open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jesús Beltrán

**Jesús Beltrán Llera** (Fustiñana,  - Madril, ) nafar psikopedagogo eta katedraduna izan zen.

## Biografia 
Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean hasi zen psikologia eta pedagogia arloetako irakaskuntza eta ikerketa-lanak egiten, eta irakasle-taldean sartu zen. 1980an Murtziako Unibertsitateko Filosofia eta Letren Fakultateko Psikologia Orokorreko katedra irabazi zuen.

Espainiako unibertsitateko psikologia ebolutiboko eta Hezkuntzako lehen katedraduna izan zen, Madrilgo Unibertsitate Konplutentseko Hezkuntza Zientzien Fakultateko katedra berria irabazi baitzuen.

Katedradun emeritua zela, doktore-tesiak zuzentzen jarraitu zuen, eta artikulu eta liburu askotan argitaratu zituen bere ikerketak eta azterlanak. 40 liburu eta 150 artikulu baino gehiago argitaratu zituen, Hezkuntzaren eta Ikaskuntzaren Psikologiari buruzkoak.

## Lan nabarmenak 
(1984). *Psicología educacional*. Vols. I-II. Madril: UNED.

(1988). *Para comprender la psicología*. Lizarra: Verbo Divino.

(1993). *Procesos, estrategias y técnicas de aprendizaje*. Madril: Síntesis.

1993). *Intervención psicopedagógica* (V. Bermejo, M. D. Prieto eta D. Vence-rekin batera). Madril: Síntesis.

(1995). *Psicología de la Instrucción*. Vols. I-II-III (C. Genovard eta F. Rivas-ekin batera). Madril: Síntesis.

(1996). *Psicología de la educación* (J. A. Bueno-rekin batera). Bartzelona: Boixareau.

(1998). *Dificultades de aprendizaje* (V. Santiuste-rekin batera). Madril: Síntesis.

(1998). *El aula inteligente: nuevo horizonte educativo* (F. Segovia-rekin batera). Madril: Espasa.

(2000). *Intervención psicopedagógica y currículum escolar* (V. Bermejo, L. F. Pérez, M. D. Prieto, D. Vence eta R. González-ekin batera). Madril: Pirámide.

(2002). *Enciclopedia de Pedagogía*. Vols. I-II-III-IV-V. Madril: Espasa.

(2011). *Más de un siglo de psicología educativa. Valoración general y perspectivas de futuro*. Papeles del Psicólogo, 32 (3), 204-231 (L. F. Pérez-ekin batera).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aniano Genbe

**Aniano Guembe Mañeru** (Obanos, Nafarroa Garaia, ) nafar futbolari ohia da, atzelari moduan aritzen zena.

## Ibilbidea 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gamundia leucophylla

***Gamundia leucophylla*** *Tricholomataceae* familiako onddo espezie bat da. Ez du balio gastronomikorik.

Sinonimoak: *Fayodia leucophylla*, *Omphalia leucophylla*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 1,5 eta 2,5 cm bitarteko diametrokoa, erabat unbilikatua, gris-arre-horixka zikin kolorea edo eztiarena du.

**Orriak:** Dekurrenteak, zurixkak, pleurozistidio ugarirekin.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.

**Hanka:** Zuzena, kartilaginosoa, kapelaren kolorea baino zurbilagoa izaten du.

**Haragia:** Mehea eta zurixka.

## Jangarritasuna 
Ez du balio gastronomikorik.

### Nahasketa arriskua 
Azterketa mikroskopikoa egin behar da, antzeko espezieak daudelako: *Omphalia umbilicata f. subspadicea*, *Myxomphalia maura*, etab

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean. Urria. Mendiko basoetan, normalean koniferoen eta arteen azpian.

### Banaketa eremua 
Ameriketako Estatu Batuak, Kanada, Europa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hiru Mariak

[thumb|Hiru Mariak eta aingeru bat, Jesusen hilobian, [Hilobi Santuaren erlikia-ontzia (Iruñea)|Iruñeko Hilobi Santuaren erlikia-ontzian.]]
**Hiru Mariak** Bibliako Itun Berriko pertsonaiak dira, ikonografia kristauan askotan agertu direnak mendeetan zehar. Hiru edo lau emakumezko ageri dira, izen desberdinekin, ebanjelio desberdinetan, Jesusen heriotza eta berpizkundearekin lotuta, baina identifikazio kanonikoena Markosen ebanjelioan ageri dena da, zeinean gurutzeko heriotzaren unean ageri diren hiru emakumeak diren "Magdalako Maria, Santiago gaztearen eta Joseren ama Maria, eta Salome". Hiruak izan ziren halaber, Markosek dioenez, hiru egunen buruan Jesusen hilobi hutsa aurkitu zutenak, berpiztueraren berri izan zutenak beraz. 

Joanen arabera, Jesusen gurutziltzatzean, Andre Maria ama, amaren ahizpa, Maria Kleofasen emaztea, eta Magdalako Maria izan ziren han. Pertsonaia horien artean, Joanek dioen Maria Kleofasena litzateke Markosek aipaturiko "Santiago gaztearen eta Joseren ama Maria" bera, ondorengo interpretazio bibliko gehienem arabera.

## Iruditegia 

Fitxategi:Hans von Tübingen 001.jpg|Maria Jesusen ama, eta beste hiru emakume gurutzean: San Joanen ebanjelioaren irakurketa dirudi beraz.
Fitxategi:Edwin Austin Abbey - The Three Mary - 1937.2481 - Yale University Art Gallery.jpg|Margo moderno bat, Edwin Austin Abbey, 1937.
Fitxategi:Hinterlasbild Grablegung Rumänien.jpg|Kristoren hilobiratzearen ikonografian ere Hiru Mariak ageri ohi dira.
Fitxategi:Eyck.hubert.mary.750pix.jpg|Hiru Mariak hilobi santuan, Jan van Eyck, 1425.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hemerocallis lilioasphodelus

***Hemerocallis lioasphodelus*** (sinonim. ***Hemerocallis flava***, limoi lirioa, lirio horia eta beste izen batzuekik ere ezagutzen dena) ***Hemerocallis*** generoko landarea da. Txina osoan dago hedatua, Europako helgoaldeko zenbait tokitan, Italia eta Eslovenia esaterako, eta laborantza berrian hazteko erabiltzen den loreetako bat da.

*Hemerocallis lioasphodelus* pikor handietan hazten da, eta haren hostoak 75 cm luze izateraino hazten dira. Lore hori ikuskagarriak dauzka.

## Sukaldaritzako erabilera 
*Hemerocallis lioasphodelus*  jangarriak dira eta Txinako eta Japoniako sukaldaritzan erabiltzen dira.

## Galeria 

Fitxategi:Hemerocallis lilio-asphodelus.jpg|*Hemerocallis lilioasphodelus*
Fitxategi:Taglilienfeld St. Stephan.jpg|*Hemerocallis lilioasphodelus*
Fitxategi:Dry Day Lily.jpg|Petalo edo lore-hosto eroriak
Fitxategi:Yellow Day lily (Hemerocallis lilioasphodelus) spectral comparison Vis UV IR.jpg|Konparazioa, lorea argi ikusgarri, ultramore eta infragorri argitan.
Fitxategi:Тычинка лилейник желтый.jpg|*Hemerocallis lilioasphodelus* lore baten estamine bat, lorezil bat mikroskopioaren azpian (handitzea: 9x).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ene herri txikia

***Ene herri txikia***.

## Argumentua 
Ume zoriontsua zen garaian, Gabriel abenturetan sartuta ibiltzen zen bere lagunekin etxe ondoko paradisu txikian, kalean. Baina 1993ko hasieran, gurasoak bereiztean eta istiluak ugaritzean Burundin.
Aita kolono frantsesa eta ama Burundin bizi zen ruandar tutsi emigratua izanik, Gabriel hutuen eta tutsien arteko liskarren eta genozidioaren lekuko izan zen. Gorroto astindu baten ostean, neutrala izaten ahalegintzen da.

## Harrera kritikoa 
Liburuak harrera ona izan zuen kritikaren aldetik. Goncourt Akademiak 2016ko sarirako azken hautatutako lanen parte da.

## Itzulpena 
2019an euskaratu zen Irati Bereauk eta Igela argitaletxeak argitaratu zuen. Ruandan filmatu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
José Arregui Gil

**José Arregui Gil** (Fustiñana,  - Iruñea, ) nafar legelari eta politikaria izan zen.

## Biografia 
Zaragozako Familia Santuaren ikastetxean ikasi zuen. Zaragozako Unibertsitateko Zuzenbide fakultatean lizentziatu ondoren, oposizio bidez karrera judizialean sartu zen. Lehen destinoa Pina de Ebroko Lehen Auzialdiko eta Instrukzioko Epaitegira eraman zuen, eta handik doktorego-ikastaroak egin zituen Zaragozako Unibertsitatean. Francisco de Asís Sancho Rebullida Zuzenbide Zibileko katedradunak zuzendutako *"Fidelidad Vidual en Navarra"* izeneko doktore-tesia egin zuen.

1963an, Iruñera joan zen bizitzera, Iruñeko Lurralde Auzitegiko magistratu izendatu zutenean. Nafarroako hiriburuan Nafarroako Zuzenbide Ikerketen Kontseiluan eta Nafarroako Batzorde Konpilatzailean ere parte hartu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Entoloma porphyrophaeum

***Entoloma porphyrophaeum*** *Entolomataceae* familiako onddo espezie bat da. Ez du sukaldaritza-baliorik, gutxi aztertu da, baina toxikoa dela uste da.

Sinonimoak: *Agaricus phajocephalus*, *Agaricus furvus subsp. phajocephalus*, *Tricholoma phajocephalum*, *Entoloma subrubens*, *Entoloma jubatum subsp. subrubens*, *Inocybe phaeocephala*, *Rhodophyllus phaiocephalus*, *Entoloma phaiocephalum*, *Pluteus phaiocephalus*, *Hyporrhodius porphyrophaeus*, *Rhodophyllus porphyrophaeus*, *Leptonia porphyrophaea*, *Trichopilus porphyrophaeus*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 3 eta 8 cm bitarteko diametrokoa, denbora askoan kanpai itxurarekin, gero zabaldu egiten da titi batekin. Azala  erradialki haritsua, ez da higrofanoa, arre-purpura kolorekoa. Ertza pixka bat inkurbatua.

**Orriak:** Eskotatuak, lodiak, zabal samar, tartekatutako orritxoak eta laminulak, hasieran zurixkak, gero izokin kolore ilunekoak.

Orri eskotatuak: Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.

**Hanka:** Luzanga, nabarmen ildaskatua eta bihurritua, ezkatatsu samarra, kapelaren kolore berekoa, oinarrian feltro zuri bat izaten du.

**Haragia:** Zuria, usain eta zapore nabarmenik gabea.

**Etimologia:** *Entoloma* terminoa grekotik dator: ertza barrurantz biribildua.

## Jangarritasuna 
Interes gastronomikorik gabea.

### Nahasketa arriskua 
*Entoloma jubatum* delakoarekin nahas daiteke, hau txikiagoa da eta sagu kolorekoa da edo marroi-gris ilun kolorekoa.

## Sasoia eta lekua 
Udaberrian eta udazkenean, belardi hezeetan eta leku belartsuetan, baita basoen soilguneetan ere .

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Islandia, Europa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ozeanoen defendatzaile

[thumb|300px|Hawaiiko [Papahānaumokuākea Itsas Monumentu Nazionalaren hondartzan hondakinak garbitzen.]]
**Ozeanoen defendatzaileak** planetako ozeanoak babesteko bideratutako giza eskubide eta ingurumen ekintzaileak dira. Helburu orokorrak gizakien eskubideak babestea bada ere, baita uretako ekosistemak kutsaduratik edo suntsiketatik defendatzea ere bai. Orokorrean, estraktibismoaren aurka, arrantza gehiegizkoa eta kostaldeetan bizi diren pertsonen giza eskubideen aldeko ekintzaileak dira.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ingurumen-mugimendua
* Itsas kutsadura
* Marea beltz
* Greenpeace

## Kanpo estekak
Chondrus crispus

***Chondrus crispus*** edo Irlandako goroldioa alga gorri bat da (*Rhodophyta filuma*). Oso ugaria da eta batzuetan gainazal harritsuetan soropilak eratzen ditu. Europako eta Ipar Amerikako kostalde atlantiko guztietan dago. Egoera freskoan, alga hau biguna eta kartilaginotsua da, eta bere kolorea hori berdexkatik gorrira aldatzen da, purpura ilunetik edo marroitik pasatuz.

Balio ekonomikoa duen espezie bat da. Bere muzilagoaren polisakarido konplexuak aprobetxatzen dira, deshidratatu ondoren pisuaren zatirik handiena osatzen dutenak. Medikuntzan laxante eta medikamentu gisa erabiltzen da. Emultsionatzaile gisa erabiltzen dira elikagaien industriarako, bai eta etxeko sukaldaritzan ere.

## Ezaugarriak 
*Chondrus crispus* itsas alga txikia da, 20 cm-koa luzera duena. Disko-finkatzaile batetik hazten da eta lau edo bost aldiz adarkatzen da dikotomikoki. Morfologia oso aldakorra du, batez ere taloen zabalerari dagokionez. Bere adar sendoak 2-15 mm-ko zabalera dute eta hainbat kolore izan ditzake. Uraren azalean berde distiratsua izaten da, sakonera handietan, berriz, gorri bizia. Gametofitoek, askotan, iridiszentzia  urdina erakusten dute fronden puntan.

## Propietateak 
Printzipio aktiboak: muzilago ugari ditu (%80): karrageninak eta gatz mineralak.

Droga gisa erabiltzen da (antiinflamatorioa, mukosen babeslea); lipidoen eta gluzidoen heste-xurgapena murrizten du, libragarria, immunoestimulatzailea. Gripea, hotzeriak, faringitisa, laringitisa, bronkitisa, enfisema, asma, gastritisa, ultzera gastroduodenalak eta idorreria bezalakoak tratatzeko erabiltzen da. Gehiegizko pisuaren eta diabetesaren tratamenduan ere laguntzen du. 

Algak lurraren arrasean mozten dira, ur gezaz garbitzen dira eta aire zabalean lehortzen uzten dira. Goroldioa lehor dagoenean, uretan jarri eta berotzen bada, uretan desagertzen da, eta hoztean, jale batean egosten da.

## Bibliografia 
* https://en.wikipedia.org/wiki/Chondrus_crispus (Ingelesez)
* https://es.wikipedia.org/wiki/Chondrus_crispus(Gazteleraz)

## Kanpo estekak
Louis de Beaufront

**Louis de Beaufront** markesa, bere benetako izena **Louis Chevreux** (1855eko urriaren 3a - 1935eko urtarrilaren 8a) funtsezkoa izan zen Ido, nazioarteko hizkuntz laguntzailea, garatzeko. Beaufront esperantoaren defendatzaile sutsua izan zen hasieran eta Mendebaldeko Europan hasierako hedapenaren erantzule nagusietako bat izan zen, baita hitz egin zuen lehen frantsesetako bat ere.
Arthrospira

***Arthrospira*** zianobakterioen genero bat da. Osagarri dietetikoa *A. platensis*-etik eta *A. maxima*-tik egiten da, espirulina bezala ezagutzen dena. Nahiz eta gaur egun *Arthrospira* eta *Spirulina* bi genero bereizien sarrera onartzen den, iraganean eztabaida asko izan dira eta horren ondoriozko nahasmendu taxonomikoa izugarria da.

## Taxonomia 
Izen arruntak, espirulinak, *Arthrospira platensis*-en biomasa lehorrari egiten dio erreferentzia, bakterio fotosintetiko oxigenikoei dagokiena, Zianobakterio eta Proklorales taldeak hartzen dituena. Organismo fotosintetiko horiek, lehenik, algatzat hartu ziren 1962ra arte, prokarioto gisa birsailkatu eta zianobakterio deitu ziren arte. Zientifikoki, bereizketa handia dago *Spirulina* eta *Arthrospira* generoen artean. Gaur egun, taxonomiaren arabera, elikadura-gehigarri gisa erabiltzen diren anduietarako espirulina izena ez da egokia, eta *Arthrospira* genero desberdina da, 30 espezie baino gehiago dituena, *A. platensis* eta *A. maxima* barne.

## Morfologia 
*Arthrospira* generoak tamaina aldakorreko trikoma helikoidalak biltzen ditu, hainbat biribilkatze-mailarekin, morfologia oso biribildu batetik forma zuzen bateraino.

*Arthrospira*ren formaren parametro helikoidalak espezie beraren barruan edo espezie artean bereizteko erabiltzen dira. Diferentzia horiek ingurune-baldintza aldakorrek eragin ditzakete, hala nola, tenperaturak. Trikomen forma helikoidala ingurune likido batean bakarrik mantentzen da. Filamentuak bakartiak dira eta fragmentazio bidez erreproduzitzen dira, eta trikomen zelulak 2 eta 12 μm -ren artekoak dira, eta batzuetan 16 μm-ren ingurura irits daitezke.

## Konposizio biokimikoa 
*Arthrospira* oso 

aberatsa da proteinetan, eta zelularen edukiaren pisu lehorraren % 53tik % 68ra bitartekoa da. Bere proteinak aminoazido esentzial guztiak hartzen ditu. *Arthrospir*ak gantz-azido poliasegabeen kantitate altuak ere baditu, %1,5-2 artekoak, eta lipidoen guztizko edukia %5-6 bitartekoa da. *Arthrospira*ren beste eduki batzuek bitaminak, mineralak eta pigmentu fotosintetikoak dituzte.

## Erabilerak 
Espirulinari elikadura-osagarria esaten zaio, baina zianobakterio horretarako beste erabilera batzuk ere badaude. Adibide gisa, elikagaiak murtxikatzea edo irenstea zaila zaien pazienteentzat medikuntza-erabilera iradokitzen da, edo sendagaiak emateko sistema natural eta ekonomiko gisa. Gainera, emaitza oparoak aurkitu ziren minbizi, alergia eta anemia mota jakin batzuen tratamenduan, baita hepatotoxikotasun eta gaixotasun baskularren tratamenduan ere bai. Espirulina animalien elikadurarako osagarri osasungarri gisa ere erabil daiteke. Espirulina aplikazio teknikoetan erabil daiteke, zilarrezko nanopartikulen biosintesian, esaterako. Horri esker, zilar metalikoa sor daiteke ingurumena errespetatuz. Ehungintzan abantaila batzuk ditu, ehun antimikrobiarrak eta paperezko materialak edo polimeroak ekoizteko erabil daitezkelako.

## Kanpo estekak
Usoa (Biblia)

**Usoa** edo **Jemima** () Biblian ageri den pertsonaia da, Joben liburuko pertsonaietako bat, Joben alaba eta Kanela Lorearen eta Lurrinontziren ahizpa. Horrez gain, zazpi neba izan zituen, zeinen izenak Biblian aipatzen ez diren.

Ahizpekin batera, lurraldeko emakumerik ederrenak bezala deskribatu zen. Gainera, ezohikoa da Usoari eta bere ahizpei aitak eman ziela herentzia eta ez semeei. Joben liburuaren amaierako erreferentzia labur horiez gain, Usoa ez da Biblian beste inon aipatzen.

Usoaren jatorrizko izena Jemima da, *usoa* esan nahi duena. Elizen Arteko Biblian izen hau itzulita dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gizon maskaratuaren falazia

Logika filosofikoan, **gizon maskaratuaren falazia** (**konprentsiozko falazia** edo **falazia epistemikoa** ere esaten zaio) Leibnizen legea argudio batean modu ez onargarrian erabiltzen denean egiten da. Leibnizen legeak ezartzen duenez, A eta B objektu bera badira, orduan A eta B bereizezinak dira (hau da, propietate berak dituzte). Modus tollens, horrek esan nahi du objektu batek propietate jakin bat badu, eta beste objektu batek propietate bera ez badu, bi objektuak ezin direla berdinak izan. Falazia "epistemikoa" da, objektu baten subjektua objektuarekin berarekin ezagutzearen arteko berehalako identitatea postulatzen baitu, Leibnizen legea konprentsio testuinguruen berri emateko gai ez dela onartu gabe.

## Adibideak 
Falaziaren izena adibidetik dator:

* 1. premisa: Badakit nor den Xabier.
* 2. premisa: Ez dakit nor den maskaratutako gizona.
* *Ondorioa*: Beraz, Xabier ez da maskaradun gizona.

Premisak egiazkoak izan daitezke, eta ondorio faltsua, baldin eta Xabier maskaratutako gizona bada eta hizlariak ez badaki. Beraz, argumentua faltsua da.

Sinbolikoki, hauek dira argudio horiek:

* 1. premisa: Badakit nor den X.
* 2. premisa: Ez dakit nor den Y.
* *Ondorioa*: Beraz, X ez da Y.

Ohar bedi, hala ere, silogismo hori "I" hiztunaren arrazozinioan gertatzen dela; beraz, forma logiko modal formalean,

* 1. premisa: Hizlariak uste du badakiela nor den X.
* 2. premisa: Hizlariak uste du ez dakiela nor den Y.
* *Ondorioa*: Beraz, hizlariak uste du X ez dela Y.

1. premisa \mathcal{B_s}\forall t (t=X\rightarrow K_s(t=X)) oso indartsua da, logikoki honen baliokidea baita: \mathcal{B_s}\forall t (\neg K_s(t=X)\rightarrow t\not=X). Oso litekeena da hori sineste faltsua izatea: \forall t (\neg K_s(t=X)\rightarrow t\not=X) litekeena da proposamen faltsua izatea, proposamenari t=X buruzko ezjakintasunak ez baitakar hura ukatzea.

Beste adibide bat:

* 1. premisa: Lois Lanek uste du Supermanek hegan egin dezakeela.
* 2. premisa: Lois Lanek uste du Clark Kentek ezin duela hegan egin.
* *Ondorioa*: Beraz, Superman eta Clark Kent ez dira pertsona bera.

Logika doxastikoan adierazita, hau da aurreko silogismoa:

* 1. premisa:\mathcal{B}_{Lois}Hegan_{(Superman)} 
* 2. premisa:\mathcal{B}_{Lois}\neg Hegan_{(Clark)} 
* *Ondorioa*:Superman\neq Clark 

Aurreko arrazoibidea ez da tinkoa (egia ez gordetzea). Ondorio koherenteak izan behar du \mathcal{B}_{Lois}(Superman\neq Clark).

Antzeko argudio *hau* baliozkoa da:

* X Z da.
* Y ez da Z
* Beraz, X ez da Y

Hori baliozkoa da zerbait izatea ez delako jakintzaz (edo sinestea, etab.) bestelakoa. Inferentzia baliozkoak eta baliogabeak inferentzia formal baliogabea behatzean konpara daitezke:

* X Z da.
* Y Z da, edo Y ez da Z.
* Beraz, X ez da Y.

## Ikus, gainera 
* Kaxa beltza
* Identitatearen iragankortasuna
* Metonimia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kanela Lorea

**Kanela Lorea**.

Ahizpekin batera, lurraldeko emakumerik ederrenak bezala deskribatu zen. Gainera, ezohikoa da Kanela Loreari eta bere ahizpei aitak eman ziela herentzia eta ez semeei. Joben liburuaren amaierako erreferentzia labur horiez gain, ez da Biblian beste inon aipatzen.

Kanela Lorearen jatorrizko izena Kezia da, «kasia» edo «pitusgarria» esan nahi duena. Beste bertsio baten arabera «Jainkoaren bihotzera berreskuratua» esan nahi du eta Joben zaharberritzeari egiten dio erreferentzia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Klaus Schulze

**Klaus Schultze** (Berlin, 1947ko abuztuaren 4a - Lüneburg, 2022ko apirilaren 26a) alemaniar musika elektronikoaren aitzindari, musikagile eta musikaria izan zen.

Batzuetan "Richard Wahnfried" ezizena erabili zuen eta Tangerine Dream, Ash Ra Temple eta The Cosmic Jokers taldeetako kide izan zen. Ondoren, sei hamarkadako bakarkako ibilbidea egin zuen, eta hirurogei album argitaratu zituen.

## Diskografia 
* Irrlicht (1972)
* Cyborg (1973)
* Blackdance (1974)
* Picture Music (1975)
* Timewind (1975)
* Moondawn - The Original Master (1976)
* Body Love (1977)
* Mirage (1977)
* Body Love Vol. 2 (1977)
* "X" (2 CDs) (1978)
* Dune (1979)
* ... Live... (1980)
* Dig it (CD + DVD) (1980)
* Trancefer (1981)
* Audentity (2 CDs) (1983)
* Dziekuje Poland Live 1983 (2 CDs) (1983)
* Angst (1984)
* Inter*Face (1985)
* Dreams (1986)
* En=Trance (1988)
* Miditerranean Pads (1990)
* The Dresden Performance (Live) (2 CDs) (1990)
* Beyond Recall (1991)
* Royal Festival Hall Vol. 1 (Live) (1992)
* Royal Festival Hall Vol. 2 (Live) (1992)
* The Dome Event (Live) (1993)
* Le Moulin de Daudet (1994)
* Goes Classic (1994)
* Totentag (Opera) (2 CDs) (1994)
* Das Wagner Desaster - Live - (Live) (2 CDs) (1994)
* In Blue (3 CDs) (1995)
* Are You Sequenced? (2 CDs) (1996)
* Dosburg Online (1997)
* Live @ KlangArt 1 (Live) (2001)
* Live @ KlangArt 2 (Live) (2001)
* Andromeda (Promo CD) (2003)
* Ion (Promo CD) (2004)
* Moonlake (2005)
* Kontinuum (2007)
* Farscape (2 CDs) (2008)
* Rheingold (2 CDs y/o 2 DVD) (2008)
* Dziekuje Bardzo (3 CDs y 1 DVD adicional) (2009)
* Big in Japan (Japanese Version) (2 CD eta DVD bat) (2010)
* Big in Japan (European Version) (2 CD eta DVD bat) (2010)
* Big in Japan (American Edition) (2 CD eta DVD nat) (2011)
* Shadowlands (2013)
* Big in Europe Vol. 1 (CD bat eta 2 DVD) (2013)
* Big in Europe Vol. 2 (2 CD eta 2 DVD) (2014)
* Stars are Burning (2014)
* Eternal - The 70th Birthday Edition (2017)
* Silhouettes (2018)
* Next of Kin (2019)
* Deus Arrakis (2022)
* 101, Milky Way (2024)

### Richard Wahnfried 
* *Time actor* (1979)
* *Tonwelle* (1981)
* *Megatone* (1984)
* *Miditation* (1986)
* *Trancelation* (1994)
* *Trance Appeal* (1996)
* ''Drums 'n' Balls (The Gancha Dub)'' (1997)

## Kanpo estekak
1949ko Paris-Roubaix

**1949ko Paris-Roubaix** txirrindularitza lasterketa honen 47. edizioa izan zen. 1949ko apirilak 18an ospatu zen eta bi garaile izan ziren: Serse Coppi eta André Mahé.

Andre Mahé izan zen helmuga zeharkatu zuen lehenbiziko txirrindularia, baina okerreko toki batetik sartu zen belodromoan (lasterketako ofizial batzuen erruz). Serse Coppi, Fausto Coppi ospetsuaren anaia, belodromora leku egokitik sartu zen lehen txirrindularia izan zen. 

Polemika eta eztabaida handi baten ondoren, edizio honetako bi txirrindulari irabazleak izendatzea erabaki zen.

## Sailkapena 
## Kanpo estekak
Tureia (atoloia)

**Tureia** Tuamotu uhartearen atoloi bat da, Polinesia Frantsesan. Uhartediaren hego-ekialdean dago, Tahititik 1.100 km hego-ekialdera eta Mururoatik 115 km iparraldera. Biztanleria osoa 1.321 biztanlekoa zen 1996ko erroldan, baina zifrak alda daitezke eremua hustu duten militarrak kontuan hartuz gero.

## Historia 
Historikoki Papahena izenez ezagutzen zen. 1791n aurkitu zuen atoloia Edward Edwards ingelesak, Bountyko matxinatuen bila zebilela, eta Carysfort deitu zion. 

## Deskribapena 
Atoloi txikia da, 8,3 km²-ko azalera eta erronbo forma du, 13 km luze eta 7,4 km zabal, barruko aintzirarako itsas pasabiderik gabe.  Hiribildu nagusia Hakamaru da. Pazifikoko Esperimentazio Zentroko hainbat eraikin ditu (aterpeak, zisternak, aireportua, meteorologia zentroa, etab.), 1996tik, Frantziako proba nuklearrak amaitu zirenetik, abandonatuak.

Tureia biztanlerik gabeko Tematangi eta Vanavanako atoloi hutsak zein Mururoa eta Fangataufako proba nuklearrak egiteko utzitako atoloiekin batera komuna osatzen duten hiriburua da. 

## Iruditegia 

Tureia Map.jpg|Mapa.
Tureia.31.12.13.3.jpg|Tureia
Tureia.31.12.13.1.jpg|Atoloiaren ikuspegi partziala.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Turiea Polinesia Frantsesaren lehendakaritzaren informazioa.
* :http://olivier.funix.org/polynesie/tureia.htmTureiaren irudiak.
Iñaki Peralta

**Iñaki Peralta** (Iruñea, 1973) osasunaren kudeaketan espezializatutako ekonomialaria da. 2021eko urtarriletik Sanitaseko eta Bupako CEO edo kontseilari delegatua da Europa eta Latinoamerikarako.

## Ibilbide profesionala 
Iñaki Peralta Ekonomia eta Enpresa Zientzietan lizentziatua da Nafarroako Unibertsitatean. Hainbat graduondo ikasi zituen sektore ekonomiko sanitarioan espezializatzeko: Zentro Sanitarioen Kudeaketako Esade Masterra, IEDEko MBA eta Wharton Business School-eko "Advanced Management Program" (Pennsylvaniako Unibertsitatea).

Bere bizitza profesionalaren zati handi bat Sanitasen garatu da, Bupan (British United Provident Association) integratutako jatorri espainiarreko konpainian. 1997an iritsi zen erakundera, Iruñeko Sanitas Residencial El Mirador egoitzako gerente gisa. 1997 eta 2006 urteen artean, hainbat zuzendaritza-erantzukizun izan zituen Sanitas Mayores erakundeetan, besteak beste, eragiketen zuzendaritzan. Sanitas Seguros enpresako lurralde-zuzendaria izan zen Espainiako ipar-ekialdean 2006 eta 2008 artean, eta Sanitas Hospitales enpresako zuzendari nagusia 2008 eta 2013 artean. Hainbat ospitaleren erosketaren arduradunetako bat izan zen, eta horrek sendotu egin zuen taldearen ospitale-sarea.

2012an, Buparen Europa eta Latinoamerikarako zuzendaritza-batzordean sartu zen. 2013an Sanitas Seguros konpainiako zuzendari nagusi izendatu zuten. Aseguruak BBVArekin banatzeko akordioari ere lagundu zion, eta, horren bidez, BBVAren 300.000 bezero baino gehiago sartu zituen Sanitasen. Handik gutxira, Sabadell bankuarekin eta Assicurazioni Generalirekin egindako eragiketa errepikatu zuen.  

Mexikoko ikuskatzaile nagusi izendatu zuten 2019an. 2021etik Bupak Europa eta Latinoamerikarako duen gerentea da. Buparen negozioak kudeatzen ditu Mexikon, Brasilen, Txilen, Perun, Ekuadorren, Bolivian, Miamin, Polonian eta Turkian, baita Sanitasen ere Espainian.

Konpainia digitalizatzeko prozesuaren arduradunetako bat izan da, eta 2022an 400.000 bideo kontsultatara iritsi zen.

## Bizitza pertsonala 
Haurtzaroa eta nerabezaroa Iruñean eman zituen, San Juan eta Txantrea auzoetan, eta aitona-amonak ere han bizi ziren. Irabia ikastetxean ikasi zuen. Ezkonduta dago eta hiru seme-alaba ditu. Beisbolaren zalea da 7 urte zituenetik, eta entrenatzaile ere izan da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Richard Brautigan

**Richard Gary Brautigan** (Tacoma, Washington, 1935eko urtarrilaren 30a - Bolinas, Kalifornia, c. 1984ko irailaren 14a) estatubatuar idazlea izan zen.

1954an hasi zuen ibilbide literarioa, poema liburu batekin,  eta 1964an argitaratu zuen lehen eleberria. Hamar eleberri, bi ipuin bilduma eta lau poesia liburu argitaratu zituen.

Alkoholikoa izan zen helduaroan, eta depresioa eta eskizofrenia jasan zituen. Bere buruaz beste egin zuen tiro batez, eta haren gorpua 1984ko urriaren 25ean aurkitu zuten.

## Lanak 
### Olerkigintza 
* *The Return of the Rivers*. San Francisco: Inferno Press. 1957.
* *The Galilee Hitch-Hiker*. San Francisco: White Rabbit Press. 1958.
* *Lay the Marble Tea*. San Francisco: Carp Press. 1959.
* *The Octopus Frontier*. San Francisco: Carp Press. 1960.
* *All Watched Over by Machines of Loving Grace*. San Francisco: The Communication Company. 1967.
* *Please Plant This Book*. Santa Barbara: Graham Mackintosh. 1968.
* *The Pill Versus the Springhill Mine Disaster*. San Francisco: Four Seasons Foundation. 1969.
* *Rommel Drives on Deep into Egypt*. New York: Delacorte Press. 1970. ISBN 0-385-28863-8.
* *Loading Mercury with a Pitchfork*. New York: Simon and Schuster. 1976. ISBN 0-671-22263-5.
* *June 30th, June 30th*. New York: Delacorte Press. 1978. ISBN 0-385-28495-0.
### Eleberriak 
* *A Confederate General from Big Sur*. New York: Grove Press. 1965. ISBN 0-224-61923-3.
* *Trout Fishing in America*. San Francisco: Four Seasons Foundation. 1967. ISBN 0-395-50076-1.
* *In Watermelon Sugar*. San Francisco: Four Seasons Foundation. 1968. ISBN 1-131-52372-5.
* *The Abortion: An Historical Romance 1966*. New York: Simon and Schuster. 1971. ISBN 0-671-20872-1.
* *The Hawkline Monster: A Gothic Western*. New York: Simon and Schuster. 1974. ISBN 0-671-21809-3.
* *Willard and His Bowling Trophies: A Perverse Mystery*. New York: Simon and Schuster. 1975. ISBN 0-671-22065-9.
* *Sombrero Fallout: A Japanese Novel*. New York: Simon and Schuster. 1976. ISBN 0-671-22331-3.
* *Dreaming of Babylon: A Private Eye Novel 1942*. New York: Delacorte Press. 1977. ISBN 0-440-02146-4.
* ''So the Wind Won't Blow It All Away*. New York: Delacorte Press. 1982. ISBN 0-440-08195-5.
* *An Unfortunate Woman: A Journey*. New York: St. Martins Press. 2000. ISBN 0-312-26243-4.
* *The God of the Martians. Argitaratu gabe. 1955–195
### Bildumak 
* *Revenge of the Lawn*. New York: Simon and Schuster. 1971. ISBN 0-671-20960-4.
Ipuin bilduma.
* *The Tokyo-Montana Express*. New York: Delacorte Press. 1980. ISBN 0-440-08770-8.
Ipuin bilduma.
* *The Edna Webster Collection of Undiscovered Writings*. New York: Mariner Books. 1999. ISBN 978-0-395-97469-8.
Ipuinak eta olerkiak.
Reykjavikeko Unibertsitatea

**Reykjavikeko Unibertsitatea** () unibertsitate pribatu handiena da Islandiako hiriburuan, Reykjaviken. Merkataritza Ganberak, Islandiako Industrien Federazioak eta Islandiako Enplegatzaileen Konfederazioak babesten dute.

ReYkjavikeko Unibertsitatea 3.000 ikasle baino gehiago eta 500 langile baino gehiago dituen herrialdeko unibertsitate pribatu handiena da (bere irakasleak 26 herrialde baino gehiagotatik datoz). Unibertsitatea erabat elebiduna da (ingelesez eta islandieraz) 2010aren hasieratik, eta lau eskola akademiko ditu: Zuzenbide Fakultatea, Negozio Fakultatea, Konputazio Zientzien Fakultatea eta Ingeniaritza Fakultatea.

" Executive MBA" programa AMBA elkarteak akreditatu du. Elkarte horren zentrala Londresen dago. 

Unibertsitateak lau fakultate ditu: 

* Administrazio-fakultatea
* Zuzenbide Fakultatea
* Informatika Fakultatea
* Ingeniaritza Fakultatea.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Islandiako Unibertsitatea

## Kanpo estekak
Vera Krepkina

**Vera Samuilovna Krepkina** (Kotelnitx, Kirov oblasta, 1933ko apirilaren 15a - Kiev, 2023ko apirilaren 25a) errusiar-ukrainar atleta izan zen.

Sobietar Batasuneko taldearekin lehiatu zen 1952, 1956 eta 1960ko Udako Olinpiar Jokoetan. Hiru jokoetan laugarren geratu zen 4 × 100 metroko lasterketan. 1960ko jokoetan, ezustean irabazi zuen urrezko domina luzera jauziko proban, 6,37 metroko distantziarekin. Gainera, errekor olinpikoa izan zen.

Erretiratu ondoren, haurren atletismoko entrenatzaile lanetan aritu zen Ukrainan.

## Palmaresa 
**Olinpiar Jokoak**
* 1960: luzera-jauzia, zilarrezko domina
**Europako txapelketak**
* 1954: 4×100 metro errelebo, urrezko domina
* 1958: 4×100 metro errelebo, urrezko domina
* 1958: 100 metro, zilarrezko domina

## Kanpo estekak
Esteban Etxebarria

**Esteban Etxebarria Olabarrieta** (Bilbo, Bizkaia,  - ) bizkaitar futbolaria izan zen, aurrelari moduan aritzen zena. Real Madrili 5 gol partida ofizial bakarrean sartu dion futbolari bakarra da.

## Kirol ibilbidea 
## Kanpo estekak
Hexaplex trunculus

***Hexaplex trunculus*** gastropodo bat da. Espezie hau sakonera txikiko hondoetan bizi ohi da, batez ere hondartza harritsuetan.

## Habitata eta biologia 
Espezie dioikoa da, sexuak bereizita daude eta barne-ernalketaren bidez ugaltzen dira. Arrautzak kapsuletan jartzen dira substratuari itsasten zaizkion masa handiak osatuz. Kataluniako uretan ugal-aldi bereizten dira, bat apirilean garrantzi txikiagokoa eta bestea ekain-uztailean. Kostaldeko espezie bat ere bada, hondo hareatsuen gainean bizi da, normalean, Posidonia eta Zoosterako alga komunitateetatik hurbil, 1-200era bitarteko metro sakoneran.

## Banaketa 
*Hexaplex trunculus*  jatorriz Mediterraneokoa eta ipar-ekialdeko Atlantikokoa da, Marokotik (Tanger) Portugalgo hegoalderaino (Cascais). 1985ean aipatu zen lehen aldiz espezie hori Galizian, maskor hutsen presentziarekin.

## Kanpo estekak
Felipa Domínguez Taguada

**Felipa Domínguez Taguada, Domi** edo **Irungo Kontsulesa** (Irun, ? - Iruñea, 2013ko uztailaren 30a) Gurutze Gorriko erizain eta miliziano komunista izan zen. Espainiako Gerra Zibilean Milicias Vascas Antifascistaseko kidea izan zen, talde militar horretako emakumezko ezagun bakarra izanik. Ezker Errepublikanotik Espainiako Alderdi Komunistara aldatu zen.  Pikoketan fusilaturiko Agapito Domínguezen arreba izan zen.

## Biografia 
*Estampa* aldizkarian *Domi* izeneko emakume bati elkarrizketa bat egin zioten non bere ezizenaren jatorriaz itaun zioten. Izan ere, Irungo Kontsulesa deitzen zioten:Irungo Kontsulesa deitzen didate Madrilera datozten euskaldun guztiak, batez ere hangoak, agurtzera etortzen zirelako. Eta noski, baliabideak izaten ez badituzte edo helbide baten beharrean egonez gero, nik beti arreta ematen diet. (Me llaman la consulesa de Irun porque todo vasco, sobre todo de allí que se presentaba en Madrid, solía tener la atención de venir a saludarme. Y claro, si no tiene recursos o le hace falta dirección, yo le atiendo siempre)

1936ko uztailaren 20an bolondres aurkeztu zen Irungo guduan zauritutakoak osatzeko eta okupazioak iraun zuen 54 egunetan lan horretan jardun zuen, ondoren ontzi txiki batean Iparraldera gurutzatu zuen. Frantziatik Bartzelonara abiatu zen, Ramón Casanellas Batailoi euskal-katalanaren aginduetara eta azkenik, Madrilera. Madrilen Manuel Irujo eta Antonio Ortega teniente koronelarekin hitz egin eta gero Sevillara joan zen bigarrenarekin odol transfusioetan laguntzeko.

Espainiako Alderdi Komunistak, garaiko beste alderdiek bezala, emakumeak fronteetatik atera zituen eta haien parte-hartzea ahanzturan geratu zen, horregatik hain zuzen ere Feliparen kasua berezia da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Saiakuntza nuklear

[thumb|30ppx|Saiakuntza nuklear bat, [Nevadako basamortuan, 1953an.]]
**Saiakuntza nuklearra** arma nuklear baten detonazioa da. Hori helburu esperimentalekin egiten da, hala nola arma baten errendimendua neurtzeko, haren efektu suntsitzaileak aztertzeko eta abar; halaber, etorkizunean arma nuklearren garapena definitzea bilatzen du. Dena dela, beste helburuekin detonatu egin omen dira baita ere: propaganda egiteko, helburu zibilekin, esaterako kanal bat irekitzeko, eta abar.

## Saiakuntza motak 
Saiakuntza nuklearrak honela sailkatzen dira: 

* atmosferikoak (leherketa atmosferan gertatzen denean), 
* estratosferikoak (arma nuklearra kohete batean atmosferatik kanpo garraiatzen denean),
* lurpekoak eta 
* urpekoak. 

Atmosferikoek kutsadura handiagoa sortzen dute, eta beste mota batzuetan euri erradiaktiboa mugatuagoa da. Saiakuntza nuklear exoatmosferikoek pultsu elektromagnetiko bat sor dezakete. Halaber, saiakuntza nuklearrak aireontzietatik (airdrop) jaurtita egin daitezke, edo bestela, arma nuklearra dorre baten tontorrean, ur azpiko edukiontzi iragazgaitz batean, ontzi baten gainean, lurpean, edo kanpoko espazioan kokatuz, kohete bat erabiliz (altitude handiko saiakuntza nuklearra).

## Historia 
Lehen bonba atomikoa 1945eko uztailaren 16an leherrarazi zuten Estatu Batuek, 20 kilotoiko errendimenduarekin. Manhattan proiektuaren pean egindako saiakuntza haren helburua geroago Japoniaren aurka erabilitako fisio-bonba nuklearraren bideragarritasuna frogatzea zen. Lehenengo hidrogeno-bonba, Mike kodea, Marshall Uharteetako Enewetak atoloian probatu zuten, 1952ko azaroaren 1ean, baita Estatu Batuek ere. Historiako detonazio nuklearrik indartsuena Sobietar Batasunak egin zuen: "Tsarraren bonba" edo "Tsar bonba", 50 Mt inguruko errendimenduarekin.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Energia nuklear
* Arma nuklear
* Saiakuntza Nuklearrak Partzialki Debekatzeko Ituna

## Kanpo estekak
Hemimycena cephalotricha

***Hemimycena cephalotricha*** *Mycenaceae* familiako onddo espezie bat da. Ez du balio gastronomikorik.

Sinonimoa: *Mycena cephalotricha*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 1 eta 8 mm bitarteko diametrokoa, zuria, garbi-garbia; ganbil-laua, oso mehea eta hauskorra, opakua, pruinaduna (lupa baten laguntzaz ikusita).

**Orriak:** Zuriak, Itsatsiak, ondo eratuak, estuak, luzera desberdineko orritxoekin.

**Hanka:** 20 mm arteko luzerakoa, zerbait eszentrikoa eta oso pruinaduna.

**Haragia:** Hutsala.

**Etimologia:** *Mycena* terminoa latinetik dator, "bitis" hitzetik, xirmendu, esan nahi du. Oin oso luze, mehe eta malguari egiten dio erreferentzia.

## Jangarritasuna 
Interes gastronomikorik gabea.

**Oharra**

Eguraldi hezean bilduta, ura bezalako tanta garbiak jariatzen ditu kapelan, orrietan eta hankan (lupa erabili behar da).

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean, goroldioz estalitako haritzen enborretan.

### Banaketa eremua 
Europa eta Australia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Real politik (abestia)

**Real politik** *Joseba Tapiak2005ean sortutako abestia da, Real politik* albumean argitaratu zuten, Koldo Izagirreren hitzekin eta Zakurraren bibolina ekoiztetxearekin. Mezu zorrotz eta birrintzailea zabaltzen du abestiak, politikan herritarrak aurkitzen duen hipokresia eta zurikeria kritikatzen du.

Disko berean agertu ziren beste hamahiru kanta, batzuk oso ezagun bihurtu ziren, Zoragarria ez al da?,  Lagun galduaren geografia, Paris - Dakar, Madrilgo lagunak edo Irla han da, adibidez.

## Bertsioak 
* Lehen bertsioa goian aipatu dena da.
* 2017an beste bertsioa bat atera zuen Besamotzak albumean, Tapiak gitarra jotzen zuela.

Fitxategi:Joseba-Tapia Anboto 2019.jpg|Joseba Tapia
Fitxategi:G7 Taormina Paolo Gentiloni Angela Merkel handshake 2017-05-26.jpg|Bostekoa eta ikurrina, bai. Konponketarik?
Fitxategi:Koldo Izagirre.png|Koldo Izagirre

## Hitzak 
Abestiak herritarraren eskaeraren ezintasuna jasotzen du. Herritar horrek agintariengana jotzen du arazo batekin, baina ez du inon konponbiderik lortzen.

Agintarien eskala osoa igotzen du bere eskaerarekin: kontzejalarekin hasten da eta gero alkatearekin, sailburuarekin, lehendakariarekin, jaungoikoarekin (jaungoiko jaun edo anderea honetan ere, nahiz eta JAUNgoiko izan) eta bukaeran deabruarekin ere bai. Eskalako agintari guztiek ulertu ulertu egingo diote eskaera, baina... "agintariaren eskumenekoa" ez delakoan konponbiderik gabe aterako da herritar gizagaixoa bulego guztietatik, behin eta berriro. Hori bai agintari guztiek ikurrina dute inguruan: lepokoan zinegotziak, balkoian alkatea, paparrean sailburuak, bihotzean lehendakariak, hodeian jainkoak, eta errautsetan deabruak.

Ahapaldi bakoitzean agintari bat bisitatzen du herritarrak eta ahapaldi guztiek egitura berekoak dira. Bertsoa beti hasten da eskaera batekin "*Entzun ezazu XXX jauna edo anderea*", non aldi bakoitzean *XXX* agintaria aldatzen den. Eta hurrengo ahapaldian agintariaren erantzuna dator beti beti da berdina, aldatzen den hitza bakar bat dago, agintaria horrek ikurriña non daukan zehazten duena.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Joseba Tapia
* Koldo Izagirre

## Kanpo estekak 
* *Real Politik.* Joseba Tapia - jJoseba Alvarez - Youtube, 2011.
Mycena corticola

***Mycena corticola*** *Mycenaceae* familiako onddo espezie bat da. Ez du nahikoa haragi, sukaldean erabiltzeko.

## Deskribapena 
**Kapela:** Erradialki ildaskatua, 0,3 eta 1 cm bitarteko diametrokoa. Gehienetan, hasieran, erdiesferikoa, gero ganbila. Purpura-more koloretik arrosa-lila kolorera doana.

**Orriak:** Oso zabal, itsatsiak, hasieran purpura kolorekoak, gero arrosa-lilak

**Hanka:** Gorantz kurbatua, kapelaren ia kolore berekoa; pruinaduna, tomentoduna oinarrian.

**Haragia:** Oso gutxi; usain ahulekoa eta zapore gozokoa.

**Etimologia:** *Mycena* terminoa latinetik dator, "vitis" hitzetik, xirmendu, esan nahi du. Oin oso luze, mehe eta malguari egiten dio erreferentzia.

## Jangarritasuna 
Ez du balio sukaldaritzarako.

### Nahasketa arriskua 
*Mycena pseudocorticola* delakoarekin nahas daiteke, ale helduen kapela grisaxkagoa da eta orri grisak edo zuri-grisaxkak.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean eta neguan ugaria, hostozabalen gainean.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Costa Rica, Brasil, Argentina, Groenlandia, Europa, Errusia, Turkia, Israel, Australia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tita Llorens

**Tita LLorens**, jaiotzaz **Margarita Llorens i Bagur** (Ciutadella de Menorca, Balearrak, 1968ko abuztuaren 11) Menorkako igerilaria da. Ur irekietan hainbat zeharkaldi egin dituen lehen igerilaria da. 

## Ibilbidea 
Berandu hasi zen ur irekietan igeri egiten.

2011ko irailean, Gibraltarko itsasartea zeharkatu zuen, bi kontinenteetako 22 km-ak hiru ordutan igerian. 

2018anBalear Uharteak eta Iberiar penintsula igeri egiten gurutzatu zuen lehen emakumea izan zen .

2021eko udan, 54 kilometroko Grande Rande zeharbidea osatzen saiatu zen, Galiziako San Simón eta Cies uharteen artean, baina ez zuen lortu eguraldi txarragatik.

2023ko apirilaren 5ean Tita Llorens, 54 urterekin Río de la Plata zeharkatu duen Europako lehena izan zen. 12 ordu eta 24 minutu behar izan zituen Argentina eta Uruguai arteko ur marroien 42 kilometroak betetzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1946ko Paris-Roubaix

**1946ko Paris-Roubaix** txirrindularitza lasterketa honen 44. edizioa izan zen. 1946ko apirilak 21ean ospatu zen eta garailea Georges Claes izan zen.

## Sailkapena 
## Kanpo estekak
1947ko Paris-Roubaix

**1947ko Paris-Roubaix** txirrindularitza lasterketa honen 45. edizioa izan zen. 1947ko apirilak 6an ospatu zen eta garailea Georges Claes belgikarra izan zen, bigarren urtez jarraian.

## Sailkapena 
## Kanpo estekak
Maria Salome

**Salome**, **Maria Salome**, **Salome Galileakoa** eta **Salome diszipulua** izenez ezaguna, Jesusen jarraitzaile bat izan zen Itun Berriko kontakizunaren arabera. Markosen Ebanjelioaren arabera, Jesus gurutziltzatzearen lekuko izan zen emakumeetako bat izan zen (), Hiru Marietako bat alegia, eta hilobi hutsera piztu ondoren joan zen lehenetakoa izan zen gainera (). Markosek Salome bakarrik aipatzen du,  baina Hiru Marien ikonografiarekin lotuta dagoenez, hortik Maria Salome izena ere.

Kristau tradizioan, Salome Jakue Handiaren eta Joan apostoluen ama bezala identifikatzen da. Mateoren Ebanjelioan gurutzearen azpian dauden emakumeetako bat aipatzen delarik "Zebedeoren semeen ama" gisa, honek Zebedeoren emazte bihurtuko zuen eta bi apostolu horien ama bezala, Salome izenez agertzen ez den arren (). 

Salome aipatua da halaber Markosen Ebanjelio Sekretu apokrifoan (10:46). Salomek jatorriz Itun Berriko tradizioan garrantzi handiagoa izan zuela antzeman daiteke, esate baterako Tomasen Ebanjelioan eta Egiptoko Ebanjelio Grekoan. Azken testu apokrifo honetan Salomeri berariaz agertzen da birritan Jesusekin elkarrizketak edukitzen. Ondorengo irakurketa kristau kanonikoek paper hori gutxitu arren, Salome santu gisa gurtua da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aloys Van de Vyvere

**Aloys Van de Vyvere** (Tielt, 1871ko ekainaren 8a - Paris, 1961eko urriaren 22a) belgikar politikaria izan zen. Belgikako lehen ministroa izan zen 1925eko maiatzaren 13tik ekainaren 27ra.

Zuzenbidea eta filosofia ikasi zituen eta abokatu lanetan aritu zen Ganten. Hiri honetako zinegotzia izan zen 1909tik 1911ra. 1911n Ordezkarien Ganberako kide aukeratu zuten nekazarien erakundeen laguntzarekin, eta 1920an petrolio-konpainia bat sortu zuen.

Nekazaritza eta Herri Lan (1911–1912), Trenbide eta Posta (1912–1914), Finantza (1914–1918), Ekonomia (1920–1924) eta Nekazaritza (1925–1926) ministro izan zen.

Alderdi Katolikoko buruzagia, 1925eko maiatzean herrialdeko lehen ministro izendatu zuten. Krisian zegoen alderdi bat eta gobernu bat zuzendu zituen, eta hilabete baten ondoren kargua utzi behar izan zuen.
1948ko Paris-Roubaix

**1948ko Paris-Roubaix** txirrindularitza lasterketa honen 46. edizioa izan zen. 1948ko apirilak 4an ospatu zen eta garailea Rik Van Steenbergen izan zen.

## Sailkapena 
## Kanpo estekak
Guillermo Basterrechea

**Guillermo Basterrechea De Pablo**, **Guillermo** izenez ere ezaguna (Santiago, 1950),   Txileko Kantagintza Berria  taldeko txiletar abeslaria da, 1970eko hamarkadan eta 1980ko hamarkadaren hasieran garatu zuen bere karrera.

## Biografia 
Euskal jatorriko aita txiletar baten (Guillermo) eta ama espainiar baten (Cristina) semea, Rancaguan eman zituen lehen hamabost urteak.  Txiki-txikitatik Txileko folklorearekiko interesa izan zuen, hainbat jaialdi irabaziz.  Ñuñoako Kultura Etxeak 1969an antolatutako jaialdian, bere ibilbidean omendu duen Víctor Jararen eskutik 

1972an, OTIrako Txileko Aurreselekzioa irabazi ostean, "Una Vez, Otra Vez" abestiarekin Txile ordezkatu zuen 1972ko OTI jaialdian, eta zazpigarren postua lortu zuen.   

1973ko estatu kolpearen ostean erbesteratu egin zen  eta Espainian finkatu zen, non estudioko disko hauek grabatu zituen: '*"*Presencias"*** (1974),  Ramón Arcusak ekoitzitakoa,  eta **¨*Homenaje a Víctor Jara¨*** ( 1975),  Rodrigo Garcíaren partaidetzarekin.   1974an Claudina eta Alberto Gambinoren ¨**Aquí *Donde Nos Ven¨*** diskoan parte hartu zuen.  eta Tokion (Japonia) ospatu zen Yamaha Musika Jaialdian Espainia ordezkatu zuen "La Cuna" abestiarekin. 1978an Caco Senanteren **¨*¿Qué te pasa, tierra mía?¨*** diskoan parte hartu zuen. 

Gero, Txilera itzuli eta EMI Odeón-en argitaratu zuen, ***Nuestra Esencia'''* (1979) diskoa.   1980ko hamarkadan, diktadura militarraren garaian, Café del Cerro-n (Augusto Pinocheten kontrako kultur etxea)  eta antzeko aretoan La Estación-en aritu ziren artista ugarietako bat izan zen.  Aurretik, Espainian, mota honetako beste areto batzuetan aritu zen, hala nola Madrilgo Sala Tolderían. 

Héctor Pavez Pizarro (Héctor Pavez eta Gabriela Pizarro musikarien semea) abeslariaren gitarra irakaslea izan zen, harekin adiskidetasun harremana izan zuen  baita Caco Senanterekin ere. 

Maila pertsonalean, eskultura, pintura eta zeramika zalea da.  

2017an Daniel Maldonado zuzendariaren *La fantasia'' film labur espainiarraren soinu bandan parte hartu zuen. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Guillermo Basterrechea Discogs-en.
Trentepohlia

**Trentepohila** Trentepohliaceae familiako alga berde klorofizeo harizpidunak dira. Hauek lurreko euskarrien gainean libre bizi daitezke, hala nola zuhaitz-enborren eta harri hezeen gainean edota likenetan bizi daitezke ere, sinbiotikoki.  

Trentepohilaren harizpiek kolore laranja deigarri bat aurkezten dute, klorofilaren kolore berdea estaltzen duten karotenoide handien presentziak eraginda.
Trentepohila espezieak onddo-hifekin elkartzen dira, modu honetan eta fikobionteak dira, likenetan oso hedatuak. Trentepohila generoko 40 espezie inguru daude, batez ere eremu tropikaletan eta subtropikaletan banatuta daudenak, baina badira ingurune epeletan dauden espezieak ere, hala nola Britainia Handian eta Irlandan. 

Horrela, generoa ia kontinente guztietan agertzen da.

Trentepohlia generoaren izena Johann Friedrich Trentepohl (1748-1806) alemaniar elizgizon eta botanikariaren omenez da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Amina Dahbour

**Amina Dahbour**, arabieraz **أمينة دحبور** (Kafr´Ana, Palestina,  XX.mendea)  Askatasunerako Fronte Popularreko (FPAP) palestinar aktibista kide politikoa da. Palestina askatzeko borrokaren irudi femeninotzat hartzen da.

## Biografia 
### Jatorria 
Dahbour Klehoi 'Anan jaio zen, Tel Avivetik 15 kilometrora, 1947an Ascaló hiritik emigratutako familia palestinar baten sorlekuan. Berehala sartu zen militantzian, armak erabiltzen eta esku-granadak egiten emakumeak entrenatzen. 1969ko otsailaren 18an, bat egin zuen FPAPeko beste hiru kiderekin (Muhammad Abu al-Hajaj, Ibrahim Yousef eta Abdel Mohsen Hassan) El 432 hegaldiaren erasoan, Amsterdam eta Tel Aviv-en arteko linea egiten zuen Boing 720 hegazkina Zürich (Suitza) aireportuko 17 bidaiari eta 11 langile heltzear zegoela. Erasoa zapuztu egin zuen Mordechai Rachamimek, Israelgo segurtasuneko guardia batek eta Sayeret Matkaleko eliteko unitateko kide ohi batek. Abdel Mohsen Hassan akabatzea lortu zuen, pistola tiroz eta Suitzako poliziak esku hartu zuen.

### Askapena eta jarduera 
Urtebete geroago, 1970eko irailean, Suitzako agintariek hiru palestinarrak askatu zituzten, irailaren 6an FPAPek Swissair-en hegaldi bat bahitu eta hura askatzeko eskatu eta gero; Dawson Fields-en bahiketa deitzen zaio. Mediatikoki nabarmena izan zen azken agerpen publikoetako bat 52 urterekin bat-batean bihotzekoak jota hil zen Gamal Abdel Nasser egiptoar presidentearen ehorzketan izan zen. Ehorzketa hartan, Leila Khaledekin batera, beltzez jantzita agertu zen, baita eguzki-betaurrekin ere, lore-koroa zeramala.

2007. urtean, 1970eko hamarkadako beste sei gerrillari palestinarrekin batera, hala nola Rashida Obeida, Leila Khaled edo Theresa Halsa *Tell Your Tale, Little Bird* dokumentalean agertu zen. Arab Loutfi zuzendari libanoarrak 1993an grabatutako film luzeak azaltzen du emakume hauek nola izan ziren herri palestinarraren borrokaren ikonoak, lehen pertsonan kontatuta eta elkarrizketa formatuan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Youtube.com - Amina Dahbourren erreportajea (1995)
* Youtube.com - *Tilo Your Talo* dokumentala, Little Bird () ()