Ana Vallés

**Ana María González-Vallés Sixto**, ezagunagoa **Ana Vallés** izenez (Ferrol, Coruña, Galizia, 1959) coruñar eszenako zuzendari, dramakigile, dantzari, aktore eta poeta bisuala da. 2024ko Arte Ederretako Merituaren Urrezko Domina jaso zuen.

## Ibilbidea 
Sortzaile autodidakta da. Artisautzaren arloan eman zituen lehen urratsak, txotxongiloak sortuz, eta horrek modu naturalean eraman zuen antzerkiaren mundura. Bere ibilbide profesionalaren zatirik handiena Baltasar Patiñori lotuta egon da, zeinek alderdi teknikoa bere gain hartu zuen; Vallések, berriz, sorkuntzara, zuzendaritzara eta eszenaratzera bideratu zuen bere lana. Hasiera batean, beste konpainia batzuentzako eszenografia elementuak eraikitzeko tailer bat izan zuten, euren txotxongiloekin ikuskizun bat plazaratzea erabaki zuten arte. Ohikoak ez ziren muntaiak sortzen jarraitu zuten, eta sormenezko antzerkian ikertzen, testu-antzerkitik aldenduz; aldi berean, ikusleekin lotura handiagoa lortzen saiatu ziren, ikuslearengana aktorearen figura hurbiltzeko moduak bilatuz.

1986an, Matarile Teatro konpainia galiziarra sortu zuten Santiago de Compostelan, eta, ordutik, hizkuntza eszeniko mota ezberdinekin esperimentatu dute, besteak beste, antzerkia, dantza, performancea edo zirkua.

1993 eta 2008 artean, Galán Antzokia zabalik izan zuten, Galizian antzerki eta dantza garaikideak programatzeko eta zabaltzeko espazio gisa. Antzoki hori arte eszenikoentzako erreferente garrantzitsua bihurtu zen eskualdean; izan ere, dantza garaikidea modu egonkorrean programatu zuen lehena izan zen.

2017. urtean, saLa Montiel sortu zuten, sortzaile berrientzako aldi baterako erakustoki bat, eta aurrekontuetatik eta araudi ofizialetatik independentea izatea izan zuen ezaugarri, sormen eta arte askatasun handiagoa ahalbidetuta.

2019an, Madrilgo Erkidegoko Udazkeneko Jaialdiaren 37. edizioak Matarile Teatro omendu zuen, beste konpainia batzuen artean, Espainiako abangoardia eszenikoan hiru hamarkada baino gehiago lan egiteagatik, eta konpainiaren atzera begirako bat programatu zuen *Daimon y la jodida logística, Los limones, la nieve y todo lo resto eta* *Teatro Invisible* lanekin.

Bere ibilbidean zehar, nekez sailka daitezkeen dozenaka ikuskizun taularatu ditu Vallések Matarile Teatrorekin, eta sari eta aipamen asko jaso dituzte Espainiako eta Europako hainbat lekutan.

Matarile Teatrorekin egindako lanez gain, beste batzuk ere egin ditu konpainia horretatik kanpo.  2007an Teatro de la Abadíarentzat *Me olvidaré de todos vosotros* sortu eta zuzendu zuen. Dantza konpainiaren dramaturgia zuzendu edo hartaz arduratu da, Carmen Werner Vallejorekin batera, hiru ikuskizunetan: *Fine Romance* (2001), *Matar el nueve* (2005) eta *Sin pena y sin Gloria* (2012). *Illa Reunió*-ren zuzendari eta sortzaile izan zen Centro Dramático Gallegorako (CDG) (2006). 2010ean Galiziako Auditoriumerako *La voz humana* operaren zuzendaritzaz eta dramaturgiaz arduratu zen. 2011n, Vallesek Centro Dramático Gallego (CDG) eta Radio Galega erakundeekin kolaboratu zuen, Irrati Antzerkiaren V. Diario Cultural Sariko lan finalisten dramatizazioa zuzenduz. 2017an, *El fin de las cosas* lana estreinatu zuten, Eva Guerrerok sortu eta zuzendutako dantza garaikideko pieza, eta Vallések Ojo exterior gisa hartu zuen parte.

2023ko maiatzean, harreman profesionala hasi zuenetik lehen aldiz, Vallesek Matarile Teatroren ikuskizun bat aurkeztu zuen Baltasar Patiño kredituetan egon barik, *FRÁXIL handle with care*. Zuzendu zuen hurrengo pieza 2009tik berarekin lan egin zuen Nuria Sotelo sortzaile eta dantzariaren *Sobre o destravío ou a arte de perderse* lana izan zen. Ikuskizuna ohikoak ez ziren lekuetarako pentsatuta zegoen, eta espazioaren eta hortik harago doanaren garrantzia ikertu zuen. Cangas de Morrazoko Xosé Manuel Pazos Varela udal auditorioko erakusketa aretoan estreinatu zen, 2024ko Cangaseko Nazioarteko Antzerki Komiko eta Festibalaren Mostran (MITCFC).

2024ko Arte Ederretako Merituaren Urrezko Domina jaso zuen.
* 2001ean Eszena Zuzendarientzako IV. Antzerki Lehiaketa Nazionalaren Zuzendaritza Onenaren bigarren Saria.
* 2003an Eszena Zuzendarientzako VI. Antzerki Lehiaketa Nazionalaren Zuzendaritza Onenaren bigarren Saria.
* 2005ean *Historia Natural* Valladolideko Kaleko Antzerki eta Arteen XI. Nazioarteko Jaialdiko (TAC) Ikuskizun Berritzaileenaren Saria irabazi zuen. Ikuskizun Onenaren Publikoaren Saria ere lortu zuen Galiziako Feira do Teatron.
* 2009an Parisko Don Quijote jaialdiko ikuskizun onenaren Publikoaren Saria jaso zuen, *Animales artifiziales* lanarekin''*
* 2015ean Valladolideko Kaleko Antzerki eta Arteen XI. Nazioarteko Jaialdiko (TAC) Ikuskizun Berritzaileenaren Saria irabazi zuen *Hombres Bisagra* lanarekin.**
* 2019an Max sarietan eszena zuzendari onenaren sarirako izendatu zuten, *Circo de pulgas'' lanarekin. Izendapen horrekin, sari horietan finalista izan zen lehen zuzendari galiziarra izan zen.
* 2024an Arte Ederretako Merituaren Urrezko Domina

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Matarile Teatroren webgune ofiziala.