Hizkuntzetarako Europako Erreferentzia Esparru Bateratua

**Hizkuntzetarako Europako Erreferentzia Esparru Bateratua: Ikaskuntza, Irakaskuntza eta Ebaluazioa** Europako Kontseiluak 2001ean argitaratutako dokumentu bat da, atzerriko hizkuntza baten ikasleak ahoz eta idatziz duen ulermen eta adierazmen maila neurtzeko balio duena.

Europako Kontseiluko berrogei herrialdetako adituek —hizkuntzalaritza aplikatuaren eta pedagogiaren arloetako adituek— hamar urtez baino gehiagoz egindako lanaren emaitza da.

Erreferentzia Esparrua hizkuntza modernoen arloko profesionalentzat prestatu da. Hizkuntzen irakaskuntzaren eta ikaskuntzaren helburuei eta metodologiari buruzko gogoeta sorraraztea du helburu, bai eta curriculuma garatzeko, eta programak, azterketak eta ebaluazio-irizpideak zehazteko oinarri bateratua eskaintzea ere, hezkuntza- eta lanbide-arlo batzuetatik besteetarako igarobidea erraztearren.

Europako Erreferentzia Esparrua balio handiko tresna da irakasleak prestatzen, programak eta azterketak diseinatzen eta gida eta material didaktikoak sortzen dihardutenentzat.

## Izenaren arazoa (edo, zehazkiago, itzulpenarena) 
Europar Batasuneko hizkuntza nagusietan sortutako termino hori euskaratzean, beste hainbatetan bezala, nork bere aldetik jo du:
* ***Hizkuntzetarako Europako Erreferentzia Esparru Bateratua:*** Nafarroako Foru Erkidegoan erabiltzen dute. Forma hori aukeratu dugu artikulu honetarako, argiena eta egokiena delako (Zehazki hiztegiak, Elhuyar hiztegiak eta Euskaltermek zehaztutako bideari jarraituz, *esparru* hitza erabili dute gaztelaniaz *marco* eta ingelesez *framework* deritzoten adigai berezi horretarako).
* ***Hizkuntzen Europako Erreferentzi Marko Bateratua:*** Eusko Jaurlaritzaren 64/2008 Dekretuan eta 187/2017 Dekretuan erabilia. Forma osoa argiagoa da: *Hizkuntzen ikaskuntza, irakaskuntza eta ebaluaziorako Europako Erreferentzi Marko Bateratua*. Arestian azaldu dugunez, esanahi hau adierazteko, *marko* baino egokiagoa da *esparru*.
* ***Hizkuntzen Europako Erreferentzia-Esparru Bateratua:*** IVAPek, Nafarroako foru administrazioak eta Euskadiko hainbat udalek argitaratutako lanpostuen deialdietan ageri da.
* ***Hizkuntzetarako erreferentzia-esparru komuna*** erabili izan da gutxi batzuetan. Europako gaietarako erabili ohi den *bateratua*ren ordez *komuna* adjektiboa erabiltzearen eragozpena du, besteak beste.
* ***Hizkuntzetarako Europako Marko Komuna:*** alde batera utzia du «erreferentzia» kontzeptua.
* ***Europako Erreferentzi*** (edo ***Erreferentzia***) ***Marko Bateratua:*** badirudi erabiliena dela. Artikulu honetan aztergai dugun dokumentua, izan ere, HABEk izenburu horrekin euskaratu eta osorik argitaratu du, dohainik eskuratzeko moduan, bere webgunean. Arestian aipatu dugunez, hobe litzateke *esparru* erabiltzea *marko* hitzaren ordez; forma laburtu horretan ez da «hizkuntzak» nozioa aipatu ere egiten; eta hitz elkarketan, *erreferentzia* hitzari bukaerako *-a* kendu zaio (onargarria da, baina gaur egungo euskara zainduko joera nagusiaren aurka doa).
* ***Hizkuntzetarako Erreferentzia Sistema Europarra:*** Wikipedian agertu zen aldaera bat, itxura batean behintzat beste inork erabili ez duena, baina Wikipediatiko kopiaz kopia mundu osoa zabaldu dena.
* Eta abar.

Esan bezala, terminoaren alderdi guztiei begiratuta, artikulu honetako izenburukoa hobetsi dugu: *Hizkuntzetarako Europako Erreferentzia Esparru Bateratua*. Izan ere, aukera horien guztien artean argiena eta egokiena da, zehaztu ditugun arrazoiengatik.

## Tresna didaktikoak 
Hizkuntzetarako Erreferentzia Sistema Europarra definitzerakoan, ikasleen profilak deskribatzerakoan komunikazio gaitasun maila jakin batzuk aipatzen ziren, hurrengo atalean ikusiko den legez; halaber, ikasleen **hizkuntza-biografia**, ikasleen **hizkuntza-pasaportea** eta **dossierra** bezalako tresnak, *Hizkuntzen Portfolio Europarra* edo *Nire lehen portfolioa, 3-7 urte* dokumentuetan deskribatuak.

## Mailak 
Hizkuntzetarako Europako Erreferentzia Esparru Bateratuan (HEEEB), hainbat komunikatzeko gaitasun irizpidetzat hartuta, sei jakintza maila bereizten dira:

* **A1**: Sarrera maila.

* **A2**: Maila ertaina.

* **B1**: Atari maila.

* **B2**: Maila aurreratua.

* **C1**: Maila autonomoa.

* **C2**: Maila garaiena.

HEEEB dokumentuaren HABEren itzulpena 46-49. orr.). Dokumentuak argi erakusten du komunikazio gaitasunaren dimentsio guztiak ebaluatu behar direla: ahozkoaren ulermena, idatzizkoaren ulermena, hitz egiteko ahalmena eta idazteko trebezia neurtzeko.

Hizkuntza-maila jakin bat izateko, komunikazioaren dimentsio guztietan gutxieneko komunikazio gaitasuna erakutsi behar da, eta HEEEB horrek hori neurtzeko hainbat errubrika erakusten ditu. Erreferentzia Esparru bateratuak honako kategoria hauek erabiltzen ditu (ikus HEEEB zehaztu egin ziren euskararen ezagutza aitortzen zuten hainbat titulu eta agiri.

EAEko 2023ko Hezkuntza legeak, Hizkuntzen Europako Erreferentzia Esparru Bateratuko terminologia erabiliz, honelako helburuak ezarri zituen:

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ahozko hizkuntza.
* Euskarazko agirien baliokidetza.
* Ebaluazio.
* Gaitasun.
* Idazlan.
* Ikuspegi komunikatibo.
* Komunikazio.
* Komunikazio gaitasun.

## Kanpo estekak 
* *Hizkuntzen Europako Erreferentzia Marko Bateratua: ikaskuntza, irakaskuntza, ebaluazioa* - Liburu osagarria. 2022. HABE. 
* EAEko Hezkuntza Saila. *Hizkuntzen Programazioak*. (Hizkuntzetarako Europako Erreferentzia Esparru Bateratu honen arabera mailakatuta).
* Hizkuntzen ikaskuntza, irakaskuntza eta ebaluaziorako Europako Erreferentzi Marko Bateratua, HABEk argitaratua.
* Euskara tituluen baliokidetza. HABE.
*  Consejo de Europa (2020), *Marco común europeo de referencia para las lenguas: aprendizaje, enseñanza, evaluación*. (Volumen complementario). Servicio de publicaciones del Consejo de Europa: Estrasburgo. *www.coe.int/lang-cefr*.
*  Aurreko bera beste URL helbide batean: Consejo de Europa (2020), *Marco común europeo de referencia para las lenguas: aprendizaje, enseñanza, evaluación*. (Volumen complementario). (<<*Common European Framework of Reference for Languages: learning, teaching, assessment – Companion volume*); euskarazko aurkezpen laburra *Europako Erreferentzia Marko Bateratuaren Liburu Osagarria* Oraindik euskarara itzuli gabe.  
* *Hizkuntzen Portfolio Europarra*; *Hizkuntzen Portfolio Europarra*.
* *Zer da Hizkuntzen Portfolio Europarra?*
*  Webgune ofiziala
*  Jatorrizko dokumentua, 2018. urteko edizioa: *Common European Framework of Reference for Languages: Learning, Teaching, Assessment Companion Volume With New Descriptors*
* EAEko 46/2009 DEKRETUA, otsailaren 24koa. Honen bidez, araubide bereziko hizkuntza-ikasketen mailetako- oinarrizkoa, tartekoa, aurreratua eta gaitasun maila-curriculuma ezartzen da eta ikasketa horiek Euskal Autonomi Erkidegoan jartzen dira.
* EAEko 297/2010 DEKRETUA, azaroaren 9koa, euskararen jakite-maila egiaztatzen duten tituluak eta ziurtagiriak baliokidetu, eta Hizkuntzen Europako Erreferentzi Marko Bateratuko mailekin parekatzeko dena.
* EAEko 47/2012 DEKRETUA, apirilaren 16koa, euskaraz egindako ikasketa ofizialak aintzat hartzeko eta euskara-maila hizkuntza-tituluen eta ziurtagirien bidez egiaztatzetik salbuesteko dena.
* EAEko 187/2017 DEKRETUA, uztailaren 4koa, euskararen jakite-maila egiaztatzen duten tituluak eta ziurtagiriak baliokidetu, eta Hizkuntzen Europako Erreferentzi Marko Bateratuko mailekin parekatzeko dekretua aldatzen duena.
* /2019 Nafarroako FORU DEKRETUAaren *Zirriborroa* , -aren, -(e)koa, ezartzen duena, batetik, zein tituluk eta ziurtagirik egiaztatzen duten euskararen jakite-maila, eta, bestetik, hizkuntzaren jakite-maila hori zer kasutan egonen den salbuetsita titulu eta ziurtagiri bidez egiaztatu beharretik.