Louvreko lapurreta (2025)

**Louvre museoko 2025eko** **lapurreta** 2025eko urriaren 19an gertatu zen, igandez, 9:30 eta 9:37 artean. Parisko Louvre museoko Apollon galerian gertatutako lapurreta ekintza efektibo eta ikusgarria izan zen. Frantziako Koroako bitxi bildumako bederatzi objektu lapurtu dituzte. Lapurrak ihesi zioaztela, ebatsi zuten objektuetako bat, Eugenia enperatrizaren koroa, erori egin zitzaien, eta kaltetuta aurkitu zuten kalean.

Lapurreta Apollon galerian (Louvre museoko 705 aretoan) gertatu zen, Denon deritzon hegaleko lehen solairuan. Objektu horiek Louvre museoko arte-objektuen sailari dagozkio.

## Aurrekariak 
2025ekoa gertatu aurretik, Louvreko lapurreta sonatuena Mona Lisa margoarena izan zen. 1911ko abuztuan lapurtu zuen museoko langile batek, eta 1913ko azaroan berreskuratu zen, Florentzian, lapurrak erosle posible batzuekin hitzordua egin zuenean: margolana erosi beharrean, poliziari abisu eman zioten eta atxilotu egin zuten lapurra.

1976ko abenduan, Karlos X.aren ezpata, 1824ko arma zeremoniala, Apollon izeneko galeria honetatik bertatik lapurtu zuten, armaz egindako lapurreta batean, aldamio batetik igotako hiru gaizkilek, bi zaindari zauritu eta lotu zituztelarik.

Louvren izandako azken lapurreta, Camille Coroten *Le Chemin de* *Sèvres* margolanarena, 1998koa da. Gertakari horrek museoen segurtasuna erabat birplanteatzea ekarri zuen.

2019ra arte, Bigarren Inperioko Koroaren bitxiak erakusleiho blindatuetan erakusten ziren eta erakusketa orduetatik kanpo kutxa gotor baten gisa itxi ohi zuten erakusleihoa. Bitxi horiek Apollon galeriara eraman zituztenean (Antzinako Erregimenekoekin batera), erakusleihoen sistema hori aldatu zuten, zaharkituta geratu zelakoan, blokeoak eta istriputxoak gertatu baitziren.  

2025eko urtarrilean, Emmanuel Macron Errepublikako presidenteak "Louvreko Pizkunde Berria" izeneko plana iragarri zuen, museoa berritu eta handitzeko. Bisitari kopuruak etengabe gora egin izana zen horretarako motiboetako bat. 2025eko ekainaren 16an, museoko langileek greba egin zuten, jende gehiegi egoteagatik eta segurtasuna bermatzeko langile faltagatik protesta egiteko.

Louvrekoa gertatu aurreko hilabeteetan, Frantziako hainbat museo lapurreten jomuga izan ziren, besteak beste, 2025eko irailean, Historia Naturaleko Museoan (eraso informatiko masibo bat ere jasan berri zuena) eta Adrien-Dubouché Museo Nazionalean, baita lehenago Cognacq-Jay Museoan eta Hiérongo Museoan ere, biak 2024ko azaroan.

## Gertakaria 
2025eko urriaren 19an, igandearekin, goizeko 9.00etan ireki zen bisitarientzat museoa, ohi bezala.

9:30ak baino lehentxeago, lau lapur iritsi ziren François Mitterrand kaira, museoaren hegoaldeko aldera (Sena ibaira ematen du), bi scooterrekin eta kamioi karga-jasogailu batekin. Eskilara teleskopikoari esker, Apollon galeriako balkoira igo ziren, lehen solairura, eta barrura sartu ziren, rotaflex baten laguntzaz.
[ezkerrera|thumb|[Eugenia enperatrizaren koroa: hartu zuten, baina bidean erori zitzaien.]]
Galeriara iristean, segurtasun-agenteei rotaflexekin mehatxu egiten ziete, eta bitxiak zituen erakusleiho zehatzera jo zuten kristalak hausteko, berriro rotaflexarekin. Piezez jabetuta,  bederatzi objektu, etorritako leiho eta eskilaratik itzuli ziren. Kanpoan zuten ibilgailuari su ematen saiatu ziren, baina museoko langile baten esku-hartzeak eragotzi zien hori. Zazpi minutu iraun zuen operazioak.

Ihes egitean, Eugenia enperatrizaren koroa erori zitzaien edo jausten utzi zuten. Handik gutxira aurkitu zuten, hondatuta, baina errestaurazioa posible dela uste dute adituek. Koroak izandako kaltea ez zen izan lurrera erortzen uzteagatik, baizik eta erakusleihoan egindako zuloa txikia suertatu zelako, eta bertatik bitxiak ateratzeko objektuak bihurritu egingo zituzten.

Kultura Ministerioaren arabera, museoko alarmek zuzen jo zuten, eta langileek protokoloa jarraitu dute segurtasun indarrekin harremanetan jarriz eta bisitariak aldenduz. 

## Lapurtutako objektuak 
Kultura Ministerioak egun berean zerrendatu zituen lapurtutako objektuak. Lau emakumezko monarkaren jabetzak izan ziren 19. mendean. Eugenia de Montijoren (Napoleon III.aren emaztea, enperatriza) bitxiak ziren batzuk, nagusiki diamantez eginak. Besteak bi parure-takoak ziren (*parure* bat da, bitxigintzan, estilo berean egindako bitxien sorta bat): 

* Maria Luisa Austriakoaren parurea batetik, zeinean esmeraldak diren nagusi.
* Maria Amalia eta Hortentsia erreginen parurea bestetik, zafiro urdinak nabarmentzeko egindako lanak. Azken parure hau izan zen lehenbizi Hortentsia Beauharnaiskoaren jabetza (Holandako eta Frantziako erregina), eta gero Maria Amalia Frantziako erreginarena.

Zehazki hauek dira objektu lapurtuak:

* Maria Luisa enperatrizaren *parure*-ko lepoko esmeraldaduna ;
* Sorta bereko esmeraldazko belarritako parea ;
* Maria Amelia erreginaren eta Hortentsia erreginaren zafiro *parure*-ko  diadema ;
* Sorta bereko lepokoa ;
* Belarritakoa, sorta berekoa ;
* Eugenia enperatrizaren erlikia-paparrekoa, Mazarin esaten zaien bi diamante dituena;
* Diadema, Eugenia enperatrizarena (perlak nagusi lan honetan);
* Eugenia enperatrizaren paparreko lore-korapiloa esaten zaiona.

Fitxategi:Collier_en_émeraudes_de_la_parure_de_Marie-Louise_-_Musée_du_Louvre_Objets_d'Art_OA_12155.jpg|Maria Luisa enperatrizaren parure-ko lepoko esmeraldaduna.
Fitxategi:Paire_de_boucles_d'oreilles_en_émeraudes_de_la_parure_de_Marie-Louise_-_Musée_du_Louvre_OA_12156.jpg|Maria Luisa enperatrizaren parure-ko belarritakoak.
Fitxategi:Diadème_de_la_parure_de_la_reine_Marie-Amélie_et_de_la_Reine_Hortense_-_Musée_du_Louvre_Objets_d'art_OA_11030.jpg|Maria Amelia erreginaren eta Hortentsia erreginaren zafiro parure-ko diadema.
Fitxategi:Collier_de_la_parure_de_la_reine_Marie-Amélie_-_Musée_du_Louvre_Objets_d'art_OA_11031.jpg|Maria Amelia erreginaren eta Hortentsia erreginaren zafirozko lepokoa.
Fitxategi:Boucles_d'oreille_de_la_parure_de_la_reine_Marie-Amélie_-_Musée_du_Louvre_Objets_d'art_OA_11033_;_OA_11034.jpg|Maria Amelia erreginaren eta Hortentsia erreginaren sortako belarritakoak.
Fitxategi:Broche_dite_broche_reliquaire_(cropped).jpg|Eugenia enperatrizaren erlikia-paparrekoa.
Fitxategi:Diadème_de_limpératrice_Eugénie_(musée_du_Louvre)_(7166066743).jpg|Eugenia enperatrizaren diadema.
Fitxategi:Grand_noeud_de_corsage_de_l'impératrice_Eugénie_-_François_Kramer_-_Musée_du_Louvre_Objets_d'art_OA_12238.jpg|Eugenia enperatrizaren paparreko lore-korapiloa.

thumb|Régent diamantea: galeria berean zegoen, baina ez zuten eraman.
Zortzi bitxi horiek milaka diamantez beteta daude. Kaltea 88 milioi eurotan zenbatu zuen museoak. Lapurtutako zortzi objektuetatik zazpi merkatuan eskuratu zituen Museoak 1985etik aurrera.

Harrigarria bada ere, bildumako objekturik ospetsuena, *Régent* diamantea, ez zuten ostu, galeria berean egon arren. Hortensia eta Sancy izeneko diamante ikusgarri eta ezagunak ere Apollon galerian zeuden.  Litekeena da bitxi hauek handiegi eta ezagunegiak izatea saltzeko, eta aldiz beste piezek banakako ehundaka harribitxi dituzten, banaka saldu daitezkeenak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak