Aitzorrotz

**Aitzorrotz** edo **Atxorrotx** (bertakoen euskaran) Gipuzkoako hego-mendebaldean dagoen mendia da, Zaraiako mendilerroaren barruan eta Eskoriatzako udalerriaren barnean.

Tontorrak 738 metroko altuera dauka. Goialdean, XVI. mendeko baseliza txikia dago. Erdi Aroan Nafarroako Erresumaren gaztelu bat zegoen, Arabako Arratzu-Ubarrundia eta Gipuzkoako Deba Garaiaren arteko pasagunea kontrolatzen zuena.

Tontorrean zegoen gaztelua mediaren izen berarekin aipatzenda: Aitzorrotzeko gaztelua.

## Igotzeko abiapuntuak 
* Eskoriatzako Bolibar auzotik (Ordu 1) eta herrigunetik (Ordu 1 15 m.).
* Dorletako santutegitik (Leintz Gatzaga): Ordu 2.

## Baseliza 
Mendiaren erpin gorenean, Santi Kurutze izeneko ermita altxatu zen XVI. mendean. Oraingo oinplano laukizuzena eta lau isurialdeko estalkia 1953. urtean egindako zaharberritzearen ondorioa dira. Eraikinak ez du, antza, garrantzi handirik. Ermitaren hego-hegalean uharka bat dago, beharbada teilatuko ura hobeto aprobetxatu aldera egindakoa. Haitzean egindako lana da, oinplano laukizuzena duena (4 bider 3,30 metroko oinplanoa, eta 1,50 metroko garaiera) eta 20.000 litro inguru jaso ditzakeena. Oraindik gordetzen ditu hormak iragazteko erabilitako argamasa-geruzaren hondar batzuk.

Haitz honekin aurrez-aurre, 70 metrora hegoalderantz, beste goi-haitz bat dago, gotortze-sistema beraren zatia izango zena, aurre-talaia modukoa, Erdi Aroko materialen hondarrak aurkitu baitira bertan. Gauza bera gertatzen da ermitaren ipar-mendebaldean dauden harkaitzekin: aurkitutako material arkeologikoaz gainera, harkaitzetan bertan aztarnak baitaude, biltegi edo halako egitura edo eraikinak egiteko erabili izan direla frogatzen dutenak.

## Atxorrotz eguna 
Urtero antolatzen dute eskoriatzarrek maiatzaren lehenengo igandean.

## Iruditegia 

Fitxategi:Aitzorrotz 01.jpg|Aitzorrotzeko Gurutze Santuaren ermita.
Fitxategi:Aitzorrotz 02.jpg|Nafarroako bandera ermitan.
Fitxategi:Aitzorrotz Eskoriatza Indalecio Ojanguren.jpg|Aitzorrotz, Eskoriatza eta Aretxabaleta
Fitxategi:Aitzorrotz 04.jpg|Kutxa.
Fitxategi:Aitzorrotz Eskoriatza 08.jpg|Tontorreko ermita gaztelua.
Fitxategi:Aitzorrotz Eskoriatza 07.jpg|Urkuluko urtegia.
Fitxategi:Aitzorrotz Eskoriatza 03.jpg|Anboto.
Fitxategi:Aitzorrotz Eskoriatza 02.jpg|Mendebaldeko ikuspegia.
Fitxategi:Aitzorrotz Eskoriatza 05.jpg|Kartela
Fitxategi:Aitzorrotz Eskoriatza 09.jpg|Udalaitz mendia Aitzorrotz menditik ikusita.
Fitxategi:AitzorotzAretxabaletaLeintz 07.jpg|Aitzorrotz, Nafarroako gaztelua.
Fitxategi:Aitzorrotz Kurtzebarritik 01.jpg|Aitzorrotz Kurtzebarritik ikusita.
Fitxategi:Aitzorrotz Kurtzebarritik Gorbeia.jpg|Aitzorrotz Kurtzebarritik ikusita. Atzerago, Gorbeia mendia ere ikusi daiteke.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Aitzorrotzeko gaztelua.
* Aitzorrotzeko Gurutze Santuaren ermita.
* Gipuzkoako mendiak.
* Debagoiena.
* Aitzorrotz (Andia).
* Uxar kobazuloa.

## Kanpo estekak 
* Aitzorrotz, Nafarroako Erresumaren gaztelua (Leintz Gatzaga, Dorletako santutegia, Olaun, Aitzorrotz) ibilbidea Euskal Herriko bidaia-gida wikiliburuan.
* Aitzorrotz, Nafarroako Erresumaren gaztelua (Leintz Gatzaga, Dorletako santutegia, Olaun, Aitzorrotz) Berria egunkariko *Ibilkari* atalean.
* Kultura Ondasun izendapena EHAAn.
* Aitzorrotzeko jai herrikoiak - (Argazkiak).
* Nabarralde Fundazioak eta Hernani Errotzen: Atxorrotxeko gaztelua. Denboraren talaiatik. Teaser