Martxoaren 7

**Martxoaren 7**a gregoriotar egutegiaren urteko hirurogeita seigarren eguna da, 67.a bisurteetan. 299 egun falta dira urtea amaitzeko.

## Gertaerak 
### Euskal Herria 
* 2006 &ndash; Noaineko aireportura zihoan abioi bat Iruñeatik gertu erori zen, bi hildako eraginez.
* 2008 &ndash; ETAk Isaias Carrasco zinegotzi sozialista hil zuen Arrasaten.
* 2011 &ndash; Espainiako Gobernuak hala erabakita, Espainia eta Hego Euskal Herriko autobide eta autobia guztietako ibilgailuen gehienezko abiadura muga orduko 110 kilometrora jaitsi zen.

### Mundua 
* 1138 &ndash; Konrado III.a Alemaniakoa hautatu zuten Alemaniako errege Koblentzan, Theodwin aita-santuaren ordezkariaren aurrean. 
* 2021 &ndash; Ekuatore Ginearen Bata hiriburuan gertatutako lau eztandek gutxienez 108 pertsona hil eta 615 zauritu utzi zituen.

## Arte eta kultura 
### Euskal Herria 
### Mundua 
* 2010 &ndash; *The Hurt Locker* filmak sei Oscar jaso zituen aurtengo ekitaldian.

## Zientzia eta teknologia 
### Euskal Herria 
### Mundua 
## Kirolak 
### Euskal Herria 
### Mundua 
* 1891ko Home Nations Txapelketa: Eskozia izan zen txapelduna partida guztiak irabaziz.

## Jaiotzak 
### Euskal Herria 
* 1875 &ndash; Maurice Ravel, ziburutar musikagilea (h. 1937).
* 1890 - Baldomero Barón Rada, nafar idazle, poeta eta kazetaria (h. 1985).
* 1891 &ndash; Felix Mendizabal, euskal atleta (h. 1959).
* 1892 &ndash; Felisa Mary, euskal aktorea (h. 1956).
* 1910 &ndash; Jesus Abrego, *Abrego I.a*, *Arroizko magoa*, nafar erremontelaria (h. 1997).
* 1927 &ndash; José Larrañaga, gipuzkoar politikaria (h. 1984).
* 1930 &ndash; Artemio Zarco, euskal abokatu, idazle eta zutabegilea (h. 2012).
* 1935 &ndash;
** Jesus Mari Elejalde, arabar apaiza eta euskal idazlea (h. 2020).
** Xabier Sánchez Erauskin, arabar kazetaria.
* 1936 &ndash;
** Carlos Corcuera, gipuzkoar politikaria.
** Antonio Mercero, gipuzkoar zinema zuzendari eta gidoigilea (h. 2018).
* 1939 &ndash; Javier Sampedro, arabar enpresaburu eta politikaria (h. 2000).
* 1949 &ndash; Jose Miguel Beñaran, *Argala*, bizkaitar ETAkide eta buruzagi historikoa (h. 1978).
* 1956 &ndash; Lourdes Arrieta**,**  Arrieta metodoaren gipuzkoar asmatzailea.
* 1955 &ndash; Alberto Martín, bizkaitar futbolaria (h. 2022).
* 1957 &ndash; Santiago Segurola, bizkaitar kazetaria.
* 1965 &ndash; Ricardo Aldabe, nafar igerilari ohia.
* 1966 &ndash; Santi Francés, bizkaitar futbolari ohia.
* 1971 &ndash; Aitor Ruiz de Egino, gipuzkoar artista.
* 1988 &ndash; Fariba Sheikhan, bizkaitar aktorea.
* 1989 &ndash; Roberto Torres Morales, nafar futbolaria.
* 1991 &ndash; Julen Etxabeguren, euskal futbolaria, Madrilen.
* 1992 &ndash;
** Yulema Corres, arabar futbolaria.
** Iñigo Eguaras, nafar futbolaria.
* 1993 &ndash; Asier Unanue, gipuzkoar txirrindulari ohia.
* 1995 &ndash; Beatriz Arregi, bizkaitar futbolari ohi eta arbitroa.
* 1998 &ndash; Antonio Otegi, nafar futbolaria.
* 2006 &ndash; Joan Oleaga, gipuzkoar futbolaria.

### Mundua 
* 189 &ndash; Geta, erromatar enperadorea (h. 211).
* 1481 &ndash; Baldassare Peruzzi, Pizkundeko italiar margolari eta arkitektoa (h. 1536).
* 1468 &#x2013; Magdalena Saxoniakoa, Saxoniako printzesa (h. 1534)
* 1671 &ndash; Robert Roy MacGregor, eskoziar folkloreko heroi ezaguna (h. 1734).
* 1678 &ndash; Filippo Juvarra, italiar arkitektoa (h. 1735).
* 1693 &ndash; Klemente XIII.a, aita santua (h. 1769).
* 1727 &ndash; André Morellet, frantziar ekonomialaria, idazlea eta entziklopedista (h. 1819).
* 1765 &ndash; Joseph-Nicéphore Niepce, frantziar fisikari eta kimikaria (h. 1833).
* 1772 &ndash; Maria Guadalupe Moncada, mexikar margolaria (h. 1840).
* 1780 &ndash; Alexandre Deschapelles, frantziar xakelaria, 1800-1820 arteko txapeldun ez ofiziala (h. 1847).
* 1785 &ndash; Alessandro Manzoni, italiar idazlea (h. 1873).
* 1788 &ndash; Antoine César Becquerel, frantziar fisikaria (h. 1878).
* 1792 &ndash; John Herschel, ingeles matematikari, astronomo eta kimikaria (h. 1871).
* 1802 &ndash; Edwin Landseer, ingeles margolari eta eskultorea (h. 1873).
* 1805 &ndash; Juana de Vega, aliziar idazlea eta ekintzaile liberala (h. 1872).
* 1837 &ndash; Henry Draper, estatubatuar astronomoa (h. 1882).
* 1839 &ndash; Adolf Dygasiński, poloniar eleberrigilea, liburuzaina, naturalista eta pedagogoa (h. 1902).
* 1841 &ndash; Victor Stempf, alemaniar euskalaria (h. 1909).
* 1843 &ndash; Joseph James Cheeseman, Liberiako presidentea (h. 1896).
* 1844 &ndash;
** Anthony Comstock, eskuin muturreko estatubatuar aktibista puritanoa (h. 1915).
** Gabriel Monod, frantziar historialaria (h. 1912).
* 1846 &ndash; Whitcomb Judson, estatubatuar makina saltzaile, ingeniari mekanikoa eta asmatzailea, kremailera modernoaren sortzailea (h. 1909).
* 1850 &ndash; Tomáš Masaryk, txekoslovakiar politikaria eta presidentea (h. 1937).
* 1857 &ndash; Julius Wagner-Jauregg, austriar medikua (h. 1940).
* 1866 &ndash; Mary Cynthia Dickerson, estatubatuar herpetologoa, Historia Naturaleko Museo Amerikarrean lehen herpetologia arduraduna (h. 1923).
* 1870 &ndash; Ernst Leonard Lindelöf, finlandiar matematikaria (h. 1946).
* 1872 &ndash; Piet Mondrian, herbehereetar margolaria (h. 1944).
* 1876 &ndash; Edgar Evans, Robert Falcon Scotten laguntzailetako bat 1911-1912an Hegobururako zoritxarrez amaitu zen espedizioan (h. 1912).
* 1878 &ndash; Boris Kustodiev, errusiar margolaria (h. 1927).
* 1889 &ndash; Rafael de Penagos, espainiar marrazkilari eta margolaria (h. 1954).
* 1899 &ndash; Willem Jacob Luyten, herbehereetar-estatubatuar astronomoa (h. 1994).
* 1900 &ndash; Herbert Blumer, estatubatuar soziologoa (h. 1987).
* 1901 &#x2013; Maryse Hilsz, frantziar hegazkinlaria (h.1946 )
* 1904 &ndash; Reinhard Heydrich, Alemania Naziko militarra, Holokaustoaren arkitekto nagusietako bat (h. 1942).
* 1908 &ndash; Anna Magnani, italiar aktorea (h. 1973).
* 1909 &ndash;
** André Abegglen, suitzar futbolaria (h. 1944).
** Léo Malet, frantziar idazlea (h. 1996).
* 1913 -- Masako Katsura, billar jokalaria (h. 1995)
* 1915 &ndash; Jacques Chaban-Delmas, Frantziako lehen ministroa (h. 2000).
* 1917 &ndash;
** Betty Snyder Holberton, ENIAC helburu orokorreko lehen konputagailu digitalaren sei programatzaileetako bat (h. 2001).
** Tomasa Cuevas Espainiako militante komunista eta antifrankista (h. 2007)
* 1921 &ndash; Alejandro Otero, venezuelar pintore eta eskultorea, arte zinetikoaren aitzindaria Venezuelan (h. 1990).
* 1922 &ndash; Olga Ladyzhenskaya, sobietar matematikaria (h. 2004).
* 1923 &ndash; Vladimír Zábrodský, txekoslovakiar izotz hockey jokalaria eta tenislaria (h. 2020).
* 1924 &ndash;
** Kōbō Abe, japoniar eleberrigile eta antzerkigilea (h. 1993).
** Widad Hamdi, egiptoar aktorea, 600 pelikula baino gehiagotan protagonista izandakoa (h. 1994).
** Eduardo Paolozzi, eskoziar eskultorea, Pop-art delakoaren aitzindarietako bat (h. 2005).
* 1925 &ndash; João Evangelista Martins Terra, brasildar apezpiku katolikoa (h. 2022).
* 1926 &ndash;
** Gonzalo Cerezo Barredo, asturiar kazetaria, poltikaria eta idazlea (h. 2020).
** Frank Otegui, AEBetako Marineen Gorputzean aritu zen eusko-estatubatuarra (h. 2008).
* 1928 &ndash; Arthur Dion Hanna, Bahametako gobernadore orokorra (h. 2021).
* 1930 &ndash;
** Antony Armstrong-Jones, lehen Snowdoneko Kondea, britainiar argazkilari eta zinemagilea, Margarita printzesaren senarra (h. 2017).
** Stanley Lloyd Miller, estatubatuar kimikaria (h. 2007).
* 1931 &ndash; Mady Mesplé, frantziar opera-abeslaria, sopranoa (h. 2020).
* 1932 &ndash; Momoko Kōchi, japoniar aktorea (h. 1998).
* 1933 &ndash; Sumitra Sen, indiar abeslaria (h. 2023).
* 1934 &ndash; Willard Scott, estatubatuar aktore, umorista eta pailazoa (h. 2021).
* 1936 &ndash;
** Loren Acton, estatubatuar fisikari, astronauta eta irakaslea.
** Georges Perec, frantziar idazlea (h. 1982).
* 1938 &ndash;
** David Baltimore, estatubatuar biologoa, 1975eko Medikuntzako Nobel Saria (h. 2025).
** Albert Fert, frantziar fisikaria, 2007ko Fisikako Nobel Saria.
* 1940 &ndash;
** Rudi Dutschke, alemaniar soziologo eta ekintzaile ezkertiarra (h. 1979).
** Hannah Wilke, estatubatuar margolari, eskultore, argazkilari, bideoartista, performancelaria eta irakaslea (h. 1993).
* 1943 &ndash;
** Bob Avakian, estatubatuar politikaria, Ameriketako Estatu Batuetako Alderdi Komunista Iraultzaileko presidentea.
** Carolyn Carlson, estatubatuar koreografo eta dantzaria.
** Elisa Serna, espainiar kantautorea, protesta abestiak egiten zituena (h. 2018).
* 1944 &ndash; Michael Rosbash, estatubatuar genetikalari eta kronobiologoa, 2017ko Medikuntzako Nobel Saria.
* 1945 &ndash;
** Gerta Keller, estatubatuar paleontologoa.
** Arthur Lee, estatubatuar abeslaria, *Love* taldeko kidea (h. 2006).
* 1946 &ndash; Daniel Goleman, estatubatuar psikologo eta idazlea, *Emotional Intelligence* liburuaren egilea.
* 1952 &ndash;
** William Boyd, eskoziar eleberri eta gidoigilea.
** Dominique Mamberti, frantziar kardinala.
* 1953 &ndash; Jean-Dominique Senard, automobilaren industria alorreko frantziar enpresaburua.
* 1956 &ndash; Carol Guzy, estatubatuar fotokazetaria.
* 1957 &ndash;
** Robert Harris, ingeles kazetari, idazle eta eleberrigilea.
** Mark Richards, australiar surflari ohia.
* 1958 &ndash; Rik Mayall, ingeles aktore, idazle eta umorista (h. 2014).
* 1959 &ndash; Tom Lehman, estatubatuar golfaria.
* 1960 &ndash;
** Ivan Lendl, txekoslovakiar-estatubatuar tenislari ohia, historiako hoberenetakoa.
** María Victoria Lareu, espainiar ikertzailea, unibertsitateko irakaslea eta Galiziako auzitegiko medikua.
** Kazuo Ozaki, japoniar futbolari ohia.
* 1961 &ndash; Sanae Takaichi, Japoniako lehen ministroa.
* 1962 &ndash; James Raphael Anaparambil, indiar apezpiku katolikoa.
* 1964 &ndash; Bret Easton Ellis, estatubatuar idazlea.
* 1967 &ndash;
** Muhsin Al-Ramli, irakiar idazle, poeta, hispanista eta itzultzailea, arabieraz eta gaztelaniaz idazten duena.
** Ai Yazawa, japoniar mangaka.
* 1969 &ndash; 
** Neelum Sharma, indiar telebista aurkezlea (h. 2019).
** Valeria Rossi, italiar egile abeslaria eta idazlea.
* 1970 &ndash; 
** Rachel Weisz, ingeles aktorea.
** Petra Mede,  Suediako telebistako umorista eta aurkezlea.
* 1972 &ndash; Nathalie Poza, espainiar antzezlea.
* 1973 &ndash; Álex O'Dogherty, espainiar aktore eta umorista.
* 1974 &ndash;
** Jenna Fischer, estatubatuar aktorea.
** Francisco Vázquez, espainiar saskibaloi jokalaria.
* 1977 &ndash; Ronan O'Gara, irlandar errugbilaria.
* 1980 &ndash; Laura Prepon, estatubatuar aktorea.
* 1983 &ndash; Greta Lee, estatubatuar aktorea eta modeloa.
* 1984 &ndash; Morena, maltar abeslaria.
* 1987 &ndash; Eleni Foureira, greziar pop abeslari eta diseinatzailea.
* 1988 &ndash; Valentina Shevchenko, perutar-kirgizistandar arte martzial mistoetako borrokalaria .
* 1989 &ndash; Diana Gómez, kataluniar aktorea.
* 1990 &ndash; Abigail eta Brittany Hensel, estatubatuar maistrak, biki siamdar bizefalikoak.
* 1991 &ndash; Quenten Martinus, curaçaotar futbolaria.
* 1992 &ndash; Bel Powley, ingeles aktorea.
** Lidia Redondo, espainiar gimnasta erritmiko, entrenatzaile eta epailea.
* 1996 &ndash;
** Giuliana Gavilán, aegentinar eskubaloi jokalaria.
** Manel Navarro, kataluniar abeslari, gitarra-jole eta konpositorea.
* 1997 &ndash; 
** Bad Gyal, kataluniar abeslaria.
** Alana Hebremaryam, bielorrusiar aktibista politikoa.
* 1998 &ndash; Amanda Gorman, estatubatuar poeta eta aktibista.

## Heriotzak 
### Euskal Herria 
* 1818 &ndash; Joaquin Martinez de Zuñiga, nafar elizgizon eta historialaria, Manilan (j. 1760).
* 1843 &ndash; Joseph Basterretxe, lapurtar politikaria (j. 1800).
* 1904 &ndash; Jean León Bastres, Belokeko monasterio beneditarren sortzailea (j. 1832).
* 1937 &ndash; Ignacio Díaz Olano, euskal herritar margolaria (j. 1860).
* 1939 &ndash; Federico Moyúa, bizkaitar politikaria, Bilboko alkatea (j. 1873).
* 1944 &ndash; Maria Soledad Moral Santa Cruz, bizkaitar arrain saltzaile, "sardinera", eta ekintzailea (j. 1882).
* 1951 &ndash; Bonifacio Iraizoz Untziti, nafar organo-jotzaile eta musikagilea (j. 1883).
* 1985 &ndash; Carlos Diaz Arkotxa, bizkaitar militarra eta Ertzaintzako buruzagia, ETAk eraila (j. 1932).
* 2004 &ndash; Maria Juana Gesalaga, gipuzkoar errepresaliatu politikoa izan zen Ravensbrückeko kontzentrazio-esparruan (j. 1907).
* 2008 &ndash; Isaías Carrasco, PSE-EEko gipuzkoar zinegotzia, ETAk eraila (j. 1966).
* 2011 &ndash; Jose Antonio Altuna Aizpurua, Usurbilgo alkatea.
* 2023 &ndash; José Ramón Iruskieta, bizkaitar futbolaria (j. 1939).
* 2025 &ndash; Inazio Araña, gipuzkoar errugbilari eta entrenatzailea (j. 1961).

### Mundua 
* K. a. 322 &ndash; Aristoteles, greziar filosofoa (j. K. a. 384).
* 161 &ndash; Antonino Pio, erromatar enperadorea (j. 86).
* 203an, kristau izateagatik hiltzera kondenatuak:
** Felizitas Kartagokoa, Santa Felizitas, martiri eta santu kristaua.
** Perpetua Kartagokoa, Santa Perpetua, martiri eta santu kristaua.
* 1111 &ndash; Bohemundo I.a Antiokiakoa, Tarantoko printzea eta Antiokiako printzea (j. c. 1054).
* 1274 &ndash; Tomas Akinokoa, filosofo, teologo eta santu kristaua (j. 1225 inguru).
* 1517 &ndash; María Aragoikoa, Portugalgo erregina (j. 1482).
* 1623 &ndash; Luís Mendes de Vasconcellos, Maltako Ordenako 55. Printze eta Maisu Handia (j. c. 1542).
* 1657 &ndash; Balthasar van der Ast, herbeheretar margolaria (j. 1593/1594).
* 1724 &ndash; Inozentzio XIII.a, aita santua, kargua hartu eta hiru urtera. (j. 1655).
* 1809 &ndash; Maria Bellido, Independentziaren gerrako jaendar heroia (j. 1755).
* 1834 &ndash; Manuel Freyre, espainiar militarra (j. 1765).
* 1875 &ndash; John Edward Gray, ingeles zoologo, naturalista eta mikologoa (j. 1800).
* 1891 &ndash; Fran Miklošič, esloveniar hizkuntzalaria (j. 1813).
* 1897 &ndash; Harriet Jacobs, estatubatuar abolizionista eta idazlea (j. 1813).
* 1903 &ndash; István Bittó, Hungariako lehen ministroa (j. 1822).
* 1908 &ndash; Manuel Curros Enríquez, galiziar idazlea (j. 1851).
* 1911 &ndash; Antonio Fogazzaro, italiar idazlea (j. 1842).
* 1921 &ndash; Aleksandr Dutov, errusiar militar kontrairaultzailea, Orenburgeko kosakoen buruzagia.
* 1925 &ndash; Georgi Lvov, errusiar estadista, Errusiako behin-behineko Gobernuaren burua (j. 1861).
* 1931 &ndash;
** Theo van Doesburg, herbeheretar margolari, olerkari eta arkitektoa (j. 1883).
** Akseli Gallen-Kallela, finlandiar margolaria (j. 1865).
* 1932 &ndash; Aristide Briand, frantziar politikaria, 1926ko Bakearen Nobel Saria (j. 1862).
* 1937 &ndash; Tomás Ó Criomhthain, irlandar idazlea (j. 1856).
* 1938 &ndash; Andreas Michalakopoulos, Greziako lehen ministroa (j. 1876).
* 1939 &ndash; Adelheid Popp, austriar kazetari eta politikaria, feminista eta sozialista (j. 1869).
* 1942 &ndash; Lucy Parsons, estatubatuar anarkista komunista eta langile buruzagi erradikala (j. 1853).
* 1945 &ndash; Albrecht Penck, alemaniar geografoa (j. 1858).
* 1948 &ndash; Ossi Oswalda, alemaniar antzezlea (j. 1899).
* 1950 &ndash; Ignacio Busca Sagastizabal, gipuzkoar organojotzaile eta musika erlijioso konposatzailea (j. 1868).
* 1951 &ndash; 
** Alice Maude Sorabji Pennell, indiar mediku eta idazlea (j. 1874).
** Ali Razmara, Irango lehen ministroa (j. 1901).
* 1954 &ndash; Otto Diels, alemaniar biokimikaria, 1950eko Kimikako Nobel Saria (j. 1876).
* 1957 &ndash; Wyndham Lewis, ingeles idazle, margolari eta kritikaria (j. 1882).
* 1959 &ndash;
** Ichirō Hatoyama, Japoniako lehen ministroa (j. 1883).
** Arthur Pigou, britainiar ekonomialaria, XX. mendearen lehen erdiko ekonomialaririk handienetakoa (j. 1877).
* 1965 &ndash; Louise Mountbatten, Suediako erregina ezkontidea (j. 1889).
* 1966 &ndash; Hayganuş Mark, armeniar idazlea, poeta, iritzi-kazetaria eta pertsona publikoa (j. 1885).
* 1968 &ndash; Lina Stern, erruso-sobietar zientzialaria, Genevako Unibertsitatean irakasle titulua jaso zuen lehen emakumea (j. 1878).
* 1972 &ndash; Otto Griebel, alemaniar margolaria (j. 1895).
* 1975 &ndash; Mikhail Mikhailovitx Bajtin, errusiar literatura-kritikaria (j. 1895).
* 1980 &ndash; Abílio Augusto Vaz das Neves, portugaldar apezpikua (j. 1894).
* 1982 &ndash; Ida Barney, estatubatuar astronomoa, 150.000 izarren neurketa astrometrikoak egin zituelako ezaguna (j. 1886).
* 1983 &ndash; Igor Markevitx, ukrainar musikagilea eta zuzendaria (j. 1912).
* 1984 &ndash; Helena Cortesina, dantzaria, kupletista,aktorea eta Espainiako lehen emakume zinema-zuzendarietako bat (j. 1903).
* 1986 &ndash; Luisa Esteso, espainiar aktore komikoa, vedette, kupletista eta enpresaburua (j. 1906).
* 1988 &ndash; Divine, Amerikako Estatu Batuetako aktore, LGTB ikonoa eta karaktere aldakorreko abeslaria (j. 1945).
* 1990 &ndash; Carl Alvar Wirtanen, estatubatuar astronomoa (j. 1910).
* 1995 &ndash; Paul-Émile Victor, frantziar esploratzailea eta etnologoa (j. 1907).
* 1997 &ndash; Edward Mills Purcell, estatubatuar fisikaria, 1952ko Fisikako Nobel Saria (j. 1912).
* 1998 &ndash; Leonie Rysanek, austriar sopranoa (j. 1926).
* 1999 &ndash;
** Else Granheim, norvegiar liburuzaina (j. 1926).
** Stanley Kubrick, estatubatuar zinema zuzendari, argazkigile, gidoilari eta ekoizlea, XX. mendeko zuzendari eraginkorrenetakoa (j. 1928).
* 2000 &ndash; Hirokazu Ninomiya, japoniar futbolaria (j. 1917).
* 2006 &ndash; Ali Farka Toure, maliar abeslari eta gitarra-jotzailea (j. 1939).
* 2008 &ndash; Luisa Isabel Álvarez de Toledo, espainiar aristokrata, idazle eta historialaria (j. 1936).
* 2012 &ndash; Félicien Marceau, frantziar antzerkigilea idazlea (j. 1913).
* 2017 &ndash; Hans Georg Dehmelt, alemaniar-estatubatuar fisikaria, 1989ko Fisikako Nobel Saria (j. 1922).
* 2018 &ndash; Reynaldo Benito Bignone, Argentinako diktaduraren *de facto*-ko presidentea eta gizateriaren kontrako krimen egilea (j. 1928).
* 2021 &ndash; 
** Andreana Družina, esloveniar eta jugoslaviar partisano, Jugoslaviako Herriaren Heroi izendatua (j. 1920).
** Olga Orman, herbeheretar idazle, poeta eta ipuin-kontalaria (j. 1943).
* 2022 &ndash; Muhammad Rafiq Tarar, Pakistango presidentea (j. 1929).
* 2023 &ndash; Patricia McCormick, estatubatuar jauzilaria (j. 1930).
* 2025 &ndash; David Vunagi, Salomon uharteetako gobernadore orokorra (j. 1950).

## Jaiak eta urteurrenak 
* Seaska egutegiko izendegia: Manex/Manez eta Uzuri.

## Kanpo estekak 
Martxoaren 6 | Urteko egutegi | Martxoaren 8