Judy Garland

**Frances Ethel Gumm**, (Grand Rapids, 1922ko ekainaren 10a - Londres, 1969ko ekainaren 22a), ezagunagoa **Judy Garland** ezizenaz, aktore eta abeslari estatubatuarra izan zen. Liza Minnelli aktorea zuen alaba. Hollywoodeko urrezko garaiko ikonoa, bere ibilbidean musikalak txertatu zituen Technicolor filmean, zuri-beltzeko drama kontenplatiboak, ekitaldi metamusikalak eta Mickey Rooney, Gene Kelly edo Vincente Minnelli bezalako pertsonaiekin kolaborazioak.

## Biografia 
Ikuskizunetan lan egiten zuten bere gurasoek eta neba-arrebek. Antzerki musikala giroan hazi zen.  

### Abeslaria 
30 hilabete zituela, oholtzara igo zuten gabonetako ekitaldi batean '*Jingle Bells*' abestera.  Hiru urte besterik ez zituela gurasoen ikuskizun batean hartu zuen parte. Oraindik umea zela The Gumm Sisters Kiddie taldea sortu zien bere amak hiru alaba nagusiei.

### Aktorea 
30eko hamarkadan taldea desegin ondoren, amarekin Hollywoodera joan zen Garland. Zineman lan egiteko hainbat probatan parte hartu eta azkenean, bere ahotsaz denak liluratuta utzi ostean, Metro Goldwyn Mayerrekin kontratua sinatu zuen. 13 urte zituen.Metro-Goldwyn-Meyerrek dieta bat ezarri zion 13 urte zituenetik: zopa, uraza eta 80 zigarro egunero. Lanerako anfetaminak eta lo egiteko barbiturikoak ematen zizkioten. 25 urterekin, psikiatriko batean bere buruaz beste egiten saiatu zen. Somniferoekiko, alkoholarekiko eta morfinarekiko mendekotasuna izan zuen.Substantzia horiekiko guztiekiko mendetasuna sorrarazi zion Metro-Goldwyn-Meyerrek berak kalean utzi zuen. 

40ko hamarkadan zineman, antzerkian eta irratian arrakasta lortu zuen. *A Star Is Born* (1954) filmari esker. George Cukorrek zuzendutako pelikula, Oscarretarako lehen izendapena jaso zuen aktoreak. Garlandek ez zuen beste pelikula bat egin ia hamar urte pasa arte. Stanley Kramerren *Winners and Sinners* (1961) filmagatik Emakumezko Aktore Onenaren Oscarrerako izendatu zuten berriro Garland, oraingoan ere ez zuen eraman etxera.

## Filmografia 
## Diskografia 
### Singleak 
### Albumak 

* 1955 *Miss Show Business*
* 1956 *Judy*
* 1957 *Alone*
* 1958 *Judy in Love*
* 1959 *Garland at the Grove*
* 1959 *The Letter*
* 1960 ''Judy: That's Entertainment!*
* 1960 *Judy Garland à Paris*
* 1961 *Judy at Carnegie Hall*
* 1962 *The Garland Touch*
* 1962 *Judy Takes Broadway*
* 1963 *I Could Go On Singing*
* 1964 *Just for Openers*
* 1964 *Judy Garland Sings Maggie May*
* 1965 *Judy Garland and Liza Minnelli 'Live' at the London Palladium*
* 1967 *At Home at the Palace*
* 1986 *America's Treasure*
* 1987 *The Best of Judy Garland*
* 1990 *The Best of the Decca Years Volume 1 - Hits!*
* 1991 *The Great MGM Stars: Judy Garland*
* 1992 *The Last Years 1965 - 1969: It's All for You*
* 1993 *Judy Garland - Child of Hollywood*
* 1993 *The Ladies of the 20th Century: Judy Garland*
* 1994 *Legends: Judy Garland*
* 1994 *The Complete Decca Masters*
* 1995 *Great Ladies of Song: Spotlight on Judy Garland*
* 1996 *You Made Me Love You*
* 1996 *Collectors Gems from the MGM Films*
* 1997 *Judy Duets*
* 1998 *Judy: A Musical Anthology*
* 1998 *Judy Garland in Hollywood - Her Greatest Movie Hits*
* 1999 *The One and Only Judy Garland*
* 1999 *20th Century Masters - The Millennium Collection: The Best of Judy Garland*
* 2001 *Over the Rainbow: The Very Best of Judy Garland*
* 2004 *EMI Comedy: Judy Garland*
* 2005 *That Old Feeling: Classic Ballads From The Judy Garland Show*
* 2006 *Great Day! Rare Recordings From The Judy Garland Show*
* 2006 *The Essential Judy Garland*
* 2007 *The Letter*
* 2007 *The Very Best Of Judy Garland*
* 2008 *Judy Garland: Classiques et inédits 1929-1956*

## Eragina 
### LGTB ikonoa 
Garland ikono handia izan zen gay, lesbiana eta transexual komunitatearentzat. Neskatoa zela, Garlandek errealitatearen eta ametsaren arteko muga hautsi zuen *The wizard of Oz* (1939) filmean, eta istorio hura metafora moduko bat bihurtu zen sexualitatea ezkutuan bizi behar zuten askorentzat. 
Azken finean, XX. mendeko mundu arrazionalean sartu ezin ziren izaki marjinalen istorioa zen *The wizard of Oz*. Eta Garlandek filmeko kanturik ospetsuena, Over the Rainbow, hirurogeiko hamarkadan Carnegie Hallen eskaintzen zen ikuskizunik gorena bihurtzen jakin zuen, New Yorkeko LGTB komunitatearentzako topagunea.

### *Judy* filma (2019) 
2019ko filmak Judy Garlanden bizitzaren azken hilabete horiek dira Rupert Gooldek *Judy'' filmean kontatu dituenak. Renee Zellwegerrek egin zuen Garlandena,  Besteak beste, emakumezko aktore onenaren Oscar sarirako izendapena lortu du Zellwegerrek filmean egindako lanagatik.

## Irudi galeria 

Fitxategi:Judy Garland in Presenting Lily Mars.jpg
Fitxategi:The Wizard of Oz Judy Garland 1939.jpg
Fitxategi:Judy Garland in The Wizard of Oz trailer.jpg
Fitxategi:Judy Garland in A Star is Born trailer.jpg
Fitxategi:Judy Garland publicity photo.jpg
Fitxategi:Judgment at Nuremberg-Judy Garland.JPG
Fitxategi:Judy Garland MGM publicity photo.jpg
Fitxategi:Judy Garland 1943 publicity photo.jpg
Fitxategi:Judy Garland 1950 publicity photo.jpg
Fitxategi:Judy Garland publicity photo 1939.jpg
Fitxategi:Lana Turner, Hedy Lamarr, and Judy Garland.jpg
Fitxategi:Judygarland mickeyrooney louisbmayer mgmpublicitystill.jpg
Fitxategi:Judy Garland Frank Sinatra 1962.jpg
Fitxategi:Judy Garland Birth House Matt Anderson.JPG
Fitxategi:Judy Garland star HWF.JPG
Fitxategi:Judy Garland graumans.JPG
Fitxategi:Judy Garland-Bob Cosby2.JPG
Fitxategi:Judy Garland Argentinean Magazine AD.jpg
Fitxategi:Judy Garland in Till the Clouds Roll By 4.jpg
Fitxategi:Judy Garland at Greek Theater.jpg
Fitxategi:Judy Garland in I Could Go On Singing trailer 5.jpg
Fitxategi:Aankomst Judy Garland op Schiphol, Judy verlaat het vliegtuig, Bestanddeelnr 911-8627.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Judy Garland: Ostadarraren argiak eta ilunak (Pasaiak podkasta, EITB)
* 'Ozeko Aztia' filmeko zapata gorriak berreskuratu dituzte, lapurtu eta 13 urtera (2018, EITB)
* Documental: Judy Garland biografía (Judy Garland biography)