Virginia Huneeus Cox

**Virginia Huneeus Cox —**jaiotzako izen deiturez, **Virginia Cox Balmaceda—**  (Santiago, Txile, 1934ko maiatzaren 23a - 2019ko azaroaren 6a) idazle eta artista bisuala izan zen.

## Biografia 
Virginia Huneeusek  artea ikasi zuen Txileko Arte Ederren Eskolan, eta irarlana Nemesio Antúnez grabatzailearekin, Antúnezek berak sorturiko *Taller 99* izeneko lantegian. 1960an Montreal-en (Kanada) jarraitu zituen ikasketak. Han *Formel Lyrique* izeneko taldean sartu zen abstrakzio geometrikoa ikertzeko. Ondoren, Diseinu eta Kolore graduondokoa egin zuen Utahko Unibertsitateko Arte Departamentuan, Estatu Batuetan, 1961 arte. Txilera itzulita, *Grupo Rectángulo* taldean sartu zen, geroago *Movimiento Forma y Espacio* izena hartuko zuena, irudi geometrikoen esplorazioaren bidez abstrakzioa ikertzeko.

1968an *Fulbright* *Programaren* beka lortu zuen Massachusetts-eko Institutu Teknologikoko (MIT) Ikusizko Ikasketa Aurreratuen Zentroan (CAVS) graduondoko ikasketak egiteko. Hango ikasketak osatu ahal izan zituen Gyorgy Kepes artista hungariarraren diseinuko eskolekin eta Rudolf Arnheim filosofo alemanaren artearen psikologiari buruzkoekin. 1970ean, lehiaketa akademiko batera aurkeztu ondoren, Txilera itzuli zen Txileko Unibertsitateko Arte Fakultatean eskolak emateko. Bertan, ikasle eta irakasleen diziplinarteko talde bat osatu zuen, eta hainbat erakusketa egin zituzten. 1973ko estatu-kolpea gertatutakoan, Florentziara (Italia) erbesteratu zen. Bertako unibertsitatean (*Università degli Studi di Firenze*) Artearen Psikologia ikasi zuen, Italiako gobernuak emandako beka bati esker. Urte haietan, Italian, Frantzian eta Polonian zenbait erakusketatan parte hartu zuen. 1978-1979an Txilera itzuli zen, unibertsitateko zenbait esparrutan bere ibilbide artistiko eta akademikoa garatzeko.

Arte Sortzaileko eta Artearen Psikologiako irakaslea izan zen zenbait hezkuntza-erakundetan. Horrez gain, Arte Bisualen Lantegiko, Txileko Idazleen Elkarteko eta Txileko Margolari eta Eskultoreen Elkarteko, *Ardenza* (1991), *El Secreto del Chamán* eta  *El Sol sobre las Tumbas* (1994), *Brindis de las Tres Viudas* (1997) eta *Amores Carnívoros* (2008)— eta ipuin batzuk argitaratu zituen, eta zenbait sari lortu zituen haiengatik.

Abstrakzio geometrikoak arte bisualen arloan funtsezko ikerketa-eremua ireki zion arren, ez zen izan Huneusek arteari, bizitzari eta memoriari buruz hausnartzeko jarraitu zuen bide bakarra, hizkuntza figuratibo eta adierazkorrean sakondu baitzuen, eta haren bitartez kolonaurreko iruditeria indigenarekin lotutako hainbat giza irudi, pertsonaia eta paisaia sortu zituen.

Gonzalo Leiva akademikoak, Huneeusen obra bisualari buruzko *Horizontes y Abismos: Virginia Huneeus* liburuaren zuzendariak, honela deskribatzen zuen artistaren ibilbidea liburuaren aurkezpenean: «Virginiaren lanean, gain gainetik besterik ez bada, artista plastikoaren, irakasle urduriaren, tailerren sortzailearen eta ikusizko idazlearen rolak aurkitu eta aitortzen ditugu. Bere ibilbidea ekintza solidario eta ausartez beteriko proiektua da, zeinaren oihartzunek sorkuntza esperimental bati forma ematen baitiote, non lan bakoitza, su irudimentsu batek sostengatua, etenbako osotasun baten zati bat den.». Harreman horrek erakusten du egileak artearekin duen lotura bere obra literario osoan. Danteren Infernuan inspiratutako bere obra bisuala egin zuen garai berean abandonatu zuen abstrakzio geometrikoa eta idazten hasi zen, *Sociedad de Escritores de Chile* elkartearen *Alerce* aldizkariak argitaratutako artikulu batean aipatzen den bezala: «...arte geometriko horrek badu ordena eta egitura bat, Danteren lerro uhintsua bere artera heltzean bortizki hausten dena, baina, batez ere, lerro uhintsu hori, kaos hori, bere literaturara iristen da eta bere idazkerari forma ematen dio ikusmolde berri horietatik abiatuta. Hala ere, nahasmena eta haustura beharrezkoak ziren, artistaren obra literarioaren sorrera ikusteko aukera ematen baitigute, bere munstro, beldur edo "kukuekin"...»

## Bakarkako erakusketak 
* 2015 *Lo germinal, esculturas y grabados*. Las Condes Kultura Institutua, Santiago, Txile.
* 2006 *Versión Latinoamericana del Infierno de Dante*, Kultura Institutu Italiarra, Santiago, Txile.
* 2005 *Infierno Hoy, Virginia Huneeus*. Arte Ederren Museo Nazionala, Santiago, Txile
* 2002 *Síntesis 1965-2002*, Arte Ederren Museo Nazionala, Santiago, Txile.
* 1997 *Brindis de las Tres Viudas*, Sala Negra, Txileko eta Ipar Amerikako Kultura Institutua, Santiago, Txile.
* 1994 *El Secreto del Chamán*, Las Condes Kultur Institutua, Santiago, Txile.
* 1990 *El Conjuro de Cohoba* Unibertsitate Katolikoaren Hedapen Zentroa , Santiago, Txile.
* 1988 *Identidad-Fragmentación*, Goethe Institut, Santiago, Txile.
* 1986 *La Cultura de la Muerte*, Bucci Galeria, Santiago, Txile.
* 1984 Frantses-Txiletar Institutua, Santiago, Txile.
* 1979 Arte Garaikidearen Museoa, Txileko Unibertsitatea, Santiago, Txile.
* 1976 Varsoviako Unibertsitatearen Erakusketa Aretoa, Polonia.
* 1975 Inquadratura Galeria, Florentzia, Italia.
* 1972 Hezkuntza Ministerioaren Erakusketa Aretoa, Santiago, Txile.
* 1970 Massachusettseko Institutu Teknologikoaren Ikusizko Ikasketen Zentroa , Ameriketako Estatu Batuak.
* 1969 De Córdova Museum, Massachusetts, Ameriketako Estatu Batuak.
* 1963 Txileko Unibertsitatearen Erakusketa Aretoa, Santiago, Txile.
* 1963 Txile-Britainiar Institutua, Santiago, Txile.
* 1962 AEEren Erakusketa Aretoa, Washington, Ameriketako Estatu Batuak.
* 1961 Quebeceko eta Montrealgo unibertsitateak , Kanada.

## Taldeko erakusketak 
* 2010 *Entrever (bajo la piel de Chile)*, Fundación Telefónica Arte Aretoa, Santiago, Txile.
* 2008 *Encuentros Fortuitos, Connivencia III*, Frantziako enbaxada Santiagon, Txile.
* 2001 *Salón de Primavera en Providencia*, Sernatur, Santiago, Txile.
* 2001 Modern Art Museum, Berkerley, Kalifornia, Ameriketako Estatu Batuak.
* 2000 *Cien Años de Artes Visuales, Segundo Período*, Arte Ederren Museo Nazionala, Santiago, Txile.
* 1988 ''Frammenti D'Arte Contemporánea, 100 opere di artist cilene*, Palazzo Valentini, Erroma, Italia.
* 1986 *Exposición de Artistas Gráficos Chilenos en París*, Frantzia.
* 1984 *El Arte y la Supervivencia del Planeta*, Historia Naturalaren Museo Nazionala, Santiago, Txile
* 1983 *50 Años de Plástica en Chile desde Matta hasta el Presente*, Las Condes Kultur Institutua, Santiago, Txile
* 1981 *V Bienal Internacional de Arte Valparaíso*, Txile
* 1981 *La Poesía Israelí a Través de la Expresión Plástica Chilena*, Arte Ederren Museo Nazionala, Santiago, Txile.
* 1979 *IV Bienal Internacional de Arte Valparaíso*, Txile
* 1977 *Cuatro Artistas Latinoamericanos*, Livorno eta Florentzia, Italia.
* 1974 *Concurso de Pintura CRAV*. Arte Garaikidearen Museoa, Txileko Unibertsitatea, Santiago, Txile
* 1968 *Concurso de Pintura CRAV*. Arte Garaikidearen Museoa, Txileko Unibertsitatea, Santiago, Txile
* 1962 *Nuevo Espacio, Pintura*, Hezkuntza Ministerioaren Erakusketa Aretoa, Santiago, Txile.
* 1962 *Concursos Murales*. Kazetaritza Eskola. Txileko Unibertsitatea, Santiago, Txile.
* 1960 *Grupo Formel Lyrique*, Montrealgo Arte Museoa, Kanada.

## Bilduma publikoetan gordetako obrak 
* *Homenaje Hyeronimus Bosch*, 2002, Akuafortea, 20 x 46 cm, Arte Ederren Museo Nazionala, Santiago, Txile
* *Cantata'', ohol gaineko serigrafia eta olio-pintura, 45 x 105 cm, Arte Garaikidearen Museoa, Mac, Txileko Unibertsitatea, Santiago, Txile
* Iquiqueko Museoa, Txile
* Talcako Bankua, Bandera Kalea, Santiago, Txile
* Horma-irudia, 1968, metal eta zeramika, 3000 cm, Txileko Aireko Indarraren Administrazio Etxea, El Bosque Hegazkin-basea, Santiago, Txile.
*
* Horma-irudia, 1972, 180 x 3000 cm, Domeykoko Udal Eskola, Domeyko, Txile.
*
* Horma-irudia, 1964, 3000 x 1500 cm, Savory-Nestlé lantegia, Santiago, Txile. 
* Horma-irudia, 1966, 400 x 1500 cm, National City Bank, Santiago, Txile. 
* Horma-irudia, 1963, 2000 x 1800 cm, Kazetaritza Eskolako Areto Nagusia, Txileko Unibertsitatea, Santiago, Txile. 
* Vatikanoko Museoetako Arte Garaikidearen Bilduma, Erroma, Italia.
* AEE bilduma, Washington, Ameriketako Estatu Batuak
* Museo D' Arte Progressivo, Livorno, Italia.
* DeCordova Sculpture Park and Museum, Massachusetts, Ameriketako Estatu Batuak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Virginia Huneeus Cox Artistas Visuales Chilenos - Arte Ederren Museo Nazionala
* Hernández, Hortensia (2024-11-06) *Virginia Huneeus escritora y artista visual chilena*, Heroínas
* Albornoz, Gabriela () *Virginia Huneeus. Pintora, Artista Visual, Instalación y Escritora*, Enciclopedia de Mujeres en el Arte
* *Registro Poético: Virginia Huneeus, escritora y artista visual, primera parte* (2018) YouTubeko *Fundación Lectura Nómada* kanalean
* *Registro Poético: Virginia Huneeus, escritora y artista visual, segunda parte* (2018) YouTubeko *Fundación Lectura Nómada* kanalean
* *40 años Virginia Huneeus* (2015) YouTubeko *Virginia Huneeus* kanalean
* *Primera Persona: Virginia Huneeus* (2017) YouTubeko *ARTV CHILE* kanalean