open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Esclusham

'''''', Galesko iparraldeko komunitate bat da, Wrexham konderrian dagoena. Bere barnean Bersham, Rhostyllen, Aber-oer, Llwyneinion eta Pentre Bychan udalerriak daude.

2011ko erroldaren arabera 3.515 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
André Dreuillet

**André Dreuillet** (Tolosa Okzitania,  - Baiona, ), frantziar apaiz katolikoa izan zen. Jacques Dreuillet Tolosako parlamentarien semea, Baionako apezpikua izan zen.

Louis-Antoine de Noaillesen aldekoa, 1717an *Unigenitus* buldaren aurka aritu zen. 1722an lehendabiziko Baionako apaiztegia inauguratu zuen.

## Erreferentziak
Étienne-Joseph de Pavée de Villevieille

**Étienne-Joseph de Pavée de Villevieille** (Villevieille,  - Olibako monasterioa, Zarrakaztelu, ), frantziar apaiz katolikoa izan zen. Joseph-Raymond de Pavée militarraren semea, Baionako apezpikua izan zen.

1789ko martxoan, Estatu Orokorretan Nafarroaren ordezkari aritu zen, non kleroaren alde egin zuen. Kleroaren konstituzio zibilaren kontra egin eta 1791n muga zeharkatu zuen Hego Euskal Herrira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pierre Guillaume de La Vieuxville

**Pierre Guillaume de La Vieuxville** (Paris,  - ), frantziar apaiz katolikoa izan zen. Sorbonan teologia ikasi ondoren, Baionako apezpikua izan zen.

Jansenismoaren aurkari sutsua izan zen.

## Erreferentziak
Arthur Xavier Ducellier

**Arthur Xavier Ducellier** (Soliers,  - Besançon, ) frantziar apaiz katolikoa izan zen. 1857an apaiztua, Baionako apezpikua (1878-1887) eta Besançongo artzapezpikua (1887-1893) izan zen.
Gaspard de Prielé

**Gaspard de Prielé** (Tarbe,  - Peirahorada, ), frantziar gomendiozko abadea izan zen. La Réauleko abadea, Baionako apezpikua izan zen.

## Erreferentziak
Isycoed

'''''', , Galesko iparraldeko komunitate bat da, Wrexham konderrian dagoena. Wrexham hiritik 5 milia ekialdera dago, Dee ibaitik eta Ingalaterrako mugatik hurbil.

2011ko erroldaren arabera 388 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Llay

'''''', , Galesko iparraldeko udalerri eta komunitate bat da, Wrexham konderrian dagoena. Gwersyllt eta Gresford udalerriak barne hartzen ditu. 1966. urterarte ikatz meatzaritzaren eremua izan zen.

2011ko erroldaren arabera 4.814 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Maelor South

'''''', , Galesko iparraldeko komunitate bat da, Wrexham konderrian dagoena. Maelor Saesneg eskualdean dago, eta Penley eta Bettisfield udalerriak barne hartzen ditu.

2011ko erroldaren arabera 1.268 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Marchwiel

'''''', , Galesko iparraldeko komunitate bat da, Wrexham konderrian dagoena. Wrexham hiritik 2 milia hego-ekialdera dago, A525 errepidean, Bangor-on-Dee udalerriaren norantzan.

2011ko erroldaren arabera 1.379 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Minera

'''''', , Galesko iparraldeko udalerri txiki eta komunitate bat da, Wrexham konderrian dagoena. Gwynfryn eta New Brighton bezalako herriak barne hartzen ditu.

2011ko erroldaren arabera 1.617 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Offa (Wrexham)

**Offa**, Galesko iparraldeko komunitate bat da, Wrexham konderrian dagoena. Gaur egun, Wrexham hiriaren hego-ekialdean dagoen auzunea da.

2011ko erroldaren arabera 10.051 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Bartolome Arribairekoa

**Bartolome Arribairekoa** () okzitaniar apaiz katolikoa izan zen. Baionako apezpikua (1382-1392) izan zen.
Penycae

'''''', Galesko iparraldeko udalerri eta komunitate bat da, Wrexham konderrian dagoena. Rhosllannerchrugog udalerriaren alboan dago.

2011ko erroldaren arabera 3.389 biztanle zituen.

thumb|erdian|400px|Santo Tomas eliza, Penycae.

## Kanpo estekak
Overton-on-Dee

'''''', , Galesko iparraldeko udalerri eta komunitate bat da, Wrexham konderrian dagoena. Ingalaterrako mugatik hurbil eta Dee ibaiaren ertzean dago, hortik bere izena.

2011ko erroldaren arabera 1.382 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Rhosddu

'''''', , Galesko iparraldeko komunitate bat da, Wrexham konderrian dagoena. Gaur egun, Wrexham hiriaren ipar-mendebaldeko auzune bat da.

2011ko erroldaren arabera 6.840 biztanle zituen.

thumb|erdian|400px|San Jakue eliza, Rhosddu.

## Kanpo estekak
Azkenburu-koilara

**Azkenburu-koilara**, **postre-koilara** edo **deserta-koilara** zopa-koilararen tamaina antzekoa da, baina bereizten da honetatik bere barrunbea esferikoagoa delako, kafe- edo te-koilararen bezalakoa. Bere edukiera ia 10 mililitro (2 koilaratxokada) da. Bazkari formaletan, koilara hau bukaeran gehituko da postreak zerbitzatzeko unean, otordu informaletan hasieran jarri ohi dira mahai-tresnerian, normalean plateraren goiko aldean.

## Erabilera 
Koilara hau normalean bazkariaren bukaeran kokatzen da, azkenburukoak zerbitzatzen direnean, pastela, berenjena, eta abarreko zatiak ateratzeko tresna gisa erabili ohi da. Zenbait postre mota batzuetan oso erabilia da: flanak, arrautzesnea, tartak, budinak, eta abar.

## Kanpo estekak
Espainiako 1978ko Konstituzioaren 155. artikulua

Espainiako 1978ko konstituzioko **155. artikulua** autonomia erkidegoen funtzionamenduari buruzko artikulu bat da. Zortzigarren tituluaren hirugarren kapituluan agertzen da. Artikulu honek autonomiak bertan behera uzteko ahalmena ematen dio Espainiar estatuari, esandako erakundeek lege hausteraren bat eginez gero edota gobernuaren aginduak betetzen ez dituztenean.

Artikulua, Alemaniar konstituzioko *Bundeszwang* artikuluan inspiraturik dago. Artikulu honek ere botere berdina ematen dio Alemaniako gobernuari aipaturiko lege hausteren bat gertatuz gero.
[thumb|[Preso politikoentzat (Kataluniako politikari buruzagi independentziazaleentzat) askatasuna eskatzen Bartzelonako udaletxean, 2017]]

## Artikulua 
## Artikuluaren aplikazioa 
155. artikuluaren aplikazioa ez da berehalakoa. Aurreikusita dago, esandako artikulua aplikatu nahi izanez gero, hainbat aste beharko direla aurrera eramateko. Lehenik eta behin, gobernuak artikulua aplikatzeko, errekerimendu bat bidali beharko dio aplikatua izango den erkidegoko lehendakariari, legea errespetatzea eskatuz. Horrek, ezezkoa eman edo erantzuna ez emanez gero, gobernuak Espainiako Senatura bidali beharko du bere asmoa, eta Senatuaren gehiengoaren babesa lortu. Senatuan, proposamena onartu arte, aste bateko denbora izango beharko litzake proposamena eztabaidatzeko.

## Aplikazioa 
Orain arte, bakarrik Katalunian aplikatu da artikulu hau, 2017ko urriaren 21ean aplikatzeko proposamena egin zuen Espainiako gobernuak. Aplikazioa Carles Puigdemont presidentearen prozesu independentista geldiarazteko egin zen.

Halere, Felipe Gonzálezek 1989ko otsailean Kanarietan aplikatzekotan egon zen, baina errekerimenduari baietza eman zion presidentea, Lorenzo Olarte, eta 155-a ez zen aurrera eraman. Europar Batasunaren aranzeleak aplikatu nahi ez zirelako zen.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* 1978ko Espainiar konstituzioa
* Espainiako Senatua
* Kataluniako prozesu independentista

## Kanpo estekak
Österreichische Galerie Belvedere

**Belvedere Galeria**, Vienako pinakoteka nagusiena da eta izen berdineko XVIII. mendeko jauregian dago. Johann Lukas von Hildebrandt arkitekto barroko ospetsuak eraiki zuen jauregi hori Eugenio Savoiakoa printzearentzat (1663-1736).

Gaur egun, Austriako margolan museo nagusia da eta mundu mailako lanak gordetzen ditu.

## Kanpo estekak
Rossett

'''''', , Galesko iparraldeko komunitate bat da, Wrexham konderrian dagoena. A483 autobidean dago, eta Burton, Burton Green eta Lavister udalerriak barne hartzen ditu.

2011ko erroldaren arabera 3.231 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Rhosllannerchrugog

'''''', Galesko iparraldeko udalerri eta komunitate bat da, Wrexham konderrian dagoena. Penycae udalerri eta komunitatearen alboan dago.

2011ko erroldaren arabera 9.694 biztanle zituen.

thumb|erdian|400px|Sarrerako kartela.

## Kanpo estekak
Gamifikazio

thumb|eskuinera|280px|Lan talde pare bat gamifikazio teknikekin ikasten.
thumb|eskuinera|280px|Pertsona helduak ikasten, gamifikazio teknika batekin.
**Gamifikazioa** edo **ludifikazioa** esparru akademiko arautuetan jokoak dituen tresnen, dinamiken eta mekaniken erabileran datza. Gamifikazioa, jokoekin zerikusirik ez duten jardueretan jokoen teknikak erabiltzean datza, hartzailearen jarreran aldaketa bat eragiteko.

Honela definitu zuen behin gamifikazioa Juan Ezeizak: 

## Teknikak 
Gamifikazioan, ludifikazioan, erabiltzen diren teknikak ulertzeko hiru kontzeptu klabe izan behar ditugu kontuan: dinamikak, mekanikak eta jokoaren osagaiak.

**Mekanikak**

Hainbat mekanika existitzen dira, baina ohikoenak honako hauek dira: puntuak, intsigniak, sariak, mailak eta rankinga.

**Dinamikak**

Mekanikan bezala hamaika dinamika desberdin erabili daitezke ludifikazioan, baina ohikoenak honako hauek dira: ordainsaria, estatusa, onarpena, norbanakoaren adierazpena, joko kooperatiboa, txapelketa eta altruismoa.

**Jokoaren osagaiak**

Jokoaren osagaik arauak, erabilitako materialak, jokoari ematen diogun estetika, asmatzen dugun istorioa, etab. dira.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Joko serio

## Kanpo estekak 
Hainbat aplikazio informatiko eta webgune sortu dira hezkuntzan gamifikazioa ezartzen laguntzeko. Hona adibide pare bat:
*  Edpuzzle, Edpuzzle - Tutorialak
*  Kahoot.
* Wikipedia erabiliz jolas bat.
Chelsea Manning

**Chelsea Elizabeth Manning** —jaiotzako izen deiturez, **Bradley Edward Manning**— (Crescent (Oklahoma), Ameriketako Estatu Batuak, 1987ko abenduaren 17a) Ameriketako Estatu Batuetako Armadako soldadu ohi bat da.

2010eko maiatzaren 27an atxilotu zuten Interneteko *Wikileaks* atariari dokumentu konfidentzialak filtratzea leporatuta. 2013an Marylandeko Fort Meade base militarrean auzitegi militar batek epaitu zuen eta 35 urteko espetxe-zigorra ezarri zion Manningi. 2017ko urtarrilaren 17an Barack Obama presidenteak 35 urteko espetxe zigorra aldatu zion, Manning atxilotu zuten unetik 7 urtera jaitsiz. 2017ko maiatzean atera zen aske Manning 7 urteko espetxealdia igaro ostean.

Gizon jaio bazen ere, Bradley Edward Manning jaiotza-izenaz, espetxean zegoela emakumerako trantsizioa egin zuen eta Chelsea Elizabeth izena hartu zuen.

## Erreferentziak
Jack in the Box

**Jack in the Box** estatubatuar janari azkarra jatetxe katea da. 1951. urtean sortu zuen Robert O. Petersonek.

## Kanpo estekak
Still gaixotasuna

**Still-en gaixotasuna** jatorri ezezaguna duen hanturazko prozesu multisistemikoa da. Normalean, sukarra, rash kutaneoa, artritisa eta mialgiak sortzen ditu. 15 urte baino gutxiago duten gaixoen artean, kontzeptu hori ez da erabiltzen, gaztaroko artritis idiopatikoa erabiltzen da.

## Kanpo estekak
Caitlyn Jenner

**Caitlyn Marie Jenner** (**William Bruce Jenner** jaioa, Mount Kisco, New York, Ameriketako Estatu Batuak, 1949ko urriaren 28a) estatubatuar kirolari ohi eta telebistako pertsonaia ospetsua da. Atletismoan eta automobilismoan izan zuen lorpenengatik egin zen ezagun.

1976ko Montrealgo Udako Olinpiar Jokoetan urrezko domina irabazi zuen gizonezkoentzako dekatloi modalitatean.

Gizon jaio bazen ere, bere burua emakumetzat dauka. 2015ean sexu-aldaketa egin zuen bere genero nortasunarekin bat egiteko, Caitlyn izena hartu zuen eta bere burua emakumetzat zeukala adierazi zuen.

## Kanpo estekak
Espondilitis ankilosatzaile

**Espondilitis ankilosatzailea**, **Morbus Bechterew**, **Bechterew-Strümpell-Marieren gaitza**, **espondilitis erreumatikoa** edo **espondilitis ankilopoietikoa** kronikoa den gaixotasun autoimmune erreumatikoa da. Jatorri ezezaguna duen gaitza da. Gaixoek artikulazioetan mina dute eta horiek zurrundu egiten dira.

Gaitza bizkarrezurraren artikulazioak eta pelbisaren artikulazio sakroiliakoak, bereziki, kaltetzen ditu.

Joera genetikoa indartsua duen gaixotasuna da . Zehazki, gaitza dutenen %90 batek HLA-B27 antigenoa eta genea dute, populazio orokorrean HLA-B27aren presentzia askoz urriagoa izanik (%8 europarren artean) . Era berean, HLA-B27 antigenoa duten gizabanako askok espondilitisa ez dutenez, ematen du genetikaz gain beste zerbait beharrezkoa dela gaitza pairatzeko. Ikerlari batzuek proposatu dute bakterio bat (Klebsiella pneumoniae) izango zela gaitza piztuko zuena, mimetismo antigeniko fenomenoaren bitartez   

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gaztaroko artritis idiopatiko

**Gaztaroko artritis idiopatikoa** haurtzaroan ematen den artritis ohikoena da. Gaixotasun autoimmunea da eta jatorri ezezaguna du. Ohiko artritisen aldean, artritis mota hau, haurtzaroan gertatzen da 2 eta 16 urte dutenen artean.

## Kanpo estekak
Whippleren gaitz

**Whippleren gaitza**, **whippleren gaixotasuna** edo **hesteetako lipodistrofia** *Tropheryma whipplei* bakterioak eragindako gaixotasun infekzioso eta arraroa da.

Ohiko sintomak artritisa eta hesteetako sintomak dira (hesteetako lipodistrofia, etab.)

## Kanpo estekak
Sukar mediterraneo familiar

**sukar mediterraneo familiarra** *MEFV* genean mutazio batek sortzen duen gaixotasun genetikoa da. Gaixotasun honek sukarra eta sabeleko, toraxeko edo artikulazioen hantura eragiten ditu. Auto-hanturazko sindromeen barruan sartzen da.

## Kanpo estekak
Alek Wek

**Alek Wek** (Wau, Hego Sudan, 1977ko apirilaren 16a) hego sudaneko top modela da. Dinka etniakoa da.

1991ean bere familiarekin Sudanetik ihes egin zuen Sudaneko Bigarren Gerra Zibila zelaren ondorioz. Britania Handira joan ziren eta Londresen modelo bezala hasi zen lan egiten.
Neohizkera

**Neohizkera** () George Orwell ingeles idazlearen *1984* eleberrian agertzen den hizkuntza asmatua da.

Eleberriaren amaierako *Neohizkeraren* *oinarriak* deritzon gehigarrian, haren oinarri nagusiak azaltzen dira: ingelesa oso sinplifikatua besterik ez da, Alderdiaren erregimen totalitarioaren euskarri nagusietakoa. Zaharhizkera () ordezkatzeko helburua du, alegia, egungo ingelesa, modu horretan Alderdiko kideen pentsamenduak menderatu eta Ingsoc pentsaeraren aurkako beste edozein desegiteko. Adibidez, biztanleriak askatasunez desiratu eta pentsa ez dezan, hitzei nahi ez diren esanahiak ezabatzen zaizkie; gauzak horrela, askatasun politiko edo intelektualaren kontzeptua bera mintzalarien gogoetan ez da egonen.

## Kanpo estekak
Ivory Aquino

**Ivory Aquino** (Filipinak) filipino-estatubatuar aktorea da. 2017an *When We Rise* minitelesailean Cecilia Chung ekintzaile transgeneroaren papera antzezteagatik egin zen ezagun.

Filipinetan sortua, Filipinetako Corazon Aquino presidente ohiaren iloba da. Gizon jaio bazen ere, bere burua beti emakumetzat izan du. Nerabezaroan trantsizioa egin zuen. Nerabetan ere Ameriketako Estatu Batuetara joan zen Berklee College of Musicen ikastera eta *summa cum laude* goraipamena lortuz graduatu zen. Kantua ikasi arren, 2005ean sexua berresleitzeko ebakuntza jaso eta gero, aktore izateko bidea hartu zuen. Gaur egun New Yorken bizi da.
Baionako apaiztegia

**Baionako apaiztegia** Lapurdiko hiriburuko apaiztegi katolikoa da. 1722an lehendabizikoz sortu zutenetik hainbat ezarpen izan ditu.

## Historia 
1722an errege-patente bati esker Baionako elizbarrutiaren apaiztegia sortu zuten. André Dreuillet apezpikuak dohaintza-emaileek emandako eremua kristau-ikasbideko anaien eskuetan utzi zuen.. Frantziar Iraultza zela eta, apaiztegia itxi eta ospitale bilakatu zen. 1801eko konkordatuari esker apaiztegia berrireki eta 1906an Hirugarren Errepublikako agintariek konfiskatu arte martxan izan zen..

François-Xavier-Marie-Jules Gieure gotzainak 1906an apaiztegi berri bat eraikitzea erabaki eta 1914ko martxoaren 2an lehenengo harria jarri zuen (San Leonen jaialdian). Eraikina Marracqen zegoen, antzinako apaiztegitik gertu. Eraikinaren arkitektoa Albert Saint-Vanne baionarra izan zen eta U itxurako eraikina diseinatu zuen. 1919ko maiatzaren 11n ireki). Alemaniar okupazioaren garaian, 1940 eta 1944 artean, eraikina konfiskatu zuten. 1960ko hamarkadan, Laos eta Vietnamdik ailegaturiko apaigaiak izan zituen. Kontzilio osteko krisialdia zela eta, 1973an ateak itxi eta Udalak arte-kontserbatorio bilakatu zuen. Bertan hitzaldi-gelak ez ezik, elizbarrutiko liburutegia ere ezarri zituen ( liburu eta  agiri dituena). 2013an hogei bat ikasle zituen eta 2016ko urriaren 1ean Jean Rene Etxegarai alkateak inauguratu zuen.. Ikastaroak sei urtekoak dira: bi filosofiakoak, beste bi praktikoak eta azkenak teologiakoak.

## Zuzendariak 
* Clément Mathieu
* Jean Saint-Pierre *Anxuberro* 1914
* Jean Pierre Darrigol

## Ikus, gainera 
* Larresoroko apaiztegia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Forseti

**Forseti** eskandinaviar mitologiako justiziaren, bakearen eta egiaren jainkoa da. Baldr eta Nannaren semea da. Asgard-eko jainkorik jakintsuena eta ele-ederrena zela esaten zen.

## Kanpo estekak
Hermóðr

**Hermóðr** eskandinaviar mitologiako jainkoa da. Odin eta Frigg-en semea da. Bere izena sutan dagoena esanahi du. Hermes jainko grekoaren eta Merkurio jainko erromatarraren antzekoa da, azkarrena eta jainkoen mezularia.

## Kanpo estekak
Hœnir

**Hœnir** eskandinaviar mitologiako jainkoa da eta Æsir-ren parte da. Mimer-rekin batera Vanir-rekin joan zen, bien artean zegoen gurrarekin bukatzeko. Jainko honen irudia nahiko misteriotsua da ez baitago informazio askorik. Aldiz, pasarte inportanteenetan ikusi dezakegu.

## Kanpo estekak
Mímir

**Mimir** eskandinaviar mitologiako erraldoi bat da. Odin jainkoaren osaba amaren aldetik eta Yggdrasil zuhaitzaren sustraietan aurkitzen diren jakinduriaren iturrietako zaindaria. Bere garaian, Odini, iturri horietatik edatea galarazi zion. Odinek, negoziatu egin behar izan zuen, eta bere begietako bat eman zion.

Eskandinaviar mitologiako funtsezko jainkoetako bat da. Æsir eta Vanir jainkoen arteko gerran burua moztu zioten, ondoren, burua, Odini bidaliz. Mimir, bere jakinduria eta ezagutzagatik zen ezaguna, eta Odin, erraldoi edo Jotunen mundua zen Jotunheimera joan zen, Mimirren orotariko ezagutza eta jakinduria lortzeko asmoz.

Odinek, ezagutza eta jakinduria, Mimirren putzu magikotik edan ondoren lortu zuen, baina, trukean, Odin, bere begietako bat ateratzera behartua izan zen. Honen ondoren, eta istorio batzuen arabera, Asgardera itzuli zen Mimirren buruarekin, orakulu kontsultetarako. Mimir, Hœnirren aholkularia ere izan zen, azken hau, Vanir jainkoen errege bihurtu ondoren.

## Kanpo estekak
Léon de Lalanne

**Léon de Lalanne** (Bordele,  - Tustalgo gaztelua, Sadirac, ), frantziar apaiz katolikoa izan zen. Alphonse de Lalanneren semea, Akizeko (1684-1688) eta Baionako (1688-1700) apezpikua izan zen.

## Erreferentziak
Týr

**Týr** eskandinaviar mitologiako gerraren jainkoa da. Idazki desberdinen arabera Ymir erraldoiaren eta Frilla-ren semea edo Odin eta Frigg-ren semea izan daiteke.

## Kanpo estekak
Direct rule

***Direct rule*** (; ) Ipar Irlanda zuzenean Erresuma Batuko Gobernuak kudeatu duen epeari ematen zaion izena da. 26 urtez jarraian praktikatu zen, 1972tik 1998ra, Ipar Irlandako gatazkaren baitan, eta ezeztatu ondoren hainbatetan itzuli da, behin-behineko suspentsio gisa. 2007ko maiatzaren 8an bukatu zen azkeneko *zuzeneko aginte* epea, Ipar Irlandako Biltzarra akordio batera iritsi zenean boterea elkarbanatzeko.

Eguneroko gaiak Ipar Irlandan kokatutako departamentuek kudeatzen bazuten ere, politika orokorrak Britainiar gobernuak ezartzen zituen, Ipar Irlandako Bulegoaren bitartez, Ipar Irlandarako Estatu Idazkariaren zuzendaritzarekin. *Direct rule*ren bidez Ipar Irlandako herritarrek euren politikak Erresuma Batuko parlamentuaren bidez kudeatzeko aukera zuten, bertan baitzegoen Ipar Irlandarako Bulegoaren ardura. Baina ez zen izan, tarte horretan, Ipar Irlandarako aginte propio eta espezifikorik.

## Kanpo estekak
Ullr

**Ullr** eskandinaviar mitologiako jainkoa da, Sif-en semea eta Thor-ren adopziozko semea. Jainko honen inguruko informazioa urria da, aldiz, badirudi aro prehistorikoan jainko garrantzitsu bat izan zela.

## Kanpo estekak
Étienne-Bruno-Marie d'Arbou

'''Étienne-Bruno-Marie d'Arbou''' (Tolosa Okzitania,  - ), frantziar apaiz katolikoa izan zen. Verdungo (1823-1827) eta Baionako (1830–1837) apezpikua izan zen.
Troiako meategia

**Troiako meategia** Gipuzkoako Mutiloa herrian, Zeraindik gertu dagoen gaur egun utzitako meatzaritza konplexua da. Izena gertu zegoen Troi izeneko errota-baserri batetik zetorren. Eraikinak Mutiloako udalak berreskuratu ditu eta hondakin esterilak garbitzeko erabiltzen zen ur-putzua egun hegaztientzako gune interesgarria da.

## Historia 
Meategiak 1972an aurkitu zen eta 1986an hasi ziren ustiatzen. Ustiapen lanek zazpi urte iraundu zuten, 1993 arte alegia, Eximesa multunazionalaren eskutik. Meategi honetatik zink eta beruna ateratzen zen. Gaur egun meategiaren galeriak urpetuak daude. Behin ustipena amaituez gero, ingurua deskutsatzeko lan handiak egin dira eta eraikinak berreskuratu dira, 2009an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Putzuaren balore ornitologikoak.
* :Berreskuratze lanen datuak.
* :Geologiaren ikuspuntutik inguru garrantzitsuen inbentarioa.
* :Esterilen putzuaren arriskuen fitxa.
Hjúki eta Bil

**Hjúki eta Bil** eskandinaviar mitologiako bi anai dira. Máni, ilargiaren pertsonifikazioa, jarraitzen dute zeruan barrena.

## Kanpo estekak
François Lacroix

**François Lacroix** (Entraygues-sur-Truyère,  - ), frantziar apaiz katolikoa izan zen. Baionako (1837–1878) apezpikua izan zen. Baionan bere izenak duen karrika bat dago.
Eir

**Eir** eskandinaviar mitologiako osasunaren eta euforiaren jainkosa da. Æsir eta walkiria bat da eta bere zereginetakoen artean Lyfjaberg mendia zaintzea zegoen.

Belar eta landareen ezaugarri eta propietateak ezagutzen zituen eta hildakoak berpizteko gai zen. Frigg jainkosaren laguna zen.

## Kanpo estekak
Alfred-François Fleury-Hottot

**Alfred-François Fleury-Hottot** (Saint-Germain-en-Laye,  - ), frantziar apaiz katolikoa izan zen. Digne-les-Bainsko (1885–1887) Baionako (1887–1889) apezpikua izan zen.
François-Antoine Jauffret

**François-Antoine Jauffret** (La Ciotat,  - ), frantziar apaiz katolikoa izan zen. Baionako (1889–1902) apezpikua izan zen.
Artritis septiko

**Artritis septikoa**, **artritis infekziosoa** edo **artritis bakterianoa** bakterio batek edo beste agente infekzioso batek artikulazioan dagoen espazioan sartzen denean gertatzen da, horrek artikulazioaren hantura sortzen du (artritisa). Sintomak normalean mina, artikulazioa gorritzea, hantura eta artikulazioaren tenperatura igotzea dira. Gaitz honek ondorioa larriak sortu ditzake, esaterako, artikulazioaren suntsipen partziala.

## Kanpo estekak
Atari 2600

**Atari 2600**, 1977an Atari enpresak merkaturatutako bideokontsola bat da. 1982ko azaro aurretik **Atari Video Computer System** izendapena jaso zuen. Mundo osoan sekulako arrakasta izan zuen lehenbiziko bideo-joko kontsola izan zen, denera 30 milioi kontsola inguru salduz eta kontsolei etxebizitzetako ateak ireki zizkien, kontsola eta bideo-jokoen fenomeno berriari bultzada ikaragarria emanez.

Hortaz, Atari etxearen kontsola arrakastatsu eta salduena da, gaur egun bildumazaleen artean oso estimatua.

Kontsola honek arrakasta handia izan zuen, eta 1980ko hamarkadan Atari izena bidoejokoen parekide izatea lortu zuen. 1977-1983 artean 2 joystick, 2 paddle eta *Combat* bideo-jokoarekin batera salgai jarri zen. Kontsola honetarako bideo-jokorik salduena *Pac-Man* ospetsua izan zen (7 milioi unitate).

Bere aurrekaria Atari Pong kontsola izan zen, eta 1982an Atari 5200 kontsolak ordezkatu zuen. Halere, bi modelo horietako batek ere ez zuen Atari 2600 kontsolak izan zuen arrakasta itzela izan, eta Atari 2600 kontsola 1970eko hamarkadaren bigarren erdia eta 1980ko hamarkadaren lehen erdiko kontsolen artean nagusi izan zen.

## Kanpo estekak
Joseph-Jacques Loison

**Joseph-Jacques Loison** (Montaubé, Saint-Michel-de-Maurienne,  - ), frantziar apaiz katolikoa izan zen. Baionako (1802–1820) apezpikua izan zen. Elizbarrutia guztiz berrantolatu eta katedralean lurperatu zuten.
Shamoji

thumb|Ohiko *Shamoji*
thumb|*Shamojiren* eta mahaiko koilararen tamainen arteko konparaketa
[thumb|[O-Shakushi izeneko shamoji erraldoia, Miyajimakoa.]]

***Shamojia*** (杓 文字, し ゃ も じ) edo **arroz-koilara** Ekialdeko Asiako sukaldaritzan erabiltzen den koilara laua eta handia da. Arroza nahasteko eta zerbitzatzeko erabiltzen da, eta ozpina arrozarekin nahasteko sushia egitean.

## Ezaugarriak 
Shamojiak tradizionalki banbuz, egurrez edo lakaz eginak dira, eta, gaur egun, normalean plastikozkoak dira. Shamojia uretan sartzen da maiz erabiltzen denean arroza ez itsasteko. Hainbat plastikozko Shamoji garestik ez itsasteko gainazala dute. Metalak oso gutxitan erabiltzen dira, arroz-aleak ebaki edo hangiria, nahasketarako erabiltzen den egurrezko ohiko treska, kaltetu dezaketelako.

Shamojiak baratxuriak edo pepinoak bezalako barazkiak birrintzeko ere erabiltzen dira, mendebaldeko sukaldaritzan harakinaren aiztoak erabiltzen diren bezala.

Shamojia ama eta emaztearen arteko batasun sinboloa ere izan da japoniar gizartean. Iraganean, belaunaldi batetik bestera igarotako familiako zereginak sinbolizatzen zituen.

## Kanpo estekak
Pong

**Pong**, 1972ko azaroaren 29an Atari enpresak merkaturatutako bideo-joko bat da. Nolan Bushnellek sortu zuen. Pong bere izenak ongi adierazten duen bezala ping-pong jokoan oinarritua dago.

Bideo-jokoen lehenbiziko belaunaldiko joko arrakastatsu eta ezagunenen artean dago, eta belaunaldi honetako joko gehienen antzera itxura nahiz jokagarritasun oso sinplea zuen: bi jokalarientzako bideo-jokoa zen; pantailaren alde banatan bi marra txikik ping-pongeko palak irudikatzen zituzten, jokalariek pala hauek gora eta behera mugitu zitzazketen, ezker eskuin zebilen eta pilota irudikatzen zuen puntu bat kolpatuz. Pantailaren erdian marra-lerro batez sarea irudikatua zegoen. Bestalde, pantailaren goialdean partiduaren tantuak zenbakiz adieraziak zeuden. Honela ping-pongeko partida bat irudikatzen zen.

## Bideojokoa 
thumb|400px|center|Pong bideojokoak ping-pong partida bat irudikatzen du.

## Ikus gainera 
* Magnavox Odyssey

## Kanpo estekak
Gerðr

**Gerðr**, **Gärd**, **Gerdhr**, **Gerda** edo **Gerdur** eskandinaviar mitologiako erraldoi bat da. Ezaguna da Freyrren emaztea izateagatik. Lurraren emankortasunaren eta sexuaren pertsonifikazioa da. Gymir eta Aurbodaren alaba da.

## Kanpo estekak
Joan Dufresne de Moustiers

**Joan Dufresne de Moustiers** edo **Joan des Monstiers de Froissac** ( - 1569), frantziar apaiz katolikoa izan zen. Baionako (1551–1565) apezpikua izan zen.
Atari 5200

**Atari 5200** edota **Atari 5200 SuperSystem**, 1982an Atari enpresak merkaturatutako bideokontsola bat da. Bere garaiko sekulako ezaugarri eta gaitasunak zituen bideokontsola izan arren (16k RAM), ez zuen bere aurrekaria zen Atari 2600 ospetsuak adina arrakasta eta salmenta kopururik izan, ziurrenik jada Atariren enpresa lehiakideek ere kontsola onak merkaturatzen hasi zirelako.

Denera, modelo honetako 1,5 milioi kontsola inguru saldu ziren, halere gaur egun bildumatzaileen artean oso estimatua dago.

1986an Atari 7800 kontsolak ordezkatu zuen.

## Kanpo estekak
Iðunn

**Idun**, **Idunn** edo **Ithurn** eskandinaviar mitologiako jainkosa da. Bragi jainkoaren emaztea izateagatik ezaguna da.

## Kanpo estekak
Sól

**Sól** eskandinaviar mitologiako eguzkiaren jainkosa da. Mundilfari eta Glaur alaba da eta Glenr-ren emakumea.

## Ikus, gainera 
* Inti
* Sol Invictus

## Kanpo estekak
Ivar Ragnarsson

**Ivar Ragnarsson** edo **Ivar Hezurrik-gabekoa** eskandinaviar buruzagia izan zen aro bikingoan. Ragnar Lodbroken semea zen eta bere anaiekin batera Halfdan eta Ubbe gudaroste pagano handia zuzendu zuten.
Neurketa-koilara

eskuinera|thumb|Plastikozko neurketa-koilaren multzoa edo sorta.
**Neurketa-koilara** edo **koilara dosifikatzailea** likidoa edo hautsa izan daitezkeen substantzia kopuruak (bolumenak) neurtzeko erabiltzen den koilara da. Sukaldean eta laborategian erabiltzen da kantitate txikien neurketa unitate gisa. Material plastikoan, metalikoan eta beste material zurrun batzuetan eskuragarri dago. Koilaratxokada batetik koilarakada batera bitarteko hainbat tamainatan dago.

## Ikus, gainera 
* Neurketa-pitxerra

## Kanpo estekak
Sega (enpresa)

edota **SEGA** Japoniako bideo-joko enpresa bat da. 1960ko ekainaren 3an sortu zen eta gaur egun egoitza nagusia Tokion du.

1983-2001 artean bideokontsola ugari merkaturatu zituen, baina Dreamcast modeloarekin porrot egin eta ondorioz etxerako kontsolak ekoizteari laga zion. Ordutik aurrera, enpresa berregokitu eta bideo-jokoen programazioa eta bideokontsolentzako zenbait periferiko ekoizten jardun du.

## Kanpo estekak 
* Webgunea
Bertrand Lahet

**Bertrand Lahet** (Sara,? - Basusarri, ), lapurtar apaiz katolikoa izan zen, Baionako apezpikua (1504–1519) izandakoa. 1510eko irailean Julio II.ak debekaturiko sinodora joan zen, non Aita Santuaren nagusitasunari uko egin zion. Izurriteak hil zuen.alt=Bertrand Lahet-en hilobia hipotesien arabera, Sarako elizan.|thumb|Bertrand Lahet-en hilobia hipotesien arabera

### Bere hil ziloa Saran 
Sarako elizan aurkitzen ahal da pareten artean hilobi bat bada. arku formakoa da eta bere gainean sinbolo grabatu ba dago. Batzuen arabera Bertrand Lahet-en hilobia zen elizgizon jaun bat zelako.
## Erreferentziak 
alt=Baionako katedrala|thumb|Baionako katedrala
Marcel Mauri de los Rios

**Marcel Mauri de los Rios** (Badalona, 1977) kataluniar historialari, kazetari eta irakasle bat da. Gaur egun Òmnium Cultural erakundeko bozeramailea da.

Pompeu Fabra Unibertsitatean Kazetaritzaren Historia eta Kazetaritza Etika irakasten ditu. Kataluniako Unibertsitate Irekian komunikazio etika eta zuzenbidearen aholkularia ere bada.
Roxette

**Roxette**, Suediako pop rock musika talde bat da. 1986an Halmstad hirian sortu eta Marie Fredriksson (abeslaria) eta Per Gessle (gitarra eta ahotsak) musikariek osatzen dute.

Taldearen gailurra 1980ko hamarkadaren bigarren erdialdea eta 1990eko hamarkadaren lehen erdiaren artean egon zen. Abesti ospetsuenak honakoak dira: "The Look," "Listen to Your Heart," "It Must Have Been Love," "Joyride", "Dangerous," "Fading Like a Flower," "Spending My Time," "How Do You Do!" eta "Sleeping in My Car."

## Duoa 
Ahotsei dagokienez, Marie Fredrikssonen ahotsa oso pertsonala eta ñabarduraz betea zen. Bere azken etapan, ahots motari zegokion tesitura sopranoa izan zen. Bakarlari gisa, kantaren batean edo bestean, zati batzuetan, bere interpretazioak ia kontralto gisa ere defini litezke; baina, oro har, bere interpretazio gehienetan (bakarlari gisa eta Roxetten) bere ahots mota mezzosoprano gisa kalifika daiteke, mezzosoprano falcon (soprano falcon, ia mezzosoprano arinaren parekoa dena) edo *mezzosoprano* liriko gisa. Ezaguna da ahots aski indartsua izateagatik, behe-erregistro osoa eta goi-erregistro bizia zituena eta apaingarri bertutetsuak ebazteko gai zena; ahots aski osoa zuen. Interpretazio bikainak ditu, bai bakarlari gisa, bai Roxetterekin. Per Gessleren ahotsa tenor-tesiturakotzat jotzen da, rock ñabardurekin.

## Diskografia 
* Pearls of Passion (1986)
* Look Sharp! (1988)
* Joyride (1991)
* Tourism (1992)
* Crash! Boom! Bang! (1994)
* Baladas En Español (1996)
* Have A Nice Day (1999)
* Room Service (2001)
* Charm School (2011)
* Travelling (2012)
* Good Karma (2016)

## Bideografia 
* *Sweden Live* (1989)
* *Look Sharp Live* (1989)
* *The Videos* (1991)
* *Live-Ism* (1992)
* Roxette: MTV Unplugged (1993)
* ''Don't Bore Us - Get to the Chorus!. Roxette's Greatest Video Hits* (1995)
* *Crash! Boom! Live!* (1996)
* *All Videos Ever Made & More!* (2001)
* *Ballad & Pop Hits – The Complete Video Collection* (2003)
* *Roxette Diaries'' (2016)

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Ikasketa erdipresentzial

**Ikasketa erdipresentziala** (ingelesez *Blended Learning*) ikasketa presentziala (klasean egiten dena) eta online bidezko ikasketa bateratzen dituena da. Hori dela eta, ikasleak berak hainbat faktore kontrolatu ditzake, esaterako, erritmoa, non eta noiz lan egin. 

## Garapena 
Ikasketa erdipresentziala edo *Blended Learning* aurrez aurreko irakaskuntza (*face to face*) eta ez aurrekoa (*virtual teaching)* konbinatzen dituena da. 

Pasa den mendeko 90. hamarkadan orduko e-learning formatuaren arazoak ikusita, hasi zen irakaskuntza *misto* honetaz hitz egiten. Sortu zen xede honekin: hezkuntza prozesuak hobetzea, malgutasuna eta iritsiera handitzea eta kostuak-efizientzia orekatzea.

Ikas-irakaskuntza modu konbinatu honek internetek eskaintzen dituen aukeraz gain, irakasle zein ikasleen presentzia fisikoa eskatzen du, Ikasleentzako abantailen artean: motibazioa, ezagutza-komunitate interaktiboak sortzen dira, bakarkako lana zein taldekoa lantzen dira, autonomia eta denboraren kudeaketa hobea.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* E-learning
* Gaitasun Dgitala

## Kanpo estekak 
* Monique Markoff - TEDx Talks - Blended Learning and the Future of Education (2014)
Banwy

'''''', Galesko komunitate bat da, Powys konderrian. Llangadfan eta Foel udalerriak barne hartzen ditu.

2011ko erroldaren arabera 605 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Neurketa-pitxer

thumb|Bolumenak neurtzeko pitxerra
**Neurketa-pitxerra** edo **pitxer dosifikatzailea** sukaldeko tresna da, sukaldaritzako osagai gisa erabiltzen diren likido edo hauts materialen bolumena neurtzeko erabiltzen dena. Batez ere, 50 ml-ko gorako bolumenetan. Neurketa-pitxerrak oso kontzeptu bakuna du, heldulekua duen edukiontzi bat da, oro har, gardena, gainazalean eskala bat edo batzuk dituena. Eskala bakoitzak osagai mota bat adierazten du, hala nola, irina, azukrea, legamia, ura eta abar.

Neurketa-pitxerrak material desberdinetakoak dira normalean, ohikoenak plastikoak (normalean merkeenak) edo beirazkoak dira, eta metalezkoak ere badaude barruko azaleran eskala dutenak. Pitxer dosifikatzailetako gehienek 0,2 eta 1 litro bolumenak neurtzen dituzte.

## Ikus, gainera 
* Katilu (bolumen unitatea)

## Kanpo estekak
Ameenah Gurib-Fakim

**Ameenah Gurib-Fakim** (1959ko urriaren 17a) Maurizioko presidentea izan zen 2015etik 2018ra. Dimisioa eman zuen ustelkeriagatik akusatua izan ondoren. Kimikaria da eta Maurizio eta Rodrigues uharteetako florak dituen propietateetan espezialista da.

## Kanpo estekak
Ashley Fiolek

**Ashley Fiolek** (Dearborn, Michigan, Ameriketako Estatu Batuak, 1990eko urriaren 22a) moto-kros txapelduna da gorra izan arren.
Mia Satya

**Mia Satya**, **Mia Tu Mutch** izenaz ere ezaguna, (Texas, Ameriketako Estatu Batuak) estatubatuar auzolangile eta justizia sozialaren, gazteen, LGBT pertsonen eta transgeneroen aldeko ekintzailea da.

Mia Texasen jaio zen, hegoaldeko baptisten jarraitzaile zen familia batean. Gizon jaio arren, bere burua emakumetzat zeukan. Bigarren hezkuntzan zegoenean emakumezkoen jantziak janzten hasi zen eta ikaskideen jazarpena eta gurasoen bazterkeria pairatu behar izan zuen. 17 urte zituenean, gurasoek Satya sexualitatea birrorientatzeko terapia egitera bidali zuten elizara. Halaber, gurasoek esan zioten ez ziotela dirurik emango ikasten jarraitzeko gizon heterosexual bat bezala jokatu ezean. Ondorioz, ikastetxeko azken ikasturtean zegoenean etxetik alde egin zuen.

San Frantziskora joan zen eta bi urtez etxerik gabe bizi izan zen. 2011n gorroto delitu baten biktima izan zen erasotzaile batzuk Satya jipoitu zutenean emakume transexuala izateagatik. City College of San Franciscon ikasi zuen lan bila eta hiriko LGBT komunitatearekin harremanak egiten ari zen bitartean. Satyak Point Fundazioaren diru-laguntza jaso zuen emakumezkoentzako Mills Collegen ikasteko. 2016an politika publikoetan diplomadun bihurtu zen.

2016ko ekainean San Frantziskoko Harrotasun Eguneko Desfilean komunitateren marexal handia bezala zerbitzatu zuen.
Jacques Maury (apezpikua)

**Jacques Maury** (Grenade-sur-Garonne, ? - ), frantziar apaiz katolikoa izan zen. Baionako (1579–1593) apezpikua izan zen. Hainbat liskar izan zituen udalarekin.
Adela Vázquez

**Adela Vázquez** (Camaguey, Kuba, 1958) kubatar-estatubatuar ekintzaile eta antzezle transgeneroa da. 1980ko Marielgo exodoan emigratu zuten 125.000 lagunetako bat izan zen. San Frantziskora joan zen bizitzera. Bertan, HIESaren prebentzioa lan esparru duen Proyecto ContraSIDA elkartearekin lanean hasi zen. Halaber, pertsona transgeneroen eskubideen aldeko ekintzaile bihurtu zen.

## Kanpo estekak
Alfonsina Strada

**Alfonsa Rosa María "Alfonsina" Morini**, **Alfonsina Strada** goitizenarekin ezaguna (Castelfranco Emilia, 1891ko martxoaren 16a - Milan, 1959ko irailaren 13a) Italiako txirrindularia izan zen. Gizonezkoen probetan lehiatu zen lehen eta azken emakumea izan zen, esate baterako, 1917ko Lonbardiako Giroan eta 1924ko Italiako Giroan parte hartu zuen. Emakumezkoen kirolean aitzindaria izan zen.

## Biografia 
Alfonsa Rosa María, Carlo Morini-ren eta Virginia Marchesini-ren hamar seme-alabetatik bigarrena zen. Gurasoak landa lanean aritzen ziren Emilia lurraldean, eta ikasteko aukerarik ez zuten izan. Aitak utzitako bizikleta zahar batekin hasi zen lehiatzen hamalau urte zituela: etxetik alde egiten zuen inori ezer esan gabe eta igandeko mezara joaten zelakoan izaten ziren.

Amak jakin zuenean, lehiatzen jarraitzeko ezkondu eta etxetik alde egin beharko zuela esan zion eta horrela egin zuen: hamalau urte zituela ezkondu zen, 1905ean, Luigi Stradarekin, mekanikaria eta zizelaria zena. Milanera joan ziren biak eta ezkontzako opari gisa bizikleta bat lortu zuen gizonak, emaztearen jarraitzaile eta kudeatzaile bihurtuta.

1907an, hamazazpi urterekin, Turinera joan zen, bertan txirrinduraritzak jarraitzaileak zituen eta bizikletan ibiltzen ziren emakumezko gehiago ere baitziren. Lehietan Giuseppina Carignano ere irabazi zuen, "italiako txirrindulari onenaren" saria jasoz.

1911an, Moncarlierin, emakumezkoen mundu marka hautsi zuen 37 kilometro orduko eginez.

1917an, Lehen Mundu Gerra zelarik, Lombardiako Giroan eman zuen izena, Gaetano Belloni, Philippe Thys, Costante Girardengo eta Henri Pélissier gizonezkoekin batera lehiatuz. Alfonsina helmuga gurutzatu zuen azkenetarikoa izan zen, baina bere atzean hogei bat txirrindulari egon ziren amaitu ezinik.

1918ko Lombardiako Giroan eman zuen izena berriz ere, baina orduan hasierako hogeiren artean heldu zen. 

1924an, Italiako Giroan eman zuen izena. L´Aquila eta Perugia arteko etapan denbora gehiegi eman zuen eta lehiatzen utzi bazuten ere, klasifikazio orokorretik atera zuten. Milanen hasitako txapelketan 90 txirrindurari atera ziren, baina 30 batek baino ez zuten amaitu, haien artean zen Alfonsina Strada. Ordutik, emakumeek gizonekin batera lehiatzea debekatu zuten.

## Sariak eta aitorpenak 
* Bere homenez, hainbat kalek bere izena dute, ez ordea bere jatorrizko herrian. 2018an, *Il Messagero* egunkariaren bitartez, Perugian Alfonsina Stradaren izena duen kalea eskatu zuen Ruggero Campi kazetariak.
* 2011an, Têtes des Bois, musika taledeak abesti bat eskaini zion, "Alfonsina e la bici".
* 2014an, Italiako Giroak homenaldia egin zion: “Alfonsina arriverà comunque vada” ('Alfonsina iritsiko da, gerta ala gerta').

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Têtes des Bois-en "Alfonsina e la bici" abestia
* 1924ko Italiako Giroaren irudiak
Jacques Maury

**Jacques Maury** izan daiteke:

* Jacques Maury (?-1593), Baionako apezpikua;
* Jacques Maury (1903-?), belgikar aktorea;
* Jacques Maury (1908-1980), frantziar politikaria;
* Jacques Maury (1920-), frantziar artzain protestantea;
* Jacques Maury (1937-1985), belgikar aktorea.
Cora Coralina

**Ana Lins dos Guimarães Peixoto**, **Cora Coralina** ezizenez ezaguna (Goiás, 1889ko abuztuaren 20a- Goiânia, 1985eko apirilaren 10a) brasildar idazlea izan zen. XX. mendean portugesez idazten zuen poetarik onenetakotzat hartzen da.

## Biografia 
### Idazle ibilbidea 
Emakumearen egoeraz, Goiás estatuko bizitzaz, Brasilgo ipar-ekialdeko pobreziaz eta Brasilgo erritoen misterioaz idatzi zuen.

Bere poesiak Brasilgo ia kultura guztiak integratu zituen. Alfonsina Storni, Juana de Ibarbourou eta Gabriela Mistralen garaikidea izan zen. Ia liburu guztiek hamar edizio baino gehiago izan dituzte. Bere libururik ezagunenak *Poemas dos Becos de Goiás* eta *Estorias mais* eta *Estorias da Casa Velha da Ponte* dira.

### Bizitza pertsonala 
Ezkondu eta Sao Paulora joan zen bizitzera, non lau seme-alaba izan zituen. Alargundu egin zen eta nekazaritzan jardun zuen estatuaren barruko finka txiki batean.

### Aitorpenak 
1984an, Brasilgo idazleen elkarteak "urteko literatur ospetsu" izendatu zuen. Une horretan Carlos Drummond de Andradek (Brasilgo poeta nagusiak eta Latinoamerikako handienetakoak ) zera esan zuen: *Cora Coralina mirestu egiten dut eta maite dut, poesiarekin grazia egoeran bizi den norbait bezala. Bere bertsoa ur korrontea da, bere lirismoak gauza naturalen indarra eta fintasuna du.*

## Lanak 
### Liburuak 
* *Estórias da Casa Velha da Ponte* (cuentos)
* *Poemas dos Becos de Goiás e estórias mais* (poesías)
* *Meninos Verdes* (para niños)
* *Meu Livro de Cordel*
* *O Tesouro da Casa Velha*
* *A Moeda de Ouro que o Pato Engoliu* (para niños)
* *Vintém de Cobre*
* *As Cocadas* (para niños)
* *Em Dezembro de 81*
* *Gabriel é Viado*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Cora Coralinaren etxea
* Cora Coralinaren biografia eta argazkiak
Eufrosina Cruz

**Eufrosina Cruz Mendoza** (Santa María Quiegolani, 1979ko urtarrilaren 1a) Mexikoko aktibista eta politikaria da.
Lakshmibai

**Manikarnika Tambe**, **Lakshmibai**, **Lakshmi Bai** edo '*Jhansiko *rani''''' bezala ere ezaguna (Varanasi, 1828ko azaroaren 19 - Gwalior, 1858ko ekainaren 18a) Indiako iparraldeko Jhansi estatuko erregina eta gudaria izan zen. Zipaioen matxinadako pertsona esanguratsuenetako bat izan zen eta Indiako nazionalistentzat Britainiar Rajaren aurkako erresistentziaren sinbolo bilakatu zen.
thumb|ezkerrera|Lakshmibai (1857?)
Lella Lombardi

**Maria Grazia "Lella" Lombardi** (Frugarolo, Italia, 1941eko martxoaren 26a - Milan, Italia, 1992ko martxoaren 3a) italiar gidaria izan zen. 1 Formulan parte hartu zuen emakumea izan zen.

1 Formulako historian bost emakumeetako bat (María Teresa de Filippis, eta Giovanna Amati italiarrak, Divina Galica britainiarra, Desiré Wilson hegoafrikarra, eta bera).

## Ibilbidea 
17 Sari Nagusi jokatu zituen guztira, eta 1974ko Britainia Handiko Sari Nagusian egin zuen debuta. 1975eko Espainiako Sari Nagusian seigarren postua eta 0,5 puntu lortu zituenez, kategoriako lehia ofizial batean puntuak lortu zituen emakume bakarra izan zen.

Bere burua lesbiana gisa identifikatu zuen. 51 urte bete baino lehentxeago hil zen, minbiziak jota.

## Iruditegia 

Fitxategi:Lella Lombardi at 1974 Monza Formula 5000 race.jpg|Lella Lombardi  Monza Formula 5000 lasterketa, 1974an
Fitxategi:Lella Lombardi 1974.jpg
Fitxategi:Lombardi Brambilla.jpg|Lella Lombardi, 1975ean
Fitxategi:Lella L Porsche Pit Garage 40044.jpg|Lella Lombardi Porsche Pit Garage 40044, 1976an
Fitxategi:Lella-Garage-Reading-04.jpg|Lella Lombardi-Garage-Reading-04, 1976an
Fitxategi:Osella PA8 - Lella Lombardi & Vittorio Brambilla at the 1980 Silverstone 6 Hours (50248102003).jpg|Lella Lombardi & Vittorio Brambilla Silverstoneko 6 orduetan, 1980ean

## Emaitzak 
### 1 Formula 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* 1 Formulako emakume pilotuen zerrenda

## Kanpo estekak
Luciano Pérez Platero

**Luciano Pérez Platero** (Aritzaleta, 1882ko urtarrilaren 8a - Burgos, 1963ko ekainaren 14a) nafar elizgizona izan zen. Ikasketak Comillasko Pontifize-Unibertsitatean, Iruñean eta Salamancako Unibertsitatean egin zituen. Kalonje eta Calahorrako apaiztegiaren irakaslea, zuzenbide kanonikoaren irakaslea Madrilgo apaiztegian eta Rotako auzitegian auditorea izan zen. Katoliko sutsua, Ekintza Katolikoa bultzatu zuen.

1928an Segoviako gotzain izendatu zuten eta bertan izan zen hamasei urtez. 1944an Burgosko artzapezpiku bihurtu zen eta lan kultural handia egin zuen. Ebanjelizazioa bultzatzeko zinema-aretoak sortu zituen parrokia guztietan.

## Erreferentziak
Mae Jemison

**Mae Jemison** (Decatur, Alabama, 1956ko urriaren 17a) estatubatuar ingeniari, mediku eta NASA-ko astronauta da. Espaziora bidaiatu zuen lehenengo emakume afro-amerikarra da.

## Ibilbidea 
### Lehen urratsak 
Charles eta Dorothyren hirugarren alaba da. Gurasoek, arotza eta irakaslea hurrenez hurren oso serio hartu zuten alabaren heziketa. Oso gaztetatik argi zuen zientzilaria izan nahi zuela eta Bigarren Hezkuntzan sartu orduko bazegoen espazioaren gaiaz interesatuta. 16 urterekin graduatu zen Bigarren Hezkuntzan eta Stanfordeko Unibertsitatean beka batekin ikasi zuen, ingenieritza kimikoko graduatua lortuz. Ostean, 1981. urtean medikuntzan doktoratu zen Cornell Unibertsitatean eta 1983-85 bitartean Cuerpo de Paz taldearekin bat egin zuen, eskualdeko mediku militar gisa arituz Mendebaldeko Afrikan, bereziki Sierra Leonan eta Liberian.

### Astronauta lana 
1987ko ekainaren 4an NASAko astronauten formakuntza programan onartu zuten lehen emakume afroamerikarra izan zen Mae Jemison eta 1992an, berriz, espazioara bidaiatu zuen lehen emakume afroamerikarrean bihurtu zen. Endeavour ontzian bidaiatu zuen STS47 misioan eta espazioan eman zituen 8 egunetan. Mae Jemisonek esperimentuak egin zituen grabitate ezaren eta zinetosiaren inguruan bai tripulazioarekin bai bere buruarekin.Guztira, 190 orduz egon zen espazioan. 1987tik 1993ra NASAn zerbitzatu ondoren, Jemisonek Jemison Group, Inc., sortu zuen, sateliteetan oinarritutako ALAFIYA telekomunikazio sistema garatu zuena. Sistema honen asmoa garapen bidean dauden herrialdeetako mediku zaintza hobetzea zen.

### Irakasle lana 
Ingurumen ikasketen programan irakasle izan zen Dartmoutheko Unibertsitatean, garapen bidean dauden herrialdeetako aurrerapen teknologikorako Jemison Institutua zuzendu zuelarik bertan. Bere egungo proiektuen artean, Afrikan osasuna hobetzea eta garapen bidean dauden herrialdeen aurrerapen teknologikoan daude enfokatuta.

Mae Jemison Cornell Universityn eta Dartmouth Collegen irakasle izan da 1995tik 2002ra. American Chemical Society, Association for Space Explorers eta American Association for the Advancemente of Science bezalako erakunde zientifikoetan parte hartzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
https://mujeresconciencia.com/2019/05/31/mae-jemison-la-nina-que-sonaba-con-ir-al-espacio-y-se-convirtio-en-la-primera-mujer-afroamericana-que-lo-consiguio/
Manal Al Sharif

**Manal Al Sharif** (Meka, 1979ko apirilaren 25a) Saudi Arabiako informatikoa eta aktibista da. Emakumeen gidatzeko eskubideen alde borrokatzen du.
Sega Mega Drive

**Mega Drive**, AEBetan **Genesis** izenez ezaguna, 1988an Sega japoniar enpresak merkaturatutako 16 biteko bideokontsola bat da. Beste laugarren belaunaldiko bideokontsolekin lehiatu zen, tartean Super Nintendo eta NEC etxearen PC Engine kontsolekin, bereziki Super Nitendo kontsolarekin, bideo-jokozale eta historialariek bi kontsola hauen arteko lehia biziari maiz "kontsolen gerra" izendapenaz deitzen diote.

Sekulako arrakasta izan zuen, mundu osoan 30,75 milioi unitate salduz.

## Kanpo estekak
Claudia Ruggerini

**Claudia Ruggerini** (Milan, Italia, 1922ko otsaila – 2016ko ekainaren 4a) partisanoa izan zen, ***Marisa*** ezizenarekin. Neuropsikiatrian aitzindaria izan zen, bereziki umeen eremuan.

Gaztetatik izan zuen kontaktua komunismoarekin: bere aita 12 urte zituela arrazoi politikoak zirela eta trenbideko lanetik kendu eta faxistek erail zuten. 1942an medikuntza ikasten hasi zen eta bertan ezagutu zituen hainbat ikasle antifaxista. 1943ko uztailean Antonio D'Ambrosio lider komunista ezagutu zuen eta Napoliko Alderdi Komunista klandestinoan militatzen hasi zen.

Bigarren Mundu Gerran erresistentziarekin aritu zen Val d'Ossolan eta 107. Garibaldi Brigadaren partaide izan zen. Berak mantendu zuen Eugenio Curiel Fronte della Gioventùren sortzailearen gorpua medikuntza fakultatean gordeta askapenaren eguna iritsi zen arte. 1945eko apirilaren 25ean *Corriere della Sera* egunkarian sartu eta *Nuovo Corriere della Sera* egunkariaren bertsioa egin zutenetako bat izan zen.

1953an Pablo Picasso konbentzitu zuen *Gernika* Ameriketako Estatu Batuetatik Milanera eramateko.

## Erreferentziak
Mary Edwards Walker

**Mary Edwards Walker** (Oswego, New York, Estatu Batuak, 1832ko azaroaren 26a - Oswego, New York, 1919ko otsailaren 21a) feminista, abolitzailea, ustezko espioia, gerrako gatibua eta zirujaua izan zen.