Susannah Mushatt Jones

**Susannah Mushatt Jones** (Lowndes konderria, Alabama, 1899ko uztailaren 6a – Brooklyn, New York, AEB,  2016ko maiatzaren 12a) estatubatuar ehun urtedun emakumea izan zen, 116 urte eta 311 egun bizi izan zen, eta, gainera, Jeralean Talley hil ostean (2015eko ekainaren 17a), une horretan munduko pertsona bizi zaharrena bihurtu zen. Omenaldiak jaso zituen Estatu Batuetako Ordezkarien Ganbaran eta Alabamako Ordezkarien Ganbaran, hiru mendetan zehar bizitako lorpen bikaineko bizitza azpimarragarriagatik.

Emma Morano italiarrarekin batera, Mushatt Jones 1800 urteetan bizi zen azken bi pertsonetako bat zen, eta 1800eko hamarkadan jaiotako Gerontology Research Group (GRG) taldeak egiaztatu zuen euren adina. Biak, 1900ean jaiotako beste birekin batera, Violet Brown jamaikarra eta Nabi Tajima japoniarra, XIX. mendean jaiotako lau pertsona bizi bakarrak ziren munduan, Gerontology Research Group taldeak egiaztatutako adina zutenen artean... Seme-alabarik izan ez zuen pertsonarik zaharrena ere izan da.

2016ko apirilaren 7an, egiaztatutako adina zuen munduko zazpigarren pertsonarik zaharrena bihurtu zen (ez nahitaez bizia), bosgarren amerikarra, laugarrena Ipar Amerikakoa eta hirugarren estatubatuarra. 2016ko urriaren 5ean Emma Moranok gainditu zuen, 2017ko urtarrilaren 15ean Violet Brown jamaikarrak, eta 2017ko ekainaren 11n Nabi Tajima japoniarrak.

## Bizitza 
### Familia eta ikasketak 
Susannah Mushatt 1899an jaio zen Alabamako Lowndes konderrian, eta hamaika seme-alabetatik hirugarrena izan zen. Gurasoak afro-estatubatuar apartzeroak ziren, beren aitona-amonek lantzen zituzten lur berak lantzen zituztenak (haietako bat esklabo ohia zen). Gaztea zenean soroak lantzen zituen, baina bizitza gogor horretatik ihes egitea erabaki zuen. 1922ko martxoaren 4an Calhoun Boarding High School-en graduatu zen eta graduazio zerrendak *Frantzian* *musika beltza* ikasteagatik errekonozitu zuen. Graduatu ostean, irakasle izan nahi zuen eta Tuskegeeko Unibertsitatean onartua izan zen. Gurasoek ezin zuten matrikula ordaindu, eta 1923an New Yorkera joan zen bizitzera, Harlemgo Errenazimenduko lehen urteetan.

### Ezkontza eta dibortzioa 
1928an, Enrique Jonesekin ezkondu zen. Handik bost urtera dibortziatu egin zen, "*zertan bihurtu zen ez zekiela"* esanez.

Bere soldataren zati bat Calhoun kluba sortzeko erabili zuen, bere institutuko ikasle afroestatubatuarrentzako unibertsitate beka bat zena. Halaber, ia hogeita hamar urtez egon zen aktibo bere auzoan, *maizter-patruila* delakoan parte hartuz.

1965ean erretiroa hartu zuen, eta Lavilla Watson ilobarekin bizi izan zen, ilobaren haurra zaintzen.

### Heriotza 
Hil zenean, East New Yorkeko (Brooklyn) Vandalia Senior Center zentroan bizi zen, eta 100 iloba baino gehiago zituen. Lo zegoela hil zen Jones, 2016ko maiatzaren 12an. Hil ostean, Emma Morano italiarra izan zen bizrik zegoen pertsonarik zaharrena eta 1800eko hamarkadan jaiotako azken pertsona bizia ere bihurtu zen.

## Osasuna, dieta eta bizimodua 
Jones itsu eta partzialki gor zegoen, ezin zuen askorik hitz egin eta gurpil-aulki bat erabiltzen zuen mugitzeko. Odolaren presioa eta bitamina anizkoitzak kontrolatzeko botikak baino ez zituen hartzen. Itsu geratu zen glaukomagatik ehun urte bete zituenean. Kataraten kirurgia eta taupada-markagailua ezartzea baztertu zituen eta ez zuen inoiz mamografiarik edo kolonoskopiarik egin. Urtean hiruzpalau aldiz joaten zen lehen mailako arretako mediku baten kontsultara.

Jonesek ez zuen inoiz erre, ez zuen inoiz alkoholik edan, ez zuen inoiz makillajerik eraman eta ez zuen inoiz ilea tindatu, egunean hamar orduz lo egiteaz gain. Ezkonduta ez egotea egotzi zion bere bizitza luzearen arrazoi.

## Urtebetetze supermendeurrenak 
Jonesek Brooklyngo Vandalia zaharren egoitzan ospatu zituen bere azken lau urtebetetzeak. 112. urtebetetzean, New Yorkeko alkatearen eta New Yorkeko gobernadorearen omenezko eskutitzak jaso zituen. Ospakizunaren ostean, esan zuen: «nahiko nuke denbora guztian horrela izatea». 113. urtebetetzean, Charles Barron politikari aktibista izan zuen lagun.

Jonesek bere 114. urtebetetzea urteak bete eta sei egun geroago ospatu zuen. Bere familiak, lagunek eta Brooklyn barrutiko abokatu Charles Hynesek haren lorpenak goraipatu zituzten. 115. urtebetetzean, ilobak, Lois Ludgek, WABC-TVri egindako adierazpenetan esan zuen: «Jones erraz nekatzen da egun hauetan, baina gaur egun ona izan da». Jonesek ez zuen hitzik egin ospakizunean. Bere ilobetako bat, bere omenez Susannah izeneko haurtxo bat, bertan izan zen ospakizunean.

## Adin errekorrak 
2015eko ekainaren 17an, Jeralean Talley hil ostean, munduko pertsonarik zaharrena bihurtu zen Jones, eta 2015eko uztailaren 3an, 116. urtebetetzea baino hiru egun lehenago, errekorren Guinness Liburuak ziurtagiri bat eman zion, non munduko pertsonarik zaharrena zela aitortzen zen.

2016ko apirilaren 7an, egiaztatutako adina zuen munduko zazpigarren pertsonarik zaharrena bihurtu zen (ez nahitaez bizia), bosgarren amerikarra, laugarrena Ipar Amerikakoa eta hirugarren estatubatuarra. 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zerrenda: Bizirik dauden munduko pertsonarik zaharrenak
## Kanpo estekak