open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
La Concordia (Nikaragua)

**La Concordia** Nikaraguako Jinotegako departamenduko udalerri bat da. 2012ko estimazioen arabera 7200 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Rafael del Norte

**San Rafael del Norte** Nikaraguako Jinotegako departamenduko udalerri bat da. 2012ko estimazioen arabera 20722 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ukabila altxatze

[thumb|Umeak ukabila altxatuz, [Espainiako Gerra Zibilan zehar.]]
**Ukabila altxatzea** elkartasunaren eta babesaren sinboloa da. Sarritan batasuna, indarra edo erronka adierazteko erabiltzen dute. Lehendabizikoz 1917an Industrial Workers of the World sindikatuak logo moduan erabili zuen. Batez ere ezkerreko aktibistek erabiltzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Couso (A Estrada)

**Santa María de Couso**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko A Estrada udalerrian dagoen parrokia bat da, Pontevedrako probintzian. 2011n 228 biztanle zituen.
Ciudad Antigua

**Ciudad Antigua** Nikaraguako Nueva Segoviako departamenduko udalerri bat da. 2012ko estimazioen arabera 5790 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Belén (Nikaragua)

**Belén** Nikaraguako Rivasko departamenduko udalerri bat da. 2012ko estimazioen arabera 18.121 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Moyogalpa

**Moyogalpa** Nikaraguako Rivasko departamenduko udalerri bat da. 2012ko estimazioen arabera 10.284 biztanle zituen.

Ometepe uhartean dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Saiar (Caldas de Reis)

**Santo Estevo de Saiar**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Caldas de Reis udalerrian dagoen parrokia bat da, Pontevedrako probintzian. 2013an 872 biztanle zituen.
San Juan del Sur

**San Juan del Sur** Nikaraguako Rivasko departamenduko udalerri bat da. 2012ko estimazioen arabera 15553 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Esku-ezartze

[280px|thumb|eskuinera|Eskuak ezartzea, Living Streams International Church elizan, sendatzeko. [Accra, Ghana, 2018]]
**Esku-ezartzea** erlijio-praktika bat da, munduko hainbat lekutan kredo anitzekin lotuta dagoena.

Eliza kristau batzuetan, praktika hau bedeinkapen metodotzat hartzen dute, gizakia Jainkoaren alde jartzen duena. Otoitzetan edo beste errituetan egin daiteke, bataioetan kasu. Judaismoan semikhah () diote.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
A Illa de Arousa (A Illa de Arousa)

**A Illa de Arousa**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko A Illa de Arousa udalerrian dagoen parrokia bat da, Pontevedrako probintzian. 2017an 4.968 biztanle zituen.
Dypingita

**Dypingita** karbonato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Dypingita karbonato mineralaren formula kimikoa hau da: Mg5(CO3)4(OH)2 * 5H2O. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Diskrasita

{{mineral infotaula
| izena = Diskrasita
| formula = Ag3Sb
| kategoria = sulfuro
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 2.AA.35
| dana = 2.2.1.1
| distira = metaliko
| kolorea = silver white*
| marra = silver-white*
| irmotasuna = sectile*
| fraktura = irregularra, malkartsu
| dentsitate = 9,712 g/cm3 (neurtuta); 9,720 g/cm3 (kalkulatuta)
| sistema = ortoerronbikoa
| simetria = *mm*2 - pyramidal*
| zelda = a = 3,008 Å; b = 4,828 Å; c = 5,214 Å; 
| talde-optikoa = anisotropic*
| ezpurutasuna = Hg
| makla = on {110} giving pseudohexagonal forms and v-shapes*
| gogortasuna = 3,5 - 4
| pleokroismoa = ahul
| erreferentziak = 
}}
**Diskrasita** sulfuro motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Diskrasita sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da: Ag3Sb. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3,5 - 4 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
San Jorge (Nikaragua)

**San Jorge** Nikaraguako Rivasko departamenduko udalerri bat da, 9.047 biztanle dituena eta 24.83 km²-ko hedadura duena. 1852 urtean herri estatusa eman zitzaion, eta 1931 urtean hiri maila aitortu zitzaion.

## Demografia 
9.095 biztanleen %&nbsp;51,7 emakumeak dira eta beste %&nbsp;48,3 gizonak. 366.3 km²-ko biztanleria dentsitatea du eta estimatzen da biztanleriaren %&nbsp;81,6 hirigunean bizi dela.

## Historia 
Uste da1560-1570 urteetan Pedro de Betanzos izeneko fraide bat iritsi zela herrira eta bertan komentu bat fundatu zuela. Komentu horri *Franciscano de San Jorge* deitu zion, eta hortik aurrera herriak San Jorge izena ere hartu zuen.

Baina hau ez da fraideak egin zuen guztia. Herrian *Cruz de España* izeneko leku bat dago, zeinetan erregistratuta geratu baita Gil Gonzales Dávila konkistatzailearen eta Nicarao edo Kali herriko buruaren artean egon zen akordio bat. Akordio honetan herriak katolizismoa hartzea onartu zen eta 1000 indigenen bataioa antolatu zen.

## Ekonomia 
Bere jarduera ekonomiko nagusiena nekazaritza da, lurraldea laua delako, mendirik gabekoa. Zitrikoak, fruta-arbolak, artoa, musazeoak, sorgoa, barazkia eta bananak dira gehien lantzen diren laborantzak. Hiriak abeltzaintzatik ere lortzen ditu etekin ekonomiko handiak, eta hegoaldean dago ganadu ia guztia.

Sektore komertzialaren parte handi bat portuan dago; portu hau Ometepe Irlara joateko bidea da eta turista/bisitari asko pasatzen dira bertatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kevinho

**Kevin Kawan de Azevedo** (Campinas, Brasil, 1998ko irailaren 15a), **Kevinho** izen artistikoaz ezaguna, brasildar abeslaria eta abestigilea da.

## Ibilbidea 
2012an hasi zen bere abestiak Internet bidez zabalduz, horien artean *Tá Bombando É* abestia. Hasieran *KL Produtora* ekoiztetxearekin egin zuen lan. 2016an, ordea, *KondZilla Records* ekoiztetxearekin hasi zen lanean eta urte bereko maiatzean bere lehenengo single arrakastatsua argitaratu zuen, *Ellas Gostam* izenburukoa eta MC Daviren parte-hartzearekin. Irailean *Tumbalutum* singlea kaleratu zuen. Abesti horri esker telebistako hainbat saiotan parte hartu zuen gonbidatu. 2017ko martxoan *Turutum* singlea kaleratu zuen, eta abenduan *Olha a Explosão* singlea. Azken hau abesti arrakastatsu bihurtu zen Brasilen. Handik Latinoamerikako abesti-zerrendatan sartu zen.

2017ko martxoan *O Grave Bater* singlea kaleratu zuen. Ekainean, *Tô Apaixonado Nessa Mina* singlea argitaratu zuen. Uztailean *Encaixa* singlea kaleratu zuen Léo Santana abeslariaren kolaborazioarekin. Azaroan *Deixa Ela Beijar* singlea kaleratu zuen Matheus & Kauan bikotearen parte-hartzearekin. Abenduan *Rabiola* singlea kaleratu zuen. 2018ko urtarrilean *Ta Tum Tum* singlea kaleratu zuen Simone & Simaria bikotearekin lankidetzan. Maiatzean, Munduko Futbol Txapelketaren abesti arrakastatsu bihurtu zen "Papum" singlea kaleratu zuen. Irailean, MC Kekelen laguntzarekin "The Baby" argitaratu zuen. Abenduan Warner Music Records etxearekin sinatu zuen eta *Agora É Tudo Me* singlea kaleratu zuen Dennis DJekin lankidetzan. 2019ko martxoan *Facilita* singlea kaleratu zuen eta apirilean *Salvou Meu Di* Gusttavo Lima abeslariarekin. Ekainean, *Uma Nora Pra Cada Dia* singlea argitaratu zuen. Azken hiru abesti hauek Spotifyren Top 200 zerrendan sartu ziren. Abuztuan *Credo que Delícia* singlea kaleratu zuen.
Daria Klixina

**Daria Igorevna Klixina** (; Tver, Errusia, 1991ko urtarrilaren 15a) errusiar luzera-jauzilaria eta modeloa da. Hainbat domina lortu ditu bere kirol ibilbidean: zilarrezko domina bat Munduko Atletismo Txapelketan eta urrezko bi domina Pista Estaliko Europako Atletismo Txapelketan.

## Erreferentziak
Zipreko Matematika Elkartea

**Zipreko** **Matematika Elkartea** (Cyprus Mathematical Society, CMS) 1983an sortutako matematikarien elkarte zientifikoa da, hezkuntza eta matematika zientziak sustatzea helburu duena.

## Historia 
Zipreko Matematika Elkartea irabazi-asmorik gabeko erakundea da, eta kideen borondatezko lanaren laguntza du. 600 kide baino gehiago ditu. Bere helburuak sustatzeko, lehiaketa matematikoak antolatzen ditu Zipreko ikasleen artean eta matematikako nazioarteko lehiaketetan parte hartzen du: Balkanetako Matematika Olinpiada, BMO Gazte Lehiaketa, Munduko Lehen Hezkuntzako Matematika Lehiaketa, Nazioarteko Matematika Olinpiadak. CMS matematikako lehiaketa batzuk antolatzen ditu Zipreko nazioarteko matematika lehiaketetarako eta Olinpiada matematikorako talde nazionalak hautatzeko prozesuaren barruan. Zipreko Matematika Elkartea Europako Matematika Elkarteko kide da.

## Argitalpenak 
CMSren argitalpen nagusia *Mathematic Step* (). Halaber, *Mediterranean Journal for Research in Mathematics Education* argitaratzen du 2002ko urtarriletik

## Ikus, gainera 
* Europako Matematika Elkartea
Quelea

***Quelea*** paseriformeen hegaztien generoa, Ploceidae familiakoa. Saharaz hegoaldeko Afrikaren hiru espezie biltzen ditu.

## Espezieak 
Espezie hauek onartzen dira Quelea generoan:
* *Quelea cardinalis* (Hartlaub, 1880)
* *Quelea erythrops* (Hartlaub, 1848)
* *Quelea quelea* (Linnaeus, 1758)

## Iruditegia 

Image:
Kambi ya Tembo, Tanzania 2nd. September 2012 CF2P1406 - Flickr - Lip Kee.jpg|*Quelea quelea*.
Quelea erythrops -South Africa -building nest-8.jpg|*Quelea erythrops* (arra) kabia egiten, Hegoafrikan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maider Arregi

**Maider Arregi Markuleta** (Oñati, Gipuzkoa, 1996) gipuzkoar bertsolaria da. 2014ko Gipuzkoako eta Euskal Herriko eskolarteko bertsolari txapelketak irabazi zituen. Filosofian graduatua da. Militante transfeminista da: *‘Infernua Bizirik’* taldean eta *‘Donostiako Transmaribollo Asanblada’-*n militatzen du.

2021ean Lehenengo *Señora* Sariketa antolatu zuen beste zenbait emakume bertsolari eta bertsolari feministaren batera.

## Bertsolaritza 
### Txapelketak 
* Gipuzkoako Eskolarteko Bertsolari Txapelketa:
** Txapeldun (1): 2014.
* Abra saria (1): 2017
* Hernandorena saria (1): 2017
* Lizardi saria (1): 2019
* Señora sariketa (1): 2023
* Txana sariketa (1): 2023

## Bestelakoak 
* Basilika podcast komunitatean filosofiaren gaineko "*Besaulkia*" saioa dauka Ainhoa Urien eta Mijo Lizarbururekin batera.

## Erreferentziak
Uisenma Borchu

**Uisenma Borchu**, jaiotza-izenaz **Borkhüügiin Uizenmaa** (; Ulan Bator, 1984) mongolo-alemaniar zinemagilea eta aktorea da.

1984an Mongolian jaioa, 1989an Ekialdeko Alemaniara joan zen bizitzera bere familiarekin batera. 2006tik 2015era Dokumentalgintza ikasi zuen Municheko Telebista eta Film Unibertsitatean.

## Filmografia 
* 2007: Donne-moi plus
* 2011: Himmel voller Geigen
* 2012: Khuyagaa – Tag im Leben eines Nomadenjungen
* 2012: Preis des Goldes
* 2015: Schau mich nicht so an
* 2018: Asphaltgorillas
* 2020: Black Milk
Aria Giovanni

**Cindy Renee Petro** (Long Beach, Kalifornia, 1977ko azaroaren 3a), **Aria Giovanni** izen artistikoaz ezaguna, estatubatuar aktore eta modelo erotiko ohia da. 2000ko iraileko *Penthouse* Peta izan zen.

2016an hartu zuen erretiroa modelo gisa.

## Filmografia 
* *PG Porn* - 1st episode: *Nailing Your Wife* (2008)
* *Virtual Lap Dancers* (2005)
* *Meridians Of Passion* (2004)
* *Naked* (2003)
* *Justine* (2002)
* *Aria Giovanni* (2002)
* *Thrill Seekers* (2002)
* *Adriana Studio* (2002)
* *13 Erotic Ghosts* (2002)
* *Girlfriends* (2001)
* *Blondes and Brunettes* (2001)
* *Aria* (2001)
* *Aria Giovanni Digital Desires* (2000)
Khea

**Ivo Alfredo Thomas Serue** (Mar del Plata, Buenos Aires probintzia, Argentina, 2000ko apirilaren 13a), **Khea** izenarekin ezaguna, argentinar abeslari bat da.

## Biografia 
Gaztetatik musikarako zaletasuna garatu zuen, eta abeslari gisa jardutea erabaki zuen. Kheak musikaren industrian lehen urratsak emateko hainbat musika jaialditan parte hartu zuen eta lan txikiak burutu zituen estilo libreko estilo rap batean. 18 urte bete aurretik, Khea jada bere lehen konposizioak egiten ari zen.

2019ko maiatzean, hilean 14 milioi entzule lortu zituen Spotifyn, munduko 180 entzun gehien zituen tokian kokatuz.

## Kanpo estekak
Bostekoa emate

thumb|Bi lagun bostekoa emanez.
**Bostekoa ematea** () bi pertsonak egindako ospakizun keinu bat da, non bakoitzak bere eskua altxatzen duen bestearen eskuan zaplada bat emateko, normalean elkar asebetetzeko edo norbait zoriontzeko. Keinua egiteko nahia adierazteko " bota/eman bostekoa!" edo "ekarzu bosteko hori!" esamoldea erabiltzen dugu non "bost" hitzak eskuko hatzei erreferentzia egiten dien. Keinu estandarraz gain, aldaera asko daude.

Bere jatorriari buruzko hainbat istorio daude.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maritxu Telletuko

[thumb|[Marigorringo zazpittitta|Maritxu Teilatukoa orri berde baten gainean.]]
[thumb| [Ahozko euskal literatura|Ahozko literaturak umeei ohiko galera bat hobeto eramaten laguntzen die.]]
**Maritxu Telletuko** edo **Maritxu Teilatuko** ahozko euskal tradizioan umeen esne hortzak batu eta ordainetan zerbait ematen dien izakia da.

Besteak beste, kopla zaharretan jaso da, *Katuen testamentua* bilduman topa daiteke, eta izen bereko Oskorri taldearen diskoan. Mendebaldeko euskalkian jasotako koplatxoa da.

Abestiaren izenburuak Euskal Herriko baserrietan oso ezaguna zen zomorro bati egiten zion erreferentzia: marigorringoari (*Coccinella septempunctata* L. (Coccinellidae)). 

## Hitzak 
## Umeen hortzak eta haginak 
thumb|Mutiko bat barrez.
Kultura askotan umeek galtzen dituzten hortzak edo haginak batuko dituzten pertsonaia fantastikoak sortu dira. Pertsonaia horiek hortzak batu eta ordainetan umeei zerbait ematen diete.

Euskal Herriko mendebaldeko toki batzuetan Maritxu Telletuko honek betetzen ei zuen funtzio hori. Maritxu Telletuko hau sortu zen bezala, Espainiako hainbat tokitan eta gaztelaniaz egiten den hainbat tokitan, —eta Hego Euskal Herriko toki askotan ere bai—, "Perez Sagutxoa" sortu zen. Perez Sagutxoa da hortzak eta haginak eramaten dituen pertsonaia fantastikoa, Mexiko eta Peruko eskualde batzuetan izan ezik, non "Hortzen Sagua" besterik ez zaion deitzen.

Frantzian *petite souris* (sagutxoa) deitzen zaio eta Italian *Topolino*, *Topin*o (sagutxoa) edo *Fatina dei denti* (hortzen maitagarritxoa). Beste leku batzuetan, hortzak biltzeko ardura duten beste izaki fantastiko batzuk daude, hala nola *Tooth Fairy* ("hortzen maitagarria") herrialde anglosaxoietan, ''L 'Angelet* ("Aingerutxoa") edo *La rateta* ("Arratoitxoa") Katalunian, edo *L' Esquilu de los dientis* Kantabrian eta bableren esparru batzuetan, hau da "hortzen katagorria", "hortzen urtxintxa"; Zahnfee alemanez, Tandenfee nederlanderaz...

Badirudi, familia batzuetan ume bati hortza erortzen zitzaionean hortz hori etxeko teilatura botatzen zela, baina kontu hau, guk dakigula, ez dago nahikoa dokumentatuta.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Katuen testamentua (abestia)
* Maria Andresan korotza
* Kanuto (abestia)
* Lastozko zubixe
* Aitite ta amama

## Kanpo estekak 
* Badok.eus *Katuen testamendue* diskoaren fitxa.
* Badok.eus *Katuen testamendue'' diskoaren hitzak, Oskorri taldearen hainbat kantu.
Nicéphore Soglo

**Nicéphore Dieudonné Soglo** (Badou, Togo, 1934ko azaroaren 29a) Beningo presidentea izan zen.

Zuzenbidea eta ekonomia ikasi zituen Parisko Unibertsitatean. Bere lehengusu Christophe Soglok finantza ministro izendatu zuen Sourou-Migan Apithy boteretik bota ondoren iruzur estatu-kolpe batean. 1972an Mathieu Kérékouk estatu-kolpea jaso ondoren, herrialdea utzi eta Munduko Bankuan eta Nazioarteko Diru Funtsan lan egin zuen. 1990ean herrialdea demokratizatzeko konferentzia nazional batek lehen ministro izendatu zuten. 1991ko martxoan Kérékou garaitu zen presidentetzarako hauteskundeetan eta apirilaren 4an karguaz jabetu zen. 1996ko eta 2001eko hauteskundeetan ez zen berriz hautatua izan. Ondoren, Cotonouko alkatea izan zen (2003-2015).
Ipuin bilduma

**Ipuin bilduma** edo **istorio laburrezko bilduma** egile bakar baten ipuin, narrazio labur edota eleberri laburrez osatutako liburua da. Narrazio laburren bilduma eta fikzio-antologia ez dira berdinak. bigarrenak hainbat egileren lanak biltzen baititu (adibidez, *Les Soirées de Médan* ). Bilduma bateko ipuinek beren arteko lotura bat izan dezakete edo ez (tonua, gaia, testuingurua edo pertsonaiak).

## Istorio laburren bilduma aipagarriak 
Ipuin bildumak bi multzo orokorretan banatu daitezke. Lehenean bilduma tematikoak kokatzen dira, pertsonaia, testuingurua, gaia edo tonua partekatu ditzaketenak. Bigarrenean, gai bera konpartitzen ez duten bildumak kokatzen dira, non istorio bakoitzak besteekiko antzekotasun literariorik ez du. Multzo bakoitzeko bilduma aipagarri batzuk aipatzen dira hemen.

### Gaikako Bildumak 
* Bernardo Atxagaren Obabakoak
* Jakob eta Wilhelm Grimm anaiek idatzitako "*Kinder- und Hausmärchen*" liburua (euskaraz "Haurren eta etxekoen ipuinak")
* *Her Body and Other Parties*  Carmen Maria Machadoren eskutik
* Jon McGregor-ek egindako *norbaiti gertatzen zaion gauza hau ez da hau*
* *Will You Please Be Quiet, Please? (Lasai egongo zara, mesedez?*) Raymond Carverrek egina

### Istorio soltez osatutako bildumak 
* Sekula kontatu behar ez nizkizun gauzak (Iban Zaldua)
* Lorrie Moore-k *bildutako ipuinak*
* The Garden Party and Other Stories Katherine Mansfield-en eskutik
* Gaua eta beste istorio batzuk Isaac Asimov-en eskutik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Amanda Bynes

**Amanda Laura Bynes** (Thousand Oaks, Kalifornia, 1986ko apirilaren 3a) estatubatuar aktore ohia da. 1990eko eta 2000ko hamarkadetan telebistan eta filmetan antzezteagatik ezaguna da.

2010ean antzezteari utzi zion mendekotasun-arazoak tarteko.

## Filmografia 
### Filmak 
### Telebista
Paleohispaniar hizkuntzak

[alt=Zeltiberoz idatzitako abegi-ituna duen tesera bat|thumb|[Zeltiberieraz idatzitako abegi-ituna duen tesera bat]]
**Hizkuntza paleohispaniarrak**, **paleohispanikoak** edo **erromatarren aurreko hizkuntzak** deritze erromatarrak iritsi baino lehen iberiar penintsulan hitz egiten diren hizkuntza indigenei. Eztabaidagarria da "indigena" terminoaren erabilera, ez baita ezagutzen hizkuntza horietako batzuen jatorria eta beste batzuk indoeuroparrak baitira, baina mugatu egiten du tratatutako hizkuntzen multzoa feniziarraren, grekoaren eta, jakina, latinaren aurrean.

Segur aski, hizkuntza paleohispaniko gehienak desagertu egin ziren arrastorik utzi gabe, baina, zorionez, horietako batzuen inskripzioak gorde dira K.a. V. mendetik K.a. VII. mendera arte, K.a. I. mendearen bukaerara arte edo I. mendetik C. mendera arte. Hizkuntza horiei aurri-hizkuntzak edo hondar-hizkuntza esaten zaie (alemanez, *Restsprachen* edo *Trümmersprachen*), hala nola etruskoa, paleosardoa, ligurra eta erretikoa, besteak beste.

## Ikus, gainera 
* Idazkera paleohispankoak
* Zeltiberiera
* Iberiera

## Kanpo estekak 
* Orduña Aznar, Eduardo. *Hesperia. Banco de datos de lenguas paleohispánicas*. Madrilgo Unibertsitatea Konplutentsea.
Ginezeo (argipena)

**Ginezeo** izenak esanahi desberdinak izan ditzake:

* Antzinako Grezian Ginezeoa emakumeentzako gordetzen zen etxeko espazioa zen. Gizonezkoek ezin zuten hantxe sartu.
* Botanikan, ginezeoa loreen zati femeninoa da landare angiospermatan.
Borroka-anoa

[thumb|[Danimarkako militarrek gaur egun duten borroka-anoa.]]
**Borroka-anoa** edo **aurreikuspen-anoa** tropek gudu-zelaian erraz prestatu eta kontsumitzeko prestatutako janaria da. Ez dira normalki militarrek hartzen duten eguneroko janaria, diseinatuta daudelako prestakuntza minimoarekin borrokaldi baten erdian jateko. Horretarako hainbat kontserbazio-teknika erabiltzen dira, hala nola kontserba-latak, hutsean ontziratutako janariak, jada prestatutako edo liofilizatutako produktuak, hautsekin egiten diren edariak edo kontzentratutako janaria barra formatuan. Borroka-anoa gehienek haragia izan ohi dute plater nagusi gisa.

Borroka-anoak aldatzen dira herrialdez herrialde, eta euren sukaldaritzaren gustuetara, jateko tradizio eta menuetara moldatuta egon ohi dira.

## Kanpo estekak
Futboleko Indartzea (Eskualdeko Hiri Garraioa)

**Futboleko Indartzea Eskualdeko Hiri Garraioaren** zerbitzu berezia da, eta Osasunak Sadar estadioan partida bat jokatzen duenean jartzen da martxan. Horretarako,  eta  lineak aldatu dira eta  eta  anezkak gaitu dira.

Zerbitzu honen bidez, Iruñeko Bigarren Zabalgunea, Arrosadia, Azpilagaña, Iturrama, Ermitagaña, Mendebaldea, Erripagaña, Arrotxapea, Donibane, Sanduzelai eta Buztintxuri auzoak lotzen dira, baita Barañain eta Zizur Txikia ere, zuzenean estadioarekin. Iruñerriko gainerako herriek linea horietako batera doan aldatzeko aukera dute.

## Historia 
Zerbitzua 2016ko abuztuan ezarri zen zaletuak garraio publikoan garraiatu ahal izateko; izan ere, handiak dira estadioaren inguruan partida egunetan sortzen diren auto-ilarak.

## Ustiapena 
### Maiztasunak 
Osasunak Sadarren jokatzen duen egun guztietan dago martxan zerbitzua. Hauek dira maiztasunak:

#### Lanegunak 
*  - 10'
*  - 12'
*  - 15'
*  - 20'
*  - ''50' partidaren aurretik eta 10' ondoren''

#### Larunbatak 
*  - 10'
*  - 15'
*  - 20'
*  - 60'
*  - ''50' partidaren aurretik eta 10' ondoren''

#### Jaiegunak 
*  - 10'
*  - 20'
*  - 60'
*  - ''50' partidaren aurretik eta 10' ondoren''

### Ibilbidea 
Autobus guztiek egiten dute linearen ibilbide osoa,  eta  lineak izan ezik, luzapenak baititu.

## Geldialdiak 
### Anezkak 

### Aldaketak dituzten lineak 
|

|}

## Bidaiariak 
## Etorkizuna 
Oraingoz ez da zerbitzuaren luzapen edo aldaketa berririk aurreikusten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Eskualdeko Hiri Garraioaren webgunea 
* Iruñerriko Mankomunitatearen webgunea
Sekula kontatu behar ez nizkizun gauzak

***Sekula kontatu behar ez nizkizun gauzak*** Iban Zalduak 2018an argitaratu zuen ipuin bilduma da.

## Egitura 
[thumb|[Iban Zaldua]]
32 ipuin dira guztira, gehi kontrazalean doana. Istorio aski laburrak dira oro har, gai, estilo eta teknika ugari erabiltzen dituztenak. Espero gabeko bukaera bat agertzen da ipuin gehienetako azken orri edo paragrafoan. Egunerokotasunari azpilak bilatzen dizkioten kontakizunak dira, fantasiari zirrikitu bat irekitzen diotenak, bikoteen arrakaletan arakatzen dutenak, euskal gatazkari geruza berriak bilatzen dizkiotenak, elkarrizketa-bidezkoak, txosten gisakoak, jostalariak, dramatikoak, ironikoak... 

## Zenbait atal 
Liburuko bigarren ipuina (*Erdizka esnatzen hasi denean*) berria egunkarian osorik atera zuten 2018an.

Diskoetako soinuetatik abiatuta idatzita daude *Garai batean, Bera ez dagoenean, Nostalgiak* edota *Egun gris batean* ipuinak.

ETAko kide bat eta super botereak uztartzen ditu *Lekukotasuna* ipuinak.

*Ihes egindakoak* ipuina haurtzaroko oroitzapena dirudi auzokideen arteko harremana, etxeko animalien zaintza eta guraso eta seme alaben arteko transmisioaz aritzen denean. Beste ipuin batean ere (*Jose Angel Garcíaren eta Maddi Arrietaren adierazpenak, edo hitz egiten hasteko ordua)* guraso eta seme alaben arteko transmisioaz ari da baina prostituzioaren gaiaren inguruan.

Bi ipuinetan (*Dena* eta *Wikipedia eguneratzen*) Wikipedia azaltzen da marko bezala. Wikipedian idazteak sor litzakeen ahalmen hilgarrien inguruan antolatzen dira ipuinak.

Kontrazalean azaltzen den 18 lerroko ipuintxoan ere agertzen da heriotz bat. Horretan ere... ez, ordea, ohi bezala, tristezia eta etsipena dakartzan hori... baizik eta irripartxoa sortarazten duen bukaera txinpartadun batekin, kontrazaleko ipuinari eta liburu osoari izenburua jartzen diona: *Sekula kontatu behar ez nizkizun gauzak.*

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskarazko liburu ezagunen zerrenda

## Kanpo estekak 
* "Erein" argitaletxearen webgunean
* Liburuaren itzulpen guztiak
* Ana Malagon, Sekula kontatu behar ez nizkizun gauzak(Hitzen Uberan, Youtube, 2018)
* 2018.12.06. “Sekula kontatu behar ez nizkizun gauzak” Iban Zaldua eta Iñigo Astiz ahotsenean Elkar, Youtube
* Mari Jose Olaziregiren hitzak “Sekula kontatu behar ez nizkizun gauzak” liburuaren aurkezpenean *Oharrak & Hondarrak* . Iban Zalduaren bloga
*«Sekula iruzkindu behar ez nizkizun ipuinak» (*Begizolia, 2021-07-21) blogak.eus*
Quintin gaztelua

**Quintin gaztelua**, Ipar Irlandako Down konderrian dagoen gaztelu bat da, Portaferry udalerritik 4 kilometro ekialdera.

1184an John de Courcy anglonormandar jauntzoak eraikiarazi zuen eta Savage familia eta beren menpeko Smitharren egoitza izan zen.
Anne Brenon

**Annie Brenon**, ezagunago **Anne Brenon** gisa (Mâcon, 1945eko azaroaren 14) Frantziako historialari, idazle eta ondarearen kontserbatzailea da. Haren espezialitate nagusia katarismoa da.

## Biografia 
École nationale des chartes eskolaren ikaslea, 1970ean artxibozain paleografoaren diploma lortu zuen, «Les livres des Vaudois» izenburuko tesiari esker. Erlijio-zientzietan lizentziatua eta École Pratique des Hautes Etudes-en lizentziatua ere, Katarismoaren eta Erdi Aroaren heresismoaren ikerketari eskainitako *Heresis* aldizkariaren sortzailea da.

1982tik 1998ra, René-Nelli Centre national d'études cathares zuzendu zuen Carcasonan. Erdi Aroko historiako irakaslea izan zen Montpellierko Unibertsitatean. Erdi Aroko Historialarien Elkarteko kidea da.

Katarismoaren inguruko lan ugariren egilea da; bere egiazko izaera erakusteko ahaleginak egin ditu, publiko zabalean zirkulatzen diren topiko eta akatsen haratago. Mentalitateen eta gertaeren ikuspegi zehatzagoa eman nahi duten eleberriak idatzi ditu.

Ordre des Palmes académiques Ordenaren ofiziala da.

## Obra 
Saiakera eta eleberri askoren egilea da Anne Brenon. Baita ere telebistarako gidoiak prestatu ditu.
* *Le Vrai Visage du catharisme*, Nouvelles Éditions Loubatières, 1990 - Notre Histoire saria.
* *Le Petit Livre aventureux des prénoms occitans au temps du catharisme*, Loubatières, 1992
* ''Montségur (1244-1994) : mémoire d'hérétique*, Loubatières, 1994
* *Le Christianisme des bons hommes : message des cathares pour aujourd’hui'', Éditions Le Foyer de l'âme, 1995 (Pierre-Jean Ruff kolaborazioarekin).
* *Petit précis de catharisme*, Éd. Loubatières, 1996
* *Les Cathares : Pauvres du Christ ou apôtres de Satan ?*, Éditions Gallimard, «Découvertes Gallimard/ Religions» bilduma, 1997 ; 2000
* *Les Archipels cathares : dissidence chrétienne dans l’Europe médiévale*, Cahors, Dire Édition, 1997. 2003an berrargitaratuam Hydre Éditions-en.
* *Les Cathares : une Église chrétienne au bûcher*, Toulouse, Éditions Milan, «Les Essentiels» bilduma, 1998
* *La Croisade albigeoise*, Toulouse, Le Pérégrinateur, 1998.
* *Jordane, petite fille cathare de Fanjeaux*, Toulouse, Loubatières, 1999 (gazte literatura).
* *Le Dico des Cathares*, Milan, «les dicos essentiels Milan» bilduma, 2000.
* ''L'Impénitente'', L'hiver du catharisme, 1.liburuki, L'Hydre, 2001 (eleberria).
* *Joan, petit berger de Montaillou*, MSM, 2002 (gazte literatura).
* *Les Fils du malheur*, L'hiver du catharisme, T. 2, L'Hydre, 2002 (eleberria).
* *Les Femmes cathares*, Éditions Perrin, «Tempus» bilduma, 2005.
* *Pèire Autier (1245-1310), le dernier des cathares*, Éd. Perrin, 2006.
* *Le Choix hérétique*, La Louve Éditions, 2006.
* *Les Cathares*, Éditions Albin Michel, «Spiritualités vivantes» bilduma, 2007.
* *Cathares : la contre-enquête* (Jean-Philippe de Tonnac-en kolaborazioarekin), Albin Michel, 2008.
* *Les Mots du catharisme*, 2010.
* *Petite histoire des cathares*, 2018.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Anne Brenon IMDb webgunean.
Lan akademiko

**Lan akademikoa** testuinguru akademikoan idatzitako testua da.

## Ezaugarriak 
Lan akademiko batek ezaugarri hauek ditu:

* Helburu informatiboa du; hau da, idazleak badaki irakurleak ezagutzen ez duen gai bat eta horren berri ematen du.
* Estilo objektiboa, zehatza eta inpertsonala erabili behar da. Subjektibotasun, balorazio eta iritzirik ez.
* Idazkia burutzeko orduan, formaltasuna.
* Edukiaren adierazgarritasuna.
* Arrazoibide logikoaz baliatu.
* Egitura logikoa eta ondo hurrenkeratua, erraz irakurtzeko eta ulertzeko modukoa.
* Irakurleak gogatu behar dira lan (ikerketa) serioa, egiazkoa eta baliozkoa dela, bai eta fidagarria ere ere badaude lan akademikoak aurkitzeko, WOS, SCOPUS, Dialnet, Inguma  (euskaraz), CSIC eta ERIC adibidez. E-lis edo ADDI bezalako errepositorio edo dokumentu digitalen biltegiak ere toki egokiak dira lan akademikoak bertan aurkitzeko, baita Google akademikoa, Recolcta eta OAIster bezalako bilatzaile espezializatuak ere.

Komunikazio lan bat egiteko informazio eta dokumentazio-sorburuak erabiltzen dira; hala nola, administrazioak, enpresak, nazioarteko erakundeak, elkarteak eta sindikatuak, norbanakoak eta hedabideak. Informatuta egoteko, hedabideak, sare sozialak, alertak eta antzekoak erabiltzen dira. Informazioa bilatzeko, ordea, helbide zehatzak, aldizkaritegiak, liburutegiak eta batik bat Google erabiltzen dira, ebaluatu gabea azken hau. Askotan hala dela iruditzen bada ere, Internet ez da informazioaren sorburua.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Interneteko informazioa ebaluatzeko hamar giltzarriak

## Kanpo-estekak
Santiago (itsasontzia)

***Santiago*** XVI. mendeko itsasontzi espainiarra zen, Magallanes-Elkano espedizioan parte hartu zuena. Patagonia argentinarraren kostaldean hondoratu zen, Santa Cruz ibaiaren bokalean, 1520. urtean.

## Itsasontzia 
thumb|Santiago karabela
Magallenes-Elkano espedizioko bost ontzietatik txikiena izateaz gain, espedizioko karabela bakarra izan zen, 70 barrikekin (90 tona). Beste itsasontziek bezala, hiru masta zituen. Garaiko 187.500 marabediko kostua izan zuen.  Gainerako ontzietan bezala, gainazaleko geruza tarrekin estali zen erabat. Tripulazioa 32 gizon ingurukoa zen eta kapitaina Juan Serrano, Sevillan bizi zen portugaldar jatorriko itsasgizon bat zen.

## Historia 
1519ko abuztuaren 10ean Sevillatik irten zen espedizioa. Itsasontziak; Trinidad, Concepción, Victoria, San Antonio eta Santiago izan ziren.

Amerikako kostaldea Brasilgo hegoaldean arakatu ondoren, Hego Itsasora igarotzeko nabigazio bila ibili da. Kuadrilla 1520ko martxoaren 31an iritsiko da Patagoniako (Santa Cruz probintzia) badia batera, "San Julián portua" deitzen diotena, non negua igarotzeko prestatzen den. Espedizioko hainbat kapitain zeuden, Magellanen jarduteko moduarekin konforme eta Hego Itsasoko bidea topatzeko konfiantzarik gabe, lur haietan, Concepción, San Antonio eta Victoria itsasontziak harrapatuz. Magellanek garaipenaren kontrola berreskuratzen du, kapitaina harrituta hil ondoren, eta badiaren irteeran Santiago eta Trinitatearen ondoan elkartzen ditu, amore eman behar duten bi ontzi matxinoen hegaldia blokeatuz.

Gainerako ontziak San Julián portuan konpontzen bukatu ziren bitartean, Magellanek bidali zuen Santiagok hegoaldeko kostaldea aitortzera. Maiatzaren 13an iritsi zen Santa Cruz ibaia husteko badiara, eta bertan sei egun egin zituen arrantzaz eta urez eta egurrez hornitzen. Maiatzaren 20an Santiagok Santa Kruz irten zen, eta hurrengo egunean itsasontzia gauean okerrera egin zuen ekaitz batean sartuta zegoen. Hilaren 22an, ekaitzak itsasontzia kostaldera bota zuen, ekaitzaren errukian itsatsita. Tripulazio guztiek, ito zen Serrano esklabo bat izan ezik, beraiek salbatzea lortu zuten. Serranok bi marinel itzuli ziren itsaso aldera San Julián portura, naufragioaz ohartarazteko ontziari ahal zuten guztia erreskatatu bitartean.
thumb|Magallaes-Elkano espedizioa
Magallanesek bizirik atera ziren gainerako ontzien artean banatu zuen eta Concepción taldeko Juan Serrano izendatu zuten. Gaspar de Quesadak kapitaina zuen Nao, apirilaren 7an traizioagatik fusilatua izan baitzen San Julián portuko mutilen buruzagietako bat izateagatik.

## Espedizioko beste itsasontziak 
* Trinidad: Fernando Magallaes
* San Antonio: Juan de Cartagena
* Concepción: Gaspar de Quesada
* Victoria: Luis de Mendoza eta hil ondoren Juan Sebastian Elkano

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tycho (kraterra)

**Tycho** Ilargiaren hegoaldean dagoen talka krater bat da, Tycho Braheren omenez horrela deitua (1546-1601). Tychoren hegoaldean Street kraterra dago, ekialdean Pictet eta ipar-iparekialdean Sasserides. Tychoren inguruko Ilargiaren gainazala tamaina ezberdineko kraterrez beteta dago, horietako asko beste zaharrago batzuen gainean jarriz. Txikienetako batzuk bigarren mailako kraterrak dira, Tychoren kraterrak sortutako talkaren ondorioz proiektatutako materialez osatuak.

Tycho Ilargiaren alde ikusgarrian talka krater handien artean gazteena da. 108 milioi urte inguru ditu, *Apolo 17* misioan ekarritako laginen dataziotik kalkulatua. Adin honek, bere garaian, kraterra, Baptistina asteroide familiako kide baten talkak eratu zezakeela iradoki zuen, baina meteorito horren konposaketa ezagutzea ezinezkoa zenez, hipotesia, aieru soil batean geratu zen. Simulazio ikerketek, kraterra, (298) Baptistina asteroidea sortu zuen haustura beraren zati batek sortu izanaren %70eko probabilitatea ematen zuten arren. Haustura horrek Chicxulub kraterraren eraketaren arduraduna izan zitekeen Lurrean, eta, ondorioz, dinosauroen desagerpenaren arduradun. Hala ere, aukera hori baztertu egin zuen 2011n Wide-field Infraestructuras Survey Explorerrek.

Kraterrak ertzak ondo definituta ditu eta antzinako inpaktuek erakusten duten higaduratik libre. Barnealdeak albedo altua du Eguzkiak zuzenean eragiten dionean. Kraterra, marka erradialen sistema bereizgarri batez inguratua dago, eta horietako batzuk, bere izpi gailenen ondorioz, 1.500 km-raino iristen dira, Tycho Kopernikar garaikoa dela pentsatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Violet Bonham Carter

**Helen Violet Bonham Carter, Yarnburyko Asquith baronesa**, (1887ko apirilaren 15a - 1969ko otsailak 19), **Violet Asquith** ezkondu ondoren, britainiar politikaria eta egunkari idazlea izan zen . H.H. Asquithen alaba izan zen, 1908-1916 artean lehen ministro izandakoa, eta gero alderdi liberalean aktiboa izan zen, baretze politikaren aurkari nagusia izanik, Parlamentuan egon eta biziarteko parea izatera iritsi zen. Artean eta literaturan ere aritu zen. Bere egunkariek aitaren lehen gerra aurreko garaian hasi eta 1960ko hamarkadara arte jarraitzen dute.

Sir Winston Churchillen emakumezko lagunik hurbilena, haren emaztea salbu, eta bere biloben artean Helena Bonham Carter aktorea dago.

## Idazkiak 
* Violet Bonham Carter-en "Winston Churchill As I Know him", *Winston Spencer Churchill Crown and Commonwealth-en*, Sir James Marchant ed., Londres: Cassell, 1954.
* *Winston Churchill I Knew him*, Violet Bonham Carter-ek (Eyre eta Spottiswoode, 1965), AEBetan argitaratu zuen *Winston Churchill: An Intimate Portrait*
* *Lantern Diapositibak: The Diaries and Letters of Violet Bonham Carter, 1904–1914*, eds. Mark Bonham Carter eta Mark Pottle (Weidenfeld & Nicolson, 1996)
* *Txapeldunordea murrizgarria: The Diaries and Letters of Violet Bonham Carter, 1914–1945*, ed. Mark Pottle (Weidenfeld & Nicolson, 1998)
* *Daring to Hope: The Diaries and Letters of Violet Bonham Carter, 1945–1969*, ed. Mark Pottle (Weidenfeld & Nicolson, 2000)

## Kanpo estekak 
* "Archival material relating to Violet Bonham Carter". UK National Archives.
* Violet Bonham Carter discussing the women's suffrage movement
* Newspaper clippings about Violet Bonham Carter in the 20th Century Press Archives of the ZBW
Staedtler

thumb|250px|eskuinera|Staedtler arkatzak.
**Staedtler Mars GmbH & Co. KG**, Alemaniako manufaktura konpainia bat da. Idazketa, marrazketa eta marrazketa teknikorako produktuak ekoizten ditu, bai eta bulegoetarako materiala ere.

1835ean J.S. Staedtlerren sortu zuen eta Nuremberg hirian egoitza nagusia du.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Erromako kontzilioa (769)

**Erromako Kontzilioa** Eztebe III.a Aita Santuak 769ko apirilaren 12an Erromako Lateranen deitu zuen.

## Partehartzaileak 
Bertan Frantziako hamabi apezpikurekin batera Toscana, Campaniako eta Italiako beste lurraldetakoak bildu ziren.

## Erabakiak 
Kontzilio horretan betirako penitentziara kondenatu zen Konstantino II.a gezurrezko Aita Santua. Halaber, bere aukeraketa baieztatu zuten kontzilioaren aktak erre egin ziren eta Aita Santuaren aukeraketarako dekretua onartu zen, aldatzeko debekua ezarriz. Beste agindua [[erlikia]k eta santuen irudiak gurtuko zirela tradizioaren arabera, ikonoklasmoa kondenatuz. Azkenik, anatema penarekin apezpikua izateko aurretik kardenala ez zen pertsona ez onartzeko eta zigortzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Laterango Kontzilioa (649)

[thumb|[Maximus Aitortzailea, agian Kontzilioaren aktak idatzi zituen monjea.]]
**Laterango Kontzilioa** 649 urtean Erroman egin zen sinodoa izan eta, horregatik, **lehen** edo **bigarren** **Sinodo Lateranense** izenarekin ezagutzen da baita ere. San Joan Laterangoaren basilikan egin zen baina ez da Laterango I. Kontzilioarekin nahastu behar.

## Historia 
Kontzilioa Martin I.a aita santuak deitu zuen, monotelismo kondenatzeko asmoz. Monotelismo VII. mendeko heresia izan zen, Kristorengan jainkozko eta gizonezko izaera eta borondatea onartzen zituen arren, jainkozko borondateak agintzen zuela aldarrikatzen zuena. Monotelismok hirukoiztar kristautasun eta monofisismoaren arteko konponketa izatea bilatzen zuen. Joera hau Konstantinoplako patriarka ekumenikoa zen Sergius I. Konstantinoplakoak eta ekialdeko beste apezpikuek defenditzen zuten. Sinodo hau Elizak ez du Kontzilio Ekumeniko gisa onartzen. Dena dela, bere garrantzia izan zuen zeren eta lehengo aldiz aita santua Bizantziar enperadorearengandik independente izaten saiatu baitzen.

Egile batzuren ustez, sinodo honen Kanonak Maximus Aitortzaileak idatzi zituen.
 
Baina behin bilkura bukatuta, Martin I.a eta Maximus atxilotuak izan ziren, 653 urtean. Ravenaren exarkak horrela aginduta. Bizantzioko enperadorean zen Konstante II.ak monotelismoaren aldekoa zen eta beraren aginduz hartu zuen erabakia aipatutako exarkak. Martin I.a, epaiketa egin gabe kondenatuta izan zen baina Konstantinoplara bidali aurretik hil egin zen. Hori dela eta bera da martiri bezala onartua izan den azken aita santua.
Maximus, bestetik, kondenatu eta torturatu zuten, ondoren erbestera bidaltzeko.

Kontzilio honen dotrina azkenik Konstantinoplako III. kontzilioan onartua izan zen, 680 urtean.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Martin I.a aita santua
* Monotelismo

## Kanpo estekak
Azealia Banks

**Azealia Amanda Banks** (Harlem, New York, 1991ko maiatzaren 31) estatubatuar raperoa, abeslaria eta abestigilea da. *212* izeneko single arrakastatsuari esker egin zen ezaguna nazioartean 2011n.

2014an estudioko lehen diskoa argitaratu zuen (*Broke With Expensive Taste*).

## Diskografia 
### Estudioko diskoak 
* *Broke With Expensive Taste* (2014)

## Erreferentziak
Jim Hanks

**James Mathew** "**Jim**" **Hanks** (Shasta, Kalifornia, 1961ko ekainaren 15a - ) Estatu Batuetako aktorea da, zineman, eta telebistan ibilitakoa.
Dannii Minogue

**Dannii Minogue** (Melbourne, Australia, 1971ko urriaren 20a) australiar abeslaria, abestigilea, aktorea eta modeloa da. Kylie Minogue abeslariaren ahizpa da.

## Diskografia 
* *Dannii* (1990)
* *Love and Kisses* (1991)
* *Get into You* (1993)
* *Girl* (1997)
* *Neon Nights* (2003)
* *Club Disco* (2007)

## Filmografia 
### Filmak 
### Telebista
Alan Sutherland

**Alan Richard Sutherland** (Blenheim, 1944ko urtarrilaren 4a - Hegoafrika, 2020ko maiatzaren 4a) zeelandaberritar errugbilaria izan zen, bigarren lerroko eta hirugarren lerroko erdiko moduetan aritzen zena. Marlborough taldean jolastu zuen. Zeelanda Berriko errugbi selekzioan hamar aldiz jolastu zuen 1968 eta 1976 bitartean. 1976an Hegoafrikara joan zen bizitzera.
Cheryl (abeslaria)

**Cheryl Ann Tweedy** (Newcastle upon Tyne, Ingalaterra, 1983ko ekainaren 30a) ingeles abeslaria eta dantzaria da. 2002an egin zen ezaguna *Girls Aloud* taldeko abeslaria izategatik.

## Diskografia 
### Girls Aloudekin 
* *Sound of the Underground* (2003)
* *What Will the Neighbours Say?* (2004)
* *Chemistry* (2005)
* *Tangled Up* (2007)
* *Out of Control* (2008)

### Bakarlari gisa 
* *3 Words* (2009)
* *Messy Little Raindrops* (2010)
* *A Million Lights* (2012)
* *Only Human* (2014)
Maria Van Kerkhove

**Maria D. Van Kerkhove** (New Hartford, Ameriketako Estatu Batuak, 1977ko otsailaren 20a) estatubatuar epidemiologoa da. Arrisku handiko patogenoetan ikasia, Van Kerkhove gaixotasun infekziosoetan aditua da. Gaur egun Osasunaren Mundu Erakundearen Osasun Larrialdietako Egitasmoko kidea da.

Zientzia Biologikoetan lizentziatu zen 1999an Cornell Unibertsitatean. 2000n epidemiologian master-titulua lortu zuen Standford Unibertsitateko Medikuntza Eskolan. 2009an Gaixotasun Infekziosoen Epidemiologian doktoratu zen Londresko Higiene eta Medikuntza Tropikaleko Eskolan Kanbodiako hegazti-gripeari buruzko doktore-tesia landuz.

## Erreferentziak
Paresiera

**Paresiera** (bere hiztunek **Haliti-Paresi** edo **Paresi-Haliti** deitua) Brasilen hitz egiten den Arawak hizkuntza bat da. Gutxi gora behera 2.000 paresi daude, eta horietatik 1.800 inguruk (populazioaren %90 inguru) hitz egiten du paresiera. Mato Grosso estatuan bizi dira paresi gehienak, eta zehatzago izanda bederatzi lurralde indigenatan: Rio Formoso, Utiariti, Estação Parecis, Estivadinho, Pareci, Juininha, Figueira, Ponte de Pedra eta Uirapuru.

Hizkuntza ez dago laster desagertzeko arriskuan. Eguneroko domeinu askotan erabiltzen da, baina ez da transmititzen belaunaldien artean, eta hiztun askok portugesa hartu dute hizkuntza nagusi gisa. Portugesa hezkuntzan eta osasungintzan erabiltzen da, eta brasildar kultura paresien artean hedatzen ari da, euren hizkuntza eta praktika kulturalak alboratuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Reg Presley

**Reginald Maurice Ball**, ezagunagoa **Reg Presley ** goitizenaz, (Andover, Hampshire, 1941eko ekainaren 12a - ibidem, 2013ko otsailaren 4a) ingeles abeslaria izan zen, *The Troggs* taldeko kidea. Taldearen abeslari nagusia eta *Wild Thing*, *With a Girl Like You* eta *Love is All Around* abestien egilea izan zen. Ezkutuko munduaren zalea, ''Wild Things They Don't Tell Us'' liburua idatzi zuen.
thumb|eskuinera|250px|The Troggs 1966an, Presley lehena eskuinetik
Ekonomia eta Gizarte Kontseilua

**Ekonomia eta Gizarte Kontseilua**k (**EGK**) laguntza ematen dio NBEko Batzar Nagusiari lankidetza eta garapen ekonomikoa, soziala eta nazioartekoa sustatzeko. Nazio Batuen sistema osoko giza baliabideak eta finantza-baliabideak.

54 estatu kidek osatzen dute, eta bere helburua arazo ekonomiko eta sozialak aztertzea, gomendioak egitea eta arazo horien aurrean politikak proposatzea eta nazioarteko konferentziak deitzea da, besteak beste, proiektuak eta programak aurkezteko. EGK arduratzen da NBEko hamabost erakunde espezializatuen, hamar batzorde organikoen eta bost eskualde-batzordeen lana koordinatzeaz, baita bere eginkizunen ardura duten gobernuz kanpoko erakundeena ere; erakundearen hamaika funts eta programetatik txostenak jasotzen ditu, eta Nazio Batuen sistemari eta estatu kideei zuzendutako politika-gomendioak ematen ditu, adibidez, Emakumeari buruzko Munduko Konferentziaren txostenak. Ekonomia eta Gizarte Kontseiluaren jurisdikzioak eta botereak ematen dituen dokumentu ofiziala Nazio Batuen Gutuna da, X. kapituluan, bere agintaldia betetzeko, Ekonomia eta Gizarte Kontseiluak kontsulta egiten du akademia- eta enpresa-sektoreetako ordezkariekin eta erregistratutako gobernuz kanpoko 2100 erakunde baino gehiagorekin.

## Bildura aldia 
Urtero, uztailean, Kontseiluak lau asteko saio substantiboak egingo ditu, urte bat New Yorken eta beste bat Genevan. Bilkura-aldiak goi-mailako saio batzuk hartzen ditu barne, non gobernu nazionaletako ministroek eta nazioarteko erakundeetako buruek eta beste goi-funtzionario batzuek mundu mailako garrantzia duen gai jakin batean jartzen duten arreta.

## Kideak 
1965ean, Nazio Batuen Gutuna 61. artikuluan zuzendu zen, eta Ekonomia eta Gizarte Kontseiluko kideak 18tik 27ra eta, 1973an, 27tik 54ra gehitu ziren.

Gaur egun, EGK elkarteak 54 kide ditu, eta Batzar Nagusiak hiru urterako aukeratzen ditu.

## Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Mahaia 
Urtero, urteko bilkura-aldi bakoitzaren hasieran, Kontseiluak mahaia aukeratzen du. Mahaiaren eginkizun nagusiak programa proposatzea, lan-programa bat egitea eta bilkura-aldia antolatzea dira, Nazio Batuen Idazkaritza Nagusiaren laguntzarekin.

## Eskualdeetako batzordeak 
Haren lana errazteko, eskualdeko batzorde hauek sortu ditu EGKek:

* Asiarako eta Ozeano Barerako Ekonomia eta Gizarte Batzordea (CESPAP, 1947)

* Europarako Batzorde Ekonomikoa (CEPE, 1947).

* Latinoamerika eta Kariberako Ekonomia Batzordea (CEPAL, 1948)

* Afrikarako Batzorde Ekonomikoa (anduia, 1958).

* Mendebaldeko Asiarako Ekonomia eta Gizarte Batzordea (CESPAO, 1973)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marta Sanz-Solé

**Marta Sanz-Solé** (Sabadell, Bartzelona, 1952ko urtarrilaren 19a) probabilitateen teorian espezializatutako kataluniar matematikaria da. Doktoretza 1978an eskuratu zuen Bartzelonako Unibertsitatean David Nualart-en zuzendaritzapean.

## Karrera 
Sanz-Solé Bartzelonako Unibertsitateko irakaslea da eta prozesu estokastikoei buruzko ikerketa-taldeko burua. UBn kargua hartu aurretik, Bartzelonako Unibertsitateko Unibertsitateko Unibertsitateko irakasle titularra izan zen. UBko Matematika Fakultateko dekanoa izan zen 1993-1996an, eta 2000-2003 bitartean Zientzia Esperimentalak eta Matematika Saileko presidenteordea. 2015eko maiatzean, Barcelona Graduate School of Mathematics (BGSMath) batzorde zientifikoko presidente izendatu zuten. eta 2018ko maiatzetik 2019ko urria arte, zuzendari kargua hartu zuen.

## Ikerketa 
Bere ikerketaren interesak analisi estokastikoan daude, bereziki ekuazio diferentzial estakastikoetan eta deribatu partzialetako ekuazioetan. 90 artikulu zientifiko baino gehiago argitaratu ditu  eta Malliavin kalkuluari eta deribatu partzialetako ekuazio estokastikoei aplikazioei buruzko monografikoa.

## Zerbitzua 
Sanz-Solé-k Europako Matematika Elkarteko Batzorde Betearazlean aritu zen 1997-2004an. 2010ean presidente hautatu zuten eta kargua hartu zuen 2011ko urtarriletik 2014ko abendura. Matematikako zientziak gainbegiratzen dituzten nazioarteko hainbat batzordetako kidea da. Hain zuzen ere, Institut Henri Poincaré, FSMP (Fondation Sciences Mathématiques de Paris), École Polytechnique ikerketa eta hezkuntza batzordea eta CIRMeko Batzorde Zientifikoa (Centre des Rencontres Mathématiques, Luminy, Frantzia) . Azken urteetan Banach Zentroko Kontseilu Zientifikoan aritu zen (2010-2014), Matematikako Estatistika Institutuko (2012-2014) Batzordeko eta Hitzaldi Berezien Batzordean (2008-2010).  Centre de Recerca Matemática (Bellaterra, Bartzelona) administrazio kontseiluko kidea izan zen hiru urtez, 2007ko apiriletik hasita. 2015eko ekainean, Abel Batzordeko kide izendatu zuten 2016ko eta 2017ko Abel Sariarako. 

## Esker onak 
1998an Narcis Monturiol Bikaintasun Zientifiko eta Teknologikoko Domina jaso zuen  Kataluniako Generalitateak emana. 2011n Matematikako Estatistika Institutuko ikaskide aukeratu zuten.  2016ko azaroan, Kataluniako Ikasketen Institutuko kide numerario aukeratu zuten. . 2017an, Espainiako Matematika Errege Elkarteko (Real Sociedad Matemática Española) domina eman zioten egindako ekarpen zientifikoengatik eta nazioarteko postu eta zerbitzu garrantzitsuengatik. Urte berean, Kataluniako Ekonomisten Elkargoko ohorezko kide aukeratu zuten. 2019ko urtarrilean, Bartzelonako Arteetako eta Zientzietako Errege Akademiako kide numerario bihurtu zen. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Marta Sanz-Solé Bartzelonako Unibertsitateko hasierako orria
* https://web.archive.org/web/20210304000300/https://euro-math-soc.eu/ Europako Matematika Elkartearen webgunea
Ronnie Bond

**Ronnie Bond**, **Ronald James Bullis** jaiotza-izenez, (Andover, Hampshire, 1940ko maiatzaren 4a - Winchester, 1992ko azaroaren 13a) ingeles bateria-jotzailea izan zen, *The Troggs* taldeko kidea. Taldeko bateria-jotzaile izan zen 1964tik 1998ra. Bakarkako arrakasta izan zuen ''It's Written on Your Body'' abestiarekin.
thumb|eskuinera|250px|The Troggs 1966an, Bond, bigarrena ezkerretik