Uztailaren 3

**Uztailaren 3**a gregoriotar egutegiaren urteko ehun eta laurogeita laugarren eguna da, 185.a bisurteetan. 181 egun falta dira urtea amaitzeko.

## Gertaerak 
### Euskal Herria 
* 2006 &ndash; Emakumeen aurkako indarkeria Basaurin, 21 urteko neska errumaniar bat erail zuen bere mutil lagun ohiak.

### Mundua 
* 987 &ndash; Hugues Capet koroatu zuten frankoen errege.
* 1944 &ndash; Minskeko ghettoan sartu zen Armada Gorria. Ghettoa naziek sortu zuten, Sobietar Batasuna inbaditu zutenean 1941ean, eta 100.000 judu hartu zituen. Gehienak Holokaustoan hil zituzten.
* 1962 &ndash; Aljeriak independentzia aldarrikatu zuen, 132 urteko okupazio kolonial frantsesaren ostean.
* 1988 &ndash; Mekara zihoan Iran Air hegazkina misilez jo eta eraitsi zuten AEBek, 290 bidaiari hilez.
* 2001 &ndash; Hegazkin istripua Errusiako Irkutsken, Tupolev hegazkin bat pistatik atera eta 145 hildako izan ziren.
* 2006 &ndash; Metro istripua Valentzian, tren bat errailetatik atera eta beste tren batek jo zuen. 43 hildako eta 47 zauritu gertatu ziren.
* 2010 &ndash; Gutxienez 220 hildako eta 200 zauritu egon ziren Kongoko Errepublika Demokratikoan kamoi batek eztanda egitean.
* 2022 &ndash; Marmolada mendian izotz-jausi handi batek 9 hildako, 7 zauritu eta lau desagertu utzi zituen.

## Arte eta kultura 
### Euskal Herria 
### Mundua 
* 1999 &ndash; Kinka Usher frantziar zinema zuzendariak zuzendu eta William H. Macy, Ben Stiller, Hank Azaria eta Geoffrey Rush aktoreek antzeztutako *Mystery Men* filma estreinatu zen.

## Zientzia eta teknologia 
### Euskal Herria 
### Mundua 
* 2020 &ndash; C/2020 F3 (NEOWISE) kometa periheliora iritsi zen.

## Kirolak 
### Euskal Herria 
### Mundua 
* 2010 &ndash; 97. Frantziako Tourra hasi zen Rotterdamen.

## Jaiotzak 
### Euskal Herria 
* 1682 &ndash; Pedro Ignazio Barrutia, euskal idazlea (h. 1759).
* 1845 &ndash; Apolinar Brull, nafar musikagilea, zarzuelatan aditua (h. 1905).
* 1865 &ndash; Karmelo Etxegarai, gipuzkoar idazle eta historialaria (h. 1925).
* 1884 &ndash; Inocencia Arangoa, gipuzkoar margolaria (h. 1935).
* 1888 &ndash; Roberto Maraury, arabar ekonomialari, filologo, afrikanista, abokatu, mediku eta esperantista (h. 1958).
* 1889 &ndash; René Delzangles, lapurtar politikaria, Pirinio Atlantikoetako Kontseilari Nagusia (h. 1979).
* 1920 &ndash; Sergio Mendizabal, gipuzkoar aktorea (h. 2005).
* 1929 &ndash; José Torrecilla Iturmendi, nafar kazetari, kronikagile eta idazlea (h. 2024).
* 1930 &ndash; Angel Aintziburu, nafar idazlea eta ohorezko euskaltzaina (h. 2019).
* 1933 &ndash; Pedro Aurtenetxe, bizkaitar enpresaburu eta Athletic Clubeko presidentea (h. 2016).
* 1934 &ndash;
** José Ramón Arteta, bizkaitar musika klasiko konpositorea.
** Espartaco Moscoso, bizkaitar haltera ohia.
* 1945 &ndash; Miguel Zestau, *Zestau I.a*, nafar pilotari ohia.
* 1951 &ndash; Pello Salaburu, Euskal Herriko Unibertsitateko errektore ohia, irakaslea, euskalaria eta idazlea.
* 1956 &ndash; Mikel Goikoetxea, *Txapela*, bizkaitar ETAkidea (1984an GALek eraila).
* 1958 &ndash; Juan Antonio Larrañaga, Errealeko futbolari ohia eta kirol esataria.
* 1959 &ndash; Esteban Garijo, UPNko nafar politikaria.
* 1960 &ndash; Josu Erkoreka, bizkaitar politikaria.
* 1968 &ndash; Juan Pedro Belza, arabar beisbol eta softbol jokalari ohia.
* 1969 &ndash;
** Carlos García Crespo, Mondragon Unibertsitateko Mondragon Goi Eskola Politeknikoko zuzendaria.
** Mari Karmen Garate, gipuzkoar panderojole eta trikitilaria.
* 1972 &ndash; Gartzen Telletxea, bizkaitar futbolari ohi eta entrenatzailea.
* 1974 &ndash; Iñigo García, gipuzkoar atleta ohia.
* 1979 &ndash; Philippe Etxegarai, baxenafar errugbilari ohia.
* 1983 &ndash; Eneko Barberena, gipuzkoar idazlea.
* 1985 &ndash; Ana Riaño, bizkaitar artista.
* 1988 &ndash; Jon Urbieta, gipuzkoar abeslari, aktore eta telebista aurkezlea.
* 1992 &ndash;
** Aitor Kortabitarte, bizkaitar futbolaria.
** Alejandro Maestresalas, nafar futbolaria.
* 1995 &ndash;
** Jon Bautista, gipuzkoar futbolaria, Balearretan.
** Ander Santamaria, bizkaitar futbolaria.
** Gorka Santamaría, bizkaitar futbolaria.
* 1996 &ndash; Jaime Santos Latasa, gipuzkoar xakelaria.
* 1997 &ndash; Enara López, bizkaitar txirrindularia.
* 2005 &ndash; Iker Monreal, nafar futbolaria.
* 2006 &ndash; Jon Ander Barriga, arabar futbolaria.

### Mundua 
* 1423 &ndash; Luis XI.a Frantziakoa, Frantziako erregea (h. 1483).
* 1550 &ndash; Jacobus Gallus, esloveniar musikagilea (h. 1591).
* 1576 &ndash; Ana Prusiakoa, Prusiako dukesa (h. 1625).
* 1682 – Albertina Frederika Baden-Durlachekoa, alemaniar printzesa (h. 1755)
* 1683 &ndash; Edward Young, ingeles idazle eta literatura-kritikaria (h. 1765).
* 1709 – Guillermina Prusiakoa, Prusiako printzesa, konpositorea eta laute jotzailea (h. 1758)
* 1728 &ndash; Robert Adam, eskoziar arkitekto neoklasiko, etxe barruko eta altzari-diseinugilea (h. 1792).
* 1738 &ndash; John Singleton Copley, anglo-estatubatuar margolaria (h. 1815).
* 1767 &ndash; Jean-Joseph Dessolles, Frantziako lehen ministroa (h. 1828).
* 1776 &ndash; Katharina Wilhelmina Schweickhardt, herbeheretar poeta eta margolaria (h. 1830).
* 1778 &ndash; Carl Ludvig Engel, alemaniar arkitektoa (h. 1840).
* 1789 &ndash;
** Johann Friedrich Overbeck, alemaniar margolaria (h. 1869).
** Manuel Llauder, kataluniar noble eta militarra (h. 1851).
* 1805 &ndash; Jean-Baptiste Nothomb, Belgikako lehen ministroa (h. 1881).
* 1832 – María Ruiz de Burton, mexikar-estatubatuar idazlea (h. 1895)
* 1850 &ndash; Santu Casanova, korsikar idazlea (h. 1936).
* 1854 &ndash; Leoš Janáček, txekiar konposatzailea (h. 1928).
* 1860 &ndash; Charlotte Perkins Gilman, estatubatuar feminista, soziologoa, eleberrigilea, poeta eta gizarte erreformarako irakurlea (h. 1935).
* 1862 &ndash; Bolesława Lament, poloniar moja (h. 1946).
* 1866 &ndash; Ambroise Vollard, frantziar arte-saltzailea eta galerista (h. 1939).
* 1870 &ndash; Richard Bedford Bennett, Kanadako lehen ministroa (h. 1947).
* 1871 &ndash; William Henry Davies, ingelesez idatzi zuen galestar poeta (h. 1940).
* 1883 &ndash; Franz Kafka, txekiar idazlea (h. 1922).
* 1886 &ndash;
** Francis Carco, frantziar idazlea (h. 1958).
** Olga Rozanova, errusiar abangoardiako artista (h. 1918).
** Elsie Maud Wakefield, ingeles naturalista, irakasle, mikologo eta fitopatologoa (h. 1972).
* 1888 &ndash; Ramón Gómez de la Serna, espainiar idazle, kazetari eta itzultzailea (h. 1963).
* 1897 &ndash; Jesse Douglas, estatubatuar matematikaria (h. 1965).
* 1898 &ndash; Stefanos Stefanopoulos, Greziako lehen ministroa (h. 1982).
* 1900 &ndash; Margarita Rudomino, sobietar-errusiar liburuzaina (h. 1990).
* 1906 &ndash; George Sanders, britainiar aktorea (h. 1972).
* 1910 &ndash; Luis Rodríguez de Miguel, espainiar legelari eta politikaria (h. 1982).
* 1912 &ndash; María Ruanova, argentinar dantzari, koreografo, irakasle eta baleteko maistra (h. 1976).
* 1913 &ndash; Anders Hald, daniar estatistikaria, estatistikaren historian egindako ikerketengatik ezaguna (h. 2007).
* 1922 &ndash; Guillaume Cornelis van Beverloo, *Corneille*, belgiar margolari eta grabatzailea (h. 2010).
* 1924 &ndash;
** Amalia Aguilar, kubatar dantzari, vedette, abeslari, aktore eta umorista (h. 2021).
** Sellapan Ramanathan, Singapurreko presidentea (h. 2016).
* 1926 &ndash; Maria Lorenza Barrenetxe, euskal jatorrizko argentinarra, argentinako Lehen Dama (h. 2016).
* 1927 &ndash; Ken Russell, ingeles zinema zuzendaria (h. 2011).
* 1928 &ndash; Georges-Jean Arnaud, frantziar idazlea (h. 2020).
* 1930 &ndash; Carlos Kleiber, alemaniar-austriar orkestra-zuzendaria (h. 2004).
* 1932 &ndash; 
** Enrique del Portal, espainiar tenorra eta aktorea , antzerki lirikoan nabarmendu zena (h. 2020).
** Inés Moreno, argentinar aktorea (h. 2020)
* 1933 &ndash; Carmen Barbarà, kataluniar komikigilea eta ilustratzaiea.
* 1934 &ndash; Manfred Bieler, alemaniar idazlea (h. 2002).
* 1935 &ndash; Harrison Schmitt, estatubatuar geologo, astronauta eta senatari ohia.
* 1937 &ndash; 
** Yvette de Fonclare, frantziar idazlea (h. 2025).
** Tom Stoppard, britainiar antzerkigile eta gidoi-idazlea (h. 2025).
* 1940 &ndash; Jerzy Buzek, Poloniako lehen ministroa eta Europako Parlamentuko lehendakaria.
* 1941 &ndash;
** Adoor Gopalakrishnan, indiar zinema-zuzendaria.
** Liamine Zéroual, Aljeriako presidentea (h. 2026).
* 1942 &ndash; Eddy Mitchell, frantziar abeslari eta aktorea.
* 1947 &ndash; Rob Rensenbrink, herbeheretar futbolaria (h. 2020).
* 1948 &ndash; Marc Okrand, estatubatuar hizkuntzalaria, klingon fikziozko hizkuntzaren asmatzailea.
* 1949 &ndash;
** Almudena Domínguez Arranz, arkeologoa da, Antzinaroko arkeologia eta numismatika ondarean aditua.
** Luz Salgado, perutar kazetaria eta politikaria.
** Bo Xilai, txinatar politikaria.
* 1951 &ndash; Jean-Claude Duvalier, *Baby Doc*, Haitiko presidentea (h. 2014).
* 1952 &ndash;
** Laura Branigan, estatubatuar abeslari eta aktorea (h. 2004).
** Andy Fraser, ingeles baxu jotzailea, *Free* taldeko kidea (h. 2015).
* 1953 &ndash; Nidia Morrell, argentinar astronomoa.
* 1955 &ndash; Anthonisamy Neethinathan, indiar apezpiku katolikoa.
* 1957 &ndash; Paloma Pedrero, espainiar aktorea, gidoilaria, zuzendaria, antzerki-egilea eta arte dramatikoko irakaslea.
* 1958 &ndash; Ángel Acebes, Alderdi Popularreko espainiar politikaria.
* 1962 &ndash;
** Kate Asabuki, japoniar aktorea eta glamour-modeloa.
** Tom Cruise, estatubatuar aktorea eta ekoizlea.
* 1964 &ndash;
** Tom Curren, estatubatuar surflaria.
** Joanne Harris, britainiar irakaslea eta idazlea.
* 1965 &ndash; Connie Nielsen, daniar aktorea.
* 1966 &ndash; Daniel Plaza, kataluniar atleta ohia, ibilketan aditua.
* 1970 &ndash;
** Lolita Bosch, kataluniar idazlea.
** Serhiy Honchar, ukrainar txirrindulari ohia.
* 1971 &ndash;
** Julian Assange, australiar kazetaria, Interneteko ekintzailea eta programatzailea, WikiLeaks webguneko buruetako bat.
** Claudia Acuña, txiletar jazz abeslaria
* 1973 &ndash;
** Jorge Andrés Martínez Boero, argentinar motoziklista (h. 2012).
** Patrick Wilson, estatubatuar aktorea.
* 1976 - Laura Vilagra, kataluniar politologoa eta politikaria.
* 1979 &ndash;
** Berta Collado, espainiar aurkezlea, kazetaria eta komediantea.
** Ludivine Sagnier, frantziar aktorea.
* 1981 &ndash; Inés Arrimadas, kataluniar politikari eta abokatua.
* 1984 &ndash;
** Elisabet Benavent, komedia erromantikoko nobelen idazle espainiarra.
** Nicolas Roche, irlandar txirrindularia.
* 1985 &ndash; Yulianna Avdeeva, errusiar piano-jotzailea.
* 1986 &ndash; Carmen Maria Machado, estatubatuar idazlea.
* 1987 &ndash; Sebastian Vettel, 1 Formulako alemaniar pilotua.
* 1990 &ndash; Fabio Aru, italiar txirrindularia.
* 1991 &ndash;
** Silma Lopez, espainiar aktorea.
** Anastasia Pavliutxenkova, errusiar tenislaria.
* 1992 &ndash;
** Nathalia Ramos, espainiar-estatubatuar aktorea.
** Kristin Tattar, estoniar disko golflaria.
* 1995 &ndash; Heidi Crowter, pertsona desgaituen eskubideen aldeko aktibista ingelesa.
* 1997 &ndash; Narumi Miura, japoniar futbolaria.
* 2000 &ndash;
** Nacho Castillo, espainiar futbolaria.
** Maria Khoreva, errusiar ballet-dantzaria.
* 2003 &ndash; Pablo Marín, espainiar futbolaria.

## Heriotzak 
### Euskal Herria 
* 1782 &ndash; Esteban Terreros, bizkaitar filologo eta lexikografoa, Forlìn (j. 1707).
* 1848 &ndash; Joaquín Julián Altzaa, gipuzkoar legelari eta militarra (j. 1798).
* 1963 &ndash; Jose Tomas Uruñuela, arabar musikagilea, musikologoa eta dantzako maisua (j. 1891).
* 1968 &ndash; Concha Catalá, euskal aktorea, Madrilen (j. 1881).
* 1969 &ndash; Joaquín Planell, arabar militar eta politikaria, Madrilen (j. 1891).
* 2012 - Lucia Arrube, *Lutxi*, *Lucina*, bizkaitar erraketista (j. 1923).
* 2019 &ndash;
** Koldo Agirre, bizkaitar futbolari eta entrenatzailea (j. 1939).
** Frantxiska Iragorri, gipuzkoar ekintzailea eta abertzalea (j. 1920).
** Txomin Saratxaga, bizkaitar politikari jeltzalea.
* 2021 &ndash; Iñaki Larrañaga, gipuzkoar apaiza, soziologoa, soziolinguista eta SIADECO kooperatibaren nahiz Bizi-Hitza Fundazioaren sortzaileetako bat (j. 1933).
* 2022 &ndash; Fernando Garcia de Kortazar, euskal historialaria, Espainiako Aro Garaikidearen historian aditua, Madrilen (j. 1942).
* 2025 &ndash; Maritxu Sorabilla, nafar mendizale aitzindaria (j. 1927).

### Mundua 
* 1035 &ndash; Roberto I.a Normandiakoa, Normandiako dukea (j. 1000).
* 1503 &ndash; Pierre d'Aubusson, Jerusalemgo San Joan Ordenaren 40. Maisu Handia (j. 1423).
* 1640 &ndash; Giuseppe Cesari, italiar margolari manierista (j. 1568).
* 1642 &ndash; Maria Medici, Nafarroako eta Frantziako erregina (j. 1575).
* 1672 &ndash; Francis Willughby, britainiar ornitologo eta iktiologoa (j. 1635).
* 1863 &ndash; Bele Txiki, mdewakanton leinuko siux tribu indiarreko buruzagia (j. c. 1810).
* 1884 &ndash; Maren Elisabeth Bang, norvegiar sukaldari eta idazlea (j. 1797).
* 1895 &ndash; Leopold Blaschka, alemaniar eskultorea, beiraz egindako itsas animaliengatik eta Harvard Unibertsitateko loreen beirazko eskulturengatik ezaguna (j. 1822).
* 1897 &ndash; Matilda Hays, ingeles idazlea, itzultzailea, kazetaria, editorea eta aktorea (j. 1820).
* 1903 &ndash; Harriet Rebecca Lane, Ameriketako Estatu Batuetako lehen dama (j. 1830).
* 1904 &ndash;
** Édouard Beaupré, *Willow Buncheko erraldoia*, akromegaliaren ondorioz 2,51 metro garai izatera heldu zen kanadarra (j. 1881).
** Theodor Herzl, austriar-hungariar kazetari, idazle eta sionismoaren sortzailea (j. 1860).
* 1908 &ndash; Joel Chandler Harris, estatubatuar kazetari, idazle eta folklorista (j. 1848).
* 1918 &ndash; Mehmed V.a, Otomandar Inperioko sultana (j. 1844).
* 1929 &ndash; Pascal Dagnan-Bouveret, frantziar margolaria (j. 1852).
* 1933 &ndash; Hipólito Yrigoyen, euskal jatorriko argentinar politikaria, Argentinako presidentea (j. 1852).
* 1935 &ndash; André Citroën, frantziar ingeniaria eta industrialaria, Citroën automobil fabrikatzailearen sortzailea (j. 1878).
* 1937 &ndash; May Sybil Leslie, Marie Curie eta Ernest Rutherfordekin lan egin zuen ingeles kimikaria (j. 1887).
* 1940 &ndash; Detlof von Winterfeldt, alemaniar jeneral eta agregatu militarra, Compiègneko Armistizioaren sinatzailetako bat izateagatik ezaguna (j. 1867).
* 1941 &ndash; Friedrich Akel, Estoniako estatuburua (j. 1871).
* 1946 &ndash; Edoardo Bianchi, italiar enpresaburu eta asmatzailea, *Bianchi* bizikletak eta *Autobianchi* automobilak fabrikatzeko enpresen sortzailea (j. 1865).
* 1951 &ndash; Tadeusz Borowski, poloniar kazetari eta idazlea (j. 1922).
* 1959 &ndash; Johan Bojer, norvegiar kontalari eta eleberrigilea (j. 1872).
* 1969 &ndash; Brian Jones, ingeles musikari eta gitarra-jotzailea, *The Rolling Stones* taldearen kide sortzailea (j. 1942).
* 1971 &ndash; Jim Morrison, estatubatuar idazle eta poeta eta The Doors taldeko abeslaria (j. 1943).
* 1977 &ndash; Hugh Le Caine, kanadar fisikaria, musikagilea eta musika tresnen egilea (j. 1914).
* 1984 &ndash; Raoul Salan, frantziar jenerala (j. 1899).
* 1991 &ndash; Ernst Witt, alemaniar matematikaria (j. 1911).
* 1992 &ndash; Luigi Marchisio, italiar txirrindularia (j. 1909).
* 1994 &ndash; 
** Zelma Watson George, afro-amerikar opera-abeslari, musikologo eta diplomatikoa (j. 1903).
** Clara Belle Williams, estatubatuar maistra, 1. afroamerikar lizentziatua Mexiko Berrian (j. 1885)
* 1995 &ndash; Pancho Gonzales, estatubatuar tenislaria (j. 1928).
* 1999 &ndash; Pelageya Polubarinova-Kotxina, sobietar matematikari eta zientzialaria (j. 1899).
* 2000 &ndash;
** John Hejduk, estatubatuar arkitektoa (j. 1929).
** Enric Miralles, kataluniar arkitektoa (j. 1955).
* 2001 &ndash; Mordecai Richler, quebectar idazlea (j. 1931).
* 2004 &ndash; Andrian Nikolaev, sobietar kosmonauta (j. 1929).
* 2005 &ndash;
** Alberto Lattuada, italiar zinema zuzendaria (j. 1914).
** Motosaburo Masuyama, japoniar estatistikaria (j. 1912).
* 2007 - Claude Pompidou, frantziar politikaria eta lehen dama (j. 1912).
* 2009 &ndash;
** Jorge Enrique Adoum, ekuadortar idazlea (j. 1926).
** María Asunción Català, kataluniar irakaslea, matematikaria eta astronomoa (j. 1925).
* 2012 &ndash; Sergio Pininfarina, italiar automobil-diseinatzailea (j. 1926).
* 2018 &ndash; Eva Serra, kataluniar historialari eta saiakeragilea (j. 1942).
* 2021 &ndash;
** Carmen Bernardos, espainiar aktorea (j. 1927).
** Haunani-Kay Trask, hawaiiar idazlea, poeta eta unibertsitate irakaslea, Hawaiiko subiranotasun-mugimenduko burua (j. 1949).
* 2022 &ndash; Robert Curl, estatubatuar kimikaria, 1996ko Kimikako Nobel Saria (j. 1933).
* 2024 &ndash;
** Justo Beramendi, espainiar historialaria (j. 1941).
** Smriti Biswas, indiar aktorea (j. 1924).
** Roland Dumas, frantziar politikari eta abokatua (j. 1922).
* 2025 &ndash;
** Diogo Jota, portugaldar futbolaria (j. 1996).
** Enriqueta Duarte, argentinar igerilaria, Mantxako Kanala zeharkatu zuen lehen emakume latinoamerikarra (j. 1929).
** Michael Madsen, estatubatuar aktore eta poeta (j. 1957).
** Jacques Marinelli, frantziar txirrindulari eta politikaria (j. 1925).

## Jaiak eta urteurrenak 
* Sehaska egutegiko izendegia: Idoia eta Isaba/Izaba.

## Kanpo estekak 
Uztailaren 2 | Urteko egutegi | Uztailaren 4