open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Zalaegerszegi TE

**Zalaegerszegi TE** (izen osoa *Zalaegerszegi Torna Egylet FC*) Hungariako futbol talde bat da, Zalaegerszeg hirikoa. Hungariako liga bat kopa bat irabazi ditu.

## Historia 
Zalaegerszegeko futbol taldearen lehen aipamena 1912koa bada ere taldea 1920an sortu zen "Gymanistics Club of Zalaegerszeg" izenarekin.

2002an Liga irabazi zuen. Hungariako Kopako finala bi aldiz jokatu du, 2010ean galdu egin zuen eta 2023an irabazi.

## Palmaresa 
### Hungarian: 2 
* Liga (1): 2001-02
* Kopa:
** Txapelduna (1): 2023.
** Finalista (1): 2010.
* Hungariako Superkopa (0): finalista 2002an.

## Kanpo estekak 
*  webgunea
Mauricio Arroyave

**José Mauricio Arroyave del Río** (Puerto Nare, 1967ko urriaren 5a) kolonbiar kazetaria, kronista, esataria eta telebista aurkezlea da.

## Biografia 
Mauricio Arroyave Puerto Nare-n jaio zen, Antioquian, eta txikitatik Medellín-en kokatu zen. Gizarte komunikazioa eta kazetaritza ikasi zituen Universidad Pontificia Bolivariana-n eta geroago Nazioarteko Gaietan masterra egin zuen Kolonbiako Externado Unibertsitatean. 1993an Teleantioquiako *Noticiero ANT-*eko aurkezle gisa hasi zen 2001era arte.

2002tik 2011ra, CM&amp;-n aritu zen aurkezle gisa María Andrea Vernaza eta César Augusto Londoñorekin batera, Yamid Amat-en eskutik. 2013tik 2015era Canal Capital-en egon zen *Noticias Capital* eta *El primer Café* saioetan Antonio Morales Riveirarekin batera. Azken horretan, Hollman Morris zuzendariarekin elkarrizketa-formatuaren inguruko ezberdintasunak izan zituen. 2017an Darío Montenegroren administrazio berriaren menpe itzuli zen kanalera *Vibra Bogotá* programetan.

Néstor Osuna abokatua, jurista, politikaria eta Justizia ministroaren ezkontidea da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa Colarten
Elisa Matilla

[thumb|259x259px|[Elisa Matilla *Palabras Encadenadas* antzezlanean Carlos Soberarekin, Fuerteventurako Puerto del Rosario, 2001.06.19]]
**Elisa Matilla** (Madril, 1966ko maiatzaren 18a) madrildar aktorea da.

## Biografia 
Elisa Sevilla eta Priego de Córdoba artean hazi zen. 16 urterekin Sevillako Arte Dramatikoaren Eskolan hasi zen. Hainbat tailer eta ikastaro egin ditu: Aktorea, Sorkuntza eta Eszena (Testutik ekintzara) Claudio Tolcachir-ek emandako tailerra, Interpretazioa Sevillako Arte Dramatikoko Goi Eskolan, Interpretazio-mintegia Carlos Gandolforekin eta Interpretazio-mintegia Ricardo Iniestarekin.

## Ibilbidea 
Televisión Españolako kameraren aurrean egin zuen debuta Hugo Stuvenen *Pero ¿esto qué es?* lanarekin (1989-1990). 1990eko urte horretan bertan egin zuen lehen zinema-emanaldia Isabel Pantoja protagonista zuen *Yo soy ésa* filmean.

90eko hamarkadan, Espainiako zinemako film arrakastatsuenetako batzuetan hartu zuen parte: *El maestro de esgrima* (1992), *¿Por qué lo llaman amor cuando quieren decir sexo?* (1993), *Cha-cha-chá* (1998) edo *Km. 0* (2000).

Hasiera-hasieratik, telebista munduan ere hasi zen. 1992ko udan *Juegos sin fronteras* lehiaketa aurkeztu zuen eta Gabon-gauean Paco Valladaresekin *Telepasión española y olé* egin zuen. 

### Telesailetan 
Ondoren, telesail hauetan hartu du parte: *Por fin solos* (1995), *Todos los hombres sois iguales* (1996-1998), *Condenadas a entenderse* (1999), *7 vidas* (2002), non Nieves, Dianaren bikote sentimentala (Anabel Alonso) izan zen, *Aquí no hay quién viva* (2005) eta *En buena compañía* (2006), FORTAko kateetan. 2010ean, Lola interpretatzen hasi zen, Telecinco *Tierra de lobos* telesail arrakastatsuan. 

### Antzerkian 
Antzerkian, besteak beste, honako muntaia hauek eszenaratzen parte hartu du: *Qué asco de amor* (1998), *Palabras encadenadas* (2001), *El burlador de Sevilla* (2003), *Dakota* (2003), *Salomé* (2005), *Mentiras, incienso y mirra* (2008), *Karaoke* (2010), *Lifting* (2012), Sofocos plus (2015), *Gibraltareña* (2016)  "Lola la Gibraltareña"-ren bakarrizketa barregarria,  *Lavar, Marcar y Enterrar* (2016).

2017an Roberto Pérez Toledorekin *Como la espuma* lana estreinatu zuen. 2018ko ekainean, *Amar en tiempos revueltos* telesailaren 6. denboraldian parte hartzen hasi zen, Mariola Sánchez de las Eras pertsonaia interpretatuz. 2018aren amaieran, *Toy Boy* telesailean parte hartuko zuela iragarri zuten. Strip-teaseko artistei buruzko fikzioa da *Toy Boy*, Plano a Planok ekoitzia Antena 3erako.

## Lanak 
### Film luzeak 
### Film laburrak 
### Telebista 
### Antzerkia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dunia Ayaso eta Felix Sabroso

**Dunia Ayaso Formoso** (Las Palmas Kanaria Handikoa, 1961eko ekainaren 8a &ndash; Santa Cruz Tenerifekoa, 2014ko otsailaren 27a) **eta Félix Sabroso de la Cruz** (Las Palmas Kanaria Handikoa, 1965eko abuztuaren 10a) zinema- eta antzerki-zuzendari eta gidoilari bikotea izan ziren. Bikoteak egindako film nabarmenetako bat, egin zuten seigarren film luzea izan zen, *La isla interior* izenekoa.

## Ibilbidea 
Antzerki-konpainia batean hasi ziren, eta geroago hainbat zinema-ikastaro egin zituzten. Felixek telebistako gidoilari gisa lan egin zuen, eta Duniak bideo industrialak egiten zituen *Fea* lanarekin debuta egin aurretik.

1994an zuzendu zuen *Fea*, Felix Sabroso senar eta gidoilariarekin egin zuen lehen film luzea izan zen. Bikoteak hiru urte geroago lortu zuen arrakasta *Perdona bonita, pero Lucas me quería a mí filmarekin,* besteak beste Alonso Caparrós, Jordi Mollá eta Pepón Nieto protagonista zituela.

Ondoren, *El grito en el cielo* (1998) eta *Descongélate!* (2003) lanek Loles León eta Candela Peña aktoreak aurpegi ezagunak izan zituen, azken aktore hori *Los años desnudos* (2008) filman ere parte hartu zuen Mar Flores eta Goya Toledorekin batera eta *La isla interior* (2009) Kanaria Handian filmatu zen oso-osorik, eta Alberto Sanjuán eta Geraldine Chaplinek parte hartu zuten.

*Chuecatown* lanean (2007), Ayasok eta Sabrosok Madrilgo auzo homosexual nagusian sartu zuten ikuslea, Nieto, Carlos Fuentes, Pablo Puyol, Concha Velasco, Edu Soto eta Rosa María Sardáren interpretazioen bidez.
* *El banjo* (2014), cortometraje.
* *Only Men Go to the Grave* (2016) Abdulla Al-Kaabi zuzendariarekin gidoigilekideak

## Telebista 
* ''Quítate tú pa' ponerme yo* (Telecinco, 1999)
* La Rioja, tierra universal (TV berezia, 2002)
* *Mujeres* (TVE, 2006)
* *La que se avecina* (Telecinco, 2014). Dunia Ayaso *La que se avecina* telesailaren 8. denboraldian gidoilarikide gisa hasi zenean hil zen. 

## Antzerkia 
* *¿Qué fue de las hermanas Sue?* (1999)
* *El hundimiento del Titanic* (2005)
* *La Gran Depresión* (2011)
* *De cintura para abajo* (2012)
* *Lifting'' (2013)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Web orria
*  Internet Movie Databasen 
*  Internet Movie Databasen
Arundel gaztelua

**Arundel gaztelua**, Ingalaterrako Arundel udalerrian dagoen gaztelu bat da, Mendebaldeko Sussex konderrian.

XI. mendetik Arundelgo dukeen eta Norfolkeko dukeen bizilekua izan da.
Sabrina Ionescu

**Sabrina Elaine Ionescu** (Walnut Creek, Kalifornia, AEB, 1997ko abenduaren 6a), Emakumeen Saskibaloi Elkarteko (WNBA) saskibaloi jokalari profesional estatubatuarra da. Historian hirukoitz-bikoitz gehien lortu dituen emakumezkoa da eta WNBAko ibilbidean 2.000 puntu, 1.000 asistentzia eta 1.000 erreboteko langa gainditu duen bakarra. 

2023ko uztailaren 14n jaurtiketa hirukoitzen txapelketan WNBA eta NBAko errekorra ezarri zuen 37 puntu lortuz. Stephen Curryk zuen errekorra (31 puntu) aise gainditu zuen.

## Ibilbidea 
### Unibertsitate ibilbidea 
Oregongo Unibertsitatean Oregon Ducks tadearekin jokatu zuen lau denboraldiz eta batazbeste 18,0 puntu, 7,7 asistentzia eta 1,5 baloi lapurreta egin zituen partiduko. Stanforden aurkako partidan (87-55) Ionescuk 37 puntu sartu zituen, 11 errebote eskuratu eta 7 asistentzia eman zituen, eta hirugarren laurdenean aurretik Alison Langek zuen errekorra (2.252 puntu) gainditu zuen. 2020ko otsailaren 14an 1.000 asistentziatako langa gainditu zuen eta astebete beranduago NCAA-ko lehen jokalaria izan zen 2.000 puntu, 1.000 asistentzia eta 1.000 errebote lortzen. Urte hartan zortzi hirukoitz-bikoitz lortu zituen.

### Ibilbide profesionala 
2000ko apirilaren 17an New York Liberty taldeak aukeratu zuen Draftean. Seattle Storm-en aurka egin zuen debuta uztailaren 25ean eta 12 puntu, 6 errebote eta 4 asistentzia egin zituen. Abuztuaren 1ean ezkerreko orkatilan lesionatu egin zen eta ia denboraldi guztia galdu zuen.

2022ko uztailaren Las Vegas Aces taldearen aurke ibilbideko hirugarren hirukoitz-bikoitza lortu zuen, 31 puntu, 13 errebote eta 10 asistentzia. WNBA-ren historian lehenengo hirukoitz-bikoitza da 30 puntutik gora lortzen dena.

2023ko uztailaren 14an Hiru puntuko aurtiketa txapelketan 37 puntu lortu zituen, WNBA ezezik NBAko errekorra ere bada. Aurretik Stephen Curry jokalariak zuen errekorra (31 puntu) aise gainditu zuen.

### Udako Olinpiar Jokoak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* AEBetako saskibaloiaren profila
Joko sekuentzial

[thumb|[Xake|Xakea joko sekuentzial baten adibidea da.]]
Jokoen teorian, **joko sekuentzial** batean, jokalari batek bere ekintza aukeratzen du besteek berea hautatu baino lehen. Gainerako jokalariek lehen jokalariaren aukeraketari buruzko informazioa izan behar dute, denboran dagoen aldeak eragin estrategikorik izan ez dezan. Joko sekuentzialak denboraren ardatzean oinarritzen dira eta erabaki-zuhaitz gisa irudikatzen dira. Informazio perfektua duten joko sekuentzialak matematikoki azter daitezke, joko-teoria konbinatorioaren bidez.

Erabaki-zuhaitzak joko dinamikoen forma zabala dira, eta joko jakin bat nola joka daitekeen azaltzen dute. Jokalariek jarduten duten sekuentzia erakusten dute, baita bakoitzak erabaki bat zenbat aldiz har dezakeen ere. Erabaki-zuhaitzek informazioa ematen dute, halaber, zer dakien jokalari bakoitzak hartu beharreko ekintza bati buruz erabakitzen duen unean. Jokalari bakoitzaren mugimenduak zuhaitzaren erabaki-nodoetan egiten dira. Gaia sakonki landu zuen Neumannek, ondoren Kuhnek garatu zituen, 1910-1930 bitartean jokoen teoriaren lehen urteetan.

Joko errepikatuak joko sekuentzialen adibide dira. Jokalariek jokaldi bat egiten dute, eta emaitzek zehaztuko dute nola jarraitzen duen jokoak. Etapa berri bakoitzean, bi jokalariek aurreko etapak nola garatu ziren azalduko dute. 0 eta 1 balioen arteko deskontu-tasa bat kontuan hartu ohi da jokalari bakoitzak irabaz dezakeena kontuan hartzean. Joko errepikatuek jolasen alderdi psikologikoa erakusten dute, hala nola konfiantza eta mendekua, jokalari bakoitzak erabaki bat hartzen duenean etapa bakoitzean, orain arte jokoa nola jokatu den oinarri hartuta.

Joko sekuentzialek ez bezala, aldi-bereko jokoek ez dute denbora-ardatzik; beraz, jokalariek beren mugimenduak aukeratzen dituzte, beste jokalarien erabakiez ziur egon gabe. Aldibereko jokoak sari-matrize gisa irudikatzen dira normalean. Aldi bereko joko baten adibide da harri-orri-ar, non jokalari bakoitzak aldi berean aukeratzen dituen bere aurkariak harri, orri edo artazi aukeratuko dituen jakin gabe. Forma estentsiboak erabiltzen dira joko sekuentzialetarako, esplizituki adierazten baitituzte joko baten alderdi sekuentzialak. Joko konbinatorioak ere joko sekuentzialak izan ohi dira.

Xakea, backgammon, hiruko artzain-jokoa eta go jokoak joko sekuentzialen adibide dira. Erabaki-zuhaitzen tamaina aldatu egin daiteke jokoaren konplexutasunaren arabera, hiruko artzain-jokoaren joko-zuhaitz txikitik xake-joko izugarri konplexura, konputagailuek ere ezin baitute guztiz ebatzi.

Jokoak hertsiki zehatz daitezke. Hertsiki zehaztutako joko batek sari-profil bat baino ez du, zentzu hertsian. Hertsiki ez zehaztutako joko batean, sari-profil arrazional bakarra izan dezake, zentzu mistoan.

Informazio perfektua duten joko sekuentzialetan, azpi-joko baten oreka perfektua aurki daiteke atzeranzko indukzio bidez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Joko agregatibo

Jokoen teorian, **joko agregatibo** esaten zaio jokalari bakoitzaren saria jokalariaren estrategiaren beraren eta jokalari guztien estrategia-multzoaren funtzio denean. 1970ean Reinhard Selten Nobel saridunak proposatu zuen lehen aldiz kontzeptua, eta kasu horretan jokalarien estrategien batura dela jo zuen agregatua.

## Definizioa 
Har ezazu *n* jokalari dituen joko ez-kooperatibo bat, no  S_i \subseteq \mathbb{R}  *i* jokalariaren estrategia-multzoa baita,  S=S_1 \times S_2 \times \ldots \times S_n estrategia bateratuaren multzoa izango da, eta *i* jokalariaren sari-funtzioa f_i:S \to \mathbb{R}  izango da. Joko agregatiboa deitzen zaio, beraz, *i* jokalari bakoitzarentzat \tilde{f}_i:S_i \times \mathbb{R} \to \mathbb{R}  funtzio bat baldin badago non  s \in S  guztientzat:

:  f_i(s)=\tilde{f}_i \left( s_i,\sum_{j=1}^n s_j \right) 

Hau da, joko agregatiboentzat sari-funtzioak *jokalarien estrategia*ren eta taldearen \sum s_j *estrategien* araberakoak dira. Adibidez, har ezazu Cournot eredua, non *i* enpresak f_i(s)=s_i P\left(\sum s_j\right)-C_i(s_i)  sari/irabazi-funtzioa duen (hemen  P  eta  C_i  dira, hurrenez hurren, alderantzizko eskariaren funtzioa eta *i* enpresaren kostu-funtzioa). Hau joko agregatibo bat da, izan ere f_i(s)=\tilde{f}_i\left(s_i,\sum s_j\right) , eta hortik abiatuta \tilde{f}_i(s_i,X)=s_i P(X)-C_i(s_i) .

## Kanpo estekak
Larne F.C.

**Larne F.C.** (izen osoa *Larne Football Club*) Ipar Irlandako futbol taldea da, Larne herrikoa. 2022-23an Liga irabazi zuen.

## Historia 
Taldea oso zaharra da, 1889an sortu baitzen. Talde apala izan arren 1928an eta 1935ean Kopako finala jokatzera iritsi zen. 1980. hamarkadan ere beste bi final jokatu zituen. 

XX. mendean bste bi final jokatu ditu, guztira sei. Ligako Kopa ere birritan jokatu du. Senior mailako lehen titulua 2019an lortu zuen, NIFL Championship (2. maila) irabazita. 2022-23 denboraldian Ipar Irlandako Liga irabazi zuen.

## Palmaresa 
* Liga **(2)**: 2022-23, 2023-24.
* Kopa **(0)**: finalista 1928, 1935, 1987, 1989, 2005 eta 2021n.
* Ligako Kopa **(0)**: finalista 1992 eta 2004an.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
FC Struga

**FC Struga Trim-Lum** (mazedonieraz ФК Струга Трим-Лум) Ipar Mazedoniako Errepublikako futbol talde bat da, Struga herrikoa. 

## Historia 
Talde oso berria da, 2015ean sortu zen. Ipar Mazedoniako laugarren mailan hasi zen jokatzen eta 2019an lortu zuen maila gorenera iristea. Bitartean Albanian jokatzen den lagunarteko Independentzia Kopa irabazi zuen birritan.

2020-21 denboraldian hirugarren egin zuen ligan eta 2022-23 denboraldian Liga irabazi zuen eta Kopako finala jokatu zuen, penalti jaurtiketetan galdu zuena.

## Palmaresa 
### Mazedonian: 2 
* Ipar Mazedoniako liga (2): 2022-23, 2023-24
* Ipar Mazedoniako kopa (0): finalista 2022-23an

### Bestelakoak: 2 
* Independentzia Kopa (2): 2017, 2018

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Oulema rufocyanea

***Oulema rufocyanea*** *Chrysomelidae* familiako intsektu kakalardo espezie bat da. 1847an Suffrian-ek zientifikoki deskribatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gay nauzu

***Gay nauzu*** 1999ko martxoan Iñigo Lamarcak plazaratutako liburua da. Liburua aitortza ez ezik, homosexualitatea normaltasun osoz bizitzeko eskubidearen aldarria izan zen. Liburua arrakasta izan zuen zeren eta urte berean berrargitaratu izan baitzen. Gaztelanieraz eta katalanez 2009an argitaratu zen. 

## Edukia 
Liburuak Lamarkaren haurtzaroko eta gaztaroko gertaerak biltzen ditu, bere armairutik ateratzeko prozesua eta ibilbidea azaltzeko, nolabait, kolektiboaren erreibindikazioaz. Lamarcak bere bizitza du kontagai, denboraren aldetik muga argi batzuk jarri dituelarik. Hamar urte zituenetik, hogeita hamar urte bete arte, hau da, homosexualitatea bere baitan sentitzen hasi zenetik, bikote-harreman iraunkor bat hastea lortu zuen arte.

## Bibliografia 
* Iñigo Lamarka (1999): *Gay nauzu*, Zerberri bilduma, Alberdania argitaletxea, 96 or. ISBN: 978-84-88669-74-2.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* https://books.google.es/books?id=OZbrxjgJD3oC&printsec=frontcover&hl=es&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Liburuaren pasarteak Google Boks webgunean. 
* Liburuaren inguruko Javier Rojoren komentarioa.
Vučji Do

**Vučji Do** (montenegroeraz: *Вучји До*) Montenegroko Nikšić udalerriko herrixka bat da.

## Geografia 
Vučji Do Montenegro-Bosnia mugatik gertu dago, c. Bilećatik 6 km ekialdera.
[thumb|[Vučji Do-ko gudua (1876ko uztailaren 18a)]]

## Historia 
Garai modernoaren hasieran, eskualdea Nikšić tribuaren parte zen. Vučji Do Vučji Do-ko guduaren gunea izan zen (1876ko uztailaren 18a), Montenegroko eta Herzegoviniar batailoiek otomandar armada garaitu zutenean.

## Demografiak 
2003ko erroldaren arabera, biztanleria osoa 30 zen, horietatik 29 serbiarrak (%96,66), 1 montenegroarrak (%3,33). 

2011ko erroldaren arabera, 22 biztanle baino ez ziren, horietako 18 serbiarrak.

### Historia demografikoa 
## Kanpo estekak
Oulema melanopus

***Oulema melanopus*** *Chrysomelidae* familiako intsektu kakalardo espezie bat da. 1758an Carl Linnaeusk zientifikoki deskribatu zuen. Nekazaritzan benetako izurrite izan daiteke. *O. Melanopus*ak ia zereal laborantza guztiak kontsumitzen ditu, bereziki du oloa, garagarra eta zekalea; bere ostalari gogokoena garia da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Diaprepes

***Diaprepes*** gurgurioen genero bat da, *Curculionidae* familiakoa.

## Espezieak 
* *Diaprepes abbreviatus*  (Linnaeus, 1758)  
* *Diaprepes balloui*  Marshall, 1916 
* *Diaprepes boxi*  Marshall, 1938 
* *Diaprepes comma*  Boheman, 1834 
* *Diaprepes doublierii*  Guérin, 1847 
* *Diaprepes excavatus*  Rosenschoeld, 1840 
* *Diaprepes famelicus*  (Olivier, 1790) 
* *Diaprepes glaucus*  (Olivier, 1807) 
* *Diaprepes marginatus*  (Fabricius, 1775) 
* *Diaprepes maugei*  (Boheman, 1840) 
* *Diaprepes reticulatus*  Chevrolat, 1880 
* *Diaprepes revestitus*  Chevrolat, 1880 
* *Diaprepes rohrii*  (Fabricius, 1775) 
* *Diaprepes rufescens*  Boheman, 1840 
* *Diaprepes sommeri*  (Rosenschoeld, 1840) 
* *Diaprepes variegatus*  Chevrolat, 1880

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Margarita Aliger

**Margarita Iosifovna Aliger** (;1915eko uztailaren 11 &ndash; 1992ko abuztuaren 1a) poeta, liburuzain, kazetari eta itzultzaile sobietarra izan zen. Bere benetako abizena Zeliger () zen.

## Biografia 
Familia judu batean jaio zen. Maksim Gorki Literatura Institutuan 1934an onartua izan zen eta ikasten zuen bitartean fabrika kimiko batean lan egin zuen. 1938an, Sobietar Idazleen Batasunaren partaide egin zen eta Sobietar Batasuneko Alderdi Komunistarekin bat egin zuen 1942an. Bigarren Mundu Gerran Ekialdeko frontean gerra korrespontsala izan zen Leningradeko Gunean. Stalin saria lortu zuen 1943an.

Nicanor Parrak gaztelaniaz hitz egiten dutenen artean ezagutarazi zuen bere poema batzuk itzuliz, 1965ean argitaratutako Errusiako sobietar poesia antologia batean.

## Bizitza pribatua 
Gaztetako lehen amodioa Jaroslav Smeliakov poeta izan zen. Gainera, bere biografoek Aleksei Ivanovitx Fatianov, Nikolai Semionovitx Tikhonov eta Arseni Tarkovskirekin ere lotzen dute.

1937an ezkondu zen lehen aldiz Konstantin Makarov-Rakitin konpositorearekin (1912-1941). Harekin, frontean hil aurretik, seme bat izan zuen, Dimitri (oso txikitan hil zen) eta alaba bat, Tatiana (1940-1974), leuzemiaz hil zena.

Alaba gazteena, Maria Aliger-Enzensberger, 1943ko ekainaren 28an jaio zen Aleksandr Fadeiev idazlearekin zuen harremanetik. Maria gero Hans Magnus Enzensberger poeta alemanarekin ezkondu zen, eta Londresen bizi izan zen itzultzaile gisa lan eginez.

Bere azken senarra Igor Tchernooutsan (1918-1990) literatoa eta alderdi komunistako kidea izan zen. Bere seme eta senar guztiak bizirik atera zituen eta zanga sakon batean erorita hil zen.

## Obra 
* *Год рождения*, 1938
* *Зоя*, 1942
* *Сказки о правде*, 1945
* *Ленинские горы*, 1953
* *Из записной книжки*, 1957
* *Несколько шагов*, 1962
* *Стихотворения и поэмы*. В 2-х тт., 1970
* *Зоя. Поэмы и стихи*, 1971
* *Стихи и проза*. В 2-х тт., 1975
* *Тропинки во ржи*. Статьи, 1980
* *Четверть века*, 1981
* *Собр. соч.* В 3-х тт., 1984

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Serzh Sargsian

**Serzh Sargsian** (; Stepanakert, Azerbaijango SES, Sobietar Batasuna, 1954ko ekainaren 30a) armeniar politikaria da. 2007-2008 bitartean lehen ministroa izan zen. 2008ko apirilaren 9tik aurrera Armeniako presidentea izan zen, urte horretako hauteskundeak irabazirik; 2013ko hauteskundeetan ere nagusitu zen. 2018ko apirilaren 24an, protesten ondorioz, dimisioa eman zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Los Calchakis

**Los Calchakis** Andeetako musika folklorikoko taldea da, 1960an, Frantzian, Hector Miranda (Calchay) Buenos Airesko musikari eta margolariak eta Ana Maria Miranda (Huaÿta) emazteak sortua. Hispanoamerikako talde folkloriko garrantzitsuenetakotzat jotzen dira, 40 disko baino gehiagorekin.

1964an, Violeta Parra folklorista txiletarraren bitartez, taldea Arion diskoetxera aurkeztu zuten, eta zigilu horrekin grabatu zituzten beren ondorengo diskoak. 1969an, Hector Miranda, Nicolas Pérez González eta Gonzalo Reig hirukoteari Sergio Arriagada musikari txiletarra gehitu zitzaion, eta 1970ean, Rodolfo Dalera argentinarra. 1972an, Mikis Theodorakis musikari greziarrak konposatutako *État de siège* Costa Gavras filmaren soinu-banda interpretatu zuten.

Gaur egun, taldeko kideak Frantzian bizi ohi dira: Enrique Capuano, Pablo Urquiza eta Osvaldo Muslera. Hector Miranda fundatzailea 2018an hil zen.

## Diskografia 

* 1961 - *Les Andes à París (Recital folklorique sud-americaine)* María eta Santiago bikote gisa.
* 1963 - *Los Calchaquis chantent Atahualpa Yupanqui*
* 1964 - *En Bolivie avec Los Calchakis*
* 1965 - *Au Perou avec Los Calchakis*
* 1966 - *La flute indienne / Vol 1*
* 1967 - *Cordillere des Andes*
* 1967 - *La guitare indienne*
* 1968 - *A bailar amigos en París* María eta Santiago bikote gisa.
* 1968 - *La flute indienne / Vol 2*
* 1968 - *Flutes, harpes et guitares indiennes*
* 1969 - *La marimba sud-americaine*
* 1969 - ''Toute l'Amerique indienne*
* 1970 - *Disque d'or*
* 1971 - *La flute indienne par le disque*
* 1971 - *Mystere des Andes*
* 1973 - *La flute indienne a travers les siècles*
* 1974 - *Le chant des poètes révoltés / Vol 1*
* 1975 - *Les flutes de l'Empire Inca*
* 1976 - *Toute l'Argentine*
* 1978 - *Le chant des poètes révoltés / Vol 2*
* 1979 - *Au pays de la diablada*
* 1980 - *Himno al Sol*
* 1983 - *Pueblos del Sur*
* 1984 - *Raíces africanas*
* 1985 - *Le vol du condor*
* 1987 - *Prestige de la musique latino-americaine *
* 1990 - *Sous le soleil sud-americain*
* 1997 - *Chants et flutes d'Amerique du Sud*
* 2001 - *Los Calchakis (álbum)|Los Calchakis*
* 2003 - *Danse avec le condor*
* 2011 - *En concert*
* 2012 - *Musiques des Andes*

## Kantatak 

* 1976 - *La misa criolla*
* 1977 - *Cantata Mundo Nuevo*
* 1982 - *Cantata para un Hombre Libre*
* 1992 - *Cantata Eldorado*
* 2010 - *Tierra Herida*

## Soinu bandak 
* 1973 - *Etat de siege*

### Zuzeneko albumak 

* 1972 - *Les Calchakis en scene*
* 2002 - *Musique et chants latino-americains*
* 2009 - *Concierto en Burgos 30-10-09*

## Bildumak 

* 1981 - *Tierras legendarias*
* 1985 - *Flutes de terres incas*
* 1986 - *Flutes de pan des Andes*
* 1987 - *Harpe, marimba et guitares latino-americaines*
* 1988 - *Chantent l'Amerique latine*
* 1988 - *Les Calchakis avec chœur*
* 1988 - *Sur les ailes du condor*
* 1989 - *Flutes et chants d'Argentine*
* 1989 - *Entre vallees et montagnes*
* 1995 - *Au fil des annees*
* 1997 - *L'art de la flute des Andes*
* 2003 - *L'art de la flute de pan andine]]*

## Kolektiboak 
* 1991 - *Chants et rythmes du Chili''

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Taldearen webgune ofiziala.
Toro (Valle del Cauca)

Toro Kolonbiako Valle del Cauca departamenduaren iparraldean dagoen hiri eta udalerri bat da. Klima epela da. 

## Etimologia 
Toro deitzen zaiola uste da, eskualdea bisitatu zuten konkistatzaileen artean Espainiako Zamorako probintziako Toron jaiotakoak zirelako.

## Historia 
Toro 1537ko ekainaren 3an sortu zuen Melchor Velásquez de Valdenebrok. 

## Ekonomia 
Ekonomiaren oinarria nekazaritza, abeltzaintza eta meatzaritza da, duela gutxi azukre-kanabera, mahatsa eta pasio-fruta laborantza areagotu egin da, batez ere kafea, platanoa, babarrunak, mandioka, kotoia, sorgoa eta barazkiak. Kafearen laborantza muinoaren magalean monolaborantza ustiategi bihurtuta nabarmentzen da.

Toron San Joan Bataiatzailea kapera dago, 450 urte inguru dituena. Oraindik egurrezko horma-hobiak, edertasun handiko irudi erlijioso batzuk, erakusketa eta garaiko misala gordetzen ditu. San Joan Bataiatzailearen jatorrizko margolan bat dago aldareari dagokiona. Oraindik abesbatza eta pulpitoa mantentzen dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Wendy Hiller

**Wendy Margaret Hiller** (Bramhall, Cheshire, 1912ko abuztuaren 15a - Beaconsfield, Buckinghamshire, 2003ko maiatzaren 14a) ingeles antzerki eta zinema aktorea izan zen.

18 urterekin hasi zen antzerkian lanean Manchesterren. 1938an, *Pygmalion* filmean antzeztu zuen, eta Oscar sarirako izendatu zuten. Azkenean, 1958an Oscar saria irabazi zuen *Separate Tables* filmean egindako lanagatik.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Kanpo estekak
Edgar Artunduaga

**Edgar Artunduaga Sánchez** (Villarrica, Tolima, 1953ko urriaren 3a &ndash; Neiva, Huila, 2019ko ekainaren 25a ) kolonbiar kazetaria, idazlea eta politikaria izan zen. 2018ko urtarriletik hil zen arte, *Artunduaga Noticias* eta *Artunduaga Pregunta lo que la Gente se pregunta* programen zuzendaria izan zen, bere jabetzako Sistema AS kateko Huila Stereo irratian.

## Biografia 
Tolimako Villarrican jaioa, Huilako Pitaliton erroldatua zegoen. Bere bizitzan zehar, 40 urte baino gehiagoz kazetaritza politikora dedikatu zen, politikari eta gobernuen kritika eta zentsura objektu izanik, bere kazetaritza-estilo kritiko eta sutsuagatik, bere irratia eta telebista espazioetan agerian jartzen zituen ustelkeria salaketak ikusita.

Errepublikako senataria izan zen, 2002an herri bozketaz hautatua.

Artunduagak hainbat komunikabidetan lan egin zuen, bai Huila departamenduan, bai Bogota hirian, non kazetaritza-ibilbide oparoa eta arrakastatsua izan zuen.

El Espacio egunkarian zutabegile gisa lan egin zuen, baita kazetari eta informazio guneen zuzendari ere Radio Santa Fe, Caracol Radio, Todelar, Radio Súper eta Emisora Minuto de Dios kateetan. Era berean, telebistan, hainbat albistegitan kazetari eta aurkezle lanetan aritu zen, eta baita Errepublikako Kongresuko albistegiak zuzendu ere.

Aspaldiko kazetari kolonbiar ospetsu askok herrialdeko gai politikoei buruz informatutako berriemaileetako bat zela aitortu zuten.

Oso adiskidetasun estua mantendu zuen beste kazetari batekin, Hernán Peláez Restreporekin, bere profesionaltasunagatik eta izateko moduagatik miresten zuena, 2001ean Édgar Artunduaga Caracol Irratitik atera zelako Hernán Peláezek La Luciérnagako zuzendari izateari utzi zion. Andrés Pastrana Arango garaiko Kolonbiako presidenteak presionatuta, horrela bere lankide eta lagunari elkartasuna adieraziz.

Bihotzekoak jota hil zen bere etxean, Huila departamenduko Neiva hirian dagoena, Huila Stéreo irratiaren albistegia egitera irteteko prestatzen ari zenean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Web Ofiziala
* 'Irratia gogoaren eszenatokia da': Edgar Artunduaga
Neodasyscypha cerina

***Neodasyscypha cerina*** (Tximitxa) *Hyaloscyphaceae* familiako onddo espezie bat da. Ez du balio sukalderako.

Sinonimoak: *Lachnum cerinum*, *Leziza cerina*, *Trichodiscus cerinus*, *Lachnella cerina*, *Perrotia cerina*, *Belonidium cerinum*, *Dasyscyphus cerinus*.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** Hasieran konkorduna, gero disko itxurakoa, ertza inkurbatua, 0,5 eta 1 mm bitarteko diametrokoa.

Himenioa: Argizarizko hori kolorekoa edo arre-horixka; kanpoko aldea, arre-lehoi koloreko edo hori-arrexka koloreko iletxoz estalia.

## Jangarritasuna 
Es du sukaldaritzarako balio.

### Nahasketa arriskua 
Generoko beste espezie batzuekin nahas daiteke, adibidez: *Lachnum mollissimum*, *niveus* eta *virgineum*, kolore zurixka (ez horixka) dutelako bereizten dira.

## Sasoia eta lekua 
Oso ohikoa da urte osoan hostozabalen gainean, talde ugari osatuaz.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Argentina, Kanariak, Europa, Errusia, Kaukasia, Israel, Kazakhstan, Hego Korea, Zeelanda Berria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Imma Colomer

[thumb|287x287px|[Imma Colomer, Rosa Gàmiz eta Carmen Balagué Fenix filmaren estreinaldian, 2012]]
**Imma Colomer Marcet**  (Bartzelona, Katalunia, 1948) antzerki, telebista eta zinemako aktore eta zuzendari katalana da. Antzerki Librearen eta Els Comediants konpainiaren sortzaileetako bat da.

## Biografia 
Irakasle-ikasketak egin zituen eta maistra-lana egin zuen. 1970etik 1973ra Antzerkiaren Institutuan ikasi zuen. Los Comediantes (1971) Antzerki konpainiako sortzaileetako bat zian zen. Fabiano Puigserverren zuzendaritzapean aritu zen 10 urtez, muntaia gehienetan. Gero, lotura egonkorrik gabe jarraitu du. 

## Lan hautaketa 
### Antzerkian 
### Telebistan 
### Zineman 
## Sariak eta aintzatespenak 
* 1999an Errepartoko aktore onenaren Butaca saria
* 2017an Gonzalo Pérez de Olaguer saria jaso zuen, baita Bartzelona Hiria Antzerki saria ere, *Un tret al cap/ Tiro bat nagusiari* ikuskizunean egindako interpretazioagatik.
* 2018an Memorial Margarita Xirgu saria jaso zuen, Gabriel Calderónen *Que rebentin els actors/ Eztanda egin dezatela aktoreek* filmarengatik.
* 2020an San Jordi gurutzea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rosa Gàmiz

[thumb|287x287px|[Imma Colomer, Rosa Gàmiz eta Carmen Balagué Fenix filmaren estreinaldian, 2012]]
**Rosa Gàmiz** (Badalona, Bartzelona, Katalunia, 1965) zinema, telebista eta antzerkiko aktore eta antzerki-pedagogo katalana da.  
## Biografia 
Gámizek Bartzelonako Antzerki Institutuan ikasi zuen, eta 1990ean interpretazioan lizentziatu zen. Hainbat interpretazio-ikastaro egin ditu bertako eta atzerriko irakasleekin, eta zenbait dantza ikastaro eskolan, ahozko adierazpeneko kantua, eta Pedagogiako graduondoko ikastaroa egin ditu Osonako Antzerki Institutuan - Bartzelonako Diputazioa. 1991n *T de Teatre* konpainiaren sortzaileetako bat izan zen, eta Buenos Airesen *Homes*! ikuskizunarekin hiru hilabeteko biraren ondoren, utzi egin zuen taldea.

## Lan ibilbidea 
Bere antzerki-ibilbidean, Patricia Highsmithen *Petits contes misogins* lanean parte hartu du T de Teatre eta Pere Sagristàren zuzendaritzarekin. Konpainia horrekin Sergi Belbelek zuzendutako *¡Hombres!* lanean ere aritu zen. Beste lan batzuetan parte hartu du: Àngel Guimeràren *La filla del mar*, Belbel zuzendariarekin; J. M. de Segarraren L*a corona d’espines,* Ariel García Valdésen zuzendaritzapean; Dagoll Dagom konpainiaren *Pigmalió*,  Joan Lluís Bozzoren zuzendaritzapean; William Shakespeareren *Romeo i Julieta* , Maurizio Durozierren zuzendaritzapean; Joan Olléren *Victor o els nens al poder;* Oriol Broggiren *Histories de teatre*; Molièreren *El misántropo,* Oriol Broggiren zuzendaritzapean; Maksim Gorkiren *Los veraneantes,* Carlota Subirósen zuzendaritzapean; *15*  T de Teatrerekin eta Sergi Belbelen zuzendaritzapean; George Bernard Shawen *Pigmalión* antzerki lanaren egokitzapena; *Rosita, història d’una florista* Oriol Broggik zuzendua (La Perla 29 a la Catalunya Liburutegian), besteak beste. 

TV3-ko telesailetan ere parte hartu du, hala nola, *Oh!* *Europa i Oh! Espanya (Dagoll Dagom), Temps de* *silenci* eta Ventdelplà. Zenbait kapitulu ere egin ditu: *La memòria dels Cargols* (Dagoll Dagom), *Psico-Express* (Dagoll Dagom), *Jet Lag* (T de Teatre), ''Estació d'enllas* (Televisió de Catalunya), *Quico el progre* (Televisió de Catalunya), *L'un per l'altre* (Krampac), *Majoria absoluta Televisió de Catalunya) eta abar.*

Zineman, Francesc Casanovasen *No et tallis ni un pèl*, Toni Miraren Cucarachas, Ventura Ponsen *El porqué de las cosas/ Gauzen zergatia* eta Antonio Chavarríasen *Susana'' bezalako ekoizpenetan parte hartu du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* El festival Temporada Alta entra a les escoles - Telenotícies comarques

* Offtherecord Entrevistes Cultura
* Programa ÀRTIC Betevé
Serofobia

**Serofobia** pertsona seropositiboekiko aurreiritzia, beldurra, bazterketa eta diskriminazioa da. Seropositiboak GIBarekin bizi diren pertsonak dira, eta hauek tratu desberdina jasan dezakete, bai gizartean bai erakundeetan. Oraindik ere GIBa sendabiderik ez duen birusa den arren, gaur egun tratamendua jasotzen duten pertsona seropositiboek HIESik inoiz garatu ez duten eta kutsatu eta gabeko pertsonen bizi-itxaropen bera izaten dute. Horrez gain, tratamenduak, birusa detektaezina eta, beraz, kutsaezina mantentzen du.

GIB/HIESaren bidezko diskriminazioa mundu osoan gertatzen da, eta hor sartzen dira ostrazismoa, gaitzespena, diskriminazioa eta infektatutako pertsonekiko kontaktua saihestea. Estigmak GIBarekin bizi diren pertsonengan dituen ondorioek, batetik, GIBaren aholkularitzan eta probetan parte-hartze txikia izatea eragiten dute, eta, bestetik, beraien egoera serologikoa ezagutzen ez duten pertsonek, birusa daukaten jakiteko interesik ez izatea. 

Diskiminazio horrek ondorio larriak ekartzen dizkie pertsona seropositiboei. Tartean, isolamendu soziala, harreman afektibotarako zailtasuna, bakardadea, autoestimu baxua, identitate-krisia edo depresioa.

Serofobiak GIB/HIESaren aurkako borroka oztopatzen du, eta pobreziarekin, homosexualitatearekin, bisexualitatearekin, transexualitatearekin edo promiskuitatearekin lotutako beste aurreiritzi batzuekin nahasita egon daiteke. Herrialde batzuetan, diskriminazio instituzionalak murrizketak ezartzen dizkie. Zirkulazio-askatasunari, jabetza-eskubideari, lanerako sarbideari, eskolari, gizarte-zerbitzuei eta are etxebizitzari lotutakoak eta beste hainbat.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Ur Handitan (gure kaiola)
* Harri beltza elkartea
* HIES probak EAEn
* HIES probak Nafarroan
* HIES probak Ipar Euskal Herrian
Javier Ayala Álvarez

**Javier Ayala Álvarez** (Toro, Valle del Cauca, 1942ko otsailaren 6a &ndash; Bogotá, 2021eko irailaren 1a) kolonbiar kazetaria, editorea eta esataria izan zen. 

## Biografia 
Valle del Cauca departamenduko Toron jaio zen, bere haurtzarotik eta nerabezarotik Cartagon kokatu zen. Kazetari ibilbidea 1960an hasi zen *El Nuevo Siglo* egunkariko zuzendari nagusi gisa 1966ra arte. 1967-1982 bitartean kazetari ekonomiko gisa aritu zen *El Espectador* eta *El Tiempo* egunkarietan.

1983an Telebistara ausartu zen *Noticiero Nacional-*eko zuzendari eta aurkezle gisa Gabriel Ortiz, Luis Guillermo Ángel eta Félix de Bedout-ekin batera Inravisión bi kateetan eta Prego Televisión programatzaileak ekoiztutakoa; Bere estalduraren artean, Luis Carlos Galán-en hilketaren albistearen berri ematean nabarmendu zen Jesús Calderón kameraman Soachan (Cundinamarcan), non 1992ra arte egon zen albistegietan. 1983an, Caracol Irratiko aurkezle gisa irratsaioan ausartu zen Yamid Amat, Darío Arizmendi eta Juan Harvey Caicedorekin *6AM – 9Am* eta *Hoy por hoy* programetan 1994ra arte 

1995 eta 1999 bitartean En Vivo Comienza el Día eta En Vivo 9:30 albistegietako eta Así Fue... y no se lo han contado kazetariaren zuzendarikidea izan zen, gerora En Vivo Televisión izena hartu zuen Nuevos Días Televisión programako zuzendaria. . 

1996 eta 2002 artean RCN Radion lan egin zuen Juan Gossaín, Antonio José Caballero eta María Elvira Samperrekin *Radio Sucesos* programan*.* 2002tik 2007ra Telebista Batzorde Nazionaleko zuzendari izan zen. 2011-2016 bitartean Kolonbiako Errepublikako Senatuko albistegiko zuzendaria izan zen. 2008-2011n telebistara itzuli zen CM&-ko aurkezle ekonomiko gisa eta Bogotako Círculo de Periodistas-eko presidente izan zen.

2021eko abuztuan COVID-19 diagnostiko positiboa izan zuen, eta horregatik Bogotan ospitaleratu zuten. Zainketa Intentsiboko Unitatean ingresatu zuten eta 2021eko irailaren 1ean hil zen gaixotasunaren ondoriozko pneumoniak jota. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Javier Ayala, ekonomia kazetari handia
FC Ordabasy

**FC Ordabasy** (kazakhera‎z Ордабасы футбол клубы) Kazakhstango futbol taldea da, Xymkent hirikoa.

1949an sortu zen FC Zhiger eta FC Tomiris taldeak elkartzean.

## Palmaresa 
### Kazakhstanen: 3 
* Kazakhstango Liga (0): bigarrena 1992an.
* Kazakhstango Kopa (2): 2011, 2022.
* Kazakhstango Superkopa (1): 2012.

## Kanpo estekak 
* (kazakheraz) Webgune ofiziala
Txikoria gorri

**Txikoria gorri**, baita ere **Radichio**, zientifikoki *Cichorium intybus var. foliosum*, txikoria barietatea da. Haren ezaugarri nagusiak erakusten duen more kolorea eta bere kukulu trinkoak dira. Batez ere Italian landatzen da. Sukaldaritzan oso estimatua da. Zapore apur bat mikatza du.

## Nutrizio balioak 
Hostoen osagai nagusiak ura eta karbohidratoak dira. Bitaminen aldetik, beta-karotenoen eta B1 eta B2 bitaminen iturria da. Halaber, C bitamina eta azido folikoa ere ekartzen digu, baina kantitate txikiagoan. Mineralen artean, potasioa eta fosforoa dira nagusi. Gainera, hostoek intibina dute, nerbioetan aurkitzen den osagai mikatz bat, digestioak errazten dituena. Kaloria kopuru txikia duenez, argaltzeko dietetarako ezin hobea da. A probitamina asko du, organismoak A bitamina bihurtzen duena behar duenean, eta horrek nerbio-sistemaren, sistema immunologikoaren eta ikusmenaren funtzionamendu egokiari laguntzen die.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Txikoria gorria Gastronomía Vasca webgunean.
* LorezaintzaOn webguenan.
* Txikoria gorria eta mandarina entsalada.
Lachnum mollissimum

***Lachnum mollissimum*** *Hyaloscyphaceae* familiako onddo espezie bat da. Ez du sukalderako balio.

Sinonimoak: *Dasyscyphus mollissimus*, *Peziza mollissima*, *Dasyscyphus leucophaeus*, *Belonidium mollissimum*, *Trichopeziza leucophaea*, *Trichopeziza mollissima*.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** Hasieran esfera huts gisa agertzen da, gero zabaldu eta lautu egiten da disko itxuran, 0,5 eta 2 mm bitarteko diametrokoa. 

**Himenioa (barruko aldea):** Zuri-grisaxka kolorekoa, ertzak eta kanpoaldeak oso estu, ile hori luzeak izaten dituzte.

## Jangarritasuna 
Ez du sukaldaritzarako balio.

### Nahasketa arriskua 
*Dasyscyphus sulfureus* delakoarekin nahas daiteke, honek espora desberdinak ditu.

## Sasoia eta lekua 
Urte osoan. Belarren zurtoinak parasitatzen ditu, bereziki unbeliferoak. Ez da oso ohikoa.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Txile, Islandia, Europa, Errusia, Kaukasoa, Kazakhstan, Uzbekistan, Kirgizistan, Txina, Taiwan eta Australia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Carlota Subirós

**Carlota Subirós** (Bartzelona, Katalunia, 1974) kataluniar antzerki-zuzendaria, dramagilea eta irakaslea da.

## Biografia 
Josep Subirós saiogile eta filosofoaren alaba da. Antzerkiaren Institutuan lizentziatu zen. La *Perla29* antzerki-konpainiaren fundatzaileetako bat da, Oriol Broggi zuzendari aktorearekin batera. Antzerki Libreko zuzendari egoiliarra izan zen, eta 2013az geroztik Kataluniako Antzoki Nazionaleko irakurketa-batzordean dago. 2019an Kultur Sortzaileen beka bat lortu zuen.

### Angela proiektua 
Angela ikerketa- eta idazketa-proiektu dramatikoa da, eta Angela Davis aktibista eta pentsalari afro-amerikarraren izena haru du. 60ko hamarkadaren amaieran, nazioarteko ezkertiarren eta mugimendu feministaren ikono bihurtu zen Davis, eta, harrezkero, bere jarduera politiko, akademiko eta kritikoa garatu du, bere jardun-eremu guztien arteko intersekzionaltasunari garrantzi esplizitua emanez. Sorkuntza-proiektuak Davisek planteatzen duen interes konplexutasunari heldu nahi dio, gure testuinguru zehatzera mugatuz, 2020ko Bartzelonan epizentroa duela. Alde horretatik, ikerketa-eremu bikoitza garatzen ari da: alde batetik, Davisen lana eta pentsamendua; eta, bestetik, jarrera eta lan-ildo horiei buruz gure hurbileko ingurunean garrantzitsuak diren pertsona eta taldeen artean. Anton Txekhov, Maksim Gorky eta Odon von Horváth egileen lorratzean anbizio handiko pieza bat sortzea da helburua, besteak beste, XXI. mendearen lehen hamarkadetako Europako gizartearen erretratu korala eskaintzen duena.

## Lanak 
Lan hauexek zuzendu eta egokitu ditu (Izenburua, norena, non, urtea):
   

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Arkadia Biografia
* Liliomek kritika egin dio , 2016/01/26an artxibatuta.
* Guimerà aingerua aurreiritzirik gabe
* Maria Rosa
* Elkarrizketa Carlota Subirósi, 2016/01/33ko **Tria33ri**
Porfirios

**Porfirios** edo **Porphyrios** (grezieraz : Πορφύριος ) gure aroko seigarren mendean Konstantinopla inguruko uretan itsasontziak jazartzen eta hondoratzen zituen balea handi bat izan zen. Porfiriok kezka handia eragin zien Bizantziar itsasgizonei eta Justiniano I.a enperadoreak 527–565 ) kontu garrantzitsutzat hartu zuen bere politiketan hura harrapatzea, nahiz eta ezin izan zuten horretarako modurik asmatu. Hondartu zelarik, gizakiek erasotuta Itsaso Beltzaren bokaletik gertu hil zen 50 urtetik gorako ibileren ondoren.

Izena *porphyra* kolore morearekin lotu izan da, Bizantzioko enperadoreekin lotutako kolore bat, maiestatearen seinale, animaliak errespetuzko mira sortzen zuelakoan (eta baliteke ere, ikusaldietan distira moreak ematea zetazeoak).

## Biografia 
VI. mendeko Prokopio bizantziar historialariaren idazkietan aipatzen da Porfirios, bai *Gerren Historian* (VII 29)  bai *Historia Sekretuan* .  Prokopioren arabera, Porfiriosek 13,7 metro luze neurtzen  eta 4,6 metro zabal zen.  Antzinatean edo Erdi Aroan baleak ez ziren ondo ulertzen eta askotan munstro handi gisa ikusten ziren. 

Ezin da ziur identifikati zein espezietakoa zen Porfirios.  Baliteke kaxalote bat   edo agian ezohiko orka handi bat izatea. Kaxalotearen aldeko datuak: bere tamaina, bizitza luzea eta tenperamentua onartzen du. Bestalde, orka izatearena  bat dator kokapen geografikoarekin, kaxa.loteak oso gutxitan sartzen baitira Porfirios maiz ibili ohi zen uretara.  Kolorearen aldetik, bai orken beltzak bai katxaloteen gris marroi iluna more ilun gisa interpretatu daitezkeelako.

Porfiriosek berrogeita hamar urte baino gehiagoz jazarri zituen itsasontziak Konstantinoplako uretan,  baina ez etengabe, batzuetan denbora luzez desagertu baitzen. Gehien Bosforoko itsasartean agertzen zen. Porfiriosek ez zuen bereizketarik egin zein ontzi erasotu zituen, arrantza-ontziei, merkataritza-ontziei eta gerra-ontziei eraso ziela jaso zen kroniketan.  Balea borrokatu eta lokatzetatik ateratzen saiatu zen arren, lokatzetan sakondu eta trabatuago geratu zen.  Inguruko biztanleak azkar antolatu ziren tropelean itsas munstro ospetsua hiltzeko, aizkora eta sokekin atera ziren. Porfiriosek aizkora erabiliz hiltzeko saiakera egin zuten lehenik, baina haragian egindako mozketak eragin gutxi izan zuten. Sokak eta bagoiak erabiliz, Porfiriose hondartzatik gora eraman zuten  eta balea eraso eta zatika moztu zuten. Erasotzaileetako batzuek haragi zatia kanpoan gorde zuten, eta beste batzuk lekuan bertan kontsumitzen hasi ziren.

Prokopioren arabera, Porfiriosen heriotza lasaitasun motibo izan zen biztanleria orokorrarentzat, nahiz eta batzuek espekulatu zuten hildako balea beste bat izan zitekeela, ez izatez marinelak jazartzen zituena.   Porfirios balearena da lehen dokumentatua da non zetazeo batek itsasontzi eta marinelei eraso egin dien. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gustavo Bolívar (egilea)

**Gustavo Bolívar Moreno** (Girardot, Cundinamarca, 1966ko uztailaren 22a) kolonbiar idazlea, gidoilaria eta kazetaria da, 2018an Kolonbiako Senaturako hautatua izan zen ezkerreko Humane Colombiako kide gisa.

*Sin Tetas No Hay Paraíso* best-seller-ak nazioarteko ospea eman aurretik hainbat liburu argitaratu zituen. Telebistarako hiru moldaketa egin ditu: Kolonbiako Caracol konpainiak ekoitzitako serie bat (2006), RTI Colombia&#x2013;Telemundoren bertsioa eta Espainiako Telecincoren bertsioa. Eleberria Bolívarrek berak zuzendutako pelikula batera ere egokitu zen.

*El capo* eleberria idatzi eta gero telenobela batera moldatzeagatik ere ezaguna da. Victorinos, Ojo por ojo eta Tres Caínes telenobelen sortzailea ere izan zen.

Soldata osoa gizarte lanetara eta komunikabide digital bati, Cuarto de horari, eman dion senatari bakarra da. 

## Egokitzapenak 
* *Sin Senos No Hay Paraíso* (Telemundo series)
* *Without Breasts There Is No Paradise* (NBC series)
* *Sin senos sí hay paraíso* (Telemundo series)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Gune pertsonala
Javier Elkoro

**Francisco Javier Elkoro Gabilondo** (Aretxabaleta, 1948ko azaroaren 4a - 2023ko uztailaren 16a) gipuzkoar futbolaria izan zen, atzelari lanetan aritu zena. 50 partida jokatu zituen Real Sociedad taldearekin eta gol bat sartu zuen.

## Klubak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Porphyrios (argipena)

**Porphyrios** grekerazko hitz eta izenak, eta bere kidekoek, hainbat adiera har ditzakete Wikipedia honetan:

* **Porfirio** 2. eta 3. mendeko filosofo greziarra.
* **Porfirios**, 6. mendean Bizantzion ezaguna izan zen balea.
* **Porfiro**, minerala, arroka igneo bat.
* **Porphyrio***,* uroiloen hegazti genero bat.
* **Porfiria**, gaixotasun genetikoen multzo bat.
* **Porfirion**, greziar mitologiako erraldoi bat.
* Porfirio Gazakoa edo San Porfirio, santu kristaua.
* **Porfirina**,  konposatu nitrogenatu organikoak izendatzeko erabiltzen den izen generikoa.
Virgilio Olano

**Virgilio Olano Bustos** (1945 &ndash; 2006) kolonbiar medikua, zirujaua eta idazlea izan zen.

## Biografia 
Hankuk, Taipei eta Barranquillaren *honoris causa doktorea* eta hainbat mediku eta tauromakia elkartetako kidea, Kolonbiako enbaxadore izan zen Korean, Filipinaetan eta Indonesian, eta *Jerusalemgo Hilobi Santuaren Ordenako Zalduna*, *Manila hiriko giltzak* eta *Avignongo Papal Mahastietako giltzak* bezalako tituluekin merezita.

## Lanak 
### Poesia liburuak 
* ¿Yo Poeta?
* Hojas de Cirugía
* Sangre, Luces, Sol y Sombra 
* Zoonetos infantiles
* Mi raza (traducido a siete idiomas)
* Sonetos por docenas
* Sonetos de infarto

### Antzerki lanak 
De España vengo. (Zarzuela)

* Al diablo con la pezuña (Sainetea)
* La portalina (Haurren sainetea)

### Lan zientifikoak 
* Conducta ideal en la atrofia esofágica
* Variaciones del tubo en T
* La "Embolada" del Colédoco
* La salud de los hombres famosos

### Eleberriak 
* Olimpo S.O.S.
* Tras la senda de Manolete
* Los guantes blancos del cirujano
* Horus
* Junior
* Cometas (pensamientos)
* Las casas de cultura en Cundinamarca
* Hōpitel Bogotá
* Diccionario de rimas
* Sor Angélica

## Kanpo estekak 
* Boletín Olano familiar
Gurutze Etxezabal Iturrioz

**Gurutze Etxezabal Iturrioz** (Orexa, Gipuzkoa, 1995eko ekainaren 9a) politikaria da. 2023ko ekainaren 17an Orexa udalerriko alkate bilakatu zen, bigarren aldiz,  2023ko maiatzaren 28ko udal hauteskundeetan Euskal Herria Bildu koalizioaren hautagaitza gailentzearen ondorioz.

## Biografia 
2019ko maiatzaren 10ean Orexako EH Bilduk udal hauteskundeetarako zerrenda aurkeztu zuen, Eneko Maiozen gidaritzapean, Gurutze Etxezabal bigarren zela. "Gazteak herrian geratzeko neurri sorta jartzea, energetikoki burujabea den herria eraikitzea eta eragile zein herritarrekin elkarlanean  ingurunea zaindu eta babesteko neurriak hartzea" jarri zituzten erronken artean.
thumb|250px|ezkerrera|Orexako udalbatza, 2023.06.17
Orexako udalbatzak 2022ko maiatzaren 13ko osoko bilkuran udaleko alkatea izango zenaren hautaketa egin zuen eta honenbestez Gurutze Etxezabal Iturrioz bilakatu zen alkate, azken 11 urteetan kargu horretan izan zen Eneko Maioz ordezkatuz.

2023ko maiatzaren 28ko hauteskundeetan 5 zinegotzi lortu zituen EH Bilduk. Horrek Orexako alkate karguan Gurutze Etxezabal Iturriozek jarraitzea ahalbidetu zuen. 52 boto eskuratu baitzituen EH Bilduk. Baliogabeak 3 boto izan ziren, 3 zuri eta %16,28-eko abstentzioa.

2023ko ekainaren 17an hartu zuten kargua Orexako bost hautetsiek,  alkate berriz, Gurutze Etxezabal Iturriozek jarraituko du, kargua hartu ondoren. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak