open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
André Juillard

**André Juillard** (Paris, 1948ko ekainaren 9a – Penvénan, 2024ko uztailaren 31) frantziar komikigilea izan zen.

Gai historikoko komikigile emankorrenetako bat izan zen. Parisko Dekorazio Arteen Eskolan ikasi zuen eta bere karrera 1974an hasi zuen *Formule 1* aldizkarian. Bere lan nagusiak ''Les 7 Vies de l'Épervier* (1983-1991), *Masquerouge* (1984) et *Plume aux vents* (1995-2000) izan ziren, guztiak Patrick Cothiasen gidoiarekin. 2000. urtetik aurrera, Blake et Mortimer komikiaren lan klasikoaren liburuki batzuk ere ilustratu zituen.

Bere marrazkien estiloaren ezaugarri nagusia argitasuna izan zen, klasizismoa, errealismoa eta dinamismoa nahastuz.

## Lanak 
**Bohémond de Saint Gilles* (1979–1983)
#*Les chevaliers du désert*
#*Sortilèges à Malte*
#*Duel en Sicile*
#*L'or des croisés*
**Cheminot* (1982)
**Les Cathares* (1982)
**Arno* (1983–1997)
#*Le Pique rouge*
#*L'Œil de Kéops*
#*Le Puits nubien*
**Les Sept vies de l'Epervier* (1983–1991)
#*La blanche morte*
#*Le temps des chiens*
#*L'arbre de mai*
#*Hyronimus*
#*Le maître des oiseaux*
#*La part du diable*
#*La marque du Condor*
**Chasseurs d'or* (1987)
**Masquerouge* (1988–2004)
**Le Cahier bleu* (1994)
**Plume aux vents* (1995–2002)
#*La folle et l'assassin*
#*L'oiseau-tonnerre*
#*Beau-Ténébreux*
#*Ni Dieu ni diable*
**Après la pluie'' (1998)

## Kanpo estekak
Triatloia 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak

**Emakumezkoen triatloia** 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan Jena Zubian jokatu zen uztailaren 31n. Cassandre Beaugrand frantziarrak irabazi zuen urrea, Julie Derron suitzarrak zilarra eta Beth Potter britainiarrak brontzea.

## Sailkapena 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Boxeoa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak 66 kg

**66 kg azpiko emakumezkoen boxeoa** 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan uztailaren 28tik abuztuaren 9ra bitarte ospatu zen. Lehen saioak Arena Paris Norden egin ziren, Villepinten, eta domina irabazteko sailak Roland Garros estadioan.

## Irabazle jazarria 
Imane Khelif aljeriarrak irabazi zuen lehia eta urrezko domina eskuratu ondoren, oihartzun mediatikoa izan zuen borroka-sorta baten ondoren, mediatikoki gogor jazarri baitzuten emakumezkoa ez zelako salaketak jasanik. Jazarpena epaitegietan salatu zuen epaitegieran Khelifek lehia amaitu ondoren.

## Emaitzak 
### Goiko erdia 
### Beheko erdia 
### Finala 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
David Popovici

**David Popovici** (Bukarest, 2004ko irailaren 15a) igerilari errumaniarra da. 100 eta 200 metrotan estilo librean aritzen da eta 2024ko Olinpiar Jokoetan urrezko eta brontzezko domina bana eskuratu zituen. Lehenengo errumaniar igerilaria izan zen Olinpiar Jokoetan urrezko domina bat eskuratzen.

## Biografia 
Lau urterekin hasi zen igeriketa egiten Bukaresten eta 10 urte zituela gazte mailako Errumaniako errekorra ezarri zuen.

Tokioko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen eta 100 metrotako proban Errumaniako errekorra hiru aldiz hautsi zuen (sailkapen proban, finalaurrekoan eta finalean) eta seigarren egin zuen finalean.

2022an Munduko txapelduna izan zen 100 eta 200 metrotan eta Europako txapelduna ere bai. 2024an berriz irabazi zituen lasterketa biak.

2024an Parisko Olinpiar Jokoetan bi domina lortu zituen, urrezkoa 200 metrotan eta brontzezkoa 100 metrotan. .

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lucanus lunifer

***Lucanus lunifer*** *Lucanidae* familiako koleoptero espezie bat da.

## Banaketa 
Herrialde hauetan bizi da: Butan, Tibet, Yunnan, Kaxmir,  Sikkim, Darjeeling eta Nepal.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Igeriketa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak 200 metro bularra

**Gizonezkoen 200 metro bakarkako bularra** 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan uztailaren 31an eta abuztuaren 1ean lehiatu zen, Parisko zentro akuatikoan. Kate Douglass estatubatuarrak irabazi zuen urrea, Tatjana Smith hegoafrikarrak zilarra eta Tes Schouten herbehereetarrak brontzea. 

## Emaitzak 
### Sailkapena 
### Final erdia 
### Finala 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Igeriketa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak 200 metro tximeleta

**Emakumezkoen 200 metro bakarkako tximeleta** 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan uztailaren 31n eta abuztuaren 1ean lehiatu zen, Parisko zentro akuatikoan. Summer MacIntosh kanadarrak irabazi zuen urrea, Regan Smith estatubatuarrak zilarra eta Zhang Yufei txinatarrak brontzea. 

## Emaitzak 
### Sailkapena 
### Final erdia 
### Finala 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hilana Taarka

**Darja Matrejeva** (Hilande, 1856ko martxoaren 22a – Võmmorski, 1933ko abenduaren 27a), ***Hilana Taarka***, ***Hilana Tarka***, ***Darja Pisumaa*** eta ***Vasila Taarka*** izenez ere ezaguna, seto jatorriko estoniar folk abeslaria izan zen. ***Setu lauluema*** () deitzen zioten.

## Bizitza 
thumb|Hilana Taarkaren hilobia|200x200px
thumb|Hilana Taarkaren monumentua (Obinitsa)|200x200px
Setomaa eskualdeko Hilande herrixkan jaio zen. Ia bizitza osoa pobrezian eman zuen. Ez zen inoiz ezkondu, gurasoak aurka baitzeuden, baina bost seme-alaba izan zituen. Bere lorpenik nabarmenena 1921ean Helsinkiko Abesti Jaialdian abestea izan zen. Kaarlo Juho Ståhlberg Finlandiako lehen presidentea ere egon zen bertan.

1926an Estoniako Errepublikak diru-prestazio xume bat eman zion. Hala ere, azken urteak pobrezia handian eman zituen.

2017an, Setomaa eskualdeak Hilana Taarka saria ezarri zuen seto kultura tradizionala zaintzen dutenentzako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Igeriketa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak 4 × 200 metro libre erreleboak

**Emakumezkoen 4 × 200 metro estilo libreko erreleboak** 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan abuztuaren 1ean lehiatu zen, Parisko zentro akuatikoan. Ameriketako Kanadako taldeak irabazi zuen urrea, Ameriketako Estatu Batuek zilarra eta Txinak brontzea.

## Emaitzak 
### Sailkapena 
### Finala 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alster

**Alster**, Alemania iparraldeko ibai bat da, Elba ibaiaren ibaiadarra dena. 56 kilometro luze ditu.

Schleswig-Holstein estatuko Henstedt-Ulzburg udalerrian jaio eta Hanburgo hirian urak Elba ibaira isurtzen ditu.
Gimnastika 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak bakarka aparatu guztiak

**Emakumezkoen gimnastika artistikoko bakarkako txapelketa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan** 2024ko uztailaren 27 eta uztailaren 31n egin zen, Bercy Arenan. Simone Biles estatubatuarrak irabazi zuen berriro ere urrea, Rebeca Andrade brasildarrak zilarra eta Sunisa Lee estatubatuarrak zilarra. 

## Sailkapena 
## Finala 
## Kanpo estekak
Judoa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak 78 kg

**Emakumezkoen 78 kg**-ko judoko txapelketa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan egin zen Grand Palais Éphémèren, 2024ko abuztuaren 1ean.

## Emaitzak 
### Hasierako fasea 
#### A taldea 
#### B taldea 
#### C taldea 
#### D taldea 
### Bigarren aukera 
### Finala 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eskrima 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan - Emakumezkoak taldeka florete

**Emakumezkoen floretea taldeka** txapelketa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan Grand Palaisen ospatu zen 2024ko abuztuaren 1ean. 8 herrialdek hartu zuten parte.

## Emaitzak 
### 5-8 sailkapena 
## Amaierako sailkapena 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Igeriketa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak 200 metro bizkarra

**Gizonezkoen 200 metro bizkarra** 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan uztailaren 31an eta abuztuaren 1ean lehiatu zen, Parisko zentro akuatikoan. Hubert Kos hungariarrak irabazi zuen urrea, Apostolos Christou greziarrak zilarra eta Roman Mityukov suitzarrak brontzea.

## Emaitzak 
### Sailkapena 
### Final erdia 
8 denborarik onenak finalera pasa ziren.

### Finala 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hamburg-Mitte

**Hamburg-Mitte**, Alemaniako Hanburgo hiriko zazpi barrutietako bat da, hiriaren erdigunearen zatirik handiena barne hartzen du. 

2023an 312.641 biztanle zituen.

## Auzoak 
Hamburg-Mitte barrutiko auzoak:

| valign="top" |

|}

## Kanpo estekak
Deal (Kent)

**Deal**, Ingalaterrako hego-ekialdeko kostaldean dagoen udalerri bat da, Kent konderrian. 

2021ean 30.917 biztanle zituen.

## Leku nabarmenak 
* Deal gaztelua

## Historia 
* Dealgo kuartelaren atentatua
Sandwich (Kent)

**Sandwich**, Ingalaterrako hego-ekialdean dagoen udalerri bat da, Kent konderrian. 

2011n 4.985 biztanle zituen.
Bismarck monumentua (Hanburgo)

**Bismarck monumentua**, , Alemaniako Hanburgo hirian dagoen monumentu bat da, St. Pauli auzoan. Otto von Bismarck prusiar estatuburuaren omenezkoa da.

1906an inauguratu zen, Johann Emil Schaudt arkitektoak eta Hugo Lederer eskultoreak diseinatu eta eraiki zuten, eta 35 metroko garaiera du.
Hamburg Hauptbahnhof

**Hamburg Hauptbahnhof**, Alemaniako Hanburgo hirian dagoen tren geltoki bat da, Hamburg-Mitte barrutian.

1902-1906 artean Heinrich Reinhardt eta Georg Süßenguth arkitektoek diseinatu eta eraikiarazi zuten.

## Kanpo loturak 
* Webgunea
Hodei Arrillaga

**Hodei Arrillaga Elezgarai**, (Mutriku, Gipuzkoa, 2004ko maiatzaren 21a) Euskal Herritar futbolaria da. 

## Biografia 
Ezker atzelari alentan aritzen da. Eibar eta Mutrikuko harrobietan hazia da. 2023-24 denboraldian Vitoriarekin maila igoera lortu zuen. Hasiera batean birsortutako Eibar B taldearekin jokatu behar zuen, baina aurredenboraldi bikaina burutu eta gero, lekua lortu zuen lehen taldean. 2024-25 denboraldiko Bigarren mailako lehen jardunaldian egin zuen debuta Eibarren lehen taldearekin, Ipuruan Castellóren aurkako neurketan. Denboraldi berean bere kontratua berritu zuen beste bi denboralditarako.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 29an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Profila
Dartford

**Dartford**, Ingalaterrako hego-ekialdean dagoen udalerri bat da, Kent konderrian. 

Tamesisen estuarioan kokatuta, Dartfordeko zubiak lotzen du Essexeko konderriarekin.

2021ean 51.240 biztanle zituen, eta 2001ean, aldiz, 85.911.

## Herritar ezagunak
* Mick Jagger (1943-), rock abeslaria.
* Keith Richards (1943-), rock gitarra-jolea.
* Andrea Arnold (1961-), zinema zuzendaria.

## Argazki galeria

Queen Elizabeth II Bridge, Dartford, England - Feb 2009.jpg|Dartfordeko zubia. 
Mick Jagger Sculpture in Dartford Central Park.jpg|Dartford Central Park, Mick Jaggerren eskultura.
The_War_Memorial_in_Dartford_(VIII).jpg|War memorial.
Pevensey

**Pevensey**, Ingalaterrako hegoaldeko dagoen udalerri bat da, Ekialdeko Sussex konderrian. 

2011n 3.353 biztanle zituen.
Lucy Thompson

**Che-na-wah Weitch-ah-wah**, **Lucy Thompson** ingelesezko izenez ezagunagoa, (Pekwan, 1856ko urriaren 29a – Eureka, 1932ko otsailaren 23a) yurok jatorriko estatubatuar idazlea izan zen, *To the American Indian: Reminiscences of a Yurok Woman* autobiografiagatik ospea lortu zuena.

## Bizitza 
1856ko urriaren 29an jaio zen Pecwan herrian eta Kaliforniako yurok komunitateko kidea zen. Jaiotzez Che-na-wah Weitch-ah-wah izena jarri zioten. Haren aita komunitateko *talth* (buruzagi espirituala) izan zen eta alabari horretarako beharrezko gaitasunak irakatsi zizkion. Elkarrekin Klamath River herrian bizi ziren eta 1910ean Eurekara joan ziren bizitzera. Besteek bere herria eta ikuspegia hobeto ulertzea nahi zuen. Horrez gain, estatubatuar zuriak kritikatu zituen gehiegizko arrantza bezalako praktikengatik. Thompsonen ustez, kaliforniar indigenen aurkako indarkeria genozidioa zen.

Lucy Thompson Eurekan (Kalifornia) hil zen 1932ko otsailaren 23an, senarra hil eta urtebete eta bi hilabetera.

## Sariak 
1992an, Thompsonen autobiografiak American Book Award saria irabazi zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Southwick (Mendebaldeko Sussex)

**Southwick**, Ingalaterrako hegoaldeko kostaldean dagoen udalerri bat da, Mendebaldeko Sussex konderrian. 

2001ean 15.191 biztanle zituen.
Ermsworth

**Ermsworth**, Ingalaterrako hegoaldeko kostaldean dagoen udalerri bat da, Hampshire konderrian. 

2021ean 10.219 biztanle zituen.
Planten un Blomen

**Planten un Blomen**, Alemaniako Hanburgo hirian dagoen Parke bat da, Hamburg-Mitte barrutian. 1930ean inauguratu zen eta 0,47 kilometro karratu ditu. Bertan, Europa guztiko japoniar lorategi handiena dago.

Parkea ezaguna da uretako argi kontzertuengatik, antzerki publikoagatik eta musika emanaldiengatik. Lorategiez gain, umeentzako parke handi bat dago parkearen hegoaldean. Horri esker, parkea oso ezaguna da hirian. Parkea urte osoan dago zabalik, eta ez da sarrerarik ordaindu behar. Hanburgoko Lorategi Botaniko Zaharra dago bertan.

## Kanpo estekak
Waterlooville

**Waterlooville**, Ingalaterrako hegoalddean dagoen udalerri bat da, Hampshire konderrian. 

2011n 64.350 biztanle zituen.
Hamburger Stadtpark

**Planten un Blomen**, Alemaniako Hanburgo hirian dagoen Parke bat da, Winterhude barrutian.

1914an inauguratu zen eta 1,48 kilometro karratu ditu
Walmer

**Walmer**, Ingalaterrako hego-ekialdeko kostaldean dagoen udalerri bat da, Kent konderrian. 

2021ean 7.842 biztanle zituen.

## Leku nabarmenak 
* Walmer gaztelua
Tenterden

**Tenterden**, Ingalaterrako hego-ekialdean dagoen udalerri bat da, Kent konderrian. 

2021ean 8.186 biztanle zituen.
Universal City (Kalifornia)

**Universal City** edo **Universal Studios Comolex**, AEBetako Kalifornia estatuan dagoen gehitu-gabeki komunitate bat da. San Fernando harana eta Los Angeles konderrian dago.

Eremu honetako 0,65 kilometro karratu inguru Universal Pictures ekoiztetxearen jabetzakoak dira.
Wynn Las Vegas

**Wynn Las Vegas**, AEBetako Las Vegas hirian dagoen luxuzko kasino eta hotel bat da, Nevada estatuan. Las Vegas Strip kalean dago.

2005eko apirilaren 8an inauguratu zen.

## Kanpo estekak 
* Webgunea
Stardust Resort and Casino

**Stardust Resort and Casino**, AEBetako Las Vegas hirian dagoen kasino eta hotel bat da, Nevada estatuan. Las Vegas Strip kalean dago.

1958ko uztailaren 12an inauguratu zen eta Jack Miller arkitektoak eraikiarazi zuen. 2006ko azaroaren 1ean itxi zen.
Jacqueline van Rozendaal-van Gerven

**Jacqueline van Rozendaal-van Gerven** (Hintham, 1964ko otsailaren 20a) arkularia da. Herbehereak ordezkatu zuen 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dorothea Veit

**Dorothea Friederike Veit** (jaiotzez **Dorothea Brendel** **Mendelssohn;**''* Berlin, Alemania, 1764ko urriaren 24a – Leipzig, Alemania, 1839ko abuztuaren 3a) alemaniar intelektuala izan zen, idazlea eta itzultzailea. 

## Bizitza 
Dorothea Brendel Alemaniako hiriburuan, Berlinen jaio zen XVIII. mendean. Moses Mendelssohn filosofo juduaren alaba zen.

Simon Veit bankariarekin ezkondu zen, eta lau seme-alaba izan zituzten, tartean Jonas Veit eta Philipp Veit, eta 1799an dibortziatu ziren.

Henriette Herz-en areto batean ezagutu zuen Friedrich Schlegel idazlea 1797ko uztailean, 1804an protestantismora bihurtu zen berarekin ezkonduta zegoela. 1808an, Friedrich eta Dorothea katolizismora bihurtu ziren.

1829an Friedrich hil ostean, bere seme Philippekin Frankfurten finkatu zen 1839an hil zen arte.

## Lanak 
* *Florentin*, Lübeck & Leipzig 1801
* *Gespräch über die neueren Romane der Französinnen*
* *Geschichte des Zauberers Merlin*, Leipzig 1804

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Bertha Badt-Strauss. *Moses Mendelssohns Tochter Dorothea* In: Der Morgen, Jg. 1929/1930, Heft 3 (August 1929), S. 244–248. (linean)
* Heike Brandstädter, Katharina Jeorgakopulos. *Dorothea Schlegel, Florentin. Lektüre eines vergessenen Textes*. Argument, Hamburg 2001, ISBN 3-88619-284-9
* Michael Brenner, Stefi Jersch-Wenzel, Michael A.Meyer. *Deutsch-jüdische Geschichte in der Neuzeit. Zweiter Band, 1780-1871*. Beck, München 1996, ISBN 3-406-39703-4, or. 189f
* Gisela Horn. *Romantische Frauen. Caroline Michaelis-Böhmer-Schlegel-Schelling, Dorothea Mendelssohn-Veit-Schlegel*. Hain, Rudolstadt 1996, ISBN 3-930215-18-7
* Elke Steiner. *Die anderen Mendelssohns. Dorothea Schlegel, Arnold Mendelssohn*. Reprodukt, Berlin 2004, ISBN 3-931377-96-2
* Carola Stern. *Ich möchte mir Flügel wünschen”. Das Leben der Dorothea Schlegel*. Rowohlt, Reinbek 1991, ISBN 3-498-06250-6
* Margarete Susman. *Frauen der Romantik''. Insel, Frankfurt am Main und Leipzig 1996, ISBN 3-458-33529-3

## Kanpo estekak
Coco Yoshizawa

**Coco Yoshizawa** (2009ko irailaren 22a) skateboarding-a praktikatzen duen kirolari japoniarra da. 2024ko Udako Olinpiar jokoetan hartu zuen parte, eta urrezko domina irabazi zuen emakumezkoen kaleko ekitaldian.

2024 Olinpiar Jokoetako finalerdietan, Yoshizawak izan zuen puntuazio altuena, 258,92 punturekin, finaletan leku bat ziurtatuz. Finalean, "spin flip frontside boardslide"  bikaina egin zuen eta urrezko domina irabazi zuen 272,75eko puntuazioarekin, Liz Akama eta Rayssa Lealen aurretik.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Burham-on-Crouch

**Burnham-on-Crouch**, Ingalaterrako ekialdeko kostaldean dagoen udalerri bat da, Essex konderrian.

2011n 7.671 biztanle zituen.
Hydnellum lundellii

***Hydnellum lundellii*** *Bankeraceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Sarcodon lundellii*, *Hydnum subsquamosum*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 6 eta 12 cm bitarteko diametrokoa. Ganbiletik laura, batez ere erdialdean, askotan irregularra ertz izurtuarekin edo lobulatua. Belusatu fin batekin, baina laster ia leuna; arrosa-okre kolorekoa edo larru kolorekoa, ertza argiagoa.

**Eztenak:** Dekurrente samarrak. Zuritik kapelaren kolorera doazenak, punta zuriekin.

**Hanka:** 3 eta 4 cm bitarteko garaierakoa eta 1,5 eta 3 cm bitarteko diametrokoa. Sendo samarra, erditik urrunera, oinarrira mehetua; kapela baino argiagoa, ia leuna.

**Haragia:** Zuria edo horia, batez ere hankan, usaingabea eta zapore garratzarekin.

**Etimologia:** *Hydnum* terminoa greziar tubero hitzetik dator, Linneoren onddo genero honi emandako izen arbitrarioa. *Subsquamosum* epitetoa latinetik dator, ia ezkatatsua, latza, esan nahi duen “subsquamosus” hitzetik. Kapelaren azala ia leuna duelako.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria 

### Nahasketa arriskua 
*Hydnellum versipelle* delakoarekin nahas daiteke.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean. Koniferoen basoetan.

### Banaketa eremua 
Alpeak, Austria, Txekia, Danimarka, Suedia, Norvegia, Finlandia, Estonia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
West Mersea

**West Mersea**, Ingalaterrako ekialdeko kostaldean dagoen udalerri bat da, Essex konderrian.

2011n 7.183 biztanle zituen.
Liz Akama

japoniako skateboarderra da. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina irabazi zuen kaleko proban.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nyjah Huston

**Nyjah Imani Huston** (1994ko azaroaren 30a) skateboarder profesional estatubatuarra da. Babesle ugarirekin eta lehiaketen sariekin, munduan diru gehien irabazten duen skateboarderetako bat da Huston. Hustonek urrezko dominak irabazi zituen SLS Super Crown World Championship txapelketan 2014an, 2017tik 2019ra, eta urrezko 15 domina irabazi ditu X Gamesetan 2011tik.  Hustonek bere lehen Olinpiar Domina irabazi zuen, brontze bat, 2024ko gizonezkoen kale ekitaldian, 2024ko Udako Olinpiar jokoetan, Parisen, Frantzian.

Nyjah inoizko skateboarder handienetakotzat jotzen da. Era berean, lehiaketako inoizko kale-patinatzaile handienentzat hartzen da.

### Babesleak 
2021eko urtarriletik, Nike SB, Diamond Supply Co., Ricta Rines, Thrasher Magazine, Monster Energy, SoWellCBD.fr, Doritos, Mob Grip, Mountain Rocío, Pan plano Neapolitan pizzeria, Urban Plate eta Adapt enpresek babesten dute Huston. 2021eko urtarriletik aurrera, Nyjah Hustonek sare sozialen bidez adierazi zuen jada ez dagoela Elemen Skateboardsekin. 2021eko ekainean, Hustonek bere skateboard marka propioa kaleratu zuen: Disorder Skateboards.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hydnellum geogenium

***Hydnellum geogenium*** *Bankeraceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Calodon sulphureum*, *Hydnum geogenium*, *Hydnum sulphureum*, *Calodon geogenius*, *Hydnum sulphureum var. geogenium*.

## Deskribapena 
**Kapela:** Irregularra, luzetara konkreszente bilotsua,  inbrikatua beste kapela batzuekin; hori-sufre kolorekoa, gero lehoi-berdexka-beltzaxka kolorekoa. 

**Eztenak:** 1 eta 1,5 mm bitarteko luzerakoak. Oso meheak, zorrotzak, osoak.

**Hanka:** Laburra, horia, gero lehoi kolorekoa; mizelio flokoso horiak ditu oinarrian.

**Haragia:** Biguna, hori-sufre kolorekoa, haritsu samarra.

**Etimologia:** *Hydnum* terminoa greziar tubero hitzetik dator, Linneoren onddo honi emandako izen arbitrarioa.  *Sulphureum* epitetoa berriz latinetik dator, sufre kolorea, esan nahi duen “sulphureus” hitzetik. Bere sufre koloreagatik

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

## Sasoia eta lekua 
Udan. Mendiko basoetan lurrean.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Alaska, Mexiko, Alpeak, Austria, Eslovenia, Polonia, Suedia, Norvegia, Finlandia, Estonia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kim Ye-ji

**Kim Ye-ji** (koreeraz, 김예지; Danyang barrutia, Hego Korea, 1992ko irailaren 4a) kirolari bat da, pistola tiratzaile gisa lehiatzen dena emakumezkoen kategorian. 2024ko Parisko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen, zilarrezko domina bat lortuz 10 metroko pistola proban. 

Parisko Jokoetan parte hartzen erakutsitako estilo eta jarrerak dominak bezainbesteko ospea ekarri zion, jarrera hotz, kalkulatzaile eta nagusitasunezkoan grabatu zutelarik kameren aurrean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Boston (Lincolnshire)

**Boston**, Ingalaterrako ekialdean dagoen udalerri bat da, Lincolnshire konderrian.

2021ean 45.339 biztanle zituen.
Henriette Herz

[thumb|Henriette Herz, [Anna Dorothea Therbusch|Anna Dorothea Therbuschek  egina, 1778.]]
**Henriette de Lemos Herz** (Berlin, Prusiako Erresuma, 1764ko irailaren 5a – ibidem, 1847ko urriaren 22a) idazlea, itzultzailea, hezitzailea eta salonnièrea izan zen, XVIII. mendearen amaieran Berlinen literatur aretoa izan zuena. 

## Bizitza 
Hanburgoko mediku judu-galiziar-portugaldar baten alaba izan zen. Bere gurasoak Benjamin Benveniste de Lemos (1711-1789), medikuaeta Esther de Charleville (1742-1817) izan ziren. Juduen emantzipazioaren Berlinen hazi zen (Ilustrazioak juduak eskubide osoko hiritar gisa integratzeko egindako ahalegina, ezartzen zitzaizkien zametatik aske) eta Moses Mendelssohnen alabekin tutoreak partekatu zituen, antza, tartean Dorothea Veit. 1779an ezkondu zen, hamabost urte zituela, Markus Herz hamazazpi urte nagusiagoa zen medikuarekin, Königsbergeko (gero Errusia) Ekialdeko Prusiar Unibertsitatean ikasitakoa, juduak onartzen zituen hiru unibertsitateetako bat, baina medikuntza fakultatean baino ez.

## Bizitza kulturala 
Urte gutxiren buruan, bikoteak bere etxean bere senarrak zuzendutako zientzia mintegia eta Henriettek berak literatur aretoa ireki zituen. Berlingo bere Literatur talde lagunak maiz joaten ziren: Jean Paul Richter, Friedrich von Schiller, Honoré Gabriel Riquetti, Friedrich Rückert, Barthold Georg Niebuhr, Johannes von Müller, Johann Gottfried Schadow, Solomon Maimon, Franz von Gentz, Fanny von Arnstein, Félicité de Genlis, Luise von Radziwill, Frédéric François Chopin, Alexander von Humboldt eta Friedrich Daniel Ernst Schleiermacher, besteak beste.

Alexander von Humboldtek hebreera klaseak ere jaso zituen Henrietterengandik. Senarra hil ostean, beste bisitari arrunt baten eraginpean egon zen, Friedrich Ernst Schleiermacher teologoaren eraginpean, eta protestantismora bihurtu zen. 

Bere hilobia Friedhof II der Jerusalems-und Neuen Kirchengemeinde hilerri protestantean dago, Berlñin-Kreuzbergen, Hallesches Tor hegoaldean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*Markus eta Henriette Herz.
* Biografia.
* Biografia testuinguru historikoarekin.
Lucanus kanoi

***Lucanus kanoi*** *Lucanidae* familiako koleoptero espezie bat da. Azpiespezie bakarra du: *Lucanus kanoi kanoi*.

## Banaketa 
Taiwanen bizi da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tiverton (Devon)

'*Tiverton*, Ingalaterrako hego-mendebaldeko Devon konderrian dagoen udalerri bat da. 

2021ean 22.291 biztanle zituen.
Northam (Devon)

**Northam**, Ingalaterrako hego-mendebaldeko Devon konderrian dagoen udalerri bat da. 

2021ean 12.356 biztanle zituen.
Basildon

**Rayleigh**, Ingalaterrako ekialdealdean dagoen udalerri bat da, Essex konderrian.

2021ean 115.955 biztanle zituen.
Surfa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak taula motza

**Emakumezkoen taula motzeko surf txapelketa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan** uztailaren 25etik abuztuaren 2 bitarte ospatu zen Teahupo'on, Tahitin. Bigarren aldiz antolatu zen surfa kirol olinpiko gisa. 

## Emaitzak 
### 1. erronda 
Lehen errondan ez dago zuzeneko kaleratzerik. Surflariak zortzi txandatan antolatzen dira, bakoitza 3 surflarirekin. Lehengoa zuzenean doa 3. errondara, eta azken biak berriro lehiatzen dira 2. errondan.

#### 1. txanda 
#### 2. txanda 
#### 3. txanda 
#### 4. txanda 
#### 5. txanda
#### 6. txanda
#### 7. txanda
#### 8. txanda
### 2. erronda 
Erronda honetan txanda bakoitzeko surflaririk onenak aurrera egiten du eta bigarrena kaleratzen da.

#### Heat 1
#### Heat 2
#### Heat 3
#### Heat 4
#### Heat 5
#### Heat 6
#### Heat 7
#### Heat 8
## Norgehiagoka 
Hemendik aurrera binaka hartu zuten parte eta bietatik onena pasatzen zen hurrengo fasera.

#### 1. txanpa
#### 2. txanpa
#### 3. txanpa
#### 4. txanpa
#### 5. txanpa
#### 6. txanpa
#### 7. txanpa
#### 8. txanpa
### Final laurdenak 
;1. txanpa

;2. txanpa

;3. txanpa

;4. txanpa

### Brontzezko domina 
### Urrezko domina 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Yeovil

**Yeovil**, Ingalaterrako hego-mendebaldeko Somerset konderrian dagoen udalerri bat da. 

2021ean 49.635 biztanle zituen.
Lucanus ibericus

***Lucanus ibericus*** *Lucanidae* familiako koleoptero espezie bat da. Haren kontserbazio egoerari buruzko datu gutxi daude.

## Banaketa 
Bi azpiespezi deskribatu dira:
* *L. ibericus macrophyllus*, Turkmenistanen, Sirian eta Iranen.
* *L. ibericus ibericus*, Grezian, Turkian, Sirian, Georgian eta Armenian.

## Habitat 
Ekainetik abuztuaren amaierara arte dago, arte, pago edo xarma baso nahiko hezeetan, 1.200 metroko altueraraino.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lucanus atratus

***Lucanus atratus*** *Lucanidae* familiako koleoptero espezie bat da.

## Banaketa 
Sikkimen, Darjeelingen y Nepalen bizi da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lucanus koyamai

***Lucanus koyamai*** *Lucanidae* familiako koleoptero espezie bat da. 

## Banaketa 
Thailandian aurkitzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Katai

**Katai** Txina iparraldeari ematen zitzaion antzinako izena da. Mendebaldean Marco Polok bihurtu zuen ezagun, eta Kublai Khanen erresuma izendatzen zuen bere liburuan. Kitai edo Khitan-en transkripzio bat da, Txinako iparraldean Estatu boteretsu bat sortu zuen herri baten izena, XI eta XII. mendeetan. 1276an Txina bateratu aurretik, *Katai* izenak Iparraldeko Txina izendatzen zuen, *Manzi* izenak Hegoaldeko Txina izendatzen zuen bitartean, Song enperadoreena zena.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera
*Txinaren izenak

## Kanpo estekak
Yann Choucq

**Yann Choucq** (Nantes, 1946ko apirilaren 11) abokatu frantziarra da, Europako gutxiengo etnikoen eskubideetan, bereziki bretainiarren arazoetan, eta giza eskubideetan espezializatua.

## Ibilbidea 
1968an, Erwan Vallerie eta Y. Jezequel-ekin batera, Bretainian Sav Breizh ezkerreko taldea sortu zuen.  XX. mendeko 70. hamarkadan Javier Grall eta Gwenc’hlan lagunekin *Skoazell Vreizh* (Laguntza Bretainiarra) erakundearen sortzailetako bat izan zen. Nantesen Collectif breton pour la démocratie et les droits de l'homme batzordearen bultzatzaile bat izan zen. Abokatu gisa epaiketa politiko ugarietan parte hartu du, bretainiar militanteen defentsan (Bretainiako Askapen Frontearen aurkako prozesuan, Plévin afera, ...), Plogoffen atxilotutako manifestarien alde, Etakideen defentsan, e.a.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Elkarrizketa Nationalia aldizkarian, 2014/09/15.
* :Yann Choucq: "Bretania, un poble conscient d’existir", Nabarralde, 2005/01/17.
Jauziak 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak sinkronizatuta 3 metro tranpolina

**Gizonezkoak sinkronizatuta 3 metro tranpolina** 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan Parisen 2024ko abuztuaren 2an. 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan lehen aldiz egin zenetik, 7. lehiaketa izan zen.

## Emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tiroa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan - Emakumezkoak 50 metro erriflea hiru posizio

**Emakumezkoen 50 metroko aire erriflea hiru posizio** proba 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan 2024ko abuztuaren 2 egin zen Châteaurouxen, Frantzia. Chiara Leone suitzarrak lortu zuen urrea, Sagen Maddalena estatubatuarrak zilarra eta Zhang Qiongyue txinatarrak brontzea. 

## Emaitzak 
### Sailkapena 
### Finala 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arraunketa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak lemazain gabeko bikotea

**Gizonezkoen lemazain gabeko bikotea** 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan uztailaren 28tik abuztuaren 2ra bitarte jokatu zen Vaires-sur-Marneko estadio nautikoan. Kroaziako bikoteak irabazi zuen urrea, Britania Handikoak zilarra eta Thomes Georgek brontzea. 

## Emaitzak 
### Sailkapena 
#### 1. txanda
#### 2. txanda
#### 3. txanda 
#### Bigarren aukera 
### Finalerdiak
Finalerdi bakoitzeko lehenengo hiruak A finalera doaz, eta bestea B finalera.

#### A/B 1 finalerdia
#### A/B 2 finalerdia
### Finala 
#### B finala 
#### A finala
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Surfa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak taula motza

**Gizonezkoen taula motzeko surf txapelketa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan** uztailaren 25etik abuztuaren 2 bitarte ospatu zen Teahupo'on, Tahitin. Bigarren aldiz antolatu zen surfa kirol olinpiko gisa. 

## Emaitzak 
### 1. erronda 
Lehen errondan ez dago zuzeneko kaleratzerik. Surflariak bost txandatan antolatzen dira, bakoitza 4 surflarirekin. Lehen biak zuzenean doaz 3. errondara, eta azken biak berriro lehiatzen dira 2. errondan.

#### 1. txanpa
#### 2. txanpa
#### 3. txanpa
#### 4. txanpa
#### 5. txanpa
#### 6. txanpa
#### 7. txanpa
#### 8. txanpa
### 2. erronda 
Erronda honetan txanda bakoitzeko surflaririk onenak aurrera egiten du eta bigarrena kaleratzen da.
#### 1. txanpa
#### 2. txanpa
#### 3. txanpa
#### 4. txanpa
#### 5. txanpa
#### 6. txanpa
#### 7. txanpa
#### 8. txanpa
## Norgehiagoka 
Hemendik aurrera binaka hartu zuten parte eta bietatik onena pasatzen zen hurrengo fasera.

### 3. errondako emaitzak 
#### 2. txanpa
#### 3. txanpa
#### 4. txanpa
#### 5. txanpa
Medinaren bigarren olatuan Agence France-Presseko Jerome Brouillet argazkilariak birala egin zen argazkia egin zuen, surflaria olatuaren gainean hegan agertuko balitz bezala. Olatu horretan 9,9 atera zuen, errekor olinpikoa dena.

#### 6. txanpa
#### 7. txanpa
#### 8. txanpa
### Final-laurdenak 
#### 1. txanpa
#### 2. txanpa
#### 3. txanpa
#### 4. txanpa
### Brontzezko domina
### Urrezko domina 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Brentwood (Essex)

**Brentwood**, Ingalaterrako ekialdealdean dagoen udalerri bat da, Essex konderrian.

2021ean 55.320 biztanle zituen.
María Teresa Murillo

**María Teresa Murillo Pulido** (Bogota, 1929ko urriaren 15a - 2017ko otsailaren 26a) kolonbiar botanikaria izan zen, Kolonbiako iratzeetan egindako ikerketengatik ezaguna. Latinoamerika mailako iratzeen lehen ikertzailea izan zen. 1970ean Zientzia Zehatz, Fisiko eta Naturalen Kolonbiako Akademian onartua izan zen lehen emakumea izan zen.

## Biografia 
Murillo 1929ko urriaren 15ean jaio zen Bogotan. Bere aita Luis María Murillo Quinche entomologoa zen; bere ama Isabel Pulido Cárdenas. 1935etik 1944ra María Auxiliadora Ikastetxean ikasi zuen, eta 1945etik 1946ra Kolonbiako Unibertsitate Nazionalean (NUC) Armando Dugandekin batera.

Murillok bere karrera Kolonbiako Unibertsitate Nazionaleko Natur Zientzien Institutuan garatu zuen 1950etik 2006ra arte. NUC-en egon zen garaian, bertan zegoen herbario bilduma zabaldu zuen, bereziki bere iratze bildumari erreferentzia eginez. Guggenheim Fundazioak bekak eman zizkion 1964 eta 1965ean.

1965etik 1967ra Rolla eta Alice Tryonekin lan egin zuen Estatu Batuetako Herbarium Nazionalean, Harvard Unibertsitatean..
* (Dryopteridaceae)  *Tectaria murilloana* A.Rojas
* (Moraceae)  *Ficus murilloi* Dugand

## Sariak, bazkidetzak eta aintzatespenak 
* Kolonbiako Zientzia Zehatz, Fisiko eta Naturalen Akademiako *ohorezko akademikoa*, erakundearen sari gorena (2008ko abuztuaren 20a).
* Espainiako Zientzien Akademiako kidea.
* American Fern Societyko kidea.
* São Pauloko Unibertsitateko Geozientzien Institutuko Paleobotânica eta Palinologiako Associacão Latinoamericana-ko kidea.
* Londresko International Association of Pteridologists elkarteko kidea.
* John Simon Guggenhem Fundazioaren beka, ikerkuntzarako lizentziadun gisa egindako meritu zientifikoengatik. (1964 eta 1965).
* *Oroitzapenezko plaka* Medellingo Lorategi Botanikoko Iratze Sailean Joaquín Antonio Uribe.
* *Unibertsitate Merezimenduaren domina* Kolonbiako Unibertsitate Nazionalean (1994).
* *Zientzialari baten Bizitza eta Obra Integrala saria*, Zientzia Zehatz, Fisiko eta Naturalen Kolonbiako Akademiak emana (1995).
* *Unibertsitate Nazionaleko Ohorezko Irakaslea* (1998ko irailaren 22an).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Maria Teresa Murillori omenaldia - Botanikaria iratzeetan espezialista
Kerrera

''''*,  edo *Cearrara'', Eskoziako Barruko Hebridak uhartediko uharte bat da, Argyll eta Bute eremuan. Oban udalerritik hurbil dago.

2016an 45 biztanle zituen.
Midsomer Norton

**Midsomer Norton**, Ingalaterrako hego-mendebaldeko Somerset konderrian dagoen udalerri bat da. 

2019an 13.000 biztanle zituen.

## Midsomer Murders 
*Midsomer Murders* detektibe eta hilketa ikerketen telesailan udalerri hau filmatua egon ez arren, telesaila nahiz oinarritua dagoen Barnaby inspektoreari buruzko eleberriak udalerri honetan eta inguruko parrokietan girotuak daude.

## Kanpo estekak
Bela 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – 49er FX

**49er FX** 2024ko Olinpiar Jokoetan emakumezkoen belako proba bat da. Marsella Marinan jokatu zen, uztailaren 28tik abuztuaren 2ra bitarte. Herbehereetako bikoteak irabazi zuen urrea, Suediakoak zilarra eta Frantziakoak brontzea. 

## Emaitzak 
## Kanpo estekak
Raasay

'''''', , Eskoziako Barruko Hebridak uhartediko uharte bat da, Highland eremuan. Skye uhartearen ekialdean dago.

161 biztanle ditu.
Broom aintzira

'''''',  eta , Eskoziako Highland eskualdearen mendebaldeko kostaldean dagoen itsasoko aintzira bat da.

Ullapool udalerria aintziraren ekialdeko bazterrean dago.
Treshnish uharteak

'''''',  eta , Eskoziako Barruko Hebridak uhartediko uhartetxo multzo bat da, Argyll eta Bute eremuan.
Easdale

'''''', , Eskoziako Barruko Hebridak uhartediko Slate uharteetako uharte bat da, Argyll eta Bute eremuan.

59 biztanle ditu.
Vincent Nsengiyumva

**Vincent Nsengiyumva** (Rwaza, 1936ko otsailaren 10a – Kabgayi, 1994ko ekainaren 7a) ruandar elizgizon katolikoa izan zen. 1973tik 1976ra Nyundoko apezpikua izan zen, eta 1976tik hil zen arte Kigaliko artzapezpikua.

## Bizitza 
Vincent Nsengiyumva Rwazan jaio zen 1936an eta 1966ko ekainaren 18an apaiztu zen.

1973ko abenduaren 17an Paulo VI.a aita santuak Nyundoko apezpiku izendatu zuen Aloys Bigirumwamiren ordez. 1974ko ekainaren 2an Laurean Rugambwa kardinalak apezpiku ordenatu zuen Nyundoko katedralean. 1976ko apirilaren 10ean Kigaliko artzapezpiku bilakatu zen.

Juvénal Habyarimana presidentearen lagun mina zen eta haren erretratua zuen txapa zeraman meza ematean. Agathe Habyarimana lehen damaren kontzientziako gidaria zen. Tutsiei Ruandako genozidioa probokatzea leporatu zien, eta apaiz tutsien zerrenda Interahamweko miliziei eman zien.

1994ko ekainaren 7an, 58 urte zituela, Kabgayiko elizatik gertu hil zuten bi apezpiku, hamar apaiz eta haur batekin batera.

## Ondorengotza apostolikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Samson eta Dalila

«**Samson eta Dalila**» izan daiteke:

## Erlijioa 
* Samson eta Dalila, Bibliako pertsonaiak

## Arte 
### Musika 
* "'*Samson eta Dalila (*Samson et Dalila*)**", Camille Saint-Saënsen opera;
* ***Samson***, Haendelen oratorioa;
* ***Samson and Delilah*** (1976), Grateful Deaden abestia;

### Margolaritza 
* ***Samson eta Dalila*** (1495), Andrea Mantegnaren margolana;
* ***Samson eta Dalila*** (1529-1530), Cranachen margolana;
* ***Samson eta Dalila*** (1609-1610), Rubensen margolana;
* ***Samson eta Dalila*** (1628), Rembrandten margolana;
* ***Samson eta Dalila*** (1887), Jose Etxenagusiaren margolana;

### Zinema 
* ***Samson and Delilah*** (1922), Alexander Kordaren filma;
* ***Samson and Delilah*** (1949), Cecil B. DeMilleren filma;
* ***Samson and Delilah*** (1984), Lee Philipsen filma;
* ***Samson and Delilah*** (1985);
* ***Samson and Delilah*** (1996), Nicolas Roegen telesaila;
* ***Samson and Delilah''''' (2009), Warwick Thorntonen filma.
Saul eta David

***Saul eta David*** () Carl Nielsen daniar musikagileak konposatutako lau ekitaldiko opera da. Libretoa Einar Christiansenek egin zuen, Bibliako pasartean oinarrituta. Konpenhagengo Errege Antzokian 1902ko azaroaren 28an estreinatu zuten.

## Pertsonaiak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Samson eta Dalila (opera)

***Samson eta Dalila*** (; Op. 47) Camille Saint-Saëns frantziar musikagileak konposatutako hiru ekitaldiko grand opéra izan zen. Libretoa Ferdinand Lemairek egin zuen, Bibliako pasartean oinarrituta. Weimarko Grossherzogliches antzokian 1877ko abenduaren 2an estreinatu zuten.

Opera Itun Zaharreko Epaileen Liburuko 16. kapituluan dagoen Samson eta Dalilaren kontakizun biblikoan oinarritzen da. Erregulartasunez antzezten den Saint-Saënsen opera bakarra da. Dalilaren dendako II. ekitaldiko maitasun eszena opera frantziarra definitzen duten pieza tipikoetako bat da. Dalilaren arietatik bi oso ondo ezagutzen dira: "Printemps qui commence" eta "Mon cœur s'ouvre à ta voix", eta horietako bigarrena errezitaldi ezagunenetako bat da mezzosoprano/kontraltorako errepertorioan.

## Pertsonaiak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aldershot

**Aldershot**, Ingalaterrako ipar-ekialdeko udalerri bat da, Hampshire konderrian.

37.131 biztanle ditu.
Peterlee

**Peterlee**, Ingalaterrako ipar-ekialdeko udalerri bat da, Durham konderrian.

2021an 20.300 biztanle ditu.
Un ballo in maschera

***Un ballo in maschera*** () Giuseppe Verdi italiar musikagileak konposatutako hiru ekitaldiko opera izan zen. Libretoa Antonio Sommak egin zuen, Eugène Scribek Daniel-François Auberren *Gustave III* operarako egindako libretoan oinarrituta. Erromako Apollo antzokian 1859ko otsailaren 17an estreinatu zuten.

1792an, Gustavo III.a Suediako erregea hil zuten, bere aurkako konspirazio politiko baten ondorioz. Tiro bat jaso zuen maskara-dantzaldi batean zegoela, eta 13 egun geroago hil zen zauriengatik. Libretorako, Scribe inplikatutako irudi historiko batzuen izenak gorde zituen, maskara-dantzaldi batean konspirazioa eta hilketa. Gainerako obra - karakterizazioak, erromantzea, etorkizunaren igarkizuna, etab. - Scriberen asmakizuna da eta opera ez da historikoki zehatza.

Hala ere, gaur egun ezagutzen den lana bihurtzeko, Verdiren operak (eta bere libretoak) zenbait aldaketa jasan behar izan zituen, Napolin zein Erroman zentsura-arauen konbinazio batek eta 1858ko urtarrilean Frantzian egondako egoera politikoak eragindakoak.

## Pertsonaiak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
North Shields

**North Shields**, Ingalaterrako ipar-ekialdeko udalerri bat da, Tyne eta Wear konderrian. Tyne ibaiaren bokaleko iparraldeko ibarrean bazterrean dago.

2011n 34.423 biztanle ditu.
Miniaturazko zaldi jostailu

**Miniaturazko zaldi jostailua**, edo **Britainiar miniaturazko zaldia**,  Britainia Handiko bertako zaldi arraza moderno bat da. Bere tamaina zein gainontzeko ezaugarriengatik miniaturazko zaldi jostailua ponien sailkapen taldean kokatzen da.

Arraza bereziki txikia izanik,  miniaturazko zaldietan kokatzen da aldi berean.

## Ezaugarriaki 
Delachaux gidaren arabera, tamaina zorrozki 90  cm baino txikiagoa behar du izan, eta, oro har, 50 eta 80 cm  bitartekoa izaten da. Hala ere, British Miniature Horse Society- k 87 cm-ko gehienezko tamaina zerrendatzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Whitby

**Whitby**, Ingalaterrako ipar-ekialdeko kostaldean dagoen udalerri bat da, Iparraldeko Yorkshire konderrian.

2021ean 12,595 biztanle zituen.

thumb|center|400px|Whitby.
Billingham

**Billingham**, Ingalaterrako ipar-ekialdeko udalerri bat da, Durham konderrian. 2021ean 33.915 biztanle zituen.

650 inguruan sortu zuten billek, herri saxoniarra, eta haiengandik hartu zuen bere izena. Aro modernoan, industria kimikoak, eta bereziki Imperial Chemical Industries (ICI) enpresak, garrantzi handia izan zuen hiriaren garapenean. ICIk jada ez du egoitzik Billinghamen. Hala ere, adar honetako beste enpresa batzuk bertan daude.

## Demografia 
|}
## Herritar ospetsuak  
* Jamie Bell, aktorea
* Ann Ming, aktibista 
* Eddie Jobson, musikaria
* Paul Ferrer, musikaria

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Skegness

**Skegness**, Ingalaterrako ekialdeko kostaldean dagoen udalerri bat da, Lincolnshire konderrian.

2021ean 21.128 biztanle ditu.
Sarchal hondartza

**Sarchal hondartza** Ceutako udalerrian dago, Ceutako hiri autonomoan (Espainia). Lehen, inguruan, emakumeentzako espetxe bat zegoen.

Itsaslabar ikusgarriak eta Ceuta hegoaldeko badiaren eta Marokoren ikuspegi ederrak dituen hondartza da. Hondartza txikia da, 250 metroko luzera eta 10 metroko zabalera. Harea iluna du eta jende gutxi joaten da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Torsa

'*** edo **Torsay*', , Eskoziako Barruko Hebridak uhartediko Slate uharteetako uharte bat da, Argyll eta Bute eremuan.
Sutton-on-Sea

**Sutton-on-Sea**, jatorriz **Sutton in the Marsh** edo **Sutton le Marsh**, Ingalaterrako ekialdeko kostaldean dagoen udalerri bat da, Lincolnshire konderrian.
Lola Anderson

**Lola Anderson** (jaioteguna: 1998ko apirilaren 16a) arraunlari britainiar bat da, munduko txapelduna eta urrezko domina olinpikoa irabazitakoa. Nerabe zelarik erabaki zuen arraunean hastea, 2012ko Londresko Olinpiar Jokoak ikusten, Erresuma Batuak urrezko lau domina irabazi baitzituen arraunketan, aitak bultzatuta, unibertsitate garaian arraunean aritutakoa zenez.

## Ibilbidea 
Nazioarteko lehenengo domina 2016ko Munduko gazte mailako txapelketan irabazi zuen, lauko scull proban bigarren egin zuen. Hiru urte beranduako munduko txapelduna izan zen 23 urtez azpikoetan.

2022ko Europako Arraunketa Txapelketan urrezko domina bat irabazi zuen skull laukoitzean. Horren ostean, brontzezko domina bat eskuratu zuen 2022ko Munduko Arraunketa Txapelketan Račicen (Txekiar Errepublika).

2023ko Munduko Arraunketa Txapelketan, Belgraden, urrezko domina irabazi zuen skull laukoitzean, arraunkide zituela Lauren Henry, Hannah Scott eta Georgina Brayshaw.

Taldeak urrezko domina irabazi zuen skull laukoitzean, 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan, Parisen.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Arraunketa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan

## Kanpo estekak 
*  Lola Anderson, World Rowing
Hego-mendebaldeko Afrika Alemana

**Hego-mendebaldeko Afrika Alemana** () alemaniar kolonia izan zen, hegoaldeko Afrikan. 1884tik 1919ra arte iraun zuen, urte horretan Versaillesko Itunak Hegoafrikako Batasunari eman baitzion haren gaineko kontrola. Bere aldi baterako administrazioa Hegoafrikak jaso zuen, Nazioen Ligako agindupeko lurralde gisa. Hegoafrikak eskualdea, Hego-mendebaldeko Afrika deitua, *de facto* probintzia bezala gobernatu zuen, azkenean 1990ean Namibia bezala independizatu zen arte. 835.100 km²-ko azalera zuen, eta garai hartako metropoliaren tamaina behin eta erdi zen gutxi gorabehera.

## Kolonizazioa 
1882ko azaroaren 16an, Bremen hiriko Adolf Lüderitz merkatari alemaniarrak Bismarck kantzilerrari Afrikako hego-mendebaldean eraikitzeko asmoa zuen geltoki bat babestea eskatu zion. Behin hori eman zitzaionean, Heinrich Vogelsang enplegatuak lurrak erosi zizkion bertako buruzagi bati, eta hiri bat ezarri zuen Angra Pequena badian, Lüderitz izena hartuko zuena. 1884ko apirilaren 24an, eremua Alemaniar Inperioaren babespean jarri zuen britainiar okupazioa indargabetzeko. 1884ko hasieran, Alemaniako Gerra Inperialeko Itsas Armadako *SMS Nautilus* kanoi-ontzia iritsi zen egoera aztertzeko. Gobernuaren aldeko txosten batek eta britainiarren adostasunak *Leipzig* eta *Elisabeth* korbeten bisita ekarri zuten. Azkenean, Alemaniako bandera 1884ko abuztuaren 7an igo zuten. Alemaniak lurralde honetan egindako erreklamazioak Berlingo Konferentzian berretsi ziren. Urrian, Mendebaldeko Afrikarako ordezkari izendatu berria, Gustav Nachtigal, *SMS Möwe* itsasontzian iritsi zen.

## Ikus, gainera 
* Herero eta nama herrien genozidioa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oronsay (Colonsay)

**Oronsay** edo **Oransay**, , Eskoziako Barruko Hebridak uhartediko uharte bat da, Argyll eta Bute eremuan. Colonsay uhartearen hegoaldean dago.

70 biztanle inguru ditu.
Capriviko Zerrenda

**Capriviko Zerrenda** (; ) edo **Caprivi**, lehen **Itenge** deitua, Namibiako korridore bat da, Zambezi eskualdearen ekialderantz dagoena. 450 kilometro luze inguru da, Botswana hegoaldean eta Angola eta Zambia iparraldean artean kokapurik. Okavango, Kwando, Chobe eta Zambezi ibaiek Caprivi inguratzen dute. Bere herririk handiena Katima Mulilo hiria da. Gerra zibil batetik igaro zen 1994tik 1999ra. Zerrenda administratiboki Zambezi eta ekialdeko Kavango eskualdeenartean banatuta dago.

Botswanak eta Zambiak 150 metroko muga partekatzen dute Kazungulako pasabidean. Hego-mendebaldeko Afrika Alemanak bereganatu zuen lurraldea, Zambezi ibaira iristeko eta, ondorioz, kontinentearen ekialdeko kostaldera eta Ekialdeko Afrika Alemanera iristeko. Geroago konturatu ziren ibilbidea ez zela nabigagarria Victoria ur-jauzien kokapenagatik, munduko ur-jauzirik handienetako bat, Capriviko Zerrendatik 65 kilometro ekialdera daudenak, eta ibaian behera ur-jauzi gehiago zeudelako, hala nola Kariba eta Cahora Bassa presak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Norma (opera)

***Norma*** Vincenzo Bellini italiar musikagileak konposatutako bi ekitaldiko opera da. Libretoa Felice Romanik egin zuen, Alexandre Soumeten ''Norma, ou L'infanticide* tragedian oinarrituta. Milango La Scalan 1831ko abenduaren 26an estreinatu zuten. Bel cantoen tradizioaren altuera handiagoaren adibidetzat jotzen da. *Casta Diva'' bere aria ezagunenetakoa izan zen XIX. mendean, eta errepertorio lirikoko ezagunenetakoa izaten jarraitzen du.

## Pertsonaiak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lauren Henry

**Lauren Henry** (jaioteguna: 2001eko abenduaren 21a) arraunlari britainiar bat da, urrezko domina olinpikoa irabazitakoa eta munduko txapelduna.

## Ibilbidea 
Lauren Henryk garaipen orokorra lortu zuen 2023an Erresuma Batuko senior arraunketa hautaldietan, skiff proban, artean 23 urtez azpikoa zela.

Henryk brontzezko domina bat irabazi zuen senior mailako bere lehen ekitaldian, skull laukoitzetan, 2023ko Europako Arraunketa Txapelketan.

2023ko Munduko Arraunketa Txapelketan, Belgraden, urrezko domina irabazi zuen skull laukoitzetan, arraunkide zituela Lola Anderson, Hannah Scott eta Georgina Brayshaw.

Taldeak urrezko domina irabazi zuen skull laukoitzean, 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan, Parisen.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Arraunketa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan

## Kanpo estekak 
*  Lauren Henry, World Rowing
Mupirozina

**Mupirozina** konposatu organikoa da C26H44O9 formula duena, azido karboxilikoen familiakoa. Solido zuria da 77-78 Ctan urtzen dena. Kate karbonodun luzea du non epoxido, oxano eta hidrolixo funtzio-taldeak ageri diren.

Pomada moduan antibiotiko gisa erabiltzen da bakterio gram-positiboek eragindako infekzioak tratatzeko .

Mupirozina *Pseudomonas fluorecens* bakterio gram-negatibotik isolatu zen estreinekoz 1971an.

## Erabilera 
Mupirozina bakterion bidezko azaleko infekzioak tratatzeko erabiltzen da, bereziki *Staphylococcus aureus* eta *Streptococcus pyogenes* bidezkoetan. Pomada gisa baliatzen da eta antibiotikoarekiko erresistentzia sor dadin ebitatzeko ez hamar egunekoa baino tratamendu luzeagoak ez dira gomendatzen.

Albo-ondorio ohikoenak azkura eta legena aplikatzeko tokian, buruko minak eta nauseak izaten dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak