María Remedios del Valle

**María Remedios del Valle** edo **Remedios Rosas** (Buenos Aires, ç 1766 &ndash; 1847ko azaroaren 8a), militar afroargentinarra izan zen. *Aberriaren ama* izenez ezaguna, armadako sarjentu nagusiaren kargua lortu zuen.

Argentinako Independentzia Gerran aritu zen Iparraldeko Armadan bai Rio de la Platako britaniar inbasioaren aurka, bai Maiatzeko Iraultzan, bai Ayohúmako batailan Manuel Belgranoren agindupean, Ayohúmako neskatoetako bat izanik.

Haren omenez, azaroaren 8an *“Afroargentinarren eta afro kulturaren egun nazionala”* ospatzen da Argentinan, arrazakeriaren aurkako sinbolo bilakatuz.''*

## Biografia 
1766an edo 1767an jaio zen Peruko Erregeorderrian, Buenos Aires hiria Río de la Platako Erregeorderriaren hiruburua zenean. Río de la Platako Bigarren Inbasio britaniarraren garaian, hiria arrakastaz defendatu zuen talde milizianoetako bati, Andaluziarren Tertzioari lagundu zion. Komandantearen arabera Remedios bizkar-zorroen zaintzan aritu zen, haien karga arinduz.

Maiatzeko Iraultzan, Peru Garairako lehen espedizio laguntzailea antolatu zenean, gerora Iparraldeko Armada deitu zena, Remedios Bernardo Joaquín de Anzoátegui kapitainaren agindupean aritu zen, senarrari eta bi semeei laguntzen, hirurak hil zirela.

María Remedios del Vallek laguntzaile gisa jarraitu zuen Peru Garaian eta ondoren, Tucumango guduaren bezperan, Manuel Belgrano jeneralaren aurrean zaurituak zaintzeko prest agertu zen, baina horrek eskaerari uko egin zion bere tropen artean emakumeak nahi ez zituelako. Hala ere, Remedios frontera joan zen eta soldaduek esker onez *Aberriaren ama* ezizena jarri zioten. Garaipenaren ondoren, Belgranok bere armadako kapitain izendatu zuen.

Saltako batailan garaitu ondoren, Vilcapugion garaitu zuten Belgrano, eta atzera egin behar izan zuen. 1813ko azaroaren 14an, Ayohúmako batailan Remedios balaz zauritu eta harrapatu zuten. Presoen esparrutik hainbat ofiziali ihes egiten lagundu zien eta ondorioz bederatzi egunez jipoitu zuten, orbainak betiko utziz. Ihes egitea lortu zuen eta Martín Miguel de Güemes eta Juan Antonio Álvarez de Arenalesen agindupean borrokatzen eta zaurituei laguntzen jarraitu zuen.

Diputatuek 30 pesoko pentsioa ematea bozkatu zuten (garaiko garbitzaile batek 20 peso irabazten zituen), María Remedios del Vallek eskatu zuen egun beretik (ezer kobratu ez zuen hilabete guztietan atzeraeraginik ordaindu gabe).

1828ko uztailaren 28an espedientea Kontularitza Nagusira pasatu zen eta 1829ko azaroaren 21ean Del Valle zalditeriako sarjentu nagusi bihurtu zen. 1830eko urtarrilaren 29an Elbarrien Kidegoko Plan Nagusian sartu zuten, bere klaseko soldata osoarekin. 1832ko urtarriletik apirilera, 1833ko apirilaren 16tik 1835eko apirilaren 16ra bitartean, soldata bikoitzeko zerrendetan agertu zen.

1835eko apirilaren 16an, Juan Manuel de Rosasen dekretu bidez, sarjentu nagusiko maila zuen plan aktibo handienera aldatu zen, pentsioa %600 baino gehiago igo zitzaion. 1836ko azaroko pentsio-zerrendan, María Remedios del Valle Remedios Rosas izenarekin agertzen da (agian miseriatik atera zuen gobernadorearenganako esker onagatik). 1847ko urriaren 28ko zerrendan 216 pesoko pentsio baten azken ordainagiria agertzen da.

1847ko azaroaren 8ko zerrendan, ohar batek honelaxe dio: «*Zalditeriako nagusia Remedios Rosas anderea hil da*».

### María Remedios del Valleren ekarpena berriro ere ezabatzea 
1870. urtearen inguruan Argentinako historia berridazteko saiakera handi bat egin zen, non afroargentinarren ekarpena ezabatzeko mugimendu bat eman zen, inoiz bertan egon, parte-hartu eta ekarpenik egin ez balute bezala, eta Nazioaren zuritasunaren mitoa zabalduz. Aberriaren ama beltz bat historia zuri horrekin bat egiten ez zuenez, bere irudia berriro ere ahanzturan geratu zen. 

### María Remedios del Valleren mugimendu afroargentinarraren aitzindari 
2013an azaroaren 8a *Afroargentinarren eta afro kulturaren egun nazionala ezarri zen Argentinan,*
* Octavio Sergio Picoren, Agustin Pedro Justoren gobernuko Hezkuntza Kontseilu Nazionaleko lehendakariaren ekimenez, Buenos Aires hiriko kale batek bere izena darama. Buenos Airesko eskola batek ere «Capitana María Remedios del Valle» izena du bere omenez.
* Argentinako Nazioaren Biltzarrak 2013ko apirilaren 24an zehatutako 26852 Legeak *“afroargentinarren eta afro kulturaren Egun Nazionala”* izendatu zuen azaroaren 8a, María Remedios del Valleren omenez.
* 2010eko maiatzaren 26an, Argentinako Bigarren Mendeurrenaren omenezko Diputatuen Ganberan, Cecilia Merchán eta Victoria Donda diputatuek lege-proiektu bat aurkeztu zuten Del Valleren omenezko monumentu bat eraikitzeko.
* 2018ko abenduaren 10ean, Santa Rosa hiriko (La Pampa probintzia) Ferrando 548 kaleko 25. zenbakiko eskolan, hezkuntza-komunitateak monumentu alegoriko bat inauguratu zuen.
* 2021eko urrian, Rosario hiriko 90. eskolak María Remedios Del Valle izena hartu zuen, Franklin Roosevel ordeztuz. Hautaketa hezkuntza-komunitateak egin zuen plebiszitu baten bidez.
* 2022an, Argentinako 500 pesoko billete berriaren irudi proposatu zuten Manuel Belgranorekin batera.
* 2022ko azaroaren 8an, Afroargentinarren eta Afro Kulturaren Egun Nazionala ospatzeko, bere irudiaren monumentu bat jarri zen Castelao plazatxoan, Konstituzio auzoan. Monumentua Alexis Minkiewicz, Gisela Kraisman eta Louis Yupanki eskultoreek diseinatu zuten elkarlanean.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Yaben, Jacinto R.: *Biografías argentinas y sudamericanas*, 1938.
* Cutolo, Vicente Osvaldo: *Nuevo diccionario biográfico argentino (1750-1930)*. Buenos Aires: Elche, 1968.
* Sosa de Newton, Lily: *Diccionario biográfico de mujeres argentinas*. Buenos Aires, 1972.
* *Registro oficial del Gobierno de Buenos Aires*. Buenos Aires: Imprenta de la Independencia, 1827 y 1828.
* Mizraje, María Gabriela: *Argentinas de Rosas a Perón*. Buenos Aires: Biblos, 1999. ISBN 9507862234, 9789507862236.
* Pistone, J. Catalina: «La sargento mayor María Remedios del Valle», en la *Gaceta Literaria de Santa Fe*. n.º&nbsp;100, 1998.
* Guzmán, Florencia: «María Remedios del Valle. “La Capitana”, “Madre de la Patria” y “Niña de Ayohuma”. Historiografía, memoria y representaciones en torno a esta figura singular», *Nuevo Mundo Mundos Nuevos* [Online], Debates, En línea desde 16/12/2016, accedido 17/2020. URL : http://journals.openedition.org/nuevomundo/69871 ; DOI : https://doi.org/10.4000/nuevomundo.69871

## Kanpo estekak 
* «María Remedios del Valle, la madre de la Patria» (*VAS)*.
* «La Madre de la Patria» (*El Argentino,* Buenos Aires).
* «Las mujeres de Mayo» (*La Nación,* Buenos Aires).
* María Remedios del Valle (Radio Nacional, Buenos Aires).
* María Remedios del Valleren aldeko monumentua egiteko lege proiektua » (Cámara de Diputados de la Nación, Buenos Aires).
* «La capitana del general Belgrano» (Aecba, Buenos Aires).
* María Remedios del Valleren aldeko blog-a.
* Quién fue María Remedios del Valle Rosas, la Madre de la Patria ( *90 Lineas,'' La Plata, Argentina).