open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Harriet Creighton

**Harriet Baldwin Creighton** (Illinois,1909ko ekainaren 27a - Massachusetts, 2004ko urtarrilaren 9a) estatubatuar botanikari, genetikalari eta hezitzailea izan zen. 1930eko hamarkadan Barbara McClintockekin batera zitogenetikan lan egin zuen, eta Amerikako Botanical Society-ko presidente hautatu zuten 1956an.

## Bizitza 
Creighton Delavanen (Illinois) jaio zen, Cyrus Murray Creighton eta Bertha Baldwin Creightonen alaba. Bere aita Kanadan jaio zen. Wellesley College-n graduatu zen 1929an, eta Cornell Unibertsitatean osatu zuen doktoregoa, 1933an. Cornellen eman zuen denboran, artoaren zitogenetikaren arloan lan egin zuen, Barbara McClintockekin, eta biek eragin handiko artikulu bat argitaratu zuten 1931n, gurutzamendu kromosomikoa deskribatuz lehen aldiz. Doktorego ikerketaren parte den artikulu honek funtsezko frogak eman zituen kromosomek informazio genetikoa eramaten eta trukatzen zutela eta, beraz, ezaugarri fisikoen geneak kromosometan eramaten direla.

## Ibilbidea 
Doktorego ikasketak amaitu ondoren, Creightonek Cornell Unibertsitatean eta Connecticut Collegen irakatsi zuen, eta gero Wellesley Collegera itzuli zen, non 1974an erretiratu zen arte irakatsi zuen. Bigarren Mundu Gerran, irakaskuntza utzi zuen AEBetako Itsas Armadan zerbitzatzeko.

Creighton Zientziaren Aurrerapenerako Amerikako Elkarteko kide hautatu zuten 1940an. 1956an Amerikako Botanical Society-ko presidente hautatu zuten. Bi Fulbright irakurletza eman zituen, eta horiei esker Mendebaldeko Australiako Unibertsitatera joan zen 1952an, eta Peruko Cuscora, 1959an.

Creightonen laguna Gertrude Dever izan zen geroago; WAVES-en ezagutu zuten elkar eta urte askotan bizi izan ziren elkarrekin. Wellesley College-k bere paper pertsonalen bilduma bat dauka. Creightonen eta Barbara McClintocken arteko harreman estua, pertsonala eta profesionala, Carolyn Gagek 2023an idatzitako antzezlan batean dramatizatu zen, ''In McClintock's Corn* izenekoan.

## Lanak 
* "A Correlation of Cytological and Genetical Crossing-Over in *Zea mays*" (1931, Barbara McClintock-ekin).
* "Production and Distribution of Growth Hormone in Shoots of Aesculus and Malus, and Its Probable Role in Stimulating Cambial Activity" (1937, George S. Avery Jr. eta Paul R. Burkholder-ekin).
* "Nutrient Deficiencies and Growth Hormone Concentration in Helianthus and Nicotiana" (1937, George S. Avery Jr. eta Paul R. Burkholder-ekin).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Macmillan Science Library: Plant Sciences – Bookrags: "Harriet Creighton: American Botanist"
* Kass, L. B. and Chomet, P. 2009. Barbara McClintock, Pgs. 17–52, in J. Bennetzen and S. Hake, Editors, *Handbook of Maize: Genetics and Genomics*. Springer
* Kalte, Pamela M. and Nemeh, Katherine H. (2005) "Creighton, Harriet Baldwin (1909–)" *American Men & Women of Science: A biographical directory of today's leaders in physical, biological and related sciences* (22nd ed.) Thomson Gale, Detroit
* McGrayne, Sharon Bertsch (1998) *Nobel Prize Women in Science: Their Lives, Struggles, and Momentous Discoveries'' Carol Publishing Group, New Jersey
Nilofar Ibrahimi

**Nilofar Ibrahimi** (Kishem distritua, Badakhxan probintzian, 1976) afganiar ginekologo eta politikaria  Afganistango Asanblea Nazionaleko diputatu izan zen hamabi urtez.

## Bizitza 
Umezurtz geratu zen haurtzaroan. Medikuntzan lizentziatu zen eta ginekologo-obstetra gisa aritu zen bere herrian zazpi urtez.

### Ibilbidea 
Badakhshan probintzian zerbitzu medikoak ematen dituen Care of Afghan Families (CAF) gobernuz kanpoko erakunde afganiarrarekin lan egin zuen. 2003an Balkh-eko Unibertsitatean graduatu ondoren, Kabuleko Rabia Balkhi Ospitalean mediku gisa lan egin zuen eta ondoren CAFek kudeatzen duen Kishem Barrutiko Ospitalean.

2010ean, Afganistango Parlamentuko diputatu hautatu zuten Iparraldeko probintzian (Badakhshan). 2018an berriro hautatu zuten Parlamenturako. 2021eko talibanen erasoaldiaren ondoren, herrialdetik ihes egin behar izan zuenean eta Canberrara, Australiako hiriburura, joan zenean. Senarra eta bost seme-alabak zazpi urte zeramatzaten herrialde hartan bizitzen.

2019an *ZamZam Fundazioa* sortu zuen, Afganistango haur ahulei eta neskato umezurtzei laguntzeko borrokatzen duena.

"*Getting to Know Your New Home, Australia*" liburua argitaratu zuen, Afganistango egoiliar berriei Australiako bizimodura egokitzen laguntzeko.

Ibrahimik ingelesez eta dari hitz egiten du.
* CRS Geoff McPherson 2022 beka jaso zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Seminario (argipena)

**Seminario** terminoak hainbat artikulutara eraman gaitzake Wikipedia honetan:
* **Seminario** edo **apaizgaitegia:** Eliza Katolikoaren erakundea, apaizgorako hautagaien prestakuntzarako dedikatua.
* **Seminario** edo **hazitegia**, haziak ernetu eta aldatzeko landareak hazteko lekua.
* **Seminario** edo **mintegia**, hezkuntzan eta ikerkuntzan, pertsona gutxik osatutako ikastalde bat gai jakin eta zehatz bati emana.
Deitura gisa:
* **Juan Seminario:** Peruko futbolaria izana.
Ikus, halaber:

* **Mintegi (argipena)**
Hispaniolako taínoak

**Hispaniolako taínoak**, europarren ailegatzean Hispaniola uharteko talde etniko nagusia osatzen zuten. Hegoamerikatik iritsitako herri bat zen, zehazkiago Orinoko ibaiaren bokaletik. Uhartez-uharte igaro eta Kubara ailegatu arte, bertako antzinako biztanleak menperatu edo bereganatuz, tartean guanahatabeiak, ziguaioak eta mazorijeak.

Beren gizartea kazikeek kontrolatutako bost kazikazgotan banatua dago. 1508rako Hispaniolan 60.000 taina inguru zeuden, baina jada 1531n espainolen zapalketa eta gaixotasunen ondorioz 600 taina besterik ez ziren gelditzen.

Bost kazikazgoak hauek ziren:

* Marién kazikazgoa
* Maguá kazikazgoa
* Maguana kazikazgoa
* Jaragua kazikazgoa
* Higüey kazikazgoa
Palazzo del Seminario (Lecce)

**Palazzo del Seminario** deritzon jauregia, Apaizgaitegiko Jauregia italieraz, Lecceko hirigune historikoko Piazza del Duomon edo Lecceko katedralaren plazan dagoen jauregi bat da.

Michele Pignatelli gotzainak enkargatu zion Giuseppe Cino arkitektoari, eta 1694 eta 1709 bitartean eraiki zen Leccen bereizgarria den bertako estilo barrokoan. Mende batzuez apaizgaitegia izan zen, hortik bere izena.

