Sagrario Mochales

**Sagrario Mochales del Val** (Madril, 1932ko azaroaren 19a) espainiar mikrobiologo eta  ikertzailea da, antibiotikoen ikerketa abian jartzen aitzindaria. Produktu naturalen azterketan parte hartu zuen, zenbait printzipio aktibo aurkitzeko, hala nola fosfomizina espektro zabaleko antibiotikoa, gernu-infekzioak tratatzeko asko erabiltzen dena, besteak beste. Baita lobastatina ere, hiperkolesterolemia tratatzeko, kolesterol-mailak murrizteko eta gaixotasuna saihesteko.

Bere izena antibiotikoen historiaren parte da, fosfomizinaren aurkikuntzan eta patentean parte hartu duelako. 

## Ibilbidea 
Biologia ikasi zuen Madrilgo Unibertsitatean, eta biokimikan, mikrobiologia klinikoan eta biologia molekularrean trebatu zen.

Espainiako emakume bakanetakoa izan zen arlo zientifikoan ikerketan lan egiteko aukera izan zuena, emakumeen lana funtsean zaintzari lotuta zegoen garaian, eta ezkontzean kaleratzea ohikoa zen garaian. Hala ere, Mochales ezkondua eta haurdun, bere ikertzaile lanbidearekin jarraitzea lortu zuen Fosfomizinaren patentean parte hartzeak eman zion babesari esker. Hasieran ez zen planteatu patentean parte hartu zuten zientzialarien artean bere izena sartzea, orduan ez emakumeek ez teknikariek ez baitzuten sinatzen. Baina David Heindlin, Merck Research-eko ikerketa lankidea, tematu zen, eta azkenean bere izena agertu zen bai eskaeran, bai patentean 1972an.

1954tik Penizilina eta Antibiotikoen Espainiako Konpainiaren (CEPA) ikerketa-taldea osatu zuen. Madrilgo laborategian lan egiten zuen, New Jerseyko Rahway hirian zegoen Merck Research farmazia-enpresa estatubatuarraren laborategiarekin lankidetza-hitzarmen bat sinatuta. CEPAn, lantaldeko kideek Espainian bidaiatzeko ohitura zuten, beti ontzi desberdinez hornituta, substantzia terapeutiko interesgarri berrien bila joaten ziren lekuan lurreko edo uretako laginak hartzeko. Hala, 1966an, taldeko beste kide batek, Sebastián Hernández doktore eta ikertzaileak, Xàbiatik Gata de Gorgoserako (Alacant) errepidean egindako bidaia batean, Montgó mendiaren hegoaldeko hegaleko lurzoru-lagin batzuk hartu eta laborategira eraman zituen. Mochalesek laborategian, laginean aurkitu zituen hainbat organismo ikertu zituen, eta batean, *Streptomyces fradiae* anduian, mikrobakterio-jarduera onargarri bat ikusi zuen. Zegozkion kontrolen eta estandarizazioaren ondoren, lagina Estatu Batuetara bidali zuen, non Merck enpresa farmazeutikoak antibiotiko berria, Fosfomizina, garatzeko beharrezko azterketa klinikoak egin zituen. 

1969an *Science* aldizkarian antibiotiko berria aurkezteko artikulua argitaratu zen. Merck-eko kide estatubatuarrek sinatu zuten azterketa hori, Hernandez eta Mata CEPAko lankideekin batera, eta Mochalesek, azkenik.

Fosfomizinaren aurkikuntza Estatu Batuetan eta Espainian patentatu zen, eta Monurol izen komertzialarekin merkaturatzen da. Antibiotiko hori gernu-infekzioen tratamendurako garrantzitsuenetako bat izan da hamarkadetan, baina beste tratamendu askotan ere erabiltzen da.

Mochalesek 1970eko hamarkadan kolesterol-maila altua murrizteko eta erlazionatutako gaixotasunak saihesteko sendagaiak aurkitzen ere lagundu zuen. Bere ikerketek lobastatinaren konposatua aurkitu zuten *Aspergillus terreos* onddoaren azterketaren bidez. Merckekin elkarlanean, azken produktua Estatu Batuetan garatu zen, Mevacor izenarekin merkaturatu zen, merkatuan agertu zen lehen estatina.

Fosfomizina eta Lovastatina garatzeko funtsezko ekarpenaz gain, beste zientzialari batzuekin batera mikroorganismo berrien eta bakterioen aurkako agenteen hainbat ikerketa eta patentetan parte hartu zuen, gehienbat antibiotikoen eta antifungiziden eremuan.

## Aintzatespenak 
* Espainiako Kimioterapia Elkarteko ohorezko kidea da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*