open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Enperadorearen jantzi berria

***Enperadorearen jantzi berria*** () Hans Christian Andersen daniar idazlearen ipuin bat da. 1837ko apirilaren 7an *Haurrei kontatzeko maitagarrien ipuinak* ipuin-bildumaren barnean argitaratu zuen. Ipuin barruan ikaskizun bat duen fabula bat da: «Mundu guztiak egia dela uste duena ez du zertan egia izan», edota «Ez dago galdera inozorik»

## Ipuina 
Duela urte asko, urrutiko erresuma batean, errege zuhur bat bizi zen; hala ere, ba omen zuen akats bat: bere jantziez gehiegi arduratzen zen. Egun batez, Guido eta Luigi Farabutto izeneko jostun hitzontzi lotsagabeak agertu zitzaizkion eta esan zioten josiko ziotela oihalik leun eta finenekin egindako jantzi bat. Jantzi hura, aipatu ziotenez, ergelentzat ikusezina zen baita haien lanposturako adinako mailarik ez zuten guztientzat ere. Jakina, han zen inongo jantzirik; beraz, alproja pare hark soineko bitxi hura egiteko beharrezkoak ziren material garestiak gorde egiten zituzten eta josten ari zirelakoa egiten ematen zuten denbora.

Enperadorea bera ere hasi zen zalantzekin ez zuelako jantzirik ikusten; urduri zegoenez, haren ardurapeko bi gizon bidali zituen jostunen lana zelatatzera. Jakina, bietako inortxo ere ez zen jantzia ikusteko gauza; hala ere, goraipatzen hasi ziren biak ala biak. Ordurako hiri guztiak bazuen jantzi harrigarri haren berri eta, hori zela-eta, herritar asko eta asko irrikaz zeuden ikusteko bertatik bertara zer tentelak ziren auzokideak eta lagun hurkoak.

Egun batean iruzurgileek enperadoreari soinekoa janzten ziotelakoa egin zuten; bera, jantzia ikusteko gai ez zela onartu nahi ez, eta hiriko kaleetan zehar atera zen ustezko soineko berriarekin desfilatzera.

Herritarrak enperadorearen soinekoa goraipatzen hasi ziren, auzokoek igarri ez zezaten ez zirela jantzia ikusteko gai; alabaina, halako batean, jendartean zegoen haur batek honako hau esan zuen aldarrika:

Hori entzunda, marmar bat zabaldu zen jendartean; handik gutxira, jendea oihuka hasi zen enperadorea biluz-biluzik zihoala garrasi eginez. Enperadoreak hura entzunda, eta arrazoi zutela jakinda ere, burua tentetu eta desfilea amaitu zuen.

## Kanpo estekak 
* Hans Christian Andersen -  *Hemeretzi ipuin*. Euskaratzailea: Martxel Eguen (taldea) Ibaizabal, 1997 (Armiarma.eus)
Andrés García Calle

**Andrés García Calle** (Sestao, Bizkaia,  - Mexiko, 1973ko apirilaren 12a) Espainiako Aireko Armadako hegazkinlaria izan zen, Espainiako Gerra Zibilean Errepublikaren alde borrokatu zena.

## Biografia 
1929an hegazkinlari bilakatu zen eta hurrengo urtean Armadan sartu zen. Gera Ziliaren hasieran lugartenente izendatua, Madrilgo defentsan aritu zen. Ebroko gudua eta gero, Errusian ikasi zuen. 1938an komandante bihurtu zen. Gerra ondoren, hasieran Argelès-sur-Merren eta gero Mexikora ihes egin zuen.

*Mitos y verdades: La aviación de caza en la guerra civil española* izeneko liburua idatzi zuen. Andrés García dominikar aktorearen aita izan zen.

## Erreferentziak
Bad Day at Black Rock

**Bad Day at Black Rock** (euskaraz *Egun Kaxkarra Black Rocken*) 1955eko John Sturges estatubatuar zinema zuzendariaren thriller filma bat da, western eta zinema beltzeko generoak ere uztartu zituelarik. 1947an The American Magazine aldizkarian argitaratu zen Howard Breslin eleberrigilearen *Bad Time at Honda* ("Une Txarra Hondan") istorio laburrean oinarritua dago. Bertan, Spencer Tracy, Robert Ryan, Anne Francis, Dean Jagger, Walter Brennan, Ernest Borgnine eta Lee Marvin aktoreek antzeztu zuten.

Hego Euskal Herrian *Ixilpeko Konspirazioa* (gaztelaniaz *Conspiración de Silencio*) izenburuarekin zinemaratu zen, aldiz Ipar Euskal Herrian *Paseko Gizona* (frantsesez *Un homme est passé*).

Filmak 3 Oscar Sarirako izendapenak jaso zituen, nahiz eta bat bera ere irabazi ez izan: Gizonezko aktore onenaren Oscar Saria (Spencer Tracy), Zuzendari onenaren Oscar Saria (John Sturges) eta Egokitutako gidoi onenaren Oscar Saria (Millard Kaufman). 1955eko Canneseko Zinemaldian Urrezko Palmarako izendapena era jaso zuen (ez zuen irabazi) eta aktore onenaren saria (Spencer Tracy) irabazi zuen.

## Argumentua 
1945. urtea, AEBak, Bigarren Mundu Gerra amaitu eta hilabete eskasera. John Macreedy (Spencer Tracy) herrialde hartako hego-mendebaldean dagoen Black Rock izeneko herrira trenez ailegatu berri den gizona da. Bere asmoa, herri hartan bizi den japoniar jatorriko Kokama izeneko gizon bati bere semeari Bigarren Mundu Gerran borrokan hil ondoren eman zitzaion domina ematea da, heroi-ekintza hartan semeak Macreedy berari bizia salbatu ziolarik.

Baina Macreedy herrira iritsi eta berehala Kokamaz galdetu eta herritarrek jarrera desatsegina edo txarra erakusten dutela jabetuko da, honela bere galdeketa aurrera doan einean tentsioa areagotu eta Mcreedy beraren bizitza arriskuan egoteraino. Herritar talde batek Macreedy probokatu eta kikiltzen saiatuko dira, baina laisterrera Macreedy gizon patxadatxua, burugogorra eta hasieran iruditzen zitzaiena baina kementsu eta irmoagoa dela jabetuko dira. Macreedy bera ere herrian sekreturen bat badagoela eta herritarrek hura nola edo hala ezkutatzen saiatzen ari direla jabetuko da.

Azkenean Macreedyren ahaleginen ondorioz Kokama, heroiaren aita, erail egin dutela jakingo du. Erailketa hori zenbait herritarrek burutu zuten, krimen hura gerran izen ematen saiatu baina atzera bota berri zuten herriko jauntxoak (Robert Ryan) bultzarazi zuelarik, Pearl Harboreko erasoak amorrarazita japoniar jatorriko Kokama erasotu eta haren gorpua basamortuan hiltzailearen lursailetan 20 metroko sakoneran lurperatu zutelarik.

## Aktoreak 
* Spencer Tracy: John J. Macreedy
* Robert Ryan: Reno Smith, herriko jauntxoa
* Anne Francis: Liz Wirth
* Dean Jagger: Tim Horn sheriffa
* Walter Brennan: Doc Velie medikua

* John Ericson: Pete Wirth
* Ernest Borgnine: Coley Trimble
* Lee Marvin: Hector David
* Russell Collins: Hastings jauna
* Walter Sande: Sam

## Kanpo estekak 
* *Bad Day at Black Rock* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Bad Day at Black Rock* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. youtube.com
Leioa Waterpolo

**Leioa Waterpolo** Leioan 1998an sortutako waterpolo kluba da.

## Historia 
Lehenengo entrenatzailea Javier Vidal izan zuen.

Emakumezkoen taldea 2009an lehenengo mailara igo zen. Guztira lau aldiz izan da maila gorenean.

## Palmarés 
* 2 Euskal Herriko emakumezko waterpolo kopa (2010-11)
* 2 Euskal Herriko emakumezko waterpolo Liga (2007 eta 2009)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2014ko Munduko Futbol Txapelketa

**2014ko Munduko Futbol Txapelketa** 2014ko ekainaren 12tik uztailaren 13ra Brasilgo hainbat hiritan ospatu zen nazioarteko futbol txapelketa izan zen. 20. Munduko Futbol Txapelketa izan zen.

## Egoitzak eta estadioak 

## Talde parte-hartzaileak 
Ondorengo 32 taldeak txapelketarako sailkatu ziren (2013ko urriko rankingak kontuan hartu ziren taldekatzeak egiteko) .
thumb|350px|

## Txapelketa 
### Lehen fasea 
#### A multzoa 
#### B multzoa 
#### C multzoa 
#### D multzoa 
#### E multzoa 
#### F multzoa 
#### G multzoa 
#### H multzoa 
### Azken fasea 
#### Final zortzirenak 
#### Final laurdenak 
#### Finalerdiak 
#### Hirugarren posturako partida 
#### Finala 
**Txapelduna:**
150px

(laugarren aldiz)

## Estatistikak 
### Goleatzaileak 
;6 gol
*  James Rodríguez

;5 gol
*  Thomas Müller

;4 gol
*  Lionel Messi

;3 gol
*  Enner Valencia
*  Karim Benzema
*  André Schürrle
*  Arjen Robben
*  Xherdan Shaqiri

;2 gol
*  Abdelmoumene Djabou
*  Islam Slimani
*  Tim Cahill
*  David Luiz
*  Oscar
*  Alexis Sánchez
*  Jackson Martínez
*  Bryan Ruiz
*  Mario Mandžukić
*  Ivan Perišić
*  Mario Götze
*  Mats Hummels
*  Miroslav Klose
*  Toni Kroos
*  André Ayew
*  Asamoah Gyan
*  Wilfried Bony
*  Gervinho
*  Memphis Depay
*  Ahmed Musa
*  Clint Dempsey
*  Luis Suárez

### Sariak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 2014ko Munduko Futbol Txapelketaren webgunea
*    Brasil 2014ren webgunea
Askartza Igeri Elkartea

**Askartza Igeri Elkartea** Leioako Askartza Claret Ikastetxean 1987ko martxoaren 17an sortutako kirol kluba da.

Klubak hainbat saila ditu: atletismoa, saskibaloia, eskubaloia, futbola, igeriketa eta waterpoloa.

Waterpolo taldeak urtero Gabon Kopa antolatzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ariomma bondi

***Ariomma bondi*** *Ariomma* generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Ariommatidae familian.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Ariomma*
* Ariommatidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
César del Villar

**César Víctor Augusto del Villar y Villate** (Sestao,  - Bilbo, ) bizkaitar militar eta politikaria izan zen.

## Biografia 
José Manuel Villar y Salcedo eta Antonia Villate de la Hera- Blas Villate jeneralaren arreba- gurasoak zituen. 1904an Gerra Ministro izendatu zuten eta 1905eko urtarrilera arte iraun zuen postuan. Kapitain jeneral eta Bartzelonako tenente jeneral izan zen.

## Erreferentziak
Gabon Kopa

**Gabon Kopa** Leioan 1990etik aurrera ospatzen den waterpolo txapelketa da.

Askartza Igeri Elkarteak antolatzen du eta Askartza Claret ikastetxearen egoitzan egiten dute.

## Palmaresa 
## Palmarés 
## Kanpo estekak
Waterpolo 9802

**Waterpolo 9802** Iruñeko waterpolo-taldea da. Bere egoitza Arrosadian du, Nafarroako Unibertsitate Publikoaren campusean. Emakumezkoen taldean Espainiako lehenengo mailean ibilia da, gizonezkoena ,berriz, bigarrenean.

## Palmaresa 
* 3 Euskal Herriko gizonezko waterpolo Liga (2011, 2008 eta 2006)
* Euskal Herriko gizonezko waterpolo kopa 1 (2011)
* Euskal Herriko emakumezko waterpolo Liga 1 (2005)
* 2 Euskal Herriko emakumezko waterpolo kopa (2009 eta 2006)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Itsaso sakoneko meatzaritza

**Itsaso sakoneko meatzaritza** ozeano hondotik mineralak erauzteko teknika berria da. Ozeanoko meatzeak nodulo polimetaliko eta itzalitako iturri hidrotermalak dauden inguruan egon ohi dira, 1.400 eta 3.700 metro arteko sakoneran. Iturriek sulfuro-metaketa handiak sortzen dituzte, zeinetan zilarra, urrea, kobrea, manganesoa, kobaltoa eta zinka bezalako metal preziatuak aurkitu daitezkeen.

Egunera arte bideraezintzat hartzen zen, baina 2014ko apirilaren 24an Kanadako Nautilus Minerals enpresak eta Papua Ginea Berriko gobernuak hitzarmen bat sinatu zuten azken honen eskumeneko uretatik, 1.600 metroko sakoneran, kobrea, urrea eta zilarra erauzteko. Proiektu aitzindari honek Solwara 1 izena du eta ozeano hondoa ustiatzeko lehen saiakera izango da.

## Ustiatutako baliagaiak 
**Mineralak eta sakonerak**

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pogonophryne neyelovi

***Pogonophryne neyelovi*** *Pogonophryne* generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Artedidraconidae familian.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* FishBase.org

## Ikus, gainera 
* *Pogonophryne*
* Artedidraconidae
Pedro Ipiña

**Pedro Ipiña Beaskoetxea** (Arantzazu, Bizkaia,  - Basauri, 1985eko urriaren 21a), ezizenez ***Morenito de Sestao*** ezaguna, toreatzailea izan zen.

## Biografia 
Juan José Ipiña eta Isabel Beaskoetxearen semea, Vista Alegre zezen plazan debutatu zuen 1926ko martxoaren 4an. Hainbat tokitan jardun zuen baina 1928an Galdakaon kotxe istripu larria izan zuen.

1931ko hauteskundeetan, EAJren zerrendan, zinegotzi hautatu zuten jaioterrian. Gerra Zibila hasi zenean, Eusko Gudarostean sartu zen eta *Rebelión de la Sal* izeneko batailoiaren teniente izan zen. Santoñako hitzarmena eta gero, heriotza-zigorra jasan zuen.

Espetxetik ateratzea lortu zuenean, jantoki bat izan zuen.

## Erreferentziak
Félix Ayo

**Félix Ayo** (Sestao,  - Erroma, 2023ko irailaren 24a) bizkaitar biolin-jotzaile ezaguna izan zen. Nazioarteko artista izan zen.

## Ibilbidea 
Bilboko kontserbatorioan hasi zen musikari bezala prestatzen eta hamalau urterekin titulazioa lortu zuen, Biolin eta Ganbera Musikako Karrera Amaierako Lehen Sari Berezia jasota. Hamasei urte zituela, Ibañez de Betolaza lehiaketa irabazi zuen Bilbon, ikasketak hobetzeko beka batekin batera. Horri esker, Parisen, Sienan eta Erroman ikasi zuen. Bere ibilbidean, biolin-bakarlaria, zuzendaria eta Erromako Santa Cecilia Akademiako hobekuntza-ikastaroetako irakaslea izan zen; halaber, Kanadan, Australian, Danimarkan, Ameriketako Estatu Batuetan, Estatu espainolean, Italian, Alemanian eta Japonian eskolak eman zituen eta munduko biolin-lehiaketa garrantzitsuenetako batzuen epaimahaikide izan zen.

1952an, *I Musici* taldean sartu zen eta horretako lehen biolin bakarlaria izan zen hamasei urtez. 1970ean, *Quartetto Beethoven di Roma* sortu zuen. Accademia Nazionale di Santa Cecilian irakaslea, *Preis der Schallplattenkrítik* (hirutan) eta *Grand Prix du Disque* sariak lortu zituen.

1981ean Emma Jiménez piano-jotzaile sestaoarrarekin bikote bat osatu zuen.

## Diskografia hautatua 
* Tomaso Albinoni: *Concerts del op. 9 (1.4.6.7.10 i 12)* - I Musici
* Antonio Vivaldi: *Concertos La Cetra op. 9 i Il cimento dell’armonia i dell’invenzione, op. 8* - I Musici

## Erreferentziak
José Santos de la Hera

**José Santos de la Hera de la Puente** (*Sestao, 1792 - † Madril, ) bizkaitar militarra izan zen. Lehen Karlistaldian egin zuen lanagatik Balmasedako konde izendatu zuten.

Ramón de La Hera eta Francisca de la Puente izan zituen gurasoak. Bergaran ikasi zuen. 17 urte zituela, Amerikara bidali zuten non Felipe de la Hera anaia nagusia koronela izan zen. Perun ezagutu zuen lehenengo guduak. 33 urterekin koronel izendatua, jeneral eta Potosíko gobernadorea izan zen.

25 urte Amerikan eta Filipinetan eman ondoren, Iberiar Penintsulara itzuli zen. Toledo eta Bizkaia ordezkatuz, senataria izan zen.

## Erreferentziak
Ateleopus indicus

***Ateleopus indicus*** *Ateleopus* generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Ateleopodidae familian.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Ateleopus*
* Ateleopodidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Toreatzaile

eskuinera|250px|thumb|Torero bat Madrilgo Las Ventas zezen-plazan
**Toreatzaile**, **toreadore**, **zezenkari** edo **torero** (,  ahoskatua; ,  ahoskatua) zezenketetan, zezenak, bereziki hiltzeko zezenak, jokatzen dituena da. Toreatzaile bihurtzeko etapak badaude: hasieran nobilleroak dira (zezenkoak baino ez ditu toreatzen) eta gero zezen-hiltzaile bilakatzen dira (ekitaldi guztiak menderatzen dituenean). Nobillerotik zezen-hiltzaile pasatzeak alternatiba hartzea du izena.

Zaldian aritzen denean, burtzikari du izena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Akrobazia

[thumb|upright|[Cirque du Soleilen akrobata bat bihurrikatzeak egiten, 1994]]

**Akrobazia** (, *akrobateō*, "hanka-puntetan ibili") sokan, trapezioan… jauziak-eta egiteko artea da. 

Hainbat arte eszeniko, kirol eta borroka-artetan erabiltzen da eta gimnastika, zirku, ballet edo jauziekin lotura du.

Txinan Han dinastiaren garaitik kultura osatzen duen elementuetako bat da akrobazia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Okendo etxea

**Okendo etxea** edo **Okendo jauregia** Gipuzkoako Donostia hiriburuan dagoen jauregi bat da. Gros eta Ategorrieta-Ulia auzoetan eta Ulia mendiaren magalean dago. Zehazki, Okendo Kulturetxea eta Groseko gasolindegiaren gaineko parkean dago. Gipuzkoako kultura ondasun izendapena du.

XVI. mendearen erdialdera Miguel Okendok itsasoz haratago lortuta aberastasunarekin eraiki zuen. 1939an haren ondorengo San Millango markesak Donostiako Udalari eman zizkion Okendo etxearen edo Manteo baserriaren gaineko jabetzak. Harrezkero, udalak bi aldiz eraberritu du: 1950ean eta 1986an; bigarren aldi horretan, kultur etxe gisa erabili ahal izateko lanak egin zituzten. 1964ko urtarrilaren 17ko Ministerioaren Aginduaren bidez, Okendo etxea probintziako monumentu izendatu zuten.

Fitxategi:San Sebastian Casa de Oquendo 1.JPG|Aurrealdea.
Fitxategi:San Sebastian Casa de Oquendo 2.JPG|Armarria.
Fitxategi:San Sebastian Casa de Oquendo 3.JPG|Leihoa.

## Ikus gainera 
* Gipuzkoako kultura ondasunak
* Uliako parkea
* Ategorrieta-Ulia Donostiako auzoa
* Gros Donostiako auzoa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aire akrobazia

[thumb|250px|*Utterly Butterly* britainiar taldea, [Boeing Stearman hegazkinak erabiltzen dituena.]]

**Aire akrobazia** hegazkinez airean jauziak eta, gudu maniobrak irudikatuz, irudi bereziak egiteko artea da.

Kirol moduan onartuta dago eta hainbat maila ditu:

* *Primary* edo *Graduate*, hasiberriena
* *Sportsman*
* *Intermediate*
* *Advanced*
* *Unlimited*

Hegazkin bereziak erabiltzen dituzte, tartean Pitts Special, Extra 200, 300 edo Sukhoi Su-29

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Centromochlus meridionalis

***Centromochlus meridionalis*** *Centromochlus* generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Auchenipteridae familian.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* FishBase.org

## Ikus, gainera 
* *Centromochlus*
* Auchenipteridae
Aulorhynchus flavidus

***Aulorhynchus flavidus*** *Aulorhynchus* generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Aulorhynchidae familian. Kide bakarra da bere genero eta familia monotipikoetan. Ipar Amerikako kostaldeetan bizi da, Alaskatik Behe Kaliforniaraino.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Aulorhynchus*
* Aulorhynchidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Latropiscis purpurissatus

***Latropiscis purpurissatus*** *Latropiscis* generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Aulopidae familian. Bere generoko kide bakarra da, hau da, espezie monotipikoa da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Latropiscis*
* Aulopidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
The Man from Laramie

***The Man from Laramie*** (euskaraz *Laramieko Gizona*) 1955eko Anthony Mann estatubatuar zinema zuzendariaren western filma bat da. Bertan, James Stewart, Arthur Kennedy, Donald Crisp eta Cathy O'Donnell aktoreek antzeztu zuten.

Filma hau Thomas T. Flynn idazlearen izen berdineko eleberrian oinarritua dago, 1954an The Saturday Evening Post egunkarian argitaratu eta 1955ean eleberri gisa argitaratu zelarik. Pasaia zabalen eszenak filmatzeko CinemaScope sistema erabili zuen lehenbiziko western filmeetakoa izan zen, gainerako filma osoa Technicolor sisteman filmatua dagoelarik.

## Argumentua 
Mendebalde Urruna. AEBetako gudarosteko kapitain bat (James Stewart) merkatariaren papera antzeztu eta bere anaia hil zuten apatxeei errifleak nork saldu zizkien jakiteko Mexikora joango da, susmagarrien artean lurjabe bat (Donald Crisp), haren seme harroputza (Alex Nicol) eta arrantxoko arduraduna (Arthur Kennedy) daudelarik.

## Aktoreak 
* James Stewart: Will Lockhart.
* Donald Crisp: Alec Waggoman.
* Alex Nicol: Dave Waggoman.
* Arthur Kennedy: Vic Hansbro.
* Cathy O'Donell: Barbara Waggoman.
* Aline MacMahon: Kate Canady.
* Wallace Ford: Charley O'Leary.

## Kanpo estekak 
* *The Man from Laramie* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *The Man from Laramie* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
Membras martinica

***Membras martinica*** *Membras* generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Atherinopsidae familian.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Membras*
* Atherinopsidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Badis chittagongis

***Badis chittagongis*** *Badis* generoko animalia bat da. Arrain barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Badidae familian. Bizilekua Bangladeshen du, Chittagong mendixketan; mendixka horietatik datorkio izena.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Badis*
* Badidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Way of the Dragon

thumb
[thumb|*[:Kategoria:Concord Production Inc.|Concord Production Inc.*]]
**Way of the Dragon** (txineraz 猛龍過江 eta euskaraz *Herensugearen Bidea*) 1972ko Bruce Lee hong kongdar zinema zuzendari, ekoizle, gidoigile eta aktorearen arte martzial filma bat da. Berta, Bruce Lee bera, Nora Miao, Chuck Norris, Hwang In-Shik, Robert Wall, Paul Wei eta Wang Chung-hsin aktoreek antzeztu zutelarik.

Filma honetako eszena ospetsuena zalantzarik gabe amaierako *Mendeko Borrokaldia* deritzona da, bertan, Erromako Koliseoan Bruce Lee eta Chuck Norris elkarren artean borrokatzen direlarik.

## Argumentua 
Tang Lung (Bruce Lee) Erromara iritsi berri da, bertan bere familiako laguna den Chen Ching Hua (Nora Miao) izeneko neska gazteari laguntzeko asmoz, bertako mafioso batzuk neskak lan egiten duen txinatar jatetxeaz jabetu nahi baidute. Tang iritsi eta denbora gutxira, kriminalak jatetxean sartu eta Cheni jatetxearen salmenta sinaraziko diote. Tangen herrialdeko borroka estiloaz trufatuko dira, baina Tang amorratuak kankailu haiei erronka jaurti eta arte martzial erakustaldi bikain batean garaitu egingo ditu. Mafiosoek Tang hiltzeko saiakeran kale egin ondoren, Tang akabatzeko azken saiakera gisa mafioso taldeko buruzagiak Colt (Chuck Norris) izeneko gizon bat kontratatuko du, hain zuzen ere, AEBtako munduko karate txapelduna. Tang eta Colt Erromako Koliseoa gladiadoreak bailiran heriotzararte elkar borrokatuko direlarik...

## Aktoreak 
* Bruce Lee: Tang Lung
* Nora Miao: Chen Ching Hua
* Chuck Norris: Colt
* Robert Wall: Fred
* Hwang In-Shik: japoniar arte martzial borrokalaria
* Wei Ping-Ao: Ho

## Kanpo estekak 
* Filmaren webgunea 
* *Way of the Dragon* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Way of the Dragon* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
Konjuntibitis

**Konjuntibitis**a konjuntibaren hantura eta narritadura da, hau da, begiaren kanpo geruzarena eta betazalen barnearena. Jatorria infekzio batean (normalean birikoa, baina bakteriarra ere bai) edo erreakzio alergikoa izan daiteke.
## Motak 
Kausen arabera, konjuntibitisak honela sailkatzen dira:

* Bakterio bidezkoak: Bakterioak  infekzioaren eragile izan daitezke. Bakterio-konjuntibitisean gorritutako begiaren sintomak gehienetan kolore malko-isurtze berdexka edo horixkarekin lotuta daude. Sarritan, beste sintoma batzuk ere egoten dira: sudurreko sinuen kongestioa eta sudurreko mukiak, esaterako. Betazalak edematiza daitezke. Bakterio konjuntibitisek bereizgarri dituzte jariatze ugari eta horixka, eta betazaleko konjuntibako papilen eraketa. Higiene okularrarekin eta ohiko antibiotikoekin tratatzen dira. Bakterio-konjuntibitisa oso kutsakorra da, baina gehienetan lehen sintomak hasi eta 7 edo 10 egunera sendatzen da.

* Birikoak: ohikoenak dira, gehienetan adenobirusak eragindakoak dira. Begien narrituaduraz gain, korneako mina agertu ohi da, baina bakterio bidezkoek baino makar gutxiago sortzen dute. Oso kutsakorrak dira eta normalean berez arintzen dira, nahiz eta tratamendu sintomatiko topikoa (hanturaren aurkakoak) eta ohiko garbiketak egitea aholkatzen den. Eskuek, eskuoihalek edo eta doministikun bidez kutsatzen dira begietara. Sintomak honakoak dira: begien gorritasuna, eritema biokularra, malko-isurtzea, kostrasa horia, esklera hiperemikodun begiak, epifora, conjuntiba hiperemicoak. Zenbait kasutan, korneak kalteak jasan ditzke.
* Alergikoak: tipikoki urtarokoak dira, azkura handia eta makar urtsuak eragiten dituzte eta sinusitisarekin batera agertzen dira.

* Gorputz arraroagatikoak: Ukipen-leiarretako edo lentilletako erabilera txarrak edo egokiro ez desinfektatzeak mikrobioen sarrera eta konjuntibitisaren agerpena eragin dezake.
* Traumatismoen ondorioak: Bbegietako kolpe edo urradurek ere sor dezakete, infekzioa eragiten baitute.

## Diagnosia eta tratamentua 
Konjuntibitisak aurkezten dituzten ohiko sintomak gorritasuna, fotofobia eta malko-isurtzea dira, eta jatorriaren arabera, makarrak, azkura gongoilen haztura ager daitezke. Sintomek 7-20 egun irauten dute. Gehienetan, sintomak bortitzak ez direnez eta berez sendatzen denez, ez da ohikoa kultiboen bidez diagnostikatzea.

Batzuetan konjuntibitisaren bakterio-infekzioak antibiotikorik ez eskatu arren, gaixoek medikua ikusi behar dute, konjuntibitisa maiz korneako lesioarekin lotuta dagoenez gero. Infekzio biralari dagokionez, ez da antibiotikoen bidez sendatzen. Jatorri alergikokoaren kasuan antihistaminikoak erabili ohi dira, kolirio moduan. Gorputz arraroak tartean direlarik, horiek atera behar dira, baina begia oso organo sentikorra denez, profesional batek egitea egokiena da. Bestalde, jatorri traumatikoko konjuntibitisek aditu baten balioespena eta lesioen tratamentu egokia behar dituzte, bereziki korneako higaduraren kasuan.

## Kanpo estekak
Alain Rousset

**Alain Rousset** (1951ko otsailaren 16a, Chazelles-sur-Lyon, Loira) frantziar politikari bat da. Frantziako Alderdi Sozialistako politikaria da. 1989-2001 artean Pessac udalerriko auzapeza izan zen. 2007tik aurrera Gironde departamenduko zazpigarren barrutiko diputatua eta 2004tik aurrera Frantziako Eskualdeen Elkarteko presidentea ere bai.

1998ko martxoaren 15etik 2014ko apirilaren 28ra Akitaniako Eskualde Kontseiluko (Akitania eta Euskadi) presidentea izan zen, Iñigo Urkulluk karguan ordezkatu zuelarik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Alain Rousset politikariaren webgunea
Biosnar lurmuturra

**Biosnar lurmuturra** Gipuzkoako Jaizkibel mendilerroko itsaslabarretan dagoen lurmutur txiki bat da, Hondarribiko lursailetan.

## GR 121 ibilbidea 
Lurmutur honetatik Gipuzkoa osoari itzulingurua egiten dion GR 121 ibilbidea eta Talaia ibilbidea igarotzen dira, bietan Hondarribia eta Pasai Donibane arteko etapan.

## Kanpo estekak
Voronezh (ibaia)

**Voronezh** () mendebaldeko Errusiako ibaia da, Tambov, Lipetsk eta Voronezh oblastak zeharkatzen dituena. Don ibaiaren ezkerraldeko adarra da. 342&nbsp;km luze da eta 21.600&nbsp;km²ko arroa drainatzen du.

Ibai ertzeko hiri nagusiak Lipetsk eta Voronezh dira.

## Hidrometria 
Voronezh ibaiaren emaria 1932-1985 bitartean neurtu zen Lipetsken. Ibaiak 15.300 kilometro koadroko eremua drainatua du gune horretan, arro osoaren %&nbsp;71. Emari handiena apirilean du (335 m³/s) eta txikiena abuztuan (16,2 m³/s).

 
**Voronezh ibaiaren batezbesteko emariak (m³/s), Lipetsken neurtuak**Datuak: 1932 eta 1985 artean****

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.8)
  id:darkgrey  value:gray(0.3)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.9)

ImageSize = width:600 height:280
PlotArea = left:40 bottom:40 top:20 right:20
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:350
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:lightgrey increment:50 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:Jan text:Urta
  bar:Fév text:Otsa
  bar:Mar text:Mart
  bar:Avr text:Apir
  bar:Mai text:Maia
  bar:Jun text:Ekai
  bar:Jul text:Uzta
  bar:Aoû text:Abuz
  bar:Sep text:Irai
  bar:Oct text:Urri
  bar:Nov text:Azar
  bar:Déc text:Aben

PlotData=
  color:barra width:30 align:left

  bar:Jan from:0 till: 18.5 
  bar:Fév from:0 till: 17.8 
  bar:Mar from:0 till: 62.5 
  bar:Avr from:0 till: 335 
  bar:Mai from:0 till: 52.9 
  bar:Jun from:0 till: 21.8 
  bar:Jul from:0 till: 17.2 
  bar:Aoû from:0 till: 16.2 
  bar:Sep from:0 till: 16.4 
  bar:Oct from:0 till: 19.0 
  bar:Nov from:0 till: 22.8 
  bar:Déc from:0 till: 22.6

PlotData=
  bar:Jan at: 18.5 fontsize:S text: 18,5 shift:(-10,5)
  bar:Fév at: 17.8 fontsize:S text: 17,8 shift:(-10,5)
  bar:Mar at: 62.5 fontsize:S text: 62,5 shift:(-10,5)
  bar:Avr at: 335 fontsize:S text: 335 shift:(-10,5)
  bar:Mai at: 52.9 fontsize:S text: 52,9 shift:(-10,5)
  bar:Jun at: 21.8 fontsize:S text: 21,8 shift:(-10,5)
  bar:Jul at: 17.2 fontsize:S text: 17,2 shift:(-10,5)
  bar:Aoû at: 16.2 fontsize:S text: 16,2 shift:(-10,5)
  bar:Sep at: 16.4 fontsize:S text: 16,4 shift:(-10,5)
  bar:Oct at: 19.0 fontsize:S text: 19,0 shift:(-10,5)
  bar:Nov at: 22.8 fontsize:S text: 22,8 shift:(-10,5)
  bar:Déc at: 22.6 fontsize:S text: 22,6 shift:(-10,5)
  

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lorenzo's Oil

'''Lorenzo's Oil'* (euskaraz *Lorentzoren Olioa'') 1992ko George Miller australiar zuzendari, ekoizle eta gidoigileare drama filma bat da. Bertan, Nick Nolte, Susan Sarandon, Peter Ustinov eta Zack O'Malley Greenburg aktoreek antzeztu zuten.

Filma Augusto eta Michaela Odone estatubatuar senar-emazteak adrenoleukodistrofia (ALD) gaixotasun larria zuen haien seme Lorentzo sendatzeko burutu zuten sendagaiaren bilaketa nekagaitzaren benetazko kasuan oinarritutako dago. Filma 1991ko iraila eta 1992ko otsailaren artean nagusiki Pittsburgh hirian filmatu zen.

Filmak Oscar Sarietarako 2 izendapen jaso zituen, Emakumezko aktore onenaren Oscar Saria (Susan Sarandon) eta Jatorrizko gidoi onenaren Oscar Saria (George Miller eta Nick Enright), nahiz eta bat bera ere ez irabazi izan. Bestalde, Susan Sarandon aktoreak Emakumezko aktore onenaren Urrezko Globo Sarirako izendapena ere jaso zuen.

## Argumentua 
1984. urtea. Lorenzo Odone (Zack O'Malley Greenburg), AEBetan bizi diren italiar jatorriko gurasoen sema da, baina zoritxarrez hiru urte dituela adrenoleukodistrofia gaixotasun neurologiko larria garatu du, harentzako tratamendurik ezagutzen ez delarik. Denbora gutxian, erabat arrunta zen mutikoa ohean etzanik gelditu da: ezin du oinez ibili, ezta ikusi ez eta entzun ere. Halere, bere gurasoak (Nick Nolte eta Susan Sarandon) ez dute amore emango eta etengabe eta nekagaitz euren semea salbatzeko ahalegin guztiak egingo dituzte. Nahiz eta bietako bat bera ere medikua ez izan, genetika, biologia eta neurologia ikasten eta ikertzen hasiko dira... gai horietako adituen artean laguntza eta sendagai bilaketari ekinez.

## Aktoreak 
* Nick Nolte: Augusto Odone
* Susan Sarandon: Michaela Odone
* Zack O'Malley Greenburg: Lorenzo Odone
* Peter Ustinov: Gus Nikolais doktorea
* Kathleen Wilhoite: Deirdre Murphy
* Gerry Bamman: Judalon doktorea
* Margo Martindale: Wendy Gimble
* James Rebhorn: Ellard Muscatine
* Ann Hearn: Loretta Muscatine
* Maduka Steady: Omuori
* Mary Wakio: ensenyant a les Comores
* Don Suddaby bere burua antzeztuz
* Colin Ward: Jake Gimble
* LaTanya Richardson: Ruth erizaina
* Jennifer Dundas: Nancy Jo erizaina
* William Cameron: Pellerman
* Eddie Murphy: Joeren lankidea (kameoa)
* Laura Linney: irakasle gaztea

## Ikus, gainera 
* Zainketa aringarriak eta zinema

## Kanpo estekak 
* ''Lorenzo's Oil* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Lorenzo's Oil'' filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
Hemibagrus divaricatus

***Hemibagrus divaricatus*** *Hemibagrus* generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bagridae familian.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* FishBase.org

## Ikus, gainera 
* *Hemibagrus*
* Bagridae
Abalistes filamentosus

***Abalistes filamentosus*** *Abalistes* generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Balistidae familian.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Abalistes*
* Balistidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Barnezine

**Barnezine** kulturaren inguruko informazioa eta iritziak eskaintzen zituen euskarazko blog itxurako webgunea zen. Ikus-entzunezkoak, musika, literatura eta artearen ingurukoak ziren bere edukiak.

## Historia 
2014ko martxoan jarri zuten abian, aurretik Eremulauak proiektuan parte hartu edo lagundu zuten bi lagunek. Sustatzaileen hitzetan bilatzen zuten gauza bakarra beraien ezinegonak ateratzea eta gustatzen zitzaien buruz idaztea zen. Hala ere, hasieran asmoa Eremulauak blogaren edukia berreskuratzea zen, berriz sarean mundu guztiarentzat eskuragarri egon zedin.

## Kanpo estekak 
*  Barnezine
Triacanthidae

**Triacanthidae** arrain tetraodontiformeen familia bat da, Indiako ozeanoan eta Ozeano Barean bizi dena.

Kostaldeetatik urrun bizi direnez, ez dakigu asko bere bizitzei buruz. 15 eta 30 cm arteko luzera dute. Familiak zazpi espezie ditu, lau generotan banaturik.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Trachipteridae

**Trachipteridae** arrain lampriformeen familia bat da, Ozeano Atlantikoan eta Ozeano Barean bizi direnak.

## Genero eta espezieak 
FishBasek familiak 10 espezie dituela dio. Honakoak:
* *Desmodema* generoa (Walters eta Fitch, 1960)
** *Desmodema lorum* (Rosenblatt eta Butler, 1977)
** *Desmodema polystictum* (Ogilby, 1898)
* *Trachipterus* generoa (Goüan, 1770)
** *Trachipterus altivelis* (Kner, 1859)
** *Trachipterus arcticus* (Brünnich, 1788)
** *Trachipterus fukuzakii* (Fitch, 1964)
** *Trachipterus ishikawae* (Jordan eta Snyder, 1901)
** *Trachipterus jacksonensis* (Ramsay, 1881)
** *Trachipterus trachypterus* (Gmelin, 1789)
* *Zu* generoa (Walters eta Fitch, 1960)
** *Zu cristatus* (Bonelli, 1819)
** *Zu elongatus* (Heemstra eta Kannemeyer, 1984)

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Radiicephalus elongatus

***Radiicephalus elongatus*** arrain lampriformeen espezie bat da, ekialdeko Ozeano Atlantikoan eta ekialdeko Ozeano Barean bizi direnak.

Gehienez 76 cm-ko luzera duen espezie hau bakarra da ***Radiicephalus*** bere generoan eta **Radiicephalidae** bere familian, hau da: monotipikoa.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fist of Fury

**Fist of Fury**, baita **The Chinese Connection** eta **The Iron Hand** izenburuaz ere (euskaraz *Amorruaren Ukabila*, *Txinatar Lotura* eta *Burdinezko Ukabila*; txinera tradizionalez 精武門, txinera sinplifikatuz 精武門 , mandarineraz *Jīng Wǔ Mén* eta kantoneraz *Zing1 Mou2 Mun4*) 1972ko Lo Wei hongkongdar zinema zuzendariaren arte martzial filma bat da. Bertan, Bruce Lee eta Nora Miao aktoreek antzeztu zuten. Bruce Lee arte-martzial borrokalari ospetsua zenak protagonistaren papera antzeztu zuen bigarren filma izan zen, lehenbizikoa 1971ko *The Big Boss* filma izan zelarik.

Filma honetan bi arte martzialen arteko norgehiagoka begibistakoa da: bateetik, txinatar kung fua, eta bestetik, japoniar karatea.

Bestalde, eta bitxikeria gisa, garai hartan ezezaguna zen eta gaur egun asko ospetsua den Jackie Chan aktoreak borroka eszenetan borrokalari gisa ordezko antzezpenak burutu zituen.

## Sinopsia 
1948ko ekaina, Txinako Shanghai hiria. Chen Zhen (Bruce Lee) arte martzial ikasle gaztea bere betiko kung fu eskolara itzuli eta bere maisua zena bat-batean zendu dela jakin berri du, gertakizun honek asko suminduko duelarik. Maisuaren hiletan japoniar karate eskola batetako kideen bisita iraingarria jasan ostean, japoniarrek txinatarrei euren eskolan ezartzeko kartel bat emango diete, bertan honakoa ipintzen duelarik: «Asiako gixajoak». Hortaz, Chenek japoniarrei lezio umiliagarri bat eman eta euren hitzak janaraztea erabaki du, japoniarrei sekulako jipoia emanez.

Denen barregarri direla sentituz, japoniarrek mendeku egarriz txinatarren aurkako liskarrei hasiera emango diete, iskanbila hauen erdian Chenek bere maisua pozoitua eraila izan zela deskubrituko duelarik. Maisuaren hilketaren arduradunen aurka mendekatzea erabakiko du, horretarako Chenek japoniarren eskola eta haien aliatua den Petrov errusiaren aurka borrokatu beharko duelarik, borrokaldi latz horretan garaile izatekotan, Chenek bere arte-martzial trebezia guztia beharko duelarik.

## Aktoreak 
* Bruce Lee: Chen Zhen.
* Nora Miao: Yuan Le-erh.
* James Tien Chang: Fan Chun-hsia.
* Feng Tien: Fan.
* Paul Wei Ping-ao: Hu.
* Maria Yi: Yen.
* Lee Quin: Hsu.
* Lo Wei: inspektorea.
* Hwong Chung Hsin: Tien.
* Han Yin-chieh: Feng Kwai-sher.
* Feng Wi: Yoshida.
* Tony Liu: Chin.
* Chin San: Tung.
* Riki Hashimoto: Hiroshi Suzuki "Suzuki jauna"
* Robert Baker: Petrov "Errusiarra".
* Lam Ching Ying (ordezkoa)
* Jackie Chan (ordezkoa) (krediturik gabe).
* Wei Ping-Ao: Wu.

## Kanpo estekak 
* Filmaren webgunea 
* *Fist of Fury* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Fist of Fury* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
Campephagidae

**Campephagidae** Passeriformes ordenako ugaztunen izen bereko familiako dira. Afrikako, Asiako eta Australasiako izena 85 espeziek buru gaineko lumak zutikorrak dituzte.

## Generoa 
* *Pteropodocys*
* *Coracina*
* *Campochaera*
* *Lalage*
* *Lobotos*
* *Campephaga*
* *Pericrocotus*
* *Hemipus*

## Kanpo estekak
Ptilonorhynchidae

**Ptilonorhynchidae** paseriforme ordena hegaztien familia bat da. Australian eta Ginea Berrian erdia baino izena 20 espezieako zaharra gehiago dituena.

## Generoa 
*Ailuroedus*
*Amblyornis*
*Archboldia*
*Chlamydera*
*Prionodura*
*Ptilonorhynchus*
*Scenopooetes*
*Sericulus*

## Kanpo estekak
Lampris

***Lampris*** arrain lampriformeen genero bat da, mundu osoko ozeanoetan bizi dena. **Lampridae** bere familia osatzen duen genero bakarra da, hau da: monotipikoa da.

## Espezieak 
Egun bi espezie besterik ez ditu:
* *Lampris guttatus* (Brünnich, 1788) (lanpris)
* *Lampris immaculatus* Gilchrist, 1904
Baina bazituen zenbait espezie:
* *Lampris zatima* †
* *Megalampris keyesi* †

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vanmanenia stenosoma

***Vanmanenia stenosoma*** *Vanmanenia* generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Balitoridae familian.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Vanmanenia*
* Balitoridae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Irlandako Gosetea (1740-41)

**1740-1741eko Irlandako Gosetea** (, «Sarraskiaren Urtea») Irlandako Erresuman gertaturiko gosete bat izan zen, 1845-1852ko Gosete Handiaren antzerakoa. 1840ko gosetean ez bezala (izurrite baten eta gobernuaren lege zorrotzen ondorioz gertatua), 1740-1741eko gosetea urte haietako hotz handiaren eta euriaren ondorioa izan zen, uzta txarrak ekarri zituena. Hotza eta haren ondorioak Europa osoan zehar zabaldu ziren, eta gaur egun 1400-1800 urteetan luzatu zen Izotz Aro Txikiaren azken hotz boladatzat jotzen da.

## Kanpo estekak
Trachichthyidae

**Trachichthyidae** arrain beriziformeen familia bat da, Ozeano Atlantikoan, Indiako ozeanoan eta Ozeano Barean 100 eta 1500 metro arteko sakoneran bizi direnak.

## Genero eta espezieak 
FishBasek familiak 49 espezie dituela dio. Honakoak:
* *Aulotrachichthys* generoa (Fowler, 1938)
** *Aulotrachichthys argyrophanus* (Woods, 1961)
** *Aulotrachichthys atlanticus* (Menezes, 1971)
** *Aulotrachichthys heptalepis* (Gon, 1984)
** *Aulotrachichthys latus* (Fowler, 1938)
** *Aulotrachichthys novaezelandicus* (Kotlyar, 1980)
** *Aulotrachichthys prosthemius* (Jordan eta Fowler, 1902)
** *Aulotrachichthys pulsator* (Gomon eta Kuiter, 1987)
** *Aulotrachichthys sajademalensis* (Kotlyar, 1979)
* *Gephyroberyx* generoa (Boulenger, 1902)
** *Gephyroberyx darwinii* (Johnson, 1866)
** *Gephyroberyx japonicus* (Döderlein, 1883)
** *Gephyroberyx philippinus* (Fowler, 1938)
* *Hoplostethus* generoa (Cuvier, Cuvier eta Valenciennes, 1829)
** *Hoplostethus abramovi* (Kotlyar, 1986)
** *Hoplostethus atlanticus* (Collett, 1889)
** *Hoplostethus cadenati* (Quéro, 1974)
** *Hoplostethus confinis* (Kotlyar, 1980)
** *Hoplostethus crassispinus* (Kotlyar, 1980)
** *Hoplostethus druzhinini* (Kotlyar, 1986)
** *Hoplostethus fedorovi* (Kotlyar, 1986)
** *Hoplostethus fragilis* (de Buen, 1959)
** *Hoplostethus gigas* (McCulloch, 1914)
** *Hoplostethus intermedius* (Hector, 1875)
** *Hoplostethus japonicus* (Hilgendorf, 1879)
** *Hoplostethus latus* (McCulloch, 1914)
** *Hoplostethus marisrubri* (Kotlyar, 1986)
** *Hoplostethus mediterraneus mediterraneus* (Cuvier, 1829)
** *Hoplostethus mediterraneus sonodae* (Kotlyar, 1986)
** *Hoplostethus mediterraneus trunovi* (Kotlyar, 1986)
** *Hoplostethus melanopterus* (Fowler, 1938)
** *Hoplostethus melanopus* (Weber, 1913)
** *Hoplostethus mento* (Garman, 1899)
** *Hoplostethus metallicus* (Fowler, 1938)
** *Hoplostethus mikhailini* (Kotlyar, 1986)
** *Hoplostethus occidentalis* (Woods, 1973)
** *Hoplostethus pacificus* (Garman, 1899)
** *Hoplostethus ravurictus* (Gomon, 2008)
** *Hoplostethus rifti* (Kotlyar, 1986)
** *Hoplostethus robustispinus* (Moore eta Dodd, 2010)
** *Hoplostethus rubellopterus* (Kotlyar, 1980)
** *Hoplostethus shubnikovi* (Kotlyar, 1980)
** *Hoplostethus tenebricus* (Kotlyar, 1980)
** *Hoplostethus vniro* (Kotlyar, 1995)
* *Optivus* generoa (Whitley, 1947)
** *Optivus agastos* (Gomon, 2004)
** *Optivus agrammus* (Gomon, 2004)
** *Optivus elongatus* (Günther, 1859)
* *Paratrachichthys* generoa (Waite, 1899)
** *Paratrachichthys fernandezianus* (Günther, 1887)
** *Paratrachichthys trailli* (Hutton, 1875)
* *Parinoberyx* generoa (Kotlyar, 1984)
** *Parinoberyx horridus* (Kotlyar, 1984)
* *Sorosichthys* generoa (Whitley, 1945)
** *Sorosichthys ananassa* (Whitley, 1945)
* *Trachichthys* generoa (Shaw, Shaw eta Nodder, 1799)
** *Trachichthys australis* (Shaw, 1799)

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Toxotes

***Toxotes*** arrain pertziformeen genero bat da, hego-ekialdeko Asian, Polinesian eta Australian bizi dena. **Toxotidae** bere familia osatzen duen genero bakarra da, hau da: monotipikoa da.

## Espezieak 
Egun zazpi espezie besterik ez ditu:
* *Toxotes blythii* (Boulenger, 1892)
* *Toxotes chatareus* (Hamilton, 1822)
* *Toxotes jaculatrix* (Pallas, 1767)
* *Toxotes kimberleyensis* (Allen, 2004)
* *Toxotes lorentzi* (Weber, 1910)
* *Toxotes microlepis* (Günther, 1860)
* *Toxotes oligolepis* (Bleeker, 1876)

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Big Boss

**The Big Boss** edota **Fists Of Fury** (euskaraz *Buruzagi Handia* edota **Amorruzko Ukabilak**; txineraz: 唐山大兄) 1971ko Lo Wei hong-kongdar zinema zuzendariaren arte martzial filma bat da. Bertan, Bruce Lee, Maria Yi, James Tien, Yin-chieh Han eta Tony Liu aktoreek antzeztu zuten. Filma hau Bruce Leek protagonista papera antzeztu zuen lehenbizikoa izan zen, jada Hong Kong izar handia zen, baina filma honekin Asian barna ezagun bilakatu zen.

## Argumentua 
Cheng (Bruce Lee) mutil gazteak bere amari liskarretan sartuko ez dela hiztzeman ondoren Txinatik Tailandiako Bangkok hirira iritsi berri da. Iritsi bezain laister, Mi jaunaren (Han Ying Chieh) izotz lantegian lanean hasiko da, baina lantegia droga trafiko eta prostituzio negoziak ezkutatzeko erabiltzen dela ohartuko da. Ni langile modu misteriotsuan desagertu eta gainontzekoek greba egitea erabakiko dute. Zuzendaritzak haien aurka armatutako morroiak bidaliko ditu, orduan Chengek amari emandako hitza apurtu eta langileak bere arte martzialekin defendituko ditu. Mi jaunak Cheng lantegiko arduradun berri izendatuko du, haren ohorez festatxo bat antolatuz, baina Chengek bere buruzagiaren benetazko asmoak jakitean hari aurre egitea erabakiko du.

## Aktoreak 
* Bruce Lee: Cheng Chao-an (batzutan Chen deitua).
* Maria Yi: Chiao Mei.
* James Tien: Hsu Chien lehengusua.
* Han Ying Chieh: Hsiao Mi ("Buruzagi Handia").
* Tony Liu: Hsiao Chiun (Hsiao Miren semea).
* Chao Chen: izotz lantegiko arduraduna.
* Chia Ching Tu: osaba.
* Nora Miao: edaritegiko nagusia.
* Lam Ching Ying

## Kanpo estekak 
* Filmaren webgunea 
* *The Big Boss* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *The Big Boss* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
Izan ala ez izan (Hamlet)

thumb|250px|eskuinera|«Izan ala ez izan» pasartearen testua, *Bad Quarto* (1603) deritzon argitalpenean.

***Izan ala ez izan*** William Shakespeare ingeles antzerkigilearen *Hamlet* antzezlaneko 3. ekitaldiko 1. eszenako 1. lerroan aipatzen den bakarrizketa da. Literatura unibertsaleko aipamen ezagunenetakoa da, eta ziurrenik antzerkigile horren idazlanetako ospetsuena ere bai.

## Kanpo estekak
Stylephorus chordatus

***Stylephorus chordatus*** arrain hezurdunen espezie bat da, mundu osoko itsaso tropikal eta azpitropikaletan bizi dena.

Gehienez 28 cm-ko luzera duen espezie hau bakarra da ***Stylephorus*** bere generoan eta **Stylephoridae** bere familian, hau da: monotipikoa.

Adituek lampriformeen artean sailkatu dute baina, 2007ko ikerketa baten arabera, litekeena da gadiformeen senide hurbila izatea.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jai Alai (argipena)

**Jai Alai**, **Jai-Alai** eta **Jaialai** izenek esanahi zenbait dituzte:

Nagusiki, **Jai Alai** edo zesta punta, euskal pilotaren modalitatea; eta honekin lotuta:

* Jai alai pilotalekuak, Donostian Ategorrietan irekitako izen horretako lehenaren ondoren (1887), munduan hainbat pilotalekuren izena, tipologia eta fenomeno historiko baten adierazgarri. Horien artean, Euskal Herrian, Jai Alai izen berezi gisa duten frontoi nagusiak dira:
** Gernika Jai Alai.
** Urduñako Jai Alai.

Ikus entzunezkoak:
* *Jai Alai* Ricardo Rodríguez Quintanak zuzendutako filma, 1941an.
* *Jai Alai Blues*, 2016ko dokumentala, Gorka Bilbaok zuzendua.
Bestelakoak:
* Jaialai, Donostiako Egia auzoko auzunea;
* Jai Alai, Madrilgo jatetxe historikoa;
Lehen laguntza

[thumb|Lehen laguntzaren [Estandarizaziorako Nazioarteko Erakundea|ISO ikurra.]]
thumb|Lehen laguntza
**Lehen laguntza**, batzuetan **lehen sorospena** ere bai, gaixotasuna edo zauria duenari hasierako laguntza ematea da.

## Oinarrizko arauak, istripua izanez gero 
# Babestu gertaeraren tokia: eten argindarra eta erregai-hornidura, estali zuloa, eta abar. Ondo begiratu inguruan, desaktibatu istripuaren zergatiak, segurtasuna berreskuratu arte. Bizkor baina histerismorik gabe.
# Mediku eta sorospen zerbitzuei deitu eta zehatz-mehatz azaldu zer jazo den eta non.
# Biktima sorotsi. Ahal dela lasaitu eta kontsolatu, eta bere nagusiari edo etxekoei abisua eman. Kontzientzia, arnasa eta pultsuari erreparatu beharko zaie, ordena horretan.

### Eskuak tartean dauden istripuetan 
Eskuak, gizakiontzat hain funtsezkoak izanik, sarritan topatzen dira arriskutan hainbat egoeratan: makinak edo tresnak gaizki erabiltzeagatik, objektu zorrotzak maneiatzeagatik (aiztoak, esku-zerrak, baina baita ere pieza ertz bizidunak), edo oso beroak, edo produktu toxikoak, edo ateak, tiraderak, leihoak ixte edo zabaltzean, edo maiz eginiko esfortzu errepikakorrak, eta abar. Beharrezko prebentzioaren ezean, gerta daiteke eskuen nerbio edo zurdetan lesioak izatea, eta hausturak eta galera estetiko nahiz funtzionalak ere. Horren ondorio izan daitezke lanetik bolada baterako edo betiko aldendu behar izatea, autoestimua gutxitzea eta depresioa eragitea. Gogoan eduki behar da, halaber, hatz bakoitzak bere eginkizuna duela, eta hatzetako bat ez dela besteak baino garrantzitsuagoa.

#### Zer egin eskuetan gertaturiko istripuetan 
* Ebaketak edo zauriak: Lehenengo eta behin, eskuak gora begira jarri (odola bertara ponpatzea oztopatzeko) eta oihal garbi batez konprimitu.
* Anputazioak: Odol-jarioa oihal garbi batez gelditzeko ahalegin. Moztutako atala plastikozko poltsa batean sartu, ontzi baten barruan izotzarekin. Pazientearekin batera, eraman guztia larrialdi-zerbitzu batera lehenbailehen.
* Erredurak: Ahal dela, anpoilarik ez apurtu, kutsagarriak dira eta. biktima lehenbailehen larrialdi-zerbitzu hurkoenera eraman.

## Kanpo estekak 
* Lehen laguntza EHU
* Eusko Jaurlaritzaren Lehen laguntzen kartela.
Banjos banjos

***Banjos banjos*** *Banjos* generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Banjosidae familian. Mendebaldeko Ozeano Bareko kostaldetan bizi den arrain hau monotipikoa da bere familia eta generoan, hau da, kide bakarra.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Travancoria jonesi

***Travancoria jonesi*** *Travancoria* generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Balitoridae familian.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Travancoria*
* Balitoridae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Barbourisia rufa

***Barbourisia rufa*** *Barbourisia* generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Barbourisiidae familian. Espezie bakarra da bere genero eta familian, hau da, monotipikoa.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Barbourisia*
* Barbourisiidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Kontsumo arbitraje

Kontsumo-arbitrajea judizioz kanpoko prozedura da, kontsumitzaile eta enpresaburuen arteko gatazkak konpontzeko. Helburua bi aldeen artean sortzen diren arazoak bide judiziala erabili gabe konpontzea da. Hala ere, bi aldeen arteko adostasunez hartutako erabakiak izaera loteslea izaten du.

## Kanpo estekak 
Kontsumo-arbitrajearen mugak intoxikazioak, lesioak, heriotzak edo arrazoizko delitu zantzuak daudenean agertzen dira.
Luzapen (futbola)

**Luzapena** futbol partida bateko legezko denborari, 90 minutuko denborari, gehitzen zaion denbora da.

Hainbat kasu izan daitezke. Alde batetik, edozein partidatan lesioekin edo edozein konturekin "galtzen den denbora" errekuperatzeko balio duena, aparteko minutu batzuk izaten dira. Bestetik, kanporaketa edo final bateko markagailu orokorrean berdinketarekin amaierara iristen bada, partidari gehitzen zaizkion 30 minutuei ere luzapena esaten zaio.

30 minutu hauek gainditu eta berdinketarekin jarraituz gero, penalti jaurtiketetan erabakitzen da futbol partida.

## Kanpo estekak