Maria Cosway

**Maria Luisa Catalina Cecilia Cosway**, **Maria Luisa Caterina Cecilia Hadfield** gisa jaioa (Florentzia, Italia, 1760ko ekainaren 11 – Lodi, 1838ko urtarrilaren 5a) italiar-ingeles artista eta hezkuntzaren teorialaria izan zen.

Ingalaterra, Frantzia eta geroago Italian lan egin zuen, lagun eta bezero mordoa izan zituen.

Bere lana Royal Academy of Arts-en erakutsi zuen, eta Napoleonen lehen erretratua eskatu zuen Ingalaterran erakusteko. Bere pinturak eta grabatuak Britainiar Museoan, Liburutegi Britainiarrean eta New Yorkeko Liburutegi Publikoan daude banatuta. Bere lana Londreseko Erretratuen Galeria Nazionalean sartu zen 1995 eta 1996 artean eta Tate Britainen 2006an.

Cosway konposatzaile, musikari eta elkarteko anfitrioia zen, bere senar Richard Cosway margolariarekin batera. Harreman erromantiko labur bat izan zuen Thomas Jefferson estatubatuar eta alargunarekin, 1786an, Parisen Frantziara bidalitako diplomazialari gisa lanean ari zela; bikoteak korrespondentzia izan zuen 1826an presidente ohia hil zen arte.

Coswayk nesken eskola bat sortu zuen Parisen, 1803tik 1809ra. Itxi eta gutxira, komentu katoliko bat eta neskentzako eskola bat sortu zituen Lodin, Italiako iparraldean, eta hil zen arte gidatu zuen.

## Haurtzaroa Italian 
thumb|300x300px|Maria Cosway, Richard Cosway senarrak egina.
1760an jaio zen Florentzian, Italian. Charles Hadfield-en alaba izan zen, Ingalaterrako Shrewsbury eta Italiako ama baten alaba. Aita Livornoko ostalari arrakastatsua zen, eta oso aberats egin zen. Hadfieldarrek hiru ostatu zituzten Toscanan, Grand Tourra egiten zuten aristokrata britainiarrek asko erabiltzen zituztenak. Bikotearen zortzi seme-alabetatik, Mariak talentu artistikoa erakutsi zuen haurtzaroan, komentu katoliko batean heziz. Katoliko deboziozkoa izan zen bizitza osoan.

Hadfield senar-emazteen lau seme-alaba hil zituen ustez gaixo zegoen haurtzain batek. Maria hilko zuela esan ondoren harrapatu zuten. Zaintzaileak esan zuen biktima gazteak hil ondoren zerura bidaliko zituztela. Infantizidari biziarteko kartzela-zigorra ezarri zioten. Maria, Richard eta George nebak, eta Charlotte, ahizpa txikia, bizirik atera ziren.

Aita hiltzean, Mariak moja sartzeko gogo handia adierazi zuen. Hiru urte geroago, bera eta ama Ingalaterrara joan ziren, eta Londresen finkatu ziren 1779an.

Mariaren neba, George Hadfield, arkitekto gisa graduatu zen eta Arlington House diseinatu zuen Virginian. Geroago, Robert E. Lee jeneral konfederatuarena izan zena.

## Karrera goiztiarra 
Florentzian zegoela, María Hadfieldek artea ikasi zuen Violante Cerrotiren eta Johann Zoffanyren babespean. 1773tik 1778ra, maisu handiak Uffizien Galerian kopiatu zituen. Bere lanagatik, 1778an Florentziako *Disegno* Akademiarako aukeratu zuten. Erromara ere joan zen, Pompeo Batonirekin batera artea ikastera. Anton Raphael Mengsekin, Henry Fuselirekin eta Derbyren Joseph Wrightekin ikasi zuen.

Bi emakume artista, Angelica Kauffmann eta María Moser, Londresko Royal Academy of Arts-en jatorrizko kideen artean zeuden 1768an. Kauffmannek Maria Hadfieldi lagundu zion erakusketa akademikoetan parte hartzen. 1781ean, lehen aldiz, honako hiru lan hauek erakutsi zituen: *Rinaldo*, *Creusa appearing to Aeneas (Creusa Eneas agertuz)* (V. Greenek mezzotintaz grabatua), eta *Like patience on a monument smiling at grief* (Nola pazientzia monumentu batean, oinazea irentsiz). Hadfieldek arrakasta izan zuen eszena mitologikoen pintore gisa.

## Ezkontza eta arrakasta soziala 
[ezkerrera|thumb|176x176px|Ri[Circa|chard Cosway-ren miniaturazko autorretratua, c. 1770.]]
1781eko urtarrilaren 18an, Maria Hadfield beste artista batekin ezkondu zen, Richard Cosway miniaturazko erretratu-pintorearekin, komenientziazko ezkontza izan zela uste da. Bera baino 20 urte zaharragoa zen, libertinoa, eta behin eta berriz desleiala izan zitzaion. Richard "tximino baten antzekoa" zela esan ohi da.

Bere italiar modalak hain arraroak ziren, ezen senarrak Maria isolaturik eduki baitzuen ingelesa erabat menderatu arte. Coswayk ere debekatu egin zion emazteari pintatzea, ziurrenik emakume pintoreak inguratzen zituzten txismen beldur zelako. Beso gurutzatuak dituen *autorretratua* bere muga profesionalaren erantzun gisa ikusten da, besoak gurutzatuta, praktikarako ezintasunaren ikur gisa. Baina, denboraren poderioz, Mariaren talentuaz ohartu zen eta garatzen lagundu zion. Bere lanetako 30 baino gehiago Errege Arte Akademian erakutsi zituen 1781etik 1801era. Laster hobetu zuen artista gisa zuen ospea, batez ere Devonshireko Dukesaren erretratua, Maitagarrien Erreginaren Cynthia pertsonaian erakutsi zuenean. Lagun hauek zituen: Lady Lyttelton; Anne Seymour Darner, Aylesburyko kondesa; Cecilia Johnston, James Johnston jeneralaren emaztea; eta Townshendeko Markesa.

1784an, senar-emazteak Pall Malleko Schomberg Housera joan ziren, eta moda-areto bat ezarri zuten Londresko goi-mailako gizartearentzat. Richard izan zen Galesko Printzearen margolari nagusia, eta Artistak, errege-erreginak, Printzea barne, eta politikarientzat Maria izan zen anfitrioia

hala nola Horace Walpole, Gouverneur Morris eta James Boswell. Mariak hainbat hizkuntza hitz egiten zituen, eta Italian eta Frantzian egindako bidaiengatik, nazioarteko lagun-talde bat irabazi zuen. Horien artean daude Angélica Schuyler Church eta John Trumbull artista. Maria Coswayk kontzertuak eta errezitaldiak antolatu zituen bere gonbidatuentzat, eta "La Diosa de Pall-Mall" deitzen zaio.

Richardek eta Mariak alaba bat izan zuten, Luisa Paulina Angélica, baina azkenean bikotea banandu egin zen. Maria maiz bidaiatzen zuen kontinentean zehar, behin Luigi Marchesi kastrato italiar ospetsuak lagunduta (Richard Coswayk bere erretratua margotu zuen, eta gero Luigi Schiavonettik grabatu). Aldi berean, Richardek harreman argia zuen Mary Moserrekin, sei hilabetez bidaiatu baitzuen harekin. Bere koadernoetan "haren eta andrearen arteko alderaketa gorrotagarriak" egin zituen. Cosway". Horrek esan nahi du emaztea baino askoz errezeptiboagoa zela sexualki.

Lyonen, Frantzian, Maria Coswayk erromesaldia egin zuen Loretoko Ama Birjinaren santutegira. Seme bizi bat erditu ondoren egindako promesa betetzeko izan zen. Kontinentean zehar bidaiatzen ari zela, Louisa alaba gaztea hil egin zen.

## Napoleonen garaiko obrak 
[thumb|Francesco Bartolozzik grabatutako Maria Cosway *The Hoursen* margolana, [Jacques-Louis David|Jacques - Louis Davidek "burutsu" gisa deskribatua.]]
Garai horretan, Coswayk nazioarteko harremanak landu zituen artearen munduan. Jacques Louis David margolari frantsesari Las Horas margolari alegorikoaren grabatu bat bidali zionean, hark erantzun zuen: "*On ne peut pas faire une poésie más ingénieuse et plus naturelle*" ("Ezin dugu poesia burutsuagoa eta naturalagoa egin"). Cosway oso ezaguna egin zen Frantzia osoan, eta kontinente osoko bezeroak izan zituen.

Frantziako politikan ere interesa agertu zuen Coswayk. 1797an, Londresen Oxford Streeten bizi ondoren, Francesco Cossia artistari Ingalaterran ikusitako Napoleonen lehen erretratua sortzeko eskatu zion. Cosway izan zitekeen Napoleonen aurpegia ikusi zuen lehen pertsona Britainia Handian. Erretratua egitea geroago deituko zitzaion "Napoleonenganako britainiarren miresmenari buruz erregistratutako ebidentziarik zaharrena".

## Thomas Jeffersonekiko harremana 
[ezkerrera|thumb|300x300px|[Thomas Jefferson, 1788an, John Trumbull. Lagun minak, Maria eta bera, Parisen ezagutu ondoren, elkarrekikotasunean bizi izan ziren. ]]
Zerealen Merkatuan (Halles aux Bleds), Parisen, 1786ko abuztuan, John Trumbullek Jefferson aurkeztu zuen Coswayei, hark 43 urte zituela Estatu Batuetako ministro izan zen Frantzian. Mariak 27 urte zituen. Jeffersonek, orduan, bere lagunari  esan zion gai ofizialei erantzun behar ziela, baina, horren ordez, gaua eman zuen Maríarekin Palais Royalen

Coswayk eta Jeffersonek artearekiko eta arkitekturarekiko interesa zuten; elkarrekin, hiri eta zelai osoko erakusketetara joan ziren. Bere abenturei buruz idatzi zuen: 
 
Sei astetan, Jeffersonek harreman erromantikoa izan zuen Coswayrekin, eta egunero igaro zuen harekin.

Senarrak behin eta berriz esan duenez, Coswaytarrak Londresera joan ziren.' Jeffersonek 4.000 hitzeko maitasun-gutun bat idatzi zion, "The Dialogue of the Head vs. the Heart" ("Buruaren eta bihotzaren arteko elkarrizketa"), 1786ko urriaren 12tik 13ra. Bere burua deskribatzen du bere bihotzarekin hitz eginez, praktikotasunaren eta erromantikoaren arteko borroka.
Espezialistek iradokitzen dutenez, Jefferson bereziki partziala izan zen bere bizitzako une honetan lotura erromantiko batekin. Emaztea lau urte lehenago hil zen; Lucy alaba gaztearen heriotzaren berri izan zuen, eta beste bi alabak eskolan zeuden. Txosten batek, gutxienez, zioen Cosway Jeffersonekiko sentimendu sendoagoak garatzen hasi zela, baina Jefferson Parisera joan zenean harekin berriro elkartzeko, urrunago aurkitu zuen.

Katoliko batek semerik izan nahi ez zuena baian, haurdunaldiak kezkatzen zuen. Historialari batzuek uste dute ez zela korrespondentziaz haratago garatu. Jefferson oso zuhurra izan zenez, inork ez daki ziur bere harremanaren nondik norakoa. Jeffersonek, azkenik, utzi egin zion idazteari denboraldi bat geroago, berarekin harremanetan jarri zenean; gutun berrituak hil arte jarraitu zuen. Andrew Burstein bezalako historialariek iradoki dute harremana erromantikoa zela, batez ere Jefferson-en aldean, eta Cosway haren aurkakoa zela, artistikoa baino arrazionala. Korrespondentzia bizirik dago.

Biek bestearen erretratuak zituzten. Jeffersonek Luigi Schiavonettiren grabatu bat gorde zuen, Mariaren senarraren marrazki batetik abiatuta. Mariak Trumbulli eskatu zion Jeffersonen erretratua margotzeko; pintura geroago Italiako gobernuaren jabetzakoa izan zen. Ondoren, erretratua Smithsoniar Institutuaren erakusketa baten zati gisa erakutsi zen. Amaitu ondoren, eta Estatu Batuetako Bigarren Mendeurrenean, Italiak pintura eman zion Etxe Zuriari, orain zintzilik baitago.

Jeffersoni bidalitako gutun batean (Virginiako Unibertsitatearen esku), Coswayk penatu egin zen Angélica Schuyler Church hil ondoren elkarren lagun zaharrak galtzea. Churchen omenaldi gisa, Coswayk bere lagunaren izena inguratzen duten Hiru Eskerrak irudikatzen dituen tenplu baten sabaiko pintura diseinatu zuen. 1826ko ekainean, Giovanni Paolo Lasinio grabatzaile italiarrari idatzi zion senarraren marrazkiak Florentzian argitaratzeari buruz.

Cosway 1838an hil zen Lodiko eskolan. Legatuen artean, bat Charlotte Jonesena izan zen; senarraren aurreko ikaslea izan zen, baina bizitzaren amaieran ikusmen eskasa zuen.

## Bildumak 
Louvreko maisu zaharren Coswayko grabatuak Museo Britainiarraren bilduman daude. Mary Robinsonen poema batekin zerikusia duten bi pintura New Yorkeko Liburutegi Publikoak erosi zituen. Gothic Nightmares: Fuseli, Blake and the Romantic Imagination erakusketan sartu ziren 2006an, Londresko Tate Britain museoan.

1995etik 1996ra bitartean, Londresko National Portrait Galleryk *Richard* and Maria Cosway: Regency Artists of Taste and Fashion izeneko erakusketa antolatu zuen, eta 250 lan erakutsi zituen.

## Obrak eta erreprodukzioak 
Honako hauek dira Royal Academyn azaldutako eta gero grabatutako Coswayren lan nagusiak (grabatzailearen izena parentesi artean ageri da):

* Clytie (ik. Green)
* *The Descent from the Cross* (V. Green)
* *Astrea instructing Arthegal* (V. Green)
* The Judgment on Korah, Dathan, eta Abiram (S. W. Reynolds)
* *A Persian* (Emma Smith)
* H.R.H. the Princess of Wales eta the Princess Charlotte (S. W. Reynolds)
* *The Hours* (Francesco Bartolozzi)
* *Lodona* (Francesco Bartolozzi)
* The Guardian Angel (S. Phillips)
* *Going to the Temple* (Peltro William Tomkins)
* *The Birth of the Thames* (Tomkins)
* *Creusa appearing to Aeneas* (V. Green)
* The Preseration of Shadrach, Meshac, eta Abednego (W. S. Reynolds)
* Louis vii.a, King of France, before Becket's Tomb (W. Sharp)

Coswayk 1800ean argitaratutako The Progress of Female Dissipation eta The Progress of *Female* Virtue marraztu zituen. Boydell Shakespeare galerian parte hartu zuten 12 diseinu ere argitaratu zituen, The ''Winter's Day* izenekoak. 1802an, xafla guztiak grabatu zituen *Gallery of the Louvre'' izeneko lan handi batean. Lan hori Mrs-ek Etchings executed solely lanaren bidez irudikatu zuen. Maria Cosway, Pictures en Historical and Critical Description (Superb Collection) eta Biographical Sketch of the Life of each Painter, J. Griffiths, &c. (Louvreko Galeria, Maria Jose Maria Jose Luis andreak bakarrik egindako grabatuek ordezkatua. Maria Cosway, bilduma bikaina osatzen duten irudi guztien deskribapen historiko eta kritikoa eta biziaren boskote biografikoa dituena. pintore bakoitzetik, J. Griffiths-ek eta konpainiak). Beste plaka asko, batzuk akuaforte leunean, Liburutegi Britainiarrean gordetzen dira batez ere.

## Zineman 
* Jefferson Parisen, James Ivoryrena, 1995eko filma. Greta Scacchik interpretatzen du María Cosway.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Burnell, Carol.' ''Dibided Affections: Maria Cosway-ren The Extremary Life, Celebrity Artisty Thomas Jefferson's Impossible Love''
* Byrd, Max. Jefferson (1993)
* Lloyd, Stephen.' *Richard* and Maria Cosway, Edinburgo eta Londres (1995)
* Barnett, Gerald. *Richard eta Maria Cosway: A Biography*
* Beran, Michael Knox.' ''Jefferson's Demons: Portrait of a Restless Mind''
* Beretti, Francis (arg.). Pascal Paoli à Maria Cosway, Lettres et documents, 1782–1803, Oxford, Voltaire Foundation (2003)
* Brodie, Fawn.' Thomas Jefferson: An Intimate History. New York: Norton (1974)
* Halliday, E. M. *Understanding Thomas Jefferson*
* Kaminski, John P. Jefferson in Love: The Love Letters Between Thomas Jefferson eta Maria Cosway
* McCullough, David.' *John Adams*

## Kanpo estekak 
* Burnell, Carol Dived Affections