Charlotte Despard

**Charlotte Despard** (Ripple, Kent, 1844ko ekainaren 15a - Whitehead, Antrim, 1939ko azaroaren 10a), **Charlotte French** jaio zenean, britainiar sufragista, bakezale, sozialista, Sinn Feineko ekintzailea eta nobelagilea izan zen. Emakumeen Askatasunaren Aldeko Liga, Emakumeen Gurutzada Baketsua eta Irlandako emakumeen frankizien Liga sortu zituen kideetako bat izan zen, eta hainbat erakunde politikotan aktibista izan zen bere bizitzan zehar, hala nola Emakumeen Batasun Sozial eta Politikoa, Alderdi Laborista, Cumann na mBan eta Britainia Handiko Alderdi Komunista.

## Bizitza 
### Lehen urteak 
Charlotte French Ripplen (Kent) jaio zen, John Tracy William French Erresuma Batuko Itsas Armadako kapitain irlandarraren (1855ean hila) eta Margaret Frenchen (1867an hila) alaba. Bere neba John French komandante militar bihurtu zen Lehen Mundu Gerran eta Irlandako Lord tenientea, eta horrek espektro politikoaren kontrako lekuetan jarri zituen geroago bere bizitzan.

Londresko "amaiera-eskola" batera joan zen; XIX. mendearen amaieran sortutako andereñoentzako eskola horiek goi-klaseko neskei gizartean sartzeko behar zituzten etiketa eta moduak irakastea zuten helburu. Ikastaro trinko bat edo urtebeteko ikastaro bat izan zitezkeen; Estatu Batuetan "xarma eskola" deitzen ziren, eta ospetsuenak Suitzan zeuden. Helburu nagusia ikasleei senarra nola lortu irakastea zen. 1960ko hamarkadan gainbeheran sartu ziren, emakumeak gizartean izan zuen aldaketarekin. Hala ere, 1990eko hamarkadatik aurrera berpiztu egin ziren, baina oso desberdinak izan ziren, protokolo-eskolak, esaterako. 1870ean negozio-gizon batekin ezkondu zen, Maximilian Carden Despardekin, eta harexekin bidaiatu zuen Asian zituen finantza-interesak lortzeko asmoz, harik eta 1890ean hil zen arte, seme-alabarik izan gabe. Despardek doluz jantzi zituen gainerako egunak.

### Eleberrigile 
Desparden lehen eleberria,  *Chaste as Ice, Pure as Snow* (Kasta izotza bezala, elurra bezain garbia)*,* 1874an argitaratu zen. Hurrengo 16 urteetan hamar eleberri idatzi zituen, eta horietatik hiru ez ziren inoiz argitaratu. Mabel Collins lagunarekin batera idatzi zuen ''Outlawed: a Novel on the Women's Suffrage Question'' (Legez kanpo: emakumeen sufragioaren auziari buruzko eleberria), 1908an argitaratua.

### Karitatean langile 
Senarra hil ondoren, 46 urte zituela, Despard karitate lanetan hasi zen. Harritu eta erradikalizatu egin zen garai hartako Londresen zegoen pobrezia-maila altuagatik, eta bere denbora eta dirua Batterseako txiroei laguntzeko erabiltzen hasi zen, osasun-klinika bat eta langabeentzako jantoki bat barne. Orduan bihurtu zen katolizismora. Emakume eta nesken klubekin lan egin zuen. 1894an aurkeztu eta Pobreen Legeen Zaindari izendatu zuten Lambethen. 1903an erretiratu zen kargu horretatik.

### Politikari 
Despard Eleanor Marxen lagun mina bihurtu zen eta Bigarren Internazionaleko ordezkari bihurtu zen, besteak beste, 1896an Londresen egindako laugarren kongresuan parte hartuz.

Boerren Gerren aurkako kanpaina egin zuen, "gobernu kapitalistaren gerra gaiztoak" zirela esanez. Bere beste kanpainetako bat Erresuma Batuan zehar egindako bidaia bat izan zen, Lehen Mundu Gerrarako erreklutamenduaren aurka hitz eginez, gerra guztien aurka zegoen "Emakumeen Gurutzada Baketsua" izeneko erakunde bakezale bat sortuz.

#### Emakumeen sufragioa 
Despard Federazio Sozialdemokrataren eta Alderdi Laborista Independentearen jarraitzailea izan zen. 1906an, Emakumeen Sufragio Elkarteen Batasun Nazionalarekin bat egin zuen, eta bi aldiz espetxeratu zuten Hollowayko espetxean. Erakundearen aurrerapen faltarekin zapuztuta, Unión Social y Política de las Mujeres (WSPU) erradikalenarekin bat egitea erabaki zuen.

1907an, Emakumeen Askatasunerako Liga osatu zuten hiru emakumeetako bat izan zen Despard, WSPU kudeatzen zuten modu autokratikoagatik ika-mikak izan ondoren. Indarkeriarik gabeko erresistentziarekin identifikatzen zen erakunde horren bidez, hainbat estrategia jarraitu zituzten, besteak beste, Westminster Jauregian dagoen Emakumeen Galeriako atean kateatzea eta "Ez dago zergarik ordezkaritzarik ez badago" kanpaina bat, zeinean etxeko altzariak konfiskatu baitzituzten isunetarako ordainketa gisa.

1909an, Despardek Mahatma Gandhi ezagutu zuen Londresen.

#### Errefuxiatuentzako ospitale eta eskola baten sorrera. 
1912tik 1921era, Kate Harveyrekin lan egin zuen, feminismo baketsuaren aldeko beste ekintzaile batekin eta "Ez dago zergarik ez badago ordezkaritzarik" ekintzaren aldekoa, zeinak bere etxea Bromleyn 31 oheko ospitale bihurtu zuen; hasieran, Lehen Mundu Gerran zauritutako soldaduak sendatzeko izendatu zuten, eta, azkenean, bere ordez hara bidali zituzten emakume eta haur errefuxiatuentzat balio izan zuen.

### Urte batzuk geroago 
Despardek uko egin zion, bakezalea izateagatik, Lehen Mundu Gerran Armada Britainiarra errekrutatzeko kanpainan parte hartzeari. 

Batterseako Alderdi Laboristako kide aktibo bezala, XX. mendearen lehen hamarkadetan, hautagai laborista hautatu zuten Batterseako iparraldean 1918ko Erresuma Batuko Hauteskunde Orokorretan, 74 urterekin, nahiz eta gerraren kontrako ikuspegiak galtzera eraman zuen, gobernuaren propaganda zabalaren ondorioz ideal mota hauek ez baitziren oso ezagunak bihurtu.

Despard beste kausa batzuetako militantea ere izan zen, hala nola Londresko Elkarte Begetarianoko presidenteorde bihurtu zen 1931n, Save the Children erakundean eta Indiako independentziaren aldeko Mugimenduan. 

90 urterekin, aktibo jarraitzen zuen panorama politikoan, Trafalgar Squaren mitin antifaxistak eginez eta Sobietar Batasunera egindako bidaia barne, ondoren Britainia Handiko Alderdi Komunistarekin bat egiteko.

## Aktibismoa Irlandan 
1908an Despard beste feminista batzuekin elkartu zen Irlandako Emakumeen Frankizien Liga osatzeko. 1911ko erroldaren boikota sustatu zuen, eta Lehen Mundu Gerraren ostean Dublinen finkatu zen.

Irlandako Independentzia gerran, Maud Gonnerekin eta beste hainbat emakumerekin batera, Presoen Defentsarako Emakumeen Liga osatu zuen preso errepublikanoei laguntzeko. Subertsibo arriskutsu gisa sailkatu zuten Irlandako Estatu Librearen 1927ko Segurtasun Publikorako Aktaren bidez, Erresuma Batuaren eta Irlandaren arteko itunaren aurka zegoelako.

1930ean Despardek Sobietar Batasunean zehar bidaiatu zuen eta, ikusitakoarekin txundituta, Britainia Handiko Alderdi Komunistarekin bat egin eta Errusia Sobietarraren Lagunen Erakundearen idazkari bihurtu zen1933an Dublingo bere etxea antikomunista talde batek erre zuen.

95 urterekin hil zen, 1939ko azaroan Whiteheaden (Antrim) zuen etxe berrian jausi ondoren. Dublingo Glasnevin hilerriko lursail errepublikanoan lurperatu zuten.

## Aintzatespenak 
* Bi kale ditu bere izenarekin Londresen (bat Battersean eta bestea Archwayn, Islington).
* Bere izena eta argazkia (beste 58 emakume sufragistena bezala) Millicent Fawcetten estatuan dago, Londreseko Parlamentuko plazan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak