open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Heron Alexandriakoa

**Heron Alexandriakoa** (antzinako grezieraz: Ἥρων ὁ Ἀλεξανδρεύς; c. 10-70) ingeniari greziar bat izan zen, Alexandrian (Egipto) nabarmendu zena.

Alexandroren Inperioa, eta, horrekin, greziar jakintza desagertu ondoren, artean bazeuden jeinutasun distira batzuk. Jeinu hauetako bat, Heron izan zen, mekanikarentzako ia joera moderno bat adierazi zuena, modu arkaikoan, akzio eta erreakzioaren legea aurkituz, ur-lurrunarekin eginiko saiakuntzen bidez. Makina samur ugari deskribatu zituen, eta Arkimedesen palankaren abiaburua orokortu zuen. Lan handiak egin zituela ahaztu gabe, automaten arloan berrikuntza ugari egin zituen, hitz egin beharko lukeen bat barne.

Bere lorpenik handiena, lehen lurrun-makinaren asmakuntza da, eolipila eta Heronen iturria bezala ezaguna. Mekanikari buruzko tratatu ugariren egilea da, *Pneumatika* kasu, non hidraulika aztertzen duen eta *Automatak*. *Dioptra*n, aparatu horren funtzionamendua deskribatzen du, egungo teodolitoaren antzerakoa, mendeetan lurreko behaketetan eta astronomikoetan erabili izan dena. Liburu honetan, odometroa ere deskribatzen du, ibilgailu batek eginiko distantziak neurtzeko erabiltzen dena. Modu arkaikoan, Isaac Newtonen akzio eta erreakzioaren legea aurkitu zuen, ur lurrunarekin esperimentuak eginez. Arkimedesen palankaren printzipioa orokortu zuen. Gainera, Ktesibiosen hidraulisaren deskribapen xehetxo bat egin zuen (urarekin funtzionatzen zuen organo bat).

Optikari dagokionez *Katoptriko* izeneko bere liburuan, argiak, geometrikoki laburrena den bidetik bidaiatzen duela proposatu zuen. Gaur egun, hori faltsua dela ezagutzen da, Fermaten printzipioaren arabera. Modu ezberdinean argia ispiluetan nola islatzen den aztertu zuen. Jotze angelua, islaren angeluaren bera dela ere frogatu zuen, Islatzearen funtsezko legea bezala ezagutzen dena.

Matematikari bezala, *Metrika* izeneko lana idatzi zuen, non azalera eta gorputz ezberdinen area eta bolumenak aztertzen dituen. Kalkulu teknikak ere garatzen ditu, babiloniar eta egiptoarrengandik hartuak, erro karratuen kalkulua iterazioen bidez, kasu. Baina, geometriaren arloan izan zuen lorpenik handiena, Heronen formula bezala ezagutzen dena da, hiruki baten area, bere aldeen luzerarekin lotzen duena.

Heronena da, baita ere, burmuina, adimenaren organo bezala identifikatu izanaren pribilegioa, ordura arte, bihotza zela uste baitzen.
Serón de Nágima

**Serón de Nágima** Soriako probintziako udalerria da. Soriatik 50 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 220 biztanle zituen 60,16 km²-ko azaleran.

## Kanpo estekak
Eolipila

thumb|ezkerrera|Eolipila moderno bat
thumb|Heronen eolipila baten marrazkia
thumb|Kamera bakarreko eolipila
**Eolipila**, I. mendean Heron Alexandriakoak asmatu zuen. Historiako lehen makina termikotzat hartzen da. Zoritxarrez, denbora askoan, ez zen modu zientifikoan ikertu, soilik jostailu edo entretenimendu bezala erabiliz.

Izena, latinezko *aeoli* eta *pila*tik dator, Eoloren baloi bezala itzulia, greziar mitologiako haizearen jainkoa zen Eoloren omenez.

## Kanpo estekak
Santa María de Huerta

**Santa María de Huerta** Soriako probintziako udalerria da. Soriatik 92 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 388 biztanle zituen 49,15 km²-ko azaleran.

## Kanpo estekak
Idoia

**Idoia** euskarazko emakumezko izena da.

Izaba herriko baseliza eta Andre Mariaren XIII. mendeko irudia. Izena Ama Birjina agertu zen lekuari zor zaio. Antzina buruko minak kentzera joaten zen jendea bertara. Jaieguna maiatz Pazkoko astelehenean bada ere, 1973az geroztik uztailaren lehendabiziko asteburuan batzen dira ermitan honela deitzen direnak, 'Idoia izenekoen xeiak' deritzan festan. 

## Idoia izena duten pertsona ezagunak 
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P735 wd:Q9006782 . ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=label
|columns=label:Izen-abizenak,P106:Jarduera,P19:Jaiolekua,P569,P570
|links=local
}}

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Idoia (Euskaltzaindia)
Barca

**Barca** hitzak hainbat esanahi ditu:

## Geografia 
* **Barca** Eslovakiako udalerria.
* **Barca** Espainiako Soriako probintziako udalerria.
* **Barca** hiri zirenaiko baten izena (Libia).
* **Barca** Portugalgo Maia kontzejuko freguesia.
Barcones

**Barcones** Soriako probintziako udalerria da. Soriatik 76 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 33 biztanle zituen 55,42 km²-ko azaleran.

## Ikus, gainera 
* Soriako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak
Narros

**Narros** Soriako probintziako udalerria da. Soriatik 20 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 44 biztanle zituen 13,22 km²-ko azaleran.

## Kanpo estekak
Walda

**Walda**, Tolkienen legendariumeko pertsonaia bat da. Bere istorioa, Eraztunen Jauna eleberriaren eranskinetan kontatzen da. Rohango hamabigarren erregea izan zen. Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2780an jaio zen eta, 2842an, bere aita Bryttaren oinordeko bihurtu zen.

## Historia 
Bere aitaren armadan zerbitzatu zuen, Rohan inbaditu nahi zuten orkoen aurka borrokatuz. Koroatu zutenean, orkoak jada kanporatuak izan zirela uste izan zen, baina batenbatzuk geratu ziren. Hau izango zen hain gazterik hil izanaren arrazoia, soilik 9 urtez gobernatu ondoren, orko batek hilez.

Bere oinordekoa, bere seme Folka izan zen, 2851. urtean, nork Rohanetik orko guztiak kanporatuz mendekatu zuen.
Odometro

thumb|250px|Odometro digitala abiadura neurgailu analogiko batean.
thumb|250px|Odometro mekanikoa
**Odometroa** (grezierazko ὁδός, "*bidea*" eta metro, "*neurtu*") bidaia batean auto batek edo beste edozein ibilgailuk egindako distantzia adierazten duen gailu bat da.

Odometro mekanikoak, oro har, zenbakiak leihotxo batetik erakusten dituen gurpil batzuez osatuak daude. Autoen kasuan, abiadura neurgailuarekin batera etortzen dira. Guztirakoak (autoa fabrikatu zenetik egindako kilometroak), partzialak (zerora jarri zen azkenekotik egindakoak) edo biak izan ditzake.

Egun fabrikatutako ibilgailuek, odometro elektronikoak dituzte, guztirakoen balioa, birprogramaketa baten bidez manipulatzea ahalbidetzen dutenak. Tokiren batzuetan, zehaztasun digitaleko odometro elektronikoak erabiltzen dira, garraio zerbitzu batean distantziak neurtzeko, zehatzagoak eta ikusteko errazagoak baitira. Datuak grafikoki erregistratzen dituzten takografoak ere erabiltzen dira. Odometro hauetako batzuk, kontrolerako, zeroan jarri den aldien edo egindako bidaien zerrenda bat mantentzea ahalbidetzen dute.

