Perspektiba

[thumb|[Arkatz zorroztua, muturretiko perspektiban.]]

**Perspektiba** bolumenak —hiru dimentsioko objektuak— planoan —bi dimentsioko gainazalean— marrazteko artea da, sakontasuna eta objektuen kokaleku erlatiboa irudikatzeko balio duena. Marrazki batean, perspektibak sakontasuna eta txikitze efektuak ematen ditu.

Era berean ikusleak duen ilusio bisuala da, hainbat distantziatan sakontasuna eta objektuen kokalekua zehazten laguntzen duena. Hainbat perspektiba mota bereizten dira (ikus: Perspektiba motak).

## Historia 
Perspektibaren legeak, espazioa eta bolumena irudikatzeko antzea sortu zutenak, Errenazimentuan eman ziren (Brunelleschi, Alberti, Masaccio, Van Eyck); lege horiek aplikatuz, koadro bateko gauzakiak batzuk besteak baino urrutiago (edo gertuago) zeudela adierazteko, urrunekoa gertukoa baino txikiagoa irudikatzen zuten; zenbat eta urrunago egon orduan eta txikiagoa izaten zen gauzakia, eta ikuslearen ikuspuntuari zegokion irudizko gune batean biltzen ziren lerro sistema baten arabera moldatzen zuten irudia. Errenazimentuko perspektibak eragin handia izan zuen, Mendebaldean batez ere, eta perspektibaz lortutako emaitza bikainei esker Mendebaldeko arteak Ekialdekoaren maila gainditu zuen.

Lerro sisteman oinarritutako perspektiba, artean ez ezik, arkitekturan, ingeniaritzan eta beste zenbait alorretan ere oso erabilia da, eraikuntza edo dena delakoa egiten hasi aurretik amaitzean nolakoa izango den ikusteko aukera ematen duelako. Aipatzekoa da beste perspektiba mota bat, perspektiba atmosferikoa, perspektiba koloreen eta argi-itzalen kontrastearen bidez adierazten duena.

XX. mendean perspektibak orain arte izan duen indarra galdu du; kubismoaz geroztik irudiak plano bakar batean irudikatzeko joera nagusitu da, erlatibitatearen teoriaren eta artea hizkuntza dela eta ez errealitatearen irudikapena dioen joera estetikoaren bidez.

## Perspektiba motak 
### Perspektiba konikoa 
[600px|erdian|*Ametsetako hiria* ([1475), Piero della Francesca.]]
#### Puntu bakarreko perspektiba konikoa 

Fitxategi:Railroad-Tracks-Perspective.jpg|thumb|center|Burdinbideko errailak urrunean puntu batean elkartzen direla dirudi.
Fitxategi:CampidoglioEng.jpg|300px|center|Erromako Campidoglio, Miguel Angel.
Fitxategi:Inside Greenwich Foot Tunnel.jpg
Fitxategi:One point perspective.jpg
Fitxategi:Finnish national road 4 Vierumäki.jpg
Fitxategi:HK Hung Hum Station Corridor.jpg

#### Bi puntuko perspektiba konikoa 

Fitxategi:2-pt-sketchup.jpg|thumbnail|right|100px|Bi puntuko perspektiba konikoa
Fitxategi:Perspective1.jpg|right|thumb|210x210px|Kubo bat bi puntuko ikuspegia erabiliz marraztua
Fitxategi:2-punktperspektive.svg||300px|center|Bi puntuko perspektiba konikoa

#### Hiru puntuko perspektiba konikoa 
[thumb|300px|erdian|*Palazzo del Lavoro* [Erroman. Argazkiko lerro nagusien luzapena egingo bagenu, lerro zuzenek bat egingo lukete ezkerrean eta eskuinean horizonteko lerroan. Bestalde, beste lerro batzuek goian, zenitean, bat egingo lukete.]]
### Zero puntuko perspektiba 
**Zero puntuko perspektiba**ko marrazkietan lerroak ez dira ihes puntu batean elkartuko. Airetiko ikuspegi askok, paisaia askok, zero puntuko ikuspegia izan ohi dute.

Fitxategi:Seal_mechanical_compression.png|Pieza baten ebakidura.
Fitxategi:Panthéon Soufflot - élevation principale.png|thumb|center|Panteoia, Paris, irudigilea: Jacques-Germain Soufflot.

## Perspektiba axonometrikoa edo zilindrikoa 
### Perspektiba ortogonala 
#### Perspektiba isometrikoa 
thumb|erdian|Perspectiba isometrikoaz marraztutako irudia.

#### Perspektiba dimetrikoa 

Fitxategi:Perspectiva 11.svg
Fitxategi:Perspectiva 12.svg
Fitxategi:Perspectiva 13.svg
Fitxategi:Perspectiva 09.svg
Fitxategi:Perspectiva 10.svg
Fitxategi:Perspectiva 11.svg

#### Perspektiba trimetrikoa 

Fitxategi:Perspectiva 14.svg
Fitxategi:Perspectiva 15.svg
Fitxategi:Perspectiva 16.svg
Fitxategi:Perspectiva 17.svg
Fitxategi:Perspectiva 19.svg
Fitxategi:Perspectiva 18.svg

### Perspektiba zeiharra edo perspektiba eslaia 
#### Kabalier perspektiba 
**Kabalier perspektiba** edo **kabalier ikuspegia** perspektiba zeihar mota bat da.

Fitxategi:Perspective cavaliere exemple piece revolution.svg|Eskuinean **kabalier perspektiba**n egindako pieza baten marrazkia. 30° angelua duen perspektiba zeiharra eta 1/2 ratioa duten neurriak. Ezkerretara piezaren bi bista. Ezkerrean eta goian piezaren aurreko aldea edo aurreko bista. Ezkerrean eta behean, piezaren planta edo goiko bista.
Fitxategi:Potting-bench-cabinet-view.png|Zurgintzan, erabiltzen den beste **kabalier perspektiba**ko irudi bat. 45° angelua eta neurrietan zeiharreko lerroei 2/3 ratio ezarri zaie.
Fitxategi:Perspective cavaliere fortification.jpg|Gotorleku zati batuzk **Kabalier perspektiba**n marraztuak (*Cyclopaedia* vol. 1, 1728).
Fitxategi:Perspective cavaliere report coordonnees 90deg.svg|Nola erabili koordenadak **kabalier perspektiba**n.
Fitxategi:Militärperspektive.PNG|Arkuak **perspektiba militar**rez marraztuak.
Fitxategi:Cabinet perspective 45.svg|Arkuak **altzari perspektiba**, (63.4° angelua eta 1/2 ratioa duten neurriak).

#### Militar perspektiba 

Fitxategi:Militärperspektive.PNG|Arkuak **perspektiba militar**rez marraztuak.

#### Altzari perspektiba, zurginen perspektiba 

Fitxategi:Cabinet perspective 45.svg|Arkuak **altzari perspektiba**, (63.4° angelua eta 1/2 ratioa duten neurriak).

## Ikus, gainera 
* Proiekzio

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak