open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Daniele Comboni

**Daniele Comboni** (Limone sul Garda, Lombardia-Venezia Erresuma, 1831ko martxoaren 15a - Khartum, Sudan, 1881eko urriaren 10a) italiar misiolari eta apezpiku katolikoa izan zen, batez ere Afrikan jardun zuena. Jesusen Bihotzaren Comboniar Misiolariak eta Comboniar Ahizpa Misiolariak kongregazioak sortu zituen. Joan Paulo II.ak kanonizatu zuen 2003ko urriaren 5ean. Jaieguna urriaren 10ean ospatzen da.

## Bizitza 
Daniele Comboni 1831ko martxoaren 15ean jaio zen Limone sul Garda herrian. Gurasoak, Luigi Comboni eta Domenica Pace, nekazari maizterrak ziren. 1843tik aurrera, Veronako Mazza Instituan egin zituen ikasketak. Filosofia eta teologia ikasi ondoan, 1854an apaiztu zen. Hiru urte geroago, Sudanera joan zen misiolari. Malariak jota, Italiara itzuli behar izan zuen 1859an.

1861-1864 bitartean Mazza Instituko irakaslea izan ondoren, “Afrika onbideratzeko plana” (''“Piano per la rigenerazione dell' Africa”*, Turin, 1864) argitaratu zuen, eta Frantzia, Espainia, Ingalaterra, Alemania eta Austrian barrena ibili zen dirua biltzen. 1867an, *Istituto delle Missioni per la Nigrizia* sortu zuen Veronan, Afrikarako apaizak eta fraideak prestatzeko, eta baita *Istituto delle Pie Madri* ere, mojak prestatzeko.. 1870ean, Vatikanoko I. kontzilioan parte hartu zuen, Afrika ebanjelizatzeko laguntza eskatuz (*Postulatum pro Nigris Africae Centralis''). 1877ko uztailean, Erdialdeko Afrikako bikario izendatu zuten, eta apezpiku urte bereko abuztuan. Sudanera jo zuen 1880ko azaroan, esklabo trafikoaren aurka aritzera. 1881eko urriaren 10ean hil zen Khartumen, koleraren ondorioz.

## Erreferentziak
Mundo Negro

***Mundo Negro*** Afrikako eta orokorrago arraza beltzeko pertsona eta gizarteen problematika lantzen duen kristau aldizkaria da, bereziki Espainian hedatzen dena eta 1960 urtean (hain zuzeen, "Afrikako urtea" ospatu zen urte hartan) Enrique Faré misiolari comboniarrraren eskutik sortua eta egun kongregazio comboniarrak kudeatzen duena. Aldizkariaren inguruan, izen bereko argitaletxe batek ere jarduten du, gaiarekin loturiko argitalpenak plazaratzen.

## Kanpo estekak
Indonesia AirAsiaren 8501 hegaldia

**Indonesia AirAsiaren 8501 hegaldia** (**QZ8501**/**AWQ8501**) Indonesia AirAsiaren 2014ko abenduaren 28ko hegaldia izan zen, Surabaya (Indonesia) eta Singapur artekoa.

## Desagerpena 
05:20ean aireratu zen eta Borneo irlaren ingurutik igaro zenean berarekin harremana galdu zuten, 07:25 aldera (Euskal Herrian 00:25 zirenean). Pilotuak ibilbidea aldatzeko eskatu zion kontrol dorreari, baldintza meteorologiko txarrengatik, aireratu eta ordubetera. Eguraldia txarra zen desagertu izanaren arrazoietako bat.

## Bidaiariak 
162 bidaiari zeuden: 155 bidaiari eta hegazkin konpainiako zazpi kide. 156 lagun Indonesiakoak ziren, hiru Hego Koreakoak, Malaysiako bat, Singapurreko bat eta frantses bat. Hala ere, lehenago, desagertutako hegazkinarena izan zitekeen objektu bat ikusi zuten. Ustezko hondakina AirAsia enpresako hegazkina azkenengoz ikusitako lekutik 700 bat miliara azaldu zen. Indonesia, Malaysia, Singapur, Australia eta Hego Korea bilaketan parte hartu zuten Belitung uhartearen inguruetan. AEB, Frantzia, Erresuma Batua, Txina, India eta Japoniak laguntza eskaini zuten.

Abenduaren 30ean, desagertutako AirAsiako hegazkinaren bila jarraitzen zuten. Hegazkinaren arrastoak aurkitu zituen arrantzale batek, eta horietan Air Asia konpainiaren ikurra identifikatu zutela adierazi zuen Indonesiako Gobernuak. 40 bat bidaiariren gorpuak erreskatatu zituzten. Indonesiako hegazkina erori zen lekua topatu zuten.

Abenduaren 31ean, biktima gehiago bilatzeko operazio "zabalagoa" egingo zuten. Java itsasoan, Indonesian, aurkitu zituzten hegaldiaren hondakinak, harremanak eten ziren zonaldetik hurbil.

Urtarrilaren 3an, AirAsiako hegazkinaren lau zati handi aurkitu zituzten Javako itsasoan. Ordura arte, 30 lagunen hilotzak berreskuratu zituzten.

Urtarrilaren 4an, hegazkineko 34 gorpu ziren erreskatatu zituztenak. Poliziak bederatzi gorpu identifikatu zituen. 80 urpekari baino gehiago ari ziren beste bidaiarien gorpuak bilatzen.

Urtarrilaren 7an, AirAsiako hegazkinaren atzealdea aurkitu zuten Javako itsasoan eta hegazkinaren kutxa beltzak laster aurkitzea espero zuten erreskate taldeek.

Urtarrilaren 11ean, AirAsia hegazkinaren kutxa beltz bat aurkitu zuten Javako itsasoan. Urtarrilaren 12an saiatuko ziren itsasotik ateratzen. 48 hilotz baino ez zituzten berreskuratu.

Urtarrilaren 12an, AirAsiako hegazkinak eztanda egin zuela itsasora erori baino lehen jakin zen. "Presio aldaketa bat" izan zen leherketaren arrazoia. Egun berean, Air Asiako kutxa beltzetako bat ere aurkitu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Search

**The Search** 1948ko pelikula estatubaturra da, Fred Zinnemannek zuzendua. Estatu espainiarrean *Los Angeles Perdidos* izenburupean estreinatu zen, eta Frantzian *Les Anges marqués* titulupean. Filmak Bigarren Mundu Gerraren ondorio latzak deskribatzen ditu, Alemaniako haur umezurtzen drama pantalairatuz.

## Argumentua 
Bigarren Mundu Gerraren ondorengo Alemanian 9 urteko ume bat (Ivan Jandl), Auschwitzeko kontzentrazio-esparrutik bizirik atera dena, militar estatubatuar (Montgomery Clift) baten zaintzapean geratzen da, gurasoak -antza- galdu baititu.

Militarrak umearen hasierako mesfidantza eta jarrera mukerra aldatzea lortzen du, eta haien arteko harremana denboraren poderioz sendotzen da. AEBetara umea eraman nahi duenean, ustekabean haurraren ama agertzen da.

## Sariak eta izendapenak 
### Sariak 
* 1949: Gazte Saria: Ivan Jandl
* 1949: Argumentu onenaren Oscar Saria: Richard Schweizer eta David Wechsler
* 1949: Urrezko Globoaren saria gidoilari onenari: Richard Schweizer
* 1949: Urrezko Globoaren saria antzezle gazteari: Ivan Jandl

### Izendapenak 
* 1949: Oscar Saria zuzendari onenari: Fred Zinnemann
* 1949: Oscar Saria antzezle onenari: Montgomery Clift

## Kanpo estekak 
* *The Search* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Balbriggan

**Balbriggan** (Gaeleraz **Baile Brigin**) Irlandako Errepublikaren hiri bat da, Dublinetik 30 kilometrora kokatuta. 19.660 biztanle inguru ditu (2011). Kostaldean dago kokaturik, Fingaleko konderrian.

## Etimologia 
P.W. Joyceren arabera, izena "Baile Breacain"etik dator, hau da, "Brecan-en herria". Becan izen arrunta zen erdi aroan eta tankera horrekin izen asko daude Irlandan. Beste iturri batzuen arabera, izena baliteke inguruko Bracken River-ekin lotuta egotea, eta kasu horretan, "amuarrain txiki" esan nahi izango luke.

## Garraiobideak 
Balbriggan Dublinetik hurbil dagoelako, Dublingo autobus-sare zerbitzua erabiltzen du (Dublin Bus) eta DART tren-zerbitzuak Greystones-Balbriggan lotzen ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Balbriggan.info Balbriggan udalaren webgunea
* Balbriggan.net
* Balbriggan Summerfest
Bidebieta–Basauri geltokia

**Bidebieta–Basauri** Euskal Herriko Bizkaiko tren geltoki bat da, Basauri udalerrian kokatuta dagoena.

Geltokia 1863ko martxoaren 2an ireki zen.

## Egoera 
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:

* : 243,100 kilometro-puntua

## Sarbideak 
*  Piru Gainza kalea, 11
*  Autonomia kalea, 3

### Irisgarritasuna 
## Historia 
Geltokia 1863ko martxoaren 2an ireki zen, Nafarroa eta Bizkaia Errioxa eta Araba bidez lotu nahi zituen trenbidearen Miranda Ebro-Bilbo zatia ireki zuenean, Castejondik Bilborako Burdinbide Konpainia delakoak, Castejon-Bilbo burdinbidea.

Berehala, konpainia hondatu egin zen eta Norteko Konpainiak bere gain hartu zuen. Iberiar Penintsulako Iparraldeko burdinbideen konpainiaren esku geratu zen, bere titulartasuna mantendu zuen 1941ean nazionalizatu eta sortu berria zen RENFEn integratu zuten arte.

2004ko abenduaren 31tik Renfe Operadorak linea ustiatzen du, Adif trenbide-instalazioen titularra den bitartean.

## Geltokia 
Basauri udalerriko iparraldean kokatzen da. Geltokiaren instalazioak bidaiarien eraikin nagusi batez eta beste hiru eraikin txikiagoz osatzen da, horien artean markesina bat. Bidaiarien eraikinak oin laukizuzena eta bi solairu ditu, harlanduzko hormak eta estalkia isurialde askotariko teilatu simetrikoa da.

Hiru trenbide eta bi nasa ditu, bata albokoa eta bestea zentrala, nasa bakoitza markesinaz hornituta dagoela. Nasen arteko aldaketa trenbideak azpitik zeharkatzen dituen pasabidea erabilita egiten da. Kanpoaldean aparkalekua dago.

## Zerbitzuak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Operadora

## Kanpo estekak 
* ADIF enpresako web gunea
* RENFE enpresako web gunea
Maitasun Errukiorraren Mirabeak

**Maitasun Errukiorraren Mirabeak** Eliza Katolikoko emakumeen erlijio institutua da, Maria Josefa Alhama Varela erlijiosoak, Ama Jesusen Itxaropena izenez ezagunagoa, 1930 urtean Madrilen sortua. Maitasun Errukiorraren Semeekin batera Maitasun Errukiorraren Familia osatzen dute. 2008 urtean 344 moja ziren mirabe, Europa eta Ameriketako hainbat herrialdetan, nahiz Indian.

## Kanpo estekak
Sakura Gakuin

Japoniako pop abeslari eta dantzari taldea da, hamar (batzuetan hamabi) neska gazteek osaturikoa. 2010. urtean sortu zen, Amuse agentziaren eskutik. Taldekideak berritzen joaten dira, 16 urterekin taldea utzi behar baitute.

## Albumak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Peter Wagner

**Peter Wagner** (Lütjenburg, Holstein, Alemania, 1956ko irailaren 18a) soziologo alemaniarra da. Bere ikerketak modernitatearen gaiaren inguruan aritzen dira, eta horretarako, instituzioen eta diskurtso intelektualen analisiak erabiltzen ditu.

## Lanak 
* *Modernity as experience and interpretation: a new sociology of modernity* (2008)
* *The languages of civil society* (2006)
* *Theorizing modernity. Inescapability and attainability in social theory* (2001)
* '*A history and theory of the social sciences* (2001)
* *Le travail et la nation* (co-editor, 1999)
* *A sociology of modernity: liberty and discipline* (1994)
* *Der Raum des Gelehrten* (with Heidrun Friese, 1993)
* *Sozialwissenschaften und Staat. Frankreich, Italien, Deutschland 1870-1980* (1990)

## Erreferentziak
Maksim Suraiev

**Maksim Viktorovitx Suraiev** (, Txeliabinsk, Errusia, 1972ko maiatzaren 24a) errusiar kosmonauta da.

## Kanpo estekak 
* Maks Suraieven Twitter-profila
Abaroa–San Migel geralekua

**Abaroa–San Migel** Euskal Herriko Bizkaiko tren geraleku bat da, Basauri udalerrian kokatuta dagoena.

Geralekua 1863ko martxoaren 2an ireki zen.

## Egoera 
Geralekua honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:

* : 241,700 kilometro-puntua

## Sarbideak 
*  Ugarte kalea, 5

### Irisgarritasuna 
Nahiz eta sarbidea irisgarria izan, geralekuaren erabilera ez da irisgarria. Ararteko argitaratutako irisgarritasuna eta garrioaren ikerketa-diagnosiaren arabera, «*Mugikortasun Urriko Pertsona erabiltzaileak ezin du modu autonomoan nasa eta unitate mugikorraren plataformaren arteko desnibela libratu*», eta «*Burdinbide zerbitzuen eragileak ez du Mugikortasun Urriko Pertsona erabiltzaileari bermatu ibilgailutik igo edota jaistea*.»

## Historia 
Geralekua 1863ko martxoaren 2an ireki zen, Nafarroa eta Bizkaia Errioxa eta Araba bidez lotu nahi zituen trenbidearen Miranda Ebro-Bilbo zatia ireki zuenean, Castejondik Bilborako Burdinbide Konpainia delakoak, Castejon-Bilbo burdinbidea.

Berehala, konpainia hondatu egin zen eta Norteko Konpainiak bere gain hartu zuen. Iberiar Penintsulako Iparraldeko burdinbideen konpainiaren esku geratu zen, bere titulartasuna mantendu zuen 1941ean nazionalizatu eta sortu berria zen RENFEn integratu zuten arte.

2004ko abenduaren 31tik Renfe Operadorak linea ustiatzen du, Adif trenbide-instalazioen titularra den bitartean.

## Geralekua 
Basauri udalerriko hegoaldean kokatzen da, Abaroa auzoan eta Basauriko geltokitik 400 metro ingurura. Burdinbide instalazioa oso soila da, bi trenbide eta bi alboko nasa baino ez ditu, nasa bakoitza markesina banaz hornituta dagoela. Nasen arteko aldaketa 2004an eraikitako trenbideen gaineko pasabidea gurutzatuta egiten da, bai eskaileraz zein igogailuz hornitutakoa.

## Zerbitzuak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Operadora

## Kanpo estekak 
* ADIF enpresako web gunea
* RENFE enpresako web gunea
Eskubi (argipena)

**Eskubi** hitzak adiera zenbait ditu:
* eskuina, norabide eta alde erlatiboa;
* Joseba Eskubi, margolaria;
* Eskubi, lan babeserako jantzi-enpresa.
* Jose María Eskubi Batzuetan bere abizenagatik ezagunagoa, ETAko buruzagia
Ibaiertz

[thumb|200px|**Erribera** [hareatsua.]]
thumb|200px|Ibaiertzetan hezetasuna ziurtatuta daukaten hainbat landare mota bizi ohi dira.
**Ibaiertza** edo **erribera** ibai edo erreka baten bi aldeetara zabaltzen den gunea da, horregatik ezaugarri geomorfologiko eta ekologiko bereziak dituena. Biotopo moduan ere kontsidera daiteke.

Ibaiertzeko basoetan landare espezie askotarikoak biltzen dira, zuhaixkak, sahatsak esate baterako, eta zuhaitzak, haltzak, makalak, lizarrak, zumarrak… baita hainbat belar motak eta ihiak. Sasi eta sastrakak ere bai, besteak beste, zuhandorra, binorria, atxaparra, laharrak, eta arkakaratsak.

## Ikus, gainera 
* Ibarbaso
* Meandro

## Kanpo estekak
Eskuineko ibaiertz

**Eskuineko ibaiertza**, batzuetan **eskuinaldea** ere deitua, ibai batek daraman uraren norabidean, eskuin aldean geratzen den gunea. Termino geografikoa da, ezkerreko ibaiertzetik bereizteko erabiltzen da eta bereziki ibai batek zeharkatzen duen hiri bateko bi aldeak bereizteko erabiltzen da:
* Eskuinaldea, Bizkaiko eskualdea;
* Eskuinaldea, Parisko gunea, Sena ibaiko ertzetatik ipar aldera.

## Kanpo estekak
Piotr Klimuk

**Piotr Ilitx Klimuk** (; ; Kamarouka, Brest, Bielorrusia, 1942ko uztailaren 10a) sobietar kosmonauta ohia da eta espaziora joandako lehen bielorrusiarra da. Piotr Klimukek guztira 3 espazio-bidaietan parte hartu du, Soiuz 13, Soiuz 18 eta Soiuz 30 espedizioetan hain zuzen.

## Liburuak 
* *Клімук П. Зоры – побач. Кніга аднаго палёту*, Minsk, 1977.

## Kanpo estekak
Ander Capa

**Ander Capa Rodríguez** (Portugalete, Bizkaia, ) euskal herritar futbolari ohia da.

## Biografia 
Normalean eskuin atzelari gisa jokatzen duena. Danok Bat eta Athleticeko harrobian hazitakoa, Eibar KEk bigarren talderako fitxatu zuen eta bertan egin zituen bere ibilbideko 5-6 urte, eta gero Athleticera itzuli zen, talde honek 3 milioi ordainduz. 2025eko udan erretiratu zen bere jaioterriko Portun jokatu eta gero.

## Ibilbide Profesionala 
*2024ko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Tituluak 
* 2021 Superkopa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Vladimir Kovalionok

**Vladimir Vasilievitx Kovalionok** (, ; Krupkiko raiona, Bielorrusiako Sobietar Errepublika Sozialista, Sobietar Batasuna, 1942ko martxoaren 3a) sobietar kosmonauta ohia da.

1967ko uztailaren 5ean sartu zen Sobietar Batasuneko espazio-programan eta hiru misioetan komandantea izan da. 1984ko ekainaren 23an erretiroa hartu zuen kosmonauta bezala.

1990etik 1992ra Errusiako Federakundearen Defentsa Ministerioaren 30. Zientzia Ikerkuntza Institutu Zentralaren zuzendaria izan zen.

## Misioak 
* Soiuz 25
* Soiuz 29
* Soiuz T-4
Eskuin (argipena)

**Eskubi** *hitzak artikulu honetara dakar, norabidearen eta aldearen adieran. Izen propio moduan dituen adieretarako, ikus: Eskubi (argipena).*

**Eskuin** eta **eskubi** hitzek ezkerraren aurkako norabidea eta aldea da. Erabilera zenbait ditu:
* **eskuina**, norabide erlatibo bat;
* **eskuina**, eskuineko eskua eta hanka erabiltzeko ohitura eta erraztasuna dituen pertsona (ikus lateralitatea);
* eskuin politikoa, jarrera eta praktika politiko mota bat;
* eskuineko ibaiertza, ibai batek daraman uraren norabidean, eskuinaldera geratzen den aldea,
** Eskuinaldea, Bizkaiko eskualdea.
### Ikus, gainera 
* Ezkerra (argipena)
Roberto Torres Morales

**Roberto Torres Morales** (Arre, Nafarroa Garaia, ) Euskal Herritar futbolaria da, Osasunako kapitaina izandakoa. 

## Biografia 
Osasuna taldean jokatu zuen ia bere kirol ibilbide osoan. Puntaerdi postuan aritzen da. Osasunako harrobian hazitakoa, 2011ko abenduaren 11n lehen taldearekin debutatu zuen. 2025eko neguko merkatuan Tarragonako Nàstic taldearekin sinatu zuen.

## Kirol Ibilbidea 
*2024ko Ekainaren 8an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Profila
Roberto Torres

**Roberto Torres** izan daiteke:
* Roberto Torres (1940-) kubatar musikaria.
* Roberto Torres Toledano (1964-) espainiar txirrindularia.
* Roberto Torres Morales (1989-) nafar futbolaria.
Dani García

**Daniel Gartzia Carrillo** (Zumarraga, Gipuzkoa, ) futbolari profesionala da. Erdilari defendatzaile aritzen da. Gaur egun, Greziako Olympiacos klubeko jokalaria da.

## Bizitza 
Real Sociedadeko harrobian hazitakoa, Alicante Club de Fútbolek bigarren talderako fitxatu zuen eta bertan hasi zuen bere kirol ibilbidea. Getafetik pasa ondoren, Eibarren 6 denboralditan 2.B mailatik lehen mailara iritsi zen, eta bertan 216 partidu jokatu zituen, 4 gol sartuz. Gero, 2018ko udan, Athleticera iritsi zen.

## Kirol ibilbidea 
*2025eko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Tituluak 
* 2021 Superkopa
* 23-24 Kopa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Leonid Kadeniuk

**Leonid Kostiantinovitx Kadeniuk** —— (Klixkivtsi, Txernivtsiko oblasta, Ukraina, 1951ko urtarrilaren 28a - Kiev, 2018ko urtarrilaren 31) kosmonauta eta Ukrainako diputatu izan zen. Sobietar Batasunaren osteko Ukrainako lehen kosmonauta izan zen. NASAren Columbia espazio-ontzian espazioratu zen nazioarteko STS-87 misioaren partaide bezala. Kadeniuk Ukrainako Aire Armadaren maior jenerala zen.

Kadeniuk karrerako pilotu sobietarra zen. Sobietar Aire Armadan hasi eta 1976an Sobietar Kosmonauten Talderako hautatu zuten. Sobietar Batasunaren desegitearen ondoren, Kadeniuk Errusiako Espazio Armadan geratu eta errusiar herritartasuna hartu zuen. 1995ean, Ukrainaren lehenengo espazio-misioa prestatzen ari zirenean, misioan parte hartzeko bere burua boluntario aurkeztu zuen eta bere sorterrira itzuli zen.

Misiorako hautatze-prozesuan Kadeniuk beste hautagaiari, espazio gaietan aditua den Jaroslav Pustovi zientzialari zibilari hain zuzen, gailendu zitzaion bere prestakuntza zela eta.

Espazio-bidaiaren ondoren Kadeniuk Ukrainako espazio-programan jarraitu zuen NKAUn.

2002ko Ukrainako Parlamenturako Hauteskundeetan Verkhovna Radarako hautatu zuten Leonid Kutxmaren aldeko Ukraina Batuaren Alde! alderdiaren zerrendan. Ondoren, Langileen Ukraina - Industrialariak eta Enpresaburuak fakzioan sartu zen. Parlamentuko Defentsa eta Segurtasun Nazionalaren Batzordean lan egin zuen.

2006ko Ukrainako Parlamenturako Hauteskundeetan Litvinen Herri Blokearen 3. hautagaia izan zen. Alderdiak botoen %2,44 besterik ez zuen lortu eta %3-ko muga gainditu ez zuenez, ez zuen ordezkaririk lortu parlamentuan.
Euskal Herriko emakumezkoen futbol selekzioa

|-
| align=center colspan=2 | EFF, Esait
|}

**Euskal Herriko emakumezkoen futbol selekzioa** 2006an sortu zen, Euskal Herriaren naziotasuna aldarrikatu eta txapelketa ofizialetan Euskal Herria ordezkatzeko talde bat izateko asmoz.

## Historia 
### Lehenengo partidak (2006-2008) 
2006an Emakumezkoen selekzioak debuta egin zuen Irungo Stadium Gal zelaian. Argentinako selekzioa izan zuen aurkari eta 2-4 galdu zuen. Hurrengo partida Buenos Airesen jokatu zen eta emaitza bera izan zuen. 2008an partida berri bat jokatu zen, ordukoan Txileko 20 urtez azpiko taldea iizan zen aurkaria eta lehenengo garaipena erdietsi zuen Euskadik.

### 2010eko hamarkadako partidak 
Urte batzuetan, ez zen beste partidarik jokatu, harik eta 2012an Eslovakia Donostian garaitu zuen arte. 2014an bi partida jokatu zituen, lehena Irlandaren aurka eta bigarrena Kataluniaren aurka, azken hori eurijasa handiarekin Barakaldoko Lasesarre estadioan. 2015ean bigarren aldiz jokatu zuen atzerrian, Estonian, eta Bartzelonan **Catalunya-Euskadi Kopa** irabazi zuen penalti jaurtiketetan. 2016an Dublinen jokatu zuen. Hurrengo urtean Eibarko Ipurua zelaian, Txekiar Errepublikaren aurka eta 2-1 emaitzaz garaipena lortu zuen.

### Azken partidak 
Lau urteko hutsunearen ondoren *Basque Country International Women’s Cup* txapelketa antolatu zuen. Euskal selekzioaz gain Argentina eta Venezuelak jokatu zuten eta euskaldunak izan ziren garaile. Hurrengo urtean partida handia eginez Txile 3-0 garaitu zuen, Amerika Kopan txapeldunordea izandako selekzioa hain zuzen ere.

## Jokatutako partidak 
## Partiden xehetasunak 
### Euskal Herria-Argentina 
----

----
### Argentina-Euskal Herria 
----

----
### Euskal Herria-20 urtez azpiko Txile 
----

----
### Euskal Herria-Eslovakia 
----

----
### Euskal Herria-Irlanda 
----

----
### Euskal Herria-Katalunia 
----

----

### Estonia-Euskal Herria 
----

----
### Katalunia-Euskal Herria 
----

----
### Irlanda-Euskal Herria 
----

### Euskal Herria-Txekiar Errepublika 
----

----
### Euskal Herria-Argentina 
----

----
### Euskal Herria-Venezuela 
----

----
### Euskal Herria-20 urtez azpiko Txile 
----

----

## Datuak 
2022ko abenduaren 20an eguneratua.
### Partidak 
### Golak 
### Golegileak 
2022ko abenduaren 20an eguneratua.

## Entrenatzaileak 
## Basque Country International Women’s Cup 2021 
2021eko apirilaren 11n, lau urteko hutsunearen ondoren, *Basque Country International Women’s Cup* txapelketa antolatu zuen. Euskal selekzioaz gain Argentina, Venezuela eta Nigeria ziren parte hartzekoak, baina afrikarrak ezin izan ziren bertaratu. Horren ondorioz  triangeluar bat jokatu zen apirilaren 11n eta euskal herritarrak izan ziren garaile.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Euskadiko Futbol Federakundea
Diego Velázquez de Cuéllar

**Diego Velázquez de Cuéllar** (Cuéllar, 1465 &ndash; Santiago de Cuba, 1524eko ekainaren 11 edo 12a) espainiar konkistatzailea izan zen. Kubaren konkistako buruzagi nagusia, bertako lehen gobernadorea izan zen, 1516tik 1524ra.

## Bizitza 
Cuéllarko kapare familia batean jaio zen 1465ean. Kapitain Handiarekin borrokatu zen Napolin. 1493an, Kristobal Kolonen bigarren bidaian joan zen Ameriketara. 1509an, Hispaniola uharteko gobernariak, Diego Kolonek, gudaroste bateko buruzagi izendatu eta Kuba konkistatzera bidali zuen. 1511n, Nuestra Señora de la Asunción de Baracoa hiria sortu zuen, eta handik zuzendu zuen uhartearen konkista eta kolonizazioa hurrengo urteetan. 1514an, Pánfilo de Narváezen laguntzarekin, Kuba osoa hartzea lortu zuen. Kolonizazio baketsua egitearen aldekoa izan zen, eta indiarren aurkako gehiegikeriak zigortu zituen.

1517an, espedizio bat antolatu zuen Yucatán penintsulara, Francisco Hernández de Córdobaren gidaritzapean. 1518an, Hernán Cortés bidali zuen Mexikora eta buruzagi nagusi izendatu zuen; geroago, ordea, haren izendapena baliorik gabe uztea erabaki zuen. Cortések ez zion jaramonik egin, eta Diego Velázquezek Pánfilo de Narváez bidali zuen haren aurka, armada indartsu baten buru. Baina, 1520an, Cortések arazo handirik gabe menderatu zuen Narváezen gudarostea Zempoalan. 1524an, Cristóbal de Olid bultzatu zuen Cortésen aurka matxinatzera Hondurasen. Baina Cortésen tropek Olid atxilotu eta hil zuten.

Diego Velázquez Santiago de Cuban hil zen, 1524eko ekainaren 11 eta 12ren arteko gauean.

## Erreferentziak
Merkatondoa estadioa

**Merkatondoa estadioa** Lizarrako futbol zelaia da, izen bereko auzoan kokatuta dagoena. Gaur egun batez ere Izarra Kirol Elkarteak erabiltzen du partidak jokatzeko.

n inauguratua, 1987an zaharberritu zuten. 2009an belar artifiziala jarri zuten.

## Izenak 
Stadium Merkatondoa (1928 – 1941)
San Andres estadioa (1941 – 1978)
Merkatondoa estadioa (1978 – egun)

## Kanpo estekak
San Bartolome estadioa

**San Bartolome estadioa** Ribaforadako futbol zelaia da, Diputazio Etorbidean kokatuta dagoena. Gaur egun batez ere Ribaforada Kirol Klubak erabiltzen du partidak jokatzeko.

1955ean eraikitze-lanak hasi ziren eta n inauguratu zuten. Egun 2.000 lagunentzako tokia du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Galiziako futbol selekzioa

|-
| align=center colspan=2 | Galiziako Futbol Federazioa
|}
[300px|eskuinera|thumb|Galizia eta [Venezuelako futbol selekzio nazionala|Venezuelaren arteko partida A Coruñan, 2016 urtean.]]
**Galiziako futbol selekzioa** 1922an sortu zen, txapelketa ofizialetan Galizia ordezkatzeko talde bat izateko asmoz. Galiziako Futbol Federazioak antolatzen du.

## Historia 
1922 eta 1923 artean hainbat partida jokatu zituen baina ondoren jokatzeari utzi zion.

80 hamarkadan berriz ere selekzioa osatzeko asmoa izan zen baina 2005 arte ez zen gauzatu. Ordutik aurrera urtero jokatu izan ditu partidua.

## Uniformea 
Galiziako banderaren kolore zuria eta urdin argia konbinatzen ditu.

## Jokaturiko partidak 
### 20. hamarkada 
### Aro berria 
## Kanpo estekak
Le Moustier

**Le Moustier** () Okzitaniako Périgord eskualde historikoko Peyzac-le-Moustier udalerrian (Frantziako Dordoina departamendua) dagoen aztarnategi arkeologikoa da, bi harpez osaturik dagoena. Mousteriar tresneriak Le Moustier izena du, 1863tik aurrera Henry Christy ingelesak eta Édouard Lartet frantziarrak induskatua izan zena.

1909an bertan *Homo neanderthalensis*en buruhezur bat topatu zuten, 45.000 urte inguru zuena.

1979an UNESCOk Gizateriaren Ondare izendaturiko Vézère ibarreko Historiaurreko Guneak eta Leize Apainduak multzoan dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ernest Lluch

**Ernest Lluch i Martín** (Vilassar de Mar, Katalunia, 1937ko urtarrilaren 21a - Bartzelona, Katalunia, 2000ko azaroaren 21a) ekonomialaria eta politikaria izan zen, PSC alderdiari lotua. Osasun eta Kontsumoko ministro izan zen 1982. eta 1986. urteen bitartean.

2000. urtean ETAk hil zuen, 63 urte zituela. Hiru alaba zituen: Eulàlia, Rosa eta Mireia.

## Bizitza 
Ekonomia Jakintzetako doktore Bartzelonako Unibertsitatean, Pariseko Sorbonan zabaldu zituen ikasketak. Bartzelonako Unibertsitateko irakasle laguntzaile zela, espedientea egin, hainbat alditan atxilotu eta Unibertsitatetik bota zuten Frankismoaren aurkako jardueragatik.

Valentziako Unibertsitateko Ekonomiako katedraduna (1974) eta Bartzelonako Unibertsitate Zentraleko Doktrina Ekonomikoen Historiako katedraduna izan zen. Bere azken kargu ofiziala Santanderko Menéndez Pelayo Nazioarteko Unibertsitateko Erretoretza izan zen, 1989tik 1995era.

1977an diputatu aukeratu zuten Gorte Konstituziogileetarako hauteskundeetan, Socialistes de Catalunyako (PSOE eta PSC-Congrès koalizioa) zerrendaburu izan baitzen Gironako barrutian. 1979an berraukeratua izan zen Gironatik, dagoeneko PSCren ordezkaritzat; eta 1982an berriro ere, baina Bartzelonatik. 1980ko apirilean Espainiako Kongresuko PSOEko kide katalanen bozeramaile aukeratu zuten. 1982an Felipe Gonzalezek Espainiako Osasun eta Kontsumoko ministro izendatu zuen bere lehen agintaldirako, eta horretan aritu zen 1986 arte. Bere agintaldiko gertakari garrantzitsuena 1984ko Osasun Lege Orokorra da; izan ere, Lluch izan zen lege horren ekarle nagusia, eta lege horretan jarri baitziren osasun-laguntza unibertsalerako oinarri legalak.

1986ko maiatzean, politikaren lehen lerroa utzita, Doktrina Ekonomikoen Historiako katedra berreskuratu zuen Bartzelonako Unibertsitate Zentralean. 1989ko urtarrilaren 2an Menéndez Pelayo Nazioarteko Unibertsitateko (UIMP) errektore izendatu zuten. 2000. urtean, irmo zabaldu zuen Begoña Urroz titiko umea izan zela, 1960an, ETAk hildako lehen biktima. Espainiako Kongresuak eta Nazio Batuen Erakundeko espainiar ordezkariak teoria hori bere egin eta zabaldu zuten. Teoria hori, lehenago eta geroago, gezurtatua izan zen.

Bazuen Donostiarekiko lotura, eta Elkarri elkarte bakezaleko kide izan zen. Bakea lortzeko eta giza eskubideak errespetarazteko bidetzat elkarrizketaren eta zubi-lanaren aldekoa zen; baina hain justu hori izan zen, ETAko kideek ondoren aitortu zutenez, bera hiltzeko arrazoi nagusia.

## Lanak 
* *El pensamiento económico en Cataluña entre el renacimiento económico y la revolución industrial: la irrupción en la escuela clásica y la respuesta proteccionista* (1970)
* *La vía valenciana* (1975)
* *La Cataluña vencida del siglo XVIII: claroscuros de la ilustración Catalunya vençuda del segle XVIII*. Edicions 62, (1996) (katalanez)
* *Las Españas vencidas del siglo XVIII: claroscuros de la Ilustración*. Editorial Crítica, (1999)
* *La alternativa catalana (1700-1714-1740)*

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* ETAk hildakoen zerrenda .
* Ernest Lluch kultur etxea.

## Kanpo-estekak 
* Ernest Lluch Fundazioa.
* «Zubigile baten betaurrekoetatik», *Berria*, 2020-11-17.
Ribaforada Kirol Kluba

**Ribaforada Kirol Kluba** Ribaforadako futbol taldea da, egun Hirugarren Mailan dabilena.

thumb|250px|eskuinera|Bartolín maskota.
## Historia 
n sortu zuten Eduardo Aizpuni esker. Nafarroan sortu zen hirugarren futbol taldea da. 1928ra arte *Club Deportivo Imperio* izena izan zuen, herria zeharkatzen duen Aragoiko Ubide Inperialaren omenez. Nafarroako hirugarren futbol talde zaharrena kontsideratzen da.

1949-50 urtean *Club Deportivo Ribaforada* izena hartu zuen eta Bigarren Erregional mailan hasi zuen ibilbidea. Maila apaletan hamarkadak egin ondoren 1986-87 denboraldian Hirugarren Mailara igotzea lortu zuen eta maila horretako historikoetako bat bihurtu zen, hamaika denboraldi jarraian egin baitzituen bertan. Bi aldiz Bigarren B Mailara igotzeko play-offak ere jokatu zituen, azkena 1995-96 denboraldian, baina ez zuen helburua lortu. Bizpairu urte beranduago ordea krisi ekonomikoan sartu zen, 1998an maila galdu eta ordutik aurrera Nafarroako Erregional Mailetan aritu da.

## Datuak 
2018-19 denboraldia barne.
* Denboraldiak Lehenengo Mailan: 0
* Denboraldiak Bigarren Mailan: 0
* Denboraldiak Bigarren B Mailan: 0
* Denboraldiak Hirugarren Mailan: 11
* **Emaitzarik onena**: 2.a (Hirugarren Mailan 1993-94an)

## Azken denboraldiak 
* ¹ 2015-16 denboraldian Nafarroako Preferentea **Lehen Autonomikoa** bihurtu zen eta ondorioz Lehen Erregionala, **Nafarroako Preferentea**, eta Bigarren Erregionala zena **Lehen Erregionala**.

## Palmaresa 
* Hirugarren Maila (0): bigarren 1994an
* Nafarroako Preferentea (1): 1987

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Uruguaiko futbol liga

**Uruguaiko futbol liga** (*Primera División*) Uruguaien jokatzen den futbol txapelketa nagusia da. Munduko ligarik zaharrenetakoa da 1900 urtean hasi baitzen jokatzen. Club Atlético Peñarol eta Nacional de Montevideo dira dominatzaile nagusiak.

## Historia 
1900an abiatu zen liga *Asociación Uruguaya de Futbol*-ek antolatuta. 1923an Peñarolek ligatik atera eta bere elkarte propioa sortu zuen *Federación Uruguaya de Futbol* eta bi urtetan liga berria antolatu zuen. 1925eko txapelketak ez ziren osatu eta azkenean hurrengo urterako berriz bakarra osatzea erabaki zuten. 1930an ere ez zen ligarik izan Munduko Txapelketa antolatu zelako Uruguaien.

1994an liga bi fasetan banatu zen, Torneo Apertura eta Torneo Clausura. Txapelduna erabakitzeko torneo bakoitzaren irabazleen arteko partida. Ligak urte naturalak bete izan ditu baina 2005ean Europarren antzera jokatzen da, abuztuan hasi eta maiatzean bukatuz.

## Podiuma 
## Palmaresa 
### XX mendeko ligak 
|valign="top"|

|valign="top"|

|valign="top"|

|}

### XXI mendeko ligak 
* ¹ 2005 urtean Defensor taldeak uko egin zion finala jokatzeari Nacionalen aurkako azken partidan luzapeneko 7. minutuan penaltiaren bidez galdu zuelako protestan.
* ² 2006-07 urtean Apertura zein Clausura Torneotan Danubio izan zen lehena eta Peñarol bigarrena, ez zen finalik jokatu beraz.
* ³ 2016ko denboraldia trantsiziozkoa izan zen eta itzuli bakarra jokatu zen eta ez zen finalik jokatu, ligako lehena izan baitzen irabazlea.
* 4 ez zen finalik izan, Peñarolek irabazi zituelako txapelketa biak.
* 5 2020ko liga 2021eko martxoan amaituko da COVID-19 pandemiaren eraginez.

## Garaipenak 
* 6 1900, 1901, 1905, 1907 eta 1911eko ligak eztabaidan daude, *CURCC* eta Peñarol talde bera edo bi talde ziren erabaki behar da. Horregatik palmares askotan Peñarolek 45 garaipen bakarrik ditu.

## Kanpo estekak 
*  Uruguaiko Federazioaren webgune ofiziala
Basauriko geralekua

**Basauri** Euskal Herriko Bizkaiko tren geraleku bat da, Basauri udalerrian kokatuta dagoena.

Geralekua 1863ko martxoaren 2an ireki zen.

## Egoera 
Geralekua honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:

* : 241,300 kilometro-puntua

## Sarbideak 
*  Uriarte kalea, 18

### Irisgarritasuna 
## Historia 
Geralekua 1863ko martxoaren 2an ireki zen, Nafarroa eta Bizkaia Errioxa eta Araba bidez lotu nahi zituen trenbidearen Miranda Ebro-Bilbo zatia ireki zuenean, Castejondik Bilborako Burdinbide Konpainia delakoak, Castejon-Bilbo burdinbidea.

Berehala, konpainia hondatu egin zen eta Norteko Konpainiak bere gain hartu zuen. Iberiar Penintsulako Iparraldeko burdinbideen konpainiaren esku geratu zen, bere titulartasuna mantendu zuen 1941ean nazionalizatu eta sortu berria zen RENFEn integratu zuten arte.

2004ko abenduaren 31tik Renfe Operadorak linea ustiatzen du, Adif trenbide-instalazioen titularra den bitartean.

## Geralekua 
Geralekuak bi izkineko nasa ditu, nasen arteko aldaketa trenbide gaineko pasonibela gurutzatuz egiten dela.

## Zerbitzuak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Operadora

## Kanpo estekak 
* ADIF enpresako web gunea
* RENFE enpresako web gunea
Iratzar Fundazioa

**Iratzar Fundazioa** Sortuk antolatutako Fundazioa da. Bere helburua ikuspegi estrategikoa lantzea da.

## Helburuak 
Bere helburu nagusia Euskal Herria aske, sozialista, independiente, euskaldun eta feminista lortzea da. Floren Aoiz da Fundazioko zuzendaria .

2014ko abenduaren 29an, Neguko Unibertsitatea aurkeztu zuen fundazioak. Bertan Espainiako Estatuaren krisiaz, ezkerraz eta mugimendu askatzaileez eta Euskal Bideaz azterketa egingo zuten urtarrilean eta otsailean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zhugderdemidiin Gurragtxaa

**Zhugderdemidiin Gurragtxaa** (; ; Gurvanbulag, Bulgango probintzia, Mongolia 1947ko abenduaren 5a) espaziora joandako lehen kosmonauta mongoliarra da. 2000tik 2004ra Mongoliako defentsa ministroa izan zen.
Argentinako futbol liga

thumb|Argentinako futbol liga
[thumb|250px|[River Plate da garaipen gehien lortu dituen taldea.]]
[thumb|250px|[Boca Juniors, 1919ko taldea.]]
[thumb|250px|[Racing Club de Avellaneda, 1967ko taldea.]]
**Argentinako futbol liga** (*Primera División*) Argentinan jokatzen den futbol txapelketa nagusia da. Munduko ligarik zaharrenetakoa da 1891 urtean hasi baitzen jokatzen. IFFHS elkartearen arabera munduko zazpigarren liga indartsuena da, Hego Amerikako bigarrena Brasilgoaren ondoren. River Plate eta Boca Juniors dira historiako dominatzaile nagusiak.

## Historia 
Aldaketa handiak jasan dituen txapelketa da, baina azken hamarkadetan bi txapelketa jokatu izan dira urtero.

Hasieran talde amateurrak ziren guztiak. *Asociación Argentina de Football (AAF)* hasi zen txapelketak antolatzen. 1912an federazio berria sortu zen *Federación Argentina de Football (FAF)* eta iraun zuen hiru urtetan txapelketa paraleloak antolatu zituen.

1920 hamarkadan profesionalismoa sartu zen eta berriz ere bi txapelketa paralelo izan ziren, bata AAF-ak antolatzen zuena eta bestea *Asociación Amateurs de Football* (AAmF) elkarte berriak sorturikoa. 1919an gatazka sortu zen Argentinan, izan ere talde amateur batzuek jokalari amateurrei ezkutuko soldata edo sariak ematen zizkiela ikusi zen eta horren aurka egin zuten taldeek sortu zuten AAmF taldea. Azkenean 1931 urtean talde profesionalen liga eratu zen, *Liga Argentina de Football (LAF)*. Lau urtetan zehar liga amateurraren paralelo izan zen harik eta hura amaitu zen arte.

1967an denboraldia bitan banatu eta bi txapelketa antolatu ziren. Lehenengo *Torneo Metropolitarra* jokatzen zen, Argentinako Futbol Elkartearen barnean zeuden taldeek jokatzen zutena, eta ondoren *Torneo Nazionala*, Argentina barnealdeko taldeak gehitzen zitzaizkiolarik. 1985ean txapelketa bakarrera itzuli zen.

1991 urtean berriz ere bi txapelketa antolatu ziren denboraldi bakoitzeko, *Torneo Apertura* eta *Torneo Clausura*.

Azken urteetan aldaketa handiak izan ditu.

## Podiuma 
## Palmaresa 
### Aro amateurra (1891-1934) 
|

|}

### Profesionalismoa: Primera División (1931-1966) 
|

|}

### Torneo Metropolitarra eta Nazionala (1967-1919) 
### Torneo Nazionala eta Primera División (1980-1985) 
### Primera División (1986-1991) 
### Torneo Apertura eta Torneo Clausura (1991-2014) 
### Trantsiziozko Torneoa (2014) 
### Lehen maila (2015- ) 
#### 2015 urtea 
#### 2016 urtea 
15 taldetako bi multzo osatu ziren eta bakoitzeko txapeldunen arteko finala jokatu zen.

#### 2016-17 tik aurrera 
## Garaipenak 

## Kanpo estekak 
*  Argentinako Federazioaren webgune ofiziala
Abdul Ahad Mohmand

**Abdul Ahad Mohmand** (; Sardah, Afganistan, 1959ko urtarrilaren 1a) paxtun etniako Afganistango Aire Armadako pilotu eta kosmonauta ohia da. 1988an espazioan egondako lehenengo afganistandarra bihurtu zen Mir espazio-estazioan ia 9 egun igaro ondoren.

Sobietar Batasuneko armadak Afganistan utzi eta gutxira, 1992an, Alemaniara joan zen bizitzera eta asilo politikoa eskatu zuen. 2003an alemaniar herritartasuna lortu zuen.
Bertalan Farkas

**Bertalan Farkas** (Gyulaháza, Hungaria, 1949ko abuztuaren 2a) hungariar pilotu eta kosmonauta ohia da. Espaziora joandako lehenengo hungariar eta esperantozalea bihurtu zen 1980ko maiatzaren 26an.

## Biografia 
Gyulaházan jaioa, Szolnoken dagoen György Kilián Eskola Aeronautikoan graduatu zen 1969an. Ondoren, Sobietar Batasuneko Krasnodarreko Abiazio Militarreko Institutura joan zen, 1972an graduatuz.

Farkas Hungariako Aire Armadan sartu eta brigadier jeneral mailara igo zen.

1978an bere burua aurkeztu zuen kosmonauta bihurtzeko eta Interkosmosen 5. nazioarteko programan parte hartzeko hautatua izan zen. Bere ordezko kosmonauta Béla Magyari zen.

1980ko maiatzaren 26an, Farkas eta Valeri Kubasov kosmonauta sobietarra espaziora joan ziren Baikonurko Kosmodromotik Soiuz 36 misioan.

Orbitan zegoela, Farkasek materialen zientziako saiakuntzak burutu zituen. Espazioan 7 egun, 20 ordu eta 45 minutu igaro ondoren eta 124 orbita osatu ondoren, Farkas eta Kubasov Lurrera itzuli ziren, Zhezkazgandik 140 km hego-ekialdera lurreratuz. 1980ko ekainaren 30ean Bertalan Farkas Sobietar Batasuneko heroi tituluarekin saritu zuten.

Hungariako Foro Demokratiko alderdi kontserbadoreko kidea da. 2006an hungariar parlamenturako hauteskundeetako hautagaia izan zen Baktalórántházako hautes-barrutian. Bere bizitza pertsonalari dagokionez, Anikó Farkasekin ezkonduta dago eta hiru seme-alaba dituzte: Aida, Ádám eta Bertalan.
Sintonia (argipena)

**Sintonia** hitzak adiera zenbait ditu:
* fisikan, sintonia, igorgailu batek bidali eta hargailu batek batek jasotzn dituzten uhin-maiztasunen berdintasuna;
* irrati eta telebistan, sintonia, saio baten hasierako eta bukaerako musika zatia.
James Craig Adamson

**James Craig Adamson** (Warsaw, New York, 1946ko martxoaren 3a) estatubatuar astronauta eta koronel ohia da. NASA utzi ondoren, AlliedSignal aeroespazio-, automozio- eta ingeniaritza-enpresarako egin zuen 2001era arte, erretiroa hartu zuenean.
Granada (Nikaragua)

**Granada** mendebaldeko Nikaraguako udalerria eta Granadako departamenduko hiriburua da. Nikaragua aintziraren ipar-mendebaldeko ertzean eta Mombacho sumenditik hurbil dago. 2012an 123.697 biztanle zituen. Herrialdeko turismogunerik garrantzitsuena da.

## Pertsona ezagunak 
* Ernesto Cardenal (1925-2020), askapenaren teologoa.

## Hiri senidetuak 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kinder

eskuinera|frameless|233x233px
**Kinder** Ferrero italiar multinazionalaren marka da, txokolatezko produktu zenbait barnehartzen dituena. Urte bat geroago, 1969an, Italian saldu zen, eta Mediterraneo Itsasoaren inguruko herrialdeetara iritsi arte. "Kinder" hitzak, alemanieraz "umeak" esan nahi du.

## Produktu ezagunenak 
* Kinder Bueno: txokolatezko bi barra ditu eta "nagusientzako lehen Kinderra" leloarekin merkaturatu zen.
* Kinder Surprise: barnean jostailu bat daukan txokolatezko arrautza bat da.
* Happy Hippos: gailetazko hipopotamo batez babestutako olata bat da.

## Kanpo estekak
Hiru olatuak

thumb|Hiru olatuen kondairaren ilustrazioa, Midjourney adimen artifizialak sortua.
***Hiru olatuak*** Euskal Herriko kostako kondaira ezaguna da, euskal mitologia eta kostaldeko portu txikietako etnografia uztartzen dituena. Kondairaren leku beste bertsio daude: batzuetan sorginak direla, bestetan lamiak direla.

Juan Benanzio Arakistainek 1866an argitaratu zuen lehendabizikoz, *Tradiciones vasco-cántabras* liburuan.

## Kondaira 
Istorioan arrantzale gazte batek, sorginak edo lamiak begizkoa eginda, itsas zabalean zegoela hiru olatu erraldoiren oldarra jasan zuen. Hirugarrenak txalupa irenstera zihoanean, arrantzaleak -lagun batek ohartarazita- arpoia olatuaren bihotzera jaurti, ikaragarrizko oihu bat entzun, eta olatua gorri bihurtu zen. Orduan, txalupa ukitu gabe desagertu zen, eta kaira itzultzean sorgina zein izan zen ohartu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Viktor Afanasiev

**Viktor Mikhailovitx Afanasiev** (; Briansk, Errusiako Sobietar Errepublika Sozialista Federatiboa, 1948ko abenduaren 31) Errusiako Aire Armadako koronela eta probatako kosmonauta da Juri Gagarin Kosmonauten Entrenamendu Zentroan.
Thomas Akers

**Thomas Dale Akers** (Saint Louis, Missouri, 1951ko maiatzaren 20a) NASAren espazio anezka programako astronauta ohi estatubatuarra da.

## Kanpo estekak
Vladimir Aksionov

**Vladimir Viktorovitx Aksionov** (; Giblitsy, Moskuko oblasta, Errusiako SESF, SESB, 1935eko otsailaren 1a – Mosku, 2024ko apirilaren 9a) sobietar kosmonauta izan zen.
Gayangos

thumb|500px|Gayangos herriaren ikuspegia.
**Gayangos** Burgosko probintzian (Gaztela eta Leon) dagoen herri txiki bat da. Merindadeak eskualdean dago kokatuta, eta Merindad de Montija taldea sortzen duten herriekin batera dute udaletxea, Villasante herrian, hain zuzen.

## Antzinako zerbitzuak 
Antzina, herri txiki honek biztanleentzako hainbat zerbitzu zituen, horien artean hurrengo hauek: eskola bat, bainuetxe bat, errota bat, labeak, garbitegia, ospitale bat eta eliza bat.

Bainuetxea tuberkulosoak garbitzeko erabiltzen zen Espainiako Guda Zibilean.
Herriko errota, herritarren artean batzen zuten garia lantzen zuten, zaldalea (asto eta zaldientzako pentsua) lortzeko, hau da, animaliei jaten emateko.
Herritarren artean, hiru labe eraiki zituzten ogia egiteko herritar guztiek lortzen zuten garia erabilita.
Herrian hiru garbitegi zeuden, zehatz-mehatz emakumeek erabiltzen zituztenak arropa garbitzeko…
Ospitale bat zegoen, bertan, garai hartako herritar gehienak jaio ziren. Zoritxarrez, Gerra Zibilaren ostean, ospitalea itxi zuten eta herritarrak etxeetan berriro jaiotzen hasi ziren. Herrian jaio zen azkenengo umea, 1974ko ekainaren 15ean jaio zen, ondorengo ume guztiak Bilbon jaio ziren legeak behartuta.
Herria sortu zenean, eraiki ziren lehenengo eraikinen artean, eliza zegoen. Eliza herriaren zentroan dago kokatuta, alegia, herriko plazan.

## Demografia 
2007ko erroldan udalak 67 biztanle zituen, 2012an, ordea, 60.

## Gaur egungo herria 
Gaur egun, herria, bi zatitan dago bananduta herria zeharkatzen duen CL-629 errepidearen eraginez. Herriaren zonalde esanguratsuena herriko plaza da, bertan, eliza eta iturria baitaude. Gayangos beste herri batzuen artean ezaguna egiten duena zera da; hiru taberna daudela. Izan ere, inguruko herrietan tabernarik ez dago. Honen eraginez, jende ugari joaten da herrira lagunekin egotera.

Gayangos eskualdetik at ezaguna izatea eragiten dutenak, Antuzanoko urmaelak dira. Jende askok bisitatzen du herria Antuzanoko urmaelen bila. Hiru urmael dira Antuzanoko urmaelak, hirurak tamaina desberdina dute eta hauek ikusteko, inguruko mendietan begiratoki ugari eraiki dituzte berauek ikusteko. Leku aparta da hegazti migratzaileak ikusteko.

## Kanpo estekak
Karlos Elgezua

**Karlos Elgezua Lasuen** (Eibar,  - 1987) gipuzkoar eskultorea izan zen, erretratuetan aditua.

José Felipe Artamendi, Toribio Zulaika eta Jacinto Olabe izan zituen maisuak. 1929an Arrateko Andre Mariaren zaharberritze lanetan parte hartu zuen.
Michael James Adams

**Michael James Adams** (Sacramento, Kalifornia, 1930eko maiatzaren 5a - Johannesburgetik hurbil, Kalifornia, 1967ko azaroaren 15a) pilotu eta astronauta estatubatuarra zen. Ameriketako Estatu Batuetako definizioaren arabera, baina ez ordea nazioartekoaren arabera, ezpazio-misio batean hildako lehenengo estatubatuarra izan zen.

## Biografia 
Sacramenton jaioa, Adams Sacramentoko Hiri Unibertsitatean graduatu zen. 1950ean Ameriketako Estatu Batuetako Aire Armadan izena eman zuen. Handik bi urtera, 1952an, pilotu hegalak intsignia lortu eta pilotu bilakatu zen Texaseko Aire Armadaren Webb Basean. Koreako Gerran borroka-pilotu egon zen. Ondoren, 30 hilabetez Louisianan zegoen Aire Armadaren England Baseko 813. Borroka-Bonbaketari Eskuadroian egon zen, eta gero beste 6 hilabetez Frantzian zegoen Chaumont Aire Basean egon zen.

Bere ibilbide militarrean hainbat sari eta intsignia lortu zituen.

1958an ingeniaritza aeronautikoan diplomatu zen Oklahomako Unibertsitatean. Ondoren, 18 hilabetez Massachusetts Institute of Technologyn astronautika-ikasketak egin eta gero, 1962an, Kalifornian dagoen Edwards Aire Armadaren baseko probatako pilotuentzako eskolarako hautatua izan zen. Bertan pilotu eta ikasle onenaren Honts Saria irabazi zuen. Ondoren, Ikerkuntza Aeroespazialeko Pilotu Eskolara joan zen 1963ko abenduan ohorezko matrikulekin graduatuz. Michael James Adams, Edwards Baseko lau ikerkuntza aeroespazialeko pilotu hautatuetako bat izan zen NASAren bost hilabeteko serieko ilargiratze-saiakuntzetan parte hartzeko Martin Company-n, Baltimoren, Marylanden. 1965eko azaroan Ameriketako Estatu Batuetako Aire Armadaren Manned Orbiting Laboratory programan astronauta izateko hautatua izan zen. 1966ko uztailean USAF eta NASAren baterako North American X-15 programan sartu zen. 1966ko urriaren 6an X-15ean egin zuen hegan lehenengo aldiz.

### Heriotza 
thumb|Suhiltzaileak Adamsen X-15aren fuselajea zaintzen.
1967ko azaroaren 15ean Adamsek 7. aldiz pilotatu zuen X-15, 3-65-97 hegaldian. 81 kilometroko altitudera igo zen. Aireontziaren muturra 15 gradu eskuinera desbideratzen ari zen. 70 kilometroko altitudera jaisten ari zenean, aireontziak presio aerodinamikoaren areagotze azkarra jasan zuen eta Adamsen aireontzia biraka hasi zen Mach 5eko abiadura bortitzean. X-15 aireontzia 20 kilometroko altitude ingurura jaisten ari zela Mach 3,93ko abiaduran, bertikalki 15 g (positiboak zein negatiboak) eta albotik 8 g jasaten ari zen, aireontziaren diseinu-mugak gaindituz. Ondorioz, jaurtiketa unetik 10 minutu eta 35 segundura, aireontzia apurtu eta Michael James Adams bertan hil zen.

Ameriketako Estatu Batuetako Aire Armadak hilosteko astronauta hegalak intsignia eman zion bere azken hegaldiagatik.

1991an NASAk bere izena idatzi zuen Floridako Kennedy zentro espazialeko *Space Mirror Memorial* oroitarrian.

## Kanpo loturak 
*  Michael J. Adamsen biografia NASAren webgunean
Segurtasuna Laguntzeko Nazioarteko Indarra

**Segurtasuna Laguntzeko Nazioarteko Indarra** (, **ISAF**) Afganistango gerran parte hartu zuen nazioarteko koalizioa izan zen.

## Historia 
### 2001 
Urrian, AEBek Afganistango inbasiori ekin zion, talibanen erregimena kentzeko eta Osama bin Laden Al Kaidako burua atxilotzeko asmoekin.

Abenduan, AEBek eta bere aldekoek konferentzia bat antolatu zuten Bonnen (Alemania), Afganistango gobernu bat eraikitzeko eta erregimen berriaren oinarriak ezartzeko. Nazio Batuen Erakundeko Segurtasun Kontseiluak onartu zuen eman zuen Afganistanera nazioarteko indar bat bidaltzea.

### 2002 
Urtarrilean, ISAF Segurtasuna Laguntzeko Nazioarteko Indarra Kabulera iritsi ziren, hasieran hemezortzi herrialdek osatuta. Helburua, hiriburuan eta inguruan segurtasuna zaintzea zuen.

### 2003 
Abuztuan, NATOk ISAF zuzentzeko betekizuna hartu zuen.

Abenduan, NBEren Segurtasun Kontseiluak onartu zuen NATOk ISAFen misioa Afganistan osora zabaltzea.

### 2006 
Abuztuan, ISAFek *Medusa operazioa* egin zuen, NATOk egindako lurreko gerra operazio handiena. ISAFek bere eskumenak zabaldu zituen, izan ere, zaintzaz gain, talibanen aurkako borrokarako eginkizunak ere egin zituelako.

Urrian, ISAFek bere zabalpena amaitu zuen.

### 2008 
Abuztuan, Kabul probintziako segurtasunaren eskumenak Afganistango indarretara pasarazi zituen ISAFek.

### 2009 
Azaroan, Afganistango indarrak prestatzeko egitasmoa ezarri zuen NATOk.

### 2010 
Azaroan, NATOko eta Afganistango buruzagiek onartu zuen 2014. urtearen bukaerarako ISAFen eginkizuna bukatu eta segurtasun arduren trantsizioa eginda egotea.

### 2014 
Irailean, Segurtasunaren trantsizioa amaitu egin zen, NATOk eta Kabulek onartu zuten 2015etik aurrera entrenamendurako misio bat bakarrik egotea.

Abenduaren 28an, NATOk bukatu egin zuen ISAFen misioa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak