open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Accor

**AccorHotels** enpresa-talde frantziarra da, bidaien eta turismoaren sektoreko lehen operadorea munduan; 95 herrialdetan baino gehiagotan dago.

Munduko liderretako bat da, 240.000 langile, milioika bezero 4.200 hoteletan eta plataforma digitaletan dituena. Operadore frankiziatzaile (AccorHotelsServices), jabe eta inbertitzaile (AccorHotelsInvest) ere bada.

## Kanpo estekak
Capgemini

**Capgemini S.A.** aholkularitza teknologikoko zerbitzuen Frantziako lehen korporazio multinazionala da, eta Parisen du egoitza. Paul Hermelin Capgemini taldeko presidente eta kontseilari delegatuak 2001eko abenduan izendatu zutenetik konpainia aurrera eraman du. Zerbitzuak eskaintzen ditu eta aholkularitza, esternalizazio eta zerbitzu profesionalen munduko konpainiarik handienetako bat da, 40 herrialde baino gehiagotan ia 190.000 langilerekin. 1967an sortu zuen Serge Kampf egungo presidenteordeak Grenoblen. Paul Hermelin Capgemini taldeko presidente eta kontseilari delegatuak eraman du konpainia 2001eko abenduan izendatu zutenetik.

## Kanpo estekak
Aipu zuzen

**Aipu zuzena** edo **hitzez hitzeko** aipua testu baten egileak beste egile baten testu batetik zuzenean erreferentzia hitzez hitz egiten duenean ematen den aipu mota da, hau da, egileak ez du jatorrizko egilearen testua aldatzen.

## Motak 
Testu barnean aipuak egiteko mota desberdinak daude:

Aipua **40 hitz baino gutxiago** baditu testuan bertan txertatu ahal da, komatxo tartean sartuta. Komatxoak itxi eta gero aipuaren erreferentzia egin behar da parentesi artean jatorrizko egilea, urtea eta orria aipatuz.

Adibidea:

Hori agerian geratzen da Comteren estatu teologikoari erreparatzen diogunean, hura ulertuta “la naturaleza íntima de los seres, hacia sus causas primeras finales” (Comte, 1981: 35) gaiari buruzko ikerketa gisa.

Aipua **40 hitz baino gehiago** baditu berriz,  testu-bloke independente batean jarri beharko da eta ez komatxo tartean. Testu blokea egiteko, bi puntu jarri testuan eta behean aipua idatzi, letra tamaina eta margen txikiago batean. Erreferentzia amaieran jarriko da parentesi artean eta bertan jatorrizko egilea, urtea eta orria adieraziko dira.

Adibidea:

Bere horretan aitortzarik ez duen partaidetza da, eta, hala ere, horren bidez: emakumeek ikasi eta erakutsi ahal izan dute familiaren, bizilagunen, herriaren eta oro har komunitatearen bizi baldintzak hobetzen laguntzeko gestore sozial onak direla. Emakumeek, askotan –baina ez beti–, familiaren eta komunitatearen eguneroko behar oinarrizkoei lotutako kontu eta lanetan esku hartzen dute batez ere (Hernández, 2008: 14)Zuzeneko aipua edo hitzez hitzezko aipua egiten den guztietan ere lanaren erreferentzia-zerrendan jatorrizko testuaren informazioa eman behar da, bibliografia osatuz.  

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Referencias y Bibliografías en Normas APA
79. Oscar Sariak

**79. Oscar Sarien ekitaldia** 2007ko otsailaren 25ean Hollywoodeko Kodak Antzokian egin zuten 2006. urtean zinemagintzan egindako lanik onenak saritzeko. Aurkezlea Ellen DeGeneres izan zen eta Estatu Batuetan ABC telebistak eman zuen.

## Sari eta izendapen laburpena 
## Izendapen eta Sariak 
Garaileak letra lodian agertzen dira.

### Ohorezko Oscar Saria 
* **Ennio Morricone**

### Jean Hersholt Humanitario Saria 
* **Sherry Lansing**

## Kanpo estekak
Atos

**Atos** aholkularitza teknologikoko zerbitzuen Frantziako enpresa da. Taldea 1988an sortu zen eta mundu osoan lan egiten du. Atos, Atos-Syntel, Atos Consulting, Atos Healthcare, Atos Worldgrid, Bull, Canopy, Unify eta Worldline markak ditu.

## Kanpo estekak
EssilorLuxottica

**EssilorLuxottica** enpresa talde bat da, frantziar Essilor eta italiar Luxottica enpresen fusioaren ondorioz sortua. Betaurrekoak ekoizten ditu eta Ray-Ban, Oakley, Michael Kors edota LensCrafters marken jabea da.

## Kanpo estekak
Bouygues

**Bouygues** ( ahoskatua) Parisen egoitza duen Frantziako enpresa da. Bouyguesek Euronext Paris burtsan kotizatzen du eta CAC 40 indizean kotizatzen duen enpresa nagusietako bat da. Konpainia 1952an sortu zuen Francis Bouyguesek eta 1989tik bere seme Martin Bouyguesen zuzendaritzapean dago. 2017an 115.530 langile baino gehiago zituen 90 herrialdetan eta 32.900 milioi euro sortu zituen diru-sarreretan. Taldea eraikuntzan (Colas Group eta Bouygues Construction), higiezinen sustapenean (Bouygues Immobilier), komunikabideetan (TF1) eta telekomunikazioetan (Bouygues Telecom) espezializatuta dago.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Marieneko afera

## Kanpo estekak
Hermès

**Hermès International, S.A.**, edo soilik **Hermès**, moda etxe frantziarra da, larruzko osagarrietan espezializatua. Hermès, zaldi batekin egindako zalgurdiaren bere logotipoagatik ezaguna da. Bere produktuak bere establezimenduetan eta Interneteko webgunearen bidez soilik saltzen ditu.

Thierry Hermèsek 1837an Parisen bere denda sortu zuen. XX. mendean, konpainiak modaren industrian sartu zen. Zuzendari sortzailea Christopher Lemaire frantziarra da.

## Kanpo estekak
Kering

**Kering** (lehen **PPR**, **Pinault-Printemps-Redoute** siglatzat hartuta) François Pinault enpresariak sortutako merkataritza enpresa frantziar bat da. Keringek munduko marken, publiko handiarentzako marken eta luxuzko marken komertzializazioa garatzen du, eta 120 herrialdetan banatzen dira. Keringen tituluek Euronext Paris burtsan kotizatzen dute.

2013ko martxoaren 22an, Pinaultek taldeak Kering izena hartuko zuela iragarri zuen, eta akziodunek 2013ko ekainaren 18an onartu zuten.

## Kanpo estekak
Azido selenioso

**Azido seleniosoa** edo **azido selenosoa** (**H2SeO3**) selenito ioi batez eta bi hidroiz osatuta dagoen konposatu kimiko inorganikoa da, oxoazido motakoa.

## Ezaugarriak 
Azido seleniosoa azido ahula da. Selenio dioxidoa sortzeko berotu besterik ez da egin behar. Azido sulfurosoa baino egonkorragoa ere bada eta kristalizatzerakoan solido zuri baten itxura hartzen du. Erredukzio-oxidazio erreakzioetan oxidatzaile ahul bat bezala jokatzen du. Naturan, hortaz, oxidatzaile ahula da, baina erreakzio-abiadura motela du. Selenitoak ekoizterakoan baseekin erreakzionatzen du.

## Prestaketa 
Azido seleniosoa azido sulfurosoaren familiakoa da, baina errazago bakandu daiteke, egonkorragoa baita. Azido seleniosoa lortu nahi bada, nahikoa da selenio dioxidoa uretan disolbatzea. Egoera solidoan eta kristalizatuta dagoenean, azidoa osatzen duten molekulak elkarren artean hidrogeno lotura bidez lotzen direla ikus daiteke. Disolbatuta dagoenean azido diprotikoa da:

H2SeO3  H+ + HSeO3-; pKa = 2.62

HSeO3-  H+ + SeO3^2- pKa = 8.32

## Erabilerak 
Azido seleniosoaren erabilera garrantzitsu eta ezagunena altzairua babestea eta bere kolorea aldatzea da. Prozesu horiek gehienbat suzko armen altzairuzko zatietan erabiltzen dira. "Hotzetako urdin-iluntzea" izena ematen zaion prozesuan altzairuaren zilar-gris kolorea gris-urdinxka edo beltza bihurtzen da eta prozesu hori burutzeko azido seleniosoa erabili behar da, kobre (II) nitratoa eta azido nitrikoarekin batera. Hala ere, badira emaitza bera lortzeko beste bideak, adibidez, azido fosforikoa eta kobre sulfatoa erabiltzea.

## Osasunean duen eragina 
Selenioaren konposatu gehienek bezala, azido seleniosoa kopuru handietan oso toxikoa da, eta horregatik, kopuru handietan irensten bada hilgarria izan daiteke. Kopuru egokietan ordea, jangarria eta onuragarria da. Selenio bidezko pozoitzearen sintomak kontaktuan egon eta handik ordu ugaritara ager daitezke eta zantzu horiek harridura, goragalea, hipotentsio oso nabarmena eta azkenik, heriotza dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
L'Oréal

'''L'Oréal''' Frantziako enpresa bat da, 1909an Eugène Schueller kimikariak sortua. Clichyn du egoitza eta munduko kosmetiko konpainiarik handiena da. Bere jarduera kosmetikaren arloan garatzen du, ilearen kolorean, larruazalaren zaintzan, eguzkiaren babesean, makillajean, lurrinetan, ilearen zainketan eta gizonentzako zainketan kontzentratuz. Dermatologiari, toxikologiari, ehunen ingeniaritzari eta biofarmazeutikoei buruzko ikerkuntzan aitzindaria da. Estatu Batuetan nanoteknologiako patente gehien duena da.

## Kanpo estekak
Engie

**Engie** Frantziako enpresa talde bat da, elektrizitatea, gas naturala eta energia berriztagarriak sortu eta banatzeko jarduerak egiten dituena. Urteko diru-sarreretan 74 mila milioi euro baino gehiago irabazten ditu eta munduan 160.000 langile dituen zerbitzu publikoetako bigarren enpresarik handiena da. Suez Environnement enpresan ere %35eko partaidetza du, ura tratatzeko eta hondakinak kudeatzeko enpresa dena.

## Kanpo estekak
Legrand (enpresa)

**Legrand** ekipamendu elektriko arloan lan egiten duen Frantziako enpresa da. Frédéric Legrandek taldea 1904an sortu zen eta Limogestik mundu osoan lan egiten du.

## Kanpo estekak
Publicis Groupe

**Publicis Groupe** Frantziako Paris hiriburuan egoitza duen enpresa bat da. Publizitatea ustiatzen duten munduko hiru enpresa handienetako bat da (munduko beste taldeak Omnicom eta WPP dira). Gaur egungo presidentea Maurice Lévy da. Publicis Groupe SAk publizitate digitala eta tradizionala, hedabideen eta agentzia espezializatuen zerbitzuak eta marketin-zerbitzuak (SAMS) hornitzen ditu bezero nazional eta multinazionalentzat

## Kanpo estekak
Dassault Systèmes

**Dassault Systèmes SE** ( ahoskatua; **3DS** laburtua) aholkularitza teknologikoko zerbitzuen Frantziako enpresa da. Taldea 1981ean sortu zen eta mundu osoan lan egiten du 3D diseinu arloan.

## Kanpo estekak
Safran

**Safran** goi teknologiako multinazional frantziarra da, defentsan, ekipamendu aeronautikoan eta segurtasunean espezializatua. Taldea SNECMA (''Société Nationale d 'Étude et de Construction de Moteurs d' Avion*) eta SAGEM (*Société d 'Applications Générales de l' Électricité et de la Mécanique'') 2005ean elkartu ondoren sortu zen. Bulego nagusiak Parisen daude.

## Kanpo estekak
Saint-Gobain

**Saint-Gobain** Frantzian sortu eta administratutako enpresa multinazionala da. Hasieran, XVII. mendean (1665), beirate konpainia gisa hasi zen. Gaur egun, egituretarako eta errendimendu handiko materialak fabrikatzen ditu. Saint-Gobainek mundu osoan saltzen du. Bere salmenta zifra 40.000 milioi dolarretik gorakoa da. 2005eko abenduan Britainia Handiko BPB konpainia erosi zuen, estaldura plaken fabrikatzaile handiena.

## Kanpo estekak
Sanofi

**Sanofi S.A.** Europako farmazia talde bat da, 2004an sortua Sanofi-Synthélabo frantziarraren eta Aventis franko-alemaniarraren bat-egitetik (Hoechst enpresa alemaniarraren eta Rhône Poulenc frantziarraren bat-egitearen emaitza izan zena) sortua. Sanofi munduko farmazia-konpainia nagusietako bat da, lehena Europan eta hirugarrena munduan. Bost kontinenteetako 100 herrialdetan baino gehiagotan dago, eta 80 lantegi industrial baino gehiago eta 100.000 langile inguru ditu mundu osoan.

## Kanpo estekak
Pernod Ricard

**Pernod Ricard** Frantziako enpresa bat da. Konpainiaren produkturik ospetsuenak Pernod eta Ricard pastisak dira. Enpresak beste pastis-mota batzuk ere ekoizten ditu.

Pernod Fils konpainia txikitik birsortu zen enpresa, absenta debekatu ondoren likore anisatuen ekoizle gisa, gaur egun mundu mailako konglomeratu bihurtu da. Austin, Nichols (Wild Turkey whiskyen ekoizlea) enpresaren eta Seagram korporazio zaharraren edari alkoholdunen banaketaren jabea da. 2005ean, enpresak Allied Domecq PLC britainiarra erosi zuen.

2008an Pernod Ricardek V&S talde suediarraren erosketa iragarri zuen, Absolut Vodka marka barne.

## Kanpo estekak
Schneider Electric

**Schneider Electric** Europako konpainia bat da. 1836an Eugène eta Adolphe Schneider anaiek sortu zuten. Bere jarduera nagusiak industria astunean eta elektrikoan zentratzen dira, zehazkiago energiaren kudeaketaren munduko eraldaketa digitalean, eraikin, etxe, azpiegitura eta industrien automatizazioan.

Gaur egun, nazioarteko presentzia duen konpainia da: 100 herrialdetan baino gehiagotan dago. Honako produktu hauek ditu: behe-tentsioko elektrizitate-banaketa, eraikinen kudeaketa eta segurtasuna, erdi-tentsioko eta smartgrideko elektrizitate-banaketa, etengabeko elikatze-iturriak eta datu-zentroetarako eta sareetarako soluzioak, automatizazioko eta industria-kontroleko produktuak, etab.

## Kanpo estekak
Azido seleniko

**Azido selenikoa** (**H2SeO4**) oxoazido motako konposatu inorganikoa da. Bere egitura hobeto irudikatzen duen adierazpena hurrena da: (HO)2SeO2. Kolorerik gabeko konposatua da. Azidoak berak erabilera gutxi ditu, baina bere eratorri den sodio selenatoa beiraren eta animalen pentsuaren ekoizpenean erabiltzen da.

## Ezaugarriak 
Balentzia Geruzako Elektroi Pareen Aldarapenaren Teoriaren (BGEPAT) arabera, azido selenikozko molekulen atomo zentrala selenioa da eta geometria tetraedrikoa hartzen du molekulak, Se-O loturak 161 pm-ko luzera duelarik.

Berrehun gradu zentigradutik gorako tenperaturan deskonposatu egiten da, oxigeno molekularra eta azido seleniosoa emanez:

Tenperatura eta kontzentrazio altuetan azido selenikoak urrearekin erreakzionatzen du, hala, kolore hori-gorrixkako urre (III) selenatoa ematen du:

2 Au + 6 H2SeO4 -> Au2(SeO4)3 + 3 H2SeO3 + 3 H2O

## Prestaketa 
Selenioaren konposatuak oxidazio-egoera baxuetan oxidatuz prestatzen da azido selenikoa. Metodo ezagun bat selenio dioxidoa hidrogeno peroxidoarekin oxidatzea da:

SeO2 + H2O2 -> H2SeO4

Azido sulfurikoa sufre trioxidoa hidratatuz ekoitzi ohi da, alabaina, selenio trioxidoaren hidratazioarekin azido selenikoa lortzen saiatzea ez da bide praktikoa.

Azido selenikoa prestatzeko beste modu bat selenio elementua ur esekian oxidatzea da, kloroa baliatuz:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Balentzia Geruzako Elektroi Pareen Aldarapenaren Teoria

**Balentzia Geruzako Elektroi Pareen Aldarapenaren Teoria** (**BGEPAT**), **BGEPAT teoria** edo **Gillespieren teoria** molekulen edo ioi poliatomikoen egitura aurresateko kimikan erabiltzen den eredu bat da. Teoriaren oinarria atomo batean elektroiak elkarrengandik ahalik eta aldarapen indar txikiena jasateko moduan antolatzen direla da. Hortaz, aldarapen minimo hori bilatuko dute elektroiek atomoaren barnean eta egitura geometriko ezberdinak eratuko dituzte. Aldarapen minimo hori, noski, elektroiak espazioan elkarrengandik ahalik eta urrunen kokatzean eskuratuko da. Teoriari Gillespie-Nyholm teoria izena ere ematen zaio, garatzaile nagusien omenez.

BGEPAT teoriak balentzia-geruzako elektroi pareak hartzen ditu aintzat, zeinak atomo edo konposatu baten Lewisen egitura egitean marra baten bidez irudikatzen diren. Elektroi pare hauek bi motatakoak izan daitezke: lotzaileak edo askeak. Elektroi pare lotzaileak lotura kobalente bat eratuko du bi atomoren artean eta elektroi pare askeak aldiz, ez du inolako loturarik izango. Teoriak molekularen atomo zentrala hartzen du oinarri eta honen elektroi pareek duten jarreraren bidez, molekularen geometria aurresaten du. Hartarako, jakina da elektroi pare aske batek aldarapen indar handiagoa egingo duela elektroi pare lotzaile batek baino.

Molekula baten geometriak zeresana du bere polaritatean. BGEPAT teoriak zeharka molekularen polaritatearen berri ere ematen du; izan ere, molekulak geometria jakin batzuk baditu, lotura polarrak (hala badira) elkar ezeztatu egin daitezke momentu dipolar osoa nulu bihurtuz. Halaber, beste geometria jakin batzuek momentu dipolarren ezeztatzea ezinezko egiten dute. Alabaina, lotura apolarrak dituzten konposatuak beti izango dira apolar.

## Geometria motak 
BGEPAT teoriak geometria jakin batzuk aurreikusten ditu molekulentzat eta hemen azpiko taulan daude ohikoenak:

## Kanpo estekak
LVMH

**LVMH Moët Hennessy • Louis Vuitton**, **LVMH** bezala ezagunagoa (hasiera batean **Louis Vuitton Moët Hennessy**ren siglak), frantziar multinazional bat da, luxuzko lider absolutua eta munduan zehar izen handiko 76 marken jabea. Parisen du egoitza, Frantzian, eta Bernard Arnault du buru, Bloombergeko Billonarioetako indizearen arabera munduko hirugarren gizonik aberatsena.

## Historia 
Enpresa 1987an sortu zen beste bi enpresen bat egin ondoren: Louis Vuitton moden etxea, eta Moët Hennessy. Bigarren hau 1971ean sortua zen beste bi enpresa handien bat egitearen ondorioz: Moët & Chandon, xanpaina marka, eta Hennessy, cognac marka.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :[* LVMH.com, LVMHren webgune ofiziala. ]
Miranda Ebroko urbanoa

**Miranda Ebroko urbanoa** (**Urbano de Miranda de Ebro**, gaztelaniaz) Miranda Ebron autobus zerbitzua da, 40 000 pertsona Miranda Ebroko pertsonari zerbitzatzen diena.

*Miranda Ebroko urbanoa* Miranda Ebroan lan egiten duen hiri-garraioko zerbitzu bakarra da, Miranda Ebroko udalak zuzentzen eta koordinatzen du eta *Autocares Angel Herrera SA* enpresak jarduten du.

Autobusak urdinak dira, eta horiek dira *Autocares Angel Herrere SA* -ko koloreak.

## Historia 
Miranda Ebroko Udalak, 30.000 biztanle baino gehiago zituenez, hiri-garraioko zerbitzua izan behar izan zuen. Hori dela eta, 1975ean, *Autocares Angel Herrera SA* enpresari lizentzia eman zion Miranda Ebroko hiri autobusaren lau lineak martxan jartzeko.

2012. urtean, "U" lau lineak bitan batu ziren, zerbitzua erakargarriagoa eta merkeagoa izan zedin.

Gainera, urte horretan bertan hiru metropolitar ("M") linea sortu ziren: ,  eta .

## Sarea 
Sarea bi motatan banatzen da: hiriko lineak, "U" batekin sinbolizatuak, eta metropolitar lineak, "M" batekin sinbolizatuak.

### Hiriko lineak 
Line nagusiak dira. Maiztasun handiarekin, Miranda Ebroko auzoen arteko lotura ziurtatzen dute. Sareak bi line ditu, biak iparraldetik hegoalderako ardatzak, nagusiki 08: 00etatik 20: 00etara aktibo daudenak.

### Metropolitar lineak 
"Aldiriko" lineak dira. Miranda Ebroko inguruko herrietako biztanleei hirira joateko aukera ematen diete.

### Geldialdiak 
Guztira 58 geltoki daude Miranda Ebron eta beste bat Ribabellosan. Auzo, leku, eraikin edo erreferentzia-izen baten bidez identifikatzen dira. Horietako hirutan bost lineak gelditzen dira, batean bi eta lautan hiru.

## Ustiapena 
Gaur egun, *Autocares Angel Herrera SA* enpresak ustiatzen du sarea laburtua.

### Ordutegia 
Zirkulatzen duen lehen autobusa  lineakoa da. 5: 30ean ateratzen da Ospitaletik Bayasera. 6: 10ean kontrako ibilbidea egin da. Linea horretatik 12 irteera gehiago itxaron beharko dira beste linea bateko autobusak agertzen ikusteko.  linearen kasuan, 8: 30ean, Kiroldegitik, baina eskola-egunetan bakarrik. Gainerakoa 10: 30ak arte joan beharko litzateke, ordu horretan hasten baitira ,  eta  metropoli-lineak.

Jarduera eteten duen lehen linea  linea da, bere azken zerbitzua 11: 00etan eginez. Ondoren,  linearen azken zerbitzua 12: 30ean gertatzen da eta  linearena 15 minutu beranduago, laurden gutxiagora. Arratsaldean,  lineak 21: 00etatik aurrera zirkulatzeari uzten dio,  linea bakarrik utziz 22: 30ak arte, gutxi gorabehera.

## Etorkizuna 
Ez dago aldaketarik etorkizunean aurreikusitako zerbitzuan.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Miranda Ebro

* Miranda Ebroko geltokia
Sodexo

**Sodexo** (lehen **Sodexho Alliance**) Issy-les-Moulineaux kanpoaldean egoitza nagusia duen korporazio multinazionala da. Sodexo munduko janari zerbitzu eta instalazioen administrazio konpainia handienetako bat da, 380.000 langilerekin, 130 nazionalitateren ordezkari bezala, 80 herrialdetan 34.000 lekutan dagoena. 2010eko urte fiskalean (2009ko abuztuan amaitu zen), salmentak 15,3 bilioi eurokoak izan ziren, eta merkatuko kapitalizazioa 6500 milioikoa izan zen. Eskualde bakoitzeko erabilerak honela banatu ziren: %37 Europa kontinentala, %38 Ipar Amerika, %8 Erresuma Batua eta Irlanda, %17 munduko gainerako herrialdeak.

## Kanpo estekak
Ezkerekotxako geralekua

**Ezkerekotxa** Euskal Herriko Arabako tren geraleku bat da, Iruraiz-Gauna udalerrian kokatuta dagoena.

Geralekua 1862ko urtarrilaren 26an ireki zen eta 2010eko urtarrilaren 1an itxia.

## Egoera 
Geralekua honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:

* : 510,800 kilometro-puntua

## Historia 
Geralekua 1862ko urtarrilaren 26an inauguratu zen Gasteiz - Olazti tartea martxan jarri zenean Madril—Hendaia burdinbidea erradialean. 2004ko abenduaren 31tik Renfe Operadorak linea ustiatzen du, Adif trenbide-instalazioen titularra den bitartean.

Geralekua ez zen inoiz oso ezaguna izan, Gasteizekiko hurbiltasunak, Ezkerekotxako biztanleek, ibilgailu pribatua nahiago izatea eragin baitzuen, trenaren ordez.

## Geralekua 
Geralekua La Magdalena baltsa eta Ezkerekotxa herriaren artean dago. Bi nasa ditu, bat bidearen alde banatan, eta Altsasuko aldean bidaiarientzako babesleku bat dago.

## Zerbitzuak 
Tren batek ere ez du geralekuan geldialdirik egiten.

## Etorkizuna 
ArabaTran proiektuaren barruan, Euskotrenek Miranda Ebro - Altsasu lineak bide horretatik zirkulatuko du, eta, beraz, berriro ireki ahal izango da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Operadora

## Kanpo estekak 
* ADIF enpresako web gunea
* RENFE enpresako web gunea
TechnipFMC

**TechnipFMC** petrolio eta gas arloko multinazional frantziarra da, energia-industriarako zerbietzuetan espezializatua. Taldea FMC Technologies estatubatuarra eta Technip frantziarra 2017an elkartu ondoren sortu zen. Bulego nagusiak Londresen, Houstonen eta Parisen ditu.

## Kanpo estekak
STMicroelectronics

**STMicroelectronics** herbeheretar zuzenbideko nazioarteko konpainia bat da, baina frantziar eta italiar jatorrikoa. Egoitza operatibo eta exekutiboa Plan-les-Ouatesen du, Genevatik gertu, eta zirkuitu integratuak (erdieroaleak) garatu, fabrikatu eta merkaturatzen ditu. Munduko enpresa nagusietako bat da erdieroaleen eta Europako lehenengoaren sektore ekonomikoan, bai eta zurrusta-inprimagailuen, MEMSen (Micro-Electro-Mechanical Systems), MPEG kodegailuen eta txartel adimendunen txipen, automobilentzako zirkuitu integratuen, periferiko informatikoen eta haririk gabeko aplikazioetarako txipen segmentuetan ere.

## Kanpo estekak
Kore Peploduna

**Kore Peploduna** 530. urtean eraikitako kore motako eskultura bat da. Atikako lantegietako artistaren batek zizelkatu zuen, Antzinako Grezian, eta Greziako aro arkaikoko maisulanetako bat dela jotzen da.

## Aurkikuntza 
Eskultura Atenasko Akropoliaren hondakinen artean aurkitu zen, Grezian.

## Sinbologia 
Pieza hau kore bat da (grezierazko hitza, «emakume gaztea» esan nahi du; plurala: *korai*), hots, zutik dagoen emakumezko baten eskultura da, Antzinako Greziako Aro Arkaikoko eskultura tipologia bat. Mota bereko bertsio maskulinoa (zutik dagoen gizonezko baten eskultura) kuros deitzen da-

## Ezaugarriak 
Eskulturak izen deskriptibo hori du (Kore Peploduna), doriar peplo bat daraman kore bakarra delako. Ezkerreko besoa aurreratzean eragindako asimetria arin bat du.

* **Egilea:** anonimoa (Atikako lantegiak). Egile berari esleitu zaizkio Rampin zaldizkoa eta Akropoliaren Museoko buru bat ere.
* **Estiloa:** doriar eragina duen Greziako aro arkaikoa.
* **Materiala:** Lanuzte-marmola, polikromiarekin.
* **Altuera:** 120 zentimetro.
* **Eskulturaren janzkera:** doriar peploa eta kita bat.

## Kontserbazioa 
Artelana Atenasko Akropoliaren Museoan (Grezia) dago ikusgai.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cercado probintzia (Beni)

**Cercado probintzia** () Boliviako Beni departamenduko probintzia bat da. 12276 km²ko azalera du eta 2001eko erroldaren arabera 82653 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Thales Group

**Thales** Frantziako elektronika enpresa bat da, merkatu aeroespazial, defentsa eta segurtasunerako informazio eta zerbitzu sistemak garatzen dituena. Bere egoitza Neuilly-sur-Seinen dago (Paris kanpoaldean), eta bere akzioek Euronext Parisen kotizatzen dute. Lehen Thomson-CSF zuen izena eta 2000ko abenduan Thales izena hartu zuen Racal Electronics plc britainiar defentsa elektronikoko taldeak 1.300 milioi liberaren truke erosi eta gutxira. Orain Frantziako Estatuaren jabetza partziala du eta 50 herrialdetan baino gehiagotan lan egiten du. 68.000 langile inguru ditu eta 2010ean 13.100 milioi euro sortu zituen diru-sarreretan

## Kanpo estekak
Belisario Boeto probintzia

**Belisario Boeto probintzia** () Boliviako Chuquisaca departamenduko probintzia bat da. 2000 km²ko azalera du eta 2001eko erroldaren arabera 12277 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
U1 linea (Miranda Ebroko urbanoa)

**Miranda Ebroko urbanoaren U1 linea** Miranda Ebroko autobus linea da.

Sareko linearik erabiliena da, eta bigarren luzeena.

## Historia 
Miranda Ebroko urbanoaren hasierako sarea lau linez osatuta zegoen. 2012an, herriko udalak sare hori bi lerrotan,  eta , ordezkatu eta berregituratzea erabaki zuen.

## Ustiapena 
Gaur egun, *Autocares Angel Herrera SA* enpresak ustiatzen du sarea laburtua.

### Ordutegiak 
[thumb|[Miranda Ebroko zubia]]
## Geldialdiak 
[thumb|[Miranda Ebroko geltokia]]
[thumb|[Miranda Ebroko gaztelua]]

## Etorkizuna 
Oraingoz ez da zerbitzuaren luzapen edo aldaketa berririk aurreikusten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Miranda Ebroko garraioa web gunea
* Autocares Angel Herrera web gunea
Arani probintzia

**Arani probintzia** () Boliviako Cochabamba departamenduko probintzia bat da. 506 km²ko azalera du eta 2001eko erroldaren arabera 24053 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Abel Iturralde probintzia

**Abel Iturralde probintzia** () Boliviako La Paz departamenduko probintzia bat da. 42815 km²ko azalera du eta 2001eko erroldaren arabera 11828 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Sabaya probintzia

**Sabaya probintzia** () Boliviako Oruro departamenduko probintzia bat da. 5885 km²ko azalera du eta 2001eko erroldaren arabera 7114 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Kerluhirreko zutarria

**Kerarako menhirra** edo zutarria () Morbihan departamenduko Carnac herrian, Bretainian, dagoen Neolitoko monumentu megalitikoa da. 1889tik Frantziako Monumentu historikoaren izendapena du. Estatuaren jabetza da.

## Deskribapena 
Zelai batean kokatuta, Kerluir herrixkatik 200 metrotan eta Cloucarnacetik 300 metrotan, 80 metrotan Roch-Vihan trikuharria dago. Gutxi gorabehera hiru metrok garaiera du, 1,2 × 1 mko luzera oinarrian. Erosioak menhirraren alde bat asko markatu du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Menhirra Merimée datu basean.
* :Megalitoraren mapa eta informazioa.
Abuná probintzia

**Abuná probintzia** () Boliviako Pando departamenduko probintzia bat da. 7468 km²ko azalera du eta 2001eko erroldaren arabera 2996 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Antonio Quijarro probintzia

**Antonio Quijarro probintzia** () Boliviako Potosí departamenduko probintzia bat da. 14890 km²ko azalera du eta 2001eko erroldaren arabera 37428 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Andrés Ibáñez probintzia

**Andrés Ibáñez probintzia** () Boliviako Santa Cruz departamenduko probintzia bat da. 4821 km²ko azalera du eta 2001eko erroldaren arabera 1260549 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Aniceto Arce probintzia

**Aniceto Arce probintzia** () Boliviako Tarija departamenduko probintzia bat da. 5205 km²ko azalera du eta 2001eko erroldaren arabera 52570 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
TotalEnergies

**TotalEnergies SE** petrolio eta gas arloko multinazional frantziarra da, La Défensen egoitza duena. 130 herrialde baino gehiagotan lan egiten du, 111.000 langile inguru dituelarik. Total S.A. enpresaren aktibo finantzarioek Parisko burtsako kapitalizaziorik handiena osatzen dute, eta negozio bolumenagatik, euroguneko enpresarik handiena da.

## Kanpo estekak
Men-Bras-de-Kermar-Ker zutarria

**Men-Bras-de-Kermar-Ker zutarria** edo menhirra () Morbihan departamenduko Moustoir-Ac herrian, Bretainian, dagoen Neolitoko monumentu megalitikoa da. 1924tik Frantziako Monumentu historikoaren izendapena du.

## Deskribapena 
Kermarquer-la-Lande herrixkatik 270 metrotan dago, Keraratik 470 metrotan. 300 metrotan Kerarako zutarria dago.
Zutik jarritako harri honek neurri hauek ditu: 6,8 metro ditu. Oinarria, ia laukizuzena, 3,8 m² ditu. Zutarria ipar-mendebaldera makurtuta dago.

Zutarriak grabatu sinbolikoak ditu hiru aldetan: ilargi erdiak edo ilgorak eta aizkorak. Ipar-mendebaldera begira ez dago inongo sinbolorik.
 
Inguruan beste harri handi bat dago, agian beste menhir, gizakiak egindako markekin. 150 m. mendebaldera, erreka batean ainguratuta, 1,8 m2-ko altuera duen menhir isolatua dago.

## Ingurua 
Zutarria baso batean dago kokatuta, soilgune batean.

## Historia 
Trikuharria Neolitokoa da. 1847an haren inguruko informazioa jaso zen. Langleko kondeak Société polymathique du Morbihan elkarteari eman zion 1914ko martxoaren 26an. Eraikina 1924ko apirilaren 23ko dekretuaren bidez monumentu historiko gisa sailkatuta dago.

## Iruditegia 

Menhir_de_Kermarquer_(Moustoir-Ac)_4483.JPG|Ikuspegi orokorrra.
Menhir de Kermarquer (Moustoir-Ac) 4484.JPG|Inguruan beste harri handiak ikusten dita.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Menhirra Merimée datu basean.
* :Zutarriaren mapa eta argazkiak.
Landomako gurutzea

**Landomako gurutzea** () Pleugriffet herrian dago, Bretainiako Morbihan departamentuan. 764.departamenduko errepidean dago. XVII. mendekoa da. 1934ko martxoaren 20tik Frantziako Monumentu historikoaren izendapena du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vinci SA

**Vinci SA** Frantziako industria talde bat da. Vincik eraikinak, obra handiak, garraio azpiegiturak, errepideak, autobideak, trenbideak, aparkalekuak eta energia azpiegiturak eraikitzen ditu. Halaber, munduko emakida-operadorerik handienetako bat da. Vinci taldeak 183.000 langile ditu mundu osoan. 2019an 48.000 milioi euroko diru-sarrerak izan zituen.

Vincik Parisko burtsan kotizatzen du eta CAC 40 indizearen parte da.

## Kanpo estekak
Veolia

**Veolia Environnement S.A.**, orokorrean **Veolia** soilik, Frantziako enpresa multinazionala da. Autoritate publikoek kudeatu ohi dituzten zerbitzu eta zerbitzuen hiru arlo nagusitan jarduten du: uraren kudeaketa, hondakinen kudeaketa eta energia-zerbitzuak. 2019ko urtarrilera arte, Veolia Transport (geroago Transdev) filialaren bidez garraio-zerbitzuak ere kudeatzen zituen. 2012an, Veoliak 318.376 langile zituen 48 herrialdetan. Urte horretan 29.400 milioi euroko diru-sarrerak izan zituen. Euronext Parisen kotizatzen du. Aubervilliersen du egoitza.

## Kanpo estekak
Vivendi

**Vivendi SA** telekomunikazio- eta entretenimendu-merkatuetan presentzia duen talde frantziarra da, eta mundu mailako diskogintzan, zinematografian eta telebistan akziodun nagusia da Universal Music Group eta Canal+ Groupe subsidiarioen bidez.

Konglomeratua handituz joan da, uren tratamendurako enpresa publiko gisa sortu zenetik, komunikabideen eta entretenimendu-industrien sektoreko Europako holding pribaturik handiena izatera iritsi arte; horietan, jabetzak eta partaidetzak ditu musikako, telebistako eta zinemako negozioetan (*streaming* plataformetan barne), bideo-jokoetan, telekomunikazioetan eta sarreren salmentan.

## Kanpo estekak
Amadeus IT Group

**Amadeus IT Group**, sarritan **Amadeus** bezala ezaguna, bidaien industriarako soluzio teknologikoak ematen dituen enpresa bat da. 1987an sortu zuten Air France, Lufthansa, Iberia L.A.E. eta Scandinavian Airlines System airelineen arteko aliantza estrategiko batekin (*joint venture*), informazio zerbitzuen eta erreserben mundu mailako hornitzaile bat sortzeko.

## Kanpo estekak
Coccoidea

***Coccoidea*** Hemiptera ordenako intsektuen superfamilia bat da. 8.000 espezie inguru ditu bere barnean. Espezi asko benetako izurriteak dira.
 
## Familiak 
## Kanpo estekak
Abengoa

**Abengoa** azpiegitura, energia eta ur sektoreetan espezializatutako enpresa multinazional espainiarra da. Abengoa 1941eko urtarrilaren 4an sortu zuten Javier Benjumea Puigcerverrek eta Jose Manuel Abaurre Fernandez-Pasalaguak, eta Sevillako Palmas Altas campusean du egoitza. Egungo presidentea Gonzalo Urquijo Fernández de Araoz da.

1996an merkatu jarraituan kotizatzen hasi zen, eta 2008ko urtarrilaren 2tik 2013ko uztailaren 1era arte Ibex 35 indizean.

## Kanpo estekak
U2 linea (Miranda Ebroko urbanoa)

**Miranda Ebroko urbanoaren U2 linea** Miranda Ebroko autobus linea da.

Sareko azken linea da bidaiariei eta distantziari dagokienez.

## Historia 
Miranda Ebroko urbanoaren hasierako sarea lau linez osatuta zegoen. 2012an, herriko udalak sare hori bi lerrotan,  eta , ordezkatu eta berregituratzea erabaki zuen.

## Ustiapena 
Gaur egun, *Autocares Angel Herrera SA* enpresak ustiatzen du sarea laburtua.

### Ordutegiak 
thumb|*Bilbo errepidea* geldialdia

## Geldialdiak 
[thumb|[Miranda Ebroko geltokia]]

## Etorkizuna 
Oraingoz ez da zerbitzuaren luzapen edo aldaketa berririk aurreikusten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Miranda Ebroko garraioa web gunea
* Autocares Angel Herrera web gunea
Porta Maggiore

**Porta Maggiore** (), edo **Porta Prenestina**, III. mendeko Erromako Aureliar Harresiaren ekialdeko ateetako bat da.

Atetik bi galtzada zahar pasatzen ziren: Via Praenestina eta Via Labicana. Via Prenestina, Praeneste herrirako ekialdeko bidea zen (gaur egungo Palestrina). Via Labicana (gaur egun Via Casilina deitua) hiriaren hego-ekialderantz doa.

Jatorrizko atea, Klaudio enperadoreak eraiki zuen 52. urtean, harresia baino mende batzuk lehenago, eta bi akuedukturen erdian zeuden arkuez osatua zegoen, Aqua Klaudia eta Anio Novus. Maggiore, trabertino zurizko arku bikoitz monumental bat bezala eraiki zen, eta Klaudio, Vespasiano eta Tito enperadoreak akueduktuetan egindako lanagatik goraipatzen dituzten idazkunak ditu. Jatorrian Porta Prenestina bezala ezagutzen zen.

Aureliano enperadoreak, atea, Aureliar Harresiaren zati bihurtu zuen 271ean. Ondoren, are gehiago aldatu zen Honorio enperadoreak harresiak 405ean hedatu zituenean. Oraindik ikus daitezke Honoriok erantsitako guardiako kuartel baten zimenduak, atearen goialdea, Honoriok eraiki zuen bezala, Portaren ezkerraldera eramana izan zen bitartean.

Atetik gertu, harresitik kanpo, Marko Virgilio Eurysacesek eraikitako Okinaren Tumba dago.

## Atearen goikaldeko inskripzioak 
Teilatupean hiru inskripzio ikus daitezke oraindik (atearen bi aldeetan errepikatuak). Goikoak 'Anio Novus eta Klaudio enperadorea aipatzen ditu, atea eraikitzeagatik:

TI. CLAVDIVS DRVSI F. CAISAR AVGVSTVS GERMANICVS PONTIF. MAXIM.

TRIBVNICIA POTESTATE XII COS. V IMPERATOR XXVII PATER PATRIAE

AQVAs CLAVDIAM EX FONTIBVS QVI VOCABANTVR CAERVLEVS ET CVRTIVS A MILLIARIO XXXXV

ITEM ANIENEM NOVAM A MILLIARIO LXII SVA IMPENSA IN VRBEM PERDVCENDAS CVRAVIT

(52. urtean Tiberio Klaudio Zesar Augusto Germaniko enperadoreak Klaudiako urak izan zituen eta Caeruleus eta Curtius Milliario 45 izeneko iturburuetatik ekarri zituen, eta 62. millarioko Anio Novus bezala, biak bere baliabideetakoak).

## Bibliografia 
* Ball Platner, Samuel (abril de 2002). Ashby, Thomas, ed. *A Topographical Dictionary of Ancient Rome*. Londres: Oxford University Press Reprints. pp. 412 y 413. .

## Kanpo estekak
Agamemnonen maskara

**Agamemnonen maskara**, Heinrich Schliemann prusiar arkeologoak 1876an Mizenasko akropolian aurkitutako objektu arkeologiko bat da. Urrezko hil mozorro bat da, hilobian zegoen gorputz baten aurpegiaren gainean jarria aurkitu zena. V. Schliemannek, Agamemnon errege greziar ospetsuaren gorpua aurkitu zuela pentsatu zuen, eta, horregatik, mozorroak, bere izena jaso zuen. Hala ere, ikerketa arkeologiko modernoek, maskara, K.a. 1550 eta K.a. 1500 artean datatua egon daitekeela iradokitzen dute. K.a. 300. urtean, Agamemnonen bizitzari eman ohi zaiona baino lehenago (300 urte inguru). Hala ere, bere izena mantendu du. Maskara Atenasko Arkeologia Museo Nazionalean dago ikusgai, eta Mizenasko Arkeologia Museoak, berriz, haren kopia bat.

## Aurkikuntza 
Heinrich Schliemannek aurretik Mizenasko aztarnategia bisitatu eta baimenik gabe 34 ebaki ireki bazituen ere, indusketa ez zen ofizialki 1876 arte hasi.

Une horretatik aurrera, hiru hilabete besterik ez zituen behar izan ospea eman zion aurkikuntza aurkitzeko: hobi bertikaleko sei hilobiz osatutako multzo bat, A Zirkulua izenekoa, 18 pertsona eta hil hatu ikusgarri batzuk zituena. Hilobiak lurrean zulatu ziren, 4-5 metroko sakoneran, eta lurra, hormak eta sabaia zituzten. Hildakoak, hilobiaren lurrean jartzen ziren, hil hatu eta animalien eskaintzekin batera, hilobiak habeekin ixten ziren, eta, ondoren, hilobia lurrarekin estaltzen zen, hobi bakoitzaren goialdean hilarri bat jarriz.

K.a. XVII. mendean datatuak daude. K.a. 38an, hilobiek, buruzagi gerlari edo noble baten edo gehiagoren familia zuten. Aurkitutako piezen kopuru handiak eta luxuak teoria hau babesten dute. Horien artean, 15 kg urre, metal honetako kopak, diademak, bitxiak, orratzak edo paparrekoak, brontzezko ezpata bat helduleku esmaltatuarekin, daga bat, hau ere brontzezkoa, ehiza eszena batekin eta hamahiru hilarrirekin. Hilobi hauen aurkikuntzari esker, mizenastar artearen lehen irudikapena zirenak, mizenastarrak oso herri komertziala zirela jakin zen, luxuari oso emana zegoen klase altu batekin, honela, kretar bezalako kulturen nolabaiteko eragina ere ikusten delarik. Misterio bat da herri ia mitiko honen gainbehera.

## Deskribapena 
A hilobietako zirkuluan aurkitutako hatua oso aberatsa da, koroak, ezpatak, kopak, labanak, Baltikoko anbarra eta hainbat maskara aurkitu baitira. Agamemnonen mozorroa, a hilobietako Zirkuluan aurkitutako bostetako bat da, hiru, IV. hilobian aurkituak izan ziren, eta, V. hilobian, bi aurkitu ziren. Gainera, III. hilobiko bi haurren aurpegi eta eskuak urrezko orri batez estalita zeuden, horietatik batek begientzako zuloak zituelarik.

Hilobiak benetakoak dira. Gizonen aurpegi guztiak ez zeuden maskaraz estalita, eta gerlariak izateak, euren hilobietan armak egoteak adierazten du. Urre eta diseinu zainduko objektu kopuruek ohorea, aberastasuna eta estatus soziala adierazten dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
M2 linea (Miranda Ebroko urbanoa)

**Miranda Ebroko urbanoaren M2 linea** Miranda Ebroko autobus linea da.

Kilometro eta bidaiari kopuruari dagokionez, hirugarren linea da

## Historia 
2012an, Miranda Ebroko pedaniak garraio falta arintzeko, Miranda Ebroko Udalak hiru linea "metropolitar" martxan jartzea erabaki zuen:   eta .

## Ustiapena 
Gaur egun, *Autocares Angel Herrera SA* enpresak ustiatzen du sarea laburtua.

### Ordutegiak 
## Geldialdiak 
[thumb|[Ribabellosa (Araba)|Ribabellosa geldialdia]]

## Etorkizuna 
Oraingoz ez da zerbitzuaren luzapen edo aldaketa berririk aurreikusten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Miranda Ebroko garraioa web gunea
* Autocares Angel Herrera web gunea
Hadrianoren tenplua

**Hadrianeum** edo **Hadrianoren tenplua**, 145ean eraiki zen, eta, gaur egun, Piazza di Pietran dagoen eraikin bati atxikita dago. Tenplua, bere oinordekoa izan zen Antonino Piok eraiki zuen Hadriano enperadorearen omenez.

Tenplu erromatarretik, gaur egun, 15 metroko altuerako hamaika zutabe korintoar baino ez dira kontserbatzen, lau metroko altuerako podium baten gainean. Tenpluaren hondakinak XVII. mendeko Carlo Fontanaren eraikuntza batean txertatuta daude. Eraikinean Erromako burtsak funtzionatu zuen.

Hadrianeumaren grabatua, Alo Giovannolik egina 1615ean.

Hadrianeumeko grabatua, c.1750.

Tenplu oktastilo bat zen eta 15 zutabe zituen luzeran, horietatik lau desagertu direlarik, naos batekin. Inperioko zenbait probintzia irudikatzen zituzten erliebeekin apaindua zegoen gaur egun, hiru museotan barreiatuta daudenak: Kapitolioko Museoak, Palazzo Massimo alle Terme jauregfina dagoen Erromako museo nazionala eta Napolesko Museo arkeologiko nazionala. Egun, Hadrianori eskainitako museo bat eta arte-galeria bat daude eraikinean

## Irudi galeria 

Fitxategi:Piranesi-16029.jpg
Fitxategi:Temple of the Deified Hadrian (Hadrianeum), Campus Martius, Rome (16115428828).jpg
Fitxategi:Area Pantheon Tempio e Colonna di Marco Aurelio - Gismondi.jpg
Fitxategi:Temple of Hadrian Rome.jpg
Fitxategi:Colonna - Tempio di Adriano ricostruzione 1000165.JPG|Tenpluaren maketa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
El famoso Bernardo (Cervantes)

***Bernardo*** Miguel de Cervantesek idatzi omen zuen liburu baten izenburua zen. Erreferentzi batzuetan aipatzen da baina galdutzat eman da.

## Aipamenak 
Miguel de Cervantesek berak *Los trabajos de Persiles y Sigismunda* liburuaren eskaintzan aipatu zuen. Eskaintza Pedro Fernández de Castro y Andraderi zuzenduta zegoen. Zehatz-mehatz hau esan zuen: "el famoso *Bernardo*". Kasu honetan "famoso" ez zen "ospetsua", "ospea merezi zuela" baizik. *Bernardo* idatzi ondoren Cervantesi ez omen zion ezer gelditu, "ciertas reliquias y asomos" bakarrik.

## Hipotesia 
Daniel Eisenbergek liburu horren inguruko hipotesia zabaldu zuen. Haren uztez izenburuko Bernardo Erdi Aroko heroia izan zen Bernardo del Carpiori egiten dio aipamen. Cervantesen ustez garaiko espainiarrek Zalduntza liburu egokiagoak behar zituzten, bertako heroien abenturak azaltzen zituzten lanak eta ez kanpotik ekarritakoak. Testuinguru horretan horrelako lan batean hasia zegoen idazlea; hortik Eisenbergek asmoa eta izenburua arteko lotura planteatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
François-Louis Cailler

**François-Louis Cailler** (Vevey, 1796ko ekainaren 11 &ndash; Corsier-sur-Vevey, 1852ko apirilaren 6a) Suitzako lehen txokolate ekoizlea izan zen, Cailler txokolate konpainiaren sortzailea.

## Biografia 
Lehen aldiz bertako azoka batean probatu zuen txokolate italiarra, eta lau urte eman zituen Turinen (Italia) txokolatea prestatzeko trebetasunak eta ezagutzak lortu arte. 1819an lehen txokolate fabrika sortu zuen. Hasieran, txokolatea azukrearekin ehotako kakao-baba nahasketa bat zen, produktu exotiko bat, aberatsek bakarrik onar zezaketena. Suitzara itzuli zenean, lehen txokolate fabrika ezarri zuen Corsierren, Veveytik gertu. 1825ean, bigarren fabrika bat ireki zuen, gero Julian semeari eta Daniel Peter-ri saldu ziena.

François-Louis Cailler Suitzako lehen txokolate-ekoizletzat hartzen da, eta, gainera, aitzindaria izan zen elaborazio-prozesuaren automatizazioan. Berrikuntza nagusia barretan sor zitekeen txokolate leun baten garapena izan zen. Hau mundu mailako sentsazioa izan zen.

## Cailler etxea 
Cailler Suitzako erakunde bat da, esnedun txokolate ospetsua sortzen aintzindariak. Nestlerekin bat egin zuenetik, txokolate industriaren inperioa eratu zuen.

Hainbat lantegi erosi eta enpresa aurrera atera ondoren, Daniel Peterrek, bere semeordea, berriro ekin zion negozioari eta txokolate esnea asmatu zuen 1875ean. Hamabost urte geroago, 1890ean, konpainiak pralinesak asmatu zituen.

1898an, Alexandre Cailler, Louis Caillier-en bilobak, gaur egungo txokolate fabrika ireki zuen Brocen, Suitzaren bihotzean, larreetan oso emankorra den eskualdea.

2010ean, Cailler txokolateen ospearen eta Suitzako eskualde batean zuten egoeraren ondorioz, Maison Cailler ireki zen, txokolatearen eta Caillerren historia eta elikagai preziatu honen ekoizpen prozesuak ezagutzeko gunea.

## Cailler etxea gaur egun 
Suitza, bere txokolatearengatik da ezaguna. Alpeetako herrialdean Cailler fabrika mito bat da. 1929an Nestlek erosi zuen enpresa, eta gaur egun posible da berriki inauguratu den Maison Cailler bisitatzea, Broc-Gruyèren.
thumb|Cailler etxea, Suitza.
Bertan, txokolate honen fabrikazioaren sekretuak ezagutu nahi dituztenentzako zentro berri bat da, iraganeko hainbat eszenatokiren bidez, produktuen historiari buruzko daturik interesgarrienak ezagutzen dira.

### Caillerren historia 
Bisitaren indarguneetako bat txokolate dastaketa da. Dena lanpostu txiki batean hasten da, eta langile batek brantxeak probatzera ematen ditu, konpainiaren produktu izarretako eta zaharrenetako bat. Maison Caillerren bisita txokolatearen historian zehar egindako ibilaldi batetik hasten da. Igogailu bat jaitsiko da txokolatearen jatorriaz hitz egiten duen areto batera, Azteken giza sakrifizioen garaiarekin hasiz.

### Prozesuaren bisita 
Ibilbide historikoaren ondoren, bisita didaktikoa hasten da. Areto handian, hainbat eragilerekin osatutako panelak erakusten dira, txokolatea egiteko prozesuan parte hartzen duten herrialde exotikoetako langileetatik hasi eta Broc lantegian aritzen direnekin amaituz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jupiter Estatorren tenplua

**Jupiter Estatorren tenplua**, Erromatar Foroaren barnean zegoen Antzinako Erromako tenplu bat zen.

Tenplua, elezaharraren arabera, lehenik Romulok sortu zuen, Foroaren barnean sabinarren aurka gertatutako gudu baten ondoren. Gudu honetan zehar, erromatarrak, Via Sakran muinoan gora erretiratzera behartuak izan ziren, baina, Mugoniako Atean, Romulok, Jupiter deitu zuen, tenplu bat eskainiz, honek, Sabinotarren aurrerapena geldiarazten bazuen, hala gertatu zen bezala, Erromatarrek, berriz elkartu eta, azkenik, Sabinoak garaitzeko aukera izan zutelarik. Toki honen gainean, Romulok tenplua sortu zuen, ziuraski, Atearen kanpoaldean. Santutegi hau ez litzateke tenplu bat izango (*aedes*), baizik eta hesi batez edo harresitxo baxu batez inguratutako aldare baten antz handiagoa izango luke.

## Ondorengo eraikuntza 
294an K. a. K. a. 38an, Marko Atilio Regulok, antzeko boto bat egin zuen antzeko egoera batean, erromatarrak, Samnitarren aurkako gudu bat galtzen ari zirenean, baina, mirariz, egoera erabat aldatu zen, eta etsaia garaitu zuten. Ondoren, tenplu (aedes) bat eraiki zuen aldare zaharra zegoen tokian.

## Katilina 
Tenplu honetan izan zen, K. a. 63ko azaroaren 8an. K. a. 49an, senatua, Marco Tulio Zizeron kontsulari, Katilinaren aurkako lehen hitzaldi ospetsua ematen entzutera bildu zen.

## Kokapena 
Mugonia Atearen kokapena ezagutzen ez denez, tenpluarena ere ez da erabat identifikatzen. Iturri idatziek argibide batzuk ematen dituzte, Atearen kanpoaldean, Via Sakraren punturik altuenean edo Palatinoko muinoan, Romuloko Erromaren kokagunean.

Adostasun handia dago Titoren arkuaren ondoan, Palatinoko muinoaren iparraldeko hegalean. 1827an Erdi Aroko dorre bat eraitsi zutenean, antzinako eraikin baten hondakinak agertu ziren, sarritan tenplu honen zimendu bezala identifikatuak.

Filippo Coarelli arkeologo italiarrak forotik gertuago kokatzen du, Antoninoren tenplua eta Faustinaren artean eta Maxentzioren basilikaren artean, non Romuloren tenplua deritzona eraikitzen den. Bere argudioak Majentzio Basilika eraiki aurreko Bide Sakratuaren ibilbidean, hiriko eskualde administratiboetako muga ezagunetan eta eskualde bakoitzeko monumentuen zerrendetan oinarritzen dira. Beraz, Titoren Arkutik gertu kokatzeak ez luke lekurik izango, eskualde administratibo desegoki batean egongo bailitzateke, antzinako idazleen zerrendetako gainerako eraikinekin bat ez etortzeaz gain, eta, hala ere, Romuloren tenplua bide sakratuan deritzona egokituko litzateke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The History of Cardenio

***The History of Cardenio*** (Cardenioren historia), sarritan ***Cardenio*** bezala aipatua, John Fletcher eta William Shakespeareri egotzitako antzezlana da. 1613an antzeztua izan zen eta horregatik dakigu idatzia izan zela. Jasotako pasarte batzuei esker Gary Taylor espezialistak 2007an lanaren berrosaketa plazaratu zuen.

## Historia 
*On Kixote Mantxakoa*ren lehen zatia ordurako ingelesera itzulita zegoen, 1612, Thomas Shelton itzultzialearen eskutik. *Kixote*n badago oso pasarte ezaguna, Cardeniorena; horretan inspiratu omen ziren William Shakespeare eta John Fletcher egileak. Jakin badakigu antzezlana bi aldiz antzeztu zela The King's Men konpainiaren eskutik. Baina, dirudienez, Globe antzokia sufritu zuen sute batean, antzezlana 1613an desagertu egin zen. Dena dela, lan horren kopia bat ba omen zegoen, baina, *The History of Cardenio* alegia, 1653an aipatutako bi idazleei egotzita. 1727an Lewis Theobald *Falsehood bikoitza* lana prestatu zuen, horretarako aurretik hiru eskuizkribu birformulatuz, horietako aipatutako *Cardenioaren historia*. Egia da obra horrek Cardenioren historia "On Kixote"n agertzen den bezala jasotzen zuela eta, horregatik, Theobaldek galdutako lanaren eskuizkribua zuela pentsatu zen.

## Berrosaketa 
2007an, Gary Taylor estatubatuarrak, Lewis Theobald-en *Double Falsehood* liburua hartuta, jatorrizko lana berrosatzen saiatu zen eta plazaratu zuen berriro ere taularatzeko asmoz. Dena dela, espezialista guztiak ez daude ados eta batzuen iritziz lan hori inoiz ez zen izan.

## Pertsonaiak 

* Don Ricardo de Aguilar Dukea
* Don Pedro de Aguilar, seme nagusia
* Camilo
* Cardenio, Camiloren semea
* Luscinda (edo Lucinda), Cardenioren maitalea
* Don Bernardo, Luscindaren aita
* Don Fernando de Aguilar, Dukearen bigarren semea
* Don Fernandoren morroia
* Fabián
* López
* Dorotea
* Dorotearen neskamea
* Gerardo, Don Fernandoren morroia
* Hiritar bat
* Dorotearen morroi bat
* Artaldeen jabea
* Lehen artzaina
* Bigarren artzaina
* Zaldun bat
* Kortesauak, neskame bat, apaiz bat, bat edo bi artzain, zaldun bat, zerbitzariak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :*The History of Cardenio*ren argumentua.
Artesonraju

**Artesonraju**, Andeetako mendi bat da, Cordillera Blanca mendikatean eta Peruko erdialdean. 6.025 metroko garaiea du.

Maiz Paramount Pictures zinemagaintza ekoiztetxearen logoan agertzen den mendiaren eredua dela aipatzen da.