open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Margrethe Danimarkakoa (1895-1992)

**Margrethe Danimarkakoa** (danieraz, *Margrethe af Danmark*; Kopenhage, Danimarka, 1895eko irailaren 17a – ibidem, 1992ko irailaren 18a) jaiotzez Danimarka eta Islandiako printzesa izan zen, eta Borboi-Parmako printzesa ezkontidea Borboi-Parmako Renato printzearekin ezkontzean.

## Bizitza 
Bere gurasoak Danimarkako Valdemar printzea (Kristian IX.a Danimarkako erregearen eta Luisa Hesse-Kasselgoaren seme gazteena) eta Maria Orleansko printzesa frantziarra izan ziren. Gurasoek aldez aurretik hitzartua zuten semeak fede luteranoan haziko zirela, aitaren erlijioan, eta alabak katolizismoan, amaren fedean. 

### Ezkontza eta ondorengotza 
Printze katoliko batekin ezkondu zen, Renato Borboi-Parmako printzearekin (1894-1962), 1921eko ekainaren 9an Kopenhagen. Senarraren aita Roberto I.a Parmako dukearen semea zen eta ama dukearen bigarren emaztea, María Antonia Portugalgo infanta, Mikel I.a Portugalgo errege erbesteratuaren alaba. 

Seme-alaba hauexek izan zituzten:

* Jaime (1922-1964ko ekainaren 9a), 1947an Birgitte Alexandra Maria Holstein-Ledreborgeko kondesarekin ezkondua (1922-2009); hiru seme-alaba izan zituzten.
* Ana (1923ko irailaren 18a - 2016ko abuztuaren 1a), 1948an Mikel I.a Errumaniako erregearekin ezkondua; bost alaba izan zituzten.
* Mikel (1926ko martxoaren 4a – 2018ko uztailaren 7a), lehen aldiz Yolanda Broglie-Revelgo printzesarekin ezkondua (seme-alabekin), eta gero María Pía Elena Saboyako printzesarekin (ondorengorik gabe).
* Andres (1928-2011ko urriaren 22a), 1960an Marina Gacryrekin ezkondua; hiru seme-alaba izan zituzten.

Familia pobre samarra zen. Batez ere Frantzian bizi izan ziren. 1939an, familiak naziengandik ihes egin eta Espainian babestu zen. Gero Portugalera joan ziren eta Ameriketako Estatu Batuetara. 

### Heriotza 
Margarita bere 97. urte bete eta hurrengo egunean  hil zen, bere alaba Anaren 69. urtebetetzean, Danimarkako Errege Etxeko zaharren hil zen kidea
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
María Antonia Portugalgoa

**Maria Antonia Braganzako eta Parmakoa** (Bronnbach, Würtenberg, 1862ko azaroaren 28a – Colmar-Berg, Luxenburgo, 1959ko maiatzaren 14a) printzesa izan zen, Mikel I.a Portugalgo erregearen eta bere ezkontide zen Adelaida Löwenstein-Wertheim-Rosenbergeko printzesaren azken alaba izan zen.

## Bizitza 
Maria Antonia erbestean jaio zen, bere aita Portugaldik kanporatu baitzuen anaiak, Petri IV.a Portugalgo eta Petri I.a Brasilgoak, gerra liberaletan Portugalgo tronua galdu ostean.

### Ezkontza eta ondorengotza 
1884ko urriaren 15ean, Roberto I.a Parmako dukearekin ezkondu zen Fiskhorn gazteluan, eta bere bigarren emaztea bihurtu zen. Hamabi seme-alaba izan zituzten:

* María Adelaida (1885-1959), Rydesko Santa Zezilia Abadiako erlijiosoa, Solesmesko Abadiako priora.
* Sixto (1886-1934), Eduvigis La Rochefoucauldeko kondesarekin ezkondua.
* Francisco Javier (1889-1977), Parmako duke titularra (1974-1977) eta Espainiako tronurako erregegai karlista (1936-1952 erregeorde gisa, 1952-1975 errege gisa). María Magdalena Borboi-Bussetekoarekin ezkondu zen morganatikoki.
* Frantziska (1890-1978), Solesmesko Santa Zezilia Abadiako erlijiosoa.
* Zita (1892-1989), Karlos I.a Austriako enperadorearen ezkontidea.
* Felix (1893-1970), Karlota Luxenburgoko dukesa handiaren ezkontidea.
* Renato (1894-1962), Margrethe Danimarkako printzesarekin ezkondua.
* María Antonia (1895-1977), Solesmesko Santa Zezilia Abadiako erlijiosoa.
* Isabel (1898-1984), ez zen ezkondu. Moja jardun zuen.
* Luis (1899-1967), Maria Frantziska Saboyako printzesarekin ezkondua.
* Enriketa (1903-1987), ezkongabea. Gorreria zorrotza zuen.
* Cayetano (1905-1958), Margarita Thurngo eta Taxisko printzesarekin ezkondua.

Maria Antonia alargun geratu zen Roberto Villa Pianoren hil zenean, 1907ko azaroaren 16an. Gero, Zita alabarekin bizi izan zen erbestean.

### Luxenburgora itzuli 
1940 urtean, Zita eta bere familia, María Antonia eta bere alaba Isabel apaltasunez bizi izan ziren Quebecen, Kanadan. Bigarren Mundu Gerraren ostean, Maria Antonia Luxenburgoko Berg-eko gaztelura joan zen bizitzera, eta 90. urteurrena ospatu zuen bertan. 

### Heriotza 
Sei urte geroago hil zen, eta hil zenean Joanes VI.a Portugalgo erregearen azken iloba zen, 133 urte, hilabete bat eta egun bat lehenago hil zena.

## Ohorezko goraipamenak 
* Gurutze Izartuaren Ordenako lehen klaseko dama. 

## Erreferentziak 
## Kanpo esteak
Jaydah Bedoya

**Jaydah Marie Bedoya Paiva** (2002ko martxoaren 20an jaioa) futbolari profesionala da. USL Super Leagueko Carolina Ascent taldean aurrelari gisa jokatzen duena. Estatu Batuetan jaioa, Ekuadorren ordezkaria da nazioartean. Unibertsitateko futbolean jokatu zuen UConn Huskies eta West Virginia Mountaineers taldeetan.

## Biografia 
Bedoya New Bedford-en (Massachusetts, AEB) hazi zen.  Bere aita ekuadortarra da eta bere ama puertorricarra.

## Klubaren ibilbidea 
2024ko maiatzean, Bedoya USL Super Leagueko Carolina Ascent FC klubarekin fitxatu zuen. 

## Nazioarteko karrera 
Bedoya Ekuadorreko selekzioarekin debuta egin zuen 2022ko otsailaren 22an. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Juha Sipilä

**Juha Petri Sipilä** ( ahoskatua; Veteli, 1961eko apirilaren 25a) finlandiar politikaria da. Finlandiako lehen ministroa izan zen 2015etik 2019ra.

Ouluko Unibertsitatean Teknologian graduatu zen eta hainbat enpresatan lan egin zuen bere negozioa sortu eta aberats bihurtu aurretik.

Finlandiako Zentroko Alderdian sartu zen eta 2011n diputatu hautatu zuten. 2012an alderdiko buru bihurtu zen eta 2015eko hauteskundeak irabazi zituen. Eskuineko alderdiekin koalizio gobernua osatu zuen eta krisi ekonomikoari aurre egin behar izan zion, horretarako austeritate neurriak ezarriz. 2019ko hauteskundeetako porrotaren ostean, lehen ministro eta alderdiko presidente karguak utzi zituen.

## Kanpo estekak
Antonio Borrero Cortázar

**Antonio María Vicente Narciso Borrero Cortázar** ( 1827ko urriaren 29a - 1911ko urriaren 9a ) Ekuadorko presidenteordea izan zen 1863tik 1864ra,  eta presidentea 1875eko abenduaren 9tik 1876ko abenduaren 18ra.

## Biografia 
Antonio Borrero Cuencan (Ekuador) jaio zen, eta bere hezkuntzaren zati handi bat bere jaioterrian egin zuen. Zuzenbideko lizentzia Quiton lortu zuen.

1875eko urrian Ekuadorreko hauteskunde presidentzialetan hautatu zuten presidente, Ekuadorreko historian lehen hauteskunde presidentzial libre eta justuak izan zirenak.  Ekuadorreko presidente izan zen urtebete baino gehiagoz, Ignacio Veintemilla jeneralak Veintemillako Iraultzan boteretik kendu aurretik.  Ignacio de Veintemilla *Buruzagi* Gorenaren eskutik erbesteratu zen, eta urte batzuk Perun eta Txilen bizi izan zen. Veintemilla boteretik kendu ondoren, 1883an, Ekuadorrera itzultzeko baimena eman zioten, non abokatu gisa jardun zuen, eta kazetari eta idazle gisa lan egin zuen 1911n Quiton hil zen arte.

Bere administrazioak sufragio askea, prentsa-askatasuna eta banakako eskubideen bermea babestu zituen. Liberalek Garcianaren Konstituzioa aldatzeko eta Errepublika lerro modernoagoetan ezartzeko batzar nazional bat egiteko eskatu zioten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* ANTONIO BORRERO CORTAZAR. diccionariobiograficoecuador.com
Uralla (Hegoaldeko Gales Berria)

**Uralla**, Australiako udalerri bat da, Hegoaldeko Gales Berria estatuan.

2021ean 2.728 biztanle zituen.
Urbenville (Hegoaldeko Gales Berria)

**Urbenville**, Australiako herri bat da, Hegoaldeko Gales Berria estatuan.

2016an 446 biztanle zituen.
Mary Mageau

**Mary Jane Mageau** (Milwaukee, Ameriketako Estatu Batuak, 1934ko, irailaren 4a - Queensland, Australia, 2020ko urtarrilaren 9a) idazlea, klabizenbalo-jotzailea eta musikagilea izan zen.

## Ibilbidea 
1974tik Australian 1974an Kenneth White arkitektoarekin ezkondu zen eta Queenslandeko bizilagun bihurtu zen. Emakume konpositoreentzako aukeren aldeko lobbyetan nabarmendu zen bereziki.

Mageauk berak bere praktika artistikoari buruz idatzi zuen: 
*Nire musikaren bidez beti bilatzen dut zerbait freskoa, berria eta adierazkorra komunikatzea interpreteari/interpreteei eta publikoari entzuleari. Musikak komunikatu egin behar du, esanahiren bat esan behar du, entzule bakoitza bidaia artistiko asegarri batean inplikatuko duena*.Mageau Queensland-en hil zen, 85 urte zituela.

## Ohoreak eta sariak 
* Zilarrezko domina, Louis Moreau Gottschalk Nazioarteko Konpositore Lehiaketan
* Alienor Harpsichord konpositoreentzako kontzertuen lehiaketa, 1994
* ASCAP Standard Saria, 1981etik urtero ematen dena
* Commendation, Vienako Modern Masters Lehen Grabazio Sariak, 1990

### Hautatutako lanen artean: 
* *Triple Concerto* [Hirukoitz kontzertua] piano hirukote eta orkestrarako
* *Better Way* [ bide hobea] abesbatza agudorako pianorekin
* *Ragtime Remembered* [Ragtime Gogoan] boskotearentzat (2001)
* *She Is a Cat*  [Bera katu bat da]  soprano eta pianorentzat  (2000)
* *Ragtime Remembered* [Ragtime Gogoan] Piano bakarlariarentzat (2000)
* *Contrasts in Continuum* [Continuum-en kontrasteak], biola ez-lagunduarentzat (1968)
* *Statement and Variations* [Deklarazioa eta bariazioak] biola solorako (1979)
* *Calls from the Heartland* [Heartland-en  deiak] Biolinerako pianoarekin (1995)
* *Preludes for Patricia* [ Patriziarentzako preludioak], 2 biola edo biola bakarlarirako 4 pieza labur zinta aurrez grabatutako zintarekin (1996)
* *Moonlight Reflected on Water* [ Ilargiaren argia uretan islatuta],  pianorako bakarrik (1984)

Bere musika grabatu eta editatu dute CD formatuan, *Vienna Modern Masters Music From Six Continents CD Series*  [Vienako maisu modernoen musika sei kontinentetik CD serieak ] barne.

Mageau bi liburu espiritualen egilea da; *Insights : for an awakening humanity[1]* [ Gizateria esnatzen ari denerako ikuspegiak] eta  *A little book of living spiritually* [Bizitza espiritualari buruzko liburu txiki bat],  Boolarong Press-ek argitaratua eta Estatu Batuetan Red Moon Press-ek, MET Press-ek, eta Australiako eta Kanadako literatur aldizkarietan argitaratutako poesia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Mary Mageau Australiako Musika Zentroan
* Mary Mageau obituarioa, Australiako Musika Zentrokoa
* Mary Mageau Hiru pieza organorako-1967 YouTube 
* Mary Mageau 1934-2020 aldizkari artikulua irudiaz
Trine Dyrholm

**Trine Dyrholm** ( ahoskatua; Odense, 1972ko apirilaren 15a) daniar aktore eta egile-abeslaria da.

## Ibilbidea 
Hamalau urte zituenean *Dansk Melodi Grand Prix* lehiaketan hirugarren geratu zenean hasi zen bere herrialdean ospetsu bilakatzen.

Lau urte geroago, emakumezko aktore onenaren Bodil Saria jaso zuen, *Springflod* filmean aktore nagusi gisa egindako estreinaldi zinematografikoagatik.

Lau aldiz irabazi du sari hau, behin antzeztaldeko aktore gisa eta hiru aldiz Robert-Prisen. Berlingo Nazioarteko Zinemaldiaren 64. edizioan epaimahaikide izan zen eta 66. edizioan Zilarrezko Hartza lortu zuen.
2024 Aktore hobekuntzaren saria irabazi zuen *Pigen med nålen* filmarekin, Sevillako Europako Zinemaldian.

## Diskografia 
**Danse i Måneskin* (1987)
**Blå & Hvide Striber* (1988)
**Et Frossent Ojeblik* (1988)
**Mr. Nice Guy* (2004)
**Den Store Day* (2005)

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
West Wallsend

'''''', Australiako Lake Macquarie Hiriko auzune bat da, Hegoaldeko Gales Berria estatuan.

2021ean 2.981 biztanle zituen.
Carlos Julio Arosemena Monroy

**Carlos Julio Arosemena Monroy** (1919ko abuztuaren 24a - 2004ko martxoaren 5a) ekuadortar politikaria izan zen. Arosemena Monroy Ekuadorko presidenteorde hautatu zuten 1960an, eta José María Velasco Ibarra presidentea kargutik kendu zutenez, Ekuadorko presidente bihurtu zen 1961eko azaroaren 7tik 1963ko uztailaren 11ra.

## Biografia 
Guayaquilen jaio zen, Carlos Julio Arosemena Tolaren (Ekuadorko presidente ohia) eta Laura Monroy Garaycoaren semea. Diputatuen Ganberako presidentea izan zen 1952an. Presidenteorde gisa, Senatuko presidente ere izan zen.

Bere agintaldia eskualdeko testuinguru zalapartatsu batean gauzatzen du, Kubako iraultzak eta Latinoamerikan diktadura militar antikomunisten ezarpenak eraginda. Presidente zela, telekomunikazio-sarea modernizatu zuen, TAME hegazkingintzako konpainia nazionala eta Guayaquilgo Unibertsitate Laiko eta Katolikoa sortu zituen, herrialdean errepideak eraikitzeko lanak abiarazi zituen eta hamahirugarren hilabeteko soldata sartu zuen. Fidel Castroren Kubako iraultzari emandako babesak etengabeko gatazka eragin zuen Kongresuarekin eta militarrekin.

Karguan zegoela, bi saiakera huts izan ziren hura kargugabetzeko. 1963ko Junta Militarrak agintetik kendu zuen, AEBetako Gobernua kritikatu eta Maurice M. Bernbaum AEBek Ekuadorren zuten enbaxadorea iraindu ondoren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aizpuru (Izazpi-Samiñoko mendilerroa)

**Aizpuru** Gipuzkoako erdialdeko mendi bat da. Ezkio-Itsasoko eta Beasaingo udalerrien arteko mugan dago, Goierri eskualdean, Izazpi-Samiñoko mendilerroko hegoaldeko muturrean; hau da, Kizkitzako Ama Birjinaren baseliza dagoen gailurretik Ormaiztegiko herriraino jaisten den mendilerro muturrean. Gailurrak 476 metroko altitudea du. Estradamusu gailurra eta Arane baserria ditu hegoaldean, eta Errobizabal gailurra eta Urteaga baserria iparraldean.

## Ingurunea 
Mendebaldeko mazelan Izagirre txikiko iturri izenez ezagutzen dena jaiotzen da eta hurbil dagoen baserriaren izena hartzen du. Urak, Ezkio-Itsasoko lurretan behera jaisten dira. 

Gainaren bi aldeetara, mugarriak daude, baina gailurrean dagoena, hots, gailurraren eta Arane baserriaren artekoa, mugarri desberdina da, hiru udalerriren arteko mugarri baita: Beasain, Ezkio-Itsaso eta Ormaiztegi.

## Abiapuntuak 
* Mandubira doan errepidetik abiatuta, 20 edo 30 minuturen buruan irits daiteke, autoz berriz Mendebaldeko isurialdean zehar Urteaga baserriraino igo eta handik oinez bost minutu buruan gaineraino helduz. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pierces Creek (Australiako Hiriburuaren Lurraldea)

**Pierces Creek**, Australiako baserri giroko etxalde bat zen, Australiako Hiriburuaren Lurraldea estatuan.

2003ko Camberrako suteen ondorioz kiskaldua izan zen.
Tharwa (Australiako Hiriburuaren Lurraldea)

**Tharwa**, Australiako herri bat da, Australiako Hiriburuaren Lurraldea estatuan.

2021ean 82 biztanle zituen.
Yungaburra

'''''', Australiako baserri giroko herri bat da, Queensland estatuan.

2021ean 1.272 biztanle zituen.
Adelaide River (Iparraldeko Lurraldea)

**Adelaida River**, Australiako herri bat da, Iparraldeko Lurraldea estatuan.

2021ean 317 biztanle zituen.
Ayumi Sugiyama-Shinjo

japoniar gozogileburua da.

Romain Mahi sukaldariburuarekin batera, Michelin Gidako izar bat lortu zuen 2019an, Parisen duen 'Accents Table Bourse' jatetxean, eta hango gozogilea eta kudeatzailea da. Hori dela eta, Frantzian Michelin izarra duen emakume bakanetakoa da.

## Ibilbidea 
Ayumi Sugiyama-Shinjo Japonian hazi zen, eta umetan hasi zen sukaldean, gurasoak oso lanpetuta egon ohi baitziren. Bost urte inguru zituela, gozogile izan nahi zuela zioen, gozogintzak jendea harritzen zuela eta zoriontsu egin zezakeela sentitu ondoren. Tokioko Tsuji Eskolan graduatu zen Ayumi Sugiyama-Shinjo, eta Japoniako Shizuokako 'La Lausanne' gozotegian debutatu zuen. Japonian emakume gisa karrera egiteko topatzen zuen zailtasunari aurre eginez, 2003an Parisera joan zen, eta 'Sucré-Cacao' gozotegian lan egin zuen lehenengo (20. barrutia), eta 'Premier' gozotegian, ondoren. Gero, 'Stella Maris' jatetxera joan zen, eta han ezagutu zuen jatetxe-gozogintza. Horren ondoren, 'Truffière' gozotegiko buru bihurtu zen, eta, ondoren, bi urtez Pauera joan zen 'Papilles Insolites'-en, 2011n 'Truffière'-era itzuli aurretik, non beste zortzi urtez lan egin zuen.

2019ko abenduan, Michelin Gidak izar bat eman zion 'Accents Table Bourse' jatetxeari.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Accents Table Bourse jatetxearen webgune ofiziala
Carlos Freile Larrea

**Carlos Eduardo Freile Larrea** (Riobamba, 1876 -Riobamba, 1942ko apirilaren 23a) Ekuadorreko politikaria izan zen. Ekuadorreko Botere Exekutiboaren arduraduna, 1932ko abuztuaren 28tik irailaren 1era; Lau Eguneko gerraren barnean.

## Biografia 
Carlos Eduardo Freile Larrea 1876an jaio zen, Ekuadorko Riobamba hirian. Jose Belisario Freile Valdivieso eta Maria Larrea Donosoren semea.

Chimborazoko gobernadorea izan zen, 1915 eta 1916 artean. 1929an, bere jaioterriko Udal Diruzaina izan zen.

1932an, Alfredo Baquerizo Morenoren Gobernuko Ministro izan zen; honek uko egin zionean, Ekuadorreko Botere Exekutiboaren arduradun kargua hartzea egokitu zitzaion, urte bereko abuztuaren 28tik irailaren 1era, Lau Eguneko gerra odoltsua ulertu zuen bitartean.

Ekuadorreko Alderdi Liberal Erradikalaren eta Quitoko Udal Kontzejuaren buru izan zen.

1939an Andres F. Cordovak Carlos Freire Larrearen mailako laguntzaileak zituen; Ogasunaren karguan zegoen.

1942ko apirilaren 23an hil zen, Riobamba jaioterrian, garun-hodietako istripu baten ondorioz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Polo Carrera

**Paúl Fernando Carrera Velasteguí** (Quito, 1945eko urtarrilaren 11), Polo Carrera izenez ezagunagoa, Ekuadorreko futbolari ohia eta entrenatzailea da. Ekuadorrek eman duen futbol jokalari trebeenetakotzat jotzen dute.

## Ibilbidea 
### Jokalari gisa 
Bere ibilbideko urte asko bere amodioen klubean jokatu zituen: Quitoko Ligan. Lehen mailako debuta 1960an egin zuen, hamabost urte besterik ez zituela.

1968ra arte egon zen ligan. Urte horretan bertan, Montevideoko Peñarolera transferitu zuten, eta han egon zen 1969ra arte. Hurrengo urtean, Uruguaiko Club Atlético River Plate taldera pasa zen. Ekuadorreko futbolera itzuli zen, eta El Nacionalen aritu zen 1973ra arte. 1974an, Unibertsitate Katolikoan jokatu zuen. 1975ean itzuli zen Ligara, bi aldiz txapeldun eta bi aldiz Amerikako finalerdietan izateko. 1979an, Unibertsitate Katolikora itzuli zen. 1980an, Amerikako Libertadores Kopa jokatu zuen. Quitoko Amerikarentzat jokatu zuen 1981ean. Hurrengo urtean, berriro itzuli zen Ligara Amerikako Libertadores Kopa jokatzera. 1983an, Deportivo Quitora joan zen. 1984ko otsailaren 6an erretiratu zen, Quitoko Ligako kamisetarekin, Suitzako Grasshopper-Club taldearen aurkako partida batean.

1965. urtean Libertadores de América Koparako errefortzu bezala jokatu zuen Deportivo Quiton. Brasilgo Fluminensean ibili zen.
1975eko eta 1976ko Libertadores Kopetan parte hartu zuen, eta arratsalde loriatsuak eskaini zizkioten. Gol zoragarrien egile eta egileetako bat izan zen, eta Ekuadorreko futboleko beste talde batzuetan ere funtsezkoa izan zen tituluak lortzeko (El Nacional 1972an) eta Amerikako Libertadores Koparako sailkapenak egiteko (Universidad Católica 1979an).

Denbora luzez Quitoko Ligako goleatzaile historikoa izan zen Libertadores Kopan, hamabi jasoaldirekin, harik eta Patricio Urrutia historikoak gainditu zuen arte. Urrutia Amerikako txapelduna izan zen albo koadroarekin 2008an.

### Entrenatzaile gisa 
Jokalari bezala erretiratu ondoren, entrenatzaile ibilbideari ekin zion. Quito Liga zuzentzen hasi zen, 1990ean, non titulu nazionala lortu zuen unibertsitateko taldeak hamabost urteko lehortea izan ondoren, eta hurrengo urtean Amerikako Libertadores Kopako final-zortzirenetarako sailkatu zuen. 1992an eta 1993an, Espoli taldea zuzendu zuen, A Serierako sailkapena lortuz. 94an eta 95ean, El Nacional y el Aucaseko teknikaria izan zen. 1996an eta 1997an, Deportivo Quito zuzendu zuen. 1998an Ekuadorreko selekzioarekin aritu zen. Hurrengo urteetan, Espoli zuzendu zuen berriro.

Azken urteetan, futbolaren jarduera alde batera utzi eta politikan sartu da. Zortzi urtez, Pichincha probintziako kontseilari izan zen. 

2009ko gainerako denboraldirako, Aucas Kirol Elkarteko zuzendari tekniko izendatu dute.

Gaur egun, Ecuador TV eta La Radio Redondo estatuko kanaletan egiten du lan, kirol-kazetari gisa.

## Selekzio nazionala 
Hogei aldiz izan zen internazionala Ekuadorreko futbol selekzioarekin, hiru gol sartuta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Transfermarkt-en fitxatu zuen futbolari gisa
* Transfermarkten entrenatzaile gisa fitxatu du
* Polo Carrera Velastegui
* Anaidiaren ustez, Polo Carrera da Ligako adierazgarriena
Ezponda (ingeniaritza)

thumb|Euste-horma: ezpondarekin ipurditik moztea
**Ezponda** esaten zaio altuera desberdina duten bi lur mailen artean dagoen lurrezko edo  harrizko   maldari. Beste definizio baten  arabera, aldapan dagoen lurzatia da; bereziki, harresi baten behealdean, edo bide edo ubide baten ertzean gertatzen dena, edo lurrak beherantz lerra ez daitezen harriz-edo egiten dena.

Gizakiak egindakoen kasuan, bi eratakoak izan daitezke sortu dien teknikaren arabera: lubeta modukoak, harri eta lurra bilduz eta zanpatuz eraikitzen direna (*fill slope*, betetako ezponda), eta hondeaketa bidez mendian egiten dena (*cut slope*, moztutako ezponda).
thumb|Indonesian ezponda bat egiten ari dira langileak  bide hertzean, bidea maila altuagon egonda, garbiago mantenduko baita.
Ingeneritzak oso ohikoak dira, adibdez, bide hertzeetan egiten direnak, horma edo harresiei eusteko egindakoak, eta abar. 

Edozein *ezponda*ren profila triangelu angeluzuzen batez osatzen da. Triangelu horren alde nagusiak, angelu zuzenaren aurkakoak, ezpondaren makurdura edo aldapa da. Altuera oinarria adinakoa edo handiagoa denean, *eskarpa* esaten zaio, eta hori, adibidez, harresi baten estaldurarako egokia da; aldiz, altuera oinarria baino txikiagoa denean, berez, *glacis* esaten zaio.
thumb|Malda batean egindako errepidea. Alde batetik mendia moztu da eta bestetik matariala bildu da ezpondak egiteko errepidearen ertzetan. Errepidea baino gorago dagoen ezpondaren oinean, lubakia egin da, maldan bera ero daitezkeen lur eta harriak errepidera hel ez daitezen.
Lurrak harritsuak badira eta ondo lotzen badira, ezponda perpendikularra baino txikiagoa izango da; baina lurra hareatsua edo trinkotasun gutxikoa bada, perpendikularra edo altuera oinarria baino txikiagoa izango da.

Ezponda mota zehatzagoa da kontinente-ezponda

## Erreferentziak 
Diccionario militar español-francés, Federico Moretti, 1828

## Kanpo estekak
Kornelia Ender

**Kornelia Ender** (Plauen, 1958ko urriaren 25a) Ekialdeko Alemaniako igerilari ohia da, eta 1976ko Udako Olinpiar Jokoetan Olinpiar Joko bakarrean lau urrezko domina irabazi zituen lehen emakumezko igerilaria izan zen, guztiak munduko errekorren bidez. Geroago frogatu zen Ekialdeko Alemaniako taldeko medikuek sistematikoki esteroideak eman zizkietela atletei (nahiz eta atletek jakin gabe). 1976an esteroideen erabileraren sintomak erakutsi zituenez (ahots sakona, gorputz gehiegi garatua), susmo handiak zeuden Enderren lorpenen baliozkotasunean.

## Kanpo estekak
Flitter

**Flitter** Lizarran sortutako rock musikako taldea izan zen.

## Historia 
Rock-funka eta metala uztartzen zituen estiloa "Flitter" (1992) eta "Stop miseria" (1994) lehenengo albumetan islatu zuten, GOR diskoek atera zituztenak. 1995ean Suitzan, Alemanian eta Holandan zehar bira egin zuten.

Ondoren, taldea Mil A Gritos Recordsen katalogo hasiberrian sartu zen eta beste bi lan atera zituzten: "Ciudaddano Masokista" eta "La vida ke kotxina es", metalezko soinu oso irekia – lehena – eta erabateko *crossover* edo mestizaje estilistikoa, metalezko *riff*ez betea, erakutsiz. edo Iñaki, bere ordura arteko bokalista, taldea uzteko erabakia moduko albisteak ekarri zituen.

## Taldekideak 
* Miguel Leoz: Ahotsa
* Javier Zurbano: Gitarra & Koroak
* Carlos Elizaga: Bateria & Koroak
* Borxa Otxoa: Baxua

## Diskoak 
* *Flitter* (1992)
* *Stop Miseria* (1994)
* *Ciudadano masokista* (1996)
* *La vida ke kotxina es* (1998)
* *Rastafari mamao* (2000)
* *Censurados* (single autoekoiztua; 2001)
* *Mirarhaciadentro* (2003)
* *Rabioso* (2013)
* *Flitter After dead* (2014)
* *Depredador* (2018)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Porta dels Ferros

**Porta dels Ferros** (valentzieraz **Burdinen Atea**) Valentziako Katedraleko hiru eliz atari nagusietan berriena da, eraikuntza barrokoa, besteak direlarik Porta de l'Almoina esaten diotena (Amoinaren atea, erromanikoa), eta Porta dels Apòstols gotikoa. Izena datorkio atariaren aurrean dagoen burdinazko hesitik, hau ere lan barroko bikaina. 

## Deskribapena 
Garaiera handikoa da (36 metro, hiru gorputzetan banatuta) eta uhin forma dinamikoak ditu, erretaula konkabo baten itxura emanez, garai barrokoko hainbat eliz ataritan ohikoa izan zen bezala. Urrutitik ikusita ere inpresioa eragiteko moduan egin zuten. 

Konrad Rudolf arkitekto alemanak diseinatu zuen, eta lan egin zuen bertan 1703 eta 1707 artean; baina eten egin zuen orduan bere ekarpena, eta 1713. urtean amaitu zuten lana Rudolfen ikasle Francisco Vergara zaharrak eta Francisco Stolzek. Atarian egin zuten lan halaber Andrés Robles eta Ignacio Vergara eskultoreek, eta José Mines eta Domingo Laviesa maisu harginek.

Andre Mariaren Jasokundea da atariaren gai ikonografiko nagusia. Baina zenbait santuren estatua ere badira, eta aukera honetan gogo erregionalista ageri da, Valentziako zenbait elizgizonekin (San Bizente Ferrer, San Luis Bertrán, Tomàs de Villanueva, Alexandro VI.a aita santu valentziarra), eta Aragoiko erresumako pare batekin (San Valero, San Bizente martiria).

## Iruditegia 

Fitxategi:Catedral de Valencia - panoramio (6).jpg|Gainalde konkaboa, erretaula baten itxura ematen.
Fitxategi:Alegoría mariana, Porta dels Ferros.jpg|Andre Mariaren alegoria bat.
Fitxategi:071 Catedral de València, porta dels Ferros, Sant Tomàs de Villanueva.JPG|Sant Tomàs de Villanueva, santu valentziarretako baten eskultura.
Fitxategi:Catedral_de_Valencia,_Valencia,_España,_2014-06-30,_DD_144.JPG|Burdinen atea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Russula rubrocarminea

***Russula rubrocarminea*** *Russulaceae* familiako onddo espeziea da.

## Deskribapena 
**Kapela:** 3 eta 5 cm bitarteko diametrokoa, nahiko mamitsua, laster zabaldua, ganbil forman erdian hondoratua, ertza labur ildaskatua, ertzean kolore gorri-karmin-more ikusgarria du, baina erdialderantz ilundu egiten da ia beltzaxka tonua hartuaz. Kapelaren azala erdiraino bereiz daiteke, eta gainazala fin-fin apaindua izaten du, barrualderantz nabariagoak diren apaingarri oso txikiez.

**Orriak:** Estu samar, nahikoa zabalak, orritxoren batekin eta urkilaren batekin, biribildu-libreak, zuri garbi kolorekoak, krema koloreko islekin, hondoan zainekin elkartuta.

Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak eta ukitzen ez diotenak.

**Hanka:** Nahiko erregularra, forma aldakorrekoa, gris-arin kolorerako joerarekin.

**Haragia:** Zuria, grisaxka, nahiko biguna, oinean zapore gozoa du eta akre samarra orrietan. Usain arina du, *Lactarius camphoratus*-en antzekoa.

**Etimologia:** Latinetik dator *Russula* hitza, russus-etik dator, gorriaren txikigarritik: apur bat gorrixka, kolore gorria dutelako Russula generoko espezie askok. Rubrocarminea epitetoa bere koloreengatik du.

## Jangarritasuna 
Jangarria.

### Nahasketa arriskua 
Ertzaren kolore gorriagatik eta erdigune ilunagatik, ia beltzaxkagatik, ezagutzen da. Esporak *Lactarius* baten antzekoak dira.

## Sasoia eta lekua 
Hostozabalen basoetako belarretan.

### Banaketa eremua 
Finlandia, Frantzia, Italia, Belgika eta Turkia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kasulla

**Kasulla** edo **meza-jantzia**  eukaristia ospatzeko, elizgizonek mendebaldeko tradizioko kristauetan daramaten duten apaingarri eta jantzi liturgikoa da. Eliza kristauetan, ohikoa da katoliko, anglikano eta luteranoen arteab batez ere, eta baita Eliza Metodista Batuaren esparru batzuetan. Erritu bizantziarreko Ekialdeko Elizetan baliokidea *phelonion* deritzon jantzia da.

## Erabilpena 
Abadeak jantzi ohi du kasulla meza ematean eta mezarekin zerikusi zuzena duten beste ekintza sakratu batzuk ospatzean. Alba eta estolaren gainean jantzi ohi da. Estola bezala, ospatzen den mezarako liturgiak agindutako kolorekoa izaten da.

Kasulla latinez *pensula* esaten zitzaion pontxo mota batetik dator: Mendebaldeko Erromatar Inperioaren amaieran bidaiatzeko ohiko jantzi bat zen. Arropa zati obal eta nahiko sinple bat zen, erdian zulo borobil bat zuena burua pasatzeko, belaunetaraino erortzen zena altueran. Besoak aske geratzen dira alboetan.

## Iruditegia 

Fitxategi:Prêtre Biarritz.JPG|Apaiza kasullarekin Biarritzen.
Fitxategi:St Ignatius of Loyola (1491-1556) Founder of the Jesuits.jpg|San Ignazio Loiolakoa kasulla gorriarekin margotu zuen Rubensek.
Fitxategi:Kard. Stanisław Dziwisz i kard. Angelo Amato (9214565536).jpg|Kardinalak ezker-eskuin eta beste apaiz bat erdian kasulla urrekarak jantzita.
Fitxategi:Jan Vokál-Diecézní setkání seniorů-2012.jpg|Apaiza meza ematen kasulla urdinarekin, laguntzaileak zuriekin.

[erdian|thumb|480x480px|Goian, [Amitu|amitua, alba eta gerrikoa. Behean manipulua, estola eta kasulla gotiko bat.]]

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jaime Galarza Zavala

**Jaime Galarza Zavala** (Cuenca, 1930eko uztailaren 28a - Quito, 2023ko uztailaren 20a) idazle, poeta, kazetari eta politikari ekuadortarra izan zen.

20 liburu baino gehiago argitaratu ditu, poesia liburuak eta ez-fikziozko liburuak barne: El yugo feudal, El festín del petróleo, Piratas del golfo, Los Campesinos de Loja y Zamora, Petróleo de nuestra muerte, Quienes Mataron a Roldós.

Abdalá Bucaramen gobernuan, Ekuadorreko Ingurumen Ministro izendatu zuten, eta estatu-zorro horren buru izan zen lehen titularra izan zen.

2007ko abuztuaren 9an, bere "jarduera kulturala" dela eta, Ekuadorko Errepublikako *Eugenio Espejo* Sari Nazionala eman zion Rafael Correa presidenteak.

2008ko apirilaren 14an, El Oroko Probintziako Gobernu Autonomoak *Kultura Merezimenduaren Ohorezko Aipamena* eman zion.

2010eko maiatzaren 24an, *Pichincha-ko* Gobernu Probintzialak Bataila Saria eman zion, bere «jarduera kultural eta patriotikoagatik».

2011ko otsailean Ekuadorreko Asanblada Nazionalak, osoko bilkuran, Vicente Rocafuerte Presearekin saritu zuen.

2023ko uztailaren 20an hil zen, 92 urte zituela, Carlos Andrade Marín ospitalean arnas gaixotasun baten ondorioz ospitaleratuta egon ondoren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Casa de la Cultura Ecuatoriana Benjamín Carrión: Jaime Galarza Zavalaren bizitza eta lana 2.mp4ren 1. zatia
* Casa de la Cultura Ecuatoriana Benjamín Carrión: Jaime Galarza Zavalaren bizitza eta lana 2.mp4ren 2. zatia
* "Eugenio Espejo" saria 09082007.mp4
Difamazio

[thumb|259x259px|2010eko publizitate-hesi bat, Kaliforniako [South Gate (Kalifornia)|South Gate hirian erakutsia, Barack Obamaren jaiotza-ziurtagiriaren baliozkotasuna zalantzan jartzen zuen difamazio-kanpainaren zati gisa, eta, ondorioz, Estatu Batuetako presidente izateko hautagarritasuna zalantzan jartzen zuena.]]
**Izen-belztea** edo **difamazioa** norbaiten ohorea edo izen ona itsustuz edo lohituz jendaurrean hitz egitea edo nonbait idaztea da.

Difamazioaren zuzenbide anglosaxoiaren jatorria irainetan (modu iragankorrean, batez ere hitz eginez, aitorpen kaltegarria) eta libeloetan (adierazpen kaltegarria ingurune finko batean, batez ere idatzia, baina baita  igorpen elektroniko bat ere) dago, eta horietako bakoitzak ekintza-eskubidea ematen du.

Libeloaren eta difamazioaren arteko desberdintasun nagusia difamazio-materia argitaratzen den "forman" bakarrik dago. Material iraingarria modu iragankorrean argitaratzen bada, hala nola ahoz edo soinuz, daktilologiaz, keinuez eta antzekoez, orduan difamazioa da. Modu iraunkorragoan argitaratzen bada, adibidez dokumentuetan, filmetan, disko trinkoetan eta tankerako beste batzuetan, libelotzat hartzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Urka (itsasontzia)

[thumb|[Olivier van Noort pirata herbeheretarraren urkak erakusten dituen grabatu bat.]]
**Urka** itsasontzi mota bat da, fragata baten antzekoa. Oso zabala zen erdialdean eta 40 metroko luzera izan ohi zuten. Batez ere merkantziak garraiatzeko erabili zen, Erdi Aroaren amaieratik XVIII. mendera arte. XIX. mendean "urkako armada" esamoldea erabiltzen zen artilleria mantentzen zuen baina merkantzien garraiorako erabiltzen zen fragata bat izendatzeko. 

Erdi Aroan ondasunak garraiatzeko erabiltzen zen ontzien ordezkoa izan zen, eta vikingoek sortutako itsasontzien eredua jarraitzen zuten. Karga gaitasun handia zuten, baina gerrarako ere ondo molda zitezkeen, eta horregatik maiz erabili ziren armadetan. 

## Kanpo estekak
Eva García Fabre

**Eva Irene de los Ángeles García Fabre** (1953ko abuztuaren 2an jaioa) Ekuadorko negozio-emakume, diplomatiko eta politikaria da, gaur egun bere herrialdeko Perun enbaxadorea dena.

## Biografia 
Eva García Fabre Guayaquilen jaio zen, 1953ko abuztuaren 2an. Guayaquileko Unibertsitatean ekonomian graduatu zen, eta nazioarteko negozioetan eta kanpo merkataritzan masterra egin zuen. Guayaquilgo Merkataritza Ganberarako ekonomia ikasketetako eta kanpo merkataritzako zuzendari gisa lan egin zuen 1990etik 2004ra. 

2002an, Ezker Demokratikoaren presidentetzarako hautagaia izan zen, Rodrigo Borjarekin batera. 

2005ean, Ekuadorreko ordezkari iraunkor bihurtu zen Genevako Munduko Merkataritza Erakundean . 

2017an, Lenín Moreno presidenteak  izendatu zuen. .  Jorge Glas presidenteordea Lava Jato operazioan izandako parte-hartzeagatik espetxe zigorra jaso ondoren, Morenok Ekoizpen Sektoreko Kontseiluaren presidentetza eskuordetu zion, eta Kontseilu hori ekoizpen eta industriarako politika publikoak estatu mailan arautzeaz arduratu zen. 

2018ko abuztuaren 23an, Eva García Fabrek ministro kargua utzi zuen. 

2018ko irailaren 3an, Ekuadorreko Gizarte Segurantzako Institutuaren Bankua zuzendari nagusi izendatu zuten. (BIESS). 

Moreno presidenteak Ekuadorko enbaxadore izendatu zuen Perun 2019ko martxoaren 8an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Lawrence Cherono

**Lawrence Cherono** (Eldoret, 1988ko abuztuaren 7a) Keniako distantzia luzeko korrikalaria da. Gaur egun, inoizko 8. maratoi-egile azkarrena da, 2020ko Valentziako Maratoian 2:03:04ko denborarekin. Cherono Bostongo eta Chicagoko maratoiak irabazi zituen aurretik. 2024an, Cheronok zazpi urteko lehiaketa-debekua jaso zuen, antidoping arauak hautsi zituela onartu ostean.

## Ibilbidea 
2018ko urriaren 21ean Amsterdamgo Maratoia irabazteko, 2:04:06ko denbora egin zuen. 2017an Amsterdamgo Maratoia ere irabazi zuen, 2:05:09ko denborarekin, ibilbideko errekorra ezarriz, 2018an hautsi zuena.

2019ko apirilaren 15ean, Cheronok Bostongo Maratoia irabazi zuen 2:07:57ko denborarekin. Boylston kaleko azken blokean, bi aldiz Bostongo irabazlea eta Munduko Txapelketako zilarrezko domina irabazi zuen Lelisa Desisa gainditu zuen esprintean.

2019ko urriaren 13an, Cheronok 2019ko Chicagoko Maratoia irabazi zuen 2:05:45eko denborarekin. Azken 200 metroetan beste hiru korrikalari gainditu zituen lasterketa irabazteko. 2020an, Cheronok Valentziako Maratoia lehiatu zuen, non 2. postuan sailkatu zen, 2:03:04ko denbora pertsonal berri batekin. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan Kenya ordezkatzeko sailkatu zen. 2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetan, Cherono gizonezkoen maratoian, 4. postuan sailkatu zen, Abdi Nageeye eta Bashir Abdiren esprintatuz. Eliud Kipchogek irabazi zuen.

## Erreferentziak 
## Ikus gainera
Gorputz-jariakin

**Gorputz-jariakina** edo **gorputzeko jariakina** gorputzak berez sortzen duen jariakina da, infekzioen transmisio-bide izan daitekeena. Gizakiaren gorputz-jariakinen artean daude:
* Behazuna
* Zerumena
* Karkaxa
* Humore urtsua
* Humore beirakara
* Malkoak
* Ama-esnea
* Makarra
* Likido aurreseminala
* Mukia
* Gernua
* Listua
* Odola
* Seboa
* Bagina-fluxua
* Ernal-hazia
* Izerdia
* Oka
* Gorotza

Greziako eta Erromako medikuntzan, baita ondorengo Europako gizarteetan ere, eta medikuntza modernoa iritsi arte, giza gorputzak lau humore zituela uste zuten: behazun horia, behazun beltza, karkaxa eta odola; eta horien arteko desorekak nortasunari eragiten ziola.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Christian García (Ekuadorko futbolaria)

**Christian García Cajas** (2004ko uztailaren 6a) Independiente del Valle taldean jokatzen duen futbolaria da. Espainian jaio eta hazi zen, aita espainiarra eta ama afro-ekuadortarra dituelarik, eta Ekuadorko gazte selekzioan jokatzen du.

## Karrera 
Madrilen jaioa, ama afro-ekuadortarra eta aita espainiarra zituela, Garciak txikitatik jokatu zuen futbolean. 2021eko uztailean Real Madrileko harrobira batu zen Alcobendas CF-n denboraldi bat egin ondoren.   Aurretik, hamar urte eman zituen Madrilgo Siete Picos Colmenar taldean, eta han bere taldeko kapitaina izan zen.   2022an, Garciak CD Leganésekin sinatu zuen.  2023ko uztailean sartu zen Independiente del Valle. 

## Nazioarteko karrera 
Garcia Ekuadorko 20 urtez azpiko selekziora deitu zuten 2023ko maiatzean Argentinan jokatuko den 2020 urtez azpiko FIFA Munduko Txapelketarako.   

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maria Freixanet Mateo

**María Freixanet Mateo** (El Masnou, 1984ko uztailaren 17a) Iniciativa per Catalunya Verds (ICV) alderdiko politologoa eta politikaria da. Senataria izan zen Gorte Nagusietan XI, eta XII. legealdietan. 

## Ibilbidea 
Politika zientzietan lizentziatu zen, politika publiko eta sozialetan espezializatuta, Pompeu Fabra Unibertsitatean (UPF). Politika Publiko eta Sozialetan master titulua ere lortu zuen UPFtik. Bere ikerketa-eremua berdintasuneko prestakuntzan eta genero-justizian oinarritu du. 

2009 eta 2015 artean Politika eta Gizarte Zientzien Institutuko *Hiriak eta Pertsonak* programako koordinatzailea izan zen, genero berdintasunari buruzko dibulgazioa eta ikerketa eginez. Espainiako Gizarte Behatokian ere lan egin du gai horri buruz, eta IQko kidea da.

Literaturan ere aritu zara. 2013an, Genero indarkerien aurkako IX. Foroko Poesia saria jaso zuen, baita Planeta Argitaletxeak argitaratutako *Días de viento* liburuagatik Kontaketa Laburreko Unibertsitate I. Booket Saria ere. Eleberri bat ere argitaratu du katalanez.

En Común Podem hautagaitzaren barruan senatari hautatu zuten Bartzelonatik, 2015eko eta 2016ko Espainiako hauteskunde orokorretan.

En Comú Podem-Guanyem el Canvi alderdiaren zerrendako seigarren egonik, 2019ko apirileko Diputatuen Kongresurako hauteskundeei begira, Bartzelonako barrutian, diputatu hautatu zuten.

## Lanak 
* 2011, *Mujeres jóvenes y política; una tensión no resuelta (*Emakume gazteak eta politika; konpondu gabeko tentsioa).
* 2013, *Días de viento* (Haize egunak)
* 2015, *Noches Rojas* (Gau gorriak), (ISBN 978-84-9076-845-7).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lidice Larrea

**Lidice Larrea** (1973 inguruan jaioa) Ekuadorko politikaria da. 2016ko lurrikararen ondoren ministro bihurtu zen.

## Biografia 
Larrea Calcetan jaio zen 1973 inguruan. Alianza País mugimenduan sartu zen eta Manabi probintzia ordezkatzeko hautatu zuten.

2016ko apirilaren 16ko lurrikararen ondoren, laster parte hartu zuen laguntza lanetan. Maiatzaren hasieran Ekonomia eta Gizarte Inklusioko ministro izendatu zuten.  Rafael Correa presidenteak Betty Tola Larrearekin ordezkatu zuen. Larrea Garapen Ekonomiko, Produktibo eta Mikroenpresarako Batzordeko presidentea izan zen, eta ezin izan zuen kargu horretan ordezkatu bere presidenteorde Juan Carlos Cassinellik, aldi berean lekualdatu baitzuten. 

Larreak maiatzaren 25ean iragarri ahal izan zuen biktimei laguntzeko diru kopuru bat, eta hurrengo astean Munduko Elikagai Programari eskerrak eman zizkion laguntzagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Geomeatzari museoa (Madril)

**Geomeatzari museoa**, , Espainiako Madril hiriburuan dagoen fosil eta mineralei buruzko geologia museo bat da. Espainiako Geologia eta Meatzaritza Institutuaren unitate bat da.

Chamberí auzoko Ríos Rosas kalearen 23. zenbakian dago.

Bertan erakusgai dauden bildumak 1849tik aurrera biltzen hasi ziren. Museoaren eraikina berriz, 1926ko maiatzaren 24ean inauguratu zen.

## Kanpo estekak 
* Webgunea
Rodrigue Beaubois

**Rodrigue Gabriel "Roddy" Beaubois** ( ahoskatua; Pointe-à-Pitre, Guadalupe, 1988ko otsailaren 24a-) saskibaloi jokalari frantziarra da. Eskolta lanetan jokatzen du.

## Kirol ibilbidea
Cholet Basketen hasi zen jokatzen 2006an, eta bertan 3 urtez ibili zen. Ondoren, 2009tik  2013ra NBAn jardun zuen, Dallas Mavericksekin.

Saski Baskonian jokatu zuen 2016tik 2018ra, eta ordutik gaur egun arte Anadolun dabil.

## Kanpo estekak
*Euroligako webgunean.
Adanna

**Adanna** gaur egun Añanako Kuadrillan dagoen Iruña Oka udalerriko kontzejuetako batean, Tresponde kontzejuan dagoen biztanlerik gabeko herri hustu bat zela pentsatu zuen Gerardo Lopez de Gereñuk,  baina Donemiliagako goldearen edizio digitala paratu zutenek ikusi zuten *Langrares* eskualdeko toponimo batzuk "lekuz kanpo" zeudela. Izan ere *Transponte* ondoan egon behar zuen *Adanna* hau, Lopez de Gereñuk erabili zuen logikari jarraiki, baina Donemiliagako goldean *Harrieta* eta *Eurtupiana* toponimoen ostean aipatzen da eta ***Eurtupiana*** > Urtupiña eman duela uste da gaur egun, eta hor aipatzen zen *Adanna*, gaur egungo Iruraitz-Gaunako **Adana** dela pentsatzen da, Donemiliagako udalerriko Adana dela, eta Donemiliagako goldean aipatzen zen *Harrieta* hura ere, Iruraiz-Gaunako Arrieta izango dela pentsatzekoa da.

## Historia 
***Adanna*** 1025ean, Donemiliagako goldean dokumentatu zen, eta Langraiz Okako barrutian zegoela kokatuta pentsatu zen dokumentu horretan *Langrares* barrutian sartu zutelako eskribauek. Baina gero ez zen informaziorik topatzen ustez hustutako herri horri buruz... Becerro Galicano eta Donemiliagako goldearen edizio digitala prestatu zutenek, ordea, *Adanna* hura gaurko Donemiliagako Adanarekin lotu zuten, Lopez de Gereñuk ez bezala.

## Ikus, gainera 
* Adana.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Laura Tremosa

**Laura Tremosa Bonavía** (Espolla, Katalunia, 1937) Ingeniari industriala da, feminista. Ingeniaritza industrialeko ikasketak egin zituen Kataluniako eta Bartzelonako Unibertsitate Politeknikoan, eta doktoretza ere lortu zuen 1964an, espezialitate horretan eta teknologietan.

Erretrata hartuta. 6 enpresatan egin du lan, Badalonako Udaleko Ingurumen arduraduna izan da, eraikuntza enpresa batean egon da eta “Automática e Instrumentación” aldizkariko zuzendaria ere izan da.

Ingeniaritza ikasketak egiteko motibazio nagusia familiatik zetorkion. Izan ere bere aita ingeniaria zen, eta baita erronkatzat hartu zuelako ere. Bere ikasle garaiko esperientzia eta oroitzapen gisa, ingurune maskulinizatu hartan gehiegi nabarmendu ezin izana azpimarratzen du. Denborarekin lagun onak izan zituen eta ikaskide batekin ezkondu zen. Irakasleak, oro har, onak ziren.

Karrera baliagarria eta iradokitzailea dela uste duen arren, ez daki berriro gauza bera ikasiko lukeen. Umore pixka bat eta nolabaiteko formazio humanistiko baten falta sumatzen du. Eskuratutako gaitasunen artean, ikasten ikasi izana nabarmentzen da, bai eta ikasi zituen oinarrizko ezagutza ugariak eta egokitzeko eta lehenesteko gaitasuna ere.

Emakume izatea oztopoa izan zen bere bizitza profesionalaren hastapenetan. «Bitxikeria» bat zenez, arazoak zituen onar zezaten. Aldizkariko zuzendari gisa bere zikloa hasi zuenean, ez zuen gehiago promozionatu (zuzendaria zen jada). Gehiago erakutsi behar izan du emakume izateagatik, baina ez da bereziki diskriminatua sentitu.

Kontziliazioa konplikatua izan da eta kasu askotan, familia esparruko zereginei  uko egin die. Hala ere, ez du uste «oso ama txarra...» izan denik.

## Zenbait argitalpen 
* *La robòtica* a la indústria catalana. Daniel Cresporekin. Catalunya editorea. Industria eta Energia Saila Kolaboratzaileak Revista de Robóticako erredakzio-taldea, Espainiako Robotika Elkartea. Kataluniako Lurralde Atala. Arg. Kataluniako Generalitatea, Dep. de Industria y Energía, 139 orr. ISBN 8439311761, ISBN 9788439311768 (1989)

* *La Mujer ante el desafío tecnológico/Emakumea erronka teknologikoaren aurrean*. 6. Bol. ICARIAren martxoaren 2an eta 8an. Icaria Editorial, 78 orr. ISBN 8474261198, ISBN 9788474261196 (1986)

## Ohoreak 
* 2016: Ibilbide profesionalaren "Nit de la Robòtica" saria

* Cetisako Automatika eta Instrumentazio Kontseilu Editorialaren laguntzailea

* 2007: lehenengo "Jornades Catalanes de la Dona"-ren antolatzaileetako bat

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Unitate Zentral Operatiboa

**Unitate Zentral Operatiboa** (**UCO**) Espainiako Guardia Zibilaren Polizia Judizialaren Zerbitzuko organo zentrala da, eta delinkuentzia modu larrienak eta krimen antolatua ikertzeaz eta jazartzeaz arduratzen da, dela estatu barrukoa, dela nazioartekoa, eta Polizia Judizialaren Lurralde Unitateei laguntzen die ere, baldin eta, langile edo baliabide faltagatik, edo delinkuentzia-eremua probintziartekoa bada, laguntza behar badute.

## Eginkizunak 
Hala, haren eginkizun zehatzak dira delitu-tipologia hauek ikertzea eta nagusiki jazartzea: delitu ekonomiko larriak, drogen trafiko antolatua, delinkuentzia antolatua, kapitalen zuriketa, homizidioak eta bahiketak, Espainiako Kultura Ondarearen aurkako delituak, legez kanpoko lehergailuen eta armen salerosketa, gizakien salerosketa eta beste. 

Beste betebehar batzuk dituzte: ikerketa-jardueraren esparruan, Espainiako eta nazioarteko beste polizia-zerbitzu edo antzeko erakunde batzuekin erlazioa, koordinazioa eta lankidetza ezartzea eta mantentzea; epaileek, auzitegiek edo herri salatariek eskatuta, ikerketak egitea; polizia judizialaren lurralde-unitate organikoei laguntza ematea.

## Kasu garrantzitsuak 
* 1992ko abenduaren 6a: Alcacerreko krimena. Valentziako komandantziarekin talde misto bat osatu zen, ikerketa berriro martxan jartzeko.
* 1992: Gloria Martinezen desagerpena
* 1994ko otsailaren 27a: Maria Àngels Feliuren askapena (*Oloteko* farmazeutikoa bezala ezaguna).
* 2007ko uztailaren 23a: Jaime Jiménez Arbe, "El Solitario" bezala ezagunagoa, gaizkile arriskutsuaren atxiloketan parte hartu zuen Figueira da Fozen
* 2009ko otsailaren 6a: Gürtel auzia, geroago, Barcenas auzira bideratu zena. PPren ustelkeria trama baten desartikulazioa.
* 2009ko urriaren 27a: Bartzelonako metropoli eremuan ustelkeria sare bat desegin zen, "Pretoria auzia" deiturikoan, non PSOEko Santa Coloma de Gramaneteko alkatea eta PSOE eta CIUko beste kargu publiko ohi batzuk atxilotu zituzten.
* 2014ko urriaren 27a: Púnica operazioa. Ustelkeria sare baten desartikulazioa .
* 2016ko irailaren 18a. Piozeko gorpuen zatikatzeen ikerketa.
* 2017ko apirilaren 19a: Lezo operazioa, Isabel II.aren ubidearen kudeaketan ustezko ustelkeria ikertu zuena.
* 2017ko uztailaren 18a: Angel Maria Villar auzia, ustelkeria Espainiako Futbol Errege Federakundean.
* 2016ko abuztuaren 22a - 2017ko abenduaren 31: Diana Quer auzia, 18 urteko neska madrildarraren desagerpena eta hilketa.
* 2018ko otsailaren 27tik martxoaren 11ra: Nemo operazioa edo Gabriel Cruz auzia, Gabriel Cruz Almeriako 8 urteko mutikoaren desagerpena eta hilketa.
* 2022ko apirila - gaurkotasuna: Koldo auzia Jose Luis Abalos (PSOE) garraio ministro ohiaren eskuineko eskua, eta ministroa bera, besteak beste, ustelkeria sare batengatik ikertzen ari dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Likido aurreseminal

**Likido aurreseminala** Cowperren guruinen jariaketa likido eta koloregabea da, eiakulazioaren aurretik zakileko uretrak botatzen duena eta gizakia sexualki kitzikatuta dagoenean gertatzen dena. Ernal-haziaren konposizioan antzekoa da, baina baditu desberdintasun kimiko batzuk.

Likido preseminalak labaingarri sexual gisa jarduten du, uretrako hormak bustiz hazia errazago kanporatzeko, askoz likatsuagoa baita; eta azidoen neutralizatzaile gisa, uretran geratutako gernu-hondarren hondar-azidotasuna neutralizatuz, espermatozoideen biziraupena erraztuz. Isuritako likido kantitatea asko aldatzen da banakoen artean, eta eiakulazioa egin eta ordu batzuetara horren hondakinak utz ditzake. Ohikoa ez den kasu batzuk ere aurkitu dira, likido aurreseminalik isurtzen ez duten gizonenak.

2016an argitaratutako ikerketa berriago batean, 25 subjektuetako batek ere ez zuen espermatozoiderik izan likido aurreseminalean, bi eguneko abstinentziaren ondoren. Subjektu guztiek espermiograma bat zuten, 100 milioi espermatozoidetik gorako espermatozoideak guztira zenbatuta, % 50etik gorako mugikortasuna eta 8,2 ± 0,5eko batez besteko pH-a. Egileek honako hau ondorioztatu zuten: "Cowper eta Littre guruinek sexu-estimulazioan isilpeko likido aurreseminalak ez du espermatozoiderik, baldin eta aldez aurretik gutxienez bi eguneko abstinentzia eiakulatorioa badago, eta, beraz, ezin bada izan zakilaren sexu-kontaktuaren praktikan emakumeen kanpo-genitaletan gertatutako haurdunaldien erantzule, ezta *coitus interruptus*aren praktikan ere, antisorgailu gisa".

Kasu horietan, mediku espezialista batek diagnostiko diferentzial bat kontuan hartzea gomendatuko luke, balizko prostatorrea bat baztertzeko, hau da, prostatako jariakinak igortzea txiza egiteko edo libratzeko ahaleginean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak