open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Trichius fasciatus

***Gnorimus nobilis*** edo **erle kakalardoa** Scarabaeidae familiako kakalardoa da. Europan bizi da, mendialdeko basoetan. Euskal Herrian ere aurkitzen da.

## Azpiespezieak 
Bi azpiespezie aurkitzen dira:
* *Trichius fasciatus* var. *dubius*   (Mulsant)
* *Trichius fasciatus* var. *interruptus*  (Mulsant)

## Deskribapena 
Tamaina txikiko kakalardoa da, 9-12 mm arteko luzera duena. Buru eta pronoto beltzak ditu, elitroak aldiz horixkak edo laranjak eta banda beltzak ageri tituzte, erlearen koloreen antza emanez. Burua eta pronotoa urre koloreko ilez estalita du, salebaldea ere bai. Guzti horrek erlastar itxura ematen dio eta harraparien aurreko babesa da.

Emea eta arra hankei begiratuta bereizten dira. Emeen hirugarren parean askoz indartsuagoa da, zuloak egiteko prestaturik dago.

## Habitata eta elikadura 
Mendialdeko basoetako argiunetan ikusten dira. Zelaietako eta baso ertzetako loreetan aurkitzen dira.

## Bizi zikloa 
Maiatza eta uztaila artean ikusten dira helduak, loreetan aurkitzen duten nektarraz elikatzen. Emeak enbor usteletan jartzen ditu arrautzak, normalean sahatsetan, eta beldarrak enbor hartaz elikatzen dira, bai eta bestelako atal organikotaz ere.

## Iruditegia 

Irudi:Trichius fasciatus male side.jpg|Kakalardo heldua oso iletsua da.
Irudi:Cetoniidae - Trichius fasciatus (in flight).JPG|Kakalardoa hegan.
Irudi:Gebänderter Pinselkäfer (Trichius fasciatus) 0510.JPG|Kakalardoa hatz baten gainean, tamaina ikusteko.
Irudi:Trichius fasciatus pupa.jpg|Pupa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Loide

**Loide** Itun Berriko pertsonaia da, Timoteoren amona. Bibliatik kanpoko tradizioaren arabera, judu jaio zen eta gero kristau bihurtu zen Eunize alabarekin batera. Loideren izena behin bakarrik aipatzen da Biblian, Timoteori Bigarren Gutunean:

Henry Donald Maurice Spencek iradoki zuen Loide, Eunize eta Timoteo Pauloren senideak izan zitezkeela.

Loideren irudia askotan erabili izan da fedearen ondarea sortzen duen kristau amonen adibide gisa. Dale Evans Rogersen esanetan, amonaren adibideak, irakaspenak eta fedeak eragin handia izan zuten Timoteoren bizitzan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eunize

**Eunize** Itun Berriko pertsonaia da, Timoteoren ama. Judu jaio zen eta gero kristau bihurtu zen Loide amarekin batera. Eunizeren izena behin bakarrik aipatzen da Biblian, Timoteori Bigarren Gutunean:

Gainera, Timoteoren ama izenik gabe aipatzen da Apostoluen Eginetan: 

Iruzkintzaile askok Eunize lotu dute Timoteori Bigarren Gutuneko hirugarren kapituluarekin arekin, non Paulok Timoteori gogorarazten dio: 

Albert Barnesek idatzi zuen Timoteoren ama jainkozalea zela eta betebehar bat bezala hartu zuela semea Jainkoaren hitzaren ezagutzan trebatzea.

Henry Donald Maurice Spencek iradoki zuen Loide, Eunize eta Timoteo Pauloren senideak izan zitezkeela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alcoletgeko geltokia

**Alcoletge** Lleida-La Pobla de Segur lineako geltoki bat da, Alcoletgeko udalerrian kokatuta dagoena. Geltokian Lleidako aldirietako  eta  lineek dute geltokia. Bestetik, sasoi turistikoan *Tren dels Llacs* zerbitzu turistikoa eskaintzen da. Geltokia eskaerapeko geraleku modura funtzionatzen du eskaintzen diren tren zerbitzuetarako.

## Egoera 
Geralekua honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:

* : 6,589 kilometro-puntua.
## Historia 
Lleida eta La Pobla arteko trenbidea 1924ko otsailaren 3an ireki zen, Lleida eta Balaguer arteko tartearen inaugurazioarekin. Trenbide berriaren helburua Lleida eta Saint-Girons, Frantzian, trenaren bidez lotzea zen.

Primo de Riveraren diktaduran linearen luzapen lanak hasi ziren Balaguertik La Pobla eta Saint-Gironsera luzatzeko eta Lleidatik trenbidea Baezara luzatzeko. Nahiz eta proiektua "premiazko" bezala kalifikatu diktaduraren *Guadalhorce Plana*-n, handik gutxira prokamatutako Bigarren Errepublikak lanak geldiarazi zituen proiektuaren berrikusketa burutzeko.

Errepublikak eta gerora gertatutako Gerra Zibilak trenbidearen luzapen lanak bertan behera utzi zituen, eta ez zen 1940ko hamarkadara arte aurrerapenik egin. 1940ko hamarkadan, Francoren Diktadura garaian, luzapen lanak jarraitu ziren RENFE enpresak zuzenduta. Horrela, trenbidearen luzapena lortu zen Balaguertik La Pobla de Segurrera, tartea 1951eko azaroaren 13an ireki zelarik.

1962-an, Munduko Bankuak gomendatuta, Espainiako Gobernuak trenbide berrietarako finantzaketak murriztu zituen, Lleida eta La Pobla de Segur arteko trenbideak luzapen gehiagorik izan gabe.

1980ko hamarkadan estatu osoko trenbideen finantzaketaren errebisioa eman zen, linea defizitarioen ixtea aztertuz. Lleida-La Pobla trenbidea ixteko arriskuan zegoen, baina 1984ko abenduan Lleidako Diputazioak, Generalitateak eta RENFEk zerbitzuen jarraitasuna bermatu zuten, zerbitzuaren defizitaren finantzarako akordio bat sinaturik.

Momentu horretarik aurrera, Generalitateko gobernu desberdinek trenbidearen transferentzia eskatzen hasi ziren, azkenean 2005ko urtarrilaren 1ean eman zena. Momentu horretarik aurrera, linearen kudeaketa FGC enpresa publikoaren esku geratu zen, nahiz eta material mugikor aproposaren faltan, tren zerbitzuak Renfe-k eskaini. 2016ko uztailaren 25ean, FGC bihurtu zen linearen eragile bakarra, 331 serieko tren berriak zerbitzuan sartu ostean. Tren berriak entregatu eta Adif-ek homologatu bitartean, Alcoletgeko geltokian ematen zen gidariaren aldaketa, FGC-ko gidariek ez baitzuten homologazioa bukatu arte Adif-en trenbide sarean sartzeko baimenik.

## Zerbitzuak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
*Lleidako aldiriak
*Kataluniako aldiriak

## Kanpo estekak 
* Lleida-La Pobla linearako FGC-ren webgunea
* '*Tren dels Llacs*' tren turistikoaren webgunea
Karlos Emanuel II.a Savoiakoa

**Karlos Emanuel II.a** (; Turin, 1634ko ekainaren 20a – *ibidem*, 1675eko ekainaren 12a) Savoiako dukea izan zen 1638tik hil zen arte.

Viktor Amadeo I.a Savoiakoaren eta Kristina Frantziakoaren semea izan zen. Lau urterekin, Frantzisko Hiazinto anaia nagusiaren oinordekoa izan zen Savoiako dukerrian, eta haren ama arduratu zen erregeordetzaz. 1648an adin-nagusitasunera iritsi zenean, Viktorrek bere amari gobernatzen jarraitzeko eskatu zion, eta bera plazerezko bizitzan aritu zen.
Zoritxarrez ezaguna egin zen valdetarren jazarpenagatik, 1655eko sarraskian amaitu zena.

1663an hartu zuen boterea, ama hil zitzaionean. Merkataritza hobetu zuen, Nizako mendatea garatu zuen eta Alpeetan zehar Frantziarako errepide bat eraiki zuen. Armada eraberritu zuen erregimentuak sortuz eta mertzenario kopurua murriztuz. Turingo Errege jauregiaren eraikuntza enkargatu zuen.

Frantziska Madalena Orleanskoarekin ezkondu zen eta ez zuten seme-alabarik izan. Bere lehen emaztea hil ondoren, Maria Joana Savoiakoarekin ezkondu zen eta Viktor Amadeo II.a Savoiakoaren gurasoak izan ziren.

## Genealogia 
## Kanpo estekak
Pyrochroa coccinea

***Pyrochroa coccinea*** Pyrochroidae familiako kakalardoa da. Europan bizi da eta kolore gorri biziagatik da ezaguna. Euskal Herrian ere aurkitzen da. *Pyrochroa serraticornis* espeziearen oso antzekoa da, baina hark buru gorria du eta honek beltza.

## Deskribapena 
Tamaina ertaineko kakalardoa da, 20 mm inguruko luzera duena. Burua beltza du baina pronotoa eta elitroak kolore gorri bizikoak dira. Hainbat hizkuntzatan "kardinala" esaten zaio. Buruan antena beltz luzeak ditu eta hortzakatuak dira. Gorputzaren itxura nahiko estua eta luzea da.

Beldarra marroia da. Isatsean bi arantza eta bi borobil beltz ditu, horrela ematen du benetako burua hor daukala eta uste baino handiagoa dela.

## Habitata eta elikadura 
Zuhaitz enborretan eta loreetan aurkitzen dira eta haragijaleak dira. Intsektu txikiagoak harrapatzen dituzte. Kolore gorriak harrapariak uxatzen ditu, toxikoa dela adierazten baitu. Karantidina sustantzia jariatzen du.

## Bizi zikloa 
Helduak maiatza eta ekaina artean ikusten dira. Emeak enbor zaharretan jartzen ditu arrautzak eta beldarrak hartaz elikatzen dira. Udaberrirako nahikoa hazi denez pupa eratzen du enbor barruan eta apirileko egun epeletan hasten dira helduak ateratzen.

## Iruditegia 

Irudi:2016 05 26 Kaefer1.jpg|Kakalardo heldua.
Irudi:Pyrochroa coccinea (34978437001).jpg|Kakalardoak antena luze eta horzkatuak ditu.
Irudi:Pyrochroa coccinea 136804232.jpg|Kakalardoa hatzean, tamaina ikusteko.
Irudi:Pyrochroa coccinea (Pyrochroidae) - (larva), Elst (Gld), the Netherlands.jpg|Beldarra.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Penina

**Penina** () Biblian ageri den pertsonaia da,  Samuelen I. Liburuan aipatzen dena.

Bibliako kontakizunean, Elkanaren bi emazteetako bat izan zen. Bazuen seme‑alabarik, eta besteak, Ana izenekoak, ez. Hala ere, Elkanak gehiago maite zuen Ana, Penina baino. Elkana urtero joaten zenean Siloko santutegira, oparigaiaren puska berezia ematen zion Anari, eta horrek jelosia pizten zion Peninari.  

Lillian Kleinen arabera, irakurlearen sinpatiak seme-alabarik gabeko Anaren aldera zuzentzen direnez, Penina emakume gaizto bat bezala agertzen da. Izan ere, ziurrenik literatur konbentzio bat da, Anaren independentziaren eta ontasunaren kontrakoa, eta halakotzat hartu beharko luke.  

Azkenean, Anaren otoitzari erantzunez, Samuel semea izan zuen, eta gero beste hiru seme eta bi alaba. Samuel jaio ondoren, Penina ez da Biblian berriz aipatzen.  

Midrash baten arabera, Ana Elkanaren lehen emaztea izan zen. Hamar urtez ezkonduta eta seme-alabarik gabe egon ondoren, Elkanak Penina ere emaztetzat hartu zuen.  

Beste midrash batek dio Peninak Ana gehiago otoitz egitera bultzatu zuela, eta beraz, haren ekintzak onak zirela.  

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anastrangalia sanguinolenta

***Anastrangalia sanguinolenta*** Cerambycidae familiako kakalardoa da, zientziarako Lineok 1761ean deskribatu zuena. Europan eta Ekialde Hurbilean bizi da. Euskal Herrian ere aurkitzen da.

## Deskribapena 
Tamaina txikiko kakalardoa da, 8-13 mm arteko luzera duena. Burua, antenak eta pronotoa beltzak dira, elitroak aldiz kolore gorri bizikoak dira emeetan eta horixka-marroiak arren kasuan. Gorputzaren sabelaldea ere beltza da eta ile zuriek estalita dauka. Antenak luzeak dira.

## Habitata 
Koniferoen basoetan soilik aurkitzen dira.

## Iruditegia 

Irudi:Anastrangalia-sanguinolenta-01-fws.jpg|Arra.
Irudi:Anastrangalia-sanguinolenta-03-fws.jpg|Emea.
Irudi:Anastrangalia sanguinolenta ♀ Kärnten 212.jpg|Kakalardoa hatz batean, tamaina ikusteko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ergates faber

***Ergates faber*** Cerambycidae familiako kakalardoa da, zientziarako Lineok 1761ean deskribatu zuena. Europan, Afrika iparraldean eta Ekialde Hurbilean bizi dena. Euskal Herrian ere aurkitzen da.

## Deskribapena 
Tamaina handiko kakalardoa da, 25 mm-tik hasi eta 60 mm ere har ditzake luzeran. Iberiar penintsulan aurki daitekeen handienetakoa da. Kolore marroi iluna du. Emeak ilunagoak dira, arrak aldiz gorrixkagoan. Gorputza obalatua da. Sabelalean ile horixka ugari izaten du.

Antena luzeak dituzte, bereziki arrek, gorputza bera baino handiagoak baitira.

Beldarrak zuriak eta lodiak dira.

## Habitata 
Koniferoen basoetan soilik aurkitzen dira.
  
## Bizi zikloa 
Helduak egunez egur artean ezkutaturik egoten dira eta gauez ateratzen dira hegan. Egurra txikitzeko hortz handiak dituzte. Argiek erakarri egiten dituzte eta herrietako kale-argien inguruan ikusten dira sarritan. 

Helduak uztailean eta abuztuan ikusten dira. Ondoren emeak arrautzak enbor zaharretan jartzen ditu. Beldarrak bi urte behar ditu garatzeko eta xilofagoa da. Materia organikoa deskonposatzen laguntzen du.

## Iruditegia 

Irudi:Ergate forgeron (Ergates faber), Le Collet-de-Dèze, Lozère, France (24416698757).jpg|Arra.
Irudi:Ergates faber1.jpg|Emea.
Irudi:Ergates faber larva (31905655856).jpg|Beldarra.
Irudi:Ergates faber (ninfas).jpg|Pupak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Raytheon

**Raytheon Company** industria korporazio handi bat zen eta Estatu Batuetako defentsa militarraren kontratista handienetakoa zen. 1922an sortua, konpainiak bere izena hartu zuen 1959an. Desagertu baino urte batzuk lehenago 75.000 langile inguru zituen munduan zehar eta urteko irabaziak gutxi gorabehera 25.000 milioi dolar. Raytheon-en irabazien % 90 baino gehiago defentsa-kontratuetatik zetorren; 2007an munduko bosgarren defentsa-kontratista izan zen eta AEBetako laugarrena irabazien arabera. Raytheon munduko misil gidatuen ekoizle handiena izan zen. 

Raytheonen egoitza Lexington-etik (Massachusetts) Waltham-era (Massachusetts) mugitu zen 2003ko urriaren 27an. Konpainia Cambridgen (Massachusetts) egon zen 1922tik 1928ra; Newton-en (Massachusetts) 1928tik 1941era, Waltham-en 1941etik 1961era, Lexington-en 1961etik 2003ra, eta berriro Walthamera 2003tik amaiera arte. Konpainia Raytheon Technologies-en parte bihurtu zen 2020ko apirilean, Raytheon eta United Technologies dibisio aeroespazialen arteko bat-egite prozesu bat amaitu ondoren.

## Kanpo estekak
Hasna Benhasi

**Hasna Benhasi** (Marrakesh, Maroko, 1978ko ekainaren 1a) marokoar atleta da, distantzia ertaineko lasterketetan espezialista. Hainbat domina jaso ditu, bai Olinpiar Jokoetan, bai munduko txapelketetan.

## Kirol ibilbidea 
Bi domina olinpiko irabazi zituen 800 metroko lasterketan (zilarra 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan Atenasen eta brontzea 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan Pekinen). Zilarrezko domina jaso zuen Helsinkiko 2005eko eta Osakako aire libreko munduko txapelketetan. Gainera, pista estaliko 1.500 metroko munduko txapelduna izan zen Lisboan (2001). 

## Emaitzak 
## Marka pertsonalak 
* **800 metro** - 1:56.43 (Atenas (Grezia), 2004ko abuztuaren 23an)   
* **1.000 metro** - 2:33.15 (Niza (Frantzia), 1999ko uztailaren 17an)   
* **1.500 metro** - 4:02.54 (Erroma (Italia), 2003ko uztailaren 11)   
* **Milia bat** - 4:32.99 (Linz (Austria), 1998ko uztailaren 5a)   

## Iruditegia 

Fitxategi:Osaka07 D4A W800m ThreewinnersMedals.jpg|Hasna Benhasi marokoarra (ezkerra, zilarra), Janeth Jepkosgei keniarra (erdikoa, urrea) eta Mayte Martinez espainiarra (eskuina, brontzea) euren dominak erakusten, Osaka (Japonia) 2007 Munduko Txapelketa, 800 m
Fitxategi:080818 Hasna Benhassi (2801078172).jpg|Janeth Jepkosgei  keniarra (ezkerrean, zilarra), Pamela Jelimo keniarra (erdian, urrea) eta Hasna Benhasi marokoarra (eskuinean, brontzea) domina jasotzen, 2008.08.26, 800 m

## Aintzatespenak 
* 2009an, Nostresport Sarien II. Galan Kirolari Onenaren Sarirako hautagaia izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Nostresport sarien II. gala
Sanctuaire de la Fontaine (Nîmes)

***Sanctuaire de la Fontaine*** edo **Iturriko santutegia** Nîmeseko antzinako leku bat da, iturburuaren inguruko lehen jende-taldearen ezarpeneko gurtza lekua. Gaur egun, leku hori *Jardins de la Fontaine* edo **Iturriko lorategie**n erdian dago.

## Iturria 
Gunearen jatorria iturri bat da, fluxu irregularreko agerpen karstiko iraunkorra, lurzoruko ur-infiltrazioek eta garrigako arrokek elikatua. Espeleologoek toki horretara daramaten lurpeko galerien sarea aztertu dute. Lekua Burdin Arotik egon da okupatua, hau da, gure aroaren aurreko VI. mendetik. Lehen biztanleria hori Cavalier mendiaren maldan eta iturri inguruan kokatu zen.

Hasierako *Nemaussus* lekuko jainkotasunaren gurtza, *Augusta Nemausus* koloniari izena eman ziona, inskripzio gallo-grekoengatik ezagutzen da; Nîmeseko Museoan gordetako hamabost inskripzioetatik bat iturriaren putzutik dator eta XVIII. mendeko lanekin lotutako indusketetan aurkitu zuten. Nîmesen erabat harrigarria da gurtza inperialerako bi gurtza-leku egotea; adibide bakanetakoa da. Lehena *Augusteum* hau da eta bigarrena hiriaren bihotzean dago, foroan, gaur egun *Masion Carrée* deitzen den horretan.

## Berraurkikuntza eta interpretazioa 
Inperio erromatarraren amaieratik, lekua bertan behera utzi zuten. Hala ere, XVIII. mendean iturriko ura funtsezkoa zen oraindik.   Augusto enperadoreari eskainitako antzinako santutegia Nîmeseko merkataritza eta industriarako uraren hornidura hobetzeko indusketa lanetan aurkitu zuten 1730ean, eta erromatarren garaiko *Nemausus*eko aztarna hidraulikoen egoera egiaztatzen da. Jacques Philippe Mareschali erregeak agindu zion asmo handiko antolamendu programa bat egiteko. Uraren hornidura hobetzeaz gain, aztarnak nabarmendu eta hiriaren garrantzia emango zion “lorategi-pasealekua” egingo zuten eta kolomen oinarrien aztarnak besterik ez dira geratzen. Iparralderantz, Cavalier mendirantz, batek Dianaren tenplura ematen zuen, besteak, gurtza-eremuaren ipar-ekialdean zegoen antzokira.

*Tour Magne*k menderatzen zuen santutegia, dorre horrek lekua seinalatzeko funtzioa ere bazuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Augusteum

[thumb|[Afrodisiaseko *augusteum* edo *sebasteion*a]]
***Augusteum*** bat (pluralean, ***Augustea***) antzinako erlijio erromatarrean kultu inperialarentzako tenplu bat zen jatorriz, Augusto tituluagatik horrela deitua.

***Sebasteion*** deitzen zioten Erromatar Inperioko Ekialde Grekoan. Adibideak Sebastia / Samaria, Konstantinopla, Afrodisias, Antiokia, Cartagena, Fano eta, ezagunena, Ankara (Augusto eta Erromaren tenplua).

XVIII. mendetik aurrera, *Augusteum* terminoa zenbait eraikin akademiko eta kulturaletan ere erabili izan da, hala nola Leipzig, Oldenburg edo Wittenbergeko *Augustea*.

## Erreferentzia kulturalak 
2010eko *Eat Pray Love* filmean, pertsonaia nagusiak, Julia Robertsek interpretatutako Liz Gilbertek, *Augusteuma* aipatzen du bere mutil-lagunarentzako gutun batean.

## Kanpo estekak
Petril

[thumb|upright=1.35|Petrilak Berroko zubiaren bi aldeetan, [Arizkun, Nafarroa Garaia]]
**Petrila** edo **karela** murru edo hesi modukoa da, zubi, bide eta antzeko lekutan jartzen dena erorikoetatik babesteko.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Karel
* Karel (putzua)

## Kanpo estekak
Jolanda Čeplak

**Jolanda Čeplak** (Celje, Eslovenia, 1976ko irailaren 12a) esloveniar atleta da, distantzia ertaineko lasterketan aditua da, 800 metroko proban espezializatuta dago. 2004an brontzezko domina olinpikoa lortu zuen.  

## Biografia 
Celjen jaio zen eta Velenjen bizi izan zen, Monakora iritsi arte. Celje-n bizi izan da ordutik.

Hasieran ez zen espezializatu, eta distantzia askotan egin zuen korrika. Gero 800 metroak izan zituen ardatz, eta arrakasta erlatiboa izan zuen IAAFren Urrezko Ligako zirkuituan.

## Kirol ibilbidea 
2002ko Europako Atletismo Txapelketan, urrezko domina irabazi zuen 800 metroko lasterketan, 1:57,65 denboran. Mayte Martínez espainairraren eta Kelly Holmes britainiarraren aurretik heldu zen helmugara.

2004ko Atenasko  Udako Olinpiar Jokoetan 800 metroko brontzezko domina irabazi zuen, 1:56,43 denboran, eta helmugara  Kelly Holmes britainiarraren eta Hasna Benhassi marokoarraren (zilarra) atzetik heldu zen.

### Dopina 
2007ko ekainaren 18an, Cic eplak-ek positiboa eman zuen eritropoietinan. Uztailaren 26an, IAAFk jakinarazi zuen bigarren probak lehen probaren emaitza berresten zuela. Bi urteko etenaldia izan zuen, eta berriro lehiatu zen 2009ko uztailean.

## Bizitza pertsonala 
2007an, Aleš Čeplakengandik dibortziatu ostean, 2009an Nova Goricako Andrej Batagelj esloveniarrarekin ezkondu zen. Jaioterrian bizi dira.

## Palmaresa 
* 2002
** Europako Txapelketa, barruan– Viena, Austria.
*** 800 metrotan urrezko domina link=Archivo:Gold_medal_with_cup.svg|15x15px eta munduko errekorra 
** Europako Txapelketa – Munich, Alemania.
*** 800 metrotan, urrezko domina link=Archivo:Gold_medal_with_cup.svg|15x15px
** IAAF Munduko Kopa - Madrid, Espainia.
*** 800 metrotan brontzezko domina link=Archivo:Bronze_medal_with_cup.svg|15x15px
** Europako Kopa, B League Final – Banská Bystrica, Eslovakia.
*** 800 metrotan, urrezko domina link=Archivo:Gold_medal_with_cup.svg|15x15px
* 2003
** Europako Kopa, B League Final – Velenje, Eslovenia.
*** 800 metrotan, urrezko domina link=Archivo:Gold_medal_with_cup.svg|15x15px
* 2004
** 2004ko Udako Olinpiar Jokoak – Atenas, Grezia.
*** 800 metrotan brontzezko domina  link=Archivo:Bronze_medal_with_cup.svg|15x15px
** Munduko Txapelketa, barruan– Budapest, Hungaria.
*** 800 metrotan, zilarrezko domina link=Archivo:Silver_medal_with_cup.svg|15x15px
* 2007
** Europako Txapelketa, barruan – Birmingham, Ingalaterra.
*** 800 metrotan, brontzezko domina  link=Archivo:Bronze_medal_with_cup.svg|15x15px

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fantu Worku

**Fantu Worku Taye** (Etiopia, 1999ko martxoaren 29a) etiopiar kirolaria da. Atletismoko distantza erdiko lasterketetan aditua da. Zilarrezko domina irabazi zuen 2016ko Sub-20 Munduko Atletismo Txapelketan, 1.500 metroko proban. 

## Kirol ibilbidea 
Berak ordezkatu zuen bere herrialdea 2017. urteko Munduko Txapelketetan, eta finalerdiak galdu zituen.

2018ko urtemugako Londresko Jokoetan, lehen postuan korrika egin ondoren, itzuli-erdia egiteari utzi zion, eta 4 kilometroko linea helmugako lineatzat hartuta nahastu egin zen, eta, gero, lasterka egiteari utzi zion. 

## Emaitzak 
* 2016ko 20 urtez azpikoen (Sub-20) Munduko Atletismo Txapelketan, Zilarrezko domina irabazi zuen1.500 metroko proban. link=Archivo:Silver_medal_with_cup.svg|15x15px

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Leptura aurulenta

***Leptura aurulenta*** Cerambycidae familiako kakalardoa da, zientziarako Fabriciusek 1792an deskribatu zuena. Europan eta Afrika iparraldean bizi da. Euskal Herrian ere aurkitzen da.

## Deskribapena 
Tamaina ertaineko kakalardoa da, 12-24 mm arteko luzera duena. Gorputz beltza du eta elitroetan urre kolorezko lau banda ageri zaizkio. Toraxak ile ugari ditu ertzetan. Hankak tono derberdinetako marroi kolorekoak izaten dira. Antenak oso luzeak dira eta arrek oso ilunak dituzte eta emeek argiak. Gorputza estua eta luzea da.

## Habitata 
600 metrotatik gorako baso hostoerorkorretan aurkitzen da, *Quercus*, *Alnus* eta *Fagus* generoko zuhaitzez elikatzen baita.
  
## Bizi zikloa 
Helduak ekaina eta abuztua artean ikusten dira hegan. Emeak enbor usteletan jartzen ditu arrautzak eta beldarra han elikatzen da.  

## Iruditegia 

Irudi:Leptura aurulenta up.JPG|Arra.
Irudi:Lepture couleur d'or (Leptura aurulenta), Le Collet-de-Dèze, Lozère, France (51714552185).jpg|Emea.
Irudi:2021 07 11 Leptura aurulenta m.jpg|Antenek gorputzaren luzera dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pachytodes cerambyciformis

***Pachytodes cerambyciformis*** Cerambycidae familiako kakalardoa da. Europan eta Asia mendebaldean bizi da. Euskal Herrian ere aurkitzen da.

## Azpiespezieak 
Lau azpiespezie existitzen dira:
**Pachytodes cerambyciformis var. anticereducta* (Plavilstshikov)
** Pachytodes cerambyciformis var. anticeundulata* (Pic)
** Pachytodes cerambyciformis var. decempunctata* (Olivier, 1795) 
** Pachytodes cerambyciformis var. octomaculata* (Schaller, 1783)

## Deskribapena 
Tamaina txikiko kakalardoa da, 7-12 mm baino ez ditu neurtzen. Gorputza trinkoa da, borobiltsua eta ia triangelu itxurakoa, elitroak atzealdera estutu egiten baitira. Buru beltza du eta antena beltz luzeak ere bai. Pronotoa eta hankak ere beltzak dira. Elitroak marroi-horixkak dira, kolore oso apala edozelan ere, eta marka beltzak dituzte. Ale bakoitzak bere patroi propioa du, eta ale batzuek badaude markarik gabeak ere.

## Habitata 
Basoetako kakalardoa da, eta baso hostoerorkorretan zein koniferoetan aurkitzen da. *Abies alba*, *Picea abies*, *Castanea sativa*, *Salix caprea*....

Helduak loreetako nektarraz elikatzen dira.

## Iruditegia 

Irudi:Pachytodes cerambyciformis side.JPG|Kakalardo heldua.
Irudi:Pachytodes-cerambyciformis-03-fws.jpg|Arra eta emea kopulatzen.
Irudi:Judolia cerambyciformis. Cerambycidae (16091511378).jpg|Kakalardo heldua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pseudovadonia livida

***Pseudovadonia livida*** Cerambycidae familiako kakalardoa da, zientziarako Fabriciusek 1776an deskribatu zuena. Europan eta Ekialde Hurbilean bizi da. Euskal Herrian ere aurkitzen da.

## Azpiespezieak 
Sei azpiespezie ditu:
**Pseudovadonia livida bicarinata*  (Arnold, 1869) 
**Pseudovadonia livida desbrochersi*  (Pic, 1891) 
**Pseudovadonia livida hatayensis*  Özdikmen, 2015 
**Pseudovadonia livida livida*  (Fabricius, 1776) 
**Pseudovadonia livida pecta*  (J. Daniel & K. Daniel, 1891) 
**Pseudovadonia livida setosa*  (Danilevsky, 2013) 

## Deskribapena 
Tamaina txikiko kakalardoa da, 5-10 mm arteko luzera duena. Gorputzez luzea eta estua da. Burua proportzioan handia du eta begi handiak ditu. Antenak ere luzeak dira, gorputzaren luzerara iristen ez direnak. Pronotoa karratua eta beltza da eta elitroak gorrixka-marroiak eta urre kolorezko ile finez estalita daude. 

## Habitata 
Pinudietan aurkitzen da bereziki. Batzuetan *Quercus* edo *Castanea* generoko espezietan ere ikus daiteke.
  
## Bizi zikloa 
Bi urtetako zikloa betetzen du. Helduak maiatza eta iraila artean ikusten dira hegan eta loreetako nektarraz eta polenaz elikatzen dira. Emeak Marasmio jangarria (*Marasmius oreades*) onddo ugari dagoen lurreko humusean jartzen ditu arrautzak eta onddo horren mizelioaz elikatzen dira beldarrak.

## Iruditegia 

Irudi:Pseudovadonia livida (18985930062).jpg|Kakalardo txikia da.
Irudi:Cerambycidae - Pseudovadonia livida-000.JPG|Kakalardoa hegan.
Irudi:Pseudovadonia livida couple.JPG|Arra eta emea kopulatzen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Naama (Hasiera)

**Naama** () Biblian ageri den pertsonaia da, Hasiera liburuko pertsonaietako bat. Kainen ondorengoa zen, Lamek eta Tzilaren alaba bakarra. Neba bat zuen, Tubalkain, eta bi nebaorde, Jabal eta Jubal, Lamek eta Adaren semeak zirenak. Askotan Zohar liburuko Naamarekin nahasten edo lotzen zaio.

Gordon Wenhamen arabera, Naama aipamen berezirako aukeratzeko arrazoia iluna izaten jarraitzen du, eta R. R. Wilsonek iradoki zuen narratzaileak genealogia orekatu bat eskaini nahi zuela, Lameken bi emazteak bina seme-alaba zituztela adieraziz.

Bereshith Rabba midrashak Naama Noeren emaztea zela dio, eta John Gill teologoaren ustez, Kamen emaztea zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maaka

**Maaka** () Itun Zaharreko hainbat pertsonaien izen epizenoa da. Hona hemen izen hau zeramaten pertsonaiak:

* Nahorren semeetako bat
* Kaleben ohaidea
* Talmairen alaba eta Daviden emazteetako bat
* Makirren emaztea
* Gateko erregea
* Absalomen alaba, Roboamen emaztea, Abias Judakoaren ama eta Asa Judakoaren amona
* Jehielen emaztea
* Hananen aita
* Xefatiasen aita
Gainera, Galileako itsasotik ekialdean zegoen aramear erresuma txikia ere bada.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Glynis Johns

**Glynis Margaret Payne Johns** (Pretoria, 1923ko urriaren 5a - Los Angeles, 2024ko urtarrilaren 4a) britainiar aktore, abeslari eta dantzaria izan zen.

## Biografia 
Hegoafrikan jaio zen, galestar aktore baten alaba. 1940ko hamarkadan iritsi zen gorenera. Bere ibilbideak 80 urte iraun zuen zineman eta antzerkian, eta 60 film baino gehiagotan lan egin zuen.

Bere rol ezagunenen artean, Winifred Banks Walt Disneyren Mary Poppins (1964) eta Desiree Armfeldt Broadwayko *A Little Night Music* (1973) musikalean daude, eta aktore onenaren Tony saria irabazi zuen. Azken paper horretan, "Send in the Clowns" abestu zuen, Stephen Sondheimek harentzat espresuki konposatutako abestia, eta horregatik britainiar zinema klasikoko artista handienetako bat da.

1950eko hamarkadan, zinemaren sexu ikurtzat hartzen zen.

1960ko hamarkadaren hasieran, Estatu Batuetako hainbat telesailetan parte hartu zuen, besteak beste, *The Roaring 20s* (1961) ABC/Warner Brothers-en eta, *The Lloyd Bridges Show* (1962-1963) CBS-n parte hartu ondoren, 1963an, Keith Andesekin batera, CBSrako bere seriea egin zuen, *Glynis*.

1988tik 1989ra, Johns, Alan Young, Phyllis Newman eta Paul Dooleyrekin batera, CBS *Coming of Age* telesailean parte hartu zuen.

Johnsek semea eta lau senarrak baino luzeago bizi izan zen. Hil zen lehena hirugarren senarra izan zen, Cecil Henderson, 1978an, gero laugarren senarra, Elliott Arnold, 1980an, lehen senarra, Anthony Forwood, 1988an, eta bigarren senarra, David Foster, 2010ean. Bere semea, Gareth Forwood, 2007an hil zen, minbiziak eta bihotzekoak emanda hil zen.

2020an Olivia de Havilland hil zenean, Johns aktoreen kategoria guztietan bizi zen Oscar sarietarako hautagairik zaharrena bihurtu zen. 2021ean, Betty Whiteren heriotzarekin, bizi zen Disneyren mito zaharrena bihurtu zen.

Johns Los Angeleseko zahar-egoitza batean hil zen, 2024ko urtarrilaren 4an, 100 urte zituela. Biloba bat eta hiru birbiloba geratzen dira. Bere biloba, Thomas Forwood, idazle eta zinema zuzendari frantsesa da.

## Filmografia 
* Last of the Few (1960)
* The Spider's Web (1960)
* The Sundowners (1960)
* The Cabinet of Caligari (1962)
* The Chapman Report (1962)
* Papa's Delicate Condition (1963)
* Mary Poppins (1964)
* Dear Brigitte (1965)
* Don't Just Stand There! (1968)
* Lock Up Your Daughters! (1969)
* Under Milk Wood (1972)
* The Vault of Horror (1973)
* Nukie (1987)
* Zelly and Me (1988)
* The Ref (1994)
* While You Were Sleeping (1995)
* Superstar (1999)
Eladia Blázquez

**Eladia Blázquez** (Gerli, Buenos Aires probintzia, Argentina, 1931ko otsailaren 24a - Buenos Aires, 2005eko abuztuaren 31) Argentinako tango-abeslari eta konpositorea izan zen. Genero horren poetisatzat hartua, bere artearekin eta koherentziarekin jendearen maitasuna bereganatzen jakin baitzuen.

## Historia 
Familia apal bateko alaba, Eladia 1931ko otsailaren 24an jaio zen Gerlin (Buenos Aires). 1970ean tango-diskoa grabatu zuen, matxismo tangeroan sartuz, genero hori krisi betean zegoenean. Abeslari, konpositore eta egile izateaz gain, pianista eta gitarra-jotzaile ere izan zen.

Bi liburu idatzi zituen: *Mi ciudad y mi gente* eta *Buenos Aires* *cotidiana*. Ramona Galarza eta Los Fronterizos folkloristentzat ere hainbat letra egin zituen. «Gonadun Discépolo» esaten zioten, idazteko gaitasun handia zuelako. Hala ere, bere ibilbidean tangozale puristek asko kritikatu zuten, beren musika piezen kalitatea irregularra zela leporatuz.

Hainbat estilotako gaiak konposatu zituen, beti lehen mailako interpreteak izan zituztenak. Lehenbizi Espainiako kanta izan zen, gero melodikoa eta hegoamerikarra; gero folklorea, eta azkenik tangoa eta balada.

Folklorearen barruan, *Al viejo Río Paraná* zamba konposatu zuen.

Haren kanta ezagunenen artean, hauek ditugu: «El corazón al sur», «Sueño de barrilete», «Mi ciudad y mi gente», «Honrar la vida», «Que vengan los bomberos», «Bien nosotros», «A un semejante», «Si te viera Garay», «Viejo Tortoni», «Con las alas del alma», «Si Buenos Aires no fuera así», «Somos como somos», «Sin piel», «Prohibido prohibir», «Si somos gente» eta «Convencernos». Astor Piazzollaren "Adiós Nonino" instrumentu-tango famatuari letra jarri zion. Victor Hugo Morales kontalariak “Domingo de Buenos Aires” abestia erabiltzen du kirol-transmisioak irekitzeko. Letraren zenbait aldaketa eginda kazetaria eta futbola gogorarazten dituzte. 

## Sariak eta aitortzak 
* 1988an, «Avellaneda hiriko alaba kutun» izendatu zuten.
* 1992an, «Buenos Airesko hiritar ilustre» 

* 1995ean Platinozko Konex saria jaso zuen.
* 2005ean, Argentinako hamarkadako egile/konpositore onenaren saria.

## Heriotza 
2005eko abuztuaren 31n hil zen, Bazterrica klinikan, Buenos Airesen, 74 urte zituela, hainbat urtez jasandako minbizi terminal baten ondorioz.

## Diskografia 
* *Buenos Aires y yo* (RCA Victor, 1970)
* *Yo la escribo y yo la vendo* (Azur, 1973)
* *Somos o no somos?* (Phono Musical Argentina, S. A., 1974)
* *Si te viera Garay* (EMI Odeón, 1980)
* *Honrar la vida* (EMI Odeón, 1980)
* *Eladia* (EMI Odeón, 1981)
* *Eladia de Buenos Aires* (EMI Odeón, 1986)
* *Retratos sonoros* (urte ezezaguna)
* *Mercado* (1992)
* *Con las alas del alma* (Belgrano Norte banatzailea, 1995)
* *La mirada* (Belgrano Norte banatzailea, 1998)
* *Grandes Éxitos* (EMI Odeón, 2004)
* *Eladia Blázquez* (EMI Odeón, 12. orrialdea, 2005)

## Kanpo estekak 
* Eladia Blázquezen Gune Ez Ofiziala
* TodoTango.com
Bergarako Musika Eskola

**Bergarako Musika Eskola** (ofizialki, "Boni Laskurain" Bergarako Musika Eskola) 1983an Bergaran sortutako ikastetxea da . Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza, Unibertsitate eta Ikerketa Sailak baimendutako ikastetxea da eta irabazi asmorik gabeko erakundea.  2020an 3 urtetik gorako 500 ikasle baino gehiago zituen; 28 instrumentu baino gehiagoko eskaintza eta euskal dantzak irakasten zituzten. 

Elkarteak hainbat musika ekitaldi antolatzen ditu urtean zehar Bergaran herriko ospakizunekin bat eginez, hala nola, Gabonetako kontzertuan, Santa Zezilia kontzertuan, Erramu Zapatuko Ferian, Iñauterietan etab. egiten dituzten txarangak, dantzak eta abesbatzak. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Laccaria affinis

***Laccaria affinis*** *Hydnangiaceae* familiako onddo espezie bat da. Jateko ona, baina mamitsua ez denez, beste espezie batzuekin nahasteko hobea.

Sinonimoak: *Laccaria laccata var. affinis*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 5 cm arteko diametrokoa, esferikotik laura, eta pixka bat hondoratua erdian. Azal leunekoa, higrofanoa, arre-laranja kolorekoa edo horia.

**Orriak:** Adnatuak edo zertxobait dekurrenteak, zabal, lamelulekin, lila antzeko koloreekin.

**Hanka:** 8 cm arteko garaierakoa, leuna (ez ezkatatsua), haritsua, zilindrikoa, okertua.

**Haragia:** Gutxi eta zapore melekakoa.

**Etimologia:** *Laccaria* terminoa Erdi Aroko latinetik dator, tindatzen, esan nahi duen "laccare" hitzetik. Kapelaren ertzean dituen ildaska txikiengatik.

## Jangarritasuna 
Kalitate ertaineko jangarria.

### Nahasketa arriskua 
*Laccaria laccata* ez da hain lerdena, kapela ilunagoa eta ezkatatsua du, eta hostozabaletan zein koniferoetan ateratzen da.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean. Hostozabalen basoetan (koniferoetan ez), ametzetan batez ere, mendi mazeletan.

### Banaketa eremua 
Euskal Herria, Frantzia, Espainia, Suitza, Finlandia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Phylis Smith

**Phylis Smith** (Birmingham, Erresuma Batua, 1963ko abenduaren 28a) britainiar atleta ohia da, 4x400 metroko proban espezializatua. 1993an munduko brontzezko domina lortu zuen.

## Kirol ibilbidea 
Stuttgarteko 1993ko Munduko Txapelketan, brontzezko domina irabazi zuen 4x400 metroko erreleboetan, 3:23,41 denboran, eta helmugara iritsi zen Estatu Batuetakoen eta Errusiarren atzetik. Taldeko kideak Linda Keough, Tracy Goddard eta Sally Gunnell izan ziren.

## Titulu nazionalak 
* AAA Txapelketa
** 400 metro: 1993, 1996
* UK Athletics Txapelketa
** 200 metro: 1989, 1992
** 400 metro: 1993
* AAA Barruko txapelketa
** 400 metro: 1997

## Nazioarteko txapelketak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vilanova de la Barcako geltokia

**Vilanova de la Barca** Lleida-La Pobla de Segur lineako geltoki bat da, Vilanova de la Barcako udalerrian kokatuta dagoena. Geltokian Lleidako aldirietako  eta  lineek dute geltokia. Bestetik, sasoi turistikoan *Tren dels Llacs* zerbitzu turistikoa eskaintzen da.

## Egoera 
Geralekua honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:

* : 10,900 kilometro-puntua.
## Historia 
Lleida eta La Pobla arteko trenbidea 1924ko otsailaren 3an ireki zen, Lleida eta Balaguer arteko tartearen inaugurazioarekin. Trenbide berriaren helburua Lleida eta Saint-Girons, Frantzian, trenaren bidez lotzea zen.

Primo de Riveraren diktaduran linearen luzapen lanak hasi ziren Balaguertik La Pobla eta Saint-Gironsera luzatzeko eta Lleidatik trenbidea Baezara luzatzeko. Nahiz eta proiektua "premiazko" bezala kalifikatu diktaduraren *Guadalhorce Plana*-n, handik gutxira prokamatutako Bigarren Errepublikak lanak geldiarazi zituen proiektuaren berrikusketa burutzeko.

Errepublikak eta gerora gertatutako Gerra Zibilak trenbidearen luzapen lanak bertan behera utzi zituen, eta ez zen 1940ko hamarkadara arte aurrerapenik egin. 1940ko hamarkadan, Francoren Diktadura garaian, luzapen lanak jarraitu ziren RENFE enpresak zuzenduta. Horrela, trenbidearen luzapena lortu zen Balaguertik La Pobla de Segurrera, tartea 1951eko azaroaren 13an ireki zelarik.

1962-an, Munduko Bankuak gomendatuta, Espainiako Gobernuak trenbide berrietarako finantzaketak murriztu zituen, Lleida eta La Pobla de Segur arteko trenbideak luzapen gehiagorik izan gabe.

1980ko hamarkadan estatu osoko trenbideen finantzaketaren errebisioa eman zen, linea defizitarioen ixtea aztertuz. Lleida-La Pobla trenbidea ixteko arriskuan zegoen, baina 1984ko abenduan Lleidako Diputazioak, Generalitateak eta RENFEk zerbitzuen jarraitasuna bermatu zuten, zerbitzuaren defizitaren finantzarako akordio bat sinaturik.

Momentu horretarik aurrera, Generalitateko gobernu desberdinek trenbidearen transferentzia eskatzen hasi ziren, azkenean 2005ko urtarrilaren 1ean eman zena. Momentu horretarik aurrera, linearen kudeaketa FGC enpresa publikoaren esku geratu zen, nahiz eta material mugikor aproposaren faltan, tren zerbitzuak Renfe-k eskaini. 2016ko uztailaren 25ean, FGC bihurtu zen linearen eragile bakarra, 331 serieko tren berriak zerbitzuan sartu ostean.

Geltokiari dagokionez, 1924. urtean eraikitako geltokiaren enplazamendua Vilanovako herritik kilometro batera zegoen, linean gora La Poblarako norabidean. 1936ko abenduan, Espainiako Gerra Zibila hasita zegoela, herritk hurbilagoko kokapen batean behin-behieneko nasa bat eraiki zen, zeina 1968ko maitzan herriko geltoki berri bihurtu zen. 1924. urtean eraikitako geltokia 2000. urtean kendu zen, linearen berriztapen lanen barnean.

## Zerbitzuak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
*Lleidako aldiriak
*Kataluniako aldiriak

## Kanpo estekak 
* Lleida-La Pobla linearako FGC-ren webgunea
* '*Tren dels Llacs*' tren turistikoaren webgunea
Imanol Alvarez Arruti

**Imanol Alvarez Arruti** (Ermua, Bizkaia, 1967ko maiatzaren 19a) eskubaloi jokalari ohia eta entrenatzailea da.

## Biografia 
Manolo eta Arrateren bost seme-alabetan zaharrena, aitak gizonezkoen Ermua futbol taldea eta emakume futbolarien herriko lehenengoa entrenatu zituen. Semea umetan kirol horretan aritu bazen ere, 13 urterekin hasi zen eskolan eskubaloira jokatzen, Teodoro Zuazua ikastetxeko irakasle batek pilota eta futbolaren ondoan “kirol berritzat” aurkeztu zienean. Ezkertia da eta hori eskubaloian abantaila da, jokalari gutxi egoteaz gain posizio batzuk betetzeko mesederako delako.

## Kirol ibilbidea 
Hainbat taldetan jokatu du: Eibarko Arraten, Barakaldon, Arrasaten, Gasteizko Caja Vital eta Castellóko Vinaròs taldeetan besteak beste. Arratekoekin Euskadiko Liga irabazi zuen.

Jokalari zela oso garbi zuen entrenatzaile izatea nahi zuela eta horretan formatzeari ekin zion. 1992an Espainiako Entrenatzaile Nazionalaren karneta eskuratu zuenetik trebatu izan ditu talde amateurrak eta profesionalak, neskenak zein mutilenak, eskola kirolekoak, Euskal Herri mailakoak, Estatukoak… 
thumb|Entrenatzen.
Ermuan neska txikiekin hasi zen, Eibarren gero mutil gazteak hartu zituen eta Arrasaten beste talde bat. 1998tik 2006ra beste lan batzuetan aritu zen, Eibartik deitu zioten arte, Asobal ligako profesionalak entrenatzeko. 2013an Donostiako nesken Bera Bera taldearen eskaintza jaso zuen, Reyes Carrere ordezkatuz.

Hasi eta urte betera semea jaio zen eta aldi batez laga egin zuen Donostiako ekipoa, Ermuko nesken Errotabarri taldearen ardura hartuz. 2018an Bera Berara itzuli zen eta bertan jardun zuen entrenatzaile modura 2026ra arte. Bere gidaritzapean taldeak 17 titulu eskuratu zituen, Europa mailako batzuk barne. 

2017an Espainiako Selekzioko gazteak entrenatzen hasi zen eta 2021etik Espainiako nesken lehen selekzioa, bigarren entrenatzaile gisa.

## Aitortzak 
* 2023an Eskubaloiko Espainiako Federazioak zilarrezko intsignia eta domina eman zion selekzio junior eta absolutuarekin garatutako lanaren aitorpen gisa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Charles-Mathias Simons

**Charles-Mathias Simons** (Bitburg, 1802ko martxoaren 27a - Luxenburgo, 1874ko urriaren 5a) Luxenburgoko lehen ministroa izan zen 1853tik 1860ra.

1823an legeetan doktoratu zen Liejako Unibertsitatean eta abokatu gisa inskribatu zen Diekirchen. Belgikako Kongresu Nazionaleko ordezkaria izan zen eta konstituzio berria idazten lagundu zuen.
Estatuen Biltzarreko edo Luxenburgoko parlamentuko kidea izan zen, eta ministroen kontseiluko kide. 1853an Gilen III.a errege-duke handiak lehen ministro izendatu zuen.
Konstituzioa berrikusteaz arduratu zen, Gilenen botereak handitzeko eta parlamentuarenak murrizteko. Bere agintaldian, dukerri handiaren lehen trenbidea inauguratu zen, eta lehen bankuak ezarri ziren. 1860an dimisioa eman zuen, parlamentuko oposiziogileek hauteskundeetan indarra handitu zutenean. 1860tik 1874ra Estatu Kontseiluko kide izan zen.
SOAP (Symbolic Optimal Assembly Program)

thumb|SOAP II Kodetze-formatua, 1957
**SOAP** (**Symbolic Optimal Assembly Program**, *Programa mihiztatzaile sinboliko optimoa*) programa datuak prozesatzeko IBM 650 danbor magnetikoko konputagailuetarako  mihiztatadura-lengoaia izan zen, 1954an erabili zen lehen aldiz ordenagailu aitzindari haietan. Stan Poleyk garatu zuen IBM Thomas J. Watson Research Center-en. SOAPi "ptimo"  deitzen zitzaion, biltegiratze-danborrean sortutako aginduak biltegiratzen saiatzen zelako, instrukzio batetik hurrengora iristeko denbora ahalik eta txikiena izan dadin. SOAP urrats anitzeko mihiztatzailea da, hau da, behin baino gehiagotan prozesatzen du iturburu-programa objektu-programa sortzeko.

SOAPen lehen bertsioa SOAP IIk gainditu zuen 1957an, eta hardwarearen ezaugarri gehigarriak babesten zituen, hala nola indize-erregistroak eta nukleo magnetikoaren memoria; gero, SOAP IIA 1958an, SOAP 2L, SOAP 2L Tape, SOAP 4000 eta SOAP 42 1961ean. 1957an SOAP erabili zen FOR TRANSIT konpilatzailearen euskarri gisa.

Donald Knuth-ek SOAP III izeneko bertsio independenteak ekoitzi zituen 1958an, eta SUPERSOAP, 1959an, Case Institute of Technology-n. Orain, Cleveland-eko (Ohio) Case Western Reservve University unibertsitatean dago. AEBko Estandarren Bulego Nazionalak, Herbert Howe-ren zuzendaritzapean, SOAP bertsio bat ere idatzi zuen, ISOPAR izenekoa, eta optimizazioa nabarmen hobetu zuela esan zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* SOAP Programazio Lengoaien Online Entziklopedia Historikoan
Naomi Parker

**Naomi Parker Fraley** (Tulsa, Oklahoma; 1921eko abuztuaren 26a -  Longview, Texas; 2018ko urtarrilaren 20a) armagintzaren zerbitzari eta langile estatubatuarra izan zen Bigarren Mundu Gerran. Nahi gabe inspiratu eta  J. Howard Miller diseinatzailearen modelo izan zen  *We Can Do It*!  (“egin dezakegu”) kartela sortzeko, *Rosie the Riveter*.

## Biografia 
Zortzi neba-arrebaz osatutako familia batean hazi zen. Parker familia Alameda hirian bizi zen, Kalifornian, Estatu Batuak 1941ean gerran sartu zirenean. Naomi Parker eta Ada, ahizpa gazteena, Alameda aireontziaren-basean lan egiteko kontratatu zituzten. Bertan, atera zion argazkiaJ. Howard Millerrek. Bere laneko uniforme urdinagatik nabarmentzen da, baita bere ile luzeak makinek har ez ditzaten segurtasunagatik daraman puntu zuridun banda gorriagatik ere. Millerrek jantzi honi eta bere ezaugarriei heldu zien aurrerantzean ikonografikoa izango zen kartela marrazteko.

Gerra ostean, zerbitzari gisa lan egin zuen Kaliforniako Palm Springseko jatetxe batean. Hiru aldiz ezkondu zen. We Can Do It! kartelaren ospea gorabehera, anonimoa izan zen, Millerrek ez ziolako inoiz kreditua eman inspirazio-iturri gisa.

## *We Can Do It*! kartela eta bere modeloaren inguruko nahasketa 
ezkerrera|thumb|194x194px|Westinghouseko kartela, Jk diseinatua. Howard Miller, Naomi Parker Fraleyren irudian oinarritua
Haren erretratua *Rosie the Riveter* klixeen seriean sartzen da, J.Howard Miller   diseinatzaile grafikoak sortutakoa. Estatu Batuetako sei milioi emakumeren sinbolo aberkoia bihurtu zena. Emakume horiek armamentuaren industrian lan egin zuten, frontean borrokatzen ziren gizonak ez zeudenean. Irudi hori, aurrerantzean, emakumeen emantzipazioaren ikono izan zen, emakumeek, ordura arte gizonek bakarrik egindako lanetan jardun zutelako.

Luzaroan, irudiaren eredua Geraldine Hoff Doyle izan zen, Míchigango langile bat. Naomi Parkerrek, beraz, ez zuen kartelaren ospeaz gozatu.

2011n, James J. Kimble Seton Hall Unibertsitateko irakasleak, ikerketa luze baten ondoren, kartel ezagunaren benetako modeloa identifikatu eta erakutsi zuen. Kimblek Naomi Parker eta haren ahizpa Ada aurkitu eta elkarrizketatu zituen 2015eko otsailean, 93 eta 91 urtekoak, hurrenez hurren, eta bere azterketa berretsi zuten, akats historiko bat zuzenduz. Parkerrek, orduan, ospe berantiarra lortu zuen.

## Ikus, gainera 
* Emakumearen emantzipazioa
* Emakumearen rola Lehen Mundu Gerran
* Emakumearen rola Bigarren Mundu Gerran

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ana María Muñoz Amilibia

**Ana María Muñoz Amilibia** (Donostia, 1932ko urtarrilaren 1a - Madril, 2019ko ekainaren 9a) historiaurrelari  eta arkeologo espainiarra izan zen. Espainiako Arkeologiako lehen emakume katedraduna izan zen. 

## Biografia 
Ana María Muñoz Amilibia Filosofia eta Letretan lizentziatu zen Bartzelonako Unibertsitateko Historia sailean. CSICen beka izan zuen Erromako Historia eta Arkeologia Eskolan. 1964an doktore gradua jaso zuen Bartzelonako Unibertsitatean, *La Cultura de los sepulcros de fosa en el norte este de España y sus relaciones* izeneko tesiari esker.

1975ean Murtziako Unibertsitatean sartu ondoren, Murtziako Eskualdeko ikasketa historikoen alde egindako lanengatik aitzindaria da. Unibertsitate horretan jarraitu zuen 1990 arte, eta Arkeologia, Epigrafia eta Numismatikako katedradun eta Historiaurre eta Arkeologia Saileko zuzendari izatera iritsi zen.  1990etik Urrutiko Hezkuntzarako Unibertsitate Nazionaleko Historiaurreko katedraduna izan zen, 1998an erretiroa hartu zuen arte.
## Indusketak 
Landa-lan ugari egin zituen bere ibilbidean zehar, besteak beste:

* *Saguzarren leizea* (Zuheros, Kordoba), 1969.
* *Minguillar muinoa* (Jaen), antzinako Iponoba, 1974-1978.
* *Coimbra del Barranco Ancho* (Jumilla, Murtzia), 1977-1985.
* *Cabezo del Plomoko herrixka eneolitikoa*, 1979, 1980, 1984 eta 1985.

## Argitalpenak 
Muñoz Amilibiak lan zabala du, bai aldizkari zientifikoetako artikuluena, bai lan propio eta kolektiboena. Hona hemen horietako batzuk:

* Ana María Muñoz Amilibia, Victoria Cabrera Valdés, Ana Fernández Vega, Sergio Ripoll López, Amparo Hernando Grande, Mario Menéndez Fernández y Eduardo Ripoll Perelló (2001). *Prehistoria* (I. liburukia). 2006ko seigarren berrinprimaketa (lehen edizioa). Lerko Print, S.A. Urrutiko Hezkuntzarako Unibertsitate Nazionala (UNED).  Obra osoa.

* Muñoz Amilibia, A.Mª. (1990). «Historia de la Arqueología en Lorca.». *Historia de Lorca*. Lorca. 
* Conde Guerri, Elena. (1990): «Ana María Muñoz Amilibia: El Cursus Honorum». Anales de Prehistoria y Arqueología. Secretariado de Publicaciones, 5-6.3-8. Murtziako Unibertsitatea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
RTX Corporation

**RTX Corporation**, lehenago **Raytheon Technologies Corporation**, Arlingtonen (Virginia) egoitza duen enpresa talde multinazional estatubatuarra da. Konpainia munduko fabrikatzaile aeroespazial eta militar handienetako bat da, bai diru-sarreren eta merkatuaren balioaren arabera. Aeroespazialaren eta defentsaren sektoreko teknologia aurreratuko produktuen ikerketan, garapenean eta fabrikazioan espezializatua, hegazkin-motorrak, abionika, aeroegiturak, misilak, aireko defentsa sistemak, droneak eta zibersegurtasun irtenbideak ekoizten ditu. Gainera, Ameriketako Estatu Batuetako gobernuaren kontratista militar handienetako bat da, eta harekin lortzen du urteko diru-sarreren zati oso esanguratsua.  

Konpainia 2020ko apirilaren 3an sortu zen, Raytheon Company eta United Technologies Corporation (UTC) konpainiaren dibisio aeroespazialaren 50:50eko fusioaren ondorioz. Raytheon Estatu Batuetako hirugarren kontratista eta munduko handienetako bat izan zen (2019),  armen fabrikazioan espezializatua —misil gidatuen munduko ekoizle handiena izan zen—  eta bietarako soluzio elektronikoak, zibilak eta militarrak. United Technologies enpresa talde dibertsifikatu bat zen, AEBetako gobernuaren zazpigarren kontratistarik handiena 2019an eta aireontzien eta hegazkinen motorren fabrikazioan espezializatu zen.  UTCko zuzendari nagusi eta presidente ohia, Gregory J. Hayes,  konpainia berriko zuzendari nagusi bihurtu zen, Raytheoneko zuzendari nagusi eta Thomas A. Kennedy presidente ohiak zuzendari nagusiaren papera lortu zuen bitartean.  Sortu zenean, munduko bigarren konpainia aeroespaziala eta militarra zen fakturazioaren arabera, Boeing-ek baino ez zuen gainditu. 

Konpainiak lau dibisio edo filial ditu: Collins Aerospace, Pratt & Whitney, Raytheon Intelligence & Space eta Raytheon Missiles & Defense. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Enpresaren ekonomia eta finantzak: Yahoo!-ren datuak, Bloomberg, Reuters eta SECren komunikazioak.