open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Arkaismo

**Arkaismoa** ( *zaharkitua*) antzinako hitz edo hizkuntzaren erabilera bat da, egun oso gutxi erabiltzen dena. Hizkuntza bakoitzak bere arkaismo propioak ditu, eta batzuetan arkaismoak lokalismoekin lotzen dira.

## Kanpo estekak
2014ko Munduko Xake Txapelketa

**2014ko Munduko xake txapelketa**, 2013ko txapeldun Magnus Carlsen eta Viswanathan Ananden artean jokatu zen 2014ko azaroaren 8tik 23ra Errusiako Sochi hirian. Txapelketan, 2013ko txapeldunak 2014ko Hautagaien Txapelketaren txapeldunaren aurka jokatu zuen.

Azaroaren 23an, 11. partidan irabazi ostean, Magnus Carlsenek Munduko Txapeldun titulua mantentzea lortu zuen.
:

## Hautagaien Txapelketa 
2014ko Hautagaien Txapelketan erabaki zen 2014ko Munduko Xake Txapelketa jokatuko zuen hautagaia. Txapelketa, 2014ko martxoaren 23tik 31ra jokatu zen Errusiako Khanty-Mansisk hirian, guztiek-guztien aurka jokatutako 8 jokalariren arteko liga moduan. Partehartzaileak, FIDEk iragarritako ordenean, hauxek dira.

Txapelketaren sailkapena eta emaitzak honako hauek izan ziren:

### Emaitza 
Txapelketa Viswanathan Anandek irabazi zuen, bigarren sailkatuari puntu bat ateraz.

:
  

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gazprom

**Gazprom** (errusieraz: Газпро́м) Errusiako sozietate anonimo bat da, batez ere, gas naturala ateratzen, prozesatzen eta garraiatzen jarduten duena. Munduan gas gehien ateratzen eta esportatzen duen enpresa da. Horrez gainera, 2005etik munduko petrolio-merkatuaren aktore nagusietako bat da. Enpresaren izena errusierazko **Газ**овая **пром**ышленность (***Gaz**ovaya **Prom**yshlennost*, «Gas Industria») deituraren akronimoa da.

Gazprom 1989an sortu zen, Sobietar Batasuneko Gas Industriaren Ministerioa enpresa bilakatu zenean, aktibo guztiak atxikiz. Geroago enpresaren zati bat pribatizatu zen, baina, gaur egun ere, Errusiako Gobernua da akziodun nagusia. 2011n 513.000 milioi m³ gas natural ekoitzi zituen, hots, munduko ekoizpenaren %17 eta Errusiakoaren %83. Horrezaz gain, 32,28 milioi tona petrolio eta 12,07 millioi tona gas kondentsatu produzitu zituen.

Enpresak ustiatzen dituen gas hobirik garrantzitsuenak Ob golkoan daude, Siberiaren mendebaldeko Jamalia-Nenetsia lurraldean. Etorkizunean Jamal penintsula bihur liteke eskualdeko ekoizle nagusi. Gazpromek 158.200 km inguruko gasbide sarea du, munduko handiena.
 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Okayama

Okayamako prefekturako hiriburua da. Japoniako Chūgoku eskualdean dago, Honshu uharteko hego-mendebaldean, Setoko Barne Itsasoaren ertzean. 2014ko erroldaren arabera 713.878 biztanle ditu.

## Historia 
XIV mendearen aurretik Okayama nekazal probintzia baten muturrean zegoen eta Kanemitsuk eraikitako gaztelu txiki bat zeukan. Sengoku Aroan (XVI mendea) Ukita Naoiek Okayama erasotu eta gaztelua bereganatzeaz bat nekazal eremu zabalak ere eskuratu zituen. Gaztelua gotortu eta Okayama Bizen probintziako hiriburu bihurtu zuen.

Naoie-ren semea zen Ukita Hideiek 1600an Skigaharako borroka galdu zuen eta Kobayakawa Hideaki bihurtu zen Okayamako jauntxo feudal berria. 1602an ordea hil egin zen eta Himejiko jauna zen Ikeda Tadatugu izendatu zuten Okayamako jaun. XVIII mendean Okayama Japoniako hamar gaztelu-hiri onenen artean zegoen. Ikedatarrek agindu zuten bertan Meiji berrezarkuntzan feudalismoa bukatu zen arte.

1889an Okayama hiria eratu eta Okayama prefeturako hiriburu izendatua izan zen. Urte berean iritsi zen trena eta hiriaren garapena nabarmena izan zen hurrengo urteetan.

Bigarren Mundu Gerran Japoniako armadaren egoitzetako bat izan zen eta hegazkin estatubatuarrek 1945eko ekainaren 29an bonbakatu egin zuten 1.700 pertsona hilez eta 12.000 etxe errez. Japoniako 60. hamarkadako ekonomiaren hazkundeari esker hiria berreraikia izan zen eta Chūgoku eta Shikoku eskualdeetako hiri garrantzitsuenetakoa bihurtu zen.

1988an Setoko zubi handiak Shikoku uhartearekin lotu zuen Okayama.

## Geografia 
Setoko Barne Itsasoaren ertzean kokaturik dago, Asahi ibaia itsasoratzen den tokian. Okayama lautadaren erdian dago.

## Klima 

## Ekonomia 
Okayama lautadan kokaturik dagoenez nekazal eremu oparoak ditu. Batez ere arroza ekoizten da baina aipagarriak dira alberjinia eta tipulinak ere.

Industriari dagokionez Okayamaren BPG-ren %10a osatzen du eta herraminta, kimika elikagai eta inprenta industriak dira nagusi.

## Ondasun nabarmenak 

Irudi:Okayama Castle, IMG 5839-5841 AutoAdaptive.jpg|Okayamako gaztelua.
Irudi:Kibitsu Jinja 10.JPG|Kibitsu santutegia.
Irudi:Korakuen Okayama35s4bs3872.jpg|Kōraku-en lorategiak.
Irudi:Okayama symphony hall01s3s3300.jpg|Okayamako areto sinfonikoa.
Irudi:Okayama prefectural museum01n3872.jpg|Okayama prefeturako museoa.

## Hiri senidetuak 
*  (1957)
*  (1969)
*  (1972)
*  (1981)
*  (2002)
*  (2003)
*  (2005)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Okayamako webgune ofiziala
Gomazko piloten jaurtigailu

**Gomazko piloten jaurtigailua** protesten kontrol eta errepresioan eta istiluetan poliziak erabilitako istiluen aurkako eskopeta txiki bereziak dira.

## Ezaugarriak 
Eskopeta mota hau, LBD motakoa (*lanceur de balles de defense*), istiluen aurka erabiltzeko apropos diseinatua dago.

Plastiko edo gomazko pilota edo balak jaurtitzen ditu abiadura handian eta talka egitean deformatu egiten dira, gorputzara sartzeko aukerak murriztuz.

## Erabilera 
Gertutik jaurtitzen direnean zauri larriak (begiak galdu, hainbat kasutan) eta heriotza ere eragin dezake. Euskal Herrian, Jose Luis Aristizabal eta Iñigo Cabacas hil ziren gomazko piloten ondorioz. Arma horien erabileraren aurka, Stop Bales de Goma elkartea sortu zen Katalunian 2010 urtean.

## Kanpo estekak
Komi (herria)

**Komi** edo **zyriana** (komieraz: Коми-Зыряна, Коми морт, Коми войтыр; ) Errusiako ipar-mendebaldean, Vytxegda, Petxora eta Kama ibai arroetan, bizi den talde etnikoa da. Beren hizkuntza, komiera, uraldar familiakoa da.

Gehienak Komien Errepublikan bizi dira, baina Jamalia-Nenetsia, Nenetsia, Khanti-Mansi eta Murmansk oblastan multzo txiki batzuk daude.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Masque of the Red Death (filma)

**The Masque of the Red Death** (euskaraz *Herio Gorriaren Mozorroa*) 1964ko Roger Corman estatubatuar zinema zuzendariaren beldurrezko filma bat da. Edgar Allan Poeren *Herio Gorriaren Mozorroa* istorio laburrean oinarritua dago. Bertan, Vincent Price, Hazel Court eta Jane Asher aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Erdi Aroa, Italia. Prospero printzea (Vincent Price), deabruaren gurtzaileak, inguruko jauntxo guztiak eskualdea gogor zigortu eta biztanleriaren gehiengoa hiltzen ari den *herio gorria* izeneko gaixotasunetik babesteko bere gaztelura gonbidatu ditu. Prosperok bere gonbidatuei bertan ospatuko den dantzara joateko mozorroak jar ditzazten agindu die, jai giro eta orgien artean. Baina bapatean, gazteluan osoki gorriz jantzitako kapusaitudun ezezagun baten sarrera jazoko da. Prosperok haren berri jakin eta bere maisu Satan delakoaren ustetan, izuikara handiz ezezagun hura benetan nor den jakingo du.

## Aktoreak 
* Vincent Price: Prospero
* Hazel Court: Juliana
* Jane Asher: Francesca
* Patrick Magee: Alfredo
* David Weston: Gino
* Nigel Green: Ludovico

## Saieko beste filmak 
1960-1964 bitartean Roger Cormanek Edgar Allan Poeren istorioei buruz filmatutako gainontzeko filmak honako hauek dira:
# *House of Usher (1960)*
# *Pit and the Pendulum (1961)*
# *The Premature Burial (1962)*
# *Tales of Terror (1962)*
# *The Raven (1963)*
# *The Haunted Palace (1963)*
# *The Tomb of Ligeia (1964)*

## Kanpo estekak 
* *The Masque of the Red Death* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *The Masque of the Red Death* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
Okayamako gaztelua

Japoniako Okayama hirian kokatuta dagoen gaztelu japoniarra da.

Nahiko gertu dagoen Himeji gaztelua zuria da eta "lertxuntxoaren gaztelua" ezizena ematen zaio, Okayamakoa aldiz beltza da eta "belearen gaztelua" ezizenaz ezagutzen da.

## Historia 
Okayamako gazteluaren eraikuntza 1573an hasi zuen Ukita Naoiek, hiria bereganatu berritan, eta haren seme Ukita Hideiek bukatu zuen 1597an. Teila batzuk urrezkoak zituen eta "Urrezko belearen gaztelua" ezizena jaso zuen. 1600 urtean ordea Sekigaharako borroka galdu eta Tokugawatarren eskutan gelditu zen. Hauek Kobayakawa Hideaki-ri eman zioten gerra-sari gisa. Baina 1602an hau hil egin zen eta 1602an ordea hil egin zen eta Himejiko jauna zen Ikeda Tadatugu izendatu zuten Okayamako jaun. Ikedatarrek agindu zuten bertan Meiji berrezarkuntzan feudalismoa bukatu zen arte.

Meiji enperadoreak samurai gazteluak abandonatuta uztea erabaki zuen eta gaztelua inguratzen zuten putzuak lurrez bete eta gaztelua bera hiriak inguratu eta irentsi zuen.

1945eko hegazkin estatubatuarren bonbaketek suntsitu zutenez 1966an kopia zehatza berreraiki zen.

## Ondasun nabarmenak 
Gazteluaren erreplika zehatzaz gain Kōraku-en lorategiak dira aipagarriak, izan ere **Japoniako hiru lorategi ederrak** osatzen baitituzte Kairaku-en (Mito) eta Kenroku-en (Kanazawa) lorategiekin batera.

## Iruditegia 

Irudi:Okayama Castle Tower 2009-12.JPG|Dorre nagusia.
Irudi:Okayama castle02s3872.jpg|Dorre nagusia.
Irudi:Okayama Castle.IMG 5917.jpg|Dorre nagusia ibaiaren ertzean.
Irudi:Korakuen Okayama35s4bs3872.jpg|Kōraku-en lorategiak.
Irudi:Okayama castle11s3200.jpg|Atea.

## Kanpo estekak
Ob golkoa

[thumb|250px|eskuinera|[Kara|Kara itsasoa eta Ob golkoaren kokapena]]
thumb|250px|eskuinera|Ob golkoaren satelite irudia
**Ob golkoa** () ipar-mendebaldeko Siberian dagoen Kara itsasoaren sartune sakona da, Jamal eta Gyda penintsulak bereizten dituena. Iparraldeko Errusiako Jamalia-Nenetsia barruti autonomoan dago. 800 km luze eta 32-97 km zabal da eta, gehienbat, hegoalde-iparralde norabidea du. Batezbesteko sakonera 10–12 m artekoa da.

Golkoaren hegoaldeko muturrean Ob ibaia itsasoratzen da eta ekialdeko adar batean Taz ibaia. Ekialdeko itsasertza aldapatsu eta malkartsua da; mendebaldekoa, berriz, laua eta zingiratsua. Ob ibaiaren ahoan dagoen Novy Port da golkoaren ertzeko portu nagusia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Ghost Writer

**The Ghost Writer** (euskaraz *Idazle Mamua*, Erresuma Batua eta Irlandan *Ghost* izenburuaz) 2010eko Roman Polanski poloniar-frantziar zinema zuzendariaren suspense filma bat da. Robert Harris idazlearen *The Ghost* eleberrian oinarritua dago. Bertan, Ewan McGregor, Pierce Brosnan, Kim Cattrall, Olivia Williams, Tom Wilkinson, Timothy Hutton, Jon Bernthal, Tim Preece, Robert Pugh, David Rintoul eta Eli Wallach aktoreek antzeztu zuten.

Filmak hainbat sari irabazi zituen, tartean 60. Berlingo Zinemaldiko zinema zuzendari onenaren saria eta 23. Europar Filma Sarien ere.

## Argumentua 
Idazle bat (Ewan McGregor) Erresuma Batuko Lehen ministro ohiaren (Pierce Brosnan) oroimenak idazteko kontratua da, haren aurreko Lehen Ministro ohia modu arraroa hil baita, eta Nazioarteko Justizia Auzitegiak politikari hau terrorismoarekin lotura omen zuten ustezko susmagarriak legez kanpo atxilotu eta CIAren esku jartzeagatik epaitzera doan unean.Une hartantxe idazleak bere burua arriskuan jarriko duen ikerketa arriskutsu bati ekingo dio.

## Aktoreak 
* Ewan McGregor: idazle mamua.
* Pierce Brosnan: Adam Lang, Erresuma Batuko Lehen Ministro ohia.
* Kim Cattrall: Amelia Bly, Langen laguntzailea eta maitalea.
* Olivia Williams: Ruth Lang, Langen emaztea.
* James Belushi: John Maddox.
* Tom Wilkinson: Paul Emmett irakaslea.
* Timothy Hutton: Sidney Kroll, Langen abokatua.
* Eli Wallach: Martha's Vineyard uharteko agurea.
* Robert Pugh: Richard Rycart, Erresuma Batuko Kanpo arazoetarako Ministroa ohia.

## Kanpo estekak 
* *The Ghost Writer* filmaren IMDbko fitxa irakurgai 
* *The Ghost Writer* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
Kōraku-en

Okayaman dauden lorategi famatuak dira, Japoniako "hiru lorategi ederrak" osatzen dituzte Kairaku-en (Mito) eta Kenroku-en (Kanazawa) lorategiekin batera.

## Historia 
Okayamako jauna zen Ikeda Tsunamasak sortu zituen lorategiak 1700 urtean eta ordutik gaur arte ia aldaketarik gabe mantendu da Tsuda Nagatadak egindako diseinua. Hasiera batean *Koen* izena eman zitzaion Okayamako gazteluaren atzealdean baitzegoen baina 1871 urtean *Kōraku-en* izena hartu zuen "sen-yu-koraku" izpirituaz (besteak baino lehenago tristetu, besteek baino beranduago disfrutatu) eraikia baitzen.

1884 urtean Okayama prefeturaren esku gelditu zen eta publikoari ireki zizkion ateak. 1934ko uholdeek eta 1945eko bonbaketek kaltetu bazuten ere berreraikia izan zen Edo Aroko margo eta dokumentuei jarraituz.

## Lorategiak 
Asahi ibaiaren iparraldeko ertzean kokaturik dago uharte txiki batean. *Kaiyu* estiloan diseinatu zen eta bidexkak putzuak, muinoak te-etxeak eta errekak zeharkatzen ditu.

Guztira 133.000 m²-ko azalera dauka. Erdian *Sawa-no-ike* (padura putzua) dago eta hiru uharte txiki ditu, Kyoto ondoko Biwa aintziraren paisaien erreplikak dituztenak.

## Iruditegia 

Irudi:Korakuen 19.JPG|Enyo-tei etxea.
Irudi:Korakuen Okayama35s4bs3872.jpg|*Sawa-no-ike* putzua.
Irudi:Korakuen Okayama29s3200.jpg|Mino-shima.
Irudi:Korakuen Overview.JPG|Ibilbideak.
Irudi:Korakuen 09.JPG|Parkea, atzean Okayamako gaztelua.
Irudi:Okayama Castle Tower 2009-12.JPG|Okayamako gaztelua.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Sousa

***Sousa*** Delphinidae familiako generoa da.

## Espeziea 
Generoak bi espezie baino ez ditu:
* *Sousa chinensis*
* *Sousa teuszii*

## Kanpo estekak
Polysporangiophyta

**Polysporangiophyta** landare baskularren dibisio bat da. Ordoviziar garaiaren bukaeran agertu ziren, eta gaur egun ordezkari batzuek bizirik diraute. * Cooksonia* eta* Aglaophyton* dira dibisio horren bi genero ospetsuenak, biak fosilak eta desagertuak.

Gaur egungo polisporangiofito guztiak kriptogamoak dira eta ugalketa esporangioetan dauden esporen bidez burutzen dute.

Mota honetako lehenengo landareek ez zuten ez hostorik, ez lorerik, eta haien erroak oso meheak ziren. Hodi eroaleak dituzte, floema eta xilemarekin.

## Errreferentziak 
## Iturriak 
* *Classification phylogénétique du vivant* 3 édition, Guillaume Lecointre & Hervé Le Guyader, éd. Belin, 2001, 
* *Botanique Les embryophytes*, Gérard Cusset, éd. Masson, 1997, 
* *Botanique Biologie et physiologie végétales*, 2 édition S.Meyer, C.Reeb, R.Bosdeveix, éd. Maloine, 2008, 

## Kanpo estekak
Kurashiki (Okayama)

Okayamako prefekturako bigarren hiria da. 2014ko erroldaren arabera 478.536 biztanle ditu.

## Geografia 
Japoniako Chūgoku eskualdean dago, Honshu uharteko hego-mendebaldean, Setoko Barne Itsasoaren ertzean. Takahashi ibaiak zeharkatzen du hiria.

## Historia 
Heian Aroan Taira eta Minamoto leinuen arteko muga eta borroka tokia izan zen baina poliki poliki itsas-portua sortu eta inguruan herria garatzen joan zen eta honi esker Tokugawa shogunerria beregain hartu zuen Kurashikiren kontrola. Meiji berrezarkuntzan industria garatu zen, Ohara hari errota da honen erakusle nagusia.

Hiria bera 1928ko apirilaren 1ean ezarri zen.

1988an Setoko zubi handia eraiki zen Okayama eta Shikoku uhartea lotzen zituena. Zubia Kurashikin hasten denez hiriarentzat bultzada berria ekarri zuen.

## Ondasun nabarmenak 
* **Bikan auzoa:** XVII eta XIX mendeetako egurrezko etxe tradizionalak ditu: biltegiak, bodegak eta abar. Aipagarriak dira teilatuetako teila zuri eta beltzak.
* **Ohara arte museoa:** Magosaburō Ōhararen arte bilduma da, mendebaldeko artea batez ere hartzen du; El Greco, Monet, Matisse, Gauguin eta Renoir besteak beste. 1930an ireki zituen ateak.
* **Setoko zubi handia**
* **Udaletxea:** Kenzo Tange arkitektuak diseinatu zuen.

## Iruditegia 

Irudi:080727 Kurashiki Museum of Folkcraft Kurashiki Okayama pref Japan01s3.jpg|Bikan auzoa.
Irudi:211203 Kurashikikan Kurashiki Okayama pref Japan01s3.jpg|Bikan auzoa.
Irudi:080727 At Kurashiki Bikan historical quarter Kurashiki Okayama pref Japan01s3.jpg|Bikan auzoa.
Irudi:Kurashiki20071001 093831.jpg|Bikan auzoa.
Irudi:080727 Ohara Museum of Art Kurashiki Okayama pref Japan01s3.jpg|Ohara arte museoa.
Irudi:Shimotsui-Seto Bridge who saw from Okayama Prefecture.JPG|Setoko zubi handia.
Irudi:Kurashiki City Hall seen from the north.JPG|Udaletxea.

## Hiri senidetuak 
*  (1957)
*  (1972)
*  (1973)
*  (1981)

## Kanpo estekak 
*  Kurashikiko webgune ofiziala
Lycopodiophyta

**Lycopodiophyta** (**Lycophyta**) landare baskularren dibisio bat da. Landare baskularren dibisio zaharrena da, mota honetako landareak duela 410 milioi urte sortu baitziren, eta batzuek bizirik diraute oraindik. Haien fosilak ikatzean ugariak dira
Munduan 1.200 lycopodiophyta-espezie inguru daude. Kosmopolitak dira.
Espezie horiek esporak askatuz ugaltzen dira eta txandakako ugalketa dute. Beste landare baskularren aldean, hosto mikrofilikoak dituzte, megafilikoak baino sinpleagoak. Azken hauek konplexuagoak dira eta iratzeek eta fanerogamoek dauzkate.

Karbonifero garaian Lycopodiofitoek Lepidodendron bezalako zuhaitzak zituzten, eta Lur osoan zehar zabaltzen ziren oihan trinkoak osatuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* [- California Museum of Paleontology
* http://www.ucmp.berkeley.edu/IB181/VPL/Lyco/LycoTitle.html Lycophytes
* Fossil Groves
* Paleo Plants
Setoko zubi handia

Seto-ko barne itsasoa zeharkatu eta Okayama eta Shikoku uhartea lotzen dituen zubi eseki luzea da.

## Historia 
1889an dagoeneko uharte biak elkartzeko ideia azaldu zen baina lan zaila ikusten zen. 1955ean ferri baten istripuan 171 pertsona hil zirenean, proiektua berreskuratu zen. 1970ean, Honshu-Shikoku zubiaren elkartea sortu zen baina 1973ko petrolioaren krisiak dena atzeratu zuen. Azkenean, lanak 1978an hasi ziren eta 1988an bukatu. 1988ko apirilaren 10ean inauguratu zen.

## Egitura 
Guztira 13,1 kilometroko luzera du eta Seto-ko barne itsasoa zeharkatzen du, tartean dituen bost uhartetatik pasatuz. Hiru zubi eseki, bi zubi tirantedun eta bi biadukto garaik osatzen dute luzera osoa.

Zubiak bi maila ditu: goikoa autopista da eta azpikoa trenbidea. Lurrikara eta tifoien kalteak saihesteko diseinatua dago.

## Iruditegia 

Irudi:Shimotsui-Seto Bridge who saw from Okayama Prefecture.JPG|Shimotsui-Seto (下津井瀬戸大桥) zubi esekia.
Irudi:Seto Bri1.jpg|Hitsuishijima eta Iwagurojima uharteetako zubiak.
Irudi:Shinzaike coast01s3872-edit2.jpg|Yoshima zubia.
Irudi:GreatSetoBridgeSmall.jpg|Minami Bisan-Seto (eskuma) eta Kita Bisan-Seto (ezkerra) zubiak.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Takahashi (Okayama)

Okayamako prefekturako hiria da. 2014ko erroldaren arabera 33.571 biztanle ditu. Bitchū Matsuyama gazteluarengatik da ezaguna.

## Geografia 
Okayama prefeturaren mendebaldean kokaturik dago Yakata mendiaren oinean.

## Historia 
Hiria bera 1954ko maiatzaren 1ean eratu zen. 2004 urtean inguruko lau herri hartu zituen.

## Ondasun nabarmenak 
* Bitchū Matsuyama gaztelua
* Fukiya auzo tradizionala
* Raikyū-ji tenplua
* Yakata mendia

## Iruditegia 

Irudi:Bitchu Matsuyama Castle 1.JPG|Bitchū Matsuyama gaztelua.
Irudi:Fukiya03s3200.jpg|Fukiya auzoa.
Irudi:220101 Raikyuji Takahashi Okayama pref Japan09s3.jpg|Raikyū-ji tenpluko lorategia.
Irudi:Yatakayama Peak.JPG|Yakata mendiaren gailurra.

## Kanpo estekak 
*  Takahashiko webgune ofiziala
Kibitsu santutegia

Okayaman dagoen santutegi xintoista da.

## Historia 
V mendean sortu zela uste da, Yamatoko gorte inperialak Kibi probintzia konkistatzeko bidali zuen Kibitsuhiko-no-mikoto (吉備津彦命) printzeari dedikatua.

*Honden* eraikin nagusia eta *Haiden* errezurako eraikina 1425ean eginak dira *kibitsu-zukuri* (吉備津造) estiloan. Hegoaldeko atea 1357koa da eta iparraldekoa 1543koa. Denak Japoniako Altxor Nazionalak dira.

## Iruditegia 

Irudi:Kibitsu Jinja 13.JPG
Irudi:Kibitujinja5092.JPG
Irudi:Kibitujinja5088.JPG
Irudi:Kibitsu Jinja -04.jpg

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Bienvenido, Mister Marshall

***Bienvenido, Mister Marshall*** (euskaraz *Ongi etorri, Marshall jauna*) Luis García Berlanga espainiar zinema zuzendariaren 1953ko komedia filma da. Bertan, José Isbert, Manolo Morán, Lolita Sevilla, Alberto Romea, Elvira Quintillá, Luis Pérez de León, Félix Fernández, Fernando Aguirre, Joaquín Roa, Nicolás D. Perchicot, José Franco eta Rafael Alonso aktoreek antzeztu zuten.

Canneseko Zinemaldian Nazioarteko filma onenaren saria eta Aipamen bereziaren saria irabazi zituen, baita Sari Nagusirako izendapena jaso ere.

Madrilgo Erkidegoko Guadalix de la Sierra udalerrian filmatu zen.

## Argumentua 
1950eko hamarkada, Espainiako barnealdea. Villar del Río udalerriko biztanleak pozez zoratzen daude: Amerikarrak, beraiek estatubatuarrei deitzen dieten moduan, Espainian Marshall Plana aurkezten ari direla eta, herria bisitatzera baitatoz. Plan hori AEBek 1947an hasi zuten, Bigarren Mundu Gerra ondoren europar herrialdeei berregiten lagundu eta sobietar hedapena geldiarazteko asmoz. Ordutik aurrera, herritarren nahiz alkate (José Isbert) eta apaizaren (Luis Pérez de León) egunerokotasuna jende guztiak irriki handiz itxaroten duen bisita hori prestatzean oinarritu da. Bisita ez zen behin ere gauzatu, Marshall Plana ez baitzen inoiz Espainiara iritsi.

## Aktoreak 
* Fernando Rey: Narratzailea (ahotsa)
* José Isbert: On Paulo, alkatea, gortutako gizon zaharra.
* Lolita Sevilla: Carmen Vargas, Andaluziako flamenko artista.
* Alberto Romea: On Luis, jauntxoa.
* Manolo Morán: Manolo, Carmen Vargasen ordezkaria.
* Luis Pérez de León: On Koxme, apaiza.
* Elvira Quintillá: Eloisa andereinoa, irakaslea.
* Félix Fernández: On Emiliano, medikua.
* Nicolás D. Perchicot: botikaria (Nicolás Perchicot gisa).
* Joaquín Roa: herriko negartia.
* Fernando Aguirre: idazkaria.
* José Franco: ordezkari nagusia.
* Rafael Alonso: as the enviado
* José María Rodríguez: José
* Elisa Méndez: Raquel andrea
* Matilde López Roldán: Matilde andrea

## Iruditegia 

Irudi:Placa Bienvenido Mr Marshall Guadalix de la Sierra.JPG|Filmaren oroigarria Guadalix de la Sierra udalerrian.
Irudi:Balconada Ayuntamiento Guadalix.jpg|Guadalix de la Sierra herriko udaletxearen balkoia.

## Kanpo estekak 
* *Bienvenido Mr Marshall* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Bienvenido Mr Marshall* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
FC Barcelona B

[thumb|250px|[Mini Estadi.]]

**Futbol Club Barcelona B** FC Barcelona futbol taldearen harrobiko taldea da. 2018tik aurrera Lehen maila RFEFen ari da.

## Historia 
*C. F. Barcelona Atlético* izenarekin sortu zen 1970 urtean aurrez Bartzelonan baziren *Club Deportivo Condal* eta *Atlètic Catalunya* taldeek bat egiterakoan eta hasieratik FC Barcelonaren harrobia izateko helburua izan zuen. Hirugarren mailan hasi zen jokatzen baina 1972an maila galdu eta Erregionalera jeitsi zen, hala ere bi urtez jarraian igoera lortuz bigarren mailan egin zuen dbuta eta 1977 arte bertan aritu zen. Hurrengo urteetan bigarren maila eta bigarren B mailan jokatu izan zuen.

1991 urtean FIFAk atera zuen legearen arabera harrobiko taldeek talde nagusiaren izen bera izan behar zuten eta horregatik *FC Barcelona B* bihurtu zen.

2007-08 urtea hirugarren mailan hasi zuen ordea eta entrenatzaile berria hartu zuen, Josep Guardiola eta bigarren B mailara igotzea lortu zuen. Entrenatzaileak FC Barcelona handia hartu zuen orduan bere kargu. Barcelona B-k gorantz jarraitu zuen eta 2010an bigarren mailara igo zen. 2010-11 izan zuen bere historiako urterik onena hirugarren egin baitzuen ligan Luis Enrique entrenatzaile zuela. 2013an eta 2014an berriz ere hirugarren postuan gelditu zen. 2015ean ordea azken postuan amaitu zuen eta maila galdu zuen. 2017an bertri lortu du igotzea.

## Datuak 
2022-23 barne:
* **Denboraldiak 1. mailan**: 0
* **Denboraldiak 2. mailan**: 23
* **Denboraldiak 2. B mailan**: 21
* **1. maila RFEF**: 2
* **2. maila RFEF**: 0
* **Denboraldiak 3. mailan**: 4
* **Ligako posturik onena**: 3.a Bigarren mailan (2010-11, 2013-14)
### Azken urteetako ibilbidea 
## Irabazitako txapelketak 
* **Espainiako futbol ligako bigarren maila (0):** hirugarrena 2010-11 eta 2013-14 denboraldietan.
* **Espainiako futbol ligako bigarren B maila (4):** 1981-82, 1990-91, 1997-98, 2001-02

## Kanpo estekak 
*  FC Barcelona B-ren webgune ofiziala
Petroglifo

thumb|300px

Arkeologiako **petroglifo**ak, batzuetan **glifo** ere deituak, harri gainean zizelkaturiko ikurrak dira. Piktogramak (adierazi nahi denarekin lotura zuzena duten ikurrak) nahiz logogramak (idazkera sistema baten elementu moduan, hitzak edo morfemak adierazten dituztenak) dira. Mundu osoan zabaldurik daude eta zaharrenek 10.000-12.000 urte dituzte.

## Ikus, gainera 
* Hieroglifo

## Kanpo estekak
Real Madril Castilla Club de Fútbol

[thumb|250px|[Alfredo Di Stéfano estadioa.]]

**Real Madril Castilla Club de Fútbol** edo **Castilla** Real Madril futbol talderen harrobiko taldea da. 2012-13 urtetik aurrera Espainiako bigarren mailan ari da jokatzen.

## Historia 
1947an sortu zen *Agrupación Deportiva Plus Ultra* izena zuela Real Madril taldearen harrobiko lana egiteko asmoarekin. Kolore urdina zuen. 1972an izena aldatu zuen eta *Castilla Club de Fútbol* bihurtu zen.

Garai onenak 80. hamarkadaren hasieran bizi izan zituen, 1980ko Errege Kopako finalera iritsiz (Real Madrilen aurka galdu zuena) eta 1984ko bigarren mailako liga irabaziz, baina harrobiko taldea izanik ezin izan zuen lehen mailara igo. Kopako finalera iristeak gainera Europako Errekopa jokatzeko aukera eman zion, harrobiko talde batek Europa osoan lortu duen aldi bakarra izanik.

1990 urtean harrobiko taldeek talde nagusiaren izena eraman behar zuten legea kaleratu zen eta *Real Madrid B* sortu zen, hala ere Castilla izenaz ezagutzen zenez 2005ean *Real Madrid Castilla* izateko baimena eskuratu zuen. 2012an bigarren B maila irabazi eta bi denboraldi egin ditu bigarren mailan 2014an jeitsi den arte.

## Uniformea 
## Datuak 
2024-25 barne:
* **Denboraldiak 1. mailan**: 0
* **Denboraldiak 2. mailan**: 33
* **Denboraldiak 2. B mailan**: 21
* **1. maila RFEF**: 4
* **2. maila RFEF**: 0
* **Denboraldiak 3. mailan**: 20
* **Ligako posturik onena**: 1.a Bigarren mailan (1983-84)

### Azken urteetako ibilbidea 
## Irabazitako txapelketak 
* **Espainiako futbol ligako bigarren maila: 1**
1983-84

* **Espainiako futbol ligako bigarren B maila: 5**
1991, 2002, 2005, 2012, 2016

* **Espainiako Errege Kopa: 0**
Finalista 1980an.

## Kanpo estekak 
*  Real Madrilen webgune ofiziala
Glifo (tipografia)

thumb| Letra bat errepresentatzeko glifo desberdinak.

Tipografian, **glifo**a idazkeraren karakter edo zeinu baten irudikapen grafikoetako bakoitza da. Beste modu batez esateko, garai bateko inprimategien tipoetako bakoitza da glifoa.

## Irudiak 

Fitxategi:Aztec Text (9756019261).jpg|Azteken glifo batzuk.
Fitxategi:Kanji Bible names.png|Kanji idazkerako glifo batzuk (Bibliako izenak).
Fitxategi:ROC24 SC2.jpg|Txineraz erabiltzen diren glifo edo ideograma batzuk.
Fitxategi:Hanzi.svg|Ezkerrean, beltzez, Txinerazko bi glifo edo ideograma, beren bertsio tradizionalean; eskuinean, gorriz, bi ideograma horien bertsio moderno edo sinplifikatuak.

## Ikus, gainera 
* Ideograma.
* Letra-tipo.

## Kanpo estekak
Hieroglifo

**Hieroglifo**ak logogramak, ideogramak eta elementu alfabetikoez baliatzen diren ikurrak erabiltzen dituen idazkera sistema idazkera hieroglifikoak dira. Batez ere idazketa-sistema piktorikoa da: bertan, hitzak ez dira zeinu alfabetiko edo fonetikoen bidez adierazten, sinbolo eta irudiekin marrazten baizik. Beste alde batetik, hieroglifoa igarkizun grafiko mota bat da.

Antzinako Egiptoan sortu zirenː irudi eta sinbolo bakoitzari esanahi bat eman zioten komunikatzeko. Antzinako beste hainbat zibilizaziok ere idazkera-sistema hori erabili zutenː esaterako, maiek eta hititek.

## Hieroglifikoak aintzinako zibilizazioetan 
Historiako hainbat zibilizaziok erabili dituzte, hala nola:
* Egiptoar idazkera hieroglifikoa
* Maien hieroglifoak
* Mikmaken hieroglifoak
* Hieroglifo anatoliarrak
* Kretar hieroglifoak
* Hititen hieroglifoak.

## Gaur egun 
Hieroglifoaren erabilera garatzen joan da historian zehar. Egun, badaude idazkera-sistema hori oinarri duten hizkuntzak; adibidez, txinera, japoniera eta koreera. Oinarria logogrametan daukete, hieroglifoetan bezala.

Gainera, hieroglifoak denbora-pasa jolas modura erabiltzen dira gaur egun. Hieroglifiko deituriko denbora-pasa hori irudi, sinbolo, zenbaki eta letren bidez mezua irakurtzean datza.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tsuyamako gaztelua

Japoniako Tsuyama hirian kokatuta dagoen japoniar gaztelua da.

## Historia 
1444 urtean Tsuru mendian (Tsuruyama, 鶴山城) gaztelu bat eraiki zen baina Onin Gerran kaltetua izan eta gaztelua bertan behera utzia izan zen.

1603an, Edo Aroan, Mori Tadamasak gaztelu berria eraikitzea pentsatu zuen Tsuyama izen berriarekin eta 1616an 77 dorretako eraikina bukatu zen, Himejikoak (61) eta Hiroshimakoak (76) baino gehiago zituena.

1809an Honmaru jauregia erre egin zen eta Meiji berrezarkuntzaren hasieran gaztelua abandonatu eta 1874an dorre nagusia suntsitua izan zen eta harresi batzuek eraikin berriak egiteko erabili ziren.

1936an Erakusketa baterako berreraiki zen dorre nagusia, baina Bigarren Mundu Gerrako bonbardaketen beldurrez kendu zuten.

2002an, gazteluaren 400. urteurrena ospatzeko lanak hasi zituzten, eta Bicchu dorrea (備中櫓) altxatu zuten.

## Iruditegia 

Irudi:Tsuyama Castle old potograph.jpg|Tsuyama gaztelua 1873an.
Irudi:Tsuyama Castle Bitchuu-yagura.jpg|Bicchu dorrea.
Irudi:Kakuzan Park, Tsuyama.jpg|Tsuyama gaztelua.
Irudi:Tuyama castle tensyudai.JPG|Harresia.

## Kanpo estekak
Lotus Cars

**Lotus Cars**, Erresuma Batuko kotxe empresa bat da, empresa onetako sedea Hethel, Norfolk-en kokatzen da. 1952 sortu zen, 1960 eta 70 urteetan aktiboki 1 Formulako lasterketetan parte hartzen.

Chapman 1982 urtean hil zen, finantza egoera delikatua atzean utzi du De Lorean proiektua, eta dugu seguruenik behar dira Justizia ekarri du.

1986an konpainiak zen General Motors-ek erosi 1993an eta ACBN Luxenburgo taldea, italiar enpresaburua Romano Artioli, jabetzako ere Bugatti kontrolatutako enpresa da birsaldu. 1996an, akzio gehienak Lotus Enterprise Nasional Otomobil BHD (Proton), Automaker Malaysia estatuan saldu ziren.

Gainera, enpresak ingeniaritza-aholkulari gisa lan egiten du, garatzen ditu, batez beste eraikitzaileak esekidura.

**Lotus modeloen ezaugarriak**

Normalean Lotus markaren autoak arintasunean ezaugarritu dira betidanik,adibidez, Lotus Elise autoak bakarrik 820kg pisatzen du baina bere potentzia askoz beherago dago beste dinamika berdinetako autoekin komparatzen badugu. Toyota markako motoreak 160CV-tik 221CV-ra
doaz, horietako azkarrena 4,1 segunduetan 0-100 azelerazioa lortzen du eta 246k/h-ko abiadura.

thumb

**Aurreko modeloak**

•Lotus Mark I

•Lotus Mark II

•Lotus Mark III

•Lotus Mark IV

•Lotus Mark V

•Lotus Mark VI

•Lotus Mark VII

•Lotus Mark IIX

•Lotus Mark IX

•Lotus Mark X

•Lotus Eleven S1

•Lotus Twelve

•Lotus Eleven S2

•Lotus Seven S1

•Lotus Seven S2

•Lotus Seven S3

•Lotus Seven S4 Type 60

•Lotus Elan

•Lotus Seven

•Lotus Europa S

•Lotus 14 Elite

•Lotus fifteen

•Lotus Sixteen

•Lotus Seventeen

•Lotus Eighteen FJ

•Lotus Eighteen F1&F2

•Lotus Nineteen

•Lotus 20

•Lotus 21

•Lotus 22

•Lotus 23

•Lotus 24

•Lotus 25

•Lotus 26

•Lotus 26R

•Lotus 27

•Lotus Cortina

•Lotus 30

•Lotus 31

•Lotus 35

•Lotus 40

•Lotus 41

•Lotus 46

•Lotus 47

•Lotus 51

•Lotus 59F

•Lotus 61

•Lotus 69F

**Gaur egungo modeloak**

•Lotus Elise

•Lotus Exige

•Lotus Exige S

•Lotus Evora

•Lotus 2-Eleven

**2004rarteko modeloak**

•Lotus Esprit

•Lotus Excel

**FORMULA 1**

Team Lotus, Colin Chapman sortu zuen 1958an, Lotus marca izan duen Formula 1-eko talde ospetsuenetarikoa izan da. 1958an hasi zen eta 1994an erretiratu baina azkenean 2011an bueltatu zen.

Lotus izenaren 1 Formula 2011 itzuli zen Lotus Racing izenarekin, nahiz eta kantuan izen behar da talde hori modu berean deitzen zela malaysiako lizentzian. Tony Fenandez 2011an lortu zuen bere taldearen izena aldatzea Team Lotus giza. 2012an baieztatu zuten Ferdandezek bere taldeak caterham F1 Team izena aldatzeko. Talde hau ez du erlaziorik lehenengo Team Lotus-ekin.

thumb

**Lotus Team-rekin irabazitako**

•1963: Jim Clark (7 victorias, 7 pole positions, 6 vueltas rápidas).

•1965: Jim Clark (6 victorias, 6 pole positions, 6 vueltas rápidas

•1968: Graham Hill (3 victorias, 2 pole positions).

•1970: Jochen Rindt (5 victorias, 3 pole positions 1 vuelta rápida – Falleció antes de culminar la temporada y fue el único campeón póstumo de toda la historia de la F1).

•1972: Emerson Fittipaldi (5 victorias, 3 pole positions).

•1978: Mario Andretti (6 victorias, 8 pole positions, 3 vueltas rápidas).

thumb

## Kanpo estekak
Zortziko txiki

**Zortziko txikia** edo **lau puntuko txikia**, bertsolaritzan, 7 eta 6 silabako lau ahapaldi dituen bertsoa da. Lerro bakoitietan 7 silaba ditu eta bikoitietan 6 silaba. Errima lerro bikoitietan jartzen da. Ohiko adibidea Maritxu nora zoaz doinua izaten da.

**Zortziko txiki** izena Hego Euskal Herrian erabiltzen da batez ere, eta **lau puntuko txiki** Iparraldean.

## Adibidea: *Maritxu nora zoaz* 
Zortziko txikiak 13 silaba ditu eta  etenaldi bakarra zazpigarren silabaren ondotik. eta bat-bateko saioetako grabazioetan 20tik gora erreferentzia agertzen dira.

Zortziko txikiko neurria duten bertso guztiak doinu askorekin kantatu daitezke, doinu asko baitago zortziko txikiko neurrian, 90 gutxienez, Euskal Herrikoak eta nazioartekoak ere bai. Esate baterako, hauek:

* ''Behin batean Loiolan (Bilintx, Egan), Annie's Song (John Denver, 1974)*
* Internazionala (Pierre Degeyter*, 1888)*
* Bautista Basterretxe
* Errota zahar maitea
* Gazte-gaztetatikan
* Gernikako arbola
* Iturengo arotza

* Aitorren hizkuntza zaharra
* Almandoztik etorrita

* Galerianoaren kantua
* Muñagorriren bertsoak

* Orioko baleari
* *Haur kanta II-III''

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Hamarreko handi
* Hamarreko txiki
* Zortziko handi
* Kopla txiki
* Zortziko txikiak

## Kanpo estekak 
* Wikipedian gehien kontsultatzen zortziko handiak Massview (Behin batean Loiolan, Internazionala, Orioko baleari...)
Iluberri

**Iluberri** edo **Ilumberris** egungo Irunberrin eratutako erromatar hiria izan zen., Hiria antzinako baskoi herrixka batean sortu zuten.

Iakatarrekin eta akitaniarrekin lotura zuen *ilumberitani* izeneko herriaren balizko hiriburu honek, Pompaelo eratu zutenean, hiria gainbehera hasi zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tsuyama (Okayama)

Okayamako prefekturako hirugarren hiria da. 2014ko erroldaren arabera 103.953 biztanle ditu.

## Geografia 
Tsuyama hiria Okayamako prefekturaren iparraldeko mugan kokaturik dago, mendialdean.

## Historia 
Tsuyama ezaguna da bere XVII mendeko gazteluarengatik, Himejikoaren parekoa zela zioten orduan baina 1874ean suntsitua izan zen. Tsuyama Kyoto eta Izumo probintzia lotzen zituen erromes bidean kokaturik zegoen. Gaur egungo Joto kalea da.

Gaur egungo hiria 1929ko otsailaren 11an eratu zen. 2005ean inguruko hainbat herri hartu eta Okayama prefeturako hirugarren hiria bihurtu zen.

## Ondasun nabarmenak 
* Tsuyamako gaztelua
* Shūraku-en lorategiak
* Joto kale tradizionala
* Nakayama santutegia

## Iruditegia 

Irudi:Tsuyama City.JPG|Hiriaren ikuspegia neguan.
Irudi:Tsuyama Castle09n3200.jpg|Tsuyamako gaztelua.
Irudi:Tsuyama Castle Cherry Blossoms.JPG|Tsuyamako gaztelua.
Irudi:Shurakuen Tsuyama05n4272.jpg|Shūraku-en lorategiak.
Irudi:Joto Tsuyama Okayama04n3200.jpg|Joto kalea.
Irudi:Nakayama Jinja 09.JPG|Nakayama santutegia.
Irudi:Yokono no Taki 04.jpg|Yokono ur-jauzia.

## Hiri senidetuak 
* 
* 

## Kanpo estekak 
*  Tsuyamako webgune ofiziala
Hamarreko txiki

**Hamarreko txikia**, bertsolaritzan, 7 eta 6 silabako bost ahapaldi dituen bertsoa da. Lerro bakoitietan 7 silaba ditu eta bikoitietan 6 silaba. Errima lerro bikoitietan jartzen da.

## Adibidea: *Mando baten gainean* 
Hamarreko txikiak 13 silaba ditu eta  etenaldi bakarra zazpigarren silabaren ondotik.

: Man -- do  ba -- ten  gai -- ne -- an   //  Do -- min -- go  Kan -- pai -- na
: 1..........2....3......4....5.......6.......7    //  1........2........3....4.......5.......6

Bost aldiz errepikatzen da egitura hori:

: Mando baten gainean (7)
: Domingo Kanpaña      (6a)
: ez zihoak hutsikan      (7)
: mando horren gaina.  (6a)
: Azpian dihoana           (7
: mandoa dek baina,     (6a)
: gainekoa ere badek     (7)
: azpikoa haina              (6a)
: mando baten gainean (7)
: bestea alajaina.          (6a)

## Doinu batzuk 
Bertsolaritzaren Datu-Basean 172 doinu eskaintzen dira eta horietatik 31 dira nahiko ezagunak.

Hamarreko txikiko neurria duten bertso guztiak doinu askorekin kantatu daitezke,  172 gutxienez, esate baterako, hauek:

* *Motibo bat nigana (Bizkaiko txerriarenak)*
* *Bizkaiko aberatsak*
* *Batetikan korrozka* (*Antton eta Maria*, edo *Poltsa beroarenak*)
* *Esne saltzailearena*
* *Mando baten gainean* (Domingo kanpaña)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Hamarreko handi
* Zortziko handi
* Zortziko txiki
* Kopla txiki
* Hamarreko txikiak
* Kopla zaharrak

## Kanpo estekak
Aitor Mendizabal (pilotaria)

**Aitor Mendizabal Badiola**, pilota arloan **Mendizabal III.a** deituraz ezaguna (Antzuola, Gipuzkoa, ), esku huskako pilotari profesional ohia da. Aurrelari aritzen zen, Aspe enpresarekin. Estatistika ofizialek diotenez, 1,69 metro luze da, eta 69 kilo pisatzen zuen. Profesionaletako estreinako partida 2011ko uztailaren 17an jokatu zuen, Zarauzko Aritzbatalde pilotalekuan; azkena, berriz, 2019ko azaroaren 30ean, Eibarko Astelena pilotalekuan.

Amateur eremura itzulita, 2020ko urtarrilean Garfe enpresarekin egin zuen kontratua.

## Kirol lorpenak 
* 2016:
** Bigarren mailako buruz buruko txapelduna.
* 2011:
** Bigarren mailako lau eta erdiko txapelduna.
** Biharko Izarrak torneoko txapelduna.
* 2007:
** Diario Vasco torneoko txapelduna.
** Elgetako torneoko txapelduna.

## Estatistikak 
2015eko azaroaren 1ean, zenbaki hauek zituen Mendizabalek, bere enpresaren webguneko fitxan jasota dagoenez:

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* Aspeko fitxa
Víctor Esteban

**Víctor Esteban Tercilla**, pilota arloan **Víctor** izenaz ezaguna (Ezkarai, Errioxa, ) esku huskako pilotari profesionala da. Aurrelari aritzen da, Asegarce enpresarekin. Profesionaletako estreinako partida 2013ko ekainaren 22an jokatu zuen, bere jaioterriko San Lorenzo pilotalekuan. Pilotari ikusgarria da. Eskuin bikainarekin oso atzera jotzen du pilota, zango arinak ditu, ondo defendatzen du eta oso lehiakorra da. Víctorren anaia nagusi Gorka ere esku huskako pilotari profesionala da, lehenagotik, 2010az geroztik.

2015ean, Bigarren Mailako Esku Huskako Buruz Buruko Pilota Txapelketa irabazi zuen, finalean Iker Irribarria 22-17 mendean hartuta.

## Kirol lorpenak 
### Profesionaletan 
* 2015: bigarren mailako buruz buruko txapelduna.

### Amateurretan 
* 2013: GRAVNeko binakako txapelduna, senior mailan.
* 2012: 22 urtez azpiko munduko txapelduna.
* 2010: El Diario Vasco torneoko txapelduna, gazte mailan.
* 2010: Errege Kopako txapelduna, senior mailan.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* Enpresako fitxa
Iker Tainta

**Iker Tainta Iriarte**, pilota arloan **Tainta** deituraz ezaguna (Barañain, Nafarroa Garaia, ) esku huskako pilotari profesionala da. Atzelari aritzen da, Asegarce enpresarekin. Profesionaletako lehen urteetan, aurrelari aritu zen; 2017ko maiatzaz geroztik, ordea, atzelari jokatzen du.

## Kirol lorpenak 
### Amateurretan 
* 2010:
** Espainiako buruz buruko txapelduna, gazte mailan.
** GRAVNeko buruz buruko txapelduna, gazte mailan.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* Enpresaren webguneko fitxa
The Fisher King

**The Fisher King** (euskaraz *Errege Arrantzalea*) 1991ko Terry Gilliam estatubatuar zinema zuzendariaren komedia film bat da. Bertan, Robin Williams, Jeff Bridges, Mercedes Ruehl, Amanda Plummer, Michael Jeter eta Harry Shearer aktoreek antzeztu zuten.

Filmaren izenburuak Arturiar zikloko Errege Arrantzalea eta Graal Santuaren kondairari aipamen egiten dio.

Film honek Taldeko emakumezko aktore onenaren Oscar Saria (Mercedes Ruehl) irabazi zuen, bai eta musikal edo komedia bateko aktore onenaren (Robin Williams) eta taldeko emakumezko aktore onenaren (Mercedes Ruehl) Urrezko Globo Sariak ere.

## Argumentuak 
Jack Lucas (Jeff Bridges) irrati esatari arrakastatsuak bere irratsaioek entzule batek taberna batean zazpi pertsona erail eta bere buruaz beste egitea eragingo zutenetik ez zian inoiz sekula burutik ere pasatuko. Bizipen latz honen ondoren, Jacken ibilbideak hondoa jo eta berak ere bere buruaz beste egitea erabakiko du. Baina jada bere burua hil behar unean arazo mentalak dituen Parry (Robin Williams) izeneko etxegabeko arlote batek bizia salbatuko dio, arlote honek bere burua Graal Santuaren bila dabilen Erdi Aroko zalduntzat duelarik. Orain Jackek bere bizia berreraiki eta bere adiskide berriari laguntzeko bigarren aukera bat du.

## Aktoreak 
* Jeff Bridges: Jack Lucas
* Robin Williams: Parry
* Mercedes Ruehl: Anne Napolitano
* Amanda Plummer: Lydia Sinclair
* Michael Jeter: etxegabeko kabaret abeslaria
* David Hyde Pierce: Lou Rosen
* Lara Harris: Sondra
* Harry Shearer: Ben Starr
* Kathy Najimy: bideo-dendako bezeroa erotua
* John de Lancie: telebistako exekutiboa
* Tom Waits: beterano elbarritua (krediturik gabe)

## Kanpo estekak 
* *The Fisher King* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *The Fisher King* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
Gitega

**Gitega**, lehen **Kitega** deitua, Burundiko hiriburua da. 2019ko urtarrilaren 16an izendatu zuten Parlamentuan eta aurrez hiriburua zen Bujumbura ordezkatu zuen. Gitega herrialdeko erdialdean dago. Izen bereko probintziako hiriburua ere bada.

22.989 biztanle ditu (2012).

2007ko martxoan, Pierre Nkurunziza presidenteak Burundik Gitegan hiriburua ezartzeko planak zituela esan zuen, Bujumbura baino kokapen hobea duelako.

## Iruditegia 

Image:
Gitega - Flickr - Dave Proffer (5).jpg|
Intermediate market during the time the real market is under reconstruction (6908559273).jpg|Merkatua.
Slaughterhouse - Abattoir (6346822191).jpg|

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Prince of Tides

**The Prince of Tides** (euskaraz *Itsasaldien Printzea*) 1991an Barbra Streisand estatubatuar zinema zuzendari, aktore eta kantautorearen amodiozko filma bat da. Pat Conroy idazlearen izen berdineko *The Prince of Tides* eleberrian oinarritua dago. Bertan, Nick Nolte, Barbra Streisand, Blythe Danner, Kate Nelligan, Jeroen Krabbé, Melinda Dillon, George Carlin eta Jason Gould aktoreek antzeztu zuten.

Zazpi Oscar Sarietarako izendapenak jaso zituen, nahiz eta bat bera ere ez irabazi izan, aldiz Gizonezko aktore onenaren Urrezko Globo Saria - Drama irabazi zuen.

## Arguementua 
Tom Wingo (Nick Nolte) Hego Carolinako irakasle eta amerikar futboleko entrenatzailearen Savannah (Melinda Dillon) arreba bikiak bere buruaz beste egiten saiatu ondoren, bien ama Lilak Tomi arrebaren psikiatra den Susan Lowenstein-i (Barbra Streisand) laguntzeko New Yorkera joan dadin eskatzen dio. Halere, Tomen inkonszienteak arrebaren sekretuak psikiatrari azalerazteko uko egiten du, sekretu horiek Tomenak ere baitira, honela piskanaka anai-arreben familia disfuntzinalaren sekretuak argitara agertzen hasiko dira.
Savannah, New Yorkeko olerkari ospetsuak bere buruaz beste egiten berriz ere saiatzen denean, Tom bere mundu seguru eta aspergarritik atera eta New Yorkera arreba laguntzera joango da. Savannah, halere, egoera disoziatuan dagoenez hari laguntzea ezinezkoa egingo zaio. Haren psikiatra Susan Lowenstein Tomen laguntzari esker bere gaixoaren arazoen tamainaz jabetuko da, gainera Tom eta Susan maiteminduko egingo dira, azkenean Tomek ordurarte dibortziatua zegoen emaztearekin zituen arazoak konpondu eta familiaren etxera itzuliko da.

## Aktoreak 
* Nick Nolte: Tom Wingo
* Barbra Streisand: Susan Lowenstein
* Blythe Danner: Sallie Wingo, Tomen emaztea ohia
* Kate Nelligan: Lila Wingo Newbury, Tom eta Savannahren ama
* Jeroen Krabbé: Herbert Woodruff, Lowensteinen senarra
* Melinda Dillon: Savannah Wingo, Tomen arreba
* George Carlin: Eddie Detreville, Savannahren auzokidea
* Jason Gould: Bernard Woodruff, Lowensteinen semea (benetazko bizitzan Barbra Streisand eta Elliott Gould aktoreen semea)

## Kanpo estekak 
* *The Prince of Tides* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *The Prince of Tides* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
Ostreidae

**Ostreidae** Ostreoida ordenako itsasoan bizi diren molusku familiako bat da. Kuskubiko batzuk dira, batez ere espezieak. Ohikoena ostra arrunta da.

## Generoak 
* *Alectryonella*
* *Anomiostrea*
* *Booneostrea*
* *Crassostrea* (Sacco, 1897)
** *C. gigas* (Thunberg, 1793) - Pacific oyster
* *Cryptostrea* (Harry, 1985)
* *Dendostrea* (Swainson, 1835)
* *Hyotissa*
* *Lopha* (Roding, 1798)
* *Nanostrea*
* *Ostrea* (Linnaeus, 1758)
* *Planostrea*
* *Pretostrea*
* *Pustulostrea*
* *Saccostrea*
* *Striostrea*
* *Teskeyostrea* (Harry, 1985)
* *Tiostrea*

## Kanpo estekak
Ostreoida

**Ostreoida** Pteriomorphia moluskuen ordena bat da, barnean superfamilia bat eta bi familia dituena.

## Azpitaxoien zerrenda 
Hona hemen WoRMSek proposatutakoak:

Fitxategi:Hyotissa hyotis Mamoudzou.jpg|*Hyotissa hyotis* (Gryphaeidae)
Fitxategi:Crassostrea gigas 01.jpg|*Crassostrea gigas* (Ostreidae)
Fitxategi:Pinna pectinata.jpg|*Pinna pectinata* (Pinnidae)
Fitxategi:Hoernesia socialis 270810.jpg|Fossile de *Hoernesia socialis* (Bakevelliidae)
Fitxategi:Naturalis Biodiversity Center - RMNH.MOL.318526 2 - Malleus malleus (Linnaeus, 1758) - Malleidae - Mollusc shell.jpeg|*Malleus malleus* (Malleidae)
Fitxategi:Pinctada margaritifera MHNT.CON.2002.893.jpg|*Pinctada margaritifera* (Pteriidae)
Fitxategi:Daonella moussoni Roncone Val Daone.JPG|Fossile de *Daonella moussoni* (Posidoniidae)

## Kanpo estekak
Ostratzar

**Ostratzarra** (*Crassostrea gigas*) Ostreidae familiako molusku kuskubiko bat da, ostren artean ohikoena. Espeziearen jatorrizko hedadura Asiako Pazifikoko kostaldea zen, baina gizakiaren eraginez Ipar Amerikara, Australiara, Europara eta Zeelanda Berrira ere zabaldu da.

## Kanpo estekak
Honey, I Shrunk the Kids

**Honey, I Shrunk the Kids** (euskaraz *Laztana, Haurrak Txikitu Ditut*) 1989ko Joe Johnston estatubatuar zinema zuzendariaren umorezko filma bat da. Bertan, Rick Moranis, Matt Frewer, Marcia Strassman, Kristine Sutherland, Thomas Wilson Brown, Amy O'Neill, Jared Rushton eta Robert Oliveri aktoreek antzeztu zutelarik.

Bi jarraipen izan ditu: *Honey, I Blew Up the Kid (1992) eta *Honey, We Shrunk Ourselves* (1997), bai eta bere berezko telesaila ere, *Honey, I Shrunk the Kids: The TV Show'' (1997-2000).

Filma honek Efektu bere onenen BAFTA Saria irabazi zuen.

## Argumentua 
Bere emaztearekin arazoak dituen Wayne Szalinski (Rick Moranis) zientzialari eta asmatzaileak izpi elektromagnetiko txikitzaile bat asmatu du, baina harekin gauzak lehertzea besterik ez du lortu. Wayne etxetik kanpo dagoenean, auzokidearen semea den Ron Thompson (Jared Rushton) mutikoak beisbol pilota bat indarrez jaurti eta asmatzailearen ganbararako lehioa hautsiz izpi txikitzailearen makina martxan jarriko du. Ron eta bere anai zaharra, Russel (Thomas Wilson Brown) eta Waynen semeak, Amy (Amy O'Neill) eta Nick (Robert Oliveri), ganbarara pilota berreskuratzeko asmoz igoko dira. Baina zoritxarrez pilota makina txikitzaileko laser izpia blokeatuz gelditu denez, haurrak suntsitu beharrean neurriz txikiagotzeko behar adina energia metatu du, honela pilota bila joan diren haurrak eta alboko sofa bat ere nimino bilakatuz. Hortik aurrera haurrak hainbat gorabehera igaro eta asmatzaileak heuren jatorrizko neurrira itzularazten saiatuko da.

## Aktoreak 
* Rick Moranis: Wayne Szalinski
* Marcia Strassman: Diane Szalinski
* Amy O'Neill: Amy Szalinski
* Robert Oliveri: Nick Szalinski
* Matt Frewer: Russ Thompson, Sr.
* Kristine Sutherland: Mae Thompson
* Thomas Wilson Brown: Russ Thompson, Jr.
* Jared Rushton: Ron Thompson
* Frank Welker: ahots efektuak

## Kanpo estekak 
* *Honey, I Shrunk the Kids* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Honey, I Shrunk the Kids* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
Insurjentzia

[thumb|300px|[Irakeko **insurjenteak**. Insurjentziak gatazka armatu asimetriko batean hartzen du parte: agintetik babesteko, insurjenteak euren aurpegiak estali egiten dituzte, identifikatuak ez izateko.]]
**Insurjentzia** agintearen aurkako erresistentzia armatu iraunkorra, talde edo gizarte-sektore baten aldetik, nahiz talde edo sektore horien multzoa da. Gerrilla eta terrorismoa izaten dira insurjentziak garatzen dituen borroka armatuko estrategiak, desobedientzia zibil, propaganda eta beste estrategiekin batera.

## Ikus, gainera 
* Borroka armatua

## Kanpo estekak