José Aparicio

**José Aparicio Inglada** (Alacant, 1770eko abenduaren 14a - Madril, 1838ko maiatzaren 10a) espainiar margolaria izan zen. José de Madrazo eta Juan Antonio Riberarekin batera, Espainiako pintura neoklasikoaren ordezkari onenetarikoa da.

## Biografia 
Vicente Aparicio eta Manuela Ingladaren semea zen, zortzi anai-arrebetatik zazpigarrena. Valentzian trebatu zen, San Carloseko Errege Akademian, eta pinturako lehen saria irabazi zuen 1793an. 

Ondoren, Madrilgo San Fernandoko Arte Ederren Errege Akademiara joan zen. 1796an lehen mailako pintura saria irabazi zuen *Godoy presentando la Paz a Carlos IV* mihisearekin, oraindik Akademian mantentzen dena. Sari horri esker, 12.000 zikar-kobrezko errealeko pentsioa eskuratu zuen, 1799an Parisera eta ondoren Erromara ikastera joateko. Parisen Jacques-Louis Daviden lehen ikasle espainiarra izan zen, Juan Antonio Ribera y Fernandez eta Jose de Madrazorekin batera. 1804an Parisko aretoan *Atalía y Joás* kontakizun biblikoaren antzezpena azaldu zuen, gero San Fernandoko Akademiara bidaliko zuena pentsiodunen bidalketa gisa, eta bertan bere ikasketa neoklasiko guztia erakusten du Daviden babespean. 1805ean urrezko domina bat jaso zuen La epidemia de España margolanagatik. Erromara joan aurretik, 1807an, Manuel Godoyri Combate de *Gladiadores* mihisea ere bidali zion.
[ezkerrera|thumb|*[Manuel Godoy|Godoyk* *bakea aurkeztu* zion *Karlos IV*.ari, 1796an, San Fernandoko Arte Ederren Errege Akademiari.]]
Erroman, bere ikasketa prozesua jarraitu zuen. Behin baino gehiagotan fidel agertu zen Espainiako erregearekin, uko egin baitzion Jose Bonaparteri fideltasuna zin egiteari. Gertaera honen ondorioz, José Aparicio, Erroman bizi ziren gainontzeko espainiar artista bekadunak bezala, Sant'Angelo gazteluan preso erori zen, Fernandoren garaian preso zibiltzat hartua izan zelarik. 

Aske utzi ondoren, Espainiako gobernuak deitu zuen, 1815eko maiatzaren 21ean Bartzelonan lehorreratuz. Madrilera joan zen, eta han hasi zuen bere ibilbidea; abuztuan, Fernando VII.a erregearen ganbera-margolari izendatu zuten, barkamena eskatu ostean. Urte bat geroago, Las glorias de España margotzen hasi zen, eta bi urte inguru eman zituen horretan. Lan horrekin, gai patriotikoak jorratzen dituzten tamaina handiko koadro sorta handi bat hasiko du.

Bere lanik ezagunena, Desembarco de *Fernando VII* en la isla de León, Valentziako San Carlos Akademiako merituzko akademiko izendatu zuten 1829an eta, geroago, San Fernandoko Akademiako zuzendari.

Fernando VII.a erregea hil zenean, 1833an, bere karreraren gainbehera hasi zen, ondorengo gobernu liberalek ez baitzuten begi onez ikusten. 1838an hil zen, pobre eta miserian. Buen Retiroko hilerri zaharrean lurperatu zuten.

## Obra 
Ramirez Dominguez adituaren ustez, bere estiloa akademikoa, marrazkilaria, distiratsua eta hotza da, esajerazio handiekin. Izaera patriotikoa zuten gai historikoetan aritu zen batik bat. Haren ikasle hurbilenetako bat Francisco de Paula Van Halen Gil izan zen, historia eta batailetako margolaria, San Fernandoko Arte Ederren Errege Akademiako supernumerarioa eta Isabel II.aren ganbera-margolaria.

Bere lanik ezagunenak *El hambre en Madrid* (1818) eta *Desembarco de Fernando VII en la isla de León* (1827) dira. Fernando VII.aren propaganda politikoko koadroak dira biak. *El hambre en Madrid* margolanaren garai berekoa da *La batalla de San Marcial*. 1915eko Espainiako Auzitegi Gorenaren sutearekin batera galdu zen *Desembarcoaren* originala, eta Erromantizismoaren Museoan baino ez da gordetzen haren zirriborroa.  

Historia-pintura egiteaz gain, Apariciok elite politikoaren eta aristokrata eta erregeen erretratua landu zuen, Castaños jeneralarena eta Pancemonteko Mayneaud baronesarena, besteak beste; gai erlijiosoei buruzko margolanak ere egin zituen.

Pradoko Museoak Aparicioren artelan ugari gordetzen ditu, baina gehienak erretratuak dira. Museoak 2018an eskuratu zuen, Aparicioren Italiako aldiko Carmen Sanchezen legatuaren funtsekin, ziurrenik bere ibilbideko distiratsuena Retrato de *Giuseppe Maria Ferdinando Dal* Pozzo, legelari italiarra, bere garaian ospetsua. Beste batzuk Akademian eta Lázaro Galdiano Museoan gordetzen dira (gaztetako autorretratu posible bat).
Fitxategi:General_Francisco_Javier_Castaños.jpg|link=Archivo:General_Francisco_Javier_Castaños.jpg|*Francisco Javier Castaños*, c. 1815
Fitxategi:José_Aparicio_-_Landing_of_Ferdinand_VII_in_El_Puerto_de_Santa_María_-_Google_Art_Project.jpg|link=Archivo:José_Aparicio_-_Landing_of_Ferdinand_VII_in_El_Puerto_de_Santa_María_-_Google_Art_Project.jpg|*Desembarco de S.M. el Rey Don Fernando VII en El Puerto de Santa María*
Fitxategi:(Castres)_José_Aparicio_-Socrate_enseignant_-_Musée_Goya.jpg|link=Archivo:(Castres)_José_Aparicio_-Socrate_enseignant_-_Musée_Goya.jpg|*Sócrates enseñando a un joven*, 1811
Fitxategi:José_Aparicio_e_Inglada,_retrato_de_Giuseppe_Maria_Ferdinando_Dal_Pozzo_Museo_del_Prado.jpg|link=Archivo:José_Aparicio_e_Inglada,_retrato_de_Giuseppe_Maria_Ferdinando_Dal_Pozzo_Museo_del_Prado.jpg|*Giuseppe Maria Ferdinando Dal Pozzo*. 1810-13
Fitxategi:Atalía_y_Joás,_de_José_Aparicio_(Real_Academia_de_Bellas_Artes_de_San_Fernando)_crop.jpg|link=Archivo:Atalía_y_Joás,_de_José_Aparicio_(Real_Academia_de_Bellas_Artes_de_San_Fernando)_crop.jpg|*Atalía y Joás*, 1805
Fitxategi:JOSÉ_APARICIO_INGLADA_-_El_Hambre_en_Madrid_(Museo_Municipal_de_Madrid,_c._1818).jpg|link=Archivo:JOSÉ_APARICIO_INGLADA_-_El_Hambre_en_Madrid_(Museo_Municipal_de_Madrid,_c._1818).jpg|*El hambre en Madrid*, 1818
Fitxategi:Maria_Luisa_di_Spagna,_duchessa_di_Lucca_con_i_figli.jpg|link=Archivo:Maria_Luisa_di_Spagna,_duchessa_di_Lucca_con_i_figli.jpg|*La reina de Etruria y sus hijos*, 1815 

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Ramírez Domínguez, Juan Antonio, "Klasizismoa eta erromantizismoa pinturan", *Artearen Historian*, Anaya, Madril, 1986. ISBN 84-207-1408-9
* Arte Hiztegia, XIX. mendeko margolariak, LIBSA argitaletxea, 2001. ISBN 84-7630-842-6.

## Kanpo estekak