Lusitaniar lursagu

**Lusitaniar lursagua** (*Microtus lusitanicus*) cricetidae familiako karraskaria da, Iberiar penintsulan eta hego-mendebaldeko Frantzian bizi dena.

Lur azpian bizi denez, harrapatzea zaila egiten zaie bere harrapariei (batez ere urubiari eta hontz zuriari).

## Deskribapena 
Tamaina txikiko karraskaria da, 77.5-105.0 mm-ko gorputza eta 17.0-30.0 mm-ko isats motza duena. Belarriak nahiko txikiak ditu, 6.5-10.0 mm-koak eta hankak 13-16 mm neurtzen dute. Lursagu hau 14.0-19.0 g-ko pisua izatera irits daiteke. Animali honen morfologiak, buru handia, mutur biribildua, begi txikiak eta gorputz zilindrikoa besteak beste, bere ekologiaren isla argia dira. Izan ere, animalia lurrazpiko bizitzara moldatuta dago. Oro har gorputzaren kolorea grisa da alde bentralean eta argituz edo tonalitate marroiagoa hartuz joaten da alde dortsalean. Isatsak ere kolore desberdinak izaten ditu argituz baitoa alde dortsaletik bentralerantz. Batzuetan gorputzaren alboetan erreflexu argiagoak izaten ditu. Ez da dimorfismo sexualik deskribatu kolorearen aldetik baina gazteek orokorki gris ilunagoak izaten dituzte helduek baino. Bi ugatz inginal pare dituzte eta hortzeri-formula  da.

Banaketaren arabera, koloreak aldakortasuna daukala ikusi da espezie honetan. Altura handietan edo eremu hezeetan bizi direnak ilunagoak dira. Eremu epelagoetan aldiz, zuloak sakontasun handiagoan eraikitzen dituztenez sendoagoak eta tamaina handiagokoak dira eremu hotzetakoak baino. Hau erlazionatuta egon daiteke deskribatu diren bi subespezierekin:
* *M.l. mariae*, penintsulako ipar-ekialdeko eremu hezeetan deskribatutako espezie txikia eta
* *M.l.lusitanicus*, eragin mediterranearra duten hegoaldeko eremuetan deskribatutako tamaina handiagoko espeziea.

Iberiar penintsulan *M.l.pelanclonius* eta *M.l. planiceps* subespezieak ere deskribatu dira.

## Banaketa 
Europan Iberiar penintsularen ipar-mendebaldean eta Frantziako hego-mendebaldeko muturrean agertzen da. Iberiar penintsulan ekialdeko banaketa-muga Nafarroa eta Huescan kokatzen da; hortik Errioxa, Soria eta Guadarramara, zein Gredos eta Gatako mendilerroetara jaisten delarik. Portugalen, Serra da Estrelatik sartu eta Setubalera arte iristen da, Lisboatik hegoaldera. Euskal Herrian, Arabako hegoaldean eta Nafarroako erdialdetik behera izan ezik beste eremu guztietan aurkitu daiteke.

## Habitata 
Habitat oso dibertsotan agertzen da; naturaletan, erreka txikietako ertz, gaztainondo baso eta hariztietan besteak beste, zein laborantza lurretan ere (patata, azenario, arroz eta fruta arbolen landaketetan). Lurzoru bigun, heze eta landaretza askoko eremuek mugatuko dute lursagu honen agerpena, itsas mailatik 2000 m-ra arte, Gredosko mendilerroan eta Pirinioetan.
Animalia honen antolaketa soziala ere ez dago oso ikertua. Beste zenbait lursagu espezietan bezala taldetxo txikietan antolatzen dela uste da, ugal-bikote bat eta adin desberdinetako gazteak osatzen dutena. Animalia induskatzailea da eta sortzen dituen galeriak funtzio desberdinak dituzte; lurrazaleakoak (15 cm-tarainoko sakontasunekoak), elikadurarako zein harraparietatik alde egiteko bideratzen dira, eta tunel sakonagoak berriz (40 cm bitartekoak), elikagaien metaleku eta habiak izateko. Landaredi askoko eremuetan edota lurzoruaren ezaugarriek zuloak egiten uzten ez dutenean, lurrazalean bizi daitezke, habiak harri txiki edo landare artean sortzen dituztelarik. Espezien presentzia belar artean uzten dituzten arrastoengatik edo induskatu ondoren geratzen diren lur mendixkengatik behatu daiteke.

## Espezieen arteko elkarrekintzak 
Hontz zuriaren (*Tyto alba*) eta urubiaren (*Strix aluco*) harrapakin ohikoa da, baita karniboro txiki eta ertain askorena ere.

Antzeko espeziea Mediterranear lursagu (*Microtus duodecimcostatus*) du. Orokorrean *Microtus duodecimcostatus* *Microtus lustanicus* baino zertxobait sendoagoa da. Premaxilarra irtenagoa du *M. duocecimcostatus*ek, beraz, mutur luzeagoa izango du. Gainera, *M. lusitanicus*en isatsa kolore bikoa izango da, argiagoa alde dortsalean eta ilunagoa bentralean, eta *M. duodecimcostatus*ena aldiz guztiz grisa da.

## Erreferentziak