Hori

**Hori**a oinarrizko koloreetako bat da, espektro ikusgaian berdearen eta laranjaren artean kokatua. Limoi helduaren, ekilorearen eta urrearen kolorea da.

*Horia* izena espektro optikoaren barnean uhin-luzera 565-590 nanometrokoa duen kolore multzoari dagokio. Hiru oinarrizko koloreetako bat da sintesi kengarrian. Arte plastikoetan horiaren kontrako kolorea lila dela jotzen da, kolore desberdintasunagatik. Industrian horia beltzarekin erabiltzen da larritasuna adierazteko, kontraste handiena eskaintzen duten koloreak direlako.

RAL kolore sisteman horiak 1001 eta 1099 artekoak dira.

## Etimologia 
Adituen arabera, **hor* erroa eta **-i* partizipio-atzizkia bereizi behar dira hitzaren osaeran, inguruko erdaretako zenbait kolore-izenetan ere gertatzen den bezala (ikus gaztelaniazko *mor**ado***, *anaranj**ado*** edo frantsesezko *ros**é*** partizipioak). Ez da harritzekoa, kontuan hartuta adjektiboak sortzeko ohiko baliabidea dela partizipioena (ikus euskaran bertan *zuri* eta *gorri* kolore-izenak).

Erroak lotura zuzena luke egun ere erabiltzen den *(h)or* «txakur» hitzarekin. Hala, jatorrizko esanahia «txakurra bezalakatua» izan zitekeela ondorioztatu dute hizkuntzalariek (Azkuek *¿Como el perro?* galdetzen zuen), eta handik «txakur koloreko» > «hori».

Proposamenaren indargarri (alderantzizko) paralelo semantikotzat ingelesezko *dog* «txakur» aipa daiteke, jatorritzat **docga* berreraikia duena. Zehazki, *dox* «*yellowish-brown*» (marroi-horixka) hitz zaharraren txikigarria bide zen jatorrian (euskarazko *Pintto* edo *Beltxa*ren modukoa), eta ondoren, ezaugarri horren nabarmentasunagatik, «txakur» adiera hartu bide zuen (arraza, mota edo itxura jakin bati lotua hasieran, eta edozein txakurri buruz hitz egiteko hedatua gero).

## Sinbolismoa 
Oro har, kolore horia lotu ohi da eguzkiarekin, argiarekin eta urrearekin. Islamaren munduan hori urreztatua jakinduriaren eta aholku onen adierazgarria da; baina hori zurbila, berriz, gezurraren eta iruzurrarena. Egipton kolore horiak bekaizkeria eta zoritxarra adierazten zituen. Txinan, errege-erreginen familiek erabiltzen zuten. 

### Euskal kulturan 
Antzinako euskaldunen ustez, horia eguzkiaren kolorea zen eta horregatik egun arte iritsi diren hainbat hitzetan *horia* agertzen da *laranja* dei genitzakeen hainbat gaitan. Bestetan, *gorria* esaten dira orain laranjatzat ditugunak, gorringoa esaterako.
thumb|Orioko arraunlarien aldeko apainketa, horiz.
Errenteriako Jantziaren Zentroko Ramón García adituaren arabera, euskal jantzietan ez da ohikoa. "Andaluziarrek asko erabiltzen dute horia edo laranja, eguzki asko dutelako, eta guk grisa, urdina, berdea, okrea... erabiltzen ditugu, gaur egun ere bai. Gure janzkera oso soila da, aspergarriak gara. Ikerketa zientifiko batek dio gorria mendi asko dagoen lekuetan erabiltzen dela, urrunean hoberen ikusten den kolorea delako. Euskal Herrian badago arropa gorri asko, mendia, sastraka ugari eta eguraldi kaskarra ditugulako. Baina inoiz erabili ez dena dira horia, laranja, arrosa fuksia, turkesa, pistatxo berdea... ez dira gureak».

Herri batean sinbolismo nabaria hartu du: Orion. Oria ibaiarekin eta udalerriaren izenarekin *(h)oriak* duen antzekotasuna kasualitatea besterik ez da seguruenik, baina herriko traineruaren kolorea da eta, agerpen askotan, herriarena ere bai.

## Koloregaiak 
Horia oinarrizko kolorea da; horregatik, ezin da beste kolorezko pigmentu edo koloregaien bidez lortu. Horia erabiltzen da, aldiz, beste koloregaien ñabardura aldatzeko.

### Janari koloratzaileak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak