open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Txirta

**Txirta** Motazilidoen familiako *anthus* generoko hainbat txoriren izena. **Gurita** izenaz ere ezagutzen dira. 14–19&nbsp;cm luze izan daitezke. Itxuraz buztanikararen antzekoak izaten dira, gorputz luzaran lirainekoak. Mokoa, kono itxurako zorrotza izaten dute. Oso isats luzea dute. Kolorez arre edo marroiak dira, baina sabelaldea zurixka edo kolore argitakoa izaten dute. Intsektuak jaten dituzte, batez ere, baina haziak, harrak, eta arrain txikiak ere bai mota batzuek. Europan, Asiako ipar-mendebalean eta Ipar Ameriketan bizi dira. Txirta motarik ezagunenak hauek dira: negu-txirta (*Anthus pratensis*), 16&nbsp;cm luze dena eta bizkarraldean lur kolorea duena, eta itsas txirta (*Anthus spinoletta*), 16&nbsp;cm luze dena eta bizkarraldea gris-arre berdexka duena.

## Espezieak 
* *Anthus hodgsoni*
* *Anthus leucophrys*
* *Anthus chloris*
* *Anthus cervinus*
* *Anthus similis*
* *Anthus longicaudatus*
* *Anthus pallidiventris*
* *Anthus furcatus*
* *Anthus brachyurus*
* *Anthus latistriatus*
* *Anthus cinnamomeus*
* *Anthus hoeschi*
* *Anthus antarcticus*
* *Anthus australis*
* *Anthus caffer*
* *Anthus correndera*
* *Anthus rubescens*
* *Anthus berthelotii*
* *Anthus godlewskii*
* *Anthus hellmayri*
* *Anthus pseudosimilis*
* *Anthus gustavi*
* *Anthus melindae*
* *Anthus gutturalis*
* *Anthus novaeseelandiae*
* *Anthus richardi*
* *Anthus sokokensis*
* *Anthus spragueii*
* *Anthus lineiventris*
* *Anthus trivialis*
* *Anthus nilghiriensis*
* *Anthus crenatus*
* *Tmetothylacus tenellus*
* *Anthus chacoensis*
* *Anthus bogotensis*
* *Anthus vaalensis*
* *Anthus pratensis*
* *Anthus nyassae*
* *Anthus lutescens*
* *Anthus petrosus*
* *Anthus sylvanus*
* *Anthus nattereri*
* *Anthus roseatus*
* *Anthus campestris*
* *Anthus rufulus*
* *Anthus spinoletta*

Richard txirta (*Anthus australis*) egun *Anthus novaeseelandiae*ren azpiespezie bat besterik ez da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lobulia

***Lobulia*** Scincidae familiako narrasti genero bat da. Ginea Berrian aurki daiteke.

## Espezieak 
* *Lobulia alpina* Greer, Allison & Cogger, 2005
* *Lobulia brongersmai* (Zweifel, 1972)
* *Lobulia elegans* (Boulenger, 1897)
* *Lobulia glacialis* Greer, Allison & Cogger, 2005
* *Lobulia stellaris* Greer, Allison & Cogger, 2005
* *Lobulia subalpina* Greer, Allison & Cogger, 2005

## Kanpo estekak
Tropidoscincus

***Tropidoscincus*** Scincidae familiaren barruan dagoen narrasti genero bat da. Kaledonia Berrian bizi dira.

## Espezieak 
* *Tropidoscincus aubrianus* Bocage, 1873
* *Tropidoscincus boreus* Sadlier & Bauer, 2000
* *Tropidoscincus variabilis* (Bavay, 1869)

## Kanpo estekak
Panaspis

***Panaspis*** Scincidae familiaren barruan sailkatzen den narrasti genero bat da. Saharaz hegoaldeko Afrikan bizi dira.

## Espezieak 
* *Panaspis breviceps* (Peters, 1873)
* *Panaspis burgeoni* (De Witte, 1933)
* *Panaspis cabindae* (Bocage, 1866)
* *Panaspis helleri* (Loveridge, 1932)
* *Panaspis kitsoni* (Boulenger, 1913)
* *Panaspis megalurus* (Nieden, 1913)
* *Panaspis nimbaensis* (Angel, 1944)
* *Panaspis quattuordigitata* (Sternfeld, 1912)
* *Panaspis tancredi* (Boulenger, 1909)
* *Panaspis togoensis* (Werner, 1902)

## Kanpo estekak
Eugongylus

***Eugongylus*** Scincidae familiako narrasti genero bat da. Ozeaniako hainbat uhartetan aurki daitezke.

## Espezieak 
* *Eugongylus albofasciolatus* (Günther, 1872)
* *Eugongylus mentovarius* (Boettger, 1895)
* *Eugongylus rufescens* (Shaw, 1802)
* *Eugongylus sulaensis* (Kopstein, 1927)
* *Eugongylus unilineatus* (De Rooij, 1915)

## Kanpo estekak
Cryptoblepharus

***Cryptoblepharus*** Scincidae familian sailkatutako narrasti genero bat da. Oso hedapen zabala dute, Australia, Indonesia, Afrikako Indiar Ozeanoan dauden uharteen kostaldetan, Fijin eta Ogasawarako uhartedian aurki daitezke.

## Espezieak 
## Kanpo estekak
Buztanzuri

**Buztanzuria**, **iratxoria** edo **azpizuria** *Oenanthe* generoko passeriformesen izen arrunta da. Hegaztien barruko Muscicapidae familian sailkatua dago.

Harri zutetan pausatzen den txori buztan-zuria da, zomorroez eta elikatzen dena.

## Espezieak 
Generoak 22 espezie ditu:
* *Oenanthe lugentoides*
* *Oenanthe leucura*
* *Oenanthe hispanica*
* *Oenanthe pileata*
* *Oenanthe cypriaca*
* *Oenanthe deserti*
* *Oenanthe finschii*
* *Oenanthe heuglini*
* *Oenanthe monacha*
* *Oenanthe albonigra*
* *Oenanthe isabellina*
* *Oenanthe xanthoprymna*
* *Oenanthe monticola*
* *Oenanthe lugens*
* *Oenanthe oenanthe*
* *Oenanthe pleschanka*
* *Oenanthe bottae*
* *Oenanthe moesta*
* *Oenanthe chrysopygia*
* *Oenanthe phillipsi*
* *Oenanthe picata*
* *Oenanthe leucopyga*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* World Bird Names
Buztangorri

**Buztangorria** *Phoenicurus* generoko passeriformesen izen arrunta da. Hegaztien barruko Muscicapidae familian sailkatua dago.

Txantxangorriaren eta urretxindorraren kideko txoria da.

## Espezieak 
Generoak hurrengo espezieak ditu:
* *Phoenicurus alaschanicus*
* *Phoenicurus erythronotus*
* *Phoenicurus coeruleocephala*
* *Phoenicurus ochruros* (buztangorri iluna)
* *Phoenicurus phoenicurus* (buztangorri argia)
* *Phoenicurus hodgsoni*
* *Phoenicurus schisticeps*
* *Phoenicurus auroreus*
* *Phoenicurus moussieri* (Moussier buztangorria)
* *Phoenicurus erythrogastrus*
* *Phoenicurus frontalis*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pitxartxar kanariar

**Pitxartxar kanariarra** (*Saxicola dacotiae*) *Saxicola* generoko animalia da. Hegaztien barruko Muscicapidae familian sailkatua dago. 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Saxicola
* Muscicapidae

## Kanpo estekak 
* World Bird Names
Psychosaura macrorhyncha

***Psychosaura macrorhyncha*** *Psychosaura* generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Scincidae

## Kanpo estekak
Ablepharus lindbergi

***Ablepharus lindbergi*** *Ablepharus* generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Scincidae
Pitxartxar

**Pitxartxarra** *Saxicola* generoko passeriformesen izen arrunta da. Hegaztien barruko Muscicapidae familian sailkatua dago.

Neurriz eta itxuraz oso antzekoak dira. 12,5 cm inguru luze dira. Moko zorrotza eta laburra dute; labur samarra dute isatsa ere. Hankak aldiz luze samarrak eta meheak dituzte.

## Espezieak 
Generoak hurrengo espezieak ditu:
* *Saxicola rubetra* – pitxartxar nabar
* *Saxicola macrorhynchus*
* *Saxicola insignis*
* *Saxicola dacotiae* – kanariar pitxartxar
* *Saxicola rubicola*
* *Saxicola maurus*
* *Saxicola stejnegeri*
* *Saxicola torquatus*
* *Saxicola sibilla*
* *Saxicola tectes*
* *Saxicola leucurus*
* *Saxicola caprata* – pitxartxar beltz
* *Saxicola jerdoni*
* *Saxicola ferreus*
* *Saxicola gutturalis*

Oso antzekoa den pitxartxar inurrijalea, berriz, *Myrmecocichla* generokoa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Three Days of the Condor

**Three Days of the Condor** (euskaraz *Kondorraren Hiru Egunak*) 1975eko Sydney Pollack estatubatuar zinema zuzendariaren espioitza filma bat da. James Grady idazlearen *Six Days of the Condor* eleberrian oinarritua dago. Bertan, Robert Redford, Faye Dunaway, Cliff Robertson eta Max von Sydow aktoreek antzeztu zuten.

Filma honek Muntatze onenaren Oscar Sarirako izendapena jaso zuen.

## Argumentua 
*Joseph Turner * (Robert Redford) hedabideetako albisteetan filtrazioak ikertu ohi dituen CIAko unitate batean lan egiten duen ikertzaile buruargi bat da. Egun batez, lanean ari dela bazkaltzeko atera, eta lantokira itzultzean bere lankide guztiak erailak topatuko ditu. Ondorioz, hilketa horien arduraduna nor den jakin eta atzemateko erlojuaren kontrako ikerketa edo bilaketa bati ekingo dio. Piskanaka-piskanaka, CIAko agentea ustelak gertatutakoarekin zerikusia dutelako zantzuak tipatuko dituelarik...

## Aktoreak 
* Robert Redford: *Joseph Turner* / *Kondorra*
* Faye Dunaway: *Kathy Hale*
* Cliff Robertson: *J. Higgins*
* Max von Sydow: *G. Joubert*
* John Houseman: *Wabash*
* Addison Powell: *Leonard Atwood*
* Walter McGinn: *Sam Barber*
* Tina Chen: *Janice Chon*
* Michael Kane: *S.W. Wicks*
* Don McHenry: *Dr. Ferdinand Lappe*
* Jess Osuna: *Maiorra*
* Helen Stenborg: *Edwina Russell andrea*
* Michael B. Miller: *Fowler*
* Dino Narizzano: *Harold*
* Patrick Gorman: *Martin*

## Kanpo estekak 
* *Three Days of the Condor* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Three Days of the Condor* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
55 Days at Peking

**55 Days at Peking** (euskaraz *55 Egun Pekinen*) 1963ko Nicholas Ray zinema zuzendariaren historia filma bat da. Bertan, Charlton Heston, Ava Gardner, David Niven, Flora Robson, John Ireland, Leo Genn, Robert Helpmann, Kurt Kasznar eta Paul Lukas aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
1900. urtea Txina, Boxerren matxinada garaia. Boxerrek Pekingo atzerritar enbaxadak sitiatuak dituzte, txinatar matxinatu nazionalista hauek herrialde hartako atzerritar eragina deuseztu nahian edozein atzerritar nahiz kristau hil egiten dutelarik. Pekingo atzerritarren enbaxadak dauden gotorlekua matxinatuek setiatua dagoenez, britainiar enbaxadoreak gainontzeko atzerritar ordezkarien batasuna lortu eta handik bizirik ateratzeko 55 egun iraungo dituen defentsa saiakera etsi bati ekingo diote.

## Aktoreak 
* Charlton Heston: Matt Lewis maiorra
* Ava Gardner: Natalie Ivanoff baroisa
* David Niven: Sir Arthur Robinson
* Flora Robson: Cixi enperatriza
* John Ireland: Harry sarjentua
* Leo Genn: Jung-Lu jenerala
* Harry Andrews: Aita de Bearn
* Robert Helpmann: Tuan printzea
* Juzo Itami: Shiba kolonela
* Kurt Kasznar: Sergei Ivanoff baroia
* Philippe Leroy: Julliard
* Paul Lukas: Steinfeldt medikua
* Lynne Sue Moon: Teresa
* Elizabeth Sellars: Lady Sarah Robinson
* Massimo Serato: Menotti Garibaldi
* Jacques Sernas: Bobrinski maiorra
* Jerome Thor: Andy Marshall tenientea
* Geoffrey Bayldon: Smythe
* Joseph Furst: Hanselman kapitaina
* Walter Gotell: Hoffman kapitaina
* Alfred Lynch: Gerald
* Alfredo Mayo: espainiar ministroa
* Martin Miller: Hugo Bergmann
* José Nieto: italiar ministroa
* Eric Pohlmann: Von Meck baroia
* Aram Stephan: Gaumaire
* Robert Urquhart: Hanley kapitaina
* Ronald Brittain: Britten sarjentua
* Fernando Sancho: belgikar ministroa
* Michael Chow: Chiang
* Nicholas Ray: estatubatuar diplomazia-burua

## Kanpo estekak 
* *55 Days at Peking* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Three Amigos

**Three Amigos** edota **¡Three Amigos!** (euskaraz *Hiru Adiskideak* edota *Hiru Adiskideak!*) 1986ko John Landis estatubatuar zinema zuzendariaren umorezko filma bat da. Berta, Steve Martin, Chevy Chase eta Martin Short aktore eta umoristek antzeztu zuten.

## Argumentua 
1916, AEBtako Hollywoodeko Dusty Bottoms (Steve Martin), Lucky Day (Chevy Chase) eta Ned Nederlander (Martin Short) zinema mutuko erdipurdiko hiru aktore xelebreak lanik gabe gelditu berri dira. Ustebakean, Mexikoko herrixka batetik laguntza eskatzen dien gutun bat iritsiko zaie. Hura, irakurri eta beste ezer onik ez dutela ikusirik muga zeharkatu eta herrixka hartara irisiko dira, han hiru aktore xaloek filma berri batetarako kontratatuak direla usteko dute, aldiz, herritarrek haien filmetako heroi salbatzaile edo mendakatzaileak direla sinisturik, herrixka eta herritarrak gogaitzen dituen "El Guapo" izeneko gizon anker baten buruzagitzako bidelapur talde arrriskutsu bati aurre egiteko eskatu diete. Hiru aktoreak zein arazo larrian sartu diren jabetzerako, heuren berezko koldartasuna eta bidelapur taldeari bai ala bai aurre egin beharko diete.

## Aktoreak 
* Steve Martin: Lucky Day ("Egun Zoriontsu")
* Chevy Chase: Dusty Bottoms ("Botoi Hautsestatuak")
* Martin Short: Ned Nederlander
* Joe Mantegna: Harry Flugleman
* Phil Hartman eta Jon Lovitz: Sam eta Morty antzeztuz, Harry Fluglemanen laguntzaileak
* Alfonso Arau: *El Guapo* ("Ederra")
* Tony Plana: Jefe ("Buruzagia")
* Patrice Martinez: Carmen
* Phillip Gordon: Rodrigo
* Kai Wulff: the German ("Alemaniarra")
* Norbert Weisser eta Brian Thompson: alemaniarraren lagunak
* Fred Asparagus: tabernako zerbitzaria
* Randy Newman: zuhaixka abeslaria

## Kanpo estekak 
* *Three Amigos* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Caledoniscincus

***Caledoniscincus*** Scincidae familiako narrasti generoa da. Vanuatu eta Kaledonia Berrian bizi dira.

## Espezieak 
* *Caledoniscincus aquilonius* Sadlier, Bauer & Colgan, 1999
* *Caledoniscincus atropunctatus* (Roux, 1913)
* *Caledoniscincus auratus* Sadlier, Bauer & Colgan, 1999
* *Caledoniscincus austrocaledonicus* (Bavay, 1869)
* *Caledoniscincus chazeaui* Sadlier, Bauer & Colgan, 1999
* *Caledoniscincus constellatus* Sadlier, Whitaker, Wood & Bauer, 2012
* *Caledoniscincus cryptos* Sadlier, Bauer & Colgan, 1999
* *Caledoniscincus festivus* (Roux, 1913)
* *Caledoniscincus haplorhinus* (Günther, 1872)
* *Caledoniscincus orestes* Sadlier, 1987
* *Caledoniscincus renevieri* Sadlier, Bauer & Colgan, 1999
* *Caledoniscincus terma* Sadlier, Bauer & Colgan, 1999

## Kanpo estekak
Bukan

**Bukan** (,  *Bokan*), Irango ipar-mendebaldeko hiria da. 2012. urtean 177.000 biztanle zituen; gehienak azeriarrak dira, eta gutxiengo kurduak, armeniarrak eta asiriar kristauak daude. Shahar ibaiaren gainaldean dago.

## Kanpo estekak
Rebel Without a Cause

**Rebel Without a Cause** (euskaraz *Kausarik Gabeko Errebeldea*) 1955eko Nicholas Ray estatubatuar zinema zuzendariaren drama filma da. Robert M. Lindner psikiatraren "Rebel Without A Cause: The Hypnoanalysis of a Criminal Psychopath" liburuan oinarrituta dago.

## Argumentua 
Jimmy Stark (*James Dean*) nerabe gatazkatsua AEBetako institutu bateko ikaslea da: nahastua eta noraezean, maiz borroka eta iskanbiletan sartu daenez, haren familia maiz hiriz hiri ibili da. Behin, Los Angeles hirira iritsita, bere barnean ordu arte ezezaguna zitzaion sentimendua piztu zaio: Judy (*Natalie Wood*) izeneko neskarenganako maitasuna, bai eta ‘Platon’ Crawford (*Sal Mineo*) deritzon mutil gaztearekiko adiskidetasuna ere. Halere, Jimmy bere enegarren borrokan sartu berri da, nahiz eta oraingoan ondorioak ohikoak baina lazgarriagoak izan...

## Aktoreak 
* James Dean – *James "Jim" Stark*
* Natalie Wood – *Judy*
[thumb|erdian|360px|**[James Dean eta Natalie Wood aktoreak.**]]
* Sal Mineo – *John "Platón" Crawford*
* Jim Backus – *Frank Stark*
[thumb|erdian|360px|**[Ann Doran, James Dean eta Jim Backus aktoreak.**]]
* Ann Doran – *Stark andrea*
* Corey Allen – '''Buzz' Gunderson*
* William Hopper – *Judyren aita*
* Rochelle Hudson – *Judyren ama*
* Edward Platt – *Ray Fremick*
* Nick Adams –* Moose*
* Dennis Hopper – *Goon*
* Jack Grinnage – *Chick*
* Beverly Long – *Helen*
* Steffi Sidney – *Mil*
* Jack Simmons –* Cookie*

## Kanpo estekak 
* *Rebel Without a Cause'' filmaren IMDBko fitxa irakurgai
The Karate Kid

**The Karate Kid** (euskaraz *Karate Mutila*) 1984ko John G. Avildsen estatubatuar zinema zuzendariaren karate eta ekintza filma bat da. Bertan, Ralph Macchio, Noriyuki "Pat" Morita eta Elisabeth Shue aktoreek parte hartzen dute.

Mundu mailan estreinatu bezain laster sekulako arrakasta izan zuen, karateari bultzada handia emanez. Bestalde, Gizonezko bigarren aktore onenaren Oscar Sarirako (Noriyuki "Pat" Morita) izendapena ere jaso zuen.

Lortutako arrakastaren ondorioz jarraipenak izan zituen: *The Karate Kid, Part II* (1986), *The Karate Kid, Part III* (1989), *The Next Karate Kid* (1994) eta *The Karate Kid* (2010), azken hau filma honen berregokitzapena izan zelarik. 2018an *Cobra Kai* jarraipen telesaila izan zuten jatorrizko filmeek. 

## Argumentua 
Daniel Larusso (Ralph Macchio) gaztea AEBtako ekialdeko New Jersey estatutik mendebaldeko Kalifornia estatu eguzkitsura bere amarekin batera lekualdatu da. Halere, berehala bizileku aldaketa gogorra egingo zaio, institutuan arte John Kreese (Martin Kove) irakasle zakarrak daraman Cobra Kai arte martzial-eskola bateko ikasleek bizitza kakanahastu besterik ez baitiote egiten, hura jipoitu arteraino. Bere bizilaguna den Miyagi jaunak (Pat Morita) bere egoeraz jabetu eta bere etsaien aurre egiteko karate teknikak irakasten hasiko da. 

Teknikak ikasten doan heinean, Daniel gaztea bere institutu berdinean ikasten duen Ali (Elisabeth Shue) izeneko neska batez maiteminduko da, hain zuzen ere, bera jipoitu zuen mutil kuadrillako buruaren John Lawrence (William Zabka) neska-lagun ohia. Azkenean Daniel eta bere arerioak karate txapelketa batean izen eman eta euren artean irabazlea zein den borrokatuz ikusiko da.

## Aktoreak 
* Ralph Macchio: Daniel LaRusso, "Daniel San"
* Noriyuki "Pat" Morita: Keisuke Miyagi
* Elisabeth Shue: Ali Mills
* William Zabka: John "Johnny" Lawrence
* Ron Thomas: Bobby Brown
* Rob Garrison: Tommy
* Chad McQueen: Dutch
* Tony O'Dell: Jimmy
* Martin Kove: John Kreese
* Randee Heller: Lucille LaRusso
* Julie Fields: Susan
* Frances Bay: txakurra daraman anderea
* Chris Casamassa (*krediturik gabe*): karate txapelketako gonbidatua
* Andrew Shue (*krediturik gabe*): Cobra Kai arte martzial-eskolako kidea

## Kanpo estekak 
* *The Karate Kid* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Jan Pen

**Jan Pen** (Lemmer, Herbehereak, 1921eko otsailaren 15a - Haren, Herbehereak, 2010eko otsailaren 14a) herbeheretar ekonomialaria izan zen, ekarpen teorikoak egiteaz gainera, ekonomiaren dibulgazioan nabarmendu zena. Errentaren banaketa aztertzeko Pen desfile izeneko diagramaren asmatzailea da.
Cryptoblepharus daedalos

***Cryptoblepharus daedalos*** *Cryptoblepharus* generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Scincidae

## Kanpo estekak
The China Syndrome

**The China Syndrome** (euskaraz *Txinako Sindromea*) 1979ko James Bridges estatubatuar zinema zuzendariaren drama filma bat da. Bertan, Jane Fonda, Jack Lemmon eta Michael Douglas aktoreek antzeztu zuten.

Hainbat Oscar Sarietarako izendapenak jaso zituen, Canneseko Zinemaldian Urrezko Palma irabaziz.

Izenburua AEBtako erreaktore nuklear bat urtu ezkero, honek Lurra iragan eta Txinara iritsiko delako teoriari lotua dago (ikus Txinako sindromea). Txina metafora bat da, AEBen antipoda Indiako Ozeanoan baitago.

Filma 1979ko martxoaren 16an estreinatu zen, Three Mile Islandeko istripua jazo baina hamabi egun aurretik. Three Mile Islandeko zentral-nuklearraren istripua puri-purian zegoenez filma honi entzutea eta ikusle aldetik arrakasta mena zion.

## Argumentua 
Kimberley Wells (Jane Fonda) AEBko Ventanako zentral-nuklearrean dokumental bat burutzen ari den bitartean ustekabeko gertakari bat filmatzen du. Kamera gizonak (Michael Douglas) bideo-zinta nuklear-ingeniaria bati erakutsi eta azken honek gertakaria arrisku larriko nuklear-istripua izan dela baieztatuko du.

Une honetan *Txinako sindromea* oroituaraziko da.

## Aktoreak 
* Jane Fonda: Kimberly Wells, KXLAko kazetaria
* Jack Lemmon: Jack Godell, zentral-nuklearreko talde-burua
* Michael Douglas: Richard Adams, KXLAko kamera-gizona
* Scott Brady: Herman De Young
* James Hampton: Bill Gibson
* Peter Donat: Don Jacovich
* Wilford Brimley: Ted Spindler
* Richard Herd: Evan McCormack
* Daniel Valdez: Hector Salas
* Stan Bohrman: Pete Martin
* James Karen: Mac Churchill
* Michael Alaimo: Greg Minor
* Donald Hotton: Lowell doktorea
* Khalilah Ali: Marge
* Paul Larson: D.B. Royce
* Ron Lombard: Barney
* Tom Eure: Tommy
* Nick Pellegrino: Borden
* Daniel Lewk: Donny
* Allan Chinn: Holt
* Martin Fiscoe: Zaindaria
* Alan Kaul: TBko zuzendaria
* Michael Mann: TBko aholkularia
* David Eisenbise: Zuzendari-teknikaria
* Frank Cavestani: Kazetaria

## Ikus gainera 
* Three Mile Islandeko istripua (1979)

## Kanpo estekak 
* *The China Syndrome* filmaren IMDBko fitxa ikusgai 
* *The China Syndrome* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
Haizemaile

thumb|Haizemaile bi, bata irekia eta beste itxita.

**Haizemaile** edo **abaniko** norbera freskatzeko, eskuaz eragiten zaion orri modukoa, gehienetan toles daitekeena.

Txinan asmatua, oso erabilera erraza du.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Haizagailu

## Kanpo estekak
Sexting

[thumb|eskuinera|260px|Interneteko [sare sozialak eduki erotiko edo pornografikoak bidaltzeko edo partekatzeko erabiltzeari *sexting* esaten zaio.]]

***Sexting*** telefono mugikorren bidez sexualki esplizituak diren mezu, irudi edo bideoak bidali, jaso edo partekatzea da. Terminoa *sex* eta *texting* hitzen arteko elkarketaz sortutako anglizismoa da.  Gazteen artean ohikoa da eta gero eta gehiago nerabeen artean. Ez da fenomeno isolatua, testuinguru digitaletan ematen diren sexu-interakzio mota ugarietako bat baizik.

## Jatorria 
*Sexting* terminoaren lehen erabilera 2005ean Australiako aldizkari batean argitaratutako artikulu batean izan zen. 2012ko abuztuan, *sexting* hitza lehen aldiz jaso zen Merriam-Webster Hiztegian.

Pew Research Center-ek sexting-ari buruz eskatutako azterketa batek praktika honen hiru modu bereizten ditu:

# Harreman erromantiko bateko bi bikotekideen arteko irudi-trukeak.
# Harremanetik kanpo beste batzuekin partekatzen diren bikotekideen arteko trukeak.
# Oraindik harremanik ez duten baina gutxienez pertsona batek harremana izatea espero duten pertsonen arteko trukeak.

*Sexting*-a ohikoagoa bihurtu da Interneterako sarbidea duten kameren eta telefono adimendunen  zabalkundearekin, mezuak bidaltzeaz gain argazki esplizituak ere bidaltzeko erabil baitaitezke, *sexting*-aren inguruko estaldura mediatiko gehiena nerabeen erabileraren alderdi negatiboen inguruan izaten da. 

## Arriskuak 
Norbere borondatez egiten bada ere, *sexting*-a praktika arriskutsutzat jotzen da, behin bidalitakoan edukiaren gaineko kontrola galtzen baita, eta irudi edo bideoen protagonista den pertsona (igorlea) biktima izatera irits daiteke:

* pribatutasunaz kontzientzia hartzea eta horren zaintza sustatzea
* kontu eta gailuen pribatutasun- eta segurtasun-aukerak erabiltzea
* adingabearen adina eta heldutasuna baloratzea
* *sexting*-a ez sustatzea eta haren hedapenean ez parte hartzea

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Grooming
* Zakil-argazki

## Kanpo estekak 
*  Sexting: un nuevo riesgo para los menores (Bloga).
Beroki

thumb|Beroki bat.

**Beroki**, **palto** Ipar Euskal Herrian, edo **soingaineko** beste jantzien gainean jartzen den berogarria da. Jantzi luzea da, aldaken azpian behera egiten duena, aurrealdean botoiekin lotzen dena, eta batzuetan gerrikoarekin ere bai . Aurrealdean irekitzen da, mahuka luzeak ditu, eta batzuetan poltsikoak eta kaputxa ere eramaten ditu.

Antzinako persiarrek jada erabiltzen zuten jantzi hori.

## Historia 
Gaur egun daukan erabilera ordez, garai batean jazten zuenaren estatu soziala ezartzeko balio zuen. Modu horretan, antzinako Erromako hiritar libreak togekin biltzen ziren esklaboengandik bereizteko. Erdi Aroan, epaitegietako nobleek bakarrik zeukaten eramateko pribilegioa. XV. mendean, noble guztientzat zabaldu zen pribilegio hori. Geroago, pixkanaka, janzkera herrikoia bihurtu zen. XIX. mendearen hasieran, berokia lebitak eklipsatu zuen, baina mendearen erdialdetik aurrera berriro itzuli zen, bereziki, forma desberdinetan eta zati mugiezinekin. 1893an azalezko lehen berokiak agertu ziren. Zehazki, Chesterfield berokiak zaldunaren beroki luzea, ohial grisean, neurrira egokituta eta belusezko lepokoa da, 
Fitxategi:Chesterfieldcoat oct1901.jpg|Chesterfield berokia
Fitxategi:Ulsterovercoat jan1903.jpg|Ulster berokia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fagor (argipena)

**Fagor** hainbat enpresaren izena da. Denak arlo industrialean aritzen dira, eta denak dira Mondragon korporazioaren parte.

* Fagor, S. Koop.: talde osoko kooperatibei zerbitzu komunak eskaintzen dizkien enpresa.
* Fagor Arrasate, S. Koop.: prentsa eta estanpazio sistemak, txapa ebaki eta prozesatzeko lerroak, metalezko piezak ebaki eta prozesatzeko lerroak, forja eta profilaketa arloetako kooperatiba.
* Fagor Automation, S. Koop.: makina erremintarako neurketa eta kontrol sistemak garatzen ditu.
* Fagor Edergarden, S. Koop.: uren eta lokatzen tratamendu industriala egiten du.
* Fagor Ederlan, S. Koop.: automozioaren alorreko kooperatiba da, Espainian, Europan, Brasilen eta Txinan lantegiak dituena.
* Fagor Electrodomésticos, S. Koop.: etxetresna elektrikoak egiten ditu.
* Fagor Electrónica, S. Koop.: osagai elektronikoak diseinatzen eta ekoizten ditu.
* Fagor Grupo Mueble, S. Koop.: Danona, Coinma eta Fagor Mueble enpresen fusiotik sortu zen eta altzairuen alorrean jarduten du.
* Fagor Healthcare, S. Koop.: osasunaren arloko osagai medikuak egiten ditu eta farmaziaren alorrekoak.
* Fagor Hometek, S. Koop.: etxerako osagaiak, domotika eta berrikuntza.
* Fagor Industrial, S. Koop.: sukaldaritzaren alorrean aritzen da, bereziki profesionalei edo talde handiei zuzentzen zaie eta askotariko produktuak eskaintzen dizkie, labeak, garbigailuak, hozkailuak eta abar.

Besgte batzuk:
* Fagor (txirrindularitza taldea)
Predator

**Predator** (euskaraz *Harrapakari*) 1987ko John McTiernan estatubatuar zinema zuzendariaren zienztia-fikziozko ekintza filma bat da. Bertan, Arnold Schwarzenegger, Carl Weathers, Bill Duke, Jesse Ventura eta Kevin Peter Hall aktoreek antzeztu zuten.

Filmak arrakasta handia izan duenez, bi jarraipen ere baditu: *Predator 2* (1990) eta *Predators* (2010), gainera *Alien* filmako izakiarekin ere hainbat filmetan parekatu eta bi izaki estralurtiarren arteko borroka filmatu da, *Alien vs. Predator* (2004) eta *Aliens vs. Predator: Requiem* (2007).

## Argumentua 
Estralurtar espaziontzi bat Guatemalako oihanean lur jo dut. Une berean, herrialde hartan preso dauden estatubatuar pilotu batzuk askatzeko helburuz CIAk kontratatutako mertzenario talde bat ohian berdinean barneratu da. Heuren misioa arrakastatsua da, presoak askatuz, baina itzulerako bidean ikustezina den zeozer hiei zelatan eta banaka-banaka modu bortitzean hiltzen ari dela jabetuko dira. Azkenik, aurreko espaziontzian etorritako estralurtar izaki-ehiztari edo harrapakari bat dela jakingo dute, Predator delakoa, bere zaletasun nagusia ehizatutako izakien garezurren bilduma osatzea delarik.

## Aktoreak 
* Arnold Schwarzenegger: Alan "Dutch" Schaefer
* Carl Weathers: George Dillon
* Elpidia Carrillo: Anna
* Bill Duke: Mac Eliot
* Jesse Ventura: Blain Cooper
* Sonny Landham: Billy Sole
* Richard Chaves: Jorge "Poncho" Ramirez
* Shane Black: Rick Hawkins
* R. G. Armstrong: Homer Phillips jenerala
* Kevin Peter Hall: Predator, estralurtar harrapakaria
* Sven-Ole Thorsen: errusiar militarra

## Kanpo estekak 
* *Predator* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Iñaki Aurrekoetxea (argipena)

**Iñaki Aurrekoetxea** hainbat euskal herritarren izen-deiturak dira:

* Iñaki Aurrekoetxea Agirre, industrialaria.
* Iñaki Aurrekoetxea Arkotxa (Gernika, Bizkaia), bertsolaria eta irakaslea.
* Iñaki Aurrekoetxea Aurre (Zamudio, Bizkaia, 1953), arkitektoa.
Total Recall (1990eko filma)

***Total Recall*** 1990eko Paul Verhoeven herbeherear zinema zuzendariaren zientzia-fikziozko filma bat da. Bertan, Arnold Schwarzenegger, Rachel Ticotin, Sharon Stone, Michael Ironside eta Ronny Cox aktoreek antzetu zuten.

2012an filma honek izen berdineko *Total Recall* berregokitzapena izan zuen, bertan Colin Farrell, Kate Beckinsale, Jessica Biel, Bryan Cranston, John Cho eta Bill Nighy aktoreek antzeztu zutelarik, biak ere 1969an Philip K. Dick idazlearen *Zure ordez den-dena gogora dezakegu* kontakizun laburrean oinarritua daude.

## Argumentua 
2084. urtea, Douglas Quaiden (Arnold Schwarzenegger) ametsa Martera oporrak pasatzera joatea litzateke. Baina bere emazte Lorik (Sharon Stone) ez du asmo berdina, ondorioz, Douglas gezurrezko oroitzapenak burmuinean txertatzen espezializatutako Rekall konpainiara joango da, bertan Marterako bidai baten oroitzapenak bere burmuinean txertatzeko asmoz. Halere, inoiz ez du susmatu izan burmuinean oroitzapen faltsu bat txertatzea zein arriskutsua izan daitekeen: txertaketa akats baten ondorioz, Quaid agerian gelditu eta hil nahi duten agente sekretu bat dela sinistuta egongo baita. Laster, norbaitek bera benetan hil nahi duela konturatuko da, bai eta egoera nahasian dagoela ere, hortaz, gauzak argitu asmoz Martera bidaiatuko du.

## Aktoreak 
## Ikus, gainera 
* *Total Recall (2012ko filma)*

## Kanpo estekak 
* *Total Recall* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Total Recall* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Cryptoblepharus cygnatus

***Cryptoblepharus cygnatus*** *Cryptoblepharus* generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Scincidae

## Kanpo estekak
Guardia (argipena)

**Guardia** hitzak adiera eta erabilera zenbait ditu:

* **guardia** edo zaintza;
** guardiako botika, merkataritza orduetatik kanpo, bereziki gauez eta jaiegunetan, zabalik dagoen botika;
** guardiako medikua, ospitaleetan larrialdiez arduratzearren gauez eta jaiegunetan jarduten duena;

* **guardia**, polizia, segurtasun-zaintzailea eta horiek osatzen duten erakundea;
** Guardia Zibila, Espainiako segurtasun-gorputza;
** Guàrdia Urbana de Barcelona, Bartzelona hiriko udaltzaingoa;
** Eraso Guardia, ofizialki Eraso Kidegoa, Espainiako Bigarren Errepublikan sortutako polizia erakunde ohia;
** Guardia Nacional Republicana, Portugalgo segurtasun-gorputza;

* Espainiako Errege Guardia, Espainiako Indar Armatuetako adarretako bat;
* Pretoriar Guardia (latinez *praetoriani*), Erromako enperadoreek erabilitako bizkartzainen indar armatu berezia;
* Baregoen Guardia (), Bizantziar Armadako elite unitatea;

* guardia, zenbait kiroletan (boxeoa, esgrima) babeserako jarrera;

* toponimotzat;
** Guardia, Arabako herria;
** Guardia Piemontese (), Calabriako (Italia) komuna;
** Guardia Lombardi, Italiako udalerria;
** Guardia Sanframondi, Italiako udalerria.

## Ikus, gainera 
* Goardia baserria
Botika (argipena)

**Botika** hitzak adiera zenbait ditu:

* **botika** edo sendagaia, gaixotasunak sendatzeko konposatu kimikoak;
* botika, botikak eskuratu eta gordetzeko instalakuntza.
Farmazia (argipena)

**Farmazia** hitzak adiera zenbait ditu:

* farmazia, sendagaiak aztertzen dituen zientzia;
* farmazia, sendagaiak gorde, eskuratu eta banatzeko instalakuntza.
Atalase

thumb|250px|eskuinera

Arkitekturan, **atalasea** edo **alartzea** ate edo beste irekidura baten behealdean dagoen egitura da, hura mugatu edo horri eusten diona.

## Kanpo estekak
Superman (filma)

**Superman** (euskaraz *Superman*, hots, "Supergizona") 1978ko Richard Donner estatubatuar zinema zuzendariaren superheroi filma bat da. Jerry Siegel eta Joe Shusteren *Superman* pertsonaian oinarritua dago. Filma honetan Christopher Reeve, Gene Hackman, Marlon Brando eta Margot Kidder aktoreek antzeztu zuten.

Lortutako arrakastari esker bere jarraipenak izan zituen: *Superman II* (1980), *Superman III* (1983), *Supergirl* (1984), *Superman IV: The Quest for Peace* (1987), *Superman Returns* (2006) eta *Man of Steel* (2013).

Filma hiru Oscar Sarietarako izendatua egon zen.

## Argumentua 
Galaxia urrun batetan dagoen eta suntsitzera doan Krypton planetan guraso batzuek bere haur jaio berria salbatzeko asmoz espaziora bidaltzen dute. Espaziontzia Lur planetan lurrartzen du, eta AEBtako nekazari bikote batek haurtxoa semetzat hartuz, gizakien baloreak irakasten dizkiotelarik. Haurtxoa urtetan aurrera doala gainontzekoengandik ezberdina eta superbotereak dituela erakutsiko du. Jada, heldutasunean gurasordeen etxaldea laga eta Metropolis hirira joan da, han Clark Kent izenez (Christopher Reeve) Daily Planet egunkarian lan egingo du, bertan Lois Lane (Margot Kidder) izeneko emakumezko kazetariaren lankidea izanez. Clarkek bi bizitza paralelo izango ditu, bata, egunerokoa eta jendearen agerikoa kazetari gisa, eta bestea ezkutukoa, Superman heroia gisa, bere superbotereekin Ongiaren alde eta Gaizkiaren aurka borrokatuz, tartean Lex Luthor aparteko talentudun gaizkilea dagoelarik.

## Aktoreak 
* Marlon Brando: Jor-El
* Gene Hackman: Lex Luthor
* Christopher Reeve: Clark Kent / Superman
* Ned Beatty: Otis
* Jackie Cooper: Perry White
* Glenn Ford: Jonathan Kent
* Trevor Howard: Lehenbiziko Agurea
* Margot Kidder: Lois Lane
* Jack O'Halloran: Non
* Valerie Perrine: Eve Teschmacher
* Maria Schell: Vond-Ah
* Terence Stamp: Zod jenerala
* Phyllis Thaxter: Martha Kent
* Susannah York: Lara
* Jeff East: Clark Kent nerabea
* Marc McClure: Jimmy Olsen
* Sarah Douglas: Ursa
* Harry Andrews: Bigarren Agurea

## Kanpo estekak 
* *Superman* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Atalase-efektu

**Atalase-efektua** fenomeno bati loturik dagoen magnitude bat aldatzean hartan gertatzen den erabateko aldaketa da. Aldaketa dakarren magnitudearen maila **atalase-maila** da. Besteak beste fenomeno hauetan gertatzen da:

* errentagarritasun-atalasea, mozkinak izateko behar den salmenten gutxieneko maila;
* psikologian, hautemate-atalasea, estimulu bat hauteman ahal izateko hark behar duen gutxieneko maila.
El Cid (filma)

***El Cid*** 1961eko Anthony Mann estatubatuar zinema zuzendariaren filma epiko bat da. Rodrigo Díaz de Vivar gaztelar zaldunaren kondaiara edota ustezko bizitzan oinarrituta dago. Bertan, Charlton Heston, Sophia Loren, Raf Vallone, Geneviève Page, John Fraser, Gary Raymond, Herbert Lom eta Douglas Wilmer aktoreek antzeztu zuten.

Filmak hiru Oscar Sarietarako izendapenak jaso zituen: Zuzendaritza Artistiko Onena, Abesti Onena eta Musika Onenarena.

## Sinopsia 
XI. mendearen bigarren erdialdean, Rodrigo Díaz de Vivar (Charlton Heston) gaztelar zalduna, ezizenez *el Cid Campeador*, musullmandarren aurka lortutako garaipenei esker sona handia lortu zuen (Valentziako Erresuma konkistatuz). Traiizoa egiteta leporatuta, Rodrigok dueluan Ximenaren (Sophia Loren) aita den Gormaz kondea (Andrew Cruickshank) hilko du, Ximenak Rodrigori uko egin eta lekaimetxe batean sartuko da. Hortik aurrera, Rodrigok hainbat gorabehera biziko ditu: García Ordóñez (Raf Vallone) kondearen trapailkeriak, Ramiro Aragoikoaren erronka eta Alfontso VI.a Gaztelakoarekin (John Fraser) izandako tira-birak (Santa Gadeako Zina), ondorioz Gaztelako Erresumatik atzerriratua izan zen.

## Aktoreak 
* Charlton Heston: El Cid
* Sophia Loren: Ximena andrea
* Herbert Lom: Ben Yusuf
* Raf Vallone: Gartzia Ordoñez
* Geneviève Page: Urraka andrea (Alfontso VI.aren arreba)
* John Fraser: Alfontso VI.a Gaztelakoa
* Douglas Wilmer: Al-Mutamin (Zaragozako emirra)
* Frank Thring: Al-Kadir (Quadir) (Valentziako emirra)
* Michael Hordern: Jaun Diego (Rodrigoren aita)
* Andrew Cruickshank: Gormaz kondea (Ximenaren aita)
* Gary Raymond: Antso printzea, Fernandoren lehenbiziko semea
* Ralph Truman: Fernando I.a Gaztelakoa
* Massimo Serato: Fañez (Rodrigoren iloba)
* Hurd Hatfield: Arias
* Tullio Carminati: Al-Jarifi
* Fausto Tozzi: Dolfos

## Kanpo estekak 
* *El Cid* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Aurtzaka

Nautikan, **aurtzaka** nabigatzea belak erabiliz haizearen aurka nabigatzea da, sigi-saga eginez.

## Kanpo estekak
The Wild One

***The Wild One*** (euskaraz: "'Basatia"') krimenezko filma da, László Benedek hungariar zinemagileak 1953an zuzendu zuena. Frank Rooneyren ''The Cyclists' Raid* eleberri laburrean oinarriturik dago.

## Argumentua 
Johnny Strabler (Marlon Brando) buru duen motorzale talde bat Wrightsvillera iritsi eta istiluak sortzen hasi da. Herrian dagoela, Johnnyk Kathie Bleeker (Mary Murphy), sheriffaren alaba, ezagutzen du. Biak maitemintzen dira, baina Johnnyk ezin du ordura arte eraman duen bizimodu basatia atzean laga. Oztopo guzti horiez gain, Johnnyk bere etsai handienari egin beharko dio aurre, alegia, Chino motorzaleari (Lee Marvin), Johnyrekin zituen aspaldiko "zorrak" kitatzera etorri baita herrira. Azkenik, Wrightsvilleko biztanleek euren kabuz egingo dute justizia motorzaleak herritik egozteko.

## Aktoreak 
* Marlon Brando: Johnny Strabler eta narratzailea
* Mary Murphy: Kathie Bleeker
* Robert Keith: Chief Harry Bleeker
* Lee Marvin: Chino
* Jay C. Flippen: Stew Singer sheriffa
* Peggy Maley: Mildred
* Hugh Sanders:o Charlie Thomas
* Ray Teal: Osaba Frank Bleeker
* Jerry Paris: Dextro
* Alvy Moore: Pigeon
* Gil Stratton: Mouse
* Richard Farnsworth

## Kanpo estekak 
* *The Wild One'' filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Aurtzaka (dantza taldea)

thumb|Aurtzaka taldeko dantzariak, Igartzako zubian (Beasain) dantzan, atzean Dolarea dutela.

**Aurtzaka** euskal dantza talde bat da, Beasaingoa (Gipuzkoa), 1979an sortua, aurretik urte askoan lanean aritutako Goierri eta Salleko Adiskideak taldeak elkartzearen ondorioz. **Aurtzakak**, tradiziozko euskal dantzen bilduma zabala ezagutu eta mantentzeaz gain, Goierri eskualdeko dantza-tradizioa jasotzen eta lantzen dihardu nagusiki. Gaur egun, 170 haur eta gaztetxok eta 60 helduk osatzen dute.

## Izena 
Aurtzaka  belak erabiliz haizearen aurka nabigatzea da, sigi-saga eginez. Horixe da hiztegiek Beasaingo dantza-talderen izenari ematen dioten adiera. 

Dena den, definizio horrek badu berekin hitzez azaltzen ez den esanahia: aurrera egitea. Izan ere, ezinbestean, aurrera egiteko nabigatzen da, nahiz eta haize-ufada bortitzen eta olatu oldarkorren kontra izan. Aurrera egiteko sen horrek bultzatuta sortu zen Aurtzaka dantza-taldea 1979k udaberriaren bueltan. 

## Aurrekariak 
Goierri taldeak bere onenak emanak zituen; batik bat, hainbat arrazoi tarteko, dantzariak bakantzen ari zirelako. Salleko Adiskideak haurren taldeak, berriz, denboraren joanak ezarritako arazoari egin behar izan zion aurre: umeak hazi egiten dira, eta urte gutxiko epean neska eta mutil koskor izandakoak neska gazte eta mutil gazte bihurtzen dira. Finean, ez dute haurrentzako talde batean leku egokirik. Hori dela eta, Aurtzaka sortu aurreko urteetan bazegoen nolabaiteko harremana Goierri eta Salleko Adiskideak dantza-taldeen artean. Sallekon umeekin zebiltzanetako asko Goierrin ere aritzeaz gain, hazten zihoazen neurrian Sallekoko hainbat dantzari (baita txistulari ere) Goierrik fitxatzen zituelako, hain zuzen ere. 

Azkenean bi taldeek bat egin eta behin bat-egitea erabakita, Raimon Gamaiok hartu zuen talde berriaren gidaritza. Hain zuzen ere, honela banatu zituzten ardurak Aurtzakaren lehen aro hartan:  zuzendaria Raimon Gamaio, diruzaintza eta administrazioa  Bernardino Oiarbidek,  garraioak eta publizitatea Karlos Unanuak. mutilen taldearen zuzendaritza teknikoa  Martin Iraola  eta nesken taldearen zuzendari teknikoak  Maria Jesus Alvarez eta Mari Karmen Huizi, materialaren arduraduna  Guillermo Torres, jantziena Itziar Sarasola, umeen taldearen arduradunak Joxi Azurmendi eta Mari Jose Lasa , folklorearen ikerketa  Mari Jose Kerejeta  eta txistularien zuzendari teknikoa Jose Agustin Olano.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Aurtzakaren webgunea.
* Aurtzakako dantzariak, Goierriko dantzak egiten, Nafarroaren Egunean (Baigorri, 2012-04-29): paseoa, Sanjoan zortzikoa, brokel-makilena, lau aldeetako zortzikoa, makil haundiena. *Youtube*. 6 minutu eta 31 segundoko bideoa.
Cophoscincopus

***Cophoscincopus*** Scincidae familiaren barruan sailkatzen den narrasti genero bat da. Afrikako mendebaldean bizi dira.

## Espezieak 
* *Cophoscincopus durus* (Cope, 1862)
* *Cophoscincopus greeri* Böhme, Schmitz & Ziegler, 2000
* *Cophoscincopus senegalensis* Trape, Mediannikov & Trape, 2012
* *Cophoscincopus simulans* (Vaillant, 1884)

## Kanpo estekak
Mogambo

**Mogambo** 1953ko John Ford estatubatuar zinema zuzendariaren abenturazko drama filma bat da. Wilson Collison idazlearen izen berdineko *Mogambo* eleberrian oinarritua dago. Filma honetan Clark Gable, Ava Gardner, Grace Kelly eta Donald Sinden aktoreak antzeztu zuten.

## Argumentua 
Vic Marswell (Clark Gable) safariak antolatu ohi dituen ehiztari bat da. Hotek txiki batean Eloise Kelly (Ava Gardner) izeneko emakume eder bat dago, Vicek harekin harreman bat hasi delarik. Bitartean, askatasunean dauden gorilak filmatzeko Vicen zerbitzuak kontratatu berri dituen estatubatuar senar-emazte bikote bat ere etorri da. Emaztea (Grace Kelly) ehiztariaren izaera helduaz txundituta gelditu eta hartaz txora-txora eginda maiteminduko da. Era berean, emaztean beretaz maitemindua dagoela jakitean Vicek atsegin izan eta hartaz maitemindua dagoela ere usteko du. Eloise Kellyk egoera hau jeloskor, mindua eta sinisgaitz ikusiko du. Itxura guztien arabera, bi bikoteen arteko harremanak denbora gutxian apurtu egingo direla dirudi.

## Aktoreak 
* Clark Gable: Victor Marswell
* Ava Gardner: Eloise Y. *Honey Bear* Kelly
* Grace Kelly: Linda Nordley
* Donald Sinden: Donald Nordley
* Philip Stainton: John Brown-Pryce
* Eric Pohlmann: Leon Boltchak
* Laurence Naismith: Komandatea
* Denis O'Dea: Aita Joseph

## Iruditegia 

Irudi:Mogambo (1953) Cast.jpg|Filmako aktoreak mahai inguruan eserita.
Irudi:Mogambo Ava3.jpg|Clark Gable eta Ava Gadner.
Irudi:Mogambo Ava.jpg|Ava Gardner
Irudi:Mogambo3.jpg|Grace Kelly

## Kanpo estekak 
* *Mogambo* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Celatiscincus

***Celatiscincus*** Scincidae familiako narrasti genero bat da. Kaledonia Berrian bizi dira.

## Espezieak 
* *Celatiscincus euryotis* (Werner, 1909)
* *Celatiscincus similis* Sadlier, Smith & Bauer, 2006

## Kanpo estekak
Leptosiaphos

***Leptosiaphos*** Scincidae familiako narrasti generoa da. Saharaz hegoaldeko Afrikan bizi dira.

## Espezieak 
* *Leptosiaphos aloysiisabaudiae* (Peracca, 1907)
* *Leptosiaphos amieti* (Perret, 1973)
* *Leptosiaphos blochmanni* (Tornier, 1903)
* *Leptosiaphos dewittei* (Loveridge, 1934)
* *Leptosiaphos dungeri* Trape, 2012
* *Leptosiaphos fuhni* (Perret, 1973)
* *Leptosiaphos graueri* (Sternfeld, 1912)
* *Leptosiaphos hackarsi* (De Witte, 1941)
* *Leptosiaphos hylophilus* Laurent, 1982
* *Leptosiaphos ianthinoxantha* (Böhme, 1975)
* *Leptosiaphos kilimensis* (Stejneger, 1891)
* *Leptosiaphos koutoui* Ineich, Schmitz, Chirio & Lebreton, 2004
* *Leptosiaphos luberoensis* (De Witte, 1933)
* *Leptosiaphos meleagris* (Boulenger, 1907)
* *Leptosiaphos pauliani* (Angel, 1940)
* *Leptosiaphos rhodurus* Laurent, 1952
* *Leptosiaphos rhomboidalis* Broadley, 1989
* *Leptosiaphos vigintiserierum* (Sjöstedt, 1897)

## Kanpo estekak
Birminghamgo Liburutegi Zentrala

**Birminghamgo Liburutegi Zentrala** (ingelesez *Birmingham Central Library*) Ingalaterrako Birmingham hirian dagoen liburutegi bat da. 1974-2013 artean hiri horretako liburutegi nagusia izan zen.

## Iruditegia 

Irudi:BCL74.jpg|1973an eraikitzen.
Irudi:Birmingham Central Library - Desks-1.jpg|Barnealdea.
Irudi:Una-White-Birmingham-Central-Library-2007.jpg|Kanpotik.
Irudi:Birmingham Central Library - Shakespeare Room 5.jpg|Shakespeare gela.

## Kanpo estekak 
* Birminghamgo Liburutegi Zentralaren webgunea
Leaving Las Vegas

**Leaving Las Vegas** (euskaraz *Las Vegas Uzten*) drama filma da, 1995ean Mike Figgis ingeles zinemagileak zuzendu zuena. John O'Brien idazlaren *Leaving Las Vegas* eleberrian oinarritua dago. Nicolas Cage, Elisabeth Shue, Julian Sands, Richard Lewis eta Valeria Golino izan ziren aktore nagusiak.

Filmak lau Oscar Sarien izendapena jaso zituen, baina bakarra irabazi zuen, Gizonezko aktore onenaren Oscar Saria (Nicolas Cage).

## Argumentua 
Ben Sanderson (Nicolas Cage) Hollywoodeko gidoigile bat da, alkoholismoaren ondorioz lanetik kaleratua izan berri dena. Ez du ez lagunik, ezta familiarik ere; hortaz, Las Vegas hirira joan eta bertan hiltzeraino edateko asmoa du. Behin hirira iritsita, Sera (Elisabeth Shue) izeneko emagaldu eder bat ezagutuko du, eta hartaz maiteminduko da.

## Aktoreak 
* Nicolas Cage: Ben Sanderson
* Elisabeth Shue: Sera
* Julian Sands: Yuri
* Richard Lewis: Peter
* Steven Weber: Marc Nussbaum
* Kim Adams: Sheila
* Emily Procter: Debbie
* Valeria Golino: Terri
* Carey Lowell: Bankuko leihatilako langilea
* Thomas Kopache: M. Simpson

## Kanpo estekak 
*  *Leaving Las Vegas* filmaren IMDBko fitxa irakurgai, imdb.com
Zoladura

thumb|Zurezko zoladura..

Arkitekturan, **zoladura** eraikuntza baten sendogarri horizontala da (edo eraikin baten solairu bakoitzeko sendogarri desberdinak), pertsonentzat, animalientzat edo edozein altzarirako bermea dena. Zoladurak hainbat estaldura-mota (zura, zeramika, etab.) Izan ditzake.

## Zoladura (ingeniaritza zibila) 
Ingeniaritza zibilean, material batez edo gehiagoz osatutako geruza da, lur natural edo nibelatuaren gainean kokatzen dena, erresistentzia handitzeko eta pertsona edo ibilgailuen joan-etorriak laguntzeko. Hiri-, industria- edo bide-zoladuretan erabilitako materialen artean sendogarri gaitasun handiena duten lurzoruak daude, material harritsuak, hormigoia eta aglomeratu asfaltikoa. Gaur egun, ingurumena zaintzen duten zoladurak ikertzen daude, noxer-blokek osatutakoa, esaterako.

Zoladura goiztiarrenetako bat galtzada erromatarra izan zen, hainbat geruzetan eraikita. Ingeniaritza lan handi horretan lortu zuten zenbait bide tarte mendeetan zehar bizirik irautea eta aurki daitezke gaur egun ere.

## Ikus, gainera 
* Asfaltoa
* Pobadura
* Tronadura
* Tronadura flotagarria
* Galgladarria
* Terrazoa
* PVCzko zorua
* Hormigoi inprimatua
* Gresa

## Kanpo estekak
Welara

**Welara ponia**, edo **Welara zaldia**, (Ingelesez: *Welara*), Ingalaterrako bertako zaldi mota edo zaldi arraza moderno bat da. Bere fenotipoaren ezaugarri asko zaldiarenak izan arren, bere tamainagatik ponien sailkapen taldean sartzen da. Aleren bat ponien tamaina soin gurutzera, 1.50 m, gainditu dezake naina oso gutxiagatik (1.52 gehienez). 

Welarak arabiar zaldi eta galesdar ponien arteko nahasketen ondorio dira.

## Etimologia 
Welara hitza ingelesaren Welsh-arabian hitzen trinkotzetik dator, hau da, galesdar eta arabiar euskaraz. Zaldi mota honen jatorria aipatzen du.

## Arrazaren historia 
Welara zaldiak Lady Wentworth baronesak eta zaldizaleak sortu zituen Ingalaterran XX.en mendearen hasieran. Lady Wentworth-ek Crabbet Arabian Stud delako atxaldean egin zituen bere lanak. Atxalde hau zaldi arrazak garatzeko erakunde bat zen. Arraza sortzeko zaldi arabiarrak eta galesdar poniaren behorrak erabili zituen.

## Ezaugarriak 
thumb|230 px|Zaldi arabiarra
thumb|230 px|ezkerrera|Galesdar ponia

## Kanpo estekak
The Time Machine (1960ko filma)

***The Time Machine*** (euskaraz *Denboraren makina*) George Pal hungariar zinema zuzendariaren 1960ko zientzia-fikziozko film bat da, H. G. Wells idazlearen *Denboraren makina* eleberrian oinarritua. Bertan, Rod Taylor, Alan Young, Yvette Mimieux, Sebastian Cabot eta Whit Bissell aktoreek antzeztu zuten.

Filmak denbora-makinak garai eta mendeetan barna egindako aldaketetako efektuei esker Efektu berezi onenen Oscar Saria irabazi zuen.

## Argumentua 
1899. urtea, Ingalaterra. Zientzialari batek (Rod Taylor) denboran barna bidaiatzeko gai den ibilgailu bat asmatu berri du; horrekin, etorkizuneko gertakizun garrantzitsu askoren lekuko da, esate baterako Bigarren Mundu Gerra edota 1966ko holokausto atomikoa. 802.701. urtera iritsita, *eloi* gizaki eta *morlock* izakiez osatutako bi herriak eta gizarteak ikusteko aukera du, abentura sinistezin batzuetan.

## Aktoreak 
* Rod Taylor: George (H. George Wells, denbora-makinan jartzen duenez)
* Alan Young: David Filby/James Filby
* Yvette Mimieux: Weena
* Sebastian Cabot: Philip Hillyer doktorea
* Tom Helmore: Anthony Bridewell
* Whit Bissell: Walter Kemp
* Doris Lloyd: Watchett andrea
* Paul Frees (*krediturik gabe*) Eraztunen Ahotsa

## Kanpo estekak 
* *The Time Machine* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Makila

thumb|Gizon bat, makila bat duena
**Makila** edo **bastoia** zurezko zati zuzena da, estua eta luzea, bereziki ibiltzean euskarri edo lagungarri gisa, edo jotzeko erabiltzen dena.

Agintea edo dignitatea adierazteko edo, bakarrik, edergarri moduan erabiltzen dute. Arma ere bada, jada antzinako Babilonian erabilia.

## Ikus, gainera 
* Euskal makila
* Jō
* Shillelagh

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Forge of Empires

**Fire Emblem Fates** estrategia joko bat da. 2012an sortu zuen InnoGames konpainiak eta sarean daraman denbora gutxian 1000000 jokalari baino gehiago lortu zituen.

## Sinopsia 
Sareko jokoa da eta Erdi Aroko mundura gonbidatzen zaitu. Sei mundu dituzu aukeratzeko denak berdinak baina produktuetan desberdinak. Jokoaren helburua zure hiria eraikitzea da eta zure hiria gorenera eramatea. Bertan zure armada antolatu eta beraiekin borrokatu ahal dezakezu lurrak konkistatzeko edo zure bizilagunei erasotzeko. 2013an txat berri bat jarri zuten abian eta horren ondorioz zure munduko edozein jokalarirekin hitz egi ahal duzu.

## Kanpo estekak
Esentzia

Filosofian, **esentzia** izate edo entitate bati dagozkion beharrezko atributu eta ezaugarrien multzoa da, dagokion berezko izaera ez galtzeko nahitaezko dituenak.

## Kanpo estekak
Garbitegi (argipena)

**Garbitegi** honakoa izan daiteke:
* **Latsagia**, garbitzeko erabiltzen den herrietako egitura, eta bertan dagoen **latsarri**a, garbitzeko harria; *labaderoa* (Heg.).
* **Garbigela**, eraikinetan arropa garbitzeko erabiltzen den gela berezia.
* **Tindategia**, arropa garbitzen duen negozioa.
* **Garbitegi autozerbitzua**, garbigailuak norberak erabiltzeko egoten diren negozioa, labanderia (Heg.), labomatika (Ipar.)
* **Garbitokia**, katolizismoan, zerura joan aurretiko gunea, *purgatorioa* (Heg.)