open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mimi Vitkova

**Mimi Mikova Vitkova** (; Makrex, 1950eko azaroaren 21a) bulgariar mediku eta politikaria da, Bulgariako Alderdi Sozialistako kidea. Herrialdeko Osasun ministroa izan zen 1995etik 1997ra.

## Bizitza 
Mimi Vitkova Vidin probintziako Makrex herrian jaio zen. 1968tik 1974ra Sofiako Medikuntza Institutuan (gaur egungo Sofiako Medikuntza Unibertsitatean) ikasi zuen. Barne medikuntzan eta erreumatologian espezializatzen da, eta, gainera, ekokardiografia ikasi zuen Delften, estatistika medikoa Moskun eta osasun-ekonomia Yorken.

1975etik Vidin Barrutiko Ospitalean egoiliar izan zen, eta 1982tik 1985era kardiologia saileko buru. 1990etik 1995era parlamentuko kide izan zen, eta 1994tik 1997ra Bulgariako Alderdi Sozialistako Kontseilu Goreneko kide. 1995eko urtarrilaren 25etik 1997ko otsailaren 12ra Osasun ministroa izan zen Zhan Videnoven gobernuan.

2000tik 2002ra aditu gisa jardun zuen, eta gero Doverie () fundazioko zuzendari exekutiboa.

Mimi Vitkova ezkonduta dago eta haur bat du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Süleyman Şefik Pasha

**Süleyman Şefik Pasha** () Kuvâ-yi İnzibâtiye armadaren komandantea izan zen, Otomandar Inperioko Gobernu Inperialak 1920ko apirilaren 18an sortutako armada bat, Lehen Mundu Gerraren ondoren Turkiako Independentzia Gerran Turkiar Mugimendu Nazionalaren aurka borrokatzeko.

## Biografia 
1860an jaio zen Erzurumen, Ali Kemal Pasha-ren semea, Rumelia (Balkanak), Tripolitania (Libia), Mosul eta Konyako gobernadore izan zena. Bere familia aspalditik *Söylemezoğulları* bezala ezagutzen zen (Söylemez ezizenez ezagutzen den gizon baten ondorengoak, "ez du esango").

Kuvâ-i İnzibâtiyye britainiarrek babestu zuten Anatolian politika britainiarra ezartzeko, banaketa ezartzeko eta garaitutako Turkiar Inperioaren hondakinak egonkortzeko. Hala ere, 12 egunez bakarrik izan zen kargua, eta ondoren dimisioa eman zuen Anzavur Ahmed Pasha tokiko komandante militarrarekin lan egiteagatik sortutako zailtasunengatik.

Şehrazat turkiar musikariaren aitona zen eta Perizat Osmanoğlu printzesaren eta Siham Kemali Söylemezoğluren aita, Turkiako lehen meatze-magnatea. 1934ko Abizenen Legearen ondoren, bere familiak haien abizena hartu zuen abizen ofizial gisa, Söylemezoğlu.

1946an hil zen Istanbulen.

## Kanpo estekak
Danilo Dajković

**Danilo II.a** () **Tomo Dajković** () jaioa Montenegroko eta Litoraleko metropolitarra izan zen 1961etik 1990era. Lehen Mundu Gerrako Montenegroko azken beteranoa da.

## Munduko bizitza 
Danilo metropolitarra Tomo Dajković izenarekin jaio zen Drušićin, Cetinje ondoko Rijeka barrutian, 1895eko urriaren 19an . Lehen hezkuntza bere jaioterrian egin zituen, bigarren hezkuntza Podgorican, Cetinjeko Teologia Irakasleen Eskolan eta Belgradoko Teologia Fakultatean . Balkanetako Gerretan eta Lehen Mundu Gerran parte hartu zuen Montenegroko armadako soldadu gisa.

## Bizitza monastikoa 
Ekainaren 29an diakono eta ekainaren 30ean presbitero ordenatu zuten, eta 1930era arte parrokoa izan zen . Montenegroko eta Litoraleko metropoli hautatu zuten arte, Štipeko Eliza Auzitegiko idazkaria, Skopjeko eliza auzitegiko fiskala, auzitegiko kidea, apezpikuaren ordezkoa eta Belgradoko jauregi patriarkalaren administratzailea izan zen.

1961eko maiatzaren 20an Montenegroko eta Litoraleko Metropolitano hautatu zuten. 1961eko ekainaren 24an Belgradoko Katedraleko Elizan ordenatu zuten German Serbiako Patriarkak, Zagrebeko Damaskin Metropolitanoak eta Banat Vissarioneko Gotzainak . Danilo Metropolitano gisa, baldintzek, aukerek eta erregimen komunistak ahalbidetu zioten neurrian, Montenegroko eta Litoraleko Metropoliaren egoera konpondu zuen, baina ez zuen Lovćengo Cetinjeko San Pedroren kapera erregimen komunistaren aurka defendatu. Kapera 1972ko uztailaren 12an eraitsi zuten ( San Pedro egunean ), eta Rade gotzaina "pagano" mausoleoaren hormen artean espetxeratu zuten, gaur egun ere bertan dagoen tokian. Salaketa bat aurkeztu zuen Serbiako Eliza Ortodoxoaren jabetza - Lovćengo kaperarena - legez kanpo eraisteko asmoagatik. Epaiketa 1970etik 1982ra iraun zuen, Vidoje Žarković-en erantzunaren ondoren auzia erretiratu behar izan zuen arte. Hark esan zion *auzitegi guztiek bere aldeko erabakia har zezaketela, eliza ez zela Lovćenen eraikiko* . Orduan, metropolitarrak atzera egin zuen, dirua eta denbora alferrik galdu behar ez zirela esanez, eta auzia erretiratu zuen. Radović abokatua erabaki horren aurka zegoen eta metropolitarraren aurka haserre zegoen, Cetinjeko udalak batzorde bat izendatu baitzuen jada, garai hartan Lovćenera joan behar zuena, eliza itzultzeko aukera aztertzeko.

Montenegroko eta Litoraleko Metropolitanuaren administrazio luzean, eliza eta monasterio asko berritu ziren eta Ostrog Monasterioan Eskola Monastikoa ireki zen, non irakasle batzuk etorkizuneko Patriarka Irinej eta Miraš Dedeić ( UDBEk sartua eta monastikoko ikasleen arduraduna zena) izan ziren. Bar-eko apaiz Jovan Plamenacek Danilo Dajković-i buruz esan zuen UDBEk Montenegroko eta Litoraleko Metropolitanu hautatu zuela, baina ez zuela amore eman Montenegroko Eliza Ortodoxoa erabat *suntsitzeko* ahalegin komunisten aurrean.

1990ean erretiratu zen, berak eskatuta. 1993ko irailaren 14an hil zen Cetinjen eta Ostrog monasterioan lurperatu zuten.

## Kanpo estekak
Ester Navallas

**Ester Navallas Echarte** NHEBZko zuzendaria da 2025eko abenduaren 12tik, urte bereko azaroan izandako dimisioen ostean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Luis Garcés Erice

**Luis Garces Erice** (Iruñea, 1977ko apirilaren 1a) IBMko nafar ikertzailea da eta 1995eko Nafarroako Matematika Olinpiadaren irabazlea.

## Biografia 
Telekomunikazio Ingeniaritza ikasi zuen Nafarroako Unibertsitate Publikoan. Ondoren, ingeniari ikertzaile gisa lan egin zuen eta Parisko Télécom Unibertsitatean doktoretza lortu zuen.

Bere ikerketa-interesak batez ere sistema eragileak, sistema banatuak, sareko protokoloak, middlewarea eta gertaeretan oinarritutako sistemak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alberto Elduque

**Alberto Elduque Palomo** (Zaragoza, 1960ko urriaren 6a) espainiar matematikaria eta unibertsitateko irakaslea da. Zaragozako Unibertsitateako Algebra katedraduna da eta Zaragozako Unibertsitateko Matematika eta Aplikazioen Institutua erakundeko ikertzaile nabarmena.

## Ibilbide akademikoa 
Elduque Zaragozako Unibertsitatean lizentziatu zen 1982an eta bertan lortu zuen doktoretza 1984an. Ondoren, Ameriketako Estatu Batuetako Madison-Wisconsineko Unibertsitatean ikerketa eta irakaskuntza lanak egin zituen. Bere ikerketa eremu nagusia aljebra ez-asoziatiboak dira, bereziki Lie aljebrak, Jordan aljebrak eta konposizio-aljebrak (oktonioiak barne).

Mundu mailako aditua da simetria aljebraikoen azterketan eta bere lanek aplikazio garrantzitsuak dituzte fisika matematikoan. 200 artikulu zientifiko baino gehiago argitaratu ditu nazioarteko aldizkari garrantzitsuenetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marcial Fernández Álvarez

**Marcial Fernández Álvarez** (La Foz de Morcín, 1941 – Oviedo, 2026ko urtarrilaren 17a) espainiar matematika irakaslea izan zen.

Letizia Ortiz irakaslea izan zen.

## Biografia 
Emaztea Berta Mendez Alvarez zen. Seme-alabak Martzial eta Sara dira.

Auseva Ikastetxera iritsi zen, eta gero Dominikoen ikastetxera. Ondoren, unibertsitate-etapa iritsi zen eta Geologian lizentziatu zen, San Gregorio Ikastetxe Nagusian bizi zen bitartean, eta bertan, urteek aurrera egin ahala, ikasle ohien elkartea bultzatu zuen. Institutuko lehen oposiziora Santiago de Compostelara joan zen, Vicente Alvarez Areces Printzerriko presidente ohiarekin batera, eta horrek, gainera, boikota egin zion, sistemarekin ados ez zegoelako, eta arrakastaz egin zuen, bertan behera geratu zelako. 2012ko ekainean erretiroa hartu zuen. Gutun bat argitaratu zen zuzendariari matematikako irakaskuntza-lanagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Narendra Modi estadioa

**Narendra Modi estadioa**, , Indiako Ahmedabad hirian dagoen kirol estadio bat da, Gujarat estatuan. Munduko kriket estadio handiena da eta edukiera handiena duen kirol estadioa.

Narendra Modi indiar politikariaren omenezko izena darama.

2015-2020 artean eraiki zen eta 132.000 lagunentzako edukiera du.
Sakine Cansız

thumb|2013ko urtarrileko manifestazioa Parisen, Sakine Cansinez, Fidan Doan eta Leyla Soylemez ekintzaile kurduen hilketa hirukoitzagatik justizia eskatzeko.
**Sakine Cansñ** (Tuncili, Turkia, 1958ko urtarrilaren 9a - Paris, Frantzia, 2013ko urtarrilaren 10a) ekintzaile kurdua eta Kurdistango Langileen Alderdiaren (PKK) sortzaileetako bat izan zen. 80ko hamarkadan, Turkiako poliziak atxilotu eta torturatu egin zuen. Abdullah Öcalanen kolaboratzaile estua eta PKK-ko goi kidea, 2013ko urtarrilaren 9an hil zuten tiroz Parisen, Frantzian, beste bi ekintzaile kurdurekin, Fidan Doğan eta Leyla Soylemez.

## Lehen urteak 
1958 inguruan jaio zen Cansin, Tuncelin, Turkia ekialdeko hiri batean, alebi familia batean. 1970eko hamarkadan gaztetan, jarduera iraultzaileetan parte hartzen hasi zen, bere familiak onartu ez zituenak. Ankarara ihes egin zuen eta han Abdullah Öcalan ezagutu zuen. Elkarrizketa batean, hauxe esan zuen garai hartaz:Alde batera utzi nuen familia. Ez nuen presio hori onartu, behin eta berriz iraultzailetasuna azpimarratuz. Horrela utzi eta Ankarara joan nintzen, ezkutuan, noski

## Aktibismoa 
1979an atxilotu zuten, bigarren hezkuntzan graduatu eta gutxira. The Guardian egunkariaren arabera, 1980ko Turkiako Estatu Kolpearen ostean atxilotu zuten.
alt=Manifestación en Düsseldorf por su muerte.|thumb|Manifestazioa Düsseldorfen bere heriotzagatik.
Bera izan zen PKK-ko kide sortzaileetako bat ("Sara" goitizenez), eta erakundeko goi-mailako lehen emakume kidea. PKKren sorrerako bileran, Lice-n (Turkia hegoaldean), 1978ko irailaren amaieran edo azaroan (22 pertsona bertaratu ziren), Elacig probintziako administrazio-zentroa, Elâzimf, ordezkatu zuen. Kesire Yinklin, Öcalanen emazte ohia, izan ziren bileran parte hartu zuten emakume bakarrak. 1980ko hamarkadan Diyarbakirko presondegian atxilotu eta bertan torturatu zuten Cansiz, baina mugimendu kurduaren buruan jarraitu zuen kartzelan, «PKK-ko kideen artean erreferente» bihurtuz.

## Hilketa 
2013ko urtarrilaren 10ean, 50 urte inguruko Cansiz hilik aurkitu zuten beste bi emakume aktibista kurduekin. Autopsiaren emaitzek adierazten zutenez, hiru emakumeen heriotza ordua aurreko eguneko 18:00 19:00ak izan zen uneren batean. Haien gorpuak Kurdistango Informazio Zentroan aurkitu zituzten, Parisen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Luisa Marta Córica

**Luisa Marta Córica Cosentino** (La Plata, 1944ko abuztuaren 26a - Buenos Aires, 1975eko apirilaren 6a) argentinar poeta, aktorea, militante politiko eta sindikalista izan zen.1975ean talde parapolizial batek bahitu eta hil zuen.

## Biografia 
Luisa Córicak bigarren mailako ikasketak egin zituen Normal Nacional nº2 Dardo Rocha ikastetxean egin zituen, gero 1974an, Filosofiako Irakasle ikasketak egiten hasi zen La Platako Unibertsitate Nazionaleko (UNLP) Humanitate eta Hezkuntza Zientzien Fakultatean. Han hasi zen ikasle militantzian murgiltzen; La Platako hipodromoan ere lan egiten zuen bitartean, non bere kideek ordezkari sindikal izendatu zuten, baita Buenos Aires probintziako Diputatuen Ganberan ere. Gero, eta bere konpromiso politikoa handitu ahala, Juventud Trabajadoras Peronista (JTP) taldean sartu zen, eta auzo herrikoietan parte hartu zuen, Ringuelet hiribilduan, esaterako.

1970eko hamarkadaren hasieratik aurrera, aktore eta poeta gisa karrera artistikoa garatzen hasi zen. 1974an, bigarren mailako papera izan zuen Leopoldo Torre Nilssonek zuzendutako *Boquitas pintadas* filmean, Manuel Puigen izen bereko nobelan oinarritua. Filmean parte hartu izanak nolabaiteko ospea eman zion. Aldi berean, poesiari ekiten zion, eta bertan sentsibilitate eta konpromiso sozial handiko testuak idazten zituen.

## Hilketa 
1975eko apirilaren 6an bahitu zuen zibil armatu talde batek La Platako tren geltokian. Eskuin muturreko Triple AAA erakunde parapolizialekoak, zenbait iturriren arabera, eta beste batzuen arabera Concentracion Nacional Universitaria (CNU) alderdikoak, biak Isabel Peronen gobernuarekin lotuak. Bahiketari aurre egiten saiatu bazen ere, kolpatu eta indarrez eraman zuten.

Hurrengo egunean, Berisso inguruko Los Talasko El *Túnel* izenez ezagutzen den hondartzan aurkitu zuten bere gorpua, tortura zantzuekin eta bala zauri ugarirekin.

Hil zuten unean 30 urte zituen eta hiru seme-alaba: Ariel, Cristian eta Andrea.

## Omenaldiak eta aitortzak 
2015ean, hil zutenetik 40 urte betetzean, bere poemak Andrea Suarez Córica alabak bildu eta argitaratu zituen, "La niña que sueña con nieves" (Elurrekin amets egiten duen neskatoa) liburuan.

2021eko abuztuaren 30ean, Buenos Aires Probintziako Diputatuen Ganberak omenaldia egin zien Korikari eta Estatu terrorismoaren biktima izan diren beste langile eta militante batzuei, Behartutako Desagertzeen Biktimen Nazioarteko Egunaren harira.

2025eko apirilean *Un solo latido (taupada bakar* *bat)* izeneko dokumental historikoa aurkeztu zuten, Pedro Benito eta Andrea Suarez Coricak (Luisaren alaba) zuzendua, eta bertan Luisa Coricóren heriotza eta La Platako Hipodromoko beste hamar langilerena azaldu zituzten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zakariae Bouazzaoui

**Zakariae Bouazzaoui Boutaleb** (Martzilla, 2006) nafar matematika ikaslea da Zaragozako Unibertsitatean. Bigarren geratu zen 2023ko Nafarroako Matematika Olinpiadan.

## Biografia 
Marqués de Villena BHI Marcillan ikasi zuen. 2023ko Torneo Matemático Triangular saria irabazi zuen. Brontzezko domina lortu zuen 2023ko Espainiako Matematika Olinpiadan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2026ko Espainiako Matematikako Errege Elkartearen Biltzar Bienala

**2026ko Espainiako Matematikako Errege Elkartearen Biltzar Bienala** 2026ko urtarrilaren 19tik 23ra izan zen, Alacanten.

Elkartearen hamaikagarren Biltzar Bienala izan zen, eta erreferentziazko topaketa zientifiko hau Valentziako Erkidegoan egiten den lehen aldia izan zen.
## Historia 
2025eko maiatzaren 17an, Jorge Juan Matematika Sarien 25. urteurrenean, Alacanteko Unibertsitateko Ikasleen eta Enpleguaren errektoreordeak, Raúl Ruiz Calladok, belaunaldi desberdinetako saridunak bildu zituen zientzialari ospetsuaren jaiotetxean, Noveldako El Fondonet finkan. Ekitaldi horretan, komunikabideen aurrean gogorarazi zen Alacanteko Unibertsitatea izango dela hurrengo biltzar bienalaren egoitza.

Biltzarraren prestaketa lanetan, Juan Matías Sepulcre Martínez batzorde antolatzaileko presidenteak nabarmendu du Alacant "matematikaren munduko hiriburu" bihurtu dela egun hauetan. Bere artikuluetan azpimarratu duenez, biltzarrak nazioarteko oihartzuna duten ikertzaileak bildu ditu, Jorge Juan matematikariaren ondare zientifikoa eta Alacanteko Unibertsitateak arlo honetan duen tradizioa uztartuz.

## Inaugurazioa 
Biltzarraren inaugurazio ofiziala 2026ko urtarrilaren 19an ospatu zen Alacanteko Unibertsitateko Paraninfoan. Ekitaldiak Amparo Navarro errektorea eta Victoria Otero Espainiako Matematikako Errege Elkarteko presidente izan zituen buru. Inaugurazio hitzaldian, matematikak gizartearen erronka berriei (Inteligentzia Artifiziala eta datuen analisia, adibidez) erantzuteko duen gaitasuna goraipatu zen. Minutu bateko isilunea eskatu dute Adamuzko tren-istripuan hildakoen omenaldian eta dolumin gisa.

## Dibulgazioa 
Kongresuan zehar, matematikaren dibulgazioari buruzko saio berezi bat izan zen. Bertan parte hartu zuten Eduardo Sáenz de Cabezónek, Anabel Fortek, Angélica Benitok, Julio Mulerok, Clara Grimak, Fernando Blascok, Gema Quintanak eta Santi García Cremadesek.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Savo Fatić

**Savo Fatić** () montenegroar eta jugoslaviar legelaria izan zen. 1918an Podgoricako Batzarreko presidenteorde izan zen eta 1945etik 1946ra Montenegroko Auzitegi Goreneko lehen presidentea

## Bizitza goiztiarra eta hezkuntza 
Fatić 1889an jaio zen Montenegroko printzerriko Rijeka Crnojevićan . Bere jaioterrian amaitu zuen lehen hezkuntza, eta Cetinjeko gimnasioan graduatu zen. Errusian eta Suitzan jarraitu zituen ikasketak, eta han zuzenbide ikasketak amaitu zituen.

## Karrera 
Montenegrora itzuli ondoren, Fatić Kanpo Arazoetarako Ministerioan lan egin zuen. Laster, Podgoricako Barrutiko Auzitegiko epaile bihurtu zen, eta ondoren, Bar- eko Barrutiko Auzitegiko presidente.

Jugoslavia sortu zenean, Fatić Podgoricako Batzarreko presidenteorde izan zen, eta Batzarrean bozkatu zen Montenegroko Erresuma Serbiako Erresumarekin batzea 1918an.

Podgoricako Auzitegi Nagusiko epaile izan zen 1919tik 1929ra, erretiroa hartu zuten arte.

Bigarren Mundu Gerraren ondoren, Fatić Montenegroko Auzitegi Goreneko lehen presidente izendatu zuten 1945eko ekainaren 1ean, eta 1946ko irailaren 14ra arte egon zen karguan, bere borondatez erretiratu zen arte.

## Heriotza 
Fatić Belgraden hil zen 1948ko ekainean.

## Kanpo estekak 
## Erreferentziak
Savo Jovićević

**Savo Jovićević serdar** () buruzagi militarra izan zen eta Turkiako agintetik askatzeko gerretan parte hartu zuen.

## Biografia 
Gaztaroa bere jaioterrian eman zuen, Ivan aitona eta Luka aitaren etxean. Mitar osaba Danilo printzearen arrebarekin ezkonduta zegoen, eta printzeak maiz bisitatzen zuen bere etxea. Savo altua, azkarra eta ausarta zen, garaikideek deskribatu zuten bezala, eta printzeak gustuko zuen, beraz, gorteko izendatu zuen.

Handik gutxira, Omer Pashak Montenegro eraso zuenean 1852an, Savok gerran bikain aritu zen, eta printzeak Planinicako armada osoaren alaybaryaktar izendatu zuen. Sava printzeak askotan leku askotara bidaltzen zuen haren izenean epaitzeko, Kuči-etara barne, 1854an printzearen aurka matxinatzen hasi zirenak. Azkenean, kučitarrak Montenegroko gainerako lurraldearekin batu ziren, eta printzeak Sava Kučiko serdar izendatu zuen.

Ekintza honek Savok kargu nabarmena lortu zuen, eta printzeak berarengan zuen konfiantza agerikoa da Savok estatu-gai garrantzitsuenetako batzuk eraman zituelako. Drobnjak herriak printzeari turkiarren menpe bizi zituzten zailtasunez kexatu zitzaionean, printzeak berriro bidali zuen Sava misio batera. Drobnjak herriarekin matxinada bat sortzea lortu zuen eta azkenean Montenegrorekin batu ziren.

Savok Ceklinski kapitain titulua ere izan zuen 1865etik aurrera, eta horrela bete zuen bere tribuko betebehar zibil eta militar gorena. Nikola printzeak Rijekan barrutiko auzitegiak ezarri zituenean, Savo izendatu zuen auzitegi horretako presidente eta Rijeka barrutiko buru. Pixka bat geroago, senatari bihurtu zen eta kargu horretan egon zen 1879an erretiratu zen arte.

Nevesinj Fusileen garaian, armadaren zati bat zuzendu zuen 1876ko Rogamiko guduan, eta Skadar Krajina konkistatu zutenean, Montenegroko armadako komandante nagusia izan zen, eta Krajinako serdar bihurtu zen. Ordutik, Ceklin, Kuči eta Krajinako serdar titulua izan du.

## Azken urteak 
Cetinjen hil zen 1897an, hirurogeita hamar urte zituela. Danilo printzeak maitasunez Pandžo deitzen zion, eta Nikola printzeak - Ograšenović.

## Kanpo estekak
"Kendu eskuak Groenlandiatik" protestak

**Eskuak kendu Groenlandiatik** () protestak 2026ko urtarrilaren 17tik aurrera Groenlandiako eta Danimarkako hainbat hiritan Donald Trumpen aurkako protesta handien serie bat dira, Amerikako gerraren eskaladaren erantzun gisa. Bigarren Trump administrazioan Groenlandiaren aurka, Operation Arctic Endurance izeneko ariketa militarra babesteko sortu da. Orain arte Nuuk edo Groenlandian egin den protestarik handienak dira. Gertaerak Trump ergindako Groenlandiako krisialdiaren testuinguruan kokatu behar da.

## Manifestazio handiak 
Danimarkako eta Groenlandiako milaka herritar kalera atera ziren urtarrilaren 17]]an, AEBek Groenlandia anexionatzearen aurka protesta egiteko. Manifestazioek, herrialdeko hainbat hiritan eta Nuuken, Artikoko lurralde autonomoko hiriburuan, agerian uzten zuten Danimarkako iritzi publikoa aldatu egin dela, historikoki estatubatuarren aldekoa izan zena, Donald Trumpek Danimarkako Erresuman integratutako uharte hori bereganatzeko presioa areagotu ostean. Groenlandiarren % 85 AEBetako presidentearen planen aurka daude, inkesta baten arabera.

Antolatzaileen arabera, 15.000 pertsona elkartu dira hiriburuko plazan, eta Danimarkako eta Groenlandiako banderak astindu dituzte eta «Kalaallit nunaat, kalaallit pigaat» (Groenlandia groenlandiarrena da) bezalako kantak abestearekin batera.

Copenhageko manifestazioa Estatu Batuetako enbaxadaren aurrean amaitu zen, eta bertan "Groenlandia salgai ez dago"ela zioten kontsignak errepikatu zituzten protestan zeuden herritarrek. Milaka pertsonak parte hartu zuten antzeko beste elkarretaratze batzuetan, Danimarkako beste hiri nagusietan, hala nola Aarhusen, Odensen eta Aalborgen.

Trumpek Groenlandia bereganatzeko nahia berretsi zuen 2026ko hasieran, segurtasun nazionaleko arrazoiak aipatuz, baina Danimarkako Gobernuak eta Groenlandiako Gobernuak Danimarkako Erresumaren lurralde osotasuna eta groenlandiarren autodeterminazioa defendatu zituzten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Simon P. Norton

**Simon Phillips Norton** (1952ko otsailaren 28a - 2019ko otsailaren 13a) Cambridgeko Unibertsitateko matematikaria izan zen, talde sinpleak ikertu zituena.

## Kanpo estekak
Blanca Bujanda

**Blanca Bujanda Zirauki** nafar matematikaria da, Nafarroako Unibertsitate Publikoko Matematika Aplikatuko irakasle titularra.

## Biografia 
Matematikan lizentziatua 1993ko uztailean Zaragozako Unibertsitatean eta Matematikan doktoretza 1999ko urrian Nafarroako Unibertsitate Publikoan, bikain Cum Laude kalifikazioarekin, doktorego tesiaren izenburua: *Métodos Runge Kutta de Pasos Fraccionarios de orden alto*, convección-difusión-reacción arazo ebolutiboak konpontzeko.

2019an Institute of Advanced Materials and Mathematicseko zuzendariorde bihurtu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zelestino II.a (aukeratutako aita santua)

**Teobaldo Boccapecci** edo **Boccapeconai** () 1124ko abenduaren 13an aita santu aukeratu zuten, baina kargua utzi zuen inbestitua izan aurretik.

Erroman jaio zen eta 1103 inguruan Paskoal II.a aita santuak Santa Maria Noveko kardinal diakono izendatu zuen. 1122ko konsistorioan Kalisto II.ak Sant'Anastasia al Palatinoko kardinal presbitero izendatu zuen.

Kalisto 1124ko abenduaren 13an hil zen eta hiru egun geroago konklabea ospatu zen zatiketa giroan. Boccapecci aita santu aukeratu zuten Pierleoni familia noble erromatarraren laguntzarekin, eta Zelestino II.a izena aukeratu zuen. Inbestidura ekitaldia Frangipani familiaren eta enperadorearen aldeko talde armatu batek eten zuen eta Zelestino zauritu egin zuten. Zisma bat saihesteko, hurrengo egunean uko egin zion eta Honorio II.a hurrengo abenduaren 21ean aukeratu zuten aita santu.
Pedro Bujanda

**Pedro Adolfo Bujanda Zirauki** (Nazar, 1980) nafar politikaria da, Nazarreko alkatea da 2023tik, Agrupación Electoral de Nazar taldean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aizkraukleko gudua

**Aizkraukleko Gudua**, **Ascheradeneko Gudua** bezala ere ezagutua, 1279ko martxoaren 5ean gertatu zen, Traidenisek gidatutako Lituaniako Dukerri Handiaren eta Livoniako Teutoniar Ordenaren adarraren artean, Aizkraukletik gertu (alemanez: *Ascheraden*), gaur egungo Letonian. Gudua Livoniako Gurutzadaren testuinguruan eman zen. Ordenak porrot handia jasan zuen: 71 zaldun hil ziren, tartean maisu nagusia, Ernst von Rassburg, eta Eilart Hoberg, Danimarkar Estoniatik etorritako zaldunen burua. XIII. mendean Ordenak jasandako bigarren porrot handiena izan zen. Gudua amaitu ondoren, Semigaliarren duke Nameisisek Traidenis bere jaun nagusitzat onartu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo Estekak
Matilde Pérez Cerda

**Matilde Pérez Cerda** (Santiago, Txile, 1916ko abenduaren 7a - Santiago, Txile, 2014ko urriaren 2a) txiletar margolari, eskultore eta artista bisuala izan zen, Latinoamerikako arte zinetikoaren aitzindaria. Bere lanetan abstrakzio geometrikoa, mugimendua eta pertzepzio bisuala esploratu zituen, eta horrela, lengoaia artistiko berria garatu zuen, XX. mendeko Txileko artearen konbentzioei aurre egin ziena.

## Biografia 
### Lehen urteak eta ikasketak 
Matilde Pérezek 1938an hasi zuen bere heziketa artistikoa, Pedro Reszka Moreau txiletar margolariaren pintura eskola partikularrak hartuz. Hurrengo urtean, Txileko Unibertsitateko Arte Ederretako Eskolan sartu zen, eta han Pablo Burchard, Jorge Caballero eta Laureano Guevara artistak izan zituen irakasle. Guevararekin muralak sortzen kolaboratu zuen. Geroago, Guevararekin muralismoa deskubritu zuen, etahorma irudiaren eskala handiak eta formen ekonomiak liluratu zuten.

Bere pintura irakasle izan zen Gustavo Carrasco Délano artistarekin ezkondu zen, eta seme bat izan zuen, Gustavo Carrasco Pérez arkitektoa.

1970 eta 1972 artean, Txileko Unibertsitateak mandatua eman zion berriz ere Parisera joateko arte zinetikoari buruz ikertzera. Geroago, Arkitektura Eskolako irakasle ikertzaile izendatu zuten, eta Ikerketa Zinetikoen Zentroa sortu zuen Diseinu Eskolan.
* *Túnel Cinético* (1970): Instituto Txiletar-Iparramerikarrean instalaturiko obra, *Matilde x Matilde* atzera begirako erakusketan berreraikia.
* *El Ojo Móvil* (1999): Santiagoko Arte Ederren Museo Nazionalean eginiko atzera begirako erakusketa.
* Pablo Neruda Domina (2005).
* Arte Bisualen Saria, Kultura Ministerioa (2006).
* *Lo(s) Cinético(s)* erakusketan parte-hartzea, Reina Sofía Museoa, Madril (2007).
* Santiagoko Udalaren Arte Saria (1997 y 1999).
* Txileko Arte Ederren Akademiaren Saria (2013).
* Pablo Neruda Merezimendu Artistiko eta Kulturalaren Ordena (2014).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Matilde Pérez*, Artistas Visuales Chilenos - Museo Nacional de Bellas Artes
* *Matilde Pérez (1916-2014)*, Memoria Chilena - Biblioteca Nacional de Chile
* *Homenaje a Matilde Pérez - 2005*, YouTubeko *EstacióndelasArtes* kanala
* *Matilde Pérez Parte 01* eta *Matilde Pérez Parte 02*, YouTubeko *vyavasayatmika* kanala
Ulsterko ingelesa

**Ulsterko ingelesa**, **Ulsterko hiberno-ingelesa** edo **Ipar Irlandako ingelesa**, , *Northern Hiberno-English* edo *Northern Irish English*, Irlandan nagusiki Ulster probintzian eta Ipar Irlanda osoan mintzatzen den ingeles hizkuntzaren dialektoa da. Ipar Irlandaz gain, Irlandako Errepublikako Donegal konderri osoan, nahiz Louth konderriaren iparraldea, Monaghan konderriaren iparraldea, Cavan konderriaren iparraldea eta Leitrim konderriaren iparraldean ere mintzatzen da.

Dialekto honek eskoziera hizkuntzaren Ulsterko dialektoaren eragin handia du, XVII. eta XVIII. mendeetako Ulsterko kolonizazioan eskoziar kolonoek ekarria. Ulsterko eskozierarekin batera Ulsterko irlanderaren eragina ere badu, lurralde honetan hiru hizkuntzak mintzatu izan baidira.
Joaquín Pascal Lozano

**Joaquín Pascal Lozano** (Iruñea, 1946 - Untzue, 2002ko apirilaren 24a) nafar matematikaria eta politikaria izan zen. Gabriel Urralburu Nafarroako Gobernuko lehendakariaren kabineteko burua izan zen 1988 eta 1991 artean.

## Biografia 
Matematikan lizentziatua eta Iruñeko Irakasle Eskolako irakaslea izan zen, Nafarroako Unibertsitate Publikoa sortu zenetik, matematikaren didaktikako irakasle titularra izan zen erakunde honetan eta bere klaustro akademikoko kide hautatua. Matematika irakasle izan zen Iruñean 1967tik 1984ra.

Nafarroako Hezkuntza Ministerioaren ordezkaria izan zen 1982 eta 1987 artean, gero, 1988ko azaroaren 16tik, Madrilgo Hezkuntza eta Zientziako probintzia-zuzendaria. Ondoren, bi legealditan, 1991 eta 1999 artean, zinegotzia izan zen, lehenengo, eta alkateordea, ondoren, Nafarroako Alderdi Sozialistaren Iruñeko Udalean.

Reyes Lizarragarekin ezkonduta zegoen. Bi seme-alaba zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dorothy Stuart Russell

**Dorothy Stuart Russell** (Sydney, 1895eko ekainaren 29a - Dorking, 1983ko urriaren 19a) Australian jaiotako britainiar patologoa izan zen. Bernhard Baron Patologia Institutuko zuzendaria izan zen.

## Bizitza 
Dorothy Stuart Russell 1895ean jaio zen Sydneyn, Australian. Phillip Russell eta Alice Caveren bigarren alaba izan zen. 1898an aita hil eta 1904an ama hil ondoren, bere ahizpa eta biak Fowlmere-ra (Ingalaterra) bidali zituzten aitaren aldeko izebaren zaintzapean. Neskentzako Perse Institutura joan zen Cambridgeko Unibertsitatera joan aurretik, eta Girtoneko unibertsitate-ikastetxean lortu zuen gradua 1918an. 1929tik aurrera, Russellek Hugh Cairnsekin estuki lan egin zuen 1944 ingurura arte, Ikerketa Medikoko Kontseiluan. Gerra garaian, Oxfordeko Unibertsitatean lan egin zuen, Buruko Lesioen Ospitale Militarrean. Patologia Morbidoko irakasle izendatu zuten, kargu horretan izendatu zuten lehen emakumea izanik, 1946an bere tutore Turnbull irakaslearen ordez.

Russell Dorkingen hil zen 1983an.

## Sariak eta aintzatespenak 
* Russell Medikuntza Errege Elkarteko kidea zen. Halaber, Errege Mikroskopio Elkarteko eta Royal College of Physicians-eko, (Medikuen Errege Elkargoko) kidea zen.
* 1968an, Royal College of Physicians-eko *Oliver Sharpey saria* irabazi zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Artzaenea jauregia (Zegama)

**Artzaenea jauregia** Gipuzkoako Goierri eskualdeko Zegama udalerriko antzinako jauregia da. Eraikina XVIII. mendekoa da: 1755ean eraiki zen eta proiektua Martin Karrera arkitekto beasaindarrak egin zuen. Eraikinak Artza familiarekin lotura estua zuen. Estiloa barroko eta neoklasikoa du. 2012tik Kultura Ondare Nabariaren izendapena du Done Jakue bidearekin lotuta.

## Historia 
Zegaman sortu zen paper jarraituko fabrika, Arza, Arcaute y Compañía izen sozialekoa, 1865ean eratu zen, eta ezinbestekoa izan zen herria garatzeko eta hazteko. Herriaren ekonomiari ekarpen handia egin zion eta bertako bizilagun askori lana eman, eta beraz, Zegamako komunitatearentzat funtsezko ardatz bihurtu zen. 

Fabrika Oria ibaiaren ondoan eta herriaren erdigunetik gertu zegoen, eta Artzaenea jauregiarekin lotura estua izan zuen bi arrazoirengatik. Lehenengoak bere sortzailearekin du zerikusia, Bartolome Artzarekin, herrian errotuta zegoen Artza familiako kide nabarmena eta bere izen bereko Artzaenea jauregiaren jabea. Zegamakoa bere hirugarren paper-fabrika izan zen (lehena Tolosakoa izan zen, eta ondoren Alegiakoa). Bigarren arrazoia izan zen fabrika jauregiaren lurretan eraiki zela. 1869ko dokumentu baten arabera, fabrika Artzatarrenak izandako baratzeen gainean zegoen, ibaiaren eta jauregiaren ondoan. Lantegiak, denboran zehar aldaketak eta handitzeak jasan zituen arren, kokaleku hori 1986an itxi zen arte mantendu zuen.

Artzaenea jauregia 1755ean eraiki zen eta proiektua Martin Karrera arkitekto beasaindarrak egin zuen. Bere lanik ezagunenetako bat Arrasateko udaletxea da. Zegaman jauregi bat eraikitzeko enkargua jaso zuen bere aitaginarreba Frantzisko Javier Artzarengandik (bere hirugarren emaztea Isabel Artza Oro zen). Hala, barroko estiloko jauregi bikain eta dotore bat diseinatu zuen, gaur egun oso kontserbazio-egoera onean mantentzen dena. Fabrikaren aztarnarik, ordea, ez da geratzen.

## Deskribapena 
Jauregia Oria ibaiaren ondoan dago, hirigunetik gertu, eta oinplano irregularra du. Hormak harlangaitzezkoak dira oro har fatxada nagusian izan ezik, non harlanduzkoak baitira. Harlandua eskantzu-kateetan eta baoen markoetan ere agertzen da. Eraikinak hiru altuera, ganbara eta lau isurkiko teilatua ditu.

Elementurik nabarmenena fatxada nagusia da, material nobleagoak eta apaingarri gehiago baititu. Altuera bakoitzean 5 bao irekitzen dira, guztiak ateburudunak eta molduradun elementuz dotoreki errematatuak. Beheko solairuan, jauregira sartzeko atea nabarmentzen da (jatorrizkoa), egurrezkoa da eta dotore apainduta dago. Lehen bi solairuetan leihoek balkoi luzeetara ematen dute; balkoiak molduretan bermatuta daude eta burdinazko baranda dute. Ganbarako baoak txikiagoak dira, baina apaingarriak dituzte halaber, beste solairuetako estiloa mantenduz. Estalkiak egurrezko erlaitz irtena du, eta azpian, fatxada osoa alderik alde zeharkatzen duen friso bat ageri da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Kultura Ondarearen webguneko fitxa.
De La Soul

**De La Soul**, AEBetako hip hop talde bat da. 1988an Long Island uharteko Amityville udalerrian sortua, New York estatuan. Taldea Kelvin Mercer, David Jolicoeur eta Vincent Mason kideek osatzen dute.

## Diskografia 
* *3 Feet High and Rising* (1989)
* *De La Soul Is Dead* (1991)
* *Buhloone Mindstate* (1993)
* *Stakes Is High* (1996)
* *Art Official Intelligence: Mosaic Thump* (2000)
* *AOI: Bionix* (2001)
* *The Grind Date* (2004)
* *Plug 1 & Plug 2 Present... First Serve* [without Maseo] (2012)
* *And the Anonymous Nobody...* (2016)
* *Cabin in the Sky* (2025)

## Kanpo estekak 
* Webgunea
Eraztunen jauna: Boterearen eraztunak (3. denboraldia)

'*Eraztunen jauna: *Boterearen eraztunak*** telesailaren **hirugarren denboraldia*' 2025eko uztail eta abendu bitartean filmatu zuten eta, aurreko bi denboraldietako lan epeak kontuan izanda, espero izatekoa da Prime Video streaming plataformak 2027. urtearen hasieran estreinatzea mundu osoan. Era berean, pentsatzekoa da aurreko bi denboraldiek bezalaxe hirugarrenak ere euskarazko audioa izanen duela.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Eraztunen jauna: Boterearen eraztunak (artikulu orokorra)
* Eraztunen jauna: Boterearen eraztunak (1. denboraldia)
* Eraztunen jauna: Boterearen eraztunak (2. denboraldia)

## Kanpo estekak
Ulsterko irlandera

**Ulsterko irlandera**, , *Gaeilg Uladh* edo *Gaeilic Uladh*, eta , Irlandan Ulster probintzian mintzatzen den irlanderaren dialektoa da, historikoki Eskoziako gaelera eta Manx Uhartean duela gutxi arte mintzatutako manxera hizkuntzekin lotura estua zuena.

## Eremua 
Gaur egun Irlandako Errepublikako Donegal konderriaren mendebaldean dagoen Gaeltacht eremuan bakarrik mintzatzen da, baina iraganean Ulster probintzia osoan nahiz Louth konderria eta Meath konderriaren iparraldean ere hitz egiten zen.

Ulsterko kolonizazioak irlanderaren atzerakadari hasiera eman ziin, ingelesa eta Ulsterko eskozierak ordezkatu zutelarik.

## Ikus gainera 
* Connachteko irlandera
* Munsterko irlandera
Abeba Aregawi

**Abeba Aregawi Gebretsadik** (amharez: አበባ አረጋዊ; 1990eko uztailaren 5ean jaioa) Etiopian jaiotako suediar distantzia ertaineko korrikalaria da, 1.500 metroko lasterketan espezializatua. Zilarrezko domina irabazi zuen 1.500 metroko lasterketan 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan eta urrezko domina 2013ko Munduko Txapelketan. Etiopia ordezkatu zuen nazioartean 2012ko abendura arte, eta ondoren Suediarekin ordezkatu zuen.

## Biografia 
Abeba Aregawi Adigrat-en jaio zen, Etiopiako Tigray eskualdean. Etiopia ordezkatu zuen nazioartean 2012ko abendura arte, Suediako herritar naturalizatu ondoren.[3][4][5] Stockholmeko Hammarby IF kluba ordezkatu zuen 2016ko urtarrilera arte. Abeba Suediako herritartasuna zuen Etiopiako gizon batekin ezkondu zen eta 2009tik 2012ra Stockholmen bizi izan zen. Gerora Yemane Tsegayrekin ezkondu zen, eta Addis Abeban, Etiopian bizi da.

## Ibilbidea 
2012ko IAAF Diamond League zirkuituan munduko 1500 metroko korrikalari onenen artean agertu zen, eta 2012ko Diamond Leagueko titulua ere irabazi zuen: 1500 m. Genzebe Dibabaren atzetik bigarren geratu zen Shanghai Golden Grand Prix-en, 3:59,23 minutuko denborarekin. Hala ere, bere aurkaria garaitu zuen Golden Galan, Etiopiako errekor nazionala hautsiz 3:56,54 minutuko denborarekin, Suediako herritartasuna jaso baino egun batzuk lehenago, eta gero berriro irabazi zuen Bislett Jokoetan. Abebak 800 m eta 1500 m irabazi zituen Hammarby IF-rentzat ekainaren 20an Suediako taldekako txapelketan. 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan Etiopia ordezkatuz, Abebak 1500 metroko lehiaketan denborarik azkarrena egin zuen. Hala ere, bigarren finalerdiko lasterketa irabazten ari zela izan zen hori. Final motel eta estrategikoan, Abeba azken bihurgunetik irten zen Alptekin irabazlearen atzetik, baina azken zuzenaren amaieran 20 metro falta zirela asko galdu zuen, bosgarren postuan amaituz. Lasterketaren ondoren, Alptekin, zilarrezko domina irabazi zuen Gamze Bulut eta brontzezko domina irabazi zuen Tatyana Tomashova deskalifikatu egin zituzten dopinaren arau-hausteengatik, eta Abebari zilarrezko domina berriro esleitu zioten 2024an.

## Erreferentziak 
## Ikus gainera
Fidan Doğan

**Fidan Doğan** (1982ko urtarrilaren 17a – Paris, Frantzia, 2013ko urtarrilaren 9a) Kurdistango Informazio Zentroan (Paris) lan egiten zuen ekintzaile kurdua izan zen, eta Kurdistango Kongresu Nazionala (Bruselan) ordezkatzen zuen Frantzian.

## Biografia 
Elbistanen jaio zen, Turkiako hegoaldeko eskualdean, eta Frantziara joan zen bizitzera joven. Estrasburgora hazi zen Han osatu zituen unibertsitate-ikasketak. Bera Kurdistani buruzko Informazio Zentroko kidea zen, France Info telebista kateak Kurdistango Langileen Alderdiarekin (PKK) lotura bezala hartzen zuen. Kurdistango Kongresu Nazionalarekin ere lotuta bazegoen. 2012. urtetik Abdullah Öcalan, PKKren sortzailea eta 1999tik Rimali presoaren askapena eskatzen zuen gose grebaren bozeramailea izan zen.

Fidan Doğan bere familiaren herrian lurperatu zuten, Elbistaneko barrutian, Kahramanmara probintzian, Turkian. Alebien dede batek gidatu zuen hileta, eta 5,000 pertsona inguru bertaratu ziren. Hil kutxa PKKren bandera batean bildu zuten, eta bertaratutakoek zapi zuriak eraman zituzten bakea sinbolizatzeko. Besteak beste, Gülten Kışanaki (une hartan Demokraziaren eta Bakearen aldeko Alderdiaren presidentekidea), Nursel Aydogan, Ayla Akat Ata, Hasip Kaplan diputatua eta Osman Baydemir Diyarbakireko alkatea izan ziren. Hileta elizkizunean, Kisanaken hitzetan: “Emakume kurdu guztiei eta hiru emakume hauei hitza ematen diegu: bakea eta askatasuna ekarriko ditugu lur honetara”.

## Ondorioak 
Hil ondoren egindako doluminek erakutsi zuten zirkulu politikoetan onartzen zutela. Martin Schulz Europako Parlamentuko presidenteak bere familiari harrera egin zion dolumina pertsonalki emateko. Josette Durrieu Europako Kontseiluko Asanblada Parlamentarioko Turkiarako kontalariak ere goraipatu egin zuen.

François Hollanderen adierazpenak, Parisen eraildako hiru emakumeetako bat ezagutzen zuela zioenak (Recep Tayyip Erdousan Turkiako lehen ministroaren aldetik erantzun gogorra eragin zuena), Doan Frantziako presidentearekin harremanean zegoenaren espekulazioa piztu zuen.

Bere heriotzaren ondoren, nahiko espekulatu zen hiru emakumeen hilketa agintari turkiarren eta Abdullah Öcalanen arteko bake prozesua zapuzteko saiakera bat izan zela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arden Eversmeyer

**Jean Arden** **Eversmeyer**, **Arden Eversmeyer** bezala ezaguna (1931ko apirilaren 4a, Stevens Point, Wisconsin – 2022ko azaroaren 14a, Houston), *Lesbians Over Age Fifty* (LOAF) eta *Old Lesbian Oral Herstory Project* (OLOHP) erakundeak sortu zituen, adineko lesbianei ikusgarritasuna emateko eta beren historiak dokumentatutako komunitate-zentzua emateko.

## Biografia 
1931ko apirilaren 4an jaio zen Stevens Pointen, Wisconsinen. Herbert eta Audrey Eversmeyerren alaba zen. 1943an Dallasera (Texas) joan zen familiarekin. *Texas State College for Women* eskolan ikasi zuen eta 1951n Osasun eta Heziketa Fisikoan lizentziatura lortu zuen. 1964an, *Sam Houston State University*-ko Hezkuntza Masterra amaitu zuen. 30 urteko ibilbide profesionalaren ostean, 1981ean hartu zuen erretiroa.

1985ean Russum hil ondoren, lesbianak ardatz zituen aktibismo komunitarioan murgildu zen Eversmeyer. 1987an *Lesbians Over Age Fifty* erakundea sortu zuen Houstonen topagune seguruak eta adin ertaineko eta adineko lesbianentzako gizarte-sare bat sortzeko. 14 urtez, *Old Lesbians Organizing for Change,* 55 urteko edo gehiagoko lesbianentzako erakunde nazionalaren zuzendaritza-batzordeko kide izan zen Eversmeyer, edadismoari aurre egiteko eta justizia soziala sustatzeko lan egiten duena.

1987an, Eversmeyer Charlotte Averyren bikotekide bihurtu zen, eta 2008an ezkondu ziren. Avery 2018ko apirilaren 4an hil zen.

1998an, Eversmeyerrek Emakume Lesbiana Nagusien Ahozko Historiaren Proiektua (OLOHP, ingelesezko sigletan) sortu zuen. 70 urte edo gehiagoko emakume lesbianekin elkarrizketak egiten ditu, haien historia pertsonalak biltzeko eta XX. mendeko lesbianen bizitza dokumentatzeko. Proiektuaren boluntarioek mundu osoko emakumeen 800 istorio baino gehiago bildu dituzte.

Ardenek OLOHPekin egindako lana "*Old Lesbians*" izeneko film labur dokumentalaren gaia izan zen, Meghan McDonough-ek 2023an zuzendu eta editatu zuena. Old Lesbiansek *"Audible/Aesthetica Listening Pitch* jaso zuen The Guardian-en enkarguz.

Eversmeyer sei urtez izendatu zuen alkateak Houstongo Zahartze Agentziarako.
2014an, ''National Women 's History Alliance* irabazi-asmorik gabeko hezkuntza-erakundeak Eversmeyer izendatu zuen Izaera, Adore eta Konpromisozko Emakume omenduetako bat, *Old Lesbian Oral Herstory Project* delakoan egindako lanagatik.

Mary Speeglek, *The Lesbian Story Project'' podcastaren sortzaileak, bi elkarrizketa konbinatu zituen Eversmeyerrekin 2016ko urriaren 17an argitaratutako 45 minutuko pasarte batean.

Eversmeyer Houstonen hil zen 2022ko azaroaren 14an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
China Eastern Airlines

**China Eastern Airlines** edo **China Eastern**, , Txinako Shanghai hirian egoitza duen airelinea bat da. Air China eta China Southern Airlines konpainiekin batera Txinako hiru airelinea nagusietako bat da.

1988ko ekainaren 25ean sortua izan zen. 

## Kanpo estekak 
* Webgunea
Manhwa

thumb|Koreako lehendabiziko komikietako bat.

***Manhwa*** (;  ahoskatua) komiki-bandak eta komikiak izendatzeko erabiltzen den koreerazko terminoa da. Hego eta Ipar Koreatik kanpo, hitzak heogokorear komiki-bandak baino ez ditu izendatzen, komikigintzan herrialde nagusietako bat baita. *Manhwa* beten egileak  () du izena.

Bai koreerazko *manhwa* terminoak, bai *manga* japoniarrak eta baita *manhua* txinatarrak ere, estilo apur bat ezberdinak izendatzen dituzte, baina jatorrizko termino beraren hitz sortuak dira: 漫畵 hain zuzen ere. *Manhwa* mendebaldeko liburuen norabide berean irakurtzen da alfabeto latinoan, hau da, horizontalki eta ezkerretik eskuinera. *Manga* horizontalean eta eskuinetik ezkerrera irakurtzen da. *Manhua* bertikalki eta ezkerretik eskuinera irakurtzen da.

## Adaptazioak 
Japoniar *manga*k ez bezala, Hego Korean oso gutxitan egokitzen dira *manhwa*k beste hedabide batzuetara; hala ere, horietan oinarritutako telesail dramatikoak, filmak eta telesail animatuak izan dira, adibidez:
* *Full House* (2004)
* *Ragnarok The Animation* (2004)
* *El Gran Catsby* (2005)
* *Goong* (2006)
* *Kurokami* (2009)
* *Mary Stayed Out All Night* (2010)
* *Love Alarm* (2019)
* *Tower of God* (2020)
* *The God of High School* (2020)
* *Noblesse* (2020)
* *True Beauty* (2020)
* *Sweet Home* (2020)
* *All of Us Are Dead* (2022)
* *Solo Leveling* (2023)
* *Hit Viral* (2024)

## Hego Koreako argitaletxe ezagunak 
* Daiwon C.I.
* Haksan Publishing
* Naver
* TopToon
* Toomics
* Seoul Culture Corporation
* Lezhin Comics

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
China Southern Airlines

**China Southern Airlines** edo **China Southern**, , Txinako Guangzhou hirian egoitza duen airelinea bat da, herrialde honetako handiena. Air China eta China Eastern Airlines konpainiekin batera Txinako hiru airelinea nagusietako bat da.

1988ko uztailaren 1ean sortua izan zen. 

## Kanpo estekak 
* Webgunea
Culture Shock

***Culture** **Shock*** () 1986an Warminsterren (Wiltshire, Erresuma Batua) Dick Lucasek —aurretik *Subhumans* taldean ibili zen— sortutako ska punk talde ingelesa zen.

## Historia 
*Culture Shock*ek ehunka kontzertu jo zituen, maiz egindako doako jaialdietan agerraldiak barne, eta estudioko sei disko argitaratu, *Bluurg* diskoetxean. Lucasen letrak gizarteari eta politikari buruzkoak ziren gehienbat, animalien aurkako ankerkeriaz, Ipar Irlandaz, gerraz eta alienazio sozialaz, baina gaitz esaka aritu beharrean, askotan ikuspegi positibo eta konpontzailea ematen baitzuten.

1989aren amaieran banandu ziren, bai Billek bai Nigek biek ere familia gazteez arduratu behar baitzuten. Dickek *Citizen Fish* sortu zuen Jasperrekin, *Culture Shock*en azken diskoko baxu-jotzailearekin, eta *Subhumans* taldeko beste bi kide ohirekin. Nigel 1993an hil zen. 

## Berrantolaketa 
Taldearekiko interesa 2012an berpiztu egin zen, *Everything* atzera begirako CDa argitaratu zenean; *Culture Shock* noizbehinkako talde gisa eraberritu zen eta 2013tik ari dira jotzen. Taldekide berak dira, Alex gitarra-jotzailea izan ezik (*Citizen Fish* taldekoa zen).

## Kideak 
* Dick Lucas – ahotsa
* Bill – bateria
* Jasper Pattison – baxua
* Alex Gordon – gitarra

### Kide ohiak 
* Paul Taylor – baxua *Go Wild* eta *Onwards & Upwards* diskoetan
* Nigel Johnston – gitarra, ahotsa

## Diskografia 
### Albumak 
* *Go Wild* (1986), Fish 18
* *Onwards & Upwards* (1988), Fish 20
* *All the Time!* (1989), Fish 23
* *Attention Span* (2016)
* *The Humanity Show* (2018)
* *Mandemic* (2021)

### Bilduma-albumak 
* Dena (3 CD / MP3) (2012), Fish 51

### Kasetean soilik argitaratuak 
* *Living History* (demoa) (1986ko apirila), Bluurg Tapes 66
* *Live at the Fish*, Earth Zone
* *Reality Stop No.44* demoa (1986ko abendua), Bluurg Tapes 71
* *Hot and Sweaty* (zuzeneko bilduma), Bluurg Tapes 79

### Bildumetako agerpenak 
* *Crisis Point* EPa
* *Stonehenge* EPa
* *Open Mind Surgery* LPa
* *Travellers Aid Trust* (2LP eta CDa), Flicknife

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Bandcamp
* (Ingelesez) Subhumans eta Citizen Fish web-orri ofiziala
* Discogs
Komiki-banda

[thumb|right|560px|*[Mutt and Jeff* eguneroko komiki-banda, 1913an sortua. Bud Fisherrek egin zuen.]]
**Komiki-banda** () aldizka argitaratzen den komikia da (normalean egunero edo astero), egunkarietan, aldizkarietan eta berrikiago Interneteko webgunetan. Oro har, pertsonaia finkoek protagonizatzen dituzte, eta marrazkilari baten obra izan daitezke, edo gidoilari batekin egindako lankidetzaren emaitza, edo lantalde oso baten obra. Normalean, aldizkakotasun desberdineko bi komiki-banda mota bereizten dira:

* Eguneroko komiki-bandak () bineta gutxi batzuetan garatzen dira (normalean, hiru eta lau artean), horizontalean lerrokatuta, eta zuri-beltzean marraztuta egon ohi dira, argitalpenaren erritmoa dela eta. Hala ere, gaur egun egunero argitaratzen diren koloretako komiki-bandak ere aurki ditzakegu.
* Igandeko komiki-bandak (). Orri osoa hartzen dute, koloretan.

Gaur egun, gehienak genero komikoari atxikitzen zaizkio, baina ez zen beti horrela izan, eta iraganean abenturazko komiki-bandak (*Tarzan of the Apes*), zientzia-fikziozkoak (*Flash Gordon*), historikoak (*Prince Valiant*), poliziakoak (*Dick Tracy*) edo erromantikoak (*The Heart of Juliet Jones*) nabarmentzen ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak