Natividad Navalón Blesa

**Natividad Navalón Blesa** (Valentzia, 1961eko maiatzaren 15a) diziplina arteko artista da. Instalazio, eskultura eta argazkigintzaren arloan arte kontzeptual garaikideari egindako ekarpenarengatik nabarmendu da. Sorkuntza eta Valentziako Universitat Politècnica de València-ko Proiektu Katedradunaren irakaskuntza uztartu ditu. Bere lana narratiba feministen barruan dago. Bertan, emakumeen identitatearen prozesuari buruzko galderak egiten ditu, baina, batez ere, amengandik alabengana transmititzen den idatzi bako ondarea ikustaraztea du helburu. Emakumeari beti ukatuta egon den espazioa berreskuratzeko konpromisoa nabarmentzen du bere lanean.

## Bizitza 
1979 urtean, San Carleseko (Valentzia) Poder de Belles Arts-en hasi zen prestakuntza artistikoa egiten, eta 1988 urtean doktoratu zen. Valentziako San Carleseko Belles Arts Fakultatean hasi zen eskolak ematen (1985). Gero, 2007 urtean, Proiektu Katedradun lanetan hasi zen Sail’Eskulturan. 1998 urtean, Miguel Hernandez Unibertsitateko Alteako Arte Ederren Fakultateko sortzaileetako bat izan zen, eta dekanorde eta Saileko zuzendaria izan zen. 80ko hamarkadan, Valentziako Arte Ederren Zirkuluko Zuzendaritza Batzordeko kidea izan zen, eta Arte Ederren arloko unibertsitate-irakasleen Ikerketa Jarduera Ebaluatzeko Batzorde Nazionaleko kide gisa parte hartu du (2014-2018), eta arte-sorkuntzaren arloko ikerketa-irizpideak ezarri ditu.

## Ibilbidea eta erakusketak 
Bere ibilbide artistikoa 1987 urtean Valentziako Pos-Post Galerian bakarkako lehen erakusketarekin hasi zuen eta 1995 urtean bakarkako erakusketa bat egin zuen Sofia Erregina Museo Nazionaleko Proyectos Aretoan, María de Corral zuzendariak gonbidatuta. Bere lanak Argentina, Brasil, Mexiko, AEB, Kuba, Italia, Txina, Japonia, Austria, Maroko zein Senegaleko museoetan erakutsi dira. Bere lanik garrantzitsuenak serie ezberdinen bidez garatu dira.

#### *Espacio urbano* seriea (1984-1988) 
Sorkuntza plastikoko metodoak ikertu ditu. Serieak, prozesu eta estrategia sortzaile gisa, errealitateari buruzko gogoeta artistikoa ahalbidetu du, eta, hortaz, ikerketa-metodo bat da.

* *Del espacio referencia*, 1986, Valentziako Arte Ederren Zirkulua.
* *10 Jahre... 10 Künstler*, 1988, Maguncian, Alemania.
* *Última escultura a València* Montcada Aretoan, 1988, 'La Caixa' Fundazioa, Bartzelona.
* BIENNALE ‘88, *Giovani Artisti dell’ Europa Mediterranea*, 1988, Bologna, Italia.
* Vilafamés-eko Arte Garaikidearen Herri Museoa, 1988. Castelló.
* *20 Anys de la Sala Montcada. Memoria d’un espai*, 2002, Caixa Forum, Bartzelona.
* *Escultura valenciana contemporánea*, 1998, Valentziako Arte Ederren Zirkulua

Etapa horretan egindako lanak hainbat erakunde publikok saritu dute, eta hainbat arte-bildumen parte da, hala nola La Caixa Fundazioarena, Castellóko Villafamés-eko Arte Garaikidearen Museoarena, Alacant eta Murtziako Diputazioarena eta Valentziako Erkidegoko hainbat erakunderena.
thumb|273x273px

#### *El paraíso de Alicia* serieav(1988-1993) 
Instalazio arloan hasi zen lanean. Bere helburua espazioan esku hartzea da, espazio hori aldatzea eta, ondorioz, espazio horretaz dugun pertzepzio-irudia eraldatzea. Improvement terminoa erabiltzen du bere lanetan, jada existitzen den espazio arkitektonikoaren aldaketa bat izendatzen duen prozesu bati erreferentzia egiteko. Bere azken asmoa espazio horren presentzia eta historia aurkitzea da, azpimarratzea, benetako eskultura material bihurtuz.

* *Becas Alfonso Roig* (Alfonso Roig bekak), 1990, Parpalló Valencia aretoa.
* *Muestra de arte joven* (Arte gaztearen erakusketa), 1990, Arte Garaikidearen Museoa (MEAC) Madril.
* *Muestra Nuevos Creadores* (Sortzaile Berrien Erakusketa), 1990, Valentzia.
* *Post-pos: Imágenes del recuerdo* (Post-pos: Oroitzapenaren irudiak), 1988, Galería Post-pos Valencia.
* *Lugares de ausencia* (Ausentzia lekuak), 1991, Galeria Salvador Riera (Dau al Set), Bartzelona.
* *Ilusiones-Alusiones* (Ilusiones Alusiones), 1989, Conde Duque Kultur Zentroa, Madril.
* *Al aire libre* (Aire zabalean), 1986, Buñol gaztelua, Valentzia.
* *Escenarios de tránsito* (Espetxe imajinarioak), 1989, Espais d´Art Contemporani fundazioa Gironan.
* *Escenarios de tránsito* (Igarobideak), 1991, Fortezza da Basso, Florentzia.
* *Lugares de ausencia: Lugares de incursión*, 1993. Arteara Galería, Madril.

thumb|273x273px

#### *Moradas anónimas* seriea  (1994-1998) 
Hausnarketarako metodo horren bidez, bazterketari, ulertezintasunari eta intimitatea ez urratzeko etengabeko borrokari buruzko deialdia egiten du, eta borroka hori da, hain zuzen ere, hesia ehuntzen duena, HIESaren lehen biktimak aipatuta. Horretarako, errepikapena baliabide formal eta metodologia eraikitzaile gisa erabiltzea planteatzen du instalazioaren hizkuntzan. Baliabide horrek planteatutako kontzeptuak azpimarratzen ditu eta ordenaren, argitasunaren edo batasunaren zentzua handitzen du errepikapenak eta erritmoak lanari ematen dioten pregnantzia edo Gestalt-ari esker.

* *Mar de Soledades*, 1995, Sofia Erregina Museo Nacionala, Proiektu aretoa, Madril.
* *Moradas Anónimas*, 1997-98, ibiltaria Ex-Teresa Arte Actual, Mexikon, Mexikoko Arte Institutuan. Washington, Ikus-arteen Garapenerako Zentroa, Habana, Kuba, Arte Ederren Museo Nazionala. Buenos Aires.
* *Cegueses*, 1997, Museo d`Art Contemporani Girona.
* *100 Mujeres artistas en México*, 1997, Aristos Unibertsitate Galeria, Mexiko Hiria
* *Femminile, plurale*, 1996, Palazzo Pinucci-Galleria Via Larga, Florentzia,

thumb|273x273px

#### *Mi cuerpo: aliviadero y miedo* seriea (1996-2003) 
Artistak, bere emakume-izaeratik abiatuta, gorputza bizitza gertatzen den leku gisa planteatzen du. Emakumeen arketipoen, generoaren eraikuntza kulturalaren eta emakumeari lotutako erritu edo ekintzen berrikuspena proposatzen du, eta horrekin sartzen da publiko / pribatu dikotomian, zeinak beti bereizi dituen gizonen eta emakumeen funtzioak eta jarduera.

* *Mi Cuerpo: Aliviadero y Miedo* (Nire Gorputza: Gainezkabidea eta Beldurra), 1997, Sala Parpalló Valentzia.
* *Das Dunkle Des Bewusstseins*, 1998, MUMOK - Museum Moderner Kunst Stiftung Ludwig Wien.
* *Desplazamientos* (Desplazamenduak), 1997, Mie Prefektural Museum, Japonia.
* *Cómo nos vemos. Imágenes y arquetipos *(Nola ikusten dugun elkar. Irudiak eta arketipoak). 1999 Centre d'Art Tecla Sala, Bartzelona eta Madrilgo Círculo de Bellas Artes-en, Victoria Combalía komisarioa.
* *Identidad Femenina en la Colección del IVAM* (Emakume Nortasuna *IVAMen Bilduman) *, 2012, Ibiltaria Sao Pauloko Latinoamerikako Museo Memorialean, Brasil, Dragao do Mar Arte Garaikideko Museoa, Fortaleza, Brasil, Buenos Aireseko Arte Modernoko Museoa, Argentina.''''* Bogotako Arte Modernoko Museoa, Kolonbia. Txileko Santiagoko Arte Garaikidearen Museoa. Montevideoko Arte Bisualen Museo Nazionala, Uruguai.
* *La Trama de la Escultura* (Eskulturaren Bilbea), 1998, Cordoaria Nacional, Lisboa. Portugal.

thumb|274x274px

#### *Sin pedir perdón* seriea (2000-2006) 
Identitate-prozesuak eta arketipo femeninoak aztertzeak emakumeari lotuta dauden zenbait erritual edo ekintza interpretatzera eraman du. Horretarako, artistak etxeko eremuko zenbait ekintza baliatzen ditu, hala nola tolestea, ordenatzea, jostea, garbitzea, moztea, lotzea, pasaratzea, etab., eta oihala, haria, mihisea edo orratza bezalako materialak erabiltzea.

* *Sin Pedir Perdón*, 1998, Mallorcako Casal Solleric.
* *Diálogos*, 2002, Palacete del Embarcadero, Santander Creativa Fundazioa, Fernando Francesek koordinatua.
* *De blancos, vacíos y silencios*, 2001, Telefónica Fundazioan, Madril.
* *Mujeres*, 2000, Madrilgo Plaza Españako erakusketa aretoan.
* *Una cambra pròpia*, 1999, Gironako Arte Museoa.
* *II Bienal de Valencia*, 2004, Centre del Carme, Valentzia.
* *VII Bienal de la Habana*, 2000. Kuba.
* *Oeuvrè à Dix Mains*, 2010, Centre d’art contemporain d’Essaouira, Maroko.*''*
* *Coser y Callar*, 2010, Bancaja - Caja Castellón Fundazioa.

Egindako ikerketa-lanari esker, Valentziako Unibertsitate Politeknikoko Proiektuen Katedra lortu zuen.
thumb|273x273px

#### *De madres a hijas* seriea (2007-2015) 
Narratiba femeninoan murgilduta, ama eta alabaren arteko harremanak planteatzen eta zirriborratzen ditu. Bakardade lekutik idatzi bako ondare baten igorle diren emakumeen rolari egindako omenaldia da lan hau.

* *Nire Amaren Maleta*, 2009, IVAM, Institut Valencià d’Art Modern, Valentzia.
* *Biennale Internazionale di Scultura*, 2013, Racconigi, Italia.
* *Dak'Art: African Contemporary Art Biennale*, 2012, Senegal.
* *I Bienal Internacional de Casablanca*, 2012. Maroko.
* *II Bienal del Fin del Mundo. Antropoceno*, 2011. Ushuaia, Argentina.
* *De Madres a Hijas*, 2011, Wuhan Art Museum, Txina.
* *Zona Franca. Exposiciones colaterales*. 12 Habana Biurtekoa, 2015, Kuba.
* *Cuéntame un cuento…qué cuento me has contado*, 2013. Galería Punto, Valentzia.
* *Al otro lado*, 2014, Frax Fundazioa, Alfás del Pí, Alacant.
* *Incontri Mediterrani Nord-Ovest*, 2012, Lipari. Italia.

thumb|273x273px

## Bibliografia 
* - Natividad Navalón, Alejandro Mañas, Teresa Cháfer (2017), *Heroínas en una sociedad misógina. Teresa de Jesús atrincherada en la morada. Mística en el arte contemporáneo*, Bartzelona, Bartzelona Research Art Creation. BRAC .Vol. 5.. ISSN: 2015-8992.
* - Rose, Bárbara (2012), *Identidad femenina en la colección del IVAM*, Valencia, Instituto Valenciano de Arte Moderno.
* - Diem-Wille, Gertraud (2011), *De madres a hijas*, Valentzia, Generalitat Valenciana.
* - Sierra, Rafael (2011), *Antropoceno, III Bienal del fin del mundo*, Ushuaia, (Argentina), Bienal Fin del Mundo.
* - Navalón Natividad (2010), *Cuaderno de Bitácora*, Valencia, Generalitat Valenciana.    

* - Beguiristain, Teresa (2010), *Coser y callar*. Castelló, Bancaja- Fundación Caja Castellón.
* - Desmottes, Michelè (2010). *Oeuvre á Dix Mains*, Casablanca (Maroko), Maroc Pemium.
* - Escribá, Joan Ramón y Gutiérrez, Raquel (2009). *La línea roja*, Valencia, Generalitat Valenciana.  
* - Murray, Peter (2009), *La escultura en la colección del IVAM*, Valentzia, Instituto Valenciano de Arte Moderno. 
* - Steffen, Barbara (2009), *La maleta de mi madre*, Valentzia, Instituto Valenciano de Arte Moderno. 
* - Natividad Navalón (2009), *La tabla del náufrago: de sueños y vigías*, Valencia, Generalitat Valenciana.   
* - AAVV (2003), *¿Qué es escultura, hoy?*, Valentzia, Grupo de investigación nuevos procedimientos escultóricos, UPV. 
* - AAVV (2003), *La especificidad del conocimiento artístico*, Elche, Departamento de arte, humanidades y ciencias jurídicas y sociales, Universidad Miguel Hernández.    
* - Nuño de la Rosa, Pedro, Cerezeda, Miguel, Guasch, Ana María, (2001), *10 de Cada*, Alicante, Diputación Provincial de Alicante.
* - Álvarez Enjuto, José Manuel, Francisco Palomero, Julia, Olmo, Santiago B. (2001), *De blancos, vacíos y silencios*, Madrid, Fundación Telefónica. 
* - Álvarez Enjuto, José M., Olivares, Rosa (2000), *Mujeres*, Madrid, Consejería de Cultura Madrid. 
* - Bosch, Gloria (1999), *Una cambra propia*, Girona, Museo d’Art Contemporari de Girona. 
* - Castro, Fernando (1999), *Identidades apuntaladas.* *La estética de la ausencia en Natividad Navalón*, Valenzia, Generalitat Valenciana.
* - Corominas, M. José y Bosch, Gloria, (1998), *Sense demanar perdó*, Palma Mallorcakoa, Casal Solleric Gobierno Balear. 
* - Hegyi, Lóránd (1998), *Das Dunkle Des Bewusstseins*, Wien (Austria), Museum Moderner Kunst Stiftung Ludwig Wien.
* - Combalía, Victoria (1998), *Cómo nos vemos imágenes y arquetipos femeninos*, Barcelona, Tecla Sala Barcelona.
* - Muñoz Ibáñez, Manuel Bosch Gloria, (1997), *Mi cuerpo: aliviadero y miedo*, Valencia, Valentziko Diputazioa. 
* - Álvarez Enjuto, José Manuel (1995), *Mar de Soledades*, Madrid, Ministerio de Cultura. 
* - Martínez, Rosa, Olivares, Rosa, Martínez Collado, Ana, Fdez-Lavandera, Monfragüe (1995), *20 Mujeres Artistas*, Comunidad de Madrid.
* - Natividad Navalón /Ramón de Soto (1994), *Cien x Cien arte español*. Madrid, *Lápiz.* Número: 99-100-101. ISSN: 0212-1700.
* - Pérez, David, Olivares, Rosa, Combalía, Victoria, Tejeda, Isabel y Villaespesa, Mar, *Femenino plural.* *Reflexiones sobre la diversidad*, Valencia, Generalitat Valenciana.
* - Bosch, Gloria (1989), *Presons imaginàries.* Girona, *Espais*, Centre d’Art Contemporani.
* - Aliaga, Juan V., Álvarez Enjuto, José M. (1989), *Ilusiones-Alusiones'', Madrid, Centro Cultural Conde Duque Madrid.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Nonsite-Natividad Navalón elkarrizketa
* NATIVIDAD NAVALÓN Amaren maleta
* NATIVIDAD NAVALÓN Sin Pedir Perdón
* NATIVIDAD NAVALÓN
* MUSEARI: Natividad Navalón
* NATIVIDAD NAVALÓN Argiak astoan

* BNEren datuak
* BnF katalogenoa
* CANTIC-ID Catàleg d’Autoritats de Noms i Titols de Catalunya
* Sartutako datuen FAST
* GND Deutsche National Bibliothek
* ISNI
* Library of Congress authority
* SUDOC authorities Identifiants et Référentiels pour l’enseignement supérieur et la recherche
*