Sabine von Steinbach

**Sabine von Steinbach** edo **Sabina Steinbachekoa** edo **Sabine Pierrefonds** XIII. mendeko eskultore maisua izan zen: Estrasburgoko katedraleko hegoaldeko eskultura talde baten egilea, eta Magdeburgeko katedraleko eta Parisko Notre Dame-ko zenbait estatua ere egin zituen. Hala ere, bere existentzia kondaira dela ere esan izan da.

## Biografia 
[thumb| Sabine, Erwin von Steinbach-en alaba, izango litzateke [Estrasburgoko katedrala|Estrasburgoko Notre-Dame katedraleko eskultura hauen egilea.]]
Zenbait iturriren arabera, bere pertsonaren lehen aipamen idatzia 1617koa da: Schadeus-ek egin zuen Estrasburgoko katedrala deskribatzerakoan (1275ean amaitu zen katedral haren eraikuntza). Dorrea 1277an hasi ziren eraikitzen, Erwin von Steinbach arkitekto eta eraikitzaile zela, eta bere alaba Sabinek lagundu zion (eskultore trebea zena).

Erdi Aroan emakumeak gremio gehienetan kide izan ahal ziren, baina hala ere, horrek esan nahi zuen emakumeek kofradia kideen abantaila erlijioso eta ekonomiko guztiak izan zitzaketeenik. Maisu-artisau bat hiltzen bazen, bere emaztearen esku gera zitekeen tailerra eta lanarekin jarrai zezakeen, batzuetan beste artisau batekin ezkonduta edo semeekin batera (nahiz bazegoen salbuespenik).

Harginek urrun bidaiatzen zuten askotan lanagatik eta eraikuntza lanek hamarkadak iraun zitzaketen; horregatik, familia beraiekin eramaten zuten.

Erwin Von Steinbach-ek bere alaba kontratatu izana Sabine Estrasburgoko eskultoreen artean, irregulartasuna izan zen, probintzia bateko kofradiaren arau bigunagoengatik beharbada. 1681ean Frantziak hiria anexionatu zuen arte, eskultore alemaniarren kofradiaren egoitza zen Estrasburgo (areago, 1760ra arte, Alemaniako anaidiek Estrasburgokoa haien artekotzat zuten). Albert Mackey-ren arabera, bere *Encyclopédie de la Franc-maçonnerie* liburuan dioenez*,* Estrasburgoko katedralaren eraikuntza 1275ean masoneriaren sorrerako gertaera izan zen.

Bernard von Sûnder-rekin ezkondu zen (hau ere hargina eta eraikitzailea zen). Magdeburgeko katedralean elkarrekin lan egin zuten.*Erwin-en alaba, Sabine von Steinbach, XIX. mendean "deskubritu" zuten.* *Estrasburgoko katedralaren kanpoaldeko eskultura batean (zoritxarrez desagertuta dagoen) idazki baten arabera (*Savinae *izenarekin), XIX. mendeko jakintsu batek hainbat eskultura aipagarri egotzi zizkion, bai katedralaren barruan, bai kanpoan, talentu handiko eskultore emakume ezezagun bati: Sabine von Steinbachi, Erwinen alabari.* *Garai hartan ez zekiten, aipatutako eskulturak Erwin-ek katedralean egindako lana baino lau hamarkada lehenagokoak zirenik, beraz, ez zuen arazo berezirik sortu.* *Sabine von Steinbach izenak Erdi Aroko emakume artisten ikerketetan agertzen jarraitzen du.*Natalie Harris Bluestone arte historialariak, *Double Vision: Perspectives on Gender and the Visual Arts* liburuan*,* datu osagarriak eskaintzen ditu:*Sabineren kondaira oinarrituta dago elizaren atariko idazki baten irakurketa txarrean eta itzulpen okerragoan, zeinetan «Sabina» izeneko norbait aipatzen den, baina emaile gisa, zeini esker, eskulturak harrian, material garestian, eginak izatea ahalbidetu duen emaile gisa.* ''"Steinbach" hitzaren itzulpen literala besterik ez da,'harri gogorra'; agian, Erwin-en inguruan (hau bai dokumentatuta dagoena) sortutako kondaira erromantikoa osatu nahian.* *Izan ere, Sabinek egin ei zituen Ecclesia et Synagogue erretratuen estiloak diosku eskulturak 1225. urte inguruan egin zirela, Erwinen dokumentatutako jarduerak baino berrogeita hamar urte lehenago eta hil baino askoz lehenago, hau da, kondairan Sabineren existentzia txertatzeko aukera eman zuena.*Egile berak honakoa ere dio:*Hala ere, kondaira honen berezko egia Mendebaldeko Erdi Aroko tradizioaren adibidea izatea da: bere artea aita artistarengandik ikasi zuen emakumezko artisaua da (edo beste gizonezko senideren batengandik: senarra, anaia edo osaba).* *Egoera horietan, eskulangile klase bateko kide baten emazteak prestakuntza hori eskuratzeko aukera izango zuen.* *Gizonezko artisaua hilko balitz, alabak / emazteak / ahizpak / ilobak amaitu beharreko lana oinordetzan har lezake eta, horrela, tailerrak funtzionatzen jarrai lezake.* *Erdi Aroaren bukaerako kofradien zerrendek erregulartasunez aipatzen zituzten emakumeak, negozioetako bazkide gisa, eta baimentzen zaie, horiei bakar-bakarrik, hildako senarraren artisau edo merkataritza oinordetzan jasotzen eta merkataritzan aritzea.*Nolanahi ere, Sabine von Steinbach bihurtu da Erdi Aroan artisau gisa era anonimoan lan egin zuten emakumeen sinboloa. Ferrer Valerok hitz hauekin ixten du berari eskainitako kapitulua:*Ez dago Sabineren existentziaren froga guztiz ziurrik eta maistra-eraikitzaile, masoi eta eskultore gisa.* *Baina bere istorioa egia izan zitekeen eta Erdi Aroan Europako katedralen eraikuntzan ustez gizonen ofizioetan lan egin zuten emakume guztien sinboloa da.*

## Beste kondaira batzuk 
Kondaira gehiago sortu ziren bere inguruan, ez solik bere existentziaz eta bere lanbideaz.

*Historia y Vida* aldizkarian hau jaso zuten:*Kondairak dio urte bakoitzeko ekainaren 24ko gauean, San Juan gauean, Estrasburgoko katedralean lurperatutako arkitekto maisu guztiak hilobietatik ateratzen direla beraien laneko tresnekin hornituta (konpasa, makila, erregela, eskoadra eta plomada).* *Nabe nagusiaren erdialdera joaten dira, eta han beren ofizioaz eztabaidatzeko biltzen dira.* *Haien artean emakume bakarra dago: katedraleko itzalean nabarmentzen dena soineko zuri orbangea jantzita, bere birjintasunaren seinale.*

 *Sabine von Steinbach irakaslea eta eskultorea da, mailua eskuineko eskuan eta zizela ezkerrean dituena, bere espezialitateko tresnak.*

 *Bileraren ostean, maisuak ilaran jarri ziren katedraleko gangen azpian prozesioa egiteko.* *Sabina du buru, tenpluaren eraikuntzan bizitza osoa ematen duen birjina langilea eta nekaezina gorpuzten duena.* *Kondairaren beste bertsio batean, emakumezkoen irudia Andre Maria da, maisuak gidatzen dituena beren ofizioaren praktika onerako.''

## Oharrak eta erreferentziak 
## Bibliografia 
* Hivert-Messeca, Gisèle eta Yves (2015). Femmes et franc-maçonnerie: Trois siècles de franc-maçonnerie féminine et mixte en France (de 1740 à nos jours) L'univers maçonnique. 2. argitalpena, Paris: Derby. (sarrera Révauger, Cécile) .