open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mercedes Vegas

eskuinera|thumb|260px|Mercedes Vegas, Mediterraneoko erromatar zeramika arrunteko lehen tipologiaren egilea
**Mercedes Vegas Minguel**l (Badalona, Bartzelona, Katalunia, 1928ko martxoaren 2a) bartzelonar arkeologoa da, Mediterraneoko erromatar zeramika arrunteko lehen tipologiaren egilea, eta azterlan horietan erreferentea.

## Ibilbidea 
1945ean Historian lizentziatu zen Bartzelonako Unibertsitatean. 1953 eta 1955 artean,  Martín Almagro Basch-ek zuzendutako Bartzelonako Museo Arkeologikoan kontserbadore-laguntzailea izan zen. 1955ean, Ikerketa Zientifikoen Kontseilu Nagusiaren (CSIC) bi beketako bat lortu zuen Espainiako Historia eta Arkeologia Eskolarako Erroman, eta beste bekaduna Glòria Trías izan zen. Han, Gabii-ko santutegiko indusketetan hasi zen ikertzen.

Alemanian egon zen bitartean, Mendebaldeko Mediterraneoko zeramika komun erromatarrari buruzko doktore-tesirako zeramologiari buruzko ikerketa hasi zuen. Juan Maluquer historialariak zuzendu zuen, Bartzelonako Unibertsitateko Arkeologiako katedradunak. Bikain *cum laude* kalifikazioa lortu zuen 1972an aurkeztu zuenean, eta zeramika-mota hori aztertzeko erreferentzia-lan bihurtu zen.

1969an, Mercedes Vegas Buenos Airesera (Argentina) joan zen, eta  langile autonomo gisa hasi zen lanean Madrilgo eta Erromako Institutu Arkeologiko Alemanean, Theodor Hauschild arkeologo alemanarekin Muniguan eta Tarragonan, eta Friedrich Rakobekin Chemtoun, Cartagon eta Aizen.

1949tik 1997ra Londresko University College-ko Institute of Archaecologyko Honorary Research Fellow izan zen. 1969az geroztik Alemaniako Arkeologia Institutuko kidea da (Korrespondierende Mitglieder des DAI).

## Lanak 
* 1957 - Bartzelonako Museoko brontze etruskozko lakioak.
* 1973 - Mendebaldeko Mediterraneoko erromatar zeramika arrunta. Bartzelonako Unibertsitatea, Arkeologia eta Historiaurreko Institutua.

## Aintzatespenak 
* 2010ean, Mercedes Vegas omendu zuten Cádizko Unibertsitateak antolatutako Ikerketa Zeramikoei buruzko Nazioarteko I. Biltzarrean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arnarfjörður

**Arnarfjörður** Islandia ipar mendebaldean dagoen fiordoa da. 30 kilometro luzera du.

## Ezaugarriak 
Islandiako Vestfirðir lurraldeko bigarren fiordo handiena da; handiena Ísafjarðardjúp da. Dynjandi urjauziaren urak bertan itsasoratzen dira. Bíldudalur herria eta bere aireportua gertu daude.

## Kondaira 
Folklorearen arabera, fiordoak herrialdeko fiordo guztietako itsas munstro gehien biltzen dituena dela esaten da, eta azti asko dituela baita ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fiordoren mapa.
* :Fiordoren gaineko informazioa.
Neversen goldatzen

***Neversen goldatzen*** (frantsesez: *Labourage nivernais*), Rosa Bonheurek 1849an eginiko margolan errealista bat da, bi idi multzo irudikatzen dituena lurra goldatzen eta lurrarekiko atxikimendu handia adierazten duena. Agian, George Sanden *La Mare au Diable* 1846ko nobelaren lehenengo eszena izan zuen inspirazio iturri. Margolanak lehendabiziko domina irabazi zuen 1849ko Parisko Saloian. Egun, Parisko Orsay museoan dago.

## Kanpo estekak
Olena Starikova

**Olena Starikova** (1996ko apirilaren 22a) ukrainar pistako-txirrindularitza da. 2020 Tokioko Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina lortu zuen banakako abiadura proban.

Olenak hainbat txapelketa irabazi ditu bere bizitzan zehar nahiz eta garrantzitsuena 2020-ko Tokioko Oilinpiar Jokoak izan. Esaterako, 2019 munduko txapelketan zilarrezko domina lortu zuen 500m kontra erlojuan eginda. Beste bat aipatzekotan Bulgarian ospatu zen Europako txapelketan lortu zuen urrezko domina da, Keirin izeneko proban. Bere herrialdea errepresentatu zuen munduko txapelketan 2014an eta 2015ean.

## Lortutako dominak 
**Joko Olinpikoak**
* 2020 Tokio - Zilarrezko domina

**Munduko Txapelketa**
* 2019 Pruszków - Zilarrezko domina 500 m erlojupeko

**Europako jokoak**
* 2019 Minsk - Zilarrezko domina

**Europako Txapelketa**
* 2018 Glasgow - Zilarrezko domina
* 2018 Glasgow - Zilarrezko domina 500 m erlojupeko
* 2019 Apeldoorn - Zilarrezko domina Abiadura berezia
* 2019 Apeldoorn - Brontzezko domina erlojupeko 500 m
* 2020 Plovdiv - Urrezko domina Keirin
* 2020 Plovdiv -  Brontzezko domina Abiadura Berezia
* 2020 Plovdiv - Brontzezko domina

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eduardo printzea, Edinburgoko dukea

**Eduardo printzea, Edinburgoko dukea** (; Buckingham jauregia, Londres, 1964ko martxoaren 10a) Elizabeth II.a Erresuma Batukoa eta Philip Edinburgokoaren seme gazteena da. Cambridgeko Unibertsitatean historia ikasi zuen eta antzerki konpainia bat sortu zuen. 2002az geroztik, errege-familiaren ordezkaritza-lanetan bakarrik aritzen da.

1999an Wessexko konde izendatu zuten, eta 2019an Forfaxko konde. 1999ko ekainaren 19an Sophie Rhys-Jonesekin ezkondu zen eta seme bat eta alaba bat dituzte:
* Louise Mountbatten-Windsor (2003)
* James Mountbatten-Windsor, Severneko bizkondea (2007).

2023ko martxoaren 10ean Edinburgoko duke titulua jaso zuen.
Ninjak Errusian

**Ninjak Errusian** aritu dira nazioarteko harremanetako agente gisa. Errusiar Inperioan zein Sobietar Batasunean Japoniako agente hauek aurki zitezkeen. Errusia izan zen Mendebaldeko lehen herrialdea ninjei aurre egiten, eta lehenengo herrialdeetako bat ninjak existitzen zirela aurkitzen eta eurak ikertzen.

## Japoniaren isolamendu garaia 
Hirosaki Domeinuan Hayamichi no mono (早道之者) izeneko ninja talde bat zegoen, XVII. mendetik 1872ra bitarte. Hasiera batean Sugiyama Yoshinarik ezarri zituen (杉山吉成), Ishida Mitsunari eta Nakagawa Kohayato (中川小隼人) Kōga ninjaren biloba. Ainu herriarekin lehiatu ziren eta Shakushainen matxinadari aurre egin zioten. Errusiako itsasontziak Ezora iritsi zirenrean, Hayamichi no mono mobilizatu zen zaindari lanak egiteko. Bakumatsu Aroan 60 bat ninja zeuden Hirosaki Domeinuan Hayamichi no mono taldean antolatuta. 

1807an Nikolai Rezanovek bere meneko Nikolai Khvostovi eskatu zion Ezo erasotzeko. Hirayama Gyozo Iga ninjak eskatu zion shogunari ninjen tropak bidaltzeko errusiarren aurka. Plan hau ez zen inoiz garatu. 

## Ninjen ikerketa Errusian 
XX. mendean errusiarrak ninjak ikertzen hasi ziren. 

Roman Kim, Vladivostoken jaiotako Koryo-saram bat, Japoniara joan zen ikastera 7 urte zituela. Errusiara itzuli zenean japoniera eta Japoniako historia irakasle bilakatu zen Moskuko Ekialdeko Ikasketen Institutuan. Ninjaren eta ninjutsuaren xehetasunak aipatu zituen Boris Pilniaken "*Japoniar Eguzkiaren Sustraiak*" liburuan (1927). Hau izan zen ninjen lehen ikerketa Errusian, eta atzerrian fenomeno horri buruz egindako lehenetako bat. 1930ko hamarkadara arte, Kimek Japoniako iturriak antolatu zituen eta saiatu zen beste liburu bat egiten. Baina, aldi berean, Kim Sobietar Batasuneko espia bat zen; 1937an Japoniako Enbaxadako dokumentu ofizialak lapurtu zituen eta Izar Gorriaren Ordena eman zioten. Urte berean, hala ere, japoniar espioi gisa atxilotu zuten, eta Bigarren Mundu Gerra amaitu arte japoniar dokumentazio konfidentzialaren itzultzaile izan zen kartzelan. Ez zuen inoiz amaitu bere ninjen inguruko liburua. Gerraren ostean espioi-fikzio literaturaren egile bilakatu zen. 

## Sobietarren aurkako jarduera 
Seiko Fujita, Kōga-ryūko 14. Burua, Ninjutsu eta Taijutsu irakaslea zen Nakano Eskolan. Nakanoko bere ikasle asko sobietarren aurkako jardueran hasi ziren. Adibidez, Sadao Ōgi (扇貞雄) Armada Zuria babestu zuen Harbinen; Tōkichi Haradak espioitza egin zuen eta sobietar espioi bat japoniar espioi bilakatu zuen. Nakano eskolako ikasle asko, aldi berean, Harbingo eskola militar sekretu bateko kideak ziren, eta errusiar exiliatuen talde bat sortu zuten, Harbinen, Hailinen eta Hailarren. 

Jinichi Kawakami, Banke Sinobinodeneko buruak esan zuen bere irakasle Shōzō Ishida Harbingo agentzia militar sekretuko kidea zela. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Serbomekanismo

**Serbomekanismoa** robotetan batzuetan erabiltzen diren pieza mekaniko eta elektronikoz osatutako sistema da, zati mugikor edo finkoarekin. Gainera, pieza pneumatiko, hidrauliko eta zehatz kontrolatutako piezaz osatuta egon daiteke. Serbomekanismoen adibideak dira kotxe baten serbofrenoa edo lagunduriko direkzioa, baita erregulazio automatikoko mekanismoak ere, hala nola kateko ekoizpen batean soldatzeko robot-besoa.

XIX. mendearen bigarren erditik aurrera, ingeniariek beren jarduera beraiek erregulatzeko gai ziren makinak asmatu zituzte; Makina horiei serbomekanismo deitzen diegu. Inguruneko informazioa atzemateko eta egoeraren arabera aldatzeko eta beren jarduera erregulatzeko gai diren gailuak dira, helburu bat lortzeko.

1948an hasita, Wienerrek, zibernetikaren sortzaileak, erakutsi zuen kategoria mekaniko tradizionalak, eta bereziki kausalitate linealak, ez zutela ezertarako balio sistema horien portaera ulertzeko. Serbomekanismoek portaera teleologikoa eta kausa-egitura zirkularra erakusten dute, termostato batek eta bero iturri batek osatutako sistemaren kasuan bezala.

Beste era batera esanda, serbomotorra motor berezi bat da, zeinari kontrol sistema bat (txartel elektronikoa), potentziometro bat eta engranaje multzo bat gehitu zaizkionak, motorra 360 gradu biratzen uzten ez dutenak, bakarrik 180 gradu gutxi gorabehera. Serbomotorrak hegazkin modeloetan, itsasontzietan, helikopteroetan eta trenetan erabiltzen dira motorra eta direkzio sistemak eraginkortasunez kontrolatzeko.

Harold Locked-ek sortu zuen terminoa.

## Kanpo estekak
-ov

thumb|Brasov hiri errumaniarreko ezkutua, izenarekin.
***-ov*** leku-izenetan askotan agertzen den eslaviar atzizkia da. Hala ere, hizkuntza erromantzeko herrialdeetan (Moldavia, Errumania) ohikoa da halaber.

## Adibideak 
* **Errumania:** Brașov, Râșnov, Bascov, Spanțov, Ostrov, Roznov, Snagov
* **Moldaviako Errepublika** : Vadul-Rascov
* **Errusia:** Saratov, Koroliov, Serov, Pskov
* **Bulgaria:** Svistov, Samokov

## Kanpo estekak
Natalia Xapoxnikova

**Natalia Vitalievna Xapoxnikova** (Rostov Don, Errusia, 1961eko ekainaren 24a) jauzi-zaldian espezialista den gimnasta artistiko errusiarra da. Sobietar Batasunarekin lehiatuz, 1980an txapeldun olinpikoa izatea lortu zuen proba horretan.

## Bizitza 
### Ibilbidea 
Xapoxnikovak Dynamon entrenatu zuen, Rostov Don-en. Munduko gimnastarik indartsuenetako bat izan zen 1970eko hamarkadaren amaieran eta 1980ko hamarkadaren hasieran, batez ere gangetan. Bere zailtasun eta originaltasunagatik zen ezaguna, batez ere bere esku bakarra habe gainean zuela. 1979ko Europako Txapelketan, zoruko lehen biki hirukoitzetako bat egin zuen, eta 1980ko Olinpiar Jokoetan lurrean egin zuen jauzia 1,5ºko roundoff layout bat izan zen, berehala udaberriko ijito bikoitz bat bihurtuz.

1980ko Moskuko Olinpiar Jokoetan, sobietar taldearen urrezko domina lortu zuen eta banakako urrezko domina irabazi zuen. Brontzezko dominak ere lortu zituen lurrean eta habeetan, eta domina bat galdu zuen justu 0,05ean.

Xapoxnikova 1978ko Munduko Txapelketan urrea habean irabaztetik gertu egon zen, finalean sartuz Errumaniako Nadia Comaneci-ren aurka. Hala ere, Peter Shilstonek 1980ko apirileko profil batean zera idatzi zuen British Gymnast aldizkarian: "Ikusleen parte hartze gogor batek erabaki zuen Nadiak irabaztea bere aurreko emanaldi tamalgarriak burutzeko". Nataliak, urrea hartzeko, 9,8 markaren premia zuen. Huts larri bat egin zuen eta lehen postutik zortzigarrenera jaitsi zen. Shilstonek "Nataliaren bizitzako esperientziarik tristeena" deitu zion galerari.

### Trebezia 
Xapoxnikovak trantsizio-trebetasun konplexu bat asmatu zuen barra bikoitietan — gerriko zirkulu argi bat barra baxuan, atzerantz abiatuz barraren goialdera — eta Points Kodean du izena. Trebezia, batzuetan "Shaposh" bezala aipatzen dena, gaur egun, oraindik ere, D elementu bezala erabiltzen da, 2013-16 kodean.

1990eko hamarkadaz geroztik, beste gimnasta batzuek Xapoxnikovaren bariazioak garatu dituzte, besteak beste, Amy Chow estatubatuarrak (trebetasuna gerriko garbiaren ordez estereorrarekin egin zuena) eta Kristen Maloneyk (sarrera-irteeran); Viktoria Komova errusiarrak (inbar stalder sarrera) eta Svetlana Khorkinak (Xapoxnikova), barra arteko trantsizioan zehar erdi biratuta.

## Entrenatzaile-karrera 
Xapoxnikova eta bere senarra, Pavel Sout, 1981eko Munduko Txapelketan gizonezkoen gimnastikan urrezko domina irabazi zuena, gaur egun New Jerseyko Woodland Parkeko Gymnastika Parkean entrenatzaileak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Yat

thumb|Yat letra zirilikoa.
**Yat** edo **Jat** (Ѣ ѣ; italika: *Ѣ ѣ*) alfabeto zirilikoko hogeita hamabigarren hizkia da. Badago ere yat letraren beste bertsio bat, **Yat iotifikatua** (larria: ⟨Ꙓ⟩; xehea: ⟨ꙓ⟩) yat letrari I puntudun bat gehituz lortzen dena. Letra honek ez du balio numerikorik eta ez da alfabeto glagolitikoaren parte. Unicode 5.1k U+A652 eta U+A653 kodeak esleitu dizkio. 

1918an egin zen errusiar alfabetoaren erreforman desagertu zen. 

## Kanpo estekak
Saltsa-perretxiko beltz

**Saltsa-perretxiko beltza** (*Craterellus cornucopioides*) *Cantharellaceae* familiako onddo espezie bat da. Gisatuak egiteko oso egokia. Lehortuta gorde daitezke. Arrisku gabeko perretxikoa, oso zaila baita perretxiko pozoitsu batekin nahastea. 

Sinonimoa: *Cantharellus cornucopioides*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 5 eta 9 cm. arteko diametrokoa. Gris-arre kolorekoa, ilunagoa edo argiagoa hezetasunaren arabera, batzuetan erabat beltza. Inbutu edo tronpeta itxuran, ia oinarriraino luzatzen den barrunbe batekin. Ertza uhindua, irregularra, mehea eta elastikoa da, eta azala ezin da bereizi.

**Orriak:** Ez dituzte orririk, luzetarako tolesturak edo zimurrak dira, gutxi markatuta eta gris-errauts edo gris-urdinxka kolorekoak.

**Haragia:** Oso mehea, zaila, elastikoa, gris-beltza, usain ona du eta espezien zaporea.

**Etimologia:** *Craterellus* hitza latinetik eta grekotik dator, hau da, katilu txikitik. *Cornucopioides* epitetoa berriz, latinetik, “cornucopia”-tik ugaritasunaren adarra. Bere formagatik.

## Jangarritasuna 
Oso ona. Gisatuak egiteko egokia. Lehortuta gorde daitezke, osorik edo hauts bihurtuta.

### Nahasketa arriskua 
Koloreagatik saltsa-perretxiko aranusainekin (jangarria). Pixka bat argiagoa da eta tolesturak askoz markatuagoak ditu. Himenio ia lauarekin *Craterellus sinuosus*-ekin, baina hau, txikiagoa da eta hanka okre koloreko betea du.

**Oharra:** *Craterellus cornucopioides* ezin da espezie toxikoekin nahastu.

## Sasoia eta lekua 
Udaren amaieran eta udazkenean maiz ikusten ditugu haritz eta pagoen basoetan, taldeka, lur hezeetan. Batzuetan *Cantharellus cinereus* delakoetatik oso hurbil aurkitzen ditugu.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Erdialdeko Amerika, Kolonbia, Europa, Errusia, Kaukasia, Turkia, Iran, India, Himalaiako eremua, Malaysia, Ipar Korea, Hego Korea, Japonia, Txina, Taiwan, Australia, Zimbabwe, Angola, Benin, Kongoko Errepublika Demokratikoa.

## Galeria 

Fitxategi:Saltsa-perretxiko beltzak 1.jpg
Fitxategi:Saltsa-perretxiko beltzak 2.jpg
Fitxategi:Saltsa-perretxiko beltzak 3.jpg
Fitxategi:Saltsa-perretxiko beltzak 4.jpg
Fitxategi:Craterellus cornucopioides 10.jpg
Fitxategi:Craterellus cornucopioides 11.jpg
Fitxategi:Craterellus cornucopioides 12.jpg
Fitxategi:Craterellus cornucopioides bat.jpg
Fitxategi:Craterellus cornucopioides bi.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Michael Mørkøv

**Michael Mørkøv Christensen**  (1985eko apirilaren 30a) Danimarkako txirrindulari profesionala da, gaur egun UCI WorldTeam Quick-Step Alpha Vinyl Team taldean ibiltzen dena.  Jacob eta Jesper Mørkøv lasterketako txirrindularien anaia da. 

## Nazioarteko emaitzak 
#### Itzulli handien sailkapen orokorraren emaitzen kronograma 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zaldi feria (Bonheur)

***Zaldi feria*** Rosa Bonheurrek eginiko olio-pintura bat da, 244.5 cm × 506.7 cm-koa, 1852an hasia eta lehendabiziko aldiz 1853ko Parisko Saloian erakutsia. Artistak 1855ean eman zizkion azken ukituak. Obrak zaldiak eta tratulariak irudikatzen ditu Parisko Boulevard de l'Hôpital-eko zaldi azokan.

Egun, New Yorkeko Metropolitan Museum of Arten dago. Izan ere, 1887an entitate horri eman zion obra dohaintzan Cornelius Vanderbiltek.

## Kanpo estekak
Cat People (1982ko filma)

***Cat People*** (euskaraz *Katu Jendea*), 1982ko Paul Schrader estatubatuarrak zuzendutako beldurrezko film erotiko bat da. *1942ko izenburu berdineko filmaten* berregokitzapena da. Nastassja Kinski, Malcolm McDowell, John Heard eta Annette O'Toole aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
AEB, New Orleans, Irena Gallier (Nastassja Kinski) zenbait egoeretan kateme bilakatzen den Kanadako emakume gaztea bere anaia Paul (Malcolm McDowell) bisitatzeko asmoz hirira iritsi berri da, bertako zooan Oliver Yates (John Heard) Irenaz erakarpena sentitzen hasiko da.

## Aktoreak 
* Nastassja Kinski: Irena Gallier
* Malcolm McDowell: Paul Gallier
* John Heard: Oliver Yates
* Annette O'Toole: Alice Perrin
* Ruby Dee: Emakumea
* Ed Begley Jr.: Joe Creigh
* Scott Paulin: Bill Searle
* Frankie Faison Brandt (Albert Hallek bikoiztua)
* Lynn Lowry: Ruthie
* John Larroquette: Bronte Judson
* Tessa Richarde: Billie
* Meshach Taylor: Powell
* Berry Berenson as Sandra
* Pui Fan Lee: Olga
* Ray Wise: Telesaileko gizona
* Stocker Fontelieu: Apaiza

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Benjamin Thomas (txirrindularia)

**Benjamin Thomas** (1995eko irailaren 12a) Frantziako errepideko eta pistako txirrindulari profesionala da, gaur egun UCI WorldTeam Groupama–FDJ taldean ibiltzen dena.  2015eko UCI Pista Txirrindularitzako Munduko Txapelketan ibili zen.  2018ko abuztuan, 2018ko Espainiako Vueltako hasierako zerrendan izendatu zuten.  2020ko urrian, 2020ko Italiako Giroko hasierako zerrendan izendatu zuten.  2020ko Udako Olinpiar Jokoetan Madison proban brontzezko domina lortu zuen.

## Nazioarteko emaitzak pistan 
## Palmaresa errepidean
**2017**
* Dunkerqueko Lau Egunetako etapa bat
* 2. Nafarroa Behereko Itzulian
* 3. Valoniako Tourrean eta etapa bat
**2018**
* 3. 15px Frantziako erlojupeko txirrindularitza txapelketan
**2019**
* 20px 15px Frantziako erlojupeko txirrindularitza txapelketa
**2020**
* 2. 15px Frantziako erlojupeko txirrindularitza txapelketan
**2021**
* 20px 15px Frantziako erlojupeko txirrindularitza txapelketa
**2022**
* Étoile de Bessèges eta etapa bat
* Boucles de la Mayenne eta etapa bat
* 3. 15px Frantziako erlojupeko txirrindularitza txapelketan
* 8. Bretagne Classicean
**2023**
* Dunkerqueko Lau Egunetako etapa bat
**2024**
* Italiako Giroko etapa bat
**2025**
* 2. Sabatini Kopan

### Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
John Stuart (Buteko III. kondea)

**John Stuart, Buteko III. kondea** (Edinburgh, 1713ko maiatzaren 25a - Westminster, 1792ko martxoaren 10a) eskoziar politikaria izan zen. Britainia Handiko lehen ministroa izan zen 1762tik 1763ra.

Eton Collegen hezi ondoren, zuzenbide zibila ikasi zuen Groningengo Unibertsitatean eta Leidengo Unibertsitatean. 1747an Westminsterren kokatu zen eta Frederiko, Galesko printzearen lagun egin zen. 1751n printzea hil ondoren, Bute Jurgi, Gakesko printzearen tutore izendatu zuten.

Jurgi 1760an igo zen tronura eta bi urte geroago Bute bere laguna izendatu zuen lehen ministro. Agintaldiko gertakari nabarmenena 1863ko Parisko Itunaren negoziazioa izan zen.

Gobernutik erretiratu ondoren, botanikan eta artista eta idazleen mezenasgoan aritu zen.
Ethan Hayter

**Ethan Edward Hayter** (Londres, 1998ko irailaren 18a) txirrindulari britainiarra da, gaur egun UCI WorldTeam Ineos Grenadiers taldean ibiltzen dena. 

## Pistako emaitzak 
## Errepideko emaitzak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Virginia Auber Noya

**Virginia Felicia Auber de Noya** (Coruña, Galizia, 1825 &ndash; Madril, 1897ko martxoaren 20a) erromantizismo garaiko idazlea izan zen. Itzultzaile eta kazetari lanak ere egin zituen eta emakumeen hezkuntzaren aldeko ekintzailea izan zen.

## Biografia 
Pedro Alejandro Auberren (jatorri frantsesekoa eta espainiar nazionalizatua) eta Walda de Noyaren (galiziarra) alaba izan zen. Aita katedraduna zen, eta 1833an katedra bat bete zuen Habanako Unibertsitatean. Hori dela eta, familia Kuban bizi izan zen 1893 arte. Virginiak, emakumea izan arren, hezkuntza humanista nabarmena jaso zuen.

Idazle goiztiarra izan zen (18 urterekin bazituen liburuak argitaratuta), eta, gainera, bere garaian ospea eta begirunea lortu zituen, eta Habanan antzoki bat izatera iritsi zen. Virginia Felicia  idazlea izateaz gain, itzultzailea ere izan zen Habanako Egunkarian, eta kolaborazioak egin zituen El Diario de la Marinan (Habana). Foileto dominikalak sinatu zituen *Felicia* bere bigarren izenarekin; kolaborazioak egin zituen Coruñako Aldizkari Unibertsalean, Madrilgo  El Correo de la Moda eta Los niños-en eta Granadako Madre de Familia-n. Gertrudis Gómez de Avellanedak sortutako “Album de lo bueno y lo bello” hamabostaldiko kolaboratzailea ere izan zen, hilean bi artikulu idatziz.

* *Entretenimientos literarios, narraciones breves (*La Habana: Gobierno de Cuba, 1843).
* *Una historia bajo los árboles.* Eleberia.
* *Wilhermina.*
* *Un aria de Bellini.* (Eleberria 1843).
* *Leoncio.*
* *Un casamiento original*  (*(*La Habana: Gobierno de Cuba, 1843 *-*1844)
* *Una habanera* (La Habana: Gobierno de Cuba, 1851)
* *Otros tiempos*  (Diario de la Marina, La Habana, 1856)
* *El aguinaldo de Luisa Molina*  (Matanzas, 1856)
* *Ambarina. Tomo I: historia doméstica cubana* (Diario de la Marina, La  Habana, 1858)
* *Un amor misterioso. Episodio de la Revolución francesa en 1793;*
* *El castillo de la loca Teresa.* Eleberria

Bere obra bat, orain arte aipatu ez dena, antzerki-lana izan zen: *Una deuda de gratitud* (*Zor eskergarria)*. Maitasun-istiluen ekitaldi bateko komedia da (neskaren pertsonaiak ebazten ditu gainerako protagonisten istilu guztiak). Prosan idatzita dago, eta autorearen antzokian estreinatu zen 1846ko martxoaren 28an, eta urte horretan bertan argitaratu zen Habanako Gobernuaren Inprentan.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* HORMIGOIA, Juan Antonio (zuz.) Autoreak Espainiako Antzerkiaren Historian (1500-1994). (Madril: Espainiako Eszena Zuzendarien Elkartearen argitalpenak, 1996).
* SIMÓN PALMER, Carmen. XIX. mendeko espainiar idazleak. Manual bio-bibliográfico (Madril: Castalia, 1991).

## Kanpo estekak 
* Virginia Felicia Auber Youtube
Murat (ibaia)

**Murat ibaia** (turkieraz *Murat Suyu*, *Murat* *Irmağı* edo *Murat* Nehri) Anatolia iparraldean, Turkian, jaiotzen den ibaia da, Eufrates ibaiaren adarra. **Arsanias** izen klasikoarekin ezaguna zen antzinatean. Ararat mendian jaiotzen dan, eta 700 km baino gehiago egin ondoren mendebalderantzm Malatyatik hurbil, Karasu Çayi ibaiarekin elkartuz Eufrates Garaia esaten dena osatzen du. 

62. urtean Arsanias ibaiko gudua edo Artaxatako gudua bere ertzean gertatu zen, erromatar legioen eta Armeniako Erresumaren artean (armeniarrek galdu zuten).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Murat (argipena)

**Murat** izenak hainbat adiera du:

* **Murat ibaia**, Turkian, Mesopotamiako arrokoa.
* **Murat kantonamendua**, Frantzian.
* **Murat (Cantal)**, Cantal departamentuko herria, Okzitanian.
* **Murat (Allier),** Allier departamentuko herria, Frantzian.
* **Murat-le-Quaire**, Okzitaniako herria.
* **Murat-sur-Vèbre**, Okzitaniako herria.

Abizenakː
* Joachim Murat  Napoleonen jeneral hoberenetakoa izan zen.
Coenonympha arcania

thumb|250px|*Coenonympha arcania*.
thumb|250px|*Coenonympha arcania*.

**Xingoladun pikarta** (*Coenonympha arcania*) intsektu lepidoptero *Papilionoidea* da, *Nymphalidae* familiakoa.

Euskal Herrian oso hedatua dago 30 eta 38 mm bitarteko hegal-tamainako tximeletatxo hau.

## Deskribapena 
Gainaldea laranja kolorekoa aurreko hegaletan eta iluna atzekoetan. Azpialdea laranja kolorekoa aurreko hegaletan, muturrean ozelo bat eta zilar koloreko ertza; atzekoetan ongi zehazturiko ozelo sorta bat ageri da, horietatik gertu zerrenda bat duela.

## Biologia 
Helduek maiatz abuztu bitartean egiten dute hegan; belaunaldi bakarra urtean.

## Landare elikagarriak 
Beldarrak gramineoez elikatzen dira, *Brachypodium, Festuca, Holcus eta Melica* generoez adibidez*.*

## Habitata 
Kostalde inguruko garaiera oso apaletik, 1000 metrotik goragoko garaieraraino. Eremu irekietan aurkitzen dugu, belardietan eta basoko soilguneetan, adibidez.

## Kontserbazioa 
Oso ohiko espeziea da eta ez du inolako arriskurik.

### Nola ezagutu 
Atzeko hegalen azpialdean zerrenda zuri zabala eta zehaztua ageri da, osorik edo ia osorik ozeloen barnealdean kokatua. Ozeloak hegalaren ertzetik gertu daude.

## Banaketa 
Europan, Turkian, Transkaukasia, Errusia hegoaldea eta Uralen hego eta erdia aldean. Iberiar Penintsulan ere aurki daiteke, iparraldean eta erdialdean. Euskal Herrian ere ikus daiteke.

Iberiar penintsulako iparraldeko erdialdetik Kaukasoraino. Euskal Herri osoan oso hedatuta dago.

## Sinonimoak 
* *Coenonympha adenda* (Caruel, 1944)	
* *Coenonympha anticaeca* (Lempke, 1957)	
* *Coenonympha baltica* (Goltz, 1932)	
* *Coenonympha biocellata* (Pionneau, 1932)	
* *Coenonympha cephalidarwiniana* (Verity, 1953)	
* *Coenonympha confluens* (Lempke, 1957)	
* *Coenonympha crassolimbo* (Verity, 1953)
* *Coenonympha diaphana* (Schawerda, 1942)	
* *Coenonympha heroides* (Caruel, 1944)	
* *Coenonympha infraparvocellata* (Lempke, 1957)	
* *Coenonympha lecerfi* (De Lesse, 1949)	
* *Coenonympha lineigera* (Lempke, 1957)
* *Coenonympha lundbladi* (Bryk, 1946)	
* *Coenonympha luxurians* (Lempke, 1957)	
* *Coenonympha marmorata* (Caruel, 1944)	
* *Coenonympha mattiaca* (Metz, 1928)	
* *Coenonympha pallida* (Revon, 1939)	
* *Coenonympha rufobrunnea* (Warnecke, 1942)	
* *Coenonympha secunda* (Verity, 1953)	
* *Coenonympha venata* (Lempke, 1957)	
* *Philea orientalis* (Rebelde, 1904

## Ezaugarri batzuk 
Zuhaixka- eta belar-eremuak, lore eta soilgune heze edo lehorretan bizi dira.

Beldarra *Poa pratensis*, *Melica ciliata* eta *Holcus lanatus* bezalako gramineoez elikatzen da.

Urte beteko zikloa duta eta maiatzatik abuztu erdira arte egiten dute hegan.

## Galeria 

Fitxategi:Coenonympha arcaica bat.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Asturnatura 
* :[Biodibertsitate birtuala.](http://www.biodiversidadvirtual.org/insectarium/Coenonympha-arcania-(Linnaeus-1761).-cat5871.html) 
* :Lepidoptera and their ecology.
Laurentzioren kodizea

***Laurentzioren kodizea*** *Nestorren Kronikaren* eta haren jarraipenen bertsiorik zaharrena biltzen duen kronika-bilduma bat da, batez ere Vladimir-Suzdal Printzerriko gertaerekin harremana dutenak.

Kodizea Nizhni Novgoroden Laurentzio monjeak kopiatu zuen, Dmitri Konstantinovitx printzearentzat, 1377an. Erabilitako jatorrizko testua Mikel Jaroslavitx dukeak 1305ean konpilatutako kodize galdu bat zen. Kontakizunak 1305. urtera arte jarraitzen du, baina 898.-922., 1263.-83. eta 1288.-94. urteak alde batera utzi ziren arrazoiren batengatik. Eskuizkribua Musin-Puxkin kondeak erosi zuen 1792an eta ondoren San Petersburgoko Errusiako Liburutegi Nazionalean aurkeztu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lobogenesis

***Lobogenesis*** Tortricidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa *Lobogenesis lobata* da.

## Espezieak 
{{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P105 wd:Q7432 . ?item wdt:P171 ?sub0 . ?sub0 (wdt:P171)* wd:Q6663788 } |sort=P225 |columns=P225:Espeziea,P18:Irudia,P141:Egoera |row_template=Zutabe_formatoa/Espezie_zerrenda |thumb=100 |links=red }}

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Griphocosma

***Griphocosma*** Cosmopterigidae familiako tximeleta genero bat da. Genero monotipikoa da, bere espezie bakarra ***Griphocosma citroplecta*** da. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Agou mendia

**Agou mendia** (; lehen **Baumann mendia**-  deitua) Togoko mendirik altuena da eta 986 metro ditu. Ghanako mugatik gertu dago, Kpalimé hiritik hego-ekialdera, goi-lautadan. Agou mendia Togoko mendien mendebaldeko muturraren zati da, Beninen. Bere tontorrean antena bat dago.

Geologikoki beste unitateen parte bada ere, berez muino lekuko baten itxura du, Danyi ordokian dagoena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Txernihiveko bonbardaketa

**Txernihiveko bonbardaketa** Errusiaren 2022ko inbasioaren zati izan zen Txernihiv hiriaren setioan, Ukrainan, gertatutako bonbardaketa bat da, non 47 pertsona hil ziren hiriaren aurka egindako aire-erasoen ondorioz. Amnistia Internazionalak eta *Human Rights Watch*ek gerra-krimentzat jo zuen erasoa.

## Erasoa 
2022ko martxoaren 3an, eguerdiko 12:00ak aldera (UTC+2), gidatu-gabeko sei aire-bonba erori ziren Txernihiv hiriko bizitegi-gune baten gainean, Viacheslava Chornovola eta Kruhova kaleek osatutako hiruki itxurako plaza publiko batean (51,5001°N, 31,2791°E). Amnistia Internazionalak egindako analisiaren arabera, gutxienez zortzi bonba erori ziren. Ivana Bohuna kalean bizi den lekuko batek, Alinak, karga-burrunba bat entzun zuen bonbek eztanda egin aurretik.

## Biktimak 
Bonbek batez ere ogia erosteko ilaran zeuden pertsonak hil zituzten. Yulia Matvienko ere Ivana Bohuna kalean bizi zena eta bizirik atera zen atentatutik, buruan zauri bat zuela biziraun zuen. Yuliaren hiru seme-alabak onik atera ziren, baina hondakinen artetik arrastaka atera behar izan zuten leherketaren ondoren. Tokiko larrialdi-zerbitzuek adierazi zutenez, 38 gizon eta 9 emakume hil ziren atentatuaren ondorioz, bai eta eta 18 zauriturik bukatu zuten.

## Ikerketak 
Amnistia Internazionalak ezin izan zuen identifikatu hurbileko helburu militar legitimoa, eta, beraz, erasoa 2022ko Ukrainako inbasioko barneko gerra krimentzat jo zuen. *Human Rights Watch*ek (HRW), era berean, ez zuen aurkitu frogarik "helburu [militar] esanguratsurik" zegoenik elkargunean edo handik gertu erasoa gertatu zenean, eta, beraz, "nahita edo zuhurtziarik gabe egindako eraso bereizi gabea izan zela". HRWk eskatu zuen Nazioarteko Zigor Gortearen ikerketa Ukrainan zein Nazio Batuen Ikerketa Batzordeak gerra-krimena gertatu zen ala ez erabaki zezaten, bai eta arduradunei kontuak eskatzea. HRWren ikerketan, telefono-elkarrizketak egin ziren hiru lekukorekin eta Txernihiveko beste bi bizilagunekin, bai eta 22 bideo eta 12 argazki aztertu ere. HRWk elkarrizketatutako lekukoek adierazi zutenez, ez zuten auzoan helburu edo operazio militarrik zegoen berririk.

500 kilogramoko bonba bat zuen bonba-krater bat aurkitu zuten, Errusiak inbasioan erabilitako FAB-500 bonbekin bat etor daitekeena, Amnistia Internazionalaren arabera.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* 2022ko Ukrainako inbasioko gerra-krimenak

## Kanpo estekak
Errodamendu boladun

thumb| Errodamendu boladun baten funtzionamendu-printzipioa; puntu gorriak biraketa-noranzkoa erakusten du.
thumb|Errodamendu boladun
**Errodamendu boladunak** errodamendu mota bat da, bolak erabiltzen dituena kojineteetako ildoen arteko tartea mantentzeko.

Errodamendu boladun baten helburua biraketa-marruskadura murriztea eta karga erradialak eta axialak eustea da. Hori lortzen du gutxienez bi ildo erabiliz bolak edukitzeko eta kargak bolen bidez transmititzeko. Aplikazio gehienetan, ildo bat geldirik dago eta bestea birakari multzoari lotuta dago (adibidez, abatza). Errodamendu-ildoetetako batek biratzen duen heinean bolak ere biratzea eragiten du. Bolak errodatzen ari direnez, marruskadura-indarra askoz txikiagoa dute bi gainazal lau elkarren aurka irristatuko balira baino.

Errodamendu boladunek beren tamainarako karga-gaitasun txikiagoa izan ohi dute beste errodamendu-elementu mota batzuek baino, bolen eta ildoen arteko kontaktu-eremu txikiagoa delako. Hala ere, barneko eta kanpoko ildoen nolabaiteko deslerrokatzea onar dezakete.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*   
* Errodamenduen modelizazioa Wolfram erabiliz
Dorotea Fernandez

**Dorotea Fernandez Morales** (Iruñea, 1869ko otsailaren 7a - Bertiz, 1938ko abenduaren 14a) nafar naturzale bat izan zen. 1898an Pedro Ziga Maio senarrarekin batera Bertizko Jaurerria erosi eta gerora Bertizko lorategi botanikoa sortzearen arduradun nagusiak izan ziren.

Aizkolegi mendiko tontorrean txalet modernista bat eraiki zuten, naturaren edertasunaz gozatzeko, eta misterioak argitzeko behatoki izan zedin.

Fitxategi:264-Historiadun txokoak-Bertiz.svg|Mapa
Fitxategi:Bertiz 1870eko hamarkadan.png|Bertiz 1870
Fitxategi:Capilla Modernista (1).jpg|Kapera modernista
Fitxategi:Aizkolegi mendiko gailurra 04.jpg|Aizkolegi mendiko etxea
Fitxategi:Aizkolegi mendiko gailurra 03.jpg|Aizkolegi

## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* Bertizarana
* *Bidasoan gora* liburua

## Kanpo estekak
2022ko Ukrainako inbasioko gerra-krimenak

[thumb|[Txernihiv|Txernihiveko bonbardaketetan hildako zibil ukraniar bat, 2022ko otsailean.]]
Errusiak Ukraina inbaditu zuenean, 2022an, bereizigabeko erasoak egin ziren eremu zibilen aurka, hainbat iturrien arabera, potentzialki gerra-krimenak izan daitezkeenak. Inbasioa 2014an hasi zen Errusia-Ukraina gerra luzearen parte da. Halaber, baliteke beste gerra-krimen batzuk ere gertatu izana.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rennell eta Bellonako probintzia

**Rennell eta Bellona** Salomon uharteetako bederatzi probintzietako bat da. Bi atoloi ditu, **Rennell** eta **Bellona**, bertako Rennellera hizkuntzan, hurrenez hurren, '*** eta ***'. Rennell eta Bellona uharteetan polinesiarrak bizi dira, non Salomon Uharteetako gainerako uharteetan melanesiarrak diren nagusi. Polinesiar hizkuntzen taldean, Samoako taldearekin du lotura rennellerak.

Probintziak 3.041 biztanle zituen 2009ko erroldan, Salomon Uharteetan biztanle gutxien dituen probintzia. Probintziako hiriburua Tigoa da, Rennell uhartean.

Uharteak ikusi zituen lehen europar ezaguna Mathew Boyd izan zen, Londreskoa, *Bellona* merkataritza-ontziaren kapitaina, 1793an. Hortik datorkio izena atoloietako bati.

## Kanpo estekak
Telefono-kabina gorria

**Telefono-kabina gorria** () Giles Gilbert Scottek diseinatutako kaleko telefonorako kabina bat da. Erresuma Batuko, Maltako, Bermudako eta Gibraltarreko kaleetan ikus daitezke. Telefono-kabina gorria askotan ikono kultural britainiar bat kontsideratzen da mundu osoan.

## Ezaugarriak 
Azken urteetan haien kopuruak behera egin duen arren, ohiko telefono-kabina gorria oraindik ikus daiteke Erresuma Batuko leku askotan eta mundu osoko egungo edo izandako kolonia britainiarretan. Kolore gorria aukeratu zen kalean erraz detekta zitezen. 1926tik aurrera, kioskoen fatxadak koroa batekin estanpatu ziren, gobernu britainiarraren ordezkaritza gisa.

## Britainiarren ikurra 
2006an, K2 telefono kabina Britainia Handiko 10 diseinu ikono nagusietako bat bezala bozkatu zen. Beste batzuek Mini automobila, Supermarine Spitfire, Londresko metroaren mapa, World Wide Web, Concorde eta Routemaster autobusa ziren.

Kabina tradizionalen ekoizpena 1985ean KX seriearen etorrerarekin amaitu bazen ere, oraindik asko daude Britainia Handian.

## Modelo desberdinak 
Gutxienez hamabi modelo desberdin daude, klasikoena K2 izanik. Badago bat, K6, moldaketa batean desfibriladorea duena.

## Iruditegia 

Image:
K1_Telephone_Box,_Lowestoft_Transport_Museum,_13th_June_2009.JPG|K1 kabina.
English-telephone-box.JPG|K2 bat Londresen.
Red_phone_box_-_Gibraltar_Botanic_Gardens.jpg|K2 bat Gibraltarren.
K8_Telephone_Box_Amersham_station_2.jpg|K8.
Phone_box_library,_Whitwell,_IW,_UK.jpg|Telefono-kabina liburutegi bihurtuta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Kabina hauen historia.
Togoko mendiak

**Togoko mendiak** Togo herrialdearen mendebaldeko erdialdean eta Ghana eta Benin herrialdeen ekialdeko eta mendebaldeko mugetan hedatzen den mendikatea da. Ghanan, mendikateari **Akwapim mendixkak** () diote, eta Beninen, **Atakora mendiak**. Mendikatearen zati bat Niger herrialdearekin lotzen da, non W parke nazionala dagoen. Likaona historikoki eskualde honetan bizi zen, baina orain ez dago leku honetan.

Bataz beste, 700 metro inguruko altuera dute eta mendirik altuena Agou mendia (986 m.) da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Harald zur Hausen

**Harald zur Hausen** (Gelsenkirchen, 1936ko martxoaren 11 &ndash; Heidelberg, 2023ko maiatzaren 28a) alemaniar birologoa izan zen. 2008ko Medikuntzako Nobel Saria jaso zuen giza papilomaren birusak umetokiko lepoko minbizian jokatzen duen papera aurkitzeagatik. Luc Montagnier eta Françoise Barré-Sinoussi birologoekin partekatu zuen saria,

Medikuntza ikasi zuen Bonn, Hanburgo eta Düsseldorfeko unibertsitateetan. Düsseldorfeko Unibertsitateko Mikrobiologia Institutuan lan egin zuen 1965ean Filadelfiako Haur Ospitalean lanean hasi zen arte. Han jakin zuen birusek minbizi-zelulak sor ditzaketela.

Filadelfia, Würzburg, Nurenberg eta Friburgoko unibertsitateetan irakasle izan zen. Minbiziari buruzko Alemaniako Ikerketa Zentroko kide ere izan zen.
Aranismo

**Aranismo** hitzak adiera hauek ditu:

# Sabin eta Luis Aranaren ideietan oinarrituriko **ideologia abertzalea**,
# Sabin Aranaren hizkuntza-garbitasunaren aldeko ideiak eta hark nahiz bere jarraitzaileek sortutako hizperriak (ikus **sabindarren euskara garbia**).
Torloju boladun

thumb|300x300px| Bi torloju boladun erakusten dituen argazkia. Txertatutako irudiak goiko torlojuaren bola-multzoaren lehen planoko argazkiak dira. Ezkerreko txertaketa: birzirkulazio-hodia kendu da euste-euskarria, bola solteak eta hodia erakutsiz. Eskuineko txertaketa: azkoinen barrunbearen ikuspegi hurbilagoa.
**Torloju boladuna** biraketa-higidura higidura lineal bihurtzen duen eragingailu lineal mekanikoa da, marruskadura gutxirekin. Ardatz hariztatu batek zehaztasun torloju gisa jarduten duten errodamendu boladunetarako bide helikoidala eskaintzen du. Bultzada handiko kargak aplikatzeko edo jasateko gai izateaz gain, barne-marruskadura minimoarekin egin dezakete. Perdoiak estutzeko eginda daude eta, beraz, doitasun handia beharrezkoa den egoeretan erabiltzeko egokiak dira. Bola multzoak azkoin gisa jokatzen du, ardatz hariztatua torlojua den bitartean. Ohiko torloju-azkoinen aldean, torloju boladunak nahiko handiak izan ohi dira, bolak birzirkulatzeko mekanismo bat eduki beharra dagoelako.

## Kanpo estekak
Tengo que marchar

***Tengo que marchar*** () Triana taldearen azken albuma izan zen, Jesús de la Rosaren ahotsarekin abeslaria hil ondoren. Lana 1986an plazaratu zen eta, nolabait, hildako taldekideari omenaldi gisa izan zen. Geroago *Jesús de la Rosa. Canciones inéditas* eta *Rock de la calle Feria* izenburuekin berrargitaratu zen.

## Erabilitako teknika 
Albumena Jesús de la Rosak 70. hamarkadan grabatu zituen ahots-pistak jaso ziren; horregatik ahotsa ez da beste grabazioetan bezain garbia. Ahots horiei estudioko instrumentazioa gehitu zitzaien, batez ere Eduardo Rodríguez Rodway eta Juan José Palacios "Tele"ren eskutik. Muntaia 1985ean egin zen, Kiros estudioan. Caimán Records diskoetxeak plazaratu zuen. Arazo legalak sortu ziren eta saldu aurretik ia edizio osoa jaso zen.

## Abestiak 
### A aldea 
# "Rock de la calle Feria".
# "Pájaro de alas blancas".
# "Una esquina cualquiera".
# "Jueves por la mañana".

### B aldea 
# "Una noche clara".
# "From the Other Side".
# "Ser feliz".
# "Tengo que marchar".

## Musikariak 
* Jesús de la Rosa Luque - ahotsa.
* Eduardo Rodríguez Rodway - gitarra espainiarra.
* Juan José Palacios *Tele* - perkusioa.
* Foky - baxu elektrikoa.
* "Manglis" - gitarra elektrikoa.
* David Watterstone - armonika.
* Manuel Marinelli - teklatuak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Albuma Discogs webgunean.
* :"Tengo que marchar" abestia Youtuben.
Jesús Franco

**Jesús Franco Manera** (1930eko maiatzaren 12a, Madril &ndash; 2013ko apirilaren 2a, Madril), espainiar zinema zuzendari, musikagile eta aktore bat izan zen. Beldurrezko zinemagintzan jardun zuen, bereziki Exploitation filmen eta B filmen azpigeneroan.

173 film ingurutan lan egin zuen, bai zuzendari, gidoilari, ekoizle, musikagile edo aktore bezala, eta Espainiaz gain, Frantzia, Mendebaldeko Alemania, Suitza eta Portugalen ere lan egin zuen.
Oasis of the Zombies

***Oasis of the Zombies*** (euskaraz *Zonbien Oasia*), frantsesez '''''L'Abîme des Morts-Vivants'''*, *Bizidun Hildakoen Amildegia*, gaztelaniaz ***La tumba de los muertos vivientes***, *Bizidun Hildakoen Hilobia*, 1981eko Jesús Franco espainiarrak zuzendutako beldurrezko film bat da. France Lomay, Jeff Montgomery, Eric Saint-Just, Caroline Audret, Henri Lambert, Myriam Landson, Eduardo Fajardo, Lina Romay, Antonio Mayáns, Javier Maiza, Albino Graziani eta Jesús Franco aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Sahara, espedizio bat Bigarren Mundu Gerran zehar Ardatzeko Indarrek basamortuko oasi baten lurperatutako altxor baten bila abiatu dira. Baina hara ailegatzean altxorra gordetzen duen nazi zonbi brigada batekin topo egingo dute.

## Aktoreak 
* France Lomay: Erika
* Jeff Montgomery: Ben
* Eric Saint-Just: Ronald
* Caroline Audret: Sylvie
* Henri Lambert: Kurt Meitzell kolonela *(frantsesezko bertsioan)*
* Myriam Landson: Kurten emaztea *(frantsesezko bertsioan)*
* Eduardo Fajardo: Kurt Meitzell kolonela *(gaztelaniazko bertsioan)*
* Lina Romay: Kurten emaztea *(gaztelaniazko version)''
* Antonio Mayans: Sheik Mohamed Al-Kafir
* Javier Maiza: Blabert kapitaina
* Albino Graziani: Deniken irakaslea
* Jesús Franco: Zombia

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
María Ángeles Pérez Samper

**María de los Angeles Pérez Samper** (Bartzelona, 1949) historialari kataluniarra da.

## Biografia 
Bartzelonan jaio zen 1949an, 1973an Filosofia eta Letretan lizentziatu zen Bartzelonako Unibertsitatean, Lizentziatura Sari Bereziarekin, eta 1978an, unibertsitate berean, Historia Modernoan doktoratu zen *Barcelona, Corte. Las visitas reales en la época contemporánea * tesiari eske bikain *cum laude* kalifikazioa jasoz. 2002 eta 2009 artean, Bartzelonako Unibertsitateko Historia Modernoaren saileko zuzendaria izan zen, eta, 2010 eta 2014 artean, Historia Modernoaren Espainiako Fundazioko lehendakaria. Gaur egun, 1997tik, Bartzelonako Unibertsitateko Historia Modernoko katedraduna da. Gainera, Historiako Errege Akademiako kidea da eta *La Aventura de la Historia* aldizkariaren ohiko laguntzailea.

## Lanak 
* *Barcelona, Corte. La visita de Carlos IV en 1802*, Publicaciones de la Cátedra de Historia General de España (Barcelona, 1973).
* *Las claves de la Europa renacentista 1453-1556*, Editorial Planeta (Barcelona, 1991).
* *Catalunya i Portugal el 1640. Dos pobles en una cruïlla*, Curial (Barcelona, 1992).
* *Las monarquías del absolutismo ilustrado*, Síntesis (Madrid, 1993).
* *La vida y la época de Carlos III*, Editorial Planeta (Barcelona, 1998).
* *La España del Siglo de las Luces*, Ariel (Barcelona, 2000).
* *Isabel de Farnesio*, Plaza y Janés (Barcelona, 2003).
* *Isabel la Católica*, Plaza y Janés (Barcelona, 2004).
* *Poder y seducción. Grandes damas de 1700*, Temas de Hoy (Madrid, 2005).
* *Mesas y cocinas en la España del siglo XVIII*, Ediciones Trea (Gijón, 2011).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bola (errodamendua)

thumb| Errodamendu bolak
Errodamendu **bolak** oso esferiko eta leunak diren bola bereziak dira, errodamendu boladunetan gehien erabiltzen direnak, baina osagai gisa ere erabiltzen dira piñoi askeko mekanismoetan. Bolak *maila* ezberdin askotakoak dira. Kalifikazio horiek American Bearing Manufacturers Association (ABMA) bezalako erakundeek definitzen dituzte, errodamendu boladunen zehaztasunerako estandarrak ezartzen dituen erakundea. Lan horretarako bereziki diseinatutako makinetan fabrikatzen dira.

2008an, Estatu Batuek 5.778 mila milioi errodamendu bola ekoiztu zituzten. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
American Bearing Manufacturers Association

**American Bearing Manufacturers Association** kojineteen teknologiaren alderdi guztiak lantzen dituen industria-merkataritza taldea da. 1917an sortu zen fabrikatzaile talde informal gisa, Lehen Mundu Gerran kojineteen fabrikazioan laguntzeko helburuarekin.  1933an Eratze-Artikuluak berretsi zituzten, orduko kideek, marruskaduraren aurkako errodamenduen fabrikatzaileen elkarte (AFBMA) gisa. 1934an AFBMA erakunde gisa sartu zen New Yorken . 1993an erakundeak ofizialki bere titulua American Bearing Manufacturers Association-era aldatu zuen bere kideei hobeto zerbitzatzeko eta kideen hautagarritasuna zabaltzeko. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* ABMA
Transrapid

**Transrapid** lebitazio magnetikoa erabiliz mugitzen den teknologia alemaniarreko trena da. Trena lurretik hainbat metrotako zutabeetan kokatutako habe baten gainean doa. Bidea trena 15 mm-ra altxatzen duen lebitazio magnetiko sistema bat duen hormigoizko euskarri batez osatuta dago, marruskadurarik egon ez dadin.  Bidearen bi aldeetan beste elektroiman batzuk daude, eta horien funtzioa trena gidatzea eta posizio egokian mantentzea da.

37 urtez Transrapidarekin esperimentatu ondoren, Nazioarteko trenen batasunaaren (UIC) datuen arabera, 9.400 km abiadura handiko lineak inauguratu dira gurpil-errail sistema konbentzionalarekin eta beste 8.295 km eraikitzen ari dira. 

## Historia 
### Transrapid Txinan 
2002an, Gerhard Schröder Alemaniako kantzilerra eta Zhu Rongji Txinako lehen ministroa Transrapid-en barruan egon zirelarik, Shanghaiko erdigunetik 30 kilometrora dagoen hiriko nazioarteko aireporturainoko 8 minutuko inaugurazio-bidaia egin zen. 

37 urteko proba eta esperimentazioen ondoren, Shanghaiko aireportua eta Pudong arteko 31 km-ko tartea munduan zerbitzuan dagoen abiadura handiko maglev bakarra da, nahiz eta beste linea operatibo batzuk egon, hala nola Linimo eta Incheon aireportuko Maglev, abiadura handikoak ez direnak. Operazioa ekonomiaren aurkakoa da eta ez da hirigunera iristen. Hainbat komunikabideren bidez definitu izan da turistentzako garraio garesti gisa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Transrapid-en bideo-sustapena YouTuben
* Transrapid-i buruzko argazkiak Flickr-en
* Bidaien etorkizuna, gaur eraiki dugu (Transrapid 09ri buruzko bideoarekin)
Abdul Razak Hussein

Tun Haji '''Abdul Razak bin Dato' Hussein''' (Pekan, Pahang, 1922ko martxoaren 11 &ndash; Londres, 1976ko urtarrilaren 14a) malaysiar politikaria izan zen. Malaysiako lehen ministroa izan zen 1970etik 1976ra.

Bigarren Mundu Gerran japoniarren aurkako erresistentzia antolatzen lagundu zuen Pahangen. 1947an Britainia Handira joan zen zuzenbidea ikastera eta abokatu gisa lan egin zuen Londresen. 1950ean Malaysiara itzuli zen eta funtzionario-lanetan aritu zen.

1955ean diputatu hautatu zuten eta Hezkuntza ministro izendatu zuten. 1956an Londresen Malaysiaren independentzia negoziatu zuen kideetako bat izan zen. 1959ko hauteskundeen ondoren, Landa Garapeneko ministro, Defentsa ministro eta lehen ministrorde izendatu zuten.

1970eko irailean Malaysiako lehen ministro bihurtu zen. Malaysian 2018ra arte gobernatu zuen Barisan Nasional alderdien koalizioaren sustatzailea izan zen. Malaysiako Politika Ekonomiko Berria ere ezarri zuen pobrezia murrizteko helburuarekin.

Londresen hil zen leuzemiaren aurkako tratamendua jasotzen ari zela.
FAB-500

**FAB-500a** –edo, egun, **FAB-500 M-62 Erabilera Orokorreko (EO) Bonba**– diseinu sobietarreko 500 kilogramoko bonba mota bat da, erabilera orokorrekoa, airetik jaurtitzen dena eta lehergai handiko ojiba bat duena. Batez ere Errusiako Aire Armadak zein Sobietar Batasuneko errepublika zaharrek eta horien herrialde bezeroek erabiltzen dute FAB-500a. Jatorrizko **M-54** **modeloa** 1954an atera zen, barruan bonbaketari astunek garraiatzeko diseinatua. 1962an arraste-gutxiko **M-62** **modeloa** atera zen, borroka-bonbaketari lirainagoen kanpoaldean jartzeko baliogarria zena. Garraiatu-gabeko bonba honek puntan espoleta bakarra du eta hegazkin sobietarren modelo gehienekin bateragarria da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sidney Sonnino

**Sidney Costantino, Sonnino baroia** (Pisa, 1847ko martxoaren 11a - Erroma, 1922ko azaroaren 24a) italiar politikari eta diplomazialaria izan zen. Italiako lehen ministroa izan zen 1906an eta 1909tik 1910era.

Aita judu italiarra izan zen, anglikanismora bihurtua, eta ama galestarra. Zuzenbidea ikasi zuen Pisako Unibertsitatean, eta diplomatikoa izan zen Italiako enbaxadetan, Madrilen, Vienan, Berlinen eta Parisen.

Politikan, ezker liberaleko kide izan zen, eta 1880an hautatu zuten lehen aldiz diputatu. 1890eko hamarkadan Finantza eta Ogasun ministro izan zen Francesco Crispiren gobernuetan.

1906ko otsailean zuzendu zuen hiru hilabete baino iraun ez zuen bere lehen gobernua. Bigarren aldiz izan zen lehen ministro 1909ko abendutik 1910eko martxora arte.

1914an Kanpo Arazoetako ministro izendatu zuten eta Austria-Hungaria gerra deklaratu zuen 1915ean. Italiako ordezkaria izan zen 1919ko Parisko Bske Biltzarrean.