Axun Aierbe

**Axun Aierbe Mendizabal** (Altzo, Gipuzkoa, 1968ko apirilaren 28a - Donostia, 2008ko apirilaren 15a) hizkuntzalaria, ikertzailea,  EHUko irakaslea, itzultzailea eta euskalgintzako eragile ezaguna izan zen.

Urteetan *Galtzaundi Euskara Taldeko* taldeko lehen lehendakaria izan zen. Itzulpengintzako *Felix Ugarte Itzulpen lehiaketa* hiru aldiz jarraian irabazi zuen.

Euskal komunitate zientifikoaren Inguma datu-basean, berak sorturiko 20 lan baino gehiago bildu dira.

## Biografia 
Axun Aierbe Mendizabal Altzon jaio zen 1968ko apirilaren 28an, baina txikitatik Ibarran bizi izan zen. 1986an Donostiako fakultatean Euskal Filologia ikasten hasi zen. 39 urte besterik ez zituela, Donostiako ospitalean garuneko odol isuri batez hil zen. Bizitza laburra izan arren, lanbide-ibilbide oparoa izan zuen eta jakintzagai ugari jorratu zituen. Itzultzailea, Unibertsitateko irakasle, ikertzailea eta euskaltzalea zen. liburuaren itzulpen-egokitzapena egin zuen Udako Euskal Unibertsitaterako, talde-lanean.
* 1997an Iñaki Linazasorok Ibarrako historiaz idatzitako liburua itzuli zuen eta Ibarrako Udalak elebitan argitaratuta zuen *IBARRA Todo un pueblo - Erabateko herria* izenburupean.
* Unibertsitatera joan ondoren Jon Kortazarren *Euskal* *Literatura XX. Mendean* liburua euskaratu zuen eta horrezaz gain gaur egungo literaturari buruzko bibliografia hautatua osatu zuen libururako.

Itzulitako lanen artean aipamen berezia merezi dute Felix Ugarte itzulpen lehiaketaren hiru edizio jarraituetan (2001ean, 2002an eta 2003an) irabazteko bidea eman zioten artikuluek, hiruretan itzulpengintzarekin lotutako gaiak jorratzen ziren.

* 2001ean Mª Teresa Cabré hizkuntzalari katalanak Montrealen argitaratzen den META aldizkarian argitaratutako artikulu bat itzuli zuen frantsesetik: (*Terminologies ou terminologies? Spécialité linguistique ou domaine interdisciplinaire?*) «*Terminologia ala terminologiak? Hizkuntza-espezialitatea ala diziplinarteko alorra?*» izenburuarekin.
* 2002an, Juan Carlos Sagerren «*Terminología y traducción*» artikulua itzuli zuen gaztelaniatik: *«Terminologia eta Itzulpengintza»* izenburuarekin.
* 2003an, Laura Santamariaren artikulu bat («*La traducció jurídica, paraula de traductor*?») itzuli zuen katalanetik: *«Itzulpengintza juridikoa, itzultzailearen hitza?».*

### Itzulpen ikerketak 
Testuak itzultzen egindako bideaz gogoeta egiteko beharra nabarituta eta gogoeta egiteko dagoeneko material ugari zegoela iritzita, Axunek ikerketa-lan ugari egin zituen itzulpengintzaz, kongresuetan eta jardunaldietan ponentziak eta komunikazioak aurkeztuz.
* 2002ko urrian: *La traducción del género en el lenguaje administrativo: El caso de la lengua vasca***,** Valentziako Unibertsitateak antolaturiko *First International Seminar on Gender and Language: The Gender of Translation / The Translation of Gender* izeneko mintegian.
* 2002ko azaroan: *Análisis comparativo del discurso en textos administrativos en lengua española y en lengua vasca»* Nafarroako Unibertsitateak antolatutako *Congreso Internacional de Análisis del discurso: lengua, cultura, valores* izeneko biltzarrean.
* 2003ko urtarrilean: *El léxico específico y la terminología de las noticias de prensa en lengua vasca relacionadas con temas administrativos»***,** Kubako Santiagon egin zen *VIII Simposio Internacional de Comunicación Social* izeneko biltzarrean.
* 2005eko abenduan: *Gaztelaniazko agindu- edota betebehar-balioko geroaldiaren ordainak euskarazko administrazio-testuetan»***,** Leioako *Espezialitate-hizkerak eta terminologia jardunaldiak: euskara estandarra eta espezialitate hizkerak* izeneko jardunaldietan.
* 2006ko irailan*:* *La traducción a la lengua vasca de las unidades fraseológicas especializadas del lenguaje administrativo***,** Santiago de Compostelako *Congreso Internacional de Fraseología y Paremiología* izeneko biltzarrean.
* 2006ko azaroan: *Las unidades fraseológicas eventivas del lenguaje administrativo y su traducción a la lengua vasca,* Granadan egindako *II Simposio Internacional de Terminología - II. Congreso Internacional sobre lenguas y culturas del mundo: Lenguaje e integración sociocultural* izeneko biltzarrean.
* 2007ko apirilean: *La Traducción y los libros de estilo para la lengua vasca***,** Murtziako Unibertsitatean egindako *XXV Congreso Internacional de AESLA (Asociación Española de Lingüística Aplicada)* izeneko biltzarrean.
* 2007ko uztailan *La traducción a la lengua vasca de los adjetivos relacionales del ámbito económico utilizados en textos administrativos***,** Bartzelonan egindakoa *"VI Simposio Internacional de Terminología. Literalidad y dinamicidad en el discurso económico* izeneko biltzarrean.
* 2008ko urtarrilean. *Birformulazio-estrategiak eta komunikagarritasuna administrazioko testuetan***,** Leioako *Espezialitateko hizkerak eta terminologia III: espezialitate hizkeren didaktika eta komunikazioa* izeneko jardunaldietan.
* 2008ko apirilean. *La traducción a la lengua vasca de las locuciones prepositivas de los textos administrativos* Almeriako *XXVI Congreso Internacional AESLA* izeneko biltzarrean. Hau izan zuen azkeneko kongresua.

* 2008ko maiatzean, argitaratu zen *Gramatika Jaietan. Patxi Goenagaren omenez* liburuan *Euskal estilo-liburuetako gramatika-arloko itzulpen-gomendioez* idatzi zuen artikulua azaltzen da.
* 2008ko maiatzean, Bartzelonan egin zen *Congreso Internacional de Neología en las lenguas Románicas* izeneko jardunaldietan: *Palabras y términos prefijados españoles de textos administrativos: ¿neologismos de creación propia o neologismos de préstamo en lengua vasca?* izenburua zuen aurkezpen bat hitzartua zuen, baina hilabete lehenago hilzen.

Axunek itzulpengintza alorrean aurkeztutako ponentzia gehienek administrazio-hizkerarekin eta administrazio-itzulpenarekin zuten zerikusia, izan ere Administrazioko Euskarari buruzko doktorego-tesia prestatzen ari baitzen Miren Azkarate irakaslearen zuzendaritzapean. *Argia* aldizkarirako egin zituen kolaborazioetan ere jardunaldi horietako batzuen laburpen-artikuluak idatzi zituen.

2008ko urrian, Axunen artikuluez osatutako *Itzulpengintza-estrategiak* liburua aurkeztu zuten Ibarran. Literatur itzulpena zuen aztergai, gaztelaniara itzulitako euskal obra batzuen itzulpena zehatzago esanda, Axunek berak zioenez, oso garrantzitsua baita euskal literatura gaztelaniara eta beste hizkuntza batzuetara itzuli eta beste literatura-sistema batzuetan txertatzea. 

Eusko Ikaskuntzak emandako laguntza batzuei esker urtero-urtero artikulu bat idazteko ohitura hartu zuen, proiektu bakarraren ikuspegiarekin, etorkizunean liburu osoa izango zenaren kapituluak osatuz. 2005, 2006, eta 2007. urteetan idatzi zituen artikuluak, Anjel Lertxundi, Harkaitz Cano eta Ramon Saizarbitoriaren literatur obra batzuen gaztelaniazko itzulpenaz. Hiru artikulu horiek osatzen dute liburua. 2008an ere eskatu zuen laguntza baina zoritxarrez ez zuen lanik egiteko aukerarik izan.

### Euskarara itzulitako liburuak eta artikuluak 
* LINAZASORO, Iñaki: *IBARRA Todo un pueblo - Erabateko herria,* Ibarrako Udala, 1997 (euskaratzailea, Axun Aierbe).
* AIERBE MENDIZABAL, Axun: «Gaztelaniazko agindu- edota betebehar-balioko geroaldiaren ordainak euskarazko administrazio-testuetan», *in* Ugarteburu Gastañares, Iñaki; Salaburu Etxeberria, Pello (arg.) (2007): *Espezialitateko Hizkerak eta Terminologia II. Euskara estandarra eta espezialitate hizkerak,* Euskal Herriko Unibertsitateko Argitalpen Zerbitzua, 171-184.
* AIERBE MENDIZABAL, Axun: «La traducción a la lengua vasca de los adjetivos relacionales del ámbito económico utilizados en textos administrativos» *in* M. T. Cabré, C. Bach, C. Tebé (arg.) (2008). *Literalidad y dinamicidad en el discurso económico VI Actividades de IULATERM Verano (09 - 12 de julio de 2007),* IULA, DOCUMENTA UNIVERSITARIA, Bartzelona, 187-200.
* AIERBE MENDIZABAL, Axun: «Euskal estilo-liburuetako gramatika-arloko itzulpen-gomendioez» *in* *Gramatika Jaietan. Patxi Goenagaren omenez* liburuan, Euskal Herriko Unibertsitateko Argitalpen Zerbitzua, 2008, 1-12.

### Jardunaldiei buruz egindako laburpenak 
* AIERBE MENDIZABAL, Axun: «Euskalkien erabilera administrazioan» *in* Argia, 1.856 (2002), 16-17.
* AIERBE MENDIZABAL, Axun: «Terminoen peskizan» *in* Argia, 1.871. (2002), 18-19.

### Literatur-itzulpengintzaz egindako azterlanak 
* AIERBE MENDIZABAL, Axun: *Itzulpengintza-estrategiak*, Euskal Herriko Unibertsitateko Argitalpen Zerbitzua, 2008.

## Sariak 
Hiru urte jarraian irabazi zuen Felix Ugarte Itzulpen saria: artikulua itzuli zuen  «Terminologia ala terminologiak? Hizkuntza-espezialitatea ala diziplinarteko alorra?» izenburuarekin . artikulua itzuli zuen katalanetik: «Itzulpengintza juridikoa, itzultzailearen hitza?» izenburuarekin.

## Omenaldiak 
Gasteizko Letren Fakultateak omenaldia egin zion 2009ko apirilaren 1ean, bertako irakasle eta dekanorde izan baitzen. Axun Aierbe zenaren lankide, ikasle eta adiskideak bildu ziren familiarekin batera, haren oroimenean. Ekitaldi hartako parte hartzaileak izan ziren Fernando García Norga, Letren Fakultateko dekanoa, Xabier Paya, itzultzaile eta ikasle ohia, Jon Kortazar, Euskal Herriko Unibertsitateko katedraduna eta Axunek parte hartu zuen euskal literaturako ikerketa-proiektuaren ikertzaile nagusia, Miren Azkarate Villar, Axunen irakasle eta tesi zuzendaria izandakoa, eta artean Kulturako sailburua, eta, EIZIEko kide den Maite Imaz Leunda.  

EIZIEk ere bere ekarpena egin nahi izan zuen EHUn egin zitzaion omenaldian eta Axun Aierbek Itzul posta-zerrendara bidali zituen mezuen arteko bat berreskuratu zuen egun horretan 2tzul-blogean argitaratzeko. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Axun Aierberen artikuluak Argia astekarian
* In memoriam - Axun Aierbe