open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Trichechus

**Trichechus** Sirenia ordenako trikekidoen familiako (**Trichechidae**) genero bakarra da, lau espezie baino ez dituena: **manatiak**. Uretako ugaztunak dira.

Herbiboro lasaiak dira, orduak eta orduak ematen dituztenak ibaietako eta itsasoetako ur azaletako landareak bilatzen eta jaten. Ur gezetan nahiz gazietan bizi dira, Amerikako eta Afrikako kosten inguruetan. Gizakia dute haien harrapakari bakarra; haragiagatik eta gantzagatik ehizatuak izan dira, baina gaur egun espezie babestuak dira.

*Manati* izena, Karibeko hizkuntzan, «ugaztun» esan nahi du.

## Ezaugarriak 
300-500 kg bitartekoak dira, eta 3-4,5 m luzeak izaten dira. Gorputza grisa da, eta tolestura arrosak dituzte. Dugongidoek ez bezala, isats zapal horizontala dute, espatula-formakoa, eta ez ilargierdi-formakoa.

Landare-espezie asko jaten dituzte. Jateko, goiko ezpaina erabiltzen dute, erdibitua baitago. Manati heldu batek 50 kg belar jan ditzake egunean. Antilletako manatiek arrantzaleen sareetan harrapatutako arrainak ere jaten dituzte.

2-5 urtez behin, emeak kume bakarra izaten du. 35 bat kg pisatu ohi du jaiotzean, eta 90-120 cm luze izaten da. Amaren mendekoa da erabat, eta gutxienez bi urte ematen ditu amaren ondoan. Amak bakarrik zaintzen du kumea. Lau urte behar dituzte helduarora iristeko, eta 80 urte bizi daitezke.

## Espezieak 
* *Trichechus manatus* - manati karibearra
* *Trichechus senegalensis* - manati afrikarra
* *Trichechus inunguis* - manati amazoiarra
* *Trichechus bernhandi* - manati nanoa

## Kanpo estekak 
*  Mendiburu, Joana, *Manatiak, ingurumenaren egoeraren adierazleak, mehatxupean*, zientzia.eus
## Erreferentziak
Zodiako

Astronomian, **zodiakoa** (grekoa: ζῳδιακός, *zōidiakos*) ekliptikaren gaineko zirkulu edo zerrenda bat da, 30°-ko zeru-longitudeko 12 zatiz osatua. Historikoki, 12 zati horiei zeinu deritze. Beraz, zodiakoa zeruko koordenatu-sistema bat da, ekliptikan oinarritua, ekliptika hartzen baitu latitudearen jatorritzat, eta Eguzkiak neguko ekinokzioan duen posizioa, berriz, longitudearen jatorritzat. 13 edo 14 konstelazio hartzen ditu.

Astrologian, zodiakoaren oinarria da Eguzkiaren, Ilargiaren eta planeten zeru-ibilbidea hartzen duen zeru-zerrendaren banaketan oinarritzen da. Hamabi zati dira, eta, hilabete bakoitzean, sektore bat aurreratzen da. Sektore bakoitzak konstelazio tradizional bat dauka, eta sektorearen izena, zeinua, konstelazioaren izena da. 

Babiloniarrek eta grekoek egin zuten banaketa hori, eta sektore bakoitzean nabarmenen agertzen zen konstelazioaren izena eman zioten. Mendebaldeko astrologian funtsezko garrantzia du zodiakoak. Txinako astrologiak ere garrantzia ematen dio zeru-eskualde horri, baina zodiako desberdina erabiltzen du.

## Zodiakoaren zeinuak 
Hauek dira zodiakoko hamabi zeinuak eta konstelazioak:

## Kanpo estekak 
* Zer da zodiakoa?
Japoniako prefekturak

**Prefektura** deritzo Japonia banatuta dagoen administrazio-barrutietako bakoitzari. Guztira, 47 daude, honela banatuta: metropoli-barruti bat (都; To), Tokio; probintzia bat (道; Dō), Hokkaidō; bi hiri-prefektura (府; Fu), Osaka eta Kyoto; eta 43 landa-prefektura (県; Ken). Japonieraz, lurralde-banaketa horri **Todōfuken** (都道府県) deritzo.

Banaketa hori Meiji gobernuak ezarri zuen 1871n. Hasieran, 300 prefektura inguru ezarri ziren, baina, pixkanaka-pixkanaka, murriztuz joan ziren, eta 1888an, 47 ziren. 1947an, lege batek prefekturen botere politikoa handitu zuen, eta gobernadoreak hauteskunde bidez  hautatzeko bidea eman zuen.

Prefekturak hirietan (市 shi), hiribilduetan (町 chō) eta landa-barrutietan (郡 gun) banatuta daude. Batzuek ordezkaritzak (支庁 shichō) dituzte hiriburutik kanpo, administrazio-funtzio batzuk betetzeko. Hokkaidon, ordezkaritza horiei subprefektura deritze.

## Japoniako prefekturen zerrenda 
## Kanpo estekak
Txinatar bolak

thumb| Txinatar bolak
**Ben Wa bolak**, **geisha bolak** edo **txinatar bolak** sexu jostailu bat da, alutik edo uzkitik sartuz plazera lortzeko helburua duena. Bola bat edo gehiagoz osaturik dago, nahiko arinak, barruan beste bola txikiagoak dauzkatenak. Mugimenduarekin barruko bola txikiek kanpokoak jotzen dituzte, plazera sortzen bibrazioak eraginez. Zoru pelbikoa indartzeko ere balio dute.

## Jatorria 
Asiako ekialdean sortu zirela argi badago ere, ezin da esan zehatz-mehatz non eta nola. Antza denez, "txinatar" izena izanik ere, jatorria Japonian omen dago. Elezahar batzuek jatorri hori azaltzen saiatu dira: esaterako, enperadore baten grina sexualak asetzeko, haren aholkulariek bola horiek asmatu omen zituzten, korteko konkubinek jostailu horiek erabiliz unean prest egoteko. Halaber, geishen asmakizun gisan aurkeztu izan dira.

## Erabilerak 
Bolek erabilera batzuk dituzte:
* Jostailu erotikotzat, egintza sexualean, bai bikotean, baita masturbazioan ere.
* Pixari eusteko egiten diren pelbiseko beheko aldea indartzeko ariketak egiteko. Adinaren ondorioz nahiz erditu ondoren baginak indarra galtzen duenez, tresna oso lagungarriak izaten dira. 
* Pelbiseko giharrak indartzeko ariketak egiteko, sexu-harremanak luzeagoak eta hobeak izan daitezen.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* James A. Duke: ''The Green Farmacy. New Discoveries in Herbal Remedies for Common Diseases and Conditions from the World's Foremost Authority on Healing Herbs*. Hadcover, Rodale Press, 1997. 621 or. ISBN: 9780875963167.
* Alicia Misrahi: *En mi casa o en la tuya: confesiones de tuppersex''. Teià, RobinBook, 2007. 

## Ikus, gainera 
* Masturbazio
* Sexu jolas
* Gernu jario

## Kanpo estekak 
*  Pelbiseko zorua indartzeko heziketa: http://www.efisioterapia.net/articulos/fisioterapia-la-reeducacion-del-suelo-pelvico.
*  Txinatar bolei buruzko informazio ugari: http://www.lasbolaschinas.com/
Idazkera piktografiko

[thumb|400px|[Irakeko Kish mesopotamiar hiritik datorren idazkera piktografikoz grabatutako harrizko taulatxoa. K. a. 3500ean datatua dago. Buruak, oinak, eskuak, zenbakiak eta trailuak irudikatzen dituzten piktogramez osatua dago. Britainia Handiko Oxfordeko Ashmolean Museumeko Antigoalekotasunen Sailean kontserbatua dago.]]
**Idazkera piktografikoa** Neolito garaiko idatzitako komunikazio modu bat da. Modu honetan, gizakiak piktografiak harrian eginiko marrazkien bidez objektuak irudikatzeko erabiltzen zituen.

Harrietan eginiko idazkera da espresio grafikoaren lehen adierazpena, eta kode grafikoko zeinu bakoitza esaldi edo testu oso baten itzulpena izateagatik bereizten da. Idazkera mota hau piktogramaz osatua dago, hau da, objektuak irudikatzen dituzten zeinuz.

Piktografian eskenek kausazko xedea zuten. Gizakiak bufaloak ehizatzen marrazten ziren bufaloak ehizatuak izateko, gainera, erabilitako ikurrak ikonikoak ziren (irudikatzen zutenaren antza zuten, zezen bat zezen bat zen eta ez beste ezer). Denborarekin, piktografiaren tokia ideografiak hartu zuen.

Komunikazio mota honen abantaila pertsonak, nahiz eta hizkuntza bera ez hitz egin, elkar uler daitezkeela da, piktogramek ez baitute hizkuntza baten forma linguistiko edo fonetikoari erreferentziarik egiten. Alabaina, bere desabantaila nagusia kontzeptu abstraktuak irudikatzeko ez duela balio da.

Sumertarrek idazkera piktografikoari eman zioten lehen erabileretako bat salgaiak kudeatzea izan zen, pertsona baten sumertar tenpluak zenbat zerri, asto edo labore zaku jaso behar zituen adieraztea zen kontua. Beranduago, sumertarrak, ziri formako ezaugarriak zituzten buztinezko plaketan idazten hasi ziren, idazkera kuneiformea sortuz.

Idazkera piktografikotik abiatuta bi esparru ireki ziren:

* Mesopotamian piktogrametako marrazkiak idealizatu ziren, jatorrizko marrazkiaren forma gogorarazten zuten zenbait marrez aldatuz. Beranduago, marra horiek liraindu egin ziren eta jatorrizko piktogramekin zuten antzekotasuna galdu egin zen.

* Egiptoarrek, idazkera piktografikotik abiatuta hieroglifo sistema sortu zuten.

Piktogramak gaur egun oraindik erabiltzen dira seinale edo argibide bezala. Bere izaera grafiko eta estilo nahiko errealistagatik, beste batzuen artean, komun publikoak, aireportu eta tren geltokiak adierazteko. Alabaina, ikur hauek ere oso zehatzak dira kultura bakoitzarentzat. Adibidez, kultura batzuetan gizonezkoek jantzi baten antzerako arropa daramate, eta, beraz, komunaren ikurra ere ez da unibertsala. Idazkera piktografikoa teknika poetiko modernista bezala erabili izanaren ardura Ezra Poundi eman zaio, frantziar surrealistek jatorria Ozeano Barearen iparmendebaldeko amerindiarretan dutela dioten arren, nortzuk idazkera mota hau totemen bidez sartu zuten.

ISO 7001: *Informazio ikur publikoak* nazioarteko arauak piktograma multzo estandar bat definitzen du. Beste piktograma multzo arrunt batzuk arroparen edo produktu kimikoen etiketetan agertzen direnak dira.

## Kanpo estekak
Mesias

[thumb|200 px|Samuel David gantzutzen; [Dura-Europos|Dura Europos, Siria]]

**Mesias**, **Gantzutua** edo **Kristo** erlijio abrahamikoetan Jainkoaren espirituz beteriko gizona da. Historian zehar, erlijio-adar zenbaitetan, gizon asko kontsideratu izan dira mesias. Orokorrean, Jainkoak hautatutako bidaliari, gizateriara bakea ekarri eta Jainkoaren Erresuma berrezarriko duenari, esleitzen zaio titulu hau.

## Etimologia 
*Mesias* hitza hebreeratik dator (*mashíaj*), eta "gantzutu" esanahi du. Juduak atzerritarren eskuetatik askatuko zituen eta Israelen urrezko aroa ezarriko zuen Daviden leinuko errege bati egiten zion erreferentzia. Horrela deitzen zitzaion errege aldarrikatzen zirenei olioz gantzutzeko ohitura zegoelako. Grekozko termino baliokideak ere (*khristós*) "gantzutu" esan nahi du. Termino grekoa oso erabilia da Septuagintan eta Itun Berrian, eta hortik Kristo hitza sortu da, eta kristauek behin betiko mesias kontsideratzen duten Jesus izenari lotuta, Jesukristo izena sortu da.
thumb|ezkerrera|Maria eta Jesus; miniatura persiarra

## Judaismoa 
Judaismoaren barnean, Mesiasengan sinestea Toraren edo Jainkoaren Legearen bidez egindako Jainkoaren errebelazioan oinarritu zen. Mesiasen doktrina ez da ikasketa-gai garrantzitsua izan, ez delako judaismoaren ardatz nagusia.
Eskatologia juduaren arabera, Mesiasen etorrera gertaera-multzo jakin batekin batera gertatuko da; besteak beste, judu guztiak Agindutako Lurraldera itzultzea.

## Kristautasuna 
Bibliak Mesiasen alderdi zenbaiti egiten die erreferentzia; errege, gobernari eta berritzaile da, baita sufritzen duen mirabea ere. Honek Mesias nolakoa izan beharko lukeen gaiaren aurrean, hainbat jarrera sorrarazi ditu.

Kristauek Jesus Nazaretekoari deitzen diote Mesias, eta Kristo izena ematen diote, hebreerako *mesias*en itzulpena. Toraren arabera, Mesiasen etorreraren promesa Abrahamen, Isaaken eta Jakoben ondorengo guztietara hedatzen da. Jakobengandik sortu ziren Israelgo 12 tribuak. Tradizio kristauaren arabera, Israeli egindako promesa gizaki guztiei egina bezala ulertu behar litzateke. Hori dela eta, Jesus izango litzateke Mesias, eta gizateria osoaren erredentorea.

Jehovaren Lekukoentzat mesiasen ikusmoldea gainerako korronte kristauen antzekoa da, eta garrantzi handia du haientzat Jesusen Bigarren Etorrerak. Hala ere, Hirutasun Santuaren doktrina ez da kontuan hartzen, mesiasek ez du, beraz, izaera jainkotiarra; Jehovaren bitartekoa da.

## Islama 
Islamaren arabera, Jesus Nazaretekoak (Īsā edo Isa), Mahdik edo "jainkoak gidaturiko ongiak", justiziaren aro berri bat inauguratuko du.

Islamaren gehiengo batentzat, Mahdi *Azken Denboretan* jaioko da; ez da, beraz, existitu den pertsona zehatz gisa hartzen. Mahdik txiroekin harreman berezia izango duela esaten da. Talde askotan Mesias eta Mahdi terminoak nahasian dabiltza.

## Kanpo estekak 
* Bible Gateway gaztelaniaz
## Erreferentziak
Paridae

**Paridoak** (**Paridae**) Passeriformes ordenako hegazti-familia handi bat dira. Ipar hemisferioan eta Afrikan bizi dira. Espezie gehienak *Parus* generoan sailkatu izan dira. Kaskabeltzak eta amilotxak, adibidez, paridoak dira.

Hegazti txikiak dira, 10-22 zentimetroko luzerakoak, eta pisua 5 g eta 49 g bitartean dago. Dimorfismo sexual txikia dute. Haziak eta intsektuak jaten dituzte. Espezie asko gizakia bizi den inguruneetan bizi dira arazorik gabe. Txori kantariak dira espezie asko, eta era askotako deiak eta kantuak dituzte.

Oso aktiboak dira, zaratatsuak eta taldekoiak. Erraz moldatzen dira ingurune berrietara, eta, korbidoen (beleak eta) eta Psittaciformes (loroak eta) ordenako hegaztien ondoren, txoririk argienetakoak dira.

thumb|*Parus major* espeziearen kantua

## Taxonomia 
* *Poecile* generoa
** *Poecile lugubris*
** *Poecile hyrcanus*
** *Poecile palustris*
** *Poecile montanus*
** *Poecile songarus*
** *Poecile carolinensis*
** *Poecile atricapillus*
** *Poecile gambeli*
** *Poecile sclateri*
** *Poecile superciliosus*
** *Poecile davidi*
** *Poecile cinctus*
** *Poecile hudsonicus*
** *Poecile rufescens*
** *Poecile varius*

* *Periparus* generoa
** *Periparus rufonuchalis*
** *Periparus rubidiventris*
** *Periparus melanolophus*
** *Periparus ater*
** *Periparus venustulus*
** *Periparus elegans*
** *Periparus amabilis*

* *Lophophanes* generoa
** *Lophophanes cristatus*
** *Lophophanes dichrous*

* *Baeolophus* generoa
** *Baeolophus wollweberi*
** *Baeolophus inornatus*
** *Baeolophus ridgwayi*
** *Baeolophus bicolor*
** *Baeolophus atricristatus*

* *Parus* generoa
** *Parus guineensis*
** *Parus leucomelas*
** *Parus niger*
** *Parus carpi*
** *Parus albiventris*
** *Parus leuconotus*
** *Parus funereus*
** *Parus rufiventris*
** *Parus pallidiventris*
** *Parus fringillinus*
** *Parus fasciiventer*
** *Parus thruppi*
** *Parus griseiventris*
** *Parus cinerascens*
** *Parus afer*
** *Parus major*
** *Parus minor*
** *Parus bokharensis*
** *Parus monticolus*
** *Parus nuchalis*
** *Parus xanthogenys*
** *Parus spilonotus*
** *Parus holsti*
** *Parus semilarvatus*

* *Pseudopodoces* generoa
** *Pseudopodoces humilis*

* *Cyanistes* generoa
** *Cyanistes caeruleus*
** *Cyanistes teneriffae*
** *Cyanistes cyanus*
** *Cyanistes flavipectus*

* *Sylviparus* generoa
** *Sylviparus modestus*

* *Melanochlora* generoa
** *Melanochlora sultanea*

## Kanpo estekak
Mesopotamia Beherea

[thumb|300px|Mesopotamia Behereko hiririk garrantzitsuenak [Aro Dinastiko Arkaiko garaian ibaien gutxi gora-beherako ibilguarekin eta Pertsiar Gokoaren kosta lerroarekin.]]
**Mesopotamia Beherea** izendapen geo-historiografikoa da, Mesopotamiaren behealdea izendatzen duena, Babilonia hiria zegoen tokiaren eta Tigris eta Eufrates ibaien bokalearen artekoa. Bokalea Persiar golkoan zegoen Antzinatean; gaur egun, ordea, kilometro asko barrualdera dago, sedimentu metaketaren ondorioz. Mesopotamia Behereko lurralde historikoen artean daude Sumer, Akad eta Kaldea.

Lurralde honetako lehen finkapen ezagunen artean, K.a. VI. milurtekoaren amaieran iritsi zirenak, Eridu eta Obeid daude, non, aldi berean hiri neurri eta ezaugarriak lortuz, uraren kontrol eta existitzen ziren ingurugiro baldintzen nekazal aprobetxamendu hobeagatik Neolitoaren eboluzio azkar bat ikustea posible den.

## Ikus, gainera 
* Mesopotamiako geografia
* Mesopotamia Garaia
* Mesopotamiako padurak
* Shatt al-Arab

## Kanpo estekak
Bilboko lauza

eskuinera|250px|thumb|Bilboko lauzak
**Bilboko lauza** erroseta motako lauza da. Jatorrian hormigoiz eta hondar larriz eginda -burdinazko txirbilez estalita- eta gaur egun zementuz egiten dira. Bilboko espaloietan erabiltzen da XX. mendearen lehen erdialdetik. Gaur egun, Bilboko hiriaren oso irudi adierazlea da, eta askotan ikur bezala erabiltzen da.

Diseinua Bartzelonako lauzaren bertsio bat da.

## Kanpo estekak 
*  La Baldosa de Bilbao en "La Noche De...", EITB.
*  "La Baldosa de Bilbao", La Otxoaren abestia.
Harlauza

[thumb|Harlauzezko lurra, [Donostiako Konstituzio plaza.]]
[thumb|[Ponpeiako kalea, harlauzezko lurrarekin]]
**Harlauza** bat harri handia, mehea eta laua da, batez ere zoladura, estalki eta antzekoetan erabiltzen dena. Galtzadarriekin alderatuta, handiagoak eta zapalagoak dira.

Ohikoak dira kale eta plazetako zoladura gisa, batez ere auzo historikoetan. Erresistentzia handiko harriak erabiltzen dira, hala nola granitoa, basaltoa edo kareharria, erabiltzaileen pisu eta marruskadurari aurre egiteko. Egun, funtzio berarekin zementu edo hormigoizko lauzak ere erabiltzen dira.

## Erabilera 
Eraikuntzan, harlauzak batez ere erabiltzen dira zoladurak eta estalkiak egiteko. Baina beste hainbat erabilera izaki ditzake, hala nola:
* Balkoiak, lurra edo forjatua egiteko
* Hormak, batez ere lursailak banatzeko zutika ipiniak
* Beheko sua ezartzeko tokia egiteko
* Mahai rustikoak, eta aldareak
* Behebarru txikien sabaiak, adibidez trikuharrietan
* Hilarriak, bai zutik bai etzanak

## Harriak 
Zoladuran, hauek dira erabiltzen diren harri mota nagusiak:
* Granitoa: Granito leunduak oso harlauza eder eta gogorren aukera ematen du. Gainera, lodiera txiki samarra izanik, tamaina handiko harlauzak egitea ahalbidetzen du. Leundu gabe, eta tamaina handietan, espaloien eta kaleen zoladura gisa asko erabiltzen da.
* Marmola: kareharrizko materiala da, porotsua eta nahiko delikatua da. Eragozpenak, asko: salneurri handia, garbitzeko zaila (material porotsua izateagatik, likidoak nahiko erraz xurgatzen ditu, markak utziz), erraz urratzen da eta garbitzeko produktu gutxi jasaten ditu. Abantailak: edertasuna eta kategoria sozialaren bereizgarria.
* Arbela: Ondo leunduta, edo leundu gabe, askotan erabili izan da zoladuretan. Duela urte batzuk, ohikoa zen xake-itxurako lurrak aurkitzea, arbela eta marmol zuria konbinatuz.

## Irudiak 

File:RO_B_Village_Museum_Rapciuni_church_stone_table_1.jpg|Mahaia.
File:Cova_d'en_Daina1.JPG|Trikuharria (Cova d'en Daina, Santa Cristina d'Aro, Katalunia).
File:Larressore Stèle (9).jpg|thumb|left|Larresoroko taula itxurako hilarria
File:Villa Grumbt Balkon 3 Löwe.JPG|Balkoia (Dresde)

## Ikus, gainera 
* Lauza
* Solairu lauza
* Galtzadarri

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Polaris

**Polaris** izan daiteke:

* **Polaris**, izarra, normalean Iparrizarra (*Polaris Borealis*) deitua.
* **Polaris Australis** izarra (*Sigma Octantis*).
* **UGM-27 Polaris** estatubatuar misila.
* **Polaris**, Marvel Comicseko pertsonaia.
* ***Polaris***, H. P. Lovecraften ipuina.
* **Polaris Inc.** estatubatuar ibilgailu-enpresa.
* ***Polaris***, Ainara Veraren dokumentala.
Ekinokzio (zeru koordenatuak)

Astronomian, **ekinokzioa**, zeru koordenatuen sistema definitzean puntu bernala, zeru-ekuatorea eta antzeko beste elementuak kontuan hartzen direneko momentua da. Posizioa beste ekinozio batzuetan prezesioa, nutazioa eta aberrazioa kontuan hartuta kalkula daiteke. Hauek zuzenean eragiten diote igoera zuzena eta deklinazioari.

Ez da garaiaren berdina, zeinetan objektu astronomiko baten posizio zehatza ematen den. Posizio aldaketa beste garai batzuetarako berezko mugimendua, paralajea eta elementu orbitalak kontuan hartuz kalkula daiteke kasu horietan.

## Kanpo estekak
Garai (astronomia)

**Garaia**, astronomian, koordenatuak emateko eta kalkulu zehatza emateko erabiltzen den denbora une zehatza da. Lurraren mugimendu batzuk nabarmenak dira (adibidez eguna edo urtea zehazten dituzten biraketak) baina beste batzuk ez hain nabarmenak, adibidez prezesioa eta nutazioa. Horregatik izarren koordenatuak aldatzen dira denboran zehar, nahiz eta oso nabarmena ez izan. Arrazoi hau dela eta behaketa eta neurketaren garaia zein den esatea komenigarria da.

Gaur egun egiten diren atlas gehienetan eta efemerideak ematen dituzten liburuetan J2000.0 da, 2000ko urtarrilak 1eko 12:00 UTCetan emana. **J** aurrizkiak garai juliarra dela esan nahi du. Lehenago erabiltzen zen estandarra B1950.0 zen, B horrek besseliar garaia zela adieraziz. 1984a baino lehen Besseliar garaiak erabiltzen ziren. Henry Draper katalogoak B1900.0 erabiltzen du eta konstelazioen mugak 1930an zehaztu zirenean B1875.0 erabili zuten.

## Kanpo estekak
Urko zigurata

thumb|250px|Urko zigurat handiaren berreraikitze informatikoa.
**Urko zigurata** (sumerieraz *é-temen-ní-gùr-ru*) antzinako Sumerreko Ur hiriaren hondarren ondoan, Iraken, dagoen zigurat bat da. Brontze Aro goiztiarrean eraiki zen, K. a. XXI. mendean. 

2016an UNESCOk Gizateriaren ondare izendatu zuen Irak hegoaldeko Ahwar eskualdea multzoaren barnean.

## Historia 
Nannar (Ilargia sumerieraz) jainkosaren gurtzaleku bezala eraiki zen Obeid Aroan, eta K. a. XXI. mendean berreraiki zuen Ur-Nammu erregeak. Elamdarrek suntsitu zuten, eta, beranduago, Babiloniako Nabukodonosor II.a erregeak berreraikiarazi zuen.

1850ean William Kennett Loftusek aurkitu zituen zigurataren hondarrak. 1920. eta 1930. hamarkadetan hainbat indusketa egin ziren Leonard Woolley arkeologo britainiarraren gidaritzapean.

1980. hamarkadan Saddam Hussein presidente zela zigurataren aurrealdeko eskailerak berreraiki ziren. Gaur egun Mesopotamiako ziguraten artean ongien mantentzen dena da eta Ur hirian ongi konterbaturiko hiru monumentuetako bat da, Errege Mausoleoarekin eta Ur-Nammu jauregiarekin batera.

1991ko Golkoko Gerra garaian kalteak izan zituen, ala suzko armen eraginez nola inguruan egindako leherketen eraginez. Bonbek eragindako zuloak eta metralla inpaktuak ikusten dira hormetan.

## Deskribapena 
8 metroko bere harresi propioak inguratzen zuen. Partzialki zaharberritu zen 1970eko hamarkadan, 61 x 45,7 metroko laukiluze formako oinplanoa du, eta 15 metroko altuera (ziur  askoz gehiago izango zituen arren, higaduraren ondorioz deseginak). Barnealdea erabat adobez egina dago. Kanpoaldeko hormak egositako adreiluz eginak daude, eta mortero bezala asfaltozko betuna erabiltzen du, horma bakoitza puntu kardinal bakoitzari begira dagoelarik. Goikaldeko solairuetara oraindik kontserbatzen diren kanpoaldeko hiru eskaileretatik iristen zen.

4000 urte baino gehiago izan eta bere eraikuntzan erabilitako materialak gora-behera, oso kontserbazio egoera onean eta partzialki zaharberritua dago. Hondakina eraikita dagoen basamortuaren gainetik 21 metrora altxatzen da. Bere oinplanoa laukizuzen formakoa da, eta zazpi terraza handi izatera iritsi zen, horietatik soilik hiru mantentzen direlarik. Goialdeko terrazan jainkosaren santutegia zegoen. Bertara, harresietara erantsitako eskailera maila estuen bidez iristen zen.

## Iruditegia 

Irudi:Zig close.JPG
Irudi:Zig from side.JPG

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iparrizarra

**Iparrizarra**, ***Polaris*** edo ***Alpha Ursae Minoris*** Ursa Minor konstelazioko izarrik distiratsuena da. Zeruko ipar polotik oso gertu dago eta horregatik gaur egungo iparrizarra da honakoa.

Hipparcos astrometria sateliteak egindako neurketatan oinarritua Iparrizarra 434 argi-urtera dagoela kalkulatu da. Izar anizkoitz bat da, α UNi A bere bi kide txikiago diren α UMi B eta α UMi Ab, eta urrunago dauden α UMi C eta α UMi D. α UMi B 1780an aurkitu zuen William Herschelek.

Bestelako baliabiderik ez zegoenean Iparrizarra gauez orientatzeko funtsezkoa zen, batez ere itsasgizonentzat. Tradizionalki Iparrizarra lokalizatzeko Hartz Handia konstelazioaren goldearen atzeko bi izarren artean marra bat irudikatu eta bi izar horien arteko aldearen halako bost eginda bertan dago Iparrizarra, Hartz Txikiaren muturrean hain zuzen (eskuineko irudia handituta ikus daiteke ongi).

ezkerrera|300px|thumb|Esposizio luzeko argazki honetan Iparrizarra erdiko puntuan dago
Ipar polotik hain gertu egonik lurraren errotazio-ardatzean kokatzen da eta, horregatik hain zuzen, Ipar hemisferioan ematen du geldirik dagoela eta gainerako izarrek haren inguruan bira egiten dutela. Lurraren errotazioa da irudipen hori sortzen duena. Lurra mendebaldetik ekialdera egiten du bira, horregatik izarrek ekialdetik mendebaldera egiten dute irudikapenezko bira.

Lurraren ardatza ez da finkoa. Ekinokzioen prezesioa izenez ezagutzen den mugimendu konikoa egiten du. Alpha Ursae Minoris ez da beti izan Iparrizarra. Egiptoko piramideen garaian Thuban izarra zen Iparretik gertuena. Alpha Ursae Minoris duela mila bat urte da Iparrizarra eta hurrengo bi mila urtean segituko du izaten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Daugavpils

**Daugavpils** (letonieraz  ahoskatua) hego-ekialdeko Letonian dagoen hiria da, Daugava ibaiaren ertzean dagoena. Daugavpils, hitzez hitz, "Daugavako gaztelua" esan nahi du. 100.000 biztanle baino gehiago ditu, Riga hiriburuaren ondoren herrialdeko bigarren populatuena izanik. Bielorrusia, Lituania eta Errusiako mugak gertu dituenez, trenbide sareko gune eta industriagune inportantea da.

## Izenak 
Historian zehar, hainbat izen ezberdinak izan ditu hiriak. Hona hemen:
* Dinaburg (1275—1656)
* Borisoglebsk (1656—1667)
* Dinaburg (1667—1893)
* Dvinsk (1893—1920)
* Daugavpils (1920—egun)

## Klima 

## Herri eta hiri senidetuak 
Daugavpilsek honako hiri senidetuak ditu:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gamma Ursae Minoris

**Gamma Ursae Minoris** (γ UMi, γ Ursae Minoris; 13 UMi) Ursa Minor konstelazioaren barruko izar bat da. Bere izen tradizionala **Pherkad** da, **فرقد** *farqad* "txekorra", *aḫfa al farkadayn* "bi txekorren arteko ahulena" esaldiaren laburpen gisa, Pherkad eta Kochab. Ahfa al Farkadain izen osoa orain Zeta Ursae Minoris izarrari eman ohi zaio.) Izarrari batzuetan **Pherkad Major** deitzen zaio, 11 Ursae Minorisetik bereizteko (Pherkad Minor). Beta Ursae Minorisekin batera Hartz Txikiaren "lapiko"aren bukaera eratzen dute. Batzuetan "Poloaren zaindariak" deitu izan zaie bi izar hauei.

Izar hau geruza izar gisa sailkatzen da. Gasez osatutako disko bat du inguruan, izarraren ekuatorean. Honek magnitude aldaketak eragiten dituela uste da. Eguzkia baino 1.100 aldiz distiratsuagoa da eat 15 aldiz handiagoa erradioan.
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dubhe

**Alpha Ursae Majoris** (α UMa, α Ursae Majoris) Ursa Major konstelazioko bigarren izar distiratsuena da (nahiz eta Bayer izendapenak "alpha" jartzen dion). Bere izen tradizionala **Dubhe** da, eta batzuetan, baino arraroago, *Ak.*. Arabierazko izena ظهر الدب الاكبر hitzatik dator (żahr ad-dubb al-akbar), "Hartz Handiaren bizkarra". **Dubhe**k, beraz, *hartz* esan nahi du. Txineraz 北斗一 izena hartzen du (Ipar Eltzeko Lehen Izarra) edo 天樞 (Pibote Zelestiala).

Iparrizarra aurkitzeko Hartz Handitik abiatuta behar diren bi izarretako bat da (bestea Merak da). Dubhe guregandik 123 argi urtera dago eta izar erraldoi bat da, bere barruko hidrogeno guztia kontsumitu duena. Binario espektroskopiko bat da, α UMa B izeneko kide batekin, F0V sailkapenekoa. Izar hau 23 unitate astronomikora biratzen ari da eta 44,4 urtean behin orbita bat egiten du. 90.000 unitate astronomikora beste izar sistema bitar bat dago, sistema laukoitza sortuz guztira.

## Kanpo estekak
Beta Ursae Minoris

**Beta Ursae Minoris** (β UMi edo **Kochab**) Ursa Minor konstelazioko bigarren izarrik distiratsuena da eta "orga"ko distiratsuena. Izarrik distiratsuena Iparrizarra da konstelazio horretan. Bere izen tradizionala **Kochab** da. Iparrizarratik 16ºra dago eta bere itxurazko magnitudea 2,08 da. Hipparcosek egindako paralajeari esker bere distantzia ezagutu ahal dugu, 130,9 argi-urte (40,1 parsec).

Kochab eta bere ondoan dagoen Pherkad erraz ikus daitezke begiekin eta batzuetan "Poloaren zaindari" izena eman izan zaie. K. a. XV. mendetik 500era arte bi izar horiek ziren iparraldea markatzen zutenak, biak baitzeuden distantzia antzekora. Horren ostean Thuban izarra izan zen iparraldeen zegoena eta orain Iparrizarra da. Mugimendu hau prezesioari esker gertatzen da.

## Ezaugarriak 
Izar erraldoi bat da, K4 III izar sailkapena duena. Eguzkia baino 130 aldiz distiratsuagoa da. Kanpoko geruza Eguzkia baino 42 aldiz handiagoa izateraino hedatu da. Atmosfera luzatu honek Eguzkiaren kanpoko geruzak baino 390 aldiz argi gehiago isurtzen du. 4.080 K da atmosferako kanpoaldearen tenperatura.

## Izena 
Kochab izenaren jatorria arabieran dago الكوكب *al-kawkab* "izarra", ziurrenik الكوكب الشمالي *al-kawkab al-šamāliyy* "ipar izarra" edo, literalki, "zeruko objektua". Izen bera izan zezakeen Polarisek eta ziurrena da grezieraz ΠολΟς ("polos") deitzen zuten izarra hau izatea, iparretik gertuago baitzegoen hau.

Txineraz 北極 (Běi Jí, *Ipar Poloa*) izenarekin β Ursae Minoris, γ Ursae Minoris, 5 Ursae Minoris, 4 Ursae Minoris eta Σ 1694 objektuek osatzen duten konstelazioa ezagutzen da. Horregatik β Ursae Minorisek 北極二 (Běi Jí èr, *Ipar Poloko Bigarrena*) izena hartzen du, 帝 (Dì) edo enperadorea ordezkatuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Chepstow

**Chepstow**, , Galesko hego-ekialdean dagoen Monmouthshire konderriko udalerri bat da. Gales eta Ingalaterraren arteko mugan dago, Wye ibaia eta Severn ibaiak bat egiten duten lekuan eta Severn zubiaren mendebaldeko muturraren alboan. Newport hiritik 26 kilometro ekialdera eta Londres hiriburutik 180 kilometro mendebaldera dago.

2011ko erroldaren arabera 12.413 biztanle zituen.

## Ondarea 
* Chepstow gaztelua

## Iruditegia 

Irudi:Chepstow castleS2 stitch.jpg|Chepstow gaztelua.
Irudi:Chepstow town gate - geograph.org.uk - 300607.jpg|Kalea.
Irudi:Methodist Church, Chepstow - geograph.org.uk - 1038416.jpg|Eliza metodista.
Irudi:Chepstow Railway Station - geograph.org.uk - 237303.jpg|Tren geltokia.
Irudi:Town Gate, Chepstow.jpg|Ataria.

## Herritar ezagunak 
* Owain Yeoman (1978-), aktorea.

## Kanpo estekak 
* Chepstoweko Udal webgunea
¡Átame!

***¡Átame!*** 1990ean Pedro Almodóvarrek zuzendu zuen espainiar film dramatikoa da. 15 mailatan Goya Sarietarako izendatua izan zen, baina ez zuen saririk lortu.

## Aktoreak 
* Victoria Abril (Marina Osorio)
* Antonio Banderas (Ricky)
* Loles León (Lola)
* Julieta Serrano (Alma)
* María Barranco (medikua)
* Rossy de Palma (Gamelua Vespan)
* Paco Rabal (Máximo Espejo)
* Lola Cardona (psikiatrikoko zuzendaria)

## Sinopsia 
Ricki gaztea (Antonio Banderas) umezurtza da hiru urte zituenetik, eta bere bizitza guztia erakunde sozial eta erreformategi ezberdinetan pasa du. Bere aldetik, Marina (Victoria Abril) drogekin arazoak izan dituen eta porno eta izuzko filmetan lan egiten duen aktorea da. Honek txunditua, Rickik bahitu egiten du, Marinak ere bera maita dezan ahal duen guztia egingo duena. Emakumearen hasierako ezetzak eta ihes egiteko bere saiakera hutsalek, azkenean, bien artean, pixkana-pixkana goraka doan adiskidetasun bati tokia uzten dio, azkenean benetako maitasun bihurtzen dena.

## Iruzkinak 
15 mailatan Goya Sarietarako izendatua izan zen, baina ez zuen saririk lortu. Pedro Almódovarrek eginiko zortzigarren filma izan zen, eta bere aurreko filma izan zen *Mujeres al borde de un ataque de nervios*ekin lortutako arrakasta handiaren ondoren egin zuen lehena, gai eta estilo mota garbiago batean aurrera eginez, dramatik hurbilago zegoena hasierako komediatik baino, azkenean, hurrengo filmekin, horietakoren bat edo beste Oskar sariduna, iritsiko zitzaion nazioarteko ospea emango ziona. Antonio Banderasek, Hollywoodera jauzia eman aurretik espainiar zinean egin zuen azken film nabarmena ere badela aipatu behar da.

## Sariak 
### Goya Sarien V. edizioa 
### Beste sari batzuk 
## Kanpo estekak 
* Filmearen webgune ofiziala
Olivier Weber

**Olivier Weber** (Montluçon, 1958ko ekainaren 12a) frantses idazlea eta kazetaria da.

## Lanak 
* *Frontières* (Paulsen, 2016)
* ''L'Enchantement du monde* (Flammarion, 2015)
* *La Confession de Massoud* (Flammarion, 2013)
* *Les Impunis* (Robert Laffont, 2013)
* *Conrad, le voyageur de l'inquiétude* (Flammarion-Arthaud, 2011)
* *Le Barbaresque* (Flammarion, 2011)
* *J'aurai de l'or* (Robert Laffont, 2008)
* *Le Tibet est-il une cause perdue?* (Larousse, 2008), 
* *La mort blanche* (Albin Michel, 2007)
* *Sur les routes de la soie* (avec Reza, Hoëbeke, 2007), 
* *Kessel, le nomade éternel* (Arthaud, 2006)
* *La bataille des anges* (Albin Michel, 2006)
* *Le grand festin de l’Orient* (Robert Laffont, 2004)
* *Routes de la soie* (Mille et une nuits, 2004 - essai, avec Samuel Douette)
* *Je suis de nulle part : sur les traces d’Ella Maillart* (Éditions Payot, 2003), 
* *Humanitaires* (Le Félin, 2002)
* *La mémoire assassinée* (Mille et Une Nuits, 2001)
* *Le faucon afghan : un voyage au pays des talibans* (Robert Laffont, 2001)
* *On ne se tue pas pour une femme* (Plon, 2000)
* *Les enfants esclaves* (Mille et une nuits, 1999)
* *Lucien Bodard, un aventurier dans le siècle* (Plon, 1997)
* *La route de la drogue* (Arléa, 1996 - réédité sous le nom de *Chasseurs de dragons : voyage en Opiomie* (Payot, 2000)
* *French doctors : L’épopée des hommes et des femmes qui ont inventé la médecine humanitaire* (Robert Laffont, 1995)
* *Voyage au pays de toutes les Russies'' (Éditions Quai Voltaire, 1992)
Deklinazio (astronomia)

thumb|350px|Igoera zuzena eta deklinazioa azaltzen duen animazioa.
Astronomian, **deklinazioa** (laburdura, dec; sinboloa δ) zeru koordenatu sisteman puntu bat emateko erabiltzen diren bi ataletako bat da, bestea igoera zuzena izanik. Deklinazioaren angeluaren distantzia ekuatore zelestetik ipar edo hegoalderantz neurtzen da, puntu horretatik pasatzen den ordu ziklotik abiatuta.

thumb|300px|Zeru-koordenatu ekuatorial eta horizontalen irudikapen grafikoa.|erdian

## Datu batzuk 
* Zeru-ekuatoreko objektu batek 0^\circ graduko deklinazioa du.
* Iparreko zeru poloko objektu baten deklinazioa da + 90^\circ.
* Aurreko baieztapenetatik ondotiotzatzen da iparrizarrak +90^\circ graduko deklinazioa duela gutxi gora-begera.
* Hego poloko zeru poloko objektu baten deklinazioa da -90^\circ.
* Zenitean dagoen astro batek duena deklinazioa da ikustailearen latitudearen berdina.
* Izar zirkunpolarra da izar bat zeinaren deklinazioa 90^\circ - \phi , baino handiagoa den, non \phi  den ikustaileren latitudea. Izar hauek beti bistan daude ikustailerentzat ipar hemisferioan. Arrazoibide analogoa egin daiteke hego hemisferiorako.
* Latitude garaietan, non deklinazioa den \gtrsim67^\circ, hau da, zirkulu polar artikoan edo zirkulu polar antartikoan zaudenean, eta aldi berean Eguzkiak duen deklinazioa 90^\circ - 67^\circ = 23^\circ mailatik gorakoa den, edo aldiz -90^\circ + 67^\circ = -23^\circ neurritik azpikoa segun eta zein hemisferiotan zauden, Eguzkia egun osoan zerumugaren gainetik egongo da, gauerdiko eguzkia izango da beraz; edo alderantziz, zerumugaren behetik egongo da gau polarraren efektua gertatuko delarik.

## Kanpo estekak
Akita (prefektura)

thumb|Akita prefekturaren mapa.

 Japoniako Honshu uharteko prefektura bat da. Hiriburua Akita hiria da.

## Historia 
Akita prefektura antzinako Dewa eta Mutsu probintzien bat egitetik sortu zen.

## Geografia 
Hontsu uharteko iparraldean dago, eta mendebaldean Japoniako itsasoa du. Gainerako mugakideak prefektura hauek dira: Aomori iparraldean, Iwate ekialdean, Miyagi hego-ekialdean eta Yamagata hegoaldean.

Prefekturak forma errektangularra du; iparraldetik hegoaldera 181&nbsp;km luze da, eta 111&nbsp;km mendebaldetik ekialdera. Ōu mendiek prefekturaren ekialdeko muga eratzen dute, eta Dewa mendiak, garaiagoak, prefekturaren erdialdarekiko paraleloak dira. Japoniako iparraldeko leku gehienetan bezala, neguak hotzak izaten dira.

Kostaldean, Oga penintsula da nabarmentzen da.

## Ekonomia 
Tōhoku eskualdean ohikoa den moduan, jarduera tradizionalak dira nagusi: nekazaritza, arrantza eta basogintza. Gazte jendeak Tokiora eta beste hiri handietara emigratzen du. Akita prefekturak du Japoniako populazio-gainbeherarik handiena. Bigarren Mundu Gerraren amaieran baino biztanle gutxiago ditu gaur egun. Eta oso txikia da, halaber, haurren portzentajea populazio osoarekiko.

Akitako arrozak eta sakeak ospe handia dute.

## Banaketa administratiboa 
### Hiriak 
**Hiri handienak:**
# Akita (hiriburua, 329.287 biztanle)
# Yokote (101.234 bizt.)
# Daisen (91.143 bizt.)
# Yurihonjō (87.525 bizt.)
# Ōdate (80.587 bizt.)

**Hiri guztiak:**

### Herriak barrutika sailkatuta 
## Ondasun nabarmenak 

Irudi:Sirakami santi.JPG|**Shirakami-Sanchi** (Gizateriaren Ondarea).
Irudi:Osumi-Yagura of Kubota-Castle 20120105.jpg|Kubota gaztelua (Akita).
Irudi:Lake Towada from Ohanabe 2008.jpg|Towada aintzira (Towada-Hachimantai Parke Nazionala).
Irudi:Tazawako 577.jpg|Tazawa aintzira.
Irudi:Oga peninsula z.JPG|Oga penintsula.
Irudi:Tamagawa spa 2004.jpg|Tamagawa onsena.
Irudi:Chokaisan01.JPG|Chōkai mendia (2.236m).
Irudi:Yasu no taki.jpg|Yasu ur-jauzia.
Irudi:Hottainotaki 20070716.jpg|Hottai ur-jauzia.
Irudi:Chagama-no-taki.jpg|Chagama ur-jauzia.

## Kanpo estekak 
* Akita prefekturaren webgunea
Ehime (prefektura)

thumb|300px|Ehime prefeturako mapa.

 Japoniako Honshu uharteko prefetura bat da. Hiriburua Matsuyama da.

## Historia 
Meiji berrezarkuntza arte, gaur egungo Ehime prefeturaren lurraldea Iyo probintzia izan zen. 1876an aldameneko Kagawa prefetura bereganatu zuen, baina 1888an atzera bereizi ziren.

Heian Aroaren aurretik ere (794-1185), eskualdean arrantzaleak eta nabigatzaileak bizi ziren, eta Japonia defendatu zuten piraten eta mongolen inbasioen aurka.

## Geografia 
Shikoku uharteko ipar-mendebaldean dago. Iparraldean, Setoko Barne Itsasoa du; ekialdean, Kagawa eta Tokushima; eta hegoaldean Kōchi.

Barnealdean, mendi altuak daude (Ishizuchi mendia uharteko garaiena da) eta kosta-lerro luze bat du. Setoko Barne Itsasoko uharte asko ere Ehime prefeturakoak dira. Prefeturako muturrik mendebaldekoena Sadamisaki penintsula da, Japoniako penintsularik estuena.

Lurraldearen % 7 natura-parke gisa babestuta dago. Besteak beste, Ashizuri-Uwakai and Setonaikai parke nazionalak.

Bi klima-eskualde nagusi daude: Seto barne-itsasoaren kostaldeak klima mediterraneoa du, tenperatura altuak eta prezipitazio gutxi. Barnealderantz egin ahala, klima hotzago bihurtzen da, eta elurra egin ohi du. Beste klima-eskualdea Bungo kanalari dagokion partea da. Kuroshio itsaslasterraren eraginez, klima beroa du, eta euri ugari; tifoiak ere iristen dira, batzuetan.

## Ekonomia 
Matsuyama inguruan, industria dago: ontziolak, industria kimikoa eta birfindegiak, papergintza eta ehungintza.

Landa-eremuetan, nekazaritza eta arrantza (arrain-haztegiak, perlak) dira jarduera nagusiak.

## Banaketa administratiboa 
### Hiriak 
**Hiri handienak:**
# Matsuyama (hiriburua, 515.068 biztanle)
# Imabari (170.986 bizt.)
# Niihama (123.329 bizt.)
# Saijō (112.543 bizt.)
# Shikokuchūō (91.688 bizt.)

**Hiri guztiak:**

### Herriak barrutika sailkatuta 
## Ondasun nabarmenak 

Irudi:Matsuyama Castle Tower 2 (Iyo) JAPAN.JPG|Matsuyamako gaztelua.
Irudi:Ozu- castle1.jpg|Ōzuko gaztelua.
Irudi:imabarijo.jpg|Imabariko gaztelua.
Irudi:Uwajima-jo.JPG|Uwajimako gaztelua.
Irudi:Mount Ishizuchi.jpg|Ishizuchi mendia (1.982m).
Irudi:Sadamisaki 01.jpg|Sada lurmuturra (Setonaikai Parke Nazionala).
Irudi:Yukiwa no Taki 03.JPG|Yukiwa ur-jauzia (Ashizuri-Uwakai Parke Nazionala).
Irudi:Kanjizaiji 06.JPG|Kanjizai-ji (Shikokuko erromesbidea).
Irudi:Ishiteji 05.JPG|Ishite-ji (Shikokuko erromesbidea).
Irudi:Ryuunzan Taisanji 04.JPG|Taisan-ji (Shikokuko erromesbidea).
Irudi:Dogo onsen honkan long exposure.jpg|Dōgo Onsen.

## Kanpo estekak 
* Ehime prefeturako webgune ofiziala
Aomori (prefektura)

thumb|300px|Aomori prefekturako mapa.

 Japoniako Honshu uharteko prefektura bat da. Hiriburua Aomori hiria da.

## Historia 
Meiji berrezarkuntza arte, Aomori prefekturako ingurua Mutsu probintzia izan zen.

Aomori hiriak sute suntsigarri bat jasan zuen 1910eko maiatzaren 3an. Haize biziek eraginda, suteak hiri osoa erre zuen: 26 pertsona hil ziren eta 160 zauritu; horrez gainera, 5.246 etxe erre ziren.

Bigarren Mundu Gerran, Estatu Batuen B29 bonbaketariek hiriaren %&nbsp;90 bonbardatu zuten.

1985eko martxoan, 23 urteko lanen ondoren, 53,85&nbsp;km luzeko Seikan tunelak Honshū and Hokkaidō uharteak lotu zituen, eta 1988an, 3 urte geroago, bi uharteen arteko trenbidea inauguratu zen.

## Geografia 
Aomori prefektura Honshūko prefekturarik iparraldekoena da, eta Hokkaidō uhartearen aurrez aurre dago, bien artean Tsugaruko itsasartea dagoela. Hegoaldean Akita eta Iwate prefekturak ditu mugakide. Shimokita penintsula Honshūko punturik iparrekoena da. Shimokita penintsularen eta Tsugaru penintsularen artean Mutsu badia dago. Bi penintsulen artean, halaber, Natsudomari penintsula dago, besteak baino txikiagoa; Ōu mendien ipar-muturra da.

Lurraldearen % 12 natura-parke gisa babestuta dago. Nabarmentzekoa da Towada-Hachimantai Parke Nazionala. Bestetik Gizateriaren Ondare izendaturiko Shirakami-Sanchi basoaren zati bat ere Aomori prefekturan dago.

## Banaketa administratiboa 
### Hiriak 
**Hiri handienak:**
# Aomori (hiriburua, 305.884 biztanle)
# Hachinohe (241.613 bizt.)
# Hirosaki (185.865 bizt.)
# Towada (66.834 bizt.)
# Mutsu (62.220 bizt.)

**Hiri guztiak:**

### Herriak barrutika sailkatuta 
## Ondasun nabarmenak 

Irudi:Sirakami santi.JPG|**Shirakami-Sanchi** (Gizateriaren Ondarea).
Irudi:Hirosaki-castle Aomori JAPAN.jpg|Hirosaki gaztelua.
Irudi:Oirase Stream 川(かわ).jpg|Towada-Hachimantai Parke Nazionala.
Irudi:Tanesashi Beach 02.jpg|Sanriku Fukkō Parke Nazionala.
Irudi:Hotokegaura.jpg|Hotoke-ga-ura, Shimokita penintsula.
Irudi:Lake Towada from Ohanabe 2008.jpg|Towada aintzira.
Irudi:Aomori bay bridge2.jpg|Aomoriko Badiako zubia.
Irudi:Aomori Nebuta Festival Float August 2006.jpg|Aomori Nebuta Matsuri jaialdia.
Irudi:SannaiCommun.jpg|Sannai-Maruyama arkeologia eremua.

## Kanpo estekak 
* Aomori prefekturaren webgunea
Fukui (prefektura)

Japoniako Honshu uharteko prefektura bat da. Hiriburua Fukui hiria da.

 
## Historia 
Fukui prefektura 1871n sortu zen, Wakasa eta Echizen antzinako probintzien baturatik.

## Geografia 
Fukui prefektura Honshū uhartearen erdialdean dago, Japoniako itsasoari begira, Wakasa Badian. Itsasoaz gainera, hauek dira mugakideak: Ishikawa, Gifu, Shiga eta Kyoto. Mendebaldea mendiaren eta itsasoaren arteko lautada estu bat da. Iparraldea lautada eta haran zabalez osatuta dago, eta han bizi da populazioaren gehiengoa.

Lurraldearen % 15 natura-parke gisa babestuta dago. Aipatzekoa da, besteak beste, Hakusan Parke Nazionala.

## Ekonomia 
Sabae hirian betaurrekoak ekoizten dira. Prekfeturan 14 erreaktore nuklear daude.

## Banaketa administratiboa 
### Hiriak 
Fukui hiriburua ezik beste hiriak ez dira 100.000 biztanletara iristen.
* **Hiri handienak:**
# Fukui (hiriburua, 268.574 biztanle)
# Sakai (92.420 bizt.)
# Echizen (87.116 bizt.)
# Tsuruga (68.188 bizt.)
# Sabae (67.430 bizt.)

* **Hiri guztiak:**
** Awara
** Echizen
** Fukui (hiriburua)
** Katsuyama
** Obama
** Ōno
** Sabae
** Sakai
** Tsuruga

### Herriak barrutika sailkatuta 
## Ondasun nabarmenak 
* Ichijōdani Asakura familiaren aztarna historikoak.
* Eihei-ji tenplua.
* Myōtsū-ji tenplua.
* Maruokako gaztelua.
* Tōjinbō kostaldea.
* Asuwa ibaia.
* Fukui prefekturako dinosauroen museoa.

## Iruditegia 

Irudi:Asakura Yakata of Ichijodani Asakura Family Historic Ruins02s3s4440.jpg|Ichijōdani Asakura familiaren aztarna historikoak.
Irudi:Eiheiji08bs3200.jpg|Eihei-ji tenplua.
Irudi:Myotsuji and pagoda.jpg|Myōtsū-ji tenplua.
Irudi:Maruoka Castle 20100529-01.jpg|Maruokako gaztelua.
Irudi:Japan Tojinbo02n4592.jpg|Tōjinbō kostaldea.
Irudi:Row of sakura, Asuwa River, Fukui.jpg|Asuwa ibaia Fukui hirian.
Irudi:Fukui Prefectural Dinosaur Museum.jpg|Fukui prefekturako dinosauroen museoa.

## Kanpo estekak 
* Fukui prefekturako webgune ofiziala
Aichi (prefektura)

Japoniako Honshu uharteko prefektura bat da, Chūbu eskualdean dagoena. Hiriburua Nagoia hiria da.

## Historia 
Antzina, lurraldea Owari, Mikawa eta Ho probintizen artean banatuta egon zen. 1871n, sistema feudala desegin zenean, Owari probintzia, Chita penintsula izan ezik, Nagoya prefektura bilakarazia izan zen; Mikawa probintzia, berriz, Chita penintsula erantsita, Nukata prefektura bilakarazia izan zen. 1872ko apirilean, Nagoya prefekturari izena aldatu eta Aichi prefektura bilakatu zen. Urte bereko azaroan, Nukata prefekturarekin bat egin zuen.

## Geografia 
Japoniako artxipelagoko erdian dago. Hegoaldean, Ise eta Mikawa badiak daude, eta gainerako mugakideak hauek dira: Shizuoka ekialdean, Nagano ipar-ekialdean, Gifu iparraldean eta Mie mendebaldean. 106&nbsp;km luze da ekialdetik mendebaldera eta 94&nbsp;km luze iparraldetik hegoaldera. Puntu gorena Chasuyama da (1.415 m-ko altitudea).

Prefekturaren mendebaldean Nagoya hiria eta haren ingurua dira nagusi. Ekialdean, berriz, jende gutxiago bizi da, baina baditu industriagune handi batzuk ere.
thumb|300px|Aichi prefekturako mapa

## Ekonomia 
Aichi prefekturan automobilgintzak garrantzi handia du. Han dago Toyota enpresaren egoitza nagusia.

## Banaketa administratiboa 
### Hiriak 
* **Hiri handienak:**
# Nagoia (hiriburua, 2.239.464 biztanle)
# Toyota (420.286 bizt.)
# Toyohashi (377.045 bizt.)
# Ichinomiya (375.939 bizt.)
# Okazaki (371.380 bizt.)
# Kasugai (300.713 bizt.)
# Anjō (176.046 bizt.)
# Nishio (165.796 bizt.)
# Toyokawa (161.595 bizt.)
# Komaki (149.060 bizt.)

* **Hiri guztiak:**

### Herriak barrutika sailkatuta 
## Ondasun nabarmenak 
* Nagoiako gaztelua.
* Kiyosuko gaztelua.
* Okazakiko gaztelua.
* Inuyama gaztelua.
* Yoshida gaztelua.
* Atsuta santutegia.
* Ōsu Kannon tenplua.
* Masumida santutegia.
* Meiji-mura museoa.
* Mikawa Badia.

## Iruditegia 

Irudi:080405_nagoya_csl_sakura.JPG|Nagoiako gaztelua.
Irudi:Kiyosu-jo&ote-bashi.jpg|Kiyosuko gaztelua.
Irudi:Okazakijo2.JPG|Okazakiko gaztelua.
Irudi:Castle in Inuyama.JPG|Inuyama gaztelua.
Irudi:Yoshida Castle (Aichi) 5.jpg|Yoshida gaztelua (Toyohashi).
Irudi:Atsuta Shrine 11.jpg|Atsuta santutegia (Nagoia).
Irudi:Oosukannon.JPG|Ōsu Kannon tenplua (Nagoia).
Irudi:Masumida shrine.jpg|Masumida santutegia (Ichinomiya).
Irudi:Meijimurabunkazai15.JPG|Meiji-mura museoa (Inuyama).
Irudi:Nagoya Port Aquarium 01.JPG|Nagoiako kaiko akuariuma.
Irudi:Higashiyama botanical gardens-01.jpg|Higashiyamako zoologikoa eta lorategi botanikoak (Nagoia).
Irudi:Hime Island from Mount Zao.jpg|Mikawa Badia.
Irudi:Kiso River from Mount Igi 2010-02-28.JPG|Kiso ibaia.
Irudi:Iragotoudai.JPG|Irago
Irudi:Himakajima8.JPG|Himakajima
Irudi:Kankonouen.JPG|Minamichita
Irudi:Midland Square-1.JPG|Midland Square dorrea (Nagoia).
Irudi:JR Central Towers01.JPG|JR Central dorreak (Nagoia).
Irudi:Mode Spiral Towers in Nagoya02.JPG|Mode Gakuen Spiral Towers (Nagoia).

## Kanpo estekak 
* Aichi prefekturako webgune nagusia
Fukuoka (prefektura)

thumb|300px|Fukuoka prefekturako mapa.

 Japoniako Kyūshū uharteko prefektura bat da. Hiriburua Fukuoka hiria da.

## Historia 
Fukuoka prefektura antzinako Chikugo, Chikuzen eta Buzen probintziez osatu zen.

## Geografia 
Fukuoka prefekturak itsasoak mugatzen du hiru aldetatik. Lehorretik, berriz, Saga, Ōita, eta Kumamoto prefekturak ditu mugakide. Bestalde, aurrez aurre, Kanmon itsasarteak tartean, Yamaguchi prefektura du.

## Ekonomia 
Fukuoka prefekturako hiri nagusiek Japoniako industriagune garrantzitsu bat osatzen dute. Han biltzen da Kyūshūko ekonomiaren % 40 inguru. Industria-sektore nagusiak automobilgintza, erdieroale-industria eta altzairugintza dira.

## Banaketa administratiboa 
### Hiriak 
**Hiri handienak:**
# Fukuoka (hiriburua, 1.514.815 biztanle)
# Kitakyūshū (986.998 bizt.)
# Kurume (305.147 bizt.)
# Iizuka (132.208 bizt.)
# Ōmuta (127.474 bizt.)
# Kasuga (107.845 bizt.)
# Chikushino (98.914 bizt.)
# Munakata (94.877 bizt.)
# Ōnojō (94.037 bizt.)
# Yanagawa (72.798 bizt.)

**Hiri guztiak:**

### Herriak barrutika sailkatuta 
## Ondasun nabarmenak 

Irudi:Kokura castle from the Japanese garden.jpg|Kokura gaztelua.
Irudi:Fukuoka castle 2006 01.jpg|Fukuokako gaztelua.
Irudi:Ohori Park 2011-11 01.jpg|Ōhori parkea (Fukuoka).
Irudi:Island city(Fukuoka Japan)kashii beach.jpg|Island City (Fukuoka).
Irudi:Fukuoka Tower.jpg|Fukuokako dorrea.
Irudi:Island tower sky club 2010.jpg|Island Tower Sky Club dorrea (Fukuoka).
Irudi:View of Uminonakamichi from Nokonoshima Island.JPG|Hakata Badia.
Irudi:Kurume kourataisha.jpg|Kōra Taisha.
Irudi:Gate to Dazaifu Tenmagu shrine.JPG|Dazaifu Tenman-gū.
Irudi:Yanagawa-kawakudari.jpg|Yanagawa.
Irudi:Kanmonkyo Bridge 01.JPG|Kanmonkyo zubia (Kitakyūshū).
Irudi:Waka-To O-hashi.JPG|Wakato zubia (Kitakyūshū).

## Kanpo estekak 
* Fukuoka prefekturako webgune ofiziala
Eskuindar populismo

**Eskuindar populismoa**, baita ere **eskuineko populismoa** edo **nazional populismoa** bezala ezagutua, ideologia politikoa da, populismoa eta eskuineko politikak konbinatzen dituenak. Orokorrean, liberalismoaren eta elitismoaren aurkako borrokarekin bateratzen da. Populismotzat jotzen da "ohiko gizakiarentzat" erakargarria baita, eliteen aurkako jarrerak izanez. Normalean immigrazioaren aurkako jarrerak erakusten dituzte.

Europan, eskuindar populismoa erabiltzen da deskribatzeko talde, politikari eta alderdi politikoak ezagunak direnak immigrazioarekiko kontrakotasunarengatik, batez ere mundu islamikotik, eta euroeszeptizismoarengatik.

1990ren hamarkadan alderdi politiko eskuindar populistek erregimen demokratikoen legealdietan ezarri ziren. A.E.B.ko mugimendu eskuindarrak aldenduta ikertu badira ere, "eskuin erradikal" bezala izendatuz, hainbat egile fenomeno berbera direlakoan daude.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
## Kanpo estekak