open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Albeolo

**Albeoloa** (latinetik *alveolus*, "hobitxoa") zakutxo huts baten itxura duen birikako egitura anatomikoa da: bertako albeolo-mintzean gertatzen da nagusiki gas elkartrukea odolarekin. Bronkiolora lotuta daude.

## Kanpo estekak
Iquique

**Iquique** Txileko iparraldeko Tarapacá eskualdean kokatua dagoen komuna eta hiri bat da. Izen bereko Iquique probintziako hiriburua da eta 2002ko erroldaren arabera 166.204 biztanle ditu.

## Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Iquiqueko udalaren webgunea.
Antofagasta

**Antofagasta** Txileko Antofagasta eskualdean kokatua dagoen komuna eta portu-hiria da. Izen bereko Antofagasta eskualdeko hiriburua da eta 2009ko erroldaren arabera 285.255 biztanle ditu. Nitratoaren eta kobrearen hiriburutzat jotzen da.

## Historia 
Antzinako Boliviako Atacamak osatzen zuen Antofagasta probintzia (125.306 km2 eta 341.203 biztanle 1982an) Txileren eskuetara igaro zen Txile eta Boliviaren arteko gerraren ondoan (Ozeano Bareko Gerra, 1884).

## Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Antofagastako udalaren webgunea.
Temuco

**Temuco** Txileko Araucanía eskualdean kokatua dagoen komuna eta hiri bat da, Cautin ibaiaren ertzean. Cautín probintziako hiriburua da. Apezpikutegia da. Nekazaritza (garia, oloa) eta industria (papergintza, zapatagintza, zurgintza, kimika industria) gunea. 1881. urtean eraikitako gotorleku baten inguruan sortu zen hiria. 1908. urtean sute batek hiriko alde handi bat suntsitu zuen.

## Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Temucoko udalaren webgunea.
Paloma urakana

**Paloma** urakana 2008ko 2008ko 15. ekaitza eta zortzigarren urakana izan zen.

Denboraldiko azken ekaitza izan zen.

## Ikus, gainera 
* 2008ko Atlantikoko zikloi tropikalen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Urakanari buruzko txostena.

250px|thumb|ezkerrera|Ekaitzaren ibilbidea.
Jaioberriaren arnas distresaren sindrome

**Jaioberriaren arnas distresaren sindromea** edo mintz hialinoen gaixotasuna (GNS: P22.0) ume goiztiarretan surfaktante ekoizpen gutxiegitasuna eta biriken heldutasunik eza dela eta sorturiko sindromea da.

Azalduriko arrazoiak direla albeoloetako gainazal tentsioa handitu egiten da arnasten hasterakoan, kolapsatuz eta ondorioz gasen elkar trukea ekidinez. Hipoxiari aurre egiteko takipnea, takikardia, torax-kutxako pareten erretrakzioa eta zianosia agertzen dira hasiera batean, arnasketa geldialdi luzeak (apnea) eta arnas hutsegitea garatzeraino. Orokorrean arnas aireztatze edo bentilazio positiboa eta arnas hodi bitarteko surfaktante administrazioaren bidez tratatzen da.

## Kanpo estekak
Besaurre

**Besaurrea** goiko gorputz-adarren zatia da, besotik eskura luzatzen dena; lehenengoarekin ukondoren bidez lotuta eta bigarrenarekin eskumuturrak lotzen du.

## Hezurrak 
Kubitoa eta erradioa hezurrek besaurrea osatzen dute.

## Arteria eta zainak 
* Arteria erradiala.
* Arteria kubitala.

## Kanpo estekak
BedZED

thumb|320px|BedZED
**Beddington Zero Energy Development** (***BedZED***) ekoauzo txiki bat da, 99 etxebizitzakoa, Bill Dunster arkitektoak eraikia Londres hegoaldean 2000-2002 urteetan.

Auzoak 1,7 hektarea ditu eta bertan 2.500 m² bulego eta denda daude, auzolan aretoa, ikuskizun aretoa, berdegune publiko eta pribatuak, osasun zentro pribatu bat, kirol zelai bat, haurtzaindegi bat, taberna bat eta jatetxea bat.

Erresuma Batuan tamaina honetan eraiki den lehen multzoa da maila honetako parametro energetiko eta sozialak lortu dituena, Peabody fundazioaren (GKE bat) eta BioRegional erakundearen laguntzarekin. Azken urteotan erreferentzia bihurtu da eta bisitari ugari jasotzen ditu.

## Helburuak 
Aztarna ekologikoa txikitu:
* Energia:
** Karbono balantze zero izatea (inpaktu neutroa) erregai fosilak erabili gabe
** Etxeko beharren energia kontsumoa %60 murriztea
** Garraioei lotutako energia kontsumoa %50 murriztea
** Berogailu eskaera %90 murriztea
* Ingurumena:
** Ur kontsumoa %30 murriztea
** Hondakinak murriztea eta birziklatzea handitzea
** Eraikuntza materialen erdiak gutxienez 60&nbsp;km baino hurbilago jatorria izatea
** Biodibertsitatea garatzea berdeguneetan eta estalki berdeetan
** Naturguneak edo landa lurrak ez erabiltzea etxebizitzak garatzeko: BedZED antzinako industria gune batean garatu da
* Soziala:
** Gizarte maila desberdinen integrazioa
** Saltokiak eta ekintza soziokulturalak sustatzea

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Garapen iraunkorra
* Vauban (Friburgo)
* Hammarby Sjöstad

## Kanpo estekak 
* Peabody BedZED webgunea
* BioRegional BedZED webgunea
* ZedFactory BedZED webgunea
Monitor (gerraontzia)

**Monitorra** ibaietan eta kostaldeetan bonbardatze-lanak egiteko gerraontzi blindatua da. Orokorrean ontzi txikia da, baina bere neurrirako oso artilleria astuna eramaten du. Lehen kanoi-dorreak monitor motako ontzietan ezarri ziren. Gerraontzi hauen izena AEBetako *USS Monitor* itsasontzitik dator; 1862an Ameriketako Estatu Batuetako Gerra Zibilerako uretaratu zuten itsasontzitik, alegia. Bigarren Mundu Gerraraino beren eginkizuna egin eta gero, desagertuz joan dira itsas armada guztietatik.

Euskal Herrian gerra ekintzak egin dituen bakarra *Puigcerdá* monitorra izan da, Hirugarren Karlistaldian liberalen alde Bilbo defendatu baitzuen.

## Kanpo estekak
Absolutibo

**Absolutibo**a hizkuntza ergatiboek duten gramatika kasu bat da, objektua (aditz iragankorrarekin) eta subjektua (aditz iragangaitzarekin) adierazten dituena. Indoeuropar hizkuntzetako nominatiboaren antzeko kasua da, subjektuaren funtzioa duenean, eta akusatiboaren antzekoa, objektu zuzena denean..

## Euskaraz 
Euskaraz, absolutiboa **NOR kasua** da.
* Nugagageab: ez dago markarik (herri, iturri, erietxe)
* Singularrean: -*a* (herri**a**, iturri**a**, erietxe**a**).
* Pluralean: -*ak* (herri**ak**, iturri**ak**, erietxe**ak**).
* Plural hurbilean: -*ok* (herri**ok**, iturri**ok**, erietxe**ok**).

Absolutiboa aditz iragangaitzen subjektua da (hurrengo adibideetan, *Auto**a*** izen-sintagma), baita atributua ere (lehen esaldiko *berde**a***):
* *Auto**a** berde**a** da. Auto**a** iritsi da.*
Iragankorretan, ordea, objektu zuzena da:
* *Nik auto**a** dut.* ***Zer** dut nik? Auto**a***.

## Ikus, gainera 
* Genitibo
* Nominatibo
* Ergatibo
* Akusatibo

## Kanpo estekak
Tregarth

**Tregarth** Galesko Gwynedd eskualdean dagoen udalerria da. Bangor eta Bethesda udalerrien artean dago, London hiriburutik Anglesey uharteko Holyhead udalerri eta portura doan A5 errepideak zeharkatzen duelarik.

## Kanpo estekak
Tremadog

**Tremadog** (batzuetan ingelesez *Tremadoc* bezala ere idatzi izan da) Galesko ipar-mendebaldeko Gwynedd eskualdean dagoen udalerria da. Tremadog badian kokatzen da, Porthmadog udalerritik hurrenez-hurren. Berez aurrez planifikatutako sorrera duen udalerria da, 1788an William Madocksek sortu zuelarik.

## Iruditegia 

Irudi:Gwynedd fields.jpg|Tremadog badia Harlech udalerritik ikusita
Irudi:WA Madocks.jpg|William Madocks zena, Tremadog udalerriaren sortzailea
Irudi:Church at Tremadog - geograph.org.uk - 62808.jpg|Eliza
Irudi:The Square, Tremadog - geograph.org.uk - 18816.jpg|Herriko enparantza

## Herritar ezagunak 
* T. E. Lawrence, (1888-1935), *Lawrence Arabiakoa* ezizenez ezagunagoa, militar, arkeologo eta idazlea.

## Kanpo estekak 
* Tremadog udalerriaren webgunea
Tudweiliog

**Tudweiliog** Galesko ipar-mendebaldean dagoen Gwynedd eskualdeko Pwllheli udalerriaren barnean dagoen herria da. Llŷn penintsulan kokatzen da.

## Kanpo estekak 
* Tudweiliog udalerriko argazkiak
Tywyn

**Tywyn** (formalki *Towyn*) Galesko ipar-mendebaldean dagoen Gwynedd konderriko udalerria da. Cardigan badiaren kostaldean kokatzen da. 2001eko erroldaren arabera bere biztanleriaren %41,5a gales hiztuna zen.

2011ko erroldaren arabera 3.264 biztanle zituen.

## Ondarea 
* Talyllyn trenbidea

thumb|600px|erdian|Udalerriaren ikuspegi panoramikoa.

## Kanpo estekak 
* Tywyn udalerriari buruzko argazkiak 
* Tywyn udalerria BBC Ipar Gales webgunean ikusgai
Bami eraikina

**Bami eraikina** Bilboko bulego eraikin baten izena da, Basurtu auzoan.

## Kokalekua 
Bami eraikinak hegoaldean Basurtuko Unibertsitate Ospitalea, Garellano auzoa, Termibus autobus geltokia eta San Mames geltokia ditu, mendebaldean Olabeaga auzoa eta Olabeagako geltokia, iparraldean Basurtuko tunela eta ekialdean berriz, Ingeniaritza Goi Eskola Teknikoa, Meatzeen eta Herri Lanen Ingeniaritza Teknikoko Unibertsitate Eskola eta San Mames estadioa.

## Historia 
1990eko hamarkadan eraiki zen Bilboko Nazioarteko Erakustazokaren luzapen moduan eta eraikina sustatu zuen higiezinen enpresaren izena jarri zioten. Bilbao Exhibition Centre eraikitzean eta erakustazoka zaharra botatakoan Bami eraikinean, Bizkaiko Foru Aldundiaren ogasun saila, Euskal Irrati Telebistaren Bizkaiko egoitza eta bestelako komunikabide batzuen egoitzak ezarri dira.

1982-2007 bitartean EITBko egoitza nagusia EITB Iurretan egon ondoren, 2007ko udan Bami eraikinera lekualdatu zen.

2009ko urrian eraikinean Arte Eszenikoen Zentroa bertan egokitzeko egitasmoa aurkeztu zen.

## Iruditegia 

Irudi:ETBredacción.JPG|Erredakzioa
Irudi:ETB Bilbao plato del estudio 1.JPG|ETB1eko Gaur Egun albistegiaren platoa
Irudi:ETB Bilbao control central.JPG|Errealizazio kontrol nagusia
Irudi:ETB. Programa electoral elecciones 9 de marzo.JPG|Erredakzioa 2008ko martxoaren 9an

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  EiTBren webgunea
Waunfawr

**Waunfawr** Galesko ipar-mendebaldean dagoen Gwynedd eskualdeko udalerria da. Caernarfon udalerriaren hego-ekialdean, Llanrug udalerritik hegoaldera eta Snowdonia Parke Naturalaren altzoan kokatzen da.

## Iruditegia 

Irudi:Waunfawr Station - geograph.org.uk - 2709.jpg|Trengeltokia
Irudi:Waunfawr - geograph.org.uk - 185002.jpg|Landa

## Kanpo estekak 
* Waunfawr udalerriko argazkiak
Y Felinheli

**Y Felinheli** Galesko ipar-mendebaldean dagoen Gwynedd eskualdeko udalerria da. Menai Strait itsasartean kokatzen da, Anglesey uhartetik oso hurbil, hau udalerritik hurrenez-hurren ikus daitekelarik. Bangor eta Caernarfon udalerrien arteko A487 errepidean kokatzen da.

## Kanpo estekak 
* Y Felinheli udalerriaren argazkiak
Y Ffor

**Y Ffor** Galesko ipar-mendebaldean dagoen Gwynedd eskualdeko Pwllheli udalerriko herria da. Llŷn penintsulan kokatzen da. Bere herrigune B499 eta B4354 errepideek zeharkatzen dute, eta Pwllheli eta Caernarfon udalerrien artean dago.

## Kanpo estekak
Y Fron

**Y Fron** Gales ipar-mendebaldeko Gwynedd eskualdeko udalerria da. Rhosgadfan eta Carmel udalerrien artean dago, Mynydd Mawr mendiaren itzalpean.

## Kanpo estekak
Rhos-y-gwaliau

**Rhos-y-gwaliau** Galesko ipar-mendebaldeko Gwynedd eskualdeko baserri giroko herri txikia da. Bala udalerritik hego-ekialdera dago.

## Kanpo estekak 
* Rhos-y-gwaliau udalerriaren webgunea
11 istorio, broncka ta gau ero

**11 istorio, broncka ta gau ero** Never Surrender musika taldearen bigarren diskoa da, 2010. urtean argitaratutakoa.

## Partaideak 
* Pottoko (ahotsa)
* Arri (gitarra)
* Dura (baxua)
* Atxi (bateria)

## Kanpo estekak 
* "Langileentzat" abestiaren bideoklipa (Youtube)
* Taldearen MySpace gunea
* Taldearen bloga Danbaka.com webgunean
Rhyd Ddu

**Rhyd Ddu** Galesko ipar-mendebaldean dagoen Gwynedd eskualdeko herri txikia da. Snowdonia Natur Parkearen barnean kokatzen da.

## Kanpo estekak 
* Ibilbideak Rhyd Ddu herriko lursailetan zehar 
* Rhyd Ddu herria eta inguruetako argazkiak
Rhyd (Gwynedd)

**Rhyd** Galesko ipar-mendebaldean dagoen Gwynedd eskualdeko herria da. B4410 errepideak zeharkatzen du, eta Maentwrog eta Llanfrothen udalerrien artean dago.

## Kanpo estekak 
* Rhyd herria eta inguruetako argazkiak
Amaiera gabeko bideak

**Amaiera gabeko bideak** Last Rebels musika taldearen lehen diskoa da.

## Ikus, gainera 
* Last Rebels

## Kanpo estekak 
* Taldearen MySpace gunea
Rhyd-y-clafdy

**Rhyd-y-clafdy** edo **Rhydyclafdy** Galesko ipar-mendebaldea dagoen Gwynedd eskualdeko herria da. Llŷn penintsulan dago eta Pwllheli udalerriaren barnean.

## Kanpo estekak
Rancagua

**Rancagua** Txileko O'Higgins eskualdean kokatua dagoen herria da. Izen bereko Cachapoal probintziako hiriburua da eta 2002ko erroldaren arabera 214.344 biztanle ditu.

Aireportua. Burdinbide eta errepide gune garrantzitsua. Industria (altzairugintza, kimika industria, automobilgintza, papergintza, janari industria) da ekonomia jarduera nagusia. Bestalde, 40&nbsp;km hegoalderago dagoen El Teniente meatze gune garrantzitsuan ustiatutako meak lantzen dira Rancaguan.

## Auzoak 
* Centro Histórico
* Centro Poniente
* Norte
* Noreste
* Este
* Oeste
* Sur

## Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Rancaguako udalaren webgunea.
Soar (Gwynedd)

**Soar** Gales ipar-mendebaldeko Gwynedd eskualdeko herri txikia da. Talsarnau udalerriaren barnean dago. Harlech udalerritik 6,4 kilometro ipar-ekialdera. Ikastetxe bat eta "The Ship Aground" izeneko taberna bat ditu.

## Kanpo estekak
Tal-y-bont (Bangor)

**Tal-y-bont** Galesko ipar-mendebaldean dagoen Gwynedd eskualdeko herri txikia da. Bangor udalerritik oso hurbil dago, bere inguruan Penryhn gaztelua dago.

## Kanpo estekak
Talysarn

**Talysarn** Galesko ipar-mendebaldean dagoen Gwynedd eskualdeko udalerria da. Nantlle Valley haranean kokatzen da.

## Kanpo estekak
Tanygrisiau

**Tanygrisiau** edo **Tan-y-grisiau** Galesko ipar-mendebaldean dagoen Gwynedd eskualdeko udalerria da. Nantlle Valley haranean kokatzen da. Blaenau Ffestiniog udalerriko auzune bati atxikia dago.

## Kanpo estekak 
* Tanygrisiau udalerriaren webgunea
Progresio geometriko

thumb|Hazkundea geometriko bat: 3 zelulak 2na zelula kutsatzen dute aldi batean; hurrengo aldian, 3×2=6 zelulek 2na zelula kutsatzen dute; horrela, guztira 3, 6, 12, ... zelula kutsatzen dira aldi bakoitzean, **segida geometriko** bati jarraiki, 3, 3×2=6 ; 3×22=12. Guztira kutsatutako zelula kopurua **serie geometriko** bat da: 3+6+12.
thumb|
Segida mota asko
nahiz sortu mundura
bi garrantzitsuenak
zeintzuk ditugu ba?
aritmetikoan berdin
mantentzen den hura:
gai bat eta aurreko
gaiaren kendura,
ta **geometrikoan**
aldiz zatidura

Matematikan, a_1,a_2,\ldots,a_n\, zenbaki segida batek **segida geometriko** edo **progresio geometriko** bati jarraitzen diola esaten da segidako ondoz ondoko zenbakien zatiketa, r=\frac{a_n}{a_{n-1}} alegia, konstante bat denean. r\, konstanteari **arrazoi** deritzo. Segida geometriko bateko a_1+a_2+\cdots+a_n\, erako batuketa bati **serie geometriko** deritzo. Serie aritmetiko-geometrikoak ere badaude, segida geometriko bateko gaien batuketaz kalkulatzen direnak. Serie geometrikoen batura kalkulatzeko integrala ere erabil daiteke, termino orokorra integratuz *n* parametroari buruz.

Adibidez, honako hau 2 arrazoi duen segida geometrikoa da : 3, 6, 12, 24, 48, 96, ... Aldi berean, 3+6+12+24+48+96 batuketa serie geometrikoa da.

Segida geometriko baten n-garren gaia formula honi jarraiki kalkulatzen da:

::a_n=a_1 \times r^{n-1}\,

Serie geometriko baten batura honako formula honen bitartez kalkulatzen da, a\, lehenengo batugaia, r\, arrazoia eta n\, batugai-kopurua izanik:

::S_g(n;a,r)=a\frac{1-r^n}{1-r}

Adibidez:

::S_g(6;3,2)=3+6+12+24+48+96=3 \times \frac{1-2^6}{1-2}=192

Serie geometriko baten arrazoia baturatik ere kalkula daiteke, batura zati batu egiten den gai kopuua eginez:

::r=\frac{S_g(n;a,r)}{n}

## Historia 
Mesopotamiako Garai Dinastiko Goiztiarran egindako buztinezko taulatxo batean, MS 3047, 3 oinarria duen eta 1/2 biderkatzailea duen progresio geometriko bat agertzen da. Uste da Shuruppak hiriko sumertar taula bat zela. Babiloniako matematikako progresio geometrikoaren adibide ezagun bakarra da.

Euklidesen Elementuen VIII eta IX liburuek progresio geometrikoen analisia egiten dute, adibidez biko potentziak, eta hainbat propietate ematen dituzte. 

## Serie geometrikoaren formularen frogapena 
a_1,a_2,\ldots,a_n segida geometriko baterako bi batuketa hauek definitzen dira:

:S_g(n;a,r)=a_1+a_2+\cdots+a_n\,
:S_g(n;a,r)r=a_1r+a_2r+\cdots+a_nr=a_2+a_3+\cdots+a_n+a_nr\,

Bi batuketa horien kenketa egiten bada:

:S_g(n;a,r)-S_g(n;a,r)r=a_1-a_nr\,
:S_g(n;a,r)(1-r)=a_1-a_1r^{n-1}r=a_1-a_1r^n=a_1(1-r^n)\,

:S_g(n;a,r)=a_1\frac{1-r^n}{1-r}\,

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Progresio aritmetiko

## Kanpo estekak 
* Progresio geometrikoak, Gizapedian.
* 3. DBH. PROGRESIO GEOMETRIKOAK: ARRAZOIA ETA GAI OROKORRA bideoa youtuben.
Trefor

**Trefor** Galesko ipar-mendebaldean dagoen Gwynedd eskualdeko kostaldeko udalerria da. Llŷn penintsulan kokatzen da. Caernarfon eta Pwllheli udalerriak lotzen dituen A499 errepideak bere lursailak zeharkatzen ditu.

## Kanpo estekak 
* Trefor udalerria eta inguruetako argazkiak
Penrhyn gaztelua

**Penrhyn gaztelua** Galesko ipar-mendebaldean dagoen Gwynedd konderriko gaztelua da. Bangor udalerritik oso hurbil dagoen Llandygai herriko lursailetan kokatua da.

## Kanpo estekak 
* Penrhyn gaztelua National Trust webgunean ikusgai. 
* Irudiz lagunduriko Penrhyn gazteluaren gida
Talybont (Barmouth)

**Talybont** edo **Tal-y-bont** Galesko ipar-mendebaldean dagoen Gwynedd eskualdeko kostaldeko herria da. Barmouth udalerritik iparraldera dago. Cardigan badiako ertzean kokatzen da. Itsaso ertzean dauden bere lursailetan akanpaleku handi bat kokatzen da, hau udaro Gales eta Ingalaterrako turistez bete ohi da.

## Kanpo estekak
Trawsfynydd

**Trawsfynydd** ("mendian zehar" esan nahi du) Galesko ipar-mendebaldean dagoen Gwynedd eskualdeko udalerria da. A470 errepidearen alboan eta Dolgellau udalerritik hurbil dago. Biztanleriaren %81,7a galesera hiztuna da. Izen bereko Trawsfynydd aintziraren ertzean kokatzen da.

## Kanpo estekak 
* Trawsfynydd udalerriaren webgunea
Delirium Tremens

**Delirium Tremens** izenarekin honako bi artikuluak ditugu:

* **Delirium tremens**, latinezko esamoldea.
* **Delirium Tremens** musika taldea.
Mini (BMW)

BMWren **Mini**ak, bere inspirazioa Mini originalengandik hartzen du, Frank Stephenson-ek diseinaturikoan, alegia. Gaur egun, BMWren MINI empresa fabrikatzen dau.Auto hori British Motor Corporation-ek atera zuen 1959an, eta 2000-ra arte ekoiztu zen, noiz bere produkzioa amaitu zen. Bere izen originala, Mini zen (minuskula erabiliz), gaurkoarengandik bereizi nahien, berriak MINI duelako izena.

1999an, eta 5 urteko fusio baten ondoren, BMW Rover-engandik banatu zen, eta Mini-a ateratzeko eskubidea eskuratu zuen. Hasieran, Rover-ek auto ekonomiko bat ateratzea nahi zuen, baina BMW-ren asmoak oso ezberdinak ziren; izan ere auto txiki baina deportibo bat atera nahi zuen, hain zuzen ere. Horregatik, Rover-en planak aldarazi zituen. Hortik aurrera, bi markak banatu eta gero, BMW-k atera zuen autoa, berak nahi zuen moduan. Bere jatorria, Ingalaterra, mantendu zuen, baina bere Oxford-eko faktoriara eraman zuen.

2001etik 2006ra arte BMW-k lau modelo atera zituen: “Mini One” basikoa, “Mini One D” diesela, “Mini Cooper”-ra eta “Mini Cooper S”-a. 2005an, katalogoari gehitu zioten deskapotable egiteko aukera.

2006ko azaroan MINI-aren bigarren bertsioa atera zuten. Modeloak ia-ia berberak izan ziren (One, Cooper eta Cooper S), baina “Cooper D”-k ordezkatu zuen “One D”-a. Apurtxo geroago, “Clubman” modeloa atera zuten, zeinek autoaren alde batean bi ate zeuzkan, beste MINIak baino ate bat gehiago hain zuzen.

File:" (a picture by david adam kess, Union Jack Mini Cooper, Madrid.jpg
File:Red Mini Cooper Cabrio (F57), frontal view, Madrid, 2016.jpg
File:" (a picture by david adam kess, a1b Mini Cooper, Madrid.jpg
File:" (a picture by david adam kess, Mini Cooper.jpg
File:" (a picture by david adam kess, pic. a1 Mini Cooper, Madrid.jpg
File:" (a picture by david adam kess, pic. a01 Mini Cooper, Madrid.jpg
File:Mini F56 JCW IMG 0928.jpg
File:Mini F56 JCW IMG 0927.jpg

## Kanpo estekak
Y Rhiw

**Y Rhiw** Galesko ipar-mendebaldean dagoen Gwynedd eskualdeko herri txiki bat da. Llŷn penintsularen azkeneko muturrean kokatzen da.

## Iruditegia 

Irudi:View from Rhiw over Porth Neigwl - geograph.org.uk - 702861.jpg| Y Rhiwko ikuspegiak
Irudi:Capel Wesleiaidd Piscah Wesleyan Chapel - geograph.org.uk - 610961.jpg|Pisgah kapera
Irudi:Ysgol y Rhiw School - geograph.org.uk - 617244.jpg|Herriko eskola
Irudi:View north across the village of Rhiw - geograph.org.uk - 617231.jpg|Iparraldeko ikuspegia
irudi:Groeslon y Rhiw. Rhiw Crossroads - geograph.org.uk - 608371.jpg|Bidegurutzea

## Kanpo estekak
Rachub

**Rachub** Galesko ipar-mendebaldean dagoen Gwynedd eskualdeko herri txiki bat da. Inguruko udalerririk handiena da Bethesda delakotik mila erdira dago, Bangor hiria ere nahiko hurbil du.

## Kanpo estekak 
* Rachub udalerriko galesera hiztunen bloga 
* Rachub udalerriko lehen mailako heziketako ikastetxea
Santa Graziko eliza

**Santa Graziko eliza** Zuberoako Santa Grazi udalerriko eliza erromanikoa da. 1085an kolegiata gisara sortua izan zen eta Done Jakue bideko etapa izatearen ondorioz Erdi Aroa bitartean garrantzia handia izan zuen. 1841ean Frantziako monumentu izendatu zuten. 

## Argazki galeria 

Fitxategi:ERMITA DE SAINTE-ENGRACE - panoramio.jpg|Absidea
Fitxategi:Sainte-Engrâce - Église Sainte-Engrâce - 11.jpg|Kapitela landare itxurako apaingarriekin
Fitxategi:Sainte-Engrâce - Église Sainte-Engrâce - 17.jpg|Errege magoen kapitela
Fitxategi:Sainte-Engrâce - Église Sainte-Engrâce - 5.jpg|Ataria
Fitxategi:Eglise - Vue intérieure de la nef, vers le choeur - Sainte-Engrâce - Médiathèque de l'architecture et du patrimoine - APMH00002694.jpg|1881eko argazkia, erdiko nabea

## Ikus, gainera 
* Erromanikoa Euskal Herrian
* Euskal Herriko arkitektura erromanikoen zerrenda

## Kanpo estekak 
https://www.en-pays-basque.fr/eu/sit/eglise-romane-de-sainte-engrace/

https://www.sainte-engrace.fr/index.php/eu/escapades-eu#eglise

https://aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus/eu/santa-grazi-eliza/ar-154062/#
Fronte hotz

thumb|250px|Fronte hotza irudikatzen erabilitako ikurra.

**Fronte hotza** aire masa hotz baten ertza markatzen duen gunea da, aire masa hotz horrek, masa beroago bat ordezkatzen du. Aire hotzak arinagoa den aire beroa atmosferaren goiko geruzetara altxatu eta hodeiak sortzen ditu.

Fronte hotzak behe presio gune bati loturik egoten dira normalean eta eguraldi mapetan urdin koloreko triangeludun marra urdin batekin irudikatzen dira.

## Ikus, gainera 
* Fronte bero

## Kanpo estekak
Hiperonimo

Hizkuntzalaritzako Semantika arloan **hiperonimo** esaten zaio beste hitz batzuen esanahia bere baitan gordetzen duen hitzari.

Hitz baten esanahi zehatza baino esanahi orokorragoa duen hitzari hiperonimo deitzen zaio.

Hiperonimoak ez ditu bere hiponimoak ez daukan inolako tasun semantikorik baina hiponimoak badu bere hiperonimoak ez dauzkan eta berarengandik aldentzen dituen tasun semantikorik.

:Adibidez, *altzari* **hiperonimo**a da eta *lanpara* **hiponimo**a. *Altzari* hitzak sema asko ditu: [+etxeko objektua], [+erabilgarria]... Bere hiponimoak sema horiek guztiak izan beharko ditu eta zehaztasun gehiago ematen dioten beste sema batzuk [+argia emateko balio du]...

:*Lanpara* hitzaren hiperonimo *altzari*. *Altzari* hitzaren hiponimoak: *lanpara, aulki, mahai*...

Estilo liburu askotan aipatzen da ez dela hitz bat behin eta berriro, segidan, errepikatu behar. Sinonimoak erabiltzeaz gain, hiponimoak eta hiperonimoak erabil daitezke. Hona adibide bat:

:::Elizan beti *jarleku* (errepikatuko den adiera) bera erabiltzen zuen. *Aulki* (sinonimo) zahar hura bere izebarengandik jaso zuen. *Altzari* (hiperonimo) hura sitsaren egoitza...

## Ikus, gainera 
* Hiponimo
* Sinonimo
* Heteronimo
* Definizio

## Kanpo estekak
Y Fro Gymraeg

[thumb|300px|[2011ko Galesko erroldaren datuak hartu ezkero galeseraz mintzatzeko gai diren biztanleen arabera koloreztatutako mapa.]]

**Y Fro Gymraeg** (euskaraz, hitzez hitz, *Galeseraren Eremua*) galesera hiztunak nagusi diren Galesko eremuak izendatzeko erabili ohi den terminoa da. Galeseraren nolabaiteko gotorlekua da, Irlandako Gaeltacht edota Eskoziako Gàidhealtachd eremuen kidekoa. Dena dela, Irlandan ez bezala, *Y Fro Gymraeg* eremuak gaurko egunez ez du gobernuaren onarpen ofizialik.

## Eraginaren jabetza 
1964ko urtarrilean Y Fro Gymraeg eremuak gainontzeko Galesko eremuetan izan zezakeen eragin indartsuaz jabetu zen lehena Bangorreko Unibertsitatean maisu zen Owain Owain izan zen, honek urte hartan *Tafod y Ddraig* aldizkarian Y From eremuaren mugak agertarazten zituen mapa argitaratu zuelarik. 1964ko azaroaren 12ko artikulu batean galeseraz honako hau idatzi zuen:

Y Fro Gymraeg eremua babesteko irrika hori Cymdeithas yr Iaith Gymraeg (the *Galestar Hizkuntzaren Elkartea*) erakundearen helburu bilakatu eta gerora bere gisako erakundeetan isladatu zen, adibidez Cymuned.

## Y Fro Gymraeg barnean dauden eremuak 
Y Fro Gymraeg eremuaren barnean Galesko hainbat konderri daude, honen barnean inguruko konderrietako zatiak ere gehitzen zaizkio. Galesera hiztunen bizileku diren lau konderri nagusiak Gwynedd, Carmarthenshire (galeseraz *Sir Gaerfyrddin*), Ceredigion eta Anglesey (*Ynys Môn*) dira, bien bitartean konderri horien aldameneko eremu hauek ere Y Fro eremuak barne hartzen ditu: Neath Port Talbot (*Castell-nedd Port Talbot*), Powys konderriko mendebaldeko zatiak, Pembrokeshire (*Sir Benfro*) konderriko iparraldea, eta Conwy, Denbighshire (*Sir Ddinbych*), Flintshire (*Sir y Fflint*) eta Swansea (*Abertawe*) konderrietako zenbait eremu ere bai.

## Y Fro Gymraeg eremuko heziketa 
Sarritan Galesko Erdiko Mailako Heziketa galeseraren berpizkundearen bultzatzaile nagusia izan dela azaldu ohi da. Oro har, Y Fro Gymraeg eremuko erdiko mailako heziketa galeseraz izaten da, hizkuntza honek gutxi gorabehera, haur eta nerabeen ikasketa ordutegiaren %70 bereganatzen duela. Halere, eta nahiz eta honek heziketa sistema honi irudi ona eman, askok eskualde honetako erdiko mailako heziketa galeseraz emateko helbururako oraindik lan asko egiteke dagoela aipatzen dute.

## Zerbitzu publikoa eta errepide seinaleak 
Y Fro Gymraeg eremuan bide seinaleak lehenbiziz galeserazko izenaz agertzen dira. Hau nagusiki galesera hiztunak ez diren eremuetan ere gertatu ohi da, jardunbide horrekin hizkuntzaren erabilpena eta ezagutza areagotu nahi baita.

Oro har, argitalpen publikoak elebidunak dira, askotan lehendabizi galesera agertzen dutenak, gisa honetan, Y Fro Gymraeg eremuan arlo honetako agirietan hizkuntza honen areagotzea gertatu da.

## Ikus gainera 
* Gàidhealtachd -- Eskoziako gaeleraren hiztun eremuak Eskozian.
* Gaeltacht -- Irlandera hiztunen eremuak Irlandan.
* UEMA -- Euskal Herriko udalerri euskaldunen mankomunitatea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Haien esanetan, galeseraz hitz egiteko gai direnen 2001eko mapa.
Sebastian Gabriel Borboikoa

**Sebastian Gabriel Borboikoa** (Rio de Janeiro, 1811ko azaroaren 4a – Paue, 1875eko urtarrilaren 13a), jatorrizko izena *Sebastião Gabriel Maria Carlos João José Francisco Xavier de Paula Miguel Bartolomeu de S. Geminiano Rafael Gonzaga*, Espainia eta Portugalgo infantea izan zen.

## Biografia 
Sebastian Gabriel Borboi‑Bragantzakoa Brasilen jaio zen 1811n. Bere ama Beirako printzesa zen eta umea jaio eta bi urtera alargun gelditu zen. Espainiako gortean ohi zenerako oso heziketa zabala izan zuen. Amarekin eta izebarekin (Don Karlos infantearen lehen emaztea) iritsi zen Espainiara.

Jakin min kultural handia zuen eta alor askotan aritu zen: idazkuntzan, pinturan eta litografian, esate baterako. Liburutegi bikaina bildu zuen, fisika kabinete handi bat sortu zuen eta margolan bilduma zabala osatu zuen. Bere inprimategian bi egunkari plazaratu zituen: *El Lagarto* eta *La Mariposa*. Erraz moldatzen zen bost hizkuntzatan, intelektualen tertuliatxo bat bildu zuen bere inguruan eta Madrilgo artista askoren mezenasa izan zen.

Fernando VII.a hiltzean Erromara joan eta 1835 urte amaieran Don Karlosen tropekin bat egin zuen. Bilboko bigarren setioan parte hartu zuen, eta Lutxanako porrotaren ondoren, erregegaiak Iparraldeko armadako buru izendatu zuen. Espartero eta Sarsfield jeneral liberalen aurka borrokatu zen.

Armada berrantolatu eta gero, garrantzi handia izan zuen Oriamendiko garaipenean, martxa izugarri gogor baten ondoren bere tropak garaiz iritsi baitziren Britainiar Legio Laguntzailea Donostiako aldirietan suntsitzeko.

1837 urte hartako maiatzean, Erregearen espedizioko buruzagi militar izendatu zuen Don Karlosek. Aragoin, Maestrazgon eta Gaztelan barrena ibili zen, Madril inguruetara iritsi ondoren. Espedizio hark porrot egin zuen, baina arrazoi politikoengatik, ez militarrengatik, alegia, ez zela infantearen errua izan, baina, halere, porrot hura eta gero, armada karlistako buruzagitzatik kendu zuten.

Erregegaiaren ondoan jarraitu zuen, Bergarako Ituna sinatu eta penintsulatik joan ziren arte. Napoliko Gortean finkatu zen, eta hantxe bizi izan zen harik eta handik hogei urtera Elisabet II.ak karlistei amnistia eman eta Espainiara itzuli zen arte.

1868ko Iraultzaren ondorioz erregina erbeste aldera zihoanean, infanteak bere burua eskaini zion Donostian, Elio eta Férula militar karlistekin batera, iraultzaileen aurka borrokatzeko. Erbestera itzuli zen eta bere azken urteetan bi dinastiak, karlistak eta Elisabet II.a tronutik kendu berria, adiskidetzeko ahaleginetan ibili zen. Biriketakoak jota hil zen Pauen 1875ean, Bigarren Karlistadaren erdi erdian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* XIX. mendeko historia militarra Euskal Herrian. ON SEBASTIAN INFANTEA. Gipuzkoakultura. CC-BY-SA lizentziapean eginiko lana.
Maria Teresa Bragantzakoa

**Maria Teresa Bragantzakoa** (Sintra, 1793ko apirilaren 29a – Trieste, 1874ko urtarrilaren 17a), jatorrizko izena *Maria Teresa Francisca de Assis Antónia Carlota Joana Josefa Xavier de Paula Miguela Rafaela Isabel Gonzaga* (portugesazko ahoskera: ), Beirako printzesa, Portugalgo infanta eta Karlos Maria Isidro erregegai karlistaren emaztea izan zen.

## Biografia 
Maria Teresa Bragantzakoa Lisboako errege jauregian jaio zen 1793ko apirilean. Joan VI.a Portugalgo erregearen alaba eta Don Karlos erregegaiaren lehen emaztea izandako Maria Frantziska Bragantzakoaren ahizpa zen.

1810ean ezkondu zen Rio de Janeiron Petri Karlos Borboikoa lehengusuarekin. Portugalgo itsas armadako almirantea zen Pedro Karlos, eta seme bat izan zuen harekin: Don Sebastian infantea. 1813an alargun gelditu zen. Espainiako gortera lagundu zuen Maria Frantziska ahizpa, eta hantxe ibili zen harik eta, gatazka dinastikoa hastean, Fernando VII.ak bi ahizpak eta Don Karlos infantea handik bota zituen arte.

Ahizpa Maria Frantziska 1834ko irailean hil zen, erregegaiak euskal lurraldeetan zituen tropekin bat egin berritan. Maria Teresak gutunak idazten zizkion koinatuari Austriako gortetik, eta iloben heziketaz arduratzen zen. 1838ko otsailean ezkutuan eta ahalordeen bidez Salzburgen ezkondu ziren. Printzesak bidaia korapilatsu bat egin zuen Pirinioetako muga zeharkatzeko, eta Ganix de Macaye mugalari ezagunaren laguntza izan zuen horretarako. Azkenean, Don Karlos senarrarekin bat egitea lortu zuen, eta urte hartako urrian beren ezkontza berretsi zuten Azpeitian.

Bergarako Hitzarmenaren ondoren Maria Teresa senarrarekin joan zen erbestera. Bourgesen izan ziren aurrena eta Triesten geroago. 1855ean alargun gelditu zen.

Beirako printzesak berebiziko garrantzia izan zuen Joan III.aren ordez bere seme Karlos -Karlos VII.a karlistentzat- erregegai izendatzeko garaian. Bera izango zen, zalantzarik gabe, dinastia horretako erregegaien artean karisma gehien lortuko zuena. 1860an Karlos VI.a Montemolineko kondea hil ondoren, haren anaia Juanek bere lekua hartu zuenean, krisi sakona ireki zen karlisten artean, Juan hori liberalegia zelako bere jarraitzaileentzat. Beirako printzesak familiaren amalehen ardura hartu zuen orduan, eta Juani bere ardura bere seme Karlosen esku uzteko agindu zion. 1864ko "Espainiarrei zuzendutako Gutun" ezagunaren bidez eman zuen erabaki horren berri. Gutunean legitimitate printzipioa berritu zuen, dinastian izandako aldaketa hori zuritzeko.

Maria Teresa Bragantzakoa Triesten hil zen 1874an, Bigarren Karlistadaren erdian, berak aukeratutako Karlos VII.a Espainiako tronua lortzeko borrokan zebilenean.

## Bibliografia 
## Kanpo estekak 
* XIX. mendeko historia militarra Euskal Herrian. BEIRAKO PRINTZESA. Gipuzkoakultura. CC-BY-SA lizentziapean eginiko lana.
East End (Londres)

**East End** City-az ekialdera geratzen den hiri-eremua izendatzeko erabilitako izena da.

## Historia 
XIX. mende erdialdera, East Endek Whitechapel, Bethnal Green, Stepney eta Hackney hegoaldea ematen zituen aditzera, Cityaren mugakide gehienean. Dena den, Londresen hedatzeko oldar etengabea zela eta, izendapenak adierazten zuen esparrua gainditu egin zen XIX. mende amaierarako, eta biztanle-gune berriak sortu West eta East Hamen. Ordu arte Lea ibaia jotzen zen East Enden ekialdeko mugatzat. Bada, kanporago geratu zen eremu horri East London izena eman zaio, mugak lausoak diren arren. East End Londresko ingeles langileriaren bizilekua izan da, kaiak eta fabrika ugari ere hor kokatzen baitziren. Hori dela eta, Bigarren Mundu Gerran, alemaniarren erasoek gogor astindu zuten ingurune hau. Bestalde, etorkin ugari ingurune honetan finkatu da azken mende honetan eta egun jatorri askotako jendea aurki daiteke bertan.

Egun, Lea ibaiaren ingurunea, Stratford herriaren eta Hackney iparraldearen artean, berreraikuntza-prozesu batean dago murgildurik (Thames Gateway proiektua), Londres 2012. urtean Joko Olinpikoen egoitza bihurtzeko. Horretarako azpiegitura eta eraikin handiak dira abian.

*Cockney* delako ingeles hizkeraz (langile-klaseko londrestar zurien hizkeraz) aritzean, eremu honetako hizkerari egiten zaio erreferentzia batez ere.

## Argazkiak 
## Ikus, gainera 
* Londresen banaketa administratiboa
* West End

## Kanpo estekak 
*  East End-i buruzko gida BBCren webgunean.
Londresko autobusak

[thumb|250px|Autobusen 7. linean erabilitako [bi solairuko autobusa.]]

Londresek autobus-sare zabala dauka **London Buses** deritzona, gehienetan *double-decker* edo bi solairuko busez hornituta (1956an hasi ziren zirkulazioan). Linea jakin batzuek, ordea, solairu bakarreko busak eta artikulatuak baliatzen dituzte: 25. linea adibidez. Zenbait lineak Londres Erdialdea (Citya eta West End) eta inguruko udal-barrutiak lotzen dituzte; beste batzuek, berriz, udal-barruti arteko eta barneko komunikazioetan jarduten dute.

Gaur egun 700 linea inguru daude Londres eta inguruko herrietan.

## Ordainketa 
Bidaia ordaintzeko hainbat modalitate daude. Batzuetan, txoferrari ordain dakioke zuzenean, eta trukean berak bidaia-txartela eman. Dena den, autobus-paradetan makina bat izaten da txartela ateratzeko eta, linea batzuetan, nahitaezkoa da txartela bertan ateratzea txoferrari ordaindu beharrean. Gehienetan, berriz, bidaiariek *Oyster* txartela darabilte metroko ordainketa-sistema bera baliatuz. *Travelcard* ere eros daiteke makinan bertan; haren bidez, egun osoz edo hainbat egunetan autobusez nahi beste ibil gaitezke. Badira gaueko zerbitzu bereziak, eta maiztasun handiko lineak egun osoz ibiltzen dira, ordu txikietan aldi batez ordutegia zertxobait aldatzen bada ere. Autobuseko prezioak merkeagoak dira metrokoak baino.

## Ikus gainera 
* Bi solairuko autobus

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Londresko metroa

## Kanpo estekak 
*  Linea guztiei buruzko informazioa.
Oyster txartela

thumb|eskuinera|Txartela aurretik ikusia.

**Oyster txartela** Londreseko garraio publiko gehienek erabiltzen duten nahi beste aldiz berkargatu daitekeen garraio txartela da. Bidaitxartel hau Londresko metroan, Londresko autobusetan, Dokclandseko metro arinean, Londrestik igarotzen diren Erresuma Batuko sare-nazionaleko trenetan, tranbietan eta London Overground-ean erabili daiteke.

Txartela 2003an ezarri zen eta gehienez 90 librarekin kargatu daiteke. Ordaindutako diru kopurua Londres hiriko gobernuak aurrez ezarritako guneen arabera zehazten da, lehen gunetik zazpigarren gunera. Lehen gunea erdiguneko auzo gehienak biltzen ditu, eta guneak hiriaren kanpoalderantz zenbatzen dira.

## Ikus, gainera 
* Londresko metroa

## Kanpo estekak 
*  Oyster txartelaren webgunea.
Docklands (Londres)

thumb|250px|eskuinera|Victoria kaiaren ikuspegia.

**Docklands** 1980ko hamarkadatik aurrera garatzen hasi zen hiriaren gune bat da. Hasieran biltegiz beteta zegoen leku hau, baina artistek eta bestelakoek estudiio izateko birmoldatu zituzten, eta horrek sare kultural handia sortu zuen.

## Garapena 
Ondoren, higiezinen enpresek parte hartu zuten eta etengabeko aldaketan dago murgildurik geroztik. Prozesua aurrera eramateko, London Docklands Development Corporation (LDDC) korporazioa sortu zen, eta urte batzuk geroxeago Canary Wharf gunea inauguratu zen, non Erresuma Batuko eta Europa osoko eraikinik altuena dagoen.

Une hartataik aurera, eraikin eta etxe orratz asko altxatu dira, bankuei eta bestelako enpresei toki egoki bat emateko. Bertara HSBC edo Barclays bezalako finantza enpresak hurbildu dira.

Garapen honi lotuta, jatetxe, taberna, pub eta gau-klub asko agertu dira Docklands-eko gune honetan. Trenbide sareak Londresko metroarekin lotzen du Bank, Shadwell, Conning Town eta Stratford geltokietan.

Biztanleen ezaugarriek ere aldaketa sakona izan dute: lehen jende xumea bizi zen, eta ingurua gainbehera sakonean zegoen; orain, ordea, dirusarrera ertain eta handiak dituen jendea da bertan nagusi.

## Eraikinak 
* 1 West India Quay
* One Canada Square
* 25 Canada Square
* 8 Canada Square
* Pan Peninsula

## Ikus, gainera 
* Finantza barrutia
* Londresko portua
* Londresen banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Gunearen eraberritze prozesuaren historiari buruzko webgunea.
Rhosgadfan

**Y Fron** Gales ipar-mendebaldeko Gwynedd eskualdeko udalerria da. Gutxienez 2000 biztanle ditu. Caernarfon udalerritik hego-ekialdera dago.

## Kanpo estekak 
* Rhosgadfan udalerriko argazkiak
Camden

**Camden** () Londresko udalerrietako (*borough*) bat da. 2015eko erroldaren arabera 241.100 zituen 21,8 kilometro koadroko azaleran. Udalerriko turismogunerik garrantzitsuena **British Museum** da, munduko laugarren museorik bisitatuena da eta Erresuma Batuko lehena. Honetaz gain Camden Towngo kale merkatu ezaguna ospatu ohi da, Camden Market.

## Historia 
1801 urterako jadanik baziren bertan hainbat parrokia eta guztien artean 96.795 biztanle osatzen zituzten. XIX mendean trenbidea iristearekin batera populazioak gora egin zuen eta 1891 urtean 376.500 biztanle ziren eta txabola auzo erraldoiak kentzeko lanari ekin zioten agintariek.

Bigarren Mundu Gerraren ondoren londrestar ugarik erdigunetik atera eta inguruko auzoetara jo zuten eta Camden inguruan etxeak berreraiki ziren. Hurrengo urteetan ordea industriak behera egin zuen eta populazioa ere hamarkadaz hamarkada jeitsi egin zen, 1981 urteko erroldan 161.100 biztanle izateraino.

Udalerria bera 1965 urtean eratu zen Hampstead, Holborn eta St Pancras udalerriek bat egin zutenean. Izena Camden Townek ematen dio, historikoki erabili den izena baita.

## Auzoak 
Udalerria honako auzoek osatzen dute:

## Ondasun nabarmenak 

Irudi:British Museum from NE 2.JPG|**British Museum**.
Irudi:Camden Markets 27072013 05.jpg|**Camden Market**.
Irudi:Camden 3 (6910457562).jpg|**Camden Market**.
Irudi:Russell Square - geograph.org.uk - 460180.jpg|Russell Square (Bloomsbury auzoan).
Irudi:Lincolns Inn Old Square 5 (4876592738).jpg|Lincoln's Inn.
Irudi:337-338 High Holborn, Staple Inn 02.jpg|Staple Inn.
Irudi:Charles Dickens Museum London.jpg|Charles Dickensen Museoa.
Irudi:Freud Museum London 1.jpg|Freud Museoa.
Irudi:Shaftesbury Theatre January 2012.jpg|Shaftesbury Theatre.
Irudi:Kenwood House front with extensions 2005.jpg|Kenwood House.
Irudi:Regent's Park bandstand.jpg|Regent's Park.
Irudi:London Zoo, England-24Oct2010 (1).jpg|London Zoo.
Irudi:LondonZooTiger.jpg|London Zoo.
Irudi:Hampstead Ponds (171329664).jpg|Hampstead Heath.
Irudi:Primrose Hill London view.jpg|Primrose Hill.
Irudi:Highgate Cemetery East.JPG|Highgate Cemetery.
Irudi:BT Tower-1.jpg|BT Tower.

## Kanpo estekak 
*  Camden barrutiko kontseiluaren webgunea.
Zatitzaile

:*Artikuku hau zenbaki oso baten zatitzaileei buruzkoa da, zatiketa bateko zatitzaileari buruz jakiteko, ikus zatiketa eta zatiki baten izendatzaileari buruz jakiteko, ikus zatiki.*

thumb|300px|3 zenbakia 12 zenbakiaren **zatitzailea** da, 12:3=4 baita, hondarrik gabe.
thumb|300px|3 zenbakia ez da 10 zenbakiaren **zatitzailea**, 10:3 egitean unitate bateko hondarra sortzen baita.

Matematikan, **zatitzailea** zenbaki oso bat da, zenbaki oso bat zatitzean emaitza gisa zenbaki oso bat ematen duena. Adibidez: 10/2=5 denez, 2 zenbakia 10 zenbakiaren zatitzailea da, baina 10/3=3+1/3 denez, 3 ez da 10 zenbakiaren zatitzailea.

z zenbakia n zenbakiaren zatitzailea dela honela adierazten da: z|n, eta z-k n zatitzen duela esaten da. Adibidez: 2|10, 5|10. Zatitzaileari **faktore** ere deritzo, eta zatitzaile izatearen ezaugarria **zatigarritasuna** da.

n zenbaki oso guztiek 1 eta n (eta -1 eta -n) dituzte zatitzaile moduan. Bestalde, zatitzaileak garrantzitsuak dira zenbaki-teorian, adibidez p zenbaki bat zenbaki lehena dela esaten da baldin eta bere zatitzaile positibo bakarrak 1 eta n badira.

## Zatigarritasunaren propietateak 
* a\mid a eta a\mid 1, \forall a\in \Z
* a\mid 0, \forall a\in \Z
* a\mid b   eta  b \mid a     \Longrightarrow   b = \pm a
* a\mid b   eta b \mid c  \Longrightarrow  a\mid c
* a\mid b eta a\mid c \Longrightarrow a\mid (bn+mc)   \forall m,n \in \Z

Gainera, zatigarritasunak ordena-erlazio bat adierazten du \N-n, aurrez aipaturiko honako erlazio hauek betetzen dituelako:

* Erreflexiboa: a\mid a, \forall a\in \Z
* Antisimetrikoa: a\mid b   eta  b \mid a     \Longrightarrow   b = a
* Trantsitiboa: a\mid b   eta b \mid c  \Longrightarrow  a\mid c

## Zatigarritasun irizpideak 
Hurrengo irizpideei esker, zenbaki bat beste batekin zatigarria al den jakin dezakegu modu sinple batean, eragiketa handirik egin gabe.

## Ikus gainera 
* Zatigarritasun-erregela

## Kanpo estekak
Zatigarritasun-erregela

Aritmetikan, **zatigarritasuna** zenbaki oso bat beste zenbaki oso baten zatitzailea izateko duen propietateari deritzo. Adibidez, 12 zenbakia 4 zenbakiaz zatigarria da, 4 zenbakia 12 zenbakiaren zatitzaile delako. Zatigarritasuna aztertzeko, **zatigarritasun-erregelak** daude.

## Kanpo estekak
TVPI

**TVPI** Baionako tokiko telebista da. Emititzen hasteko baimena 1999an jaso zuten eta urtebete beranduago interneteko webgunea zabaldu zuten. Programak frantsesez, euskaraz eta gaskoieraz emititzen dira.

Telebista katea Lapurdi, Nafarroa Beherea eta Zuberoan ikusteaz gain Landetan ere aurki daiteke seinalea.
2008ko urrian LTDan emititzeko lizentzia lortzeko lehiaketa irabazi zuen.

TVPI telebista kate pribatua da eta Sud-Ouest taldea akzioen %&nbsp;40ren jabe da, horretarako "Atlantel" izeneko eskumendeko enpresa erabiliz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* TVPIren webgunea
Claude Nougaro

**Claude Nougaro** (Tolosa Okzitania, 1929ko irailaren 9a– Paris, 2004ko martxoaren 4a) abeslari eta letragile frantziarra izan zen, jazz arloan espezializatuta. Besteak beste, Georges Brassensekin harreman estuak eduki zituen. Minbiziak jota hil zen.

1950eko hamarraldian hasi zen Marcel Amont eta Philippe Clayrentzat musikagile gisa lanean. 1962. urtetik aurrera berak sortutako abestiak abesten hasi zen, jazz-ean oinarrituta batez ere. Bere lanek oso erritmo markatua dute, eta batez ere heriotza, erotismoa, bikotea eta emakumeari buruzkoak dira: *Une petite fille*, *Le Jazz et la Java*, *Tu verras*, *Sing Sing Song, Toulouse*. Arrakasta handiena, ordea, *Nougayork* (1987) lanarekin lortu zuen; lan horretan trebetasun handiz lortu zuen hiriko funkarekiko lotura. Ondoren jazz-aren hurbilagoko musikara jo zuen, Maurice Vander piano jotzailearekin batera. Gaztetako musikarako leialtasuna eta, aldi berean, berritzeko gaitasuna dira Nougaroren arrakastaren giltzarriak.

## Diskografia hautatua 
# ''Locomotive d'or* (1973)
# *Au new morning* (1982)
# *Nougayork* (1987)
# *Une voix dix doigts* (1991)
# *L'Enfant-phare'' (1997)

## Kanpo loturak 
* Nougaroren webgune ofiziala
## Erreferentziak
Cuisenaire zotzak

[thumb|300px|**Cuisenaire zotzak**: zotzak elkartuz eta erkatuz, haurrak [zenbakiak, batuketa eta kenketa ikasten ditu. ]]

Matematikaren didaktikan, **Cuisenaire zotzak** haurrek zenbakien batuketa eta kenketaren inguruan lehenengo esperientziak izateko erabiltzen den baliabide didaktiko bat dira. Luzera ezberdineko zotz multzo bat da, luzera bakoitzari kolore jakin bta dagokiola: zotz ezberdinak lotuz eta erkatuz, haurrak batuketa eta kenketa kontzeptuak barneratzen ditu.

Georges Cuisenaire belgiar irakasleak asmatu eta zabaldu zituen 1952 urteko *Les nombres en couleur* liburuan. Gerora, Caleb Gattegno egiptoar matematikaria eta Madeleine Goutard frantziar hezitzailea izan ziren tresna hau zabaldu zutenak.

## Kanpo estekak
Akusatibo

thumb|Akusatibo marka (-n) esperantoz: txakurrak katua hozkatu du.
**Akusatibo**a zenbait hizkuntzak (indoeuropar askok, kitxuak, turkierak...) duten kasu bat da, perpausaren objektu zuzena adierazten duena. Euskaraz, akusatiboa absolutibo kasua da, *nor-nork* saileko aditzekin, hots, *nor* kasua, baina subjektua ez denean: *Etxea ederra da* (*Etxea* subjektua da) eta *Etxea eraiki dute* (*Etxea* objektu zuzena da).

## Adibideak 
Adibideok hizkuntza indoeuroparretakoak dira:
*Latinez: *Puella gladiator**em** vidit* - Neskak gladiadorea ikusi du.
* Alemanez: *Sie haben ein**en** Hund* - Haiek txakur bat daukate.
* Greziera klasikoaz: '** - Baten bat zaplatu.
Esperantoak ere akusatiboa du. Adibide honetan ikusten da nolako aldea dagoen, euskara bezalako hizkuntza ergatibo batekin parekatuz gero:

thumb|500px|center|Arbelean esperantozko akusatibo adibidea azaldua. Gainidatzita, euskaraz.

Esperantoz, -***n*'* markak akusatiboa agertzen du: sintagma hori esaldiaren hasieran nahiz amaieran egonda ere, *katua* bada hozkada jasan duena, *kato > kato**n*** bilakatzen da. Aldiz, euskararen moduko hizkuntza ergatiboan, kasu marka ez dagokio hozkada jasan duenari, hozka egin duen —esaldi horretan— agente ergatiboari baizik: horrexegatik, *txakurra**k*** esaten dugu.

Subjektu-objektu rolak aldatuta, erraz osatuko ditugu esaldiak esperantoz zein euskaraz:

* *La kato mordas la hundo**N**.*
* *Katua**K** hozkatu du txakurra.''

## Ikus gainera 
* Nominatibo
* Genitibo
* Absolutibo
* Ergatibo

## Kanpo estekak
South Australia (abestia)

**South Australia** ("Hego Australia") Australia eta orokorrean australiar askoren jaioterri edo jatorrizko herrialdeak diren Britainia Handia eta Irlandako abesti herrikoia da. Zehatzago izatekotan, itsasgizonen abestia zen, Londonetik Australiarako portu guztietan abesten zelarik. 1987an The Pogues taldeak bere If I Should Fall from Grace with God diskoaren barnean abesti honen bertsioa kaleratu zuen.

Bizardunak talde nafarrak abesti honen doinuarekin "Oreoak" bertsioa moldatu zuen.
## Kanpo estekak 
* South Australia abestia entzungai
If I Should Fall from Grace with God

***If I Should Fall from Grace with God*** 1987an *The Pogues* taldeak kaleratutako diskoa da: musika mota punk zelta eta irlandar punk folk alorrean sailka daiteke.

## Kantak 
# "If I Should Fall from Grace with God" (Shane MacGowan) - 2:20
# "Turkish Song of the Damned" (MacGowan, Jem Finer) - 3:27
# "Bottle of Smoke" (MacGowan, Finer) - 2:47
# "Fairytale of New York" (MacGowan, Finer) - 4:36
# "Metropolis" - 2:50 (Finer)
# "Thousands Are Sailing" (Phil Chevron) - 5:28
# "South Australia" (herri kanta) - 3:27
# "Fiesta" (MacGowan, Finer) - 4:13
# "Medley": The Recruiting Sergeant/The Rocky Road to Dublin/The Galway Races" (irlandar herrikoia) - 4:03
# "Streets of Sorrow/Birmingham Six" (MacGowan, Terry Woods) - 4:39
# "Lullaby of London" (MacGowan) - 3:32
# "The Battle March Medley" (Woods)†
# "Sit Down by the Fire" (MacGowan) - 4:10
# "The Broad Majestic Shannon" (MacGowan) - 2:55
# "Worms" (herri kanta) - 1:01

## Musikariak 
* Shane MacGowan - ahotsak, gitarra
* Spider Stacy - tin whistle, ahotsak
* James Fearnley - akordeoia, pianoa, mandolina, dultzaina, gitarra, txeloa, perkusioa
* Jem Finer - banjoa, sasofoia
* Andrew Ranken - bateria, ahotsak
* Philip Chevron - gitarra, mandolina
* Darryl Hunt - baxua, perkusioa, ahotsak
* Terry Woods - zitara, kontzertina, banjoa, dultzaina, gitarra, ahotsak
* Ron Kavana - banjo, koilareak, mandolina
* Siobhan Sheahan - harpa
* Brian Clarke - saxofoi ozena
* Joe Cashman - saxofoi tenorea
* Paul Taylor - tronboia
* Chris Lee - tronpeta
* Eli Thompson - tronpeta

## Kanpo estekak