Atotxako futbol zelaia

**Atotxa** Realaren futbol zelaia izan zen ia 80 urtez, 1913 eta 1993 urte bitartean. Taldeak izan duen bigarren futbol zelaia izan zen, Ondarretakoan hasi baitzen jokatzen Reala, sortu zenean.

Atotxak tradizio ingeleseko zelaien itxura eta ikuslegoaren zelairako gertutasun oso handia zuen: horrek futbol partiduetan giro paregabea sortzen zuen, ezaugarri horiek estadio mitikoa bihurtu zuten. 1950reko hamarkadan, zurezko harmailak kendu eta egitura berriak eraiki ziren. 1990reko hamarkadarako zaharkiturik geratu zen eta eraistea erabaki zen. 1993. urtean Anoeta estadioan jokatzera pasa zen Reala.

## Kokalekua 
Egia auzoko Mandasko Dukearen pasealekuan eta Iparraldeko geltokiaren ondoan zegoen.

Estadioa bota eta gaur egun hura zegoen orubean eraiki den plaza berriak Atotxako Zelaia plaza izena du, haren omenez.

## Izena 
Aranzadi Elkarteak aipatzen du inguru hartan *Atotxa* izeneko baserri bat bazela eta haren lurretan eraiki zela Atotxa izeneko auzoa. Beste hipotesi batek dio Pascual de Atocha izeneko alkateak XVII. mendean sortu zuela Atotxa auzoa Urumea ibaiaren ertzetan, izan ere ontzigintzan aritu baitzen bertan urte luzetan.

## Historia 
### Sorrera 
Donostian futbola izaten ari zen arrakastak txirrindularitzak aurrez izan zuena gainditu zuenean udaletxeak erabaki zuen Club Ciclistak 1888an eraikitako belodromoa botatzea eta haren lekuan futbol zelaia eraikitzea.

250px|thumb|Atotxako futbol zelaiaren inaugurazioaren berria.
Atotxako estadioa 1913ko urriaren 4an inauguratu zen eta Realaren aurkaria Bilboko Athletic Kluba izango zela iragarri zenean ikusmin handia sortu zuen. Bilbotik, Irundik, Tolosatik, Miarritzetik eta baita Logroñotik ere garraio bereziak antolatu ziren. Berraondo kapitainaren erretiroko partida ere bazen gainera.

Honako hauek izan ziren talde bakoitzeko jokalariak.]]
Zelaia errektangularra bainoago, trapezio bat zen, hondoetako batean metro bat laburragoa baitzen.

Hasierako estadioak harmaila nagusi bat zuen, zurezkoa eta oso apaindurik zegoena. Zutabe ugari zituen, horiek ere apainduraz josiak. Haren parean terraza handi bat zen eta hondoetan, bi harmaila txiki zituen. 1950. hamarkadan, harmaila berriak eraiki ziren. Iparraldeko hondoa Fruiten atea (*Portería de las Frutas*) izenarekin ezagutzen zen, merkatuaren alboan eraiki baitzen. 1970. hamarkadan bigarren harmaila eraiki zen.. Horretaz gain, Realarentzako partida biziki ona izan zen, 5-0 emaitzaz irabazi baitzuen. Ordukoa da Satrustegiren gol ikusgarrienetako bat, Iribarri areaz ertzetik buruz sartu ziona.

### Agur Atotxa 
1993ko martxoaren 14an azken euskal derbia jokatu zen. Atotxa estadioa jendez gainezka zegoen eta hemeretzigarren minutuan Bittor Alkizak sarturiko golari esker Reala 1-0 nagusitu zen.

Ekainaren 13an jokatu zen azken jardunaldia eta Realaren azken gol ofiziala Oceano Andrade da Cruz portugaldar futbolari txuri-urdinak sartu zuen. 

1993ko ekainaren 22an "Agur Atotxa" izeneko ekitaldi jendetsuarekin eman zitzaion behin betiko agurra estadioari, Anoetako estadioari lekua utziz. Gorka Reizabal eta Arritxu Iribar kazetariek aurkeztu zuten ekitaldia eta, besteak beste, Reala eta Euskal Herriko futbol selekzioaren arteko partidua izan zen eta baita Realeko eta Athleticeko beteranoen arteko partidua ere. Azken gol sinbolikoa Javier Sagarzazu jokalari txuri-urdinaren semea eta izen bereko mutikoak sartu zuen.

### Eraisketa 
Urte batzuetan baztertua eta egoera kaskarrean egon ondoren, 1999ko maiatzaren 28an behin betiko eraitsia izan zen, ondoren bertako lursailetan babes ofizialeko etxebizitzak eraiki dituzte futbol zelaia zegoen lurzoruan.

Gaur egun, zelaia zegoen lekuan Atotxako Zelaia plaza dago.

## Atotxako buruzko datuak 
[250px|thumb|[Oceano Andrade da Cruz|Oceanoren gola, Atotxan sarturiko azken gol ofiziala.]]
Hona hemen Atotxa estadioaren inguruko datu zehatzak:

* Inaugurazioa: 1913ko urriaren 4an (Real Sociedad 3-3 Athletic)
* Azken partida: 1993ko ekainaren 13an (Real Sociedad 3-1 Tenerife)
* Ligako aurreneko partida: 1929ko otsailaren 10a (Real Sociedad 1-1 Athletic)
* Jokaturiko partidak: 904 partida.
* Realaren zenbakiak:
** Irabazitako partidak: 576 partida
** Sarturiko golak: 1.958 gol
** Lorturiko puntuak: 1.344 puntu (garaipenak 2 puntu kontatuta)
* Aurreneko gola: Pitxitxi (Athletic)
* Gol gehien sartu zituena: Jesus Mari Satrustegi (96 gol)
* Azken gola: Oceano Andrade (Real Sociedad)

## Partida aipagarriak 
### 1913ko inaugurazioa 
### 1924ko Errege Kopako finala 
### 1929: Ligako lehen partida 
### 1941eko gol festa, 14-2 
### 1976ko Ikurrinaren eguna 
### 1982ko Liga garaipena 
### 1982ko Superkopa (itzulerakoa) 
Madrilen 1-0 galdu zuen Realak. Itzulerako partida 1-0 amaitu zen eta luzapena jokatu behar izan zen.

### 1993: azken euskal derbia 
## Estadioaren zainketa 
40 urtean, zelaia Realeko futbolari-ohi Amadeo Labarta pasaitarrak zaindu eta mantendu zuen; estadioan bertan etxebizitza zuen. Golak sartzen zirenean, estadioaren kanpoaldean suziriak jaurtitzen ziren, Donostia hiriko biztanleek nahiz itsasoan txalupan zebiltzan arrantzaleek talde batek gola sartu berri zuela jaakin zezaten: suziri bat, gola bisitariarena zenean, eta bi, Realarena zenean.

## Argazki zaharrak 

Irudi:Partido de fútbol en el campo de Atotxa (3 de 4) - Fondo Car-Kutxa Fototeka.jpg|Reala, 1918an.
Irudi:Partido de fútbol en el campo de Atotxa (4 de 4) - Fondo Car-Kutxa Fototeka.jpg|Ikusleak harmailan, 1918n.
Irudi:Escenas de la final de Campeonato de España en el campo de Atotxa entre los equipos del Real Unión y Real Madrid (1-0) (10 de 18) - Fondo Car-Kutxa Fototeka.jpg|Real Unión, 1924ko Errege Kopako finalean.
Irudi:Real Sociedad en Atotxa (9 de 9) - Fondo Car-Kutxa Fototeka.jpg|Euskal derbia, 1931n.
Irudi:La Real Sociedad en el primer partido de Liga de Primera División en el campo de Atotxa (4 de 4) - Fondo Marín-Kutxa Fototeka.jpg|Realaren taldea Ligako lehen partidan, 1929an.
Irudi:Partido de la Real Sociedad en Atotxa (10 de 16) - Fondo Marín-Kutxa Fototeka.jpg|Reala, 1952an.
Irudi:Partido de la Real Sociedad en Atotxa (14 de 16) - Fondo Marín-Kutxa Fototeka.jpg|Atotxan partidoa, 1952an.

## Futbolaz haratago 
Atotxa estadioa Realaren partidekin lotzen badugu ere, hasierako hamarkadatan beste hainbat kirol jokatu izan ziren bertan, hala nola atletismoa, krosa, boxeoa, belar hockeya, herri kirolak, txirrindularitza... Begiratu ondorengo argazkiak.

Irudi:Escenas de pruebas atléticas en el campo de Atotxa (1 de 6) - Fondo Car-Kutxa Fototeka.jpg|Atletismoa, luzera jauzia, 1917an.
Irudi:Escenas de pruebas atléticas en el campo de Atotxa (4 de 6) - Fondo Car-Kutxa Fototeka.jpg|Atletismoa, lasterketa, 1917an.
Irudi:Escenas de pruebas atléticas en el campo de Atotxa (2 de 6) - Fondo Car-Kutxa Fototeka.jpg|Atletismoa, pertika jauzia, 1917an.
Irudi:El púgil Paulino Uzcudun en el campo de Atotxa durante una carrera de cross (1 de 3) - Fondo Marín-Kutxa Fototeka.jpg|Kros lasterketa, 1925ean.
Irudi:Púgiles en el campo de fútbol de Atotxa (4 de 4) - Fondo Marín-Kutxa Fototeka.jpg|Boxeolariak, 1926an.
Irudi:Partido de hockey en el campo de Atotxa (5 de 8) - Fondo Car-Kutxa Fototeka.jpg|Belar hockeya, 1930an.
Irudi:Competición de sokatira en el campo de fútbol de Atotxa (3 de 3) - Fondo Marín-Kutxa Fototeka.jpg|Sokatira, 1932an.
Irudi:Fiesta vasca en el campo de fútbol de Atotxa (2 de 14) - Fondo Marín-Kutxa Fototeka.jpg|Herri kirolak, 1934an.
Irudi:Carrera ciclista en el campo de Atotxa (13 de 19) - Fondo Marín-Kutxa Fototeka.jpg|Txirrindularitza, 1963an.
Irudi:Carrera de karts celebrado en el campo de Atotxa (2 de 2) - Fondo Marín-Kutxa Fototeka.jpg|Kart lasterketak, 1965ean.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Atotxako Zelaia plaza
* Atotxako dorrea

## Kanpo estekak