Ada Hitchins

**Ada Florence Remfry Hitchins** (Tavistock, Devon, Ingalaterra, 1891ko ekainaren 26a &ndash; Bristol, Ingalaterra, 1972ko ekainaren 12a) kimikari bat izan zen, Frederick Soddy kimikari britainiarraren ikerketa-laguntzaile nagusia (Kimikako Nobel saria 1921ean, elementu erradioaktiboekin eta isotopoen teoriarekin egindako lanagatik). Ada Hitchins-ek uranio-mineralen laginak isolatu zituen, masa atomikoaren neurri zehatzak hartuz. Neurri horiek zenbait isotopoen existentziaren lehen ebidentzia esperimentala eman zuten. Elementu protaktinioa aurkitzen ere lagundu zuen. 

## Biografia 
Ada Florence Remfry Hitchinsek 1909an hasi zituen ikasketak unibertsitatean eta 1913an graduatu zen Glasgowko Unibertsitatean. Kimikari bihurtu zen eta Frederick Soddyren ikerketari lagundu zion neurri handi batean. Kimikari honek hitzaldiak eman zituen unibertsitatean eta Kimikako Nobel Saria irabazi zuen 1921ean.

Ada Tavistocken jaio zen, Devonen, eta Matematika, Botanika, Geologia eta Kimika Inorganikoa ikasi zituen lizentziaturan. Kimikako sari berezi bat, Geologiako lehen mailako ziurtagiri bat eta Botanikako lehen mailako ziurtagiri bat lortu zituen, besteak beste, bere ikasketetan. Frederick Soddyrekin lankidetza estuan aritu zen desintegrazioaren teoria ezartzen, uraniotik radioaren hazkundea frogatuz. Soddyrekin ikertzen hasi zen graduaurreko azken urtean, eta, Soddy 1915ean Aberdeengo Unibertsitatera joan zenean, Adak lagundu egin zion eta Carnegie Ikerketa Bekadun postua lortu zuen. Soddyk Adak banantze eta analisi lanean egindako ekarpena nabarmendu zuen bere behin betiko emaitzaren txosten batean. 1916ko irailean, *Hitchins Admiralty Steel Analysis Laboratories*-en lan egiteko errekrutatu zuten, eta gerra garaiko esperientzia honek Sheffieldeko altzairutegi batean kimika lana aurkitzen lagundu zion, Soddyk berriro kontratatzeko behar zituen funtsak lortu zituen arte. 1921ean hasi zen berriro Soddyren laguntzaile tekniko gisa, eta 1922an ikerketa pribatuko laguntzaile bihurtu zen. Ada 1927an Soddyren lana utzi eta Kenyara joan zen bere familiarekin, non Gobernu eta Kimikako Saiakuntza eta Geologia Departamentuan lan egin zuen. 1946an erretiratu eta Ingalaterrara itzuli zen, eta John Rees Stephens baserritarrarekin ezkondu zen. Bristolen hil zen 1972an. Ikertzaileek azkenean zehaztu zuten ionioa benetan torioaren isotopo bat zela, 230Th. Soddyk ionioa ikertzeko eskatu zion Hitchinsi. Uranio purifikatuko prestakinak sortzeko mineral-laginen uranioa gaika atera zuen, eta batez besteko bizitza ezarri zion ionioari. Bere ikerketak erakutsi zuen, halaber, uranio-soluzioetan radio-kantitatearen igoera-tasa etengabea zegoela, radioa uranioaren deskonposizioaren ondorioz sortu zela adierazten duen lehen ebidentzia esperimental zuzena. Bere emaitzak 1915ean argitaratu ziren.

### "Torio" berunaren pisu atomikoa 
Hitchinsek berunaren pisu atomikoa zehazten lagundu zuen mineral erradioaktiboen neurketetan oinarrituta, eta lan hori garrantzitsua izan zen isotopoak ulertzeko. Hitchinsek Sri Lankako toritatik prestatu zituen berun destilatuaren laginak Frederick Soddyk erabili zituen eta Otto Hönigschmidi eman zizkion. Honek lan handia egin zuen torioaren berunaren pisu atomikoa berun arruntarena baino handiagoa dela baieztatzean. Soddyk adierazi zuen Hitchinsek ere benetako analisietan lan egin zuela, 1917ko bere txosten argitaratuan: "A. F. R. Hitchins andereñoak eta nik neuk egindako analisien arabera, lan egindako 20 kilo torita hautatuak % 0-4 berun, % 57 torio, % 1-3 uranio eta 0-5 cc. gramo bakoitzeko helio zituen".

### Erradioaktibitatearen neurketa 
Soddyrekin egindako lehen lanetan, erradioaktibitatea neurtzeko erabilitako urre-xaflazko elektroskopioak kalibratzeko radio-estandarrak prestatzen lagundu zuen Hitchinsek. 1921ean Soddyrekin berriro lan egin ondoren, Hitchinsek are gehiago hobetu zituen ionioaren batez besteko bizitzaren neurketak eta lagin mineraletan torio-isotopoen proportzioak zehaztu zituen. Mineraletatik eta menetatik elementu erradioaktiboak ateratzeko metodoak ere garatu zituen. Soddyk idatzi zuen berari buruz: "*Hitchins andereñoa analisi kimiko eta mineral zailetan ezagutza eta esperientzia handia duen kimikari bat dela uste dut. Meritu handia da berarentzat material oso arraroekin eta lortzen zailak direnekin egindako lanean inoiz ez izana inolako istripurik, ezta materialetik ezer galdu izana ere".*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak