open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Zenbakien deskonposizio

**Zenbakien deskonposizioa**, zenbaki bat osatzen duten unitate ezberdinen arteko konbinazioak egitea da; hau da, zenbaki bat hainbat zatitan banatzea. Zenbakiak deskonposatzeko, zenbaki-sistema hamartarra erabili behar da. Zazpi zatitan banatzen da eta **zenbakien deskonposizioa** egiteko, garbi izan behar ditugu zenbaki-sistemaren atalak zeintzuk diren, horiekin egin beharko dugulako lan. Hona hemen zenbaki-sistemaren zatiak*: batekoa edo unitatea (U), hamarrekoa (H), ehunekoa (E), milakoa (M), hamar milakoa (HM), ehun milakoa (EM) eta milioikoa. Zenbakien deskonposaketa egiteko beraz, zenbaki-sistema hamartarraren taula hau izango dugu oinarri:

Zenbaki hauek deskonposatzeko, zenbaki hamartarren arteko banaketa eta batura egin behar da eta zenbakien banaketa hori egiteko, ondorengo taula huts hau erabiliko dugu, zenbakien zifrak taula honetan kokatuz eta bakoitza dagokion lekuan ezarriz:

**ADI!:** Zenbaki baten zifrak taulan kokatzerako orduan, beti atzetik hasi behar da!

## Deskonposaketa {\displaystyle \scriptstyle \mathbb {C} }[x]-n 
Polinomioak zenbaki konplexuen multzoan hartzen baditugu, izendatzailearekiko egiten den deskonposaketa faktore ireeduzibleak erabiliz egingo da eta honelakoa izango da: g(x)= B(x-\alpha_1)^{m_1}...(x-\alpha_k)^{m_k} non \alpha_1,...,\alpha_k erro desberdinak izango dira eta berretzaile bakoitza multiplizitatea. Zenbait propietate aplikatu beharko dira k funtzio arrazional bat lortu arte. Horren ostean, honelako zerbait lortu beharko litzateke:  f(x) /g(x)=u_1(x)/ (x-\alpha_1)^{m_1} +...+u_k(x)/ (x-\alpha_k)^{m_k} 
, non deg u_j  . 

## Zenbakien deskonposaketen adibideak 
* **78.593**

thumb|Bideo honetan, zenbakien deskonposaketaren gaia jorratzeko adibide bat azaltzen da.

78.593= 7HM + 8M + 5E + 9H + 3U

78.593= 70.000 + 8.000 + 500 + 90 + 3

70.000

+ 500

90

3

____________
    78.593

* **4.372.569**

4.072.587= 4 Milioi + 3 EM + 7HM + 2M + 5E + 8H + 7U

4.072.587= 4.000.000 + 300.000 + 70.000 + 2.000 + 500 + 80 + 7

 
4.000.000

       300.000

70.000

+ 2.000

              500

                80

                  7

____________
 4.072.587

## 0-aren erabilera 
Zenbaki batean 0 zifra agertzen bada, kontuan izan bere balio hutsa dela. Hona hemen adibide bat:

* 3.**0**74

3.**0**74 = 3M + 7H + 4 U

3.**0**74= 3.000 + 70 + 4

      3.000
  +      70
          4
_____________
      3.074

Deskonposaketa honetan, ez da ehunekorik agertzen, bere balioa **0** (0E) delako.

## Egiaztapena 
Egindako deskonposaketa ondo dagoela frogatzeko, deskonposaketaren atalak batu behar dira.

Adibidez: 345 zenbakia honela deskonposatzen da → 300E + 40H + 5U; hau da, 300 + 40 + 5= 345. Deskonposaketa hau zuzena da, zenbaki-sistema hamartarren atalen arteko baturak, lortu nahi den zenbakia ematen duelako.

## Beste modu batzuk 
Aipatutakoaz gain, deskonposaketa egireko beste zenbait modu ere erabil daitezke. Hona hemen, 35 zenbakiaren deskonposaketaren adibide bat;

35 = 30 + 5

35 = 25 + 10

35 = 20 + 15
Joseph Luns

**Joseph Marie Antoine Hubert Luns** (Rotterdam, 1911ko abuztuaren 28a - Brusela, 2002ko uztailaren 17a) herbeheretar politikari eta diplomazialaria izan zen. Soldadutza itsas armadan egin zuen 1930-31n. Zuzenbidea ikasi zuen Amsterdam eta Leidengo unibertsitateetan eta ekonomia London School of Economicsen. Diplomazialaria izan zen hainbat enbaxadatan 1938 eta 1952 artean. 1952an Willem Dreesek bere gobernuko kanpo harremanetako ministro izendatu zuen. Diputatu izan zen 1956, 1967 eta 1971n Aderdi Herrikoi Katoliko hautagai gisa. Kanpo harremanetako ministro bezala jarraitu zuen Louis Beel, Jan de Quay, Victor Marijnen, Jo Cals, Jelle Zijlstra eta Piet de Jong lehen ministroen gobernuetan. 1971n Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundearen Idazkari orokorra izendatu zuten. 1984ra arte egon zen karguan.
Mari Andresan korotza

**Mari Andresan korotza** Oskorri euskal folk musika taldearen bizkaierazko haur kanta herrikoi baten bertsioa da. 1993ko izen bereko *Katuen testamentua* diskoaren barnean argitaratu zuten. Umore eskatologikoa da hau, berezia eta farregarria izaten batzuetan umeekin txiza eta kakaren inguruan aritzea.

## Hitzak 
Hona hemen abestiaren hitzak (ezkerrean) eta hitzak beste modu batera, euskara batura apur bat egokituta-edo (eskuinean):

## Ikus, gainera 
* Katuen testamentua (abestia)
* Kanuto (abestia)
* Lastozko zubixe
* Aitite ta amama
* Maritxu teilatuko

## Kanpo estekak 
* *Maria Andresan korotza* abestiaren bideoklipa ikusgai eta entzungai
* Badok.eus *Katuen testamendue* diskoaren fitxa.
* Badok.eus *Katuen testamendue* diskoaren hitzak, Oskorri taldearen hainbat kantu.
* Ahobetekanta Kantaren partitura, hitzak eta iruzkina
*  Oskorri taldearen webgune ofiziala

* Badok.eus *Katuen testamendue* diskoaren fitxa.
Diamant lurmuturra

thumb|Cap Diamant eta Cap-Blanc sektorea behean
**Diamant lurmuturra** (*Cap Diamant* frantsesez) Quebeceko muinoaren ekialdeko lurmuturraren, itsaslabarra eta Quebeceko gotorlekuaren izena da.

Itsaslabarrari horrela deitu zioten, Quebeceko egungo lurraldean zetozen lehen esploratzaile europarrek diamanteak aurkitu zituztela uste zutelako.

## Galeria 

LAMBERT(1816) 1.064 CAPE DIAMOND AND PART OF THE LOWER TOWN OF QUEBEC.jpg|Lurmutur Hiria 1816an
Rue Champlain Quebec 1865.jpg|Lurmutur Hiria 1865ean
Diamond Harbour, Showing Champlain Street (HS85-10-18918).jpg|Lurmutur Hiria 1908an
Mont D'Iberville

'''Mont D'Iberville** frantsesez edo **Mount Caubvick''' ingelesez (1.652 metro) Quebec eta Ternua eta Labradorreko punturik altuena da. Torngat mendilerroean dago.

Pierre LeMoyne de Ibervilleren omenez izendatu zuten. Mendia Torngat Mendiak eta Kuurjuaq parke nazionalen mugan dago.
Torngat Mendiak

**Torngat Mendiak** Mendikate Artikoa osatzen dute Kanadako armarrian, eta Labrador penintsulan daude, Quebeceko mugan, Ternuan eta Labradorren.

Torngat Mendietako puntu gorena Mont D'Iberville da (1.652 m), Quebecen kokatua (Caubvik mendia ere deitzen zaio Ternuan eta Labradorren) . Torngat Mendietako gailur nagusiak Labrador eta Quebecen arteko uraren banaketa gailurreria dira, eta gailur-lerro horrek mugatzen ditu bi lurraldeak.

## Toponimia 
*Torngat* hitzak deabruaren lekua esan nahi du Inuktitutan. Mendi hauek misterioaren eta magiaren lekua izan ziren lehen inuitentzat.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Conchata Ferrell

**Conchata Galen Ferrell** (Loudendale, Mendebaldeko Virginia, 1943ko martxoaren 28a - Sherman Oaks, Kalifornia, 2020ko urriaren 12a) estatubatuar aktorea izan zen. Bost sitcom motako telesaileko ohiko aktorea bazen ere, *Two and a Half Men* telesailean Berta izeneko neskamearena egiteagatik ezaguna da.

## Filmografia
Jerzy Popiełuszko

**Jerzy Popiełuszko** (Okopy, 1947ko irailaren 14a - Włocławek, 1984ko urriaren 19a) poloniar apaiz katolikoa izan zen. 1981ean Varsoviako langile grebalariekin bat egin zuen. Solidarność sindikatua babestu zuen eta bere sermoietan erregimen komunista kritikatu zuen. 1984ko urriaren 19an Poloniako erregimen komunistako hiru poliziak erail zuten. Eliza Katolikoak martiri izendatu zuen eta 2010eko ekainaren 6an beatifikatu zen.

## Iruditegia 

Funeral Popieluszko Europeana (13).jpg|Funerala
Jerzy Popieluszko Funeral - 37.jpg|Funerala
Popiełuszkogrób.JPG|thumb|Hilobia
Nina Andreieva

**Nina Aleksandrovna Andreieva** (; Leningrad, Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuna, 1938ko urriaren 12a - San Petersburgo, Errusia, 2020ko uztailaren 24a) sobietar eta errusiar kimikaria, irakaslea, idazlea eta ekintzaile politikoa izan zen. Sobietar printzipioen defendatzaile sutsua, 1988an *Ne mogu postupatsia printsipami* (; euskaraz: *Ezin diet printzipioei uko egin*) izenburuko saiakera argitaratu zuen. Saiakeran, alde batetik, sobietar sistema tradizionalaren hainbat alderdi defendatzen zituen. Bestetik, Mikhail Gorbatxov eta bere gertuko jarratzaileak kritikatzen zituen egiazko komunistak ez izatea egotzita.

Leningradeko Teknologia Institutuan egin zuen lan kimika irakasle. 1966an Sobietar Batasuneko Alderdi Komunistaren kide egin zen.

## Erreferentziak
Apo arrunt iberiarra

**Apo arrunt iberiarra** (***Bufo spinosus***) Bufonidae familiako anuro bat da. Lehenago apo arrunt europarraren (*Bufo bufo*) azpiespezie gisa sailkatu ohi zen.

## Banaketa 
Iberiar penintsulan eta Frantziako hego-mendebaldean (Caen eta Lyon artetik pasatzen den lerrotik hegoaldera), eta Afrikako iparraldean, Maroko, Arjelia eta Tunisian bizi da. Jersey uhartean ere aurki daiteke.

## Deskribapena 
Apo arrunt europarra baino handiagoa da heldua denean, bere guruin parotoideak handiagoak dira eta bizkarrean zein alboetan dituen pustulak ugariagoak, aldakorragoak eta, batzuetan, arantzatsuak dira.

## Taxonomia 
1803an Daudinek *Bufo spinosus* jada izendatu zuen. Ez da nahastu behar Bocagek 1868an egindako *Bufo spinosus* deskribapenarekin, hori Amietophrynus gutturalis apoaren sinonimoa baita.

## Sinonimoak 
* *Bufo bufo spinosus* Daudin, 1803
* *Bufo vinearum* Lesson, 1841
* *Platosphus gervais* de l'Isle, 1877
* *Bufo rubeta var. robustior* Lataste *in* Boscá, 1880
* *Pelobates wilsoni* Boscá, 1919
* *Bufo bufo gredosicola* Müller & Hellmich, 1935

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Olentz-ero

**Olentz-ero**, horrela idatzia, Nahi Ta Nahiez taldearen abestia da, Olentzero joan zaigu Gabon kanta ezagunaren rock bertsioa. Taldearen *Basurdearen Orrua* diskoa irekitzen zuen kantua izan zen 1996. urtean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Olentz-ero* Youtuben.
Muhammad Mustafa Mero

**Muhammad Mustafa Mero** (; Al Tall, 1941 – Damasko, 2020ko abenduaren 22a) Siriako lehen ministroa izan zen. Arabiar hizkuntza eta literaturan lizentziatu zen Moskuko Unibertsitatean. 1966tik Baath Alderdi Arabiar Sozialistako kide izan zen. Daraa eskualdeko gobernadorea izan zen 1980tik 1986ra, Al-Hasakahkoa 1986tik 1993ra eta Alepokoa 1993tik 2000ra. 2000ko martxoaren 7an lehen ministro izendatu zuten, Hafez al-Assad hil baino egun batzuk lehenago. 2003ko irailean dimititu zuen, erreforma ekonomikoaren prozesua geldituta zegoelako eta 2005ean politikatik erretiratu zen.
Lastozko zubixe

***Lastozko zubixe*** abesti herrikoi bat da. Oskorri taldeak haren *Katuen testamentua* diskoan grabatuta argitaratu zuen eta zuzenean jotzen zuen.

## Hitzak 
:::Jontxuk egin ei eban >>> (mendebaldeko hizkeran, *ei eban* hori euskara batuan "*omen zuen*" bezala ematen da)
:::lastozko zubixe,
:::handixe pasateko
:::Loretxu txikixe.
 
:::Hasi zan pasaten *da* >>> (mendebaldeko hizkeran, *da* hori euskara batuan "*eta*" bezala ematen da)
:::jausi zan zubixe,
:::Jontxuk hartu ei eban
:::sentimentu handixe.

:::Hasi zan pasaten da
:::jausi zan zubixe,
:::Jontxuk hartu ei eban
:::sentimentu handixe.

:::Lorek egin ei eban
:::lastozko zubixe,
:::handixe pasateko
:::Adolfo txikixe.

:::Hasi zan pasaten *da*...

Hona hemen abestiaren hitzak (ezkerrean)  eta hitzak beste modu batera euskara batura apur bat egokituta-edo (eskuinean):

## Bertsio zaharra 
Bertsio zahar bat ere dago "Markosek egin eban" edo "Markoxen txarrixe" izena duena:

::1.  Markosek egin eban
:::lastozko zubixe
:::bertatik pasatzeko
:::bera ta txarrixe.
:::Hasi ziran pasatzen,
:::jausi zan zubixe
:::Markosek hartu eban
:::kristoren ostixe.

::2.  Errekatik urten zan
:::goraino bustirik,
:::gainera sikatzeko
:::ez zan eguzkirik.
:::Egindakoarekin
:::guztiz damuturik,
:::berriz ez dau egingo
:::lastozko zubirik.

::3.  Horrelaxe hilko jako
:::makina bat pizti,
:::baina aurrera doa
:::euri zein eguzki.
:::Berari berdin jako
:::busti zein ez busti,
:::errekan zehar doa
:::txarri eta guzti.

::4.  Erreka bazterrean
:::guardarekin kezka,
:::lizentzi barik egin
:::ete dauan peska.
:::Eskuak gora jasoz
:::Markosen protesta:
:::""Hau nere txarrixe da
:::arrankarixe ez da"".

::5.  Erreka pasa eban
:::berak ozta-ozta,
:::gero guarda dala ta
:::txarri horrek ospa.
:::Markos bere atzetik
:::mekaguen dioska:
:::""Erreka pasatzea
:::ez jat gitxi kosta"".

::6.  Markosen txarrixe zan
:::artoz hazikoa,
:::San Martinetarako
:::berebizikoa.
:::Berari alde eginda
:::hor ihesi doa:
:::agur solomo eta
:::urdaiazpikoa.

::7.  Txarrixe maite eban
:::eta ez besterik,
:::munduan ez zegoen
:::holako piztirik.
:::Pentsatzen dago hilda
:::ala dan bizirik,
:::txarrixe topau ezin
:::holako ostirik.

::8.  Bere txarrixen bila
:::behera eta gora,
:::ihesi egin deutso
:::ta ez daki nora.
:::Eta pentsamentu hau
:::datorko gogora:
:::""Gatzelaskaren baten
:::gordeta egongo da""."

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Katuen testamentua (abestia)
* Maria Andresan korotza
* Kanuto (abestia)
* Aitite ta amama
* Maritxu teilatuko

## Kanpo estekak 
* Lastozko zubixe (Oskorri) (Youtube, Gabi de la Maza)

* Badok.eus *Katuen testamendue* diskoaren fitxa.
* Badok.eus *Katuen testamendue* diskoaren hitzak, Oskorri taldearen hainbat kantu.
John Soane

Sir **John Soane**, **Soan** jaioa (Goring-on-Thames, Oxfordshire, 1753ko irailaren 10a - Londres, 1837ko urtarrilaren 20a) ingeles arkitekto neoklasikoa izan zen. George Dance Gaztearekin lanbidea ikasi eta lan egin zuen. Bere ikasketak Henry Hollandekin eta Royal Academy of Artsen jarraitu zituen. 1778an Italiara joan zen bere monumentuak aztertzera. 1780an Ingalaterrara itzuli zen eta hamarkadaren erdi aldera arkitekto gisa arrakasta lortu zuen. Royal Academyko irakaslea ere izan zen. Bere lanik ezagunena Ingalaterrako Bankua izan zen, bere lanari buruz ia ezer geratzen ez den arren. Dulwich Picture Gallery ere diseinatu zuen. Bere ondarerik handiena John Soane Museoa da.

## Idazlana 
* *Designs in Architecture, Consisting of Plans for Temples, Baths, Casines, Pavilions, Garden-Seats, Obelisks and Other Buildings*, 1778, bigarren edizioa 1797
* *Plans of Buildings Erected in the Counties of Norfolk, Suffolk, etc.*, 1788
* *Sketches in Architecture Containing Plans of Cottages, Villas and Other Useful Buildings*, 1793
* *Plans, Elevations and Perspective Views of Pitzhanger Manor House*, 1802
* *Designs for Public and Private Buildings*, 1828
* ''Descriptions of the House and Museum Lincoln's Inn Fields*, edizioak: 1830, 1832 and 1835–6
* *Memoirs of the Professional Life of an Architect'', 1835

## Iruditegia 

Irudi:Soane Bank of England statue.jpg|Sir John Soaneren estatua Ingalaterrako Bankua, Londres
Irudi:Ceiling in the Bourgeois Mausoleum, Dulwich House.JPG|Dulwich Picture Gallery
Irudi:Former Holy Trinity Church, Marylebone Road, London (IoE Code 417828).jpg|Holy Trinity Church Marylebone 1824–6
Irudi:Moggerhangerhouse.jpg|Moggerhanger House, Bedfordshire (1809)
Irudi:Dulwich-picture-gallery-interior.JPG|Dulwich Picture Gallery, 1811–17
Irudi:Soane Museum 1.jpg|Sir John Soane Museoa
|Pitzhanger Manor, 1800–3
Irudi:2778soaneMausoleumOldStPancrasChurchyard.jpg|thumb|200px|Sir John Soane familiaren hilobia,St Pancras Old Church

## Kanpo estekak
Bepsaera

[thumb|Bepsaera ikasten duen gizonak hitz egiten du; testua eta itzulpena ikusteko sakatu hemen(https://eu.wikipedia.org/wiki/Fitxategi:Speaking_the_Veps_language._%D0%93%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80%D1%8E_%D0%BD%D0%B0_%D0%B2%D0%B5%D0%BF%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BC_%D1%8F%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B5.wav)]

thumb|thumbtime=106|Mintzatzea bepsaeraz

**Bepsaera** (berezko izena *vepsän kelʹ*, *vepsän keli* edo *vepsä* duena) Errusiako hizkuntza bat da, bepsen herriko hizkuntza; uraldar hizkuntzen sendikoa. Bepsaeraren hizkuntza hurbilenak eta antzekoenak finlandiera, kareliera, estoniera eta beste batzuk dira.

Morfologiari dagokionez, hizkuntza eranskaria da, hau da, euskararen antzekoa. Lau denbora ditu, ez du ez artikulurik ez generorik; azterketa ezberdinen arabera, hizkuntzak 10-24 kasu ditu.

Hipotesi batek dioenez, bepsaera oso hizkuntza gaztea da karelieratik XVII. mendearen hasieran eratorri baitzen.

Hizkuntza hau nagusiki Kareliako Errepublikan mintzatzen da, baita Leningrad eta Vologda oblastetan ere. 2010an Errusian 3613 hiztun zeuden eta gaur egun hizkuntza arrisku larrian dago hiztun gehienak zaharrak direlako eta haurrek hizkuntza ia ez dutelako ikasten.

Denbora luzez ez zuen idazketarik izan eta idazketa bakarrik 1990 urteen hasieran lortu zuen; gaur egun Latindar alfabetoaren aldaeraz idazten da.

Bepsaerazko egunkari bakarrari «*Kodima*» («Sorterria») deritzo eta Petrozavodsk hirian argitaratzen da.

## Izena 
Hizkuntzaren izena bepsen berezko izenatik eratorri zen; herri horren berezko izena *vepsläižed* da (singularreko forma *vepsläine* da). Bepsaeraren idazketa sortu aurretik hori herriaren izen bakarra zen; *veps* hitza (*vepsad* pluralean) errusieratik mailegatuta dago.

*Veps* hitzaren jatorria ez dago argi; agian, Mezhozerye-ko (Межозерье — Onega eta Ladoga aintziren arteko lurraldea) bepsen aurreko biztanleriarekin lotuta dago.

## Idazketa 
Gaur egun hizkuntza latindar alfabetoaren aldaeraz idazten da:

|

|

|}

## Kanpo estekak
Kiowa-Tano

**Kiowa-Tano** hizkuntza familia **(**baita ere **Kiowa-Tanoar,** **Tanoar, Tano-Kiowar hizkuntzak,** edo **Tano hizkuntzak,** edo **Tano-Kiowa** **hizkuntza familia)**, gaur egungo Mexiko Berrian, Kansas, Oklahoma eta Texasen indigena talde batzuek hitz egiten duten hizkuntzen familia da.

## Hizkuntzak 
Kiowa-Tano hizkuntza familiak zazpi hizkuntza ditu lau adarretan:

### Banaketa geografikoa 
thumb|400px|erdian|Kiowa-Tano hizkuntzen banaketa, kolonizatzaileen garaian.

Kiowa herria iparralderago bizi zen, eta hego-ekialderantz aldatu zen kolonizatzaileekiko kontaktu garaian. Kiowak egun nagiusiki Oklahoman bizi dira, eta oso pertsona nagusi gutxi batzuek baizik ez dira mintzo hizkuntzan.

Gainerako hizkuntzen eremua Rio Grande haraneko Pueblo herrietan zegoen eta dago, egungo Mexiko Berrian.  

thumb|400px|erdian|Pueblo herrien Tano hizkuntzen eremuak, eta puntuz, beraien Pueblo herri tradizionalak.

## Erreferentziak
Trichonida aintzira

**Trichonida aintzira** () ur gezako Greziako aintzira handiena da. Etolia lurralde menditsuan dago, Korintoko golkoaren iparraldean, Greziako mendebaldean.

## Ezaugarriak 
98-100 km² hedadura du, , 19 km gehienezko luzera, 6 km-ko zabalera, 58 kmko perimetroa eta sakonera gehienez 58 m. Itsas gaineko 15 metrotan dago.

Ekologikoki garrantzi handia du aintzira honek. Arriskuan dauden espezie dezente aurkitzen dira bertan.

## Historia 
Polibio Megalopoliskoak K.a. 207. urtean Filipo V.a Mazedoniakoa, Termo hiri sakratutarantz zihoala, aintzira horretatik igaro izan zela azaldu zuen.

2007ko apirilaren 11an inguruak lurrikara handia pairatu zuen. Ondorioz, eraikin askok kalteak izan zituzten. Epizentroa aintziraren azpian kokatu zen.

## Iruditegia 

File:Trichonida.jpg|Myrtia, Trichonida.
File:DSC 1516-Edit.jpg|Partial view of Lake Trichonida.
File:Lake Trixonida.jpg|Partial view of Lake Trichonida.
File:Lake trichonida.jpg|Partial view of Lake Trichonida.
File:Lake trichonida 09.jpg|Partial view of Lake Trichonida.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oihana Orbegozo

**Oihana Orbegozo** (Azpeitia, 1985) Euskal Herriko pilotaria da.
[ezkerrera|thumb|[Oihana Orbegozo eta Eneritz Arrieta]]
Eskolan hasi zen pilotan jokatzen baina gero utzi beharra izan zuen. 14 urte zituenetik 31 urtera arte ez zuen jokatu. 2016an berriz hasi zen, Iera Agirre eta Maite Ruiz de Larramendi-rekin batera Ados pilota-kluba sortzeko pausoa eman zuten, eta Adosek bidea egiten lagundu dio gero. Lagunarte bat eskaintzeaz gain, pilotan baldintza duinetan aritzeko aukera eman dio klubak: lan kontratuarekin eta urte osoko egutegi batekin.

Emakume Master Cup txapelketak itzularazi zuen Orbegozo eta 2018an Lau t'erdiko promoziozko finala jokatu zuen, baina Amaia Aldai gazteak 22-8 garaitu zuen. 2020an Emakume Master Cup binakako txapelduna izan zen, Amaia Aldai bera lagun zuela.

## Palmaresa 
* San Fermin torneoa binaka 2019

* Emakume Master Cup:
** Bikoteka (1): 2020.
* Plazaz Plaza txapelketa 2022

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Izurdeen lekua

**"Izurdeen lekua"** Mikel Urdangarinen estudioko diskoa da, 2020. urtean argitaratutakoa. Aurreko diskoen ibilbide intismista konpromezuarekin uztartuaz jarraitu du lan honekin. Kanta gehienen egilea Mikel Urdangarin bera izan baina abesti batzuenak Harkaitz Cano eta Kirmen Uriberenak dira. Abesti guztien musika Urdangarinenak dira. Diskoan pianoak protagonismoa handia du. Baita ere bere ama zenaren oroimena.

## Kantuen zerrenda 
Diskoan bildutako kantak:
# "Izurdeen lekua"
# "Enaz beldur".
# "Hiru ahizpatatik bigarrena"
# "Argia"
# "Azalaren azpian"
# "Utziozu"
# "Ura dakarzut". Letra: Harkaitz Cano
# "Zaharra eta gaztea"
# "Oh". Letra: Kirmen Uribe
# "Eguna hasi da".
# "Agurra"

## Taldea 
* Ahotsak eta gitarra akustikoa: Mikel Urdangarin
* Gitarra elektrikoa: Rafa Rueda
* Teklatuak eta melodika: Koldo Uriarte
* Biolina: Nika Bitchiashvili
* Bateria: Angel Celada
* Baxua: Jon Cañaveras
* Perkusioak eta bateria: Ander Hurtado de Saratxo

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* "Izurdeen lekua" Youtuben.
Tano (ibaia)

**Tano** edo **Tanoé ibaia** Ghanako ibaia da. Ghanako Techiman ingurutik 400 kilometro egiten ditu, Ehy aintzira eta Tendo aintzira igaroz Ghanan, eta azkenik Boli Kostako Aby aintziratik Ozeano Atlantikoan sartzen den tokira. Ibaiak Ghana eta Boli Kostaren arteko nazioarteko lur mugaren azken kilometroak osatzen ditu.  

Ibaiak izena ematen die Ghanako barruti administratibo batzuei (Ipar Tano eta Hego Tano), eta hizkuntzalaritzan, Afrikako Kwa hizkuntzen azpimultzo batzuei:

* Potou-Tano hizkuntzak:
** Potou hizkuntzak
** Tano hizkuntzak
*** Tano Erdiko hizkuntzak
*** Tano Ekialdeko hizkuntzak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Guardian: The Lonely and Great God

***Guardian: The Lonely and Great God*** () Kim Go-eun, Lee Dong-wook, Yoo In-na eta Yook Sung-jae filmekin batera Gong Yoo protagonista duen Hego Koreako telesaila da. tvN kable sarean erakutsi zen 2016ko abenduaren 2tik 2017ko urtarrilaren 21era arte. Kim Eun-sook drama idazle ezagunak idatzi zuen.

## Pertsonaiak 
* Gong Yoo: Goblin / Kim Shin / Yoo Shin-jae
* Kim Go-eun: Ji Eun-tak
* Lee Dong-wook: Grim Reaper / Wang Yeo / Kim Woo Bin / Lee Hyuk
* Yoo In-na: Sunny / Kim Sun
* Yook Sung-jae: Yoo Deok-hwa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tewa

thumb|Morez (bigarren area iparraldetik hasita), Tewa herrien ingurua.

**Tewa** AEBetako hego-mendebaldeko Pueblo komunitate batzuetan hitz egiten Kiowa-Tano hizkuntza familiako mintzaira da. **Tano** izenarekin ere ezaguna da. 1980ko erroldan 1.298 hiztun zeuden, ia guztiak elebidunak ingelesez.

## Geografia 
Mexiko Berriko Rio Grande haranean Santa Fe iparraldean hitz egiten da, honako Pueblo herrietan.

* Nambe Pueblo : 50 hiztun (1980); 34 hiztun (2004)
* Pojoaque Pueblo : 25 hiztun (1980)
* San Ildefonso Pueblo (''P'ohwhóge Owingeh* ): 349 hiztun
* Ohkay Owingeh : 495 hiztun (1980)
* Santa Clara Pueblo : 207 hiztun (1980)
* Tesuque Pueblo : 172 hiztun (1980)
Hitz egiten den herri bakoitzak dialekto propioa du.

## Hizkuntza biziberritzea 
Esther Martinez hizkuntzalari indigenak lan handia egin zuenn Tewa hizkuntza gordetzeko eta bere *San Juan Pueblo Tewa Hiztegia* 1982an argitaratu zen.

Tewa hizkuntzako programak eskuragarri daude haurrentzat Tewa *pueblo'' gehienetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
W (telesaila)

***W*** () 2016ko Hego Koreako telesaila da, Lee Jong-suk eta Han Hyo-joo aktoreek antzezten dutenak. 16 atalez osatua, asteazken eta ostegunetan emititu zen 22: 00etan (KST) MBCn 2016ko uztailaren 20tik irailaren 14ra. W-k "bi munduen" arteko talka du ardatz: mundu erreala eta ordezko unibertsoa webtoon baten barruan, bertatik telesailaren izenburua hartu baitzen.

## Pertsonaiak 
* Lee Jong-suk: Kang Chul
* Han Hyo Joo: Oh Yeon-joo

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Angel's Last Mission: Love

'''''Angel's Last Mission: Love''''' () Shin Hye-sun, Kim Myung-soo, Lee Dong-gun, Kim Bo-mi, Do Ji-won eta Kim In-kwon aktoreek antzeztutako 2019ko Hego Koreako telesaila da. KBS2ren asteazken eta ostegunetan emititu zen 22: 00etan (KST) 2019ko maiatzaren 22tik uztailaren 11ra.

## Pertsonaiak 
* Shin Hye-sun: Lee Yeon-seo/Giselle
* Kim Myung-soo: Dan / Kim Dan / Yoo Seong-woo
* Lee Dong-gun: Ji Kang-woo
* Kim Bo-mi: Geum Ni-na
* Do Ji-won: Choi Yeong-ja
* Kim In-kwon: Hu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Legend of the Blue Sea

***Legend of the Blue Sea*** () 2016-2017 Hego Koreako telesaila da, Jun Ji-hyun eta Lee Min-ho protagonista dituena.

## Pertsonaiak 
* Jun Ji-hyun: Shim Cheong / Se-hwa
* Lee Min-ho: Heo Joon-jae / Kim Dam-ryeong

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Boys Over Flowers

***Boys Over Flowers*** () Yoko Kamio-k idatzitako *Hana Yori Dango* Japoniako shōjo manga serie japoniarrean oinarritutako 2009ko Hego Koreako telesaila da. Seriea bere institutuko gazte aberatsen talde baten bizitzarekin nahasten den langile klaseko neska bati buruzkoa da. Hego Korean ikusle maila handia lortu zuen eta ospea Asia osoan zehar. Ku Hye-sun, Lee Min-ho, Kim Hyun-joong, Kim Bum, Kim Joon eta Kim So-eun aktoreek antzeztu zuten. KBS2 katean 25 atal eman zituen 2009ko urtarrilaren 5etik martxoaren 31ra.

## Pertsonaiak 
* Ku Hye-sun: Geum Jan-di 금잔디
* Lee Min-ho: Gu Jun-pyo 구준표
* Kim Hyun-joong: Yoon Ji-hu 윤지후
* Kim Bum: So Yi-jung 소이정
* Kim Joon: Song Woo-bin 송우빈
* Kim So-eun: Chu Ga-eul 추가을

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
BLC1

[thumb|Parkes [irrati-teleskopioa.]]
**BLC1 seinalea** inteligentzia estralurtarra bilatzeko SETI programaren irrati seinale bat da. Seinale honen harrerari buruzko albistea 2020ko abenduan iragarri zen, eta, dirudienez, Proxima Centauri izarretik etorriko litzateke. Seinalea 982,002 MHz-ko frekuentzian igorri zen, eta urdinerako lerrakuntza bat du, Proxima B-ren mugimenduak eragindako Doppler efektuarekin bat datorrena, Proxima Centauri sistemaren exoplanetetako bat.

Seinalea 3 orduz detektatu zen Breakthrough Ekimenak Australiako Parkes Behatokian 2019ko apirila eta maiatza bitartean egindako behaketa batean. 2020ko abenduaren amaierara arte, ondorengo behaketek ez dute arrakastarik izan seinalea berriro detektatzeko, seinale hori sinadura teknologiko bat dela baieztatzeko beharrezko urratsa baita.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* WOW seinalea

## Kanpo estekak
Taos (argipena)

**Taos** izenak hainbat adiera du:

* **Taos Pueblo**, Mexiko Berriko komunitate eta herri indigena, Pueblo herrien multzokoa. Heri honen hizkuntza:
** **Taos hizkuntza** edo **taosera**, Ipar Tiwa hizkuntzaren aldaera bat.
* **Taos lainoa** edo **Taosa**, Euskal Herriko kostaldean gertatzen den fenomeno meteorologikoa, Foehn efektuaren aldaera.
Albert Kalonji

**Albert Kalonji Ditunga** (Hemptinne, Belgikar Kongo, gaur egun Katende, Kongoko Errepublika Demokratikoa, 1929ko ekainaren 6a - Mbuji-Mayi, 2015eko apirilaren 20a) Kongoko politikaria izan zen. Lunga talde etnikoko burua izan zen. Patrice Lumumbaren Kongoko Mugimendu Nazionaleko kide izan zen, baina alderdiaren fakzio federalista bat sortu zuen, Kongoko Mugimendu Nazionala-Kalonji izenekoa. Kongoren independentziaren ondorengo krisian, Moïse Tshombek Katangaren independentzia aldarrikatu zuen. Kalonjik Hego Kasairen autonomia aldarrikatu zuen eta bere burua izendatu zuen buruzagi. Hego Kasai balubakoaren aberria zen eta diamantetan aberatsa. 1961eko apirilaren 12an Kalonjiren aitak *Mulopwe* (enperadore edo jainko-errege) izendatu zuen bere burua, eta berehala abdikatu zuen bere semearengan. Apirilaren 26an Albert Kalonjik *Mulopwe* titulua jaso zuen. Bere erregealdiak gutxi iraun zuen, Kongoko tropek Hego Kasai inbaditu baitzuten. Kalonji abenduaren 30ean atxilotu zuten, baina ondoren ihes egitea lortu zuen. Hego Kasai 1962ko urrian itzuli zen Kongora. Kalonji Espainia frankistan babestu zen, eta Kongora itzuli zen 1964-65 urteetan Tshombeko gobernuko ministro izateko. Berriro erbesteratu zen Mobutu boterera iritsi zenean. *Ma lutte, au Kasai, pour la Verité au service de la Justice* (1964) eta *Congo 1960. La Sécession du Sud-Kasaï. La vérité du Mulopwe* (2005). Kongon hil zen 2015ean eta Katenden lurperatu zuten.

## Kanpo estekak
Taos laino

thumb|Taosa, Zumaia
**Taos lainoa** edo **taosa** Euskal Herriko kostaldean gertatzen den fenomeno meteorologikoa da. Taosa Zumaiako euskarazko hitz espezifikoa da jatorriz, Gipuzkoako kostalde puntu horretan ohikoa delarik laino mota hau, eta beste toki batzuetan beste aldaera batzuekin deitzen zaio (Zarautzen jasoak, erreka-laino, laino-itsu, zerrazoi).

Itsasertzean barrualdean bainoa freskoago denean, laino bat altxatzen da itsasotik, eta lur barrurantz, hegoalderuntz, tapaki baten eran hedatzen da lainoa, mendilerro bat bada tartean, hura lurrazalari itsatsita gaindituz (hau da, mendigaina igarotakoan, taosak maldan behera datorrelako irudia eman dezake).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bruce Beresford

**Bruce Beresford** (Sydney, 1940ko abuztuaren 16a) australiar zinema zuzendaria da. Filmez gain, operak eta antzezlanak ere zuzendu ditu.

## Filmografia 
* *The Adventures of Barry McKenzie* (1972)
* *Barry McKenzie Holds His Own* (1974)
* *Side by Side* (1975)
* ''Don's Party* (1976)
* *The Getting of Wisdom* (1978)
* *Money Movers* (1978)
* *Breaker Morant* (1980)
* *The Club* (1980)
* *Puberty Blues* (1981)
* *Tender Mercies* (1983)
* *King David* (1985)
* *The Fringe Dwellers* (1986)
* *Crimes of the Heart* (1986)
* *Aria* (1987)
* *Her Alibi* (1989)
* *Driving Miss Daisy* (1989)
* *Mister Johnson* (1990)
* *Black Robe* (1991)
* *Rich in Love* (1992)
* *A Good Man in Africa* (1994)
* *Silent Fall* (1994)
* *Last Dance* (1996)
* *Paradise Road* (1997)
* *Sydney – A Story of a City* (1999)
* *Double Jeopardy* (1999)
* *Bride of the Wind* (2001)
* *Evelyn* (2002)
* *And Starring Pancho Villa as Himself* (2003) (telebista)
* *The Contract* (2006)
* *Mao's Last Dancer* (2009)
* *Peace, Love & Misunderstanding* (2011)
* *Bonnie & Clyde* (2013) (telebista)
* *Mr. Church* (2016)
* *Roots* (2016) (telebista)
* *Flint* (2017) (telebista)
* *Ladies in Black'' (2018)

## Kanpo estekak
Trio Mandili

[260px|thumb|[Panduria.]]
**Trio Mandili** () Georgian sorturiko folk talde bat da. Georgiako kantu polifoniko tradizionalak kantatzen dituzte panduri musika tresna erabiliz.

## Ibilbidea 
Hasierako partaideak Tatuli Mgeladze, Ana Tschintscharauli eta Schorena Ziskarauli ziren eta "Mandili" Georgiako emakumezkoek erabiltzen duten zapia da. "Apareka" kantu tradizionala abestuz egin zuten bideoak arrakasta handia izan zuen Georgian, bost milioi ikustalditik gora izan baitzituen. Khevsureti eskualdeko abesti tradizionala da, eta hango dialektoan abesturik dago, izan ere partaideetako bi hangoak baitira. 2017an *Enguro* diskoa atera zuten 2017an bertan Eurovision Abesti Lehiaketako Georgiako txapelketan abestu zuten baina 25 taldetatik hamabigarren egin zuten. 2018an atera zuten "Garigeba" abestiaren bideoklipak ere arrakasta handia izan zuen.

Azken urteetan Europako hiri askotan eman dituzte kontzertuak. 2021ean laugarren diskoa atera zuten, *Sakartvelo*.

Gaur egun hasierako taldekide bakarra dago: Tatuli Mgeladze. Beste biak Tako Tsiklauri eta Mariam Kurasbediani dira.

## Diskografia 
* *With Love* (2015, EL ITALIA)
* *With Love* (2016, Merlins Orr Records MN 1014LP Yr Alemania)
* *Enguro* (2017, EL ITALIA)
* *Sakartvelo* (2021, EL ITALIA)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Taldearen webgune ofiziala
Tano (argipena)

**Tano** izenak hainbat adiera du:

* **Tano ibaia,** Ghanakoa, zeinak Ghanako zenbait barruti administratibo ere izendatzen dituen: Ipar Tano eta Hego Tano.

Hizkuntzalaritzan:

* **Tano hizkuntza**, Mexiko Berriko Tewa hizkuntzaren beste izen bat. Eta honekin lotuta, hizkuntza amerindiarretan:
** **Tanoar hizkuntzak** edo **Tano hizkuntzak** esaten zaie baita ere **Kiowa-Tano** hizkuntza familiari.
* Afrikako **Kwa hizkuntzen** artean, hurbilpen geografikoagatik, Tano ibaiaren izenarekin lotzen dira zenbait hizkuntza azpimultzo:
** Potou-Tano hizkuntzak:
*** Potou hizkuntzak
*** Tano hizkuntzak
**** Tano Erdiko hizkuntzak
**** Tano Ekialdeko hizkuntzak
Zona epel

thumb|300x300px| Zona epelak argiztatutako eremuak dira.
**Zona epel** deritzo tropikoetatik zirkulu polarretaraino hedatzen diren Lurreko bi latitude-zona bakoitzari. Urtaroak ondo definituta daude, uda beroekin eta negu hotzekin, latitudea handitu ahala aldaketa handiagoekin.

Zona epela Lurreko zona termikoetako bat ere izan daiteke.

## Iparraldeko zona epela 
Kantzer tropikotik ipar hemisferioko zirkulu polar artikoraino hedatzen da.

## Hegoaldeko zona epela 
Kaprikornio tropikotik hego hemisferioko Zirkulu Antartikoraino hedatzen da. Zona hau ozeanoek estalitako eremuetan dago gehienetan, iparraldeko bere alderantzizkoa ez bezala, lurralde kontinental eta uhartearen proportzio handiagoa baitu.

## Ezaugarriak 
Zona hauek honako ezugarri hauek dituzte:

# Tropikoen arteko zona ez bezala, Eguzkia ez da inoiz zenitera iristen.
# Eskualde polarretan ez bezala, egunek eta gauek ez dute inoiz 24 ordu baino gehiagoko iraupena.
# Klima ez da tropikoen arteko zonan bezain beroa edo eskualde polarretan bezain hotza. Hala ere, Lurreko tenperatura absoluturik baxuenak eta altuenak eskualde epeletan gertatzen dira, batez ere ipar hemisferioan.

Zona subtropikal deiturikoek, tropikoen ondoan dauden zona epeletako guneetan daudenek, presio altuko nukleo sorta dute, bi hemisferioetan, gutxi gorabehera 35°-ko latitudean lerrokatuta. Gerriko bakoitzaren ardatzek urteko desplazamendu txikia izaten dute paraleloen norabidean eta, neurri txikiagoan, meridianoenean.

## Kanpo estekak
Fred Schepisi

**Frederic Alan Schepisi** (Melbourne, 1939ko abenduaren 26a) australiar zinema zuzendari, ekoizle eta gidoigilea da.

## Filmografia 
* ''The Devil's Playground* (1976)
* *The Chant of Jimmie Blacksmith* (1978)
* *Barbarosa* (1982)
* *Iceman* (1984)
* *Plenty* (1985)
* *Roxanne* (1987)
* *Evil Angels* (*A Cry in the Dark*) (1988)
* *The Russia House* (1990)
* *Mr. Baseball* (1992)
* *Six Degrees of Separation* (1993)
* *I.Q.* (1994)
* *Fierce Creatures* (1997)
* *Last Orders* (2001)
* *It Runs in the Family* (2003)
* *Empire Falls* (2005)
* *The Eye of the Storm* (2011)
* *Words and Pictures'' (2013)

## Kanpo estekak
Karmen Etxalarkoa

***Karmen Etxalarkoa*** Gerardo Mungia *Pintxe*-k  idatzitako pastorala da, 2017ko irailaren 16an eta 17an Etxalarren (Nafarroa Garaia) taularatu zena, herri horretako bizilagunek antzezturik. Azaroaren 5ean, berriz, Elizondon eman zen. Pastoralak Zuberoako tradizioa badira ere, 2017an mugaz bestaldean egin zen Prosper Mériméeren  Carmen eleberriaren bertsio hau.

## Ezaugarriak 
Lanak hamazazpi jelkaldi ditu eta euskara batuaz idatzita dago nafarreraren ezaugarri batzuekin. Testua Gerardo Mungiak idatzi zuen. Errejentsa, zuzendaria, Pantxika Urruti izan zen, kantoreen irakaslea Alberto Lasa. Musika egileak Anne Perez de Azpeitia, Aitor Huizi eta Ander Barrenetxea. Obran 150 pertsonak aritu ziren. Karmenen papera Miren Olaetxeak, Basateakoak, egin zuen. Lanak hiru orduko iraupena izan zuen.

## Karmen Etxalarkoa 
Meriméek Andaluzian kokatu zuen Carmen eleberria. baina Karmen, jatorriz, nafarra zen. Gerardo Mungia saiatu zen neurri handi batean eleberriaren elementuak zaintzen; aldaketa nagusia eszenatokiaren aldaketa izan zen, Andaluziatik Etxalerrera: "Pastoral honetan saiatu gara berezko historia kontatzen. Prosper-ren idazkia fidelki hartuz. Bakarrik aritzaleenizen zonbait asmatuak direla ohartarazi behar: domingotarren izenak, sigar-egileenak, dragoi edo soldaduenak, saltzaileenak..."

## Bibliografia 
* Gerardo Mungia: *Karmen Etxalarkoa pastorala*. Etxalar: Altxata Kultur Elkartea, 2017.

## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* Prosper Mérimée
* Pastoral

## Kanpo estekak 
* [Aurkezpen bideoa, Ttipi-Ttapa(https://eu.wikipedia.org/wiki/Ttipi-Ttapa) aldizkariak prestatuta.]
* Pastoralaren prestaketen informazioa.
* Pastoralaren webgune ofiziala.
* Pastoral osoaren bideoa.
Formil zianuro

**Formil zianuroa** molekula organiko sinple bat da HCOCN formula duena. Aldi berean nitrilo eta karbonilo talde bana ditu. Espazioan detektatu izan da SGR B2 molekula lainoan.

Lurrreran atmosferan akrilonitriloak hidroxilo erradikalarekin erreakzionatzean sortzen da.

CH2=CHCN + OH•+ 1.5 O2 → HO2 + HCOCN + CH2O

Formil zianuroak urarekin erreakzionatzen du azido formikoa eta hidrogeno zianuroa sortuaz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zona termiko

eskuinera|thumb|250x250px| Urteko batez besteko tenperaturaren mapa mundu osoan.
**Zona termikoak** eskualde klimatikoak, geografikoak edo biogeografikoak dira, haien tenperaturaren arabera definituak. Bere mugaketari dagokionez, urteko batez besteko tenperatura atmosferikoaren edo biotenperaturaren tartea, hala badagokio, edo latitudea eta altitudea bezalako beste erreferentzia mota bat erabiltzen da, azken biak tenperaturan eragin erabakigarria duten faktoreak baitira.

Zona termikoen identifikazioa garrantzitsua da laborantza hazkundearen azterketan, Bbereziki aldeko urte-sasoian.

Hainbat sailkapen sistema dauden arren, tradizionalena hiru talde handitan banatzea da:

* **Zona beroak**: eskualde bero edo tropikalak ere deitzen zaie. Orokorrean zona tropikoen artekp zonaren edo klima beroaren erreferentzia da.
* **Zona epelak**: Lurreko zona epelak (zona geoastronomikoak) edo klima epela dutenak aipa daitezke.
* **Zona hotzak** : eskualde polarren eta borealen edo klima hotzaren eta polarraren erreferentzia gisa.

Hiru zonetako ikuspegi oinarrizko edo sinple hau oso zabalduta dago, antzinatik erabili da eta historian zehar aldaketak izan ditu autore desberdinen arabera, gero zona ugari erabili dituztenak. Beste izen batzuk ere erabiltzen dira **Lurreko zonak** izendatzeko, adibidez **zona klimatikoa**, baina horrek esan nahi du prezipitazioak bezalako beste parametro batzuek esku hartu ohi dutela; **Latitude-zona** latitudearen arabera neurtzen bada eta **estai termikoa** altitudearen arabera.
Uzcudun

**Uzcudun** Argentinako Florentino Ameghino barrutian, Chubuteko probintzian dagoen herri txiki bat da. 1933ko uztailaren 9an Felipe Uzcudun ganaduzaleak sortu zuen.

## Kokapena 
Trelew hiritik 140 kilometrotara hegoaldera eta 240 Comodoro Rivadaviatik dago, 3. Errepide Nazionalean.

## Historia 
1933ko uztailaren 9 Felipe Uzcudun ganaduzalek sortu zuen. Bertan ardien ustiapenari ekin zion eta, ondoren, ostatu bat ireki zuen. Oasi txiki bat Patagonian zeren eta kilometrotan ez dago beste herririk. Uzcudun euskalduna zen Benito Juárez herrian jaio izan arren. Gaur egun negozio horiek familiaren eskuetan jarraitzen dute.

## Iruditegia 

Image:
Uzcudum.JPG|Uzcudun familiaren gasolindegia.
Uzcudum_pueblero.JPG|Herriaren ikuspegia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Uzcuduni buruzko kronika.
* :Bideoa.
Atlantikoko probintziak

**Atlantikoko probintziak** edo **Kanada Atlantikoa** Kanadako lau ekialdeko kostaldeko probintziei emandako izena da.

Probintzia hauek Brunswick Berria, Eskozia Berria, Eduardo Printzearen Uhartea eta Ternua eta Labrador dira.

Itsas probintzietan ez bezala, Atlantikoko probintziek Ternua eta Labradorreko probintzia biltzen dute. Bi errealitate oso desberdin diren arren, maiz nahasten dira eskualdeko bi kontzeptuak.

## Biztanleria 
## Probintziako banderak 

Flag of New Brunswick.svg|Brunswick Berria
Flag of Prince Edward Island.svg|Eduardo Printzearen uhartea
Flag of Nova Scotia.svg|Eskozia Berria
Flag of Newfoundland and Labrador.svg|Ternua eta Labrador

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
*  Margaret Conrad eta James K. Hitler, *Atlantic Canada: a region in the making*, Toronto, Oxford University Press, 2001
*  Margaret Conrad eta James K. Hitler, *Atlantic Canada: a concise history*, Don Mills, Ont., Oxford University Press, 2006
* Sandrine Ferré, ''L'édition au Canada atlantique : le défi de publier une région'', Pariseko Unibertsitatea 3, 1999, 2 libur., 497 or.

## Kanpo estekak
Fenomeno meteorologiko

[thumb|[Taos laino|Taosa, euskal kostaldeko meteoroa.]]

**Fenomeno meteorologikoa** eguraldi edo klimari lotutako gertakaria da, meteorologiaren printzipioen bidez azal daitekeena. Meteoro terminoa ere erabiltzen da. Munduko Meteorologia Erakundearen arabera, atmosferan edo planetaren gainazalean gertatzen den fenomenoa da, eta prezipitazioetan, partikula likido edo solidoen etetean edo deposizioan, edo izaera optiko edo elektrikoaren agerpenean egon daiteke.

## Euskal Herriko fenomeno meteorologiko ohikoak 
* Aire masa
* Antizikloia
* Ekaitza
* Hodeiak
* Tanta hotza
* Lehortea
* Traganarrua
* Txingorra
* Tximista
* Mesozikloia
* Euria
* Elurbustia
* Elurrra
* Foehn efektua
* Inbertsio termikoa
* Trumoia
* Fronte meteorologikoa
* Haizea
* Ostadarra
* Izoztea
* Ihintza

## Beste herrialde batzuetako fenomenoak 
* Lokatza euria
* Tornadoa
* Hauts zurrunbiloa
* Hondar ekaitza
* Zikloi tropikala
* Zikloi subtropikala
* Urakana
* Artikoko zikloia
* Arrain, igel eta bestelakoen euria
* Aurora polarra
* Parahelioa
* Elur-ekaitza
* Nagako su bola
* Rissaga edo meteotsunamia
* Superzelula ekaitza

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
José Mota

**José Sánchez Mota** edo **José Mota** (Montiel, Ciudad Real, 1965eko ekainaren 30a- ) espainiar umorista, aktore, imitatzaile eta gidoilaria da.

## Telebista 
* 1994: *Vaya tele*
* 1995: *Estamos de vuelta*
* 1998: *Este no es el programa de los viernes*
* 1999: *Estamos en directo*
* 2000-2004: *Cruz y Raya.com*
* 2004-2007: *Juan y José.show*
* 2009-2012: *La Hora de José Mota*
* 2013–2014: *La noche de José Mota*
* 2015–present: *José Mota presenta*
* 2016: * El hombre de tu vida *
* 2017: * El acabose *
* 2020: *Mask Singer: adivina quién canta*

## Zinema 
* 1990: *Ni se te ocurra...*
* 2000: *Ekipo Ja* (Juan Muñoz)
* 2001: *Torrente 2: Misión en Marbella*
* 2005: *Torrente 3: el protector*
* 2011: *La chispa de la vida*
* 2017: *Abracadabra*
* 2017: *Que baje Dios y lo vea*

#### Bikoizketa 
* 1998: *Mulan*
* 1999: *Goomer*
* 2001: *Shrek*
* 2001: *Monsters, Inc.*
* 2003: *Brother Bear*
* 2003: *Rugrats Go Wild*
* 2004: *Shrek 2*
* 2007: *Shrek the Third*
* 2008: *Hellboy II: The Golden Army*
* 2010: *Shrek Forever After*

## Antzokia 
* 1987: *60 personajes en busca de humor*
* 2006: *The Producers*

## Kanpo estekak
Terelu Campos

**Teresa Lourdes Borrego Campos** edo **Terelu Campos** (Malaga, 1965eko abuztuaren 31- ) espainiar aurkezle, telebistako kolaboratzaile eta enpresaburua da.

## Telebista 
* *Por la mañana*
* *A mi manera*
* *Esta es su casa*
* *Pasa la vida*
* *Día a día*
* *Miss Espainia 1997*
* *En Exclusiva*
* *Con T de tarde*
* *Cada día*
* *La Granja*
* *Locos x Madrid*
* *La noria*
* *¡Qué tiempo tan feliz!*
* *Sálvame*
* *Deluxe*
* *Mira quien mira*
* *La Caja Deluxe*
* *Mad in Spain*
* *Mask Singer: adivina quién canta*

## Errealitiakk 
* *El club de Flo*
* *Mira quién biala*
* *Las Campos*
* *Gran Hermano VIP 5*

## Kanpo estekak
Pepe Navarro

**José Navarro Prieto** edo **Pepe Navarro** (Palma del Rio, Andaluzia, 1951ko azaroaren 16a- ) espainiar aurkezle, kazetari, ekoizle eta idazlea da.

## Telebista 
* *La Tarde (TVE, 1983-1984).*
* *Telediario (TVE, 1984).*
* *La noche (Univisión, 1985).*
* *Por fin es viernes (Canal Sur, 1989).*
* *El día por delante (TVE, 1989-1990).*
* *Juguemos al Trivial (TVE, 1992).*
* *Vivir, vivir... Qué bonito (Antena 3, 1992-1993).*
* *Todo va bien (Antena 3, 1993-1994).*
* *Estamos todos locos (Antena 3, 1994).*
* *El gran juego de la oca (Antena 3, 1994-1995).*
* *Esta noche cruzamos el Mississippi (Telecinco, 1995-1997).*
* *La sonrisa del pelícano (Antena 3, 1997),*
* *La Vía Navarro (Vía Digital, 1999-2000).*
* *Papá (Antena 3, 2001).*
* *Gran hermano (Telecinco, 2002).*
* *Ruffus & Navarro unplugged (TVE, 2006).*
* *Late Motiv con Andreu Buenafuente (Movistar+, #0, 2016)*
* *Operación And The Andarán (TVE, La 1, 2016).*
* *Mi casa es la tuya (Telecinco, 2017).*
* *Mira lo que has hecho (Movistar+, 2018).*
* *Retratos Salvajes (TVE, La 1, 2018)*

## Kanpo estekak
Peter New

**Peter New** (Vancouver, 1971ko urriaren 30a) kanadar aktore eta umorista da.

## Filmografia 
## Kanpo estekak
Verónica Boquete de San Lázaro estadioa

**Verónica Boquete de San Lázaro** udal estadioa erabilera anitzeko estadioa da, Santiago de Compostela hiriko San Lázaro auzoan kokatua. 2018az geroztik, Verónica Boquete, Santiagoko jokalariaren izena du. Ordura arte **San Lázaro Multiuse Stadium** izenarekin ezagutzen zen.

16.666 ikuslerentzako tokia du eta egun SD Compostela futbol taldeak jpkatzen du bertan. Hainbat erakunderen egoitza ere bada.

## Kanpo estekak
Aluminio-paperezko kapela

**Aluminio-paperezko txapela** () aluminiozko paperezko orri batetik edo gehiagotatik egindako kapela bat da, edo aluminiozko paperez forratutako kasko arrunt bat. Burmuina mehatxuetatik babesten duen sinesmen edo itxaropenarekin erabiltzen da, hala nola eremu elektromagnetikoak, kontrol edo irakurketa mentala. Babes horretarako etxean egindako tresna mota horiek erabiltzearen nozioa estereotipo bilakatu da, eta gaur egun paranoiaren sinonimo bihurtu da, pertsekuzio eldarnioak eta sasizientzia eta konspirazio teorietan sinestea.

Sare sozialetan, lagunarteko erregistroan, Hegoaldean, eta noizbait kazetaritzan ere "***txapelalbal***" termino baliokidea erabili izan da. (*Albal* marka komertzial bat da, besteak beste aluminiozko papera ekoizten duen enpresa baten izena). 

## Jatorria 
Batzuek uste dute horrelako kapelak babesa eskaintzen duela gobernuek, espioiek edo izaki paranormalek erabil ditzaketen pertzepzio estrasentsorialetik edo mikrouhin-entzuketa efektuarengandik. Gobernuaren espioitza edo jazarpena jasaten duten pertsonak direla uste duten hainbat herrialdetako jendeak webguneak, bilera-deiak eta laguntza-bilerak garatu dituzte beren kezkei buruz hitz egiteko, baita buru babeslearen ideiari buruz ere.

## Oinarri zientifikoa 
Erradiazio elektromagnetikoak osasunean dituen ondorioak denbora luzez dokumentatu dira. Milimetro erdiko lodiera duen aluminiozko papera erradiazio elektromagnetikoa 20 kHz-tik gora partzialki blokeatzeko gai da (AM eta FM bandak barne), baina lodiera ezaugarri horiek dituen papera ez da merkaturatzen, eta, beraz, ohiko aurkezpenaren geruza ugari beharko lirateke efektua lortzeko.

1962an, Allan H. Freyk mikrouhin bidezko entzumen-efektua lobulu tenporalaren gainetik jarritako alanbre-sare baten bidez blokea daitekeela ikusi zuen.

2005ean, Massachusettseko Teknologia Institutuko ikasle talde batek egindako ikerketa esperimental baten arabera, aluminiozko paperezko kapelek erabiltzaileak irrati-uhinetatik babesten dituzte probatutako espektroaren zatirik handienean, baina maiztasun batzuk handitzen dituzte, 2,6 GHz eta 1,2 GHz inguru.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Javier Ambrossi

**Francisco Javier García de la Camacha Gutiérrez-Ambrossi** edo **Javier Ambrossi** (Madril, 1984ko ekainaren 24a- ) espainiar aktore, zuzendari, gidoilari eta aurkezlea da.

## Zinema 
;Aktore lanetan
* *El triunfo* (2006)
* *Sexykiller, morirás por ella* (2008)

;Zuzendari eta gidoilari lanetan
* *La llamada* (2017)

## Telebista 
;Aktore lanetan
* *El comisario* (2004)
* *Génesis: en la mente del asesino* (2006)
* *Hermanos y detectives* (2007)
* *Amar en tiempos revueltos* (2008)
* *Sin tetas no hay paraíso* (2008)
* *Maitena: estados alterados* (2009)
* *Las crónicas de Maia* (2011)
* *La fuga* (2012)
* *Imperium* (2012)
* *Arrayán* (2012)
* *Ciega a citas* (2014)
* *Cuéntame cómo pasó* (2015)
* *Looser* (2018)
* *La otra mirada* (2019)

;Sortzaile, zuzendari eta gidoilari lanetan
* *Paquita Salas* (2016-gaur)
* *Veneno* (2020)

;Ekoizle lanetan
* *Paquita Salas* (2016-gaur)
* *Looser* (2018)
* *Terror y feria* (2019)
* *Veneno* (2020)

## Kanpo estekak
Lurralde-geografia

**Lurralde-geografia** zenbait eskualdetako mugak erabiltzen dituen lan geografikoko metodoa da, behar desberdinetara egokitutako deskribapenak lortzeko edo errealitate geografiko zabalak edo ez hain zabalak interpretatu eta aztertzeko lana errazteko.

Irizpideak zehaztea funtsezko arazoa da eskualde bat definitzeko, nahiz eta irizpide horien izaera izugarri alda daitekeen, erliebe fisikoa, populazio taldea, klima, hiri-nukleoa, eremu kontinentala, etab. eragin eremua bezalako parametro desberdinak onartuz, betiere, beharrezko homogeneotasuna errespetatuz.

## Kanpo estekak