Kate Marvel

**Kate Marvel** ( AEB, XX. mendea) estatubatuar zientzialari klimatikoa eta idazle zientifikoa da, eta New Yorken du bizitokia. Ikertzaile zientifiko elkartua da NASAren Azterketa Espazialen Goddard Institutuan eta Columbia Engineering-eko Fisika aplikatua eta Matematika Sailean, eta aldizka idazten du *Scientific American* aldizkarirako "Hot Planet" zutabean.

## Hezkuntza 
Berkeleyko Kaliforniako Unibertsitatera joan zen Marvel, eta  2003 urtean fisikako eta astronomiako lizentziatura jaso zuen. 2008an Cambridgeko Unibertsitateko fisika teorikoan doktoratu zen, Gates Scholar eta Trinity College-ko kide gisa. Doktoratu ondoren, Stanfordeko Unibertsitateko Segurtasun eta Nazioarteko Lankidetza Zentroan eta Ekologia Globaleko Departamentuko Carnegie Zientziarako erakundean, doktoratu ondoko bekadun gisa, klima- eta energia-zientziei buruzko ikuspegia aldatu zuen. Lawrence Livermore Laborategi Nazionalean doktoratu ondoko bekadun gisa jarraitu zuen, NASAko Ikasketa Espazialen Goddard Institutuko eta Columbiako Unibertsitateko ikerketa-fakultatean sartu aurretik.

## Ikerketa 
Marvel-en ikerketak modelatze klimatikoan jartzen du arreta, etorkizunean Lurraren tenperatura zenbat handituko den hobeto aurreikusteko. Lan horren ondorioz, Marvelek hodeien estaldurak tenperatura gero eta handiagoen modelizazioan dituen ondorioak ikertu zituen, eta hori aldagai garrantzitsua izan da eredu klimatikoetan. Hodeiek bi ahoko zeregina izan dezakete berotze globalaren tasa arintzeko edo handitzeko. Batetik, hodeiek espaziora itzultzen den eguzki-energia islatzen dute, eta horrek planeta hozteko balio du; bestetik, hodeiek planetaren beroa harrapatu eta Lurraren azalera irradiatu dezakete. Eredu informatikoek hodeien estalduraren patroi aldakorrak simulatzeko zailtasunak badituzte ere, sateliteetako datu hobetuak hutsuneak betetzen has daitezke.

Marvelek, halaber, lurzoruaren hezetasun-eredu aldakorrak dokumentatu ditu, mundu osoan hartutako laginetatik abiatuta, eredu informatikoekin eta zuhaitz-eraztunen artxiboekin konbinatuta, lehorte globaleko ereduetan berotegi-efektua eragiten duten gasak sortzeak dituen ondorioak modelizatzeko. Azterketa hori *Nature* aldizkarian argitaratu zen 2019ko maiatzean, eta Marvelek eta haren lagunek ikusi ahal izan zuten gizakien ekarpena denboraren eta klimaren aldaketa naturalaren ondorioetatik. Lehortearen hiru fase aurkitu zituzten datuetan: XX. mendearen lehen erdiko lehorte-mailei buruzko giza aztarna argia, eta, ondoren, 1950etik 1975era lehortea gutxitu zen, eta, azkenik, 1980an eta geroago lehorte-mailak handitu egin ziren. Mendearen erdialdean izandako lehortearen beherakada aerosolen emisioen igoerarekin lotu zen; izan ere, aerosolek Lurrera eguzki-argia iristea islatu eta blokeatu ahal izan duten esmog-maila handitzen laguntzen dute, eta berotze-ereduak aldatzen dituzte. Lehortea handitu ondoren, atmosferaren mundu-kutsadura murriztu egin zen, 1970ean eta 1980an, Estatu Batuetako Aire Garbiaren Legea bezalako legeak onartu zirelako. Horrek iradokitzen du aerosolen bidezko kutsadurak eragin moderatzailea izan zuela lehortean. 2017. urteko TED konferentzian, Danny Hillis teorialari informatikoaren hitzaldiaren ondoren, non berotze globala arintzeko geoingeniaritzako estrategiak proposatzen baitzituen, Marvel agertokira igo zen, geoingeniaritzak epe luzera baino kalte handiagoa eragin dezakeela uste duelako.

## Zientziaren dibulgazioa 
Marvel komunikatzaile zientifikoa da, eta klima-aldaketaren inpaktuen berri ematen saiatzen da. Zientzia-dibulgazioko programetara gonbidatu dute, hala nola ΛTalk eta BRIC Arts Media TVra. Klima-aldaketan duen esperientziaz eta klimaren gainean jarduteko beharraz hitz egin zuen. The Story Collider zientzian inspiratutako narrazioen serierako zientzialari bihurtzeko bideari buruz ere hitz egin du. Marvel TEDen agertoki nagusian ere agertu zen, eta hitzaldia eman zuen TED konferentzian, 2017an, hodeiek berotze globalean izan dezaketen eragin bikoitzari buruz.

Marvel-en idazkera On Being eta Nautilus-en agertu da. *Scientific Americani* lagundu ohi dio Hot Planet zutabearekin. 2018ko ekainean jarri zen martxan, eta klima-aldaketan jarri du arreta, zientzia berotze globalaren, politiken eta giza ahaleginaren atzean jarriz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Hot Planet - Scientific American
* Kate Marvel Twitterren
* Kate Marvelen web orria
* Kate Marvelen argitalpena NASAren webean