Espioitza-ontzi

[thumb|[USS Liberty (AGTR-5)|USS *Liberty*, "ikerketa teknikorako ontzia", 1967an.]]
[eskuinera|thumb|A53 Oker, [Oste klasea|Oste klaseko Deutsche Marine-ren ELINT eta  errekonozimendu-ontzia.]]
**Espioitza-ontzia** edo **ezagutza-ontzia** adimena biltzen espezializatuta dagoen itsasontzia da, eta, normalean, bitarteko elektroniko sofistikatuak erabiltzen ditu. Zentzu zabalagoan, informazioa biltzen duen edozein itsasontzi espioitzat har daiteke.

Los barcos espía usualmente están bajo control del gobierno de un país, debido a sus altos costos y al equipo avanzado que precisan. Suelen ser parte de la Armada de un país, aunque también pueden ser operados por servicios secretos.

Espioitza-ontziak normalean herrialde bateko gobernuaren kontrolpean egoten dira, kostu handiak dituztelako eta ekipamendu aurreratua behar dutelako. Herrialde bateko Armadaren parte izan ohi dira, nahiz eta zerbitzu sekretuek ere operatu ditzaketen.

Arraste-ontzi armatuak ontzi zibil gisa kamuflatu daitezke, adibidez, arraste-ontzi gisa, eremu jakin batean denbora luzez gera baitaitezke.

Espioiak edo indar bereziak infiltratzeko erabiltzen diren ontziei, batzuetan, "espioitza-ontziak" ere deitzen zaie.

## Historia 
Espioitza-ontziak, hitzaren adiera modernoan, Gerra Hotza hasi zenetik erabili izan dira gutxienez, eta potentzia handi guztiek erabili izan dituzte. Bere erabilera, komunikazioak intertzeptatzeaz eta flota etsaien mugimenduak zelatatzeaz gain, proba nuklearrak eta misilen jaurtiketak (batez ere MBI potentzialak) monitorizatzea zen.

Gerra Hotzean bi bandoetako espioitza-ontzien floten funtzio garrantzitsuenetako bat, bereziki 1960ko hamarkadan, itsaspekoen "sinadurak" biltzea zen. Zarata-patroi horiek maiz identifika zezaketen itsaspeko mota espezifikoa, eta baliotsuak ziren itsaspearen aurkako gerran. Garai hartan, Estatu Batuek 80 bat ontzi hedatu zituzten, normalean "ingurumen-ikerketatzat" sailkatuak; Sobietar Batasunak, berriz, 60 bat ontzi zituen, sarritan arraste-ontziak edo ikerketa hidrografikoko itsasontzi aldatuak.

1980ko hamarkadaren amaieran, sobietar arrantza-ontzidia ezaguna zen bere milaka ontzietako batzuk SIGINT eta ELINT ekipamendu sofistikatuekin hornitu zituelako. Horrela, mendebaldeko gerraontzien mugimenduak eta komunikazio elektronikoak miatzen zituzten ontzi espioi laguntzaile gisa funtzionatzen zuen (nahiz eta bere funtzio nagusia arrantza komertziala izaten jarraitu).

## Operazioa 
[thumb|Nahiz eta [USNS Mission San Fernando (T-AO-122)|USNS Vanguard ez zen hertsiki espioitza-ontzirik, ibilgailu espazialen jarraipenerako erabilia zenez, nolabaiteko gainjarpena zegoen bere gaitasunen eta espiotza-ontzi baten gaitasunen artean.]]
Espioitza-ontzi bat, normalean, nazioarteko uretan egoten da (edo, gutxienez, jurisdikziopeko uretatik kanpo), herrialdeko mugak ez urratzeko. Handik, bere ekipo elektronikoa erabiliko du aireko eta itsasoko zirkulazioa eta irrati eta radarren frekuentziak monitorizatzeko, eta irrati edo telefono zifratuen komunikazioak atzeman eta deszifratzen saiatuko da. Hori, batez ere, bitarteko pasiboen bidez egiten da, hala nola irrati-hargailuen edo soinu-hargailu pasiboen bidez. Baina, batzuetan, radarra eta sonarra bezalako bitarteko aktiboak erabil daitezke hegazkinen, misilen, itsasontzien edo beste ibilgailu edo tropen mugimendua detektatzeko. Hala ere, horrek ontziaren helburua zein den adieraz lezake.

Zaindutako eremutik instalazio finko bat baino gertuago dagoenez (kostaldetik gertu), monitorizazioa askoz eraginkorragoa izan ohi da, eta, zenbait alderditan, satelite espioiena baino hobea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak