open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sean O'Casey

'''Seán O'Casey'*, jaiotze izenez *John Casey*, irlanderaz *Seán Ó Cathasaigh'' (Dublin, 1880ko martxoaren 30a, Irlanda &ndash; Torquay, Ingalaterra. 1964ko irailaren 18a) irlandar antzerkigilea izan zen. Nazionalismoa eta sozialismoari buru belarri loturik egon zen, Dublingo langile mailentzat antzezlanak idatzi zituen lehendabiziko egilea izan zen. Bere antzezlanetan batik-bat emakumenganako begirunezko tratamendua nabarmentzen da.

## Gaztaroa 
O'Casey zena **John Casey** izenaz Dorset kaleko 85. zenbakian jaio zen, Dublingo iparraldean. Michael Casey, bere aita zena, arrain gordina jaten ari zela itota hil zen. Aitaren heriotza ondoren familiak larritasun eta zailtasun ugarietatik igaro behar izan zuen. Seánek ikusmen txarra zuen, honek bere ikasketetan kaltea besterik ez zion ekarri. Ikastetxea hamalau urteko adinarekin utzi eta lanbide ezberdinetan jardun zuen, tren gidari barne.

XIX. mendeko 90. hamarkadan, Seán eta Archie bere anaia nagusiak, Dion Boucicault eta William Shakespearen antzezlanak euren etxean bertan antzezten zituzten. Seánek ''Mechanics' Theatre* antzokian antzezten zen Boucicaulten *The Shaughraun* antzezlanean paper txiki bat bereganatzea lortu zuen, antzoki hau gaur egun *Abbey Theatre'' antzokia dagoen lekuan kokatzen zen.

## Politika 
Irlandar nazionalismoak O'Caseyrengan pizten zuen erakarpena handiagotzen zihoan, ondorioz 1906an Liga Gaelikoaren kide bilakatu eta irlandera ikasi zituen. Irlandar gaita jotzen ere ikasi zuen eta St Laurence O'Tooleko Gaitajole Taldeko lehendakari eta idazkari postuetan ere aritu zen. Irlandako Errepublikar Anaitasunean sartu eta Dublingo langileen interesak defendatzeko asmoz Jim Larkinek sortutako *Irish Transport and General Workers Union* sindikatuaren ekintzetan nahastu zen.

1914ko martxoan Jim Larkinen Irlandar Gudaroste Hiritarraren Idazkari Nagusia bilakatu zen, berehala erakunde honen buru James Connolly bihurtu zelarik. 1914ko uztailaren 24an O'Caseyk bere kargua utzi zuen.

## Ikus, gainera 
* William Butler Yeats
* James Connolly

## Kanpo loturak 
* O'Casey gaur egungo literaturan
* O'Casey antzerkigilea Faber Webgunean
* O'Casey Artean eta Kulturan
* Bibliografia
* Seán O'Casey - Artistaren deskribapena atzerritar bezala
Chris Isaak

**Chris Joseph Isaak** (Stockton, Kalifornia, Ameriketako Estatu Batuak, 1956ko ekainaren 26a) rock abeslari eta gitarra-jotzaile estatubatuarra da. Batzuetan aktore lanak egiten ditu.

## Diskografia 
* *Silvertone* (1985)
* *Chris Isaak* (1987)
* *Heart Shaped World* (1989)
* *Wicked Game* (1991)
* *San Francisco Days* (1993)
* *Forever Blue* (1995)
* *Baja Sessions* (1996)
* *Speak of the Devil* (1998)
* *Always Got Tonight* (2002)
* *Christmas* (2004)
* *Live in Australia* (2008)
* *Mr. Lucky* (2009)

## Filmografia 
* *Married to the Mob*...Pailazoa (1988)
* *The Silence of the Lambs*...SWATen komandantea (1991)
* *Twin Peaks: Fire Walk with Me*...Chester Desmond agente berezia (1992)
* *Little Buddha*...Dean Conrad (1993)
* *Grace of My Heart*...Matthew Lewis (1996)
* *That Thing You Do!*...Bob osaba (1996)
* *Blue Ridge Fall*...Emerson Cotswold (1999)
* *A Dirty Shame*...Vaughn Stickles (2004)
* *The Informers*...Les Price (2009)

## Telebista 
* *Friends*...Rob Donnen (2. denboraldia, 12. atala, 1996)
* *From the Earth to the Moon*...Edward White II astronauta (1998)
* *The Greatest*...Chris Isaak (50 Sexiest Video Moments, 2003)
* *Ed*...Jamie Decker (3. denboraldia, 20. atala, 2003)
* *The Greatest*...Chris Isaak/Gonbidatua (100 Greatest Videos, 2003)
* *The Chris Isaak Show*...Chris Isaak (2001-2004)
* *American Dreams*...Roy Orbison (2. denboraldia, 14. atala, 2004)
* *The Late Late Show with Craig Ferguson*...Michael Caine espazioan (2. denboraldia, 177. atala, 2006)
* *Great Performances Jerry Lee Lewis: Last Man Standing Live*...Chris Isaak (2007)
* *Australian Idol*...Himself (6. denboraldia, 2008ko azaroaren 9-10)
* *The Chris Isaak Hour*...Chris Isaak/Gonbidatua (2009-gaur egun)

## Kanpo loturak 
*  Chris Isaaken webgune ofiziala
*  Chris Isaak (IMDb)
Cwm Rhondda

**Cwm Rhondda** (euskaraz *Rhondda Harana*) galeseraz abestu eta Galesen oso ezaguna den abestia da, John Hughes izan zen (1873-1932) bere doinuaren sortzaile. Bere ingelerazko aldaera William Williams Pantycelynek idatzi zuen *Guide Me, O Thou Great Jehovah* ("Gida Nazazu, Ene Jeovah Handia") izenburupean.

## Errugbia 
Galesko errugbi selekzioak beste ereserki eta abestien askoren artean sarritan Cwm Rhondda ereserkia ere erabili izan du.

## Zinema 
Aipatzekoa ere bada John Forden How Green Was My Valley filmaren hasiera-hasieran mehatzariak lanetik atera eta euren etxeetara doazen unean abesten duten abestia honako *Cwm Rhondda* hau dela.

## Hitzak 
### Galeserazko jatorrizko bertsioa 
### Ingelesezko bertsioa 
Guide me, O thou great Jehovah,
Pilgrim through this barren land;
I am weak, but thou art mighty;
Hold me with thy powerful hand:
Bread of heaven,
Feed me now and ever more.

Open thou the crystal fountain
Whence the healing stream shall flow;
Let the fiery, cloudy pillar
Lead me all my journey through:
Strong deliverer,
Be thou still my strength and shield.

When I tread the verge of Jordan,
Bid my anxious fears subside;
Death of death, and hell's destruction,
Land me safe on Canaan's side:
Songs of praises
I will ever give to thee.

## Kanpo estekak 
* *Cwm Rhondda* abestia entzungai 
* Galezko Errugbi Selekzioaren iragarki batentzat espreski moldatutako "Cwm Rhondda" abestiaren bertsioa ikusgai eta entzungai
* Emakumezko batek abestu eta gizonezko abesbatza batek lagundutako "Cwm Rhondda" abestiaren bertsioa
* "Cwm Rhondda" abestiaren moldaketa klasikoa
* "Cwm Rhondda" abestia entzuteko sakatu hemen
Seán Ó Ríordáin

**Seán Ó Ríordáin** (Baile Bhúirne, 1916ko abenduaren 3a - Glanmire, 1977ko otsailaren 21a) irlanderaz idatzi zuen olerkari irlandarra izan zen. Gaeltacht irlandar hiztunen eremuaren barnean dagoen Muskerry udalerrian jaio zen, Cork Konderrian. Bere jaiolekua gaelerar edo irlanderar literatura aldetik oso aberatsa da eta Ó Ríordáinen hizkuntza nagusia eta bakarra hamabost urtetaraino irlandera izan zen, une honetan Inis Carrara mugitu zelarik, Cork hiritik gertu dagoen ingelera hiztunen eremua. Aldaketa sakon honek olerkariaren bere ama hizkuntzaren aldeko jarrera estua hartzera bultzatuarazi zuen. Gaztea zelarik sendagileek tuberkulosia antzeman zioten. Hirurogei urtetik aurreragoko adinarekin nahiko osasun kaskarrarekin bizitu izan zen.

## Ibilbidea 
Ó Ríordáinek lau liburu argitaratu zituen: *Eireaball Spideoige* (Robinen Kontakizuna) (Sáirséal Ó Marcaigh 1952, 1986), ehunen bat orriko bilduma, eta jarraieko hiru liburuska, *Brosna* (Adaxka Sailtxoa) (1964), *Línte Liombó* (Limbotik Lerroak) (1971), eta bera hil ondoren argitaratu zen *Tar éis mo Bháis* (Nere heriotzaren ondoren).

Bere lehendabiziko bildumaren izenburua Ó Ríórdáinen olerki ospetsuenaren azken bertsoaren lehen lerrotik mailegatua da. The title of his fist collection is borrowed from the firt line of the final verse of Ó Ríórdáin's more celebrated poem. Irlanderazko olerkigintzan zirrara berri bat sortu zen bere Adhlacadh Mo Mháthar (Nere Amaren Hileta) olerkia 1945an argitaratu zenean. Olerkilariaren hiltako amaren xalotasun, elizkoitasun eta amatasuna goraipatzen dira.

Ó Ríordáinek bere Eireaball Spideoige (Robinen Kontakizuna) (1952) lehendabiziko bildumaren hitzaurrean bere aszetismo eta teologia deskribatzen ditu, idazlan honetan adierazpen artistikoa, bereziki olerkigintza, eta gizakiaren arteko erlazioari buruz mintzatzen da. Olerkingintza beste adierazpen artistikoen eta egilearenpean ere badagoela arrazoitzen du eta erlazio hau egonen ez balitz olerkia narrazio prosaiko bat besterik ez litzatekela izango aipatzen du. Hitzaurre honetan Ó Ríordáinek umearen ikuspuntua eta gogoa bereganatzen ditu, honela olerkigintzaren sorkuntzan burubelarri barneratzeko. Peaca (Bekatu) olerkiak Ó Ríordáinek naturaren duen erlazio bapatean moztu ondoren olerkiak idazteko duen trebetasuna erakusten digu.

Ó Ríardáin europar olerkilaritzat deskribatua izan da, baita olerki idazle bezala ere, bere bizitzaren azken urteetan *The Irish Times* egunkarian zutabe bat idatzi ohi zuen, honetan bere herrialdeko eguneroko gertakarien inguruan oldartsu idazten zuelarik. Bere olerkietako zenbait ingelerara itzuliak agertu dira. Adibide baterako *Modern Irish Poetry: An Anthology* (ed. Patrick Crotty) ("Irlandar Olerkigintza Modernoa: Antologia (arg. Patrick Crotty)").
Kartilago-ehun

[thumb|250px|Kartilagoa [mikroskopio fotonikoan behatuta.]]
**Kartilago-ehuna** ehun lotzaile mota espezializatu bat da. Kondrozito izeneko zelulek eta oso espezializatuta dagoen matrize estrazelularrak osatzen dute. Matrize estrazelular hau da hain zuzen ere kartilagoaren ezaugarri berezien erantzulea, hau da, zurruntasuna eta malgutasunarena. Beste ehun lotzaileak ez bezala abaskularra da, hots, kartilago-ehunaren barnean ez da odol hodirik sartzen, ezta linfa edo kiriorik ere.

Kartilagoari **kirrikirri**, **kurruska** edo **kirrizka** ere deitzen zaio.

## Ezaugarriak 
Ebakin freskoetan gai formagabe baten antzeko itxura du, zulo txiki ugarirekin. Gai hau kondrozitoek sintetizatu eta metatzen dute.

Kondrozitoek jariatutako makromolekulek ematen dizkiote kartilagoari kimika- eta egitura-ezaugarriak, esaterako, trakzioaren aurkako erresistentzia, pisua banatzeko gaitasuna eta apurketa ekiditea. Erresistentzia ezaugarri hau kolagenoan datza gehienbat.

Elastikotasuna presio mekaniko baten ondoren oinarrizko itxura eta ehundura berreskuratzeko gaitasuna da. Honen erantzuleak elastina eta proteoglukanoak dira.

Kartilagoak oso laster hazteko gaitasuna du, eta, halaber, sendotasun handiko ehuna da. Bi ezaugarri horiek umekiaren hezurdura eratzeko ehun egokia egiten dute. Hezurdura gehiena kartilago moduan eratzen da hasieran, eta, ondoren, hezur-ehunak ordezkatzen du. Beraz, kartilago-ehunak hezur-ehuna eratzeko molde gisa jokatzen du. Gainera, hezur luzeen hazkuntza beti kartilagoaren presentziaren menpe dago organismoaren hazkuntzan zehar.

## Kartilago-motak 
Hiru kartilago-ehun mota daude:
* **Kartilago hialinoa**. Ugariena da eta kartilago-ehunaren eredu gisa azaltzen da. Zintzur-hesteko kartilagozko eraztunetan, sudur, laringe, bronkio, saihets mutur eta giltzaduren gainazaletan dago. Hezur-ehunaren eraketan molde gisa jokatzen duena da.
* **Kartilago elastikoa**. Kartilago hialinoak baino malgutasun handiagoa du. Histologikoki aurrekoaren antzekoa da baina matrize estrazelularrak zuntz elastiko finen sare dentso bat azaltzen du. Eustakioren tronpan, laringean, epiglotisan eta kanpo-belarrian aurki daiteke.
* **Kartilago haritsua**. Fibrokartilagoa ere deitzen zaio. Ehun lotzaile trinko eta kartilago hialinoaren arteko ehuna da. Matrizean kolageno-zuntz asko ditu, ehunari itxura haritsua ematen diotenak. Zenbait giltzaduratan aurki daiteke: orno arteko diskoetan, meniskoan...

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ehun
* Ehun konektiboa

## Kanpo estekak
80 Safo

**80 Safo**, asteroide gerrikoan aurkitutako 80. asteroidea da. Gaur egun Chennai izena duen Madras hiri indiarretik aurkitu zuen Norman Robert Pogsonek, 1864ko maiatzaren 2an. Bere izena, emakumeen arteko maitasunari buruz idatzi zuen izen bereko greziar emakume olerkariagandik datorkio.

## Kanpo estekak
79 Eurinoma

**79 Eurinoma** edo Eurinome, asteroide gerrikoan aurkitutako 79. asteroidearen izena da. 1863ko irailak 14an aurkitu zuen Jacobo Craig Watsonek Ann Arbor herritik. Bere izena, greziar mitologiako zenbait pertsonairen izena den Eurinometik datorkio.

## Kanpo estekak
Suadyekara

**Suadyekara** edo **Seuadykara**, Egiptoko XIII. dinastiako faraoi bat izan zen, Schneiderren arabera, K.a. 1737an gobernatu zuena, eta, Frankeren arabera, K.a. 1781ean.

Bere izena, Suadyekara, Turineko Errege Kanoneko txatal batean idatzita dagoelako baino ez da ezagutzen, VI,13 erregistroan, transkripzioaren arabera, sei edo hamaika egunez baino ez zuela gobernatu adieraziz, bost urte Kim Ryholten arabera.
Lavinio

**Lavinio** (), Lazioko antzinako hiri erromatar bat izan zen.

Erromatar mitologiaren arabera, hiria, Eneas heroi troiarrak sortu zuen, bere emazte Laviniaren omenez, Latino izeneko latindarren erregearen eta honen emazte Amataren alaba zena. Eneas, Italiara, bere jaioterria izan zen Troiatik ihes egin ondoren iritsi zen, eta rutuliarren buruzagia zen Turnoren kontra borrokatu zuen. Bere garaipenaren ondoren, Lavinio sortu zuen, Latindar Ligaren gune nagusia, nondik, beranduago, Erroma sortuko zen. Eneasen irudiak, honela, Troiako errege etxea, Erromarekin lotzen du.

Lavinioren fundazioa eta rutuliarren aurkako gerra, Virgilioren lan ospetsua den Eneida erromatar epopeiako bi gai nagusi dira. Berrikiago, hiria, Claudio R. Salvucciren Laviniada izeneko olerki epiko modernoan aipatzen da.

Lavinio hirian, txanpon egile izan ziren zazpi familia erromatarrak agertu ziren, horien artean, Luzio Torio Balbo ezagutzen delarik, Zizeronek, "De Finibus bonorum et malorum" izeneko bere lanean eman zuen deskribapenagatik.

Hiri honetan gertatu zen K. a. 745ean Romulorekin diarkia osatzen zuen Tito Tazio erromatar erregearen heriotza mitikoa.

## Kanpo estekak
Gamue-Zohazti

**Gamue-Zohazti** (frantsesez: *Camou-Mixe-Suhast*) Nafarroa Behereko antzinako udalerria izan zen, 1842 eta 1972 artean iraun zuena.

## Historia 
1842an, Amikuzen kokaturiko Gamue eta Zohazti herriek batu eta udalerria sortu zuten. 1972an Aiziritze udalerriari atxikitua izan zen, udalerria desagertuz. Hala ere, udalerri berriak 1984an izenaz aldatu eta egun Aiziritze-Gamue-Zohazti da.

## Biztanleriaren bilakaera 
Iturria : Cassini proiektua

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Aiziritze-Gamue-Zohazti
* Gamue
* Zohazti

## Kanpo estekak
Leukaria

**Leukaria**, erromatar mitologiako pertsonaia baten izena da. Leukaria, Italoren emaztearen eta Ausonen, Italiaren antzinako izena izan zen Ausoniaren eponimoaren amaren izena da.

Beste tradizio bat, Pierre Grimalek bildutakoa, Latino erregearen alabatzat hartzen du, eta, Eneasekin ezkondua, honek, Laviniarekin identifikatzen duelarik. Romoren ama izango zen, Erromaren eponimoa.

## Kanpo estekak
Karlowitzeko Ituna

**Karlowitzeko Bake Ituna** edo **Karlovcikoa** 1699ko urtarrilak 26an sinatu zuen Sremski Karlovci herrian (serbiera zirilikoz *Сремски Карловци*, kroazieraz *Srijemski Karlovci*, alemanez *Karlowitz*, turkieraz *Karlofça* eta hungarieraz *Karlóca*), gaur egungo Serbian oraindik den herria. Bake itun honekin, 1683tik 1697 arte iraun zuen Turkiar Gerra Handiari amaiera eman zitzaion, otomandarrek, Sentako guduan jasandako porrot erabakigarriaren ondoren.

Bi hilabetez Otomandar Inperioa eta 1684ko Liga Santua (beste herrialde batzuen artean, habsburgotarren Inperioa, Bi Nazioen Errepublika, Veneziako Errepublika eta Petri I.a Errusiakoa bezalako europar potentziek eratutako koalizioa) elkarrekin hitz egiten eman ondoren, 1699ko urtarrilak 26an, itun bat sinatu zuten, honen bidez, otomandarrek, Hungaria eta Transilvania eman behar zituztelarik eta Eslavonia Austriara pasatzen zelarik, Podolia Poloniaren jabetzara itzultzen zen aldi berean. Gainera, Dalmaziaren lurralderik gehiena, Veneziako Errepublikara pasatzen zen, Peloponesorekin batera, azken lurralde hau, otomandarrek, 1718ko Passarowitzeko Itunaren bidez berreskuratu zutena.

Karlowitzeko Itunak, Otomandar Inperioaren gainbeheraren hasiera adierazi zuen, Habsburgo etxea Europa Erdialdearen dominatzaile nagusi bihurtu zuen aldi berean.

## Kanpo estekak
Sialadeniti

**Sialadenitia**, medikuntzan, ttu guruinetako baten hantura adierazteko erabiltzen den hitz bat da, denbora gutxi iraun lezakeen gaixotasuna, edo kronikoa eta errepikakorra izan daitekeena.

## Etiologia 
Sialadenitia, infekzio batek sor dezake, C Hepatitiaren birusak gibeletik kanpo eragiten dituen manifestazio autoinmune ugarietako bat bezala, edo harri bategatik, hau, kasuen %30ean, guruina oztopa dezakeena, bereziki ohikoak izaten direnak guruin azpimaxilarren kasuan. Kasuren batzuetan, linfozito sarpen bat egon daiteke guruinean, infekzioa, Sjögrenen sindromearen antza hartzea eragin dezakeena.

Ttu guruinen hantura sarrien eragiten duena, ospitaletan hain ohikoa den Staphylococcus aureus bakteria da, tartean, *Haemophilus influenzae* birusa, Streptococcus pyrogenes bakteria eta Escherichia coli bakteria ere egon daitezkeen arren. Beste birus batzuk ere tartean egon daitezke, HIESaren birusa, coxsackievirusa, parainfluenza, gripea edo herpesvirusa.

## Kanpo estekak
Pascal Mazzotti

**Pascal Mazzotti** (Baigorri, 1923ko abenduaren 16a - Saint-Ouen-l'Aumône, 2002ko ekainaren 19a), benetako izena Pasquale Mazzotti, euskal aktorea izan zen.

Louis de Funèsekin egindako lanek ospea eman zioten, batez ere *Sur un arbre perché* eta *Hibernatus* filmek.

Parisko Thiais hilerrian lurperatu zuten.

## Lan hautatuak 
### Zineman 
* 1979 : ''Le Roi et l'Oiseau*
* 1976 : *Les Douze Travaux d'Astérix*
* 1972 : *Les Volets clos*
* 1970 : *Sur un arbre perché*
* 1969 : *La Fiancée du pirate*
* 1969 : *Hibernatus*
* 1964 : *Les Yeux cernés*
* 1962 : *Comment réussir en amour*
* 1961 : *Tout l'or du monde*
* 1960 : *La Française et l'Amour*
* 1959 : *Voulez-vous danser avec moi ?*
* 1958 : *Les Grandes Familles*
* 1957 : *Œil pour œil*
* 1957 : *Le Dos au mur*
* 1956 : *Cela s'appelle l'aurore*
* 1956 : *Le Feu aux poudres*
* 1956 : *Courte tête*

### Telebistan 
* 1982 : *Paris-Saint-Lazare*
* 1976 : *Chantons sous l'occupation*
* 1973 : *Molière pour rire et pour pleurer*
* 1966 : *Les Compagnons de Jéhu*
* 1966-1983 : *Au théâtre ce soir*
* 1965 : *Belphégor ou le Fantôme du Louvre*
* 1965-1970 : *Les Saintes chéries*
* 1961 : *Le Théâtre de la jeunesse*

### Antzerkian 
* 1952 : *L'Histoire du Docteur Faust* Christopher Marlowerena
* 1953 : *La Puce à l'oreille* Georges Feydeaurena
* 1955 : *Isabelle et le pélican* Marcel Franckena
* 1957 : *Cleo de Paris* Fabre Lucerena
* 1959 : *Un beau dimanche de septembre* Ugo Bettirena
* 1960 : *John Smith 1er* Jaime Silasena
* 1961 : *L'Archipel Lenoir* Armand Salacrourena
* 1961 : *La Grotte* Jean Anouilhena
* 1962 : *La guerre de Troie n'aura pas lieu* Jean Giraudouxena
* 1963 : *La guerre de Troie n'aura pas lieu* Jean Giraudouxena
* 1963 : *Thomas More ou l'homme seul* Robert Boltena
* 1965 : *Hamlet* William Shakespeareena
* 1966 : *Dieu, empereur et paysan* Julius Hayena
* 1970 : *Les Poissons rouges* Jean Anouilhena
* 1971 : *Turandot ou le congrès des blanchisseurs* Bertold Brechtena
* 1974 : *Le Tube'' Françoise Dorinena
Aintziaga

**Aintziaga** edo **Ahintziaga** Mendebaldeko Pirinioetan dagoen mendi bat da, Nafarroa Garaia eta Nafarroa Beherea arteko mugan dagoena, zehazki Baztan eta Baigorriko udalerrien artean.

## Abiapuntuak 
* Baigorritik (Ohikoa): 2 ordu eta 15 min.
* Izpegi mendatetik: Ordu bat eta 30 min.

## Ikus, gainera 
* Nafarroa Behereko mendiak
* Nafarroa Garaiko mendiak

## Kanpo estekak 
* Aintziaga *luberri.net* webgunean
Lasarte (argipena)

**Lasarte** izenak honako adiera ezberdinak eduki ditzake:

Toponimoak:
* Lasarte-Oria - Gipuzkoako udalerria.
* Lasarte - Arabako Gasteizko hegoaldeko udalerriko herria.

Badaude Euskal Herrian Lasarte izeneko beste hainbat toponimo:
* Lasarte (Igorre), (Bizkaia).
* Lasarte (Bergara), (Gipuzkoa).
* Lasarte (Los Arcos), (Nafarroa Garaia).
* Lasarte (Elgeta), (Gipuzkoa).
* Lasarte (basoa), Leintz Gatzaga, (Gipuzkoa).
 

Pertsonak:
* Gema Lasarte - Idazle errenteriarra.
* Manuel Lasarte - Bertsolari eta idazle leitzarra.

## Erreferentziak
Ekaitza (aldizkaria)

**Ekaitza** 1986eko apirilean (Aberri Eguna eta gero), Iparretarrak taldearen gorenean, EMA alderdiaren ekimenez sortutako Iparraldeko aldizkari politiko elebiduna da (euskara-frantsesa).

Ipar Euskal Herri osotik banatuta, mugimendu abertzalearen egunerokoa dauka ardatz, borroka sozial, ekologiko eta internazionalistak jorratuz (azken hauei dagokienez, batez ere, Frantziaren menpeko lurraldeetakoak: Antillak, Kanaky, Frantziar Polinesia, etab.).

Gaur egun, hainbat eta hainbat prozesu judiziali aurre egin behar izan badie ere, 20 urte bete berri dituen aldizkaria Ipar Euskal Herriko gaurko alderdi nagusi bietatik (Batasuna eta Abertzaleen Batasuna) independientea da.

## Ikus, gainera 
* Euskarazko aldizkarien zerrenda

## Kanpo estekak 
* Aldizkariaren webgunea
Thaler

thumb|250px|Thaler txanponak
**Thaler** (edo *Taler*, 1901etik aurrera erabilitako ortografiaren arabera) Alemaniako antzinako zilarrezko dirua da. Beste hizkuntza batzuetan zilarrezko txanpon garrantzitsua izan zen, lehenik, Guldengroschen (diru zatikaria) deitu zena. Ondoren, thaler bezala, Lot (metal finen edukia adierazteko metalurgian erabilitako unitatea) bat baino gehiago pisatzen zuten txanpon ugari ulertzen zen.

## Beste hizkuntzetan 
Diru honek hainbat izen hartu ditu Europako hizkuntzatan: suediera edo norvegieraz *Daler*, nederlanderaz *Daler*, geroago Daalder, portugesez *Dolera*, gaztelaniaz *Talero*, ingelesez *Dollar*, txekieraz *Tolar*, eslovenieraz *Tolar*, bielorrusieraz Талер, Таляр.

Dolar izenaren jatorrian dago.

## Kanpo estekak
Lot (unitatea)

**Lot** bat, Europako zenbait herrialdetan Erdi Arotik XX. mendearen hasierararte erabilitako antzinako masa unitate bat da.

Sarri, libra baten 1/30 edo 1/32 bezala definitzen zen.

Lot baten balio erregistratuak, 10 gramotatik 50 gramotaraino doaz.

## Kanpo estekak
Massilia Sound System

**Massilia Sound System** 1980ko hamarkadan Marseillan sortutako reggae talde bat da. Reggaea, rub-a-duba eta raggamuffina nahasten dituzte erritmo tradizional eta sanplerrekin. Beren musikari *trobamuffin* deitu izan diote (*trobador* okzitaniar hitza eta *raggamuffin* elkartzetik sortua). Okzitanieraz eta frantzieraz abesten dute nagusiki, baina portugesaz eta italieraz ere abestu izan dute. Azken disketan rock, drum and bass eta hip hop gehiago sartzen dute.

Diskoetxeek eurekiko interesik ez zutela agertzen ikusita, diskoetxe propioa sortu zuten: Roker Promocion.

2008ko uztailaren 18an Lux B, taldeko partaidea, hil zen 47 urterekin.

## Diskografia 
* Rude et souple (maketa)
* Vive le PIIM (maketa)
* Parla Patois (1992)
* Chourmo (1993)
* Commando Fada (1995)
* On met le òai partout (zuzenekoa) (1996)
* Aïolliwood (1997)
* Marseille London Experience (1999)
* 3968 CR 13 (2000)
* Occitanista (2002)
* Massilia fait tourner (zuzenekoa) (2004)
* Oai e libertat (2007)

## Kanpo estekak 
* Massilia Sound Systemen web ofiziala (okzitanieraz eta frantzieraz)
* MySpace orria
* Papet Jali elkarrizketa CNN, 2006
Lapitxuri

**Lapitxuri ** edo **Xarakaria** Nafarroa Garaiko erreka da, Urdazuri edo Ugaranaren ibaiadarra.

## Ibilbidea 
Gorospil mendian jaioa, Dantxarinea auzoan Ugaranan du ahoa, Nafarroako Foru Erkidego eta Lapurdi arteko muga sortuz.

## Abestia 
Dantxarinean, Lapitxuri eta Ugaran ibaien lotunean, diskoteka bat dago, Lapitxuri izenekoa. Ipar Euskal Herriko gazteen artean ospea izan du, *Lapitxuri*, *La Pitxuri* edo *La Pitchouli* izenez.

Bere omenez abesti herrikoia moldatu zuten, Hego-Mendebaldeko Frantzian errugbiko partidetan fanfarrek famatua egin zutena. Hona hemen hitzak:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Romano Prodi

**Romano Prodi** (Scandiano, Italia, 1939ko abuztuaren 9a-) politikari italiarra da. Italiako lehen ministroa izan da bi alditan, 1996ko maiatzaren 17tik 1998ko urriaren 21era eta 2006ko maiatzaren 17tik 2008ko maiatzaren 8ra. Horrez gain, 1999ko irailaren 16tik 2004ko urriaren 30era Europako Batzordearen presidentea izan zen.

## Bizitza 
Ekonomia Politiko Industrialeko irakasle izan zen Boloniako unibertsitatean. 1979an Industriako ministro izendatu zuten. 1982-1989 urteen bitartean eta 1993-1994 bitartean Industriaren Erreformarako Institutua zuzendu zuen. 1996ko hauteskunde orokorretan Olivoko zentro-ezkerraldeko koalizioko hautagai nagusia izan zen, eta botoen % 43,4 lortu zuelarik, Lehen ministro izendatu zuten. Gobernura iritsi zenetik Prodiren helburu nagusia Italia Europar Batasunera sartzen zen lehenengo herrialdea izatea izan zen. 1997an uko egin zion alderdiko presidente izateari, koalizioko komunistekin zituen gorabeherak zirela-eta. Baina krisi hura gainditzea lortu zuen komunista berriekin hitzarmen bat izenpetu zuenean, 2001. urtean 35 orduko lan astea abian jartzeko. 1998an, Bruselan, Europar Batasuneko buruzagi nagusien bileran parte hartu zuen Prodik. Bilera hartan Europako diru bakarreko taldea osatuko zuten hamaika herrialdeen behin betiko zerrenda onartu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lavinia

**Lavinia, erromatar mitologian,** Latino latindarren erregearen eta honen emazte Amataren alaba izan zen eta Eneasen azken emaztea. Eneasekin Silvio semea izan zuen.

## Mitoa 
Lavinia printzesa Turnoren ezkongaia zen, troiatarrak, Eneas buru zutela, Lazioko kostaldera iritsi baino lehen, Troiako Gerraren ondoren eta oztopo ugari gainditu eta gero. Han Latino erregearekin aliantza bat ezarri zuen eta Lavinia alabarekin ezkontzeko mandatua egin zion erregeak. Honek Turnoren haserrea eragin zuen, eta gertaera txiki bat aprobetxatuz —Askaniok hildako orein sakratuaren heriotza—, gatazka sortu zen bi herrien artean, latindarren eta rutuliarren artean, hain zuzen ere, non Turno bera hil egin zen.   Virgilioren bertsioaren arabera, Eneasek bere ama Venus jainkosaren laguntzarekin garaitu zuen, oparitu zizkion arma batzuk erabiliz. 

Heroiak, bere emaztearen omenez, Lavinio edo Lavinium izeneko hiria sortu zuen. Erromatarren antzinako tradizioaren arabera, Laviniak heroiaren hilondoko semea erditu zuen, Silvio izenekoa. Askaniok, orduan, *Lavinium* hiria, Eneas aitak sortua, amaginarrebari laga zion, eta  berak Alba Longa hiria sortu zuen. Haren erdi anaia Silvio izan zen bere  ondorengoa, Askaniok ez baitzuen ondorengorik izan.

Livioren arabera, Askanio Eneas eta Laviniaren semea zen; Askanio gobernatzeko gazteegia zenez, Laviniak gorde zuen tronua. Tito Livioren arabera ere, Silvio Askanioren semea da. 

## Lavinia beste lanetan 
*Eneida* Virgilioren poeman 11 aldiz agertzen da Lavinia, eta ez du behin ere hitz egiten. 

Lavinia bere aitarekin, Latino erregearekin, agertzen da Danteren *La divina commedia*n. De Mulieribus Claris obran dago dokumentatuta. Giovanni Boccaccio idazle florentziarrak (1361-62)  *De Mulieribus Claris* emakume historiko eta mitologikoen biografien artean jasotzen du. 

Ursula K. Le Guin idazleak ahotsa eta bizitza eman zizkion *Lavinia* eleberrian. Hemen Laviniaren izaera eta Eneasekiko harremana handitu egiten da, eta antzinako Italiako errege baten alabaren bizitza kontatzen da. Le Guinek narrazio  autokontzientea erabiltzen du, Lavinia lehen pertsonako kontalaria baita, jakinik ez lukeela bizitzarik izango Virgiliorik gabe; Virgilio, Eneidaren idazlea izan eta zenbait mende geroago, bere sortzailea da, beraz. 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Leukaria

## Kanpo estekak
Göltzschtalbrücke

**Göltzschtalbrücke** edo *Goeltzschtalbruecke* (euskaraz *"Göltzsch haraneko zubia"*) trenbide zubi bat da, munduko adreiluzko zubi handiena. Göltzsch ibaiaren harana zeharkatzen du, Mylau eta Netzschkauren artean, Saxoniako Reichenbach im Vogtlandetik 4 kilometro ingurura, Turingia eta Saxoniaren arteko mugaren ondoan, Greiz herrian.
thumb|500px|Göltzschtalbrückeren ipar-mendebaldeko aurpegiaren ikuspegia, gutxi gora-behera 500 metroko distantziatik hartua

## Historia 
Göltzschtalbrücke 1846 eta 1851 bitartean eraiki zen, Saxonia eta Bavaria arteko trenbidea eraikitzen ari zen bitartean, Mylautik, antzerako eraikin baten ondoan, Elstertaleko Zubia, Jößnitz eta Jocketa artean.

Plauen eta Hofetik igaroz, Leipzigetik Nurembergera zihoan trenbide hau eraikitzeko, erronka nagusietako bat, Göltzsch ibaiaren harana gainditzea zen. Saxoniatik Bavariarako trenbideak funts gutxi zuenez, zubia modu merkean eraikitzeko proposamenak aurkezteko lehiaketa bat deitu zen, 1000 taleroko dirusariarekin. Iragarkia, alemaniar egunkaririk garrantzitsuenetan argitaratu zen. 81 proposamen aurkeztu ziren, baina horietako bakar batek ere ez zuen trenbidean tren trafikoaren hazkuntza aurreikusten zuen azterketa estatistiko metodorik. Saria, beraz, lau garaileren artean banatu zen, lau proposamen horietako bakar bat ere burutu ez zen arren.

Batzorde aztertzailearen zuzendariak, Johann Andreas Schubertek, metodo estatistikoekin zuen esperientzia propiotik abiatuta, lehiaketako proposamenetako iradokizun asko erabili zituen konponbide bat diseinatu zuen. Munduan, estatistikoki neurtutako lehen zubia izan zen. Diseinatzaileak, eraikitze material nagusi bezala, adreilua aukeratu zuen (garai hartan oso ez ohikoa), inguruan, erabiltzeko moduko buztin ugari baitzegoen, eta, beraz, azkar lor zitekeen. Bereziki handia zen tentsioa jasan behar zuen puntu batean soilik erabili zen granitoa.
thumb|ezkerrera|Xehetasuna
Lehen harria 1846ko maiatzak 31n jarri zen. Lanak hasi ondoren, planoa oraindik beste behin aldatu behar izan zen, agertu ziren zailtasun teknikoak gainditzeko. Beste batzuen artean, haranaren lurzorua, uste zen bezain irmoa ez zela ikusi zen, eta, ondorioz, erdialdeko arkuak sendotu egin behar izan ziren.

## Eraikuntzaren arduradun nagusiak 
* Johann Andreas Schubert irakaslea (1808-1870): Batzorde aztertzailearen zuzendaria. Zubia diseinatu zuen eta berak burutu zuen neurketa estatistikoa
* Robert Wilke ingeniaria (1804-1889). Eraikuntzaren kudeaketa
* Ferdinand Dost ingeniaria (1810-1888). Superintendentea
* Heinrich Carl farmazialari eta kimikaria. Kareorearen arduraduna
* 1736 langile, horietatik 31 hil zirelarik.

## Datu teknikoak 
thumb|Tamaina alderaketa auto batekin

## Bibliografia 
* Peter Beyer: *Der Bau der Göltzschtal- und Elstertalbrücke 1846 bis 1851. Seine Beziehungen zu den Produktivkräften und der Umwelt im sächsischen Vogtland und dessen Nachbargebieten.* En: Sächsische Heimatblätter Heft 1/1984, pp. 1-16

## Kanpo estekak 
* www.goeltzschtalbruecke.de
* www.goeltzschtalbruecke.info
Prezio

thumb|250px
Erabilera arruntean, **salneurria** edo **prezioa** ondasun edota zerbitzu baten truke alderdi batek beste bati ematen dion ordaina da. Ekonomia moderno guztietan, salneurria zein den adierazteko eta salneurria ordaintzeko ia beti diru unitateak erabiltzen dira. Hala ere, salneurria zehazteko, beste ondasun edo zerbitzu baten kopuruak erabil daitezke (adibidez: «Bizikleta honek lau masaje balio du»).

Ekonomiaren arloan, transakzio batean trukatzen diren ondasun kopuruen arteko ratioa da prezioa. Goiko adibidean, ekonomialari batentzat, masaje baten salneurria 0,25 bizikleta litzateke. Hartara, dirua ondasun mota bat dela onartzen badugu (bizikletak edo sagarrak diren bezala), salneurriaren definizio honek transakzio guztietarako balioko digu, erabilera arruntekoa baino definizio orokorragoa baita.

Erraz ikus daiteke prezioen aldaketak, era berean, aldaketak sortzen dituela eskarian eta eskaintzan. Prezioak ekonomia sistema jakin batean den diru kopuruaren araberakoak dira halaber; izan ere dirua urrea eta zilarra antzina adibidez sinboloa izateaz gainera, merkantzia ere bada; diru kopurua handitzen denean Amerikatik Europa aldera urre kopuru handiak ekarri zirenean, adibidez diruaren balioa murrizten da (diruak erosteko ahalmena galtzen du) eta proportzioan ondasun edo zerbitzuen prezioak gorantz egiten dute. Egoera horretan desoreka handiak sortzen dira ekonomian (*ikus *inflazio), izan ere nekez pareka baitaitezke ondasun eta zerbitzuen prezioen igoerak errenta eta soldaten igoerekin.

Prezioak produktuen balioaren neurgailuak dira halaber, erosleek produktua izateagatik zenbat ordainduko luketen adierazten baitute. Definizio horretatik ateratzen da eragin handiko ekonomia funtzioa betetzen dutela prezioek. Artifizialki kontrolatuak ez badira, ondasunak eta zerbitzuak nahi dituztenen artean banatzeko mekanismo ekonomikoa dira; sistema horri *prezio-mekanismo* deritzo; mekanismo horren arabera prezioak aske mugitzen direnean berdinduko dira soilik eskaria eta eskaintza. Gehiegizko eskaintza bada, prezioak apalak izango dira eta ekoizpena murriztu egingo da; horrek prezioak igoaraziko ditu eskariaren eta eskaintzaren arteko parekatze bat izan arte. Era berean, eskaintzak ez baditu asetzen biztanleen beharrak, prezioak handiak izango dira, eta horrek produkzioa areagotuko du; hala, prezio apalagoak sortuko dira, eskaria eta eskaintza parekatu arte.

## Ikus, gainera 
* Merkatuko prezioa
* Prezioen sistema
* Publikoarentzako salmenta-prezio edo PSPa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Huang Xianfan

**Huang Xianfan** (txinera tradizionala:黄現璠,txinera sinplifikatua:黄现璠; Fusui, Guangxi, 1899ko azaroaren 13a - Guilin,Guangxi, 1982eko urtarrilaren 18a) Txinako historialaria eta antropologoa izan zen.

## Bizitza 
1899ko azaroaren 13 an Fusui-en jaio zen Huang Xianfan. Nanning Ecole egin zituen bere ikasketak 1922 eta 1926 urteen artean. 1926 eta 1935 urteetan Pekin ikasi zuen, Pekin Unibertsitatean; 1935tik 1937ra Japonia Tokio Unibertsitatean Historian fakultatean berriz. Huangek ingleseko masterra lortu zuen Tokio Unibertsitatean. 1938tik 1940ra Guangxi historian irakasle laguntzaile izan zen. 1941n logikako eta 1943an historian izandatu zuten Sun Yatsen unibertsitatean eta Guangxi unibertsitatean. 1953. urtean, Huang Guangxi unibertsitatean bueltatu zen, non irakasle izango zen 30 urtetan zehar. 

## Lana 
### Historia lanak 
* Txinako historia, 3 liburukiak, Pekin (1932-1934).
* Eskolako historia,2 liburukiak, Pekin(1933).
* Tang dinastia historia, Shanghai (1936).

### Antropologo lanak 
* Zhuangen historia, Nanning(1957).

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* Txinera:Zhuangen historialaria Huang Xianfan http://z.cctv.com/20100118/101326.shtml
* Txinera:Txinako antropologoa Huang Xianfan https://web.archive.org/web/20170701032342/http://www.china.com.cn/aboutchina/zhuanti/zzfq08/2008-12/08/content_16914964.htm
* Txinera:Bagui Eskolako http://d.wanfangdata.com.cn/Periodical_gxshkx200807005.aspx
Half Foot Outside

**Half Foot Outside**, Iruñean (Nafarroa) 90eko hamarkada erdialdean sortutako taldea da. Hasierako urteetan, Hardcore eta Rock doinuak lantzen zituzten naiz eta azken diskoetan Pop erritmoak nabaritzen diren.

## Taldekideak 
* Carlos Leoz - Ahotsa eta Gitarra
* Eduardo Ugarte - Bateria
* Israel Medina - Bajua
* Brian Hunt - Gitarra

### Lehenagoko taldekideak 
* Iñigo - Bajua
* Hans - Gitarra

## Diskografia 
### Diskak 
* So Called… (1998, Brutus Records)
* Paint Red (1999, Underhill Records)
* New Ad ideas (2001, Bcore)
* It’s been a hot hot summer (2003, Bcore)
* Perfect From the distance (2006, Astro records)
* Heavenly (2008, Limbo Starr)

### EPak eta Singleak 
* The Unfinished Sympathy/Half Foot Outside (2001, Hang the DJ). The Unfinished Sympathy taldearekin batera elkarbanaturiko singlea.

## Kanpo estekak 
*  Half Foot Outside taldearen webgune ofiziala
*  Half Foot Outside taldearen Myspacea
Heavenly

Heavenly, Half Foot Outside talde Nafarraren estudioko 6. diska da. Lan hau, 2008ko Urriaren 6an kaleratu zuten Limbo Starr zigiluarekin.

Diska hau, Iruñako Montreal estudioetan eta Andoaingo Garate Estudioetan grabatu zuten Hans Kruger eta Kaki Arkarazoren laguntzaz. Nahasketak, Hans Kruger eta John Agnellok burutu zituezten. Diskaren azken ukituak, New Yorkeko Sterling Sound estudioetan burutu zituzten Steve Falloneren laguntzaz.

Heavenly diska honetan, Pau Roca (La Habitacion Roja), Florent eta Banin (Los Planetas) edota Jon Aueren (The Posies) kolaborazioak daude.

## Abestien Zerrenda 
# The Floating Spaceboy
# Thin Skin Heavy Bones
# Joy of Youth
# Driveways
# Hard Cow Howard
# We’re Tapping Phonelines
# In Pieces
# Unsafe At Any Speed
# Keep The Beat
# Getting Into The Sound
# Time and Space

## Kanpo estekak
Egoskozabal baserria

**Egoskozabal** Belauntzan dagoen baserria da, herrigunetik hurbil, hilerrirako bidean
kokatua.

1994ko abenduaren 16an, Eusko Jaurlaritzak *monumentu* izendatu zuen, Sailkatutako Kultura Ondasuna.

## Ezaugarriak 
Oinplano laukizuzena du eraikin soil honek eta
teilatuak hiru aldetara jotzen du. Beheko solairua, lehenengoa
eta ganbara ditu. Hormak, harlangaitzezkoaz
eginak dira, nahiz harlandu aztarna batzuk ere ikus
daitezkeen bertan. Horrez gainera, izkinetan eta ateleiho
inguruetan kareharri grisa du. Barruko aldea zurez
osatua dago eta zutabeak lurraren gainean edo
harrizko piramideetan oinarriturik daude.

Fatxada nagusiak lau leiho ditu solairu bakoitzean
eta sarrera nagusia. Ate gainean, mentsula biribilduak
eta, bertan, inskripzio bat: «154...» urtean, segur aski,
eraikuntza urteari dagokiona. Leihoetan, ur-jarioak
bideratzeko, harri moduratuz dotoretutako erlaitzak
ikus daitezke.

Eskuineko aldean, sarrera nagusiaren antzekoa den
beste ate bat dago, ateburua mentsulaz.
Atzealdeko fatxada itxia da eta hutsune luze batzuk
ditu gezi-leihoen moduan. Beheko solairuan leihotxo
bat dago, goialdea erdi puntuko arkuaren forma duena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Kultura Ondasun izendapena EHAAn
Erregiñenea baserria

**Egoskozabal** Gaztelun dagoen baserria da, landagunearen hegoaldetik hurbileko bizkar zabal batean kokatua.

2005eko ekainaren 20an, Eusko Jaurlaritzak *monumentu* izendatu zuen, Sailkatutako Kultura Ondasuna.

## Ezaugarriak 
Eraikinak oinplano karratua du; halaber, bi isurkiko zurezko estalkia eta fatxada nagusiarekiko bizkar elkarzuta ditu, ekialderantz orientatua. Bi solairu eta ganbara ditu. Lurzoruaren aldapa aprobetxatuz, hegoaldean sotoa dago. Hormak, kanpoalderantz jarritako harri-hormez eginak daude lau eskantzuak harlanduzkoak dira. Ia bao guztiak harlanduz inguratuak daude. Fatxada nagusian erdi puntuko arku dobelatuko sarrera-atea dago. Bada, sotora doan beste ate dintelatua. Beheko solairuan, lau leiho-bao daude; lehen solairuan beste lau, eta hormapikoaren azpian harlanduz inguratutako idi-begia. Hegoaldeko fatxadan, beheko solairuan hiru leiho-bao daude, eta sotoan leiho gehiago. Iparraldeko fatxadak, altuera txikia du eta ez dago baorik. Mendebaldeko fatxadan, atxikitako teilapea dago.

Eraikinaren oinplanoak, ekialdetik mendebaldera hiru habearte ditu eta iparraldetik hegoaldera bost. Erdialdean, habe eta besoz mihiztatutako atal bakarreko lau pilare, lehen solairua eta ganbara eusten duten harrizko zapaten gainean zentratuak, eta harri-hormez eraikitako alboetako bi zama-horma (ekialdeko fatxada nagusiarekiko elkarzut) daude. Iparraldeko sektorean, abereentzako ukuilua eta etxebizitza daude. Azpian, hegoaldeko sektorean, soto bat dago. Mendebaldeko fatxadara atxikitako teilapea ez da monumentuaren zati bezala hartzen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Kultura Ondasun izendapena EHAAn
Denise Richards

**Denise Lee Richards** (Downers Grove, Illinois, Ameriketako Estatu Batuak, 1971ko otsailaren 17a - ) aktore eta modelo-ohi estatubatuarra da. James Bond agente sekretuaren *The World Is Not Enough* filmean Christmas Jones doktorearen papera antzeztu zuen.

## Filmografia 
## Telebista
Ellis Park Stadium

**Ellis Park Stadium** errugbi  eta futbol zelaia da, Hegoafrikako Johannesburg hirian dagoena.  1928an eraiki zuten eta 1982an zaharberritze-lanak egin zituzten. 70.000 lagunentzako eserlekuak ditu. Bertan jokatu zen, besteak beste, 1995eko Munduko Errugbi Kopako finala.  2009ko FIFAren Konfederazioen Txapelketan eta 2010eko Munduko Futbol Txapelketan ere erabili zen.

## Antolatutako txapelketak 
* 1995eko Munduko Errugbi Kopa
* 2009ko FIFAren Konfederazioen Txapelketa
* 2010eko Munduko Futbol Txapelketa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Heijo-kyo

thumb|200px|Suzakumon Atea Heijo-kyon
**Heijo-kyo** (japonieraz 平城京, Heijō-kyō?), Japoniako hiriburua izan zen Nara aroaren zatirik gehienean, lehenik 710etik 740 arte, eta, ondoren, 745etik 784 arte. Gaur egun Nara hiria dagoen tokian zegoen, eta Genmei Enperatrizak ezarri zuen, nork, hiriburua Fujiwara-kyotik eraman zuen, eta Txinako Tang dinastiaren hiriburua izan zen Chang'anen antzera eraikia izan zen, xakearen antzeko taula baten antolaketa batekin eta geomantziaren legeen arabera.

Heijo jauregia, egoitza inperiala zena, hiriaren iparraldeko muturrean zegoen, eta hiriaren gainontzeko zatitik Suzakumon atearen bidez banandua zegoen. Hiriburua, Heian-kyora (egungo Kioto) pasa zenean, hiria utzia izan zen, eta eraikinak kaltetzen hasi ziren, hala ere, sektoreren batzuk berriz aurkitu ziren 1955ean, eta eraikinen batzuk zaharberritu dira, Suzakumon kasu.

## Kanpo estekak
Linda Hamilton

**Linda Carroll Hamilton** (Salisbury, Maryland, Ameriketako Estatu Batuak, 1956ko irailaren 26a - ) Urrezko Globo eta Emmy Sariak irabazteko hautagaia izandako aktore estatubatuarra da. *The Terminator* eta *Terminator 2: Judgment Day* filmetan Sarah Connorren papera antzezteagatik edota *Beauty and the Beast* telesailean Catherine Chandlerren papera antzezteagatik ezaguna da.

## Filmografia
Durban

**Durban** edo zulueraz **eThekwiki**, Hegoafrikako ekialdeko kostaldean dagoen hiria da. Herrialdeko hirugarren hiririk handiena da Johannesburg eta Lurmutur Hiriaren atzetik. Oso turistikoa izateaz gain, hiriko portua Afrikako garrantzitsuenetakoa da eta bertan 100.000 pertsonatik gora lan egiten dute.

## Klima 

## Garraioak 
Durbanek aireportu garrantzitsu bat dauka, Durbango Nazioarteko Aireportua. 2005ean 5 milioi bidaiarik erabili zuten aireportu hau eta berri bat eraiki behar dutela aurreikusten du gobernuak.
thumb|250px|ezkerrera|Durbango portua

## Hiri senidetuak 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Durbango hiriaren webgune ofiziala
Fukuhara-kyo

Japoniako hiriburua izan zen 1180ko ekainetik, urte bereko azaroa arte, Heian aroaren amaieran.

Hiri honek, egungo Kobe hiriaren zati bat hartzen zuen, eta, jatorrian, merkataritza portu bat izan zen. 1180an, Taira no Kiyomoriren aginduz, Japoniako hiriburua Kiototik Fukuharara pasatzea erabaki zen, Txinarekin merkataritza sendotzeko asmoz, baina, handik hilabete gutxira, Genpei Gerrak hastean Minamoto klanaren mehatxuak, hiriburua berriz Kiotora pasatzera behartzen du.

## Kanpo estekak
Heian-kyo

egungo Kyotoren jatorrizko izena izan zen, eta, 794tik 1868rarte, 1180an hilabete batzuez etenaldi bat eginez, Japoniako Enperadorearen egoitza eta herrialdeko hiriburua.

Hiri honek, hiriburu bezala, Nagaoka-kyo ordezkatu zuen, eta enperadorearen aginduz eraiki zen 793an, Fujiwara no Ogurimaruren esku. Hiria, haran baten gainean egongo zen, eta, xake taula baten antzera trazatua egongo zen, Txinako Tang dinastiaren hiriburua zen Chang'an imitatuz. Ekialdetik mendebaldera, gutxi gora-behera 4,5 kilometro, eta, iparraldetik hegoaldera 5,2 kilometro inguru neurtzen zuen laukiluze formako azalera zuen, eta, salbuespen bakar bezala, hegoaldeko ateko bi tenpluak zituen, To-jia eta Sai-jia. Jauregi nagusia, barne laukiluze batean egongo zen, hiriaren iparraldeko zatian.

Kyoto izenaren erabilera (hiriburua edo enperadorearen egoitza esan nahi duena), ez zen ofiziala inauguratu zenean, baina izena, XI. mendearen amaieran ofizialdu zen, jatorrizko izena baztertuz.

## Kanpo estekak
Alekto

**Alekto**, greziar mitologian, (antzinako grezieraz Ἀληκτώ, "gupidagabea"), Erinietako bat da (Furiak erromatar mitologian), Tisifone (hilketaren mendekatzailea) eta Megera (jeloskorra)ren ahizpa.

Hesiodoren arabera, Gea (lurra)ren alaba zen, Uranok, honen seme Kronosek zikiratu zuenean isuritako odolaren bidez ernaldua izan zena.

Alekto, delitu moralak zigortzeaz arduratzen den Erinia da (sumina, harropuzkeria, etab...), batez ere, gizakien aurkakoak badira. Bere funtzioa, Nemesisek duenaren oso antzerakoa da, baina azken honek, jainkoen aurkako delitu moralak zigortzen ditu.

## Kanpo estekak
Karkaba (musika taldea)

***Karkaba***, Azpeitian (Gipuzkoa) 2000. urtean sortutako Hardcore eta Punk taldea da. 2000. urtetik, 2010. urtera arte iraun zuen proiektuak. Gaur egun, bi taldekidek ***Gaitze ***izeneko taldean jotzen dute, Azpeitiko beste talde bateko baterijolearekin batera, hirukote gisa.

## Taldekideak 
* Rober - Ahotsa
* Gorka - Gitarra
* Aleman - Bateria
* Apeto - Bajua

## Diskografia 
### Diskak 
* *Hau pikutara doa* (2001, autoekoizpena). Kasetea + Fanzinea
* *75 gramos* (2002, DDT, Pozoin Banaketak). Kasetea + Liburuxka + Papela
* *Beldurrik Gabe* (2008, No Thanks Records, Teletetxo Rekords). LP eta CD formatuan

### Single eta EP-ak 
* *Karkaba* (2005, Tutti Pazzi!! VenganzaCrust ). EP

### Kolaborazioak 
* *Azpeitia Desegin 1* (2003) CD
* *Azpeitia Desegin 2* (2006) Teletetxo Rekords CD
* *Txarrantxa 5 Urte* (2009) Teletetxo Rekords CD

## Kanpo estekak
Xabier Zubizarreta Lasagabaster

**Xabier Zubizarreta Lasagabaster** (Aretxabaleta, Gipuzkoa, 1944ko urriaren 18a - ) euskal politikari eta idazlea da. 1987 eta 1997 urte artean Arrasateko alkate izan zen HB ordezkatuz.

Miguel Angel Blancoren heriotzaren ondoren, Arrasateko alderdi politiko guztiek eginiko zentsura mozio baten ondorioz, alkatetza galdu zuen 1997ko abuztuan.

1999ko hauteskundeetan, berriz irten zen Arrasateko alkate bezala, kasu honetan EH ordezkatuz. 2003. urterarte egon zen karguan. Ezin izan zuen urte horretako hauteskundeetan parte hartu, EH alderdia ilegalizatu egin zuten eta.
Cloaca Maxima

**Cloaca Maxima** (latinezko *Estolda Nagusia*), munduko estolda sarerik antzinakoenetako bat zen, Antzinako Erroman tokiko zingirak drainatzeko eta antzinateko hiririk populatuenetako baten hondakinak garbitzeko eraikia, Tiber ibaira ibaiadar bat zeraman, hiriaren parean igarotzen zen ibaia.

Bere latinezko izenak, literalki, Estolda Nagusia esan nahi du. Tradizioaren arabera, bere eraikuntza, agian, K.a. 600 inguruan hasiko zen, garai horretan Erromako errege zen Tarkino Priskoren aginduz. Lan publiko hau, nagusiki, ingeniari etruriarren zuzendaritzari eta erromatar hiritar pobreenen klasetik zetozen langileen lan erdi behartuari esker lortu zen.

thumb|250px|Erromako lurrazpiaren mapa Inperio garaian, Cloaca Maxima erakutsiz.

Tito Liviok, hiriaren lur azpian eraikia bezala deskribatu zuen arren, beste iturri batzuk (eta estolda sistemaren planoak berak), jatorrizko sistema, muinoetatik jaisten ziren ur korronteak biltzen zituen aire libreko kanal bat zela diote, Erromatar Foroaren lautada ere drainatuz; kanal hau, batzuetan lur-mailaren petik zulatua, pixkana-pixkana estalia izan zen, hiriaren erdialdeak zuen espazioaren beharraren ondorioz. Beharbada, bi teoriak izan litezke zuzenak, eta, benetan, Cloaca Maximaren zatirik baxuenetako batzuk, dirudienez, lurraren mailatik behera eraiki ziren jatorrian.

Cloaca Maxima oso egoera onean mantendu zen Inperio garai osoan. Adibidez, badaude K.a. 33an Marko Agriparen altzadan mantenu lanen eta azterketa baten zantzuak. Hondakin arkeologikoek, garai ezberdinetan eginiko lanak adierazten dituzte, material eta eraikuntza teknika ezberdinekin. Inperioa erori eta oraindik denbora luzez funtzionatzen jarraitu zuen.

Sare nagusitik, beste hainbat adar abiatzen ziren, baina, dirudienez, hondakinak bainu publikoetatik, komun publikoetatik eta halako beste eraikin batzuetatik eramaten zituzten estoldak ziren. Erromako egoitza pribatuak, baita luxuzkoenak ere, putzu itsu batekin edo antzerako zeozerkin konforme behar zuten.

Cloaca Maxima, aldiro-aldiro gainbegiratua izan zen Inperioan zehar, eta, zantzuren batzuk, beharbada, Erromatar Inperioa erori eta gero ere funtzionatzen jarraitu zuela diote. K.a. 33an Marko Agriparen aginduz ikuskatu eta drainatua izan zela ezagutzen da, eta, azterketa arkeologikoek, garai ezberdinetako ebidentziak argitara eman dituzte, osasun sistemak aldiro-aldiro ikuskatuak zirela diotenak. Berrikiago, oraindik existitzen diren pasabideak, Erromako egungo estolda sarera lotu dira, nagusiki, ibaiaren kontrako korronteari aurre egiteko. Uste zenez, Cloaca Maxima, Kloazinak presiditzen zuen.

Erromatarrek, hildakoen gorpuak estoldetara bota zituztela ezagutzen da, lurperatu beharrean, oso kopuru aldakorrean iturriaren arabera. Horien artean, Heliogabalo enperadorea edo San Sebastian: azken eszena hau, gainera, Ludovico Carracciren arte lan baten gaia da. Cloaca Maximaren Tiberrerako irteera, oraindik gaur egun ikus daiteke Rotto Zubia eta Palatino Zubia elkartzen diren tokitik gertu. Argi eta garbi Foroko Julia basilikatik jaisten den sarrera eskailera bat dago. Zati bat, San Giorgio al Velabro elizaren parean dagoen gunetik ikus daiteke.

## Kanpo estekak