open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bagrat I.a Iberiakoa

**Bagrat I.a** (georgieraz: La Bagrationi dinastiako (876 hila), Iberiako (Georgia modernoa) printze presidentea izan zen 830etik hil zen arteraino.

Bagratek bere aita Ashot I.arengandik heredatu zituen Iberiako printze presidente kargua eta kuroparitate titulu bizantziarra. Giorgi Merchule X. mendeko idazle georgiarrak dioenez, Bagrat kuropakume gisa berretsi zuten, aitaren ondoren, bere anaiek — Adarnase, eta Guaram. Bagratek bere anaiekin partekatu zuen ondare-herentzia, baina ez da Erdi Aroko iturrietan adierazten lurrak benetan bazituela. Ziurrenik Tao eta Kolaren zati batean gobernatu zuen (orain Turkian).

Bagrat etengabeko borrokan ari zen arabiarren, Abasgioen eta Kajetioen aurka, Iberia zentralaren (Shida Kartli) jabetzagatik. 842an, Kaukasoko Kalifaren erregeorde Muhammad ibn Khalidek zuzendutako arabiar espedizio batekin bat egin zuen, Sahak ibn Ismail Tbilisiko emirraren eta bere aliatu Kajetiosen aurka. Trukean, Kalifak Bagrat Iberia-Kartliko printzetzat hartu zuen. Espedizioa emaitzarik gabe amaitu zen eta Bagratek bakea egin behar izan zuen Sahakekin. 853ko abuztuan, Bagrat Kalifak Sahaken aurka egindako bigarren espedizio batera batu zen, oraingoan Bugha el Turkek zuzendua, Tbilisi hartu eta emirra exekutatu zuena. Ondorioz, Bagratek Shida Kartli berreskuratu ahal izan zuen, baina aldi labur batez bakarrik, Abasgiar matxinatuek eskualdea uztera behartu baitzuten.

Bere aita Ashot bezala, Bagrat Klarjetiko mugimendu monastiko baten patroia izan zen. Grigol Khandzteli monjeari Khandztan eliza monastiko bat eraikitzeko laguntza materiala eman zion eta Shatberdi eta Ishkhani monasterioak eraikitzen lagundu zuen.

Bagrat Armeniako Smbat VIII .a Bagratuni printzearen alaba batekin ezkonduta egon zen, eta hiru seme-alaba izan zituen: David, bere oinordekoa izan zena printze eta kuropabirus gisa; Adarnase, bere aita bizirik zela hil zen bigarren semea; eta Ashot, 885ean hil zitzaion seme gazteena.
Eric Gairy

**Eric Matthew Gairy** (Dumferline, Saint Andrew, 1922ko otsailaren 18a – Gran Anse, 1997ko abuztuaren 23a) grenadar politikaria izan zen. Grenadako lehen ministroa izan zen 1974tik 1979ra.

LaFillette School-en eta St. Andrews Roman Catholic Senior School ikasi zuen eta ondoren Arubako petrolio-findegi batean lan egin zuen.

1959an Grenadara itzuli zen, sindikatu bat sortu zuen eta 1951ko greba orokorra babestu zuen. 1950ean, Grenadako Alderdi Laborista Batua sortu zuen, eta Grenadako koloniako Kontseilu Legegileko kide izan zen 1951 eta 1957 artean. 1957 eta 1961 artean politikan parte hartzea debekatuta izan zuen.

1961 eta 1962 artean Ministro Buru izan zen gobernadore kolonialak kargutik kendu zuen arte. 1962 eta 1967 artean oposizioaren buru izan zen. 1967an premier aukeratu zuten eta herrialdearen trantsizioa zuzendu zuen 1974ko otsailera arte.

1974ko otsailaren 7an, herrialdearen independentziaren ondoren, lehen ministro bihurtu zen, tentsio zibil handiko garai batean. Gairyk Mongoose Gang izeneko polizia politikoa sortu zuen, oposiziokoak izutu zituena. 1976an hauteskundeak irabazi zituen eta iruzur bidez irabaztea leporatu zioten.

1979an, Maurice Bishopek zuzendutako New Jewel Movement delakoa agintera iritsi zen estatu-kolpe baten bidez, eta Gairy AEBetako erbestean egon zen 1983ra arte. Grenadako inbasioaren ondoren itzuli zen herrialdera, baina ez zuen lortu kargu politiko bakar baterako hautatua izatea.
Portumna gaztelua

**Portumna gaztelua**, , Irlandako Portumna herrian dagoen eraikin bat da, Galway konderrian.

Derg aintziratik hurbil dago, Shannon ibaia aintzirara bertaratzen den tokitik gertu.

1610-1617 artean eraiki zen.
Wout Poels

**Wouter Lambertus Martinus Henricus «Wout» Poels** (Venray, Limburg (Herbehereak), 1987ko urriaren 1a) txirrindulari nederlandarra da, profesionala XDS Astana Team taldean.

## Kirol ibilbidea 
2006an profesionaletara pasatu zen Fondas-P3Transfer Team talde kontinental xumean, 2009an Vacansoleil-DCM bilakatuko zena, baina jauzi kualitatiboa 2014an egin zuen, UCI ProTeam Soudal Quick-Step taldera joan zenean.

Tarte horretan 2008ko Leongo itzulia eta 2010eko Aingo Tourreko etapa nagusia irabazi zuen.

thumb|270x270px|izquierda|**Wout Poels** 2017ko Vueltako azken etapan.

2016an Lieja-Bastogne-Lieja klasiko handia irabazi zuen Michael Albasiniren eta Rui Costaren aurretik.

Itzuli Handietan sailkapen onak lortu ditu, 2017ko Vueltan eta 2020ko Vueltan seigarren amaitu zen, 2018ko Giroan hamabigarren eta 2021eko Tourrean hamaseigarren.

2020an Sky/INEOS taldea utzi eta Bahrain  taldera joan zen, Itzuli Handien sailkapen orokorrak helburu zuelarik. Tourrean Mikel Landaren eta Damiano Carusoren laguntzaile lanetan aritu zen (biak lehenengo hamarren artean sailkatu ziren). Espainiako Vueltan oso errendimendu ona izan zuen eta sailkapeneko seigarren bukatu zen.

2022an Andaluziako Itzulia irabazi zuen eta 2023ko denboraldian, etapa garaipen bana lortu zuen Frantziako Tourrean eta Espainiako Vueltan.

## Palmaresa 
## Emaitzak lasterketa nagusietan 
### Itzuli Handiak eta Munduko txapelketa
### Beste Itzuliak 
-: Ez zuen parte hartu
UT: Utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  
* Wout Poels - *Sitiodeciclismo.net*
* Webgune ofiziala
Luzko elizbarrutia

**Luzko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar elizbarrutia da. 1918ko uztailaren 18an ezarri zen Aterradoko elizbarruti gisa eta 1960ko abenduaren 5ean gaur egungo izena hartu zuen. Apezpikuaren egoitza Luzen dago. Egun apezpikua José Aristeu Vieira da.

## Apezpikuak 
### Ordinarioen zerrenda 
* Manuel Nunes Coelho (1920-1967)
* Belchior Joaquim da Silva Neto (1967-1994)
* Eurico dos Santos Veloso (1994-2001)
* Antônio Carlos Félix (2003-2014)
* José Aristeu Vieira (2015-)

### Apezpiku lagunkideak 
* Belchior Joaquim da Silva Neto (1960-1967)
* Eurico dos Santos Veloso (1991-1994)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Camposko elizbarrutia

**Camposko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar elizbarrutia da. 1922ko abenduaren 4an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Campos dos Goytacazesen dago. Egun apezpikua Roberto Francisco Ferrería Paz da.

## Apezpikuak 
### Ordinarioen zerrenda 
* Henrique César Fernandes Mourão (1925-1935)
* Octaviano Pereira de Albuquerque (1935-1949)
* Antônio de Castro Mayer (1949-1981)
* Carlos Alberto Etchandy Gimeno Navarro (1981-1990)
* João Corso (1990-1995)
* Roberto Gomes Guimarães (1995-2011)
* Roberto Francisco Ferrería Paz (2011-)

### Apezpiku lagunkidea 
* Antônio de Castro Mayer (1948-1949)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Patricia Bentancur

**Patricia Bentancur** (Montevideo, Uruguai, 1963ko otsailaren 1a) artista bisuala, erakusketa-komisario independentea eta arte latinoamerikarreko ikertzailea da.

1989an Iberoamerikarako kultura-lankidetzan hasi zen, AECIDen bidez. AICA Arte Kritikarien Nazioarteko Elkarteko eta AUCA Uruguaiko filialeko kidea da. FAC Arte Garaikideko Fundazioaren sortzaileetako bat eta kide aholkularia. Montevideoko Espainiako Kultur Guneko erakusketa eta hedabide berrien arloko zuzendaria izan zen 2000 urtetik 2022 urtera.

## Bizitza 
Arkitektura ikasi zuen Errepublikako Unibertsitatean eta arte garaikiderako espazioen diseinua Madrilgo Arkitektura Goi Eskolan. Menéndez Pelayo Nazioarteko Unibertsitatean eta Madrilgo Complutense Unibertsitatean egin zituen ikastaroak. Guillermo Fernándezekin eta Montevideoko Grabatu Klubean ikasi zuen.

### Lan ibilbidea 
Artista bisual gisa hainbat euskarri erabili ditu, hala nola, objektuak, pintura, argazkia, bideoa, testuak edo soinu-artea. Bere proiektuak Bogotako Arte Modernoko Museoan, Kolonbian, Buenos Airesko San Martin Museoan, Buenos Airesko Arte Modernoko Museoan, Txileko Arte Garaikideko Museoan eta Ikusizko Arteen Museo Nazionalean erakutsi ditu, besteak beste.

Biurtekoetan eta nazioarteko erakusketetan parte hartu du, hala nola Habanako Biurteko eta Arte Digitaleko Solasaldian, Rosarioko Arte Elektronikoen Biurtekoan, Argentinan, Belforteko Biurtekoan, Frantzian, D’Arts Multimedia Urbains Nazioarteko Jaialdian, Mexikoko Biurteko Iberoamerikarrean, Bideoko Biurtekoan eta Txileko Medio Berrietan, besteak beste.

Erakusketa ugari egin ditu Latinoamerikako eta Europako museoetan, kultur etxeetan zein biurtekoetan. 2012an Alfons Hug alemaniarrarekin batera erakusketa-komisariokidea izan zen. Montevideoko I. Artearen Biurtekoan. 2015ean eta 2019an Veneziako Biurtekorako uruguaitarren bidalketaren erakusketa- komisarioa izan zen, eta 2009 urtean komisario rolean parte hartu zuen. 2007an eta 2016an, Veneziako Arkitektura Biurtekorako bidalketa nazionalen aholkularitza eman zuen.

Hegoaldeko Kontzeptualismoen Sarea osatzen du. Ikerketa-plataforma horretatik Clemente Padínen lanari buruzko ikerketa bat zuzendu zuen, eta artistaren lanari buruzko lehen analisi-liburua bildu zuen. Besteak beste, Felix Gonzalez-Torres, Regina Silveira, Leon Ferrari, Ana Mendieta, Cildo Meireles, Cao Guimarães, Vik Muniz eta Liliana Porter artistei buruzko erakusketa-komisario lanak egin ditu. Bestalde, saiakerak ere idatzi ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
* Patricia Bentancur
10 Hudson Yards

**10 Hudson Yards** edo **South Tower**, AEBetako New York hirian dagoen etxe orratz bat da, Manhattan barrutiko West Side eremuan.

2013-2016 artean eraikia izan zen eta 268 metro eta 52 solairuko garaiera du.
Queso de mano

***Queso de mano*** ("esku-gazta") gazta zuri bigun mota bat da (gazta freskoa), Venezuelako sukaldaritzarekin gehien lotzen dena. Gehienetan arepak eta cachapak betetzeko erabiltzen da. Gaztaren zaporea eta trinkotasuna mozzarellarenaren antzekoena da, baina geruzatan antolatuta dago.

## Prestaketa 
Queso de mano gazta prestatzeko, behi-esnea eta ardi-esne gatzatua konbinatzen dira. Lortzen den produktuari mamia deritzo. Behin pauso hori lortuta, mamia ur beroarekin nahasten da, gaztaren elastikotasuna bermatzeko. Ondoren, nahasketa molde berezietan hozten da, eta horrek gutxi gorabehera esferikoa den itxura ematen dio lortzen den gaztari.

## Aldaerak 
Gaztaren bertsio lokal bat, guayanako gazta izenekoa, ezaguna da Bolivar estatuan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gazta oliotan

[thumb|Oliotan heldutako [Ardi-esne|ardi-esnez egindako gazta, poltsa hutsean.]]
**Oliotan ondutako gazta** (laburtuz, **gazta oliotan**) gaztak kontserbatzeko teknika da, eta gazta bat gantz-ingurune batean sartzean datza. Gehienetan, olioak erabiltzen dira, oliba-olioa erabiltzen duten Espainiako zenbait gaztaren kasuan bezala (Mantxako gazta, adibidez). Erabiltzen diren gaztek ontze-maila jakin bat izaten dute. Gazta hau “takoetan” moztuta zerbitzatu ohi da eta ohikoa da ardo beltzez laguntzea, tapa bat osatuz.

## Historia 
Espainiako sukaldaritzan, prestaketa horrek oso tradizio handia du; artzain-jakia da, Mestako Kontzejuak eskumena zuen eskualdeei lotua. Kristobal Kolonek gazta oliotan sartu zuen tripulazioan Mundu Berrira eramango zituen elikagaien artean.

## Prestakuntza 
Oro har, gazta osoak buztinezko ontzi batean, tinetan eta buztinezko gainerako ontzietan gorde ohi dira. Gaur egun, plastikozko poltsa formako ontziak daude, funtzio bera betetzen dutenak. Oliotan kontserbatzen denez, askotan etxean egina izaten da, eta, batzuetan, kristalezko ontzietan egiten da. Etxeko ekoizpenak gazta aldez aurretik takoetan moztu ohi du olioan murgildu aurretik. Oro har, erabiltzen den gaztak hasieran ondua izaten du. Inola ere ez da gazta freskorik erabiltzen, gaztaren gazurak olioarekin erreakzionatzen baitu eta “lirdinga” moduko bat eratzen baitu. Gehienak ardi-esnearekin egindako gaztak dira, inoiz behi- eta ahuntz-esnearekin egindakoak.

Gaztela-Mantxan, Mantxako gaztak (artzain-jatorrikoak) oliba-oliotan prestatu ohi dira apiriletik urrira bitartean. Aragoiko leku batzuetan ere ohikoa da gazta kontserbatzeko metodo hau erabiltzea. Cuencan ohikoa da gaztak oliba olioaren ordez gurinetan murgiltzea.

## Oharrak 
## Kanpo estekak
425 Park Avenue

**425 Park Avenue**, AEBetako New York hirian dagoen etxe orratz bat da, Manhattan barrutian.

2018-2022 artean eraikia izan zen eta 262 metro eta 42 solairuko garaiera du. Norman Foster arkitektoak diseinatu zuen.
Eduardo Blasco de Imaz

**Eduardo Blasco de Imaz Álvarez** (Donostia, 1994ko abuztuaren 12a), **Edu Blasco** izenez ezaguna, salbamendu eta sorospenean espezializatutako igerilari espainiarra da, kirol lehiaketetan lortutako lorpenengatik eta arrazoi humanitarioekiko konpromisoagatik ezaguna. 2024an mila erreskate baino gehiago zenbatu ditu.

## Biografia 
Euskal Herrian jaio eta Kanariar Uharteetan  hazi zen, eta bertan hasi zen igeriketan gaztetatik. Fuerteventuran bizi da.

Nazioarte mailan lehiatu zen, salbamendu eta sorospenean munduko txapelduna izan zen behin baino gehiagotan, 50 metro atoi modalitatean. Espainia ordezkatu zuen munduko sei txapelketatan eta Europako lautan, guztira Espainiako 46 txapelketa absolutu eta selekzio nazionalarekin zortzi domina pilatuz. Gainera, 66 domina nazionalak lortu ditu, eta domina ugari lortu ditu Galesen 2015an, Belgikan 2017an eta Italian 2019an, eta Greziako munduko txapelketan 2016an. 2017an World Games jokoetara joan zen taldean zegoen.

2022an, salbamendu eta sorospeneko munduko txapelketa irabazi ondoren, Mediterraneo itsasoan migratzaileak erreskatatzeko misio batekin bat egitea erabaki zuen, halako operazioetan parte hartzen duen lehen igerilari profesionala bilakatuz. Ordutik, erregularki parte hartu du salbamendu operazioetan, bi urtetan milatik gora pertsona erreskatatuz. Aita Mari eta Open Arms bezalako salbamendu erakundeekin kolaboratzen du. Horrez gain, Kanariar Uharteetako migrazio krisiaren inguruko kezka azaldu zuen, eta pertsonen trafikoarekin lotutako gaiak jorratu zituen. Bere ibilbidean zehar, misio humanitarioetan parte hartu zuen, adibidez Libian, Tunisian, Egipton edo Saharan.

2024an, pertsonak bilatzeko eta erreskatatzeko lanetan parte hartu zuen, DANAk Valentzian eragindako uholdeen ondoren.

Hurrengo urtean, 2025ean, hamargarren urtez jarraian irabazi zuen Espainiako Salbamendu eta Sorospen txapelketa absolutua.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Mediterraneoko itsas erreskatearen kriminalizazioa (ingelesez)
* Mediterraneo itsasoan errefuxiatuak erreskatatzeko itsasontzien zerrenda (ingelesez)
* Mediterraneo itsasoko migratzaileen trafikoa (ingelesez)
* Frontex

## Kanpo estekak
15 Hudson Yards

**15 Hudson Yards**, jatorriz **Tower D**, AEBetako New York hirian dagoen etxe orratz bat da, Manhattan barrutiko West Side eremuan.

2014-2019 artean eraikia izan zen eta 280 metro eta 88 solairuko garaiera du.
Cachapa

thumb|Cachapa, *queso de mano* gaztarekin
**Cachapa** arto-irinez egindako Venezuelako plater tradizionala da. Arepak bezala, ezagunak dira errepide bazterretako harmailetan. Arto-ore freskoko opiltxoak bezala egin daitezke, edo arto-hosto lehorretan bildu eta irakin (cachapa de hoja). Barietate ohikoenak lehorreko arto freskoarekin egiten dira, ore lodi batean (arrautza, irina eta esnea) nahasita eta *budare* baten gainean egosita, opiltxoak bezala; cachapa apur bat lodiagoa eta pikortsuagoa da arto-aleen zatiengatik.

Cachapak tradizionalki queso de mano gaztarekin (*eskuz egindako gazta*) jaten dira, mozzarella antzeko gazta bigun batekin, eta, tarteka, txerri txintxorta frijituarekin alboan. Cachapak oso landuak izan daitezke, batzuk gazta mota desberdinak, esne krema edo marmelada barne. Aperitibo gisa presta daitezke, oro har margarinarekin, edo gosari oso gisa, queso de mano gaztarekin eta txerri frijituarekin.

Costa Rica-n, chorreadak antzekoak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
125 Greenwich Street

**125 Greenwich Street** edo **22 Thames Street**, AEBetako New York hirian dagoen etxe orratz bat da, Manhattan barrutiko Lower Manhattan finantza eremuan.

2017-2019 artean eraikia izan zen eta 278 metro eta 72 solairuko garaiera du. Rafael Viñoly uruguaiar arkitektoak diseinatu zuen.
Charley Scalies

**Charlie Scalies** (Filadelfia, 1940ko uztailaren 19a – Phoenixville, Pennsylvania, 2025eko maiatzaren 1a) estatubatuar aktorea izan zen, *The Wire* telesaileko Thomas "Horseface" Paluka zamaketari eta sindikalistaren pertsonaiagatik ezaguna. *The Sopranos* telesaileko bosgarren denboraldian ere antzeztu zuen.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tiroglobulina

**Tiroglobulina** tiroide guruinak ekoizten duen glikoproteina da, triiodotironina (T3) eta tetraiodotironina (T4) hormona tiroideotako molekula aitzindaria dena. Bere pisu molekularra 660.000 daltonekoa da. 

TSH hormonaren eraginpean sortzen da tiroglobulina tiroide guruinean. Bere sintesia kodetzen duen genea 8. giza kromosoman dago.

Tiroidean sortzen direnean, T3 eta T4 hormonak tiroglobulinari lotuta daude, eta horrela irauten dute jariatuak izan arte. Jariatzen direnean, proteasa batek lotura peptidikoak apurtzen ditu eta T3 eta T4 hormonak odolera jariatzen dira tiroglobulinarik gabe . Tiroglobulina tiroide barruan erreziklatzen da eta substratu gisa erabiltzen da gero hormona tiroide berriak sorzteko .

## Patologiak 
Hashimotoren tiroiditisa tiroglobulinaren aurkako antigorputzak sortzen dituen gaixotasun autoimmunea da. 

Hipotiroidismoa zein hipertiroidismoaren diagnostikoan tiroglobulinaren analisiak laguntza ematen du.

Tiroide minbiziaren aurkako tratamendua egin ostean, tiroglobulinaren odol-analisia egin ohi da tratamenduaren eraginkortasuna neurtu ahal izateko. Tiroglobulina ez bada odolean (edo oso kopuru txikietan), tratamendua arrakastatsua izan da 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ngwatilo Mawiyoo

**Ngwatilo Mawiyoo** (Nairobi, Kenya, 1983) kenyar poeta, idazle, aktore eta zinemagilea da. Bere lanak poesia, musika eta antzerkia uztartzen ditu, eta bere obretan identitatea, komunitatea eta emakumeen esperientziak aztertzen ditu. *Blue Mothertongue* (2010) eta *Dagoretti Corner* (2016) poesia bildumen egilea da, eta bere lanak hainbat hizkuntzatara itzuli dira.

## Haurtzaroa eta Heziketa 
Ngwatilo Mawiyoo Nairobiko familia batean jaio zen. Txikitatik aktore eta abeslari gisa aritu zen, eskolan eta elizan parte hartuz. Musikan lizentziatu zen St. Lawrence Unibertsitatean (AEB), eta geroago Sormen Idazketako Masterra lortu zuen British Columbia Unibertsitatean (Kanada). 2004an poesiarekiko interesa piztu zitzaion, eta ordutik bere ibilbide artistikoa garatu du.

## Lan Literarioa 
### *Blue Mothertongue* (2010) 
Bere lehen poesia bilduma, *Blue Mothertongue*, 2010ean argitaratu zen. Lan honek Nairobi eta Afrikako diasporaren inguruko poemak biltzen ditu, identitatea, galera eta sendatzea bezalako gaiak jorratuz.

### *Dagoretti Corner* (2016) 
2016an, *Dagoretti Corner* izeneko poesia liburua argitaratu zuen, New-Generation African Poets bilduman. Lan honek Nairobi inguruko komunitateen bizipenak eta eguneroko bizitza islatzen ditu.

### *Witness & Dream* Proiektua 
2012 eta 2013 artean, Ngwatilo Mawiyoo Kenyako landa eremuetako 20 komunitatetan bizi izan zen 200 egunez. Esperientzia horretan oinarrituta, *Witness & Dream* izeneko poesia proiektua garatzen ari da, komunitate horien bizipenak eta istorioak jasotzeko asmoz.

## Antzerkia eta Zinema 
Ngwatilo Mawiyoo aktore gisa ere aritu da, besteak beste, M-net telebista kateko "The Agency" telesailean protagonista izan zen. Gainera, "Makutano Junction" telesailean ere parte hartu du.

2020an, bere lehen film laburra zuzendu eta idatzi zuen, ''Joy's Garden'' izenekoa. Filma Zanzibar International Film Festival-en estreinatu zen, eta 2021eko Kalasha Sarietan bost izendapen jaso zituen, besteak beste, gidoi onena eta zuzendari onena kategorietan.

## Poesia Emanaldiak eta Jaialdiak 
Ngwatilo Mawiyoo-k bere poesia mundu osoko jaialdi eta ekitaldietan aurkeztu du, hala nola:

* Stockholm International Poetry Festival (Suedia, 2009)
* Poetry Africa Festival (Hegoafrika, 2010)
* Harare International Festival of the Arts (Zimbabwe, 2011)
* Berlin International Poetry Festival (Alemania, 2012)
* TEDx Nairobi (Kenya, 2012)

Bere emanaldiak poesia, musika eta antzerkia uztartzen ditu, ikus-entzuleekin konektatzeko modu berezi bat sortuz.

## Aitortzak eta Sariak 
Ngwatilo Mawiyoo hainbat sariren finalista izan da:

* Bi aldiz izendatua izan da Brunel University African Poetry Prize sarirako.
* Bi aldiz izendatua izan da Pushcart Prize sarirako.

Gainera, Callaloo Fellow izendapena jaso du, eta Bundanon Trust Residency beka ere eskuratu du.

## Estilo eta Gaiak 
Ngwatilo Mawiyoo-ren lanak identitatea, komunitatea, emakumeen esperientziak eta Afrikako diasporaren bizipenak aztertzen ditu. Bere poesiek hizkuntza eta kultura aniztasuna islatzen dute, eta bere emanaldiak arte diziplina desberdinak uztartzen ditu, ikus-entzuleekin konektatzeko modu berezi bat sortuz.
Fiston Mwanza Mujila

**Fiston Mwanza Mujila** (Lubumbashi, Kongoko Errepublika Demokratikoa, 1981) poeta, eleberrigile eta antzerkigilea da, gaur egun Grazen (Austria) bizi dena. Bere lanak Kongoko historia garaikidean eta afrikar diasporaren esperientzietan oinarritzen dira, eta hizkuntza poetiko eta erritmikoz idatzita daude. *Tram 83* eleberriaren egilea da, nazioartean arrakasta handia izan duena.
----

## Haurtzaroa eta Heziketa 
Fiston Mwanza Mujila Lubumbashin jaio zen 1981ean. Bertako Unibertsitatean Literatur eta Giza Zientzietan lizentziatu zen. 2007an Kongotik irten zen, eta Belgika, Alemania eta Frantzian bizi izan zen. 2009an Grazera (Austria) joan zen, "Stadtschreiber" (hiriko idazle egoiliar) gisa gonbidatua, eta ordutik bertan bizi da. Gaur egun, Grazeko Unibertsitatean Afrikako literatura irakasten du, eta Erromantze Filologiako doktoretza egiten ari da.
----

## Lan Literarioa 
### *Tram 83* (2014) 
Bere lehen eleberria, *Tram 83*, 2014an argitaratu zen, eta nazioarteko arrakasta lortu zuen. Eleberria fikziozko hiri batean kokatzen da, eta bertako taberna batean gertatzen diren istorioak kontatzen ditu, ustelkeria, indarkeria eta biziraupenaren inguruan. Liburua hainbat hizkuntzatara itzuli da, eta sari ugari jaso ditu, besteak beste, Etisalat Prize for Literature eta Alemaniako Internationaler Literaturpreis.

### Beste Lanak 
* *Le Fleuve dans le Ventre* (2013): Poema bilduma, Kongoko ibaiaren sinbolismoan oinarritua.
* *Soleil privé de mazout* (2016): Poema bilduma, Kongoko gizartearen eta historiaren inguruko hausnarketak.
* *La Danse du Vilain* (2020): Bere bigarren eleberria, Kongoko 1990eko hamarkadako egoera politiko eta soziala aztertzen duena.
* *Et les moustiques sont des fruits à pépins* eta *Te voir dressé sur tes deux pattes ne fait que mettre de l’huile au feu* (2015): Antzezlanak, Frantzian eta Alemanian taularatuak.

----

## Estilo eta Gaiak 
Mwanza Mujilaren lanek Kongoko historia garaikidea, gizartearen kaosa, eta afrikar diasporaren esperientziak aztertzen dituzte. Bere idazkera poetikoa eta erritmikoa da, eta maiz musika eta literatura uztartzen ditu bere emanaldi eta irakurketetan. Bere lanetan, ustelkeria, indarkeria, biziraupena eta identitatearen bilaketa bezalako gaiak jorratzen dira.
----

## Aitortzak eta Sariak 
* 2009: Francophonieko Jokoetan Urrezko Domina, *The Night* testuagatik.
* 2015: Etisalat Prize for Literature, *Tram 83* lanagatik.
* 2016: Grand Prix des Associations Littéraires, *Tram 83* lanagatik.
* 2017: Internationaler Literaturpreis, *Tram 83* lanagatik.
* 2021: Prix Les Afriques, *La Danse du Vilain* lanagatik.
* 2024: National Book Award for Translated Literature finalista, *La Danse du Vilain* lanaren ingelesezko itzulpenagatik.

----

## Gaur Egun 
Fiston Mwanza Mujila Grazen bizi da, eta bertako Unibertsitatean Afrikako literatura irakasten du. Idazketaz gain, musikari eta antzerkigileekin elkarlanean aritzen da, eta bere lanak Frantzian, Alemanian, Austrian eta Kongon taularatu dira. Bere azken proiektuetan, *Justice* (2024) opera libretoa eta *Der Garten der Lüste* (2023) antzezlana daude.
Itzalaldi elektriko

thumb|right|300px|Zuhaitzen erorketak zirkuitulabur bat sor dezake linea elektrikoetan ekaitz batean, eremuan itzalaldi bat eraginez.

**Itzalaldi elektrikoa** edo **argindar-etetea** argindar hornikuntzaren bat-bateko eta ezusteko etenaldia da.

Energia elektrikoaren horniduraren sistema osatzen duten elementuren batek huts egiten duenean gertatu ohi dira hornidura eteteko arrazoiak, hala nola, azpiestazio elektrikoaren akats bat, linea elektriko baten kalteak (ustekabekoak edo nahita eragindakoak, hala nola kable-lapurreten kasuan, partikularrek egindako sabotajeen kasuan), edo garraio-sistemaren edo banaketa-sistemaren beste zati batean, zirkuitulabur bat, gainkarga bat, garraio- edo banaketa-sistema elektrikoaren gabezia edo zaharkitzea, mantentze-falta, baita giza akats bat ere sistemako elementuen gaineko eragiketan. Aurreikusi ezin diren egoeretan ere gertatzen da: gertaera klimatikoak, hala nola ekaitzak (zuhaitzak kableetatik erortzea, transformadoreetan kalteak, edo segurtasunagatik itzalaldiak), bero- edo hotz-boladak (potentzia handieneko aire girotuak edo berokuntza-sistemak erabiltzea), lurrikarak edo luiziak, tsunamiak, besteak beste.

Gehiegizko kontsumoak ere eragin dezake itzalaldia, eta larriagotu egiten da sare elektrikoa guztiz garatuta ez badago. Hau da, kontsumo hori hornitzeko behar adina energia sortzen bada ere, energia garraiatzeko/banatzeko eta azken erabiltzaileari helarazteko gai den sarerik ez badago, itzalaldia gertatuko da.

## Itzalaldi elektriko handienak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1999ko hegoaldeko Brasilgo itzalaldia

**1999ko hegoaldeko Brasilgo itzalaldia** itzalaldi elektriko masiboa izan zen (une horretan inoiz erregistratu den handiena), herrialdearen hegoaldean 1999ko martxoaren 11n hasi eta ekainaren 22ra arte iraun zuena.

Itzalaldiak São Paulo, Rio de Janeiro, Minas Gerais, Goiás, Mato Grosso, Mato Grosso do Sul eta Hegoaldeko Rio Grande estatuei eragin zien, guztira 75 eta 97 milioi pertsona artean. 22:16an Bauruko azpiestazio elektriko batean, São Paulo estatuan, tximista bat erori zenean kate-erreakzio bat hasi eta azpiestazioko 440 kV-ko zirkuitu gehienak etetea eragin zuen. Brasilek inbertsio-krisi larria bizi zuen 1999an, eta horrek mugatu egin zuen sare elektrikoa mantentzeko eta handitzeko gastua. Estazio sortzaileetatik energia 440 kV-ko sistematik (São Pauloko estatuarentzat oso garrantzitsua den sistema, Paraná ibaiak sortutako elektrizitatea garraiatzen duena) isurtzeko ibilbide gutxirekin, sorgailu asko automatikoki itzali ziren kargarik ez zutelako. Une horretan munduko zentral elektrikorik handiena, Itaipu, 440 kV-ko zentralek hornitzen ez zuten karga jasaten saiatu zen, baina planta eta sistemaren gainerako zatia lotzen zituzten 750 kV AC eta 600 kV DC lineek ezin izan zuten karga hartu eta eten egin zuten.

São Paulotik hegoaldera, kontsumitzaileek gehiegizko frekuentzia izan zuten, karga baino sorkuntza gehiago zituztelako, batez ere Itaipu orain azpisistema honetara bakarrik konektatuta zegoelako, baina arazo hori automatikoki konpondu zuten inguruko sorgailu guztiek, kargak murriztu baitzituzten.

Gainerako sistemek arazo askoz handiagoa izan zuten, azpifrekuentzia bat, sistemak karga handia eta sortzeko gaitasun gutxi baitzuen. Sorgailu batzuk izugarri handitu ziren gehiegizko maiztasunaren ondorioz, eta horrek arazoa larriagotu zuen, eta azpisistemaren kargaren % 35eko errefusa automatikoaren ondoren, azpifrekuentzia ez zen desagertu. Honek, sistema zati askotan apurtzea eragin zuen, São Paulo eta Rio de Janeiro estatuak banatu egin ziren eta eremu batzuk lerroan mantendu ziren. Minas Geraisko sistemaren zatirik handiena linean egon zen eta Brasilgo hiriburua, Brasilia, Goiás estatua eta Espírito Santoren zati bat elikatu zituen.

Rion, polizia militarrak 1.200 agente jarri zituen kaleetan arpilatzeak saihesteko. São Paulon, agintariek lapurretak saihesteko hiriko tunelak itxi zituztela iragarri zuten. 60.000 pertsona baino gehiago zeuden Rio de Janeiroko metroan argia itzali zenean.

Gauerdian, elektrizitate-hornidura gune batzuetara itzultzen hasi zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Golden Mile (Belfast)

**Golden Mile**, , Ipar Irlandako Belfast hirian, Dublin Road, Great Victoria Street, Bradbury Place eta University Road hiribideek osatutako eremuak jasotzen duen izendapena da.

Crown Liquor Saloon taberna eta Grand Opera House aretoa eremu honetan daude, bai eta beste hainbat taberna eta jatetxe ugari ere.

## Kanpo estekak
Etxabarri Ganboa

**Etxabarri Ganboa** Arabako herri hustu bat da.

Gaur egun, herri hustu hori Uribarri Ganboako urtegiaren azpian datza.

## Historia 
1025. urteko Donemilagako goldean aipatua: ***Essavarri***. (Bi *essauarri* aipatzen dira dokumentu horretan *Camboa* barrutian; pentsatzekoa da bietako bat Etxabarri Ganboa hau izango zela, bestea, agian Etxabarri Urtupiña.

## Erreferentziak
Gazta-ohol

thumb|350x350px|Ohiko gazta- eta osagarri-ohola.
**Gazta-taula** gazta desberdinen prestaketa bat da, normalean modu artistikoan antolatuta, mahaikide talde bati barietate jakin bat zerbitzatzeko helburuarekin. Gazten zapore eta usain desberdinekin kontrastatzen duten barazki edo fruituekin lagundu daiteke. Normalean hasierako plater edo plater nagusi gisa erabiltzen da.

Oso ohikoa izaten da ezkontza edo hamabost urteko jaietan.

## Aurkezpena 
Gaztak oholan aurkezteko arau batzuk egon ohi dira. Batzuek lurrinen eta zaporeen kontrastea hartzen dute kontuan; adibidez, lurrin gehien duten gaztak erdian jartzen dira, eta leunenak, berriz, ertzean. Beste irizpide batzuk artistikoak baino ez dira izaten, eta koloreen edo formen kontrasteen araberakoak izaten dira. Gaztak lau edo zazpi motatakoak izan daitezke. Euskarria zurezko ohol sinple batetik neurri egokiko plater bateraino izan daiteke.

Gazta-oholek mahai-tresneria espezifikoa izaten dute (adibidez, gazta-xerragailuak, gillotinak, etab.). aiztoak eskaintzen diren gazta-mota desberdinetarako, normalean nahastu behar ez direnak.

## Osagarriak 
thumb|Gazta-ohola.
Gazta-oholetako ohiko osagarrietako batzuk ogi-xigorki txikiak izaten dira, eta testura krematsuagatik igurzteko aukera ematen duten gaztak, batzuetan, kontraste gozo-gazia egiten duten gailetekin laguntzen dira. Hainbat motatako fruten taulak (pikuak, mahatsak, udareak, sagarrak, etab. dira ezagunenak) eta fruitu lehorrak (almendra, macadamia, etab.) edo hainbat usain-belar ere jartzen dira. Batzuetan, saltsak ere sar daitezke: ziapea edo ozpin-olioak.

Edariei dagokienez, gazta-oholaren aromen arabera aldatzen da, baina cava, Porto eta ardo gozoren batekin ere dasta daiteke, mahaikideen gustuen arabera. 

Dastatze on bat lortzeko, gazta leunekin hastea gomendatzen da (oholaren kanpoaldean egoten dira), eta zapore eta usain biziagoa dutenekin amaitzea; horren arrazoia da ahosabaia ez asetzea eta pixkanaka gazta sendoenekin gozatu ahal izatea.

## Kanpo estekak
Donegall Square

**Donegall Square**, , Ipar Irlandako Belfast hiriaren erdigunean dagoen plaza bat da. 

Bertan, Belfasteko Udaletxea dago.

Hirian burutzen diren manifestaldi eta protesta ugari plaza honetan egiten dira.
Amamio

**Amamio** Arabako herri hustu bat da. 1025. urteko Donemiliagako goldean aipatzen da: ***Hamamio***. Herria Araia ondoan egon zen, Asparrenan.

Baseliza erromaniko bat zutik iraun du gaur arte, San Joan Amamioko ermita erromanikoa, Araiatik hurbil dagoena.

## Amamioko San Joan ermita 
Gaur egun, Amamioko San Joan ermita da herrixkatik geratzen den aztarna bakarra.

Ermita Araia herritik hurbil dago, Araiako Amamio kalearen amaieran dagoen bide zidorrari jarraiki, Albeizerako norabidean, bostehun bat metro ibili behar, eta gero, ezkerretara bideak gora egiten du lurrean hondeatutako eskailera batzuk lagun. 

Ermita, lehen Amamioko baseliza, Araia eta Albeiz herrien arteko mendi-hegal baten gainean kokaturik dago, eta XIV. mende aldera bertan behera utzia izan arren, zutik dirau. San Joan Bataiatzailearen adbokazioa du, eta Arabako landa-erromanikoaren adibide bikaina da. XII. mendean eraikia, eraikuntza txikia da, oinplano angeluzuzena du eta kalitate handiko harlanduz eginda dago. Nabe bakarra eta estalkian kanoi-ganga ditu, eta burualde laua, bao txaranbeldua duena. Baoak kanpoaldean molduradun erdi-puntuko arkua du, garaian ohikoak ziren xake-itxurako motiboz apaindua. Alde banatan koloma bat du, eta kapiteletan bi lehoi eta arrano baten irudiak ageri dira. Tenplu hau Euskal Herriko erromanikoaren adibiderik onenetarikoa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Peñarrubia

**Peñarrubia**, Espainiako iparraldean dagoen udalerri.bat da, Kantabria erkidegoko Saja-Nansako eskualdean. Asturias erkidegoarekin muga egiten du.

2024an 331 biztanle zituen.
Shaftesbury Square

'''''', Ipar Irlandako Belfast hiriaren erdigunean dagoen plaza bat da. 

Great Victoria Street eta Dublin Road hiribideen hegoaldean dago. Lisburn Road eta Donegall Road hiribideek bertan bat egiten dute.
Kristo itsua sendatzen (Grekoa)

**Kristo itsua sendatzen** () Doménikos Theotokópoulos "Grekoak" 1565 inguruan egindako margolana da. Olio mihise gaineko teknika erabili zuen. Dresdeko Gemäldegalerie Alte Meister pinakotekan ikus daiteke gaur egun.

Grekok, Venezian zegoela, Paolo Veronese, Tintoretto eta Tizianoren lantegiekin harremana izan behar zuen, eta, beraz, ez da harritzekoa lehenago taula hori Leandro Bassanori egotzi izana. Grecok gai horri buruz egin zituen hiru lanetatik lehena izanik, eta horietako bakarra zakur bat, kalabaza bat eta zaku bat konposizioaren erdian kokatu zituena.

## Gaia 
Grekoak gai honi heldu zion behin baino gehiagotan, eta horrek espainiar gustua eta Elizaren doktrina ez ezik, bere fede pertsonala ere islatzen du.

Kontrarreformaren garaian, itsuaren sendaketaren irudikapen piktorikoak Eliza katolikoa benetako Fedea agerian utziz sinbolizatzen zuen. *Markoren ebanjelioa*n kontatutako pasartea (Mc 8: 22-25) edo *Joanen ebanjelioarena* (Jn 9:1 – 6) irudika lezake pintura honek, baina ez *Mateoren ebanjelioarena* (9: 27-30), non Jesusek bi itsu sendatzen dituen, hemen Grekoak bakarra aurkezten baitu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : *Kristo itsua sendatzen* Artehistoria webgunean.
Sallurtegi

**Sallurtegi** edo **Sallurti** Erdi Aroko herri hustu baten aztarna da, gaur egun baserri batez eta inguruko lursailez osatua, Agurain udalerrian. Aro Modernoan baseliza bihurtua, bertako Andra Maria Aguraingo zaindaria da. Urtero, erromeria egiten da bertan Pazko Astelehenez. 

1025. urteko *Donemiliagako goldea*n aipatzen da: ***Salurtegi***. Historian, behin eta berriro dokumentatu da toponimoa hainbat aldaeratan: *Sallurteguy,​ Sallurtertegi,​ Sallurti,​ Salurregi,​ Salurtegui,​ Salutergui*​ eta *Saluterguiz*. Salutregi abizenarekin zerikusia ere izango duela pentsa daiteke. Henrike Knörren arabera, izenak San Jurgirekin ("San Jorge") izan dezake lotura. 

## Kokapena 
Aguraindik Arrizalara bidean kokatzen da, Arabako Lautada ekialdean. geoEuskadin agertzen da.
## Historia 
1025ean, herria *Donemiliagako goldea*n jada aipatzen zen, *Salurtegi* izenaz. Golde edo goldeburu bat pagatzen zuen zergatan. Alegia, zergapeko hamar etxeren ordaina. 1258. urtean, Alfontso X.a Jakituna erregeak herrixka Aguraini eman zion dohaintzan hiribilduaren inguruko beste batzuekin batera. XVI. menderako, herria jada hustuta zegoen segur aski. Herria XVIII. mendean hutsik zegoen.

Orduz geroztik, ermita bat gelditu zen bertan, gerora baserri bihurtua, gaur egun arte, Salvatierra/Agurain webgunearen arabera. Bertako Andra Maria Agurainen santu zaindaria bihurtu zen eta, XIX. mendean, haren irudia herrigunera eraman zuten, bertako udal ospitalera. Erromerian, *bollo* opila jaten da, barruan txorizoa duela.
## Sallurtegiko Andra Mariaren irudia 
Henrike Knörr-en hipotesiaren arabera, santu zaindariaren gurtza aldatu zen: hasieran, San Jurgi omen zen santu zaindaria. Izan ere, XIII. mendetik, Andra Maria gurtu izan da. Egun, santu haren erreplika dago Sallurtegi kanpoaldean. Aldiz, jatorrizko irudia Aguraingo Andra Maria elizan dago, haren barnealdean, "Salvatierra/Agurain" webgunearen arabera.

## Irudiak 

Fitxategi:Sallurtegi baserria (Agurain) (1).jpg|Sallurtegi baserria.
Fitxategi:Sallurtegi baserria (Agurain) (3).jpg|Sallurtegi baserria.
Fitxategi:Sallurtegi baserria (Agurain) (2).jpg|Sallurtegi baserria.
File:Sallurtegiko_Andra_Maria_-_Andre_Maria_eliza_(Agurain)_1.jpg|Sallurtegiko Andra Mariaren irudia, Aguraingo Andra Maria elizan gordea

## Izenaren erabilera 
Egun, Aguraingo eremu batek, baserri batek, egoitza batek eta eguneko zentro bate daramate Sallurtegi izena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zitalopram

**Zitaloprama** konposatu organikoa da, C20H21FN2O formula duena. Konposatu organofluoratua eta nitriloa da. Solido zuria da. Uretan disolbagaitza da, baina disolbagarria etanoletan. Narritagarria da.

Zitaloprama kirala da, estereozentro bat du. Ondorioz, bi estereoisomero daude, (S) forma eta (R) forma. Errazematoa [(S)-formaren eta (R)-formaren 1:1 nahastea] zein eszitalopram enantiomeroa [(S)-forma] erabiltzen dira sendagai gisa. Bi enantiomeroen efektu farmakologikoak ikertu dira eta eszitalopramaren erantzuna errazematoarena baino azkarrago  dela behatu da.
ezkerrera|thumb|Zitalopramaren bi enantiomeroak goian (*R*) goian eta (*S)* behean
Zitaloprama serotoninaren birkaptazioaren inhibitzaile selektiboa eta ezaugarri hori medio botika gisa usatzen da depresio-nahasmendu larria, nahasmendu obsesibo konpultsiboa, izu-nahasmendua eta fobia soziala tratatzeko. Espainian eta Frantzian botika generiko gisa merkaturatzen da. Ahoz hartzen da pilula moduan.

Munduko Osasun Erakundearen funtsezko sendagaien zerrendan dago.

## Sintesia 
Zitaloprama lau urratseko sintesi baten bidez sintetiza daiteke. Lehen urratsean, 5-bromoftalida 4-fluorofenilmagnesio bromuroarekin erreakzionarazten da bentzofenona bitarteko bat osatzeko. Litio aluminio hidruroarekin erredukzioa egin eta ondorengo eraztuna itxi ondoren, bentzofurano tarteko bat lortzen da. Hirugarren urratsak bromo-atomoa ordezkapen nukleozale baten bidez ziano talde batez ordezkatzea dakar, kobre(I) zianuroa erreaktibo gisa erabiliz. Ondoren, helburu-konposatua 3-dimetilaminopropil kloruroarekin erreakzionatuz lortzen da, sodio hidruroaren eta dimetil sulfoxidoaren presentzian.

458x458px|Citalopram synthesis01

## Albo-ondorioak 
Albo-ondorio arruntak hauek dira: goragalea, lo egiteko arazoak, disfuntzio sexuala, nekea eta izerdia. Albo-ondorio larrien artean, 25 urtetik beherakoek beren buruaz beste egiteko arrisku handiagoa, Sindrome serotoninergikoa eta eta glaukoma daude.

## Kontraindikazioak 
Zitaloprama ez dute hartu behar berriki monoamino oxidasaren inhibitzaileak hartu dituztenak. Kezka dago ea ez ote dion kalerik egiten emakume haurdunen fetuari.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oliveirako elizbarrutia

**Oliveirako elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar elizbarrutia da. 1941eko abenduaren 20an ezarri zen Pio XII.a aita santuaren *Quo uberiores fructus* buldaren bidez.

## Apezpikuak 
### Ordinarioen zerrenda 
* José de Medeiros Leite (1945-1977)
* Antônio Carlos Mesquita (1977-1983)
* Francisco Barroso Filho (1983-2004)
* Jésus Rocha (2004-2006)
* Miguel Ângelo Freitas Ribeiro (2007-)

### Apezpiku lagunkideak 
* Antônio Carlos Mesquita (1974-1977)
* Antônio Carlos Paiva (2025-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sete Lagoasko elizbarrutia

**Sete Lagoasko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar elizbarrutia da. 1955eko uztailaren 16an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Sete Lagoasen dago. Egun apezpikua Francisco Cota de Oliveira da.

## Apezpikuak 
### Ordinarioen zerrenda 
* José de Almeida Batista Pereira (1955-1964)
* Daniel Tavares Baeta Neves (1964-1980)
* José de Lima (1981-1999)
* Guilherme Porto (1999-2017)
* Aloísio Jorge Pena Vitral (2017-2020)
* Francisco Cota de Oliveira (2020-)

### Apezpiku lagunkidea 
* Guilherme Porto (1998-1999)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
La Seca (Soria)

**La Seca** Soriako probintziako herria da, Soriako barruti judiziala, Gaztela eta Leongo autonomia erkidegoan, Espainian. Soria eskualdeko herri hau Quintana Redonda udalerriaren parte da.

Juan José Pacheco Antón da gaur egungo alkatea, eta azken hiru urteetan lan handia egin du herri hau garatzeko.

## Geografia 
Herrixka hau 977 imgm kokatuta dago. Soria eskuardean, Soria probintziaren erdialdean dago, hiriburutik 25 km hego-mendebaldera.

Fuentepinilla errekaren haranan, Duero ibaiaren arroan, Sierra de Hinodejoren hegoaldean dago. .

### Komunikazioak 
SO-P-4183 errepide lokalak herriaren sarbidea da, Berlanga de Duero eta Soria lotzen dituen SO-100 errepide autonomikoaren adarra dena. 

## Historia 
Erdi Aroaz geroztik, Andaluziako Hiribildu eta Lurraldeko Komunitatearen parte izan zen, 1089an Andaluziako Foruak sortua.

Antzinako Erregimena erori zenean, herria udalerri konstituzional bihurtu zen Gaztela Zaharreko eskualdean, Almazaneko alderdian. 1842ko erroldan 26 etxe eta 102 biztanle zituen.

XIX. mendearen erdialdean, udalerri hau desagertu egin zen, Fuentelarbolen sartu zelako.

## Demografia 
1981ean, 39 biztanle zituen, gune nagusian kontzentratuta, eta 2010ean 17 izatera pasatu zen, nahiz eta urte osoan 8 bizilagun besterik ez izan.

## Jaiak eta ohiturak 
Jaiak uztaileko bigarren asteburuan ospatzen dira.

Aste Santuko prozesioak Ama Birjina Gurutzeraino eramaten du. Gurutzea altzairu herdoilgaitzezko batengatik aldatu dute, baina antzinako haritz-egurretik, biztanle bakoitzak zati bat gordetzen du.

## Ondarea 
XII. mendeko parrokia-eliza hau Santo Tomas Apostoluari eskainita dago. Kanpandorrea 2004an berreraiki zuten.

## Ingurumena 
*La Dehesa* iturria iturburuko urez hornitzen da, eta jende asko ibiltzen da bertan.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* 

## Kanpo estekak 
* Fuentepinilla
Diamantinako artxidiozesia

**Diamantinako artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar artxidiozesia da. 1854ko ekainaren 6an ezarri zen elizbarruti gisa eta 1917ko ekainaren 28an artxidiozesi mailara igo zen. Artzapezpikuaren egoitza Diamantinan dago. Egun artzapezpikua Darci José Nicioli da.

## Apezpikuak 
### Ordinarioen zerrenda 
#### Diamantinako apezpikuak 
* João Antônio dos Santos (1863-1905)
* Joaquim Silvério de Souza (1905-1917)

#### Diamantinako artzapezpikuak 
* Joaquim Silvério de Souza (1917-1933)
* Serafim Gomes Jardim (1934-1953)
* José Newton de Almeida Baptista (1954-1960)
* Geraldo de Proença Sigaud (1960-1980)
* Geraldo Majela Reis (1981-1997)
* Paulo Lopes de Faria (1997-2007)
* João Bosco Oliver de Faria (2007-2016)
* Darci José Nicioli (2016-)

### Apezpiku lagunkidea 
* Joaquim Silvério de Souza (1901-1905)

### Artzapezpiku lagunkidea 
* Paulo Lopes de Faria (1995-1997)

### Apezpiku laguntzaileak 
* Antônio José dos Santos (1918-1929)
* João de Souza Lima (1949-1955)
* Carlos Carmelo de Vasconcelos Motta (1932-1935)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sefi Atta

**Sefi Atta** (Lagos, Nigeria, 1964ko urtarrila) nigeriar idazle eta dramaturgo ospetsua da. Bere lanetan, emakumeen esperientziak, Nigeriako gizartearen aldaketak eta postkolonialismoaren ondorioak aztertzen ditu. Bere lehen eleberria, *Everything Good Will Come*, eta ipuin bilduma *News from Home* (lehen *Lawless* izenarekin ezaguna) nazioartean aitortuak izan dira. Attaren lanak hainbat hizkuntzatara itzuli dira, eta bere antzezlanak mundu osoko eszenatokietan aurkeztu dira.
----

## Haurtzaroa eta Heziketa 
Sefi Atta 1964ko urtarrilean jaio zen Lagos hirian, Nigeriako familia ospetsu batean. Bere aita, Abdul-Aziz Atta, Nigeriako Gobernu Federaleko Idazkari Nagusia eta Etxe Zibileko Burua izan zen, 1972an hil zen arte. Aitaren heriotzaren ondoren, Sefi bere ama, Iyabo Attarekin, eta lau anai-arrebekin hazi zen.

Hezkuntza Lagosko Queen's College-n hasi zuen, eta gero Ingalaterrako Millfield School-en jarraitu zuen. 1985ean, kontabilitatean lizentziatu zen Birmingham Unibertsitatean. Ondoren, Erresuma Batuan kontulari gisa lan egin zuen, eta 1994an Estatu Batuetara joan zen, non 2001ean Sormen Idazketako Masterra lortu zuen Antioch University-n, Los Angelesen.
----

## Karrera Profesionala 
Hasieran, Atta kontulari gisa aritu zen, Citibank-en Lagos eta New Yorkeko bulegoetan. Baina bere pasioa literaturan zegoen, eta idazketan murgildu zen. Bere lehen eleberria, *Everything Good Will Come*, 2005ean argitaratu zen, eta arrakasta handia izan zuen, bai Nigerian bai nazioartean. Eleberri honek Wole Soyinka Afrikako Literatur Saria irabazi zuen 2006an.

Attaren lanak hainbat generotan banatzen dira: eleberriak, ipuin bildumak, antzezlanak, irrati-antzezlanak eta gidoiak. Bere lanak BBCk emititu ditu, eta bere antzezlanak Lagos, Londres, Alemanian eta beste hainbat tokitan aurkeztu dira.
----

## Lan Nabarmenak 
### Eleberriak 
* *Everything Good Will Come* (2005): Emakume baten heldutasun-bidaia Nigeriako gizarte aldakorrean.
* *Swallow* (2010): Emakume baten borroka eta aukera moralak Lagosko bizitza zailaren testuinguruan.
* *A Bit of Difference* (2013): Diasporako emakume baten identitate bilaketa eta gizartearen aurreiritziei aurre egitea.
* *The Bead Collector* (2019): 1970eko hamarkadako Nigeriako emakume baten istorioa eta bere harremanak atzerritar batekin.
* *The Bad Immigrant* (2022): Migrazioaren eta identitatearen inguruko narrazio sakona.

### Ipuin Bildumak 
* *Lawless* (2009): Nigeriako eta diasporako bizitzaren inguruko ipuinak.
* *News from Home* (2010): Aurreko bildumaren berrargitalpena, nazioarteko irakurleentzako egokitua.

### Antzezlanak eta Irrati-Antzezlanak 
* *The Engagement* (2005): BBCk emititutako irrati-antzezlana eta Lagosen aurkeztutako antzezlana.
* ''Makinwa's Miracle* (2004): BBCk emititutako irrati-antzezlana.
* *A Free Day* (2007): BBCk emititutako irrati-antzezlana.
* *The Cost of Living* (2011): Lagos Heritage Festival-en aurkeztua.
* *The Naming Ceremony* (2012): Londresko Theatre Royal Stratford East-en aurkeztua.
* *An Ordinary Legacy* (2012): MUSON Festival-en aurkeztua.
* *Last Stand* (2014): Terra Kulture, Lagosen aurkeztua.
* *Renovation'' (2018): The Jos Festival of Theatre-n aurkeztua
Almenarako elizbarrutia

**Almenarako elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar elizbarrutia da. 1981eko martxoaren 28an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Almenaran dago. Egun apezpikua José Hamilton de Castro da.

## Ordinarioen zerrenda 
* José Geraldo Oliveira do Valle (1982-1988)
* Diogo Reesink (1989-1998)
* Hugo María Van Steekelenburg (1999-2013)
* José Carlos Brandão Cabral (2013-2022)
* José Hamilton de Castro (2023-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Blood Work

***Blood Work***, , 1999ko Clint Eastwood estatubatuarrak zuzendu eta antzeztutako misteriozko thriller film bat da. Michael Connelly idazlearen *1988ko izenburu berdineko eleberrian* oinarritua dago. Clint Eastwoodez gain Jeff Daniels, Wanda De Jesús, Tina Lifford, Paul Rodriguez, Dylan Walsh eta Anjelica Huston aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
## Aktoreak 
* Clint Eastwood: Terrell "Terry" McCaleb
* Jeff Daniels: Jasper "Buddy" Noone
* Anjelica Huston: Bonnie Fox doktorea
* Wanda De Jesús: Graciella Rivers
* Tina Lifford: Jaye Winston, Los Angelesko Poliziaren detektibea
* Paul Rodriguez: Ronaldo Arrango, LAPren detektibea
* Dylan Walsh: John Waller, LAPren detektibea
* Rick Hoffman: James Lockridge
* Alix Koromzay: Cordell andrea
* Igor Jijikine: Mikhail Bolotov
* Glenn Morshower: Kapitaina
* Dina Eastwood: 1. erreportaria
* Beverly Leech: 2. erreportaria
* Maria Quiban: Gloria Torres
* Brent Hinkley: Taxi gidaria

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Alba Rojo Cama

**Alba Teresa Rojo Cama** (Mexiko Hiria, 1961eko apirilaren 28a - 2016ko abuztuaren 16a) mexikar matematikaria eta eskultorea izan zen.

## Ibilbidea 
Alba Rojo Mexiko Hirian jaio zen 1961ean. Alba Cama editorearen eta Vicente Rojo Almazán margolari eta eskultorearen alaba zen, biak ere Bartzelonakoak, eta Espainiako Gerra Zibilaren ondoren Mexikon babestu zirenak.Ciencias de la UNAM aldizkariko kide izan zen, eta beste hainbat argitalpen-proiekturekin kolaboratu zuen. Bere prestakuntza artistikoari esker, sakonki ulertu zituen eskultura ekoizpenari aplikatu zizkion bolumena eta forma.

Sebastián Eskultura Lehiaketan parte hartu zuen eta hainbat ekitalditara gonbidatu zuten, hala nola Jose Luis Cuevas Museoko Jostailu Arte Objektuaren Nazioarteko Biurtekoa, Macayko Juan Garcia Ponceren Omenaldia eta Nopaleko Ibilbidea.

## Aintzatespenak 
* 2016an, Rojo *Egutegi* matematikoaren protagonista izan zen Mexikoko edizioan, eta bertan bere hainbat eskulturaren irudiak eta erronka matematiko ezberdinak sartu ziren. 
* 2017an, Sebastian Fundazioak erakusketa bat antolatu zuen bere omenez, Rojoren lana beste hamabi eskultorerenarekin lotzeko: Vanessa García Lembo, Nunik Sauret, Naomi Siegmann, Beatriz Sánchez Zurita, Laura Rosete, Irma Palacios, Paloma Torres, Perla Guibel eta Marákrela. 2018an, Indianilla Geltokia Kulturguneak Rojoren obraren atzera begirakoa egin zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak