open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Meritxelleko Andre Maria

**Meritxelleko Andre Maria** (katalanez, *Mare de Déu de Meritxell*,  ahoskatua) Andorrako Canillo parrokian beneratzen den Andre Mariaren adbokazioa da. Besteak beste Andorrako zaindaria da.

Kondairaren arabera, XII. mendean, neguko egun batez, Canillo herriko biztanleak mezatara zihoazela, arrosa bat ikusi zuten loratzen. Arrosaren denboraldia ez zenez, gerturatu egin ziren eta oinarrian Andre Mariaren eta Jesus haurraren estatua bat aurkitu zuten. Harrituta, estatua hura herriko elizara eraman eta bertan utzi zuten. Baina biharamunean berriz ere estatua arrosaren oinetan aurkitu zuten. Encampeko elizara eraman zuten orduan, baina hurrengo egunean berriz ere lehengo tokian agertu zen. Ondorioz, elurretik salbu zegoen Canilloko gune batean kapera bat eraikitzea erabaki zuten eta estatua bertan jarri zuten.

1972ko irailaren 8an santutegia sute handi batek hartu zuen. Andre Mariaren irudia ere erre egin zen, baina geroago Ricardo Bofill arkitekto katalanak beste santutegi bat eraiki zuen. Santutegi horretan dago Andre Mariaren irudi berria, gaur egun ere beneratzen dena. Bere jaieguna irailaren 8an ospatzen da.

## Kanpo estekak
402 Chloe

**402 Chloe**, asteroide gerrikoan aurkitutako 402. asteroidearen izena da. 1895eko martxoak 21ean aurkitu zuen Auguste Charlois astronomo frantziarrak Nizatik.

## Kanpo estekak
405 Thia

**405 Thia**, asteroide gerrikoan aurkitutako 405. asteroidearen izena da. 1895eko uztailak 23an aurkitu zuen Auguste Charlois astronomo frantziarrak Nizatik. C motako asteroide bat da, ziuraski karbonoz osatua dagoena.

## Kanpo estekak
406 Erna

**406 Erna**, asteroide gerrikoan aurkitutako 406. asteroidearen izena da. 1895eko abuztuak 22an aurkitu zuen Auguste Charlois astronomo frantziarrak Nizatik.

Bere izena, Friedrich Bidshof astronomoaren *Erna* izeneko lanagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
408 Fama

**408 Fama**, asteroide gerrikoan aurkitutako 408. asteroidearen izena da. 1895eko urriak 13an aurkitu zuen Max Wolfek Heidelbergeko behatokitik.

Bere izena, erromatar mitologiako Fama izeneko jainkosagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
407 Arachne

**407 Arachne**, asteroide gerrikoan aurkitutako 407. asteroidearen izena da. 1895eko urriak 13an aurkitu zuen Max Wolfek Heidelbergetik.

Bere izena, greziar mitologiako Arakne izeneko pertsonaiagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Uedaharako gudua

, Japoniako historiako Sengoku aroan gertatu zen gudu bat da, non Takeda Shingenek, bere lehen porrot militarra jasan zuen, baita suzko armak erabili ziren guduetatik, Japonian erregistratuta dagoen lehena ere.

Takeda Shingenek, Shika gaztelua setiatu zuen armadarekin topo egin zuen, eta bere 7.000 soldaduak, iparralderantz gidatu zituen, Murakami Yoshikiyoren armadaren aurka borrokatzeko. Takeda Shingenen aurregoardiaren buru, Itagaki Nobukata zegoen, eta, Yoshikiyoren atzegoardia eraso zutenean, berehala akabatuak izan ziren, eta Itagaki, bere troparekin batera hila izan zen.

Murakamik, arkabuz txinatarrekin armatutako 50 ashigaru erabili zituen, arkularien babesle bezala aritu zirenak. Orotara, Takeda klaneko 700 soldadu hilak izan ziren, Itagaki eta beste bi jeneral, Amari Torayasu eta Hajikano Den'emon barne. Shingenek berak, lantzakada bat jaso zuen albo batean.

## Kanpo estekak
Junna enperadorea

Japoniako Enperadoreen zerrenda tradizionalean, berrogeita hamahirugarren enperadorea izan zen. Kanmu enperadorearen semea izan zen. Heizei enperadorearen matxinadaren ondoren, Saga enperadorearen printze oinordeko bihurtu zen. 823 eta 833 bitartean gobernatu zuen, azken urte honetan bere kargua utzi zuelarik.
Taa I.a

**Senakhtenra-Taa** edo **Taa I.a**, Egiptoko XVII. dinastiako faraoi bat izan zen, Egiptoko bigarren tarteko aroa deritzon garai nahaspilatsu batean gobernatu zuena, K. a. 1560 inguruan.

Garai hartan, *Bi Lurraldeak* (Egipto), printzerri ugaritan banatuta zeuden, horietako gehienak, hiksotar jatorriko Egiptoko XV. dinastiak edo Nubiako Kerma erresumak, hegoaldean, kontrolatuak. Oso gutxi harro zitezkeen inbaditzaileekiko autonomia mailaren bat izateaz, eta, horietako bat, Tebasekoa zen.

Ez da askorik ezagutzen Senakhtenrari buruz, ezta Tebasen zenbat denboran gobernatu zuen, bere senidetasun harremanak edo bere erregealdian egin zuena ere. Beharbada, Intef VII.aren anaia eta Sobekemsaf II.aren semea izango zen, baina ez dago batere garbi.

Pentsatzekoa da iparraldeko hiksoek oso mugatua egotea, baina litekeena da, baita ere, jada bere erregealdian, matxinada egiteari buruz hitzegiten hasi izana, eta sentimendu nazional bat agertzen hasi zen Tebas hiri probintziarrean, atzerritarrak kanporatzea eta bi lurraldeak berbateratzea pentsatuz.

Senakhtenra baino ezagunagoa, bere emaztea izan zen, jatorri xumekoa eta klaneko amalehena, Tetisheri. Berak ereingo zuen eta matxinadaren eta Amon jainkoaren gurtzaren hazia bere bi semeengan, Seqenenra eta Ahhotepengan, hauen aita hil zenean.

Ez da ezagutzen printze tebastar honen hilobiaren eta momiaren kokapena, Egiptoko XVIII. dinastia monumental eta handiaren sustraia izan zena.
Erlojuaren glorieta (Sevilla)

**Erlojuaren Glorieta**, Sevillako Amerikako Plazan kokatua dago, Maria Luisa Parkean. Heskaiek mugatutako zirkulu formako gune txiki bat da. Bere erdian, zeramika polikromatuz eginiko benetako eguzki erloju bat dago.

Mahai Muralaren Glorietaren ondoan dago, Usoen Iturrietatik gertu.

## Kanpo estekak
Ammi-Ditana

**Ammi-Ditana**, Babiloniako I. Dinastiako bederatzigarren erregea izan zen, K.a. 1683 eta K.a. 1647 bitartean gobernatu zuelarik.

Abi-Eshuh erregearen seme eta oinordekoa, Der eta Samsu-iluna erregearen garaian galdutako beste lurralde batzuk konkistatu zituen. Erresumaren berreraikitze lan bat egin zuen, Babiloniako harresiaren zati batzuk hobetuz eta kanalak saneatuz. Baina, boterea, Mesopotamiaren hegoaldea domeinatzen zuten beste errege batzukin partekatu behar izan zuen. Isin hiria hartu zuen, behin bere eskuetan izan ondoren, bertako harresiak suntsitu zizkiona.

Bere oinordekoa, Ammi-Saduqa izan zen.
Telamon

Greziar mitologian, **Telamon** (grezieraz Τελαμών), Eginako errege zen Eakoren eta honen emazte Endeisen semea eta Peleoren anaia zen.

Jasonekin joan zen argonautetako bat bezala, eta Kalidongo basurdearen ehizan parte hartu zuen. Heraklesekin batera, Troiaren aurkako zigor espedizio batean ere parte hartu zuen, non partehartze nabarmen bat izan zuen, eta, sari bezala, Hesione jaso zuen.

Ayax Handiaren aita izan zen bere lehen emazte Peribearekin eta Teukrorena Hesionerekin.

## Beste erabilera batzuk 
Arkitekturaren esparruan **atlante** hitzaren sinonimo bezala ere erabiltzen da, kariatideen gizonezko bertsioak direnak.

## Kanpo estekak
Samsu-Ditana

**Samsu-Ditana**, Babiloniako Lehen Dinastiako hamaikagarren eta azken erregea izan zen, K.a. 1625 eta K.a. 1595 bitartean gobernatu zuelarik.

Bere erregealdia, *Antzinako erregeen kronika*n eta babiloniar *errege zerrenda* ezberdinetan agertzen da. Hala ere, egundaino, ez da bere erregealdiko idazkun bakar bat ere iritsi. Garai nahaspilatsu batean gobernatu zuen, erresuma osoan krisi ekonomiko eta soziala nagusi zen garai batean. Dirudienez, tronua eta bizitza galdu zituen Mursili I.a buru zuten hititen ustekabeko erasoan, azkenik, hititek, Babilonia konkistatu zutelarik.
Eguzki erradio

**Eguzki erradioa**, astronomian eta astrofisikan, konparatiboki, izarren eta tamaina handiko beste objektu astronomiko batzuen erradioa neurtzeko erabiltzen den luzera unitate bat da.

Eguzki masaren kasuan bezala, gure Eguzkia aukeratzen da erreferentzia bezala, Lurretik gertuen dagoen izarra baita. Beraz, eguzki erradio unitate bat, gure Eguzkiaren erradioaren berdina da, Lurraren erradioaren halako 110 dena.

:r_\bigodot = 6,960\times 10^8\hbox{ m} = 0,00465247\hbox{ UA} (\hbox{UA}).

## Kanpo estekak
2009ko Monakoko Sari Nagusia

**2009ko Monakoko Sari Nagusia** 1 Formulako 2009ko denboraldiko seigarren sari nagusia izan zen. Maiatzaren 21 eta 24 artean ospatu zen Monakon (Monako).

## Sailkapena 
### Emaitzak 
## Lasterketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2009ko Turkiako Sari Nagusia

**2009ko Turkiako Sari Nagusia** 1 Formulako 2009ko denboraldiko zazpigarren sari nagusia izan zen. Ekainaren 5 eta 7 artean ospatu zen Istanbulen (Turkia).

## Sailkapena 
### Emaitzak 
## Lasterketa 
## Kanpo estekak
Baenako Lehoi Emea

**Baenako Lehoi Emea**, K. a. VI. mendean datatua dagoena, iberiar garaiko eskultura bat da, eta **Cerro del Minguillar**reko aztarnategi arkeologikoan aurkitu zen, Espainiako Kordoba probintziako Baena hirian, antzinako Iponubaren hondakinak dauden tokia, Betika probintziako iberiar-erromatar hiri bat.

## Ezaugarri teknikoak 
* Materiala: Kareharria
* Neurriak: 51 zentimetroko altuera, 95 zentimetroko luzera eta 26 zentimetroko zabalera
* Hil monumentu baten zati zen.
* Iberiar-arkaiko estilokoa
* Lehoi eme formako irudia da.

## Egungo kokapena 
Gaur egun, irudi hau, Madrilgo Arkeologia Museo Nazionalean erakusten da, iberiar garaiko beste zenbait eskulturekin batera. Brontzezko kopia bat ikus daiteke Baenako Plaza Jauregian.

## Beste iberiar eskultura batzuk 
* Osunako zezena
* Mogenteko gerlaria
* Agosteko Esfingea
* Elxeko Dama
* Bujalanceko lehoia

## Ikus, gainera 
* Iponuba
* Baena
* Iberiar
* Espainiako Arkeologia Museo Nazionala
* Iberiar eskultura

## Kanpo estekak
1896ko Udako Olinpiar Jokoak

**1896ko Udako Olinpiar Jokoak** gertakari honen I. edizioa izan ziren. Greziako Atenas hirian ospatu ziren, 1896ko apirilaren 6tik 15era arte. Aro modernoko lehendabiziko Olinpiar Jokoetan 241 kirolarik 9 kirol ezberdinetan parte hartu zuten.

## Egoitzaren aukeraketa 
Egoitza 1894an Parisen egindako bilera batean aho batez aukeratu zuten, Grezian Antzinako Olinpiar Jokoak ospatzen zituztenez lehiaketaren sehaska zelako. Pierre de Coubertinek zuzendutako bilera hartan Nazioarteko Olinpiar Batzordea ere sortu zuten.

## Dominak 
## Kirolak 
Olinpiar Joko haietan bederatzi kiroletan lehiatu ziren:
* Atletismoa
* Txirrindularitza
* Eskrima
* Gimnasia
* Tiroa
* Igeriketa
* Tenisa
* Halterofilia
* Borroka

## #Parte hartzaileak 
thumb|240px|Parte-hartzaileak
Berez 1906 arte talderik ez zeudenez, ez dago zerrenda ofiziala, hala ere, hona hemen gehienek onartutakoa:

# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 

## Kanpo estekak 
* Nazioarteko Biltzar Olinpikoaren webgunea: Atenasko Jokoak
1906ko Tartekatutako Jokoak

**1906ko Tartekatutako Jokoak** Atenasen ospatutako kirol-anitz lehiaketa izan zen, 1906ko apirilaren 22tik maiatzaren 2ra arte. Orduan Olinpiar Jokotzat hartu bazuten ere, egun ez dira Nazioarteko Olinpiar Batzordeak onartuak. Lehendabiziko tartekatutako Joko hauek ez ziren berriro ospatuak izan.

## Dominak 
## Kirolak 
Olinpiar Joko hauetan zazpi kiroletan lehiatu zuten:
* Atletismoa
* Arraunketa
* Txirrindularitza
* Jauziak
* Eskrima
* Futbola
* Gimnasia
* Tiro
* Igeriketa
* Sokatira
* Tenisa
* Halterofilia
* Borroka

## Kanpo estekak
Ordes

**Ordes** Galiziako A Coruñako probintzian dagoen Ordesko eskualdean kokatzen den udalerria da. 2008ko erroldaren arabera 12.534 biztanle zituen.

## Parrokiak 
## Kanpo estekak 
* Ordesko udalaren webgunea
Louvreko piramidea

**Louvreko piramidea** (frantsesez *Pyramide du Louvre*) Parisko Louvre museoaren patioan kokatuta dagoen eraikin bat da, museorako sarrera dena. Ieoh Ming Pei arkitektoak diseinatu zuen. Nazioarteko estilokoa, beira eta aluminiozko piramide hau, 1989an inauguratu zuen urte horretan Frantziako Presidentea zen François Mitterrandek.

21,6 metro garai da eta beira laminatu gardenezko 673 panel ditu, 603 erronbotan eta 70 hirukitan banatuak. Egituraren pisu osoa 180 tona da. Bere hormen okerdura, egiptoar piramideetan gertatzen den lez, 51ºkoa da.

Bere grabitate zentroa, museoaren hiru pabilioiekin bat dator, Richelieu iparraldean, Denon hegoaldean eta Sully ekialdean. Piramide hau, museoko beirazko piramideen artean, garrantzitsuena eta handiena da. Piramide hauen artean, lurrazpian beste bat ere badago, baina hau alderantzikatua. Piramidea eraiki baino lehen, Louvrerako sarreran, sekulako ilarak sortzen ziren. Piramide honen eraikuntzarekin, arazoa konpontzeaz gain, museoaren erakusketa espazioa ere handitzen da.

Eraiki zenetik, piramidea beti egon da polemika artean, beiraren modernotasuna eta museoaren klasikotasunaren arteko kontrastearen ondorioz, beste museo asko handitzeko inspirazio bezala ere balio izan duen arren.

## Kanpo estekak
409 Aspasia

**409 Aspasia**, asteroide gerrikoan aurkitutako 409. asteroidearen izena da. 1895eko abenduak 9an aurkitu zuen Auguste Charlois astronomo frantziarrak Nizatik.

Bere izena, Miletoko Aspasiagatik jasotzen du, Periklesen emaztea zena.

## Kanpo estekak
410 Chloris

**410 Chloris**, asteroide gerrikoan aurkitutako 410. asteroidearen izena da. 1896ko urtarrilak 7an aurkitu zuen Auguste Charlois astronomo frantziarrak Nizako behatokitik. C motako asteroide bat da, ziuraski karbonoz osatua dagoena.

Bere izena, greziar mitologiako Kloris izeneko pertsonaiagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
411 Xanthe

**411 Xanthe**, asteroide gerrikoan aurkitutako 411. asteroidearen izena da. 1896ko urtarrilak 7an aurkitu zuen Auguste Charlois astronomo frantziarrak Nizako behatokitik.

Bere izena, greziar mitologiako Xanthe izeneko pertsonaiagatik jasotzen du, ozeanide bat zena.

## Kanpo estekak
412 Elisabetha

**412 Elisabetha**, asteroide gerrikoan aurkitutako 412. asteroidearen izena da. 1896ko urtarrilak 7an aurkitu zuen Max Wolfek Heidelbergeko behatokitik. C motako asteroide bat da, ziuraski karbonoz osatua dagoena.

Bere izena, Max Wolfen arrebagatik jasotzen du, Elisabetha izena zuena.

## Kanpo estekak
415 Palatia

**415 Palatia**, asteroide gerrikoan aurkitutako 415. asteroidearen izena da. 1896ko otsailak 7an aurkitu zuen Max Wolfek Heidelbergeko behatokitik.

Bere izena, Alemaniako eskualde historiko bat den Palatinatuagatik jasotzen du, gaur egun, Renania-Palatinatua estatuaren barnean dagoena.

## Kanpo estekak
416 Vaticana

**416 Vaticana**, asteroide gerrikoan aurkitutako 416. asteroidearen izena da. 1896komaiatzak 4an aurkitu zuen Auguste Charlois astronomo frantziarrak Nizako behatokitik.

Bere izena, Vatikano herrialdeagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
417 Suevia

**417 Suevia**, asteroide gerrikoan aurkitutako 417. asteroidearen izena da. 1896ko maiatzak 6an aurkitu zuen Max Wolfek Heidelbergeko behatokitik.

Bere izena, Erromatar Inperioa inbaditu zuten herrietako bat zen suebiarrengatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
418 Alemannia

**418 Alemannia**, asteroide gerrikoan aurkitutako 418. asteroidearen izena da. 1896ko irailak 7an aurkitu zuen Max Wolfek Heidelbergeko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa, **1896 CV** da.

Bere diametroa, 34 kilometrokoa da.

## Kanpo estekak
Abi-Eshuh

**Abi-Eshuh**, Babiloniako paleobabiloniar garaiko I. dinastiako errege bat izan zen. Samsu-ilunaren oinordeko bihurtu zen K.a. 1712an, eta, Samsuk bezala, nomada kasitarrei aurre egin behar izan zien, oraingoan K.a. 1708an. Itsasoko Herrialdearekin gerran egon zen. Bere oinordekoa, Ammi-Ditana izan zen.
Itsasoko Herrialdea

**Itsasoko Herrialdea**, historialariek oraindik askorik ezagutzen ez duten mesopotamiar dinastia bat da. K.a. I. milurtean erresuma hau izendatzeko erabili zen izena, Māt Tamtim da.

Itsasoko Herrialdeak, Mesopotamiak Persiar Golkoan zuen kostaldea hartzen zuen, gaur egun Tigris eta Eufratesek Shatt al-Arab delakoa sortzeko elkartzen diren tokitik kilometro batzuk iparraldera, eta antzina kostaldea zegoen tokia zena.

K.a. II. milurtean, Babiloniaren boterea beherantz zihoan garaietan, kontrolatzen zaila zen toki zingiratsu hau independizatu egiten zen, boterea, tokiko dinastia batek hartuz. Toki aberats bat zen, datil palmondozko baso handiekin eta arrantzalekuekin. Mesopotamiako hegoaldeko muturrean zuen kokapena, funtsezkoa zen gainontzeko Mesopotamiak Golkoko herrialdeekin eta Indo ibaiko herrialdeekin (Harappa kultura) merkataritza egiteko. Itsasoko Herrialdeak, ez zuen hirigune garrantzitsurik izan.

## Historia 
Hammurabi hil eta urte gutxira, bere seme Samsu-ilunaren erregealdian, Isingo azken erregea izan zen Damiq-ilishuren semea zela zioen Iluma-Ilu izeneko pertsonaia bat, matxinatu, eta bere hiriburua Urukun ezarri zuen (oraindik identifikatu ez den hiria, baina Ur hiria izan daitekeena), Samsu-ilunak, tokiaren kontrola berreskuratzeko egin zituen eraso guztiak jasanez. Itasoko Herrialdeko I. dinastia sortu zuen, gutxi gorabehera K.a. 1460 arte gobernatu zuena. Ulam-Buriash eta Agum II.a (edo Agum III.a) errege kasitarrek, Itsasoko Herrialdeko I. dinastiako erregeen aurka borrokatu zuten K.a. XV. mendean, domeinatzea eta hegoaldeko mesopotamia berbateratzea lortu zuten arte.

Itsasoko Herrialdeko II. dinastia, Simbar-Shipak izeneko kasitar batek sortu zuen, Asiriar inperioaren kolapsoa probestu zuena boterea lortu eta Babilonian gobernatzeko. Dinastia honek, 20 urte baino ez zuen iraun.

Jada Inperio neoasiriarrean, kontrolatzeko zaila zen gune bat izaten jarraitzen zuen, eta, izenez behintzat, Asiriarena zen arren, gunea, Bit Yakini izeneko tribu kaldearrak domeinatzen zuen.

## Itsasoko Herrialdeko erregeak 
**Itsasoko Herrialdeko I. dinastia** Gutxi gora-behera K.a. 1720tik K.a. 1460 arte.

# Iluma-Ilu
# Itti-Ili-nibi
# Damiq-ilishu
# Ishkibal
# Shushi
# Gulkishar
# Peshgaldaramash
# Adarakalama
# Akurduana
# Malamkurkura
# Ea-gamil

**II. dinastia**
# Simbar-Shipak K.a. 1025-K.a. 1008
# Ea-mukin-zeri K.a. 1008
# Kashu-nadin-akke K.a. 1007-K.a. 1005

## Kanpo estekak
Oroso

**Oroso** Galiziako A Coruñako probintzian dagoen Ordesko eskualdean kokatzen den udalerria da.

## Parrokiak 
## Kanpo estekak 
* Orosoko udalaren webgunea
396 Aeolia

**396 Aeolia**, asteroide gerrikoan aurkitutako 396. asteroidearen izena da. 1894ko abenduak 1ean aurkitu zuen Auguste Charlois astronomo frantziarrak Nizatik. Asteroide honen diametroa, 34 kilometrokoa da, eta, bere izena, Eolia edo Aeolia izeneko Greziako antzinako eskualdeagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Outes

**Outes**, Galiziako A Coruñako probintzian dagoen Noiako eskualdean kokatzen den udalerria da.

## Parrokiak 
* Cando (Outes)
* Entíns (Outes)
* Matasueiro (Outes)
* O Freixo de Sabardes (Outes)
* Outeiro (Outes)
* Outes (Outes)
* Roo (Outes)
* San Ourente de Entíns (Outes)
* Tarás (Outes)
* Valadares (Outes)

## Kanpo estekak 
*   Outes udalerriko webgunea
Harappa

**Harappa**, Pakistan ipar-ekialdeko probintzia den Punjabeko Neolitoko aztarnategi arkeologiko garrantzitsu bat da. Indus haraneko zibilizazioa definitzen duten aztarnategietako bat da, eta izatez, kultura horri Harappako zibilizazioa izena ere ematen zaio.

Ravi ibaiaren ezkerraldeko ibarretik 8 kilometro hegoaldera kokatua dago (duela 3.000 urte, agian, ibaia hiritik metro gutxira igaroko zen arren), Sahiwaletik 35 kilometro hego-mendebaldera, Lahoretik 185 kilometro hego-mendebaldera eta Karachitik (Arabiako itsasoaren kostaldean) 1.000 kilometro ipar-ekialdera.

Egungo Harappa hiri txikia, antzinako hiri gotortuaren hondakinetatik 7 kilometro hego-ekialdera eraikia dago.

## Antzinako hiria 
XIX. mendearen erdialdean, hondakinak espoliatuak izan ziren, antzinako hiriaren hondakin ikusgarriak desagertuz. 1872 eta 1873 bitartean, gotorlekua, Alexander Cunninghamen arkeologo taldeak induskatu zuen.

1920an, Rai Bahadur Daya Ram Shaniren taldeak, indusketa sakonago bat hasi zuen. Bere lanak eta bere garaikideenak, Harappan zein oso antzinako Mohenjo-Daro hirian, (hau ere Pakistanen), munduari, ahaztutako zibilizazio hau ezagutzea ahalbidetu zioten.

1930 eta 1940ko hamarkadetan, beste arkeologo batzuek jarraitu zuten indusketa, 1946an, sir Mortimer Wheelerrek, hiriko harresiaren hondakinak aurkitu zituen arte.

Arkeologoek, Harappako antzinako hiria, Indo ibaiaren iparraldeko gunea domeinatzen zuen hiri finkapen bat zela uste dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Harappa. The Ancient Indus civilitation
Renaniar Palatinatu

thumb|
**Renaniar Palatinatua** (alemanez *Rheinpfalz*, batzuetan *Palatinatu Beherea* edo *Niederpfalz* deitua, *Palatinatu Garaia* edo *Oberpfalzaren* kontraposizioz) historikoki Rhin ibaitik mendebalderako lurralde guztia hartzen zuen gune geografikoa zen. Gaur egun, 1946tik, Rheinhessen-Pfalz eskualdea osatzen du Renania-Palatinatuaren barnean, eta bertan, Ludwigshafen, Kaiserslautern, Neustad an der Weinstraße, Pirmasens, Rodalbern, Zweibrücken, Landau in der Pfalz eta Speyer hiriak daude.

Renaniar Palatinatua, Wittelsbach dinastiako kondeek gobernatu zuten 1214tik 1918 arte (Frantziak 1795etik aurrera lurralde hau erantsita izan zuen urteak alde batera utzita). Gune hau, Hogeita Hamar Urteko Gerran eta 1689ko Frantziar Inbasioan suntsitua izan zen.

Palatinatu Garaia, aldiz, tamaina handiagokoa da, eta Bavaria estatuan kokatua dago, Renaniar Palatinatutik 300 kilometrora, Danubio ibaitik iparraldera, eta Bavaria banatua dagoen zazpi barrutietako bat, Renaniar Palatinatuarekin mugarik ez duelarik. Bertako hiririk garrantzitsuenak, hiriburua bera, Regensburg edo Ratisbona alegia, eta Amberg dira.

Palatinatu izena, *Palatino* kondetik dator. Germaniako Erromatar Inperio Santuko kargu bat zen, Inperio Santuko Enperadoreak ostatu hartzen zuen zenbait gaztelu bere kargu zituena.

## Ikus, gainera 
* Rheinhessen-Pfalz eskualdea
* Palatinatua

## Kanpo estekak
Anayama Nobutada

, **Anayama Baisetsu** bezala ere ezagutua, Sengoku aroko samurai japoniar bat izan zen, Takeda Shingenen iloba eta honen hogeita lau jeneraletako bat.

Takeda klanaren alde borrokatu zuen 1561eko Kawanakajimako guduan, 1572ko Mikatagaharako guduan eta 1575eko Nagashinoko guduan. Gaztelu bat eta lurrak eman zizkioten Suruga probintzian, 1569an hartua izan ondoren, eta han egon zen hamar urte baino gehiagoz. Shingen hil ondoren, honen seme Takeda Katsuyoriren agindupean jarraitu zuen, Nagashinoko gudua gertatu eta gutxira, Tokugawaren aldera aldatu zela ezagutzen den arren, eta honi, Takeda Katsuyoriren aurkako kanpainan ere lagundu zion egundaino ezezagunak diren arrazoiengatik. Tokugawa klanari emandako zerbitzuengatik, Kai probintziako feudo batekin saritu zuten, Takeda klanaren aldekoek erail zuten handik gutxira.
Fujiwara no Yoshifusa

Fujiwara klaneko erregeorde edo sekkan handien artean lehena izan zena.

Politikari trebea, bere biloba Seiwa enperadorea bezala jartzea lortu zuen, eta bere burua, erregeorde eta izatezko gobernari bezala. Japoniako historiako erregeordeen artean, maila inperiala izan ez zuen lehena izan zen.
Palatinatua

**Palatinatua** (alemanez: *Pfalz*), ofizialki hasieran **Rhineko Konderri Palatinua** (alemanez: *Pfalzgrafschaft bei Rhein*) eta gero **Hautezko Palatinatua** (alemanez: *Kurpfalz*), konde palatinu batek zuzenduriko Germaniako Erromatar Inperio Santuko estatua izan zen. 1356tik aurrera bere buruzagiak Inperioko printze-hautatzaileak ziren.

## Geografia 
Geografikoki, bi lurralde handitan banatua izan zen: Renaniar Palatinatua (*Rheinpfalz*) edo Beherea (*Niederpfalz*) eta Palatinatu Garaia (*Oberpfalz*). Renaniar Palatinatuko lurraldeen artean, Rhin ibaiaren bi ibarrak zeuden ibai honen ibilbidearen erdialdean, bere ibaiadar diren Neckar ibaia eta Meno ibaiaren artean. Alemaniar eskualde honetako paisaia natural ederren eta duen klima leunaren ondorioz, Toskana alemaniarra deitzen ohi da.

## Historia 
Hautezko Palatinatua gero Renaniar Palatinatua (*Rheinpfalz*) izango zena baino handiagoa zen eta Hogeita hamar Urteko Gerraren ondoren, Palatinatu Behereak (Palatinatu Renaniarrak bera) hauteslerri iraun zuen, baina Palatinatu Garaia Bavariaren menpe gelditu zen.

Gaur egun Behe Palatinatua, Renania-Palatinatua estatu federatuaren zati da, Rheinhessen-Pfalz eskualdea hain zuzen ere, hiriburua Neustadt duena. Eta Goi Palatinatua, Bavaria estatu federatua banatuta dagoen zazpi eskualde administratiboetako bat da, Regensburg hiriburua duena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ninmyō enperadorea

Japoniako Enperadoreen zerrenda tradizionalean, berrogeita hamalaugarrena izan zen. Bere jaiotza izena,  izan zen. Saga Enperadorearen eta Tachibana no Kachiko enperatriz ezkontidearen bigarren semea izan zen.

Tronura, bere osabak, Junna enperadoreak kargua utzi ondoren iritsi zen. Hasieran, Junnaren seme bat bihurtu zuen printze oinordeko, baina, bederatzi urte beranduago, 842an, estatu kolpe baten ondoren, printze titulua, Ninmyoren lehen semeari eman zitzaion, Michiyasu Printzeari alegia, bere oinordekoa izango zena, Montoku enperadorea izenarekin, honen ama, Fujiwara no Junshi enperatriza izan zelarik, Fujiwara no Fuyutsuguren alaba bat. Uste denez, aldaketa hau, Ninmyok berak eta printze berriaren osaba eta Fuyutsuguren bigarren semea zen Fujiwara no Yoshifusak pentsatutako azpijoko politiko bat zen. 850ean, printze oinordekoa zen Michiyasuren mesedetan utzi zuen tronua, Montoku enperadorea bezala ezagutzen dena. Bere ondorengoa, Ninmyo enperadorearen hirugarren semea izan zen, Tokiyasu printzea (Kōkō enperadorea).
Virgen de los Reyes Glorieta (Sevilla)

**Virgen de los Reyes Glorieta**, Sevillako Maria Luisa Parkean kokatua dago, Amerikako Plazaren eta Sevillako Arkeologia Museoaren atzean.

Glorieta, kirol ugari praktika daitezkeen tamaina handiko plaza batez osatua dago. Hasieran, 1929ko Sevillako Iberoamerikar Erakusketa inauguratu zenean, barrutia apaintzen duen idulkia eta aldi berean iturria denean, zeramika beiratuan, Sevillako patroia den Virgen de los Reyesen irudi bat ikus zitekeen, haurra aurkezten. Albo batean, Sevillako santurik garrantzitsuenak irudikatzen ziren hiriko armarrian bezala, San Fernando San Leandro eta San Isidororen artean, eta, beste alboan, Santa Justa eta Rufina irudikatuak zeuden, Giralda babesten.

Multzo guztia, idulkia izan ezik, erretiratua izan zen, inork suntsi ez zezan.

## Kanpo estekak
Paderne

**Paderne** Galiziako A Coruñako probintzian dagoen Betanzosko eskualdean kokatzen den udalerria da.

## Parrokiak 
* Adragonte (Santiago)
* Obre (San Andrés)
* Paderne (San Juan)
* Quintas (San Esteban)
* Souto (Santa María)
* Vigo (San Julián)
* Villamourel (San Juan)
* Villozás (San Salvador)
* Viñas (San Pantaleón)

## Kanpo estekak 
*    Paderne udalerriko webgunea
Oza dos Ríos

**Oza dos Ríos** Galiziako A Coruñako probintziako Betanzosko eskualdean zegoen udalerria zen.

2012ko abuztuaren 30ean Oza dos Ríos eta Cesurasko udaletxeek bi udalerrien batzea onartu zuten, Galizian 1968tik egiten zen lehena, Oza-Cesuras sortuz.

## Parrokiak 
* Bandoxa (*San Martiño*)
* Cis (*San Nicolao*)
* Cuíña (*Santa María*)
* Mondoi (*Santa Cruz*)
* Oza (*San Pedro*)
* Parada (*Santo Estevo*)
* Porzomillos (*San Pedro*)
* Reboredo (*Santiago*)
* A Regueira (*Santa María)
* Rodeiro (*Santa María*)
* Salto (*San Tomé*)
* Vivente (*Santo Estevo'')

## Pertsona ezagunak 
* Mercedes Peón (1967-), abeslari eta musikaria.

## Iruditegia 

Fitxategi:Mandaio_-_Cesuras_-_Galicia_01.jpg|Mandaio parrokiako garaia.
Fitxategi:Mandaio_-_Cesuras_-_Galicia_02.jpg|Mandaio.
Fitxategi:Mandaio_-_Cesuras_-_Galicia_03.jpg|Paisaia.

Fitxategi:Mandaio_-_Cesuras_-_Galicia_05.jpg|Usotegia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*   Oza dos Ríos udalerriko webgunea
Malviviendo

***Malviviendo***, euskaraz ***Bizitza gaiztoan***, 2008ko azaroaren 24ean hasitako Internet bidezko telesaila da, bere hastapenetatik arrakasta handia izan zuena, ahoz ahoko fenomeno nabarmen baten bitartez. Seriean profesionalak ez diren aktoreek eta teknikoek egiten dute lan, lansaririk gabe eta bolondresek emandako diruari esker. Komunikazio taldeen eskaintza ugari jaso arren, guztiei uko egin eta euren kabuz jarraitu dute lanean.

## Edukia 
Saila Sevilla hiriko *Banderilleros* izeneko alegiazko auzoan dago girotua. Pertsonaiek euren bizitza gaiztoetan harrapatutako lagun koadrila osatzen dute, droga kontsumoan eta bestelako arazoetan murgildurik.

### Pertsonaiak 
* **Beltza** edo **El negro** (*David Sáinz*), karrera bukatu ezinik *gorrilla* edo *aparkatzeko mutil* gisa lan egiten duen mutil gaztea da, *kanutoak* erre ohi dituena.
* **Ezkerra** edo **El zurdo** (*Antonio Velázquez*), auzoko droga saltzailea, gaztelaniaz "no ni uno, ni dos, ni tres... sino tres..." esaera behin eta berriz esaten duena. Emakume itsusiak ditu gogoko eta futbol kamisetak janzten ditu.
* **Kakia** edo **El kaki** (*Tomás Moreno*), uniformez jantzita joaten den militar ohi elbarria. Umore txarrekoa, ez du nahi izaten inoren laguntza.
* **Postilla** (*Carlos Medrano*) lapurreta egin eta ihesean narcolepsiak jo ohi duen kleptomanoa.

Bigarren mailako pertsonaia ugari ere hartzen du parte.

## Bitxikeriak 
Atal guztietan *melón* edo meloi hitza edo fruitua bera agertzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Malviviendo. la serie., sailaren webgunea, non ekoiztutako atalak ikus daitezkeen.
Padrón

**Padrón** Galiziako A Coruñako probintzian dagoen O Sar eskualdean dagoen udalerria da.

## Parrokiak 
* Carcacía
* Cruces
* Herbón
* Iria Flavia

## Iruditegia 

Fitxategi:Padrón_Galicia_Río_Sar.jpg|Padróngo ibaiaren ikuspegia, atzekaldean zubia dagoelarik
Fitxategi:Padrón Galicia Xullo 2006 12.jpg|Padróngo enparantza
Fitxategi:Padrón Galicia Xullo 2006 08.jpg|Padróngo eliza

Fitxategi:Padrón Galicia Castelao.jpg|Castelaoren irudia Lorategi Botanikoan
Fitxategi:Padrón Exterior da casa da Matanza.jpg|Rosalía de Castroren etxea edo Matanzako Etxea
Fitxategi:Camilo José Cela.jpg|Camilo José Cela idazlearen irudia

## Ikus, gainera
*Padróngo piperra

## Kanpo estekak 
*   Padrón udalerriko webgunea
2009ko Istanbuleko uholdeak

**2009ko Istanbuleko uholdeak** 2009ko irailaren 9an gertatu ziren, Turkiako hiririk jendetsuenaren gainean aurreko bi egunetan jausitako eurite indartsuengatik.

Guztira 31 pertsona hil ziren.

## Uholdea 
Uholdeak, bi eguneko euriteen ondoren gertatu dira, Turkian 80 urtean egondako uholderik larrienak irailaren 8ko gauetik irailaren 9ko goizera bitartean jausi zen indar handienarekin euria, eta hiriko gunerik baxuenak eta erdigunetik Istanbuleko aireportura doan autobidea urez bete zen.

Gutxienez 31 pertsona hil ziren, eta dozenaka gehiagok euren kotxeen gainera igo behar izan zuten, urak ez harrapatzeko. Zortzi pertsona desagerturik jarraitzen zuten irailaren 9ko gauean. Turkia ipar-mendebaldean bi zubi behera erori dira eta Istanbuletik gertu dagoen herri batean, urak eraikin bat eraitsi du. Hondamendiaren lehen kontaketaren arabera, kalte materialak 80 milioi dolarretakoak izan direla uste da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Uholdeei buruzko albistea Euronews telebista katearen webgunean.
* Pertsona baten erreskatearen bideoa Youtube webgunean.
Dongguango metroa

thumb|Metroaren 2007ko plangintzaren mapa.

**Dongguango metroa** (txineraz: 东莞地铁), Txinako Herri Errepublikako Guangdong probintziako Dongguan hiriaren erdigunea eta inguruko herriak batuko dituen garraiobidea da. Lehen proiektua 2007an aurkeztu zen, eta Txinako gobernuak 2008. urtearen amaieran lurraldeko ekonomia suspertzeko aurkezteko plangintzaren barruan, metroa eraikitzeko lanak azkartzea espero da.

## Lineak 
Metroaren oinarrizko plangintzak lau linea dauzka, inguruko prefekturekin bat egingo dutenak. Metroa, Dongguan iparraldetik hegoaldera zeharkatzen duen trenbidearekin hainbat lotune izango ditu.

### 1. linea 
Lehen linea honako geltokiek osatuko dute:

# Shilong (石龙)
# Chashan (茶山)
# Xueyuan Lu iparraldea (学院路北)
# Ligong eskola (理工学院)
# Dongcheng Xiu (东城西路)
# Hengzhong Lu (横中路)
# Huizhan Center (会展中心)
# Xincheng Center (新城中心)
# Nancheng Water Park (南城水濂公园)
# Houjie Dadao (厚街大道)
# Houjie autobus geltokia (厚街汽车站)
# Houjie erakusketa gunea (厚街展览中心)
# Dongguango geltoki berria (新东莞站)
# Humengo autobus geltokia (虎门汽车站)
# Humengo herri ekonomikoa (虎门商贸城)
# Daning (大宁)
# Chang'an Shabiancun (长安厦边村)
# Chang'ango portua (长安沙头)
# Chang'an oinezkoentzako merkataritza-gunea (长安步行街)
# Chang'an autobus geltokia (长安汽车站)

### 2. linea 
Bigarren linea honako geltokiek osatuko dute:

# Mayong (麻涌)
# Wangniudun (望牛墩)
# Daojiao (道滘)
# Renmin ospitale berria (新人民医院)
# Autobus geltokia (汽车总站)
# Hongfu Lu (鸿福路)
# Huizhan Center (会展中心)
# Dongcheng hegoaldea (东城南)
# Dalingshan (大岭山)
# Songshan lakua (松山湖)
# Songshan laku ekialdea (松山湖东)
# Huangjiang (黄江)
# Huangjiang hegoaldea (黄江南)

## Eraikuntza 
Metroaren eraikuntza 2009ko martxoan hasi zen ofizialki.

## Ikus, gainera 
* Txinako Herri Errepublikako metroen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Metroaren eraikuntzaren hasiera datari buruzko albistea.
Kariatide

[thumb|200px|[Erekteion tenpluko kariatidea, British Museumean (Londres).]]
[thumb|200px|[Erekteion tenpluko kariatidea, Atenasen (K.a. 421–407)]]
**Kariatidea** (grezieraz Καρυάτις, pluralean Καρυάτιδες) zizelkaturiko emakume irudi bat da, zutabe edo pilastra funtzioa duena, bere buruak eusten duen taulamendu batekin. Adibiderik ohikoena, Atenasko Akropoliko eraikinetako bat den Erekteioneko Kariatideen Tribuna da.

Bere izena, Lakoniako Karia (Καρυές) hiriko biztanleak esan nahi duena, esaten zenez, hiri hau pertsiarren aliatua zenez Mediar Gerretan, bertako biztanleak gainontzeko greziarrek hil zituzten, eta hauen emazteak, esklabu bihurtu izanagatik dator, eta zamarik handienak eramatera zigortuak. Emakume horiek zizelkatzen dira, zutabe tipikoki greziarrak beharrean, betierekotasun osoan, tenpluaren pisua eustera zigortuta egon daitezen.

1550ean, Jean Goujonek (Henrike II.a Frantziakoa erregearen arkitekto eta eskulturgilea), Louvren kariatide batzuk zizelkatu zituen, musikarien plataforma esuten dutenak goardia suitzarren gelan (gaur egun Kariatideena deitua). Goujonek, Erekteioneko kariatideak, soilik idazkunen bidez ezagutu zituen, eta ez zituen sekula jatorrizkoak ikusi.

Gregeria deritzon literatura generoaren sortzailea izan zen Ramón Gómez de la Serna idazle espainiarrak, Argentinako hiriburua den Buenos Airesen zenbait urtez bizi izan zena, bere heriotzerako "hiriko kariatide guztiek negar egitea" nahi zuela esan zuen.

Antzinatean irudi hieratikoa, kariatidearen irudia, XIX. mendean zehar, biziki lizuna bihurtu zen, jantzi estuagoekin, postura iradokitzaileagoekin, etab... Wallace iturria da adibide bat.

## Ikus, gainera 
* Atlante (gizonezko kariatidea)

## Kanpo estekak
Itziar Alduntzin Navarro

**Itziar Alduntzin Navarro** (Leitza, Nafarroa, 1976) euskal kazetaria eta komunikatzailea da, irratian egindako lanagatik ezaguna. 1998an Euskadi Gaztean hasi zen lanean, 2012ra arte, eta goizetako *Salgai* saioarekin oso ezagun egin zen. 2012tik 2017ra Euskadi Irratian egin zuen lan, musika saioak eta udako saioak aurkeztuz. 2017 eta 2020 bitartean Onda Vasca Gipuzkoa irratiko magazina aurkeztu zuen. Irratiko lanaz gain, 2000ko hamarkadaren hasieran *Sorginen laratza* saioan aritu zen, eta ETBko beste hainbat saiotan ere kolaboratu du. 2020an telebistara itzuli zen *Dantzatzen den herria* saioa aurkeztuz ETB1en, eta 2020ko irailean ETB2ko arratsaldeetako *Qué me estás contando* saioa aurkezten hasi zen, 2021era arte. Gaur egun Euskadi Irratiko esataria da.

## Ibilbidea 
Kazetaritza ikasi zuen Euskal Herriko Unibertsitatean, eta hirugarren mailan bekadun hasi zen Euskadi Irratian. Sei hilabetez bertan aritu ondoren, Euskadi Gaztean aritzeko probetara aurkeztu eta kontratatu egin zuten. 1998ko uztailaren 11n hasita, 15 urtez Euskadi Gaztea irratiko esataria izan zen. Hasierako bi urteetan asteburuetan aritu zen, *Uhinak astintzen* (1998-1999) eta *Topaleku* (1999-2000) saioetan. 2001ean Gaztea Sarien jaialdia aurkeztu zuen, Joseina Etxeberriarekin.

Irratiko lana utzi gabe, 2000n telebistan hasi zen. Bi urtez *Sorginen laratza* saioko aurkezlea eta kolaboratzailea izan zen, 2000tik 2002ra.

2017an Onda Vasca Gipuzkoara igaro zen, eta hiru urtez *Gipuzkoako Kale Nagusia* magazina gidatu zuen, 2020ra arte. 2018an euskal rocka ardatza zuen *Esker1000* dokumentalean parte hartu zuen. 2020an *Dantzatzen den herria* lehiaketa aurkeztu zuen ETB1en. 

2020ko irailean *Qué me estás contando* arratsaldeko magazina aurkezten hasi zen ETB2n. 2021eko otsaila eta apirila bitartean aurkezle nagusia izan zen, Arantza Ruizek (2019tik lan horretan zegoen aurkezleak) saio utzi baitzuen. 2021eko apirilean aurkezle berria Asier Odriozola izango zela iragarri zuen EITBk, eta Alduntzinek aurkezle laguntzaile gisa jarraitu zuen. Saioa 2021eko irailean amaitu zen.

Saioa amaitu zenean, Euskadi Irratian esatari lanak egiten hasi zen. Gaur egun *Baipasa* saioko esatarietako bat da. 2022ko udan *Faktoria* saioko magazina aurkeztu zuen.

## Bizitza pertsonala 
Leitzarra jaiotzez, gaur egun Donostian bizi da.

## Lanak 
### Telebista saioak 
### Irratsaioak 
## Kanpo estekak 
*

*  Itziar Alduntzini elkarrizketa gaztezulo.eus webgunean.

## Erreferentziak
2012ko Udako Olinpiar Jokoak

**2012ko Olinpiar Jokoak** gertakari honen XXX. edizioa izan zen. Erresuma Batuko Londres hiriburuan ospatu ziren, 2012ko uztailaren 27tik abuztuaren 12ra arte. Hirugarren aldia izan zen jokoak Londresen ospatu zirela 1908 eta 1948ko ekitaldien ondoren. Futbolaren atala Glasgow, Cardiff, Manchester, Newcastle eta Birmingham hirietan ospatu zuten eta bela Dorseteko Weymouth eta Portland barrutiko portuan.

## Hautaketa 
2005eko uztailaren 6an aukeratu zuen Nazioarteko Batzorde Olinpikoak, bere 117. bileran Singapurren.

## Jokoak 
900px|thumb|erdian|Londresko Olinpiar Eraztunaren ikuspegi orokorra.

### Partehartzaileak 
thumb|center|600px|Atleta kopurua

204 herrialde ezberdinetan 10.000 kirolarik baina gehiagok parte hartu zuten Londresko Jokoetan. Desagertutako Holandarren Antilletako 3 kirolarik eta aintzatetsi gabeko Hego Sudango herrialdeko kirolari batek independente gisa parte hartu zuten, inongo herrialderik ordezkatu gabe.

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  **(host)**
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Kirolak 
2012ko udako Joko Olinpiarrek 26 kirol izango dituzte eta guztira 38 diziplina izango dira. Joko Paraolinpiarrek ordea 20 kirol eta 21 diziplina izango dituzte.

## Kirolak 
## Egoitzak 
Jokoen erdigune nagusi izan zen parke olinpikoa Londres ekialdean, Stratford-en, garatu zen. Gainontzeko egoitza gehienak ere Londres eta Londres Handian kokatu ziren, batzuk beste hiri batzuetan egon zirelarik.

## Dominak 
Domina gehien lortu zituen taldea Estatu Batuetakoa izan zen. Hona hemen 10 arrakastatsuenak:

## Ikus, gainera 
* Londres
* Nazioarteko Olinpiar Batzordea
* 2012ko Olinpiar Jokoak eman zituzten telebista kateak
* 2012ko Olinpiar Jokoetan parte hartutako euskal herritar kirolariak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
* Londres 2012 Nazioarteko Batzorde Olinpikoaren webgunean
Kunmingo metroa

thumb|250px|eskuinera|Metro sareak 2014an izango duen itxura.

**Kunmingo metroa** (txineraz: 昆明地铁), Txinako Herri Errepublikako Yunnan probintzian dagoen Kunming hirian dagoen garraiobidea da. Lehen linea 2012ko ekainaren 28an zabaldu zen.

2018an hiriko metro sareak sei linea eta 200 kilometro baino gehiago izango ditu.

## Lineak 

Guztira sei linea eraikiko dira 2018ra bitartean. Seigarren linea, hiriaren erdigunea eta aireportua batzen dituena 2008ko abuztuan hasi ziren eraikitzen, eta 2012an amaitu zuten. Txinako gobernuak ekonomia suspertzeko 2008. urtearen amaieran aurkeztutako plangintzak metroa eraikitzeko lanak azkartzea espero da.

### 1. linea 
Lehen lineak honako geltokiak izango ditu:

* Kunyifuyiyuan (昆医附一院)
* Milesi (弥勒寺)
* Xisita (西寺塔)
* Huancheng Nanlu (环城南路)
* Kunmingo geltokia (昆明站)
* Exhibition Center (会展中心)
* Rixinlijiaoqiao (日新立交桥)
* Wujiaba (巫家坝)
* Olympic Center (奥体中心)
* Xiaodongcun (晓东村)
* Century City (世纪城)
* Sports Center (体育城)
* Sports Center South (体育城南)
* Wulacun (五腊村)
* Xiaowangjiaying (小王家营)
* Chenggong North (呈贡北)
* City Hall (市行政中心)
* Chenggong (呈贡)
* Chenggong South (呈贡南)
* Xiazhuangcun (下庄村)
* Yunnan Television Broadcasting University (云南广播电视大学)

## Ikus, gainera 
* Txinako Herri Errepublikako metroen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Metroaren webgune ofiziala.
*  Metroaren eraikuntzari buruzko albistea Sina.com webgunean.
Lanzhouko metroa

**Lanzhouko metroa** (txineraz: 兰州地铁), Txinako Herri Errepublikako Gansu probintzian dagoen Lanzhou hirian eraikiko den garraiobidea da.

Oraindik zehazteke dago zenbat linea eraikiko diren, baina hiriko gobernuak erabakitakoaren arabera, metro arineko trenak erabiliko dira.

## Eraikuntza 
Metroa eraikitzeko behin-behineko lanak 2009an hasi ziren, eta lehen linea 2011an zabaltzea espero da.

## Ikus, gainera 
* Txinako Herri Errepublikako metroen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Metroaren eraikuntzari buruzko albistea gymetro.com webgunean.
Guiyangeko metroa

**Guiyangeko metroa** (txineraz: 贵阳轨道交通), Txinako Herri Errepublikako Guizhou probintzian dagoen Guiyang hirian eraikiko den garraiobidea da.

Metro sareak bost linea eta 150 kilometro inguru izango ditu eta eraikuntza lanak 2010ean hasiko dira.

## Lineak 
Orain arte bi linea zehaztu dira:
### 1. linea 
Lehen lineak 29,15 kilometro eta 19 geltoki izango ditu (horietatik 9 lurpeko geltokiak):

# Xiamaixi (下麦西)
# Jinyang estadioa (金阳体育馆)
# Yingbin Lu (迎宾路)
# Jinyang administrazio zentroa (金阳行政中心)
# Daguan (大关)
# Yingpanpo (营盘坡)
# Guiyang iparraldea (贵阳北)
# Xiazhai (下寨)
# Bianjing (扁井)
# Beijing Lu (北京路)
# Penshuichi (喷水池)
# Dusu Lu (都司路)
# Renmin plaza (人民广场)
# Guiyang geltokia (贵阳站)
# Zhaoyangdong (朝阳洞)
# Xincun (新村)
# Changjiang Lu (长江路)
# Qingshuijiang Lu (清水江路)
# Changbacun (场坝村)

### 2. linea 
Bigarren lineak 26,8 kilometro eta 18 geltoki izango ditu:

# Qijilukou (七机路口)
# Yucai Lu (育才路)
# Baiyun administrazio zentroa (白云行政中心)
# Jingling Lu (金岭路)
# Yingbing Lu (迎宾路)
# Guanshan Xilu (观山西路)
# Xingzhu Lu (兴筑路)
# Shuijingpo (水井坡)
# Changling Lu (长岭路)
# Te lorategi herrixka (茶园村)
# Jinyacun (金鸭村)
# Mawangmiao (马王庙)
# Erqiao (二桥)
# Bus geltokia (客车站)
# Penshuichi (喷水池)
# Yangmingci (阳明祠)
# Guanshuilukou (观水路口)
# Youzha Jie (油榨街)

## Ikus, gainera 
* Txinako Herri Errepublikako metroen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Metroaren eraikuntzari buruzko albisteak Baidu.com webgunean.
*  Metro sarearen etorkizuneko itxura erakusten duen mapa.
Rois

**Rois** Galiziako A Coruñako probintzian dagoen O Sar eskualdean kokatzen den udalerria da.

## Parrokiak 
## Kanpo estekak 
*   Rois udalerriko webgunea
Noomi Rapace

**Noomi Rapace** (**Norén** jaiotza izenez; Hudiksvall, 1979ko abenduaren 28a) aktore suediarra da. Espainiar jatorria du, bere aita Rogelio Durán flamenko abeslari badajoztarra zen.

Haurtzaroa Järnan igaro zuen eta gero Flúðirren (Islandia). 5 eta 8 urte zituen bitartean Flúðirren bizi izan zen bere ama eta ugazaitarekin. 7 urterekin, Hrafn Gunnlaugssonen *Í skugga hrafnsins* filman paper txiki bat izan zuen. Film horretan parte hartu izanak, aktore izatera bultzatu zuen. 1996an estreinatu zen telebistan *Tre kronor* telesailarekin.

1998tik 1999ra Skara Skolscenen ikasi zuen. 2000tik 2001era *Theater Plaza*, 2001ean *Orionteatern*, 2002an *Teater Galeasen*, 2003an *Stockholms stadsteater* antzeztokietan antzezteaz gain, Royal Dramatic Theatre-en ere aritu zen.

Noomi Rapace Ola Rapace aktorearekin ezkonduta dago. Noomi, Stieg Larsson idazle
suediarraren Millennium Trilogian oinarritutako filmetan *Lisbeth Salander* pertsonaia antzezteagatik ezaguna da.

## Filmografia 
* *Daisy Diamond* (2007)
* *Men Who Hate Women* (2009)
* *The Girl Who Played with Fire* (2009)
* ''The Girl Who Kicked the Hornet's Nest* (2009)
* *Sherlock Holmes: A Game of Shadows* (2011)
* *Prometheus* (2012)
* *The Drop'' (2014)
Ian Wright

**Ian Edward Wright** (Woolwich, Londres, Ingalaterra, 1963ko azaroaren 3a) futbolari ohi ingelesa da. Ingalaterrako futbol selekzio nazionalarekin internazionala izan zen 33 partidu jokatuz eta bederatzi gol sartuz.

## Taldeak 
## Palmaresa 
### Txapelketa nazionalak 
### Nazioarteko txapelketak
Shenyangeko metroa

[eskuinera|300px|thumb|Metro sarearen itxura [2009an.]]

**Shenyangeko metroa** (txineraz: 沈阳地铁), Txinako Herri Errepublikako Liaoning probintzian dagoen Shenyang hiria eta inguruko gune metropolitarra elkartzen dituen garraiobide publikoa da. Metroaren lehen linea 2009ko irailaren 23an zabaldu zen froga moduan, eta urtebete beranduago, 2010eko irailaren 27an bidaiarien zerbitzua hasi zen.

## Lineak 

### Etorkizuneko egitasmoak 
Shenyang hiriko metro sareak hamaika linea eta 182,5 kilometro izango ditu 2020an.

## Eraikuntza 
Lehen linearen eraikuntza 2005eko azaroaren 18an hasi zen, eta 2009ko abenduan amaitzea aurrikusten bazen ere, lanetan egondako aurrerapenak 2009ko irailera aurreratu zuten metroaren zabaltze data. Lehen linearen eraikuntzan 1.100 milioi dolar gastatuko dira.

Bigarren linearen eraikuntza 2006ko azaroaren 18an hasi zen, eta hasiera batean, 2010ean zabaltzea espero bazen ere, lanak ez dituzte 2012ra arte amaituko.

## Ikus, gainera 
* Txinako Herri Errepublikako metroen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Hiriko metroaren webgunea.
*  Metroaren lehen bidaiari buruzko albistea Chinadaily.com egunkarian.
Diane Kruger

**Diane Kruger** (Algermissen, Saxonia Beherea, 1976ko uztailaren 15a - ) aktore eta modelo alemaniarra da.

## Filmografia 
## Kanpo estekak 
*  Diane Kruger (IMDb)
419 Aurelia

**419 Aurelia**, asteroide gerrikoan aurkitutako 419. asteroidea da. 1896ko irailak 7an aurkitu zuen Max Wolfek Heidelbergetik.

## Kanpo estekak
420 Bertholda

**420 Bertholda**, asteroide gerrikoan aurkitutako 420. asteroidearen izena da. 1896ko irailak 7an aurkitu zuen Max Wolfek Heidelbergetik.

## Kanpo estekak
422 Berolina

**422 Berolina**, asteroide gerrikoan aurkitutako 422. asteroidearen izena da. 1896ko urriak 8an aurkitu zuen Carl Gustav Wittek Berlingo behatokitik. Astronomo honek aurkitutako bi asteroideetatik lehena izan zen, bestea, 433 Eros delarik.

Bere orbita, Flora familiako asteroideen antzerakoa den arren, dirudienez, hauekin ez du inongo zerikusirik, ez baita S motako asteroidea.

## Kanpo estekak
423 Diotima

**423 Diotima**, asteroide gerrikoan aurkitutako 423. asteroidearen izena da. 1896ko abenduak 7an aurkitu zuen Auguste Charlois astronomo frantziarrak Nizako behatokitik. 208,77 kilometroko diametroa du, honela, asteroide gerriko asteroiderik handienetako bat delarik. C motako asteroide bat da, ziuraski karbonoz osatua dagoena.

Bere izena, Diotimagatik jasotzen du, Sokratesi filosofia irakatsi zion apaiz andere eta filosofo greziarra.

## Kanpo estekak
Asco

**Asco** izenarekin honako lekuak daude:

* Ascó, Tarragonako udalerria, Katalunian.
* Asco (Korsika Garaia), Korsika Garaia departamenduko udalerria, Korsikan.
Santiso

**Santiso** Galiziako A Coruñako probintzian dagoen Terra de Melide eskualdean kokatzen den udalerria da.

## Parrokiak 
Barazón (Santa María) | Beigondo (San Cosme) | Belmil (San Pedro) | Liñares (Santiago) | Mourazos (San Xurxo) | Niñodaguia (San Paio) | Novela (Santa María) | Pezobre (San Cristovo) | Pezobrés (Santo Estevo) | A Ponte Arcediago (San Xoán) | Ribadulla (San Vicenzo) | San Román (San Pedro) | Santaia de Rairiz (Santaia) | Santiso (Santa María) | Serantes (Santaia) | Vimianzo (Santa María) | Visantoña (San Xoán)

## Kanpo estekak 
*   Santiso udalerriko webgunea
426 Hippo

**426 Hippo**, asteroide gerrikoan aurkitutako 426. asteroidearen izena da. 1897ko abuztuak 25ean aurkitu zuen Auguste Charlois astronomo frantziarrak Nizako behatokitik.

## Kanpo estekak
Sobrado (Coruña)

**Sobrado** Galiziako A Coruñako probintzian dagoen Terra de Melide eskualdean kokatzen den udalerria da.

## Parrokiak 
Carelle (San Lourenzo) | A Ciadella (Santa María) | Codesoso (San Miguel) | Cumbraos (San Xiao) | Folgoso (Santa Cristina) | Grixalba (San Xiao) | Nogueira (San Xurxo) | A Porta (San Pedro) | Pousada (San Mamede) | Roade (Santo André)

## Klima 

## Iruditegia 

Fitxategi:Monasterio de Santa María de Sobrado dos Monxes.jpg|Sobradoko monasterioa.
Fitxategi:4046195-1- mosteiro.jpg|Sobradoko monasterioa.
Fitxategi:Monasterio de Sobrado.jpg|Sobradoko monasterioa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*   Sobrado udalerriko webgunea