open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pleymo

thumb|Pleymo Parisko Olympian, 2004an.
**Pleymo** nu metal musika-generoaren talde frantziarra da. Taldekideak Mark Maggiori, Benoît Julliard, Fred Ceraudo eta Mathias Borronquet. Fontainebleau hirian sortu ziten,1997an.

## Historia 
Pleymo 100.000 album inguru saldu ditu haren ibilbidean. 2007an, lau estudio-disko plazaratu ondoren, taldea desegin zen. 2017aren martxoaren 29an, ordea, taldeak bere itzulera iragarri zuen. Bigarren garai horretan taldea aldatu zen batez ere Erik de Villoutreys gitarjolearen etorrerarekin. Taldearen kultoko beste musika taldeen artean hauek aipatu izan dira: Rage Against The Machine, Korn eta Primus.

## Partaideak
### Gaur egungoak 
* Mark Maggiori (Kemar) - ahotsa (1997-2007, 2017-gaur egun)
* Erik De Villoutreys (Riko) - gitarra (1998-2007, 2017-gaur egun)
* Davy Portela (Vost) - gitarra (1999-2007, 2017-gaur egun)
* Benoît Juillard (B1) - baxu (1997-2007, 2017-gaur egun)
* Fred Ceraudo (Burns) - bateria (1997-2007, 2017-gaur egun)
* Franck Bailleul (Kefran) - Disko-jogailea (1998-2007, 2017-gaur egun)

### Lehenengoak 
* Mattias Borronquet - gitarra (1997-1998)
* Matthieu Gibson - gitarra (1998)

## Diskografia 
* *Keçkispasse* (1999)
* *Episode 2: Medecine Cake* (2002)
* *Rock* (2003)
* *Alphabet Prison* (2006)
* *Best Of* (2018)

## Bideografia 
* 2002 : *New Wave*
* 2002 : *United Nowhere*
* 2003 : *Divine Excuse*
* 2003 : *Moddadiction*
* 2004 : *On ne changera rien*
* 2005 : *Rock*
* 2006 : *Adrénaline*
* 2006 : ''L'instinct et l'envie''

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* }:Facebooken taldearen orri ofiziala.
* :Diskografia Discogs webgunean.
Carolina Escobar Sarti

**Carolina Escobar Sarti** ( Guatemala, 1960ko abenduaren 11) feminista, idazlea, unibertsitate irakaslea eta gizarte ikertzailea da. La Alianza elkartearen buru izanik beste elkarte eta komunikabideren kide eta sustatzailea da, hala nola, Colectiva de Mujeres en las Artes, Plaza Pública eta Agencia Ocote. 

2019an Olof Palme domina jaso zuen La Alianza elkarteko buru izanik sexu indarkeria eta pertsonen trafikoaren biktima diren haur eta nerabeen defentsan egindako lanagatik. Forbes aldizkariaren arabera, Latinoamerikako 100 emakume garrantzitsuenetariko bat.

## Ibilbidea 
Letretan lizentziatu zen Universidad del Valle-n, ondoren, Latinoamerikako Gizarte Zientzien Fakultatean (FLACSO) Biztanleria eta Garapena espezialitatea atera zuen. Rafael Landívar Unibertsitatean masterra egin zuen hispanoamerikako literaturaren gainean eta azkenik, Salamancako Unibertsitatean, Soziologia eta Zientzia Politikoetan doktoretza atera zuen. 

Unibertsitateetako irakaslea izan da, hala nola, Universidad del Valle eta Rafael Landívar Unibertsitatean. Irakasle gonbidatu gisa aritu da Guatemalako San Carlos Unibertsitatean eta hainbat hitzaldi eman ditu ere Ertamerikako, Estatu Batuetako eta Europako unibertsitateetan.

Guatemalako La Alianza elkartearean sortzailea eta zuzendaria da, non sexu indarkeria eta pertsonen salerosketa pairatu duten neskatoen eskubideen alde egiten duen.    Lan horretan, Nazio Batuen Erakundea-Guatemala bezalako nazioarteko entitateekin lankidetzan aritu da. 

Colectiva de Mujeres en las Artes taldearen sortzaileetako bat da, non poesia garatu eta sustatzen duen.  Era berean, Agencia Ocote bezalako komunikazio proiektu alternatiboetan parte hartzen du.  Ehunka iritzi artikulu idatzi ditu tokiko hedabideetan, batez ere Prensa Libre-n, baita nazioarteko aldizkari eta egunkarietan ere.  

Hainbat erakunderen parte da, hala nola, Comité Internacional 17 de octubre Cuarto Mundo, Paris;  Ocote Komunikazio Agentziaren Aholku Kontseilua; Plaza Pública egunkariaren Erredakzio Batzordea  edo Kulturaren Deszentralizaziorako Ekarpena egiten duen Administrazio Kontseilua, ADESCA, besteak beste.  

## Sariak 
* 2000. urtean UNICEF Saria Komunikazioari, prentsan idatziko artikulu onenari.  
* 2016an, Lawrence-eko Liburu Azokak, Massachusetts, AEB, Guatemalako literaturaren ordezkari gisa omendu zuen.
* 2019an, Forbes aldizkariak Latinoamerikako 100 emakume boteretsuenen artean izendatu zuen.  
* 2019an, Olof Palme Domina jaso zuen Olof Palme Nazioarteko Fundazioaren eskutik. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Otra biografía: DeGuate
* Otra biografía: https://web.archive.org/web/20211002084126/http://wikiguate.com.gt/carolina-escobar-sarti/
* Espejismo o realidad: historias más allá del solvente y la basura
* Covenant House
* La Alianza
* Intervención en Canal UNESCO sobre la labor social del periodismo
* Prensa Libre
* Plaza Pública
* Agencia Ocote
William Cavendish (Devonshireko IV. dukea)

**William Cavendish, Devonshireko IV. dukea** (Londres, 1720ko maiatzaren 8a - Spa, 1764ko urriaren 2a) britainiar politikaria izan zen. Britainia Handiko lehen ministroa izan zen 1756tik 1757ra. 1729 baino lehen **Lord Cavendish** bezala ezagutua izan zen, eta 1729 eta 1755 artean **Hartingtongo markesa** bezala. 

Parlamentuko kide hautatu zuten 1741ean eta 1747an, eta Robert Walpoleren babesetako bat izan zen.

1757an Newcastleko Dukeak lehen ministro kargua utzi zuen Zazpi Urteko Gerran izandako porroten ondorioz. Jurgi II.a erregeak Devonshireri eskatu zion gobernua zuzentzeko. Devonshirek kargua onartu zuen parlamentu-aldia amaitu arte.

1757tik 1762ra Lord Chamberlain izan zen Newcastleko gobernu berrian.

Osasunez ahula, Spako bainuetxean hil zen, 44 urte zituela.

## Kanpo estekak
Hegats (aldizkaria)

**"Hegats"** euskaraz argitaratutako aldizkaria da, literatura arloan diharduena. Euskal Idazleen Elkarteko literatura aldizkaria da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskarazko aldizkarien zerrenda

## Kanpo estekak 
* Hegats aldizkaria Uberan
Lala Tamar

**Lala Tamar** (benetako izenez **Tamar Bloch**) israeldar kantari eta musika-ikerlaria da, Marokoko musika andalusiarrean eta judu-espainierazko musikan aditua.

## Biografia 
Bera Galilean jaiotakoa bada ere, ama marokoarra eta aita brasildarra ditu. Aiton-amonen bidez Marokoko kulturan eta ohituretan hezia, Jerusalemgo Artxibo Nazionalean emakume marokoar sefardien kantuen grabaketa zaharrak ikertzen eta transkribatzen aritu zen, eta horrek bere musika ibilbidean arrasto sakona utzi zuen.

## Musika ibilbidea 
Hogei urte bete eta gutxira piztu zitzaion etxean ezagututako ereserki ladinoekiko interesa. Harrezkero hizkuntza hau (bereziki Marokoko *haqetiya* dialektoa) bere musika ibilbidearen ezaugarri nagusietako bat bihurtu zen, kultura latino-arabiar-judu-musulmanaren fusioarekin batera

Urteetan hainbat talderekin kolaboratzen aritu izan zen, hala nola Z’aaluk

Bere lehen bakarkako diskoa ladinoz eginiko kanten bilduma bat izan zen -historian egin den lehena-, 

Israeletik kanpo gero eta ezagunagoa da: Espainia, Portugal, India, Holanda... izan dira bere emanaldietako leku batzuk.

## Erreferentziak
The Mothman Prophecies (filma)

***The Mothman Prophecies*** (euskaraz: *Mothmanen Profeziak*) misterio eta beldurrezko film bat da, Mark Pellington estatubatuar zinemagileak 2002an zuzendu zuena. John Keel idazlearen *The Mothman Prophecies* eleberrian oinarritua dago. Richard Gere, Laura Linney, Will Patton, Debra Messing, Lucinda Jenney eta Alan Bates izan ziren aktore nagusiak.

## Argumentua 
John Klein (Richard Gere) kazetaria bere emaztea auto istripu bitxi batean zendu izanaren ondorioz oraindik lujota dela, gau batez auto matxura bat izango du. Harriduraz, Mendebaldeko Virginiako herri txiki batean dagoela ohartuko da, zegoela uste zuen lekutik ehundaka kilometrora. Connie Mills (Laura Linney) herriko sheriffak azkenaldian leku hartan azalpenik gabeko gertaerak jazotzen ari direla aipatuko dio. Zenbait kasu ikuskatu eta Alexander Leek (Alan Bates) naturazgaindiko gertaerei buruzko adituarekin hitz egin ondoren Kleinek gertaera bitxiaren atzean Mothman delako dagoela susmatuko du, hondamendiak eta heriotza iragartzen dituen kondairazko izaki misteriotsua. Susmo honek Kleini ezinegona eraginarazi era bere sinismen sakonenenak ere zalantzan jartzera bultzaraziko dute, eta unibertso izugarri eta ezezagun baten atarian dagoelako sentipena izango du.

## Aktoreak 
* Richard Gere: John Klein
* Laura Linney: Connie Mills
* Will Patton: Gordon Smallwood
* Debra Messing: Mary Klein
* Lucinda Jenney: Denise Smallwood
* Alan Bates: Alexander Leek
* David Eigenberg: Ed Fleischman
* Bob Tracey: Cyrus Bills
* Bill Laing: Indrid Cold
* Mark Pellington: Tabernaria / Indrid Cold (ahotsa)

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Lal Bahadur Shastri

**Lal Bahadur Shastri** (Mughalsarai, 1904ko urriaren 2a -Taxkent, 1966ko urtarrilaren 11) indiar politikaria izan zen. Indiako lehen ministroa izan zen 1964tik hil zen arte.

1920ko hamarkadan Indiako independentziaren aldeko mugimenduarekin bat egin zuen, Gandhiren eraginez eta kargu garrantzitsuak izan zituen Indiako Kongresu Nazionalan. Indiako independentziaren ondoren, Jawaharlal Nehruren gobernuetako ministro izan zen.

Nehru hil ondoren aukeratu zuten lehen ministro. Iraultza Zuriaren arduraduna izan zen (Esnearen ekoizpena eta hornidura handitzea). Baita Iraultza Berdearena ere, zerealen ekoizpenaren hazkundearekin.

Herrialdea zuzendu zuen 1965eko India-Pakistan Gerran. Gerra 1966ko urtarrilaren 19ko Taxkenteko Akordioarekin amaitu zen, eta Shastri sinatu eta hurrengo egunean hil zen.
Simon Martirosian

**Simon Martirosian**, armenieraz Սիմոն Մարտիրոսյան, (Haykashen (Armenia) 1997ko otsailaren 17a) halterofilian aritzen den kirolari armeniarra da.
## Olinpiar Jokoak
2016ko Udako Olinpiar Jokoetan, Rio 2020an (Rio de Janeiro), zilarrezko domina irabazi zuen *≤109 kilo*ko pisuan, bi jasoalditan 417 kilo jasoz.
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), zilarrezko domina irabazi zuen 109 kiloko pisuan, bi jasoalditan 423 kilo jasoz, eta *Abiada*ko jasoaldiko *Olinpiar Jokoetako errekor*ra (OE) ezarri zuen 195 kilorekin; Ali Davoudi uzbekistandarraren (urrezko domina) atzetik eta Artūrs Plēsnieks letoniarraren (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen.
## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Carriers (filma)

***Carriers***, 2009ko Àlex Pastor eta David Pastorrek zuzendutako film post-apokaliptiko bat da. Lou Taylor Pucci, Chris Pine, Piper Perabo, Emily VanCamp eta Christopher Meloni aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Izugarri hilgarria den birus bat mundu osoan zehar hedatu eta gizaki gehienak hil ditu. Brian (Chris Pine) eta Danny (Lou Taylor Pucci) anaiak, Brianen neskalaguna den Bobby (Piper Perabo) eta bere lagun Kate (Emily VanCamp) oraindik infektatu gabeko lau gazte dira, beren jaiolekuak utzi eta Mexikoko Golkoko hondartza isolatu batean babes hartzeko helburu dute, bertan izurriaren amaieraren zain egoteko. Beren beldur nagusia bidean zehar haiek kutsatu ditzaketen beste gizakiekin topo egitea da. Honela, beren autoa errepide isolatu batean matxuratzean, beren helmugarako lasterketa etsigarri bati ekingo diote, honetan infektatutako haurrei, mediku hiltzaileei edo eskrupulurik gabeko hiltzaileez gain, beren artean areagotuz joan den elkarren arteko mesfidantzari ere aurre egin beharko diote.

## Aktoreak 
* Lou Taylor Pucci: Danny
* Chris Pine: Brian
* Piper Perabo: Bobby
* Emily VanCamp: Kate
* Christopher Meloni: Frank
* Kiernan Shipka: Jodie
* Mark Moses: Doktorea

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Maid (telesaila)

***Maid*** Molly Smith Metzlerrek sortutako telesail dramatikoa da. Stephanie Landen ''Maid: Hard Work, Low Pay, and a Mother's Will to Survive'' memoria-liburuan oinarrituta, Netflixen estreinatu zuten.

## Sinopsia 
Margaret Qualley aktore protagonista duen telesailak oso gazte zelarik ama izandako emakume baten zailtasunak kontatzen ditu, bikotearekin zuen abusuzko harremana moztu eta, halabeharrez, idazle izateko ametsa baztertu behar izan zueneko unea. Emakumea etxe garbitzaile lanetan hasiko da, hilabete amaierara iristeko.

## Pertsonaiak 
* Margaret Qualley: Alex
* Nick Robinson: Sean
* Anika Noni Rose: Regina
* Billy Burke: Hank
* Andie MacDowell: Paula
* Rylea Nevaeh Whittet: Maddy
* Xavier De Guzman: Ethan
* Raymond Ablack: Nate
* BJ Harrison: Denise
* Tracy Vilar: Yolanda
* Aimee Carrero: Danielle
* Mozhan Marnò: Tara

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bidet (zaldia)

**Bidet** Frantzia aldeko zaldi mota bat izan zen. zaldi arraza konkretu bat izatera iritsia gabe, zaldi hauek ezaugarri komun eta berezkoak zituzten. Euren tamaina zein gainontzeko ezaugarriengatik bidetak ponien sailkapen taldean sartzen ziren.

Abere hauek zela zaldiak bezala, gurdi-zaldietarako zein zama abereak bezala erabiltzen ziren.

Arraza zaharra zen, seguruen erromatarrak baino lehenengo garaietatik zetorrena.

Bidet zaldiaren odola egungo normandiar zaldien odolean mantendu da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Addams Family 2

***The Addams Family 2*** 2021eko Greg Tiernan eta Conrad Vernon zinema zuzendarien animaziozko filma da. *The Addams Family* (2019) filmaren segida edo bigarren zatia, lehendabizikoa bezala, Charles Addamsek, 1933an The New Yorker aldizkarirako sortutako binetak oinarri gisa hartuta egina dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Mikel eliza (Idoi)

**San Mikel eliza** Esteribarko Idoi lekuan Erdi Aroko kristiau eliza bat da.

## Eraikina 
Erdi Aroko eraikina da, gerora aldatua. Oinplanoak habearte xume angeluzuzena eta estalki lau modernoa ditu, eta koruaren ahoan erdi-puntuko arku fajoi bat dago, mentsuletan bermatuta. Jatorrizko egiturari kanoi-gangaz estalitako horma-hobi angeluzuzena dagokio. Korua habeartearen oinaldean dago, egurrezko habe baten gainean. Sakristia burualdearen ondoan dago, Epistolaren aldean.

Erretaula nagusia XVII. mendekoa da, baina XIX. mendeko garai neoklasikoan aldatua. Erretaularen buruan, San Mikelen tailu barrokoa dago. Erretaularen ondoan gurtzen den Ama Birjina, haurrarekin eserita dagoena, XIII. mende amaierakoa edo XIV. mende hasierakoa da, eta marjinak desitxuratzen du. Korupean, Erdi Aroko bataiarri bat dago, eta sakristiak, XVII. mendeko Kristo gurutziltzatu barroko bat eta 1817ko zilarrezko kaliza bat gordetzen ditu.

Kanpoaldean, elizak silueta bitxi bat erakusten du, nabea dorretik luzatuta duena, hau baino askoz baxuagoa. Atea, erdi-puntuko arku bat da, ziuraski XVIII. mendekoa. Dorrea, nabearen oinaldean altxatzen da.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Idoi

## Kanpo estekak
Cacyreus marshalli

***Cacyreus marshalli*** () Lycaenidae familiako lepidopteroen espezie bat da. Hegoafrikan du jatorria baina 1980. hamarkadan nahi gabe Mediterraneo eremuan sartu zen eta bikain moldatu zen ingurune berrira. Dagoeneko Euskal Herrian ere aurkitzen da eta geranio landareen izurri bihurtu da, beldarrek landare hau jaten baitute.

## Deskribapena 
### Imagoa 
Tamaina txikiko tximeleta bat da. 15-23 mm hartzen ditu arrak eta 18-23 mm emeak. Gaztaina edo kafe koloreko hegoak ditu gainaldean eta ertzak argiagoak dira. Azpialdean marra marroi eta zuri-grisak tartekatzen dira. Atzeko hegoek luzakin txiki bat dute ozelo ilun baten azpian.

Gorputza arre-grisa da, begi marroiak eta antena zuri-beltzak. Hankak zuriak dira.

### Beldarra 
Beldarra berdea da. Lau estadio ditu eta aurrera egin ahala lerro arroxa batzuk azaltzen zaizkio. Ez da 2 cm-tik gora luzatzen. 

## Bizi zikloa 
Maiatza eta urria artean emeek arrautzak jartzen dituzte geranioetan, batez ere loreetan. Arrautzetatik larba txikiak korola edo pedunkulutik landare barrura sartzen dira eta izerdi landuaz elikatzen dira. Zurtoinean zuloa eginez atera egiten dira eta beste geranio batetara joaten dira. Handik egun batzutara geranioaren zurtoina belztu eta tolestu egiten da.

Beldarrak lau estadio ditu, aurreneko biek nahiago dute loreak jatea eta hurrengo biek hostoak eta zurtoinak jaten dituzte. Behar duen tamaina hartzen duenean krisalida osatzen du loreen pedunkulutan zintzilik jarriz eta handik tximeleta aterako da.

## Espezia inbaditzailea 
Hegoafrikan identifikatu zen aurrenekoz tximeleta. Inguruko herrialdetan ere aurkitu zen ondoren, Swazilandian, Botswanan, Zimbabwen, Lesothon eta Mozambiken. 

1978. urtean Europara sartu zen nahi gabe. Ingalaterran aurkitu zen aurreneko ale hori. 1989an Stamer entomologo alemaniarrak Mallorkan geranio-tximeletaren kolonia bat aurkitu zen, 5 ar eta 8 eme. Geranio-tximeletari aurre egiteko landareak intsetizida kimikoz tratatzen dira tximeleta haietan pausa ez dadin.

## Iruditegia 

Irudi:Mariposa del geranio (Cacyreus marshalli), Calatayud, España, 2012-09-01, DD 03.JPG|Tximeleta goitik ikusita.
Irudi:Cacyreus marshalli larva02.jpg|beldar berdea, marra arroxarekin.
Irudi:Cacyreus marshalli egg.jpg|Arrautza.
Irudi:CacyreusMarshalli.jpg|Beldarrak geranio kaltetuan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Guy Mollet

**Alcide Guy Mollet** (Flers, 1905eko abenduaren 31 &ndash; Paris, 1975eko urriaren 3a) frantziar politikaria izan zen. Frantziako lehen ministroa izan zen 1956tik 1957ra.

Ingeles irakaslea izan zen Arrasen eta Langile-Internazionalaren Frantziar Sekzioko kidea 1928tik.

Bigarren Mundu Gerran alemaniarrek preso hartu zuten. Zazpi hilabeteren ondoren askatu zuten eta Frantziako Erresistentziara batu zen kapitain mailarekin.

1945eko urrian hautatu zuten Frantziako Nazio Biltzarreko kide. 1946an SFIOko idazkari nagusi izendatu zuten eta Arraseko alkate ere bazen. Ministro izan zen Léon Blum, René Pleven eta Henri Queuilleren gobernuetan eta Frantzia ordezkatu zuen Europako Kontseiluan. 1951tik 1969ra Internazional Sozialistako presidenteordea izan zen.

1956ko hauteskundeetarako, Fronte Errepublikanoa izeneko zentro-ezkerreko koalizio bat sortu zuen eta hauteskundeak irabazi ondoren, lehen ministro izendatu zuten. Europako Ekonomia Erkidegoa sortzeko Erromako Ituna negoziatu eta sinatu zuen. Suezko krisialdi aurre egin behar izan zion eta tropa frantziarrak bidali zituen Suezko kanala okupatzera tropa ingelesekin batera. Aljerian ere kontraterrorismo kanpaina bat hasi zuen, tortura erabiliz, eta Aljerreko gudua izan zen. Barne-politikan, gizarte-politikak egin zituen. Aljeriako krisialdiak dimititzera behartu zuen 1957ko ekainean. Frantziako Laugarren Errepublikako azken gobernu egonkorra izan zen.

1958an Charles de Gaulleren botere-hartzearen alde egin zuen eta estatu-idazkari izendatu zuten. 1959an gobernuko kargua utzi zuen. Bere azken urteetan bere alderdi politikoaren desagerpena ikusi zuen, azkenean Frantziako Alderdi Sozialistarekin bat eginda.

## Kanpo estekak
Madres paralelas

***Madres paralelas*** 2021eko Pedro Almodóvar espainiar zinema zuzendarien film dramatikoa da.

2021eko Veneziako Mostran estreinatu zen eta eta Emakumezko aktore onenaren Volpi Kopa (Penélope Cruz) irabazi zuen.

## Sinopsia 
Erditzeko puntuan dauden bi emakumek, Janisek eta Anak, ospitaleko logela batean elkar ezagutzen dute; kasualitatez, biak ezkongabeak dira eta, gainera, biak testuinguru berberean geratu ziren haurdun: istripuz. Filmaren mamia pertsonaia bakoitzaren ikuspuntuak osatzen du, hau da, bizitzea tokatu zaien egoera interpretatzeko eta baloratzeko moduak.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1896ko Paris-Roubaix

**1896ko Paris-Roubaix** txirrindularitzako lasterketa klasiko honen lehen edizioa izan zen. 1896ko apirilaren 19an ospatu zuten Parisen hasita, Roubaixko belodromoan amaituta. 280 kilometroko ibilbide izan zuen. Irabazlea Alemaniako Josef Fischer izan zen, 1.000 frantziar libera jaso zituena, dirutza garai horretan. Ibilbidean, 1909ko Paris-Roubaixeraino egin zen gisan, motor batek ireki zuen bidea. 

## Sailkapen orokorra 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Artūrs Plēsnieks

**Artūrs Plēsnieks** (Kroņauce (Letonia) 1992ko urtarrilaren 21a) halterofilian aritzen den kirolari letoniarra da.
## Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), brontzezko domina irabazi zuen *≤109 kilo*ko pisuan, bi jasoalditan 410 kilo jasoz; Akbar Djuraev uzbekistandarraren (urrezko domina) eta Simon Martirosian armeniarraren (zilarrezko domina) atzetik sailkatu zen.
## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Basagaitzeko baseliza

**Basagaitzeko Andre Mariaren baseliza** Anueko Etsain kontzejuan Erdi Aroko kristiau baseliza bat da.

Burutain eta Etsain (Anue) eta Sarasibar eta Idoi (Esteribar) herrietako biztanleak erromerian doaz maiatzaren 15aren ondorengo igandean.

## Erreferentziak 
* Basagaitz. Nafarroako Entziklopedia Handia.

## Ikus, gainera 
* Anue
* Etsain

## Kanpo estekak
Aurora zuri

**Aurora zuria** (*Anthocharis cardamines*) Pieridae familiako lepidopteroen espezie bat da, Eurasia guztian hedaturik dagoena.

## Deskribapena 
### Imagoa 
Tximeleta zuria da. Arrek korole laranja dute alboetan eta marroi-berdexka ertzean, emeak aldiz zuriak dira gainaldean eta orbain zuri eta berdeak dituzte azpialdean. Arraren gorputza beltza da eta emearena zuria. Kolore desberdintasun horren arazoia habitat desberdinak populatzea da, arrek baso ertzak eta emeek zelaiak.

(MHNT) Anthocharis cardamines - Foret de Bouconne, France - male dorsal.jpg|*Anthocharis cardamines* ♂  
(MHNT) Anthocharis cardamines - Foret de Bouconne, France - male ventral.jpg|*Anthocharis cardamines* ♂  △
(MHNT) Anthocharis cardamines - Foret de Bouconne, France - female dorsal.jpg|*Anthocharis cardamines*  ♀ 
(MHNT) Anthocharis cardamines - Foret de Bouconne, France - female ventral.jpg|*Anthocharis cardamines* ♀ △

### Beldarra 
Beldarra berde-urdina da eta luze eta estua.

## Bizi zikloa 
Emeak kruziferoen infloreszentziatan ezartzen ditu arrautzak. Hasiera batean zuriak dira baina egun batzutan laranja eta gero marroi bihurtzen dira. Arrautzak jartzerakoan feromonaz bustitzen ditu gainerako emeak lore hartatik uxatzeko.

Beldarra jaiotzen denean arrautzaren oskola jaten du aurrena eta ondoren landarea jaten hasten da. Hainbat arrautza ezarri badira lore berean lehenengo jaiotzen danak gainerakoak jaten ditu, kanibalismo kasua da, horregatik saiatzen dira emeak lore bakoitzean arrautza bakarra jartzen eta gainerako emeak uxatzen. Larbak bost estadio ditu eta azkenengoetan landare baxuagoetaz elikatzen da.

Ondoren krisalida sortu eta imagoa ateratzen da.

## Harraparitza 
Tximeleta askok gorputzaren atzealdea ilunduta agertzen dute. Armiarmen erasoen ondorioa izaten da, hauek baitira aurora zuriaren harrapari nagusiak.

## Iruditegia 

Irudi:Orange tip (Anthocharis cardamines) male.jpg|Tximeleta arra.
Irudi:Anthocharis cardamines female MichaD.jpg|Tximeleta emea.
Irudi:Anthocharis cardamines 01.jpg|Beldarra.
Irudi:Anthocharis cardamines œufs.jpg|Arrautza.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lotus dorycnium

***Lotus dorycnium***, *Dorycnium pentaphyllum* izenaz ezaguna,  Fabaceae familiako *Lotus* generoko landare belarkara iraunkorra da.

## Deskribapena 
*Lotus* dorycnium-en batez besteko altuera 10-70 zentimetrokoa da. Zurtoinak eta adarrak zurezkoak dira. Hostoak bost segmentuz osatuta daude eta bi aldeetan ilunak dira. Loreak txikiak eta zuriak dira, zurtoin labur batean 5-20 loreko azken atalaseetan. Loraldia maiatzetik uztailera bitartekoa da. Fruituak marroi gorrixkak dira, 3 eta 6 milimetro bitartekoak, eta hazi bat edo bi izaten dituzte.

## Galeria 

Fitxategi:Doricnum_pentaphyllum_12_maig_2006_062.jpg|Landarea
Fitxategi:Fabaceae_-_Dorycnium_pentaphyllum.JPG|Loreak
Fitxategi:Fabaceae_-_Dorycnium_pentaphyllum-1.JPG|Loreak

## Banaketa 
*Lotus dorycnium*ek banaketa Mediterraneo zabala du.

## Habitata 
Landare hauek muino erdi idorrak, larre eguzkitsu eta lehorrak eta ingurune mediterraneoa nahiago dituzte eta mota guztietako lurzoruak onartzen dituzte.  0–1.300 metroko altueran aurki daitezke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ali Davoudi

**Ali Davoudi**, arabieraz علی داوودی, (Teheran (Iran), 1999ko martxoaren 22a) halterofilian aritzen den kirolari irandarra da.
## Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu, eta zilarrezko domina eskuratu zuen halterofilian *>109 kilo* kategorian; Lasha Talakhadze georgiarraren (urrezko domina) atzetik eta Man Asaad siriarraren (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen. 
## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Rioni (ibaia)

**Rioni ibaia** (georgieraz რიონი, *Rioni;* grezieraz  eΦᾶσις, *Phasis* edo *Fasis*), Kaukasoko ibaia da, Svaneti eskualdean jaiotzen dena. Georgiako hirugarren ibai luzeena da.

## Kanpo estekak
Elisabet Bavariakoa (Frantziako erregina)

**Elisabet Bavariakoa** (c. 1370 &ndash; Paris, 1435eko irailaren 24a) Karlos VI.a Frantziakoaren emaztea eta Frantziako erregina ezkontidea izan zen.

Wittelsbacheko etxeko kidea izan zen. Esteban III.a Bavaria-Ingolstadtekoa eta Taddea Viscontiren alaba izan zen. Hamabost edo hamasei urterekin Karlos VI.a Frantziakoarekin ezkondu zen. Karlos VII.a Frantziakoaren ama izan zen.

Bere senarraren gaixotasun mentalaren ondorioz, Isabeau Frantziako erregeordea izan zen behin baino gehiagotan. Botere hutsuneak gerra zibila eragin zuen Armañarren eta Borgoñarren artean. Bere seme Karlos oinordetzarik gabe utzi zuten eta Troyesko Ituna sinatu zen, errege ingelesa Frantziako tronuaren oinordeko izendatzen zuena Karlos VI.a Frantziakoa hil ondoren. Isabeauk bere azken urteak bizi izan zuen ingelesek okupatutako Parisen.

## Kanpo estekak
Windy Cantika Aisah

**Windy Cantika Aisah** (Bandung (Indonesia) 2002ko ekainaren 11a) halterofilian aritzen den kirolari indonesiarra da.
## Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), brontzezko domina lortu zuen *≤49 kg* kategorian, bi jasoalditan 194 kilo jasoz; Hou Zhihui txinatarraren (urrezko domina) eta Saikhom Mirabai Chanu indiarraren (zilarrezko domina) atzetik sailkatu zen.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Satyrium esculi

***Satyrium esculi*** Lycaenidae familiako intsektu lepidoptero espezie bat da, Theclinae subfamiliakoa eta *Satyrium* generokoa.

## Deskribapena 
Tximeleta txiki bat da, goiko aldea marroia duena, atzeko hegoetan isats bat duena, eta emeak kobre koloreko marka diskretu bat du aurreko hegoetan. *Satyrium esculi f. powelli* emean eta *Satyrium esculi f. ilioides* emean, aurreko hegala kobrezkoa da, marroiz inguratua, eta atzeko hegalak orban laranjazko lerro submarginal bat du.

## Bizi zikloa 
Maiatza eta abuztuaren artean ikusten diratximeleta helduak. Ondoren arrautzak jartzen dituzte eta udazkenean beldarrak jaiotzen dira. Negua igarotzeko *Crematogaster cruentatus* inurriek artatzen dituzte beldarrak.

## Landare ostalariak 
Haren landare ostalariak *Quercus* (*Quercus ilex* eta *Quercus* coccifera) dira

## Ekologia eta banaketa 
Ipar Afrikan (Tunisia, Aljeria eta Maroko), Iberiar penintsulan (Espainia, ipar-mendebaldean izan ezik eta Portugal), Frantziako hegoaldean eta Balear uharteetan, Ibizan eta Mallorcan dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Saikhom Mirabai Chanu

**Saikhom Mirabai Chanu** (Imphal (India) 1994ko abuztuaren 8a) halterofilian aritzen den kirolari txinatarra da.
## Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), zilarrezko domina lortu zuen *≤49 kilo* kategorian, bi jasoalditan 202 kilo jasoz, eta *Tiraldi-garbia* modalitatean *Olinpiar Jokoetako errekor*ra (OE) ezarri zuen 119 kilorekin; Hou Zhihui txinatarraren (urrezko domina) atzetik eta Windy Cantika Aisah indonesiarraren (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Leopoldo II.a Toscanakoa

**Leopoldo II.a Toscanakoa** (Florentzia, 1797ko urriaren 3a - Erroma, 1870eko urtarrilaren 29a) noblea izan zen; Toscanako duke handia, 1824tik 1859ra.

Fernando III.a Toscanakoa eta Luisa Bi Sizilietakoaren semea izan zen. Tronuan bere aitaren oinordeko izan zen 1824ko ekainaren 18an. Garaiko Italiako monarka liberalenetako bat izan zen. 1848ko Toscanako Konstituzioa baimendu zuen eta prentsa askatasuna ahalbidetu.

1849an behin-behineko gobernu batek kargutik kendu zuen, baina handik gutxira austriarrek tronura itzuli zuten. Austriarrek herrialdea okupatu zuten 1855era arte.

Italiako Bigarren Independentzia Gerran neutral mantentzen saiatu zen, baina Dukerri Handitik kanporatua izan zen. Gerra amaitu ondoren 1859an Florentziara itzuli zen, baina oso ezezaguntzat jo zuten, eta bere seme Fernando IV.arengan abdikatu zuen.

Bi aldiz egon zen ezkonduta: Maria Ana Saxoniarekin eta Maria Antonieta Bi Sizilietakoarekin eta guztira hamahiru seme-alaba izan zituen.
2021eko Paris-Roubaix

**2021eko Paris-Roubaix** txirrindularitzako lasterketa klasiko honen 118. edizioa izan zen, 2020ko Paris-Roubaix COVID-19 pandemiaren ondorioz bertan behera utzi ostean. 2021eko urriaren 3an ospatu zuten Compiègne eta Roubaix artean, 257 kilometroko ibilbidearekin. Proba UCI World Tourren zati izan zen. Sprint oso estu baten ostean, Sonny Colbrellik irabazi zuen, euriak eta lokatzak markatutako edizio hau.

## Taldeak 
## Sailkapen orokorra 
## Kanpo estekak
Bracha van Doesburgh

**Bracha van Doesburgh** (izen osoa *Bracha Semeyns de Vries van Doesburgh*, Enschede, Herbehereak, 1981eko irailaren 3a) herbehereetar aktorea da, *Moordwijven* eta *Too Fat Too Furious* filmeengatik ezaguna. Herbehereetako eta Alemaniako telesailetan ohiko aktorea da.

## Biografia 
Amsterdamen ikasi ondoren New Yorken egin zituen aktore ikasketak. Daan Schuurmans aktore herbeheretarrarekin ezkondu eta hiru seme alaba ditu.

## Filmografia aukeratua 
* 2004: Grijpstra & de Gier (telesaila)
* 2005: Hammerhart *(Too Fat Too Furious)*
* 2005: Schnitzelparadies *(Het Schnitzel Paradijs)*
* 2006: Für ein paar Murmeln mehr *(Voor een paar knikkers meer)*
* 2007: Killer Babes *(Moordwijven)*
* 2008–2010: S1ngle (telesaila, 34 atal)
* 2010:	The Dinner Club *(De Eetclub)* (filmea)
* 2012:	Grüße von Mike! *(De groeten van Mike!)* (haurrentzako filmea)
* 2014: Johan – Logisch is anders (TV-Miniseriea)
* 2017: Verliebt in Amsterdam (telesaila)
* 2020: Der Amsterdam-Krimi – Das verschwundene Kind

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Corythucha ciliata

***Corythucha ciliata*** Tingidae familiako hemiptero heteroptero espezie bat da; baso-izurrite bat da, bere jardueraz hainbat landare hostogabetzen dituena. *Platanus occidentalis* da haren ostalari nagusia. Ipar Amerikako natiboa, Mexikon Coahuila, Nuevo León eta Tamaulipasen aurkitzen da. Duela mende-erdi zabaldu zen Europako hegoaldean eta erdialdean, eta batez ere albo zuhaitza erasotzen du. Gizakiei dermatitisa eragin diezaiekete.

## Deskribapena 
Helduek 0,7 mm-tik 1,8 mm-ra bitarteko luzera dute; kolore zuri-krematsukoak dira, eta hego bakoitzaren erdialdean orban ilun pare bat dute. Pronotoan orban nabari bat dago.

## Bizi-zikloa 
Urtean 3-5 belaunaldi daude. Negua normalean heldu gisa pasatzen dute. Zuhaitza hazten den urte-sasoiaren hasieran erruten ditu arrautzak, zainen ertzetan, hostoaren azpialdetik. Arrautzatxoak ehunean sartzen dira, eta lepoa bakarrik ateratzen da operkulutik. Ninfak taldekoiak dira lehen estadioetan, eta, ondoren, puztutako adarraren hostoetan zehar sakabanatzen dira.

## Entomologia aplikatua 
### Kalteak 
Ninfek eta helduek hostoen egindako ziztaek eta izerdiaren xurgapenak eragiten dituzte kalteak.

Hostoek pigmentuak galtzen dituzte, kolore gris berdexka hartuz, eta, azkenean, lehortu eta erori egiten dira. Azpialdean, erreduren antzeko kolore beltzeko tanta txikiak ikusten dira, jariatzen duten melazaren presentziaren eta haren gainean “fumagina” izeneko onddoen garapen sekundarioaren ondorioz.

Gure hirietan lorezaintzan erabiltzen diren itzal-banana ugariek eta izurri horrek beste landare-genero batzuetan (*Broussonetia*, *Carya*, *Fraxinus*, *Tila*, etab.) duen agerraldiak, apaingarri gisa ere erabiltzen direnak, Europako parke eta lorategietarako arazo larritzat hartzera behartzen dute intsektu horren hedapena.

### Kontrola 
Ekainean, azefatoa duten enborrerako injekzioen bidezko tratamenduak egitea. *C. ciliata*ren forma gazteen kontrako tratamenduak ere egin daitezke, kopa piretroide naturalekin lainoztatuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Luis de Amesti

**Luis Urbano de Amesti Casal** (1892 &ndash; 1992) historialari eta idazle txiletarra izan zen, O'Higgins eta Colchagua probintzietako historiaren dibulgatzailea.

## Biografia 
ezkerrera|thumb|300x300px| Luis de Amestiren jaiotza-erregistroa
San Fernandon (Colchagua probintzia izandakoa) jaio zen 1892ko urtarrilaren 1ean, Cipriano de Amesti Embeita nekazariaren eta Luisa Casal Hidalgoren semea. Bere aita Txilera emigratu zuen milizia borrokalari karlista ohia zen. Ikasketa humanistikoak Barros Arana Barnetegi Nazionalean egin zituen. Ikasturteak amaitu ondoren, Aurrezki Kutxa Nazionaleko San Fernandoko bulegoan hasi zen lanean. 

Gai historikoetan espezializatu zen, eta bere lanen artean hauek nabarmendu dira: "Fundación de La Villa de San Fernando de Tinguiririca", "San Antonio de Malloa", "La Divisa Vizcaína y su Evolución", "Chile y la Expedición Libertadora del Perú", "La Estancia de Don Carlos en Chile" e "Historia de Colchagua". Azken lan honen kasuan, 1926an soilik lortu zuen liburuki bat argitaratzea, "Las Casas Troncales" izenburuarekin eta Colchaguako lehen etxe fundatzaileen genealogia jorratzen du. 

Historiako Errege Akademiako, Txileko Historia eta Geografia Elkarteko eta Txileko Institutuko Historia Akademiako kide izan zen. 1928an San Fernandoko Rotary Clubeko kide sortzailea izan zen, diruzaina. 

1992ko uztailaren 24an hil zen Santiagon 100 urte eta zazpi hilabete zituela. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zacharias Ursinus

**Zacharias Ursinus** (Breslau, 1534ko uztailaren 18a – Neustadt an der Weinstraße, 1583ko maiatzaren 6a) alemaniar teologo protestantea izan zen, *Heidelbergeko Kristau-ikasbidea* egitean esku hartzeagatik ezaguna; litekeena da haren egile nagusia izatea.

## Biografia 
Ursinus Breslaun, bere jaioterrian, irakasle izan zen (1558-60). 1561ean, Frederiko III. printze hautesleak, Vermigliren aholkatuz, Palatinatuan Erreforman laguntzeko deitu zion, eta Heidelbergeko *Collegium Sapientiae* delakoan irakasle esleitu zuen. Bertan 1562-63an, Printzearen aginduz, *Heidelbergeko Kristau-ikasbidearen* lehenengo zirriborroak egin zituen, eta, beste teologo eta elizbururekin batera, idazkiaren azken berrikusketan esku hartu zuen.

Zenbait idazkitan Palatinatuko hauteslerriko teologia erreformatua aldeztu zuen, luthertar arrazoibideen aurka. Hark emandako hitzaldiak bere ikasle eta ondorengo David Pareus-ek jaso zituen *Explicatio catecheseos* delakoan, teologia erreformatuan eragin handikoa izan zena. Kristau-ikasbidea Dordrechteko Sinodoan ofizialki onetsi zuten, eta Ursinusen *Explicatio catecheseos* erreformatuen apaizgaitegi eta unibertsitateetan erabili zen.

Ursinusen metodoa eskolastikoa zen; haren teologia, kalbindarra.

## Erreferentziak
Elisabet Bavariakoa

**Elisabet Bavariakoa** honakoa izan daiteke:
* Elisabet Bavariakoa (Austriako enperatriza), Sissi izenarekin ezeguna.
* Elisabet Bavariakoa (Frantziako erregina), Frantziako erregina XIV. mendean.
Liao Qiuyun

**Liao Qiuyun**, txineraz 廖 秋云, (Yongzhou (Txina) 1995eko uztailaren 13a) halterofilian lehiatzen den kirolari txinatarra da.

## Olinpiar Jokoak
Tokio 2020ko Joko Olinpikoetan zilarrezko domina lortu zuen *≤55 kilo* kategorian, bi jasoalditan 223 kilo jasoz; Hidilyn Diaz filipinarraren (urrezko domina) eta Zulfiia Txinxtanlo kazakhstandarraren (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Giemsa tindaketa

[thumb|right|250px|*Trypanosoma cruzi* ([Amerikar tripanosomiasi)aren eragilea, Giemsa tindaketarekin ikusita]]

ren kromosomak, Giemsarekin tindatuak (ezkerrean, arrarenak, eskuinean emearenak)]]

**Giemsa tindaketa** hematologian usu erabiltzen den tindaketa da, odolaren elementuak, besteak beste, aztertzeko. Odol-frotisak (protozooak eta parasitoak antzemateko), ebaketa histologikoak eta beste lagin biologikoak dira tindaketa honekin tratatzen direnak.

Gustav Giemsa asmatu zuen bere izena daraman tindaketa, 1904an, Plasmodium falciparum, malariaren eragilea, odol-frotisetan ikertzen ari zenean 

Giemsa tindaketa, besteak beste, oso erabilia da laborategietan honako mikrobio hauek edo egitura zelularrak ikusi ahal izateko:

*Plasmodium falciparum (malariaren sortzailea)
*zelulako kromosomak, mitosian 
*Trypanosoma protozooa
*Spirillum minus 
*Rickettsia, zelula barneko bakterio parasitoa

Tindaketa honen bi koloratzaile nagusiak eosina (koloratzaile azidoa) eta metileno urdina (koloratzaile basikoa) dira. Hautsean saltzen da, eta laborategian egunero prestatu behar da, hautsa uretan disolbatuz (ordu gutxi batzuetan koloratzaileak bere ezaugarri kimikoak galtzen dituelako).

Odol-frotisak aztertzeko, koloratzaile bota aurretik lagina finkatu behar da, metanola erabiliz. Hau da prozedura osoa :

*odol-frotisa prestatu, porta baten gainean
*gehitu metanola, lagina finkatzeko, eta utzi 5 minutu
*dekantatu, metanola kentzeko
*Giemsa koloratzailea bota, eta 25 minutu utzi
*urez garbitu
*utzi airean lehortzen, eta gero behatu mikroskopioan

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jon Zubiaga

**Jon Zubiaga** (Arrasate, Gipuzkoa) Gose musika taldeko gitarra da. Ines Osinagarekin eta Iñaki Bengoarekin osatu zuen Gose taldearen jotzeko modua ez zen trikiti musikan erabiltzen dena, beste modu berri bat asmatu zuten trikitia musika elektronikoarekin batzen.

## Diskografia 
Kañeria 13, Des-kontro, lGatillazp, The Meas, The Kagas, eta Anita Parker taldeekin ere jo du.

### Gose 
* Gose (Oihuka, 2005)
* Gose II (Baga-biga / La Chiquilla, 2007)
* Gose III (La Chiquilla, 2009)
* Gose IIII (La Chiquilla, 2010)
* Gose IIIII (Jangura Produkzioak, 2012)
* Gose & The Family (Bonberenea Ekintzak, 2014)
* Gosariak (Gose, 2014). 2015eko Korrikarako egin zuten, Joseba Sarrionandiaren hitzekin.

Gainera Eutsi! filmerako musika ere sortu zuten.&#x3E;

Fitxategi:Gose 2012an Berriak 10 urte 10.jpg|Iñaki Bengoarekin eta Ines Osinagarekin (Gose, 2012)
Fitxategi:Gose 2012an Berriak 10 urte 11.jpg|Andoain, 2012
Fitxategi:Gose 2012an Berriak 10 urte 03.jpg|Gose, 2012
Fitxategi:Gose 2012an Berriak 10 urte 02.jpg
Fitxategi:Anita Parker - 1.jpg|Anita Parkerrekin 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Euskonews: Ines Osinagari elkarrizketa
* Elkarrizketa *Argia*n
* *Ines Osinaga #MusikariakIkastetxeetan / Barañain Alaiz BHI* . (2019, Nafarroako Gobernua, Hezkuntza, Youtube)
1897ko Paris-Roubaix

**1897ko Paris-Roubaix** txirrindularitzako lasterketa klasiko honen 2. edizioa izan zen. 1897eko apirilaren 18an ospatu zuten Chatou eta Roubaix artean, 280 kilometroko ibilbidearekin. Irabazlea Maurice Garin izan zen, Frantzian bizi zen italiar bat.

## Sailkapen orokorra 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Human Voice (filma)

***The Human Voice*** 2020ko Pedro Almodovar espainiar zinema zuzendarien film laburra da. Jean Cocteauren  *La Voix humaine* monodramean oinarrituta, zuzendariaren lehenengo ingelesezko lana izan zen.

Tilda Swintonek antzeztu eta Veneziako Zinemaldian estreinatu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Salomé (filma)

***Salomé*** 1978ko Pedro Almodovar espainiar zinema zuzendarien film laburra da. Oscar Wilderen izen bereko antzelanean oinarrituta, zuzendariaren lehenengo lana izan zen.

## Aktoreak 
*Isabel Mestres : Salomé
*Fernando Hilbeck : Abraam
*Agustín Almodóvar : Isaac

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zulfiia Txinxanlo

**Zulfiia Salakharovna Txinxanlo**, zirilikoz Зульфия Салахаровна Чиншанло, (Almaty (Kazakhstan), 1993ko uztailaren 25a) halterofilian aritzen den kirolari kazakhstandarra da.

## Olinpiar Jokoak
Tokio 2020ko Joko Olinpikoetan brontzezko domina lortu zuen *≤55 kilo* kategorian, bi jasoalditan 213 kilo jasoz; Hidilyn Diaz filipinarraren (urrezko domina) eta Liao Qiuyun txinatarraren (zilarrezko domina) atzetik sailkatu zen.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Domingo Amunátegui Solar

**Domingo Amunátegui Solar** (Santiago, 1860ko urriaren 20a &ndash; ibid, 1946ko martxoaren 4a) Txileko historialaria izan zen. Estatuko ministro kargua, Txileko Unibertsitateko errektorea eta Alderdi Liberaleko zuzendaria izan zen. Miguel Luis Amunátegui Aldunate historialariaren eta Rosa Solar Valdésen semea zen.

## Bizitza publikoa 
Txileko Unibertsitateko errektorea izan zen, 1911 eta 1923 artean, zailtasun ekonomikoak eta ikasleen ezinegona izan ziren garaietan. Bere agintaldian Kinesiterapia Kabinetea ireki zen; Heziketa Fisiko eta Teknikoko Institutua antolatu zen, Kontseiluaren mende geratu zena; Obstetrizia Eskolan sartzeko baldintzak gogortu ziren.  Txileko Unibertsitateko Filosofia Fakultateko dekanoa izan zen. Hizkuntzako Akademikoa ere izan zen. José Victorino Lastarria Lizeoa sortu zuen 1913an. 

Maila politikoan, Barne ministro,  Justizia ministro eta Hezkuntza ministro karguak izan zituen.

Ana Lecaros Barrosekin ezkondu zen, eta harekin izan zuen, besteak beste, Ximena Amunátegui, Vicente Huidobro eta Godofredo Iommi poeten musa ospetsua, biekin ezkondu zena. Bere anaia Gregorio Amunátegui Solar medikua eta Txileko Unibertsitateko errektorea ere izan zen.

## Idazlanak 
* *Bosquejo histórico de la literatura chilena*
* *Personajes de la Colonia*
* *Camilo Henríquez*
* *Los Próceres de la Independencia de Chile*
* *El cabildo de Concepción 1782-1818*
* *El cabildo de La Serena 1678-1800*
* *El Instituto Nacional bajo los rectorados de Manuel Montt, Francisco Puente y Antonio Varas*
* *José Toribio Medina*
* *Mayorazgos y Títulos de Castilla* (3 Tomos)
* *Errázuriz y Larraínes en 1810*
* *Pipiolos y Pelucones

## Erreferentziak 
* Álvarez del Real, María Eloísa (1991). 12.000 minibiografías. Panamá: Editorial América, S.A. ISBN 0944499767. 

## Kanpo estekak 
* Domingo Amunátegui Solar Txileko Unibertsitateko webgunean
* Amunateguiren lanak *Txileko Memorian''
ALSA

**ALSA Grupo S.L.U.** (**Automóviles Luarca, S.A.** izenpean sortua) espainiar garraio-enpresa multinazionala da, 1923an Luarcan sortua. 2005rik aurrera, National Express britainiar enpresarena da. 2008an Transportes Colectivos S.A. erosi zuen eta Hego Euskal Herriko hainbat linea kudeatzen ditu.

## Kanpo estekak
Kuo Hsing-chun

**Kuo Hsing-chun**, txineraz 郭 婞淳, (Yilan (Taiwan), 1993ko azaroaren 26a) halterofilian aritzen den kirolari taiwandarra da.
## Olinpiar Jokoak
2016ko Udako Olinpiar Jokoetan, Rio 2016an (Rio de Janeiro) brontzezko domina lortu zuen *≤58 kilo* kategorian, bi jasoalditan 231 kilo jasoz.
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), urrezko domina eskuratu zuen halterofilian *≤59 kilo* kategorian bi jasoalditan 236 kilo jasoz, eta *Olinpiar Jokoetako errekor* (OE) totala ezarri zuen; Polina Guryeva turkmenistandarraren (zilarrezko domina) eta Mikiko Ando japoniarraren (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen. Taipei txinatarra ordezkatzen zuen. Kontuan izan, Txinak jarritako baldintzak direla eta, 1979an NOBek (Nazioarteko Olinpiar Batzordea) Nagoia-n (Japonia) hartutako erabakiak Taiwanek Olinpiar jokoetan (bere izenean eta bere banderapean) esku hartzea galarazten duela; beraz, Taipei txinatarraren izenean aritzen da.
 
2024ko Udako Olinpiar Jokoetan brontzezko domina eskuratu zuen.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Michel Tubiana

thumb|300px|Tubiana eskuinetik bigarrena, Baionan, 2017ko apirilaren 8an.
**Michel Tubiana** (Aljer, 1952ko azaroaren 24a - Neuilly-sur-Seine, 2021ko urriaren 2a) legelari eta abokatu frantziarra, giza eskubideen aldeko militante sutsua izan zen. Euskal Herriko bake prozesuan buru-belarri inplikatu zen. Frantziako Giza Eskubideen Ligako idazkari nagusi eta lehendakari izan eta, ondoren, ohorezko lehendakari izendatu zuten.

## Biografia 
1962an, Michel Tubiana bere familiarekin batera, Parisera joan zen bizitzera. Aita komertzio epaitegiaren epaila zen. 1967an, Lizeoan, bere militantzia komunistari ekin zion, joera troskista zuen Jeunesse Communiste Révolutionnaire taldean. 1972an, zuzenbide ikasketak egiten ari zenean, masonerian integratu zen, Salvador Allende logian. 1974an abokatua zen. Baader Mehinhof taldearen Klaus Croissant defenditu zuen. Halaber, Papon aferan hartu zuen parte. 2000ko ekainaren 12an Henri Leclerc ordezkatu zuen, Ligue des Droits de l'Homme erakundearen presidente gisa; aurrekoan, 1984tik 1995ra, erakundearen idazkaria izan zen. Karguan 2005 arte egon zen. 2014an *Le Monde* egunkariak zerga sahiestetzaileen zerrenda batean jaso zuen haren izena. 2016an ere haren izena zikintzeko beste operazioa pairatu zuen.

## Euskal Herriarekiko konpromisoa 
Euskal Herriko gatazkaren konponbidean funtsezko rola izan zuen. Bakegileen mugimenduan parte hartu zuen, eta Luhusoko (Lapurdi) armagabetzearen prozesuan ere inplikatu zen. 2016ko abenduaren 16an Luhuson atxilotu zituzten Txetx Etcheverri, Béatrice Molle-Haran, Michel Bergouignan, Michel Berhokoirigoin eta Stéphane Etchegaray "Etxe", "bakearen artisauak" izenekoak (*"artisains pour la paix"*). ETAren desarmatze zibilean laguntzen ahalegindu ziren, bake prozesuaren alde. Luhusoko etxean Tubiana egotekoa zen, baina ez zen iritsi, eta ez zuten atxilo hartu. 

Horrela zioen Bake Bideak taldeak bere dolumina publikoan: «Azken hamarkada honetako gertakari garrantzitsu guztien partaide izan da, Aieteko Konferentziatik: armagabetzea, ETAren desegitea, baina [Frantziako] Ministerioarekin elkarrizketak izaten dituen Euskal Herriko delegazioko kidea ere izan da. Pertsonalki parte hartu zuen Luhuson 2016ko abenduaren 16ko ekintzan adibidez, eta ekintza horrek armagabetzea desblokeatzeko aukera eman zuen eta, azkenean, borroka armatuaren bukaera ekarri zuen Euskal Herrian. Geroztik, Michelek Bake Bidearekin eta Bakegileekin lan egiten zuen, euskal preso politikoen arazoa konpontzeko eta bake prozesua indartzeko. Agurtu eta omendu nahi dugu Euskal Herrian ekarpen historikoa egin duen gizon hori».

## Liburuak 
* *Contes philosophiques de la diversité*, Evelyne Lagardetekin batera, 2010.
* *1905-2005 : les enjeux de la laïcité*, beste egile batzuekin, 2005.
* ''Qu'est-ce que la Ligue des droits de l'Homme ? (L'information citoyenne)*, 2003.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Michel Tubianaren bloga.
* :Heriotzaren berri *Naiz'' hedabide digitalean.
Chenopodioideae

**Chenopodioideae** landare loredunen subfamilia bat da, Amaranthaceae familiakoa. Eurasian sortuak, egun mundu osotik hedaturik daude.

## Generoak 
## Kanpo estekak
Labore-txandaketa

thumb|300px|Labore-txandaketaren ondorioak Swojecen.

**Labore-txandaketa** edo **uztalda** nekazaritza-teknika bat da, alor batean espezie edo barietate desberdineko laboreak txandaka ereitean edo landatzean oinarritzen dena. Txandaketa aldi berean egin ohi da hainbat lursailetan eta labore motak urteetan zehar txandakatzen dira. Biodibertsitatea denboran zehar eragiteko modu bat da. Horrela, ongarritzea hobeto aprobetxatzen da, belar gaiztoak hobeto kontrolatzen dira eta izurriteekin eta gaixotasunekin arazoak gutxitzen dira. 

Praktika honetan landare begetatibo ezberdinak baina familia botaniko berekoak izatea saihestu behar da, adibidez: espinaka eta erremolatxa (Chenopodioideae), apioa eta azenarioa (Apiaceae), patata eta tomatea (Solanaceae).

## Ikus, gainera 
*Lugorri

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maude Charron

**Maude Charron** (Rimouski &ndash; Quebec (Kanada), 1993ko apirilaren 28a) halterofilian aritzen den kirolari kanadiarra da.
## Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), urrezko domina eskuratu zuen halterofilian *≤64 kilo* kategorian bi jasoalditan 236 kilo jasoz; Giorgia Bordignon italiarraren (zilarrezko domina) eta Chen Wen-huei taiwandarraren (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen.
 
2024ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina eskuratu zuen.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mikiko Ando

**Mikiko Ando**, japonieraz 安藤 美希子, (Shiroi (Japonia), 1992ko irailaren 30a) halterofilian aritzen den kirolari japoniarra da.
## Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), brontzezko domina eskuratu zuen halterofilian *≤59 kilo* kategorian bi jasoalditan 214 kilo jasoz; Kuo Hsing-chun taiwandarraren (urrezko domina) eta Polina Guryeva turkmenistandarraren (zilarrezko domina) atzetik sailkatu zen.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Polina Guryeva

**Polina Guryeva** (Ashgabat (Turkmenistan), 1999ko urriaren 5a) halterofilian aritzen den kirolari turkmenistandarra da.

## Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), zilarrezko domina eskuratu zuen halterofilian *≤59 kilo* kategorian bi jasoalditan 217 kilo jasoz; Kuo Hsing-chun taiwandarraren (urrezko domina) eta Mikiko Ando japoniarraren (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arrasaundi

**Arrasaundi** Nafarroa Garaiko tontor bat da, Iruñerriko punturik garaiena eta Andimendi mendikatean kokatuta, 1.261 metroko garaiera baitu.