Melillako Itsasoko Ura Gezatzeko Instalazioa

**Melillako Itsasoko Ura Gezatzeko Instalazioa**, ofizialki **Melillako IDAM** izenez ezagutzen dena, Melillako Hiri Autonomoan (Espainia) dagoen azpiegitura hidrauliko bat da, itsasoko ura gatzgabetuz edateko ura ekoizteko erabiltzen dena. Instalazioa da hiriko ur-horniduraren iturri nagusia, bai eta ur gezaren baliabide naturalen urritasuna ezaugarri duen lurraldean ur-hornidura bermatzeko azpiegitura estrategikoa ere.

Melillak ez du ibai iraunkorrik eta azalera txikia du, eta horrek historikoki baldintzatu du uraren eskuragarritasuna. Hainbat hamarkadatan, hiri-hornidura lur azpiko akuiferoen, putzuen eta biltegiratze-azpiegitura txikien mende egon zen, eta sistema hori kaltebera izan zen gehiegizko ustiapenerako nahiz lehorte-garaietarako. XX. mendearen amaieran, eskaeraren hazkundearen eta baliabideen degradazioaren aurrean, administrazio publikoak itsasoko ura gezatzea irtenbide estruktural eta iraunkortzat hartzen hasi ziren.

## Historia 
Gatzgabetze-instalazioa XXI. mendearen hasieran bultzatu zuen Estatuko Administrazio Orokorrak, hiriko ur-eskasia kronikoari eta tokiko akuiferoen gehiegizko ustiapenari erantzuteko. Bideragarritasun teknikoa, ekonomikoa eta ingurumenekoa aztertu ondoren, alderantzizko osmosiaren teknologian oinarritutako gatzgabetze-instalazio bat eraikitzea erabaki zen, urte osoan hornidura egonkorra bermatu ahal izateko. Eraikuntza-lanak 2003ko irailean hasi eta 2006ko abenduan amaitu ziren, eta instalazioa 2007ko martxoan jarri zen martxan.

Hasiera batean, instalazioa administrazio-emakidako eredu baten arabera sortu eta eraiki zen, eta hamabi urteko epean diseinatu, eraiki eta ustiatu zen. Emakida Ferrovialek eta Cadaguak osatutako aldi baterako enpresa-elkarteari esleitu zitzaion. Enpresa horiek gatzgabetze-proiektuetan eta uraren tratamenduan espezializatuta daude. Denbora-tarte horretan, enpresa emakidadunak bere gain hartu zuen instalazioaren operazioa, mantentze-lanak eta kontrola, eta edateko uraren hogei mila metro kubiko inguru ekoitziko zirela bermatu zuen, alderantzizko osmosiaren hiru lerroren bidez.

Hasierako ustiapen-urteetan, IDAMek aukera eman zuen hiri-hornidura egonkortzeko eta lurpeko baliabideekiko mendekotasuna murrizteko, eta, hala, horniduraren kalitatea eta erregulartasuna hobetu ziren. Hala ere, lantegiaren funtzionamenduak ere agerian utzi zuen Melilla kaltebera zela matxura teknikoen aurrean, batez ere sistema elektrikoetan eta ekipamendu kritikoetan, eta horrek aldi baterako ur mozketa batzuk eragin zituen, eta azpiegitura indartzeko beharrari buruzko eztabaidak sortu zituen.

2019an, kontzesio aldia amaitu ondoren, lantegiaren kudeaketa zuzenean Melillako Hiri Autonomora pasatu zen. Hurrengo urteetan, handitzeko eta modernizatzeko lanak egin ziren, alderantzizko osmosirako bastidore berriak instalatzea, aurretratamendu-sistemak hobetzea eta sistema elektrikoak eta kontrol-sistemak indartzea barne. Jarduketa horiei esker, instalazioaren gehieneko edukiera hogeita hamar mila metro kubiko inguru handitu zen egunean, eta haren fidagarritasun operatiboa hobetu zen.

Bere historian zehar, Melillako IDAM hiriko plangintza hidrikoaren elementu zentral bat izan da, eta erreferentzia gisa balio izan du etorkizuneko zabalkuntzetarako, Adelfasen urtegia bezalako erreserba estrategikoen eraikuntzarako eta gatzgabetze-instalazio berrien plangintzarako, epe luzeko ur-hornidura bermatzeko.

## Ezaugarri teknikoak 
Melillako IDAMek alderantzizko osmosiko teknologia erabiltzen du. Prozesu horretan, itsasoko uretatik disolbatutako gatzak bereizten dira presio altuko mintz erdiiragazkorren bidez. Sistema osoak barne hartzen ditu itsas bilketa, uraren aurretratamendua, gezatze-prozesua, ondorengo birmineralizazioa eta hiri-banaketako sarean sartu aurreko biltegiratzea. Hasieran, edateko uraren hogei mila metro kubiko inguru ekoizteko diseinatu zen instalazioa, hiru ekoizpen-lerro independentetan banatuta.

Instalazioa Aguadu inguruan dago, hiriaren iparraldean, itsasertzetik hurbil, itsasoko ura hartzea eta hornikuntza-sistema orokorrarekin lotzea errazten duen kokapenean. Martxan jarri zenetik, gatzgabetze-instalazioa hiriko sistema hidrikoaren ardatz nagusi bihurtu zen, eta biztanleek kontsumitutako ur gehiena, jarduera ekonomikoa eta zerbitzu publikoak ematen zituen.

## Kudeaketa eta administrazioa 
Azpiegituraren titulartasuna Estatuari dagokio, Trantsizio Ekologikorako eta Erronka Demografikorako Ministerioaren bitartez, eta Guadalquivirreko Konfederazio Hidrografikoaren eskumen-eremuan sartzen da. 2024az geroztik, gatzgabetze-instalazioa Melillako Hiri Autonomoak kudeatzen du zuzenean, eta ustiapen-, mantentze- eta kontrol-lanak hartzen ditu bere gain.

## Gorabeherak eta eztabaida 
Historian zehar, instalazioak hainbat gorabehera tekniko izan ditu, batez ere hornidura elektrikoarekin eta ekipamendu kritiko jakin batzuekin zerikusia dutenak, eta, une batzuetan, hirian ura aldi baterako etetea eragin dute. Gertaera horiek eztabaida politiko eta soziala eragin dute, instalazio bakarraren mendekotasun handiari buruz eta sistema hidrikoa produkzio- eta biltegiratze-azpiegitura osagarriekin indartzeko beharrari buruz.

Gatzgabetze-instalazioa sistema zabalago batean integratzen da: putzuak, biltegi erregulatzaileak eta beste azpiegitura estrategiko batzuk ditu, hala nola Adelfas-eko urtegia, larrialdietarako erreserba gisa sortua. Testuinguru horretan, zenbait administraziok planteatu dute gatzgabetze-instalazio berri bat eraikitzea edo lehendik dagoen ahalmena are gehiago zabaltzea, ur-hornidura epe ertain eta luzera bermatzeko.

## Ingurumen-inpaktua 
Ingurumenaren ikuspegitik, Melillako IDAMek gatzuna sortzen du gatzgabetze-prozesuaren azpiproduktu gisa. Gatzuna itsasora itzultzen da, itsas ingurunean duen eragina minimizatzeko diseinatutako mezularien bidez. Instalazioak Espainiako eta Europako ingurumen-araudiaren arabera jarduten du, eta aldizkako kontrolak egiten zaizkio.

## Garrantzia 
Melillako Itsasoko Ura Gezatzeko Instalazioa azpiegitura kritikotzat jotzen da hiriarentzat, baliabide hidriko mugatuak dituen lurralde batean edateko ura eskuragarri izatea ziurtatzen baitu, eta funtsezko eginkizuna betetzen baitu biztanleriaren garapen ekonomiko, sozial eta sanitarioan.

## Ikus, halaber 
* Gatzgabetzea Espainian
* Alderantzizko osmosia

## Erreferentziak 
## Kanpo-loturak