Llum Quiñonero

thumb|260px|Llum Quiñonero Hernández
thumb|260px|Llum Quiñonero. Valentziako gorteetan, 2019
**Llum Quiñonero**, jaiotzez, **María Luz Quiñonero Hernández** (Alacant, 1954ko azaroaren 7a) kazetaria, ekintzailea eta politikaria da, Valentziako Gorteetako diputatu hautetsia Podemosen, 2015eko maiatzetik 2019ko maiatzera. Berdintasun eta Politika Batzordeko buru izan zen. Bere agintaldian zehar Valentziako emakumeak omentzeko jardunaldi bat bultzatu zuen, IX. legealdian urtero egin zena: *Les Corts, de les dones*. 

## Biografia 
Gaztetatik ikasleen mugimenduan parte hartu zuen, eta horrek 1973an atxilotu eta auzipetu egin zuen Ordena Publikoko Auzitegiak (TOP) legez kanpoko elkarte baten bidez, eta Filosofia eta Letren Fakultatetik kanporatu, CEUn, Alacanten.

1974an sartu zen Valentziako Erkidegoko Mugimendu Komunistan (MCPV). Mugimendu horren buru izan zen eta plataforma feministak sortzen hasi zen, hala nola Alacanteko ''Grup de Dones d'Alacant* talde feminista, Elxen, Vega Bajan, Eldan eta Petrerren. Geroago, Alcoin, Valentziako hegoaldeko beste erakunde feminista batzuekin koordinatuta zegoena.

Historian lizentziatu zen Alacanteko Unibertsitatean, kazetari lanetan aritu da *Cambio 16, Viajes National Geographic, Marie Claire, Revista Sobremesa, Rafael Chirbes* eta *El Mundo* egunkariko kolaboratzailearekin elkarlanean, besteak beste. 

## Ibilbidea 
1977ko urriaren 6an, Miquel Grau hil egin zuten, Alacanteko hiriburuko Luceroen plazan bere taldeko kide zen Valentziako lehen Diada ospatzeko kartelak itsasten ari zela. Heriotza-erantzulearen aurkako epaiketan, Miguel Ángel Panadero Sandoval Fuerza Nueva alderdiko militante eskuin-muturreko baten aurkako akusazio partikularraren buru izan zen Llum, eta UCDren gobernuak auzipetu, errudun eta absolbitu egin zuen, 1979ko maiatzean.  

Alacanteko probintzian hiru aldiz izendatu zuten MCPVrekin (Valentziako mugimendu komunista): lehena, udal-hauteskundeetan; 1979ko hauteskundeetan, MC-OIC zerrendan aurkeztu zen; 1982koa, eta, berriz ere, 2015ekoa, zerrendaburua eta Alacanteko hauteslea. 

1980an espetxeratu eta zigortu egin zuten, agintaritzari erasoa leporatuta, poliziak postu bat kendu zuenean propaganda eta bandera errepublikanoekin, urte hartako apirilaren 14an. Polizia batek agintaritzari eraso egin ziola leporatu zion, eskuineko eskuko hatz batean hozkada bat jaso baitzuen, eta lesio arina eragin zion, Sorospen Etxeko medikuaren arabera, medikuaren baja eragin ez zuena. Kartzelara kondenatu zuten Llum, baldintzapeko askatasunean bete zuen zigorra. 1982ko abuztuaren 20an, *Actual* aldizkariak 1981eko otsailaren 23an fusilatzeko prest zeuden pertsonen zerrenda plazaratu zuen. Izen horien artean, Alacanten, Llum Quiñonero zegoen.

Geroago, atxilotu egin zuten, Augusto Pinocheten diktaduraren aurkako protestan Txileko kontsulatuan sartu zelako.  

1982az geroztik Madrilen bizi izan da, eta kazetari lanetan aritu da: *Grupo 16n*, *El Mundo* egunkarian eta *Sobremesa* aldizkarian, besteak beste. Madrilgo Askapen egunkariaren erredakzioan ere parte hartu zuen, 1984an, baita hainbat argitalpen eta bidaia-gidatan ere. 

NATOrenn aurkako mugimenduan eta Madrilgo Mugimendu Feministan parte hartu zuen, Espainiako Estatuko Koordinakunde Feministaren antolakuntzaren parte izan zen. Mugimendu hori Amparo Pinedarekin eta Justa Monterorekin abortatzeko eskubidearen aldeko Batzordeko kidea zen.

Estatuko jardunaldi batzuen eta mugimendu feministaren mobilizazio garrantzitsuen antolaketaren parte izan zen. Justo Monterorekin, abortatzeko eskubideari buruzko eztabaidan parte hartu zuen "*Si yo fuera presidente*" programan, Fernando García Tolak 1985ean zuzendua.

Bartzelonan 1995 eta 2004 bitartean bizi izan zen. Emakume errepublikanoen, sozialisten, anarkisten eta komunisten oroimenari buruz ikertzen hasi zen. Emakume askeen artean bizirik suertatu zirenekin harremanetan jarri zen: Rosa Cremón Parra, Trinidad Gallego Prieto, Enriqueta Gallinat, Kataluniako Esquer Errepublicanoa, Concha Liaño, anarkista, Emakume Askeen sortzailea eta Unificación Marxistako Langileen Alderdiko (POUM) beste militante batzuekin. Ana Martínez Colladorekin batera, *Mujeres del 36* dokumentaleko gidoilaria izan zen.

Horiekin, Llum Venturarekin eta Bartzelonako Udalaren laguntzarekin, *36ko Dones* proiektua jarri zen martxan. Hamarkada bat baino gehiagoan, Kataluniako institutu eta liburutegietan ibili zen, protagonistetako batzuk bertan zirela. 

*Las sombras del horizonte* kontakizunarekin, Valentziako Generalitateak antolatutako Literatura Lehiaketaren Lehen Saria jaso zuen 2006an.  

Oroimenari eta generoari buruzko biltzar eta hitzaldietan parte hartu du, hainbat komunikabidetarako erreportajeak egin ditu eta liburuak eta dokumental-gidoiak idatzi ditu, hala nola *Mujeres del 36*, TVErako, La Noche Tematica, *Colombia, la guerra que no existe/ Kolonbia, ez dagoen gerra*. 

2016. urteaz geroztik, Acción Ciudadana contra la impunidad del franquismo, PV, CEAQUAren (frankismoaren krimenen aurkako Argentinako Querella Babesteko Estatuko Koordinakundea) kide da, eta Alacanteko *Salvem el nostre patrimoni* elkartearen sortzailea da.  

Politika instituzionalera itzuli zen 2015eko Valentziako Gorteetako Hauteskundeetan, Alacant de Podemosen zerrendaburu gisa. Ponentea izan zen Podemoseko Hezkuntza eta Kultura Batzordean, eta Berdintasun Batzordeko lehendakaria, L*es Corts de les Dones* taldearen sustatzailea. Valentziako ganbera legegileak omenaldia egin zien hemizikloan. Lehena 2016ko martxoaren 4an egin zen.

2019an Senatuko zerrendaburua izan zen, Alacanten, Mes Compromís hautagaitzarekin.

2016. urteaz geroztik, *Acció Ciutadana de la impunitat del franquisme–Plataforma de suport a la Querella Argentina – País Valencià* plataformako lehendakaria da, frankismo-krimenen aurkako Querella Argentinari laguntzeko estatu-koordinatzaileko kidea (ceaqua.org).

Eta *Salvem el Nostre Patrimoni*, 2020, Alacanteko elkartearen kide fundatzailea.

## Lanak 
* *Nosotras, que perdimos la paz/* Guk, bakea galdu genuen! Akal argitaletxea, Foca bilduma. (2005)
* *La soldado Quiñoà/ Quiñoà soldadua* (2004)
* *Las luces del mar/ Itsasoko argiak* (2003)
* Miquel Grau 53/1977. Pruna, Llibres (2019)

* 2006, Valentzia. *La sombra del horizonte/ Zeruertzaren itzala*, saritutako kontakizuna eta Las Mujeres cuentan-en argitaratua. Valentziako Generalitateko I. Literatur Lehiaketa.
* *Derecho a la Justicia Querellas contra la impunidad/ Justiziarako eskubidea Zigorgabetasunaren aurkako demandak,* 2020 eta *Memoria eta Justiziako quaderrak*, 2021, Eusko Jaurlaritzak babestua.
* *Memorias Democráticas/ Memoria demokratikoak* , 2021, Arg. Sylone/Hegoaldeko haizea.
* Dokumentalak
* 2010, *Colombia, la guerra que no existe/ Kolonbia, existitzen ez den gerra*.
* 1998, *Mujeres del 36/ 36ko emakumeak*, TV2. La Noche temática saioa.
* Memoriari buruzko txostenak eta artikuluak, *Bebes Robados/ Lapurtutako umeak* https://www.pikaramagazine.com/2015/01/madres-robadas-bebes-secuestrados/ https://rua.ua.es/dspace/handle/10045/46118 Giza Eskubideen Nazioarteko II. Mintegia, Kolonbiako Unibertsitate Autonomoa
* Artikuluak eta ikerketa Alacanteko zigarrerei buruzko *El humo que envuelve a las cigarreras/ Alakantar zigarrerak inguratzen dituen keak* - Llum Quiñonero (llumquinonero.es)[3]

## Sariak 
2006an *Las sombras del horizonte'' kontakizunarekin, Valentziako Generalitateak antolatutako Literatura Lehiaketaren Lehen Saria jaso zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Blog de Llum Quiñonero
*YouTube de UA Departamento de Historia y Género. Mónica Moreno