Feokromozitoma

Guruin suprarrenalaren ehunean ohikoa ez den tumorea da, normalean guruin suprarrenaletik irteten dena. Tumore horrek epinefrina eta norepinefrina gehiegi jariatzen ditu. Hormonek bihotz-maiztasuna, metabolismoa eta presio arteriala kontrolatzen dituzte.

## Epidemiologia 
Feokromozitomaren maiztasuna urtean 1-2 kasu ingurukoa da 100.000 biztanleko, eta horrek tumore arraro bihurtzen du. Hipertentsio arterialaren bigarren mailako kausen % 0,3-1,9 da, eta intzidentalki aurkitutako giltzurrun gaineko tumoreen % 6,5.

Kasuen % 10 inguru faktore genetiko hereditarioen ondorio dira, hala nola Neoplasia Endokrino Anizkoitzaren Sindromea (MEN 2), Von Hippel-Lindauren gaixotasuna (VHL) eta 1 motako neurofibromatosia (NF1). Feokromozitomak ez du alde nabarmenik sexuen artean, baina serie batzuek maiztasun apur bat handiagoa ematen dute emakumeen artean (gutxi gorabehera, % 55 emakumeak, % 45 gizonak).

## Etimologia 
Feokromozitomen eraketa gene lehenetsi batzuetan mutazioak agertzearekin lotzen da, mutazio horiek berez gerta daitezke, edo heredatu. Heredatutako mutazioen kasuan, gehienak honako sindrome genetiko neoplasiko hauetako baten parte dira:

* 2A eta 2B motako neoplasia endokrino anizkoitzaren sindromea.
* Von Hippel-Landau sindromea.
* 1. motako neurofibromatosia.
* Paraganglioma hereditarioaren sindromea.
* Carney-Stratakis sindromea.

* Carneyren sindromea.

erdian|thumb|375x375px

## Klasifikazioa 
Jatorri hereditarioa duten feokromozitomak bi taldetan sailka ditzakegu: FEO sindromikoak eta FEO ez sindromikoak:

**FEO Sindromikoak**

* FEOa (Feokromozitoma) sindrome kliniko baten parte da.
* Ez da agertzen bakarrik, beste adierazpen kliniko batzuekin batera baizik.
* Hauekin batera aurkeztu ohi dira:
* Beste neoplasia batzuk
* Alterazio endokrinoak
* Sindromearen araberako ezaugarri kliniko espezifikoak (adibidez, MEN2, VHL, NF1, etab.)

**FEO EZ Sindromikoak**

* FEO gaixotasunaren zeinu kliniko bakarra da.

**Familiako tumore-sindromeak, maizenik feokromozitomarekin lotzen direnak:**

* 2 motako neoplasia endokrino anizkoitza (MEN2)
* Von Hippel-Lindauren gaixotasuna (VHL)
* familiako FEO.

## Sintomak 
Feokromozitomaren sintomak katekolaminen gehiegizko ekoizpenak eragiten ditu, eta horrek hipertentsio arteriala eragiten du

Feokromozitomaren sintomak hipertentsio-krisi paroxistiko gisa agertu ohi dira (bat-bateko gertakariak, biziak eta, oro har, laburrak). Sarritan, krisi horiek eragile zehatz bat izaten dute, hala nola:

* Tumorearen gaineko presioa.
* Jarrera-aldaketak.
* Masajea sabelean.
* Botika betablokeatzaileak edo anestesikoak hartzea.
* Trauma emozionalak.
* Mikzioa, feokromozitoma maskurian badago.

**Kasu askotan, feokromozitomak ez du sintomarik, eta ezustean baino ez da detektatzen beste arrazoi batengatik egindako proba mediko batean.**

## Faktoreak 
**Arrisku-faktoreak**

Ez da identifikatu feokromozitoma bat garatzeko probabilitatea handitzen duen bizi-estiloaren faktorerik —hala nola elikadura, eguneroko ohiturak, jarduera fisikoa, alkohol-kontsumoa edo tabakoa—. Estresak, giroak edo substantzia espezifikoekiko esposizioak tumore hori eragiten duten ebidentziarik ere ez dago. Faktore horiek sintomak eragin diezazkiekete sintomak jada sintomak dituzten pertsonei, baina ez dira haiek agertzearen erantzuletzat jotzen. Elikadura osasungarriari buruzko informazio gehiago kontsulta dezakezu, jarduera fisikoa edo tabakoa.

**Osagai genetikoa**

Uste da feokromozitoma kasuen % 30 eta % 40 bitartean herentziazko jatorrikoak direla. Hainbat mutazio germinal arrisku handiago batekin lotu dira, hala nola, VHL, NF1, SDHx, TMEM127 edo FH geneei eragiten dietenak. Mutazio horiek tumorea garatzeko probabilitatea handitzen dute, baina ez dute bermatzen; beraz, pertsona eramaileei jarraipen klinikoa egitea gomendatzen da. Testuinguru gehiagorako, genetika medikoari buruzko artikuluak kontsulta daitezke, mutazioa edo horiekin lotutako sindrome hereditarioak (adibidez, neoplasia endokrino anizkoitza).
erdian|thumb|288x288px

## Bibliografia 
*Feocromocitoma - Síntomas y causas - Mayo Clinic*. (s. f.).

https://www.mayoclinic.org/es/diseases-conditions/pheochromocytoma/symptoms-causes/syc-20355367

*Feocromocitoma: MedlinePlus enciclopedia médica*. (s. f.).

https://medlineplus.gov/spanish/ency/article/000340.ht

Colaboradores de Wikipedia. (2025, 20 noviembre). *Mutación*. Wikipedia, la Enciclopedia Libre.

https://es.wikipedia.org/wiki/Mutacion

Grossman, A. B. (2025, 9 abril). *Feocromocitoma*. Manual MSD Versión Para Profesionales.

https://www.msdmanuals.com/es/professional/trastornos-endocrinol%C3%B3gicos-y-metab%C3%B3licos/trastornos-suprarrenales/feocromocitoma#Tratamiento_v983080_es

Colaboradores de Wikipedia. (2025a, noviembre 5). *Tabaco*. Wikipedia, la Enciclopedia Libre.

https://es.wikipedia.org/wiki/Tabaco

*Feocromocitoma | Quirónsalud*. (s. f.). Quirónsalud.https://www.quironsalud.com/es/enfermedadessintomas/feocromocitoma#:~:text=El%20feocromocitoma%20es%20diagnosticado%20y,y%20Nutrici%C3%B3n%20y%20Oncolog%C3%ADa%20M%C3%A9dica.

Oleaga, A., & Goñi, F. (2008). Feocromocitoma: actualización diagnóstica y terapéutica. *Endocrinología y Nutrición*, *55*(5), 202-216.

https://doi.org/10.1016/s1575-0922(08)70669-7

Kirschner, L. S., & Brock, P. (2025, 8 junio). *Neoplasia endocrina múltiple tipo 2A (NEM 2A)*. Manual MSD Versión Para Profesionales.

https://www.msdmanuals.com/es/professional/trastornos-endocrinol%C3%B3gicos-y-metab%C3%B3licos/s%C3%ADndromes-de-neoplasias-endocrinas-m%C3%BAltiples-nem/neoplasia-endocrina-m%C3%BAltiple-tipo-2a-nem-2a

National Library of Medicine. (s. f.). *Enfermedad de von Hippel-Lindau*.

https://medlineplus.gov/spanish/vonhippellindaudisease.html