ADSL bideratzaile

**ADSL bideratzaile** edo routerra (ingelesez, Asymmetric Digital Subscriber Line) ekipo informatiko bat da, sare lokal (LAN) bat edo batzuk edo hainbat ekipo aldi berean konektatzeko aukera ematen duen gailua da.
thumb|Sare sinple baten diagrama 2Wire modem batekin.
Teknologia aurreratzen doanez gero, gailu hau osagai anitzen konbinazioa izatea lortu da; izan ere, lau ekipo ezberdinen funtzioak uztartzen ditu gailu bakar batean. Hauek dira lau ekipo edo gailu horiek:

* Atebidea: sare lokala (LAN) kanpoko sareekin lotzen du, adibidez internetekin. Beraz, bere funtzio nagusia sare barruko eta kanpoko ekipoen arteko komunikazioa lortzea da, trafikoa interneteko hornitzailera bidaliz.
* Bideratzailea: internetetik datozen paketeak destinora bideratzen ditu dagokion bidetik, hau da, IP paketeak bideratzen ditu hauek galdu edo manipulatu ez daitezen eta gainera hauentzako ibilbide egokiena aurkitzen du. Pakete hauek, bai sare barnean zehar, zein sare barnetik kanpora edo kanpotik barrura bideratu daitezke.
* ADSL modema: LANetik bidalitako seinaleak modulatzen ditu ADSL lineatik transmititzeko eta jasotako seinaleak demodulatzen ditu LAN ekipoak interpretatu ahal izateko. Prozesu hau egitearen arrazoia hau da: ordenagailuko seinale digitala seinale analogiko bihurtzen da seinale hori telefono-lineako kobrezko harietatik bidaiatu ahal izateko. Eta alderantziz, seinale analogikoa digital bihurtzen da jatorrizko ekipoek berriro haien seinalea jaso dezaten.
* Haririk gabeko sarbide-puntua: ADSL bideratzaile batzuek haririk gabeko komunikazioa (wireless) baimentzen dute, hau da, Wi-Fi sarera konexioa izatea. Gailua seinalea haririk gabe igortzeaz eta konexioa kudeatzeaz arduratzen da.

## ADSL interfazea 
XXI. mendean etxe guztietan dagoen kobre pareko telefono-kablea hasieran ahotsa transmititzeko diseinatu zen. Komunikazio digitalak hasi zirenean datu transmisiorako erabiltzen hasi ziren. Sistema erraza zen, eta honela funtzionatzen zuen: ordenagailuek sortzen zituzten seinale digitalak ezin ziren telefono-kabletik transmititu, hauek "zeroak" (tentsio elektrikorik eza denbora tarte jakin batean zehar) eta "batak" (tentsio elektriko jakin bat, normalean bost volt ingurukoa, denbora tarte berekoa noski) baino ez baitziren. Kabletik transmititu ahal izateko, seinale hauek modulatu egiten ziren, hau da, transmititu zitekeen soinu bat bihurtzen ziren. Jasotzen ziren seinaleak soinu moduan jasotzen ziren eta hauek hartzailean demodulatzen ziren berriro ere seinale elektriko bihurtuz ("zeroak" eta "batak"). Hau modem batek egiten zuen (modulatzaile-demodulatzaile). Telefonotik bi nota ezberdinekin txistu egingo bagenu bezala da, nota bat "batak" adierazteko eta bestea "zeroak" adierazteko. Kableak onartzen duen banda-zabalera guztia datu transmisiorako erabiltzen da. Teknologia mota honi analogikoa deritzo. 

Beranduago, ISDN teknologia sortu zen eta horrek telefono kableetatik seinale elektrikoen transmisioa ahalbidetu zuen, hau da, “zero” eta “bat” puruak transmititu zitezkeen hauek modulatzeko beharrik izan gabe. Datu transmisiorako benetan digitala den teknologia bakarra da honako hau. Hala ere, teknologia honek eragozpen bat dauka, gainera, gaindiezina kontsideratzen dena: kable telefonikoaren ezaugarri elektronikoengatik, ezin dira datuak modu digitalean 56 kbps baino abiadura handiagoan transmititu. Abiadura handitzeko linea telefoniko bat baino gehiago erabiltzen dira. Linea arrunt batetik hitz egin eta datuak bidal daitezke, bi linea indibidualez osaturik dagoelako, bat ahotsa transmititzeko eta bestea, aldiz, datuak transmititzeko erabiltzen dena.   

Orduan, ADSL agertu zen. Uste denaren kontrara, teknologia hau ez da digitala, analogikoa baizik, antzinako 56 kbps modema bezala. Gertatzen dena da, seinale analogiko hori seinale digital gisa interpretatzen dela, dituen aldaketengatik; seinalea benetan digitala izango balitz, honek ezingo lituzke 100 metro ere egin eta erori egingo litzateke. ADSL lineek bost kilometro baino gehiago izaten dituzte, beraz, seinale digitalak bidaltzea ez da bideragarria. Desberdintasuna behin betiko elementu batean datza: giza entzumena. Gizakien entzumena ez da gai ahotsak sortzen duen maiztasun-tarte osoa entzuteko (musika konprimatzeko erabiltzen den printzipio bera). Modu honetan, iragazki sofometriko bat aplikatzen da, gizakiek entzun dezaketen maiztasun-tartea bakarrik pasatzen uzten duena, beste maiztasun-tarte guztiak baztertuz, bai tarte horren gainetik dauden maiztasunak, zein tartearen azpitik daudenak ere. Hori da, hain zuzen ere, ADSL linea batean telefonoetan jartzen den mikro filtroak betetzen duen funtzioa. Libre gelditzen diren maiztasun-tarteetan hainbat maiztasun eramaile modulatu jartzen dira datuekin, modemak egiten zuen modu berean. Teknologia-maila handitzen doan heinean, maiztasun eramaile gehiago sartzea lortzen ari dira libre gelditzen diren maiztasun-tarteetan. Izan ere, eramaileak elkarren artetik bereizten dituzten iragazkiak gero eta selektiboagoak dira. Horrek guztiak ADSLren abiadura handitzea ahalbidetzen du.    

ADSL bideratzaileak, ADSL linea baten bidez, Interneterako sarbidea ematen du, eta, beraz, sarearen kanpoaldearekin komunikatzen den interfazea behar bezala egokitu behar da. Hori dela eta, gailu honek RJ11 interfaze bat darama telefono kablea konektatu ahal izateko. Bideratzaile batzuk bi RJ11 konexio izaten dituzte, bi lineatan transmititu ahal izateko; horrela, transmisio ahalmena bikoizten dute. Horrez gain, modulatzaile eta demodulatzaile bat eduki behar dute. Datu seinaleak ADSL teknologiak erabiltzen dituen maiztasun-tarteetara egokitu behar dira, eta hori egiten du, hain zuzen ere, modulatzaile batek. Seinaleak jasotzeko, demodulatzaile bat behar da, kanpotik heltzen diren seinaleak interpretatu ahal izateko.    

## LAN interfazea 
Behin interneterako sarbidea (orri honetako goialdean dagoen irudian “hodei” bezala interpretatu dena) ezarrita, modemak interneterako konexioa (aipatutako irudian lerro gorri batez elkartuta ikus daiteke) eman nahi zaion sare lokalari edo ekipo multzoari erantzun beharko dio. Komunikazio hori ezartzeko, Ethernet eta haririk gabeko komunikazioa (wireless) dira interfaze ohikoenak. Gailu batzuek Ethernet eta haririk gabeko komunikazioa aldi berean erabiltzeko aukera eskaintzen dute. 

Lehenengo kasurako, ADSL bideratzaileak Ethernet interfaze bat edo bat baino gehiago izaten ditu eta hauek RJ-45 konektoreen bidez lotzen dira. Interfaze horietako bakoitzera ekipoak zuzenean edo azpisare moduan konekta daitezke. Ekipoak azpisare moduan konektatzeko kontzentratzaile (hub) edo kommutadore (switch) baten bidez konektatzen dira. ADSL bideratzaile batzuek beste interfaze bat ere eskaintzen dute gaur egun, USB ataka. 

Bigarren kasurako, hau da, haririk gabeko komunikazioko interfaze bat erabiltzen den kasurako, komunikazioa kablerik gabe egiten da. Horretarako, kasu gehienetan Wi-Fi teknologia erabiltzen da. Internetera konektatu nahi den ekipoak ezaugarri horiek dituen interfaze bat eduki behar du eta aipatutako modemaren estaldura duen eremu batean kokatuta egon behar da. Estaldura izateko, normalean, gehienez ere hogei metroko distantzian egon daiteke, baina betiere hau erabilitako modemaren ezaugarrien araberakoa izango da.

Bukatzeko, garrantzizkoa eta kontuan izan beharrekoa da, modemak eskaintzen duen banda-zabalera, horri konektatutako ekipo guztien artean banatzen dela. Hori dela eta, zenbat eta ekipo gehiago konektatu, orduan eta motelagoa izango da sarbidea. Abiaduraren ezaugarri hau berdina izango da bai konexioa hariduna bada, bai haririk gabekoa bada ere. 

## ADSL bideratzaileen fabrikatzaileak 
Ondoren, ADSL bideratzaileen fabrikatzaile historikoen eta XXI. mendekoen zerrenda adierazgarri bat aurkezten da. Hornitzaile hauek edo behintzat gehienek, ADSL modemak, ADSL bideratzaileak edo bideratze, suebaki eta bestelako funtzioak integratzen dituzten atebideak (gateaway) garatu dituzte. Haietako asko funtsezkoak izan ziren ADSLren garai gorenean, zuntz optikoaren gisako teknologien hedapen masiboa baino lehen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* ADSL
* Bideratzaile
* *Gateway*
* Wi-Fi
* Modem
* *WAP*
* LAN
* Switch

## Kanpo estekak 
*  TCP/IP liburua