open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Marguerite Vogt

[thumb|260px|[Marguerite Vogt eta Marthe ahizpen dokumentua]]
**Marguerite Maria Vogt** (Berlin, Alemania, 1913ko otsailaren 13a &ndash; La Jolla, Kalifornia, AEB, 2007ko uztailaren 6a) alemaniar minbiziaren biologo eta birologoa izan zen. Poliomielitisari eta minbiziari buruz Azterketa Biologikoen Salk Institutuan egindako ikerketarengatik nabarmendu zen.

## Biografia 
Cécile Vogt-Mugnier frantziarraren eta Oskar Vogt  alemanaren alaba gazteena izan zen. Haren gurasoak neurozientifiko nabarmenak ziren, eta giro zientifiko bizian hazi zen. Marthe Vogt, ahizpa nagusia, neurofarmakologoa izan zen, Royal Societyko kidea eta Cambridgeko irakaslea. 

Marguerite Vogtek medikuntza titulua lortu zuen Berlingo Unibertsitatean, 1937an.

## Lan ibilbidea 
Familia Bigarren Mundu Gerran bizi izan zen Oihan Beltzean, Neustadteko institutu pribatu batean. Drosophila garatzeko lan handia egin zuen. Eraztun-guruinari eta mutante homeotikoei buruzko 30 artikulu baino gehiago argitaratu zituen. 1950ean Marthe Vogt Kaliforniako Teknologia Institutura joan zen Max Delbruckekin lan egitera. Hari esker ezagutu zuen Renato Dulbecco, biologiako dibisioko fakultateko junior bat, eta elkarrekin, Vogt eta Dulbeccok poliobirusak lantzeko metodoak landu zituzten. In vitro birusa arrakastaz landu zuten lehenak izan ziren eta plakatan purifikatu ahal izan zuten, txertoak ekoizteko funtsezko urratsa. Vogtek zelulak lantzeko zituen gaitasun teknikoak funtsezkoak izan ziren lan horretarako.

Hori artikulu klasiko bat izan zen. Geroago, minbizia sortzen duten birusei erreparatu zieten, poliomaren birusarekin hasita. Birus hori landu eta bere latentzia aztertu ahal izan zuten, eta hori beste azterketa batean azaldu zen. Dulbecco 1963an errekrutatu zuten Estudio Biologikoen Salk Instituturako, eta Vogt harekin elkartu zen bere taldeko ikertzaile gisa. Tumoreak sortzen dituzten birusei buruz lanean jarraitu zuten. Hala ere, haren interesak desberdinak ziren, eta, 1973an, Vogt ikerketa-irakasle izendatu zuten, minbiziaren jatorriarekiko interesarekin jarraitzeko aukera eman zion lanpostu independentea. 

### Zientzia ekarpenak 
Minbizi-zeluletako hilezkortasuna eta prozesu horretan telomeroek duten eginkizuna aztertu zituen. 1998an argitaratu zuen azken artikulua.

Marguerite Vogtek ekarpen esanguratsuak egin zituen zientzialari gisa hainbat arlotan, hala nola *Drosophila* garatzeko genetista gisa, Renato Dulbecco Nobel saridunarekin lan egiten zuen birologo gisa eta eraldaketa biralaren eta zelularraren ikertzaile gisa. Gazte zientzialari askoren aholkulari eta kide ere izan zen, besteak beste etorkizuneko zenbait Nobel saridun. 

Bere lanak ez zuen inoiz sari garrantzitsurik jaso, bere dedikazioagatik nabarmendu zen eta bere laborategian jardun zuen 80 urte bete zituen arte.

Kaliforniako La Jolla etxean hil zen, 94 urterekin, 2007ko uztailaren 6an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Recordando a Marguerite Vogt: una biografía
* Colección Marguerite Vogt MSS 688. Colecciones y archivos especiales, Biblioteca de UC San Diego.
Bernard de Montfaucon

**Bernard de Montfaucon** (Soulatgé, 1655eko urtarrilaren 16a - Paris, 1741eko abenduaren 21a) frantziar monje beneditarra izan zen, San Mauro Kongregaziokoa. Paleografia sortu eta Elizako Gurasoen lanak editatu zituen. Arkeologiaren sortzaileetako bat ere izan zen.

Zazpi urterekin Limouxera bidali zuten bere heziketarako. Frantziako armadan boluntario izan zen 1673ko Frantzia-Herbehereak Gerran. Larri gaixotu zen eta, sendatuz gero, fraide izango zela agindu zuen. 1684an Tolosa Okzitania monasterio beneditarrean sartu zen. Han hebreera, kaldeera, asiriera eta koptoa ikasi zituen.

1687an Saint-Germaine des Présko abadiera iritsi zen Elizako Gurasoen lanen edizioaz arduratzeko. 1708an erabili zuen lehen aldiz paleografia terminoa greziar idazketaren historiari buruzko lan batean. 1719an Luis XV.a Borboikoak konfesore izendatu zuen.

## Lanak 
* *Analecta graeca, sive varia opuscula graeca inedita* (Paris, 1688)
* *S. Athanasii opera omnia* (Paris, 1698)
* *Diarium italicum* (Paris, 1702)
* *Bibliotheca Coisliniana* (Paris, 1705)
* *Collectio nova patrum graecorum* (2 vols., 1706)
* *Palaeographia Graeca, sive, De ortu et progressu literarum graecarum* (Paris, 1708)
* *Bibliotheca Coisliniana olim Segueriana*, Paris: Ludovicus Guerin & Carolus Robustel, (Paris, 1715)
* ''L'antiquité expliquée et representée en figures/Antiquitas explanatione et schematibus illustrata* (Bilingual edition, vols. 1-15, Paris, 1719-1724)
* *Les monumens de la monarchie françoise* (for Henrik IV, vols. 1-5, Paris, 1729–1733)
* *Sancti patris nostri Ioannis Chrisostomi opera omnia* (Paris, 1718—1738)
* *Bibliotheca bibliothecarum manuscriptorum nova'' (vols. 1-2, Paris, 1739)

## Kanpo estekak
Idus

**Idus** (, femenino plurala soilik), antzinako erromatar egutegiko hitza, hamabi hilabeteetako zortzietatik 13. egunari deitzen zitzaiona (*Ianuarius*, *Februarius*, *Aprilis*, *Iunius*, *Sextilis*, *September*, *November* eta *December*; baita tarteraturiko *Mercedonius* hilean ere), eta baita gainerako lau hilabeteetatik 15ari ere (*Martius*, *Maius*, *Quintilis* et *October*). Idusen aitzineko egunari *pridie idus* (*Prid. Id.* laburtua) zioten. Ilargi beteko egunak ziren.

Idusak Jupiterri konsakatuak zeuden, eta Jupiteren apaizak (*flamen dialisak*) arkume zuri bat sakrifikatzen zion.

K.a. 44. urteko Martxoko Idusetan (hau da, martxoaren 15ean) Ponpeioren antzokirako bidean zihoala Julio Zesar hil zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marzieh

**Ashrafo-Sadat Mortezaie**, **Marzieh** izenez ezaguna (Teheran, 1924ko martxoaren 22a &ndash; Paris, 2010eko urriaren 13a), persiar musika tradizionaleko kantari irandarra izan zen.

## Ibilbidea 
Marzieh 1940ko hamarkadan hasi zen abeslari. Radio Teheranen, eta XX.mendeko konpositore eta letragile persiar onenetako batzuekin lan egin zuen, hala nola Ali Tajvidi, Parviz Yahaghi, Homayoun Khorram, Rahim Moeini Kermanshahi eta Bijan Taraghi. Marziehek Farabi Orchesterrekin ere kantatu zuen, hirurogeiko eta hirurogeita hamarreko hamarkadetan Morteza Hannaneh persiar musika polifonikoaren aitzindariak zuzenduta. Mezzosoprano erregistroarekin, 1942an egin zuen lehen aurkezpen publikoa. Artean nerabea zen arren, Shirinen paper nagusia Jame Barbud operako antzokian egin zuen, *Shirin eta Farhad* operetan.

1979ko Iraultza Islamikoaren ondoren, hamar urtez debekatu ziren emanaldi publikoak eta bakarlarien emanaldiak. Jomeini aiatolak hau agindu zuen: «Emakumeen ahotsak ez lituzkete beren familiakoak ez diren gizonek entzun behar».

*Daily Telegraph-i* esan zion bere ahots praktikarekin jarraitzeko gauez ibiltzen zela Teherango ipar historikoko muinoetan, Niavarango barrutian, mendietako txabolan, ur-jauzi zimurtsu baten ondoan abesten baitzuen: «Inork ezin ninduen entzun. Izarrei eta harriei abestu nien».

Jomeini hil ondoren, oinordeko makuluek esan zuten Marzieh-ek kantatzen jarrai zezakeela, baldin eta ez bazuen inoiz gizonezkoentzat kantatuko. Marziehek uko egin zion, honako hau esanez: «Irandar guztientzat bakarrik kantatu izan dut beti», eta 1994an Iran betiko utzi zuen errepresio politikoaren ondorioz, Parisen bere etxe berria eraikiz. Bestalde, Europako prentsa Vanessa Redgraverekin eta Melina Mercourirekin alderatu zuen, bere karreraren, are bere segurtasunaren, aurretik jarri baitzituen politika- eta giza eskubideen sinesmenak. Maryam Rajavik, Iran Herriko Muyahidinetako koliderrak, bere hilobi-hitzaldia eman zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Marzieh's songs @ Golchin irratia
* 
* Radio Farda Interview Marzieh's grand daughter-ekin ()
Jon Telleria

**Jon Telleria Barrena** (edo **Ion Telleria**; 1982) euskal kazetaria da. Irratian aritu da batik bat, Gaur egun Naiz Irratiko lan egiten du. 2023an berak eta Goizeder Tabernak Rikardo Arregi Kazetaritza Saria irabazi zuten Bideak podcasta sortzeagatik.

Honela deskribatu zuen podcasta sariaren epaimahaiak: "Bizi ditugun garai konbultsoetan, indarrean den dramarik latzenetako bati heldu zion Naiz Irratiaren eta Mediabask-eko BIDEAK podcastak: migrazioaren eta errefuxiatuen gaiari. Bidasoko pasabideari helduta, askotariko ahotsak bildu zituzten lan horretan, hasi puntako ordezkari instituzionaletatik, gaian aritu eta aditu direnen testigantzak ere bai, (Mikel Mazkiaran edo Iker Barbero zuzenbidean adituak), eragileetatik pasa (Irungo Harrera sarea, Lapurdiko sostengu sarea…), eta noski, drama hau azalean bizi duten pertsonenganaino: podcastaren benetako protagonista diren migratzaileetaraino (Nadege, Amadou, Abdou, Adama…). Bistan da landa-lan handia dagoela atzetik, ahalegin aparteko bat auziari prisma bilketa handia azaltzeaz gain, saiakera ikusten da momentuko soinuak ere biltzeko; esaterako, Irunen zelatan egoten diren boluntario sareko "gautxoriekin" ere izan dira. Migratzaile zenbaiten konfiantza guztietatik begiratzeko. Datuak ere lortu dituzte; hala, gure lurraldeetara iritsi aurretik jasan behar izan dituzten askotariko pasadizoak kontatu dituzte lehen pertsonan. 7 atalak arin entzuten dira, gai mardula izanagatik ere. Testigantza batzuk barruraino heltzen dira, bere gordinean azaltzen direlako. Gaiak ez du besterik merezi."

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
José Luis Izagirre

**José Luis Izagirre Barberia**, txirrindulari gipuzkoar ohia da.

## Palmaresa 
**1984**
* 5. Santikutz Klasikan
**1988**
* 2. Volta da Ascensión-en
**1989**
* 3. Santikutz Klasikan
**1990**
* 2. Bidasoko Itzulian

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Inocybe decipiens

***Inocybe decipiens*** *Inocybaceae* familiako onddo espezie bat da.
## Deskribapena 
**Kapela:** 6 eta 10 cm bitarteko diametrokoa, haragitsua arre-gris kolorekoa zilar koloreko fibrilaz estalia; horiei zoruko partikulak itsasten  zaizkie erdian errezel bat osatuz.

**Orriak:** Grisaxkak.

**Hanka:** 5 eta 7 cm bitarteko garaierakoa eta 0,5 eta 1 cm bitarteko diametrokoa, zurixkatik okre-arrosakara kolorekoa edo pixka bat ardo kolorekoa ukitzean, erabat pruinaduna, erraboil marjinatuarekin.

**Haragia:** Hankaren antzeko kolorearekin eta usain ahularekin.

**Etimologia:** *Inocybe* terminoa, muskulua, nerbioa, zuntza esan nahi duen "is inós" hitzetik eta burua, esan nahi duen "cybe" hitzetik dator, hau da, zuntzezko kapela.

## Toxikotasuna 
Toxikoa.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean. Urria. Leku hezeetan, hostozabalen basoetako zuhaitzen azpian.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Islandia, Europa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ugolino di Prete Ilario

**Ugolino di Prete Ilario** (Siena, c. 1330 – 1404) margolari italiarra izan zen.

## Biografia eta lanak 
Ugolino di Prete Ilario Sienan trebatu zen artistikoki Ambrogio Lorenzettiren eraginaren pean, eta hain markatua izan zen eragin hori zein Giorgio Vasarik,oker, Ugolinoren lan batzuk Lorenzettirerank balira bezala sailkatu zituen .

Margolari eta mosaikolari gisa egindako lana Orvieton dokumentatuta dago batez ere, non 1357 eta 1384 artean duomo edo katedralerako eskatu zizkioten apaingarri zabaletan lan egin zuen, Cola Petruccioli, Piero di Puccio eta Andrea di Giovanni laguntzailerekin batera. Bere ikasleen artean Francesco di Antonio ere egon zen. Duomoko lanen artean nabarmentzen dira fatxadako mosaiko batzuk eta batez ere Bolsenako Korporalaren kaperan (1357-1364) eta abside edo tribunako freskoak (1370-1384), azken hauek familia sakraruaren ingurukoak nagusiki, baina beste motibo batzuekin ere. 

Badira Orvieron beste fresko batzuk bereak, *Lau Ebanjelariak*, *Deikundea* eta *Artzainen Adorazioa*, San Giovenale elizan.

Orvieton ere betebehar zibikoak bete zituen: 1365, 1382 eta 1384 urteetan hiriko *Zazpi Jaunetako* bat izan zen.

## Iruditegia 
Orvieton ikus daitezke Ugolinoren lanik nabarmenenak.
erdian|thumb|500x500px|Orvietoko Duomoko absideko fresko zikloa.
Korporalaren kaperan mirari eukaristiko bat kontatzen da. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Thomas Stafford Williams

**Thomas Stafford Williams** (Wellington, 1930eko martxoaren 20a - Waikanae, 2023ko abenduaren 22a) zeelandaberritar kardinala izan zen.

Merkataritzan graduatu zen eta kontulari gisa lan egin zuen, gazteen mugimendu katolikoetan parte hartuz. Dunedin apaiztegian sartu zen eta 1957an teologian lizentziatu zen Erroman. 1959ko abenduaren 20an apaiztu zuten. Garai batean misiolari izan zen Samoan, 1963an Zeelanda Berrira itzuli aurretik.

1979ko abenduaren 20an Wellingtongo artzapezpiku izendatu zuten. Joan Paulo II.a Aita Santuak kardinal izendatu zuen 1983ko kontsistorioan. 75 urte betetzean artzapezpikutzatik erretiratu zen eta 2005eko apirilean Benedikto XVI.a Aita Santua aukeratu zuen konklabean parte hartu zuen.
Ronnie Lamont

**Ronald Arthur Lamont** (1941eko azaroaren 18a - 2022ko abenduaren 22a) irlandar hamabosteko errugbilaria izan zen, hirugarren lerroko hegal eta hirugarren lerroko erdiko postuetan aritzen zena.

Belfasteko Instonians taldeko kidea izan zen. 1965 eta 1970 artean hamahiru partida jokatu zituen Irlandako errugbi selekzioarekin eta entsegu bat lortu zuen. 1966an British and Irish Lions taldeak Australia eta Zeelanda Berrira egindako biran parte hartu zuen.

Lanbidez irakasle eta eskolako zuzendari izan zen, eta 1995ean Britainiar Inperioaren Ordenako kide izan zen bere hezkuntza-lanagatik.
Ernest Chuard

**Ernest Chuard** (Corcelles-près-Payerne, 1857ko uztailaren 31 &ndash; Lausana, 1942ko azaroaren 9a) suitzar politikaria izan zen. Suitzako presidentea izan zen 1924an.

Lausanan ingeniaritza kimikoa ikasi ondoren, irakasle eta ikertzaile ikasketak egin zituen. Politikan Alderdi Erradikal Demokratikoko kide izan zen. Lausanan eta Vaudeko kantonamenduan kargu publikoak bete ondoren. Suitzako Kontseilu Federaleko kide izan zen 1919tik 1928ra, eta Barne Administrazioko departamentua zuzendu zuen. Konfederazioko lehendakaria izan zen 1924an.

## Kanpo estekak
CamelCase

alt=Gamelua|thumb|Gamelu baten marrazkia terminoaren inspirazioari erreferentzia eginez.
**CamelCase** esaldi edo hitz konposatuak idazteko praktika da, zuriuneak kenduz eta hitz bakoitzaren lehen letra larriz idatziz. Izena letra larri hauek gamelu baten konkorrekin duen antzekotasunatik dator.

Tradizionalki, formulazio kimikorako erabilia izan zen. Gaur egun, sarean eta programazio -lengoaiatan erabiltzen da katalogazio edo sailkapenetarako eta .
[thumb|Dromedario idazkeran (edo *lowerCamelCase* idazkeran) lehen hitzaren lehen letra letra xehearekin idazten da, eta horrela hitzkonposatuak [dromedarioaren konkorraren itxura iradokitzen du. ]]
CamelCase-k bi konbinazio posible onartzen ditu maiuskularen eta minuskularen artean: lehen hitza maiuskulaz eta gainerakoa minuskulaz (*UpperCamelCase*) edo, aitzitik, lehen hitza minuskula denean eta gainerakoak larriz (*lowerCamelCase*).

## Kanpo estekak
2023ko Pragako tiroketa

**2023ko Pragako tiroketa** urte hartako abenduaren 21ean izan zen. Pragako Karlos Unibertsitateko Arte Ederren fakultatean, 24 urteko ikasle baten erasoaren ondorioz, hamabost pertsona hil eta gutxienez 25 inguru zauritu ziren.

Txekiako Errepublikako Poliziaren arabera, suzko arma luze batekin sartu zen gaztea eraikinean, eta tiroka hasi da. Dozenaka zauritu eragin zituen, eta poliziek hil egin dute azkenean. Hamabost pertsona gutxienez hil ziren, erasotzailea bera tartean. Horiek ez ezik, 25 bat lagun ere zaurituta zegoen, eta horietatik batzuk larri, gainera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Goizeder Taberna

**Goizeder Taberna** (Donibane Lohizune, 1980) euskal kazetaria da. Gaur egun Kazeta.eus-en lan egiten du. 2023an berak eta Jon Telleriak Rikardo Arregi Kazetaritza Saria irabazi zuten Bideak podcasta sortzeagatik.

Honela deskribatu zuen podcasta sariaren epaimahaiak: "Bizi ditugun garai konbultsoetan, indarrean den dramarik latzenetako bati heldu zion Naiz Irratiaren eta Mediabask-eko BIDEAK podcastak: migrazioaren eta errefuxiatuen gaiari. Bidasoko pasabideari helduta, askotariko ahotsak bildu zituzten lan horretan, hasi puntako ordezkari instituzionaletatik, gaian aritu eta aditu direnen testigantzak ere bai, (Mikel Mazkiaran edo Iker Barbero zuzenbidean adituak), eragileetatik pasa (Irungo Harrera sarea, Lapurdiko sostengu sarea…), eta noski, drama hau azalean bizi duten pertsonenganaino: podcastaren benetako protagonista diren migratzaileetaraino (Nadege, Amadou, Abdou, Adama…). Bistan da landa-lan handia dagoela atzetik, ahalegin aparteko bat auziari prisma bilketa handia azaltzeaz gain, saiakera ikusten da momentuko soinuak ere biltzeko; esaterako, Irunen zelatan egoten diren boluntario sareko "gautxoriekin" ere izan dira. Migratzaile zenbaiten konfiantza guztietatik begiratzeko. Datuak ere lortu dituzte; hala, gure lurraldeetara iritsi aurretik jasan behar izan dituzten askotariko pasadizoak kontatu dituzte lehen pertsonan. 7 atalak arin entzuten dira, gai mardula izanagatik ere. Testigantza batzuk barruraino heltzen dira, bere gordinean azaltzen direlako. Gaiak ez du besterik merezi."

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Segarri

**Segarri** edo **arraitza** sega zorrozteko zorroztarri espezifikoa da. Sega-potoan eraman ohi du segalariak. Zorrozten ona izan zedin, arraitzari ura, ozpina edota sagardoa botatzen zitzaion; harria laztu eta gehiago heldu zezan.

Fitxategi:Segapotoa 001.jpg|Sega-potoa, segarria garraiatzeko.
Fitxategi:20160520-RD-LSC-0787 (26795741144).jpg|Segarria eta sega.
Fitxategi:Pappa terottaa viikatetta kovasimella.jpg|Finlandian segarriarekin lanean 1959an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Herminio Díaz Zabala

**Herminio Díaz Zabala** (Reocín, 1964ko abenduaren 12a - ) espainiar txirrindulari ohia da, profesionala 1986tik 1998ra.

Garaipenik nabarmenenak, Espainiako Vueltako etapa bat eta 1991ko Tirreno-Adriatikoa izan ziren. Anaia Pedro Luis ere, txirrindularia izan zen. Erretiratu ostean, Liberty Seguros taldeko teknikari lanetan aritu zen.
 
## Palmaresa 
### Amateurra 
**1984**
* 3. Espainiako Jazarpen Txapelketan
**1985**
* San Gregorio Saria
* Giro delle Regioniko etapa bat
* Bizkaiko Bira
* 2. Tarbes-Sauveterren

### Profesionala 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
—: ez zuen parte hartu 
UT: utzi, ez zuen amaitu

## Taldeak 
* Teka (1986)
* Reynolds (1987-1988)
* ONCE (1989-1998)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Txekiako Errepublikako Polizia

**Txekiako Errepublikako Polizia** () Txekiako herrialde osoko segurtasun publikoaz arduratzen den polizia nazionala da. 1991n sortua, egun 40.500 kide inguru ditu.

