open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1604 Tombaugh

**1604 Tombaugh** asteroide gerrikoan aurkitutako 1604. asteroidearen izena da. 1931ko martxoak 24an aurkitu zuen Carl Otto Lamplandek Arizonako Flagstaffeko Lowell Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1931 FH** zen. Bere izena Pluton planeta nanoa (garai hartan eguzki sistemako bederatzigarren planetatzat hartua izan zen) 1930ean aurkitu zuen Clyde Tombaughen omenezkoa da.

## Kanpo estekak
Deustuko Unibertsitateko Ingeniaritza Fakultatea

**Deustuko Unibertsitateko Ingeniaritza Fakultatea** Bilbon Deustuko Unibertsitateak dituen sei fakultateetako bat da, ingeniaritzan espezializatua dena. Deustuko kanpusean du egoitza.

## Historia 
Deustuko Unibertsitateko Ingeniaritza Fakultatea Deustuko Informatika Eskolaren (ESIDE) bilakaera da, 1970-71 ikasturtean jaio zena. 1976an Informatika Fakultate bihurtu eta 1979an onarpen ofiziala lortu zuen. 1996an beste ingeniaritzak ikasteko aukera eman zuen. 2018an Gasteizko egoitza zabaldu zen, non Industria Digitaleko gradu duala ematen den.

## Tituluak 
* Graduko ikasketak:
** Informatikako Ingeniaritza gradua
** Industria Teknologien Ingeniaritza gradua
** Industria Elektronikako eta Automatikako Ingeniaritza gradua
** Industria Antolaketako Ingeniaritza gradua
** Diseinu Industrialeko Ingeniaritza gradua
** Ingeniaritza Mekanikoko gradua
** Informatikako Ingeniaritza gradua eta Enpresen Eraldaketa Digitala programa
** Industria Elektronikako eta Automatikako eta Informatika Ingeniaritzako gradu bikoitza
** Diseinu Industrialeko eta Ingeniaritza Mekanikoko gradu bikoitza
** Enpresen Administrazio eta Zuzendaritzako eta Industria Teknologien Ingeniaritzako gradu bikoitza
** Industria Digitaleko Ingeniaritza gradu duala
* Graduondoko hiru *master*rak ere ematen ditu.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Bernard Wolfe

**Bernard Wolfe** (New Haven, Connecticut, 1915eko abuztuaren 28a - Calabasas, Kalifornia, 1985eko urriaren 27a) estatubatuar idazlea izan zen, zientzia fikzioan idatzitako lanengatik ezaguna. Genero horretan, bereziki nabarmentzekoa da *Limbo* lana, 1952 urtekoa. Leon Trotskyren idazkari eta bizkartzain ere izan zen denboraldi labur batean zehar.
Underneath the Colours

***Underneath the Colours*** INXS musika taldearen bigarren kantu bilduma da. 1981eko urriak 19an argitaratu zuten Australian. Bilduma honetan konposaketa helduago bat ikusten da, taldearen hurrengo bildumen ezaugarria izango zen soinu bakar bat izatera eraman zuena. Gai politikoei buruzko lehen kantuak daude bilduma honetan, baita lehen balada ere, aurrekoarekin alderatuta bilduma honek zuen sentimendu malenkoniatsuagoarekiko egokiagoa.

Bildumaren azala Cyril Powerrek egin zuen, Underneath the Colours izenarekin.

## Bildumako kantuak 
Parentesi artean nabarmendutakoak izan ezik, Andrew Farrissek eta Michael Hutchencek idatzitako kantuak dira.

# "Stay Young" – 3:25
# "Horizons" – 5:13
# "Big Go Go" (INXS) – 3:12
# "Underneath the Colours" – 3:59
# "Fair Weather Ahead" (INXS) – 4:21
# "Night of Rebellion" (Farriss, Hutchence, Pengilly) - 3:44
# "Follow" (Hutchence, Pengilly) – 3:53
# "Barbarian" (INXS)– 3:00
# "What Would You Do" (INXS) – 3:08
# "Just to Learn Again" (Beers, Farriss, Hutchence) – 4:43

## Musikariak 
* Garry Gary Beers (baxua)
* Andrew Farriss (gitarra eta teklatuak)
* Jon Farriss (perkusioa eta danborrak)
* Tim Farriss (gitarra)
* Michael Hutchence (ahotsa)
* Kirk Pengilly (gitarra, saxoa eta ahotsa)

## Singleak 
# "Stay Young"/"Lacavocal" (1981eko urria) (AUS #21)
# "Underneath the Colours"/"Prehistoria" (1982ko urtarrila) (Zelanda Berrian soilik)
# "Night of Rebellion"/"Prehistoria" (1982ko urtarrila)

## Bideoak 
# "Stay Young"
# "Underneath the Colours"
# "Night of Rebellion"

## Kanpo estekak
Deustuko Unibertsitateko Zuzenbide Fakultatea

**Deustuko Unibertsitateko Zuzenbide Fakultatea** Bilbon Deustuko Unibertsitateak dituen sei fakultatearen bat da, zuzenbidean espezializatua dena. Deustuko campusean du egoitza.

## Historia 
Deustuko Unibertsitateko Zuzenbide Fakultatea unibertsitate berarekin batera 1886-87 ikasturtean hasi zen. 1963an onaper ofiziala lortu zuen Elizaren Unibertsitate bilakatuta.

## Tituluak 
* Graduko ikasketak:
** Zuzenbideko Gradua
** Zuzenbideko Gradua eta Ekonomia Espezialitatea
** Enpresen Administrazio eta Zuzendaritzako Gradua eta Zuzenbideko Gradu bikoitza
* Graduondoko ikasketak:
** Master titulu ofizialak:
*** Zerga Aholkularitzako Unibertsitate Masterra
*** Enpresa Zuzenbideko Unibertsitate Masterra
*** Nazioz haraindiko Merkataritza Zuzenbideko eta Finantzetako Unibertsitate Masterra
*** Itsas eta Portu Enpresen Kudeaketako eta Itsas Zuzenbideko Unibertsitate Masterra
*** Zientzia Juridikoei buruzko Ikerketako Unibertsitate Masterra
** Titulu propioak:
*** Abokatutza eta Praktika Juridikoko Masterra
*** Euskal Herriko Foru Zuzenbide Zibileko Espezializazio Diploma
*** Konkurtso Legeari buruzko Espezializazio Diploma
*** Kontratu Publikoei buruzko Espezializazio Diploma

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Deustuko Unibertsitateko Teologia Fakultatea

**Deustuko Unibertsitateko Teologia Fakultatea** Bilbon Deustuko Unibertsitateak dituen sei fakultatearen bat da, teologian espezializatua dena. Deustuko campusean du egoitza.

## Historia 
1880an Jesusen Lagundiak bere ikasleak Bilbon prestaketa bereizia ematea erabaki eta Oñako Teologia Fakultatea titulua lortzea erabaki zuen. Horrekin batera Deustuko Unibertsitatea sortu zuten. Denboraren poderioz Fakultatea Bilbon zentralizatu zuten, Elizako Fakultate bilakatuta.

## Tituluak 
* Teologiako Batxilergoa
* Teologiako Lizentziatura
** Teologia Sistematikoko espezialitatea
** Teologia Biblikoko espezialitatea

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Sydneyko Olinpiar Parkea

thumb|250px|Sydneyko Olinpiar Parkearen planoa.
**Sydneyko Olinpiar Parkea** (ingelesez *Sydney Olimpic Park*) Sydneyko Homebush Bay aldirian dagoen 640 hektareako parke bat da, bertan kirol instalakuntza ugari dagoelarik.

Sydneyn ospatu ziren 2000ko Udako Olinpiar Jokoak antolatzeko eraiki zen, eta ordutik, hiriko kirol eta kultura ekitaldi gehienak bertan antolatzen dira. Olinpiar Jokoetan zehar atletismo eta igeriketa probak hartzeaz gain, bere barrutiaren barnean olinpiar hiribildua ere hartu zuen, bertan, Olinpiar Jokoetan parte hartu zuten nazio ordezkaritza guztiek ostatu hartu zutelarik.

Bere eremuaren barnean ANZ Stadiuma aurki dezakegu, 13ko rugbyko edo australiar futboleko nazioko eta nazioarteko lehiaketa gehienak hartzen dituena, Sydneyko Nazioarteko Ur Gunea, bertan igeriketa lehiaketak egiten direlarik, eta Sydney SuperDome eta The Dome, saskibaloi, gimnasia, eskubaloi eta boleibol lehiaketak hartzen dituztenak, baita NSW Tennis Centre ere, tenis lehiaketak hartzen dituena.

Kirol multzoaren kudeaketa 1995 arte *Homebush Bay Development Corporation*en esku egon zen, eta hiria 2000ko Udako Olinpiar Jokoen egoitza izendatua izan zenetik, Jokoen antolakuntza autoritatearen esku. 2001ean kudeaketa *Sydney Olimpic Park Authority*ren eskuetara pasa zen.

## Kanpo estekak
Deustuko Unibertsitateko Psikologia eta Hezkuntza Fakultatea

**Deustuko Unibertsitateko Psikologia eta Hezkuntza Fakultatea** Bilbon Deustuko Unibertsitateak dituen sei fakultatearen bat da, psikologian espezializatua dena.

Deustuko campusean du egoitza eta Drogamenpekotasunen Deustuko Institutua du bere barnean.

## Tituluak 
* Psikologiako Gradua
* Gizarte Hezkuntzako Gradua
* Lehen Hezkuntzako Gradua (Atzerriko Hizkuntzako eta Hezkuntza Premia Berezietako aipamenak)
* Psikopedagogia

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Deustuko Unibertsitateko Gizarte eta Giza Zientzien Fakultatea

**Deustuko Unibertsitateko Gizarte eta Giza Zientzien Fakultatea** Bilbon Deustuko Unibertsitateak dituen sei fakultatearen bat da, giza zientzietan espezializatua dena.

Deustuko eta Donostiako campusetan du egoitza eta Deustuko Unibertsitateko Hizkuntza Zentroa bere barnean du.

## Historia 
1962-63ko ikasturtean, Deustuko Unibertsitateak Letren Fakultatea sortu zuen, *Literaria* izenez ezagutzen zutena. 1964an Turismoko eta Zuzendaritzako Idazkari ikasketak, 1974an Soziologia eta Politikakoak eta 1992an Gizarte Lanekoak eman zituzten.

2009-10 ikasturtean, ikastegi guzti horiek bildu eta Gizarte eta Giza Zientzien Fakultatea eratu zuten.

## Tituluak 
* Graduak
** Komunikazioko Gradua (Donostian)
** Euskal Filologiako Gradua (Bilbon)
** Giza Zientzietako Gradua (Bilbon)
** Hizkuntza Modernoetako Gradua (Bilbon)
** Hizkuntza Modernoetako eta Kudeaketako Gradua (Bilbon)
** Gizarte Laneko Gradua (Bilbon eta Donostian)
** Turismoko Gradua (Bilbon eta Donostian)
* Graduondokoak
** Komunikazio, Aisia eta Etikaren Arloko masterra
** Nazioarteko eta kulturarteko Ikasketen Arloko masterra
** Gizartean esku hartzeko Arloko masterra
** Gizarte Zientziei buruzko doktoregoa
** Aisia eta Giza Garapenari buruzko doktoregoa
** Nazioarteko eta Kultura arteko Ikasketetako doktoregoa
** Zuzendaritzako Idazkaritzako Unibertsitate Graduatua
** Kultura eta Elkartasuneko Unibertsitate Tituluduna

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
José Ángel Sánchez Asiain

**José Ángel Sánchez Asiain** (Barakaldo, 1929ko martxoaren 1a - Madril, 2016ko abenduaren 31) bizkaitar enpresaburu eta ekonomialaria izan zen.

## Biografia 
Deustuko Unibertsitateko Ekonomia eta Enpresa Zientzien Fakultatean ikasi ondoren, 1958an ekonomia doktoretza lortu zuen Madrilgo Unibertsitatean.

Deustuko Unibertsitatean irakaslea izateaz gain, Banco de Bilbao hasi zen lanean. 1988an Banco de Vizcayarekin bat egin zuenean, Banco Bilbao Vizcayaren presidente bilakatu zen. Horri esker, hainbat enpresen kontseilaria izan zen eta baita ohore eta kargu asko lortu ere.
Acer Arena

**Acer Arena** Australiako Sydney hirian dagoen kirol eta entretenimendu multzo handi bat da. Sydneyko Olinpiar Parkean dago, eta 1999an amaitu zen eraikitzen, Sydneyn ospatu behar ziren 2000ko Udako Olinpiar Jokoetarako instalakuntzen zati bezala. Arena jatorrian **Sydney SuperDome** bezala ezagutzen zen Acer taiwandar enpresak izenaren eskubideak 2006an erosi zituen arte.

190 milioi dolarreko kostua izan zuen instalakuntza honek Abigroup Ltdk eta Obayashi Corporationek eraiki zuten buruan ingurugiro faktoreak zituztela. Edonola ere, instalakuntzarentzako aire girotuak haloalkanoak sortzen zituen eta Olinpiar Jokoetarako *Gida Berdea* haustea leporatu zitzaion. Hegoaldeko Gales Berriko gobernuburua zen Bob Carrek estadioa, ofizialki, 1999an inauguratu zuen.

Estadioaren garapena 3400 autorentzako aparkalekua eta kanpo landun plaza bat ere bazituen hiru azpitokiren zati izan zen.

Estadioaren sabaiko mastak lurretik 42 metrotarainoko altuera dute, eta estadioak 20.000 metro karratuko azalera hartzen du.

Bertan jokatzen ditu Sydney Swifts taldeak etxeko partidak.

## Kanpo estekak 
* Acer Arena | Webgune ofiziala
Emilio Ibarra

**Emilio Ibarra Txurruka** (Donostia, 1936ko azaroaren 9a - Madril, 2019ko uztailaren 17a) euskal enpresaburu eta ekonomialaria izan zen.

## Biografia 
Ybarra burges leinuaren kidea, ama Dolores Txurruka Abrako kondesa eta aita Santiago Ybarra zituen; aita Cabo Quilates ontzian hil zuten Gerra Zibilean.

Deustuko Unibertsitateko Ekonomia eta Enpresa Zientzien Fakultatean ikasi eta Santiago anaiarekin batera Vocentoren jabea zen. Tubos Reunidos edo Corporación Financiera enpresen kontseilaria izateaz gain, Banco de Bilbao edo BBVren presidentea izan zen.

## Genealogia 
## Erreferentziak
Alfredo Sáenz Abad

**Alfredo Sáenz Abad** (Areeta, 1942ko azaroaren 21a) bizkaitar enpresaburu eta bankaria da.

## Biografía 
Deustuko Unibertsitateko Ekonomia eta Enpresa Zientzien Fakultatean ikasi ondoren bere ibilbide profesionala banketxeetan egin du. Banco Bilbao Vizcayan (1981 - 1993), Banca Catalanan (1993), Baneston (1994 - 2002) eta Banco Santanderren (2002-) lan egin du.

