open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Atletismoa 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak 400 metro

**Emakumezkoak 400 metro** 2020ko Udako Olinpiar Jokoetako atletismo probetako bat izan zen. 2021eko abuztuaren 3tik abuztuaren 6ra bitarte jokatu zen Japoniako Estadio Nazionalean. 15. aldia izan zen proba hau jokatzen zela.

## Txapelketa eredua 
Probak 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan sartutako eredua jarraitu zuen. 6 lasterketa egiten dira, eta bakoitzeko 3 azkarrenak eta orokorrean egon diren hurrengo 6 azkarrenek finalerdietan hartzen dute parte. Finalerdi bakoitzeko lehenengo biak eta hurrengo bi azkarrenek finalean hartzen dute parte.

## Emaitzak 
### 1. erronda 
Erronda bakoitzeko lehenengo hiruak (Q) eta, horien ondotik, denborarik azkarrena egin dutenak (q) sailkatzen dira. 

#### 1. lasterketa 
#### 2. lasterketa 
#### 3. lasterketa 
#### 4. lasterketa 
#### 5. lasterketa 
#### 6. lasterketa 
### Finalerdiak 
Lasterketa bakoitzeko lehenengo biak eta denborarik onena egin duten hurrengo biak sailkatzen dira finalerako. 

#### 1. lasterketa 
#### 2. lasterketa
#### 3. lasterketa
### Finala 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bering uhartea

thumb|Vitus Beringen hilobia.
**Bering uhartea** Bering itsasoan dagoen irla errusiarra da. Komandante uhartetan dago, Kamtxatka aurrez aurre. Administratiboki Errusiaren Kamtxatka kraian dago.

## Geografia 
90 kilometroko luzera eta 20 zabalera ditu eta 1.660 km² ditu, Komandante uharte taldeko uharterik handiena da. Aurretik Avacha uhartea bezala ezagutzen zen. Bering uhartetik 4 km ipar-mendebaldera Toporkov uharte txikia dago ("Ostrov Toporkov"), 800 m inguruko diametroa duen uharte ia zirkularra.

Klima gogorra duen lurralde isolatua da. Lurzorua irregularra da eta ez dago zuhaitzik. Uhartean 1825 arte biztanle iraunkorrik ez zegoen arren, egun biztanleak baditu. Kokaleku nagusia Nikolskoye da, 600 eta 800 biztanle artean, horietatik 300 aleutiarrak. Jarduera ekonomiko nagusia arrantza da.

Uhartea uharte mugikor gisa ere ezagutzen da nazioarteko data lerroan flotatzen duen kokapenagatik.

Bering uhartearen ertzak itsas igarabarentzako (*Enhydra lutris L.*) habitat naturala osatzen dute. Uhartea bere itsas koloniengatik ere ospetsua da. 

## Historia 
1741an, Vitus Bering, nabigatzaile danimarkarra Errusiar Inperioaren zerbituzan, Svyatoy Pyotr itsasontziarekin, inguru honetara heldu zen, bertan urperatuz. Bera ete bere 28 gizon Bering uhartean hil ziren, eskorbutoaren eraginez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Helmut Rahn

**Helmut Rahn**, *Der Boss* (Essen, 1929ko abuztuaren 16a - *ibidem*, 2003ko abuztuaren 14a) alemaniar futbolaria izan zen.

Bere garairik arrakastatsuena Rot-Weiss Essen taldean izan zen, norekin alemaniar kopa eta liga bat irabazi zituen.

40 partida jokatu zituen Alemaniako futbol selekzio nazionalarekin. Hungariaren aurkako garaipenaren gola sartu zuen 1954ko Munduko Futbol Txapelketako finalean. 1958ko Munduko Futbol Txapelketako finalerdia ere jokatu zuen.

## Palmaresa 
**Rot-Weiss Essen**
* Alemaniako futbol kopa: 1952–53
* Bundesliga: 1955

### Nazioarteko 
**Mendebaldeko Alemania**
* Munduko Futbol Txapelketa: 1954

## Kanpo estekak
Atletismoa 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak 5.000 metro

**Emakumezkoak 5.000 metro** 2020ko Udako Olinpiar Jokoetako atletismo probetako bat izan zen. 2021eko uztailaren 30etik abuztuaren 2ra bitarte jokatu zen Japoniako Estadio Nazionalean. 7. aldia izan zen proba hau jokatzen zela, 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan lehen aldiz egin zenetik.

## Txapelketa eredua 
2012an hasi zen bi errondako formatua mantendu zuen.

## Emaitzak 
### 1. erronda 
Erronda bakoitzeko lehenengo bostak (Q) eta, horien ondotik, denborarik azkarrena egin dutenak (q) sailkatzen dira. 

#### 1. lasterketa 
#### 2. lasterketa 
### Finala 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Linda White

**Linda White** (Scotia, Kalifornia, 1941eko abuztuaren 31) euskara irakasle, ikertzaile, itzultzaile eta idazle euskaldun estatubatuarra da. Euskal diasporari buruzko lan ugari plazaratu du.

## Biografia 
Nevadako Unibertsitatean ikasi zuen, Jon Bilbaoren eta William Douglassen ikaslea izan zen. 1981etik Center for Basque Studies erakundean lan egin du. Unibertsitatean euskara irakatsi du eta ingelesezko hiztuneei zuzendutako euskara metodoa sortu eta argitaratu zuen (*Aurrera!*). Doktoretza eukal ikasketez egin zuen, *Emakumeen Hitzak Euskaraz: Basque Women Writers of the 20th Century* (1996) tesiarekin. Helburu nagusietariko bat euskal literaturan uste baino emakume idazle gehiago izan direla erakustea zen.

## Obra 
* *Basque-English English-Basque Dictionary*, Gorka Aulestiarekin batera. Elkarlanean, 1998, ISBN: 978-84-8331-355-8.
* *Amatxi, Amuma, Amona: Writings in Honor of Basque Women*. University Nevada Press, 2003, 192 or. ISBN: 978-1-877802-09-6.

### Itzulpenak 
* *Improvisational Poetry from the Basque Country* 
* *The Basque Poetic Tradition*,  Gorka Aulestiaren liburua 
* *Korrika: Basque Ritual for Ethnic Identity*, Teresa del Valleren liburua 
* ''A View from the Witch's Cave: Folktales of the Pyrenees*, Jose Migel Barandiaranen liburua 
* *Txan Fantasma*, Mariasun Landaren liburua
* *Errusika'', Mariasun Landaren liburua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Biografia Buber's Basque Page webgunean.
* :Biografia Auñamendi Entziklopedian.
Atletismoa 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak 10.000 metro

**Emakumezkoak 10.000 metro** 2020ko Udako Olinpiar Jokoetako atletismo probetako bat izan zen. 2021eko abuztuaren 7an jokatu zen Japoniako Estadio Nazionalean. 9. aldia izan zen proba hau jokatzen zela, 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan lehen aldiz egin zenetik.

## Txapelketa eredua 
Erronda bakarreko formatoa da, zuzenean finalean hartzen dute parte sailkatutako guztiek.

## Emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kate O'Brien

'''Kate O'Brien'* (Limerick, 1897ko abenduaren 3a - Canterbury, 1974ko abuztuaren 13a) irlandar idazlea izan zen.

1919an ingelesez eta frantsesez lizentziatu zen Dublingo Unuversity Collegen. Urte horretan Londresera joan zen, eta bertan irakasle aritu zen lanean. 1922-23an Bilbon aritu zen etxe-irakasle eta fikzioa idazten hasi zen. Ingalaterrara itzuli zen eta *Manchester Guardian* egunkarian lan egin zuen.

1926an *Distinguished Villa* antzezlanean arrakasta izan ondoren, idazteari ekin zion esklusiboki. Bere eleberriek emakumeen sexualitateari buruzko gaiak jorratu zituzten eta herrialde batzuetan debekatu egin zituzten. Euskal Herrian izandako esperientziak inspiratu zuen *Mary Lavelle* eleberria. Espainiarekiko kidetasun berezia sentitu zuen eta Irlandan bizi ez bazen ere, bere jaioterriak berebiziko garrantzia izan zuen bere sorkuntzetan. Feminista, zure eleberriek sexuen arteko berdintasuna sustatu zuten.

## Fikzioa 
* *Without My Cloak* (1931) – (James Tait Black Prize eta Hawthornden Prize irabazleak)
* *The Ante-Room* (1934)
* *Mary Lavelle* (1936) (zinemara egokitua 1988an, *Talk of Angels*)
* *Pray for the Wanderer* (1938)
* *The Land of Spices* (1941)
* *The Last of Summer* (1943)
* *That Lady* (1946) (Ondoren, Broadwayn antzeztua 1949an eta filma 1955an (*That Lady*)
* *The Flower of May* (1953)  - (Book of the Year award)
* *As Music and Splendour* (1958) 
* *Constancy* (Bukatu gabeko lan honen bi kapitulu 1972an argitaratu ziren)
## Antzezlanak 
* *Distinguished Villa: A Play in Three Acts* (1926)
* *Gloria Gish* (play, n.d., archive of the National Library of Ireland)
* *The Anteroom* (Eleberriaren egokitzapena)
* *That Lady: A Romantic Drama* (Eleberriaren egokitzapena, 1949)
## Gidoiak 
* *Mary Magdalen* (n.d., one version at the archive of the National Library of Ireland)
* *A Broken Song'' (n.d., Kate O'Brien Papers at University of Limerick)
## Biografiak 
* *Teresa of Avila* (biography, 1951)
* *Presentation Parlour* (biografia, 1963) 
* *English Diaries and Journals* (literatura-kritika, 1943)
* ''Kate O'Brien: Self-Portrait'' (RTÉerakl dokumentala, 1962ko martxoaren 28an emana; Kate O'Brienen gidoia)
## Bidaia-liburuak 
* *Farewell Spain* (1937)
* *Dublin and Cork* (1961)
* *My Ireland* (1962)
## Kazetaritza 
* *Long Distance* (The Irish Times egunkarirako zutabea, 1967–71)
* liburu-kritikaria (zerrenda E.Walshe's *Ordinary People Dancing*-en)

## Kanpo estekak
Atletismoa 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak 400 metro hesiak

**Atletismoko emakumezkoen 400 metro hesiak 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan** 2021eko uztailaren 31tik abuztuaren 4ra bitarte lehiatu zen Japoniako Estadio Nazionalean. 25 delegazio olinpikok 40 atleta bidali zituzten txapelketa honetara.

## Txapelketa 
### 1. erronda 
Lasterketa bakoitzeko lehenengo 4ak eta hurrengo 4 azkarrenak pasatzen dira final-erdietara.

#### 1. lasterketa 
#### 2. lasterketa
#### 3. lasterketa
#### 4. lasterketa
#### 5. lasterketa
### Final-erdiak 
Lasterketa bakoitzeko lehenengo biak eta ondoren egondako bi azkarrenak finalerako sailkatu ziren.

#### 1. Finalerdia
#### 2. Finalerdia
#### 3. Finalerdia
### Finala 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Atletismoa 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak 4 × 400 metro erreleboak

**Emakumezkoak 4 × 400 erreleboak** 2020ko Udako Olinpiar Jokoetako atletismo probetako bat izan zen. 2021eko abuztuaren 5etik abuztuaren 7ra bitarte jokatu zen Japoniako Estadio Nazionalean. 16 herrialdek hartu zuten parte, bakoitza 5 atletekin. Lasterketa bakoitzean 4 hautatzen dituzte korrika egiteko.

## Emaitzak 
#### 1. lasterketa
#### Heat 2
### Finala 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Atletismoa 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak luzera-jauzia

**Emakumezkoen luzera jauzia 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan** 2021eko abuztuaren 1etik abuztuaren 3ra bitarte ospatu zen. 23 herrialdeko 30 atletek hartu zuten parte. 

## Txapelketa 
### Sailkapena 
### Finala 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Atletismoa 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak jauzi hirukoitz

**Emakumezkoen jauzi hirukoitza 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan** 2021eko abuztuaren 30etik abuztuaren 1era bitarte ospatu zen. 25 herrialdeko 36 atletek hartu zuten parte. 

## Txapelketa 
### Sailkapena 
### Finala 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nemesio Zúñiga Cazorla

**Nemesio Zúñiga Cazorla** (San Salvador, Calca Probintzia, Cusco departamendua, Peru, abenduaren 19, 1895 &ndash; Urubamba, Peru, urtarrilaren 13, 1964 ) Peruko apaiz katoliko eta antzerkigile bat izan zen, inken denboran girotutako berrogei kitxua drama kitxuaz idatzi zituena.

## Biografia 
Nemesio Zúñiga Cazorla bere aita Mariano Zúñigaren ganadutegian hazi zen Lares haranean. Calcako oinarrizko eskolara joan zen eta geroago San Francisco del Cuzco ikastetxera. 1910ean anaia postulantea izan zen unibertsitate berean. Cuzco-ko San Antonio Abad-eko seminarioan sartu zen. 

Cuzcon idatzi zituen, besteak beste, *Pitusira*  dramak eta, 1915ean, *Ccore Chchuspe* (Urrezko eulia, ''Qurich'uspi* kitxua modernoan, protagonistaren izena dena), Inocencio Mamani antzerkigileak ere irudikatutako pieza Punon. 

Zúñigak Compañía Nacional Dramática Incaica konpainia sortu eta zuzendu zuen, Compañía Dramática Incaica Cuzco ere deitua, Limako eta Peruko beste zenbait hiritan eta Bolivian (1917), Txilen eta Argentinan antzerki lanak antzezten zituena, besteak beste, Luis Ochoaren *Chuqui-illa*. 1920ko ekainaren 16an, José Félix Silva Ayalaren *Yahuar Huaccac (Yawarwaqaq)* edo indiar espektroa drama antzeztu zuten Callao Udal Antzokian (Vadell antzokia). 1930ean Urubambako parroko izendatu zuten, alkate ere bera izan zen eta klase ertaineko jendez osatutako antzerki konpainia sortu zuen. Kitxuaz idatzi zituen drama berriak, hala nola *Catacha* (1930) eta *Ttica hina* (1934). 

1935-1937 bitartean Canchis probintziako San Pabloko apaiza izan zen eta geroago Urubamba herrira itzuli zen, eta han egon zen 1964an hil zen arte. 

Zúñigak irudikatutako drametako gaiak eduki katoliko eta incak zituzten, horien artean Gabonak, Aste Santua eta Ollantay drama kitxua klasikoa. César Itier-en arabera, Nemesio Zúñiga Cazorla bere garaiko Cuzco-ko antzerkigile gehienengandik bereizi zen eta kitxuaz idatzi zuen, jende xumeari zuzendu zitzaiolako, horregatik bere kide batzuek baztertu zuten. Bestalde, bere garaiko kitxuaren antzerkigile arrakastatsuena izan zen, publiko zabalagatik. 

## Antzezlanak 
* 1915: *Ccore Chchuspe* (Urrezko euli, *Qurich'uspi* )
* 1930: *Catacha* ( *Katacha* )
* 1934: *Ttica hina* (Lore bat bezala, *T'ikahina* )

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* César Itier: *El Teatro Quechua en el Cuzco*. Cuzco: Bartolomé de las Casas zentroa, 1995.
** Nemesio Zúñiga Cazorla: *Qurich'uspi* [1915], *T'ikahina* [1934], *Katacha'' [1930? ].
* Carlos Eduardo Arroyo Reyes: Nuestros años diez. La Asociación Pro-Indígena, el levantamiento de Rumi Maqui y el incaísmo modernista. Libros en Red, 2005, orr. 151-158.

## Kanpo estekak 
* Marcela Cornejo D .: Nemesio Zúñiga Cazorla. Sobre música y drama escénico en canciones populares (Cusco). Peruko historiari eta musikari buruzko gaiak. 2011ko irailaren 1a.
* Alipio Pacheco C.: Aranwa. Lengua y cultura quechuas II, orr. 218-247.
Abel A. Luna Mujica

**Abel Antonio Luna Mujica** Peruko kazetaria, antzerkigilea eta politikaria izan zen.

Txilerekin izandako gerran, Cuzcoko "La Palabra" egunkariko zuzendaria izan zen, erresistentziaren aldeko zena.  Ozeano Bareko gerraen ostean antzeztutako *Yawarwacaq* antzezlanaren egilea izan zen. 

Quipicanchi probintziako diputatu hautatu zuten 1895ean, 1894ko gerra zibilaren  ondoren, Errepublika Aristokratikoaren hasieran, Manuel Candamo, Nicolás de Piérola eta Eduardo López de Romañaren gobernuetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2021eko Getxoko Zirkuitua

**LVXXVI. Getxoko Zirkuitua- XXI. Ricardo Otxoaren Memoriala** 2021eko abuztuaren 1ean egin zuten. 33&nbsp;km luzera zuen zirkuituak Bilbo, Getxo, Berango eta Leioa zeharkatu zituen eta pelotoiak, zenbait bira egin ondoren, guztira 193,5&nbsp;km osatu zuen. 1.1. maila zuen.

17 taldek eta 136 txirrindularik hartu zuten parte, horietatik 99 amaitu zirenak. Garailea Giacomo Nizzolo italiarra izan zen.

## Parte-hartzaileak 
## Sailkapen orokorra 
## Mendiko sailkapena 
# Luis Mas.

## Taldekako sailkapena 
# Bora-Hansgrohe.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Peruko Gerra Zibila (1894-1895)

**1894-1895eko Peruko gerra zibila, 1894-1895eko** **iraultza zibila** izenaz ere ezaguna, Andrés A. Cáceres jeneralaren bigarren gobernuaren aurkako altxamendu herrikoi eta zibilean sortu zen, Nicolás de Piérola buruzagi zibila buru zela.

Iraultza horren berehalako arrazoia 1894an Cáceresen izendapen zalantzazkoa izan zen, esparru konstituzionaletik kanpo egindakoa, baina funtsezko arrazoia Alderdi Konstituzionalaren edo Caceristaren (boterean 1886az geroztik) hegemoniarekin amaitu beharra zegoen eta militarismoaren gorakadarekin agertoki politikoan (Bigarren Militarismoa deiturikoa edo Txilerekin porrot egin ondorengo militarismoa).

Iraultzaileak edo matxinatuak *coalicionistas (koaliziozaleak)* izenarekin ezagutzen ziren, altxamendua bultzatu zuten Cáceres-eko oposizioko alderdiek **koalizio nazional** berezi batean batu baitziren. P*ierolistas* ere deitzen zituzten. Lerro Koaliziozaleak edo Pierolistak herrialdeko hainbat probintziatan sortu ziren montoneroek edo gerrillariek osatzen zituzten, baita boluntarioek ere; Caceresen gobernuak, berriz, Liman kontzentratutako armada erregularraren laguntza izan zuen. Gatazka montoneroak Liman sartu eta Cáceresen abdikazioarekin amaitu zen, hiriko kaleetan liskar odoltsuak izan ondoren. Gerra honek Peruko errepublikaren historiaren aro baten amaiera eta beste baten hasiera ekarri zuen, Errepublika Aristokratikoa izenarekin ezagutzen dena.

## Kanpo estekak
2009ko Getxoko Zirkuitua

**LXIV. Getxoko Zirkuitua- IX. Ricardo Otxoaren Memoriala** 2009ko uztailaren 31n egin zuten. 16,8 km luzera zuen zirkuituak Getxo, Berango eta Leioa zeharkatu zituen eta, 11 bira egin ondoren, guztira 185,3 km osatu zuen. 1.1. maila zuen.

122 txirrindularik hartu zuten parte, horietatik 108 amaitu zirenak. Garailea Koldo Fernandez de Larrea arabarra izan zen.

## Sailkapen orokorra 
## Kanpo estekak
Atletismoa 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak 3000 metro oztopoak

**Atletismoko emakumezkoen 3.000 metro oztopoak 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan** 2021eko abuztuaren 1etik abuztuaren 4ra bitarte lehiatu zen Japoniako Estadio Nazionalean. 25 delegazio olinpikok 45 atleta bidali zituzten txapelketa honetara.

## Txapelketa 
### 1. erronda 
Lasterketa bakoitzeko lehenengo 3ak eta hurrengo 6 azkarrenak pasatzen dira final-erdietara.

#### 1. lasterketa 
#### 2. lasterketa
#### 3. lasterketa
### Finala 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Atletismoa 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan – Mistoa 4 × 400 metro erreleboak

**4 × 400 errelebo mistoak** 2020ko Udako Olinpiar Jokoetako atletismo probetako bat izan zen. 2021eko uztailaren 30etik uztailaren 31ra bitarte jokatu zen Japoniako Estadio Nazionalean. 16 herrialdetako 64 atletak hartu zuten parte.

## Emaitzak 
#### 1. lasterketa
#### 2. lasterketa
### Finala 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2009ko Laudioko Sari Nagusia

**LX. Laudioko Sari Nagusia- XV. Arabako Klasika** 2009ko martxoaren 29an egin zuten, 175,5 km ibilbidea zuena. 1.1. maila zuen.

80 txirrindulari amaitu ziren eta garailea Samuel Sánchez espainiarra izan zen.

## Sailkapen orokorra 
## Kanpo estekak
Atletismoa 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak heptatloia

**Emakumezkoen heptatloia 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan** 2021eko abuztuaren 4tik abuztuaren 5era bitarte ospatu zen. 15 herrialdeko 24 atletek hartu zuten parte. 

## Txapelketa 
### 100 metroak 
### Gorako jauzia 
### Pisu jaurtiketa 
### 200 metroak 
### Luzera-jauzia 
### Xabalina-jaurtiketa 
### 800 metroak 
## Emaitza orokorra 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2008ko Laudioko Sari Nagusia

**LIX. Laudioko Sari Nagusia- XIV. Arabako Klasika** 2008ko martxoaren 30ean egin zuten, 176 km ibilbidea zuena. 1.1. maila zuen.

64 txirrindulari amaitu ziren eta garailea Hector Guerra espainiarra izan zen.

## Sailkapen orokorra 
## Kanpo estekak
Jakob Schneider

**Jakob Schneider** (Ihringen, 1994ko apirilaren 18an jaioa), alemaniar arraunlaria da. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan esku hartu zuen, zortzikoan zilarrezko domina lortuz. Taldea hauek osatzen zuten: Jakob Schneiderrek berak, Johannes Weißenfeldek, Laurits Follertek, Olaf Roggensackek, Torben Johannesenek, Malte Jakschikek, Richard Schmidtek, Hannes Ocikek eta Martin Sauerrek.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
2007ko Laudioko Sari Nagusia

**LVIII. Laudioko Sari Nagusia- XIII. Arabako Klasika** 2007ko ekainaren 3an egin zuten, 176,5 km ibilbidea zuena. 1.1. maila zuen.

72 txirrindulari amaitu ziren eta garailea David de la Fuente espainiarra izan zen.

## Sailkapen orokorra 
## Kanpo estekak
Malte Jakschik

**Malte Jakschik** (Bonn, 1993ko abuztuaren 3an jaioa), alemaniar arraunlaria da. Bi Udako Olinpiar Jokotan esku hartu zuen, zilarrezko bi domina lortuz: Rio 2016 (Rio de Janeiro] eta Tokio 2020 (Tokio), bietan zortzikoan. Tokion lehiatu zen taldea hauek osatzen zuten: Malte Jakschikek berak, Johannes Weißenfeldek, Laurits Follertek, Olaf Roggensackek, Torben Johannesenek, Jakob Schneiderrek, Richard Schmidtek, Hannes Ocikek eta Martin Sauerrek.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
2006ko Laudioko Sari Nagusia

**LVII. Laudioko Sari Nagusia- XII. Arabako Klasika** 2006ko maiatzaren 28an egin zuten, 175 km ibilbidea zuena. 1.1. maila zuen.

55 txirrindulari amaitu ziren eta garailea Jaume Rovira Pous kataluniarra izan zen.

## Sailkapen orokorra 
## Kanpo estekak
Atletismoa 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak xabalina-jaurtiketa

**Emakumezkoen xabalina jaurtiketa 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan** 2021eko abuztuaren 30etik abuztuaren 1era bitarte ospatu zen. 25 herrialdeko 35 atletek hartu zuten parte. 

## Txapelketa 
### Sailkapena 
### Finala 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Neko no ko koneko, shishi no ko kojishi

thumb|子 karakterea marrazteko modua.
**Neko no ko koneko, sishi no ko kojish** (; , gaur egun 猫の子子猫、獅子の子子獅子 gisa idatzia) japonierako hitz-joko bat da, Saga enperadoreak proposatua Ono no Takamura poetari. Hitz-joko honen historiaren jatorria *Uji Shūi Monogatari*n agertzen da, XIII. mendean idatzitako liburua. 

## Kondaira 
Kondairak dio Jauregi Inperialean japoniera zaharrean idatzitzako plaka bat zegoela, inork irakurri ezin zuena eta «無悪善» zioena. Honela, enperadoreak Ono no Takamurari eskatu zion irakurtzeko, baina ez zuen erantzun nahi izan; azkenean, eskatuta, honela irakurri zuen: «Saga nakute yokaran». Onok «悪» kanjia (*txarra* esan nahi duena) *Saga* gisa irakurri zuen, enperadorearen izena. Onok esan nahi zuena zen *Txarra dagoen lekuan, ez dago onik*, baina enperadoreak ulertu zuen *Saga dagoen lekuan, ez dago onik*, enperadorea haserraraziz. 

Enperadoreak, orduan, esan zion edozein gauza irakurtzeko gai bazen, testu bat irakurri beharko zuela edo, bestela, zigorra jasoko zuela. Enperadoreak 子 kanjia idatzi zuen, *ume* esan nahi duena, hamabi aldiz: «子子子子子子子子子子子子». Onok honela irakurri zuen: «Neko no ko koneko, shishi no ko kojishi». Erantzunak enperadoreari zirrara sortu zion, gai izan zelako esaldi koherente bat irakurtzeko kanji berberarekin, eta ez zuen zigortu. 

## Azalpena 
Onok lau irakurketa ezberdin eman zizkion 子 kanjiari: «ne» kun'yomi irakurketa da, japonierakoa;  «ko» beste kun'yomi irakurketa da, baina «shi» on'yomi irakurketa da, txinatar jatorrikoa, go-on motakoa. Azkenik, «ji» «shi» soinuaren aldera bat da. «no» japoniar jatorriko partikula posesibo bat da, baina ez zuen japonieraz idazteko modurik. Beraz, esaldia *neko no ko no koneko, shishi no ko no kojishi* moduan irakur zitekeen. 

## Ikus, gainera 
* Buffalo buffalo Buffalo buffalo buffalo buffalo Buffalo buffalo, antzeko kontzeptua, ingelesez.

## Kanpo estekak
39 erradikala

**39. erradikala** edo **ume erradikala** (子部), "ume" edo "hazi" esan nahi duen kangxi erradikal bat da. 214 erradikalen artean, hiru lerro baino ez dituen 31 erradikaletako bat da. 

Kangxi Hiztegian 83 karaktere daude (49.030tik) erradikal honen pean agertzen direnak. 子, era berean, Txinera sinplifikatuaren hiztegiek hartu duten 54 indexatzeko osagaietako bat da. 

Txinatar astrologian, 子 Lurreko Adarraren lehenengoa da, eta txinatzar zodiakoko arratoia adierazten du. 

## Karaktere deribatuak 
## Kanpo estekak
2005eko Laudioko Sari Nagusia

**LVI. Laudioko Sari Nagusia- XI. Arabako Klasika** 2005eko maiatzaren 29an egin zuten, 175,5 km ibilbidea zuena. 1.1. maila zuen.

65 txirrindulari amaitu ziren eta garailea David Herrero bilbotarra izan zen.

## Sailkapen orokorra 
## Kanpo estekak
Richard Schmidt (arraunlaria)

**Richard Schmidt** (Treveris, 1987ko maiatzaren 23an jaioa), alemaniar arraunlaria da. 2008 eta 2020 urteen artean, lau Udako Olinpiar Jokotan hartu zuen esku: Pekin 2008 (Pekin), Londres 2012 (Londres), Rio 2016 (Rio de Janeiro) eta Tokio 2020 (Tokio) hiru domina lortuz, denak zortzikoan. Tokion lehiatu zuen taldea hauek osatzen zuten: Richard Schmidtek berak, Johannes Weißenfeldek, Laurits Follertek, Olaf Roggensackek, Torben Johannesenek, Jakob Schneiderrek, Malte Jakschikek, Hannes Ocikek eta Martin Sauerrek.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
2021eko Espainiako Itzulia

**2021eko Espainiako Itzulia** Itzuli Handi honen 76. edizioa izan zen. 2021eko abuztuak 14 eta irailak 5 bitartean egin zuten, 21 etapatan banatutako 3.336,1 kilometro eginez Burgos eta Santiago de Compostela artean.

## Taldeak 
## Etapak 
## Sailkapenak 
### Sailkapen orokorra 
### Puntukako sailkapena 
### Mendiko sailkapena 
### Gazteen sailkapena 
### Taldekako sailkapena 
## Kanpo estekak
Kapera Palatinoa (Palermo)

**Kapera Palatinoa** () errege normandiarrek Palermon (Sizilia) zuten kapera zen. Palazzo dei Normanniren beheko solairuaren erdialdean dago. 1140 urtearen inguruan eraiki zen, arabo-normandiar bizantziar estiloko gailurretariko bat izanik. 2015eko ekainan, kapera, Arabo-normandiar Palermo eta Cefalú eta Monrealeko katedralak multzoaren barruan, Gizateriaren Ondarea izendatu zuen UNESCOk.

## Historia 
1132an, Roger II.a Siziliakoa kapera enkargatzea agindu zuen. 1080. urte inguruan eraikitako aurreko kaperaren (gaur egun kripta) ordezkoa izan zen. Bere eraikuntzak zortzi urte behar izan zituen eta beste batzuk mosaikoekin eta artelanekin dekoratzeko. Petri apostoluari eskainitako santutegiak basilikako kupula du. Bizantziar arkitekturan ohikoak diren hiru abside ditu eta sei arku zorrotz (hiru erdiko nabearen alde banatan), birziklatutako zutabe klasikoen gainean.

## Iruditegia 

Fitxategi:0575 - Palermo - Palazzo dei Normanni - Cappella palatina dal cortile - Foto Giovanni Dall'Orto, 28-Sept-2006.jpg|Kapera kanpotik ikusita.
Fitxategi:Capella Palatina interior02.jpg|Barruko ikuspegia.
Fitxategi:Cappella Palatina (38654857255).jpg|Barruko ikuspegia argiztuta.
Fitxategi:Ita05122 03.jpg|Pantokrator.
Cappella Palatina (39521157542).jpg|Mosaikoen adibidea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Bisita birtuala Youtuben.
Kanoa 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan - Emakumezkoen K-1 slaloma

**Emakumezkoen K-1 slaloma** 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan Kasai Kanoa Slalom Bidean egin zen 2021eko uztailaren 25ean eta 27an. 27 kanoalarik hartu zuten parte.

## Emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Borroka 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak borroka-librea 57 kg

**Gizonezkoen borroka librea 57 kg.** 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan abuztuaren 4tik abuztuaren 5era bitarte ospatu zen Makuhari Messen. 

## Emaitza 
### Bigarren aukera 
## Amaierako emaitza 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hannes Ocik

**Hannes Ocik** (Schwerin, 1991ko ekainaren 8an jaioa), arraunketan lehiatzen duen alemaniar arraunlaria da. Bi Udako Olinpiar Jokotan esku hartu zuen, zilarrezko bi domina lortuz: Rio 2016 (Rio de Janeiro) eta Tokio 2020 (Tokio), bietan zortzikoan. Tokion lehiatu zen taldea hauek osatzen zuten: Hannes Ocikek berak, Malte Jakschikek, Johannes Weißenfeldek, Laurits Follertek, Olaf Roggensackek, Torben Johannesenek, Jakob Schneiderrek, Richard Schmidtek, eta Martin Sauerrek.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Unquera

**Unquera** Val de San Vicenteko herria da, Kantabrian. Espainiako Estatistika Institutuaren arabera, 2019an 995 biztanle zituen. Herria Tina Mayorreko itsasadarrean dago, Deva ibaiaren bokalean, eta Asturiasekin muga egiten du.

La Hermidako haizpitarteko sarrera ere bada eta, gastronomia arloan, *corbatas de Unquera* izeneko bere hostopilak ospetsuak dira.

## Kanpo estekak
Pesués

**Pesués** Val de San Vicenteko herria da, Kantabrian. Espainiako Estatistika Institutuaren arabera, 2008an 357 biztanle zituen. Udalerriko herriburua da eta auzo hauek ditu: Zarcéa, Villanueva, La Aldea, Valledal, La Barca de Arriba, La Barca de Abajo eta los Tánagos. 

## Kanpo estekak
Tina Mayorreko itsasadarra

**Tina Mayorreko itsasadarra** edo **Tinamayorreko itsasadarra** (; ) Deva ibaiak itsasoratzean sortutako itsasadarra da. Kantabriako Unquera eta Pechón eta Asturiasko Rivadedeva artean dago. 82 hektareako azalera du eta 14,4 kilometroko perimetroa, %50eko marearteko azalerarekin. Itsasadarra, malda handiko bi mendiren arteko ubide estu baten bidez irekitzen da itsasora; bertan, hareazko hondartza bat dago, bere tarteko zatia, zelai eta lezkadiek estaltzen duten bitartean, eta, bere barnealdea, sakabanatutako zuhaitz eta zuhaixkek estaltzen dute.

Itsasadarraren atzealdean, Unquera herriaren atzean, La Hermidako haizpitartea dago, Kantabriako Liébana eskualdera iristeko biderik ohikoena. Kantauriko Autobiak itsasadarra barrualdetik zeharkatzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Martin Sauer (arraunlaria)

**Martin Sauer** (Wriezen, Ekialdeko Alemania, 1982ko abenduaren 17an jaioa) alemaniar arraunlaria da. Hiru Udako Olinpiar Jokotan hartu zuen esku: Londres 2012 (Londres), Rio 2016 (Rio de Janeiro) eta Tokio 2020 (Tokio) hiru domina lortuz, denak zortzikoan. Tokion lehiatu zuen taldea hauek osatzen zuten: Martin Sauerrek berak, Richard Schmidtek, Johannes Weißenfeldek, Laurits Follertek, Olaf Roggensackek, Torben Johannesenek, Jakob Schneiderrek, Malte Jakschikek eta Hannes Ocikek.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Ajoko itsasadarra

**Ajoko**, **Castellanosko** edo **Venerako itsasadarra** () Campiazo ibaiak itsasoratzean sortutako itsasadarra da. Kantabriako Bareyo eta Arnuero udalerrien artean dago. 101,9 hektareako azalera du eta 13,1 kilometroko perimetroa, %84ko marearteko azalerarekin.

Itsasadar estua da, barnealdeko marearteko betazaletan padurazko landaretza du, Kantauri itsasoaren ondo-ondoan erliebe malkartsua duena. Lurzoruak batez ere harezkoak dira lehenengo eremuan, eta lohiak bigarrenean.

Itsasadar honetan bi itsas errota daude: la Venera eta Castellanos.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Campiazo (ibaia)

**Campiazo** edo **Campiezo** Espainiako iparraldeko ibaia da, Solórzano udalerrian jaioa eta Solórzano, Hazas de Cesto, Escalante y Meruelo udalerriak zeharkatzen dituena. 22 kilometroko luzera du.

## Ezaugarri nagusiak 
* **Iturria**: Regolfo haitza (Solórzano).
* **Ahoa**: Ajoko itsasadarra (Bizkaiko golkoa).
* **Ibaiadar nagusiak**: Liermo erreka.

## Ikus, gainera 
* Espainiako ibaien zerrenda

## Kanpo estekak
Errepublika Aristokratikoa

[thumb|right|250px|[Manuel Candamo eta José Pardo y Barreda,  Los veinticuatro amigos  (hogeita lau lagunak) taldeko kide nagusietako bi, Errepublika Aristokratikoan Peru gobernatu zuen talde oligarkikoa.]]
**Errepublika Aristokratikoa** (1895-1919) Peruko historiako garai errepublikarra izan zen, Alderdi Zibilaren bitartez, nekazaritza esportazioaren, meatzaritzaren eta finantzen arloko oligarkiaren nagusitasun politikoa zuena. Terminoa Jorge Basadre historialariak sortu zuen.

Garaia Nicolás de Piérola Arequipako politikari eta abokatuaren boterearen igoerarekin hasten da, eta horrek demokratikoki hautatutako gobernuen segidaren hasiera suposatzen du, 1919an Augusto B. Leguía estatu kolpea eman zuen arte. Segida honen etenaldi bakarra 1914an gertatu zen, Alderdi Zibilaren eta Guillermo Billinghurst-en arteko desberdintasunak zirela eta, Óscar R. Benavides jeneralak estatu kolpea eman zuen hauteskunde orokorrak deitzeko. Peruko historia errepublikarraren segida demokratikoaren bigarren aldirik luzeena da. 

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
Curé (udarea)

thumb
**Curé** udarea  Europako udareondoaren (*Pyrus communis*) kultibar bat da.

Fruitua kasualitatez aurkitu zuen, 1760an, Villiers-en-Brenneko parrokoak, Clion inguruan (Indre). André Leroy mintegizain eta Pomologiaren Hiztegi ospetsuaren egileak dio, 1867an, Cliongo arbola gurasotik zuzenean hartu zituela aldaxkak Curé aldaera banatzeko.

Indreko André Leroy-ren laguntzarekin eta gabe, Curé udarea azkar hedatu zen Frantzia osora eta gero mundu osora. Bere garaian Frantziako udarerik estimatuena izan zen.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Cubasko itsasadarra

**Cubasko itsasadarra** () Mieras ibaiak itsasoratzean sortutako itsasadarra da. Kantabriako Marina de Cudeyo, Ribamontán al Mar eta Ribamontán al Monte udalerrien artean dago.

Itsasgoran nabigagarria da. Bere izena Cubas herriarekin partekatzen du, bere eskuinaldean dagoena. Ekialdean, Santanderko badiarekin bat egiten du, El Puntal hondartzatik gertu, Suesa eta Pedreña artean, bertara ur gezaren ekarpenik garrantzitsuena delarik. Pedreña inguruan landaretza padurakoa da.

## Kanpo estekak
2. linea (Araba Bus)

**Araba Buseko 2. linea** (estilitzatua) hiriarteko autobus linea bat da, Gasteizko geltokia Ibarrarekin lotzen duena. Guztira 7 geltoki ditu, 32,3 kilometrotan banatuta, eta 40 minutu inguru behar dira horiek egiteko.

Linea 2015ko urriaren 26an inauguratu zen eta ordutik Hermanos Arriaga enpresak ustiatzen dute.

## Historia 
Araba Buseko linea 2015ko urriaren 26an inauguratu zen eta lineetarekin. Hermanos Arriaga enpresari eman zitzaion emakida, hamar urterako.

## Ibilbidea 

## Ordutegiak 

## Tarifak 
[thumb|[Araba Buseko zonalde mapa]]
### Zonaldeak 
Linea horrek, guztira, 3 zonalde zeharkatzen ditu, eta honela banatzen dira:

* : Gasteiz
* : Arratzua-Ubarrundia eta Legutio
* : Aramaio

### Txartelak 
Txartelak eta prezioak Araba Bus sarekoak dira. Zonalde-jauzirik gabeko joan-etorriek 1,45 € balio dute; zonalde-jauzia eginez gero, berriz, 1,90 € jauzi baterako eta 2,90 € bi jauzirako. Hobariak daude BAT, BARIK eta MUGI txartelen erabiltzaileentzat, bai eta familia ugarientzat ere.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Araba Bus

## Kanpo estekak 
* Araba Bus sareko webgune ofiziala
Mogroko itsasadarra

**Mogroko itsasadarra** () Pas ibaiak itsasoratzean sortutako itsasadarra da. Kantabriako Miengo eta Piélagos udalerrien artean dago. 228,4 hektareako azalera du eta 24,8 kilometroko perimetroa, %62ko marearteko azalerarekin.

## Geologia 
Uste denez, itsasadarra Goi Pleistozenoan eratu zen, itsaslabarren atzerakada eta itsas mailaren igoera garaian. Kostaldearen higadurak gaur egun itsasadarrean daudenekin erlazionatu daitezkeen sedimentu-deposituak utziko lituzke. Itsas mailaren aldaketen ondorioz, biltegiak hareatza bihurtu ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Borroka 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak borroka-librea 50 kg

**Emakumezkoen borroka librea 50 kg.** 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan abuztuaren 6etik abuztuaren 7ra bitarte ospatu zen Makuhari Messen. 

## Emaitza 
### Bigarren aukera 
## Amaierako emaitza 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Julio Ego-Aguirre Dongo

**Julio Enrique Ego-Aguirre Dongo** (Lima, 1865eko ekainaren 19a - Ib., 1941eko ekainaren 12a) Peruko abokatu eta politikari izan zen. Augusto B. Leguía presidentearen lagun eta aldekoa, Sustapen eta Herri Lan ministroa (1909-1911), Justizia, Kultura eta Instrukzio ministroa eta Ministroen Kontseiluko lehendakaria (1922-1924) izan zen. Loretoren senatari eta Kanpo Harremanetarako bitarteko ministro ere izan zen.

## Kanpo estekak
José María de la Jara y Ureta

**José María de la Jara y Ureta**, (Lima, 1879ko martxoaren 29a &ndash; Río de Janeiro, 1932ko maiatzaren 22a) idazle, kazetari, abokatu, unibertsitateko irakasle eta politikari perutarra izan zen. Kazetari gisa estilo fin eta xelebrea izan zuen ezaugarri, eta La *Prensa* egunkarian argitaratutako zutabe politikoak nabarmendu ziren. Auzitegiko oratorian ere nabarmendu zen. Errepublikaren lehendakaritzarako hautagai izan zen 1931n.

## Kanpo estekak
José María de la Jara y Ureta (semea)

**José María de la Jara y Ureta** (Lima, 1920 &ndash; Ib., 1986ko urtarrilaren 21a) Peruko kazetaria eta politikaria izan zen. Barne ministroa Fernando Belaunderen bigarren gobernuan (1980-1981).

## Kanpo estekak
Josh Bugajski

**Josh Bugajski** (Stockport (Ingalaterra), 1990ko urriaren 5a) ingeles arraunlaria da. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan esku hartu zuen, brontzezko domina lortuz zortzikoen kategorian. Taldea hauek osatzen zuten: Josh Bugajskik berak, Jacob Dawsonek, Thomas Georgek, Moe Sbihik, Charles Elwesek, Oliver Wynne-Griffithek, James Rudkinek, Thomas Fordek eta Henry Fieldmanek.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Javier Lizarzaburu

**Javier Lizarzaburu Montani** kazetari eta kultur kudeatzaile peruarra da, Limako kultura ondarearen aldeko kanpainengatik ezaguna. 15 urtez aritu zen lanean Londresko BBCrekin, eta 10 sari baino gehiago jaso ditu, nazioarteko kazetaritza- eta sormen-aipamenak. 2009an Perura itzuli zen eta Lima Milenaria kanpaina jarri zuen martxan. 2012an, Lima Milurteko Hiri izendatu zuten ofizialki.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Thomas George (arraunlaria)

**Thomas George** (Cheltenham (Ingalaterra), 1994ko irailaren 22an jaioa) ingeles arraunlaria da. 

## Biografia 
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan esku hartu zuen, zortzikoan brontzezko domina lortuz. Taldea hauek osatzen zuten: Thomas Georgek berak, Josh Bugajskik, Jacob Dawsonek, Moe Sbihik, Charles Elwesek, Oliver Wynne-Griffithek, James Rudkinek, Thomas Fordek eta Henry Fieldmanek.

2022tik aurrera Oliver Wynne-Griffithekin batera lemazaingabeko bikoa osatu du eta Europako txapeldunak izan dira eta 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina eskuratu zuten.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Moe Sbihi

**Mohamed Karim "Moe" Sbihi** (Kingston upon Thames (Ingalaterra), 1988ko martxoaren 27an jaioa) arraunketan lehiatzen duen britainiar arraunlaria da. Hiru Udako Olinpiar Jokotan hartu zuen esku,  hiru domina lortuz: Londres 2012 (Londres), Rio 2016 (Rio de Janeiro) eta Tokio 2020 (Tokio). Azken honetan, taldea hauek osatzen zuten: Moe Sbihik berak, Josh Bugajskik, Jacob Dawsonek, Thomas Georgek, Charles Elwesek, Oliver Wynne-Griffithek, James Rudkinek, Thomas Fordek eta Henry Fieldmanek.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Badmintona 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak binaka

**Emakumezkoen binaka badminton txapelketa 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan** 2021eko uztailaren 24tik abuztuaren 2ra bitarte jokatu zen Musashino Forest Sports Plazan, Tokion. Guztira 32 jokalarik hartu zuten parte, 14 herrialdetakoak.

## Txapelketaren formatua 
Txapelketa talde fase batekin hasi zen, guztiak guztien aurka motako talde fase batekin eta, ondoren, kanporaketa moduko norgehiagokarekin. Taldeen fasea talde txikitan egiten da, eta talde bakoitzak partidan jokatzen ditu. Taldeko onenak norgehiagoka fasera pasatzen dira. Partidak hiru seteko onenak irabazten ditu, eta set bakoitza 21 puntura da, baina 2 puntuko aldearekin amaitu behar da, ez bada 30-29 amaitzen.

## Talde-fasea 
### A taldea 
### B taldea 
### C taldea 
### D taldea 
## Finala 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Charles Elwes

**Charles Richard Jeremy Elwes** (Randburg, Hegoafrika, 1997ko uztailaren 15ean jaioa) britainiar arraunlaria da. 

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan esku hartu zuen, zortzikoan brontzezko domina lortuz. Taldea hauek osatzen zuten: Charles Elwesek berak, Josh Bugajskik, Jacob Dawsonek, Thomas Georgek, Moe Sbihik,  Oliver Wynne-Griffithek, James Rudkinek, Thomas Fordek eta Henry Fieldmanek.

2024ko Udako Olinpiar Jokoetan urrea lortu zuten.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Stefano Della Santa

**Stefano Della Santa** (Lucca, 1967ko maiatzaren 22a) italiar txirrindulari ohia da. Espainiako Vueltan hamargarren sailkatu zen 1995. urtean. Txirrindularia izan ostean, zuzendari gisa aritu da.

## Palmaresa 
## Kanpo estekak
Xaia (Urruña)

**Xaia** ostatua 1920an sortutako taberna da, Urruña udalerriko Pausu auzoan dagoena,  Lapurdin. Lapurdi eta Gipuzkoa batzen dituen Behobiako zubitik oso gertu dago, baita frontoitik eta Bidasoa ibaiko bidegorritik.

Kultura-ekitaldiak eskaintzeko leku erreferentziazkoa da. Urte osoan aritzen dira. Arrakastatsuenetako bat, euskal kantuen ikastaroa izaten da. Ehun lagun inguru elkartzen dira urritik ekainera, hamabost egunetik behin, euskal kantuak abesteko. Tartean baita euskara ulertzen ez dutenak ere.

Neurri txikian baina antzeko ezaugarriak dituen Bilboko Kafe Antzokiarekin konparatu daiteke. Ondarroako Kafe Antzokia, Donostiako Doka ere antzekoak dira, eta gero antzeko beste ekimen batzuk abiatu dira Euskal Herrian zehar.

Bitxikeria moduan aipatu daiteke ostatuko barra osoa haritz pieza bakarraz egindakoa dela, edota ostatuko komuna armagnac-upel baten barruan eginda dagoela. Mugako lekua izateak, paseko lekua izateak, era guztietako jendea elkartzen zuen Xaian; kontrabandistak eta guardiak, mahai berean, musean tratuak egiten, esaterako.

2000. urtean, orduko jabeak ostatua utzi zuenean, hutsunea betetzeko, abertzale batzuek dirua jarri zuten, ostatua haien gain hartzeko. 2002an, kooperatiba bat antolatu zuten ostatua kudeatzeko. Geroago, herriko Bakalau elkarteak bere gain hartu zuen Xaian kultur ekitaldiak antolatzeko ardura: kontzertuak, kantu-afariak, bertso-saioak...

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Beñat Elizondo
*Urruña aldizkaria
* Bilboko Kafe Antzokia
* Espaloia Kafe Antzokia
* Ondarroako Kafe Antzokia
* Plateruena Kafe Antzokia

## Kanpo estekak 
* Xaia Ostatuaren webgune ofiziala. Euskal Herriko iparraldean, eta Hegoaldeko iparraldean
* Bilboko Kafe Antzokiari buruzko artikulua ARGIAn
* Kafe Antzoki eta kulturguneei buruzko artikulua ARGIAn
Carlos Correia

**Carlos Correia** (Bissau, 1933lo azaroaren 6a - 2021eko abuztuaren 14a) gineabissautar politikaria izan zen. Lau aldiz Ginea-Bissauko lehen ministroa izan zen.

Ingeniaritza agronomoa ikasi zuen Ekialdeko Alemanian. PAIGC taldeko kide izan zen independentzia gerraren garaitik. 1970eko hamarkadan Finantza ministro izan zen eta 1980ko hamarkadan alderdiko politburoko kide eta estatu kontseiluko nekazaritza eta arrantza arduraduna izan zen.

1991n João Bernardo Vieira presidenteak lehen ministro izendatu zuen. 1994an ordezkatu zuten, alderdi anitzeko lehen hauteskundeen ondoren. Berriz ere lehen ministro izan zen 1997ko ekainetik 1998ko abendura. Agintaldi honetan Ansumane Manéren matxinada gertatu zen.

Vieirako etaparen ondoren, Correia hainbat aldiz espetxeratu eta alderditik bota zuten 1999an. 2008an izendatu zuten berriro lehen ministro, azaroko parlamenturako hauteskundeak prestatzeko. Gobernuko azken etapa 2015eko iraila eta 2016ko maiatza artean izan zen, José Mário Vaz presidentearekin.
Humberto Carranza Piedra

**Humberto Carranza Piedra** (Cutervo, Cajamarca; 1921eko abuztuaren 20a &ndash; Lima, 2015eko uztailaren 6a) Peruko abokatu, irakasle eta politikaria izan zen. Peruko Aprista Alderdiko kidea, Cajamarcako diputatua (1963-1968), diputatu konstituziogilea (1978-1979), senataria (1985-1992) eta Senatuko presidentea (1989-1990) izan zen.

## Kanpo estekak
Rafael Belaúnde Diez Canseco

**Juan Rafael Atalo Belaúnde Diez-Canseco** (Arequipa, 1886ko martxoaren 8a &ndash; Lima, 1972ko apirilaren 10a), Peruko abokatua, politikaria eta diplomazialaria izan zen, eta Óscar R. Benavides presidentearen bigarren gobernuan enbaxadore izan zen eta Ministroen Kontseiluaren presidentea José Luis Bustamante y Rivero presidentearen gobernuan (1945-1946). Aitona Pedro Diez Canseco presidentea zen, bere anaia Víctor Andrés Belaunde intelektuala eta bere semea Fernando Belaúnde Terry presidentea.

## Kanpo estekak
Eros Capecchi

**Eros Capecchi** (Perugia, 1986ko ekainaren 13a), txirrindulari italiar ohia da, profesionala 2006tik 2021era.

2004. urtean, Italiako errepideko txapelduna izan zen junior mailan eta bi urte geroago profesionaletara pasa zen. Garaipenik nabarmenenak 2008ko Euskal Bizikleta eta 2011ko Giroko etapa bat izan ziren.

## Palmaresa 
**2005**
* 3. Ruota d'Oron
**2008**
* 20px Euskal Bizikleta eta etapa bat.
**2011**
* Italiako Giroko etapa bat.
**2012**
* Luganoko Sari Nagusia
* 4. Apeninoetako Giroan
* 8. Burgosko Itzulian
**2013**
* 6. Poloniako Itzulian
**2014**
* 10. Suitzako Itzulian

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
—: Ez zuen parte hartuUT: Utzi,  ez zuen amaitu

## Kanpo estekak 
*
Gable Steveson

**Gable Dan Steveson** (2000ko maiatzaren 31) borroka librean lehiatzen den kirolari estatubatuarra da. Tokio 2020ko Joko Olinpikoetan parte hartu zuen, 125 kg-ko kategorian urrezko domina lortuz. 

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Badmintona 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak binaka

**Gizonezkoen binaka badminton txapelketa 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan** 2021eko uztailaren 24tik uztailaren 31ra bitarte jokatu zen Musashino Forest Sports Plazan, Tokion. Guztira 32 jokalarik hartu zuten parte, 14 herrialdetakoak.

## Txapelketaren formatua 
Txapelketa talde fase batekin hasi zen, guztiak guztien aurka motako talde fase batekin eta, ondoren, kanporaketa moduko norgehiagokarekin. Taldeen fasea talde txikitan egiten da, eta talde bakoitzak partidan jokatzen ditu. Taldeko onenak norgehiagoka fasera pasatzen dira. Partidak hiru seteko onenak irabazten ditu, eta set bakoitza 21 puntura da, baina 2 puntuko aldearekin amaitu behar da, ez bada 30-29 amaitzen.

## Talde-fasea 
### A taldea 
### B taldea 
### C taldea 
### D taldea 
## Finala 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
David Valero

**David Valero Serrano** (Baza, 1988ko abenduaren 27a) kirolari espainiarra da, mendiko txirrindularitzan parte hartzen du cross-country modalitatean.

Bi aldiz parte hartu du Udako Joko Olinpikotan parte hartu du, brontzezko domina lortuz Tokio 2020an.  2016an, Rio de Janeiron, bederatzigarren egin zuen. 2018ko Europako Mendi Txirrindularitza Txapelketan brontzezko domina irabazi zuen.

## Nazioarteko dominak 
## Palmaresa 
**2015**

* Espainiako XCO txapelketa15x15px20x20px  

**2017**

* Espainiako XCO txapelketa15x15px20x20px  

**2018**

* Espainiako XCO txapelketa15x15px20x20px  
* 3. XCO Europako Txapelketan15x15px 

**2019**

* Espainiako XCO txapelketa15x15px20x20px  

**2020**

* Espainiako XCO txapelketa15x15px20x20px  

**2021**

* Espainiako XCO txapelketa15x15px20x20px  
* 3.a Tokio 2020 Joko Olinpikoetan, mendiko txirrindularitza15x15px 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Miguel Antonio Checa Eguiguren

**Miguel Antonio Checa Eguiguren** Peruko lur-jabe, abokatu eta politikaria izan zen .

Peruko Piuran jaio zen, 1889ko azaroaren 5ean, Miguel Checa y Checa eta Victoria Eguiguren Escuderoren bigarren semea izanik. Liman ezkondu zen 1913ko irailaren 14an María Luisa Solari Sánchez-Concharekin eta lau seme-alaba izan zituen. San Markoseko Unibertsitatean Jurisprudentzia ikasi.

1918an Chorrillos barrutiko alkate kargua bete zuen. Geroago, Leguía-ren hamaikagarren urtean Piura probintziako diputatu hautatu zuten 1919an , 1924  eta 1929an  . Gobernu horren azken urteetan Peruko enbaxadore eta ministro ahalguztidun izendatu zuten Argentinan.   

Limako Barranco barrutiko bizilekua eraikitzeko enkargua eman zion Ricardo de Jaxa Malachowski arkitekto entzutetsuari. Gaur egun, etxea Espainiako enbaxadoreen bizilekua da.

1939an hil zen Txileko Viña del Mar-en .

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Elfriede Kaun

**Elfriede Kaun** (Büttel, Alemania, 1914eko urriaren 5a - Kiel, 2008ko martxoaren 5a) atleta alemaniarra izan zen, gorako-jauziko proban espezialista, eta 1936an brontze olinpikoko domina lortu zuena.

## Kirol-ibilbidea 
Berlingo 1936ko Udako Olinpiar Jokoetan, brontzezko domina irabazi zuen gorako-jauzian, 1.60 metrotik gora jauzi eginez. Ibolya Csák hungariarrak (urrea ere 1.60 m-rekin baina saialdi gutxiagotan) eta Dorothy Odam britainiarrak (zilarra ere 1,60 metrorekin) gainditu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Thomas Ford (arraunlaria)

**Thomas Ford** (Holmes Chapel (Ingalaterra), 1992ko urriaren 3an jaioa), britainiar arraunlaria da. 

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan esku hartu zuen, zortzikoan brontzezko domina lortuz. Taldea hauek osatzen zuten: Thomas Fordek berak, Josh Bugajskik, Jacob Dawsonek, Thomas Georgek, Moe Sbihik, Charles Elwesek, Oliver Wynne-Griffithek, James Rudkinek eta Henry Fieldmanek.

2024ko Udako Olinpiar Jokoetan urrea lortu zuten.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentzia
## Kanpo estekak
Francisco José Eguiguren Escudero

**Francisco José Eguiguren Escudero** (Piura, Peru, 1855eko otsailaren 28a &ndash; 1921eko ekainaren 20a), Peruko lur-jabe, jurista, magistratu eta politikaria izan zen . Piurako Gorte Nagusiko presidentea izan zen (1895etik 1901era),  Peruko Justizia, Instrukzio eta Gurtza ministroa (1903ko irailaren 8a - 1904ko irailaren 24a) . Auzitegi Gorenaren eta Botere Judizialaren buru izan zen (1913 eta 1914).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tony Scott

**Anthony David Leighton "Tony" Scott** (Tynemouth, Northumberland, 1944ko ekainaren 21a - Los Angeles, 2012ko abuztuaren 19a) ingeles zinema zuzendaria izan zen.

Ridley Scotten anaia txikia izan zen. Bere anaiak Londresko Royal College of Arten ikasi zuen bezala. Telebistarako iragarkiak filmatzen hasi zen. 1980ko hamarkadan bere lehen filmak egin zituen eta Hollywooden arrakasta lortu zuen thriller eta ekintza filmekin.

Bere buruaz beste egin zuen 2012ko abuztuan, Los Angeleseko San Pedro portu barrutiko zubi batetik salto eginez.

## Filmografia 
### Filmak 
;Film luzeak

## Kanpo estekak