open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Klis gotorlekua

**Klis gotorlekua** () Splitetik 17 kilometro ipar-mendebaldera kokaturik dagoen Klis herrian dagoen gaztelu ikusgarria da.

## Historia 
360 metrotako altuera duen harkaitz baten gainean eraikitako Erdi Aroko gaztelua da.

*Dalmatae* leinu iliriarraren gotorlekua bazen bertan k.a. III mendean eta k.o. 9 urtean erromatarrek eskuratu zuten. 476 arte egon ziren erromatarrak eta ondoren Odoakro, ostrogodoak, Bizantziar Inperioa, eslaviarrak eta avaroak izan ziren gotorlekuaren nagusi.

835ean Mislav I.a Kroaziakoak bertan egoitza hartu eta Erret gaztelu bihurtu zen. Hurrengo erregeak, Trpimir I.a Kroaziakoak, bertatik kristautasuna zabaldu zuen Kroaziako lurretan. Bere erregealdian aipatzen da lehen aldiz "kroata" izena. Trpimirović dinastia osatu zen orduan eta 1102an Kroazia eta Hungariako erresumek bat egin zuten.

Andres II.a Hungariakoa gurutzadetan aritu zen eta 1217an Tenpluko ordena ezarri zuen Klis gotorlekuan Split hiri estrategikoa zaintzeko. 1274an Kroaziako Šubić familiak eskuratu zuen Klis eta dinastia berri bati hasiera eman zion.

1526an Mohácseko guduan Otomandar Inperioak Hungariako armada garaitu zuenean Klis otomandarren aurkako gotorleku estrategiko garrantzitsua bihurtu zen. Uskoci gerlari kroaziarren esku gelditu zen gotorlekua baina 1537an gaztelua errenditu eta Senjko Nehaj gotorlekura atzera egin behar izan zuten. Bosniaren mendpe gelditu zen orduan eta mende batez sanjak bat ezarri zuten bertan otomandarrek agintari. Bertatik veneziarrak erasotu zituzten itsasoz, bai eta Kroaziako lurraldeak ere.

XVII mendean veneziarrek eskuratu zuten Dalmazia guztia, Klis gotorlekua bera 1669an eskuratu zuten. Hala iraun zuen Napoleonek Veneziako Errepublika desegin zuten arte. XIX mendean Austriarren menpe egon zen.

## Egitura 
Dalmaziako gotorleku garrantzitsuena da. Harkaitz baten gainean eraikita dago eta hiru harresik inguratzen dute.

## Iruditegia 

Irudi:Klis Fortress, Split.JPG|Gotorlekua harkaitzaren gainean.
Irudi:Oprah tower and second entrance of klis fortress.jpg|Oprah dorrea.
Irudi:Klis 0807 4.jpg|Hirugarren harresiko dorrea.
Irudi:Klis 0807 3.jpg|Mendebaldeko harresiak.
Irudi:Cannon-in-klis.JPG|Kainoia.

## Kanpo estekak
Antia jauregia

**Antia jauregia** Gipuzkoako Oñati udalerrian dagoen jauregi barroko bat da. Oñatiko Alde Zaharrean dago, Santa Marina plazako 5. zenbakian. Gipuzkoako kultura ondasuna izendatua dago.

Gaur egun Lege Soziologiako Nazioarteko Erakundearen egoitza da.

## Eraikina 
Eraikin bakartua da, oinplano angeluzuzenekoa, eta lau isuriko estalkia du. Hormek harlandu zuritua daukate, eta izkinetan eta bao gehienetan ere harlandua du.

Beheko solairua eta beste bi gehiago ditu. Alde nagusiaren osaera oso erregularra da: bao dinteldunez osatutako zortzi ardatz ikus daitezke, simetrikoki antolatuak. Beheko solairuko ardatz guztiak burdin hesia duten leihoak dira. Lehen solairuan, bao guztiek balkoi hegaldunak osatzen dituzte; horietako bi jarraituak dira. Bigarren solairuko bao guztiak leiho erlaizdunak dira, eta horiek dira harlanduzko markoa ez duten bao bakarrak. Azken bi solairuak moldura batez bereizita daude; moldura hori okertu egiten da, eta armarria inguratzen du.

Alde nagusiko beheko solairuan, erdi-erdian, sarrera dinteldun zabal bat dago, eta lehen solairuan armarri bat, hori ere erdian. Goiko aldean, zurezko erlaitzaren gainean, harburu zizelkatuz eginiko teilatu hegala du.

Eskuineko aldea Gerriko kantoiari begira dago. Horren osaera, hiru bao ardatzez eratua, eskasagoa da, eta, gainera, ez dago simetriarik. Erdiko ardatza nabarmentzen da; goiko solairu bakoitzean sarrera eta balkoi hegalduna dauzka, eta gainerako baoak leihoak dira. Teilatu hegal zizelkatuak alde horretan ere jarraitzen du, baina nahiko hondatuta dago.

Lorategiko sarrera babesten duen hormak ezkerreko aldea eta atzekoa ezkutatzen ditu. Atzeko aldean, beheko bi solairuetan, zirkuluerdiko arkuteriak daude.

## Iruditegia 

Irudi:ANTIXENA3.JPG
Irudi:Oñate - Palacio Antia 4.jpg
Irudi:Oñate (Guipúzcoa)-Palacio Antia.jpg
Irudi:Oñate - Palacio Antia 1.jpg

## Ikus gainera 
* Gipuzkoako kultura ondasunak
* Gipuzkoako jauregi eta dorretxeen zerrenda

## Kanpo estekak
Yolande Moreau

**Yolande Moreau** (Brusela,  - ) belgikar aktorea eta zinema zuzendaria da, emakumezko aktore onenaren César Saria irabazitakoa.

## Filmografia 
## Kanpo estekak
Kristau-ikasbidea

[eskuinera|thumb|[Codex Manesse, 292v orria, "Der Schulmeister von Eßlingen" ('Esslingengo maisua')]]
**Kristau-ikasbidea**, **katixima** edo **dotrina** kristau doktrinaren laburbilduma da, kristautuei eta umeei zer sinistu behar den eta zer egin behar den (sakramentuak, aginduak, etab.) irakasteko pentsatua.

*Katixima* grezierazko  hitzetik ekarria da, euskaraz 'ahoz irakastea' esan nahi duena.

Lehenengoak greziar-erromatar misterio-erlijioetan, batez ere mitraismo berantiarrean, I. eta IV. mendeen artean agertu ziren. Egun mendebaldeko kristautasunean ezagunak izan arren, ekialdekoan ere erabiltzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Preposizio

**Preposizio**a dagokion osagarriaren aurre-aurrean doan hitza da, perpausaren barnean hitz batzuk beste batzuen mende ipintzen dituena. Postposizioekin eta zirkunposizioekin batera, adposizioak osatzen dituzte, funtzio semantikoak adierazten dituztenak. Euskaraz, maileguzko *versus* haien adibidea da ("diktadura *versus* demokrazia", hots, "diktadura demokrazi*aren* *aurka*" [postposizioa], "diktadura demokrazi*aren* *kontra*" [postposizioa, jatorrian preposizioa bazen ere], "diktadura demokrazi*ari kontrajarririk*"...)

Hainbat hizkuntzatan erabiltzen dira:

* Alemanez: ***mit** einer Frau* ("emakume bat**ekin**")
* Ingelesez: ***in** the room* ("gel**an**")
* Italieraz: ***per** tutti* ("guzti**entzat**")
* Frantsesez: ***sur** la table* ("mahaiaren **gainean**")
* Gaztelaniaz: ***por** la mañana* ("goiz**ean**" / "goiz**ez**")
* Polonieraz: ***na** stole* ("mahaia**n**")
* Khmereraz: **លើ**ក្តារខៀន [**ləː** kdaːkʰiən] ("arbelea**n**")

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lazarraga dorrea eta jauregia (Oñati)

**Lazarraga dorrea eta jauregia** Gipuzkoako Oñati udalerrian dagoen jauregi eta dorretxe batez osatutako eraikina da. Oñatiko Alde Zaharrean dago, Atzeko kalea eta Foruen plazako 2. zenbakian, eta Oñatiko udaletxearen alboan. Gipuzkoako kultura ondasuna izendatua dago.

Gipuzkoa eta Araban dauden Lazarraga leinuaren eraikin multzoko bat da.

## Historia 
XV. mendean Lazarragatarrek eraiki eta haien bizileku izan zen.

## Eraikina 
Dorreak garitoiak eta fatxada esgrafiatua ditu.

Fatxada nagusia Foru plazari begira dago eta burdin hesia duen lorategiak osatzen du. Oinplano angeluzuzena du eta lau isuriko estalkia. Beheko solairua eta beste bi ditu. Beheko solairuan arku apuntatua daukan sarrera dago eta armarri txiki bat giltzarrian, eta baita leihoak ere. Solairu nagusian bost bao daude eta erdikoa hegalduna da. Alboetakoak ere balkoi luze hegaldunak dira, beste aldeetako fatxadarantz luzatuak eta gainerako biak kareldunak. Erdiko baogunea hemezortzi zatiko armarriak errematatzen du. Moldura batek definitzen ditu garaiera desberdinak.

Bigarrenak bao kopuru bera du, txikiagoak, eta fatxada errematatzen duen egur landuz eginiko hegal handia. Fatxada nagusia bi garitoiek markoztatzen dute eta pinakuluak daude goialdean dorrearenekin bat etorriz. Kareztatutako harri landua erabili da. Ezkerreko aldean beheko solairua itxia. Bi leiho txiki bakarrik ditu. Lehen solairuan berriz, hiru bao daude: bat karalduna eta beste biak balkoi hegaldunak burdin landuz eginiko barandekin. Garaierak moldura batek definitzen ditu eta bigarren solairuan bi bao kareldunek. Lehen solairuaren azpian balkoi luze hegalduna zabaltzen da fatxada nagusitik beste bao batzuen ondoan. Bao guztiak platabandaz markoztatuak daude.

## Iruditegia 

Irudi:Lazarraga jauregia (Oñati), hego-mendebaldetik ikusita.JPG|Jauregia.
Irudi:Lazarraga jauregia (Oñati), ipar-mendebaldetik ikusita.JPG|Jauregia.
Irudi:Oñate - Palacio de Lazarraga 1.jpg|Dorretxea.
Irudi:Oñate (Guipúzcoa)-Casa torre Lazarraga.jpg|Armarria.
Irudi:Lazarraga jauregia (Oñati), monumentu plaka.JPG|Jauregian dagoen plaka.

## Ikus gainera 
* Lazarraga leinuaren eraikinak
* Lazarragatarren jauregia (Zalduondo, Araba): XVI. mendearen bigarren erdialdeko eraikina.
* Gipuzkoako kultura ondasunak
* Gipuzkoako jauregi eta dorretxeen zerrenda

## Kanpo estekak
Charlotte Gainsbourg

**Charlotte Lucy Gainsbourg** (Londres,  - ) frantziar aktore eta abeslaria da. Jane Birkin eta Serge Gainsbourgen alaba da.

## Filmografia 
## Diskografia 
* 1986 : *Charlotte for Ever*
* 2006 : *5:55*
* 2009 : *IRM*
* 2011 : *Stage Whisper*
Karin Viard

**Karin Viard** (Rouen,  - ) frantziar aktorea da, emakumezko aktore onenaren César Saria irabazitakoa.

## Filmografia hautatua
Anémone

**Anne Bourguignon**, **Anémone** izen artistikoz ezaguna, (Paris,  - Poitiers, 2019ko apirilaren 30a) frantziar aktorea eta zinema zuzendaria izan zen, emakumezko aktore onenaren César Saria irabazitakoa.

## Filmografia
Sabine Azéma

**Sabine Florence Azéma** (Paris,  - ) frantziar aktorea eta zinema zuzendaria da, emakumezko aktore onenaren César Saria irabazitakoa.

## Filmografia 
### Aktoresa 
* 1976 : *On aura tout vu*, Georges Lautner
* 1976 : ''Le Chasseur de chez Maxim's*, Claude Vital
* 1977 : *La Dentellière*, Claude Goretta
* 1981 : *On n'est pas des anges... elles non plus*, Michel Lang
* 1983 : *La vie est un roman*, Alain Resnais
* 1984 : *Un dimanche à la campagne*, Bertrand Tavernier
* 1984 : *L'Amour à mort*, Alain Resnais
* 1985 : *Zone rouge*, Robert Enrico
* 1986 : *Mélo*, Alain Resnais
* 1986 : *La Puritaine*, Jacques Doillon
* 1989 : *La Vie et rien d'autre*, Bertrand Tavernier
* 1989 : *Vanille fraise*, Gérard Oury
* 1989 : *Cinq jours en juin*, Michel Legrand
* 1990 : *Trois années* de Fabrice Cazeneuve
* 1993 : *Smoking / No Smoking*, Alain Resnais
* 1995 : *Les Cent et Une Nuits de Simon Cinéma*, Agnès Varda
* 1995 : *Le bonheur est dans le pré*, Étienne Chatiliez
* 1995 : *Mon homme*, Bertrand Blier
* 1995 : *Noir comme le souvenir*, Jean-Pierre Mocky
* 1997 : *On connaît la chanson*, Alain Resnais
* 1999 : *Le Schpountz*, Gérard Oury
* 1999 : *La Bûche*, Danièle Thompson
* 2000 : *La Chambre des officiers*, François Dupeyron
* 2001 : *Tanguy*, Étienne Chatiliez
* 2003 : *Pas sur la bouche*, Alain Resnais
* 2003 : *Le Mystère de la chambre jaune*, Bruno Podalydès
* 2005 : *Le Parfum de la dame en noir*, Bruno Podalydès
* 2005 : *Peindre ou faire l'Amour*, Arnaud et Jean-Marie Larrieu
* 2005 : *Olé !*, Florence Quentin
* 2006 : *Cœurs*, Alain Resnais
* 2007 : *Faut que ça danse !*, Noémie Lvovsky
* 2008 : *Le Voyage aux Pyrénées*, Arnaud et Jean-Marie Larrieu
* 2009 : *Les Herbes folles*, Alain Resnais
* 2009 : *Les Derniers Jours du monde* d’Arnaud et Jean-Marie Larrieu
* 2010 : *Donnant Donnant*, Isabelle Mergault
* 2011 : *La Fille du puisatier*, Daniel Auteuil
* 2012 : *Vous n'avez encore rien vu*, Alain Resnais
* 2014 : *Tante Hilda !*, Jacques-Rémy Girerd (voix)
* 2014 : *Aimer, boire et chanter*, Alain Resnais
* 2015 : *Cosmos*, Andrzej Żuławski
* 2016 : *Cézanne et moi*, Danièle Thompson

### Zuzendaria 
* 1992 : *Bonjour Monsieur Doisneau*
* 1997 : *Quand le chat sourit'' (TV)
Otadui Jausoro etxea

**Otadui Jausoro etxea** Gipuzkoako Oñati udalerrian dagoen jauregi bat da. Oñatiko Alde Zaharrean dago, Kale Barriko 30. zenbakian. Eraikinaren iparraldeko fatxada Kale Barrian dago, hegoaldekoa Atzeko kalean.

Gipuzkoako kultura ondasuna izendatua dago.

## Historia 
XVI. mendeko bigarren erdialdean eta XVII. mendearen hasiera aldera eraiki zen. Avilako Deanaren etxea izan zen, Otadui Gotzainaren iloba zena.

## Eraikina 
Etxe-izkinako balkoidun jauretxea da. Fatxada nagusiko beheko solairua harlanduz egina dago eta beste bi solairuetan adreiluz ageri da.

Beheko solairua besteengandik bozelezko inposta baten bidez bereizten da. Lehen solairuan behekoarekin ardatzak osatzen dituzten beste bi bao daude, eta izkinean balkoi ederra. Honela etxadian nagusitzen den fatxadaren angelua indartzen da. Balkoiko firmea eta balkoiko burdinezko baranda hondatuta daude. Bertan azulejozko ezkutua dago; bertan, zuhaitza, izar polarra, oreinari eraso egiten dion arranoa eta Alcantarako gurutzea irudikatzen dira, eta baita idazkina eta elizaren kapelo tinbrea ere (kanpoko apaindura):

## Ikus gainera 
* Gipuzkoako kultura ondasunak
* Gipuzkoako jauregi eta dorretxeen zerrenda

## Kanpo estekak
Ijentea kalea

**Ijentea kalea** Donostiako Parte Zaharreko kale historikoa da. Mari kalean hasten da eta Bulebarreraino doa. Bertan dago Donostiako Udaletxearen ohiko sarrera.

## Historia 
Ijentea kalearen izena oso goiz agertzen bai izendegietan, aldaera ugarirekin: Engente (1560ko urrian), Enjinte (1579), Injentearen dorrea (1597)... Serapio Muxikaren arabera izen horren esanahia hiztegi militarrean bilatu behar da. Erdi aroan gerra-makinak erabili izan ziren eta hauei gaztelaniaz "ingenios" edo "engeños" esaten zitzaien, frantsesez "engins". "Enceinte", bestetik, harresiaren inguruari esaten zitzaion. Datu horien arabera, Muxikak "la torre del ingente" edo "injentearen dorrea" kalearen izenarekin lotzen du. Dorre hau egungo Goikoa jauregiaren inguruan zegoen eta, ziur aski, bertan defentsarako "ingenio" bat kokatuko zen. 1813 baino lehen, nahiz eta porturako komunikabide izan, oso kale zaila eta meharra zen. 1863an, garrantzi militarra galduta, hiriaren inguruko harresiak eraitsi zituztenean, kalea zabaldu eta egokitu egin zen.
 
Udalak 1897ko apirilaren 13an Ijentea kalea izena ofizializatu zuen.
thumb|Goikoa jauregia Ijentea kalean.
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : Kalearen historia Auñamendi Entziklopedian.
* : Ijentea kalearen argazki historikoak.
Adèle Haenel

**Adèle Haenel** (Paris,  - ) frantziar aktorea da, emakumezko aktore onenaren César Saria irabazitakoa.

## Biografia 
Frantziar maistra baten eta austriar jatorriko itzultzaile baten alaba da; bere lehen urteak Montreuilen (Sena-Saint Denis) bizi izan zituen. Haenel Ekonomia eta Soziologian lizentziatu zen, eta gero Itsas Fisika eta Biologiako goi-mailako ikasketak egin zituen. Bestalde (judo-gerriko berdea izateaz gain), antzerkiko aktore eskarmentuduna da: 2012an Anton Txekhoven 'Kaioa' antzezlanarekin hasi zen, eta 2016an Harold Pinterren 'Old Times' antzezlanean parte hartu zuen.

2007an Céline Sciammaren *Naissance des Pieuvres* filmean parte hartu zuen. Gero, ekonomia eta komertzio klaseetan ikasten jarraitu zuen. Bere filmik aipagarrienen artean, Katell Quilléveréren *Suzanne* dago.

2016an Jean-Pierre eta Luc Dardenne anaien *La Fille inconnue* filmean aritu zen, ikerketa kriminaleko filma, psikologikoki oso zehaztua.

Haenelek lesbianatzat hartu du bere burua, eta hainbat rol lesbiko interpretatzera iritsi da, Cecile Sciamma bikotekide ohiaren zuzendaritzapean.

## Filmografia 
## Kanpo estekak
Sandrine Kiberlain

**Sandrine Kiberlain** (Boulogne-Billancourt,  - ) frantziar aktorea eta abeslaria da, emakumezko aktore onenaren César Saria irabazitakoa.

## Filmagintza 
* 1986:
** *Cours privé*
** *On a volé Charlie Spencer!*
* 1990:
** *Milena*
** *Cyrano de Bergerac*
* 1991: *Des filles et des chiens*
* 1992:
** *Sexes faibles*
** *Emma Zunz*
** ''L'Inconnu dans la maison*
** *L'Instinct de l'ange*
** *Comment font les gens*
** *Les Gens normaux n'ont rien d'exceptionnel*
* 1993:
** *Les Patriotes*
** *L'Irrésolu*
* 1994: *Tom est tout seul*
* 1995:
** *En avoir (ou pas)*
** *Beaumarchais, l'insolent*
** *Un héros très discret*
* 1996:
** *Quadrille*
** *L'Appartement*
* 1997:
** *Le Septième ciel*
** *À vendre*
* 1998: *Rien sur Robert*
* 1999:
** *Love me*
** *La fausse suivante*
* 2000: *Tout va bien, on s'en va*
* 2001:
** *Betty Fisher et autres histoires*
** *C'est le bouquet!*
* 2002:
** *Filles uniques*
** *Après vous...*
* 2004: *Un petit jeu sans conséquence*
* 2007:
** *Très bien, merci*
** *La vie d'artiste*
* 2009:
** *Mademoiselle Chambon*
** *Le Petit Nicolas*
* 2011:
** *Les femmes du sixième étage''

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Juan de Garay kalea (Bilbo)

**Juan de Garay kalea** Bizkaiko hiriburua den Bilboko kale eta hiribide bat da. Izena Juan Garai esploratzailearen omenez darama. Juan de Garay biribilgunean hasi eta maldan behera jarraituz Zabalburu plazan amaitzen da. Hiriko sarbide nagusienetako bat da.

## Eraikin interesgarria 
Juan de Garay kalearen inguruan honako eraikin, leku eta monumentu nabarmen hauek daude:

* Juan de Garay biribilgunea
* Jesusen eliza
* San Luis Beltran eliza
* Urizar dorretxea
* Zabalburuko dorreak
* Zabalburu plaza

Fitxategi:Bilbao - Plaza de Zabalburu 1.jpg|Zabalburu plaza.
Fitxategi:Bilbao - Casa Torre Urizar.jpg|Urizar dorretxea.
Fitxategi:Bilbao - Iglesia de San Luis Beltrán 1.jpg|San Luis Beltran eliza.
Fitxategi:Bilbao - Calle Juan de Garay 2.jpg|Juan de Garay kalea.
Fitxategi:Bilbao - Calle Juan de Garay 1.jpg|Juan de Garay kalea.

## Garraiobideak 
* Zabalburuko geltokia, Bilboko Metroa.
* Zabalburuko geltokia, Bilboko Renfe Aldiriak.

## Kanpo estekak
Léa Seydoux

**Léa Hélène Seydoux Fornier de Clausonne** (Paris,  - ) frantziar aktorea da.

## Biografia 
Alsaziar guraso protestanteen alaba, St. Germain-des-Présen hazi eta erlijio-heziketa zorrotza jaso zuen. Jérome Seydoux Pathé Distributioneko presidentearen biloba da, eta Nicolas Seydoux eta Michel Seydoux Gaumonteko buruzagi eta LOSC futbol taldeko presidente ohiaren iloba, hurrenez hurren.

Frantziako zineman hasi zuen aktore ibilbidea, eta *Une vieille maîtresse* (2007), *De la guerre* (2008) eta, urte batzuk geroago, *La Belle et La Bête* filmetan parte hartu zuen. *La Belle Personne*n (2008) egindako lanagatik Cesar sarietarako lehen izendapena jaso zuen, eta Cannesko Zinemaldian Chopard Saria irabazi zuen.

Orduz geroztik, Hollywoodeko hainbat filmetan parte hartu du, hala nola *Inglourious Basterds* (2009), *Robin Hood* (2010), *Midnight in Paris* (2011), *Mission: Impossible – Ghost Protocol* (2011), *The Grand Budapest Hotel* (2014) edo Bond neskena, *Spectre* (2015) eta *No Time to Die* (2021) filmetan.

2013an, Seydouxek sari garrantzitsuak irabazi zituen, hala nola Cannesko Zinemaldian Urrezko Palma, ''La Vie d'Adèle'' filmean egindako lanagatik. 2014an, izar berri onenaren BAFTA Sarietan izendatu zuten.

## Filmografia 
## Kanpo estekak
Gernika Lorategia (Bilbo)

**Gernika lorategia ** Bilboko parkea da. Miribillako auzoan dago eta aldi berean auzo honen kale garrantzitsuena da.

Irudi:Bloques de viviendas de Jardines de Gernika.jpg|
Irudi:Jardines de Gernika 1.jpg|
Irudi:Jardines de Gernika 2.jpg|
Irudi:Jardines de Gernika 4.jpg|

## Ikus, gainera 
* Bilbao Ría 2000

## Kanpo estekak
San Luis Beltran eliza (Bilbo)

**San Luis Beltran eliza** Bizkaiako Bilbo hiriburua dagon eliza bat da. Iralabarri auzoko Juan de Garay kalean dago.

Irudi:Bilbao - Iglesia de San Luis Beltrán 6.jpg|
Irudi:Bilbao - Iglesia de San Luis Beltrán 2.jpg|
Irudi:Bilbao - Iglesia de San Luis Beltrán 3.jpg|

## Kanpo estekak
Farolen basoa

**Farolen basoa** Bilboko parkea da. Casilda Iturrizar parkean dauden farolez osatutako artelana da, hain zuzen ere, Bilboko Arte Eder Museoaren alboan eta .

Irudi:Bilbao - Bosque de Farolas 1.jpg|
Irudi:Bosque de Farolas Bilbao.jpg|
Irudi:Museo de Bellas Artes-Bilbao-2.jpg|
Irudi:Bilbao-Moraza-11 299.jpg|

## Ikus, gainera 
* Bilbao Ría 2000

## Kanpo estekak
Leptictidium

***Leptictidium*** ugaztun txikien genero fosila izan zen. Kanguru, pangolin erraldoi eta gizakiekin batera, bi hanketan ibiltzeko ugaztun bakarra izan zen. Izandako bost espezieek egungo makroszelideoen antza zuten.

Europa osotik hedatuta zeuden arren, duela 35 milioi urte inguru desagertu ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Un otoño sin Berlín

***Un otoño sin Berlín*** 2015. urtean Lara Izagirrek zuzendutako euskal film dramatikoa da.

2015eko Donostiako Zinemaldiaren Zinemira sailean izango da eta Euskal Zinemaren Irizar Saria jasotzeko izendatuta dago.

Grabazioa Zornotzan eta Bilboko Arriaga antzokian egin zuten

## Sinopsia 
June (Irene Escolar), atzerrian izan ondoren jaioterrira itzuliko den neska gaztea da. Etxerako itzulia gogorra izango da: bai bere familia eta baita Diego (Tamar Novas) bere lehenengo maitea aldatu egin baitute. Berak ere aldatu egin du eta hautsitako harremanak berregitea zaila izango du. Baina udazkeneko hegoaldeko haizeak egiten duen moduan, Junek dena asaldatuko du.

## Pertsonaiak 

* Irene Escolar: June
* Tamar Novas: Diego
* Paula Soldevila
* Ramón Barea: Aita
* Mariano Estudillo: Aitor
* Naiara Carmona: Ane
* Lier Quesada

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala 
* IMDBren fitxa
Eugene

**Eugene** Ameriketako Estatu Batuetako Oregon estatuko hiria da. 2010 urteko datuen arabera, hiriak 156.185 biztanle zituen. Estatuko bigarren hiri populatuena da, Portland ostean.

## Klima 

## Hiri senidetuak 
Eugene ondorengo hiriekin senidetuta dago:

* 
* 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Eugenego Udalaren webgune ofiziala 

ezkerrera|thumb|500px|Hirigunea.
John Corbett

**John Joseph Corbett, Jr.** (Mendebaldeko Virginia, 1961eko maiatzaren 9a) estatubatuar aktorea eta country kantaria da. Ezaguna da Chris Stevensen papera egin zuelako *Northern Exposure* telesailean 1990tik 1995era; eta Aidan, Carrie Bradshawen bikotea, izan zelako *Sex and the City* telesailean.

## Filmografia 
## Erreferentziak
Pampinot kaleko etxe multzoa

**Pampinot kaleko etxe multzoa** Gipuzkoako Hondarribia udalerriko Alde Zaharrean dauden eraikin multzo bat da Pampinot kalean. Gipuzkoako kultura ondasunak izendatua daude.

Bertan, euskal arkitektura herrikoieko etxe interesgarriak daude, silarrizko bebarruak, ateburuak eta lehioburuak dituzte. Goiko solairuak hormaz kanpo ateratzen dira. Aipagarriena, Rameri etxea da (16. zenbakian), gaur egun Hondarribiko Historiaren Lagunen Elkartearen egoitza dena.

## Ikus gainera 
* Gipuzkoako kultura ondasunak
* Gipuzkoako jauregi eta dorretxeen zerrenda

## Kanpo estekak
Portu kalea (Donostia)

**Portu kalea** Donostiako Parte Zaharreko kale ezagunetariko bat da. Konstituzio plazatik Donostiako kairaino doa, Portaleta edo Itsasoko Atariaren barrena. Hortik datorkio izena, ezen hau baita portuan zuzenean bukatzen den Parte Zaharreko kale nagusia. Dena dela, osorik ez da oso kale zaharra, 1813ko hondamendiaren ondoren ireki baitzen Kale Nagusitik kaira arteko zatia; antzinako kale horrek *Iñigo alto* izena zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Bi auzokideen testigantza Portu kaleari buruz.
Santxolopetegi

**Santxolopetegi** edo **Santxolopeztegi** Oñatiko (Gipuzkoa) auzoa da. Bertatik GI-2630 errepidea igarotzen da. Garibai eta Zubillaga auzoen artean dago.

Auzo honetan Fagor eta ULMAren lantegiak daude.

## Demografia 
## Ondarea 
* Madalena edo Maala baseliza: XV. mendeko baseliza da.

## Garraiobidea 
* Madalena Oñati autobus geltokia.

## Ikus, gainera 
* Debagoiena

## Kanpo estekak
Amama (filma)

***Amama*** 2015ean Asier Altunak zuzendutako euskal filma da. Drama hau zuzendariak euskaraz egin duen bigarren film luzea da, *Aupa Etxebeste!* eta gero.

2015eko Donostiako Zinemaldiaren sail ofizialean parte hartu zuen eta Euskal Zinemaren Irizar Saria jaso zuen.

2017an estreinatu zen telebistan, EITB 1eko *Zinez* programan.

## Filmaketa 
Filmaketa 2014ko uztaila eta azaroaren artean, 7 asteren buruan burutu zen, honako lekuetan: Gipuzkoako Errezil, Azpeitia, Donostia eta Hondarribiko aireportuan, Nafarroako Aldatz eta Artikutzan, eta Lapurdiko Biarritz hirian.

## Sinopsia 
Gatazkari buruzko familiarteko istorio bat. Hiriaren eta landa-gunearen, iraganaren eta orainaren, gurasoen eta seme-alaben arteko gatazkena, hain zuzen. Bizitza ulertzeko bi modu kontrajarri, eta mundua isiltasun elokuenteenetik begiratzen duen amona bat.

## Pertsonaiak 

* Nagore Aranburu: Sara
* Amparo Badiola: amama
* Klara Badiola: Isabel
* Iraia Elias: Amaia
* Ander Lipus: Xabi
* Kandido Uranga: Tomas
* Manu Uranga: Gaizka
* Jose Ramon Soroiz: Koldo
* Unax Zaldua: Lur
* Aiora Zaldua: Garazi
* Maite Arroitajauregi: Nagore
* Montse Mostaza: galerista

## Musika 
Filmaren musika Maite Arroitajauregik (Mursego) egin zuen, Javi Pezekin batera.

## Sariak 
* 2015ean, Euskal zinemaren Irizar saria, Zinemaldiaren 63. edizioan.
* 2016an, Silver Simorgh saria gidoi onenari, Fajr International Film Festival-en 34. edizioaren nazioarteko lehiaketan (Cinema Salvation). 
* 2016an Iraia Eliasen izendapena, errebelazio aktore onenaren Goya Saria, Amaia antzezteagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala 
* Filma Internet Movie Databasean
Entre les murs (filma)

***Entre les murs*** Laurent Cantet frantziarrak zuzendutako filma frantziarra da, François Bégaudeauren izen bereko eleberrian oinarrituta.

## Sinopsia 
Filmean Frantziako lizeo bateko ikasturte osoa agertzen da. François jatorri eta kultura ezberdineko ikasleak dituen klase batean frantses irakasle eta tutorea da.

## Aktoreak 
* Burak Ozyilmaz: Burak
* Boubacar Toure: Boubacar
* Carl Nanor: Carl
* Esmeralda Ouertani: Esmeralda
* Franck Keita: Souleymane
* François Bégaudeau: François Marin
* Jean-Michel Simonet: zuzendaria
* Louise Grinberg: Louise
* Rachel Régulier: Khoumba
* Vincent Robert: Hervé

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala 
* IMBD-ko fitxa
Sous le soleil de Satan (filma)

***Sous le soleil de Satan*** Maurice Pialat frantziarrak zuzendutako filma frantziarra da, Georges Bernanosen izen bereko eleberrian oinarrituta.

## Sinopsia 
Dossignan (Gérard Depardieu) herriko apaiz sumindua da. Menou-Segrais (Maurice Pialat) deana bere onean mantentzea saiatuko da. Baina Satanek Dossignan zirikatuko du eta apaizak Mouchette, bere maitaleetako bat hil duen neska gaztea, salbatzea saiatuko da.

## Aktoreak 
* Gérard Depardieu – Donissan
* Sandrine Bonnaire – Mouchette
* Maurice Pialat – Menou-Segrais
* Alain Artur – Cadignan
* Yann Dedet – Gallet
* Brigitte Legendre – Mouchetteren ama
* Jean-Claude Bourlat – Malorthy
* Jean-Christophe Bouvet – Zaldi saltzailea
* Philippe Pallut – Harrobiko gizona
* Marcel Anselin – Gerbier apezpikua
* Yvette Lavogez – Marthe
* Pierre D'Hoffelize – Havret
* Corinne Bourdon – Umearen ama
* Thierry Der'ven – Sabroux
* Marie-Antoinette Lorge – Estelle

## Kanpo estekak 
* IMBD-ko fitxa
Atxuri kalea (Bilbo)

**Atxuri kalea** Bizkaiko Bilbo hiriburuan dagoen kale bat da. Izen berdineko Atxuri auzoan dago. Miraflores etorbidea eta Santo Juanes plazaren artean eratzen da.

## Eraikin interesgarriak 
Atxuri kalearen inguruan honako eraikin, leku eta monumentu nabarmen hauek daude:

* Atxuriko geltokia
* García Rivero Maisua ikastetxea
* Emilio Campuzano institutua
* Hika Ateneoa
* San Antongo zubia eta San Anton eliza

Fitxategi:Bilbao (Vizcaya)-Estación de Euskotren de Atxuri-1.jpg|Atxuriko geltokia.
Fitxategi:Bilbao - Colegio Publico Garcia Rivero 1.jpg|García Rivero Maisua ikastetxea.
Fitxategi:Institut Emilio Campuzano P1270319.jpg|Emilio Campuzano institutua.
Fitxategi:Bilbao San Anton Atxuri.jpg|San Antongo zubia eta San Anton eliza.

## Garraiobideak 
* Atxuriko geltokia, Euskotren eta Euskotran

## Kanpo estekak
Esterlines kalea

**Esterlines kalea** Donostiako Parte Zaharreko kalea da. Narrika kaletik San Jeronimo kalearaino doa. Erdian plaza antzeko espazioa du. Parte Zaharreko Osakidetzaren anbulategia kale honetan dago.

## Kale historikoa 
1566ko erroldan agertzen zen kale honen izena, baita 1630eko ordenantzetan.

## Izenaren jatorria 
Kale honen izen bitxia argitzeko hipotesi desberdinak azladu dira. Ziuraski onartuena Pablo Altzolarena dugu. Idazle honek lotzen du izen hori Donostian Hansako Ligaren merkatarien presentziarekin. Alzolaren arabera ingelesek Erdi Aroan Hansako merkatariei "esterlings" izena ematen zieten jatorri hori bai zuen garaiko libera esterlina. Euskaldunek merkatari harreman handiak izan zituzten alemaniarrekin; hauek Ipar Europako komertzioaren monopolioa zuten eta Euskal Herrian, bestetik, Donostia, Bilbo baino zaharrago izanik, Bizkaiko golkoaren trafiko-gune nagusia zen. Hansa ligako merkatariek Donostiarekin harreman zuzenak izan zituzten eta, agian, Esterlines kalean biltegi edo ostatu baten bat izango zuten. Juan Ignacio Gamon historialariak horretaz zera baieztatu zuen (*Historia de Renteria*): esterlina oso txanpon ugaria zen Donostian. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : Kalearen ezaugarriak Donostiako Udalaren webgunean.
Ariane Ascaride

**Ariane Ascaride** (Marseilla,  - ) frantziar aktorea da, emakumezko aktore onenaren César Saria irabazitakoa. Robert Guédiguian senarrarekin lan egiten du.

## Filmografia 
* 1977 : *La Communion solennelle*, René Féret
* 1980 : *Dernier Été*, Robert Guédiguian
* 1980 : *Retour à Marseille*, René Allio
* 1985 : *Rouge Midi*, Robert Guédiguian
* 1985 : *Ki lo sa ?*, Robert Guédiguian
* 1989 : *Dieu vomit les tièdes*, Robert Guédiguian
* 1993 : ''L'argent fait le bonheur*, Robert Guédiguian
* 1995 : *À la vie, à la mort !*, Robert Guédiguian
* 1997 : *Marius et Jeannette*, Robert Guédiguian
* 1998 : *À la place du cœur*, Robert Guédiguian
* 1999 : *Paddy*, Gérard Mordillat
* 1999 : *Drôle de Félix*, Olivier Ducastel eta Jacques Martineau
* 1999 : *Nadia et les hippopotames*, Dominique Cabrera
* 2000 : *La ville est tranquille*, Robert Guédiguian
* 2000 : *À l'attaque !*, Robert Guédiguian
* 2001 : *Marie-Jo et ses deux amours*, Robert Guédiguian
* 2001 : *Le Ventre de Juliette*, Martin Provost
* 2001 : *Ma vraie vie à Rouen*, Olivier Ducastel eta Jacques Martineau
* 2002 : *Une place sur terre*, Anne-Marie Étienne
* 2002 : *Lulu*, Jean-Henri Roger
* 2002 : *Imposture*, Patrick Bouchitey
* 2003 : *Mon père est ingénieur*, Robert Guédiguian
* 2003 : *Brodeuses*, Éleonore Faucher
* 2004 : *Miss Montigny*, Miel Van Hoogenbemt
* 2004 : *Le Thé d'Ania*, Said Ould Khelifa
* 2004 : *Code 68*, Jean-Henri Roger
* 2006 : *Le Voyage en Arménie*, Robert Guédiguian
* 2008 : *Lady Jane*, Robert Guédiguian
* 2009 : *L'Armée du crime*, Robert Guédiguian
* 2009 : *Le Hérisson*, Mona Achache
* 2011 : *L'Art d'aimer*, Emmanuel Mouret
* 2011 : *Les Neiges du Kilimandjaro*, Robert Guédiguian
* 2011 : *La Délicatesse*, Stéphane eta David Foenkinos
* 2013 : *Marius* eta *Fanny*, Daniel Auteuil
* 2013 : *Une autre vie*, Emmanuel Mouret
* 2014 : *Au fil d'Ariane*, Robert Guédiguian
* 2014 : *Les Héritiers*, Marie-Castille Mention-Schaar
* 2014 : *L'Amore non perdona*, Stefano Consiglio
* 2015 : *Une histoire de fou'', Robert Guédiguian
Rien ne va plus (1997ko filma)

***Rien ne va plus*** Claude Chabrol frantziarrak zuzendutako filma da, Urrezko Maskorra irabazi zuena.

## Sinopsia 
Betty eta Victor biltzarretan lan egiten duten lapur bikotea da.

## Aktoreak 
* Isabelle Huppert: Elizabeth / Betty
* Michel Serrault: Victor
* François Cluzet: Maurice Biagini
* Jean-François Balmer: Monsieur K
* Jackie Berroyer: Robert Chatillon
* Jean Benguigui: Guadeloupeko gangsterra
* Mony Dalmès: Signora Trotti
* Thomas Chabrol: suitzar langilea
* Greg Germain: berritsua
* Nathalie Kousnetzoff: ilehoria
* Pierre Martot: biltzarkidea
* Eric Bonicatto: biltzarkidea
* Pierre-François Dumeniaud: biltzarkidea
* Yves Verhoeven: lapurra
* Henri Attal: greziar saltzailea

## Kanpo estekak 
* IMBD-ko fitxa
Ingelesen Landako kaia

**Ingelesen Landako parkea** Bizkaiko Bilbo hiriburuan dagoen kai bat da. Abandoibarra auzoan dago, Bilboko itsasadarra, Ingelesen Landako parkea, Evaristo Txurruka kaia, Pedro Arrupe zubia eta Guggenheim Bilbao Museoaren artean dago.

Izena eremu honetantxe zegoen Ingelesen Landari zor dio.

## Eraikin interesgarria 
Atxuri kalearen inguruan honako eraikin, leku eta monumentu nabarmen hauek daude:

* Guggenheim Bilbao Museoa
* Abandoibarra etorbidea
* Pedro Arrupe zubia
* Evaristo Txurruka kaia
* Ingelesen Landako parkea

Fitxategi:Guggenheim Bilbao Museum.jpg|Guggenheim Bilbao Museoa.
Fitxategi:Bilbao - Avenida Abandoibarra.jpg|Abandoibarra etorbidea.
Fitxategi:Puente_Pedro_Arrupe,_Bilbao,_July_2010_(05).JPG|Pedro Arrupe zubia.

## Garraiobideak 
Eremu hau nagusiki Bilboko Tranbiaren bidez komunikatua dago, bertan EuskoTraneko A lineako zenbait geltoki daudelarik:

* Guggenheim geltokia

## Kanpo estekak
Le Genou de Claire

***Le Genou de Claire*** Éric Rohmer frantziarrak zuzendutako filma da, Urrezko Maskorra irabazi zuena.

## Sinopsia 
Talloiresen, Annecyko aintziraren ertzean, Jérôme 35 urteko diplomatikoak bere azken ezkongabeko oporrak pasatzen ditu. Bertan, Claire gaztea ezagutu eta bere belauna ukitzeko irrikan izango da.

## Aktoreak 
* Jean-Claude Brialy: Jerôme Montcharvin
* Aurora Cornu: Aurora
* Béatrice Romand: Laura
* Laurence de Monaghan: Claire
* Michèle Montel: Madame Walter
* Gérard Falconetti: Gilles
* Fabrice Luchini: Vincent

## Kanpo estekak 
* IMBD-ko fitxa
Annecyko aintzira

**Annecyko aintzira** () Savoia Garaian dagoen aintzira da.

Herrialdeko hirugarren aintzirarik handiena da, Bourgeteko aintzira eta Grand-Lieu aintzira lehenengo biak izanda eta Léman aintzirako frantziar zatia kontuan hartu barik.

## Inguruko herriak 
* Annecy
* Annecy-le-Vieux
* Doussard
* Duingt
* Lathuile
* Menthon-Saint-Bernard
* Saint-Jorioz
* Sévrier
* Talloires
* Veyrier-du-Lac

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Evaristo Txurruka kaia

**Evaristo Txurruka kaia** Bizkaiko Bilbo hiriburuan dagoen kai bat da. Abandoibarra auzoan dago, Bilboko itsasadarraren ezkerreko ertzean Guggenheim Bilbao Museoaren albotik igarotzen den pasabidea da. Bilboko itsasadarra, Ingelesen Landako kaia, Guggenheim Bilbao Museoa, Salbeko zubia eta Uribitarteko kaiaren artean dago.

Izena Evaristo Txurruka euskal ingeniari zor dio, hain zuzen ere, Getxoko Areeta auzoan dagoen Txurruka kaiaren antzera.

## Eraikin interesgarriak 
Evaristo Txurruka kaiaren inguruan honako eraikin, leku eta eskultura nabarmen hauek daude:

* Guggenheim Bilbao Museoa
* Abandoibarra etorbidea
* Pedro Arrupe zubia
* Ingelesen Landako kaia
* Ingelesen Landako parkea
* Salbeko zubia
* Ama (eskultura)

Fitxategi: Guggenheim museum Bilbao HDR-image.jpg| Ingelesen Landako kaia eta Guggenheim Bilbao Museoa.
Fitxategi:Bilbao - Avenida Abandoibarra.jpg|Abandoibarra etorbidea.
Fitxategi:Puente_Pedro_Arrupe,_Bilbao,_July_2010_(05).JPG|Pedro Arrupe zubia.
Fitxategi:Puente Príncipes de España.jpg|Salbeko zubia.
Fitxategi:Bilbao-Guggenheim-Museum-2.jpg|Ama (eskultura).

## Garraiobideak 
Eremu hau nagusiki Bilboko Tranbiaren bidez komunikatua dago, bertan EuskoTraneko A lineako zenbait geltoki daudelarik:

* Guggenheim geltokia

## Ikus gainera 
* Evaristo Txurruka

## Kanpo estekak
Bourgeteko aintzira

**Bourgeteko aintzira** () Savoia Garaian dagoen aintzira da, Jura mendiguneko hegoaldean dagoena.

Herrialdeko aintzirarik sakonena da, eta, udan, handiena, beste urte-sasoietan bigarrena Grand-Lieuko aintzira eta gero, beti Léman aintzirako frantziar zatia kontuan hartu barik.

Ertzeko herririk handiena Aix-les-Bains da. Savoiako hiriburua den Chambéry aintziratik hamar kilometrotara dago. Betebide nagusia Leysse ibaia du eta hustubidea Rodano, Savièresko ubidearen bitartez. Ramsarko hitzarmenak izendatua, *coregonus bezola* arrain iraungitua bertan baino ez zen bizi.

## Kanpo estekak
Grand-Lieuko aintzira

**Grand-Lieuko aintzira** (; ) Loira Atlantikoan dagoen aintzira da, Saint-Philbert-de-Grand-Lieu udalerriaren barnean dagoena.

Herrialdeko aintzirarik handiena edo, udan, bigarrena Bourgeteko aintzira eta gero, beti Léman aintzirako frantziar zatia kontuan hartu barik.

Betebide nagusia Boulogne ibaia du eta hustubidea Acheneau. Ramsarko hitzarmenak izendatua, arrantzaleek erabiltzen dute.

## Kanpo estekak
Santa Ana komentua (Oñati)

**Santa Ana komentua** Gipuzkoako Debagoiena eskualdeko Oñati udalerriko dagoen komentu bat da. Garagaltza auzoan dago. Gipuzkoako kultura ondasuna izendatua dago.

Klarindarren abegi etxea da. Bertan hamabi pertsonek ostatu har dezakte, betiere haien helburua otoitza, gogoeta eta bizikidetza baldin bada.

## Ikus gainera 
* Gipuzkoako kultura ondasunak

## Kanpo estekak
Juan José Campanella

**Juan José Campanella** (Buenos Aires, 1959ko uztailaren 19a) argentinar zinema eta telebista zuzendari eta gidoigilea da. 2010ean Ingelesa ez den hizkuntza batean egindako film onenaren Oscar Saria irabazi zuen *El secreto de sus ojos* filmarekin.

## Filmografia 
## Sariak 
### Oscar Sariak 
### Goya Sariak 
### César Sariak 
## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* «Ez zaizkit interesatzen tentaziorik ez duten heroiak» Mikel Garcia Idiakezek Juan José Campanellari egindako elkarrizketa, Argia astekaria, 2013-09-18, argia.eus.
Sandaili leizea

**Sandaili leizea** Gipuzkoako Oñati udalerriko Araotz auzoan dagoen harpe bat da. Arantzazuko Santutegira doan errepidean Araotzeko bidea hartu eta Orkatzategi mendiko horman ikus daiteke, Araotzeko urtegiaren parean. Koba arkeologia ondarea da, Monumentu Multzoa kategoriaduna eta babes mota, inbentariatuta. Inguru hau eskalada zaletuen ohiko lekua da.

## Aztarnak 
Giza-okupazioa historiaurretik ezagutzen da leize honetan. Haitzuloari lotutako emankortasun-erritualak jaso dira herritarren artean. Araotz herrixkako herrigunetik hurbil dago, Jaturabeko sakanean edo Araotzeko urtegian. Bertara, haitzari itsatsita doan bidezidor batetik iristen da. Zulogune handiaren azpian seroraren etxea izan zenaren hormak ikusten dira, eta are barrurago, leizezuloaren izena daraman San Elias santuari eskainitako ermita. Haitzuloaren goialderaino, ermitaraino, daramaten mailak eraiki ziren. Ermita eta leizea, Arantzazu eta Araba arteko bidean dago, asko erabili izan dena. 

Martín Mendizabal Arantzazuko frantziskotarrarentzat, bertan zelta jatorriko errituak egiten ziren, beretzat, ezin baita ahaztu lur horietan zelta herriekin lotura sakonak zituzten barduliarrak bizi izan zirela. Erlijiosoarentzat, gainera, San Elias ez litzateke ermitaren jatorrizko sandua, Santa Ylia baizik, baina ez legoke garbi zein saindua izango litzatekeeta Foruan agertutako Ivili edo Iuilia jainkosarekin lotura izan zezakeela ere aipatzen du Euskaltzaindian, ordea, izenaren jatorria Santa Julia, Santa Ilia forman, izenean egon daitekeela jasotzen da. 

Haitzuloaren hondoan, paraje horretan ospatzen ziren erritual zaharren lekuko izan zitezkeen aztarnak aurkitu izan dira, gorpuzkiak zein zeramikazko zatiak. 

Kalkolitoko aztarnak aurkitu dira. 

Leinu gerretan, bestetik, leizean talde bat babestu omen zen. Etsaiek inguratuta, hauek ikusi gabe leizetik ihes egitea lortu zuten, ordea. Borroka haren testigantza abesti batean jaso zen, ondoren Koldo Mitxelenak *Textos arcaicos vascos* (1964) liburuan jasota: "Sendailiac ateac ditu zirarrez, nola zirarrez da ala zendalez" (Sandaili leizeak zilarrezko ateak ditu, zilarrezkoak zein zetazkoak)".. Ur eskean joaten ziren errogatibak egitera lehortea zegoenean.

Euskal Herrian bertan, leize bateko ur miraritsua deun beste toki bat Bidarraiko Harpeko Saindua.

## Iruditegia 

Image:
Sandaili ikuspegi orokorra.jpg|Multzoaren ikuspegi orokorra.
Araotz-210304-32.jpg|Ur miraritsuaren uraska.
Saindili, itoginak.jpg|Itoginak, ura dariela.
Araotz-210304-34.jpg|Harpean barneratuz.
Leizean mahaia bat.jpg|Leize barruan mahai bat dago.
Leize barruan.jpg|Leize barruan.

## Ondare naturala 
Sandailin aurki daitekeen fauna artean, Ptyonoprogne rupestris edo haitz-enara espeziea dago, Araotzen Sandaili-txoria izendatzen dutena.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Sandaili baseliza
* Araozko urtegia

## Kanpo estekak 
*  SALEGI, I. L.. 2014.La ermita de Sandaili tal vez aún guarda las aguas de la fertilidad Alto Deva. *Diario Vasco*. 2014-08-07
Frantziskotarren eliza eta monasterioa (Dubrovnik)

**Frantziskotarren eliza eta monasterioa** () Dubrovnik hiriko eraikin multzo ezaguna da. Monasterioa eta elizaz gain liburutegia eta farmazia ere baditu. 1979tik aurrera hiriaren alde historikoa UNESCOren Gizateriaren Ondarea da.

## Historia 
Eraikin multzo honetako atalik zaharrena monasterioa da, XIII mendean Dubrovnikeko harresien kanpoaldean eraiki zena. 1317an harresien barnean monasterio berria altxatzea erabaki zuten, dena dela eraikuntza lanak hainbat mendetan luzatu ziren. Mihoje Brajkov maisuak altxatu zuen estilo erromanikoan. Garai hartakoa da farmazia ere, oraindik lanean jarraitzen duen **munduko farmaziarik zaharrena** da beraz. Monasterioak bi klaustro ditu, azpikoa, zaharra, erromanikoa, 120 zutabeduna, eta goikoa berriz pizkundekoa.

XV mendean eliza gotikoa eraiki zuten alboan baina 1667ko ñlurrikarak ia erabat suntsitu zuen. Marmolezko pulpitoa izan zen salbatu zen elementu bakarretakoa. Hurrengo urteetan berreraiki egin zuten eta elementu aipagarrienetakoa Giuseppe Sardi eskultore veneziarraren bast aldetako aldarea da, 1684 eta 1696 artean egindakoa. Aldarearen dekorazioak 1888an margotu ziren.

XVII mende berean eraiki zan liburutegia. 20.000 liburu inguru ditu, hauetatik 1.200 eskuizkribu eta 137 inkunable.

## Iruditegia 

Irudi:Dubrovnik - Flickr - jns001 (8).jpg|Monasterioa eta eliza.
Irudi:2011 Dubrownik, Wieża kościoła Franciszkanów..jpg|Kanpaidorrea.
Irudi:Dubrovnik-francisk1.JPG|Azpiko klaustroa.
Irudi:Dubrovnik (59).JPG|Barnealdea.
Irudi:Pharmacie franciscaine Dubrovnik.jpg|Farmazia.

## Kanpo estekak
San Blas eliza (Dubrovnik)

**San Blas eliza** () Dubrovnik hiriko patroiaren omenezko eliza da. 1979tik aurrera hiriaren alde historikoa UNESCOren Gizateriaren Ondarea da.

## Historia 
Aurrez eliza erromaniko bat izan zen bertan baina 1667ko lurrikarak suntsitu egin zuen eta 1715ean Marino Gropelli arkitekto veneziarrak diseinatu eta eliza berria jaso zen.

## Deskribapena 
Elizak habearte karratua dauka, bi sakristia alboetan eta kupula bat erdian. Barnealdean korintoar zutabeek eusten dituzte kupula eta linterna. Aldare nagusia marmol zuri eta polikromatuaz egina dago eta San Blasen estatua gotikoa dauka, XV mendean Dubrovnikeko artisau batek zilarrez egindakoa.

Aurrealdean eskailerak daude aingeruen eskulturaz hornituta daudenak. Goialdean hiru eskultura agertzen dira, erdian San Blas eta alboetan Fedea eta Itxaropena.

## Iruditegia 

Irudi:Dubrovnic-st. blaise-church.JPG|Aurrealdea.
Irudi:Dubrovnik (38).JPG|San Blas eliza kale artean.
Irudi:Saint Blaise Saint patron Dubrovnik.JPG|San Blasen estatua.
Irudi:Stained Glass St Blaise Church Dubrovnik 2.jpg|Beiratea.
Irudi:Stained Glass St Blaise Church Dubrovnik 4.jpg|Beiratea.

## Kanpo estekak
Sponza jauregia

**Sponza jauregia** () Dubrovnik hiriko jauregi ezaguna da. 1979tik aurrera hiriaren alde historikoa UNESCOren Gizateriaren Ondarea da.

## Etimologia 
Izena latinezko *Spongia* izenetik dator, euri ura biltzen den tokia da spongia.

## Historia 
Barne patioa duen eraikin errektangular hau 1516 eta 1522 artean eraiki zuen Paskoje Miličević Mihov arkitektuak estilo gotiko eta pizkunde nahastuan. 1667ko lurrikaran ez zuen kalterik izan.

Hainbat zerbitzu publiko bete ditu jauregiak. Hainbat merkatal zerbitzu bete ditu, txanpon-etxea izan da, armategia, altxorraren gordailua, banketxea, eskola... XVI mendean Ragusako Errepublikako kulturguinea izan zen, *Academia dei Concordi* literatur akademia bertan sortu zenean.

## Gaur egun 
Orain hiriko artxibategia da. Agiri zaharrena 1022koa da eta guztira 100.000 eskuizkributik gora gordetzen ditu, aurrez Erretorearen jauregian zeudenak.

Jauregiaren aurrean dagoen Luža enparantzan Dubrovnikeko Udako Jaialdiaren hasiera ekitaldia izaten da.

## Iruditegia 

Irudi:Sponza Palace-Dubrovnik-2.jpg|Aurrealdea.
Irudi:Porxo del palau Sponza de Dubrovnik.JPG|Portxea.
Irudi:Pati del palau Sponza de Dubrovnik.JPG|Barneko patioa.
Irudi:SPONZA PLACE AT NIGHT, DUBROVNIK.jpg|Gaueko ikuspegia.
Irudi:Sponza LS1.JPG|Luža enparantza.

## Kanpo estekak
Erretorearen jauregia (Dubrovnik)

**Erretorearen jauregia** () Dubrovnik hiriko jauregi ezaguna da, hiriko erretorearen egoitza izan ohi zena. 1979tik aurrera hiriaren alde historikoa UNESCOren Gizateriaren Ondarea da.

## Historia 
Erretorearen jauregia XIV mendean eraiki zen estilo gotikoan eta babes funtzio nabarmena zeukan. 1435ean suak erre zuen eta hiriak jauregi berria altxatzea erabaki zuen. Napoliko Onofrio della Cava arkitektuak diseinatu zuen, honek ere estilop gotikoan, eta eskulturak Pietro di Martino milandarrak egin zituen.

Polvora leherketa batek jauregiaren zati bat suntsitu zuen 1463an eta arkitektu florentziarrek gidatu zuten konponketa, oraingoan pizkundeko estiloan. 1520 eta 1667ko lurrikarek berriz kaltetu zuten jauregia eta konponketak estilo barrokoan egin ziren. Azken berriztatzean eskailerak etakanpaia gehitu zitzaizkion atrioan.

## Erabilpena 
XIV mendetik hasi eta 1808 arte Ragusako Errepublikako erretorearen egoitza izan zen. 1872tik aurrera Dubrovnikeko museoaren historia departamentua egon izan da bertan.

## Iruditegia 

Irudi:Dubrovnik Facade.jpg|Aurrealdea.
Irudi:Dubrovnik-Kroatien-Katedrale Knezev.jpg|Enparantza, barrenean katedrala.
Irudi:Dubrovnik (84).JPG|Atrioa.
Irudi:Sponza Palace-Dubrovnik-6.jpg|Portxea.

## Kanpo estekak
Embeltran kalea

**Embeltran kalea** Donostiako Parte Zaharreko kale bat da. Kale Nagusitik Narrika kalearaino doa.

## Izenaren jatorria 
"Embeltran" izenak jatorri gaskoia du. Jakina denez, Donostiak gaskoi populazio garrantzitsua izan zuen, eta bertako toponimian aztarna ugari utzi zuten Gaskoieraz "Em" partikulak "jauna" esan nahi du; beraz, Embeltran izenak "Beltran jauna" edo "Don Beltran" esan nahi du.

Zalantza da zein zen Beltran Jaun hori. Serapio Muxikak harresiaren "Beltran jaunaren Kuboaren" 1542ko erreferentzia jaso zuen. Kubo hori Zurriola aldean zegoen kokatuta, geroago Amezketako Kuboak ordeztu zuena. Beltran hori Beltran de la Cueva, Alburquerqueko dukea, izan daiteke. De la Cueva 1522an Gipuzkoako Jeneral Gorena zen eta San Martzialgo gudua irabazi zuen. Kalearen izena izan daiteke bertan bera bizi zelako ala berak kubo hori egiteko agindua eman zuelako.

## Kale historikoa 
Oso kale zaharra da. 1566ko erroldan eta 1630eko Ordenantzetan agertu zen. 1722 izena beste kale bati eman zitzaion baina Plaza Berria egiteko desegin zuten. XVIII. mendean gaur egungo kaleari eman zitzaion; mende horretan kalea konpondu zen, horretarako Erregearen Probestuaren etxartea desageraraziz.

## Indusketa arkeologikoa 
XX. mendeko amaieran kaleko 3. zenbakian, etxeko zorupean eginiko arkeologia indusketa batean berandu Erdi Aroaren Probestu izan zen Miguel Martínez de Engómez leinuaren etxea aurkitu zen. Bertan, material arkeologiko ugarirekin, Erdi Arotik aldatu gabe iraun duen sekuentzia estratigrafiko baten erregistroa aurkitu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : Kalearen ezaugarriak eta historia Donostiako Udalaren webgunean.
* : [Miren Ayerbek eta cesar Fernándezek indusketa arkeologikoaren gaineko txostena. *Zainak* aldizkaria, 19.zk. Donostia: Eusko Ikaskuntza(https://eu.wikipedia.org/wiki/Eusko_Ikaskuntza), 1999, 215-226 or. ISSN:1137-439X. ISBN 84-8419-958-4]
Araozko urtegia

**Araozko** edo **Jaturabeko urtegia** Gipuzkoako urtegia da, Araotz errekaren urak jasotzen dituena. Oñatiko Araotz auzoan dago, Jaturabe deritzon arroila eta lekuan. Arrikrutzeko kobak dauden lekua pasatuta eta Araotzeko etxegunera iritsi aurretik, mendizintzur batean eta auzo hartara doan bidearen alboan dago, Sandaili leizea eta Sandaili baseliza‎ren parean.

Arrasateko "Unión Cerrajera" enpresak sortu zuen XX. mendearen hasieran, argindarra sortzeko. Ubide sistema bat lotuta dauka Urrexola auzoarekin eta Olateko zentral hidroelektriko zaharrarekin, 1899an sortua eta 1987an itxi zutena.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko urtegien zerrenda

## Kanpo estekak
Endara urtegia

**Endara urtegia** edo **San Anton urtegia** Nafarroako Lesaka udalerriko lursailetan dagoen urtegi bat da. 1988an eraiki zen. Urtegia Lesaka eta Oiartzun arteko errepidean kokatuta dago, Aritxulegi mendigaina eta Gipuzkoako mugatik oso hurbil. 

Aiako harria, Bianditz eta Kopakarri mendiak ere paraje hauetatik oso gertu daude.

## San Anton eguna
Urtero urtarrilaren 17an, San Anton egunez, bertan jende ugari bildu ohi da. Antzinako San Anton auzoa gaur egungo urtegiaren uren azpian gelditu zen, aldiz San Anton baseliza ozta-ozta lur lehorrean gelditu eta San Anton eguneko erromesaldia han ospatu ohi da.

## GR 11 
GR 11 ibilbidea ingurune hauetatik igarotzen da, Higer lurmuturretik Berarako doan tartean hain zuzen ere. Aiako Harriaren aldetik dator bidea, Ursain lepotik, eta urtegiaren gaineko zubia zeharkatu eta gero San Anton baselizara iristen da. Hortik, aldapan gora segitzen du bideak, Olaberri baserria albo batean lagata eta Telleriako edo San Anton leporaino.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak