio komunitarioarekin. Gero Shema Yisraelen otoitzaren hiru paragrafoak esaten dira, aurretik bi bedeinkazio dituztela, nahiz eta batzuetan bosgarren bedeinkazio bat gehitzen zaion amaieran. Hazzanak (kantaria) erdizka errezitatzen du Kaddisha. Denek esaten dute Amidah, eta beste erlijio-zerbitzuek ez bezala, hazzanak ez du hori errepikatzen. Kaddish osoa errezitatzen da, Aleinu otoitza errezitatu egiten da, eta minduen Kaddisharekin zerbitzua amaitzen da. Noizean behin beste otoitz batzuk gehitzen dituzte Omerren kontua (Pessah eta Shavuot artean) eta 27. Salmoa (Elulen hasieraren eta Sukkoten amaieraren artean) sartzeko. Maariv normalean eguzkia sartu ondoren errezitatzen dute, baina ilundu baino ordu eta laurden lehenago errezitatu daiteke. Hau normalean ostiral gauetan bakarrik egiten da, Sabbat lehenago hasteko. Sabbat amaieran eta jaiegunetan, zerbitzua atzeratu ohi da iluntzera arte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marie Laurent

**Marie Anne Laurent**, **Marie Pasteur** izenez ezaguna (Clermont-Ferrand, 1826ko urtarrilaren 15a - Paris, 1910eko irailaren 28a), Louis Pasteur frantziar kimikari eta bakteriologoaren emaztea, laguntzaile zientifikoa eta lankidea izan zen.

## Biografia 
1849ko maiatzaren 29an ezkondu zen Estrasburgon, 23 urte zituela, Louis Pasteurrekin

Haren laguntzailea izan zen esperimentu zientifikoetan. Harekin lan egin zuen bere lehen ikerketen hedapenean, 1848 inguruan, Mitscherlich-ek aurrez formulatu zituen behaketei buruz, azido tartarikoaren argi polarizatuari buruzko propietate optiko desberdinetan, ardo naturalei, ardo-mahatsei eta laborategi batean sintetizatu zenean. Louis Pasteur-en ikasle eta lankideek bere laguntzaile lanean berarentzat zuen garrantzia aitortu zuten. Gaixotasunekin esperimentatzeko behar zituen zetarrak hazi zituen, eta berak hartu zuen tratamendua esperimentatzeko tratatu zituen haurren ardura. Pasteur Institutu txit gaileneko bere gelara aldatu zen senarrarekin, eta bertan jarraitu zuen Louis hil ondoren ere. 

Bere seme-alaba gehienak umetan hil ziren. Juan Bautista eta Maria Luisa baino ez ziren bizi izan helduarora arte, bigarrenak bakarrik izan zituen seme-alabak, baina bere seme-alabetako inork ez zuen ondorengorik izan. Jean Baptiste soldadua izan zen franko-prusiar gerran. 

Marie Pasteur Parisen lurperatu zuten Pasteur Institutuko kriptan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Saudia

**Saudia** (), lehen **Saudi Arabian Airlines** deitua,- - Saudi Arabiako nazioarteko airelinea da. 1945ean sortua, Riyadh Air bere arerio nagusia da.

Korean Air SkyTeam aliantzaren kidea da, Aeroflot, Aerolíneas Argentinas, Aeroméxico, Air Europa, Air France, Alitalia, CSA Czech Airlines, Delta Air Lines eta Air France-KLM bezala.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Riyadh Air

**Riyadh Air** ()- - Saudi Arabiako nazioarteko airelinea da. 2023an sortua, Saudia bere arerio nagusia da.

Bere *hub* nagusia hiri horretako Khalid Erregea Nazioarteko Aireportuan dago.

Estatuko eta nazioarteko hegaldi erregularrak egingo ditu 100 helmuga baino gehiagotara, Ekialde Ertainean, Afrikan, Asian, Europan, Hego Amerikan, Erdialdeko Amerikan eta Ipar Amerikan. Boeing 787 hegazkinek osatuko dute iragarritako flota, eta 39 unitate erosi dituztela baieztatu dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Elizabeth Bragg

**Elizabeth Bragg** (San Frantzisko, Kalifornia, 1854ko apirilaren 23a - 1929ko azaroaren 10a) estatubatuar ingeniaria da. AEBetako unibertsitate batean ingeniaritza zibileko titulua lortu zuen lehen emakumea izan zen.

## Biografia 
Familia burges batean hazi zen, Robert Bragg eta Mary Bragg Philbrook-en bederatzi seme-alabetako bat izan zen. Aita ontzigile garrantzitsua zen San Frantziskon. Hiru neba familiaren negozioan sartu ziren, eta Elizabethek eta bere ahizpek unibertsitateko karrera bat ikasi zuten zientzia arloan edo ingeniaritzan.

1876an, Elizabeth Bragg ingeniaritza zibilean lizentziatu zen Kaliforniako Unibertsitatean, Berkeleyn. Hala, ingeniari titulua lortu zuen lehen estatubatuarra izan zen.

1888an George Cumming Hego Pazifikoko Tren Konpainiako ingeniari zibilarekin ezkondu zen. Elizabeth Braggek ez zuen inoiz lan egin ingeniari gisa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Helen Atkinson

**Helen Atkinson** (1960ko apirilaren 29a) ingeles ingeniaria da, Leicesterreko Unibertsitateko Ingeniaritza Saileko zuzendaria.

## Zenbait argitalpen 
* H V Atkinson, V Favier. *Does shear thickening occur in semisolid metals?* Metallurgical and Materials Trans. DOI: 10.1007/s11661-015-3307-4. 11 or.

* D Zhang, H B Dong, H V Atkinson. *What is the process window for semi-solid processing?* Metallurgical and Materials Trans. A Communication 47 (2016) 1-5.

* R Krishna, H V Atkinson, S V Hainsworth, S P Gill. *Gamma prime precipitation, dislocation densities, and TiN in creep-exposed Inconel 617 alloy* Metallurgical and Materials Trans. A 47 (2016) 178-193.

* S Kandemir, H V Atkinson, D P Weston, S V Hainsworth. *Thixoforming of A356/SiC and A356/TiB2 nanocomposites fabricated by a combination of green compact nanoparticle incorporation and ultrasonic treatment of the melted compact* Metallurgical and Materials Trans. A 45 (2014) 5782-5798.

* V Favier, H V Atkinson. *Micromechanical modelling of the elasto-viscoplastic response of metallic alloys under rapid compression in the semi-solid state* Acta Materialia 2011 59: 1271-80.

* H V Atkinson, D Liu *Microstructural coarsening of semi-solid aluminium alloys* Materials Sci. and Engineering A496, 2008, 439-446.

* H V Atkinson '‘Modelling the semi-solid processing of metallic alloys'’ Major invited review. Progress in Materials Sci. 50 (3), 2005, 341-412.

## Ohoreak 
* 2010ean, UKRCren lorpen bikainetako emakumeetako bat izendatu zuten, eta *Women of Outstanding Achievement Photographic Exhibition* (*Lorpen bikainak izan dituzten emakumeen argazki erakusketa*) izenekoan agertu zen.

* 2007: Royal Academy of Engineering-eko hautetsia,
* 2012-2014: Akademiako presidenteordea.
* 2014: Batzar fiduziarioan hautetsi.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Haurtzaroko muskulu-atrofia espinal

**Haurtzaroko muskulu-atrofia espinala** edo **Werdnig-Hoffmannen eritasuna** orno-muineko aurreko adarreko neurona motorren degenerazioagatik agertzen den muskulu-ahuldura progresiboa da. Lehenengo urtean hasten da nabarmentzen eta 4 urterako heriotza-tasa % 80 ingurukoa da. Herentzia autosomiko azpirakorrez transmititzen da.

Neurona motorreko gaixotasun autosomiko errezesiboen talde bereizgarri bat dira, haurtzaroan edo nerabezaroan hasten dena. Oro har, 5. kromosomaren alterazioekin erlazionatzen dira, zehazki kasuen % 98ri lotutako gene baten delezioarekin.

Patologia SMN1 geneko akats batekin lotzen da, hau da, neurona motorren superbeneroen proteinaren kopia telomeriko kodifikatzailearekin, eta geneari izena ingelesez ematen dio (survival of motor neuron 1, telomeric). Genea giza genomaren molekulan kokatzen da, 5. kromosomako 70.924.941 eta 70.953.015 base-pareen artean. Gene horren kopia telomerikoa eta zentromerikoa (SMN2 genea) gaixotasunarekin lotuta daude, baina kopia telomerikoan gertatzen diren mutazioek bakarrik eramaten dute gaixotasunera; kopia zentromerikoak, berriz, gaixotasuna modulatzen du, telomerikoan mutaziorik egonez gero. SMN2 geneak SMN proteinaren hainbat bertsio egiteko jarraibideak ematen ditu, baina bertsio bakarra da funtzionala; beste bertsioak txikiagoak dira eta erraz hausten dira.

Gaixotasunak 10.000 jaiotzatik bati eragiten dio. muskulu-atrofia espinala eragiten duten gutxienez 65 mutazio identifikatu dira SMN1ean, eta kaltetuen ehuneko 95ek exoi 7aren sekzio bat ezabatzen duten mutazioak dituzte zelula bakoitzean SMN1 genearen bi kopietan; ondorioz, ez dute SMN proteina fabrikatzen edo apenas fabrikatzen dute. Kaltetuen % 5 inguruk SMN1 genearen kopia bat du, exoi 7aren delezioarekin, eta beste kopiak mutazio desberdin bat du, SMN proteinaren ekoizpena edo funtzioa eteten duena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Michelle Harvey

**Michelle Louise Harvey** (Brisbane, Australia, 1978ko otsailaren 21a) Australiako auzitegiko medikua da, eta entomologia forensean espezializatuta dago (delituak ikertzeko intsektuak erabiltzen ditu). Bere ikerketetan intsektuen DNA erabiltzen du harrak identifikatzeko, eta horrek lagundu egiten dio kalkulatzeko zenbat denbora igaro den hil zenetik. Harveyk luze eta zabal argitaratu ditu bere ikerketak eta hitzaldi askotan hizlari gonbidatua izan da. Zientzia sustatzen oso pertsona aktiboa da, hitzaldien eta komunikabideen bitartez. 

## Ibilbidea 
Harveyk 2006an osatu zuen doktoretza/maisutasuna Auzitegi Zientzietan, Mendebaldeko Australiako Unibertsitateko (UWA) Auzitegi Zientzien Zentroan, eta 2007ko martxoan graduatu zen. 2006tik 2012ra Auzitegiko Biologiako irakasle nagusia izan zen Portsmoutheko Unibertsitatean, auzitegiko garrantzi handiko Calliphoridaren arteko erlazio molekularrak ikertzen.

## Aintzatespenak 
* 2013: Winston Churchill Fellow
* 2004: Mendebaldeko Australiako Urteko Emakumea Zientzian
* 2003: Sir Keith Murdoch Elkarte estatubatuar-australiarreko kidea (graduondoko ikerketa Knoxvillen, Tennesseen, dagoen ikerketa antropologikoko zentroan (gorputzen granja bezala ezagutzen dena))
* 2001 / 2002: Rotary Ambassadorial Scholar (Pretoriako Unibertsitatea, Hegoafrika)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anna Astakhova

**Anna Mikhailovna Astakhova** (1886ko ekainaren 22a - 1971ko apirilaren 30a) sobietar jakintsua izan zen, Ipar Errusiarreko folklorearen (batez ere bylina-k) azterketengatik ezaguna.

## Bizitza 
Astakhova Kronstadt-en jaio zen, San Petersburgo-tik gertu, 1886an, eta Emakumearen Institutu Pedagogikoan graduatu zen 1908an. 1931ra arte, eskolako irakasle lan egin zuen, 1931tik aurrera Antropologia eta Etnografia Institutuko ikertzaile. Astakhova, gero, Leningrad-eko Errusiar Literaturaren Institutuan ikertzaile aritu zen 1935 eta 1965 artean. Doktor nauk (filologia) titulua lortu zuen 1945ean. Astakhova Leningrad-eko (gaur egun San Petersburgo) Pokrovsky Institutu Pedagogikoko irakaslea izan zen 1945 eta 1950 artean. Bylina-ren edizio akademikoak argitaratu zituen, generoaren garapenari buruzko teoria bat aurkeztu zuen eta bylina-k motatan sailkatu zituen. Iparraldeko folklorearen azterketa literarioa aurkeztu zuen lehen ikertzailea ere izan zen, bereziki, Marfa Kryukova eskutik.

## Hautatutako lanak 
*  А. М. Астахова, ed. (1938–51). *Былины Севера* (Errusiaraz)
*  Астахова, А. М. (1948). *Русский былинный эпос на Севере* (Errusiaraz). Petrozavodsk
*  А. М. Астахова, ed. (1958). *Илья Муромец*. Литературные Памятники (Errusiaraz). Mosku: Наука
*  Астахова, А. М. (1966). *Былины: Итоги и проблемы изучения* (Errusiaraz). Mosku

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Neia Zorkaia

**Neia Markovna Zorkaia** (Mosku, 1924ko uztailaren 12a - *ibidem*, 2006ko urriaren 16a) sobietar eta errusiar kulturologoa, literatur zinema kritikaria, literatur eta zinema aditua eta literatura eta zinema akademikoa eta historialaria izan zen. Zinema irakaslea eta aktorea ere izan zen.

## Bizitza 
Bere filmak ''"Someone Else's Children"* [Beste norbaiten umeak] 1958,  *Ivan Mosjoukine ou L'enfant du carnaval* [ Ivan Mosjoukine edo ihauterietako haurra] 1998 eta *Cinematon'' 1972 Telebistako seriea.

Mark Zorki historialariaren alaba, Piotr Zorki (1933 - 2005) zientzialariren eta Andrei Zorki (1935 - 2006) zinema kritikalariaren arreba.

## Liburuak 
Neia Zorkaiak 1000 artikulu zientifiko eta kritikakoak eta 20 liburu baino gehiago argitaratu zituen, gainera lau liburu prestatu zituen bere alabak bera hil ondoren bere eskuizkribuetatik argitaratzeko.

## Sariak 
* 1977: SESBeko Zinematografoen Sindikatuaren saria
* 1996: Errusiar Federazioko Arteetako Langile Ohoratua (ru:Залуженный детелиствич Россской Федеерации)
* 2006:Nika saria zientzia zinematografikoei, kritikari eta hezkuntzari egindako ekarpenengatik

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hillsborough gaztelua

**Hillsborough gaztelua**, Ipar Irlandako Hillsborough udalerrian dagoen gaztelu bat da, Down konderrian.

Izena izan arren, berez ez da gaztelua, Georgiar Aroan eraikitako ingeles landetxe bat baizik. 

1924-1973 artean Ipar Irlandako Gobernadorearen ehoitza izan zen eta gaur egun Ipar Irlandako Estatu Idazkariaren egoitza ofiziala izateaz gain, Erresuma Batuko errege familiaren egoitzetako bat ere bada.
Wendelin Werner

**Wendelin Werner** (1968ko irailaren 23a) alemaniar jaiotako frantziar matematikari bat da, hala nola, ausazko ibilaldi autosaihestea, mugimendu browniarra, Schramm-Loewner eboluzioa eta probabilitateen teorian eta fisika matematikoan erlazionatutako teorietan lan egiten duena. 2006an, 25. Matematikarien Nazioarteko Kongresuan, Madrilen, Espainian, Fields Domina jaso zuen "Loewner-en eboluzio estokastikoaren garapenari, bi dimentsioko higidura browniarren geometriari eta eremu konformalen teoriari egindako ekarpenengatik". Gaur egun, Rouse Balleko Matematika irakaslea da Cambridgeko Unibertsitatean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Donostiako Zinemaldia 1959

**Donostiako Zinemaldiaren 7. edizioa** 1959ko uztailaren 11tik 20ra ospatu zen Gipuzkoako hiriburuan. Aipatzekoa da Audrey Hepburnen presentzia Donostian, edo Alfred Hitchcocken *North by Northwest* filmaren mundu mailako estreinaldia; aurreko urtean bezala zuzendariak jaialdia berriro ere bisitatu zuen.

## Epamahaia 
* Melvyn Douglas
* Manuel Goyanes
* Arturo Lanocita
* Max Lippmann
* Léonide Moguy
* José Luis Sáenz de Heredia
* Daniel Vázquez Díaz

## Aurkeztutako filmak 
Lehiaketa ofizialean 22 film aurkeztu ziren:

### Lehiaketatik kanpo 
## Sari ofizialak 
1959an emandako sariak:
* Filmik onenaren Urrezko Maskorra: ''The Nun's Story*, Fred Zinnemann zuzendariaren lana 
* Laburmetraia onenaren Urrezko Maskorra: *Abseits*, Wolf Hart zuzendariaren lana
* Aipamen berezia (laburmetraia): 
** *Lettera da El Alamein*, Enrico Fulchignoniren filma
** *Serenal*, Norman McLarenren filma  
* Zuzendari Onenari Zilarrezko Maskorra: 
** *Dagli Appennini alle Ande*, Folco Quiliciren filma 
** *North by Northwest*, Alfred Hitchcockren filma  
** Aipamen berezia: *Der Rest ist Schweigen*, Helmut Kautneren filma
* Emakume aktore onenari Zilarrezko Maskorra (Zulueta Saria): Jacqueline Sassard *Nata di marzo* filmarekin
* * Gizon aktore onenari Zilarrezko Maskorra (Zulueta Saria: 
** Audrey Hepburn, *The Nun's Story* filmarekin
** Adolfo Marsillach, *Salto a la gloria* filmarekin 
* Kantauriko Perla Saria Gaztelaniazko Film Onenari: *Salto a la gloria*, León Klimovskyren filma. 
* Kantauriko Perla Saria Gaztelaniazko Film labur Onenari: *Viva la tierra'', Adolfo Garnicaren filma.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Donostiako Zinemaldiaren webgune ofiziala.
Independence Day: Resurgence

***Independence Day: Resurgence*** (euskaraz *Independentzia Eguna: Kontraerasoa*), 2016ko Roland Emmerich alemaniarrak zuzendutako zientzia-fikziozko film bat da. Liam Hemsworth, Jeff Goldblum, Bill Pullman, Maika Monroe, Travis Tope, William Fichtner, Charlotte Gainsbourg eta Judd Hirsch aktoreek antzeztu zuten.

*Independence Day* (1996) filmaren jarraipena da.

## Argumentua 
2016, Lur planeta, 1996ko inbasioko estralurtarren  teknologia erabiliz, herrialde guztiek haien itzuleraren esperoan, elkarlanean planeta babesteko defentsa programa handi bat garatu dute, baina defentsa honek ez du inbaditzaileen aurrerapen eta kopuru erraldoiari aurre egiteko erabateko ziurtasunik. Beharbada munduaren suntsipena eragozteko zenbait gizaki ausart eta buruargi bartzuk bakarrik gai izango dira.

## Aktoreak 
* Jeff Goldblum: David Levinson
* Liam Hemsworth: Jake Morrison
* Bill Pullman: Thomas J. Whitmore presidentea
* Maika Monroe: Patricia Whitmore
* Jessie Usher: Dylan Hiller
* William Fichtner: Joshua T. Adams jenerala
* Charlotte Gainsbourg: Catherine Marceaux doktorea
* Judd Hirsch: Julius Levinson
* Brent Spiner: Brackish Okun doktorea
* Travis Tope: Charlie Miller
* Sela Ward: Elizabeth Lanford
* Patrick St. Esprit: Reese Tanner
* Angelababy: Rain Lao
* Vivica A. Fox:.Jasmine Dubrow-Hiller doktorea
* DeObia Oparei: Dikembe Umbutu
* Nicolas Wright: Floyd Rosenberg
* Chin Han: Jiang Lao
* Gbenga Akinnagbe: Matthew Travis agentea
* Robert Loggia: William Grey jenerala
* Joey King: Sam Blackwell
* Mckenna Grace: Daisy Blackwell
* Garrett Wareing: Bobby Blackwell
* Hays Wellford: Felix Blackwell

## Kanpo loturak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Frank Lukeman

**Frank Lukeman** (Montreal, 1885eko ekainaren 20a - Montreal, 1946ko abenduaren 23a) atleta zen. Kanada ordezkatu zuen 1904ko Udako Olinpiar Jokoetan, 1908ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1912ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kieran Lumb

**Kieran Lumb** (1998ko abuztuaren 2a) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Demetrius operazioa

**Demetrius operazioa**, , 1971ko abuztuaten 9 eta 10 artean, Ipar Irlandan, Britainiar Armadak burututako operazio bat izan zen. Ipar Irlandako gatazkan, Irlandako Batasuna lortzeko helburuz Britainiar Estatuaren aurkako kanpainia armatuan zebilen Behin-behineko IRAko ustezko kide izatearen susmagarrien atxilotze masiboa eta epaiketarik gabeko internatzeak egin ziren. Ipar Irlandako Gobernu Unionistak proposatu eta Britainiar Gobernuak onartutako operazioa izan zen.

## Operazioa 
Britainiar soldadu armatuek Ipar Irlandan barna egunsentiko irteerak egin eta hauetan 342 pertsona atxilotu zituzten, bortizkeriazko lau egunetan 20 herritar, IRAko 2 kide eta 2 britainiar soldadu hil ziren. 

Atxilotutako guztiak irlandar errepublikar eta nazionalistak izan ziren, horietatik gehienak katolikoak. Hauetatik askok ez zuten ez inongo errepublikar militantzia politikorik ez eta IRArekin loturarik ere.

Ulstergo paramilitar loialistek ere irlandar nazionalista eta katolikoen aurkako bortizkeriazko ekintzak burutu zituzten, baina Britainiar Armadak operazio honetatik kanpo utzi eta Britainiar Armadak ez zituen atxilotu, ezta internatu ere.
Victor MacAuley

**Victor MacAuley** (Windsor, 1889ko martxoaren 22a - 1968ko uztailaren 24a) atleta zen. Kanada ordezkatu zuen 1924ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fred Macbeth

**Fred Macbeth** (Hamilton, 1909ko abenduaren 26a - 1986ko irailaren 20a) atleta zen. Kanada ordezkatu zuen 1928ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Garfield MacDonald

**Garfield MacDonald** (Antigonish County, 1881eko abuztuaren 8a - Camden, 1951ko azaroaren 6a) atleta zen. Kanada ordezkatu zuen 1908ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jackie MacDonald

**Jackie MacDonald** (Toronto, 1932ko urriaren 12a) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 1956ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nancy Mackay

**Nancy Mackay** (Smethwick, 1922ko maiatzaren 16a - 2024ko urtarrilaren 4a) atleta zen. Kanada ordezkatu zuen 1948ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ross MacKenzie

**Ross MacKenzie** (Balmoral, 1946ko uztailaren 18a - 2002ko ekainaren 20a) atleta zen. Kanada ordezkatu zuen 1968ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Brian MacLaren

**Brian MacLaren** (Winnipeg, 1943ko abenduaren 21a) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 1968ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1972ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iris Strubegger

**Iris Strubegger** (Salzburgo, Austria, 1984ko uztailaren 21a) modeloa da.

## Bizitza 
Iris Strunegger Salzburgo estatuko Schwarzach im Pongau herrian jaio zen. 2001ean, 17 urte zituela, New Yorkera joan zen hiru hilabeteko ikasle-trukea egitera. Egun batean kalean zebilela, talentu 'ehiztari' batek aurkitu zuen.

### Lan ibilbidea 
2002. urtean Elite Model Managementekin kontratua sinatu zuen. Modelatzen izan zuen lehen esperientzia pasarelan izan zuen. Calvin Klein enpresarako izan zen bere lehen ekitaldia, 2003ko udaberri/uda denboraldian. 2003ko urtarrilean egin zuen lehen kanpaina. Giorgio Armaniren Armani Collezioniren aurpegia bihurtu zen. *i-D* eta *The Face* argitaletxeek kontratatu zuten. Urte horretan, baina, modaren industria alde batera utzi eta bere jaioterrian  'Telebista Digitala' ikastea erabaki zuen.

2007an itzuli egin zen moda mundura. Supremerekin sinatu zuen New Yorken eta Women Management Parisen eta Milanen. Russell March, Prada eta Miu Miu konpainien casting zuzendariak, *Pop* aldizkarirako kontratatu zuen. Valentino eta Dries van Noten desfileak zabaldu zituen. 2008an, Steven Meisel argazkilariaren arreta piztu zuen, eta berarekin argazki saio bat egiteko eskatu zion.

Pasarelako ekitaldi ugaritan egon da Iris. 2010eko udaberri/uda denboraldirako, 71 ekitalditan desfilatu zuen. Aurreko denboraldian 76 ekitalditan desfilatu zuen. Strubegger hainbat diseinatzailerentzat lan egin du, besteak beste, Louis Vuitton, Fendi, Lanvin, Versace, Dolce & Gabbana, Alexander McQueen, Christian Dior SE eta Sonia Rykiel.

Balenciaga, Pepe Jeans, Pollini eta Dolce & Gabbana moda etxearen aurpegia izan da. 2009ko maiatzean, Irisek Givenchyren irudia izan zen, Mariacarla Boscono eta Adriana Limarekin batera.  Valentinoren irudia ere izan da. *Vogue Alemania, Vogue Espainia, Vogue Italia, Vogue Paris,* eta *Vogue Japonia* argitalpenen azalean agertu da Iris.

2011ko *Pirelli* egutegian agertu zen, Karl Lagerfeldek ateratako argazki batean.

## Aintzatespenak 
* Vogue Parisek 2000ko 30 top modeloetako bat izendatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Errekalde (Gautegiz Arteaga)

**Errekalde** Gautegiz Arteagako auzoa da, herrigunea den Zelaietaren ekialdean kokatutakoa. 

## Demografia 
## Kanpo estekak
Nicolas Macrozonaris

**Nicolas Macrozonaris** (Laval, 1980ko abuztuaren 22a) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Peter Maher

**Peter Maher** (1960ko martxoaren 30a) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mike Mahovlich

**Mike Mahovlich** (1960ko abuztuaren 27a) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sylvia Malgadey-Forgrave

**Sylvia Malgadey-Forgrave** (Kitchener, 1957ko maiatzaren 22a) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 1984ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1962ko Eibarko Bizikleta

**XI. Eibarko Bizikleta** 1962ko apirilaren 12tik apirilaren 15era egin zuten. 

Garaileak, Rolf Wolfshohl alemaniarrak, 15.56'30" behar izan zituen 555,5 km-ko ibilbidea osatzeko.

## Etapak 
## Sailkapenak 
### Sailkapen orokorra 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1961eko Eibarko Bizikleta

**X. Eibarko Bizikleta** 1961eko apirilaren 16tik apirilaren 19ra egin zuten. 

Garaileak, Antonio Karmany mallorcarrak, 19.19'56" behar izan zituen 671,2 km-ko ibilbidea osatzeko.

## Etapak 
## Sailkapenak 
### Sailkapen orokorra 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 1961eko Eibarko Bizikletaren egitaraua
Lanni Marchant

**Lanni Marchant** (London, 1984ko apirilaren 11) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1960ko Eibarko Bizikleta

**IX. Eibarko Bizikleta** 1960ko apirilaren 17tik apirilaren 20ra egin zuten. 

Garaileak, Benigno Aspuru bizkaitarrak, 20.30'49" behar izan zituen 735,5 km-ko ibilbidea osatzeko.

## Etapak 
## Sailkapenak 
### Sailkapen orokorra 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Talde-trasferentziako erreakzio

Kimika organikoan, **talde-transferentziako erreakzioa** erreakzio periziklikoen klase bat da, non atomo-talde bat edo batzuk molekula batetik beste batera transferitzen diren. Talde-transferentziako erreakzioak, batzuetan, zailak izan daitezke identifikatzen. Erreakzio periziklikoko beste klase batzuek ez bezala, talde-transferentziako erreakzioek ez dute pi loturen bihurketa espezifikorik sigma loturetan edo alderantziz, eta gutxiagotan aurkitu ohi dira. Erreakzio perizikliko guztiek bezala, talde-transferentziako erreakzioek Woodward–Hoffmann-en arauak bete behar dituzte.

## Erreakziobidea 
Talde-transferentziazko erreakzioa definitzen duen ezaugarri bat da erreakzio kontzertatua dela, non lotura bat apurtzea eta eratzea aldi berean pasatzen den. Erreakzio kontzertatua gertatzen da alkenoaren eta *enozale* alilikoaren arteko gainjartze orbitalaren ondorioz. alkenoaren okupazio handieneko orbital molekularreko (HOMO) elektroiak enofiloaren okupazio txikieneko orbital molekularrera (LUMO) transferitzen dira.
alt=Orbitals and transition state for the ene reaction|erdian|577x577px

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Agapanthia asphodeli

***Agapanthia asphodeli*** Cerambycidae familiako kakalardoa da, zientziarako Latreillek 1804an deskribatu zuena. Europa hegoaldean eta erdialdean eta Afrika iparraldean hedaturik dago. Euskal Herrian ere aurkitzen da.

## Deskribapena 
Tamaina ertaineko kakalardoa da, 14-22 mm arteko luzera baitu. Pronotoa beltza da eta lerro horia du erdialdean. Elitroak urre-marroi kolorekoak dira. Ile finak estaltzen du gorputz guztia.

Antena oso luzeak ditu, gorputza bera baino luzeagoak. Lehenengo segmentua beltza eta lodia da, eta ondoren eraztundua da, zuria eta beltza.

## Iruditegia 

Irudi:Agapanthia asphodeli3.JPG
Irudi:Daffodil Longhorn Beetle (Agapanthia asphodeli) (8339288514).jpg
Irudi:Agapanthia asphodeli2.JPG

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Monochamus galloprovincialis

***Monochamus galloprovincialis*** Cerambycidae familiako kakalardoa da, zientziarako Olivierrek 1795ean deskribatu zuena. Mediterraneoaren mendebaldeko ertzetan hedaturik dago, hala Europako ertzean nola Afrikakoan. Euskal Herrian ere aurkitzen da.

Pinuen izurri kontsideraturik dago.

## Deskribapena 
Kakalardo handia da, 15 eta 30 mm artean neurtzen du. Emeak arrak baino handiagoak izaten dira. Kolore aldetik aniztasuna badu baina normalean tono marroiak edo beltzak izaten ditu, eta elitroetan orban argi batzuk izaten ditu. Erasotzen dituen espezie ohikoenak pinu gorria (*Pinus sylvestris*), intsinis pinua (*Pinus radiata*) eta itsas pinua (*Pinus pinaster*) dira.

## Bizi zikloa 
Emeak pinuen enborretako arrakaletan jartzen ditu arrautzak. Handik jaiotzen diren beldarrek landarearen floemako izerdi landua eta han bizi diren eskolitidoen (Scolytinae) beldarrak kontsumitzen dituzte. Bigarren udaberrian pupa eratu eta uda hasieran ateratzen dira helduak.

## Iruditegia 

Irudi:Monochamus galloprovincialis 316205820.jpg
Irudi:Monochamus galloprovincialis (53225171766).jpg
Irudi:Monochamus galloprovincialis (53225558959).jpg
Irudi:Monochamus galloprovincialis 003.JPG

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ignacio Iribarren Borges

**Ignacio Iribarren Borges** (1913-1988) Venezuelako diplomazialaria, idazlea eta abokatua izan zen, Raúl Leoniren gobernuan kanpo harremanetarako ministro gisa aritu zena.

## Karrera 
Zientzia politikoetan doktore gisa graduatu zen eta 1936an Ministerio Publikoko fiskal gisa lan egin zuen Valencian. 1944ko apiriletik azarora bitartean, Venezuelako Unibertsitate Zentraleko Zuzenbide Fakultateko Hirugarren Urteko Zuzenbide Zibileko Katedraren ordezko izan zen, Ekonomia eta Gizarte Zientzien Eskolako irakasle atxikia.

## Bizitza politikoa 
1958an Hotel eta Turismoko Korporazio Nazionaleko lehendakaritza hartu zuen eta 1959an Edgar Sanabria buru zuen Gobernu Batzordeko idazkaria izan zen. 1959 eta 1964 artean enbaxadore izan zen Erresuma Batuan, eta aurrerago Kanpo Harremanetarako Ministerioko Kanpo Harremanetarako Aholku Batzordeko presidente izan zen. Azkenean, Kanpo Harremanetarako ministro izan zen 1964 eta 1969 artean, Raul Leoniren gobernuan.

Iribarren Borges Venezuelako enbaxadore gisa sartu zen berriro kantzelaritzan Ameriketako Estatu Batuetan zazpi urte geroago, 1976an. 1981ean prosa generoko Udal Literatura Saria eman zioten, "Iraultza literario bat eta bere egileak" lanarekin.

## Familia 
Julio Iribarren Borges anaia medikua eta Gizarte Aseguruen Venezuelako Institutuko (IVSS) presidentea izan zen. Nazio Askapenerako Indar Armatuek bahitu eta hil zuten 1967an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Abubakar Tafawa Balewa

**Abubakar Tafawa Balewa** (Bauchi, 1912ko abendua – Lagos, 1966ko urtarrilaren 15a) nigeriar politikaria izan zen, Nigeriako lehen ministroa 1960tik hil zen arte.

Irakaslea eta eskolako zuzendaria izan zen eta Londresko University Collegen ikasteko aukeratu zuten. Handik bueltan, hezkuntzako ikuskatzailea izan zen administrazio kolonial britainiarrean. 1933an *Shaihu Umar* izeneko eleberri laburra idatzi zuen hausa literatura sustatzeko.

1946an Ipar Nigeriako Batzarreko kide hautatu zuten eta 1952an Nigeriako gobernu autonomoan Garraio ministro izendatu zuten. 1957tik 1960ra gobernu autonomoa zuzendu zuen eta Nnamdi Azikiweren alderdiarekin koalizio bat osatu zuen herrialdea independentziaren helburuarekin bateratzeko.

1960an Nigeriako lehen ministro bihurtu zen. Hiru urtez, herrialdea monarkia bat izan zen, Elisabet II.a erregina britainiarra Nigeriako estatuburu zela. 1963an errepublika aldarrikatu zen. Balewa Erresuma Batuarekin lotura estuak izatearen aldeko kontserbadore anglofiloa izan zen. Bere gobernuan liskar bortitzak izan ziren Nigeriako hiru herrialdeen artean.

Balewa 1966ko urtarrilaren 15ean hil zuten estatu-kolpe batean, herrialdeko beste buruzagi batzuekin batera.
Argentiere

**Argentière** Savoia Garaia departamenduko herri frantziarra da. Itsas mailatik 1250 m inguruan dago. Chamonix-Mont-Blanc udalerrian dago, Auvernia-Rhône-Alpeak eskualdean.

Neguko eski estazioa da, batez ere Aiguille des Grands Montets inguruan. Udan, mendi-ibiltari ugari erakartzen ditu, batez ere zailtasun handieneko Tour du Mont-Blanc izeneko ibilbidera, 170 km eta igoeretan 10 km-ko desnibela dituena.

Argentière Vallorcine udalerriari eta Suitzara lotuta dago Montets mendilepotik, non Aiguilles Rouges erreserba naturaleko harrera-eraikina dagoen.

Gain aldean, Argentière glaziarra du. Glaziarra Richter eskalan 4,6 intentsitateko lurrikara baten epizentroa izan zen 2005eko irailaren 8an.

Peclerey gailurrak herriko bistak ematen ditu.

Argentière da, ziurrenik, Alpeetako herririk lasaigarriena. Paisaia menperatzen duen Mont Blanc mendiaren ikuspegi ikaragarria du. Ilunabar mundiala du; Mont Blanc kolore beroekin (arrosa eta laranja) agertzen da. Behin gaua helduta, haren zeru garbiak milioika izar ikusteko aukera ematen du.

## Erreferentziak
Oberea oculata

***Oberea oculata*** Cerambycidae familiako eta Oberea generoko kakalardoa da. Europa guztian eta Erdialdeko Asian hedaturik dago. Euskal Herrian ere aurkitzen da.

Zientziarako Lineok 1758an deskribatu zuen *Cerambyx oculatus* izenarekin.

## Deskribapena 
Tamaina ertaineko kakalardoa da, 14-21 mm-ko luzera baitu. Gorputza luzea eta estua da.

Burua eta antenak beltzak dira. Pronotoak laranja kolorea du eta bi puntu beltz ditu, begian diruditenak, hortik datorkio espeziearen *oculata* ("begiduna") izena. Elitroak urdin-beltzak dira eta puntutxozko lerro ugari ditu. Sabelaldea eta hankak laranjak dira.

## Habitata 
Baso hostozabaletan aurkitzen da, Europa aldean ahuntz-sahatsari (*Salix caprea*) bereziki lotua. Helduak ekaina eta abuztua artean ikusten dira zuhaitzetako hosto eta adarretan, hostoetako ehunez eta azal berriaz elikatzen baitira.

## Bizi zikloa 
Emeak adaxka finetan jartzen ditu arrautzak eta handik jaioko diren beldarrak barnean sartzen dira, zurez elikatzen baitira. Bigarren udaberrian (ingurune baldintzen arabera hirugarrenean ere izan daiteke) pupa eratzen dute berariaz eraikitako ganbera batean. Ganbera horrek 1 cm inguruko galeria izaten du kanpoaldearekin lotzen duena, eta handik ateratzen dira kakalardo helduak.

## Iruditegia 

Irudi:Oberea oculata natur.jpg
Irudi:Oberea-oculata-03-fws.jpg
Irudi:Croat fg061.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Daria Strokous

**Daria Vladimirovna Strokous** (Mosku, Sobietar Batasuna, 1990eko irailaren 25a) errusiar topmodeloa, aktorea eta argazkilaria da.

## Bizitza 
Jaio eta gutxira, bera eta bere familia Beninera, Mendebaldeko Afrikako herrialdera, joan ziren bizitzera eta bertan bizi izan zen bost urte bete arte. Moskuko Estatu Unibertsitatean ikasi zuen.

### Lan ibilbidea 
2007ko irailean egin zuen debuta Milan eta Parisko Modaren Astean Pradarentzat esklusiban. V*. Magazine*k 2008ko 10 Top Modeloen zerrendan sartu zuen. *New York* aldizkariak jarraitu beharreko 10 Top Modeloetako bat izendatu zuen, baita Milango Gaurko Top Model ere.

*Vogue Italia, Numéro, Vogue Japonia* eta *Vogue Errusiako* portadetan agertu da, baita *W, Vogue Erresuma Batua, Vogue Alemania, Vogue Estatu Batuak* eta *V* orrialdeetan ere, besteak beste.

*Style.com* delakoan ere agertu da diseinatzaile askorentzat, eta *Models.com*-eko artikuluetan.

*Nomenus Quarterly* aldizkari berriaren proiektu batean hartu zuen parte, "THE ROW" izeneko arropa linea baterako.

Hainbat kanpainatan jardun du: Christian Dior, Prada, Chanel, Lanvin, Louis Vuitton, Jil Sander, Carolina Herrera, Dolce&Gabbana, Alberta Ferretti, H&M, Juicy Couture eta beste batzuentzat.

2011ko *Contagion* izenburuko filmean paper txiki bat izan zuen. Inez van Lamsweerde eta Vinoodh Matadin zuzendariek Diorri buruzko *Secret Garden – Versailles* film laburrean, ostera, protagonista izan zen.

2013an, Diorren bi kanpainatarako hautatu zuten, bata 2013ko udaberrirako eta bestea 2013ko udazkeneko bildumarako, biak Willy Vanderperrek egindako argazkiekin. Dior filmaren zuzendari sortzailea den Raf Simonsen musa da.

2014an, Strokous "Industriaren Ikonoen Belaunaldi Berria" zerrendan sartu zuten Models.com.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Saperda populnea

***Saperda populnea*** Cerambycidae familiako kakalardoa da. Iparraldeko hemisferioan oso hedaturik dago, Iberiar penintsulatik hasi eta Txina eta Korearaino, eta Afrika iparralden ere bai. Euskal Herrian ere aurkitzen da.

## Taxonomia 
Zientziarako Lineok 1758an deskribatu zuen *Cerambyx populneus* izenarekin.

## Deskribapena 
Kakalardo txikia da, 9-15 mm artean neurtzen du. Kolore iluna du eta orbain horixkak ditu elitroetan. Burua eta pronotoa beltzak dira eta alboetan lerro horixkak ditu. Gorputz guztia ile finak estaltzen du. 

## Bizi zikloa 
Helduak airila eta abuztua artean ikusten dira. Emeak enborrean perra itxurako zuloa egiten du eta bertan jartzen ditu arrautzak. Zauria ixteko landareak kuskuilu bat sortzen du eta beldarrak horko ehun beriaz elikatzen dira. Bigarren udaren amaieran beldarrak enborrean barneratzen dira eta pupa ganbera eratzen dute. Pupa egoeran hibernatu egiten du eta hurrengo udaberrian ateratzen dira helduak enborrean egindako irekiune batetatik.

## Iruditegia 

Irudi:Saperda populea up2.JPG
Irudi:Saperda populnea side2.JPG
Irudi:Kleiner Pappelbock (Saperda populnea), Herzogenvenn bei Sourbrodt, Ostbelgien (52115507441).jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Margarita Rudomino

**Margarita Ivanovna Rudomino** (; Białystok, 1900eko uztailaren 3agreg./ekainaren 20ajul. – Mosku, 1990eko apirilaren 9a) sobietar-errusiar liburuzaina izan zen, Atzerriko Literaturaren Liburutegiaren sortzailea.

## Bizitza 
Margarita Rudomino Białystoken jaio zen 1900ean. Aita Ivan Rudomino agronomo eta enpresaburua zuen, eta ama, berriz, Eleonora Knote aleman irakaslea. Umetatik, alemana eta frantsesa ikasi zituen eta Alemania eta Frantzia hainbat aldiz bisitatu zituen amarekin.

1901az geroztik, Rudomino familia Saratoven bizi izan zen, non Margarita nesken ikastetxean graduatu zen 1918an. Hamabost urterekin umezurtz geratu zen eta izebarekin bizitzera joan zen. Izebak, Jekaterina Kesterrek, goi-mailako hizkuntza-ikastaroak sortu zituen, eta Margaritak kontabilitatea eta liburutegi txiki bat kudeatu zituen bertan. Gainera, frantsesa irakatsi zuen eta ingelesa ikasten hasi zen.

1973an, Margarita Rudominok erretiroa hartu zuen eta 1990ean hil zen. Donskoie hilerrian lurperaruta dago. 1990az geroztik, Atzerriko Literaturaren Lliburutegiak bere izena darama, eta 2021ean Rudominoren monumentua inauguratu zuten bertan.

## Sariak 
* 1962: Ohorezko Insigniaren Ordena
* 1968: Errusiako Sobietar Errepublika Sozialista Federatiboko Kultura Langile Ohorezkoa
* 1970: Lanaren Bandera Gorriaren Ordena

## Liburuak 
* *Rudomino. Moia biblioteka* (2000)
* *Knigi moiei sudby: vospominania rovesnitsy XX veka* (2005)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Michael Mason

**Michael Mason** (New Westminster, 1986ko irailaren 30a) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan, 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan, 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Diane Matheson

**Diane Matheson** (Moncton, 1936ko irailaren 27a) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 1956ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Antonio Ecarri Bolívar

**Antonio José Ecarri Bolívar** (Valencia, 1947ko irailaren 2a) irakasle, abokatu eta politikari venezuelarra da, Venezuelako ordezkari diplomatikoa izan zen Espainiaren aurrean, Asanblada Nazionalak izendatua 2019ko otsailaren 19an.

## Bizitza pribatua 
Ecarri Caraboboko Unibertsitateko irakasle titularra da. Antonio Ecarri Angolaren aita da. Lanaren Zuzenbideko magisterra, Caraboboko Unibertsitatean. Graduaurreko eta graduondoko irakasle izan zen han, eta 2007tik erretiratu zen irakasle titular gisa.

El Nacional, El Nuevo País, El Carabobeño eta La Patilla eta Reporte Confidencial atari digitaletako zutabegile iraunkorra da.

## Ibilbide politikoa 
### Diputatua 
1988ko Parlamenturako hauteskundeetan, Errepublikako Kongresurako diputatu hautatu zuten, 1989ko urtarrilaren 23an kargua hartuz. Carabobo Estatuaren Historia Akademiako kidea da. Ekintza Demokratikoko (AD) presidenteordea ere bada. 2015eko Parlamenturako hauteskundeetan, Asanblea Nazionaleko ordezko diputatu aukeratu zuten, Proyecto Venezuelako Carlos Berrizbeitiarekin batera. Barne Politikako Batzordeko eta Venezuela eta Espainiaren arteko Adiskidetasunaren Talde Parlamentarioko kidea da.

### Enbaxadorea 
2019ko otsailaren 19an, Venezuelako Asanblada Nazionalak Venezuelako «Ordezkari diplomatiko» izendatu zuen Ecarri Bolívar Espainiaren aurrean, Juan Guaidó presidente arduradunak lagunduta. «Ekintza Demokratikoaren egituraren figura garrantzitsuenetako bat da», azaldu dio egunkari honi Sergio Contreras politikari ohi eta Herri Borondatea alderdiko buruzagiak. «Zorte handia da, ez enbaxadorearena, negozioen arduradunarena baizik», zehaztu du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1958ko Eibarko Bizikleta

**VII. Eibarko Bizikleta** 1958ko apirilaren 20tik apirilaren 23ra egin zuten. 

Garaileak, Jesus Loroño bizkaitarrak, 21.12'14" behar izan zituen 746 km-ko ibilbidea osatzeko.

## Etapak 
## Sailkapenak 
### Sailkapen orokorra 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
William Maynes

**William Maynes** (Saint John, 1902ko irailaren 26a - 1966ko abuztuaren 4a) atleta zen. Kanada ordezkatu zuen 1924ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jim McAndrew

**Jim McAndrew** atleta da. Kanada ordezkatu zuen 1976ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kate Orff

**Kate Orff** (Maryland, Ameriketako Estatu Batuak, 1971) Estatu Batuetako paisaiaren arkitektoa da. 

## Ibilbidea 
Paisaiaren arkitekturan oinarritutako SCAPE enpresa sortu zuen eta diseinu-zuzendaria da. Proiektuak diseinatu ditu Estatu Batuetan zein atzerrian. AEBetan eta atzerrian hitzaldiak ematen ditu hiri-paisaiari buruz eta antropozenoaren pentsamendu, lankidetza eta diseinu paradigma berriei buruz. Katek diziplina arteko mintegiak eta diseinu eskolak ere ematen ditu Columbiako Unibertsitatean.2017an, Orffek *Genius Grant* bat jaso zuen John D. and Catherine T. MacArthur Foundaziotik.

Orff-ek Virginiako Unibertsitatean eta Harvardeko Unibertsitatean egin zituen ikasketak. 2011n Elle aldizkariko zerrenda batean sartu zuten, gizateriaren bederatzi emakume "zuzentzaileen" artean.

Columbiako Unibertsitateko Graduate School of Architecture, Planning and Conservation ikastetxeko Hiri Diseinuko Programaren zuzendaria da, baita Hiri Paisaiaren Laborategiaren sortzailea eta zuzendarikidea ere.

## Aintzatespenak 
* Hiri Paisaiaren Laborategiak emandako informazioaren arabera, haren bulegoak, SCAPEk, tokiko eta estatuko diseinu-sariak irabazi ditu. Dwell Magazinek diseinuaren lider izendatu zuen, eta H&Gk diseinuaren etorkizunean eragin handia izango duten 50 pertsonetako bat. 2008an Arkitekto Paisajisten Elkarte Amerikarraren sari bat jaso zuen, komunikazio kategorian.

* 2014an, Orff 103 Kaleko lorategia diseinatzen egindako lanagatik aintzatetsi zuen Built by Women New York City enpresak. 2014ko udazkenean, Beverly Willis Architecture Foundation-ek antolatutako lehiaketa bat da, emakumeek diseinatutako eta eraikitako leku bikainak, askotarikoak eta askotariko guneak identifikatzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tetrops praeustus

***Tetrops praeustus*** Cerambycidae familiako kakalardoa da. Europa guztian eta Afrika iparraldean hedaturik dago eta Ipar Amerikaren ekialdean ere sartua izan da. Euskal Herrian ere aurkitzen da.

## Taxonomia 
Zientziarako Lineok 1758an deskribatu zuen *Tetrops praeusta* izenarekin.''*

Genero bereko beste espezie batzuetatik berezitea ez da erraza izaten: *T. gilvipes* (Faldermann, 1837), *T. praetermitus* (Sláma, 2020) *T. peterkai* (Skořepa, 2020).* Antena luzeak ditu, ia gorputzaren luzeraren bestekoak.

Burua, pronotoa ta antenak beltzak dira eta elitroak marroi-urre kolorekoak. Hankek kolore argia dute. Ile finak estaltzen du gorputz osoa.
## Habitata 
Zuhaitz eta zuhaixka hostozabaletan aurkitzen da, fruitarboletan (sagarrondoa, udareondoa...) eta Rosaceae familiako zuhaixketan; *Rosa*, *Crataegus*, *Prunus*... generoetan.

## Bizi zikloa 
Helduak apirila eta uztaila artean ikusten dira. Emeak enbor azalaren azpian jartzen ditu arrautzak eta haietatik jaiotako beldarrak zuraz elikatzen dira. Beldarrek hibernatu egiten dute eta ondoren zurgizenean eratzen dute pupa. Hurrengo udaberrian aterako dira helduak.

## Iruditegia 

Irudi:Tetrops praeustus 02.jpg
Irudi:Tetrops praeustus.jpg
Irudi:Tetrops.praeustus.-.lindsey.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Brendan Matthias

**Brendan Matthias** (Toronto, 1969ko abuztuaren 12a) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1959ko Eibarko Bizikleta

**VIII. Eibarko Bizikleta** 1959ko apirilaren 16tik apirilaren 19ra egin zuten. 

Garaileak, Antonio Bertran gipuzkoarrak, 21.30'38" behar izan zituen 670 km-ko ibilbidea osatzeko.

## Etapak 
## Sailkapenak 
### Sailkapen orokorra 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jenna Martin

**Jenna Martin** (Liverpool, 1988ko martxoaren 31) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Isla

**Isla** Gautegiz Arteagako auzoa da, Laidarako bidean kokatuta dagoena. Udalerriaren iparraldean dago, Kanalarekin egiten du muga iparraldean eta Mundakako itsasadarrarekin mendebaldean.

## Demografia 
## Ondarea 
* San Lorentzo baseliza, itsasoaren mailatik 15 metrora dago. Laukizuzen itxurako nabe bakarrez osatuta dago, sarrera mendebaldeko fatxadan dago, eta atearen goikaldean egurrezko gurutze bat dago. Baselizak birmoldaketa ugari jasan ditu, eta azkena 2004. urtean burutu zen, herriko boluntarioen laguntzari esker.
* San Bartolome baseliza itsasoaren mailatik 75 metrora dago. Oinarri laukizuzena dauka, eta barnealdean daude San Bartolomeren, San Antonio Abaden eta Andre Maria Fatimakoaren irudiak.

## Kanpo estekak 
*  Ibilbidea Urdaibain zehar Argia.com webgunean.
Judith Reisman

**Judith Reisman,** sortzez  **Judith Ann Gelernte** (Newark, Ameriketako Estatu Batuak 1935eko apirilaren 11a - 2021eko apirilaren 9a) estatubatuar idazlea, ekintzailea eta hizlaria izan zen.

## Biografia 
Ada Goldberg eta Matthew Gelernter izan zituen gurasoak. Unibertsitateko ikasketak Los Angeleseko *City Collegen* hasi zituen, eta ondoren Mendebaldeko Erreserbako Case Unibertsitatean jarraitu zituen. 1976an komunikazioan masterra eskuratu zuen, eta 1980an doktoretza (PhD) arlo horretan bertan.

Judith Reismanek lege borroketan parte hartu zuen pornografiaren edo emakume eta haurren sexu jazarpenaren aurkako aktibista gisa.

Hainbat liburu idatzi zituen, hogei baino gehiago eskaini zituen esperimentuak ikertzeko eta Alfred Kinsey estatubatuarraren ikerketek zituzten akatsak salatzeko.

Arnold Reismanekin ezkondu zen.

## Liburuak 
* 1986, *Images of Children, Crime and Violence in Playboy, Penthouse, & Hustler*.
* 1990, *Kinsey, Sex and Fraud*.
* 1991, *Soft Porn Plays Hardball*.
* 1998, *Kinsey, Crimes & Consequences*.
* *Kinseys pädophile und pansexuelle Daten*
* 2006, ''Kinsey's Attic: The Shocking Story of How One Man's Sexual Pathology Changed the World*. Cumberland House Publish.  ISBN 978-1-58182-460-5
* 2010, *Sexual Sabotage: How One Mad Scientist Unleashed a Plague of Corruption and Contagion on America''. WND Books ISBN 978-1-935071-85-3

### Gaztelaniaz argitaratuak 
* 2000, Kinsey. Krimena eta ondorioa. (ISBN 0966662415)
* 2010, Sabotaje sexuala. (ISBN 1935071858)
* 2012, Honor robado inocencia robada. (ISBN 9781937102029)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ceili McCabe

**Ceili McCabe** (Vancouver, 2001eko irailaren 17a) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Omophlus lepturoides

***Omophlus lepturoides*** Tenebrionidae familiako kakalardo espezie bat da. Europan eta Asia hego-ekialdean zabaldurik dago

## Deskribapena 
Tamaina ertaineko kakalardoa da, 11-16 mm arteko luzera du. Burua eta pronotoa beltzak dira eta ile finak estaltzen ditu. Elitroak marroi-gorrixkak dira. Antenak eta hankak beltzak ditu.

## Habitata eta elikadura 
Helduak apirila eta ekaina artean ikusten dira. Hainbat landareren infloreszentziatan elikatzen dira polenaz.

## Bizi zikloa 
Emeak landareen oinarrian jartzen ditu arrautzak eta handik jaiotzen diren beldarrak lurbarnean sartzen dira landareen sustraietaz eta landareen hondakinetaz elikatzen baitira. Lurbarnean hibernatzen dute beldarrek. Beldarrak garatzen direnean helduak baino handiagoak izatera iristen dira Pentsatzen da helduek astebete irauten dutela.

## Iruditegia 

Irudi:Omophlus lepturoides.JPG
Irudi:20230519 Omophlus lepturoides.jpg
Irudi:Omophlus lepturoides. Tenebrionidae - Flickr - gailhampshire.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak