open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Karlstad

**Karlstad** Suediako hiri bat da; Karlstad udalerriko hiriburua da, baita Värmlandeko konderrikoa eta Värmland probintziakoa ere. Besteak beste, Karlstad elizbarrutiko apezpiku-hiria da. Suediako hemezortzigarren hiririk handiena da. 2010ko erroldaren arabera 61.685 biztane ditu.

## Geografia 
Vänern lakuaren ipar ertzean dago, Klarälven ibaiaren bokalean, urak lakuan isurtzerakoan eratzen duen deltan. Karlstadek hiri eguzkitsuaren ospea dauka, eta hiriko ikurretariko bat eguzkia da, irribarrez (irudia Lasse Sandbergek diseinatu zuen).

## Historia 
Karlstadeko irlatxo batean Bikingoen Aroko Tingvalla izeneko kokalekua zegoen, orain dela 1000 urte baino lehenagokoa.

Hiriko merkataritza-gune izan zen, azoka. Karlos IX.a Suediakoak errege-hiri izendapena eman zion 1584. urteko martxoaren 5ean, baita "Karlstad" izena ere (*Karlosen hiria*). Horrekin batera, eskualdeko hiriburu izendatu zuen Karlstad, lur-eremu zabala emanez hiriari; are gehiago, Karlstaden erregeak beretzat etxea eraiki zuen, "Kungsgården". 1724-1730 bitartean, leku horretan Karlstadeko katedrala eraiki zuten.

Historian, Karlstaden lau sute handi izan dira; azkena 1865. urteko uztailaren 2an izan zen: bakarrik katedralak eta etxe batzuk iraun zuten zutik. Berreraikitzerakoan plan hipodamiko baten arabera egin zuten, kale zabalekin.

1905. urtean Noruega eta Suedia bereizi zirenean, hitzarmena Karlstaden negoziatu eta sinatu zuten.

## Klima 

## Kirolak 
IF Boltic da hiriko bandy talde arrakastatsua. Munduko Bandy Kopa sei aldiz irabazi du eta Europakoa beste sei aldiz.

## Ondasun nabarmenak 

Irudi:East bridge karlstad 20061022 001.jpg|Karlstad.
Irudi:Karlstad court.jpg|Udaletxea eta plaza nagusia.
Irudi:Karlstads domkyrka view.jpg|Karlstadeko katedrala.
Irudi:Karlstadsteater.JPG|Hiriko antzokia.
Irudi:East bridge karlstad 20061022 002.jpg|Ekialdeko zubia Klarälven ibaiaren gainean.
Irudi:Sola i Karlsta 2008.jpg|Sola i Karlsta-ren estatua ibaiertzean.
Irudi:Hjortens Udde, lake Vänern Sweden, 2003-04.jpg|Vänern aintzira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dili

**Dili** () Ekialdeko Timorko hiriburu eta hiri nagusia da. Timor uharteko iparraldeko kostaldean dago.

## Klima 
Sabanako klima (*Aw*) dauka, Köppen sailkapenaren arabera.

## Historia 
Portugesek sortu zuten Dili hiria 1520. urtean. 1769. urtean Timor Portugesa herrialdeko hiriburu izendatu zuten, Lifau ordezkatuz; izan ere, holandarrek sarri erasotzen zuten gaur egun Oecusse enklabea den lurraldean zegoen lehengo Lifau hiriburua.

Bigarren Mundu Gerran japoniarrek euren menpe hartu zuten Dili hiria. Bestalde, 1975. urteko azaroko 28an Ekialdeko Timorrek aldebakarreko independentzia-aldarrikapena egin zuen, Portugaldik askatuz. Edozein modutan ere, handik egun batzuetara, abenduaren 7an Indonesiako armadak Dili hartu zuen. Ondorioz, 1976. urteko uztailaren 17an Indonesiak Ekialdeko Timor osoa inbaditu eta beretu zuen, lurraldeari *Timor Timur* izena emanez; Dili zen lurraldeko hiriburua. Hala ere, 1999. urtera arte etengabe gertatu dira sarraskiak Ekialdeko Timorren, 1991. urtean Diliko sarraskia gertatu zen, eta orduan hasi zen Ekialdeko Timor nazioarteko babesa hartzen. 1999. urtean autodeterminazio-prozesuari ekin zioten, eta 2002. urtean Ekialdeko Timorrek independentzia aldarrikatu zuen; maiatzaren 20an Dili estatu berriko hiriburu izendatu zuten.

## Banaketa administratiboa 
Dili hiria Dili udalerriko hiriburua da; besteak beste, Atauro uhartea eta Dili ondoko beste hiri batzuk daude udalerrian. Hiria hogeita sei sukotan (*suco*) banatuta dago; horietatik hemezortzi hiri-eremukoak dira.

## Ekonomia 
Dilin dago Ekialdeko Timorko porturik handiena; merkataritza-gune garrantzitsuena ere Dilin dago.

## Garraioak 
Portuaz gain, merkataritzarako eta helburu militarretarako Nicolau Lobato aireportua dago Dilin.

## Senidetutako hiriak 
*  Coimbra, Portugal
*  Darwin, Australia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Dili
Ufa

**Ufa** (; baxkireraz; *Өфө*) Errusiako hiria da, Baxkortostango Errepublikaren hiriburua. Belaia eta Ufa ibaien elkargunean dago, Ural mendien oinetan. Hiriak 50 kmko luzera du hego-mendebaldetik ipar-ekialdera eta 2010ean 1.062.319 biztanle zituen.

Uraletatik mendebalderako industriagune nagusietako bat da. Industria nagusiak petrolio-findegiak, ekipo elektrikoak, meatzaritzarako ekipoak, goma sintetikoa eta elikagigintza dira. Sei unibertsitate ditu.

## Historia 
Hiriaren jatorria Ivan IV.a Errusiakoak 1574an eraikiarazi zuen gotorleku bat izan zen. Mendi-muino batean eraiki zen. Bertakoek *Ufa* deitzen zioten («txikia» baxkireraz), eta hortik hartu zuen izena. 1802an Baxkiriako hiri nagusia zen.

## Klima 
Ufak klima kontinental hezea du, Köppen klima sailkapenaren arabera. Udak beroak dira, eta neguak hotzak. Urteko batez besteko tenperatura 3,7&nbsp;°C da, baina alde handia dago negutik udara: urtarrileko batez besteko tenperatura -12,4&nbsp;°C da, eta uztailekoa 19,7&nbsp;°C.
Hilabeterik euritsuena uztaila da (66 mm), eta lehorrena martxoa (32 mm).

## Demografia 
2010eko erroldaren arabera, etniaka honela dago banatuta populazioa Baxkortostango Errepublikan:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Halmstad

**Halmstad** Suedia hego-mendebaldeko hiria eta izen bereko udalerriko herriburua da, Hallandeko konderri edo probintziako hiriburua. Nissan ibaiaren bokalean dago. Portua dauka. Industria- eta aisialdi-gunea da. 2006. urtean 55.688 biztanle zeuden Halmstad hirigunean. Halmstad udalerriak, bestalde, 1.018&nbsp;km²-ko azalera dauka, eta 91.800 biztanle.

## Geografia 
Iparraldera Falkenberg udalerria dauka; ipar-ekialdera Hylte udalerria; ekialdera Kronoberg probintzia; hegoaldera Laholm udalerria; eta mendebaldera Kattegat itsasartea.

## Historia 
1320. urte inguruan sortu zuten Halmstad hiria, Kristobal II.a Danimarkakoa errege zela. Baina Halmstad leku-izena Valdemar II.a Danimarkakoaren 1231ko *Liber Census Daniæ* obran aipatuta zegoen, erregearen bizilekutzat.

1434-1436 urte bitartean Kalmarreko Batasunaren aurkako errebolta gertatu zen Halmstaden; ondorioz, hiria suntsituta eta erreta utzi zuten. 1619. urtean, hiria hondatuta utzi zuen beste sute handi bat izan zen: eliza eta harrizko etxeak izan ezik, beste guztia suntsituta geratu zen.

1658. urteko Roskildeko Hitzarmenaren ondorioz, Halmstad Suediakoa zen aurrerantzean.

1882-1889 bitartean eraiki zuten trenbidea Halmstaden: Nässjö, Helsingborg, Varberg eta Bolmen hiriekin lotunea lortu zuen.

## Hezkuntza 
Halmstadeko Unibertsitate Eskola (*Halmstad Högskolan*) dago hirian, baita Defentsako Unibertsitate Eskola Teknikoa (*Försvarsmaktens tekniska skola*) eta Hamstad Unibertsitate Eskola Militarra ere (*Militärhögskolan Halmstad*).

## Kirolak 
Halmstads BK da hiriko futbol taldea. Suediako lau liga eta kopa bat irabazi ditu eta hiru aldiz UEFA Intertoto Kopa.

## Halmstadeko musika-talde ospetsuak 
* Basshunter
* Arch Enemy, death metal melodikoa
* Roxette, pop musika
* Shining, black metala

## Iruditegia 

Irudi:Halmstad IMG 5253.jpg|Hiriaren erdigunea.
Irudi:Halmstad Slottet IMG 5266.jpg|Halmstadeko gaztelua.
Irudi:Najaden.JPG|HSwMS Najaden.
Irudi:Halmstad kyrka IMG 0142.jpg|San Nikolas eliza.
Irudi:Söndrums kyrka 3618.jpg|Söndrums eliza.
Irudi:Halmstad bibliotek-4.JPG|Liburutegia.
Irudi:HBK-Gefle.JPG|Halmstads BK.

## Kanpo estekak 
* Webgunea
## Erreferentziak
Petrozavodsk

**Petrozavodsk** (; karelieraz/bepsaeraz/; bepsaeraz ere *Zavod*) Errusiako ipar-mendebaldeko hiria da, Kareliako Errepublikako hiriburua. Onega aintzirako mendebaldeko ertzean dago. 2010ean 261.987 biztanle zituen.

## Ekonomia 
Eskualde aberatsa da burdina- eta egur-ustiapenetan. Lantegi nagusiek makineria, altzariak eta papera ekoizten dute.

## Historia 
Petrozavodsk hiria Petri I.a Errusiakoaren aginduz sortu zuten 1703. urtean, arma-fabrika handi bati hornitzeko burdinolak bertan kokatzeko. 1717. urterako Kareliako asentamendu handiena zen: 3.500 biztanle inguru zeuden, egurrezko gotorlekua eraikita zeukaten, azoka zuten estalpean, eta tsarraren eta agintarien jauregiak ere bazeuden. Hiriko monumentu ezagunena San Pedro eta San Pauloren egurrezko eliza izan zen: 1772. urtean berreraiki zuten, eta 1789. urtean berriro berritu zuten; 1924. urteko sute batean suntsituta geratu zen.

## Klima 
Köppen klima sailkapenaren arabera, Petrozavodsken klima kontinental azpiartikoa (*Dfc*) dago, Itsaso Baltikoaren eraginez asko leundutakoa bada ere. Neguak luzeak eta hotzak dira, baina kokapena kontuan hartuz gero, oso leunak dira. Udak, ostera, laburrak eta epelak dira.

## Senidetutako hiriak 
*  Alytus, Lituania
*  Brest, Bielorrusia
*  Duluth (Minnesota), Ameriketako Estatu Batuak
*  Joensuu, Finlandia
*  La Rochelle, Frantzia, 1973. urtetik
*  Neustrelitz, Alemania
*  Neubrandenburg, Alemania
*  Nyborg, Danimarka
*  Ōhara, Japonia
*  Podolsk, Errusia
*  Portomaggiore, Italia
*  Mo i Rana, Norvegia
*  Tübingen, Alemania
*  Umeå, Suedia
*  Varkaus, Finlandia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oranjestad (Aruba)

thumb|Erdigunea
thumb|Holandarren arkitektura
thumb|Kokapena
**Oranjestad** (*Hiri laranja*) Arubako hiriburua da, baita bertako hiririk garrantzitsuena ere.

2000. urtean 26.355 biztanle zeuden; 2008.ean, 33.000 biztanle. Hegoaldeko kostan dago Oranjestad, irlaren mendebaldeko ertzean. Papiamentoa da bertako hizkuntza; papiamentoz, hiriari *hondartza* esaten diote, beste gabe.

## Historia eta kultura 
Zoutman gotorlekuaren inguruan eraiki zuten Oranjestad hiria 1796. urtean, eta Arubako hiriburu izendatu zuten. Gotorlekua da gaur egun ere hiriko turismoaren erakargarri nagusia. Zergarik ordaindu behar ez duen portua ere garrantzitsua da, baita gotorlekuaren ondoko Gilen III.a Dorrea ere. Hain zuzen ere, hiriari izena Gilen III.a Orange-Nassaukoa erregearen omenez ipini zioten.

Oranjestad hiriaren zati batzuk urari hartutako eremuetan eraikita daude, hala nola Renaissance Marketplace eta Queen Wilhelmina Park.

Karibe itsasoko lurretan dagoen nederlandar estiloko arkitektura koloniala dauka, baina alboko Curaçao uhartean baino gutxiago. Nolanahi ere, eraikuntza moderno batzuetarako estilo hori berreskuratu dute, besteak beste Royal Plaza-n, Main Street-en eta Main Square-n. Estilo horrekin eraikitako beste batzuk zaharberritzen dihardute.

## Ekonomia eta garraioak 
Hiritik bi kilometrora nazioarteko aireportua dago. Merkataritza-gune garrantzitsua da Oranjestad. Izan ere, hiriko portuak bost merkantzia-ontzi handirentzako lekua dauka. Aruban, nolanahi ere, hainbat portu daude, bai merkataritzarako bai arrantzarako eta aisialdirako.

## Hezkuntza 
Arubako Unibertsitatearen egoitza Oranjestaden dago.
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Willemstad

thumb|280px|Kokapena
thumb|200px|eskuinera|Portua
thumb|200px|Emma Erregina zubia
**Willemstad** Curaçaoko hiriburua da,Karibe itsasoaren ertzean. Holandarren Antillak zeritzon lurraldeko hiriburua izan zen. Gaur egun, Curaçaoko hiriburua izateaz gain, bertako hiririk handiena da, baita biztanle gehien dituena ere. Portu nagusia ere Willemstad hirikoa da.

Besteak beste, Willemstad hiria ospetsua da Karibe itsasoko lurretan dagoen nederlandar estiloko arkitektura koloniala daukan leku bakarretakoa delako. Hain zuzen ere, UNESCOk 1997. urtean Gizateriaren ondare izendatu zituen Willemstadeko alde zaharra, erdigunea eta portua. 1651. urtean Mikvé Israel-Emanuel kongregazioak eraiki zuenetik etengabe zabalik egon den sinagoga dago ondaretzat hartuta, besteak beste.

Hainbat museo daude Willemstaden, hala nola Kurá Hulanda Museo Antropologikoa: esklaboen salerosketaren inguruko erakusketa, Antilletako artea, Kolon aurreko bitxiak, eta Mesopotamia eta Afrikako erlikiak batzen dituen bilduma ikus daiteke bertan, besteren artean.

Hiriko erdigune historikoan bi auzo edo barruti daude: Santa Ana badiak bereizten dituen Punda eta Otrabanda. Punda holandarrek sortu zuten, 1634. urtean ordura arte Espainiakoa zen uhartea eskuratu zutenean. Otrobanda 1707. urtean sortu zuten; gaur egun Willemstadeko kultura-gunea da. Auzo bien artean dago Emma Erregina zubia.

Hato nazioarteko aireportua dago Willemstaden.

## Ekonomia 
Venezuelako petrolio-hobien inguruan egotera, Willemstad gune egokia zen garraio-portua eta findegia eraiki eta garatzeko, besteak beste ur sakoneko portua delako eta egoera politikoak ere horretarako laguntzen zuelako. Hain zuzen ere, Karibeko petrolio-garraioa egiten den porturik garrantzitsuenetarikoa da.

Bestalde, turismoak indar erakargarri handia dauka.

## Biztanleria 
2006. urtean 98.339 biztanle zeuden Willemstaden. Hizkuntza nagusiak papiamentoa, nederlandera, gaztelania eta ingelesa dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Praxidize (satelitea)

**Praxidize** (), edo **Jupiter XXVII**, Jupiter planetaren satelite natural bat da.

## Ezaugarri fisikoak 
Praxidize satelite txikia da (7&nbsp;km-ko diametroa) eta erretrogradoa. Uste da 0,04ko albedoa duela, Jupiterren beste satelite batzuen antzera. Kolore grisaxka du.

Anankeren taldeko satelitea da: 19.300.000&nbsp;km eta 22.700.000&nbsp;km arteko erradioarekin eta 150° inguruko inklinazioarekin Jupiter orbitatzen duten satelite erretrogrado irregularrak dira talde horretako guztiak. Jatorriz, asteroideak dira, Jupiterren grabitateak harrapatuak eta satelite bilakaraziak.

## Aurkikuntza 
Scott Sheppard-ek gidatutako Hawaiiko Unibertsitateko astronomo-talde batek aurkitu zuen, 2000ko azaroaren 23an. Aurkikuntzaren berri 2001eko urtarrilaren 5ean eman zen, Jupiterren beste hamar sateliteren aurkikuntzaren berriarekin batera.

## Izendapena 
Praxidize satelite-izena mitologia grekoko Praxidize pertsonaian du jatorria; Praxidize bidezko zigorraren jainkosa zen, eta Zeusen maitalea.

Hasieran, **S/2000 J 7** izendapen sistematikoa eman zitzaion sateliteari; kode horrek adierazten du 2000n lehen aldiz ikusitako Jupiterren zazpigarren satelitea zela. Praxidize behin betiko izena 2002ko urriaren 22an eman zitzaion, Jupiterren beste 10 sateliterekin batera.

## Kanpo estekak 
* David Jewitt pages
* Scott Sheppard pages
Stavropol

**Stavropol** () Errusiako hego-mendebaldeko hiria da, Stavropol kraiko hiriburua. 2010. urtean 398.266 biztanle zeuden; 2009an 365.900; 2002an 354.867; eta 1989an 318.298.

## Historia 
Stavropolen eta inguruetan gizakia antzinatik bizi izan da: hasi Brontze Arotik eta Erdi Arora arteko hainbat bizilekuren eta kokalekuren aztarna arkeologikoak aurkitu dituzte. Tashla ibaiaren ezkerreko ertzeko aztarnak dira aurkitu dituzten zaharrenak.

Tatariarrak gaur egungo Stavropol hiriaren kanpoaldean bizi izan ziren, eremu aurrekaukasiar handientzat hartzen den lurraldean.

Erdi Aroan hiri garrantzitsua zen Stavropol: eskualdeko erdigune eta hiriburua izan zen, harik eta kumanoek aldi hori eten arte. Beste herrialde batzuen esku egon ostean, Errusiak eskuratu zuen Iparraldeko Kaukasoko eremua.

1777. urtean Stavropol hiri berria sortu zuten militarren kokalekutzat, Errusia-Turkia Gerra 1768-1774koa gertatu ostean; Katalina II.a Errusiakoak aginduta, Grigori Potemkin printzeak sortu zuen gotorleku-hiria, Azov eta Mozdok arteko gune estrategikoan. Hiri-izendapena 1785. urtean eman zioten.

Hain zuzen ere, kokaleku estrategikoak lagunduta, Stavropolek eragin handia izan zuen Errusiar Inperioak Kaukasoa eskuratzerakoan. XIX. mendetik aurrera hiria asko hazi zen, besteak beste Ipar Kaukasoko merkataritza-gune garrantzitsu bihurtuta zegoelako. Elizaren nahiz administrazioaren gune nagusi ere bihurtu zen.

Errusiako Gerra Zibilak iraun zuen artean hainbat agintariren esku egon zen; azkenean, 1920. urteko urtarrilaren 29an Armada Gorriaren menpe geratu zen. 1935. urtean *Voroxilovsk* izena eman zioten hiriari, Kliment Voroxiloven omenez, baina 1943. urtean lehengo toponimoa berrezarri zuten.

1946. urtean hasi ziren hiri inguruetatik gas naturala ustiatzen, eta handik gutxira oliobide bat eraiki zuten Moskuraino eramateko.

## Klima 

## Pertsonaiak 
Sobietar Batasuneko presidente izan zen Mikhail Gorbatxov Stavropol kraian jaiotakoa da.

## Herri eta hiri senidetuak 
Stavropol ondorengo herri eta hiriekin senidetuta dago:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Erinome (satelitea)

**Erinome** (grekoa: Ερινόμη), edo **Jupiter XXV**, Jupiter planetaren satelite natural irregular bat da.

## Ezaugarri fisikoak 
Erinome satelite txikia da (3,2 km-ko diametroa du) eta erretrogradoa. Uste da 0,04ko albedoa duela, Jupiterren beste satelite batzuen antzera. Haren beste ezaugarri asko ezezagunak dira oraindik.

Karmeren taldeko satelitea da: 22.900.000 km eta 24.100.000 km arteko erradioarekin, 164,5° eta 158,3° bitarteko inklinazioarekin eta 0,23-0,27ko eszentrizitatearekin Jupiter orbitatzen duten satelite erretrogrado irregularrak dira talde horretako guztiak.

## Aurkikuntza 
Scott Sheppard-ek gidatutako Hawaiiko Unibertsitateko astronomo-talde batek aurkitu zuen, 2000ko azaroaren 23an. Aurkikuntzaren berri 2001eko urtarrilaren 5ean eman zen, Jupiterren beste 10 sateliteren aurkikuntzaren berriarekin batera.

## Izendapena 
Erinome satelite-izena mitologia grekoko Erinome pertsonaian du jatorria; Erinome Zelesen alaba zen, eta Zeusen maitaleetako bat.

Hasieran, **S/2000 J 4** izendapen sistematikoa eman zitzaion sateliteari; kode horrek adierazten du 2000an lehen aldiz ikusitako Jupiterren laugarren satelitea zela. Erinome behin betiko izena 2002ko urriaren 22an eman zitzaion, Jupiterren beste 10 sateliterekin batera.

## Kanpo estekak
Zilene (satelitea)

**Zilene** (grekoa: Κυλλήνη), edo **Jupiter XLVIII**, Jupiter planetaren satelite natural bat da.

## Ezaugarri fisikoak 
Zilene satelite txikia da (2 km-ko diametroa du) eta erretrogradoa. Uste da 0,04ko albedoa duela, Jupiterren beste satelite batzuen antzera. Haren beste ezaugarri asko ezezagunak dira oraindik.

Pasifaeren taldeko satelitea da: 22.800.000 km eta 24.100.000 km arteko erradioarekin eta 144,5° eta 158,3° bitarteko inklinazioarekin Jupiter orbitatzen duten satelite erretrogrado irregularrak dira talde horretako guztiak.

## Aurkikuntza 
Scott Sheppard-ek gidatutako Hawaiiko Unibertsitateko astronomo-talde batek aurkitu zuen, 2003ko otsailaren 9an. Aurkikuntzaren berri 2003ko apirilaren 2an eman zen.

## Izendapena 
Zilene satelite-izena mitologia grekoko Zilene pertsonaian du jatorria; ZileneZeusen alabetariko bat zen.

Hasieran, **S/2003 J 13** izendapen sistematikoa eman zitzaion sateliteari; kode horrek adierazten du 2003an lehen aldiz ikusitako Jupiterren hamahirugarren satelitea zela. Zilene behin betiko izena 2005eko martxoaren 30ean eman zitzaion, Jupiterren beste 9 sateliterekin batera.

## Kanpo estekak
Kale (satelitea)

**Kale** (grekoa: Καλη), edo **Jupiter XXXVII**, Jupiter planetaren satelite natural irregular bat da.

## Ezaugarri fisikoak 
Kale satelite txikia da (2 km inguruko diametroa du), eta erretrogradoa. Uste da 0,04ko albedoa duela, Jupiterren beste satelite batzuen antzera. Haren beste ezaugarri asko ezezagunak dira oraindik.

Karmeren taldeko satelitea da: 22.900.000 km eta 24.100.000 km arteko erradioarekin, 164,9° eta 165,5° bitarteko inklinazioarekin eta 0,23-0,27ko eszentrizitatearekin Jupiter orbitatzen duten satelite erretrogrado irregularrak dira talde horretako guztiak.

## Aurkikuntza 
Scott Sheppard, D. Jewitt eta J. Kleyna Hawaiiko Unibertsitateko astronomoek aurkitu zuten, 2001eko abenduaren 9an.
## Izendapena 
Kale satelite-izena mitologia grekoko Kale pertsonaian du jatorria; Kale Zeusen alabetariko bat zen.

Hasieran, **S/2001 J 8** izendapen sistematikoa eman zitzaion sateliteari; kode horrek adierazten du 2001ean lehen aldiz ikusitako Jupiterren zortzigarren satelitea zela. Kale behin betiko izena 2003ko abuztuan eman zitzaion.

## Kanpo estekak
Kore (satelitea)

**Kore** (grekoa: Κόρη), edo **Jupiter XLIX**, Jupiter planetaren satelite natural irregular bat da.

## Ezaugarri fisikoak 
Kore satelite txikia da (2 km inguruko diametroa du), eta erretrogradoa. Haren beste ezaugarri asko ezezagunak dira oraindik.

Pasifaeren taldeko satelitea da: 22.800.000 km eta 24.1000.000 km arteko erradioarekin Jupiter orbitatzen duten satelite erretrogrado irregularrak dira talde horretako guztiak. Talde horretako gainerako sateliteak Pasifae, Sinope, Kalirroe, Megaklite, Autonoe, Euridome eta Esponde dira.

## Aurkikuntza 
Scott Sheppard-ek gidatutako Hawaiiko Unibertsitateko astronomo-talde batek aurkitu zuen, 2003ko otsailaren 8an hartutako irudiak aztertzean. Aurkikuntzaren berri 2003ko apirilaren 3an eman zen.

## Izendapena 
Kore satelite-izena mitologia grekoko Kore pertsonaian du jatorria. Kore izena Pertsefone jainkosaren beste izen bat da; Zeusen eta Demeterren alaba zen.

Hasieran, **S/2003 J 14** izendapen sistematikoa eman zitzaion sateliteari; kode horrek adierazten du 2003. urtean lehen aldiz ikusitako Jupiterren hamalaugarren satelitea zela. Kore behin betiko izena 2007ko apirilaren 5ean eman zitzaion.

## Kanpo estekak
Ulan-Ude

**Ulan-Ude** (; buriateraz: *Улаан-Удэ*, *Ulaan Üde*), antzina **Verkhneudinsk**, Errusiako hiria da, Buriatiako Errepublikaren hiriburua. Siberiako hegoaldean dago, Uda eta Selenge ibaien elkargunean, Khamar-Daban eta Tsagan-Daban mendiguneen arteko haran sakon batean. 2010ean 404.426 biztanle zituen eta ekialdeko Siberiako hirugarren hiririk handiena zen.

## Klima 
Ulan-Udek estepako klima hotza (*BSk*) du, Köppen klima sailkapenaren arabera. Negu luze, hotz eta idorrak izaten dira, eta uda laburrak baina oso beroak.

## Garraioak 
Uda eta Selenge ibaiek bat egiten duten lekuan portua dauka. Gainera, Pekinera doan trenbide-linea igarotzen da Ulan-Ude hiritik, baita trenbide Transiberiarra ere.

## Ekonomia 
Industria-jarduera nagusiak: elikagaigintza, larru-ontzea, zerrategiak, kristalgintza, adreilugintza eta trenbideetarako gaiak eta ekipamendua.

## Historia 
thumb|1790eko armarria
Hiria 1666. urtean sortu zuten, kosakoek negua igarotzeko kuarteltzat. Errusia, Txina eta Mongoliaren arteko merkataritza-bideetan zegoenez, hiria hazi egin zen.

XIX. mendean trenbidea eraiki zutenean hiria garrantzi handia hartzen joan zen, eta 1923. urtean Buriatiako Sobietar Errepublika Sozialistako hiriburu egin zuten. 1880. urtean 3.500 biztanle inguru zeuden, eta 1939.ean 126.000 inguru.

1934. urtean ipini zioten hiriari gaurko izena, "Ulan-Ude"; lehenagoko izena *Verkhneudinsk* (Верхнеу́динск) izan zen.
 
## Herri eta hiri senidetuak 
Ulan-Ude ondorengo herri eta hiriekin senidetuta dago:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Ulan-Udeko webgune ofiziala
Helize (satelitea)

**Helize** (grekoa: Ελίκη), edo **Jupiter XLV**, Jupiter planetaren satelite natural irregular bat da.

## Ezaugarri fisikoak 
Helize satelite txikia da (4 km inguruko diametroa du), eta erretrogradoa. Uste da 0,04ko albedoa duela, Jupiterren beste satelite batzuen antzera. Haren beste ezaugarri asko ezezagunak dira oraindik.

Anankeren taldeko satelitea da: 19.300.000 km eta 22.700.000 km arteko erradioarekin eta 150° inguruko inklinazioarekin Jupiter orbitatzen duten satelite erretrogrado irregularrak dira guztiak. Talde horretan sailkatutako sateliteak, jatorriz, asteroideak dira, Jupiterren grabitateak harrapatuak eta satelite bilakaraziak.

## Aurkikuntza 
Scott Sheppard, D. Jewitt, J. Kleyna, Y. Fernández eta H. Hsieh Hawaiiko Unibertsitateko astronomoek aurkitu zuten, 2003ko otsailaren 6an hartutako irudiak aztertzean. Aurkikuntzaren berri 2003ko martxoaren 4an eman zen, Jupiterren beste sei sateliteren aurkikuntzaren berriarekin batera.

## Izendapena 
Helize satelite-izena mitologia grekoko Helize pertsonaian du jatorria; Helize musetako bat zen, Zeusen alaba.

Hasieran, **S/2003 J 6** izendapen sistematikoa eman zitzaion sateliteari; kode horrek adierazten du 2003an lehen aldiz ikusitako Jupiterren seigarren satelitea zela. Helize behin betiko izena 2005eko martxoaren 30ean eman zitzaion.

## Kanpo estekak
Adda

**Adda** (; lombardieraz *Ada*) Italiako Lombardia eskualdeko ipar-mendebaldeko ibai bat da, Po ibaiaren ezkerraldeko ibaiadarra. Izena hizkuntza zeltikotik eratorri da, hori baitzen Antzinatean eskualde horretako populazioaren hizkuntza, eta «dabilen ura» esan nahi du.

Po ibaiaren ibaiadar nagusia da, eta 313 km luze da. Italiako ibaietan laugarrena da. Haren arro hidrografikoak 7.979 km² ditu.

Rhetiako Alpeetan du jatorria, Stelvio mendatetik mendebaldera, 2.235 m-ko altitudean. Lehenik, hegoalderantz egiten du; gero, mendebalderantz sartzen da, eta Como aintzira zeharkatzen du. Bere ibilbidearen azken zatian hegoalderantz egiten du berriro Lombardiako lautadan, eta Po ibaiarekin bat egiten du Castelnuovo Bocca d'Adda herrian, 36 m-ko altitudean. Lombardiako Sondrio, Como, Lecco, Bergamo, Milan, Cremona eta Lodi probintziak zeharkatzen ditu.

Energia hidroelektrikoa eta lautada ureztatzeko ustiatzen da. Batez beste, 187 m³/s-ko emaria du.

## Kanpo estekak
Brown Unibertsitatea

thumb|250px|Manning Chapel.

**Brown Unibertsitatea** (), Estatu Batuetako unibertsitate pribatu bat da, Providencen kokatua (Rhode Islandeko estatuan). Ivy League osatzen duten zortzi unibertsitateetako bat da.

8.649 ikasle inguru ditu, 6.316 graduaurrekoak eta 2.333 graduondokoak.

## Historia 
1764an sortu zen *Rhode Island College* izenarekin. Brown izan zen afiliazio erlijioso guztietako ikasleak onartu zituen lehen unibertsitatea. 1804an, unibertsitatea **Nicholas Brown** berrizendatu  zen, Nicholas Brownen omenez, 5.000 dolarrekin lagundu baitzuen.

1891ean Brownek nesken unibertsitate bat (*college* bat: *Pembroke College*) egin zuen, eta geroago, mutilen unibertsitatearekin bateratu zen.

2001etik, Browneko presidentea Ruth J. Simmons da.

## Erakundea 
Gaur egun, 100 karrera inguru ditu, eta 50 graduondoko ikastaro baino gehiago. Medikuntza eskola bat ere badu, *Brown Medical School*, 326 ikaslerekin.

Unibertsitateko egunkaria Brown Daily Herald da, ikasleek kudeatua.

## Pertsona famatuak 
### Ikasleak 
* Cory Gibbs (2001), futbolaria
* Emma Watson (2009-2011), aktorea eta modeloa
* Jeffrey Eugenides (1983), idazlea
* Jerónimo Urmeneta (1834), politikaria
* Jessica Capshaw (1998), aktorea
* Joe Paterno (1950), futbol amerikar jokalaria
* John Lee Richmond, beisbol jokalaria
* John Milton Hay (1858), politikaria
* John Sculley (1961)
* José Tomás Urmeneta (1827), politikaria
* Julio Velarde, ekonomilaria
* Laura Linney (1986), aktorea
* Lisa Loeb (1990), kantautorea
* Lorraine Nicholson, Jack Nicholsonen alaba
* Michael Newdow, abokatua
* Nicanor Parra (1943), matematikaria eta fisikaria
* Randy Pausch, informatikaria
* Ted Turner
* Thomas J. Watson Jr
* Wendy Carlos (1962), musikagilea

### Irakasleak 
* Ama Ata Aidoo
* Bernard Chazelle
* Carlos Fuentes
* Edwin Honig
* Fernando Henrique Cardoso
* Joan Massagué Solé
* Lars Onsager
* Michael Newdow
* Otto Neugebauer
* Ricardo Lagos
* Sergei Khrustxov, Nikita Khrustxoven semea

## Kanpo estekak 
*  Brown Unibertsitateko webgune ofiziala
Lauraceae

**Laurazeak** (**Lauraceae**) Laurales ordenako landare angiospermoen familia bat dira. Familiak 3.500 espezie inguru ditu, 65 bat generotan banatuak. Espezie gehienak klima tropikaletakoak dira, batez ere Asiako hego-ekialdekoak eta Brasilgoak.

Makaronesiako (Kanariak, Madeira eta Azoreak) eta klima subtropikal hezeko beste eskualde batzuetako baso iraunkorretako espezie nagusiak dira. Familia honetako espezie asko erabilgarriak dira, olio esentzialengatik (ereinotza, *Aniba rosaeodora*, *Ocotea odorifera*, *Cinnamomum camphora)*, fruituagatik (ahuakateondoa) edo zuragatik (*Chlorocardium rodiaei*, *Eusideroxylon zwageri*, *Ocotea porosa*, *Endiandra palmerstonii*).

## Ezaugarriak 
Gehienak zuhaitzak (50 m-rainoko altuerakoak) edo zuhaixkak dira, gehienetan hostoiraunkorrak, eta askoz bakanagoak dira espezie igokariak edo parasitoak (*Cassytha*). Hostoak txandakakoak edo aurkakoak dira, edo itxuraz bertizilatuak bestela, bakunak, osoak (oso gutxitan gingildunak), maiz larrukarak; gainaldea berde distiratsua izaten dute, eta azpialdea, berriz, berde-urdinxka.

Landare dioikoak edo monoikoak dira, lore sexubakarrekin. Loreak txikiak izaten dira, aktinomorfoak, gehienetan berdexkak, horixkak edo zurixkak, eta gutxiagotan gorrixkak.

## Generoak 
Familiaren barne-sistematika korapilatsua da, eta genero-banaketa ez da arazorik gabea. Hemen aurkezten diren generoak Royal Botanic Gardens, Kew eta Missouri Botanical Garden erakundeek 2010ean emandakoak dira (http://www.theplantlist.org/browse/A/Lauraceae/):
 

*Adenodaphne* eta *Temmodaphne* generoak ere Lauraceae familiaren barnean sailkatu dira berriki.

## Kanpo estekak 
* Mapa
## Erreferentziak
Interlaken

**Interlaken** Suitzako herri eta udalerri bat da, Berna kantonamendukoa. Interlaken-Oberhasli barruti administratiboko hiriburua da. Mugak: iparraldean Ringgenberg, ekialdean Bönigen, hegoaldean Därligen eta Matten bei Interlaken, eta mendebaldean Unterseen

Suitzako erdialdean dago, Alpeetatik hurbil. Aar ibaiak hiria zeharkatzen du.

Garai batean ehungintza izan zen herriko jarduera ekonomiko nagusia, baina, gaur egun, zerbitzuak dira jarduera nagusiak, turismoagatik. Bi tren-geltoki eta bi funikular ditu.

Interlaken herria Jungfrau mendia (4158 m) eta Jungfrau-Aletsch-Bietschhorn multzoa ikusteko abiapuntu nagusia da.

## Historia 
Herriaren izenak «aintzira artean» esan nahi du, Thun eta Brienz aintziren artean baitago. 1891 arte, herriak *Aarmühle* izena zuen. 1133 inguruan, agustindarren komentu bat eraiki zen herrian, eta 1528 arte iraun zuen.

Suitzako turismo-herririk zaharrenetariko bat da, eta, gaur egun ere, gehien bisitatzen den herrietakoa da oraindik. Goethe, Lord Byron eta Felix Mendelssohn, adibidez, Interlakenen egoten ziren tarteka.

## Klima 
## Herri eta hiri senidetuak 
*  Ōtsu
*  Scottsdale
*  Třeboň
*  Huangshan
*  Zeuthen

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Notre-Dame de Paris

***Notre-Dame de Paris*** Victor Hugok 1831ean idatzitako eleberria, 11 liburukiz osatua. Bertan XV. mendeko Parisen gertatzen den Esmeraldaren (ijitoa) eta Quasimodoren (konkordun gorra) arteko istorioa azaltzen da. Eleberri honen elementu guztiengatik —girotze errenazentista, ezinezko amodioak, pertsonaia baztertuak, amaiera dramatikoa— esaten da obra hau Erromantizismo frantsesaren eredu dela. Istorioaren gehiengoa Parisko Notre-Dame katedralan jazotzen denez, horrela du izenburua.

Victor Hugok, bere emaztearengandik banatu zenean, editore batek eskatua idatzi zuen liburua. 6 hilabete inguru behar izan zituen lana amaitzeko, eta fisikoki oso nekatua utzi zuen lan honek. Baina, esfortzuak merezi izan zuen, liburuak kritika onak jaso zituelako, eta irakurleengan arrakasta handia izan zuelako.

## Egokitzapenak 
### Zinema 
* *Esmeralda* (1905), film labur mutua (frantsesa).
* *Notre-Dame de Paris* (1911).
* *The Darling of Paris* (1923)
* *Esmeralda* (1922)
* *The Hunchback of Notre Dame (1923ko filma)*
* *The Hunchback of Notre Dame* (1939)
* *Notre-Dame de Paris* (1956)
* *The Hunchback of Notre Dame (1996ko filma)*
* *The Hunchback* (1997)
* ''Quasimodo d'El Paris* (1999)

### Telebista 
* *The Hunchback of Notre Dame* (1966)
* *The Hunchback of Notre Dame* (1977)
* *The Hunchback of Notre Dame* (1982)
* *The Hunchback of Notre Dame* (1986)
* *The Magical Adventures of Quasimodo* (1996)

## Bibliografia 
* Pascal Tonazzi, *Florilège de Notre-Dame de Paris (anthologie)'', Editions Arléa, Paris, 2007, 

## Kanpo estekak
Txeboksary

**Txeboksary** (; txuvaxeraz: Шупашкар, *Šupaškar*) erdialdeko Errusiako hiri eta ibai-portua da, Volgaren ertzean dagoena. Txuvaxiaren hiriburua da. 2010ean 453.721 biztanle zituen.

## Historia 
Idatziz jasotako Txeboksaryri buruzko lehenengo agiria 1469. urtekoa da, errusiar soldaduek hiritik igaro zirelako, Kazango khanerrira bidean. Hala ere, aztarnek antzinagoko datuak ematen dituzte: XIII. menderako, bertan Veda Suvar bulgariar hiria zegoen, eta mongolak sartu ziren hirian geroago.

1555. urtean errusiarrek gotorlekua eraiki zuten eta kokalekua ere ipini zuten bertan. XVII. mende amaierarako Volga eskualdeko merkataritza-hiri garrantzitsua zen. 1781. urtean Kazan probintziako hiriburu izendatu zuten. XX. mende hasieran 5.500 biztanle inguru zeuden hirian, eta zerrategia eta lantegi txiki mordoa zeuden.

1939. urtean trenbidez Kanax hiriarekin lotu zutenetik, hazkunde eta garapen handia izan zuen, ekonomia-gune garrantzitsu bihurtuz. 1965. urterako 163.000 biztanle zituen.

Txeboksaryn hogeita bost eliza eta lau monasterio daude, XVI. mendetik hona eraikitakoak.

## Demografia 
## Ekonomia 
Industria-jarduera hauek dira nagusiak: ehungintza, zurgintza eta larruzko gaiak. Zentral hidroelektriko bat ere dago.

## Hezkuntza 
Txuvaxia Ulianov Unibertsitate Estatala dago Txeboksaryn.

## Klima 
Txeboksaryn klima kontinental hezea dago, *Dfb* Köppen klima sailkapenaren arabera. Neguak oso hotzak eta udak freskoak izaten dira. Azaro amaieratik martxo amaiera arte, lurra elurrez estalirik egoten da.
 

## Iruditegia 

Fitxategi:Square of Republic, Cheboksary, Russia.jpg|Errepublikaren plaza eta Nekazaritza akademia.
Fitxategi:Tsjeboksary-golfen.jpg |Ama Babeslearen monumentua.
Fitxategi:Cathedral of the Presentation Cheboksary.jpg|Andre Mariaren Aurkezpena katedrala (1651).
Fitxategi:Miny-raion.jpg |Novoiuzhny barrutia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hammerfest

**Hammerfest** Norvegiako hiria eta udalerria da, Finnmark probintziakoa. Europako hiririk iparraldekoenetako bat da.

Hiria Kvaløya uhartean dago, eta Kvalsund zubiaren bidez lotuta dago kontinentearekin. Zirkulu Polar Artikoan badago ere, ez dago permafrostik inguruan; urteko batez besteko tenperatura 2&nbsp;°C da.

Hiria Norvegiako iparraldeko turismo-gune nagusietakoa da, eta sami kulturaren gune garrantzitsua da. Kirol-arrantzarako eta urpeko igeriketarako zerbitzuak ditu.

## Klima 
## Historia 
1789an herri-kategoria onartu zioten inguruari, baina lehenagotik arrantza- eta ehiza-gune garrantzitsua zen eskualdean.

Napoleondar gerretan, Britainia Handiak Danimarka-Norvegietako erresumari eraso zion, eta Hammerfest-ek britainiar itsas armadaren bonbardaketa jasan zuen 1809an.

1890ean, okindegi batek sua hartu zuen; sutea zabaldu egin zen, eta etxeen erdiak erre zituen.

Bigarren Mundu Gerran, alemanek hiria okupatu zuten, eta, alde gin zutenean, hiriaren parte handi bat erre zuten.

## Kanpo estekak 
* Hammerfesti buruzko informazio turistikoa (ingelesez) (norvegieraz)
Petah Tikva

**Petaj Tikva** (; ) Israelgo Erdialdeko barrutiko hiria. 2009ko erroldaren arabera, hiriak 209.600 biztanle zituen.

## Pertsona ezagunak 
* Amotz Zahavi, biologoa (1928)

## Kanpo estekak 
*  Petah Tikvako webgune ofiziala
## Erreferentziak
Gunnar Myrdal

**Gunnar Myrdal** (Gagnef, 1898ko abenduaren 6a - Danderyd, 1987ko maiatzaren 17a) ekonomista suediarra, 1974an Ekonomiako Nobel Sariaduna Friedrich Hayekekin batera. Stockholmoko unibertsitatean doktoratuazen, eta gero bertan izan zen politika ekonomikoko eta nazioarteko ekonomiako irakasle. "Suediar eskola"ko kide izan zen. Alva Myrdal‎ diplomazialari eta soziologoaren senarra izan zen.

## Ekarpen garrantzitsuenak 
* Ekonomia positiboa eta ekonomia normatiboaren arteko banaketari kritika;
* Herri azpigaratuetako pobreziari buruz egindako azterketak;
* Diruari eta fluktuazio ekonomikoei buruzko teorien inguruko lanak.

## Lan azpimarragarriak 
* *The Political Element in the Development of Economic Theory.*, 1930.
* *The Cost of Living in Sweden, 1830-1930*, 1933.
* *Crisis in the Population Question*, 1934.
* Fiscal Policy in the Business Cycle. *The American Economic Review*, 1939.
* *Population, a Problem for Democracy.* Harvard University Press, 1940.
* *Contact With America*, 1941.
* *An American Dilemma: The Negro Problem and Modern Democracy.* Harper & Bros, 1944.
* Social Trends in America and Strategic Approaches to the Negro Problem. *Phylon*, 1948.
* *An International Economy, Problems and Prospects.* Harper & Brothers Publishers, 1956.
* *Rich Lands and Poor.*, 1957.
* *Economic Theory and Underdeveloped Regions*, Gerald Duckworth, 1957.
* *Value in Social Theory: A Selection of Essays on Methodology.*1958.
* *Beyond the Welfare State.* Yale University Press, 1960.
* *Challenge to Affluence.* Random House, 1963.
* *America and Vietnam – Transition*, 1967.
* Twenty Years of the United Nations Economic Commission for Europe. *International Organization*, 1968.
* *Objectivity in Social Research*, 1969.
* *The Challenge of World Poverty: A World Anti-Poverty Program in Outline.*, 1970.
* *Hur Styrs Landet?*, 1982.
* Gunnar Myrdal on Population Policy in the Underdeveloped World – *Population and Development Review*, 1987.
* The Equality Issue in World Development - *The American Economic Review*, 1989.

## Kanpo estekak
Robert Fulton

**Robert Fulton** (Fulton Township, Pennsylvania, 1765eko azaroaren 14a − New York, 1815eko otsailaren 24a), ingeniari eta asmatzaile estatubatuarra.

Lurrunontziaren asmatzailetzat hartzen da.

Fultonek 3 urte zituenean, aita hil zitzaion. 17 urterekin Filadelfiara joan zen, non erretratuak margotzen ikasi zuen eta Benjamin Franklin ezagutu zuen.

1786an Britainia Handira joan zen margolaritza ikastera, eta pixkanaka industria-diseinuaren alde egin zuen.

1797an Frantziara joan zen, non Claude de Jouffroy markesak, 1783an, lurrunontzi bat eraiki zuen gurpil-palek bultzatua.

Napoleon Bonapartek eskatuta, bere lehen helizedun itsaspekoa diseinatu zuen (*Nautilus*), eta 1800. urtean probatu zen lehenengo aldiz.

1803. urtearen hasieran, Fultonek lurrunontzi prototipo bat probatu zuen, baina itsasontzia alde batera okertu zen. 1803ko abuztuaren 9an, Robert Fultonek lehenengo lurrunontzia martxan jarri zuen Sena ibaian.

1807ko abuzutaren 17an, Estatu Batuetan, Hudson ibaian, New York eta Albany arteko lurrunontzi komertzialen lehenengo linea erregularra ireki zuen.

Fultonek bere lurrunontzi-diseinua patentatu zuen 1809an, itsasontzi gehiago eraiki zituen, eta lurrunaren indarrarekin bultzatutako lehenengo gerraontzia diseinatu (*Demologos*). Ez zuen amaitua ikusiko, eta azkenean, *Fulton the First* izena jarri zioten.
Akita

Japoniako Honshu uharteko Tōhoku eskualdeko hiri bat da, Akitako prefeturako hiriburua. 2014ko erroldaren arabera 318.926 biztanle ditu.

## Historia 
Japoniar paleolitotik jadanik populatua izan zen eremua. Jizōden arkeologia eremuan Jomon eta Yayoi aroetako tresna ugari aurkitu dira.

Nara Aroan, 733 urtean, Yamato gorteak Akita gaztelua eraiki zuen bertako Emishi leinuak gobernatu ahal izateko. Sengoku Aroan bertako samurai ugarik agindu zuten bertan baina Edo Aroan Tokugawa shogunerriaren menpeko Satake leinuak Kubota domeinuaz jabetu ziren eta Kubota gaztelua eraiki zuten.

1868ko Meiji berrezarkuntzaren ondoren domeinua desagertu eta Akita prefetura ezarri zen, Akita bera hiriburu zuela. Akita udalerria 1889an eratu zen. 1898an Japoniar Armadaren basea ezarri zen bertan eta 1902an trebidea iritsi zen.

1914an Kurokawa Petrolio findegia eraikitzearekin batera garapen ekonomiko handia izan zuen hiriak. Dena dela Bigarren Mundu Gerran hau izan zen arrazoi nagusia hiriak bonbakatzeko.

1983an lurrikara batek jo zuen baina ez zuen kalte handirik izan.

## Geografia 
Akita prefeturaren kostaldeko lautadan kokaturik dago. Omono ibaiak zeharkatzen du hiria eta Japoniako itsasoan itsasoratzen da.

## Klima 

## Ekonomia 
Hiritik gertu, Japoniako petrolio-porturik garrantzitsuenetako bat dago. Petrolio-findegia, zurgintza, metalurgia eta ehungintza dira industria nagusiak.

Nekazaritzak ere pisu handia du, batez ere arrozaren kultiboak.

## Ondasun nabarmenak 
* Kubota gaztelua.
* Akita gazteluaren aztarnak.
* Seshu parkea.

## Iruditegia 

Irudi:Osumi-Yagura of Kubota-Castle 20120105.jpg|Kubota gaztelua.
Irudi:Iyataka-Jinja 5.jpg|Iyataka santutegia.
Irudi:Akitaken Gokoku Jinja.jpg|Akitaken Gokoku santutegia.
Irudi:Akita Municipal Gymnasium 20111014b.jpg|Akitako gimnasioa.
Irudi:Asahi River and Taihei River from Asahi-bashi.jpg|Asahi ibaia.
Irudi:Mt. Taihei, Akita 2012summer.jpg|Taihei mendia.

## Hiri senidetuak 
*  (1982)
*  (1984)
*  (1987)
*  (1992)
*  (1992)
*  (1993)
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Akitako udalaren webgunea

* Webgune ofiziala
Rybnik

**Rybnik** Polonia hegoaldeko hiria, Silesiako voivoderrian, Txekiako mugatik gertu, hegoaldera Varsoviatik 290 kilometrotara, eta mendebalderae Krakoviatik 100 kilometrotara. Silesiako gune industrial garrantzitsua.

## Senidetutako hiriak 
* , Dorsten
* , Eurasburg
* , Iwano-Frankiwsk
* , Karvina
* , Larisa
* , Liévin
* , Mazamet
* , Newtownabbey
* Saint Vallier (Saône-et-Loire)
* , Szolnok

## Pertsona famatuak 
* Hermann Boehm, (1884–1972) Kriegsmarineko almirantea
* Jerzy Dudek, futbolaria
* Henryk Górecki, musikagilea
* Otto Landsberg, politikaria
* Tomasz Zdebel, futbolaria
* Ewa Sonnet, modelo eta abeslaria
* Lidia Grychtołówna, pianista
* Adam Makowicz, jazz pianista
* Piotr Paleczny, pianista
* Olek Krupa, aktorea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Rybniken webgunea
* Wieża Ciśnień
Richard Dedekind

**Julius Wilhelm Richard Dedekind** (Brunswick, 1831ko urriaren 6a - *ibidem*, 1916ko otsailaren 12a), alemaniar matematikaria izan zen; ekarpen handiak egin zituen aljebra abstraktuaren (batez ere, eraztunaren teoriaren), zenbaki aljebraikoen teoriaren eta zenbaki errealen arloetan.

Dedekind Brunswicken jaio zen. 1848an Brunswickeko *Colegium Carolinum*en sartu zen, eta ondoren, 1850ean, Göttingengo unibertsitatean. Bere doktorego-tesiaren zuzendaria Gauss izan zen. Galoisen teoriari buruzko unibertsitateko eskolak ematen lehenengoa izan zen.

## Kanpo estekak 
*  Richard Dedekindi buruzko informazioa *Stanford Encyclopedia of Philosophy* webgunean
Itamar Franco

**Itamar Augusto Cautiero Franco** (Salvador de Bahia, 1930eko ekainaren 28a - São Paulo, 2011ko uztailaren 2a) jatorri italiarreko politikari brasildarra izan zen.

## Biografia 
Itsas zabalean jaio zen eta Itamar deitu zioten jaiotako itsasontziaren izena *Ita* zelako eta *mar* itsasoan jaio zelako. Erabaki polemikoak hartzeagatik eta egin dezaketen kaltea ez neurtzeagatik izan da beti ezaguna, inguruko lagunek egiten zuena ondo neurtzen zuela esaten badute ere. Bere nortasunaren parte zen baita ere, bistako arrazoirik gabe, aldarte aldaketa nabariak jasatea.

Diktadura militarraren aurka borrokatu zen (1964tik 1985era herriaren gidaritza izan zuena, 1967tik 1971ra Juiz de Fora (Minas Geraiseko alkate prefektua izan zen, eta 1974an senatari hautatu zuten). Partiduaren barruan, Mugimendu Demokratiko Brasildarraren Alderdian, eragina azkar irabazi zuen.

1982an berriz senatari hautatu ostean, garaipenik gabe, Partidu Liberalaren (PL) gobernadore karguarekin saiatu zen.

1989an, Frankok PLa utzi eta PRNen (Partido da Reconstrução Nacional) barneratu zen, lehendakariordetzarako hautagaia izateko aukeratu zutelarik, Fernando Collor de Melloren atzetik. Collorrek 1989ko lehendakaritzarako hauteskunde orokorrak irabazi zituen, eta, horrek, 60ko hamarkadatik hautatutako lehen lehendakariordea bihurtu zuen Franco.

### Brasilgo Lehendakaritza 
1992ko irailean, Collorrek lehendakaritza alde batera uzten du ustelkeriari buruzko ikerketa batzuk direla-eta. Francok bitarte horretan lehendakari lanak egin zituen eta Collorrek behin betiko utzi zuenean lehendakari bihurtu zen 1994 arte.
Euzelade (satelitea)

**Euzelade** (grekoa: Ευκελάδη), edo **Jupiter XLVII**, Jupiter planetaren satelite natural bat da.

## Ezaugarri fisikoak 
Euzelade satelite txikia da (4 km-ko diametroa) eta erretrogradoa. Uste da 0,04ko albedoa duela, Jupiterren beste satelite batzuen antzera.

Karmeren taldeko satelitea da: 22.900.000 km eta 24.100.000 km arteko erradioarekin eta 164° eta 165,5°-ko bitarteko inklinazioarekin Jupiter orbitatzen duten satelite erretrogrado irregularrak dira talde horretako guztiak.

## Aurkikuntza 
Scott Sheppard-ek gidatutako astronomo-talde batek (D. Jewitt, J. Kleyna, Y. Fernández eta H. Hsieh) aurkitu zuen, 2003ko otsailaren 6an. Aurkikuntzaren berri 2003ko martxoaren 4an eman zen, Jupiterren beste sei sateliteren aurkikuntzaren berriarekin batera.

## Izendapena 
Euzelade satelite-izena mitologia grekoko Euzelade pertsonaian du jatorria; Euzelade musetariko bat zen, eta Zeusen alaba.

Hasieran, **S/2003 J 1** izendapen sistematikoa eman zitzaion sateliteari; kode horrek adierazten du 2003an lehen aldiz ikusitako Jupiterren lehen satelitea zela. Euzelade behin betiko izena 2005eko martxoaren 30ean eman zitzaion, Jupiterren beste 9 sateliterekin batera.

## Kanpo estekak
Matsuyama

Ehime prefeturako hiriburua, Shikoku uhartean, Japonian. 2014ko erroldaren arabera, 516.460 biztanle ditu.

## Historia 
Aintzina Iyo-Matsuyama domeinuko hiriburua izan zen eta Matsuyamako gazteluan bizi zen daymioa. VI menderako jadanik ezaguna zen Dōgo Onsen ur-termalen herria. VIII mendean hainbat tenplu eraiki ziren Matsuyaman baina zutik dirauten zaharrenak XIV mendekoak dira. Erdi Aroan literaturak bultzada handia izan zuen, hainbat haiku poeta eta idazle bizi izan baitziren bertan.

1945ean hegazkin estatubatuarren bonbaketak jasan zituen.

2005eko urtarrilaren 1ean, Hojo hiria eta Nakajima herria bereganatu zituen, eta horrela, 500.000 biztanle baino gehiago izatea lortu zuen.

## Geografia 
Shikoku uhartearen erdialdean (Chūyo eskualdean), eta Shikoku eskualdearen ipar-ekialdean kokatzen da.
 
## Klima 

## Unibertsitateak 
* Ehimeko unibertsitatea (愛媛大学)
* Matsuyamako unibertsitatea (松山大学)

## Ondarea 
* Matsuyamako gaztelua (松山城)
* Dōgo onsen (道後温泉)
* Shikokuko erromesbidea
** Taisan-ji tenplua (太山寺)
** Ishite-ji tenplua (石手寺)

## Iruditegia 

Irudi:Matsuyama Castle Tower(Iyo) JAPAN.JPG|Matsuyamako gaztelua.
Irudi:Matsuyama Castle Tower 3 (Iyo) JAPAN.JPG|Ikuspegia Matsuyama gaztelutik.
Irudi:Dogo Hot Spring.JPG|Dōgo onsen.
Irudi:Ishiteji 05.JPG|Ishite-ji tenplua.
Irudi:Ryuunzan Taisanji 04.JPG|Taisan-ji tenplua.
Irudi:Joruriji Kizugawa Kyoto pref Japan02s3.jpg|Jōruri-ji tenplua.

## Senidetutako hiriak 
*  (1981)
*  (1989)
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* ,  Matsuyamako webgune ofiziala
Sumatrako tigre

**Sumatrako tigrea** (*Panthera tigris sumatrae*) tigrearen subespezie bat da, eta Indonesiako Sumatra uhartean baino ez da bizi. Desagertzeko arrisku bizian dago: 400-500 espezimen baino ez dira bizi, antza denez, eta uharteko parke nazionaletan bizi dira ia guztiak.

## Ezaugarriak 
Gaur egun bizi diren tigre azpiespezietan txikiena da. Arrak, batez beste, 2,20-2,30 m luze dira burutik isatsera, eta 120-140 kg inguru pisatzen dute. Emeak 2,20 m luze izaten dira, eta 75-110 kg inguru pisatzen dute. Marra edo zerrenda estuagoak dituzte beste tigre-subespezieek baino, eta ugariagoak. Hanketako behatzen artean mintz bat dute, eta hedatu egiten dute azkarrago igeri egiteko. Horregatik, beren harrapakinak uretara eramaten saiatzen dira, batez ere harrapakinak igerilari txarrak direnean.

## Elikadura 
Animalia bakartiak dira, eta gauez ehizatzen dute. Harrapakinak zelatatzen dituzte, eta atzetik edo alboetatik erasotzen diete. Basurdeak, oreinak eta lurrean daudenean orangutanak harrapatzen dituzte, baina baita hegaztiak eta arrainen tamainuko animaliak ere.

## Habitat 
Indonesiako Sumatra uharteko lur behereetako eta lautadetako oihanetan zein mendietako oihanetan bizi dira. Haien habitata desagertzen ari da, nekazaritzaren hedapenaren ondorioz.

## Iraute egoera 
Sumatrako tigrea tigre azpiespezie guztietan arrisku larrienen dagoena da. 400-500 ale baino ez dira bizi basabizitzan, beraz siberiar tigre mehatxatua baino kopuru txikiagoan bizi dira.

Horren guztiaren arrazoiak legez kanpoko ehiza eta batez ere bere ingurumenaren suntsipena dira

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Sumatran Tiger: WhoZoo*
* *Sumatran Tiger* (Panthera tigris sumatrae)
* *Endangered species: Sumatran tiger*
* *5 Tigers: All About Tigers*
* *Tiger Facts - Sumatran Tiger*
* *Sumatran Tiger*