open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Duília de Mello

**Duília Fernandes de Mello** (Jundiaí, Brasil, 1963ko azaroaren 27a), nazioarteko onarpena duen brasildar astronomoa, astrofisikaria, irakaslea eta ikertzailea da.

## Biografia 
Estatu Batuetan bizi da. Besteak beste, hauexek dira haren interesak: astronomia, astrofisika, esplorazio espaziala, fisika, teleskopio espaziala, airetiko argazkia, meteoritoak, fosilak.

São Pauloko Unibertsitatean (USP) Astronomian doktoretza du, Amerikako Unibertsitate Katolikoko (UCA) irakaslea da, eta GSFC/NASAko ikertzaile elkartua da. Zientzia-jarduerak egiten ditu 2003tik. Tommy Wiklind astronomoarekin ezkonduta dago eta ez dute seme-alabarik. Eleanitza da: portugesa, ingelesa, gaztelania eta suediarra.

## Haren aurkikuntzak 
1997ko urtarrilaren 14an zientzialariak SN 150.000 D supernoba aurkitu zuenTxilen. 

Aglomeratu urdinen aurkikuntzan ere parte hartu zuen, «izarren umezurztegi» izenekoetan, galaxietatik kanpo izarrak sortzeagatik.

## Lanbide esperientzia 
* Goddard Space Flight Centerreko (GSFC) ikertzaile elkartua 2003ko martxotik, eta Ameriketako Estatu Batuetako Catholic Universityko irakaslea 2008ko abuztutik. 
* Johns Hopkins Unibertsitateko (AEB) Fisika eta Astronomia Saileko zientzialari bisitaria, 2002ko irailetik
* Chalmers Teknologia Unibertsitateko irakasle laguntzailea, Onsalako Espazio Behatokia, Suedia, 2000ko martxotik 2003ko martxora
* AEBetako Telescope Science Institute stsci.edu Space delakoan doktoratu berria, 1997ko maiatzetik 1999ko abuztura
* Brasilgo Behatoki Nazionalean doktore berria, 1996ko urtarriletik 1997ko apirilera
* Txileko Cerro Tololoko Amerikarteko Behatokian doktoratu ondoren, 1995eko otsailetik 1996ko urtarrilera

## Argitalpen batzuk 
* . 2011. *Far-ultraviolet Number Counts of Field Galaxies*.	The Astrophysical Journal 736 ( 2) id. 80

* . 2011b. *How To Find Stars Outside Galaxies*. American Astronomical Society, AAS Meeting #217, #327.04; Bulletin of the American Astronomical Society 43 resumen en línea

* . 2004a. *Assessing the galaxy population out to z ~ 2 using the Hubble Deep Field South*. Astronomy and Astrophysics 426, 455

* . 2004b. *Metal Enrichment in Near-Infrared Luminous Galaxies at z~2: Signatures of Proto-elliptical Galaxies?*. Astrophysical Journal Letters, 608, L29

* ---------------------------, j.p. . 2004. *The Nature of Near-UV Selected Objects in the Chandra Deep Field South*. Astrophysical Journal Letters, 600, L151

* -----------------------------,  . 2002. Environmental Effects in Galaxies: Molekular Gas, Star Formation, and Activity. Astronomy and Astrophysics, 381, 761

* ------------------------------,  . 2000. *B stars as a Diagnostic of Λ-formation at Low and High Redshift*. Astrophysical Journal, 530, 251

* . 1999. *Synthesis Models for Galaxies with Active Star Formation. *ApJS 123, 3 (Starburst99)

*  artículo en línea

### Liburuak 
* . 2009. *Vivendo com as estrelas*. Editor Panda Books, 64 pp. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* gsf-ko curriculuma (ingelesez)
* "Mujer de las Estrellas" gune ofiziala (portugesez)
* Melloren Duilia Google Akademikoan
Woman Walks Ahead

***Woman Walks Ahead*** (euskaraz *Aurrean Doan Emakumea*), 2017ko Susanna White britainiarrak zuzendutako western] film bat da. Jessica Chastain, Michael Greyeyes, Chaske Spencer eta Sam Rockwell aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
1890eko hamarkada, Mendebalde Urruna, Catherine Weldon (Jessica Chastain) New York hiriko Brooklyn barrutitik Dakota Lurralde basatira lekualdatu eta siux herriko Zezen Eseri (Michael Greyeyes) buruzagiari laguntzen deion emakume zuria da, hark bertako lurraldeak bere herriaren jabetzan mantendu nahi baiditu. Weldonek AEBetako Gobernu Federalari Zezen Eseriren izenean gutunak itdazi eta hainbat urtez haren semearekin bizi izan zen.

## Aktoreak 
*Jessica Chastain: Caroline Weldon, Zezen Eseriren konfidantzazko pertsona
*Michael Greyeyes: Zezen Eseri
*Sam Rockwell: Silas Grove kolonela
*Ciarán Hinds: James McLaughlin, amerindiar agentea
*Michael Nouri: Karl Valentine
*Chaske Spencer: Chaska, bertako abokatua
*Bill Camp: Crook jenerala
*Rulan Tangen: Susan McLaughlin
*Rachel Singer: Dendaria
*Louisa Krause: Loretta
*Lyle Sandoval: Bidaiaria

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Alice Archenhold

**Alice Archenhold** (Wiesbaden, Alemaniar Inperioa,1874ko abuztuaren 27a &ndash; 1943ko otsailaren 9a) jaiotzez **Markus**, astronomo alemaniarra izan zen.

## Biografia 
Alice Markus Friedrich Simon Archenholdekin, hau ere astronomoa, ezkondu zen 1897ko uztailean eta Berlinen bizi izan ziren. 5 seme-alaba izan zituzten elkarrekin. Bere semeak, Günter, astronomo bihurtu zena, eta Horst, biek Ingalaterrara ihes egin zuten, baina Alice atxilotu eta deportatu zuten (bere alaba Hilderekin batera) Theresienstadteko kontzentrazio-esparrura, Txekoslovakian, eta bertan hil zen 1943ko otsailaren 9an. Bere senarraren hilobian gogoratzen da Berlingo Zentralfriedhof Friedrichsfelde-n. 

2010ean, Treptow-Köpenickeko kale bati *Alice Archenhold Weg* izena eman zioten.
thumb|eskuinera|Alice Archenhold Weg kalea
## Erreferentziak
Triumphs of a Man Called Horse

***Triumphs of a Man Called Horse*** (), 1983ko John Hough britainiarrak zuzendutako western film bat da. Richard Harris, Michael Beck, Ana De Sade, Vaughn Armstrong, Anne Seymour eta Buck Taylor aktoreek antzeztu zuten.

*A Man Called Horse* (1970) eta *The Return of a Man Called Horse* (1976)  filmeen jarraipena da.

## Sinopsia 
Mendebalde Urruna, John Morgan (Richard Harris) ingeles jauntxoa siux herriko kideekin 30 urtez bizi eta haiengandik "Zaldi" (Shunkawakan) izena jasoko du. 1874an, 1868ko Laramieko Itunaren arabera siux lurraldean dauden Black Hills mendietan urrea topatua izango da. Orduan, albiste horrek kolono zuriak bertara erakarri eta siux herriarekin sinatutako ituna hautsiko dute, kolono zuri horiek erailketak burutu eta siux herriko kideei eragotziko dizkiete. Hasieran, "Zaldik" bi aldeen arteko bakea mantentzen saiatuko da, baina tragedia jazotzean siux herriko lurralde sakratuak defendatzeko egitasmo bati ekingo dio. 

## Aktoreak 
* Richard Harris: Shunkawakan / John Morgan
* Michael Beck: Koda
* Ana De Sade: Hegalgorri
* Vaughn Armstrong: Cummings kapitaina
* Anne Seymour: Elk emakumea
* Buck Taylor: Bridges sarjentua
* Lautaro Murúa: Perkins
* Simón Andreu: Grance
* Roger Cudney: Durand
* Jerry Gatlin: Winslow
* John Davis Chandler: Mason
* Miguel Ángel Fuentes: Hartz Handi
* Sebastian Ligarde: Mullins
* Erika Carlsson: Essie
* Anaís de Melo: Dorothy

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Epaileen Nazioarteko Elkartea

**Epaileen Nazioarteko Elkartea**, ingelesez **International Association of Judges** (**IAJ**) eta gaztelaniaz **Unión Internacional de Magistrados (UIM)** epaileen elkarte nazionalen nazioarteko erakunde profesionala da, ez politikoa. Salzburgon sortu zen 1953an, eta Erroman du egoitza.

IAJk Zuzenbide Estatua eta Botere Judizialaren Independentzia sustatzen ditu. Kide horiek 90 bat herrialdetako elkarte nazionalek edo talde adierazgarriek osatzen dituzte. IAJren Batzordeak kontinente guztietako zortzi kide ditu eta instantzia nagusia kontseilu nagusia da, bere 90 herrialde guztiekin. *Epaileen Gutun Unibertsal* berria onartu zuen 2017an, urte horretan Santiagon egin zen urteko bileran.

IAJ epaileen nazioarteko erakunderik zaharrena eta entzutetsuena da. Independentzia judizialean jartzen du arreta, giza eskubideen berme gisa. Aholkularitza ematen die Europako Kontseiluari, Nazioarteko Lan Erakundeari eta ECOSOC delakoari. Elkarteak hezkuntza judizialarekin ere lan egiten du, zuzenbide konstituzionala, zibila, penala eta laborala aztertzeko lau batzorderekin.

## Independentzia Judizialaren Saria 
2022an, elkarteak Tel Aviven izandako 64. batzarrarren harira, Erika Aifan, Guatemalako epaile ohia, Murat Arslan eta Krystian Markiewicz saritu zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Epaileen Nazioarteko Elkartearen weborri ofiziala
Luigi Pelloux

**Luigi Gerolamo Pelloux** (La Roche-sur-Foron, 1839ko martxoaren 1a - Bordighera, 1924ko urriaren 26a) italiar militar eta politikaria izan zen. Italiako lehen ministroa izan zen 1898tik 1900era.

Artilleriako teniente mailarekin parte hartu zuen Italiako Independentziako Hirugarren Gerran eta 1870ean Erromako harresia eraitsi zuen artilleriako brigadaren komandoan. Horrela, italiarrak Erroman sartu ziren eta Italiaren bateratzea amaitu zen.

1881etik 1895era Ezkerreko alderdiko diputatua izan zen. Estatu Nagusiko burua, senatari eta Gerra ministroa ere izan zen.

1898ko ekainean lehen ministro izendatu zuten eta gobernu militar eta kontserbadorea zuzendu zuen. Saiakera iraultzaileak zapaldu zituen eta bere neurriek sozialisten oposizioa jaso zuten. Bere neurrien aurkakotasun gero eta handiagoak 1900eko ekainean dimisioa ematera behartu zuen, maiatzeko hauteskundeen ondoren.
The Return of a Man Called Horse

***The Return of a Man Called Horse*** (), 1976ko Irvin Kershner estatubatuarrak zuzendutako western film bat da. Richard Harris, Gale Sondergaard, Geoffrey Lewis eta William Lucking aktoreek antzeztu zuten.

*A Man Called Horse* (1970) film ezagunaren jarraipena da eta era berean *Triumphs of a Man Called Horse* (1983) jarraipena izan zuen.

## Argumentua 
Mendebalde Urruna, behin sioux herria ezagutu eta urte betera, Lord John Morgan (Richard Harris) ingeles gizasemea Ingalaterrako bizimoduarekin atsekabetua eta aspertua dagoela AEBetako gobernuak ipar-mendebaldeko bere amerindiar lagunen lurralde sakratuak kendu nahi dizkiela jakingo du. Haiei lagundu asmoz, John Morganek, siouxtarrek "Zaldi" izenez ezagutuak, Ipar Amerikara itzuli eta Esku Hori tribuaren urruneko lurraldera joatea erabakiko du. 

## Aktoreak 
* Richard Harris: John Morgan / Shunkawakan
* Gale Sondergaard: Elk Woman
* Geoffrey Lewis as Zenas
* Bill Lucking: Tom Gryce
* Jorge Luke: Zezen Korrikalari
* Jorge Russek: Errementaria
* Claudio Brook: Burdin Bide
* Enrique Lucero: Bele
* Regino Herrera: Otso Aspertu
* Pedro Damián: Hartz Eseri
* Humberto López: Txakur Mehe
* Alberto Mariscal: Hodei Gorri
* Eugenia Dolores: Uso Marroi
* Patricia Reyes: Arantz Gris
* Ana De Sade: Ilargi Izar

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Bacalhau à Brás

**Bacalhau a Bras**,  Lisboan bereziki jaten den platera da.  Bakailao,  patata eta arrautzarekin  eginiko nahaski  da. Esaten denez, Lisboako "Bairro Alto"  auzoan Brás delako batek sortu zuen. Bakailao papurtua, baratxuria, tipula eta perrexila  kozintzen dira lehenik, ondoren  lerrotan  moztutako eta  frijitutako patatekin nahasten da.  Errezeta amaitzeko arrautza gehitzen zaio nahaski bat eginez. Ohikoa da oliba beltzekin aurkeztea.

## Errezeta 
MAHAIKIDEAK: 4.

OSAGAIAK

* Bakailaoa:  400 gazi-gezatua.
* Patatak: 500 g lerro erditan.
*Tipula: 1 lerro erditan
*Baratxuria: 2 xerra finetan.
*Oliba olio birjina: 100 ml.
*Arrautzak: 5.
*Gatza, piperbeltza.
*Ekilore olioa: Patatak frijitzeko.
*Perrexila: Sorta txiki bat xehatu.
*Oliba beltzak: 16 unitate.

PRESTAKETA

* Bakailaoari  azala eta hezurrak kendu ondoren  karratu txikietan moztu edo eskuekin papurtu.
* Patatak zuritu eta  lerro erditan moztu. Ekilore oliotan frijitu.
* Jarraian tipula eta baratxuria oliba olioarekin kazola batean sueztitzen jarri. Tipula gorritzen hasitakoan gehitu bakailaoa eta elkarrekin erregosi bakailaoa egin arte.
* Gehitu patata frijituak lehenik eta nahasi ondoren arrautza irabiatuak. Nahaskia egin kontu handiarekin, amaitu gatza, piperbeltza eta perrexila gehituz.

OHARRA

* Nahi izatera tipula gabe ere egin daiteke, bakailaoak garrantzi handiagoa hartzeko.
* Kontu izan nahaskia gehiegi lehortu gabe.

## Kanpo estekak
65803 Didimos

**65803 Didimos** (behin-behineko izendapena, 1996 GT) kilometro azpiko asteroidea eta sistema bitar sinkronikoa da. Arriskugarri gerta daitekeen asteroide gisa eta Apolo taldearen Lurretik gertu dagoen objektu gisa sailkatu da.  Asteroidea 1996an aurkitu zuen Spacewatch ikerketak Kitt Peak-eko Behatoki Nazionalean, eta 160 metroko diametroa duen asteroide satelite txikia, Dimorfos izenekoa, 2003an aurkitu zuten.  Bere izaera bitarra dela eta, Didimos izendatu zuen asteroidea, 'biki' greziar hitzetik.

Dimorfos Didimosen Ilargia izan zen DART misioaren helburua, asteroide batek espazio-ontzi batekin talka eginda izan dezakeen inpaktua saihesteko bideragarritasuna frogatzeko; *LICIACube* behaketarako nanosateliteak sistema bisitatuko du, inpaktua ikusteko.

ESAko *Hera* zunda 2019ko azaroan onartu zen, 2024an jaurti eta 2027ko urtarrilean Didimosera iristeko. DARTen eraginaren ondorio dinamikoak aztertuko ditu eta DARTek sortutako kraterra ebaluatuko du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nahaski

thumb|Perretxiko nahaskia
**Nahaskia**, arrautzarekin burututako sukaldaritzako prestaketa bat da. Nahaskien berezitasuna zera da, arrautza zartaginean  mamitu ahala, desegin edo puskatu egiten dela,  modu honetara arrautza zatitua bezala ikusiko delarik.

Nahaskiak gehienetan hornigaiekin prestatzen dira, baino gosaritarako ezer gabe ere asko burutzen dira. Nahaskiari arrautzak gehitu aurretik, oinarri bat prestatzen zaio, barazkia, arraina, haragia, perretxikoak, ongailuak sueztitu edo salteatuz. Oinarri hau oso beroa zartagin batean dagoelarik, kraskatuta baina irabiatu gabeko arrautzak erantsiko ditugu. Gorringoa eta zuringoa pitin bat mamitzen utzi ondoren, indartsu nahasi osagai guztiak, arrautza puskatuz. Prestaketa honekin aurrez aurre topatzen dira osasun irizpideak (salmonella arriskua) eta gastronomia irizpideak. Osasun irizpideak dio arrautza guztiz eginda izan behar duela eta gastronomia irizpideak dio krematsu geratu behar duela.
Mikele Landa Eiguren

**Mikele Landa Eiguren** (Ea, Bizkaia, 1995) kazetaria eta film-zuzendaria da

## Ibilbidea 
### Ikasketak 
Euskal Herriko Unibertitatean: Ikus entzunezko komunikazioa. Multimedia produkzioa eta errealizazioa ikasketak egin zuen 2013yik 2017ra. Ondoren, Madrilgo TAI eskokan masterra egin zuen dokumental sortzailean eta zinema esperimentalean, 2017-2018 ikasturtean. 2021an EQZE - Elías Querejeta Zine Eskolan zinema sorkuntza ikasketak egiteari heldu zion.

### Zinemagile 
Mikele Landa Eigurenek NEST Zinema Ikasleen Film Laburren Topaketaren 21. edizioko sorta, eta 2022an aurkeztu zuen *Noizko basoa* filma Elias Querejeta Zinema Eskolako ikasle izan zen bitartean egindakoa. . 

Bere herrian baso bat landatzearen ekimena martxan jartzeak piztu zion ideia eta Donostia Zinemaldian aurkeztu zuen. 16mm-ko kamera txiki batekin errodatutako lana Xanti Xalvador soinu-teknikariak soinu-atmosfera eraikitzen lagun izanik.*Baso bat berriz hasten da. Herri batek inoiz ikusi ez zuen paisaia bat gogoratzen du. Lur lehorra astintzen duten eskuak, aitzurrak eta botak, Ullan noizbait bizi ziren zuhaitzak azalera ateratzeko. Hemen sortzen da ibaia etengabe, eta jada ahantzitako hizkuntza bat xuxurlatzen du. Baso bihurtzen denean, nor biziko da leku honetan? Baso bat landatu al daiteke? Inork ahoskatuko al du bere izena? Non hasten da herri bat?*Galdera horiei guztiei erantzuna ematen saiatu da Mikele Landa Egiguren *Noizko basoa* film laburrean.

Ez-fikziozkoa da Landaren lana. *Noizko basoa* filma dokumentaletik oso gertu dagoen «proiektu nahiko esperimentala eta sentsoriala» dela azaldu du. .Landak bere roiektuan hainbat galdera planteatu ditu: Basoa landatu daiteke? Gizakion emaitza izan daiteke baso bat? Baso bat izango da noizbait?.

## Filmografia 
* *Noizko basoa* (2022) Elías Querejeta Zine Eskolak (Gipuzkoako Foru Aldundiak sustatutako eta Zinemaldiak, Tabakalerak eta Euskadiko Filmategiak parte hartzen duten eskolak) aurkeztutako film laburra.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Mikele Landa Eiguren-i elkarrizketa Noizko basoa"z  YouTube (2022)
* Mikele Landa:"Noizko basoa"z “Saiatu naiz soinuari irudiari bezain besteko garrantzia ematen”YouTube (2022)
Callimation

***Callimation*** **Lamiinae** koleopteroak dira, *Cerambycidae* familiakoak.

## Espezieak 
Hauek dira genero honen espezieak:

* *Callimation apicale* Aurivillius, 1908
* *Callimation corallinum* Fiedler, 1939
* *Callimation pontificum* Thomson, 1857
* *Callimation venustum* Guérin-Méneville, 1844

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anne Archibald

**Anne M. Archibald** (Kanada, 1976) astronomo kanadarra da, pulsare-behaketengatik eta Python programazio-lengoaiarako programazio zientifikoko liburutegia den SciPyren garatzaileetako bat izateagatik ezaguna. Astronomia irakaslea da Erresuma Batuko Newcastle upon Tyne Unibertsitatean.

## Ibilbidea 
Archibaldek matematikako ikasketak Waterlooko Unibertsitatean egin zituen, radarreko datuen irudien analisiarekin lotutako pasantiak barne. McGill Unibertsitatean matematika hutseko masterra egin ondoren, Victoria Kaspi astrofisikariaren doktoregoko ikasle bihurtu zen McGill-en, eta Cecilia Payne-Gaposchkin doktorego-tesiaren saria irabazi zuen Astrofisikan, Fisikako Elkarte Estatubatuarrarena, eta Kanadako Astronomia Elkartearen *J S Plaskett. domina*, 2013ko *The End of Accretion: The X-ray Binary/Millisecond Pulsar Transition Object PSR J1023 + 0038* doktorego-tesiagatik.

ASTRONen egindako doktoretza ondoko ikerketaren ondoren, eta geroago Anton Pannekoek Astronomia Institutuan, biak Herbehereetan, eta Herbehereetako Ikerketa Zientifikoen Erakundeko "Veni Fellowship"- ek lagunduta, hizlari senior bihurtu zen Newcastle Unibertsitatean 2019an.

## Erreferentziak 
## Kanpo Estekak 
* Anne Archibald-en orria Newcastle upon Tyne Unibertsitateko  web orrian
* Anne Archibald-en argitalpenak
Cleonaria

***Cleonaria*** **Lamiinae** koleopteroak dira, *Cerambycidae* familiakoak.

## Espezieak 
Hauek dira genero honen espezieak:

* *Cleonaria bicolor* Thomson, 1864
* *Cleonaria cingalensis* Gahan, 1901
* *Cleonaria taiwana*  Hayashi, 1984

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kontzientzia (psikiatria)

**Kontzientzia** pertsona batek bere existentziaz, izaeraz, sentsazioez, gogoetez eta ekintzez duen ezagutza berehalakoa eta zuzena da. Kontzientzia-egoerak esperientzia-egoerekin ere lotzen dira, halako moldez non kontzientzian irudikatutako egitura esperientziaren egituran islatzen baita.

Zientzialari batzuek kontzientziak lotura estua duela eta, nolabait, arretaren sinonimoa dela proposatu dute, eta beste batzuek, berriz, ezberdinak direla. Kontzientziak eta arretak korrelazio neuronal ezberdinak dituztela frogatzeko ebidentziak daude, nahiz eta ikerketa gehienek ikusmen-estimuluen arreta, kontzientzia eta pertzepzioa bakarrik aztertzen duten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dom Mintoff

**Dominic Mintoff** (; Bormla, 1916ko abuztuaren 6a - Tarxien, 2012ko abuztuaren 20a) maltar, politikari sozialista, arkitekto eta ingeniaria izan zen.

Alderdi Laboristako buruzagia izan zen 1949tik 1984ra, eta Maltako lehen ministroa 1955 eta 1958 artean, uhartea oraindik kolonia britainiarra zenean.

Independentzia lortu ondoren, lehen ministro izan zen 1o71 eta 1984 artean.  Ongizate-estatua ezartzea, enpresa handien nazionalizazioa, bizi-maila handitzea eta errepublika aldarrikatzea lortu zituen. Bere gobernuaren azken etapan ekonomia gelditu egin zen eta autoritarismoa eta indarkeria politikoa areagotu egin ziren.
Egunsentia (Bouguereau)

***Egunsentia*** (), baita ***Neska Liliarekin*** gisa ezatutua ere, William-Adolphe Bouguereau margolari frantsesak 1881ean egin zuen margolan ospetsua da. Olioaz egina, 214,9 × 107 zm. ditu. Gaur egun Birmingham Museum of Art erakundean erakusten da. Estilo aldetik akademizismoan kokatu daiteke.

## Gaia 
Egileak gai mitologikoko lanak egin zituen sarritan. Obra honetan Eos zeruko jainkotasuna irudikatzen du, egunsentiaren pertsonifikazioa, koadroari izena ematen diona. Eos, Helios eta Selenerekin batera (eguzkia eta ilargia), greziarren jainko zerutiarrei lotutako titanen seme anai-arreben hirukoa da. Zefiro, Boreas eta Noto haizeen ama zen, eta bere eginkizuna, Homeroren arabera, zeruko ateak eguzkitan irekitzea zen, goizero irten ahal izateko. Heliosen aurretik bere gurdian, gaua uxatzen du eta egunsentia ahalbidetzen du.

Jainkosaren ezaugarriak berak gidatzen duen gurdia eta inguratzen duen mantu fina izaten dira. Asko irudikatzen da zeramikaz, bere seme Memnonen heriotzaren ondorioz edo negarrez, Troiako harresien aurrean, Akilesen aurka borrokan semea hil delako.

## Deskribapena 
Aurreko hainbat artista garaikide bezala, Bouguereauk gaia aitzakia gisa erabiltzen du jainkosa sentsual eta erdi biluzia irudikatzeko, bere mantu arinarekin gorputzaren inguruan; bere oinetan sumatzen dugu loraldia, gau hotzaren ondoren loreei musu eta bizia emanez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Enpaste

**Enpaste** izan daiteke:
* Enpaste edo hortz-errestaurazio odontologia-prozesua;
* Enpaste edo *impasto* margolaritza-teknika.
Hortz-errestaurazio

thumb|Erresina konposatua erabiltzen duen hortz-errestaurazioa.

Odontologian, **hortz-errestaurazio** terminoa erabiltzen dute, normalean «enpastatu» esaten zaiona definitzeko; prozesua txantxar baten ondoriozko barrunbea garbitzean datza, gero material batekin betetzeko. Prozesu horrek hortz-anatomia errehabilitatzen du hortzen estetika, funtzio, murtxikatze eta oklusio egokia egiteko, eta itxiera on bat lortzen du, hortz-lesio bat berriz gertatzea eragozten duena.

Errestaurazioak bi motatakoak dira: zuzenak eta zeharkakoak, eta kokapenaren eta tamainaren arabera sailkatzen dira. Hodi erradikularreko betetzea, adibidez, errestaurazio-teknika bat da, normalean hortz-mamia dagoen lekua betetzeko erabiltzen dutena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hortz-haginetako min

**Hortz-haginetako mina** hortzetako edo bere euskarri-egituretako mina da, hortzetako edo beste gaixotasunek eragiten dutena. Larria denean, loari, elikadurari eta eguneroko beste jarduera batzuei eragin diezaieke. Bere fisiopatologia dela eta, eta agertzen den lekuan oinarrituta, gizakiek jasan dezaketen minik handienetakotzat jotzen da.

Ohiko kausak hauek dira: pulpitisa (normalean txantxarei, hortz-traumari edo beste faktore batzuei erantzunez), hortz-hipersentikortasuna, periodontitis apikala (lotailu periodontalaren eta hezur albeolarraren hantura sustraiaren apizearen inguruan), hortzetako abzesuak (tokiko zorne-bildumak), osteitis albeolarra edo gingibitis ultzeroso nekrotizatzaile akutua. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Osteitis albeolar

**Osteitis albeolarra** hezur albeolarreko hantura da. Normalean, hortzen erauzketa baten ondorioz agertzen da.

Osteitis albeolarra odolaren koagulua sortzen ez denean edo zokalotik galtzen denean (hau da, hortz bat ateratzean hobian geratzen den akatsa) gertatzen da. Honek zokalo huts bat uzten du, non hezurra aho-barrunbearen eraginpean geratzen den, eta honek *lamina dura*ra (hau da, zokaloa lerrokatzen duen hezurrera) mugatutako tokiko osteitis albeolarra eragiten du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Periodontitis periapikal

**Periodontitis periapikala** edo **periodontitis apikala** ehun periapikalei erasaten dien eta ehun horien hantura eragiten duen hortz-gaixotasuna da. Eremu periapikala hortz-sustraiaren erpinaren edo muturraren ondoan dago. Oro har, etiologia bakterianoa du, eta hortz-mamia infektatzea eragin duten txantxarren edo traumatismoen ondorioa da (pulpitisa).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pulpitis

**Pulpitisa** mota askotako estimulu kaltegarriek eragiten duten hortz-mamiren hantura da. Estimulu horien artean daude: agente bakteriodunak, sarbide koronarioa izan dezaketenak (txantxarra, hortzetako anomaliak...), eta errotik iristeko bide bat (lesio endoperiodontalak...), traumatikoak, kimikoak, eta abar.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hortz-mami

**Hortz-mamia** hortzetako organo baten barruan eta dentinaz inguratuta dagoen ehun konektibo laxoa da.

Hortz-mamiari, haren biologiari, enbriogenesiari, biokimikari, ernaldiari eta zahartzeari buruzko ikerketarik handiena endodontzia-testuetan eta ahozko patologian parte hartzen duten egileen testuetan aurki daiteke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Elizabeth Lada

**Elizabeth Lada** (AEB, XX. mendea) astronomo estatubatuarra da, izar-kumuluen eta hodei molekularren azterketan espezializatua.

## Biografia 
### Hezkuntza 
1983an, fisikako gradua lortu zuen Ladak, Yale Unibertsitatean, eta astronomiako doktoretza, Texasko Unibertsitatean, 1990ean. Floridako Unibertsitateko astronomia-irakaslea da. Hiru urte eta erdi urte eman zituen doktoratu ondoko ikertzaile gisa Marylandeko Unibertsitateko Astrofisikako Smithsoniar Zentroan, eta gero 3 urte Hubble bekadun gisa.

### Ikerketa 
Inguruneak izarrak eta planetak eratzeko prozesuan nola eragiten duen ulertzea da Ladaren ikerketaren ardatza. Bereziki, hodei molekularren barruan txertatutako izar gazteen jatorria, propietateak, bilakaera eta helmuga aztertzen ditu. Horren barruan sartzen dira disko zirkunestelarren, protoplanetarioen, Hasierako Masa Funtzioaren ikerketen, Izarrak Eratzeko Tasen ikerketen eta izarrak eratzen dituzten hodei molekularren propietate fisikoen ikerketen eraketa, bilakaera eta bizitza erabilgarria. Ladaren lana izarrak sortzeko tokiko inguruneetan kontzentratu da, baina galaxiako eta Magallaesen Hodei Handiko ingurune urrunagoetan izarrak nola sortzen diren aztertzeko ere zabaldu da. Espezializazio-arloak: Izarren eraketa, gehitutako clusterrak, NMF hodei molekularrak eta disko zirkunestelarrak. 1996an ezkondu zen Richard Joseph Elston astronomoarekin (2004an hil zen), eta harekin lan egin zuen, bereziki, NOAOren eta FLAMINGOS proiektuaren esparruan. Elkarrekin seme bat dute, Joxe, 199914,15ean jaioa,

## Sariak eta aintzatespenak 
* 1992an Estatu Batuetako Astronomia Elkarteak  Annie Jump Cannon saria eman zion.  
* Hubble bazkide ere izendatu zuten Marylandeko Unibertsitatean lanean ari zela. 
* 1999an NSF CAREER saria jaso zuen. 
* 1998an, Karrera Goiztiarreko Presidentetza Saria jaso zuen Zientzialari eta Ingeniarientzat (PECASE).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Inoiz egin dugun diskorik onena

***Inoiz egin dugun diskorik onena*** Ze Esatek! musika taldearen bosgarren diskoa da, estudioko laugarrena. 2015ean argitaratu zuten.

## Partaideak 
* Jabi Rodil (ahotsa)
* Mikel Albisu (ahotsa)
* Julen Valderrama (gitarra, ahotsak)
* Iñaki Rodriguez 'Vierbu' (gitarra, ahotsak)
* Unai Arzelus (baxua, ahotsak)
* Antton Albizu (tronpeta, ahotsak)
* Manex Berzosa (tronboia, ahotsak)
* Jokin Gilisagasti (bateria, ahotsak)

## Grabaketa eta abestiak 
Karlos Osinaga soinu-teknikariarekin Bonberenea Ekintzak estudioan (Tolosa, Gipuzkoa) grabatu zen diskoa.

## Azala 
Imanol Urizar 'Skritx'-ek eta Joseba Poncek egindako azala da.

## Kantuen zerrenda 
# Ezin zaitut jasan
# Kosta ala kosta
# Summer of '74
# Pianistaren heriotza(Ze Esatek!, Joseba Sarrionandia)
# Zapaiatik zintzilik
# Ilunetik argira eta buelta
# Jonky rolari
# Working Class
# Saminaren ederra
# Bagoaz

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lavalduc urmaela

**Lavalduc** edo ** La Valduc urmaela** () Mediterraneo itsasoaren ondoan dagoen urmaela da, Berre urmaelatik mendebaldean eta Fos-sur-Mer herritik iparraldean dagoena. Bere jabea Salins du Midi enpresa da eta gatzuna gordetzen du bertan. Hiru udalerrien- Saint-Mitre-les-Remparts, Istres eta Fos-sur-Mer- artean dago. Bere urek kolore urdin arrosaxka dute, bertan bizi den *Artemia salina* krustazeoa dela eta.

Itsas mailatik 10 metro behera izanda, Frantzia osoko punturik baxuena da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Juliana

**Juliana** eran edo lerrotan, 5 zentimetro inguruko lerro edo tira oso finetan barazkiak mozteko moduari esaten zaio.
thumb|Barazkia Julianan edo lerrotan ebakia

## Kanpo estekak
Gemma Lavender

**Gemma Lavender** (Chathan, Erresuma Batua, 1986ko irailaren 13a) astronomo, idazle eta kazetari britainiarra da. 

## Biografia 
### Bizitza pertsonala eta ikasketak 
Lavender Chathamen (Kent) jaio zen, eta Pembrokeshirera (Gales) joan zen bizitzera, umea zela. Ysgol Dyffryn-en ikasi zuen, Whitland-en eta bere heziketarekin jarraitu zuen Cardiffeko Unibertsitatean, Astrofisikan graduatuz. Lavender lotuta egon da *Astronomy Now* aldizkariarekin, Institute of Physics institutuarekin eta NASArekin, idazle gisa. Real Sociedad Astronomicako bazkide hautatu zuten 2011n.

### Lan ibilbidea 
Britainia Handiko Imagine Publishing argitaletxearen All About Space hileko aldizkari zientifikoaren editorea da, Bournemouth-en (Erresuma Batua) oinarrituta dago. Lavender ere Chief of Future plc-en zientziako editorea izan zen, 2021eko urrianJakintza- eta Hezkuntza-edukien zuzendari izango zela iragarri aurretik. 2022ko otsailean, Space.com eta Live Science-ko edukien zuzendari bihurtu zen. 

## Lanak 
Besteak beste liburu hau argitaratu diu: 

* *Quantun physics in minutes (2017)*

## Erreferentziak
Ekambareswarar tenplua

**Ekambareswarar** edo **Ekambaranathar tenplua** Shiva jainkoari eskainitako tenplu hindua da. Kanchipuram hirian dago, Tamil Nadun (India). Saivismoaren sekta indiarrarentzat adierazgarria da "bost elementuekin" lotutako tenpluetako bat delako, *Pancha Bhoota Stalas esaten dutenetako bat*, bereziki lurreko elementua den Prithvi delakoarekin lotua.

## Ezaugarriak 
Non eta Kanchipuramen Vishnu jainkoa gurtzen den batik bat tenpluetan, Shivaren *lingam*ak irudikatzen dira hemen nagusiki, ehundaka alerekin, "mila zutabeen aretoa" esaten zaion tokian. Hala ere, tenpluaren barruan bada egitura bat Nilathingal Thundam Perumal delakoa, hau ere tenplua eta Vishnuren gurtzari emana, Divya desam bat, Vishnuismoaren  kanonean gurtzen diren 108 tenpluetarik bat.

Tenpluaren konplexuak 10 hektarea pasahartzen ditu, eta Indiako handienetako bat da. Gopuram izeneko lau harrera-dorre ditu. Altuena hegoaldeko dorrea da, 11 solairu ditu eta 58 metroko altuera, Indiako tenplu-dorre altuenetako bat da. 

Tenpluaren konplexuan areto asko daude; nabarmenena Vijayanagar garaian eraikitako aretoa da, non "Mila zutabeen" korridorea dagoen. Gaur egunera iritsi diren harrizko egitura gehienak Cholako dinastian eraiki ziren IX. mendean, eta ondorengo hedapenak Vijayanagarako agintariei egozten zaizkie.

## Mango sakratuaren kondaira 
Kondairak dioenez, behin Parvatik, Shivaren emazteak, penitentzia egin nahi izan zuen tenpluko mango zuhaitz zaharraren azpian, Vegavathi ibaiaren ondoan.  Bere debozioa frogatzeko, penitentzia latzak sufriarazi zizkion han Shivak: sua jaurti zuen bere gainera, eta Parvati jainkosak Vishnu anaiaren laguntzaz itzali zuen hura. Shivak jarraian Ganges ibaiaren uholde bat zuzendu zuen bertara, eta ibaiari berari otoi eginez, senideak zirela frogatuz, gelditu zuen hori Parvatik. Are gehiago, Parvatik hareazko shiva linga bat eraiki zuen, Shivarekin elkartzeko, eta horregatik Shiva Jainkoari hemen Ekambareswarar esaten zaio, Mango Zuhaitzaren Jauna.

Aurrerago, *lingam* horretara hurbildu zen beste jainkosa bat, Kamakshi izenekoa, eta besarkatu zuelarik idoloa, Shiva bera azaldu zen zerutik eta besarkada hori ezkontza bilakatu zen, mango sakratuaren azpian.

Mango zuhaitz bat gurtzen da tenpluan, gertaera horien lekukoa zahar originala balitz bezala, 3.500 urteko zuhaitza bailitzan.

## Iruditegia 

Fitxategi:EKAMBARESWAR TEMPLE.jpg|Sarrera eta gopuram nagusia.
Fitxategi:Ekambareswarar_Temple_Kanchipuram_Tamil_Nadu_-_lingam_row_1.jpg|Lingam multzoa.
Fitxategi:Ekambareswarar Temple 4.jpg|Bisitariak "mila zutabeen" artean.
Fitxategi:Ekambareswarar-256.jpg|Sheshanaga, buru ugariko sugea, prozesio baterako pieza tenpluan gordea.
Fitxategi:Ekambareswarar-29.jpg|Gurtutako zezen irudi bat, Shivaren sinboloa.
Fitxategi:Ekambareswarar Temple 10.jpg|Mango sakratua, Shiva eta Kamakshi ezkondu ziren tokia.
Fitxategi:Ekambareswarar Temple, Kanchipuram inside 2K22TNKAN (3).jpg|Kamakshi eta Shivaren ezkontza, bertako panel moderno batean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tapetum lucidum

start=0|thumbtime=74|thumb|Noiz galdu zuen gizakiak **Tapetum lucidum**-a?
***Tapetum lucidum*** (Latinezko 'tapiz argia'; pl. *tapeta lucida*) animalia ornodun eta ornogabe batzuetan begiaren barnean aurkitzen den ehuna da. Egitura honek funtzio katropikoa betetzen du, argia islatuz fotoerrezeptoreek argi gehiago xurgatu dezaten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fairport Convention

**Fairport Convention**, Erresuma Batuko folk-rock musika talde bat da, musika-tresnen erabileran aintzindaria izana. 1967an Londres hiriburuan sortua izan zen.

## Diskografia 
#*Fairport Convention* (1968)
#*What We Did on Our Holidays* (1969)
#*Unhalfbricking* (1969)
#*Liege & Lief* (1969)
#*Full House* (1970)
#*Angel Delight* (1971)
#*"Babbacombe" Lee* (1971)
#*Rosie* (1973)
#*Nine* (1973)
#*Rising for the Moon*  (1975)
#''Gottle O'Geer* (1976)
#*The Bonny Bunch of Roses* (1977)
#*Tipplers Tales*  (1978)
#*Gladys' Leap* (1985)
#*Expletive Delighted!*  (1986)
#*Red & Gold* (1988)
#*The Five Seasons* (1990)
#*Jewel in the Crown* (1995)
#*Old New Borrowed Blue* (1996)
#*Who Knows Where the Time Goes?* (1997)
#*The Wood and the Wire* (1999)
#*XXXV* (2002)
#*Over the Next Hill*  (2004)
#*Sense of Occasion* (2007)
#*Festival Bell*  (2011)
#*By Popular Request* (2012)
#*Myths and Heroes* (2015)
#*50:50@50* (2017)
#*Shuffle and Go'' (2020)

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Pentangle

**Pentangle** edo **The Pentagle**, Erresuma Batuko folk, rock, jazz eta folk rock musika atlde bat da. 1967an sortua izan zen.

## Dioskografia 
### Singleak 
* ''Travellin' Song*/*Mirage* (1968) GB S BigT B1G109
* *Let No Man Steal Your Thyme/ Way Behind The Sun* (1968) (Reprise 0784)
* *Once I Had A Sweetheart/ I Saw an Angel* (1969) Transatlantic BIG124 UK #46
* *Light Flight*/*Cold Mountain* (1970) Transatlantic BIG128 UK #43
* *Light Flight*/*Cold Mountain* (1970) UK #45 - re-entry
* *Play the Game*/ *Saturday Movie* (1986) UK Making Waves SURF 107
* *Set Me Free*/ *Come To Me Easy* (1986) UK Making Waves SURF 121

### Bildumak 
* *The Pentangle* — 1968 (Trasanlantic)
* *Sweet Child* — 1968 (Trasanlantic) (Doble, un disco en directo y otro en estudio)
* *Basket of Light* — 1969 (Trasanlantic)
* *Cruel Sister* — 1970 (Trasanlantic)
* *Reflection* — 1971 (Trasanlantic)
* *Solomon's Seal* — 1972 (Trasanlantic)
* *Open the Door* — 1985
* *In The Round* — 1986
* *So Early In The Spring* — 1989

### Jansch/McShee/Kirtley/Portman Smith/Conway 
* *Think of Tomorrow* — 1991 
* *One More Road* — 1993 
* *Live 1994'' — 1995 

### Jacqui McShee's Pentangle 
* ''Feoffees' Lands* — 2005

### Bildumak 
* *History Book* - 1972 
* *Pentangling* - 1973
* *The Pentangle Collection* - 1975 
* *Anthology* - 1978 
* *At Their Best* - 1983
* *Essential Vol 1* - 1987
* *Essential Vol 2* - 1987 
* *Collection* - 1988
* *Anniversary* - 1992
* *People On The Highway 1968 - 1971* - 1992 
* *Light Flight* - 1997 
* *The Pentangle Family* - 2000
* *Light Flight: The Anthology'' - 2001

## Kanpo estekak
John Romita Sr.

**John Victor Jazzy Romita** (New York, 1930eko urtarrilaren 24a - Floral Park, New York, 2023ko ekainaren 12a) estatubatuar komikigile bat izan zen, nagusiki Marvel Comics argitaletxean burututako lanarengatik ezaguna. John Romita Jr. komikigilearen aita da.

1965ean Avengers superheroi taldearen komikiak tintatzen eta Daredevilen komikiak marraztu zituen, Spidermani buruzko komikietako ohiko marrazkilarietako bat bilakatuz. La horri esker konpainian garrantzia bereganatu eta Lau Izugarriak eta Captain Americaren komikietan bildumetan parte hartu zuen, azkenean argitaletxearen zuzendari artistiko postura iritsiz. Kargu honetan Wolverine eta Punisher superheroien sorkuntzan parte hartu zuen.
The Lady Vanishes (1938ko filma)

***The Lady Vanishes*** (euskaraz *Anderea Desagertu Da*), 1938ko Alfred Hitchcock britainiarrak zuzendutako misteriozko thriller film bat da. Ethel Lina White britainiar idazlearen *The Wheel Spins* (1936) eleberrian oinarritua dago. Margaret Lockwood,  Michael Redgrave, Paul Lukas eta Dame May Whitty aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Erdialdeko Europako Bandrika herrialdean, Kontinentearteko Espresoa trenak eguraldi txarraren ondorioz atzerapen handia jasan berri du. Hortaz, bidaiariek gaua hotel batean pasako dute, bertan bere lagunekin batera bidaiatzen ari den Iris Hendersonek (Margaret Lockwood) ingeles turista Froy andereinoa (May Whitty) deritzon ingeles emakume adinduarekin adiskidetu eta solasaldia izango du. Handik gutxira, Iris harrituta Froy andereinoa desagertu egin dela jabetuko da, baina gainontzeko bidaiariei gertakaria aipatzean haren adiskidea existitzen ez dela eta aluzinazio bat jasan berri duela erantzungo diote.

## Aktoreak 
* Margaret Lockwood: Iris Henderson
* Michael Redgrave: Gilbert
* Paul Lukas: Hartz doktorea
* May Whitty: Froy andereinoa
* Cecil Parker: Todhunter andrea
* Linden Travers: Todhunter andereinoa
* Naunton Wayne: Caldicott
* Basil Radford: Charters
* Mary Clare: Baronesa
* Emile Boreo: Hotel zuzendaria
* Googie Withers: Blanche
* Sally Stewart: Julie
* Philip Leaver: Doppo jauna
* Selma Vaz Dias: Doppo andrea
* Catherine Lacey: Moja
* Josephine Wilson: Kummer andrea
* Charles Oliver: Ofiziala
* Kathleen Tremaine: Anna

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Teresa Lago

**Maria Teresa Vaz Torrão Lago** (Lisboa, Portugal, 1947ko urtarrilaren 18a) Portoko Unibertsitateko Astrofisika Zentroa sortu zuen eta Portugalgo astronomiako lizentziaturako lehen programa sortu zuen. Lago Nazioarteko Astronomia Batasuneko idazkari nagusia izan da. Izar-objektu gazteen bilakaeran oinarritzen da haren ikerketa, eta astronomia eta kultura zientifikoa sustatzen ditu. 

## Biografia 
### Hezkuntza 
Teresa Lago Portoko Unibertsitatean graduatu zen eta Astronomiako doktoretza jaso zuen Sussex-eko Unibertsitatean, 1979an. Haren hitzaldia, *Estudio observacional y teórico de T Tauri Stars/ T Tauri Starsen behaketa eta azterketa teorikoa*, Leon Mestel astronomoaren zuzendaritzapean idatzi zen. 

### Lan ibilbidea 
1993an, Portoko Unibertsitatean astronomiako lehen titulua sortu zuen Portugalen, eta irakasle izaten jarraitu. 1988an, Oportoko Unibertsitateko Astrofisika Zentroa sortu zuen, eta 18 urtez zuzendari izan zen. 1990eko lankidetza-hitzarmenaren sinadura sustatzen lagundu zuen. Horren ondorioz, Portugal Europako Behatoki Australean sartu zen.

Lagok Portugaletik kanpoko zenbait ikerketa- eta aholkularitza-erakundetan lan egin du; besteak beste, Europako Espazio Agentziako Espazio Zientzietako Batzorde Aholku-emailean eta Dublingo Ikasketa Aurreratuen Institutuko Fisika Kosmikoko Eskolako kontseiluan. 2005ean, Europako Ikerketa Kontseiluko kide sortzailea izan zen, eta erakunde hori da, halaber, genero-orekako lantaldeko lehendakaria. 

Lago Nazioarteko Astronomia Batasunean zuzendaritza-postuetan egon da, hala nola Batzorde Betearazleko Idazkari Nagusi Albokoa eta *Special Nominating* Committee-ren aholkularia. 2018an, Lago 2018-2021 hirurterako Nazioarteko Astronomia Batasuneko idazkari nagusia bihurtu zen.

Lago Erresuma Batuko Errege Elkarte Astronomikoko eta Europako Akademiako kidea da.

* Lagok Ciência Viva Montepio saria jaso zuen 2018an, kultura zientifikoa sustatzen egindako ekarpenagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Terea Lago Google Akademikoan
Edmund Stoiber

**Edmund Rüdiger Stoiber** (Oberaudorf, 1941eko irailaren 28a) alemaniar politikaria da.

1993 eta 2007 bitartean Bavariako ministro-presidentea izan zen. Bavariako Batasun Sozial Kristaua alderdiko presidente ere izan zen 1999tik 2007ra. 2002an Alemaniako kantzilergo federalerako hautagai izan zen, baina Gerhard Schröderrekin galdu egin zuen.
John Romita Jr.

**John Salvatore Romita** (Brooklyn, New York, 1956ko abuztuaren 17a) estatubatuar komikigile bat da, nagusiki Marvel Comics argiteletxean burututako lanarengatik ezaguna. John Romita Sr. komikigilearen semea da.

1970ko eta 2010eko hamarkaden artean Iron Man, The Amazing Spider-man eta Uncanny X-Me bildumetan parte hartu zuen.
Marisa Linton

**Marisa Linton** (1959 maiatzaren 31) britainiar historiagile  bat da, Frantziako Iraultzan espezializatua.

## Heziketa 
1988an, Historiako lizentziatura lortu zuen ohorezko aipamenarekin Middlesex-eko Unibertsitatean; 1989an, gradu-ondoko titulua aipamen bereziarekin; eta 1993an,  Sussex-ko Unibertsitatean, Historiako doktoretza.

## Karrera profesionala 
Linton Kingstongo Unibertsitateko irakasle emeritua da.

### Bibliografia 
#### Bere obren zerrenda ez osoa: 
* Michel Biard et Marisa Linton, *Terreur! La Révolution française face à ses démons*, Armand Colin, Mnémosya bilduma, 2020, 296 or. (ISBN 978-2-200-62351-7, Valérie Sottocasaren aipamena).
* *Choosing Terror: Virtue, Friendship and Authenticity in the French Revolution*. Oxford University Press, 2013, 323 or. (978 0 19 957630 2)
* *The Politics of Virtue in Enlightenment France*. Palgrave, 2001 (0333949595)
* *Conspiracy in the French Revolution*, Peter Campbell eta Thomas Kaiserrekin. Manchester Press, 2007 (0719074029)

#### Aldizkarietan argitaratutako artikuluak: 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Diosdado Macapagal

**Diosdado Pangan Macapagal Sr** (Lubao, Pampanga, 1910eko irailaren 28a - Makati, 1997ko apirilaren 21a) Filipinetako 9. presidentea izan zen 1961etik 1965era.

Filipinetako Unibertsitatean eta Santo Tomasko Unibertsitatean graduatu zen, eta abokatu gisa lan egin zuen gobernuarentzat. 1949an Ordezkarien Ganberako kide hautatu zuten, eta 1957an presidenteorde, Carlos P. Garcia presidentearekin batera.

1961ean Garcia garaitu zuen presidentetzarako hauteskundeetan. Ustelkeriarekin amaitzeko eta ekonomia suspertzeko lan egin zuen, nahiz eta neurri askok Kongresuaren oposizioari aurre egin. 1965ean berriz aukeratzen saiatu zen, baina Ferdinand Marcosek garaitu egin zuen.

1970ean 1973ko Konstituzioa idazteaz arduratzen zen konbentzio konstituzionaleko presidente hautatu zuten.

Alaba Gloria Macapagal-Arroyo Filipinetako presidentea izan zen 2001etik 2010era.

## Kanpo estekak
Margarita Salaberria Galarraga

**Margarita Salaberria Galarraga** (Donostia edo Madril, 1911-Madril, 2000ko abenduaren 7a) Espainiako lehen emakume-diplomazialaria izan zen.

## Biografia eta ibilbide profesionala 
### Hezkuntza 
Institutu-Eskolan ikasi zuen eta gero Zuzenbidea egin zuen Madrilen, Emilio Garrigues Lab-Cañabat ikaskide eta lagun zela. 

22 urte zituenean, diplomazialarien kidegoan egindako oposizioak gainditu zituen lehen emakumea izan zen, 1933an, eta urte horretan bertan hasi zen lanean Estatu Ministerioan.Haren izena 1933ko azaroaren 1eko hirugarren mailako idazkari izendatutako izangaien zerrendan ageri da.

### Familia 
Jaime Argüelles Armada (Banco Español de Crédito erakundearen sortzaileetako bat) diplomazialariarekin (eta ikaskidearekin) ezkondu zen, eta sei seme-alaba izan zituzten, hiru neska: Isabel, Margarita eta Inés eta hiru mutil: Jacobo, Pedro eta José.

Bigarren Mundu Gerran Londresen egon zen, senarra Albako dukearen taldeko kontseilari komertziala baitzen, eta hark enbaxadako idazkari-lanak egiten zituen.

1961ean, hirugarren klaseko ministro oso edo plenipotentziarioa izan zen, enbaxadako kontseilari, urriaren 26ko 2206/1961 Dekretuan jasota dagoenaren arabera. 1961eko azaroaren 18ko 276. orrialdea, 16385. orrialdea, II. atala. Agintariak eta langileak - A. Izendapenak, egoerak eta gorabeherak. Kanpo Arazoetarako Ministerioa, erreferentzia: BOE -A-1961-21065.

Emakume diplomatiko-kasu berezia izan zen, baita erregimen frankistaren hasieran ere.

70eko hamarkadan, familiarekin batera, Estatu Batuetara joan zen. Han, senarra Espainiaren enbaxadorea zen Washingtonen. 1995eko abenduaren 6an alargundu zen.

Madrilen hil zen 2000ko abenduaren 7an.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 1981ean, Isabel Katolikoaren Ordenako Dama Banda eman zioten, martxoaren 11ko 388/1981 Errege Dekretuan jasota geratu zen bezala (BOEn argitaratu zen). 59, 1981eko martxoaren 10ekoa, 5318. orrialdea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2002ko Azpeitiko Euskal Antzerki Topaketak

**2002ko Azpeitiko Euskal Antzerki Topaketak** gertakari honen 20.Edizioa izan zen. Azaroaren 8tik abenduaren 1era ospatu zen Soreasu antzokian. Hain zuzen, hamarkada bat baina gehiagoren ostean, udalak berriro Soreasu udal antzoki bilakatu zuen eta Zelaitxo eraikina bota egin zuen.

Edizio honetan herriko antzezle Kontxu Odriozolari omenaldia egin zitzaion, urteetan antzerkigintzari eta topaketei egindako ekarpenagatik. Omendaldi egitasmo honen baitan, Pako Aristik bere biografia liburua aurkeztu zuen eta Lakrikun Antzerki Taldeak bere bizitzako hainbat pasadizo biltzen zituen antzezlana egin zuen. 
thumb|2002ko Azpeitiko Euskal Antzerki Topaketetako kartela
2002ko kartelaren egilea Javier Arizabalo izan zen, lehiaketa bidez. Urte honetan, sari banaketa asko aipatzen dira topaketen aurkezpenean, hain zuzen, ikusleen 4 sari (antzerki, aktore/aktoresa, kontalari eta animatzaile bizi onenak). Sari banaketari buruzko informaziorik ez dago ordea. Gainera, programaren arabera edizio honetan ez zen eskola antzerkirik izan.

## Antzezlanak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Valladolid (Yucatán)

**Valladolid** (maia hizkuntzaz Saki) Mexikoko Yucatan estatuko biztanle gehieago duen hirugarren hiria da. Halaber, Valladolid udalerriko burua da. Mexikoko hegoekialdean dago, Yucatango ekialdean, estatuko hiriburua den Méridatik 170 kilometrotara. 2020an egindako zentsuaren arabera 56 494 biztanle zituen. Hiri kolonial ederra da.

## Historia 
Hiria 1543ko maiatzaren 28an sortu zuen Francisco de Montejok, "El Sobrino" izenekoak. Jatorriz, maien Chauac-Há herrian zegoen, baina 1545eko martxoaren 24an, fundatzaileak aurka egin arren eta saneamendu arrazoiak zirela medio, Zacira eraman zuten, Cupules maien jauntxoaren hiriburura. 1848an, maia indigenek hiria eta haren etxaldeak inbaditu zituzten Kasten gerran, eta, ondorioz, kaltetutako familiek beste eskualde batzuetara emigratu behar izan zuten; Yucatango gobernuak hiria berreskuratu zuen hilabete batzuk geroago. 1910eko ekainaren 4an, Valladolideko matxinada edo Iraultzaren lehen txinparta bezala ezagutzen den Mexikoko Iraultzaren lehen aurrekarietako bat izan zen hiria.

2012an, Mexikoko Herri Magikoen zerrendan sartu zuten hiria, eta bigarrena izan zen izendapen hori jasotzen Yucatan estatuan, Izamalen ondoren.

## Toponimia 
Maia hizkuntzaz hiriari Saki' edo Sakí esaten zaio. Etimologikoki "sak", zuria da eta I' gabirai. Armarrian horrela agertzen da, bestetik, hegazti zuria alegia. Valladolid izena espainiar konkistatzaileek ezarri zioten, Espainiak Valladolid hiriaren oroimenez. 

## Klima 
Udan euri erregularrak egiten dituen klima epel azpihezea da nagusi; urteko batez besteko tenperatura 25,8 ºC-koa da, maximoa maiatzean erregistratzen da eta minimoa urtarrilean. Itsas brisak eta hego eta mendebaldeko haizeek berotasuna jaitsarazten dute.

## Ondarea 
thumb|250px|San Gervasio eliza.
thumb|250px|Fraideen galtzada.
thumb|250px|Santa Lucía eliza.
Beste eraikin eta inguruen artean hauek aipa daitezke:
### Elizak 
* San Gervasio eliza
* San Bernandino de Siena
* Santa Lucía
* Candelaria
* Candelariaren Andre Mariaren kapera
* San Juan de Dios
* San Juan eliza
* Santa Ana

### Beste lekuak 
* Francisco Cantón Rosado parke nagusia
* Udaletxea
* Kulturetxea
* Venados etxea
* Artisautza Merkatua
* Azoka
* San Roque museoa
* Bost kale
* Fraideen galtzada
* Heroien parkea
* Zací cenotea

## Artisautza 
Herrian egiten diren artisautza ugarien artean hamakak iraztea, arropa tipikoa egitea, brodatuak, bitxigintza, talabarteria eta harrizko irudiak daude.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Valladolid (udalerria)

## Kanpo estekak 
* :Yucatan.gob.mx - Yucatángo estatuaren webgune ofiziala.
* :Valladolid.gob.mx - Valladolid udalerriaren webgune ofiziala.
* :Hiriari buruzko bideo turistikoa.