Aleksandr Protopopov

thumb
thumb|Protopopov 1918an
**Aleksandr Dmitrievitx Protopopov** () politikari errusiarra izan zen, Errusiako Inperioko Barne Arazoetako azken ministro izan zen 1916ko irailetik 1917ko martxora.

Protopopov politikari liberala bihurtu zen Errusian 1905eko Errusiako Iraultzaren ondoren, eta Duma estatuko hautatua izan zen Alderdi Oktostarekin. Protopov Barne Arazoetako ministro izendatu zuten Alexandra enperatrizaren laguntzarekin Lehen Mundu Gerran, baina bere esperientziarik ezak eta ezegonkortasun mentalak ez zuten lortu Errusiaren aurkako gerraren ondorioak arintzea eta gobernu inperialaren gainbehera laguntzea. Protopopovek Barne Arazoetako ministro izaten jarraitu zuen, nahiz eta hura kargutik kentzen saiatu politikaren porrotengatik, egoera mentala okertzeagatik eta Grigori Rasputinekin harreman estuagatik, harik eta Otsaileko Iraultza baino lehentxeago dimisioa ematera behartu zuten arte.

Bernard Paresen arabera, Protopopov "agente politikoa baino ez zen; baina politikari buruz zituen asmoak, betetzen zuen kargua kontuan hartuta, interes historikokoak dira".

## Biografia 
### Lehen urteak 
Aleksandr Dmitrievitx Protopopov 1866ko abenduaren 30ean jaio zen Marasevon, Lukoianovski Uyezd, Nizhni Novgorodeko gobernazioan, bertako nobleziako kide aberats baten semea, lur sail zabalen eta ehungintza lantegi baten jabea. Protopopov kadete mailan joan zen Nikolas Zalditeriako Kolegio hautatura, Guardia Inperialeko Zaldiaren Grenadier errejimenduan enkargatu aurretik. 1889an armada utzi ondoren, Protopopovek zuzenbidea ikasi zuen eta bere aitaren ehun-fabrikako zuzendari bihurtu zen. Halako batean, Protopopov San Petersburgora joan zen bizitzera, eta han finantza-komunitatean jardun zuen.

### Karrera politikoa 
Protopopov 1907an hautatu zuten Alderdi Oktogonal zentralistako kide, Hirugarren eta Laugarren Dumen ordezkari gisa. 1912an, Karsunsky Uyezdeko nobleziako mariskal hautatu zuten. 1916an, Simbirskeko gobernazioko mariskal hautatu zuten, eta Metalgintza Industriaren Kontseiluako presidente ere izan zen, Alemaniako sindikatuen menpeko bankuek kontrolatua.

1913ko azaroan edo 1914ko maiatzean, Protopopov Duma Inperialeko lehendakariorde izendatu zuten Mikhail Rodziankoren agindupean, 1914tik 1916ra Hizlariorde karguan. Protopopovek *Russkaya Volya* ("Errusiaren borondatea") egunkaria sortu zuen, bankuek finantzatua, eta Nikolai Gredeskul eta Aleksandr Amfiteatrov izendatu zituen kazetari. Joseph T. Fuhrmannen arabera, Protopopov sei hilabete osoz egon zen ospitaleratuta 1915eko amaieratik Peter Badmayeven klinikan. 1916ko udaberrian, Rodziankok eskatuta, Protopopovek Dumako kideen ordezkaritza bat zuzendu zuen Pavel Miliukovekin, Ententeko potentziekin, Errusiaren mendebaldeko aliatuak I. Mundu Gerran, harremanak estutzeko,. Protopopov Hugo Stinnes industrialari eta politikari alemaniarrarekin, Fritz M. Warburg bankariarekin eta Knut Wallenberg Kanpo Arazoetako ministro suediarrarekin bildu zen. Frantziatik eta Erresuma Batutik itzultzean, Protopovek aurre egin zion Errusiako liberal britainiarren harrera bortitzari, eta, bere buruaren defentsan, Warburgek elkarrizketak hasi zituela argudiatu zuen. Bakeari eta Errusiaren eta Alemaniaren arteko trukeari buruzko kontaktu sekretuak eskandalu bihurtu ziren, *The New York Times* egunkariaren arabera Errusiako eta Alemaniako gobernuen arteko hurbilketaren erakusgarri. Protopov oso susmagarria zen Hellmuth Lucius von Stoedten diplomatiko alemaniarrarekin kontaktuak izatea. 1925ean, Theodor Fritsch kazetari naziak historia berridatzi zuen, argudiatuz Warburgok Alemania inperiala suntsitu zuela, kausa komunista aurreratu zuela eta Europako historiaren ibilbide osoa aldatu zuela.
alt= |thumb|Protopov, eserita, eta bi laguntzaile, 1916ko irailean.

#### Barne Arazoetako ministro bezala 
1916ko uztailaren 20an, Protopopov Nikola5s II.a tsarrarekin elkartu zen formalki, eta hark "oso gogoko dudan gizona" zela esan zuen. Aleksandr Kerenskik "ederra, dotorea, liluragarria... moderatuki liberala eta beti atsegina" zela esan zuen. Alexandra enperatrizak behin eta berriz eskatu zion senarrari Protopopov Barne Arazoetako ministro izenda zezala, Dumako presidenteordea funtsezko postu batean jartzeak Dumaren eta monarkiaren arteko harremanak hobetu zitzan. Protopopoven xarmak txundituta utzi bazuen ere, Nikolasek hasieran zalantzak zituen polizia- eta elikagai-horniduraren ardura bere gain hartzen zuen kargu baterako egokitasunaz, ezegonkortasun eta gabezia garai batean. Protopovek ez zuen esperientzia burokratikorik, eta ez zekien ezer poliziaz. Hala ere, tsarrak Barne Arazoetako Ministerioko buru izendatu zuen 1916ko irailaren 16tik 20ra. Richard Pipesen arabera, Protopopovek karta zuria jaso zuen herrialdea zuzentzeko. Tsarra Stavkako kuartelean ez zegoenez, Errusiako gobernua enperatrizaren, Grigori Rasputinen eta Protopoven artean kezka pertsonal gisa antolatuta agertu zen, Anna Vyrubovaren laguntzarekin. Protopovek bere aurreko Boris Stürmerren politika erreakzionarioak jarraitu zituen enperatrizaren laguntzarekin.

Rodzianko eta Bernard Paresen arabera, Protopopov ez zen batere egonkorra, eta bere hitzaldiak inkoherenteak ziren. "Paperean planeatuta egon arren, badirudi ez duela proposamen eraginkorrik izan konpondu behar zituen arazo larri eta kritikoak konpontzeko". Urrian, Protopopovek proposatu zuen Petrogradeko bankari talde bati Errusiako ogi guztia erosi eta herrialdean banatzea. Protopovek Vladimir Sukhomlinov, Gerra Ministro ohia, askatzeko agindu eman zuen profil handiko eskandalu batean atxilotua izan zena, traizio handiaren eta botere-abusuaren salaketengatik, eta Errusiak Lehen Mundu Gerran izandako lehen porrot ugarien erantzukizuna leporatu zion. Protopopovek erakunde publikoak ezabatu nahi zituen, batez ere Zemgor eta Gerra Industriarako Batzordeak, beste ezer baino hobeto ezagutzen zuen enpresa munduaren babesa berreskuratzeko. Azaroan, Protopopovek Duma desegin nahi zuen.

Aleksandr Trepovek, lehen ministro berriak, Protopovi jakinarazi zion Barne Arazoetako Ministerioan zuen kargua uztea eta Merkataritzakoa bere gain hartzea nahi zuela, baina Protopopovek uko egin zion. 1916ko azaroan, Trepovek Protopopov kargutik kentzea ezinbesteko baldintza bihurtu zuen Kontseiluko presidentetza onartzeko. Enperatrizak, Trepov gogoko ez zuenez, Protopopov Barne Arazoetako Ministerioan mantentzen saiatu zen. 1916ko azaroaren 27an, Trepov Stavkara joan zen Tsarrarekin biltzera, Lehen Mundu Gerrak eragindako krisi gero eta handiagoaz hitz egiteko, baina hurrengo egunean dimisioa emateko mehatxua egin zuen. Azaroaren 17an, Nikolai Pokrovski izendatu zuten Kanpo Arazoetako ministro, baina lau aldiz iragarri zuen dimisioa, Protopopovekin izandako desadostasunengatik. Pokrovskik kapital finantzario amerikarra Errusiako ekonomiara erakartzearen alde egin zuen. Abenduaren 7an, kabineteak tsarrera joateko eta kargua uzteko eskatu zion Protopopovi, baina, tsarinak hala eskatuta, ministro izendatu zuten berriro. 1916ko abenduan, Protopovek zemstvoak biltzea debekatu zuen, poliziarik gabe. "Protopopovek uste zuen erakunde hori soldatapeko langile iraultzaile batek menderatzen zuela, eta, oro har, oposizioko ekintzaileek elikagaien hornikuntzan paper bat izan zezaten eskatzeak helburu politiko gehiago izatea zuela helburu, eta ez praktikoak". Hornikuntza arazoak Protopopovek kudeatzeko zituen ahalmenetatik haratago zihoazenean, Moskun eta beste hiri batzuetan bizi ziren juduei erroldatze eskakizunak kendu zizkien. 1917ko hasieran, Protopopovek, askotan desenkusatu eta gobernuaren bileretara joaten ez zenak, Duma are gehiago desegitea edo atzeratzea proposatu zuen. Otsailaren 8an, tsarrak hala eskatuta, Nikolai Maklakovek, Protopopovekin batera, Dumaren desegiteari buruzko manifestua idatzi zuen. Otsailaren 27an, Duma desegin eta Protopopov diktadore izendatu zuten.

### Harremanak Rasputinekin 
Grigori Rasputinek harreman estuagoa zuen Protopopovekin bere aurreko Stürmerrekin baino, eta 1912tik ezagutzen zuen elkar. Protopopovek sifilis aurreratuaren ondorioak pairatzen zituen, eta horrek fisikoki ahul eta mentalki ezegonkor bihurtzen zuen, eta egoera mistiko eta sakonki superstiziosoa eragiten zion. Petri Badmayev eta Rasputin maiz bisitatzen zituen Protopovek. 1916ko abenduaren 29ko arratsean, gau hartan Feliks Jusupov ez bisitatzeko eskatu zion Protopopovek Rasputini. Rasputinek, ordea, ez zion jaramonik egin aholku horri, eta Petrogradeko Yusupov jauregian hil zuten ordu batzuk geroago. Gero, Protopopovek Rasputin zenari aholku eskatu omen zion.

### Iraultza eta heriotza 
Martxoare 7an, lantegi handi gehienetako langileak greban zeuden. Emakumeen Nazioarteko Egunean, martxoaren 8an, emakume langileak kalera irten ziren gosetearen, gerraren eta tsarreriaren aurka manifestatzera. 1917ko martxoaren 10ean, Ministroen Kontseiluak Nikolai Golitsyn lehen ministroaren etxean egindako bilkuran, Pokrovskik gobernu osoaren dimisioa proposatu zuen. Mikhail Belyaievek Protopopov bere postutik kentzea proposatu zuen, istiluen arrazoi nagusia berarengan ikusten baitzuen. Biharamunean, Protopopov eta Nikolai Iudovitx Ivanovitx, Petrogradeko barruti militarreko komandantea, Otsaileko Iraultza ezabatzen saiatu ziren. Hala ere, Protopovek ez zien jaramonik egin tsarraren polizia sekretuari, Okhranari, ohartarazten Petrogradoko goarnizioko tropa disziplinagabeak eta gaizki trebatuak ez zirela fidagarriak. Errusiako Guardia Inperialeko lau erregimentuko batailoi erreserbistak matxinatu egin ziren eta iraultzaileekin bat egin zuten. Pokrovskik Vasili Maklakov buru zuen Bloke Progresistarekin izandako negoziazioen berri eman zuen Ministroen Kontseiluaren bileran, Mariinsky jauregian, zeinak gobernuaren dimisioaren alde hitz egin baitzuen, baina Protopopovek uko egin zion amore emateari. Handik gutxira, manifestariek apartamentua eta bulegoa eraitsi zizkioten, eta Protopopov Mariinsky jauregian babestu zen. Nelipa jaunaren arabera: "Martxoaren 13an, Protopopov aske sartu zen Tauridoen Jauregian, 23:00etan, eta bere burua entregatu zuen". Areto nagusira eraman zuten Protopopov, non kabineteko ministro ohiak baioneta finkodun soldaduz inguraturik baitzeuden. Georgi Lvoven Errusiako Behin-behineko Gobernu berriak Barne ministro postutik erretiratzeko eskatu zion, nahi izanez gero "gaixotasunaren" eskaera eginez. Protopopov eta Golitsyn printzea atxilotu eta San Petri eta San Paulo gotorlekura eraman zituzten gau hartan.

Espetxean, Protopopovek bere agintaldiari buruzko aitorpen zehatzak prestatu zituen, baina berehala ospitale militar batera eraman zuten, haluzinazioek jota. 1917ko Urriko Iraultzaren eta boltxebikeek boterea hartu ondoren, Protopopov Moskura eraman zuten eta Tagankako espetxean espetxeratu. 1918ko urriaren 27an, Protopopov exekutatu zuen Txekak, bere exekuzio aginduarekin, bere egoera mentala osasuntsu bezala inplikatuz.

## Kargu politikoa 
## Kanpo estekak