open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mercedes Herrán

**Mercedes Herrán Inchausti** ( - Bilbo, 2002ko otsailaren 23a) haurren salerosketarako sare batean parte-hartzeagatik salatutako emakumea. Sarea *María Madre* izeneko elkarte baten bitartez aritzen zen, Herrán elkarte horren idazkaria zen eta haurdun zeuden emakumeak biltzen zituzten pisuak kudeatzen zituen. Erditzeko momentuan Gordoniz kalean zeuden Francisco Javier eta Usparitza klinika pribatuetara, Mazarredoko Ginecoyatreo eta Aranguren kliniketara zein Gurutzetako Ospitalera laguntzen zituen. eta bere zuzendaritza batzordean pertsonaia nabarmenak parte hartu zuten, besteak beste, Javier Ybarra Bergé, Rafael González de Lara, Adrián Celaya Ibarra, Carlos de la Herrán Matorras, José María Oliva Alonso, Gabriel Aranguren, Roque Aranguren, Alfonso Garay eta José Ramón Moronati Pérez.

Haurren lapurreta salatzen zuen lehenengo ikerketa 1973an egin zen, baina oso azalekoa izan omen zen.

Elkarteak familia dirudunei eskaintzen zizkien haurrak. Carmen Lomanak haur bat eskaini ziotela adierazi zuen. María Madreren bitartez 2.000 eta 3.000 haur inguru saldu zirela estimatzen da.

Mercedes eta bere senarrak haur bat adoptatu zuten modu honetan.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* González de Tena, Francisco (2014). *Nos encargamos de todo. Robo y tráfico de niños en España.* Todos tus libros.com

## Ikus, gainera 
* Frankismoan lapurtutako haurren eskandalua

## Kanpo estekak 
* Dokumentala: *¡Devolvedme a mi hijo!* 
* Maria Madre elkartearen erregistroa Eusko Jaurlaritzan
Bodil Schmidt-Nielsen

thumb|Bodil Mimi Krogh Schmidt-Nielsen (1918), bere seme-alabekin, ezkerretik eskuinera: Mimi (5 urte), Bent (9 urte) eta Astrid (11 urte).
**Bodil Schmidt-Nielsen** (Kopenhage, Danimarka,1918ko azaroaren 3a &#x2013; 2015eko apirilaren 27a) daniar-estatubatuar  fisiologoa izan zen, 1975ean Amerikako Elkarte Fisiologikoko presidente izan zen lehen emakumea.

## Biografia 
Bodil Schmidt-Nielsen Kopenhagen jaio zen, Danimarkan, 1918an. August Krogh eta Marie Krogh-en  lau seme-alabetatik gazteena zen. Bere aitak, August Kroghek, Fisiologia edo Medikuntzako Nobel saria jaso zuen 1920an, kapilar eta arteriola bidezko muskuluari oxigenoaren ekarpena erregulatzeko egindako lanagatik.

1939an, Bodil Schmidt-Nielsen Knut Schmidt-Nielsenekin ezkondu zen, lankide fisiologoarekin, eta Odontologian eta Fisiologian doktoratu zen Kopenhageko Unibertsitatean.

Knut eta Bodil Schmidt-Nielsenek fisiologiako talde garrantzitsu bat osatu zuten Duke Unibertsitatean, baina 1966an dibortziatu egin ziren. Bodil Departamentu-buru bihurtu zen Mendebaldeko Erreserbako Case Unibertsitatean, eta geroago bere karrera Maineko MDI Laborategi Biologikoko ikerkuntzan bakarrik eman zuen.

Schmidt-Nielsen 2015eko apirilean hil zen, 96 urte zituela.
* *Bodil M. Schmidt-Nielsen Distinguished Mentor and Scientist Sariak* American Physiological Society-ko kide bat omentzen du, ikerketa fisiologikoan ekarpen bikainak egin dituela eta fisiologo gazteen prestakuntzan bikaintasunarekiko dedikazioa eta konpromisoa erakutsi dituela adieraziz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Helen May Martin

**Helen May Martin** (Lincoln, 1893ko abenduaren 18a – Merriam, 1947ko ekainaren 13a) estatubatuar piano-jotzailea izan zen. Helen Kellerrek «munduko pertsona gor-itsurik trebeena» deitu zion.

## Bizitza 
John Henry Martin saltzailearen eta Helen Smith Martin irakasle eta modistaren alaba, Lincolnen (Nebraska) jaio zen. Txikitatik gorra eta itsua zen. Amak musika irakatsi zion, babarrun lehorrez egindako ukimenezko ilustrazioak erabiliz. Martin Kansas Estatuko Gorren Eskolan graduatu zen, Olathe hirian eta lehen ikasle itsu bilakatu zen bertan. Geroago, Wichita eta Cincinnatiko kontserbatorioetan ikasi zuen, eta ama izan zen bere itzultzailea. Ameriketako Estatu Batuetako hirietan ibili zen eta hogei urte baino gehiagotan, askotan Lions Club erakundearen laguntzarekin.

Braillean eta goratutako beste inprimatze-sistemetan argitaratutako partiturak bildu zituen, eta ehunka konposizio memorizatu zituen. Harpa ere jotzen zuen, eta idazmakina erabiltzen zuen. Musikaren bibrazioak harrapatzeko, metalezko lata huts bat hartzen zuen eskuetan.

Helen Keller ezagutu zuen Lincolnen. Kellerrek kazetari bati errieta egin zion Martini «bigarren Helen Keller» deitzeagatik: «Ez da "bigarrena" niretzat, nik inoiz egin ezin nuena egin duelako; piano-jotzaile eta musikari bikain bihurtu da... Munduko pertsona gor-itsurik trebeena da».

Merriamen (Kansas) bizi zen amarekin eta Gertrude ahizparekin. 1939an, Gertrude hil zen. Helen May Martin Merriamen hil zen 1947an, 53 urte zituela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Theresa Poh Lin Chan

**Chan Poh Lin** (1943ko uztailaren 9a – 2016ko ekainaren 6a), ***Theresa Poh Lin Chan*** izenez ezagunagoa, singapurtar idazle, aktore eta irakaslea izan zen. Gaztaroan «Hego-ekialdeko Asiako Helen Keller» deitzen zioten, Keller bezala, Chan pertsona gor-itsu trebea baitzen.

## Bizitza 
12 urte zituela, gor bihurtu zen, eta 14 urte zituela itsu.

John Wilsonek, Royal Commonwealth Society for the Blind erakundeko zuzendariak, Chan ezagutu zuen 1958an Singapur bisitatu zuenean, eta 1963ko *Travelling Blind* liburuan aipatu zuen: «Esan zidan Helen Kellerrek bezala ikasi nahi zuela, Ingalaterrako erreginak bezala ingelesez hitz egin, munduko jende guztia ezagutu». Wilsonen gomendioari esker, Massachusettseko Perkins Itsuen Eskolan onartu zuten, non matematika ikasi zuen, kirol klubeko presidente bihurtu zen eta dantza egiten, patinatzen, puntua egiten eta zaldiz ibiltzen ikasi zuen.

13 urte eman zituen Ameriketako Estatu Batuetan eta 1973an Singapurrera itzuli zen gurasoak zaintzeko. Singapurko Itsuen Eskolan irakasle izan zen, baina 1990ean lana galdu zuen.

2016ko ekainean hil zen birikako minbiziaren ondorioz. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1961eko Berlingo krisialdia

**1961eko Berlingo krisialdia** () Alemaniako hiriburuko okupazio militarrari buruzko Gerra Hotzaren azken gertakari politiko-militar europarra izan zen. Sobietar Batasunak ultimatum baten bidez eragin zuen, mendebaldeko indar armatuak Mendebaldeko Berlindik erretiratzea exijituz. Hiria bitan- Ekialdeko Berlin eta Mendebaldeko Berlin- banatu zuen Berlingo Harresia eraikitzearekin amaitu zen. 1958 eta 1963 artean gertatu zen Berlingo krisia, Bigarren Mundu Gerraren ondoren Reicharen hiriburua lau zatitan banandu ondoren sortu zen. Bertan, bi blokeek, gerran zehar Alemania menderatzeko asmoz aliatuak, aurre egin zioten gero, aurkako jarrera ideologikoen ondorioz.

Berlingo lurraldea, berez, puntu neuralgikoa zen munduaren banaketa bipolarraren ondoren, SESBek eta aliatuek bere administrazioa partekatzen zuten. Ekialdeko Europako herritar langabe askok Mendebaldeko Berlinek eskaintzen zituen aukerak ikusi zituztenean piztu zen arazoa. Mendebaldeko Alemaniak berreraikitzearen ondorioz lortutako oparotasun azkarrak, Marshall Plana abian jarria, Ekialdeko Blokeko herritar txiroentzako aukera bihurtu zuen. Are gehiago, kaltea ez zen emigrazioari bakarrik zor, baizik eta emigrazioaren zati handi bat jende kualifikatua zelako.

1961ean harresiaren eraikuntza eragin zuen gatazkak beste gerra-gatazka baten beldur izan ziren uneak bizi izan zituen. 1958an, Alemaniako Errepublika Demokratikoaren motibazioak babestuz, Nikita Khrustxovek Berlin Ekialdeko Alemanian sartu behar zela iragarri zuen, edo, bestela, Nazio Batuen agintepean. Sobietar buruzagiak aliatuei sei hilabetetan erabaki bat hartzeko eskatu zienean egoera larriagotu egin zen. Bestela, Ekialdeko Alemaniarekin sinatutako itun baten bidez, Berlinen erabateko sarbidea izango luke.

Horrela planteatutako egoerak mendebaldeko potentziak benetako estualdian jarri zituen: Moskuko baldintzak onartzea atzerapausoa zen demokraziaren eta hark ordezkatzen zituen interesen defentsan, oinarritik ukatzea, mundu mailako bakea arriskuan jartzea zen, gerra nuklear baten mehatxupean.

Erabaki baketsu baterako hartu ziren ekintza diplomatikoek, Alemaniako garaileen bilerek, Khrustxov eta John F. Kennedy hautetsi berriaren artekoak, NBEren 1960ko goi-bilerak ez zuten gehiegi aurrera egin. Bilera hori guztietan, Sobietar Batasunak borroka ideologikoaren alde egin zuen.

Kontuan izan behar da Stalin 1953an hil ondoren kapitalismoaren aurrerapena eztabaidaezina zela eta bi blokeetako bat ere ez zegoela eragin-eremuak lagatzeko prest, baina ekintzak adostasun baketsura bideratzen ari zirela. Geroko krisia, munduko lasaitasuna arriskuan ikusi zuena, hurrengo urteko Kubako misilen krisialdia izan zen. Aukera horretan, gatazka armatuan eraginik izango ez zuen irtenbide baten alde ere egin zen.

Krisialdiaren gailurrak Berlingo Harresia eraikitzea ekarri zuen, hiriburuaren bi aldeen arteko lotura oro erabat eragotziz. Ekialdeko Alemaniak egindako ekintza honek, lehenik eta behin, sobietar liderrak ez zuela gerrarik nahi adierazi zuen. Bigarrenik, berariazko zatiketak 28 urtez iraunarazi zen estatusaren oinarriak ezarri zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Galiziako Parlamenturako hauteskundeak

**Galiziako Parlamenturako hauteskundeetan**, galiziarrek Galiziako Parlamentuko 75 parlamentariak aukeratzen dituzte. Azken hauteskundeak 2024ko otsailean egin ziren.

## Hauteskunde-sistema 
thumb|Diputatuak barrutika (2020)
1981eko Galiziako Autonomia Estatutuaren arabera, Galiziako Parlamentuko kideak sufragio unibertsal, berdin, aske, zuzen eta isilpekoaren bidez aukeratzen dira.  Halaber, ezartzen du Legebiltzarrak gutxienez hirurogei diputatu eta gehienez laurogei izan behar dituela.  Galiziako Hauteskunde Legeak hirurogeita hamabost diputatu zehazten ditu.  Parlamentariak hauteskunde barruti bakoitzean zerrenda itxiak dituzten botoen zenbaketa proportzionalaren bidez aukeratzen dira.

Galiziako Parlamentuko hauteskunde-barrutiak Galiziako lau probintziei dagozkie  eta bakoitzak gutxienez hamar diputatu bidaltzen ditu: gainerako hogeita hamabostak probintzien artean banatzen dira, biztanleen arabera.  Hala, 2016ko hauteskundeetan banaketa hau izan zen: 25 diputatu, Coruñan; 14na, Lugon eta Ourensen; eta 22, Pontevedran. Hauteskunde-zerrendetan, eserlekuak D'Hondt sistemaren bidez esleitzen dira.  Parlamentuan sartu ahal izateko, barrutiko baliozko botoen % 5, gutxienez, eskuratu behar da. 

## Emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Errosarioko Ama Birjinaren santutegia (Hellín)

**Errosarioko Ama Birjinaren santutegia** Gazteluko muinoan dago, Hellingo hirigunean (Albaceteko probintzia, Espainia). Barruan Errosarioko Ama Birjinaren irudia dago, herri horretako zaindaria baita. Errekonkistaren ondoren eraikitzen den antzinako ermita mudejarrean du jatorria. Gaur egungo eraikina XVIII. mendearen lehen erdian eta XIX. mendearen amaieran egindako berreraikuntzaren emaitza da. Garai barrokoari dagokio ganbaratxoa, kripta eta tenpluaren zati bat; hemeretzigarren mendeko eklektizismoari dagozkio fatxada, kanpandorrea eta planoaren antolaketa, portada eta burdin hesiarekin.
Ikerketa Arkeologiko Prebentiboen Institutu Nazionala

**Ikerkuntza Arkeologiko Prebentiboen Institutu Nazionala** (**INRAP**) izaera administratiboa duen ikerketarako erakunde frantses  publiko bat da, 2001eko urtarrilaren 17ko legeak sortua, prebentzio-arkeologiari buruzkoa. 1901eko elkarteen legepean zegoen Erregistro Arkeologiko Nazionaletarako Elkartea (Afan), ordezkatu zuen.

Kultura eta Ikerketaz arduratzen diren ministerioen babespean dago.

## Zereginak 
“Legeak ezartzen du ezen, edozein egokitzapen egin baino lehen edo eraikitzeko baimena eman baino lehen, Drac – Direction régional del affaires culturelles = Kultura Gaietarako Eskualdeko Zuzendaritzak –beharrezkotzat jotzen badu, diagnostiko arkeologikoa egiteko agindua ematen duela”.

INRAPen zeregina da, beraz, prebentziozko arkeologiaren diagnostiko horiek egitea. Tokiko arkeologiako eskualde-zerbitzuak lurralde-antolamenduko proiektu bati jarraipen arkeologikoa egiteko agindua ezartzen badio, eta uste badu eraikitako lurrak interes arkeologikoa duela edo izan dezakeela, egokitze-lanak hasi aurretik diagnostikoa egiten da. Diagnostiko horren ondorioz, prebentziozko erregistroa egin daiteke, eta horren erantzukizuna kontratu bidez esleitzen da.

INRAPek, halaber, prebentzio arkeologiako eragiketen ustiapen zientifikoaz eta emaitzen zabalkundeaz arduratzen da. Kultura irakasten, zabaltzen eta arkeologia balioztatzen laguntzen du (Ondare Kodearen L.523-1 artikulua).
Fitxategi:Fouilles_rue_Henri_Farman.jpg|Aire zabaleko Mesolitikoko gune bateko indusketa (Henry-Farman kalea, Paris, 2008).
Fitxategi:Thann_synagogue_bain_rituel_fouilles_Inrap_17_mars_2014_06.jpg|Indusketa mekanikoa Than sinagogaren eskortan (Rhin Garaia). Bertan, bainu erritualen azpiegitura aurkitu zen 2014an.
Fitxategi:INRAP_présentation_fouilles_Obernai_6000_ans_occupation_24_octobre_2013_33.jpg|Obernaiko (Rin Beherea) indusketan azaleratutako  objektuen azterketaren aurkezpena, 2013an.
Fitxategi:Chantier_de_fouilles_à_Villeneuve_d'Ascq_en_Fevrier_2017_(10).JPG|Aire zabaleko indusketak Errepublikaren plaza, Annappesen  (Villeneuve-d'Ascq), 2017an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1989ko Galiziako Parlamenturako hauteskundeak

**1989ko Galiziako Parlamentuko hauteskundeak** abenduaren 17an egin ziren. 2.246.455 hauteslerekin, 1.336.578 boto eman ziren (%59,5) eta abstentzioa 909.877ekoa izan zen (%40,5). Galiziako Alderdi Popularrak eskuratu zuen gehiengo osoa, Manuel Fraga Iribarnerekin Galiziako Xuntako presidente gisa. Coalición Gallega alderdiak bere babes elektoral gehiena galdu zuen, eta bazterreko indar gisa geratu zen. BNGk, ordea, jaitsierari buelta eman eta Xosé Manuel Beiras hautagaiarekin galiziar abertzaletasunaren indar gisa agertu zen. 

## Kanpo estekak
1993ko Galiziako Parlamenturako hauteskundeak

**1993ko Galiziako Parlamentuko hauteskundeak** urriaren 17an egin ziren. 2.293.169 hauteslerkein, 1.472.017 boto eman ziren (%64,2) eta abstentzioa 821.152ekoa izan zen (%35,8). Galiziako Alderdi Popularrak eskuratu zuen berriro ere gehiengo osoa, Manuel Fraga Iribarnerekin Galiziako Xuntako presidente gisa.  PSdeGk lidergo krisi larria izan zuen, eta boto asko galdu. BNGk botoen igoera nabarmena izan zuen, eta PPren alternatiba gisa irudikatzen hasi zen, Xosé Manuel Beiras liderraren karismari esker. Ez zen egon beste alderdirik ordezkaritzarekin. 

## Kanpo estekak
1981eko Galiziako Parlamenturako hauteskundeak

**1981eko Galiziako Parlamentuko hauteskundeak** urriaren 20an egin ziren. 2.174.246 hauteslerekin, 1.006.222 boto eman ziren (%46,3) eta abstentzioa 1.168.024ekoa izan zen (%57,3). Hauteskunde autonomikoetan Espainian egondako abstentzio tasarik altuena izan da. Frankismoaren ondorengo lehenengo hauteskundeak izan ziren Galizian.

Alianza Popular alderdiak irabazi zituen, eta oso gertu egon zen Zentro Demokratikoaren Batasuna. Bi alderdien arteko akordio baten bidez, Xerardo Fernández Albor izendatu zuten Galiziako Xuntako lehendakari. Galiziar abertzaleek eta ezkerreko indarrek ordezkaritza txikia lrotu zuten. Gainera, Galiziako Bloke Nazional-Popularreko kideek ez zuten Espainiako Konstituzioa zin egin nahi, eta parlamentutik kanporatu zituzten.

## Kanpo estekak
1985eko Galiziako Parlamenturako hauteskundeak

**1985eko Galiziako Parlamentuko hauteskundeak** abenduaren 24an egin ziren. 2.226.449 hauteslerekin, 1.277.897 boto eman ziren (%57,4) eta abstentzioa 948.552ekoa izan zen (%41,9). Alianza Popular alderdiak irabazi zituen, baina ez zuen gehiengo osorik izan. Hala ere, Xerardo Fernández Albor izan zen Galiziak Xuntako presidentea, Coalición Gallega alderdia abstenitu baitzen, APri gobernatzea baimenduz. Coalición Gallegan zatiketa eragin zuen mugimendu honetan, eta Galiziako Alderdi Nazionalista sortu zen. 1986an Xosé Luis Barreiro APtik kaleratu zuen eta, beste lau parlamentarioarekin batera, Galiziako Koalizio Demokratikoa (UDG) sortu zuen, 1987an Coalición Gallegarekin batu zena. 

## Kanpo estekak
Aspies For Freedom

**Aspies For Freedom (AFF)** 2004an sortutako erakunde britainiarra da, pertsona autisten eskubideen aldeko mugimendua sentsibilizatzea helburu duena. Publikoari ezagutarazten dio autismoaren espektroan egoteak abantailak ere badituela eta ez desabantailak bakarrik. Horretarako, urtero Autisten Harrotasunaren Eguna antolatzen du. AFFk komunitate autistari laguntza ematen dio, ez du autismoa gaixotasuntzat hartzen eta sendatzeko saiakeren aurka dago.

## Historia 
2004an Amy eta Gwen Nelsonek sortua, AFFk *New Scientist* moduko aldizkarietako argitalpenei esker ospea lortu zuen. 2007ko abuztuan, *The Guardian* egunkariak kalkulatu zuen 20.000 lagun zegoela erakundean. 2004an, AFFk Nazio Batuen Erakundeari eskaera egin zion pertsona autistak gutxiengo talde gisa aitortzeko. Adierazpena *Declaration of the autism community* izenean kaleratu zen. Artikulu honek Nazio Batuen Erakundearen aitorpen ofiziala eskatzeko arrazoiak eta hori lortzeko egin beharreko lana azaldu zuen.

*The Guardian* egunkariak AFF pertsona autisten enplegurako laguntza baliabide gisa aipatu zuen.

Gwen Nelsonek eta Aspies For Freedomek autismoa detektatzeko jaio aurreko proba genetikoen aurka hitz egin dute, autismoa desberdintasun gisa irudikatuz eta ez gaixotasun gisa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Khmer Errepublika

**Khmer Errepublika** ( Kanputxeako historiako etapa bat izan zen, Lon Nol jeneralak Norodom Sihanouk printzea buru zuen gobernua Kanbodiako Erresumako lehen ministro kargutik kendu zuenean hasi zena. Lon Nol jeneralak Khmer Errepublika () deitu zion forma politiko berriaren estatuburu gisa aurkeztu zuen bere burua. Estatu berri hau Estatu Batuen eta Hego Vietnamen alde lerrokatu zen Ipar Vietnamen eta Vietcongekoen aurka, bere lurraldea laga zuen AEBetako base militarretarako helburu horrekin eta Pol Potek zuzendutako Khmer Gorrien gerrillei aurre egin zien. Vietnamgo Gerran Estatu Batuetako boterearen gainbeherak eta Parisko Bake Akordioek Lon Nolen gobernua ahuldu zuen, honen Estatua 1975eko apirilaren 17an erori zelarik khmer gorrien garaipenarekin. Hauek Kanputxea Demokratikoa sortu zuten. Lon Nolek Norodom Sihanouk printzeari emandako estatu-kolpea da Kanputxea Vietnamgo Gerran zuzenean sartzeko arrazoi nagusia. Garai hartan, Ameriketako Estatu Batuek, Richard Nixon presidentearen baimenarekin, bonbardaketa programa gogor bat aurreratu zuten herrialdearen ipar-ekialdean, biktima zibil ugari eragin zituena eta khmer gorrien gerrillak indartzea besterik egin ez zuena. Estatubatuarrek Lon Nol 1975eko apirilaren hasieran ebakuatu zuten, eta 1985ean hil zen Kalifornian.

## Kanpo estekak
Kanbodiako Erresuma (1953-1970)

**Kanbodiako Erresuma** (, gerora **Kanbodiako Lehen Erresuma** ere deitua, Frantziako protektoratua amaitu ondoren (1945eko independentzia aldarrikapenera edo 1946ko konstituzioaren aldarrikapenera atzeratu daitekeen arren) Khmer Errepublika sortu zen arte Kanbodiari eman zitzaion izena da. Erresuma hau Norodom Sihanoukek gobernatu zuen 1953tik 1970era, eta funtsezko papera izan zuen Kanbodiaren historian. Aldi horretan, Kanputxeako Alderdi Komunista sortu zuten, zeinaren kideak laster Khmer Gorriak bezala ezagutuko ziren.

Sihanouken lehen gobernua, 1955etik 1970era, bereziki esanguratsua izan zen Kanbodiaren historian. Norodom Sihanouk Asiako hego-ekialdeko pertsonarik eztabaidatuenetako bat izaten jarraitu zuen, Bigarren Mundu Gerraren osteko historia nahasi eta tragikoarekin. Bere miresleek kanbodiar nazioaren aitatzat hartzen zuten, ondoko estatuetan piztu zen gatazkan bere neutraltasun politika irmoa ospatuz, Kanputxea hamabost urte baino gehiagoz Vietnamgo Gerra odoltsutik urrun egon baitzen. Beste batzuek, ordea, bere aberriaren pobreziaren eta neutraltasunaren errudun nagusitzat jotzen dute, bikoiztasun-ekintza soiltzat ere hartzen dena, eta beti alde indartsuena aukeratu zuen tratamendu basatia, Kanputxeako Gerra Zibilaren atarira eraman zuena.

## Kanpo estekak
2000ko Ameriketako Estatu Batuetako hauteskunde presidentzialak

**2000ko Ameriketako Estatu Batuetako hauteskunde presidentzialak** lau urtean behin ospatzen diren Ameriketako Estatu Batuetako presidentea hautatzeko 54. hauteskundeak izan ziren, 2000ko azaroaren 7an, asteartean. George W. Bush hautagai errepublikanoak, Texasko gobernadoreak eta 41. presidente seme George H. W. Bushen seme nagusiak, hauteskundeak irabazi zituen, Al Gore lehendakariordea garaituz. Estatu Batuetako bost lehendakaritza-hauteskundeetatik laugarrena izan zen, eta lehena 1888tik, non hautagai irabazleak herri-botoa galdu baitzuen, eta Estatu Batuetako lehendakaritza-hauteskunde gogorrenetakotzat jotzen da, emaitzari buruzko eztabaida luze batekin. Gorek abenduaren 13an onartu zuen emaitza, Floridan izandako polemika luze baten ondoren.

Jarduneko presidente Bill Clinton ezin zen hirugarren agintaldira aurkeztu, presidentearen agintaldiaren mugak zirela eta, eta Gore, lehendakaritzako hauteskundeetara aurkeztu zen azken lehendakariordea, nahiko erraz ziurtatu zen hautagaitza demokrata, eta primarioetan Bill Bradley senatari ohia garaitu zuen. Bush zen errepublikanoen izendapenerako faborito nagusia, eta, primarioetan John McCain senatariarekin eta beste batzuekin liskarra izan ondoren, superasteartean izendatu zuten. Bushek Dick Cheney Defentsa Idazkari ohia hautatu zuen formulako kide gisa; Gorek, berriz, Joe Lieberman senatari estatubatuarra hautatu zuen.

## Kanpo estekak
Kaikohe

**Kaikohe** Zeelanda Berriko iparraldeko muturreko Far North barrutiko udalerria da, Aucklandik  km-ra. Lurreko hiririk handiena eta Northland eskualdeko itsas mailaren gaineko komunitaterik altuena da. 4.000 lagunetik gorako biztanleria du, eta merkataritza- eta zerbitzu-zentro bat da nekazaritza-eskualde zabal baterako, eta, batzuetan, "iparraldeko zentroa" deitzen da.

## Geografia 
Hiria leku nahiko lauan dago, batez ere lautada uhindunez inguratuta, eta antzinako leku askotatik hurbil dago, besteak beste, Nga Huha, Pouerua, Te Rua-hoanga, Ngaungau, Kaiaia, Te Tou o Roro, Taka-poruruku, Tapa- huarau, Nga Puke-pango, Maunga-turoto eta Maunga-kawakawa. Hiritik mendebaldera, Kaikoheko muinoa itsasoaren mailatik 300 metro gorago dago, Hokianga portuko duna ikusgarriei begira mendebaldean, nekazaritzako lurrak ekialdean eta hegoaldean, Hikurangi mendiaren (625 m) norabidean.

## Demografia 
Kaikohek 4.437 biztanle zituen 2018ko Zeelanda Berriko erroldan; horrek esan nahi du 582 pertsona gehiago zirela (%15,1) 2013arekin alderatuta, eta 396 lagun gehiago (%9,8) 2006ko erroldarekin alderatuta. 1.287 etxe zeuden. 2.187 gizon eta 2.247 emakume, hau da, 0,97 gizon emakume bakoitzeko. Biztanleria osotik, 1.353 pertsona ziren (%30,5) gehienez 15 urtekoak , 927 (%20,9) 15 eta 29 urte bitartekoak, 1.623 (%36,6) 30 eta 64 urte bitartekoak eta 531 (%12,0) 65 urte edo gehiagokoak. 

## Historia eta kultura 
Hasiera batean, Maori herri bat, Opango, Ngpuhi tribu iwi handiaren kulturaren bihotza zela diote. XIX. mendearen hasieran, maoriar tribu aurkari batek eraso egin zion herrixkari, eta iheslariak Tokareireiako (Kaikoheko muinoa) kohekohe (zuhaitz indigena) basoetan iraun zuten. Gertaeraren ondoren, herrixkak *Kaikohekohe* izena hartu zuen (*kai* hitz horrek janaria esan nahi zuen), baina gero laburtu egin zen Kaikohen.

## Kaikoheri lotutako pertsona ospetsuak 
David Lange Zeelanda Berriko lehen ministro ohia Kaikohen bizi izan zen denboraldi batez. 

Zeelanda Berria Lehenago alderdiko diputatu ohia eta Winston Petersen anaia den Jim Peters, egun hiri honetan bizi da. 

Christian Huriwai  Wellingtongo 2010eko Munduko Txapelketan kaleko monoziklo lehiaketako irabazlea izan zen. 

Olsen Filipaina, hamahiruko errugbi-jokalaria, hirian jaio zen. Kirol horretako mailarik gorenean arrakasta lortu duen Polinesiako lehen jokalarietako bat izan da.

Hone Tuwhare (1922-2008) poeta maori ospetsua Kaikoheri-n jaio zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1997ko Galiziako Parlamenturako hauteskundeak

**1997ko Galiziako Parlamentuko hauteskundeak** urriaren 19an egin ziren. 2.565.131 hauteslerkein, 1.603.731 boto eman ziren (%62,5) eta abstentzioa 961.400ekoa izan zen (%37,5). Galiziako Alderdi Popularrak eskuratu zuen berriro ere gehiengo osoa, Manuel Fraga Iribarnerekin Galiziako Xuntako presidente gisa. PSdeGk ez zuen jarraitu bigarren indarra izaten, BNG alderdi abertzaleak irabazi baitzuen bigarren lekua. Ez zen egon beste alderdirik ordezkaritzarekin. 

## Kanpo estekak
Juan Francisco Arancibia

**Juan Francisco Arancibia Lebario** (Durango, 1876ko ekainaren 16a - ?) arkitekto eta politikaria, *La Construcción* izeneko aldizkarian idatzi zuen.

## Biografia 
Juan Pantaleón de Arancibia donibandarra eta Mercedes Lebario Rementeria durangarra izan zituen guraso. Arkitektura ikasi zuen eta titulua atera zuen egun berean, 1903ko abuzturen 21ean hasi zen Durangoko udal-arkitekto bezala lan egiten. Abadiñoko Zeletabe edo Galindez etxea eraiki zuen baita Gordexolako Villamontetarren etxea edota Durangoko Mª Arroitajauregi eta Vicente Barruetarentzako etxea.

Gabriel Maria Ybarrarekin batera Amurrioko Erreforma-Etxea sortu zuen. edota Jesusen Bihotza plazan dagoen eraikinetako bat adibidez.

### Bilboko alkatea 
Rufino Laiseca Oronozen agintaldian, eta Liga de Acción Monárquica-ren babesarekin, Bilboko alkate izendatu zuten 1920an, baina alderdi antidinastikoen presiopean kargua utzi zuen hilebete batzuen buruan. 1930ean, Primo de Riveraren diktadura amaitu eta gero, Bilboko Udabaltzara itzuli zen, Alkateorde, Espainiako Bigarren Errepublika aldarrikatu zen arte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1996ko Ameriketako Estatu Batuetako hauteskunde presidentzialak

**1996ko Ameriketako Estatu Batuetako hauteskunde presidentzialak** lau urtean behin ospatzen diren Ameriketako Estatu Batuetako presidentea hautatzeko 53. hauteskundeak izan ziren, 1996ko azaroaren 5an, asteartean. Presidente demokratak, Bill Clinton, Senatuko gehiengoaren buruzagi ohia garaitu zuen, Bob Dole, errepublikanoa (eta alderdiko hautagaia 1976an lehendakariorde izateko), eta Ross Perot, Alderdi Erreformistako hautagaia eta 1992an presidentegai independentea.

Alderdi Demokratak berriro izendatu zituen Clinton eta Al Gore lehendakariordea. Izangai asko aurkeztu ziren 1996ko primarioen errepublikanoen zerrendetara, eta Dole hautagairik gogokoena izan zen hasieratik. Izendapenarekin batera, Steve Forbes editorearen eta Pat Buchanan lider paleokontserbadorearen erronkak gainditu zituen. Jack Kemp izan zen Doleren formulako kidea, George H. W. Bush presidentearekin Etxebizitza Idazkaria izan zen parlamentario ohia eta futbol amerikarreko jokalaria. Ross Perot 1992ko hauteskundeetan hautagai independente gisa boto herrikoiaren %18,9 lortu zuen, eta Alderdi Erreformistako hautagai gisa aurkeztu zen. Perotek arreta mediatiko gutxiago jaso zuen 1996an, eta lehendakaritzako eztabaidetatik kanpo utzi zuten.

Clintonek irabazteko zituen aukerak urritzat jo ziren agintaldiaren erdialdean, bere alderdiak Ordezkarien Ganbera eta Senatua galdu baitzituen 1994an, hamarkadatan lehen aldiz. Ekonomia 1990eko hamarkadaren hasierako atzeralditik suspertzen hasi zen heinean, indarra berreskuratzeko gai izan zen, mundu mailako agertoki egonkor samarrarekin. Clintonek Newt Gingrichekin (Ganberako presidente errepublikanoa) lotu zuen Dole, eta ohartarazi zuen errepublikanoek defizita handituko zutela eta Gizarte Segurantza eta Medicare bezalako programetan gastua murriztuko zutela. Dolek errentaren gaineko zerga federalen %15eko murrizketa agindu zuen, eta Clinton Baby Boomerren belaunaldi "gaizki hazitako" kide izendatu zuen. Doleren adina gai iraunkorra izan zen hauteskundeetan, eta hanka-sartzeek bere kanpainarako arazoa areagotu zuten.

Hauteskundeen egunean, Clintonek marjina handi bat irabazi zion Doleri, 379 hautesle irabazi baitzituen Doleren 159 hautesleen aldean, eta Estatuko herri-botoaren %49,2 lortu zuen, Dolek %40,7 lortuta. 1992an bezala, Peroten hautagaitza indartsuak % 50etik behera mantendu zituen alderdi nagusietako bi hautagaiak herrialde osoan. Bereziki, hegoaldeko eta landa-eremuetako zuri askoren arteko Clintonen indarrak azken demokrata bihurtzen du, 2020ra arte, Kentucky, Louisiana, Mendebaldeko Virginia, Arkansas, Missouri eta Tennessee estatuetan irabazten. Arizona 2020ra arte irabazi zuen azken demokrata ere izan zen.

## Kanpo estekak
Phaeotellus rickenii

***Phaeotellus rickenii*** *Tricholomataceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Arrhenia rickenii*, *Omphalina rickenii*, *Agaricus helvelloides*.

## Deskribapena 
**Kapela:** Txapel txikiko perretxiko ederra, 0,5 eta 2,5 cm bitarteko diametrokoa, ganbiletik deprimitura, unbilikatua edo inbutu formakoa, ertz izurtua, lobulatua eta inkurbatua, ertz zurixka. Azal matea, pixka bat belusduna, ildaskatutako tolestura ugarirekin, kolore bakarrekoa, krema-okre kolorekoa edo gris zurbila.

**Orriak:** Orriak baino gehiago, tolesak edo zimur lodiak ditu, zaintxoekin elkartuta, oso zabal eta dekurrenteak (*Cantharellus* generoa gogorarazten du) kapelaren kolorekoak.

Orri dekurrentreak: Hanka ukitzeaz gain beherantz jarraitzen duten orriak,

**Hanka:** 1 eta 3 cm bitarteko garaierakoa, erdian, oinarrira pixka bat zorroztua, oina ere kapelaren kolorekoa.

**Haragia:** Oso urria, zeharrargitsua, mintzezkoa, usain eta zaporerik gabea.

**Etimologia:** Izen latinoa, *Arrhenius* eta *Ricken* mikologoen omenez du.

## Jangarritasuna 
Ez du sukaldaritzarako balio. Ez du behar adina haragi.

### Nahasketa arriskua 
*Cantharellus* generoa gogorarazten du, baina oso neurri txikikoa, ildaskatu eta inbutu formako kapela irregularrarekin, tolestura dekurrenteekin. *Arrhenia spathulata* delakoarekin nahas daiteke, baina honek espatularen forma du eta toles anastomosatuak.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean eta neguan. Taldeetan, tamainagatik oharkabean pasatzen badira ere. *Saprofita,* goroldiotan. Dunetan, lurzoru hareatsuetan eta karedunetan, baina kareharrietan eta lurzoru neutroetan ere ateratzen da.

### Banaketa eremua 
Frantzia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Phallus hadriani

***Phallus hadriani*** *Phallaceae* familiako onddo espezie bat da. Ezin da jan. Helduaroan jariatzen duen usain txarragatik.

Sinonimoak: *Ithyphallus impudicus var. imperialis*, *Ithyphallus impudicus var. iosmos*, *Phallus imperialis*, *Phallus iosmus*, *Himenophallus hadriani*.

## Deskribapena 
**Kapela:** Bere lehenengo fasean, arrautza denean, erdi lurperatuta, globo itxurakoa (3-6) eta gelatinakara, mizelio-korda oso nabariekin oinarrian. Bolba arrosa, purpura edo more koloreko tonuekin. Bigarren fasean heltzen denean, peridio apikala irekitzen da eta arrautzatik hanka edo hanka antzeko luze bat ateratzen da (19-20raino).

**Hanka:** Oina edo sasi-estipitra, goiko aldean txano bat edo himenioa duela.

**Gleba:** Oliba ilun kolorekoa, ukitzean itsaskorra eta usain kirastua edo ustel usaina (gizakientzat ez da egokia, baina esporak barreiatzen laguntzen duten intsektuentzat erakargarria da). Ondo guztiak zakil itxura du.

**Etimologia:** *Phallus* terminoa latinetik dator, zakila esan nahi duen "phallus" hitzetik. *Hadriani* epitetoa, Holandako mikologoaren omenez du.

## Jangarritasuna 
Ez du interes gastronomikorik.

### Nahasketa arriskua 
*Phallus impudicus* delakoak bolba zurixka du, handiagoa da eta ugariagoa. *Phallus duplicatus* (errezelarekin). *Phallus rubicundus* (gorrixka). *Mutinus caninus* (txakur-zakila).

## Sasoia eta lekua 
Udaren amaieran eta udazkenean. Belardietan, parkeetan, lorategietan, makaldietan.

### Banaketa eremua 
Azerbaijan, Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Costa Rica, Panama, Europa, Kanariak, Errusia, Iran, India, Kazakhstan, Japonia, Australia, Zeelanda Berria, Hegoafrika.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Salbatore eliza (Fruiz)

**Salbatore eliza** Bizkaiko Fruiz herriko eliza nagusia da. Jatorri erromanikoa du nahiz eta, historian, aldaketa ugari ezagutu.

## Historia 
Erromanikoaren garaian sortua da, baina nabeetako batzuk eta atzealdeko dorrea XVI. mendean eraikiak dira; dorrea Bizkaiko Errenazimenduko interesgarrienetakoa da. Horrez gain, sakristiako absidearen zatietako bat XVIII. mendean eraiki zen. Mende hartan, 1731. urtean alegia, M. Larreak nabea handitu zuen. Hegoaldeko portada 1200. urte ingurukoa da eta Mungiako Zumetxagako San Migelen eta Galdakaoko Andra Mariaren parrokietako portaden antza dauka. Beraz, XVIII. mendeko eraikin barrokoa da. 

Pascual Madozen *Diccionario geográfico-estadístico-histórico de España y sus posesiones de Ultramar* lan monumentalean, eliza hau aipatu zen. 

San Salbatore eliza eta horren inguruko nekropolia babesturik daude, duten balio artistiko eta historiko handia dela eta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elizaren inguruko informazio turistikoa.
Diccionario geográfico-estadístico-histórico de España y sus posesiones de Ultramar

***Diccionario geográfico-estadístico-histórico de España y sus posesiones de Ultramar*** (Espainiako eta itsasoz haraindiko lurraldeetako hiztegi geografiko-estatistiko-historikoa), *Madoz* izenarekin ezaguna, Pascual Madoz nafarrak 1845 eta 1850 urteen artean argitaratutako lan bikaina da. Gaztelaniaz idatzitako hamasei liburukiz osatua, garaiko Espainiako herri eta hiri guztiak (Hego Euskal Herrikoak barne) deskribatzen ditu, baita Espainiako historiaren terminoak ere. Aurretik egindako antzeko lanen gainditu zuen obra honek eta, urtetan, errefentziako bibliografia izan zen. 

## Deskribapena 
«Madoz» lana, autorearen beraren arabera, 15 urte, 11 hilabete eta 7 egun eman zituzten burutzeko. Zeregin horretarako, hogei korrespontsal, tartean Francisco Coello aritu zen kartografo lanetan, eta mila kolaboratzaile baino gehiagoren laguntza behar izan zuen. 1845 eta 1850 bitartean hamasei liburukitan argitaratu zen Madrilen, guztira 11.600 orrialde zituela. Lan hau oso erreferentzia garrantzitsua da geografo, historialari, arkeologo eta hainbat ikertzaileren kontsultetarako. Besteak beste, erorkinei, hondakinei eta balizko aztarnategi arkeologikoei buruzko informazio interesgarria du, garai hartan zegoen informazio guztiaren deskribapenarekin.

Entziklopediak eskainitako biztanleria-zifrak 1842ko katastro-erroldan oinarrituta daude. Errolda hori kritikatua izan da zehaztasunik ez izateagatik eta beheranzko joera izateagatik. Dirudienez, udalek aberastasuna eta biztanleria ezkutatzen zituzten zergak saihesteko eta nahitaezko erreklutamendu militarra murrizteko.

## Liburuki guztiak 
* I. liburuki (1845): Aba-Alicante.
* II. liburuki (1845): Alicantí-Arzuela.
* III. liburuki (1846): Arra-Barcelona.
* IV. liburuki (1846): Barcella-Buzoca.
* V. liburuki (1846): Caabeiro-Carrusco.
* VI. liburuki: (1847): Ca Sebastiá-Córdoba.
* VII. liburuki (1847): Cordobelas-Ezterripa.
* VIII. liburuki (1847): Faba-Guadalajara.
* IX. liburuki (1847): Guadalaviar-Juzvado.
* X. liburuki (1847): La Alcoba-Madrid.
* XI. liburuki (1848): Madrid de Caderechas-Muztiliano.
* XII. liburuki (1849): Nabaja-Pezuela de las Torres.
* XIII. liburuki (1849): Phornacis-Sazuns.
* XIV. liburuki (1849): Scalae Anibalis-Toledo.
* XV. liburuki (1849): Toledo-Vettonia.
* XVI. liburuki (1850): Via-Zuzones.

## Erreferentzi geografikoen atalak 
* 1. Herriaren izena, dependentziak eta distantziak.
* 2. Kokapena eta klima.
* 3. Herriaren barrualdea eta inguruak.
* 4. Udalerria.
* 5. Lurraren kalitatea.
* 6. Bideak.
* 7. Korreoak eta diligentziak.
* 8. Datu estatistikoak: ekoizpenak.
* 9. Datu estatistikoak: industria.
* 10. Datu estatistikoak: komertsio.
* 11. Datu estatistikoak: biztanleria, aberastasuna.
* 12. Historia. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Obra osoa Andaluziako Liburutegi Digitalean.
Vilanova de la Salko geltokia

**Vilanova de la Sal** Lleida-La Pobla de Segur lineako geltoki bat da, Les Avellanes i Santa Linyako udalerrian kokatuta dagoena. Geltokian Lleidako aldirietako lineako trenek dute geltokia, eskaerapeko geltokia delarik.

## Egoera 
Geralekua honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:

* : 41,770 kilometro-puntua.
## Historia 
Lleida eta La Pobla arteko trenbidea 1924ko otsailaren 3an ireki zen, Lleida eta Balaguer arteko tartearen inaugurazioarekin. Trenbide berriaren helburua Lleida eta Saint-Girons, Frantzian, trenaren bidez lotzea zen.

Primo de Riveraren diktaduran linearen luzapen lanak hasi ziren Balaguertik La Pobla eta Saint-Gironsera luzatzeko eta Lleidatik trenbidea Baezara luzatzeko. Nahiz eta proiektua "premiazko" bezala kalifikatu diktaduraren *Guadalhorce Plana*-n, handik gutxira prokamatutako Bigarren Errepublikak lanak geldiarazi zituen proiektuaren berrikusketa burutzeko.

Errepublikak eta gerora gertatutako Gerra Zibilak trenbidearen luzapen lanak bertan behera utzi zituen, eta ez zen 1940ko hamarkadara arte aurrerapenik egin. 1940ko hamarkadan, Francoren Diktadura garaian, luzapen lanak jarraitu ziren RENFE enpresak zuzenduta. Horrela, trenbidearen luzapena lortu zen Balaguertik La Pobla de Segurrera, tartea 1951eko azaroaren 13an ireki zelarik.

1962-an, Munduko Bankuak gomendatuta, Espainiako Gobernuak trenbide berrietarako finantzaketak murriztu zituen, Lleida eta La Pobla de Segur arteko trenbideak luzapen gehiagorik izan gabe.

1980ko hamarkadan estatu osoko trenbideen finantzaketaren errebisioa eman zen, linea defizitarioen ixtea aztertuz. Lleida-La Pobla trenbidea ixteko arriskuan zegoen, baina 1984ko abenduan Lleidako Diputazioak, Generalitateak eta RENFEk zerbitzuen jarraitasuna bermatu zuten, zerbitzuaren defizitaren finantzarako akordio bat sinaturik.

Momentu horretarik aurrera, Generalitateko gobernu desberdinek trenbidearen transferentzia eskatzen hasi ziren, azkenean 2005eko urtarrilaren 1ean eman zena. Momentu horretarik aurrera, linearen kudeaketa FGC enpresa publikoaren esku geratu zen, nahiz eta material mugikor aproposaren faltan, tren zerbitzuak Renfe-k eskaini. 2016ko uztailaren 25ean, FGC bihurtu zen linearen eragile bakarra, 331 serieko tren berriak zerbitzuan sartu ostean.

## Zerbitzuak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
*Lleidako aldiriak
*Kataluniako aldiriak

## Kanpo estekak 
* Lleida-La Pobla linearako FGC-ren webgunea
* '*Tren dels Llacs*' tren turistikoaren webgunea
Klaus Berntsen

**Klaus Berntsen** (Eskilstrup, 1844ko ekainaren 12a – Kopenhage, 1927ko martxoaren 27a) daniar politikaria izan zen. Danimarkako lehen ministroa izan zen 1910etik 1913ra.

Gaztetatik izan zuen politikarekiko interesa eta Venstre Alderdi Moderatuko kide izan zen. Folketingeko kide izan zen 1873tik 1884ra eta 1886tik 1926ra. Frederiko VIII.a erregearen lagun pertsonala, Barne ministroa izan zen 1908tik 1909ra, lehen ministroa 1910etik 1913ra eta Defentsa ministroa 1910etik 1913ra eta 1920tik 1922ra.
Rosalinda Celentano

[thumb|260px|[Rosalinda  Celentano ]]
**Rosalinda Celentano** (Erroma, Italia, 1968ko uztailaren 15a) italiar aktorea da. Ezaguna egin zen 2004an Mel Gibsonen *La Pasión de Cristo* filmean Satanas interpretatu zuenean.

## Biografia 
Guraso ezagunak ditu. Aita milandar Adriano Celentano abeslaria, aktorea eta zinema zuzendaria da. Ama erromatar Claudia Mori abeslari eta aktorea.

### Aktore ibilbidea 
Rosalinda Celentanok Satanas interpretatu zuen Mel Gibsonen *La Pasión de Cristo* (2004) filmean. Geroago *Der Todestunnel* filmean parte hartu zuen.  

## Filmografia 
### Filmak 
### Telebista 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Jean-Claude Skrela

**Jean-Claude Skrela** (Colomiers, 1949ko urriaren 1a) frantziar hamabosteko errugbilari ohia da, hirugarren lerroko postuan aritzen zena. Errugbi entrenatzailea ere izan zen.

Tolosa Okzitaniatik gertu jaio zen, guraso errefuxiatu poloniarretatik. FC Auch eta Stade Toulousain taldeetan jokatu zuen. 1971n, Frantziako errugbi selekzioan izan zuen debuta, Hegoafrikaren aurkako partida batean. 46 partida jokatu zituen Frantziarekin, eta Bost Nazioen Txapelketak irabazi zituen 1973an eta 1977an.

Stade Toulousain, US Colomiers Rugby eta Frantziako selekzioaren entrenatzailea izan zen.

## Palmaresa 
### Errugbilaria 
**Frantzia**
* **Bost Nazioen Txapelketa**
** 1973, 1977

### Entrenatzailea 
**Stade toulousain**
* **Frantziako errugbi txapelketa**
** 1984–85, 1985–86, 1988–89
* **Yves du Manoir errugbi txapelketa**
** 1988

## Ikus, gainera 
* Frantziako errugbi selekzioa 1977ko Bost Nazioen Txapelketan

## Kanpo estekak
Rosalind Eleazar

**Rosalind Eleazar** (Londres, Erresuma Batua,1982ko otsailaren 4a) antzerki eta telebistako ingeles aktorea da.

## Biografia 
Londresko Musika eta Arte Dramatikoaren Akademian ikasi zuen, eta 2015ean graduatu zen.

### Aktore ibilbidea 
Telebista-funtzioetan parte hartu du, hala nola, Christine rola BBC *Rellik* seriean, Jacky Nahiko pertsonaia *Howards End*-en, Kate interpretatu zuen ITV *Deep Water* seriean eta *NW*, National Treasure eta *Harlots*. Agnes interpretatu zuen Eleazarrek *The Personal History of David Copperfield/ David Copperfielden historia pertsonalean*, Armando Iannucciren eskutik. 

## Sariak eta ohoreak 
* 2015  Emakume aktore onenaren Spotlight saria
* 2018ko Screen Nation Rising Star
* 2020 Black British Theatre Awards - laguntza-aktore laguntzaile onenerako izendatua 
* 2021 Clarence Dergoing saria, emakume laguntzaile onena izateagatik 

## Filmografia 
### Filmak 
### Antzerkia 
Jermyn Street antzokian, *15* heroines, 2020an.

Yelena *Uncle Vanya/ osaba Vanyan*, Londresko Harold Pinter antzokian (2020).

### Telebista 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Sophie Bryant

**Sophie Bryant** (Sandymount, 1850eko otsailaren 15a - Chamonix, 1922ko abuztuaren 14a) pedagogo, matematikari, feminista eta ekintzaile britainiarra izan zen.

## Biografia 
Aita apaiz, graduatu eta irakaslea zen Trinity Collegen (Dublin). Aitak eta institutrizek hezi zuten etxean,  harik eta, 13 urte zituenean, familia Londresera joan zen arte, aita unibertsitateko geometria-irakasle izendatu zutenean. 1865ean hasi zituen ikasketak Londresko *Bedford Collegen*.

Sophie (Willock jaioa) 1869an ezkondu zen William Hicks Bryant medikuarekin, bere abizena hartuz. Senarra handik urtebetera hil zitzaion eta ez zen berriro ezkondu, nahiz eta Francis Ysidro Edgeworth ekonomialariarekin harremana izan 1891ra arte.

1875ean, North London Collegiate School for Ladies-eko zuzendari Frances Bussek matematika eta alemaneko lanaldi partzialeko irakasle gisa kontratatu zuen. Bere ibilbide akademikoaren gainerakoa erakunde honetan garatu zen, Frances Buss 1895ean hil ondoren zuzendari izan zelarik. 1918an hartu zuen erretiroa.
thumb|ezkerrera|Frances Mary Buss eta Sophie Bryant andrea
Sophie Bryant Londresko unibertsitatean gradu bat lortu zuen lehen emakumeetako bat izan zen erakunde hau 1881ean emakumeei ireki zitzaienean. 1882an *London Mathematical Society*-ko (aukeratua izan zen hirugarren emakumea) kide aukeratu zuten, eta *Proceedings of the London Mathematical Society* aldizkarian artikulu bat argitaratu zuen lehen emakumea izan zen.

Neskentzako bigarren hezkuntza hobetzeko langile nekaezina ere izan zen, eta hainbat hezkuntza-batzordetan parte hartu zuen. Funtsezkoa izan zen Cambridge Training College for Women (egungo Hughes Hall, Cambridge) eratzeko. Bizikleta eduki zuen lehen emakumeetako bat ere izan omen zen.

Bryantek hainbat gairi buruz idatzi zuen: Irlandako Historia, Matematika, Filosofia, Erlijioa eta, jakina, Hezkuntza eta Pedagogia. Sufragista eta emakumeen eskubideen defendatzailea ere izan zen.

Mendizaletasuna maite zuen, eta Chamonixen inguruko mendietan ibilaldi batean hil zen. Hil eta hamabost egunera aurkitu zuten gorpua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sophie Bryant-en edo haren inguruko lanak
* Bryant Sophie (1850-1922) North London Collegiatte Schooleko artxiboak
José Darío Uribe

**José Darío Uribe Escobar** (Medellín, Kolonbia, 1958ko abenduaren 22a) kolonbiar ekonomialaria eta enpresa administratzailea da.  Gaur egun, Latinoamerikako Erreserba Funtsaren (FLAR) presidentea da.

Errepublikako Bankuko gerentea izan zen 2005eko urtarriletik 2017ko urtarrilera, Miguel Urrutia Montoyaren ordez.

## Biografia 
Soraya Montoyarekin ezkonduta dago. Hark Antanas Mockusekin lan egin zuen lehen alkatetzan, Osasun Idazkari gisa, eta gero Gobernu idazkari gisa..Medellingo Jorge Robledo Institutuko Batxiler graduatu zen, Antiokiako eta Andeetako Unibertsitateko ekonomialaria da eta Eafiteko negozio-administratzailea. Planeamenduko Departamentu Nazionaleko Programazio Orokorreko Unitateko buru izan zen 1986-1987an, César Vallejo Mejía Errepublikako Bankuko egungo zuzendarikidea nagusi zenean.

Halaber, Uribe Kafe Ekoizleen Federazio Nazionalaren aholkulari ekonomikoa izan zen, harik eta 1993an Errepublikako Bankuan sartu zen arte. Banku horretan, ekonomia-azterlanetako zuzendariorde (1993) izatetik kudeatzaile tekniko (1998) izatera igaro zen, eta, gero, gerente nagusi izatera. Uribe berriz hautatu zuten 2012ko irailean, bigarren aldiz, eta 2017. urteko urtarrilean amaitu zuen.

## Ikasketak 
* PhD Ekonomian, Illinoiseko Unibertsitatea, 1992, Hiritarra - Champaign
* MS en Economía, Illinoiseko Unibertsitatea, 1989, Urbana - Champaign
* Andeetako Unibertsitateko ekonomialaria, 1984, Bogotá
* EAFIT Unibertsitateko Negozio Administratzailea, 1976-1981, Medellín
* Antioquiako Unibertsitateko ekonomialaria, 1976-1981, Medellín
* Jorge Robledo Institutuko Batxilerra, Medellín

## Lan esperientzia 
* Errepublikako Bankuaren gerente nagusia, 2005eko urtarriletik.
* Gerente teknikoa, Banco de la República, 1998-2004ko urtarrila
* Ekonomia Azterlanetako zuzendariordea, Banco de la República, 1993ko iraila-1998ko urtarrila
* Aholkulari ekonomikoa, Kafe Ekoizleen Federazio Nazionala, 1992ko abendua eta 1993ko abuztua
* Planeamenduko Departamentu Nazionaleko burua, Programazio Orokorreko Unitatea, 1986-1987
* Javeriana Unibertsitateko irakaslea - Andeetako Unibertsitatea

## Aintzatespenak 
Nazioarteko Diru Funtsaren eta Munduko Bankuaren bileren esparruan, 2007. eta 2012. urteetan, José Darío Uribe Latinoamerikako bankari zentral onena izendatu zuen Emerging Markets aldizkari ingelesak, Kolonbiako inflazioa kontrolatzeko, gobernu nazionaletik erakutsi duen independentziagatik eta Kolonbiako finantza-sistemaren funtzionamendu egokia sustatzen laguntzeagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* José D. Uriberen aurkezpenak eta hitzaldiak.
Mischa Bredewold

**Mischa Bredewold** (Amersfoort, Herbehereak, 2000ko ekainaren 20a) herbeherear kirolaria da, eta txirrindularitzan parte hartzen du errepide modalitatean. Bi domina irabazi zituen Europako Errepideko Txirrindularitza Txapelketan, 2022 eta 2023 urteetan.

## Nazioarteko dominak 
## Palmaresa 
**2021**
* Baloise Ladies Tourreko etapa bat

**2022**
* Emakumezkoen Turingiako Tourreko  etapa bat
* link=Archivo:European_champion_jersey_2016.svg|20x20px link=Archivo:Gold_medal_with_cup.svg|15x15px Europako Errepideko Txirrindularitza Txapelketa

**2023**
* Simac Ladies Tourreko etapa bat
* A Travers les Hauts de France
* Semois Tourreko etapa bat
* Plouayko Sari Nagusia

**2024**
* 2. Euskal Herriko Emakumezkoen Itzulian eta bi etapa

**2025**
* Amstel Gold Race
* 2. Euskal Herriko Emakumezkoen Itzulian, Puntukako sailkapena 20px eta bi etapa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Haben Girma

**Haben Girma** (Oakland, 1988ko uztailaren 29a) estatubatuar abokatua eta pertsona desgaituen eskubideen aldeko ekintzailea da. Harvard Unibertsitateko zuzenbide fakultatean graduatu den lehen pertsona gor-itsua da eta 1983an Sudanera ihes egin zuen etiopiar eta eritrear errefuxiatu askoren artean.

Ameriketako Estatu Batuetan hazi zenez, desgaitasuna duten pertsonei buruzko legeek babestuta egon da.

15 urte zituela, Malira joan zen boluntario lanak egitera, buildOn erakundearekin eskolak eraikiz.

Lewis & Clark Collegen ikasi zuen, non behar zituen baldintzetarako eskubidea defendatu zuen. 2010ean graduatu zen. 2013an, Harvard Unibertsitateko zuzenbide fakultatean graduatu den lehen ikasle gor-itsu bilakatu zen.

2018an, *The Washington Post* egunkariak Girmaren iritzia argitaratu zuen, Texasko Estatuko Hezkuntza Batzordeari zuzendua, Helen Keller gizarte-ikasketen curriculumetik kentzeko bozkatu zuena. Azkenean, batzordeak erabakia bertan behera utzi zuen.

2019ko abuztuan, *Haben: The Deafblind Woman Who Conquered Harvard Law* liburua argitaratu zuen.

Itsu-txakur baten laguntza erabiltzen du. 2009an, The Seeing Eye erakundeari esker, Maxine izeneko artzain-txakur alemana izan zuen. 2018an Maxine hil zen, eta Girmak Mylo artzain-txakur alemana adoptatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak