open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fíjate Bien

***Fíjate Bien*** Juanes kolonbiar kantagilearen debut bildumaren izena da. Universal Musicek merkaturatu zuen 2000ko urriak 17an. Bildumaren ekoizlea Gustavo Santaolalla izan zen, latindar rockeko gaiei eginiko ekarpenengatik ezaguna dena. Bildumako abesti guztiak Juanesek berak idatzi zituen. Bildumak 2001eko Grammy Latinorako sei izendapen jaso zituen, horien artean Urteko Bilduma, Urteko Artista, Urteko Abestia, Bertsio Laburreko Musika Bideorik Hoberena eta Ahozko Rock Bildumarik Hoberena.

Bildumak Platinozko ziurtagiria jaso zuen 2001eko ekainak 23an RIAAren partetik 1.000.000 kopia saldu ondoren.

## Abestiak 
# *Ahí le va
# *Para ser eterno
# *Volcán
# *Podemos hacernos daño
# *Destino
# *Nada
# *Fíjate bien
# *Vulnerable
# *Soñador
# *Ficción
# *Para qué
# *Me da igual

## Fíjate bien 
Bildumak Juanesen gitarraren soinu bakarra zenbait latindar erritmorekin uztartzen du, bere jaioterria den Kolonbiako estiloa, eta indarkeria, gizarte kontzientzia eta bere pertsona maiteekiko sentimendu sakonak erakusten dituen letra bat du. *Fíjate bien*, finean, latindar musika alternatiboaren generoan nabarmentzen den bilduma bat da. Bildumari izena ematen dion abestia bere herrialdean meatzeekin izan behar den kontuaren adibide serio bat da, eta *Nada* edo *Podemos hacernos daño* bezalako bilduma honetako beste single batzuetan agertzen diren metaforek musikari eta olerkari handi baten hasiera adierazten dute. Gainera, Juanes kolonbiar artistarik nabarmenena da, gizarte lanetan duen konpromiso eta karismagatik.

Diskoaren aurkezpenarekin, Juanes, hasieran, Latinoamerikan promozionatzean zentratzen da diskoarentzat entzuleria bat sortzeko. Bilduma laster onartzen da Kolonbian, non 1. postuan agertzen den 10 astez.

## Ziurtagiri, postu eta salmentak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Esfinter

**Esfinter** zuntz biribileko giharra da, zulo baten inguruan eraztun gisa ezarrita dagoena eta zuloaren neurria (itxi eta ireki) aldarazten duena. Esfinter asko dago izaki bizien gorputzean. Horien artean ezagunak dira uzkian dagoena eta maskuriaren lepoan dagoena; azken horrek gernuaren irteera erregulatzen du.

## Nagusiak 
* Irisarena
* Epiglotisa
* Gastroesofagikoa
* Piloroa
* Balbula ileozekala
* Uzkiarena
* Maskuriarena

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fíjate bien (abestia)

***Fíjate bien*** Juanes kolonbiar kantagileak idatzi eta abestutako abesti bat da. Abestiaren izenburua bere lehen irrati singlea da, baita bere debut bilduma den *Fíjate Bien*en izenburua ere.

Abesti honek Grammy Latino Sari bat irabazi zuen rock abestirik hoberenagatik 2001ean.

Ekoizlea Gustavo Santaolalla izan zen, eta diskoetxea Universal Records.

## Erreproduzitze zerrenda 
# *Fíjate bien* (irratirako edizioa)
# *Fíjate bien* (Bildumako bertsioa) 4:54

## Kanpo estekak
New Born

**New Born** (euskaraz *Jaiotze Berria*) Muse ingeles rock alternatibo musika taldearen abesti bat da. 2001ko *Origin of Symmetry* diskoaren barnean kaleratu zuten.

## Kanpo estekak 
* *New Born* abestia entzungai
Universal Records

**Universal Records** MCA Recordsek sortu zuen 1995ean Rising Tide Records izenarekin. Urte horretan bertan, Seagram Company Ltd.ek MCA Inc.en %80a erosi zuen, eta, 1996an Rising Tide Records diskoetxea Universal Records deitzera pasa zen.

## Zigiluak 
* 19 Recordings
* Bad Boy Records
* Cash Money Records
* Freedream
* Hip-O Records
* New Door Records

## Artistak 
* Lucero
* Juanes
* 50 Cent
* 98 Degrees
* Afroman
* Akon
* Ali Lohan
* Alicia Villarreal
* Baby Bash
* Backstreet Boys
* Boyz II Men
* Cristian Hacked by: Kurius
* Chamillionaire
* Crucial Conflict
* Damian Marley
* David Banner
* Drake Bell
* Edubardo Marakeira
* Erykah Badu
* Franco Lizarraga
* Gotán Project
* Hard Rockerus Band
* Infinite Mass
* Jamiroquai
* Jodeci
* Lady GaGa
* Lindsay Lohan
* Lil' Romeo
* Lost Boyz
* Lumidee
* Mary J. Blige
* Mr. Cheeks
* Ms. Toi
* Myriam
* Mystic (6)
* Nach
* Nach Scratch
* Nelly
* Paulina Rubio
* Porta
* Raekwon
* Rakim
* Raphael Saadiq
* Remy Martin
* Ricky Martin
* Rock Incandescente
* S Club
* SafetySuit
* Samantha Mumba
* Sheek Louch
* Spax
* Stephen Marley
* Sticky Fingaz
* St. Lunatics
* Taylor Swift
* The Mars Volta
* Tokio Hotel
* Tracey Lee
* Tadeo Rodriguez Belfer
* Warren G

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Neutron Star Collision (Love Is Forever)

**Neutron Star Collision (Love Is Forever)** (euskaraz *Neutron Izarren Talka (Maitasuna Betirako Da)*) Muse ingeles rock alternatibo musika taldearen abesti bat da. 2010an *The Twilight Saga: Eclipse* filmaren soinu bandaren abesti izateko konposatu zuten.

## Kanpo estekak 
* *Neutron Star Collision (Love Is Forever)* abestiaren bideoklipa ikusgai eta entzungai
Merkataritza-baltzu

Merkataritza-zuzenbidean, **merkataritza-baltzua** edo **merkataritza-sozietatea** bi pertsona edo gehiagok, bazkide izenekoak, bere ondasunak eta lana batera jarriz eta etekin ekonomikoa eskuratzeko helburuarekin, jarduera ekonomiko bati ekiten dioten baltzua edo elkartea da, legediak ezarritako legeak eta baltzuan adosturiko estatutu-arauak errespetatuz. Merkataritza-baltzuak merkataritza-erregistroan eman behar dute izena bere jarduera abiarazi ahal izateko. Horretarako, baltzuak hainbat izaera juridiko ditu aukeran, hala nola kooperatiba, baltzu anonimoa eta erantzukizun mugatuko baltzua.

## Merkataritza-sozietate motak 
start=0|thumbtime=32|thumb|**Enpresa mota** ezberdinak ulertzeko bideoa.

### Erantzukizun mugatuko sozietatea 
Beren erantzukizuna beren ekarpenetara mugatuta dago eta beraz, bazkideek ez dute baltzuaren zorrengatik erantzuten. Baltzuaren zorrengatik baltzuaren ondareak soilik erantzungo du. Sozietate kapitalista gisa aurkezten da, non kapitala partaidetza sozialetan banatuta egongo baita, bazkide guztien ekarpenekin integratuko baita, eta horiek ez dute erantzukizun pertsonalik izanen zor sozialengatik.

### Sozietate anonimoa 
Kapitala akzio izeneko partaidetza-tituluetan banaturik duten baltzu kapitalista da. Akzio horien jabeak, bazkide izenekoak, enpresaren jabeak dira, euren esku dituzten akzioen kopuruaren arabera. Aldi berean, bazkide bakoitzaren erantzukizuna akzio horien baliora mugatzen da, bere nortasuna eta akzio horietaz gainera duen ondarea kontuan hartu gabe eta hortik dator anonimo izendapena.

### Kooperatiba 
Ekonomia, gizarte eta kultura helburuetarako bazkide izeneko pertsonek osatzen duten borondatezko merkataritza-baltzu autonomoa da. Erakundearen jabetza bazkideena da eta bere kudeaketa demokratikoa da, bazkideen artean. Bazkide guztiek eskubide eta eginbehar berdinak dituzte eta irabaziak beraien artean banatzen dira.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Enpresa
* Erantzukizun mugatuko sozietate
* Sozietate anonimo
* Kooperatiba
* Langile autonomo
* Pertsona juridiko

## Kanpo-estekak
Romeo Miller

**Percy Romeo Miller Jr.** (New Orleans, Louisiana, 1989ko abuztuaren 19a- ), **Romeo** (eta lehen '''Lil' Romeo'*) ezizenaz ezaguna, estatubatuar aktore, saskibaloi jokalari eta rap abeslaria da. Beste gauza batzuen artean ekoizle eta rap abeslari milioiduna den Master Pren semea da, eta honen disketxea den No Limit Recordsekin grabatzen du.

*Romeo!* izeneko bere telesail propioan ere agertzen da, Nickelodeonen ematen dena. Romeok, gainera, *Max Keeble's Big Move* eta *Honey* filmetan paper txiki bat du.

Musikan parte hartu zuen lehen aldia Hillary Duffen Santa Claus Lane bilduman izan zen, *Tell me a story'' abestiarekin, rap musikara abiatzea bultzatu zuena.

Lil' Romeok beti izan du etsaitasun handia Bow Wowrekin, azken honek Romeok Bow Wow imitatzen duela baitio. Berriki, ika-mika handitu egin da, "Fresh Azimiz" abestian Bow Wowk bertso batean berak 18 urte dituela eta "mo that 'yo dad" egiten duela esaten baitu, non Romeo dena bere aita den Master Pri esker dela esaten duen. Baina Bow Wowk gezurtatu egin zuen LL Cool Jren abesti batetik hartu zuen bertso bat zela esanez. Erantzuna laster iritsi zen, eta Romeoren single berrian entzun daiteke, "U Can't Shine Like Me", Bow Wowri eginiko diss bat.

Lil' Romeok bere arropa marka propioa ere badu, "P. Miller Shorty's" izenekoa, eta bere lehen urtean ia 50 milioi dolar saldu ditu.

## Diskografia 
* *Lil Romeo* (2001)
* *Game Time* (2002)
* *Romeoland* (2004)
* ''God's Gift* (2006)
* *The Lottery Pick* (2006)

BSOak:
* *Romeo!* (2005)

## Filmografia 
* *Ned's Declassified School Survival Guide* (2005) - TV
* *Uncle P* (2004) - Film
* *Decisions* (2004) - Film
* *Still 'Bout It* (2004) - Film
* *One on One* (2003) - TV
* *Honey* (2003) - Film
* *Crashing with Master P* (2003) - TV
* *Romeo!* (2003) - TV
* *Raising Dad* (2002) - TV
* *Oh Drama!* (2001) - TV
* *Max Keeble's Big Move* (2001) - Film
* *The Brothers Garcia'' (2001) - TV

## Kanpo loturak 
* — Webgune Ofiziala
Oriol Pujol

**Oriol Pujol i Ferrusola** (1966ko abenduaren 20a, Bartzelona) kataluniar politikari bat da. Kataluniako Konbergentzia Demokratikoa alderdiko kide eta politikaria da, bai eta Jordi Pujol politikaria eta Kataluniako Presidente-ohiaren semea ere.

## Kanpo estekak 
* Oriol Pujol politikariaren bloga
Panellet

**Panellet** delakoa, Katalunia, Valentziako Erkidegoa eta Balear Uharteetan usadioz Domu Santu egunean (azaroaren 1a) jan ohi diren gozo batzuk dira.

## Kanpo estekak
Erkudengo baseliza

**Erkudengo baseliza** Erkudengo Ama Birjinaren omenez eraikitako baseliza da, Altsasuko udalerrian kokatua, Donostiarako errepidearen parean. Baseliza dagoen lekuan herrixka bat izan zen Erdi Aroan, 1326 urtean Gaztelaren aurkako gerran suntsitu zena. Harlanduzko hormak eta bi isuriko teilatua duen eraikina da, zurezko egitura baten gainean, hegatza batekin. Ama Birjinaren jatorrizko irudia desagertu eta Venancio Amillano altsasuar artistak egun ikus daitekeen irudia egin zuen. Lehorte garaietan Erkudengo Ama Birjinari otoitz egiten dion abesti bat badago. Bederatziurrena betetzean, ama birjina herritik baselizara eramaten da, erromeria bat ospatuz.

## Kanpo estekak
1895 Larink

**1895 Larink** asteroide gerrikoan aurkitutako 1895. asteroidearen izena da. 1971ko urriak 26an aurkitu zuen Lubos Kohoutekek Bergedorfetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1971 UZ** zen. Bere izena Johannes Larink alemaniar astronomoagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Jose Luis Rebordinos

**Jose Luis Rebordinos** (Errenteria, 1961 - ) Donostiako Zinemaldiko zuzendaria da.

## Biografia 
Errenteriako Beraun auzoan hazi zen. Hezkuntza Zientzietan lizentziaduna da. 1980ko hamarkadaren hasieran lagun talde batekin King-Kong Zinema Taldea sortu zuen bere herrian. Donostiako Giza Eskubideen Zinemaldiko eta Fantasiazko eta Beldurrezko Zinemaren Asteko zuzendaria izan zen eta 2011ko edizioaz geroztik, Donostiako Zinemaldiko zuzendaria da.

## Sariak eta merezimenduak 
* 2015-:Arte Ederretako Merituaren Urrezko Domina (Espainiako Kultura Ministerioa)

## Erreferentziak
Thomastown

**Thomastown**, historikoki **Ballymacandan** (gaeleraz *Baile Mhic Andáin*) Irlandako Errepublikako Kilkennyko konderrian dagoen herri txikia da, hala ere konderriko bigarrena. Nore ibaiaren ertzean kokatzen da eta ondoan daukan Jerpoint Abbey monasterioa du ondasun nabarmenena.

## Historia 
Thomastown XIII mendean sortu zuten anglo-normandiarrek ibaia gurutzatzeko puntu egokia baitzen. Berehala gotorleku bat ezarri zuten bertan eta herria harresi batez inguratu zuten. Oraindik aztarna batzuk ikus daitezke, zubiaren alde banatako dorreak eta Andre Mariaren eliza besteak beste.

Jerpoint Abbey monasterioa Thomastownetik bi kilometrotara dago eta herria bera baino lehenagokoa da, XII mendekoa hain zuzen ere. Bertakoek diote San Nikolas Barikoaren aztarnak daudela monasterioan gordeta.

## Ondasun nabarmenak 
* Jerpoint Abbey monasterioa
* Kilfane Glen: 1790 urteko lorategiak. Estilo erromantikoan eginak daude eta 1993an Europako Kultur Batzordearen saria jaso zuten.
* Grennan gazteluaren aztarnak

## Herritar ezagunak 
* George Berkeley (1685-1753), filosofoa.

## Kirolak 
Mount Juliet Golf Course zelaian golf txapelketak izaten dira. 1993 eta 1995 artean Europako PGA Tourreko Irlandako Opena bertan jokatu zen. 2002 eta 2004ean WGC-American Express txapelketa izan da.

## Iruditegia 

Irudi:The tower, Jerpoint Abbey, Thomastown, Co. Kilkenny - geograph.org.uk - 203273.jpg|Jerpoint Abbey monasterioa
Irudi:Thomastown Mill, Co. Kilkenny - geograph.org.uk - 206365.jpg|Thomastown Mill errota
Irudi:Thomastown64.jpg|Gazteluaren aztarnak
Irudi:Market Street, Thomastown, Co. Kilkenny - geograph.org.uk - 206358.jpg|Market Street, Thomastown

## Kanpo estekak
Barrow ibaia

**Barrow** ibaia (irlanderaz: *An Bhearú*) Irlandako bigarren ibairik luzeena da, Shannon ibaiaren ondoren, 192 kilometrotako luzera baitu. Suir eta Nore ibaiekin batera The Three Sisters ("hiru ahizpak") ezizena hartzen du.

## Ibilbidea 
Laoiseko konderriko *Slieve Bloom* mendietan du sorrera, Glenbarrow herrian, eta zuzen hegoalderantz jotzen du bidean Carlow zeharkatu eta Waterforden itsasoratzen delarik.

## Nabigazioa 
Lehenengo 88 kilometrotan berez nabigatu daiteke ibaian. Hurrengo 66 kilometrotan dikeak ezarri dira nabigazioa posible izateko.

## Kanpo estekak
Jerpoint abadia

**Jerpoint abadia**, Kilkennyko konderrian, Thomastown herritik 2'5 kilometrotara dagoen monasterioa da. Irlandako monumentu nazionala da.

## Historia 
Ossoryko Erresumako Donogh O'Donoghoe Mac Gilla Patraic erregeak eraiki zuen 1180 urtean Zistertar Ordenako apaizak bertara ekarri zituelarik. Monasterioak garapen handia izan zuen Henrike VIII.a Ingalaterrakoak monasterio guztien disoluzioa agindu zuen arte. 1541ean Ormondeko 9. kondea zen James Butlerrek eskuratu zuen. Monasterioaren inguruan Newtown Jerpoint herrixka sortu zen.

1880an Irlandako monumentu nazional izendatu zuten. Gaur egun monasterioaren aztarnak baino ez dira gelditzen, hala ere inguruko familia handien hilobi ugari daude. Bertakoek diote San Nikolas Barikoaren hilobia ere badagoela bertan.

## Iruditegia 

Irudi:The carved cloister arches, Jerpoint Abbey, Thomastown, Co. Kilkenny - geograph.org.uk - 203260.jpg
Irudi:Jerpoint Abbey Nave 1997 08 28.jpg
Irudi:Jerpoint Abbey The Weepers.jpg
Irudi:Jerpoint Abbey Saint Christopher 1997 08 28.jpg

## Kanpo estekak
Saint Canice katedrala

**Saint Canice katedrala** Irlandako Kilkenny hiriko katedrala da. Irlanda guztiko bigarren katedralik handiena da.

## Historia 
VI mendeko eliza kristau baten gainean eraikia dago, Klikennyko muino baten gainean. Eremuak garrantzi berezia hartu zuen 1120an Ossoryko Erresumako hiruiburutza Aghaboetik Kilkennyra pasa zenean.

Katedrala bera XIII mendekoa bada ere, ondoan daukan 100 metro altu den dorre zirkularra IX mendekoa da. Goraino igo daitekeen dorre gutxienetako bat da Kilkennykoa. VI mendeko Aghaboeko Saint Cainnech edo San Caniceren omenezko katedrala da.

## Arkitektura 
Katedralaren estiloa ingeles gotiko goiztiarra da eta XVI mendeko detaile ugari ditu, bereziki aipatzekoak beirateak dira. Garai hortakoak dira katedrala inguratzen duten hilarriak ere. Dena inguratzen duen harresia ere badu.

## Iruditegia 

Irudi:Kilkenny St. Canice Cathedral.jpg
Irudi:Kilkenny St. Canice Cathedral03.jpg
Irudi:Kilkenny st Canice Cathedral.jpg
Irudi:Kilkenny St Canice Cathedral Nave E 2007 08 28.jpg
Irudi:Kilkenny St Canice Cathedral East Window 2007 08 28.jpg
Irudi:Kilkenny St Canice Cathedral Southern Aisle Window 2007 08 28.jpg

## Kanpo estekak
Segurtasun-stock

Izakinen kudeaketan, **segurtasun-stocka** izakinen gutxieneko maila da, izakinik gabe gertatzeko arriskua, stock haustura alegia, baztertu edo kontrolatzen duena.

## Kanpo estekak
Athy

**Athy** (irlanderaz *Baile Átha Í*) Irlandako Errepublikako Kildareko konderrian kokatzen den udalerria da. Barrow ibaiaren ertzean kokaturiko merkatal herria da. Dublin hiriburutik 72 kilometro hego-mendebaldera dago.

## Etimologia 
Irlanderazko *Baile Átha Í* izenak "Aeren pasabideko herria" esan nahi du. Ae, II mendeko buruzagi bat zen eta ibaia gurutzatzean hil zela esaten da.

## Historia 
Athy XII mendeko anglo-normandiarrek asentamentu batetik garatu zen. FitzGerald kondeak eraiki zuen eta bere familiak mendeetan agindu zuen herri honetan. Herri eskubideak XVI mendean jaso zituen eta XVIII mendekoa da udaletxea.

Historian zehar beti izan da ingeles tropen goarnizio garrantzitsuenetakoa. Lehen Mundu Gerran proportzionalki irlandako herrien artean soldadu gehien bidali zituen herrietako bat izan zen Athy.

## Ondasun nabarmenak 
* Done Mikel elizaren aztarnak: XIV mendeko elizaren aztarnak dira.
* White's Castle dorretxea: Gerald FitzGerald Kildareko 8. kondeak 1417an eraikia, Barrow ibaiaren ertzean dago.
* Merkatu etxea: 1780an eraikia, herriko plazan dago.
* Levitstown Mill jauregiaren aztarnak.

## Iruditegia 

Irudi:Reflections of the Past.jpg|Levitstown Mill
Irudi:Athy_Town_Hall.jpg|Udaletxea

## Kanpo estekak 
* Athyko Udalaren Webgune Ofiziala
Nore ibaia

**Nore** ibaia (irlanderaz: *An Fheoir*) Irlandako bigarren ibairik luzeena da, Shannon ibaiaren ondoren, 140 kilometrotako luzera baitu. Barrow eta Suir ibaiekin batera The Three Sisters ("hiru ahizpak") ezizena hartzen du.

## Ibilbidea 
Lau konderri zeharkatzen ditu. Tipperaryko konderrian hasi eta ipar-ekialderantz jotzen du Laoiseko konderrian hegoalderanzko zentzua hartzen duenerarte. Ondoren Kilkennyko konderrian Barrow ibaiarekin bat egiten du eta Waterfordeko konderria batera zeharkatzen dute.

Hauek dira ibilbidean dauden herri nagusiak:
* Durrow
* Ballyragget
* Kilkenny
* Thomastown
* Inistioge
* Waterford

## Arrantza 
Izokin eta amuarrain ugari dagoelako ezaguna da.

## Kanpo estekak
Kochi (India)

**Kochi** (), lehen **Cochin**, Indiako Kerala estatuko hiria da, herrialdearen hego-mendebaldean dagoena. Indiak Arabiako itsasoaren ertzean duen itsas portu garrantzitsuena da. Hiriak 601.574 biztanle ditu (2011) eta metropoli-eremuak 2.117.990.

## Historia 
Antzinatean ere garrantzitsua zen. Indogrekoek, erromatarrek, juduek, arabiarrek eta txinatarrek ezagutzen zuten. 1102. urtean Kochiko Erresumako egoitza bihurtu zen: *Arabiako itsasoko erregina* esaten zioten hiriari. XIV. mendetik aurrera, espezien salerosketen merkataritzako gune garrantzitsua zen.

1503. urtean, portugaldarrek hartu zuten hiria, eta Portugaldar Indiaren hiriburua izan zen 1530. urtera arte. Orduan Goa ezarri zuten hiriburutzat. Gerora hiria Herbeheretar Inperiokoa (1663tik aurrera), Mysoreko erresumakoa (1777tik aurrera) eta Britainiar Inperiokoa (1814tik aurrera) izan zen. 1947. urtean Indiak independentzia lortu zuenean, Kochi izan zen entitate berrira bere borondatez lotu zen lehenengo lurraldea.

Milaka urtetan hainbat migrazio bizi izan dituen hiria izanik, kultura mordoa batzen dira Kochin, eta hiriko ondareak ere nahaste hori erakusten du, tradizioa eta modernitatea batuz.

## Ekonomia 
XXI. mendean hazkunde ekonomiko nabarmena izan duenez, hiriaren garapena ere handituz joan da. Garraioen industria, nazioarteko merkataritza, turismoa, informazio- eta komunikazio-teknologiak dira bertako jardunbide nagusiak. Izan ere, Keralako merkataritza-gune garrantzitsuena da Kochikoa, eta India osoan gehien eta azkarren hazten doan bigarren mailako hiria da. Horrenbestez, urbanizazio-arazoak ere badaude, trafikokoak eta ingurumenaren gaineko eraginari dagozkion arazoak batez ere.

## Geografia 
thumb|ezkerrera|thumb|Arrantzaleak txalupa tradizionaletan
Indiako hego-mendebaldeko kostaldean dago Kochi, penintsula bateko iparraldean. Mendebaldera Arabiako itsasoa dauka, ekialdera estuarioak. Itsas mailan dago hiriaren eta metropoliaren parterik handiena, 48 kmko itsasertzarekin.

Administratiboki, 70 barruti daude hirian. Landarediari dagokionez, mangladitan aberatsa da; animaliei dagokienez, paseko hegazti askok egiten dute habia bertan.

### Klima 
Kochin montzoi-klima dago, tenperatura-gorabehera txikiekin urte osoan. Urtaro euritsuena ekaina-iraila bitartean izaten da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rothe Etxea (Kilkenny)

**Rothe Etxea** (ingelesez *Rothe House*), Irlandako Kilkenny hiriko merkatal etxe historikoa da. Kilkennyko Parliament Street kale nagusian kokaturik dago.

## Historia 
Rothe familia Kilkennyko merkatari garrantzitsuenak zen eta hainbat senide politika kontuetan sarturik ere bazeuden. Horrela Kilkenny beraiek kontrolatu zuten XV eta XVII mendeen artean. 1594-1610 urteen artean John Rothe Fitz-Piers arkitektuak diseinatu eta jaso zuen Rothe Etxea.

1642 eta 1649 urteen artean Kilkennyko Konfederazioa izan zenean, etxea konfiskatu zitzaion Rothe familiari, baina konfederazioak porrot egitean Karlos II.ak familiari itzuli zion.

## Arkitektura 
Ingalaterrako Pizkundeko estiloan eraikia dago. Dituen arkuak garai batean ohikoak ziren Kilkennyn, eta Rothe etxea ere horrela diseinatu zen.

## Kanpo estekak 
*  Rothe Houseko webgunea
Toru

eskuinera|thumb|250px|**Torua**
Geometrian, **torua** (latinezko *torus* hitzetik) biraketa-gainazal bat da, zirkunferentzia batek haren plano berean dagoen zuzen baten inguruan bira egitean sortzen duena. Hitz arruntagoetan, esan liteke pneumatiko baten aire-ganberaren forma duela toruak. Toroidearen kasu berezi bat da.

Zuzenak (errotazio-ardatza) zirkunferentzia ukitzen edo ebakitzen ez badu, toruak hutsune bat du erdian, eta eraztun baten antza du. Bestela, errotazio-ardatza zirkunferentziaren korda bat bada, esfera zapal baten antzeko zerbait sortzen da, kuxin biribil baten itxurakoa; are gehiago: esfera toruaren kasu berezi bat da, errotazio-ardatza zirkunferentziaren diametro bat denean.

Definizio orokorrago baten arabera, toruaren sortzailea, zirkunferentzia bat ez ezik, elipse bat edo beste kurba koniko bat ere izan daiteke.

## Ekuazioak 
thumb|Toru baten adierazpide diedrikoa

Toruaren ekuazio parametrikoak hauek dira:
:x(u, v) = (R + r\cos{v}) \cos{u} \, 
:y(u, v) = (R + r \cos{v}) \sin{u} \, 
:z(u, v) = r \sin{v} \, 

non
:*u*, *v* ∈ [0, 2π],
:*R* zirkunferentziaren zentrotik zuzenerainoko (toruaren zentroa) distantzia, eta
:*r* zirkunferentziaren erradioa (hodiaren erradioa) diren.

(*R* eta *r* bi distantziek *erradio handia* eta *erradio txikia* izenak ere hartzen dituzte, hurrenez hurren)

*OZ* ardatzarekiko azimutalki simetrikoa den kasuan, toruak ekuazio hau du koordenatu kartesiarretan:
:\left(R - \sqrt{x^2 + y^2}\right)^2 + z^2 = r^2

Toruaren azalera eta barneko bolumena formula hauen bidez kalkulatzen dira:

:A = 4\pi^2 Rr = \left( 2\pi r \right) \left( 2 \pi R \right) \,
:V = 2\pi^2R r^2 = \left( \pi r^2 \right) \left( 2\pi R \right). \,

## Kanpo estekak 
* 
*  More Torus Images
Blackrock (Dublin)

**Blackrock** (irlanderaz *An Charraig Dhubh*) Irlandako Errepublikako Dublin hiriburuko eremu bat da, hain zuzen ere Dublingo Hegoaldean kokatua dago, Dun Laoghaire-Rathdowneko konderrian. Konderriko hiri handiena bada ere, hiriburua Dún Laoghaire da. 28.070 biztanle ditu (2006)

## Etimologia 
Aintzina *Newtown on the Strand by the Black Rock* ("haitz beltzeko hondartzako herri berria") izena izan zuen baina denboraren poderioz Blackrock ("haitz beltza") izenarekin laburtu da.
thumb|ezkerrera|230px| Blackrockeko hondartza
## Historia 
Erdi Aroan jadanik bertan herrixka bat bazegoen. Arrantzale herri txikia izan zen beti eta Blackrockerako bideak arriskutsua izatearen sona zeukan gainera, bertan gertatzen ziren lapurreta ugariengatik. XVIII mendearen bukaeran ordea garapen handia ezagutu zuen hondartza eta bainuetxeak zirela eta.

Dublin eta Dún Laoghaire arteko trenbidea itsasertzetik zehar eraiki zutenean, trenbidea eta hondartzaren arteko zatia itsasgoratan urpean gelditzen zen padura bihurtu zen, osasunerako kaltegarria izanik. Udalak orduan lurrez bete eta parke bihurtzea erabaki zuen, baina jadanik turismoa alde egina zen.

## Ondasun nabarmenak 
Garai onenetan eraikitako etxe ugarik zutik diraute oraindik.
* Frescati House (1739an eraikia)
* Maretimo House (1770)
* Blackrock House (1774)

## Hiritar ezagunak 
* Lord Edward FitzGerald (1763-1798), irlandar aristokrata eta iraultzailea, Frescati Housen jaioa.
* James Stephens (1825-1901), irlandar iraultzailea.
* John Boyd Dunlop (1840-1921), eskoziar ingeniaria Dunlop Tyres pneumatiko konpainiaren fundatzailea, bertan bizi izan zen.
* Maurice Walsh (1879-1964), idazlea, bertan bizi izan zen.
* James Joyce (1882-1941), idazlea, bertan bizi izan zen.

## Kanpo estekak
Toroide

[220px|thumb|[Karratu batek sortutako toroidea]]
Geometrian, **toroidea** biraketa-gainazal batek mugatutako gorputz bat da, irudi geometriko lau batek haren plano berean dagoen zuzen baten inguruan bira egitean sortzen duena.

[eskuinera|220px|thumb|Zirkunferentzia batek sortutako [torua]]

Irudi geometrikoa zirkunferentzia bat denean, sortzen diren gainazala eta gorputza torua da.

## Kanpo estekak
Malahide gaztelua

**Malahide gaztelua** (ingelesez *Malahide Castle*, irlanderaz *Caisleán Mullach Íde*) Malahideko udalerrian kokatzen den gaztelua da, Irlandako Errepublikako Fingaleko konderrian dagoelarik.

## Historia 
Henrike II.a Ingalaterrakoak Irlanda inbaditu zuenean, honen zalduna zen Richard Talbot jabetu zen 1185ean inguruko lur guztiaz. XII mendean gazteluaren eraikuntza hasi zen eta 1185ean bukatu. Talbot familia izanda bertako jabe 1976 arte, ia 8 mendez beraz, Oliver Cromwellek bere esku izan zuen tarte batean ezik, 1649–1660.

XVIII mendean gaztelua handitu egin zen eta dorreak gehitu zitzaizkion. 1976an Irlandako Gobernuak erosi zuen.

## Ikustekoak 
Gaztelua bera ederra bada ere, atzealdean duen Talbot lorategi botanikoak ikusi beharrekoak dira. Honetaz gain aipatu beharra dago, barnean dagoen miniaturazko trenen museoa, 1920-30 arteko Irlandako trenak eta geltokiak agertzen dituena.

## Musika 
Udan musika kontzertuak egiten dira gazteluan.

## Iruditegia 

Irudi:MalahideCastle1.jpg
Irudi:Malahide Castle, March 2011 (2).jpg
Irudi:Malahide Castle98.jpg
Irudi:Malahide Castle Dublin.jpg

## Kanpo estekak
Dresdengo Kodexa

**Dresdengo Kodex**a edo ***Codex Dresdensis*** amate paperaren gainean egindako maia kodex bat da, Dresdengo liburutegian (Sächsische Landesbibliothek –SLUB–) gordeta dagoena. Konkistaren aurreko kodex hori gure egunetara heldu diren arteko osatuena eta ederrena da. Berez, egutegi bat da; bertan jainkoen eragina egunen arabera erakusten da. Aldi berean, maien egutegia eta zenbaki sistema azaltzen da. Europan liburu horren inguruko lehenengo berri 1739koa da. 1825-1826 urteetan, Agostino Aglio italiarrak haren kopia bat egin zuen, ondoren Mexikoko beste dokumuntuekin batera argitaratua izan zena. Dokumentu bilduma hori Kingsborough Kodex izenaz ezagutzen da.

## Jatorria 
Espezialisten ustez, kodearen jatorria Yucatán penintsula erdian-iparraldean egon liteke, Chichén Itzá inguruan. Estiloa eta edukia kontuan, hartuta ziur aski XIV. mendean idatzi bide zen, baina beste baten kopia izan liteke. Eskuizkribua Mesoamerikan aurkitutako ederrena da.

## Kodexaren berreskurapena 
1739an Dresdengo Erret Liburutegiaren zuzendaria Johann Christian Götzek, Vienan, eskuizkribua erosi zuen. Ondoren, mende erdi bat baino gehiago, liburua erabat ahaztuta egon zen. 1810 Alexander von Humboldt kodexaren lehenengo bost orrialde argitaratu zituen. Hala ere, hemezortzi urte behar izan ziren dokumentua jatorri maiakotzat identifikatzeko (1828). Jatorrizko dokumentuaren egoera ez zen oso ona eta egoera hori Bigarren Mundu Gerran larritu zen aliatuen bonbardaketa baten ondorioz (1945ko otsailaren 13 eta 15ean) okertu egin zen: orri askoren goiko partea hezetasunez ezabatu egin zen.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Miguel León-Portilla: *Literaturas indígenas de México*. Mexiko Hiria: FCE, 1992. ISBN: 9789681638771.

## Ikus, halaber 
* Maia kodexak
* Parisko Kodexa
* Amate paper
* Kodex

## Kanpo estekak 
*  Codex Dresdengoaren 3Dko animazioa.
Zante

**Zante** edo **Zazinto** () Joniako uharteetako bat da, Greziakoa. Homerok *Odisea*-n aipatu zuen uhartea; beraz, ezaguna da antzinatik, eta hainbat kultura eta gobernuren mende egon izan da.

## Geografia 
Zante (*Zakynthos*) da hiriburua, eta 15.000 biztanle inguru ditu. Uharte osoa 409 km² inguru da, eta 2005. urtean 42.000 lagun inguru bizi ziren denera prefeturan. Kostaldeak 123 km ditu. Uharteko mendi altuena Vrachionas da, 758 m-koa.

Zantek klima mediterraneoa dauka. Uharteko hegoaldean lautada emankorrak daude; mendebaldea, ostera, menditsua da. Landaredi ugari dago; oliba-olioa, mahatsa eta zitrikoak ekoizten dituzte gehienbat. Famatuak dira hiriko dortokak, galtzeko arriskuan dauden *Caretta caretta* espeziekoak: gehienak Laganas badian bizi dira.

Historian hainbat lurrikara bortitz jasan ditu; 1953an kalte asko izan ziren, eta 2006an ere izan ziren, baina indar gutxikoak.

### Zante hiria 
Ekialdeko itsasbazterrean kokatuta dago. Antzinako hiriaren arrasto gutxi dago: koloma batzuk eta zenbait inskripzio. Akropoliaren lekuan, gaur egun zutik dagoen veneziar gaztelu bat eraiki zuten.

1953. urtean lurrikara baten ondorioz (sutea ere izan zen) hiria suntsituta geratu zen, eta berreraiki egin behar izan zuten. Aipatzekoak dira Zanteko Arte Post-Bizantziarren Museoa, Liburutegia, osorik iraun zuen XVII. mendeko Agios Nikolas eliza, eta Agia Faneromi eta Aingeruen Amaren eliza.

thumb|ezkerrera|150px|Navagio badia

## Ikustekoak 
Navagio badia, Skinari lurmuturra eta Koba Urdina aipagarriak dira. Hondartzak ere badira; ezagunenak: Porto Limnionas, Porto Vromi eta Porto Zoro. Iturri bitxi bi daude Chieri badiako inguruetan: ur gasduna presio handiarekin irteten da; ur mineraleko beste iturri batzuk ere badira uhartean. Aipatzekoa da, halaber, Solomosi eta Kalvosi eskainitako Museoa ere aipatzekoa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rock of Dunamase

**Rock of Dunamase** Irlandako toki historiko garrantzitsuenetako bat da. Haitz handi baten gainean gazteluaren aztarnak mantentzen dira oraindik.

## Historia 
XII mendean lautada baten erdian 46 metrotako altuera daukan haitzaren gainean eratu zen gaztelua. Nork eraiki zuen ez da ezagutzen, Meyler FitzHenry izan zitekeela uste den arren. Marshall familiaren eskutan izan zen hasieran eta 1330 urtean Mortimer familiak hartu zuen. Badirudi 1350 urterako erabat utzita zegoela eta pixkanaka erortzen hasi zela, ez baitago inongo erasoren berririk garaiko idatzietan.

Cronwellen gerran gaztelua eztandarazi zuten, inork erabil zezan ekiditeko. XVIII mendean Sir John Parnellek jangela berreraiki zuen.

## Iruditegia 

Irudi:Dunamase4279.jpg
Irudi:Rock of Dunamase.jpg
Irudi:RockOfDunamaseInSepia.jpg

## Kanpo estekak
1897 Hind

**1897 Hind** asteroide gerrikoan aurkitutako 1897. asteroidearen izena da. 1971ko urriak 26an aurkitu zuen Lubos Kohoutekek Bergedorfetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1971 UE1** zen. Bere izena John Russell Hindgatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Deabruaren letaginak

***Deabruaren letaginak*** Fernando Morillo idazle azpeitiarraren liburua da. 2011n argitaratu zen, Gaumin argitaletxearen eskutik.

## Kanpo estekak 
*  *Deabruaren letaginak* liburuaren informazioa Fernando Morilloren webgunean
*  Eleberriaren lehen orrialdeak
Robert April

**Robert April** Star Trekeko pertsonaia bat da. USS Enterprise (NCC-1701) ontziko lehen kapitaina izateagatik da ezaguna. April 2195ean jaio zen, eta urteak aurrera joan ahala, bere bikotea zen Sarahrekin ezkonduko zen.

2240an April Constitution klaseko ontzi batentzako osagaien fabrikazioaren gainbegiralea da San Franciscoko Ontzioletan. Ontzi hau USS Enterprise izango zen beranduago, eta April bere lehen komandantea. Hala ere, 2245 eta 2250 artean ontzi onetako kapitain izango zen. Eta bere emazte Sarah bere mediku buruzagia izango zen.

Bost urteko misio hau amaitu ondoren, April Komodoroa Planeta Elkartuen Federakuntzako ez ohiko enbaxadore errespetatu bat izan zen hurrengo 20 urteetan, 2270ean Izarretako Flotatik erretiratzera behartua izan zelarik.

Oso-oso bereziak izan ziren gertakari batzuk konpondu ondoren, Izarretako Flotak Aprilen erretiroari buruzko postura birkontsideratu zuen, agindua baliogabetuz eta bere karrera jarraitzea baimenduz (Star Trek: The Animated Series: *The Counterclock Incident*).

## Informazio gehigarria 
Robert April izenak bere jatorria hasierako "Star Treken biblia"n du, pertsonaia nagusiaren izen bezala ("Robert M. April"). StarTrek.comen zein Star Trek Chronologyn bere izena "Robert T. April" bezala erregistratua dago.

Aurretik, Robert April izena Gene Roddenberryk kartzelako kapilau batentzat erabili zuen *Have Gun-Will Travel*eko bi ataletan. Enterpriseko ondorengo kapitainaren pertsonaiaren izena beranduago Christopher Pikera aldatu zen "The Cage"n, behin betiko guztiek ezagutzen duten James Tiberius Kirkena erabili aurretik.

"In a Mirror Darkly (Bigarren Zatia)" (Enterprise) atalean Jonathan Archerren kurrikulumerako erabili ez zen materialean Archer Enterprise berria 2245ean abian jarri baino egun bat lehenago hil zela ezartzen da. Gertaera hau "bibliko"tzat ezartzen bada, Archer eta Aprilek elkar ezagutu zutela esan nahiko luke.

## Kanpo estekak
1900 Katyusha

**1900 Katyusha** asteroide gerrikoan aurkitutako 1900. asteroidearen izena da. 1971ko abenduak 16an aurkitu zuen Tamara Smirnovak Nauchnyjetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1971 YB** zen. Bere izena Katyusha ezizenez ezagutzen zen Jekaterina Ivanovna Zelenko hegazkin pilotuagatik jasotzen du, Bigarren Mundu Gerrako gudu batean hil zena.

## Kanpo estekak
Talesen teorema (zirkulua)

eskuinera|200px|
**Zirkuluaren Talesen teorema**k hau dio:

Geometria klasikoan, bi teorema daude *Talesen teorema* izena daukatenak: bata hau da, *zirkuluaren Talesen teorema*; eta bestea, *elkarketaren teorema*. Uste da Tales Miletokoa K. a. VI. mendeko greziar matematikari eta filosofoak formulatu zituela bi teorema horiek, eta berarengandik datorkie izena.

Lehenengoa (zirkuluarena) artikulu honen gaia da, eta triangelu zuzenen zirkunzentroen funtsezko berezitasun bat argitzen du ("hipotenusaren erdigunean dago zirkunzentroa"), marrazketa geometrikoan angelu zuzenak eraikitzeko erabiltzen dena.

Bigarrenak (elkarketaren teorema), aldiz, azaltzen du nola eraiki triangelu baten beste triangelu antzeko bat (“antzeko triangeluek angelu berdinak dituzte”).

Triangelu isoszeleek bi angelu berdin dituztela frogatzeko erabili zituen Talesek emaitza horiek, bai eta triangelu baten hiru angeluen batura bi angelu zuzen dela ere.

## Historia 
Tales Miletokoak idatzi zuenetik ezerk ere ez du biziraun. Antzinako Greziako lanak, normalki, pertsona jakintsu bati egozten zitzaizkion, ezagutza intelektual horren eraikuntzan parte hartu zuten pertsona guztiak errespetatu beharrean; hau bereziki egia da Pitagorasen kasuan. Atribuzioa beranduago egin ohi zen, urte asko pasata. Talesi erreferentzia Proklok egin zuen, eta ondoren Diogenes Laerziok Panfila Epidauroskoaren esaldia jaso zuenean, esan zuenean Tales "izan zela lehenengoa triangelu zuzen bat zirkulu batean inskribitu zuena".

Babiloniako matematikariek ezagutzen zuten kasu berezi hau Talesek frogatu aurretik. Uste da Talesek ikasi zuela angelu bat zirkuluerdi batean inskribatuta denean angelu zuzen bat dela. Teoremak bere izena darama, antzinako iturrietan esaten delako bera izan zela lehenengoa frogatzen, konprobatu zuenean triangelu isoszeles baten oinarriko angeluak berdinak direla eta edozein triangeluren angelu guztiak batuz 180° lortzen direla. 

## Froga 
{{Froga|
300px|eskuinera
Eman dezagun **O** zentroko eta **r** erradioko zirkunferentzia bat,

**OA**, **OB** eta **OC** zuzenkiak berdinak dira,

zirkunferentzia bereko erradioak baitira.

Beraz, **AOB** eta  **BOC** triangeluak isoszeleak dira.

**ABC** triangeluaren angeluen batura hau da:
 
::2 \alpha + 2 \beta = \pi = 180^{\circ} 
 
Berdintza horren bi gaiak zati bi egin eta gero, hau lortzen da:
::A \widehat BC = \alpha + \beta = \frac {\pi} 2 \; = 90^{\circ}

Adierazpen horrekin, frogatuta geratzen da teorema.
}}

**Talesen zirkulua** zirkuluerdi bat da, non diametroa triangelu zuzen baten hipotenusa den.

**Talesen esfera** esferaerdi bat da, non diametroa triangelu zuzen baten hipotenusa den.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
*  Thales' theorem
*  Thales' theorem explained
Philip Herbert Cowell

**Philip Herbert Cowell** Royal Societyko kidea (FRS) (Kalkuta, 1870eko abuztuak 7-1949ko ekainak 6) britainiar astronomo bat izan zen.

Philip Herbert Cowell Kalkutan jaio zen, Indian eta Eton College eta Trinity College, Cambridgen hezi zen. 1896an Royal Greenwich Observatoryko bigarren nagusi laguntzaile bihurtu zen, eta beranduago HM Nautical Almanac Officeko Superintendente 1910 eta 1930 artean. Zeru mekanikan, eta, bereziki, kometen orbitei eta asteroideei buruz lan egin zuen. Ilargiaren posizioari buruzko teoriaren eta behaketen artean zegoen desadostauna ere aztertu zuen.

1906ko maiatzean Royal Societyko kide aukeratua izan zen. 1911n Royal Astronomical Societyko Urrezko Domina irabazi zuen.

4358 Lynn asteroidea aurkitu zuen.

1898 Cowell asteroidea bere omenez izendatu zen. Suffolkeko Aldeburgh herrian hil zen.
Vall d'Albaida

'''La Vall d'Albaida'* Valentziar Herrialdeko eskualdea da. Iparraldean Costera du, ekialdean Safor, hegoaldean Comtat eta Alcoià eta mendebaldean Alt Vinalopó.

Eskualdeak 34 udalerri ditu, 721,64 km²ko azalera du eta 2005ean 88.596 biztanle zituen. Eskualdeari izena ematen diotenak Albaida ibaia eta herria ("zuria" arabieraz) dira eta hiriburua zein udalerririk populatuena Ontinyent da.

## Udalerriak 
## Ikus, gainera 
* Valentziar Herrialdeko eskualdeak
* Albaida
* Ontinyent

## Kanpo estekak 
*  Alto Palancia *País Valencià, poble a poble, comarca a comarca'' webgunean.
Rob Lowe

**Robert Hepler Lowe** (1964ko martxoaren 17a, Charlottesville, Virginia) estatubatuar zinema eta telebistako aktore bat da.

Berak zineman antzeztutako filma ospetsuenen artean honako hauek daude: *The Outsiders*, *Oxford Blues*, *About Last Night...*, ''St. Elmo's Fire*, *Youngblood*, *Wayne's World*, *Tommy Boy*, *Contact*, *Austin Powers: International Man of Mystery* eta *Austin Powers: The Spy Who Shagged Me*. Bestalde, telebistan telesaila hauetan antzeztu izan du: *The Stand*, *The West Wing*, *Brothers & Sisters* eta *Parks and Recreation''.

## Kanpo estekak 
* Rob Lowe aktorearen webgunea 
* Rob Lowe aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Koroa zirkular

thumb|**Koroa zirkularra**
*Artikulu hau geometriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Koroa».*

Geometrian, **koroa zirkularra** irudi geometriko lau bat da, bi zirkunferentzia zentrokideren arteko plano-zatia.

## Koroa zirkularraren azalera 
Koroaren azalera bi zirkulu zentrokideen azaleren kendura da:

:A = \pi R^2 - \pi r^2 = \pi(R^2 - r^2)\,

non *R* zirkulu handienaren erradioa eta *r* zirkulu txikienaren erradioa diren.

## Ikus, gainera 
* Torua
* Toroidea
* Zilindroa

## Kanpo estekak
Núriako Ama Birjina

**Núriako Ama Birjina** (katalanez *Mare de Déu de Núria*) Kataluniako izen berdineko Núriako haranean dagoen santutegia eta bertan dagoen Ama Birjinaren tailla bat dira (sedes sapientiae irudikapen bat egikeraz). Hain zuzen ere, Pirinioetan dago, Gironako probintziako Ripollès eskualdean dagoen Queralbs udalerriko lursailetan kokatzen delarik, mugatik oso hurbil.

## Izena 
Núria izenaren jatorria zehaztugabe dago. Batzuen arabera, antzina eremu honetan mintzatzen zen aitzineuskaratik omen dator, *Ur* hitzetik eratorria legokelarik. Beste batzuen iritziz ordea, arabierazko *an-nuriyah* hitzetik letorke ("Distiratsu").

Gaur egun Núria izena Kataluniako emakumezko izen hedatu eta ezagunenen artean sailkatzen da.

## Historia 
Kondairaren arabera, VIII. mendean San Gil santuak Ama Birjina honen egurrezko irudia tailatu omen zuen. Urte batzuk geroago, jada 1079an, artzain batzuk haran honetan zegoen San Gilen leizean egur-taila hau topatu omen zuten. Hori dela eta, bertan santutegi bat eraiki eta egur-taila gurtzeari ekin zitzaion. Gaur egungo santutegia 1615an eraiki eta gerora handituz joan zen.

1931ean bertako hoteleko 202. zenbakian 1932ko Kataluniako Autonomia Estatutua idatzi zen. 1932ko abuztuaren 2an bozkatua eta berretsia izan zen, 1932ko irailaren 9an Espainiako Gorteek onartu zutelarik.

Espainiako Gerra Zibilaan gironar batek egur-taila suntsituko zuten berldurrez, berarekin gorde zuen, garai hobeagoak iristean santutegira itzultzeko asmoz. Azkenean, egur-tailak Suitzan amaitu zuen, 1941an santutegira itzuli zutelarik.

1965eko urtarrilaren 5an Paulo VI.a Aitasantuak irudiaren koroaketa kanonikoa burutzeko baimena eman zuen, aitabitxiak Ramon Mas-Bagà Cros eta bere emaztea, Nuria Blanc Bertrand, izan zirelarik. Núriako Ama Birjinaren jai eguna irailaren 8an finkatu zen.

## Iruditegia 

Irudi:Santuari Nuria Façana.jpg|Ataria.
irudi:Nuria16.jpg|Santutegirako bidezidorra.
Irudi:Mare Deu Nuria Front.jpg|Núriako Ama Birjiaren tailla.
Irudi:Processó de la Mare de Déu de Núria.JPG|Prozesioa.
Irudi:Nuria06.jpg|Núriako Ama Birjina agertzen den beiratea.

## Kanpo estekak 
* Núriako haranaren webgunea
Mutürbeltz

**Mutürbeltz** euskal rock musika talde bat da. Irun eta Hondarribi udalerrietako taldekideek osatzen dute. Bi urte iraun zuen taldeak, 2013an desegin zen arte, hala ere bi diska kaleratu zituen.

## Taldekideak 
* Mikel Larratxe - ahotsa
* Iñigo Agirrebalzategi - gitarra
* Aitor Castillo - baxua
* Eñaut Balentziaga - bateria

## Diskografia 
* *Amildegia Maite* (2012, autoekoizpena)
* *Garaikur?* (2013, autoekoizpena)

## Kanpo estekak 
* *Mutürbeltz* musika taldearen webgunea 
* *Mutürbeltz* taldeko kideei Euskadi Irratian eginiriko elkarrizketa entzungai 
* *Amildegia Maite* diskoaren aurkezpen iragarkia. Youtube.com
1901 Moravia

**1901 Moravia** asteroide gerrikoan aurkitutako 1901. asteroidearen izena da. 1972ko urtarrilak 14an aurkitu zuen Lubos Kohoutekek Bergedorfetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1972 AD** zen. Bere izena Txekiar Errepublikako Moravia eskualdeagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1902 Shaposhnikov

**1902 Shaposhnikov** kanpoaldeko asteroide gerrikoan aurkitutako asteroide bat da. Aurkitutako 1902. asteroidea da. 1972ko apirilak 18an aurkitu zuen Tamara Smirnovak Nauchnyjetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1972 HU** zen. Bere izena Vladimir Grigorevitx Shaposhnikovgatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1903 Adzhimushkaj

**1903 Adzhimushkaj** asteroide gerrikoan aurkitutako 1903. asteroidearen izena da. 1972ko maiatzak 9an aurkitu zuen Tamara Smirnovak Nauchnyjeko Krimeako Astrofisika Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1972 JL** zen. Bere izena Adzhimushkaygatik jasotzen du, Bigarren Mundu Gerrako gudu bat gertatu zen tokia, bertan aurkitzailearen ama egon zelarik.

## Kanpo estekak
1904 Massevitch

**1904 Massevitch** asteroide gerrikoan aurkitutako 1904. asteroidearen izena da. 1972ko maiatzak 9an aurkitu zuen Tamara Smirnovak Nauchnyjetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1972 JM** zen. Bere izena Alla Genrikhovna Massevitx sobietar astrofisikariagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Ikkō-ikki

etxaldeetako nekazariek, monjeek, apaiz sintoistek eta tokiko nobleek osatutako talde batzuk ziren, samurai gobernuaren aurka matxinatu zirenak XV. mendea eta XVI. mendearen artean. Guztiek jarraitzen zituzten Jōdo Shinshuren sinesmenak, bere jarraitzaileei guztiak Amida Buddharen graziagatik askatuak zirela erakusten zien sekta budista bat. Lider ezagun bakarra Rennyo izan zen, Hongan-jin Jōdo Shinshu sektaren liderra zena.

## Historia 
Ikkō-ikkiek, hasiera batean ez zuten antolaketa zehatzik, eta 1457an Rennyo Hongan-jiko apaiz bezala izendatu arte ezin daiteke hitz egin mugimenduaren sorrera formalaz. 1471n Rennyo Kiototik ihes egitera behartu zuten, eta Echizen probintziako Yoshiaki herrian ezarri zuen tenplu bat, taldearen ekintza antolatua hasi zen tokia. Kaga probintzian gobernua kentzea lortu zuten eta probintzia euren kontrolpean aldarrikatu zuten, herrialdearen historian plebeio talde batek probintzia bat gobernatzen zuen lehen aldia izan zelarik.

Altxamenduek Rennyo 1499an hil ondoren ere jarraitu zuten, eta mugimendua hedatu egin zen. Ishiyama Hongan-ji gotorlekuan ezarri ziren, Osakatik kanpoaldera, Nagashiman, Owari probintzia eta Ise probintziaren arteko mugetan eta Mikawa probintziako zenbait tenplutan.

XVI. mendearen amaieran, euren mugimenduak klase militarraren arreta erakarri zuen, eta 1564an Oda Nobunagak Mikagawa probintziako Ikkō-ikkiak garaitu zituen Azukizakako gudua (1564)n.

Euren Ishiyama Hongan-ji eta Nagashimako gazteluak Oda Nobunagak setiatu eta suntsitu zituen.

## Kanpo estekak
Emakumezko Aktore Onenaren Zilarrezko Maskorra

**Emakumezko Aktore Onenaren Zilarrezko Maskorra** delakoa Donostiako Zinemaldian Epamahai Ofizialeko kideek Sail Ofizialean aurkeztutako filma guztien artean antzezpen onena burutu duen emakumezko aktoreari eskeini ohi dioten saria da.

1960. urterarte *Emakumezko Antzezpenaren Zulueta Saria* deitzen zen, aldiz 1961-1989 bitartean *Emakumezko Antzezpen Onenaren San Sebastian Saria* deitua zen, 1990etik aurrera gaur egungo *Emakumezko Aktore Onenaren Zilarrezko Maskorra* izendapena daramalarik.

1953 eta 1954 artean emakumezko espainiar aktoreak bakarrik saritu ohi ziren. 1955eko ekitaldia kolorezko filmetan berezitu zen eta sariak soilik haien kalitatean oinarrituz eman zituen. 1980 eta 1984 artean Zinemaldiak FIAPFko A Kategoria galtzean ez zen sari hau eman.

2021tik aurrera, gizonezko eta emakumezko aktoreak bereizteari utzio zion Zinemaldiak, aurrerantzean Aktore protagonista onena eta Bigarren mailako aktore onenaren sariak banatu zirelarik, aktoreak gizonezkoak edo emakumezkoak izan zitekeelarik. 

## Sarituak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iberiar otso

**Iberiar otsoa** (*Canis lupus signatus*) Iberiar penintsulako otso azpiespeziea da, Euskal Herrikoa bertakoa ere badena, nahiz eta gaur egun, gizakiaren eraginez, herri honetan haren presentzia asko gutxitu deninstituzioen indiferentziaren aurrean.

## Espeziea Euskal Herrian 
Gizakiaren jazarpenaren ondorioz, XX. mendearen bigarren erdian Euskal Herrian ez da otso alerik ere bizi ahal izan, baina XXI. mendearen hasieran Araba-Bizkaietako mendebaldean kumaldiak aurrera ateratzea lortu du. Iberiar penintsularen mendebaldetik itzulita; baina euskal herritarrek dagoeneko hil dituzte herri honetan sortu diren otso komunitate guztiak, txakur basatiek hildako ganaduaren errua otsoari leporatzen baitzaio. Gainera, Bizkaiko Foru Aldundiak eta Arabakoak, otsoa arriskuan den espezietzat babestu beharrean, hiltzeko baimena ematen dute: halaxe, aldundi bakoitzaren baimenarekin, 2010ean hil zuten Arabako azken otso taldea, eta 2016an Bizkaiko (eta Euskal Herriko) azkena. 

Eusko Jaurlaritzak ez zuen onartzen bertako espeziea dela eta desagertzeko zorian dagoela. Hau nolabait, 2020an aldatu zen; urte horretan «interes bereziko espeziea» izendatu zuen Jaurlaritzak, hau da, mailarik apalenean.

Ondoren, 2024an, irailaren 18an argitaratuta, Abeltzaintza estentsiboaren eta otsoaren arteko elkarbizitza bermatze aldera, otsoa kudeatzeko planaren proiektua ondu zuen Eusko Jaurlaritzako Industria, Trantsizio Energetiko eta Jasangarritasun Sailak. Planaren xedea da otsoaren gaineko «mehatxuak ezabatzea», otsoaren «biziraupena ziurtatzea», haren populazioa «berreskuratzea eta kontserbatzea», haren habitatak babestea, eta otsoa abeltzaintzarekin eta landa ingurunean garatutako beste jarduera batzuekin «elkarrekin bizi ahal» dela bermatzea. 

Planak sektore guztietatik kritikak jaso ditu. EHNE eta ENBA nekazarien sindikatuek mendiko abeltzaintza alboratzen duela salatu zuten. Ekologistak Martxan taldeak, bestetik ere Sailak ondutako planaren aurka egin du. Adierazi du ezkutuko ehiza dela otsoen lehen heriotza kausa ez-naturala, eta horren aurkako neurririk ez hartzea «hutsune larria» dela nabarmendu du. Talde ekologistak emandako datuen arabera, 1987 eta 2005 artean 63 otso hil zituzten ezkutuko ehizagatik Araban eta Bizkaian. Gogorarazi dutenez, 2016tik hona hiru foru aldundiek uxaldirik baimendu ez duten arren, espeziearen presentzia ez da leheneratu: «Horrek garbi uzten du isilpeko ehiza mehatxu aktiboa dela espeziearentzat».

## Ezaugarriak 
Europako beste otso azpiespezie baino txikiagoa da.
* Tamaina: Arrek 130 y 180 cm. arteko luzera daukate, eta emeek berriz 130 eta 160 cm. artean.

## Erreferentziak 
## Iruditegia 

Canis lupus signatus (Kerkrade Zoo) 02.jpg
Canis Lupus SignatusZOOM.jpg
Lobo en cautividad.JPG
Iberian Wolf AdF 001 (cropped).jpg

## Kanpo estekak 
* Ekologisten jarrera.
* ["Otsoak eta Euskal Herrian", elkarrizketa Norteko Ferrokarrilla(https://eu.wikipedia.org/wiki/Norteko_Ferrokarrilla) irrati saioan.]
*  Iberiar otsoaren Lan Taldearen WEB horrialdea