Eurovision Abesti Leihaketako hizkuntzen zerrenda

Honakoa Eurovision Abesti Lehiaketan 1956ean eratu zenetik inoiz agertutako hizkuntza eta dialektoen zerrenda-orria da, beste hainbat estatistika ere bateratzen dituena.

## Historia 
Hasiera batean ez zegoen herrialde bakoitzak zein hizkuntzatan abestu behar zuen esaten zuen araurik; hala ere, herrialde guztiek haien hizkuntza ofizialean (edo horietako batean) eramaten zituzten kantak, "ez-idatzizko arau" baten modura. Hau hausten lehen herrialdea Suedia izan zen, 1965ean Ingvar Vixell-ek ingelesez kantatu zuenean. Honen ondoren, herrialde bakoitza bere hizkuntza ofizial batean abestera behartzen zuen araua plazaratu zen.

1973-1976 urte bitartean arau hau ez zen indarrean egon. Urte hauetan, irabazleetako bi ingelesezko kantak izan ziren, ingelesez hitz egiten ez zuten herrialdeetatik zetozenak: 1974an ABBA Suediar taldeak irabazi zuen "Waterloo" kantarekin, eta 1975ean Herbehereek irabazi zuten Teach-in taldea eta "Ding-a-dong" kantarekin. Beraz, 1977ko ediziotik aurrera, hizkuntza ofizialetako bat erabiltzera behartzen zuen araua berrezarri zen. Honen ondorioz, ingelesa erabili zezaketen herrialde bakarrak Erresuma Batua, Irlanda eta Malta ziren. 

1999tik aurrera, araua bertan behera utzi zen. Hala ere, hau baino lehenago, zenbait herrialdek ingelesezko edo beste hizkuntzetako hitz gutxi batzuk sartu izan zituzten haien kantetan. Hauen adibide dira 1993ko Kroaziaren kanta "Don't ever cry", 1996ko Bosnia-Herzegovinaren kanta "Goodbye", edo 1997ko Austriaren kanta "One step forward". Orduz geroztik, herrialde ugarik ingelesez edo ingelesa eta haien hizkuntzetako bat nahasten dituzten kantak bidali ohi dituzte. Halaber, izan dira kasuak zeinetan herrialde batek haien hizkuntza edo ingelesa ez den beste hizkuntza batean kantatu duena, adibidez Errumania 2006ean (italieraz), Zipre 2007an (frantsesez), edo Estonia 2018an (italieraz). 21. mendearen hasieran, asmatutako hizkuntzak erabiltzen dituzten kantak ere entzun izan dira leihaketan.

Historian hizkuntza gehien erabili dituen kanta 1973an Norvegia ordezkatu zuena izan zen, "It's just a game". Gehienbat ingelesez eta frantsesez kantatu arren, gaztelania, italiera, nederlandera, alemana, irlandako gaelera, serbokroaziera, hebreera, finlandiera eta norvegierazko esaldi batzuk zeuzkan. Honen antzekoak dira Jugoslaviaren 1969ko "Pozdrav svijetu" edo Bulgariaren 2012ko "Love unlimited" kanten kasuak.

2024ean, guztiz haren hizkuntzan inoiz abestu ez duen herrialde bakarra Azerbaijan da. Azerbaijanera Eurovisionen esaldi gutxi batzuetan soilik entzun da, lehen aldiz aurretik aipatutako Bulgariaren 2012ko "Love unlimited" kantan izan zen. Herrialdeak berak bitan soilik erabili du: lehen aldiz 2021ean, Efendiren "Mata Hari" kantan esaldi bat errepikatzeko; eta 2024ean Fahree eta Ilkin Dovlatoven "Özünlə apar" kantaren estribiloan. Haren aldetik, Monakok ez du inoiz monegaskoa erabili, bere hizkuntza tradizionala, baizik eta beti frantsesez kantatu duela, herrialdean beste hizkuntza ofiziala eta gehien erabilitakoa dena.

Beste aldetik, 2024ean, hamar herrialde daude haien kantak beti guztiz edo gehienez haien hizkuntza ofizialetan abestu dituztenak: Andorra, Australia, Erresuma Batua, Frantzia, Irlanda, Italia, Luxenburgo, Malta eta Maroko. Hauei antzinako Serbia eta Montenegro eta Jugoslavia batu behar zaizkie ere. Azkenik, ingelesezko kantarik egon ez diren edizio bakarrak 1956 eta 1958 izan ziren (ez baitzegoen herrialde leihakiderik hizkuntza ofizial honekin) eta frantsesik gabeko edizio bakarra 2022 izan zen (Suitzak eta Belgikak ingelesez abestu zuten, eta Frantziak aldiz, bretainieraz). 2025ean, lehen aldiz finalerdien eraketatik, Big 5 eta herrialde anfitrioiak guztiek haien hizkuntzan abestu zuten.

## Leihaketako hizkuntzen zerrenda 
Eurovisionen historia osoan, 64 hizkuntzetan kantatu izan da. Hurrengo taulan aurkezten dira hizkuntza bakoitza ageri zen lehen urtea, hau eraman zuen herrialdea, kantaren izenburua eta artista. 

Hizkuntza bakoitzaren lehen agerraldia esaldi osoen presentzia kontuan izanda hartu da. Honen eraginez, ez dira ageri sanskritoa, aramera edo hawaiiera bezalako kasuak, hitz solte arruntekin bakarrik ("karma", "avada kedavra" edo "aloha", hurrenez hurren) ageri direnak.

Bi nabarmen egin behar dira honen harira:

* Taulan, asmatutako hizkuntza ageri zen lehen urtea (2003an, Belgikaren eskutik) besterik ez da adierazten. Hala ere, beste bitan egon dira kantak asmatutako hizkuntzetan, beste hizkuntza bezala sailkatu ahalko liraketeenak: zehazki, Herbehereek 2006ean eta berriz Belgikak 2008an bidalitakoak.
* Era berean, keinu hizkuntza 2005ean ageri zen lehen aldiz. Hau Amerikar keinu hizkuntzan izan zen, baina herrialde bakoitzak berea propioa dauka. Hortaz, beste herrialdeen keinu-hizkuntzak hizkuntza ezberdin bezala sailkatu daitezke. Zehazki, Poloniak 2006ean, Lituaniak 2011an, Serbiak 2015ean eta Frantziak 2019an bidalitako abestiek dauzkate keinu hizkuntzetan zatiak.

Hizkuntza hauetaz gain, dialekto ugari entzun izan dira leihaketan, hizkuntza nagusitik gehiago zein gutxiago desberdintzen direnak.

## Hautapenetan agertutako hizkuntzak 
Lehiaketan agertu ez izan arren, beste hainbat hizkuntza zein dialekto entzun izan dira herrialdeen selekzio-prozesuetan, haien artean euskara ere. 1999an, Kukumiku taldea Frantzia ordezkatzeko finalista izan zen "Irradaka" euskarazko kantuarekin. Hautatzeko 12 abestitik, Kukumiku 10. postuan geratu ziren.

Hauek dira herrialde ezberdinen hautapenetan beste hizkuntza zein dialekto agertu izan diren lehen kasuak. Eurovisionen oraindik agertu ez diren hizkuntzak ageri dira bakarrik. Nahiz eta 2020ean Azerbaijanen kantak japonierazko esaldiak izan, hizkuntza zerrendan mantendu da, urte horretan leihaketa bertan behera utzi zelako.

## Irabazleak hizkuntzaren arabera 
Eurovisioneko kanta irabazle gehienak ingelesez abestu izan dira. Bereziki, 1999an hizkuntza-arauak bertan behera utzi zirenetik, lau aldiz soilik irabazi du guztiz beste hizkuntza batean zegoen kanta bat: 2007an ("Molitva", serbieraz), 2017an ("Amar pelos dois", portugesez), 2021ean ("Zitti e buoni", italieraz), eta 2022an ("Stefania", ukraineraz). Gainera, Ukrainaren beste bi irabazpenak (2004 eta 2016ean) ukrainerazko zein krimeako tatarerazko esaldiak zeuzkaten, ingelesarekin nahastuta. Hauek dira, ere, hizkuntza bat baino gehiagotan abestuta dauden eurovisioneko kanta irabazle bakarrak. Azkenik, hizkuntza-araua kendu zenetik, lehen hiru kanten artean beti ingelesezkoren bat egon zen, 2021ean ezik, zeinetan irabazlea italieraz eta hurrengo bi kantak frantsesez abestuta zeuden.