open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Wexford konderria

**Wexford konderria** (gaeleraz *Contae Loch Garman*) Irlandako hego-ekialdean dago kokatuta eta Leinsterreko probintziako konderririk zabalena da. 2.352 km2-ko azalera dauka eta 145.320 biztanle zituen 2011an. Wexford/Loch Garman da hiriburua eta hiri nagusia.

## Geografia 
### Natura 
Wicklow mendiek mugatzen dute iparraldean eta Barrow ibaiak mendebaldean. Beste bi aldeak Irlandako itsasoak bustitzen ditu.

Konderria muinotsua da. Mendirik altuenak *Mount Leinster* (795m, Carlowrekin mugan) eta *Croghan Mountain* (606m, Wicklowrekin mugan) dira.

Wexfordeko hegoaldeko kostaldea hegazti migrarien pausalekua da eta milaka antzar, txenada eta lertxun pilatzen dira. Udan ''Lady's Island Lake* aintzira ere hegaztiz betetzen da.

### Hiriak eta herriak 
* Wexford/Loch Garman (19.913 biztanle), hiriburua
* Enniscorthy/Inis Córthaidh (10.838)
* Gorey/Guaire (9.114)

## Historia 
Antzinatik populatua izan da konderria, hilobi-atariak dira horren lekuko. Irlanda osoan kristautu zen lehenengotako konderria da, V mendeko aztarnak ere badaudelarik.

819 urtetik aurrera vikingoak kristau tokiak erasotzen hasi ziren eta lehenengo asentamentuak eratu zituzten, Wexford hiriburua besteak beste. 1169an normandiarrek Wexford konkistatu zuten eta ondoren Irlanda osoa ere bai.

Irlandarren matxinadetan zeresan handia izan zuen konderriak bai 1641ean eta bereziki 1798ko matxinadan. Vinegar Hill eta New Rosseko gudak oso garrantzitsuak izan ziren Irlandarren porroterako. 1916an ere Enniscorthyn matxinada berri bat izan zen.

## Ekonomia 
Abeltzaintza da Wexford konderriko jarduera ekonomiko nagusia. Behiak, ardiak eta zerriak ekoizten dira, baita zaldiak hazi ere. Zekale soroak ere zabalak dira, hala garia, nola garagarra.

Meagintza historikoki garrantzitsua izan zena XIX mendean bukatu zen. Zilarra, beruna eta zinka ateratzen ziren.

## Energia 
70. hamarkadaren bukaeran zentrale nuklear baten egitasmoa azaldu zen baina proiektuacez zen aurrera eraman. 2002an * Ballywater Wind Farm'' parke eolikoa zabaldu zen. 21 aerosorgailu ditu.

## Ondasun nabarmenak 
* Enniscorthy gaztelua
* Ferns herrixka historikoa
* Hook lurmuturra

## Hiritar ezagunak 
* Robert McClure (1807-1873), esploratzailea.
* John Banville (1945- ), literaturgilea.

## Kirolak 
Joko gaelikoak dira nagusi. Wexford GAA taldeak bost aldiz irabazi du futbol gaelikoaren txapelketa nagusia. Hurlingari dagokionez sei garaipen ditu txapelketa nagusian.

Golfak ere indar handia du eta zelai asko daude konderrian, esate baterako Rosslaren, Enniscorthyn eta Goreyn.

## Iruditegia 

Irudi:Main Street Wexford - geograph.org.uk - 316261.jpg|Wexford/Loch Garman
Irudi:EnniscorthyCastle.jpg|Enniscorthy gaztelua
Irudi:Enniscorthy St. Aidan's Cathedral SE 2009 09 28.jpg|Enniscorthyko katedrala
Irudi:Ferns Abbey South Range 2009 09 28.jpg|Fernseko abade-etxea
Irudi:Lighthouse HookHead CtyWexford IRE.jpg|Hook lurmuturreko itsasargia
Irudi:Ferns Abbey South Range 2009 09 28.jpg|Fernseko abatetxearen aztarnak

## Kanpo estekak 
* Konderriko webgune ofiziala
Austral uharteak

**Austral uharteak** (; tahitieraz: ''Tuha'a Pae'') Ozeano Barean dagoen uhartedia da. Polinesia Frantsesaren barnean kokatuta, berez bi uhartediz osaturik dago:

* Tupua'i uharteak (), hau da:
** Îles Maria ()
** Ra'ivāvae ()
** Rūrutu ()
** Tupua'i ()
** Ra'ivāvae ()
* Bass uharteak (), hau da:
** Rapa Iti ()
** Marotiri uhartea ()

## Ikusi ere 
Natitua (itsaspeko kablea)

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Menestra

**Menestra** egositako barazki desberdinez eginiko jakia da, eskuarki haragi- edota urdaiazpiko-zatitxoz nahastua.

Iberiar penintsulako iparraldean plater tipikoa da, batez ere Nafarroan. Izena italierazko  hitzetik dator, euskaraz "zopa" esan nahi duena.

## Ikus, gainera 
* Minestrone

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Txingarrak tomatearekin

**Txingarrak tomatearekin** haragiz- normalean urdaiazpikoz- eta tomate-saltsaz eginiko jakia da.

Iberiar penintsulako iparraldean plater tipikoa da, batez ere Nafarroan, non arrautza gehitzen dioten. Iruñeko Sanferminetan koadrilarekin gosaltzeko eta hirugarren zezenaren zezenketan askari moduan hartu ohi dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marsica

thumb|300px| Marsicano mendia.
**Marsica** Italia erdialdeko eskualde geografiko eta historikoa da, Abruzzon dagoena, L'Aquilako probintzian. Erdigunean lehengo Fuzino aintzira dago, XIX. mendearen bigarren erdian drainatu eta agortu zutena. Hiri nagusia Avezzano da.

## Historia 
Marsica izena Marsos herritik dator, K. a. IV. mendean erromatarren aliatuak izan zirenak. , K.a. 91n, adiskidetasun hori hautsi eta Gerra Soziala piztu zen.

## Herriak 
[thumb|300px|[Avezzano]]
Marsicako elkartearen barruan 37 herri eta hiri daude:
Aielli, Avezzano, Balsorano, Bisegna, Canistro, Capistrello, Cappadocia, Carsoli, Castellafiume, Celano, Cerchio, Civitella Roveto, Civita d'Antino, Collarmele, Collelongo, Gioia dei Marsi, Lecce nei Marsi, Luco dei Marsi, Magliano de' Marsi, Massa d'Albe, Morino, Opi, Oricola, Ortona dei Marsi, Ortucchio, Ovindoli, Pereto, Pescasseroli, Pescina, Rocca di Botte, San Benedetto dei Marsi, San Vincenzo Valle Roveto, Sante Marie, Scurcola Marsicana, Tagliacozzo, Trasacco eta Villavallelonga.

## Naturguneak 
Marsica lurraldean parke naturalak eta erreserbak ugariak dira. Hona hemen ezagunenak, guztiak Abruzzoko Parke Nazionalaren barruan:
* Zompo lo Schioppo erreserba naturala
* Sirente-Velinoko parke naturala
* Velino mendiko erreserba naturala
* Salviano mendiko erreserba naturala
* Grotte di Pietraseccako erreserba naturala
* Simbruini mendiko parke naturala
...

## Fauna 
Marsican aurki daitezkeen animalien artean:
* Marsicako hartz arrea, subespezie endemikoa.
* Marsicaco otsoa

## Ikus, gainera 
* Marsos
* Avezzano

## Kanpo estekak 
* :Eskualdearen webgunea.
* :Webgune ofiziala.
Ezkontza odolkide

**Ezkontza odolkideak** —— aiton-amona berdina edo beste gertuko ahaide bat dutenen arteko ezkontzak dira. Ezkontza mota hauen onarpena oso aldakorra da, hasi egokia eta desiragarria izatetik, ezohikoa baina legezko izatera, eta intzestutzat eta legez kanpokotzat hartu bitarte. Nahiz eta mendebaldeko kulturan estigmatizatuan egon, nahiko arrunta da oraindik Ekialde Hurbilean non zenbait herrialdeetan ezkontzen erdia diren. Mundu mailan, hamar ezkontzetatik bat lehenengo eta bigarren mailako lehengusuen artekoa da.

Kultur anitzetan onartua izan den ezkontza odolkide mota bat lehengusuen arteko ezkontza izan da. Ohiko zen Australiako, Ipar Amerikako, Hego Amerikako eta Polinesiako tribu indigenen artean. Erlijio batzuek ezkontzarako sei mailatako distantzia exijitzen zuten bitartean, beste batzuk lehen mailako lehengusuen arteko ezkontza onartzen dute. Ezkontza odolkidea gai garrantzitsua da antropologian eta aliantzen teorian.

Lehen mailako lehengusuen ezkontzetatik sortutako haurrak arazo genetikoak izateko arrisku bikoitza dute (alta, zientzilariek honen gainean duten ardura txikia da, horren maiztasuna ehuneko seia baita, odolkideak ez diren gurasoen ehuneko hiruaren aldean); artean, ezkontza mota honen kontrakoek argudio moralak eta bestelakoak ematen dituzte.

## Gaur egungo egoera 
ezkerrera|thumb|375x375px|Lehen mailako lehengusuen arteko ezkontzaren inguruko legeak munduan.

1 Gutxi gora behera, ezkontza guztien %10a bigarren mailako lehengusuen edo gertuagoen artekoak dira.

thumb|375px|Ezkontza odolkideak (lehengusuak 2. maila arte) munduan, ehunekotan (%).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dunfermlineko abadia

**Dunfermlineko abadia** () Eskoziako Dunfermline herriko abadia historikoa da, Eskoziako elizari dagokiona. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Historia 
Hirutasun Santua eta Santa Margaritaren omenezko monasterio beneditarra 1128an fundatu zuen David I.a Eskoziakoak, baina mende bat lehenago monasterio bat bazen bertan. Dunfermlineko jauregiaren ondoan eraiki zen. Berehala inguruko aberatsen donazioak jaso zituen eta erromesen helburua ere bihurtu zen.

1303an sute batek ia eraikin guztiak erre zituen eta 1560ko Eskoziako Erlijio Erreforman harpilatua izan zen. 1570an haberatea konpondu egin zuten eta XIX menderarte herriko parrokia izan zen.

## Errege familiaren hilobiak 
Eskoziako hainbat errege erregina hobiratu izan ziren bertan.
* Malcolm III.a Eskoziakoa eta Santa Margarita emaztea (1093).
* Duncan II.a Eskoziakoa (1094).
* Edgar Eskoziakoa (1107).
* Alexandro I.a Eskoziakoa (1124) eta Normandiako Sibila emaztea (1122).
* David I.a Eskoziakoa (1153) eta Maud emaztea (1130)
* Malcolm IV.a Eskoziakoa (1165).
* Alexandro III.a Eskoziakoa (1286), Margarita emaztea (1275) eta David (1281) eta Alexander semeak (1284).
* Roberto I.a Eskoziakoa (1329), Elizabeth the Burgh emaztea (1327) eta Matilda alaba (1353).
* Anabella Drummond (1401), Roberto III.aren emaztea.

## Iruditegia 

Irudi:Dunfermline Abbey (2009).JPG|Aurrealdea.
Irudi:AbteiDunfermline.JPG|Albotiko ikuspegia.
Irudi:Dunfermline Parish Church, Fife.jpg|Atzekaldea.
Irudi:Dunfermline Abbey 1.jpg|Barnealdea.
Irudi:Dumferline Abbey graveyard (April 2009) - cropped.jpg|Hilerria.
Irudi:Dunfermline Abbey 20080503 refectory from the north.jpg|Errefektorioaren hondarrak.

## Ikus, gainera 
* Dunfermlineko jauregia

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Dunfermlineko jauregia

**Dunfermlineko jauregia** (, ) Eskoziako Dunfermline herrian dagoen jauregi historikoa da, aintzina errege familien egoitza izan zena. Gaur egun hondarretan aurkitzen dena. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Historia 
Malcolm III.a Eskoziakoak XI mendean eraiki zuen eta Erresumako hiriburu bihurtu zuen Dunfermline. 1128an eraikin multzoa handitu egin zuen alboan Dunfermlineko abadia ezaguna eraikiz. Bertan jaio ziren Eskoziako hainbat errege eta bertan daude hobiratuta ere beste hainbat errege eta erregina.

Eskoziako errege familiak oso gustoko zuen eta XIV menderarte ohikoan ziren beren egonaldiak 1603an Eskoziako eta Ingalaterrako errege familiek bat egin eta hauek Londresera joan ziren arte. 1650an Karlos II.a Ingalaterrakoa eta Eskoziakoa bertan izan zen, bisita egin zuen azken monarka izan zen. Oliver Cromwellek Eskozia okupatu zuenean eraikina bertan behera utzia izan zen eta 1708an dagoeneko teilaturik gabe zegoen.

Gaur egun sukaldea eta hegoaldeko horma eskerga baino ez dira mantentzen.

## Iruditegia 

Irudi:Dunfermline Palace 20080503 from north west.jpg
Irudi:Dunfermline Palace 20080503 from east.jpg
Irudi:Dunfermline Palace (ruin) - geograph.org.uk - 809827.jpg

## Ikus, gainera 
* Dunfermlineko abadia

## Kanpo estekak
Txantxigorri opil

**Txantxigorri opilak** edo **txaltxigorri opilak** gantz-hondar frijituak dira, ogi, azukre eta kanela orez nahastuak. Neguan tradizionalak dira. Enkarterriko txintxortak, Kataluniako  eta Espainia eta Hispanoamerikako  antzekoak dira.

Dolores Redondoren *Zaindari ikusezina* eleberrian agertzen dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ayrreko katedrala

**Ayrreko katedrala** () edo **Santa Margaritaren katedrala** () Eskoziako Ayr herriko katedral katolikoa da.

## Historia 
Eskoziako eliza katolikoa 1878an berrezarri zen eta San Andres eliza hartu zuen bere egoitza izan zdin Ayrren. 1961 urtean suak erre zuen eliza et Artzai onaren eliza eraiki zuen. 2007an eliza berria eraikitzea erabaki zuten eta hau da gaur egungo katedrala.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Jesús Rodero

**Jesús Rodero Molinero** (Milagro, 1930- Iruñea, ) sukaldari, gastronomo eta enpresaburu nafarra izan zen.

## Biografia 
Gaztetan, arrebarekin batera Bartzelonara joan zen. Eskolapioetan hasi zen harrikoa eginez. Soldadutzan jada sukaldari moduan aritu zen. 1975ean, Resu Armendaritz emaztearekin batera, bere abizena duen jatetxea sortu zuen, Nafarroan  eratu eta 1994an Michelin Gidako izar bat lortu zuena. 1986an, Bartzelonan *Maitetxu* jatetxea eratu zuen, Maite Armendaritz bere koinataren eskuetan dagoena.

## Erreferentziak
Narcondam uhartea

**Narcondam** Indiako ozeanoan, Andamango itsasoan dagoen Andaman uhartediko uharte bolkaniko txikia da. Barren uhartearen 150 kilometro iparraldera dago. Lotan dagoen sumendia du. Politikoki Indiaren uhartea da. Ez da inor bizi.

## Fauna 
Hegazti endemikoa dago: (Rhyticeros narcondami) edo Narcondameko kalao.
[thumb|[Rhyticeros narcondami uhartearen endemismoa.]]

## Gatazka politikoa 
Birmania ere uharte hau errebindikatzen du eta ondorioz gatazkak gertatu izan dira, azkena 1986an.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* R.V.R.Murty, *Andaman and Nicobar Islands: A Geo-political and Strategic Perspective*, Northern Book Centre, 2007. 

## Kanpo estekak 
* : Volcano live
* : Volcano discovery
Tuterako eltzeko

**Tuterako eltzeko** Tuteran ohikoa den platera da. Beste eltzekoek ez bezala, potxak eta odolki besterik ez ditu: ez txitxirio, ez patata ezta azarik ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tuterako kukulu

thumb|Uraza kukuluak
**Tuterako kukuluak** aza itxura duten 10 zentimetroko erromatar uraza nanoak dira. Luzangak eta lodiak dira; koloreak, bestalde, tonalitate ezberdinak ditu, kanpoko hostoetakoak berdeak izanik eta barnealdekoak, aldiz, horiak.

Zapore mingots dute, uraza arrunta baino gogorragoa. Tuteran eta inguruko herrietan ekoiztuak, normalean entsaladetan hartzen dituzte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nafarroako Elikagai Artisauen Elkartea

**Nafarroako Elikagai Artisauen Elkartea**k Nafarroa Garaian bere produktuak ekoizten dituzten 25 artisau enpresa elkartzen ditu. Antsoainen egoitza duen elkarte honek bi helburu ditu:
* artisau produktuen normalizazioa
* artisau produktuen kontrola

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
TKE Ligako 2016ko denboraldia

**2016ko TKE Liga**koa San Miguel Ligaren hamalaugarren denboraldia da. Ekainaren 19an hasi zen, Sevilla hiriko uretan, eta irailaren 18an bukatu Portugaleten. Urdaibai Arraun Elkarteak bere bosgarren Liga eskuratu zuen.

## Partaideak 

## Estropadak 

## Sailkapena 

¹ Cabok 10 segundoko zigorra jaso zuen estatxa behar baino lehenago askatzeagatik.
² Portugalete kanporatua izan zen.
### Jaitsiera/Igoera play-offa 

## Patroi onenaren saria 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* TKE Ligaren webgunea
Cuadernos de Etnología y Etnografía de Navarra

***Cuadernos de Etnología y Etnografía de Navarra*** 1969an Nafarroako Gobernuak sortutako aldizkaria da, Nafarroako gizarte zientziak eta antropologiari buruzko artikuluak argitaratzen dituena. Vianako Printzea Erakundearen aldizkarietako bat da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gorde (argipena)

**Gorde** hitzak adiera zenbait ditu:
* **gorde**, babestu, zaindu, ezkutatu;
* Gorde, eskoziar jatorriko abizena.
Txiribi

**Txiribia** edo **pastinaka** (*Pastinaca sativa* L. subsp. *sativa*) landare belarkara biurtekaria da, sustrai mamitsukoa, Apiaceae familiakoa. Antzina, asko landatzen zen barazki edo bazka landare gisa. XVIII. mendea arte oso garrantzitsua izan zen, azenarioa eta patatak lantzen hasi ziren arte. Egun, ekoizpen txikia du, Britainia Handia, Eskandinavian eta Ipar Afrikan izan ezik.

Txiribia boli kolorekoa izan ohi da, azenarioaren antzeko itxura du eta zapore gozo samarra.

Lore ginbaildunen familiako belar landare usaintsua da, 30-100 cm luzea, zurtoin iletsua eta zuta duena. Apioaren antzeko hostoak, ginbail modura eratutako lore txiki horixkak eta fruitu biribil zapalak izaten ditu. Sustrai mamitsuak eta jateko onak ditu. Belardi lehor samarretan, landu gabeko sailetan eta bide bazterretan hazten da.

## Taxonomia 
*Pastinaca sativa* espeziea Carl von Linné suediar naturalistak definitu zuen 1753an.
; Azpi-espezieak
* *Pastinaca sativa *subsp.* sativa*
* *Pastinaca sativa *subsp.* sylvestris* (Mill.) Rouy & E. G. Camus
* *Pastinaca sativa *subsp.* urens* (Req. ex Godr.) Celak

Fitxategi:Pastinaca sativa 001.JPG|Habitus
Fitxategi:Pastinaca sativa 11.JPG|Hostoa
Fitxategi:Pastinaca sativa 002.JPG|Fruituak
Fitxategi:Pastinaca sativa MHNT.BOT.2004.0.jpg|Fruitu eta haziak
Fitxategi:Parsnips (4135142418).jpg|Txiribiak jateko prestatzen

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ezagutzaren gizarte

**Ezagutzaren gizartea** bere garapenerako ezagutza sortu, garatu, zabaldu eta partekatzea xede dituen gizartea da. 1969 urtean Peter Druckerek sorturiko kontzeptua izan zen. Informazio teknologia berriekin eta informazioaren gizartearekin estuki loturiko kontzeptua da. Ezagutza agente bakan batzuren eskutan geratzea eta ezagutzaren zabaltzearen aurkako joera dira ezagutzaren gizartearen erronka nagusienak.

## Ikus, gainera 
* Ezagutzaren soziologia

## Erreferentzia zerrenda 
## Kanpo estekak
Ma ma

***Ma Ma*** 2015. urtean Julio Medemek eginiko filma da. Torontoko Zinema Jaialdian aurkeztu zuen.

## Istorioa 
Langabezian dagoen irakasle bat da Magda. Minbizia duela jakinen du, eta gaixotasunaren kontra borrokatuko da. Bere ingurukoekin harreman berezia sortuko da, baita hil ondoren ere.

## Aktoreak 
* Penélope Cruz: Magda
* Luis Tosar: Arturo
* Asier Etxeandia: Julián
* Àlex Brendemühl: Raúl
* Silvia Abascal: Erizaina
* Teo Planell
* Mónica Sagrera
* Ciro Miró
* Jon Kortajarena
* Elena Carranza: kazetaria
* Anna Jiménez: Natasha

## Ikus, gainera 
* Zainketa aringarriak eta zinema

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* imdb.com webgunean
Piloneko entzierroa

thumb|200px|2009ko piloiaren entzierroa.

**Piloneko entzierroa** Faltzesen egiten duten 800 metroko lasterketa bitxia da, eta aldapan beherako ibilbide estu eta malkartsuan egiten da. Alde batean, mendiko horma dago, eta, bestean, sakana. 1920. urtean hasi ziren Faltzesen mendiko entzierroak egiten.

Nievako Ama Birjinaren omenez egiten diren herriko jaiak ospatu bitartean (9 egun abuztuaren azkenaurreko igandetik kontatzen hasita), eta umeentzako egunean izan ezik, antolatzen dute. Entzierroan bigantxak erabiltzen dira. Ekitaldia goizeko bederatzietan hasten da, nahiz eta ordu eta erdi lehenago, entzierrotxoa izaten den (bigantxak entzierroa hasten den tokira eramaten dituztenean).

Bigantxak ibilbidearen hasierara eramatean, jendea isilik egoten da, eta herritarrek muinoaren goialdetik ikusten dute dena. Goizeko bederatzietan, herriko gazteak ibilbidean jarri, eta txupinazoa jaurtitzean, bigantxak aske uzten dituzte eta entzierroa hasten da. Gazteek Leringo antzinako bidean zehar korritzen dute, alde batean mendia, eta beste aldean amildegia dutela. Askotan, bigantxaren bat amildegian behera erori eta aske geratzen da, eta zauritu ugari izaten da urtero.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
June (argipena)

**June** hitzak adiera zenbait ditu:
* June, euskal emakume-izena, XII. mendetik jasoa;
* June, ingelesezko pertsona-izena;
* June, manga aldizkaria;
* June, Chicagoko pop-punk musika-taldea.
Zaintza (argipena)

**Zaintza** hitzak adiera zenbait ditu:
* **Zaintza (gizarte antolakuntza)**, beharrak dituzten pertsona eta kolektiboen zaintza, gizarte-laguntza publikoen edo beste antolakuntza batzuen bidez egitea proposatu izan dena.
* familia zuzenbidean, **zaintza**, adin txikiko edo gaigabetu baten ardura, zaintza eta erabakimena dituen pertsonak duen ahalmena (ikus, gainera, zaintza partekatua, adin txikiko baten zaintza bi gurasoen esku geratzen denean, banantze eta dibortzio kasuetan);
* bibliotekonomian eta artxibistikan, zaintza eta kontserbazioa, gorde beharreko liburu eta beste dokumentuei buruz;
* Medikuntzan, zainketa intentsiboak edo zainketa aringarriak bezalako kontzeptuak.
* Segurtasun gaietan, **zaintza** edo jagoletza.
Balhousie gaztelua

**Balhousie gaztelua** () Eskoziako Perth hirian dagoen gaztelu bat da. Erdigunetik hiru kilometro iparraldera kokaturik dago.

## Historia 
1631 urtean eraiki bazen ere, gutxienez hiru mende lehenago gaztelu bat bertan bazela uste da. Kinnoull-eko kondeen etxea zen eta hasiera batean harresiak inguratzen zuen.

XIX mendean bertan behera utzia izan zen eta 1862-63 urteetan David Smart arkitektoa gidari zela berreraiki egin zuten estilo baroniarrean. 1962an errejimentuaren egoitza nagusia eta museoa bihurtu zen. Bertan Black Watch bataloiaren historia azaltzen da, 1739an hasi eta gaur arterainokoa.

## Iruditegia 

Irudi:Perth - Balhousie Castle.jpg|Balhousie gaztelua.
Irudi:2003-06-07 - Balhousie Castle, Perth 01.jpg
Irudi:Balhousie Castle (3) - geograph.org.uk - 548503.jpg
Irudi:Black Watch Memorial - geograph.org.uk - 1377414.jpg|Black Watch-en oroigarria.

## Kanpo estekak
Clare konderria

**Clare konderria** (gaeleraz *Contae an Chláir*) Irlandako hego-mendebaldean dago kokatuta, Munsterreko probintzian. 3.147 km2-ko azalera dauka eta 117.196 biztanle zituen 2011an. Ennis/Inis dauka hiriburu eta hiri nagusia.

## Geografia 
### Natura 
Urez inguraturik dagoela esan daiteke, izan ere iparraldean Galway badia baitu, ekialdean Derg aintzira, hegoaldean Shannon ibaiaren estuarioa eta mendebaldean Ozeano Atlantikoa.

Geologikoki aipagarriena The Burren eremu karstikoa da. Ingurune harritsua eta lehorra da eta ondorioz fauna eta flora berezia ditu. Konderriko muinorik garaiena Moylussa (532 m) da.

### Hiriak eta herriak 
* Hiriak:
** Ennis/Inis (25.360 biztanle), hiriburua
** Shannon/Sionainn (9.673)
** Kilrush/Cill Rois (5.388)
** Kilkee/Cill Chaoi (1.024)
* Herriak:
** Quin/Cuinche (1.615)
** Newmarket-on-Fergus/Cora Chaitlín (1.542)
** Ennistymon/Inis Diomáin (881)
** Lisdoonvarna/Lios Dúin Bhearna (767)
** Lahinch/An Leacht (600)
** Ballyvaughan/Baile Uí Bheacháin (224)

## Historia 
Beren izenik ez badakigu ere, Neolito garaiko zibilizazio batek populatu zuen eremua. Clare, eta batez ere The Burren eskualdea Irlandako aberatsena da monumento megalitikotan. K.o. 100 urtearen bueltan Klaudio Ptolomeo geografoak *Gangani* leinua ezarri zuen bertan eta historialariek diotenez Iberiar penintsulako *Kantabri*ekin harremana izan zezaketen.

Erdi Aroan Connacht Erresumaren parte izan zen harik eta X mendean Munsterrek eskuratu zuen arte. Honek Thomond izena eman zion eremuari, zeinak "Munster iparraldea" esan nahi duen, eta O'Brien leinuak agindu zuen bertan. Thomond Erresumak normandiarren eragin handirik gabe iraun zuen hainbat mendetan zehar baina Tudortarrek irlandako Erresumarekin anexionatu zuten 1543an.

## Leku interesgarriak 
* **Moherreko Amildegiak**
* **The Burren**:
** Poulnabrone trikuharria
** Aillwee leizea
* Doolin:
** Doonagore gaztelua
* Ennis:
** Dromoland gaztelua
** Bunratty gaztelua
* O'Dea gaztelua
* Spanish Point
* Scattery uhartea, Kilrush hiritik 2 kilometro itsaso barnerantz.

## Claretar ezagunak 
* Teige MacDaire (1570-1652), poeta eta historialaria.
* William Mulready (1786-1863), margolaria.
* Harriet Smithson (1800-1854), aktorea.
* Patrick John Hillery (1923-2008), politikaria.
* Edna O'Brien (1932- ), idazlea.
* Michael "Mick" Tubridy (1935-), The Chieftains folk taldeko musikaria.
* Joe Jacob (1939-), Fianna Fáil alderdiko politikaria.
* Joe McDermott (1940-), golflaria.
* Sharon Shannon (1968- ), musikaria.

## Iruditegia 

Irudi:Cliffs O'Briens Tower.jpg|Moherreko Amildegiak.
Irudi:The Burren in the evening sun.JPG|The Burreneko paisaia.
Irudi:Doolin (worldofjan).jpg|Doolin.
Irudi:Doonagore Castle.jpg|Doonagore gaztelua (Doolinen).
Irudi:Dromoland Castle.jpg|Dromoland gaztelua (Ennisen).
Irudi:Bunratty castle2.jpg|Bunratty gaztelua (Ennisen).
Irudi:Odea castle.jpg|O'Dea gaztelua.
Irudi:Poulnabrone Portal Tomb 640x480.jpg|Poulnabrone trikuharria.
Irudi:Aillwee cave waterfall.jpg|Aillwee leizea.
Irudi:Scattery Island 01.jpg|Scattery uhartea.

## Kanpo estekak 
* Clareko webgune ofiziala
San Pedro Apostoluaren eliza (Igeldo)

**San Pedro Apostoluaren eliza** Igeldoko eliza da. XII. mendekoa da eta horrek Donostiako eliza zaharrena dela adierazten du (Igeldo Donostiako partea den bitartean). Kostaldeko Donejakue bidearekin lotuta dago. Eraikuntza mendez mende asko aldatu egin da baina oraindik ere elementu prerromanikoak eta batez ere gotikoak gorde ditu.

## Deskribapena 
Eraikina Igeldo auzoan dago, Donostia udalerriaren barruan, Gipuzkoan. Pablo de Gorosabelek elizaren ezaugarriak deskribatu zituen zituen 1862an:

## Iruditegia 

Image:
Fabian Loidiri eskainitako plaka.jpg|Igeldon apaiza izandako Fabian Loidiri omenaldia.
Elizaren ataria.jpg|Ataria.]]

## Bibliografia 
* Luis Martínez de Morentín: *Igeldo. Historia de una parroquia*. Donostiako UNESCO, 2004, 177 or. ISBN 84-88737-58-Q.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* [Amalia Ibargutxi(https://eu.wikipedia.org/wiki/Amalia_Ibargutxi), Diario Vascon, 2015/09/19.]
Valence

**Valence** leku ezberdinen izena da:
* **Valence (Charente)**, Frantziako udalerria da, Charente departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean.
* **Valence (Drôme)**, Frantziako Drôme departamenduko hiriburua da.
* **Valence (barrutia)**
* **Valence (Tarn eta Garona)**, Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Tarn eta Garona departamenduan dago, Midi-Pyrénées eskualdean.
* **Valence-en-Brie**, Frantziako udalerria da, Seine-et-Marne departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean.
* **Valence-sur-Baïse**, Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gers departamenduan dago, Midi-Pyrénées eskualdean.
* '''Valence-d'Albigeois''', Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Tarn departamenduan dago, Midi-Pyrénées eskualdean.
Viedma aintzira

**Viedma aintzira** () Argentinako aintzira da, Patagoniaren hego-mendebaldean dagoena, Santa Cruzko probintzian, Txileko mugatik hurbil.
 
## Geografia 
83,4 kilometro luze eta 27 kilometro zabal (punturik zabalenean) da, eta 1088 kilometro koadroko eremua hartzen du. Bi adar ditu, Moyano hego-ekialdean, Andeetan nabarmenki barneratzen dena, eta Túnel badia ipar-mendebaldean. Aintziraren betebide nagusia Hego Patagoniako izotz-zelaitik jaisten den Viedma glaziarra da; hustubidea, berriz, Lago Argentinorantz doan La Leona ibaia da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cher Lloyd

**Cher Lloyd** (Malvern, ) abeslari britainiarra da.

## Biografia 
Cher Lloyd ijitoak diren karabanan hazi zen. Bere lehenengo diskoa Erresuma Batuan *hit* bat izan zen.

## Diskografia 
* *Sticks + Stones* (2011)
* ''Sorry I'm Late'' (2014)

## Kanpo loturak 
* 
*
Mustela eversmanii

***Mustela eversmanii*** Mustela generoko animalia da. Artiodaktiloen barruko Mustelinae subfamilia eta Mustelidae familian sailkatuta dago.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Mustelidae

## Kanpo estekak 
* 'Mustela eversmanii' espezieari buruzko informazioa Mammals of The World datubasean
Lago Argentino

**Lago Argentino** Argentinako Patagoniako aintzirarik hegoaldekoena da. Santa Cruzko probintzian dago, Los Glaciares parke nazionalean.

## Geografia 
122 km luze eta 19,8 km zabal (punturik zabalenean) da, eta 1.415 km²ko eremua hartzen du; batez besteko sakonera 150 mkoa da, eta gehienezkoa 500 mkoa. Argentinako ur gezako aintzirarik handiena eta Amerikako hirugarren sakonena da.

Bereziki aipagarriak dira Lago Argentinon amiltzen diren glaziar erraldoiak: Upsala, Perito Moreno, Onelli, Spegazzini, Mayo eta Ameghino. Aintzirara isurtzen den ibai handiena, Viedma aintziratik datorren La Leona da. Hustubide nagusia, berriz, Santa Cruz ibaia da.

El Calafate herria aintziraren hegoaldeko bazterretik 12 kmra dago.

## Klima 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Agustín Azkarate

**Agustín Azkarate Garai-olaun** (Elorrio, 1953) euskal herritar arkeologoa da. Euskal Herriko Unibertsitateko arkeologiako katedraduna da eta irakaskuntza-lana artearen ikerketarekin eta zenbait proiekturen zuzendaritzarekin bateratzen ditu. Jakiundeko kide ere bada.

Zaragozako Unibertsitatean historia ikasita, EHUn lortu zuen doktoretza, eta geroago katedra bat. Era berean, Gasteizko Santa Maria katedrala zaharberritzean, Hirigune Historikoan egiten ari diren azterketa historiko-arkeologikoetan eta Aldaietako nekropolian lan egin izan du. Halaber, GATMAAko (Zientzia Ikerketen Kontseilu Nagusiari elkartutako unitatea) zuzendaria da, baita Euskal Herriko Unibertsitateko Arkitekturako Arkeologia Ikerketa Taldeko (GIAA) zuzendaria ere. Azkenik, Zientzia, Teknologia eta Gizarteko Euskal Planaren barruan Ondarea Kontserbatzeko Programaren arduraduna (2005-2008) eta Gasteizko Arkitekturako Kontseilu Aholku-emaileko kidea ere izan zen. 

## Sariak eta errekonozimendua 
* 2005: Gasteizko urrezko domina
*[thumb|270x270px|[Agustin Azkarate Gasteizko Santa Maria Katedralean Eusko Ikaskuntza Laboral Kutxa saria jasotzen.]]2021: Eusko Ikaskuntza-Laboral Kutxaren Humanitate, Kultura, Arteak eta Gizarte Zientzien Saria

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Messi (filma)

***Messi*** 2014ko Álex de la Iglesia bilbotar zinema zuzendariaren film dokumentala da. 2014ko Veneziako Mostran estreinatu zuten.

## Argumentua 
Jorge Valdanok Lionel Messiren bizitza eta ezaugarriei buruz jarduten du, Johan Cruyff futbolari ohia eta César Luis Menotti entrenatzaile ohiarekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Blanca Suárez

**Blanca Martínez Suárez** (Madril, ) espainiar aktore bat da. Nagusiki telebistan *El internado* eta *El barco* telesailetan antzezteagatik ezaguna da.

## Zinema 
### Filmak 
### Telebista 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa
Mi gran noche

***Mi gran noche*** 2015eko Álex de la Iglesia bilbotar zinema zuzendariaren umorezko filma da.

Raphaelentzat beren beregi idatziriko komedia zoro hau Donostiako Zinemaldiaren Sail Ofizialean aurrestreinaldia izan zuen.

## Argumentua 
Langabezian dagoen Jose, Urte Zaharretako programa berezi batean figurante gisa lan egitera bidaliko du aldi baterako laneko enpresak. Abuztua da. Josek bezalaxe, ehunka pertsonak aste eta erdi daramate gau eta egun ezin aretotik atera, barrezka ari diren itxurak egiten, urte berriaren gezurretako etorrera inozoen moduan ospatzen.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Elbira Zipitria andereñoaren bidea

**Elbira Zipitria andereñoaren bidea** Donostiako Parte Zaharreko kale eta pasealeku bat da. Koruko Andre Mariaren kalean hasi ets Urgullen bukatzen da; historikoki, mendi horren sarrera nagusia izan da. Kale honetan Santa Teresa Komentua, Caritasen lokalak eta Gastronomiazko Euskal Anaiartea daude.

Elbira Zipitria ikastoletako andereño aitzindariaren izena darama.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pepón Nieto

'*José Antonio *Pepón* Nieto Sánchez*' (Madril, ) espainiar aktorea da. Nagusiki telebistan *Los hombres de Paco* eta *Periodistas* telesailetan antzezteagatik ezagun bilakatu zen.

## Zinema 
* *Días contados* (1994)
* *Luismi* (1995)
* *La boutique del llanto* (1995)
* *Morirás en Chafarinas* (1995)
* *Más que amor, frenesí* (1996)
* *Asuntos internos* (1996)
* *Suerte* (1997)
* *Perdona bonita, pero Lucas me quería a mí* (1997)
* *El tiempo de la felicidad* (1997)
* *Cosas que dejé en La Habana* (1997)
* *Allanamiento de morada* (1998)
* *El grito en el cielo* (1998)
* *Los años bárbaros* (1998)
* *Pepe Guindo* (1999)
* *Llombai* (2000)
* *Hombres felices* (2001)
* *La marcha verde* (2002)
* *Los novios búlgaros* (2003)
* *¡Descongélate!* (2003)
* *Un día sin fin* (2004)
* *Vecinos invasores* (2006, voz)
* *Chuecatown* (2007)
* *Las Brujas de Zugarramurdi* (2013)
* *Mi gran noche* (2015)

## Telebista 
* *Farmacia de guardia* (1995)
* *Periodistas* ( 1998 - 2002)
* *Abogados* (2001)
* *7 vidas* (2002)
* *La vida de Rita* (2003)
* *Un paso adelante* (2004)
* *Los hombres de Paco* (2005-2010)
* *Cheers* (2011-2012)
* *Amar es para siempre* (2014-egun)
* *La que se avecina* (2014)

## Kapo loturak 
* IMDBko fitxa
Edinburgh Rugby

[thumb|250px|[Cardiff Bluesen aurkako partida.]]
**Edinburgh Rugby** Eskoziako errugbi taldea da, egoitza Edinburgh hirian duena. Pro 14 Ligan jokatzen du. Eskoziako bi talde profesionaletako bat da; bestea Glasgow Warriors da.

## Historia 
Taldea 1872an sortu zen, baina 1996an eman zuen profesionalizaziorako pausua Heineken Cup lehiaketan parte hartu ahal izateko. 1998an *Border Reivers* taldearekin bat egin eta *Edinburgh Reivers* bihurtu zen.

2001-02 denboraldian Zeltiar Liga abiatu zen Irlanda, Gales eta Eskoziako taldeen artean eta 2003-04an finalerdietara iritsi zen. 2006an *Edinburgh Gunners* izena hartu zuen baina urtebetera hasierako izena berreskuratu zuen, *Edinburgh Rugby*. 2008-09an Pro 12 Ligan bigarren gelditu zen Irlandako Munsterren atzetik.

2014-15 denboraldian European Challenge Cup, Europako bigarren txapelketa garrantzitsuenaren finala jokatu du baina galtzaile atera da Ingalaterrako Gloucesterren aurrean

## Palmaresa 
* European Challenge Cup:
** Txapelduna (0):
** Finalista (1): 2015
* Pro 14 Liga:
** Txapelduna (0):
** Finalista (1): 2009
* Zeltiar Kopa:
** Txapelduna (0):
** Finalista (1): 2004.
* 1872 Errugbi Kopa:
** Txapelduna (3): 2009, 2015, 2016

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Glasgow Warriors

[thumb|250px|[Newport Gwent Dragonsen aurkako partida.]]
**Glasgow Warriors** Eskoziako Glasgow hiriko errugbi taldea da. Pro 14 Ligan jokatzen du. Eskoziako bi talde profesionaletako bat da, bestea Edinburgh Rugby da. Titulu bakarra du, 2014-15eko Pro 12 Liga.

## Historia 
Taldea 1872an sortu zen *Glasgow Rugby* izenarekin baina 1996an eman zuen profesionalizaziorako pausua Heineken Cup lehiaketan parte hartu ahal izateko. 1998an *Caledonian Reds* taldearekin bat egin eta *Glasgow Caledonians* bihurtu zen.

2001-02 denboraldian Zeltiar Liga abiatu zen Irlanda, Gales eta Eskoziako taldeen artean eta lehenengo denboraldian finalerdietara iritsi zen. 2006an *Glasgow Warriors* izena hartu zuen. 2011 eta 2016 artean garaipenerako play-offak jokatu zituen urtero. 2014an finalista izan zen eta 2015ean Ligako txapelduna. 2023-24an bigarren aldiz irabazi zuen Liga, 

## Palmaresa 
* United Rugby Championship:
** Txapelduna (2): 2015, 2024.
** Finalista (2): 2014, 2019.
* 1872 Errugbi Kopa:
** Txapelduna (7): 2008, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2017

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Pastinaca

***Pastinaca*** *Apiaceae* familiako landare loredun genero bat da, 14 espezie dituena. Horien artea dago txiribia (*Pastinaca sativa*), jateko ona den barazkia. Latinezko *pastinaca* hitzak euskarazko *pastanagre* eman du, beste *Apiaceae* genero bat (azenarioa) izendatzeko erabiltzen dena.

## Espezie batzuk 
* *Pastinaca armena
* *Pastinaca clausii
* *Pastinaca lucida
* *Pastinaca pimpinellifolia
* *Pastinaca sativa
* *Pastinaca umbrosa

## Kanpo estekak
La Leona ibaia

**La Leona** Argentinako Patagoniaren hego-mendebaldeko ibaia da. Iturburua Viedma aintziran du eta Lago Argentinora isurtzen da. 70 km luze da. Urteko batez besteko emaria 262 m³ segundokoa da. Emari handiena martxoan du (544 m³/s) eta txikiena irailean (93 m³/s).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Adar (musika-tresna)

**Adar** musika-trensa honakoa izan daiteke:

* Deiadar, antzinarotik erabilitako aerofono sinplea.
* Adar ingeles, instrumentu konplexua.
Deiadar

thumb|300px
**Deiadarra** edo **adarra** animalia baten adarra erabiliz jotzen den aerofonoa da. Animalia baten adarra hustuz eta zulatuz egiten da. Juduek, euren festetan, antzeko musika-tresna bat erabiltzen dute: shofarra, adari baten adar bakarrez eginikoa. Euskal Herrian, pentsatzen da Gernikako Batzarretarako deia egiteko erabiltzen zirela, Kolitza, Ganekogorta, Gorbeia, Oiz eta Sollube mendietatik.

## Ikus, gainera 
* Deiadar-mendi

## Kanpo estekak
Los Arcosko gudua

**Los Arcosko gudua** 1833ko urriaren 11n gertatutako gudua izan zen, Lehen Karlistaldiaren lehendabizikoa zena.

## Aurrekariak 
1833ko ekainaren 20ko Gorteen ondorioz, Portugalen, Mikel I.a Portugalgoaren babespean, zegoen On Karlosek errefusatu zuen Maria Kristina Borboikoari leialtasuna zin egitea eta urriaren 1ean tronua aldarrikatu zuen.

Hasieran matxinadak ez zuen arrakasta handirik izan, armadaren babesa ez zuelako. Hilaren 2an Talavera de la Reinan bertoko erregezaleek On Karlos aldarrikatu eta han-hemenka zenbait gerrillarik eta boluntariok ere bere alde egin zuten. Hego Euskal Herrian eta Errioxan, berriz, hiriak izatea lortu zuten eta urriaren 6an Logroñon matxinaturiko Santos Ladron de Zegama jenerala Nafarroarantz joan zen bertoko erregezaleekin bat egiteko asmotan. Gainera, Katalunian, urriaren 5ean Prats de Lluçanèsen Josep Galceranek egindako matxinada Llauder kapitain-jeneralak zapaldua izan zen eta, Morellan, Rafael Ram de Viuk azaroaren 13an Karlos V.a errege aldarrikatu arren, Calandako gudua eta gero, liberalek harrapatua eta fusilatua izan zen.

Halakoetan, azaroaren 15ean Tomas Zumalakarregik nafar gudarosteen zuzendaritza bereganatu zuen eta, hiru aste aurrerago, baita Araba, Gipuzkoa eta Bizkaikoenak ere. Zumalakarregik, munizio gutxi izan arren, gerraren norabidea aldatzea lortu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tiga uhartea

**Tiga uhartea** (malayeraz: *Pulau Tiga*) Kimanis badian dagoen uharte multzo gazte bat da, Sabah estatuaren mendebaldeko itsasertzean. Uharteak 1897ko irailaren 21ean sortu ziren Mindanaon gertatutako lurrikara baten ondorioz Borneotik gertuko sumendi baten erupzioa izan zenean. Uharteak 607 ha. eta bi lohi-sumendi aktiboak ditu. Tiga beste bi uharteekin Tiga Uhartearen Parke Nazionalaren barruan dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Patrick Hunout

**Patrick Hunout** gizarte psikologian, soziologian eta ekonomian aditua den zientzialari bat da. Ezaguna da *gizarte aldaketaren hiruko modeloa* (1995-1996) eratu zuelako.

## Lanak 
*  ''The Destruction of Society: Challenging the 'Modern' Triptyque: Individualism, Hedonism, Consumerism*, with Didier Le Gall and Brent Shea (The International Scope Review, Issue 9, Volume 5, 2003) ISSN 1374-1217
*  *Referring Governments to the Community: Henry David Thoreau Revisited*, with Maya David and Jean Dewitt (The International Scope Review, Issue 12, Volume 7, 2005)
*  *Immigration und Identität in Deutschland und Frankreich*, The International Scope Review, 1999, deutsche Fassung
*  *Droit du travail et psychologie sociale* (Klincksieck, 1990, 2002) ASIN 2865632628
*  *L’Entreprise et le Droit du travail : Une comparaison franco-allemande * (CIRAC, 1993) 
*  *Droit du travail et culture sociale : L'Exemple allemand'' (L’Harmattan, 2000) 
*  « Conseils de prud'hommes : Un exemple de prise de décision dans un contexte institutionnel », *Revue française de sociologie*, vol. 28, n° 3, 1987, pp. 453-481.
*  ''Psychologie judiciaire et droit prud'homal*, thèse de 3eme cycle, Psychologie, Paris, EHESS, 1985, dact., 522 f°; Paris, Méridiens Klincksieck, 1990, 276 p.
*  *Droit du travail et psychologie sociale*, avec Serge Moscovici, Méridiens Klincksieck, Paris (1990) (Monographie)
*  « La Psychologie sociale des décisions de justice : Une discipline en émergence », *Déviance et société'', 1987, vol. 11, n° 3, pp. 271-292.
*  « Les Méthodes d'évaluation des emplois : Du classement des emplois à la mesure des compétences », *Formation emploi*, n° 39, juil.-sept. 1992, pp. 35-43
*  *L’Évaluation et la Classification des emplois*, Paris, CEREQ, 1987.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Gizarte aldaketa
* Kapital soziala
Sleeping Beauty (1959ko filma)

***Sleeping Beauty*** (eusk: 'Loti Ederra') 1959an Walt Disneyk ekoiztu eta Clyde Geronimi, Les Clark, Eric Larson eta Wolfgang Reithermanek zuzendutako fantasiazko marrazki bizidun film bat da. Charles Perrault idazlearen *Basoetako Loti Ederra* ipuinean oinarritua dago.

1959ko Jatorrizko soinu banda onenaren Oscar Sariaren izendapena jaso zuen.

## Argumentua 
Baziren behin euren alabatxoaren jaiotza poz handiz zain zeuden errege-erregina batzuk, hura jaio eta Aurora izena ipini zioten. Jaiotza ospatzeko festa antolatu eta bertara erresuma guztiko biztanleak gonbidatu zituzten. Baina Gaizkina sorgin zitala gonbidatzeaz ahaztu ziren, eta honek, amorraturik, printzesa jaio berriari madarikazioa bota zion: hamaseigarren urtebetetze egunean, goru batekin iruten aritzean, hatza ziztatu eta hil egingo zen. Baina bere hiru maitagarri babesleek madarikazioa apurtzeko modua topatuko dute: printzesa ez da hilko, aldiz, printze ausart batek berau musukatu arte lozorroan egongo da.

## Aktoreak 
* Mary Costa: Aurora printzesa / Briar Rose, Loti Ederra
* Bill Shirley: Philip printzea
* Eleanor Audley: Gaizkina
* Verna Felton: Flora maitagarria / Leah erregina
* Barbara Jo Allen: Fauna maitagarria
* Barbara Luddy: Udaberri maitagarria
* Taylor Holmes: Stefan erregea
* Bill Thompson: Hubert erregea
* Dallas McKennon: Deabru / Vernon Hontza / Sanson, Gaizkinaren belea
* Candy Candido: Gaizkinaren morroia
* Pinto Colvig: Gaizkinaren morroia
* Bill Amsbery: Gaizkinaren morroia
* Marvin Miller: Narratzailea

## Kanpo estekak 
* *Loti Ederra* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Amama (argipena)

**Amama** hitzak esanahi zenbait ditu:

* **Amama**, **amona** edo **amatxi**, besteak beste, norberaren guraso baten ama euskaraz, **aitona-amonak** artikuluak adigaia lantzen du.
* **Amama**, 2015eko filma, Asier Altunak zuzendurikoa;
* **Sixtinus Amama**, XVII. mendeko teologoa;
* **MDMA**, estasia.

## Ikus, gainera
* Amona (argipena)
Heat (1995eko filma)

**Heat** (euskaraz *Bero*) 1995eko Michael Mann estatubatuar zinema zuzendari, ekoizle eta gidoigileak zuzendu, ekoiztu eta idatzitako suspensezko polizia filma bat da. Al Pacino, Robert De Niro, Tom Sizemore, Diane Venora, Amy Brenneman, Ashley Judd, Mykelti Williamson, Wes Studi, Ted Levine, Jon Voight eta Val Kilmer aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Neil McCauley (Robert De Niro) preso ohi eta kriminal buruargia bankuak ohosten dituen lapur talde bateko burua da. Neil eta bere taldea Los Angeles hiriko eremuan jardun ohi dute, nagusiki banku, diru gordailu eta luxuzko autoak lapurtuz. McCauleyk bere kriminal bizimodutik behin betikoz erretiratuko duen lapurreta handia burutzeko asmoa du.

Azken lapurretan akatsa egin ondoren, Neil eta bere taldeak Los Angelesko Poliziako Lapurreta eta Hilketa Saileko Vincent Hanna tenientea (Al Pacino) atzetik izango dute. Hanna, marine ohia eta eskarmentu handiko polizia da, New York eta Chicago hirietan antolatutako talde kriminal ugari espetxeratu dituena. Orain Hanna polizia Neil eta bere taldeak azken lapurreta handia egiteko oztopo latza bilakatuko da. Hanna eta Neil legearen albo banatan daude, batak besteari erronka egiten diola ohartuko dira, eta bata bestearentzat aurrez uste baina arrisku handiagoa direla.

## Aktoreak 
## Kanpo estekak 
* *Heat* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Immanentzia

Filosofian, **immanentzia** funtsa bere baitan duenaren nolakotasuna da. Erlijioan, Jainkoa munduan azaltzen dela baieztatzen duen printzipio teologikoa da, panteismoan bezala esaterako.

## Ikus, gainera 
* Transzendentzia

## Kanpo estekak
Psidium

***Psidium*** Myrtaceae familiako zuhaitz eta zuhaixken generoada, Linnaeusek 1753an deskribatua.

Ipar Hemisferioko eskualde epeletan (Mexiko, Erdialdeko eta Hego Amerikan, Mendebaldeko Indiak, Galapagoak eta hegoaldeko Estatu Batuak) jatorria du. Espezie askok fruitu jangarriak dituzte, eta, hau dela eta, hainbat landatzen dira. Garrantzitsuena guaiaba (*Psidium guajava*) da.

## Espezieak 
* *Psidium acutangulum*
* *Psidium alatum*
* *Psidium albidum*
* *Psidium anceps*
* *Psidium anthomega*
* *Psidium apiculatum*
* *Psidium appendiculatum*
* *Psidium apricum*
* *Psidium araucanum*
* *Psidium arboreum*
* *Psidium argenteum*
* *Psidium bahianum*
* *Psidium canum*
* *Psidium cattleianum*
* *Psidium cinereum*
* *Psidium coriaceum*
* *Psidium cuneatum*
* *Psidium cupreum*
* *Psidium densicomum*
* *Psidium donianum*
* *Psidium dumetorum*
* *Psidium elegans*
* *Psidium firmum*
* *Psidium fruticosum*
* *Psidium gardnerianum*
* *Psidium giganteum*
* *Psidium glaziovianum*
* *Psidium guajava* (guaiabondo)
* *Psidium guazumifolium*
* *Psidium guineense*
* *Psidium hagelundianum*
* *Psidium herbaceum*
* *Psidium humile*
* *Psidium imaruinense*
* *Psidium inaequilaterum*
* *Psidium itanareense*
* *Psidium jacquinianum*
* *Psidium lagoense*
* *Psidium langsdorffii*
* *Psidium laruotteanum*
* *Psidium leptocladum*
* *Psidium luridum*
* *Psidium macahense*
* *Psidium macrochlamys*
* *Psidium macrospermum*
* *Psidium mediterraneum*
* *Psidium mengahiense*
* *Psidium minense*
* *Psidium multiflorum*
* *Psidium myrsinoides*
* *Psidium myrtoides*
* *Psidium nigrum*
* *Psidium nutans*
* *Psidium oblongatum*
* *Psidium oblongifolium*
* *Psidium ooideum*
* *Psidium paranense*
* *Psidium persicifolium*
* *Psidium pigmeum*
* *Psidium pilosum*
* *Psidium racemosa*
* *Psidium racemosum*
* *Psidium radicans*
* *Psidium ramboanum*
* *Psidium refractum*
* *Psidium riedelianum*
* *Psidium riparium*
* *Psidium robustum*
* *Psidium roraimense*
* *Psidium rubescens*
* *Psidium rufum*
* *Psidium salutare*
* *Psidium sartorianum*
* *Psidium schenckianum*
* *Psidium sorocabense*
* *Psidium spathulatum*
* *Psidium stictophyllum*
* *Psidium subrostrifolium*
* *Psidium suffruticosum*
* *Psidium terminale*
* *Psidium ternatifolium*
* *Psidium transalpinum*
* *Psidium turbinatum*
* *Psidium ubatubense*
* *Psidium velutinum*
* *Psidium widgrenianum*
* *Psidium ypanamense*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zorroaga pasealekua

**Zorroaga pasealekua** Gipuzkoako Donostia hiriburuko kale bat da. Amara Berri eta Loiolako Erriberak auzoetan dago, eta Aita Donostia plazatik Loiola biribilgunera doa.

## Leku interesgarriak 
* Aita Donostia plaza
* Anoetako dorrea
* Anoetako kirolgunea
* Oroitzapenaren lorategia
* Iesu eliza

Fitxategi:Anoetako_dorrea_2.jpg|Anoetako dorrea.
Fitxategi:Tribuna oeste del Estadio Anoeta.JPG|Anoetako estadioa.
Fitxategi:Iglesia de Iesu-Donostia-R. Moneo (5).JPG|Iesu eliza.

## Kaleak 
* Anoeta pasealekua
* Begiristain doktorearen pasealekua
* Elkano bidea
* Toribio Alzaga kalea
* Caracaseko Gipuzkoar Errege Konpainia kalea
* Rikardo Izagirre plaza
* Ternuako Arrantzaleen kalea
* Gran Soleko Arrantzaleen kalea
* Victor Hugo kalea
* Pablo Sarasate kalea
* Giuseppe Verdi kalea
* Humboldt kalea
* Juan Zaragueta kalea
* Loiola zeharbidea

## Kanpo estekak
Pio Baroja pasealekua (Donostia)

**Pio Baroja pasealekua** Gipuzkoako Donostia hiriburuko pasealeku bat da. Antigua eta Aiete auzoetan dago, eta Mikelete pasealekutik Melodi parkearen pareko biribilguneraino doa, han Izostegi pasealekua, Lugaritz pasealekua eta Lazkano pasealekuarekin bat egiten du.

Pio Baroja idazlearen omenezko izena darama.

## Leku interesgarriak 
* Costa Vasca hotela
* Pio Baroja kiroldegia

## Kaleak 
* Mikelete pasealekua
* Isturin kalea
* Sanserreka pasealekua
* Aiete pasealekua
* Melodi kalea
* Lazkano pasealekua
* Lugaritz pasealekua
* Izostegi pasealekua

## Kanpo estekak
Lugaritz pasealekua

**Lugaritz pasealekua** Gipuzkoako Donostia hiriburuko pasealeku bat da. Ibaeta eta Aiete auzoetan dago, eta Errotaburu auzunearen parean dagoen Amerika plazatik Lugaritz izeneko muinoan gora eginez eta Muntoko tunela igaroz Melodi parkearen pareko biribilgunera doa, bertan Izostegi pasealekua, Pio Baroja pasealekua eta Lazkano pasealekuarekin bat egiten du.

## Leku interesgarriak 
* Lugarizko geltokia
* Muntoko tunela
* Melodi parkea

## Kaleak 
* Zarautz kalea
* Zapatari plaza
* Pagola kalea
* Bera Bera pasealekua
* Hegaztien pasealekua
* Iza kalea
* Goiko Galtzara Berri kalea
* Munto kalea
* Aiete pasealekua
* Pio Baroja pasealekua
* Lazkano pasealekua
* Izostegi pasealekua

## Kanpo estekak
Bigarren Mundua

[280px|thumb|[Gerra Hotzaren aldian banatutako hiru munduak. Koloreek ez dute haien egoera ekonomikoa islatzen, baizik eta haien arteko aliantzak.

]]

**Bigarren Mundua** XX. mendeko Gerra Hotza izenekoan sortutako terminoa izan zen, SESBak zuzendutako bloke komunistak osatutako blokea, NATOko herrialdeak eta horren aliatuak Lehen Mundua ziren bitartean.

Batean edo bestean kokatzen ez ziren herrialdeen multzoa izendatzeko Hirugarren Mundua erabili zuten, bestela.

## Herrialdeak 
Europan, SESBak eta Ekialdeko Europako herrialde komunistak zeuden. Asian, Txina, Laos eta Vietnam. Ameriketan Kuba, eta Erdialdeko Ekialdean orduko Hego Yemen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Kapitalismoa

## Kanpo estekak
Begiristain doktorearen pasealekua

**Begiristain doktorearen pasealekua** Gipuzkoako Donostia hiriburuko pasealeku bat da. Amara Berri, Zorroaga eta Miramon auzoetan dago, Aita Donostia plazako biribilgunetik Zorroagan goruntz egin eta Miramon auzoan dagoen Oriamendi pasealekuko biribilguneraino doa.

## Leku interesgarriak 
* Aita Donostia plaza
* Anoetako kirolgunea
* Donostia Arena 2016
* Donostia Unibertsitate Ospitalea
* Institutu Onkologikoa
* Gipuzkoako Poliklinika
* EITB Donostia
* Eureka! Zientzia Museoa
* Tecnalia
* Donostiako Teknologi Parkea

## Kaleak 
* Aita Donostia plaza
* Zorroaga pasealekua
* Errondo pasealekua
* Anoeta pasealekua
* Elkano bidea
* Elgoibar kalea
* Larrañategi bidea
* Sabene bidea
* Sabene kalea
* Dulce Maria Loinatz kalea
* Flores kalea
* Miramon pasealekua
* Mikeletegi pasealekua
* Goiaztxiki bidea
* Oriamendi pasealekua

## Kanpo estekak