## Kanpo estekak 
* Odometroaren historiari buruzko artikulua *Argia*n
Rauros

**Rauros** (elfoeraz "ihintz ulukaria"), Tolkienen legendarium ospetsuan agertzen den fikziozko urjauzi bat da. Emyn Muiletik gertu kokatua, Anduin ibaiaren erdialdeko ibilbidea eta beheko ibilbidearen arteko muga adierazten zuena. Raurosera iritsi aurretik desegin zen Eraztunaren Elkartea, eta bertatik nabigatu zuen Boromirren hil ontziak.
Escobosa de Almazán

**Escobosa de Almazán** Soriako probintziako udalerria da. Soriatik 54 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 39 biztanle zituen 19,44 km²-ko azaleran.

## Kanpo estekak
Frechilla de Almazán

**Frechilla de Almazán** Soriako probintziako udalerria da. Soriatik 45 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 30 biztanle zituen 25,68 km²-ko azaleran.

## Kanpo estekak
La Riba de Escalote

**La Riba de Escalote** Soriako probintziako udalerria da. Soriatik 63 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 23 biztanle zituen 23,44 km²-ko azaleran.

## Kanpo estekak
Maján

**Maján** Soriako probintziako udalerria da. Soriatik 55 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 16 biztanle zituen 30,39 km²-ko azaleran.

## Kanpo estekak
Anatoliako plaka

thumb|500px|Anatoliako plakaren mapa
**Anatoliako plaka** mikroplaka tektoniko bat da, Asiaren mendebaldeko muturrean dagoena; Zipre eta Anatolia penintsula hartzen ditu, Itsaso Beltzeko kostaldea izan ezik. 0,01418 estereorradianeko hedadura du. Oro har, Eurasiako plakari lotua dago.

Mugakide ditu Eurasiako plaka, Arabiako plaka, Afrikako plaka eta Egeoko plaka.

Aipaturiko plakekin dituen mugak, Anatolia iparraldeko failak eratzen ditu.

Anatoliako plaka, milioi bat urteko, 1,64º-ko errotazio abiaduran mugitzen da, 56º 28' ipar latitudean eta 81º 18' mendebal longitudean kokatutako polo baten arabera.

1999an, Anatoliako plakaren eta Eurasiako plakaren arteko talkak, aipaturiko failan, Marmarako itsasoaren ekialdean, lurrikara bat eragin zuen Turkiako Izmit herrian.

## Kanpo estekak
Laranga

**Laranga** Mutrikuko (Gipuzkoa) ekialdean dagoen auzoa da, Debarako kostaldeko bidean kokatutakoa.

## Inguru naturala eta kokapena 
Auzora GI-638 errepidearen bidez ailegatzen da, Deba eta Mutriku bitartean.

## Baserriak 
Larangako baserriak honakoak dira: Itxasmendi, Zalai, Itxasgain, Ametza, Arategi, Arategitxiki, San Juan Jatetxea, Txokoa, Maixa, Maldomin, Pikua, Larangagoikoa, Sagarreta, Urkia, Guragain, Gorbialde, Gureametsa, Larangaundi, Larangatxiki eta Larangaetxeberri.

## Demografia 
## Kanpo estekak
Galdonamendi

**Galdonamendi** Mutrikuko (Gipuzkoa) mendebaldean dagoen auzoa da, Ondarroarako kostaldeko bidean kokatutakoa.

Izen bereko kanpin edo kanpalekua dago bertan.

## Demografia 
## Ikus, gainera 
* Mutriku

## Kanpo estekak 
* Galdonamendi auzoa Google Street View-n ikusia.
Irantzuko monasterioa

**Irantzuko Andre Maria monasterioa** abadia katolikoa da, Abartzuzan dagoena, Nafarroa Garaiko mendebaldean. Petri Artaxoakoak 1176an fundatua, zistertar arkitekturaren eredu ederra da. XII. mendearen amaiera eta XIV. mendearen hasiera bitartean eraiki zen, erromanikoaren eta gotikoaren arteko trantsizio garaian. 

Mendizabalen Desamortizazioaren ondorioz, zistertar fraideak kaleratuak izan ziren, eta monasterioa hutsik eta erabat utzia egon zen 1839tik 1942ra. Urte horretatik aitzina, Vianako Printzea Erakundeak  zaharberritu zuen, eta teatino-komunitate bat kokatu zen bertan. Monumentu babestua da 1931tik, eta Kultura Intereseko Ondasuna 1996tik.

Iruñeko apezpiku Petri Artaxoakoak, bere anaia bat Orléans aldeko Cour-Dieu abadian monje zegoela baliatuz, Irantzun zistertar komunitate bat ezartzea erabaki zuen. Horrela, 1176an, "Irantzuko eliza eta bere ondasun guztiak" Nikolas anaiari eman zizkion "bertan monasterio bat eraikitzeko non, Jainkoaren laguntzarekin, erregelapeko bizitza beti gordeko zen, Cour-Dieuko abadearen eta fraideen ezarpenen arabera". Petrik baldintza bakar bat paratu zuen: monasterioa zistertar ordenaren eta Iruñeko apezpikuaren mende egotea.

Filipe II.a ahalegindu zen Espainiako zistertar monasterioak Frantziako nagusiengandik bereizten. Zehazki, Iberiar penintsula osorako zistertar kongregazio bakarra sortzea zen haren asmoa. Baina Nafarroako eta Aragoiko monjeek errefusatu zuten zentralizazio saiakera hori, eta beren kongregazioak osatzeko lanei ekin zieten. 1616an, Paulo V.ak onartu zuen Aragoiko kongregazioa (*Cesaraugustana-Tarraconense*), eta nafarrak harekin batu ziren. Estellerria karlisten mende zegoenez, desamortizazioa ez zen gauzatu eta lekaideak monasterioan geratu ziren. Baina 1839an, Bergarako besarkadaren ostean, alde egin behar izan zuten.

## Arkitektura 
Jatorrizko tenplua erromaniko estilokoa eta XII.-XIV. mendeetakoa da, eta gaur egun ere klaustro gotiko ederra ikus daiteke.

## Irudi galeria 

Fitxategi:Irantzuko monastegia07.jpg|Kalostraren panorama
Fitxategi:Monasterio de Iranzu. Claustro.jpg|Kalostraren ikuspegia
Fitxategi:Claustro de Iranzu.jpg|Kalostra
Fitxategi:Iranzucloister.JPG|Kalostra
Fitxategi:Iranzunave.JPG|Elizaren ikuspegia
Fitxategi:Irantzuko monasterioa eta ingurua.jpg|Ikuspegi orokorra eta ingurua

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Erromanikoa Euskal Herrian
* Euskal Herriko arkitektura erromanikoen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Irantzuko monasterioaren webgunea
* Jimeno Jurío, José María, El libro rubro de Iranzu, Institución Príncipe de Viana. Gobierno de Navarra, 1970, binadi.navarra.es
Harlond

**Harlond** "Hegoaldeko Portua" esan nahi duena sindarinez, Tolkienen legendariumean agertzen diren bi tokiren izena da. Erdialdeko Lurraldeko bi portu dira, bata Lindonen, eta, bestea, Gondorren.

Lindonekoa, Lhûn Golkoaren hegoaldean zegoen, erresumako Harlindon izeneko zatian.

Gondorrekoa, Minas Tiritheko portua zen. Hiriaren hegoaldean zegoen, Anduin ibaiaren mendebaldeko ertzean eta Rammas Echorren barnean. Bertan lehorreratu ziren Elkarte Grisa eta Gondorren bildu zituzten soldadu guztiak Minas Tirith defendatzeko Pelennorreko Zelaietako guduan.

## Kanpo estekak
Erdialdeko Amerikako eta Karibeko VII. Jokoak

**Erdialdeko Amerikako eta Karibeko VII. Jokoak** Mexikon jokatu ziren, 1954ko martxoaren 5etik 20 arte.

## Historia 
Joko haietan, 1321 kirolarik parte hartu zuten (horietatik 163, emakumeak), honako herrialde hauek ordezkatzen: Holandarren Antillak, Kolonbia, Kuba, El Salvador, Guatemala, Jamaika, Mexiko, Nikaragua, Panama, Puerto Rico, Dominikar Errepublika eta Venezuela, honako beste kirol hauetan: Atletismoa, saskibaloia, beisbola, boloak, boxeoa, txirrindularitza, igeriketa jauziak, hipika, esgrima, futbola, gimnasia, golfa, halterofilia, igeriketa, waterpoloa, tenisa, tiroa eta boleibola.

Datu bitxi bezala, Mexiko, bigarren edizio bat antolatu zuen lehen herrialdea izan zela aipatu behar da. Aurrekoa, joko hauen lehen edizioa izan zen, 1926an.

## Dominak 
## Kanpo estekak
I lunghi giorni della vendetta

***I lunghi giorni della vendetta***, 1967an, Florestano Vancinik zuzendutako eta Giuliano Gemmak protagonizatutako spaghetti western azpigeneroko film bat da, azpigenero honetako hoberenetako bat. *Monte Cristoko kondea* eleberrian oinarrituta dago.

## Istorioa 
Ted Barnett sheriffa (Giuliano Gemma), bera errudun ez den krimen bategatik erruduntzat jo eta kartzelatua da. Hiru urte beranduago, presondegitik ihes egitea lortzen du, bidegabe salatu zutenen haien aurka mendeku bila, horien artean, Douglas sheriff ustela (Francisco Rabal), bere aita hil zuten berak direnak. Merkatari agure bat eta honen emakume laguntzaile erakargarriaren laguntzarekin, asmakizunak ebazten saiatzen da. Baina gauzak ez dira hain errazak izango.

## Aktoreak 
* Giuliano Gemma
* Francisco Rabal
* Conrado San Martín
* Nieves Navarro
* Gabriella Giorgelli
* Manuel Muñiz

## Bitxikeriak 
Bitxikeria bezala, soinu bandako kantu-izenburua, Ennio Morriconek idatzia, Quentin Tarantinoren *Kill Bill* film ospetsuetan agertzen dela aipatu behar da.

## Kanpo estekak
Nen Hithoel

**Nen Hithoel**, Tolkienen legendariumean, laku luze eta obalatu bat da, Argonath ateen aurrean hedatzen zena, Anduin ibaian.

Muino gris eta malkartsuz inguratua zegoen, euren zuhaitz estalkiekin, baina tontorrak biluzik zituzten, zuhaitzik gabe. Hegoaldeko muturrean, hiru muino zeuden. Lakuaren erdian zegoena, Tol Brandir zen. Lakuaren ekialdeko ertzean zegoena, Amon Lhaw, eta, mendebaldeko ertzekoa, Amon Hen.

Lakuko ura, Rauroseko urjauzietan erortzen da 32 kilometro inguru hegoalderago. Emyn Muil muino harritsuek inguratzen dute.

## Etimologia 
Bere sindarinezko izena, Laku Lainotsu bezala itzul daiteke, hith hitzaz, "lainoa" esan nahi duena, KHIS edo KHITH erroa, eta *oel*ez osatua, "urmael" edo laku esan nahi duena, AY erroa (Hithaeglir edo Aelinuialen bezala).

## Kanpo estekak
Merikara I.a

**Merikara I.a**, Egiptoko IX. dinastiako balizko gobernari bat da, K.a. 2150 inguruan gobernatuko zuena.

Balizko agintari hau, adituren batzuk, IX. dinastiako bigarren faraoia bezala identifikatzen dute.

Merikara ez da agertzen Abidoseko Errege Zerrendan, ezta Saqqarakoan ere. Sexto Julio Afrikanok eta Eusebio Zesareakoak ere ez dute aipatzen.

Bere izena zuen Turineko Errege Kanonaren txatala, galdu egin zen. 4.19 erregistroari zegokion.
Ered Mithrim

Oihan Beltz Handiaren iparraldean, ekialdetik mendebaldera dihoan eta Rhovanioneko iparraldeko muga adierazten duen mendilerro bat dago: **Ered Mithrim**. Hau da bere sindarinezko izena. Ered hitzak, orod hitzaren plurala dena eta OROT errotik datorrena, metafonia bidez o egatik aldatzen dena, Mendiak esan nahi du, eta Mithrimek, mithremen plurala dena, grisak esan nahi du.

Bere hegoaldeko magaletan, Ibai Grisa jaiotzen da, Anduin ibaiaren iturrietako bat, eta Basoko Ibaia, Rhovanion iparraldeko beste ibai garrantzitsu bat. Mendiak, mineraletan aberatsak dira, bereziki urrean. Erdialdeko Lurraldeko herri askok begiratu zituzten mendebalderantz zihoazenean, mendi hauek eta Oihan Berde Handiaren artean, lehenik Elfoei eta ondoren Gizakiei, Beleriandera zeharkatzea ahalbidetu zien pasabide zabal bat baitzegoen, Mendi Lainotsuetatik iparraldean edo Anduinetik jeitsiz, hegoaldeko pasabideetarantz.

Bere iparraldeko magalek, Txilardi Ximeleko lur idorrekin muga adierazten dute, Eguzkiaren Hirugarren Aroan, Rhovanion iparraldea suntsitu zuten Herensugeen bizilekua.

Ered Mithrim mendiak, oso antzinatik, nanoen ohiko bizilekua izan ziren. Moriako bizarluzeek, euren erresumaren zati bezala hartzen zituzten Eguzkiaren Lehen Arotik, eta beti egon ziren nano elkarteak bertako mineralak esplotatzen. Baina kolonizazio handiena, Eguzkiaren Hirugarren Aroaren erdialde inguruan gertatu zen, Moria erori ondoren, nano gehienak, Balrogak kanporatuak, iparraldera joan eta okupatu zutenean. Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2210ean, Thorin I.ak, Thrain I.aren semeak, Erebor utzi eta bere herriarekin joaten da Ered Mithrim mendietako nanoen herria handitzera, eta, une horretatik aurrera eta zenbait mendez, nanoek oparotasun garai bat izan zuten berriz. Baina Herensugeek oparotasun honen berri izan zuten, eta beti metal eta harribitxiak gogoko izan zituztelako *indarra hartu zuten, eta ugaldu eta gerra egin zieten nanoei, eta hauen lanak suntsitu zituzten. Azkenik, Dain I.a, bere bigarren semearekin batera, bere gelen sarreran hil zuen herensuge handi hotz batek*.

## Kanpo estekak
Viminal

**Viminal** muinoa (; ) Erromako zazpi muinoetako bat da, txikiena. Hatz itxurako gailurra du Erroma erdialderantz begira, Kirinal eta Eskilino muinoen artean dago kokatua. Bertan Teatro dell'Opera eta Termini tren geltokia daude. Viminal muinoaren gailurrean Viminal jauregia dago, Barne Ministerioaren egoitza nagusia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pablo Pedro Astarloa

**Pablo Pedro Astarloa Agirre** —**Pablo Astarloa** izen-deiturez ezaguna— (Durango, Bizkaia, 1752ko ekainaren 29a - Madril, Espainia, 1806ko ekainaren 2a) apaiza, hizkuntzalaria eta filologoa izan zen. Euskararen apologista. Eragin handia izan zuen ia mende bat geroagoko Euskal Pizkundean eta Sabin Aranarengan; euskara garbiaren aurrekariak proposatu zituen.

Euskararen deskripzio zuzen eta zehatz samarra egin zuen. Hitzen morfemak bereizi eta zehaztu zituen; eta, gehienetan, zuzen asmatu zuen. Aitzindari izan zen Astarloa horretan.

## Ibilbidea 
[thumb|eskuinera|250px|Pablo Pedro Astarloaren omenezko monumentua [Durangon]]
Hizkuntzazaletasun handiaren jabe, hamalau hizkuntza ikasi zituen, tartean hebreera, arabiera eta greziera. 1799an Wilhelm von Humboldt hizkuntzalari alemaniarra ezagutzeko aukera izan zuen, eta urte haietan *"El arte bascongado"* bere lehenengo lana argitaratu zuen. Lorenzo Hervás eduki zuen zuzentzaile garai hartan.

Bizitzako azken lau urteak Madrilen eman zituen. Jaioterrian monumentu eta kale bana dedikatu zizkioten. Halaber, Gerediaga Elkarteak omenaldia egin zion haren heriotzaren 200. urteurrenean.

## Euskaltzaletasuna 
Gaztelaniaz idatzi arren, euskara ezagutu eta sakon ikertu zuen bizitzan zehar. 1803an Madrilen *Apología de la lengua Bascongada o ensayo crítico-filosófico de su perfección y antigüedad sobre todas las que se conocen, en respuesta a los reparos propuestos en el Diccionario Geográfico Histórico de España* argitaratu zuen, Joaquín Traggia Uribarri zaragozarrarekin hizkuntzaren jatorriari buruz eztabaidan sartuta. Durangarra eusko-iberismoaren alde agertu zen, hau da, euskara Penintsulako lehen biztanleen hizkuntzatzat hartzen zuen. Bere apologian, euskara munduko hizkuntzarik perfektuena eta zaharrena dela argudiatzen zuen.

Beste lan batzuen artean *Los Discursos filosóficos sobre la lengua primitiva o Gramática y análisis razonada de la euskara o vascuence*, *Diccionario del euskera* eta *Reflexiones Filosóficas en defensa de la Apología de la Lengua Vascongada* ere idatzi zituen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Durangar ezagunen zerrenda
* Pedro Astarloa
* Euskal apologistak

## Bibliografia 
* Astorgano Abajo, Antonio & Astorgano Lozano, Antonio Mª (2003): "Hervás y los apologistas vascoiberistas en 1803", RIEV. 48, 1, 347-408. ISSN 0212-7016 .
* Uriarte Astarloa, Jose Maria (2002): *Pablo Pedro Astarloa (1752-1806), biografía*, Durango, Durangoko Arte eta Historia Museoa. .
* Uriarte, Jose Mari (2008): Pablo Pedro Astarloa (1752-1806), Bidegileak 51, Gasteiz, Eusko Jaurlaritzaren Argitalpen Zerbitzu Nagusia. .
Matamala de Almazán

**Matamala de Almazán** Soriako probintziako udalerria da. Soriatik 30 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 365 biztanle zituen 62,99 km²-ko azaleran.

## Kanpo estekak
Momblona

**Momblona** Soriako probintziako udalerria da. Soriatik 50 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 32 biztanle zituen 22,91 km²-ko azaleran.

## Kanpo estekak
Morón de Almazán

**Morón de Almazán** Soriako probintziako udalerria da. Soriatik 47 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 239 biztanle zituen 62,06 km²-ko azaleran.

## Kanpo estekak
Nolay (Soria)

**Nolay** Soriako probintziako udalerria da. Soriatik 53 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 70 biztanle zituen 21,94 km²-ko azaleran.

## Kanpo estekak
Rello

**Rello** Soriako probintziako udalerria da. Soriatik 42 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 27 biztanle zituen 24,39 km²-ko azaleran.

## Kanpo estekak
Soliedra

**Soliedra** Soriako probintziako udalerria da. Soriatik 57 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 37 biztanle zituen 19,48 km²-ko azaleran.

## Kanpo estekak
Taroda

**Taroda** Soriako probintziako udalerria da. Soriatik 52 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 65 biztanle zituen 36,91 km²-ko azaleran.

## Kanpo estekak
Velamazán

**Velamazán** Soriako probintziako udalerria da. Soriatik 45 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 109 biztanle zituen 71,59 km²-ko azaleran.

## Kanpo estekak
Velilla de los Ajos

**Velilla de los Ajos** Soriako probintziako udalerria da. Soriatik 60 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 36 biztanle zituen 19,68 km²-ko azaleran.

## Kanpo estekak
Ulsterko zikloa

[thumb|ezkerrera|250px|[Culaingo Cúchulainn, bere guda gurdian borrokatzen. Ulsterko zikloko heroi nagusia da.]]

**Ulsterko zikloa** (), lehen "Adar gorriaren zikloa" izenaz ezaguna, Irlandar mitologiako lau ziklo handietako bat da, Erdi Aroko Irlandako elezahar eta sagen bilduma bat, ulaid jendearen heroi tradizionalek gaur egun Ulsterko ekialdea eta Leinsterko iparraldea diren lurretan gertatuak —bereziki, Armagh, Down eta Louth konderrietan—, I. mendearen inguruan edo lehenago.

Ulsterko zikloan, kristautasuna iritsi aurretiko Burdin Aroko gizartea deskribatzen da (nahiz eta zikloa idatziz jaso zuten Erdi Aroko eskribauen ikuspuntutik ikusia izan) eta Europako zelta gizartearekin parekotasun ugari ditu, autore klasikoek aipatzen duten moduan. Gerlariak gurdietatik borrokatzen dira, sari bezala beren aurkarien buruak hartzen dituzte, beren lehentasunarengatik jaietan lehiatzen dira, druiden aholkuak jasotzen dituzte eta ibaien pasabideetan aurrez-aurre borrokatzen dira. Olerkariei borete eta pribilejio handiak ezartzen zaizkie eta aberastasuna bakoitzak duen ganaduaren bidez neurtzen da. Azken ezaugarri hori euskal hizkuntzan parelo bat du: Aberatsa=Abere asko dituena.

## Istorioaren haria 
Ulsterko zikloko istorioak Conchobar mac Nessa erregearen agintaldian eta agintaldi haren inguruan kokatuta daude. Conchobar mac Nessak ulaid jendea gobernatzen zuen (ulaid haiek Irlandako antzinako herri bat ziren, gaur egungo Ulster probintziari izena eman ziotenak), Emain Macha hiriburutik (gaur egungo Navan Fort, Armaghetik gertu). Ulaidak gehienetan connachta jendearen aurka borrokan aritzen ziren; connachtek Maedb erregina zuten buruzagi, bai eta haren senar Ailill ere. Fergus mac Róich, Ulsterko aurreko erregea izandakoa, connachten aliatua zen, eta Conchobar mac Nessaren etsai. Ulsterko zikloko heroi nagusia Conchobarren hiloba zen, Cúchulainn gudari gaztea.

Zikloa laurogei kontakizunek osatzen dute, hauen ardatza *Táin Bó Cúailnge* (Cuailingeko ganadu lapurreta edo Cooleyko ganadu lapurreta) da. Kontakizun horretan, Connachteko Maedb erregina, gudaloste erraldoi baten buru jartzen da, eta Cooley-ko Zezen nabarra lapurtzeko asmoz, Ulsterko Erresuma inbaditzen du, baina Cúchulainnekin topo egiten du  aurrez-aurre.

## Pertsonaia nagusiak 
* Conchobar mac Nessa (Conor mac Nessa ere deitua), Ulsterko erregea.
* Cúchulainn, Ulsterko heroia.
* Deirdre, heroi tragikoa.
* Medb edo Maedb, Connachteko erregina eta Conchobarren etsaia.
* Ailill mac Máta, Connachteko erregea.
* Fergus mac Róich, Ulsterko aurreko erregea, Connachten erbesteratua.
* Morrigan, gerra eta heriotzaren jainkosa, irlandarren jainko nagusietako bat.
* Lugh, (argiaren edo eguzkiaren jainkoa?), irlandarren jainko nagusietako bat.

[thumb|erdian|300px|[Connachteko Maeb erregina eta druida bat]]

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Cúchulainn
* Zelta mitologia
* Zelta
* Irlandako historia

## Kanpo estekak
Covaleda

**Covaleda** Soriako probintziako udalerria da. Soriatik 41 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 1.944 biztanle zituen 104,38 km²-ko azaleran.

## Ikus, gainera 
* Soriako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak
Duruelo de la Sierra

**Duruelo de la Sierra** Soriako probintziako udalerria da. Soriatik 55 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 1.345 biztanle zituen 44,84 km²-ko azaleran.

## Kanpo estekak
Herrera de Soria

**Herrera de Soria** Soriako probintziako udalerria da. Soriatik 62 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 12 biztanle zituen 26,07 km²-ko azaleran.

## Kanpo estekak
Molinos de Duero

**Molinos de Duero** Soriako probintziako udalerria da. Soriatik 39 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 193 biztanle zituen 27,39 km²-ko azaleran.

## Kanpo estekak
Montenegro de Cameros

**Montenegro de Cameros** Soriako probintziako udalerria da. Soriatik 70 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 97 biztanle zituen 55,32 km²-ko azaleran.

## Kanpo estekak
Muriel Viejo

**Muriel Viejo** Soriako probintziako udalerria da. Soriatik 43 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 70 biztanle zituen 11,36 km²-ko azaleran.

## Kanpo estekak
Navaleno

**Navaleno** Soriako probintziako udalerria da. Soriatik 48 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 942 biztanle zituen 25,03 km²-ko azaleran.

## Kanpo estekak
Salduero

**Salduero** Soriako probintziako udalerria da. Soriatik 40 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 173 biztanle zituen 2,69 km²-ko azaleran.

## Kanpo estekak
Talveila

**Talveila** Soriako probintziako udalerria da. Soriatik 50 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 167 biztanle zituen 52,97 km²-ko azaleran.

## Kanpo estekak
Vadillo

**Vadillo** Soriako probintziako udalerria da. Soriatik 60 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 147 biztanle zituen 14,08 km²-ko azaleran.

## Kanpo estekak
Vinuesa

**Vinuesa** Soriako probintziako udalerria da. Soriatik 35 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 997 biztanle zituen 143,05 km²-ko azaleran.
Erdigunean ezker pareta gabeko frontoi ireki bat dauka.

## Kanpo estekak
Circus (Britney Spears)

**Circus** Britney Spearsen 6. studio-albuma da. 2008ko azaroaren 28an kaleratu zen, Jive Recordings-en eskutik. Spears 2008ko hasieran hasi zen albumean lanean, produktore berriekin ( Bloodshy & Avant eta Danja-rekin), electropop and soinu urbanoak landuz (Blackout-en egin zuen bezala; baita hasierako pop hit-ak sortu zituztenekin ere, esate baterako Max Martin-ekin.

Albumak kritika positiboak jaso zituen musika kritikarien ikuspuntutik. Billboard 200-an, 1. postua lortu zuen, eta honela Spears historiako 1. emakume gaztea izan zen 5 album 1. postuan edukitzean. Honela, Guinness Book of World Records-en satu du bere burua.

Albumeko 1. singlea, "Womanizer", nazioarteko hit-a izan zen, hamar herrialdetan zerrendetako 1. postua lortuz (besteak beste Ameriketako Estatu Batu-etako Billboard Hot 100). Bigarren singlea, "Circus", 3. postuan geratu zen Ameriketako Estatu Batu-etaneta lehen 10 postuetan geratu zen munduarteko 7 herrialdetan. Ondorengo singleak "If U Seek Amy" eta "Radar" izan ziren. Spears-ek albumak promozionatu zuen, zuzeneko emanaldiak eskainiz, eta mundu mailako tour arrakastasuarekin: The Circus Starring Britney Spears. Lehendabizikiko singleak, "Womanizer", Grammy sarietarako nominazioa jaso zuen, abestia dantzagarria izanagatik.

### Abestiak 
* 1. Womanizer
* 2. Circus
* 3. Out From Under
* 4. Kill The Lights
* 5. Shattered Glass
* 6. If U Seek Amy
* 7. Unusual You
* 8. Blur
* 9. Mmm Papi
* 10. Mannequin
* 11. Lace and Leather
* 12. My Baby

## Kanpo estekak
Womanizer

**Womanizer** 2009an Britney Spearsek kaleratu zuen lehen diskoaren lehenengo singlea da.

“Womanizer” arrakasta zerrenden lehenengo postuan kokatu zen Brasilen, Kanadan, Danimarkan, Ameriketako Estatu Batuetan, Finlandian, Frantzian, Norvegian eta Suedian, besteak beste.

327.500 ale saldu zituen abesti honek munduan zehar.
Singelarekin batera, bideoklip ofiziala estreinatu zen mundu osoan. Zenbait lurraldeetan zentsura dela eta eszena batzuk moztu egin ziren, non Britney biluzik agertzen den.

Bideoklipean, Britney hiru emakumeen papera egiten du, gizon gonazale baten aurka.

## Kanpo estekak 
* Womanizer bideoklip ofiziala
Blackout (Britney Spears)

**Blackout** Britney Spearsek 2007. urtean kaleratu zuen diskoa da. Disko honen lehenengo singlea Gimme More izan zen, bigarrena Piece Of Me, hirugarrena eta azkena Break The Ice izan da.

### Abestiak 
* 1. Gimme More
* 2. Piece Of Me
* 3. Radar
* 4. Break The Ice
* 5. Heaven On Earth
* 6. Get Naked (I Got A Plan)
* 7. Freakshow
* 8. Toy Soldier
* 9. Hot As Ice
* 10. Ooh Ooh Baby
* 11. Perfect Lover
* 12. Why Should I Be Sad

## Kanpo estekak
Blackout

**Blackout** izenarekin bi diska ezberdin daude:

* **Blackout**, Britney Spearsen diska.
* **Blackout**, Scorpionsen diska.
* **Blackout**, Xabier Montoiaren liburua.
* **Blackout**, Muse taldearen abestia.
Viana de Duero

**Viana de Duero** Soriako probintziako udalerria da. Soriatik 43 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 67 biztanle zituen 56,16 km²-ko azaleran.

## Kanpo estekak
Circus

**Circus** terminoak hainbat adiera ditu:

## Biologia 
*Circus* hegazti genero bat da, eta honako espezieak ditu:
* *Circus aeruginosus*
* *Circus buffoni*
* *Circus cinereus*
* *Circus cyaneus*
* ''Circus pygargus'

## Musika 
* Circus, Britney Spearsen diska.
** Circus, Britney Spearsen izen bereko diskako abestia.
* Circus, Lenny Kravitzen diska.
* The Circus, Erasure taldearen bigarren diska.

## Komikia 
* Circus (Komiki-aldizkaria). Glénat argitaletxeak argitaratutako aldizkari frantsesa (1975-1989).

Horretaz gain ingelesez *zirko* esan nahi duenez gero hainbat izenen parte ere bada.
Guttman eskala

**Guttman eskala** psikometrian eta soziologian erabili ohi den galde sorta mota bat da, Louis Guttman soziologoak ikertu zuena. Guttman eskaletan galderak dikotomikoak (hau da bi erantzun posible bakarrik onartzen dituzte: bai ala ez, ados edo ez ados) izateaz gainera, ordena zehatz bati jarraitzen diote, non item edo galdera bati erakutsitako onarpenak modu inplizituan aurreko galdera guztien onarpena ekarri beharko lukeen. Adibidez, honako galde sorta honek Guttmanen eskala bat osatzen duela esan daiteke:

# Euskal Herrira datozen etorkinak onartu egiten ditut. (Ados - Ez ados)
# Begi onez ikusten dut nire herrian etorkinak bizitzea. (Ados - Ez ados)
# Nire auzoko etorkinekin ongi moldatzen naiz. (Ados - Ez ados)
# Gogoz hartuko nuke nire etxe ondoan etorkinak bizitzea. (Ados - Ez ados)
# Etorkin batzuk nire lagunak dira. (Ados - Ez ados)
# Nire seme-alabak etorkin batekin ezkontzea pozez hartuko nuke. (Ados - Ez ados)

Modu honetan, Guttman eskala *metakorra* dela esaten da, galdera batean emandako erantzunak aurreko eta ondorengo galdera guztien erantzunak finkatzen baititu. Likert eskala, berriz, *batukorra* dela esaten da, pertsona bati buruzko ezaugarri bat item edo galdera batzuen bitartez neurtzen da, item bakoitzari 1-5 edo 1-7 bitarteko balorazioa emanez eta azkenean horien batura kalkulatuz, erantzunak independenteak eta askeak izanik. Guttman eskala *dimentsio bakarrekoa* dela ere esaten da, itemak eskala bakar batean daudelako, elkar loturiko erantzunekin. Likert eskalan erantzunak independenteak direnez, *dimentsio anitzekoa* dela esaten da, azkenean item guztien baturaz balio bakarra eskuratzen den arren.

Guttman eskalen praktikan ordea, erantzunak espero ez bezala erantzuten dituzten pertsonak izaten dira: adibidez, arestiko adibideko galderetatik 1., 3. eta 4. galderetan baiezkoa edo adostasuna ematea eta 2., 5. eta 6. galderetan ezezkoa ematea, 2. galderan adostasuna espero daitekeelarik. Hau dela eta, eta ahal den neurrian galde sorta bat Guttman eskalaz behar bezala eratzeko, beharrezkoa da item edo galderak egoki aukeratu eta ordenatzea. Horretarako, **eskalograma** deritzon teknika gara daiteke.

## Kanpo estekak
Arcos de Jalón

**Arcos de Jalón** Soriako probintziako udalerria da. Madrildik 166 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 1.807 biztanle zituen 441,54 km²-ko azaleran.

## Ikus, gainera 
* Soriako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak
Medinaceli

**Medinaceli** Soriako probintziako udalerria da. Soriatik 75 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 775 biztanle zituen 205,37 km²-ko azaleran.

## Ikus, gainera 
* Medinaceli leinua

## Kanpo estekak
Neferkara III.a

**Neferkara III.a**, Egiptoko IX. dinastiako hirugarren faraoia izan zen, K. a. 2140 inguruan gobernatu zuena.

Herakleopolis Magnako agintari hau, adituren batzuk, Neferkara izeneko erregearekin identifikatzen dute, Ankhtifyren testu biografikoan aipatua, Hierakonpoliseko nomoko gobernaria eta Moalako printzea, Tebasetik hogeita hamar kilometro inguru hegoaldera kokatua. Ankhtify, bere nomoak eta Edfukoak osatutako koalizio baten buru izan zen Tebasen aurka.

Honela deskribatzen da historia: Neferkarak, Hotep eta Ankhtify nomo gobernariekin aliatuta, tebastar printzeek Goi Egipton duten boterea suntsitzea nahi du. Ankhtifyri, Edfuko printzea den Khui, Intef I.aren aliatua, tronutik kendu eta Tebasen ordezkatzeko betebeharra ematen dio. Ankhtifik, Elefantinako printzearen laguntzarekin, Tebaseko gobernaria eta honen aliatu den Koptoseko printzea erasotzen ditu. Baina, azkenean, operazioak bertan behera utzi ziren, herrialdea, gosete eta lehorte gogor bategatik geratua baitzegoen.

Neferkara ez da Abidoseko Errege Zerrendan agertzen, ezta Saqqarakoan ere.

Turineko Errege Kanonean bere izena, Neferkara, idatzita dago, 4.20 erregistroan.
Doña Pallaren kastroa

**Doña Pallaren kastroa** () Praviako Peñaullan auzoan dagoen erromatarren aurreko kastro bat da.

## Finkapenaren historia 
Azterketa arkeologikoek, erromatarren aurreko finkapen oso garrantzitsu bat zela adierazten dute, bere kokapen estrategikoagatik, Erdi Aroan ere erabili zena. Dorre bat egon zen, Doña Urrakaren dorrea, kastroa koroatzen zuena. Zehazki, Doña Pallaren kastroak, bere izena, XI. mendeko noble batengatik hartzen du, Praviako gobernaria zena, Palla, Paya edo Pelaya asturieraz, Ordoño I.a Asturiaskoa eta Doña Muniaren alaba, Alfontso III.a Asturiaskoaren arreba eta Ramiro I.a Asturiaskoaren biloba. Bermudo Armentarizekin ezkondu zen, Valdeseko etxea eta orubearen jabearekin. Senar-emazteek, euren gortea, Santianesen parean dagoen ibaiaren ertzean izan zuten. 2001etik, Praviako udaletxeak, magal honen zati baten jabetza du, monumentuaren balioztatze, egokitze eta babes egitasmo orokor bat egiteke dagoelarik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Villasayas

**Villasayas** Soriako probintziako udalerria da. Soriatik 55 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 86 biztanle zituen 61,76 km²-ko azaleran.

## Kanpo estekak
Yelo

**Yelo** Soriako probintziako udalerria da. Soriatik 72 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 52 biztanle zituen 24,95 km²-ko azaleran.

## Kanpo estekak
Kresida

thumb|Thomas Kirken Kresidaren margolana
**Kresida**, Troiako Gerrari buruzko Erdi Aro eta Pizkundeko zenbait liburutan agertzen den pertsonaia bat da, baina ez gai berari buruzko antzinateko liburuetan. Troilo eta Kresidaren istorioko funtsezko pertsonaietako bat da, lehen aldiz, Benoît de Saint-Maureren Roman de Troien agertzen dena, XII. mendean, baina Boccacciok (*Filostrato*), Geoffrey Chaucerrek (*Troilus and Criseyde*) eta William Shakespearek (*Troilus and Cresside*) ere kontatu zutena.

Emakume greziar bat da, troiarrek harrapatua eta esklabu bihurtua, Troilo troiar printzeaz maitemintzen dena, nori betiereko maitasuna agintzen dion. Baina, greziarrei itzultzen dietenean preso elkartruke batean, Diomedes akaiar heroiaren maitale bihurtzen da, honek, Troilo ero moduan jartzen duelarik.

Ez da Iliadako pertsonaia den Kriseidarekin nahastu behar.

## Kanpo estekak
Ttu eginen dut zuen hilobietan

***Ttu eginen dut zuen hilobietan*** (''J'irai cracher sur vos tombes*) Boris Vianek idatzitako eleberria da. 1946an argitaratu zen. Idazle moduan *Vernon Sullivan'' agertu zen, Boris Vianek erabiltzen zuen ezizena, hain zuzen.

## Argumentua eta kritika 
Istorioa, Boris Vianek Vernon Sullivan ezizena erabili zuen guztietan bezala, Estatu Batuetako hegoaldean kokatzen da eta beltzek zuriekiko harremanetan pairatzen zutena azaltzen zaigu. Kasu honetan, azal zuridun beltz batek, Lee Anderson, bere jaioterritik alde egin behar izan zuen bere anaia txikia hil eta gero. Anaia urkatu zuten neska zuri batekin maitemintzeagatik. Beste herri batera heltzean, liburu-denda batean hasi zen lan egiten eta herriko lagun-taldean sartu zen, zeina alkohola eta sexua bakarrik bilatzen zituzten neska-mutilek osatzen zuten. Hala ere, bere nahi ezkutua bere anaiaren erailketa mendekatzea zen.

Estiloaren aldetik, Boris Vianen idazlanik bortitzena da, baita Vernon Sullivan ezizenaz idatzitakoen artean erakusgarriena ere. Liburua argitaratu bezain laster debekatu zuten pornografiko eta ezmoraltzat hartuta. Idazlea zigortu ere egin zuten hildakoei iraintzeagatik.

## Kanpo estekak
Estepa de San Juan

**Estepa de San Juan** Soriako probintziako udalerria da. Soriatik 26 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 9 biztanle zituen 10,45 km²-ko azaleran.

## Kanpo estekak
Alkalako Ordenamendua

thumb|*Ordenamiento de Alcalá*.
thumb|Dokumentuen aurkibidea.
thumb|Errege zigiluak.
**Alkalako Ordenamendua**, Alfontso XI.a Gaztelakoak Alcalá de Henaresen 1348an bildutako gorteetan aldarrikatutako 58 legek osatzen duten taldeari deritzo. Behe Erdi Aroko Gaztelako Koroaren lege korpusaren zati garrantzitsutzat jotzen dira, ordutik, 1505 arte, noiz Toroko legeak aldarrikatu ziren.

Lanak, abokatuen arrakasta suposatu zuen, erromatar joerakoak zirenak, nortzuk, erregeak, monarkiaren boterea gehitzeko zuen interesa ordezkatzen zuten (monarkia autoritario goiztiar bat definitze aldera). Lege sakabanaketaren eta egoera jurisdikzional askoren definizio ezaren ondorioz (tokikoak eta estamentalak), beharrezkoa zen, egoera juridikoa antolatuko zuen araudi bat sortzea.

## Edukia 
Lege berriak aldarrikatzeaz gain (lege horien disposizioen artean beste uneko kontu batzuk ere agertzen ziren, adibidez, kontratu edo testamentuei buruz), existitzen ziren araudi ezberdinak legezko lehentasun ordena bat ezarri zen. Honela, Alkalan aldarrikatutako legeak aplikatu behar zirela ezarrita geratu zen, bigarrenik, Foru Juzgoa eta oraindik erabiltzen ziren tokiko foruak edo estamentalak, eta, hirugarrenik, Zazpi Partidak deritzon kodea. Azkenik, aipaturiko disposizioei buruzko zalantza edo isiltasuna gertatuz gero, erregearen interpretazioa kontutan hartuko litzateke.

## Aplikazioa 
Alkalak ordenamendua, tokiko foruak zituzten lekuetan aplikatzen hasi zen, Sahagun, Cuenca, León edo Gaztelan kasu, pixkana-pixkana, Errege Forua hartzen joango zirenak, hau "eman" zitzaienean.

Baina, erregeak, Behe Erdi Aroko etengabeko matxinada eta gerra zibiletan lur eta pribilegio emate ezberdinak onartuta ikusi nahi zituzten nobleen presioaren aurrean amore eman behar izan zuen, bereziki, bere amama Maria Molinakoaren erregeordetzapean egon zen urte nahaspilatsuetan, oraindik adin txikikoa zenean eta bere aita Fernando IV.a Gaztela eta Leongoa oraindik adin txikikoa zenean.

Nobleek, 1138an, Alfontso VII.a Leongoarekin Najeran izandako aurrekariak argudiatu zituzten, eta, azkenik, pribilegio fiskal eta judizialetaz gozatu ahal izan zuten, aurretik jaurerrikoak ziren lurrak, baldintza batzuetan mantentzea, eta, batez ere, gizonaberats bezala sendotzea, noble boteretsuak, jada, noble zaldunetatik argi ezberdintzen direnak, eta, jakina, baita gainontzeko gizon libreetatitk ere.

Hemendik aurrera, Gaztelako Koroan, argi ezberdinduko dira errege herriko lurrak, erregearen jurisdikziopekoak direnak, eta jaurerrikoak, jaun baten jurisdikziopean (noble laiko edo eklsesiastiko bat).

Alkalako Ordenamenduan aldarrikatutakoa, denbora luzez egon zen indarrean, lege horretan ezarritako ordena, ondoren Aro Modernoko bilketetan bildua, XIX. mendearen amaiera aldera Kode Zibila aldarrikatu zen arte indarrean egon zela kontutan izanda.

## Kanpo estekak
Fuentes de Magaña

**Estepa de San Juan** Soriako probintziako udalerria da. Soriatik 42 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 77 biztanle zituen 11,22 km²-ko azaleran.

## Kanpo estekak
Fuentestrún

**Fuentestrún** Soriako probintziako udalerria da. Soriatik 45 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 53 biztanle zituen 9,19 km²-ko azaleran.

## Kanpo estekak
Venera 3

[thumb|150px|Venera 3ren [1966ko ospakizun zigilua]]
1965eko azaroak 16an jaurtia, **Venera 3a**, beste planeta bat ukitu zuen lehen zunda izan zen. Sobietar Batasunaren Venera Programaren barnean zegoen.

## Deskribapena 
Ontzi honen betebeherra, Artizarraren lurrazalean lurreratzea zen. Irrati komunikazio sistema bat, tresna zientifikoak eta energia propio iturri bat zituen.

Ontziak, Artizarra, 1966ko martxoak 1ean jo zuen, Venera 3, beste planeta batetako lurrazala jo zuen lehen zunda izan zelarik. Baina, komunikazio sistemak, planetaren datuak Lurrera igorriak izan aurretik huts egin zuen.

Talka, Artizarraren gaueko hemisferioan gertatu zen, amaitzailetik gertu, beharbada, -20º eta 20º bitarteko ipar latitudean eta 60º eta 80º bitarteko eki longitudean.

## Kanpo estekak
La Póveda de Soria

**La Póveda de Soria** Soriako probintziako udalerria da. Soriatik 31 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 131 biztanle zituen 64,30 km²-ko azaleran.

## Kanpo estekak
Eber Finn

Irlandar mitologian **Eber Finn** (**Heber** edo **Eibhear**) Míl Espáine (**Miled** edo **Milesius**) eta Scota-ren semea zen eta Milesianotarren Irlandako konkistan parte hartu zuen. Eber-ren pertsonaia Inver Sceni-en ailegatu zen Irlandara, Bantryko Badian.

## Historia 
Eber eta bere anaia zen Éremón, Tuatha Dé Danann-tarren aurka borrokatu ziren Taillte-n eta De Dannan-tarren hiru errege eta hiru erregina hil zituzten. Bizirautea lortu zutenek mendixketara ihe egin zuten, hau irlandar muino edo mendixketako jende miragarria eta maitagarrien kontakizunen sorreraren oinarri izan liteke.

Behin Irlanda konkistatu eta gero, uhartea Eber eta Éremón-en artean banatu zuten, Eber-ek hegoaldea hartu zuen eta Éremón-ek iparraldea. Eber ez zegoen pozik banaketarekin, bere erdia gutxigotzat baitzuen, hortaz, anaiaren aurka guda egitera joan zen, baina Eber garaitua eta hila izan zen. Kontakizun honen bertsio batean, Eber-en emaztea zen pozik ez zegoena. Emazteak Tarako muinoa nahi zuen, Éremón-en lurraldeen erdi-erdian zegoen hau, baina Éremón-en emazteak ez zion eman nahi izan eta horrela izan zen gudaren hasiera.

Eber hil zenean, Irlandako goi erregetzak bere anaiari men egin zion. Halere, hurrengo mendeaskotan zehar, Éremón-en ondorengoak ziren Eremoniatarrek eta Eber-en ondorengoak ziren Eberiartarrek borrokan jarraitu zuten euren artean. Munster-en nagusitza lortzeko asmoz, Eberiartarrek Ithiartarren aurka ere borrokatu ziren, azken hauek Miled-en osaba zen Ith-en ondorengiak.

Eber-en semeak Conmhaoil ziren, Ér, Orba, Ferón eta Fergna.

Irlandan parekide zen Hibernia (Julio Zesar-ek erabilia) izendapena Eber (edo Heber) izenatik eratorria izan liteke, hau irlanderaz Irlanda esateko izena omen zen. Bikingoak eta Saxoiek Ir-land edo Ir-landa izendatu zuten.

## Aipuak 
* ''If You're a Wee Bit Irish''. Ulliam O'Duirnin (Irish Family Names Society:La Mesa, CA.USA). 1978.
* *The Story of the Irish Race*. Seumas MacManus. Wings Books, Random House. 1990 edition.

## Ikus, gainera 
* Irlandar mitologia
* Ulstergo zikloa
* Cúchulainn
* Zeltiar mitologia
* Gaelera
* Nazio zeltak
* Hizkuntza zeltak
* Zelta
* Irlandako historia
El Royo

**El Royo** Soriako probintziako udalerria da. Soriatik 24 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 328 biztanle zituen 126,06 km²-ko azaleran.

## Kanpo estekak
Magaña

**Magaña** Soriako probintziako udalerria da. Soriatik 33 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 98 biztanle zituen 58,51 km²-ko azaleran.

## Kanpo estekak
Oncala

**Oncala** Soriako probintziako udalerria da, Tierras altas eskualdekoa. Soriatik 30 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 101 biztanle zituen 39,92 km²-ko azaleran.

## Kanpo estekak 
* Ayuntamiento de Oncala. Udalaren web-gunea.
Rebollar

**Rebollar** hurrengo esanahiak izan ditzake:

* Rebollar, Caceresko probintziako udalerria.
* Rebollar, Soriako probintziako udalerria.
* El Rebollar, Burgosko probintziako Merindad de Sotoscueva udalerriko herria.
* Rebollar de Ebro, Kantabriako Valderredible udalerriko herria.
* Rebollar, Salamankako probintziako eskualde baten izena.
* El Rebollar, Valentziako probintziako Requena udalerriko auzunea.
Rebollar (Soria)

**Rebollar** Soriako probintziako udalerria da. Soriatik 22 kilometrora dago. 2007ko erroldaren arabera 54 biztanle zituen 10,38 km²-ko azaleran.

## Kanpo estekak
San Felices

**San Felices** Soriako probintziako udalerria da. Soriatik 52 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 70 biztanle zituen 21,10 km²-ko azaleran.

## Kanpo estekak
Castilruiz

**Castilruiz** Soriako probintziako udalerria da. Soriatik 45 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 236 biztanle zituen 38,81 km²-ko azaleran.

## Ikus, gainera 
* Soriako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak
Guadalaceteko gudua

**Guadalaceteko gudua**, 852an gertatu zen, asturiar, iruindar eta toledotar matxinatuek osatutako armada bat eta Mohamed I.a Kordobakoaren tropen artean.

## Testuingurua 
Abd ar-Raman II.a 852an hil ondoren, Toledoko biztanleria, aurreko beste batzuetan bezala matxinatu zen. Bere arrazoiak, barnekoak ziren, gobernuaren ustelkeria bezala, baita kanpokoak ere, zuzenean iparraldeko erresuma kristauekin zerikusia zutenak, islamdar mugen barnean bizi ziren mozarabeekin arazoak egon baitziren. Hortik, Toledo matxinatzean, hauek, asturiar eta baskoiei laguntza eskatu izana, testualki Ibn Khaldunek dioen bezala, X. mendeko kroniketan informatu zuena:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Santa Cruz de Yanguas

**Santa Cruz de Yanguas** Soriako probintziako udalerria da. 2008ko erroldaren arabera 63 biztanle zituen 33,52 km²-ko azaleran.

## Kanpo estekak
San Pedro Manrique

**San Pedro Manrique** Soriako probintziako udalerria da. Soriatik 42 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 600 biztanle zituen 176,20 km²-ko azaleran.

## Auzoak 
## Jaiak 
* *Paso del Fuego*

## Galeria 

File:SAN PEDRO MANRIQUE-02-San Martín de Tours (sXII).jpg|San Martin Toursekoaren eliza (XII. mendea).
File:SAN PEDRO MANRIQUE-06.jpg|Herriko etxea
File:SAN PEDRO MANRIQUE-03.jpg|Hirigunea.
File:PASO DEL FUEGO SAN PEDRO MANRIQUE.ogv|*Paso del Fuego*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sotillo del Rincón

**Sotillo del Rincón** Soriako probintziako udalerria da. Soriatik 30 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 211 biztanle zituen 60,54 km²-ko azaleran.

## Kanpo estekak
El Chorro

thumb|300px|Los Gaitaneseko haizpitartea El Chorron.
**El Chorro**, Alora udalerriko herrixka bat da, Guadalhorce ibaiaren gaineko uharka batean kokatua, Ardales udalerritik gertu, Andaluziako Malagako probintzian, Espainian. Espainiako haitz gaineko eskalada gunerik garrantzitsuenetako bat da, Los Gaitaneseko haizpitartean baitago. Haizpitarte honen ertzean, Erregearen Bidetxoa dago, duen arriskuagatik ezaguna, eta, 2000n, exkursiolarien artean gertatzen ziren istripu ugariengatik itxia izan zena. Malagarekin lotzen duen aldiriko trenen geltoki bat dago herrixkan.

## Kanpo estekak