open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
The Prisoner of Zenda (1952ko filma)

***The Prisoner of Zenda*** Anthony Hope idazle ingelesak idatzi zuen izen bereko nobelaren zinemarako bertsioetako bat da, 1952an filmatua. Richard Thorpek zuzendutako lana da eta Pandro S. Bermanek ekoiztua. Gidoia Noel Langleyk sinatua bazen ere, 1937ko bertsioaren egitura bera jarraitzen du. Harako hartan egokitzaileak John L. Balderston, Wells Root, Edward E. Rose, eta Donald Ogden Stewart izan ziren. Musika Alfred Newmanek sortu zuen, argazkia (Technicolor sistema erabiliz) Joseph Ruttenbergen lana izan zen, eszenografiaz Cedric Gibbons eta Hans Peters arduratu ziren eta jantziak Walter Plunkettenak izan ziren. Jean Heremans eskrima irakaslea izan zen.

## Antzezleak 
* Stewart Grangerek bi pertsonaiaren ardura izan zuen: Rudolf Rassendyl eta Rudolf V. Erregea izan zen.
* Deborah Kerrek Flavia Printzesarena egin zuen. Artean Grangerren emaztea zen Jean Simmons, eta Eleanor Parker hautagaiak izan ziren. Granger eta Kerr 1950ean batera ere agertu ziren *Salomon erregearen meategiak* filmean, eta ostera ere elkartuko ziren 1953an *[Young Bess]]* pelikulan.
* James Mason Rupert Hentzaukoa da.
* Louis Calhern Zapt Koronela dugu.
* Robert Coote Fritz von Tarlenheim da.
* Robert Douglas Michael *Beltza* da.
* Jane Greer, Antoinette Maubankoa.
* Lewis Stone, Kardinala. Stonek 1922ko filmaren bertsio mutuan Grangerren bi paperak jokatu zituen.

Fitxategi:Stewart Granger in Young Bess trailer.jpg|Stewart Granger
Fitxategi:Deborah Kerr in Young Bess trailer.jpg|Deborah Kerr

## Ekoizpenaren gaineko hainbat kontu 
Lehen esan bezala 1952ko bertsio honek 1937an filmatu zen lanaren egokitzapen bera jarraitu zuen. Orduan ekoizlea David O. Selznick izan zen, John Cromwell zuzendaria eta bikote antzezle nagusia Ronald Colmanek etaMadeleine Carrollek osatu zuten. Aldaketa gutxi izan ziren Noel Langleyk elkarrizketetan sartu zituenak. Horretaz gain, 1937an zein 1952an Alfred Newmanen musika bera erabili zen pasarte askotan. Eta film biak ondo aztertuta nabaria da kamarak ematen dituen planoak, batean zein bestean, estilo berekoak direla.

Zuzendari Richard Thorpek eta ekoizle Pandro S. Bermanek urte berean *Ivanhoe* filmean ere elkarrekin egin zuten lan. Gerora ere biak ala biak honakoetan arituko ziren: *All the Brothers Were Valiant* (1953), *Knights of the Round Table* (1953), *The Adventures of Quentin Durward* (1955) eta *Jailhouse Rock* (1957).

## Kanpo estekak 
* *Zendako presoa (1952) IMDB atarian*
Kosovoko bandera

**Kosovoko bandera** 2008an parlamentuak onartutako bandera da, Nazio Batuen Erakundearen babespean aukeratua. Hala ere, serbiar populazioak Serbiako bandera erabiltzen du eta albanokosovarrek Albaniako bandera.

Ibrahim Rugovaren proposamena Dardaniako bandera erabiltzea izan zen, hori baita antzina Kosovok zuen izena.

## Erabili eta proposatu diren banderak 

Fitxategi:Flag of Albania.svg|Albaniako bandera, populazioaren gehiengo albaniarrak erabiltzen duena.
Fitxategi:Flag of Serbia.svg|Serbiako bandera,enklabe serbiarretan serbiarrek erabilitako bandera.
Fitxategi:Flag_of_Dardania.svg|Dardaniako bandera ez-ofiziala, Ibrahim Rugovak proposaturikoa eta jai edota kirol ekintzetan noizbait ikus daitekeena

## Kanpo estekak
INSEE

**INSEE** (; ) Frantziako estatistika eta ekonomia ikerketarako nazio institutua da. Frantziako ekonomia eta Frantziako gizartearen inguruko datuak jasotzen ditu eta noizbehinkako zentsuak egiten ditu.

Parisen du egoitza eta Europako Estatistika Sistemaren adarretako bat da. 1946an sortu zen Vichyk Bigarren Mundu Gerran sortu zuen SNSaren ondoren.

Hainbat kode erabiltzen ditu bere ikerketa estatistikoetarako, zeinetan herriak, udalerriak, eskualdeak... zenbatzen diren. Norbanakoen identifikazio zenbakiak ere, institutuak pertsona bakoitza izendatzeko erabiltzen duen berdinak dira. Kode eta zenbaki honek, izaera guztiz ofizialak dira eta lekuak eta pertsonak izendatzeko erabiltzen den era ofizial bakarra da (posta-kodeak ez du inolako erabilera ofizialik posta zerbitzutik at).

### Zuzendarien zerrenda 
* Francis-Louis Closon 1946-1961
* Claude Gruson 1961-1967
* Jean Ripert 1967-1974
* Edmond Malinvaud 1974-1987
* Jean-Claude Milleron 1987-1992
* Paul Champsaur 1992-2003
* Jean-Michel Charpin 2003-2007
* Jean-Philippe Cotis 2007-2012
* Jean-Luc Tavernier 2012-gaur arte

## Ikus, gainera 
* INSEE kodea

* Eustat
* Nastat
* INE - Espainiako Estatistika Institutua

## Kanpo estekak 
*  Institutuaren webgune ofiziala
Krimeako bandera

**Krimeako bandera** (Ukraineraz Прапор АР Крим) Krimeako Errepublika Autonomo eta Krimeako Errepublikako bandera ofiziala da. 1992tik erabiltzen da baina 1999ko apirilaren 21etik ofiziala da. Bandera horizontala da urdin-txuri-gorri koloreekin. Koloreen bandek 1/6 okupatzen dute bakoitzak eta erdian zuriak 2/3 okupatzen ditu.

## Ikus, gainera 
* Krimea

## Kanpo estekak
Chistauko ibarra

**Chistauko ibarra** (; ) Aragoiko harana da, Erdialdeko Piriniotan kokaturik Sobrarbeko eskualdearen barruan.

## Udalerriak 
Chisten, Plan eta San Chuan de Plan udalerriek ibarra osatzen dute.

## Inguru naturala 
thumb|ezkerrera|Planeko aintzira.

## Aragoiera 
Ibarrean ekialdeko aragoierazko aldaera bat egiten dute, *chistabín* izenekoa.

## Kanpo estekak
Ipar Zipreko bandera

**Ipar Zipreko Turkiar Errepublikako bandera** Turkiako banderan dago oinarriturik, koloreak alderantzizkaturik eta bi lerro gorri horizontal gehiturik goiko eta beheko aldean. Lehiaketa bidez aukeratu zen. Gaur egun Ipar Zipreko Turkiar errepublikako estatu-bandera da; bandera nazionala, aldiz, Turkiakoa.

1984ko martxoaren 7an errepublikako bandera moduan aukeratu zen, 15/1984 zenbakidun legearen parlamentuko bozketaren ondoren. Haatik, 5. artikuluan zera aipatzen du: "*Turkiako banderak segitzen du Zipreko Errepublika Turkiarraren bandera nazional modura*".

## Kanpo estekak
Germanio

**Germanioa** elementu kimiko bat da, **Ge** ikurra eta 32 zenbaki atomikoa dituena. Metaloide lustredun, gogor, zuri zilarkara da, kimikoki eztainuaren antzekoa dena. Germanioak diamantearen kristal-egitura bera du. Konposatu organometaliko ugari eratzen ditu eta transistoreetan erabiltzen den material erdieroale garrantzitsua da. Izena Alemaniatik datorkio, latinez *Germania* baita.

## Ezaugarri nagusiak 
Egoera puruan, germanioa kristalinoa, hauskorra eta lustreduna da giro-tenperaturan. Zonakako finketa teknikei esker, ezpurutasunak 1010-etik parte bakarrean daukan germanio kristalinoa ekoiztea lortu da. Izozten denean hedatu egiten den elementu gutxienetariko bat da, galio, bismuto, eta antimonioarekin batera (ura ere hedatu egiten da baina ez da elementu kimikoa). Forma oxidoa duen germanio dioxidoak ere propietate optiko berezi bat dauka: errefrakzio-indize altua dauka argi ikusgaiean, baina gardena da argi infragorriaren pean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tías

**Tías** (gaztelaniaz eta ofizialki *Tías*) Lanzarote uhartean eta Las Palmasko probintzian kokatzen den udalerri kanariarra da.

## Hiri senidetuak 
* 
* 

## Kanpo estekak 
*  Tiasko Udalaren webgunea
Adeje

**Adeje** Tenerife uhartean eta Santa Cruz Tenerifekoko probintzian kokatzen den udalerri kanariarra da. Udalerriko hasierako izena **Adexe** zen.

### Klima 
## Hondartzak 
* Playa Fañabé
* Playa del Duque
* Playa de Torviscas
* Playa la Pinta
* Playa Ajabo
* Playa San Juan

## Banaketa administratiboa 
## Hiri senidetuak 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Adejeko Udalaren webgunea
Arico

**Arico** Tenerife uhartean eta Santa Cruz Tenerifeko probintzian kokatzen den udalerri kanariarra da.

Image:Arico BW 1.JPG|Arico el Nuevo
Image:Arico BW 2.JPG|Arico el Nuevo

## Kanpo estekak
Arona (Tenerife)

**Arona** Tenerife uhartean eta Santa Cruz Tenerifeko probintzian kokatzen den udalerri kanariarra da.

## Banaketa administratiboa 
## Klima 
## Jaiak 
* Urtarrilaren 17an: San Antonio Abad
* Maiatzaren 13an: Nuestra Señora de Fátimaren Erromeria (Valle San Lorenzo)
* Urriaren 5ean: Santísimo Cristo de la Salud.

## Herri eta hiri senidetuak 
* 
* 

## Galeria 

Aronafaro.jpg|Rasca itsasargia.
LasGalletas.jpg|Las Galletas.
Parquecentralarona1.JPG|Parke nagusia.
Playa de El PalMar.JPG|Las Arenitas hondartza eta Los Mogotes.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*   Aronako Udalaren webgunea
Patxi Baztarrika

thumb|200px|Patxi Baztarrika
**Patxi Baztarrika Galparsoro** (Ataun, Gipuzkoa, 1958) hizkuntzalaria eta politikaria da. 2005eko uztailetik 2009ra eta 2012ko abendutik aurrera, Eusko Jaurlaritzako Hizkuntza Politikarako sailburuordea.

## Politika 
Euskal Iraultzarako Alderdian (EIA) hasi zuen bere ibilbidea. Haren ondorengo izan zen Euskadiko Ezkerran (EE) ibili zen gero, eta alderdi horren 1990eko hamarkada hasierako krisian, Auñamendi ildotik sortu zen Euskal Ezkerra (EuE) alderdian ibili zen gero.

1999. urtean, Roman Sudupe Gipuzkoako Diputatu Nagusi zela, haren gabineteko buru izan zen. Suduperekin batera, EAJko zinegotzi izan zen Donostiako Udalean 2003tik hasitako agintaldian.

## Ibilbide profesionala 
Euskal Herriko Unibertsitatean Filosofia eta Zientzietan lizentziaduna da.

1981. urtean hasi zen lanean Andoaingo Udalean, itzultzaile lanetan lehenbizi, euskararen normalizazioaren kontuetan apurka, eta udaleko hizkuntza teknikariaren plaza ofizialean azkenik. 1999. urtean Gipuzkoako Foru Aldundian kargu publikoan lanean hasi zenean hartu zuen eszedentzia Andoainen.

2005.eko uztailean izendatu zuten Hizkuntza Politikarako sailburuorde, Patxi Goenaga euskaltzaina ordezkatuz.

## Idazlanak 
* *"Babeli gorazarre"* (Alberdania, 2010)

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
*  Patxi Baztarrika:"Elebitasunetik dator hizkuntza askatasuna gauzatzeko aukera" Elkarrizketa ARGIA astekarian 2010-08-01
Metal txiro

**Metal txiro** izen arrunta taula periodikoaren *p* blokean dauden elementu kimiko metalikoei ematen zaie. Beren urtze-puntua eta irakite-puntua trantsizio-metalena baino baxuagoak izan ohi dira eta beren elektronegatibotasuna altuagoa, eta bigunagoak izaten dira. Metaloideen lerro berean daude, baina haietatik bereizten dira irakite-puntu askoz altuagoa dutelako.

"Metal txiro" terminoa ez da IUPAC-ek onartutako nomenklatura. Talde honek aluminioa, galioa, indioa, eztainua, talioa, beruna eta bismutoa barne hartzen ditu. Zenbaitek germanioa, antimonioa eta polonioa ere sartzen dituzte taldean, baina gehienetan metaloide gisa sailkatzen dira. 133tik 116rainoko elementuek ere segurasko metal txiroen ezaugarriak edukiko lituzkete; hala ere, oraindik horien kantitate urrriegiak sintetizatu dira beraien ezaugarri kimikoak ezagutu ahal izateko.

## Ikus, gainera 
* Taula periodiko

## Kanpo estekak
Albert (aintzira)

**Albert** Afrikako Aintzira Handietako bat da. Afrikako aintzira handienetatik zazpigarrena da eta mundukoen artetik hogeita hirugarrena.

## Geografia 
Albert kontinenteko erdialdean kokatuta dago, Uganda eta Kongoko Errepublika Demokratikoko mugen artean. Albert Rift haraneko aintziren artean iparralderen dagoen aintzira da; 160 kilometroko luzera eta 30 kilometroko zabalera du, eta lekurik sakonena 51 metro sakon da.

Albert aintzira goiko Niloko sistema korapilatsuaren zati bat da. Bere iturri nagusiak Victoria aintziratik etorritako Nilo ibaia eta Edward aintziratik etorritako Semliki ibaia dira. Behin Albert aintzira zeharkatuta, Nilo ibaiak *Nilo Menditsua* izena du, Sudandik zehar pasatzean.

Bere kostaldean dauden herrixka gutxirenn artean Butiaba eta Pakwach dira nagusiak.

## Historia 
1864an, Samuel Baker esploratzailea izan zen aintzira ikusi zuen lehenengo europarra, eta, Victoria erreginari berrikitan hil zitzaion senarraren omenez, Albert izena jarri zion. Mobutu Sese Seko Kongoko presidenteak behin-behinekoz bere izena jarri zion lakuari: Mobutu Sese Seko aintzira.

