open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ukko

[thumb|100px|Finlandiako [Karelia eskualdean aurkitutako harri tailatu bateko marrazki sinplifikatu bat, tximista eta suge baten irudikapen nahastuak izango lituzkeena.]]
**Ukko** (Uku estonieraz) finlandiar mitologian zeruko, denboraren, uzten eta beste erabilera natural batzuen jainkoa da. Bera da, baita ere, finlandiar mitologiako jainkorik esanguratsuena, eta *ukkonen* hitza, ekaitza trumoiekin esan nahi duena, bere izenetik dator. Kalevalan Ylijumala (jainko gorena) ere deitzen dute, goi kausa guztien jainkotasuna ordezkatzen baitu.

Ukkok finlandiera garaikidean "agurea" esan nahi du. Eskandinaviar eta germaniar jainkoen panteoiko Odinen baliokidea da, baina testuinguru teogonikoan Thorren ezaugarriekin agertzen da.

Ukkoren jatorria ziuraski Perkūnas izeneko baltiar jainkoan eta denboran askoz urrunagokoa den Illmarinen finlandiar zeruko jainkoan du. Era berean, neurri handi batean, ekialdeko baltikoan Thor jainkoaren irudikapen bat da, vikingoen garaiko Asa gurtza jentilena.

Denboraren igaroan, Ukkok zeruko jainko bezala Ilmarinenen tokia hartzen zuen bitartean, Ilmarinenek berak berezko jainko izateari utzi zion eta heroi eta errementari hilkor soil bihurtu zen. Tradizio mitiko atabikoak Ilmarinen zeru gangaren sortzaile ahalguztidun bezala ikusten zuen.

Ukkok erabiltzen duen arma, orokorrean, Ukonvasara izeneko mailu bat, aizkora bat edo ezpata bat da, horiekin, bere kolpeak ematean, tximista sortzen duelarik. Zentzu berean, Ukko bere emazte Akkarekin ugaltzen den bakoitzean (finlandiera garaikidean atsoa esan nahi duena) ekaitz izugarri bat sortzen da. Bere hortua goldetzen duenean edo bere gurdia zeruan zehar gidatzen duenean ere ekaitzak sortzen ditu. Ukkoren jatorrizko arma, ziuraski, barku formako harrizko aizkora bat zen.

Baltiar eskualdean, trumoiaren ikur mitikoa, azalean zerra irudia duen suge bat da. Ekialdeko Eskandinaviako zenbait gune arkeologikotan oraindik existitzen dira tximista eta sugeen irudikapenak erakusten dituzten harri tailatuak.

Ukko, batzuetan, Perkele edo Ilmarinen izenekin ere ezagutzen da, Kalevalako errementaria. Bere emaztea Rauni da gurbe zuhaitzaren babeslea, gainera, "Ama Lurra" edo Akka bezala ere ezaguna.

## Kanpo estekak
Joseph Merrick

**Joseph Carey Merrick** (1862ko abuztuaren 5a, Leicester, Leicestershire &ndash; 1890eko apirilaren 11, Londres) ingeles hiritar bat izan zen. Ustez, Proteusen sindromea deritzon gaixotasunaren ondorioz ikaragarrizko gorputz desitxuratzea jasan zuen, gaur arte ezagutzen den gaixotasun horren kasu larriena. **Elefante gizona** ezizena ipini zioten, eta erakustazoka batetik bestera iragan zuen bere bizitzaldi gehiena.

Bizitzan topatutako oztopo guztiek ez zioten atzera eginarazi. Aitzitik, izaera jator eta prestuko gizona izan zen, eta adimen zorrotzekoa. Olerkiak ere idatzi zituen, haietako ospetsuena honako hau delarik:

## Zinema 
1980. urtean David Lynch zinema zuzendari ingelesak John Merricken bizitzan oinarritutako *The Elephant Man* filma zinemaratu zuen. Bertan, John Hurt, Anthony Hopkins, Anne Bancroft, John Gielgud, Wendy Hiller, Michael Elphick, Hannah Gordon eta Freddie Jones aktoreek hartu zuten parte.

## Kanpo estekak 
* Joseph Merrick ingelesaren omenezko orrialdea
1713 Bancilhon

**1713 Bancilhon** asteroide gerrikoan aurkitutako 1713. asteroidearen izena da. 1951ko irailak 27an aurkitu zuen Louis Boyerrek Aljerretik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1951 SC** zen. Bere izena Louis Boyerren lankide eta Alfred Schmitten emazte zen Odette Bancilhongatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1714 Sy

**1714 Sy** asteroide gerrikoan aurkitutako 1714. asteroidearen izena da. Louis Boyerrek aurkitu zuen 1951ko uztailak 25ean Aljerretik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1951 OA** zen.

## Kanpo estekak
1716 Peter

**1716 Peter** asteroide gerrikoan aurkitutako 1716. asteroidearen izena da. 1934ko apirilak 4an aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1934 GF** zen.

## Kanpo estekak
1715 Salli

**1715 Salli** asteroide gerrikoan aurkitutako 1715. asteroidearen izena da. 1938ko apirilaren 9an aurkitu zuen Heikki A. Alikoskik Turkutik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1938 GK** zen.

## Kanpo estekak
Müritz Parke Nazionala

**Müritz Parke Nazionala** () Alemania iparraldeko Mecklenburg-Aurrepomeranian dagoen Parke Nazionala da, Müritz lakuaren ekialdean kokatzen dena.

## Geografia 
Banaturik dauden bi eremuk osatzen dute Parke Nazionala. Alde batetik lakuaren ondoan dagoen **Müritz** parkea dago, bietan handiena dena, eta bestea, Neustrelitz herriaren ekialdean, **Serrahn** parkea.

Mila lakuen ezizena du inguruneak (benetan ehun inguru dira), eta lakuok Parke guztiaren %12a betetzen dute. Basoek estaltzen dute %65a eta gainerakoa zingira eta padurek osatzen dute.

Lakuen artean aipagarriak dira: Müritz lakua (handiena), Useriner See, Woblitzsee, Kabelicksee eta Priesterbäker See‎.

## Fauna eta Flora 
Oreinak ugari dira baina batez ere hegaztien pausalekua da. Hauen artean ohikoenak kurriloak, itsas arrano buztanzuria eta arrano arrantzalea dira. Beste batzuk aipatzekotan hona hemen txori zezena, lezkaria, bernagorria, kuliska zuria, amiamoko beltza, zertzeta, udako zertzeta eta txirri txikia.

Alemania iparraldeko basoko landareez gain ipurua aipagarria da parke honetan.

## Iruditegia 

Irudi:Speck Kaeflingsberg 2007-08-03 035.jpg|Specker See
Irudi:Havel-Useriner-See-11-IV-2007-273.jpg|Useriner See
Irudi:Rederangsee.JPG|Rederangsee
Irudi:Muehlensee-Ankershagen-11-IV-2007-193.jpg|Muehlensee

## Kanpo estekak 
*  Müritz Parke Nazionaleko webgunea
1706 Dieckvoss

**1706 Dieckvoss** asteroide gerrikoan aurkitutako 1706. asteroidearen izena da. 1931ko urriak 5ean aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1931 TS** zen.

## Kanpo estekak
Wim van Est

**Wim van Est** (Moerdijk, 1923ko martxoaren 25a - Roosendaal, 2003ko maiatzaren 1a) herbeheretar txirrindulari bat izan zen, profesionala 1949 eta 1965 artean. Pista txirrindularitzan zein errepide txirrindularitzan aritu zen. Bere kirol karreran zehar 81 garaipen lortu zituen.

*Aubisqueko biziraulea* ezizena jasotzen zuen. Frantziako Tourreko maillot horia jantzi zuen lehen herbeheretarra izan zen.

## Biografia 
Bizia irabazteko, Wim van Est tabako trafikoan hasi zen, garraiobide bezala bizikleta erabiltzen zuelarik, baina atxilotu egin zuten eta denbora bat preso eman zuen.

1946an hasi zen txirrindularitzan, txirrindulari profesional batek tokiko lasterketa batean korritzen ikusi zuenean. Bere lehen garaipen handia 1950ean izan zen, Bordele-Paris lasterketan, klasikarik luzeena izan dena (550 kilometro baino gehiago).

1951n Frantziako Tourrean parte hartu zuen herbeheretar taldeko kide izan zen. 12. etapan, Agen eta Dax artean talde txiki batekin ihes egin zuen, etapa irabaziz eta liderrari 19 minutu ateraz, honen ondorioz maillot horia jantzi ahal izan zuelarik. Hala, maillot horia jantzi duen lehen herbeheretarra bihurtu zen, bere herrialdean goretsia izan zelarik. Arrakasta, baina, laburra izan zen, hurrengo egunean, bere lidertza defendatzen ari zela, 70 metroko altuerako amildegi batetik erori baitzen Col d'Aubisqueren jeitsieran, ondorioz, lasterketatik erretiratu behar izan zuelarik. Hau izan zen bere *Aubisqueko biziraulea* ezizenaren jatorria.

1953an ere Italiako Giroan etapa bat irabazten eta maillot arrosa janzten lehen herbeheretarra izan zen.

2 aldiz irabazi zuen Herbehereetako errepide txirrindularitzako txapelketa baita, beste zenbait txapelketa nazional ere.

## Palmaresa 
## Emaitzak Frantziako Tourrean 
* 1951: 13. etapan lasterketa utzi egiten du. Etapa bat irabazi zuen eta etapa batez maillot horia jantzi zuen.
* 1952: 17.
* 1953: 13. eta etapa 1
* 1954: 16. eta etapa 1
* 1955: 15. eta etapa batez maillot horia jantzi zuen
* 1957: 8.
* 1958: 48. eta bi etapaz maillot horia jantzi zuen
* 1960: 39.
* 1961: 9. etapan utzi zuen lasterketa

## Emaitzak Italiako Giroan 
* 1953: 13., etapa 1 eta etapa batez maglia arrosa jantzi zuen
* 1954: 19.
* 1957: 16.
* 1960: 32.

## Emaitzak Espainiako Vueltan 
* 1958: 23.
* 1964: 17.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
1994ko Andaluziako Itzulia

**1994ko Andaluziako Itzulia** txirrindularitza itzuli honen 40. edizioa izan zen. 1994ko otsailak 8 eta 13 artean, horietako bat bikoitza izan zen 6 etapatan banatutako 859,4 kilometroko ibilbidea eginez. Chiclana de la Fronteran hasi eta Granadan amaitu zen.

Garailea izan zen Stefano Della Santak proba, batez beste, 35,048 kilometro orduko abiaduran bete zuen. Erregulartasunaren sailkapena Adriano Baffirentzat izan zen, mendikoa Mariano Piccolirentzat, tarteko helmugena José Antonio Espinosarentzat eta taldekakoa Mapei-CLASentzat.

## Etapak 
## Sailkapen nagusia 
|}

## Kanpo estekak
Ján Svorada

**Ján Svorada** (Trenčín, 1968ko abuztuaren 28a) eslovakiar jatorriko txekiar txirrindulari ohia da, profesionala 1991 eta 2006 artean. Bere kirol karreran 75 garaipen lortu ditu.

Amateur mailan Txekoslovakiako txapeldun izan zen taldekako erlojupekoan 1988 eta 1990 artean.

Profesional bezala, Svorada esprinter handi bat izan zen, hiru Itzuli Handietan etapa garaipenak lortuz.

## Palmaresa 
## Taldeak 
* Lampre (1991-1995)
* Panaria (1996)
* Mapei (1997-1998)
* Lampre (1999-2004)
* ED'System-ZVVZ (2005)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Aginte-kate

**Aginte-katea** edo **agindu-katea** erakunde hierarkiko bateko mailen arteko harremanak eta eskumenak definitzen dituen arau zehatzen bilduma da. Bereziki egitura militarretan erabii den terminoa da, baina enpresa eta beste erakundeetan ere erabiltzen da. Aginte-kate baten bertsio zorrotzenean ezaugarri hauek daude: erakundeko kideen sailkapena, nork bere kabuz erabakiak hartu eta aginduak eman ahal izateko irizpide zehatzak, hartutako erabaki eta aginduen ondorioengatiko ardura zuzena (beste batzuk bete dituzten arren), komunikazio-erregela esplizitoak eta terminologia estandar baten erabilera.

## Kanpo estekak
Hierarkia

[thumb|300px|Hierarkiazko egitura edo antolakuntza bat [Matrioxka panpinen moduan irudika daiteke, non panpinak mailaz maila sailkatu behar diren.]]

**Hierarkia** zenbait elementu mailaz sailkatzen dituen egitura bat da. Terminoa hainbat arlotan erabiltzen bada ere, bereziki erakundeetan erabiltzen da, aginte nahiz ardura ezberdinak dituzten pertsonek eratzen duten antolakuntza modua izendatzeko.

## Kanpo estekak 
* Hierarkia, Gizapedian.
Toxoplasmosi

**Toxoplasmosia** *Toxoplasma gondii* protozoo parasitoak sortutako gaixotasuna da, batzuetan sintomarik gabe garatzen dena, baina haurdun dauden emakumeengan oso arriskutsua dena, umekia nabarmen kaltetzen baitu. Era berean, immunogutxituengan eta adineko jendearengan gaitza ere larria izan daiteke.

Toxoplasmosia zoonosi bat da, hots, animaliengandik gizakiarengana igarotzen den gaitza. Gizakia kutsatzen duten animaliak katua eta beste felido batzuk dira, batik bat.

Gaitza prebenitzeko neurriak, haurdun dauden emakumeen kasuan bereziki, hiru hauetan dautza: higiene-arau orokorrak mantentzean, gutxi egindako okela ez jatean eta katuen gorotzekin inongo kontakturik saihestean.

Europan eta AEBetan biztanleen %&nbsp;40k toxoplasmosiaren aurkako antigorputzak ditu. Horrek esan nahi du protozoo parasitoz infektatuak izan direla, nahiz eta sintomarik gabeko gaixotasuna garatu. Okela kutsatu gordina, edo gutxi egina, jateagatik harrapatzen da gaitza Mendebaldeko herrietan.

Esan bezala, toxoplasmosiaren kasu gehienak sintomarik gabekoak edo azpiklinikoak dira. Batzuetan gripearen antzeko sintomak agertzen dira, eta gongoil linfatikoen hantura. Immunogutxituengan, aldiz, larriagoa da eta entzefalitisa sor dezake. Azken urteotan egindako ikerketa batzuek toxoplasmosia eskizofreniarekin lotu dute: Toxoplasma gondiiren kisteak burmuinean kokatzen direnean eskizofrenia pairatzeko probabilitea areagotuko litzateke nabarmen  

Toxoplasma bizkarroiak kisteak sortzen ditu infektatutako animalien eta gizakien ehunetan. Kiste horiek ohikoak dira okelan: AEBetan egindako ikerketa batek txerri-haragietako %&nbsp;25ek eta ardi-haragietako %&nbsp;10ek horrelako kisteak zituela frogatu zuen . Sukaldean okela ondo egiteko araua, beraz, kontuan hartzekoa da.

Gaitzaren diagnostikoa froga serologikoen bidez egiten da, antigorputz espezifikoak bilatuz. Tratamenduari dagokionez sulfamidak eta pirimetamina, biak batera, erabiltzen dira.
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gaztela Zaharra

thumb|230px|Eskualdeko mapa
**Gaztela Zaharra** (gaztelaniaz: *Castilla la Vieja*) Espainiako eskualde historikoa da, egungo Kantabria, Burgos, Errioxa, Soria, Segovia, Ávila, Valladolid eta Palentziako probintziek osatua.

## Historia eta bilakaera 
Eskualdeak Gaztelako Erresuma historikoa sortu zuen, IX. mendean Burgosko iparraldean sortua. XVIII. mendean, Karlos III.a Espainiakoak Gaztela Zaharreko erresumari Burgos, Soria, Segovia, Ávila, Valladolid eta Palentziako probintziak gehitu zizkion, egun Toledoko probintzian dauden Campana de Oropesa eta Sierra de San Vicente eskualdeak Ávilan egonik. 1812ko Espainiako Konstituzioa bere eskualdeen artean aipatzen du.

1833ko Javier de Burgosen erreformak mugak mantendu zituen. 1983an Gaztela eta Leon autonomia erkidego ezarri zutenean, Gaztela Zaharrak bere izaera galdu zuen: politikoki Leónekin batu zuten eta, gainera, Santander Kantabria eta Logroño Errioxa bihurtu ziren.

## Ikus, gainera 
* Gaztela
* Gaztela Berria

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Covalanasko leizea

**Covalanasko leizea** () Ramales de la Victoriako leizea da. Sarbidea N-629tik 700 metrotara dago, Calera ibaiatik gertu. 2008ko uztailean Unescok Gizateriaren Ondare izendatu zuen Altamirako leizea eta Espainia iparraldeko paleolitoko labar-artea multzoan.

Eskualdeko beste leize askok bezala, 1903an Hermilio Alcalde del Río eta Lorenzo Sierrak aurkitu zuten. 1906ko berari buruzko lehendabiziko ikerketak Alcalde del Ríok sinatu zituen, baina 1911n esploratzaile biek eta Henri Breuilek egindako txosten batean agertzen da.

Margolan nagusiak oreinenak dira, gehienak tanpoien bidez eginak. Hogei bat orein, zaldi bat, elur-orein bat eta identifikatu gabeko animalien zatiak baditu. Leizea bisitagarria baden ere, zazpi laguneko taldeak egin behar dira.

## Kanpo estekak
N-629

**N-629** Colindrestik (Kantabria) N-232ra doan Espainiako errepide nazionala da. Bi noranzko eta bide bat dituen errepide honek 90 kilometro ditu.

## Ibilbidea 
ezkerrera|thumb|230px|N-629 Los Tornos mendatetik. Behealdean Lanestosa.
Errepideak Kantabria, Bizkaia eta Burgos zeharkatzen ditu.

Kantabrian, Colindresen A-8rekin lotunean hasten da. Limpias, Ampuero, Rasines eta Ramales de la Victoria zeharkatu ondoren, Bizkaian sartu eta Lanestosatik igaro eta kilometro gutxira berriro Kantabriara itzultzen da. Los Tornos mendatean (918 m.) Burgosen sartzen da.

Behin Gaztelan, Bercedo de Montija, Villasante, Quintanilla de Pienza, Medina de Pomar, Nofuentes eta Trespaderne zeharkatzen ditu, N-232ra, Cereceda eta Oña artean bukatzeko.

## Kanpo estekak
1991ko Italiako Giroa

**1991ko Italiako Giroa** Itzuli Handi honen 74. edizioa izan zen. 1991ko maiatzak 26 eta ekainak 16 artean ospatu zen, horietako bat bi sektoretan banatua egon zen 21 etapatan banatutako 3715 kilometroko ibilbidea eginez, garailea izan zen Franco Chiocciolik, batez beste, 37,303 kilometro orduko abiaduran bete zituenak.

Euskal txirrindularien parte-hartzeari dagokionez, Marino Lejarretak etapa bat irabazi eta sailkapen nagusian bosgarren postuan amaitu zuen. Iñaki Gastonek mendiko sailkapena irabazi zuen eta Alberto Leanizbarrutiak *intergiro*arena. Federico Etxabek 13. postuan amaitu zuen.

Maglia arrosa hiru txirrindularik baino ez zuten jantzi edizio honetan: Philippe Casado izan zen lehena, lidertzan egun bat baino eman ez zuena. Eric Boyer izan zen bigarrena, honek ere lidertzan egun bat bakarrik emanez. Gainontzeko egun guztietan, eta azkenean edizio honetako garailea izan zena, Franco Chioccioli izan zen, hiru etapa garaipen ere lortu zituena. Italiarrarekin batera podiumean, Claudio Chiapucci, erregulartasunaren sailkapena ere irabazi zuena, eta Massimiliano Lelli, gazteen sailkapena ere irabazi zuena egon ziren.

## Etapak 
## Sailkapenak 
### Sailkapen orokorra 
### Puntukako sailkapena 
### Mendiko sailkapena 
### Taldekako sailkapena 
|}

|}

## Kanpo estekak
N-121-C

**N-121-C** Tutera eta Tarazona lotzen dituen errepidea da. 21 kilometroko bere ibilbideak AP-68 eta N-122 lotzen ditu.

## Ibilbidea 
N-121-C errepidea Tuteran hasten da, hego-mendebaldeko bidea hartuz. A-68 eta AP-68 lotu ondoren, Cascante, Tulebras eta Monteagudo zeharkatzen ditu. Zaragozako probintzian sartzean N-121 bakarrik du izena eta Tarazonan N-122ren lotunean du amaiera.

## Lotuneak 
* Tutera: A-68 eta AP-68
* Tarazona: N-122

## Kanpo estekak
Salvat Ihartze

**Salvat Ihartze** Nafarroa Beherean jaiotako bi Tarbeko apezpikuak izan ziren:
* Salvat Ihartze zaharra (?-1601)
* Salvat Ihartze gaztea, aurrekoen iloba
Beisbol Liga Nazionala

thumb|Beisbol partida bat
**Beisbol Liga Nazionala** (*National League of Professional Baseball Clubs*) Beisbol Liga Handiak osatzen dituzten bi ligen artean (bestea Amerikar Beisbol Liga da) antzinakoena da (1876ko otsailak 2an sortua). 1903ko denboralditik aurrera, bi ligetako denboraldi erregularreko txapeldunek elkarren aurka jokatu duten Munduko Sailak deritzonean (hau ez zen jokatu ez 1904an ezta 1994an ere).

Liga Nazionala 1876an zortzi taldek osatzen zuten, horietako sei, jada desagertua zegoen Elkarte Nazionaleko (National Association) kide izan zirelarik. Jatorrizko taldeetatik soilik bi mantentzen dira gaur egun: Chicago Cubs eta Atlanta Braves, garai hartan White Stockings eta Red Caps bezala ezagutzen zirenak.

93 urtez Liga talde bakar batean lehiatzen zen, 1969an sei taldeko bi dibisiotan banatuz (Ekialdekoa eta Mendebaldekoa, eta ondoren, dibisio bakoitzeko txapeldunek elkarren aurka jokatzen zuten Liga Nazionaleko Txapelketa Sailean Munduko Sailera joateko eskubidea lortzeagatik. 1994ko denboralditik aurrera Liga hirutan banatu zen (Ekialdekoa, Erdialdekoa eta Mendebaldekoa), komodin (wild card) baten gehikuntzarekin, bigarren postuan geratu direnen artean errekorrik hoberena duen taldea dena. Hala, Lau talde Dibisio Sailera pasatzen dira.

Liga Nazionala *Zirkuitu Zaharra* bezala ere ezagutzen da, Amerikar Liga baino 25 urte zaharragoa baita. Tradizionalagotzat hartzen den Liga bat da, izendatutako bateatzailearen araua sekula hartu ez zuena (Amerikar Ligak 1970eko hamarkadan bai egin zuena). Honek, manager edo entrenatzailearen papera Amerikar Ligarekin alderatuta garrantzitsuagoa dela eta home run eta erasoko jokaldi handi gutxiago dagoela esan nahi du, bateatzeko alineazioan pitcherraren presentziaren ondorioz, hau beti gertatzen ez den arren.

## Taldeak 
### Liga Nazionaleko Ekialdeko Dibisioa 
* Atlanta Braves
* Philadelphia Phillies
* Florida Marlins
* New York Mets
* Washington Nationals (Montreal Expos 2004 arte)

### Liga Nazionaleko Erdialdeko Dibisioa 
Liga Nazionaleko hiru dibisioen artean sei talde dituen bakarra da Erdialdekoa. Beste biek bosna talde dituzte.

* Houston Astros
* Chicago Cubs
* St. Louis Cardinals
* Milwaukee Brewers
* Pittsburgh Pirates
* Cincinnati Reds

### Liga Nazionaleko Mendebaldeko Dibisioa 
* Arizona Diamondbacks
* Los Angeles Dodgers
* San Francisco Giants
* San Diego Padres
* Colorado Rockies

## Ikus gainera 
* Amerikar Beisbol Liga

## Kanpo estekak
Salvat Ihartze zaharra

**Salvat Ihartze** (Bardoze, ?-Tarbe, 1601eko ekainaren 3a) Lapurdiko elizgizona izan zen.

## Biografia 
Aditu batzuen arabera bastidartzat jo arren Bardozen jaio zen, aita abokatu eta merkataria izanik. Bere anaiak funtzionarioak izan ziren: Piarres Bidaxuneko baile izan zen eta Bernardo Bastidakoa.

Hastingako Arthousko abadiako apaiza izan zen, Henrike III.a Frantziakoak 1577ko ekainaren 19an Tarbeko apezpiku izendatu arte. Bere iloba zen Salvat Ihartze gaztearen alde ukatu eta handik gutxira, 1601eko ekainaren 3an, hil zen.
Home run

[eskuinera|thumb|[Barry Bonds bere ibilbide osoan zehar Beisbol Liga Handietan *home run* gehien lortu dituen jokalaria.]]
***Home run*** jokaldi berean bateatzaileak pilota lau baseak zeharkatu eta korrikaldi bat egitea (korrikalari guztiak baseetan daudelarik) lortzeko moduan jotzen duenean gertatzen da, defentsaren *out* edo akatsik gabe. Gaur egun, *home run*a gertatzeko modurik ohikoena bateatzaileak pilota jo eta zelaitik kanpo jaurtitzen duenean gertatzen da, automatikoko *home run* bihurtuz. Egungo beisbolean home runa jokoko ezaugarririk ezagunenetako bat da. Beisbol Liga Handietan *home run* asko (30 edo gehiago denboraldi bakoitzean) lortzen dituzten jokalariak izar handiak izaten dira eta gainera hobekien ordaindutakoenak dira.

Home run portzentaiaren estatistikak jokalari batek bere bateatzeko txandetan lortzen dituen *home run* kopurua da.

## Home run motak 
Ohiko *home run*az aparte, beisboleko zenbait jokaldi modu ezberdin batean izendatzen dira *home run* bereziak direla adierazteko.

### Parke barneko home runa 
**Parke barneko home runa** (Venezuela eta Dominikar Errepublikan *hanka home runa* deitzen da eta ingelesezko izena *inside the park home run* da) pilota joko zelaiaren barnean mantendu eta bateatzaileak base guztiak igarotzea eta tantoa lortzea kanporatua izan gabe lortzen duenean ematen da. *Home run* mota hau oso arraroa da, bateatzaileak oso azkar egin beharko bailuke korrika edo pilota defentsarentzat jokaldi bat egiteko oso zaila izateko moduan jo beharko bailuke, arerioak akatsik egin gabe (akatsa ez den adibidea: lorezain bat pilota harrapatzen saiatzen denean eta lortzen ez duenean, edo baseren baterako jaurtiketa aurkako taldeko korrikalaria baino lehenago iristen ez denean eta jaurtiketa akastun bat eman ezin dakiokeenean).

Datu bitxi bezala, Ty Cobb *home run*en liderra izan zen 1910ean pilota zelaitik kanpo sekula bota gabe.

### Grand Slam 
**Grand Slam** bat *home run* bat baseak beterik daudela egiten denean gertatzen da, hau da, base bakoitzean korrikalari bat dagoela: lehenean, bigarrenean eta hirugarrenean. Emaitza lau lasterketakoa da.

## Home run errekorrak Beisbol Liga Handietan 
* *Home run* gehien karrera osoan zehar: Barry Bonds, 762rekin
* *Home run* gehien denboraldi baten: Barry Bonds, San Francisco Giants taldekoa. 73 2001ean.
* Parke barneko *home run* gehien karrera osoan zehar: Sam Crawford, 51rekin
* Parke barneko *home run* gehien denboraldi batean: Sam Crawford, Detroit Tigers taldekoa. 12 1901ean.
* *Grand Slam* gehien karrera osoan zehar: Lou Gehrig, New York Yankees taldekoa, 23rekin
* *Home run* gehien joko batean: 4, 15 jokalari elkarren artean berdindurik daudelarik.
* *Home run* portzentajerik altuena: Mark McGwire, %9,42
* *Home run* portzentajerik altuena denboraldi batean: Barry Bonds, %15,34 2001ean
* *Home run*ik luzeena: Mickey Mantle 634 oin
* *Home run*ik gehien *Home Run Derby* batean: Bob Abreu, 41 2005ean
* Denboraldi gehien 60 *home run* edo gehiago lortuz: Sammy Sosa

## Kanpo estekak
Liga Nazionaleko Mendebaldeko Dibisioa

**Liga Nazionaleko Mendebaldeko Dibisioa** Beisbol Liga Handietako sei dibisioetako bat da. 1969an sortua izan zen, Beisbol Liga Nazionala hamabi taldetara handitu zenean.

## Taldeak 
### Egungo taldeak 
* Arizona Diamondbacks 1998an batu zen hedapen talde bezala.
* Colorado Rockies 1998an batu zen hedapen talde bezala
* Los Angeles Dodgers Kide sortzailea
* San Diego Padres Kide sortzailea
* San Francisco Giants Kide sortzailea

### Antzinako taldeak 
* Atlanta Braves Kide sortzailea, gaur egun Liga Nazionaleko Ekialdeko Dibisioan
* Cincinnati Reds Kide sortzailea, gaur egun Liga Nazionaleko Erdialdeko Dibisioan
* Houston Astros Kide sortzailea, gaur egun Liga Nazionaleko Erdialdeko Dibisioan

### Dibisioaren alineazioa 
## Dibisioko tituluak taldeka 
***** - Dibisioa 1993an utzi zuten

## Kanpo estekak
The Artist

***The Artist*** (euskaraz *Artista*) 2011ko Michel Hazanavicius zinema zuzendariaren komedia dramatiko film bat da. Zinema mutuaren generoan barnean sailkatzen da eta zuri-berltzean filmatua dago, hain zuzen ere 1927-1932 bitartean girotuta dagoelarik.

Canneseko Zinemaldian estreinatu zen eta fimako protagonistak aktore onenaren saria irabazi zuen. Torontoko Zinemaldia eta Donostiako Zinemaldian ere lehiatu zen, azken honetan ikuslegoaren saria bereganatu zuelarik. Bi urrezko Globo sari irabazi zituen, komedia edo musikal film onena eta komedia edo musikal gizonezko aktore onena; eta bost Oscar sari, besteak beste, film onena, zuzendari onena, eta gizonezko aktore onena.

## Argumentoa 
1927. urteko Hollywoodean George Valentin (Jean Dujardin) garaiko zine mutuko izar handia da, mundua bere oineta du eta inork ez dio eztulik egiten, baina bere jarrera harroputzaren ondorioz bere ospea eta bizimoduaren amaiera ailegatzen ari dela. Bestalde, Peppy Miller (Bérénice Bejo) izeneko dantzaria soinudun zineman aurreneko urratsak ematen hasi berria da. Valentinek Peppy deskubritu eta jendaurrean jarri du, dantzariaren berezko karisma eta dantza trebetasunaren ondorioz berehala ospetsu bilakatu delarik.

Soinudun zinema ailegatzean, Hollywoodek bere burua zaharberritu edo erreziklatu egiten du, baina Geroge Valentinek burutu eta maitatzen zuen jarduera lagatzeari uko egiten dio (istorio mutuak kontatzea). Galdera honakoa da: George Valentinek soinudun mundu berri honi bizirautea lortuko al du?

## Aktoreak 
## Iruditegia 

Irudi:Michel Hazanavicius.jpg|Michel Hazanavicius.
Irudi:Jean Dujardin Cannes 2011.jpg|Jean Dujardin.
Irudi:Berenice Bejo Cannes 2011.jpg|Bérénice Bejo.

## Kanpo estekak 
* *The Artist* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Llanquihue aintzira

**Llanquihue aintzira** ("urperatutako tokia", mapudungunez) Txileko Los Lagos eskualdeko aintzira bat da. 860 kilometro koadroko hedadura denez, Txileko bigarren lakurik handiena da, General Carrera aintziraren ondoren. Haren sakonera ez da zehatz ezagutzen, baina sokazko zenbait zundak 350 metro baino sakonagoa dela adierazi dute. 70 metroko altueran dago.

Llanquihueren ibai-adarrak oso laburrak dira. Ekialdeko ertzetik Osorno sumendiaren (2660 m) magaletik datozen ibaiak iristen dira; hegoaldetikoak, gehienbat Calbuco sumendiaren (2003 m) magaletik datoz. Azken haietatik, Pescado ibaia garrantzitsuena da, La Poza eta Punta de los Ingleses artean amaitzen dena.

Haren ertzean garapen turistiko handiko hiriak daude: Puerto Varas, Frutillar, Puerto Octay eta Llanquihue, lakuari izena ematen diona, baita Las Cascadas eta Ensenada bezalako bainuetxeak ere.

Aintzira haren jatorri mitologikoa Licarayéngo Elezaharrean kontatzen da.

## Ikus, gainera 
* Llanquihueren kolonizazioa
* Llanquihueko probintzia

## Kanpo estekak
Rivneko oblasta

**Rivneko oblasta** (ukraineraz: Рівненська область, translit. *Rivnens’ka oblast*), **Rovnoko oblasta** (errusieraz: Ровненская область) ere deitua, Ukrainako ipar-mendebaldeko oblasta da. Iparraldean Bielorrusiarekin du muga, ekialdean Zhytomyrko oblastarekin, hegoaldean Khmelnytsky eta Ternopilgo oblastekin eta mendebaldean Lviv eta Voliniako oblastekin. 20.047 km²ko azalera du eta 2008an 1.152.943 biztanle zituen. Hiriburua Rivne da.

## Hiri nagusiak 
Rivneko oblasteko hiri handienak hauek dira (2005eko biztanleria):
* Rivne: 247.870 biztanle
* Kuznetsovsk: 39.305 biztanle
* Dubno: 38.333 biztanle
* Kostopil: 30.186 biztanle

## Ekonomia 
Nekazaritzan laboreak, azukre-erremolatxa, patata, barazkiak eta behi zein hegazti-aziendak nabarmentzen dira. Industriako arlo garrantzitsuenak energia produkzioa (Kuznetsovskeko indarretxe nuklearra), industria kimikoa eta petrokimikoa eta elikagaien prozesamendua dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1717 Arlon

**1717 Arlon** asteroide gerrikoan aurkitutako 1717. asteroidearen izena da. 9 kilometroko diametroa du. 1954ko urtarrilak 8an aurkitu zuen Sylvain Arendek Uccletik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1954 AC** zen. Bere izena Arlon hiriagatik jasotzen du. 2006an, Ondrejov Behatokiko astronomoek asteroide honek 16 kilometrora bere inguruan 18,236 ordutik behin orbitatzen ari den 4 kilometroko diametroko ilargi bat duela aurkitu zuten.

## Kanpo estekak
1718 Namibia

**1718 Namibia** asteroide gerrikoan aurkitutako 1718. asteroidearen izena da. 1942ko irailak 14an aurkitu zuen Marjy Väisäläk. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1942 RX** zen.

## Kanpo estekak
1719 Jens

**1719 Jens** asteroide gerrikoan aurkitutako 1719. asteroidearen izena da. 1950eko otsailak 17an aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1950 DP** zen. Bere izena Karl Wilhelmen bilobagatik jasotzen du. 2010ean NASAren Wide-field Infrared Survey Explorerrek asteroide hau Tadpole Nebulosa zeharkatzen argazkitu zuen.

## Kanpo estekak
1720 Niels

**1720 Niels** asteroide gerrikoan aurkitutako 1720. asteroidearen izena da. 1935eko otsailak 7an aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1935 CQ** zen.

## Kanpo estekak
1995eko Andaluziako Itzulia

**1995eko Andaluziako Itzulia** txirrindularitza itzuli honen 41. edizioa izan zen. 1995eko otsailak 13 eta 17 artean ospatu zen 5 etapatan banatutako 823,6 kilometroko ibilbidea eginez. Sevillan hasi eta Granadan amaitu zen.

Bigarren aldiz jarraian garailea izan zen Stefano Della Santak proba, batez beste, 41,184 kilometro orduko abiaduran bete zuen. Erregulartasunaren sailkapena Adriano Baffirentzat izan zen, mendikoa Neil Stephensentzat, tarteko helmugena, aurreko urtean bezala, José Antonio Espinosak, eta taldekakoa, aurreko urtean bezala, Mapei-GB taldeak.

## Etapak 
## Sailkapen nagusia 
|}

## Kanpo estekak
Mariupol

**Mariupol** (  ahoskatua;   ahoskatua; ), 1948tik 1989ra Andrei Zhdanoven omenez **Zhdanov** deitua (ukraineraz eta errusieraz: Жданов), Ukrainako hego-ekialdeko portu hiri bat da. Azoveko itsasoaren ertzean dago, Kalmius ibaiaren bokalean. Donetskeko oblastaren barnean dago eta Donbass eskualde historikoaren parte da. 2011ko urtarrilaren 1ean 466.665 biztanle zituen.

## Historia 
Gaur egun Mariupol dagoen lekuan, kosakoen gotorleku bat zegoen XVI. mendean. 1778 eta 1780 artean, Errusiako tsarrak hala aginduta, Krimeako greziarrak bertan kokatu ziren. Krimeako Gerran (1853-1856) hiriak kalte handiak izan zituen. Burdinbidea 1882an iritsi zenetik, Donbasseko ikatza bertako portutik esportatzen hasi zen. 1886 eta 1889 artean merkataritza portu berria eraiki zen. XIX. mende amaieratik aurrera, hiriaren ondoan fabrika metalurgikoak kokatzen hasi ziren.

1917ko abenduaren 30ean sobietar agintea ezarri zen Mariupolen. 1920an fabrika metalurgikoak nazionalizatu ziren eta 1924an *Ilyich* izeneko plantan batu ziren. 1930eko hamarkadan *Azovstal* metalurgia-fabrika eraiki zen. 1980ko hamarkadaren bigarren erditik goiti Perestroikak aldaketa ekonomiko eta politiko sakonak eragin zituen.

## Klima 

## Ekonomia 
Hiria garrantzi handiko metalurgia eta makinagintza gunea eta Ukrainako itsas portu nagusietako bat da. *Ilyich Steel & Iron Works* eta *Azovstal* herrialdeko altzairu fabrika garrantzitsuenetakoak dira eta *Azovmash* makinagintza-lantegi handiena. Mariupolen Donetskeko oblastaren esportazioen herena eta Ukrainakoen %7 ekoizten da.

## Osasungintza 
Mariupol Donetsk eskualdeko hegoaldeko mediku zentro handi bat da.

Ospitale publikoen zerrenda (2021):
* Mariupol eskualdeko tratamendu intentsiboko ospitalea
* Mariupol hiriko ospitalea 1. zk
* Mariupol hiriko ospitalea 4. zk
* Mariupol hiriko ospitalea 9. zk

## Hiriko telefono-liburua 
Dei-kodea + 380 629

* polizia - 102, anbulantzia - 103, erreskate zerbitzua - 101
* tren geltokia - 547 267, autobus geltokia - (+ 380 97) 077 6600,
* SPARTAK hotela - 331 088, EUROPEAN hotela - 530 373, REIKARTZ hotela - 595 800, POSEIDON hotela - (+ 380 67) 629 3902, MORYAK hotela - (+ 380 96) 143 7898

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Llanquihue

**Llanquihue** Txileko hegoaldeko komuna eta hiria da. Los Lagos eskualdeko Llanquihue probintzian kokatuta dago, izen bereko aintziraren ertzean, Osorno sumendiaren aurrean. 16.336 biztanle (2002).

## Kanpo estekak 
*  Llanquihueko udalaren webgunea.
Cochamó

**Cochamó** Txileko hegoaldeko komuna eta herria da. Los Lagos eskualdeko Llanquihue probintzian dago. 4.363 biztanle (2002).

## Kanpo estekak 
*  Cochamoko udalaren webgunea.
Palena (Txile)

**Palena** Txileko hegoaldeko komuna da. Los Lagos eskualdeko Palena probintzian dago. 1.690 biztanle (2002).

## Kanpo estekak
Hualaihué

**Hualaihué** Txileko hegoaldeko komuna da. Los Lagos eskualdeko Palena probintzian dago. 8.273 biztanle (2002). Komunaren hiriburua Hornopirén da.

## Kanpo estekak 
*  Hualaihueko udalaren webgunea.
Futaleufú (Txile)

**Futaleufú** Txileko hegoaldeko komuna eta hiria da. Los Lagos eskualdeko Palena probintziaren hiriburua da. 1.826 biztanle (2002).

## Kanpo estekak 
*  Futaleufuko udalaren webgunea.
Eusko Jaurlaritzaren legealdiak

**Eusko Jaurlaritzak** 1937an sortu zenetik gaur egun arte honako legealdi hauek izan ditu:

### II. Errepublikako Eusko Jaurlaritza (1936-1937) 
Lehendabiziko Eusko Jaurlaritzak hamaika sailetan banatzen zituen bere funtzioak. Sail bakoitzak sailburu bana zuen:

### Erbestealdian 
### Eusko Kontseilu Nagusia (1978-1980) 
### I Legealdia (1980ko apirila-1984ko otsaila) 
### II. Legealdia (1984ko apirila-1987ko martxoa) 
EAJ eta EA arteko banaketa zela eta, 1985eko urtarrilaren 27an Gobernuak kargua utzi eta Gobernu berria egin zen:

### III. Legealdia (1987ko martxoa-1991ko otsaila) 
### IV. Legealdia (1991ko otsaila-1995eko urtarrila) 
1991n beste gobernu bat osatu zen.

### V. Legealdia (1995eko urtarrila-1998ko abendua) 
### VI. Legealdia (1999ko urtarrila-2001eko uztaila) 
### VII. Legealdia (2001eko uztaila - 2005eko ekaina) 
### VIII. Legealdia (2005eko ekaina - 2009ko maiatza) 
Eusko Jaurlaritzak hamahiru sailetan banatzen ditu bere funtzioak. Sail bakoitzak sailburu bana du:

### IX. Legealdia (2009ko maiatza - 2012ko urria) 
Eusko Jaurlaritzak hamahiru sailetan banatzen ditu bere funtzioak. Sail bakoitzak sailburu bana du:

### X. Legealdia (2012ko abendua - 2016ko azaroa) 
Eusko Jaurlaritzak bere funtzioak hamaika sailetan banatzen ditu. Sail bakoitzak sailburu bana du:

## Ikus gainera 
* Eusko Jaurlaritza

## Kanpo estekak
San Juan de la Costa

**San Juan de la Costa** Txileko hegoaldeko komuna da. Los Lagos eskualdeko Osorno probintzian kokatuta dago. 8.435 biztanle (2002). Komunaren hiriburua Puaucho da.

## Kanpo estekak 
*  San Juan de la Costako udalaren webgunea.
Arkupea (Gasteiz)

**Arkupea** Gasteizko Alde Zaharra eta Zabalgunea lotzen dituen eraikin bat da, XVIII. mendean Justo Antonio Olagibel eta Eustaquio Díez de Güemes arkitektoek diseinatua eta balio arkitektoniko handia duena. Eraikin horrek, hegoaldean, **Arkupeko ibilbidea** du, eta arkupe horretatik datorkio izena.

Gasteizko Alde Zaharra mendixka baten gainean dagoenez, Zabalgunea diseinatzerakoan arazo bat izan zen leku horretan zegoen malda handia nola gainditu; horrela, aipatutako arkitektoek lau mailatan banatutako irtenbide arkitektoniko bat asmatu zuten: lehenengoa, Landatxo eta San Bizente elizaren mailakoa da; bigarrena Aihotz plazakoa; hirugarrena Arkupea deitzen den etxebizitzen azpiko ibilbidea eta San Migel elizaren pareko balkoia, eskailera batzuen bitartez Andre Maria Zuriaren plazara ematen duena; eta azkena Mateo Benigno Moraza kalekoa. San Frantzisko kalean, aldiz, Arkupearen mutur batetik jaisten den aldaparen bitartez erdi aroko kaleak Olagibelek berak diseinatutako Plaza Berrira irits daiteke.

Eraikuntza lanek hamar urte iraun zuten, baina 1787. urtean jarri ohi da Arkupearen eraikuntza-data.
thumb|erdian|250px|Arkupeko pasabidea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* «Gasteizko ibilbide neoklasikoa», COAVN arkitekto elkargoa.
* Jaione SANZ: «El Ayuntamiento da el primer paso hacia la rehabilitación de Los Arquillos», *Noticias de Álava*, 2008-07-30.
* Arkupeko ibilbidearen planoa, Gasteizko Udala.
Río Negro (Txile)

**Río Negro** Txileko hegoaldeko komuna eta hiria da. Los Lagos eskualdeko Osorno probintzian kokatuta dago. 18.432 biztanle (2002).

## Kanpo estekak 
*  Rio Negroko udalaren webgunea.
Puerto Octay

**Puerto Octay** Txileko hegoaldeko komuna eta hiria da. Los Lagos eskualdeko Osorno probintzian dago. 10.236 biztanle (2002).
thumb|ezkerrera|150px|Puerto Octay mapan
## Kanpo estekak 
*  Puerto Octayko udalaren webgunea.
Guaitecas

**Guaitecas** Txileko hegoaldeko komuna da. Aisén eskualdeko Aisén probintzian dago. 2002ko erroldaren arabera 1.539 biztanle ditu. Komunaren hiriburua Melinka da.

## Kanpo estekak 
*  Guaitecaseko udalaren webgunea.
Tuoni

**Tuoni** lurrazpiko munduko eta ilunpeetako jainkosa da finlandiar mitologian, Kalevala istorio epikoan bere lurraldea Tuonela delarik, nondik bertara joaten diren erromes gutxi itzultzen diren. Tuoni Tuonetarrekin ezkondua dago eta zenbait alaba ditu, horien artean Loviatar, gaixotasun eta izurriteen jainkosa itsu eta maltzurra, Kivutar, errogatiba eta letanien jainkosa, eta Vammatar, sufrimendu eta nahigabeen jainkosa.

Tuonik, bere senar Tuonetarrekin batera, hildakoei ongietorria egiten die bere eskuineko eskuan igel eta zizarez beteriko pitxer bat aldean daramala.

Väinämöinen da Tuonelatik ihes egitea lortzen duen heroi gutxietako bat. Kalevalaren arabera, behin heriotzaren ibaiaren beste ertzean dagoenean Tuonetarrek harrapatzen du garagardoa barra-barra ematen diona lokar dadin. Väinämöinen logaleak jota burua astintzen ari zenean, Tuoniren alabek burdinesi handi bat jartzen dute bere ihesa eragozteko, baina heroi agurea txori bihurtzen da eta heriotzaren lurraldea atzean uzten du askatasunera joateko.

## Kanpo estekak
ETBK Sat

**ETBK Sat** Euskal Telebistaren telebista katea izan zen, eta LTD bidez aireratu ohi zen. Bere emisioa 2011ko irailaren 5ean hasi zuen. 2015ean bere emisioak eten ziren, ETB 4 kateak ordezkatu zuenean.

Kirol katea da.

## Ikus gainera 
* Euskal Irrati Telebista
* ETB HD
* ETB 1
* ETB 2
* ETB 3
* ETB 4
* ETB Sat
* Canal Vasco

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Euskal Irrati Telebistaren webgunea
ETB HD

**ETB HD** Euskal Telebistak aireratu asmo duen bereizmen handiko telebista kate bat da. 2014an martxan jarriko dela iragarri da.

2014ko apirilaren 7an Euskal Herriko Itzuliaren erretrasmisioarekin hasi zen.

## Ikus gainera 
* Euskal Irrati Telebista
* ETB HD
* ETB 1
* ETB 2
* ETB 3
* ETB 4
* ETBK Sat
* ETB Sat
* Canal Vasco

## Kanpo estekak 
* Euskal Irrati Telebistaren webgunea
The Shore (filma)

***The Shore*** () 2011ko Terry George iparirlandar zinema zuzendariaren film laburra da. 2011ko film labur onenaren Oscar Saria irabazi zuen.

## Sinopsia 
Filma Ipar Irlandan girotua dago eta gaitzat adiskidetasuna du. Joe eta Paddy haurtzarotik lagunak izan eta 1980ko hamarkadaren hasieran Ipar Irlandako gatazkaren testuinguruan banatu eta denbora luzez elkar ikusi gabe egon dira. Gaur egun, jada 25 urte iraganda, bi adiskideak berriz ere elkartuko dira.

## Aktoreak 
* Anthony Brophy : Hughie
* Conleth Hill : Paddy
* Packy Lee : Jackie
* Aidan McAteer : Tommy
* Maggie Cronin : Mary
* Ciarán Hinds : Jim
* Kerry Condon : Pat

## Kanpo estekak 
* *The Shore* filmaren iragarkia ikusgai 
* *The Shore* film laburraren webgunea 
* *The Shore* film laburraren IMDBko fitxa irakurgai
Kivutar

**Kivutar** finlandiar mitologian minean eta sufrimenduan errukiaren jainkosa da. Era berean gaixo larriak sendatzeko errogatiba eta letanien andretzat hartzen zen.

Lurrazpiko munduko panteoian, Kivutar Tuonetarren (heriotza eta ilunpeetako munduaren jainkosa), Kipu-tyttörena eta Pohjolako sorgin eta nagusia zen Louhiren ahizpa zen Kalevala epopeian.

## Kanpo estekak
Almeriako Klasika

**Almeriako Klasika** () Espainiako Almeria hirian eta bere inguruetan ospatzen den egun bakarreko txirrindularitza lasterketa bat da.

1986an sortua, 1991 arte amateur mailakoentzat soilik izan zen. 1992tik aurrera, ordea, lasterketa profesional bat da UCI Zirkuitu Kontinentaletako UCI Europe Tourrean korritzen dena 1.1 mailan. 2012an zirkuitu hauen maila gorena den 1.HCra igo zen.

## Palmaresa 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala

## Oharrak eta erreferentziak
Aysén (komuna)

**Aysén** edo **Aisén** Txileko hegoaldeko komuna da. Izen bereko probintziako hiriburua da Aysén eskualdean. 2012ko erroldaren arabera 35.476 biztanle ditu. Komunaren hiriburua Puerto Aysén da.

## Kanpo estekak 
*  Ayséneko udalaren webgunea.
Livorno

**Livorno** Italiako Toskana eskualdeko Livornoko probintzian dagoen hiri eta portu garrantzitsu bat da. 2010eko erroldaren arabera 161.273 biztanle zituen. Mediterraneo itsasoaren kostaldean kokatzen da, eta portua izateaz gain metalurgia eta kimika industriaren gune garrantzitsua ere bada. Bestalde, petrolio errefinategia bat ere badago.

## Iruditegia 

Irudi:Veduta di Livorno dal Mastio di Matilde.JPG|Hiria.
Irudi:Livorno Duomo.JPG|Livornoko duomoa.
Irudi:Livorno-Fortezza Nuova.jpg|Gotorlekua zaharra.
Irudi:Livorno-Fortezzanuova3.JPG|Gotorlekua berria.

## Hiritar ezagunak 
* Giuseppe Chiesa (1720-1789), margolaria.
* Giovanni Fattori (1825-1908), margolaria.
* Pietro Mascagni (1863-1945), musikaria eta operagilea.
* Leonetto Cappiello (1875-1942), iragarkigilea, ilustratzailea eta karikaturista.
* Amedeo Modigliani (1884-1920), margolaria.
* Galeazzo Ciano (1903-1944), politikari faxista.
* Francesco Domenico Guerrazzi (1904-1974), idazlea.
* Giorgio Caproni (1912-1990), olerkaria.
* Voltolino Fontani (1920-1976), margolaria.
* Carlo Azeglio Ciampi (1920-2016), politikaria eta bankaria.
* Maurizio Micheli (1947-), aktorea.
* Cristiano Lucarelli (1975), errugbilaria.
* Matteo Mazzantini (1976), errugbilaria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Livornoko udal webgunea
Texas Rangers (beisbol taldea)

**Texas Rangers** (**Texasko Zaindariak** euskaraz) Beisbol Liga Handietako talde bat da. Euren egoitza Texasko Arligton hirian dute, Dallas/Fort Worth Metroplexeko aldiri bat, non frankizia Washington Hiria 1971n utzi ondoren ezarri zen. 11 urtez Washington Senators izenarekin jokatu zuen (ez da 1960 arte izen horrekin hiri horretan jokatu zuen taldearekin nahastu behar: frankizia hori Minnesotara joan zen, Minnesota Twins izena hartuz). Amerikar Ligako Mendebaldeko Dibisioan jokatzen dute.

2010eko abuztuan, frankiziaren jabetza, ia hondoratua zegoena, Hicks Sports Group (kirol frankizien enpresaburua den Tom Hicksena) taldearen eskuetatik Chuck Greenberg, Pittsburgheko kirol abokatu bat dena eta Rangerseko jokalari ohia zen Nolan Ryanen eskuetara pasa zen, betetzen ia zortzi hilabete eman zuen operazio gorabeheratsu batean.

2010eko urriak 22an lehen aldiz Munduko Sailean sartzea lortu zuen New York Yankees taldea 4-2 amaitu zen sail batean garaitu ondoren. Ondoren, 2010eko Munduko Beisbol Saila galduko zuten San Francisco Giants taldearen aurka 4-1eko emaitzarekin. 2011n berriz ere irabazi zuten Amerikar Liga Detroit Tigers gaindituz, baina, oraingoan ere, Munduko Sailean galdu egin zuten, oraingoan St. Louis Cardinals taldearen aurka.

Texas Rangers taldean jokatu duten jokalari izar eta ezagunetako batzuk honakoak dira: Nolan Ryan, José Canseco, Rafael Palmeiro, Sammy Sosa, Iván Rodríguez, Juan González, Cliff Lee, Josh Hamilton, Bengie Molina, Nelson Cruz, Michael Young, Vladimir Guerrero, Alex Rodríguez, Rusty Green, Dean Palmer, Kevin Brown, Julio Franco, Darren Oliver, Mark Texeira, Buddy Bell, Rubén Sierra, José Guzmán, John Burkett, Mike Tettleton, John Wetteland, Andrés Galarraga, eta Will Clark, beste batzuen artean.

## Iruditegia 

Irudi:Ballpark_in_Arlington_May_2009.jpg|Globe Life Park in Arlington.
Irudi:GaylordPerryFlickr.jpg|Gaylord Perry.
Irudi:Nolan_Ryan_Tiger_Stadium_1990_CROP.jpg|Nolan Ryan.
Irudi:Michael_Young_on_April_25,_2009.jpg|Michael Young.
Irudi:Derek_Holland.jpg|Derek Holland.

## Kanpo estekak 
* Texas Rangers taldearen webgunea
Cochrane (Txile)

**Cochrane** Txileko hegoaldeko komuna eta hiria da. Aisén eskualdeko Capitán Prat probintziako hiriburua da, mendebaldeko Patagonian. 2002ko erroldaren arabera 2.867 biztanle ditu.

## Kanpo estekak 
*  Cochraneko udalaren webgunea.
1992ko Italiako Giroa

**1992ko Italiako Giroa** Itzuli Handi honen 75. edizioa izan zen. 1992ko maiatzak 24 eta ekainak 14 artean ospatu zen, sarrerako bat eta 21 etapatan banatutako 3843 kilometroko ibilbidea eginez, garailea izan zen Miguel Indurainek, batez beste, 37,092 kilometro orduko abiaduran bete zituenak.

Aurreko edizioko garailea izan zen Franco Chioccioli faboritoen artean zegoen, Claudio Chiapucci eta Miguel Indurainekin batera, garai hartan nazioartean txirrindularirik garrantzitsuenetakoak zirenak.

2. iraupen etapan Indurainek maglia arrosa lortu zuen, azken kilometroetan mozketa bat gertatu ondoren. 3. etapan, 38 kilometroko erlojupeko bat izan zena, Indurainek bere lidertza sendotu zuen.

9. etapan gertatu zen lehen hautaketa handia. Aurreko edizioko garailea izan zen Franco Chioccioli izan zen kaltetuena, helmugan hiru minutu eta erdi baino gehiago galdu ondoren. Lucho Herrera kolonbiar eskalatzailea izan zen etapa garailea. Hurrengo etapan, liderragandik jada sei minutu baino gehiagora zegoen Chiocciolik Roberto Pagnin eta Marco Liettirekin batera ihes egin zuen, Induraini bi minutu eta erdi janez.

Ez zen diferentzia handirik egon Dolomitak zeharkatu zituzten mendiko bi etapetan, Corvara Alta Badian eta Monte Bondonen amaitu zirenak, nahiko eguraldi kaxkarrarekin jokatu zirenak. Indurainek uneoro kontrolatu zuen lasterketa, bere arerio nagusiei batere abantailarik eman gabe.

18. etapa izan zen edizio honetako luzeena, 260 kilometrorekin, protagonista nagusia Ramón González Arrieta bizkaitarra izan zena, beste 23 txirrindularirekin batera etapa zati handi batean ihes eginda egon ondoren, bera bakarrik etapa amaieratik kilometro gutxira arte lasterketa buruan egon zena, baina azken igoerako azken bi kilometroetan Udo Bölts alemaniarrak aurreratu zuen, etapa irabaziz. Arrietak bigarren amaitu zuen.

Azken etapa Milanen amaitu zen 66 kilometroko erlojupeko bat izan zen. Lasterketa amaitzen ari zen forma egoera ona frogatuz, Indurainek diferentzia handiarekin irabazi zuen etapa, bera baino hiru minutu lehenago irten zen Claudio Chiapucci harrapatu eta aurreratuz. Indurainekin batera podiumean Chiapucci eta Chioccioli egon ziren. Edizio honetan, etorkizun handiko txirrindulari bat agertu zen, Pavel Tonkov errusiarra, 7. amaitu zuena eta hurrengo edizioetan zeresan handia emango zuena.

## Etapak 
## Sailkapenak 
### Sailkapen orokorra 
### Puntukako sailkapena 
### Mendiko sailkapena 
### Taldekako sailkapena 
|}

|}

## Kanpo estekak
Jeroen Blijlevens

**Jeroen Blijlevens** (Rijen, 1971ko abenduak 29) herbeheretar txirrindulari ohi bat da, profesionala 1994 eta 2004 artean, denbora horretan 74 garaipen lortu zituelarik.

Blijlevens hiru Itzuli Handietan etapa garaipenak lortu zituen esprinter on bat izan zen. Italiako Giroan bi etapa irabazi zituen, Frantziako Tourrean lau eta Espainiako Vueltan bost.

## Palmaresa 
**1994**
* Etapa 1 Dunkerqueko Lau Egunetan
* 3. Flèche Hesbignonnen

**1995**
* Etapa 1 Frantziako Tourrean
* Etapa 1 Espainiako Vueltan
* 2 etapa Herbehereetako Itzulian
* Etapa 1 Murtziako Itzulian
* Etapa 1 1995eko Andaluziako Itzulian
* Etapa 1 Mallorcako Challengean
* Delta Profronde

**1996**
* Etapa 1 Frantziako Tourrean
* Etapa 1 1996ko Espainiako Itzulian
* 2 etapa Dunkerqueko Lau Egunetan
* Etapa 1 Mallorcako Challengean
* 3. Acht van Chaamen

**1997**
* Dutch Food Valley Classic
* Etapa 1 Frantziako Tourrean
* Etapa 1 Dunkerqueko Lau Egunetan
* Etapa 1 Asturiasko Itzulian

**1998**
* Etapa 1 Frantziako Tourrean
* 2 etapa 1998ko Espainiako Itzulian
* 2 etapa Herbehereetako Itzulian
* Etapa 1 Murtziako Itzulian
* Etapa 1 Setmana Catalanan
* Etapa 1 1998ko Euskal Bizikletan

**1999**
* 2 etapa Italiako Giroan
* Etapa 1 1999ko Espainiako Itzulian
* 2 etapa Herbehereetako Itzulian
* Etapa 1 Romandiako Tourrean
* Etapa 1 Galiziako Itzulian
* Etapa 1 Mallorcako Challengean
* Denaingo Sari Nagusia
* Nokere Koerse
* Scheldeprijs Vlaanderen

**2000**
* Etapa 1 La Panneko Hiru Egunetan
* 2. Scheldeprijsean

**2001**
* 2. Scheldeprijsean

**2003**
* 3. Le Samynen

## Taldeak 
* TVM (1994-1999)
* Team Polti (2000)
* Lotto Addeco (2001)
* Domo-Farm Frites (2002)
* Bankgiroloterij (2003-2004)

## Kanpo estekak
84. Oscar Sariak

**84. Oscar Sarien ekitaldia** 2012ko otsailaren 26an Hollywoodeko Kodak Antzokian egin zuten 2011. urtean zinemagintzan egindako lanik onenak saritzeko. Aurkezlea Billy Crystal izan zen eta Estatu Batuetan ABC telebistak eman zuen.

## Sari eta izendapen laburpena 
## Izendapen eta Sariak 
Garaileak letra lodian agertzen dira:

## Sari aurkezleak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala