open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Les Couloirs du temps : Les Visiteurs 2

***Les Couloirs du temps : Les Visiteurs 2*** 1998ko Jean-Marie Poiré frantziar zinema zuzendariaren film komikoa da. 1993ko *Les Visiteurs* filmeko jarraipena izan zen.
 
## Sinopsia
Godofredo Montmirailgoa noblearen eta Frénégonde oinordeko ederraren arteko ezkontza berehalakoa da. Baina familiako bitxietako bat desagertu egin da, familiaren emankortasuna eta oparotasuna bermatzen zituen erlikia ederra.

Izuaren lehen momentuen ondoren, gogoratzen da XX. mendean ahaztuak izan zirela, Godofredok egindako aurreko espazio- eta denbora-bidaian. Horregatik, Erdi Arotik XX. mendearen amaierara arte bidaiatu behar izan zuen.

XX. mendera iristean, aurreko filmeko pertsonekin topo egiten du, eta jakiten du erlikia ederra Jacquoilleren esku geratu zela, hoteletara egokitutako gaztelu baten jabea eta Godofredoren ezkutari Potroso alprojaren ondorengoa. Objektu preziatuaren bilaketak gaizki-ulertuen ondorioz konplikaziorik ez duten egoera asko sortzen ditu, bi pertsonaien garaiak eragindako moda desberdinen ondorioz. Godofredo eta bere ezkutariak erlikia bere tokira itzuli behar dute garai hartako kanalak ixteko.

Godofredo atxilotu eta askatu ondoren, bere ondorengo Philippine Montmirailgoaren ezkontzara joan zen. Biek aurkitu zuten erlikia ederra, edabea edan eta desagertu egin ziren, etxera itzuliko zirela sinetsita. Baina 1789an agertu ziren, Frantziako Iraultzaren erdian.

## Aktoreak 
* Christian Clavier: Jacquouille la Fripouille ()
* Jean Reno: Godofredo Papincourtekoa, Montmirailgo kondea
* Muriel Robin: Frénégonde de Pouille
* Christian Bujeau: Jean-Pierre Goulard
* Marie-Anne Chazel: Ginette Sarcley
* Claire Nadeau: Cora de Montmirail
* Jean-Paul Muel: Gibon marexala
* Arielle Séménoff: Jacqueline
* Didier Bénureau: Dr. Beauvin

## Kanpo estekak
Laura Graves

**Laura Graves** (Burlington, 1987ko uztailaren 22a) AEBetako zalduna da, heziera modalitatean lehiatzen dena.

2016ko Rio de Janeiroko Joko Olinpikoetan parte hartu zuen, eta taldekako proban brontzezko domina lortu zuen (Allison Brock, Kasey Perry-Glass eta Steffen Petersekin batera). 2018ko Munduko Doma Txapelketan zilarrezko bi domina irabazi zituen.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arabako Emakumeen Asanblada

**Arabako Emakumeen Asanblada** (Gasteiz, 1976) Arabako emakumeen eskubideen defentsarako plataforma feminista aitzindaria da.

## Historia 
Francoren diktaduraren ondorengo istilu politiko eta sozialen artean jaio zen. Gasteizko martxoaren 3ko asanbladetan emakumeen parte hartzea bultzatu zuten eta Estatutik eta Europatik eragindako mugimendu feministen ideietatik edanda gizonezko langileetatik bereizi ziren emakumeei kendutako eskubideak irabazteko.  

Gasteizko Axular liburu-dendan ezagutarazi zen taldearen sorrera 1976 amaieran.   

Oinarrizko askatasun eta eskubideak urratuta zeuden testuinguruan sortu zen, hezkuntzaren segregazioa ematen zen, ezin zen dibortziatu, adulterioa zigortzen zen emakumeentzat, dibortzioa ez zen posible, emakumeek gizon heldu baten baimena behar zuten aurrezki kontu bat izateko edo dirua ateratzeko, ez zegoen baliabiderik indarkeria sexistaren biktima diren emakumeentzat. Asanblada pisuetan biltzen zen astero, eztabaida taldeak antolatu, muralak sortu edota manifestazio, ekintza eta borroka zuzenak bideratu zituen.
* 2017an *Arabako Emakumeen Asanbladaren* 40. urteurrena ospatzeko erakusketa.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Feminismoa
* Emakumeen aurkako indarkeria
* Intersekzionalitatea

## Kanpo estekak 
* Arabako Emakumeen Asanbladaren weborri ofiziala
Matematika Irakasleen Nafarroako Elkartea

**Matematika Irakasleen Nafarroako Elkartea** Tornamira Nafarroa Garaia matematikako irakasleak ordezkatzen dituen sozietatea da. Jesús Javier Jiménez Ibáñez da bere egungo presidentea 2012tik.

## Historia 
Elkartea 1989ko maiatzaren 10ean sortu zen, Nafarroako Matematika Irakasleen Elkarteko lehen Batzar Nagusia egin zenean. Bertan, sozietatearen Estatutuak eta Matematika Irakasleen Elkarteen Espainiako Federazioan integratzea onartu ziren.

Javier Iribarren Echarri 2007an hil zen, eta Elkartearen sortzaileetako bat izan zen.

2021eko otsailean, Matematikaren Nazioarteko Egunaren aldeko bideo matematikoen lehen lehiaketa antolatu zuten.

2022ko maiatzean, CalleMath aurkeztu zuen, Aitzol Lasak diseinatutako ibilbide matematikoak, Iruñeko Udalarekin elkarlanean.

2025ean, Mariló Eraso Erro, elkartearen sortzaileetako bat eta Tornamirako Matematika Olinpiadaren antolatzaileetako bat, hil zen. 2025eko edizioan, Olinpiadaren ohorezko presidenteak, Jorge Casanova Moyak, omendu zuen.

## Lehendakariak 
# 1989-2011: José Ramón Pascual Bonis
# 2012-gaur egun: Jesús Javier Jiménez Ibáñez

## Jarduerak 
Tornamirako Matematika Olinpiada antolatzeaz arduratzen da, eta Nafarroako zentro publiko eta kontzertatuetako DBHko bigarren mailakoa ikasleek parte hartzen dute urtero. Nafarroako Kutxa Fundazioarekin elkarlanean antolatzen da aldi bakoitzean Nafarroako Derrigorrezko Bigarren Hezkuntza.

Horrez gain, elgarteak urtero Matematikaren Irakaskuntzari eta Ikaskuntzari buruzko Nafarroako Jardunaldietan bat antolatzen du Nafarroako Unibertsitate Publikoan​, eta Nafarroako Gobernuko Hezkuntza Departamentuak parte hartzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Urgelleko ubidea

**Urgelleko ubidea** ureztatzeko erabiltzen den azpiegitura hidraulikoa da. Segre ibaitik Urgell, Pla d'Urgell, Noguera, Segrià eta La Garriga eskualdeetako hainbat udalerritan dauden soroetara ura garraiatzen du. Guztira, 7. 000 ha inguruko azalera ureztatua du eta 77.000 biztanle ingururi ematen dio zerbitzua.

Kanalak bi kanal eta lau erreten nagusi ditu, eta Segre ibaiaren ezkerraldetik igarotzen da. Kanal nagusiak 144,2 km ditu, eta Segre ibaiaren zati bat, Pontsetik behera, Montoliuraino. 

Proiektua XVI. mendetik hasi zen aztertzen, baina XIX. mendera arte ez ziren lanak hasi, eta 1862ko martxoan inauguratu zen, lehen proiektuak egin eta 350 urtera.

## Kanpo estekak
Heste minberaren sindrome

**Heste minberaren sindromea** sintoma digestiboen multzo bat da. Sintoma horiek sabeleko mina edo molestiak izaten dituzte, eta horrekin batera, deposizioen maiztasuna edo trinkotasuna aldatzen da, digestio-traktuko kaltearen edo gaixotasunaren ageriko seinalerik gabe. Digestio-nahasmendu funtzionala da. Lau mota nagusitan sailkatu da, sintoma ohikoena beherakoa edo idorreria den, edo biak ohikoak diren, edo bietako bat ere ez den askotan gertatzen kontuan hartuta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ebroko Eskuinaldeko Ubidea

**Ebroko eskuinaldeko ubidea** ureztatzeko azpiegitura hidraulikoa da, 1857an inauguratu zena. Ebro ibaitik ura darama Chertako presa txikitik baratzetara (bereziki zitrikoak: limoi-laranjak eta limoi laranjak) eta Ebroko deltaren eskuinaldeko arroz-soro zabaletara. Eskualde horiek Kataluniako Ebro Beherea eta Montsiá eskualdeetan daude. Kanalak 30 metro kubiko inguruko edukiera du segundoko, 52 km luze, zortzi erreten nagusi eta 49 km. guztira 12.096 hektareako azalera ureztatzen du, eta horietatik %85 arroza landatzen du.

## Kanpo estekak
Tata Group

**Tata Group** (Tata Taldea) Indiako talde multinazional bat da (eta aldi berean familia enpresa), eta Mumbain (India) du egoitza. Jamshedji Tatak sortu zuen 1868an, eta nazioarteko zabalkunde handia lortu zuen 21. mendean, hainbat enpresa global erosi ondoren.

## Historia 
Jamshedji Nusserwanji Tata 1839an jaio zen. Elphinstone Collegetik graduatu zen Bombayn, 1858an. Handik gutxira, salgaiaz oro har arduratzen zen aitaren merkataritza-enpresarekin bat egin zuen. Han, Tata gazteak interes berezia izan zuen Txinarekiko merkataritza garatzeko.

Jamsedji hil ondoren, Dorabji Tata seme nagusia presidente bihurtu zen 1904an. Dorabjik 1907an Tata Steel izeneko altzairugintza enpresa sortu zuen. Era berean Tataren Londresko lehen bulegoa ireki zen, atzerriko lehenan. Mendebaldeko Indiako lehen instalazio hidroelektrikoa ere eratu zuten, eta Tata Power sortu zen. Mezenasgo bidez, Indiako Zientzia Institutua ere sortu zuen familiak, 1911ko lehen promozioarekin.

J. R. D. Tata bilakatu zen Tata Taldeko lehendakaria 1938an. Tata Taldearen jabetzak 101 milioi dolarretik 5.000 milioi dolarrera igaro ziren 50 urteko bere gidaritzapean. 14 enpresatatik 95 izatera pasatu zen taldea. Multzoan tatatarrekhasitako enpresak zeuden, eta baita kontrol-partaidetza bidez eskuratu zituztenak. Sektore hedapen handia ere egon zen: produktu kimikoak, teknologia, kosmetika, marketina, ingeniaritzak, fabrikazioa, tea, software-zerbitzuak...

1952an, JRDk Tata Air Services (geroago Tata Airlines) izeneko aire-konpainia sortu zuen. 1953an, Indiako Gobernuak Aire Konpainien Legea onartu zuen, eta Tata konpainian gehiengoa erosi zuen, nahiz eta JRD Tatak presidente izaten jarraitu 1977 arte.

1945ean, Tata Motors sortu zuten, lehenik tren-makinak egiteko. 1954an merkataritza-ibilgailuen merkatuan sartu zen, Daimler-Benzekin batera enpresa bat sortu ondoren. 1968an Tata Consultancy Services sortu zen.

1991n, Ratan Tata Tata Taldeko presidente bihurtu zen. Hori izan zen, halaber, Indiako liberalizazio ekonomikoaren urtea, merkatua atzerriko lehiakideei ireki zenekoa. Denboraldi horretan, Tata Group hainbat enpresa erosten hasi zen, besteak beste, Tetley (2000), Corus Group (2007) eta autogintzan Jaguar eta Land Rover (2008). 

2017an, Natarajan Chandrasekaran izendatu zuten lehendakari. Negozio bertikalak berregituratzeko eta enpresetan sustatzaileen parte-hartzea areagotzeko tresna izan zen. Besteak beste, aire-konpainien negozioa zabaldu du Tatak 21. mendean, Air Indiarako eskaintza bat irabazi eta Air Asia India osoa erosi baitzuen. Chandrasekaran esan izan du etorkizuneko estrategiak osasuna, elektronika eta digitala direla.

## Osagarriak 
Tata taldearen enpresa osagarri inportanteak dira, besteak beste: Air India, Tata Chemicals, Tata Communications, Tata Consultancy Services, Tata Consumer Products, Tata Elxsi, Tata Motors, Tata Power, Tata Steel, Jamshedpur FC, Tanishq, Voltas, Tata Cliq, Tata Projects Limited, Tata Capital, Titan, Trent, Indian Hotels Company Limited, TajAir, Cromā eta Tata Starbucks.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Banza

***Banza*** Tettigoniidae familiaren Conocephalinae subfamiliakoa da. Matxinsalto mota bat dira.

## Banaketa 
Asian eta Ozeanian aurki daiteke: Korea, Japonia eta Ozeania.

## Espezieak 
Espezie hauek *Banza* genero barruan daude:

* *Banza affinis* (Perkins, 1899)
* *Banza brunnea* (Perkins, 1899)
* *Banza crassipes* Perkins, 1899
* *Banza deplanata* (Brunner von Wattenwyl, 1895)
* *Banza kauaiensis* (Perkins, 1899)
* *Banza mauiensis* (Perkins, 1899)
* *Banza molokaiensis* (Perkins, 1899)
* *Banza nihoa* Hebard, 1926
* *Banza nitida* (Brunner von Wattenwyl, 1895)
* *Banza parvula* (Walker, 1869)
* *Banza unica* (Perkins, 1899)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Isosorbida dinitrato

**Isosorbida dinitratoa** bihotz-gutxiegitasuna, espasmo esofagikoak eta bularreko mina tratatzeko eta prebenitzeko erabiltzen den sendagaia da, bihotz-odolaren fluxua nahikoa ez delako. Albo-ondorio larriek presio arterial baxua dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ayaz Mutallibov

**Ayaz Niyazi oghlu Mutallibov** (, ; Baku, 1938ko maiatzaren 12a - *ibidem*, 2022ko martxoaren 27a) azerbaijandar politikaria izan zen. Azerbaijango lehendabiziko presidentea izan zen 1990etik 1992ra.

Azerbaijango Alderdi Komunistako kidea izan zen. 1989ko urtarrilean, Azerbaijango Sobietar Errepublikako Ministroen Kontseiluko lehendakari izendatu zuten, eta 1990eko urtarrilean, Alderdi Komunistako lehen idazkari.

1990eko maiatzean, Azerbaijango Sobietar Errepublika Sozialistako presidente izendatu zuten. Abenduan herrialdeak subiranotasuna aldarrikatu zuen, Mutallibov lehen presidentea zela. 1991eko irailean presidente hautatu zuten hautagai bakarra zuten hauteskundeetan eta abenduan Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuna desagertu zen eta Azerbaijanen independentzia onartu zen.

1992ko maiatzean militarrek eta Azerbaijango Fronte Popularreko kideek kargutik kendu zuten Nagorno Karabakheko Armeniaren aurkako porroten ondoren, eta Moskuko erbestera joan zen. 2012an Bakura itzuli zen erbestetik.

## Kanpo estekak
Marta Moll de Alba

eskuinera|thumb|260px|Donostiako Musikenen, Euskal Herriko Goi Mailako Musika Kontserbatorioan ematen ditu eskolak
**Marta Moll de Alba** (Kanaria Handiko Las Palmas, ) piano-jotzailea da.

## Biografia eta ibilbidea 
Pianoa ikasi zuen Margarita Guerra, Cecilio Tieles, Tibor Szasz, Leontina Margulis, Vitaly Margulis eta Alicia de Larrocharekin. 

Bartzelonako Liceo Kontserbatorioan Piano Goi Mailako Titulua lortu zuen eta ondoren Alemaniara joan zen.

Freiburg-eko Unibertsitatean pianoa eta filosofia ikasi zituen eta Künstlerische Ausbildung saria lortu zuen Staatliche Hochschule für Musik Köln delakoan. Alexander von Humboldt Stiftung-ek eta Staatliche Hochschule Köln-ek eman zioten beka. Rubinstein Akademian eta Marshall Akademian ere ikasi zuen Alicia de Larrocharekin. 

Espainiako errepertorioan espezializatu zen, eta 2003. urtean Alicia de Larrochak zuzendutako Espainiako Musikako Master bat hasi zuen, eta 2013an Oviedoko Unibertsitatean Musika Ondarearen Ikerketako Masterra egin zuen .

Eskola magistraletan parte hartu zuen: Rudolf Kehrer, Vitaly Margulis, Arbo Valdma, Josep Colom, Dimitry Bashkirov, Vladimir Krainev eta Marko Antonio de Almeidarentzat jo du.  

Irakasle pianista da Kataluniako Goi Mailako Musika Eskolan eta Liceuko Goi Mailako Akademian. Musikenen, Euskal Herriko Goi Mailako Musika Kontserbatorioan eta Madrilgo Alfontso X El Sabio Unibertsitatean ematen ditu eskolak.

Bakarlari gisa, Espainian nahiz nazioartean jo du, Portugal, Italia, Frantzia, Israel, Egipto, Jordania, Kanada, Maroko, Txina, Japonia, Korea eta Latinoamerikan, besteak beste.

2000. urtean, Damián Martínez Marco biolontxelo-jolearekin batera, Cassadó bikotea osatu zuen eta 3 urte geroago modu profesionalean hasi ziren. *Rapsodia del Sur* lehen diskoak omenaldia egin zion Gaspar Cassadó biolontxelo-jole eta konpositoreari, harengandik hartu baitzuten bikote-izena. Warner Classics-eko artista esklusiboak dira. Mundu osoko herrialdeetako auditorioetan jardun dute: Israel, Kanada, Kolonbia, Ekuador, Argentina, Maroko, Tunisia, Frantzia, Italia, Alemania, Suitza, Portugal, Egipto, Jordania, Pakistan, Txina, Hego Korea eta Japonia.

Alicia de Larrochak gomendatu zuen Cassadó bikotea "Espainiako ganbera musika-bikote distiratsuena" zela-eta.

2021ean, Caminos de la Música telesaila estreinatu zen. Moll de Alba da telesail horren sortzailea eta gidoilaria, Pilar Pérez Solanoren zuzendaritzapean. Musika jendearengana hurbiltzea da helburua, kulturaren eta hezkuntzaren aldeko apustua eginez. Berak dioenez, *"gure kulturak egiten gaitu benetan bakarrak, eta gizarte gisa batzen gaitu.* *Seriean, musikaren balioak erakutsiko ditugu, gizakiaren esentziari hain lotuta daudenak"*.

## Sariak eta aintzatespenak 
Hainbat piano-lehiaketa irabazi zituen Bartzelonan, Porton eta Mannheimen.

2006an, Kanaria Handia saria eman zioten Herriaren  Adiskideen Errege Elkarte Ekonomikoagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* http://www.duocassado.com/biografia(http://www.duocassado.com/biografa)
* Elkarrizketa Cassadó duoari
Cori Morris

**Corinne "Cori" Morris** (Humbolt, Kanada, 1971ko ekainaren 21ean). Jaiotakoan Corinne Bartel izena jarri zioten. Kanadako curling jokalaria da. Lidergoa izan zuen Cheryl Bernardekin batera osatzen zuen bikotean. 2005etik 2011ra zilar olinpikoa irabazi zuten. Gaur egun, Susan O'Connor taldekidearen buru da.

Morris Laniganen hazi zen, Saskatchewanen. 1998an, Morrisek Ontarion jokatu zuen, eta Scott Tournament of Hearts probintzia-txapelketan jokatu zuen, Cheryl McBainen taldearentzako ordezko jokalari gisa. Gero Albertara joan zen. Morris Bernardekin elkartu zen 2005ean, Heather Rankin jokatu ondoren. Ordutik, Eskoziako 2007ko eta 2009ko Tournament of Hearts txapelketan izan da talde horretako kide.  2009ko Tournament of Heartstxapelketan, Morris Marj Mitchell Sportsmanship Award sariarekin aurkeztu zuten.

Morris eta bere taldea Kanadaren ordezkari izan ziren 2010eko Neguko Joko Olinpikoetan, eta zilarrezko dominak irabazi zituzten.

Gaur egun, Kayla Skrlik taldea koordinatzen du eta ATBko Talent Acquisition Partner gisa lan egiten du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sacheen Littlefeather

**Marie Louise Cruz** (Salinas, Kalifornia, 1946ko azaroaren 14 &ndash; Novato, Kalifornia, 2022ko urriaren 2a), **Sacheen Littlefeather** izenez ere ezaguna, Ameriketako Estatu Batuetako aktorea, modeloa eta Amerindiarren eskubide zibilen aldeko aktibista izan zen. Marlon Brando ordezkatu zuen 1973ko 45. Akademiako Sarietan, eta *The Godfather*ren egindako lanagatik Aktore Onenaren saria eman ziotenean. Irabazteko faboritoak, Brandok, zeremonia boikotatu zuen, amerikar natiboen Hollywoodeko irudikapenaren aurkako protesta gisa eta Wounded Kneeko okupazioaren gainean atentzioa emateko. Bere diskurtsoan, Brandoren boikotari emandako erantzuna txalo eta oihu artean jaso zen.

Littlefeather apatxe eta yaki jatorriko aita bat eta Europako ama baten alaba zen. 1969an Alcatraz okupatu zutenean, indigena estatubatuarren eskubideen alde militatzen hasi zen. Sari Akademikoaren diskurtsoaren ondoren, zainketa aringarrietan lanean jarraitu zuen. Emakumeak aktibismoan lan egiten jarraitu zuen osasunarekin eta amerikar natiboekin zerikusia duten hainbat gairen alde, eta amerikar natiboei buruzko filmak ekoitzi zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Yamato Fujita

**Yamato Fujita** (japonieraz 藤田 倭, *Fujita Yamato)*, (Osaka, Osaka Prefektura, Japonia, 1990eko abenduaren 18a) Osaka Prefekturako sofbol jokalaria da. BIC CAMERA Takasaki BEE QUEEN taldekoa da. Jaurtitzailea da. Jaurtiketa-jokalari bikoitza.

## Historia 
Osakan jaio zen, baina laster Sasebora, Nagasaki,  joan zen bizitzera. 5 urterekin, sofbolean jokatzen hasi zen, anaiaren eraginez. Lehen hezkuntzan zegoela, Sasebo Chuo Liga Txikikoa izan zen. Sasebo Municipal Sakibe Junior High School-etik, Saga Girls' Junior College-ra atxikitako Saga Girls' High Schoolera zuzendu zuten, softboleko talde indartsua dena. Batxilergoan, batxilergoko txapelketa orokorra irabazi zuen lehen mailan, eta, bigarren mailatik aurrera, nazio-politka irabazi zuen bigarren aldiz jarraian. Batxilergoa amaitu ondoren, 2009an, Taiyo Yuden-en sartu zen. Jaurtitzailea bazen ere, Noriko Yamaji zuzendariak apurtzaile izateko potentziala zuela ikusi zuen, eta bietan hasi zen. Dena den, ligako partidako bi urteetan, garaipen bakarra lortu zuen, eta batez bestekoa % 10eko tartean egon zen. 2014an irabazi zuen gehien, 12 garaipen eta 3 galdurekin. Bateo-base kopurutan 4. da, eta 3. RBIn. Gainera, 2016an, jaurtiketetan parte aktiboa izan zuen, eta garaipen gehien lortu zuen jaurtitzaile gisa (14 garaipen), eta, bateatzaile gisa, MVP-a irabazi zuen bateo-errege izanik (8 RBI) eta RBI errege (20 RBI) eta aurrekaririk gabeko hiru bateo-koroa. Shohei Otani izendatu zuten softbolaren munduan, esku biko jaurtitzaile gisa. 2017an, gainera, garaipen gehien lortu zituen (13 garaipen eta 4 galdu).

2012an, Japoniako softbol selekzio nazionalarekin, hautatua izan zen, eta , 42 urtetan lehen aldiz, urrezko domina irabazten lagundu zion Japoniari  "13. Munduko Emakumeen Sofbol Txapelketan". Harrezkero, hiru aldiz parte hartu du munduko txapelketetan, eta, 2014an eta 2018an, Asiako Jokoetan jarraian, eta, Yukiko Uenorekin batera, "errotulu bikoitza" gisa baloratu dute.

## Olinpiar Jokoak 
Yamato Fujita 2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetan Japoniako urrezko domina irabazi zuen taldeko kide izan zen. Urrezko dominaren partidako 6. sarreran, enbrage-joko bikoitzean lagundu zuen talde amerikarraren aurka, Japoniaren 2-0eko markagailuari eusteko. AEBk (zilarrezkoa) eta Kanadak (brontzezkoa) eskuratuko zituzten. Hauek osatu zuten Japoniako taldea: Haruka Agatsuma, Mana Atsumi, Yamato Fujita, Miu Goto Nodoka Harada, Yuka Ichiguchi, Hitomi Kawabata, Nayu Kiyohara, Yukiyo Mine, Sayaka Mori, Minori Naito, Yukiko Ueno Saki Yamazaki, Eri Yamada eta Yu Yamamoto-k.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Big Camera Emakumeen Softbol Takasaki & Track and Field Club (Lasterketetan)
* JOC jokalariaren datu pertsonalak-Yamato Fujita
Miu Goto

**Miu Goto**,japonieraz 後藤 希友 *Goto Miu*, Nagoia, Japonia, 2001eko martxoaren 2a) softbol jokalari japoniarra da, eta, Japoniako emakumeen softbol selekzioan, jaurtitzailea da. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Japonia ordezkatu, eta urrezko domina irabazi zuen.

2019ko WBSC U-19 Emakumeen Sofbol Mundu Kopan parte hartu zuen zilarrezko domina irabaziz.

Toyota Red Terrier taldean jokatzen du.

## Olinpiar Jokoak 
2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetan Japoniako urrezko domina irabazi zuen taldeko kide izan zen. Urrezko dominaren partidako 6. sarreran, enbrage-joko bikoitzean lagundu zuen talde amerikarraren aurka, Japoniaren 2-0eko markagailuari eusteko.
AEBk (zilarrezkoa) eta Kanadak (brontzezkoa) eskuratuko zituzten. Hauek osatu zuten Japoniako taldea: Haruka Agatsuma, Mana Atsumi, Yamato Fujita, Miu Goto Nodoka Harada, Yuka Ichiguchi, Hitomi Kawabata, Nayu Kiyohara, Yukiyo Mine, Sayaka Mori, Minori Naito, Yukiko Ueno Saki Yamazaki, Eri Yamada eta Yu Yamamoto-k.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Infamous (2006ko filma)

***Infamous*** (euskaraz *Doilor*), 2006ko Douglas McGrath estatubatuarrak zuzendutako drama film bat da. George Plimpton kazetari eta idazlearen *Truman Capote: In Which Various Friends, Enemies, Acquaintances and Detractors Recall His Turbulent Career* (1997, *Truman Capote: Bere Hainbat Lagun, Etsai, Ongile eta Gaizkilek Bere Ibilbide Nahasia Gogoratuz*) liburuan eta Truman Capote idazleak *Odol hotzean* (2006) bestseller liburua idazteko ikerketa eta idazketa prozesuan oinarritua dago. Toby Jones, Sandra Bullock, Daniel Craig, Peter Bogdanovich, Jeff Daniels, Hope Davis, Gwyneth Paltrow, Isabella Rossellini, Juliet Stevenson, Sigourney Weaver eta Lee Pace aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
1959, AEB, New York, Truman Capote idazle ospetsua eta hiriko goi mailako gizartearen kideetako bat da. Egun batez Kansasko familia baten erailketa bati buruzko erreportaje bat irakurriko du. Gertakariak jakinmina piztu eta horren krimen izugarriak baserri giroko herri txiki bateko komunitateko kideetan izan dezaken eragina aztertzeko bertaratuko da.  

## Aktoreak 
* Toby Jones: Truman Capote
**Zachary Burnett: Truman Capote gaztea
* Sandra Bullock: Harper Lee
* Daniel Craig: Perry Smith
* Lee Pace: Richard Hickock
* Jeff Daniels: Alvin Dewey
* Peter Bogdanovich: Bennett Cerf
* Hope Davis: Slim Keith
* Isabella Rossellini: Marella Agnelli
* Juliet Stevenson: Diana Vreeland
* Sigourney Weaver: Babe Paley
* Michael Panes: Gore Vidal
* John Benjamin Hickey: Jack Dunphy
* Gwyneth Paltrow: Kitty Dean
* Libby Villari: Delores Hope
* Gail Cronauer: Bonnie Clutter

## Ikus gainera 
* *Odol hotzean* (1965)

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Richard Griffiths

**Richard Thomas Griffiths** (Thornaby-on-Tees, Yorkshire, 1947ko uztailaren 31 &ndash; Coventry, 2013ko martxoaren 28a) ingeles aktorea izan zen.

Antzerki, zinema eta telebistako aktorea izan zen, eta Harry Potterren filmetan Vernon Dursleyren papera antzezteagatik izan zen ezaguna.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Kanpo estekak
Baetica ustulata

***Baetica ustulata*** *Tettigoniidae* familiako *Orthoptera* espeziea da. Espainiako Sierra Nevadan aurki daiteke, desagertzeko arriskuan dagoen intsektu endemikoa izanik.

## Ezaugarriak 
Baetica generoaren espezie bakarra da. Haren egoera larria habitat galtzearen ondorioa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Pink Panther 2

***The Pink Panther 2*** (euskaraz *Pantera Arrosa 2*), 2009ko Harald Zwart herbeherear-norvegiarrak zuzendutako komedia film bat da. *The Pink Panther* saileko film bat da eta *2006ko izenburu berdineko filmaren* jarraipena ere bai. Steve Martin, Jean Reno, Alfred Molina, Emily Mortimer, Aishwarya Rai Bachchan, Andy García, Yuki Matsuzaki, Lily Tomlin eta John Cleese aktoreek antzeztu zuten. Soinu banda Christophe Beck eta Henry Mancinik konposatu zuten.

## Argumentua 
Jacques Clouseau (Steve Martin) inspektoreak bera bezain baldarrak diren nazioarteko detektibe talde bat osatu berri du, kideak: Randall Pepperidge (Alfred Molina) britainiar detektibea, Vincenzo Roccara (Andy García) italiar enpresaburua, Kenji Mazuto (Yuki Matsuzaki) japoniar teknologia eta elektronika aditua, eta Sonia Solandres (Aishwarya Rai Bachchan) indiar ikertzaile eta kriminologia aditua,. Beren helburua: mundu guztian diarduen eta objektu historikoan ohosten aditua den Tornadoa deritzon lapurra atzematea. Inork Tornadoa berez zein den ez dakienez, taldearen susmagarri nagusia den Alonso Avellaneda (Jeremy Irons) gaizkilea ikertzera Erromara joango da.

## Aktoreak 
*Steve Martin: Jacques Clouseau inspektorea
*Aishwarya Rai Bachchan: Sonia Solandres / Tornadoa
*Jean Reno: Gilbert Ponton gendarmea
*Emily Mortimer: Nicole Durant-Clouseau,  
*Andy García: Vincenzo Roccara Squarcialupi Brancaleoni
*Alfred Molina: Randall Pepperidge, britainiar polizia
*Yuki Matsuzaki: Kenji Mazuto 
*John Cleese: Charles Dreyfus inspektore burua
*Lily Tomlin: Yvette Berenger andrea
*Johnny Hallyday: Laurence Millikin
*Jeremy Irons: Alonso Avellaneda
*Geoffrey Palmer: Joubert komisaria
*Yevgeni Lazarev: Aitasantua
*Christiane Amanpour: Bere burua antzeztuz
*Sharon Tay: CNNko berriemailea
*Jack Metzger: Antoine

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Takifilaxia

**Takifilaxia** farmako baten eragina pixkanaka gutxitzea da, etengabe edo behin eta berriz ematen denean (normalean, minututan agertzen da). Botikekiko tolerantzia terminoa gehiago erabiltzen da erantzun farmakologikoa murrizteko, denbora gehiago behar izaten baita (egunak edo asteak).

Fenomeno horren kausak asko dira, besteak beste:
* Alterazio molekularrak hargailuen egituran
* Zelula-azaleran hartzaile kopurua murriztea.
* Bitarteko endogenoak agortzea.
* Farmakoaren degradazio metafikoa handitzea.
* Erantzun homeostatikoez baliatuz farmakoaren zenbait efektu ezabatzen dituen egokitzapen fisiologikoa.
* Farmakoa zelulen barrualdetik modu aktiboan botatzea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hidralazina

**Hidralazina** eragin zuzeneko muskulu lisoaren lasaigarria da, hipertentsio arterial moderatua edo larria tratatzeko egokia, bakarrik edo hipertentsioaren aurkako beste batzuekin konbinatuta. Muskulatura leuna erlaxatzen du, batez ere arterietan eta arterioletan, eta basodilatazioa eragiten du, eta, ondorioz, erresistentzia baskular periferikoa murrizten du; horrek presio arteriala gutxitzen du.

Ahotik aktibatutako lehen antihipertentsore aktiboetako bat izan zen, eta Estatu Batuetan merkaturatu zuten; hala ere, hasieran oso gutxitan erabili zen, takikardia eta takifilaxia zirela eta. Baskodilatadore arteriolareekin batera ematen diren erantzun kardiobaskular konpentsatzaileak hobeto ulertuta, hidralazina simpatikolitiko eta diuretikoekin konbinatu zen, eta emaitza terapeutiko hobeak lortu ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zaldi-heziera klasiko

thumb|thumb|250px|Kristina Harrison-Naness estatubatuarra Rociero XVen gainean, Munduko Koparen Finala.
**Zaldi-heziera klasikoa** (frantsesez eta ) ekitazioa osatzen duten diziplina olinpikoetako bat da. Diziplina honen helburua zaldiaren garapena da, entrenamendu arrazional, metodiko eta orekatu baten bidez. Horren bidez, zaldizkoak bere agindu guztiak harmoniaz, orekaz eta jardueraz egitea lortzen du. Zaldia lasai, elastiko, arin eta malgu bihurtzen da, eta, aldi berean, zaldizkoaren aginduetara fidakorrago eta arretatsuago bihurtzen da.

## Txapeldun olinpikoak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Deskarga-lanpara

**Deskarga-lanparak** gas baten bidez korronte elektrikoa erabiltzen duten argi-elementu gisa erabiltzen duten lanpara elektrikoak dira, solido batean korronte elektrikoaren zirkulazioa erabiltzen duten harizpi-lanparak ez bezala. Deskarga terminoa korronte elektrikoa gasaren bidez deskargatzen denetik dator, jatorriz bere funtzionamendurako beharrezkoak diren tentsio altuak kondentsadore baten deskargatik zetozen. Edozein gas egokia da deskarga elektrikorako, airean zehar korrontea eta hodeian ur-lurruna zirkulatzean argi-kantitate handia (tximistargia) sortzen duten tximistek frogatzen duten bezala.

## Kanpo estekak
Arku-lanpara

**Arku-lanpara** arku elektriko (arku voltaikoa deritzona) batek sortutako argia igortzen duen lanpara mota bat da. Lanpara bi elektrodoz osatuta dago, normalean karbonozkoak baina gaur egun wolframiozkoak direnak, gas batez betetako bonbilla baten barruan kokatuta. Lanpara hauen mota desberdinak bonbillan dagoen gasaren arabera izendatzen dira, neona, argona, xenona, kriptona, sodioa, haluro metalikoa eta merkurioa izan daitezkeenak. Azken hau arnasteak merkuriozko intoxikazioak eragin ditzake lanpara apurtuz gero.

## Ikus, gainera 
* Lanpara elektrikoa
* Deskarga-lanpara
* Neonezko lanpara

## Kanpo estekak
Yukiyo Mine

**Yukiyo Mine**, japonieraz 峰 幸代, *Mine Yukiyo,* (Fukuoka, Japonia, 1988ko urtarrilaren 26a) softbol jokalari japoniarra da, eta harrapaitzaile gisa jokatzen du. 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan urrezko domina irabazi zuen.
## Olinpiar Jokoak 
2008ko Udako Olinpiar Jokoetan, Beijing 2008 Japoniako selekzioarekin parte hartu, eta urrezko domina irabazi zuen, AEBren selekzioaren (zilarrezko domina) eta Australiakoaren (brontzezkoa) aurretik. 

2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetan Japoniako urrezko domina irabazi zuen taldeko kide izan zen. Urrezko dominaren partidako 6. sarreran, enbrage-joko bikoitzean lagundu zuen talde amerikarraren aurka, Japoniaren 2-0eko markagailuari eusteko.
AEBk (zilarrezkoa) eta Kanadak (brontzezkoa) eskuratuko zituzten. Hauek osatu zuten Japoniako taldea: Haruka Agatsuma, Mana Atsumi, Yamato Fujita, Miu Goto Nodoka Harada, Yuka Ichiguchi, Hitomi Kawabata, Nayu Kiyohara, Yukiyo Mine, Sayaka Mori, Minori Naito, Yukiko Ueno Saki Yamazaki, Eri Yamada eta Yu Yamamoto-k.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Niels Lyhne

***Niels Lyhne*** Jens Peter Jacobsen idazle daniarraren eleberria da, 1880an argitaratua. 1928an itzuli zen frantsesera, ***Entre la vie et le rêve*** izenburuarekin.

Istorioak, singularreko hirugarren pertsonan idatzia, pertsonaiaren bizitza kontatzen du. Olerkari gaztea da hura, idealista eta ameslaria.

Nobelak aurrez-aurre jartzen ditu **Niels Lyhneren** itxaropen idealistak eta Darwinen teoriak. Antiklerikalismoak parte garrantzitsua hartzen du, erreferentziez eta galdera teologikoz josita dago istorioa.

Euskaraz ezin da irakurri. 2001ean Eskandinaviako hiru egileren lanak faltan ikusten zuten Iñaki Aldekoak eta Mari Jose Olaziregik: Ibsen eta Strindgbe-ren antzerki ospetsuenak eta Jacobsen daniarraren ***Niels Lyhne*** lan hau.

## Frantsesezko itzulpenak 
* *Niels Lyhne : entre la vie et le rêve*, R. Rémusat-ek itzulia, Stock, 1928
* *Niels Lyhne* Niels Lyhne »],  Jean Couturierren eskutik itzulia, Paris, La Sizaine, 1946
* *Niels Lyhne* Niels Lyhne »], Sten Byelke eta Sébastien Voirol-ek itzulia, Toulouse, Éditions Ombres, 1998, 318 or.  (BNF 37026303 )

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Bidasoan gora* liburua

## Kanpo estekak
Ardagai konkordun

**Ardagai konkorduna** (*Trametes gibbosa*) *Polyporaceae* familiako onddo xilofago bat da. Ia urte osoan agertzen da hostozabalen basoetan, enbor eta motzondoetan. Hilda dagoen egurrean sortzen da. Espezie arrunta.

Sinonimoak: *Boletus suberosus*, *Agaricus suberosus*, *Boletus sinuosus*, *Daedalea gibbosa*, *Daedalea gibbosa var. ß sinuosa*, *Daedalea sinuosa*, *Daedalea gibbosa subsp. torulosa*, *Trametes crenulata*, *Piptoporus suberosus*, *Bulliardia virescens*, *Trametes nigrescens*, *Daedalea virescens*, *Lenzites gibbosa*, *Polyporus suberosus*, *Pseudotrametes gibbosa*, *Trametes kalchbrenneri*, *Trametes gibbosa f. kalchbrenneri*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 8 eta 20 cm arteko diametrokoa, zirkuluerdi formakoa, lau-konkorduna, sakonera txikiko ildo zentrokideekin; zuria edo zurixka, krema edo grisaxka kolorekoa, askotan berdea erdian, kolore hau bertan sortzen zaion algek ematen diote. Gainazalean ilupa du, ertza mehea.

**Himenioa:** 5 eta 10 (15) mm-ko tutu luzeak, zurixkak. Lerro erradialetan orientatutako poroak, angelutsuak edo angeluzuzenak, lehenengo zuriak gero kremak.

**Hanka:** Oinik gabea, espezie sesila da, bizi den zurezko substratuari atxikita.

**Haragia:** Mehea, batzuetan gune zirkular zentrokideak ditu, kortxoaren antzekoa, larrukara, trinkoa, zuria. Usain fungiko atsegina, askotan larbek eraso egiten diote. Zapore ahula.
thumb|Ardagai konkorduna azpitik ikusita
**Etimologia:** *Trametes* hitza latinezko “trama” hitzetik dator, ehun edo irun lodia, poroen itxuragatik. *Gibbosa* epitetoa berriz “gibboso” hitzetik dator, konkorduna esan nahi du. Kapelaren itxuragatik.

## Jangarritasuna 
Janezina.

### Nahasketa arriskua 
*Trametes hirsuta* = *Coriolus hirsutus* perretxikoarekin, baina hau txikiagoa da, ileak tente ditu kapelan eta poro biribilak himenioan.

## Sasoia eta lekua 
Urte osoan, pagoen enbor eta motzondoetan, oso ohikoa pagoetan, hala ere, *Carpinus,* *Almus*, *Betula* eta *Populus* zuhaitzetan ere garatu daitezke

### Banaketa eremua 
Ipar Amerika, Europa, Mendebaldeko Afrika, Erdialdeko Amerika, Brasil, Ekuador, Indonesia, Australia, Hegoafrika, Txina, India, Japonia, Erdialdeko Asia, Kaukasia.

## Galeria 

Fitxategi:Trametes gibbosa bi.jpg
Fitxategi:Trametes gibbosa hiru.jpg
Fitxategi:Trametes gibbosa lau.jpg
Fitxategi:Trametes gibbosa bost.jpg
Fitxategi:Trametes gibbosa sei.jpg
Fitxategi:Trametes gibbosa zazpi.jpg
Fitxategi:Trametes gibbosa zortzi.jpg
Fitxategi:Trametes gibbosa bederatzi.jpg
Fitxategi:Trametes gibbosa hamar.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Antonios Naguib

**Antonios I.a Naguib** (Samalut, 1935eko martxoaren 18a - Kairo, 2022ko martxoaren 28a) egiptoar kardinala eta Eliza Katoliko Koptoaren patriarka izan zen.

Kairoko seminarioan eta Unibertsitate Pontifikala Urbanianoan ikasi zuen eta 1960an apaiztu zen. Urtebeteren ondoren, Erromara itzuli eta Teologian eta Eskritura Santuetan lizentziatu zen. 1964an irakasle izendatu zuten Kairoko apaiztegian eta ortodoxo eta protestanteekin lan egin zuen Biblia arabierara itzultzen.

Minyako gotzaina izan zen 1977tik 2002ra. 2006ko martxoaren 30ean, Koptoen Alexandriako Patriarka hautatu zuten. Benedikto XVI.a Aita Santuak kardinal izendatu zuen 2010ean. Frantzisko aita santua aukeratu zuen 2013ko konklabean parte hartu zuen.

2013an patriarkatutik dimititu zuen osasun-arrazoiengatik.
Manuela Solís

eskuinera|thumb|260px| 'Zilborrestea' tesia aurkeztu zuen Manuela Solís ginekologoak
**Manuela Solís Clarás** (Valentzia, 1862ko ekainaren 27a - ibidem  1910) ginekologoa izan zen, Valentziako lehen unibertsitateko ikaslea eta Valentziako Unibertsitatean medikuntzako lizentziatura lortu zuen lehen emakumea. 

Hamasei urterekin, Valentziako Institutuan sartu zen. Batxilergoko ikasketak egiten zituen lehen emakumeetako bat izan zen, eta bikain kalifikazioa lortu zuen, nahiz eta emakumeen hezkuntzaren kontrako giroa izan. Goi-mailako hezkuntzan ere aitzindari izan zen. 1882 eta 1883 artean, Unibertsitaterako medikuntza prestatzen hasi zen. 1889an medikuntzako lizentziatura lortu zuen, bikaintasuneko kalifikazioarekin.

Madrilera joan zen, eta La Princesa Unibertsitate Ospitaleko Rubio Institutuan hasi zen praktikante. Han, ginekologiako ezagutzak handitu zituen, eta 1905ean doktoretza lortu zuen puntuazio handienarekin, *El cordón umbilical/Zilborrestea* tesia defendatuz. 1891n Parisen jarri zen bizitzen, eta garai hartako ikertzaile garrantzitsuen artean nabarmendu egin zen profesionalki , hala nola Pinard, Tarnier eta Varnier. Ondoren, Valentziara itzuli zen, eta han ginekologo gisa hasi zen lanean. Garai hartako goi-mailako gizartearen aintzatespen handia jaso zuen.

Urtebete geroago, berriz ere Madrilera joan zen, ezkontzeagatik. Lehen garai horiek zailak izan ziren, garai hartako gizarteak ez baitzuen begi onez ikusten emakume ezkondu batek lan egitea, ezta  emakume batek medikuntzaren munduan zuen balio profesionala onarzea. Hala ere, Solís Claràs doktoreak bere bokazioan jarraitu zuen eta, azkenean, ingurukoek onartu egin zuten.

1906ko apirilean, Espainiako Elkarte Ginekologikoko kide hautatu zuten, eta, hala, eginkizun klinikoak eta ikerketakoak konbinatu zituen. Bere jardueraren emaitza gisa, *Higiene del embarazo y de la primera infancia/Haurdunaldiko  eta lehen haurtzaro hasierako higienea* izeneko lana argitaratu zuen, Santiago Ramón y Cajal doktore ospetsuaren sarrerarekin. Santiagok lanaren balio zientifikoa eta autorearen bikaintasun eta gaitasun zientifikoa goraipatzen zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Julia Vigre García

eskuinera|thumb|260px|1988an Alfontso X.a Jakitunaren Ordenako Gurutze Handia eman zioten bere lan pedagogiko historikoagatik
**Julia Vigre García** (Madril, Espainia, 1916ko otsailaren 27a- ibidem, 2008ko ekainaren 27a)  maistra izan zen. Ekintzaile sozialista bizia, bere lan pedagogiko historikoagatik, Alfontso X.a Jakitunaren Ordenako Gurutze Handia eman zioten  1988an.

## Biografia 
Julia Vigre, Segovia kalean harategia zuen harakin baten alaba, bere aitaren prerrogatiba ideologikoagatik La Latina Osasun eta Kultura haur-eskola sozialistan hasi zen ikasten, eta hamabost urte zituela Gazteria Sozialista taldean afiliatu zen. 18 urterekin, 1934ko urriaren 2an amaitu zituen irakasle-ikasketak Madrilgo Lehen Hezkuntzako Eskola Normalean. Hasiera batean, Valdilecha nesken eskolako bitarteko irakasle gisa aritu zen, eta sei hilabete geroago Ramón de la Cruz Eskola Taldera eraman zuten, Espainiako Irakaskuntzako Langileen Federazioan militartuta. 

Espainiako Gerra Zibilean, hainbat laguntza-lan egin zituen Madrilen, eta irakasle izaten jarraitu zuen. Aldi horretan, halaber, La Latinako Zirkulu Sozialistako idazkari gisa eta Gazteria Sozialista Bateratuen Probintzia Batzordeko (JSU) Kultura Sailean jardun zuen. *Muchachas* izeneko aldizkaria zuzendu zuen, Muchachas Batasunaren Batzorde Nazionalaren esparruan. 

Gerra amaitzean, atxilotu, epaitu eta kondenatu egin zuten, «8 urteko desgaikuntza, lanbidean aritzeko, eta 1940ko maiatzean egindako gerra-kontseiluan, 12 urteko kartzela-zigorra jaso zuen, urte hartako azarotik Avilako kartzelan bete zuena, eta baldintzapeko askatasunean atera zen 1943ko urtarrilean». Carmen Cueli eta María Lacramperekin batera, PSOEren barruko emakumeen talde autonomo sozialista antolatu zuen klandestinitatean, eta atxilotu egin zuten «PSOEren Lehen Batzorde Betearazlea desegin zuen sarekadan, Juan Gómez Egido buru zela», 1945eko apirilean, eta bi urteko kartzela-zigorra ezarri zioten. Zigorra bete ondoren, «erakunde sozialista klandestinoarekin harremanetan egon zen 'Alfonsina' eta 'Honestina' izenekin, Madrileko Hispano Francés Ikastetxean hezitzaile gisa lan egiten zuen bitartean.

Diputatuen Kongresurako hautagai izan zen Madrilen 1977ko hauteskunde orokorretan, aulkia lortu gabe. 

2000n, UGTko Erretiratuen Federazioak II. José Prat Saria eman zion.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* San Román, Sonsoles (2015). Una maestra republicana: El viejo futuro de Julia Vigre  (1916-2008). Madrid: Antonio Machado Libros. ISBN 9788491141358. Consultado el 9 de febrero de 2017.
María Victoria Lareu

**María Victoria Lareu Huidobro** (Santiago de Compostela, Coruña, 1960ko martxoaren 7a) ikertzailea, unibertsitateko irakaslea eta Galiziako auzitegiko medikua da. Lareu USCko Auzitegiko Zientzien Institutuko zuzendaria da,  munduko liderra bere arloan.

## Ibilbidea 
Santiagoko Unibertsitateko (USC) Medikuntzako eta Kirurgiako lizentziaduna izan zen 1984an, eta auzitegiko medikuntzan garrantzi berezia duten atzerriko ikerketa-zentroetan jarraitu zuen bere formazioa. Hala, ikerketa-lan garrantzitsuak egin zituen Portugalgo Coimbrako Auzitegiko Medikuntza Institutuan, London Hospital Collegen eta Birminghameko Forensic Science Service-n. Erresuma Batuan egon ondoren, Santiagora itzuli zen, eta han egin zuen bere doktore-tesia, gibeleko zirrosi alkoholikoen markatzaile genetikoei buruzkoa. Auzitegiko Medikuntzaren Unibertsitate Institutuko laborategi-lana Medikuntzako Fakultatearekin uztartu du. 1996. urtean irakasle titular bihurtu zen fakultate horretan bertan. USCko  Auzitegiko Medikuntzako katedradunak Galiziako Urteko Sarietako bat jaso zuen 2008an, *Grupo Correo Gallego*, *Galicia Hoxe*, *Radio Obradoiro*, *Tierra de Santiago* eta *Correo Televisión*-ek emana. Sari horrekin atentatu terroristen biktimen identifikazioan (11-S eta 11-Mar, besteak beste) egindako lana aintzat hartu zitzaion eta baita itsasoak itzulitako gorpuzkiak edo Atapuercako aztarnategiko edo Espainiako Gerra Zibileko aztarna historikoen identifikazioan egindako lanak ere.

Bere ibilbidean, Lareuk tesi ugari zuzendu ditu eta Xuntak, Hezkuntza Ministerioak eta Europar Batasunak finantzatutako ia hogei proiektutan parte hartu du. Gainera, auzitegiko genetika, giza genetika eta biokimika arloko ehun argitalpen baino gehiago ditu.

## Sariak 
* 2021ean Galiziako Xuntak  Maria Josefa Wonenburger Planells Saria eman zion bere ibilbide profesionalagatik.

## Erreferentziak
Mary Walton

eskuinera|thumb|260px|Mary Walton ingeniari-asmatzaileak trenen soinu-kutsadura murriztea lortu zuen.(Argazkia: New York,1896)
**Mary Elizabeth Walton** (New York, 1827) Estatu Batuetako asmatzailea eta ingeniaria izan zen, ingurumenaren, poluzio atmosferikoaren eta kutsadura akustikoaren aldeko borrokan aitzindaria, eta hiri handietako kutsadura arintzeko hainbat sistema asmatu zituen. Aitak zientzia eta ingeniaritzan hezi zuen.

XIX. mendeko laurogeiko hamarkadan, terapeuta batzuek zioten Estatu Batuetako hirietan gertatzen ziren nerbio-krisiak trenbideak eragindako kutsadura akustikoaren ondorio zirela. Beraz, Waltonek asmakizun bat patentatu zuen 1891ko otsailean. Asmakizun horrek soinu-kutsadura murrizten zuen, errailak mundrunez eta kotoiz pintatutako egurrezko bilgarri batez estaltzen baitzituen, hareaz betetzen baitzen, eta horrek zarata eta bibrazioak xurgatzen laguntzen zuen. Waltonek asmakizun horren eskubideak saldu zizkion New Yorkeko Trenbide Metropolitarrari 10.000 dolarren truke, eta beste tren-konpainia batzuek ere hartu zuten sistema hori.

## Bibliografia 
* Claramunt Vallespí, R. M., Portela Peñas, I., eta Claramunt Vallespí, T. (2003). *Las mujeres en las ciencia experimentales* (2. arg.).). Madril: Urrutiko Hezkuntzarako Unibertsitate Nazionala.
* 2020, *Damas de Manhattan*, Pilar Tejera, Casiopea argitaletxea. .

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Mary Walton-en profila ENGINE.com-en
Lanpara elektriko

thumb|Goritasunezko bonbilla
**Lanpara elektrikoa**, **bonbilla** edo **fokua** energia elektrikotik argia sortzen duen gailu elektrikoa da. Bihurketa hori metodo ezberdinen bidez egin daiteke, hala nola, harizpi metaliko baten Joule efektuaren bidez berotuz, deskarga elektriko baten aurretik zenbait metalen fluoreszentziaz edo beste sistema batzuen bidez. Gaur egun, argia ekoizteko teknologia dago %10etik % 70era bitarteko eraginkortasunekin. 

Erabilera teknikoan, elektrizitatetik argia sortzen duen osagai ordezkagarria da. Argi artifizialaren forma ohikoena da eta gizarte modernoarentzat ezinbestekoa da, eraikinen barruko argiztapena eta kanpoko argia gaur egungo giza komunitateentzat.

Goritasuneko lehen lanpara elektrikoaren sorrera Heinrich Göbelek sortu zuen. 1880ko urtarrilaren 27an patentea eman zioten, 223.898 zenbakiarekin. Beste asmatzaile batzuek ere laborategian lan egiten zuten ereduak garatu zituzten, besteak beste, Joseph Swan, Henry Woodward, Mathew Evans, James Bowman Lindsay, William Sawyer eta Humphry Davy. Gogoratu behar da Heinrich Göbel alemaniarrak 1855ean jada erregistratu zuela bere bonbilla goria, Thomas A. Edison baino askoz lehenago. Denbora pixka bat geroago, baina beti Edison baino lehen, 1879ko uztailaren 11n, Aleksandr Lodygin errusiar ingeniariari 1619 zk.ko patentea eman zioten bonbilla gori baterako. Errusiako asmatzaileak karbonozko harizpi bat erabili zuen.

Argi elektrikoen hiru kategoria nagusiak goritasun-lanparak dira, korronte elektrikoarekin berotutako harizpi baten bidez argia sortzen dutenak; gas baten bidez arku elektriko baten bidez argia sortzen duten gasezko deskarga-lanparak; eta azkenik, erdieroale bateko banda debekatuan zehar elektroien fluxu baten bidez argia sortzen duten LED lanparak .

Lanpara elektrikoa gizakiak gehien erabiltzen duen asmakizunetako bat da sortu zenetik gaur arte. Life aldizkariaren sailkapen baten arabera XIX. mendeko bigarren asmakizun erabilgarriena da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rachel Zimmerman

eskuinera|thumb|260px|Rachel Zimmerman zientzialaria eta asmatzaile kanadiarra da
**Rachel Zimmerman Brachman** (Kanada, 1972) Kanadan jaiotako zientzialari eta asmatzaile espaziala da.  1984an "Blissymbol inprimagailua" asmatu zuen, ezgaitasun fisikoak dituzten erabiltzaileen arteko komunikazioa errazten duena. Erabiltzaile batek Bliss-en zenbait sinbolo aukeratu ditzake bere pentsamenduak transmititzeko, eta inprimagailuak irudi horiek testu idatzira itzultzen ditu. Mundu osoan ezagutu zuten haren asmakuntza, eta hainbat sari jaso ditu bere lorpenengatik.

## Biografia 
Zimmerman Ontarioko Londresen jaio zen. Txikitatik interes handia erakutsi zuen arteaz, eztabaidaz, musikaz eta, bereziki, zientziaz.  Hamabi urte zituela, software-programa bat garatu zuen Blissymbols erabiliz.  "Blissymbol inprimagailua" ezintasun fisiko larriak (garuneko paralisia, adibidez) dituzten pertsonentzat da, komunikatzeko metodo erraza ematen baitu.  Erabiltzaile batek, ukipen-panel berezi bat erabiliz, orrialde edo taula batean hainbat ikur apunta ditzake. Erabiltzaileak sinbolo bat aukeratzen duenean, Blissymbol inprimagailuak irudia ingelesera edo frantsesera bihurtzen du, eta pentsamenduak transkribatu egiten ditu.  Bere zientzia-proiektuaren jatorrizko ideiaren ondorioz, zilarrezko domina irabazi zuen Asmatzaile Gazteen Munduko Erakusketan (1985) eta YTV Televisión-en Gazteria Saria. Teknologia espazialean eta adimen asistentzialean interesa duenez, NASAren Zorrotorako Propultsio Laborategian lan egiten du, NASAren berrikuntzak ezgaitasunak dituzten pertsonen beharretara egokitzeko.

Zimmermanek Brandeiseko Unibertsitateko fisikako lizentzia lortu zuen 1995ean, eta Espazioko Nazioarteko Unibertsitateko zientzia espazialetako maisutza 1998an. Western Ontarioko Unibertsitateko astronomia-maisutza lortzen saiatu zen, baina, hasi eta bi hilabetera, auto batek harrapatu zuen bizikletan ari zela, eta programa utzi behar izan zuen.

## Karrera zientifikoa 
NASAren Ames izeneko Ikerketa Zentroan, Kanadako Espazio Agentzian, Sociedad Planetarioan eta Kaliforniako Teknologia Institutuan lan egin du.

2003az geroztik, eguzki-sistemaren teknologiari eta teknologiari buruzko hezkuntzan eta dibulgazio publikoan espezialista izan da NASAren Chorrorako Propultsio Laborategian. Bere lana Planetario Txostenean, Espazioko Gizarte Nazionalaren Egunkarian eta NASAren Ames Ikerketa Zentroko Astrograman argitaratu da.  Gaur egun, irrati-isotopoen energia-sistemarekiko konpromiso publikoan ari da lanean, baita Cassini-Huygens misiorako hezkuntza formalean ere, Saturnon eta Titanen. Maisuentzako garapen profesionaleko tailerrak zuzendu ditu Zientzia Irakasleen Elkarte Nazionalaren eta Kaliforniako Zientzia Maisuen Elkartearen urteko hitzaldietan.  2013tik 2016 urtera, ezgaitasunak dituzten ikasleentzako zientzia-hezkuntzako lehendakaria izan zen. 

## Sariak 
2011n, Zinemako eta Telebistako Emakumeen Erakusketako Visionario Saria jaso zuen Torontoko Nazioarteko Zinemaldian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Luigi Luzzatti

**Luigi Luzzatti** (Venezia, 1841eko martxoaren 1a - Erroma, 1927ko martxoaren 29a) italiar finantzari, ekonomialari politiko, filosofo sozial, legelari eta politikaria izan zen. Italiako lehen ministroa izan zen 1910etik 1911ra.

Familia judu aberats eta kultu batean jaio zen. Paduako Unibertsitatean zuzenbidea ikasi ondoren, kreditu-kooperatibak ezarri zituen Venezian. Hori dela eta, Austriako gobernuak Veneziatik alde egitera behartu zuen. 1863an irakasle postua lortu zuen Milango Teknologia Institutuan. Gero irakasle izan zen Paduan eta Erroman.

1865ean Milango Herri Bankua sortu zuen. *Dio nella libertà* (*Jainkoa askatasunean*) liburua idatzi zuen, non erlijio-askatasunaren alde hitz egiten zuen.

Ogasun eta Nekazaritza, Industria eta Merkataritza ministroa izan zen. 1910eko martxoan lehen ministro izendatu zuten Sidney Sonninok dimisioa eman ondoren. Urtebete geroago, dimisioa eman zuen, hauteskundeak erreformatzeko proposamen batek porrot egin ostean.