Elkar (enpresa taldea)

**Elkar** liburuaren kate osoa bere baitan hartzen duen kultur enpresa taldea da. Taldearen barruan badira argitaletxeak (Elkar argitaletxea eta honek bere baitan hartzen dituen zigiluak: Elkar, Ttarttalo, Txertoa, Sua), banaketa enpresak (*Elkar banaketa* Euskal Herrian eta *Dispe* zein *ACL* Espainiako estatuan), inpresio zentroa (Leitzaran Grafikak) eta liburu-dendak (Ellar liburu-dendak). Enpresa taldea *Elkar fundazioaren* barruan antolatuta dago, non fundazioa den enpresetako azken akzioduna.

## Sorrera bikoitza 
Elkar Taldeak sorrera bikoitza du, garai bertsuan sortutako bi ekimenen ondorioa baita, Bata Hego Euskal Herrian eta bestea Ipar Euskal Herrian.

### Sorrera Hego Euskal Herrian 
Hasiera 60. hamarkadaren bigarren zatian kokatu behar da. Joseba Jaka gaztea hasi zen etxez etxeko salmentak egiten: liburuak saltzen, erlijioko liburuak eta entziklopediak, liburu haiek gaztelaniaz zeuden, euskal produkzioa ia ez zen existitzen, zegoen apurra harpidetza bidez bideratzen zen.

Zerbitzu militarra egin zuen garaian, euskal kontzientzian garatzen eta murgiltzen joan zen, ondorioz, bueltan, euskal liburuak saltzen hasi zen. Garai horretan, lehen ikastolak martxan ziren, baina ez zuten irakaskuntzarako euskarazko materialik. Ikastoletan sortzen ari ziren apunteak multikopistan atera eta banatzen zituen Joseba Jakak batetik bestera.

Gerora bere anaiak bildu zituen eginkizun honetara –Goio eta Jon–, horrela joan zen antolatzen Zabaltzen izena hartu zuen talde aitzindaria.

70. hamarkadan, ikusiaz ikastolak behar gorrian zirela, Gordailu taldearekin egin zuten akordioari esker, euskarazko lehen testuak argitaratu ziren, Ikastola liburutegia. Horretarako Jaka anaiek garai hartako miloi eta erdi pezeta jarri zituzten, ez zen izan ekarpen makala.  Ekarpen horrekin jadanik antzematen da zein filosofiarekin lan egin nahi zuten: soldata bat langile bakoitzarentzat, bizitzeko, eta irabaziak berrinbertitu euskara eta euskal kultura bultzatzeko.

### Sorrera Ipar Euskal Herrian 
Bi proiektu jarri ziren martxan Baionan: Elkar argitaletxea eta Zabal liburu-denda eta banaketa.

#### Elkar Argitaletxearen sorrera 
Euskal Liburu eta Kantuen Argitaldaria S.L. (ELKAR S.A.R.L.) 1972an sortu zen Baionan. Helburu zehatz batekin sortu zen: garaiko euskal kultur egoeraren norabidea aldatzea. Euskarazko sorkuntza txikia zen, argitaratzeko zailtasunak handiak eta behar kulturala ere handia. Hutsune hori betetzeko sortu zen argitaletxea.

Sortzaileak Ipar Euskal Herriko 20 gazte izan ziren, 9 emakumezkoak eta 11 gizonezkoak, Manex Pagola izan zen ideiaren bultzatzaile nagusia Gexan Alfaroren laguntzarekin. Bazkide bakoitzak orduko 1.000 franko jarri zituen, garai hartako hilabete bateko soldata.

Elkar argitaletxearen sortzaileak, 1972an, hauek izan ziren:]]
***elkar**-eko* kudeatzaile eta kideek betidanik izan dute argi haien lana kulturarako militanteen lana izan dela, beraz, kulturako langile-militante modura ikusi dute haien burua eta, ondorioz, beti pentsatu izan dute, irabaziak egotekotan, %100ean euskaran eta euskal kulturan inbertitu behar direla.

1994an, Egunkaria Andoaingo Laborde Anaiak Barauts Lantegia izandako gunera lekualdatu zen, bere bulegoak eta erredakzio nagusia han kokatzeko. Handik gutxira Laborderen eremua salgai jarri zuten aurretik izandako enpresaren likidazioa egiten ari ziren langile ohiek eta hor hasi ziren Egunkaria eta Elkar euskalgintzako eta euskal kulturgintzako  enpresak biltzeko kultur parkearen ideia lantzen. 

1997an, Egunkariak, Elkarrek eta Graficas Lizarra inprimategiak Buruntzape SL enpresa sortu zuten. Buruntzapek erosi zituen Laborde Anaiak Barauts Lantegiaren lurrak eta bertan zeuden eraikinak, bertan sortzeko Martin Ugalde Kultur Parkea.

2003an. Espainiako Epaitegi Nazionalak Egunkaria itxi eta enpresa likidatutakoan, Egunkariaren akzioak beste bi bazkideek erosi zituzten, handik hurrena akzio horiek Egunkariaren ondorena izateko jaioa zen Berria taldearen esku utzi arte.

2017tik aurrera Elkar eta Berria dira Buruntzapeko akziodunak. 

### Hamaika Telebista 
Lurreko Telebista Digitala zabaltzeko garaian betsuan sortutako telebista katea da. 2010ean sortu zen enpresa. (Berria Taldea, Gara Taldea, Noticias-Deia Taldea, Elkar, Bainet-Asegarce eta Euskaltel dira ekimena sustatu zuten eragileak eta gaur egungo bazkideak.

Hamaika Telebista Hego Euskal Herriko hiriburuetan kokatuta dago. Bilbon jarri zuen martxan lehen telebista katea eta ondoren etorri ziren Donostiakoa, Iruñekoa eta Gasteizkoa.

### Irrien Lagunak 
[alt=|thumb|250x250px|Irrien lagunak. [Joxe Mari Agirretxe|Porrotx eta Ane Pirata pertsonaiak.]]
Haurrentzako aldikako eskaintzarik ez zegoelako sortu zuten Berria Taldeak, Elkarrek eta Katxiporretak Irrien Lagunak enpresa. Helburua zen haur txikientzako euskarazko eskaintza zabaltzea.'**

Irria aldizkaria da enpresaren ekarpen nagusia, hilero argitaratzen 3 eta 6-7 urteko haurrei egokitutako aldizkaria.

### Beste hainbat proiektu 
Beste hainbat proiekturen sorreran ere egon da **Elkar**: EUSENOR entziklopedia etxea, Klaudio Harluxet Fundazioa, Euskalgintzaren Kontseilua, Euskaldunon Egunkaria, Berria, Euskal Editoreen Elkartea...

Horrez gain, beste hainbat proiekturekin kolaboratzen du modu iraunkorrean: Jakin…

## Elkar sariak eta bekak 
**elkar-ek''' berak zenbait sari eta beka sortu ditu. Sorkuntzari bideratuta dagoen Joseba Jaka beka atera zuten 2016an eta 2018an, baita Proiektuari Elkar Saria, proiektu berrientzako akuilua.

## Elkarrek jasotako sariak 
* 2010: Lanabes enpresa-egunkariaren saria
* 2010: Gipuzkoako Mendizale Federazioak  Laguntza saria
* 2017: Bai Euskarari saria Joxemari Sors eta Jon Jakari
* 2017: Bagerak bere 25. urteurrenean  elkar fundazioari errekonozimendu saria
* 2020: Gremio de editores de España, elkar liburu-denda kateari "Boixareu Ginesta" saria. Estatuko liburu-denda kate hoberenari

* 2022: Gipuzkoako Urrezko Domina jaso zuen Elkar Taldearen izenean. Elkar Taldea euskara eta euskal kultura ardatz dituen erakundea da, eta euskararen eta euskal kulturaren sustapena eta garapena modu eraginkorrean bultzatzea du xedea, enpresa eta ekonomia, euskara eta euskal kulturaren zerbitzura jarriz. 50 urtez honela aritzeagatik Foru Aldundiak  lurralde historikoko bereizgarri gorena eman zion, Gipuzkoaren izenean egin zezakeen omenaldirik eta aitortzarik handiena.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Elkar (argitaletxea)
* Euskal Herriko argitaletxeen zerrenda
* Elkar sariak
* Tene Mujika saria
* Augustin Zubikarai saria
* Durangoko Azoka
* Mikel Arrizabalaga Aizpurua
* Joan Mari Torrealdai
* Andoni Sagarna
* Joxemari Sors
* Joanmari Larrarte

## Kanpo estekak 
* Elkar taldearen gunea eta denda
* Itziar Ugarte Irizar: "Elkarren 50 urte, Ibilbide historikoa!, 2022/10/23.