## Historia 
Txekiako Errepublikako Polizia SBN komunistaren ondorengoa da. Kide gehienak SBNko () agente ohiak izan ziren, baina 1989an Belusezko Iraultzaren bidez herrialdea "demokratizatu" ondoren ideologia komunistako polizia eta bere adar sekretua ezabatu zituzten. Eslovakian ere antzeko zerbait gertatu zen.

## Ibilgailuak
* Škoda Fabia
* Lada Niva
* Škoda Octavia   
* Volkswagen Passat 
* VW Transporter
* Yamaha motozikletak

## Kanpo estekak
Škoda Octavia

**Škoda Octavia** Škoda Auto txekiar enpresaren C segmentuko turismo-ibilgailua da, 1997. urteaz geroztik ekoiztua. 1959 eta 1971 bitartean sortutako Škoda modeloarekin partekatzen du bere izena. Aurreko trakzioarekin eta zenbait aldaeratan erabateko trakzioa egiten dute, lau zilindroko aurreko zeharkako motorrekin, eta *liftback* karrozeriekin eta bost ateko karrozeria familiarrekin. Octaviak elementu estrukturalak eta mekanikoak partekatzen ditu Volkswagen Taldeko hainbat modelorekin, hala nola Volkswagen Golf, Audi A3 eta Volkswagen Jettarekin, besteak beste. Bere dimentsioak ia goragoko segmentu batekoak izanik, trinkoen segmentuan geratzen da berlina trinko bat bezala.

## Kanpo estekak
Sergei Belykh

**Sergei Belykh** (1990ko martxoaren 4a) errusiar txirrindulari ohia da. Lokosphinix taldean izan da.

## Palmaresa 
**2011**
* 2. Bidasoko Itzulian
* Salamancako Itzuliko etapa bat
* 3. Macario Sari Nagusia
**2012**
* Joaquim Agostinho Garaikurreko etapa bat
* 3. Leongo Itzulian
**2013**
* Ipar Kaukasoko Lagunearteko Lasterketa eta etapa bat
**2014**
* 2. Setif Itzulian eta etapa bat
* Constantine Itzuli Internazionala
**2015**
* 2. Ipar Kaukasoko Lagunearteko Lasterketan eta etapa bat
* 2. Sarajevoko Sari Nagusian
**2016**
* Maestrazgoko Itzulia
**2017**
* 2. Ipar Kaukasoko Lagunearteko Lasterketan eta etapa bat
**2018**
* 3. Ipar Kaukasoko Lagunearteko Lasterketan eta etapa bat

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Octavia

**Octavia** izan daiteke:

## Biografia 
* **Klaudia Oktavia**, Klaudioren alaba eta Neronen emaztea.
* **Oktavia Zaharra**, Augustoren arreba.
* **Oktavia Gaztea**, Augustoren arreba.

## Toponimia 
* **Octavia (Nebraska)**, AEBtako herria.
* **Octavia (Oklahoma)**, AEBtako herria.

## Besteak 
* **Škoda Octavia**, kotxea.
* **Octavia (filma)**, 1984ko filma.
* ***Octavia (generoa)***, *Lisianthus* generoaren sinonimoa.
* **Octavia Sperati**, norvegiar musika taldea.
Škoda Fabia

**Škoda Fabia** Škoda Auto txekiar enpresaren B segmentuko turismo-ibilgailua da, 2000. urteaz geroztik ekoiztua. Fabiaren lau belaunaldi daude, 2000, 2007, 2014 eta 2021ean kaleratuak, hurrenez hurren, Volkswagen Taldeko B segmentuko beste turismo batzuekin- SEAT Ibiza, Volkswagen Polo eta Audi A1 - plataforma eta osagai mekanikoak partekatzen dituztenak.

## Historia 
Fabiaren lehen belaunaldia 1999ko Frankfurteko Automobil Erakusketan aurkeztu zuten ofizialki. *Hatchback* karrozeriekin eta bost ateko familiartekoarekin eta lau ateko sedanarekin eskaintzen da. Jaurti zutenean, *hatchback*a bere mailako luzeenetakoa zen; aurkariak Fiat Punto, Opel Corsa, Peugeot 206 eta Renault Clio ziren.

Ekipamendu-mailak, hasiera batean, *Classic*, *Comfort* eta *Elegance* izan ziren. Ondoren, 2004ko belaundaldiarekin, beste akabera batzuk sartu ziren, hala nola *Young Line*, *Urban* edo *Fresh*.

## Kanpo estekak
Yamaha Motor Company

, japoniar enpresa da. Bere egoitza nagusia Iwatan dago eta quadak, motozikletak, elur-motoak, karelez kanpoko motorrak, ur-motoak eta ibilgailuentzako motorrak ekoizten ditu.Mundu mailan bigarren moto-fabrikatzailea eta lehenengo itsasontzi-fabrikatzailea da.

## Historia 
Genichi Kawakami bere lehen presidenteak gidatuta, 1955ean hasi zen ekoizpenean 2 aldiko YA-1 modeloarekin (DKW RT 125 alemaniarraren kopia), Fuji mendira igotzeko lehian hirugarren postua lortu zuena.

1970eko hamarkadatik, Yamaha garai hartarako motor indartsu eta arinengatik nabarmentzen zen. Beste markek, berriz, paseatzeko motorrak bakarrik egiten zituzten; Yamahak, berriz, lehiaketa-motorrak egiten zituen kaleko erabiltzaileentzat, eta horiek oroitzapen garbiak utzi zituzten, hala nola RD350 edo RD400 (Daytona), gaur egun ere gure artean daudenak.

## Kanpo estekak
Inocybe fibrosa

***Inocybe fibrosa*** *Inocybaceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Agaricus fibrosus*, *Atrosporina fibrosa*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 5 eta 8 (10) cm bitarteko diametrokoa. Haragitsua, gaztetan konikoa, gero ganbila, zabaldua, luzaroan titiarekin, lehorra, zetaduna, ondoren pitzatua; zuri-boli kolorekoa horixkarako joerarekin; ertza beherantz errekurbatua, ondoren tolestua, pitzatua. Zetadun errezel zuriarekin.

**Orriak:** Estu, mehetu-itsatsiak edo libreak, zuriak luzaroan; azkenik gris-lurkara argiak edo arre argiak, ebaketa pruinadun zuria.

**Orri libreak:** Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.

**Hanka:** 6 eta 10 cm bitarteko garaierakoa eta 1 eta 1,5 cm bitarteko diametrokoa. Betea, loditu-erraboilduna oinarrian, pixka bat ildaskatua eta marroirako joerarekin oinarrian, goialdean pruinaduna.

**Haragia:** Zuria, solidoa, espermatiko usain berantiar arin batekin edo birosoarekin.

**Etimologia:** *Inocybe* terminoa, muskulua, nerbioa, zuntza esan nahi duen, "is inós" hitzetik eta burua, esan nahi duen "cybe" hitzetik dator, hau da, zuntzezko kapela. Fibrosa epitetoa, haritsutik dator. Bere itxuragatik

## Jangarritasuna 
Susmagarria.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean. Taldekoia, koniferoen baso hezeetan.

### Banaketa eremua 
Ameriketako Estatu Batuak, Europa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
José Luis Navarro

**José Luis Navarro Martínez** (Madrid, 1962ko uztailaren 28a - ) espainiar txirrindulari ohia da, profesionala 1984tik 1991ra.

Zor taldearekin pasatu zen profesionaletara eta lehenbiziko bi urteotan lortu zituen garaipen gehienak.

Garaipenik aipagarrienak, 1985eko Espainiako errepideko txirrindularitza txapelketa eta urte bereko Italiako Giroko mendiko sailkapena izan ziren.

## Palmaresa 
**1982**
* 3. Lleidako Itzulian
* 3. Burgosko Itzulian

**1983**
* Lleidako Itzulia eta etapa bat
* 2. Bidasoko Itzulian
* 3. Bizkaiko Biran
* 3. Castellongo Itzulian

**1984**
* Udaberriko Klasika
* Manuel Galera Memoriala

**1985**
* 20px 15px Espainiako errepideko txirrindularitza txapelketa 
* 5. Tirreno-Adriatikoan, Mendiko sailkapena eta etapa bat
* Italiako Giroko Mendiko sailkapena 20px
* Asturiasko Itzuliko etapa bat

**1989**
* 5. Urkiolako Igoeran

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* José Luis Navarro -  *Sitiodeciclismo.net*
Edouard Weckx

**Edouard «Ward» Weckx** (Mol, 1945eko maiatzaren 15a) belgikar txirrindulari ohia da, profesionala 1968tik 1971ra.

## Palmaresa 
**1965**
* 3. Ardenetako Triptikoan
**1966**
* 2. Brusela-Zepperen
* 3. Turkiako Itzulian
* 3. Bidasoko Itzulian
**1967**
* 2. Romsee-Stavelot-Roomse
* 2. Belgikako Amateur Itzulia
* 2. Ardenetako Gezian
**1968**
* 2. De Kustpijl Heisten

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
-: Ez zuen parte hartu
UT: Utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Giulio Piazza

**Giulio Piazza** (1663-1726) kardinal katoliko erromatarra izan zen.

## Biografia 
1697ko abenduaren 22an, apezpiku sagaratu zuen Gasparo Carpegnak, Trastevereko Santa Maria kardinal-apaizak, Gregorio Giuseppe Gaetani Aragoniakoa, Alexandriako patriarka titularra, eta Antonio Spinelli, Melfiko eta Rapollako apezpikua, kontsagratzaile kide gisa zerbitzatuz.  

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Morris Possoni

**Morris Possini** (Ponte San Pietro, 1984ko uztailaren 1a) italiar txirrindulari ohia da, profesionala 2006tik 2012ra.

## Palmaresa 
**2004**
* 3. Bidasoko Itzulian
* 3. Aostako Haranako Giroan
**2005**
* Aostako Haranako Giroa eta etapa bat
* Giro delle Valli Cuneesi nelle Alpi del Mare eta etapa bat
**2008**
* 9. Lombardiako Giroan
**2009**
* Romandiako Tourreko etapa bat (taldekako erlojupekoa)
* Italiako Giroko etapa bat (taldekako erlojupekoa)
* 7. Settimana Coppi e Bartalin
**2010**
* 2. Brixia Tourrean
* 5. Burgosko Itzulian
**2011**
* 5. Mediterraneoko Tourrean
* 6. Brixia Tourrean

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pierre de Decker

**Pierre (Pieter) Jacques François de Decker** (Zele, 1812ko urtarrilaren 25a - Schaerbeek, 1891ko urtarrilaren 4a) belgikar politikari eta idazlea izan zen. Belgikako lehen ministroa izan zen 1855etik 1857ra.

Jesulagunen eskola batean hezi zen, zuzenbidea ikasi zuen Parisen eta *Revue de Bruxelles* aldizkariaren editoreetako bat izan zen. 1839 eta 1866 artean diputatu izan zen eta flandieraren aldeko hainbat ekimen bultzatu zituen.

1855ean lehen ministro eta Barne ministro izendatu zuten. 1830eko Belgikako Iraultzatik Belgikako parlamentuan flandrieraz hitz egin zuen lehen gobernuburua izan zen. Alderdi Katolikoko kidea izan zen eta bere alderdiko moderatuen eta Alderdi Liberaleko moderatuen artean hezkuntza arazoei buruzko akordioak lortzen saiatu zen.

1866an politikatik erretiratu zen, eta negozioetan jardun zuen, emaitza txarrekin.

## Lanak 
* *Etudes historiques et critiques sur les monts-de-piété en Belgique* (Brussels, 1844)
* ''De l'influence du libre arbitre de l'homme sur les fails sociaux* (1848)
* *L'esprit de parti et l'esprit national* (1852)
* *Etude politique sur le vicomte Ch. Vilain Xliii* (1879)
* *Episodes de l'histoire de l'art en Belgique* (1883)
* *Biographie de H. Conscience'' (1885)

## Kanpo estekak
Pilar Idoate

**María Pilar Idoate Vidaurre** (Markalain, Nafarroa, 1955eko otsailaren 20a) nafar sukaldari eta enpresaburua da.

## Biografia 
Markalainen (Nafarroa) jaio zen eta Aniceta Vidaurre eta Francisco Idoateren alaba zaharrena da. Aitak, Iruñeko Hostal Europa erosi zuen 1971n,  seme-alabek eraman zezaten hazi ahala. Hamasei urte zituela, sukaldean hasi zen lanean, eta modu autodidaktikoan ikasi zuen bertako produktua eta Nafarroako errezeta-liburu tradizional eta herrikoia lantzen, liburuetatik eta jatetxe eta biltzarretara egindako bisitetatik abiatuta. 1977an, negozioaren agintea hartu zuen anai-arrebekin batera, eta ordutik chef izan da.

1992an, Europa jatetxeak Michelin izar bat jaso zuen eta Michelin Gidan sartu zen. Harrezkero, Michelin izar horrek bere horretan dirau.  María Eugenia Idoate Pilarren ahizpari,  2002an Errege Gastronomia Akademiak aretoko maître onenaren saria eman zion.

Idoate Eurotocken ordezkaria da Nafarroan (Europako sukaldarien nazioarteko elkartea), eta Espainiako Sukaldarien eta Gozogileen Federazioko (FACYRE) enbaxadorea da Nafarroan.

## Sariak eta aintzatespenak 
* Michelin izarra, 1992tik, Europa jatetxean.
* FEHR Ostalaritzako Sari Nazionala, 2013an.
* Más Gastronomiako *Gure sukaldariak*  sari berezia.
* Gaztela eta Leongo I. Pintxoen Txapelketako epaimahaiko burua.

* Nafarroako *Revista Negocios* aldizkariak 2008an emandako "Urteko enpresariak" saria.
* Nafarroako Gobernuak 2012an emandako Turismo Saria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Europa jatetxearen webgunea*
Margaret Yorke

**Margaret Beda Nicholson** (jaiotza-abizena, Larminie; Compton (Guildford), Surrey, 1924ko urtarrilaren 30a – Long Crendon, 2012ko azaroaren 17a), profesionalki **Margaret Yorke** izenez ezaguna, britainiar fikziozko idazlea izan zen.
## Biografia 
Margaret Larminiek Dublinen eman zuen haurtzaroa, baina Ingalaterrara joan zen 1937an. Bigarren Mundu Gerran, liburuzain gisa aritu zen ospitale batean, ondoren Women's Royal Naval Service-n gidari hasi zen.

Deituraren ordez *Yorke* izengoitia jarri zen, irakurleak antzeko izenarekin argitaratutako familiako kide batekin nahas ez zitezen. *Summer Flight* bere lehen eleberria argitaratu zuen 1957an, eta *Dead in the Morning*-en Oxford Don-eko detektibea, Patrick Grant, asmatu zuen, Shakespearerenganako maitasuna partekatzen zuena. Bere eleberri kuttunak *A Case to Answer* (2000) eta *Cause for Concern* (2001) izan ziren. Patrick Grant-en irudian oinarritutako bost liburuak ebook gisa argitaratu ziren 2018an. 1979-80ko hamarkadako Crime Writers Association-eko kide izan zen.

Long Crendonen bizi izan zen Buckinghamshiren, hil arte. 2012ko azaroaren 17an, 88 urte zituela.

## Patrick Grant-en eleberriak 
* *Dead in the Morning* (1970)
* *Silent Witness* (1972)
* *Grave Matters* (1973)
* *Mortal Remains* (1974)
* *Cast for Death* (1976)

## Beste eleberri batzuk 
* *Summer Flight* (1957)
* *Pray, Love, Remember* (1958)
* *Christopher* (1959)
* *The China Doll* (1961)
* *Once a Stranger* (1962)
* *The Birthday* (1963)
* *Full Circle* (1965)
* *No Fury* (1967)
* *The Apricot Bed* (1968)
* *The Limbo Ladies* (1969)
* *No Medals for the Major* (1974)
* *The Small Hours of the Morning* (1975)
* *The Cost of Silence* (1977)
* *The Point of Murder* (American title *The Come-On*) (1978)
* *Death on Account* (1979)
* *The Scent of Fear* (1980)
* *The Hand of Death* (1981)
* ''Devil's Work* (1982)
* *Find Me a Villain* (1983)
* *The Smooth Face of Evil* (1984)
* *Intimate Kill* (1985)
* *Safely to the Grave* (1986)
* *Evidence to Destroy* (1987)
* *Speak for the Dead* (1988)
* *Deceiving Mirror* (1988)
* *Crime in Question* (1989)
* *Admit to Murder* (1990)
* *A Small Deceit* (1991)
* *Criminal Damage* (1992)
* *Dangerous to Know* (1993)
* *Almost the Truth* (1994)
* *Serious Intent* (1995)
* *A Question of Belief* (1996)
* *Act of Violence* (1997)
* *False Pretenses* (1998)
* *The Price of Guilt* (1999)
* *A Case to Answer* (2000)
* *Cause for Concern* (2001)

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Crime Writers Association
* The Gumshoe Site
* Obituary - Telegraph

## Kanpo estekak 
* Margaret Yorke fitxaketa fantastikoan
* Margaret Yorke, *Bastulli''
* Beste bilaketa batzuk twbooketan
Daria Diatxenko

**Daria Grigorievna Diatxenko** (Kumari, Sobietar Batasuna, 1924ko apirilaren 2a – Tiraspol, Sobietar Batasuna, 1944ko apirilaren 2a) sobietar partisanoa izan zen, Nicolaieven egoitza zuen Komsomoleko gerrilla erakunde klandestinoko kidea, eta talde partisanoaren gazte kapituluko burua. Hil ondoren, Sobietar Batasuneko Heroi titulua jaso zuen SESBeko Sobiet Gorenaren Presidiumaren 1958ko uztailaren 1eko dekretuz.

## Biografia 
Daria Diatxenko 1924ko apirilaren 2an jaio zen Kumari herri txikian, Nicolaiev-eko (Sobietar Batasuna) obblastean, Ukrainako nekazarien familia batean. Bigarren Hezkuntzan ikasten hasi zen Leopolisen, baina ez zuen osatu. Sobietar Batasunaren inbasio alemaniarraren ondoren (1941), aita, barrutiko batzordeburu izandakoa, gerrara bidali zuten. Daria eta haren ama, berriz, Novoandreyevkara joan ziren amonarekin bizitzera. Bera Komsomoleko kidea zen.

### Bigarren Mundu Gerra 
Alemanek bere herria okupatu zutenean, Diatxenko erresistentzia mugimenduan sartu zen Parfentiy Grechanyyrekin bildu ondoren, Komosmol erakundeko liderra zena, "Txinparta partisanoa" izenez ezaguna.

Krymka herriko bigarren hezkuntzako zuzendariak sortu zuen talde partisanoa 1941ean. Zelula bakoitza bost pertsonak osatzen zuen, eta, idazmakinak eta irratiak lortu ondoren, Sovinformaloaren transmisioak paperean laburtzen zituzten eta mezuak liburuxketan banatzen zituzten. Sobietar hegazkinek airetik botatako foiletoak jaso eta herriko biztanleen artean banatzen zituzten.

Partisanoek armak biltzen zituzten eta granadak eta errifleak erabiltzen entrenatzen ziren sabotaje-misioetan parte hartzen hasi aurretik. Misio batean, Diatxenkok zuzendutako zelulak alemaniar soldaduak eta haien hornidurak zeramatzan tren bat errailetik atera zuen. Konplot bat antolatu zuen 200 gerra-preso sobietarrei eremu batetik ihes egiten laguntzeko. Espetxe-zaindari errumaniarren lagun egin ondoren, Diatxenkok eta bere lagunek festa batera gonbidatu zituzten, eta mozkortu egin zituzten gerrako presoak askatu aurretik.

Otsailean, «Txisparta partisanoa» destakamenduaren 25 partisano atxilotu zituen Gestapok. 1943ko martxoaren 1ean, Diatxenko atxilotu eta Tiraspoleko espetxe batera bidali zuten. Ihes egiteko asmoa zuen, eta lagunek 6.000 marko alemaniar bildu zituzten guardia bat erosteko hari laguntzeko, baina konplota aurkitu zuten, eta Diatxenko eta guardia tiroz hil zituzten 1944ko apirilaren 2an.

## Kondekorazioak 
[thumb|250x250px|Daria Diatxenkori omenaldia [Tiraspol|Tiraspolen (Transnistria)]]

* Sobietar Batasuneko heroia
* Leninen ordena

## Ikus, gainera 
Bigarren Mundu Gerrako Sobietar Batasuneko beste zenbait partisano.

* Anastasia Biseniek
* María Melentieva
* Anna Lisitsyna
* Zoia Kosmodemianskaia
* Maxa Bruskina
* Nadezhda Volkova
* Zinaida Portnova
* Jefrosinia Zenkova

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Antoine Lavieu

**Antoine Lavieu** (Boulogne-sur-Mer, 1990eko irailaren 28a) frantziar txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
**2011**
* Nafarroako Itzulia
* Aostako Giroko etapa bat

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Matteo Sobrero

**Matteo Sombrero** (Alba, 1997ko maiatzaren 14a) italiar txirrindularia da.

## Palmaresa 
**2017**
* 2. Bidasoko Itzulian eta etapa bat
**2018**
* Coppa Della Pace
**2019**
* Palio del Recioto Sari Nagusia 
* 3. Laigueglia Sarian
**2021**
* 20px 15px Italiako erlojupeko txirrindularitza txapelketa
* 3. Esloveniako Itzulian
**2022**
* Italiako Giroko etapa bat
* 3. Chrono des Nationsean
* 4. Poloniako Itzulian
* 4. Italiako erlojupeko txirrindularitzako txapelketan
**2023**
* 3. 15px Italiako erlojupeko txirrindularitza txapelketan
* 4. Austriako Itzulian eta etapa bat 
**2025**
* 3. Poloniako Itzulian
**2026**
* 9. Down Under Tourrean

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Fujiwara no Michinaga

**Fujiwara no Michinaga** (japonieraz: 藤原道長 ?, 966-1027) japoniar politikaria izan zen eta Fujiwara klanaren kontrolen gorena ordezkatu zuen herrialdeko gobernuan. XI. mendearen hasieran de facto gobernatu zuen Japonian, lau enperatrizaren (ez erregina) aita , bi enperadoreren osaba eta beste hiruren aitona baitzen.

Fujiwara no Kaneieren laugarren edo bosgarren semea zen eta ama Tokihime zen. Anaien artean bi errejidore eta bi ezkontide inperial zeuden. Hamabost urterekin hasi zuen bere ibilbide politikoa, baina seme gazteena zenez ez zuen gortean presentzia garrantzitsurik izan bere bi anaiak gaixorik hil ziren arte, 995ean .

Handik aurrera botere politikoa eta gortearen onespena lortzen hasi zen bere senideen gainean, bereziki bere iloba Fujiwara no Korekicha-rena. *Nairan* izendatu zuten, enperadorearen idazkaria zena eta dokumentuak berrikusten zituena enperadoreak irakurri aurretik.

Handik gutxira, estrategia bati etekina atera zion Michinagak. Historikoki enperadoreek beti izan zuten emazte bat; ordura arte, Ichijō enperadoreak Michinagaren iloba bat zuen emazte bakarra, baina geroago enperadoreak bi enperatrizaren presentzia aldi berean legeztatu zuen; horrela Michinagak aprobetxatu zuen eta bere alaba, Fujiwara no Shōshi, bigarren enperatriz bihurtu zuen 1000. urtean eta *Chūgū* titulua jaso arazi zuen (lehen enperatrizak *Kōgō* titulua zuen). Lehenengo enperatrizaren heriotzak boterea bermatu zion Michinagari. Geroago Shoshi enperatrizak bi seme izan zituen: etorkizuneko Go-Ichijō enperadorea eta etorkizuneko Go-Suzaku enperadorea.

1011n Ichijō enperadorea erretiratu zenean, Michinagaren lehengusua zen Sanjō enperadorea igo zen tronura. Garai horretan biek desadostasunak izan zituzten eta Michinagak Sanjō enperadoreari presioa egin zion 1016an Go-Ichijō enperadorearen alde abdikatzeko. Urte honetan Michinagak 1017. urtera arte sesshō errejidore gisa hartuko zuen kargua, baina *kanpakuaren* boterea usurpatu zuen, nahiz eta horrela izendatu ez izan, ekintza honengatik *Mido Kampaku* bezala ezagutzen da Michinaga.

Honen ostean 1019an bizitza politikotik erretiratu zen eta ezer gutxi jakin zen berari buruz hil zen arte. Mido Kanpakuki izeneko egunkaria idatzi zuen, Heian Aroko gortearen bizitzari buruzko informazio iturri nagusia dena.

## Kanpo estekak
Cantares (Serrat)

**«Cantares»** Joan Manuel Serrat abeslari katalanaren abesti ezagunetariko bat da. Antonio Machadoren poemetan oinarrituta 1969 poetari eskainitako albumean jaso zuen, *Dedicado a Antonio Machado* diskoan alegia. Abestia , bestetik, diska single gisa plazaratu zuen ere bai, «La saeta» abestia B aldean. Berehala salmenten arrakasta ezagutu zuen, Espainian zein Latinoamerikan zerrendetako lehenengo postuak eskuratuz.

## Hitzak 
Abestiaren oinarria Antonio Machado poema batean bilatu behar da, «Proverbios y cantares» olerkian, alegia; poema hori *Campos de Castilla* (1912) liburuan jaso egin zuen Sevillako poetak. Dena dela, Serratek nahiko moldaketa librea egin zuen Serraten beraren lerroak sartuz eta Machadorenak diren beste lerroak sartuz, hauek, hain zuren: «caminante no hay camino / se hace camino al andar», hau da, «ibiltari ez dago biderik, bidea ibiltzen egiten baita».

## Bertsioak 
Asko izan dira baina ziur aski ezagunean Miguel Ríosek egin zuena. Beste bertsioak:
* Manuel Carrasco
* Las Tres Grandes
* Nicho Hinojosa

## Garrantzia 
Antonio Machadoren poesia nahiko ezkutua gorde zen frankismo garaian, azken buruan errepublikaren aldeko eta erbestean hildako poeta baten lanak baitziren. Errealitate horiek abestian jaso zituen abeslariak: («Murió el poeta lejos del hogar, lo cubre el polvo de un país vecino»). Serraten diskoak haren ezagutza zabaldu zuen, bereziki abesti honen bidez. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :«Cantares» abestia zuzeneko bertsioan, 1975eko irailaren 5eko kontzertuan,
Vera Miles

**Vera Miles**, **Vera Ralston** jaioa (Boise City, Oklahoma, 1929ko abuztuaren 23a) estatubatuar aktorea da. Psycho filmean egin zuen lanik ezagunenaz gain, The Searchers, The Wrong Man eta The Man Who Shot Liberty Valance filmetan ere agertu zen.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Kanpo estekak
Cristiano Monguzzi

**Cristiano Monguzzi** (Milan, 1985eko abuztuaren 31) italiar txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
**2007**
* 3. Bidasoko Itzulian eta etapa bat

**2011**
* Piccolo Giro di Lombardia

**2013**
* Táchira Itzuliko etapa bat
* 7. Japoniako Itzulian

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Barnabás Peák

**Barnabas Peak** (1998ko azaroaren 29a) hungariar txirrindularia da.

## Palmaresa 
**2017**
* 2. 16px  Hungariako erlojupeko Txapelketan 
**2018**
* 20px 16px Hungariako errepideko Txapeketa
* 20px 16px Hungariako erlojupeko Txapeketa
* 3. Bidasoko Itzulian eta etapa bat
**2019**
* Normandiako Tourreko etapa bat 
* 2. 16px  Hungariako errepideko Txapelketan
* 3. 16px  Hungariako erlojupeko Txapelketan
**2020**
* 20px 16px Hungariako erlojupeko Txapelketa
**2022**
* 2. 16px Hungariako erlojupeko Txapelketan
* 3. 16px Hungariako errepideko Txapelketan

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Conradine Birgitte Dunker

**Conradine Birgitte Dunker** (**Hansteen** ezkongabe) Norvegia, 1780ko abuztuaren 25a &ndash; 1866ko irailaren 11) idazlea izan zen, bere herrialdeko bizitza sozialean pertsonaia ezaguna.

## Biografia 
Christianian jaioa, "hiriburuko bizitza sozialean leku nabarmena" izan zuen. Elkarte Dramatikoko kide izan zen, Norvegian antzerkia sustatu zuen elkarteko kide. Bere memoriak, *Gamle Dage*: *Erindringer og Tidsbilleder,* hil ondoren argitaratu ziren 1871n, eta XIX. mendeko kultura-bizitzaren iturri baliotsutzat jotzen dira. Behin baino gehiagotan berrinprimatu dira, eta 1996an biografiatu egin zuten.

Bernhard Dunkerren eta Vilhelmine Ullmannen ama izan zen. Bere neba gazteena Christopher Hansteen astronomoa izan zen; eta Aasta Hansteen feminista eta margolariaren izeba ere bazen. Ragna Nielsen hezitzailearen eta Viggo Ullmann politikoaren amona izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Serrateko lorategiak

**Serrateko lorategiak** () Joan Manuel Serrat abeslari katalanari eskainitako parkea da, Nafarroa Garaian dagoen Viana hiriko San Pedro elizaren ondoan, garai bateko hilerrian sortua. Hiriaren panoramika ederrak eskaintzen ditu.

## Ezaugarriak 
Elizaren antzinako hilerria zena, defentsarako barbakana gisa erabilia eta lursailaren kontra zegoenez kontrahorma erraldoietan bermatua, parke bihurtu ederra da gaur egun. Lorategi honetatik panoramika bikainak ikus daitezke: Toloño mendilerroa, Iberiar sistema, Ebroko harana eta Logroño hiria.

## Serrat Vianan 
2014ko abendutik, ingurune horri Serrateko Lorategiak esaten zaio, Joan Manuel Serrat abeslari katalanari Hiriko Seme Kutunaren titulua eman ondoren. Serrat txikitatik dago Vianarekin lotuta; han etxebizitza bat du, sarritan bisitatzen du, eta, sarritan ere, ekimen desberdinen aldeko kontzertuetan parte hartu du. Lorategian monolito batek efemeride hau gogorarazten digu. Bertan, Serraten «Leku honetan ikasi nuen argia maitatzen» esaldia irakur daiteke, bere lau abestiren izenburuarekin batera: «Penelope», «Mediterraneo», «Caminante no hay camino» eta «Juan y Jose».

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Lorategiak udalaren webgunean.
Last Days (2005eko filma)

***Last Days*** (euskaraz *Azken Egunak*), 2005eko Gus Van Sant estatubatuarrak zuzendutako drama film bat da. Kurt Cobain musikariaren bizitzaren azken egunetan arinki oinarritua dago. Michael Pitt, Lukas Haas, Asia Argento eta Scott Patrick Green aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
1990eko hamarkada, AEB, Washington estatua, Blake (Michael Pitt) musikari barnerakoiak ospearen pisua, ardura pertsonalak eta isolamendu sentimendu sakon bat jasaten ari da. Egun batez, zuhaitz harrigarri batzuk erakarrita, baso baten barna joan eta iturburu bat topatuko du. Jende asko bere bila dabil: zerbait nahi dutenean bakarrik hurbiltzen zaizkion lagunak, bere diskoetxeko exekutiboak, bai eta detektibe pribatu bat ere. Blakek basoan bere azken abestia sortzeko inspirazioa bila dabil.

## Aktoreak 
* Michael Pitt: Blake
* Lukas Haas: Luke
* Asia Argento: Asia
* Scott Patrick Green: Scott
* Nicole Vicius: Nicole
* Ricky Jay: Detektibea
* Ryan Orion: Donovan
* Harmony Korine: Klubeko tipoa
* Rodrigo Lopresti: Klubeko musika taldeko kidea
* Kim Gordon: Diskografietxeko exekutiboa
* Adam Friberg eta Andy Friberg: Elders Friberg 
* Thadeus A. Thomas: Horri Horien saltzailea

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Ramūnas Navardauskas

**Ramūnas Navardauskas** (Šilalė, Lituaniako SES, 1988ko urtarrilaren 30a) lituaniar txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
**2007**
* 20px 15px Lituaniako errepide txirrindularitzako txapelketa
**2009**
* 3. 15px Lituaniako errepide txirrindularitzako txapelketan
**2010**
* Lieja-Bastogne-Lieja (23 urtez azpikoa)
* Ronde de l'Isardeko etapa bat
* Boucles de la Mayenneko etapa bat
* 2. 15px Lituaniako errepide txirrindularitzako txapelketan
* 3. 15px Lituaniako erlojupeko txirrindularitzako txapelketan
* 3. Bidasoko Itzulian
* 3. Toledoko Itzulian
**2011**
* 20px 15px Lituaniako errepide txirrindularitzako txapelketa
* 2. 15px Lituaniako erlojupeko txirrindularitzako txapelketan
**2012**
* 20px 15px Lituaniako erlojupeko txirrindularitzako txapelketa
* 2. 15px Lituaniako errepide txirrindularitzako txapelketan
**2013**
* Romandiako Tourreko etapa bat
* Italiako Giroko etapa bat
**2014**
* Sartheko Zirkuitua eta etapa bat
* Frantziako Tourreko etapa bat
**2015**
* Sartheko Zirkuitua 
**2016**
* 20px 15px Lituaniako errepide txirrindularitzako txapelketa
**2017**
* San Juan Itzuliko etapa bat
**2018**
* Itxas Beltzeko Itzulia eta etapa bat 
**2019**
* 20px 15px Lituaniako errepide txirrindularitzako txapelketa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Inocybe fuscidula

***Inocybe fuscidula*** *Inocybaceae* familiako onddo espezie bat da. Jangarritasuna ezezaguna da, eta baztertu egin behar da, *Inocybe* generoak berez duen toxikotasuna dela eta.

Sinonimoak: *Inocybe hypophaea*, *Inocybe virgaluta*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 6 cm arteko diametrokoa, konikotik ganbilera titia  kontserbatuz. Kapelaren azala, arre koloreko fibra erradialekin,  argiagoa ertzean.

**Orriak:** Itsatsiak, zurbilak, zahartuaz arrexka kolorerako joerarekin.

**Hanka:** 7 cm arteko garaierarekin, zilindrikoa, goialdean hautsarekin eta oinarrian mizelioaren hondarrekin, zurixka.

**Haragia:** Urria,  zurixka. Usain txarrekoa.

**Etimologia:** *Inocybe* terminoa, muskulua, nerbioa, zuntza esan nahi duen "is inós" hitzetik eta burua, esan nahi duen "cybe" hitzetik dator, hau da, zuntzezko kapela.

## Jangarritasuna 
Zalantzazko jangarria. Toxikoa izan daiteke.

### Nahasketa arriskua 
Basoetako beste arre koloreko *Inocybe* batzuekin nahas daiteke (*godeyi*, *umbrina*)

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean. Hostogalkorren, koniferoen edo mistoen basoetan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Alaska, Europa, Islandia, Svalbard, Errusia, Kaukasia, Himalaiako eremua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arditi di Popolo

[thumb|250px|[Errico Malatesta Arditi di Popolo taldekide batzuekin]]
**Arditi di Popolo** (Herriko ausartak) milizia antifaxista italiarra izan zen. Benito Mussoliniren Alderdi Nazional Faxistaren igoerari eta Alkandora beltzak paramilitarren biolentziari aurre egiteko sortu zuten ezkerreko korronte ugari bilduz. 

1921eko uztailaren 19an, bere lehen ekintza ofiziala burutu zuen Piombinon. Faxisten bilkura bati eraso egin eta hau inguratu zuten. Bi egunez kaleak hartu zituzten, azkenean erretiratu egin behar izan zuten arte.  1921eko udan, Arditi del Popolo 20.000 partaide inguru zituen. Helburu nagusia faxisten ekintza-eskuadroiei aurka egiteko gai izango ziren talde armatuak sortzea zen. 

Estatuko segurtasun-indarren konplizitatearekin, faxistek mugimenduko buruzagi gehienak hil edo atxilotu zituzten, eta 1924an erabat desegin zen.

## Partaide ezagunak 
*Argo Secondari, anarkista
*Gino Lucetti, anarkista
*Guido Picelli, diputatua
*Alberto Acquacalda, 1921eko abuztuaren 11 faxistek hildakoa
*Riccardo Lombardi (ofizialki ez zen erakundeko kidea baina antolamenduan hartu zuen parte)
*Giuseppe Di Vittorio, komunista
*Tigrino Sabatini, komunista
*Vincenzo Baldazzi
*Antonio Cieri

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak