open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Monica Bleibtreu

**Monica Bleibtreu** (Viena, Austria, 1944ko maiatzaren 4a – Hamburgo, Alemania, 2009ko maiatzaren 14a) austriar aktore, antzerki maistra eta gidoilaria izan zen, Adolf Grimme eta Romy sariak irabazi zituena (Emmy sariaren baliokidea telebista alemaniarrean eta austriarrean, hurrenez hurren).

## Bizitza 
Antzerki zuzendari baten alaba izan zen eta Hedwig Bleibtreu aktorea izeba-amona zuen (1868-1958). Moritz Bleibtreu aktorearen ama da, Hans Brenner (1938-1998) aktorea izan zuen bikotekide. Vienako Max Reinhardt eskolan ikasi zuen.

## Lan ibilbidea 
*Hanburgoko Musika eta Emanaldi Eskolan* irakaslea izan zen 1993-1998 bitartean. 1972an egin zuen debuta zineman, *Ludwig Requiem for a King* filmean, eta Alemaniako ehun pelikula edo telesail baino gehiagotan hartu zuen parte.

*Corre, Lola, corre* filmean egindako lanarengatik da ezaguna, Thomas Mannen emazte gisa *Los Mann, novela del siglo* telesailean, Hildegard Knefen papera eginez *Knef* biografian, *Bertolt Brecht, azken uda* lanean, haren emaztea Helene Weigel interpretatu zuen*,* eta *Cuatro minutos* 2005 filmean. Bere azken filma *Ein starker Abgang* (Bruno Ganzekin) eta saria asko jasotako *El último viaje de María* izan ziren.

Antzerkian denbora luzean jardundakoa, Vienako Burgtheaterren, Municheko Ganbera Antzokian eta Berlingo Schiller Theaterren lan egin zuen.

Alemaniako Hamburgon hil zen 2009ko maiatzaren 14a, biriketako minbiziak jota, 65 urte zituela. 

## Filmografia 
* 2000: *Marlene*
* 2006: *Vier Minuten* *(Cuatro minutos)*
* 2009: *Tannöd*
* 2009: *Soul Kitchen*

## Sariak eta aintzatespenak 
* Adolf Grimme Saria
* Romy Saria
* Ulrike Bremerrek zuzendu zuen *Mein Leben* bere bizitzari buruzko dokumentalaren protagonista izan zen.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* *Literatur von und über Monica Bleibtreu im Katalog der Deutschen Nationalbibliothek*, alemanieraz.
* Görtz, Franz Josef: *Porträt Monica Bleibtreu: Boulevard frei für eine komische Alte*, en alemanieraz.
* *Monica Bleibtreu über Leben und Werk im Gespräch 2008*: *Eins zu Eins – Der Talk*. en alemanieraz.

## Kanpo estekak 
*
Hedwig Bleibtreu

[thumb|260px|[Hedwig Bleibtreu|Hedwig Bleibtreuen hilobia]]
[thumb|260px| Linz Geburtshaus katalogokoa, [Hedwig Bleibtreu]]
**Hedwig Eibtreu** (Linz, Austria, 1868ko abenduaren 23a – Viena, Austria, 1958ko urtarrikaren 24a) austriar aktorea izan zen, antzerkian eta zineman aritu zena. Ezaguna da *El tercer hombre* (1949), *Der Spieler* (1938) eta *Pygmalion* (1935) lanengatik.

## Bizitza 
Hedwig Eibtreu Austriako Linz herrian jaio zen 1868 urte amaiera aldera, abenduaren 23an. Monica Bleibtreu (1944-2009) aktorearen izeba amona zen. Alexander Roempler eta Peter Petersenekin ezkonduta egon zen.

### Zinea 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Porte de La Chapelle Arena

**Porte de la Chapelle Arena** (**Paris Arena II** eta **Adidas Arena** izen komertzialarekin ere deitua) Parisko Chapelle auzoan (18. barrutia) dagoen areto moldakor eta modularra da. 2024ko otsailaren 11n inauguratu zen, eta 8.000 plazako edukiera du kirol-ekitaldietarako eta 8.500 ikuskizunetarako. Parisko saskibaloi taldearen egoitza da, baita PSG eskubaloi taldearen egoitza ere bere partida garrantzitsuetarako. 

Hasiera batean, 2024ko Udako Olinpiar Jokoetakogizonezkoen saskibaloi txapelketa eta borroka probak hartu zituen, mahai teniseko txapelketa paralinpikoa hartu baino lehen. Azkenik, badmintoneko eta gimnasia erritmikoko proba olinpikoak bertan egin zituzten, parabadmintonak eta indar atletikoak jarraituta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Parisko Ur Zentroa

**Parisko Ur Zentro Olinpikoa** (frantsesez: Centre aquatique olympique) Saint-Denisen (Frantzia) dagoen ur zentro bat da, 2024 Udako Olinpiar Jokoetan uretako kirol ekitaldiak hartuko dituena. Plaine Saulnier-en bihotzean dago, Stade de France-ren aurrean. Bertan, A1 errepidea pasatzen duen oinezko zubi batek lotuko du, eta tranpolin jauziak, waterpoloa eta igeriketa artistikoko lehiaketak hartuko ditu. Paris Handiaren zuzendaritzapean eraiki zen.

## Deskribapena 
thumb|Pasabidea bi lekuak lotzeko
Ur Zentro Olinpikoak 5.000ko edukiera izango du Olinpiar Jokoetan zehar, eta 2.500 izatera jaitsiko da gero. Engie ikerketa zentro zaharraren gunean eraikiko dute, Plaine San Denis auzoan, Frantziako Stadetik mendebaldera. Estadiora oinezko zubi baten bidez konektatuta egongo da, A1 errepidea zeharkatuz. Zentroak 50 metroko bi igerileku izango ditu, horietako bat estalita egongo da eta bestea aire zabalean, baita trampolin jauzientzarako igerileku bat eta waterpoloko igerileku bat ere. Spa eta fitness gunea ere izango du. Eraikina jasangarria izateko diseinatu zen, plastiko birziklatuz egindako eserlekuak eta sakonera txikiko igerilekuak barne, berotzeko behar den energia kopurua mugatzeko.  Jokoen ondoren, zentroa goi-mailako prestakuntzarako erabiliko da, baita eskualdeko eta nazioko lehiaketetarako ere. Publiko orokorrari ere irekita egongo da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Villepinteko Erakusketa Parkea

**Villepinteko Erakusketa Parkea** (*Ingelesez*: ***Paris Nord Villepinte***) Paris-Charles de Gaulle aireportutik gertu dagoen konbentzio gune handi bat da. 1982an ireki zuten zentroa, eta Frantziako bigarren handiena da.eskuinera|thumb|Esposizio Parkea aireko ikuspegitikZentroak 115 hektarea hartzen ditu, eta 246.000 m2-ko konbentzio-gunea du zortzi aretotan. RER B. Paris Nord Villepinteko Parc des Expositions geltokia, Charles de Gaulle aireportuko metro geltokia eta Gare du Nord, Chatelet-Les Halles, Saint Michel RER B geltokitik 30 minutura dago zentroa, Paris hirian.

Viparisek kudeatuta, Paris Nord Villepinte konbentzio gunea eta erakusteta zentroak nazioarteko erakusketa eta konbentzio profesional eta kontsumitzaile asko biltzen ditu, hala nola All4pack, Europain, Eurosatory, Expofil, Intermat, Maison & Environment, SIAL, Silmo eta IPA.

2024ko Udako Olinpiar Jokoetan, Villepinten boxeoko atarikoak eta final-laurdenak eta pentatloi modernoaren eskrima txapelketak hartuko ditu eta 2024ko Udako Paralinpikoetako boleibol-lehiaketak.  **Arena Paris Nord** bezala ezaguna izango da eta 6.000 pertsonarentzako tokia izango du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eiffel Dorre estadioa

thumb|Eiffel Dorrea estadioa 2024an
**Eiffel Dorre Estadioa** Parisko Eiffel dorretik gertu dagoen aldi baterako estadio bat da. 2024ko Olinpiar Jokoetan hondartzako boleibol eta itsuen futbol partidetarako egina.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Klavdia Ode-Vasilieva

**Klavdia Viktorovna Ode-Vasilieva** (), jaiotzez **Kulsum Ode**, (; Nazaret, 1892ko apirilaren 2a – Mosku, 1965eko azaroaren 24a) arabiar jatorriko errusiar arabista eta irakaslea izan zen.
thumb|Klavdia Ode-Vasilievaren hilobia

## Bizitza 
Kulsum Ode Otomandar Inperioko Nazaret hirian jaio zen 1892an. Han errusiar eskola batean ikasi zuen eta geroago Beit Jalako irakasleen eskolan. 

1913an I. Vasiliev errusiar mediku militarrarekin ezkondu zen. 1914ko udako oporretan senarrarekin Errusiara joan zen. Lehen Mundu Gerra eta Urriko Iraultza zirela eta, han geratu zen betiko. Iraultza hasi baino lehen, Errusiako Armada Inperialean erizain aritu zen, eta 1920tik 1924ra Ukrainan piztu zen tifus epidemiaren aurkako borrokan parte hartu zuen. 1924an alargundu zen. Ignati Kratxkovski orientalistaren laguntzari esker, Leningradeko Ekialdeko Hizkuntza Modernoen Institutuan arabiera irakasle lan bat lortu zuen. 1928an Leningradeko Historia, Filosofia eta Hizkuntzalaritza Institutuan hasi zen lanean.

1928tik 1930era arabiar ikasketei eskainitako Viktor Rozen elkartearen jardueretan aktiboki parte hartu zuen. Arabiera modernoa ikasteko hainbat euskarri didaktiko garatu zituen. 1938ko martxoan atxilotu zuten Moisei Akselrod eta Vladimir Lutski arabistekin batera Aleksandr Xami eta Sofia Roginskaia historialarien defentsan hitz egiten saiatzeagatik. Hainbat hilabete eman zituen espetxean. 1939an askatu zutenean, berriro hitz egin zuen Xamiren defentsan, Xami eta Roginskaia 1938 amaieran sobietar agintariek fusilatu zituztela jakin gabe.

1939tik 1941era Leningradeko Estatu Unibertsitatean irakatsi zuen. 1943an Moskura joan zen bizitzera. 1943tik 1956ra Moskuko Ekialdeko Ikasketen Institutuan aritu zen irakasle. Goi Eskola Diplomatikoan eta Moskuko Estatu Unibertsitatean ere irakatsi zuen.

1965ean hil zen Moskun. Novodevitxie hilerrian lurperatu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Høre egurrezko eliza

'''''', , Norvegiako Kvien herrian dagoen stavkirke eliza bat da, Innlandet konderriko Vang herrian.

Elizaren aipamen antzinakoena 1327. urtekoa da, XI. mendean eraikia eta 1179an sagaratua izan zen.
Vaires-Torcy aisi uhartea

**Vaires-Torcy** aisi uhartea Sena eta Marne departamenduan dago, Vaires-sur-Marne, Chelles eta Torcy udalerrietan. Île-de-France eskualdeko aisiarako 12 uharteetako bat da.

Paris eta Meaux-etik 25 km-ra dago, Bobigny eta Créteil-etik 20 km-ra. A104 errepidetik autoz sar daiteke gunera.

## 2019ko berregokitzapena 
Guneak birmoldaketa handi baten xede izan da, 4 urtez 2019an amaitutako lanen ondoren, 2024ko Udako Olinpiar Jokoetako arraun eta piraguismo probak hartzeko. Auer+Weber+Assoziierte Arkitektura Agentziak diseinatutako estadio nautiko bat 6 hektareako presa baten gainean eraiki zen, 75 milioi euroko kostuarekin.

Frantziako arraun federazioak (FFA) eta piraguismo federazioak (FFCK) euren egoitzak ezarri zituzten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Heggeko egurrezko eliza

'''''', , Norvegiako Hegge herrian dagoen stavkirke eliza bat da, Innlandet konderriko Øystre Slidre udalerrian.

Elizaren aipamen antzinakoena 1327. urtekoa da, enborren azterketa dendrokronologikoen arabera, 1216an eraikia izan zen.
Lomengo egurrezko eliza

'''''', , Norvegiako Lomen herrian dagoen stavkirke eliza bat da, Innlandet konderriko Vestre Slidre udalerrian.

Elizaren aipamen antzinakoena 1325. urtekoa da, enborren azterketa dendrokronologikoen arabera, 1192an eraikia izan zen.
Sophie Nélisse

**Marie-Sophie Nélisse** (Windsor, Ontario, 2000ko martxoaren 27a) kanadar aktorea da. Ezaguna egin zen Liesel Meminger pertsonaia antzezteagatik *La ladrona de libros* (2013) filmean, izen bereko eleberriaren egokitzapen zinematografikoan; *El caso Fischer* (2014)eta *A 47 metros 2: el terror emerge* (2019) lanetan.

## Bizitza 
Frantziar-kanadar eta puertorricar jatorrikoa da. Ahizpa gazteena Isabelle Nélisse aktorea da, *Mama* (2013) filmean Lily pertsonaia antzeztean ezaguna egin zena. Lau urte zituenean, familia Montrealera (Quebec) joan zen.

## Ibilbidea 
Gimnasta gisa, 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan parte hartzea zuen helburu; Montrealgo talentu agentziarekin "L'Enfance de l'Art" sinatu zuen entrenamendua ordaintzeko. Baina, *La ladrona de libros* filmean bere papera lortu ostean, iritziz aldatu eta antzezteari ekitea erabaki zuen. Genie sariaz gain *Monsieur Lazhar*-engatik, Jutra sari bat irabazi zuen, eta Artista Gazte sari bat nazioarteko film luze bateko emakumezko aktore gazte onenaren atalean. *Ésimésac* filmean eta *Quebec Sitcomen* ere paperak izan zituen. 2014ko ekainaren 15ean amaitu zen *The Great Gilly Hopkins* filmean protagonistaren rol nagusia izan zuen.

## Filmografia 
Besteak beste, lan hauexetan hartu du parte:

### Zinea 
### Telebista 
## Sariak eta izendapenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Ringebuko egurrezko eliza

'''''', , Norvegiako Ringebu herrian dagoen stavkirke eliza bat da, Innlandet konderriko Ringebu udalerrian.

Elizaren aipamen antzinakoena 1270. urtekoa da, enborren azterketa dendrokronologikoen arabera, 1190ko hamarkadan enborrak moztu eta 1200ko hamarkadan eliza eraiki zen.
Zutabe hautsia

***Zutabe hautsia*** () olio teknikaz mihise gainean eta taula aglomeratuan zabalduta, Frida Kahlok 1944an egin zuen lana da. 40 x 30.7 zentimetro ditu. Autoerretratu, sinbolismo handiko lana da. Mexiko Hiriko Dolores Olmedo museoan erakusten da gaur egun. 

## Historia 
1939an, Frida sei hilabete baino gehiago zeraman New York eta Paris artean, bakarkako erakusketak zirela eta, Europako garaiko artista aipagarrienen aitortza lortu ondoren. Mexikora itzuli zenean, tristurak artista inbaditu zuen, Diego Rivera margolariarekin ezkondu ondoren, dibortzioa formalizatu zuen 1939ko azaroaren 6an, urtebete geroago berriro ezkonduko ziren arren. Hori guztiari bere min fisikoen hazkundea gehitu zitzaion. Nolabait, hori guztia lan honetan islatu zuen artistak.

Margolana 1940ko urtarrilan Mexiko Hirian egin zen Nazioarteko Erakusketa Surrealistan erakutsi zen. Kahloren eskuetan 1947 arte egon zen; urte horretan Arte Ederren Insitutu Nazionala erosi zion, ondoren, 1966an, Mexikoko Arte Modernoaren museoaren eskuetan uzteko. Gaur egun museo horretan ikus daiteke.

## Historia 
Lana Kahlok margotu zuen bizkarrezurreko ebakuntza kirurgikoa egin ondoren, 1925eko istripuaren ondoren izandako lesioen ondorioz. Aurrerantzean min handia ematen zion altzairuzko kortse bat eraman behar izan zuen.

## Deskribapena 
Obran autore erdi-biluziaren autoerretratu bat ikusten da. Bizkarrezurra irudikatzen duen zutabe joniko zatitu batekin eta gorputza inguratzen dion kortse ortopediko batekin erakusten da bere burua. Gerritik behera mugitzen ari den izara batek estaltzen du. Tamaina ezberdineko dozenaka iltzeak zulatzen diote gorputza, egilaren mina adierazten. Fridaren aurpegia alde batera biratuta dago eta malko zuriak ditu begietatik irteten. Atzealdea pitzatutako gainazal berde bat da, eta zeruertz urdin bat.

## Interpretazioa 
Obra egileak bere lesioen ondorioz gorputz osoan jasan zuen minaren sinbolo gisa interpretatu da. Kahloren obran iltzeak min fisikoaren adierazle gisa erabili ziren, minarekin estoikoki izan zuen etengabeko harremanaren adierazle gisa. Aurpegia malkoz erakusten da, baina ez du minik adierazten, eta horrek esan nahi du bere egoerari aurre egiteko erabakia hartu duela. Obraren konposizioak eta mantu zuriak martiri kristauen parekotasuna ezarriko lukete. Hondoko paisaia idorrak une hartan egileak sentitzen zuen atsekabearen eta bakardadearen sinboloak izango lirateke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Margolana azaltzeko artikulua.
Øyeko egurrezko eliza

'''''', , Norvegiako Øye herrian dagoen stavkirke eliza bat da, Innlandet konderriko Vang udalerrian.

Elizaren aipamen antzinakoena 1347. urtekoa da, enborren azterketa dendrokronologikoen arabera, 1180-1200 artean eraikia izan zen.
Kirol Tiroko Zentro Nazionala (Frantzia)

**Kirol Tiroko Zentro Nazionala** (CNTS) Frantziako Goi Mailako Tiro Federazioak kudeatzen dituen 12 diziplinak praktikatzeko aukera ematen duen kirol instalazioa da. 

## Aurrekariak 
Beste kirol federazio olinpiko batzuk bezala, Frantziako tiro federazioak (FFTir) kirol zentro nazional bat izatea erabaki zuen. Proiektua 2012an abiatu zuten; lehen harria 2016an jarri zuten; zentroa 2018an inauguratu zuten, 89 hektareako gune batean. Nahiz eta inaugurazio ofizialaren aurretik lehiaketak izan ziren; bereziki, 2017an, abiadura tiroko munduko txapelketak.

2018an, goi mailako lehiaketak antolatzeko nazioarteko federazioak emandako preskripzioen bilakaera jarraitzeko, luzapen bat proiektatu dute: 4.600 m2-ko eraikin bat, pistolarekin finalak antolatzeko. 2021ean martxan jarritako lanak 2022ko amaieran bukatu beharko luke.

Gunea Keolisek aukeratu zuen, 2019ko amaieran, bere ibilgailu autonomoen proba-gune gisa.

## 2024ko Olinpiar Jokoak 
Frantziako 2024ko Udako Olinpiar Jokoen antolakuntzak tiro probak hartzeko aukeratu zuen.

Probak 2024ko uztailaren 27tik abuztuaren 5era izango dira, eta abuztuaren 30etik irailaren 5era, berriz, paralinpiar jokoetan egiteko.

## Instalazioak 
ezkerrera|thumb|Tiro gunea
Instalazioek 78 hektareako lekua hartzen dute. 

Europako eta munduko arauei erantzuten diete lehen mailako lehiaketak antolatzeko. 

FFTk kudeatutako diziplina guztiak 10 eta 600 metro arteko distantziara har ditzakeen Frantziako instalazio zibil bakarra da. 

CNTS, 2018an, Europako kirol-tiro zentrorik handiena da.

* 10 metro: 90 tiro postu;
* 25 metro: 60 tiro postu;
* 50 metro: 80 tiro postu;
* Helmuga mugikorra: 50 metro; 2 instalazio;
* Plataforma: 5 instalazio;
* Zelaiko balezta: 90 postu;
* Abiadurako kirol-tiroa: 35 albeolo;
* 200 metro: 40 postu;
* 300/600 metro: 80 postu.

Gune honetan kartutxoak biltegiratzea ingurumena babesteko sailkatutako instalazioa da, 4220-2 errubrikakoa, eta erregistratu egin behar da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kaupangerko egurrezko eliza

'''''', , Norvegiako Kaupanger herrian dagoen stavkirke eliza bat da, Vestland konderriko Sogndal udalerrian.

Elizaren aipamen antzinakoena 1308. urtekoa da, enborren azterketa dendrokronologikoen arabera, 1137 artean eraikia izan zen.
Bupropion

**Bupropiona**, lehen **anfebutamona** deitua, propietate psikoestimulatzaileak dituen sendagaia da, antidepresibo gisa eta tabakismoa tratatzeko erabiltzen dutena. Klorpropiofenonaren deribatu bat da, dopaminaren eta noradrenalinaren errekaptazio neuronala inhibitzen duena.

Ahoko lehortasuna, goragalea, idorreria, insomnioa, antsietatea, dardarak eta gehiegizko izerditzea dira bupropionaren ondorio kaltegarri ohikoenak, plazeboarekiko alderik handienarekin. Presio arterialaren igoera nabarmena da. Bigarren mailako ondorio arraroak baina larriak konbultsioak, gibeleko toxikotasuna, psikosia eta gaindosi-arriskua dira. Haurdunaldian bupropioia erabiltzea sortzetiko bihotzeko akatsen probabilitate handiagoarekin lotuta egon daiteke.

## Egitura kimikoa 
Kimikoki fenetilamina bat da, eta estrukturalki aminozetonekin eta anfetaminekin ahaidetuta dago. Bere ekintza desinhibitzaileak edo estimulatzaileak, ziurrenik, molekula psikoestimulatzaile indartsuekin erlazionatuta daude, metkatinona eta metanfetamina kasu.

## Ekintza-mekanismoa 
Bupropioia aminozetona bat da, , dopamina eta noradrenalina neuronalki birgaitea ahulki eragozten duen depresioaren aurkako feniletilamina bat.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Trocaderoko lorategiak

**Jardins du Trocadéro** (**Trocaderoko Lorategiak**) Parisen dagoen espazio irekia da. Parisko 16. barrutian dago, Frantzian. Ipar-mendebaldean Palais de Chaillot-en hegalek mugatzen dute, eta hego-ekialdean Sena eta Jenako zubiak, Varsovia plazan, Eiffel dorrea Senaren beste aldean.[thumb|250x250px|Jardins du Trocadéro eta Varsoviako iturria, [Eiffel dorrea|Eiffel Dorrea ondoan duela, 1937an Parisen egindako mundu erakusketan.]]Ezaugarri nagusia, Fontaine de Varsovie izenekoa (Varsoviako iturria), arro luze bat da, edo ur-ispilu bat, 12 metroko altuerako ur-zutabeak sortzen dituzten hamabi zutaberekin; lau metroko altuerako hogeita lau iturri txikiago; eta hamar ur-arku. Mutur batean, Sena parean, hogei ur-kanoi indartsu daude, berrogeita hamar metrora ur-zorrotada bat jaurtitzeko gai direnak. Arro luzearen gainetik bi arro txikiago daude, beheko arroari ur-jauzien bidez lotuak, lau metroko 32 ur-lainoztatzez inguratuak.  Iturri horiek dira gaur egun oraindik dauden erakusketa iturri bakarrak, eta lehen bezala funtzionatzen jarraitzen dute.  2011n, iturriko akuarelak erabat berritu zituzten, eta ponpaketa sistema moderno bat jarri zuten.thumb|250x250px|Jardins du Trocadéro, aldamenean Eiffel dorrea duela
## Historia 
erdian|thumb|500x500px|Jardins du Trocadéro, Paris
Aurretik, Adolphe Alphandek Erakusketa Unibertsalerako (1878) ezarritako Trocadéro jauregiaren lorategia izan zen leku guztia.

Egungo lorategiak 93.930 m2-ko azalera du, eta Vie Moderne dans la Vie Arte eta Tekniken Nazioarteko Erakusketarako (1937) sortu zen.  Hau izan zen Roger-Henri Expert arkitekto paristarraren diseinua.

1937ko erakusketan zehar, Alemania naziaren eta Sobietar Batasunaren pabiloiak aurrez aurre zeuden Jardins du Trocadéro-ko alde kontrajarrietan.

2024 Udako Olinpiar Jokoen irekiera ekitaldia egingo da bertan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hopperstadeko egurrezko eliza

'''''', , Norvegiako Vikøyri herriko Hopperstad parrokian dagoen stavkirke eliza bat da, Vestland konderriko Vik udalerrian.

Elizaren aipamen antzinakoena 1322. urtekoa da, enborren azterketa dendrokronologikoen arabera, 1130-1150 artean eraikia izan zen.
Innlandet

'''''', Norvegiako konderri bat da. 2020ko urtarrilaren 1ean sortua izan zen, aurreko Oppland eta Hedmark konderriak elkartuz.

2021ean 370.603 biztanle zituen.
Agder

'''''', Norvegia hegoaldeko konderri bat da. 2020ko urtarrilaren 1ean sortua izan zen, aurreko Vest-Agder eta Aust-Agder konderriak elkartuz.

2021ean 308.843 biztanle zituen.
Bareniklina

**Bareniklina** tabakismoa tratatzeko erabiltzen duten sendagaia da. Pfizerrek aurkitu zuen esperimentazio bidez, zitisinaren egitura aldatuz.

## Ekintza-mekanismoa 
Bareniklina α4β2 azetilkolina-hartzaile nikotinikoaren agonista partzial bat da. Antsiolitiko bat da.

## Erabilera terapeutikoa 
Erretzeari uzteko botika ez-nikotinikoa da. Funtsean, nikotinak garunean duen eragina murriztuz eta abstinentzia-sindromeak eragindako antsietatea murriztuz jarduten du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hedaredeko egurrezko eliza

**Hedaredeko egurrezko eliza**, Suedia mendebaldeko Hedared herriko stavkirke eliza bat da, Västra Götalandeko konderriko Alingsås eta Borås udalerrien artean.

Erdi Aroan eraiki eta Norvegiatik kanpo gaur egun arte zutik mantendu den stavkirke eliza bakarra da. Dendrokronologia azterketen arabera enborrak 1501ean moztuak izan ziren, beraz, eliza gehienera handik bi urtera eraikia litzateke.
Greenstedeko eliza

**Greenstedeko eliza**, Ingalaterrako Essex konderriko Greensted udalerri txikian dagoen egurrezko eliza bat da.  

Jatorriz, XI. mendean, stavkirke eliza gisa eraikia izan zen, anglosaxoien garaian. Dendrokronologia azterketen arabera 845. urte inguruan eraikia izan zen.
Agonista

thumb|250PX|Agonista baten grafika.
**Agonista**, biokimikan,  substantzia bat da, zelula-hartzaile jakin batekin konbinatzean hartzailearen erantzun biologikoa eragiten duena.

Agonista antagonista baten aurkakoa da, hau da, antagonista hartzaile batekin elkartzen den bitartean, ez du aktibatzen, eta, gainera, aktibazioa blokeatzen du agonisten aldetik. Agonista partzial batek hartzailea aktibatzen du, baina ez du eragiten agonista oso batek baino efektu fisiologiko handiagoa. Giza gorputzeko hartzaileek estimulatu edo inhibitu egiten dituzte agonista edo antagonista naturalak (hormonak edo neurotransmisoreak, adibidez) edo artifizialak (farmako batzuk, adibidez). Duela gutxi, selektibitate funtzionala izeneko teoria berritzaile bat proposatu dute, farmakologiaren definizio konbentzionala zabaltzen duena.

Anatomian, muskulu agonistek mugimendu mota bera egin dezakete.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vangeko egurrezko eliza

'***, ,  eta , edo **Gure Salbatzailearen Mendiko Eliza*', , Poloniako Karpacz hirian dagoen egurrezko eliza luterano bat da, Erraldoien mendietan. 

Jatorriz Norvegiako Vang udalerrian eraiki zen eta 1852an gaur egungo kokalekura lekualdatu. 1200 urte inguruan eraikia izan zen.
Gustav Adolf egurrezko eliza

**Gustav Adolf egurrezko eliza**, , Alemaniako Goslar hiriko Hahnenklee barrutian dagoen egurrezko eliza luterano bat da, Saxonia Beherea estatuan.

Karl Mohrmann arkitektoak diseinatu eta 1907-1908 artean eraikiarazi zuen.
Muinoetako kapera

**Muinoetako kapera**, , AEBetako Rapid City hirian dagoen stavkirke eliza bat da, Hego Dakota estatuan.

Harold Spitznagel arkitektoak diseinatu eta 1968-1969 artean eraikiarazi zuen.
Antagonista (biokimika)

thumb|Antagonista baten grafikoa.

**Errezeptorearen antagonista** hartzailearen edo farmakoaren ligando mota bat da, zelula-hartzaile batekin elkartu ondoren, erantzun biologiko bat eragin beharrean, agonistek emandako erantzunak blokeatzen edo geldiarazten dituena.

Farmakologian, **antagonistek** kidetasuna dute, baina ez dute eraginkortasunik beren antzeko hartzaileentzat, eta horiek elkartuz gero, interakzioa eten egingo litzateke eta hartzaileetan agonista edo alderantzizko agonista baten funtzioa inhibituko litzateke. Antagonistek beren efektuak gune aktiboarekin (ortosterikoa = leku zuzena) edo hargailuetako gune alosterikoekin (= beste leku bat) bat eginez bitartekatzen dituzte, edo normalean hartzailearen jardueraren erregulazio biologikoan inplikatuta ez dauden lotura-guneetan elkarreragin dezakete. Antagonistaren jarduera itzulgarria edo itzulezina izan daiteke konplexu antagonista-hartzailearen bizitza-luzeraren arabera, eta, aldi berean, hartzaileak antagonistarekin duen loturaren izaeraren araberakoak dira. Agonisten farmako gehienek ligando endogenoekin edo substratuekin lehiatuz lortzen dute potentzia, hartzaileetan egituraz definitutako lotura-lekuetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kontrako efektu

Medikuntzan, **kontrako efektua** edo **ondorio kaltegarria** bilatzen ez den efektu kaltegarri bat da, sendagai batetik edo beste interbentzio batetik, kirurgia batetik adibidez, datorrena.

Kontrako efektu bati "albo ondorio" dei dakioke, efektu nagusi edo terapeutiko bati bigarren mailako efektu deritzo eta. Dosifikazio edo prozedura desegoki edo oker baten emaitza bada, horri akats mediko deritzo, eta ez konplikazio bat. Kontrako efektuei, batzuetan, "iatrogeniko" esaten zaie, mediku/tratamendu batek sortzen dituelako. Kontrako efektu batzuk tratamendu bat hastean, handitzean edo etetean bakarrik gertatzen dira.

Kontraindikatuta dagoen medikamentu bat edo beste interbentzio mediko bat erabiltzeak ondorio kaltegarriak izateko arriskua areagotu dezake. Ondorio kaltegarriek gaixotasun edo prozedura baten konplikazioak eragin ditzakete, eta pronostikoari negatiboki eragin. Tratamendu-erregimen bat ez betetzea ere ekar dezakete. Tratamendu medikoaren ondorio kaltegarriek 142.000 heriotza eragin zituzten 2013an, 1990ean mundu osoan izandako 94.000 heriotzen aldean. 

Emaitza kaltegarria erikortasuna, hilkortasuna, gorputz-masaren alterazioa, entzima-mailak, funtzioaren galera edo maila mikroskopiko, makroskopiko edo fisiologikoan antzemandako aldaketa patologiko batek adierazten du. Gaixo batek emandako sintomek ere adieraz dezakete. Ondorio kaltegarriek aldaketa itzulgarria edo itzulezina eragin dezakete, baita gizabanakoak beste produktu kimiko, elikagai edo prozedura batzuekiko duen sentiberatasuna handitzea edo murriztea ere, hala nola beste medikamentu batzuekiko interakzioak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kontraindikazio

Medikuntzan, **kontraindikazioa** edo **desegokiespena** tratamendu medikoaren parte da, saihestu beharreko egoera bati buruzko preskripzio bat da, hala nola beste prozedura mediko bat egitea edo sendagai edo droga bat edo batzuk ematea (edo beste batzuekin konbinatzean). Horrek sintomak edo pazientearen egoera berezia okertzeko arriskuak areagotu egiten ditu, eta heriotza ere eraginez.

Sendagaien eskuorrian ere badago, eta han daude sendagaiak emateko jarraibide terapeutikoak. Kontraindikazioaren kontrakoa indikazioa da.

Motak
* Kontraindikazio absolutua tratamendu bat osotasunean erabiltzea zorrotz debekatzen duen baldintza bat da. Adibidez, tratatu gabeko pneumotoraxa oxigenoterapiarako "kontraindikazio absolutua" izan liteke.
* Kontraindikazio erlatibo batek arriskua/onura erlazioa areagotzen duen tratamendu bat erabiltzearen aurkako pisua du. Adibidez, ultzera peptikoaren aurrekari bat aspirina hartzeko kontraindikazio bat da. Aldiz, aspirina erabiltzearen onura ultzera errepikatzeko arriskua baino handiagoa dela ikusten bada, eta arrazoizko alternatibarik ez badago, tratamendua oraindik adierazten da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Carlos Mota Pinto

**Carlos Alberto da Mota Pinto** (Pombal, 1936ko uztailaren 25a – Coimbra, 1985eko maiatzaren 7a) portugaldar irakasle eta politikaria izan zen. Portugalgo lehen ministroa izan zen 1978tik 1979ra.

Zuzenbidean lizentziatu eta zientzia juridikoetan doktoratu zen Coimbrako Unibertsitatean, eta Portugalgo Unibertsitate Katolikoko eta atzerriko hainbat unibertsitatetako irakasle izan zen.

Krabelinen Iraultzaren ondoren, Portugalgo Alderdi Sozialdemokrataren sortzaileetako bat izan zen. Batzar Konstituziogileko diputatu hautatu zuten. Alderditik eta Francisco Sá Carneirotik aldendu zen, baina ondoren adiskidetu egin zen, eta alderdira itzuli zen 1984an eta 1985ean presidente izateko.

Merkataritza eta Turismo ministroa izan zen lehen gobernu konstituzionalean (1976-1977), lehen ministroa 1978tik 1979ra eta Defentsa ministroa 1983tik 1985era.

Bat-batean hil zen 1985ean, Aníbal Cavaco Silvari Alderdi Sozialdemokrataren lehendakarirza eman zion kongresua baino egun batzuk lehenago.
Love Potion No. 9 (filma)

***Love Potion No. 9*** () 1992ko Dale Launer estatubatuar zinema zuzendariaren komedia erromantikoa da. Filma 1959ko izen bereko abestian oinarrituta dago.

## Sinopsia 
Paul Matthews gazte barnerakoia da. Ijito batek, eskua irakurriz, emakumerik gabeko etorkizuna iragartzen dio. Hori saihesteko, elixir bat eskaintzen dio, eta hura irensteak beste sexuarentzat jarkiezin bihurtuko du. Hasieran eszeptiko, harrituta geratuko da bere katuak, konposatua noizbehinka miazkatzean, bere espezieko emeengan duen eragina ikusita. Felinoaren gaineko eragina ikusi ondoren, Pauelek edabea hartzea erabakiko du, bere bizitzako emakumea aurkitzeko. Bidean, Diane Farrow bere lankide ez oso ederrari edabe horren eraginaren berri ematea erabaki du. Elkarrekin beren edabea garatuko dute nahi baino eragin handiagoekin, eta, aldi berean, jakingo dute hainbeste itxarondako pertsona beti egon zela haren ondoan, baina Dianeren senargai ohiak haren sekretua ezagutuko du eta hura berreskuratzeko erabiliko du. Magiaz haraindi, Pauelek benetan erakartzen al du Diane, ala bere maitasuna momentuko berora iritsi zen ilusio sinestezin bat besterik ez da izango?

## Aktoreak 
* Tate Donovan: Paul Matthews
* Sandra Bullock: Diane Farrow
* Anne Bancroft: Madame Ruth
* Rebecca Staab: Cheryl
* Dylan Baker: Prince Geoffrey
* Mary Mara: Marisa
* Hillary B. Smith: Sally
* Blake Clark: polizia
* Adrian Paul: Enrico Pazzoli

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Castellers d'Esparreguera

'''Castellers d'Esparreguera''', Esparreguera herriko colla castellera da. Euskal Herrian ere izan dira erakustaldiak egiten, 2024an Zarautzen izan ziren adibidez.

## Historia 
Baix Llobregat (Bartzelona) eskualdeko Esparregueran sortu zen 1994. urtean.

## Euskal Herrian 
Zarautzen izan ziren 2004ko uztailean.

Irudi:Castellers d'Esparreguera Zarautzen 02.jpg
Irudi:Castellers d'Esparreguera Zarautzen 01.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Castellers d'Esparreguera
Zarina (artista)

**Zarina Hashmi**, profesionalki **Zarina**  bezala ezaguna, (Aligarh (Uttar Pradesh), Britainiar Raj, 1937ko uztailaren 16a – Londres, Erresuma Batua, 2020ko apirilaren 25a) Estatu Batuetan bizi izan zen indiar artista izan zen. Marrazkia, grabatua eta eskultura landu zituen. Mugimendu minimalistarekin lotuta, bere lanak forma abstraktu eta geometrikoak erabili zituen ikuslearen erreakzio espiritual bat gogora ekartzeko.

## Bizitza 
Aligarhen (India) jaio zen, eta Thailandian eta Frantzian grabatzeko metodo ugari ikasi aurretik matematika-gradua egin zuen. Bertan, Stanley William Hayterren eta Tokioko (Japonia) Toshi Yoshido grabatzailearen ikaslea izan zen.  New York hirian lan egin eta bizi izan zen.

Laurogeiko hamarkadan, New York Feminist Art Institute-ko kidea izan zen eta Emakumeentzako Hezkuntza Zentroan papera egiteko tailerren irakasle. Arte feministaren *Heresies* aldizkariko kidea zen bitartean, *Mujeres Tercermundistas* kausan lagundu zuen.

Laurogeita hiru urte zituela hil zen, Londresen, 2020ko apirilaren 25ean.

## Estilo artistikoa 
Musulman jaiotako emakume indiar gisa zuen identitateak eta tokiz toki bidaiatzen eman zuen bizitzak osatu zuten Zarinaren artea. Dekorazio erlijioso islamiarreko elementu bisualak erabili zituen, batez ere arkitektura islamiarrean aurkitu ohi den geometria erregularra. Abstraktua dena eta bere lan goiztiarren estilo geometrikoa Sol LeWitt bezalako minimalistekin alderatu dute.

Zarinaren lanak etxea espazio jariakor gisa esploratu zuen, fisikaltasunetik edo kokapenetik haratago doan espazio abstraktu gisa. Bere lanak, askotan, mugimendua, diaspora, erbestea bezalako ideiak ekartzen zituen gogora. Adibidez, *Paper Like Skin* egur gaineko inpresioak lerro beltz mehe bat deskribatzen du, hondo zuri baten bidez gorantz sigi-saga egiten duena, orria beheko eskuineko izkinatik goiko ezkerreko izkinaraino zatituz. Lerroak kalitate kartografikoa du, eta, orrialdearen harilkatze angeluarrean, bi lekuren arteko muga bat iradokitzen du, edo, agian, oraindik amaitu gabe dagoen bidaia baten grafiko topografiko bat.

## Erakusketa garrantzitsuak 
2011n Veneziako Bienalean India ordezkatu zuten lau artista/taldeetako bat izan zen. 

2012an Los Angelesko Hammer Museumek bere lanaren lehen atzera begirakoa antolatu zuen *Zarina: Paper Like Skin* izenburupean, erakusketa Solomon R. Guggenheim Museora eta Chicagoko Arte Institutura joan zen.

2017-18 ikasturtean Zarina,  Asian/Pacific/American Institute erakundeko artista egoiliarra izan zen NYUn. Erresidentzia banakako erakusketa batekin amaitu zen; *Zarina: Dark Roads* (2017ko urriaren 6a – 2018ko otsailaren 2a) eta argitalpen bat, *Directions to My House*.

Bere lanaren adibide dira Arte Modernoaren Museoko arte-bilduma iraunkorrak, Arte Estatubatuarraren Whitney Museroa, eta Frantziako Bibliothèque Nationale.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Zarinaren webgunea
* Zarinaren lanaren irudiak Luhring Augustine Galleryn, New Yorken
* Galéry Espace, New Dehli, India
* Jeanne Jaeger Bucher, Paris, Frantzia
1988ko Udako Paralinpiar Jokoak

**1988ko Udako Paralinpiar Jokoak** () gertakari honen VIII. edizioa izan ziren. Hego Koreako Seul hiriburuan egin zituzten, 1988ko urriaren 15etik 24ra arte.

## Kirolak 
## Dominak 
## Ikus, gainera 
* 1988ko Udako Paralinpiar Jokoetan parte hartutako euskal herritar kirolariak

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Maria Angelica Motta-Maués

**Maria Angelica Motta-Maués** (1940ko apirilaren 21a) brasildar antropologo eta irakaslea da, genero-ikasketetan aitzindaria Brasilgo Iparraldeko eskualdean.

## Bizitza 
Maria Angelica Motta 1940an jaio zen. 1962an historian graduatu zen Paráko Unibertsitate Federalean.

1997an soziologiako doktoretza lortu zuen, Carlos Hasenbalgen zuzendaritzapean *Negro sobre Negro: a questão racial no pensamento das elites negras brasileiras* tesia defendatuz.

Genero-ikasketetan aitzindaria, Grupo de Estudos e Pesquisas Eneida de Moraes (GEPEM) taldea sortu du Luzia Miranda Álvares eta Eunice Ferreira irakasleekin batera. Grupo de Estudos e Pesquisas em Antropologia das Crianças, Infâncias e Juventudes (Juerê) taldearen sortzean ere parte hartu du.

## Lanak 
### Liburuak 
* *O Folclore da Alimentação: Tabus Alimentares na Amazônia* (Raymundo Heraldo Mauésekin batera, 1980)
* *Trabalhadeiras e Camarados: Relações de gênero, simbolismo e ritualização numa comunidade amazônica* (1993)

### Artikuluak 
* *Negros em bailes de negros: sociabilidade e ideologia racial no "meio negro" em Campinas (1950/1960)* (2009)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nadejda Palovandova

**Nadejda Palovandova** (1975eko irailaren 1a) arkularia da. Moldavia ordezkatu zuen 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gilles Cresto

**Gilles Cresto** (1959ko abuztuaren 30a) arkularia da. Monako ordezkatu zuen 1984ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dan Olaru

**Dan Olaru** (Chisinau, 1996ko azaroaren 11) arkularia da. Moldavia ordezkatu zuen 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Crocosmia × crocosmiiflora

***Crocosmia × crocosmiiflora*** Iridaceae familiako landare fanerogamoa da. Lore gorri-laranja deigarriak dituen landarea da, Euskal Herrian inbaditzaile kontsideratzen dena.

## Historia eta taxonomia 
*Crocosmia* generoak jatorria Hegoafrikan badu ere, *Crocosmia × crocosmiiflora* 1880. urtean sortu zen Frantzian Victor Lemoinek *C. aurea* eta *C. pottsii* hibridatu zituenean. Lemoinek *Montbretia crocosmiiflora* izena eman zion hibridoari baina 1932an *Crocosmia × crocosmiiflora* izendatu zuten. Lorezaintzan "montbretia" izena ere erabiltzen da literaturan.

*Crocosmia* generoaren etimologian grezierazko *krokos* ("azafrai") eta *osme* ("usaina") elkartzen dira. Izan ere landare honen hosto lehortuak ur berotan murgiltzen direnean azafraiaren antzeko usain indartsua jariatzen dute.

## Deskribapena 
90 cm arteko ezpata itxurako hostoak hazten zaizkio landarearen oinarritik. Oinarrian kormo bat du, urtebete irauten duena. 

Loreak hostoak baino zerbait altuagoak diren zurtoinetan ateratzen dira adarkatuta. 5 cm inguruko lore gorri-laranjak dira, hodi itxurakoak, pixka bat okertuak.

Fruituak 7 x 9 mm inguruko kapsulak dira.

## Landare inbaditzailea 
Europa guztian bezala, Euskal Herrian ere landare inbaditzaile kontsideratzen da. Bertakoak diren landareekin lehiaketan sartzen da eta azkar ugaltzen da, bereziki erreka ertzetan.

## Iruditegia 

Irudi:Crocosmia x crocosmiflora1.jpg|Landarea.
Irudi:Bloemknoppen van een Crocosmia. 10-07-2022. (d.j.b) 02.jpg|Lore multzoa.
Irudi:Chispas (Crocosmia crocosmiflora) - Flickr - Alejandro Bayer.jpg|Loreak irekita.
Irudi:Starr-090617-1028-Crocosmia x crocosmiiflora-flowers and leaves-Haiku-Maui (24965402165).jpg|Ezpata itxurako hostoak.
Irudi:Crocosmia x crocosmiiflora (G.Nicholson) N.E.Br. (AM AK309212-3).jpg|Kormoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pramipexol

**Pramipexola** agonista dopaminergiko ez-ergolinikoa da, D3 kidetasun handiagoko hartzaile dopaminergikoetan jarduten duena; beraz, dopaminaren zuzeneko beste agonista batzuek baino hipotentsio ortostatiko gutxiago eragiten du. Parkinsonen gaixotasunaren eta atsedenik gabeko zangoen sindromearen tratamenduan erabiltzen dute. Gainera, depresio kliniko eta fibromialgiaren ikerkuntzan ere erabili izan dute.

Pramipexolaren bioerabilgarritasuna % 90etik gorakoa da, eta plasmako kontzentrazio maximoetara 1-3 ordutan iristen da. Xurgapen-abiadura txikiagoa da elikagaiekin hartzen dugunean, eta elikagaiekin kontsumitzeak ez du xurgapena murrizten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Russula xerampelina var. erythropoda

***Russula xerampelina var. erythropoda*** *Russulaceae* familiako onddo espezie bat da. Jangarri ona, itsaski usaina murrizteko landare aromatikoekin asko egosten bada.

## Deskribapena 
**Kapela:** 6 eta 10 cm bitarteko diametrokoa. Mamitsua, solidoa, ganbila, ertza brast mehetua; more beltzaxka edo karmin bizi kolore apartekoarekin. Kapelaren azala lodia, itsatsia, ertzean bakarrik banandu daiteke.

**Orriak:** Estu, batzuetan urkilatuak, krema edo krema okre antzeko kolorekoak.

**Hanka:** 4 eta 8,3 cm bitarteko garaierakoa eta 1,4 eta 3 cm bitarteko diametrokoa. Orokorrean oinarrian loditua, batzuetan zilindrikoa edo goialdean loditua, arrosa-gorri kolorekoa, gero erdigunean zurbilagoa hori-arrexka kolorea hartuz.

**Haragia:** Lodia eta solidoa gaztetan, gero biguna, zuria, laster horira biratzen du. Sardinzar usain tipikoarekin eta zapore gozoarekin.

**Etimologia:** Latinetik dator Russula hitza, russus-etik, gorriaren txikigarritik:apur bat gorrixka kolore gorria dutelako Russula generoko espezie askok. Erythropoda epitetoa grekotik dator, gorria esan nahi duen “erythros” hitzetik eta hanka esan nahi duen “pus” hitzetik. Hankaren koloreagatik.

## Jangarritasuna 
Jangarria.

### Nahasketa arriskua 
Taxoi nominalak (*Russula xerampelina*) hanka zuria du ardo koloreko tonu apalekin, kapelaren azala ez du hain iluna (gorri-ardo kolorea), pinudietan bakarrik ez du irteten eta udan ere hazten da. Pinudietako beste Russula gorrixkekin nahas daiteke.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean bakarrik. Mendiko pinudietan *(Pinus sylvestris)*

### Banaketa eremua 
Euskal Herria, Espainia, Frantzia, Alpeak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Divina Galica

thumb|265x265px|Divina Galica Carlos Reutemann Brabham BT37 ohi bat gidatzen Lima Rock Parkeko Grand Prix Historiko batean, 2009an.
**Divina Mary Galica** (Bushey Heath, Hertfordshire, Britainia Handia, 1944ko abuztuaren 13a) britainiar auto pilotua eta atleta da. Britainiar Inperioko Ordenako kide bat da, Olinpiar Jokoetan parte hartzeagatik eta automobilismoan egindako ibilbidearengatik.  

1 Formulako historian bost emakumeetako bat (María Teresa de Filippis, Lella Lombardi, eta Giovanna Amati italiarrak, Desiré Wilson hegoafrikarra, eta bera).

## Ibilbidea 
### Atleta 
18 urterekin, bere lehen Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen Innsbrucken 1964an, eskian eta slalomean lehiatuz. Hurrengo bi Neguko Olinpiar Jokoetan ere parte hartu zuen, Grenoblen 1968an eta Sapporon 1972an. Britainia Handiko Sky taldeko kapitaina izan zen Olinpiar Jokoetan, eta abiadura-errekorra lortu zuen (124 mph).

### Gidari 
Auto lasterketa baterako gonbidapena onartuta, Galica harritu egin zuen gidatzean zuen talentuarekin. Behin-behinean beste lasterketa batzuetan parte hartu zuen, karting-ean, kirol autoetan, eta laburki Hesketh Racing taldearentzako 1 Formulan. Renault Formulan, Vauxhall Lotus Formulan eta 2 Formulan aritu zen.

Skip Barber gidaritza eskolako presidenteorde nagusia da.

## Emaitzak 
### 1 Formula 
## Sariak eta aintzatespenak 
* Britainiar Inperioko Ordenaren kidea

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* 1 Formulako emakume pilotuen zerrenda

## Kanpo estekak 
* 
* 
* 
*  (World Championship stats.)
Giovanna Amati

alt=|thumb|275x275px|Brabham BT60B, F1-en erabili zuena bezalakoa.
**Giovanna Amati** (Erroma, Italia, 1959ko uztailaren 20a) italiar auto-gidari ohia da. 1 Formulako hiru Sari Nagusitan parte hartu zuen, eta ez zuen lortu sailkatzea lortu.

1 Formulako historian bost emakumeetako bat (María Teresa de Filippis, eta Lella Lombardi italiarrak, Divina Galica britainiarra, Desiré Wilson hegoafrikarra, eta bera).

## Ibilbidea 
15 urterekin, Honda motor bat erosi zuen, bi urtez gurasoe jakin barik, ezkutuan gidatu zuena. 1981ean hasi zuen bere ibilbide profesionala, Abarth Formulan lasterketa batzuk irabazita, gero Italiako 3 Formulan lehiaketetan jardun zuen 1985-1986 bitartean, garaipen batzuk lortuta.

1987an, 3000 Formulako txapelketan hasi zen, 1992an bere emaitzarik onena lortuz, baina ez zuen sekula punturik lortu.

Arrazoi ekonomikoengatik batez ere, Amatik bigarren eserlekua lortu zuen Brabham taldean, 1 Formulako 1992ko denboraldirako, 1991ko eserleku bakarreko aldaketa bat erabilita. Aurretik, Amatik esperientzia bat izan zuen 1 Formulan Benetton Formula taldearentzat probatzen (Flavio Briatoreren kortesiaz). Sailkapeneko txapelketako lehen 3 lasterketetan erretiratu behar izan zuen, eta Brasilgo Sari Nagusian ordezkatu zuten Damon Hillen mesedetan, beraz, bere babesa ez zen gauzatu.

Gero, kirol eta prototipo kategorietan lehiatu zen. Ondoren automobilismoko zutabegile gisa egin du lan Italian, eta telebistako iruzkingilea da.

## Emaitzak 
### 1 Formula 
(Clave) (negrita indica pole position) (cursiva indica vuelta rápida)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* 1 Formulako emakume pilotuen zerrenda

## Kanpo estekak
Lomeko egurrezko eliza

'''''', , Norvegiako Fossbergom herriko Lom parrokian dagoen stavkirke eliza bat da, Innlandet konderriko Lom udalerrian.

Enborren azterketa dendrokronologikoen arabera, 1157-1158 artean eraikia izan zen.
Chromosera xanthochroa

***Chromosera xanthochroa*** *Hygrophoraceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Hygrocybe xanthochrous*, *Hygrophorus xanthochrous*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 1 eta 2 cm bitarteko diametrokoa. Lau ganbila; hori-kromo kolorekoa, more koloreko tonuekin erdigunean eta ertzean; likatsua.

**Orriak:** Lila zurbil kolorekoak, okrez lausotuak.

**Hanka:** Oso likatsua; goialdean lila kolorekoa, grisaxka edo zuria behealdean.

**Haragia:** Grisaxka.

**Etimologia:** *Hygrophorus* hitza grekotik dator, heze eta ekarri beharreko  “phoréo-tik, hau da, hezetasuna bildu eta kontserbatzen duenetik. *Xanthochrous* epitetoa ere grekotik dator, horia esan nahi duen “xanthus” hitzetik, eta giza azalaren kolorea, esan nahi duen “chroa” hitzetik. Bere koloreagatik.

## Jangarritasuna 
Jangarria.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean. Txilardietan, txilar artean.

### Banaketa eremua 
Ternua eta Labrador, Islandia, Irlanda, Erresuma Batua, Norvegia, Suedia, Finlandia, Alpeak, Errusia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pico Pan de Azúcar

**Pico Pan de Azúcar** (4.680 m) Venezuelako mendia da, herrialdeko garaienetako bat. Andeetako La Culata mendizerran kokaturik dago eta ikusmen handiko egunetan tontorretik Maracaiboko aintzira ikusten da.

Venezuelako Mérida inguruko mendien artean gehien igotzen dena da, altua izan arren igotzeko nahikoa erraza eta nahikoa azkarra baita.

## Geografia 
Mérida hiritik 28 kilometrotara dago, ipar-ekialdera. La Culata mendizerraren parte da eta mendi hauek 4.300 metrotako altueran dagoen haran bat inguratzen dute. Haran horretan Mujucún ibaiaren sorburua dago.

Mendia igotzeko Kondorraren Erreserbatik jotzea da ohikoena.

## Historia 
Wilhelm Sievers alemaniar esploratzaileak igo zuen lehenengoz 1885ean. Mujucún ibaiaren ibilbidea jarraitu zuen.

1910ean Alfredo Jahn venezuelar topografoak Venezuelako mendebaldeko geografia dekribatzeko espedizioa gidatu zuen. Mendia igo zuen eta "Tucani" izena eman zion. Alboan dagoen beste mendi bati *Pan de Azúcar* deitu zion. Beranduago izenak aldatu zituen, Tucaniren ordez *Pan de Azúcar* ezarriz eta beste mendiari *Pan de Sal*.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rafael Cotoner

Fra' '''Rafael Cotoner i d'Olesa''' (Palma Mallorcakoa, 1601 – Valleta, 1663ko urriaren 20a) Maltako Ordenako 60. Printze eta Maisu Handia izan zen 1660tik hil zen arte.

Maisu Handia aukeratu zuten 1660ko ekainaren 5ean. Hiru urteko agintaldian, Ordenak Kandian otomandarrek setiaturiko veneziarrei errefortzuak bidali zizkien. Veneziak esker onez utzi zien zaldunei armatuta joaten Errepublikako lurretan. Garai hartan ere, Mattia Preti margolaria San Joanen kokatedrala dekoratzen hasi zen. Bere anaia Nicolas Cotonerrek ordezkatu zuen Maisu Handi karguan.
Edison Aitzindariak

thumb|250px|Erakundea sortzeko lehenengo batzarra 1918an.

**Edison aitzindariak** () Thomas Edisonen aurreko langileek osatutako erakundea izan zen. Afiliazioa 1885 baino lehen Edisonekin estu lan egin zuten pertsonetara mugatua egon zen. 1918an, Edison aitzindariek aurkitu zituzten lehen aldiz, Edisonen 71. urtebetetzean izan zen. 37 pertsona zeuden lehen bileran baina Edisonek berak ez zuen parte hartu: antza gobernuko proiektu batekin konprometituta zegoen. Lehen Mundu Gerratik proiektu militar batean lan egiten zuela susmatzen zen eta oraindik martxan zegoen. Erakundeak 100 kide izan zituen; ondorengo urteetan, Edisonen aitzindarien ondorengoek ere integratzeko aukera izan zuten.

## Partaideak 

* Edward Goodrich Acheson (1856–1931)
* William Symes Andrews (1847–1929)
* Juan I. Beggs (1847–1925)
* C. A. Benton
* Sigmund Bergmann
* Charles S. Bradley
* James Burke (1873–1940)
* C. L. Clame (- 1941)
* George V. Delany (- 1933)
* Charles L Edgar
* Charles L. Eidlitz (1866–1951)
* William E. Gilmore
* Edwin T. Greenfield
* Martillo de Joseph del William
* John White Howell
* Samuel Insull (1859 –1938)
* Alfred W Kiddle
* Isaac Krall 
* Lewis Howard Latimer
* Thomas Commerford Martin (1856 –1924)
* George F. Morrison (1867 –1943)
* H. W. Nelson
* Frederic Nicholls
* John G Ott
* Henry V.Un. Parsell (1868-1962) 
* Charles E. Pattison
* Charles R. Precio
* Louis Rau
* Frederick Sargent
* Frederick Un. Scheffler
* Elmer Ambrose Sperry (1860 –1930)
* Francis Robbins Upton, lehen presidentea
* Theodore Vandeventer
* Schuyler Skaats Wheeler
* Edwin R. Semanas
* Charles Wirt

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak