open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Termitero

thumb|Termitero bat.
**Termiteroa**, egitura biogeniko bat da (izaki bizidunek egina). Termita-espezie askoren habia da, non erregina zaintzen duten, larbak jaiotzen diren, hauek hazten dituzten, eta langile edo etorkizuneko erregina bihurtzen diren. Lurpeko ganbera bat dute, termiteroaren ganbera nagusia dena. Euren egitura dela eta, errefrigerazio sistema naturala dute.

## Kanpo estekak
Manuel Ormazabal

**Manuel Alejandro Ormazábal Pino** (1983ko martxoaren 10a) Txileko futbolaria da, gaur egun Txileko Bigarren Mailako San Antonio Unido taldean atzelari gisa jokatzen duena.

## Kanpo estekak 
*
Eastgate Centre

**Eastgate Centre** Harare (Zimbabwe) erdiguneko merkataritza-gune eta bulego-eraikina da. Mick Pearce da honen arkitektoa eta naturalki aireztatzeko eta hozteko diseinatua dago; ziurrenik sofistikazio maila honetan hozte naturala erabili zuen munduko lehen eraikina izan zen. 1996an ireki zituen atean.

## Kanpo estekak
Óscar Olavarría

**Óscar Olavarría Araya** (1951ko abuztuaren 20a - 2000ko urtarrilaren 27a) Santiagoko aktore, abeslari eta umorista txiletarra izan zen. Txileko Route 68n auto istripu batean hil zen Viña del Mar-eko ikuskizun batera zihoala.

## Kanpo estekak
Aldrovanda vesiculosa

***Aldrovanda vesiculosa***, droserazeoen familiako uretako landare haragijalea da; *Aldrovanda* generoko espezie bizidun bakarra da. Landareak uretako ornogabe txikiak harrapatzen ditu, Venus eulijalearen antzeko tranpen bidez. Tranpak kiribiletan jarrita daude, libreki flotatzen duen erdiko zurtoin baten inguruan, eta hortik datorkio izen arrunta. Azkar mugitzeko gai den landare-espezie bakarrenetakoa da.

Espezie honen hedapen eremu naturala Europatik Australiara bitartekoa da. Urteko landarea (bere bizi zikloa urtebetean osatzen du, eta beti, baldin eta ura badu) da eta bioma subtropikalean hazten da batez ere.

Herrialde eta eskualde hauetan aurki daiteke: Europa (Alemaniatik Italiara hegoldetik eta Alemaniatik ekialdera: Errusia, Kaukasoa, Siberia, Errusia ekialdea urruna, Asia erdialdea (Kazakhstan), India, Bangladesh, Txina iparraldea , Japonia (Honshu), Korea, Ghana, Kamerun, Tchad, Sudan, Tanzaniatik Botswanara, Madagaskar, Australia (Hegoaldea, Victoria eta Tasmania kenduta): AEBetako ekialdean sartu zen landare intsektujale gisa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
“*Aldrovanda vesiculosa* L.” *WFO. World flora Online*
Rafael Olarra

**Rafael Andrés Olarra Guerrero** (1978ko maiatzaren 26a) atzelari gisa jokatu zuen futbolari ohia da.

## Karrera 
Olarrak Audax Italianon hasi zuen bere ibilbidea. Gero, Universidad de Chile-n egon zen, non bere buruari izena eman eta selekzioan jokatzen hasi zen.

2005-06 denboraldiaren hasieran Club Deportivo Universidad Católicatik Maccabi Haifa klubera transferitu ondoren, Olarra Maccabiren defentsan kontuan hartu beharreko indar gisa ezarri zen. Olarrak 1998ko urtarrilaren 31n egin zuen debuta nazioartean, Iranen aurka.

## Erretiroaren ostean 
Erretiroa hartu ondoren, Fox Sports Chilen lan egin zuen kirol-esatari eta telebista-aurkezle gisa 2019ra arte  Ondoren, ESPN sartu zen. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Rafael Olarra playmakerstats.com webgunean
* Rafael Olarra
Baliabide berriztaezin

**Baliabide berriztaezina** edo **baliabide finitua** baliabide naturala mota bat da, ezin dena erraz ordezkatu modu natural batean, kontsumoaren abiadura bezain azkar. Adibidez, karbonoz egindako erregai fosilak baliabide berriztaezinak dira. Jatorrizko materia organikoa, beroaren eta presioaren laguntzaz, petrolioa edo gas naturala bezalako erregai bihurtzen da, baina ustiapen abiadura sorrera erritmo hori baino askoz azkarragoa da. Lurreko mineralak eta mineral metalikoak, erregai fosilak (ikatza, petrolioa, gas naturala) eta lurpeko ura baliabide ez-berriztagarritzat hartzen dira zenbait akuiferotan, nahiz eta elementu indibidualak beti kontserbatzen diren (erreakzio nuklearretan izan ezik).

Aitzitik, zura (modu iraunkorrean biltzen denean) eta haizea (energia bihurtzeko sistemak elikatzeko erabiltzen dena) bezalako baliabideak baliabide berriztagarritzat hartzen dira, hein handi batean, haien hornikuntza lokalizatua gizakientzat esanguratsuak diren denbora-esparruetan ere gerta daitekeelako.

## Ikus, gainera 
* Petrolioaren gailurra
* Uranioaren gailurra

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Benjamin Muñoz Gamero

**Benjamín Muñoz Gamero** (Mendoza, Argentina, 1817ko martxoaren 31 - Punta Arenas, Txile, 1851ko abenduaren 3a) Txileko itsas ofiziala, senataria eta Magallanesko itsasarteko Punta Arenasko gobernadorea izan zen. Cambiazoren matxinadan hil zuten 1851n.

Bere izena darama Muñoz Gamero penintsulak.

## Kanpo estekak
Flectofin

**Flectofin**-a *Strelitzia reginae* espeziean aurkitutako zinematikatik eratorritako eta abstraitutako polinizazio-mekanismoan inspiratutako giltzarik gabeko gailu bioinspiratua da. Erabiltzen duen mekanismoak deformazioa du ardatz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Muñoz Gamero penintsula

**Muñoz Gamero Penintsula** () Txileko penintsula bat da. Mendebaldean Smyth kanalarekin du muga, eta istmo estu baten bidez Patagoniako penintsularekin lotzen da, hegoaldean Skyring itsasadarra eta iparraldean Obstrucción estuarioaren artean. Penintsula bere erdiko lur-masatik irteten diren hainbat penintsula txikiagoz osatuta dago. Riesco uhartea penintsula honen parte hartu zen 1904ra arte. Bere erdiko zati garrantzitsu bat hartzen duen aintzira 1945ean aurkitu zen. Penintsulan Monte Burney eta Gran Campo Nevado daude.

Penintsula bizitzen jartzeko bi saiakera izan dira orain arte, lehenengoa *fin de siècle-n* eta bigarrena Eduardo Frei Montalvaren presidentetzan (1964–1970). Ingurugiro-baldintzek (hezetasun handia) eremua ez da egokia ardi eta behi hazkuntzarako.

Penintsulak Benjamín Muñoz Gameroren (1817–1851) izena du.

## Kanpo estekak
Sistema biologiko

**Sistema biologikoa** biologikoki garrantzitsuak diren entitateen sare konplexua da. Antolamendu biologikoak hainbat eskala hartzen ditu, eta sistemaren araberako egitura desberdinen arabera zehazten da. Makro eskalako sistema biologikoen adibideak organismoen populazioak dira. Ugaztunen eta beste animalia batzuen organo eta ehunen eskalan, zirkulazio-sistema, arnas sistema eta nerbio-sistema sartzen dira adibideetan. Eskala mikro edo nanoskopikoan, sistema biologikoen adibideak zelulak, organuluak, konplexu makromolekularrak eta bide erregulatzaileak dira. Sistema biologiko bat ez da nahastu behar sistema bizi batekin, organismo bizi batekin bezala.

## Kanpo estekak
Clément Ader

**Clément Ader** (Muret, Frantzia, 1841eko apirilaren 2a - Tolosa, Okzitania, 1925eko martxoaren 5a) frantziar ingeniari eta hegazkinlaria izan zen, eta, besteak beste, mikrofono bat eta telefonoaren lehen hobekuntzak egin zituen. 1880an Parisen lehen telefono-linea instalatu zuen. Bereziki ospetsua da lehen hegazkinekin egindako lanagatik.

## Kanpo estekak
Pollia condensata

***Pollia condensata***, batzuetan **marmolezko baia** deitua, landare belarkara iraunkorra da, Commelinaceae familiakoa. Zurtoin estoloniferoekin eta fruitu gogor, lehor, distiratsu, biribil eta urdin metalikoekin. Afrikako eskualde basotsuetan egon ohi da. Frutaren kolore urdina, egiturazko kolorazioak sortua, ezagutzen den edozein material biologikoren artean biziena da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Verpa bohemica

***Verpa bohemica*** *Morchellaceae* familiako onddo espezie bat da Ez da gomendatzen jatea, babestu beharreko espeziea da, bakana baita.

Sinonimoa: *Ptychoverpa bohemica*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 5 eta 20 cm bitarteko garaierakoa, 2 eta 5 cm bitarteko garaierako kapela eta diametroa berriz oinaren lodieraren araberakoa izaten da, goialdean titare bat bezala bat egiten du oinarekin. Kanpoko azala marroi-horixka kolorekoa edo marroi-okre antzekoa eta luzetarako saihetsak ditu, izurtuak, irregularrak, barnealde leuna duten gelaxka estuak eta luzangak osatuz, zuri-krema kolorekoa.

**Hanka:** Zilindrikoa, 5 eta 12 (20) cm bitarteko garaierakoa eta 3 eta 6 (9) cm bitarteko lodierakoa, solidoa, gero barnehutsa, pixka bat sabelduna oinarrian, gainazal leuna, zetaduna; zuritik okre kolorera doana eta goialdean sare zurixka batekin. Barnealdea kotoi itxurakoa eta zurixka.

**Haragia:** Hauskorra, zurixka; hautemanezineko usaina du eta zapore gozoa.

**Etimologia:** Bohemia epitetoa, latinetik dator, "bohemicus" hitzetik, Bohemiatik, Europako Erdialdeko eskualde batetik.

## Jangarritasuna 
Jateko bikaina, baldin eta asko egosten bada.

### Nahasketa arriskua 
*Morchella hybrida* delakoarekin nahas daiteke, honek kapela konikoa du.

## Sasoia eta lekua 
Udaberrian hazten da, makaldietan edo ibaitik hurbil dauden beste zuhaitz batzuen azpian agertzen da.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia, Kaukasia, Turkia, Kazakhstan, Kirgizistan, Japonia eta Thailand.

## Espeziearen egoera 
Aranzadi Elkartearen arabera, *Verpa bohemica* desagertzeko arriskuan dauden onddoen eusko-kantauriar Zerrenda Gorrian dago. Azken urteotan mikologia adituek onddo batzuen beherakada kuantitatibo eta kualitatibo handia egon dela ohartarazi dute. Adituen esanetan, egoera honek hainbat eragile ditu, tartean klima aldaketa, pestiziden erabilera eta bilketa masiboak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Trakeida

**Trakeidak** xilemaren zelula eroale mota bat dira. Bertatik izerdi gordina joaten da. Ura garraiatzeko gai dira; izan ere, trakeidak heldu ondoren, organuloak eta zitoplasma galtzen dituzte, eta hodi bat bezala geratzen dira. Gimnospermen berezkoa da. Trakeidak zelulabakarrak dira, oso luzeak eta punteadura ugarirekin edo ingelesez "pits" areolatuak eta sinpleak, eta horien bidez komunikatzen dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pōhiva Tuʻiʻonetoa

**Pōhiva Tuʻiʻonetoa** (Talafo’ou, 1951ko ekainaren 30a - AEB, 2023ko martxoaren 18a) tongar politikaria izan zen. Tongako lehen ministroa izan zen 2012tik 2021era.

Kontabilitatean graduatu zen Zeelanda Berrian 1982an. Tongan funtzionario gisa lan egin zuen, eta 1983tik 2014ra herrialdeko Auditorea izan zen. 1987tik 1988ra Taufa'ahau Tupou IV.a erregearen idazkari pribatua izan zen.

2014an Batzar Legegileko kide hautatu zuten. 'Akilisi Pōhiva lehen ministroak Lan eta Merkataritza eta Polizia eta Espetxe ministro izendatu zuen. 2017an Sarrera eta Aduana ministro kargua jaso zuen, eta 2018an Finantza eta Plangintza Nazionalekoa.

2019ko irailean hautatu zuten priner ministro, eta 2021eko abendura arte egon zen karguan.
Erlantz Palacín

**Erlantz Palacín Alfonso** (Galdakao, Bizkaia, 2003ko otsailaren 10a) Euskal Herriko futbolaria da, Lezaman hezia. 

## Biografia 
Eskuin hegalean aritzen da, erdialdean edo atzealdean. 2024ko udan Athleticek lagatu gisa bidali zuen Sestao Riverrera. 2025eko urtarrilean Avilésera joan zen lagatu gisa sei hilabeterako. Denboraldi bukaeran Athleticek ez zuen bere kontratua berritu. Uda horretan Eslovakiako lehen mailan jokatzera joan zen.

## Kirol Ibilbidea 
*2024ko ekainaren 29an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Magudeswarar Tenplua (Kodumudi)

**Magudeswarar tenplua**  Kodumudi hirian, Indiako Tamil Nadu estatuan, Erode barrutian dagoen Shiva-ri eskainitako tenplu hindua da. Konguko seigarren tenplua da, Thevaramgo ereserkietan goraipatu dena. Kaveri ibaiaren ertzean dago. Agastiaren leinua tenplu horri lotuta dago.

Tenplu honek zazpi santutegi nagusiak ditu. Oso tenplu handia da. Hauek harrizko santutegi bereiziak dira:

* Magudeshwar
* Sundaranayaki (amman kovil)
* Veeranarayana perumal
* Thirumangai Nachiyar Thayar
* Vanni
* Anjaneya swami
* Shaneeswar
* Sooryan eta Chandran

## Iruditegia 

Fitxategi:Kodumudi magudeswarar temple3.jpg|Vavivudainayagi Rajagopura.
Fitxategi:Kodumudi magudeswarar temple4.jpg|Magudeswarar, aurreko mandapa.
Fitxategi:Kodumudi magudeswarar temple6.jpg|Veeranarayanaperumal, aurreko mandapa.
Fitxategi:Kodumudi magudeswarar temple7.jpg|Mahalakshmi santutegia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Bideoa Youtuben.
Big beat

***Big beat*** musika elektronikoaren azpi-genero bat da, eta, normalean sintetizadoreak sortutako patroiak erabiltzen ditu -  acid house/techno estilokoak. Terminoa musika britainiarraren industriak erabili du,  besteak beste the Prodigy, the Chemical Brothers, Fatboy Slim, the Crystal Method, Propellerheads, Basement Jaxx eta Groove Armada egileen musika etiketatzeko.

Big beat-ek arrakasta zabala lortu zuen 1990ko hamarkadan, eta batez ere gailur kritiko eta komertziala lortu zuen hamarkadaren bigarren zatian, 1995 eta 1999 bitartean, The Chemical Brothers bikotearen *Dig Your Own Hole* diskoa, The Prodigy taldearen *Fat of the Land* eta Fatboy Slim egilearen ''You've Come a Long Way, Baby*,.
[thumb|[Fatboy Slim 2004an]]
[thumb|[The Prodigy 2009an, zuzeneko emanaldian]]
[thumb|220x220px|[The Chemical Brothers Bartzelonan, 2007an zuzeneko emanaldian.]]
[ezkerrera|thumb|200x200px|[The Crystal Method Lollapaloozan, 2012]]

## Erreferentziak 
## Bibliografia osagarria 
*  *The Little Big Beat Book* by Rory Hoy, 2018-09-10, by New Haven Publishing Ltd,  - The book outlines the history of Big Beat as a musical genre and contains 120 interviews with bands and musicians that helped create and produce Big Beat music.
*  *The Story of Big Beat'': Bookazine Paperback – 30 Jul 2019 by Rory Hoy, New Haven Publishing Ltd (30 July 2019),

## Kanpo estekak
Helena Antonia

**Helena Antonia** (Lieja, 1550-1595) Austriako Mariaren gorteko kidea zen. Bere nanismoaz gain, hirtsutismoa zuen. Austriako Margarita artxidukesaren kutuna zen, baita Austriako Konstantzako konpainia-dama ere. María Ana de Baviera dukesak eta bere senarrak, Grazeko Karlos II.ak hazi zuten. Helena Antoniaren erretratua Bavariako Museo Nazionalean dago.

## Iruditegia 

Fitxategi:Wrocław Helena Antonia Galeckha.jpg|alt=
Fitxategi:Helena Antonio, a bearded lady. Line engraving. Wellcome V0007122.jpg|alt=
Fitxategi:Helena_Antonia.jpg|alt=
Fitxategi:Helena (Aldrovandi, Tavole di animali 6-2, pl. 70).jpg|alt=

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Emakume bizardunak

## Kanpo estekak
Suribachi mendia

**Suribachi mendia**, , Japoniako Iwo Jima uhartean dagoen mendi bat da, Ozeano Barearen ipar-mendebaldean, eta Ogasawara suprefeturan. 169 metroko garaiera du.

Bigarren Mundu Gerran, 1945eko otsailaren 23an eta Iwo Jimako guduan zehar, Joe Rosenthalen *Bandera goratuz Iwo Jiman* argazki ospetsua mendi honen gailurrean hartu zen.
Underworld (musika taldea)

***Underworld*** Galeseko musika elektronikoko taldea da, 1987an sortu zen Cardiffen, eta gehien bat Karl Hyde eta Rick Smithen lankidetza-proiektua da. Antzinako kide garrantzitsuen artean, Darren Emerson (1991tik 2001era) eta Darren Price (2005etik 2016) daude.
[eskuinera|thumb|300x300px|Underworld "Jumbo" jotzen [Central Parken, New York, 2007.]] Beren lanik ezagunena *Trainspotting* filmeko soinu bandako zati bat.

## Diskografia 
**Estudioetan grabatutako albumak**

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Antonietta Gonsalvus

**Antonietta Gonsalvus** (gaztelaniaz: *Antonia González)* edo **Tognina Gonsalvus** (Ile-de-France, 1572 - Capodimonte, Italia; ¿?) XVI. mendeko emakume bizardun ezaguna.

## Biografia 
Bere ama Catherine zuen izena, eta Parisko emakume eder bat zen. Aita, Tenerifeko Petrus Gonsalvus zuen, hipertrikosia zuen gizona. Bikotean zazpi seme-alaba zituen, eta horietatik gutxienez bostek hipertrikosia garatu zuten, Antonietta berak, Madeleine eta Henri dira ezagunenak. Bere familiarena Europan deskribatu den kasurik zaharrena da. Antoniettak gutun bat du, non bere aitaren biografia labur bat idatzita dagoen:On Pietro, Kanariar uharteetan aurkitutako gizon basatia, Frantziako erregea de Enrikeren aurrera eramana izan zen, eta hortik Parmako dukearen eskura pasatu zen. Hortik nator ni, Antonietta, orain Isabella Pallavicinaren, Soragnako Markesa, gortetik hurbil aurkitu nazakezue.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Hipertrikosia
* Emakume bizardun
* Petrus Gonsalvus

## Kanpo estekak 
* Tognina Gonsalvus
Nubiako monumentuak salbatzeko nazioarteko kanpaina

**Nubiako Monumentuak Salbatzeko Nazioarteko Kanpaina** 1960 eta 1980 artean garatu zen, eta helburua izan zen Aswango presa eraikitzearen ondorioz Behe Nubia eskualdeko 22 monumentu birkokatzea, urak estaliko zituelakoan bestela.

## Testuingurua 
Monumentuak Egipto hegoaldean eta Sudanen iparraldean zeude, Proiektuaren arrakastaren funtsetako bat izan zen 50 herrialdetako koalizio bat sortzea, eta ondorioetako bat izan zen halaber 1972an Gizateriaren Ondareari buruzko Konbentzioa sortzea, Gizateriaren Ondare izendapen sistema modernora ekarri gaituen hitzarmena.

Niloko lehen kataratan, Antzinako Egipto eta Nubiako muga tradizionala definitu zitekeen toklian, Aswan presaren eraikitzeak Nasser lakua sortu behar zuen. Aintzira horrek Nilo ibaiaren ertzak urperatuko zituen guztira 479 km-tan (298 ml), presaren hegoaldean, eta Behe Nubia historikoko eremu osoa hartuko zuen. Eremu horretako tenplu eta ondare arkeologikoa ura igo aurretik erreskatatzea izan zen egitekoa, beraz; tenplu batzuk inguruetan kokatuz, eta beste batzuen garraiatzea antolatuz, harriz harri, beste herrialde batzuetara ere.

Vittorino Veronesek, UNESCOren zuzendari nagusiak, 1960an deskribatu zuen erronka: "Ez da erraza iraganeko herentziaren eta gaur egungo ongizatearen artean aukeratzea; izan ere, herri hori historiako legatu gorenetako baten itzalpean bizi da, eta ez da erraza tenpluen eta uzten aukeratzea".

UNESCOren esanetan, "inoiz egin den erreskate arkeologikoko operazio handiena" izan zen antolatutkoa.

## Monumentuak 
Birkokatutako monumentuen kopurua 22 edo 24 artean zenbatu izan da, toki jakin batzuen elementuen definitzeko moduaren arabera. Behe Nubian, Qasr Ibrimen, leku arkeologiko bat geratu zen azkenean bere tokian, kokapenagatik uharte baten muturra bihurtuko zela ikusirik. Birkokatutako lekuak honela taldekatu daitezke:

* Bi tenplu-talde ia berdin-berdinak ziren  gertuko lekuetara mugitu ziren.
* Hamaika tenplu berreraiki eta hiru oasitan bildu ziren, Nasser lakura begira.
* Zazpi tenplu bi museotan berkokatu ziren.
* Herrialde laguntzaileetara bidali ziren bost, laguntza tekniko eta finantzarioaren trukean, "itzulerarik gabeko laguntza" gisa.

Hona hemen birkokatutako monumentuen zerrenda:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kara (sikhismoa)

eskuinera|thumb|Kara – sikh-entzako bost fede-ikurretako bat
**Kara** bat ( Sikhek erabilitako burdina edo altzairuzko besokoa da. Sikh guztiek erabili beharreko bost "kakar" edo fede-ikurretako bat da. Kararen erabilpena Gobind Singh guruak 1699an ezarri zuen.

Kara Jainkoarekiko atxikimenduaren eta konpromisoaren sinboloa da. Guru Granth Sahib sij-en testu santuak aipatzen du. Indiako iparraldeko, ipar-mendebaldeko eta mendebaldeko estatuetan (Gujarat, Rajasthan eta baita Maharashtra ere) sikh ez direnek ere erabiltzen dute kara.

[thumb|Ferozepur barrutiko punjabi freskoa, Krishna eta Rukmi arteko duelua irudikatzen duena. Bertan [Krishnak *kara* bat darabil arma gisa.]]
Historikoki, borroketan altzairuzko ukabil gisa ere erabili izan da. Britainiar Raj garaian, Indiako armada britainiarreko sikh soldaduek *loh-muthi* boxeo-forma praktikatzen zuten, esku batean kara zutela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Levana

**Levana**, erromatar mitologian, jaioberrien legitimazio eta errekonozimenduaren buru zen jainkosa izan zen. Haur bat jaiotzean, lurrean biluzik jartzen zuten, eta legezkotzat jotzeko, aitak edo haren ordezkariak altxatu behar izaten zuen. Ume bat lurretik altxatzean ere Levanari dei egiten zitzaion.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pilar Eyre

[thumb|260px|[Pilar Eyre San Jordi egunean, 2009]]
**Pilar Eyre Estrada** (Bartzelona, Katalunia, 1947ko irailaren 13a) bartzelonar kazetaria eta idazlea da.

## Biografia 
Vicente Eyre Fernández margolari galiziarraren eta Pilar Estrada Borrajo de Oroscoren alaba da. Hiru ahizpetariko erdikoa da. Haren ahizpek Olga eta Georgina dute izena. Filosofia eta Letrak eta Informazio Zientziak zuen. Eyreren gaztetako ilusioa zera zen:"*Nire belaunaldiko neskek ezkondu baino ez zuten nahi, nik, ostera idatzi egin nahi nuen. Kuriositateak mantentzen nau, dena gustatzen zait, interesatu eta denak dibertitzen nau. Nire 3 liburu serieak izango dira*."

## Lan ibilbidea 
### Kazetari 
Ikasketak amaitu ondoren kazetaritzan aritu zen buru-belarri, lehenik prentsa idatzian, *Hoja del Lunes, La Vanguardia*, *Interviú*, *El Periódico de Catalunya* edo *El Mundo* bezalako egunkarietan parte hartu du.

Ondoren, ikus-entzunezko komunikabideetara jauzi egin zuen, bai irratira, bai telebistara. Pantaila txikiaren bidez lortu du ospe handiena, eta bihotzeko prentsa sozialeko analista eta iruzkingile aritu da, batez ere. Hala, 1990eko hamarkadaren hasieratik Jordi Gonzálezekin lankidetzan hasi zen Televisión Españolan ematen zen *La palmera* (1991) saioan. Elkarren segidan, hizketakide eta elkarrizketatzaile gisa agert*ze*n diren saioetan, Julián Lagoarekin *La máquina de la verdad* (1993), Jorge Javier Vázquezekin *Crónicas marcianas Hormigas blancas* (2007), María Teresa Camposekin *¡Qué tiempo tan feliz!* (2010), *e*ta berriz Jordi Gonzálezekin *La Noria* (2008-2012).

### Idazle 
Literaturarekin zuen harremana 1985ean hasi zen, *Vips*: *todos los secretos de los famosos* argitaratu zuenean.

"*Mi Color Favorito es Verte*" nobelarekin, Planeta 2014 Sariaren finalista izan zen. Istorio autobiografikoa da, eta kazetari baten heldutasun-maitasunaren historia kontatzen du. Kazetari hori gerra-erreportaria da, eta joan behar duen baino hiru egun lehenago jakin du hura bahitu dutela eta kazetariak hura aurkitzen saiatzeko bilaketa hasi du.

2015eko abenduan, Literaturako I. Joaquín Soler Serrano saria irabazi zuen.

2016. urtean *Lecturas* aldizkarian astero idazten hasi zen, eta blog pertsonal bat du: *No es por maldad.*

## Argitaratutako lanak 
## Sariak eta aintzatespenak 
* 2014an Planeta Sarien finalista izan zen "*Mi Color Favorito es Verte*" nobelarekin.
* 2015ean Literaturako I. Joaquín Soler Serrano saria irabazi zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Erreferentzia biografikoa
* Fitxa IMDb-n
De pane lucrando

***De pane lucrando*** latinezko lokuzio bat da. Berez, "ogia irabazteko" esan nahi du, hau da, "bizitzeko".

Lokuzio hau arteari dion maitasunagatik barik, beharragatik egiten diren arte- edo literatura-lanei erreferentzia egiteko erabiltzen da. Izen horretan artistaren kalitate eskasenekoak sartu ohi dira. Artistak lan bat egiten du ez arteari dion maitasunaren ondorioz, bizitzeko baizik.

## Etimologia 
*Panis*, ogia, eta *lucrari*, irabazi, lortu; beraz, ogia irabazteko esan nahi du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dendurko tenplua

**Dendurko tenplua** Antzinako Egiptoko tenplu bat da, 1978tik aurrera New York hirian dagoen, bertara harriz harri eroana eta berreraikia.   

## Tenplu originala 
Petronio Egiptoko gobernadore erromatarraren agindupean K.a. 15 inguruan eraiki zen, Erromako Augusto enperadoreak agindu zuelarik. Bi jainkori (Isis eta Osiris) eta bi pertsonaia lokal jainkoturi eskaini zitzaien tenplia; azken hauek direlarik Pediese ("Isisek eman duena" izena itzuliz gero) eta Pihor (" Horusena dena"), ertako buruzagi nubiar baten bi semeak.  

## AEBetara eramana 
Dendur izeneko lekuan zegoen, Nilo ondoan, eta Aswango presa egin zelarik, arriskuan egon zen urpean geratzeko 1960ko hamarkadatik aurrera. Horregatik, Nubiako monumentuak salbatzeko nazioarteko kanpainak salbatu zuen tenpluetako bat izan zen, eta Estatu Batuen laguntzaren ondorioz, AEBetara joan zen: 1978tik New Yorkeko Metropolitan Museum of Arten dago ikusgai, Met museoan espreski sortu zitzaion eraikin itsatsi batean, Sackler Hegala zeritzonean. Sackler familiaren mezenasgoak ordaindu zuen Met-eko eraikuntza berezi hori, baina espazioari izena kendu zitzaion 2021ean, Sacklertarrek opioideen epidemian zuten erantzukizunagatik protestak egon baitziren, horietako bat ikusgarria tenpluaren ondoan 2018an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arantza Gutierrez Paz

**Miren Arantza Gutiérrez Paz ** EHUko Ikus-entzunezko Komunikazio eta Publizitate Saileko irakaslea eta UEUko Komunikazio Saileko kidea da.

## Ikertzailea 
1998an doktore-tesia irakurri zuen Antton Azkargorta Aretxabala irakaslearen zuzendaritzapean eta izenburu honekin: "*Independentzia, autodeterminazioa eta autonomían buruzko diskurtsuak egin eta deia egunkarietan. Gernikako estatutua onartu izan arte".*

Bere ikerketa-lerroak hauek dira: Emakumeak hedabideetan Pertsona migranteak hedabideetan eta 3. sektoreko irratiak.

## Liburuak 
Besteak beste, liburu hauek argitaratu ditu:

* *Kazetaritza euskaraz: oraina eta geroa*. (UPV/EHU, 2006). Jose Inazio Basterretxea Polo, Arantza Gutierrez Paz, Txema Ramirez de la Piscina Martinez, Idoia Torregarai Martija, Ana Urkiza Ibaibarriaga, Aitor Zuberogoitia Espilla, Maria Gorosarri Gonzalez. 
* *Irratsaio bat egiteko tailer praktikoa* (UEU, 2005)   Itxaso Fernandez Astobiza-rekin
* *Ekoizpena eta errealizazioa irratian* (UEU, 2001).
* *Irratirako idazketa eta gidoigintza* (UEU, 2000). 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alice Elizabeth Doherty

**Alice Elizabeth Doherty** (Minneapolis, Minnesota, AEB,1887ko martxoaren 14a  – Dallas, Texas, AEB, 1933ko ekainaren 14a) estatubatuar emakume bizarduna izan zen. Estatu Batuetako historian hipertrikosi lanuginosoarekin jaiotako pertsona ezagun bakarra da. Haurtzaroan eta gaztaroan bakan gisa erakutsi zen.
## Bizitza 
Doherty Minneapolisen jaio zen, Minnesotan, gorputz osoan urre-koloreko lanugo leun eta luze batekin, ilehoria eta begi urdinak baitzituen. Aitak bi urte zituenetik herri mailan, inguruko herri eta hirietan erakustea erabaki zuen, baina arrakasta handia izan zuen, eta, azkenean, AEBetako Mendebalde Erdi osoan ibili zen. 

thumb|ezkerrera|260x260px|Alicek bere aurkezpenak egiten zituen denda
### Denda-fenomenoa 
Bost urte zituenetik "denda-fenomenoa" izan zen. Mendearen amaieran Estatu Batuetan P. T. Barnum-ek sortutako ikuskizun-mota hain zen ohikoa, ezen kide berezi bat zuten familia askok birak egiten zituzten beren eskualdean, denda eta biltegi handietan espazio bat alokatuz, non sarrerak saltzen baitzituzten hura ikusteko, eta lokalaren jabearentzat ikusleak gero, bezero izan zitezkeen. Horrela, familiaren bidez gero bizimodu erosoa izateko aukera ematen zien mantenua irabazten zuten. Horregatik, Alice ez zen inoiz izan giro zabaletan sustatzaile handiek zuzendutako beste fenomeno batzuk bezain ezaguna, bere familiak zuzendutako neska lasaia baitzen, inolako asmorik gabe. 

### Anonimatoa 
1910 inguruan, Dallasera joan ziren bizitzera, eta, handik gutxira, Alice gurasoekin eta neba-ahizpekin bizitzera joan zen, anonimatu eroso batean.

Doherty 1915ean erretiratu zen erakusketatik, eta arrazoi ezezagunengatik hil zen 1933ko ekainaren 13an, 46 urte zituela.

### Hipertrikosia 
Hipertrikosia oso baldintza arraroa den arren, garai hartan beste fenomeno garaikide famatu batzuk ere erakutsi ziren, hala nola Fedor Jeftichew ("Jo-Jo txakur aurpegidun mutikoa"), Stephan Bibrowski ("Lionel lehoi gizona") eta Annie Jones ( emakume bizarduna) edo XX. mende amaierako beste kasu bat Jesús "Chuy" Aceves (Otso gizona).

## Iruditegia 

 
Fitxategi:Alice and Mother.JPG|Alice Elizabeth Doherty amarekin
Fitxategi:Alice Doherty Children.JPG|Alice Elizabeth Doherty neskatotan
Fitxategi:Alice_Teennager.JPG|Alice Elizabeth Doherty gaztetan
Fitxategi:Alice Family.JPG|Alice Elizabeth Doherty familiarekin

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
La Schiavona

***La Schiavona*** Tizianok 1510 inguruan margotu zuen mihise gaineko olioa da. Neurriak 117 x 97 zm dira eta gaur egun Londresko National Galleryn gordetzen da.

## Historia 
1640an lana Tizianoren obra gisa Bresciako Martinengo Colleoneren etxean erregistratu zen. 1900. urtean Milango Crespi bildumara pasa zen eta hainbat jabetza eskualdatu ondoren, Richmonden Cook bilduma barne, 1942. urtean Londresko National Galleryra iritsi zen. Lanaren izenburua guztiz tradizionala da eta Eslavoniako dalmaziar emakume bati buruz ari da, soinekoaren eta bere fisionomiaren arabera horrela identifikatua. Egia esan, erretratatutako dama garaiko aristokraziaren parte da, Veneziako Errepublikak kontrolatzen zuen lurraldeko edozein emakume aberatsen antzeko ohiturekin. Batzuk emakumea Caterina Cornarorekin identifikatzen saiatu dira, baina ez dute inolako egiaztapenik egin.

Giorgione ere aipatu da egiletzat, baina, gaur egun, margolana aho batez onartuta dago Tiziano gazte baten maisulan gisa, batez ere Giorgioneren hain bereizgarria den gozotasun modulatuaren gabeziagatik, bere ordez bizitasun taupadatsu batek ordezkatzen baitu. Era berean, *Miracolo del neonato* obrako emakume protagonistarekin antzekotasun asko ikusten dira, azken hau Tizianok Paduan egin zuen freskoa, 1511n datatua.

## Deskribapena 
*Ariostoren Erretratua* koadroan bezala, lan honek gorputz erdiko erretratu bat erakusten du, hondo gris uniforme baten gainean. Eskuinean marmolezko parapeto bat, non "T.V." letrak irakur daitezkeen, artistaren inizialtzat interpretatuak.

Emakumearen forma probokatzaileak, errealismo eta zehaztasun bereziz erretratatuak, terra koloreko soinekoaren tolesturek nabarmentzen dituzte. Bustoa pixka bat biratuta dago, hiru laurden ezkerretara, eta burua ikusleei begira dago, naturaltasun eta arintasun nabarmenarekin. Parapetoaren alde nabarmenean, antzinako kamafeoetan inspiratuta, behe-erliebean dagoen profil bat ikus daiteke, emakume bera erretratatzen duena. Lehen zirriborroaren ondorengo gehigarri bat da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Definizio handiko irudia Google arten.
* :National Galleryren webguneko fitxa.
Merkataritza-banku

**Merkataritza-bankua** edo **banku komertziala** finantza-erakundea da, jendearen gordailuak onartzen dituena eta kontsumorako eta inbertsiorako maileguak ematen dituena etekinak lortzeko. 

Banku bati edo banku handi baten dibisioari ere erreferentzia egin diezaioke, korporazioekin edo enpresa handi/ertain batekin jorratzen duena txikizkako banku batetik eta inbertsio banku batetik bereizteko. Banku komertzialen artean sektore pribatuko bankuak eta sektore publikoko bankuak daude.

## Historia 
Banku izena *banco* italiar hitzetik dator, "idazmahai/eserleku" hitzetik, zeina Errenazimentu italiarrean Florentziako bankariek erabiltzen baitzuten, mahaigain berde batez estalitako idazmahai batean egiten baitzituzten transakzioak. Hala ere, banku-jardueraren aztarnak aurki daitezke, baita antzinatean ere.

Estatu Batuetan, banku komertziala terminoa inbertsio-banku batetik bereizteko erabili zen maiz, banku-erregulazioan desberdintasunak zeudelako. Depresio Handiaren ondoren, Glass–Steagall Legearen bidez, Estatu Batuetako Kongresuak banku komertzialek banku-jardueretan bakarrik parte har zezaten eskatu zuen; inbertsio-bankuak, berriz, kapitalen merkatuko jardueretara mugatu ziren. Bereizketa hori batez ere 1999an indargabetu zuen Gramm–Leach–Bliley Legeak.

## Eginkizuna 
Merkataritza-bankuen zeregin orokorra da finantza-zerbitzuak ematea jendeari oro har eta enpresei, ekonomiaren eta gizartearen egonkortasuna eta ekonomiaren hazkunde iraunkorra bermatuz.

Horri dagokionez, kreditua sortzea da banku komertzialen funtzio garrantzitsuena. Bezero bati mailegu bat zehatzen dioten bitartean, mailegu-hartzaileari ez diote eskudirurik ematen. Aldiz, gordailu-kontu bat irekitzen dute, eta mailegu-hartzaileak kontu horretatik atera dezake. Bestela esanda, mailegu bat zigortzen duten bitartean, gordailuak sortzen dituzte automatikoki.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dan Sheehan

** Dan Patrick Sheehan** (Dublin, 1998ko irailaren 17a)  irlandar errugbilaria da, orpokatzaile postuan aritzen dena. 2020tik United Rugby Championshipen jokatzen du Leinster Rugby taldearekin. 2021eko azaroaren 6an egin zuen debuta Irlandako selekzioarekin, Lansdowne Roaden, Japoniaren kontra.

## Palmaresa 
### Leinster 
* United Rugby Championship 
** irabazlea: 2021
* Europako kopa
** finalista: 2022, 2023

### Irlandako selekzioa 
* Sei Nazioen Txapelketa 
** irabazlea: 2023, 2024
** Grand Slam: 2023  
** Triple Crown: 2022, 2023

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Annie Jones

**Annie Jones Elliot**, zirkoan  ezaguna **Esaú berria** izenez (Marion, Virginia, AEB, 1865ko uztailaren 14a &ndash; Brooklyn, 1902ko urriaren 22a) estatubatuar emakume bizarduna izan zen, P. T. Barnum enpresaburuak zirkoan fenomeno gisa erakutsi zuena. Ez dakigu beren egoeraren arrazoia hirtsutismoa izan zen, edo bi sexuetako haurrei eragiten dien eta helduaroan jarraitzen duen baldintza genetiko bat.

## Ibilbidea 
Jones iledun jaio zen. Barnumek bederatzi hilabete baino ez zuenean kontratatu zuen erakusteko, eta gurasoek 150 dolar jasotzen zituzten astean. " Esaú berria" gisa iragarri zen. 

Mathew Brady argazkilariak lehen argazkia atera zion 1866 hartan bertan. Bost urte zituela, bibotea eta patillak zituen, eta "neska bizarduntzat" hartzen zuten. Jonesek ere ilea asko hazten utzi zuen, bizarra eta melena zoruraino luzatuz. Hezkuntza ona jaso zuen eta egokera finak zituen, gainera mandolina jotzen zuen.

### Bahiketa haurtzaroan 
Barnum-en publizitate-trikimailuetako bat izan zitekeen gorabehera batean, New Yorkeko frenologo batek Jones bahitu egin zuen oso txikia zela. Barnumek eta poliziak feria batean ikusi zuten. Feriako gizonak neskatoa berea zela aldarrikatu zuenean, epaitegietara joan zen auzia. Epaileak Jones aparte eduki zuen, deklaratu behar ez zuenean. Neskatila gelara sartu zenean, gurasoengana joan zen zuzen-zuzen, haiek ikustera. Epaileak kasua itxitzat eman zuen.

### Argazkiak salgai 
Argazkilari askok, besteak beste, Mathew Bradyk, erretratuak egin zizkioten bere ibilbidean, eta argazkiak, postalak, bisita-txartelak eta liburuxkak banatu zituzten. Heldua zela, Jones herrialdeko "emakume bizardun" garrantzitsuena bihurtu zen, eta Barnumen *freak*-en bozeramaile jardun zuen, XIX. mendearen azken urteetan *freak* (naturako fenomenoak) hitzaren ordez *prodigyak* (naturako *prodigioak*) zirkoko negoziotik kentzen saiatu zirenean.

## Bizitza pertsonala 
Jones Richard Elliotekin ezkondu zen 1881ean, baina 1895ean dibortziatu zen, William Donovan haurtzaroko mutil-lagunarekin ezkontzeko. William Donovan zirkuko eta inauterietako pregoilaria zen, Elliot bezala. Elliot Europako bira batean hil zen, eta alargun gelditu zen. 1902an, Jones Brooklynen hil zen, amaren etxean, tuberkulosiak jota.

## Iruditegia 

Fitxategi:Annie Jones-Elliot, a bearded lady. Wood engraving. Wellcome V0007156.jpg|Annie Jones edo *The Esaú Lady* emakume bizarduna. Zurezko grabatua.
Fitxategi:Portrait, Annie Jones.jpg|Annie Jones emakume bizarduna, 1897-1901 ingurukoa
Fitxategi:Jones, Annie.jpg|Annie Jones emakume bizarduna, 1900 ingurukoa
Fitxategi:Annie Jones by Eisenmann.JPG|Annie Jones emakume bizarduna, urte ezazaguna

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* the Human Marvels Biography, J. Tithonus Pednaud
* Bearded Ladies
* Monkey Girl
Babylon (2022ko filma)

***Babylon*** 2022ko Damien Chazelle estatubatuar zinema zuzendariaren komedia dramatiko eta historiko filma da.

## Sinopsia 
1920ko hamarkadan Los Angelesen girotuta, anbizio eta gehiegikeria neurrigabeko istorio bat kontatzen du, Hollywoodeko hastapenetan gainbehera eta makurkeria izugarriko garai batean hainbat pertsonaiaren igoera eta erorketa kontatzen dituena.

## Aktoreak 
* Brad Pitt: Jack Conrad
* Margot Robbie: Nellie LaRoy
* Diego Calva: Manny Torres
* Jean Smart: Elinor St. John
* Jovan Adepo: Sidney Palmer
* Li Jun Li: Lady Fay Zhu
* P. J. Byrne: Max
* Lukas Haas: George Munn
* Olivia Hamilton: Ruth Adler
* Max Minghella: Irving Thalberg
* Rory Scovel: The Count
* Katherine Waterston: Estelle
* Tobey Maguire: James McKay
* Flea: Bob Levine
* Jeff Garlin: Don Wallach
* Eric Roberts: Robert Roy
* Ethan Suplee: Wilson
* Samara Weaving: Constance Moore
* Olivia Wilde: Ina Conrad
* Spike Jonze: Otto Von Strassberger
* Telvin Griffin: Reggie
* Chloe Fineman: Marion Davies
* Phoebe Tonkin: Jane Thornton
* Troy Metcalf: Orville Pickwick
* Jennifer Grant: Mildred Yates
* Patrick Fugit: Officer Elwood
* Pat Skipper: William Randolph Hearst
* Kaia Gerber: starlet-a
* Cyrus Hobbi: futbolaria
* Karen Bethzabe: Silvia Torres
* Sarah Ramos: Harriet Rothschild
* Alexandre Chen: James Wong Howe
* Taylor Hill: Rebecca
* John Mariano: zeremonia-maisua
* Mather Zickel: banaketa-exekutiboa
* Albert Hammond Jr.: gonidatua
* Joe Dallesandro: Charlie argazkilaria
* Marc Platt: ekoizlea
* Sophia Magaña: Mannyren alaba
*Terry Walters: Kinoscope muntatzailea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
São José badia

São José badia (, portuguesez ahoskatua: [Ba'ia d͡ʒi sɐw ʒu.zɛ]) Ozeano Atlantikoaren badia da Brasilgo ipar-ekialdeko Maranhão estatuan. São Luís uhartetik eta São José de Ribamar udalerritik gertu. 

Badia hainbat ibai jasotzen dituen itsasadarra da, Itapecuru eta Munim ibaiak barne.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Josephine Clofullia

**Josephine Clofullia**, jaiotzaz, **Josephine Boisdechêne** (Versoix, Suitza, 1829ko martxoaren 25a – Suitza, 1875) suitzar emakume bizarduna izan zen, eta P. T. Barnum-en American Museum-en erakutsi zen.

## Biografia 
### Haurtzaroa 
Familia aberats baten alaba, iledun jaio zen eta zortzi urte zituela bi hazbeteko bizarra zuela esaten zen. Andereñoen eskola batera joan ondoren, hamalau urterekin Suitzan eta Frantzian hasi zen erakusten, lehenbizi aitarekin eta sustatzaile batekin eta gero aitarekin baino ez. Parisen Fortune Clofullia margolaria ezagutu eta ezkondu egin ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Janne Parviainen

**Janne Parviainen** (Finlandia, 1973) Sinergy, Barathrum eta Ensiferum taldeko bateria-jotzailea izan da. 2000. urtean Barathrum, Sinergy eta Ensiferum-ekin elkartu zen, eta bere lehen lana *Dragonheads* EPn kolaboratu zuen (2005).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*Barathrum
*Ensiferum
*Waltari
1981eko Bost Nazioen Txapelketa

**1981eko Bost Nazioen Txapelketa** Errugbi txapelketa honen berrogeita hamabigarren ekitaldia izan zen (guztira 87.a). 1981eko urtarrilaren 17an hasi eta martxoaren 21ean bukatu zen. Frantziak partida guztiak irabazi eta txapelketaz gain Slam Nagusia eskuratu zuen.

## Txapelketa 
### Partehartzaileak 
### Puntuazio sistema 
Entseguak lau puntu balio zituen eta gauzatzeak bi puntu gehigarri ematen zituen. Dropak eta zigor kolpeak hiruna puntu balio zituzten.

Txapelketako sailkapenari dagokionez irabazitako partidak bi puntu balio zituen, berdindutakoak bat eta galdutakoak zero.

## Sailkapena 
|-
!bgcolor="#efefef" width="20"|
!bgcolor="#efefef" width="195"|Taldea
!bgcolor="#efefef" width="20"|Puntuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Jokatuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Irabaziak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Berdinduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Galduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Alde
!bgcolor="#efefef" width="20"|Aurka
!bgcolor="#efefef" width="20"|Diferentzia
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left|  **Frantzia** ||**8**||4||4||0||0 || 70 || 49 || +21
|- 
| 2 ||align=left|  Ingalaterra ||**4**||4||2||0||2 || 64 || 60 || +4
|- 
| 2 ||align=left|  Eskozia ||**4**||4||2||0||2|| 51 || 54 || -3
|- 
| 2 ||align=left|  Gales ||**4**||4||2||0||2 || 51 || 61 || -10
|- 
| 5 ||align=left| 20px|Irlanda Irlanda ||**0**||4||0||0||4 || 36 || 48 || -12
|-
|}

## Partidak 
## Sariak 
## Palmaresa 
1981 arteko bakarkako garaipenak.

(*) 1889ko garaipena kontuan hartuta

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sei Nazioen Txapelketako webgune ofiziala
1982ko Bost Nazioen Txapelketa

**1982ko Bost Nazioen Txapelketa** Errugbi txapelketa honen berrogeita hamairugarren ekitaldia izan zen (guztira 88.a). 1982ko urtarrilaren 16an hasi eta martxoaren 20an bukatu zen. Irlanda izan zen txapelduna.

Irlandak azken jardunaldian galdu zuen Parisen, artean partidarik irabazi gabe zegoen Frantziaren aurka, eta Slam Nagusia eskuratu gabe gelditu zen. Aipatzekoa, era berean, azken jardunaldian Eskoziak Cardiffen irabazi izana, 1968tik Gales etxean galdu gabea baitzen Bost Nazioen Txapelketan.

## Txapelketa 
### Partehartzaileak 
### Puntuazio sistema 
Entseguak lau puntu balio zituen eta gauzatzeak bi puntu gehigarri ematen zituen. Dropak eta zigor kolpeak hiruna puntu balio zituzten.

Txapelketako sailkapenari dagokionez irabazitako partidak bi puntu balio zituen, berdindutakoak bat eta galdutakoak zero.

## Sailkapena 
|-
!bgcolor="#efefef" width="20"|
!bgcolor="#efefef" width="195"|Taldea
!bgcolor="#efefef" width="20"|Puntuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Jokatuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Irabaziak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Berdinduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Galduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Alde
!bgcolor="#efefef" width="20"|Aurka
!bgcolor="#efefef" width="20"|Diferentzia
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left| 20px|Irlanda **Irlanda** ||**6**||4||3||0||1 || 66 || 61 || +5
|- 
| 2 ||align=left|  Ingalaterra ||**5**||4||2||1||1 || 68 || 47 || +21
|- 
| 2 ||align=left|  Eskozia ||**5**||4||2||1||1 || 68 || 47 || +21
|- 
| 4 ||align=left|  Frantzia ||**2**||4||1||0||3 || 56 || 74 || -18
|- 
| 4 ||align=left|  Gales ||**2**||4||1||0||3 || 59 || 83 || -24
|-
|}

## Partidak 
## Sariak 
## Palmaresa 
1982 arteko bakarkako garaipenak.

(*) 1889ko garaipena kontuan hartuta

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sei Nazioen Txapelketako webgune ofiziala
Aloisia Veit

**Aloisia Veit** (Pontebba, 1891ko uztailaren 18a  – Alkoven, 1940ko abenduaren 6a) Adolf Hitlerren senidea eta pertsona desgaituen suntsiketaren biktima izan zen.

## Bizitza 
Aloisia Veiten aitaldeko birramona eta Adolf Hitlerren aitaldeko amona ahizpak ziren. 

Aloisiari Louisa deitzen zioten. Neskame lanetan aritu zen Höller hotelean eskizofrenia, obsesio eta depresioarekin ofizialki diagnostikatuta.

1940ko azaroaren 28an, Ybbs an der Donauko Vienako zahar-etxera eta handik 1940ko abenduaren 6an Hartheimeko nazien hilketa zentrora eraman zuten, non hil zuten gas ganberan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mazzolatura

**Mazzolatura** ("mailukatzea") Italian erabilitako exekuzio publiko metodoa da, biktimaren garezurra mailuz joz burutzen zena.

## Testuingurua 
Mazzolatura metodoa bereziki lazgarria zen, eta krimen gogorrenak zigortzeko erabiltzen zen; bestela, Italian metodo arruntenak urkatzea eta *mannaia* (gillotina bezalakoa) izaten ziren. Errejistroetan aurkitzen den azken mazzolatura 1806an burutu zen.

## Deskribapena 
Metodoaren izena exekuzio tresnatik dator: mailu handia, kirten luzeduna.

Exekuzioa publikoki burutzen zen, taula gainean. Kondenatua apaiz batek lagundua igotzen zen bertara. Han borreroa egoten zen zain, zerraldoa ondoan zuela. Lehenik, kondenatuaren aldeko otoitza egiten zen. Jarraian, borreroak burua harrizko oinarri batean ezartzen zion. Gero, mailua jasota, kolpe handia ematen zion, ganaduarekin hiltegietan erabiltzen zen eran. Normalean, kondenatua ez zen kolpe honekin hiltzen (konortea galtzen zuen bakarrik), eta borreroak eztarria labainaz ebakitzen zion.

## Bestelako jakingarriak 
Italiako hirietako plaza batzuetan oraindik burua ezartzeko harri hauek aurki daitezke, hala nola Modenan.

Napoleon Bonaparteren agintean ezabatu zen; halere, estatu batzuetan berrezarri egin zen, Aita Santuen Lurraldean barne. Mastro Titta Aita Santuaren gobernuko borrero famatuak bere memorietan kondenatu ugari mazzolatu zituela adierazi zuen.

Alexandre Dumasen Monte Cristoko kondea eleberrian Erromako Piazza del Popolon eginiko mazzolatura baten deskribapen bizia aurkitzen da. Stendhalek ere, mazzolaturaz hitz egiten du Beatrice Cenciren anaia Erroman 1599an exekutatu zutela kontatzean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Now, Voyager

***Now, Voyager*** (euskaraz *Orain, Bidaiari*), 1942ko Irving Rapper britainiar-estatubatuarrak zuzendutako drama film bat da. Olive Higgins Prouty idazlearen 1941eko izenburu berdineko eleberrian oinarritua dago. Bette Davis, Paul Henreid, Claude Rains eta Gladys Cooper aktoreek antzeztu zuten eta Max Steinerrek soinu banda konposatu.

## Argumentua 
AEB, Boston, Charlotte Vale (Bette Davis) hiriko familia aberats bateko senidea den adin ertaineko emakume bat da, sentimendurik gabeko  (Cooper). Jaquith doktorea (Claude Rains) eta psikiatraren laguntzaz, Charlottek bere bizipoxa eta autoestimua berreskuratuko ditu. Gainera, izaeraz kanporakoiagoa izan eta bere burua emakume gisa erakargarriagoa sentitzen ere hasiko da. Bere bizitza berriaz gozatzeko prest, Hego Amerikara itsasontzi bidaia bat egingo du, zorigaiztoko ezkontza bat bizi duen Jeremiah Duvaux Durrance (Paul Henreid) arkitektoa ezagutu eta elkar maiteminduko dira.

## Aktoreak 
* Bette Davis: Charlotte Vale
* Paul Henreid: Jeremiah "Jerry" Duvaux Durrance
* Claude Rains: Jaquith doktorea
* Gladys Cooper: Windle Vale andrea
* Bonita Granville: June Vale
* John Loder: Elliot Livingston
* Ilka Chase: Lisa Vale
* Lee Patrick: "Deb" McIntyre
* Franklin Pangborn: Mr. Thompson
* Katharine Alexander: Trask andereinoa (edota Katherine Alexander)
* James Rennie: Frank McIntyre
* Mary Wickes: Dora Pickford erizaina
* Janis Wilson: Tina Durrance (krediturik gabe)

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
1983ko Bost Nazioen Txapelketa

**1983ko Bost Nazioen Txapelketa** Errugbi txapelketa honen berrogeita hamalaugarren ekitaldia izan zen (guztira 89.a). 1983ko urtarrilaren 15ean hasi eta martxoaren 19an bukatu zen. Frantziak eta Irlandak garaipen partekatua eskuratu zuten.

Patrick Estève frantziarrak entsegu bana lortu zuen jokaturiko bost partidatan. 1925eko ekitalditik lehenengo aldia zen hori gertatzen zena.

## Txapelketa 
### Partehartzaileak 
### Puntuazio sistema 
Entseguak lau puntu balio zituen eta gauzatzeak bi puntu gehigarri ematen zituen. Dropak eta zigor kolpeak hiruna puntu balio zituzten.

Txapelketako sailkapenari dagokionez irabazitako partidak bi puntu balio zituen, berdindutakoak bat eta galdutakoak zero.

## Sailkapena 
|-
!bgcolor="#efefef" width="20"|
!bgcolor="#efefef" width="195"|Taldea
!bgcolor="#efefef" width="20"|Puntuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Jokatuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Irabaziak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Berdinduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Galduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Alde
!bgcolor="#efefef" width="20"|Aurka
!bgcolor="#efefef" width="20"|Diferentzia
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left|  **Frantzia** ||**6**||4||3||0||1 || 70 || 61 || +9
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left| 20px|Irlanda **Irlanda** ||**6**||4||3||0||1 || 71 || 67 || +4
|- 
| 3 ||align=left|  Gales ||**5**||4||2||1||1 || 64 || 53 || +11
|- 
| 4 ||align=left|  Eskozia ||**2**||4||1||0||3 || 65 || 65 || 0
|- 
| 5 ||align=left|  Ingalaterra ||**1**||4||0||1||3 || 55 || 79 || -24
|-
|}

## Partidak 
## Sariak 
## Palmaresa 
1983 arteko bakarkako garaipenak.

(*) 1889ko garaipena kontuan hartuta

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sei Nazioen Txapelketako webgune ofiziala