## Fauna 
Afrikako aintziretan ohikoa den fauna hartzen du, nilotar krokodiloak eta hipopotamoak esate baterako. Hegaztien artean ere aniztasun handia du, pelikanoak, flamenkoak, lertxunak, arrano arrantzaleak, hainbat zikoina espezie...

55 arrain espezie ere deskribatu dira, aipagarriena Niloko perka, bertan baitu jatorria.

## Ikus, gainera 
* Afrikako Aintzira Handiak
* Afrikako geografia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kivu (aintzira)

**Kivu** Afrikako Laku Handietako bat da. Ruandaren eta Kongoko Errepublika Demokratikoaren artean dago, Rift haraneko mendebaldean. Bere urak Ruzizi ibaiaren bidez, hegoaldeko Tanganyika lakura daramatza. Ruandako genozidioan hildakoen gorpuak Kivuren uretara bota zituzten.

## Geografia 
Lakuak 2.700 km² area du eta eskualdean sumendi asko daude. Izan ere, munduko hiru laku leherkorren bat da, Kamerungo Nyos lakua eta Monoun lakuen batera. Bere historia geologikoak esaten digu mila urtero lakuan iraungipen biologiko masiboa gertatzen dela, erupzio limniko baten ondorioz.

Lakuan Idjwi uhartetzarra dago. Bere kostaldean Kongoko Errepublika Demokratikoko Bukavu, Kabare, Kalehe, Sake eta Goma eta Ruandako Gisenyi, Kibuye eta Cyangugu hiriak daude.

## Fauna 
28 arrain espezie deskribatu dira aintziran, tartean bertara sartuak izan diren lau. Sartu diren horietako bat Tanganyika aintziratik ekarritako sardina da, gaur egun arrantza jarduera handia sortarazten duena.

Lau karramarro espezie ere aurkitu dira, *Potamonautes* generoakoak laurak, hauetatik bi aintzira honetako endemikoak dira; *P. bourgaultae* eta *P. idjwiensis*.

## Iruditegia 

Irudi:Lac Kivu 2.jpg|Kivu aintziraren adar bat.
Irudi:Gisenyi (6817417653).jpg|Aintzira ertzeko hondartza.
Irudi:Lake Kivu, boats.jpg|Arrantzaleak.
Irudi:Goma, Lake Kivu, DRC (Zaire - Congo), Photo by Sascha Grabow.jpg|Goma herria.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Afrikako Aintzira Handiak

## Kanpo estekak 
thumb|300px|left|Kivu
Buenavista del Norte

**Buenavista del Norte** Tenerife uhartean eta Santa Cruz Tenerifeko probintzian kokatzen den udalerri kanariarra da.

## Kanpo estekak
Eduardo (aintzira)

**Eduardo** () Ekialdeko Afrikako aintzira da, Afrikako Aintzira Handienetan txikiena. Rift Haran Handiaren mendebaldean dago, Albert aintziraren hegoaldean, Kongoko Errepublika Demokratikoa eta Uganda estatuen arteko mugan, ekuatoretik zenbait kilometro hegoaldera. Henry Morton Stanley esploratzaileak jarri zion izena Albert Edward, Galesko printzearen omenez.

## Geografia 
Eduardo aintzira 920 metroko garaieran dago. 77 kilometroko luzera, 40 kilometroko zabalera, eta 2.325 kilometro koadroko eremua ditu. Afrikako aintzirarik handienetan hamabosgarrena da.

Nyamugasani, Ishasha, Rutshuru eta Rwindi ibaiak dira ur-emaile nagusiak. Hustubidea iparraldeko muturrean dagoen Semliki ibaia da, Albert lakura doana. Ipar-ekialdean dagoen George aintzira ere Eduardoren iturria da Kazinga ubidearen bidez.
Ruwenzori mendiak lakuaren iparraldean daude.

## Historia 
Stanleyk 1875an ikusi zuen lakua lehendabizikoz baina, Albert aintziraren zati bat zelakoan, *Batritzeko golkoa* izena jarri zion. Bere bigarren bidaian, 1888 eta 1889an, bi laku ezberdin zirela konturatu zen eta gaur egungo izena jarri zion.

1970ko eta 1980ko hamarkadetan, Ugandak eta [Zaire]]k (egun Kongoko Errepublika Demokratikoa) *Idi Amin lakua* edo *Idi Amin Dada lakua* berrizendatu zuten, Idi Amin Ugandako diktadorearen omenez. 1979an, diktadorea bota zutenean, lehengo izena berreskuratu zuten.

## Fauna 
*Oreochromis niloticus* eta *Oreochromis leucostictus* arrainak dira aintzirako ezagunenak, baina 5 espezietik gora deskribatu dira. 

Aintziraren inguruan ere ugaztun ugari gerturatzen da edatera, txinpantzeak, elefanteak, krokodiloak eta lehoiak besteak beste. 1970. hamarkadan 29.000 hipopotamo bizi ziren aintziran baina populazioak beherakada nabarmena izan du eta 2019an 1.500 ale baino ez zeuden. Hipopotamoak haragiagatik eta hortzetan duten boliagatik ehizatu izan dira eta horrek eragindu populazioaren jaitsiera handi hori.

## Iruditegia 

Irudi:Fishermen - Queen Elizabeth National Park, Uganda (3).jpg|Arrantzaleak aintziran.
Irudi:Village on shores of lake Edouard - North Kivu (21036366186).jpg|Eduardo aintziraren ertzeko herrixka.
Irudi:Lake Edward.jpg|Aintzira ilunabarrean.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Afrikako Aintzira Handiak

## Kanpo estekak
Denguele

**Denguele** Boli Kostako 19 probintzietako bat da. Bere hiriburua Odienne da. 20.800 kilometro koadroko azaleran 277.000 biztanle ditu.

## Kanpo estekak
Bismuto

[thumb|ezkerrera|200px|Bismuto [kristala]]
**Bismutoa** elementu kimiko bat da, **Bi** ikurra eta 83 zenbaki atomikoa dituena. Metal txiro tribalente, astun, hauskor, zuri-arrosaxka eta kristalino honek artsenikoaren eta antimonioaren antzeko ezaugarri kimikoak dauzka. Metal guztien artean diamagnetikoena da berez, eta soilik merkurioak dauka eroankortasun termiko baxuagoa.

Bismutoz osatutako konposatuak kosmetikoetan eta prozedura medikoetan erabiltzen dira. Azken urteetan berunaren toxikotasuna nabarmen geratu denez, bismutoa gero eta gehiago ari da erabiltzen bere ordezko gisa aleazioak eratzeko.

## Kanpo estekak
Juan Carlos Merino

**Juan Carlos Merino González** (1948) Errenteriako (Gipuzkoa) alkatea izan zen 2005tik 2011ra. Euskadiko Alderdi Sozialistako (PSE-EE) Komite Nazionaleko kidea da.

Ikasketaz pedagogian lizentziaduna da, eta ogibidez Errenteriako Udaleko kultura eta hezkuntza arloko funtzionarioa da, eszedentzian.
Markola

**Markola** Errenteriako (Gipuzkoa) auzoa da. Agustinak auzoaren ipar-mendebaldean kokatua, bi zatitan banatzen da, Markola eskolaren mendebaldeko kaleak, eta Agustinak eta Euskotren topo linearen artean 2000. urtearen bueltan eraikitako auzo berria. 

Auzoaren baliabideak dira Fanderiako tren geltokia, Markolako frontoi irekia eta lehen hezkuntzako Koldo Mitxelena ikastetxearen Markola eraikina eta honen patio estalia, Agustinakeko eta Markolako auzotarrentzat  baliabide publiko irekia dena.
Fitxategi:Fanderiako geltokia goiko aldetik.jpg|Fanderia topo geltokia Fanderia eta Markola auzoen artean
Fitxategi:Markolako frontoi irekia.jpg|Markola auzoko frontoi irekia
Fitxategi:Markolako-estalkia.jpg|Markolako estalkia

## Erreferentziak
Selenio

**Selenioa** (grezieraz: σελήνη *selene*, "Ilargia" esan nahi du) elementu kimiko bat da, **Se** ikurra eta 34 zenbaki atomikokoa, taula periodikoko 16. taldean eta 4. periodoak kokaturik dagoena. 1817. urtean aurkitu zuen Jöns Jacob Berzeliusek.

## Ezaugarriak 
### Propietate fisiko eta kimikoak 
Propietate fisikoei erreparatuz gero, ez-metala da, kimikoki sufrearen eta telurioaren antzekoa, eta naturan oso arraroa da egoera elementalean aurkitzea. Egoera solidoan aurkitzen da. Hainbat forma alotropiko ditu, hau da, konposizio berdina baina estruktura eta propietate aldetik desberdina izatea. Hori dela eta, forma guztiek ez dute dentsitate, urtze puntu edota irakite puntu berdinak izango. Forma desberdinak temperatura aldatuz lortuko dugu.
* **Selenio grisa:** Solido kristalinoa da, egitura hexagonalekoa. Selenioaren forma alotropikorik ohikoena. 4.81 g/L-ko dentsitatea, 220.5&nbsp;°C-ko urtze puntua. Erdieroalea
* **Selenio gorria:** Solido kristalinoa da egitura monoklinikokoa. 221&nbsp;°C-ko urtze puntua eta 4.39 g/L-ko dentsitatea du.

* **Selenio beltza**
Disolbagarritasuna kontutan hartuz, disolbaezina izango da disolbatzaile polarretan, uretan edota alkoholean. bestalde disolbatuko da disolbatzaile apolarretan karbono disulfuroa edota eterra.

Efektu fotoelektrikoa egin dezake, hau da, argia elektrizitate bihurtzea. Bere eroankortasun elektrikoa handitu egiten da argiaren esposizioaren menpean. Bere fusio puntuaren azpitik, p motako erdieroalea da.

### Toxizidadea 
Toxikoa da kantitate handietan, nahiz eta aztarna-kantitateak beharrezkoak diren funtzio zelularrerako animalia gehienetan (denetan ez bada), zenbait entzimaren gune aktikoan parte hartzen baitu. Hain zuzen, selenioa glutation peroxidasa entzimaren funtseko osagaia da. Landareetan selenio-premia aldakorra da espezieen arabera.

## Aplikazioak 
Erabilera anitz ditu Selenioak. Beira egiteko erabilia da, Selenio sulfuroa aldiz, txanpuetan edota kremetan erabiltzen da, dermatitis seborreikoaren tratamenduetan.

## Lorpena eta eratorriak 
Selenioa pirita bezalako sulfuro meetatik erauzten da merkataritza-erabilerarako. Seleniuroak eta seleniatoak diren mineralak ere ezagutzen dira, baina arraroak dira.

thumb|ezkerrera|Selenio elementalaren forma alotropikoak: beltza, grisa eta gorria

## Kanpo estekak
Abraj Al Bait dorreak

**Abraj Al Bait** dorre multzoa, Saudi Arabiako Meka hirian dagoen etxe orratz multzoa da, Kaabaren ondoan. Elkarri lotutako zazpi eraikinek osatzen dute proiektua, dorrerik altuenak 601 metroko altuera dauka, antena kontutan hartuz.

Hasierako egitasmoaren arabera dorre garaienak 507 metro izatea aurrikusten zen baina 2010ean egituraren azken zatiko antena luzatzea erabaki zuten.

## Dorreak 
## Erlojua 
2010eko abuztuaren 11an, Ramadanaren hasiera egunean, 483 metrora dagoen erlojuetako bat martxan jarri zuten munduko altuena dena . 43m x 43m-ko tamaina dauka eta munduko erloju handeina da.

## Rekordak 
* Munduko hotelik altuena
* Munduko erlojurik handiena
* Munduko erlojurik altuena
* Munduko eraikinik handiena (1&nbsp;575&nbsp;815 m²)

## Iruditegia 

Fitxategi:Final circulation of the Kaaba (completed).jpg|Abraj Al Bait eraikitzen
Fitxategi:Hira Mağarasından Mekke ve Kabe.JPG|Abraj Al Bait eraikitzen
Fitxategi:The Holy Mosque in Mecca.jpg|Abraj Al Bait eraikitzen

## Ikus, gainera 
* Masjid al-Haram Meskita

## Kanpo Loturak 
*  Proiektuaren webgune nagusia.

## Kanpo estekak
Doha

**Doha** (arabieraz الدوحة *ad-Dawḥa* edo *ad-Dōḥa*, ), Qatarko hiriburua da. 132 kilometro karratuko azalera du eta 339.847 pertsona bizi dira bertan. Arabiar penintsularen ekialdean dago, Pertsiar golkoaren ertzean.
thumb|Doha
## Historia 
Badirudi 1765. urteko mapa batean hiria agertzen dela. 1821. urtean, britainiarrek Vestal itsasontzitik hiria bonbardatu zuten. Ofizialki, 1825. urtean sortu zen hiria, Al-Bida izenarekin. Urte hartan, Qatar eta Bahrain arteko gudan hiriko zenbait auzune suntsitu egin zituzten. 1841ean berriz bonbardatu zuten hiria. Sei urte geroago, Bahrain kontrako guda batean hiria guztiz suntsitua izan zen. Berriz gauza bera gertatu zen, 1867. urtean. 1882ean, hiriko hego-mendebaldean, gotorleku bat eraiki zuten.

Qatarko hiriburua bilakatu zen ,1916. urtean. Hurrengo urtean, hiri erdian dagoen Al-Kout gotorlekua eraiki zen. Arrantzaleak eta perla jazotzaileak izan dira biztanleak XX. mendeko urte gehiengoak. XX. mendeko lehenengo urteetan, 350 perla jasotzeko itsasontzi zeudela uste da. 1930ko hamarkadan japoniarrek perlen kultiboa sortu zutenean hiria eta herrialdea txiro bihurtu zituzten. Hala ere, laster petrolioa aurkitu zuten eta ekonomia suspertu zuen. Bigarren mundu gerran, petrolioaren industria gelditu egin zen.

## Demografia 
Biztanleriaren hazkundea ikaragarria izan da azkenaldian. Biztanleriaren gehiengoa atzerritarra da. 1980ko hamarkadan 200.000 biztanle zituen. Gero, 2000. urtean, 300.000 biztanle inguru zituen eta gaur egun, 2 miloi inguru.

## Klima 

## Barrutiak 
Hona hemen Dohako barruti nagusiak:

## Ekonomia 
Merkataritza eta arrantza portu garrantzitsua. Petrolio aberastasun handia du.

## Hezkuntza 
Hirian Qatar Unibertsitatea eta HEC Paris negozio eskolaren campusa daude.

## Herri eta hiri senidetuak 
*  **Amman**, Jordania (1995)
*  **Beijing**, Txina (2008)
* 20px **Bosaso**, Puntlandia (1994)
*  **Brasília**, Brasil
*  **Houston**, Texas, Ameriketako Estatu Batuak
*  **Manama**, Bahrain
*  **Marbella**, Espainia
*  **Port Louis**, Maurizio
*  **Stratford-upon-Avon**, Ingalaterra, Erresuma Batua
*  **Tunis**, Tunisia
*  **Tirana**, Albania

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zambezi

**Zambezi** Afrikako laugarren ibairik luzeena da, eta handiena Indiako ozeanoan ahoa dutenen artean. 1.390.000 km²-ko arroa da, Nilorenaren erdia, eta haren 2.574 kilometroko ibilbidea Zambian hasten da, gero, behin Angola zeharkatuta, Namibia, Botswana, Zambia eta Zimbabwe arteko muga egiten du, eta, azkenean Mozambiken Indiako ozeanoan itsasoratzen da.

Ezaugarri nagusia Victoria ur-jauziak ditu. Beste ur-jauzi nagusiak Zambia eta Angola arteko Chavuma ur-jauziak eta, Zambiako mendebaldean, Siomaren gertu, Ngonye ur-jauziak dira.

## Ibaiadarrak 
Ibilbidea hiru zatitan banatua du:

* Goiko Zambezi:
** Chifumage ibaia (Angolan).
** Luena ibaia (Angolan).
** Kabompo ibaia (Zambia).
** Lungwebungu ibaia (Angolan).
** Luanguingu ibaia (Angolan).
** Luampa ibaia.
** Cuando ibaia (Angolan).
* Erdialdeko Zambezi:
** Gwayi ibaia (Zimbabwen).
** Sengwa ibaia (Zimbabwen).
** Sanyati ibaia (Zimbabwen).
** Kafue ibaia (Zambian)
** Luangwa ibaia
** Panhane ibaia (Zimbabwen).
* Hego Zambezi:
** Luia ibaia
** Luenha eta Mazoe ibaiak (Zimbabwen).
** Shire ibaia, Nyassa lakuaren hustubidea.

## Hiri nagusiak 
Ibilbidearen gehienean ia ez dago biztanlerik, zenbait hiri aipagarri gorabehera:

* Katima Mulilo (Namibian)
* Mongu, Lukulu, Livingstone eta Sesheke (Zambian)
* Victoria Falls eta Kariba (Zimbabwen)
* Songo eta Tete (Mozambiken)

## Ikus, gainera 
* Afrikako geografia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Emirates Office Tower

**Emirates Office Tower** etxe orratza, Arabiar Emirerri Batuetako Dubai hiriko eraikinik altuena da. Emirates Towers konplexuko dorreetako bat da. 354,6 metroko altuera eta 54 solairu dituen bulego dorre hau 2000. urtean eraiki zen.

## Ikus, gainera 
* Dubaiko etxe orratzik garaienen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Emirates Office Tower skyscraperpage.com webgunean.

**Aurrekoa:**
**Burj Al Arab**

**Emirates Office Tower**Dubaiko etxe orratzik garaiena(2000 - 2008)

**Ondorengoa:**
**Almas Dorrea**
Shimao International Plaza

thumb|200px|eskuinera|Dorrearen ekialdeko alderdia.
**Shimao International Plaza** eraikina Txinako Shanghai hiriko etxe orratza da. 2005. urtean amaitu zuten 60 solairuko bulego dorre hau 333 metroko garaiera dauka. Dorrearen goikaldeko solairuetan hotel bat dago, Le Royal Méridien Shanghai delakoa.

Dorrea Ingenhoven, Overdiek und Partner, East China Architecture and Design Institute taldeak diseinatua da.

## Ikus, gainera 
* Txinako eraikinik garaienen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Dorrearen fitxa skyscraperpage.com webgunean.
John Hancock Center

thumb|200px|eskuinera|Eraikina ekialdetik ikusia.
**John Hancock Center** etxe orratza, Ameriketako Estatu Batuetako Chicago hiriko eraikin bat da, Michigan etorbideko 875. zenbakian kokatua. Etxeorratza Chicagoko Skidmore, Owings and Merrill arkitekto taldeak diseinatu zuen eta 1969. urtean eraiki zen.

Eraikinak 344 metro eta 100 solairu ditu.

## Ikus, gainera 
* Ameriketako Estatu Batuetako eraikinik garaienen zerrenda

## Kanpo estekak
Ryugyong hotela

**Ryugyong hotela** (), Ipar Koreako Piongiang hiriko eraikina da. Etxe orratzak 105 solairu eta 330 metroko garaiera du, baina amaitu gabe dago. Ipar Koreako gobernua dirurik gabe geratu zen dorrearen eraikuntza oso aurreratuta zegoela, eta dorrea porlanezko egitura abandonatua izan zen urte askotan, zehazki 1992tik 2008ra arte.

## Eraikuntza 
2008an ustekabean, egituraren eraikuntza amaituko zuen inbertsorea lortu zuten, Orascom Telecom, eta Ipar Koreako gobernuak dorrearen eraikuntzarekin jarraitu zuen, eraikinaren goialdean eraikuntza garabi bat jarri, eta kristalezko fatxada urdina jarriz.

2009ren hasieran goialdean ere gortina horma jartzen hasi ziren, eta hilabete batzuk beranduago, ekaina hasieran, atzealdeko fatxadan.

## Enpresak 
* Arkitektoa: Baekdu Mountain Architects & Engineers
* Eraikitzailea: Baekdu Mountain Architects & Engineers
* Sustatzailea:	Ipar Korea

## Argazkiak 

|Dorrea 2009an.
Fitxategi:Skyline from the Monument to Victorious Fatherland Liberation War.jpg|Dorrea inguruko eraikinekin alderatuta.
Fitxategi:Dprk pyongyang hotel rugen 05 s.jpg|Dorreak 1992tik 2008ra izan zuen itxura.

Fitxategi:Ryugyong Hotel - 29 april 2010.jpg|Eraikuntzaren egoera 2010eko apirilaren amaieran.
Fitxategi:Ryugyong Hotel - August 27, 2011 (Cropped).jpg|2011ko abuztuan.

## Ikus, gainera 
* Koreako arkitektura

## Kanpo estekak 
*  ''Orascom Using Pyongyang's Ryugyong Hotel for Nth Korean 3G Network''.
Abanilla

**Abanilla** Murtziako Erkidegoko udalerria da. 2006ko erroldaren arabera 6.333 biztanle ditu.

## Demografia 

## Politika 
### Alkateen zerrenda 
## Ikus, gainera 
* Murtziako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Abanillako udalaren webgunea.
*  Abanilla posta kodea.
Abarán

**Abarán** Murtziako Erkidegoko udalerria da. 2007ko erroldaren arabera, herriak 12.968 biztanle ditu.

## Ikus, gainera 
* Murtziako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Abarango udalaren webgunea.

thumb|250px|ezkerrera|Herriaren ikuspegia.
Albudeite

**Albudeite** Murtziako Erkidegoko udalerria da. 2007ko erroldaren arabera 1.413 biztanle ditu.

## Mugakideak 
Udalerriak Mularekin egiten du muga mendebaldean, eta Campos del Riorekin iparralde, hegoalden eta ekialdean.

## Ikus, gainera 
* Murtziako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Albudeiteko udalaren webgunea.
Los Alcázares

**Los Alcázares** Murtziako Erkidegoko udalerria da. 2007ko erroldaren arabera 14.077 biztanle ditu.

## Klima 1 

## Ikus, gainera 
* Murtziako udalerrien zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Los Alcazaresko udalaren webgunea.
*  Los Alcázares posta kodea.
Archena

**Archena** Murtziako Erkidegoko udalerria da, Ricoteko Haranaren bailara naturalean kokaturik dagoena. 2020ko erroldaren arabera, herriak 19.428 biztanle ditu.

## Ikus, gainera 
* Murtziako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Archenako udalaren webgunea.

thumb|250px|ezkerrera|Segura ibaia Archenan.
Cieza (Murtzia)

**Cieza** Murtziako Erkidegoko udalerria da. 2007ko erroldaren arabera 34.898 biztanle zituen.

## Demografia 
## Ciezatar ospetsuak 
* Jose Antonio Camacho, futbol jokalari-ohi eta entrenatzailea.

## Ikus, gainera 
* Murtziako udalerrien zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Ciezako udalaren webgune ofiziala.

thumb|250px|ezkerrera|Ciezako paisaiaren ikuspegia.
Fuente Álamo de Murcia

**Fuente Álamo de Murcia**, Murtziako Erkidegoko udalerria da. 2007ko erroldaren arabera, herriak 14.400 biztanle ditu.
thumb|Eliza Parrokiala San Agustín (Fuente Álamo de Murcia)|290px
## Ikus, gainera 
* Murtziako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Fuente Álamoko udalaren webgunea.
Jumilla

**Jumilla** (*Jumella* katalanez) Murtziako Erkidegoko udalerria da, El Carche/El Carxe ekualdean kokatua. 2022an erroldaren arabera 26 596 biztanle ditu. Bere ardoagatik ezaguna da.

## Hizkuntzak 
Udalerri honetako hainbat herritan valentzieraren hiztunak bizi dira, El Carche/El Carxe eskualdean kokatzen baita. Yeclarekin batera, Murtziako bi udalerri valentziar hiztunetako bat da, nahiz eta erakundeen aldetik onarpenik ez egon.

## Ikus, gainera 
* El Carxe eskualdea
* Murtziako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Jumillako udalaren webgunea.
Mazarrón

**Mazarron** (Mazarrón gaztelaniaz), Murtziako Erkidegoko udalerria da. 2007ko erroldaren arabera 36.223 biztanle ditu. Udalerria Behe Guadalentingo eskualdean dago, Murtziako Erkidegoaren hegoaldean, eta erkidegoko hiriburutik 72 kilometrora.

## Inguru naturala eta kokapena 
thumb|250px|ezkerrera|Mazarrongo hondartzaren ikuspegia.
Udalerria bi gune nagusitan bereizten da, batetik Mazarrongo Hondartza, eta bestetik Mazarrongo herrigunea. Horrez gain, Mazarrón honako auzoek osatzen dute: Bolnuevo, Cañada de Gallego, Cañadas del Romero, El Garrobo, El Margajón, El Mingrano, El Saladillo, Gañuelas, Ifre-Pastrana, La Atalaya, La Majada, Las Balsicas, Las Moreras, Los Rincones eta Leiva.

Mazarronek Cartagena eta Murtziako Fuente Alamorekin egiten du muga ekialdean, Murtziako Alhama eta Totanarekin iparraldean, Lorcarekin mendebaldean, eta Mediterraneo itsasoarekin hegoaldean.

## Jaiak eta ospakizunak 
* Bolnuevo auzoko erromeria
* Mirarietako Ama Birjinaren ospakizuna

## Ikus, gainera 
* Murtziako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Mazarrango udalaren webgunea.
Molina de Segura

**Molina de Segura** gaztelaniaz), Murtziako Erkidegoko udalerria da. 2007ko erroldaren arabera, herriak 62.463 biztanle ditu.

Udalerria Segura Ibarraren erdialdeko ibarreko eskualdean dago, Murtziako Erkidegoaren erdigunean, eta erkidegoko hiriburutik 8 kilometrora.

## Auzoak 
Molina de Segurak, honako auzoak ditu: El Sifón, San Antonio, Fátima, San José, Los Ángeles, San Roque, El Carmen, San Miguel, Santa Bárbara, Punta del Lugar, Balsa de Lino, Santa Rita, Sagrado Corazón, La ermita.

## Ondarea 
* Jasokundeko Andre Mariaren eliza
* San Roque baseliza
* Bihotz Sakratuaren eliza
* Kontsolazio Ama Birjinaren baseliza
* San Vicente Martiriaren eliza

## Ikus, gainera 
* Murtziako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Molina de Segurako udalaren webgunea.
*  Molina Digital.
Mula

**Mula** Murtziako Erkidegoko udalerria da. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 16.570 biztanle ditu.

Herria Mula ibaiko eskualdean dago, Murtziako Erkidegoaren erdialdean, eta erkidegoko hiriburutik 34 kilometrora.

## Ikus, gainera 
* Murtziako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Mulako udalaren webgunea.
Incheon

**Incheon** (koreeraz: 인천시), izen ofiziala **Incheon metropoli hiria** (koreeraz: 인천광역시) Hego Korea ipar-mendebaldeko portu eta hiria da. 2017an 3.011.138 biztanle zituen. Seulgo metropoli eremuaren parte da.

## Geografia 
Incheon Hego Koreako ipar-mendebaldean dago, Itsaso Horiaren ertzean, Seuletik 29 kilometro mendebalde hego-mendebaldera. Ipar Koreako muga ere hurbil du.

## Klima 

## Banaketa administratiboa 
Incheon zortzi barruti (*gu* deiturikoak) eta bi konderritan (*gun* deiturikoak) banaturik dago:

* Bupyeong-gu (부평구; 富平區)
* Dong-gu (동구; 東區)
* Gyeyang-gu (계양구; 桂陽區)
* Jung-gu (중구; 中區)
* Nam-gu (남구; 南區)
* Namdong-gu (남동구; 南洞區)
* Seo-gu (서구; 西區)
* Yeonsu-gu (연수구; 延壽區)
* Ganghwa Konderria (강화군; 江華郡)
* Ongjin Konderria (옹진군; 甕津郡)

## Herri eta hiri senidetuak 
Incheon ondorengo herri eta hiriekin senidetuta dago:

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
## Kanpo estekak 
*  Incheongo udalaren webgunea, english.incheon.go.kr
San Pedro del Pinatar

**Sab Pedro del Pinatar** Murtziako Erkidegoko udalerria da. 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 23.738 biztanle ditu.

Herria Itsaso Txikiaren eskualdean dago, Murtziako Erkidegoaren ekialdeko muturrean, eta erkidegoko hiriburutik 46 kilometrora.

## Demografia 

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)
ImageSize = width:610 height:350
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:23000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:2000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:500 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1857 text:1857
  bar:1877 text:1877
  bar:1887 text:1887
  bar:1900 text:1900
  bar:1910 text:1910
  bar:1920 text:1920
  bar:1930 text:1930
  bar:1940 text:1940
  bar:1950 text:1950
  bar:1960 text:1960
  bar:1970 text:1970
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
  bar:2007 text:2007
PlotData=
  color:barra width:20 align:center
  bar:1857 from:0 till: 1650
  bar:1877 from:0 till: 2012
  bar:1887 from:0 till: 2306
  bar:1900 from:0 till: 2647
  bar:1910 from:0 till: 3061
  bar:1920 from:0 till: 3259
  bar:1930 from:0 till: 3299
  bar:1940 from:0 till: 4261
  bar:1950 from:0 till: 5006
  bar:1960 from:0 till: 5436
  bar:1970 from:0 till: 6520
  bar:1981 from:0 till: 8959
  bar:1991 from:0 till: 12221
  bar:2001 from:0 till: 16269
  bar:2007 from:0 till: 22217
PlotData=
  bar:1857 at: 1650 fontsize:S text: 1.650 shift:(0,3)
  bar:1877 at: 2012 fontsize:S text: 2.012 shift:(0,3)
  bar:1887 at: 2306 fontsize:S text: 2.306 shift:(0,3)
  bar:1900 at: 2647 fontsize:S text: 2.647 shift:(0,3)
  bar:1910 at: 3061 fontsize:S text: 3.061 shift:(0,3)
  bar:1920 at: 3259 fontsize:S text: 3.259 shift:(0,3)
  bar:1930 at: 3299 fontsize:S text: 3.299 shift:(0,3)
  bar:1940 at: 4261 fontsize:S text: 4.261 shift:(0,3)
  bar:1950 at: 5006 fontsize:S text: 5.006 shift:(0,3)
  bar:1960 at: 5436 fontsize:S text: 5.436 shift:(0,3)
  bar:1970 at: 6520 fontsize:S text: 6.520 shift:(0,3)
  bar:1981 at: 8959 fontsize:S text: 8.959 shift:(0,3)
  bar:1991 at: 12221 fontsize:S text: 12.221 shift:(0,3)
  bar:2001 at: 16269 fontsize:S text: 16.269 shift:(0,3)
  bar:2007 at: 22217 fontsize:S text: 22.217 shift:(0,3)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:Iturria Instituto Nacional de Estadistica de España

## Ikus, gainera 
* Murtziako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  San Pedro del Pinatarko udalaren webgunea.
San Javier

**San Javier** Murtziako Erkidegoko udalerria da. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 16.471 biztanle ditu.

Herria Itsaso Txikiaren eskualdean dago, Murtziako Erkidegoaren ekialdean, eta erkidegoko hiriburutik 20 kilometrora.

## Klima 1 

## Hauteskundeak 
### 2011ko udal hauteskundeak 
## Garraioa 
* Murtzia-San Javier aireportua

## Herri senidetuak 
San Javier ondorengo herriekin senidetuta dago:

*  Xabier

## Ikus, gainera 
* Murtziako udalerrien zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  San Javiergo udalaren webgunea.
Torre Pacheco

**Torre Pacheco** ( ahoskatua), **Torre-Pacheco** ere deitua, Murtziako Erkidegoko udalerria da. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 29.187 biztanle ditu.

Herria Itsaso Txikiaren eskualdean dago, Murtziako Erkidegoaren ekialdean, eta erkidegoko hiriburutik 10 kilometrora.

## Historia 
Udalerrian, *Homo neanderthalensis* espezieko banakoak Behe Paleolitoan zeudela erakusten duten ebidentzia paleontologikoak daude. Hondarrak Las Palomas leizean daude, eta Europan neandertalak aztertzeko garrantzi handiko aztarnategitzat jotzen da. 120tik gora hezur aurkitu dira, K.a. 15.000tik K.a. 35.000ra artekoak, eta gutxienez bederatzi gizabanako desberdini dagozkie.

Erromatarren garaian, marmola ateratzen zuten Cabezo Gordoko harrobietatik, Carthago Novan erabiltzeko. Egungo udalerrian izan ziren beste jarduera ekonomiko batzuk nekazaritza eta abeltzaintzakoak izan ziren. Lurralde honetako lurren emankortasunak nekazaritza eta abeltzaintza bultzatzen zituen. Garai honetan ez dago udalerrian herririk zegoenik, baina erromatar villak ohikoak ziren.

XVI-XVIII. mendeetan Balsicas, Roldán, Dolores eta Lo Ferro bezalako herriak sortu ziren. Azken izen hori Murtzian finkatutako genoar familia batetik dator, eskualde horretan lurrak erosi zituena. XVII. mendean ermita batzuk eraiki zituzten eta hauetako batzuk San Cayetano eta Dolores bezalako herriei izena eman zieten. 1603an Torre-Pachecoko parrokia sortu zen.

1266tik Murtziako udalerriaren barruan dago, eta Cartagena udalerriarekin muga egiten duen Albujóngo arrabolak sortuz. 1836an banandu, eta Torre-Pacheco parrokia sortu zen.

1900. urtean 8549 pertsona bizi ziren udalerrian. Urte horietan, zerealak, almendrondoa, mahatsondoa eta olibondoak lehorreko laborantzan bakarrik bizi ziren. 1979an, Tajo-Segura isuraldatzeko lanen amaierak lurralde horretako paisaia eta ekonomia aldatu zituen neurri handi batean. Lehorreko milaka hektarea ureztatu zituzten. 

1983an, Los Alcázares udalerria sortu zenean, izen bereko alkate-eliza zaharrean, Torre-Pachecok Itsaso Txikirako irteera galdu zuen.

Gaur egun, teknologia modernoak eta atzerriko eskulan ugariak Torre Pacheco eta bere eskualdeko motor ekonomiko bihurtu dute nekazaritza industriala. Orburu, letxuga, brokoli, sandia eta meloi laboreak nabarmentzen dira, besteak beste.

## Lurralde antolaketa 
## Demografia 
## Jaiak eta ospakizunak 
* Nuestra Señora del Rosario

## Herri eta hiri senidetuak 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Torre Pachecoko udalaren webgunea.
La Unión

**La Union** (La Unión gaztelaniaz), Murtziako Erkidegoko udalerria da. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 16.471 biztanle ditu.

Herria Kartagenako Zelaiko eskualdean dago, Murtziako Erkidegoaren hegoaldean, eta erkidegoko hiriburutik 54 kilometrora.

## Ikus, gainera 
* Murtziako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  La Uniongo udalaren webgunea.
Villanueva del Río Segura

**Villanueva del Río Segura**, Murtziako Erkidegoko udalerria da. 2007ko erroldaren arabera, herriak 2.042 biztanle ditu.

## Ikus, gainera 
* Murtziako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Villanueva del Rio Segura udalerriaren webgunea.
*  Villanueva del Río Segura posta kodea.
Yecla

**Yecla** Murtziako Erkidegoko (Espainia) ipar-ekialdeko ertzean dagoen udalerria da. 2022an 35.243 biztanle zituen.

## Basa Flora 
Mendian erraz aurki daitezke ezkaia, erromeroa, izpilikua, oliba basatia, mitxolea, mihilua.

## Demografia 
## Argazkiak 

Fitxategi:Arabi.JPG|
Fitxategi:Yecla. Iglesia Vieja 1.JPG|
Fitxategi:Basilica de Yecla, Murcia.jpg|
Fitxategi:Yecla. Ayuntamiento 2.JPG|

## Ikus, gainera 
* El Carxe eskualdea
* Murtziako udalerrien zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Yeclako udalaren webgunea.
*  Yecla posta kodea
ETB 3

**ETB 3** EITB euskal korporazio publikoak 2008ko urriaren 10ean abiatu eta 2026ko martxoaren 18an itxi zuen telebista kate bat izan zen. Euskara hutsezko kanala zen, orokorrean 30 urtetik beherako pertsonentzat egina. Hasiera batean, musika saioak, filmak, marrazki bizidunak, dokumentalak, erreportajeak, albistegiak eta kirol emanaldiak izan ziren programazioaren ardatza. Geroago, ordea, soilik marrazki bizidunak emititzea erabaki zuen, haurrek marrazki bizidunak euskaraz ikusteko aukera izan zezaten.

2026ko martxoaren 14an, EITBk ETB 3 ixteko asmoa zuela salatu zuen Aldatu Gidoia elkarteak. Martxoaren 16an baieztatu zuen EITBk halaxe izanen zela, eta telebista kate honen azken eguna martxoaren 17a izan zen. Pantailak Euskaraz elkarteak itxieraren kontrako sinadura bilketa abiatu zuen egun horretan berean. Martxoaren 20an 21.000 sinadura bilduak zituzten Avaaz.org plataforman.

## Audientzia urtez urte 
## Ikus, gainera 
* Euskal Telebista
* EiTB

## Kanpo estekak 
* ETB 3 ixtearen kontrako sinadurak biltzeko orria.

## Erreferentziak
ETB 4

**ETB 4** EITB euskal korporazio publikoak Euskal Telebistako laugarren telebista katea da. Azkena sortu zena ETB 3 izan zen, 2008an. ETB 4ren programazioa, euskara eta gaztelaniazko kanal elebiduna izatea proiektatu zen, eta profil tematikokoa izatea.

Katea sortzeak 7,2 milioi euroko kostua izatea aurrikusi zen, horregatik eta krisi ekonomikoa zela eta, Eusko Jaurlaritzak ETB 4ren proiektua bertan behera utzi zuen. Beranduago, 2015ean katearen emisioak martxan jarri ziren.

2026ko martxoaren 16an EITBk iragarri zuen ETB3 eta ETB4 itxiko zituela eta ETB1 On eta ETB2 On kanalek ordezkatuko zituztela.

## Audientziak urtez urte 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Telebista
* EiTB

## Kanpo estekak 
* EiTBren webgune ofiziala
Ondarbeltz

**Ondarbeltz** Gipuzkoako kostako hondartza bat da, Mutrikuko udalerrian dagoena. Baina, izatez, Deba ibaia itsasoratzen den tokian bertan dagoelarik, ibaiaren ezkerraldean, gertuago dago Deba herriko hirigunetik Mutrikukotik baino.

Hondartza 120 metro luze da, eta batez beste 83 metro zabal. Izenak berak dioenez, hondar iluna du.

## Kanpo estekak 
*  Hondartzari buruzko informazioa eta argazkia.
Castro de Filabres

**Castro de Filabres** Almeríako udalerria da. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 166 biztanle ditu. Itsasoaren mailatik 960 metrora dago eta probintziako hiriburutik 48 kilometrora.

## Kanpo estekak
Laroya

**Laroya** Almeriako udalerria da. 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera herriak 149 biztanle zituen.

## Ikus, gainera 
* Almeriako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Laroyako udalaren webgunea.
Olula de Castro

**Olula de Castro** Almeriako udalerria da. 2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 215 biztanle zituen eta 34 kilometro koadroko azalera.

Herria probintziako hiriburutik 54 kilometrora dago, eta itsasoaren mailatik 1.010 metrora.

## Ikus, gainera 
* Almeriako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Senés

**Senes** (Senés gaztelaniaz), Almeriako udalerria da. 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, 354 biztanle bizi dira bertan.

## Ikus, gainera 
* Almeriako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Udalerriari buruzko informazioa.
Serón

**Seron** (gaztelaniaz *Serón*) Almeriako probintziako (Espainia) udalerria da. 2007an 2.456 biztanle zituen. Granadako probintziarekin muga egiten du.

## Ikus, gainera 
* Almeriako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Serongo Udala
Moratalla

**Moratalla** Murtziako Erkidegoko udalerria da. Granada eta Albaceteko probintziekin muga egiten du. 2007ko erroldaren arabera, herriak 8.379 biztanle ditu.

Udalerria Ipar Mendebaldeko eskualdean dago, Murtziako Erkidegoaren ipar-mendebaldean, eta erkidegoko hiriburutik 83 kilometrora.

## Auzoak 
thumb|250px|ezkerrera|Moratallako alde zaharraren ikuspegia.
Udalerriaren azalera handia dela eta, Moratalla erdigunetik, auzoetara 30-40 kilometro arteko distantzia dago. Udalerria osatzen duten auzoak, honakoak dira: Benizar, Calar de la Santa, Campo de Béjar, Campo de San Juan, Cañada de la Cruz, El Sabinar, Inazares, La Rogativa, Mazuza eta Otos.

Herriaren erdigunetik urrutien dauden auzoak, Cañada de la Cruz (57&nbsp;km), Inazares (55&nbsp;km), La Rogativa (45&nbsp;km), eta Mazuza (40&nbsp;km) dira.

## Ikus, gainera 
* Murtziako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Moratallako udalaren webgunea.
Las Tres Villas

**Las Tres Villas** Almeriako udalerria da.

## Ikus, gainera 
* Almeriako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak
Busan

**Busan** (koreeraz: 부산 광역시), Hego Korea hego-ekialdeko metropoli-hiri eta portua da. 768 kilometro koadroko eremua du, eta 2017an 3.513.490 biztanle zituen. Hego Koreako arrantza portu handiena da; base militarra ere da.

## Historia 
Gizakion lehenengo arrastoa orain dela 20000 urte utzi zuten. Arrantzaleak ziren baina ziuraski joan da etorri ibili ziren. Badirudi ez zutela herririk sortu K. o. II. mendera arte. 757. urtean izena aldatu zuen eta Dongnae izena hartiu zuen. XV. mendean atzerritar batzuk etorri ziren hirira bizitzera.

1592. urteko maiatzaren 23ko arratsaldean, 7000 soldadu japoniar badiara ailegatu ziren. Bi egunen buruan hiria hartu zuten. Hura izan zen 7 urteko gudaren lehenengo agerraldia. 1598. urtean, japoniarrak joan egin ziren eta Korearrak ez zuten utzi japoniarrik han bizitzen 1607. urtera arte.

1876. urtean, Busango portua eraiki zen, nazioarteko komertzioa errazteko.

Koreako Gerra-n, Busan kapitalea bihurtu zen Ipar Koreak Seul hartu zuenean. Busango bataila oso garrantzitsua izan zen, indar komunisten iparraldetik hegoalderako aurrerakuntzean, Busan izan baitzen penintsulan eutsi zuen puntu bakarra, hiriaren inguruan osatu zen Busango perimetroan eutsi baitzioten hegoaldekoi indarrek, Estatu Batuen eta Nazio Batuetako indarrekin.

center|thumb|Koreako Gerrako lehen fasea, iparraldeko komunisten aurrerapen lerroa, hego-ekialdean geratu zen Busango perimetroraino.

Busango perimetroak 240 km2-ko esparru bat osatu zuen 1950eko abuztuaren 4aren eta irailaren 18aren artean. Perimetroko setioa hautsi zen irailaren 15ean, penintsularen beste puntu batean, Incheonen, lehorreratze indartsu bat egin zutelako Nazio Batuen indarrek. Horrek Koreako indarren erretiratzea ekarri zuen.

1970 eta 1980 urte bitartean, biztanleria bikoiztu egin zen. 21. mendeko film korear ezagun batek, *Train to Busan* (2016) delako zonbi filmak, erreferentzia egiten dio Koreako Gerrako Busango perimetroari, Korean zonbien inbasio eta epidemiatik libre geratzen den azken gotorlekua Busan hiria baita.

## Geografia 
Busan Koreako penintsularen hego-ekialdean dago, Koreako itsasartearen ertzean. Japoniako Tsushima uhartea 49,5 kilometrora du, eta Fukuoka 180 kilometrora.
 
## Klima 
Klima subtropikala du, *Cwa* Köppen klima sailkapenaren arabera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak