open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lanaren etika protestantea

thumb|Liburuaren azal originala
**Lanaren etika protestantea** (AEBetan *lanaren etika puritanoa* ere deitua) Soziologia, Ekonomia eta Historian erabili ohi den izendapena da, Max Weber alemaniar filosofo, historialari eta soziologoak asmatu omen zuena.

Izendapen honen kontzeptua kalbinismoak lan gogorrarekiko duen zaletasuna eta honek arrakasta pertsonala eta norbanakoaren salbazioaren seinalea azpimarratzeko jartzen duen indarrean oinarritzen da. Jada Lutero beraren garaiko protestanteek lan eraginkorra dohainaren ikur zelako errekontzeptualizazio unibertsala garatu zuten. Sarri norberaren lan gogorrarekin Jainkoa goraipatu, ohoratu edo atsegin emateko ideia ere badago.

Nahiz eta katolizismoak ekintza onak salbaziorako beharrezkoak zirela irakatsi (salbazioa etorkizuneko gertaera gisa ulertuz), erreformatzaileek ekintza onak jada jasotako salbazioaren ondorioz zirela predikatu ohi zuten. Aldiz, kalbinistar eta luteranotar teologoen arabera norbera Jainkoaren predestinazioari esker salbatu zitekeela bakarrik predikatu ohi zuten. Norbera predestinatua dagoen jakitea ezinezkoa denez (norbait "iraunkortasun edo pertseberantziaren dohainaz" saritua ez izatea ere balitekeenez), pertsona bat aukeratua edo predestinatua den jakiteko bere bizimoduari so egiten zaio. Arrazoi honegatik protestanteei ezaugarri hau oso erakargarria izaten zitzaien, euren burua predestinatua zegoela ala ez jakiteko seinaletzat baitzuten.

Lanaren etika protestantea usadioz Iparraldeko Europan oso hedatua dago (Eskandinavia, Alemania, Suitza, Ingalaterra, Gales, Eskozia eta Ipar Irlandako protestanteen artean), Ameriketan AEB eta Kanadan ere aski zabaldua dagoelarik. Usadioz edo haien ustez, gizarte protestante hauetan herrialde katolikoetan baino lan eraginkorrarekiko atxikimendu handiagoa dago (adibidez, Latinoamerika, Irlandako katolikoak, Portugal, Espainia, Italia eta Frantzia), maiz herrialde protestanteetako biztanle askok herrialde katolikoetan lanarekiko joera patxadatsuagoa dutelako ustea dutelarik.

## Ikus gainera 
* Estajanovismo

## Kanpo estekak
Gemini (astrologia)

thumb|250px|eskuinera|Zodiakoko hirugarren zeinua

**Gemini**, halaber **Bikiak**, astrologian, zodiakoko hirugarren zeinua da. Kontzientzia sinbolizatzen du, eta zeinuaren irudiak Kastor eta Poluxen izarrak irudikatzen ditu. Libra eta Aquariusekin batera, aire elementuari dagokio. Merkuriok zuzentzen du, eta haren aurrez aurreko zeinua Sagittarius da.

thumb|250px|eskuinera|Bikien alegoria

Maiatzaren 21a eta ekainaren 20a bitartean jaiotzen direnak izaten dira zeinu honetakoak.

Merkurio planetaren izena latinezko *merx* (merkantzia) hitzarekin dago lotuta. Merkurio merkataritzaren jainkoa da, eta erromatar mitologian jainkoen mezularia izatearekin lotzen da. Mitologia grekoan, Hermes da haren baliokidea. Olinpoko jainkorik jakintsuena izateaz gainera, bidaiarien jainkoa eta oratoriarako ahalmen handia zuen jainkoa izateagatik ere bada ezaguna.

Astrologian, Gemini zeinukoak direnak independenteak, ausartak eta kementsuak izateagatik nabarmentzen dira.

## Kanpo estekak
Leo (astrologia)

thumb|250px|eskuinera|Zodiakoko bosgarren zeinua

**Leo**, halaber **Lehoia**, astrologian, zodiakoko bosgarren zeinua da. Bizitzaren indarra sinbolizatzen du, eta zeinuaren irudiak lehoiaren ilajea irudikatzen du. Aries eta Sagitariusekin batera, su elementuari dagokio. Eguzkiak zuzentzen du, eta haren zeinu osagarria eta aurrez aurrekoa dena Aquarius da.

thumb|250px|eskuinera|Lehoiaren alegoria

Uztailaren 22a eta abuztuaren 24a bitartean jaiotzen direnak izaten dira zeinu honetakoak.

Autore batzuek Leo Nemeako lehoiarekin erlazionatzen dute. Heraklesek hil omen zuen lehoia, eta Zeusek, bere semearen omenez, zerura igo zuen.

## Kanpo estekak
Libra (astrologia)

thumb|250px|eskuinera|Zodiakoko zazpigarren zeinua

**Libra**, halaber **Balantza**, astrologian, zodiakoko zazpigarren zeinua da. Oreka eta harmonia sinbolizatzen ditu, eta irudiak balantza bat irudikatzen du. Gemini eta Aquariusekin batera, aire elementuari dagokio. Artizarrak zuzentzen du, eta aurrez aurreko zeinua Aries da.

thumb|250px|eskuinera|Balantzaren irudia

Irailaren 23a eta urriaren 22a bitartean jaiotzen direnak izaten dira zeinu honetakoak.

Lau zeinu kardinaletako bat da; besteak Aries, Cancer eta Capricornus dira.

## Historia 
Beti konstelazioari lotuta egon arren, Scorpius zeinuaren parte zen antzinatean. Venus jainkosak bi plateretako bat okertzen du: edertasuna eskaintzen duena.

## Zeinu kardinalak 
Zeinu hau zeinu kardinalak izeneko taldekoa da. Zodiakoko zirkuluan ekinokzio eta solstizio deritzen lau puntuen muturretan dauden zeinuak dira. Lau dira zeinu kardinalak: Aries, Cancer, Libra eta Capricornus.

Ekinokzioa poloetan izan ezik munduko beste leku guztietan egunak gauak beste irauten duen urteko uneari esaten zaio. Urtean bitan gertatzen da: martxoaren 20 edo 21ean eta irailaren 22 edo 23an. Egun horiek direla eta, Aries eta Libra ekinokzioarekin lotzen dira.

Solstizioak eguzkiak kokapen boreal edo hegoaldeko kokapen altuenak lortzen dituen uneak dira. Ipar hemisferioko udako solstizioan, eguzkiak eguerdian harrapatzen du zenita Cancer tropikoaren gainean. Bi aldiz gertatzen da urtean: ekainaren 20 eta 21ean edo abenduaren 22 eta 23an. Egun horiek direla eta, Cancer eta Capricornus solstizioarekin lotzen dira.

## Kanpo estekak
Haztapen (prozedura kuantitatiboa)

Matematikan eta estatistikan, **haztapena** aldagai, faktore, adierazle, koefiziente edo balio batzuk *neurri edo pisu desberdinekin* bateratzeari deritzo, magnitude baten neurketa orokorra burutzearren, magnitude horretan eragin edo garrantzi desberdina dutelakoan. Adibidez, bi probetan lorturiko kalifikazioak 5 eta 8 direnean, bigarren probak lehenengoaren bi halako pisua edo garrantzia badu, probak 1 eta 2 haztapen-koefizienteekin haztaturik, bi proben kalifikazioa orokorra (5×1+8×2)/(1+2)=7 litzateke.

## Ikus, gainera 
* Batezbesteko aritmetiko haztatua

## Kanpo estekak
Berberia

[thumb|350px|Berberiako mapa, de [Gerhard Mercator (1630).]]
**Berberia** egungo Maroko, Aljeria, Tunisia eta Libiako kostaldea izendatzeko XVI. mendetik XIX. mendera bitartean erabilitako termino geografikoa izan zen, bereziki garai hartan kostalde horietan babesa aurkitzen zuten pirata eta esklabo-tratanteei erreferentzia eginez. Izena lurralde haietako jatorriko biztanleak ziren *berbere* hitzetik dator.

Ez zuen ia inoiz gobernu bakarra izan. XVI. mendetik aurrera, Aljer, Tunis eta Tripoliko *bey* edo pashaek gobernatu zuten eskualdea, Otomandar Inperioaren sultanaren menekoak ziren arren, autonomia handia zutenak. Espainiako Erresumak moriskoak erbesteratu zituenean, bertan topatu zituzten aberri berriak eta Mediterraneoko kostaldeari buruzko zituzten ezaupideei esker Saleko Errepublikak Levante erraustu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Joxe Urbieta

'*Joxe Urbieta *Takolo'''* (1941eko azaroaren 3a, Azpeitia, Gipuzkoa &ndash; 2000ko abuztuaren 12a, Azpeitia, Gipuzkoa) euskal mendizale eta alpinista bat izan zen. Everest mendira egindako 1980ko euskal herritar espedizioan parte hartu zuen.

## Kanpo estekak 
* Joxe Urbieta *Takolo'' mendizalearen biografia irakurgai. Uztarria.com
Iñaki Garmendia

'*Iñaki Garmendia *Laja'''* (Azkoitia, 1944 - Azkoitia, 2019ko urtarrilaren 12a) gipuzkoar trikitilaria izan zen. Ramon Zubizarreta *Landakanda* pandero pandero jotzailearekin batera, Laja eta Landakanda bikotea osatu zuten urte askoz. 2002tik aurrera, berriz, Laja eta Mikel bikotean jo zuen eskusoinu txikia. Trikitia molde klasikoan jotzeko ereduaren ordezkari agerikoenetako bat izan arren, maite zuen belaunaldi berriek ekarritakoa ere. Lajarekin grabatutako diskei buruz (Ahotsak.eus proiekturako)]]
Iñaki Garmendia Azkoitiko Laja baserrian jaio zen 1944an. Aita trikitilaria zuen eta, hari adituta, mutil koskorra zela hasi zen eskusoinu txikia jotzen. *Elgeta*-rekin ikasi zuen ondoren. Solfeoa, aldiz, Azpeitiko bandako zuzendariak irakatsi zion. Gazterik hasi zen erromerietan jotzen. Ramon Zubizarreta *Landakanda* pandero jotzailearekin bikotea osatuta ibili zen plazaz plaza anitz urtez, eta, hark jotzeari utzi zionean, Mikel Alustiza lagun hartuta. Baita beste hainbatekin ere han-hemenka. Ibilbide luze eta oparoa izan zuen, bai erromerietan, bai txapelketetan; izan ere, zazpi aldiz irabazi zuen Loiola Irratiak antolatutako lehiaketa. 2019ko urtarrilaren 6an, ondoezik sentitu zen Aristerrazuko erromerian (Aia, Gipuzkoa) eta, ospitalean astebete eman ondoren, urtarrilaren 12an zendu zen.

## Diskografia 
### Laja eta Iturbide 
* *Trikitilariak*, 1974, Edigsa / Herri Gogoa.

### Laja eta Landakanda 
* *Trikitixa*, 1977, IZ.
* *Laja eta Landakanda*, 1981, IZ.
* *Pepe Yanciren omenez*, 1986, IZ.
* *Gure oroitgarri*, 1994, IZ.

### Laja eta Mikel 
* *Eguzki begi*, 2002, Elkar.
* *Non zuztarra, han adarra*, 2009, Elkar

### Laja, Eguren eta Ziolar 
* *Azken jazzbana'', 2005, Elkar.

## Erreferentziak
Panel (datuak)

Datu-bilketan, **panela** elementu edo banako berdinen gainean denboran zehar jasotako datuen multzoa da, aldagai bakar nahiz anitzetan. Helburua, banako horiek aldagai horiei buruz duten bilakaera jasotzea. Bereziki soziologian, ekonometrian eta merkatu ikerketan erabiltzen dira. Adibidez, ohikoa da panelak osatzea hedabideen ikus-entzulegoaren bilakaera ikertzeko. Kohorte motako datuekin batera, luzetarako datuen multzoan sartzen dira baina paneletan populazio baten lagin adierazgarri bat eskuratzea bilatzen den bitartean, kohorteetan banakoen ezaugarri jakin bati jarraiki osatzen da lagina.

## Kanpo estekak
Levante

**Levante**, gaztelaniaz edo italieraz "ekialde, sortalde" esan nahi duena, izan daiteke:
* Levante (Ekialde Hurbila), Mediterraneoaren ekialdean dagoen eskualdea, Siria, Libano, Israel, Palestina, Jordania eta Irak barnean dituena.
* Levante (Espainia), Iberiar Penintsularen ekialdean dagoen eskualdea.
* Llevant edo Levante, Mallorcako eskualdea da.
* Riviera di Levante, Liguriako kostaldearen izena italieraz.
* Sestri Levante, Italiako udalerria.
* Levante (haizea), mediterranear haizea
* Levante Unión Deportiva, Valentziako futbol taldea.
* Maserati Levante, italiar kotxea
* *Levante-EMV*, Valentziako Erkidegoko egunkaria (Espainian).

## Ikus, gainera 
* Sortalde
Sortalde (Ekialde Hurbila)

**Sortaldea** ( edo , '''') "Anatolia eta Egipto arteko ekialdeko Mediterraneoko kostaldea" izendatzeko erabiltzen duten termino geografiko eta kulturala da. Sortaldeak egungo Libano, Siria, Jordania, Palestina, Israel, Zipre, Turkiako Hatay probintzia, ipar-mendebaldeko Irakeko zenbait eskualde eta Sinai ditu bere barnean. Gaur egun historiografian, kazetaritzan eta diplomatika, "Levante/Levant" (Sortaldea) hitza erabiltzen denean, leku zehatz horri buruz ari dira.
thumb
"Mendebaldeko Asia, ekialdeko Mediterraneoa eta iparraldeko Afrikaren bidegurutzea" izan da.. Eskualdea terminoa baino handiagoak diren Mashriq, Ilgora Emankorra, Mesopotamia, Ekialde Hurbila (edo ingeles hiztunen Ekialde Ertaina) eskualdeen barnean egon izan da.

Garai batean, Turkia bera, Irak osoa eta Egipto osoa ere barne hartzen ziren kontzeptuaren barruan. Kontzeptuaren hedapen geografikoa aldatu egin dira denboran eta erabiltzailearen arabera.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Sortalde (Espainia)

## Kanpo estekak
Sortalde (Espainia)

**Sortaldea** (,  ahoskatua; ,  ahoskatua) Espainiako Mediterraneo aldeko eskualdeak izendatzeko hitz orokorra da. Antzinako *Xarq Al-Andalus* probintziarekin bat egiten duen ere, egun ez du esanahi geopolitikorik. Batez ere, Valentziako eta Murtziako erkidegoek osatzen dute Sortaldea eta, batzuetan Katalunia eta Balearrak ere ditu bere barnean.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Sortalde (Ekialde Hurbila)

## Kanpo estekak
Kupela (musika taldea)

**Kupela** Gipuzkoako Urola Erdia eskualdeko trikiti musika talde bat da, errantxera,tex-mex, pasodoblea eta rumba ere jotzen dutelarik.

## Diskografia 
* *Gau Giro* (Elkar, 2006)
* *Pagotxa* (Elkar, 2008)
* *Arriskua Maite* (Elkar, 2010)
* *Gailurrak ikutuz* (Elkar, 2012)
* *Eutsi Goiari* (Elkar, 2014)

## Partaideak 
* Anjel Larrañaga (panderoa eta ahotsa)
* Xabier Alberdi *"Zabale"* (trikitia)
* Juan Ezenarro "Berastegi" (perkusioa)

## Kanpo estekak 
*  Kupela taldearen webgunea
*  *Kupela* musika taldearen abestiak entzungai. E-boza.com
Kupela (abestia)

**Kupela** izen bereko Kupela trikiti musika taldearen abesti bat da. 2006an argitaratu zuten.

## Kanpo estekak 
* *Kupela* abestia entzungai 
* *Kupela Mix* abestiaren bideoklipa ikusgai eta entzungai
Bizi zaitez bizi

**Bizi zaitez bizi** Kupela trikiti musika taldearen abesti bat da. 2006ko *Gau Giro* diskoaren barnean argitaratu zuten.

## Kanpo estekak 
* *Bizi zaitez bizi* abestia entzungai
Betronio Handia

**Betronio Handia** Nafarroako Baztan udalerriko euskal dantza herrikoi bat da.

2010an Oskorri euskal folk talde ospetsuak dantza honen doinuarekin Euskal Herriko hiriburuetako hainbat leku nabarmenetan bideoklipa filmatu zuen: Iruñeko autobus geltokia, Gasteizko Foruen plaza, Bilboko Arriaga antzokia, Donostiako Alderdi Eder parkea eta Baionako udaletxearen atarian, bertan ehunen bat dantzarik kaleko jantziz dantzatzen zutelarik.

## Kanpo estekak 
* 2010eko Oskorri musika taldearen *Betronio Handia* abestiaren bideoklipa ikusgai eta entzungai. Youtube.com
Merkataritza eta Garapenari buruzko Nazio Batuen Konferentzia

**Merkataritza eta Garapenari buruzko Nazio Batuen Konferentzia** ( edo *UNCTAD*) Nazio Batuen Erakundearen gobernuarteko organo iraunkor bat da, 1964an sortua. Nazio Batuen Batzar Nagusiaren merkataritzari, inbertsioei eta garapenari buruzko organo nagusia da.

Erakundearen helburua da garapen bidean dauden herrialdeen merkataritzarako, inbertsiorako eta garapenerako aukerak maximizatzea eta herrialdeoi laguntzea munduko ekonomian sartzeko egiten ari diren ahaleginean.

Nazio Batuen Erakundearen ekimenez sortu zen, garapen bideko herrialdeei laguntzearren esportazioen prezioak egonkortzen eta herrialde industrializatuetara sartzeko hesiak ezabatzen. Haren xedea ez da negoziazioen gunea izatea, baizik eta proposamenak egitea eta beste erakunde batzuetara bideratzea, hala nola GATTera eta Nazioarteko Diru Funtsara.

Gaur egun, 194 estatu kide ditu, eta Genevan du egoitza nagusia, Suitzan. 400 langile ditu, eta 138 milioi dolarreko bi urteko aurrekontua (2010-2011).
 
Lan-arlo hauetan dihardu:

* Globalizazioa aztertzea eta globalizazioak garapen-estrategietan duen eragina aztertzea.

* Ondasun, zerbitzu eta oinarrizko produktuen nazioarteko merkataritza sustatzea, eta garapen bidean dauden herrialdeei laguntzea globalizazioaren eta integrazio ekonomikoaren aldeko eraginak baliatzen.

* Garapen bidean dauden herrialdeetara bideratutako inbertsioa eta teknologia-transferentzia sustatzea.

* Laguntza ematea merkataritzaren garapen eta eraginkortasunerako zerbitzu-azpiegiturak sortzeko.

* Arreta berezia eskaintzea aurrerapen-maila txikieneko herrialdeei, kostarik ez dutenei eta uharte direnei.

## Egitura 
Bost bilera-maila daude:
* UNCTADen Konferentzia. Lau urtean behin egiten da. Lehena (UNCTAD I) Genevan egin zen 1964an, eta azkena (UNCTAD XIV) Nairobin egin zen, Kenyan, 2016ko uztailaren 17tik 22ra.

* UNCTADen Merkataritza eta Garapen Mahaia. UNCTADen konferentzien arteko lana kudeatzen du. Urtean hirutan biltzen da.

* Lau UNCTAD batzorde eta lantalde bat. UNCTADen politikaren, programaren eta aurrekontuari buruzko gaiak lantzen dituzte.
 
* Aditu-bilerak. Batzordeek aditu-bilerak antolatzen dituzte, batzordeen eztabaida politikoetarako informazio teknikoa lortzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* UNCTADen webgunea
Bingen Erdozia

**Bingen Erdozia Gorostegi** (Hernani 1989ko apirilaren 2a-) euskal herritar futbolari ohia da. Eibarren aritzen zen ezker atzelari gisa.
Real Sociedadeko harrobian hasi zen, 2008tik aurrera sanserekin jokatzen, bigarren B eta hirugarren mailan. Talde donostiarran erdilari gisa jokatzen zuen. Lehenengo taldeko jokalaria bilakatzeko zorian zegoela lesio bat baztertuta utzi zuen Erdozia. Ondoren Eibarko jokalaria bilakatu zen.
## Estatistikak 
*2015ko maiatzak 24an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak 
* Erdozia Eibarren webgunean
William Gemmell Cochran

**William Gemmell Cochran** (Rutherglen, Eskozia, 1909ko uztailaren 15a – Orleans (Massachusetts), 1980ko martxoaren 29a) eskoziar estatistikari nabarmena izan zen, bere bizitza profesional gehiena Estatu Batuetan eman zuena. Matematika ikasketak Erresuma batuan egin zituen. 1934-1939 urte bitartean, Rothamsted Experimental Station izeneko nekazaritza-laborategi ospetsuan lan egin zuen, esperimentuen diseinuak burutuz eta horien emaitzen aztertuz. 1939 urtean Estatu Batuetara joan zen lan egitera. 1957 urtean Harvard Unibertsitatean sartu eta bertan lan eginzuen 1976 urtean erretiratu zen arte. Berari zor zaizkio Cochranen Q froga, Cochranen C froga eta Cochranen teorema. Brontzezko Guy domina jaso zuen 1936 urtean.
Gure estuasunak

**Gure estuasunak** Laja eta Landakanda azkoitiar trikitilari bikotearen abesti bat da.

## Kanpo estekak 
* *Gure estuasunak* abestia entzungai. Youtube.com
Laja (argipena)

**Laja** izenak adiera zenbait ditu.

* Iñaki Garmendia, *Laja* ezizenez, Laja eta Landakanda trikitilari eta panderojole bikotearen kidea;
* Laja, Txileko herria;
* Laja, Boliviako herria,
* La Laja, Las Palmas de Gran Canariako hondartza.
Isolamendu (argipena)

**Isolamendu** terminoak esanahi eta erabilera zenbait ditu:

* **isolamendu** edo gizarte bakartzea, arrazio psikologiko, soziologiko eta fisikoengatik, gizarte harremanak ez dituen pertsonaren egoera;
* eraikuntzan, isolamendua,
** zarataren isolamendua errepideetan;
* isolamendu elektrikoa;
* kartzeletan, isolamendua, zaintzaleekin ezik beste inorekin harremanik ez izatea dakarren kartzelako zigorra.

## Ikus, gainera 
* Bakartze
* Isolazionismoa
Interbentzionismo ekonomiko

**Interbentzionismo ekonomikoa** gobernu batek herrialde edo eskualde bateko ekonomian duen esku-hartzearen aldeko doktrina ekonomiko eta politikoari deritzo. Interbentzionismo ekonomikoaren helburuak hazkunde ekonomikoa sustatu, langabezia murriztu, prezioak erregulatu eta errentaren banaketa berdintzea izaten dira.

## Kanpo estekak
Isolazionismo

**Isolazionismoa** estatuaren ahaleginak eta ekimen politikoa helburu nazionaletara mugatu, protekzionismo ekonomikoa sustatu eta nazioarteko harremanetan interbentzionismoa eta beste herrialdeekiko aliantza edo elkarteetan parte hartzea baztertu egiten duen dotrina politikoa da.

## Kanpo estekak 
* Isolazionismoa, Gizapedian.
Interbentzionismo

**Interbentzionismo** terminoak esanahi zenbait ditu:

* interbentzionismo ekonomikoa, gobernu baten esku hartzea herrialde bateko ekonomian;
* nazioarteko interbentzionismoa, estatu edo estatuen elkarte batek beste herrialde baten gobernuan esku-hartzea.
Interbentzionismo (politika)

Politikan eta nazioarteko harremanetan, **interbentzionismoa** estatu batek nazioarteko auzietan eta beste herrialde baten politikagintzan eduki beharko lukeen rol aktiboaren aldeko dotrina politikoa eta horren aplikazioa da. Nazioarteko interbentzionismoak era askotako esku hartzeak biltzen ditu bere baitan: besterik gabe gobernu baten erabakietan lagundu, bere helburuak sustatu nahiz horien aurka jotzea susta daiteke, baina herrialde baten aurkako gerra egitera ere hel daiteke. Herrialde bateko administrazio publiko eta gobernu erakundeen arteko esku hartzeei buruz erabiltzen den terminoa ere izan daiteke.

## Kanpo estekak
Zoramena (diskoa)

***Zoramena*** Gatibu taldearen lehen estudioko lana da. 2002ko uda eta udazkena bitartean grabatu zuten Muxikako Muxikon estudioan, eta urte horretan bertan kaleratu zen.

Taldea sortu eta nahiko berehala kaleratu zuten lehen disko hau Gatibukoek, baina hilabete batzuk lehenago lehen kantua irratien bidez ezagutzera eman zuten. “Musturrek sartunde“-k oihartzun handia izan zuen, eta nolabait taldeak hurrengo urteetan lortuko zuen arrakasta itzela iragarri zuen. Gatiburen berezitasunetako bat, haren nortasun marka nagusia agian, bizkaieraz abestea izan zen.

Lehen disko hartan Robe Iniesta (Extremoduro) eta Fito Cabrales (Platero y Tu, Fito y los Fitipaldis) gonbidatu zituzten euskaraz kantatzera “Mila doinu aidien” eta “Urepel” kantuetan, eta Jose Alberto Batiz (Akelarre, Fito & Fitipaldis) izan zuten laguntzaile ekoizpen lanetan. *Zoramena* diskotik 20.000 aletik gora saldu zituzten, hurrengoetarako langa oso altu utzirik. Halaber, “Musturrek sartunde“-k kantu onenaren Gaztea irratiaren saria irabazi zuen.

## Kantuen zerrenda 
# "Musturrek sartunde"
# "Bilusik"
# "Mila doinu aidien"
# "Lorak eskeintzen"
# "Urepel"
# "Librea naz"
# "Ihes"
# "Ez dago barroterik"
# "Zoramena"
# "Ez dot sinisten"

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak 
* Hamaika Telebista. &#x20;(2020-04-17).&#x20;*MusikaZuzenean TB #97: Gatibu diskografia.*
Disko infernu

***Disko Infernu*** Gatibu taldearen bigarren estudioko lana da. 2005eko urtarrila eta martxoa bitartean grabatu zuten Muxikako Muxikon estudioan, eta urte horretan bertan kaleratu zen.

Taldeak ez zuen presarik izan bigarren diskoa grabatzeko. Bi urte igaro ziren estudiora itzuli aurretik. Muxikan (Bizkaia), Iñaki “Uoho” Antonen estudioan aurkitu zituen Gatibuk bere proiektua aurrera eramateko ingurune eta talde tekniko egokiak, eta bertan grabatu zituen *Disko infernu* album honetako kantuak. Berriz ere Robe Iniestak kolaboratu zuen kantu batean abestuz, eta Cristian de Rerita errumaniarrak ere bai. Lehen diskoaren jarraipentzat jo daiteke bigarren lan hau, hausturarik ez dago, baina bai moldaketa osoagoak eta aberatsagoak, eta erregistro berrietara zabaltzeko gogoa.

## Kantuen zerrenda 
# "Inpernuen ate joka"
# "Besoak zabalik"
# "Gaur gure gaba da ta"
# "Gerra gogoa"
# "Doniene"
# "Hara honien"
# "Ifer haixien semie"
# "Pozarren zu barik"
# "Gogoratzen zaitut"
# "Egunon (Buna dimineata)"

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Hamaika Telebista. &#x20;(2020-04-17).&#x20;*MusikaZuzenean TB #97: Gatibu diskografia.*
Brisa

thumb|320px|Brisa motak: A) eguneko itsas-brisa B) gaueko mendi-brisa.
**Brisa** haize ez oso gogorra da, txandakakoa eta askotan jatorri termikoa duena. Eguzkiak orografiaren arabera airea modu ezberdinez berotzen duenez, presioaren desoreka sortzen du eta aireak oreka mantentzeko mugitzen da.

Bi motakoa izan daiteke:
* itsas-brisa. Haize anabatikoa, egunez itsasotik mendietarantz jotzen duena.
* mendi-brisa. Haize katabatikoa, gauez eta goizeko lehen orduetan maldan behera ibarretarantz jotzen duena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bandar Abbas

**Bandar Abbas** (), antzina **Cambarão**, **Gombroon** eta **Gamrun** deitua, Irango hegoaldeko hiri eta portua da, Hormozgan probintziako hiriburua. 2011n 435.751 biztanle zituen. Oso kokaleku estrategikoan dago, eta Irango itsas armadaren base nagusia da. Nazioarteko aireportua du, hegazkin handiak hartzeko prestatua, eta hiru unibertsitate. Biztanleek persieraren dialekto bat (bandaria) hitz egiten dute.

## Geografia 
Bandar Abbas Persiar golkoaren ertzean dago, Ormuzko itsasartean, 9 metroko altitudean. Inguruko mendirik gorenak dira Geno, 17 kilometro iparraldera, eta Pooladi, 16 kilometro ipar-mendebaldera. Xoor ibaia Persiar golkoan itsasoratzen da, hiritik 10 kilometro ekialdera.

### Klima 
Hiriak basamortuko klima beroa dauka, *BWh* Köppen klima sailkapenaren arabera.

## Historia 
XVI. mendean, portugesak iritsi ziren eskualdera. Gotorleku bat eraiki zuten, eta merkataritza-portu gisa erabili zuten. Persiako Abbas Handiak hartu zuen 1615ean eta, geroztik, hiriak *Bandar Abbas* izena du (persieraz «bandar» hitzak portua esan nahi du).

Historikoki merkataritza-hiria izan da, portua duelako, eta Indiarekiko merkataritza-tradizio handia du, batez ere Surat portuarekin. 1955ean arrantzale-hiri txikia zen, 17.000 biztanlerekin. Portu-instalazioak hedatzeak ekarri du hiriaren hazkundea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Laino Guztien Gainetik, Sasi Guztien Azpitik

***Laino Guztien Gainetik, Sasi Guztien Azpitik*** Gatibu taldearen hirugarren estudioko lana da. Muxikako Muxikon eta Berrizko Lorentzo Records estudioetan batera grabatua eta nahastua 2008ko uztaila eta urria bitartean. Urte horretan bertan kaleratu zen.

*H*irugarren disko honek asko indartu zuen Gatibur. “Bang-bang txik-txiki bang-bang“, “Zeu, zeu, zeu!“, “Pailazo” edota “Eztanda egin arte” kantuak berehala hedatu ziren. Disko onenaren eta kantu onenaren (“Bang-bang txik-txiki bang bang“) Gaztea sariak irabazi zituen lan honekin. Batizen ordez, Iñigo Anton gitarrista hasi zen taldea laguntzen zuzenekoetan, eta Durangoko Azokaren barruan Plateruena kafe antzokian eman zuen diskoa aurkezteko lehen kontzertua. Ondoren, Euskal Herri osoa zeharkatu zuen 2009. urtean -50 kontzertutik gora eskaini zituen-, eta kontzertu horietako batzuk zuzeneko disko batean jasotzeko asmoarekin grabatu zituen. Bilboko eta Donostiako Aste Nagusietan eta Gernikako jaietan emandako kontzertuak aukeratu zituen horretarako, baita Durangon 2009ko irailean emandako beste saio bat ere. Lau emanaldi horietatik aukeratutako zatiekin osatu zuten *Zuzenean bizitzeko gogoa* CD-DVDa (Baga-Biga, 2010). Zuzenekoen osagarri, estudioan grabaturiko hiru kantu berri jaso zituzten: “Prest“, “Behar zaitut” eta “Kalekatue“.

## Kantuen zerrenda 
# "Bang-bang txik-txiki bang-bang"
# "Eztanda egin arte"
# "Ure dakar zeruek"
# "Bizitzeko gogoa"
# "Nor zara zu?"
# "Pailazo"
# "Zoragarrixori"
# "Apirilaren 27"
# "Zeu, zeu, zeu!"
# "Hitz artien galdute"

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Hamaika Telebista. &#x20;(2020-04-17).&#x20;*MusikaZuzenean TB #97: Gatibu diskografia.*
Siroko

[eskuinera|280px|thumb|Sirokoa [Libian, Malta, Italia eta Greziaraino iristear]]
**Sirokoa** hegoaldeko haize errea eta hautsez betea da, Mediterraneoan edo Afrikako iparraldean ekialderantz doan depresio baten aurretik jotzen duena.

Arabieraz *qibli*, قبلی, "Qiblakoa"; italieraz *scirocco* eta *sirocco*; grezieraz *σιρόκος* ("sirókos"), Kroazian, Montenegron eta Eslovenian *jugo*, Frantzian *marin*, Kanarietan *calima*, hegoaldeko Espainian *jaloque*, katalanez *xaloc* eta Maltan *xlokk*. ditu izenak. Litekeena da izena Sirius izarrarekin lotuta izatea, izan ere, udan ikusten dutenean hego-ekialdetik (haizea bezala) agertzen da.

Haizea Sahara eta Arabiako basamortuetan sortzen da, aire tropikala behe-presioek bultzatua iparralderantz Mediterraneo zeharkatuz joaten denean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zazpi Kantoietan

***Zazpi Kantoietan*** Gatibu taldeak argitaratutako bostgarren lana da, eta estudioan grabatutako laugarrena. Muxikako Muxikon estudioan grabatua, nahastua eta masterizatua 2012ko iraila eta azaroa bitartean, eta urte horretan bertan kaleratua.

Lehenago, urte hartan otsaila eta martxoan Euskal Herritik atera zen lehen aldiz Gatibu kontzertuak eskaintzera, Katalunian eta Irlandan (Derry, Belfast, Cork eta Dublinen) hain zuzen ere..

2012ko abenduan egin zen Durangoko azokaren 47. edizioan disko salduena izan zen. 

## Kantuen zerrenda 
# "Run-run Katie"
# "Bixotza suten"
# "Pausu bet atzera"
# "Hartu berriz gitarrie"
# "Gabak zerueri begire"
# "Gora kopak!"
# "Biarritz"

## Erreferentziak 

## Kanpo estekak 
* Hamaika Telebista. &#x20;(2020-04-17).&#x20;*MusikaZuzenean TB #97: Gatibu diskografia.*
Tramontana

[thumb|350px|Tramontanaren hodeiak [Leucaten (Aude)]]
**Tramontana** (; ; ; ; ; ) Mediterraneoko mendebaldeko eskualdeetan iparraldetik jotzen duen haize hotz eta lehorra da. Izena latinezko *trānsmontānus* (*trāns-* + *montānus*), "mendietatik haratuago" hitzetik dator. Mallorcan Serra de Tramuntana mendilerroari izena ematen dio.

Frantzian tramontanaren etengabeko ainuria psikerako kaltegarritzat dute. Victor Hugok, *Gastibelza* bere poeman, honela dio:

## Erreferentziak
Mistral

**Mistral** kontzeptuari sarrerok dagozkio:
* **Mistral**, haizea.
* **Mistral**, windsurf-klase mota.
* **Gipuzkoa** bouaren izena.
* **Frédéric Mistral**, okzitanierazko idazlea.
* **Gabriela Mistral**, Txileko poeta.
* **MBDA Mistral**, misila
* **Mistral AI**, enpresa
Mistral (haizea)

280px|thumb|Mistral sortzeko baldintza meteorologikoak.
**Mistral** (, , , , ) Frantziako Massif Centraletik hegoaldera, Mediterraneo aldera, jotzen duen haize indartsu, lehor eta hotza da. Rodano ibaiaren haranetik bideratu ohi da eta 100 km orduko lastertasuna har dezake. Neguan eta udaberrian maizago agertzen da fronte hotzekin elkarturik eta indar handiagoz jotzen du.

Haize katabatiko honek ziertzoarekin lotura estua du, neguan gogor eta udan fresko delako

## Erreferentziak
Elorri

**Elorria** hainbat zuhaixka arantzatsuren izena da:
* Elorri beltza (*Prunus spinosa*)
* Elorri zuria:
** Iparraldeko elorri zuria (*Crataegus monogyna*)
** Hegoaldeko elorri zuria (*Crataegus laevigata*)
* Su-elorria (*Pyracantha coccinea* edo *Pyracantha* generoko edozein espezie)

Elorri ugari dagoen tokiari "elordi" edo "elortegi" deritzo.

## Ikus, gainera 
* Elorrio
* Elorriaga
* Elorrieta
* Elordi
Aquarius (astrologia)

thumb|250px|eskuinera|Zodiakoko hamaikagarren zeinua

**Aquarius**, halaber **Akuarioa**, astrologian, zodiakoko hamaikagarren zeinua da. Taurus (Zezena), Leo, Scorpius (Eskorpioia) eta Aquariusek iraultza sinbolizatzen dute, eta zeinu honen irudiak ura irudikatzen du. Gemini (Bikiak) eta Librarekin (Balantza) batera, airea elementuari dagokio. Aurrez aurreko zeinua Leo du.

Urtarrilaren 20a eta otsailaren 17a bitartean jaiotzen direnak izaten dira zeinu honetakoak.

thumb|250px|eskuinera|Akuarioaren alegoria

Urano planeta aurkitu zuten arte Saturno planetak zuzentzen zuen Aquarius. Gaur egun, prezesioaren eraginez, zeinua ez dago konstelazioarekin lerrokatuta. Oro har, ekinozio bat ere ez dago izena ematen dion konstelazioan.

## Jatorria 
Aquarius zeinua Uholde Handiarekin lotzen da. Ramman ekaitzen jainkoaren omenez sortu zen. Batzuek esaten dute olatuak edo uhinak irudikatzen dituela. Beste batzuek, berriz, uhin elektromagnetikoak eta, oro har, ura irudikatzen duela.

## Mitologia 
Mitologian, Odiseo pertsonaia mitologikoarekin, Itakako erregearekin, lotzen da. Istorioa Homero autore klasikoaren Odisea poema epikoan biltzen da, Troiako gerra mitikoa kontatzen duenean.

Aquarius, Urano jainko greko-erromatarrari eta aldizka Kronos jainkoari ere lotzen zaio. Mitologia grekoan, Aquarius konstelazioa Ganimedesi lotu izan zaio noizbait.

## Kanpo estekak
Jose Maria Lertxundi

**Jose Maria Lertxundi** (Orio, 1836ko otsailaren 24a - Tanger, 1896ko martxoaren 8a) frantziskotar misiolaria eta arabista izan zen, Marokoko iparraldean karitate eta benefizentzia lana egin zuena. Ezaguna da, orobat, Marokoko arabiera arruntaren gramatika eta hiztegien idazlea izateagatik, XXI. mendearen hasieran ere erreferentzia izaten jarraitzen zutenak. *Moroak gara behelaino artean?* liburuan haren bizitza-ibilbidearen kontakizun zabala egiten da.
Garbea

**Garbea** Ordunteko mendilerroaren ekialdeko mugan dagoen mendia da, Balmasedako bigarren tontorrik altuena dena. Enkanterriko Talaia ezizena du.

Batzuetan Lagarbea gaizki deitua, bere tontorra, eta baita gertuko Los Campazosena ere, antenez beterik dago.

## Abiapuntuak 
* Pandozalesetik ordu 1 eta 15 minutu.
* Balmasedatik ordu 1 eta 30 minutu.
* Herbosatik ordu 1.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zuzenean bizitzeko gogoa

***Zuzenean Bizitzeko Gogoa*** Gatibu taldeak argitaratutako laugarren lana da, eta zuzenean grabatutako lehena. 2009ko abuztua eta iraila bitartean Durango, Bilbao, Donostia eta Gernikan emandako kontzertuetan grabatu zen. 2010eko iraila eta urria bitartean Muxikako Muxikon eta Berrizko Lorentzo Records estudioetan CDra erantzi zitzaizkion 3 abesti gehigarri grabatu zituzten. 2010ean kaleratu zen.

## DVDaren edukia: 
### Zuzenean bizitzeko gogoa kontzertua 
# "Bang-bang txik-txiki bang-bang" (Durango-BIZ, 2009/09/26).
# "Bizitzeko gogoa" (Durango-BIZ, 2009/09/26).
# "Lorak eskeintzen" (Durango-BIZ, 2009/09/26).
# "Gaur gure gaba da ta" (Bilbao-BIZ, 2009/08/17).
# "Apirilaren 27" (Donostia-GIP, 2009/08/13).
# "Hara honien" (Gernika-BIZ, 2009/08/14).
# "Pailazo" (Bilbao-BIZ, 2009/08/17).
# "Inpernuen ate joka" (Donostia-GIP, 2009/08/13).
# "Gerra gogoa" (Donostia-GIP, 2009/08/13).
# "Besoak zabalik" (Durango-BIZ, 2009/09/26).
# "Egunon (Buna dimineata)" (Gernika-BIZ, 2009/08/14).
# "Eztanda egin arte" (Durango-BIZ, 2009/09/26).
# "Urepel" (Donostia-GIP, 2009/08/13).
# "Zeu, zeu, zeu!" (Durango-BIZ, 2009/09/26).

### Elkarrizketak 
Taldekideei egindako elkarrizketak

### Bideoklipak 
# "Zoramena"
# "Inpernuen ate joka"
# "Bang-bang txik-txiki bang-bang"
# "Zeu, zeu, zeu!"

## CDaren edukia 
### Zuzenean bizitzeko gogoa kontzertua 
# "Bang-bang txik-txiki bang-bang" (Durango-BIZ, 2009/09/26).
# "Bizitzeko gogoa" (Durango-BIZ, 2009/09/26).
# "Lorak eskeintzen" (Durango-BIZ, 2009/09/26).
# "Gaur gure gaba da ta" (Bilbao-BIZ, 2009/08/17).
# "Apirilaren 27" (Donostia-GIP, 2009/08/13).
# "Pailazo" (Bilbao-BIZ, 2009/08/17).
# "Inpernuen ate joka" (Donostia-GIP, 2009/08/13).
# "Gerra gogoa" (Donostia-GIP, 2009/08/13).
# "Besoak zabalik" (Durango-BIZ, 2009/09/26).
# "Egunon (Buna dimineata)" (Gernika-BIZ, 2009/08/14).
# "Eztanda egin arte" (Durango-BIZ, 2009/09/26).
# "Urepel" (Donostia-GIP, 2009/08/13).
# "Zeu, zeu, zeu!" (Durango-BIZ, 2009/09/26).

### Estudioan grabatutako abesti gehigarriak 
# "Prest"
# "Behar zaitut"
# "Kalekatue"

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Hamaika Telebista. &#x20;(2020-04-17).&#x20;*MusikaZuzenean TB #97: Gatibu diskografia.*
Jose Lertxundi (argipena)

**Jose Lertxundi** edo **Jose Maria Lertxundi** pertsonaia hauen izena izan daiteke:

* Jose Maria Lertxundi, frantziskotar misiolaria eta arabista;
* Jose Lertxundi Alda, usurbildar bertsolaria;
* Jose Mari Lertxundi Zuloaga, aiar euskal idazle eta bertsolaria.
Arabista

[thumb|Harry St. Jonh Philby arabistaren argazkia [Riaden.]]
**Arabista** arabiar kultura eta hizkuntza ikertu eta horietan jakintsua den pertsonari deritzo, bereziki arabiar jatorrikoa ez denean.

Mugimendu bereziki garrantzitsua izan da Espainian.

## Kanpo estekak
Berrien Berri

***Berrien Berri*** Busturiako Udalak 2012ko abenduaz geroztik haren herritarrei eskaintzen dien aldizkaria da.

## Kanpo estekak 
Berrien berri
Zuriketa berde

**Zuriketa berdea** edo **kanpoberdekeria** erakunde batek bere jarduera ingurumena errespetatuz burutzen duela zabaltzeko egiten dituen gezur eta iruzurrezko ahaleginen multzoa da, jendaurrean bere irudi korporatiboa hobetzearren.

## Ikus, gainera 
* *Pinkwashing*
* *Purplewashing*
* *Redwashing*

## Kanpo estekak
San Antonio

**San Antonio** honakoa izan daiteke:

## Santuak 
* Antonio Antiokiakoa (? - 302)
* Antonio Lerinsekoa (c.468 – c.520)
* Antonio Kievekoa (c.983 - 1073)
* Antonio Paduakoa (c.1195 – 1231)

## Lekuak 
* San Antonio hondartza, Busturia
* San Antonio (Texas)
* San Antonio (Txile)

## Ikus, gainera 
* Anton Abadea (c.251 – 356) edo San Anton
* San Antonio (itsasontzia)
Eunuko

[thumb|[Qing dinastia txinatarraren eunuko bat.]]
thumb|Homosexualitate edo bestialitateagatik zikiratzea, Frantzia, 1296.
[thumb|*Eunuko bat haren batean*, [Jean-Léon Gérôme margolari frantsesaren lana.]]

**Eunukoa** zikiratua izan den gizona da, bereziki haurtzaroan edo nerabezaroan bere garapen hormonal eta sexuala eragoztearren. Eunukoak esklabo eta morroi gisa erabili izan dira historian, bereziki goi agintarientzat, beraien gorputz biluziak ikusi edo ukitu behar zituzten lanetarako (bainatzean, adibidez) nahiz eamkumeak eta harenak zaintzeko. Beste kultura batzuetan zeregin erlijioak ere bazituzten. Hainbat herrialdetan (juduen artean, Txinan, Turkian, etab.) erregeren gortean emakumezkoen gelak zaintzeko ardura zuen ofiziala zen.

## Historia 
Eunukoen lehen aipamena Lagash hirian da, Babiloniako zibilizazioaren garai gorenean. Eunukoak jauregiei lotuta zeuden, baina ondorengo mendeetan ere bertan jarraitu zuten, batez ere musulman jaunen haremaren zaindari gisa. Dimentsio honetan egin dira ospetsu eta fikziozko lanetan sarritan protagonista gisa agertu dira, baina antzinatean haien funtzioak askoz konplexuagoak ziren eta askotan paper politiko garrantzitsua betetzen zuten, errege-funtzionario gisa, adibidez, Bizantziar Inperioan.

Txinan, eunuko izatea enperadorea zerbitzatzeko baldintza bat zen, ziurrenik erregearentzat dinastia arerioak sortzea saihesteko. Erromatar Inperioan zerbitzarien hierarkia bat ere osatzen zuten.

Historikoki, bestetik, kastrazioak arrazoi erlijiosoengatik ere eman dira, hala nola Zibele jainkosaren kultuetan (batez ere galiarren artean), Origenesen autokastrazioan, Errusiako Skoptzy sektaren kultuan edo Hego Asiako Hijra.

Musika erlijiosoaren esparruan, adinak eragindako aldaketa gertatu aurretik haurrak zikiratu izaten ziren, horrela, mutilek haurtzaroko ahots zorrotza mantentzeko. Krastrazioak Erdi Arotik praktikatu ziren ahots zuriko abesbatzak mantentzeko.

Eunukoaren irudia ia desagertu egin da bizitza modernoan. Istripu eta sindrome psikiatrikoengatik izan ezik, eunuko bihurtzeko nahia eragiten duten faktoreak norberaren sexu-identitatea ez onartzeagatik edo drogen kontsumoagatik izaten dira.

## Eunuko ospetsuak 
* Cai Lun, paperaren asmatzailea.
* Bagoas, Artaxerxes III.a Okoren laguntzailea.
* Eutropio
* Origenes, teologo kristaua.
* Potino Eunukoa, Ponpeiori burua moztu zion.
* Zheng He, esploratzaile eta nabegatzaile txinatarra.
* Teofilakto, Bizantziar Inperioko enperadorekide izan zen

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Castrato
* Hijra
* Genero ez-binario
* Hermafrodita

## Kanpo estekak 
* :Eunukoei buruzko bideoa.
Biodonostia

**Biodonostia** (ofizialki *Biodonostia Osasun Ikerketako Institutua*) Euskal Herriko osasun arloko lehenengo ikerketa institutua da, Donostian kokaturik dagoena.

## Historia 
2008. urtean eratu zen eta 2010eko azaroan inauguratua, Gipuzkoan sortzen ari den osasungintza-poloaren gune garrantzitsutzat jo daiteke. Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak, Osakidetzak, Gipuzkoako Foru Aldundiak, Donostiako Teknologi Parkeak (Miramon) eta Euskal Herriko Unibertsitateak parte hartzen dute Biodonostian.

14 milioi euroren inbertsioa behar izan zen egitasmoa abiarazteko. Madrilgo Karlos III.a Institutuak ematen duen ikerketa institutuentzako bikaintasun ziurtagiria lortzea izan zen lehenengo dema, eta 2011. urtea bukatu baino lehen lortu zuen. 2017an Karlos III.a Institutuak ebaluazio berri bat egin zuen eta beste bost urtetarako eman zion ziurtagiria.

## Antolaketa 
Ikerketa gaak 7 arlo nagusitan banaturik daude. Gutira 300 ikerlari inguru ari dira lanean, 25 taldtan banaturik.

## Jarduerak 
Ikerketa zentroak, besteak beste, bereziki Donostia Unibertsitate Ospitaleko esperientziatik abiaturik pazienteen arazoak eta beharrak ikertu eta ondoren arazo horien berri zentro teknologikoetara, beste ikerketa-institutuetara eta klinika eta ospitaleetara hedatuz -esate baterako, Gipuzkoako Poliklinikak eta Biodonostiak bitariko lankidetza-esparrua adostu zuten 2011n, zientzia eta teknika arloetan ikerketa, garapena eta berrikuntza bultzatzeko bide komunak jorratzeko- bilatu egin nahi ditu soluzio-bide teknologiko aurreratuak osasun-arazoetarako. Emaitza aplikazio berriak izatea litzateke, gaixotasunak azkar diagnostikatzeko. Egun institutua ITEMAS teknologia mediko eta sanitarioetako berrikuntza-sareko hamalau partaideetatik bat da, eta Euskal Herriko bakarra sare horretan.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Koldo Garcia Etxebarria

## Kanpo estekak 
* Biodonostia Osasun Ikerketako Institutua
*  Plan Estrategikoa 2013-2017 
* Ikerbasque
Gaugamelako gudua

**Gaugamelako gudua** K.a. 331ko urriaren 1ean izan zen Zab Handia ibaiaren adarra den Bumodosen ertzean. Mosuletik ipar-ekialdera 27 km ingurura eta Erbiletik 52 km ingurura dago leku hori. Dario III.aren aginduetara zegoen gudaroste persiarra eta Alexandro Handiaren aginduetara zegoen gudaroste mazedoniarraren arteko gudua izan zen. Gudu honek markatu zuen Akemenestar Inperioaren azkena, taktika militarraren maisulan kontsideratzen da, eta Alexandroren garaipenik handiena.

## Aurrekari historikoak 
Mazedonia herrialde barbaro helenizatua zen, antolaketa feudala zeukan, eta izaera gerlaria. K.a. 359an Filipo II.a zen agintaria, eta K.a. 358an hark Mazedonia batzea lortu zuen; helburua erreinuari itsasorako irteera bat ematea zen. Izugarrizko antolaketa militar ona zuen, artzainez eta nekazariez osatutako falangea, eta nobleez osatutako zalditeria zituen. Borrokan egiteko orduan, zeharkako lerroa deiturikoa hartzen zuen. Ez zituzten setiatze luzeak egiten; jatorri asiriarreko makinak erabiltzen zituzten, ordea. Finantzabidea Pangeoko urrezko meatzeak —Strumatik ekialdera— ustiatzetik lortzen zituzten.

## Gudaroste persiarra 
Antzinako garaietan borrokan aritu ziren gudarosteen tamainari dagokionean sarritan gertatzen den bezala, historialariak ez dira ados jartzen antzinako historialariek emandako datuen inguruan.

Historialari modernoen arabera, gudaroste persiarrak 250.000 borrokalari inguru zituen. Badirudi horietatik 92.000 inguru soilik zirela soldadu. Gainerakoak edo aldizkako errekrutak, edo presaka eta muturka bildutako nekazariak ziren seguruenik ere, ia entrenamendurik gabeak. Hori dela eta, haien garrantzi militarra eskasa zen, eta haietako asko ez ziren ezta borroka egitera iritsi ere, Dariorekin batera ihes egin baitzuten.

## Ondorioak 
Ezinezkoa da gudu honetan zenbat hildako izan ziren kalkulatzea. Antzinako historialariek 300.000 persiar, 100 mazedoniar eta 1.000 zaldi aipatzen dituzten bitartean, historialari modernoago batzuek 40.000 persiar eta 5.000 mazedoniar aipatzen dituzte.

## Gudua eta fikzioa 
Oliver Stoneren *Alexander* filmean gudua nahiko ongi irudikatua dago; orain arte egin den irudikapen zehatzena da.

## Ikus, gainera 
* Mazedoniar falange
* Akemenestar Inperioa
* Alexandro Handia

## Kanpo estekak
Zazpi Ahizpak

**Zazpi Ahizpak** hau izan daiteke:

# Zazpi Ahizpak (astronomia), Pleiadeak deitzeko izendapena.
# Zazpi Ahizpak (petrolio konpainiak), mundu osoko zazpi petrolio konpainia nagusienen multzoa deitzeko izendapena.
Arenao

**Arenao** Sopuertako auzoetako bat da (Bizkaia), auzo nagusia den Mercadillotik 3,2 kilometrotara dagoena. 72 metroko altueran kokaturik, bertara ailegatzeko BI-2701 edo BI-3632 errepideak hartu behar dituzte, bien arteko bidegurutzean baitago.

2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, auzoak 10 biztanle ditu. 1975ean, berriz, 21 ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Sopuertako udal webgunea
Castaño

**Castaño** Sopuertako auzoetako bat da (Bizkaia), auzo nagusia den Mercadillotik hurbil dagoena. 301 metroko altueran dago Jarralta auzoaren ondoan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Sopuertako udal webgunea
Las Muñecas

**Las Muñecas** toponimo hauek izan daiteke:
* Las Muñecas, Sopuertako auzoa
* Las Muñecas, Sopuerta eta Castro Urdiales arteko mendatea.
Las Muñecasko mendatea

**Las Muñecasko mendatea** edo **Ilsogana** (370 metro) Bizkaia eta Kantabria artean dagoen mendatea da, ohiko pasalekua dena Sopuerta eta Castro Urdiales udalerriak elkar lotzeko eta ibilgailuen trafiko txikia daukana.

Mendatean Sopuerta izen bereko auzotik datorren BI-3601 autobidea eta Castro Urdialesko Otañesetik datorren S-502 errepideak bat egiten dute.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mendateak

## Kanpo estekak
Malcolm Young

**Malcom Mitchell Young** (Glasgow, Eskozia, 1953ko urtarrilaren 6a - Sydney, 2017ko azaroaren 18a) Angus Youngen anaia izan zen eta, hau bezala, *AC/DC* musika taldearen kide eta sortzailea.

## Biografia 
Malcom Mitchell Young Glasgowen jaio zen Eskozian, 1953ko urtarrilaren 6an. Gurasoak Malcolm William Young (1911–1985) eta Margaret Youngen (1913–1988) izan zituen eta, 1963an, Malcom haurra zelarik, ia familia osoa Australiara joan zen bizitzera. Senideak George, Margaret, Angus eta Alex izan zituen eta azken hau Londresen geratuko zen.

George Young *The Easybeats* rock bandako kide egin zen eta arrakasta lortu zuten Australian 1965-68 bitartean. *Friday on My Mind* abestiak nazioartean entzutea lortu zuen.

Futbolari ona izateko bidean, ezin izan zuen jarraitu ez baitzen 14 urtera arte nahikoa hazi. Lehen gitarra amaren eskutik etorri zitzaion, erakusten zuen jenio bizia erlaxatzeko ondo etorriko zitzaiola-eta. Gero anaia Angusentzako izango zen hura. Gitarra akustikotik gitarra elektrikora aldatu zen berehala eta George Young anaia zaharrenak asko erakutsi zion horretan. Malcolmek Gretsch Jet Firebird gitarra jotzen zuen, *The Beast*, bere hasierako Gretsch gorria, oso ezaguna egin zelarik.

Lana aurkitu bezain laster eskola utzi zuen eta ingeniari lanetan aritu zen. Aldi berean hasi zen bere lehen bandan, *The Velvet Underground* (Ez New Yorkeko *The Velvet Underground*) eta *T. Rex* eta *The Rolling Stones* taldeen abestien bertsioak egiten zituzten. Angus, bere aldetik, *Kantuckee* bandan hasi zen.

## AC/DC eta arrakasta 
1973an, Malcolm eta Angus Youngek AC/DC sortu zuten. Malcolmek 20 urte zituen eta Angusek, berriz, 18. Malcomen musikak 50eko rock and rolla eta bluesaren eragina du. Ez zen anaia bezain ezaguna eta eszenategian ez zen hura bezala nabarmentzen, baina Malcolmek idatzi zituen, Angusekin batera, *AC/DC* bandaren abesti gehienak eta Bon Scott eta Brian Johnsonen ondoan, bandaren buru kontsideratua zen. Erabaki garrantzitsuak berak hartzen zituen eta abestiak egin eta bandaren disko pare bat ekoiztu ere bai.

90aren hasieran, *The Razors Edge* biran ari zirela, banda utzi beharrean izan zen, alkohol adikziorako trataera behar zuela-eta. Tarte horretan bere iloba zen Steve Youngek ordezkatu zuen.

Malcom Linda Youngekin ezkonduta zegoen eta bi seme alaba izan zituzten: Ross eta Cara.

Malcolm rockaren historian gitarrajole hoberenetarikoa kontsideratuta dago.

*Frenzal Rhomb* banda australiarrak *Forever Malcolm Young* albuma egin zuten bere omenean (Bob Dylanen *Forever Young* albumari aipu eginez).

## Kanpo loturak 
* Malcom Young YouTuben
* 2009an Bilbon egon zeneko informazioa EITBn

## Erreferentziak
World One

**World One** Indiako Mumbai hirian eraikitzen ari den etxebizitza etxeorratza da. Eraikuntzaren aurrekontua 364 milioi dolarrekoa da eta 2014an amaitzea aurrikusten da, munduko etxebizitza eraikinik garaienen artean izango da ordurako.

Dorrean dauden apartamentuak 7,5 milioi errupia (1,2 milioi euro) eta 50 milioi errupia (7,6 milioi euro) artean daude.

## Enpresak 
* Jabea: Pasari Group
* Arkitektoa: Pei Cobb Freed & Partners
* Egitura ingeneritza: Leslie E. Robertson Associates
* Sustatzailea: Pasari Group
* Eraikuntza enpresa: Simplex Infrastructures Limited eta ACC

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Eraikinak izango duen itxura erakusten duen ordenagailu bidezko irudia.
* Eraikuntza lanen egoera 2012ko abenduan
Alen (auzoa)

**Alen** Sopuertako auzoetako bat da (Bizkaia), auzo nagusia den Mercadillotik 8,2 kilometrotara dagoena. 551 metroko altueran kokaturik, bertara ailegatzeko BI-4615 errepidea hartu behar dute.

2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, auzoak 21 biztanle ditu. 1975ean, berriz, 43 ziren.

Auzoko jaiak, ekainaren 21ean, San Luis egunaren bezperan ospatzen dituzte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Sopuertako udal webgunea
Jon Darpon

**Jon Darpon Sierra** (Bilbo, 1959) bizkaitar politikari jeltzale bat da. 2012ko abenduaren 17tik 2019ko martxoaren 14ra bitarte Eusko Jaurlaritzako Osasun Saileko kontseilaria izan zen. Osasunaren sektore pribatuan aritu da batez ere, besteak beste, IMQ, Sanitas Unibertsitate Fundazioa, Mexikoko AXA eta Keralty enpresetan. Lan Eskaintza Publikoetako azterketatan egondako iskanbila dela eta dimisioa eman zuen 2019ko martxoaren 14an. Dimisioa eskatu eta gero, Keralty izeneko enpresan lan egiten sartu zen Eurasiako operazioen zuzendari, horren ondorioz Josu Estarronak Legebiltzarreko Etika Batzordearen iritzia eskatu zuen, izan ere enpresa horrek 2.113.443 euro jaso zituen 2016 eta 2019 urte artean, Darponen zuzendaritzapean hain zuzen ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cristina Uriarte

**Cristina Uriarte Toledo** (Hondarribia, 1961) 2012ko abenduaren 17tik aurrera Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza, Hizkuntza Politika eta Kultura Saileko kontseilaria da. Independentea da.

EHUko Kimika Fakultateko irakaslea eta Kimikako doktorea da. EHUko Gipuzkoako Kanpuseko errektoreordea izan zen 2004-2012 urte bitartean.

2012ko abenduaren 17an Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza, Hizkuntza Politika eta Kultura Sailburua izendatu uzten. 2016an Hezkuntza baino ez zuen mantendu. 2020an Jokin Bildarratzek ordezkatu zuen Hezkuntza sailburu gisa. Hezkuntza Sailean denbora gehien igaro duen arduraduna da, orotara bi legealdi eta zortzi urte eman baitzituen karguan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak