open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
La stanza del figlio

***La stanza del figlio*** (eusk.: "semearen gela") 2001eko pelikula italiarra da, Nanni Morettik idatzita, zuzenduta eta antzeztuta.

Familia batek igarotako dolua kontatzen du, seme gaztearen bat-bateko heriotzak eraginda. Ancona (Markak) hirian girotuta dago.

## Sinopsia 
Filmak kontatzen du istorio gordina eta errealista herabe baten heriotzari buruz, Italiako klase ertaineko familia batean. Giovannik harreman gatazkatsua dauka Andrea 17 urteko semearekin, eta hobetzeko bidean ipini nahi du berarekin korrika egiten eskatuz. Andrea, bere aitaren presentziarekin gustura ez, gonbidapena onartzen du, baina gauzak ez dira ondo ateratzen Giovanniren konpromisoak direla-eta. Andrea azkenean bere lagunekin joaten da urpekaritza egitera, eta istripu baten ondorioz hiltzen da, aitarekin adiskidetu baino lehen. Giovanni eta Paola ez dira gai galera gainditzeko.

## Pertsonaiak 
* Nanni Moretti, Giovanni
* Laura Morante, Paola
* Jasmine Trinca, Irene
* Giuseppe Sanfelice, Andrea
* Sofia Vigliar, Arianna
* Renato Scarpa, eskolako zuzendaria
* Roberto Nobile, apaiza
* Paolo De Vita, Lucianoren aita
* Roberto De Francesco, disko dendaren langilea
* Claudio Santamaria, urpekaritza dendaren langilea
* Antonio Petrocelli, Enrico
* Lorenzo Alessandri, Filipporen aita
* Alessandro Infusini, Matteo
* Silvia Bonucci, Carla
* Marcello Bernacchini, Luciano

## Ikus, gainera 
* Zainketa aringarriak eta zinema

## Kanpo estekak 
*Trailerra.
Hellraiser

**Hellraiser** edota '''Clive Barker's Hellraiser)'* (euskaraz *Clive Barkeren Hellraiser*) 1987ko Clive Barker ingeles zinema zuzendari eta gidoigileak zuzendu eta idatzitako beldurrezko filma bat da. Clive Barker idazle eta gidoigilearen *The Hellbound Heart* eleberrian oinarritua dago. Andrew Robinson, Clare Higgins, Sean Chapman, Ashley Laurence, Doug Bradley, Nicholas Vince, Simon Bamford, Grace Kirby eta Oliver Smith aktoreek antzeztu zuten.

Jarraipen ugari izan ditu: *Hellbound: Hellraiser II* (1988), *Hellraiser III: Hell on Earth* (1992), *Hellraiser: Bloodline]* (1996), *Hellraiser: Inferno* (2000), *Hellraiser: Hellseeker* (2002), *Hellraiser: Deader* (2005), *Hellraiser: Hellworld* (2005) eta *Hellraiser: Revelations* (2011).

## Argumentua 
Frank Cotton (Sean Chapman) gizon gazte eta bortitza bizipen pertsonal berrien bila dabil. Marokoko azoka batean kaxa-puzzle sorgindu bat erosi berri du, kondairen arabera, beste dimentsio bateko izakiak honetan sartzeko ataria omen da, zenobitak (Doug Bradley, Nicholas Vince, Simon Bamford eta Grace Kirby). Kaxa irekitzean, Cottonek infernutik etorritako izakiei dei egin eta sekulako sufrimendu eta oinazeen artean hilko da.

Irudi:Hellraiser Puzzle Box.jpg|Kaxa-puzzle sorgindua.

Hogei urte beranduago, Frank zenaren Londresko etxean hiru maizter berri bizitzen jarriko dira: haren anaia Larry (Andrew Robinson), bere bigarren emaztea Julia (Clare Higgins) eta Larryren alaba Kirsty (Ashley Laurence). Franken izpiritua etxean agertu orduko senide guztien bizitzak asaldatuko dira. Larryk nahi gabe ebaki bat egin eta bere odol tanta batek bere anaia berpiztuko du, tragediari hasiera emanez. Frankek, bere antzinako itxura berreskuratzeko gizakien odola beharko du, hori Larryren emaztea eta Franken maitalea zen Juliak gizonezko kalean ezezagunak sexualki erakarri eta etxera eramanez lortuko du, bertan Frankek haiek erail eta gorpuzten joango delarik.

## Aktoreak 
* Doug Bradley: Pinhead
* Ashley Laurence: Kirsty Cotton
* Andrew Robinson: Larry Cotton / Frank Cotton (Larryren larruazalaz)
* Clare Higgins: Julia Cotton
* Sean Chapman: Frank Cotton
* Nicholas Vince: Chatterer zenobita
* Simon Bamford: Butterball zenobita
* Grace Kirby: Emakumezko zenobita
* Oliver Smith: Frank "Larruazalgabea" / Frank mustruoa
* Robert Hines: Steve
* Anthony Allen: 1. biktima
* Leon Davis: 2. biktima
* Michael Cassidy: 3. biktima
* Frank Baker: Derelict, puzzlearen zaintzailea
* Kenneth Nelson: Bill
* Gay Baynes: Evelyn
* Niall Buggy: afariko gonbidatua
* Dave Atkins: 1. gizon mugikorra
* Oliver Parker: 2. gizon mugikorra
* Pamela Sholto: bezeroa
* Sharon Bower: erizaina
* Raul Newney: Joey Baxter doktorea

## Kanpo estekak 
* *Hellraiser* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Hellraiser'' filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Wrath of the Titans

***Wrath of the Titans*** (euskaraz *Titanen amorrua*) 2012ko Jonathan Liebesman hegoafrikar zinema zuzendariaren fantasia eta abenturazko filma da, greziar mitologiako Pertseo heroia eta Titanen kondairetan oinarritua. Sam Worthington, Rosamund Pike, Bill Nighy, Édgar Ramírez, Toby Kebbell, Danny Huston, Sinead Cusack, John Bell, Ralph Fiennes eta Liam Neeson aktoreek antzeztu zuten.

2010ko *Clash of the Titans* (*Titanen talka*) filmaren jarraipena da: era berean, hura 1981eko izenburu berneko *Clash of the Titans* filmaren egokitzapena izan zen.

## Argumentua 
*Titanen talkako* gertaerak jazo eta hamar urtera, Pertseo (Sam Worthington) bere seme Heliorekin (John Bell) batera bizimodu lasaia bizitzeko asmoa du. Halere, Jainkoak, gizakien haienganako duten fedegabekeriaren ondorioz ahuldu eta Titannengan zuten kontrola galduko dute, haien buruzagia Kronos da, Zeus (Liam Neeson), Hades (Ralph Fiennes) eta Poseidon (Danny Huston) hiru jainko nagusien aita berbera. Hades eta Ares (Edgar Ramírez) Zeus atzemateko Kronosekin adostasun batera iristean, Pertseok bere aita Zeus erreskatatzeko ordu arteko bizimodu patxadatsua laga du, betekizun horretan Andromeda (Rosamund Pike), Agenor (Toby Kebbell) eta Hefesto (Bill Nighy) lagun izanik.

## Aktoreak 
* Sam Worthington: Pertseo
* Rosamund Pike: Andromeda
* Bill Nighy: Hefesto
* Édgar Ramírez: Ares
* Toby Kebbell: Agenor
* Danny Huston: Poseidon
* Ralph Fiennes: Hades
* Liam Neeson: Zeus

Bestelako antzezpen laburrak:
* John Bell: Helio
* Lily James: Korrina
* Martin Bayfield eta Spencer Wilding: Ziklopea eta Minotauroa
* Asier Macazaga: Theron

## Kanpo estekak 
* *Wrath of the Titans* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtub.com 
* *Wrath of the Titans* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Zud

thumb|250px|Zuden ondorioz hildako ahuntzak
**Zud** edo **dzud** () mongolieratik jasotako terminoa da, hango hotzaldi edo negu gogor bat eta bereziki horren ondorioz hildako abereak izendatzeko erabiltzen dena, elurra dela eta larrean bazkatu ezinagatik edo hotzagatik. 2009-10eko neguan Mongolia osoa erasotu zuen zudaren ondorioz, milioika abere hil eta milaka familiek euren abere guztiak galdu zituzten.

## Kanpo estekak
Klimaterio

**Klimaterioa** emakumeek menopausiaren inguruan duten prozesu fisiologikoa da, emakumearen ugalketa gaitasuna galtzen dena. Estrogenoen murrizketak dakarzkin ondorioak (menstruazioaren irregulartasuna eta desagerpena –menopausia bera, alegia–, bagina lehortasuna, besteak beste) klimaterio sindromea dira.

Ez da gaixotasun bat, aldaketa fisiologikoa baizik.

## Etapak 
Hiru aldi edo etapetan ematen da:

* Aurre-menopausia: hilekoaren zikloaren eta endokrino aldaketak hasten dira (laburragoa eta irregularra)
* Menopausia inguruan: Obario erregresioa gertatzen da (amenorrea, obulu gabeko zikloak eta, oraindik ere, obuludun ziklo batzuk ere) Ziklo irregular gehiago gertatzen dira eta aldaketa hormonalak hilekoa amaitu arte gertatzen dira.
* Menopausia-ostea: hormonak jariatzeko, baina ez obulatzeko, gai diren folikuluak gera daitezke. Adierazpen guztiak ez zaikie beti etapa hau igarotzen ari diren emakume guztiei gertatzen, bakoitzaren araberakoak dira. Halaber, klimaterioan ematen den ongizateraren aldaketa emakume bakoitzaren egoera psikologiko eta sozialarekin du zerikusia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Klimaterioa, Gizapedian.
Clash of the Titans (1981eko filma)

**Clash of the Titans** (euskaraz *Titanen talka*) Desmond Davis ingeles zinema zuzendariak 1981ean zuzendutako fantasiazko filma da, greziar mitologiako Pertseo heroiaz. Efektu bereziak Ray Harryhausenenak dira. Harry Hamlin, Laurence Olivier, Judi Bowker, Maggie Smith eta Burgess Meredith aktoreek antzeztu zuten.

2010ean, izenburu bereko *Clash of the Titans* berregokitzapena izan zuen eta 2012an, *Wrath of the Titans* (*Titanen amorrua*) jarraipena.

## Argumentua 
Akrisio (Donald Houston) Argoseko erregeak bere alaba Danae (Vida Taylor) eta iloba Pertseo (Harry Hamlin) safrifikatzera doanean, Zeusek (haurraren aita) haiek salbatu eta Argos hiria suntsitzea erabaki du. Pertseo alaitasunean hazi da. Tetis jainkosak (Maggie Smith) seme bat du, Kalibos (Neil McCarthy), Zeusek desitxuraketa beldurgarri batekin zigortu duena: Zeusez mendekatzeko, Persteo bahitu eta bere zorira laga du. Horren berri izan ondoren, Zeusek beste jainkoei bere semea salba dadin opariak eman diezazkioten agindu die: harria ebaki dezakeen ezpata, ikustezin bilakatzen duen burukoa eta hilkaitz egiten duen ezkutua. Arma horiekin, Jaffa hirirantz jo du: bertako Andromeda printzesa (Judi Bowker) Tetis jainkosaren madarikazio baten biktima da.

## Aktoreak 
* Harry Hamlin: Pertseo
* Judi Bowker: Andromeda
* Burgess Meredith: Ammon
* Maggie Smith: Tetis
* Siân Phillips: Kasiopea
* Claire Bloom: Hera
* Ursula Andress: Afrodita
* Laurence Olivier: Zeus
* Pat Roach: Hefesto
* Susan Fleetwood: Atena
* Tim Pigott-Smith: Talo
* Jack Gwillim: Poseidon
* Neil McCarthy: Kalibos
* Vida Taylor: Danae
* Donald Houston: Akrisio
* Flora Robson, Anna Manahan eta Freda Jackson: Estigiar sorginak

## Kanpo estekak 
* *Clash of the Titans* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Clash of the Titans* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* Filmaren webgunea
John Cena

**John Felix Anthony Cena** (West Newbury, Massachusetts, 1977ko apirilaren 23a) aktore, abeslari eta 2001. urtetik WWE lan egiten duen borrokalari profesionala da.

Borrokalari bezala munduko 24 txapelketa irabazi ditu: 16 aldiz WWE-ren txapeldun eta hiru aldiz Pisu Astunaren txapelketa irabazi ondorioz, WWE-en titulu gehien berenganatu dituen borrokalaria da. Gainera azpimarratu behar dira bere hiru erregealdi WWE-ren Estatu Batuen irabazlea, bi erregealdi bikotekideetan eta beste bi WWE-ren bikotekideen txapeldun bezala. Bestalde, Royal Rumbleren hogeita batgarren eta hogeita seigarren edizioak eta 2012ko WWE Championship Money in the bank irabazi zituen.

## Filmografia
Jose Apeztegia

**Jose Apeztegia Perez de Rada** (Erratzu, Baztan, 169? - *ib.*, 1746ko martxoaren 2a) nafar Bikario Nagusia eta priorea izan zen. Salamancako San Bartolome Ikastetxe Zaharrean ikasi zuen, 1714an Zuzenbideko lizentziatura bereganatuz. Euskal herritarrik altuena izan omen zen.

## Biografia 
1716ko urtarrilaren 17an Iruñeko kalonje aukeratu zuten, eta hurrengo urtean irakasle. Hirutan hutsik zegoen Bikario Nagusiaren kargurako hautatua izan zen.

Alventosko Markesaren esanetan, gorputzaren garaieragatik oso nabarmena zen, hori dela eta, Salamancan zegoela, Gorena ezizenez ezagutzen zuten. Espainia guztian bere garaieraren parekorik zuen beste inor ez zen topatu ahal izan. Planta eder eta proportzionatua zuen.

1727ko abenduaren 11n priore izendatu zuten. 1729an erlijio liburu bat idatzi zuen. 1746ko martxoaren 2an bere jaioterrian hil zen eta bere gorpua Barbazanako kriptan ehortzi zuten.

## «Altisimoa» 
2,30 metro neurtzen zuela esaten da. Haren altuera zela medio, «Altisimo» izengoitia jarri zioten ikaskideek Salamancan (Espainiako Estatuan), elizgizon izateko ikasketak egiten ari zela. Garaiera horrek osasun arazoak zein ekonomikoak ekarri zizkion, eta etxea bere altuerara egokitzeko zailtasunengatik Baztango familiaren jauregira itzuli zen Iruñetik.

## Bibliografia 
* *“El altisimo”, baztandar erraldoia*, Baztango Haizegoa, 2010eko ekainak 29a.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Jose Apeztegia Pérez de Radaren biografia laburra. Auñamendi Entziklopedia. Euskomedia.org
1944ko Espainiako Traineru Txapelketa

**1944ko Espainiako Traineru Txapelketa** (txapelketaren 1. ekitaldia) urte honetako irailaren 25ean jokatu zen Portugaleten, eta Pedreñak irabazi zuen.

## Historia 
1943an jokaturiko "Kantauriko txapelketa"k izandako arrakastaren ondoren Espainiako Txapelketa antolatzea erabaki zen. Parte hartzaileak Kontxako Banderako aurreneko bi sailkatuak (Orio eta Hondarribia), eta Bizkaiko (Kaiku) eta Kantabriako (Pedreña) traineru onenak izan ziren. Ikusle ugari bildu zela esaten da.

## Parte-hartzaileak 
## Emaitzak 
## Tripulazio irabazlea 
* Sociedad Deportiva de Remo Pedreña
** Patroia: José Bedia
** Arraunlariak: ?

## Ikus, gainera 
* Espainiako Traineru Txapelketa

## Kanpo estekak
1945eko Espainiako Traineru Txapelketa

**1945eko Espainiako Traineru Txapelketa** (txapelketaren 2. ekitaldia) urte honetako irailaren 23an jokatu zen Donostian, eta etxeko traineruak, Donostiak, irabazi zuen.

## Historia 
Parte hartzaileak Kontxako Banderako aurreneko lau sailkatuak izan ziren, Pedreña, Kaiku, Hondarribia eta San Pedro. San Pedrok uko egin zion txapelketan parte hartzeari eta haren lekua Donostiak bete zuen. Txapelketa jokatu behar zen egunean oso itsaso txarra zegoen eta donostiarrak eta hondarribitarrak baino ez ziren ausartu ateratzera.

## Parte-hartzaileak 
## Emaitzak 
## Tripulazio irabazlea 
* Sindicato de Pesca de Guipuzcoa (Donostia)
** Patroia: Eustakio Iraola "Famao"
** Arraunlariak: Esteban Azkue, Pablo Agote, Antonio Iartza, Jose Galdos, Luis Gaztañazpi, Ramon Indo, Joakin Fresnedo, Joxe Mari Jauregi, Segundo Manterola, Batista Oliden, Pedro San Martín, Felipe Zumeta eta Joxe Mari Zumeta.

## Ikus, gainera 
* Espainiako Traineru Txapelketa

## Kanpo estekak
1946ko Espainiako Traineru Txapelketa

**1946ko Espainiako Traineru Txapelketa** (txapelketaren 3. ekitaldia) urte honetako urriaren 6an jokatu zen Santanderren, eta Oriok irabazi zuen.

## Historia 
Santanderren antolatu zen estropada urriaren 6an eta Pedreña faborito argia zen arren itsaso zabalean Orio nagusitu zen. Bitxikeria bezala aipatu behar da traineru galiziar batek inguru hauetan jokaturiko lehen estropada izan zela.

## Parte-hartzaileak 
## Emaitzak 
## Tripulazio irabazlea 
* Emen Gatoxti (Orio)
** Patroia: Domingo Mitxelena
** Arraunlariak: Jose Mari Mitxelena, Victoriano Oliden, Jose Mari Ibarguren, Jose Mari Azkue, Luis Gaztañazpi, Antonio Oliden, Ramon Indo, Esteban Azkue, Joakin Fresnedo, Migel Olasagasti, Jose Mujika, Jose Loidi eta Segundo Manterola.

## Ikus, gainera 
* Espainiako Traineru Txapelketa

## Kanpo estekak
Bird (filma)

**Bird** 1988ko Clint Eastwood estatubatuar zinema zuzendari, ekoizle eta gidogileak zuzendu, ekoiztu eta idatzitako biografia filma bat da. Charlie "Bird" Parker jazz musikariaren bizitzan oinarritua dago. Forest Whitaker eta Diane Venora aktoreek antzeztu zuten.

1988ko Soinu onenaren Oscar Saria (Les Fresholtz, Dick Alexander, Vern Poore eta Willie Burton) irabazi zuen.

## Argumentua 
Charlie "Bird" Parker (Forest Whitaker) jazz saxofono-jole bikaina izan arren, bizimodu nahasia izan zuen, drogen eta alkoholaren eragipean egon ohi baitzen.

Jazz club txiki batean jo ondoren, Parker etxera mozkoturik itzuli eta Chan emaztearkin (Diane Venora) eztabaidatuko du, gaindosia jasan eta ospitalera eramango dute. Ospitaleko zuzendariak (Arlen Dean Snyder) Parkerrentzat konponbide onena electroshocka ematea dela iritzi du, baina Chanek horrek bere senarrarn sorkuntza gaitasuna ezereztatuko duela pentsatzen duenez uko egingo dio.

Gerora, Charliek onera egin eta Chan emaztearekin ospitaletik aterako da, baina drogak bere bidean berragertu eta azkenean bere emazteak laga egingo du. Nahiz eta musikari gisa ospea, emanaldiak eta arrakasta lortu izan, Charliek ez ditu ez drogak eta ezta alkohola ere alde batera uzten lortzen.

## Aktoreak 
* Forest Whitaker: Charlie "Bird" Parker
* Diane Venora: Chan Parker
* Michael Zelniker: Red Rodney
* Samuel E. Wright: Dizzy Gillespie
* Keith David: Buster Franklin
* Diane Salinger: Nica baronesa
* Michael McGuire: Brewster
* James Handy: Esteves
* Damon Whitaker: Bird gaztea
* Morgan Nagler: Kim
* Arlen Dean Snyder: Heath doktorea
* Sam Robards: Moscowitz
* Penelope Windust: Bellevue Nurse
* Glenn Wright: gaixo alkoholikoa (Glenn T. Wright gisa)
* George Orrison: gaixoa
* Bill Cobbs: Caulfield doktorea

## Kanpo estekak 
* *Bird* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Liztor-armiarma

**Liztor-armiarma** edo **tigre-armiarma ** (*Argiope bruennichi*) araneidoen familiako armiarma da, erdialdeko Europan, iparraldeko Europa, iparraldeko Afrikan, Asiako eskualde batzuetan eta Azoreetan bizi dena. *Argiope* generoko beste kideek bezala, sabelean marra hori eta beltzak ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ibon Navarro

**Ibon Navarro Pérez de Albéniz** (Gasteiz, Araba, 1976ko apirilaren 30a) ICL Manresa saskibaloi taldeko entrenatzailea da. 2014ko azaroaren 13tik 2015eko ekainaren 5era, Laboral Kutxa Baskoniako entrenatzailea izan zen.

## Ibilbidea 
2000tik 2005era bitartean Zurbano taldeko entrenatzailea izan zen. 2007/2008 denboraldian Neven Spahija teknikariaren laguntzaile bilakatu zen eta kargu horretan izan zen 2014an nagusi bilakatu arte:
* 2005-06. EHU Araba. 1. maila.
* 2006-07. Tenerife Rural. Rafa Sanzen laguntzailea.
* 2007-08. TAU Cerámica. Neven Spahijaren laguntzailea.
* 2008-09. TAU Cerámica. Dusko Ivanovićen laguntzailea.
* 2009-10. Caja Laboral. Dusko Ivanovićen laguntzailea.
* 2010-11. Menorca Bàsquet. Paco Olmosen laguntzailea.
* 2011-12. Valencia Basket. Paco Olmos eta Velimir Perasovićen laguntzailea.
* 2012-13. Valencia Basket. Velimir Perasovićen laguntzailea.
* 2013-14. Laboral Kutxa. Sergio Scarioloren laguntzailea.
* 2014. Laboral Kutxa Baskonia. Marco Crespiren laguntzailea.
* 2014ko azaroa-2015. Laboral Kutxa Baskonia. Entrenatzaile nagusia.
* 2015-2017. ICL Manresa. Entrenatzaile nagusia.
* 2017–2018. Club Baloncesto Murcia. Entrenatzaile nagusia.
* 2018–2022. Bàsquet Club Andorra. Entrenatzaile nagusia.
* 2022–. Unicaja Málaga. Entrenatzaile nagusia.
Ball of Fire

***Ball of Fire*** (euskaraz: "Suzko Bola") komedia filma da, Howard Hawks estatubatuar zinemagileak 1941ean zuzendu zuena. Thomas Monroe eta Billy Wilderek idatzitako *From A to Z* ("A-tik Z-ra") kontakizunean oinarriturik dago; kontakizun horrek, hein batean, Edurnezuri eta Zazpi Ipotxen ipuina zuen oinarri, zazpi irakasleak zazpi ipotxekin eta kabaret dantzaria Edurnezurirekin parekatuz. Gary Cooper, Barbara Stanwyck, Dana Andrews, Dan Duryea eta Kathleen Howard izan ziren aktore nagusiak.

Lau Oscar sarietarako izendapenak jaso zituen, emakumezko aktore onenarena (Barbara Stanwyck), jatorrizko soinu banda onenarena (Alfred Newman), argumentu onenarena (Charles Brackett eta Billy Wilder) eta soinu onenarena (Thomas Moulton), baina ez zuen bat ere irabazi.

## Argumentua 
Milioi laurden dolarreko dohaintza bati esker, irakasle talde xelebre batek, alargun bat ez beste gainontzekoak ezkongabe edo mutilzaharrak, Gizateriaren jakintza osoa bilduko duen entziklopedia bat osatzeko asmoa du. Euren lana nahiko aurreratua dagoenean, "Sugarpuss" O'Shea (Barbara Stanwyck) kabaret dantzariaren bisita izango dute, kale hizkeraren ikerketa egiten ari den Bertram Potts irakasleak (Gary Cooper) laguntzeko eskatu baitio. Sugarpussek ikerketan parte hartzea onartuko du, baina bere benetako asmoa poliziatik ezkutatzea da. Izan ere, polizia haren bila dabil, bere senargaiaren, Joe Lilac mafiaburuaren (Dana Andrews), aurkako epaiketan lekuko izan dadin. Guzti horren ondorioz, lana birpentsatu beharko dute irakasleek, denbora guzti horretan benetako munduari bizkar emanda bizi izan direla jabetzen baitira.

Sugarpussik filmaren une batean Potts irakasleari honakoa aipatzen dio: "Edalontzi bat esnearekin mozkortzen diren gizon motakoa zarelako maite zaitut".

## Iruditegia 

Irudi:Ball of Fire trailer 4.png|Irakasle taldea.
Irudi:Barbara Stanwyck and Gary Cooper in Ball of Fire trailer 2.jpg|"Sugarpuss" O'Shea (Barbara Stanwyck) eta Bertram Potts irakaslea (Gary Cooper).
Irudi:Ball of Fire trailer 6.png|Joe Lilac mafiaburua (Dana Andrews).
Irudi:Ball of Fire.jpg|Irakasleak eta "Sugarpuss" O'Shea (Barbara Stanwyck).

## Aktoreak 
* Gary Cooper: Bertram Potts irakaslea
* Barbara Stanwyck: Katherine "Sugarpuss" O'Shea
* Oskar Homolka: Gurkakoff irakaslea
* Henry Travers: Jerome irakaslea
* S.Z. Sakall: Magenbruch irakaslea
* Tully Marshall: Robinson irakaslea
* Leonid Kinskey: Quintana irakaslea
* Richard Haydn: Oddley irakaslea
* Aubrey Mather: Peagram irakaslea
* Dana Andrews: Joe Lilac, mafiaburua
* Dan Duryea: Duke Pastrami, Lilacen morroia
* Ralph Peters: Asthma Anderson, Lilacen morroia
* Kathleen Howard: Bragg andereinoa, etxekoandrea eta ugazaba
* Mary Field: Totten anderinoa, diru ongilea
* Charles Lane: Larsen, Totten andereinoaren laguntzailea
* Charles Arnt: McNeary, Lilacen abokatua
* Elisha Cook: nightclubeko zerbitzaria
* Allen Jenkins: zaborbiltzailea

## Kanpo estekak 
* *Ball of Fire* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Ball of Fire* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Junge Welt

## Kanpo estekak 

**Junge Welt** (*mundu gaztea*) Berlinen argitaratzen den egunkari alemaniarra da, joera marxistakoa.
Mansillako urtegia

**Mansillako urtegia** () Najerilla ibaiaren urbilduak sortzen duen urtegi handi bat da, Errioxako Mansilla de la Sierra eta Villavelayo udalerrietan kokaturik.

Ebroko Ur Konfederazioak kudeatuta, 68 hm³-ko bolumena eta 246 ha-ko azalera ditu. 1959an bete zutenean, Mansilla de la Sierra antzinako herria urpean geratu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Brad Dourif

'*Bradford Claude *Brad* Dourif*' (Huntington, Mendebaldeko Virginia, 1950eko martxoaren 18a) estatubatuar aktore, ahots bikoiztaile eta umorista bat da. Fiona Dourif aktorearen aita da.

Antzeztutako filma ospetsuenen artean honako hauek daude: ''One Flew Over the Cuckoo's Nest*, *Dune*, *Child's Play*, *Hidden Agenda*, *Eraztunen Jauna: Bi dorreak*, *Eraztunen Jauna: Erregearen Itzulera* eta *The Bad Lieutenant: Port of Call New Orleans''.

## Filmografia 
## Kanpo estekak 
* Brad Dourif aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Burbuila (ekonomia)

Ekonomian, **burbuila**, gertatzen den arloa zein den **burbuila finantzario**, **burtsako burbuila** eta **higiezinen burbuila** izan daitekeena, merkatu ekonomiko batean gertatzen den prezioen gorakada azkarra da, non aktiboak berez dagokien neurrian (hau da, horien balio intrintsekoan) baino nabarmen gehiago baloratzen diren. Ziklo ekonomiko garbietan gertatu ohi diren fenomenoetako bat. Burbuilen *leherketak* merkatu prezioetan beherakada nabarmen batez gertatzen dira eta krisialdi ekonomikoekin daude loturik.

## Terminoaren jatorria 
*Burbuila* terminoaren jatorria lotuta dago XVIII. mendean itsasontzi-konpainia berri bat burtsan sartzeko prozesuan izandako akzioen igoera espekulatiboarekin. Ingalaterrak Hego Amerikako kolonia espainiarrekin merkataritzan aritzeko monopolioa emango zion konpainia horri, eta errentagarritasun handirik izango ez zuen arren -itsasontzi bakarra izango zen urte osoan-, akzioak aparra bezala igo ziren. Beste konpainia batzuk ere sortu ziren, gobernuaren babesik gabe, eta mozkin handiak agintzen zituzten, baina Ingalaterrako gobernuak legez kanpo utzi zituen Burbuilaren Legearen bidez. Hori dela-eta esan zitzaion *burbuila* espekulazio-fenomeno horri adierazteko: itsas konpainia horren akzioak izugarri igo ziren hasieran, eta izugarri jaitsi hilabete gutxi batzuetako epean.

## Kanpo estekak
The Candidate (1972ko filma)

**The Candidate** (euskaraz *Hautagaia*) 1972ko Michael Ritchie estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako drama-komedia filma bat da. Robert Redford, Peter Boyle eta Melvyn Douglas aktoreek antzeztu zuten.

1972ko Jatorrizko gidoi onenaren Oscar Saria (Jeremy Larner) irabazi zuen. Soinu onenaren Oscar Saria (Richard Portman eta Gene Cantamessa) izendapena ere jaso zuen.

## Argumentua 
1972an Richard Nixon, errepublikar hautagaia, AEBko presidentea izateko berraukeratua izango dela dirudienean, Kalifornian Crocker Jarmon (Don Porter) errepublikar senatariari aurre egiteko Marvin Lucas (Peter Boyle) hautagaiak topatzen aditua den politikari demokratak bere alderdiko hautagai demokrata berria topatu du, Bill McKay (Robert Redford), lanbidez abokatua den gizon gazte eta idealista, John J. McKay (Melvyn Douglas) Kalifornia gobernadorearen semea, politikan eskarmenturik ez duenez pentsatzen duena argi eta garbi esaten du, errepublikar hautagaiaren aurrean irabazteko inongo aukerarik ez duela bai baidaki. Baina laisterrera, Billek politika munduaren benetazko aurpegia zein den ikasten hasiko da.

## Aktoreak 
* Robert Redford: Bill McKay
* Peter Boyle: Marvin Lucas
* Melvyn Douglas: John J. McKay, Kalifornia gobernadorea
* Don Porter: Crocker Jarmon, senataria
* Allen Garfield: Howard Klein
* Karen Carlson: Nancy McKay
* Quinn Redeker: Rich Jenkin
* Morgan Upton: Wally Henderson
* Michael Lerner: Paul Corliss
* Kenneth Tobey: Floyd J. Starkey
* Natalie Wood: bere burua antzeztuz
* Chris Prey: David
* Joe Miksak: Neil Atkinson
* Jenny Sullivan: Lynn
* Tom Dahlgren: pilotua
* Gerald Hiken: estazioko zuzendaria
* Leslie Allen: Mabel
* Mike Barnicle: Wilson

## Kanpo estekak 
* *The Candidate* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *The Candidate* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Frank Gehry zubia

**Frank Gehry zubia** Bilbo udalerriko zubi bat da, Deustuko ubidea zeharkatzen duena, iparraldetik Deustuko Doneperiaga auzoa eta hegoaldetik Zorrotzaurre industrialdea elkarlotuz. 2015eko irailaren 14an zabaldu zen. Zubia Julio Urquijo kalearen luzapena da, eta gaur egun Zorrotzaurrera sarbide bakarra da, San Ignazio-Zorrotzaurre zubia ireki arte. Zubiaren eraikuntza Deustuko ubidea irekitzeko lanekin bat egin zen, eta azken hau ireki ondoren, Zorrotzaurre uhartera heltzeko sarbide bakarra da. Bilboko hamalaugarren zubia da.

## Izena 
Izena Frank Gehry arkitektoaren omenez darama, Guggenheim Bilbao Museoaren egile.

## Historia 
2014ko urriaren 25ean Frank Gehryk zubiaren lehenengo harria jarri zuen, proiektuari hasiera emanez.

Urte bereko abenduaren 22an zubibidearen egitura osatzen duten piezak Botikazar ingurura heltzen hasi ziren.

Deustuko ubidea irekitzeko proiektuak hustulan horretatik erauzitako materialak itsaso bidez garraiatzeko erabakia ekarri zuen. Horregatik, lehenik eta behin zubia eraiki eta ondoren hustulana gauzatzea erabaki zen. Hustulanetako lurrak Bilboko portura garraiatzen hasi ziren, kai berria eraikitzeko.

2015eko maiatzaren 15ean Bilboko Udalak zubiaren oinezkoentzako pasabidea irekitzea erabaki zuen, Deustuko ubidearen lanak hasi aurretik. Hasiera batean ekainerako aurreikusi zuen inaugurazioa, eta ondoren irekiera abuztuko amaierara mugitu zen.

Azkenik, inaugurazioa 2015eko irailaren 14an izan zen.

Oinezkoentzako irekieraren ondoren, Udalak 2016ko urtarrilara aurreratu zuen trafikoaren irekiera, eta hilabete horretako 19an autoentzako ere zabaldu zen zubia, ordutik Zorrotzaurrerako sarbide bakarra izatera pasaz.

2018ko irailaren 26ko itsasgoran zubiak ura zeharkatzen hasi zuen. Hala ere, lanetarako eraiki zen lur hesiak saihestu zuen Zorrotzaurre eta Deustuko Doneperiaga oraindik lotzen zuen lur eremua guztiz gainditzea, Zorrotzaurre lehen aldiz uharte bihurtzea ekidinez. Urte bereko urriaren 8an ubidea guztiz ireki zen eta Zorrotzaurre azkenik uharte bilakatu zen. Hala, zubia Zorrotzaurre uhartera heltzeko sarbide bakarra da.

## Ezaugarriak 
Zubia, Arenas y Asociados ingeniaritzak diseinatua, 75 metro luze eta 28 metro zabal da, eta Zorrotzaurre eta Deustuko Julio Urquijo kalea elkarlotzen ditu, IMQ Zorrotzaurre klinikaren inguruan. Eraikitzeko lehen pausoak 25 eta 75 tona pisudun hogei aurrekoitzitako piezen instalazioarekin eman ziren, 2014ko neguan. Zirkulaziorako 4 errei ditu (2 norabide bakoitzeko), espaloiak alde bitara eta bidegorria.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bilboko itsasadarra
* Bilboko itsasadarreko zubiak
* Frank Gehry
* Zorrotzaurre
* Deustuko Doneperiaga

## Kanpo estekak
My Stepmother Is an Alien

**My Stepmother Is an Alien** (euskaraz *Nire Amaordea Estralurtar Bat Da*) 1988ko Richard Benjamin estatubatuar zinema zuzendariaren zientzia-fikzio eta fantasiazko komedia filma bat da. Dan Aykroyd, Kim Basinger, Jon Lovitz eta Alyson Hannigan aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Steven Mills (Dan Aykroyd) beste planetetan bizitza degoela obsesioneturik bizi den zientzialaria da. Bi seme-alaben (Jon Lovitz eta Alyson Hannigan) aita alarguna ere bada. Egun batez, espaziora seinale bat igorri eta desagertzear dagoen planeta bitxi bateraino iritsiko da. Bertakoek, lurtar zientzialariari informazioa atera eta haren laguntza eskuratzeko asmoz, Celeste (Kim Basinger) izeneko estralurtar izakia Lurrera bidaliko dute. Steven beretaz maitemindu eta inork hartaz susmatu ez dezan Herbehereetatik AEBetara iritsi berria den emakumea dela esango du, gainera Celesteri Lurrean bizirauten ere irakatsiko dio.

## Aktoreak 
* Dan Aykroyd: *Steven Mills*
* Kim Basinger: *Celeste Martin*
* Jon Lovitz: *Ron Mills*
* Alyson Hannigan: *Jessie Mills*
* Joseph Maher: *Lucas Budlong*
* Seth Green: *Fred Glass*
* Ann Prentiss: *Poltsaren ahotsa*
* Wesley Mann: *Grady*
* Tony Jay: *kontseiluburua*
* Peter Bromilow: *agintean bigarrena*
* Nina Henderson: *kutxazaina*
* Harry Shearer: *Carl Saganen ahotsa*
* Adrian Sparks: *Morosini doktorea*
* Juliette Lewis: *Lexie, Jessieren laguna*
* Tanya Fenmore: *Ellen, Jessieren laguna*
* Peanut: *Dave, txakurra*

## Kanpo estekak 
* *My Stepmother Is an Alien* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *My Stepmother Is an Alien* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Kontabilitate Plan Orokorra

**Kontabilitate Plan Orokorra** (KPO) Espainian enpresen kontabilitatea arautzen duen lege-testua da, 1973an sortua. Egungo bertsioa 2007an ezarri zuten, IFRSekin (nazioarteko kontabilitate araudia) bat egiteko zuzendua.

## Kanpo estekak
Broadstairs

**Broadstairs** Ingalaterrako kostaldean dagoen herri bat da, gutxi gorabehera Londresetik 130 km-ra kokatua. 2001ean, 24.000 biztanle zituen.
## Historia 
###### 1400. urtea baino lehen 
1080an, barrualdean eliza nagusi bat eraiki zenean sortu zen ofizialki Saint Peters herria. Kostako Cinque Ports konfederazioa Erdi Aroan zehar sortu zen, 42 herri eta herrixken arteko ituna zen. Saint Peters herria konfederazioko kide zen.

###### 1400-1600 
1440an George Culmerek itsasoraino ailegatzen zen arku bat eraiki zuen. Egitura iraunkorragoa izan zen 1538ko portuko kalea bezalakoa. Portuko kalea izenez ezagutzen den itsasora eramaten duen errepidea moztu zenean, egitura horrek Broadstairsko garrantzia eta hor bizi ziren pertsonen garrantzia galdu zuen.

###### 1700-1815 
1823an, Broadstairsek 300 biztanle zituen.

###### Gaur egun 
1910ean, populazioa gutxi gorabehera 10.000ra heldu zen. 1930eko hamarkadako gidaliburu bat A Simison (Komikari fotografikoa) Ramsgateri izenburua jarri zion. Grafikoki, Broadstairs hiria modernizazioa izatearekin deskribatzen du, ``ezaugarri horiek beti atxikitzeko hainbeste denboratan zehar aitortu´´ ezagututako politika koherentearekin.

Hiriak interes historikoko alderdietako kopuru handia mantendu du, bere itsas istorioaz gain. Haien artean, bere istorio erlijioso nabarmena dago, Santutegia bezala lekuetatik gogoratuta Gure Andrea, Broadstow.

Gaur egun, Broadstairs hiria, turistentzat oso herri erakargarria da.

## Geografia 
Hiria, bi aldeetarako labarrekiko portu baten gainean aurkitzen da. Urrezko hondarreko zazpi badiarekin kontatzen du, Dumpton Gap, Louisa Bay, Viking Bay, Stone Bay, Kingsgate Bay eta botanikako bay.

Kingsgate Bayen gaineko labarretan Kingsgateko gaztelua dago, lehenengo Holland Lurdeko etxea dago, baina gaur egun hori bizileku pribatuetan bihurtu da.

## Ekonomia 
Bainu-hiria bezala, ekonomia turismoan oinarritzen da, batez ere, Hotelak eta apopilo-etxeak daude eta urte guztian zeharreko bisitari guztien etorrirako edukiera emateko, itsas paseorako zorian.

Nahiz eta, azken urteetako kopurua lurraren alta, berrurbanizatze balioengatik gutxitu, honek instalazio existentzien kalitatearen hobekuntza emaitza izan du.

## Kanpo estekak
Eskozia Berriko retriever

**Eskozia Berriko retrieverra** —  —ehizarako erabiltzen diren txakur arraza bat da, harrapakina berreskuratzeko bereziki hezita. Gehienetan, Golden Retriever txikienekin nahasten da. Arraza hau Eskozia Berrian, Kanadan sortu zen, non ahateen ehizarako erabiltzen zituzten. Arraza hau, desagertzeko zorian egon zen, baina, hezitzaile kanadar eta eskandinaviarrei esker, errekuperatu egin zen.

## Kanpo estekak
PRISA taldea

**PRISA taldea** (**Promotora de Informaciones Sociedad Anónima**ren akronimoa) Espainian sortutako multimedia enpresa-taldea da. Gaur egun nazioarteko presentzia handia du: Europa eta Amerikako hogeita bi estatuetan baitago. Talde barruan daude, besteak beste, telebista kateak, irrati kateak, prentsa idatzia eta argitaletxeak.

## Akziodunak 
## Taldeko hedabideak eta enpresak Espainian 
### Prentsa 
* PRISA Noticias (PRISA albisteak):
** *El País*
** *Cinco Días*
** *Diario As*
** *The Huffington Post* (bertsio espainiarra) egunkariaren %50.

* **Prisa Revistas** (PRISA aldizkariak):
** *Cinemanía*, la edición española de
** *Rolling Stone aldizkariaren Espainiako bertsioa.
** *Gentleman*
** *CAR*
** *Claves*
** *Revista 40*.

### Irratia 
* **Prisa Radio**
** *Cadena SER*
** *Los 40 Principales*
** *M80 Radio*
** *Cadena Dial*
** *Máxima FM*
** *Radio Olé*
** *Ona FM* (Katalunian).

### Kultura 
* **Gran Vía Musical**:
** *Planet Events* (kontzertuen antolatzaileak)
** *Nova*
** *Lyris & Music* (musika edizioa)
** *GVM Colecciones* (DVD eta CDen komertzializazioa)
** *RLM Rosa Lagarrigue Management* (artisten kontratazioa)
** *MOS Merchandising On Stage* (artisten eskubideen kudeaketa, aisialdirako eta entretenimendu industria-+rako marken kudeaketa).
* **La Oficina del Autor**, egileen eskubideen kudeaketarako bulegoa.
* **Crisol**, kultura-denden katea gaur egun desagertuta..

### Argitaletxeak 
* **Grupo Santillana**: comprende las editoriales
** *Santillana Educación*
** *Santillana Formación*
** *Santillana Français*
** *Richmond Publising*
** *Alfagura Infantil y Juvenil*
** *El País-Aguilar*.

### Telebista 
* **Grupo Prisa TV**:
** Canal+ (Espainiako telebista satelite bidezko plataforma]]:
** Canal+ 1 (generalista)
** Canal+ Temáticos
** Los 40 Principales
** Los 40 Principales Latino
** Sportmanía
** *Viajar*
** *Golf+*
** *Caza y Pesca*

### Telebista kateak 
* **Grupo Mediaset España Comunicación**, PRISAk %18,3ren akzioak ditu:
** Telecinco
** Cuatro
** Factoría de Ficción
** Boing
** Divinity
** Energy
** Telecinco HD
** Cuatro HD
** **Televisão Independente**, TVI, Portugalen. PRISAk %90 akzioak ditu.
** **Grupo Telefe Argentina** 21%

### Zinema 
* Sogecine
* Sogepaq
Gaur egun biak *Prisa Cine'' dira
* **Plural Entertainment**
* **Tesela Films**

### Internet 
* **PRISACOM**

### Marketing eta publizitatea 
* **Gestión de Medios** (GdM).
* **Prisa TV Media**
* **Solomedios**

### Inprimategia 
* **Dédalo Grupo Gráfico**
* **Grupo Santillana**

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : Grupo PRISA Taldearen webgunea
* : Prisa TV Telebista
* : Prisa Radio Irratia
* : Prisa Noticias Albisteak
* :Santillana argitaletxea
The Best Years of Our Lives

**The Best Years of Our Lives** (euskaraz *Gure Bizitzetako Urterik Onenak*) 1946ko William Wyler estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako drama filma bat da. MacKinlay Kantor idazlearen *Glory for Me* (*Loria Niretzat*) eleberrian oinarritua dago.

Bederatzi Oscar Sarietarako izendapenak jaso eta zortzi irabazi zituen: Ohorezko Oscar Saria (Harold Russell), Film onenaren Oscar Saria, Zuzendari onenaren Oscar Saria (William Wyler), Gizonezko aktore onenaren Oscar Saria (Fredric March), Gizonezko bigarren aktore onenaren Oscar Saria (Harold Russell), Egokitutako gidoi onenaren Oscar Saria (Robert E. Sherwood), Muntatze onenaren Oscar Saria (Daniel Mandell) eta Jatorrizko soinu banda onenaren Oscar Saria (Hugo Friedhofer). Film onenaren Urrezko Globo Saria - Drama eta Filma onenaren BAFTA Saria ere irabazi zituen.

## Argumentua 
1945. urtea, Bigarren Mundu Gerra amaitu berri da. Patuaren ondorioz, Boone City izeneko jaioterri berdinera doazen hiru soldadu B-25 hegazkinean elkartuko ditu: Al Stephenson sarjentua (Fredric March), Fred Derry kapitaina (Dana Andrews) eta Homer Parrish ofiziala (Harold Russell). Denak etxera itzultzeko gogo biziz daude, baina gerra osteko bizimodu arrunt eta egunerokotasunera zer moduz ohituko diren kezkatzen ditu.

[erdian|thumb|400px|Filmeko aktoreak iragarki irudi batean. Ezkerretik eskuinera: [Frederick March, Myrna Loy, Dana Andrews eta Teresa Wright.]]

## Aktoreak 
* Myrna Loy: Milly Stephenson
* Fredric March: Al Stephenson sarjentua
* Dana Andrews: Fred Derry kapitaina
* Teresa Wright: Peggy Stephenson
* Virginia Mayo: Marie Derry
* Cathy O'Donnell: Wilma Cameron
* Hoagy Carmichael: Osaba Butch
* Harold Russell: Homer Parrish ofiziala
* Gladys George as Hortense Derry
* Roman Bohnen: Pat Derry
* Ray Collins: Milton jauna
* Minna Gombell: Parrish jauna
* Walter Baldwin: Parrish jauna
* Steve Cochran: Cliff jauna
* Dorothy Adams: Cameron andrea
* Don Beddoe: Cameron jauna
* Marlene Aames: Luella Parrish
* Charles Halton: Prew
* Ray Teal: Mollett jauna
* Howland Chamberlain: Thorpe
* Dean White: Novak
* Erskine Sanford: Bullard
* Michael Hall: Rob Stephenson
* Victor Cutler: Woody

## Iruditegia 

fitxategi:Myrna Loy in Best Years of Our Lives trailer.jpg|Mirna Loy
fitxategi:Dana Andrews in Best Years of Our Lives trailer.jpg|Dana Andrews
fitxategi:Teresa Wright in Best Years of Our Lives trailer.jpg|Teresa Wright
fitxategi:Virginia Mayo in Best Years of Our Lives trailer.jpg|Virginia Mayo
fitxategi:Hoagy Carmichael in Best Years of Our Lives trailer.jpg|Hoagy Carmichael
fitxategi:Fredric March in Best Years of Our Lives trailer.jpg|Fredric March

## Kanpo estekak 
* *The Beast Years of Our Lives* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *The Best Years of Our Lives* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Ile-xingola

thumb|200px
**Ile-xingola**, buruko ilea atzera eraman eta bilduta izateko xingola zirkular bat da. Kultura batzuetan jantzi errituala da, hala nola Japonian, Korean eta islamaren kulturetan.

### Ikus, gainera 
* Ile-uztaia

## Kanpo estekak
Ile-uztai

thumb|200px
**Ile-uztaia**, **diadema** ere deitua buruko bitxi horrekin due antzekotasuna dela eta, buruko ile luzea atzera atxikitzeko uztai ireki eta malgua da, material malgu batez egiten dena burura nahi den neurrian moldatzeko.

### Ikus, gainera 
* Ile-xingola

## Kanpo estekak
Teoria zinetiko

thumb|300px|Gasaren tenperatura atomoen mugimenduen neurketa baten adierazpena da: mugimendu azkarragoa, presio handiagoa eta tenperatura altuagoa.
thumb|thumbtime=71|**Materiaren egoerak eta teoria zinetiko molekurra** ulertzeko bideoa.
**Teoria zinetiko molekularrak** gasen portaera eta propietateak adierazten ditu. Teoria zinetiko molekularra Daniel Bernoulli, Ludwig Boltzmann eta James Clerk Maxwellen ikerketei esker garatu zen XIX. mendearen bigarren zatian.

Gasak materia-sistemarik sinpleenak dira; horregatik, ikertu ziren lehenengoak izan ziren. Gasen portaera azaltzeko, hainbat zientzialarik teoria zinetiko-molekularra, TZM deritzona, garatu zuten. Teoria zinetiko molekularra honako hipotesi hauetan oinarritzen da:

* Gasek, elkarren artean, oso tarte handiak dituzten partikulek osatzen dituzte. Molekula deritzen partikula horien bolumena oso txikia da gasak hartzen duen bolumen guztiaren aldean.
* Molekulak etengabe ari dira mugitzen elkarren kontra eta eurak gordetzen duten ontziaren hormen kontra modu kaotikoan joz.
* Gasaren tenperatura mugimendu horren erakusgarri da. Molekulen abiadura zenbat eta handiagoa izan, orduan eta handiagoa izango da gasaren tenperatura ere, eta alderantziz.
* Gasaren partikulen artean, haiek elkarturik edukitzeko gai ez diren erakarpen- edo kohesio-indar ahul-ahulak daude.

Hasieran, gasen propietateak aztertzeko erabili zen TZMa, eta, gero, solido eta likidoetara ere hedatu zen. Zientzialariek, horri esker, materiaren agregazio-egoerak frogatu ahal izan zuten.

Agregazio egoeren justifikazioa TZMaren bidez:
* Solidoa: Oso erakarpen-indar biziak partikulen artean. Horregatik, partikulek bata bestetik oso gertu dauden toki finkoak hartzen dituzte.
* Likidoa: Partikulen arteko erakarpen-indarrak ez dira hain biziak. Horri esker, partikulak jariatu egin ahal dira, hau da, elkarrekin egonez lekualdatu.
* Gasa: Oso erakarpen-indar ahulak. Beraz, gasa osatzen duten partikulak aske mugitu ahal dira.

## Ikus, gainera 
* Gas
* Likido
* Solido
* Presio
* Tenperatura

## Kanpo estekak
Xingola (argipena)

**Xingola** hitzak adiera zenbait ditu:
* xingola, oihal edo paperezko zerrenda;
* **xingola itsasgarri**, zinta itsasgarria;
* **xingola** edo Chlorophytum generoko landareak;
* **xingola** edo Cepola macrophthalma, arrain-generoko arraina.

### Ikus, gainera 
* Zinta (argipena)
* Xingola Santua
Metro xingola

thumb|200px
**Metro xingola**, **zinta metrikoa** edo **neurketa-zinta** erregela graduatu malgua, bilkari batean biltzeko modukoa. Ohikoa da joskintzan, igeltseritzan eta luzera handiak (metrotik gorakoak edo) neurtzeko erabiltzen da bereziki.

## Kanpo estekak
Hipotiroidismo

[eskuinera|thumb|[Hipofisia eta tiroide guruinaren arteko harremana]]

**Hipotiroidismo** gaixotasun endokrinoa da, tiroide guruinak hormona tiroideo gutxi ekoizten duenean agertzen dena. Haurrengan azaltzen den hipotiroidismoari kretinismo deritzo.

Tiroide guruinak bi hormona jariatzen ditu: tiroxina (T4) eta tri-iodotironina (T3). Biek ala biek iodo dute beren molekuletan, eta tirosina aminoazidotik sortzen dira.

Hipotiroidismoak jatorri desberdinak eduki ditzake:

* gaixotasun autoimmunea (Hashimotoren tiroiditisa): immunitate-sistemak eraso egiten dio tiroide guruinari, eta bere endekapena eragiten du. Euskal Herrian hau da hipotiroidismoaren kausa nagusia helduengan.

* iodoaren gabezia: iodoa ezinbestekoa da hormona tiroideoak sintetizatu ahal izateko. Iodorik gabeko dieta batek hipotiroidismo eragin dezake. Hirugarren munduko herrialde askotan (herrialde menditsuetan batez ere: Himalaia, Andeetan...) hipotiroidismoa endemikoa da. Hipotiroidismo mota horren aurka antzinako txinatarrek algetako dieta bat hartu ohi zuten (algek iodo asko baitute).

* kretinismoa: haurren hipotiroidismoa da. Bere sintoma nagusiak honako hauek dira: hazkuntzaren murriztapena, loditasuna, adimenaren atzerapena eta sexu-organoen heldugabetasuna. Itzuliezinezko sintomak dira.

* botika batzuen hartzea

* hipofisiaren tumoreak (TSH hormonaren gabezia sortzen dutenak)

Iodoren gabeziak golo endemikoa sortzen du: asaldura honen sintoma nagusia tiroide guruinaren ez ohiko hazkundea izaten da.

Zergatik handitzen da tiroide guruinak hormona tiroideorik ez dagoenean? Hipofisiak jariatzen duen hormona batek, tirotropinak (TSH), hormona tiroideoen ekoizpena bultzatzen du, tiroide guruinaren gain jarduterakoan. Hormonik ezean, hipofisiak TSH asko jariatzen du, tiroide guruina aktibatzen duena bere hipertrofia eraginez.

## Sintomak 
* metabolismoaren murriztapena
* idorreria
* loditasuna
* pultsu motela
* depresioa edo tristura
* nekea
* hotzarekiko intolerantzia
* larruazal lehorra

## Tratamendua 
Hormona tiroideoen administrazioan datza. Levotiroxina da erabiltzen den botika.

## Kanpo estekak
John Henry Clarke

**John Henry Clarke** (1853 &ndash; 1931ko azaroaren 24a) Ingalaterrako mediku homeopata eta idazlea. Politikoki bere antisemitismoaren ondorioz ezaguna egin zen; ideia horiek zirela eta, liburu asko idatzi zituen.

## Obra 
;Homeopatiaren inguruko liburuak
* ''A Bird's Eye View of the Organon*
* *A Dictionary of Domestic Medicine and Homeopathic Treatment*
* *Catarrh, Colds and Grippe*
* *Cholera, Diarrhea and Dysentery*
* *Clinical Repertory*
* *Clinical Repertory (Indiako edizioa)*
* *Constitutional Medicine*
* *Dictionary of Practical Materia Medica*, 3 liburuki (Ingalaterrako edizioa)
* *Dictionary of Practical Materia Medica*, 3 liburuki (Indiako edizioa)
* *Diseases of Heart and Arteries*
* *Grand Characteristics of Materia Medica*
* *Gunpowder As A War Remedy*
* *Hahnemann and Paracelsus*
* *Homeopathy Explained*
* *Indigestion-Its Causes and Cure*
* *Non-Surgical Treatment of Diseases of Glands and Bones*
* *Prescriber*
* *Prescriber* (Indiako edizioa)
* *Radium As An Internal Remedy*
* *The Revolution in Medicine*
* *The Therapeutics of Cancer*
* *Therapeutics of the Serpent Poisons*
* *Tumours*
* *Medikuntza hiztegia* (hiru liburuki)
* *Whooping Cough*

;Liburu politikoak
* *Call of the Sword*, London, Financial News, 1917
* *Under the Heel of the Jew'', London: C. F. Roworth, 1918

## Erreferentziak
The Little Foxes (filma)

**The Little Foxes** () 1941eko William Wyler estatubatuar zinema zuzendariaren drama filma bat da. 1939ko Lillian Hellman gidoigile eta antzerkigilearen *izenburu berdineko antzezlanean* oinarritua dago. Bette Davis, Herbert Marshall eta Teresa Wright aktoreek antzeztu zuten.

Oscar Sarietarako zortzi izendapen jaso zituen.

## Sinopsia 
XX. mendearen hasiera, Hegoaldeko AEBtako herri batean bizi den Regina Hubbard Giddens (Bette Davis) aristokrata zital eta gupidagabeak aberastu asmoz bere anaien aurkako etenik gabeko borroka bati ekingo dio. Bere asmoen barnean ez dago sentimenduentzako lekurik, ezta bere senarra den Horace Giddens (Herbert Marshall) bankari zintzo eta gaixotuarentzat, ezta eskrupulurik gabeko bere anaientzat ere, Ben (Charles Dingle) eta Oscar (Carl Benton Reid). Senarrak atseden denboraldi bat izan ondoren etxera itzuli eta bere emaztearen handigura eta zitalkeria itzelaz jabetuko da, senide berotasun eta zintzotasun bakarra bere alabarengan (Teresa Wright) topatuko duelarik.

## Aktoreak 
* Bette Davis: Regina Giddens
* Herbert Marshall: Horace Giddens
* Teresa Wright: Alexandra Giddens
* Richard Carlson: David Hewitt
* Dan Duryea: Leo Hubbard
* Patricia Collinge: Birdie Hubbard
* Charles Dingle: Ben Hubbard
* Carl Benton Reid: Oscar Hubbard
* Jessie Grayson: Addie
* John Marriott: Cal
* Russell Hicks: William Marshall
* Lucien Littlefield: Manders
* Virginia Brissac: Hewitt andrea
* Terry Nibert: Julia
* Henry "Hot Shot" Thomas: Harold
* Charles R. Moore: Simon

## Izendapenak 
* Film onenaren Oscar Saria (Samuel Goldwyn)
* Zuzendari onenaren Oscar Saria (William Wyler)
* Emakumezko aktore onenaren Oscar Saria (Bette Davis)
* Emakumezko bigarren aktore onenaren Oscar Saria (Patricia Collinge eta Teresa Wright)
* Egokitutako gidoi onenaren Oscar Saria (Lillian Hellman)
* Jatorrizko soinu banda onenaren Oscar Saria (Meredith Willson)
* Muntatze onenaren Oscar Saria (Daniel Mandell)
* Zuzendaritza artistiko onenaren Oscar Saria (Stephen Goosson eta Howard Bristol)

## Kanpo estekak 
* *The Little Foxes* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Inception

**Inception** (euskaraz *Hastapena*) 2010eko Christopher Nolan estatubatuar zinema zuzendari, ekoizle eta gidoigileak zuzendu, ekoiztu eta idatzitako zientzia-fikziozko filma bat da. Leonardo DiCaprio, Ken Watanabe, Joseph Gordon-Levitt, Marion Cotillard, Ellen Page, Tom Hardy, Cillian Murphy, Tom Berenger eta Michael Caine aktoreek antzeztu zuten.

Oscar Saritarako zortzi izendapen jaso eta lau irabazi zituen: Argazkigintza onenaren Oscar Saria (Wally Pfister), Soinu edizio onenaren Oscar Saria (Richard King), Soinu onenaren Oscar Saria (Richard King, Lora Hirschberg, Gary A. Rizzo eta Ed Novick) eta Efektu berezi onenen Oscar Saria (Chris Corbould, Paul Franklin, Andrew Lockley eta Peter Bebb).

## Argumentua 
Dom Cobb (Leonardo DiCaprio) beste pertsonak ametsetan dauden ahuldade handieneko unean euren subkonszientea bereganatzen trebea da. Cobben ezohiko gaitasun honek espiotza munduan oso ongi ordaindua izatea dakar, baina baita iheslari bat izatea ere, ondorioz bizimodu arrunta izatea eta bere familiarekin egotea ezinezkoa zaio.

Cobb, Arthur (Joseph Gordon-Levitt), Eames (Tom Hardy) eta Ariadna (Ellen Page) elkalanean enpresa erraldoi b ateko zuzendari berria den Fischerren (Cillian Murphy) gogoan sartu eta oraingoan hareb subkonszientea bereganatu beharrean ideia bat txertatzen saiatuko dira.

## Aktoreak 
* Leonardo DiCaprio: Dom Cobb
* Joseph Gordon-Levitt: Arthur
* Ellen Page: Ariadne
* Tom Hardy: Eames
* Ken Watanabe: Saito jauna
* Dileep Rao: Yusuf
* Cillian Murphy: Robert Michael Fischer
* Tom Berenger: Peter Browning
* Marion Cotillard: Mallorie "Mal" Cobb
* Pete Postlethwaite:o Maurice Fischer
* Michael Caine: Stephen Miles irakaslea
* Lukas Haas: Nash
* Talulah Riley: Blonde

## Kanpo estekak 
* *Inception* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Inception* filmaren IMDBko fitxa irakurgai