Cluedo

thumb
thumb
thumb

**Cluedo** edo **clue** 1949an Waddingtons enpresak argitaratutako mahai-jokoa da. Anthony Ernest Prattek, Birminghameko musikari eta lantegi bateko langile batek, asmatu zuen, bere emaztearekin batera, argitaratu baino lehen, zehazki bost urte lehenago, *Murder* izenarekin. Hilketa baten ikerketari buruzko joko ideia patentatu nahi zuten. Bikoteak enpresa bati erakutsi zion jokoa, eta, beste itzulingururik gabe, enpresak jokoa argitaratzea onartu zuen, baina izena aldatuz. *Clue* ("arrasto") eta *Ludo* ("jolas") hitzak elkartuz. Parker Brothers enpresak jokoaren eskubideak lortu zituen Amerikan **Clue** gisa argitaratzeko. Aurrerago, Hasbrok bi konpainiak erosi zituen (Waddingtons eta Parker Brothers), eta jokoaren eskubideak bereganatu.

Joko horren helburua hilketa bat ebaztea da. Horretarako, jokalari bakoitzak istorioaren trama osatzen duten pertsonaietako baten rola hartu behar du.

Jokalari bakoitzak irudimena probatu beharko du hiltzailea aurkitzeko, eta hiltzaileak, berriz, desbideratzen saiatu behar du.
thumb
Belaunaldiz belaunaldi gehien jokatu den mahai-jokoetako bat da

## Edukiak 
### Piezak 
**Joko-taula*
* *Dado bat*
* *Detektibeen orri blok-a*
* *Gutun sekretua*
* *Susmagarrien 6 fitxa*
* *21 txartel*
* *6 arma hiltzaile*

thumb|238x238px|Cluedoko txartel batzukSei susmagarri posible daude (cluedo bakoitzean), kolore bakoitzari bat egokitzen zaio, Cluedo klasikoan:

### Gelak 
Hilketa etxeko bederatzi geletako batean gertatu da. Izkinetako lau geletako bakoitzak pasabide sekretu bat du, maparen diagonalean dagoen gelara eramaten duena. Erdiko gelak sarbidea debekatuta du. Koloretako espazioek jokalari bakoitzaren susmagarriaren fitxari dagokion kanpoko perimetroa inguratzen dute. Pertsonaia bakoitza dagokion kolorean hasten da.

### **Armak** 
#### Hilketa egiteko, sei arma erabil daitezke: 
* Berunezko hodia
* Labana
* Soka
* Argimutila
* Pistola
* Giltza ingelesa

### Rolak 
thumb|305x305px
* Hiltzailea
* Lekukoa
* Gaizkidea
* Bekataria
* Defendatzailea
* Inspektorea

## Jarraibidea 
Jokalari bakoitzak pertsonaiaren pieza bat aukeratuko du. Adibidez, partida batean hiru jokalari bakarrik badaude, hiru pertsonaia bakarrik aukeratu ahal izango dira. Batek karta motaren arabera sailkatu eta multzo-karta bakoitza buruz behera nahastuko du.

Begiratu gabe, susmagarriaren karta, arma karta eta gela karta hartuko dute eta gutun-azal sekretuan sartuko dituzte. Gero, norbaitek gainerako kartak elkarrekin nahastuko ditu, eta jokalariei banatuko dizkie erloju orratzen noranzkoan kartak amaitu arte.

Garrantzitsua da hiltzailearen arma ausaz gela batean jartzea eta bat baino gehiago ez jartzea gela bakoitzean. Hala ere, **Cluedoren** bertsio moderno batzuek areto espezifiko batzuetan egokitzen dituzte armak.

## Arauak 
#### Hasi baino lehen 
* Hiru karta aukeratu, kategoria bakoitzeko bat, inork ikusi gabe, eta jarri gutun azal konfidentzialean, gero taularen erdian jarri.
* Susmagarriak taula esleitutako eremuan jarri  (jokalari bakoitza susmagarria da). Taularen gainean beti jartzen dira susmagarri guztiak, edozeinek egin zezakeelako hilketa.
* Sei arma jarri bakoitza bere gelan.
* Kartak nahastu eta jokalarien artean buruz behera banatu.
* Jokalari bakoitzak bere kartak begiratzen ditu eta bere libretan bere esku dituenak idazten ditu, horrela erruduna nor den ondorioztatu ahal izango baitu. Eskura dituzun kartak automatikoki irtenbide posibleetatik ezabatzen dira.

#### Joko bitartean 
* Eskarlata Andrea hasten da, gero ezkerreko jokalariak jarraitzen dio.
* Taulan mugitzeko, bi modu dituzu: dadoak edo pasarte sekretu bat.
* Dadoekin: Dadoak bota eta pieza mugitu dadoak adierazten duen zenbakira. Mugimenduak bertikalak edo horizontalak izan daitezke. Inoiz ez modu diagonalean.  Helbidea alda dezakezu, baina ezin zara gela berean bi aldiz egon, ezta beste susmagarri batek okupatutako batean amaitu ere.
* Pasarte sekretuak erabiliz: Taularen izkinetako gelek pasarte sekretu batzuk dituzte.  Gela horietako batean bazaude, pasaje sekretua erabil dezakezu.
* Gela bateko atea susmagarri batek blokeatzen badu, ezin izango duzu zeharkatu jokalaria mugitu arte.
* Gela batean sartzean, krimena nork eta zein armarekin egin den iradokia behar duzu. Hori egiteko, susmagarria uste duzun pertsonaia eta erabili duen arma bertako gelara eraman behar dituzu.
* Beste jokalariak defendatu  behar dira. Susmagarri den ezkerreko aldean dagoen jokalaria hasten da.
* Jokalariak iradoki zenituen elementuetako  kartaren bat badu, ezkutuan erakutsiko dizkizu. Horrela, zure libretan oharrak apuntatu ahal dituzu eta aukerak ezabatuko dituzu. Norbaitek frogatzen badu zure iradokizuna faltsua dela, jokoak ohi bezala jarraitzen du, baina inork ez badu egiaztatzen edo zure libretan dagonarekin krimenaren soluzioa baduzu, salaketa jar dezakezu.

#### Jokoaren amaiera 
Salaketa egiteko ez da beharrezkoa krimena zuk uste duzun gelan egotea. Akusazio bat behin bakarrik egin daiteke jokoan. Zure salaketa ona bada partida irabazten duzu, ez baduzu asmatzen, ezin izango duzu beste salaketarik egin, ezta taulan mugitu ere, eta zure gutunak erakutsi behar dituzu iradokizun bat ezeztatzeko.

## Telebista  
1985ean Jonathan Lynnek *Clue* izeneko filma egin zuen, jokoaren argumentu bera zuena, komedia pixka bat barne. Horrek ekarri zuen 1999 urtean jokoan oinarritutako serie eta film  asko sortzen hastea. Adibidez, Alfred Hitchcock-en *Rope* filma, hobetu ezinezko krimen bati buruzkoa. *Murder by Death* ere, Robert Moore zuzendua, eta Rian Johnson-en *Knives out* ere *Cluedo*n inspiratutako film ezagunen artekoak dira. Film ezagun horien artean, *Clue* izeneko telesail bat atera zuten 2011n, Terry McDonoughek zuzendua.

## Bertsio banaka batzuk  
* ***Cluedo** Harry Potter*
* ***Cluedo** Junior*
* ***Cluedo** Game of thrones*
* ***Cluedo** Star Wars* 
* ***Cluedo** Big Bang Theory*
* ***Cluedo** Sherlock*
* ***Cluedo** Downton Abbey*
* ***Cluedo** IT*
* ***Cluedo** Ghostbusters*
* ***Cluedo** Nightmare Before Christmas*
* ***Cluedo**  liar*
* ***Cluedo** Rick and Morty*
* ***Cluedo** Scooby Doo*
* **Cluedo** FC Barcelona 
* **Cluedo** The Simpsons

## Salduena  
Jokoak ikaskuntza kooperatiboa eta integratua irakasten du, burua lantzeko eta pistak aurkitzeko. Laburbilduz, Cluedo jokoa gizartean duen maitasunari buruz laguntza ematen du, hainbat unibertsitatea erabiltzen dute ikasleen koperatibismoa lantzeko eta arazoak ahalik eta azkarren konpontzeko.  

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak