Europako esparru ekonomikoko kideen lurralde bereziak

**Europako Esparru Ekonomikoko (EEE) kideen lurralde bereziak**  eta Europako Merkataritza Libreko Erkidegoko (EMLE) estatu kideen 32 lurralde bereziak dira. Arrazoi historiko, geografiko edo politikoengatik EBren eta EMLEren barruan edo kanpoan estatus berezia dute.

thumb|500x500px|Europar Batasuneko herrialde bereziak (**urdin iluna**: EBa; **urdin argia**: EUPak; **berdea**: itsasoz haraindiko herrialdeak eta lurraldeak, **gorria**: kasu bereziak).

EBko estatu kideetako lurralde bereziak hiru ataletan sailkatzen dira:

* Europar Batasunaren parte diren bederatzi **eskualde ultraperiferikoak** (**EUP**) (, , ): Europa kontinentalarekiko urruntasun geografikoa dela-eta EBko lege batzuen salbuespenen onuradun dira.
* Europar Batasunaren parte ez diren hamahiru **itsasoz haraindiko herrialde eta lurralde** (, , ): itsasoz haraindiko herrialdeen eta lurraldeen elkartzearen bidez, EBrekin lankidetzan aritzen dira.
* Azkenik, Europar Batasunaren parte diren hamar **kasu bereziak** (Faroe eta Clipperton uharteen salbuespenekin): EBko legeak *ad hoc* egiten dituzte.

Eskualde ultraperiferikoak 1992an Maastrichteko Ituna sinatu zenean onartu ziren, eta 2007an Lisboako Itunak berretsi zituen.

## Eskualde ultraperiferikoak 
Eskualde ultraperiferikoak (EUP) Europar Batasuneko estatu kide baten parte diren lurraldeak dira, baina Europa kontinentaletik oso urrun daude. Egoera hori dela eta, EBko politika batzuen indargabetzea dute, **Europako Batasuneko eta Euroguneko parte** izan arren.

Hauek dira Europar Batasuneko 9 eskualde ultraperiferikoak:

## Itsasoz haraindiko herrialdeak eta lurraldeak 
Europar Batasunaren parte ez dira hamahiru herrialde eta lurralde hauek. Itsasoz haraindiko herrialdeen eta lurraldeen elkartzearen bidez, EBrekin lankidetzan aritzen dira.

## Kasu bereziak 
## EBean ez diren herrialdeak eta EBarekin integrazio partziala duten lurraldeak 
Europako beste herrialde batzuetako lurralde bereziek lotura handia dute Europar Batasunarekin. Honako hauek dira:

* Europako Merkataritza Libreko Elkarteko (EMLE) kide diren estatuetako eremu bereziak:
** Norvegia
*** Jan Mayen
*** Svalbard: ez da Schengen eremuaren  Norvegiako BEZaren eremuaren edo EBko merkatu bakarraren parte; pertsonen zirkulazio askea lurraldean edozein nazionalitateentzat
*** Bouvet uhartea
*** Petri I.a uhartea eta Maud Erreginaren Lurraldea  Antartikari norvegiarrek egindako aldarrikapenak dira baina ez dute populazio iraunkorrik.
** Suitza
*** Samnaun eta Val Sampuoir: Suitzako BEZaren eremutik kanpo
*** Basel Badischer Bahnhof plataformak: EBko Aduana Batasunaren parte  BEZaren eremua eta merkatu bakarrean dago.
* Erresuma Batua jada ez da EBko estatu kide bat  baina Euratomen  jarraitzen du, eta EBko Joint European Torus and Fusion for Energy enpresa mistoetako partaide izaten jarraituko du. Europako Berrikuntza eta Teknologia Institutuko eta EBko agentzia exekutiboetako partaide da ere, lurralde batzuk eta Koroaren Mendekotasunak EBrekin partzialki integratuta jarraitzen duten bitartean:
** Ipar Irlandak Europar Batasuneko barne-merkatuan eta Europar Batasuneko Aduana Batasunaren *de facto* parte da. Brexit-a erretiratzeko akordioaren Ipar Irlandako Protokoloaren menpe jarraitzen du, salgaien ondorioetarako soilik, Irlandako uhartean aduana muga bat sortzea eragozteko. Erresuma Batuaren gainerako zatiarekin, Koroaren Dependentziekin eta Irlandako Errepublikarekin batera, Schengen eremutik kanpo Bidaia Eremu Komuna osatzen jarraitu du.
** Akrotiri eta Dhekelia, britainiar lurraldea, Ziprerekin partzialki integratuta dago nekazaritza, moneta, aduana, zeharkako zerga, gizarte segurantza eta mugen kontrolaren arloetan.
** Gibraltar, Erresuma Batuko lurraldea ere, EBrekin negoziatzen ari da Schengen Eremuan eta (salbuespenak salbuespen) Merkatu Bakarrean parte hartzeko moldaketa bat, aplikatzeko dagoena.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Europako Esparru Ekonomikoa
* Europar Batasuna
* Europako Merkataritza Libreko Erkidegoa
* Europar Batasunaren zabalkuntza potentziala
* Holandarren Antillak
* Europako herrialdeak azaleraren arabera
* Itsasoz Haraindiko Frantzia

## Kanpo estekak 
* EUPen webgune ofiziala (ingelesez): https://ec.europa.eu/regional_policy/policy/themes/outermost-regions_en
* Itsasoz haraindiko herrialdeak eta lurraldei buruzko webgunea EBean (ingelesez): https://www.eeas.europa.eu/eeas/overseas-countries-and-territories_en