María Jesús Valdés

**María Jesús Valdés Díaz** (Madril, 1927ko urtarrilaren 26a – ibidem, 2011ko azaroaren 12a) madrildar aktorea eta ahots-aktorea izan zen.

## Bizitza 
Madrilgo Beatriz Galindo Institutuan ikasketak egiten ari zela, interpretazioaz interesatzen hasi zen, TEU (Teatro Español Universitario) taldean sartu zen eta ikuskizunaren munduan profesionalki jarduteko erabakia hartu zuen.

### Aktore ibilbidea 
1944an egin zuen debuta eszenatokietan, familia aurka zuela. 1949an Cayetano Luca de Tenak, Teatro Españolaren buru zela, antzerkiko lehen aktore izateko aukera eman zion. Antonio Buero Vallejoren *Historia de una escalera* estreinatzeko aukera izan zuen orduan. Urte horretan bertan, Enrique Jardiel Poncelaren azken lana izan zen *Los tigres escondidos en la alcoba* lana ere estreinatu zuen, eta 1950ean Lope de Vegaren *El villano en su rincón* lanean protagonista izan zen. Bi urte geroago, Buero Vallejoren beste lan bat estreinatu zuen *La tejedora de sueños* izenekoa eta Loperen *La moza de cántaro*.

Garai horrexetan hasi zen bikoizketa munduan, eta zinemarako lehen sartu-irtenak ere egin zituen, Arturo Ruiz Castilloren *Catalina de Inglaterra* (1951) eta *La laguna negra* lanetan parte hartuta.

1953an Maria Guerrero Antzerki Konpainiako lehen aktore izatera pasa zen, Alfredo Marqueríek zuzentzen zuen sasoian. José Luis Alonsorekin batera bere konpainia sortu zuen eta José Luis Orgarekin batera bere konpainia propioa eratu zuen, non besteak beste, Jesús Puente, Alicia Hermida, María Luisa Ponte, Julieta Serrano, Agustín González zein Francisco Valladaresek parte hartu zuten. Konpainiarekin José Zorrillaren *Don Juan Tenorio* (1950) lanean Doña Inés pertsonaia interpretatu zuen, Víctor Ruiz Iriarteren *El gran minué,* Emlyn Williamsen *Cuando el trigo es verde*, (1953), William Shakespeareren *La fierecilla domada*, Shakespeareren *Medida por medida* (1955), Sofoklesen *Electra* (1955), Lope de Vegaren *El mejor alcalde el rey* (1955), José Echegarayren *Mancha que limpia* (1955)*,* Graham Greeneren *El cuarto de estar* (1956), Fernando de Rojasen *La Celestina* (1956), John Boynton Priestleyren lan bi: *Llama un inspector* (1951) eta *El fin del paraíso* (1956), Jaime Salomen *El mensajero* (1956),  Alfredo Mañasen *La feria de Cuernicabra* (1956) edo William Shakespeareren*Macbeth* (1957).

Beste lan batzuk: Jean Anouilhen *Ardèle o la margarita* (1950), Jean Anouilhen *Colombe* (1953), Anna Bonnacciren *La hora de la fantasía* (1954), Victor Ruiz Iriarteren *Usted no es peligrosa* (1955), Jose de Valdivielsoren *El hijo pródigo* (1955) eta  Peter Ustinov *El Amor de los cuatro coroneles*.

1957an, Francisco Francoren mediku pertsonala zen Vicente Gilekin ezkondu zen, eta eszenatokietatik aldendu zen familiako bizitza lanetan aritzeko.

1980an alargun geratu ostean soilik itzuli zen interpretaziora. *La dama del alba* antzeztu zuen, Madrilgo Bellas Artes antzokiko lana, Jose Tamayoren zuzendaritzapean. Une horretatik aurrera, Espainiako eszenatokietan presentzia etengabea izan zuen, paper garrantzitsuekin, hala nola *El cerco de Leningrado* (1994), Edward Albee-ren *Tres mujeres altas* (1995), Friedrich Dürrenmatten *La visita de la vieja dama* (2000), Fernando Arrabalen *La muerte de un viajante* (2001) edo  *Carta de amor* (2004) lanak. eta dozena erdi filmetan parte hartu zuen, horietako bat nabarmena izan zen, Vicente Arandaren *Juana la Loca*.

## Sariak 
; Zinema Idazleen Zirkuluaren dominak

; 

* Aktoreen Batasunaren Saria (1994)
* Margarida Xirgu memoriala (1996)
* Antzerki Sari Nazionala (1999)
* Max saria emakumezko aktore onenari (2003)
* Mayte Antzerki Saria (2003)
* Antzerkiko kalitatearen Luis Parreño Oroimenezko Saria (2006)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa eta biografia *El Mundo* egunkarian
* *Maria Jesus Valdes handiaren laugarren bizitza*. El País, 2011ko azaroaren 13a
* Maria Jesus Valdes, dama handi baten mutis diskretua. ABC egunkaria, 2011ko azaroaren 14a
* Maria Jesus Valdes, Espainiako kulturari buruzko biografia atari ofizialean