2009an Bartzelonako Entzutegi Probintzialak 1993an Banestoko presidentea zela salaketa faltsua egiteagatik 6 hilabeteko zigor-kartzela eta 9.000 euroko isunaz zigortu zuen. 2011n José Luis Rodríguez Zapateroren gobernuak alde bateko indultua eman zion.

## Erreferentziak
Deustuko Unibertsitateko Ekonomia eta Enpresa Zientzien Fakultatea

**Deustuko Unibertsitateko Ekonomia eta Enpresa Zientzien Fakultatea** Bilbon Deustuko Unibertsitateak dituen sei fakultatearen bat da, ekonomian espezializatua dena. Deustuko campusean du egoitza. Ezizena "Komertziala" du.

## Historia 
Pedro eta Domingo Agirre Amerikatik itzulitako indianoek Bilbon Ingalaterran eta Estatu Batuetan ikusitako ekonomia fakultatearen moduko zentroa sortzeko helburua zuten. Horri esker, 1916an Pedro Ikaza bere ilobak fakultatea sortu zuen, Jesusen Lagundiaren laguntzari esker. Epeka epeka ospetsu bihurtu eta 1973an onarpen ofiziala lortu zuen. 2007an *Deusto Business School* (DBS) sortu zuten negozio-eskola moduan.

## Tituluak 
* Graduko ikasketak:
** Enpresen Administrazio eta Zuzendaritzako Gradua (Bilbon)
** Enpresen Administrazio eta Zuzendaritzako Gradua eta Zuzendarien Aurrerabiderako Programa (Titulu propioa, Bilbon)
** Enpresen Administrazio eta Zuzendaritzako Gradua (Donostian)
** Enpresen Administrazio eta Zuzendaritzako Gradua eta Zuzenbide Gradu bikoitza (Donostian)
** Enpresen Administrazio eta Zuzendaritzako Gradua eta Informatikako Ingeniaritza Gradu bikoitza (Donostian)
* Graduondoko *master*rak:
** European and International Business Management Masterra (Bilbon)
** Giza Baliabideetako Masterra (Bilbon)
** Enpresen Zuzendaritzako Unibertsitate Masterra (Donostian)
** Kontu Ikuskaritzako Masterra (Bilbon)
** Finantza Masterra (Madrilen)

## Ikasle ohi ezagunak 
Hona hemen bertan ikasi zuten ikasle batzuk:
* Emilio Botín
* Carlos Garaikoetxea (Pr.: 1962)
* Joaquín Almunia (Pr.: 1971)
* José Ángel Sánchez Asiain (Pr.: 1949)
* Pedro Toledo (Pr.: 1958)
* Emilio Ybarra (Pr.: 1959)
* José Ignacio Goirigolzarri (Pr.: 1977)
* Alfredo Sáenz (Pr.: 1965)
* José Ramón Gerediaga (Pr.: 1971)
* José María Abril (Pr.: 1975)
* Guillermo Ibáñez (Pr.: 1969)
* Javier Eraso (Pr.: 1982)
* Joseba Barrena
* José Luis Markaida (Pr.: 1961)
* José Miguel de la Rica
* Jorge Gil Lozano
* José María Lacasa
* Santiago Bergaretxe
* Luis Abril Pérez
* Francisco Sánchez Asiain
* Javier Salaberri

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Stendal

**Stendal** Alemaniako Saxonia-Anhalt estatuaren iparraldean dagoen hiria da, Altmark eremuaren hiriburu historikoa.

## Historia 
Alberto I.a Brandenburgokoa "Hartza"k sortu zuen XII mendean eta berehala bihurtu zen Hansa Ligako hiri garrantzitsuenetako bat. Eliza ederrak eraiki zituen, udaletzea ere bai. Oraindik ikusgai daude hirirako bi ate, babeserako baino gehiago hiriaren garrantzia erakusteko eraikiak.

Brandenburgoko agintarien esku egon zen mende luzetan eta Napoleondar Gerrak izan ondoren Prusiak eskuratu eta Saxoniako probintzian sartu zuen.

## Ondasun nabarmenak 
Stendal "Adreilu gorrizko hiri gotikoa" ezizenaz ezagutzen da.
* **Hiriko ateak:** Harresia desagertu ondoren bi ate gelditu dira garai bateko Hansa hiriaren prestigioa erakusteko, *Tangermünder Tor* hegoaldean eta *Uenglinger Tor* iparraldean.
* '*Merkatu plaza (*Marktplatz*):*' Merkatu plazaren inguruan daude udaletxea (*Rathaus*) eta Andre Mariaren eliza (*Marienkirche*). Aipatzekoa da 8 metrotako altuera duen Errolanen estatua.
* **Troiako Zadia:** Winckelmann museo arkeologikoan dagoen Troiako Zaldiaren erreplika erraldoia da, 16 metroko garaiera eta 45 tonako pisua duena. Errekorren Guinness Liburuaren arabera munduko erreplikarik handiena da.

## Hiritar ezagunak 
* Johann Joachim Winckelmann (1717-1768), arkeologoa
* Friedrich Hermann Haacke (1824–1899), Stendalen kolera izurria borrokatu zuen medikua
* Gustav Nachtigal (1834–1885), medikua eta Afrikaren exploratzailea

## Hiri senidetuak 
* 

## Demografia 
## Kanpo estekak 
*  Webgunea ofiziala
Koldo Alberdi Olaizola

**Koldo Alberdi Olaizola** (Zarautz, 1952 - ) euskal herritar eskultorea da. 1971 urtean hasita, Debako arte eskolan ikasi zuen Jorge Oteizarekin. Usurbilen harrziko eskulturak egiteko lantegia eratu zuen ondoren. Remigio Mendibururen ikasle eta laguntzailea ere izan da.
Dessau-Wörlitz lorategia

**Dessau-Wörlitz lorategia** (alemanez *Dessau-Wörlitzer Gartenreich*), Alemaniako lorategi ingeles handiena da. Dessau-Roßlau hiriko Wörlitzer lakuaren ertzean kokaturik dago, Saxonia-Anhalt estatuan.

Anhalt-Dessauko Leopoldo III.a dukeak sortu zituen XVIII mendean, Europan zehar hainbat herrialde bisitatzetik bueltan etorri zenean. Ilustrazioaren defendatzailea izanik lorategi barroko formalak utzi eta paisaia naturalistagoa sortu nahi izan zuen.

## Oranienbaum 
Lorategiak bere aitona Joan Jurgi II.a Anhalt-Dessaukoaren garaian sortu ziren, XVII mendean. 1659an Herbehereetako Cornelis Ryckwaert arkitektuak *Nischwitz* eremuan jauregia eta lorategiak diseinatu zituen. *Oranienbaum* izen berria eman zitzaion 1673an. Jauregia bera 1683an bukatu zuten eta Henriketa Katalina emaztearen udako egoitza bihurtu zen.

thumb|ezkerrera|250px| Oranienbaum elurretan
thumb|ezkerrera|250px| Wörlitzer parkea
Leopoldo III.ak txinatar estiloa gehitu zion 1780ean, eta horrela hainbat arku-zubi, te etxetxoa eta pagoda bat gehitu zizkion. 1811an *Orangerie* bat (aisialdirako eraikina) gehitu zitzaion, Europako luzeenetako bat (175 metro) zena, zitroi zuhaitzek inguratzen zutelarik.

## Wörlitzer parkea 
Dessauren ondoan dagoen Wörlitz herrixkan dagoen parkea da, Elba ibaiaren ertzean dagoena. Kontinenteko lehenego lorategi ingelesetako bat izan zen, 1769 eta 1773 artean egin baitzen. Eraikin gehienak Erdmannsdorff arkitektuak diseinatu zituen, eta parkea bera Johann Friedrich Eyserbeck (1734-1818) arkitektuak.

Wörlitzeko jauregian bizi izan ziren Leopoldo III.a eta bere emaztea. Alemaniako lehenengo jauregi neoklasikoa da hau. Jauregiko lorategien mendebaldean San Petri eliza dago (1809) eta ekialdean sinagoga bat (1790), Kristal hautsien gauean zaintzaileak salbatu zuena.

Wörlitzer lakuaren erdian sumendi itxurako uharte bat dago. *Vesuvio* irudikatu nahian, azpialdean eraikin batzuk gehitu zitzaizkion (*Pompeia* gisa) eta jaialdietan su artifizialak botatzen ziren 79.ko erupzioa antzezteko.

## Besterik 
* Luisium gaztelua: Leopoldo III.ak 1774ean bere emazte Luisarentzat eraikitako jauregi neoklasikoa.
* Georgium gaztelua: Leopoldoren Jurgi anaiak 1780an eraikia.
* Mosigkau gaztelua: 1752 eta 1757 artean eraikitako jauregi rokokoa
* Großkühnau gaztelua: Leopoldok Alberto anaiarentzat eraikitako jauregia. Lorategien mendebaldeko mugan dago.

## Iruditegia 

Irudi:Wörlitz Schloss.jpg|Wörlitz jauregia
Irudi:Schloss Oranienbaum2.JPG|Oranienbaum
Irudi:Dessau Luisium.jpg|Luisium gaztelua
Irudi:Dessau asv2022-08 img24 Schloss Georgium.jpg|Georgium gaztelua
Irudi:Schloss Mosigkau.JPG|Mosigkau gaztelua
Irudi:Schloss Großkühnau.jpg|Großkühnau gaztelua

## Kanpo estekak 
*  Dessau-Wörlitz lorategiaren webgune ofiziala
1964ko Andaluziako Itzulia

**1964ko Andaluziako Itzulia** txirrindularitza itzuli honen 11. edizioa izan zen. 1964ko otsailak 2 eta 9 artean ospatu zen 8 etapatan banatutako 1195 kilometroko ibilbidea eginez, Malagan hasi eta amaituz.

48 txirrindularik parte hartu zuten 6 taldetan banatuta, eta 32 izan ziren proba amaitu zutenak.

Garailea izan zen Rudi Altig alemaniarrak proba, batez beste, 37,857 kilometro orduko abiaduran bete zuen. Mendiko sailkapena Juan Jose Sagarduirentzat izan zen, eta taldekakoa Saint-Raphaelentzat.

## Etapak 
## Sailkapen nagusia 
|}

## Kanpo estekak
Franco Balmamion

**Franco Balmamion** (Nole, Turin, 1940ko urtarrilak 11) italiar txirrindulari ohi bat da, profesionala 1960ko hamarkadan zehar.

Bere kirol karrerako lorpenik handienak Italiako Giroan izan ziren , non 1962ko eta 1963ko ekitaldiak irabazi zituen. Bitxikeria bat, bi Giro hauek etapa garaipenik lortu gabe irabazi zituela da.

Bere garaipenez gain, beste emaitza on batzuk 1962ko Suitzako Itzulian lortutako 2. postua, 1965eko Milan-San Remon lortutako 3. postua, 1967ko Frantziako Tourreko mendiko sailkapenean lortutako 2. postua eta 1970eko Piamonteko Giroan lortutako 3. postua dira.

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
-: ez zuen parte hartu
UT.: utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
José Ventura Agirre-Solarte

**José Ventura Agirre-Solarte Iturraspe** (Lekeitio, 1793ko irailaren 3a - Paris, 1842ko apirilaren 15a) bizkaitar merkatari, bankari eta politikaria izan zen.

Gaztaroan Peru eta Txilera emigratu eta aberats itzuli zen, Zeferina Alzibar Gizaburuagarekin Erresuma Batura ezkondu eta ardo eta artilea garraiotzeari ekin zion José Luis Uribarrenekin batera. Bere enpresa, *Aguirrebengoa, fils & Uribarren*, Bordelen eta Parisen egoitza zuten. 1834 eta 1836 artean prokuradore, urte hartan Francisco Javier Istúrizrekin batera Espainiako Ogasun Ministro izendatu zuten.

## Erreferentziak
1931ko Frantziako Tourra

**1931ko Frantziako Tourra** Itzuli Handi honen 25. edizioa izan zen. 1931ko ekainak 30 eta uztailak 26 artean ospatu zen, 24 etapatan banatutako 5095 kilometroko ibilbidea eginez.

81 txirrindularik hasi eta 35ek amaitu zuten proba.

Garailea izan zen Antonin Magnek proba, batez beste, 28,73 kilometro orduko abiaduran bete zuen.

## Etapak 
## Sailkapen nagusia 
|}

## Kanpo estekak
Zentroko Alderdia (Norvegia)

**Zentroko Alderdia** () Norvegiako alderdi politiko zentrista da. Ideologia tradizional bat bultzatzea baino gehiago, nekazarien eta arrantzaleen interesak defendatzea da bere helburua. Horretarako, eredu ekonomiko eta politiko deszentralizatuaren alde agertu ohi da. Gainera, Norvegia Europar Batasunean sartzearen aurka dago.

Historian zehar, eskuineko alderdien sustengatzaile izan da. 2005eko hauteskundeetan, aldiz, joera horri buelta eman eta Jens Stoltenbergek gidatutako gobernuan sartu zen, Alderdi Laborista eta Ezkerreko Alderdi Sozialistarekin batera. Aurretik, hiru lehen ministro izan ditu: Peder Kolstad (1930-1931), Jens Hundseid (1931-1932) eta Per Borten (1965-1971).

## Kanpo estekak 
*  [www.senterpartiet.no Alderdiaren webgune ofiziala]
*  Alderdiaren ideologiaren azalpen laburra
1963ko Andaluziako Itzulia

**1963ko Andaluziako Itzulia** txirrindularitza itzuli honen 10. edizioa izan zen. 1963ko otsailak 10 eta 17 artean ospatu zen, horietako bat bikoitza izan zen 8 etapatan banatutako 1325 kilometroko ibilbidea eginez eta Malagan hasi eta amaituz.

60 txirrindularik parte hartu zuten 10 taldetan banatuta, eta proba 36k amaitu zuten.

Garailea Anton Barrutia izan zen, eta proba, batez beste, 36,573 kilometro orduko abiaduran bete zuen, mendiko sailkapena Fernando Manzanequerentzat eta taldekakoa Balear taldearentzat izan ziren bitartean.

## Etapak 
## Sailkapen nagusia 
|}

## Kanpo estekak
Juan Jose Sagardui

**Juan Jose Sagardui Ayastru** (Zaratamo, 1941eko ekainaren 14a - Galdakao, 2010eko urriaren 4a) euskal txirrindulari bat izan zen, profesionala 1961 eta 1969 artean.

## Kirol ibilbidea 
Hirurogeikoen hamarkadako eskalatzaile bikaina, bere sasoirik onena 1963koa izan zen, urte hartan, besteak beste, Arrateko Igoera, Eibarko Bizikleta eta Iruñeko Pascuas Sari Nagusia lasterketen gailendu zen, Arratekoan, Federico Bahamontesi eta Jacques Anquetili aurrea harturik. 

1964ko Etorkizuneko Tourrean bi etapa, mendiko sailkapena eta puntukako sailkapena irabazi zituen. 
1965ean Frantziako Tourrean parte hartzeko aukeratu zuten eta 46. postuan bukatu zuen.

Espumosos Gorbea taldearekin hasi zuen kirol ibilbidea  eta 1963tik 1967 arte Kas taldean aritu zen. Geroago, Karpy taldearekin sinatu zuen eta 1969ko martxoan erretiratu zen txirrindularitzatik, profesionaletan zortzi urte eman ondoren. 

2010eko urriaren 4an hil zen eta urriaren 6an hileta elizkizunak egin ziren Basauriko San Pedro elizan.

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan
-: ez zuen parte hartu
UT: utzi, ez zuen amaitu

## Taldeak 
* Espumosos Gorbea (1961-1962)
* KAS (1963-1967)
* Karpy (1968-1969ko martxoak 31)
* La Casera-Peña Bahamontes (1969)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Sagardui’tar Jon Joseba, txirrindulari trebia
* Juan Jose Sagarduyren fitxa
1963ko Italiako Giroa

**1963ko Italiako Giroa** Itzuli Handi honen 46. edizioa izan zen. 1963ko maiatzak 19 eta ekainak 9 artean ospatu zen, 21 etapatan banatutako 4063 kilometroko ibilbidea eginez, garailea izan zen Franco Balmamionek, batez beste, 34,774 kilometro orduko abiaduran bete zituenak. Itzulia Napolin hasi eta Milanen amaitu zen.

120 txirrindularik hasi eta 86k amaitu zuten itzulia.

Vito Taccone izan zen edizio honetako protagonistetako bat, geldiezin agertu zelarik mendiko etapetan. Mendiko sailkapenaren garailea izan zen, itzuliko 17 mendate puntuagarrietatik 12tan lehen postuan pasa ondoren. Bost etapa ere irabazi zituen, horien artean, Oropa eta Leukerbadeko tontorretan amaitzen ziren etapak. Ziuraski neurri batean bere lehiakortasunaren ondorioz, Diego Ronchinik maglia arrosa galdu zuen Franco Balmamionen mesedetan 12. etapan.

Vittorio Adornik irabazi zuen 16. etapako erlojupekoan, hau sailkapen nagusirako lehian sartu zelarik, Ronchinik lidertza berreskuratu zuen. Baina, beste behin, guztia mendiko etapetan erabakiko zen, kasu honetan 18. eta 19. etapetan. Horietako lehenean, aurreko edizio bateko garailea izan zen Arnaldo Pambiancok irabazi zuena, Adornik lidertza bereganatu zuen, baina Balmamionek helmugan bere ondoan sartzea lortu zuen, eta, beraz, Adornik sailkapen nagusian Balmamionekiko zuen abantaila 22 segundora baino ez zen murriztu. Moenan amaitu zen etapan, sei mendate zituena, Taccone bakarrik iritsi zen helmugara, gainontzeko txirrindulariekiko abantaila sendo batekin, Giroa irabazteko arriskutsua ez zen arren. Giroko garaipena Balmamion eta Adorniren artean lehiatu zuten, lehena garaile izan zelarik, ez zuena soilik 22 segundo horiek jatea lortu, baizik eta bere arerioari bi minutu baino gehiago ere atera zizkiola. Hala, Franco Balmamionek bere bigarren Giroa jarraian irabazi zuen, beste behin, etapa bakar bat ere irabazi gabe.

Edizio honetan parte hartu zuten atzerritarrak 13 baino ez ziren izan, horietatik hoberena Jaume Alomar espainiarra izan zelarik, 3. etapa irabazi zuena, 7.ean bigarren izan zena Nino Defilippisen atzetik, biak beste txirrindulari batzuekin batera ihes eginda helmugara iritsi ondoren, eta sailkapen nagusian 15. amaitu zuena.

## Taldeak 
| valign="top" width="50%" |

|}

## Etapak 
## Sailkapenak 
|}

|}

## Kanpo estekak
Nazario Karrikiri

**Nazario Karrikiri Ibarnegarai** (Iruñea, Nafarroa Garaia, 1805eko uztailaren 28a - Madril, Espainia, 1884ko urtarrilaren 12a) bankari, enpresaburu eta politikari bat izan zen.

## Bizitza 
Haren gurasoak Idauze-Mendiko Pedro Karrikiri (Carriquiry) Etxekopar (Etchecopar) eta Garaziko Dominga Ibarnegarai (Ibarnegaray) Landutxe (Landutche) izan ziren. Aita merkataritzan eta galdaragintzan aritu zen.

Ezaguna izan zen bere zezen ganadutegiagatik, zeinak 1852ko sanferminetan parte hartu baitzuen, lehenengo aldiz. 

Finantzetan, besteak beste, Asturiasko Llangréuko trenbidean, Valentziako El Grau auzoko kaiaren obretan eta 1840ean bere bizilekua izateko eraiki zen Iruñeko Baleztena etxearen eraikuntzan parte hartu zuen. 

Historialari batzuek Riánsaresko duke Fernando Muñoz noblearekin zituen loturak nabarmendu dituzte; badirudi, beraz, Karrikirik bere negozioetako batzuk errege familiaren ordezkaritzat egin zituela.

Politikan, isabeldarra izan zen. 1843-1879 bitartean, Nafarroako diputatu izan zen Espainiako Senatuan 11 aldiz. 

Gizon ezaguna izan zen artelan-bilduma oparoaren jabe izateagatik ere. 

Carmen Moso izan zen bere lehen emaztea, eta, ondoren, Pilar Ceriolarekin ezkondu eta alaba bat izan zuten: Raimunda Carriquiri Ceriola. Alaba izan zen haien ondasunen oinordekoa.

Artikutzaren desamortizazioaren osteko lehenengo jabea izan zen Joaquin Fagoaga zugarramurdiarrarekin batera eta 1844ko abuztuaren 12an, saldutako sortak erosi zituzten, hara nola: Goizaringo burdinola, eraikuntzak eta bere inguruko lurrak; Elamako burdinola, eraikuntzak eta bere inguruko lurrak eta Artikutzako burdinola, eraikuntzak eta inguruko lurrak. 1851an Joaquin Fagoaga bere partea saldu zuen, eta Karrikiri bihurtu zen Artikutzako jabe bakarra. 1875ean, Raimunda Carriquiri alabak jaso zituen lurrak oinordetzan.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Daniel Weisweiller

## Kanpo estekak
Christy Brown

**Christy Brown** (Dublin, 1932ko ekainaren 5a – Somerset, Ingalaterra, 1981ko irailaren 7a) irlandar margolari eta idazle ezaguna. Jaiotzez elbarria, komunikazio arazo larriak gainditu behar izan zituen aurrera egiteko. Bere biografian oinarrituta Jim Sheridan zuzendariak *My Left Foot* ("Nire Ezkerreko Oina") film ezaguna egin zuen 1989an.

## Biografia 
Christy familia katoliko eta pobre batean jaio zen. Hamairu anai-arreba ziren (amak hogetita hiru haurdunaldi izan zituen eta, ondorioz, haren bitzitza arriskuan egon zen!). Jaiotzetik buruko perlesia sufritu zuen eta, horregatik, komunikatzeko, ibiltzeko eta psikomotrizitate alor guztietan arazo larriak izan zituen. Medikuen diagnostikoaren arabera atzeratua zen. Baina haurrak ikasteko ahalmen handia zuen: bere arreba bat klarionarekin idazten ikusi zuen behin eta imitatu zuen horretarako klariona ezkerreko oinaren hatzez helduta. Modu horretaz alfabetoko letrak hasi zen idazten. Esan behar da bitarte horretan bere amak inoiz ez zuela baztertu eta uneoro umea motibatzen saiatu zela, besteak beste, letrak ikasi arazten. Zazpi urterekin ikasi zuen idazten. Bere anaiek gurdi gurpildun bat asmatu zioten eta horrekin kanpoko ingurua ezagutzeko aukera izan zuen. Hamar urtekin hasi zen bere arazoaz kontzientea izaten eta nerabetasunean sarritan depresioak joa bizi izan zen. Depresioaren aurrean margotzea izan zen aktibitate leungarri nagusietariko bat. Margolari bezala sari asko irabazi zuen eta bere ospea dezente zabaldu zen pintura munduan izen bat izan arte. Bestetik, Lourdesera pelegrino gisa joateak asko lagundu zion. Bere familiak lagunduta psikoterapia saio batzuk jaso zituen eta, ondoren, Londresko espezialista batek gorputz osoko erreabilitazioa egiteko aholkua eman zion. Bere lehenengo biografia bere anaia bati diktatu egin zion. Bigarrena, familiako medikua zen Collins doktoreak lagunduta diktatu zuen. Biografian Christy Brownek Lourdesesera eginiko bidaia deskribatu zuen eta, bestetik, bere pasioak, gogoak eta frustrazioak. *My Left Foot* izenburupean eta hamalau hizkuntzatan itzulita, nazioarteko arrakasta itzela lortu zuen. 1972ko urriaren 5an Mary Carr emakumearekin ezkondu zen eta Ballyheiguera joan ziren bizitzera. Ondoren, Somersetera Ingalaterrara joan ziren bizitzera. Eta han, 49 urte zituelarik, etxeko istripu baten ondorioz, haragia jaten itota, hil zen. Grasnevineko hilerrian lurperatuta dago.

1989an The Pogues taldeak bere omenezko kanta bat grabatu zuen: "Down All the Days", *Peace and Love* albumean.

## Bibliografia 
* 1954 *My Left Foot*
* 1970 *Down All The Days*
* 1971 *Come Softly to My Wake (Poems of Christy Brown)*
* 1973 *Background Music: Poems*
* 1974 *A Shadow on Summer*
* 1976 *Wild Grow the Lilies*
* 1978 *Of Snails And Skylarks*
* 1982 *A Promising Career* (hil ondoren argitaratuta)
* 1991 *The Collected Poems of Christy Brown* (hil ondoren egindako edizioa)

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* : Anthony J. Jordan: ''Christy Brown's Women. A Biography Drawing on His Letters'' (1998). Westport Books. .

## Kanpo estekak 
* Brownen biografia.
1955eko Espainiako Itzulia

**1955eko Espainiako Itzulia** Itzuli Handi honen 10. edizioa izan zen. 1955eko apirilak 23 eta maiatzak 8 artean ospatu zen, 15 etapatan banatutako 2740 kilometroko ibilbidea eginez eta Bilbaon hasi eta amaituz.

Lau urtez proba hau ospatu gabe egon ondoren, El Correo egunkaria arduratu zen Vueltaren antolakuntzaz, Itzulia berrabiaraztea lortuz eta txirrindularien kopurua eta kalitatea handituz.

Beste berrikuntza bat maillot horia sartu izana da sailkapen nagusiko liderra bereizteko.

106 txirrindularik parte hartu zuten 18 taldetan banatuta, eta 63 izan ziren proba amaitu zutenak.

Garailea Jean Dotto frantziarra izan zen, eta proba, batez beste, 33,799 kilometro orduko abiaduran bete zuen. Puntukako sailkapena Fiorenzo Magnirentzat izan zen, mendikoa Giuseppe Burattirentzat eta taldekakoa Frantziako talde nazionalarentzat.

Etapa gehien irabazi zituen Fiorenzo Magni izan zen, 3 etaparekin. Jesus Galdeano izan zen etapa bat irabazi zuen euskal txirrindulari bakarra.

## Etapak 
## Sailkapenak 
Lau sailkapen jokatu ziren eta honakoak izan ziren emaitzak:

|}

|}

|}

|}

## Kanpo estekak
Maglia arrosa

**Maglia arrosa** Italiako Giroko sailkapen nagusiko liderra identifikatzen duen jantzia da. Lehen aldiz 1931ko Italiako Giroan ezarri zen, eta maglia arrosa jantzi zuen lehen txirrindularia Learco Guerra izan zen, eta Giroaren garaile bezala jantzi zuen lehena Francesco Camusso

## Jatorria 
Bere jatorria *La Gazzetta dello Sport* egunkarian dago, 1931tik aurrera egunkari honen orrialdeen kolorea arrosa baitzen. Urte batzuk lehenago, gauza bera egin zuen Frantziako Tourrak Itzuli honetako sailkapen nagusiko liderra identifikatzeko, bere maillot horiaren kolorea, une horretan ''L'Auto* eta gaur egun *L'Équipe'' deitzen den aldizkariaren hori koloreko orrialdeetan oinarritu baitzuen.

## Ikus, gainera
* Maillot horia
* Maillot berdea
* Puntu gorridun maillota
* Maillot zuria
* Ostadar maillot

## Kanpo estekak
Zistertar

**Zistertar Ordena** (latinez: *Ordo cisterciensis, o.cist.*) ordena monastiko katolikoa da, 1098an sortutakoa. Urte horretan San Benediktoren erregela zorrozki bizi nahi zuten beneditar lekaide batzuek Cîteauxko abadia (Saint-Nicolas-lès-Cîteaux, Burgundia) eraiki zuten. Fundatzailerik ezagunena Roberto Molesmekoa da.

Ordena honek aszetismoa eta liturgiaren soiltasuna sustatu eta lekaideen eskulanari garrantzi handia eman zion. XII. mendean izan zuen hedatze handian, San Bernardo Clairvauxkoa (1090-1153), Clairvauxko abadiaren sortzaile eta bertako lehen abadea, funtsezkoa izan zen. San Bernardo hil zenean, ordenak 338 monasterio zituen, eta horietatik 68 Clairvauxetik eraikiak ziren. 2015ean 2.450 kide zituen.

## Historia 
Roberto Molesmekoa beneditar abadeak, San Benitoren ordenaren zorroztasunera itzuli nahirik, monasterio bat eraiki zuen Cîteauxen (latinez: *Cister*), Dijon ondoan. Bernardo Clairvauxkoa ordenan sarturik (1112), zistertarrak mendebaldeko herrialdeetan zehar hedatu ziren. 1119an Eztebe Harding santuak, ordenako hirugarren abadeak, *Carta caritatis* izeneko konstituzioa idatzi zuen, ordenaren ezaugarriak eta eraketa finkatzen zituena: erabateko pobrezia, aszetismoa, esku lanaren garrantzia, ikasketa profanoen debekua, monasterio guztiek arau eta ohitura berberak izatea, etxe guztietako abadeak urtero Cîteaux-en egin beharreko batzarra eta abade nagusiak urtero etxe guztietara egin beharreko ikustaldia. 1120an emakumeentzako lehen monasterio zistertarrak sortu ziren.

XII. mendea zistertarren mendea izan zen, bere arkitektura soila ordenarekin batera Europan barreiatu zelarik: 1113-1115 bitartean lau abadetxe, 1153an 353, 1200ean 694. Zistertarrak landu gabeko lurretan kokatzen ziren eta eragin handia izan zuten Erdi Aro hondarreko nekazaritzan. Langintza horrekin aberastu ahala, beren ohituren zorroztasuna laxatuz joan zen eta XV. mendean ordenak gainbehera handia izan zuen. Zenbait erreforma saio alferrikakoak izan ziren, jatorrizko arauetara itzuli nahi zuten beste zenbait ordena bereizi zirelarik, haietatik garrantzitsuena trapatarrena.

## Zistertarrak Euskal Herrian 
[240px|thumb|eskuinera|Olibako monasterioa ([Zarrakaztelu, Nafarroa Garaia)]]
Zistertarrak sortu eta berehala iritsi eta zabaldu ziren Euskal Herrian: Fitero (1140), Irantzu (1176), Oliba (1230), Leire, 1269an zistertarren eskuetara pasa zena, Martzilla, Tulebras, Barriako Santa Maria, Baionako San Bernardo (1245).

Lazkaon (Gipuzkoa) moja zistertarren Santa Ana komentua dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*    Webgune ofiziala, ocist.org
*  Zistertar, puntubi.com
*  Monasterioak Erdi Aroan, euskadi.net
Col de la Croix de Fer

**Col de la Croix de Fer**, soilik **Croix de Fer** bezala ere ezaguna, Frantziako Alpeetan dagoen 2067 metroko altuera duen mendate bat da, Le Bourg-d'Oisans eta Saint-Jean-de-Maurienne herriak elkartzen dituena.

Saint-Jean-de-Mauriennetik hasten den ibilbideak, ipar-ekialdeko aurpegitik, 29,5 kilometroko ibilbidea du, eta hego-mendebaldetik doan ibilbideak, Le Bourg-d'Oisansetik, 31,5 kilometrokoa. Toki honetatik etorrita, desbideraketa bat dago tontorretik 2,5 kilometrora, Col du Glandonera daramana.

Nabarmendu beharra dago, mendate hau, Col du Télégraphe, Col du Galibier eta Alpe d'Huezekin batera, La Marmotte izeneko txirrindularitza proba ospetsuko zati dela.

## Frantziako Tourra 
Mendate hau, orain arte, 15 aldiz igaro da Frantziako Tourrean, lehena 1947an, eta azkena 2008an (honen tontorretik 17. etapan pasa zen). Mendate hau lehen postuan igaro duten txirrindulariak honakoak dira.

## Kanpo estekak
Col du Télégraphe

**Col du Télégraphe** Frantziako Alpeetan, Alpe Garaiak departamenduan dagoen mendate bat da, Massif d'Arvan Villards eta Massif des Cercesen artean. Télégrapheko gotorlekuak, mendiaren inguruan dagoena, kokapen estrategikoa du Maurienneko haranaren gainean.

Pasabideak iparraldean dagoen Saint-Michel-de-Maurienne eta hegoaldean dagoen Valloire elkartzen ditu, Col du Galibierrerako bidea delarik honen iparraldeko aurpegitik.

Errepidea oso ezaguna da txirrindularien artean, eta batzuetan Col du Galibierrerako aurreko igoera bezala erabiltzen da Frantziako Tourra bezalako itzuli garrantzitsuetan.

## Ezaugarriak 
* Altuera: 1566 metro
* Inklinazioa: 4,8 kilometro %3,4ra Valloiretik eta 11,8 kilometro %7,3ra Saint-Michel-de-Mauriennetik.

## Kanpo estekak
Ameriketako Estatu Batuetako errepide txirrindularitzako txapelketa

**Ameriketako Estatu Batuetetako errepide txirrindularitzako txapelketa** Ameriketako Estatu Batuetako txapelduna izango den txirrindularia erabakitzeko urtero egiten den lasterketa bat da. Garaileak, Ameriketako Estatu Batuetako banderaren koloreak dituen maillota errepideko edozein probatan urte betez eramateko eskubidea du.

Txapelketa hau 1985etik etenik gabe ospatzen da. Ohi Pensilvaniako hiririk ezagunenetako bat den Filadelfian egiten zen lasterketa baten ospatzen zen. Lasterketa hori (gaur egun Philadelphia International deitua) edozein nazionalitateko txirrindularientzat irekia dagoen lasterketa da, eta beraz, Estatu Batuetako txapelduna, helmugara iristen zen lehen estatubatuarra zen.

2006tik aurrera Estatu Batuetako txapelketa gainontzeko txapelketa nazionalak modukoa izatera pasa zen, hau da, soilik estatuko txirrindularientzat, eta Hego Carolinako Greenville hirian ospatzen da.

## Palmaresa 
## Kanpo estekak
Kodiak hartz

**Kodiak hartza** (*Ursus arctos middendorffi*) Alaskako hegoaldeko kostaldean eta inguruko uharteetan bizi den hartz arre azpiespezie bat da. Uharte horietako bat Kodiak uhartea da, eta bertatik hartzen du izena hartz honek. Bere neurri handia dela eta, **Alaskako hartz handia** izenaz ere deitu ohi zaio. Alutiiq hizkuntzako Kodiakeko azpidialektoan ''Taquka'aq'' izenaz deitzen zaio.

## Iruditegia 

Irudi:Brown bear cow with cubs, USFWS 05373.jpg|Kodiak hartza.
Irudi:Kodiak Bear cubs playing, USFWS DI-2C8X0654.jpg|Kodiak hartzkumeak jolasean.
Irudi:Photo ours kodiac.jpg|Kodiak hartza.
Irudi:Kodiak Bear with salmon, USFWS DI-DSC00044.jpg|Kodiak hartza izokina jaten.
Irudi:Ursus arctos middendorffi habitat.png|Kodiak hartzaren kokapen mapa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Kodiak hartza. Kodiak uharteko webgunea
Kizhiko Pogosta

**Kizhiko Pogosta** () XVII. mendeko gune historikoa da, Kizhi irlan kokaturik dagoena. Irla hau, era berean, Onega lakuan dago, Kareliako Errepublikan, Errusia mendebaldean. Gunean, hesituriko eremu batek mugatzen duena, zurezko bi eliza handi (22 kupuladun Transfigurazioaren eliza eta 9 kupuladun Eskabidearen eliza) eta kanpandorre bat daude. Pogost hau bere edertasun eta bizitza-luzeragatik da ezaguna eta horren ondorioz, 1990ean UNESCOk gizateriaren ondare izendatu zuen eta 1993an Errusiako Ondare Kultural ere izendatu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1605 Milankovitch

**1605 Milankovitch** asteroide gerrikoan aurkitutako 1605. asteroidearen izena da. 1936ko apirilak 13an aurkitu zuen Petar Đurkovicek Uccletik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1936 GA** zen. Bere izena Milutin Milankovićgatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1606 Jekhovsky

**1606 Jekhovsky** asteroide gerrikoan aurkitutako 1606. asteroidearen izena da. 1950eko azaroak 14an aurkitu zuen Louis Boyerrek Aljerretik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1950 RH** zen. Bere izena Benjamin Jekhowskygatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1607 Mavis

**1607 Mavis** asteroide gerrikoan aurkitutako 1607. asteroidearen izena da. 1950eko irailak 3an aurkitu zuen Ernest Leonard Johnsonek Johannesburgotik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1950 RA** zen.

## Kanpo estekak
1608 Muñoz

**1608 Muñoz** asteroide gerrikoan aurkitutako 1608. asteroidearen izena da. 1951ko irailak 1ean aurkitu zuen Miguel Itzigsohnek La Platatik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1951 RZ** zen.

## Kanpo estekak
1965eko Andaluziako Itzulia

**1965eko Andaluziako Itzulia** txirrindularitza itzuli honen 12. edizioa izan zen. 1965eko otsailak 7 eta 14 artean ospatu zen, 8 etapatan banatutako 1205 kilometroko ibilbidea eginez, Malagan hasi eta amaituz.

Garailea izan zen José Segúk proba, batez beste, 37,637 kilometro orduko abiaduran bete zuen, eta tarteko helmugen sailkapena ere irabazi zuen. Mendiko sailkapena Fernando Manzanequek irabazi zuen, eta taldekakoa Ferrys taldeak.

## Etapak 
## Sailkapen nagusia 
|}

## Kanpo estekak
José Segú

**José Segú Soriano** (La Garriga, 1935eko martxoaren 19a -  *ibidem*, 2010eko uztailaren 25a) kataluniar txirrindulari bat izan zen, profesionala 1956 eta 1966 artean. Bere kirol lorpenik handienak Espainiako Vueltan lortu zituen, non bi etapa garaipen eskuratu zituen, baita sailkapen nagusian bigarren amaitzea ere 1959ko edizioan.

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Decanus

Antzinako Erroman, ***decanus*** zortzi legionarioz osaturiko *contubernium* izeneko unitate militar bakoitzean, dendak muntatu eta desmuntatzeko ardura zuen legionarioa zen.

Erdi Aroan, analogiaz, monakoen komunitateetan eta horiek sustaturiko unibertsitateetan arduradun nagusia izendatzeko baliatu zen terminoa.

## Ikus, gainera 
* Dekano (hezkuntza).

## Kanpo estekak
1964ko Italiako Giroa

**1964ko Italiako Giroa** Itzuli Handi honen 47. edizioa izan zen. 1964ko maiatzak 16 eta ekainak 7 artean ospatu zen, 22 etapatan banatutako 4119 kilometroko ibilbidea eginez, garailea izan zen Jacques Anquetilek, batez beste, 35,740 kilometro orduko abiaduran bete zuena. Itzulia Bolzanon hasi eta Milanen amaitu zen.

130 txirrindularik hasi eta 97k amaitu zuten proba.

Hau Jacques Anquetilek irabazi zuen bigarren Giroa izan zen, eta lidertza 5. etaparen amaieran lortu zuen, itzuli osoko erlojupeko bakarra izan zena, eta lider bezala mantendu zen ordutik proba amaitu arte. Oraingoan, etapa erreginan, non Col de la Madeleine, Vars, Col d'Izoard, Col de Montgenèvre eta Sestrières mendateak igo ziren, ez zen denbora diferentzia nabarmenik egon sailkapen nagusirako, etapa hori irabazi zuen Franco Bitossi izan ezik, Giroa irabazteko faborito guztiak pelotoian sartu baitziren helmugara. Milango Vigorelli belodromoan, podiumean, Anquetilek bere ondoan Italo Zilioli, hala, Giroan lortu zituen jarraikako hiru bigarren postuetatik lehena lortu zuelarik, eta Guido De Rosso izan zituen.

## Taldeak 
| valign="top" width="50%" |

|}

## Etapak 
## Sailkapenak 
|}

|}

## Kanpo estekak
Gavutu

**Gavutu** Salomon uharteetako Probintzia Zentraleko uhartexka bat da. 500 bat metro luzera dauka. Nggela uharteetako bat da.

Tanambogo alboko uhartearekin batera, Bigarren Mundu Gerrako Guadalcanalgo kanpainan paper garrantzitsua izan zuen. 1942an, japoniarrak ur-hegazkinetarako base bat ezartzen saiatu ziren bertan. Abuztuaren 7tik, 9ra, Tulagiko eta Gavutu-Tanambogoko guduan, Marineen 1. paraxutisten batailoi eta 2. marine erregimentuko tropak, bertan lehorreratu ziren eta uhartea hartu zuten.

## Kanpo estekak
Taxi

[thumb|358x358px|'*Taxiak* [New York hirian. Ohikoa da taxiek kolore berezi eta deigarria izatea, bezeroak aiseiago identifikatzeko.]]
**Taxia** ibilbide bat egiteko pertsona edo talde txiki batek hartzen duen alokairuko ibilgailu gidariduna (AIG) da, *taxista* izeneko beste pertsona batek gidatua. Abiapuntua nahiz helmuga bezeroak finkatzen ditu eta taxiz egindako ibilbidea edo ibilbidea egiteko behar izan den denbora kontuan harturik finkatzen du prezioa taxistak.

## Etimologia 
«Taxi» hitza, Gaztelaniaren Hiztegiaren arabera, «taximetroa» hitzaren forma laburtua da, eta, aldi berean, grekotik eratortzen da «tasa», «tasa» eta «neurria» esan nahi duena.

## Historia 
Erdi Arotik bazen mandoen errentamendua, eta garraiolariak ere gremio espezializatu batzuk; gainera, XVII. mendean, Londresen eta Parisen, alokairurako zaldi eta mando hazkuntzan espezializatutako enpresariak zeuden.

## Tarifa 
Tarifa emandako zerbitzuaren ordainetan ordaintzen den balio monetarioa da. Tarifa beti arautzen da, zonen eta prezio finkoen arabera, eta hala ez denean, ibilgailuak neurgailua (taximetroa) izan behar du, egindako distantziaren arabera ordaindu beharreko balioa zehazteko. Tarifak hainbat parametro har ditzake kontuan kalkulua egiteko:

* Distantziagatiko zenbatekoa
* Zenbatekoak edo errekarguak egunaren arabera (igandeak edo jaiegunak)
* Zerbitzua ematen den ordutegiaren arabera aldatzen dira (eguneko, gaueko)
* Maskotak garraiatzen dituen ekipaje-pieza bakoitzeko ere konpentsazio gehigarria

thumb|240x240px|Taximetro baten irudia

## Taxímetro 
Taximetroa egindako distantziaren, igarotako denboraren eta bat baino gehiago egonez gero aplikatu beharreko tarifaren arabera ordaindu beharreko zenbatekoa adierazten duen aparatua da. Azken kasu horretan, zenbait hiritan taxiek gailu bat eramaten dute kanpoaldean, eta bertan adierazten da zer tarifa aplikatzen ari den, udaltzaingoak egiaztatu ahal izan dezan, taxia gelditu beharrik gabe.

## Taxiak munduan 
[ezkerrera|thumb|199x199px|Taxi horiak [New York|New Yorken]]
[thumb|199x199px|[Shinjuku, Tokio taxia]]
[erdian|thumb|200x200px|[Kalkuta, India taxia]]

## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* Txofer

## Kanpo estekak
Paranoia

**Paranoia** etengabe edo modu errepikakor batez arrazoirik gabeko beldurra eta estutasuna sentitzen dituen pertsonaren egoera nahiz gaitz mentala da.

Errealitatea interpretatzerakoan eriarengan sortzen den eldarnioa da, gero eta handiagoa, arrazoimenaren akatsik eragiten ez duena. Bi kontzeptu nagusi biltzen ditu paranoiak bere baitan: izaera paranoikoa (mesfidantza kronikoa, harropuzkeria, malgutasunik gabeko arrazonamendua, iritzi okerra, autokritika eza, oldarkeria, etab.) eta psikosi paranoikoa (egoera kronikoa, izaera paranoikokoengan errotzen dena: arrazonamenduaren argitasuna galarazten ez duten eldarnio koherente sistematikoak, ordena handiz adierazten eta agertzen direnak). Era askotakoak izan daitezke paranoiak jotako eriaren eldarnioak: jeloskorkeria, erotomania, jarraitua sentitzea, handikeria, etab. Nolanahi ere, paranoikoa erraz moldatzen da besteekiko harremanetan, baina, bide batez, eldarnioen arabera antolatzen du bere bizitza pribatua. Psikoanalisiak zalantzan jarri du paranoiaren izaera organiko endogenoa, eta eriaren bizimoduak eragindako erreakziotzat jotzen du paranoia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak