open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Astaputz izar

**Astaputz izarra** (*Scleroderma polyrhizum*) *Sclerodermataceae* familiako perretxiko pozoitsua da. Zoru lehor eta hareatsuetan aurkitua, espezie hau erabat lurperatua hasten da, lurra poliki-poliki alde batera behartzen hasi aurretik, izar formako gorputz zakar bat, 12 – 15 cm diametroa duena (4,7 – 5,9 m), pitzatuz doan bitartean. Erdian espora masa iluna dago. Lurra eta klima lagungarriak diren leku guztietan oso banatua dago, Asia, Europa eta Ameriketatik barrena.

Heltzean ez du haragirik eta gaztetan pilota erako glebak ez du balio gastronomikorik. Urdail-esteetako arazoak ere eragin ditzakeela uste da.

Sinonimoa: *Sleroderma geaster*.

## Deskribapena 
thumb
**Karpoforoa:** 5 eta 15 cm arteko diametrokoa. Heldu baino lehen, globo itxurakoa, zapal samarra, tuberosoa, tuberkuluduna, mehetua oin itxurako batean, gutxitan nahiko garatua. Ondoren, lobulu irregularretan irekitzen da, lodiak, mamitsuak, arre-horixka kolorekoak edo kanela kolorekoak, gleba agerian utziz.

**Peridioa:** Kanpoko bilgarria lodia eta gogorra da, 5 eta 8 mm arteko lodierakoa. Azala ezkata zakarrekin, buztin kolorekoa edo arre-horixka kolorekoa da. Heltzean 6-8 lobulu irregularrekin izar itxuran irekitzen da.

**Gleba:** Trinkoa, hasieran zuria, gero arre-beltzaxka, zuriz jaspeztatua. Zahartzean hauts bihurtzen da.
thumb
**Etimologia:** *Scleroderma* hitza grezierazko "sclera" hitzetik dator, gogorra esan nahi du eta "derma" hitzetik, azala esan nahi du. *Geaster* epitetoa, Geaster bat bezala lazinietan apurtzeko joera duelako da.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua 
*Scleroderma citrinum* delakoarekin , are gehiago *Scleroderma meridionale* astaputzarekin, baina hauek txikiagoak dira eta *Scleroderma polyrhizum* espeziearekin, izar itxuran hau irekitzen da bakarrik.

## Sasoia eta lekua 
Udaberrian eta udazkenean, gehienetan pinuen azpian, lurzoru biluzian, bide bazterretan eta lur hareatsuetan.

### Banaketa eremua 
Ipar Amerika, Afrika, Asia, Europa, Hego Amerika, Ozeania.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sylvia Ratnasamy

**Sylvia Ratnasamy** (Belgika, 1976) ingeniaria,  informatika teorikoa belgikar-indiarra da. Hash banatuko DHT taularen asmatzaileetako bat delako da ezaguna. Bere doktore-tesiak , DHT originaletako bat *Content Addressable Network* proposatu zuen. 

## Lan ibilbidea 
Ratnasamy ingeniari graduatu zen Savitribai Phule Pune Unibertsitatean, Punen (India), 1997an. Berkeleyko Kaliforniako Unibertsitatean hasi zuen doktoretza, Scott Shenker tutore zela, International Computer Science Institute-n lan egiten zuen bitartean. Ratnasamyk sare programagarrietara bideratu zuen bere ikerketa, RouteBricks bideratzailearen softwarea barne, eta sareko funtzioak birtualizatzen aitzindari izan zen.

## Bizitza pertsonala 
Ratnasamy Berkeleyn (Kalifornia, AEB) bizi da familiarekin batera.Paul Ratnasamy kimikari ezaguna aita du.

## Sariak 
Ratnasamyk sari ugari jaso ditu, besteak beste:

* Grace Murray Hopper saria
* Sloan fellowship
* ACM SIGCOMM Test-of-Time saria
* ACM SIGCOMM Rising Star saria

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Axpe Aurrekoa

**Axpe Aurrekoa** Ispasterko (Bizkaia) Kortazar auzoan dagoen baserri gotikoa da.

## Izena 
Etxe honen izena hainbat eratara idatzita aurki daiteke dokumentazioan: **Axpe Aurre**, **Aixpe Aurre**, **Aizpe Aurre** bezala adibidez (zuzentzat eman ditzakegunak), baita akatsekin ere, hala nola hainbat lekutan agertzen den **Aizpe Haizea**, transkripzio akatsa dirudiena. Are, Ispasterko Udal Ondare Katalogoan baserri honi **Axpe Erdikoa** esaten zaio, Axpe Aurrekoa izena bere ondoan dagoenari emanez.

## Historia 
thumb|Baserriaren alboko hormetako bat.
XVI. mendearen hasieran eraikia, egurrezko egitura du eta hiru gorputzez osatutako aurre aldea. Erdikoa, jatorriz ohol eta egurrezko egituraz osoturik zegoena, gaur egun ateburudun pegora bat hartzen du; albokoetakoek harlangaitzezko horma handiak dituzte; ezkerrekoak aireztatzeko leiho txikiak ditu, bata puntaduna, eta eskuinekoan berriz bentana berriak.

## Ezaugarriak 
thumb|Baserriaren atzeko horma.
Bere egiturak baserri zaharrenen eredua jarraitzen du, eta izan dituen berriztapenetan nahikoa ondo mantendu da.

Antzinan garaia izan zuen, baina gaur egunean haren zutarri bakarra gordetzen da, piramide formakoa.

Metro gutxira Santiago baseliza gotikoa du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2022ko Kataluniako Volta

**2022ko Kataluniako Volta** Kataluniako Volta lasterketaren 101. edizioa izan zen. Martxoaren 21 eta martxoaren 27 bitartean jokatu zuten. Sant Feliu de Guíxols eta Bartzelona lotu zituen, guztira 1.213,1 km eginez zazpi etapatan. 2022ko UCI WorldToureko zazpigarren ekitaldia izan zen.

## Talde parte-hartzaileak 
## Ibilbidea 
## Etapak 
### 1. etapa 
### 2. etapa 
### 3. etapa 
### 4. etapa 
### 5. etapa 
### 6. etapa 
### 7. etapa 

## Azken sailkapenak 
### Sailkapen orokorra 
### Puntukako sailkapena 
### Mendiko sailkapena 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
O Gran Camiño

**O Gran Camiño** () Galizian egiten duten etapakako txirrindularitza lasterketa da. 2022an sortua, hasieratik, UCI Europe Tourreko 2.1 mailan dago.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
2022ko Miguel Indurain Sari Nagusia

**XXIII. Miguel Indurain Sari Nagusia** (*LIII. Nafarroako Foru Erkidegoko Saria* eta *LXXIII. Lizarrako Udala Saria*) 2022ko apirilaren 2an Lizarran egindako txirrindularitza lasterketa izan zen, 190 kilometroko luzera zuena. Elurra zela eta, antolatzaileek ibilbide tradizionala murriztu behar izan zuten.

UCIk 1.1 mailan sailkatu zuen. 21 taldek hartu zuten parte.

## Parte-hartzaileak 
## Sailkapen orokorra 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 2022ko Miguel Indurain Sari Nagusia - *FirstCycling.com*
25. Oscar Sariak

**25. Oscar Sarien ekitaldia** 1953ko martxoaren 19ean Hollywoodeko Pantages Antzokian egin zuten 1952. urtean zinemagintzan egindako lanik onenak saritzeko. Aurkezleak Bob Hope eta Fredic March izan ziren, azken hau New Yorketik. Estatu Batuetan NBC telebistak eman zuen. Telebistan eman zen lehen Oscar ekitaldia izan zen, hain zuzen. 

## Sari eta izendapen laburpena 
## Izendapen eta Sariak 
Garaileak letra lodian agertzen dira.

### Ohorezko Oscar Saria
***George Alfred Mitchell**
***Joseph M. Schenck**
***Merian C. Cooper**
***Harold Lloyd**
***Bob Hope**
****Plymouth Adventure***, efektu berezi onenengatik

### Ingelesez besteko film onenaren Oscar Saria 
* '''*Jeux interdits* (Frantzia)'''

### Irving G. Thalberg oroigarrizko Saria 
* Cecil B. DeMille

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
2022ko O Gran Camiño

**2022ko O Gran Camiño** O Gran Camiño lasterketaren lehenengo edizioa izan zen. Otsailaren 24 eta 27 bitartean jokatu zuten. Porriño eta Sarria lotu zituen, guztira 506,8 km eginez lau etapatan.

Garailea Movistar taldeko Alejandro Valverde espainiarra izan zen.

## Talde parte-hartzaileak 
## Ibilbidea 
## Etapak 
### 1. etapa 
### 2. etapa 
### 3. etapa 
### 4. etapa 

## Azken sailkapenak 
### Sailkapen orokorra 
### Puntukako sailkapena 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tabar (aizkora)

**Tabarra**, guda aizkora mota bat da. Usadioz Otomandar Inperioa, Pertsia, India eta inguruko kultura eta herrialdeetan etabilia izan da
Urkixa Torre

**Urkixa Torre** (**Urkitza** edo **Urkiaga** izenekin ere aipatzen dena) Ispasterren dagoen landa-jauregia da.

## Kokapena 
Urkixa Torre Artika auzoan dago, baina Kurtziaga auzora sartzeko bidearen hasieran; errepide nagusitik ikus daiteke.

## Historia 
1704an jabea Clara Barroeta zen, eta etxea enkantera atera zen. 1746, 1796, 1814 eta 1823 urteetan Untzetatarrak agertzen ziren jabe legez. 1987an jabea Ignacio Ruiz de la Prada zen, eta Carmen eta Antonio Atxabalek zuten errentan hartua.

## Ezaugarriak 
thumb|Wikipediako editore bat etxeari begira.
Oro har Pizkundeko jauregien itxurarekin egina dago. Nabarmentzekoak dira punta zorrozdun sarrera, leiho eskartzano txikia eta garai bateko arma-patiorako sarbidea (ipar aldetik). Armarri bat ere badu fatxada nagusian.
## Erreferentziak  
## Kanpo estekak
Bowie labana

**Bowie lana**, AEBetako labana edo aizto mota bat da. Norberaren defentsa eta ehizerako erabiltzen dira, eta xafla luze eta zabala du, orokorrean 25 zentimetro baino luzera handiagokoa.

XVIII. mendean AEBetako mendebaldeko mugan sortua izan zen, eta izena 1827an Jamie Bowie esklabo salerosle eta abenturazale ezagunak duelu batean etabiltzeagatik darorkio.

## Kanpo estekak
Ehiza labana

**Ehiza labana**, ehizean erabiltzen den labana mota bat da, nagusiki ehizatutako animaliak larrutu eta okela ebakitzeko. 

Bestalde, baso, natura eremu eta mendian biziraupen eta kanpaleku labana bezala ere erabili ohi da.

## Kanpo estekak
Hella Jongerius

thumb|Light installation.
**Hella Jongerius** (jaiotzez **Wilhelmina Maria Cornelia Jongerius**; De Meern, Utrechteko probintzia; 1963ko maiatzaren 30a) holandar Industria-diseiinatzailea da.

## Biografia 
1993an Eindhoveneko Diseinu Akademian sartu zen. Urte horretan bertan Jongeriuslab izeneko bere diseinu estudioa sortu zuen, Rotterdamen.  2008an bere estudioa Berlinera eraman zuen. 2012tik Vitra enpresan (Basilea, Suitza) lan egiten du kolore, ehungintza eta gainazal arte zuzendari gisa. 

## Jongeriuslab 
Estudio honekin, Hellak ehungintza, zeramika eta altzarien diseinua landu du. Bere sorkuntzak artisaua eta industriala, goi- eta behe-teknologia, tradizionala eta garaikidea konbinatzen ditu. Marketarako proiektuak egin zituen: Maharam (New York), KLM (Herbehereak), Vitra (Suitza), IKEA (Suedia) eta Royal Tichelaar Makkum (Herbehereak). 

1994an, Hellak Droog Design-erako poliuretanozko *oft urn and soft* loreontzien seriea diseinatu zuen. Geroago, 1998an, *B-set bilduma egin zuen, Royal Tichelaar Makkum-entzat industrialki ekoitzitako baxera nahita inperfektua*. Urtebete geroago, Jongeriusek *Kasese* apar-aulkia eta *Sheep* aulkia sortu zituen Cappellinirentzat (Milan). 2002an, Swarovskirentzat (Londres) *Crystal frock* ganderailu eta Maharamentzat (New York) *repeat* tapizeria seriea diseinatu zuen. Bi urte geroago, 2004an, Nymphenburg Portzelana Fabrikarako ( Munich, Alemania) *animal bowls platerrak* sortu zituen. 2005ean, Vitraren *polder* sofa asimetriko ikonikoa diseinatu zuen, baita *PS Jonsberg* loreontziak IKEArentzat (Suedia). 2006an, Vitrarako lanera itzuli zen, *worker chair* aulkiarekin . 

## Diseinuarekiko jarrera 
Hellak uste du guztiz berria sortzea ez dela diseinatzeko modu bakarra. Berarentzat, *azal-aldaketa batek* objektua berdina ez izatea ekar dezake. Horregatik, gehien nabarmentzen den alorretako bat ehungintza diseinua da, eta horregatik gaur egun Vitra museorako kolore liburutegi bat sortzen ari da. Patroi, ehundura eta kolore aldaketek garrantzi handia hartzen dute bere diseinatzeko moduan, produktuari esanahi berri bat ematen diotelako. Diseinatzaile honi material berriak esploratzea gustatzen zaio, baita gaur egun beste era batera erabiltzen diren beste batzuei erabilera berri bat ematea ere.

Industria-diseinatzaile gehienek ez bezala, Hellak ez du metodo zorrotz bat jarraitzen, beretzat diseinua prozesuan ematen delako. Erabiltzaileak produktuarekin duen esperientzia ere pentsatzen du, eta horregatik diseinatu zuen lehen mailako hegazkinen kabina, pertsona batek ordu askotan hegazkin barruan eserita egotean jasaten duen ondoeza murrizteko helburuarekin. 

## Argitalpenak 
* 2003, *Hella Jongerius*, Phaidon argitaletxeak argitaratua
* 2011, *Misfits*, Phaidon argitaletxeak argitaratua 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Larrinaga (argipena)

**Larrinaga** izenak hainbat adiera du:

* **Larrinaga,** Ispasterko auzoa.
* **Larrinagatxu**, Durangoko baserri auzoa.
* **Larrinagako espetxea**, Bilbon egon zen kartzela, 1968an itxia.

Euskal abizena ere bada Larrinaga, adibidez pertsona hauena Wikipedia honetan:

* Iñaki Larrinaga, pilotaria.
* Joseba Larrinaga, paralinpiar atleta.
* Karmele Larrinaga, aktore eta abeslaria.
* Rupert de Larrinaga, eskialari eta militar ingelesa.
*Iñigo Larrinaga, aktorea.
*Enrique Larrinaga, futbolaria
* Jon Larrinaga Apraiz (1948-) bizkaitar politikaria;
* Jon Larrinaga Muguruza (1990-) arabar txirrindularia.
Damnazio

[thumb|[Fra Angelicok margotutako Infernua.]]
**Damnazioa** (latinezko *damnatio* hitzetik) edo **kondenazioa** kontzeptu erlijioso bat da, zehazten duena bizi ondoko zigorra edo tormentua ezartzen dela Lurreko bizitzan izan jokabideagatik.

Antzinako Egiptoko erlijio-tradizioan, hildakoek Maaten 42 aitorpen negatiboak errezitatzen zituzten bihotza egiaren lumaren ondoan pisatzen zitzaien bitartean. Haien bihotza luma baino astunagoa izanez gero, Ammitek irentsiko zuen.

Zoroastrismoak Azken Judizioaren kontzeptu eskatologikoa garatu zuen (Frashokereti), non hildakoak altxatuko baitira. Zintzoak esne ibai batean ibiliko dira, eta gaiztoak metal urtutako ibai batean erreko.

Kristautasuna bezalako erlijio abrahamikoek antzeko kontzeptuak dituzte: fededunek azken egunean epaiketari aurre egiten diote, non zehaztuko baitzaie beren bekatuen arabera Gehenan edo Zeruan eternitatea igaroko duten ala ez [Markos 3:29]. Damnaturik dagoen gizakia Infernuan dago, Zerutik aparteko egoera batean, Jainkoaren graziatik kanpo.

## Kanpo estekak
Oh Ha-Na

**Oh Ha-Na** – in hangul, **오하나** – ( Seongnam, 1985eko urtarrilaren 8a ) esgriman lehiatu zen Hego Koreako kirolari bat da, floretean espezialista dena.

2012ko Londresko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen, taldekako proban brontzezko domina lortuz. [1] Brontzezko domina irabazi zuen 2010eko Munduko Esgrima Txapelketan.

## Nazioarteko ohoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alemaniar filosofia

**Alemaniar filosofiak** bi gauzari egin diezaioke erreferentzia, alemanez idatzitako filosofiari edo alemaniarren filosofiari. Oso garrantzitsua izan da, batez ere, azkenengo hiru mendeetan.

## XVII. mendea 
thumb|Leibniz. Christoph Bernhard Francke-ren irudia.
Gottfried Wilhelm Leibniz (1646-1716) latinez eta frantsesez idatzi zuen autore garrantzitsua da. Filosofia eta matematika landu zituen.

## XVIII. mendea 
XVIII. mendeko erdialderako ilustrazioa edo *Aufklärung* garatu zen eta gizartean eragin handia zuen. Estatu alemaniarretan (Prusia, Bavaria, Saxonia, Hannover eta Palatinatua) politika eta administrazioko eraldaketak bultzatu zituen, geroago estatu modernoen sorkuntza ahalbidetu zuena*.* Argiaren aroaren korronte alemaniarrak printze, aristokrata eta erdi-mailako klaseen sostengua izan zuen, kultura, musika, zientzia eta filosofia behin betirako aldatuz. Halaber, eliteen artean kontserbazionismo maila bat mantendu zen, aldaketa erradikalenak ekidinez.

Ordezkari nagusiak Christian Thomasius, Christian Wolff, Moses Mendelssohn, Lessing, Immanuel Kant eta Herder izan ziren, besteak beste.

### Wolff 
Christian Wolff (1679-1754) alemanez idatzi zuen lehen autoreetako bat da, baina latinez ere idatzi zuen.

### Kant 
Immanuel Kant (1724–1804) filosofo prusiar/alemaniar ezagunenetarikoa da, 1781an Arrazoi Puruaren Kritika (alemanez: *Kritik der reinen Vernunft*) liburua argitaratu zuen.

XVIII. mendean Idealismo alemaniarra sortu zen eta Kant bere inspirazio nagusienetakoa izan zen. 

## XIX. mendea 
### Idealismo Alemaniarra 
XIX. mendean aurreko mendearen amaieran sorturiko **Idealismo Alemaniarra** nagusitu zen, **idealismo post-Kantiarra** edo **post-Kantianismoa** ere deitua. 

### Erromantizismoa 
Alemaniar Erromantizismoa (alemanieraz: *Deutsche Romantik*), XVIII. eta XIX. mendeko alemaniar herrialdeetako mugimendu intelektuala izan zen; filosofian, literaturan, kritizismoan eta estetikan eragina izan zuena. Erromantizismo honen garai goiztiarra, Jena erromantizismoa (alemanieraz: *Frühromantik*) bezala ezagutzen da (1797-1802). Erromantizismo ingelesa baino lehenago garatu zen, eta ez zuen hain izaera serioa, adimena, edertasuna eta humorea gorenduz. Gainera, Weimarko klasizismoarekin, mugimendu literario eta kulturala, batera eman zen. Korronte honen oinarri nagusietako bat Schopenhauerrek eta beste filosofo garaikideek (Fries eta Herbart esaterako) Kanten filosofiaren aurka garaturiko pentsamendua izan zen.

## XX. mendea 
### Neo-Hegelianismoa 
Neo-Hegelianismoa edo **Post-Hegelianismoa**, batez ere Alemanian baina baita Europan, XX. mendean garaturiko mugimendu filosofikoa zen. Neo-hegeliar ezagunak Richard Kroner, Nicolai Hartmann, Siegfried Marck, Arthur Liebert eta Hermann Glockner.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pantxika Urruti

**Pantxika Urruti** (Barkoxe, Zuberoa, 1955eko urtarrilaren 2a) pastoraletako errejenta eta Buhamiak taldeko kantaria da.  

## Biografia 
Haurtzaro goxoa izan zuen. Lagun talde bikaina zuen etxe inguruan. Barkoxeko Gaztelondo eskolan egin zituen lehen ikasketak eta ondoren Oloroera (Biarno) joan zen ikasten jarraitzeko asmoz. Hara joan zen jaioterriko lehena izan zen. Amak horrela nahi izan zuelako eta irakasleak ere akuilatu zuelako. Ama laboraria eta aitzindaria zen. Hiru seme-alabentzako nahi izan zituen gauzak ondo antolatu.

Txikitan hasi zen kantuan elizan, han ikasi zuen kantua maitatzen eta bizpahiru bozetan abesten. Gero ostatu zokoetan, eta taula gainean, pastoraletan eta Buhaminak taldean abestu du. 

### Buhamiak 
Herriko jaietan dantza egin ordez, ostatu zokoan kantuz eta kantuz aritzen ziren. Hola sortu zuten Buhaminak, 2001ean. Emazteen artean maite dutelako kantatzea. 36 kidek osatzen dute taldea. Emazte tonuan kantuz aritzeko beharretik sortu zuten Buhaminak. Bestazale eta kantariak dira, hortik Buhaminak izena. Terapia bat bezalakoa da kantatzea.

### Pastoralak 
thumb|250px|Katalina Erauso pastorala
thumb|250px|Karmen Etxarlarkoa pastorala
Aspaldian sortu zitzaion pastoralekiko tirria. 1974an izan zen pastoral bat Barkoxen [*Etxahun Barkoxe*], baina emazteek, orduan, ez zuten lekurik plaza andere gisa, taula gainean gortinak irekitzeko soilik. Germain Lexardoik Barkoxeko auzo bakoitzeko bi emazte sartu zituen. Pantxikak gustua hartu zion, eta ikusi nola muntatzen den pastoral bat. Geroago, 1979an, Etxahunek emazteendako bakarrik idatzitako *Ximena* pastoralean arizale eta antolatzaile izan zen. Berrogei bat emazte ziren. Parisetik joan izan zitzaien galdezka ekintza feminista bat zen. Ez zen horrelakorik elkarlana baizik.

2012an heldu zion pastoraletako errejent lanari eta *Maddiren trajeria* izan du laugarrena, 2022ko urriaren 15ean eta 16an eman zuten, Zugarramurdiko leizeetan (Nafarroa).
* *Karmen Etxalarkoa* (2017)
* *Andere serora Hiriburun* (2018)
* *Maddiren trajeria* (2022)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Pantxika Urruti Facebook
* Joseba Aurkenerena: Xaretako pastorala, euskal izaeraren gorazarre.https://www.kazeta.eus/eu/info_kz/20221105/xaretako-pastorala-euskal-izaeraren-gorazarre
Émilie Fer

**Émilie Fer** (Bourg-Saint-Maurice, 1983ko otsailaren 17a) kirolari frantsesa da, eta piraguismoan lehiatzen da eslalon modalitatean.

2012ko Londresko Joko Olinpikoetan parte hartu zuen, eta urrezko domina lortu zuen banakako K1-en proban. [1] Munduko Piraguismo Txapelketako 4 domina irabazi ditu eslalonen 2006 eta 2015 bitartean, eta 6 domina Europako Piraguismo Slalon Txapelketan , 2009 eta 2015 bitartean.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eva Calvo Gómez

**Eva Calvo Gómez** (Madril, Espainia, 1991ko uztailaren 29a) taekwondon lehiatzen den kirolari Espainiarra da.  57kg-ko kategorian lehiatzen da eta  Europako txapelduna izan zen 2014. urtean, gainera,  zilarrezko dominak irabazi zituen 2015eko Bakuko Europako Jokoetan eta 2016ko Rio de Janeiroko joko Olinpikoetan. 2015. urtean, Espainiako Taekwondo Federazio Nazionalak emakumezkoen urteko atleta onena izendatu zuen.

Bi domina irabazi ditu Taekwondoko Munduko Txapelketan, zilarra 2015ean eta brontzea 2013an, eta urrezko domina bat 2014ko Europako Taekwondo Txapelketan.

Gainera, zilarrezko domina lortu zuen Shenzhenen Unibertsitatean 2011n, eta urrezko lau domina Taekwondoko Sari Nagusian: Manchester 2013an, Suzhou, Astana eta Manchester 2014an.

Calvo lehenago atletismoan trebatu zen eta taekwondoan hasi zen 2006an, 15 urterekin. Marta Calvo, ahizpa txikia,  nazioartean lehiatzen da , baina 62 kg-ko dibisio astunagoan. Ingeniaritza informatikoa eta matematika ikasten ari da Calvo Madrilgo Unibertsitate Autonomoan.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lygia Fagundes Telles

**Lygia Fagundes da Silva Telles**, **de Azevedo Fagundes** jaioa (São Paulo, 1918ko apirilaren 19a - *ibidem*, 2022ko apirilaren 3a) brasildar idazlea izan zen.

Zuzenbidea ikasi zuen São Pauloko Unibertsitatean eta ikasketak amaitzean funtzionario gisa lan egin zuen. Aldi berean, idazketari ere ekin zion 1940ko hamarkadatik.

Idazle feminista, Brasilgo Letren Akademiako kidea izan zen, eta 2005ean Camões saria jaso zuen.

## Lanak 
### Eleberriak 
* *Ciranda de Pedra*, 1954
* *Verão no Aquário*, 1964
* *As Meninas*, 1973
* *As Horas Nuas*, 1989
### Ipuin bildumak 
* *Porão e Sobrado*, 1938
* *Praia Viva*, 1944
* *O Cacto Vermelhoo*, 1949
* *Histórias do Desencontro*, 1958
* *Histórias Escolhidas*, 1964
* *O Jardim Selvagem*, 1965
* *Antes do Baile Verde*, 1970
* *Seminário dos Ratos*, 1977
* *Filhos Pródigos*, 1978
* *A Disciplina do Amor*, 1980
* *Mistérios*, 1981
* *Venha Ver o Pôr do Sol e Outros Contos*, 1987
* *A Noite Escura e Mais Eu*, 1995
* *Oito Contos de Amor*, 1996
* *Invenção e Memória*, 2000
* *Durante Aquele Estranho Chá: Perdidos e Achados*, 2002
* *Conspiração de Nuvens*, 2007 
* *Passaporte para a China: Crônicas de Viagem*, 2011
* *O Segredo e Outras Histórias de Descoberta*, 2012
* *Um Coração Ardente*, 2012

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Natalia Botxina

**Natalia Botxina** (San Petersburgo, Errusia, 1962ko urtarrilaren 4a) sobietar atleta erretiratua da, eta 200 m-ko proban espezializatuta dago. 1980an txapeldunorde olinpikoa izan zen.

## Kirol ikasketak 
Moscuko JJ. OO. 1980, zilarrezko domina irabazi zuen 200 metroko lasterketan, 22,19 segundorekin, Bärbel Wöckel alemaniarraren atzetik (22,03 segundorekin, record olinpikoa hautsi zuen), eta Merlene Ottey jamaikarraren aurretik (brontzea, 22,20 segundorekin).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ezerez

thumb|«Ezerezatik ez da ezer ateratzen».
Epikuro

thumb|Ezereza|alt=Ezereza.jpg
**Ezereza** edozer gauzaren gabezia da.  

## Definizioa 
Filosofo grekoek arrazonamendu logiko batetik planteatu zuten ezereza izatearen adigaiaren ezeztapena da. Filosofo batzuek uste dute ezereza, kontzeptu gisa, hitz bat besterik ez dela. Horrela, ezerez hitza funtzio logiko bat duen hizkuntzaren zeinu bat besterik ez da, eta ez da ulertu behar zerbaiti buruzko egia adierazten duen kontzeptu gisa. Beste planteamendu filosofiko batzuen arabera, zentzua badu ezereza ideiatzat hartzeak, baina kontzeptu hutsa da, banakorik gabeko genero bati buruz ari bagina bezala. Pentsalari batzuentzat ezerezaren arazoa ez da existitzen: existitzen ez den zerbait ezin da pentsatu. Filosofia existentzialistaren ikuspegitik, ezerezak, kontzeptu gisa, gizakiaren bizi-larritasunean du jatorria; gauzei buruz galdetzean eta erantzun egokirik jaso ezean, larritasun sentimendu bat sorrarazten da, azkenean hutsune existentzialaren ideia edo ezereza dakarrena.

Parmenidesentzat ezereza ez-izatearekin identifikatzen da. Hegelek, ordea, izatea eta ezereza identifikatzen ditu, bi kontzeptuek zehaztugabetasun bera duten heinean; izatearen eta ezerezaren batasuna errealitatearen ikuskeran islatuta geratzen da, "Bilakaera" gisa, aurkakoetako batetik besterako igarobide gisa. Filosofia analitikoak uste du terminoak ez duela inolako eduki ontologikora jotzen, eta metafisikoek oker erabiltzen dutela terminoa, zerbaiten izena balitz bezala, proposizio existentzial negatiboak adierazteko soilik balio duenean.

Zenbait autorek ezerezaren apologia egin dute. Oscar Wilde idazleak ondorengoa idatzi zuen: "''Let's talk about nothing. That's the only topic I can really talk about*" (Hitz egin dezagun ezerezari buruz. Horixe da hitz egin dezakedan gai bakarra).

## Zientzian 
thumb|Oteiza-Esferaren desoupazioa.

Fisikoki ezinezkoa da ezer ez daukan espazio-denbora bat aurkitzea. Hau gertatzen da 0 absolutua ez den tenperatura daukan edozerk erradiazio elektromagnetikoa sortzen duelako, eta grabitazio-eremuak ezin direlako blokeatu. Fisikan, ezereza teorikoki posiblea den baina praktikan ezinezkoa den egia da. Espazio hutsari buruz hitz egiten dute. Fisikariek defendatzen dute ezin dela esistitzen den zerbait espaziotik eta denboratik at, naturaren legerik eta partikularik gabe ulertu.

## Artean 
Kontsiderazio fisiko eta psikologikoez gain, ezereza espaziotik eta denboratik ere aztertu izan da artean konposizio-elementu gisa. Espazio-arteetan, XX. mendetik aurrera garatzen joan zen, pintura lautik kubismora  non gorputzen txandakatzeak lehen betetzen ez zen hutsunea hartzen zuen; beraz, itxuraz, ez zegoen hutsunea. Era berean, eskultura hieratikotik hasi eta mugikorrerantz pasa zen, (Malevitxen edo Calderren piezak bezala, zeinetan mugimendua – espazioaren eta denboraren batasuna – konposizio-elementu bat baino gehiago den, edo Oteizaren erabateko hutsa, besteak beste.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Nobuo Sekine, *Ezereza-Ura fasea. (''Bilboko Guggenheimen Museoa, 2016)
Georgia Simmerling

**Georgia Simmerling** (Vancouver, 1989ko martxoaren 11) Kanadako txirrindularia da, eta gaur egun UCIko Emakumeen Taldean parte hartzen du. Simmerling lehen eski alpinoan lehiatzen zen eta skicrossen, eta hiru Joko Olinpikotan hiru kirol desberdinetan lehiatzen den lehen kanadarra da.

Brontzezko domina bat irabazi zuen Rio de Janeiroko 2016ko Udako Olinpiadako  txirrindularitza taldearekin, eta zilarrezko domina ere irabazi zuen 2016ko Munduko Txapelketan.

Laugarren postua lortu zuen txirrindularitza-ekitaldian, eta Kanada ordezkatu zuen 2020ko Udako Olinpiadetan.

## Atletismo karrera 
### Eski alpinoa 
Simmerling-ek Kanada ordezkatu zuen Vancouver-eko 2010eko Neguko Joko Olinpikoetako eski alpinoan. Slalom handiko 27. lekua izan zen emaitza onena. Kanadako eski alpinoko taldeko kidea izan zen azken bost urteetan, baina lesio katastrofikoa izan zuen 2011n. Simmerlingek garun-konmozioa izan zuen eta MCL lesioak izan zituen bi belaunetan. Berak egin zuen aurrera Munduko Kopako 2013/14 denboraldian, Munduko Kopako hamar akaberarik onenetatik zazpi hartu eta denboraldia hiru heren jarraian biribilduz Åre eta La Plagnen. Simmerling Kanadan lehiatuko da, 2014ko Neguko Olinpiadetan, eski-gurutzean; han, 14. geratu zen. Hurrengo denboraldian, elurreko Munduko Kopako lehiaketetako bigarren lekua erdietsi zuen, Nakiskan 2016–17 Kopa Mundialeko eski-lehiaketara itzuli zen, bederatzigarren eta zortzigarren postuekin, itzuli aurretik, Innhobengo bi txandatan hirugarrena izan zen, Thompson-en atzetik berriro.

### Pistako txirrindularitza 
[thumb|200x200px| [2016ko Udako Olinpiar Jokoak|2016ko Udako Olinpiar Jokoetan brontzezko domina irabazi zuen.]]
Eskiko lehian eskumuturrean lesioa izan ondoren, Simmerling-ek pista lehiakorreko txirrindularitza hartu zuen. Eskumuturrean plakak eta torlojuak sartu ondoren, bizikletan entrenatzen hasi zen, eskumuturreko lesioa jasan eta astebetera. Simmerling hiru kirol ezberdinetan Olinpiar Jokoetan lehiatu zen Kanadakoa lehen atleta izan zen.   Bertan brontzezko domina lortu zuen bizikletan taldekako jazarpenean, Glaesser, Beveridge, Lay eta Brownekin.  Garaipenaren ostean 2018ko Neguko Olinpiar Jokoetan eski-kroserako entrenatzen hasiko zela iragarri zuen. 

## Bizitza pertsonala 
Simmerling Stephanie Labbérekin harremanetan egon da 2016. urtetik.  2021eko abuztuan ezkondu egin ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Georgia Simmerling 2010eko Neguko Olinpiar Jokoetan
* Georgia Simmerling-en webgune ofiziala
*
Emma Entzminger

**Emma Alyce Entzminger** (Victoria, Columbia Britainiarra, Kanada, 1996ko urtarrilaren 11) softbol jokalari kanadarra da Kanadako, eta emakumezkoen sofbol selekzio nazionalarekin jokatzen du Jatorriz Columbia Britaniarreko Victoriakoa,  Entzmingerrek unibertsitateko softbolean jokatu zuen AEBko San Jose State University-n; 2015ean izendatu zuten lehen aldiz Kanadako selekziorako. Entzminger, selekzioarekin, 2015eko Panamerikar Jokoetan lehiatu zen, eta, geroago, 2018ko Emakumeen Sofboleko Mundu Txapelketan. Entzmingerrek nazioarteko bi domina irabazi zituen Kanadarekin: lehen, zilarra, 2019ko Panamerikar Jokoetan, eta, 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, brontzea.

## Hastapenak 
Entzminger Victorian (Columbia Britaniarra) jaio zen, eta Victoriako Lambrick Park Bigarren Hezkuntza institutuan graduatu zen, 2014an. Lambrick Parken, Entzminger bost kiroletan ibili zen: saskibaloia, futbola, sofbola, tenisa eta boleibola. Entzminger, 2018an, hiru txapelketan lehiatzeko itzuli zen Kanadako selekziora, 2018ko Emakumeen Sofboleko Mundu Txapelketa barne.

2021eko ekainean, Entzminger Kanadako 2020ko Olinpiar talderako izendatu zuten.
## Olinpiar Jokoak
2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetan Kanadarentzako zilarrezko domina irabazi zuen taldeko kide izan zen. Japoniak (urrezkoa) eta AEBk (zilarrezkoa) eskuratuko zituzten. Hauek osatu zuten Kanadako taldea: Jenna Caira, Emma Entzminger, Larissa Franklin, Jennifer Gilbert, Sara Groenewegen, Kelsey Harshman, Victoria Hayward, Danielle Lawrie, Janet Leung, Joey Lye, Erika Polidori, Kaleigh Rafter, Lauren Bay-Regula, Jennifer Salling eta Natalie Wideman-ek.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* San Jose State Spartans biografia
Enperatriza (Tarot karta)

**Enperatriza (III)** Taroten sorta tradizionalenetan hirugarren Arkano Nagusia edo triunfoa da. Karta hau jokoan nahiz igarpenean erabiltzen da. 

## Deskribapena 
Enperatrizak hamabi izarreko koroa bat du, eta esku batean zetro bati eusten dio.  Zetroa bizitzaren gainean duen boterearen erakusgarri da, bere koroak hamabi izar ditu, urtean zehar duen nagusitasuna adierazten dutenak, eta haren tronua garau-eremu batean dago, hazten ari diren gauzetan duen nagusitasunaren adierazgarri. Enperatriza subkontzientearen produktibitatearen adierazgarria da, ideiek sortua. Mundu naturalaren hazkundearen, emankortasunaren eta norberak bihotzaz dakienaren edo sinesten duenaren haragitzea da.

## Historia 
Arthur Edward Waite eta gainerako okultistek koroa izarraren, Artizarraren ikurraren, ur-jauziaren, landarediaren eta basa-bizitzaren arduradunak dira. Sorta historikoetan, enperatriza tronu batean esertzen da, ia beti ezkutu edo orbe bati eskuan eutsiz eta zetro bati bestean. Armarriak arrano bat izan ohi du, Erromako Inperio Santuaren ikur heraldikoa.

Enperatrizak Afroditak irudika dezake, mitologia grekoan oinarritzen denean. Enperatriza Heriotzaren kartarekin lotzen da, bizitzara, heriotzara eta errenazimentura ohituta dagoelako.

## Interpretazioa 
1910eko Waiteren *The Pictorial Key to the Tarot* liburuaren arabera, Enperatriza Edengo baratzearen behekoa da, "Paradisu terrenala". Waitek honela definitzen du: '''', milaren ama emankorra: "Emakumeak, batez ere, ugalkortasun unibertsala eta Hitzaren kanpo-zentzua, elikatzen eta mantentzen dituzten gauza guztien gordelekua, eta beste batzuk elikatzen dituena".

Enperatriza ama, sortzailea eta elikatzailea da.  Estalki askotan haurdun dagoela ikus daiteke.  Bizitza, erromantzea, artea edo negozioak sor ditzake. Enperatrizak ideia baten ernetzea irudika dezake erabat jaiotzeko prest egon aurretik, eta aldaketarekiko harkorra izateko beharra.

Enperatriza Artizarrarekin lotuta dago astrologian.

Waiteren deskribapenean, iragarpenetan horrela erabil zitekeen:

3. ENPERATRIZA.--Ugalkortasuna, ekintza, ekimena, egunen iraupena; ezezaguna dena, klandestinoa; zailtasuna, zalantza, ezjakintasuna. Itzulia: Argia, egia, tartean diren gaien nahaste-borrastea, jendetza; beste irakurketa baten arabera, zalantza.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Daniel Cohn-Bendit

**Daniel Marc Cohn-Bendit** (Montauban, 1945eko apirilaren 4a) franko-alemaniar politikaria da.

Montsubanen jaio zen 1933an nazismotik ihes egin zuten judu alemaniarren familia batean, eta 1958an Alemaniara joan zen bizitzera. Hamalau urterekin alemaniar hiritartasuna aukeratu zuen. 1966an Frantziara itzuli zen soziologia ulertzeko Paris-Nanterre Unibertsitatean eta Federazio Anarkistarekin bat egin zuen.

Ikasleen liderretako bat izan zen 1968ko maiatzean eta "Dany Gorria" () bezala ezagutua izan zen. Alemaniara itzuli eta 90 Aliantza/Berdeak alderdiko kide izan zen. 1994an Europako Parlamentuko kide hautatu zuten eta 1999an berriro hautatu zuten Europa Ekologia-Berdeak.

## Kanpo estekak
Larissa Franklin

**Larissa Franklin** (Maple Ridge, Columbia Britaniarra, Kanada, 1993ko martxoaren 26a) Kanadako sofbol jokalari olinpiarra da.

## Ibilbidea 
Franklin Kanadako selekzioan sartu zen 2011n, 2011ko WBSC Emakume Juniorren Mundu Txapelketan lehiatu zen Lurmutur Hirian (Hegoafrika), non bere taldeak bosgarren postuan amaitu zuen. 2013an senior taldean sartu ondoren, Franklinek Softbol Mundu Kopan eta WBSC Ameriketako Sailkapenetan parte hartu zuen, bere taldearekin zilarrezko domina irabaziz. Franklinek Kanadan jokatzen jarraitu du nazioarteko ekitaldietan lehiatzen 2014, 2016 eta 2018ko WBSC Emakumeen Sofbol Mundu Txapelketan, non azken bi ekitaldietan brontzea irabazi zuen. 2021eko ekainean, Franklin Kanadako 2020ko Olinpiar selekziorako izendatu zuten.
## Olinpiar Jokoak
2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetan Kanadarentzako zilarrezko domina irabazi zuen taldeko kide izan zen. Japoniak (urrezkoa) eta AEBk (zilarrezkoa) eskuratuko zituzten. Hauek osatu zuten Kanadako taldea: Jenna Caira, Emma Entzminger, Larissa Franklin, Jennifer Gilbert, Sara Groenewegen, Kelsey Harshman, Victoria Hayward, Danielle Lawrie, Janet Leung, Joey Lye, Erika Polidori, Kaleigh Rafter, Lauren Bay-Regula, Jennifer Salling eta Natalie Wideman-ek.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Bizitza pertsonala 
Franklin lesbiana da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Purdue Fort Wayne Mastodons biografia
* Western Kentucky Lady Toppers biografia
John Venn

**John Venn** (Kingston upon Hull, Yorkshire, 1834ko abuztuaren 4a - Cambridge, 1923ko apirilaren 4a) ingeles matematikari eta filosofoa izan zen.

Cambridgeko Unibertsitatean matematika ikasi zuen eta Gonville and Caius Collegeko buru izan zen hil zen arte. 1859an apaiz anglikano ordenatu zuten. Cambridgen logika eta probabilitatearen teoria irakatsi zituen.

Venn diagramaren sartzailea izan zen, logika, multzo-teoria, probabilitatea, estatistika eta konputazioaren zientzetan erabilia.

## Lanak 
* Venn, John (January 1876). "Consistency and Real Inference". Mind.
* Venn, John (1881). Symbolic Logic. London: Macmillan and Company. .
* Venn, John (1880). "On the Employment of Geometrical Diagrams for the Sensible Representation of Logical Propositions". Proceedings of the Cambridge Philosophical Society. 4: 47–59.
* Venn, John (1866). The Logic of Chance: An Essay on the Foundations and Province of the Theory of Probability, with Especial Reference to Its Application to Moral and Social Science (First ed.). London and Cambridge: Macmillan.. Two further editions were published.
* Venn, John (1901). Caius College. London: F. E. Robinson & Co.
* Caius, John (1904). Venn, John (ed.). The Annals of Gonville and Caius College. Printed for the Cambridge Antiquarian Society, sold by Deighton, Bell & Co.
* Venn, John (1904). Annals of a Clerical Family: Being Some Account of the Family and Descendants of William Venn, Vicar of Otterton, Devon, 1600–1621. Cambridge: Cambridge University Press. .
* Venn, John (1870). On Some of the Characteristics of Belief. London and Cambridge: Macmillan and Co.
* *Alumni Cantabrigienses* (bildumaria)

## Kanpo estekak
Mercè Montalà

**Mercè Montalá** (Bartzelona, 1958) bikoizketako aktorea da. Irene Montalá aktorearen ama da.

Interpretazioa ikasi ostean, bere lehen urratsak antzerkiaren munduan eman zituen eta 1974an “La casa de los balcones” bere lehen antzezlana egin zuen. Zenbait ikastaro egin ondoren, 1987an bikoizketaren esparrura iritsi zen. Hamaika paper txiki egin eta gero, bere lehen paper protagonista “*Tequila Sunrise*” (1988) filmean heldu zen, Michelle Pfeiffer bikoiztu zuelarik. Orduz geroztik, bere ibilbidea arrakastatsua izan da eta nazioarteko zinema-eszenako aktore garrantzitsuak gazteleraz eta katalanez bikoizteko aukera izan du, hala nola Emma Thompson, Annette Benning, Sharon Stone, Catherine Zeta-Jones... Hainbat sari jaso ditu, garrantzitsuena 2019ko Bikoizketa Aktore Onenaren “Take Saria”.
Miguel-Fernando Ruiz de Villalobos

**Miguel-Fernando Ruiz de Villalobos** (Bartzelona, 1939) Literatura, Zinema, Antzerki eta Komikigintzan espezializatutako kultur kazetaria da.

Txikitatik egon da Zazpigarren Artearekin maiteminduta eta, hamazortzi urtez, zineforumak aurkezten, zineklubak antolatzen eta, apur bat beranduago, filmen iruzkinak egiten aritu da, bai idatzizko komunikabideetan zein irratian. Horrela, hedabide ugaritan lan egin du: Radio Juventud, Diario de Barcelona, TVE, RNE, Imágenes de Actualidad eta beste asko. Hitzaldiak eta eta zine-ikastaroak ere eman ditu. Gaur egun, Radio Marca-ko “La Claqueta” zine-irratsaioaren ohiko tertuliakidea da.
Baginako zaku-hondo

**Baginako zaku-hondoa** uteroko zerbixaren zati baginala inguratzen duen egitura da, baginako hormaren zatirik sakonenean dagoena, eta umetoki-lepoaren edo zerbixaren proiekzioak sortutako sakonunean zabaltzen dena.

## Egitura 
Goiko muturrean, baginako paretak zerbixaren inguruan baginako lau zaku-hondoak osatzen ditu: aurreko zaku-hondoa, atzeko zaku-hondoa eta alboetako bi zaku-hondoak (eskuinekoa eta ezkerrekoa).

* Aurreko zaku-hondoa. Atzeko zaku-hondoa baino sakonera txikiagoko sakonunea da, zerbixaren aurrean kokatzen da, burtsa besikouterinotik gertu. 0,2 eta 0,5 cm bitarteko sakonera du.
* Atzeko zaku-hondoa. Sakonune sakonagoa da, zerbixaren atzetik igotzen da, eta bere paretak Douglasen zaku-hondoaren bitartez peritoneoarekin du zerikusia. 2,0 eta 2,5 cm arteko sakonera du.
* Alboko zaku-hondoak (eskuinekoa eta ezkerrekoa).

## Sexologia 
Misiolariaren jarrera egiten den bitartean, zakilaren punta aurreko zaku-hondora iristen da, eta txakurtxoaren jarreran, berriz, atzeko zaku-hondoera.

## Ikus, gainera 
* G puntu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arantza ziatiko

**Arantza ziatikoa** edo **iskion-arantza** pelbisaren iskion hezurraren geroko muturraren zati da. Irtengune triangeluar mehe eta zorrotz bat da, subjektu ezberdinetan gutxi-asko nabarmendua.

Iskion-arantza anestesia pudendoan erabiltzen dute, nerbio pudendoa iskion-arantzaren ondo-ondoan dagoelako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
María Blanchard

**María Blanchard**, jaiotzez, **María Gutiérrez-Cueto Blanchard** (Santander, 1881eko martxoaren 6a &ndash; Paris, 1932ko apirilaren 5a) margolaria, kubismoaren 'dama handia' izan zen .

## Biografia 
María Blanchard mendi- aldeko burgesia berriko familia batean jaio zen. Gurasoak Enrique Gutiérrez-Cueto, Cabezón de la Sal-en jaioa, eta Concepción Blanchard eta Santiesteban, Biarritzen jaioa izan ziren. Gutiérrez-Cueto Blanchard familiak bi alaba zituen Maria jaio zenean, Aurelia eta Carmen; urte batzuk geroago Ana jaio zen. Familia aberats eta kultua; aitaren aldeko aitonak, Castor Gutiérrez de la Torrek, *La Abeja Montañesa* sortu zuen eta bere aitak *El Atlántico* egunkari liberalaren sortzailea izan zen eta hamar urtez zuzendu zuen Portuko Obren Batzordean lan egiten zuen bitartean. Ahizpa, Aurelia  Gutiérrez-Cueto Blanchard pedagogoa izan zen. Lehengusinak izan zituen Matilde de la Torre (1884-1946) idazlea eta diputatu sozialista eta Concha Espina idazlea; eta Consuelo Berges itzultzailea ere bigarren lehengusina zuen. Kubismotik igarotzeak kolorearen erabilera aldatzeko balio izan zion, eta bere ondorengo lanari aberastasuna eman zion, hurrengo aldietan irudiei zehaztasun adierazkorra ateratzea erraztu ziona.

## Iruditegia 

Fitxategi:Maria Blanchard dando clase.jpg|Maria Blanchard eskola ematen
Fitxategi:Woman with a Fan, by Maria Blanchard, 1916, oil on canvas - Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía - Madrid, Spain - DSC08510.JPG|Emakumea haizagailuarekin.
Fitxategi:Le Monogramme by María Blanchard , 1916.jpg|Le monogramme, 1916
Fitxategi:Maria Blanchard, Naturaleza Muerta-Composicion, 1916-1917.jpg|Natura hila, 1916-1917
Fitxategi:Femme Assise (Seated Woman), by Maria Blanchard, Spanish, c. 1917, oil on canvas - Meadows Museum - Southern Methodist University - DSC05425.jpg
Fitxategi:1917 Blanchard Frau mit Gitarre.JPG|Andrea gitarrarekin, 1917
Fitxategi:María Blanchard MNCARS Madrid.jpg|Natura mort kubista
Fitxategi:María Blanchard MNCARS en Madrid.jpg|Konposizio kubista
Fitxategi:Mblanchard.jpg|amatasuna
Fitxategi:Roubaix Maria Blanchard.JPG|amatasuna
Fitxategi:María Blanchard Museo Reina Sofía Madrid.jpg|Konposizio kubista
Fitxategi:Fillette assise - María Blanchard - Lyon MBA 1954-1.jpg||Umea jarrita
Fitxategi:María Blanchard, 1916-18, Still Life with Red Lamp, oil on canvas, 115.6 × 73 cm.jpg|María Blanchard
Fitxategi:Mblanchard2.jpg||María Blanchard

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Condesa de Campo Alange (María Laffitte), *María Blanchard*, Madril, Hauser eta Menet, 1944.

## Kanpo estekak 
* Bideoa: *Emakume aitzindariak: Maria Blanchard*.  Maria Jose Rubio historialariaren azalpenak. TV2 La aventura del saber saioa. 2025.09.25
Avdiivkako gudua

**Avdiivkako gudua** alde batetik Errusiako Indar Armatuak zein Donbassko indar separatistak eta bestetik Ukrainako Indar Armatuak elkarren aurka borrokan izan zituen gudu bat izan zen, Errusia-Ukraina gerraren barnean, Donbassen dagoen Avdiivka hiria kontrolatzeko helburua izan zuena. Donbassen indarkeria berriro piztu zenean hasi zen gudua, 2022ko otsailaren 21ean, Errusiako presidente Vladimir Putinek, Donetskeko Herri Errepublikaren independentzia aintzatetsi ondoren. Lehenago, gerra beraren barruan, 2017an, Avdiivka hiriak beste gudu bat pairatu zuen; Avdiivkak suntsiturik bukatu zuen, eta Ukrainako indarren esku mantendu zen.

2024ko otsailaren 17an, ukrainar indarrek Avdiivka hornitzeko zerabiltzaten azken bideak errusiarrek eteteko arriskua handia zelarik, ukrainar indarren komandante buru  Oleksandr Syrskyik iragarri zuen ukrainar indarrak Avdiivkatik erretiratzen ari zirela, «inguratuak izateko arriskua saihestearren eta gudarien bizitzak eta osasuna babestearren». 2023ko Bakhmuteko guduaz geroztik errusiarrek lortutako garaipen nabarmenena zela jo zen.

## Gudua 
### Hasiera-borrokak (2022ko otsaila–apirila) 
Borrokak otsailaren 20an hasi ziren, indar errusiazaleak Avdiivkan berriro borrokan hasi zirenean. Donetskeko Indarrak hirian sartu ziren egun hartan, baina uxatuak izan ziren. Otsailaren 21ean, tropa errusiarrak Avdiivkan separatistei laguntzen ari zirela jakinarazi zen, Errusiak informazio hura ukatu egin zuen arren. 

Martxoaren 13an, indar errusiarrek Avdiivkako Koke-Planta bonbardatu zuten. Apirilaren 8an, Errusiak bideratutako bonbardaketa batetan pertsona bat hil eta beste bat zauritu zen.

### Borroken gora egitea (2022ko apirila–) 
Apirilaren 13an, zibil bat hil eta beste hamabi zauritu ziren Avdiivkan.

Apirilaren 18an, Errusiak Ekialdeko Ukrainako erasoaldia berrindartu zuen, besteak beste, Avdiivka berriro erasotzen hasiz. Ondorioz, Avdiivkako 2,000 biztanle inguru lurpetik ihes egin behar izan zuten. Apirilaren 20an, Sergei Agranovitx, Donetskeko Sparta Batailoiko kidea, hil zuten, Avdiivkan.

Maiatzaren 3an, eskualdeko gobernadorearen arabera, gutxienez hamar pertsona hil ziren koke-plantaren aurkako beste eraso batean. Haren arabera, langileak lana amaitu eta autobusaren zain zeudenean gertatu zen erasoa.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Megan Keller

**Megan Keller** (Farmington, Estatu Batuak, 1996ko maiatzaren 1a,) izotz-hockey jokalari estatubatuarra da, eta NCAAko Boston College Eagles emakumezkoen izotz-hockeyko taldearekin lehiatzen da. Estatu Batuetako emakumeen izotz-hockeyko talde nazionalaren zerrendarako izendatu zuten. Talde hori 2015eko Emakumeen Munduko Txapelketan (IIHF) eta 2016ko Emakumeen Munduko Txapelketan (IIHF) lehiatu zen. AEBetako Emakumeen Talde Olinpikorako hautatu zuten ere, 2018an.

## AEB Hockey-ibilbidea 
2014ko IIHF 18 urte azpiko Emakumezkoen Munduko Txapelketan, patinatzaile guztiak gidatu zituen +9ko puntuazioarekin. Orain arte, bere nazioarteko trebetasun onena 2015eko IIHF Munduko Txapelketan izan zen Malmönen, Suedia. Hemen 5 puntu eman zituen 4 partidatan Urrezko Dominadun taldeko kide gisa.

2022ko urtarrilaren 2an, Team EEBBetako zerrendara izendatu zuten Keller, 2022ko Neguko Olinpiadetan Estatu Batuekin jokatzeko.

## AEBko Hockey estatistikak 
## NCAAko ibilbidea 
Keller nazioaren defentsako jokalaririk onenetako bat izan zen 2015–16 denboraldian. Patty Kazmaier Award top-10 finalista izan zen, eta WHEA First Team All-Stars txapelketarako eta NCAA txapelketetarako izendatu zuten. Bera izan zen jokalari defentsibo guztien buru nazioaren puntuetan, eta hainbat defentsarako talde eta konferentzia errekor hautsi zituen. Herrialdeko defentsa-unitate onenetako baten parte ere bazen, kontran golik gabeko 14 joko lortuz.

## Sariak eta ohoreak 
* Txapelketa Guztien Taldeen Hautaketa, 2011ko NAHA Txapelketa
* 2014–15 Hockey East First Team All-Star 
* 2015–16 NCAA All American lehen taldea
* 2016–17 Cami Granato Saria (Ekialdeko Emakumeen Hockey MVP)
* 2016–17 Patty Kazmaier Top-10 Finalista
* 2016–17 Defentsarik onenak, Hockey East
* 2016–17 WHEA Lehen Taldeko All-Star
* 2016-17 AHCA-CCM Emakumeen Unibertsitateko I. Dibisioa All-American 

## Erreferentziak
Eva Martín

**Eva Martín** (Portugalete, 1996ko irailaren 13a) bizkaitar abeslaria da.

## Bizitza 
Asti-Leku Ikastolan ikasi zuen Batxilergoa (2012-2014). Euskal Herriko Unibertsitatean graduatu zen (2014-2018).

Rozalén eta Bely Basarte abeslariak ditu erreferente.

2022 urtean bere lehen abestia atera zuen "Cerca del miedo".

Urte horretan ere bere lehen EP atera du.

## Diskografia 
* 2022, *Cerca del miedo*
* 2022, *Matices*
* 2022, *Imperfectas Decisiones*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aurelia Gutiérrez-Cueto Blanchard

**Aurelia Gutiérrez Blanchard** (Santander, 1877ko abenduaren 1a- Valladolid, 1936ko abuztuaren 24a) pedagogoa  izan zen. Ahizpa zuen María Blanchard margolaria, kubismoaren 'Dama handia' eta lehengusina Matilde de la Torre kazetaria, idazlea, pedagogoa eta politikari sozialista.

## Biografia 
Enrique Gutiérrez Cueto *El Atlántico-*ren kazetari eta fundatzailearen eta Concha Blanchard Santistebanen alaba zen. Familia-giroan hazi zen, eta aitonak, Cástor Gutiérrez de la Torrek, eragin handia izan zuen guztietan. Gainera, Aureliaren aita bezala, kazetaria izan zen, *La Abeja Montañesa* eskualdeko egunkariaren sortzailea. Bere aita pinturazalea izateak berak eta haren ahizpa María Blanchardek artearekiko interes handia izatea sortu zuen, nahiz eta bere ahizpak bakarrik jarraitu arlo horretan profesionalki. Aita hil eta gutxira, 1904an, familia osoa Madrilera joan zen; han, Aureliak Irakasleen Goi Eskolan ikasi zuen, eta Manuel Barahona Mugüerzarekin ezkondu zen. Harekin hainbat seme-alaba izan zituen: Manuel, Regina (1905-1994), Enrique (1911-41) eta Elena (1912-2010).

## Ibilbidea 
1914ko irailaren hasieran, Aurelia Jaengo Maistren Eskola Normalera iritsi zen irakasle. Geroago, 1925ean, Melillako Eskola Orokor eta Teknikoko Pedagogiako irakasle gisa iritsi zen, eta 1932ko apirilean Melillako Lehen Hezkuntzako Eskola Normaleko bitarteko zuzendari ere izan zen. Denboraldi horretan, Granadako Unibertsitateko katedradun izendatu zuten, eta geroago Pedagogia eta Praktika klaseak eman zituen Irakasle Eskolako titulazioetan.

JAEk Genevako hainbat egonalditarako pentsioduna izanik, hezkuntzarako britainiar arautegiaren konparaziozko azterketek bide eman zioten 1930eko hamarkadatik aurrera Lehen Hezkuntzako berrantolaketari buruzko artikuluak argitaratzeko, «eskola-tailerren hedapena sustatuz eta gelen masifikazioa murrizten saiatuz, irakasleek ezin baitzieten haur bakoitzari bere beharren arabera erantzun». Emakumeen eskubideen alde borrokatzeko artikuluak ere idatzi zituen.

Espainiako Gerra Zibila hasi zenean, Aurelia Valladoliden zegoen, hiri horretako Eskola Normalean paidologiako irakasle gisa. Paidologiak gizakia haurren eta gazteen garapen-egoeran aztertzen duen zientzia da. 1936ko udan, irakasle 'zigortuen' zerrendak atera baino lehen hil egin zuten.

## Aintzatespenak 
* Ohorezko Aurelia Gutiérrez-Cueto Blanchard plaka García Quintana ikastetxean, hil zuten tokian, Valladolideko Udalak  jarritakoa.

## Iruditegia 

Fitxategi:María Blanchard, 1909.jpg|Ahizpa, María Blanchard margolari kubista, 1909
Fitxategi:Concha Espina, 1929.jpg|Lehengusina, Concha Espina idazlea, 1929

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Mestres de la República bloga
* Informazioa jariatzea