open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Una especie de familia

***Una especie de familia*** 2017ko road movie generoko argentinar film bat da. Diego Lermanek idatzi eta zuzendu zuen eta Bárbara Lennie aktoreak antzeztu. 2017ko Donostiako Zinemaldian gidoi onenaren saria eskuratu zuen.

## Sinopsia 
Malena erdi-mailako klaseko sendagilea da Buenos Airesen. Arratsalde batean Costas doktorearen deia jasoko du: esaten duenez, berehala bidaiatu behar du herrialdeko iparraldera, espero zuen haurtxoa jaiotzear da eta. Bat-batean eta ia-ia pentsatu gabe, Malenak zalantzaz eta bidegurutzez jositako bidaia bati ekiteko erabakia hartuko du.

## Aktoreak 
* Bárbara Lennie: Malena.
* Daniel Aráoz: Costas doktorea
* Claudio Tolcahir: Mariano
* Yanina Ávila: Marcela

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bogdan Dumitrache

**Bogdan Dumitrache** (Bukarest, Errumania, 1977ko maiatzaren 2a - ) errumaniar aktorea da. Zinema, antzerkia eta ahots-bikoizketa egin izan ditu bere ibilbidean zehar. 2017an Donostiako Zinemaldian aktore onenaren saria eskuratu zuen, *Pororoca* filmagatik.

## Filmografia 
* 2004 : *Trafic* : Tudor
* 2005 : *Crash Test Dummies* : Nicolae
* 2005 : ''Le Tramway d'Andréa* : Marcel
* 2005 : *La Mort de Dante Lazarescu* : Médecin à l’hôpital Sf. Spiridon
* 2006 : *Cum mi-am petrecut șfarsitul lumii* : Le docteur
* 2007 : *Lecția De Box* : Victor
* 2010 : *Portretul luptătorului la tinerețe* : Laurian Hasiu « Leu »
* 2010 : *Captivi de Crăciun* : Alex
* 2010 : *Oul de cuc*
* 2011 : *Loverboy* : Dumitrache
* 2011 : *Din dragoste cu cele mai bune intenții* : Alex
* 2013 : *Mère et Fils* : Barbu
* 2013 : *Când se lasă seara peste București sau metabolism* : Paul
* 2014 : *Bomberman* : Thomas Martin
* 2015 : *Miracolul din Tekir* : Père Andrei
* 2016 : *Sieranevada* : Relu
* 2016 : *Dublu*: George
* 2016 : *Pororoca'' : Tudor
Sofía Gala Castiglione

**Sofia Gala Castiglione Casanova** (Buenos Aires, 1987ko urtarrilaren 24a), **Sofía Gala** izenarekin ezaguna, argentinar aktorea da. Emakumezko aktore onenaren Zilarrezko Maskorra irabazi du 2017ko Donostiako Zinemaldian, Anahí Berneri zinemagile argentinarrak zuzendutako *Alanis* filmean egindako lanarengatik. Moria Casán vedettearen eta Mario Castiglione aktorearen alaba da.

## Erreferentziak
Anahí Berneri

**Anahí Berneri** (San Isidro, Argentina, 1975) zinema-zuzendari eta -ekoizle argentinarra da. 2017ko Emakumezko zuzendari onenaren Zilarrezko Maskorra irabazi du 2017ko Donostiako Zinemaldian, *Alanis* filmarekin. Donostiako Zinemaldian zuzendari onenaren saria jaso duen lehen emakumea da.

## Filmak 
* 1997: *Modelo para armar* (film laburra)
* 2005: *Un año sin amor*
* 2007: *Encarnación*
* 2010: *Por tu culpa*
* 2014: *Aire libre*
* 2017: *Alanis*

## Erreferentziak
Antonio Isasi-Isasmendi

**Antonio Isasi-Isasmendi Lasa** (Madril, 1927ko martxoaren 22-Eivissa, 2017ko irailaren 28) zinema zuzendaria, gidoilaria eta zinema ekoizle espainiarra izan zen. Marisa Paredes aktorearekin ezkondu zegoen. 1999an Ohorezko Goya Saria eman zioten. Hasieran ere bikoizketan lan egin zuen.

Bere agindupean aktore ospetsuek lan egin zuten, besteak beste, Lee J. Cobb, Elke Sommer, Karl Malden, Raf Vallone, Jack Palance, Olivia Hussey, Jason Miller, Lea Massari, Gérard Barray, Gary Lockwood, Horst Buchholz, Klaus Kinski, Christopher Mitchum, Fernando Rey, Francisco Rabal, Maribel Verdú, Germán Cobos, Marisa Paredes...

## Filmografia 
### Zuzendaria 
* 1988 *El Aire de un Crimen*
* 1969 *They Came To Rob Las Vegas*
* 1966 *That Man in Istanbul*
* 1963 *The Adventures of Scaramouche*
* 1962 *Tierra de todos*

### Gidoilaria 
* 1988 *El Aire de un Crimen*
* 1985 *Goya (telesail) Goya]]* - 3 atal
* 1977 *El perro*
* 1975 *Rafael en Raphael* (Dokumentala)
* 1972 *Un verano para matar* (uncredited)
* 1969 *El abogado, el alcalde y el notario*
* 1968 *Las Vegas, 500 millones*
* 1968 *El Baldiri de la costa*
* 1965 *Estambul 65*
* 1963 *Escuadrilla de vuelo*
* 1963 *La máscara de Scaramouche*
* 1962 *La mentira tiene cabellos rojos*
* 1961 *Vamos a contar mentiras*
* 1960 *Sentencia contra una mujer*
* 1959 *Diego Corrientes*
* 1958 *Pasión bajo el sol*
* 1958 *Rapsodia de sangre*
* 1956 *La huida*
* 1954 *Relato policíaco*
* 1950 *Barcelona es bona* (Dokumental laburra)
* 1950 *Apartado de correos 1001
*
## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* :Internet Movie Database.
* :TCM Movie Database.
* :Allmovie database.
Crida a la Solidaritat en Defensa de la Llengua, la Cultura i la Nació Catalanes

**Crida a la Solidaritat en Defensa de la Llengua, la Cultura i la Nació Catalanes**, maiz **Crida a la Solidaritat** edota **la Crida** izendapenera laburtua () Kataluniako mugimendu katalanista bat izan zen, 1981ean katalanaren normalizazioaren aurkako 2.300en Manifestuari erantzuteko sortu zena.

Katalan hizkuntzaren defentsa Herrialde Katalan guztietan eta Kataluniako independentzia politikoa ziren bere bi helburu nagusiak.

1993ko ekainaren 19an desegin zen.

## Kanpo estekak
Xistral mendilerroa

**Xistral mendilerroa** () Espainiako Galizia autonomia erkidegoan dagoen mendilerro bat da, Lugoko probintzia. A Toxiza eta A Carba mendilerroekin eta Buio eta Os Cabaleirosko mendiekin batera, Terra Chá eskualdea Kantauri itsasotik banatzen du.

Mendilerro honetako urak Landro, Ouro eta Masma ibaien bitartez Kantaurin itsasoratzen dira.

Xistral mendilerroak 22.964 hektareako azalera du, eta bere punturik garaiena O Cadramón (1.046 m.) mendia da.

## Kanpo estekak
Jordi Sànchez

**Jordi Sànchez i Picanyol** (Bartzelona, 1964ko urriaren 1a-) kataluniar politikari eta ekintzaile bat da. 1991an Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan Politika zientzian lizentziatu zen. Bartzelonako Unibertsitatean politika zientziako irakaslea da.

Gaur egun Assemblea Nacional Catalana erakundearen lehendakaria da.

2017ko irailean, Espainiar Estatuak Anubis Operazioan jazotako protestaldiak zirela eta, bera eta Òmnium Cultural erakundeko Jordi Cuixart lehendakariari sedizioa egitea leporatu eta urriaren 16an espetxeratu egin zituen. Ondorioz, Katalunia eta leku askotan beren berehalako askatasunaren aldeko protestaldiak eta manifestapenak burutu ziren, tartean Euskal Herrian ere bai.

Amnistia Internazionalak ere beren berehalako askatasuna eskatu zuen baina egun batzuk beranduago preso politikoak ez zirela ziurtatu zuen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Preso politikoa
* Bartzelonar ezagunen zerrenda
* Kataluniako prozesu independentista
Castellet

**Castellet**, , Ipar Kataluniako Perpinyà hiriko monumentu nabarmenetako bat da. Hiriko Udalak monumentu honen profila ikur gisa erabiltzen du.

1368an, Joanes I.a Aragoikoaren aginduz, Guillem Guitard arkitektoak eraiki zuen.

Bi atalez osatua dago: Castellet handia eta Castellet txikia.

## Kanpo estekak
Grexit

thumb|250px|Grezia eurogunetik ateratzea eragingo lukeen «domino efektuaren» karikatura.
**Grexit**, Greziaren Euroguneko irteera adierazteko ingelesezko izendapena da, horrek herrialde honi euroa utzi eta greziar drakmara itzultzea suposatuko lekioke. Ingelesezko *Greece* (Grezia) eta *exit* (irteera) hitzen elkarketatik sortua da.

Lehenbiziko aldiz, 2012ko otsailaren 6an Willem Buiter eta H. Rahbari Ebrahim Citigroup finantza enpresako analistek erabili zuten.

## Ikus gainera 
* Brexit

## Kanpo estekak
Europa dorrea (Madril)

**Europa dorrea**, Espainiako Madril hiriburuan dagoen etxeorratz bat da. AZCA finantza barrutian dago. 119,8 metroko garaiera du.

1975-1985 artean Miguel de Oriol e Ybarra arkitektoak diseinatu eta eraikiarazi zuen.

## Kanpo estekak
Castellana 81

**Castellana 81**, iraganean **BBVA dorrea** edota **Banco de Bilbaoren dorrea**, Espainiako Madril hiriburuan dagoen etxeorratz bat da. AZCA finantza barrutian dago. 107 metroko garaiera du.

1978-1981 artean Francisco Javier Saenz de Oiza arkitektoak diseinatu eta eraikiarazi zuen.

## Kanpo estekak
Castellana 77

**Castellana 77**, iraganean **Ederra eraikina**, Espainiako Madril hiriburuan dagoen etxeorratz bat da. AZCA finantza barrutian dago. 68 metroko garaiera du.

1973-1977 artean Manuel Aymerich Amadiós arkitektoak diseinatu eta eraikiarazi zuen.

## Kanpo estekak 
* Webgunea
Gabinete Caligari

**Gabinete Caligari**, Espainiako rock musika talde bat izan zen. 1981an Madrilen sortua, La movida madrileña mugimenduaren eragipean egon zen. 1999an desegin zen. Taldekide sortzaileak Jaime Urrutia (ahotsa eta gitarra), Fernando *Ferni* Presas (baxua) eta Eduardo *Edi* Clavo (bateria) izan ziren.

Taldearen abesti ezagunenak Cuatro rosas, Camino Soria, La culpa fue del cha-cha-cha eta Al calor del amor en un bar izan ziren.

Izenak 1920ko *Das Cabinet des Dr. Caligari* filmari aipamen egiten dio.

## Diskografia 
### Estudioko diskoak 
* *Parálisis Permanente/Gabinete Caligari* (Tic Tac, 1981/Reedición por Tres Cipreses, 1983). EP compartido con Parálisis Permanente.
* *Obediencia* (Tres Cipreses, 1982). EP.
* Que Dios reparta suerte (DRO/Tres Cipreses, 1983).
* Cuatro Rosas (DRO/Tres Cipreses, 1985). Mini álbum.
* Al calor del amor en un bar (DRO/Tres Cipreses, 1986).
* Camino Soria (EMI, 1987).
* Privado (EMI, 1989).
* Cien Mil Vueltas (EMI, 1991).
* *Gabinetíssimo* (Mercury Records, 1995).
* *¡Subid la Música!* (Get, 1998).

### Bildumak 
* *Los singles* (DRO/Tres Cipreses, 1987).
* *Héroes de los 80* (DRO, 1991).
* *Sombras negras* (DRO/Tres Cipreses, 1993).
* *Grandes éxitos* (EMI, 1993).
* *La culpa fue de Gabinete* (EMI, 2004).
* *Grandes éxitos* (EMI, 2005).
* *Lo Mejor de Gabinete Caligari* (EMI, 2009).

### Singleak 
* *Golpes* (1981).
* *Olor a Carne Quemada* (1982).
* *Obediencia* (1982).
* *Sangre Española* (1983).
* *Que Dios Reparta Suerte* (1983).
* Cuatro Rosas (1984).
* *Haciendo el Bobo* (1985).
* *Gasolina con ricino (BSO Madrid Tránsito)* (1985).
* *¡Caray!* (1985).
* Al calor del amor en un bar (1986).
* *Malditos Refranes* (1986).
* *El Juego y el Juguete* (1986).
* La sangre de tu tristeza (1987).
* Camino Soria (1988).
* Suite nupcial (1988).
* Tócala, Uli (1988).
* *Sólo se vive una vez* (1989).
* *Amor de madre* (1990).
* *Amor Prohibido* (1990).
* La culpa fue del cha cha cha (1990).
* *La culpa fue del cha-cha-cha* (remezcla) (1990).
* *Lo Mejor de Ti* (1991).
* *Queridos Camaradas* (1992).
* *Como un Animal* (1992).
* *Viaje al Averno* (1992).
* *Delirios de Grandeza* (1993).
* *Truena* (1995).
* *Un Petardo en el C* (1995).
* *En Paro* (1998).
* *Nadie me va a Añorar* (1998).
* *Underground* (1998).

### DVD 
* *A Tope* (1983).
* *La culpa fue de Gabinete* (EMI, 2004).
* *La filmoteca del Dr. Caligari* (EMI, 2004).

### Zuzenekoak 
* *Gabinete Caligari en directo* (2016).

## Kanpo estekak
Anne Heche

**Anne Celeste Heche** (Aurora, Ohio, 1969ko maiatzaren 25a - Los Angeles, 2022ko abuztuaren 11) estatubatuar zinema eta telebistako aktore, zuzendari eta ekoizle bat izan zen.

Telebistan, *Another World* (1987–91), *Men in Trees* (2006–08), *Hung* (2009–11), *Save Me* (2013), *Dig* (2016), *Aftermath* (2016) telesailak eta ''Gracie's Choice* (2004) telefilma antzeztu zituen.

Zineman antzeztutako film nabarmenen artean honakoak daude: *Donnie Brasco* (1997), *Volcano* (1997), *Six Days, Seven Nights* (1998) eta *Return to Paradise* (1998). 1998an Gus Van Santek zuzendutako *Psycho* berregokitzapen filma ere antzeztu zuen. *Birth* (2004), *Spread* (2009), *Cedar Rapids* (2011) eta *Rampart'' (2011) film independenteak ere antzeztu zituen.

## Filmografia
### Zinema
### Telebista
### Zuzendaria
## Kanpo estekak
Metropolitano estadioa

**Metropolitano estadioa** edota **Wanda Metropolitano**, iraganean **Madrilgo Olinpiar Estadioa**, herriz hizkeran **La Peineta**, Espainiako Madril hiriburuan dagoen erabilera anitzeko estadio bat da.

Club Atlético de Madrid futbol taldearen jokalekua da.

## Kokalekua 
San Blas-Canillejas barrutiko Canillejas auzoan dago, Barajas aireportutik ez oso urruti.

## Eraikina 
1994ko irailaren 6an ustez Madrilen ospatuko ziren Olinpiar Jokoentzarako inauguratu zuten, hortik bere izen ponposoa. Hasiera batean nagusiki atletismo probak burutzeko diseinatua izan bazen ere, 2011-2017 artean handitze lanak egiten ari zaizkio, etorkizunean Atletico de Madrid taldearen jokalekua izan dadin. 2017ko irailaren 16an berrinaguratu zen, jada Club Atlético de Madrid taldearen estadioa bezala.
erdian|thumb|563x563px|Barnealdearen ikuspegi panoramikoa

## Kanpo estekak 
* Metropolitano estadioa. Atleticomadrid.com
Deus Ez

**Deus Ez** 2016an Eibarren sortutako rock musika taldea da.

## Ibilbidea 
Eric Deza abeslariak *Eric Deza Group* izenarenpean *First Step* diska plazaratu zuen 2016an. Aritz Ostolaza, Ander Unzaga, Iñigo Goldaracena eta Josu Erviti izan zituen taldekide.

2016an bertan Alex Etxeberria eta Koldo Sagarzazurekin batera *Deus Ez* taldea eratu eta izen bereko aurreneko diska atera dute 2017an.

## Diskografia 
### Eric Deza Group 
* *First Step* (2016, autoekoizpena)
### Deus Ez 
* *Deus Ez* (2017, autoekoizpena)
* *Sherpak* (2019, autoekoizpena)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Beñat Igerabide

**Beñat Igerabide** abeslari adunarra da. Hainbat talde gipuzkoarretan aritu ondoren 2014an hasi zuen bakarkako ibilbidea.

## Diskografia 
* *Orbainak* (2014, Elkar)
* *Geldialdi bakoitzean* (2017, Elkar)

## Erreferentzia 
## Kanpo loturak 
* Beñat Igerabideren webgunea
Zapardiel erreka

**Zapardiel erreka** Gasteizko mendietan sortu eta hiria hegoaldetik iparraldera lur azpitik zeharkatzen duen erreka da. 1822. urtean, hiria handitu eta harresiak eraitsi eta gero, lurperatu zuten. Errekak hiri zaharra urez hornitzen zuen.

Erdi Aroko ibilguari erreparatuz, Zapardiel eta Batan errekek gaur egun Pilar auzoa dagoen gunean egiten zuten bat eta Arriaga zeharkatzen zuten Zadorra ibairaino. Biek ere mendebaldetik saihesten zuten hirigunea. Egun, Batan eta Zapardiel errekek hiriaren hegoaldean bat egiten dute, Batan ibilbidean. Frai Francisco Vitoria ibilbidean lurperatzen da bien ibilgu bateratua, Gasteiz erdialdera heldu ahala.

## Ibilgua 
Gaur egun, Zapardiel ondoko lekuetik igarotzen da:

* Gardelegi
* Aretxabaleta
* San Antonio kalea
* Andre Maria Zuriaren plaza
* Diputazio kalea
* Jesusen Zerbitzarien Fundatzailearen kalea
* Ahate Iturri plazatxoa
* Pilar auzoa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Diego Simeone

**Diego Pablo Simeone**, ezizenez **El Cholo** (1970eko apirilaren 28a, Buenos Aires) argentinar futbol jokalari profesional ohia eta entrenatzailea da. 1988-2002 artean Argentinako futbol selekzio nazionalarekin 106 partidu jokatu eta 11 gol sartu zituen.

1987an bere ibilbide profesionalari ekin zionetik honako taldeetan jokatu du: Vélez Sarsfield, Pisa, Sevilla, Atlético Madrid, Milaneko Inter, Lazio aeta Racing de Avellaneda.

Ondoren, honako taldeen entrenatzailea izan da: Racing Club, Estudiantes, River Plate, San Lorenzo, Catania, Racing Club eta Atlético Madrid.

## Kanpo estekak 
* Diego Simeone. BDFutbol
Blohm + Voss

**Blohm + Voss** alemaniar ontziola bat da. 1877ko apirilaren 5ean sortu zen eta bere egoitza nagusia Hanburgon du. Itsasontziak sortzeaz gain hainbat ingeniaritzako lan ere egiten ditu. Enpresa pribatua da eta ThyssenKrupp enpresa da bere jabea gaur egun.

Bigarren Mundu Gerra amaitu ondoren ia suntsitua geratu zen arren, gaur egun ere gerraontziak sortzen dihardu, alemaniar armadarentzat.

### Sorturiko gerraontziak 
Blohm + Voss ontziolak sorturiko gerraontzirik ospetsuenak ondorengoak dira:

#### Lehen Mundu Gerran 
* SMS Glyndwr, merkataritzarako ontzia, ondoren gerraontzi bilakatu zutena.
* SMS Von der Tann, gerraontzia
* SMS Goeben, gerraontzia
* SMS *Moltke*, gerraontzia
* SMS Scharnhorst, korazatua.
* SMS Seydlitz eta SMS Derfflinger, Jutlandiako guduan parte hartu zuten bi gerraontzi Lehen Mundu Gerran
* Admiral Hipper
* Bismarck korazatua
* Hainbat U-Boot

## Kanpo estekak
La cordillera (2017ko filma)

***La cordillera*** () 2017ko Santiago Mitre argentinar zinema zuzendariak zuzendutako drama film bat da. Ricardo Darín, Dolores Fonzi, Érica Rivas, Gerardo Romano, Paulina García, Alfredo Castro, Daniel Giménez Cacho, Elena Anaya, Leonardo Franco eta Christian Slater aktoreek antzeztu zuten.

2017ko Cannesko Zinemaldian estreinatu zen.

## Argumentua 
Txilen ospatuko den Latinoamerikako presidenteen biltzarran, geopolitika estrategiak eta aliantzak gauzatuko dira. Hernán Blanco (Ricardo Darín), Argentinako presidentea politika eta familia drama bat igarotzen ari da. Bere suhiaren bidez ustelkeria kasu batean sartua dago. Bere aitak ala eskatuta, Marina Blanco alaba (Dolores Fonzi), biltzarrera joango da, aitak babesa lortu eta bere irteera negoziatzeko denbora irabaz dezan. Behinola lasaia eta etxekoia izan zen iragana, bizitza publikoaren gailurretik ikustean osagai arriskutsuan bilakatuko da.

## Aktoreak 
* Ricardo Darín: Hernán Blanco, Argentinako presidentea
* Erica Rivas: Luisa Cordero
* Dolores Fonzi: Marina Blanco
* Paulina García: Paula Scherson, Txileko presidentea
* Daniel Giménez Cacho: Sebastián Sastre, Mexikoko presidentea
* Elena Anaya: Claudia Klein
* Alfredo Castro: Desiderio García
* Gerardo Romano: Castex
* Christian Slater: Dereck McKinley
* Gabriela Pastor: Natalia, Argentinako presidentearen idazkaria eta maitalea
* Rafael Alfaro: Preysler, Paraguaiko presidentea
* Leonardo Franco: Brasilgo presidentea
* Manuel Trotta: Yhon
* Hernán Silvestre: Piloto

## Kanpo estekak 
* *La cordillera* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai
Tumecillo

**Tumecillo** Araban jaiotzen den ibai txiki bat da, Burgosko Omecillo ibaiaren adarra. Omecillo berez Ebro ibaian isurtzen da. Ekologikoki oso ondo kontserbatuta dago eta, horregatik, lege-babespen desberdinak ditu.

## Ibilbidea 
Tumecillo ibaia, erreka batzuk bilduz, Gorobel mendikatean jaiotzen da, Murita eta Berberana herrietatik gertu, Santiago Mendiko Monumentu Naturalatik gertu. Handik Osma herritik, Gaubean sartzen da. Ondoren, Astulez herria igaro ondoren, haren urek sortutako haitzartetik, Karanka arana zeharkatzen du, Angosto santutegi aldera; Villanañen, Omecillo ibaian isurtzen da..

## Baloreak 
Ibaiertzeko baso oso ondo kontserbatuta aurki daitezke (lizardiak, sahastiak, makaldiak eta eta ekosistema horietan ohikoak diren espezieak, batzuk larriki mehatxatuak:
* *Mustela lutreola* (Europar bisoi)
* *Lutra lutra* (Igaraba arrunt)
* *Cinclus cinclus* (Ur-zozo)
* *Alcedo atthis* (Martin arrantzale)
* *Riparia riparia* (Uhalde-enara)
Garrantzi handia dute, bestetik, arrainen populazioak eta landarediak.

## Babesa 
2015.eko Martxoak 17tik Eusko Jaurlaritzak Euskal Herriko zatia Kontserbatzeko Eremu Berezi izendatu zuen. Natura 2000 sarean ere dago onartuta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Tomecillo ibaiatik zeharkaldia.
* :Omecillo-Tumecillo gestio neurriak.
Gerion

**Gerion** (antzinako grezieraz Γηρυών) greziar mitologian erraldoi beldurgarri bat zen, Krisaor eta Kalirroeren semea. Gerion gizakien itxurako hiru gorputzez osaturiko izaki bat bezala irudikatzen da. Eriteako uhartean bizi zela diote elezahar gehienek, gaur egungo Cadizen, itsaso mediterraneoaren mendebaldean. Ortro izeneko zakur baten jabea zen eta hainbat abeltzaintza lurren jabea, Eurition izeneko artzain batek zaintzen zituen lur hauek Ortro zakurrarekin batera.

## Izenaren jatorria 
Gerion izena greziar *γηρύειν* (*gerýein*) aditzetik dator, oihukatu edo garrasi egin esan nahi du. Seguraski artzain bat zelako du izen hori.

## Heraklesen hamargarren lana 
thumb|Heraklesen hamargarren lanaHeraklesek bere hamargarren lana betetzeko, Gerioni bere ganadua lapurtu behar zion. Gerionengana iristeko Libioko basamortua (gaur egungo Libian) zeharkatu behar izan zuen, bertako beroaz aspertuta Heliosi gezi bat jaurtitzea erabaki zuen, honek gelditzeko eskatuz, itsasoa zeharkatzeko urrezko kopa eman zion. Modu honetan iritsi zen Herakles Eriteara.

Eriteara iritsitakoan, Heraklesek Gerioni bere ganadua lapurtu zion. Honek Gerion haserretu eta lapurra jarraitzen hasi zen, suminduta. Gerion mendeku bila, bere kontra borrokatu zen, baina Heraklesek Hidraren pozoia zuen gezi bat jaurti zion. Gerionen hiru gorputzak zeharkatu eta hil egin zuen geziak.

## Ikus, gainera 
* Heraklesen hamabi lanak
* Greziar Mitologia
* Medusa
* Ortro

## Kanpo estekak 
* https://es.slideshare.net/cavetecanes/mitologia-klasikoa-euskarazMitologia Klasikoa, 218 Heraklesen hamabi lanak
Viceko lautada

[thumb|250px|eskuinera|Viceko lautada [Torelló gaztelua|Torellóko gaztelutik ikusita, ezkerrean Sant Vicenç de Torelló eta Ges harana, eskuinean Torelló, eta urrutira Montseny.]]
**Viceko lautada**, , Kataluniako Osona eskualdean dagoen lautada bat da, Bartzelonako probintzian. Itxura luzexka eta ipar-hegoaldeko norantzan hedatzen da, eta erdian Vic udalerria du.

Ter ibaiak eta bere ibaiadarrek burututako higaduraren bidez sortu zen, ekialdean mendebaldean baina higadura handiagoa izanik, denera lautadak 600 km2-ko azalera du. 30 kilometro luze ditu.

Mendiz erabat inguratua dago, iparraldean Ripollès eta Garrotxa eskualdeak ditu, Les Guilleries mendilerroa ekialdean, Montseny mendigunea hego-ekialdean, Moyanès eta Lluçanès eskualdeak mendebaldean, mendilerro eraztun batez itxia geldituz.

## Kanpo estekak
Auditorium

[thumb|250px|eskuinera|[Euskalduna jauregia, Bilbo.]]
[thumb|left|[Euskal Herriko Unibertsitatea|EHUko paraninfoko auditoriumeko idazkuna. Bilbo.]]
**Auditorium**a, **entzunareto**a edo **entzungela**, hitzaldiak, musika, antzerkia edo zinemako ikuskizunak entzun eta ikusteko instalakuntza edo eraikin egokitu bat da, baita eskola eta unibertsitateetako hitzaldi eta ekitaldietarako aretoa ere. Latinetik bere horretan, *auditorium*, mailegatutako hitza da, eta euskaraz bezala nazioartean hizkuntza askotara zabaldu den hitza da. Erreomatar anfiteatroetan biribil erdi itxurako lerrokadan jarritako eserlekuez osatutako eraikuntza izaten zen Erroma klasikoan ereduzko auditoriuma.

## Kanpo estekak
Jean Abadie

**Joseph Louis Irénée Jean Abadie** (Tarbe, 1873ko abenduaren 15a - 1946) frantziar psikiatra eta neurologoa izan zen.

## Bizitza 
Ezaguna da, batez ere, Abadie sintoma izendatu, katalogatu eta neurologiaren barruan sartu zuelako. Bordeleko Unibertsitatean medikuntza ikasi zuen, eta 1900. urtean graduatu zen. 1918an neurologia eta psikiatria irakasle izendatu zuten erakunde horretan. Ondoko gaixotasunei buruz ikertu zuen: tabes dortsala, alkoholismoa, entzefalitisa eta analgesia edo Akilesen tendoiaren sentikortasunik eza presioa jasotzean.

## Kanpoko loturak 
* https://web.archive.org/web/20170312052905/http://www.whonamedit.com/doctor.cfm/35.html *Jean sha dr.*
Strahov estadioa

**Strahov estadio handia**, , Txekiar Errepublikako Praga hiriburuan dagoen erabilera anitzeko estadio bat da, Petřín muinoan. Jada ez zaio kirol ekitaldietarako erabilpenik ematen, eta AC Sparta Praga futbol taldearen entrenamendu lekua izateaz gain, bere edukiera erraldoiari esker bertan musika kontzertuak burutzen dira.

1926an inauguratu zen. Bere garaian mundu osoko edukiera handiena zuen estadioa izan zen, denera 220 000 lagunentzako edukiera baitu, horietatko 56.000 eserita, horrek gaur egun Indianapolis Motor Speedway zirkuituaren ondoren mundu osoko edukiera handiena duen bigarren instalakuntza bilakatzen du.

Estadioaren oinplano edo azaleran 6 futbol zelai eta 2 areto futboleko jokalekuak sar daitezke.

## Kanpo estekak
Kataluniako Errepublika

**Kataluniako Errepublika** () edo **Katalan estatua** () Kataluniak historian zehar izan duen izenetako bat da, estatu gisako aldarrikapen burujabeak izan dituenean. Era berean Kataluniar independentismoaren helburu politiko nagusia da. 2017ko urriaren 27ean Kataluniako parlamentuak errepublika aldarrikatu zuen, 2017ko Kataluniaren independentzia erreferendumaren emaitzek hala aginduta.

## Bost aldarrikapen 
Kataluniak bere burua Espainiatik bereizitako entitate politiko gisa bost aldiz aldarrikatu du historian zehar:

* 1641an Pau Clarisen *Braços Generals* izan zen lehenengoa.
* Napoleon Bonapartek 1810ean Katalunia Espainiatik bereiztu zuen, errepublika gisa, gero Frantzian barneratzeko.
* 1873an Baldomer Lostauk aldarrikapena egin zuen, Espainiako Lehen Errepublikaren barruan.
* Espainiako Bigarren Errepublikan Francesc Maciàk 1931n eta Lluís Companys 1934an Kataluniako errepublika aldarrikatu zuten.

* Espainiako Erresumatik banatzeko, Kataluniako Parlamentuak 2017ko urriaren 27an Kataluniako Errepublika aldarrikatu zuen.

2015eko azaroan Kataluniako parlamentuak mozio bat onartu zuen 2017a bukatu aurretik errepublika independiente gisa bere burua aldarrikatzeko, independentzia erreferenduma irabaziz gero. Erreferenduma urte horretako urriaren 1ean egin zen eta hartan baiezko bozak %90,18tara heldu ziren. Carles Puigdemont presidentak Kataluniako parlamentari eskatu zion indepentzia aldarrikapen ofiziala atzeratzea, Espainiako gobernuarekin erreferendumaren emaitzen ezarpena negoziatzeko. Negoziazio nabarmenik ez zen geratu eta, beraz, Parlamentauk errepublika onetsi eta Kataluniako Errepublika aldarrikatu zuen urriaren 27an.
thumb|ezkerrera|Kataluniako Errepublikaren Konstituzioaren Erabakia, 2017ko urriaren 27.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Francesc Maciàren aldarrikapena.
Jean-Yves Béziau

**Jean-Yves Béziau **(Orleans, 1965eko urtarrilaren 15a) matematikari eta filosofo frantses bat da. Gaur egun, Cearáko Unibertsitate Federaleko ikertzailea da, Brasilen.

Logikaren alorrean lan egiten du, batez ere, logika unibertsalean eta logika parakonsistentean. Sao Pauloko Unibertsitatean filosofia doktoretza lortu zuen Newton da Costa zuzenduta. Pariseko VII-Denis-Diderot Unibertsitatean Informatika Zientzietako doktorego maila ere lortu zuen, Daniel Adlerrek zuzenduta.

## Lanak 
* Jean-Yves Béziau (2005). *Logica Universalis: Towards a General Theory of Logic*. Birkhäuser. .
* Newton da Costa eta Jean-Yves Béziau (1997). *Logiques classiques et non classiques: essai sur les fondements de la logique*. Masson. .
* Jean-Yves Béziau (2002). *Are paraconsistent negations negations?*. Marcel Dekker. .
* Jean-Yves Béziau (2000). *What is paraconsistent logic?*. Research Studies Press, Baldock. .
Galesko Alderdi Laborista

**Galesko Alderdi Laborista**,  eta , Galesko ezkerreko alderdi politiko bat da. Historikoki eta luzaroan, Galesko alderdi politiko nagusi eta indatsuena izan da, sortu zenetik 1999. urterarte Galesko hauteskunde guztiak irabaiz. Bere botuemaile gehienak Galesko industria eta meatzari eremuetako langileak dira, bereziki Hego Galeskoak. Halere, gaur egun, Plaid Cymru alderdiarekin lehia bizia du.

1947an sortua izan zen. Formalki, Erresuma Batuko Alderdi Laboristaren barnean dago.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Eskoziako Alderdi Laborista

**Eskoziako Alderdi Laborista**, ,  eta  edota *Scottish Labour*), Eskoziako ezkerreko alderdi politiko bat da. Historikoki eta luzaroan, Eskoziako alderdi politiko nagusi eta indatsuena izan da, bereziki Eskoziako industria eremuetako langile ugarien bozkari esker. Halere, 2007. urteraz geroztik, Eskoziako Alderdi Nazionala gailendu zaio.

Egoitza nagusia Glasgow hirian du.

1900an sortua izan zen eta Eskozian oso sustraitua dagoen alderdia da. Formalki, Erresuma Batuko Alderdi Laboristaren barnean dago, halere, maiz alderdi independiente gisa aurkezten da, eta Erresuma Batuko Alderdi Laborista beraren barnean pisu eta erabakietan indar handia duen erakundea da, Erresuma Batuko Alderdi Laborista sortu zuten erakundeetako bat izan baitzen.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Clara Ponsatí

**Clara Ponsatí i Obiols** (Bartzelona, Katalunia, 1957ko martxoaren 19a) kataluniar ekonomialari eta politikaria da. Kataluniako Batzar Nazionaleko kidea eta 2017ko uztailaren 14an Kataluniako Generalitateko hezkuntza-sailburuaren kargua hartu zuen.

Espainiar botere politikoak eta judizialak independentismoagatik auzipetzen saiatu zirenean, erbesterako bidea hartu eta Belgikan errefuxiatu zen Carles Puigdemont presidentea eta Antoni Comín, Lluís Puig eta Meritxell Serret kontseilariekin batera.

## Ikus, gainera 
* Kataluniako prozesu independentista
* Kataluniaren independentziarako 2017ko erreferenduma
* Bartzelonar ezagunen zerrenda
Núria de Gispert

**Núria de Gispert i Català** (Bartzelona, Katalunia, 1949ko apirilaren 6a) kataluniar abokatu eta politikaria da.

Kataluniako Generalitatean ibilbide oparoko politikaria da. 1995eko otsailaren 1etik 2001eko otsailaren 5era justizia-sailburua izan zen. Ondoren,
2001eko otsailaren 5etik 2002ko azaroaren 4ra gobernazio-sailburua izan zen. Gero, 2002ko azaroaren 4tik 2003ko abenduaren 17ra justizia eta herrizaingo sailburua izan zen. Azkenik, 2010eko abenduaren 16tik 2015eko urriaren 26ra Kataluniako Parlamentuko lehendakaria izan zen.
Montserrat Tura

**Montserrat Tura i Camafreita** (Mollet del Vallès, Katalunia, 1954ko azaroaren 6a) kataluniar politikari eta saiakera-idazlea da. Gaur egun Moviment d'Esquerres alderdiko kide da.

Ibilbide oparoko politikaria da. 1987 eta 2003 bitartean Mollet del Vallèsko alkatea izan zen. Alkatetzatik Kataluniako Generalitatera igaro zen, 2003tik 2006ra Kataluniako Generalitateko herrizaingo sailburua izan zen. Ondoren, 2006tik 2010era, justizia sailburua izan zen. Azkenik, 2010etik 2012ra, Kataluniako Parlamentuko Mahaiko bigarren idazkaria izan zen.

2017an Carles Rahola saiakera-saria irabazi zuen.
Tequixquiac (Tequixquiac)

**Santiago Tequixquiac** edo **Tequixquiac** Mexikoko Mexikoko estatuaren erdialdeko hiri bat da. 2010ean hiriak 22,676 biztanle zituen.

## Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jody Williams

**Jody Williams** (Brattleboro, Vermont, AEB, 1950eko urriaren 9a) unibertsitateko irakaslea eta giza eskubideen –batez ere emakumeen– aldeko ekintzaile estatubatuarra da. 1997an Bakearen Nobel Saria eman zioten, pertsonen aurkako minen eta barreiatze-bonben debekuaren alde eta munduko toki guztietatik minak eta horien hondarrak kentzeko egindako lanarengatik.

## Artikuluak 
### Egunkari eta aldizkarietan 
Jody Williamsek artikulu ugari argitaratu ditu han-hemengo egunkari eta aldizkarietan:
* Wall Street Journal
* International Herald Tribune
* The Independent (UK)
* The Irish Times
* The Toronto Globe and Mail
* The LA Times
* La Jornada (Mexico)
* The Review of the International Red Cross
* Columbia University’s Journal of Politics and Society)

### Liburuetan 
Williamsek idatzitako hainbat artikulu liburuetan jaso dira:
* *This I Believe: The Personal Philosophies of Remarkable Men and Women*, Jay Allison-ek eta Dan Gediman-ek apailatua
* *A Memory, A Monologue, A Rant, and A Prayer*, Eve Ensler-ek apailatua
* *Lessons from our Fathers*, Keith McDermott-ek apailatua
* *Girls Like Us: 40 Extraordinary Women Celebrate Girlhood in Story, Poetry and Song*, Gina Misiroglu-k apailatua
* *The Way We Will be 50 Years from Today: 60 of the World’s Greatest Minds Share Their Visions of the Next Half-Century*, Mike Wallace-k apailatua

## Liburuak 
* *My Name Is Jody Williams: A Vermont Girl’s Winding Path to the Nobel Peace Prize* (2013)

## Kanpo estekak
Meritxell Borràs

**Meritxell Borràs i Solé** (L'Hospitalet de Llobregat, Katalunia, 1964ko apirilaren 12a) politikaria da, Kataluniako Europar Alderdi Demokratako kidea. 2016ko urtarrilaren 14az geroztik, Kataluniako Generalitateko Gobernazio, Administrazio Publiko eta Etxebizitzako sailburua da. Lehenago, 2015eko ekainaren 22tik 2016ko urtarrilaren 14ra, Generalitateko Gobernazio eta Erakunde Harremanetako sailburua izan zen.

Kataluniako prozesu independentistaren alde egindako lanagatik, espainiar botere politikoak eta judizialak preso politiko sartu zuten 2017ko azaroan; hurrengo hilabetean, libre utzi zuten, fidantzapean.
Dolors Bassa

**Dolors Bassa i Coll** (Torroella de Montgrí, Baix Empordà, 1959a) kataluniar irakasle, psikopedagogo eta politikaria da. Gaur egun, 2016ko urtarrilaren 14tik 2018ra, Kataluniako Generalitateko lan, gizarte gaietarako eta familia kontseilaria izan zen. Mugimendu aurrerakoiei engaiatutako ekintzaile sindikala eta Kataluniako Parlamentuko XI. legegintzaldiko legebiltzarkide da.

Kataluniako prozesu independentistaren alde egindako lanagatik, espainiar botere politiko eta judizialak preso politiko sartu zuten 2018ko martxoan, Madrilgo Alcalá-Meco espetxean.

## Ikus, gainera 
* Kataluniaren independentziarako 2017ko erreferenduma
Mireia Vehí

**Mireia Vehí i Cantenys** (Vilafant, Katalunia, 1985a) kataluniar soziologo eta politikaria da. 2016ko urtarriletik 2019ra Kataluniako Parlamentuko
legebiltzarkidea izan zen Herri Batasun Hautagaitza (CUP) alderditik. 2019tik aurrera, Espainiako Kongresuko diputatu ibili da.

## Erreferentziak
Hombres G

**Hombres G**, Espainiako rock musika talde bat da. 1982an Madrilen sortua izan zen. Taldekideak honakoak dira: David Summers, Daniel Mezquita, Rafael Gutiérrez eta Javier Molina.

Beren abesti ezagunenen artean *Venezia*, *Devuélveme a mi chica (Sufre mamón*, *Marta tiene un marcapasos* eta *Suéltate el pelo* zeuden.

## Diskografia 
* *Hombres G* (1985)
* *La cagaste... Burt Lancaster* (1986)
* *Estamos locos... ¿o qué?* (1987)
* *Agitar antes de usar* (1988)
* *Voy a pasármelo bien* (1989)
* *Ésta es tu vida* (1990)
* *Historia del bikini* (1992)
* *Peligrosamente juntos* (2002)
* *Todo esto es muy extraño* (2004)
* *10* (2007)
* *Desayuno continental* (2010)
* *En la playa* (2011)
* *30 años y un día* (2015)
* *Hombres G (Edición especial 30 aniversario)* (2015)
* *Hombres G En la arena (Gira 30 años y un día . Las Ventas 26 de Junio de 2015)* (2015)
* *Polvos pica-pica* (2015)

## Filmak 
* Sufre Mamón - 1987, Manuel Summersek zuzendua
* Suéltate El Pelo - 1988, Manuel Summersek zuzendua

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Sarrio paper-fabrika (Leitza)

**Sarrio paper-fabrika**, gaur egun **Sarrio, Compañia Papelera de Leiza, S.A.**, Nafarroako Leitza udalerrian dagoen paper lantegi bat da. Gipuzkoatik eta Areso udalerritik datorren errepidearen Leitzako sarreran dago, Elbarren auzoan. Udalerriko enpresa nagusia da.

## Historia 
Berez, Sarrió enpresa 1948an Katalunian sortu zen famili enpresa bat zen. 1959an Leitzan lantegia ezarri zuen, ondorengo urteetan handituz joan zelarik. 1964. urte amaieraldera kartoiak eta "Eurokote" distira handiko paper estukatua ekoizten zuen planta bat gehitu zitzaion. Frantzia, Italia, Txile eta Mexikon ere Leitzako enpresaren "Eurokote" lizentziapean ekoizten da. Leitzan ekoizten den "Eurokote" produkzioaren %35a ere kanpora esportatzen da.

1970ean Papelera de Leiza, S. A. enpresak Sarrió, Compañía Anónima de Papeles, S. A. eta Eurokote, S. A enpresak bereganatu eta Sarrió taldea sortu zen.

1968an enpresa taldeak Berrobiko Papelera Uranga, S. A. eta Tolosako Ruiz de Arcaute y Cía, S. A. enpresak bereganatu zituen. 1970eko hamarkadaren hasieran Sarrió taldea honako enpresek osatzen zuten: Sarrió, C. A. P.; Papelera de Leiza, S. A.; Eurokote, S. A.; Coloplás, S. A.; Comercial de Papeles Heliográficos y Especiales de Leiza, S. A.; Disma Sarrió, S. A.; Euromac, Corp. Pap., S. A. (Mexiko); Eurowall, S. A.; Exclusivas y Pav., S. A.; Inmobiliaria Samar, S. A.; La Montañanesa, S. A.; Muroplás, S. A.; Papelera Arrosi, S. A.; Plastimur, S. A.; Productora Nacional del Cartón, S. A. (Venezuela); Productos Metalizados, S. A. (Kolonbia); Sarrió-Renor, Ltda. (Portugal).

1989an, Italiako Cartiere Saffa enpresarekin elkartu zen. Sarrió, S. A. berriak %65a bertako kapitala zuen eta %35a italiar kapitala. 1990ean Cartiere Saffa enpresak kapitalaren %49a zuen, eta Feldmühle alemaniar enpresaren %4,9a erostean, konpainia kontrolatzera igaro zen. 1991n Torraspapel taldeak erosi eta Sarrió, Papel y Celulosa deitzera igaro zen.

## Kanpo estekak
Tino Casal

**José Celestino Casal Álvarez**, ezizen artistikoz **Tinos Casal** (Tudela Veguín, Asturias, 1950eko otsailaren 11 &ndash; Madril, 1991ko irailaren 22a) espainiar abeslari eta konposatzaile bat izan zen. Nagusiki pop musika jorratu zuen, techno eta new romantic korronteen eragina ere izan zuen. Beste abeslarien ekoizlea, margolaria eta eskultorea ere izan zen.

1980ko hamarkadako Movida madrileña kultura-musika mugimenduan buru-belarri ibili zen, aurrez Londresen bizi izan zen garaian ezagutako glam rock estetika garatuz. Bere abestirik ezagunena 1987an argitaratu zuen *Eloise* abestia izan zen, jatorriz 1968an Barry Ryan ingeles abeslariak abestutako gaztelaniazko bertsioa.

1991an Madril gau batez auto istripu batean hil zen.
Miro Cerar

**Miroslav Cerar Jr.**, **Miro Cerar** izenaz ezaguna, (Ljubljana, Eslovenia, 1963ko abuztuaren 25a) esloveniar abokatu eta politikaria da, 2014ko irailaren 18tik Esloveniako lehen ministroa dena. Berak sortutako Zentroko Alderdi Modernoa zuzentzen du.
Jeremy Corbin

**Jeremy Bernard Corbyn** (Chippenham, Ingalaterra, 1949ko maiatzaren 26a) ingeles politikari bat da. 2015eko irailaren 12tik 2020ko apirilaren 4ra Alderdi Laboristako eta oposizioko burua izan zen.
José Ramón Lete

**José Ramón Lete Lasa** (Donostia, Gipuzkoa, 1947ko abuztuaren 31) euskal saskibaloi-jokalari ohia eta politikaria da. Galiziako Xuntaren kirol zuzendari nagusia izan ondoren, 2016ko azaroaren 17an Espainiako Kirolen Goi Kontseiluaren presidente izendatu zuten, estatu-idazkari maila emanez.
Meritxell Serret

**Meritxell Serret i Aleu** (Vallfogona de Balaguer, Noguera, 1975eko ekainaren 19a) kataluniar politologo eta politikaria da. 2016ko urtarrilaren 14tik Kataluniako Generalitateko nekazaritza, abeltzaintza, arrantza eta elikadura sailburuaren kargua hartu zuen.

Espainiar botere politikoak eta judizialak independentismoagatik auzipetzen saiatu zirenean, erbesterako bidea hartu eta Belgikan errefuxiatu zen Carles Puigdemont presidentea eta Antoni Comín, Lluís Puig eta Clara Ponsatí kontseilariekin batera.

## Ikus, gainera 
* Kataluniako prozesu independentista
* Kataluniaren independentziarako 2017ko erreferenduma
Hanna Kosonen

**Hanna Kosonen** (Finlandia, 1976ko otsailaren 27a) finlandiar orientazio-eskiatzaile eta politikaria da. 2000n bi domina eskuratu zituen Munduko Orientazio Eski Txapelketan: urrezkoa errelebo kategorian eta brontzezkoa distantzia luzeko proban.

Bere ibilbide politikoari dagokionez, Finladiako Zentroko Alderdiko kidea da. 2017tik parlamentari dabil Finlandiako Parlamentuan.
Alan Yates

**Alan Yates** (Northampton, Northamptonshire, Ingalaterra, 1944ko abenduaren 16a) ingeles hizkuntzalari katalanzalea.

## Biografia 
Filologia ikasi zuen Cambridgeko Unibertsitatean. Han katalana ikasten hasi zen Geoffrey J. Walker irakasle zuela, Josep Maria Batistak sortutako ikasketa-programaren baitan.

1968tik hispaniar ikasketetako irakaslea da Sheffieldeko Unibertsitatean. 1990etik katalan filologiako 'Illes Balears' izeneko katedra zuzentzen du. Bertan ingelesdunei katalana irakasten espezializatu zen. Horrez gain, Oxfordeko Anglo-Catalan Societyko kidea da, non hainbat kargu bete dituen: 1971tik 1980ra idazkari, 1987tik 1990era lehendakari, eta 1980tik ''Occasional Papers de l'Associació* bildumako koordinatzaile. 1990ean Creu de Sant Jordi saria eta Meritu Zibilaren Ordeneko Gurutzea jaso zituen. 2003an Katalan Ikaskuntzak ematen duen Catalònia Nazioarteko Saria jaso zuen. 2006tik Katalan Ikaskuntzaren filologia-saileko kidea da. 2007ko martxoaren 28an Ramon Llull saria eman zioten dibulgazioan egindako lana aitortuz.

## Lanak 
* *Teach Yourself Catalan* (1975)
* *Una generació sense novel·la?* (1975)
* *Catalan. A complete course for tourists, businessmen and students* (Hodder & Stoughton argitaletxea, 1984)
* *A Catalan Handbook* (A. Ibarzekin batera, 1992)
* *Aspectes de Narcís Oller* Carles Rahola saiakera-saria, (1997)
* *Narcís Oller: tradició i talent individual* (1998)
* *Catalan: a Comprehensive Grammar'' (1999), Max W. Wheeler eta Nicolau Dolsekin.
Ibarbaso

[thumb|300px|Ibaiertzeko basoak [Erie lakuan, Amerikako Aintzira Handietako bat.]]
**Ibarbasoa** edo **ibaiertzeko basoa** ibaiaren ibilguaren ertzetan hazten diren zuhaitz eta zuhaixken multzo estua da. Ibilguaren alboetatik haraindi ez da basorik.  Oso ekosistema aberatsak dira eta ibilgua babesteko ezinbestekoak. Euskal Herrian, orokorrean, babesteko behar handia dute eta lurralde batzutan oso egoera larrian daude.

Munduan sailkatzen diren hamabost bioma motetako bat da.

## Ezaugarriak 
Ibaiertzeko basoak ibaiertzeko landarediz osaturik daude. Batez ere lurzoruaren hezetasunari esker bizi da landaredi hori, ez dute euriaren hainbeste dependentzia, eta ibaien ertzetan hazten da, normalean, modu sarrian. Landare-espezieak ibaiaren ibilguari zeharka sortzen dira: ur gehien behar dutenak ibaitik gertuen kokatzen dira, sustraiak arroan bertan hondoratuta (sahatsak), eta, atzerago, ur gutxiago behar dutenak kokatzen dira (haltzak, makalak, lizarrak, zumarrak, milazkak).
[thumb|300px|[Baztan ibaia Oronoz-Mugairin; ezkerrean kanalizazio horma bat ikus daiteke.]]

## Mehatxuak 
Ekosistema hauek pairatzen duten arazo nagusia urbanizazio prozesuak: Euskal Herriko toki askotan baso hauek bota dira urbanizatzeko asmoz, esaterako, etxeak eraikitzeko, ibilbideak, bidegorriak, kanalizazioak... Populazio handiago ezagutzen dituzten herrietan ohikoa da baso mota hauek erabat desagertzea. Beste motatako arazoak espezie inbaditzaileek planteatzen dute: fisikoki basoa ez da desagertzen baina bere balio ekologikoa erabat suntsitzen dute. Beste arazoak arrantza, gizakiaren presentzia eta kutsadura dira.
[thumb|300px|Urbanizazioaren presioa [Gobela ibaian, Lamiakon.]]

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Haltzadi kantauriarrak.
Abetxukuko zubi zaharra

**Abetxukuko zubi zaharra** Gasteizko Abetxuku auzoan dagoen XIX. mendeko zubia da. Zubiak Zadorra ibaia zeharkatzen du, Arriaga-Lakua eta Abetxuku auzoak elkarri lotzeko. Eusko Jaurlaritzak kultura-ondasun izendatu du, monumentu-multzo sailkapenarekin.

Zubi zaharra erabileraz kanpo dago, ondoan zubi berria zabaldu zutenetik. Hala ere, azpiko arkuetatik igaro ahal da oinez zein bizikletaz, Eraztun Berdeko bidari jarraituz. 2015eko abuztuan zubi zaharraren birgaitze-lanak hasi ziren. Lanok interes kulturaleko XIX. mendeko egitura berreskuratzea, egonkortzea eta zubiaren ur-hustutze ahalmena areagotzea zuten helburu. 2017ko urriaren 2an Uraren Euskal Agentziak egokitze hidrauliko eta arkitektonikoa amaitutzat eman zuen.

## Iruditegia 

El puente en su estado original (tras la última reforma en los 50), dos meses antes de iniciar las obras de reconstrucción (agosto de 2015).jpg|Abetxukuko zubi zaharraren itxura, 2015eko abuztuan birgaitze-lanak hasi aurretik.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Abetxukuko zubi berria

## Kanpo estekak
Ingurumen-inpaktuaren adierazpen

[thumb|[haize-parke bat eraiki aurreko ingurumen-inpaktuaren adierazpenaren orrialde bat.]]
**Ingurumen-inpaktuaren adierazpena**, baita ere **Ingurugiroaren gaineko eraginari buruzko adierazpena**, ingurumenaren gainean eragina izan dezakeen proiektu baten aurrean ingurumena-gaietan esku duen erakunde edo aginteak horri buruzko azterketari deritzo. Azterketa horrek aurkako eta aldeko eraginak ondo aztertu ondoren aldeko edo kontrako ebazpena ondorioztatu dezake. Kontrakoa baldin bada proiektua ez gauzatzeko gomendioa edo agindua ezarriko du. Aldekoa denean, proiektuak ingurugiroari begira bete behar dituen baldintzak zehaztuko ditu. Ingurugiro-inpaktuaren ebaluazio azken urratsa da eta, ondoren, proiektua aurrera eraman daiteke. 

Zenbait herrialdetan azpiegitura ugari eraikitzeko derrigorrezko agiria da, errepideak, esaterako. Adibidez, EBko estatu kide guztietan, 85/337/EEE Zuzentarauaren eta haren ondorengo transposizio eta aldaketen bidez, hala nola 2001/42/EE, 2011/92/EB eta 2014/52/EB Zuzentarauen bidez.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ingurumenaren gaineko eragin

## Kanpo estekak
Tom Petty

**Thomas Earl Petty** (Gainesville, Florida, 1950eko urriaren 20a - Santa Monica, Kalifornia, 2017ko urriaren 2a) estatubatuar musikari, egile-abeslari, musika-jotzaile eta ekoizlea izan zen, Tom Petty and the Heartbreakers taldeko burua. 1980ko hamarkadan, Traveling Wilburys taldearen sortzaileetakoa izan zen.

## Bizitza 
Tom Petty Floridako Gainesville hirian jaio zen. 17 urterekin, eskola utzi eta Mudcrutch taldean jotzen hasi zen. 1974an, Los Angelesera aldatu zen. 1976tik aurrera, arrakasta handia erdietsi zuen Tom Petty and the Heartbreakers taldearekin. Besteak beste, “Free Fallin’”, “Listen to Her Heart”, “American Girl”, “Refugee” eta “Don’t Do Me Like That” abestiek eman zioten ospea. 1980ko hamarkadaren amaieran, George Harrison, Bob Dylan, Roy Orbison eta Jeff Lynnerekin elkartu zen, Traveling Wilburys supertaldea eratzeko

## Diskografia 
### Bakarrik 
* *Full Moon Fever* (1989)
* *Wildflowers* (1994)
* *Highway Companion* (2006)

### Heartbreakers-ekin 
* *Tom Petty and the Heartbreakers* (1976)
* ''You're Gonna Get It!* (1978)
* *Damn the Torpedoes* (1979)
* *Hard Promises* (1981)
* *Long After Dark* (1982)
* *Southern Accents* (1985)
* *Let Me Up (I've Had Enough)* (1987)
* *Into the Great Wide Open* (1991)
* *Songs and Music from "She's the One"* (1996)
* *Echo* (1999)
* *The Last DJ* (2002)
* *Mojo* (2010)
* *Hypnotic Eye* (2014)

### Traveling Wilburys-ekin 
* *Traveling Wilburys Vol. 1* (1988)
* *Traveling Wilburys Vol. 3* (1990)

### Mudcrutch-ekin 
* *Mudcrutch* (2008)
* *2'' (2016)

## Erreferentziak
Tequila (musika taldea)

**Tequila**, Espainiako rock musika talde bat da. 1976an Madril hiriburuan sortu zen eta taldekide sortzaileak Ariel Rot (gitarra) eta Alejo Stivel (ahotsa) argentinarrak eta Julián Infante (gitarra), Felipe Lipe (baxua) eta Manolo Iglesias (bateria) espainiarrak izan ziren.

Espainiako trantsizio garaiko rock musika talde ospetsuenetako bat izan zen, Movida Madrileña delakoa baina aurretik sortua eta hartan ere beste hainbat espainiar musika talde bezala buru-belarria sartua.

Taldearen abesti ezagunenak *Rock & roll en la Plaza del Pueblo* eta *Salta!!* izan ziren.

1990eko hamakadan, Ariel Rot eta Julián Infante taldekideak Andrés Calamaro argentinar abeslari eta musikariarekin elkartu eta Los Rodríguez rock musika taldea sortu zuten.

## Diskografia 
## Kanpo estekak
Pierre Dolbeault

**Pierre Dolbeault** (1924ko urriaren 10a - 2015eko ekainaren 12a) matematikari frantses bat izan zen.

Dolbeault Parisko Goi Mailako Arauzko Eskolan sartu zen 1944an eta doktoretza lortu zuen 1955ean, Henri Cartanen zuzendaritzapean. 1950eko hamarkadan, Montpellierko Unibertsitatean eta Bordeleko Unibertsitatean irakasle izan zen, 1972an, Pierre eta Marie Curie Unibertsitatean, Jussieu Institute of Mathematics-en amaitu zuen arte.

Henri Skoda eta Pierre Lelong matematikariekin batera analisi konplexuari buruzko astekari bat antolatu zuen Parisen, eta arlo horretako espezialistarik handienetako bat izan zen, baita diziplina horren oinarria osatzen duten topologia arloan emaitzak lortu ere.

Bereziki, Dolbeaulten kohomologia eta Dolbeaulten teoremaren oinarria izan zen teoria kohomologikoa garatu zuen.
Azken garaipena

**Azken garaipena** (2011), Iban Zalduaren gidoia eta Julen Ribasen irudiekin osatutako komikia da. 2052. urtean kokatutako istorio honek zientzia-fikzioa eta genero beltza uztartzen ditu.

## Argumentua 
Azken garaipenak ukronia bat plantetatzen du, hau da, historiako gertakari bat aldatu eta horrek eragindako kate-erreakzioan oinarritzen du narrazioa. Nolakoa litzateke gure egoera 2052. urtean, Hitler-ek II. Mundu gerra irabazi izan balu? Hori da komikiaren planteamentua. Protagonista, polizia kriminaleko teniente bat da, Sigrid Frisch. Krimen misteriotsu batzuk ikertu behar ditu Alemanian: hilotz batzuk hasiko dira agertzen, eta denon harridurarako, zilborra dute. Orduan hasiko da abentura korapilotsua.

Kontakizunak zientzia-fikzioa eta genero beltza uztartzen ditu, askotariko irakurketa mailak eskainiz. Besteak beste, historiako gertakarien berrikustea, irakurketa metanarratiboa, eta zientzia fikzioa eta errealismo zorrotzena uztartzea.

## Sariak 
Komiki honekin, egileek 2012ko euskarazko Haur eta Gazte Literara alorreko Euskadi saria jaso zuten. 2013an, OEPLIk, Haur eta Gazte Liburuetarako Espainiako Erakundeak, IBBYren Ohorezko Zerrendarako aukeratu zuen. Zerrenda horretan Espainiako estatu osoko bederatzi lan aukeratzen dira bi urtean behin, Azken garaipena izanik zerrendako komiki bakarra.

Gazteentzako lan gisa aurkeztu bada ere, bada esaten duenik helduentzako obra dela.

Azken garaipena Xabiroi komiki aldizkarian atalka argitaratu zen lehenbizi, baina liburu formatuan ere eskuragarri dago Ikastolen Elkarteak argitaraturik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak