Marian López Fernández-Cao

thumb|2022ko Mav Saria jasotzen
**Marian López Fernández-Cao**, **Marián Cao** izenez ere ezaguna (Vigo, Pontevedra, 1964ko otsailaren 5a), galiziar artista, ikertzaile eta irakaslea da, artean, feminismoan, arteterapian eta gizarteratzean espezializatua. Artean eta museoetan dauden genero desorekak ikertu ditu eta *Museos en Femenino* ("*Museoak Femeninoan*") proiektuaren sustatzailea da. 2019tik Madrilgo Unibertsitate Konplutentseko Arte Hezkuntzako katedraduna da. *Mujeres en las Artes Visuales* (MAV) Espainiako Elkarte Nazionaleko presidentea izan da 2012tik 2017ra arte. 2022. urtean MAV 2021 saria jaso zuen, teoriko eta ikertzaile kategorian egindako ibilbideagatik.

Bere ikerketa-lanarekin batera, marrazkilari-lana ere egin du, eta artista liburu gisa hainbat lan ekologiko eta naturista ekoitzi ditu. Liburu horien sorta zabala aurkeztu du *Librarte* 2021 Gaztela eta Leongo Juntaren Artista Liburuaren Azokan.

## Ibilbidea 
### Formakuntza 
Marian Cao Arte Ederretan lizentziatu zen Madrilgo Arte Ederren Fakultatean, 1987an,  eta Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean doktoratu zen 1991n. Madrilgo Unibertsitate Konplutentseko Esku-hartze Psikoterapeutikoan masterra (2009) eta doktoretza osteko Fulbright beka ditu.

Doktoretza aurreko ikasle eta ikertzaile gisa, egonaldi luzeak egin ditu Akademie der Künsten (Munich), Hochschule der Künsten (Berlin, Alemania), Museum of Modern Arten (New York, Estatu Batuak), Courtald Institute of Arten (Londres) eta doktoretza ondoko Mexikoko Veracruz Unibertsitatean . Estatu Batuetan, Britainia Handian, Alemanian, Brasilen eta Mexikon ikerketa- eta irakaskuntza-egonaldiak egiteko gonbidatu zuten.   Bertan,  artea, inklusioa eta berdintasuna eta artea terapia gisa landu zituen, beti ere arlo soziala eta generoa txertatuz.

### Irakaskuntza 
1992tik Madrilgo Unibertsitate Konplutentseko Hezkuntza Fakultateko irakaslea da, eta eskolak ematen ditu Genero Ikasketen Masterrean  eta Granadako Unibertsitateko Erasmus Mundus Gemma Masterrean.

2000. urtetik Madrilgo Unibertsitate Konplutentseko ordezkaria da European Consortium of Art Therapy Education erakundean, eta 2017tik presidenteordea da.

"*En Pie de Paz*" aldizkariaren erredakzio-taldeko kidea izan zen 1988tik 2001ean desegin zen arte. "*Arteterapia"* aldizkari zientifikoa ere zuzendu zuen. Era berean, *“Arteterapia, Papeles de Arteterapia y Educación Artística para la Inclusión Social”* (Madrilgo Unibertsitate Konplutenseko Argitalpen Zerbitzua) aldizkariaren zuzendaria da.Aldizkari horrek ongizate psikosozialerako bide gisa arteak dituen aukerak zabaltzen ditu.

### Ikerkuntza 
Ikerketa Feministen Institutuko zuzendaria izan da (2007-2011) eta, 2010-2014 urteen artean, Madrilgo Unibertsitate Konplutentseko Arteterapia eta gizarteratzeko arte-hezkuntza masterraren sustatzailea eta zuzendaria.

Arteak gizarteratzean dituen aplikazioak ikertzeko taldeko zuzendaria da: artea, terapia eta inklusiorako arte-hezkuntza.

[ezkerrera|thumb|Marian Lopez Fernandez Cao [Celia Amoros|Celia Amorós eta Ana de Miguelek zuzendutako Teoria Feminista Ikastaroaren 20. urteurrenean. Madril 2011]]

Ikerketa proiektu hauek zuzendu ditu: *Violencia e identidad de género*.   (*Indarkeria eta genero identitatea*). *Análisis de la construcción de la identidad de género en relación con la violencia en niñas y niños de tres a doce años a través de la representación gráfica. Estrategias de cambio y mejora en el plan nacional del Instituto de la Mujer*, 2005-2008  (*Hiru eta hamabi urte bitarteko haurren genero-identitatearen eraikuntza aztertzea, indarkeriari dagokionez, irudikapen grafikoaren bidez. Aldaketa- eta hobekuntza-estrategiak Emakumearen Institutuaren plan nazionalean, 2005-2008)*; *Estudio de fondos museísticos desde la perspectiva de género en el Plan Nacional I+D* entre los años 2011-2014  (*museo-funtsak genero-ikuspegitik aztertzea* I+D Plan Nazionalean, 2011-2014 bitartean); 2016-2019 bitartean *ALETHEIA* izeneko programa garatu zuen: Artea, Arteterapia, Trauma eta memoria emozionala I-Gehhhi Dl Plan Nazionalean; *Museologia eta gizarteratzea: Pradoko Museoaren ondare artistiko eta kulturala irisgarritasun berezia duten kolektiboei zabaltzea*, (Madrilgo Erkidegoa, deialdi publikoa bere eremu autonomikoko unibertsitate publikoetako ikerketa taldeen partzuergoetarako, 2016-2018) [6] eta hainbat ikerketa kontratu, besteak beste, domuen museo erabiltzaileetan kontserbatutako kultura ondasunen azterketa teknikoaren kontratazioa, genero ikuspegi batetik, museoen zuzendariordetza orokorrerako.

thumb|385x385px|Marian Cao Librarte Azokan 2021, bere artista liburuak aurkezten.
*European project Divercity* europar proiektuaren koordinatzailea izan da. Proiektu hori Madrilgo Unibertsitate Konplutentseak sortu du beste erakunde batzuekin lankidetzan, hala nola Thyssen Museoarekin eta Intermediae-rekin, museoei, hiriari eta aniztasunari buruz. *Madrid ciudad de las mujeres* aplikazio mugikorraren sortzailea izan da, eta bere lanagatik ezagutzaren transferentziako lehen saria lortu zuen 2017an, Humanitate eta Gizarte Zientzietan.

Tokiko IP gisa parte hartu du European Project ARIADNE *art for intercultural adaptation in new enviroments* proiektuan, bai eta Europako Strategic Partnership 2020 POWER Who needs empowerment? proiektuan ere Exploring Gender and Power through/in Art, (2020-2023) eta *Emakumeek museoak aldatzen dituzte* proiektuan, Iberoamerikako sare bat Buenos Airesko Unibertsitatearekin eta São Pauloko Unibertsitatearekin.

Madrilgo Unibertsitate Konplutentseko bere ikerketa-taldeak hitzarmenak sinatu ditu hainbat erakunde eta instituziorekin, talde ahulei laguntzeko, arteterapia-taldearen eta bitartekaritza kulturalaren bidez.

Madrilgo Unibertsitate Konplutentseko Ikerketa Feministen Institutuak, Espainiako Kultura Ministerioak eta Pradoko Museoan, Reina Sofia Arte Zentroko Museo Nazionalean, Arkeologia Museo Nazionalean eta Jantzien Museoan oinarritutako *Museos en Femenino* sortu duen e-Mujeres elkartearen artean 2009an sortutako *Museoak eta generoa* proiektuaren bultzatzailea da Marian Cao.  Artea genero-ikuspegitik aztertzen duten ibilbideen bidezko dibulgazio- eta irakaskuntza-tresna da.

MAV Elkarteak (Mujeres en las Artes Visuales) 2020ko azaroan argitaratutako Museo eta arte-zentroetako berdintasunerako *MAV* Autodiagnostikoaren Testuinguruaren eta Oinarri teorikoen egilea izan da.

thumb|190x190px|"*Aprender a mirar"* argitalpen berriarekin.

### Argitalpenak 
Artearekin, inklusioarekin, terapiarekin eta feminismoarekin lotutako lanak argitaratu ditu. Eneida argitaletxearen "*Posibilidades de ser a través del arte*" Lehen Hezkuntzarako 21 giden bildumaren zuzendaria da.  2010ean, hezkidetza-balioa duen hezkuntza-materialaren Rosa Regás saria jaso zuen.

*Arteterapia, Papeles de Arteterapia y educación Artística para la Inclusión Social* (Madrilgo Unibertsitate Konplutentseko Argitalpen Zerbitzua) aldizkariaren zuzendaria da. Bertan, arteak ongizate psikosozialerako bide gisa dituen aukerak zabaltzen dira.
thumb|351x351px|*"Aprender a mirar"* liburuaren aurkezpenean. La Mistral liburu-dendan, 2025. urtean
2025. urtean La Mistral liburu-dendan aurkeztu zuen "*Aprender a mirar, Feminismos y prácticas artísticas"* liburua. Cátedra argitaletxea.

### Lanak 
* LÓPEZ FDZ CAO, M. (2020)  "*Arte, memoria y trauma: Aletheia, dar forma al dolor" ("* Artea, memoria eta trauma: Aletheia, minari forma ematea"). II. liburukia. Terapiatik egindako esku-hartzeak, zauriaren irudiak. Madril: Oinarriak. ISBN: 9788424513870
* LÓPEZ FDZ CAO, M. eta FERNÁNDEZ VALENCIA, A. (2019) *Museos en femenino: Un proyecto sobre igualdad, empoderamiento femenino y educación* Storia delle Donne, 14 (2018), DOI: 10.13128/SDD 25661 - CC BY 4.0 IT, 2018, Firenze University Press, pp. 103-124.
* LÓPEZ FDZ CAO, M.(2019) *El arte abre ventanas. Re-construirnos a través del arte.Repensar la masculinidad*. Madril: Arg. Eneida, 2019 978-84-17726-07 2
* LÓPEZ FDZ CAO, M.(2018) "*Aletheia, dar forma al dolor* Volumen I: *Sobre procesos, arte y memoria"* ("*Aletheia, eman forma minari I. liburukia: Prozesuei, arteari eta memoriari buruz")*. Madril, Oinarriak. ISBN: 978-84-245-1372 6
* *"Para qué el arte: reflexiones en torno al arte y su educación en tiempos de crisis". ("Artea zertarako: arteari eta haren hezkuntzari buruzko gogoetak krisi-garaian")*. Marián López Fernández Cao. (Madril) Oinarriak, 2015. ISBN 978-84-245-1288 0.
* *Mulier me fecit: hacia un análisis feminista del arte y su educación* Marián López Fernández Cao. (Madril) Horas y Horas, D.L. 2011. ISBN 978-84-96004-42 9.
* *"Memoria, ausencia e identidad: el arte como terapia" ("Memoria, ausentzia eta identitatea: artea terapia gisa")*. Marián López Fernández Cao. (Madril) Eneida, 2011. ISBN 978-84-92491-82 7.
* *Käthe Kollwitz: (1867-1945)* Marián López Fernández Cao. Orto argitaletxea,1997. ISBN 84-7923-175 0.
* *Arteterapia*. Marián López Fdz. Cao, Martínez Díez, N. Ediciones tutor, 2006 ISBN 9788479025557.

### Elkarlanak obra kolektiboetan 
* *"Arte, intervención y acción social: la creatividad transformadora".*  ("*Artea, esku-hartzea eta gizarte-ekintza: sormen eraldatzailea*"). Koord ana Carnacea Cruz, Ana Lozano Cámbara, 2013, ISBN 978-84-937730-2 1.
* *"De la función estética y pedagógica a la función social y terapéutica (arteterapia)"*  (*"Funtzio estetiko eta pedagogikotik funtzio sozial eta terapeutikora (arteterapia)"*). Or. 69-95. Marián López Fdz. Cao.
* *"Cómo hacer una sopa con piedras: el arte como herramienta de intervención y mediación social. Construyendo sociedades más creativas".*  ("*Nola egin zopa harriekin: artea esku-hartze eta bitartekaritza sozialerako tresna gisa. Gizarte sortzaileagoak eraikitzen"*). Or. 97-127. Marián López Fdz. Cao.
* *"Sociología y género" ("Soziologia eta generoa")*. Koord capitolina Díaz Martínez, Sandra Dema Moreno, 2013. ISBN 978-84-309-5810 8.
* *"El mundo del arte, la industria cultural y la publicidad desde la perspectiva de género".*  (*"Artearen, kultura-industriaren eta publizitatearen mundua genero-ikuspegitik")*. 271-300 or. Marián López Fdz. Cao.
* *"Infancia, mercado y educación artística"*.  ("*Haurtzaroa, merkatua eta arte-hezkuntza")*. Koord ricardo Marín Viadel, 2011, ISBN 978-84-9700-658 3.
* *"Niños de cine: Apuntes sobre las películas dirigidas a la infancia tardía".*  ("*Zinemako haurrak: Haurtzaro berantiarrari zuzendutako filmei buruzko apunteak")*. Or. 89-108. Marián López Fdz. Cao.
* *"Género y paz".  ("Generoa eta bakea")*. Koord maría Elena Díez Jorge, Margarita Sánchez Romero, 2010, ISBN 978-84-9888-264 3.
* *"De la creación de las mujeres. Apuntes sobre paz, feminismo y creación"*.  ("*Emakumeen sorreraz. Bakeari, feminismoari eta sorkuntzari buruzko apunteak")*. 151-158 or. Marián López Fdz. Cao.

## Beste proiektu batzuk 
Arteari eta feminismoari, arteterapiari eta arteari eta esku-hartze sozialari buruzko proiektuak garatu ditu. Gainera, migratzaileekin eta gizarte-bazterketa jasateko arriskuan dauden pertsonekin tailerrak koordinatu eta egin ditu. Inklusio-tailerren koordinazioa partekatu du Noemí Martínez ikertzailearekin, eta feminismoari buruzko zenbait tailer Marisa González artistarekin, MAVek (Mujeres en las Artes Visuales) programatuak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Artea bizitzaren arreta gisa
* Artea berdintasunaren aldeko tresna gisa
* Marian Lopez Fernandez Caori elkarrizketa
* Krisi garaian etorkizuna eraikiz
* Emakumeek museoak aldatzen dituzte
* Espainiako museoetan dauden genero desorekak azpimarratu ditu Fernandez Caok
* HitzaldiaEmakumeen arrastoa berreskuratuz
* Hitzaldia Generoa, gizarte bazterketa eta museoak