Sarrikota

**Sarrikota** Arrueta-Sarrikota udalerriko herri bat da, Nafarroa Behereko Amikuze eskualdean. Herri honek 1842 arte aparteko udalerria osatu zuen.

Herritarrei "sarrikotar" deitzen zaie. Donibane Garazi herrialdeburura 44&nbsp;km daude.

## Izenaz 
Dokumentazio historikoan lekuizen hau forma desberdinetan agertzen da: *Sanctus Joannes de Sarricte* (1160an), *Sarrite* (1316an), *Ssarriette* (1381ean), *Sarricoete* (1413an) eta *Sarricoata* (1513an Iruñeko dokumentazioan). Jean-Baptiste Orpustan adituak "sarri" hitzak "baso trinkoa" esanahia duela eta horri "-ko" txikigarria atxiki zaiola azaltzen du.

Euskaltzaindiak 1979an "Sarrikota-Amikuze" proposatu zuen Zuberoako bi herri homonimoekin diferentzia adierazteko baina 2003an **Sarrikota** erabiltzeko ebaspena kaleratu zuen, anbiguitatea sortzeko aukerarik egon ezean; Pettarrakoa "Sarrikotapea" eta Basabürüan dagoena "Sarrikotagaine" direlarik, ez dago besterik erantsi beharrik.

Bilboko Deustu herri-ohian ere bada Sarriko izeneko lekua, batez ere bere unibertsitateagatik ezaguna.

## Geografia 
### Kokapena 
Amiküze eskualdea historikoki zatituta zegoen hiru eremuetatik Ahetze izenekoan kokatuta dago. Herriaren mugak hauexek dira: mendebaldean eta hegoaldean Arrueta udalburuaren lurrak daude; hego-ekialde eta ekialdean Martxuetakoa daude eta horrek ekiditen du Bizkairekin bat egitea. hau guztia Amikuzeko auzo-herriei dagokienez.

Iparraldean eta ipar-ekialdean, ordea, Agaramont eskualdearekin bat egiten du; lehen kasuan Bidaxunerekin, Amikuzeko oihana zeharkatuta, Bentaberri auzotik pasatuta; bigarrenean Erreitirekin, zenbait zatitan Mulari, Sanseroi errekek edo hauek urak isurtzera doazen Biduze ibaiak berak markatzen dute muga.

Eskualde-muga hau mende luzeetan zehar hizkuntzarena ere izan da, Amikuze euskalduna eta Agaramont gehienbat okzitanieradunaren artekoa. Izan ere, mugarri aipagarria dago leku honetan hain justu, *Cassou Brustat* gaskoierazko izena daramana (*cassou* = haritza) eta historian zehar une batzuetan Nafarroako erresuma eta Gaskoniaren arteko muga marrazten zuena.
 
### Orografia 
Herria 91 mtan dago; muino ugariz osatutako lur-eremua da, garaiera handiegiak lortzen ez badira ere berrehunera hurbiltzen diren muino batzuk daude, dermioaren iparraldean.

### Auzoak 
Batez ere herriaren lurretako iparraldean dagoen Bentaberri auzoa da aipagarria bere zabaleragatik eta herritik bertatik aldendu samar dagoelako.

## Demografia 
## Errepideak 
Departamendu mailako D 11 errepideak (Donapaleu-Bidaxune lotura egiten duena) herritik bertatik mendebaldera pasatzen da eta auzo batzuk ere zeharkatzen ditu; hegoalderantz Arrueta udalburura ere joateko balio du. Bestela Arruetatik D 310 abiatzen da, **Sarrikotatik** pasatu eta gero Erreitirantz jotzeko.

## Historia 
* Frantziako Iraultza gertatu baino lehen herri hau Bizkairekin parrokia bakarrean batuta zegoen. Iraultzaren garaietan erlijio-apaingarriak 184 liberatan saldu zituzten. 1803an kultoa berrabiatu zenean, lehen Bizkairekin batuta segitu zuen, udalerri-banaketa berria suertatu arte; harrezkero Arruetarekin bat eginda dago erlijioan nahiz udal administrazioan.

### Udalerri-aldaketak 
1842ko ekainaren 27a arte herri honek udalerri propioa izan zuen. Urte horretan Arruetarekin fusionatu zen; harrezkero Arrueta-Sarrikotaren barruan dago.

## Eraikin eta monumentu historikoak 
* Herriko eliza XIX. mendekoa da.
* Samakoitz auzoan (Arrueta eta **Sarrikotaren** artean) hil-kapera bat dago, izen bereko familiarena; bertan hilerrian zeuden hilarri diskoidal batzuk erantsi egin dira.

## Ekonomia 
Nekazaritza eta abeltzantzan dago oinarriturik:
* Laborantza: garia, artoa, garagarra eta mahatsa.
* Abeltzantza: behiak, ardiak, txerriak, antzarak eta ahateak.

Basogintzak eta barraskilo-hazkuntzak ere badute garrantzia.

## Kultura eta hezkuntza 
1833an herriak eskola zuela adierazten du inkesta batek; orain, aldiz, udalerri osoak ere eskolak konpartitu behar ditu Amorotze-Zokotze, Martxueta, Oragarre eta Behauzerekin.

## Ikus, gainera 
* Arrueta
* Arrueta-Sarrikota
* Sarrikotapea
* Sarrikotagaine
* Sarriko Parkea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak