open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ana Martínez de Luco

**Ana Martínez de Luco** (Urrunaga, Araba, 1960) moja euskalduna da, New Yorkeko (Estatu Batuak) irabazi asmorik gabeko *Sure We Can* birziklapen-zentroaren sortzailea.

thumb|250x250px| Sure We Can birziklatze-zentroa (Brooklyn, New York - 2019)

## Ibilbidea 
Martinez Euskal Herrian jaio zen eta 19 urterekin moja sartu zen. Asiatik pasatu ondoren 2004an, New Yorkera joan zen bizitzera, eta, hiru urte geroago, 2007an, *Sure We Can* birziklatze-zentroa sortu zuen Brooklynen. Leku hau New York hiriko irabazi asmorik gabeko birziklatze zentro bakarra da. Bertan kudeatzen dituzte jendeak kalean bildutako lata, botila eta bestelako ontziak. Tailerrak zuzentzen ditu, eta langileei kooperatibei buruzko eskolak ematen dizkie. 2016an, Martinezek *Sure We Can* GKEko zuzendaritza-postuari uko egin zion.
thumb|ezkerrera|2013ko Lurraren egunean Ana Martínez de Luco gitarra jotzen bere komunitatean
## Erreferentziak
Urtzi Telleria

**Urtzi Telleria** edo **"Telleria II"** (Lasarte-Oria, Gipuzkoa, 1985) harrijasotzailea da. 

## Biografia 
Lasarteko Zelai Eder baserrian harrijasotzaile familia batean jaio zen. Luis Mari Telleria harrijasotzailea du aita eta osaba ere harrijasotzailea izan zen. Iraitz eta Beñat anaiak ere badira. Zelai Ederren entrenatzen dute aitarekin eta Aimar Irigoienek ere han entrenatu izan du.

2014an Harri Txikietan Euskal Herriko txapeldunordea izan zen eta hurrengo urtean Albitzuri Haundia lehiaketa irabazi zuen. Harri irregularretan aritzen da gustoren.

## Lorpenak 
* Euskal Herriko Harri Txikien Txapelketa (0): bigarrena 2014an
* Albitzuri Haundia (1): 2015

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2005eko Nafarroako Itzulia

**2005eko Nafarroako Itzulia**, Nafarroako Itzuliko XLIV. ekitaldia izan zen. Urte honetan, sei etapaz osatu zen Itzulia (bosgarrena bi sektoreetan banandua), ibilbidea Iruñean hasi eta bertan bukatu zen.

## Taldeak
* Gráficas Ona
* Telco’m
* Caja Rural    
* Azysa
* Alfus-Tedes
* Saunier Duval
* Bidelan-Kirolgi
* Garcamps-Comunitat Valenciana
* Supermercados Froiz
* Lokomotiv 
* Konica Minolta 
* Saeco-Romer’s 
* Fondas Imabo-Doorisol 
* Amica Velo Club Aixois 
* Amuzza.com-Davo 
* Italfer-Sofer 

## Etapak  
## Sailkapenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Siesta (Gerda Wegener)

***Siesta*** edo ***La Sieste*** Gerda Wegener margolari danimarkarraren margolana da, Parisko Arte Modernoaren Museo Nazionalean dagoen, Pompidou zentroan. 1922an margotu zuen Wegenerrek artean Parisen bizi zela. Frantziako Estatuak 1932an erosi zuen.

Wegenerren lanetan ohikoan den bezala, emakume protagonista begirada femenino hurbil batekin dago margotua. Siesta baten lehen uneetan bezala ageri da modeloa, begiak ixtear dela, eskuetan Les Liaisons dangereuses liburua, Choderlos de Laclosen 1782ko klasikoa duela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ramaria flavescens

***Ramaria flavescens*** *Gomphaceae* familiako onddo espezie bat da. Gaztetan jateko ona, baina ez da nahastu behar purgatzaileak diren beste *Ramaria* batzuekin.

Sinonimoa: *Clavaria flavescens*.

## Deskribapena 
**Fruktifikazioa:** Koral itxurakoa, 10 eta25 cm bitarteko zabalerakoa eta 10 eta 15 cm bitarteko garaierakoa, enbor solido eta lodia du, eta hemendik adar asko sortzen dira eta adarkatuz joaten dira punta txikitan amaitzeko. Adarkadurek U edo V forma hartzen dute, eta, askotan, esporen koloreak tinko tindatzen ditu. Adarrek hori zurbil koloretik hori-arbeletxeko kolorea doana izaten dute, kolore bereko puntekin edo batzuetan arrautza kolorekoarekin. Enborrak, hanka forma izaten du, oinarri zuriarekin eta goialdean gero eta horixkagoak bihurtzen diren eskreszentziekin, ukitzean ez dira kolorez aldatzen.

**Haragia:** Biguna, irmoa, zurixka, zainduna, zapore leunekoa eta usaina ez du desatsegina.

**Etimologia:** *Ramaria* terminoa, latinetik dator "ramus" hitzetik, adar   esan nahi du.

## Jangarritasuna 
Gaztetan jangarria.

### Nahasketa arriskua 
*Ramaria flava* eta *Ramaria formosa* delakoekin nahas daiteke, batez ere karaktere mikroskopikoek bereizten dituzte biak.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean, hostogalkorren basoetan, barez ere pagoen azpian, gutxiago baso mistoetan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Japonia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ramaria gracilis

***Ramaria gracilis*** *Gomphaceae* familiako onddo espezie bat da. Ez da jangarria, batez ere haragi gutxi eta mingotsa duelako.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** Karpoforo osoak 3 eta 6 cm bitarte ditu garaieran eta 2 eta 5 cm bitarte zabaleran, sustrai antzeko oinarriarekin, 1 eta 1,5 bitarteko luzerakoa eta 0,3 eta 0,5 cm bitarteko lodierakoa, rizoformo zuriek luzatuta. Koral itxurako adarkatzeak dikotomikoki banatuta daude, eta gorputz-adarrak behin baino behiagotan banatuta daude, puntan arantza gisa amaitzeko. 1 eta 3 mm-ko lodierako adarrak, okre-horixka  argi kolorekoak dira, haragi koloreko eta zurixka koloreko islekin goialderantz, eta ukitzean ez da zikintzen.

**Haragia:** Elastikoa, zaila, anisaren usain arin batekin eta zapore mikatz samarrekoa.

**Etimologia:** *Ramaria* terminoa, latinetik dator "ramus" hitzetik, adar, esan nahi du.

## Jangarritasuna 
Sukaldaritzako baliorik gabea.

### Nahasketa arriskua 
*Ramaria invalii* delakoarekin nahas daiteke, honek hori-okre txigortu kolorea du. *Ramaria stricta* espeziearekin ere bai, honek anis usaina du eta zurezko substratuetan hazten da batez ere, handiagoa da eta horixka-okre antzeko kolorea du.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean, lurrean, koniferoen basoetan, batzuetan badu hildako egurrarekin zer ikusia, urria, bakarka edo taldean has daiteke.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Costa Rica, Argentina, Europa, Errusia, Himalaiako eremua, Australia, Zeelanda Berria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maria Leszczyńska

**Maria Karolina Zofia Felicja Leszczyńska** (Trzebnica, 1703ko ekainaren 23a - Versaillesko jauregia, 1768ko ekainaren 24a) Luis XV.a Borboikoaren emaztea eta Frantziako eta Nafarroako erregina ezkontidea izan zen 1725etik hil zen arte.

Stanisław Leszczyński eta Katalina Opalińskaren alaba izan zen. 22 urterekin ezkondu zen eta katoliko erlijiozale bat izan zen, Frantzian ezaguna bere karitate lanengatik eta Versaillesko gortean poloniar ohitura ugari sartu zituen. Ez zuen eragin politikorik izan Frantziako gobernuan. Hamar seme-alaben ama eta Luis XVI.a, Luis XVIII.a eta Karlos X.a errege frantsesen amona izan zen.

## Genealogia 
## Kanpo estekak
Stéphane Demol

**Stéphane August Ernest Demol** (Watermael-Boitsfort, 1966ko martxoaren 11 &ndash; Brusela, 2023ko ekainaren 22a) belgikar futbolari eta entrenatzailea izan zen.

Belgikako futbol ligako zazpi denboralditan 120 partida jokatu eta hamaika gol sartu zituen. Italia, Portugal, Frantzia, Grezia eta Suitzako ligetan ere jokatu zuen. Belgikako futbol selekzio nazionalarekin 38 partida jokatu zituen eta 1986 eta 1990eko munduko txapelketetan parte hartu zuen. 2000tik 3016ra hainbat herrialdetako taldeen entrenatzailea izan zen.

## Palmaresa 
**Anderlecht**
* Belgikako futbol liga: 1984–85, 1985–86, 1986–87
* Belgikako futbol kopa: 1987–88
* Belgikako futbol superkopa: 1985, 1987
**Porto**
* Portugalgo futbol liga: 1989–90
**Standard Lieja**
* Belgikako futbol kopa: 1992–93

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gautegia

***Gautegia*** Txuma Murugarrenen zortzigarren musika-diskoa da, 2023ko uztailan plazaratuta. Berez Nick Caveren *Nocturama* (2003) diskoaren zenbait abestien moldaketa da. Jatorrizko diskoak zuen lirikotasunari eta jatorrizko letretako errima estuari heltzea lortu zuen album honetan.

## Historia 
2014ko proiektu batetik eratorritako ideia da diskoarena; izan ere, Izan & Star zikloaren barnean euskal musikariei atzerriko musikarien diskoak euskal kantutegira ekartzeko proposamena egin zieten. Caveren ‘Nocturama’ko  kantuekin eman zituen lauzpabost kontzertu Murugarrenek bandarekin batera.

## Taldea 
* Txuma Murugarren: ahotsa eta gitarra
* Rafa Aceves: pianoa
* Miguel Ramirez: gitarra eta baxua 
* Oriol Flores: bateria
* Angel Unzu: gitarra
* Gaizka Insunza: koruak

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Nick Cave

## Kanpo estekak 
* https://www.naiz.eus/eu/gaiak/noticia/20230622/nick-cave-euskarara-ekarri-du-gautegia-diskoan-txuma-murugarrenek Gautegia albumaren gaineko erreportaia naiz.eus agerkari digitalean, 2023/06/23.
Sekzio aparta

**Sekzio Aparta** Naiz Irratia emisorako Bigarren Kafea magazin barruan aireratzen den irrati saioa da. Xabi Tolosa da aurkezlea eta askotariko gaiak lantzen dira sekzio barruan, beti ere umore biziz. Entzuleekin oso erlazio estua izanagatik da ezaguna. 2023ko urtarrilan estreinatu zen eta ordutik jarraitzaile talde handia batu du sekzioak. Ordu erdiko iraupena du eta bi astez behin egiten da.

Besteak beste mahai jokoak eta liburuak zozketatu dira entzuleen artean.

## Kanpo estekak 
* *Bigarren Kafea* magazinaren orrialdea Naiz Irratiaren webgunean 
* *Bigarren Kafea* magazinaren twitter orrialdea
Oihana Olaberria Jaka

**Oihana Olaberria Jaka** (Arakil, Nafarroa Garaia, 1976ko apirilaren 24a) arkeologiako teknikaria eta politikaria da eta Arakilgo alkate 2023tik.

2023ko ekainaren 17an Arakilgo alkate bilakatu zen bigarren aldiz, 2023ko udal hauteskundeen ondoren, Euskal Herria Bildu koalizioaren hautagaitza, gehiengo osoz, gailentzearen ondorioz.

## Biografia 
Iruñean jaio zen Oiahana. Etxarri eta Ihabar artean bizi izan da, eta Argentinan urte batzuk eman ondoren, gaur egun Ihabarren bizi da bere bi alabekin. Arkeologiako goi-mailako teknikaritza ikasi zuen. Arakilgo Udaleko zinegotzia eta 2019tik 2023 bertarako alkatea izan da.

2020an Arakilgo Udalak bertako biodibertsitatea eta ekosistema berreskuratzeko proiektua jarri zuen martxan. Oihana Olaberria Jaka Arakilgo alkatea talde motorrean aritu zen.

2022an Sakananet zuntz optikoko sare mankomunatua da eta sakandar guztiei Interneteko konexioa eskaintzea helburu duen proiektua zer den azaldu zuen Argia aldizkariko Poscatean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gail Bradbrook

**Gail Marie Bradbrook** (South Elmsall, 1972ko apirilaren 30a) britainiar klima-aktibista  eta Extinction Rebellion inguruko gizarte-mugimenduaren sortzaileetako bat da.

## Ibilbidea 
Mendebaldeko Yorkshire konderrian jaio zen. 14 urterekin Alderdi berdean sartu zen animalien eskubideak defendatu nahi baitzuen.

Gail-ek Biofisika molekularra ikasi zuen Manchesterreko Unibertsitatean eta doktoretza ere egin zuen. Graduatu ondoren, doktoratu ondoko lanak egin zituen Indian eta Frantzian. 

2003tik 2017ra estrategia-zuzendaria izan zen Citizens Online erakundean. Erakunde honek erabiltzaile ezinduentzat Interneterako sarbide zabalagoa sustatzen du. Denboraldi horretan, 2010eko azaroan, 'Fix the Web' kanpaina egiten parte hartu zuen.

Hainbat talde aktibistatan parte hartu du Strouden, eta Transition Stroud erakundearen borondatezko zuzendaria ere izan zen 2010etik 2013ra; horretaz gain, beste hainbat ekintza egin ditu: erraustegi bat eraikitzearen aurka, protesta nudista bat eta Extection Rebellionen  ekintza batean Merrywalks-en ere parte hartu zuen 2015ean, George Bardarekin batera, Compassionate Revolution taldea sortu zuen, geroago Rising Up! bihurtu zen, eta talde honetatik sortu zen Extinction Rebellion): *“Gail Occupy* mugimenduan *eta* petrolio-gailurraren inguruko kanpainetan ere aritu zen, baina ezin izan zuten arrakasta handirik lortu".2016. urtean, Costa Ricara joan zen erretiro psikodeliko batera, "han ayahuasca, iboga eta kambo hartu zituen, bere lanerarako behar zuen  argitasunaren bila". Esperientzia horrek kanpainak egiteko zuen ikuspuntua aldatu zuen. Handik itzuli eta gutxira, Roger Hallam ezagutu eta Extinction Rebellion sortu zuten elkarrekin. Gail Bradbrook  klima-aldaketa antropogenikoaren arriskuak zabaltzen saiatu da, eta bere ustez, desobedientzia zibilak soilik eragin dezake behar den aldaketa.

## Bizitza 
Bi aldiz ezkondu da eta bere  bi seme-alabekin  Stroud-en bizi da .

## Obra 
* 2019. *Zein da gure argazkia dokumentu horietan?* *This* Is Not a Drill: An Extinction Rebellion Handbook. Penguin Books or. 185-186. ISBN 9780141991443.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Compassionate revolution – Indar Bradbrook – Off grid Festival 2016 – YouTube video by PermanentCulture Now
* Rising Up! How Things Change: The Duty to Disobey – Dr Gailek Bradbrook speaks at SOAS University, March 2017 – YouTube video by ExtinctionRebellion
Berta Arizkun González

**Berta Arizkun González** (Burlata, Nafarroa Garaia, 1975eko maiatzaren 10a) politikaria da eta Burlata alkate 2023tik.  

2023ko ekainaren 17an Burlatako alkate bilakatu zen, 2023ko udal hauteskundeen ondoren, Euskal Herria Bildu koalizioaren hautagaitza gailentzearen ondorioz. Alkate izan baino lehen, alkateorde izan zen lau urtez, eta oposizioko zinegotzi bertze lau urtez. 

## Biografia 
Kudeaketa eta Administrazio Publikoan diplomaduna eta Nafarroako Justizia Administrazioko langilea da Berta. 

2019-2023 legegintzaldian Burlatako zinegotzia izan zen Berta. Burlatako Hauteskunde Batzordeak proposatutako hautagaitza berretsi zuten EH Bilduren partaideek eta 2023ko maiatzaren 28ko udal hauteskundeetan Berta Arizkun Gonzalez izan zen berriro ere buru. 

48 urteko Berta Arizkun Gonzalez, Burlatako alkate izendatu zuten 2023 ekainaren 17an. Bildu Nafarroako laugarren udalerri populatueneko alkatetzara itzuli zen 21 zinegotzirekin, 20.000 biztanleko muga gaindituta. Bertak Navarra Sumako Ana Gongorari hartu zion lekukoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Berta Arizkun González alkatearen agurra
Malik Oussekine afera

thumb|Plaque Malik Oussekineren omenezko plaka, hil zuten kalean.
**Malik Oussekine afera** esaten dena Frantziako Poliziaren indarkeria kasu bat da. zeinaren ondorioa izan zen Malik Oussekine 22 urteko ikasle gaztearen herioza, 1986ko abenduaren 6a Parisen, Devaquet unibertsitate erreforma proiektuaren aurkako ikasleen protesten testuinguruan gertatu zen kasua, zeinean manifestazioak gertatzen ari ziren kale batean, poliziek Oussekine jazarri zuten, atari batean inguratu, eta kolpez josi zuten, zeintzuen ondorioz hil zen gau hartan bertan.

Gaztea hil eta biharamunean, ikasleek martxa isila antolatu zuten, eta Alain Devaquet ministrordeak dimisioa aurkeztu zuen. Bi egun geroago, Devaqueten lege proiektua erretiratu zuten.

Malik Oussekine hil arte jo zuten hiru polizietatik bi epaitu eta zigortu zituzten, baina espetxe zigorrik gabe. Protesten testuinguruan okerreko kalean egotea egokitu zitzaion Oussekineri. Jatorri magrebiarrekoa izanda, polizien aurrirtziak ere egon zitezkeen tartean. Hala ere, Oussekine Islametik urruntzen ari zen sasoi hartan, katolizismora hurbildu nahian, eta Biblia bat ere bazeraman aldean.

2022ko telesail dramatiko batek, *Oussekine* izenekoak, kasua berregin zuen 2022an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maria Sáez de Albéniz Bregaña

**Maria Saez de Albeniz Bregaña** (Iruñea, Nafarroa Garaia, 1966ko apirilaren 24a) politikaria da.

2023ko ekainaren 17an Etxarri Aranazko alkate bilakatu zen, 2023ko udal hauteskundeetan, Euskal Herria Bildu koalizioaren hautagaitza gailentzearen ondorioz. Aurreko bi legegintzaldian zinegotzi jardun zuen Mariak Etxarri Aranazko udalean.

## Biografia 
56 urte, Iruñean jaioa. 2 urte zituela bere gurasoek orduan ilegala zen San Fermin ikastolara bidaltzea erabaki zuten. UBI Principe de Viana Institutuan ikasi zuen. Bokazioa zuela eta, NUPen magisteritza ikasten hasi zen, bukatu baino lehen Irlandara bizitzera joan zen. 1988an Etxarri Aranatzera bizitzera joan zen arte. Jaso Ikastolan zerbitzuetako langilea da, Guaixe Fundazioan 12 urtez jardun ondoren. Etxarri Aranazko udaleko zinegotzi izan da azken bi legegintzaldietan, 2025-2019 eta 2019-2023. Oinarrizko Gizarte Zerbitzuetako Mankomunitateko lehendakaria eta Anitzartean kulturartekotasun Sakanako Mankomunitateko zerbitzuko Batzorde burua ere izan da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oussekine

**Oussekine** Disneyk ekoitzitako Frantziako miniserie bat da. Malik Oussekineren afera kontatzen du, ikasle paristar honen heriotza 1986ko abenduan poliziaren indarkeria arbitrario eta neurrigabeko ekintza batean.      

Krimenaren ondorengoak eta politikan, polizian eta Frantziako gizartean izandako eragina ere jorratzen ditu miniserieak, baita familiaren justiziaren aldeko borroka ere eta Maliken aurrekari bitalak, nola jatorri magrebiarreko gazte musulman bat kristautasunera ere hurbildu zen. 

Frantzian, miniseriearen estreinaldia izan zen 2022ko maiatzean Disney+-ren Star zerbitzuaren bidez.  

## Protagonistak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ramy Youssef

**Ramy Youssef** (New York, 1991ko martxoaren 26a) jatorri egiptoarra duen umorista, aktore eta gidoilari estatubatuarra da. 2020an, Urrezko Globo Saria jaso zuen telesaileko aktore protagonista onenaren kategorian (komedia edo musikalen artean) *Ramy* telesailean lanagatik.

## Ibilbidea 
Ramy Youssef Queens- en (New York) jaio zen, 1980ko hamarkadan Estatu Batuetara modu independentean iritsi ziren migratzaile egiptorrak dituelarik guraso.  Islamaren fedean hazi zen eta musulman praktikantea izaten jarraitzen du. Hurrengo urteetan, ahizpa batekin hazi zen Rutherford ( New Jersey) herrian, non bertako institutuan ikasi zuen. Lizentziatu ondoren, Rutgers Unibertsitatera joan zen, non politikan eta ekonomian lizentziatu zen. Bere aisialdian sketch ikuskizunetan agertzen zen. 19 urterekin unibertsitatea utzi eta New Yorkeko William Esper Studio ospetsuan aktore programan izena eman zuen. Hurrengo bi urteak bertan eman zituen Los Angelesera joan aurretik.

2019an, *Ramy* telesaila hasi zuen Hulu streaming plataforman, non Youssefek *Ramy Hassan* pertsonaia bera antzezten duen, nolabaiteko traza autobiografikoak badituen rol bat.

Seriean, bere bizitza errealean bezala, etorkin musulman egiptoarren familia bateko amerikar bat irudikatzen du. Gainera, seriearen ekoizle eta garatzaile exekutiboa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lazar Hrebeljanović

**Lazar Hrebeljanović** (; Prilepac gotorlekua, c. 1329 &ndash; Kosovo pole, 1389ko ekainaren 15a) serbiar *knez* edo printzea izan zen. Serbiar Inperioko desintegrazioaren ondoren, lurraldean estatu boteretsuena sortu zuen, Moraviako Serbia bezala ezagutua, eta 1373tik hil zen arte zuzendu zuen.

Serbiar Inperioa berpizten eta zuzentzen saiatu zen, eta Nemanjić dinastiaren oinordeko zuzen izendatu zuen bere burua. Eliza Ortodoxoaren erabateko babesa izan zuen, baina ez nobleziarena. 

1389ko ekainean hil zen Kosovoko guduan, otomandarrak borrokan ari ziren kristauen armada baten buru. Borroka garaile argirik gabe amaitu zen, bi aldeetan galera handiak izan zirelarik.

Eliza Ortodoxoak santu eta martiri gisa gurtzen du eta Serbiako poesia epikoan **Lazar Tsarra** () bezala ezagutzen da.

## Genealogia 
## Kanpo estekak
Noelia Oses

**Noelia Oses Fernandez** (Ermua, Bizkaia, 1975ko martxoaren 28a) matematikaria eta ikertzailea da.

## Biografia 
Leioako EHUko Zientzia fakultatean Matematiketan lizentziatu ostean, Eusko Jaurlaritzaren beka batekin  Ingalaterrako Lancaster hiriko unibertsitatean doktoregoa egin zuen, Estadistika eta Ikerkuntza operatibo eremuetan.

*Data science*, *machine learning* eta adimen artifizialarekin lotutako ikerketa proiektuetan urteak daramatza lanean.

Ikastaroak eman ditu, hainbat artikulu zientifiko idatzi eta bere iritzia partekatu du, zientzian eta batez ere haurdunaldi subrogatuaren gaian sakonduz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gernika Kluba 2023-2024

Entrenatzailea:  Germán Beltrán (2023-Egun)
* 15px = Kapitainak.
* 15px = Epe luzeko lesioa.
*  22 baino handiagoa den zenbakia duten jokalariak Urbieta taldeko jokalariak dira, eta beraz talde biekin joka ditzakete partidak. Espainiar ferezadioaren arauek diotenez, lehen taldeko jokalariek 1-etik 22-rako zenbakiak eraman beharko dituzte.

#### Bajak Neguan 
### Neguko merkatua 2024 
### Udako merkatua 2023 
## Kanpo estekak
Ramaria pallida

***Ramaria pallida*** *Gomphaceae* familiako onddo espezie bat da. Mikatza da, ondorio libragarriak izan ditzake eta okada eragin dezake.

Sinonimoa: *Ramaria mairei*, *Clavaria pallida*, *Clavaria Stricta*.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** Koral edo azalore itxurako fruktifikazioak, 4 eta 15 cm bitarteko zabalerakoa eta 6 eta 12 cm bitarteko garaierakoa, enbor formako oinarriarekin, gaztaroan oin garbi gisa agertzen da eta handik hainbat adar hazten dira eta adar bakoitzetik beste batzuk hazten dira eta adarren muturrak gutxi-asko puntan bukatzen dira. V formako adarkatzeak dira, eta sarritan espora-jalkinak horixkaz koloreztatzen ditu. Adarrak, goialderantz argiagoak bihurtzen dira, punta zurixkekin eta batzuetan lilaz tindatuta.

**Hanka:** Laburra, 4 cm arteko lodierakoa, okre antzeko zurbil kolorekoa eta krema kolorekoa oinarrirantz.

**Haragia:** Zurixka, biguna, hauskorra, ez da kolorez aldatzen ukitzean. Usaingabea eta gozotik mikatzeraino doan zaporekoa.

**Etimologia:** *Ramaria* terminoa, latinetik dator "ramus" hitzetik, adar, esan nahi du. *Pallida* epitetoa ere latinetik dator, zurbil, esan nahi duen "pallidus" hitzetik. Bere kolore argiagatik.´

## Jangarritasuna 
Mingostasunagatik eta ondorio emetiko-purgagarriengatik baztertzekoa.

### Nahasketa arriskua 
*Ramaria botrytis* jangarriarekin nahas daiteke, honek enbor zuri horixka du (ez kafesne kolorekoa) eta usaina atsegina du.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean, koniferoen eta hostozabalen basoetako lurrean.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia, Himalaiako eremua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Atzapar estu

***Atzapar estua*** (*Ramaria stricta*) *Gomphaceae* familiako onddo espezie bat da. Ez da erabiltzen sukaldean, kalitate kaskarra du haragiak eta gainera mikatza.

Sinonimoak: *Clavaria lumbricoides*, *Clavaria syringarum*, *Merisma strictum*, *Clavaria pruinella*, *Clavariella stricta*, *Corallium strictum*, *Clavaria kewensis*, *Clavaria dendroidea ss.*, *Clavaria condensate ss.*, *Ramaria bourdotiana*.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** Zurean bizi da, enbor nahikoa mehea, zuri-kotoikara oinarrian, lehoi kolore zurbila goitik, 5 eta 10 cm bitarteko garaierako adartxo zilindriko ugaritan banatua, oso elkartuta, bata bestearen ondoan, horixka-lehoi kolorekoak, ukitzean arrexka kolorea hartuz, muturrak hasieran horixkak.

**Haragia:** Zuria, zaila, zapore minekoa eta mikatza.

**Etimologia:** *Ramaria* terminoa, latinetik dator "ramus" hitzetik, adar, esan nahi du. *Stricta* epitetoa ere latinetik dator, estua, konprimitua esan nahi duen "strictus" hitzetik. Bere adar mehe eta hertsiengatik.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua 
*Ramaria abietina* delakoarekin nahas daiteke, honen adarrak bi edo hiru hortz laburretan amaitzen dira.

## Sasoia eta lekua 
Uda amaieran eta udazkenean, koniferoen eta hostozabalen usteldutako motzondoetan eta lurperatutako adarretan.

### Banaketa eremua 
Amerika, Europa, Errusia, Himalaiako eremua, Kanariak, Kaukasia, Australia, Togo, Benin, Taiwan, Hego Korea, Japonia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Karmele Aranburu Lizaso

**Karmele Aranburu Lizaso** (Orio, Gipuzkoa, 1957- 2023ko ekainaren 22a) kazetaria eta irrati-esataria izan zen. Herri Irratiko albistegietako arduraduna izan zen hiru hamarkadatan. EHUko udako ikastaroetan komunikazio zuzendaria ere izan zen, 26 urtez.

Kazetaritza hasi zuen Iruñean, Nafarroako Unibertsitatean, Kutxak emandako diru laguntza bati esker». Madrilen jarraitu zituen gero ikasketak, urtebetez. Baina berehala, oso gazterik, Herri Iratira iritsi zen: 19 urterekin hasi zen bekadun. Eta handik gutxira, irratiak albistegiak zuzentzen jarri zuen, Koldo Ordozgoitirekin batera. 21 urte baino ez zituen.

Herri Irratiko albistegiburua izan zen 35 urtez, 2012ra arte, eta haren solasaldiak eta berri-saioak garaiko entzunenetakoak izan ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Frederic Forrest

**Frédéric Fenimore Forrest Jr.** (Waxahachie, Texas, 1936ko abenduaren 23a - Santa Monica, Kalifornia, 2023ko ekainaren 23a) estatubatuar aktorea izan zen.

Oscar Sarirako izendatua egon zen 1979ko *The Rose* filmean egindako lanagatik. Francis Ford Coppola zuzendariarekin bost filmetan lan egin zuen, horien artean *Apocalypse Now* filmean, non Jay "Chef" Hicksen rola egin zuen.

## Filmografia 
## Kanpo estekak
Artemisa (argipena)

**Artemisa** izenak hainbat adiera du:

* **Artemisa** jainkosa greziarra da, Erromatarraren **Dianaren** parekoa. Haren omenezkoak dira:
** **Artemisaren tenplua (Efeso)**, Anatolian, Turkian, dagoena.
** **Artemisaren tenplua (Gerasa)**, Jordanian dagoena.
Bestelakoak:
***105 Artemisa**, asteroide bat.

* **Artemisa (probintzia)**, Kubako probintzia
* **Artemisa (hiria)**, Kubako probintzia horretako hiriburua

Ikus, gainera:

* **Artemisia (argipena)**
* **Artemis (argipena)**
Ratisbonako barrutia

**Ratisbonako barrutia** Bavaria estatu alemanak dituen 71 barruti etako bat da.

## Hiriak eta udalerriak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Roberto Huicochea

**Roberto Huicochea** 80ko hamarkadan *¡¡Cachún Cachún Ra Ra!!* telebista programako "Huicho Huicochea" izenez ezagunagoa izan zen aktore mexikar bat da. Psikologia, "Komedia Tailerra" eta "Antzerki Klasikoaren Tailerra" ikasi zituen Mexikoko Unibertsitate Nazional Autonomoan. Horrez gain, "Testuen Analisi Tailerra" ere ikasi zuen, besteak beste, Televisako "CEA" Prestakuntza Artistikoko Zentroan, Mexiko Hirian.  Atzerrian, Los Angeles-eko (Kalifornia) Lee Strasberg Institute-ko "Acting Course"-rekin jarraitu zuen prestatzen.

## Sariak 
* "AMPRYT" Irrati eta Telebistako Kritika eta Kronikarien Elkartea 1988.
* "TV y Novelas" Mexiko, bi alditan 1984 eta 1985.
* “ El Heraldo ”, Cachún Cachún Ra Ra!! telesailerako 1983an eta 1984an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* YouTube "¡Cachún Cachún Ra Ra!!" (1982) Televisa
* YouTube "Historias Engarzadas - Cachún Cachún Ra Ra!!" (2007) TV Azteca
* YouTube “Roberto Huicochea” 2010
Artemisa (hiria)

**Artemisa** Kubako udalerri eta hiria da, Artemisa probintziako hiriburua. 82.873 pertsona bizi dira udalerrian, horietatik 23.743 landa eremuan, hau da, % 71,4ko urbanizazio tasa du.

Artemisa 11 barrutitan banatzen da: Cañas, Capellanías, Cayajabos, Dolores Uno, Dolores Dos, Guanímar, Mojanga, Pijirigua, Puerta de la Güira, Rural, Urbano eta Virtudes.

Artemisa Pinar del Río probintziakoa izan zen 1976ra arte. 2011 hasteararekin Artemisa izeneko probintzia sortu zen, hiri honetan duelarik hiriburua. Ordura arte, udalerria desagertutako La Habana probintziaren parte zen. 

## Artemisar ezagunak 
* Salvador Massip Valdés (1891–1978), geografoa eta diplomatikoa
* Ramiro Valdés (j. 1932 ), politikaria eta militarra
* Arturo Sandoval (j. 1949 ), kubatar-estatubatuar jazz emusikaria.
* Daymaro Salina (1987), kubatar-portugaldar eskubaloi jokalaria
* Orlando Ortega (j. 1991), kubatar-espainiar atleta
* Lidiannis Echeverria Benitez (j. 1996 ), hondartzako boleibol jokalaria

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Amstelkring museoa

**Amstelkring Museoa** () Amsterdamen dagoen XVII. mendeko eraikina da. Bere interes nagusia teilatupean eraikitako eliza katoliko klandestinoa da; Ons 'Lieve Heer op Solder izena du (Gure Jauna Ganbaran). Kontserbatzen diren mota horretako elizen adibide bakanetako bat da. Kultu erlijiosorako ere erabiltzen da batzuetan.

## Historia 
1580tik aurrera, gurtza katolikoa debekatuta egon zen Utrechteko Batasunak kontrolatutako eremuetan. Komunitateak modu pribatuan baino ezin ziren bildu, eta eraikinen kanpoaldean ez zegoen inolako seinalerik horiek salatzeko. Hortik sortu zen ondoko hiru etxeetako ganbarak lotzeko ideia, kanpotik erabat ikusezina zen eliza txiki bat osatzeko.

Eraikina Jan Hartman merkatari katolikoarentzat eraiki zen 1661ean, eta kulturako erabili zen 1663tik 1887ra, urte horretan inauguratu baitzen San Nikolas eliza berria. 1735ean handitu egin zen, teilatuari burdinazko barren bidez lotutako bi galeria gainjarri gehituz, eserleku eskuragarrien kopurua handitzeko. 1888an museo bihurtu zen. Gaur egun, Amsterdamgo zaharrenetako bat da.

## Iruditegia 

Amsterdam-3584-Ons' Lieve Heer op Solder-Kirche-2008-gje.jpg|Eliza
Amsterdam-3586-Ons' Lieve Heer op Solder-Kirche-2008-gje.jpg|Eliza
Amsterdam-3588-Ons' Lieve Heer op Solder-Kirche-2008-gje.jpg|Eliza
Amsterdam-3590-Ons' Lieve Heer op Solder-Orgel-2008-gje.jpg|Organua
Amsterdam-3592-Ons' Lieve Heer op Solder-Beichtzimmer-2008-gje.jpg|Aitorlekua
Amsterdam-3594-Ons' Lieve Heer op Solder-Salon-2008-gje.jpg|Saela
Amsterdam-3596-Ons' Lieve Heer op Solder-Treppe-2008-gje.jpg|Sukaldeko eskailerak
Amsterdam-3598-Ons' Lieve Heer op Solder-Kueche-2008-gje.jpg|Sukaldea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :https://www.opsolder.nl Webgune ofiziala.
C. W. Ceram

**C. W. Ceram** izengoitiarekin lan egin eta idatzi zuen **Kurt Wilhelm Marek** (Berlin, 1915eko urtarrilaren 20a - Hanburgo, 1972ko apirilaren 12a) idazle eta editore alemanak. Rowohlt argitaletxeko editorea izan zen, arkeologiari buruzko dibulgatzaile ezaguna.  Izengoiti bat erabiliz idaztea eraba*k*i zuen —bere izena atzerantz ortografiatuz ananym gisa, eta K latinizatuz C gisa—, Hirugarren Reicharen garaian propagandista gisa egin zituen lan filo-naziekin distantzia markatzeko.

## Ibilbidea 
Bigarren Mundu Gerran, Propagandatruppe Armada alemaneko propaganda taldeko kidea izan zen. Garai horretako lan ezagunenak Marek izenarekin argitaratuak *Wir hielten* *Narvik* (1941) eta *Rote Spiegel* (1943) izan ziren.[thumb|*Jainko, hilobi eta jakintsuak j*atorrizko portada alemaniarra: [Arkeologia|Arkeologiaren historia (1949)|ezkerrera]]1949an, Ceramek bere libururik ospetsuena kaleratu, *Götter, Gräber und Gelehrte*: *Jainko, hilobi eta jakintsuak.* Arkeologiaren garapen historikoaren kontakizun dibulgatiboa da, hainbat hizkutzatan arrakasta lortu zuena 20. mendearen 2. zatian. Aurretik ere egina zuen dezifratze epigrafikoei buruzko lan bat 1935ean, eta ospea lortutakoan ere jarraitu zuen lan dibulgatiboak idazten, arkeologia ardatz hartuta.

Kurt Marek izan zen halaber, ***Eine Frau in Berlin*** memoria-liburuaren editorea, lan anonimo honen egilea, Marta Hillersen, pertsonalki ezagutu izanaren ondorioz. Lan hau polemikaz inguratua egon da Alemanian lehen aldiz argitaratu zenetik,  bertan tabu izan den gaia kontatzen baita, nola Armada Gorriak bortxaketa masiboak egin zituen Berlinen eta Alemanian, sobietarrek 1945ean naziak azkenean garaitu zituztenean. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Utrechteko Batasuna

thumb|250px|Lurraldeen mapa.
**Utrechteko Batasuna** Herbehereetako zazpi probintzia protestanteen batasuna izan zen. Probintzia Batuetako Errepublikaren jatorritzat hartzen da, 1648an Westfaliako Bakea sinatu arte ofizialki onartu ez zen arren. 1579ko urtarrilaren 23an sinatu zen.

## Historia 
1566an Herbehereak Gilen I.a Orange-Nassaukoak (1533-1584) zuzendurik, espainiar domeinuaren kontra altxatu ziren, kalbinismora bihurtuak ziren herri multzoak beraiekin bultzatuz. Albako dukeak (1508-1582) 1567 eta 1573 urteen bitartean burutu zuen zanpaketak Espainiari buruzko espainiar elezahar beltza eragin zuen. 

1579ko urtarrilaren 5ean Espainiako Filipe II.aren agintea onartu eta Espainiako Koroari laguntzeko Arrasko Batasuna osatu zuten hegoaldeko probintzia katolikoek (Artoisko konderria, Hainauteko Konderria, Douai, Lille eta Orchies). Haien aurka eratu ziren zazpi probintzia protestanteak Utrechteko Batasuna sortuz. Probintzia Batuen aitzindaria izan zen batasun hau.

Espainiako Filipe II.ak Gilen I.a Orange legetik kanpo utzi eta martxoaren 15ean bere buruari prezioa jarri ondoren, probintziek independentzia formala deklaratu zuten 1581eko uztailaren 26an Hagan sinatutako Abjurazio Aktaren bidez.

## Dokumentua 
Utrechteko Batasunaren dokumentuak probintzia bakoitzak bere tradizioei eusteko zuen eskubidea, tradizio horien guztien batasun militarra eta kultu erlijiosoaren askatasuna jasotzen zituen. Izan ere, Espainiako Koroa probintzietako gobernari bezala onartzen bazen ere, akordioak erregearekiko harremanak asko hondatu zituen.

Dena dela, 1580an, gurtza katolikoa debekatu zen eta aitorpen horretako eliza guztiak Eliza nederlandar eraberrituari eman zitzaizkion. Ondorioz, katolikoen babesa galdu zuten.

## Batasuneko partaideak 
1579ko urtarrilatik 1581eko apirila arte lurralde hauek sinatu zuten batasuna:

* Holandako probintzia
* Zelandako probintzia
* Utrechteko arkidiozesia
* Güeldresko dukerria
* Groningago probintzia. 1580eko martxoaren 3an espainiarren eskuetara pasa zen
* Frisiako probintzia
* Drentheko probintzia
* Overijsseleko probintzia
* Brabanteko dukerria, Lovaina salbu (1578tik espainiarra) eta ondoren 's-Hertogenbosch (espainiarra 1579ko uztailaren 1.tik)
* Flandria konderria.

## Espainiaren onarpena 
Azkenik, urte askotako gerraren ondoren, 1609an sinatutako hamabi urteko su-etenean salbu, 1648ko Münsterko Itunak Espainiak Zazpi Herbehere Batuen Errepublikaren independentzia aitortzea ekarri zuen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Laurogei Urteko Gerra

## Kanpo estekak
Juan Ángel Esparza

**Juan Ángel Esparza** (Montemorelos, Nuevo Leon, 1973ko maiatzaren 6a) Mexikoko zinema, antzerki eta telebistako aktore ezaguna da.

## Karrera profesionala 
Juan Ángel Esparzak 1992an egin zuen debuta aktore gisa *Las secretas intenciones* telenobelan eta beste batzuekin jarraitu zuen, besteak beste, *Rencor apasionado*, *Tres mujeres*, *Amigas y rivales*, *Las vías del amor* eta *Cuidado con el ángel* .

*Bienes raices*, *Central de Abasto*, *Mujer, casos de la vida real* eta *Tiempo final* bezalako serieetan ere parte hartu du.

Duela gutxi *Mar de amor* telenobelan parte hartu zuen *Osvaldori* bizia ematen eta *Cuando me enamoro* *Isidro* antzezten.

Nathalie Lartilleux ekoizlearekin ere lan egin zuen *Rafaela* izeneko telenobelan Jorge Poza eta Scarlet Ortizekin batera. 

2013an, Nathalie Lartilleuxek ekoitzitako *Corazón indomable* telenobelan parte hartu zuen, non Ana Brenda Contreras, Daniel Arenas, Elizabeth Álvarez, Isadora González eta René Stricklerrekin partekatzen dituen kredituak.

2014an Aita Rivas antzeztu zuen *La gata* ftelenobelan, eta 2015ean *Lo imperdonable* telenobelan parte hartu zuen Salvador Mejíaren ekoizpenarekin.

2017an Mi adorable maldición telenobelan sartu zen. Egun *Solo para mujeres* ikuskizunean dabil, eta Telemundon *Sin senos sí hay paraíso* telesailean, *Villaren* paperarekin*.*

2019an, emanaldi berezia egin zuen El final del paraíso telenobelan Carmelo Villa antzezten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Wagner Taldearen matxinada

2023ko ekainaren 23an, Errusiako Wagner mertzenario-taldeak  Errusiako Armadarden aurkako gatazka armatu bat hasi zuen, Jevgeni Prigozhin buruzagiaren eta Errusiako Defentsa Ministerioaren arteko tentsio gero eta handiagoen ondoren.

Prigozhinek Ministerioari bere indarren aurkako eraso bat egitea leporatu ostean "mendekua" hitz eman zuen. Sergei Xoigu defentsa-ministroari Ukrainaren inbasio errusiarrerako justifikazio faltsuak egin izana leporatu zion, bai eta errua egotzi zion ere Errusiako borroka-eremuaren porrotengatik eta heriotzengatik, Ukrainako Errusiako gerra "eliteen onurarako [egin] zela" esanez. Ondorioz, Segurtasun Zerbitzu Federalak (FSB) kasu penal bat ireki zuen Prigozhinen aurka, "matxinada armatua pizteagatik".

Prigozhinek 25,000 milizia indartsu atera zituen Ukrainatik Rostov Don-erantz, Rostov Oblastean (Errusia), hurrengoa esanez: "norbait gure bidean sartzen bada, dena suntsituko dugu"". Prigozhi-ek esan zuenez, bere indarrek ez zuten erresistentziarik izan Rostov Donen sartu zirenean. Defentsa Ministerioak ukatu egin zituen Prigozhinek bere indarren aurkako eraso baten alegazioak; Sergei Surovikin jeneral errusiarrak, berriz, armak uzteko eskatu zien Wagnerren indarrei. Prigozhinek Putin salatu zuen ordainetan. Zehazki, esan zuen Wagner Indarrak "abertzaleak" zirela (ru: патриоты), FSBren eta beste agintari batzuen aurka, bai eta Putini eta buruzagiaren mendeko goi-kargudunei "sasikume" izena emanez (ru: подонков).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Artemisia (argipena)

**Artemisia** izenak hainbat adiera du:

Artemisa jainkosa greziarraren izen aldaera da Artemisia. Adibidez pertsona hauena:
* **Artemisia I.a Kariakoa**, Halikarnasoko erregina.
* **Artemisia Gentileschi**, Barrokoko margolaria.

Bestelakoak:
***Artemisia (generoa)**, landare genero bat, zeinean espezie ezagun batzuk diren:
****Artemisia min** edo **zizare-belarra** (*Artemisia vulgaris*)
****Binagrera** edo **estragoia** (*Artemisia dracunculus*)
****Asentsio-belarra** (*Artemisia absinthium*)
Ikus, gainera:
* **Artemisa (argipena)**
* **Artemis (argipena)**
Artemis (argipena)

**Artemis** da Artemisa jainkosa greziarraren izenaren aldaera, eta artikulu hauetara eraman gaitzake Wikipedia honetan:

* **Artemis programa**, Ilargia esploratzeko NASAren programa, zeinaren barryan diren misio hauek:
** **Artemis 1**.
** **Artemis 2**.
** **Artemis 3**.

***Artemis kraterra,** Ilargian.
***105 Artemis,** asteroidea.
Ikus, gainera:
* **Artemisa (argipena)**
* **Artemisia (argipena)**
Viktor Zolotov

**Viktor Vasilevitx Zolotov** (errusieraz: Ви́ктор Васи́льевич Зо́лотов; 1954ko urtarrilak 24 jaioa) Errusiako ofizial militar bat da, Errusiako Guardia Nazionaleko (*Rosgvardiya*) zuzendaria eta Errusiako Segurtasun Kontseiluko kidea.

Zolotov Boris Jeltsin presidente-ohiaren, Anatoli Sobtxak San Petersburgoko alkate-ohiaren eta Vladimir Putinen bizkartzain-ohia da. Sobtxakentzat lan egiten zuen bitartean, Zolotov Putinekin ezagun egin zen, baita San Petersburgoko azpimundu kriminaleko figura boteretsuena ere. Putinen *siloviki*ko barne-zirkuluko kidea, Zolotoven boterearen eta aberastasunaren igoera, Putinen hurbileko isilmandatari bihurtu ondoren gertatu zen. Zolotov Familiak lursail baliotsuak lortu ditu baliabide zalantzagarrien bidez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Defentsa Ministerioa (Errusia)

**Errusiako Federazioaren Defentsa Ministerioa** (errusieraz: Министерство обороны Российской Федерации edo Минобороны России), **MO**, **Minoboron** edo **MO РФ** bezala ere ezaguna, Errusiako Indar Armatuen gobernu-gorputza da.

Errusiako Presidentea Errusiako Federazioko Indar Armatuen komandanteburua da; ondorioz, Ministerioaren jarduera oro zuzentzen du. Bestalde, Defentsa Ministroak Indar Armatuen gaineko agintari administratibo eta operatiboa da, egunez eguneko jardueratan. Indar Armatuen Estatu Nagusiak Presidentearen eta Defentsa Ministroaren jarraibideak eta aginduak betearazten ditu.

Ministerioaren eraikin nagusia, 1940ko hamarkadan eraikia, Arbat kaletik gertu kokaturiko Arbatskaya plazan dago. Ministerioaren beste eraikin batzuk Moskuko hiri osoan zehar daude banaturik. Ministerioaren Indar Armatuen kudeaketaz eta ikuskapenaz arduratzen den organo gorena Defentsa Kudeatzeko Zentro Nazionala da, Frunzenskaya Dikean kokatua eta Indar Armatuen agintea zentralizatzearen arduraduna.

Egungo defentsa-ministroa Sergei Xoigu da, armadako jenerala.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Robert Henri

**Robert Henry Cozad**, **Robert Henri**izengoitiz ezaguna (Cincinnati, 1865eko ekainaren 24a - New York, 1929ko uztailaren 12a) estatubatuar margolaria izan zen.

Gaztaroan Parisen ikasi zuen, inpresionistekin identifikatu zen eta AEBetako arte akademikoaren aurkako matxinada baten buru izatea erabaki zuen. Estatu Batuetako errealismoko Ashcan Eskolaren sustatzaileetako bat izan zen, eta hiriko bizitza estilo brutalistaz margotu zuten. 1907an New Yorken *Zortziak* izeneko erakusketa antolatu zuen. 1910eko hamarkadan konturatu zen bere pintura zaharkituta zegoela Europako kubismo, fauvismo eta futurismo joera berriekin alderatuta.

## Iruditegia 

Snow in New York.jpg|*Snow in New York*, 1902, National Gallery of Art
Henri Robert Salome.jpg|*Salome*, 1909, John and Mable Ringling Museum of Art, Sarasota, Florida
Mary Agnes by Robert Henri (1865 - 1929).jpg|Mary Agnes, one of the children of Dooagh
Robert Henri - Portrait of Carl Gustav Waldeck.jpg|*Portrait of Carl Gustav Waldeck*, 1896, Saint Louis Art Museum
Brooklyn Museum - Woman in Manteau - Robert Henri - overall.jpg|*Woman in Manteau*, 1898,  Brooklyn Museum
The Blue Kimono, Robert Henri.jpg|*The Blue Kimono*, 1909, New Orleans Museum of Art
Henri Robert Betalo -The Dancer-.jpg|*The Dancer*, 1910
SchilderijDutchGirl1910.jpg|*Dutch Girl*, 1910 (1910eko argazkia)
File:Robert Henri - Figure en mouvement.jpg|*Figure in Motion*, 1913
1914, Henri, Robert, Mildred Clarke von Kienbusch.jpg|*Mildred Clarke von Kienbusch*, 1914, Princeton University Art Museum
Tam Gan Robert Henri 1914.jpeg|*Tam Gan*, 1914, Albright-Knox Art Gallery
Robert Cozad Henri the Beach Hat.JPG|*The Beach Hat*, 1914, The Detroit Institute of Arts
Robert Henri - Edna Smith in a Japanese Wrap - Google Art Project.jpg|*Edna Smith in a Japanese Wrap*, 1915, Indianapolis Museum of Art
Gertrude Vanderbilt Whitney, Henri.jpg|*Gertrude Vanderbilt Whitney,* 1916, Whitney Museum of American Art
Fay Bainter.jpg|*Portrait of Fay Bainter*, 1918
Henri Robert Mata Moana.jpg|*Mata Moana*, 1920
Bernardita by Robert Henri, San Diego Museum of Art.JPG|*Bernardita*, 1922
Henri Robert PortraitofEugenieStein.jpg|*Portrait of Eugenie Stein*, 1906/1907, National Arts Club|The National Arts Club

## Kanpo estekak
Ainara Osoro

**Ainara Osoro Txurruka** (Soraluze, Gipuzkoa, 1987ko apirilaren 7a) gipuzkoar politologo, irakasle eta politikaria da.

2023. urtetik Soraluzeko Udaleko zinegotzi hautetsia da EH Bilduren partez. Ikerlaria izan zen EHUko Soziologia Sailean. Horrez gain, irakasle masterra ere ikasi zuen Euskal Herriko Unibertsitatean (EHU). Hizkuntzei dagokienez, euskara, gaztelania, ingelesa, frantsesa, italiera eta katalana menperatzen ditu Osorok.

Boluntariotza alorrean, Osoro Emaus Fundazio Sozialarekin elkarlanean aritu izan da. 2012. urtean zortzi hilabetez egon zen Perun (Hego Amerika), gizarte-alorrean lan egiten.

## Ibilbide politikoa 
2023ko udal-hauteskundeetan EH Bildu koalizioaren partez, Soraluzeko Udalerako zerrendaren parte izan zen, Unai Larreategi alkategai zelarik. EH Bilduk botoen gehiengo osoa lortu zuen eta Osoro zinegotzi hautatua izan zen.

Hala, Unai Larreategi alkate hautatu zuten. Osoro Berdintasun eta Gazte Batzordeko arduradun eta eleduna da.

## Argitalpenak 
### Ikerlanak 
* Osoro, Ainara (2017). *La innovación de la Administración Pública en el Siglo XXI*. XIII Congreso. Asociación Española de Ciencia Política y de la Administración (AECPA).
* Osoro, Ainara (2013). *Resindex - Un índice regional para medir la innovación social. Metodología y resultados*. SINNERGIAK Social Innovation, UPV-EHU, INNOBASQUE.

### Iritzi artikuluak 
* Osoro, Ainara (2016). *Frantziako prekarioak lan erreformaren aurka*. Pil-pilean Soraluzeko hilabetekaria • 2016ko apirila • 314 . alea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* https://ekoizpen-zientifikoa.ehu.eus/investigadores/1028711/detalle
Wagner Taldea

**Wagner Taldea** (errusieraz: Группа Вагнера, itz. *Gruppa Vagnera*), ofizialki **PMC Wagner** izenaz ezaguna (errusieraz: ЧВК «Вагнер», itz. *ChVK «Vagner»*) (lit., *Wagner Enpresa Militar Pribatua*), erakunde paramilitar errusiarra da. Vladimir Putinen errusiar presidentearen aliatu ohi hurbila den Jevgeni Prigozhin buru den konpainia militar pribatu (ingelesez, PMC), mertzenario-sare edo armada pribatu gisa ikusi ohi da. Errusian, legez-kanpo lan egiten du taldeak, ofizialki debekatuta baitaude enpresa militar pribatuak. Errusiako interesen alde lan egiten duenez, Errusiako Defentsa Ministerioaren ekipoak jasotzen ditu, bai eta Defentsa Ministerioaren instalazioak erabiltzen ditu prestakuntzarako. Wagner Taldea Defentsa Ministerioaren edo Errusiako Inteligentzia Militarreko Agentziaren (GRU) mende dagoela esaten da, *de facto*. Wagner taldea bera ideologikoki bultzatuta ez dagoen arren, Wagnerren zenbait elementu neonazismoarekin eta eskuin muturreko estremismoarekin lotu dira.

Aski defendatzen da Errusiako Gobernuak Wagner Taldea erabil dezakeela Errusiaren atzerriko esku-hartzeen benetako biktimak eta finantza-kostuak ezkutatzeko. Taldea gailurrera iritsi zen Ukrainako Donbasseko Gerran, non Donetsk eta Luhanskeko HE  autoaitortuetako indar separatista proerrusiarrei lagundu baitzien 2014tik 2015era. Akusazioen artean zibil-bortxaketa eta lapurreta aipatzen dira, bai eta akusatutako desertoreen tortura ere.

Wagnerrek zeregin garrantzitsua izan du Ukrainaren inbasio errusiarrean, non, jakina denez, Ukrainako liderrak hiltzeko lan egin duen, besteak beste. Horretarako, Errusiako presoak errekrutatu ditu, lehen lerroko borrokarako. 2022ko abenduan, John Kirbyk, komunikazio estrategikoetarako Estatu Batuetako Segurtasun Kontseilu Nazionalaren koordinatzaileak, adierazi zuen Wagnerrek 50,000 borrokalari dituela Ukrainan, 10,000 kontratista eta 40,000 kondenatu barne. Beste batzuen arabera 20,000 preso baino gehiago dituzte; hala, Ukrainan 20,000 indar dituela kalkulatzen da. 2023an, Errusiak borroka-beteranoaren estatusa eman zien inbasioan parte hartu zuten Wagnerren kontratistei.

Wagner Taldearekiko loturak ukatu ondoren, Jevgeni Prigozhinek, Putinekin lotura estuak dituen enpresaburuak, talde paramilitarra sortu zuela aitortu zuen 2022ko irailean; zehazki, hau adierazi zuen: "harro nago bere herrialdearen interesak babesteko duen eskubidea defendatu ahal izateaz". 2023ko ekainaren 23an, Prigozhinek matxinada bat egin zuen buruzagi errusiarren aurka, errusiar tropei beren gizonak erasotzea leporatu ondoren. Wagnerren unitateak Ukrainatik atera eta Rostov-on-Don-era eraman zituzten Rostov Oblasten (Errusia), Prigozhinek eginiko hasiera-komunikazioen arabera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Emakumezkoen Euskal Herriko harri-jasotze txapelketa

**Emakumezkoen Euskal Herriko harri-jasotze txapelketa** urtero jokatzen den harri-jasotze proba da.

## Historia 
2008an izan zuen aurreneko ekitaldia. Hainbat urtetan ez da ekitaldirik jokatu bi harrijasotzaileren parte hartzerik bermatu ez delako. Azken urteetan sei partehartzaile ere izan dira eta 2024an zortzi izan ziren lehiakideak.

## Palmaresa 
* 2020ko txapelketa ez zen jokatu COVID-19 pandemiak eragindako murrizketen erruz.

## Garaipenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ixone Andreu

**Ixone Andreu Egia** (Santurtzi, Bizkaia, 1995eko urtarrilaren 18a) bizkaitar gizarte langile, emakumeen aurkako indarkerian aditu eta politikaria da.

2023tik Santurtziko Udalean EAJko zinegotzi hautetsia da. Horrez gain, udal gobernuko kidea ere bada, Gizarte Ekintza eta Berdintasunerako zinegotzi delegatu moduan.

## Bizitza 
Familia abertzale batean jaio zen. Asti Leku Ikastolan egin zituen lehen hezkuntza, bigarren hezkuntza eta batxilergoko ikasketak. Bertan, Aintzane Urkijoren alabarekin batera ikasi zuen.

Gizarte-langintza gradua ikasi zuen Deustuko Unibertsitatean eta baita gizarte-hezkuntza gradua ere. Ondoren, emakumeen aurkako indarkerian esku-hartzeko masterra ikasi zuen Deustuko Unibertsitatean 2021ean. Bere master amaierako ikerlana "*Sexualitatea eta genero mandatuen eragina pornografiaren eraikuntzan*" izan zen.

Emakumeen aurkako indarkeriaren alorrean aritu izan da Andreu, hainbat eremu eta kanpaietan, adibidez Beldur Barik bezalako ekimenetan.

2006. urtean, hamaika urte zituela, Andreuk ETB1eko *Egin kantu!* talent showan parte hartu zuen lehiakide gisa, Nerea Aliasek aurkeztua eta Joxe Mendizabal coach zelarik. Lehiaketaren finalera heldu eta finalista moduan geratu zen.

## Ibilbide politikoa 
Gaztetik Euzko Gaztedi erakundearen parte izan da, baita EAJ alderdiaren parte ere.

2023ko udal hauteskundeetan Santurtziko Udaleko zerrendaren parte izen zen, EAJren partez. Andreu zinegotzi hautetsia izan zen.

Karmele Tubilla Santurtziko alkate hautatu zuten. Andreu udal-gobernuko kide izendatu zuen Tubillak, Gizarte Ekintza eta Berdintasunerako zinegotzi delegatu moduan.

Andreuk Asti Leku Ikastolan ikasi zuen eta bertan Miren Matanzas eduki zuen irakasle. 2023an Santurtziko udalean bat egin zuten, bakoitza alderdi baten ordezkaritzan. Horrez gain, 2023ko udalaren eratze bilkuran, Ixone Andreu eta Miren Matanzasi egokitu zitzaien adin-mahaian egotea, zinegotzi gazteena eta helduena baitziren.

## Bizitza pertsonala 
Santurtzin bizi da. Mendizalea da, eta maiz egiten du mendizaletasuna. Miren Matanzasen alabaren eta Aintzane Urkijoren alabaren lagun hurbila da, Asti Leku Ikastolan ikasi zuenekin batera.

## Filmografia 
### Telebista 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*