open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Girolamo della Sommaia

**Girolamo della Sommaia** (Florentzia 1573 &ndash; 1636) jakintsu italiarra izan zen, hainbat urtez Pisako Unibertsitatearen hornitzaile kargua izan zuena.
Salamancan ikasi zuen 1599-1606 artean eta, antza denez, bitarte horretan izan zuen *Refranes y Sentencias* euskal atsotitzen bilduma ezagutzea. Izan ere, bildu zituen eskuizkribu ugarien artean bertatik kopiatutako euskarazko 17 atsotitz eta ezagutzen dugun ale bakarrak (Darmstadtekoak) biltzen dituen 539ak erdarazko bertsioan kopiatuta daude. Eskuizkribua Florentziako Liburutegi zentralean gordeta dago egun.
Honezkero lau aleren berri dugu: Darmstadt-ekoa, Larramendirena, Oihenartena eta Sommaiarena.

## Erreferentziak
Makeover

**Makeover** norbaiten itxura aldatzea da, kosmetika eta ilea apainduz. Makeovers ile-mozketa berri bat bezain zerbait sinpleetatik hasi daitezke, hortz-xaflen ezarpenak, begi-kolore-aldakor lentillak, edota kirurgia kosmetikoaren erabileraraino. Nola edo hala itxura aldatzea da garrantzitsuena.

Makeover egiteko askotan cuntouring-a erabiltzen da. **Cuntouring** kosmetikoekin egiten da, itzalak eta argiak erabiltzen dira aurpegiaren itxura eta forma aldatzeko.

## Kanpo estekak
Ironman

**Ironman**-a triatloiko proba mota bat da, guztietan gogorrena. Hiru zatitan bereizten da: igeriketa, 3,86km; bizkleta, 180km eta korrika, 42,195km (maratoia). Lasterketa gehienez 17 ordu irauten du, batez besteko denbora 12 ordukoa da eta azkarren egindako ironman-a 7:41:33 denboran egindakoa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kerry Washington

**Kerry Marisa Washington** (New York, 1977ko urtarrilaren 31) estatubatuar zinema eta telebista aktorea da.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Kanpo loturak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Atlas sentimentala

***Atlas sentimentala*** Patxi Zubizarreta Dorronsorok idatzitako eta J.M. Miguel Amoztegik irudiztatutako haur eta gazte literaturako euskarazko liburu bat da, 1998an Alberdania argitaletxeak plazaratua.
 
## Argumentua 
Mattin protagonista nerabea Atlas mendikateko Toubkalmendia igotzera joan da gurasoekin. Mattinek orkatila bihurritzen du eta mendi magaleko Imi Oughlad marokoar herrixkan geratu behar izan du gurasoak mendira joan bitartean. Bertan, bereberren bizimodu eta ohiturekin bizi beharko du. Gainera, Said adinkidearekin harreman estua edukiko du, Naimaz maiteminduko da eta irakasle berezi bat ere ezagutuko du. Mattini mundu berri bat zabalduko zaio begien aurrean eta aurreiritzi asko aldatuko zaizkio.

Martinek, gainera, idazkeraz gain ilustrazioa darabil bere sentimenduak eta gertakariak azaltzerako, eta horren lekuko dira liburuan ageri diren irudi txiki ugari; errealistak eta testuaren osagarri direnak.

## Egitura eta estiloa 
Liburua zazpi ataletan egituratzen da. Atal bakoitza Mattinek Imi Oughlad herrixkan igarotako egun bakoitzari dagokio, zazpi guztira. Atal bakoitza mundu arabiarrari dagokion aipu batekin hasten da. Liburuak eguneroko baten tankera hartzen du, protagonistak bertan idazten duen bakoitzean zein ordutan idazten duen ere aipatzen zaigularik. Hortaz, lehen pertsonan kontatzen dira orainaldian narraturik dauden pasadizoak.

Hala ere, kontakizuna ez da eguneroko soil batera mugatzen eta testuartekotasunak sarritan darabiltza. Horietako batzuk dira: Protagonista irakurtzen ari den *Eskua bete izar* eleberriko pasarteak, lagunei idatzitako gutunak, Xerezaderen istorioak,... baita Patxi Zubizarreta beraren *Eztia eta ozpina* obrari dagokion aipamena ere. .
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Abrocomidae

**Abrocomidae** karraskari familia bat da. Batuzetan **txintxilla-arratoi** gisa ere izendatzen dira, baina ez da nahastu behar txintxillarekin, *Chinchilla laniger*, ez baita familia honetako kidea. Kolore eta testuran antzekoak dira, baina euren gorputz-egitura arratoi baten antzekoa da. Animalia sozialak dira eta tunelak egiten dituzte. Hego Amerikan bizi dira, Andeetan. Ziurenik belarjaleak dira, baina ez da guztiz ziurra.

## Generoak eta espezieak 
* †*Protabrocoma*
** †*Protabrocoma antigua*
* *Abrocoma*
** *Abrocoma bennettii*
** *Abrocoma boliviensis*
** *Abrocoma budini*
** *Abrocoma cinerea*
** *Abrocoma famatina*
** *Abrocoma schistacea*
** *Abrocoma uspallata*
** *Abrocoma vaccarum*
* *Cuscomys*
** *Cuscomys ashaninka*
** †*Cuscomys oblativus*

## Kanpo estekak
Tres metros sobre el cielo

***Tres metros sobre el cielo*** Fernando González Molinak zuzendutako Espainiako filma bat izan zen, Mario Casas , Álvaro Cervantes, María Valverde eta Marina Salas protagonistak zituena. Pelikula Federico Moccia italiarrak argitaratutako eleberri homonimoan oinarritutako zegoen eta 2010eko abenduaren 3an estreinatu zuten eta Espainian urte horretako film arrakastatsuenetariko bat bihurtu zen.

## Aktoreak 
* Mario Casas: Hugo Olivera Castro "Hache".
* María Valverde: Babi Alcázar
* Marina Salas: Katina
* Álvaro Cervantes: Pollo
* Andrea Duro: Mara
* Luis Fernández "Perla": Chino
* Nerea Camacho: Daniela Alcázar
* Diego Martín: Alex
* Pablo Rivero : Gustavo
* Cristina Plazas: Rafaela (Babiren ama)
* Jordi Bosch: Claudio (Babiren aita)
* Cristina Dilla: Hacheren ama
* Joan Crosas: Hacheren aita
* Víctor Sevilla: El Ventura
* Daniel Casadellà: El Palote
* Danny Herrera: El Travolta
* Peter Reyes: "Author de Citas"

## Kanpo estekak
Appeal to Reason

**Appeal to Reason** Rise Against musika talde estatubatuarraren 5. diska da. Interscope Records enpresaren bitartez atera zen merkatura.2008-ko urtarrilean atera zen The Sufferer & the Witness argitaratu ondoren. Orain dagoen gitarjolearen, Zach Blair, lehenengo diska da.

Diska hau taldearen diska exitosoena izan da. Billboard 200-ko 3. postuan debutatu zuen. Gainera, CRIA-ren platino diska eta RIAA-ren urrezko diska irabazi zutten diska honekin.

Diska honetatik Re-Education(Through Labor), Audience of one eta Savior abestiak atera ziren abesti bakun bezala.

## Jasotzea eta salmentak 
Orokorrean Appeal to Reason kritika onak jaso zituen. Metacritic %65-ko balorazioa eman zion, Chris Fallon, AbsolutePunk.net-eko partaidea 8,2/10 bat jarri zion. Rolling Stone aldizkariak balorazio onak eman zizkion baita ere.

Hala ere, kritika negatiboak ere jaso zituen. Entertaiment Weekly eta PopMatters kritika negatiboak eman zion, bigarren honek 5/10 eman ziolarik.

## Diskaren abestiak 
## Kanpo Loturak 
## Kanpo estekak
Jasokundeko Andre Mariaren eliza (Oronoz-Mugairi)

**Jasokundeko Andre Mariaren eliza** Nafarroako Oronoz-Mugairi udalerriko Oronoz auzoan dagoen eliza barroko bat da.

## Historia 
XVII. mendean eraikia, ondoren hainbat zaharberritze izan ditu.

## Eraikina 
Barroko estiloko eraikin zuria da, izkinarriak Baztango harri gorrizkoak ditu. Aurrealdean kanpandorrea eta sarrera ditu.

Latindar gurutzeko oinplano eta nerbioidun gurutzedura ez bestean kanoi ganga du. Erretaula nagusia modernoa da, bertan Ama Birjina, San Antonio Abatea eta San Frantzisko Xabierkoaren irudiak daude.

## Kanpo estekak
San Pedro eliza (Doneztebe)

**San Pedro eliza** Nafarroako Malerreka eskualdeko Doneztebe udalerrian dagoen eliza barroko bat da.

## Kokalekua 
Doneztebeko Alde Zaharran dago, Eliza karrikan, eta Ezkurra ibaiaren alboan.

## Historia 
XVI-XVIII. mendeen artean eraiki zen.

## Eraikina 
Barroko estilokoa eta kanpoalde nabarmenekoa da, bere harlanduzko kanpandorrea nabarmentzen da, Leringo kondearen antzinako gazteluaren zati izan baitzen. Harlanduzko lehen gorputza zaharrena omen da. Erreparatzen ahal diogu bere defentsa helburuari, oraindik ere kanoi zuloak eta kanoiak mantentzen direlako.

Dimentsio handiak dituen eliza hau, hainbat garaitan altxatu eta handitu zen, bereziki XVI. eta XVIII. mendeetan.

Barnealdean nabarmentzeko modukoak dira erretaula barrokoak eta organoa. Azken hori 1887ko *Cavallie Coll* bat da, rococo estilokoa.

## Kanpo estekak
Acrobatidae

**Acrobatidae** martsupialen genero txiki bat da. Bi genero baino ez daude, bakoitza espezie bakarrarekin.

## Espezieak 
* *Acrobates pygmaeus*, Australian bizi den ugaztun txikia.
* *Distoechurus pennatus*, Ginea Berrian bizi den ugaztun txikia.

## Kanpo estekak
Refranes y Sentencias (1596)

thumb|1. irudia. Liburuaren hasiera.

***Refranes y Sentencias*** euskal atsotitzen lehen bilduma argitaratua da. Izenburu osoa du *Refranes y Sentencias comunes en Bascuence, declaradas en Romance con numeros sobre cada palabra, para que se entiendan las dos lenguas*, hau da, "Atsotitz eta esapide euskaraz ohikoak, gaztelaniaz azalduak hitzen gaineko zenbakiekin, bi hizkuntzak ulertu daitezen".

1596an atera zen, biltzailearen izenik gabe, Iruñean, Pedro Porralisen etxean. Guztira 539 atsotitz biltzen ditu, euskaraz emanak eta gaztelaniaz itzuliak. Itzulpena, Larramendiren aburuz, hitzez hitzekoegia da. Atsotitzen gainean zenbakiak ipini ziren, hizkuntza bien arteko erlazioa hobeto ulertarazteko.

Bizkaieraz daude atsotitzak, gehienak behintzat, eta nagusiki badirudi Bilboko edo Bilbo aldeko euskara jasotzen dutela.

## Aleak 
Ale bakarra ezagutzen dugu, Darmstadteko *unicum*a, Hessengo dukeen Darmstadteko jauregian Van Eysek aurkitu zuena. Jauregia, eta berarekin batera gure *unicum*a, II. Mundu Gerran suntsitua izan zen. Gaitzerdi, Julio Urquijo euskalariak hori baino lehenago alearen argazkiak eskuratu zituen, egun Donostiako Koldo Mitxelena liburutegian gordeak.

Dena dela, beste hiru aleren berri ere badugu: Larramendirena, Oihenartena eta 2015. urtean ezagutzera eman den Girolamo della Sommaia jakintsu italiarrarena. Larramendiren eta Oihenarteren lekukotasunen arabera, badirudi Darmstadteko aleari esker ezagutzen ditugunak baino atsotitz gehiago zituela liburuak jatorriz, agian orain osatzen duten lau kaierak baino bat gehiago bederen.

Testuan bertan ikus daitekeenez, liburua Iruñean inprimatu zen 1596. urtean Pedro Porralis de Amberesen moldiztegian.

## Atsotitz adibideak 
thumb|2. irudiaː orrialde jakin bat adibideekin.
2. iruditik hartutako adibide batzukː
* Balizko oleak burdiarik ez.
* Betiko itoginak arria zulatu ta aldi luzeak guztia aztu.
* Buruko andia ta jate urria.
* Zagokez exilik ta entzun eztaizu gextorik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  *Refranes y Sentencias*-en argazkiak, Koldo Mitxelena liburutegian.
Doneztebeko udaletxea

**Doneztebeko udaletxea** Nafarroako Malerreka eskualdeko Doneztebe udalerriko Udalaren egoitza da.

## Historia 
Doneztebeko Alde Zaharran dago, Merkatarien karrikaren 9. zenbakian.

## Eraikina 
Eraikin zuria da, izkinarriak Baztango harri gorriz eginak ditu. Aurrealdean Doneztebeko armarria du.

### Alkateen zerrenda 
## Kanpo estekak 
* Doneztebeko Udal webgunea
That '70s Show

'''''That '70s Show'''* () Marcos Brazill, Bonnie Turner eta Terry Turnerrek telebistarako sortutako telesail arrakastatsua da. 8 denboraldi egin ziren, guztira 200 kapitulu. 1998ko abuztuaren 23an egin zuen debuta, Ameriketako Estatu Batuetako FOX telebista katean. Telesail honi lotuta daude *3rd Rock from the Sun* eta *Wayne's World*. Espainiako Erresuman, Neox katean igorri zen, eta jatorrizko azken emisioa 2006ko maiatzaren 18an izan zen. Telesail honek *teen sitcom'' generoa lantzen du, eta kapitulu bakoitzak 21 minutu inguru irauten du.

## Aktore nagusiak 
* Topher Grace: Eric Forman (1998-2005)
* Mila Kunis: Jacqueline « Jackie » Burkhart
* Ashton Kutcher: Michael Kelso (1998-2005)
* Danny Masterson: Steven Hyde
* Laura Prepon: Donna Pinciotti
* Wilmer Valderrama: Fez
* Debra Jo Rupp: Kitty Forman
* Kurtwood Smith: Red Forman
* Tommy Chong: Leo Chingkwake
* Tanya Roberts: Midge Pinciotti (1998-2001)
* Don Stark: Bob Pinciotti
* Lisa Robin Kelly: Laurie Forman (1998-2003)
* Christina Moore: Laurie Forman (2003-2004)
* Josh Meyers: Randy Pearson (2005-2006)

## Kanpo estekak
Ahapaldi

**Ahapaldi** edo **estrofa** olerki bat osatzen duten bertso-multzoetako bakoitza da, maiz metrika berdinarekin osaturikoak. Estrofa bat definitzen duten ezaugarriak bertso kopurua eta bertso horietako erritmoa da. Terminoa Arnaut Oihenartek erabili zuen lehen aldiz idatziz “Couplet de chanson” adiera horrezaz eta Silvain Pouvreauren eta Jose Frantzisko Aizkibelen hiztegiek ere jasotzen dute. Hegoaldeko idazleetan Resurreccion Maria Azkueren hiztegiaren bidez hedatu zen XX. mendearen hasieran literatura arloko terminologia teknikoan. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Elder (argipena)

**Elder** hitzak adiera zenbait ditu:
* bereziki Ipar Euskal Herrian, lerdea, ahotik jariatzen den likidoa;
* elder (ingelesetik; euskaraz *agure*, literalki), herrialde anglosaxoietako erlijio-konfesio batzuetako hierarkia-maila.
Enguerrand Quarton

**Enguerrand Quarton** edo **Charonton** (Laongo elizbarrutia, 1410 aldean - Avignon, 1466) Erdi Aro amaierako frantziar margolari eta miniaturagilea izan zen, Avignongo bigarren eskolako garrantzitsuenetakoa. Haren eragina erabakigarria izan zen XV. mendeko hirugarren laurdeneko proventzar margolaritzan.

## Bizitza 
Enguerrand Quarton 1410 inguruan jaio zen Laongo elizbarrutian, eta Aix-en-Provence, Arles eta Avignonen lan egin zuen. Oso gutxi dira, batere zalantzarik gabe, hari egotzi zaizkion obrak:
* *Requin Erretaula*, 1450-1455 aldean, Petit Palais museoa, Avignon.
* *Errukiaren Ama Birjina*, 1452, Condé museoa, Chantilly.
* *Ama Birjinaren koroatzea*, 1453 aldean, Musée Pierre-de-Luxembourg, Villeneuve-lès-Avignon.
* *Villeneuve-lès-Avignongo Pietà*, 1455, Louvre, Paris.

Lau koadro horietatik, *Ama Birjinaren koroatzea* da nagusia. Ikonografia Frantziako iparraldeko tinpano gotikoetan oinarritzen bada ere, ikusmolde plastikoari dagokionez askoz hurbilago dago Jan van Eyck eta Robert Campinen deskribapen xehe flandriarretik estilo frantsesetik baino. Oro har, konposizioak badu oreka bat formen harmoniak eta dotoretasunak areagotua, eta nazioarteko gotikoaren emaitza bete-betea dena.

Duela gutxi erantsi zaizkio Quartonen obrari zenbait liburu miniaturez apainduak, horien artean, *Jean des Martinsen meza liburua* eta ''Livre d'Heures à l'usage de Rome''.

## Quartonen estiloa 
Quartonen margolaritzak forma argiak zituen, aurpegi adierazkorrak eta gorputz oinazetuak; paisaiak zabalak dira eta argi gogorrekoak, eta horrek guztiak oihartzun handia izan zuen XV. mendeko azken laurdenean, ez bakarrik Proventzan, baita Frantziako artearen gune nagusietan ere. Hala, piskana-piskana, flandriar estiloak bere berrizaletasuna galdu zuen eta nolabaiteko formula bihurtu zen, lekuan lekuko tradizioak eta, zenbaitetan, baita italiar tradizioa eta flandriar artea nahasten zituena. Haren jarraitzaileen artean aipagarriena, dudarik gabe, Nicolas Froment izan zen.

## Erreferentziak
María Valverde

**María Valverde Rodríguez** (Madril, 1987ko martxoaren 24a - ) espainiar aktorea da. Ezaguna da *La flaqueza del bolchevique* filmean Goya Saria lortu zuelako.

## Filmografia
Jauregi etxea (Doneztebe)

**Jauregi etxea** Nafarroako Malerreka eskualdeko Doneztebe udalerrian dagoen eliza barroko bat da.

## Kokalekua 
Doneztebeko Alde Zaharran dago, Karrika Nagusiaren 20. zenbakian dago, Karrrika Nagusia eta Intzakardi karrikaren arteko bidegurutzean.

## Historia 
XVII. mendean eraiki zen.

## Eraikina 
Karrika Nagusira begira dagoen aldean Bertiz eta Ezpeleta abizenen armarriak agertzen dituena. Bere paretan hemendik hainbat hiritara dagoen distantzia ikus dezakegu, baita itsasoaren gaineko altuera ere.

## Kanpo estekak
Erraztunea etxea

**Erraztunea etxea** edo **Erratzunea etxea** Nafarroako Malerreka eskualdeko Doneztebe udalerrian dagoen etxe bat da.

## Kokalekua 
Doneztebeko Alde Zaharran dago, Rosa Seminario karrikaren 1. zenbakian. Eraikinaren fatxada nagusiak Rosa Seminario karrikara ematen du eta atzealdeak Merkatuko Bidea karrikara.

## Historia 
1813an eraiki zen.

Gaur egun hutsik dago baina hemen Joaquín Larregla (1865, Ilunberri - 1945, Madril) ospe handiko nafar musikagilea bizi izan zen, hau pianorako *Viva Navarra* jotarengatik ezaguna.

## Eraikina 
Rosa Seminario karrikara dagoen aldean, behealdea, *Errazunea* idazkia du.

## Kanpo estekak 
* Erraztunea edo Erratzunea etxearen argazkia ikusgai
Renato Anjoukoa

**Renato Anjoukoa** (; ; Angers, 1409ko urtarrilaren 16a – Aix-en-Provence, 1480ko uztailaren 10a), izengoitiz '*Renato *Onbera'''* (; ) deitua, Anjouko dukea izan zen 1430-1480 urteetan, Lorrenako dukea 1431-1453 urteetan, Barreko dukea 1430-1480 urteetan, Proventzako kondea 1434-1480 urteetan, Napoliko erregea 1435-1442 urteetan, eta Aragoiko erregea 1466–1472 urteetan.

## Bizitza 
Luis II.a Anjoukoaren eta Yolanda Aragoikoaren semea zen. 1435ean Napoliko errege izendatu zuten, Joana II.a hil ondoren, baina Alfontso V.a Aragoikoa nagusitu zitzaion 1438an. Ehun Urteko Gerran Karlos VII.a Frantziako erregearen alde jokatu zuen, eta Frantziako administrazioa antolatu zuen, zerga berri batzuen bidez.

1466an Joanes II.aren aurka zeuden kataluniarrek Aragoiko errege eta Bartzelonako konde izateko egin zioten proposamena onartu zuen, baina ez zuen kargu hura eskuratu azkenean. *Ona'' deitura jaso zuen artistak eta idazleak babestu zituelako. Karlos Mainekoa izan zuen ondorengo Proventzan, eta hura ondorengorik gabe hil zelarik Luis XI.a Frantziako erregea jabetu zen Proventzaz.

## Erreferentziak
Kale Nagusia (Doneztebe)

**Kale Nagusia** edota **Karrika Nagusia** Nafarroako Doneztebe udalerriko Alde Zaharrean dagoen kale bat da.

## Kalea 
Kale Nagusian, okindegiak formatu bera izanen zuen garai batean. Egun, bigarren solairuko leihoak gordetzen dira, frisoa eta guzti.

Merkatarien kalean bertan, *Casa Taberna* izenekoan, etxe mota horretako bertze adibide bat dugu. Bestalde, kalearen 20. zenbakian eta Intzakardi kalearen izkinan, Jauregi etxea dago.

## Ondare nabarmena 
* Jauregi etxea

## Kanpo estekak
Intzakardi kalea (Doneztebe)

**Intzakardi kalea** edo **Intzakardi karrika** Nafarroako Doneztebe udalerriko Alde Zaharrean dagoen kale bat da.

## Kalea 
Kale honetan hainbat etxe mota ikus ditzakegu.

Kale Nagusiarekin duen bidegurutzean XVIII. mendeko Jauregi etxea dugu, Bertiz eta Ezpeleta abizenen armarriak agertzen dituena. Bere paretan hemendik hainbat hiritara dagoen distantzia ikus dezakegu, baita itsasoaren gaineko altuera ere.

Kalean aurrera eginez etxeen arteko artekak ikus ditzakegu. Hara joaten zen erabilitako ur zikina. Zurrutarri izenekoak harrikoa egiteko erabiltzen ziren.

6. zenbakian etxe txiki bat dago, atean arku handia duena. Elkarren ondoan dauden leihoak ditu bigarren solairuan eta txiki bat azkenekoan. Baserrien banaketa aurkezteko balio digu horrek.

## Ondare nabarmena 
* Jauregi etxea

## Kanpo estekak
Merkatarien kaleko etxe gotikoa

**Merkatarien kaleko etxe gotikoa** Nafarroako Malerreka eskualdeko Doneztebe udalerrian dagoen eraikin gotiko bat da.

## Kokalekua 
Doneztebeko Alde Zaharran dago, Merkatarien karrikan dago, Merkatarien karrika eta Santa Luzia karrikaren izkinan, Doneztebeko udaletxetik hurbil.

## Historia 
XV. mendearen bukaeran Donezteben hainbat dorretxe eraiki ziren. Hau da bere jatorrizko egoera hobekien mantendu duena.

## Eraikina 
Harlanduzko aurrealdea du, hartan armarria agertzen da. Aurrealdea bi arkudun ate ditu, ate baten arkuan disko modukoa dago. Alboan aldiz, Santa Luzia karrikara begira, zutarrien gainean esekiak dauden bi solairuko balkoi edo galeria dotoreak ditu.

## Kanpo estekak 
* Erraztunea edo Erratzunea etxearen argazkia ikusgai
Eliza kalea (Doneztebe)

**Eliza kalea** edo **Eliza karrika** Nafarroako Doneztebe udalerriko Alde Zaharrean dagoen kale bat da.

## Izena 
Izena kale honetan San Pedro eliza egoteari zor dio.

## Ondare nabarmena 
* San Pedro eliza

## Kanpo estekak
Santa Luzia kalea (Doneztebe)

**Santa Luzia kalea** edota **Santa Luzia karrika** Nafarroako Doneztebe udalerriko Alde Zaharrean dagoen kale bat da.

## Kokalekua 
Eliza karrikako Txarrakoena etxea eta Merkatarien karriko Merkatarien kaleko etxe gotikoaren artean hedatzen da.

## Ondare nabarmena 
* Txarrakoena
* Merkatarien kaleko etxe gotikoa

## Kanpo estekak
Elkano kalea (Ordizia)

**Elkano kalea**, ordiziarrek usadioz eta maiz **Asto kale** deitua, Gipuzkoako Ordizia udalerrian dagoen kale bat da.

## Izena 
Izena Joan Sebastian Elkano getariar esploratzaile eta itsasgizonaren omenez darama.

## Kokalekua 
Ordiziako Alde Zaharrean dago, Kale Nagusia eta Plaza Nagusiaren artean.

## Eraikin eta eskultura interesgarriak 
Elkano kalean honako eraikin eta plaza nabarmenak daude:

* Jakes etxea.
* Plaza Nagusia.

Fitxategi:Ordizia 17.JPG|Jakes etxea.
Fitxategi:Ordizia merkatu plaza estalia 2009.jpg|Plaza Nagusia.

## Kanpo estekak
Homonimia

**Homonimia** (grezieratik *homōnymos,* 'izen berdina') terminoa erabiltzen da bi hitzek jatorri eta esanahi desberdinekoak izan arren, forma bera badute bilakaera historikoagatik, hots, ahoskera bera edo idazkera bera.

thumb|400px|*Kutun* hitzak bi homonimo ditu. Lehen homonimoak hiru adiera ditu eta bigarrenak, beste bi.Hiztegietan, hitz homonimoek sarrera desberdinak izaten dituzte.

Bi homonimo mota bereiz daitezke:
* Hitz homografoak, idazkeran berdinak direnak, baina ez nahitaez ahoskeran.
* Hitz homofonoak, ahoskeran berdinak direnak, baina ez nahitaez idazkeran.
Hitz polisemikoak ez dira homonimoekin nahasi behar: homonimoek jatorri etimologiko desberdina dute, baina polisemikoek jatorri bera dute. Esate baterako, *banku* hitzak hainbat adiera ditu euskaraz ('jarlekua', 'finantza-erakundea', eta abar), baina adiera horiek guztiek etimologia bera dute (azken batean, aitzingermanikozko **banki*-tik*)*. Desberdin idazten edo ahoskatzen diren bi hitzek adiera bera dutenean, homonimiaren alderantzizko fenomenoa gertatzen da: hitz horiek sinonimoak dira.

## Homografoak 
Grezieratik: *homo* 'berdina' eta *grafos* 'idazkera'.

Hitz homografoak berdin-berdin idazten dira, baina adiera desberdina dute, hots, adierazle bera dute, baina etimologia desberdina eta, beraz, adiera desberdina.

Euskaraz homografo guztiak homofonoak izaten dira, azentua gorabehera (*bahitu* aditza /bahitu/ zein /baitu/ ahoskatzen da 'atxilotu' esan nahi duenean, baina *bahitu* laguntzailea —*bazenitu*, hika—, aldiz, /bahi'tu/ zein /bai'tu/ esaten dugu). Hala ere, beste hizkuntza batzuetan ez da beti horrela; adibidez, ingelesez *read* hitza ez da berdin ahoskatzen 'irakurri' (infinitiboa) adiera badu (/ri:d/) edo 'irakurri nuen (huen, zuen, genuen, zenuen, zenuten, zuten)' zein 'irakurrita' esan nahi badu (red/). Era berean, frantsesezko *couvent* (/ku'vã/, 'konbentua') eta *couvent* (/'kuv/, 'inkubatzen dute') berdin idatzi arren, ezberdinak dira ahoskatzerakoan, bakoitzaren azken bokal sudurkaria desberdina baita, baita silaba tonikoa ere.

## Homofonoak eta paronimoak 
Hitz homofonoek (grezieratikː *homos* 'berdina' eta *fono* 'soinu') idazkera eta adiera desberdinak dituzte, berdin ahoskatu arren. Aurreko puntuko *bahitu* laguntzailea (*bazenitu*, hika) eta *baitu* aditz laguntzaile aurrizkiduna (*bait*- aurrizkia eta *du* lagutzailea) homofonoak dira anitz euskaldunentzat, hatxea mutua bada eta azken silaba tonikoa bada: /bai'tu/. Japonierazko 私立 eta 市立 hitzak berdin irakurtzen dira, hots, *shiritsu*: baina lehenak 'eraikin pribatua' esan nahi du, salmenta pribatukoa, eta bigarrenak, aldiz, 'hiri-eraikina', babes ofizialekoa, eta haren antonimoa da!

## Ikus, gainera 
* Polisemia
* Sinonimo

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Goen kalea (Ordizia)

**Goen kalea**, bertakoek **Goenkale** deitua, Gipuzkoako Ordizia udalerrian dagoen kale bat da.

## Kokalekua 
Ordiziako Alde Zaharrean dago, Plaza Nagusia eta Kale Nagusiaren artean hedatzen da.

## Kalea 
Garai batean eta 1990eko hamarkadaren hasiera arte, Goen kalean merkatu txiki bat eta arrandegia zeuden, hain zuzen ere, gaur egun Jorge Oteitza oriotar eskulturgilearen Nikolas Lekuona, Jose Sarriegi eta Maria Dolores Katarain "Yoyes" ordiziarren omenezko *2 gaineko 1, multzo hirukoitza* eskultura dagoen plazatxoan.

## Eraikin eta eskultura interesgarriak 
Goen kalean honako eraikin edo monumentu hauek daude:

* Plaza Nagusia
* Gazteluzar jauregia edo Ibarbia etxea.
* *2 gaineko 1, multzo hirukoitza*.

Fitxategi:Ordizia merkatu plaza estalia 2009.jpg|Plaza Nagusia.
Fitxategi:Ordizia_(Guipúzcoa)-Casa_Gazteluzar-1.JPG|Gazteluzar jauregia edo Ibarbia etxea.
Fitxategi:Oteiza,_Ordizia,_Gipuzkoa,_Euskal_Herria.jpg|2 gaineko 1, multzo hirukoitza monumentuaren plaka.

## Kanpo estekak
Acaremyidae

**Acaremyidae** karraskari familia desagertua da. Hystricomorpha subordenaren barruan sailkatzen dira.

## Generoak 
Honako generoak ezagutzen dira:
* †*Acaremys* Ameghino, 1887
* †*Changquin* Vucetich *et al.*, 2014
* †*Galileomys* Vucetich & Kramarz, 2003
* †*Platypittamys* AE Wood, 1949
* †*Pseudoacaremys* Arnal & Vucetich, 2015
* †*Sciamys* Ameghino, 1887

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Pedro kalea (Ordizia)

**San Pedro kalea** edota **Done Petri kalea** Gipuzkoako Ordizia udalerrian dagoen kale bat da.

## Kokalekua 
Ordiziako Alde Zaharrean dago, Santa Maria kalea eta Etxezarreta kalearen artean.

## Eraikin eta eskultura interesgarriak 
San Pedro kalean honako eraikin nabarmenak daude:

* Jasokundeko Andre Mariaren eliza.

Fitxategi:Ordizia_(Guipúzcoa)-Iglesia_de_Santa_María_de_la_Asunción-1.JPG|Jasokundeko Andre Mariaren eliza.
Fitxategi:Ordizia 22.JPG|San Pedro edo Done Petri kalea.

## Kanpo estekak
Santa Maria kalea (Ordizia)

**Santa Maria kalea** Gipuzkoako Ordizia udalerrian dagoen kale bat da.

## Kokalekua 
Ordiziako Alde Zaharrean dago.

## Eraikin eta eskultura interesgarriak 
Santa Maria kalean honako eraikin nabarmenak daude:

* Muxika dorretxea.
* Jasokundeko Andre Mariaren eliza.
* Barretxe jauregia.
* Barrena jauregia.
* Jauregi botika.

Fitxategi:OrdiziakoMuxikaDorretxea.jpg|Muxika dorretxea.
Fitxategi:Ordizia_(Guipúzcoa)-Iglesia_de_Santa_María_de_la_Asunción-1.JPG|Jasokundeko Andre Mariaren eliza.
Fitxategi:Barrena,_Ordizia._Gipuzkoa,_Euskal_Herria..jpgBarrena jauregia.

## Kanpo estekak
Eloína Miyares

**Eloína Miyares Bermúdez** (1928ko abenduaren 1a, Santiago de Cuba &ndash; 2015eko uztailaren 26a, Santiago de Cuba) Diccionario Escolar Cubano hiztegiaren sorkuntza zuzendu zuen hizkuntzalaria izan zen 2005eko lehen ediziotik laugarren edizioraino (digitala 2013an eta paperean 2015ko urtarrilean) Kuban tirada handiena duten liburuetako bat da Diccionario Escolar Cubano hiztegi hori.
thumb|Kubako Diccionario-basico-escolar. Azala
Orienteko Escuela Normal-ean ikasi zuen eta Maistra Normal gisa graduatu zen 1947an. Lehenik nekazaritza-inguruko maistra moduan ibili zen Palma Soriano udalerrian eta alfabetatze-kanpainan parte hartu zuen. Gero Orienteko Unibertsitateko Humanitateen Fakultatean estudiatu zuen, Letretako Lizentziatu tituluan graduatu zen. Bertan 1972ra arte klaseak eman zituen eta hortik aurrera Zientzien Akademiaren Hizkuntzalaritza Aplikatuko Zentroan ikertzaile moduan hasi zen. Fonetikazko ikerketak egin zituen geroago Pragako Zientziaren akademiaren Institutuan Txekoslovakian.

Bere senarrarekin batera, Vitelio Ruiz Hernández filologoa, metodologia bat sortu zuen maisuek eta ikasleek beren ahoskera eta ortografia hobe zitzaten, geroago 1971an CLA Zentroa (Centro de Lingüística Apli­cada) fundatu zuten Santiago de Cuba-n.

2002 urteaz geroztik CLA-k urtero antolatzen du Simposio Internacional de Comunicación Social izeneko kongresua, Santiagon hizkuntzalaritzazko lexikografiazko eta hizkuntzalaritza konputazionazko hainbat aditu nabarmendu biltzen dituena.

## Lankidetza EHUko Ixa Taldearekin 
thumb|Kubako Diccionario-basico-escolar. Interneteko adibidea.
Euskal Herriko Unibertsitateko IXA taldea lankidetzan aritu izan da 2001tik CLA ikergunearekin. Hortik atera da, adibidez, *Diccionario Básico Escolar Cubano* (DBE) hiztegi hori (digitala eta paperezkoa). Hiztegia XMLz kodetuta dago, eta hiztegiak editatzeko Ixa taldean garatu zen *leXkit* izeneko ingurunea erabiltzen da.

## Argitalpenak 
Hauek da Eloína Miyaresen lanen artean egindako hautapen bat:

* 1998, *Diccionario escolar ilustrado*
* 1999, *Vacuna ortográfica VAL-CUBA : nivel primario : metodología para prevenir y erradicar las faltas de ortografía*
* 2000, *En torno al sustantivo y adjetivo en el español actual*
* 2003, *Diccionario básico escolar*
* 2006, *Léxico activo-funcional del escolar cubano*
* 2006, *Linguistics in the twenty first century*

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Santiago de Cubako Centro de Lingüística Aplicada
* Vitelio Ruiz Hernández
* Leonel Ruiz Miyares
* Xabier Artola Zubillaga
* Iñaki Alegria
* Olatz Arregi

## Kanpo estekak 
*  Centro de Lingüística Apli­cada de Santiago de Cuba
*  XIV Simposio Internacional de Comunicación Social PortalComunicación
* @cla_comsoc Santiagoko Centro de Lingüística Apli­cadaren Twitterreko kontua
*  Eloina Miyares, una mujer de ciencia TVsantiagoful, Youtube
*  Falleció la lingüista Eloína Miyares Bermúdez. Granma (2015-07-27)
Herri Antzokia (Ordizia)

**Herri antzokia**, iraganean **Etxezarreta antzokia**, Gipuzkoako Ordizia udalerrian dagoen antzoki eta zine areto bat da. Domingo Unanue ordiziar arkitektoak diseinatu eta eraikiarazi zuen.

## Kokalekua 
Alde Zaharrean dago, Etxezarreta kalearen 9. zenbakian, Barrena parkearen alboan eta Barrena jauregia eta Barretxe jauregiaren atzealdean.

Antzokiaren atzealdean Domingo Unanue plaza dago.

## Kanpo estekak
Legazpi kalea (Ordizia)

**Legazpi kalea**, ordiziarren artean *Oilo kale* izenez ezagunagoa, Gipuzkoako Ordizia udalerrian dagoen kale bat da.

## Izena 
Izena Miguel Lopez Legazpi zumarragar militar, esploratzaile eta konkistatzailearen omenez darama.

## Kokalekua 
Ordiziako Alde Zaharrean dago, Plaza Nagusia eta Euskal Herria kalearen artean.

## Eraikin eta eskultura interesgarriak 
Domingo Goitia kalean honako eraikin nabarmenak daude:

* Gazteluzar edo Ibarbia jauregia

Fitxategi:Ordizia_(Guipúzcoa)-Casa_Gazteluzar-1.JPG|Gazteluzar edo Ibarbia jauregia.

## Kanpo estekak
Domingo Goitia kalea (Ordizia)

**Domingo Goitia kalea**, ordiziarren artean **Oilo kale** izenez ezagunagoa, Gipuzkoako Ordizia udalerrian dagoen kale bat da.

## Izena 
Izena Juan Domingo Goitia Garmendia altzagar nekazari eta idazlearen omenez darama. *Oilo kale* izena azteazkeneroko Ordiziako azokan kale honetan hegazti eta oiloen saltokiak kokatzen direlako zor dio.

## Kokalekua 
Ordiziako Alde Zaharrean dago, Kale Nagusia eta Santa Maria kalearen artean.

## Eraikin eta eskultura interesgarriak 
Domingo Goitia kalean honako eraikin nabarmenak daude:

* Sujetoenea
* Ordiziako udaletxea.

Fitxategi:Ordizia (Guipúzcoa)-Casa Sujetonea-1.JPG|Sujetoenea eta ezkerrean Domingo Goitia kalea.
Fitxategi:Ordizia_(Guipúzcoa)-Ayuntamiento-1.JPG|Ordiziako udaletxea eta eskuinean Domingo Goitia kalea.

## Kanpo estekak
Duffman

**Duffman** *Simpsondarrak* marrazki bizidunetako serieko pertsonaia bat, Matt Groeningek sortua, Duffman *Duff* garagardoaren maskota ofiziala da. Hank Azariak bikoiztua, *The City of New York vs. Homer Simpson* atalean lehen aldiz agertu zen. Izena Guns N' Roses taldeko Duff McKagan baxu-jotzailearen omenez jarri zioten.

## Kanpo estekak
Danny Lloyd

**Danny Edward Lloyd** (Pekin, Illinois, Ameriketako Estatu Batuak, 1972ko urriaren 13a) irakaslea da, haurtzaroan aktore izana.

## Bizitza eta zinemako ibilbidea 
Haren lehen filma *The Shining* izan zen, eta han bere rol ezagunena egin zuen, Dany Torrance pertsonaiarena, sei urte besterik ez zuela. Hoteleko eszenak grabatzean, dramazko film bat egiten ari zirela uste zuen.

1982an erretiratu zen zinemaren mundutik, bere bigarren eta azken filma egin ondoren. 2007an, Danny Lloyd Biologiako irakasle bilakatu zen Ameriketako Estatu Batuetako Kentucky estatuko Elizabethtown herriko ikastetxean.
Pedro Porralis

**Pedro Porralis** (Iruñea, –*ib.*, 1596) Iruñeko liburugilea izan zen 1591 eta 1596 artean. **Pedro Porralis de Amberes** jartzen zuen bere moldiztegitik ateratzen ziren liburuetan.

Tomas Porralisen semea. Nafarroako erresumako inprimatzaile ofizial kargua hartu zuen oinordetzan aita hildakoan (1591) hamar urtez. Epea amaitu baino lehenago bera ere zendu (1596) eta Matias Mares izan zen ondorengoa.

Pedro Porralisek argitaratu zituen liburu urrietan euskarazko lehen argitalpenetako bat dago, euskara arkaikoaren (hots, 1400-1600 arteko euskararen) lekukotasun garrantzizkoenetako bat: *Refranes y Sentencias*.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Edizioaren historia Euskal Herrian

## Kanpo estekak
Fagor Arrasate

**Fagor Arrasate S. Coop** altzairuzko txapa metalikoa prozesatzeko makina tresnen diseinuaz eta hornikuntzaz arduratzen den enpresa da. 1957. urtean sortu zen eta bere egoitza nagusia Arrasaten, Gipuzkoako mendebaldean kokatzen da. Fagor Arrasate, Mondragon Korporazioko kide da, Euskal Herrian jatorria duen eta gaur egun Espainia eta beste 5 kontinentetan kokatzen den enpresa taldea.

50 herrialde baino gehiagotan du presentzia eta hainbat fabrikazio establezimendu ditu Txinan.

Diseinuan eta hurrengo produktuen fabrikazioan oinarritzen du bere jarduera: prentsak eta estanpazio sistemak, txapa ebaki eta prozesatzeko lerroak eta txapazko pieza konplexuak eta trokelak fabrikatzeko sistema bereziak.

## Historia 
1957an enpresaren sortzaileek Arrasateko Legarre auzoan mekanika lantegi bat eskuratu zuten, tresneria eta makina tresna osagarriak fabrikatzeko enpresa bat sortzeko asmoz. Urte hartako azaroan, enpresak ofizialki Talleres Arrasate izena hartu zuen, eta Arrasateko lehen kooperatiba gisa erregistratu zen, 7641 zenbakiarekin, Lan Ministerioko Kooperatiben Erregistro Ofizialean, hurrengo helburuarekin: *“makineria, tresneria eta trokelaketa fabrikazioa eta salmenta, bai eta beste edozein industria-jarduera ere”.* Hurrengo urteetan, munduko ebaketa lerro konbinatu handienak egiteko aukeratua izan zen, eta bere lehen bolante gabeko serboprentsa astuna ere aurkeztu zuen.

2007an Gamei enpresaren jabe egin zen, eta torloju prentsak fabrikatzeari ekin zion.

2008an beste fabrika bat eraiki zuen Txinan.

2009 eta 2011 bitartean hainbat proiektutan murgildu zen. Besteak beste Alemaniarako “stretch leveller” zapal sistema eraikitzen zuen, bai eta Volkswagenentzat “Wave Line” izeneko lehen prentsa linea sinkronitzatu eta robotizatua ere.

2012. urtean "Made in Euskadi" saria jaso zuen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Fagor Electrodomésticos
* Fagor Industrial

## Kanpo estekak
Daddy Yankee

**Ramón Luis Ayala Rodríguez** (San Juan de Puerto Rico, ), **Daddy Yankee** izenarekin ezaguna musikan, abeslari, aktore, zinema-ekoizlea, irrati esataria eta enpresari puertorricarra da .

Kritikaren sektore desberdinen arabera, reggaetonaren abeslari errespetatuena eta eragin handiena duena da. All Music musika web-orrialde estatubatuarraren arabera, Daddy Yankee reggaetona musika estilo bat kontsideratua izatea lagundu zuen XXI. mendean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hawaii Five-0

***Hawaii Five-0*** () Ameriketako Estatu Batuetako krimen- eta drama-telesaila da. 1968-1980 urteetan igorritako telesailaren moldaketa da. K/O Paper Products eta101st Street Television dira sailaren produktoreak.

CBS katean estreinatu zen, bertsio originala igorri zuena. Lehen bertsio bezala, talde elitista bat jarraitzen da, Hawaiiko estatuan delitugintza murrizteko. 2010eko irailaren 20an estreinatu zen, jatorrizko telesailaren estreinaldiaren baino 42 urte geroago. 2010eko azaroaren 21ean, CBS kateak Hawaii Five-0 sailak sasoi bakoitza 24 kapitulu izango zituela adierazi zuen.2011ko urtarrilaren 23an, telesailak rating altuena lortu zuen, lehenengo sasoiaren hamabosten kapituluak 19.230.000 ikusle. Grace Park Kono Kalakaua interpretatuko zuela eta Scott Caan Danny Williams izango zela aldarrikatu zen. Telesailaren produktoreek jatorrizko bertsioari gorazarre egin zioten, Steve McGarret-ek erabiltzen duen autoa berrerabiltzen( jatorrizko bertsioan Jack Lordek erabili zuen).

## Musika 
Hawaii Five-0 telesailak jatorrizko bertsioan erabilitako abestiaz baliatzen da, Morton Stevensek konposatuta.

## Harrera 
2010eko maiatzaren 19an, *The Honolulu Advertiser* egunkariak iritzia eskaini zuen "Gidoi azkarra daukan telesail azpikaria da”. Ameriketako Estatu Batuetan estreinaldiak 14,20 milioi ikusle izan zituen, eta People's Choice saria irabazi zuen.

## Emisioak 
* Kanada:Global Television Network eta CJON-TV kanalak 2010ean estreinatu zen.
* Australia: Network Ten kanalak 2011ko urtarrilaren 30ean estreinatu zuen. Bertsio originala Nine Network-en estreinatu zen.
* Bulgaria: Nova Television kanalak 2011ko urtarrilaren 4an antzeztu zuen, baina ez zuten bertsio originala eman.
* Herbeherak: Veronika kanalak 2011ko urtarrilaren 17an antzeztu zuen.
* Espainia: FOX kanalak 2011ko urtarrilaren 18a eman zuen. *Cuatro* kanalak eta *Energy* kanalak ekainaren 21ean lehenengo kapitulua eman zuten.
* Finlandia: Nelonen kanalak 2011ko otsailaren 2an eman zuen.
* Latinoamerika: Liv kanalak 2010eko urriaren 20an estreinatu zuen Latinoamerika osoan. Urriaren 26an bigarren sasoia estreinatu zen.
* Mexiko: Azteka 7kanalak 2011ko maiatzaren 30ean eman zuen.
* Puerto Rico: *Wapa TV* kanalak2011ko otsailean eman zuen.
* Txile: *UCV Televisión* kanalak 2011ko martxoan estreinatu zuen.
* Venezuela: *Venevision* kanalak 2012ko abuztuaren 3an lehen aldiz eman zuen. 2012ko uztailaren 10ean bigarren sasoia eman zuen.
* El Salvador: *Canal 6* kanalak 2011ko maiatzaren 15ean lehen aldiz eman zuen.
* Ekuador: *Ecuasiva* kanalak 2011ko irailaren 11an eman zuen.
* Kolonbia: Citytv kanalak 2011ko irailean estreinatu zuen.
* Costa Rica: Telectica kanalak 2011ko urriaren 26an eman zuen.
* Peru: América Televisión kanalak 2012ko apirilaren 9an estreinatu zuen.
* Uruguay: Teledoce kanalak 2012ko otsailean eman zuen.
* Paraguay SNT kanalak 2014ko martxoan estreinatu zuen.
* Argentina: Canal 9 kanalak 2016ko maiatzaren 8an lehen aldiz eman zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
David Garrett

**David Garrett**, jaiotze izenez **David Christian Bongartz** (1980ko irailaren 4a, Akisgran) alemaniar biolinjole eta modelo bat da.

## Diskografia 
[thumb|200px|eskuinera|[2010eko urtarrilaren 15ean Kolonian.]]

### Estudioko diskoak 
* 1995: Mozart: Violinkonzerte KV 218 und 271a, Sonate für Klavier und Violine B-Dur KV 454
* 1995: Violin Son
* 1997: Paganini Caprices
* 2001: Tchaikovsky, Conus: Violin Concertos
* 2002: Pure Classics
* 2006: Free
* 2007: Virtuoso
* 2008: Encore
* 2009: David Garrett (USA)
* 2009: David Garrett live in Concert & in Private (Germany, Switzwerland, Australia Only)
* 2009: Classic Romance
* 2010: Rock Symphonies (US/Canada)
* 2011: Rock Symphonies - Live... On a Summer Night (US/Canada)
* 2011: Legacy.
* 2012: Music: Live in Concert
* 2013: Garrett Vs. Paganini
* 2014: Timeless
* 2015: Explosive

### Zinema 
* 2005: A New World - "Cinema Paradiso", Will Martinekin batera.
* 2008: Tenor at the Movies - "Parla Piu Piano" (The Godfather) eta "Se" (Cinema Paradiso), Jonathan Ansellekin batera.
* 2013: Paganini: The Devil's Violinist o el violinista del diablo - Niccolò Paganini biolinjolea antzeztuz, David Garrett filmaren protagonista da.

## Kanpo loturak 
* David Garrett biolinjolearen webgune ofiziala  
* David Garrett biolinjolearen nazioarteko zale eta jarraitzaileen webgunea (eleanitza)
Doneztebeko pilotalekua

**Doneztebeko pilotalekua**, **Behar Zana pilotalekua** edo **Bear Zana pilotalekua** Nafarroako Malerreka eskualdeko Doneztebe udalerrian dagoen pilotaleku bat da.

Pilotaleku honetan laxoa izeneko modalitatea jokatu ohi da.

## Kokalekua 
Alde Zaharrean dago.

## Eraikina 
Estalirik gabeko pilotalekua da.

Berez bi pilotalekuk osatzen dute, 60-80 metro luze eta 12-20 metro zabalekoak. Atzeko horma edo errebotea du, laxoaren modalitatean ezinbestekoa baldintza. Jatorriz lurzorua belarrezkoa zen, baina modalitate honen berreskuratzearekin batera zementu eta asfaltozko lurzoruak hedatu dira.

## Kanpo estekak
Mingots

[210px|thumb|*Der bittere Trank* (*Edari mingotsa*), [Adriaen Brouwerren margolana.]]
**Mingotsa** oinarrizko bost zaporeetako bat da, oro har gozakaitza dena, kininaren gertukotzat jotzen dena. Osterzuria, gozotu gabeko kafea, ondu gabeko oliba eta txikoria izaten dira zapore mingotsa duten elikagaietako batzuk.

Ahogozo honi ere **mikatz**, **kirats**, **mingatz** (Zuberoan), **mingar** (Zuberoan), **minkor** eta **samin** esaten zaio; azken hirurak garratzari deitzeko ere erabiltzen dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo-estekak
Besòs

[thumb|Besòs ibaia, [Sant Adrià de Besòs herria zeharkatzen.]]

**Besòs** Kataluniako erdi-ekialdeko ibai bat da, Bartzelonako probintziakoa. Vallès Oriental eskualdean jaiotzen da, Mogent eta Congost ibaiak elkartzean, eta Sant Adrià de Besòsen itsasoratzen da Mediterraneora, 17,7 kilometroko ibilbidea egin ondoren. Ibilbide horretan, udalerri hauek zeharkatzen ditu: Parets del Vallès, Montcada i Reixac, Santa Coloma de Gramenet, Bartzelona eta Sant Adrià de Besòs.

## Historia 
Besòsen urak Bartzelonako nekazaritza lurrak ureztatzeko erabili ziren. X. mendean, horretarako eraiki zen Kondearen ubidea; ubide horrek Montcada i Reixacetik Bartzelona hiriraino ekartzen zuen ura, Erdi Aroan.

## Kanpo estekak
Fernando I.a Napolikoa

**Fernando I.a Napolikoa** (1423ko ekainaren 2a - Napoli, 1494ko urtarrilaren 25a), **Ferrante** ere deitua, Napoliko erregea izan zen 1458-1494 bitarteko urteetan.

## Bizitza 
Alfontso V.a Aragoikoaren sasiko semea zen eta, aita hil ostean, Napoliko erregetza hartu zuen. René Anjoukoa menderatu zuen eta 1481ean turkiarrak Otrantotik bota zituen. Gorte arrandiatsu bat bildu zuen; merkataritza eta industria bultzatu zituen, eta 1474an inprenta sartu zuen Napolin.

## Ezkontzak eta seme-alabak 
Fernando bi aldiz ezkondu zen.
* 1444an Elisabet Clermontekoarekin (1424 aldean-1465); sei seme-alaba izan zituzten:
** Alfontso (1448–1495), Napoliko erregea 1494-1495 bitartean.
** Leonor (1450–1493).
** Frederiko (1452–1504), Napoliko erregea 1496-1501 bitartean.
** Joanes (1456–1485)
** Beatriz (1457–1508), bi aldiz Hungariako eta Bohemiako erregina ezkontidea (1476–1490 eta 1491–1502), Matias Corvino eta Ladislao II.arekin ezkondu baitzen.
** Frantzisko (1461–1486)
* 1476an Joana Aragoikoarekin (1454–1517), hots, Joanes II.a Aragoikoaren eta Joana Enrikezen alabarekin. Bi seme-alaba izan zituzten:
** Joana (1478-1518), Napoliko erregina ezkontidea (1496ko uztailetik irailera), Fernando II.a Napolikoarekin ezkondu baitzen.
** Karlos Napolikoa (1480–1486).

Gutxienez 9 sasiko seme-alaba izan zituen, Diana Guardato, Eulalia Ravignano eta Giovanna Caracciolo maitaleekin.

## Erreferentziak
Club Gel Puigcerdà

**Club Gel Puigcerdà** Kataluniako izotz hockey talde bat da, Puigcerdà hirikoa. 1956 urtean sortu zen eta Espainiako Izotz Hockey Superligan jokatzen du. *Club Poliesportiu Puigcerdà* izotz pistan jokatu ohi ditu etxeko partidak.

1972an Espainiako Ligaren fundatzaileetariko bat izan zen

## Lorpenak 
* Espainiako Izotz Hockey Superliga (6): 1986, 1989, 2006, 2007, 2008, 2020
* Espainiako Izotz Hockey Errege Kopa (12): 1983, 1984, 1986, 1987, 1992, 1999, 2004, 2005, 2007, 2008, 2009, 2010
* Federazio Kopa (2): 2006, 2007
* Kataluniako Kopa (5): 1985, 2003, 2004, 2006, 2008

## Kanpo estekak 
* Club Gel Puigcerdà taldearen webgunea
CD Hielo Bipolo

[thumb|220px|[Gasteizko Izotz Jauregia.]]
**Club Deportivo Hielo Bipolo** Gasteizko izotz hockey taldea izan zen. 2012an Saski Baskoniaren babesean sortu zen Sumendi taldearen oinordeko bihurtuz. Hasieratik tale indartsua izateko helburuaz jaio zen eta berehala irabazi zituen Espainiako Superligak eta Errege Kopa. Bi denboraldiz aritu ondoren 2014an ordea elitean jokatzeari utzi zion diru arazoen erruz eta gaur egun harrobia lantzen ari da.

## Palmaresa 
* Espainiako Liga
** Txapelduna (2): 2013, 2014
* Errege Kopa
** Txapelduna (1): 2014
** Finalista (1): 2013
* Espainiako Superkopa:
** Txapelduna (1): 2014

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Edith Margaret Garrud

**Edith Margaret Williams,  Edith Garrud** bezala ezaguna (Bath, Somerset, 1872–1971) arte martzialetan profesionala izan zen lehen emakumea izan zen Mendebaldean.

## Biografia 
### Sufragisten borrokan izandako eragina 
1910eko azaroaren 18an, Londresen, parlamentuaren kanpoaldean 300 sufragista inguruk polizien harresiarekin egin zuten topo. Poliziak askoz gehiago ziren eta jende artean zeuden hainbat gizonezko zibilen laguntzarekin, emakumeei gogor eraso zieten. Bi emakume hil zituzten, beste asko zauritu eta ehundik gora atxilotu. Emakumeen botoaren aldeko mugimenduak polizia eta gobernua zituen etsai, indarkeriak gero eta protagonismo handiagoa zuen borroka hartan, eta emakumeek erantzuteko prest egon behar zuten.

Edith urte batzuk lehenago hasi zen jiu-jitsu borrokarako japoniar artea praktikatzen, Sadakazu Uyenishi "Raku" maisuaren eskolan ikasitako William Garrud senarraren eskutik, eta 1910erako jarduera hura emakumeei irakasten hasia zen. Urte hartan bertan *Votes for Women* aldizkarian idatzitako artikulu batean zioen handik aurrera arerio indartsua izango zutela eta jiu-jitsua oso egokia zela poliziari aurre egiteko. Garrudek berak 1,50 metro besterik ez zuen eta, garai hartan, Londresko polizia izateko gutxieneko altuera 1,78koa zen. Jiu-jitsua, hain zuzen, erasotzailearen indarra haien kontra baliatzean datza.

Prentsa fenomenoaren berri jasotzen hasi zen eta berehala “*sufrajitsu*” hitza erabiltzen hasi ziren beren burua defendatzeko japoniar artea erabiltzen zuten sufragistak izendatzeko.

Emakumeen eta poliziaren arteko liskarrak areagotu ahala, atxiloketek eta kartzela zigorrek ere gora egin zuten. Sufragista espetxeratuak gose grebak egiten hasi ziren, eta gobernuak Presoen Legea (edo Katuaren eta Saguaren Legea, izen horrekin egin baitzen ezaguna) onartu zuen 1913an, martiririk nahi ez zuelako: gose greban zeuden presoak askatuko zituzten, osasuna berreskuratutakoan berriro kartzelaratzeko.

Horixe egin zuten Emmeline Pankhurst mugimenduko buru nagusietakoarekin. Sufragistek ez zuten Pankhurst berriro atxilotzerik nahi eta Edith Garrudek 30 sufrajitsuz osatutako talde berezia osatu zuen buruzagia babesteko, *Bodyguard* (bizkartzain) izenekoa.

## Zinema 
* *Suffragette* (2015)

## Erreferentziak
Majadahonda HC

thumb|250px
**Majadahonda Hielo Club** (gaur egun *SAD Majadahonda*) Espainiako izotz hockey talde bat da, Majadahonda hirikoa, Madrilgo Erkidegoan. 1992 urtean sortu zen eta Espainiako Izotz Hockey Superligan jokatzen du. *Pista de hielo La Nevera* izotz pistan jokatu ohi ditu etxeko partidak.

1972an Espainiako Ligaren fundatzaileetariko bat izan zen

## Lorpenak 
* Espainiako Izotz Hockey Superliga (1): 1998
* Espainiako Izotz Hockey Errege Kopa (0): Finalerdiak 1998 eta 2002an.

## Kanpo estekak 
*  Facebook-eko orria
Etxezarreta kalea (Ordizia)

**Etxezarreta kalea** Gipuzkoako Ordizia udalerrian dagoen kale bat da.

## Kokalekua 
Ordiziako Alde Zaharrean dago.

## Eraikin eta eskultura interesgarriak 
Santa Maria kalean honako eraikin nabarmenak daude:

* Jasokundeko Andre Mariaren eliza.
* Herri Antzokia.
* Barretxe jauregia.
* Barrena jauregia.

Fitxategi:Ordizia 03.JPG|Ordiziako tren geltokia eta Etxezarreta kalearen arteko eskailerak.
Fitxategi:Ordizia 11.JPG|Etxezarreta kaleko etxebizitza.
Fitxategi:Ordizia 10.JPG|Etxezarreta kalea.
Fitxategi:Ordizia_(Guipúzcoa)-Iglesia_de_Santa_María_de_la_Asunción-1.JPG|Jasokundeko Andre Mariaren eliza.
Fitxategi:Barrena,_Ordizia._Gipuzkoa,_Euskal_Herria..jpgBarrena jauregia.

## Kanpo estekak
Tomas Porralis Savoiakoa

**Tomas Porralis** (Savoia ? - Iruñea, 1591) Iruñeko liburugilea izan zen 1568 eta 1591 artean. Euskal Herriko laugarren inprimatzailea izan zen.

Iruñera baino lehen, Gaztelako inprentetan lan egin omen zuen. Adrian Anbereskoaren suhia (María Périz alabaordearen senarra), harengandik Nafarroako erresumako inprimatzaile ofizial kargua hartu zuen oinordetzan, eta bera zendu eta gero Pedro Porralis semeak (1591).

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Edizioaren historia Euskal Herrian