Hasiera 1:2

**Hasiera 1:2** Hebrear zein kristau Bibliako Hasiera liburuko lehenengo kapituluko bigarren bertseta da. Hasierako kreazioaren narratibaren zati da. 

## Testua 
* Hebreerazko testua honakoa da: וְהָאָרֶץ הָיְתָה תֹהוּ וָבֹהוּ וְחֹשֶׁךְ עַל פְּנֵי תְהוֹם וְרוּחַ אֱלֹהִים מְרַחֶפֶת עַל פְּנֵי הַמָּיִם‎‎.
* Transliterazioa horrela idatzi ohi da: Wəhā’āreṣ hāyəṯāh ṯōhû wāḇōhû wəḥōšeḵ ‘al-pənê ṯəhôm wərûaḥ ’ĕlōhîm məraḥep̱eṯ ‘al-pənê hammāyim. 
# *Wəhā’āreṣ*: "eta lurra"
# *hāyəṯāh*: "zen", pa'al eraikuntza, hirugarren pertsona femeninoa singularraren iraganeko forma
# *tohu wa-bohu*: itzultzen zaila da, baina askotan esaten da "formarik gabekoa edo hutsa", baina euskarazko bertsioan "nahas-mahas hutsa" erabili da.
# *wəḥōšeḵ*: eta iluntasuna
# *‘al-pənê*: "aurpegiaren gainean", *pənê* da hebreerazko *aurpegi* hitzaren pluralezko eraikuntza bat
# *ṯəhôm*: kontzeptu mitologiko edo kosmologiko bat, maiz "Sakonera" edo "Leizea" bezala itzulia.
# *wərûaḥ*: "eta ruah", beste kontzeptu zail bat, "espiritu", "haize" edo "arnasa" gisa itzuli da.
# *ĕlōhîm*: edozein jainkoren hebreerazko terminoa, Yahweh ez dena, hori Israelgo jainkoa baita.
# *məraḥep̱eṯ*: askotan itzultzen da "gainean dago" bezala. 
# *‘al-pənê hammāyim*: "uren aurpegiaren gainean"

## Euskarazko bertsioak 
Elizen Arteko Bibliaren itzulpenean *Lurra nahas-mahas hutsa zen: leize handiaren gain ilunpea. Jainkoaren arnasa uren gainean zebilen* bezala agertzen da.

## Analisia 
Hasiera 1:2k hasierako kreazioaren egoera azaltzen du, *tohu wa-bohu*, formarik gabekoa eta hutsa, edo nahas-mahas hutsa. Honela kapituluaren gainontzeko elementuak sartzen dira, nahas-mahas huts hori osatzen eta betetzen nola joan den azaltzen duena. Hurrengo egunetan zeruak, lur lehorra, argizagiak, txoriak eta arrainak, animaliak eta gizakiak agertuko dira. 

Jaungoikoaren kreazioaren aurretik, mundua *tohu wa-bohu* zegoen: *tohu* hitzak "hutsaltasun" esan nahi du, eta basamortuko mundu basatia deskribatzeko ere erabiltzen da. *Bohu* hitzaren esanahia ez dakigu, eta baliteke izatea *bohu* hitzarekin errimatzeko sortutako hitz asmatu bat.  bertsetean berriro agertzen da, esaten duenean Israel Jaungoikoaren aurka matxinatzen bada lurra berriro iluntasunera eta kaosera itzuliko dela. *Tohu wa-bohu* kaosa *bara* ordenarekin konpontzen da.

*Iluntasuna*, *sakonera* edo *Leizea* () *tohu wa-bohu* kaosean agertzen den bigarren elementua da, hirugarrena "formarik gabeko lurra" izanik. *Enûma Eliš*en Iluntasuna edo Leizea Tiamat jainkosaren izenean agertzen da, Marduken etsaia. Hemen bizi daitekeen mundua inguratzen duen jatorrizko uraren gorputz formagabea da, geroago Uholdean askatuko dena, "amildegi handiaren iturri guztiak lehertu zirenean" lur azpiko uretatik eta zeruko "leihoetatik". William Dumbrellek dioenez, bertso honetan "sakonera" aipatzen denean, "Ekialde Hurbileko antzinako kosmologien xehetasuna aipatzen da"; izan ere, "ordenaren mehatxu orokorra itsaso iraultzaile eta kaotikotik dator, eta, azkenean, jainko gerlari batek menderatzen du". Dumbrellek jarraitzen du iradokitzen Hasiera 1:2 "kosmologia zaharren kaos/ordena bereizgarriaren borrokaren zerbait islatzen" duela.

Hasiera 1:2ren itzulpen batzuetan uretan oinarritzen den "Jainkoaren espiritua" hebreerazko *ruach elohim* esalditik dator, "haize handia" bezala ere interpretatu dena. Victor P. Hamiltonen ustez, "Jainkoaren espiritua"ren alde egiten du, baina adierazten du ez duela nahitaez kristau teologiaren "Espiritu Santua" aipatzen. *Rûach*ek () "haizea, izpiritua, arnasa" esan nahi du, eta *elohim* hitzak "handia" esan nahi du, "jainkoa" esan nahi duen bezala. Amildegiaren gainean mugitzen den *ruach elohim* delakoak, beraz, "Jainkoaren haizea/arnasa" adieraz dezake (haize-ekaitza Jainkoaren arnasa da  eta beste leku batzuetan, eta Jainkoaren haizea Uholdearen historian itzultzen da Jainkoak lurra berrezartzeko erabiltzen duen bitarteko gisa). Jainkoaren "espiritua", kontzeptu lauso samarra Biblia hebrearrean, edo, besterik gabe, haize-ekaitz handi bat izan daiteke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak