open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kutx ala pil

thumb|200px|**Kutx ala pil** jokoan, txanpona botatzen.

**Kutx ala pil** (Ipar.) txanpon bat airera botaz eta lurrera erori edo eskuaz hartutakoan erakusten duen aldea asmatzean datzan joko bat da. Izena txanponaren bi aldeen izenetatik dator (*kutx* eta *pil*). Jokoa zozketak egiteko erabiltzen da maiz, bereziki hainbat kiroletan, txanponaren aldea asmatzen duenak bere eremua erabakiz besteak beste. Probabilitate kalkuluan, problema askoren abiapuntua da, hala nola emaitzen segida luze batean txanpona orekatua den erabakitzeko eta kutx eta pilen segida jakin bat noiz agertuko den aztertzeko.

## Izena 
Euskaltzaindiak onetsitako hitzez gain, hiztegi batzuek euskaraz beste formak proposatzen dituzte: *aurpegia ala gurutzea* eta *leon-kastillo*.

Teila edo harri bat botaz egiten denean *busti ala lehorka* edo *ogi ala ardo* esaten zaio. Txapela erabiltzen denean, aldiz, *txapel-zuloka*. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Roda JC

**Roda JC Kerkrade** (izen osoa *Sportvereniging Roda Juliana Combinatie Kerkrade*) Herbehereetako futbol talde bat da Kerkrade hirikoa.

## Historia 
Taldea 1962ko ekainaren 27an sortu zen hiriko *Rapid* JC eta *Roda Sport* taldeak batzean. Rapid taldea sei urte lehenago Ligako txapelduna izana zen. Emaitzek ordea ez zuten asko lagundu zortzi urte jarraian pasa zituen bigarren mailan.

1994-95 urtean bigarren egin zuen Ligan eta hurrengo urteetan bi aldiz irabazi zuen Herbehereetako Kopa, 1997an eta 2000an.

1992 urtetik aurrera sarritan hitz egin da Fortuna Sittardekin elkartu eta *F.C. Limburg* eratzeko aukeraz baina oraindik ez da gauzatu egitasmoa.

## Palmaresa 
### Herbehereetan: 3 
* Herbehereetako futbol liga (1): 1955-56 (Rapid JC)
* Herbehereetako futbol kopa (2): 1997, 2000.
* Johan Cruyff Kopa (0): bigarren 1997 eta 2000an.

### Nazioartean: 0 
#### UEFA Kopa 
* Txapelduna (0)
* Finalista (1): 1975.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
FC Twente

**Football Club Twente** Herbehereetako futbol talde bat da Enschede hirikoa.

De Grolsch Veste estadioan jokalekua du.

## Historia 
1965ean sortu zen hiriko *Sportclub Enschede* eta *Enschedese Boys* batzean. Aurrez, 1926an, Sportclub Enschedek Liga irabazia zeukan.

1969tik aurrera goiko postuetan ibili zen eta 1973-74ean azken unerarte Feyenoordekin lehia estua izan ondoren bigarren egin zuten. Honek UEFA Koparako sailkatu zituen eta finalera iritsi ziren, Borussia Mönchengladbachen aurka jokatu zutena. Etxean 0-0 egin zuten, Alemanian berriz 5-1 galdu zuten. Eskuratutako lehenengo titulua Herbehereetako Kopa izan zen 1977an.

Ordutik aurrera gainbehera etorri zen eta 2002an ia desagertu egin zen diru arazoak zirela eta. Hala ere indarrez ekin eta hurrengo urteetan emaitzak nabarmen hobetu ziren 2010ean Liga txapelketa irabaztea lortu arteraino.

## Palmaresa 
### Herbehereetan: 7 
* Herbehereetako futbol liga (2): 1925-26 (SC Enschede), 2009-10.
* Herbehereetako futbol kopa (3): 1977, 2009, 2011.
* Johan Cruyff Kopa (2): 2010, 2011.

### Nazioartean: 0 
#### UEFA Kopa 
* Txapelduna (0)
* Finalista (1): 1975.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Magas

**Magas** () Errusiako hego-mendebaldeko hiria da, Inguxetiako Errepublikaren hiriburua. 1995ean sortu zuten, errepublikako hiriburua izan zedin, Nazran ordezkatuz. 2010ean 2.502 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Naltxik

**Naltxik**  (errusieraz Нальчик; kabarderaz: Налшык; karatxaiera-balkareraz: Нальчик) hegoaldeko Errusiako hiria da, Kabardino-Balkariako Errepublikaren hiriburua.

## Klima 

## Herri eta hiri senidetuak 
*  **Amman**, Jordania
*  **Kayseri**, Turkia
*  **Reno**, Nevada, Estatu Batuak
*  **Vladikavkaz**, Errusia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bizkaia-Gipuzkoa desafioa (estropada)

**Bizkaia-Gipuzkoa desafioa** Bilbon 2013ko ekainaren 21ean jokaturiko estropada berezia izan zen. Bizkaiko lau traineru onenak Gipuzkoako lau onenen aurka lehitau ziren erreleboka, **Elecnor Saria** eskuratzeko asmotan.

## Estropada 
Hasieran sailkapen estropada bat antolatu zen erreleboak zein ordenetan eman erabakitzeko. Probintzia bakoitzean hirugarren geldituriko traineruak izango ziren lehenengoak, ordoren bigarrenak eta azkenik lehen postuan gelditurikoak. Gizonezkoek bukatzerakoan emakumezkoak lehiatu eta hauen denbora gehitu zitzaien.

### Sailkapen estropadak 
Bizkaitarren aldetik:

Gipuzkoarren aldetik:

### Desafioa 
Bi txanda jokatu ziren kaleen artean diferentzia egon zitekeela aurrikusita. Lehenengo txandan Gipuzkoarrak lehenengo kaletik aritu ziren eta 23 segunduko abantaila atera zuten gizonezkoek eta beste 19koa emakumezkoek. Guztira 42 segunduko abantaila beraz.

Bigarren txandan kaleak trukatu eta bizkaitarrak izan ziren nagusi, gizonezkoetan 21 segundutako abantaila atereaz eta emakumezkoetan bi segundu.

Hauek izan ziren beraz emaitzak:

## Kanpo estekak
Narian-Mar

**Narian-Mar**  (; nenetseraz: Няръянa мар, ''Nyar'yana marq*, «Hiri Gorria») Errusiako hiria da, erresumaren ipar-mendebaldean dagoen Nenetsia barruti autonomoko hiriburua. Petxoraren eskuineko ertzean dago, ibai hau Barents itsasora isuri baino 110&nbsp;km gorago. 2010ean 21.658 biztanle zituen.
 
## Klima 
Narian-Marko klima azpiartikoa da, *Dfc'' Köppen klima sailkapenaren arabera.

## Herri eta hiri senidetuak 
*  Arkhangelsk, Errusia
*  Mariupol, Ukraina
*  Mosku, Errusia
*  Ukhta, Errusia
*  Trondheim, Norvegia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arriagako geltokia

**Arriagako geltokia** izenak hurrengoei egin ahal dio erreferentzi:

* Arriagako geltokia (Bilbo), Euskotren Tranbiak Bilbon duen geltokia.
* Arriagako geltokia (Gasteiz), Euskotren Tranbiak Gasteizen duen geltokia.
Glizeraldehido-3-fosfato

**Glizeraldehido-3-fosfato** bizidunen metabolismoaren funtsezko molekula da, C3H7O6P formula duena. Glukolisian, glukoneogenesian eta fotosintesiaren Calvin zikloan, esaterako, parte hartzen du, bide metaboliko garrantzitsuenak aipatzearren.

## Glukolisi 
Glukolisian glizeraldehido-3-fosfatoa fruktosa 1-6 difosfatotik abiatuta sortzen da, fruktosa difosfato aldolasa izeneko entzima batek katalizatutako errakzio honetan:

: 500px
: Fruktosa-1,6-difosfato 50px|⇌ Dihidroxiazetona-fosfato + Glizeraldehido-3-fosfato

Glizeraldehido-3-fosfatoarekin batera dihidroxiazetona-fosfatoa ere agertzen da goiko erreakzioan.

Gero, eratutako dihidroxiazetona-fosfatoa glizeraldehido-3-fosfato bihurtzen da isomerasa batek katalizatutako erreakzio honetan:

: 350px
: Dihidroxiazetona-fosfato 50px|⇌ Glizeraldehido-3-fosfato

Modu honetan glukosa molekula batek bi molekula glizeraldehido-3-fosfato sortzen ditu glukolisian.

## Glukoneogenesi 
Glukoneogenesian glizeraldehido-3-fosfatoak glukolisiaren kontrako norabideko erreakzioak burutzen ditu, fruktosa 1-6 difosfatoa sortuz.

## Calvin zikloa 
Fotosintesiaren ilunpeko fasean glizeraldehido-3-fosfatoa honako erreakzio honetan sortzen da:

:75px1,3-difosfoglizerato + NADPH + H+ &nbsp;50px&nbsp; NADP+ + Pi + 75pxGlizeraldehido-3-fosfato

Garrantzi handiko molekula da sortutako glizeraldehido-3-fosfatoa. Calvin zikloan sortzen diren molekula batzuek zikloan jarraitzen dute, baina beste batzuek ziklo honetatik ateratzen dira eta funtsezko prozesu biosintetikoetan (gluzidoenak, lipidoenak eta aminoazidoenak) parte hartzen dute.

## Ikus, gainera 
* Calvin zikloa
* Glukolisia

## Kanpo estekak
James Gandolfini

**James Joseph Gandolfini, Jr.** (1961eko irailaren 18a, Westwood, New Jersey &ndash; 2013ko ekainaren 19a, Erroma) estatubatuar aktore bat izan zen. Italiar jatorriko gurasoen seme zen, etxean italieraz mintzatzen zirelarik, gainera aktorea bera Italiara maiz joan ohi zen.

Mundu mailan nagusiki *The Sopranos* telesailean Tony Sopranoren papera antzezteagatik ezaguna zen.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Kanpo loturak 
* [http://www.imdb.com/name/nm0001254/ James Gandolfini aktorearen IMDBko fitxa irakurgai[
Connie Nielsen

**Connie Inge-Lise Nielsen** (1965eko uztailaren 3a, Frederikshavn, Kopenhage) daniar aktore bat da. Antzeztutako filma ezagunenen artean honako hauek daude: ''The Devil's Advocate* (1997, Taylor Hackford), *Soldier* (1998), *Rushmore* (1998, Wes Anderson), *Gladiator* (2000, Ridley Scott), *Basic* (2003, John McTiernan), *Brødre* (2004, Susanne Bier) edota *Battle in Seattle* (2007, Stuart Townsend).

2004-2012 artean Metallica rock taldeko Lars Ulrich bateriajolea eta bera bikotekide izan ziren.

## Iruditegia 

Irudi:Connie Nielsen 2011.jpg|Connie Nielsen aktorea 2011an.

## Filmografia 
* 1984: *Par où t'es rentré ? On t'a pas vu sortir*: Eva
* 1988: *Colletti bianchi* (telesaioa): Marilù
* 1991: *Vacanze di Natale '91: Brunilde/Vanessa
* 1993: *Le Paradis absolument* (telefilma): Sarah
* 1993: *Voyage* (telefilma): Ronnie Freeland
* 1997: ''The Devil's Advocate*: Christabella Andreoli
* 1998: *Permanent Midnight*: Dagmar
* 1998: *Rushmore*: Calloway anderea
* 1998: *Soldier*: Sandra
* 2000: *Dark Summer*: Megan Denright
* 2000: *Mission to Mars*: Terri Fisher
* 2000: *Gladiator*: Lucilla
* 2002: *One Hour Photo*: Nina Yorkin
* 2002: *Demonlover*: Diane de Monx
* 2003: *The Hunted *: Abby Durrell
* 2003: *Basic*: Julia Osborne
* 2004: *Brødre*: Sarah
* 2004: *Return to Sender*: Charlotte Cory
* 2005: *The Great Raid*: Margaret Utinsky
* 2005: *The Ice Harvest*: Renata
* 2006: *The Situation*: Anna Molyneux
* 2006: *Law & Order: Special Victims Unit*, telesaila
* 2008: *Battle in Seattle*, Stuart Towsend-ek zuzendua
* 2013: *Nymphomaniac'', Joeren ama

## Kanpo estekak
Eskema (argipena)

**Eskema** zerbaiten egituraren irudikapen sinplea da. Terminoak erabilera zenbait ditu:

* eskema elektrikoa, zirkuitu elektriko baten irudikapena;
* kiroletan, joko-eskema, jokalariak zelaian kokatu eta mugitzeko plan orokorra;
* informatikan, datu-base eskema;
* psikologia, gorputz-eskema, norberaren gorputza ezagutza eta irudikapena.
* eskema hezkuntzan oso ohikoa den testu mota bat da, normalean erreferentzia egiten dio beste testu bati eta erreferentziazko testuaren informazioa ahalik eta elementu gutxienekin ematen saiatzen da, erreferentziazko testuaren elementurik garrantzitsuenak nabarmenduz eta haien artean dagoen harremana nola edo hala azalduz.

## Ikus, gainera 
* Diagrama
* Kontzeptu mapa
* Krokis

## Kanpo estekak
Zozketa

[thumb|200px|[Dado baten jaurtiketa joko batean zein jokalari hasiko den erabakitzeko **zozketa** egiteko modu bat da.]]

**Zozketa** edo **zotz egitea** erabaki bat zoriz hartzeko burutzen den ekintza da. Hainbat prozedura daude zozketa egiteko hala nola kurutx ala pil eginez, erabaki-aukerak ontzi batean sartuz eta hortik begiratu gabe bat atera, dado baten bitartez eta pertsona edo gailu bati zorizko zenbaki bat eskatuz. *Zozketa* izena **zotz egin** aditzetik dator, non zotz batzuk hartzen diren eta alde bateko muturrak bilduz, zozketan parte hartzen dutenei zotz bana ateratzeko esan eta zotz laburrena aukertazen duenak irabazten duen.

## Ikus, gainera 
* Zotz egiteko formula

## Kanpo estekak
Lan eratorri

Egile eskubideen arloan, **lan eratorria** egile eskubideak dituen sormen lan batetik eratorritako beste lan bat da, hala nola itzulpena, musika egokitzpaen bat eta eskultura edo margolan baten argazki bat.

## Kanpo estekak
Nazran

**Nazran** (errusieraz Назрань; inguxeraz: Наьсара, *Näsara*) hego-mendebaldeko Errusiako hiria da, Inguxetiako Errepublikan dagoena. 1991tik 2000n Magasek ordeztu zuen arte, errepublikako hiriburua izan zen. 2010ean 93.335 biztanle zituen.

## Herri eta hiri senidetuak 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Otranto

**Otranto** ( ahoskatua; latinez: *Hydruntum*) Italiako Apulia eskualdeko Lecceko probintzian dagoen hiria da.

## Klima 

## Herri eta hiri senidetuak 
*  Sarandë, Albania

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Udal webgunea
Pernik

**Pernik** (bulgarieraz: Перник) mendebaldeko Bulgariako hiria da, Pernik probintziako hiriburua dena.

## Klima 

## Herri eta hiri senidetuak 
Pernikek honako hiri senidetuak ditu:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Plesetsk

**Plesetsk**  (errusieraz: Плесе́цк) ipar-mendebaldeko Errusian dagoen Arkhangelsk oblasteko kokaleku urbanoa da. Moskutik 800&nbsp;km ipar-ekialdera eta Arkhangelsketik 180&nbsp;km hegoaldera dago. 2010eko erroldaren arabera, 11.037 biztanle zituen. Plesetsk kosmodromo ospetsua du inguruan.

## Barrutiak 
* Tsentralny
* Stari Plesetsk
* Juzhni Mirni
* Severni Mirni
* Kosmodrom

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ruse

**Ruse** (bulgarieraz: Русе) ipar-ekialdeko Bulgariako hiria da, Ruse probintziako hiriburua. Herrialdearen iparraldeko mugan dago, Danubioren eskuineko bazterrean, Errumaniako Giurgiu hiriaren aurrean. 2015ean 147.055 biztanle zituen.

## Klima 

## Herri eta hiri senidetuak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Saransk

**Saransk**  (errusieraz Саранск; mokxeraz: Саранош; erzyeraz: Саран ош) mendebaldeko Errusiako hiria da, Mordoviako Errepublikako hiriburua. Volgaren arroan, Saranska eta Insar ibaien lotunean dago.

## Herri eta hiri senidetuak 
*  Botevgrad, Bulgaria
*  Gorzów Wielkopolski, Polonia
*  Sieradz, Polonia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Shkodër

**Shkodër** (albanieraz: *Shkodra*; serbieraz: Скадар/*Skadar*; antzinean **Scutari**) Albaniako hiria da, izen bereko konderriko hiriburua dena. Albaniako leku estrategikoa, historia zabala du.

## Klima 

## Herri eta hiri senidetuak 
*  - Đakovica, Kosovo
*  - Prizren, Kosovo
*  – **Ulcinj**, Montenegro
*  - **Gjakova**, Kosovo
*  - **Cetinje**, Montenegro

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alice Cooper

**Alice Cooper**, jaiotze izenez **Vincent Damon Funier** (1948ko otsailaren 4a, Detroit, Michigan) estatubatuar musikari, abeslari eta konposatzaile bat da, horretaz gainera musikaria bera taldekidea zen 1970eko hamarkadako rock musika talde baten izena ere bada, gerora izena berak erabili zuelarik.

## Diskografia 
* *Pretties for you* (1969)
* *Easy Action* (1970)
* *Love it to death* (1971)
* *Killer* (1971)
* ''School's out* (1972)
* *Billion dollar babies* (1973)
* *Muscle of love* (1973)
* *Alice Cooper Greatest Hits* (1974)
* *Welcome to my nightmare* (1975)
* *Alice Cooper goes to hell* (1976)
* *Lace and Whiskey* (1977)
* *The Alice Cooper Show* (1977)
* *From the inside* (1978)
* *Flush the fashion* (1980)
* *Special forces* (1981)
* *Zipper catches skin* (1982)
* *DaDa* (1983)
* *Constrictor* (1986)
* *Raise your fist and yell* (1987)
* *Trash* (1989)
* *Hey Stoopid* (1991)
* *The last temptation* (1994)
* *A fistful of Alice* (1997)
* *The life and crimes of Alice Cooper* (box set - 1999)
* *Brutal planet* (2000)
* *The definitive Alice Cooper* (2001)
* *Dragontown* (2001)
* *The Eyes of Alice Cooper* (2003)
* *Dirty Diamonds* (2005)
* *Along Came A Spider* (2008)
* *Welcome 2 My Nightmare* (2011)
* *Paranormal* (2017)
* *Detroit Stories* (2021)
* *Road'' (2023)

## Iruditegia 

Irudi:Alice Cooper 1977.JPG|Alice Cooper 1977an.
Irudi:Alice Cooper 2011.jpg|Alice Cooper 2011an.

## Kanpo estekak 
* Alice Cooper musikariaren webgune ofiziala
Dalí antzoki-museoa

**Dalí antzoki-museoa** (katalanez *Teatre-Museu Dalí*) Kataluniako Gironako probintzian dagoen Figueres udalerrian kokatutako museo bat da, hain zuzen ere Gala-Salvador Dalí plazako 5. zenbakian. Museoa osoki Salvador Dalí kataluniar artista ospetsuari buruzkoa da.

Gala-Salvador Dalí fundazioak kudeatzen du. Artistak bere testamenduan artelan ugari laga zituen, guzti hauek museo hau eta Madril hirian dagoen Sofia Erregina Museoaren artean banatu ziren.

1974ko urriaren 28an inauguratu zen.

## Iruditegia 

Irudi:20061227-Figueres Teatre-Museu Dalí MQ.jpg|Gorgot dorrea.
Irudi:Musée Salvador Dali Figueres.JPG|Galatea dorrea.

## Kanpo estekak 
* Dalí antzoki-museoaren webgunea
TKE Ligako 2013ko denboraldia

**2013ko TKE Liga**koa San Miguel Ligaren hamaikagarren denboraldia izan zen.

## Partaideak 

## Sailkapena 

### Jaitsiera/Igoera play-offa 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* TKE Ligaren webgunea
Galdaketa

thumb|200px|**Galdaketa**: metal edo aleazio urtua moldera isurtzen.

**Galdaketa** metal edo aleazio urtua molde batera isuri, hoztu eta solido bihurtzean, forma jakineko pieza bat ekoizteko metalurgia-prozesua da, **galdategi** izeneko lantegietan egiten dena. Eskuratzen den produktua **galda** da, eta burdina, aluminio, zink eta magnesio metalezkoak eta altzairu, brontze eta letoi aleaziozkoak izaten dira.

## Kanpo estekak
Bideango produktu

**Bideango produktuak** (batzuetan nazioartekotu den ingelesezko terminoa erabiltzen da: *work-in-progress*), enpresa batek ekoizten hasi baina bukatu gabe dauden produktuak dira, ekoizpen-prozesuan ilara osatuz nahiz biltegi batean daudenak. Just-in-time ekoizpen-sistema bideango produktuen kopurua ahalik eta txikiena izaten bilatzen da.

## Ikus, gainera 
* Just-in-time
* Kanban arbela.

## Kanpo estekak
Egunkari (argipena)

**Egunkari** hitzak adiera zenbait ditu:

* egunkaria, egunero kaleratzen den argitalpena,
** *Egunkaria*, Euskal Herrian argitaratutako egunkaria 1990 eta 2003 bitartean;
* egunkaria, pertsona batek bere eguneroko bizipenak kontatzen dituen liburu edo kaiera;
* kontabilitatean, egunkari liburua, kontabilitatea jasotzeko liburuetako bat;
* nabigazio-egunkaria edo ontziko liburua, itsasbidaietako erregistroa

## Kanpo estekak
Esku-tresna

[thumb|250px|[Erreminta-kutxa]]
**Esku-tresna**, **esku-lanabesa** edo **esku-erreminta** eskuz erabil daitekeen lanabesa da. Normalean, altzairuzkoa, metalezkoa, zurezkoa, zuntzezkoa, plastikozkoa edo gomazkoa da; eta horrek errazten du, modu egokian eta sinplean, energia gutxiago erabiliz, eraikuntzan edo konponketa lanetan erabiltzea.

Esku-erremintak milurtekoetan erabili izan dira, baina aurrerapen handienak XIX. mendeko azken laurdenetik aurrera izan dira, fabrikatzeko materialen hobekuntza, masa ekoizpenaren garapena eta pieza trukagarrien agerpena dela eta.

## Kanpo estekak
Lanabes-kutxa

thumb|220px|Lanabes-kutxa
**Lanabes-kutxa** ontzi bat da, lanabesak antolatzeko, gordetzeko eta garraiatzeko erabiltzen dena.

## Kanpo estekak
Txerkessk

**Txerkessk**  (errusieraz: Черке́сск) hegoaldeko Errusiako hiria da, Karatxai-Txerkesiako Errepublikaren hiriburua. 2010ean 129.069 biztanle zituen.

Hasieran kosakoek Batalpashinskaya izena eman zioten, Batal Pasha turkiar jeneralaren omenez. 1931 hiri izendatu zutenean, Batalpashinsk (Баталпашинск) izendatu zuten; 1934an Sulimov (Сулимов) eta 1937an Yezhovo-Txerkessk (Ежово-Черкесск) bilakatu zen. 1939an egungo izena hartu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sliven

**Sliven** (bulgarieraz: Сливен) erdialdeko Bulgariako hiria da, Sliven probintziako hiriburua dena.

## Klima 

## Herri eta hiri senidetuak 
*  Alba Iulia, Errumania
*  Gera, Alemania (1965)
*  Pécs, Hungaria
*  Voronezh, Errusia
*  Svetlahorsk, Bielorrusia
*  Ternopil, Ukraina
*  Tekirdağ, Turkia
*  Chongqing, Txina
*  Kutaisi, Georgia
*  Kaisariani, Grezia
*  Jerash, Jordania

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Ventimiglia

**Ventimiglia** (,  ahoskatua; intemelioz: *Ventemiglia*; ,  ahoskatua) Italiako Liguria eskualdeko Imperiako probintzian dagoen hiria da. Genovako golkoaren ertzean, Roya ibaiaren bokalean, dago.

## Mugakideak 
Ventimigliak honako udalerri hauekin egiten du muga:
 

## Herri eta hiri senidetuak 
*  Piazza Armerina, Italia

## Ikus, gainera 
* Grimaldi (Ventimiglia)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Udal webgunea
Nenetsia

**Nenetsia** edo **Nenetsiako barruti autonomoa** (; ) Errusiako subjektu federal bat da, barruti autonomoa zehazki, Ipar-mendebaldeko Barruti Federalean kokatua eta administratiboki Arkhangelsk oblastaren menpe dagoena. 176.700&nbsp;km²ko eremua du, eta 2010ean 42.090 biztanle baino ez zituen (0,24 biztanle km²ko dentsitatea). Hiriburua Narian-Mar da.

Tundra eta taiga dira nagusi lurralde guztian. Arrantza eta ehiza dira hango ekonomia jarduera nagusiak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Egunkari (testu pertsonala)

[thumb|300px|**Egunkariak** eskuz eta [kaiera batean idatzi ohi dira, baina egun testu-prozesadoreak eta blogak ere erabiltzen dira horretarako. Irudian, kaiera batean idatzitako egunkaria.]]
**Egunkari**a edo **eguneroko**a pertsona batek bere bizipenak eta pentsamenduak modu zatikatuan, bereziki egunez egun, idazten duen testuen bilduma da, maiz kaiera batean bilduak. Literatura generoa ere bada, gehienetan autobiografia motakoa. Badira literatura klasiko bilakatu diren egunkariak, hala nola *Anne Franken egunkaria*, edo egunkari itxura duten eta klasiko bihurtu diren eleberriak, hala nola *Leturiaren egunkari ezkutua*, *Altxor uhartea*, *Robinson Crusoe*...

## Egunkari edo egunerokoa idazteko aplikazioak 
**Lifeograph** egunerokoak edo egunkari pertsonalak *offline* eta pribatuan idazteko aplikazio librea da. (Eskuragarri: Linux, Android, Windows bertsioak). Badago euskaraz lokalizatuta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eguneroko (argipena)

**Eguneroko** izenlagunak adiera eta erabilera zenbait ditu:

* **egunerokoa** edo egunkaria, pertsona batek bizipen eta pentsakizunei buruzko idazkien bilduma ordenatua;
* **egunerokoa** edo egunkaria, albisteak jasotzen dituen eguneroko argitalpena;
* eguneroko bizimodua, pertsona batek egunero, lanean nahiz aisialdian, egiten dituen jardueren multzoa, sistema sozioekonomikoaren, kulturaren eta bere gogoamenaren adierazgarri direnak.

## Kanpo estekak
Eguneroko bizitza

[thumb|300px|[Etxeak **eguneroko bizimodua**ren isla dira.]]

**Eguneroko bizitza** pertsona nahiz gizatalde batek egunerokoan, lanean nahiz aisialdian, burutzen dituen jarduera eta besteekiko harreman iraunkor eta errepikakorren multzoa da, sistema sozioekonomikoaren nahiz kulturaren adierazgarri, etxean, kalean nahiz lantegian. Neurri handi batean, aztura, usadio eta arau moralek osatzen dute.

## Kanpo estekak
Nenetsera

**Nenetsera** uraldar hizkuntzen samoiedo adarreko hizkuntza da, Errusian mintzatua. Bi dialekto ditu, elkarrekiko ulergarritasun txikikoak: tundrakoa eta basoetakoa. Tundrakoa hedatuagoa dago, eta 30.000 hiztun baino gehiago ditu; besteak, berriz, 1.000-1.500 hiztun inguru.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Novokuznetsk

**Novokuznetsk** (,  ahoskatua), 1931 arte **Kuznetsk** () eta 1932-1961 bitartean, **Stalinsk** () deitua, hego-erdialdeko Errusian dagoen Kemerovo oblasteko hiria da. Hego-mendebaldeko Siberian dago, Kuznetsk harrikatz hobiterian, Tom ibaiaren ertzean, Kemerovotik 187&nbsp;km hegoaldera eta Moskutik 3.120&nbsp;km ekialdera. 2010ean 547.904 biztanle zituen.

## Herri eta hiri senidetuak 
*  Nizhny Tagil, Errusia
*  Zaporizhia, Ukraina
*  Pittsburgh, Estatu Batuak
*  Banbury, Erresuma Batua

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Navahrudak

**Navahrudak** (bielorrusieraz: Новогрудок,  ahoskatua; polonieraz: *Nowogródek*; lituanieraz: *Naugardukas*) Bielorrusiako hiria da, Hrodnako oblastan dagoena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Udmurtera

**Udmurtera** () uraldar hizkuntzen permiar adarreko hizkuntza da, Errusian mintzatua. Zirilikoaz idazten da, baina bost letra gehiago darabiltza: Ӝ/ӝ, Ӟ/ӟ, Ӥ/ӥ, Ӧ/ӧ eta Ӵ/ӵ. Permiar hizkuntzen adarretako bat osatzen du: bestea komierak osatzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Komiera

**Komiera** () uraldar hizkuntzen permiar adarreko hizkuntza da, Errusian mintzatua. Aldaera batzuk dituen hizkuntza da, edo senideak diren hizkuntza-taldea. Permiar hizkuntzen adarretako bat osatzen du; bestea udmurterak osatzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Khantiera

**Khantiera** (хӑнты ясӑӈ *khănty yasăņ*) uraldar hizkuntzen ugriar adarreko hizkuntza da, Khanti-Mansin mintzatua. Aldaera asko ditu, hiru multzotan (iparraldekoak, hegoaldekoak eta ekialdekoak) banaturik. Hiru aldaera horiek elkarrekiko ulergarritasun txikia dute eta litekeena da hizkuntza ezberdintzat hartzea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mariera

**Mariera** (марий йылме, *marij jəlme*) uraldar hizkuntzetako bat da, Errusian mintzatua. Haren ia 500.000 hiztunak Mari El errepublikan eta inguruan bizi dira. Mariera batuak bi dialekto nagusi ditu: mendietakoa (edo mendebaldekoa) eta larreetakoa (edo ekialdekoa). Biek elkarrekiko ulergarritasun txikia dute, baina hizkuntza bat bera dela jotzen da, mariek etnia bakarra izatearen kontzientzia baitute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ternuako Banku Handiak

**Ternuako Banku Handiak** (; ) Ozeano Atlantikoan dagoen Ipar Amerikako plataforma kontinentalaren zati da, bertan eman ohi diren baldintzek mundu osoko arrantza eremu handiena bilakatzen dutelarik.

Ternua uhartearen hego-ekialdean dago, iparraldetik hegoaldera 560 km luze, eta ekialdetik mendebaldera 675 km zabal hedatu eta mundu osoan hagitz ezaguna den arrantza-eremua delarik, denera 282.500 km²-ko azalera du. Sakonera gutxiko urak dira (25-100 metro artean, gehienera 200 metro), eremu hotz horretan Labradorreko itsaslasterra eta Golkoko itsaslasterra, ondorioz bertan maiz laino itxia jazo ohi delarik.

1498an Joan Cabotok Banku Handiak lehenbiziko aldiz deskribatu zituen. XVI. eta XVIII. mendearen artean euskal baleazaleen ohiko arrantza eremua izan zen. 1977an Kanadak eskualde honetan ahal zen eremu handienera heldu nahizik bere arrantza baimena edo eskaera handitu zuen, ordutik aurrera beste herrialde batzuen arrantza eskubideak eremu honetan asko murriztu zirelarik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ambassador zubia

**Windsor zubia** (ingelesez *Ambassador Bridge*) AEB eta Kanadako mugen artean Detroit ibaia zeharkatuz bi herrialdeak elkar lotzen dituen zubi eseki bat da. AEBko Michigan estatuko Detroit hiria eta Kanadako Ontario estatuko Windsor hiria lotzen ditu. 2.300 metro luze ditu.

1929ko azaroaren 9an amaitua eta azaroaren 11an inauguratua.

## Iruditegia 

Image:Ambassador Bridge crossing.jpg|Zubia zeharkatuz Kanada alderuntz.
Image:Ambassadorbridgefrombase.jpg|Zubia.
Image:Ambassadorbridgeandboat.jpg|Detroit ibaia zubiruntz doalarik.

## Kanpo estekak 
* Ambassador zubiaren webgunea
Bihurgune

[thumb|300px|**Bihurgune** batean izandako [istripua.]]

Errepide edo trenbideetan, **bihurgunea** zuzena ez den ibilbide zatia da, noranzkoa aldatzea ahalbidetzen duena. Gune arriskutsuak izaten dira; hori dela eta, ohikoa da horietan arriskuaz ohartarazten duten trafiko-seinaleak izatea.

## Kanpo estekak
Integral (argipena)

**Integral** hitzak adiera zenbait ditu:

* matematikan, integrala, besteak beste funtzio baten azpiko azalera;
* Integral, Espainiako aldizkari naturista eta ekologista;
* INTEGRAL, gamma izpien behagailu bat.

## Kanpo estekak
Lerromakur (argipena)

**Lerromakur** izenondoak kurbarekin lotutako zerbaiti egiten dio erreferentzia. Erabilera zenbait ditu:

* matematikan,
** integral lerromakurra, kurba batean zehar ebaluatzen den integral,
** koordenatu lerromakurrak;
* zinematikan, higidura lerromakurra, kurba baten ibilbidea jarraizten duen higidura;
* estatistikan, erregresio lerromakurra, kurba baten eraketa helburu duen erregresioa.

## Kanpo estekak
Mikel Larunbe

**Mikel Larunbe García del Castillo**, pilota arloan **Larunbe** deituraz ezaguna (Galdakao, Bizkaia, 1993ko otsailaren 1a), esku huskako pilotari profesional ohia da. Atzelari aritzen zen, Baiko Pilota enpresarekin. Pilotari garaiko estatistika ofizialetan jasota dagoenez, 1,92 m luze da, eta 85 kilo pisatzen du. Profesionaletako lehendabiziko partida 2013ko urtarrilean jokatu zuen, Bilboko Bizkaia pilotalekuan.

2022ko abenduan, Baiko Pilotarekiko kontratua amaitzearekin batera, agur esan zion bere ibilbide profesionalari. 2020ko greban, Larunbe greba komiteko kide izan zen, Ibai Zabalarekin batera. Pilota profesionaletik erretiratu ondoren Larunbek adierazi zuenez, azken urteetan enpresak baztertu egin zuen, batez ere kontratuaren azken urtean, non ez baitzuten Larunberen partidarik telebistaz eman.

## Kirol lorpenak 
Esku huskako pilotan, hauek ditu lorpen nagusiak:

### Profesionaletan 
* 2017ko binakako txapeldunordea, Oinatz Bengoetxea aurrelaria lagun.
* 2015eko Promozio mailako binakako txapeldunordea

### Amateurretan 
* 2012ko El Diario Vasco torneoko txapelduna
* 2010eko GRAVN lehiaketako txapelduna
* 2010eko Euskal Herriko txapelduna

### Txapelketa nagusietako finalak 
;Binakako txapelketa nagusia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Asegarceren webguneko fitxa
Danel Elezkano

**Danel Elezkano Bilbao**, pilota arloan **Elezkano II.a** deituraz ezaguna (Zaratamo, Bizkaia, 1994ko apirilaren 9a), esku huskako pilotari profesional ohia da. Aurrelari aritzen zen, Aspe enpresarekin. 1,86 m luze da, eta profesionala zelarik 85 kilo pisatzen zuen. Profesionaletako lehendabiziko partida 2012ko abuztuan jokatu zuen, Bilboko Bizkaia pilotalekuan, Asegarce enpresarekin; gero, 2016ko uztailaren bukaeran, Aspe enpresara igaro zen, jokatzeko aukera gehiagoren bila. Binaka jokatuz nabarmendu zen bereziki; izan ere, binakako txapeldun izan zen 2019an (Beñat Rezusta atzelaria lagun) eta 2021ean (Jose Javier Zabaleta atzelaria lagun); eta binakako txapeldunorde 2018an (Beñat Rezusta atzelaria lagun). 2024ko urrian erretiratu zen, brakialgiak eta bizkarreko minak pilotan jokatzea guztiz eragozten diotelako.

2018an, titulartzat jokatu zuen lehenengo Binakako Txapelketa Nagusian, txapeldunorde bukatu zuen, Beñat Rezusta atzelaria lagun. Hurrengo urtean, atzelari berarekin, txapelketa hori bera irabazi zuen.

## Kirol lorpenak 
Esku huskako pilotan, hauek ditu lorpen nagusiak:

### Profesionaletan 
* 2021: binakako txapelduna, Jose Javier Zabaleta atzelaria lagun.
* 2019: binakako txapelduna, Beñat Rezusta atzelaria lagun.
* 2018: binakako txapeldunordea, Beñat Rezusta atzelaria lagun.
* 2013: bigarren mailako buruz buruko txapeldunordea.

; Binakako Txapelketa Nagusiko finalak

; Bigarren Mailako Buruz Buruko Txapelketako finalak

### Amateurretan 
* 2011:
** Euskadiko binakako txapelduna, gazte mailan
** El Diario Vasco-Bankoa lehiaketako txapelduna, promesetan
** Baque torneoko buruz buruko txapelduna, gazte mailan.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* Asperen webguneko fitxa
Xafla

[thumb|300px|[Metal **xaflaz** egindako geralekua.]]

**Xafla**, **orri** edo **txapa** metal, plastiko, zur edo beste material batez egindako zati zabal, uniforme eta mehea da, hainbat produktuetan egitura osatzeko eta beste osagaien euskarri moduan erabili ohi dena.Malgua eta ebakitzen erraza izateagatik erabiltzen da gehienetan, metalezko ontziak egitean esaterako.

## Ikus, gainera 
* Latorri

## Kanpo estekak
Txapa (argipena)

**Txapa** hitzak adiera zenbait ditu:

* **Txapa**, metal edo beste material bateko xafla bat da.
* **Txapa**, botilak ixteko metalezko tapoia; horiekin egiten da:
** txapak, jolasa.
* **Txapa**, pilotalekuetan pilotak frontiseko gainaldean jo behar duen eremua mugatzen duten metalezko xafla.
* **Txapa**, jantzietan lotzen den osagarri txiki borobila, irudi bat erakusten duena.
Izen berezi gisa:

* **Txapa irratia**, Bergarako irrati librea

## Kanpo estekak
Latorri

thumb|200px
**Latorria** (Heg.) edo **burdinzuri** (Ipar.) altzairuz egindako (karbonoa altzairuaren %0,03 eta %0,13 artean izanik) xafla mehea da, eztainuz estalia, bereziki ontziak egiteko erabiltzen dena.

## Konposizioa 
Latorriaren osaera honako hau da (kanpotik barrura):

* Olio-filma

* Pasibazio-filma
* Eztainu librea
* Fe Sn2 aleazioa
* Altzairu librea

## Erabilpenak 
Ontzi metalikoak fabrikatzeko material ezin hobea da, altzairuaren erresistentzia mekanikoa eta konformazio-gaitasuna eztainuaren korrosioarekiko erresistentziarekin konbinatzen baititu. Material horrekin produktu osagarriak fabrikatzen dira, janarientzako tapoi, tatxa, manixa, honda, estalki eta pote metalikoak, sintetikoak, olioak eta deribatuak.

Latorria sukaldeko tresnak, jostailuak, tresneria eta abar fabrikatzeko ohiko elementua izan zen, eta latorrigilea, berriz, ohikoa.

## Kanpo-estekak
Higidura lerromakur

**Higidura lerromakurra** gorputz batek kurba jakin eta finko bati jarraiki egiten duen higidura da. Higidura hori deskribatu eta aztertzeko ohikoa da normal-tangente koordenatuak erabiltzea, gorputzak jarraitzen duen ibilbidearen tangentea eta horren normala edo elkarzuta harturik.

## Kanpo estekak
Abazera

**Abazera** (Абаза Бызшва, *Abaza Byzšwa*) abazen hizkuntza da. Kaukasoar hizkuntzen artean, Ipar-mendebaldeko kaukasoar familiakoa, abkhazera, adigera, kabardera eta ubykherarekin batera.

*Abazera*z *abaza* edo *byzsva* deritzo hizkuntzari. Nazioartean hizkuntza hori izendatzeko *abaza*, *abazin*, *abazintsy*, *ahuwa*, *asuw*a eta *tapanta* hitzak erabiltzen dira.

Abazera hizkuntzan, gutxi gorabehera, 45.000 lagunek hitz egiten dute munduan zehar. Hiztun gehienak Errusiar Federakundeko Karatxai-Txerkesia Errepublikan bizi dira, 13 herritan, eta beste zenbait Errusiar Federakundeko Kabardino-Balkarian, Nogai eta Adigian errepubliketan, eta Turkian, non gerrate kaukasoarren garaian (XIX. mendearen bigarren aldian) babestu ziren.

## Abazeraren historia 
XIX. mendearen amaieran eta XX. mendearen hasieran abazeraz idazteko lehen ahaleginak egin ziren, horretarako alfabeto arabiarra erabiliz. 1932an alfabeto latindarrean oinarritutako idazkera erabiltzen hasi ziren, baina 1938tik aurrera, Moskuko gobernuak aginduta, alfabeto zirilikoa nagusitu zen.

Gaur egun, abazera hezkuntzan erabiltzen da, eta Karatxai-Txerkesiako Pedagogia-Unibertsitatean ere bai. Abazerazko lehen aldizkaria 1938an argitaratu zen.

## Abazeraren ezaugarriak 
Abazeraren berezitasuna da fonologia-sistema konplexua izatea, munduko hizkuntzen artean aberatsenetakoa. Bokal gutxi izan arren, 61 kontsonante ditu. Fonologia-arloko konplexutasuna bere familiakoak diren abkhaziera eta ubykhera hizkuntzena adinakoa da. Horrez gain, euskararen antzera, SOA hurrenkerakoa da, morfologian ergatiboa darabil, eta aditzean marka asko biltzen du: subjektua, osagarri zuzena eta zehar-osagarria.

### Ortografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Silueta

thumb|200px|**Ingerada** edo **silueta** soilaz eginiko arte-lana.

**Silueta**, eta gutxi batzuetan ere **ingerada**, objektu edo pertsona batek ikustean erakusten duen inguru-lerroa da, bereziki hori bakarrik ikusten denean, bestelako ezaugarririk erakutsi gabe. Bereziki artean, marrazketan eta arte grafikoetan erabiltzen da, objektu bat sinpletasunez irudikatu edo horren zirriborro bat egin nahi denean.

## Etimologia 
*Silueta* hitza *silhouette* frantsesetikoa da, baina horrek *Zilhoeta* euskal abizena du jatorrian, *zulueta* abizenaren parekide lapurtarra. Historikoki, Eztebe Zilhoeta (Étienne de Silhouette) izenetik eratorria da, 1759an Frantziako finantza ministro izan zena. Aita Arnaut Zilhoeta zuen, biarriztarra. Bertan dago Zilhoeta etxea.

Hitz hori munduko hizkuntza askotan erabiltzen da eta euskal jatorriko hedatuenetakoa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Adigera

**Adigera** (Адыгабзэ, *adyghabze*) zirkasiarren hizkuntza da. Kaukasoar hizkuntzen artean Ipar-mendebaldeko kaukasoar familiakoa, Errusiako Adigea errepublikan mintzatzen da. 500.000 lagun inguruk ulertu eta mintzatzen dute. Batzuentzat zirkasieraren aldaera besterik ez da, Mendebaldeko zirkasiera (КӀахыбзэ) izenpean.

## Adibidea 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kabardera

**Kabardera** (адыгэбзэ, *adəgăbză* edo къэбэрдеибзэ, *qabardejbza*) zirkasiarren hizkuntza da. Kaukasoar hizkuntzen artean Ipar-mendebaldeko kaukasoar familiakoa, Errusiako Karatxai-Txerkesia eta Kabardino-Balkaria errepubliketan mintzatzen da. 1,25 miloi lagun inguruk ulertu eta mintzatzen dute. Batzuentzat zirkasiera edo adigeraren aldaera besterik ez da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Erik Jaka

**Erik Jaka Soroa**, pilota arloan **Jaka** deituraz ezaguna (Lizartza, Gipuzkoa, 1994ko martxoaren 13a), esku huskako pilotari profesionala da. Gazte mailan atzelari aritua, geroztik aurrelari aritzen da. Aspe enpresakoa da. Estatistika ofizialek diotenez, 1,80 m luze da, eta 77 kilo pisatzen du. Profesionaletako lehendabiziko partida 2013ko ekainean jokatu zuen, Eibarko Astelena pilotalekuan.

2014ko apirilaren 26an, profesionaletan debutatu eta hamar hilabetera, Beñat Rezusta atzelaria lagun (hura ere debutatu berria), bigarren mailako binakako txapelketa irabazi zuen, Gorka eta Merino I.a 22-4 mendean hartuta; Rezusta izan zen jokalari nabarmenena. 2015ean ere, txapelketa hori bera irabazi zuen, Xabier Tolosa atzelaria lagun, Rico IV.a-Larunbe bikoteari 22-17 gaina hartuta; Jaka nabarmendu zen, partidak hala eskatzen zuelarik erasoan asko arriskatuz eta erremate ikusgarriak eginda. 2016an, bigarren mailako lau eta erdiko txapelketa irabazi zuen, Dariori 22–10 irabazita.

2020an buruz buruko txapelduna izan zen, Jokin Altunari irabazita.  Urte berean, lau eta erdiko txapeldunordea izan zen.

## Kirol lorpenak 
Esku huskako pilotan, hauek ditu lorpen nagusiak:

### Profesionaletan 
* 2020: Lehen mailako Buruz Buruko txapelduna.
* 2016: bigarren mailako lau eta erdiko txapelduna.
* 2015: bigarren mailako binakako txapelduna, Xabier Tolosa atzelaria lagun.
* 2014: bigarren mailako binakako txapelduna, Rezusta atzelaria lagun.

### Amateurretan 
* 2013: Bergara Hiria sariko txapelduna
* 2009: Elgetako lau eta erdiko torneoko txapelduna

## Erreferentziak
Kazetaritza konputazional

**Kazetaritza konputazionala** ordenagailuen bidez garatutako teknikak kazetaritzaren beharretara aplikatzea aztertzen duen arloa da. Kazetaritzaren behar horiek informazioa jasotzea, antolatzea, txukuntzea, komunikatzea eta zabaltzea izan daitezke, besteak beste, beti ere informazioaren zehaztasuna eta egiazkotasuna mantenduz. Informatikaren parte diren ezagutza arlo ezberdinetako teknikak aplikatu ohi dira; esate baterako, adimen artifiziala, lengoaia naturalen prozesamendua, pertsonalizazioa eta gomendio-sistemak.

## Kanpo estekak
Fresnes (argipena)

**Fresnes** Frantziako hainbat udalerriren izena da:
* Fresnes: Frantziako udalerri bat, Val-de-Marne departamenduan dagoena. Han dago Fresnesko espetxea.
* Fresnes: Frantziako udalerri bat, Aisne departamenduan dagoena.
* Fresnes: Frantziako udalerri bat, Côte-d'Or departamenduan dagoena.
* Fresnes: Frantziako udalerri bat, Loir-et-Cher departamenduan dagoena.
* Fresnes: Frantziako udalerri bat, Yonne departamenduan dagoena.
* Fresnes-au-Mont: Frantziako udalerri bat, Meuse departamenduan dagoena.
* Fresnes-en-Saulnois: Frantziako udalerri bat, Moselle departamenduan dagoena.
* Fresnes-en-Tardenois: Frantziako udalerri bat, Aisne departamenduan dagoena.
* Fresnes-en-Woëvre: Frantziako udalerri bat, Meuse departamenduan dagoena.
* Fresnes-lès-Montauban: Frantziako udalerri bat, Pas-de-Calais departamenduan dagoena.
* Fresnes-Mazancourt: Frantziako udalerri bat, Somme departamenduan dagoena.
* Fresnes-sur-Apance: Frantziako udalerri bat, Haute-Marne departamenduan dagoena.
* Fresnes-sur-Escaut: Frantziako udalerri bat, Nord departamenduan dagoena.
* Fresnes-sur-Marne: Frantziako udalerri bat, Seine-et-Marne departamenduan dagoena.
* Fresnes-Tilloloy: Frantziako udalerri bat, Somme departamenduan dagoena
Aeshnidae

**Aeshnidae** Odonata ordenako eta Anisoptera subordenako intsektu familia da. Bere barnean Europa eta Ipar Amerikako burruntzi handienak, eta munduko lasterren eta handienetakoak, daude.

## Generoak 
ITISen arabera:
* *Aeshna* Fabricius, 1775
* *Allopetalia* Selys, 1873
* *Anax* Leach, 1815
* *Andaeschna* De Marmels, 1994
* *Basiaeschna* Selys, 1883
* *Boyeria* McLachlan, 1896
* *Castoraeschna* Calvert, 1952
* *Coryphaeschna* Williamson, 1903
* *Epiaeschna* Hagen, 1877
* *Gomphaeschna* Selys, 1871
* *Gynacantha* Rambur, 1842
* *Limnetron* Förster, 1907
* *Nasiaeschna* Selys in Förster, 1900
* *Neuraeschna* Hagen, 1867
* *Oplonaeschna* Selys, 1883
* *Racenaeschna* Calvert, 1958
* *Remartinia* Navás, 1911
* *Rhionaeschna* Foerster, 1909
* *Staurophlebia* Brauer, 1865
* *Triacanthagyna* Selys, 1883
 
Fauna Europaearen arabera:
* *Aeshna*
* *Anax*
* *Boyeria*
* *Brachytron* Müller, 1764
* *Caliaeschna*
* *Hemianax*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jurdan

**Jurdan** euskal gizonezko izena da. Euskal Herrian, Erdi Arokoak dira izenari buruzko lehen erreferentziak, hain zuzen 1244. urtean Tuteran Sendoaren semea zen *Iurdan* bizi zen. Jurdana da kideko emakumezko izena.

## Jurdan izena duten pertsona ezagunak 
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P735 wd:Q16517900 . ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=label
|columns=label:Izen-abizenak,P106:Jarduera,P19:Jaiolekua,P569,P570
|links=local
}}

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Altaiera

**Altaiera** (Алтай тили, *Altay tili*) altaien hizkuntza da, turkiar hizkuntzen familiakoa. Aldaerak bi multzotan banaturik ditu: iparraldekoak eta hegoaldekoak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Baxkirera

**Baxkirera** (,  ahoskatua ) baxkirren hizkuntza da. Baxkortostanen hizkuntza ofiziala da eta baxkirren diasporan (Errusian eta Kazakhstanen) ere mintzatzen da. Hiru aldaera ditu: ekialdekoa, hegoaldekoa eta ipar-mendebaldekoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Buriatera

**Buriatera** (буряад хэлэн, *buryaad khelen*) altaitar hizkuntza da, buriatiarren hizkuntza. 2002ko erroldaren arabera, 445.175 buriatiarretatik 353.113 buriaterazko hiztunak ziren, hau da %72,3a. Mongolia eta Txinako diasporan hiztunak ere badaude.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dolganera

**Dolganera** (Долган, *Dolgan* edo Һака, *Haka*) dolganen hizkuntza da, turkiar hizkuntzen familiakoa. Hizkuntza eranskari horrek sakhera senide hurbila du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Erziera

**Erziera** (зрзянь кель, *erzänj kelj*) uraldar hizkuntzetako bat da, Errusian mintzatua. Haren ia 37.000 hiztunak Mordovia errepublikan eta inguruan bizi dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mokxera

**Mokxera** (мокшень кяль, *mokšenj kälj*) uraldar hizkuntzetako bat da, Errusian mintzatua. Bere ia 2.000 hiztun Mordovia errepublikan eta inguruan bizi dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Evenkera

**Evenkera** (), lehen **tungusera** deitua, altaitar hizkuntza da, Errusia, Txina eta Mongoliako evenkek hitz egiten dutena. Bere aldaerak hiru multzotan banatzen dira: iparraldekoak, hegoaldekoak eta ekialdekoak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Inguxera

**Inguxera** (ГӀалгӀай мотт, *Ğalğaj mott*,  ahoskatua) Kaukaso mendikatearen erdialdean bizi diren inguxen hizkuntza da, Kaukasoko ipar-ekialdeko hizkuntzen familiakoa. Errusiako Inguxetia eta Txetxenia errepubliketan mintzatzen da. 300.000 lagun inguruk ulertu eta mintzatzen dute, eta Inguxetian hizkuntza ofiziala da.

800. urtera arte inguxera eta txetxenera hizkuntza bera ziren. Gaur egun ere, inguxek txetxenera ulertu ohi dute, bi hizkuntzen arteko kidekotasuna dela eta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kalmukera

**Kalmukera** (хальмг келн, *xal‘mg keln*) altaitar hizkuntza da, kalmukiarren hizkuntza. 1943an sobietarrek kalmukiarrak deserritu zituztenetik arriskuan dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Khakasera

**Khakasera** (Хакас тілі, *Khakas tîlî*) khakasiarren hizkuntza da, turkiar hizkuntzen familiakoa. Hizkuntza eranskari honek 20.000 hiztun inguru ditu, gehienek errusieraz ere egiten dutenak. Hainbat aldaera ditu, khakasiar tribuen arabera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
U.K.BILL

**U.K.BILL** Euskal Herriko rock musika taldea, Rafa Cabezak (ahotsa, gitarra), Oier Txoperenak (gitarra), Iker Iparragirrek (baxua) eta Unai Corralek (bateria) osatzen dute.

2004an sortu zen, Utikan, Asgarth, Hamaika Bide eta Lauroba taldeetako musikariak bilduz. Taldean Rafa, Oier, Iker Lauroba eta Unai hasi ziren. Aurrerago, 2010an Iker Laurobak talde utzi zuen bere taldearekin jarraitzeko. Ordutik Iker Iparragirrek hartu du baxua eskuartean eta Unai Arana dute manager lanetan.
 
## Musika ibilbidea 
**2007** *U.K.BILL* estreineko diskoa plazaratu zen, autoekoizpenaren bitartez.

**2007-2008** kontzertu ugari eman zituzten eta urte hauetan Berlin-era joan ziren Lauroba taldearekin batera 3 kontzertu ematera.

**2009** 2. diskoa *PARADISU SEKRETUA* argitaratu zuten. 70. hamarkadako rockaren kutsuarekin hamahiru kanta. Gitarra bizi eta hitz zorrotzez beteriko pasarteak, zati lasai eta melodikoagoekin nahasten dira. *Ziztu Bizian* izan zen disko honen aurrerapen kantua eta Chopper-Bar “Start” bilduman plazaratu zen uztailean, besteak beste, Surfin Kaos, Sol Lagarto, Hira, Lolas Club, Lauroba, Mala costumbre, Burning eta Leize bezalako taldeekin batera.

**2010-2011** kontzertuak non nahi jo zituzten, Kilometroak, Herri-Urrats, KafeAntzokiak, Gaztetxeak, herriko jai… aipatu behar ere, Alemaniako Jingo de Lunch taldearen bide-lagun izan zirela kontzertu desberdinetan. Disko honetarako, *Zure indarra* bideoklipa grabatu zuten.

thumb|Donostia
thumb|Donostia

**2012** 3. diskoa *MAITE / GORROTO* azkeneko disko berria. Urtebeteko geldialdia egin eta gero, abesti berriak osatzen igaro ondoren, hamasei abesti berri grabatu zituzten estudiora joan baino lehen. Horietatik hamaika izan ziren aukeratuak estudioan grabatzeko. Taldeak eta Martxel Arkarazok ekoiztu zuten lan berria, eta Martxelek egin ditu soinuteknikari lanak Andoaingo Garate estudioan. “Suntsitzailea” abestian Gary Schmalzl, Jingo de Lunch eta beste hainbat taldetan aritutako gitarra-jole eta konposatzaile alemaniarrak hartu zuten parte.
Disko honetako bi abestiren irudiak ikusgai; *Azkeneko doinua* estudioko irudiekin eta *Ongi etorria zara* Añorgan emandako zuzeneko irudiekin.

**2012-2013** "Maite/Gorroto Bira" osatu dute: Nafarroa Oinez, Donostia, Urretxu, Mutriku, Usurbil, Oion, Laudio, Añorga, Azpeitia, Gasteiz, Arantza, Igeldo, Zumarraga…

## Diskoak 
**Maite / Gorroto (2012)**

1)Maite/Gorroto

2)Zoriontsua naiz

3)Suntsitzailea

4)Basapiztien munduan

5)Azkeneko doinua

6)Ongi etorria zara

7)Amore

8)Bihar goizean

9)R&R-ren indarra

10)Betiko kabroiak

11)Ze errexa den galtzea

**Paradisu Sekretua (2009)**

1)Zure Indarra

2)Ziztu Bizian

3)Kalekumeak

4)Bala galdu bat naiz

5)Paradisu Sekretua

6)Askatasun Ezkilak

7)Ezin Egon

8)Azken minutua

9)Arima libre

10)Dr. Jekyll Mr. Hyde

11)Nazkatua

12)Iraultzak

13)Mendian Gora

**U.K.BILL (2007)**

1)Bi aingeru

2)Kain eta Abel

3)Spiralean

4)Txintxo

5)Ez nago

6)Mantangorriman

## Kanpo estekak 
* Taldearen orrialdea Facebook webgunean.

* EiTB irratian elkarrizketa

* Bideoak