## Deskribapena 
Palazzo dei Celestini jauregiaren fatxadan oinarritzen da bere egitura. Fatxada monumentala bi solairukoa zen jatorriz, dekorazio-elaborazio artikulatuarekin, baina hirugarren solairua gehitu zitzaion gero sinpleagoa eta linealagoa.

Harlanduzko beheko bi solairuak, idulkiek altxatutako pilastren ordena erraldoi batez markatuta daude. Pilastren artean, marko aberatseko zortzi leihoko bi serie irekitzen dira. Erdian, sarrerako atariaren buru, hiru arkuko leihoa duen balkoi handi bat dago. Pilareekin tartekatuta dauden zutabe txikiez osatuta dagoen balaustrada bat ere badago.

Klaustro bikain bat ere badu, erdian putzu baten pozadera eder bat duena (Cino beraren lana) Santa Irene hiriko zaindariaren irudi batekin.

Lehen solairuan, Elizbarrutiko Museoa dago (''Museo d'Arte Sacra'') eta "Biblioteca Innocenziana" esaten zaion liburutegia, hiriko gotzain izan zen Inozentzio XII.a Aita Santuak hartu zuen izenagatik horrela deitua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Etil 4-nitrobentzoato

thumb|Etil 4-nitrobentzoatoa
**Etil 4-nitrobentzoatoa** konposatu organiko aromatikoa da C9H9NO4 egitura duena azido 4-nitrobentzoikoaren ester etilikoa eta nitroderibatuen taldekoa. Solido kristalino zuri-horixka da. Narritagarria da.

## Erabilera 
Etil 4-nitrobentzoatoa beste botika batzuk sintetizatzeko erabiltzen da, eritromizina eta bentzokaina kasu. Pestizida eta koloratzaile batzuen sintesian ere bitartekoa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Izen baten promesa

**Izen baten promesa** Hedoi Etxartek 2025ean idatzi eta Susa argitaletxeak argitaratutako liburua da.

## Argumentua 
## Liburuaren aurkezpena 
thumb

## Erreferentziak
Haridwar

**Haridwar** (hindiz  ahoskatua; lehen **Mayapuri** deitua) hiri santua da eta Haridwar barrutiko udalerria, Uttarakhand estatuan (India). Rishikesh hiritik 10 km hegoaldera dago, Chandighar hiritik 140 km hego-ekialdera eta New Delhi hiritik (Indiako hiriburua) 200 km ipar-ekialdera. Hardwar idatzita ere ikus daiteke. Devanagari letraz (hindiz zein sanskritoz erabilia)  हरिद्वार idazten da. AITS sisteman (sanskritoko nazioarteko transliterazio-alfabetoa) *haridvāra* idazten da

Hindieraz eta sanskritoz ‘Jainkoaren atea’ esan nahi du (*hari*: ‘jainkoa’ eta dvárra: ‘atea’).

Rudra-iamalaren arabera, ate honek Vaikunthara (Vishnu jainkoaren egoitza) zeraman. Hinduisten ustez, Haridwar Indiako zazpi leku sakratuenetako bat da. Ganges ibaia —Gaumukh-en (3.139 m-ra, Gangotri glaziarraren ertzean) duen iturritik 253 km egin ondoren— Indiako iparraldeko lautada indogangetikoan sartzen da, Haridwar parean, eta gertaera horrek ematen dio hiriari antzinako izena, Gangā Dwāra (‘Ganges Atea’).

Hinduisten mitologiaren arabera, Haridwar amrita (hilezkortasunaren elixirra) erori zen lau lekuetako bat da, nahi gabe Garuda hegazti zerutiarrak zeraman pitxerretik (kumbha) zipriztindua, samudra manthanaren ondoren (esnezko ozeanoaren irabiatua).
Lau leku horietan —Ujjain, Haridwar, Nasik eta Prayagraj— Kumbh mela erlijio-jaialdia egiten da hiru urtean behin, eta 12 urtean behin Maha Kumbh Mela egiten da Prayagrajen.

## Klima 
ren ikuspegi panoramikoa]]

## Erreferentziak 
## Kanpo  estekak 
* HaridwarCity.in (Haridwar hiriari buruzko baliabideak; ingelesez).
* Haridwar.nic.in (Haridwar barrutiko webgune ofiziala; ingelesez).
* SSS.vn.ua (Haridwar-en argazkiak, 1280 × 960 px, egileak argitaratuak).
* Wikimapia.org (Hardware eta Rishikesh-eko satelite bidezko argazkiak).
San Matteo eliza (Lecce)

**San Matteo eliza** Lecceko hirigune historikoan dagoen eliza da. 

Elizaren eraikuntza Pappacoda gotzainak enkargatu zion Achille Larducci arkitekto lonbardiarrari eta 1667 eta 1700 bitartean eraiki zen, aurretik zegoen frantziskotar komentu baten inguruan (XV. mendekoa hura). Seguruenik Joseph Zimbalok osatu zituen lanak, Larducciren heriotzaren ondorioz. 

## Deskribapena 
Bereziki garrantzitsua da Lecceko panoraman, bere eliz atari eta fatxadagatik, zeina forma konkabo eta konbexoen konbinazio bat den. Hau Lecceko barrokoaren kanonetatik bereizten da, eta gogora dakar Borrominiren barroko erromatarra San Carlo alle Quattro Fontaneko elizan gauzatua (Euskal Herrian ere bada eliz atari bat jite berekoa, Santa Maria basilikarena Donostian). 

Elizak atari handi samarra du, eta, haren gainean, nitxo huts bat duen taulamendu bat eta, gainean, frantziskotarren armarria. Bigarren mailak erdian trifora bat du, pinaburuz eta lorez apaindua.

Barrualdeak diseinu eliptiko paregabea du, alboko kapera ez sakonekin. Perimetro horretan, zutabeetan Placido Buffelli d'Alexanoren (1691-1692) apostoluen hamabi estatuak altxatzen dira.

Goiko pisuan 10 leiho daude burdinsarez babestuta. Aldare nagusiaren erdian, Gaetano Patalanok (1691) 17. mendearen amaieran egindako San Mateoren zurezko estatua dago. 

Elizak egurrezko sabaia zuen originalki, baina zaharberritze baten ondorioz 21. mendean hormigoizkoa dauka.

## Iruditegia
erdian|thumb|580x580px|Barrualdea, perimetro eliptikoan direla apostoluen estatuak.

Fitxategi:Lecce - San Matteo - 05.jpg|Aldare eta erretaula nagusia
Fitxategi:Altare Matteo 1.jpg|Madonna della Luce kapera.
Fitxategi:Altare Matteo 2.jpg|Sant'Anna kapera.
Fitxategi:Altare Matteo 3.jpg|Pietatearen kapera.
Fitxategi:Lecce - San Matteo - 04.jpg|Jasokundearen kapera.
Fitxategi:Altare Matteo 5.jpg|Jaiotzaren kapera.
Fitxategi:Altare Matteo 6.jpg|San Frantzisko Asiskoaren kapera.
Fitxategi:Altare Matteo 7.jpg|Agate deunaren martiritzaren kapera.
Fitxategi:Altare Matteo 8.jpg|Sant'Oronzoren kapera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hastinapur

**Hastināpur** (hindiz हस्तिनापुर) Indiako Meerut barrutian (Uttar Pradesh, Doab) dagoen udalerria da.

Meerut hiritik 37 km-ra eta New Delhi hiritik (Indiako hiriburua) 110 km ipar-ekialdera dago, Delhi-Mirut-Bijnore autobidean.

Meerutetik Hastinapurera iristeko, hartu Bijnorerako autobidea (NH-119) gutxi gorabehera 38 km. Errepidea egoera nahiko onean dago (batez besteko abiadura 50 km/h da). Errepidearen bi aldeak berdegunez, zuhaitzez eta baserriez inguratuta daude. Herriak 30.000 biztanle inguru ditu. Autobusak aldizka irteten dira Meerut/Mirutetik goizeko 6:00etatik gaueko 9:00etara. Tren geltokirik hurbilena Meeruten dago (42 km-ra). Aireporturik hurbilena Delhiko Nazioarteko Aireportua da (120 km-ra).

Hastinapur herria  (29°&nbsp;09'&nbsp;31,50”&nbsp;Iparraldea, eta 77°&nbsp;59'&nbsp;19,46”&nbsp;Ekialdea).  Batez besteko altitudea 202 m-koa da&nbsp;.

## Demografia 
[ezkerrera|thumb|[Jainismo|Jainen gurtza Jambuduipan (Hastinapur)]]
Indiako erroldaren arabera,  Hastinapurren biztanleria 21 da.&nbsp;248 pertsona. Gizonezkoek biztanleriaren % 53 osatzen dute eta emakumezkoek % 47. Batez besteko alfabetatze-tasa % 62koa da, batez besteko nazionala (% 59,5) baino handiagoa: gizonezkoen alfabetatze-tasa % 67koa da, eta emakumezkoena % 57koa. Hastinapurren, biztanleriaren % 15 6 urtetik beherakoa da.

## Arkeologia 
Indian uste da herri hau Hastinapura hiri mitikoaren aztarna dela, nahiz eta egungo herria ez dagoen Ganges ibaiaren ertzean —Hastinapura mitikoa bezala—, baizik eta 6 km inguru mendebaldera.

1950eko hamarkadaren hasieran, Indiako Arkeologia Zerbitzuko B. B. Lalek (1921-) gaur egungo Hastinapur herrixkaren ondoko eremua induskatu zuen. Lalek berak adierazi zuen bezala, indusketak "Painted Gray Pottery kulturaren kokapen estratigrafikoa aurkitzeko" egin baziren ere, "aldi historikoaren hasieran" beste zeramika kulturekin alderatuta, Lalek ezin izan zion eutsi Hastinapurren aurkitutako materiala Mahabharata epopeia mitologikoarekin (K.a. III. mendea) lotzen saiatzeari.

Era berean, saiatu zen Painted Grey Pottery kulturaren sorrera indo-ariarren etorrerarekin lotzen Ganges ibaiaren goiko arroan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Wikimapia.org (HastinaPur-en satelite bidezko argazkia —argazkiaren erdian— eta New Delhi —ezkerreko beheko izkinan—).
2025eko Bangladeshko lurrikara

**2025eko Bangladeshko lurrikara** azaroaren 21ean gertatu zen Bangladesh estatuaren erdigunean, herrialdeko hiri nagusia den Dhakatik 30 kilometrotan. 5,5 (Mw) magnitudeko lurrikara izan zen. 10 h 38 UTC+06:00 (4 h 38 TU) gertatu zen. Bost hildako eman ziren eta dozenaka zaurituak. 26 segundu iraundu zuen lurrikarak.

## Epizentroa 
Lurrikararen epizentroa Narsingdi barrutian izan zen, Dhakati 30 kilometro iparraldera. Ameriketako Estatu Batuetako Geologia Zerbitzuak 5,5 magnitudea eman zuen baina Bangladeshko iturriek 5,7ko zifra eman zuten. Hipozentroa 10 kilometro sakonera kokatu zen. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Peter Paul Saldanha

**Peter Paul Saldanha** (Kinnigoli, Karnataka, 1964ko apirilaren 27a) indiar elizgizon katolikoa da, 2018tik aurrera Mangaloreko apezpikua dena.

## Bizitza 
Peter Paul Saldanhak Kinnigolikn jaio zen 1964ko apirilaren 27a. Lehen eta bigarren mailako ikasketak jaioterrian egin zituen. Ondoren, filosofia eta teologia katolikoa ikasi zituen Jeppuko San Jose apaizgaitegian. Psikologia sakoneko diploma ere lortu zuen Bangaloreko Formatzaileen Institutuan. 1991ko maiatzaren 6an, Mangaloreko apezpiku Basil Salvadore D'Souzak apaiz ordenatu zuen Mangaloreko elizbarrutian.

Apaiz gisa, Moodubelleko San Laurendi (1991tik 1992ra), Hampankattako Mirarien Ama Birjinaren (1992tik 1994ra) eta Vittaleko Doloreetako Ama Birjinaren (1994tik 1996ra) parrokietako bikario gisa aritu zen, 1996an irakasle eta hizlari bihurtu aurretik. 1997an Jeppuko San Jose apaizgaitegiko errektoreorde bilakatu zen. 2005etik 2010era Jeppuko San Jose apaizgaitegian irakatsi zuen eta 2008tik 2010era errektoreorde gisa aritu zen. 2010etik aurrera, Teologia Dogmatikoko irakaslea izan zen Erromako Urbaniana unibertsitaten. Fedearen Zabalkundearen Pontifize Eskolako zuzendari espiritual gisa ere aritu zen 2011tik 2015era. Gainera, 2015eko martxoan, Apezpikuen Kontzilioaren Idazkaritza Nagusiko aholkulari bihurtu zen, eta urte bereko uztailean, Apezpikuen Kontzilioaren 14. Ohiko Batzar Nagusiko Idazkari Bereziaren aholkularia ere izan zen. Gainera, apezpiku-konferentzia ordezkatzen du Liturgiako Ingeles Hizkuntzari buruzko Nazioarteko Batzordean.

## Ondorengotza apostolikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sushmita Banerjee

**Sushmita Banerjee**, **Sushmita Bandhopadhyay** eta **Sayeda Kamala** izenez ere ezaguna (1963/1964 – 2013ko irailaren 4/5), Indiako idazle eta aktibista izan zen. Bere lanen artean, *Kabuliwalar Bangali Bou* (''A Kabuliwala's Bengali Wife*; 1997) [Kabuliwala baten emazte bengalia] memoria dago, afganiar batekin ezkontzeko esperientzian eta talibanen agintaldian Afganistanen emandako denboran oinarritua. Istorioa Bollywood-eko *Escape from Taliban* (2003) [Ihesa Talibanetik]  filmaren oinarri gisa erabili zen. 50 urterekin hil zuten ustezko jihadista talibanek, 2013ko irailaren 4ko iluntzean edo irailaren 5eko goizaldean, Paktika probintziako (Afganistan) bere etxetik kanpo.

## Bizitza 
Sushmita Banerjee Kalkutan jaio zen (gaur egungo *Kolkata, India''), klase ertaineko familia bengalar batean. Aitak defentsa zibileko sailean egiten zuen lan, eta ama etxekoandre zen. Bere hiru anaien ahizpa bakarra izan zen. Kalkutako antzerki entsegu batean ezagutu zuen lehen aldiz Janbaz Khan senarra izango zena, enpresari afganiarra, eta harekin ezkondu zen 1988ko uztailaren 2an. Ezkontza ezkutuan izan zen Kalkutan, beldur baitzen gurasoek kontra egingo ote zioten. Gurasoak dibortziatzen saiatu zirenean, Afganistanera ihes egin zuen Khan-ekin. Nahiz eta harriturik egon, Khan-en antzinako etxean jarraitu zuen bizitzen, Patiya herrian, bere hiru koinatuekin, haien emazteekin eta seme-alabekin bat eman zen eta 1995eko uztailaren 22anburuzagiaren laguntzarekin, azkenean ihes egin zuen.Geroago, ernegatutako milizia talibanen talde bateko bozeramaile batek Banerjee hil zuela iragarri zuen, "Indiako espioi bat" zela uste zutelako. Bete iturriak esan zuten burka ez erabilteagatik eta baita emakumeen osasuna eta  baldintzak hobetzearren ere.

## Liburuak 
Sushmita Banerjee-k 1995ean idatzi zuen

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sushmita Banerjeeren biografia, 2013, news.biharprabha.com
Bnei Menashe

thumb|Bnei Menashe komunitatearen bandera.
thumb|Sevet Menashe sinagoga (Mizoram, India).
**Bnei Menashe** (, ), Indian **shinlung** deituak, India eta Myanmarko arteko mugan bizi diren hainbat tibeto-birmaniar talde etnikotako indiar juduen komunitatea da. Israelgo hamar tribu galduetako baten ondorengoak direla diote Batzuk judaismora konbertitu dira. Kuki-chin hizkuntzak, judeo-zo eta hebreera erabiltzen dituzte.

Mugimendua 1951n hasi zen, komunitateko lider batek bere herriaren antzinako aberria Israel zela amestu zuela esan zuenean; tribu-kide batzuek juduak zirela adierazten hasi ziren. 2003-2004an, ehunka gizonezko komunitateko kideren DNA probek ez zuten Ekialde Hurbileko arbasoen froga sendorik eman. 2005ean, Kalkutan egindako ikerketa batek amaren bidezko Ekialde Hurbileko arbasoen ebidentzia aurkitu zuen, baina aurkikuntzak Ekialde Hurbileko eta Ertaineko herrien arteko ezkontza ugariren ondorio zirela iradoki zuen. Israelek ez zuen Bnei Menashe tribuaren immigrazioa formalki onartu 2005era arte, Shlomo Amar errabinoak, orduan Israelgo errabino sefardi nagusiak, Bnei Menashe tribu galdutako gisa aitortu zuenean. Gaur egun ere, Knesseten baimen berezia eskatu behar dute judu gisa immigratzeko eskubidea lortzeko.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bene Ephraim
* Daniel Lhungdim

## Kanpo estekak
Santa Chiara eliza (Lecce)

**Santa Chiara eliza** Italiako Apulia probintziako Lecce hirian dagoen eliza bat da. Hirigune historikoan dago, Vittorio Emanuele II plazan.

Tommaso Ammirato gotzainak eliza sortu zuen 1429. urtean, baina eraldatu egin zuen 18. mendean Giuseppe Cino arkitektoak erabat berregituratu zuen 1687 eta 1691 artean, Lecceren estilo barrokoan. Proiektuan Achille Larducci arkitektoak ere parte hartu zuela uste da.

## Deskribapena 
Fatxada, barrokoa oso, bi mailatan antolatuta dago. Beheko solairuan, landare-motiboz apaindutako atari bat dago. Tinpanoak horma-hobi obalatu bat du erdian, aingeru irribarretsuek eutsia, Klaratarren ordenako armarriaz errematatua. 

Goiko aldean erdian leiho zabal bat dago, alboetan bi bolutak errematatzen dutelarik. Tinpanoaren erdian, aingerutxo batek taulatxo bat darama, eraikina 1691n berreraiki zen urtean markatua.

Barrualdean, eraikinak oinplano oktogonal luzanga du, koru estu batez luzatua, nahiko sakona. Sabaia, osorik, maché paperez egindako dekoratu batez jantzita dago, ohiz kanpoko gauza.

Alboetan, sakonera txikiko kaperak daude, zutabeek banatuta. Horietan, bereziki landutako erretaula barrokoz errematatutako aldareak daude. Aingeruak, txoriak, bolutak eta koroak dar*ama*tzaten zutabe bihurri ugariz apainduak, XVII. mendearen amaierako napoliar estiloko zurezko estatuak dituzte, San Frantzisko Xabierkoa, Asisko San Frantzisko, Alcantarako San Pedro, Thieneko San Gaitan, Paduako San Antonio eta Sortzez Garbia irudikatzen dituztenak. Kapera batzuetan margolanak ere badaude, *Ama Birjinaren Jasokundea*, *Santa* *Klarar*, *Kristo Berpiztua*, madonna bat eta *Loiolako San Inazio* irudikatzen dituztenak.

Koruaren ezaugarri nagusia erretaula monumental bat da, oparo apaindua, bi zutabe bihurrituz markoztatua. Erdiko horma-hobian Santa Klara Asiskoaren estatua bat dago.

## Iruditegia 

Fitxategi:Lecce Buildings 55402.jpg|Eliz ataria.
Fitxategi:Lecce Santa Chiara 5137.jpg|Barnealdea.
Fitxategi:Lecce Santa Chiara 4907.jpg|Kapera bat.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Michel Onfray

**Michel Onfray** (Argentan, 1959ko urtarrilaren 1a) filosofo frantziarra da. 100 lan inguru argitaratu dituena, non proiektu materialista, hedonista, etikoa eta ateoa formulatzen duen. Caengo (Frantzia) Herri Unibertsitatearen sortzailea da.“Nietzscheano ikonoklasta” aitortua da. Uste du ez dagoela filosofiarik psikologiarik gabe, soziologiarik gabe, ezta zientziarik ere. Filosofo batek dituen tresnen arabera pentsatzen du; bestela, errealitatetik kanpo pentsatzen du.

Korronte indibidualista anarkistatik hurbil dauden intelektualen lerro baten parte da, libertinajea, erotismoa, gastronomia eta plazer sentsuala aldarrikatzen ditu, zirenaikoek (Aristipo), zinikoek (Diogenes), epikuroarrek (Epikuro) eta La Mettrie, Deleuze eta Foucault bezalako filosofoek inspiratua. Haren arabera, hezkuntza nazionalak filosofiaren historia ofiziala irakasten du, eta ez filosofatzen ikastea. Haren ustez, "irakaskuntzarik onena, irakaskuntza sokratikoa da", hau da, galdera uneoro.

## Erreferentziak
Daniel Lhungdim

**Daniel Lhungdim** edo **T. Daniel Lhungdim** (Molnom, Churachandpur barrutia, Manipur, 1940ko apirilaren 5a – 1998ko ekainaren 11) indiar Bnei Menashe komunitateko zientzialari, kantugile eta poeta izan zen, Bnei Menashe taldearen jatorriaren eta Israelgo hamar tribu galduetakoen ikerketa zabalagatik ezaguna. Komunitatearen berpizkunde espiritual eta kulturalean funtsezko pertsonaia bihurtu zen, bere lanek juduen identitatearen eta praktiken berpizkundearen oinarriak ezarri baitzituen Bnei Menasheren artean.

## Bizitza 
T. Daniel Lhungdim 1940an jaio zen Molnom herrian, Churachandpur barrutian, orduko Britainiar Rajen. Kristautasunak eragin handia izan zuen eskualde batean hazi zen, 1960ko hamarkadan Itun Zaharra ezagutu zuen, eta horrek bere herriaren ohituren eta antzinako ohitura juduen arteko antzekotasunekiko jakin-mina eta Bnei Menashe komunitatearen sustraiak aztertzeko gogoa piztu zion.

1976ko apirilaren 8an, Bombaytik itzuli zen juduen erlijio-objektuekin. Besteak beste, tallit bat, tefillin bat, Tora bilkari bat eta Juduen Legeen Kodearen kopia bat ekarri zituen, Esther izeneko emakume judu batek oparitutakoak.

Lhungdimen lanak Eliyahu Avichail errabinoaren eta Amishav erakundearen sortzailearen arreta erakarri zuen. Sinagoga horretarako Tora bilkaria Rivkah Lhungdimek eman zuen, bere senar T. Daniel Lhungdimen oroimenez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mormugao

**Mormugao** () Indiako Goa estatuan, Hegoaldeko barrutian, Mormugao taluka (udalerri) eponimoan kokatutako portu-hiria da. Portu natural sakona du eta Goako portu nagusia izaten jarraitzen du.

Indo-portugaldar aroaren amaieran, 1917an, hogeita hamaika kokaleku induskatu ziren Salcette eremuan Morumugão osatzeko, Mormugao itsas portua erdigunetzat hartuta. Gainerako hogeita hamabost kokalekuak Salcette-n geratu ziren, gaur egungo Salcete taluka inguratuz, Margao erdigunetzat hartuta. 

## Geografia 
Mormugao 15.25ºN 73.98ºE inguruan dago. 2 metroko (7 oin) batez besteko altuera du.

## Klima
## Demografia eta Osasuna 
Indiako 2001eko erroldaren arabera,  Mormugaok 97.085 biztanle zituen. Gizonezkoek biztanleriaren % 53 osatzen zuten eta emakumezkoek % 47. Mormugaok % 75eko batez besteko alfabetatze-tasa zuen, % 59,5eko batez besteko nazionala baino handiagoa: gizonezkoen alfabetatze-tasa % 80koa zen eta emakumezkoena % 70ekoa. Mormugaon, biztanleriaren % 11 6 urtetik beherakoa zen. Konkaniera zen estatu-hizkuntza; marathera, kannada, hindia eta ingelesa ere hitz egiten ziren.

Goako Osasun Zerbitzuen Zuzendaritzak (DHS) bigarren mailako osasun-laguntza eskaintzen die Mormugaoko eta inguruko biztanleei, Alto Chicalim-eko Chicalim Cottage Ospitale ohiaren bidez, orain 120 oheko azpibarrutiko ospitale bihurtua. DHS-k lehen mailako osasun-laguntza ere eskaintzen die Taluka-ri PHC Casaulim, PHC Cortalim eta UHC Vasco-ren bidez. Hainbat zaharren egoitza pribatu, klinika, panchkarma zentro, gimnasio eta fisioterapia zentro ere aurki daitezke azpibarrutian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Louise Sherwood McDowell

**Louise Sherwood McDowell** (New York, 1876ko irailaren 29a - Wellesley, 1966ko uztailaren 6a) estatubatuar fisikari eta hezitzailea izan zen. Bere karreraren zatirik handienean, Wellesley College-n fisika irakasle aritu zen eta United States Bureau of Standards-en, orain Estandarren eta Teknologiaren Institutu Nazionalean (NIST), lan egin zuen lehen zientzialarietako bat izateagatik ezaguna izan zen.

## Bizitza 
thumb|Wellesley-ko Unibertsitatea 1901 inguruan
Francis Marion y Eva (Sherwood) McDowellen alaba, 1898an lizentziatu zen Wellesley Collegen eta, graduatu ondoren, bigarren hezkuntzako institutu batean lan egin zuen ingeles, zientzia eta matematikako irakasle gisa 1905era arte. Cornell Unibertsitatean onartua izan zen, non fisika saileko zuzendaria, Edward Nichols, fisika arloan emakumeen presentziaren aldekoa zen.

McDowellek uhin laburreko erradiazioan lan egin zuen Ernest Merritten zuzendaritzapean. 1907an masterra lortu zuen eta ondoren doktoregoa 1909an. McDowellek Cornell-en ikasi zuen gutxi gorabehera Frances Wick-ekin batera. Biak lagun egin ziren eta geroago ikerketan elkarlanean aritu ziren.
thumb|Pendleton Hall Wellesleyko Unibertsitatean

## Ibilbidea 
Doktoregoa lortu ondoren, McDowell Wellesley Collegen lanera itzuli zen 1909an, fisika saileko irakasle gisa. Sarah Frances Whiting fisikako departamentutik erretiratu ondoren 1912an, McDowell departamentuko zuzendari izan zen 1945era arte. Eraikinaren goiko solairuetan zegoen fisikako departamentuak bere erakustaldi eta ikerketa ekipamendu guztia galdu zuen.

1918an, Lehen Mundu Gerran, McDowellek eszedentzia eskatu zuen Wellesleyn, NISTek radarrari buruzko ikerketa bat egiteko kontratatu zuelako. Lehenengo fisikaria izan zen, eta institutu horretan ikerketa doktoretza bat egin zuen lehen emakumea.

McDowell American Physical Society eta American Association for the Advancement of Science-eko kidea zen, Optical Society of America-ko kidea eta American Association of Physics Teachers-eko presidenteordea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Azido 4-nitrobentzoiko

**Azido 4-nitrobentzoikoa** konposatu organiko aromatikoa da, C6H4(NO2)CO2H formula duena azido karboxilikoen klasekoa eta nitroderibatuen taldekoa. Solido kristalino horixka da. Etanoletan, azetonatan eta ur berotan disolbagarria da. Narritagarria da.

## Sintesia 
Hainbat metodo deskribatzen dira literaturan azido 4-nitrobentzoikoa sintetizatzeko gehienetan 4-nitrotoluenotik abiatuta. 4-nitrotoluenoa oxidatu egiten da oxigeno molekularra, potasio permanganatoa edo potasio dikromatoa baliatuz.
530x530px|4-Nitrobenzoesäure

## Erabilera 
Azido 4-nitrobentzoikoa sintesi organikoan erreaktibo gisa baliatzen da adibidez botikak eta tinduak fabrikatzeko.

## Erreferentziak
Martti Marttelin

**Martti Bertil Marttelin** (1897ko ekainaren 18a - 1940ko martxoaren 1a) Finlandiako distantzia luzeko korrikalaria izan zen, 1928ko Udako Olinpiar Jokoetan lehiatu zena.

## Biografia 
Marttelinek brontzezko domina irabazi zuen gizonezkoen maratoian 1928ko Udako Olinpiar Jokoetan.

Marttelin bigarren postuan sailkatu zen Dunky Wright-en atzetik 1930eko Britainia Handiko AAA Txapelketan maratoi proban.

Bigarren Mundu Gerran borrokan hil zen.

## Erreferentziak 
## Ikus gainera
Adrien Lachenal

**Adrien Lachenal** (Geneva, 1849ko maiatzaren 19a &ndash; *ibidem*, 1918ko ekainaren 29a) suitzsr abokatu eta politikaria izan zen. Suitzako Konfederazioko presidentea izan zen 1896an.

Genevako Akademian eta Paris eta Heidelbergeko unibertsitateetan ikasi zuen. 1872an abokatu lanetan hasi zen eta ordezko epailea ere izan zen. Masoneriako eta Alderdi Erradikal Demokratikoko kide izan zen eta 1880an Genevako Kontseilu Handian sartu zen eta 1881ean Estatuen Kontseiluko kide aukeratu zuten. 1884tik 1892ra Suitzako Kontseilu Nazionaleko kide izan zen eta bertako presidente aukeratu zuten 1891tik 1892ra.

Suitzako Kontseilu Federaleko kide izan zen 1892tik 1899ra, eta Kanpo Arazoetako dñsaila, Merkataritza, Industria eta Nekazaritza saila eta Barne saila zuzendu zituen.

Suitzako Konfederazioko presidentea izan zen 1896an.
Rosa Inés

Madre **Rosa Inés** (León, 1914 - Diriamba, 1998) bere jaiotza-izena Piedad Medrano Matus izan zen, Nikaraguako poesia mistikoan aitzindaria, Jasokundeko Erlijiosoen Kongregaziokoa izan zen. 

Piedad Medrano Matus Leónen jaio zen, 1914an. Antonio Medrano poetaren eta Inés Matus de Medrano andrearen alaba izan zen. Jasokundeko Ikastetxean ikasi zuen, eta, ondoren, Jasokundeko kongregazioan sartu zen. Erlijioso gisa, Rosa Ines izena hartu zuen. Poesia mistikoa idatzi zuen. Francisco Arellano Oviedoren arabera, erlijioso honen poemak "fede katolikoaren misterioetan inspiratuta daude, inspirazio iturri gisa Eskritura Santuak ditu eta bizipen gisa bere bizitza erlijiosoa".

## Obrak
**Del Amor que me cautiva* (1998).

## Erreferentziak
## Bibliografia
*Sor, Rosa Inés (1998). Francisco Arellano Oviedo, ed. *Del amor que me cautiva –Poesía mística*-. Foro Nicaragüense de la Cultura.
Panchkula

**Panchkula** (hindiz: पंचकुला़) Indiako hiri bat da, Haryana estatuko Panchkula barrutiko administrazio-zentroa.

## Geografia 
332 m-ko altitudean dago, Chandigarh estatuko hiriburutik 11 km-ra, UTC +5:30 ordu-eremuan.

## Demografia 
2011ko kalkulu baten arabera, 226.765 biztanle zituen. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pandharpur

**Pandharpur** (maratheraz  ahoskatua) Indiako Maharashtra estatuko Solapur barrutian kokatutako herri eta udalerria da.  Bere biztanleria 98.923koa da (2011).  Solapurretik 70 km-ra dago.

## Demografia 
2011ko erroldaren arabera, Pandharpurren biztanleria 98.923koa zen, horietatik 50.645 gizonezkoak eta 48.278 emakumezkoak.  Pandharpurrek % 86,65eko batez besteko alfabetatze-tasa du, estatuko % 82,34ko batez bestekoa baino txikiagoa: gizonezkoen alfabetatze-tasa % 91,78koa da, eta emakumezkoena % 81,32koa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Romeo Bertini

**Romeo Bertini** (1893ko apirilaren 21a - 1973ko abuztuaren 29a) maratoian lehiatzen zen atleta italiarra izan zen.

## Biografia 
Parisen (Frantzia) egindako 1924ko Udako Olinpiar Jokoetan Italiaren izenean lehiatu zen maratoian, eta zilarrezko domina irabazi zuen. 1928ko Udako Olinpiar Jokoetan ere maratoian lehiatu zen, baina ez zuen amaitu.

## Erreferentziak 
## Ikus gainera
Modinagar

**Modinagar** Indiako Uttar Pradesh estatuko Ghaziabad barrutian dagoen hiri eta udalerria da. Bere biztanleria 130.325koa da (2011). New Delhitik 45 km ipar-ekialdera dago.

## Demografia 
2011ko erroldaren arabera, Modinagarren biztanleria 130.325ekoa zen, horietatik 69.268 gizonezkoak eta 61.057 emakumezkoak.  Modinagarrek % 88,43ko batez besteko alfabetatze- tasa du, estatuko % 67,68ko batez bestekoa baino handiagoa: gizonezkoen alfabetatze-tasa % 93,56koa da, eta emakumezkoena % 82,69koa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jüri Lossmann

**Jüri Lossmann** (1891ko otsailaren 4a [O.S. urtarrilaren 23a] - 1984ko maiatzaren) estoniar distantzia luzeko korrikalaria izan zen. 1920ko Anberesko Udako Olinpiar Jokoetan maratoian bigarren postuan amaitu zuen, 2:32:48 denborarekin, Hannes Kolehmainenen atzetik 13 segundora, baina hirugarren postuan sailkatu zen Valerio Arri ia 4 minutura gaindituz. 1924ko Parisko Udako Olinpiar Jokoetan, Estoniaren banderaduna izan zen eta hamargarren postuan amaitu zuen maratoian.

## Biografia 
Lossmann Merkur klubeko futbolari gisa hasi zen lanean, atletismora aldatu aurretik. Lehen Mundu Gerran zauritu zuten, baina sendatu ondoren 1916an maratoi lasterketa bat irabazi zuen Tallinnen eta Errusiako Txapelketa 5000 metrotan. 1923an, nazioarteko maratoia irabazi zuen Göteborgen, Suedian, eta 1928an, Trans-America Run-eko lehen etapa egin zuen. Hurrengo urtean, Estoniako ordubeteko lasterketako errekorra ezarri zuen, eta Anberesko maratoian lehiatu zen.

Korrika egiteaz gain, Lossmannek Estoniako Kawe Txokolate Fabrikan lan egin zuen 1922-1936 urteetan, eta 1930eko hamarkadan Estoniako distantzia luzeko korrikalariak entrenatu zituen, baina arrakasta handirik gabe. 1942-44 urteetan kirol administratzaile gisa aritu zen Estonian. Bigarren Mundu Gerran, Suediara ihes egin zuen Sobietar tropak iritsi baino lehen. Lossmann lehenago bitxigile bezala trebatu zen, eta Suedian urregile eta zilargile gisa lan egin zuen. 1964an, Suediako Gustavo VI.a Adolforentzat zilarrezko kopa bat egin zuen, Suediako estoniar komunitatearen esker ona adierazteko.

## Erreferentziak 
## Ikus gainera
Appam

**Appam** (,) India hegoaldeko Kerala estatuko eta Sri Lankako opil fin bat da, arroz orez egina, gosaritan edo azkenburuko gisa jaten dena. Alboan barazki edo arrautzezko curryarekin zerbitzen da. Sri Lankan **hopper** () esaten zaio.

## Historia 
Vir Sanghvi kazetariak, K. T. Achaya historiagilea aipatuz, eaten du tamilen Sangam literaturan dagoeneko agertzen dela, adibidez II. mendeko *Perumpāṇāṟṟuppaṭai* lanean. Ordurako antzinako Tamil Erresuman janari ezaguna zen appam eta Madurai hiriko kaleko merkatuetan saltzen zen.

Dosarekin erlazionatuta dago appam. Dosa arroz orez egiten zen antzina eta gerora dilistak gehitu zitzaizkion. Appamaren kasuen hasieratik egin zen hartzituriko arroz orez eta koko esnez, eta gaur egun arte ez da aldatu. Errezetaren lehenengo aipamena Srirangamgo tenpluan dago zizelkaturik, jainkoren bati egindako eskaintza zen.

## Prestaketa 
Hartzitutako arroz orez eta koko esnez egiten da. Zartagin sakon batean kozinatzen da.Hartzitutako arroz orea eta koko esnea erabiltzen dira opila egiteko. *Appachatti* izeneko zartagin sakon batean kozinatzen da.

## Aldaerak 
* **Idiyappam**: arrozeko noodleak erabiliz egiten da. Gosaritan jaten da eta arrain edo oilaskozko curryz zerbitzatzen da, haragi zati bat normalean, eta dislista (dhal) eta chutney saltsaz edo sambol minaz. Sarritan kiri hodi izeneko koko esne currya gehitzen zaio. Arroz noodleak egiteko arroz lurrineztatuaren irina uretan sartzen da gatz apur batekin, eta pastarekin bezalako moldea erabiltzen da hariak egiteko, nahiz eta gaur egun dendan eginda erosten diren normalean. Batzutan arrautzak edota barazkiak gehitzen zaikio idiyappamari.
* **Achappam**: arrozarekin egindako arrosa-gaileta frijituak dira.
* **Kuzhalappam**: arrozezko hodi frijitua da, Sirian jaten da.
* **Neyyappam**: arroz irinez, jaggeryz eta ghee gurin klarifikatuarekin egiten da. Keralan du jatorria eta tenplu hinduetan jainkoari eskeintzen zaio.
* **Kallappam**: arroz eta koko esne oreari palma-ardoa gehitzen zaio. Keralako kristauek prestatzen dute Aste Santurako.
* **Pesaha appam**: appama siropetan sartzen da zerbitu aurretik. Hau ere Keralako kristauek egiten dute Pessah jaialdian.
* **Vattayappam**: Keralako etxeetan te garaian jaten den snack bat da. Lurrinketaz kozinatzen denez ez du gantzik.
* **Birmaniar apona**: Myanmarko kale-janari ohikoa da, kostaldeko hirietan nagusiki.
* **Kue apem**: Indonesiako pastel tradizional bat da. Arroz irinez, koko esnez eta palma azukrez egiten da eta koko batean zerbitzatzen da.
* **Roti jala**: Malaysian, Indonesian eta Singapurren jaten da. Indiako bidaiariek eraman zuten XV, mendean.

Irudi:Idiyappam with Egg Masala Curry.jpg|Idiyappam.
Irudi:Achappam.jpg|Achappam
Irudi:Neyyapam.jpg|Neyyapam
Irudi:Pesaha at Payyappilly's (cropped).jpg|Pesaha appam.
Irudi:Vattayappam (2).JPG|Vattayappam.
Irudi:Kue apam.jpg|Kue apam.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
H. D. Deve Gowda

**Haradanahalli Doddegowda Deve Gowda** (Haradanahalli, Misoreko Erresuma, Britainiar Raj, 1933ko maiatzaren 18a) indiar politikaria da. Indiako lehen ministroa izan zen 1996tik 1997ra.
Gowda nekazari familia batean jaio zen, Misoreko Erresumako herri batean, gaur egun Karnataka estatuan; aitak arroza landatzen zuen eta ama etxekoandrea zen.

1950eko hamarkadaren hasieran ingeniaritza zibileko diploma lortu zuen Hassango L. V. Polytechnic-en. 1953an Indiako Kongresu Nazaionala alderdiarekin bat egin zuen eta 1962ra arte alderdiko kide izan zen. Garai hartan Holenarasipurako Anjaneya Kooperatiba Elkarteko kide izan zen, eta geroago Holenarasipurako Taluk Garapen Batzordeko kide.
[thumb|Deve Gowda eta [Manmohan Singh.]]

1962an Gowda Karnataka estatuko biltzar legegileko kide aukeratu zuten hautagaitza independente batean, eta 1962 eta 1989 artean sei aldiz berrautatu zuten. Indiako Kongresu Nazionala (Organizazioa) alderdiarekin bat egin zuen alderdia hautsi eta Indira Gandhi alderditik atera ondoren. 1970eko hamarkadako larrialdi-egoeran, Gowa Bangaloreko kartzelan egon zen buru-belarri.

Ondoren, Karnataka estatuko Janata alderdiko presidente izan zen eta, 1983 eta 1988 artean, eskualdeko gobernuko ministro.

1989an Janata Dal alderdiarekin bat egin zuen eta 1994an alderdia zuzendu zuen estatuko hauteskundeetako garaipenean. 1994ko abenduan Karnatakako ministro buru bihurtu zen.

1996an P. V. Narasimha Rao lehen ministroa garaitua izan zen hauteskundeetan eta ezein alderdik ez zuen eserlekuen gehiengoa lortu. Gowa 1996ko ekainean izendatu zuten lehen ministro, alderdien koalizio batek proposatu ondoren, eta 1996ko irailean Rajya Sabhako kide izendatu zuten. Barne ministroa eta gobernu koalizioko alderdietako buruek osatutako batzordeko presidentea ere izan zen.
thumb|Gowda lehen ministro karguaren zina egiten 1996ko ekainaren 1ean.
Bere agintaldian Delhiko metroaren proiektua martxan jarri zuen.

1997ko apirilaren 21ean utzi zuen kargua, parlamentuaren babesa galdu ondoren, eta Inder Kumar Gujral lehen ministro berriari babesa ematea erabaki zuen.

1999ko hauteskundeetan garaitua izan zen eta Janata Dal (Sekularra) alderdia osatu zuen Janata Dal alderditik bananduz.

1954an Chennammarekin ezkondu zen eta lau seme eta bi alaba izan zituzten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Santa Klara monasterioa (Moguer)

**Santa Klara monasterioa**, Espainiako Moguer udalerrian dagoen monasterio bat da, Andaluzia erkidegoko Huelvako probintzian. Kolondar lekuetako bat izanik Kultura intereseko ondasun izendatua dago.

1337an Alonso Jofre Tenoriok, Moguerreko lehen jaunak, klaratar mojentzat sortua izan zen eta gotiko eta mudejar estiloa du.

Kristobal Kolon beere Amerikako deskubrimenduaren lehen bidaiarik itzultzean lehen gaua monasterio honetan igaro zuen, La Pinta ontzia kasik hondoratu zen itsas ekaitz batean egindako zin bat betez.

Gaur egun frantziskotar fraideen monasterioa da.

## Kanpo loturak 
* Webgunea
Navalgallegako gaztelua

**Navagallegako gaztelua**, baita ere **Santa Cruz gaztelua**, Erdi Aroko gotorleku bat da, Navagallega herriaren inguruan kokatua, Salamancako Membribe de la Sierra udalerrian integratua, Espainian. 
Abandonatuta dagoenez, duela mende batzuetatik hona obrako material gisa hainbat eraikuntza-elementuren espolioa jasan ondoren, Ondarearen Zerrenda Gorriko parte da.

## Historia 
Historiografiak Goi Erdi Aroko gaztelutzat hartzen du, aurreko gotorleku erromatarra berreraikitzearen ondorioz. Nolanahi ere, X. mendearen hasieran gertu zegoen Peña del Reyrekin defentsa-multzo bat osatzen zuen, mende horretan Ramiro II .a Leongoak berreraikitako gotorlekuetako bat izan baitzen.

## Ezaugarriak 
Gazteluak oinplano angeluzuzena du, eta Santa Cruz haitzen arroka biziaren gainean dago, Sierra Menor mendi-multzoan. Bere hormak harlangaitzezkoak eta karezko morterozkoak dira. 
Iparraldeko eta ekialdeko aldeek jatorrizko estalduraren zati batzuk dituzte oraindik, granitozko harlanduzkoak. Mendebaldeko muturrean, atariko sarbidea babestuko lukeen dorrearen aztarnak ikus daitezke. Ura metatu eta hornituko lukeen ur-tanga, gaur egun, ia erabat hondatutako materialez estalita dago. 

Gaztelua Santa Cruzeko Haitzak izeneko defentsa-multzo baten parte izango zen, eta erantsitako beste defentsa-multzoarekin batera, Sierra Negra izenekoarekin, Peña de Rey edo Penna izeneko gune gotortua hartuko zuen, Sampiroren kronikan aipatzen den bezala.

Gotorleku-lan horiek guztiak harlangaitzezko hormez inguratuta zeuden, eta horien aztarnak zirkulu-forman antolatuta daude, dorre baten presentzia irudikatzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dieter Herzog

**Dieter Herzog** (Oberhausen, 1946ko uztailaren 15a – 2025eko azaroaren 20a) alemaniar futbolaria izan zen.

Herzogek 350 partida baino gehiago jokatu zituen Bundesligan Fortuna Düsseldorf eta Bayer 04 Leverkusen taldeekin. Alemaniako futbol selekzio nazionalarekin bost partida jokatu zituen eta 1974ko Munduko Futbol Txapelketan parte hartu zuen.

## Palmaresa 
;Alemania
* Munduko futbol txapelketa: 1974

## Erreferentziak
Pongal (jaialdia)

**Pongal** uztaren jaialdi hindu bat da, egun batzuk irauten duena eta tamilek ospatzen dutena. Hiruzpalau egunez egiten dute jaialdia –Bhogi, Thai Pongal, Mattu Pongal eta Kaanum Pongal dira izenak–. Margazhi egutegi tamileko hilabetearen azken egunean hasten da, eta hainbat egunez jarraian egiten dute. Thai Pongal egutegi tamileko Thai hilabetearen lehen egunean ospatzen da eta urtarrilaren 14 edo 15ean egutegi gregorianotik erori ohi da.

Tradizioaren arabera, jaialdiak neguko solstizioaren amaiera eta eguzkiak iparralderantz egiten duen sei hilabeteko bidaiaren hasiera markatzen du, Uttarayana izenekoa, eguzkia Kaprikornio zeinuan sartzen denean. Surya eguzki-jainkoari eskainia dago, eta Makar Sankranti jaialdiari dagokio, Indiako azpikontinente osoan eskualdeko izen ezberdinekin ospatzen den jai hinduari.

Jaialdiak «Pongal» jakiaren izena darama, tamil hizkuntzan «irakin» edo «gainezka egin» esan nahi duena, eta arroza esnea eta jaggery irakinez prestatzen den plater tradizionalari egiten dio erreferentzia. Mattu Pongal eguna aziendaren ospakizunetarako da, ganadua bainatu, adarrak leundu eta kolore biziz margotu, lepoaren inguruan lore-girlandak jarri eta prozesioak egiten dira egun horretan. Jaialdia, arroz hautsez egindako *kolam* artelanekin apaintzeko, etxean otoitzak eskaintzeko, tenpluak bisitatzeko, senide eta lagunekin biltzeko eta elkartasun lotura sozialak berritzeko opariak trukatzeko aukera izan ohi da.

Pongal jaialdiari *Tamizhar thirunal* («tamil herriaren festa») ere deitzen zaio, eta tamil herriak ospatzen duen festa garrantzitsuenetako bat da, bere erlijioa edozein dela ere. Tamil diasporak Indiako Tamil Nadu estatuan ospatzen du, India hegoaldeko eremu batzuetan, Sri Lankan eta tamil populazio handia duten munduko beste leku batzuetan.

## Kanpo estekak
Sruwaddacon badia

**Sruwaddacon badia**, , Irlandako mendebaldeko kostaldean dagoen badia bat da, Mayo konderrian. Erris baroierritzako Gaeltacht eremuko Cill Chomáin parrokian.
Erris

**Erris**, , Irlandako mendebaldean dagoen baroierri bat da, Mayo konderriaren ipar-mendebaldean. 

932,61 kilometro karratuko azalera du. Bertako udalerri nagusiak Belmullet eta Bangor Erris dira.
Pluribus (telesaila)

***Pluribus*** (***PLUR1BUS*** idatzia) estatubatuar telesail postapokaliptikoa da, Vince Gilliganek Apple TV+entzat egina.

Izenburuak egiten dio erreferentzia *E pluribus unum* (Askoren artetik, bat) latinezko esamoldeari,  AEBetako zigiluan ageri den leloari.

## Sinopsia 
Alburquerqueko laborategi batean birus ezezagun baten inguruko esperimentuak egiten ari dira, baina zerbait gaizki aterako da: birusak ihes egingo du, eta, apurka-apurka, munduan barna hedatzen hasiko da.

## Lokalizazioak Euskal Herrian 
Vince Gilligan showrunnerrari ospea eman zioten Breaking Bad eta Better Call Saul telesailetan bezala, lokalizazio nagusia Albuquerue hiria da AEBetan. Baina lokalizazioetan, 2. atalean, agertzen dira Euskal Herrian egindako filmaketak. Zehazki Getariako (Gipuzkoa) Askizu auzoko Iturregi hotela eta inguruak ageri dira, eta zenbait eszena Bilboko aireportuan (Loiu) grabatu zituztenak, zeinetan euskarak presentzia txikia baduen aireportuko errotulazio eleanitzean.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Irlandako baroierriak

thumb|upright=2|Irlandako baroierrien mapa 1899an.
**Irlandako baroierriak**, , *Baronies*, , pluralez *barúntachtaí*, Irlandako konderrien azpibanaleta historiko bat da, Ingalaterrako konderrien sorburua izan zen hundred banaketaren antzekoa.

Baroierriak Irlandako Tudor errekonkistaren garaian sorru ziren, aurreko Irlandako normandiar inbasioaren sortutako cantred banaketa ordezkatuz.
Zoraida Freixa

**Zoraida Freixa Fernández** (Bartzelona, Katalunia, 1971) kimikaria, irakaslea eta Ikerbasqueko ikertzailea da, metalen arlo kimikoa ikertzen du Euskal Herriko Unibertsitatean.

## Bizitza 
Zoraidak 10 urterekin erabaki zuen kimika ikasketak egitea, eskolan atomoa azaldu ziotenean lehen aldiz. Kimikan doktoretza egin zuen Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan (2000).  

### Lan ibilbidea 
Kimika Fakultateko Kimika Saileko Ikerbasque Research Professor da eta ikerketa lerroa *Katalisi homogeneoa, kimika supramolekularra eta material fotokromikoak* du*.* Aldez aurreko ikerketa-esperientzia du katalisi homogeneoan eta kimika supramolekularrean (Coimbrako Unibertsitatean 1999-2000,  Amsterdamgo Unibertsitatean 2001-2003, eta Institut Catalá d'Investigació Quí­mica Ramón y Cajal 2004-2009). «Gaur egun, metalak iraultza teknologikoetako bat dira. Teknologia guztietan daude, nahiz eta gizartea ez den kontziente.»

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Chocolat Suchard

**Chocolat Suchard**, Suitzako txokolate lantegi bat izan zen, Neuchâtel udalerriko Serrières auzoan egoitza zuena.

1826an Philippe Suchard suitzar txokolategile eta enpresaburuak sortu zuen. Suitzako txokolate lantegi zaharrenetakoa zen eta 1996an itxi zen.

## Ikus gainera 
* Milka
Alice Ekka

**Alice Ekka** (; Ranchi, 1917ko irailaren 8a – 1978ko uztailaren 5a) indiar idazle adivasia izan zen, Indiako tribu indigena bateko lehen emakumezko ipuingile izateagatik ezaguna.

## Bizitza 
Ekka Ranchin jaio zen 1917ko irailaren 8an, eta munda komunitatekoa zen.

Indiako lehen emakume ipuingile adivasitzat jotzen da, eta bere jaiotzaren mendeurrena bi egunez ospatu zen Ranchin ''All India Tribal Women Writer's Meet'' konferentziarekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zuranolona

**Zuranolona** konposatu organikoa da, C25H35N3O2 formula duena esteroideen klasekoa, pirazol eta nitrilo talde bana dituena. Solidoa da. Narritagarria da.

## Erabilera 
Zuranolona esteroide neuroaktiboa da, azido gamma-aminobutiriko (GABA) neurotransmisorearen jarduera hobetzen duena eta uste da eragin antidepresiboak dituela inhibizio GABAergikoa indartuz. Depresio puerperala edo erditze ondoko depresioa tratatzeko usatzen da. *Zurzuvae* makarekin merkaturatzen da. Pilula gisa hartzen da.

2025eko uztailean, Sendagaien Europako Agentziako Giza Erabilerarako Sendagaien Komiteak irizpen positiboa eman zuen, erditze ondoko depresioa duten helduak tratatzeko den Zurzuvae sendagaia merkaturatzeko baimena ematea gomendatuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak