Aizarnazabal

**Aizarnazabal** Gipuzkoako iparraldeko udalerri bat da, Urola Kosta eskualdekoa eta Urola Erdiko mankomunitateko kidea. Donostiatik 36 kilometrora dago, Urola ibaiaren haranean.  biztanle zituen . urtean. 

## Geografia 
### Udalerri mugakideak 
Mugakide ditu iparraldean Zumaia, hego eta mendebaldean Zestoa eta ekialdean Aia.

[thumb|ezkerrera|[San Kristobal baseliza (Saiatz)]].

### Auzoak 
Aizarnazabalgo auzoak honako hauek dira:
* Etxabe
* Etxezarreta
* Mugitzagaina
* Saiatz
* Zubialde

ezkerrera|thumb|Lauburu eraikina.

## Azpiegiturak 
* Lauburu eraikina. Bertan kokatzen dira, besteak beste, liburutegia, eta KZ gunea eta informatika gela.
* Basakaitz lehen hezkuntzako ikastetxea
* Haur eskola

## Historia 
XII. mendeko agirietan agertzen da lehenengoz *Sayaz* izena, gaur egun Saiatz auzoa duguna. Auzoaz gain ibar osoak hartzen zuen izen hau. Urola ibaitik hasi eta Hernio mendirainoko sailak zituen: Getaria, Zumaia, Zarautz, Aia, Aizarna eta Aizarnazabal.

1347an Zumaia hiribildua sortu zen, eta, ondorioz, garai hartako Saiatz lurraldeak (Aizarnazabal, Oikia, Artadi). Baina herrien mugak ongi erabakiak ez zeudenez, XIV. mende honen azken laurdenean auzi luze eta zaila egon zen Zumaia eta Aizarnazabalen artean. 1383an Zestoa hiribildu bihurtu zen. Aizarnazabaldarrak zumaiarrekin nazkatuta zeudenez Zestoarekin bat egitera pasatu ziren. Saiazko San Kristobal parrokiaren lehen aipamena 1125 urtean egin zen; Aizarnazabalgo San Migel elizaren (1393. urtean eraikia) aurrekaria dela uste da. Gogoz kontra, 1480. urtean Zumaiarekin bateratu zen berriro, eta ez zen 1821ra arte bere buruaren jabe egingo.

XVI. mendean agertu zen lehenengoz Aizarnazabalen izena, *Hassarnaçabal* grafiaz idatzita. Mende horretan Getaria bihurtu zen Saiatz ibarraren buru; bere mendean hartu zituen Zumaia, Zarautz, Aia, Aizarna eta Aizarnazabal.

1821ean udal independente bat sortu zen Aizarnazabalen, baina debekatua izan zen 1823an. 1842an beste aukera bat eman zioten udalari, baina Oikiako herritarrek ezetz esan zuten. Horren ondorioz, 1845ean, Aizarnazabalgo herritarrek Zumaiatik bereiztea lortu zuten baina oikiatarrek Zumaiarekin bat eginda jarraitu zuten.

## Ekonomia 
Aizarnazabalen, Euskal Herriko txoko askotan bezala, gastronomiaren inguruko zaletasun handia dago. Zaletasun honen garapenaren gune dira dauden bi elkarte gastronomikoak: *Gure Borda* eta *Mikel*.

Industria eta nekazaritza dira Aizarnazabalgo ekonomiaren erantzule. Industria arloan, papergintza, metal- eta manufaktura-industriak nagusitzen dira. Nekazaritzan berriz, Urolaren bi aldeetan artoak eta barazkiak hazten dituzte.

2017an honela banatzen ziren herriko sektore ekonomikoak: lehen sektorea %1; bigarren sektorea %61,5; hirugarren sektorea %35,6; eta eraikuntza %1,9.

## Demografia 
2019an herriak 763 biztanle zituen. Horietatik %16,38k 65 urte edo gehiago zuen. Eta atzerrian jaiotakoak %8,65 ziren.

2015eko udal hauteskundeetan hauek izan ziren emaitzak: EH Bilduk 273 boto; EAJk 71 boto; PSE-EEk 2 boto. Mari Karmen Arregi (EH Bildu) izendatu zuten alkate.

2019ko udal hauteskundeetan, hauek izan ziren emaitzak: EH Bilduk, 323 boto; EAJk, 71 boto; PSE-EEk, 5 boto. berriro.

## Kultura 
thumb|Etxabe auzoa
[thumb|Aizarnazabalgo Joxe Etxaberen testigantza ([Euskal Herriko Ahotsak|Ahotsak proiekturako).]]
### Euskara 
Azarnazabalgo euskara
***Atristain baserria:** XVIII. mendeko landa-eremuko baserri-jauregitxo estiloaren ordezkari den landa-etxea.
***Etxabe jauregi baserria.** XVI. mendekoa.
***Mikel goiaingeruaren eliza.** XVI. mendean egina eta XVII eta XVIII. mendeetan handitua.
***San Kristobal baseliza** Saiatzen, XVI. mendeko erretaula dauka.
* Erdi Aroko zubiak: Zubialdeko zubia eta Zubi Zaharra.
****Zubialdeko zubia:** Zubi horrek zuzenean lotzen zuen Aizarnazabalgo herrigunea Zarautz eta Getariarekin Urola ibaiaren haranean barruratzeko abiatzen zen bidearekin. Ez dago zubiaren eraikuntzaren data zehatzik. Zubiak bere horretan mantendu ditu harlanduzko ganga ederrak, pilarea eta zubibularra, harlanduz taxutuak hauek ere, baina estriboetan eta tinpanoetan berrikuntza ugari egin dira eta badirudi zati batzuetan hautsi egin zutela hasierako egitura jatorrizko malda zerbait leuntzearren.
****Zubi Zaharra:** Zestoako Iraeta auzotik hurbil dagoen Urola gaineko zubi hau oso kontutan hartzekoa da bere ezaugarri nabarmen eta garrantzitsu bat dela eta: sei begi dituen bakarra baita Gipuzkoa osoan. Sei arkuak beheratuak eta neurri berekoak dira. Ez du zubibrankarik eta oinak nahiz gangak harlangaitzez eginak dira. Ezaugarrien bakantasunak eta Zestoatik Aizarnazabalgo baserri batzuetara joateko bide bakarra zela garai batean kontutan hartzekoa da. Gaur egun Udalari eta Gipuzkoako Foru Aldundiari esker zaharberritua dago eta oso egoera onean.

## Aizarnazabaldar ospetsuak 
* Joan Mantzizidor (XVI. mendea - XVII. mendea), Filipe III.a Espainiakoaren Flandriarako idazkaria eta Gerra Kontseiluko kidea.
* Urtain (1943-1992), boxeolaria.
* Lorea Iribar (1997-), aktorea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Aizarnazabalgo Udalaren webgune ofiziala.