Pascal Rambert

**Pascal Rambert** (Niza, 1962ko uztailaren 1a) antzerkigile, eszena-zuzendari, antzerki-zuzendari eta koreografo frantsesa da. 2016an Frantses Akademiaren Antzerki Saria jaso zuen bere obra osoagatik.
[alt=)|ezkerrera|thumb|180x180px|[Miren Gaztañaga eta Eneko Sagardoi (Maiatsunaren itxiera)]]
*Maitasunaren itxiera* bere antzezlanaren euskarazko bertsioa ere zuzendu zuen, Arriaga Antzokiak 2021ko apirilean ekoitzi zuenean Miren Gaztanaga eta Eneko Sagardoi aktoreekin. Zuzendari laguntzaileak izan ziren Lucia Astigarraga eta Nagore Navarro. Testua,  eszenografia, argiak eta jantziak ere izan ziren Ramberten ardura. Testuak bi bakarrizketa ditu, eta bi pertsonaien arteko haustura erromantiko lazgarria aztertzen du. Argudioak, kexak, gaitzespenak, mina, amorrua eta maitasuna azaltzen dira, pasioz eta erraietatik adierazten den hizkuntza zehatz, kirurgiko eta uholdezko baten bidez.

## Prestakuntza 
Bere lehen testuak hamasei urterekin argitaratu zituen, Doc(k)s aldizkarian (Julien Blaine poetak zuzendua) eta *Poésie d’Ici* aldizkarian. *Fluxus* mugimenduaren postulatuetatik hurbil egon zen eta Ben artista ezagutu zuen. 1980an sortu zuen bere lehen antzerki-taldea, eta hainbat obra eszenaratu zituen: *Arlequin poli par* ''l'amour* de Marivaux (1980) edo *La* *Marcolfa* de Dario Fo (1981). Garai hartan Filosofiako ikasketak egin zituen Clément Rosset-ekin eta ezagutu zituen Jean-Pierre Vincent, Claude Reguly eta Antoine Vitez.

1982an sortu zuen bere bigarren antzerki taldea, *side one / posthume théâtre* izenekoa, eta harekin muntatu zituen *Léonce et Léna* de Georg Büchner Nizako Nouveau Théâtre delakoan. Ikuskizun hau Parisko Bastillako Antzokian ere antzeztu zen.

1983ko lehen seihilekoan Antoine Vitezen ikasle izan zen Chaillot-eko Antzoki Nazionaleko Ouvroir-en.

## Lehen estreinaldi propioak 
1984an bere lehen antzezlana idatzi eta eszenaratu zuen, Désir (*Desira*), lau ordutik gorako iraupena zuena. Nizako Nouveau Théâtre-n  *Les Lits* (Oheak) antzezlana ere antolatu zuen.

Antzerkiko Udaberria zela-eta (Printemps du Théâtre), *Météorologies* (Meteorologiak) idatzi eta eszenaratu zuen Espace Cardin-en (1985), eta AEBko sari berezia jaso zuen.

1987an, *Allez hop*! idatzi eta eszenaratu zuen, Elbeufeko Zirku Antzokian estreinatua Seine-Maritimeko Udako Jaialdian; ondoren, Parisen (Ménagerie de verre antzokian), Marseillan (Théâtre des Bernardines), Lille, eta Brusela.. Urte horretan bertan, Ramberti Letren Zentro Nazionalak beka eman zion eta egoitza bat izan zuen Villeneuve-lès-Avignongo kartusian. Bertan, *Le Réveil* idatzi eta eszenaratu zuen.

1988an *3+2+1* idatzi eta eszenaratu zuen, lehenik Lilleko Operan eta gero Parisko  Louis Jouvet Ateneoko antzokian. Urte horretan bertan argitaratu zen Actes Sud-Papiersen Réveil lana.

1989an, *Les Parisiens ou l’Été de la mémoire des abeilles* lana idatzi eta eszenaratu zuen Avignongo XLIIII. Jaialdian. Gero, Aubervillierseko Théâtre de la Commune-n esnatu zuten. Lan hau Actes Sud-Papiersen argitaratu zen.

Amerikako Estatu Batuetara joan zen 1989an eta bertan bizi izan zen 1990ean. John Strand-en *Burying Molière* lana eszenaratu zuen New Yorken.

1992an Erromako Villa Médicisen *Hors les murs* saria jaso zuen. Urte horretan beka bat izan zuen Alexandrian (Egipto) bizitzeko, urtarriletik ekainera bitartean, eta bertan *John and Mary* eta *Les Dialogues* lanak idatzi zituen.

*Maitasunaren itxiera* antzezlana, Audrey Bonnet eta Stanisla Nordeyrekin 2011ko Avignongo Jaialdian eszenaratua, mundu mailako arrakasta izan da. Testuak, 2012an, Kritika Sindikatuaren eta Antzerkiaren Zentro Nazionaleko Literatura Dramatikoaren Sari Nagusia jaso zuen, frantsesezko Antzezlan-Sorkuntza Onenaren Saria. 2013an, Pascal Rambertek autorearen saria jaso zuen Palmarés del Teatro saioan. 2017. urtearen amaierarako, *Maitasunaren amaiera* 170etik gora aldiz errepresentatuta zegoen. 23 hizkuntzatara itzuli da eta 10 hizkuntzatara moldatua izan da: errusieraz Moskuko Arte Antzokian, ingelesez New Yorken, kroaziaz Zagreben, italieraz Modenan, Erroman eta Milango Piccolo Teatroan, japonieraz Shizuokan, Osakan eta Yokohaman, alemanez Beryn Borg-en eta Thalian. Euskarazko bertsioa Arriaga Antzokiak ekoitzi zuen 2021ko apirilean. Miren Gaztanaga eta Eneko Sagardoi aktoreekin Pascal Rambert-en beraren zuzendaritzapean. Zuzendari laguntzaileak izan ziren Lucia Astigarraga eta Nagore Navarro. Testua,  eszenografia, argiak eta jantziak ere izan ziren Ramberten ardura.

## Lan argitaratuak 
* 1988 : *Le Réveil*, Actes Sud-Papiers
* 1989 : *Les Parisiens ou l'Été de la mémoire des abeilles*, Actes Sud-Papiers
* 1992 : *John & Mary* suivi de *Les Dialogues*, Actes Sud-Papiers
* 1997 : *De mes propres mains*, Solitaires Intempestifs
* 1997 : *Race*, Solitaires Intempestifs
* 1998 : *Long Island*, Solitaires intempestifs
* 2000 : *Asservissement sexuel volontaire*, Solitaires Intempestifs
* 2000 : *Récit de la préparation de Gilgamesh jusqu'à la première répétition en Avignon*, Solitaires intempestifs
* 2001 : *Le Début de l'A.*, Solitaires Intempestifs
* 2001 : « ASV p.r ; auto-interview trafiquée en plein air 6204+3 », in *LEXI/textes'' , L'Arche
* 2003 : « Où le plus grand événement est l’envol d’un coq de bruyère, nouvelle auto-interview enregistrée à Kyoto et Tokyo en exemplaire 002) », in *LEXI/textes*  
* 2004 : *Paradis (un temps à déplier)*, Solitaires intempestifs
* 2004 : *Mon fantôme (cantate)*, Solitaires intempestifs
* 2007 : *Gennevilliers roman 0708*, Solitaires Intempestifs
* 2007 : *Toute la vie* suivi de ''L'Art du théâtre*, Solitaires intempestifs
* 2010 : *Avignon à vie*, Solitaires Intempestifs
* 2011 : *Clôture de l'amour*, Solitaires Intempestifs (*Maitasunaren itxiera* euskaraz)
* 2012 : *Ende einer Liebe (Clôture de l'Amour* en allemand traduit par Peter Stephan Jungk*), S. Fischer Verlag*
* 2013 : *Clausura del Amor* (*Clôture de l'Amour* mexikoko espainieraz, Humberto Perez Mortera-k itzulia), Éditions Los Textos de La Capilla
* 2013 : *Clôture de l'Amour* (talieraz par Bruna Filippi-k itzulia), Éditions Emilia Romagna Teatro Fondazione
* 2013 : *Zatvaranje ljubavi* (*Clôture de l'Amour* kroazieraz Ivica Buljan-ek itzulia), Éditions Fraktura
* 2013: *Closing of Love* (*Clôture de l'Amour* tailandieraz Pakawalee Kongkrapan-ek eta Phrae Chittiphalangsri-k itzulia), éditions Butterfly
* 2014 : *Répétition*, Solitaires Intempestifs,  Émile-Augier saria 2015   Frantses Akademia
* 2015 : *Lac* (suivi de) *Libido Sciend*i, Solitaires Intempestifs
* 2016 : *Argument*, Solitaires Intempestifs
* 2017 : *Actrice*, Solitaires Intempestifs
* 2017 : *Reconstitution*, Solitaires Intempestifs
* 2017 : Nouvelle édition de *Clôture de l’amour* , Classiques Contemporains bilduman, Les Solitaires intempestifs
* 2017 : *Une vie*, Solitaires Intempestifs
* 2017 : *Théâtre 1987-2001*, Solitaires Intempestifs
* 2018 : *Soeurs ( Marina & Audrey )*, Solitaires Intempestifs
* 2019 : *Architecture*, Solitaires Intempestifs
* 2019 : *Perdre son sac*, Solitaires Intempestifs
* 2020 : *Mes frères*, Solitaires Intempestifs
* 2020 : *3 annonciations*, Solitaires Intempestifs
* 2021 : *Deux amis*, Solitaires Intempestifs
* 2021 : *TOI*, Solitaires Intempestifs

## Filmografia 
### Aktorea 
* 2000 : *Le Bel Hiver'', 'Olivier Torres film laburra.

### Errealizadorea 
* 2004 : *Quand nous étions punk*
* 2005 : *Car Wash*
* 2006 : *Début*
* 2008 : *Avant que tu reviennes*
* 2009 : *Premier anniversaire*
* 2020 : *3 annonciations*

### Agerpena dokumentazioan 
* 2004 : ''Paradise now - Journal d'une femme en crise*. Yolande Zauberman-ena
* 2006 : *Noise'' d'Olivier Assayas

## Errekonozimenduak 
### Sariak 
* 1985 : *Météorologie* prix spécial / Printemps du théâtre
* 1991 : Prix de la villa Médicis hors les murs / résidence à Alexandrie (Égypte)
* 2003 : Prix de la villa Kujuyama (Kyoto) pour l'écriture de Paradis / résidence a Kyoto (Japon)
* 2012 : Prix du Syndicat de la critique pour ''Clôture de l'amour'', meilleure création d'une pièce en langue française
* 2012 : Grand prix de littérature dramatique 2012 pour ''Clôture de l'amour'' - Les Solitaires intempestifs
* 2013 : Prix de l'auteur pour ''Clôture de l'amour'' au Palmarès du théâtre
* 2015: Prix Émile-Augier de l'Académie Française pour *Répétition*
* 2016 : Prix du Théâtre de l'Académie Française pour l'ensemble de son œuvre
* 2017 : Prix Théâtre de la SACD
* 2019 : Prix Transfuge du meilleur texte de théâtre pour *Architecture*

### Izendapenak 
* 2015 : Molière de l'auteur francophone vivant sarirako izendatua  *Répétition antzezlanarekin.*
* 2017 : ''L'Arte del Teatro antzezlana'' UBU sarian izendatua italiatik kanpoko antzezlan onenarentzatDominak

* 2013 : Aurélie Filippetti antzezlanarekin izendatua honetan: Chevalier de l'ordre des Arts et des Lettres  

## Bibliografia 
* 2005 : Laurent Goumarre, *Rambert en temps réel*, Solitaires intempestifs
* 2017 : *Théâtre 1987-2001*, Solitaires Intempestifs
* 2019 : *Mon cœur mis à nu* (Entretiens avec Laure Adler*),* Solitaires Intempestifs

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Rambert-en orri ofiziala
* Pascal Rambert en Internet Movie Database (en inglés).
* Marcos Ordóñez: «Garrantzitsuena maitatzea da», El País, 2017(e)ko irailaren 23a.