open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Santanderko badia

**Santanderko badia** () Espainiako Kantabria erkidego autonomoan dagoen badia bat da. 22,42&nbsp;km²-ko azalera, 9&nbsp;km-ko luzera eta 5&nbsp;km-ko zabalera du, honek Espainiako iparraldeko estuario handiena bilakatzen duelarik. Santander hiriak eta bere hiriguneak beregan duen eraginez, bere inguruan eskualde honetako biztanleriaren ia erdia kokatzen da. Badia hau Santander hiriburuak, Camargo, El Astillero, Marina de Cudeyo eta Ribamontán al Mar udalerriek inguratzen dute.

Badiaren sarreraren aurrean El Sardinero badia kokatzen da, bertan Mouro uhartea dagoelarik. Bere barneralderako sarrera Magdalena penintsula (honetan La Torre uhartea eta La Horadada uhartea kokatzen dira) eta El Puntal hareatzaren arteko itsas pasabide estu batetik burutu ohi da, hondartza eta dunez osaturiko barra luze batek badia barneko ur lasaiei babesa ematen die.

Azken mendeetan zehar badiaren jatorrizko itxurak aldaketa garrantzitsu gutzi jasan ditu. Honen hasierako hedaduraren %50-a betea izan dela uste da, larretarako helburuz paduraren azalera handi bat idortu, Santanderreko portua handitu eta industria, etxebizitza eta zerbitzu guneak sortu direlarik. Gaur egun ekologia balore handiko guneetan oso ekintza zehatzak burutzen ari dira, hauen bidez itsasaldien dinamikan berrintegratu asmoz.

700px|thumb|ezkerrera|Santanderko badiaren irudi panoramikoa.

## Kanpo estekak 
* Santanderko badiari buruzko webgunea
Belp

**Belp** Suitzako Bernako kantoiko udalerria da. 2009an 9.880 biztanle zituen udalerriak. Berna-Belp aireportutik oso hurbil kokatzen da.

## Ikus, gainera 
* Bernako aireportua

## Kanpo estekak 
* Belp, Webgune ofiziala 

ezkerrera|thumb|400px|Udalerriaren ikuspegia.
Kenworth

**Kenworth** Estatu Batuetako kamioi handi eta ertainak ekoizten dituen konpainia da. Zehatz-mehatz, Seattleko Washington udalerrian kokatzen da egoitza nagusia. Autobusak ere ekoizten ditu.

## Historia 
Kenworth George T. eta Louis Gerlinger-ek sortu zuten 1912. urtean Portlanden, Oregonen (AEB). Hasiera batean, Gerlinger Motor Car Works deituriko enpresak kamioiak salerosi besterik ez zuen egiten. Gerora, 6 zilindroko motor boteretsuak zituzten kamioi propioak ekoizten hasi zen. Gersix deituriko kamioia 1915ean aurkeztu zen eta ipar mendebaldeko mendietan erabili zen, batik bat, zuhaitz moztu berriak garraiatzeko.

1916an, Gerlinger Motor Car Company Seattlera joan zen. Bertan, Edgar K. Worthington enpresaria bizi zen eta Gerlinger-ek arreta erakarri zion. Louis Gerlingerrek enpresaren zati bat salmentan jarri zuenean Worthington, Frederic Kent-ekin batera, zati hura erosi zuen. Sei zilindrotako kamioiak eraikitzen jarraitu zuten.
Urte batzuk geroago, 1923an, Kentworth sortu zen Kent eta Worthington abizenak konbinatuz eta 60.000$eko kapitalaz. 1933 urtean, Kenworth gasolinako motorrak erabiltzetik diesel motakoak erabiltzera igaro zen AEBetako lehen kamioi ekoizlea bihurtu zen.
Kabinadun kamioiak merkaturatzen lehenengoetarikoak izan ziren.

## Modeloak 
AEBetan nahiko ezagunak dira T600, T800, W900 eta T2000 modeloak.

Tamaina ertaineko modeloak hauexek dira:
* T440 (Class 7/8)
* T370 (Class 7)
* T270 (Class 6)
* T170 (Class 5)

Tamaina handikoak, berriz, ondorengoak:
* K100/K100E/K136E
* K184
* L700 (orain Peterbilt 320)
* LCF

Eskola-garraiorako autobusak
* BU saila
* KHC saila
* K&W saila
* T&C saila

## Kanpo estekak
Eibarko udaletxea

**Eibarko udaletxea** Gipuzkoako Eibar udalerriko udala kokatzen den eraikina da. Untzaga plazan dago. Bertako balkoitik 1931ko apirilaren 14an Espainiako Bigarren Errepublikako bandera izango zena zintzilikatu zuten, honela gainontzeko beste hiriei aurrea hartuz.

## Historia 
*Konzejokua* udaletxe zaharraren egoera txarrak herritarren kexa ugari eragin zituen eta 1870 urtean Felix Gisasola alkateak eraikin berria altxatzearren beharra azaldu zuen. 1899 urtean Ramon Kortazar arkitekto donostiarraren diseinua hartu zuten eta Antonio Iturrioz alkateak ezarri zuen lehenengo harria. Udaletxe berria 1901eko irailaren 14an inauguratu zen. Inaugurazio egunean Eibarren egiten ziren produktuen (batez ere armen) erakusketa antolatu zen, eta ekitaldi ofizialaren ostean, bazkari handi bat eta esku-dantza egin zituzten.

Hormigoizko eraikina zen, material horrekin Gipuzkoan egindako lehenetariko eraikina. Aurreko udaletxearen bikoitza zen tamainuz eta euskal udaletxe tradizionalari pizkundeko jauregi italiarren kutsua eman zion. Hain handia izanik udaletxe zaharraz gain ondoan zegoen "Errege Etxea" (*Casa Real*) ere eraitsi egin zuten eta Ego ibaia bera ere estali behar izan zen.

Espainiar Estatuan errepublikaren bandera ezarri zen lehenengo hiria izan zen Eibar. 1931ko apirilaren 14ko goizeko seiretan ezarri zuten udaletxeko balkoian. Gerra Zibilean iparraldeko frontea udaletxearen aurrean egon zen 1936-37 arteko udazken-neguan eta oraindik udaletxearen aurrealdeko horman ikus daitezke bonbaketen metrailak eragindako talkak.

Hasiera hartan "U" itxurako oinplanoa zuen baina 1961 urtean eraikin berria ezarri zen erdian patio itxia sortuz. 1975etik aurrera erakusketak egiteko erabiltzen da patioa. 2001 urtean erabat berriztu zuten barnealdea eta kanpoaldea kolore biziez margotu zuten. 2003an inauguratu zuten berriz.

## Ezaugarriak 
Oinplano errektangularra duen eraikin neoklasikoa da. 43,80 metrotako luzera du, 33,30 metrotako zabalera eta 15 metrotako altuera. Behe solairuak arkupe luze bat da simetrikoa eta bost zatitan banatzen dena. Guztira bederatzi arku ditu eta erdikoa da aipagarriena, zutabe sendoak eta sabaian triagelu formako frontoia baitu. Frontoi honetan kokatzen da erlojua. Arkupearen gainean bi solairu daude.

## Ondasun nabarmenak 

Irudi:Eibar ayuntamiento 1.JPG|Aurrealdea.
Irudi:77 aniversario 2 república eibar1.JPG|Ataria.
Irudi:77 aniversario 2 república eibar3.JPG|Errepublikaren Bandera.
Irudi:Eibar - Ayuntamiento 07.jpg|Arkuak.
Irudi:Eibar - Ayuntamiento 04.jpg|Ipar-mendebaldeko ertza.
Irudi:Eibar - Ayuntamiento 02.jpg|Udaletxea gauez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Goiaingeru

thumb|250px
**Goiaingeru** edo **arkanjelu** (, literalki *aingeru nagusia*) bat goi mailako aingeru bat da. Goiaingeruak hainbat erlijiotan aurki daitezke, edo mitologikoki antza duten izakiak, baina goiaingeru hitza erlijio Abrahamikoei lotuta dago, hau da, Judaismo, Kristautasun eta Islamarekin.

Mikel eta Gabriel judu, musulman eta kristau gehienek onartzen dituzte. Tobiasen liburua (Katoliko zein Ortodoxoek Biblian onartua baina Protestanteen arabera aprokrifoa) Rafael ere aipatzen du, goiaingeru gisa. Mikel, Gabriel eta Rafael Erromako Eliza Katolikoak ospatzen ditu irailaren 29an (1921etik 1969ra martxoaren 24a Gabrielentzat eta urriaren 24a Rafaelentzat), eta Ekialdeko Eliza Ortodoxoak azaroaren 8an ospatzen da (egutegi juliarraren arabera, azaroaren 21a litzateke gregoriar egutegian). Islameko Gabriel, Mikel, Israfil eta Azrael goiaingeruek berezko izena dute. Juduen literatura, Enochen Liburuan Metatron agertzen da goiaingeru gisa, "aingeru gorena" izenarekin, nahiz eta fedearen adar guztietan ez den onartzen. Zoroastrismoan testuek diote Ahura Mazdak sei Amesha Spenta handi dituela.

Goian aipatutako fede batzuetan guztira 7 goiaingeruren existentzia aipatzen da, baina zeintzuk diren aldakorrak dira, iturriaren arabera. Rafael, Gabriel eta Mikel beti aipatzen dituzte, besteak aldatuz. Gehienek Uriel izena ere sartzen dute, Esdrasen Liburuaren 2. atalean agertzen dena.

## Kanpo estekak
Kerubin

thumb|Kerubin tetramorfo bat, Ekialdeko Ortodoxoen ikonografian.

**Kerubin** bat kristau-angelologian aingeru-mota bat da.  (כְּרוּב, pl. כְּרוּבִים). Kerubin hitza hebreerazko *querub* hitzetik dator, eta «zezen», «hurrenak» edo «bigarrenak» esan nahi dezake, serafinak buru dituen aingeru-koruari erreferentzia eginez. Aingeruen bederatzi taldeetako bigarrena osatzen duten kideetako bakoitza. Itun Zaharraren arabera Jainkoaren aulkia profanazioetatik gordetzeko eginkizuna zuten.

Zaindarien ezaugarria dute, eta, aldi berean, «zalgurdia»rena. Ezekiel 1: 9an, kerubinei buruz esaten da «hegoak bata bestearekin elkartzen zirela», eta, beraz, talde homogeneo baten irudia ematen da, «karroza zerutiar» moduko bat osatuz.

Ohikoa da artean erabiltzen diren *puttiekin* nahastea edo lotzea, hegoak dituen haur baten forman; hala ere, izaera sekularreko izakiak dira, ez biblikoak.

Azkar mugitzen dira: «izakiak tximistak balira bezala joaten eta itzultzen ziren» (Ez 1:14). Apokalipsiaren arabera, bere abiadura tximistarena bezalakoa da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Angelologia
* Aingeru
* Goiaingeru

## Kanpo estekak
CO

**CO, Co, co,** edo **.co** letra konbinazioak hainbat esanahi ditu:

* Kolonbiaren nazioarteko kodeetako bat
*** .co, Kolonbiaren internet domeinua
* Kolorado AEBetako estatuaren posta laburdura
* Como Italiako probintziaren laburdura
* Kordobako probintziaren ISO 3166-2:ES kodea
* Korsikeraren ISO 639-1 kodea
* Continental Airlines konpainiaren IATA kodea
* CO, karbono monoxidoaren formula kimikoa
* Co, kobaltoaren ikur kimikoa

## Kanpo estekak
Primus inter pares

***Primus inter pares*** hizkuntza askotan erabiltzen den formula juridiko-politikoa da, latinez emana eta euskaraz literalki **lehena parekideen artean** esan nahi duena. Printzerri (estatu) bateko gobernu edo buruzagitza mota bat adierazten du, non buruzagi batek, bere meritu edo ezaugarri nabarmenengatik eta besteen onespenez, agintea hartzen baitu; jatorriz edo karguz, hala ere, herrialde edo erakundeko beste pertsonaia nagusien parekoa da, eta haien aurrean erantzuten du bere ekintzengatik.

Antzinako Erroman du jatorria, Julio Zesar kontsula hala zen hasiera batean, senatuak denbora baterako agintari izateko aukeratua. Aldiz, Oktavianotik aurrera, hori bukatzen hasi zen, *primus inter pares* izatetik enperadoreek *augustus* titulua hartu zuten, senatuaren gainetik kokatzen zituen izendapena, nahiz eta artean formalki senatuaren oniritzia bilatzen zuten. Enperadorea jite jainkotiarra hartzen joan zen. Behe Inperioan, enperadorearen jainkotiartasuna nagusitu zen.

Erdi Aroan, *primus inter pares* oso hedatutako printzipioa zen Europako herrien egitura politikoan, hala nola Nafarroan edo Eskozian, harik eta Behe Erdi Aroan eta, bereziki, Elizaren eta Egoitza Santuaren babesaz, erregearen botere absolutuaren ideia nagusitzen hasi zen arte: *Dei gratia Rex* titulua izaten zuen. Egun ere herrialde askotako gobernu eta erakundeetan erabiltzen da. Adibidez, erakunde bateko kideen artean, bozeramaile moduan zaharrena aukeratzen denean, *primus inter pares* aukeraketa modua erabili dela esan daiteke.

## Kanpo estekak
Greba orokor

thumb|2012ko greba orokor baten aldeko aldarria, LAB sindikatuak egina.
thumb|Greba orokorrera deitzen duen egunkaria.
**Greba orokor**ra lan-jarduera eta sektore ekonomiko guztietan egiten den greba eta protesta bat da, ia beti egun bakar batean zehar, gehienetan gobernuak berak hartutako erabaki ekonomiko zehatzen aurka (hala nola, prezioen igoerak, soldaten jaitsiera eta lan erreformak) edo gizarte osoak krisi ekonomikoak direla eta pairatzen dituen ondorio larrien aurka (langabezia masiboa eta pobrezia, esaterako). Arrazoi politiko hutsengatik eta agintean dagoen gobernuaren aurka deitua ere izan daiteke, Euskal Herrian Espainiako gobernuen politiken aurka maiz deitutako greba orokorrak, adibidez. Lan uzteaz gainera, greba orokorreko egunak borroka egunak ere izaten dira: langileek manifestazioak eta bestelako protesta-ekintzak egiten dituzte.

## Historia 
Lehenik eta behin, greba arma-politikotzat teorizatu zuen pertsona William Benbow izan zen, 1832ko *Gran National Holiday* obran.

thumb|Grebarako deialdia, Bartzelonako egunkari batean.
XIX. mendearen amaieran, langile mugimendu internazionalak greba defendatu zuten, helburu industrial eta politikoekin.

Europan, XIX. mendean, grebak eskubide politikoak (sufragio unibertsala) edo sozialak lortzeko instrumentutzat erabili zen. Ezker politikoaren barnean, greba orokorra, iraultza soziala hasiko zuen pausoa zen; horrek Estatua paralizatu eta langilearen esku-hartzea hasten baitzuen. Georges Sorel izan zen greba orokorraren teoriko nagusia, horrek solidaritatea, klase kontzientzia eta espiritu iraultzailea sendotzeko balio duela esanez.

Industria Iraultzaren lehen bi mendeetan, hala ere, greba orokorra zigortuta egon zen eta ez zen izan sozialdemokraziaren zabalpenera arte (XX. mendearen hasieran), eskubide gisa aitortu zen unea.

## Kanpo estekak
Raymond Kendall

**Raymond Edward Kendall** (Canterbury, Ingalaterra, 1933ko urriaren 5 -) Interpoleko idazkari nagusia izan zen 1985etik 2000 arte. Euskal Herriko egoera politikoari buruzko 2010eko Bruselako Adierazpenaren sinatzaileetakoa da.

## Biografia 
Armadako bere zerbitzuak 1951n hasi zituen Royal Air Forcen; geroago Malaysia independentea bihurtu zen herrialdean ibili zen 1953 arte. Goi mailako ikasketei ekiteko kontzentratuta, 1953 eta 1956 artean Oxfordeko Unibertsitatean ibili zen eta bai hizkuntza modernoetan bai bertako *Master of Arts* deitutakoan graduatu zen. Armadara bueltatuta 1956tik 1962ra Ugandan lan egin zuen. Urte horretan Scotland Yard Berriaren Metropolitar Polizia Zerbitzuan sartu zen. Batez ere *Special Branch* edo "Adar Berezian" aritu zen eta *Deputy Assistant Commissioner* izeneko goi ardura izatera heldu zen. Erakunde britainiarrean 1986ko martxoa arte aritu zen.

Horrekin batera 1971n Interpolera pasatu zen eta Drogen gaineko zuzendari laguntzailea izan zen 1975 arte. Lau urte geroago zuzendari kargua erdietsi zuen "Intelijentzia kriminal" delako atalean. Hiru agintalditan erakunde osoaren idazkari nagusia izan zen. 1985eko urrian aukeratu zuten lehen aldiz Washington Hirian (AEB) burututako 54. Batzar orokorrean; 1990eko urrian (59. Batzar orokorra, Ottawa, Kanada) eta 1995eko urrian (64.a, Beijing, Txina) berraukeratu zuten.Orain Interpoleko Ohorezko Idazkari orokorra da. 2001eko abuztuan Europar Batasunaren Iruzurraren Kontrako Komite Behatzaileko presidente ere izendatu zuten.

## Saritua 
Estatu batzuetako polizia zerbitzu edota ministerioek **Kendalli** dominak eta ohorezko izendapenak eman dizkiote: AEB, Bulgaria, Erresuma Batua (Queen's Police Medal), Errusia, Espainia, Finlandia, Frantzia (Ohorezko Legioaren Zalduna), Peru, Txile eta Ukrainan.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Interpol
* Bruselako Adierazpena

## Kanpo loturak 
*  Kendallen biografia Interpolen webgunean.
Pafnuti Txebyxev

**Pafnuti Lvovitx Txebyxev** (Okatovo, Kaluga, 1821eko maiatzaren 16a - San Petersburgo, 1894ko abenduaren 8a) errusiar matematikari bat izan zen, ezaguna probabilitate teorian egin zituen ekarpenengatik, hala nola Txebixeven desberdintza.

## Bizitza 
Bederatzi anai arreba zituen familia baten baitan jaioa, hasieran etxean bertan hezia izan zen. Gurasoek karrera militarra egitea nahi izan zuten ere, azkenean akats fisiko batengatik ideia baztertu behar izan zuten. Familia Moskura aldatu eta bertako unibertsitatean hasi zen matematika ikasten, txikitatik erakutsi zuen joerari jarraiki. Doktoregoa San Petersburgoko Unibertsitatean lortu eta bertan eman zituen hainbat urte irakaskuntzan eta ikerketan. Zientzia akademia eta elkarte anizteko kide ere izan zen.

## Erreferentziak
Tomás Urzainki

**Tomás Urzainki Mina** (Iruñea, 1949ko azaroaren 17a - ) abokatu, idazle eta historialari nafarra da. Eusko Ikaskuntzako lehendakariorde izan da 1987tik 1995era bitartean. Nabarralde kultura-elkarteko lehendakaria izan da 2001eko sorreratik 2006ra bitartean. Hitzaldi ugari eman ditu, batez ere Nafarroako Erresumaren historia eta zuzenbideari buruz.

Urzainkiren esanetan, Euskal Herria estatu bat izan da, Nafarroa izenekoa. Espainiak eta Frantziak, berriz, 1200eko, 1512ko eta 1620ko konkista genozidak ukatzen dituzte, borondatezko entregak izan balira bezala.

2015eko Nafarroako Parlamenturako hauteskundeetan aurreko urtean sortutako Libertate Nafarra alderdiko hautagaietako bat izan zen. 2015eko Espainiako hauteskunde orokorretan ere alderdi berdinarekin eta Nafarroako Hautes Barrutia ordezkatzeko hautagai aurkeztu zen.

## Idazlanak 
* *Soberanía o subordinación*, Pamiela (2005).
* *Navarra, estado europeo*, Pamiela (2004).
* *Navarra, sin fronteras impuestas*, Pamiela (2002).
* *La Navarra marítima*, Pamiela (1998).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Tomas Urzainkiren web gune pertsonala
Magdalena penintsula

**Magdalena penintsula**, edota **Magdalenako Errege Lekua** (gaztelaniaz *Real Sitio de La Magdalena*) Espainiako Kantabria erkidego autonomoko Santander hiriburuan dagoen penintsula bat da. 24,5 hektareako azalera du. Santander hiriak Alfontso XIII.a Espainiakoari egindako oparia izan zen, errege honek 1902 eta 1919 urte bitartean udako egoitza gisa erabili izan zuen. Gaur egun penintsula hau egun osoz irekita dagoen parke publikoa da.

Penintsula honetan Magdalenako jauregia eta La Magdalenako hondartza daude.

## Historia 
Penintsula hau Santander hiriko estrategia gunerik garrantzitsuena izan zen. bertatik Santanderko badia kontrolatu eta ondorioz hiria bera ere kontrolatzen baitzen. Horren froga gisa bertan topatutako I. mendea ondorengoko erromatar arkeologia aztarnak dira. Era berean, eta bere militar garrantzia dela eta, denbora luzez Espainiako Armadaren jabetza izen zen. Bertan La Cerdako bateria eta San Sebastián de Hano gaztelua eraiki ziren, hauek Santanderrek zituen kostaldeko defentsa sistemaren zati garrantzitsua osatzen zutelarik. 1812ko uztailean, Iberiar penintsulako Gerran zehar, espainiarren aliatuek ziren ingelesek Mouro uhartea bereganatu zuten, handik frantziarren esku zuden defentsak bonbardatu eta azken horiek bertatik kanporatzea lortu zuten.

1906an penintsulan honetan Espainiako kirol elkarte aintzindarietako bat den La Magdalena Tenis Errege Elkartea sortu zen.

Gerora, Magdalena penintsula hiriaren jabegora itzuli zen, bertako Udalak Alfontso XIII.a Espainikoak uda pasak burutu zitzan Magdalenako jauregia eraiki zuen, hau 1909 eta 1911 urtean gauzatutako herri dohaintza baten bidez lortu zelarik. Beranduago Menéndez Pelayo Nazioarteko Unibertsitatearen gaur egungo udako ikastaroen egoitza izatera iragan zen. La Magdalena hondartzatik hurbil dauden antzinako errege zalditegiak zaharberrituak eta egokituak izan ziren, unibertsitate honetako ikastaroetara doazen ikasleen bizileku direlarik.

Penintsula honetan La Magdalenako hondartza (Los Peligros hondatzatik gertu) eta Bikinien hondartza kokatzen dira, baita Félix Rodríguez de la Fuenteren monumentua, Vital Alsar kantabriar itsasgizonak Francisco de Orellanak Ozeano Barean burututako bidaia berregiteko erabilitako hiru karabelak (bertako Itsas Museoaren jabegoak), eta ahate, pinguino eta itsas txakurrak ikus daitezkeen zoo txiki bat ere badaude.

Antzina zuhaiztirik ez zuen, baina Alfontso XIII.a Espainiakoaren eskuetara igaro ondoren, errege honek bertan itsas pinuak landatu zitezen agindu zuen.

Urtero bertako zelaietan ekitaldi ezberdinak ospatu ohi dira, adibidez, Zaldi Lasterketa txapelketak edota Kantanbriako Haurren Eguna (uztaileko lehenbiziko igandean). Gainera, toki hau musika eta kirol ekitaldien lekuko izan ohi da.

## Iruditegia 

Irudi:zoomagdalena.jpg|Itsas txakurrak minizooan.
Irudi:Santander.Playa.Magdalena.jpg|Magdalena hondartza.
Irudi:Santander.Palacio.de.la.Magdalena.2.jpg|Magdalena jauregia.
Irudi:Santander - Caballerizas.jpg|Zalditegiak.

## Ikus gainera 
* Magdalenako jauregia
* El Sardinero
* Menéndez Pelayo Nazioarteko Unibertsitatea

## Kanpo estekak 
* Magdalena penintsula Santaderko Udal webgunean ikusgai
Albert Schweitzer

**Albert Schweitzer** (Kaysersberg, Alsazia-Lorrena, Alemaniar Inperioa, 1875eko urtarrilaren 14a - Lambarene, Moyen-Ogooué probintzia, Gabon, 1965ko irailaren 4a) filosofoa, medikua eta alemanezko idazlea izan zen. Sortzez alemaniarra, Lehen Mundu Gerraren amaieraz geroztik frantziar nazionalitatea izan zuen. 1952an Bakearen Nobel Saria jaso zuen.

## Lan nagusiak 
* *Jean-Sébastien Bach Le musicien-poète*, Leipzig: Breitkopf & Härtel, 1905
* *Zwischen Wasser und Urwald* Berna: Paul Haupt, 1921
* *The Decay and the Restoration of Civilization* (1923)
* *Das Christentum und die Weltreligionen* München: Beck, 1923
* *Civilization and Ethics* (1923)
* *Souvenirs de mon enfance*, Lausanne: éd. de la Concorde, 1926
* *The Primeval Forest* (1931)
* *Aus meinem Leben und Denken* Meiner Verl., Leipzig, 1931
* *Indian Thought and Its Development* (1935)
* *The Kingdom of God and Primitive Christianity*
* *Peace or Atomic War* (1958)
* *The Quest of the Historical Jesus; A Critical Study of its Progress from Reimarus to Wrede*
* *Geschichte der Leben Jesu Forschung* Tübingen: Mohr, 1984

## Kanpo estekak 
* Albert Schweitzer Johann Sebastian Bach-en "Praeludium Et Fuga in A Minor" (BWV 543) jotzen
* Albert Schweitzer Johann Sebastian Bach-en "Toccata Et Fuga in D Minor" (BWV 565) jotzen
Okomendia

**Okomendia**, **Montesanto** edo **Otzamendi** edo Montesanto Nafarroako mendebaldean dagoen mendia da, Lokizko mendilerroaren tontorrik altuena dena eta Lanako udalerriaren barruan dagoena.

## Abiapuntuak 
* Kontrastatik: Ordu 2ko igoera.
* Narkuetik: Ordu 2.
* Gastiaindik.

## Ikus, gainera 
* Nafarroako mendien zerrenda

## Kanpo estekak
Teknoegitura

Enpresa edo bestelako erakunde bateko antolakuntzan, **teknoegitura** erakundean, zuzenean edo zeharka, eragin nabarmena duten profesional teknikoen multzoa da. Besteak beste, zuzendaritzan eta aholkularitza karguetan dauden langileak biltzen ditu. Hierarkian kasu askotan aginte zuzena izaten ez badute, euren txosten eta iritziak erabakiorrak izan daitezke enpresaren jardunean. Terminoa John Kenneth Galbraith ekonomialariak asmatu zuen 1967 urtean "*The New Industrial State*" bere liburuan, langile horiek, enpresako jabeen kaltetan, enpresetan eskuratzen ari ziren botere handiari erreparatuz.

## Kanpo estekak
X eta Y teoriak

Kudeaketan, **X eta Y teoriak** enpresa eta beste erakundeetako kideen motibazio eta jokabideei buruzko aurkako teoriak dira, Douglas McGregor kudeaketa-adituak 1960ko hamarkadan plazaratutakoak eta erakundeetako antolakuntza eta zuzendaritza azaltzeko erabiltzen direnak. Funtsean, X teorian oinarritzen zuzendaritza estilo batean, langileek lana gorroto eta parte-hartzea eta erantzukizunak ekidin egingo dituztela uste da eta beraz, zuzendaritza agintezkoa eta antolakuntza hierakiazkoa izango da, langilea zorrotz kontrolatuz. Y teoriaren arabera, berriz, langileek lanerako eta erantzukizunak hartzeko motibazioa badute, eta ondorioz, zuzendaritzak agintea laxatu egin dezake, langileari ekimenak burutu eta erabakiak hartzeko ahalmena utziz.

## Kanpo estekak
Douglas McGregor

**Douglas McGregor** (1906 &ndash; 1964ko urriaren 1a) estatubatuar kudeaketa aditu bat izan zen, besteak beste Massachusetts Institute of Technology erakundeko zuzendaritza-eskolan irakasle gisa aritutakoa. Ezaguna da X eta Y teoriak plazaratzeagatik. X teoriaren arabera, langileak lana gogoko ez dutela iritzi eta agintezko antolakuntza zorrotza ezartzen da. Y teoriaren arabera, berriz, lana gizakiak berezko duen zerbait da eta bidea emanez gero, langileek ekimenez eta arduraz jokatzen dute.

## Lanak 
* *The Human Side of Enterprise*, 1960;
* *The Professional Manager*, 1967, hilondokoa;
* *New Concepts of Management* entsegua.
Maslow piramidea

thumb|300px|**Maslow piramidearen arabera**, gizakiaren beharren premiaren araberako sailkapenak giza jokabideari eragiten dio.

**Maslow piramidea** gizakiaren motibazioei buruzko teoria bat da, Abraham Maslow psikologoak 1943 urtean plazaratutakoa. Teoria honetan, gizakiaren beharrak eta desirak horiek betetzeko premiaren arabera sailkaturik daude: piramidearen oinarrian behar fisiologikoak daude, hala nola jatea eta edatea; horiek aseta, gizakiak babesa eta segurtasuna bilatzen ditu; ondoren gizarte atxikimenduaren motibazioa sortzen da, elkartzea eta partehartzea bilatuz; jarraian, gizartearen onespena eta azkenik, autoerrealizazioa bilatzen ditu, piramidearen gailurrean. Beharren mailakatze honek gizakien jokabidea azaltzen du hainbat arlotan. Enpresetan adibidez, Maslowek enpresaburuen jokabidea kritikatzen zuen, horiek langileen behar fisiologikoak asetzen bakarrik saiatzen baitziren, goi mailako beharrak kontuan hartu gabe. Horrela, enpresak aurrera egiteko langileari bere sormena eta ekimena garatzen lagundu behar zitzaiola baieztatzen zuen, langileen parte hartzea bultzatzen zuen antolakuntza baten bitartez.

## Kanpo estekak 
* Maslow piramidea, Gizapedian.
Victoria and Albert Museum

**Victoria and Albert Museum** (euskaraz *Viktoria eta Alberto museoa*, sarritan **V&A** hizkiekin laburtua) Ingalaterrako Londres hiriburuan dagoen museoa da. Kensington eta Chelsea barrutiaren barnean dagoen South Kensington eremuan kokatzen da, Zientzia Museoaren eta Historia Naturalaren Museoaren ondoan dago. 2003an **Europako urteko museoa** aukeratua izan zen.

Erakundeak beste museo bat ireki zuen Dundeen (Eskozia) 2018an: V&A Dundee diseinu museoa.

## Museoa 
thumb|220px|Sarrerako aretoa.
Apainketa arteei eta diseinuari buruzko munduko museo handienen artean kokatzen da, 4,5 milioi objetuz osaturiko bilduma finko bat duelarik. Viktoria I.a eta Alberto Printzearen omenezko izena darama, 1852an ireki zen, eta hainbat handitze eta eraldaketaren ondoren, gaur egun 51,000 m²-ko azalera eta 145 areto ditu.

## Bilduma 
* Eskulturak: Museoko 26 galeriatan aurkitzen dira eta alabastro, brontze, boli edo igeltsuzkoak dira. Bereziki adierazgarriak dira Pizkundekoak (tartean Donatelloren *Ascension*) eta Rodinen 17 eskultura.
* Keramika eta beira: 21 galeriatan aurkitzen dira. Europa, Ekialde Hurbila eta Ekialde Urrunekoak dira.
* Altzariak: 37 galeriatan aurkitzen dira. Bereziki aipagarriak dira XVIII mendeko ale frantses eta ingelesak.
* Urregintza: 22 galeriatan Europa eta Ekialde Hurbileko 35.000 piezatik gora daude ikusgai; metalezko kopak, dominak, armak, erlojuak...
* Indiako artea: 1500 eta 1900 arteko artelan ugari daude ikusgai, oihalak, armak, beirak, margolanak, brontzeak, bitxiak...
* Ehunak eta jantziak: 18 galeriatan zehar XVII mendetik gaur egun arteko moda azaltzen da.
* Ekialde Urruneko artea: 8 galeriatan Txina, Japonia, Korea eta Asia hegoekialdeko artelanak agertzen dira; eskulturak, altzariak, jadeak, keramika, ehunak, armadurak...
* Margoak, grabatuak, marrazkiak eta argazkiak: XVIII eta XIX mendeko margolan britainiarrak eta XVI eta XIX arteko margolaritza europarra.

## Iruditegia 

Irudi:London-Victoria and Albert Museum-Sculpture-05.jpg|Sanson eta filistearra.
Irudi:CastRoom VictoriaAndAlbertMuseum.jpg|Trajanoren Zutabeen kopia.
Irudi:WLA vanda Model of Northumberland House.jpg|Northumberland House etxeko Kristal eta Marrazkien aretoaren modeloa.
Irudi:V&A Truhe.jpg
Irudi:WLA vanda Pakistan Kusana Dynasty Bodhisattva Maitreya.jpg
Irudi:V&A Gefäß.jpg
Irudi:WLA vanda Wedding Dress ca 1870.jpg
Irudi:Christian Dior evening gown called "Zémire", Fall-Winter 1954 02.jpg

## Informazio praktikoa 
* Helbidea: Cromwell Gardens, London SW7
* Ordutegia: 10:00 - 17:45
* Metro geltokia: 15px 15px 15px South Kensington

## Ikus, gainera 
* Albertopolis
* South Kensington
* **V&A Dundee**

## Kanpo estekak 
* Viktoria eta Alberto museoaren webgune ofiziala
Tuam

**Tuam** (irlanderaz **Tuaim**), Irlandako mendebaldeko Connacht probintziako Galwayko konderrian kokatzen den udalerria da, konderriko bigarrena populazioz. Galway hiriaren iparraldean dago.

## Historia 
Tuam Brontze Arotik jadanik populatua egon zen. Badirudi Tuam izena latinezko "tumulus" (tumulua) hitzetik datorrela.

Herria bera ere aintzinakoa da, VI mende ingurukoa hain zuzen ere. 1049an Aedh O'Connor-ek Connachteko Amalgaid ua Flaithbertaigh erregea garaitu eta Connacht guztia O'Connor familiaren esku gelditu zen hurrengo mendeetan. Tuamen garai onena 1111ean iritsi zen, O'Connortarra zen Tairrdelbach Ua Conchobair Irlanda guztiko errege bihurtzean. Gobernua Tuamen ezarri zen eta artzapezpikutza ere lortu zuen. 1184ean ordea katedrala suntsitua izan zen eta Rory O'Connor artzapezpikuak Tuam uztea erabaki zuenean herriaren gainbehera hasi zen.

Tuam beti izan da merkatal herria eta 1252an jadanik feria handia ospatzen zela badakigu.

1613an Jakue I.ak hiri eskubideak eman zizkion eta honi esker Irlandako parlamentura bi ordezkari bidali ahal izan zituen.

## Ondasun nabarmenak 
thumb|ezkerrera|150px| Tuameko gurutze garaia
* Tuameko katedrala: XIX mendekoa
* Jarlath eliza: XIII mendeko elizaren aztarnak
* Tuameko gurutze garaia: 1152an egina, Tuameko lehenengo artzapezpikuaren omenezkoa.
* Hackett gaztelua

## Hiri senidetuak 
* 

## Kanpo estekak 
* Tuam udalerriko gida 
* Tuam udalerriari buruzko orrialdea 
* Tuam Golf Elkartea 
* Tuamgo elizbarrutia 
* Tuamgo parrokia
Merkatu-ikerketa

thumb|thumbtime=34|start=0|Nola egiten da **merkatu-ikerketa**?
**Merkatu-ikerketa** edo **merkataritza-ikerketa** merkatu bateko produktu, bezero, kontsumitzaile eta lehiakideei buruzko informazio bilketa eta ikerketa egiten duen arloa da, enpresak bere produktu eta zerbitzuak bezeroari modu egokienean eskaintzeari begira. Produktu eta zerbitzu berriak merkaturatu, horiek garatu eta enpresaren plangintzako politikak eta programak erabakitzeko erabiltzen da. Bezeroen beharrak eta desirak ezagutu eta horiek bete ahal iztaeko inkesta da merkatu ikerketak erabiltzen duen tresna nagusietako bat, bestelako informazio estatistikoarekin batera, baina ekonomia, psikologia, antropologia eta soziologiako tresnak ere erabiltzen ditu, informazio hau estatistikaz prozesatu eta gero behar bezala interpretatzeko.

## Ezaugarriak 
[thumb|300px|**Merkatu-ikerketa**: [bezero (argipena)|bezeroaren beharrak ezagutzeko teknika arruntenetako bat galde sorta da.]]Hainbat tresna eta teknikek osatzen dute merkatu-ikerketa. Horiek aplikatzean, balio eta fidagarritasun handiko informazioa lortzen da merkatuaren portaera eta ezaugarriei dagokienez.

Ikerketak enpresa-estrategiari edo produktu baten merkaturatzeari erantzuten dio. Enpresaren ekintza eta estrategien orientazio egokia bermatu nahi du, kontsumitzaileen beharrak asetzeko, eta enpresaren arrakasta eta aurrerapena ahalbidetuko duen bizi-ziklo iraunkorra duten produktuak sortzeko. Gainera, egungo bezeroei eta bezero izan daitezkeenei buruz gehiago ikasteko eta ezagutzeko aukera ematen du.

Oro har industria garatzen lagundu duen diziplina anitza da, eta hainbat diziplinak elikatzen dute: psikologia, antropologia, soziologia, ekonomia, estatistika, komunikazioa...

Alorraren helburua da konpainiei ondasun eta zerbitzuen garapenari eta merkatuari buruzko erabakiak hartzen laguntzea. Merkatu-ikerketak bezeroaren ahotsa ordezkatzen du enpresa-erakundeen barruan eta kanpoan.

## Ikerketaren onurak 
Merkatuak ikertzea gomendagarria da, edozein kudeatzailek, enpresaburuk edo politikarik erabakiak hartzeari lotutako lau arrazoi sinplerengatik:

# Arriskuak murrizten ditu.
# Aukerak ezagutzea ahalbidetzen du.
# Emaitzak hobetzen ditu.
# Inbertsioen errentagarritasuna maximizatzen du.

Beste edozein ikerketa-prozesutan bezala, zenbait urrats metodikokoak dira:

# Arazoaren definizioa.
# Arazoaren garapena.
# Ikerketaren diseinua.
# Datu-bilketa.
# Datu-analisia prestatzea.
# Memoria edo txostena osatzea.

## Ikus, gainera 
* Marketina
* Merkatu-segmentazioa
* Ekonomia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bernako S-Bahn

**Bernako S-Bahn** (alemanez *S-Bahn Bern*, frantsesez *RER Berne*) Bernako metropolitar barrutiko eskualde-tren zerbitzua da. Egunero 100.000 bidaiarik erabiltzen dute zerbitzua. 1995 urtean jarri zuten martxan eskualde-tren sare hau.
thumb|Map
## Lineak 
Bernako tren sarea ondorengo lineek osatzne dute:

* **&nbsp;S1&nbsp;** Friburgo - Berna - Münsingen - Thun
* **&nbsp;S2&nbsp;** Laupen-Flamatt - Berna - Konolfingen - Langnau
* **&nbsp;S3&nbsp;** Biel/Bienne - Berna - Belp
* **&nbsp;S4&nbsp;** Langnau - Burgdorf - Zollikofen - Berna - Thun - Belp
* **&nbsp;S4&nbsp;** (Sumiswald-Grünen – Ramsei) / (Solothurn – Wiler) - Burgdorf – Berna Wankdorf – Berna – Belp – Thun
* **&nbsp;S44&nbsp;** Berna – Kerzers – (Neuchâtel) / (Murten – Payerne)
* **&nbsp;S5&nbsp;** Berna – Bümpliz Iparraldea - Brünnen
* **&nbsp;S51&nbsp;** Berna - Rosshäussern - Kerzers - (Ins - Neuchâtel)
* **&nbsp;S52&nbsp;** Berna - Schwarzenburg
* **&nbsp;S6&nbsp;** Berna – Worblaufen – Worb Herria
* **&nbsp;S7&nbsp;** Berna – Zollikofen – Jegenstorf - (Solothurn)
* **&nbsp;S8&nbsp;** Berna – Worblaufen – Unterzollikofen
* **&nbsp;S9&nbsp;** Berna – Worblaufen – Unterzollikofen

## Ikus, gainera 
* S-Bahn

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Euskararen normalizazio

**Euskararen normalizazioa** euskararen berreskuratze eta erabilera sustatzeko politiken multzoa da, galbidean dagoen hizkuntza gutxitua izatetik hizkuntza normaltasunez erabilia eta transmititua izatera. XVIII. mendetik atzerakada nabarmena jasan ondoren, 1980ko hamarkadan hasi ziren euskararen normalizazio politikak abiarazten gobernu erakundeen aldetik. Horrela, 1979ko Euskal Autonomia Erkidegoko Estatutuak euskara Euskal Autonomia Erkidegoan hizkuntza ofizial moduan, gaztelaniarekin batera, jasotzea euskararen normalizaziorako lehenengo mugarri garrantzitsutzat jo daiteke. 1982. urtean *Euskararen erabilera normalizatzeko oinarrizko Legea* plazaratu zen EAEn. Nafarroan Vascuenceren legea jalgi zen 1986an. Lege-tresna hauek eraginkortasun aldakorra izan dute denboran eta esparru politikoaren arabera, batzuetan euskararen aldeko politika sendo bat sustatuz, baina beste kasu batzuetan euskara kinka larrian atxikiz.

Normalizaziorako tresna juridiko-politiko hauetaz gainera, bestelako tresna eta erabakiek lagundu dute euskararen normalizazioan, hala nola 1968 urtean abiarazitako euskara batuaren eraikuntzak edota herri-mugimenduek bultzaturiko ikastola eta euskaltegiek, beste ekimen zenbaitekin batera.

## Euskararen normalizazioa hezkuntzan 
1982an Euskararen erabilera normalizatzeko oinarrizko legea onartu zenetik, hezkuntzan pixkanaka euskara normaltzen hasi zen, baina 2000ra arte zailtasunak izan ziren hainbat eremutan. Ulibarri programak, adibidez, normalizazioan lagundu zuen. Hala ere, euskararen erabilera normala izatetik urrun dago hezkuntzako hainbat alorretan, nabarmen ikasleen artean. Bereziki zaila izan da zientziaren esparruan euskarazko terminologia arautzea, askorentzat hizkuntza ez naturala sortzen zuelako. Zientziaren esparruan Euskal Herriko Unibertsitateko Zientzia eta Teknologia Fakultateak egindako hautuei "Leioako euskalkia" deitzeraino iritsi ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Ortiz de Pinedo, Aitor (2020).
Híjar (ibaia)

**Híjar ibaia** () Espainiako ipar aldeko ibai motza da. Bereziki ezaguna da Ebro ibaiaren iturburu nagusia delako. Kantabriako Autonomi Erkidegoan barrena egiten du ibilbide osoa.

## Ibilbidea 
Híjar ibaia Alto Campooko zirkuan jaiotzen da Tresmares haitzeko ekialdeko aldea eta Cuchillóngo oinaren artean. Bere ur uhartsuek Gervalizas, Milago, Umbrañal eta Guares ibaien ekarpena jasotzen dute Riañoraino. Hortik aurrera ura zorupean iragazten hasten da, lur azpikoa bihurtuta, Reinosan Ebrorekin bat egiten duen arte. Dena den, lurpeko ur horiek urte osoan azaleratzen dira Fontibren, iturburu karstiko gisa. Horregatik, urtetan pentsatu izan da hortxe jaiotzen zela Ebro ibaia.

Reinosara ailegatu baino lehen, Híjarrek Entrambasaguas, Villar, Celada de los Calderones, Naveda, Espinilla, Paracuelles eta Villacantid zeharkatzen ditu, guztira 28 kilometroko ibilbidea eginez.

## Kanpo estekak
QWERTY teklatua

[eskuinera|thumb|400px|Latham Sholes-en giltzadia, 1878ko QWERTY giltzadi bat [Ameriketako Estatu Batuak|AEB]]

**QWERTY teklatu**a latindar alfabetoan idazteko estandar bihurtu den giltzadi edo teklatua da, haren goiko ezkerreko giltzekin osatutako letra-multzoari dagokiona. Hasieran, idazmakina mekanikoen garaietan, ingeniarien kezka nagusia giltzak azkar idaztean trabatuta ez geratzea izan zen. Askotan eta gutxitan erabiltzen ziren letrak tartekatu egiten ziren, maiz erabiliak elkarren ondoan ez geratzeko. Gero, idazmakina saltzaileek azkar idazteko erakustaldia errazteko, R letra goiko lerrora igo zuten.

## QWERTY teklatua Euskal Herrian 
thumb|300px|ezkerrera|QWERTY teklatu espainiarra.
thumb|300px|ezkerrera|QWERTY teklatu frantsesa.
[thumb|300px|[AZERTY teklatu bat; Frantzian ohikoena.]]
Euskal Herrian, XX. mendean eta XXI. mendean, idazmakina mekanikoekin eta ordenagailuekin, gehien erabili den teklatua QWERTY hau izan da. Euskaraz erabiltzen den letra bat, Ñ letra, baina, ez da teklatu frantsesarekin teklatu espainiarrarekin bezain erraz idazten.

Frantses, ingeles eta beste QWERTY teklatuetan Ñ letra eskura ez egoteak, lokalizazioak egiterakoan problemak ekarri ditu eta, noiz edo noiz, ortografia berriztatzeko proposamenak ere ekarri izan ditu. Zenbait iritzi plazaratu izan dira Ñ letra hori ordezkatzeko bizpahiru proposamenekin: n bustia idazteko, NN, NH, IN letra bikotearekin, digramarekin, idazteko proposamenak, esaterako.

Euskal Herriko iparraldean teklaturik ohikoena AZERTY klabierra da, frantsesez idazteko giltzadirik ohikoena Belgikan eta Frantzian.

## Beste giltzadi batzuk 
thumb|upright=1.02|alt=A black typewriter decorated with ornate floral patterns sits affixed to an iron sewing machine stand with a treadle.|Sholes & Glidden asmatzaileen idazmakina. E. Remington & Sons enpresaren hasierako ekoizpen bat

Latindar alfabetoan idazterakoan arrakasta handien izan duten giltzadiek QWERTY teklatua baino askoz gutxiago erabili izan dira:

* Dvorak giltzadia.
* Colemak giltzadia.
* JCUKEN giltzadia.
* Neo.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Teklatu (ordenagailua).
* AZERTY teklatua.

## Kanpo estekak
Z teoria

**Z teoria** William Ouchi kudeaketa adituak zabaldutako teoria bat da, enpresetan kudeaketa estilo jakin baten alde egiten duena. Funtsean Z teoriak langilearengan konfiantza jarri eta bere ekimenean oinarritzen du enpresaren aurrerapena, antolakuntza informala eta langilearen ongizatea bultzatuz. Teoria Ouchik urtetan zehar estatubatuar eta japoniar enpresetan bildutako esperientzian oinarritzen da eta 1981eko *Theory Z* bere liburuan zehazten du.

## Kanpo estekak
Hawthorne efektu

**Hawthorne efektuak** pertsonek eta taldeek esperimentu batean parte hartze soilagatik euren jokabidea aldatu egiten dutela jasotzen du, esperimentuak neurtu nahi dituen aldagaien efektuen gainetik. Efektua motibazioak eta lankidetzak gizakien gainean duten eragina nabarmentzeko erabili da, faktore fisiko edo ekonomikoen gainetik.

## Historia 
Elton Mayo eta beste psikologo zenbaitek 1924-1932 urte bitartean Western Electric enpresako Hawthorne Works lantegiko langileen produktibitatearen gainean eragina zuten faktore fisikoei (lan ordutegiak, atsedenak eta lanpostuaren kondizio fisikoak) buruzko esperimentuak diseinatu zituzten. Espero ez zituzten emaitzak lortu zituzten: esperimentuetan parte hartzen zuten langile taldeen produktibitatea beti handiagotu egiten zen, esperimentuetatik kanpo gertazen ziren langileen aldean, faktore fisikoak kontra zein alde edukita. Emaitza hobeak faktore fisikoek ez baizik eta bestelako motibazio faktoreek, hala nola antolakuntza informala, taldearen bultzada eta partaidetza, eragiten dituztela interpretatu zuten.

## Eragina 
Hawthorne efektuak Giza Harremanen Eskola sortzeko bidea zabaldu zuen, lan antolakuntza eta kudeaketari buruzkoa eta langilearen motibazio ez ekonomiko eta sozialak baieztatzen zituena. Ordura arte, besteak beste Henry Fayol, Frederick Winslow Taylor eta Max Weberek zuzendu eta faktore fisikoak eta antolakuntza formala nabarmentzen zituen eskola klasikoa egon zen indarrean. Giza Harremanen Eskola altzoan sortu ziren, gainera, X eta Y teoriak eta Maslow piramidea.

## Kanpo estekak 
* Hawthorne efektua, Gizapedian.
Askapena (erakunde internazionalista)

thumb|300px|**Askapena** erakundearen afixa.

**Askapena** euskal erakunde internazionalista da, 1987an Komite Internazionalistak taldearen zatiketatik sortutakoa, Euskal Herriko askapen sozial eta nazionalaren alde eta munduko inperialismoaren eta globalizazioaren aurka lan egiten duena, beti ere beste herri batzuetako antzeko prozesuekin elkartasunaz.

Brigadak antolatzen dituzte munduko beste bazter batzuetara hurbiltzeko, hala nola Palestina, Venezuela eta Mexikora. Euskal diasporari ere arreta berezia eskaintzen diote.

2010eko irailean Espainiako Poliziak erakundearen zazpi kide atxilotu zuten ETArekin lotu nahian, Gabi Basañez, Unai Vazquez, Itsaso Lekuona, Walter Wendelin, Ruben Sanchez, David Soto eta Haritz Ganboa hain zuzen ere. Argentina, Txile, Danimarka, Italia, Suitza, Mexiko, Venezuela eta Palestinatik, besteak beste, elkartasun mezuak helarazi zizkioten Askapenari operazio haren ondoren.

Azken urtean MLNV mugimendutik urruntzen hasi da. Urruntzerik aipagarrienetariko bat 2018. urtean burutu zen. Askapenak, Bilboko Aste Nagusiaren atarian, eta erabaki banakotasun batetik, Bilboko Askapeña konpartsa internazionalistarekin harreman guztiak apurtzea erabaki zuen. Erabaki propio horrek 80. hamarkadatik zegoen elkarren arteko kolaborazioaren desagertzea ekarri zuen.

## Ikus, gainera 
* Askapeña Bilboko konpartsa internazionalista

## Kanpo estekak 
* Askapenaren webgunea
Dvorak giltzadia

thumb|400px|Dvorak giltzadi sinplifikatua

**Dvorak giltzadia** edo **Dvorak giltzadi sinplifikatua** mekanografiatzeko giltzadi mota da. 1936an August Dvorak doktoreak eta bere koinatuak, William Dealey doktoreak patentatu zuten. Ingelesez azkar eta akats gutxirekin idazteko ondo pentsatutako giltzadia omen da.

Estandar bihurtu den QWERTY giltzadiari aurrea hartzeko sortu zen. Izan ere, QWERTY giltzadia XIX. mendean sortu zen idazteko makinak mekanikoak zirenean. Garai haietan idazteko makinetan ezin ziren gehien erabiltzen ziren letrak atzamar indartsuenen menpe utzi eta makina egileen kezka nagusienetako bat, bi letra elkarrekin trabatuta geratzea zen. Kezka horrekin diseinatu zen QWERTY giltzadia baina idazmakina saltzaileek "typewiter" (mekanografo) oso azkar eta letrak trabatu gabe idaz zezaten, Remington enpresako ingeniariek goiko lerrora eraman omen zuten R letra.
thumb|upright|Hasierako idazmakina mekanikoetan, azkar idazterakoan, letren giltzak elkar trabatzeko arrisku handia egoten zen. Hori ahalik eta gutxienetan gertatzeko sortu zen QWERTY giltzadia.

## Kanpo estekak
Plantako banaketa

Ekoizpen-prozesu batean, **plantako banaketa** lantegi batean makinak, tresnak eta langileak espazioan kokatzeko modua da. Plantako banaketa egoki batek langilearen segurtasuna bermatu, produktibitatea gehitu, ekoizpen prozesuko faseen arteko itxaron denborak minimotzea (botila-lepoak baztertuz) eta langile eta produktuen ibilbideak laburtu behar ditu. Funtsean hiru motako plantako banaketak daude:

* **job-shop** edo prozesuen araberako kokapena, non ekoizpen prozesuko fase jakin bat egin behar duten langile eta makina guztiak lantegiko inguru berean kokatzen diren, lantegia edo planta zeregin eta lanen arabera zatituz;
* **flow-shop** edo produktuen araberako kokapena, espazioa lantegian ekoizten diren produktu ezberdinak ekoizteko behar diren faseen arabera antolatzen denean;
* **puntu finkoko kokapena**, produktua eraldatzen den fase guztietan zehar mugitzen ez denean, produktua osatzen edo eraldatzen den fase bakoitzean beharrezko langile eta makinak bertaratuz (ontziolak esaterako).

## Kanpo estekak
2010eko Espainiako greba orokorra

[thumb|220px|*[Antikapitalistak* erakundearen kartela, 2010eko irailaren 29ko grebarako deia eginez.]]

**2010eko Espainiako greba orokorra** Espainian UGT eta CCOO espainiar sindikatu nagusiek, CGT, USO eta beste sindikatu, elkarte eta erakunde txikiagoekin batera, irailaren 29rako deitutako greba orokorra izan zen, José Luis Rodríguez Zapatero espainiar presidentearen gobernuak bultzaturiko lan erreformaren eta pentsio sistemako erreformaren aurkakoa. Espainiar Trantsizioa hasi zenez geroztik, sindikatu nagusiek deitutako 24 orduko bosgarren greba orokorra izan zen, eta lehenengoa Rodríguez Zapatero presidentea agintean dagoela.

### Hego Euskal Herrian 
Hego Euskal Herrian, ELA eta LAB sindikatu nagusiak ez ziren deialdira bildu, ezta irakaskuntzako STEE-EILAS ere. Hauek, lehenago, 2010eko ekainaren 29ko greba orokorrera deitu zuten beste sindikatu eta hainbat alderdirekin batera, baina UGT eta CCOO sindikatuen atxikimendurik gabe, nahiz eta azkenean CCOO sindikatuak deialdira biltzea erabaki zuen Araba, Bizkaia eta Gipuzkoan, ez ordea Nafarroan.

CCOO eta UGTz gain, irailaren 29an greba deialdia egin zuten ESK, CGT, CNT eta LSB sindikatuek ere, eta Ezker Batua, Zutik, Alternatiba eta Antikapitalistak alderdiek, besteak beste.

## Eragina 
CCOO eta UGTren arabera, grebaren eragina %70aren ingurukoa izan zen eta, beraz, greba "arrakastatzat" hartu zuten. Espainiako Gobernuaren aburuz, berriz, grebak jarraipen "ezberdina" izan zuen sektorez sektore eta lurraldez lurralde, batez ere industrian izandako eragina nabarmenduz.

Istiluei dagokienez, hainbat atxilotu izateaz gain, Espainiako Poliziak Getafen (Madril) pistolaz zazpi tiro bota zituen pikete baten aurka ekiterakoan, nahiz eta ez zen zauriturik gertatu. Herrialdez herrialde, grebaren eragin handiena Nafarroan somatu zen, eta gainontzeko herrialdeetan baxuagoa izan zen, Gipuzkoan bereziki jarraipena ia nabaritu ez zelarik. Sindikatuek ere Gipuzkoan jarraipena txikia izan zela onartu zuten, eta Nafarroa, Bizkaia eta Arabako industria sektoreetan izandako eragina azpimarratu zuten. Eusko Jaurlaritzaren arabera, berriz, EAEn grebak jarraipen handiena metalaren sektorean izan zuen, non ez zen %10era ailegatu. Bestelako iturriek, aldiz, Nafarroako jarraipena askoz txikiagoa izan zela nabarmendu zuten, enpresa-komite batzuetatik azaldu zen bezala.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* 2010eko ekainaren 29ko greba orokorra

## Kanpo estekak
Kiss (Kiss albuma)

**Kiss** izen bereko taldearen lehengoko estudioko cd izan zen. Beraien debut diskoa izadakoak, 75.000 kopia inguru saldu zituen. Paul Stanley, Gene Simmons, Ace Frehley eta Peter Criss KISS taldeko aitzindariak sorturiko diska hau, beraien diskorik onenetarikotzat hartua da.

Abesti gehienak Paul Stanleyk eta Gene Simmonsek sortuak ziren.
Album hau, 1997. urtean berrargitaratu zen bertsio erremasterizatu batean. Urrezko CD-en bilduman sartu zen 500.000 kopia gehiago saldu zituenean, 1977ko ekainaren 8an.

Abestiren bat aintzakotzat hartzerakoan "Strutter", "Deuce" edo "Black Diamond" hartuak izan dira beraien errepertorioko kantarik garrantzitsuenetariko batzuk bezala.

## Kantuen zerrenda 
## Taldekideak 
* Gene Simmons – Bajua, ahotsa
* Paul Stanley – Gitarra, ahotsa
* Ace Frehley – Gitarra
* Peter Criss – Bateria, ahotsa

## Kanpo estekak
Winterthur

**Winterthur** (alemanez  ahoskatua) Suitzako Züricheko kantonamenduko udalerria da. 2009an 98.949 biztanle zituen udalerriak. Herrialde seigarren hiririk handiena biztanle kopuruari dagokionez. Gaur egun, hirian goi-teknologiako industria zentro oso garrantzitsua dago. Winterthur Zürichetik 18 minutura dago trenez.

## Hiri senidetuak 
Winterthur ondorengo hiriekin senidetuta dago:

* 
* 
* 
* 

## Kanpo estekak 
* Winterthur, Webgune ofiziala  
* Turismo gune ofiziala
Biel/Bienne

**Biel/Bienne** (alemanez *Biel*, frantsesez *Bienne*, Suitzako alemanez *Bieu*, italieraz *Bienna*) Suitzako Bernako kantoiko udalerria da. Hiria Suitzako muga linguistikoan kokatzen da; hortik dator hiriaren izen elebiduna. 2005 urtera arte, hiriak *Biel* izena zuen ofizialki.

## Klima 

## Hiri senidetuak 
Biel/Bienne ondorengo hiriarekin senidetuta dago:

* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Biel/Bienne, Webgune ofiziala   
* Turismo gune ofiziala   

ezkerrera|thumb|250px|Kale-izen elebiduna.
Biel

**Biel** leku ezberdinen izena da:
* **Biel (Zaragoza)**, Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia.
* **Biel/Bienne**, Suitzako Bernako kantoiko udalerria da.
* **Biel/Bienne barruti administratiboa**, Berna kantonamenduan dagoen Suitzako barrutia da.
* **Biel (Eslovakia)**, Eslovakiako udalerria da.
Londres-Gatwick aireportua

**Londres-Gatwick** Londres hiriko bigarren aireportu handiena da. Aldiz, mugimendi, aktibitatea eta Erresuma Batuaren barnean loturei dagokionez, Londres Heathrow aireportuaren ondoren bigarren tokian sailkatzen da. West Sussex konderriko Crawley hirian kokatzen da, hirigune hartatik 5 kilometro iparraldera, Londres hiritik 46 kilometro hegoaldera M23 errepidea hartu ezkero, eta Brighton hiritik 40 kilometro iparraldera.

## Argazkiak 

Fitxategi:London Gatwick, 19 April 2011 - Flickr - PhillipC.jpg|
Fitxategi:Gatwick Air Traffic Control tower - geograph.org.uk - 237405.jpg|
Fitxategi:Gatwick Airport North Terminal bridge.jpg|
Fitxategi:Gatwick South Terminal 136.JPG|
Fitxategi:Gatwick South Terminal international arrivals concourse.JPG|

## Bidaiariak 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Londres-Gatwick aireportuaren webgune ofiziala