open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lempira (argipena)

**Lempira** hitzak hainbat adiera ditu:

## Hondurasko toponimoak 
* Lempira (Hondurasko departamendua), Honduras mendabaldeko departamendua.
* Puerto Lempira, Gracias a Dios departamenduko hiriburua.
* Lempira F.C.,Hondurasko futbol taldea.

## Bestelakoak 
* Lempira (dirua), Hondurasko dibisa.

* Lempira (Lenca buruzagia).

## Ikus, gainera 
* Lempire

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Guarani (dirua)

*Artikulu hau Paraguaiko dibisari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Guarani».*

**Guarania** (, ) Paraguaiko Errepublikan zirkulazioan dagoen dibisa da. Bere ISO 4217 kodea **PYG** da eta bere sinboloa Gs edo ₲. Guarani banako baten ehunena zentimo deitzen da eta guarani bakoitza 100 zentimoz osatuta dago. Guarani etniaren omenez izendatua izan zen.

## Historia 
1944an guaraniak peso paraguaitarra ordezkatu zuen, hurrengo truke tasarekin: 100 peso paraguaitar = 1 guarani.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Paraguaiko Banku Zentralaren webgunea.
Guarani (argipena)

**Guarani** hitzak hainbat adiera ditu:

## Animaliak 
* Australoheros guarani, Cichlidae familiako arrain mota bat.
* Brucepattersonius guarani, Cricetidae familiako karraskari mota bat.
* Hyphessobrycon guarani, Characidae familiako arrain mota bat.
* Tropidurus guarani, Tropiduridae familiako narrasti mota bat.

## Brasilgo futbol taldeak 
* Sport Club Guarany, Hegoaldeko Rio Grande estatuko Cruz Alta hiriko futbol taldeetako bat.
* Sociedade Esportiva, Recreativa e Cultural Guarani, Santa Catarina estatuko Palhoça hiriko futbol taldeetako bat.
* Esporte Clube Guarani, Hegoaldeko Rio Grande estatuko Venâncio Aires hiriko futbol taldeetako bat.
* Associação Atlética Guarany, Sergipe estatuko Porto da Folha hiriko futbol taldeetako bat.
* Guarany Sporting Club, Ceará estatuko Sobral hiriko futbol taldeetako bat.
* Guarany Futebol Clube (Camaquã), Hegoaldeko Rio Grande estatuko Camaquã hiriko futbol taldeetako bat.
* Guarany Futebol Clube (Bagé), Hegoaldeko Rio Grande estatuko Bagé hiriko futbol taldeetako bat.
* Guarani Futebol Clube (Campinas), São Paulo estatuko Campinas hiriko futbol taldeetako bat.
* Guarani Esporte Clube (Divinópolis), Minas Gerais estatuko Divinópolis hiriko futbol taldeetako bat.
* Guarani Esporte Clube (Juazeiro do Norte), Ceará estatuko Juazeiro do Norte hiriko futbol taldeetako bat.

## Brasilgo toponimoak 
* Guarani (Minas Gerais), Minas Gerais estatuko udalerrietako bat.
* Guarani das Missões, Hegoaldeko Rio Grande estatuko udalerrietako bat.
* Guarani de Goiás, Goiás estatuko udalerrietako bat.
* Guarani d'Oeste, São Pauloko estatuko udalerrietako bat.
* Guaraniaçu, Paraná estatuko udalerrietako bat.

## Paraguaiko futbol taldea 
* Club Guaraní, Asuncion hiriburuko futbol taldeetako bat.

## Bestelakoak 
* Guarani (akuiferoa), Argentina, Brasil, Paraguai eta Uruguaiko lurrak hartzen dituen munduko bigarren akuifero haundiena.
* Guarani (dirua), Paraguaiko dibisa.

* Guarani (etnia), Hego Amerikako etnia indigena.
* Guaraniera, Guaranien berezko hizkuntza.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gourde

**Gourdea** (), Haitiko Errepublikan zirkulazioan dagoen dibisa da. Bere ISO 4217 kodea **HTG** da eta bere sinboloa G. Gourde banako baten ehunena zentimo deitzen da eta gourde bakoitza 100 zentimoz osatuta dago. Dibisa honen izena *gordo* hitzatik dator, lodi esan nahi duena gaztelaniaz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sol (dirua)

*Artikulu hau Peruko dibisari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Sol».*

**Sol** (gaztelaniaz: *Sol*), Peruko Errepublikan zirkulazioan dagoen dibisa da. Bere ISO 4217 kodea **PEN** da eta bere sinboloa S/. Sol banako baten ehunena zentimo deitzen da eta sol bakoitza 100 zentimoz osatuta dago. S*ol* hitzak, eguzkia esan nahi du gaztelaniaz.

## Historia 
2015eko azaroaren 20an onartu zen N 30381 Legearen bidez, Nuevo Sol izena zuen dibisak Sol deitzera pasa zen zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Peruko Erreserbako Banku Zentralaren webgunea.
Gereziaren jaia

**Gereziaren jaia** edota **Gereziaren eguna** Nafarroa Garaiko Milagro udalerrian urtero ospatzen den gereziari buruzko interes turistikodun jai bat da.

## Historia 
1999. urteaz geroztik ospatzen da, 2014an eskualdeko interesdun jai bezala izendatua izan zen.

## Kanpo estekak 
* Gereziaren jaia, Facebook
Galeriano

thumb|300px|Galerianoak
**Galerianoa** galeretara zigortutako pertsona zen. Oso zigor krudela zen, antzinako denborako zenbait herrialdetan ezartzen zena. Antzinaroan, Grezian eta Erroman ohikoa zen arraunerako esklaboak eta preso kondenatuak erabiltzea. Erdi Aroan eta Aro Modernoan, berriz, Frantzian, Veneziako eta Genovako errepubliketan, Espainiar Inperioan eta Otomandar Inperioan erabili zen. Galeriano ospetsuak dira John Knox, Miguel de Cervantes eta Martin Larralde.

## Galerianoak Espainiar Inperioan 
Cartagenako armategiko artxiboan galerianoei buruzko informazio xehea jaso zuten 1624tik 1748ra. 25 liburukiz osaturik dagoen Galeretako Liburu Orokorrak kondena horren inguruko xehetasun ugari ematen ditu. Eserlekura girgiluz lotuta egoten ziren beti, eta hantxe egiten zuten lo, jan eta bestelako behar guztiak. Itsas guduetan ez zituzten askatzen eta, hala, galera hondoratuz gero, galerianoak ere harekin batera joaten ziren itsas hondora.

Oinutsik zeuden eta ilea larru-arras moztuta eramaten zuten, ihes eginez gero erraz ezagutzeko moduan; bide batez, zorriak saihesteko ere balio zuen neurriak. Egunean ogi egosi zati gogortu bat –bizkotxo esaten zioten, optimismo handiz–, baba eltzekari pixka bat eta ura ematen zizkieten bizirauteko.

Hilketa leporatuz gero, galeretan urte batzuk pasatzeko aukera zegoen, baina sexu delituak, edo garai hartan delitutzat jotzen zirenak, gogorrago zigortzen zituzten. Francisco Gimenez ijitoari zortzi urteko zigorra eman zioten hilketa leporatuta; Juan de Moralesek, aldiz, 200 zigorkada eta hamar urteko galera zigorra jaso zituen, *pecado nefando* delakoa egotzita, homosexuala izateagatik, alegia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Llangoed

**Llangoed**, Galesko komunitate, hautes barruti eta udalerri bat da, Anglesey uhartean. Udalerriaren lursailetatik Menai itsasartea, Irlandako itsasoa eta Snowdonia mendien ikuspegi bikainak daude.

2011ko erroldaren arabera 1.229 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Llangristiolus

**Llangristiolus**, Galesko udalerri bat da, Anglesey uhartean. Afon Cefni ibaia udalerriaren lursailetatik igarotzen da. Llangefni udalerriaren hego-mendebaldean dago, A5 eta A55 errepideetatik milia batera.

2011ko erroldaren arabera 1.357 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Llangwyllog

**Llangwyllog**, Galesko antzinako parrokia eta udalerri txiki da, Anglesey uhartean. Llangefni udalerritik hiru milia iparraldera dago, eta Llyn Cefni aintziratik bi milia iprraldera.

## Kanpo estekak
Llanfwrog (Anglesey)

**Llanfwrog**, Galesko udalerri bat da, Anglesey uhartean. Holyhead udalerritik 4 milia ipar-ekialdera dago, kostaldetik hurbil, eta Beach Gribin hondartzatik milia bat ekialdera. Llanfaethlu udalerritik 2,5 milia ekialdera dago, A5025 errepidean.

## Kanpo estekak
Llanidan

**Llanidan**, Galesko udalerri bat da, Anglesey uhartean. Menai itsasartearen alboan dago.

2011ko erroldaren arabera 1.075 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Llannerch-y-medd

**Llannerch-y-medd**, Galesko udalerri eta komunitate bat da, Anglesey uhartean. Holyhead udalerritik 13 kilometro hego-ekialdera eta Bangor udalerritik 22 kilometro mendebaldera dago.

2011ko erroldaren arabera 1.360 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Cwm Cadnant

**Cwm Cadnant**, Galesko komunitate bat da, Anglesey uhartean. Llandegfan eta Llansadwrn udalerriak barne hartzen ditu, eta Menai Bridge eta Beaumaris udalerrien artean dago.

2011ko erroldaren arabera 2.254 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Bryngwran

'''''', Galesko udalerri eta komunitate bat da, Anglesey uhartean. 2011ko erroldaren arabera 894 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Maluma

**Juan Luis Londoño Arias** (Medellin, 1994ko urtarrilaren 28a), **Maluma** bezala ezagunagoa, reggaetoneko abeslari eta konpositore kolonbiarra da.

2011an famatu bilakatu zen bere jaiotze-hirian eta pixkanaka zabaldu egin zen Amerika Latindarrera. Bere "Magia" albuma 2012koa, Kolonbiako merkataritza-arrakasta izan zuen, eta urte bat geroago, Maluma izendatu zuten artista hobe berri bezala Grammy Latindarretan.

2015en, bere bigarren lana argitaratu buen, *Pretty Boy, Dirty Boy,* zeinek Billboard-eko zerrenda nagusi latindarrean lehenengo posizioan geratu zena. 2014 eta 2015ean La Voz Kids-eko epailea izan zen eta 2015eko urrian bere lehenengo arropa marka merkaturatu egin zuen.

2016an *Lo Nuestro* Univisión katearen Sarietako zeremonian parte hartu zuen. Zuzenean egin zuen aurkezpen garrantzitsuenetariko bat, non J. Balvinen ''Ontdaan Pa' Mayté'' abestia interpreta zuen Carlos Vives kolonbiarraren omenaldian. Urte horretako azkenengo hiletan artista besala izendatu eta  "Festival de Viña del Mar 2017"eko epailea bihurtu egin zen.

Kritikari espezializatuek Maluma kontuan hartzen dute Latino-amerikarko «inpaktu handien duen musikari» artisten bat bezala.

## Bere abesti famatuak 
### Beste abeslari batzuekin: 
* «Se acaba el tiempo» (Remix) (2013) Maximus Well eta J Álvarez
* «Juegos prohibidos» (2013) Nicky Jam
* «Salgamos» (2013)Kevin Roldán & Andy Rivera
* «Duele tanto» (2014) Pipe Peláez
* «Olé Brazil» (2014) Elvis Crespo
* «Te viví» (2014) Jorge Villamizar eta Elvis Crespo
* «La invitación» (2014) Pipe Bueno
* «Amor en práctica» (remix) (2014) J Álvarez, Ken-Y eta Jory
* «Imagínate» (remix) (2014) Alexis & Fido
* «Princesinha» (2014) Lucas Lucco
* «Bandida» (2015)Danny Romero
* «La tierra del olvido» (2015) (2015) Carlos Vives, Fonseca, Fanny Lu, Andrea Echeverri, Cholo Valderrama, Coral Group eta Herencia de Timbiquí
* «¡Quédate lejos!» (2014) Ha*Ash
* «Un beso» (Remix 2)Baby Rasta & Gringo
* «Desde esa noche» (2016) Thalía
* «Vente pa'cá» (2016) Ricky Martin
* «Chantaje» (2016) Shakira
* «La bicicleta» (2016) Carlos Vives, Shakira
* «Me llamas Remix» (2016) Piso 21
* «Me gusta Remix» (2017) Alkilados
* «Trap» (2017) Shakira
* "Vivo pensando en ti" (2017) Felipe Peláez
* *Hawái* (2020).

### Bakarrik egin dituen abestiak: 
* «Farandulera» (2011)
* «Loco» (2011)
* «Obsesión» (2012)
* «Pasarla bien» (2012)
* «Primer amor» (2013)
* «Miss independent» (2013)
* «La temperatura» (2013)
* «Addicted» (2014)
* «La curiosidad» (2014)
* «Carnaval» (2014)
* «Ya no es niña» (2015)
* «El tiki» (2015)
* «Borró cassette» (2015)
* «El perdedor» (2016)
* «Sin contrato» (2016)
* «Cuatro babys» Ft. Noriel, Bryant Myers, Juhn (2016)
* «Un polvo» Ft. Arcángel, De La Ghetto, Bad Bunny, Ñengo Flow (2016)
* «Felices los 4» (2017)
* «Corazón» Ft. Negó Do Borel (2017)
* «Djadja Remix» (Ft. Aya Nakamura) (2020).
Bodffordd

'''''', Galesko udalerri eta komunitate bat da, Anglesey uhartean. Llangefni udalerritik 3,2 kilometrora dago.

2011ko erroldaren arabera 960 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Secret Garden

**Secret Garden** new age musika talde bat da. Fionnuala Sherry biolin jotzaile irlandarrak eta Rolf Løvland musikagile norvegiarrak osatzen dute taldea. 1995eko Eurovision Abesti Lehiaketa irabazi zuten "Nocturne" abestiarekin: Eurovision irabazi duen nagusiki instrumentala den abesti lehena eta bakarra da "Nocturne". Eurovision irabazi ostean argitaratu zuen taldeak bere lehen albuma, *Songs from a Secret Garden*, milioi bat diska saldu zituelarik. Taldearen abesti arrakastatsuena, Brian Kennedy abeslariaren ahotsarekin, "You Raise Me Up" da, ehun baino artista gehiagok moldatu dutena, besteak beste, Josh Groban, Westlife, edo Il Divok.

## Diskografia 
* *Songs from a Secret Garden* (1996)
* *White Stones* (1997)
* *Dawn of a New Century* (1999)
* *Once in a Red Moon* (2002)
* *Earthsongs* (2005)
* ''Inside I'm Singing* (2007)
* *Winter Poem* (2011)
* *Just the Two of Us* (2013)
* *Live at Kilden* (2016)
* *Storyteller'' (2019)

## Kanpo estekak 
* Taldearen webgunea
Makli

**Makli muinoa** munduko nekropoli handienetariko bat da. Bere diametroa 8 kilometrokoa da eta, beste askoren artean, bertan, 125.000 lider eta santu sufi daude lurperatuta. Geografikoki Sindh Beherako Thatta XVII. mende arte hiriburua izan zen hiritik 8 kilometrotara dago, Pakistanen. Gizateria ondarearen zerrendan Makli, Thatta Monumentu Historikoaren izenarekin dago sartuta.

## Historia 
Asko dira inguru honen gainean zabaldu diren kondairak baina badirudi hilerria Hamad Jamali santutegiaren inguruan sortu zela. Hamad Jamali XIV. mendeko sufia izan zen. Mausoleo inperiarrak bi multzotan banatuta daude: Samma garaikoak (1352-1520) eta Tarjan garaikoak (1556-1592); badira, bestetik, Arghun dinastiako elementu batzuk. Hilobi zaharrena 1492koa da, Fath Khan arrebarena. Estiloen aldetik, elementu hinduak eta islamikoak nahasten dira.

## Galeria 

Fitxategi:Brick enclosure of Mirza Baqi Baig Uzbak's tomb.jpg|Mirza Baqi Baig Uzbaken hilobia.
Fitxategi:PK Thatta asv2020-02 img09 Makli Necropolis.jpg|Makli muinoaren hilobiak.
Fitxategi:Canopy tomb of Daya Khan Rahu.jpg|Samma gariako hilobia.
Fitxategi:PK Thatta asv2020-02 img20 Makli Necropolis.jpg|Nawad Isa Khan Tarkhanen hilobia.
Fitxategi:Stone enclosure containing tombs of Nawab Isa Khan 01.jpg|Galeria bat.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Argazki bilduma.
Tomasito

**Tomas "Tomasito" Moreno Romero** (Jerez de la Frontera, 1969) espainiar abeslaria da. Flamenko munduko familia batetik dator (izan ere, La Bastiana-ren semea da). Flamenkoa eta hainbat estiloekin: pop , rock , hip hop , funk , etab. fusioa oso pertsonala egiten du.

## Ibilbidea 
1990eko hamarkadan *Camino del hoyo* abestiarekin arrakasta itzela izan zuen eta Ketama taldearekin ibili zen. 2006ean, Kiko Veneno , Muchachito Bombo Infierno eta Los Delinqüentes taldeko Ratón eta Canijorekin G-5 izeneko taldea sortzen du. *Tucaratupapi* diskoa kaleratu zuten.

Artista askorekin egin ditu kolaborazioak, besteak beste, Pastora Soler, Chick Corea, Paco de Lucía, Wynton Marsalis, Chano Domínguez, Paquito de Rivera, Diego Carrasco, Javier Limón, eta abar.

## Diskografia 
Hauek dira Tomasitok argitaratutako lan garrantzitsuenak:

* *Torrotrón* (1993)
* *Tomasito (álbum)* (1996)
* *Castaña (álbum)* (1999)
* *Cositas de la realidad* (2003)
* *Y de lo mío ¿qué?* (2009)
* *Los hombres de las praderas y sus bordones calientes*, Los Delinqüentes-ekin (2010)
* *Azalvajao*, 2013. Beste batzuen artean, Bebe eta Raimundo Amador-en kolaborazioekin. (2013)
* Ciudadano gitano, kantu arrakastatsuen bilduma, "Libre y a mi manera" kantu ineditoa barne (2017)

## Kolaborazioak 
Pastora Soler ezagutaraztea eman zuen "Dámelo ya" kantuan parte hartu zuen

Fernando Truebaren Calle 54 filmean, Chano Domínguez-ekin batera partehartzen du.

Rosendo musikariaren "Agradecido" kantua alegría moduan grabatu zuen "Perversiones flamencas" bilduman.

Navajita Plateá-ren "En Familia" CD/DVDan.

¿Por qué se frotan las patitas? filmean, "De momento" kantua Los Aslándticos-ekin eta Aserejé kantuaren bertsio bat eiten ditu.

Dakareko I Festival Afroflamenco 2009 -Senegal-en eta Sowetoko I Festival Afroflamenco 2010 -Johannesburgo, Sudáfrica.

Septeto - Oye como viene albume-ean Chano Domínguez, Pablo Martín, Guillermo McGill, Blas Córdoba, Israel Suárez "Piraña" eta Joaquín Grilo-rekin.
Chick Corea

**Armando Anthony "Chick" Corea** (Chelsea, Massachusetts, 1941eko ekainaren 12a – Tampa Bay, Florida, 2021eko otsailaren 9) Estatu Batuetako jazz-musikako piano-jotzailea izan zen.

## Biografia 
Lau urte zituela ikasi zuen pianoa jotzen, eta 1962an Mongo Santamaríaren taldean jotzen hasi zen. Ostera Stan Getz eta Herbie Mannekin jo zuen, eta 1968tik 1971ra Miles Davisen bandan. 1973tik 1976ra bere talde *Return to forever* izan zuen, eta hura desegindakoan, Herbie Hancocken bandara elkartu. 1988an talde *Electric Band* taldea sortu zuen. Jazza beste musika mota batzuekin ­rockarekin, bereziki­ uztartzen saiatu zen.

## Erreferentziak
Retba aintzira

**Retba aintzira** edo **aintzira arrosa** Senegalen dagoen aintzira bat da, Dakar hiriburuaren ipar ekialdean. Aintzira honen gazitasun maila % 40 da eta, horregatik, oso erraza da bertan flotatzea.

## Aintziraren kolorearen azalpen zientifikoa 
Aintziraren kolore arrosak azalpen biologiko bat du.

Hasiera batean *Dunaliella salina* algaren kontzentrazio handiagatik zela uste zen. Alga hau muturreko giroetan bizitzera dago ohituta, erradiazio, gazitasun edo tenperaturara egokituz, beta karoteno ugari ekoiztuz. Azken hau oso erabilia da kosmetikoak ekoizteko.

Baina Aharon Orenek egindako ikerketa batek erakutsi zuen kolore arrosa bitxi hori Halobacterium deituriko Arcaea baten ondorioz zela. Bakterio honek argiarekiko sentikorra den proteina bat du.

## Kanpo estekak
Moelfre

**Moelfre**, Galesko udalerri, komunitate eta hauteskunde barruti bat da, Anglesey uhartean. Anglesey kostaldeko ibilbidea bertatik igarotzen da.

2011ko erroldaren arabera 1.064 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Newborough (Anglesey)

**Moelfre**, , Galesko udalerri bat da, Anglesey uhartean. 2011ko erroldaren arabera 2.226 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Solferinoko itsua

***Solferinoko itsua*** ustez Elizanbururena den olerki edo bertso saila da. 1864an, Anton Abadiak Saran antolatutako olerki sariketan, bigarren saria jaso zuen. Sariketa hartara «A. Salaberry» ezizeneko autore batek aurkeztua izan zen, baina ikerle askoren arabera J. B. Elizanbururena da. Bertan kontatzen da, lehen pertsonan, Solferinoko guduan (1859, frantsesen eta austriarren arteko gerra) itsututako soldadu baten historia.

## Abesti herrikoia 
Urteak pasa ahala abesti herrikoia bihurtu zen eta gutxienez bost bertsio plazaratu dira:

* **Solferinoko itsua** (Enarak, Enarak, 1969)
* **Solferinoko itsua** (Tapia eta Leturia,  Juergasmoan, 1990)
* **Solferinoko itsua** (Xabier Lete, Elizanburu-Etxahun-Otaño, 2001)
* **Solferinoko itsua** (Oskorri, Oskorri & The Pub Ibiltaria 9, 2005)
* **Solferinoko itsua** (Kepa Junkera, Herria, 2010)

## Olerkia 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Solferinoko gudua

## Kanpo estekak
Penmon (Anglesey)

**Penmon**, Galesko udalerri bat da, Anglesey uhartean. Beaumaris udalerritik 4,8 kilometro ekialdera dago, Llangoed komunitatean.

2011ko erroldaren arabera 1.258 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Penmynydd

**Penmynydd**, Galesko udalerri eta komunitate bat da, Anglesey uhartean. B5420 errepidean dago, Menai Bridge eta Llangefni udalerrien artean.

2011ko erroldaren arabera 465 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Pentre Berw

**Pentre Berw**, Galesko udalerri txiki bat da, Anglesey uhartean. Llangefni udalerritik 3,2 kilometro hegoaldera dago.

## Kanpo estekak
Porth Dafarch

**Porth Dafarch**, Galesko udalerri etxalde eta hondartza bat da, Anglesey uhartean. Holyhead udalerritik 2,1 kilometro hego-mendebaldera dago, Trearddur badiaren mendebaldean.

## Kanpo estekak
Rhosgoch

**Rhosgoch**, Galesko udalerri bat da, Anglesey uhartean. Amlwch udalerritik 5,6 kilometro hego-mendebaldera dago.

## Kanpo estekak
Rhosmeirch

**Rhosmeirch**, Galesko udalerri txiki bat da, Anglesey uhartean. Llangefni udalerritik 2,4 kilometro iparraldera dago, Llyn Cefni aintziratik milia erdi mendebaldera.

## Kanpo estekak
Rhosneigr

**Rhosneigr**, Galesko udalerri bat da, Anglesey uhartean. Holyhead udalerritik 10 kilometro hego-ekialdera dago, Anglesey kostaldeko ibilbidean.

2011ko erroldaren arabera 1.008 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Rhydwyn

**Rhydwyn**, Galesko udalerri bat da, Anglesey uhartean. Cylch-y-Garn komunitatean dago.

2010eko erroldaren arabera 50 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Cylch-y-Garn

**Cylch-y-Garn**, Galesko komunitate bat da, Anglesey uhartean. Amlwch udalerritik 14 kilometro mendebaldera dago, Holyhead udalerritik 20,1 kilometro ipar-ekialdera eta Llangefni udalerritik 24,1 kilometro iparraldera. Komunitatearen barnean Llanfair-yng-Nghornwy, Llanrhyddlad eta Rhydwyn udalerriak daude.

2011ko erroldaren arabera 758 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Trearddur

**Trearddur** edota **Trearddur Bay**, , Galesko kostaldeko udalerri eta komunitate bat da, Anglesey uhartean. Holyhead udalerriaren hegoaldean dago.

2011ko erroldaren 1.686 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Tregele

**Trearddur**, Galesko udalerri txiki bat da, Anglesey uhartean. Mechell komunitatean dago, Cemaes udalerritik milia bat hego-mendebaldera.

## Kanpo estekak
Tŷ Croes

**Trearddur**, Galesko etxalde bat da, Anglesey uhartean. Rhosneigr ekialdetik bi milia ekialdera dago.

## Kanpo estekak
Valley (Anglesey)

**Valley**, , Galesko udalerri txiki bat da, Anglesey uhartean. Holyhead udalerritik hurbil dago.

2011ko erroldaren arabera 2.361 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Maria Antonia Eskibel Navarrete

**Maria Antonia Eskibel Navarrete** (Gasteiz, 1778ko otsailaren 2a – Gasteiz, 1849) liberal sutsua eta frantsestua izan zen Espainiako Independentzia Gerra garaian. Ospe handia izan zuten berak Gasteizen antolatu ohi zituen tertuliek.

## Biografia 
Maria Antonia Xabiera Bernarda Simona de Roxas Juana Nepomucena Josefa Eskibel Navarrete Gasteizen jaio zen 1778ko otsailaren 2an. Gasteizko familia noble batean, gurasoak Legardako markesak izan zituen, Ignacio Vicente Eskibel Peralta eta Manuela Isidora Navarrete Lisón de Tejada. Legarda sendiaren jauregia Zapatagile kalean kokatuta zegoen, Santo Domingo plaza izkinean.

Espainiako Independentzia Gerran ezaguna egin zen Miguel Ricardo Alaba Eskibel, Alaba Jenerala, lehengusua zuen.

Maria Antonia 1798ko abenduaren 29an ezkondu zen Antonio Fernández Navarrete eta Ximenez Tejadarekin. 20 urte zituen eta senarrak, berriz, 39. Antonio familia liberal eta ilustratu batetik zetorren eta 1776tik 1793ra bitartean, Euskalerriaren Adiskideen Elkarteko kide izan zen. Bikoteak bi seme-alaba izan zituen: Benito, Dean eta kanonigo Zaragozako Seoan, eta Demetria, 1819an bere lehengusu propio zuen Antonio Gervasio Fernandez Navarreterekin ezkonduko zena.

Senarra Ábalosekoa (Errioxa) bazen ere, Maria Antonia ez zen normalean Gasteiztik urrundu eta bertan jaio ziren bi seme-alabak ere.

Familia liberalismo moderatuan kokatu zen, baina Maria Antonia erredikalago bilakatzen joan zen. 1814ko otsailean, frantsesak joanak ziren, jada, eta atxilo hartu zuten, frantsestua zelakoan. Paradero bera izan zuten beste hainbat gasteiztarrek, Genaro Maria Gamiz, Inozentzio Santa Maria apaiza, Casimiro Javier eta Ramon Maria de Urretxu Díaz del Carpio (aita-semeak), Narrosko markesa zen Joakin Maria Egia Agirre, Valentín González Echávarri eta abarrek.

1830eko apirilaren 30ean, Maria Antonia alargun geratu zen, Antonio Ábalosen hil zenean. Gasteizen bizitzen jarraitu zuen eta ospe handia zuen bere etxean antolatzen zuen tertuliak, hiriko burgesia liberalak gustuko zituenak.

1849an hil zen Gasteizen.

## Erreferentziak
Pengorffwysfa

**Pengorffwysfa**, Galesko udalerri txiki bat da, Anglesey uhartean. Penysarn udalerria eta Porth Eilian eta Point Lynas itsasargiaren arteko bidegurutzean dago.

## Kanpo estekak
Llanfair-yn-Neubwll

**Llanfair-yn-Neubwll**, Galesko udalerri eta komunitate bat da, Anglesey uhartean. 2011ko erroldaren arabera 1.874 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Mendenhall glaziarra

**Mendenhall glaziarra** Juneaun, Alaskako hego ekialdean dagoen glaziarra da, Mendenhall haranean zehazki. 19 km luzeko hedadura du. Tongass baso nazionalean deituriko gune babestu batean dago.

Glaziarraren jatorrizko izena *Sitaantaagu* zen; "Herriaren atzealdeko glaziarra", esan nahi duena. Horrela deitzen zioten glaziarrari Tlingitak, zonalde horretako jatorrizko herriak.

1958. urtetik aurrera, berotze globala dela eta, glaziarrak 2,9 km egin ditu atzera. Izotzaren urtze horren ondorioz, leize ederrak sortu dira glaziarraren barnealdean. Leku hauetan, ura haitzetatik pasatzen da, kobalto tonuko bobeda izoztuen azpitik. Izotz honek, urdina izan ezik, argi-espektroaren kolore guztiak hartzen ditu. Uhin luzera horien transmisioa, izotz kristalak kolore urdin berezi batekin hornitzen ditu.

## Kanpo estekak
Mechell (Anglesey)

**Mechell**, Galesko komunitate txiki bat da, Anglesey uhartean. Komunitatearen barnean Tregele, Mynydd Mechell, Bodewryd, Rhosbeirio eta Carreglefn kokalekuak daude.

2011ko erroldaren arabera 1.293 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Josep Soler i Sardà

**Josep Soler i Sardà** (Vilafranca del Penedès, 1935eko martxoaren 25a - Bartzelona, 2022ko urriaren 9a) kataluniar musikagilea izan zen.

Bartzelonan egin zituen ikasketak. 1960an Montecarloko Operaren lehen saria irabazi zuen Agammenon-ekin. Erdi Aroko, Berpizkundeko eta Barrokoko estiloak Stravinski, Bartók eta Messiaenekin nahastu zituen, eta gero eta musika molde abstraktuagoak erabili zituen teknika serialaren eta elementu inpresionista eta espresionistak txertatzen hasi zenez geroztik. Musikagile independentea izan zen eta eragin handia izan zuen geroztikakoengan. Lanik aipagarrienak: *Biola eta orkestrarako kontzertua* (1979); *Shakespeareren hiru soneto* (1979). Teorialari gisa, hauek zituen idatzitako lanik inportanteenak: *Fuga, historia y técnica* (1980, Fuga, historia eta teknika); *Historia de la música* (1982, Musikaren historia); *Monografía sobre Tomás Luis de Vitoria* (1983, Tomás Luis de Vitoriari buruzko monografia).

## Erreferentziak
Rhosybol

**Rhosybol**, Galesko udalerri txiki bat da, Anglesey uhartean. Amlwch udalerritik 4 kilometro hegoaldera dago, bi udalerriak ere Llyn Alaw aintziratik hurbil daude.

2011ko erroldaren arabera 1.078 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Notting Hill Carnival

thumb|280px|Notting Hill Carnival
**Notting Hill Carnival** Londresko Notting Hill auzoko jaialdi ezaguna da, munduko kale-ikuskizun handienetakoa kontsideratzen dena, milioi bat bisitari inguru erakartzen duena. Afrikar eta Karibear jatorria duten komunitateek antolatzen dute. Ez da inauteri garaian izaten, abuztuan baizik.

## Historia 
XVIII mendean dagoeneko izaten ziren ospakizunak Londresen, baina Notting Hilleko inauterien jatorria 1960 hamarkadan dago. 1958an Londresen lehenengo eraso arrazistak gogorrak izan ziren, Notting Hill auzoan, eta honen erantzun gisa 1959ko urtarrilaren 30ean *Caribbean Carnival* antolatu zen.

1966an *London Free School* komunitate hippia sortu zen eta honek ere ospakizun handia antolatu zuen Notting Hillen urte bereko abuztuan. 1970 hamarkadan jaialdi biek bat egin zuten gaur egungo *Notting Hill Carnival* eratuz.

## Iruditegia 

Irudi:Notting Hill Carnival 2002 large.jpg|2002.
Irudi:Notting Hill Carnival 1 - August 2006.jpg|2006.
Irudi:Notting Hill Carnival 2013 1.JPG|2013.
Irudi:Notting Hill Carnival 2014 (3).JPG|2014.
Irudi:Notting Hill Carnival 2015 (2).JPG|2015.

## Ikus, gainera 
* Notting Hill

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Mynydd Mechell

**Mynydd Mechell**, Galesko eremu bat da, Anglesey uhartean. Cardiff hiriburutik 360,2 kilometrotara dago.

## Kanpo estekak
Amparo Gastón

**Amparo Gastón Echevarría**, ***Amparitxu***, (Donostia, 1921eko maiatzaren 15a - Madril, 2009ko azaroaren 24a) intelektual eta poeta izan zen. 40 urtez izan zen Gabriel Celayaren bikotekide eta lankide izan zen eta haren memoria zaindu zuen.

## Biografia 
Amparo Gastón Echevarría, Amparitxu, Donostian jaio zen 1921eko maiatzaren 15ean. Familia komunista baten senan jaio zen Amparo eta Espainiako Gerra Zibilaren ukitua jasan zuten denek; bai bera eta baita anaia ere kartzelan egon beharrean izan ziren.

1946ko urriaren 8an ezagutu zuen Amparok Rafael Múgica Celaya Donostiako liburudenda batean eta eta 1986ra arte ez baziren ezkondu ere, harremanetan hasi ziren berehala. Eragin izugarria izan zen poetarentzat eta hark eman zion dizdira. Bien artean sortu zuten *Norte* poesia aldizkaria Donostian eta hainbat ekintza eta tertuliatan hartu zuten parte. 1966an, Antonio Machadori Baezan eginiko omenaldian izan ziren eta baita 1968an Lorcari Brasilean egindakoan ere.

1956an, Donostia utzi eta Madrilera joan ziren bizitzera. Celayak utzita zuen, jada, familiaren enpresan burutzen zuen ingeniari-lana eta literaturan murgildu ziren biak.

1986an ezkondu ziren, baina hasieratik bizi ziren elkarrekin. 1991n hil zen Celaya eta Amparitxuk hartu zuen haren lanen ardura. Gipuzkoako Aldundia da poetaren liburutegi eta dokumentuen jabe eta alargunak izango du haiekiko harremana. Era berean, urtero jarraituko du uda Donostian pasatzen, senarra bizirik zuenean egiten zuten bezala.

2009ko azaroaren 24an hil zuen Madrilen gaixotasun luze batek.
## Celayarekin batera argitaratutako lanak 
* *Ciento volando* (1953)
* *Coser y cantar* (1955)
* *Música celestial* (1958)

Horrela idatzi zuen Celayak:

## Erreferentziak
Llaneilian

**Llaneilian**, Galesko udalerri eta komunnitate bat da, Anglesey uhartean. Amlwch udalerritik 3,5 kilometro ekialdera dago, Menai Bridge udalerritik 26,e kilometro ipar-mendebaldera, eta Llangefni udalerritik 20,1 kilometro iparraldera. Komunitatearen barnean Dulas, Llaneilian, Pengorffwysfa eta Penysarn udalerriak daude.

2011ko erroldaren arabera 1.186 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Filariasi

200px|eskuinera|thumb|Wuchereria bankrofti odolean, mikroskopioan ikusita

**Filariasia** filaria izeneko nematodoek gizakiarengan eta beste ornodunengan sortzen duten gaixotasun parasitarioa da, intsektuen bidez (batik bat, eltxoen bidez) transmititzen dena. Gaitz tropikala da, eta Afrikan eta Asian ematen dira kasu gehienak.

Mundu osoan 100 milioi pertsona baino gehiagok pairatzen zuten gaitza 2004an .

Filariasi asko daude, ugari baitira gaitza sor dezaketen har nematodoak. Infektatzen duten har gehienak hodi linfatikoetan eta odolean bizi dira, eta batzuk dermispeko noduluetan. Intsektu bektoreek (eltxoak, euliak, ezparak...) har patogenoak injektatzen dituzte ziztada egiterakoan, linfara eta odolera pasatzen dutenak.

## Filariasi motak 
2oopx|eskuinera|thumb|Elefantiasi

* linfatikoa: har bizkarroiak sistema linfatikoan kokatzen dira, gongoil linfatikoak barne. Wuchereria bancrofti eta Brugia malayi nematodoek filariasi mota hauek sortzen dituzte, eltxoak izanik gaitzaren bektoreak (Aedes, Culex, Anopheles...) Filariasi honek linfagitisa eta elefantiasia eragiten du: harrek hodi linfatikoak buxatzen dituzte, linfaren zirkulazioa blokeatzen da eta ehunak handitzen dira, neurriz kanpoko tamaina hartuz (elefantiasia) 

* dermispekoa: bizkarroiak dermisaren azpian bizi dira, baita begietan ere. Loa loa eta Onchocerca volvulus dira filariasi mota hauek eragiten dituzten harrak. Dermisaren azpiko ehunetatik mugitzen dira, eta begietara irits daitezke, itsutasuna sortuz. 2008ko datuen arabera, Afrika tropikalean 260.000 gizabanako itsu zeuden filariasi mota honegatik (onkozerkosia) 

## Diagnostikoa eta tratamendua 
Filariasi batzuetan har bizkarroia odolean dago, eta odol-analisi baten bidez antzeman daiteke gaitza. Beste kasu batzuetan harrak ez daude odolean, eta orduan historial klinikoaren bidez edo froga antigenikoen bidez egiaztatu behar da diagnostikoa.

Sarritan nematodo patogenoek erantzun immune oso bortitza eragiten dute, aparteko hantura eta fibrosia sor dezakeena.

Gaitzaren profilaxia, beste gaitz tropikalen antzera, eltxo eta euli bektoreen kontrolera zuzentzen da, intsektizidak eta plagizidak erabiliz intsektuak akabatzeko.

Filariasiaren tratamendua asko aurreratu da azken urteotan. Dietilkarbamazina izan da luzaro tratamendu klasikoa, baina gaur egun beste tresna terapeutikoak ere daude: ibermektina (Streptomyces avermitilis bakterioak sortzen duen molekula, oso eraginkorra) eta albendazol, besteak beste. Kasu zailetan kirurgia ere erabiltzen da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Wolbachia

## Kanpo estekak 
*  Medikuntzako Nobel Saria, zizare bizkarroiek eragindako gaitzen eta malariaren aurkako terapiak asmatu dituztenentzat
Tlingitak

thumb|266x266px

**Tlingit jendea** edo **tlingitak** amerindiar tribu bat dira, kolosh taldekoak. Izena *tlingi* hitzetik dator, lingíteraz *herri* esan nahi duena.

## Demografia 
Errusiarrak 1740an iritsi zirenean, 10.000 inguru pertsona lingíterazko hamalau dialektoz mintzatzen ziren. 1985ean 10.000 ziren Alaskan eta 500 Kanadan. Haietatik guztietatik, hizkuntza soilik bi milak hitz egiten zuten.

## Ohiturak 
Makil totemikoz inguratuak zeuden hiribildu luzeetan bizi izaten ziren: haien arbaso eta biztanleen giza ezaugarriak irudikatzen zituzten. Etxeak 3,6 metro ingurukoak ziren. Gainera, 20 metro luzeko piraguak ere egiten zituzten, gudurako nahiz arrantza egiteko erabiliak.

Klan bakoitzak buruzagi bat zuen. Eta hango kideak arbaso komun bat zuten, betiere ama-lerrokoa.

Arpoi, tranpa eta sareekin arrantzatzen zuten. Halaber, ugaztunak ehizatzen zituzten, hala nola, hartzak, oreinak, itsas txakurra edo igarabak bezalako ugaztunak. Haiez gain, baiak eta sustraiak biltzen zituzten.

Beste kostaldeko tribu amerindiar askoren modura potlatch erritua praktikatzen zuten kide bat hiltzen zenean. Orrits bat egiten zuten eta opariak aldatzea zuen oinarri, izenaren truke.

Erlijio aldetik, belea haien herriari su eman eta eguzkia eta ilargia abian ipini zuela uste zuten. Ulises bezalako heroi mitologiko batean sinesten zuten, Kaax’achgóok. Errituetan, zurezko maskarak erabiltzen zituzten, arbaso eta heroiak irudikatzen zituztenak. Xaman bat hil egiten zenean, burua moztu eta kutxa batean gordetzen zuten haren tresna magiko guztiekin batera. Gero, kutxa kobazulo ilun batean gordetzen zuten.

## Kanpo estekak
Llanbabo

**Llanbabo**, Galesko udalerri eta komunitate bat da, Anglesey uhartean. Llannerch-y-medd udalerritik bi milia ipar-mendebaldera dago, Tref Alaw komunitatearen barnean

## Kanpo estekak
Elim (Anglesey)

**Elim**, Galesko udalerri txiki bat da, Anglesey uhartean. Llanddeusant udalerritik 1,6 kilometro hego-ekialdera dago, eta Llyn Alaw aintziratik 4,8 kilometro hego-mendebaldera.

## Kanpo estekak
Llechcynfarwy

**Llechcynfarwy** edota **Llechgynfarwy**, Galesko herrixka bat da, Anglesey uhartean. Tref Alaw komunitatean dago, Cardiff hiriburutik 219,7 kilometrora.

## Kanpo estekak
Filosofia moderno

**Filosofia modernoak**, Errenazimendu eta erreforma protestante hasieratik, XX. mende bukaera arte irauten du. Hamabost mendez teologiaz filosofatu ondoren, mundu sortua ezagutzea bilatzen da.
Jakin beharra dago, filosofia modernoa, ez dela historia modernoarekin hasten  (zeina bere abiapuntua, turkiarren Konstantinoplaren konkista den), bai ordea, Descartesekin hasten den filosofia aroarekin. Filosofia modernoaren ezaugarri nagusia (Descartesetik Husserl-era heltzen dena) filosofiaren abiapuntuan izandako aldakuntza da, kontua ez da munduaren kontsideraziotik hasten, baizik eta, munduaren inguruko ezagutzaren kontsideraziotik, zein ez den gauza bera.

## Bi korronte nagusiak 
Filosofia modernoaren autore nagusienak, batez ere, bi talde handitan banaturik daude, arrazionalistak eta enpiristak. René Descartes jotzen da filosofia modernoaren aitatzat, bere talentuak zientzia matematiko berria ekarri zuelako, geometria analitikoa, eta ondorioztatu zuelako errorea saihesteko ez zela nahikoa adimenarekin, baizik eta adimena aplikatu beharko dela, behar bezala, beharrezko metodo bati jarraituz. Immanuel Kant jotzen da filosofia modernoaren bukaera modura.

### Arrazionalismoa 
thumb|thumbtime=56|start=0|Descartesen pentsamendua azaltzen duen bideoa.Filosofia modernoaren talde nagusienetariko bat dira, "Razionalistak". Batez ere Frantzian eta Alemanian zirenak, ezagutza guztiak gogoan ditugun "jatorrizko ideietan" jatorria dutela diote. Arrazionalista nagusiak  Rene Descartes, Baruch Spinoza, Gottfried Leibniz, eta Nicolas Malebranche ziren.

### Enpirismoa 
"Enpiristek", aitzitik, ezagutza zentzumenen-esperientzian duela jatorria argudiatu dute. Lerro honetako autore nagusiak, John Locke, George Berkeley eta David Hume dira. Etika eta filosofia politikoa, oro har, ez dira kategoria hauen pean subsumitzen, nahiz eta horietako filosofo bakoitzak etikan lan egin zuten bere estilo bereizgarriekin. Filosofia politikoko beste autore nagusi batzuk, hala nola, Thomas Hobbes eta Jean-Jacques Rousseau.

### Immanuel Kant 
XVIII. mendearen amaieran, Immanuel Kantek, arrazionalismoaren eta enpirismoaren arteko batasuna lortzen saiatu zen arren, ez zuen arrakasta osorik izan gatazka filosofikoei amaiera ipini nahian.

## Filosofo modernoak 
* **Filosofia politikoa**: Adam Smith | Jean Bodin | Thomas Hobbes | Montaigne | Karl Marx
* **Arrazionalismoa**: Descartes | Spinoza | Leibniz | Pascal
* **Enpirismoa**: Locke | Hume
* **Ilustrazioa**: Voltaire | Montesquieu | Rousseau
* **Idealismoa**: Berkeley | Kant | Fichte | Schelling | Hegel | Schopenhauer
* **Utilitarismoa**: Bentham-Ek | Errota
* **Irrazionalismoa**: Kierkegaard | Schopenhauer | Mainländer | Nietzsche

## Kanpo estekak
Gerri karratua

**Gerri karratua**  (*musculus quadratus lumborum*,baita ***costalis lumborum***) gerriko atze alboko aurpegian kokaturiko muskulua da. Zapala eta karratua da.

## Zuntzen norabidea 
Muskulu hau hiru norabidetako zuntzez osatua dago:
* Saihets-zeharkako zuntzak, gerri-ornoetako L4, L3, L2 eta L1 mailetako zehar apofisietan jaio eta 12.saihetseko beheko ertzean ezartzen dira.
* Ilio-zeharkako zuntzak, gandor iliakoan jaio eta gerri-ornoetako L4, L3, L2 eta L1 mailetako zehar apofisietan ezartzen dira.
* Zuntz saihets-iliakoak gandor iliakoan jaio eta 12.saihetsaren beheko ertzean ezartzen dira.

## Jatorria eta ezarpena 
Lotailu iliolunbarrean eta gandor iliakoaren kanpoko ertzean jaio eta 12.saihetsaren beheko ertzean eta gerri-ornoen zehar apofisian ezartzen da.

## Erlazioak 
Gerri karratuak aurretik kolonarekin, giltzurrunekin, psoas nagusiarekin, psoas txikiarekin (egongo balitz) eta diafragmarekin erlazionatzen da.

Gainera 12.nerbio torazikoa, ilioinginala eta iliohipograstrikoa izango ditu aurrean. Gerri karratua abdomeneko zeharkako muskuluaren jarraipena da.

## Inerbazioa 
Inerbazioa T12 nerbio espinalak eta L1-L4 nerbio espinalek ekarriko dute.

## Funtzioak 
4 funtzio izan ditzake:
# Bizkarrezurraren alboko tolespen ipsilaterala alde bakarreko uzkurketaren bidez.
# Bizkarrezurraren hedapena uzkurketa bilateralaren bidez.
# 12.saihetsa finkatzen du espirazio bortxatuan.
# Iliona jasotzen du uzkurketa ipsilateralaren bidez.

## Galeria 

Fitxategi:Anatomy, descriptive and surgical (electronic resource) (1860) (14762395894).jpg
Fitxategi:Diseases of the kidneys, ureters and bladder, with special reference to the diseases of women (1922) (14785611403).jpg
Fitxategi:Gray430.png
Fitxategi:Slide5w.JPG

## Kanpo estekak
Muskulu omohioideo

thumb
**Muskulu omohioideoa** —**omoplatohioideoa** edo **eskapulohioideoa** ere deitua— eskapularen goiko ertzetik hioide hezurrera luzatzen den muskulu edo gihar zapal, luze eta mehe bat da. Muskulu digastrikoa da eta bere erdialdean tendoi zilindriko bat dago bi sabelak bereiziz. Goiko sabela muskulu infrahioideoetatik albokoena da, esternotiroideo eta tiroihioideo muskuluren alboan dagoelako.

## Lotuneak 
Beheko sabela eskapularen goiko ertzeko muxarradura korakoideoaren barnealdera lotzen da. Ondoren barrurantz eta aurrerantz jarraitzen du lepoko pakete baskulonerbiotsuaren azalaldetik igaroko delarik eta zain jugularraren gainean tarteko tendoia osatzen du. Tarteko tendoiaren ondoren goiko sabela agertuko da eta honek goranzko norabidea hartuko du. Goiko sabela hioide hezurraren kanpoko aldera eta honen adar handira lotuko da, esternokleidohioideoaren kanpoaldean.

## Erlazioak 
Gihar honen eskapulako lotunea trapezio muskuluak estaltzen du. Eskapularen gaineko eremutik pasatzean, omohioideoaren aurreko aurpegia lepauztaiarekin eta muskulu subklabioarekin erlazionatzen da eta ondoren bere gainetik soilik aponeurosia eta azala egongo dira. Ondoren, aurreko aurpegi hori esternokleidomastoideoaren sakonaldetik igarotzen da eta gurutzatu ondoren berriz azalekoa bihurtzen da.

Muskulu omohioideoaren atal sakona muskulu zerradun nagusiarekin erlazionatzen da bere jatorrian. Ondoren eskaleno muskuluarekin, plexu brakialarekin eta lepoko pakete baskulonerbiotsuarekin (barneko jugular, karotida komun eta nerbio bagoz osatua) erlazionatuko da. Azkenik, muskuluaren atal bertikala tirohioideo eta esternotiroideo muskuluek banatuko dute tiroide guruinetik eta faringetik.

Muskulu omohioideoaren beheko sabelak lepoko atzeko hirukia banatzen du garondo hirukian (goiko hirukia ere deitua) eta lepauztaipeko hirukian (beheko hirukia ere deitua). Muskuluaren goiko sabelak berriz, lepoko aurreko hirukia banatzen du karotida-hirukian (goiko hirukia) eta muskulu-hirukian (beheko hirukia).

## Ekintza 
Hioide hezurra jaitsarazteaz gain, inspirazioan lepoko zain zirkulazioa errazten du lepoko erdiko aponeurosia tinkatuz.

## Inerbazioa 
Muskulu omohioideoa hipoglosoaren euskarriak inerbatzen du; C1, C2 eta C3 nerbioek osatzen dutena. Hala ere, goiko sabela hipoglosoaren euskarriaren goiko erroak bakarrik inerbatzen du, C1 nerbioaren zuntzak bakarrik dituenak.

## Irrigazioa 
Irrigazio arteriala jasotzen du goiko tiroide arteriaren arteria infrahioideotik, lepoko zeharreko arteriaren lepoko azaleko arteriatik, mihi arteriaren adar suprahoideotik eta enbor tirozerbikaleko beheko tiroide arteriatik.

## Irudiak 

Fitxategi:Gray808.png
Fitxategi:Anterior region of neck (8).JPG
Fitxategi:Omohyoid muscle.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Abdomeneko barruko muskulu zeihar

**Barruko muskulu laprana** (*Obliquus internus abdominis*) abdomenean dagoen horma-muskulu bilaterala da. Kanpoko muskulu lapranaren eta muskulu zeharraren artean dago. Muskulu hau, aurreko biak bezala, alboetan zabala da eta marra zurira (xifoides apofisitik pubisera doan ehun konektibo gogorra) iristean aponeurosi bihurtzen da. Muskulu honen aponeurosiak bi orri ditu: azalekoa, muskulu zuzenaren aurretik pasatzen dena, eta barruko orri bat, muskulu zuzenaren atzetik pasatzen dena Douglasen lerro arkuturaino iritsi eta desagertu arte.

## Jatorria eta ezarpena 
Muskulu honen jatorria gandor iliakoa, azken hiru edo lau saihetsen aurpegiak, gerri ornoetako arantza apofisiak eta iztai lotailuaren kanpoko herena dira. Ezarpena, aldiz, marra zuria. Zuntzen norabidea atzetik aurrerakoa eta behetIik gorakoa da.

## Inerbazioa eta odoleztapena 
Inerbazioari dagokionez, muskulu hau inerbatuko duten nerbioak honako hauek dira: 8.-11. saihetsarteko nerbioak, nerbio subkostala (T12), iliohipogastrikoa eta ilioinginala. Muskulu hau saihets azpiko arteriak odoleztatzen du.

## Funtzioak 
Funtzioen artean alboko flexioa, enborraren biraketa ipsilaterala, espirazioa, pelbisaren igoera eta abdomenaren prentsa dira. Barruko muskulu lapranak elkar muskuluaren eraketan ere parte hartzen du, muskulu zeharrarekin baKtera.

## Irudiak 

Fitxategi:Gray399.svg
Fitxategi:Gray388.png|Gorputzaren zeharkako mozketa bat, non faszia torakolunbarra ikusten den.
Fitxategi:Gray545.png|Bi odol hodi femoralak eta nerbio femorala.
Fitxategi:Slide10hel.JPG|Barruko muskulu lapranaren disekzioa.
Fitxategi:LumbarTriangle.jpg
Fitxategi:Illu trunk muscles.jpg|Presoma: muskulu zuzena, kanpoko muskulu laprana, barruko muskulu laprana, muskulu zeharra eta bularreko muskulu nagusia.

## Bibliografia 
* Netter. Atlas de Anatomía humana 6ª edición.
* Prometheus. Atlas de Anatomía 3ª edición.

## Kanpo estekak
Llanfaelog

**Llanfaelog**, Galesko udalerri eta komunitate bat da, Anglesey uhartean. Holyhead udalerritik 13 kilometro hego-ekialdera dago, eta Bangor udalerritik 22 kilometro mendebaldera.

2011ko erroldaren arabera 1.679 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Tref Alaw

**Tref Alaw**, Galesko udalerri eta komunitate bat da, Anglesey uhartean. Llyn Alaw aintziraren hego-mendebalde eta mendebaldean dago. Komunitateak Llanddeusant, Llanbabo eta Elim udalerriak eta Llantrisant eta Llechgynfarwy herrixkak barne hartzen ditu.

2011ko erroldaren arabera 581 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
EULUMDAT

thumb|Adibide grafikoa Software 1.0.1 QLumEdit
**EULUMDAT** ordenagailu fitxategi formatu bat da, argi iturri baten ezaugarri fotometrikoak trukatzeko formatua. Norabide bakoitzeko argi-intentsitatearen banaketa gordetzen da. Fitxategiaren izenaren atzizki erabiliena *.ldt da. Formatua Axel Stockmarrek (Light Consult Inc., Berlin) 1990an sortu zuen. Europar kontinentean datu fotometrikoak elkartrukatzeko industria estandartzat onartzen da. Erresuma Batuan aldiz CIBSE -TM14 erabiltzen da eta Estatu Batuetan IESNA LM-63 formatua da erabilia.

## Ezaugarriak 
EULUMDAT fitxategi bat ASCII hizki lerroaz osatuta dago. Normalean MS-DOS sistemako orga-itzulera eta lerro-jauzia > ordenean erabiltzen dira. Bestelako konbentzio bat daukaten beste sistema eragileetan, adibidez UNIX edo Mac OS elkar lanerako hau hartu behar da kontuan beharrezko sostengua emateko.

Fitxategi-formatu honetan argiaren intentsitatea gordetzen da nagusiki, ez da luminantziaren daturik, kolorea eta argi-iturriaren bestelako ezaugarririk biltzen. Horregatik fitxategian bildutako datuekin ezin da kalkulurik behar bezala egin, batez ere argi-igorleak diodoak badira eta intentsitatean aldaketa latzak dituena norabidearen arabera.

## Formatuaren zehazpena 
## Literatura 
* Ian Ashdown: *Thinking Photometrically Part II.* &nbsp;

## Loturak 
* EULUMDAT Fitxategi-Formatua Zehaztapena

## Kanpo estekak
Muskulu esplenio

**Muksulu esplenioak** garondo mailan zein bizkarraren goiko aldean kokatzen diren muskulu autoktono laburrak dira, zabalak eta meheak. Trapezio eta esternokleidomastoideo muskuluen azpian aurkitzen dira eta nerbio espinaletako adar dortsalek inerbatzen dute.

Bi muskulu esplenio bereizten dira: **burukoa** eta **lepokoa**. Hauek inguratzen bizkarreko faszia torakolunbarraren sakoneko geruza agertzen da.

## Buruko muskulu esplenioa (Capitis) 
* **Jatorria:** T3-C4 arantza apofisiak.

* **Ezarpena:** Garondoko goiko lerroa eta mastoide apofisira; norabide laprana hartzen du.

#### Funtzioa 
Buruko esplenioak buruaren biraketa, lateralizazioa eta hedapena ahalbidetzen du.
## Lepoko muskulu esplenioa (Cervicis) 
* **Jatorria:** T6-T4 arantza apofisia.

* **Ezarpena:** Atlas eta axiseko zehar apofisietako atzeko 11 tuberkuluak.

#### Funtzioa 
Lepoko esplenioaren bitartez lepoaren biraketa, lateralizazioa eta hedapena burutzen dira.

## Inerbazioa 
Muskulu esplenioek nerbio espinaletako adar dortsalen inerbazioa jasotzen dute, bereziki nerbio okzipital nagusiarena (C3-C5).

## Argazki galeria 

Fitxategi:Splenius cervicis muscle animation.gif|Lepoko muskulu esplenioaren kokapena.
Fitxategi:Splenius cervicis muscle lateral.png|Lepoko muskulu esplenioaren ikuspegi laterala.
Fitxategi:Splenius cervicis muscle back.png|Lepoko muskulu esplenioaren atzeko ikuspegia.
Fitxategi:Gray385.png|Lepoko muskulatura (ikuspegi laterala).
Fitxategi:Gray384.png|Lepoko zeharkako mozketa C6 ornoaren mailan.

## Bibliografia 
* Prometheus. Atlas de Anatomía. 2ª Edición

## Kanpo estekak
Abdomeneko kanpoko muskulu zeihar

**Abdomeneko kanpoko muskulu laprana** ([TA]: musculus obliquus externus abdominis) abdomeneko aurre-alboko horman dago; zabala, aldebikoa, eta lauki irregular itxurakoa da, eta giharrezko atal bat eta atal aponeurotiko bat ditu.

## Anatomia 
### Jatorria eta insertzioa 
Azken zortzi saihetsen kanpoko aurpegian eta beheko ertzean du jatorria, eta aponeurosiaren bitartez gandor iliakoan, hezur koxalaren aurreko ertzean, pubisean eta lerro zurian intsertatzen da.

### Inerbazioa 
Saihets-arteko 7.-11. nerbioek eta saihets-azpiko nerbioak inerbatzen dute.

### Funtzioa 
Gorputz-enborraren tolespena eta biraketa burutzen ditu, baita abdomen barneko presioa igo eta arnasketan lagundu. Kanpoko muskulu lapranaren uzkurketa alde-bakarrekoa bada, enborraren tolespen ipsilaterala emango da; aldebikoa bada, berriz, espirazioan eta pelbisaren igoeran laguntzen du.

## Irudi gehigarriak 

File:External_oblique_posterior.PNG|Goiko gorputz adarra bizkarrezurrarekin lotzen duten muskuluen atzeko ikuspegia. Abdomeneko kanpoko muskulu lapranaren atzeko atala.
File:Gray393.png|Larruazalpeko iztai eraztuna.
File:Gray1097.png|Lehenengo orno lunbarraren zeharkako ebakidura mediala, arearekiko erlazioa erakusten.
File:Gray1215.png|Toraxaren ezkerreko aldea.
File:Gray_abdomen_front_surface_en.png|Toraxaren eta abdomenaren atal frontalaren gainazaleko anatomia.
File:LumbarTriangle.jpg|Hiruki lunbarra.
File:Slide8hel.JPG|Abdomeneko kanpoko muskulu laprana. Abdomenaren aurreko horma. Disekzio sakona. Aurreko ikuspegia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak