open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Linfield F.C.

thumb|250px
**Linfield F.C.** (izen osoa *Linfield Football and Athletic Club*) Ipar Irlandako futbol talderik garrantzitsuena da, bertako Liga 51 aldiz irabazi baitu, rankingeko bigarren taldearen bikoitza. Glentoran F.C. taldearekin batera ''Belfast's Big Two'' izenaz ezagutzen da, bien artean Ipar Irlandako ia txapelketa guztiak irabazi baitituzte.

## Historia 
1886an sortu zen Belfast hegoaldeko Sandy Road auzoan baina 1904ean gaur egungo Windsor Parkera aldatu zen taldea. Ulster Spinning Company's Linfield Mill ehungintza lantegiko langileek eratu zuten. "Protestanteen taldea" izan da historian zehar eta jarraitzaileak anti-katoliko sutsuak izan dira. Taldeak katolikoak ez fitxatzeko ohitura izan du beti.

Ipar Irlandako 52 Liga eta 43 Kopa irabazi ditu eta Europan izandako urterik onena 1966-67 denboraldia izan zuen Europako Kopan final laurdenetara iritsi baitzen.

XXI mendean nagusitasun itzela izaten jarraitu du, 2006 eta 2012 artean ia guztia irabazi baitzuen. Bost urtetan titulurik jaso gabe egon ondoren 2016-17 denboraldian Liga eta Kopa irabazi zituen eta ordutik nagusi izan da Ligan.

## Uniformea 
## Palmaresa 
### Ipar Irlandan: 114 
* Liga **(56)**: 1891, 1892, 1893, 1895, 1898, 1902, 1904, 1907, 1908, 1909, 1911, 1914, 1922, 1923, 1930, 1932, 1934, 1935, 1949, 1950, 1954, 1955, 1956, 1959, 1961, 1962, 1966, 1969, 1971, 1975, 1978, 1979, 1980, 1982, 1983, 1984, 1985, 1986, 1987, 1989, 1993, 1994, 2000, 2001, 2003–04, 2006, 2007, 2008, 2010, 2011, 2012, 2017, 2019, 2020, 2021, 2022.
* Kopa **(44)**: 1891, 1892, 1893, 1895, 1898, 1899, 1902, 1904, 1912, 1913, 1915, 1916, 1919, 1922, 1923, 1930, 1931, 1934, 1936, 1939, 1942, 1945, 1946, 1948, 1950, 1953, 1960, 1962, 1963, 1970, 1978, 1980, 1982, 1994, 1995, 2002, 2006, 2007, 2008, 2010, 2011, 2012, 2017, 2021.
* Ligako Kopa (10) 1987, 1992, 1994, 1998, 1999, 2000, 2002, 2006, 2008, 2019
* Charity Shield (Superkopa) (4): 1993, 1994, 2000, 2017

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Lisburn Distillery F.C.

thumb|250px|New Grosvenor Stadium.
**Lisburn Distillery F.C.** (izen osoa *Lisburn Distillery Football Club*) Ipar Irlandako futbol talderik onenetakoa da 6 Liga eta 12 Kopa irabazi baititu.

## Historia 
Robert Baxter Banbridgetik Belfasteko Grosvenor Streetera joan zen bizitzera 1878an, eta bertan zegoen Royal Irish Distilleryko langileekin batera *V.R. Distillery Cricket Club* taldea sortu zuen. Kriketa ez da neguan jokatzen eta langileek futbol taldea eratzea pentsatu zuten urte osoan zehar aktibo egoteko. Horrela **Distillery Football Club** sortu zen 1880an.

XIX mendearen bukaeran eta XX mendearen hasieran Irlandako talderik indartsuena izatera iritsi zen. Eskozian eta Ingalaterran ere partidak jokatu zituen, tartean aipatzekoa da Newton Heath (orain Manchester United dena) taldearen aurka lorturiko 2-1eko garaipena.

Bonba-auto batek bere estadioa suntsitu zuen 1971ean eta Distilleryk futbol zelaiak hainbat talderekin konpartitu ondoren 1980an Lisburn auzoan estadio berria egin zioten. Ordutik aurrera *Lisburn Distillery F.C.* izena darama.

2013an azken postuan gelditu eta maila galdu zuen eta 2016an hirugarren mailara jeitsi da.

## Palmaresa 
* Liga **(6)**: 1896, 1899, 1901, 1903, 1906 eta 1963.
* Kopa **(12)**: 1884, 1885, 1886, 1889, 1894, 1896, 1903, 1905, 1910, 1925, 1956 eta 1971.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Dinango gaztelua

**Dinango gaztelua** (, ) Bretainiako Côtes-d'Armor departamenduko Dinan udalerrian dagoen gaztelu bat da. Frantziako monumentu historikoa izendaturik dago.

## Historia 
1382 eta 1384 artean eraiki zuen Joan IV.a Bretainiakoak.
1886an Frantziako monumentu historiko izendatu zuten.

## Egitura 
Berez Ana Bretainiakoaren dorretxean oinarritzen den gaztelua da (*Donjon de la duchesse Anne*). Gotorleku honek 34 metrotako altuera dauka eta bi dorre zilindrikoz osaturik dago. Dorrea eta harresien artean putzua dago eta zubi batek lotzen ditu biak. Dorrea zein atea 2.600 metro luze den hiriko harresiaren parte dira.

## Iruditegia 

Irudi:Chateau Dinan2.jpg|Gaztelua.
Irudi:PanoDonjonDinanM.jpg|Dorrea.
Irudi:Pont du donjon de Dinan, France.jpg|Zubia.
Irudi:Château de Dinan.jpg|Gauez.

## Kanpo estekak 
* Dinango gazteluari buruzko orrialdea
Ipar Irlandako Futbol Kopa

**Ipar Irlandako Futbol Kopa** 1881ean hasi zen jokatzen eta beraz munduko laugarren Kopa txapelketa zaharrena da. Hasiera batean Irlanda osoko taldeek hartzen zuten parte eta **Irlandako Kopa** izena zeukan. Belfasteko Linfield F.C. eta Glentoran F.C. dira txapelketa gehien irabazi dituzten taldeak.

## Palmaresa 
* ¹ 1912ko finala ez zen jokatu Linfield F.C.-ek ezik beste hiru taldeek final aurrekoak jokatzeari uko egin ziotelako. Horrela beraz Linfield F.C. izendatu zuten garaile.
* ² 1920ko finala ez zen jokatu finalaurreko batean izandako istiluengatik talde biak kanporatuak izan zirelako. Horrela Shelbourne F.C.-k finala jokatu gabe jaso zuen trofeoa.
* ³ 1999ko finala ez zen jokatu Cliftonville F.C.-k erabili ezin zezakeen jokalari bat zelairatu zuelako final aurrekoan. Horregatik txapelketatik egotzia izan zen eta Portadown F.C.-k finala jokatu gabe irabazi zuen.
* (luz), luzapenaren ondoren.
* (pen), penalti jaurtiketak.

## Garaipenak 
## Ikus, gainera 
* Ipar Irlandako futbol liga

## Kanpo estekak
Eseniar

thumb|Qumran.
**Eseniar** (hebreeraz: אִסִּיִים, *Isiyim*; antzinako grezieraz: Εσσήνοι, Εσσαίοι edo Οσσαίοι, *Essēnoi*, *Essaioi*, *Ossaioi*) sekta judu bateko kidea izan zen (K.a. II. mendea - K.o. I. mendea). Aszetismoa, garbitasuna, zelibatoa, ondasunen jabego komuna eta jantzi zuria ziren eseniarren ezaugarriak. Qumrâmgo elkarteak *Justizia maisu* bat zuen, mesias bat iragartzen zuena. Kristautasunaren sorrerarekin lotu izan da, baina ez dago hori ziurtatzerik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jon Zelaia

**Jon Zelaia Mendizabal** (Oñati, Gipuzkoa, 1954) irakasle erretiratua eta musikaria da.

## Bizitza 
Aitarengandik -organista eta abesbatza zuzendaria- etorri zitzaion musikazaletasuna. Madrilgo Unibertsitate Complutensean egin zituen Psikologiako ikasketak. Hiriburu horretako Goi Mailako Kontserbatorioan musika ikasketak egin zituen. Bertan Roman Alis eta Anton Garcia Abrilekin konposizioa eta Enrique Garcia Asensiorekin orkestra zuzendaritza burutu zituen. Pianoa Pedro Lermarekin ikasi zuen. Donostiako Kontserbatorioan ere ikasi zuen. Geroxeago irakaskuntza munduan sartu zen eta gaur hor jarraitzen du. 1988an, Francisco Escudero maisuarekin bildurik, zenbait elkarrizketa egin, eta ondoren inoiz argitara eman ez duen liburua egin zuen. 1999an, Joseba Aurkenerena eta Cova Garciarekin batera bi hizkera berezi landu zituen: irainak eta haur hizkera; eta elkar lanean egindako ikerketa horietatik bi liburu plazaratu zituzten. Geroxeago, 2003an, eta bereziki 1988an gaztelaniaz egin zuen liburuan oinarriturik, Escudero maisuari buruzko liburu eder bat plazaratu zuen Gero-Mensajero argitaletxearen bitartez. 2014 urte arte Hondarribiko Plaiaundi Institutuan lan egin zuen; urte horretan erretiroa hartu zuen.

## Idazlanak 
* *Francisco Escudero, vida y obras*. 1988, argitaragabea.
* *Irainka. Euskal irainen bilduma*. 1999. Gero argitaletxea. Joseba Aurkenerenarekin eta Cova Garciarekin batera.
* *Haur hizkera*. 1999. Gero argitaletxea. Joseba Aurkenerenarekin eta Cova Garciarekin batera.
* *Escudero maisuarekin solasean*. Gero argitaletxea. 2003.

## Erreferentziak
Fariseu

[thumb|[Gustave Doré: Jesus eta farisearren arteko eztabaida]]
**Fariseuak** (hebreeraz: פרושים, *perushim* "bereizitakoak"), antzinako juduen artean, legearen aginduak, itxuraz bederen, hertsiki betetzen zizutenen taldekoa izan zen. Garrantzia handia izan zuten farisearrek Joan Hirkanoren garaietatik aurrera (K.a. 135- K.a. 105), errege asmonearrek jazarri bazituzten ere. Legeari oso atxikiak ziren; ahozko tradizioaren arabera argitzen zuten legea, eta hura zehaztu eta berrikuntzak sartzen zituzten. Ebanjelioetan itxurakeria leporatzen zaie (hortik farisau hitzaren zentzu txarra, itxurati eta azal huts bezala). Haiei esker iraun zuen bizirik judaismoak 70. urteko hondamendiaren ondoren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Saduzear

**Saduzear** (hebreeraz: צְדוּקִים, *Ṣĕdûqîm*) arimaren hilezkortasuna eta gorputzaren piztuera ukatzen zuten judu talde bateko kidea. Hirkano I.aren (K.a. 135 - K.a. 105) garaian sortu zen saduzearren taldea. Gehienak aitonen semeak ziren, eta legea onartu arren ahozko tradizioa ukatzen zuten. 70. urtean desagertu ziren, erromatarrek Jerusalem suntsitu zutenean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zeru-kolore

**Zeru-kolorea** urdin ñabardura bat da.

Nahiz eta RGB kolore-ereduko sistema hamaseitarrean 007BA7 kodea izan, hainbat ñabardura ere izan dezake, ilunagoak edo argiagoak:

## Kanpo estekak
Ezekias

**Ezekias** (, tiberieraz: *Ḥizqiyyā́hû*, *Ḥizqiyyā*, *Yəḥizqiyyā́hû*; ; ) (Jerusalem, c. K.a. 739 - *ibidem*, c. K.a. 687) Judeako errege bat izan zen, Akhazen semea eta haren ondorengoa. Isaias igarleak bultzaturik, idoloen gurtza gaitzetsi, Tenplua eraberritu eta apaizgo lebitarra antolatu zuen berriro. Jerusalem gotortu eta bere lurraldea asiriaren mendekotasunetik askatu zuen. Birritan eutsi zion Senakeribi. Lehenbizikoan, hark garaitu bazuen ere, bigarrenean bere armada misteriotsuki galdu zen.
Herri iritzi

thumb|250px|Iritzi publikoa era askotara adierazten da.

**Herri iritzi** edo **iritzi publikoa** gizarteak edo norbanakoak gertakari sozialeekiko duen joera edo lehentasuna da, joera hau benetazkoa edo norbaitek ala zerbaitek bultzatua izan daitekelarik.

Herri iritzia gaur egun politika harremanak deitzen zaienetan kontzeptu nagusi izan da. Azterketa ugariren ondoren iritzi publikoa gauza edo elementu askok batera osatzen dutela ondorioztatu da, baina, era berean, elementu haietako bakar batek ere ez du nagusitasun osoa bereganatzen. etan La opinión pública ha sido el concepto dominante en lo que ahora parece referirse a la comunicación política. Gainera hedabide modernoek gaur egungo gizarte masifikatuan iritzi eremua ikuspegi berri batetik ikustera behartuarazi dute.

Bestalde, iritzi publikoak ikerketa eremu gisa ibilbide luzea duela ere kontutan hartu behar da, nahiz eta iritzi publikoa sarri demokraziarekin lotua izan ohi den, harekiko ezberdindu behar da. Hots, iritzi publikoak politika harremanen saileko sektore askoren arteko bat da.

## Herri iritzia azaltzeko moduak 
Bide asko daude iritziak kaleratzeko:
* Protestak, zirkulazioa oztopatzea eta, orokorrean, manifestazioak
* Eraikinen eta lokalen okupazioa
* Lan geldialdiak lantegietan
* Piketeak
* Inkestak
* Erreferendum eta galdeketak
* Gutun irekiak eta iritzi artikuluak

## Ikus gainera 
* Iritzi artikulu

## Kanpo estekak
Think tank

***Think tank*** (hitzez hitz, *gogoeta gordailua* edota *hausnarketa gordailua*) giza zientzien inguruko ikerketa izaerako erakunde edo aditu taldea da. Inoiz, alderdi politiko edota presio talde jakinei lotuta egoten dira, baina iritzi publikoaren aurrean ideologia batekiko joera nabarmena izan ohi dute. Haien jarduera gogoeta intelektuala nazioarteko edota herrialde bateko politika eta ekonomia estrategietan oinarritzen denez (ustezko ideologia batek bultzaturik), horren ondorioz alderdi politiko nahiz bestelako erakundeei eskainitako aholku bilakatzen dira, eta alderdi eta erakunde horiek jaramon egite diete, ala ez.

Talde horiek maiz laborategi militar, enpresa pribatu, erakunde akademiko edota bestelako erakundeekin lotuta egoten dira. Normalki diziplina anitzetako teoriagile edo intelektualak biltzen dituzte, analisi edota aholku politikoak elkarlanean gauzatuz edo sortuz. *Think tank* batek erakunde pribatu baten estatusa du, gehienetan erakunde ez komertzial gisa, eta hainbat ideia defendatzen dituzte. Beren lanak sarri garrantzi politiko handia izaten dute, bereziki Ameriketako Estatu Batuetan.

## Ikus, gainera 
* Lobby

## Kanpo estekak
Jam session

[|thumb|right|Bluegrass emanaldia [Delafield (Wisconsin)|Delafieldeko Delafield Fish Hatchery aretoan, 2009ko otsailaren 8a.]]
**Jam session** (euskaraz literalki *bat-bateko ekitaldi*, *ekitaldi inprobisatu* edota *prestaturik gabeko ekitaldi*) delakoa aurretik prestatu edo antolatu gabeko musika emanaldi bat da.

**Jam** izendapenaren jatorria 1920ko hamarkadan dago, honekin taldean edo lagunartean jotako musika lan labur bati deitu ohi zitzaion. Hitz honen eratorpena ezezaguna da, ingelesezko musikaren inguruko beste hainbat hitzen modura, adibidez, Jazz, Hip, Hep, edo HEPCO. Mendebaldeko Afrikako woloferatik eratorri izana litekeena da.

Inprobisazioak modu arinean doinu edo ekitaldiko partaideek iradokitako musika-lanetan oinarrituak egon daitezke. Salbuespen gisa, erabateko inprobisazio bat ere eman liteke. Hots, aurretik ezagutzen den doinu jakin bat ez jotzea, doinua bera unean bertako inprobisaziotik sortua izana.

New York hiriko jazz giroan, etxebizitza, hoteletako gela, festa edota solairu partikularretan ospatutako ezagun edo lagunarteko musika emanaldi informalak eman ohi izan dira, hauetan musikariek bertaratutakoek ezagutzen dituzten doinuak edota une hartan aukeratutako doinuak jo ohi dituztelarik.

*Jam session* ekitaldia historikoki jazzari oso lotuak egon dira, bere jatorria bat-bateko kale ekitaldietako doinuetan dagoelarik. Halere, gaur egun beste musika motetan izan ohi diren bat-bateko musika emanaldiak izendatzeko ere erabiltzen da, esate baterako blues, rock, pop, rap, bluegrass nahiz bat-bateko irlandar eta eskoziar folk musika emanaldietan.

## Kanpo estekak
Irlandako futbol liga

**Irlandako futbol liga** (ingelesez *League of Ireland*, irlanderaz *Sraith na hÉireann*), Irlandako Errepublikan jokatzen den futbol liga txapelketa da. Txapelketa gehien irabazi dituen taldea Shamrock Rovers F.C. da.

## Historia 
1921ean sortu zen Irlandak independentzia lortu zuenean. Hasiera batean Dublineko zortzi taldek hartzen zuten parte, baina gaur egun Irlandako Errepublika guztiko 20 talde dira, hauetatik hamarrek Premier mailan jokatzen dute, maila gorenean, eta gainontzekoek First mailan. Aipatzekoa da Ipar Irlandako Derry City F.C.-k bertan jokatzea eskatu zuen 1973an eta onartua izan zela, ordutik bertan dirau eta birritan irabazi du Liga.

2003 arte denboraldiak neguan jokatu izan ziren eta ordutik aurrera martxotik azarora jokatzen dira. 10 taldeek elkarren artean launa aldiz jokatzen dute, guztira 36 partida izanik.

## Podiuma 
## Palmaresa 
### XX mendea 
|valign="top"|

|}

### XXI mendea 
## Garaipenak 
### Taldeka 
### Hirika 
## Ikus, gainera 
* Irlandako futbol kopa

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Carrowkeel

thumb|350px| Carrowkeeleko bi hilobi
**Carrowkeel** (irlanderaz *An Cheathrú Chaol*) Irlandako hilobi megalitikoa da. Sligoko konderrian badago ere Roscommoneko Boyle herritik oso gertu dago.

## Egitura 
Irlanderazko *An Cheathrú Chaol* izenak "gela estua" esan nahi du. Carrowkeeel Irlandako lau korridorezko hilobietako bat da, besteak Brú na Bóinne, Loughcrew eta Carrowmore dira, eta guztiak garai beretsuan eraiki ziren. Karbono-14 bidezko datazioaren arabera, hilobi hauek k.a. 3400 eta 3100 artean eraiki ziren. Hamalau korridorezko hilobi aurkitzen dira Caarrowkeelen eta sei gehiago daude alboan dagoen Keshcorran multzoan.

## Kokapena 
Carrowkeel Arrow aintziraren ondoko muinoaren gainean dago eta hilobiak *Cuil Irra* penintsulari begira daude, mendebaldera beraz. Norabide hartan dago Carrowmore hilobia ere.

## Ikus, gainera
* Irlandako monumentu megalitikoak

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
GI-20

thumb|250px|1970 inguru Karlos I.aren ibilbidean saihesbidea eraikitzen.

**GI-20** edo **Donostiako lehenengo saihesbidea** Errenteria eta Aritzeta lotzen duen autobia da.
1972an egindako  **&nbsp;AP-8&nbsp;**ren lehenengo ibilbidetik igaro eta 2010eko ekainean Donostiako bigarren saihesbidea inauguratu zutenean egungo izena hartu zuen.

## Historia 
GI-20 saihesbidea 1972ko irailaren 12an inauguratu zen. Aieteko tunelaren sarreran egin zen ekitaldia; bertan Franco diktadorea egon zen inaugurazio zinta mozteko. Herrera eta Añorga artean zortzi kilometro zituen saihesbide berria, sei tunelekin eta hamaika zubirekin zein biadukturekin. Errepide berria garaiko Jacinto Argaia apezpikuak bedeinkatu zuen eta Felipe Ugarte alkateak hitz egin zuen. Garaiko Donostian garrantzi handiko lana izan zen.

## Ezaugarriak 
 **&nbsp;AP-8&nbsp;**aren 12. kilometroan, Errenteria parean, hasi eta 27. kilometroan, Aritzeta parean, amaitzen dena. Guztira, 15 km-ko luzera du.

Saihesbidea izan arren, administrazioak autobiatzat du, Bizkaian  **&nbsp;N-637&nbsp;**arekin gertatzen den moduan.

## Tarteuneak 

## Ibilbidea 

thumb|250px|Karlos I.a ibilbidearen biala.
thumb|250px|Amarako ikuspegia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Loughcrew

thumb|350px| Loughcrew multzo megalitikoko T hilobia
**Loughcrew** (irlanderaz *Loch Craobh*) Irlandako hilobi megalitikoa da, K.a. 3500 eta 3000 artean eraikitakoa. Meatheko konderriko Oldcastle herrian kokaturik dago *Sliabh na Caillí* muinoaren gainean hain zuzen ere.

## Egitura 
Irlandako lau korridorezko hilobietako bat da, besteak Brú na Bóinne, Carrowkeel eta Carrowmore dira, eta guztiak garai beretsuan eraiki ziren. Gurutze itxurako gelak dituzte eta tumuloz estalita daude. Loughcrew hiru zatitan banaturik dago, bi zati muinoaren gainean daude *Carnbane East* eta *Carnbane West*, hirugarrena aldiz Patrickstownen azaltzen da, baina ez dago hain egoera onean. Guztira 23 hilbobi daude Loughcrewen.

Martin Brennan ikerlari amerikar-irlandarrak 1980an aurkitu zuen udaberriko ekinozioan argiak korridore guztia zeharkatu eta barnealdeko irudiak argitzen dituela.

## Kondaira 
Muinoaren irlanderazko *Sliabh na Caillí* izenak "sorginaren muinoa" esan nahi du. Kondairak dio sorgin erraldoi batek eraiki zuela amantalean harri erraldoiak ekarriz.

## Historia 
Mendeetan zehar Plunkett familia normandiarraren lurretan egon da. Familiaren eliza bera ere lurraren barnean egina dago. Isolaturik dagoenez katolikoentzako elkargunea ere izan zen, epaitegi gisa erabiltzen zelarik. 1640ko irlandar matxinadetan parte hartu zuten Plunkettarrek, eta horregatik 1655ean beren lurraldeak galdu eta Ingalaterrako erregeak Naper familiari eman zizkion. Hauek 730 km²-ko lursaila jaso zuten Meatheko konderrian.

## Ikus, gainera
* Irlandako monumentu megalitikoak

## Kanpo estekak 
*  Loughcrew, artea eta astronomia
*  Knowth.com, Loughcrew buruzko informazioa eta irudiak
Emilio Aragón Bermúdez

**Emilio Aragón Bermúdez**, ezizenez **Miliki** (1929ko azaroaren 4a, Carmona, Sevillako probintzia &ndash; 2012ko azaroaren 18a, Madril) espainiar pailazo, akordeoi-jotzaile eta abeslari bat izan zen.

Bereziki *Los payasos de la tele* izeneko pailazo taldeko partaide izateagatik ezaguna izan zen, Gabriel Aragón (*Gaby*) eta Alfonso Aragón Bermúdez-rekin batera (*Fofo*), *Gaby, Fofo eta Miliki* pailazo hirukote ospetsua osatuz, 1930eko hamarkadan Madrilgo Price Zirkoan lanean hasiz.

Aragón familiako sagako partaidea zen, Emilio Aragón Foureaux (*Emig*) pailazoaren semea eta *Pompoff eta Thedy* pailazoen hiloba. Bere ama, Rocío Bermúdez (Carmonan jaioa) zaldi gaineko akrobata izan zen eta bere arreba txikiena, Rocío, flamenko dantzaria. Emilio Aragón Álvarez (Milikito) eta Rita Irasema artisten aita ere bazen.

## Kanpo estekak 
* Emilio Aragón Bermúdezen IMDBko fitxa irakurgai
Nakuru Aintzirako Parke Nazionala

**Nakuru Aintzirako Parke Nazionala** Nakuru hiritik gertu Kenyan dagoen parke ospetsu bat da. Masai Mara parkearen atzetik, bisitari gehien jasotzen duen Kenyako parkea da. Nairobitik 157 kilometrora dago, Rift Haran Handian, eta 188 km² ditu. Hegazti migratzaileentzat garrantzi handia du, haientzat babestoki baita. Zalantzarik gabe parke honekin lotzen den espezie nagusia flamenkoa da (*Phoenicopterus*). *Nakuru* hitza masai herriaren hizkuntzan "hautsez betea" esan nahi du. Aintzirako urak oso alkalinoak dira, eta horrek algen eta zooplanktonen ugaritasuna justifikatzen du.
 
## Parkearen espezie nagusiak 
Parkean 450 hegazti espezie (90, akuatikoak) aurki daitezke. Horietatik 50 dira ugaztun espezieak. Aipagarri dira:
* Errinozero zuriak eta errinozero beltzak: 60 inguru daude, eta etengabe basozainen zaintzapean daude.
* Babuinoak
* Ugandatik ekarritako Rothschild jirafak, arriskuan Ugandako gerra zibilaren ondorioz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Nakuru parkeari buruzko informazioa: http://protectedplanet.net/sites/762
*  Kenia Wildlife Service: https://web.archive.org/web/20100430230603/http://www.kws.go.ke/parks/parks_reserves/LNNP.html
Conegliano

**Conegliano** (venezieraz: *Conegiàn* edo *Conejàn*) Italiako ipar-ekialdeko udalerria da, Trevisoko probintzian dagoena, Veneto eskualdean. Treviso hiritik 30&nbsp;km iparraldera dago. 2011n 35.489 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Itzalen Sua

***Itzalen Sua*** Fernando Morillo idazlearen, Xanti Rodriguez artista grafikoaren eta DIM musika taldearen liburu-diska da. 2012an argitaratu zen, Gaumin argitaletxearen eskutik.

Euskal mitologian oinarrituriko lan korala da, testuz, infografia digitalez, musikaz, estilismoz, makillajez eta audioz egina.

Hainbat artista ezagun izan dira proiektuan laguntzen. Hala nola: Ander Lipus aktorea, Iban Garate aktorea, Oihana Maritorena aktore eta dantzaria, Joan Mari Irigoien idazlea, Lakrikun antzerki taldea, Xabier Euzkitze aurkezle eta bertsolaria, Estitxu Fernandez aurkezlea, Ilaski Serrano aurkezlea, Nerea Garmendia aktorea, *Su ta Gar* musika taldeko Aitor Gorosabel eta Xabi Bastida.

## Kanpo estekak 
*   *Itzalen Sua* liburu-diskaren webgunea
*  *Itzalen Sua* liburuaren aipamena Fernando Morilloren webgunean
Kartel (argipena)

**Kartel** hitzak adiera eta erabilera zenbait ditu:

* kartela edo afixa, mezu bat zabaltzen duen tamaina handiko papera, hormetan jartzen dena;
* kartela, sektore bateko enpresa lehiakideak ados jartzen dituen hitzarmena.
* drogaren kartela, itxura mafiosoa duen gaizkileen talde ilegala
Bipiramide karratu giroelongatu

Geometrian, **bipiramide karratu giroelongatua** Johnsonen solidoetako bat da (*J*17), oktaedro bat "giroelongatuz" eraiki daitekeena, erdian antiprisma karratu bat txertatuz. Deltaedro bat da.

Johnsonen solidoak 92 dira; eta Norman Johnson-ek izendatu eta deskribatu zituen, 1966an.

## Poliedro duala 
aren duala trapezoedro karratu moztua da, eta 10 aurpegi ditu: 8 pentagono eta 2 karratu.

## Kanpo estekak 
*
Venetoko Palladioren villak

**Venetoko Palladioren villak** Andrea Palladio arkitektoak (1508-1580) diseinatu eta Italiako Veneto eskualdean (gehienak Vicenzako probintzian) eraiki ziren villak dira. 1994an UNESCOk Vicenza hiria, sailkatutako 23 eraikin dituena, Gizateriaren Ondare izendatu zuen, eta 1996an Palladioren beste 24 villa gehitu zitzaizkion.

## Zerrenda 
UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatutako villak hauek dira:

## Kanpo estekak 
*   Palladio and The Veneto Cisapalladio.org
Jordi Sánchez

**Jordi Sanchez Zaragoza** (Bartzelona, 1964ko maiatzaren 13a) kataluniar aktore eta gidoilaria da.

## Biografia 
Bartzelonako Unibertsitatean erizaintzan diplomatuta dago. Bere lehenengo lana utzi zuen interpretazioa egiteko.
Diplomatura lortu eta gero lagun batzuekin antzerki konpainia batzuk sortu zituen: "Krampack, S. L." eta "L'avern produccions". Hamar urte egon zen eta antzerki asko egin zituen haiekin. Bi telesail ere egin zituen telebistarako.

Film batzuk ere egin zituen Bartzelonan, Madrilen, Londres eta Txilen. 2001ean sari bat eman zioten *Plats Bruts* telesailagatik, telesail onenari Ondas saria hain zuzen ere.

Telecinco-ko *La que se avecina* telesail ospetsuan, Antonio Recio Matamorosen papera egiten du.

## Filmografia 
## Kanpo estekak
Bonnie eta Clyde

**Bonnie Elizabeth Parker** (1910ko urriaren 1a, Rowena, Texas – 1934ko maiatzaren 23a, Bienville Parish, Louisiana) eta **Clyde Chestnut Barrow** (1909ko martxoaren 24a, Ellis County – 1934ko maiatzaren 23a, Bienville Parish, Louisiana) Depresio Handiaren garaiko estatubatuar gaizkile eta lapur batzuk izan ziren. Bonnie eta Clyde bikoteak garaiko estatubatuar hedabideen harreta bereganatu zuten eta 1931-1934 bitartean "etsai publikotzat" joak izan ziren. Nahiz eta haien lapur taldea bakuen lapurretengatik ezaguna egin izan, Clyde Barrowek maila apalagoko denda txiki eta gasolindegien lapurretak burutzea gogokoagoa izan zuen.
 
Nahiz eta hiritarrek Bonnie taldeko burutzat hartu izan, gaur egun Bonnie Parkerren errola ikerketua eta eztabaidatua dago. Talde hartako W.D. Jones eta Ralph Fults kideen testigantzaren arabera, behin ere ez zuten Bonnie pistola bat hartzen ikusi eta bere errola gai logistikoetara mugatzen omen zen. Jonesen hitzetan: "Bonniek ez zuen inoiz armarik hartu, tiroketa handietatik kanpo mantendu zen." Phillip Steelek burututako *The Family Story of Bonnie and Clyde* artikuluan Clyde familiako arreba gazteena zen Marie Barrow-ek ziurtatzen zuenez "Bonniek ez zuen inoiz tiro bakar bat ere eman. Bere anaia jarraitu zuen, edonora zihoala ere." *Playboy* aldizkariko elkarrizketa honetan, W.D. Jones-ek Bonnieri buruz hau aipatu zuen: "Nik dakidanez, Bonniek ez zuen inoiz armarik eskuan eduki. Beharbada autoan baten bat gordeta eramatea beharrezkoa izango zuen. Baina tiroketa handietan zehar, nik ez nian inoiz arma batekin ikusi".

"*Bonnie and Clyde: Romeo and Juliet in a Getaway Car*" artikuluan, Joseph Geringer idazleak zioenez, garaiko estatubatuar gizartearen zati handi batek Bonnie eta Clyde bikotea ongi ikusia zuen, edota haienganako nolabaiteko begikotasuna zuen, bikotea Robin Hood garaikide batzuekin parekatuz, gainera haien heriotz tragikoak kondaira mailara aupatu zituen.

## Zinema 
1967an Arthur Penn estatubatuar zinema zuzendariak bikote honetan oinarritutako *Bonnie and Clyde* filma burutu zuen, Bonnie eta Clyde bikotea hurrenez-hurren Faye Dunaway eta Warren Beatty aktoreek antzeztu zituztelarik.

## Iruditegia 

Irudi:Bonnie i Clyde arrenglats.jpg|Bonnie eta Clyde.
Irudi:Bonnie Parker BC10.jpg|Bonnie Parker.
Irudi:Clyde foto senyalització.jpg|Clyde Barrow.
Irudi:Bonnie i Clyde en el camp.JPG|Atsedenaldi batean.
Irudi:WDJonesAndBarrow1933.jpg|W.D. Jones eta Clyde Barrow lapur eta taldekideak.
Irudi:Clyde Champion Barrow Mug Shot - Dallas 6048.jpg|Clyde Barrow 1926an, 16 urterekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Bonnie eta Clyde bikotea FBIko kasu ospetsuen fitxategian ikusgai
Shelbourne F.C.

**Shelbourne Football Club** (irlanderaz *Cumann Peile Shíol Broin*) Irlandako futbol talderik onenetakoa da 13 Liga eta guztira 10 Kopa irabazi baititu.

## Historia 
Mr. James Rowanek sortu zuen taldea 1895ean Ringsend auzoan. Izena *Shelbourne Road* kaleak ematen dio. Hasieran gazteen taldeak izan zituen baina 198an senior mailan jokatzen hasi zen. Berehala talde indartsua bihurtu zen eta 1905ean Kopako finalera iritsi zen. Urte hartan Belfasteko Distilleryk irabazi bazuen ere hurrengo urtean Shelbourne izan zen garaile. Lehenengo aldia zen Ipar Irlandakoa ez zen talde batek irabazten zuena. Hurrengo urteetan beste bi garaipen etorri ziren, 1911eakoa eta Irlandaren Banaketaren aurretik jokatu zen azkena, 1920koa hain zuzen ere.

1921-22 denboraldian Irlandako futbol liga abiarazi zuten Errepublikako taldeek eta lehenengo urte hartan hirugarren egin zuten. Hasierako hamarkada hau oso ona izan zen Shelbournerentzako izan ere 1926 eta 1931 artean hiru liga eta kopa bat irabazi baitzuten.

Berrogeigarren eta hirurogeigarren hamarkadetan ere ongi aritu zen taldea eta Europako lehiaketetarako hainbat alditan sailkatu zen, emaitzak oso apalak izan baziren ere. Azken aroa bikaina izan du. 90. hamarkadan kopak irabazten hasi zen eta 2000. hamarkadan lau ligatan nagusitu zen. 1995 eta 2006 artean urtero aritu zen Europako txapelketatan.

2013an azken postuan bukatu eta maila galdu du.

## Palmaresa 
* Irlanda banatu aurretik:
** Irlandako Kopa **(3)**: 1906, 1911 eta 1920.
* Irlanda banatu ondoren:
** Liga **(14)**: 1925–26, 1928–29, 1930–31, 1943–44, 1946–47, 1952–53, 1961–62, 1991–92, 1999–2000, 2001–02, 2003, 2004, 2006 eta 2024.
** Kopa **(7)**: 1939, 1960, 1963, 1993, 1996, 1997 eta 2000.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Bohemian F.C.

[thumb|250px|[NK Olimpija Ljubljana|Olimpija Ljubljanaren aurkako partida.]]
**Bohemian Football Club** (irlanderaz *Cumann Peile Bóithéamaigh*) Irlandako futbol taldeen artean hirugarrena da irabazitako txapelketa kopuruan. 11 Liga eta 8 Kopa irabazi ditu.

## Historia 
Dublingo Phoenix parkearen ondoan sortu zen taldea 1890ko irailaren 6an. 1920an Irlanda bitan banatu arte Irlandako Ligan aritu zen, bere garaipenik handiena Kopan lortu bazuen ere 1908an.

Hiru aldi oparo izan ditu taldeak. Errepublikako liga hasi eta lehenengo urtetan talde nagusia izan zen bost Liga eta bi Kopa irabaziz. Bigarren garai oparoa 70. hamarkadan iritsi zitzaion, bi liga eta bi kopaz gain Europako txapelketetan aritzeko txartelak eskuratu zituelarik.

Azken hamarkada ere bikaina izan du izan ere lau liga irabazi batitu (azkena 2009an) eta baita bi kopa ere. 2001etik aurrera 9 aldiz aritu da Europako txapelketatan, emaitzak apala izan diren arren.

## Palmaresa 
* Irlanda banatu aurretik:
** Irlandako Kopa **(1)**: 1908.
* Irlanda banatu ondoren:
** Liga **(11)**: 1923–24, 1927–28, 1929–30, 1933–34, 1935–36, 1974–75, 1977–78, 2000–01, 2002–03, 2008 eta 2009.
** Kopa **(7)**: 1928, 1935, 1970, 1976, 1992, 2001 eta 2008.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Irlandako futbol kopa

**Irlandako futbol kopa** (ingelesez *Football Association of Ireland Challenge Cup* edo *FAI Cup*) Irlandako Errepublikan jokatzen den bigarren futbol txapelketarik garrantzitsuena da. 1922an hasi zen jokatzen, irlanda bitan zatitu eta gero. Kopa gehien irabazi dituen taldea Shamrock Rovers F.C. da, diferentzia handiz gainera, 24 Kopa lortu baititu.

## Palmaresa 
* 2002an bi txapelketa jokatu ziren.
* (luz), luzapenaren ondoren.
* (pen), penalti jaurtiketak.

## Garaipenak 
### Taldeka 
### Hirika 
## Ikus, ginera 
* Irlandako futbol liga

## Kanpo estekak
Dundalk F.C.

**Dundalk Football Club** (irlanderaz *Cumann Peile Bóithéamaigh*) Irlandako futbol talde onenetarikoa da, Dublingoak ez direnen artean titulu gehien irabazi dituena, 13 Liga eta 11 Kopa hain zuzen ere.

## Historia 
Dundalk izeneko talde batek jokatu zuen lehen aldia 1892 urtean izan zen. Industrializazioari eta trenbideari esker futbola Dundalken errotuz joan zen eta 1903 urtean **Dundalk GNR** sortu zen. 1922an Irlandako errepublikan liga berria eratu zenean Dundalk izan zen Dublindik kanpoko talde bakarra. Dundalk GNR taldearen koloreak horia eta beltza ziren.

1930an gaur egungo Dundalk F.C. izena hartu zuen eta berehala lehenengo liga irabazi zuen 1932-33 denboraldian. 40 eta 50. hamarkadetan Kopa batzuk irabazi ondoren 60. hamarkadan berriz ere ligak irabazteari ekin zion. Garai on hau 80 eta 90. hamarkadetara ere luzatu zuen, bakoitzean liga pare bat irabaziz. Aro hartako azken titulua 2002ko Kopa izan zen.

1999an Belfasteko Linfield F.C. futbol talde protestantearekin bakearen aldeko programa bat abiarazi zuen, *Dunfield Project* izenaz ezagutzen dena. 2013an ligan bigarren egin eta 2014an berriz izan zen txapelduna. Ordutik aurrera Irlandako talde nagusia izan da.

## Palmaresa 
* Liga **(14)**: 1932–33, 1962–63, 1966–67, 1975–76, 1978–79, 1981–82, 1987–88, 1990–91, 1994–95, 2014, 2015, 2016, 2018, 2019.
* Kopa **(12)**: 1942, 1949, 1952, 1958, 1977, 1979, 1981, 1988, 2002, 2015, 2018, 2020.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
GI-11

**GI-11** Lasarte-Oria eta Aritzeta lotzen duen autobia da.

2010ean, Gipuzkoako Foru Aldundiak bertoko errepideak berrantolatu zuenean hartu zuen izena, lehen  **&nbsp;N-Ia&nbsp;** zelako.

 **&nbsp;N-I&nbsp;**ren azken kilometroan hasi (453,44), Lasarte-Orian, eta  **&nbsp;GI-20&nbsp;** 13. kilometroan amaitzen da. Guztira 2&nbsp;523 metroko luzera du.

## Tarteuneak 

## Ibilbidea 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
St Patrick's Athletic F.C.

'''St Patrick's Athletic Football Club'* (irlanderaz *Cumann Peile Lúthchleas Phádraig Naofa'') Irlandako futbol talderik onenetakoa da 8 Liga eta 3 Kopa irabazi baititu.

## Historia 
St Patrick's Athletic F.C. 1929an sortu zen Dublinen. Hasiera batean Phoenix parkean jokatzen hasi zen baina 1930an bertan Richmond Parkera aldatu zen. 1951 arte ez zen Irlandako Liga gorenean sartu eta hamarkada bikaina osatu zuen hiru liga eta kopa bat irabaziz.

Hurrengo hamarkadetan beherakada nabarmena izan zuen. 1986an Brian Kerr entrenatzailea fitxatu eta taldeari bultzada eman zion 1990ko liga lortu arte. Berriz ere bolada onari ekin zion eta beste hiru liga etorri ziren. 2002an ere liga irabaziko zukeen baina jokalariak zelairatzerakoan izandako irregulartasunengatik 15 puntutako zigorra jaso zuen eta azkenean hirugarren egin zuen sailkapenean.

Azken urteetan berriz ere talde indartsua osatu du eta 2013ko liga eta 2014ko kopa irabazi ditu.

## Palmaresa 
* Liga **(8)**: 1951–52, 1954–55, 1955–56, 1989–90, 1995–96, 1997–98, 1998–99, 2013.
* Kopa **(5)**: 1959, 1961, 2014, 2021, 2023.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Venustiano Carranza

**José Venustiano Carranza Garza** (Cuatro Ciénagas, 1859ko abenduaren 29a - Puebla, 1920ko maiatzaren 21a) Mexikoko politikaria zen. Maderoren Iraultza higikundean parte hartu eta harekin batera alderdi demokratikoa sortu zuen. Madero hil zutenean, Victoriano Huertaren aurka altxatu zen. Carranza Mexikoko lehendakaria izan zen (1917-1920) eta bere herriak Lehen Mundu Gerran parte ez hartzea lortu zuen. Rodolfo Herreroren altxamendua sortu zenean alde egin zuen, baina iraultzaileek harrapatu eta hil egin zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Waterford United F.C.

**Waterford United Football Club** (irlanderaz *Cumann Peile Lúthchleas Phádraig Naofa*) Irlandako futbol talderik onenetakoa da 6 Liga eta 2 Kopa irabazi baititu.

## Historia 
Waterford United F.C. 1930an sortu zen eta berehala sartu zen Irlandako ligan. Lehenengo garaipen handia 1937ko kopa izan zuen. 1937-38 eta 1940-41 denboraldietan ere ligan bigarren egitea lortu zuen. Garairik onena 60. eta 70. hamarkadan izan zuen, 1966 eta 1973 artean bere historiako sei ligak irabazi zituelarik, ia jarraian izan zirenez urte haietan Irlandako futbol talderik indartsuena izan zen. Eskuraturiko azkenengo titulua 1980ko kopa izan zen. 2006an maila gorena galdu zuen eta ordutik lehen mailan ari da, Irlandako bigarren maila dena.

## Palmaresa 
* Liga **(6)**: 1965–66, 1967–68, 1968–69, 1969–70, 1971–72 eta 1972–73.
* Kopa **(2)**: 1937 eta 1980.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Dagen H

thumb|250px|Dagen H egunaren ikurra.

**Dagen H** (euskaraz *H Eguna*) 1967ko irailaren 3ko goizeko 5etan Suedian trafiko zirkulazio norantza aldatu zen eguna izan zen, gidatzeko norantza ezkerretik eskuinera iragan zelarik. **H** hizkia edo laburdura danierazko *höger* ("eskuin") hitzetik dator.

Ordurarte, Suedian gidatzeko norantza ezkerraldetik zen, Erresuma Batua, Irlanda, Australia eta hainbat herrialdeetan bezala.

## Arrazoiak 
Aldaketaren arrazoiak honako hauek izan ziren:

* Suediarekin muga egiten zuten herrialde guztietan eskuinetik gidatzen zen (baita Suediarekin muga oso luzea elkarbanatzen duen Norvegian ere).

* Suediarren gehiengoak bolantea ezkerraldean zuten autoak gidatzen zituzten. Honek maiz zentzu bakoitzeko errail bakarreko errepideetan auto batek beste bat aurreratzean aurrez-aurreko talkak eragiten zuen, Suediako biztanleri dentsitate baxuaren ondorioz auto istripu mota hauek ohikoenak izaten zirelarik.

## Eragina 
Islandia uhartea izanik ez du inongo herrialdekin mugarik egiten, baina 1968an Suediaren adibidea jarraitu eta zirkulazio norantzaren aldea ere eskuinera aldatu zuen.

## Kanpo estekak
Monopolio-lehia

Ekonomian, **monopolio-lehia** edo **lehia monopolista** enpresa kopuru handi batek produktu bera —baina ezaugarri bereziekin edo modu berezian— eskaintzen duen merkatu-egoera da. Enpresa bakoitzak merkatuan eragin mugatua du, eta sarrera hesi nabarmenik ez dago. Monopolio-lehiaren adibide dira auzo bateko jatetxeak, baldin, jatetxe kopurua handi samarra izanik, jatetxe guztiek produktu bera eskaintzen badute, baina ezaugarri bereziekin; horren ondorioz, enpresa bakoitzak badu prezioa finkatzean erabaki-ahalmena. Beste adibide bat supermerkatuak dira: hainbat markatako produktuak existitzen dira, baina guztiek ezaugarri antzekoak dituzte.

Monopolio-lehiak ezaugarri komunak ditu lehia perfektuarekin, monopolioarekin nahiz oligopolioarekin: lehia perfektuan, enpresa kopurua handia da, eta ez dago sarrera-hesirik, baina produktua ez da homogeneoa; monopolioan, enpresak ez du besterik gabe prezioa onartzen eta badu ahalmena prezioa ezartzeko; eta oligopolioan, enpresen arteko itunak izan daitezke.

## Kanpo estekak
Higidura zuzen uniforme

thumb|**Higidura zuzen uniformea** ezagutzen.[thumb|300px|1.irudia. '*Higidura zuzen uniformea** azaltzen duten grafikoak: goitik behera eta denboraren arabera, ibilitako distantzia, [abiadura eta azelerazioa.]]

Zinematikan, **higidura zuzen uniformea**, **HZU** laburtzapenaz ere ezaguna, ibilbide zuzena, abiadura konstantean eta, beraz, azeleraziorik ez duen mugimendua da.

Mugimendu honetan, higikaria V abiadura konstanteko zuzen batetik desplazatzen da; a azelerazioa zero da denbora guztian. Hau, elkarreragin guztietarik kanpo espazioan jaurtitako objektu baten mugimenduari, edo marruskadurarik gabe irristatzen den objektu baten mugimenduari dagokio. V abiadura konstantea izanik, posizioa linealki aldatuko da denborarekiko, ekuazioaren arabera:

{\displaystyle V={\text{konstantea}}\,}

   V=\cfrac{d\,x}{d\,t}

    V \; d\,t = d\,x

   \displaystyle{\int _{t_{0}}^{t_{1}}V\;d\,t= \int _{x_{0}}^{x_{1}}d\,x}

   V \; \int_{t_0}^{t_1} d\,t = \int_{x_0}^{x_1} d\,x 

   V(t_1 -t_0) = x_1 - x_0

Non 
   {\displaystyle x_{0}}
 higikariak koordenatu-zentroarekiko duen hasierako posizioa da, hau da, 
   {\displaystyle t_{0}}
-rekiko.

Baldin \ x_0 = 0 \; , \; t_0 = 0, aurreko ekuazioa jatorritik igarotzen den zuzen bati dagokio, funtzioaren irudikapen grafiko batean\ x(t) = V \, t, 1. irudian agertzen den bezala.

## Formulak 
HZU-n erabiltzen den formula hurrengoa da:

* x=x0+vt

Honetatik hurrengo formula hau atera dezakegu:

* v=\frac{\Delta x}{t}=\frac{x-x0}{t}
## left|24px Ariketak 

Fitxategi:Higidura zuzen uniformea HZU Ariketa 1.webm|thumbtime=3|**Higidura zuzen uniformea*' lantzeko ariketa

## Ikus, gainera 
* Higidura zuzen eta uniformeki azeleratu

## Kanpo estekak
Bayezid II.a

**Bayezid II.a** (; ; Didimotika, 1447ko abenduaren 3a - Abalar, Havsa, 1512ko maiatzaren 26a) Otomandar Inperioko sultana izan zen 1481etik 1512an hil zen arte.

Bayezid Didimotikako jauregian, Traziako eskualdean, jaio zen. Mehmed II.a «Konkistatzailea»ren semea zen, eta 1481ean tronuratu zen. Aitaren antzera, mendebaldeko eta ekialdeko kulturaren mezenasa izan zen, eta, beste sultan askok ez bezala, trabarik gabeko barne-politika bermatzen egin zuen ahalegin guztia. Hori dela eta, «Justua» goitizenaz ere ezaguna zen.

Bere agintaldian kanpaina zenbait egin zituen Moreako Despoterria konkistatzeko; eskualde hori sarritan deskribatu izan zen botere otomandarra Ekialdeko Mediterraneoan bermatzeko giltza gisa.

Bayeziden kezka nagusia Cem anaiarekin izan zuen borroka zen. Anaiak tronua eskatzen zuen, eta horretan laguntzeko, Maltako Ordenako Zaldunen babes militarra bilatu zuen Bayezidek. Zaldunek Cem preso hartu zuten, eta Inozentzio VIII.a Aita Santuari bidali zioten. Cem Napoliko presondegi batean hil zen, gaixotasun infekzioso baten ondoren.

Ekialdeko altxamenduak asko izan ziren Bayeziden agintaldian. Sarritan Persiako xah zen Ismailek babestu egiten zituen altxamendu horiek, xiismoa bultzatu eta hedatzeko gogotsu baitzegoen, horrela estatu otomandarraren agintea gutxitzeko. Anatoliako agintari otomandarrak, izan ere, mehatxu serioak jaso zituzten denboraldi honetan, eta Bayeziden Bisir Handia, Ali Paxa, erail egin zuten matxinatuen kontrako bataila batean. Bayezid II.ak, era berean, armada otomandarra Iberiar penintsulara bidali zuen 1492an, Errege-erregina «Katolikoen» dekretuz egotziak izan ziren judu espainiarrak otomandarren eskualdera eramateko.

Bayezid II.ak bere seme Selim eta Ahmedek ondorengotza lortzeko zuten borroka ikusi behar izan zuen bizitzako azken urteetan. Halako batean, Bayezid Ahmedek asasinatuko zuen beldur zen, eta Konstantinoplan sartzea debekatu zion semeari.

Selimek, janizarien laguntzarekin, Ahmed garaitu eta exekutatzeko agindua eman zuen. Beyazidek abdikatu egin zuen 1512ko apirilean. Jaioterri zuen Dimetokara erretiratzea pentsatu zuen, baina bidaian hil zen, eta Istanbulen hobiratu zuten, haren izena daraman meskitan.

## Genealogia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Higidura zuzen eta uniformeki azeleratu

thumb|**Higidura zuzen uniformeki azeleratua** zer den ikasteko bideoa.

Zinematikan, **higidura zuzen eta uniformeki azeleratua**, **HZUA** laburtzapenez ere ezaguna, ibilde zuzena eta azelerazio konstantea duen mugimendua da. Beraz, higikariaren abiadura linealki aldatzen da, eta posizioa, berriz, koadratikoki, denborarekin. Hauek dira mugimendu hau zuzentzen duten ekuazioak:

   a =
   \text{konstantea} \,

   a=\cfrac{d\,V}{d\,t} 

   a \; d\,t=d\,V 

    \int_{t_0}^{t_1} a \; d\,t=\int_{V_0}^{V_1} d\,V 

   a \; \int_{t_0}^{t_1} d\,t=\int_{V_0}^{V_1} d\,V 

    a(t_1 -t_0)=V_1 - V_0 

   V_0 + a(t_1 - t_0)=V_1

Azken abiadura higikariaren hasierako abiaduraren eta denbora gehitzearen ondoriozko azelerazioaren berdina da. Baldin  t_0 = 0 , orduan: 
   V = V_0 + a \, t

Azken abiadura hasierako abiaduraren eta denboraren araberako azelerazioaren berdina da. Abiadura kalkulatzen duen erlaziotik abiatuta:

   V = V_0 + a \, t

   \cfrac{d\,x}{d\,t} = V = V_0 + a \, t

   d\,x = (V_0 + a \, t) \; d\,t

   \int_{x_0}^{x_1} d\,x = \int_{t_0}^{t_1} (V_0 + a \, t) \; d\,t

   \int_{x_0}^{x_1} d\,x = V_0 \int_{t_0}^{t_1} d\,t +  a \int_{t_0}^{t_1}  t \; d\,t

   x_1 - x_0 = V_0 (t_1 - t_0) + \cfrac{1}{2} a (t^2_1 - t^2_0)

   x_1 = x_0 + V_0 (t_1 - t_0) + \cfrac{1}{2} a (t^2_1 - t^2_0)

Non\ t_0 = 0 ,\ x_1  bukaerako posizioa da eta\ V_0 , hasierako abiadura duena\ t = 0  denean.

   x = x_0 + V_0 t + \cfrac{1}{2} a t^2

Fijatu zaitez azelerazioa nulua balitz, aurreko ekuazioak higidura zuzen uniformearen ekuazioei legozkiekeela, hau da, abiadura\ V = V_0  konstantearekin. Gorputza geldiunetik abiatzen bada uniformeki azeleratuz, orduan\ V_0 = 0 .

HZUAen bi kasu espezifiko dira erorketa librea eta tiro bertikala. Erorketa askea Lurraren erdialderantz erortzen den objektu baten mugimendua da, grabitatearen azelerazioaren pareko azelerazioarekin (Lur planetaren kasuan, itsas mailan 9,8 m/s2-koa da gutxi gorabehera). Tiro bertikala, aldiz, lurraren erdialdearen kontrako norabidean jaurtitako objektu batena da, altuera irabaziz. Kasu honetan, grabitatearen azelerazioak objektua abiadura galduz joatea eragiten du, irabazi beharrean, geldiune-egoerara iritsi arte; jarraian, eta handik aurrera, erorketa askeko mugimendu bat hasten da, hasierako abiadura nuluarekin\ V_0 = 0 .

## Formulak 
HZUA-n erabiltzen diren formulak bi dira:

* x=x_0+v_0t+0.5at^2

* v=v_0+at

Hauetatik hurrengo formula hauek atera ditzakegu:

* a=-\frac{2(tv_0-x+x_0)}{t^2}
* a=\frac{\Delta v}{t}=\frac{v-v_0}{t}
## left|24px Ariketak 

Fitxategi:Higidura zuzen uniformeki azeleratuta HZUA Ariketa 1.webm|thumbtime=3|**Higidura zuzen uniformeki azeleratua** lantzeko ariketa
Fitxategi:Higidura zuzen uniformeki azeleratuta.webm|thumbtime=71|**Higidura zuzen uniformeki azeleratua** lantzeko ariketa II.

## Ikus, gainera 
* Higidura zuzen uniforme

## Kanpo estekak
Earthshaker Fest

**Earthshaker Fest** Alemaniako Bavaria estatuko Kreuth udalerrian urtero udan ospatu ohi zen heavy metal jaialdi bat izan zen. 2003-2007 bitartean ospatu zen. Azken ekitaldia 2007ko uztailaren 19a eta uztailaren 21a artean ospatu zen.

## Taldeak 
### 2003 
Testament, Doro, Pretty Maids, Annihilator, Justice, Powergod, Evidence One, Freedom Call, End of Green, Stryker, Cronos Titan, Hatred, Born Wild, Desperate Cry, Detox, N.O.T, DJ Andre.

### 2004 
Fear Factory, In Flames, Sodom, Primal Fear, Destruction, Helloween, U.D.O., Leaves’ Eyes, Mnemic, Disbelief, Rose Tattoo, Mantas, 16 Hell Ventiler, The Traceelords, Dew-Scented, Psychopunch, Justice, Dream Evil.

### 2005 
Manowar, Die Apokalyptischen Reiter, Children of Bodom, Nightwish, Testament (abgesagt), Dimmu Borgir, Rhapsody, J.B.O., Grave Digger, Hypocrisy, Masterplan, Primal Fear, Loudness, Finntroll, Dragonlord, Stormwarrior (Kai Hansen-ekin batera), Evidence One, Destruction, Disbelief, Cage, Graveworm, Justice, After Forever, Exilia, Bludgeon, Machine Men, Turisas, HolyHell, Powergod, Abandoned, Force of Evil.

### 2006 
Hammerfall, Venom, Saxon, Edguy, Testament, Lordi, Opeth, Satyricon, Sodom, Jon Oliva's Pain, Soilwork, Arch Enemy, Rage, Deathstars, Kataklysm, Caliban, Ektomorf, Wintersun, Brainstorm, Knorkator, Communic, One Man Army and the Undead Quartet, Die Apokalyptischen Reiter, Ensiferum, Evergrey, Scar Symmetry, Threat Signal, Equilibrium, Justice.

### 2007 
Motörhead, Within Temptation, Cradle Of Filth, Testament, Kreator, Sepultura, J.B.O., Gamma Ray, Grave Digger, U.D.O., Unleashed, Masterplan, After Forever, Korpiklaani, Legion of the Damned, Vader, God Dethroned, Freedom Call, Norther, Dew-Scented, Keep of Kalessin, Hatesphere, Graveworm, Threshold, Mystic Prophecy, Eluveitie, Sabaton, Dezperadoz, Melechesh, Beatallica, Justice, Mors Principium Est, Deadlock, Runamok

## Kanpo estekak 
* Earthshaker Fest jaialdiaren webgunea
Hercules (konstelazioa)

**Hercules** edo **Herkules** —— Ipar hemisferioko konstelazio handi bat da. Herkules heroi mitologikoa irudikatzen du. Ptolomeok deskribatutako 48 konstelazioetako bat da, eta 88 konstelazio modernoetako bat, bosgarren handiena.

Eguzki-apexa, hau da, Eguzkiak galaxiaren erdigunearen inguruko orbitan duen higiduraren norabidea erakusten duen zeruko puntua, Hercules konstelazioan dago, ξ Herculis izarretik gertu.

## Izar nagusiak 
* α Herculis (Ras Algethi edo Rasalgethi), 3,31ko magnitudekoa, izar-sistema hirukoitza da. Haren izar nagusia erraldoi gorri aldakor bat da.

* β Herculis (Kornephoros), 2,78ko magnitudekoa, konstelazioko distiratsuena. Izar erraldoia da, horia.

* γ Herculis, 3,74ko magnitudeko erraldoi zuria. Izar bitarra da; 11,9 eguneko periodoa du.

* δ Herculis (Sarin), 3,12ko magnitudeko izar zuria; izar bitarra da.

* ε Herculis, 3,91ko magnitudeko izar bitarra.

* ζ Herculis, 2,89ko magnitudekoa, konstelazioko bigarren distiratsuena, distira desberdineko bi izar horiz osatua.

* η Herculis, 3,49ko magnitudeko erraldoi horia.

Hercules konstelazioak, izarrez gainera, bi kumulu globular nabarmenenetariko bi ditu: M13 eta M92.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gordailuak bermatzeko funts

**Gordailuak bermatzeko funtsa** estatuek herritarren aurrezkiak babesteko sorturiko sistema bat da. Bere helburua aurrezleek porrot egiten duten banku eta bestelako finantza bitartekarietan jarritako dirua berreskuratzea da, gehienetan muga bateraino.

## Kanpo estekak
Merkataritzako hesi

**Merkataritzako hesiak** gobernu batek nazioarteko merkataritza kontrolatu eta mugatzeko ezartzen dituen neurri protekzionisten multzoa da. Horien artean, muga-zergak, inportaziorako kuotak, produktu nazionalentzako subsidioak, lizentziak eta enbargoak daude.

## Kanpo estekak
Soberakin (ekonomia)

Ekonomian, **soberakina** kontsumo-beharrak asetu ondoren geratzen diren ekoizpena eta baliabideen multzoa da. Eskola ekonomiko batzuetan, **kontsumitzailearen soberakina**, kontsumitzaileek ondasun edo zerbitzu baten trukean ordaintzeko prest dauden eta benetan ordaintzen duten diru-kopuruen arteko diferentzia, eta **ekoizlearen soberakina**, ekoizleek horren trukean benetan jasotzen duten eta jasotzeko prest leudekeen diru-kopuruen arteko diferentzia, bereizten dira.

## Kanpo estekak