open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gimnástica Segoviana Club de Fútbol

320px|thumb|La Albuera estadioa.
**Gimnástica Segoviana Club de Fútbol** Espainiako futbol taldea da, Segovia hirikoa.

## Historia 
1928an sortu zen *Sociedad Deportiva Gimnástica Segoviana* izenarekin. 2006an gaur egungo izena hartu zuen. 1999 artean ez zuen bigarren B mailara igotzerik lortu. Urtebete egin zuen maila horretan. 2011-12 eta 2017-18an ere bigarren B mailan egon zen.

## Uniformea 
## Datuak 
2024-25 barne:
* **Denboraldiak 1. mailan**: 0
* **Denboraldiak 2. mailan**: 0
* **Denboraldiak 2. B mailan**: 3
* **Denboraldiak Lehen maila RFEFn**: 1
* **Denboraldiak Bigarren maila RFEFn**: 3
* **Denboraldiak 3. mailan**: 55
* **Ligako posturik onena**: 18.a Bigarren B mailan (2011-12an)

### Azken urteetako ibilbidea 
## Palmaresa 
* 3. maila (3): 2004, 2006, 2017

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
La'a Maomao

'''La'a Maomao''' Hawaiiko mitologian haizearen jainkoa da. Eguzkiaren jainkoak kaos erdian sortu zuen. Orokorrean jainko positiboa, onbera da, barkamenaren jainkoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Luis Mugeta

**Luis Mugeta San Martin** () (Iruñea, 1960) euskal kazetaria. 2004tik *La Voz de Asturias* egunkariaren zuzendaria izan zen.

## Biografia 
Nafarroako Unibertsitatean Informazioaren zientziak ikasi zituen. Bere lehenengo kazetari lanak Deiaren Nafarroa Garaiko edizioan egin zituen. Halaber, irratietan kolaboratu zuen. 1986an *La Voz de Asturias*en hasi zen lanean. 1989an Valentziako *Levante-EMV* egunkarian hasi zen; urte berean berriro ere *La Voz de Asturias*era itzuli zen, erredakzio-buruaren postuarekin. Handik gutxira zuzendaritza ordearen kargua eskuratu zuen. 2004an Rodrigo Cepeda kazetariari ordezkatu zion egunkariaren zuzendaritzan. Egunkaria 2012an itxi zen eta ordurako kargua utzia zuen (hedabidea beste enpresa baten eskuetara pasa zen). Ondoren Asturiasko Gobernuan lanpostu desberdinak izan ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mazaculos leizea

**Mazaculos leizea** Asturiasko La Franca, Ribadedeva udalerrian kokatua dagoen leize-zulo bat da.Leize-zuloa La Franca hondartzatik gertu dago.

Leizea babesa gisa Historiaurretik erabili izan zen, Asturiense garaian, eta egun garai haietako margolanak ikus daitezke hormetan. Orokorrean margoetan elementu errazak eta geometrikoak ikus daitezke, bereziki sigi-saga itxurazkoak.

## Kanpo estekak
Johan Adam Cronstedt

**Johan Adam Cronstedt** kondea (1749ko azaroaren 12a-1836ko otsailaren 21a) Suediako jenerala izan zen. Östergötland konderriko gobernadorea izan zen. nagusia eta Östergötland konderriko gobernadorea izan zen. 14 urterekin Errusia Suedia arteko Gerran parte hartu zuen (1788-1790). Bere herriko Armadaren nagusia izan zen, bestetik, Finlandiako Gerran. Hori Suedia eta Errusiar Inperioaren arteko gerra izan zen, 1808ko otsailetik 1809ko irailera iraun zuena. Gerra ondorio bezala, Finlandia, Errusia Inperialaren esku gelditu zen eta dukerri bat osatzera pasa zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Caradossoren domina

**Caradossoren domina** 1506an Cristoforo Caradosso Foppak egindako aita santuaren domina da. Brontzez egina da, 5,6 zentimetroko diametroa du, eta San Petri basilikaren sorrera ospatzea zuen helburu.

## Dominaren irakurketa 
Domina honi esker, hainbat garaiko informazioa atera dezakegu lekuko iturri zuzena eta garaikidea delako:

Alde batean, Julio II. aita santuaren profil klasiko zorrotzeko behe-erliebea dugu. Beste aldean berriz, “IVULIVS LIGVR PAPA SECVNDVS MCCCCCVI” inskripzioa irakurri daiteke domina 1506an egin zela azaltzen diguna eta baita, Vatikanon kokaturiko San Petri basilika dela adierazten digu.

Gainera, erdian dugun pertsonaia zein den azaltzen digu, beraz, 1506an Julio II.a aita santua zela baieztatu dezakegu eta gainera, bere itxura erakusten digunez beste irudikapenekin alderatuta Julio II.aren identifikazioa baieztatzeko garrantzitsua da. Bertan ere, garaian aita santuak zeraman arropak, apaindurak eta elizaren adierazpena ikusi daiteke.

Azken finean, Caradossok honelako domina egiteak, garaiko artista garrantzitsua izanik, elizak zuen boterea eta garrantzia azpimarratzen da.

Aipatu bezala, beste aldean inskripzioarekin batera Bramanteren jatorrizko proiektuaren behe-erliebea dugu. Proiektu hau ez zen aurrera eraman beraz, ezingo genukeen ezagutu nolakoa zen baina garaikidea den domin honetan kontserbatzen denez, aukera daukagu proiektua ezagutzeko. 1506.urteko apirilak 18an, tenpluaren lehen harria kokatu zen eta horren oroigarri, Cardossok domin honetan jasoko du Bramateren lehen proiektua. Beraz, ezinbesteko iturria izango da proiektuaren jatorria eta baita, Bramanteren asmoak ezagutzeko.

### Bramanteren Proiektua 
Asmo horietara eta Bramantek diseinaturiko proiektua aztertuz, dominan atzeman genezake greziar gurutzeko oinplanta zentralizatu bat eta eraikuntza errematatzen kupula monumental bat altxatuko zela. Oinplanta zentralizatu honek, martiri paleokristauen egitura berreskuratzen duela kontsidera genezake. Ezin dugu ahaztu Vatikanoko tenplu horretan dagoela San Pedro lehen Aita Santuaren hilobia, eta martiriaren egitura aproposena izango litzatekeela hura goraipatzeko. Erreferentzia kosmologikoari dagokionez, gurutzearen alde berdin bakoitzak lurraren eremu guztiak sinbolizatuko luke eta kupula monumentalak berriz, zerua.  

Bramantek teoria ezberdinak jasoko ditu horien artean, Vitruvioren tratatuak edo erromatar aztarnak egonez eta honen ondorioz, Vatikanoko San Pedroren Basilikaren proiektu orekatua burutuko du.

## Ondorioak 
Esan dezakegu domina hau interes handikoa izan dela historialari, artearen historialari, arkitekto eta hainbat ikertzaileentzat espazio txikian informazio asko ematen duelako. Izan ere, kokapena ematen digu; garaiko botere erlijiosoaren agintaria eta erlijio horren garrantzia erakusten ditu; egin ez zen proiektu bat azaltzen digu, garaiko gustua erakutsiz; eta horrekin batera boterearen adierazpena eta gizartearen pentsamendua ere ageri dira.

## Erreferentziak
Zakir Husain

**Zakir Husain Khan** (Hyderabad, 1897ko otsailaren 7a - New Delhi, 1969ko maiatzaren 3a) indiar politikari eta ekonomialaria izan zen. Indiako presidentea izan zen 1967tik hil zen arte.

Familia musulman batean jaio zen. Ekonomian lizentziatu zen Lucknoweko Unibertsitatean eta Berlingoan doktoratu zen. Ikasle buruzagi musulmana izan zen eta hezkuntza- eta unibertsitate-erreformen alde borrokatu zen.

Kongresuko alderdiko kidea izan zen. Bihar estatuko gobernadorea izan zen 1957tik 1962ra eta Indiako presidenteordea 1962tik 1967ra. 1967ko maiatzaren 13an, Indiako presidente hautatu zuten, erlijio musulmaneko lehena. Lau bidaia ofizial egin zituen, Hungariara, Jugoslaviara, SESBera eta Nepalera. 1969ko maiatzaren 3an hil zen, agintaldia amaitu gabe.

## Iruditegia 

President Zakir Husain 1998 stamp of India.jpg|Husain 1998ko Indiako sigiluan
Building 18 jamia.JPG|Husainen mausoleo Jamia Millia Islamia-n
Grave of Dr. Zakir Husain Khan, Jamia Millia Islamia.jpg|Hilobia
Building 19 jamia.JPG|Husain eta bere emaztearen mausoleoa

## Kanpo estekak
Sebastián Uriza

**Sebastián Uriza** ( Bluefields, Aidrubaiun Miskitu, 1861 -?) Nikaraguako bitarteko presidentea izan zen 1926ko azaroak 11tik 14ra, Emiliano Chamorro Vargas jenerala ordezkatuz, eta, 4 eguneko gobernuaren ondoren, boterea Adolfo Díaz Recinosi eman zion.

## Kanpo estekak
Grabitazio-kolapso

thumb|Simetria esferiko duen izar baten kolapso grabitazionala.
**Grabitazio-kolapsoa** edo **kolapso grabitazionala** izar gorputz baten barneko kolapsoa da, bere grabitateak zulo beltza eratzeko duen eraginaren ondorioz. Grabitatea oinarrizko beste indarrak baino ahulagoa denez, grabitazio kolapsoa masa handiekin bakarrik da posible sisteman grabitazio elkarrekintzaren eragina gainerako indarren efektua baino garrantzitsuagoa denean. Grabitatearen kolapsoa jasan dezaketen sistemak izarrak dira (supernobak, neutroi izarrak edo zulo beltzak sor ditzakete) edo izar talde masiboak, hala nola multzo globularrak edo galaxiak beren zatirik trinkoenean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Wally Schirra

**Walter Marty "Wally" Schirra Jr.** (Hackensack, New Jersey, 1923ko martxoaren 12a - San Diego, Kalifornia, 2007ko maiatzaren 3a) estatubatuar astronauta izan zen.

Bigarren Mundu Gerraren azken hilabeteetan USS Alaska gerraontzian parte hartu zuen. Koreako Gerran parte hartu zuen F-34 Thunderjet batean borroka-pilotu gisa.

Mercury programarako aukeratutako zazpi astronautetako bat izan zen. 1962ko urriaren 4an espaziora hegan egin zuen Mercury-Atlas 8 misioan. Gemini programan ere parte hartu zuen eta 1965eko abenduan lehen topaketa izan zuen bere Gemini 6An Gemini 7rekin. 1967ko urrian Apollo 7ko komandantea izan zen.

Espazioan hiru aldiz egon zen lehen astronauta izan zen, eta Mercury, Gemini eta Apollo programetan parte hartu zuen bakarra. Walter Cronkiterekin batera, NASAko ilargirako misio guztiak eman zituen.
Wampum

[thumb|250px|eskuinera|[Ontarioko wampum gerrikoa.]]
**Wampuma** edo **sewana**, Ipar Amerikako ekialdeko baso eremuetako amerindiar herrien usadiozko gerrikoa da, zenbait herrik elkartruke moneta eta itunak adosteko objektu bezala erabiltzen zuten. Gainera, hainbat herrietan objektu sakratu estatusa ere badu.
Fernando Venâncio

**Fernando Venâncio** (Mértola, Portugal, 1944ko azaroaren 13a – *ibidem*, 2025eko maiatzaren 30)a) idazle portugesa izan zen, intelektual, literatur kritikari eta akademikoa. Holandako nazionalitatea ere bazuen.

## Ibilbidea 
Fernando Venâncio Lisboan bizi izan zen haurtzaroan, Batxilergoa Braga hirian egin zuela. Vila Nova de Ourém-en Filosofia ikasi zuen eta Lisboan Teologia. 1970ean Herbehereetara joan zen bizitzera eta han egin zituen hizkuntzalaritza-ikasketak Amsterdamgo Unibertsitatean 1976an. Bi urte geroago, Nimegako Unibertsitateko Portugalgo ikasketen sailean eskolak ematen hasi zen. 1984tik 1988ra irakasle izan zen Utrechteko Unibertsitatean; azkenean, Amsterdameko Unibertsitatera itzuli zen portugesa eta kultura irakasteko. 1995ean, **Venânciok** doktoregoa amaitu zuen Castilho garaian Portugalen izandako hizkuntzari buruzko tesiarekin. Aldizkari entzutetsuetan ohiko kolaboratzailea izan zen, hala nola *Xornal de Letras*, *Ler* e Colóquio/Letras, eta literatura-kritikari gisa lan egin zuen. *Expresso* egunkarian eta *Visão* aldizkarian ere kolaboratu zuen. 2008ko martxora arte ohiko kolaboratzailea izan zen Aspirin B blog kolektiboan.

**Venâncio** 1990eko Akordio Ortografikoaren eragozlea. Harreman polemikoa mantendu zuen Galiziako mugimendu erreintegrazionistarekin, baina sinpatia adierazi zuen mugimendu horrekin.

## Aukeratutako lanak 
* *Unha migalla na Saia do Universo*, 1997
* *Estilo e Prexuízo. A Lingua Literaria en Portugal na Época de Castilho*, 1998 (Tese de Doutoramento, publicada polas Edicións Cosmos)
* *Un Xantar de Negocios en Sintra*, 1999 (translation of the work by Gerrit Komrij)
* *Os Esquemas de Fradique*, 1999
* Jose Saramago: A Luz e o Sombreado, 2000
* *El-Rei no Porto*, 2001
* *Maquinações e Bos Sentimentos*, 2002
* *Ensaios Literarios*, 2002
* Quen Inventou Marrocos: Diarios de Viaxe, 2004
* *Último Minuete en Lisboa*, 2008
* *Bico Técnico e Outras Historias*, 2015
* *Assim Nasceu um Lingua*, 2019.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fernando Venâncio
* Fernando Venâncio, Ciberdúvidas da Lingua Portuguesan (2020-07-01ean kontsultatua)
* Bibliografia laburra
Huron herria

**Huron herria**, **huronak** edo **huroiak**, baita **wyandot** edo **wendat** izenez ezagunak ere, Ipar Amerikako herri irokes hiztun bat da. Irokes herrien barnean sailkatua dago.

## Izena 
Beren izendapenari buruzko hainbat teoria daude:
* Batzuen ustez, euskal baleazaleek eman omen zieten, gainean jantziak zeramazkiten hudo edo huroien larruazaleak zirela eta.
* Beste batzuen arabera, frantsesezko *hure* ("arlote") hitzetik omen dator, alegia, mespretxuzko izendapena.

## Lurraldea 
Jatorriz Ontario aintziraren iparraldeko kostaldean bizi zen, Kanadaren hegoaldean, baina denborarekin gaur egungol Michigan, Wisconsin eta Ohio estatuen lurraldetara hedatu ziren.

## Bizimodua 
Mila lagun inguruko komunitateetan bizi ziren, irokesen antzera beren bizimodua nagusiki arto, babarrun eta kalabaza ereinketan oinarritzen zen, horri ehiza eta arrantza gehituz. Egurrezko kanoak eraikitzen oso trebeak izaki, beren lurraldeen mugetatik haratagoko merkatal harremanak ezarri zituzten.

## Gaur egun 
Gaur egun AEBetako Michigan, Wisconsin eta Ohion 5.900 kide eta Kanadako Quebeceko erreserbetan 3.000 kide inguru bizi dira.

## Huron nabarmenak 
* Joseph Chihoatenhwa
* The Crane
* Max Gros-Louis
* Leaford Bearskin
* Lyda Conley
* George Zane III
* David Seals
* Georges Sioui
* Allison Adelle Hedge Coke

## Kanpo estekak
Meskalina

**Meskalina** (**2-(3,4,5-trimetoxifenil) etanamina** edo **3,4,5-trimetoxi-β-feniletilamina** izen sistematikoa duena) propietate haluzinogenoak dituzten feniletilaminen taldeko alkaloide bat da. Peiote kaktusen (*Lophophora williamsii*) eta San Pedroren kaktusen (*Echinopsis pachanoi*, *Echinopsis peruviana*) alkaloide nagusia da. Kulturalki, bere garrantzia pertsonengan sortzen dituen efektu enteogenoetara mugatzen da; hala ere, garrantzi handiko aplikazio medikoak ditu psikologian eta psikiatrian, baita eskizofreniaren mekanismo etiologikoen ikerketa molekularrean ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vivian Gornick

**Vivian Gornick** (Bronx, New York, 1935eko ekainaren 14a) estatubatuar kazetari, idazle eta aktibista feminista da, bigarren olatuko AEBetako 1970eko hamarkadako erreferentea.

## Ibilbidea 
1935ean jaio zen Bronxen, langile klaseko etxe txiro batean. Judu sozialisten alaba, 1960an New Yorkeko Unibertsitatean Arte Ederretan lizentziatu zen. 1969an *The Village Voice* astekari alternatiboko erredakziora iritsi zen eta bertan feminismo erradikalaren gorabeherak kontatzen aritu zen1977a arte. *The New York Times*, *The Nation eta* *The Atlantic* aldizkarietan ere argitaratu zuen.

1969an Shulamith Firestone eta Anne Koedtek sortutako *New York Radical Feminists* (NYRF) talde feminista erradikalaren sorreraren parte hartu zuen, Redstockings eta The Feminists taldeek utzi ondoren. NYRF iraganeko feminista nabarmenen izena zuten zelula edo "brigada" txikietan antolatu zen.

Gornick-ek liburu ugari argitaratu ditu. Idazten irakatsi zuen *The New Schoolen* eta 2007-2008 ikasturtean Harvard Unibertsitateko Radcliffe Institutuko bekaduna izan zen. 2015ean Iowako Unibertsitateko irakasle gonbidatua izan zen ez-fikziozko idazketa programan.Ezkerreko familia langile batean hazi nintzen, feminismoaren bidez berriro politikan sartu nintzen eta ama-alaben arteko harremanak kezka politikorako eta autodeskubrimendurako iturri bilakatu ziren. Istorio honek kontatzen du gure amek nola sozializatzen gaituzten, nola prestatzen gaituzten gizarterako. (Vivian Gornick)

## Argitalpenak 
* *Apegos feroces* (2017) Argitaletxea: Sexto Piso; L'Altra katalanez.
* *La mujer singular y la ciudad* (2018) Argitaletxea: Sexto Piso.
* *Mirarse de Frente* (2019) Argitaletxea: Sexto Piso

## Sariak eta errekonozimenduak 
* 2018an Zilarrezko Euskadi Literatura saria. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa: Vivian Gornick: “Ningún ‘te quiero’ me ha importado más que la escritura” (Pikara Magazine, 2021, ES)
* Elkarrizketa: Vivian Gornick, la feminista feroz (El País, 2017, ES)
* Elkarrizketa: Vivian Gornick, The Art of Memoir No. 2 (2014, EN)
Metokarbamol

**Metokarbamola** muskulu-erlaxatzailea da, muskulu-espasmoetan erabilgarria dena. Beste muskulu-erlaxatzaile batzuk bezala, gaixotasun kronikoetan ez da hain eraginkorra.

Metokarbamola hauts zuri bat da, uretan eta kloroformoetan apenas disolbagarria, baina alkoholetan disolbagarria. Guaifenesina karbomatoa da.

Metokarbamola ahoz hartzen dugu, monofarmako moduan edo analgesiko/antiinflamatorioekin- adibidez parazetamolarekin, azido azetilsalizilikoarekin edo ibuprofenoarekin- batera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Petidina

**Petidina**, orokorrean **meperidina** deitua, nerbio-sistema zentralaren depresore gisa jarduten duen narkotiko analgesiko bat da, intentsitate ertaineko edo altuko mina arintzeko erabiltzen dena.

Petidina opioide sintetikoen taldekoa da, zehazkiago fenilpiperidinen familiakoa (fenilpropilaminen familiako botikez bestelako egitura eta propietate farmakologikoak dituen familia, metadona kasu). Beste opioide batzuek bezala, zenbait egun eman ondoren bat-batean hartzeari uzten bazaio mendekotasuna eta abstinentzia-sindromea sortzen ditu; beraz, dosia pixkanaka kendu behar da.

Opioideen artean kanal ionikoak blokeatzeko propietatea du, horrela analgesia ere ematen du mekanismo anestesiko lokal baten bidez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oliver Dickinson

**Oliver Jeremy Dickinson** (Londres, Erresuma Batua, 1980ko abenduaren 1a) Zinema zuzendari ingelesa da baina Frantzian ere lan egin du. Bere lan nagusiak dokumentalak dira.

## Filmografia 
* 2008: *The Forgotten District*
* 2009: *My work, my sorrow*
* 2011: *Caring for the Lagoon*
* 2013: *Harvesters of the Bay*
* 2015: *Where the hills are greener*
* 2019: *Un lien qui nous élève*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oregongo astigar

**Oregongo astigarra** (*Acer macrophyllum*) *Acer* generoko zuhaitz hostoerorkor bat da. Espeziearen izen zientifikoak *macrophyllum* "hosto handia" esan nahi du.

## Kokapena 
Ipar Amerikako zuhaitz bat da, Ozeano Bareko kostaldean aurkitzen dena. Alaska hegoaldetik Kaliforniaraino luzatzen da bere lurraldea. Ugariena Oregon estatuan aurkitzen da, hortik bere izena.

## Deskribapena 
15 edo 20 metrotako altuera hartzen du, 35 metrotakoren bat ere badago.

Astigar espezieen artean hosto handienak ditu, 15-30 cm-ko zabalera dutenak. Bost lobulu palmatu ditu, zorrotzak, eta handienak 61 cm-tako luzera har dezake. Udaberrian infloreszentziak ateratzen ditu, 10-50 loretakoak eta 10-15 cm-ko luzerakoak izan ohi direnak. Loreek petalo hori-berdexkak dituzte, ez oso nabarmenak.

Fruitua samara bat da, astigarretan ohikoa den bezala. 1-1'5 cm-ko haziak bi hego ditu 4-5 cmkoak, haizeak urrun eraman ahal izateko.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak
Mieloperoxidasa

**Mieloperoxidasa** (**MPO**) neutrofiloen, monozitoen eta makrofagoen lisosometan agertzen den entzima da. Organismo-espektro zabal baten aurkako jarduera mikrobizidaren arduraduna da. Leukozito polimorfonuklear estimulatuetan, MPOk azido hipohalogenosoen ekoizpena katalizatzen du, batez ere azido hipoklorosoarena, eta beste bitarteko toxiko batzuk, jarduera mikrobizida nabarmen handitzen dute.

:**Cl- + H2O2 \rightleftharpoons HOCl + H2O**

Hipokloritoa sortu ondoren, honek produktu mikrobizida batzuk sortzen ditu, hala nola kloroa, kloraminak, erradikala hidroxiloa eta oxigenoaren singletea. Kloruro peroxidasaren desberdina da, baldintza fisiologikoetan substratu organikoak kloratu beharrean hipokloritoa sortzen duelako. Halurorik ez dagoenean, fenolak oxidatzen ditu eta jarduera peroxigeniko moderatua du estirenoengan.

Homodimero gisa agertzen da. Azpiunitateak lotura disulfuro baten bidez lotuta daude. Monomero bakoitza kate arin eta astun batean datza. Kofaktore gisa, kaltzio ioi bat behar du monomero bakoitzeko, eta hemo B talde bat kobalenteki monomero bidez elkartua.

Mimeloperoxidasaren eskasia (MPD) kandidiasi barreiatua sortzen duen akats autosomiko errezesiboa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ad multos annos

***Ad multos annos*** latinezko esapidea da. Itzulpena euskaraz "Urte askotarako!" izango litzateke. Zerbait denboran irauteko gogoa adierazteko erabiltzen da. Berez, latinez egindako agurra da. Jatorri kristaua du zeren eta liturgian erabiltzen baita.

Hizkuntza orokorrean bizitza luzerako desio generiko gisa azaltzeko erabiltzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Beñat Prados

**Beñat Prados Díaz** (Iruña, Nafarroa Garaia, 2001eko otsailaren 8a) Euskal Herriko futbolari nafarra da, Lezaman hezitakoa. 

## Biografia 
Erdilari moduan aritzen da, batzutan atzealdean ere. 2015eko udan Athleticen harrobira batu zen Txantreatik. Baskonia eta Bilbao Athleticen jokatu eta gero, lagatu gisa joan zen Mirandesera. 22022/23 denboraldi bikaina burutu eta gero Bigarren mailan, Athleticen lehen taldera pasatu zen 2023/24 denboraldian. 2023ko Abuztuaren 19an egin zuen debuta lehen taldearekin Sadarren 0-2 irabaziz 2023/24 ligako 2.jardunaldian. Denboraldi hasiera diskretu baten ondoren, hamaikakoaren parte bilakatu zen, Athleticen 25.kopa irabazteko parte garrantzitsua izanik. 2024an Athleticekin berritu zuen kontratua 2031 urteraino. 2025eko irailean ezker belauneko lotailu gurutzatua apurtu zuen, lesio larria.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko Maiatzaren 26an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Tituluak 
* 23-24 Kopa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Zipreko hamar hiri-estatuak

thumb|400px|Antzinako Ziprearen mapa, hiri nagusiekin.
**Zipreko hamar hiri-estatuak** Asarhaddon errege asiriarren idazkun batean agertzen diren Antzinako Zipreko hiriak dira. Idazkuna K.a. 673-672 urte ingurukoa da. Hiri gehienak greziarrak ziren baina baziren ere beste jatorrizkoak: feniziarrak, zipretarrak...

Hamar hirien zerrenda hauxe da. Ondoan grezierazko izena agertzen da:
* Pafos, Πάφος (greziarra)
* Salamina, Σαλαμίς (greziarra)
* Soli, Σόλοι (greziarra)
* Kourion, Κούριον (greziarra)
* Chytroi, Χῦτροι (greziarra)
* Kition, Κίτιον (greziarra-feniziarra)
* Amathus, Ἀμαθούς (greziarra-eteozipretarra)
* Idalion, Ἰδάλιον (greziarra)
* Ledra, Λῆδραι (greziarra)
* Tamasos, Ταμασσός (greziarra)

Geroago zerrendan beste hiru hiri gehitu ziren:
* Kirenia, Κυρηνεία (greziarra)
* Lapithos, Λάπηθος (greziarra, greziar-feniziarra garai labur batez)
* Marion, Μάριον (greziarra)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alsou

**Alsou Ralifovna Abramova** (; ; **Safina** jaioa; Bugulma, Errusia, 1983ko ekainaren 27a), **Alsou** () izenez ezagunagoa, errusiar abeslaria eta aktorea da. 2000. urtean Eurovision lehiaketan hartu zuen parte, eta bigarren postua lortu (Danimarkako ordezkariak irabazi zuen). Horren ondorioz, ospe handia lortu zuen.

## Bizitza 
Alsouren haurtzaroan, familiak sei kide zituen; aita, Ralif Rafilovitx Safin, oligarka, LUKoilen exekutiboa eta Errusiako Parlamentuko Kontseilu Federaleko egungo kidea, eta futbol talde baten jabea. Ama, Raziya Iskhakovna arkitektoa. Ruslan (1973), Marat (1977) eta Renard (1996) izeneko hiru anai (bi bera baino zaharragoak eta bestea gazteagoa). Familia honek 100. postuko herritar aberatsenak bezala izan ziren izendatuak aldizkari baten bidez, 2004an.

Alsouk urtebete zuenean, bere familia Bugulmatik Siberiara aldatu zen. Gero musika eskola pribatu batera joaten utzi zioten. Bere aitaren negozioengatik Moskun bizi ondoren, New Yorkera joan zen bizitzera eta gero Erresuma Batura, non arkitekturako unibertsitate pribatu batean sartu zen. Londresen bizi zen bitartean, sarri bisitatu zuen Errusia.

2006ko martxoaren 18an, Jan Abramov errusiar aberatsarekin ezkondu zen. 2006ko irailaren 7an, Safina alaba eduki zuen Ameriketako Estatu Batuetako Los Angeles hirian. 2016ko abuztuaren 10ean, bere seme Rafael jaio zen ospitalean.

## Musika ibilbidea 
Hamabost urte zituela, telebistako lehiaketa batean hartu zuen parte. *I will always love you* abestia interpretatu ondoren publiko eta epaileak txundituta utzi zituen. 1999an *Alsou* albumaren jaurtiketa eman zen bere lehen hiru singleak sortuz. Honen ondoren, Universal Music Russia enpresak sinatu zuen, 2000. urtean bere diskoaren 700.000 kopia legal baino gehiago salduz.

Urte berean, "solo" ingeleseko abestia konposatu eta grabatu zuen. Andrew Lanek eta Brandon Barnesek idatzitako 2000ko Eurovision Abesti Lehiaketan parte hartu zuen, bigarren postuan amaituz. Abesti honen 100,000 kopia saldu ziren, Errusiako garai guztietako singlerik salduena izatera pasata, berak egindako beste kanta baten atzetik, "Yoou 're my #1" izenekoa.

Ondoren, Eurovision 2000an, Alsouk Errusian zehar bira handi bat hasi zuen. Bere 17. urtebetetzea ospatu zuen bere jaioterrian, Bugulman, non 120.000 biztanleetatik 86.000 plaza nagusian bildu ziren bera ikusteko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lina Stern

**Lina Solomonovna Stern** (; Liepāja, 1878ko abuztuaren 26a - Mosku, 1968ko martxoaren 7a) zientzialari errusiar-sobietarra izan zen. 1918an, Genevako Unibertsitatean irakasle titulua jaso zuen lehen emakumea izan zen.

## Bizitza eta ibilbidea 
Liepāja (Letonia) hiriko familia judu batean jaioa, 1925ean, irakasle lanetan hasi zen Moskuko Medikuntzako Pirogov Institutuan.

1929tik 1948ra, Stern SESBeko Zientzien Akademiako Fisiologia Institutuko zuzendaria izan zen. Sternek eta bere taldeak bizitza luzeari eta loari buruzko ikerketak egin zituzten. Bere gidaritzapean praktika klinikoak nabarmen hobetu eta Bigarren Mundu Gerran milaka bizitza salbatu zituzten lanak egin ziren. 1943an Stalin. Saria irabazi zuen.

## Burmuinaren ikerketa 
Sternek burmuineko xixku eta kapilarren hesiak aztertu zituen. Sternek, hesi hauek, bere lankide Raymond Gautierenekin batera existitzen zirela frogatu zuen.

## Aktibismo eta jazarpena 
Batzorde Judu Antifaxistako kide bezala, Stern bizirik atera zen olerkari erailen gauetik 1949an SESBek hamabost kide atxilotu eta hiltzera kondenatu zituenean. Bere heriotza-epaia espetxeratze eta Kazakhstango Zhambylen bost urteko erbesteratzeren truke kommutatu zuten.

## Errehabilitazioa 
Iosif Stalin hil ondoren, azkenean askatu eta Moskura itzuli ahal izan zen.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Vein, Alla A (2008). «Science and fate: Lina Stern (1878-1968), a neurophysiologist and biochemist». *Journal of the History of the Neurosciences*
* ''Stalin's Secret Pogrom: The Postwar Inquisition of the Jewish Anti-Fascist Committee'' by Joshua Rubenstein.

## Kanpo-estekak
Juliette Récamier

**Jeanne Françoise Julie Adelaïde Récamier**, **Juliette** bezala ezaguna (Lyon, 1777ko abenduaren 3a - Paris, 1849ko maiatzaren 11) frantziar socialite izan zen. Bere egongelak paristarrak erakarri zituen, politikariak eta literarioak, eta neoklasizismoaren musa bat izan zen.

15 urterekin Récamier bankariarekin ezkondu zen, bera baino 26 urte zaharragoa. Bien arteko harremana adiskidetasuna besterik ez zen izan.

Kontsulatuaren egunetatik Uztaileko monarkiara arte intelektualak eta politikariak hartu zituen Pariseko bere etxean. Haien artean antzinako monarkiko asko zeuden. Madame Staëlen laguna ere izan zen eta susmagarri bihurtu zen erregimenarentzat. Benjamin Constanten laguna ere izan zen. Napoleonek bere erbestea agindu zuen, eta bera Erroman eta gero Napolin bizitzen jarri zen. Parisera itzultzean, zahartu arte jendea hartzen jarraitu zuen. Kolerak jota hil zen 71 urterekin.

## Iruditegia 

Jacques-Louis David 016.jpg|thumb|250px|Jacques-Louis David (1800)
Mme Recamier by Augustin.jpg|Jean-Baptiste Augustin (1801)
François Pascal Simon Gérard 003.jpg|right|thumb|150px|François Pascal Simon, Baron Gérard, 1802
Bust of Juliette Récamier.jpg|right|thumb|150px|Joseph Chinard, 1803
Juliette Récamier, en 1805.jpg|François Gérard (1805)
Juliette Récamier, par Firmin Massot, 1807.jpg|Firmin Massot (1807)
Gros Jean Antoine Portrait of Mademoiselle Recamier.jpg| Antoine-Jean Gros (1825)
Juliette Récamier (1777-1849) C.jpg|François-Louis Dejuinne (1827)
Juliette Récamier (1777-1849) (A).jpg|François Gérard (1829)

## Kanpo estekak
Ryan Coogler

**Ryan Kyle Coogler** (Oakland, ) estatubatuar zinema zuzendaria, ekoizlea eta gidoilaria da. Bere lehen luzemetraia *Fruitvale Station* (2013) izan zen eta lan honengatik Ikusleen Saria eta Epaimahaiaren Sari Nagusia irabazi zituen Sundanceko Zinemaldian. Ondoren, *Rocky* saileko *Creed* (2015) filma, eta Marvel saileko *Black Panther* (2018) filma idatzi eta zuzendu ditu.

## Filmografia 
### Film luzeak 
### Laburmetraiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Santa Justa baseliza (Ubiarco)

**Santa Justa baseliza** Kantabriako Santillana del Mar udalerriko Ubiarco herrian dagoen XVI. mendeko eraikina da. Santa Justa hondartza gainean dago. Antiklinal bat erabiliz haitz barruan eraikia, bakarrik teilatu eta bi horma artifizal ditu.

## Historia 
Aurretik, leku berean, XII. mendeko Santa Justa baseliza zegoen. Egungo eraikina XVI. mendekoa da. Bertan Justa eta Rufinaren erlikiak jaso ziren. 2010etik udalaren mailako ondarearen babesa du. Garai batean erromesaldien tokia izan zen, Kantabriako lehenetariko bat.

## San Telmo dorrea 
Itsaslabarraren gainean San Telmo dorrearen erorkinak ikus daitezke.

## Jaieguna 
Santa Justaren eguna uztailaren 19an ospatzen da. Egun horretan erromeria egiten da eta ama birjinaren irudia ateratzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Bideo Youtuben.
* :Baselizaren inguruko komentarioak eta argazkiak.
Pasiotar

**Jesukristo Gure Jaunaren Pasioaren Kongregazioa** ( edo **C.P.**), arruntuki **pasiotarrak** deituak, 1720ko azaroaren 22an sortutako erlijio ordena da. Paulo Gurutzekoak eratua, bere lehenengo egoitza Monte Argentarioko komentu batean zegoen.

Euskal Herrian Angoston eta Corella nobizio-etxeak, Bilbon, Euban eta Irunen eskolak, Tafallan eta Urretxun zabalkunde-zentroak eta Begoñan komentu bat dituzte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Carl Ludvig Engel

**Johann Carl Ludwig Engel** (Berlin, 1778ko uztailaren 3a - Helsinki, 1840ko maiatzaren 14a) alemaniar arkitektoa izan zen. Eraikin asko eraiki zituen Helsinkin eta hiria berreraikitzen lagundu zuen.

Igeltsero hasi zen eta gero Berlingo Arkitektura Institutuan ikasi zuen. 1806an Napoleonek Prusia mendean hartu izanak arkitekto asko beste herrialde batzuetan lana bilatzera behartu zituen. 1808an udal arkitekto postua lortu zuen Tallinnen. Handik San Petersburgoko eraikin neoklasikoak ikusi ahal izan zituen. 1816an Helsinkira joan zen, Finlandiako Dukerri Handiko hiriburu berrira.

Helsinkin, besteak beste, katedrala, senatuaren eraikina, udaletxea, liburutegia eta unibertsitatea diseinatu zituen. Turku hiriaren plan berria ere diseinatu zuen, 1827ko sutearen ondoren.

## Iruditegia 

Helsingin yliopiston päärakennus.jpg|Helsinkiko Unibertsitatea
Senate Square and Lutheran Cathedral in Helsinki.jpg|Senatuaren plaza eta Helsinkiko katedral luteranoa
Helsingin_kaupungintalo_satamasta.jpg|Helsinkiko udala (1833)
National_Library_of_Finland.jpg|Liburutegi Nazionala
Johanneksenkirkko (Hamina) 1.jpg|San Joan eliza Hamina
Helsinki 1820.jpg|Helsinki 1820an, Engelek egina
Kulosaaren kartano.jpg|Kulosaari (c. 1810)
Kuopion Lyseon lukio.jpg|Lizeoa Kuopion (1826)
Kohtu8 oiguskantsler.jpg|Jauregia Kohtu kaleko 8. zenbakian, Tallinnen
Eckeroe-Storby Postmuseum.jpg|Eckerö postetxea (1828)
Pori town hall, 2006.jpg|Poriko udala (1841)
Pyhän_Kolminaisuuden_Kirkko_-_DSC03943.JPG|Trinitate Santuaren eliza, Helsinki (1826)
Lapuan_tuomiokirkko.jpg|Lapua katedrala (1827)
Lieksa bell tower.jpg|Lieksako kanpandorrea (1836)
Alajärvi Church 2015.JPG|Alajärviko eliza (c. 1836)

## Kanpo estekak
Autocars Souletins

**Autocars Souletins** (*Zuberoako autobusak*, euskaraz) Maile-Lextarren egoitza duen garraio-enpresa da. Autobusak alokatzeko enpresa bat da. Gainera, Txik Txaken Proxi'Busa sareko linea bat ere badu, linea, hain zuzen ere.

## Kanpo estekak
Haush

thumb|277x277px| Patagonia hegoaldean haush-en kokapena erakusten duen mapa.
**Haush**, **mánekenks** edo **aush** herri indigena bat izan zen, Suaren Lurraldeko uharte handiaren hego-ekialdeko muturrean bizi izan zena, uhartearen Argentinako zatian, San Pablo lurmuturraren eta Agirre badiaren artean. Bere bizilagun selknamekin batera, tehueltxe multzoaren *uhartetarrak* ziren. Gaur egun, badira ondorengo batzuk, selknamen ondorengoekin batera, berreskuratze kultural prozesuan daudenak.

thumb| Tenenisk, Haush xaman bat 1899 inguruan.

## Kanpo estekak
Ayusik bere lantza astinduz errebeldeak suntsitzen ditu

***Ayusik bere lantza astinduz errebeldeak suntsitzen ditu*** () Giuseppe Castiglionek (*Lang Shinin*) paper horizontalean eta tintarekin egindako pintura bat da, Qing dinastiaren baitan, 1755an. Taipeik Jauregiko Museo Nazionalean ikus daiteke.

## Testuingurua 
Ayusi (; ) Txinako enperadoreari zerbitzuak eskaintzen zizkien dzungariar leinuko kidea zen. Yongzheng enperadorearekin (1723-1735) lider militarrean bilakatu zen. Qianlong enperadoreak Dzungariako Khanerriaren aurka Gädän-Olan 1755an izandako papera saritu nahi zuen, gauez eta traizioz hartu zuen hiria. Qianlongek Ayusiren koadro hau eskatu zion Giuseppe Castiglioni gorteko margolariari. 1755ko uztailaren 20an margotu zuen erretratua.

## Deskribapena 

畫阿玉錫持矛蕩寇圖.jpg

Margolanak, erdian, Ayusi lider militarra dauka zaldi beltz baten gainean, gorputz erdiko kota batekin, larruzko babesak eta txinatar gorteak neguan eramaten zuen txano bat. Begi batean pauma luma bat darama, geziz betetako buiraka bat, fusil bat bere bizkarrean eta zaldiaren aho-uhalak esku bakarrarekin eusten ditu. Margolanaren erdialdean ez dago ez fondorik ez dekoraziorik, eta zaldia hegan egongo balitz bezala dago, lurrik gabe.

Giuseppe Castiglionek lantza marraztu zuenean, oraindik erabiltzen zen Txinan. Hala ere, arma mota hori jada erabiltzeari uzten ari zen, lantzen ordez praktikoagoak ziren beste arma batzuk erabiltzen baitziren. Ezkerrean eta eskuman txinatar karaktereak daude. Ezkerrean Ayusiren balentria azaltzen da.

Erabilitako teknika Mendebaldeko margolan klasikoen eta txinatar margolanen nahasketa bat da.

## Filatelia 
Margolan honekin 2016an Taiwanek posta-zigiluak egin zituen, Ayusi eta bere zaldiaren xehetasun batekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vonmuli

**Vonmuli** Maldivetako jenderik gabeko uhartea da. Koral arrezife baten ondoan dago eta hondartza hareatsua du; barnealdean, bestetik, palmondoen landaredi trinkoa du. Uhartea Maldivetan kokatutako enpresa den Vermilion Internationalaren jabegoa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Azido lisergiko

**Azido lisergikoa** zekale-ainoan ekoiztutako eta *Turbina corymbosa* (*ololiuhqui*), *Argyreia nervosa* (arrosa lisergikoa) eta *ipomoea tricolor* (*morning glories* edo *tlitliltzin*) landareetan hazietan topaturiko ergolina-alkaloide askoren aitzindaria da. Bere amidak, lisergamidak deituak, hainbat botika eta droga psikodelikoak (tartean LSD) ekoizteko erabiltzen dituzte.

Gehienetan lisergamiden hidrolisietatik ateratzen dute, baina 1956an Robert Burns Woodwarden taldeak erabat sintetizatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ergotamina

**Ergotamina** konposatu heterozikliko bat da, zekale-ainoan dauden alkaloideen familiakoa. Arthur Stollek 1918an Sandoz laborategian lehen aldiz sintetizatu zuen.

Hodi-uzkurtzailea da, eta migraina tratatzeko medikamentuetan erabili izan da. Ergotaminatik azido lisergikoa lor daiteke, LSDren aitzindaria dena.

## Deribatuak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
New Madrideko zona sismikoa

**New Madrideko zona sismikoa** (), batzuetan **New Madrid faila-lerroa** plaka barneko zona sismiko handia da, Ameriketako Estatu Batuetako Hegoaldean eta Mendebaldean kokatua. New Madrid hiriaren hego-mendebalderantz hedatzen da, Missourin.

New Madrid Zona Sismikoaren ondorioz 1811-12ko New Madrideko lurrikarak gertatu ziren, eta potentziala du lurrikara handiak sortzeko etorkizunean. 1812tik aurrera, hainbat lurrikara txiki neurtu dira inguru horretan. AEBko zortzi estatutan izan dezake eraginak zona sismiko honek: Indiana, Missouri, Arkansas, Kentucky, Tennessee, Oklahoma eta Mississippi.

## Kokapena 
Zona sismikoa, 241,4 kilometroko luzerakoa, bost estatuetatik igarotzen dena, hegoalderantz hedatzen da Cairotik (Illinois), Hayti, Caruthersville eta New Madrid Missourin, eta Blythevilletik Marked Treerantz Arkansasen. Mendebaldeko Tennesseeren zati bat ere estaltzen du, Reelfoot lakutik gertu, hego ekialdean Dyersburg aldera jarraituz. Wabash Haraneko zona sismikoaren hego-mendebaldean dago.

Sismikotasun gehiena lurrazaletik 4,8 eta 24,1 kilometro artean sortzen da.

## Geologia 
thumb|ezkerrera|Reelfoot Riftaren eskema geologikoa.
New Madrideko zona sismikoaren faila arduradunak, Reelfoot Rift bezala ezagutzen den lurrazalaren egitura geologiko baten zati dira, Rodiniako superkontinentea Neoproterozoikoaren aro geologikoan hautsi zenean sortu zena (duela 750 milioi urte inguru). Ondoriozko rift sistemak, kontinentea ez zatitzea lortu zuen, baina aulakogeno bezala mantendu da (orbain edo ahultasun gune bat) sakontasun handian, eta bere antzinako failek, dirudienez, New Madrid inguruko lurrazala, mekanikoki, gainontzeko Ipar Amerikan baino askoz ahulagoa izatea eragin dute.

Ahultasun erlatibo hori garrantzitsua da; izan ere, ekialde-mendebalde konpresio-indar nahiko ahulek iparramerikar plakaren kontinentearen jitearen jarraipenarekin lotuta, New Madridetik gertu antzinako failak berraktibatzea ahalbidetuko luke, eremua lurrikaretarako ezohiko joera izatea eraginez, gertuen dagoen plaka tektonikoaren mugatik urrun egon arren.

Ipar Amerikan antzinako beste rift batzuk ezagutzen direnez, baina guztiak sismikotasun moderno batekin lotuta ez daudenez, litekeena da beste prozesu batzuk egotea New Madrideko failetan tentsio mekanikoak tokian-tokian areagotzen laguntzeko. Era berean, eremu azpiko litosferan berotzeko moduren batek harriaren plastikotasun handiagoa eragin dezakeela iradoki da, eta horrek sakonera txikieneko eremuan kontzentratuko luke estres konpresiboa, failatzea gertatzen den lekuan.

## Historia sismikoa 
Inguru honetan Ipar Amerikako lurrikara historiko handienetako lau gertatu ziren, oraingoz 7.0 edo gehiagoko magnitudeekin, guztiak 1811ko abendutik 1812ko otsailera bitartean hiru hilabeteko epean gertatuak. Argitaratutako txosten askok sismoen efektu metatuak deskribatzen dituzte (New Madrideko Sekuentzia bezala ezagutzen direnak), eta, beraz, zaila izan daiteke bakoitzaren efektu indibidualak bereiztea. Magnitudeen eta epizentroen estimazioak txosten historikoen interpretazioetan oinarritzen dira eta aldatu egin daitezke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Frantziako Zinemateka

**Frantziako Zinemateka** () Frantziako erakunde pribatua da (1901eko elkarte legea) , 2005etik dago Bercy kaleko 51. zenbakian, Frank Gehryk 1994an Bercy parkean eraikitako eraikina Amerikako zentroarentzat. Frantziako Zinematekaren eginkizunak ondare zinematografikoa kontserbatzea, zaharberritzea eta hedatzea dira.  40 000 film baino gehiagorekin eta zinemarekin lotutako milaka dokumentu eta objektuekin, zazpigarren artearen datu base orokor handienetako bat da.

Frantziako Zinemateka film formatu analogikoak (70 mm., 35 mm. eta 16 mm.) eta digitalak proiektatzeko hornituta dago.

Zinema eta Irudi Animatuko Zentro Nazionalaren dirulaguntzaren bidez finantzatzen da, mezenazgo ekintzak eta baliabide propioak erabiltzeaz gain (harpidetzak, sarrerak, liburu-denda, alokairu komertzialak).

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
### Bibliografia 
* Marianne de Fleury, Dominique Lebrun, Olivier Meston, *Musée du Cinéma Henri-Langlois*, Éditions Maeght, 1991 
* Pierre Barbin, *La Cinémathèque française, 1936-1986 : inventaire et légendes*, Vuibert, 2005 
* Jean-Michel Frodon, Dina Iordanova (sous la direction de), *Cinémas de Paris*, CNRS Éditions, Paris, 2017 
* Eric Le Roy, *Cinémathèques et archives du film*, Armand Colin, 2013 
* Laurent Mannoni, ''Histoire de la Cinémathèque française : l'amour fou du cinéma'', Gallimard, 2006 

## Kanpo estekak
Ayusi

**Ayusi** (, ) Qing dinastiako dzungariar militarra izan zen. Arkuarekin eta lantzarekin abila, Dzungariako Khanerriaren aurkako gerran izandako parte hartzeagatik da ezaguna, Qing dinastiari Xinjiangeko iparraldea baketzeko aukera eman zuena.

## Artean 
*Ayusik bere lantza astinduz errebeldeak suntsitzen ditu* margolanaren protagonista da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Stanisław Moniuszko

**Stanisław Moniuszko** (Ubiel, 1819ko maiatzaren 5a - Varsovia, 1872ko ekainaren 4a) poloniar musikagile, orkestra-zuzendari eta musika irakaslea izan zen. Abesti herrikoiak eta operak konposatu zituen. Bere musikak poloniar, lituaniar eta bielorrusiar gai herrikoiak biltzen ditu. Bere abestiek Adam Mickiewiczen, Antoni Edward Odyniecen eta Józef Ignacy Kraszewskiren hitzak dituzte.

## Lanak 
### Operak 
* *Halka* (1848) Włodzimierz Wolskiren libretoa
* *Sen Wieszcza* (1852–1853 Władysław Syrokomlaren libretoa
* *Flis* (1858) Stanisław Bogusławskiren libretoa
* *Rokiczana* (1858–1859) Józef Korzeniowskiren libretoa
* *Hrabina* (1859) Włodzimierz Wolskiren libretoa
* *Verbum nobile* (1861) Jan Chęcińskiren libretoa
* *Straszny dwór* (1865) Jan Chęcińskiren libretoa
* *Paria* (1868) Jan Chęcińskiren libretoa
* *Trea* (1872) J.S. Jasińskiren libretoa
### Balletak 
* *Monte Christo* (1865)
* *Na kwaterunku* (1868)
* *Figle szatana* (1870)
### Operetak 
* *Loteria* (ok. 1840) Oskar Korwin-Milewskiren libretoa
* *Żółta szlafmyca* (1841) Franciszek Zabłockiren libretoa
* *Jawnuta* (1850) W.L. Anczycren libretoa
* *Betty* (1852) Franciszek Szoberren libretoa
* *Beata* (1870-1871) Jan Chęcińskiren libretoa
* *Nocleg w Apeninach* (1839) Aleksander Fredroren libretoa
* *Ideał *(1840)) Oskar Korwin-Milewskiren libretoa
* *Karmaniol, czyli Francuzi lubią żartować *(1841) Oskar Korwin-Milewskiren libretoa
### Kantatak 
* Cztery *Litanie Ostrobramskie* (1843-1855)
* *Milda* (1848)
* *Nijoła* (1848)
* *Widma* (1852)
* *Sonety krymskie* (1867)
### Mezak 
* Msza łacińska na cztery głosy z towarzyszeniem organów, Des-dur (1870)
* Msza żałobna na cztery głosy z towarzyszeniem organów, g-moll (1871)
* Msza Piotrowińska na czterogłosowy chór mieszany solistów z towarzyszeniem organów, B-dur, słowa Justyna Wojewodzkiego (1872)
### Abestiak 
* *Ojcze z niebios, Boże Panie*
* *Dziad i baba*
* *Pieśń wieczorna*
* *Znasz-li ten kraj* (2 wersje)
* *Trzech budrysów*
* *Prząśniczka*
* *Złota rybka*
* *Krakowiaczek*
* *Kozak*
* *Świtezianka*
* *Czaty*
* *Lirnik Wioskowy*
* *Pieśń wojenna* (Józefa Kościelskiegoren hirzak)
* *Czarny krzyżyk* (Brunona Bielawskiegoren hitzak)

## Kanpo estekak
Alfred Hermann Fried

**Alfred Hermann Fried** (Viena, 1864ko azaroaren 11 - *ibidem*, 1921eko maiatzaren 5a) judu jatorriko austriar kazetari eta bakezalea izan zen. 1911ko Bakearen Nobel Saria jaso zuen Tobias Asserrekin batera.

Hamabost urterekin eskola utzi eta liburu-denda batean hasi zen lanean. 1883an Berlinera joan zen eta han bere liburu-denda ireki zuen 1887an. 1892an Bertha von Suttnerrekin kolaboratzen hasi zen eta elkarrekin *Die Waffen nieder!* aldizkaria argitaratu zuten. 1892an Alemaniako Bake Gizartearen () sortzaileetako bat izan zen.

Esperantoaren defendatzailea ere izan zen. Eskuliburu bat eta esperanto-alemana hiztegi bat idatzi zituen.

Lehen Mundu Gerran Suitza neutralera joan zen eta nazioarteko bakea defendatzen jarraitu zuen. Gero Vienara itzuli zen, eta han hil zen.

## Lanak 
* Das Abrüstungs-Problem: Eine Untersuchung. Berlin, Gutman, 1904.
* Abschied von Wien
* The German Emperor and the Peace of the World, with a Preface by Norman Angell. London, Hodder & Stoughton, 1912.
* Die Grundlagen des revolutionären Pacifismus. Tübingen, Mohr, 1908.
* Handbuch der Friedensbewegung. (Handbook of the Peace Movement) Wien, Oesterreichische Friedensgesellschaft, 1905. 2nd ed., Leipzig, Verlag der «Friedens-Warte», 1911.
* «Intellectual Starvation in Germany and Austria», in Nation, 110 (March 20, 1920) 367–368.
* International Cooperation. Newcastle upon Tyne, Richardson [1918].
* Das internationale Leben der Gegenwart. Leipzig, Teubner, 1908.
* «The League of Nations: An Ethical Institution», in Living Age, 306 (August 21, 1920) 440–443.
* Mein Kriegstagebuch. (My War Journal) 4 Bde. Zürich, Rascher, 1918–1920.
* Pan-Amerika. Zürich, Orell-Füssli, 1910.
* The Restoration of Europe, transl. by Lewis Stiles Gannett. New York, Macmillan, 1916.
* Der Weltprotest gegen den versailler Frieden. Leipzig, Verlag der Neue Geist, 1920.
* Die zweite Haager Konferenz: Ihre Arbeiten, ihre Ergebnisse, und ihre Bedeutung. Leipzig, Nachfolger [1908].
* *Wörterbuch Esperanto-Deutsch und Deutsch-Esperanto*
* *Lehrbuch der internationalen Hilfssprache “Esperanto” mit Wörterbuch in Esperanto-Deutsch und Deutsch-Esperanto*, Berlin-Schönberg: Esperanto-Verlag, 1903 pr. Pass & Garleb, Berlin 18x12cm II, 120p.

## Kanpo estekak
Matronazgo

**Matronazgoa** emakumeek burutzen duten mezenasgo mota da. Orokorrean salbuespen bat diren arren, botere-eliteen barnean obra artistikoen mezenas bilakatutako kasu ugari daude, bai Erdi Aroan eta baita Aro Modernoan ere. Murrizketaz eta mugaz betetako mundu batean eliteetako emakumeek, sustapen artistikoa erabili zuten, onartua eta batzutan aintzatesia zen jarduteko modu gisa. Horrela sortzen da matronazgo deitutakoa, gizarte-maila altuko emakumeek egiten duten mezenasgo mota bat. Emakume hauek bultzatutako proiektuak, erainkuntzan haien parte-hartzea handia adierazten dutenak, gai erlijiosoekin lotuak daude, hileta-kaperak eta  komentuen fundazioak izan daitezkelarik.

Isabella D’Este, Margarita Austriakoa edo Isabel Katolikoa bezalako emakumeen salbuespenezko kasuak kenduta, jarduera artistikoak finantzatu eta zuzendu dituzten emakumeak, ahazturaren biktima izan dira, kolektibo maskulinoetan, hau da patronazgoan, zentratu baitira historialariak. Ondorioz emakumeek egindako mezenasgoa garaian zein historiografian alde batera utzi da, baita arlo politikoan paper garrantzitsua izan zutenena ere, haien matronazgoa baloratzea,noble-familia baten kide izateagatik dela esanez, eta ez emakume izateagatik. Azken urteotan ordea, historiografiaren orain arteko kontakizunari bira ematen saiatu dira historialari ugari, emakumeen protagonismoa eta mezenasgo artistikoan zuten parte-hartze aktiboa berreskuratzen saiatuz. Euskal Herrian, Goi Aro Berrian zehar, Maria Lazkanokoa matronazgoa burutu zuen emakume baten adibide bikaina da.

## Erreferentziak 
* GARCÍA PÉREZ, Noelia, “El patronazgo artístico femenino y la construcción de la historia de las mujeres: una asignatura pendiente de los estudios de género”, in BOSCH FIOL, Esperanza, FERRER PÉREZ, Victoria Aurora y NAVARRO GUZMÁN, Capilla (Eds.), Los feminismos como herramientas de cambio social (I): Mujeres tejiendo redes históricas, desarrollos en el espacio público y estudios de las mujeres, Palma de Mallorca, Universitat de les Illes Balears, 2006, 121-126 orr..

* OLMEDO SÁNCHEZ, Yolanda Victoria, “El mecenazgo arquitectónico femenino en la Edad Moderna”, en DÍEZ JORGE, María Elena (Ed.), Arquitectura y mujeres en la historia, Madrid, Síntesis, 2015, 243-249 orr.
Eneritz Zabaleta

**Eneritz Zabaleta Apaolaza** (Baiona, 1984ko uztailaren 4a) Paueko eta Aturrialdeko Unibertsitatean zuzenbideko ikerlaria eta irakaslea da Baionan, baita Lemasen ere bai. Unibertsitate horretan bukatu zituen Zuzenbideko ikasketak 2009an Zuzenbide publikoan doktoretza tesia prestatzen ari da euskararen estatus juridikoari buruz. «Revue de droit linguistique» aldizkari juridikoaren komite editorialeko kidea da.

Bertsozalea da eta Berria egunkarian errugbiko kronikak idazten ditu.

## Legelaria 
«Revue de droit linguistique» aldizkari juridikoaren komite editorialeko kidea da.

### Ikastaroak 
* 2015: Euskararen lehentasuna eta hizkuntza prebentzioaren ikuspegia Euskal Herriko marko juridikoetan: etorkizuneko erronkak. Lankide hauekin: Iñigo Urrutia Libarona, Itsaso Olaizola Azurmendi (MOOC ikastaroa, UEU)

## Bertsozalea 
11 urterekin hasi zen bertsozaletzen. Xilabako (Zuberoa, Lapurdi eta Nafarroa Behereko Bertsularien Xapelketa) finalean aritu zen 2010ean, 2012an eta 2014an. Bertsolari Txapelketa Nagusian ere hartu zuen parte 2013an.[[Eneritz Zabaleta|[3][4]]]

Bertsularien Lagunak Elkarteko diruzain eta Lankuko Administrazio Kontseiluko kidea, 2018tik 2019ra Euskal Herriko Bertsozale Elkarteko lehendakaritza taldeko partaide izan zen.[5]

### Txapelketak
* Xilaba Bertsulari Xapelketa:
** Laugarren (1): 2014
** Bosgarren (2): 2010, 2012
** Finalaurrekoak (2): 2008, 2016

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* «Eneritz Zabaleta - Biografiak - BDB. Bertsolaritzaren datu-basea
Levante (enpresa)

**Levante** galtzeteria eta azpiko arropa ekoizten eta saltzen duen Italiako enpresa bat da. 1969an sortua, Levante Group enpresa-taldearen jabetzakoa da. Egoitza Castel Goffredon du.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala