open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tony Roberts

**David Anthony Roberts** (New York, 1939ko urriaren 22a – *ibidem*, 2025eko otsailaren 7a) estatubatuar aktorea izan zen.

Woody Allenek zuzendutako sei filmetan antzeztu zuen.

## Filmografia 
* ''The Trials of O'Brien* (1965) — Charlie
* *The Edge of Night* (1965–1966) — Lee Pollock
* *A Guide for the Married Man* (1969, telefilma)
* *Men at Law* (1970) — Jack Halbert
* *The Million Dollar Duck* (1971) — Fred Hines
* *Star Spangled Girl* (1971) — Andy Hobart
* *Play It Again, Sam* (1972) — Dick
* *Serpico* (1973) — Bob Blair
* *The Taking of Pelham One Two Three* (1974) — Warren LaSalle
* *Le Sauvage* (1975) — Alex Fox
* *Annie Hall* (1977) — Rob
* *The Girls in the Office* (1979, telefilma) — Mike Holden
* *Just Tell Me What You Want* (1980) — Mike Berger
* *Stardust Memories* (1980) — Tony
* *A Midsummer Night's Sex Comedy* (1982) — Maxwell
* *Amityville 3-D* (1983) — John Baxter
* *Key Exchange* (1985) — David Slattery
* *Hannah and Her Sisters'' (1986) — Norman — Mickey's ex-partner
* *Seize the Day* (1986) — Bernie Pell
* *Radio Days* (1987) — 'Silver Dollar' Emcee
* *18 Again!* (1988) — Arnie Watson
* *Fist Fighter* (1989)
* *Law & Order* (1991–2010) — Senator Bryce Peterson, Paul Redfield, Nicholas Bennett, Lucas Pollard
* *Popcorn* (1991) — Mr. Davis
* *Switch* (1991) — Arnold Freidkin
* *Our Sons* (1991) — Harry
* *Apologies to Bunuel* (1996) — Steve
* *Dead Broke* (1998) — Walter
* *The Concert for New York City*: "Sounds from a Town I Love" (2001) — Man on Bench
* ''My Best Friend's Wife* (2001) — Mr. Epstein
* *Twelve and Holding* (2005) — Doctor
* *Law & Order: Criminal Intent* (2008) — Ziggy Gold
* *The Longest Week* (2014) — Barry the Therapist
* *Dirty Dancing'' (2017) — Max Kellerman

## Kanpo estekak
Sherilyn Fenn

**Sherilyn Fenn**, **Sheryl Ann Fenn** jaioa (Detroit, 1965eko otsailaren 1a) estatubatuar aktorea da.

Musikari familia batetik dator eta Suzi Quatro abeslariaren iloba da. Twin Peaks telesailean Shelly Johnson pertsonaia antzezteagatik lortu zuen ospea eta  *Wild at Heart*, *Of Mice and Men* (1992), *Boxing Helena* (1993) eta *The United States of Leland* bezalako film nabarmenetan antzeztu zuen.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Kanpo estekak
Metiltestosterona

**Metiltestosterona** konposatu organikoa da, C20H30O2 formula duena, esteroide anabolikoen familiakoa. Solido kristalino zuria da. Disolbagarria da alkoholetan eta etil eterretan.

Metiltestosterona botika gisa baliatzen da. Espainian eta Frantzian ez da merkaturatzen.

## Sintesia 
Metiltestosteronaren sintesia deshidroepiandrosteronatik abiatzen da beheko eskemaren arabera.

537x537px|Methyltestosterone synthesis

## Erabilera 
Metiltestosterona gizasemeen pubertaroko testosterona-maila txikiak eta zakilaren erekzio-arazoak tratatzeko eta emakumeen menopausiaren sintomak eta bularreko minbizia tratatzeko usatzen da. Pilula gisa hartzen da.

Halaber, kirolariek errendimendua hobetzeko baliatzen dute, kulturismoan eta pisu-altxaketan esaterako. Dopin gisa kontsideratzen da.

## Albo-ondorioak 
Metiltestosteronarekin lotu diren albo-ondorioak hauek dira: aknea, edema, seborrea, hirsutismoa, ahotsaren sakontzea, maskulinizazioa, bularreko mina, hilekoaren asaldurak, barrabilen atrofia, klitoria handitzea, zakila handitzea, agresibitatea emendatzea eta hepatotoxikotasuna, besteak beste.

## Erreferentziak
Strathclydeko Erresuma

**Strathclyde** (galesez: ***Ystrad Clud*** "Clyde ibaiko haran zabala", latinez: ***Cumbria***) Britainia Handiko iparraldeko Goi Erdi Aroko erresuma britainiar bat izan zen. Gaur egun Eskozia hegoaldea eta Ingalaterra Mendebaldea denaren zati batzuk hartzen zituen, galesek Yr Hen Ogledd ("Iparralde Zaharra") deitzen zuten lurraldea. Bere hedapen garairik handienean, X. mendean, Lomond aintziratik Penrith hurbileko Eamont ibairaino hedatzen zen. Badirudi Strathclyde XI. mendean Albako Erresuma gaelikoa erantsi zuela, gorakadan zegoen Eskoziako Erresumaren parte bihurtuz.

Erresuma hasieran **Alt Clud** deitzen zen, bere hiriburuaren izen britaniarra, eta Dumbarton Rock inguruko eskualdea kontrolatzen zuen. Erresuma hau erromatarren ondorengo garaian sortu zen, eta beharbada Damnonii tribuak eratu zuen. 870ean Dublingo armada bikingo batek Dumbarton zakuratu ondoren, badirudi hiriburua Govanera aldatu zela eta erresuma Strathclyde bezala ezagutzen hasi zela. Hegoalderantz hedatu zen, Cumbriako mendietaraino, Rhegedeko erresumaren antzinako lurretaraino. Inguruko anglo-saxoiek erresuma zabaldua "*Cumbraland"* deitzen zioten.

Strathclydeko hizkuntza Cumbriera bezala ezagutzen da, gales zaharrarekin harreman estua zuena. Bertako biztanleak cumbriarrak ziren. Bikingoen edo Hiberno-Nordikoen ondorengo kolonizazioa eman zen, baina inguruko Gallowayn baino neurri txikiagoan. Angliar jatorrizko izen gutxi batzuek anglosaxoiek Northumbriatik ekarritako zerbait erakusten dute. Zonaldeko hizkuntza aldaketen analisiaren ondorioz ez dago argi XI. mendea baino lehen kolonizazio gaelikorik gertatu ote zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fluoximesterona

**Fluoximesterona** konposatu organikoa da, C20H29FO3 formula duena, esteroide anabolikoen familiakoa. Konposatu organofluoratutzat jo daiteke. Solido kristalino zuria da. Piridinatan disolbagarria da, baina nekez disolbatzen da ohiko disolbatzaile organikoetan eta disolbaezina da uretan eta hidrokarburoetan.

Fluoximesterona botika gisa baliatzen da. AEBetan eta beste estatu gutxi batzuetan merkaturatzen da soilik. Espainian eta Frantzian ez da merkaturatzen.

## Sintesia 
Fluoximesteronaren sintesia androstenedionatik abiatzen da beheko eskemaren arabera.

527x527px|Fluoxymesterone Synthesis

## Erabilera 
Fuoximesterona gizasemeen pubertaroko testosterona-maila txikiak tratatzeko, emakumeen bular-minbizia tratatzeko baliatzen da. Anemia ere tratatzeko usatzen da. Pilula gisa hartzen da.

Halaber, kirolariek errendimendua hobetzeko baliatzen dute, kulturismoan eta pisu-altxaketan esaterako.

## Albo-ondorioak 
Fluoximesteronarekin lotu diren albo-ondorioak hauek dira: aknea, edema, seborrea, alopezia, hirsutismoa, ahotsa sakontzea, maskulinizazioa oro har,  bularreko mina, hilekoaren asaldurak, hipogonadismoa, barrabilen atrofia, klitoria handitzea, zakila handitzea, agresibitatea indartzea, prostata handitzea, toxikotasun kardiobaskularra eta hepatotoxikotasuna, besteak beste.

## Erreferentziak
Smile 2

***Smile 2*** (euskaraz *Irribarre 2*), 2024ko Parker Finn estatubatuarrak zuzendutako beldurrezko film bat da. *Smile* (2022) filmaren jarraipena da. Naomi Scott, Rosemarie DeWitt, Miles Gutierrez-Riley eta Kyle Gallner aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Skye Riley (Naomi Scott) pop musikaren izarra mundu bira berri bati ekitera doala gero eta izugarriagoak izango diren azalpenik gabeko gertakari saila bizitzen hasiko da. Izurgarrikeriek eta ospearen presioak gogaiturik, Skyek beranduegi izan aurretik eta bere bizitzaren kontrola berteskuratzeko haren iragan ilunari aurre egin beharko dio.

## Aktoreak 
* Naomi Scott: Skye Riley
* Rosemarie DeWitt: Elizabeth Riley
* Lukas Gage: Lewis
* Miles Gutierrez-Riley: Joshua
* Peter Jacobson: Morris
* Ray Nicholson: Paul Hudson
* Dylan Gelula: Gemma
* Raúl Castillo: Darius
* Kyle Gallner: Joel
* Drew Barrymore: Bere burua antzeztuz (kameoa)
* Sosie Bacon: Rose Cotter

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Bengalar alfabeto

**Bengalar alfabetoa** (bengaleraz বাংলা লিপি *bangla lipi*) Bangladesh eta Indiako ekialdeko zenbait hizkuntza idazteko erabiltzen den idazketa-sistema da, bengalera, assamera eta meiteia barne. Devanagari eta gurmukhi alfabetoen antza du (batez ere karaktereak lotzen diren barra horizontal jarraituagatik), baina bere trazadura bihurgunetsuagoa da. Beste alfabeto indiar horiek bezala, ezkerretik eskuinera idazten da.

## Ezaugarriak 
Sistema alfa-silabikoa da, indiar idazkeren kasuan esaten den bezala, abugida bat. Hau da, bokal eta kontsonanteen konbinazio silabikoak zeinu bereziz idazten dira, ohikoan bokalak diakritikoak balira bezala gehituz kotsonanteei. 
erdian|thumb|300x300px|ক (k) kontsonantea, diakritikoz gehitu zaizkiolarik honako bokalak:  অ, আ, ই, ঈ, উ, ঊ, ঋ, এ, ঐ, ও et ঔ.
Bengalar idazkera ez da guztiz fonetikoa: soinu batzuk era askotara idatz daitezke, eta karaktere batzuek ahoskera bat baino gehiago izan ditzakete.

Indiako beste idazkerak bezala, bengalar alñfabetoa brāhmī idazkeratik dator, gupta eta gero nāgarī idazkera historikoen eboluziotik igarota. Hasiera batean ez zen hizkuntza jakin batekin lotzen. Sanskritoa idazteko ere balio izan du (eta oraindik ere erabiltzen da).

Bengalar alfabetoa devanagari hedatuaren ahaidea da, azken hau nāgarī idazkeraren forma modernoa delarol. Bengalerazko idazkera nāgarī delakotik aldentzen hasi zen XI. mendean, orduko formei *protobengalar* deitu izan zaielarik. 

Devanagariaren oso antzekoa den arren, ez da hain egituratua bloketan, eta forma bihurgunetsuagoak ditu. Bengalera alfabeto modernoa 1778an formalizatu zen, Charles Wilkinsek, lehen aldiz, konposizio tipografiko bat sortu zuenean.

## Ikurrak 
Hamaika bokal idatzi ditu bengalera modernoak, tradizionalak ziren *rri*, *li* et *lli*, praktikan zaharkituak geratu ondoren.

Goiko taulak erakusten duen bezala, *shôro ô* bokala gehituz gero kontsonante bati, ez du zeinu diakritikorik. Hau da, kontsonante hutsa irakurtzen da ô hori balu bezala.

Bokal batzuek forma irregularrak ere sortzen dituzte. Adibidez:

Eta hauek dira kontsonanteak, diakritikorik gabe agertzean ô irakurtzen dira, baina ohikoan bere transliterazioa kontsonante hutsekoa lirtzateke.

Kontsonanteen fusioak ere gertatzen dira idazkeran.

Beste fusio forma batek laburdura dakar ondorio, zeinuaren marra batzuk desagertzea.

Beste zeinu diakritiko batzuek beste funtzio batzuk (fonetikoak eta beste batzuk) dauzkate alfabetoan.

Goiko taulako ঃ et ং zeinuak laburduretarako ere erabiltzen da. ডক্টর da doktorea baina laburtzen da ডঃ eran, eta  নম্বর da zenbakia baina laburtzen da  

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Xavier Pauchard

**Xavier Pauchard** Frantziako artisau galdaragilea izan zen, 1880ko martxoaren 8an Saint-Léger-sous-Beuvray-n jaioa eta 1948ko ekainaren 28an Autun-en hila. *Tolix* altzari markaren sortzaile eta diseinatzailea izan zen.

## Biografia 
1880an jaio zen eta *X Pauchard* tailerrak sortu zituen 1905ean. Metalezko xaflak korrosiotik babesten zituen prozesu kimiko bat interesatzen zitzaion, hau da, galvanizazioa. Prozesu hori, XVIII. mendekoa zena, Paucharden garaian gutxi erabilia izan zen. Lan tekniko bat bidali zioten ingelesez, alabak itzultzen lagundu ziona, eta horrekin probatu zuen metodoa bere lorategian .

## Altzarien diseinua 
1927an Tolix marka erregistratu zuen. Normandie transatlantikoan eramateko ideia izan zuen 1935eko maiatzean, itsasontziaren inaugurazio-bidaiak sortu zuen estaldura mediatiko ikaragarria aprobetxatuz. Hegazkineko suhiltzaileen segurtasun-zentroan erabili zen aulkia.  

*A aulkiak* egitura sendoa du, estanpazio-, tolesketa- eta ondoren soldatze-prozesuen ondorioz. Bizkarralde kurbatua du. Bere hankak aulkiak pilagarriak izateko diseinatuta daude. 

1948an Xavier Pauchard hil ondoren, bere semea, Jean Pauchard, *Tolix* enpresaren buru geratu zen. *A aulkia* Jeanek aldatu zuen 1956an eta aulki horri *A56 aulki* izena eman zitzaion. 

2004an amaitu zen *Tolixen* familia-herentzia, Chantal Andriot diseinatzaileak enpresa erosi zuenean.

## Bibliografia 
* Griffon, Henri; Maugirard, Jean-Claude (2000). « L'École française », les créateurs de meubles du XX (en fr, en). Paris/Paris: Industries françaises de l'ameublement / Hazan. p. 204. ISBN 2-9511868-3-5. 
* Durieux, Brigitte: *Inoxydable Tolix*, Editions de La Martinière, Paris 2007.
* Hamaide, Chantal / Rozensztroch, Daniel:“ New York, Le style new design“, in: Intramuros, Nr. 17, 1988ko martxoa/apirila, 53. or.

## Kanpo loturak 
* Tolix ondarea (frantsesez)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ill (Vorarlberg)

**Ill** Austriako Vorarlberg estatuko ibaia da, 72 kilometro luze, eta ipar-mendebalderantz doa Rhin ibairaino. Zeharkatzen duen hiririk garrantzitsuena Bludenz da.

Silvretta mendilerroaren iparraldeko magaletik doa eta gero ipar-mendebaldera doa Vorarlbergetik. Ibaia Montafon eta Walgau haranetatik eta Feldkirch hiritik igarotzen da. Rhin ibaiarekin bat egiten du Feldkirchetik ("Illspitz") kilometro batzuk ipar-mendebaldera, Suitzako mugan. Illek hainbat presa ditu zentral hidroelektrikoekin.

## Ibaiadarrak 
* Valüllabach
* Ganerabach
* Valschavielbach
* Balbierbach
* Tramosabach
* Vermielbach
* Suggadinbach
* Gampadelsbach
* Rasafeibach
* Rellsbach
* Mustergielbach

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Yann Fouéré

**Yann Fouéré** (1910eko uztailaren 26a, Aignan, Gers - 2011ko urriaren 20a, Saint-Brieuc, Côtes-d'Armor), bretainiar nazionalista eta ekintzaile politiko bat izan zen. Olwen Fouéré irlandar aktorearen aita da.

Funtzionaria ogibidez, gaztaroa Bretainiako Callac eta Saint-Brieuc udalerrietan igaro zuen. Parisen bizitzen jartzean bretainiar nazionalismoaren inguruko elkarteen kide izan zen.

Bigarren Mundu Gerra ondoren erbesteratua izan zen, hssieran Galesen biziz, eta azkenik Irlandan.
Guttorm I.a Norvegiakoa

**Guttorm Sigurdsson** (; 1199 – Trondheim, 1204ko abuztuaren 11) Norvegiako erregea izan zen 1204ko urtarriletik hil zen arte.

Sigurd Lavarden semea eta Sverre Norvegiakoaren biloba izan zen. Birkebeiner fakzioak errege izendatu zuen 1204ko urtarrilean, Haakon III.a erregea hil zenean. Errege berriak lau urte zituenean, Haakon Zoroa erregeorde izendatu zuten. Izendapen honek Birkebeinertarren eta Baglerren fakzioen arteko gerra zibila berrezartzea eragin zuen, azken hauek Valdemar II.aren laguntzarekin.

Guttorm 1204ko abuztuan gaixotu eta hil zen, eta 1207an erreinua aldi baterako banatzeko akordioa lortu zen.

## Genealogia 
## Kanpo estekak
Joanna Courtmans

**Joanna (Johanna) Desideria Courtmans**, jaiotzez **Berchmans** (Oudegem, Dendermonde, 1811ko irailaren 6a – Maldegem, 1890eko irailaren 22a), **Johanna Courtmans-Berchmans** eta **Vrouwe Courtmans née Berchmans** izenez ere ezaguna, belgikar idazlea izan zen. Gizarte-arazoen inguruko idazlanengatik ezaguna, irakasle eta eskolako zuzendaria ere izan zen eta gaur egun XIX. mendeko egile flandiar garrantzitsuenetakotzat hartzen da.

## Bizitza 
thumb|*Bertha Baldwin* liburuaren azala (1871)
thumb|*De zoon van den Molenaar* liburuaren azala (1864)
Ekialdeko Flandriako Oudegem herriko alkatearen bederatzi seme-alabetatik zaharrena, herri horretan jaio zen 1811ko irailaren 6an, Gentse Maetschappij van Vlaemsche Letteroefening erakundeko idazkaria izan zena. Orduko hainbat idazle flandriar ezagutu zituen, eta horrek idaztera bultzatu zuen. 1855ean lehen eleberria kaleratu zuen, *Helena van Leliëndal* izenburua zuena. Urte berean alargundu zen, Maldegemera joan zen zortzi seme-alabarekin, eta han barnetegi bat ireki zuen. Katoliko elizkoia izan arren, ikastetxe katolikoen aurka agertu zen haurren esplotazioa eta ikasgai orokorrekiko arreta eskasa zela eta.

1865ean Flandriar Literaturaren Sari Nagusia jaso zuen, eta 1883ko maiatzaren 24an Leopoldoren Ordenako Zaldun Gurutzea. 1890eko irailaren 22an hil zen.

## Lanak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Salzach

**Salzach** (austriar alemanez  eta estandarrean  ahoskatua) erdialdeko Europako ibaia da, 59 kilometrotan zehar Austria eta Alemaniaren arteko muga naturala dena. Guztira 225 kilometroko luzera du, eta Inn ibaiaren ibaiadar luzeena eta emaritsuena da. Beraz, Danubio ibaiaren arrokoa da. Erdibidean Salzburgo hiria zeharkatzen du. Bere ibaiadar nagusiak Lammer, Berchtesgadener Ache, Saalach, Sur eta Götzinger Achen dira.

Bere toponimoa- *Salz*-  alemanezko hitzetik eratorria da, antzinarotik aurrera gatza garraiatzea tokiko ekonomiaren zati garrantzitsua baitzen. XIX. mendean trenbideko garraioa egon zen arte gertatu zen. Antzina, ibai horrek Isonta izena zuen.

## Zeharkatutako hiri eta herri nagusiak 
Austrian:

* Mittersill
* Bruck an der Großglocknerstraße
* Sankt Johann im Pongau
* Bischofshofen
* Golling an der Salzach
* Werfen
* Hallein
* Puch bei Hallein
* Salzburgo
* Oberndorf
* Ostermiething

Alemanian:
* Freilassing
* Laufen
* Tittmoning
* Burghausen

## Galeria 
 
Fitxategi:Sankt Johann, stadszicht foto2 2011-07-18 11.37.JPG|Salzach Sankt Johann im Pongautik gertu
Fitxategi:Tussen Tenneck en Pass Lueg, panorama mer de Salzach foto2 2011-07-17 14.29.JPG|Salzach Tenneck eta Pass Lueg artean
Fitxategi:Tussen Hallein en Salzach, de Salzach positie1 foto4 2011-07-17 11.22.JPG|Salzach Hallein eta Salzburgo artean
Fitxategi:1913 - Salzburg - View from Mönchsberg.JPG|Salzach Salzburgon
Fitxategi:Tussen Laufen en Freilassing, de Salzach foto4 2017-08-06 12.33.jpg|Salzach Laufen eta Freilassing artean

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Olwen Fouéré

**Olwen Fouéré** (1954ko martxoaren 2a, Galway, Irlanda), irlandar antzerki, telebista eta zinemako aktore bat da. Yann Fouéré bretainiar ekintzailea eta politikari nazionalistaten alaba da.
Marko (altzaria)

thumb|Zurezko markoak.
**Markoa** bi dimentsioko artelan bat (pintura, marrazkia, argazkia edo euskarria lamina bat duen beste edozein forma) edo erliebe gutxikoa sostengatzen, babesten eta osatzen duen egitura da, eta harekin "koadroa" izeneko multzoa osatzen du. Markoztatzea markoak eraikitzeko artea da, eta markoztatzailea lanbide edo artisautza horretako profesionala izatea, arte aplikatu edo dekoratzailetako bat. Halaber, objektu ez-artistikoak ere markoztatzen dira, hala nola ispiluak edo edozein dokumentu. Markoztatutako objektua hobeto babesteko, markoak beiraz hornituta egon daitezke.

Ate- eta leiho-markoak arkitekturaren edo interiorismoaren objektu dira. Elementu arkitektoniko jakin batzuk moldura baten bidez markoztatzeari edo profilatzeari dagokionez, dekorazio arkitektonikoaren zati bat da (adibidez, txanbrana).

## Kanpo estekak
William Hamlyn-Harris

**William Hamlyn-Harris** (Port Vila, 1978ko urtarrilaren 14a) atleta da. Australia ordezkatu zuen 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alemania eta Austria arteko muga

**Alemania eta Austria arteko muga** () Alemaniako eta Austriako estatuen artean dagoen muga da, erdialdeko Europan. 784 kilometro neurtzen ditu eta 
Bi herrialdeentzat lurreko muga da inguruko herrialderen batekin duen muga luzeena.

## Geografia 
Alemania eta Austria arteko muga 784 km ingurukoa da, Austriako ipar-mendebaldean eta Alemaniako hego-ekialdean. Alemaniako Bavaria eta Austriako lau estatu bereizten ditu (Vorarlberg, Tirol, Salzburgo eta Austria Garaia).

Muga mendebaldean hasten da Konstantzako aintziraren inguruan, Lindauko barrutia Bavarian eta Bregenz barrutia Vorarlbergen banatuz. Mugak ekialderantz jarraitzen du. Bregenzerwald mendigunea, Allgäuko Alpeak, Ammergauko Alpeak, Wetterstein, Karwendel, Bavariako Aurrealpeak, Brandenbergeko Alpeak, Chiemgauko Alpeak eta Berchtesgadengo Alpeak mendebaldetik ekialdera jarraitzen dira. Berezitasun bat ikus daiteke Allgäuko Alpeetan: Sorgschrofen mendiaren tontorrean, muga puntu batera murriztuta dago: iparraldean, Jungholz udalerri austriarra ia osorik Alemaniako enklabe bat da, eta ez dago Austriako gainerako lurraldeetara konektatuta puntu horretatik bakarrik.

Innek germaniar-austriar mugaren sekzio bat osatzen du. Passaura iristen da, Alemaniako Bavaria hirira. Bi ibaik bat egiten duten lekuan dago: Inn eta Ilz ibaiak eta Danubio (Donau) ibaiak. Muga dozenaka kilometrotan zehar egiten du, gero ipar-ekialderantz urruntzen da eta Bavaria eta Austria Garaia banatzen ditu, Txekiar Errepublikako Bohemiako oihanean dagoen Šumavako parke nazionalaren ertzean muga germano-txekiarrarekin eta austro-txekiarrarekin osatutako tripunturaino.

## Historia
1972an, herrialdeen arteko itun batean berretsi zen muga, XIX. mendean Austriar Inperioaren eta Bavariako Erresumaren arteko zenbait akordiok zehaztu ondoren. 1938an bi herrialdeek bat egin zuten Anschlussen bitartez. 1955ean, Austriako Estatu Itunak Austria estatu subirano gisa berrezarri zuen. Schengen eremuak mugako kontrolak amaitu zituen 1997an. Mugen aldi baterako kontrolak 2015ean ezarri ziren berriro, Europako errefuxiatuen krisiari erantzuteko. Aldi baterako mugako kontrol horiek 2018ko azaroaren 11n kentzeko programatzen dira, baina sei hilabetez luza daitezke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lorak eskeintzen

***Lorak eskeintzen*** Gatibu taldearen abestia da. 2002an Ohiuka diskoetxearekin argitaratutako Zoramenak albumean plazaratu zuten, taldearen lehen diskoan. Hitzak ere taldearenak dira.  Taldearen abesti ezagunenetariko bat da.

Abestia Re maior tonalitatean dago.

Fitxategi:Gatibu Diskografia 11TB 01.png|Zoramena
Fitxategi:Gatibu dkluba 3.jpg|Gatibu
Fitxategi:Overview of grave of Vlastimil Kotrbatý at Krč cemetery in Krč, Prague.jpg|Loreak lagunari 

## Hitzak 
Gure txikitako lagun bat gazte hil da "infernu" batetik pasa ondoren, eta orain hemen gaude lagunari **loreak eskaintzen**.  Lau galdera bururatzen zaizkigu "*Zergatik erori zinen? Zergatik infernua ezagutu? Zergatik lagun guztiak ahaztu? Zeure buruari...zer egin diozu?*"

Gatibu  taldea, ezaguna da bere letra sakon eta hunkigarriengatik, baita gai pertsonal eta sozialen bidez publikoarekin konektatzeko duen erraztasunagatik ere. '**Lorak Eskeintzen**' ez da salbuespena, metaforak eta hizkera poetikoa erabiltzen baititu galeraren mina eta tristura transmititzeko. Dagoeneko ez daudenak gogoratzearen eta ohoratzearen garrantzia ere azpimarratzen du abestiak, loreak eskaintzea bezalako keinu sinbolikoen bidez haien memoria bizirik mantentzeko edo. Dolua prozesatzeko modu bat da omenaldi ekitaldi hau, nahiz eta mina ez den inoiz erabat desagertuko.

Hau da abestiaren zati ezagunena:

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Alex Sardui

* Haimar Arejita 
* Gaizka Salazar
* Mikel Caballero
* Urepel (abestia)
* Ez naz Makurtuko
* Euritan dantzan

## Kanpo estekak 
* Lorak eskeintzen Youtube, Gatibu: gaia
* Bilaketa: "Lorak eskeintzen" Youtube. 19 bideo (argazki sekuentziekin, zuzeneko kontzertuen grabazioak...)
* Gatibu - Badok.eus euskal musikaren atarian
Arte aplikatuak

thumb|Arte aplikatuak frontoi batean eta eraikin bateko atean.
**Arte aplikatuak** (**arte baliagarriak** edo **arte xeheak** ere esaten zaie) egunero erabiltzen diren objektuei konposizioaren eta sormenaren idealak eransten dizkietenak dira, hala nola katilu bat, aldizkari bat, ate bat edo parkeko dekorazio-banku bat. Arte Ederren kontrajarritako adierazpen gisa agertzen dira, eta ikuslearen estimulu intelektual edo sentsibilitate akademiko gisa balio dute. 

Gaur egun, grabatua eta artisautza arte aplikatuen eta plastikoen arteko erdibidean daude. Hori ez zen beti horrela izan: arte aplikatuak arte plastikoen barruko jarduera apalagotzat hartzen ziren, artisautzaren eta grabatuaren ekoizpen anizkoitzean eta/edo erabilgarrian hasierako ikuspegia hartuz. Hala ere, kontzeptua partzialki aldatu zen XVIII. mendean Industria Iraultzarekin, teknika teknologia bihurtu zenean, zientzia aplikatuen inguruko lurralde bat partekatuz.

Arte aplikatuek barne hartzen dituzten arloetako adibide batzuk diseinu industriala, barne-diseinua, moda-diseinua, diseinu grafikoa eta publizitatea dira; era berean, testuinguru abstraktuago edo zabalago batean, argazkilaritza eta arkitektura ere badaude.

Frankizien agerpenari esker, arte aplikatuko objektu asko bildumagarriak izan daitezke, hala nola, jostailuak, stickerrak, bitxiak, autoak, gitarra elektrikoak, film edo iragarki zaharren hainbat kartel, etab.

## Domeinuak 
Gaur egun, arte aplikatuen barruan honako hauek sartzen dira:

* espazioaren diseinua (barne-arkitektura, paisajismoa, ekitaldiak);
* ehun-diseinua (arropa, goi-mailako joskintza, jantziak, egoera berezietarako arropa, osagarriak);
* produktuen diseinua (altzariak, objektu industrialak);
* komunikazio-diseinua (diseinu grafikoa, publizitatea, komunikabideak, multimedia);
* artisautza artistikoa (beirateak, bitxiak, zeramika).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oranienburgeko kontzentrazio esparrua

**Oranienburgeko** **kontzentrazio esparrua** naziek 1933an sorturiko atxilotze eremuetako bat izan zen, boterera iritsi bezain pronto. Oranienburg hiriaren erdigunean zegoen fabrika abandonatu batean kokatu zuten SAek. Preso politikoak sartu zituzten batez ere, zeinak bortxazko lanak egiten zituzten.

Espetxea SSen esku geratu zen 1934ko uztailean, erregimen naziak SAak desagerrarazi zituenean. 

1936an Sachsenhausengo kontzentrazio-esparruak Oranienburgekoa ordezkatu zuen. Itxi arten, 3.000 preso inguru igaro ziren, eta horietatik 16 hil egin ziren.

Preso ospetsuen artean, Kurt Hiller idazle eta bakezale alemaniarra egon zen.

## Ikusi, gainera 
* Euskal herritarrak nazien kontzentrazio esparruetan

## Bibliografia 
* Meinel, Udo (2007). Memorial and Museum Sachsenhausen (visitor leaflet). Gedenstatte und Museum Sachsenhausen. 

## Kanpo estekak 
* KZ Oranienburg (Alemanez)
Maria Pulquéria Pestana

**Maria Pulquéria S. Pestana** (Câmara de Lobos, Madeira, 1880ko uztailaren 7a – Funchal, Madeira, 1973ko irailaren 6a) portugaldar poeta izan zen.

## Bizitza 
Sebastião Pestana eta Constantina Angélica Pestanaren alaba, Maria Pulquéria Pestana Câmara de Lobosen jaio zen 1880an. Joaquim Pestana, Eduardo Antonino Pestana eta Sebastião Abel Pestana idazle eta poeten senidea izan zen. Hezkuntza formal onik ez izan arren, Sebastião Abel Pestanaren esanetan, oso azkarra zen eta literaturarako talentu handia zuen. *Diário da Madeira* eta *Almanaque de Lembranças Madeirenses* aldizkarietan kolaboratu zuen

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Traun (ibaia)

**Traun** (alemanez  ahoskatua) Austria Garaiko ibaia da. Salzkammerguteko Alpeetan jaio eta Hallstätter See eta Traunsee aintziretatik iparralderago doa. Danubioren ibaiadarra da, eskuineko ibaiertzetik, eta Linz hirian du bokalea. Beste hiri batzuetatik igarotzen da: Bad Aussee, Bad Ischl, Gmunden, Wels eta Traun. Beheko ibilbidean zentral hidroelektrikoak eta industria-aprobetxamendurako zentralak daude. Traun ibaiak 155,9 km-ko luzera du eta 4.257 km2-ko arroa du. Batez besteko isuria 150 m3/s-koa da.

XIX. mendearen amaiera arte, Hallstattera (Hallstätter See aintzirako ertzean) itsasontziz edo bidezidor estuetatik baino ezin zen iritsi. Hala eta guztiz ere, paisaia isolatu eta abegitsu hau giza kokaguneen artean lehenetarikoa da, gatz naturalaren iturri aberatsei esker, zeina milaka urtetan zehar zulatua izan baitzen. Hallstatten aurkikuntza arkeologiko zaharrenetako batzuk, hala nola zapata zelta, zuhaitzak erortzeko eta egurra lantzeko erabiltzen zen harrizko tresna luze eta mehe bat, K.a. 5000 urte ingurukoak dira. Merkataritza aktiboak eta, beraz, aberastasunak oso gizarte sofistikatua garatzeko aukera ematen zuten, horregatik Hallstatt kultura terminoa. 1846an historiaurreko hilerri handi bat aurkitu zuten Hallstatten egungo kokapenagatik. Hilerrietarako leku gutxi dago. Hamar urtetik behin hezurrak atera eta hezurtegi batera eramaten zituzten lurperatzeko. Garezur landuzko bilduma bat, jabeen izenak, lanbideak eta heriotza datak dituena, herriko kaperan dago ikusgai.

## Galeria

Fitxategi:Tussen Au en Steeg, bij de Traun foto3 2011-07-28 15.34.jpg|Ibaia Bad Goisernen
Fitxategi:Lauffen, de Traun foto4 2011-07-29 10.14.jpg|Ibaia Lauffendik gertu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Finitismo

[thumb|[Leopold Kronecker.]]
**Matematikaren filosofian**, finitismoa konstruktibismoaren muturreko forma da, horren arabera, objektu matematiko bat ez da existitzen, non eta zenbaki arruntetatik abiatuta urrats finituen kopuru batean eraikia ez den. Kontrastean, konstruktibista gehienek onartzen dute urrats multzo infinitu zenbakigarri bat.

## Historia
Finitismoaren defendatzailerik ezagunena Leopold Kronecker izan zen, zeinak esan baitzuen: «Jainkoak sortu ditu zenbaki arruntak, eta gainerakoa gizakiaren lana da».​ Konstruktibista moderno gehienek ikuspuntu laxoagoa duten arren, konstruktibismoaren jatorria Kroneckerrek finitismoari buruz egindako lanean bila daiteke.

## Erreferentziak
Eudóxia de Barros

**Eudóxia de Campos Barros** (São Paulo, 1937ko irailaren 18a) brasildar piano-jotzaile eta musika irakaslea da, Brasilgo kontzertuko musikan pertsonaia garrantzitsua.

## Bizitza 
Eudóxia de Barros São Paulon jaio zen 1937an. 6 urterekin musika ikasten hasi zen Mathilde Frediani irakaslearekin, eta 7 urterekin lehen kontzertua eman zuen. Karl Heim eta Nellie Bragaren eskutik ere ikasi zuen, São Pauloko Musika Institutuan sartu aurretik, eta 14 urterekin graduatu zen. Bi urte geroago, laugarren postuan sailkatu zen Brasilgo Orkestra Sinfonikoaren lehiaketan, eta bertan Heitor Villa-Lobosen 1. kontzertua jo zuen.

31 LP, 14 CD eta DVD disko bat grabatu ditu guztira. 1995ean Arte Fundazio Nazionalaren Musika Sari Nazionala jaso zuen.

2016an, Rosângela Paciello Pupok Eudóxia de Barrosen biografia plazaratu zuen: *Valeu a Pena? - Conversando com Eudóxia de Barros*.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nid de guêpes

***Nid de guêpes*** () 2002ko Florent-Emilio Siri frantziar zinema zuzendariaren ekintza-filma da.

## Sinopsia 
Estrasburgoko aldirietan, uztailaren 14an, Louis, suhiltzaile ohia, lantokira doa motozikletan, gau batez biltegian gordetzera. Aldi berean, Nasser, Santino eta haien koadrila, lapur txikiak, prestatzen ari dira dena delako biltegian puskatzeko, material informatikoa berreskuratzeko. Bitartean, albaniar mafiako buruzagi bat, Abedin Nexhep, Hélène Laborie tenienteak gidatutako europar eliteen tropen babespean dago. Konboi militarrari eraso diote eta Nasser eta bere taldea arpilatzen ari diren biltegian aurkitu dute babesa. Orduan, lapurrek eta militarrek gogoz kontra lagundu behar dute beren buruzagia askatzera datozen gizon armatuen eraso handi baten aurrean.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Leitha

**Leitha** (alemanez  ahoskatua; , lehen ''''; ; txekieraz eta ) erdialdeko Europako ibaia da, Austriatik eta Hungariatik igarotzen den Danubioren 180 km inguruko ibaiadarra dena. Austria eta Hungariaren arteko muga osatu zuen 1921era arte

## Geografia 
Leitha Austriako ekialdean jaiotzen da, bi ibairen elkargunean: Schwarza eta Pitten. Katzelsdorf eta Leithaprodersdorf artean, Austria Beherea eta Burgenland estatuen arteko muga osatzen du, 1921 arteko Austria eta Hungaria arteko muga zaharra hain zuzen ere.

Nickelsdorfetik hurbil, ibaia gaur egungo Hungarian sartzen da, non Moson ibaiadarrarekin bat egiten duen, Mosonmagyaróvár ondoko Danubioren beso batekin. Bere ibilbideko beste hiri batzuk Wiener Neustadt eta Bruck an der Leitha dira.

Leita eta bere ibaiadarretatik garai batean ehungintzako enpresei energia emateko eta gaur egun estazio hidroelektrikoak elikatzeko erabiltzen ziren hainbat kanal abiatzen dira. Seibersdorf eta Hof am Leithaberge artean, Leitharen ur asko desbideratzen dira horretarako. Ondorioz, ibaia bere ur-maila altuenean bakarrik ibiltzen da. Ibaiaren ibilgua ia beti lehor egoten da Katzelsdorfetik behera.

## Garrantzi historikoa 
Austria-Hungaria 1867an sortu zen, Ausgleicheko itunaren ondoren, eta Leitha ibaiaren ibilguak Austria eta Hungariako Erresuma mugatzeko balio izan zuen. Vienarrek Transleithania () deitu zioten Hungariari, eta Zisleithania (, ) Austriarentzat. Izen horiek Inperioaren ikuspegi austriar eta vienarrak islatzen zituzten, Viena alde honetan zegoelarik, Hungaria alde hartan zegoen bitartean.

Hala, Galitzia eta Bukovina Zisleithaniaren zati ziren, nahiz eta Hungariatik ekialdera egon. Leithako iparraldean, Morava ibaiak mugaren jarraipena osatu zuen, orduko Moravia austriarra Hungariatik (egungo Eslovakiatik) banandu zuenean.

Lajtabánság toponimoa, 1921eko urriaren 4tik azaroaren 5era bitarteko Hungariako Burgenland estatu ohia, ibai honen izenetik dator.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Barne-arkitektura

**Barne-arkitekturak** esan nahi du lehendik dagoen eraikuntza batetik abiatuta sortu den espazio baten diseinua, baita barnean gizakiak duen elkarrekintza ere. Diseinu arkitektoniko baten hasierako ideia ere izan daiteke, gero erabilera berriak hartzeko birdiseinatu egiten dena, edo diseinu arkitektoniko baten ebaluazioa, eraikin batean berrerabilpen moldagarria aplikatuz ("adaptive reuse"). Azken hori arkitektura irainkorraren praktiketako bat da, baliabideak mantentzea egitura bat birziklatuz diseinu berri bat egokituz. Tradizionalki, interiorismoa izan da giroen diseinuaren arte espaziala. Hala ere, barne-arkitekturaren bidez, eraikinen barnealdea diseinatzen da, espazioen giza erabileraren alderdi guztiez arduratuta, eta, beraz, barnealdearen diseinua eta dekorazioa hartzen ditu barnean.

Barne-arkitekturan, honako hauek aipa daitezke:

* Eraikinen barrualdea diseinatzeko eta eraikitzeko artea eta zientzia, arkitekturako edo espazio fisikoaren antzeko adarretako profesional gisa.
* Barne-arkitekto baten praktika, non arkitekturak esan nahi du zerbitzu profesionalak eskaintzea eraikin baten barrualdearen diseinuari eta eraikuntzari dagokionez, eta helburu nagusia giza okupazioa edo erabilera den.
* Eraikinen barrualdea eta euren ezaugarri fisikoak deskribatzeko termino orokor bat, baita kanpoaldea ere.
* Eraikinetan barnealdeak diseinatzeko eta eraikitzeko estilo edo metodo bat, eta haren ezaugarri fisikoak, kanpoaldearekin ere lotuak.

## Kanpo estekak
Qu'Allah bénisse la France

'''''Qu'Allah bénisse la France''''' () 2014ko Abd al Malik frantziar zinema zuzendariaren komedia dramatikoa da, izen bereko eleberri autobiografikoan oinarrituta.

## Sinopsia 
Régis beltza eta immigranteen semea da, ama katolikoak Estrasburgoko Neuhof auzoan bere bi anaiekin hazia. Delinkuentzia, rap eta islamaren artean, maitasuna aurkituko du eta bere bidea aurkituko du arrakasta lortzeko eta etorkizun hobea izateko borondateari esker.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Par où t'es rentré ? On t'a pas vu sortir

'''''Par où t'es rentré ? On t'a pas vu sortir'''* 1984ko Philippe Clair frantziar zinema zuzendariaren film komikoa da.

## Sinopsia 
Clovis Azaireau, detektibe pribatu baldarra s, bere amaren etxean bizi dena. Nadège de Courtaboeufek bere senar Prosperri jarraitzera eta dibortziorako adulterioa frogatzera kontratatuko du. Detektibea senarraren lagun bilakatuko da. Hala ere, Nadègek ezkontzaz kanpoko harremana du, eta bere maitaleak Prosper albotik kentzea erabakiko du atentatu bat eraginez. Jakitean, Clovis eta Prosper Tunisian babestuko dira, non janari lasterraren aldekoen – Ben Burger beldurgarria buru dutena – eta kuskusaren aldekoen arteko gerran harrapaturik amaitzen diren.

## Aktoreak 
## Banaketa 
Jerry Lewisek 1980ko hamarkadan egin zituen bi filmetako bat izan zen. AEBetan ez zituzten inoiz eman, baina gutxienez AEBetako bi behin-behineko titulu eman zizkioten: *To Catch a Cop* eta *The Defective Detective*.

Lewis, film honi eta *Retenez-moi... ou je fais un malheur !'' buruz, honela esan zuen: "[Banaketaren] gaineko kontrola dudan bitartean, ez dituzu inoiz ikusiko herrialde honetan, [Estatu Batuetan]".

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Retenez-moi... ou je fais un malheur !

***Retenez-moi... ou je fais un malheur !*** 1984ko Michel Gérard frantziar zinema zuzendariaren film komikoa da.

## Sinopsia 
Jerry Logan polizia estatubatuarra Estrasburgon lehorreratu da Marie-Christine emazte ohia ikusteko. Laurent Martinekin ezkondu da. Azken honen aktibitatea artelan-trafikoa da eta Jerry, berak jakin gabe, kontrabandista bezala erabiliko du. Baina bere baldarkeriak Laurenten planak hankaz gora jarriko ditu.

## Aktoreak 
## Banaketa 
Jerry Lewisek 1980ko hamarkadan egin zituen bi filmetako bat izan zen. AEBetan ez zituzten inoiz eman, baina gutxienez AEBetako bi behin-behineko titulu eman zizkioten: *To Catch a Cop* eta *The Defective Detective*.

Lewis, film honi eta ''Par où t'es rentré ? On t'a pas vu sortir'' buruz, honela esan zuen: "[Banaketaren] gaineko kontrola dudan bitartean, ez dituzu inoiz ikusiko herrialde honetan, [Estatu Batuetan]".

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bizikleta-euskarri (hiri-altzaria)

thumb|225x225px|bizikleta-euskarria
Bizikleta-euskarria bizikletak aparkatzeko erabiltzen den metalezko hiri-altzaria da. Bizikletak bide publikoan modu seguruan lotzeko gailu bat da, lapurretak saihesteko. Elementu hori hiri bateko hiri-altzari guztien zati da. Batzuk kalean solte jarrita daude eta beste batzuk zoruan, eraikinean edo geldirik dagoen beste objekturen batean sartuta. 

Bizikleta-euskarriak material sendo eta gogorrez egin ohi dira. Batzuk burdina galbanizatuz edo altzairu herdoilgaitzez egiten dira. Elementu horiek banakakoak izan daitezke, edo egitura bakar batean bildutako hainbat, aldi berean bizikleta bat baino gehiago aparkatzeko serie edo ilara bat osatuz.

Bizikleta-euskarriak ondo ikustea, automobilen aparkalekuen eta oinezkoen zirkulazioaren artean tarte egokia izatea, eguraldi txarraren aurrean babesa izatea eta norakoetatik gertu egotea faktore garrantzitsuak dira Bizikleta-euskarri baten erabilgarritasuna zehazteko. Faktore horiei esker, gehiago erabili ahal izango duzu ainguraketa, eta bizikletariek segurtasuna izango dute aparkatutako bizikletan.

## Kanpo loturak 
* bizikleta-euskarri robotikoa Japonian
* Bizikleta-euskarriak munduan zehar

## Kanpo estekak
Austria eta Hungaria arteko muga

**Austria eta Hungaria arteko muga** (; ) Austriako eta Hungariako estatuen artean dagoen muga da, erdialdeko Europan. 321 kilometro neurtzen ditu. Europar Batasuneko kide diren eta Schengen eremuan sartuta dauden bi estatuak banatzen dituen nazioarteko muga da. Ipar-hego noranzkoan igarotzen da, Austriako hego-ekialdea (Burgenland estatua) Hungariako mendebaldetik (Győr-Moson-Sopron eta Vas konderriak) bereiziz. Iparraldea Austria-Hungaria-Eslovakia tripuntuan hasten da, Bratislava (Eslovakia) eta Graz (Austria) inguruetatik igarotzen da, eta bi estatuek Esloveniarekin duten tripuntuan amaitzen da.

## Historia 
Muga hori Lehen Mundu Gerraren amaieran ezarri zen (1918), Austria-Hungariako Inperioa desegin eta Austria eta Hungaria estatu independente bihurtu zirenean. Garai hartan, Austriako Burgenland estatuan hungariar jendarmeen eta alemaniar eta kroaziarren arteko liskarrak izan ziren, eta Mattersburgen Mendebaldeko Hungariako Alemaniarren Herri Kontseilua () sortu zuten. Horrek eta hungariarrak gutxiengo urria izateak erraztu egin zuen Saint-Germain (1919) eta Trianongo (1920) itunek Austriako kide izatea ezartzea. Hala ere, hungariar boluntario armatu talde batek Lajtabanság estatu iragankorra ezarri zuen Burgenlanden 1921eko abuztu eta azaro artean, italiar bitartekaritzaren ondoren armarik gabe geratu zena. Era berean, Sopron hiriak plebiszituan Hungariaren parte izatea erabaki zuen.

Hirugarren Reichak (1938) Austria okupatu ondoren, Alemania eta Hungariaren arteko muga ezarri zen. 1955ean, aliatuen okupazioaren eta Austriaren independentzia berrezarri ondoren, muga ia trazadura berdinean berrezarri zen 1938. urtea baino lehen. Desberdintasun bakarra mugako triangeluaren murrizketa da, gaur egungo Eslovakiaren inguruan. 1947an eskualdea Txekoslovakiaren parte bilakatu zen, Petržalkara iritsi aurretik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Filomena Trokoniz

**Filomena Trokoniz Santacoloma** (Portugalete, Bizkaia, 1902ko urtarrilaren 3a - Bilbo, Bizkaia, 1986ko otsailaren 25a) maistra eta ongilea izan zen. Bizitza profesional osoa Bizkaiko auzo-ikastoletan iragan zuen: Olabarrietan, Txabarrin, Sanfuentesen, Uriosten eta, bereziki, Gorlizko ospitaleko eskolan (1932tik 1972ra). Portugaleten ere, bere etxean, Gregorio Uzquiano kaleko 11. zenbakiko lehen solairuan klase partikularrak ere ematen zituen.

Bere bizitzan zehar irabazitako dirua burtsan inbertitu, udalerriko gazteen hezkuntza eta prestakuntzarako fundazio bat sortzeko. Fundazio hori 1986ko irailaren 29an sortu zen *Trocóniz Santacoloma Fundazioa* izenarekin, bertako buruak Portugaleteko alkatea, Andra Maria basilikako parrokoa eta Portugaleteko hezkuntza zinegotzia direlarik. Portugaleteko plaza batek ere bere izena darama. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Trocóniz Santacoloma Fundazioaren webgunea
Bide publiko

thumb|Erabilera eta erabiltzaile desberdinetarako seinaleztatutako hiri-bidea.
**Bide publikoa** oinezkoak edo ibilgailuak ibiltzen diren jabari komuneko edozein espazio da. Bide publikoak nazioarteko, nazioko eta tokiko araudiek arautzen dituzte eraikuntzari, izenari, erabilerari eta mugei dagokienez; funtsezko eskubide batzuk (bizitzeko, osasunerako, askatasunerako, jabetzarako, ibiltzeko, etab.) zaintzeko helburuarekin.  *Bide pribatuek* ez bezala, jabeek arautzen baitituzte, bai ezaugarriei dagokienez, bai irisgarritasunari dagokionez.

## Sailkapena 
Bide publiko mota bakoitzak legeak araututako ezaugarri bereziak ditu, eta ezaugarri horiek zehazten dituzte kokalekua, irisgarritasuna eta erabilera.

; Kokapenaren arabera
:

* *hiriartekoa*: herriguneak zuzenean lotzen dituen bidea
* Landa-bidea: landa-bidea.
* *zeharbidea*: herri baten hirigunearen barruan doan errepide baten zatia
* hiri-bidea: herri edo hiri baten barruko bidea.

; Irisgarritasunaren arabera
:

* *Bidesaria*: diru kopuru bat ordaindu behar da erabili ahal izateko
* *Doakoa*: erabiltzeko ordaindu gabe.

; Erabiltzailearen arabera
:

* *bidegorria*: bizikletentzat bakarrik
* bus erreia: autobusen zirkulaziorako erreserbatua
* oinbide: oinezkoentzat bakarrik.
* *Ibilgailuen* zirkulazioa: normalean motordun ibilgailuentzat, baina bizikletak ere sar daitezke.
* *abelbidea*: ganadu transhumantearentzat.

; Espazio-motaren arabera
:

* *jabari publikokoak eta erabilera publikokoak* (adibidez: kale, errepide eta berdegune gehienak).
* *jabari publikokoak eta erabilera pribatukoak* (adibidez: kontzesio bat, ordainpeko autobia bat).
* *jabari pribatukoak eta erabilera publikokoak* (adibidez: jendearentzat irekitako saltokiak dituzten urbanizazio bateko barne-kaleak).
* *jabari pribatukoak eta erabilera pribatukoak* (adibidez: jendearentzat itxitako urbanizazio bateko barruko kaleak).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Bide publikoa diseinatzeko jarraibidea. Madrilgo Udala.
* Bide publikoak. Helduentzako bide-hezkuntza. Trafikoko Zuzendaritza Nagusia.  artxibatua.
Lee Marvinen Semeak

Lee Marvinen Semeak (**The Sons of Lee Marvin**) **Lee Marvin** estatubatuar aktore ezagunari eskainitako elkarte sekretu umoretsua da. Klubean sartzeko baldintza bakarra dago: Lee Marvinen balizko semea izateko adinako antz fisikoa izatea.

Jim Jarmusch zinemagilea, eta Tom Waits, John Lurie eta Richard Boes musikariak dira sortzaileak.
## Partaideak
Jim Jarmuschek Nick Cave sartu omen zuen taldean hau Jimen anaiatzat hartu zuten egun batean.

Zurrumurruak daude Iggy Pop, Josh Brolin eta Neil Young ere ez ote diren taldeko kide.

John Boorman taldeko ohorezko kide omen da.https://web.archive.org/web/20090312013929/http://www.jim-jarmusch.net/miscellanea/the_sons_of_lee_marvin.html

Noizbehinka Lee Marvinen filmeak ikusteko biltzen omen dira.

## "Semeak"

File:Jim Jarmusch.jpg|Jim Jarmusch
File:Tom Waits (1974–75 Asylum publicity photo - with cigarette).jpg|Tom Waits
File:01 John Lurie.jpg|John Lurie
File:Nick Cave 2009 New York City 2.jpg|Nick Cave
File:JohnBoorman 2006.jpg|John Boorman (honorary member)
File:Thurston Moore at the Brooklyn Book Festival.jpg|Thurston Moore
File:IggyChesterRocks.jpg|Iggy Pop
File:Josh Brolin LF.jpg|Josh Brolin
File:Neil Young - Per Ole Hagen.jpg|Neil Young

## Kanpo Estekak
*The Sons of Lee Marvin, Phil Snyderrek argitaratutako saiakera, Internet Archiven.
The Agency (2024ko telesaila)

***The Agency*** estatubatuar telesaila da, Jez eta John-Henry Butterworthek Paramount+ with Showtime katearentzat egina. *Le Bureau des légendes* Frantziako telesailean oinarritua dago

## Sinopsia 
Hangar bateko ate handi bat irekitzen den bitartean, gizonezko bat agertuko da hegazkin pribatu batetik jaisten. Kirol poltsa bat eskuan, serio, arduratsu, baina aldi berean seguru, apurka kamerara gerturatuko da. Ikusiko den lehen sekuentzia da hori. Michael Fassbenderrek antzeztuko duen CIAko agente ezkutua da, Brandon Martian; Etiopian sei urtez infiltratuta egon ostean, bere bizitza sekretua atzean utzi eta Londresko egoitzara itzultzen ari da. Bertan, iraganeko maitasun erlazio bat ezustean berragertu eta harremana berpiztu egingo da; biak ala biak intrigazko eta nazioarteko espioitzako joko hilgarri batean nahasiko dira.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hibiscus moscheutos

***Hibiscus moscheutos*** (sinonimoa ***Hibiscus palustris***) Malvaceae familiako  hibisko mota bat da, Ipar Amerikan, Europan eta Ekialde Urrunean aurkitzen dena.

## Taxonomia 
Lineok deskribatu zuen Zientziarako 1953. urtean *Species Plantarum* liburuan.

### Etimologia 
Generoaren *Hibiscus* izena grezierazko *ibískos* hitzetik dator, eta malba zuria izendatzeko erabiltzen zen. Espeziearen *moscheúo* izenak grezieraz "barreiatu" edo "zabaldu" esan nahi du. Sinonimoaren palustris izena latinetik dator eta "aintziran" edo "zingiran" aurkitzen dela adierazten du.  Beste sinonimo bat *Hibiscus roseus* da.

Bi azpiespezie ezagutzen dira: Lapurdin, Aturri ibaiaren ertzean bada populazio bat ere.

## Ugalketa eta bizi-zikloa 
Landare bizikorra da, hemikriptofitoa. Neguan zati aereoa galtzen badu ere errizoma bat du eta udaberrian zurtoin berriak ateratzen ditu. Errizomaren bidez eremuan barreiatzeko gaitasuna du Espainiako Landareen Zerrenda Gorrian sartu zuten 2008an.

Zarauzko populazioa 2010an aurkitu zen, baina 1992tik bazegoen aipamen bat.

Loreak jangarriak dira. Gordinik jan daitezke baina gehienetan teari zaporeak emateko erabiltzen dira.

Lorategietan landare apaingarri gisa ere erabiltzen da eta gaur egun hibridazio handia eragin zaio. Horregatik badira kolore gorri biziko loreak dituzten landareak ere.

## Iruditegia 

Irudi:Chadwick Arboretum and Learning Gardens (36027698911).jpg|Landarea, ur ertzean.
Irudi:Giant Hibiscus (12).JPG|Lorea.
Irudi:Hibiscus moscheutos3.jpg|Lorearen estigma luzea.
Irudi:HibiscusMoscheutos1.jpg|Hostoak.
Irudi:Hibiscus moscheutos1.jpg|Fruituak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Elene Guridi

**Elene Guridi Mesonero** (Oñati, 2002ko uztailaren 26a) gipuzkoar futbolaria da, erdilari jokatzen duena. Gaur egun Emakumezkoen Futbol Ligan Real Sociedad futbol-taldean jokatzen du.

## Ibilbidea 
Oñatiarra izanik herriko Aloña Mendi taldeko harrobian hasi zen jokatzen. 14 urte zituela Eibarrek fitxatu zuen bigarren talderako. 2018an sartu zen Errealean, bigarren taldean. 2021ean lesio larria izan zuen, lotailu gurutzatua hautsi zuen. 2024ko martxoaren 10ean egin zuen debuta lehen taldearekin, Bartzelonaren aurkako partidan hain zuzen ere, eta 1-7 galdu bazuten ere Errealaren goleko asistentzia Guridik eman zuen. Bigarren taldeko jokalaria izanik 30 zenbakiarekin jokatu zuen partida hura.

Denboraldi hartan Erreginaren Kopako finalera iritsi zen Erreala eta Elene Guridi deialdian sartu zuen entrenatzaileak, baina ez zuen jokatu.

2024-2025 denboraldian 26 zenbakia hartu eta lehen taldearekin hasi zen jokatzen.

## Klubak 
Honako talde hauetan jokatu du Elene Guridik:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aske maitte, aske bizi

***Aske maitte, aske bizi*** Gatibu taldeak argitaratutako rock estiloko zazpigarren diskoa da. Muxikako (Bizkaia) Muxikon estudioan grabatua, nahasia eta masterizatua 2016ko iraila eta urria bitartean, Haimar Arejitak ekoiztu zuen, Iñigo Etxebarrietaren laguntzarekin, eta urte horretan bertan kaleratua. Youtuben 7,3 milioi ikustaldi baino gehiagorekin, euskaraz ikustaldi gehienen artean dago bere bideoklipa. 

## Parte hartzaileak 
* Alex Sardui, ahotsa
* Haimar Arejita, gitarra
* Gaizka Salazar, bateria
* Mikel Caballero, baxua
* Grabaketa, nahasketa eta mastering teknikaria: Iñigo Etxebarrieta «Pitu».  
* Laguntzaileak: 
** Izaro Andres Zelaieta, ahotsa ("Aske maitte")
** Gino Pavone, perkusioa
** Belen Fernandez, biolontxeloa ("Igelak")
** Iñigo Etxebarrieta, koruak                                                                                         

## Abestiak 
# Nire ondoan baziña
# Ez nauzu epaitu
# Sorgin
# Txanpon baten aldien
# Infinitorantz
# Igelak
# Aske maitte

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Hamaika Telebista. &#x20;(2020-04-17).&#x20;*MusikaZuzenean TB #97: Gatibu diskografia.*