Nina Vyroubova

**Nina Vyroubova** (Gurzuf, Krimea, 1921eko ekainaren 4a –  Paris, Frantzia, 2007ko ekainaren 24a) errusiar jatorriko dantzari eta ballet irakaslea izan zen. Ballets des Champs Élysées (1945-1947) delakoan parte hartu zuen, Parisko Operako Balleteko lehen dantzaria (*danseuse étoile*) izan zen (1949-1957) eta Grand Ballet du Marquis de Cuevas (1958-1962) delakoaren izarra. 1970eko eta 1990eko hamarkaden artean irakaskuntzan jardu zuen.

## Bizitza 
### Hastapenak 
Nina Vyroubova Gurzufen jaio zen, Krimea penintsulan, Errusiako Iraultzaren sasoian San Petersburgotik ihesi gurasoak errefuxiatu ziren lekuan. Aita hil ostean, Nina txikiak Europa erdia zeharkatu zuen amarekin eta amonarekin, eta Parisera iritsi zen 1924an. Bere amak, Errusian dantza eta antzerki munduarekin harremanak izan zuenak, bere lehenengo ballet klaseak eman zizkion eta zortzi urte zituenean Anna Pavlova *La muerte del cisne* lanean dantzatzen ikustera eraman zuen. Esperientzia hori erabakigarria izan zen. Vera Trefílova eta Olga Preobrazhénskaya irakasle ospetsuen eskoletara joaten hasi zen eta, hamasei urterekin, Swanilda paperarekin debutatu zuen, Caen-en (1937) emigrante errusiarren konpainia xume batek aurkeztutako Coppelia-ko produkzio batean. Dantza folklorikoari eskainitako Ballet Polonais-etan (1939) jardun ostean, non bere lehen senarra, Vladimir Ignatoff, ezagutu zuen, estilo klasikora itzuli zen Parisko Ballet Russe efimeroarekin, zeinak bi denboraldi labur eman zituen Pleyel Aretoan 1940ko abuztuan eta 1942an, jadanik Okupazioaren sasoian.

## Los Ballets des Champs Élysées 
1944ko abuztuan Parisko Askapenaren ostean, Vyroubova Irène Lidova enpresari eta balletzaleak Parisko Théâtre Sarah Bernhardt-en antolatutako *Soirées de la danse* jaialdira aurkeztu ziren koreografo eta dantzari gazteen taldean sartu zen. Emanaldi horietan Roland Petitekin batera, Oscar Wilderen *Le rossignol et la rose*, *Giselle* klasikoa eta *Les forains* ballet berritzailea izan zituen protagonista Vyroubovak. Gau horien arrakastak Roland Petit koreografo eta dantzariaren zuzendaritzapean Ballets des Champs Élysées delakoak sortzeko bidea ireki zuen 1945eko udazkenean. Vyroubova konpainiako kide izan zen eta 1946ko udaberrian Londresera bidaiatu zuen berarekin. Bertan, arrakasta handia lortu zuen Petitek eta Victor Gsovskyk berarentzat sortutako La *Sylphide* ballet erromantikoarekin. Kritikak Vyroubova Maria Taglioni italiar dantzariarekin, *La Sylphide* lanaren sortzailearekin, konparatu zuen, eta interprete klasikoaren ospea handitu zen. Handik gutxira, berriro ezkondu zen, ordukoan Arcady Kniazeff dantzariarekin eta Youra semea izan zuten.

## Parisko Operan 
Amatasunagatiko etenaldi labur baten ostean, Vyroubova eszenatokietara itzuli zen ezohiko egoeretan. Serge Lifar Parisko Operako balletaren zuzendariak konpainian sartzeko gonbita egin zion, Yvette Chauviré sasoi hartan lehen dantzaria zenaren ordez. Vyroubova *danseuese étoile* maila gorenarekin sartu zen, Parisko Operan ezohikoa zena, bere eskolakoak ez ziren eta arauzko eskalafoitik igotakoak ez ziren dantzariak onartzen ez zituena. Bere debuta 1949ko urriaren 12an izan zen, Piotr Ilitx  Txaikovskiren *Cascanueces* lanaren *Las bodas de Aurora* bi alditara igaro zenean. Vyroubova *Beltxargen aintzira* eta *Giselle* bezalako paper klasiko handietan gailendu zen, baina baita Parisko Operarako Lifarren sorkuntza berrietan ere: *Suite en blanc,* *Mirages,* *Blanche Neige* (1951), *El pájaro de fuego* (1954), *Les noces fantastiques* (1955), *Romeo eta* *Hamieta* (1955).

## Grand Ballet du Marquis de Cuevas 
1957 eta 1961 artean, Vyroubova Cuevaseko markesaren konpainiako "izar" izan zen. Mundu osoan zehar bidaiatu zuen harekin, eta ospea hartu zuen nazioartean. Serge Golovine, konpainiako lehen dantzaria, lagun zuela, *Giselle* lanean nabarmendu zen, eta *El Lago de los cisnes* laneko 2. ekitaldian, *La chanson de l´éternelle tristesse* (1957) sortu zuen, Ana Ricardaren koreografiarekin, *L´amour et son destin* (1958), Lifar-en koreografiarekin. 1960an Txaikovskiren *Loti ederra* lanaren muntaia ikusgarriaren protagonista izan zen, Cuevaseko markesak 1961eko otsailean hil baino lehentxeago Parisen aurkeztu zuena. 1962ko udan konpainia desegin ostean, Vyroubova artista gonbidatu jardun zuen galatan eta denboraldi laburretan, hainbat talderekin, eta irakaskuntza-jarduerari ekin zion, lehenik Pleyel Aretoan eta, aurrerago, Parisko bere estudioan.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 1957an Pavlova saria eman zioten.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Jean Laurent, *Nina Vyroubova et ses visages*, Richard-Masse Argitaratuak, Paris, 1958
* Irène Lidova, *Roland Petit*, Laffont, Paris, 1956
* Horst Kögler, *The Concise Oxford Dictionary of Ballet*, Oxford 1988
* *Dance and Dancers*, Londres, 1950-1995 (dantza-aldizkaria)

## Kanpo estekak