open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Carlos de Haya

**Carlos de Haya González de Ubieta** (Bilbo, 1902ko martxoaren 1a - Teruel, 1938ko otsailaren 21a) bizkaitar hegazkinlaria izan zen, Gerra Zibil garaian matxinoen alde egin zuena.

## Biografia 
Espainiako Lehor Armadan sartu eta Rifeko Gerran parte hartu zuen. 1925ean, teniente zela, Aireko Armadara pasa eta hegazkinlari bilakatu zen. Gerra ondoren, errekorrak lortzeari ekin zion eta integral giroskopikoa asmatu zuen.

Gerra Zibila piztu zenean, matxinoen alde egin eta hornitze-lanak egin zituen. Teruelgo guduan *chato* errepublikano bateko jo eta lurrera erori zen.

## Erreferentziak
Burbuila-garbigailu

thumb|Burbuila-garbigailua. Ezkerrean, gasen sarrera eta eskuinean, irteera.
**Burbuila-garbigailua** gas batean, batez ere airean, dagoen hautsaren edota bestelako partikula esekien laginak hartzeko gailua da. Likido bat, ura adibidez, daukan ontzi batean indarrez sarrarazten da gasa, eta, talkaren eraginez, likidoak xurgatu egiten ditu gasean esekita dauden zatikiak.

## Kanpo estekak
Ixteko giltza

[thumb|Laborategiko operadore bat aldatutako [dekantazio onil baten **ixteko giltza** maneiatzen.]]
**Ixteko giltza** laborategiko beirazko tresna batzuetan (bureta, dekantazio onila, hutsezko lehorgailua, eta abar) jariakina (likidoa, gasa) mozteko erabiltzen den txorrota itxurako elementua da.

## Kanpo estekak
Virgilio Leret

**Virgilio Leret Ruiz** (Iruñea, 1902ko abuztuaren 23a - Melilla, 1936ko uztailaren 18a) nafar hegazkinlari eta ingeniaria izan zen, 1936ko estatu-kolpean fusilaturiko lehendabiziko ofiziala izan zena.

## Biografia 
Espainiako Lehor Armadan sartu eta Rifeko Gerran parte hartu zuen. 1925ean Aireko Armadara pasa eta hegazkinlari bilakatu zen. 1930ean Jakako altxamenduaren alde egin zuen. Espetxean zela propultsio-motorra diseinatu zuen.

## Erreferentziak
Natividad Álvarez

**Natividad Álvarez**, artistikoki ***La Bilbainita***, bezala ezaguna (Barakaldo, Bizkaia, 1900 &ndash; Gordexola, Bizkaia, 1924ko otsailaren 15a). Askotariko ikuskizunetan ospetsu egin zen, batez ere kriskitinak jotzen eta dantzatzen. 23 urte zituelarik, haren lehen semea jaiotzerakoan, hil egin zen.

## Biografia 
Gurasoak Burgostik etorritakoak, Bilboko San Francisco kaleko Salón Vizcayaren anbigura eramaten zuten. Horri esker txiki-txikitatik espektakuluaren mundua ezagutu zuen. Haren dantzatzeko nahiak ikusita ikasteko hamabi urtez Madrilera bidali zuten. Lehen aktuazioa Bartzelonan izan zen, Poliorama antzokian, 1913an. Hogeigarren hamarkadaren hasieran Londresen sarritan dantzatu zuen, baita Parisen ere. Uda garaian Kantabrian ere arrakasta izaten zuen.

1914an Joaquín Sorolla margolari valentziarrak Sevillan ikusi zuen "La Bilbainita" dantzan eta 3 urte geroago kuadro batean betikotu zuen. 

Hogei urte zituelarik Jose Antonio Aretxabala Hurtado de Mendoza ezagutu zuen eta maitemindu egin ziren. Gizona familia indiano ezagun batekoa zen, Kubako Ron Arechavala ezagunaren sortzaileak. Harengantik espektakulu mundua utzi zuen. Zoritxarrez, neska 23 urte zituelarik, lehen semea erditzerakoan, hil egin zen.

Gordexolako hilerrian eman zioten lurra.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* "Nati La Bilbainita".
* :Natividad Álvarez Auñamendi Entziklopedian.
* :Carlos Bacigalupe *Bilbao* aldizkarian, 2003ko azaroan.
Thisted

**Thisted** Danimarkako udalerri bat da, Ipar Jutlandia eskualdean dagoena. Era berean, udalerriko herrigune nagusiaren izena da ere. 1.101,65 km2ko eremua du eta 2010ean 45.297 biztanle zituen. 
## Kanpo estekak
Brière Natur Parkea

**Brière Natur Parkea** () Bretainian kokaturik dagoen naturagune babestua da, administratiboki Frantziako Loira Atlantikoa departamenduan dagoena. 1970an Natur Parke izendatu zuten eta 1995 urtean Ramsarko hitzarmenean sartu zuen.

## Geografia 
Loira ibaiaren estuarioan kokaturik dagoen padura eremua da. Morbihango golkoan hasi eta hegoalderantz zabaltzen da, Guéranderaino. 548&nbsp;km²-ko azalera du eta hauetatik 170&nbsp;km² hezeguneek osatzen dute. Guztira 17 udalerri hartzen ditu eta 80.000 biztanle inguru daude.

Grand-Lieuko aintzira dago barnean, negu partean Frantziako handiena dena. Inguruan zohikatza ustiatu izan zen mendeetan zehar.

Fauna eta flora aberatsa dauka eta ubide ugarietan txalupek nabigatu dezakete.

## Iruditegia 

Irudi:Parc naturel régional de la Brière.svg|Parkearen logoa.
Irudi:Canal indivis de Brière.JPG
Irudi:Briere01.jpg
Irudi:Kerhinet, maison traditionnelle 08.JPG|Etxola tipikoak.
Irudi:Brière canal by nk.JPG

## Kanpo estekak
Jarfaiter

**Jose del Olmo Gutierrez** (Piedralaves, c. 1994), **Jarfaiter** ezizenez ezaguna, rap abeslari bat da, lagunen artean **Olmo** izenarekin ere ezaguna. Pixkanaka-pixkanaka ospea irabazten joan da bere abestietan sumatzen den izaera oldarkorragatik, «rap kinkiaren» aurpegi ezagunenetakoa bilakatu arte. Rapa egin arren, abestietan flamenkoa, runba eta hardbassa ere gustuko dituela adierazten du. Ez dago bere datu pertsonalei buruzko zehaztasun gehiegi, ahalik eta oharkabeen pasatzen saiatzen bai da aspektu horretan.

## Biografia eta estiloa 
Jarfaiter Piedralavesen jaio zen eta Madrilgo Cuatro Caminos auzoan hazi zen. Haurtzaroan jada rapa gustatzen hasi zitzaion. Bere lehen errima 7 urterekin gauzatu zuen. Gaztetatik Cicatriz edo Arpaviejas bezalako punk taldeak eta runba eta flamenkoa bezalako estiloak entzun zituen, bere abestietan eragin nabarmena izan dutelarik.

Jarfaiterren estiloa, berak "opera kriminala edo funky delitua" bezala definitzen duena, maitasunaren, urdaiazpikoa mozteko labanen edo dirudun auzoetako bizitzaren etengabeko erreferentziengatik bereizten da. Bere abestietan hainbat gai aipatzen ditu, politika eta gizartea direlarik gehien nabarmentzen direnak. Horrez gain bere bizitzan izandako ezbeharrei eta pasadizoei buruz ere errimatzen du, eta gizartea kritikatu ohi du. 

## Diskografia 
Antihéroe (2015)

* 1.Intro
* 2.Vagos y maleantes (con Hashas)
* 3.galopando (con Alex Treze)
* 4.Flamencore
* 5.La luna y el sol (con Gaty)
* 6.Código de conducta (con 13ZE)
* 7.Navajeros (con ElColeta)
* 8.Billetes
* 9.Antihéroe
* 10.Libertad (con Naxo)
* 11.Sólo Dios puede juzgarme
* 12.Jarras Barras Guarras (con Sandor)
* 13.Raimon (con A.Villa aka Alistair)
* 14.El pulso de los lobos
* 15.Adolescencia

Criminal Nadsat (2017)

* 1. Game over
* 2. Perros de paja
* 3. Presto presto
* 4. Guerriando (con Lampa)
* 5. Una señal
* 6. Victoriano corral
* 7. Criminal nadsat
* 8. Nadie nos para
* 9. Guerra de clases
* 10. Skit kaños
* 11. Orígenes
* 12. Wopdattrik rimix (con Rukeli 13ze)
* 13. La manada
* 14. Pillada (con Duer)
* 15. La vida es (con Sandor)
* 16. Por mis vatos
* 17. Original quinqui
* 18. GTA Madrid

Picaresca (2021)

* 1. Periñan
* 2. Bandera negra
* 3. Picaresca
* 4. No tengo dueño
* 5. Ira y lamento
* 6. Era de terror
* 7. No hay final feliz

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Erdre

**Erdre** Loirerriko ibaia da, eskualdea zeharkatu eta Nantes hirian Loira ibaiarekin bat egiten duena.

## Ibilbidea 
Maine eta Loira departamenduko La Pouëze herrixkan sortzen da eta hasierako 15 kilometrotan oso ibai zabala da, ia kilometro bat ere hartzen duena, Mazeroles lautadan. Nantes hirira iristen da 97 kilometro egin ondoren. Bertan Loira ibaian sartzen da.

## Iruditegia 

Irudi:Le Cens.JPG|Hasierako ibilgua, Cens haranean.
Irudi:Nantes-La Chapelle Gesvres.jpg|Nantesera iristen.
Irudi:Nantes - pont Motte-Rouge (02).JPG|Motte-Rouge zubia Nantesen.
Irudi:Nantes Erdre-02.jpg|Nantes.

## Kanpo estekak
Menaka

**Ménaka** () ekialdeko Maliko udalerria da, izen buruko eskualdeko hiriburua dena. Saharako basamortuan dago, Ezgeuret uadiaren ertzean, Nigerko mugatik hurbil. Biztanle gehienak tuareg nomadak dira, baina gutxiengo fulak eta songhaiak ere daude. 2009an 20.702 biztanle zituen.

## Klima
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Botadiniak

eskuinera|thumb|363x363px
Botadiniak (*Wotādīniak*, *Votādīni*ak edo *Otadiniak* ere deituak) zeltiar herri bat izan ziren, burdin aroan zehar Eskoziako hego-ekialdean bizi zirenak. Gaur egungo Edimburgotik Northumberlandera zihoazen lurretan bizi ziren. Haien lurraldeek selgobaeekin eta brigantiarrekin egiten zuten muga. Klaudio Ptolomeok haiei buruz hitz egin zuen.

## Historia 
Briganteak bezala, Botadiniak herrixka txikiz osatuta zeuden, eta mendi txikien tontorretan sortzen zituzten. Gaur egun hiru ezagutzen dira: Yeavering Bell, Eildon Seat eta Traprain Law, Lothian herrian.

138 eta 162 urteen artean erromatarrek okupatu zuten lurraldea, Antoninoren harresia eraikitzean. Urteak pasa eta gero erromatarrek Hadrianoren harresira atzera egin zutenean Botadiniak berriro independiente bihurtu ziren, nahiz eta Erromatarrekin etsaitasunik ez izan.

Erromatarrak behin betiko britainiatik alde egitean, botadinien inguruko lurrei Yr Hen Ogledd izena eman zitzaien (iparralde zaharra, galesez). Bertan hainbat tribu eta erreinu txiki sortu ziren. 470an inguruan Botadiniek Gododdin erreinua sortu zuten, hegoaldean Brynaich sortzen zen bitartean. Erreinu biak Deira eta Berniciako angloek konkistatu zituzten, beranduago.
Fitxategi:02-Britania-54DC.png|Britainia, K.a. 54. urtean, Zesarren inbasioaren hasieran.
Fitxategi:03-Britania.png|Britiania, bigarren erromatar inbasioan zehar
Fitxategi:04-Britania-79DC.png|Britannia, K.o. 79. urtean
Fitxategi:05-Britania-90DC.png|Britainia, II. Mendean
Fitxategi:06-Britania-Siglo IV DC.png|Britainia, Konstantinoren berrantolaketaren ondoren

## Bibliografia 
* Stuart Piggott, *Scotland Before History*, Edinburgh University Press, 1982, 

## Kanpo estekak 
*  Historia Britannia (*Britannia Historia*) en *britannia.com*
* Kronologia eskualde batean *remilitari.com*
*  Tribu Britannia on *bbc.co.erresuma batua*
*  Erresuma Goutodin batean *historyfiles.co.erresuma batua*
Gabrantobizeak

**Gabrantobizeak** () iparraldeko Ingalaterrako herri zelta bat ziren, gaur egungo Iparraldeko Yorkshiren bizi zena. Brigantiarrek absorbitutako tribuetako bat izan zen. Haien izen tribalak "ahuntz-gerlariak" esan nahi du.

Ptolomeok bere *Geografia*n gabrantobizen golkoa *parisii*en lurraldearen iparraldean zegoela esan zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Álvaro de Marichalar

**Álvaro de Marichalar y Sáenz de Tejada** (Iruñea, ) nafar abenturazale eta enpresaburua da.

## Biografia 
Álvaro de Marichalar y Sáenz de Tejada Iruñean jaio zen, Nafarroan, 1961eko apirilaren 25ean. Gurasoak Amalio de Marichalar y Bruguera, Ripaldako 8. kondea, eta Concepción Sáenz de Tejada izan zituen. Orobat, anaia txikia du Elena Borboikoaren senar ohia den Jaime de Marichalar.

Espainiako Aireko Armadako hegazkinlari bilakatu zen, baina istripu baten ondorioz utzi eta enpresa mundura pasa zen.

1985ean, TeleSat sortu zuen antena parabolikoen arloan aritzeko eta, 1986an, berriz, mugikorren kormertzializazioan aurrendari izan zen konpainia bat sortu zuen.

Hala ere, bere afizioa nabigazioa da eta horretara dedikatzen ditu, neurri handi batean, dirua eta denbora.

2002ko otsailean, Atlantikoa gurutzatzeko erronka prest zeukan. Horrela atera zen Erromarantz, 14 orduz zutik egoteko beldurrik gabe, olatuekin borrokan. Eta horrela jarraitu zuen 35 espedizio baino gehiago burutu arte. baina 3 urte geroago, bikotea banandu egin zen.

Esan bezala, 38 itsas-espedizio burutu zituen 30 urtean zehar eta garrantzitsuenak honako hauek dira: Hong Kong-Tokio 2006an (Frantzisko Xabierkoaren jaiotzaren V. mendeurrenean); Formentera-Odesa 2004an (Odesaren sortzaile izan zen José de Ribasen omenez) eta Erroma-New York 2002an (Kolonek Amerikarako egin zuen laugarren eta azken bidaiaren V. mendeurrenean).

## Erreferentziak
Nobantaeak

eskuinera|thumb|363x363px
**Nobantaeak** Eskoziako herri bat ziren. Hadrianoren harresiaren iparraldea bizi ziren, gaur egungo Galloway-en Piktoek influentziatako herri zelta zen.

Klaudio Ptolomeok ezagutzen zituen, eta haien herri nagusiak Locopibium eta Rerigonium ziren, gaur egungo Innermessan eta Whithornen.

Erromatarrak alde egin eta gero VI. mendean Nobantae eta Karbetiien lurraldean Rhegedko erreinua agertu zen. 

## Kanpo estekak 
:* Novantae roman-britain.org http://www.roman-britain.org
:* Galwyddel
Jaime de Marichalar

**Jaime Rafael Ramos María de Marichalar y Sáenz de Tejada** (Iruñea, ) nafar noblea da.

## Biografia 
Álvaro de Marichalar abenturazalea anaia nagusia du. 1995ean Sevillako katedralean Elena Borboikoa ezkondu zuen. 2001ean kirola egiten ari zela, iskemia jasan eta bere gorputzaren ezkerraldea paralizatu zitzaion. 2007an banatu eta 2010ean dibortziatu zen.

## Erreferentziak
Hernikoak

thumb|Lazio eta Etruriako herrien mapa
**Hernikoak** edo ***ernicii*** Lazio hegoaldean kokatutako herri bat ziren. Latinoekin harremandutako taldea izan zen.

Beste herri italikoek bezala, ez zuten hiri garapen garrantzitsurik eta leku erlijioso baten inguruan bizi ziren, Anagni.

## Historia 
Denbora luzez independienteak izan ziren eta K. a. 486an hain ziren boteretsuak ezen latinoekin akordioak egin ahal zituztela.

Volsko eta ekuoengatik babesteko Latindar Ligan sartu ziren, baina K. a. 362an erromatarrek lurralde asko kendu zizkieten.

Hernikoen izena, volskoena bezala, ez da agertzen Italiako tropen suministroen zerrendan, honek Lazioan elkartuta eta asimilatuta zeudela esan nahi du.

Ez du ezerk frogatzen hernikoek benetan latinetik ezberdin den dialekto bat hitz egin zutenik inoiz, baina pare bat hitzek adierazten digute euren hiztegiak ezaugarri propioak bazituela.

## Bibliografia 
Conway, *Italic Dialects* (Cambridge University Press, 1897), p. 306 eta hurrengoak, glosa, leku-izenak eta pertsona izenak biltzen dituen liburua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sofia Borboikoa

**Sofia de Todos los Santos Borboikoa Ortiz** (Madril, 2007ko apirilaren 29a), Espainiako Erresumako infanta da. Filipe VI.a Espainiakoaren eta Letizia Ortizen alaba, Espainiako tronurako ondorengotzan bigarrena da, lehendabizikoa Leonor bere ahizpa nagusia izanik.

2007ko uztailaren 17an Madrilgo artzapezpikuak bataiatu zuen Zarzuela jauregiko lorategian.

## Erreferentziak
Xerografia

thumb|Xerografia bidezko kopiaketa prozesuaren eskema.
**Xerografia** agiri, testu, irudi eta abarren kopia egiteko prozedura da, 1938an asmatua. Xerografiaren bi oinarri nagusiak fotoeroamena eta zeinu desberdineko karga elektrikoa duten bi gorputzen erakarpena dira. Kamera ilun baten bidez irudia xafla berezi batean jasotzen da eta xafla horretako gune beltz edo grisetan hauts koloremailea finkatzen da; ondoren, lurrun berezien eta izpi infragorrien beroaren bidez gainalde trinkoetan (paperean, altzairuan, etab.) finkatzen da xaflako irudia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Honorato Pla

**Honorato Pla Landa** (Etaiu, Nafarroa Garaia, 1905eko urtarrilaren 11 – Gares, Nafarroa Garaia, 1957ko martxoaren 3a) irakasle, euskaltzale eta sindikalista zen. Gerra aurrean SOV sindikatu jeltzalearen lehenbiziko kideetako bat izan zen.
Gerra ostean Etaiu, Piedramillera eta Olexoako udalerrietako idazkaria izan zen.

1957an, 52 urte baino ez zituelarik, Gares aldean izandako motor istripu baten ondorioz hil zen.

## Kanpo estekak 
*  ELA en Nafarroa.
Emakumezkoen Euskadiko eskubaloi Kopa

**Emakumezkoen Euskadiko eskubaloi Kopa** edo **Euskal Kopa**, Euskal Herriko emakumezkoen eskubaloi talde onenek jokatzen duten txapelketa da. Azken urteetan urtarrilaren hasieran jokatu izan da.

## Palmaresa 
* ¹ finalerdiak jokatzen ari zirela COVID-19 pandemiaren erruz txapelketa eten zen eta ekainean bertan behera uztea erabaki zen.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Châteaubrianteko gaztelua

**Châteaubrianteko gaztelua** () Bretainiako Châteaubriant hirian dagoen gotorleku bat da, gaur egun Loira Atlantikoko departamenduan dagoena.

## Historia 
XI mendean Rennesko kondearen menpekoa zen Brientek gaztelua eraiki zuen Chère eta Rollard ibaiek bat egiten duten puntuan eta honek eman zion izena Châteaubriant herriari ("Briant-en gaztelua"). Gazteluaren helburua Anjouko kondearen eta Frantziako erregearen aurrean babes egitura bat sortzea izan zen.

Erdi Aroan hainbat zabalkunde izan zituen baina 1485-1488 arteko "Eroen gerran" frantsesek setiatu eta oso kaltetua izan zen. XVI mendean berriztu egin zuten hondarren artean pizkundeko estiloko jauregia eraikiz.

Frantziako Iraultzaren ondoren gaztelua saldua eta banatua izan zen. Suprefetaren egoitza, epaitegia eta polizia etxea bihurtu zen. Gaur egun bulegoak itxita daude eta turismora ireki da partzialki.

## Iruditegia 

Irudi:001. Château de Châteaubriand.JPG
Irudi:Château de Châteaubriant 4.jpg
Irudi:007. Château de Châteaubriand.JPG
Irudi:Château de Châteaubriant - 6.JPG
Irudi:Chateau de Chateaubriant 07.JPG

## Kanpo estekak
Kukullaga eskubaloi taldea

**Kukullaga eskubaloi taldea** Etxebarriko (Bizkaia) emakumezkoen eskubaloi taldea da. Espainiako Ohorezko mailan jokatu izan duen arren gaur egun zilarrezko mailan ari da.

## Historia 
Taldea 1983ko irailean sortu zen *Club de Balonmano Femenino Kukallaga* izenarekin. Hasierako bi urteetan kadete taldea baino ez zuen izan baina hurrengo urteetan mailak osatuz joan zen 1988-89an senior taldea sortu zen arte.

Lehenengo urtean dagoeneko jokatu zuen Lehen Mailarako igoera play-offa (2. maila) eta 1991ean lortu zuen igotzea. Bertan mantendu zen 20 urtez eta 2011 urtean Ohorezko mailara igotzea lortu zuen. 2013an Euskadiko Kopa irabazi zuen.

## Palmaresa 
* Espainiako Liga (0): hamabigarrena 2013an.
* Euskadiko Kopa:
** Txapelduna (1): 2013.
** Finalista (5): 2009, 2011, 2012, 2014, 2022.

## Azken urteak 
* 2019-20 denboraldia bertan behera gelditu zen COVID-19 pandemiaren eraginez. Une horretan Kukullaga 6. postuan zegoen.

## Uniformea 
Kukullaga eskubaloia taldearen uniforme titularra da: jokalariena: kamiseta laranja eta praka beltza; porteroarena: kamiseta horia eta praka beltza. Ordezko uniformea: jokalariena: kamiseta berdea eta praka beltza; porteroarena: kamiseta urdina eta praka beltza.

## Kiroldegia 
Taldearen ofizialezko kirolgunea Etxebarriko kiroldegia da. Monte Ganguren kalean kokatuta dago.

## Zilar taldearen jokalariak 
2016-2017ko denboraldia:

**Talde teknikoa**: Lydia Montes García (entrenatzailea), Ibon Pereita Aramaio (fisioterapeuta), Iñigo Calonge Fraile (medikua)

**Jokalariak**: Leire Buezo del Bado, Marianela Larroca Diperna, Sonia Antolín Madrazo, Maider Rodríguez Rodríguez, Lucía Pérez Ramos, Jara Casado Martínez, Irati Vázquez Asenjo, Garazi Elorriaga Albano, Paula González González, Miriam Llorente Martín, Leire Ortega Ruiz, Irene Coello Aguilar, Ane Fernández García, Zahira Messari Fakkar, Lucía Rodríguez Trigo, Sarai Bermejo García, Andrea Fernández Mendoza y Ariane Pedrosa Sandez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
* Facebook
Xochicalco

**Xochicalco** (nahuatl hizkuntzan, ) Antzinako tolteka hiria da, Cuernavaca inguruan, Mexikoko Morelos estatuan. K.o. VIII-IX. mendeetan eraiki zuten, eta garrantzi handiko merkataritza tokia izan zen. Garai batean erlijio gune garrantzitsua izan zen, eta espainiarrak iritsi aurretik defentsa gune bihurtua zen. Gorde diren eraikuntzetatik Quetzalcoatlen tenplua da eraikuntza nagusia. Muino baten gorenean eraikitako piramide handi bat da, bi gorputzez osatua, oso-osorik erliebeez estalia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Markeliñe

**Markeliñe** (izen osoa, *Markeliñe Compañia Teatro*) 1984 urtean sortutako antzerki taldea da, Zornotzan egoitza duena.

## Ezaugarriak eta helburuak 
Haurrentzako zein helduentzako ikuskizunak egiten ditu, kalean zein aretoetan antzezten dituztenak. Arte eszenikoekin eta antzerkiarekin erlazionatuta dauden egitasmoak sustatzea eta bultzatzea du helburu. Markeliñek oso estilo pertsonalarekin sortzen ditu ikuskizunak. Ikus-zainketa, antzezleen keinu gaitasuna, objektuei eta lengoaiei buruzko ikerketa… egiteko modu bat osatzen duten elementuak dira. Eta horrekin batera, jatorrizko sorkuntzaren eta egunerokotasunaren aldeko apustu garbia egiten du. Bizi garen munduarekiko eta garaiekiko konpromisoa erakusten duten istorioak sortzen ditu.

Jarduera paralelo ugari ere egiten ditu ingurunearen garapenerako, hala nola:
* *Zugan Ni*: gazteei eskaintzen zaien antzerki jolaserako gunea da.
* *Komunikazioa eta hartzaileak*: Ametx Erakundearekin elkarlanean, Markeliñek kultur programazioko jarduerei buruzko Presentziazko Komunikazio eta sare sozial proiektua koordinatzen eta kudeatzen du.
* *Haur Antzerki Topaketa*: Markeliñek eskola antzerki Erakustaldia koordinatzen eta antolatzen du Zornotzako zenbait ikastoletako eta ikastetxetako taldeentzat.
* *Antzerki ikastaroa*: helduentzako antzerki ikastaroa antolatzen du.

## Antzezlanak 
### Haur eta familientzako 
* *Kartoibiraka* (*La vuelta al mundo en 80 cajas*)
* *Txitxarra eta inurria* (*Cigarra y Hormiga*)
* *Uharte ezezaguna* (*La isla Desconocida*)
* *Hareazko ipuinak* (*Cuentos de Arena*)
* *Kixote, Santxoren zorabioa* (*Quijote, el vértigo de Sancho*)
* *Crusoe*

### Helduentzat 
* *Makinista*
* *Euria*
* *Julietas, Romeo Circo*

### Kalean 
* *Carbon Club*
* *Anomalía magnética*
* *Andante*
* *ZooZoom*
* *Chef nature*

## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko antzerki taldeen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Markeliñeren webgunea
Elslack

**Elslack** Craven distrituko herri bat da, Iparraldeko Yorkshiren, Ingalaterran. Bertan ezaguna da Olikana herrixka, Brigantiar tribukoa eta Erromatar hiri bat, zeinaren harresiaren zati bat kontserbatzen den. Herriko museoan aurki daitezke harresiaren harriak eta hildakoen estelak

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Ptolomeo, *Geografia*
* Branigan, Keith, *Erroma eta Brigantes: eragina Erroma, ipar Ingalaterra*, Sheffield Unibertsitatea, 1980, 
* Teo, Brian, *The Brigantes*, Sutton, 1988, 

## Kanpo estekak 
* Ilkley Manor Etxea Art Gallery and Museum
* The Brigands (ingelesez) en Roman-Britain.org
* The Brigands (ingelesez) at Erromatarrek Britainia handian
* Kronologia
Esaldi gauzatzaile

Hizkuntzaren filosofian eta hizkuntza ekintzan, **esaldi gauzatzailea** da errealitate jakin bat deskribatzeaz gain, deskribatzen ari den errealitate soziala aldatzen duen esaldia. Esaldi gauzatzaileetan, adierazten den ideia, hura adierazte hutsagatik, gauzatu egiten da.

Hizkuntzaren filosofo John Langshaw Austinek proposatu zuen kontzeptua *How to Do Things with Words* lanean, hizkuntza ekintzen teoria garatu zuenean.

Esaldi gauzatzaileen zenbait adibide:
* "Harrikoa egingo dudala hitzematen dut"
* "Zure barkamen eskaera onartzen dut"
* "Itsasontzi honen izena *Txapela* izango da"

## Kanpo estekak
Isurium Brigantum

**Isurium Brigantium** (egungo Aldborough, Iparraldeko Yorkshire) Ure ibaiaren ondoan dagoen aztarnategia da, brigantiarren hiriburua izan zena.

Izena ibaitik datorkio, latinez *Iseur* izena zuena.

## Historia 
Hiria Kartimanduaren hiriburua izan zen, brigantiarren azken erregina. Erromatarrek  edo hiri bat eraiki zuten bertan, garai hartatik mosaiko batzuk geratzen dira

Erromatarrak 407. urtean joan egin zirenean hiria gainbeheran geratu zen, angloek okupatu zuten eta Aldborough deitu zioten: antzinako saxoierazko *Ald Burh* esaldiak «gotorleku zaharra» esan nahi du. Daniarrek 870ean arpilatu zuten

## Bibliografia 
* Branigan, Keith, *Erroma eta Brigantes: eragina Erroma, ipar Ingalaterra*, Sheffield Unibertsitatea, 1980, 
* Teo, Brian, *The Brigantes*, Sutton, 1988, 

## Kanpo estekak 
* Isurium, *roman-britain.org* 
*  Aldborough *english-heritage.org*
Dandai

**Dandai** Donostiako emakumeen elkarte bat da, 1966an sortu zena eta egoitza Egia auzoan duena. Helburu nagusiak dira emakumeen ekarpenak bistaratzea, harreman sareak sortzea, berdintasuna sustatzea eta ahalduntzea. 2016an, elkartearen sorreraren 50. urteurrenean, 90 bazkide zituen. Hiri guztirako zerbitzuak ematen dituen arren, bereziki Egia auzoan zentratzen duten beren jarduna.

Jardueren artean, berariazko garrantzia dute giza garapenarekin eta etengabeko prestakuntzarekin zerikusia dutenak, hots, bizitzaren fase eta egoera berrietara egokitzen laguntzen dutenak, esaterako, alarguntasuna.

## Historia 
Elkartearen abiapuntua Kutxa Fundazioaren Familia eta Gizarte Hezkuntzarako Zentroan dago, izan ere, horren baitan hasi baitziren emakumeak biltzen eta jarduerak antolatzen. Zentro hori 2003an desagertu zen eta bertan ziharduten emakumeek jarraipena eman zioten Dandai izenarekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Human Rights Watch

**Human Rights Watch (HRW)** nazioarteko gobernuz kanpoko erakundea da, giza eskubideen ikerketan eta sustapenean jarduten duena. HRW-en egoitza New Yorken dago, eta bulegoak dauzka Amsterdam, Beirut, Berlin, Brusela, Chicago, Geneva, Johannesburgo, Londres, Los Angeles, Mosku, Nairobi, Paris, San Francisco, Sydney, Tokio, Toronto, Washington D.C. eta Zurichen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Human Rights Watch erakundearen webgune ofiziala.
Harrikatze

[thumb|220px|*San Estebanen martirioa*, 1506, [Marx Reichlich.]]
thumb|220px|Harrikatze publikoa zigor judizialtzat edo judizioz kanpokotzat aplikatzen duten herrialdeak erakusten dituen mapa.
**Harrikatzea** heriotza zigorra aplikatzeko modu bat da, zeinetan jende multzo batek harrika egiten dion pertsona bati, hil arte. Gaur egun, zigor hori aplikatzen dute Arabiar Emirerri Batuetan, Iranen, Iraken, Qatarren, Mauritanian, Saudi Arabian, Somalian, Sudanen, Yemenen, Nigeria iparraldean, Indonesiako Aceh probintzian, Afganistanen eta Pakistanen. Herrialde batzuetan, hala nola Iraken eta Afganistanen, epaiz kanpoko harrikatzeak egiten dira, legez kontrakoa izan arren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Charlotte Berend-Corinth

**Charlotte Berend **edo** Charlotte Berned-Corinth** (Berlin, 1880ko maiatzaren 25a - New York, 1967ko urtarrilaren 10a) alemaniar margolaria eta Berlingo Sezesioko partaidea. Senarra Lovis Corinth margolaria izan zen.

## Bizitza 
Charlotte Berendek arte eder ikasketak Berlingo Errege Arte Eskolan egin zituen, baita Berlingo Kunstgewerbemuseumen ere; bertan irakasle Eva Stort eta Max Schäfer izan zituen. 1901 urtean Lovis Corinth margolariak ireki berri zuen eskola pribatuan lehendabiziko ikasle izan zen eta elkarrekin maitemindu ziren. Hala bada, Lovisen margoen modelo izan zen eta 1903 urteko martxoaren 26an ezkondu egin ziren. Urte bereko urriaren 13an Thomas Corinth semea jaio zen eta 1909. urteko ekainaren 13an, Wihelmine alaba.

1906. urtean Berlingo Sezesioan bere margolanak aurkeztu zituen. 1912 urtean Sezesioko kide egin zen, senarra mugimenduko buru bihurtu zen garaian. Hainbat ilustrazio liburu margotu zituen, besteak beste  Max Pallenberg, Fritzi Massary, eta Valeska Gert artistentzat, eta bestalde, Michael Bohnen, Werner Krauss, Paul Bildt eta Paul Graetz aktoreentzat erretratuak margotu zituen .

1919. urtean Lovis Corinthek Walchenseeko Urfelden etxe bat erosi, bertara joan eta emaztearekin batera Berlingo bizitza alde batera utzi zuten. Hemen Charlottek paisaiak, erretratuak eta izadi hilak margotu zituen.

1925. urtean Herbehereetarako bidaia batean senarra pneumonia batek jota hil egin zen.

1933. urtean Amerikako Estatu Batuetara emigratu zuen, non Thomas semea jada bizi zen.

1958. urtean, senarraren margolanen bildumaren liburu bat argitaratu zuen.

1967. urteko urtarrilak 10ean hil egin zen.

## Iturriak 
* Pfefferkorn, Rudolf (1972). *Hil Berliner Anaiei. Eine Epoche deutscher Kunstgeschichte.* Berlin: Haude & Spenersche Verlagsbuchhandlung
* Korintoko, L., Schuster, P.-K., Vitali, C., & Butts, B. (1996). *Lovis Korintoko*. Munich: Prestel.
Teatro Paraíso

**Teatro Paraíso** 1977 urtean Gasteizen sortutako antzerki taldea da.

## Ezaugarriak eta helburuak 
Antzerki konpainia honek proiektu globala garatzen du non Antzerkia, Haurtzaroa eta Hezkuntza Artistikoa elkarrekin esku-hartzen duten. Gainera, publikoa erakartzeko eta hezteko lan egiten du etengabe.

Arlo honetan dihardutenek Teatro Paraíso enpresa berritzailetzat daukate, gai, formatu eta lan-metodo berriak lantzen baititu. Gainera, kalitatea eta hobekuntzaren alde egiten du eta ikusleez, gizarteaz eta lanbideaz arduratzen da.

Bere jarduera nagusia sorkuntza eta hedatze eszenikoan datza eta publikoa erakartzeko helburua duten proiektuak garatzen ditu, lan egiteko era asko eskainiz.

## Hitzarmenak 
Gaur egun, Kultura Ministerioarekin, Euskal Herriko Kultura Sailarekin eta Gasteizko Udalarekin hitzarmenak dauzka.

Arte Eszenikoen Sektorearekin loturiko hainbat elkarte eta federazioen partaidea da Teatro Paraíso, baita Europak babestutako Small Size Proiektuaren bazkidea ere eta honen bitartez, Assitej International erakundearen kide izanda.

Gaur egun, ikerketa proiektu bat garatzen du Euskal Herriko Unibertsitatean (UPV-EHU), Gasteizko Magisteritza Eskolarekin bat.

## Sariak 
* **Haur eta Gazteentzako Arte Eszenikoen Sari Nazionala:**
** 2012
* Arabako Foru Aldundiaren Saria:
** 2001
* San Prudentzio saria:
** 2005
* Umeentzako Nazioarteko Antzerki Jaialdia (Errumanian):
** 2006 (*Lorategian*)
* Belgikako Kultura eta Hezkuntza Ministerioaren Saria:
** 1997 (*Kox kox*)
** 2006 (*Lorategian*)
* Festival Internacional de Almagro:
** 2014 (*Erpurutxo*)
* Lleidako Azoka:
** 2006 (*Lorategian*)
* Arcipreste de Hita Antzerki Lehiaketa Nazionala (Guadalajara):
** 1999 (*Nire Odisea*)
* Feten sariak:
** 2002, ibilbide artistikoagatik.
** 2006 (*Lorategian*)
** 2010 (*Txistulari majikoa*)
** 2013 (*Kubik*)
** 2015 (*Nomadak*)

## Antzezlanak 
### Aurretik egindako antzezlanak 
* *Bremengo musikariak*
* *Kafe haurra*
* *Trena*
* *Kox kox*
* *Jostailuen istorioak*
* *Izarrak*
* *Nire Odisea*
* *Klaus Handia*
* *Zapatos rojos*
* *Bihotz bihotzez*
* *El pupilo quiere ser tutor*
* *Kikiricaja*

### Gaur egungoak 
* **1-3 urtekoentzat:**
** *Lorategian*
** *Kubik*
** *Kulunka*
* **2-5 urtekoentzat:**
** *Barrokino*
** *Nomadak*
* **3-6 urtekoentzat:**
** *Kra Kra Kro*
** *Xocolat*
** *Bihot bihotzez*
* **7 urtetik gorakoentzat:**
** *Lunáticos Circus*
** *Erpurutxo*
** *Ezetz hegan egin*
** *Txistulari majikoa*
** *Nire Odisea*
** *Kooperarock*
** *Gizon zoriontsuaren alkandora*

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko antzerki taldeen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Teatro Paraísoren webgunea
Porpol

**Porpol Antzerkia** () 1984 urtean Gasteizen sortutako antzerki taldea da.

## Konpainia 
*DENOK Antzerki-produkzioaren Kooperatiba* historikoa desegin zenean sortu zuten hartan aritutako antzezle batzuek.

Ikuskizunak ekoizteaz eta banatzeaz gain, prestakuntzako eta kudeaketako lanak ere egiten ditu. Nabarmendu beharra dagu Vitoria-Gasteizko Arte Eszenikoen Tailerrean egiten duen lana. Lan horren arabera, Arabako Foru Aldundiaren Kultura Sailaren babesarekin eta Eusko Jaurlaritzaren Kultura Sailaren laguntzarekin, Vitoria-Gasteizen maila eta adin ezberdineko pertsonentzako prestakuntza-lanak eskaintzen ditu.

## Proiektu bereziak 
Araiako Umore Antzerki Jaialdia antolatzen du urtero. 1994an sortu zen eta Araiako Antzerki Taldearekin batera egiten du lan. Kalean zein aretoetan izaten dira antzerkiak eta 2000 urtetik aurrera Arabako beste herri batzuetara ere zabaldu dituzte kale antzerkiak. 2007an esate baterako Araian egindajko 13 saioez gain beste 29 saio egin zituzten 13 herritan.

2001 urtetik aurrera Aguraingo Harresi Aretoaren programazioa ere antolatzen du.

## Ikuskizunak 
* *La pared* (1984)
* *Militosis* (1985)
* *Comibus* (1987-88-89)
* *Los elegidos* (1988)
* *Hoy Medea* (1989)
* *Quizás* (1990)
* *Esperando a Godot* (1994)
* *La princesa trotamundos* (1995)
* *Xolak badu lehoien berri* (1998)
* *Entremeses y Farsas* (2000)
* *Tres miradas* (2001)
* *Leire hasiberria* (2002)
* *Asteburu berezi samarra* (2003)
* *Ama bat niretzat* (2005)
* *Toda I.a Iruñeko Erregina* (2008)
* *Esperando a Bubisher *
* *Ojos tristes*
* *Odio a Sherezade *
* *Palabras al oído*

## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko antzerki taldeen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Porpolen webgunea
Osraigeko Erresuma

eskuinera|thumb|261x261px|Irlanda 900. Urtean Osraigeko erresuma Munster eta Leinsterren artean zegoen eta egungo Kilkennyko konderria

**Osraigeko erresuma** (Ingelesez:Ossory) Irlandako erreinu independiente bat izan zen I eta IX mendeen artean, Korku Loidge, Dairine eta Munsterrer aliatuak ziren.Ulaidekin lotuta zeuden.

## Erregeak 
### Osraigeko Erregeak Fundatu zenetik-1055 
## Erreferentziak 
*  Reyes de Osraige

## Bibliografia 
* Byrne, Frantzisko John. *Irlandako Errege eta Goi-Kings,* Batsford, isbn=0-7134-5882-8
* Charles-Edwards, T. M. *Christian Hasieran Irlanda* Cambridge University Press (2000) isbn=0-521-39395-0
* Doherty, Charles. 'Érainn', Sean Duffy (ed.), *Erdi Aroko Irlanda: Entziklopedia Bat*. Routledge. 2005. p. 156.
* Mac Niocaill, Gearóid. *Irlanda aurretik Vikings* Gill & Macmillan (1972) isbn=0-7171-0558-X
* Pádraig Ó Néill, "Osraige", Sean Duffy (ed.), *Erdi Aroko Irlanda: Entziklopedia Bat*. Routledge. 2005. p. 358
* Lyng, T. "FitzPatricks, Ossory", *Zaharra Kilkenny Iritzia*, Vol. 2, ez. 3, 1981.

## Kanpo estekak
Haibatullah Akhundzada

**Haibatullah Akhundzada** (; , Haibatullāh Aḫūnd Zādah; Panjwayi, Kandahar probintzia, Afganistan, 1961) Taliban mugimenduaren buruzagia da 2016tik.  

## Bizitza 
Haibatullah Akhundzada Kandahar probintzian jaio zen, talibanen mugimenduaren sorlekuan, 1961ean. Uste da Afganistango gerra iraun bitartean herrialdean bizi izan zela, talibanen lider esanguratsuenetako askok Pakistanera alde egin bazuten ere. 2010eko hamarkadaren hasieran, Akhtar Mansourren albokoa zen, eta xarian oinarritutako matxinoen justizia sistemako burua; izan ere, talibanen fatwa gehienak berak ekoitzi zituela esaten da. 2016ko maiatzean, drone bidezko eraso batean AEBek Akhtar Mansour hil ondoren, taldea zuzentzeko ardura hartu zuen. 2021eko abuztuaren 15ean, Kabulen erorketarekin, Sinestunen Printzea titulua jaso zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oihulari Klown

**Oihulari Klown** 1984 urtean sortutako antzerki taldea da, Antzuolan egoitza duena.

## Konpainia 
Virginia Imaz eta Jose Carmelo Muñozek sortu zuten eta *clown* antzerki eta ahozko narraziozko ikuskizunetan espezializatu izan dira. Nazioarteko maila duten 40 pedagogorengandik jaso zuten formazioa baina Frantziako Bataclown taldearen jarraitzaile bihurtu ziren gehienbat.

Bere ibilbidean praktika orijinala garatu dute, *clownclusiones* izena duena, clown inprobisazioa eta analisi instituzionala uztartzen dituena.

## Antzezlanak 
Antzezlan ezagunenak honako hauek dira:
* *Zai beti zai*
* *Mamu txikiak*
* *Encantadas*
* *Jaque-Xake*
* *Sex o no sex*
* *Alfonbra majikoa*
* *Divinas*
* *Pronostiko erreserbatua*
* *Filandika*
* *Molestias clownicas*
* *Desorientadas*
* *Trostan*

## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko antzerki taldeen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Virginia Imazen webgunea
Ramón Salas

**Ramón Salas Larrazabal** (Burgos, 1916ko abuztuaren 31a - Salamanca, 1993ko ekainaren 17a) burgostar hegazkinlaria izan zen, Gerra Zibil garaian matxinoen alde izandakoa.

## Biografia 
Espainiako Aireko Armadan sartu eta 1936ko otsailean kapitain izendatu zuten.

1936ko estatu-kolpea piztu zenean, Urduñan zegoen eta matxinoen aldera pasa zen. Espainiako Aireko Armadan sartu eta gerraren amaieran teniente zen.

1941ean, Bigarren Mundu Gerran, Bizargorri Operazioan parte hartu zuen. Espainiara itzultzean paraxutismoaren aitzindari bilakatu zen. Gainera, historia ikertu zuen, batez ere Espainiako Gerra Zibila.

## Lan nabarmenak 
* *Cómo ganó Navarra la Cruz Laureada de San Fernando*
* *Los datos exactos de la Guerra Civil*
* *La defensa nacional* (Pedro Schwartzekin batera)
* *His­toria del Ejército Popular de la República*
* *Historia general de la Guerra de España*
* *Los fusilados en Navarra en la Guerra de 1936*
* *Pérdidas de la Guerra* (Jesús María Salas anaiarekin batera)
* *El protectorado de España en Marruecos*.

## Erreferentziak
Selgobaeak

eskuinera|thumb|363x363px
**Selgobaeak** Eskozian bizi ziren tribu bat ziren, Nobantaeen ondoan bizi zirenm Adrianoren harresiaren iparralderantz bizi ziren. Egungo Galloway en.
Izena Ehiztari esan nahi zuen, (Irlandeseran selg, ehiztari da).

## Historia 
Klaudio Ptolomeok bere Geografian eta Britaniako mapan mentzionatzen ditu. Lau hiri zituzten: Karbantorigum, Uxellum, Korda eta Trimontium. Trimontium haien hiriburua zen 

69an Venutius altxatu zenean Selgobaeak lagundu zien.

Gnaeus Julius egindako ofensiban, K.o 80an Kaledonian, Kanpamendu fortifikatuak eraiki ziren haien lurraldean, Legio XX Valeria Victrix han geratu zen.

Erromatarrak alde egin eta gero Rhegedeko erreinua sortu zen 

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Glasgow Archaeol. Soc, *Erromatar Okupazioa Hego-Mendebaldeko Eskozia*, Miller, 1952
* Tazito, *Nekazaritza*

## Kanpo estekak 
* Selgovaein *roman-britain.org* (*ingelesez*)
* Galwyddel (*ingelesez*)
* Mapa Trimontium batean StreetMap.co.erresuma batua (*ingelesez*)
* Trimontium (*ingelesez*)
* Trimontium museoa (museoa) (*ingelesez*)
* Trimontium museoa (museoa)
Erromatar zentsore

[thumb|250px|Marko Emilio Lepido I.a, kontsul, *[Pontifex Maximus* eta zentsorea izan zen.]]
Antzinako **erromatar zentsorea** () Antzinako Erroman, hiritarren eta haien ondasunen errolda egiteko ardura zuen bi goi kargudunetako bakoitza. Bost urtez behin aukeratzen zituzten –hasieran patrizioen artean biak, geroago haietako batek plebeioa izan behar zuen–. Senatarien eta zaldunen zerrenda egitea eta hiritarren jokabide morala begiratzea zituzten, besteren artean, beren egitekoak. Kargua K.a. 435. urte inguruan sortu zen eta Augustoren garaian desagertu zen.

Apio Klaudio Zeko zentsore ezaguna izan zen Erromaren historia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* "Censor". *Oxford Classical Dictoinary.*
* William Smith, D.C.L., LL.D. (1875) "Censor". *A Dictionary of Greek and Roman Antiquities,* Londres : John Murray.
* *Remacle, Philippe; Renault, Philippe; Fournier, François-Dominique; Murcia, J. P.;  Vebr, Thierry eta Carrat, Caroline. 2003. "*Le censeur".  Institutions. ''L'antiquité grecque et latine.  Du moyen âge.''
Zientologia

thumb|180px|Zientologiaren ikurra.
**Zientologia** edo **zientziologia** erlijio higikundea da, Lafayette Ron Hubbardek 1950. urte inguruan Estatu Batuetan sortua. Hubbardek asmatutako psikoterapia modu batean, dianetikan, oinarritzen da.

Sineste sistema oso egituratua du zientologiak: *thetan*a arima, energia, da; unibertsoa *mest* gisa (materia, energia, espazioa, denbora) ulertzen da; Jainkoa gizon egin dela ere sinesten dute kideek, eta ezkutuko gurtza eta errituak dituzte. Zientologiaren eliza 1955ean sortu zen Estatu Batuetan, eta Britainia Handira eta beste herrialde askotara zabaldu zen gero. Kritika handiak izan ditu, bai alderdi zientifikoari eta erlijiozkoari dagokienez, bai kideei eskatzen zaien diruagatik. Hala, 1980 inguruan, Hubbard eta Eliza bera sarritan izan ziren epaituak, Hubbardek higikundea bere probetxurako erabili zuelakoan.

## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* Zientziologiaren Eliza

## Kanpo estekak
Félix-Jacques Moulin

**Félix-Jacques Moulin** (Montreuil, 1802ko martxoaren 27a - Paris, 1875ko abenduaren 12a) Frantziako argazkilari ezaguna izan zen.

## Biografia 
1849an Parisen argazkilaritza-estudioa ireki zuen. Garai horretan neska gazteen dagerrotipo erotiko ugari egin zituen. Neskek hamasei urte baino gutxiago zituelarik, 1851an salatua eta hilabete bat espetxeratua izan zen; halaber bere lan guztiak konfiskatuak izan ziren. Berriro kalean ere argazkilaritza irakasteari ekin zion. 1856an, Frantziako estatuaren diru-laguntza bati esker, Aljeriara joan zen. Bi urtetan argazkiak bildu ondoren, 1858an ehunka argazkirekin Frantziara itzuli zen; argazkien gaiak ez ziren erotikoak, paisaiak, aztarnategi arkeologikoak, hiriak eta herritarren irudiak baizik. Argazki horien aukeraketa eginda, ''L'Algérie photographiée* liburua plazaratu zuen.

Haren lanak Frantziako Liburutegi Nazionalean, Orsay Museoan eta The Getty Centerren beste batzuen artean.

## Irudi galeria 

Image:Daguerrotype of nude young woman standing, 1849 - Moulin-167.jpg|*16 urteko neska biluzik''
Image:F%C3%A9lix-Jacques_Moulin_057.jpg|Oran probintziako militarrakLouvre, Paris
Image:Félix-Jacques Moulin 064.jpg|AztarnakAlte Pinakothek, Munich
Image:Moulin 16.jpg|Arabiarrak,Pradoko Museoa, Madril

## Kanpo estekak 
* :Félix-Jacques Moulinen biografia BNFren webgunean.
* :Moulin Getty Center webgunean.
Konna

**Konna** ekialdeko Maliko udalerria da, Moptiko eskualdekoa, 25 herriz osaturik dagoena. Niger ibaiaren barne deltaren ekialdean dago, Saharako basamortuaren ertzean, Sévarétik 55 kilometro iparraldera eta Moptitik 65 kilometro ipar-ekialdera. 838 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 2009an 36.767 biztanle zituen.

## Historia 
2013ko urtarrilaren 10ean, Maliko gobernuaren aurkako islamistek hartu zuten Konna. Horren ostean, Frantziak esku hartu zuen Mali iparraldeko gatazkan. Berehala, Maliko armadarekin batera, kontraerasoa egin, eta urtarrilaren 17an hiria berreskuratzea erdietsi zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Douentza

**Douentza** () ekialdeko Maliko udalerria da, Mopti eskualdekoa. Mopti hiritik 145 kilometro ekialde ipar-ekialdera dago, Bandiagarako amildegien ipar-mendebaldean. 154 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 2009an 28.005 biztanle zituen. Biztanle gehienak dogon, songhai eta fula etniakoak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bambara Maoudé

**Bambara Maoudé** Maliko udalerria da, Timbuktu eskualdekoa, 44 herriz osaturik dagoena. 1.370 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 2009an 16.864 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mikrokontakizun

**Mikrokontakizun**a, **mikrokontaketa**, **mikroipuin**a, **ipuin hiperlabur**ra, **ipuin labur-labur**ra edo **narrazio labur-labur**ra literaturaren genero narratibo aren azpigenero bat izendatzeko erabiltzen diren hitzak dira. Oso esaldi gutxirekin, mikrokontakizunen egileek lortzen dute literatura narratiboaren generoan sar daitezkeen testuak egitea.

Gaur egun, literaturaren teoriako hainbat testutan, mikrokontakizuna azpigenero literario modernotzat jotzen da baina sustraiak bila daitezke Antzinako hainbat testu motatan: fabuletan, asmakizunetan, paraboletan, epitafioetan, graffitietan, aforismoetan, epigrametan, etab.

## Kanpo estekak
The Fault In Our Stars (2014ko filma)

***The Fault in Our Stars*** (euskaraz: *Akatsa gure izarretan*) arrakasta handiko liburuan oinarrituriko 2014ko filma da. John Green idazleak argitaratu zuen. Liburu honetan oinarrituriko filma, Amsterdamen aktore garrantzitsuen kolaborazioarekin grabatu zen (Shailene Woodley, Ansel Elgort, Nat Wolff…) .

## Sinopsia 
Filmeko protagonista birikietako minbizia jasaten ari den neska bat da, Hazel Grace izeneko neska. Azken hau, minbiziaren aurkako etengabeko borrokan dago eta horrek, bizitzeaz nekatuta egotera bultzatzen du. Honen amak, bere alabaren egoera ikusita, laguntzako klub batera joatera behartzen du. Han, minbizia duen mutiko jator bat ezagutuko du. Hortik aurrera, Hazelen eguneroko bizitza aspergarria eta mingarria, esperientzia politak eta hainbat sentimendu dituen batean bihurtuko da. Baina horrek ez du asko iraungo, ametsak amets dira eta beti ailegatzen da esnatzeko momentua. Goiz hotz batean, berri txarra dakarren dei bat jasotzerakoan, orain arte edukitako bizitza zoriontsua bere mutil-lagunarekin, berriro aldatuko da… eta inoiz baino indartsuagoa izan beharko du.

## Zinemako egokitzapena 
2012ko urtarrilean, Fox 2000 ekoiztetxeak, eskubideak erosi zituen eleberriak zinemara egokitzeko. Josh Boonek kontratu bat sinatu zuen filma zuzentzeko. Wyck Godfrey eta Marty Bowen filma produzitu zuten. Shailene Woodley Hazel antzeztu zuen eta Ansel Elgort, Augustus. Nat Wolff Isaac bezala aukeratu zen, Laura Dern Hazelen ama bezala eta Sam Trammel Sr. Lancaster bezala, Hazelen aita. Mike Birbiglia Patricken rola hartu zuen eta Willem Dafoe, Peter Van Houtenena.

Filma 2013ko abuztuaren 26an hasi zen filmatzen Pittsburgh-en eta Scott Neustadter eta Michael H.Weberrek gidoiaren moldaketa idatzi zuten.
## Kanpo estekak
Las Vegasko Sari Nagusia

**Las Vegasko Sari Nagusia**, 1981ean eta 1982an **Caesars Palaceko Sari Nagusia** deitua, Las Vegas hiriko herri zirkuituan lehiatzen da. 41 urte geroago, 1 Formulako mundialaren itzulera negoziatu zen Las Vegas hiriko udalarekin, eta, horretarako, F1eko 2023. denboraldirako, Sari Nagusia egutegira itzuli zen, orain gaueko lasterketa batekin lehiatuz.

## Emaitzak 
## Kanpo estekak
Carlos Aseginolaza

**Carlos Aseginolaza Iparragirre** (Idiazabal, 1955eko azaroaren 4a – Oiartzun-Goizueta, 2015eko urtarrilaren 16a) gipuzkoar botanikoa izan zen, Euskal Herriko floran aditua.

## Biografia 
Biologia ikasi zuen Salamancako Unibertsitatean eta ingurune-teknikaria izan zen Oiartzun eta Gipuzkoako Foru Aldundian eta baita Beasainen irakaslea ere. Aranzadi Zientzia Elkarteko kidea, 1980ko hamarkadan sakon ikertu zuen Euskal Herriko flora. ARAN herbarioko datu-basea digitalizatzeko lana hasi zuen, hiltzerakoan 200.000 sarrera inguru zituena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Herbjørg Wassmo

**Herbjørg Wassmo** (Norvegia, 1942ko abenduaren 6a) norvegiar eleberrigilea da.

Europako Iparraldeko Kontseiluko Literatura Sariaren irabazlea, Europako eskualdeko hartako letretako sari nagusietako bat. Saria irabazitako obra XX. mendearen erdialdean –Norvegiak askatasuna lortu ondoko urteetan– girotutako trilogia bat zen. Obrako protagonista Tora zen, aleman soldadu baten alaba sasikoa, aitaordearen sexu gehiegikeriak pairatzen dituena. Obrak indar poetiko harrigarria du, eta eztabaida handia piztu zuen intzestuaren gaiaren inguruan, ordu arte Norvegian tabu zena. Bestalde, Dina izeneko pertsonaiari buruzko liburuekin, Norvegiako literatura tradizio errealista hautsi zuen aurrenetako bat izan zen: *Dina* (1989), *Pozaren haurra* (1992), *Dinaren liburua* (1994). Emakume izateaz harro zegoen emakume baten pertsonaia sortu zuen, sagetan eta Biblian bertan deskribatzen ziren emakumeen ezaugarriak baliatuz.

## Erreferentziak
Vorupør

**Vorupør** Danimarkako kostaldeko herri bat da, Ipar Jutlandia eskualdean, Thisted udalerrian dagoena. 591 biztanle bizi dira (2014).

Biztanleria arrantzan aritzen da eta turismo txikia du. Vorupør Thy parke nazionalaren erdian kokatuta dago, 2008an inauguratu zena.

## Kanpo estekak
Moisés Huerta

**Moisés Huerta Ayuso** (Valladolid, 1881eko irailaren 25a - Mérida, 1962ko otsailaren 1) bizkaitar eskultorea izan zen. Euskal Eskolaren kidea, Bilbon eta Gasteizen lan egin zuen. San Fernandoko Arte Ederren Errege Akademian irakaslea, 1927an Jesusen Bihotza egin zuen. Rafael bere semea eskultorea ere bada.

## Lanak 
* Leukaderen saltoa Madrilen. (1910-11) 
* Merkurioren estatua Bilboko BBVAn. (1920-22) 
* Minervaren estatua Bilboko Miguel de Unamuno Bigarren Hezkuntzako Institutuan. (1925) 
* Jesusen Bihotz Sakratua Bilbon (1927) 

## Erreferentziak
Urano (eskultura)

thumb|300px|*Urano* eskultura.
***Urano*** Pablo Gargallo zaragozarrak egin zuen azkenetariko eskultura da, 1933an, hil baino urte lehenago.

## Historia 
Eskultura honen historia interesgarria da ezen lanaren prozesua zehaztasun handiez ezagutzen baita eta artistaren prozesu sortzailea ederki erakusten baitigu.

1930ean, Gargallok egun gordetzen den lehenengo zirriborroa prestatu zuen; han neska dantzari bat zaldiz ikus daiteke. Bi urtez geroago brontzez, *Caballito de circo* (Zirku-zalditxoa) izenburuz, eskultura txiki bat prestatu zuen. Eskultura horretan, zirriborroarekin konparatuta, aldaketa batzuk ikusten ziren: neska gizona bihurtu zuen eta oraingoan biluzik zegoen; aldi berean zirkuari erreferentzia eginez, pilota bat gehitu zion zeren eta hasierako dantzariaren zirkuko arropa desagertu baitzen. Hasierako marrazkiak, bestetik, neskaren gonan uhindura batzuk erakusten zituen; bertsio berri honetan uhindurak irudiaren oinarrian jarri zituen. Artistaren bizitzaren azkeneko hilabeteetan honek irudia lantzen jarraitu zuen. Aldaketa berriek zentzu mitologikoa zuten: zaldiari bi hegal jarri zizkion, Pegaso moduan, beheko uhindurak hodeiez bihurtu zituen eta pilota astrolabio batez trukatu zuen. Horrela eskulturak beste esanahi oso desberdina hartu zuen.

Jatorrizko eskultura igeltsuz egin zuen. Ondoren, brontzez kopia desberdinak egin ziren. Horietako bat Bartzelonako Hiriaren Etxean gordetzen da. Kopia horren inaugurazio 1990ean, artistaren alabaren presentziaz, Pierrette Gargallo.

## Kanpo estekak