open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Manuel Iradier Logia Agurgarria

**Manuel Iradier Logia Agurgarria** Espainiar Logia Sinboliko Handiaren obedientziapean dagoen framazon-elkartea da, 1993an Gasteizen sortua eta eskoziar ohikune zahar eta onartuari jarraitzen diona. Manuel Iradier gasteiztar esploratzailearen izena hartu zuen.

## Historia 
1993ko apirilaren 18an, Espainiar Logia Sinboliko Handiak Bilboko Tolerantzia Logia Agurgarriaren zenbait kideri baimena eman zien Gasteizen elkarte berria sortzeko.

Lehendabiziko egoitza Arespalditzako baserri batean zegoen, eta, hasieran, Valladolid, Madril eta Baionako zenbait kideren laguntza izan zuten.

Bi urte igaro eta gero, Gasteiza aldatu eta soto bat atondu zuten beren ohikuneak egiteko. Hasieran gizonezkoen logia bazen ere, 1994ko apirilaren 23an lehendabiziko emakumea onartu zuten, lehendabizikoa Euskal Herriko logietan, baita lehendabizikoa Maisu eta Maisu Agurgarria izateko ere.

2001. urterako hainbeste kide zituen, ezen jauretxe berria eraiki behar izan zuten. Urte hartako irailaren 29an Jean Cruzeten omenez egindako jauretxe berria zabaldu zuten. Bi hilabete geroago, azaroan, lehendabiziko logia-ondorengoa sortu zen (Donostiako Altuna Logia Agurgarria), eta 2005eko otsailean bigarrena (Bilboko Luz del Norte Logia Agurgarria).

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Japoniar mitologia

[thumb|Itsasondoan bizi den dragoi erregearen alabetako bat. [Utagawa Kuniyoshik egina. (1797-1861).]]
**Japoniar mitologia** sinesmen sistema biziki konplexu bat da. Shinto panteoia bera bakarrik 8 milioi kami (jainko edo izpirituak japonieraz) baino gehiagoz osatua dago. Antzinako txinatar zibilizazioaren eragina gora-behera, japoniar mitologia eta erlijioaren zati handi eta garrantzitsu bat bakarrak dira. Tradizio shinto eta budistak ditu, nekazal sinesmen herrikoiez gain. Beste alde batetik, greziar mitologian, eskandinaviar mitologian eta egiptoar mitologian ez bezala, oso zaila da japoniarrek mitotzat zein hartzen duten ezberdintzea.

Mito japoniar arruntak Kojiki, Nihon Shoki eta beste liburu gehigarri batzuetan oinarritzen dira. Kojikia, literalki "antzinako gauzen erregistroa" esan nahi duena, Japoniako historia, elezahar eta mitoei buruzko liburu ezagunik antzinakoena da, eta Nihon Shokia bigarren antzinakoena. Shintoshuak japoniar jainkoen jatorriak ikuspegi budista batetik azaltzen ditu, Hotsuma Tsutaek mitologiari buruzko bertsio ezberdin bat erregistratzen duen bitartean.

Japoniar mitologiaren emaitza nabarmengarri bat familia inperialaren jatorria azaltzen duela da, eta jainkoen seme-alaba bezala irudikatzen ditu. Enperadore hitzarentzako japoniar hitza *tenno* da (天皇 japonieraz) "zeruko erregea" esan nahi duena (天 karaktereak "zerua" esan nahi du).

## Izen propioen idazketa 
Jainko asko agertzen dira japoniar mitologian, horietako askok izen ugari dituzte eta gainera, euren izenetakoren batzuk oso luzeak dira. Jarraian nabarmenenak agertzen dira, eta laburtuak:

## Kanpo estekak
Uroilanda handi

thumb|Uroilanda handia elikagai bila.
**Uroilanda handia** (*Rallus aquaticus*) rallidae familiako hegaztia da, Eurasiako eskualde hezeetan bizi dena. Hegazti migratzailea den arren Euskal Herrian sedentarioa da.

## Deskribapena 
22-28 cm arteko luzera eta 38-45 cm arteko hego-zabalera ditu. Itxurari dagokionez sexu dimorfismorik azaltzen ez duen arren arra 164 gramo pisatzera iritsi daiteke eta emea aldiz txikiagoa da, 107 gramo gehienez ere. Azpialdea gris-urdina du eta sabelaldetik atzera luma beltz eta zuriak txandakatzen zaizkio. Bizkarraldea arre kolorekoa du, luma beltzez ornitua. Buruan ere diseino bera mantentzen du, pileo arrea eta masaila gris-urdinak. Moko gorri zuzena dauka eta begia ere gorria du. Hankak arroxa kolorekoak dira eta hiru hatz oso luze ditu, erdikoa luzeena, eta atzean ezproi bat. Buztana tente eramaten du eta azpian luma zuriak azaltzen zaizkio.

Gazteek kolore arrea dute, luma argiago eta ilunagoez ornituak, eta mokoaren kolorea ere ez da helduena bezain bizia.

Ez da hegan egiteko zalea eta beharrezkoa denean hegokada azkarrak emango ditu, hankak zintzilik dituela, eta distantzia laburra egingo du.

## Habitata 
Ekosistema mota ugaritan aurkitzen da baina ur-gezatako hezeguneak atsegin ditu batez ere. Aintzira, ibai, errekatxo edo paduratan bizi da, beti ere ur-ertzetako landaretza ugari badute. Negu partean Europa iparraldetik datozen aleek populazioa handitzen dutenez ubide artifizialetan edo nekazal eremuetan ere aurkitzen da eta gaur egun duen izena eman zion. Hiru azpiespezie ezagutzen dira, baina hauetako bat jadanik iraungita dago:

* *Rallus aquaticus aquaticus* (Linnaeus, 1758) - Europan, Iparraldeko Afrikan eta Asia mendebaldean bizi da, Siberia erdialderaino.
* *Rallus aquaticus korejewi* (Zarudny, 1905) - Asia erdialdean bizi da, Iran, Txina eta India iparraldean.
* *Rallus aquaticus hibernans* (Salomonsen, 1931 †) Islandian bizi zen baina iraungita dago jadanik.

Antzina uroilanda asiarra uroilanda handiaren azpiespezietzat hartzen zen bain gaur egun beste espezie bat bezala sailkatzen da.

## Iruditegia 

Irudi:Rallus aquaticus portrait.jpg|Uroilanda handiaren burua.
Irudi:Rallus aquaticus. Water Rail (33187617930).jpg|Uroilanda elikagai bila.
Irudi:Водяной пастушок.jpg|Landare artean ezkutatuta.
Irudi:Rallus aquaticus, водяной пастушек.jpg|Uroilanda gaztea.
Irudi:Rallus aquaticus MHNT.ZOO.2010.11.66.1.jpg|Arrautzak.

## Erreferentziak
Uroilanda hankaberde

**Uroilanda hankaberdea** (*Zapornia parva*), **Uroilanda hankaberdea** (*Zapornia parva*) rallidae familiako hegaztia da, Europa eta mendebaldeko Asiako eskualde hezeetan bizi dena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Uroilanda pikart

thumb| *Porzana porzana*
**Uroilanda pikarta** (*Porzana porzana*) rallidae familiako hegaztia da, Europa eta mendebaldeko Asiako eskualde hezeetan bizi dena. Neguan Afrika eta Pakistanera migratzen da.

## Erreferentziak
Uroilanda txiki

thumb| *Porzana pusilla*
thumb|Porzana pusilla
**Uroilanda txikia** (*Zapornia pusilla*), **Uroilanda txikia** (*Porzana pusilla*) rallidae familiako hegaztia da, Europa (gehienak ekialdean) eta mendebaldeko Asiako eskualde hezeetan bizi dena. Neguan ekialdeko Afrikara eta hegoaldeko Asiara migratzen da. Afrikan eta Australasian urte osoa bizi dira.

## Deskribapena 
18 cm inguruko tamainako rallidae txikia, oso iheskorra, landaredi belarkara lodiko paduretan bizi da. Ikusteko oso zaila, Askotan haien deia ezagutzea beharrezkoa da beraien presentzia detektatzeko. Arre-gorrixka gainaldean marra zuriekin, azpialdean zuri-grisaxka eta alboetan marra zuri-beltzekin.

Udaberrian zehar Uribarri urtegiaren ertzean 1982an detektatu zen. Haien antzematea zaila delako, baliteke bikote urriren batzuk hemen eta kostaldeko istinga batzuetan ugaltzea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Uroilo arrunt

thumb|Uroiloa, Korsikan
**Uroilo arrunta** (*Gallinula chloropus*) rallidae familiako hegaztia da. Eurasian eta Afrikan aurkitzen da eta Euskal Herrian sedentarioa da.

## Deskribapena 
30-38 zentimetroko luzera eta 50-62 zentimetroko hego-zabalera dituen oilo itxurako hegaztia da, hortik bere izena. Pisua 192 eta 500 gramo artekoa izan dezake. Kolore gris iluna du, azpialdean urdinagoa eta bizkarrean beltzagoa. Hegoen azpiak luma zuri batzuk azaltzen ditu eta buztanaren ertzean ere luma zuri deigarriak ditu, buztanari ezkutu itxura ematen diotenak. Mokoa gorria da, eta puntan orbain hori bat du. Hankak hori-berdeak dira, eta belaunean orbain gorria dute. Hatzak oso luzeak dira.

## Habitata 
Euskal Herrian sedentarioa bada ere neguan Europa iparraldetik datozenekin populazioa handitu egiten da. Hegalari eskasa da baina edozein eremu kolonizatzeko gaitasun handia du, edozein dela ere hezegunearen kontserbazio maila. Hori dela eta padura eta aintzirez gain hirietan ere erraz aurkitzen da. Euskal Herriko ibai, erreka eta hezeguneetan aurkitu dezakegun espezierik arruntenetakoa da. Habiagile arrunta, urte osoan zehar ikusi dezakegu.. 1760 urtean Mathurin Jacques Brisson zoologo frantsesak *Gallinula* generoa sortu zuen eta bertan kokatu zuen uroiloa. *Gallinula* izenak "oilo txikia" esan nahi du eta *Chloropus* grekerazko χλωρός (khlōros) "hori-berde" eta πούς (pous) "hanka" hitzen elkarketaz sortu da.

Antzina Uroilo amerikarraren espezie berekoa kontsideratu bazen ere ADN analisiek ezaugarri desberdinak dituztela egiaztatu dute.

Uroilo arruntak 12 azpiespezie ditu:
* *Gallinula chloropus barbadensis* (Bond, 1954)
* *Gallinula chloropus cachinnans* (Bangs, 1915)
* *Gallinula chloropus cerceris* (Bangs, 1910)
* *Gallinula chloropus chloropus* (Linnaeus, 1758)
* *Gallinula chloropus galeata* (Lichtenstein, 1818)
* *Gallinula chloropus garmani* (Allen, 1876)
* *Gallinula chloropus guami* (Hartert, 1917)
* *Gallinula chloropus meridionalis* (Brehm, C.L., 1831)
* *Gallinula chloropus orientalis* (Horsfield, 1821)
* *Gallinula chloropus pauxilla* (Bangs, 1915)
* *Gallinula chloropus pyrrhorrhoa* (Newton, A., 1861)
* *Gallinula chloropus sandvicensis* (Streets, 1877)

## Euskal Herrian dituen izenak 
Honako izen hauek ematen zaizkio uroiloari:

* *Uroilo*
* *Uroilanda,* *Urpaitoa* (Arratia)

## Iruditegia 

Image:Common Moorhen (Gallinula chloropus) on nest.jpg|Heldua habian
Image:Moorhen feet.jpg|Uroiloaren hankak
Image:Waterhoennest.JPG|Arrautzak
Image:Teichhuhn 0507241b.jpg|Aste 1-2
Image:Moorhen feeding chick.jpg|Heldua txita elikatzen.
Image:Common Moorhen (Immatures) I IMG 8880.jpg|Hilabete bat
Image:Gallinula chloropus young.jpg|3-4 hilabete

## Erreferentziak
Uroilo urdin iberiar

**Uroilo urdin iberiarra** (*Porphyrio porphyrio*) rallidae familiako hegaztia da.

## Taxonomia 
Uroilo urdinak 13 azpiespezie ditu:
* *Porphyrio porphyrio bellus* Gould 1841.
* *Porphyrio porphyrio caspius* Hartert 1917.
* *Porphyrio porphyrio indicus* Horsfield 1821.
* *Porphyrio porphyrio madagascariensis* (Latham) 1802.
* *Porphyrio porphyrio melanopterus* Bonaparte 1856.
* *Porphyrio porphyrio melanotus* Temminck 1820.
* *Porphyrio porphyrio pelewensis* Hartlaub & Finsch 1872.
* *Porphyrio porphyrio poliocephalus* (Latham) 1802.
* *Porphyrio porphyrio porphyrio* (Linnaeus) 1758.
* *Porphyrio porphyrio pulverulentus* Temminck 1826.
* *Porphyrio porphyrio samoensis* Peale 1848.
* *Porphyrio porphyrio seistanicus* Zarudny & Harms 1911.
* *Porphyrio porphyrio viridis* Begbie 1834.

## Erreferentziak
Alcorazko gudua

**Alcorazko gudua** 1096an Huescatik gertu zegoen Alcoraz herrian egindako gudua izan zen.

1094an Antso Ramiro erregeak zuzenduriko iruindar-aragoiar armadak Mont Aragón gaztelutik setiatu zuen *Wasqah* hiria baina Zaragozatik errefortzuak ailegatu zirenean, borroka lotu zen. Gudua izan zenerako kristau erregea jadanik hilda zegoen, harresiak ikuskatzen ari zela zauritu zutelako. Kondairaren arabera San Jurgi gudu-zelaian agertu, eta Petri I.ak zuzenduriko kristau armadak garaipena lortu zuen.

guduaren ondorioz, eta batez ere XIII. mendetik aurrera, San Jurgiren babesa jendarteratu zen eta gudu askotan "agertuko" da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Brusela Hegoaldeko geltokia

**Brusela Hegoaldeko geltokia** (, ), Bruselako geltokirik handiena da. Egunero 1.000 tren baino gehiago igarotzen dira bertatik. Hiriaren hegoaldean dago, eta Bruselako bost geltoki nagusietako bat da.

Geltokiaren ondoan, Brusela eta Belgikako eraikinik garaiena dago Hegoaldeko Dorrea.

## Metroa 
Belgika eta nazioarteko tren zerbitzuez gain, Bruselako metroaren 2. eta 6. lineek ere igarotzen dira Hegoaldeko geltokitik.

## Kanpo estekak 
*  Geltokiari buruzko informazioa Belgikako trenbide garraio enpresaren webgunean.
Basoilo txiki

thumb| *Tetrax tetrax*
**Basoilo txikia** (*Tetrax tetrax*) otididae familiako hegaztia da, hegoaldeko Europan eta mendebaldeko eta erdialdeko Asian bizi dena. *Tetrax* bere generoan espezie bakarra da.

## Deskribapena 
Leku zabaletako, larre eta estepa zabaletako edo zereal-lautada handietako jatorria duen espeziea; espezie honek beherakada nabarmena jasan du mendebaldeko Europan, eta udazkenean bisitatzen gaituzten migratzaileen murrizketan islatzen da hemen.

Handia 40 eta 60 cm bitarteko tamainakoa, lepo luzea, hanka luzeak eta sendoak, ibiltari ona eta okre eta orban beltzez osatutako lumaje nabarrarekin, lurrean kamuflaje ezin hobea dena, non bere bizitza garatzen duen.

Udaberrian Arabako hegoalderantz eta Trebiñu inguruan behaketa batzuk egin dira, baina ez dakigu habiarik egiten duen.

## Erreferentziak
Giloi

thumb| *Crex crex*
**Giloia** (*Crex crex*) rallidae familiako hegaztia da.

Europan eta mendebaldeko Asian bizi den hegazti hau neguetan Afrikara migratzen da.

## Erreferentziak
Kopetazuri arrunt

thumb|Kopetazuriak bazkatzen.
thumb|Kopetazuri bikoteen arteko borroka.
**Kopetazuri arrunta** (*Fulica atra*) Rallidae familiako hegaztia da, Europan, Asian, Australian eta Afrikan bizi dena.

## Deskribapena 
Lumaje iluneko hegaztiak dira, moko sendoa eta kopetan ezkututxoa dutenak, biak zuriak, hortik bere izena. 35-40 cm arteko luzera eta 70-75 cm arteko hego-zabalera ditu eta 500-900 gramo artean pisatzen du. Hanka luzeak ditu, eta hatzamar gingildunak. Hauek igeri egiteko laguntzen diote aurrera egiterakoan tolestu egiten baitira erresistentzia txikituz, baina atzera egiterakoan zabaldu egiten dira arraunaren pala funtzioa eginez. Helduetan ez dute sexu dimorfismorik agertzen baina gaztetan desberdinak dira, lumaia marroi-arrea eta masaila eta eztarri argiak dituzte. Ezkututxoa ere oso txikia izaten dute, arre kolorekoa.

Ongi igeri egiten dute, baina hegaldi ahula dute. Asko kostatzen zaio hegaldatzea eta ur azalean korrikaldi luzeak egin ehar izaten ditu lortzeko. Noizbehinka ornogabe txikiak ere jaten ditu, ugalketa garaian bereziki, intsektuak, barraskiloak, zizareak... Zapaburuak ere harrapa ditzake. Araldian eta abia egiteko garaian ordea lurraldekoi eta oso oldarkor bihurtzen dira. Borrokak ere nahiko ohikoak izaten dira eta hainbat autoreren ustetan kopetako ezkutuaren tamainak kopetazuerien arteko hierarkia markatzen du. Horren ondorioz hainbat kumaldi izaten dituzte urtero, baita hiru kumaldi ere eta *Fulica atra* izena eman zion. *Fulica* kopetazuriaren latinezko izena da eta *atra* berriz *ater* ("iluna") adjetiboaren aldaera femeninoa.

Lau azpiespezie ezagutzen dira:
* *Fulica atra atra*, (Linnaeus, 1758), Ipar Europako lurraldeetan, Siberian eta Erdialdeko Asian bizi dena eta negua Afrikan, Indonesian eta Filipinetan igaritzen duena.
* *Fulica atra lugubris*, (S. Müller, 1847), Java eta Ginea Berriko mendietan bizi dena.
* *Fulica atra novaeguinea, *(Rand, 1940), Ginea Berrian bizi dena.
* *Fulica atra australis*, (Gould, 1845), Australian, Tasmanian, Zeelanda Berrian eta Buru uhartean bizi dena.

## Galeria 

Irudi:Limmat - Dietikon IMG 5927.JPG|Kopetazuria habian.
Irudi:Running on the water (2376852274).jpg|Kopetazuria ur azalean korrika.
Irudi:20050507-007-fulica-atra.jpg|Kopetazuria txitakin.
Irudi:Sothöns-6.JPG|Kopetazuria txitakin.
Irudi:Common Coot- Bharatpur I IMG 8610.jpg|Kopetazuri taldea.
Irudi:Kopetazuri arrunta Plaiaundi.jpg|Kopetazuri arrunt bat igerian Plaiaundi parke ekologikoan
Irudi:Fulica atra MHNT.ZOO.2010.11.67.11.jpg |Arrautza.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fibrinogeno

**Fibrinogenoa** odol-plasman dagoen proteina disolbagarria da, odolaren gatzapen edo koagulazio prozesuan parte hartzen duena. Izan ere, fibrinogenoa fibrina bihurtzen denean odolbildua sortzen da, odoljarioa ekiditen duena.

Fibrinogenoa gibelean eratzen da, eta hiru pare kate polipeptidikoak ditu, lotura disulfuroen bidez elkartuak.

Tronbina izeneko entzimak katalizatzen du fibrinaren sorrera, fibrinogenotik abiatuta. Fibrinogenoa disolbagarria da plasman, eta fibrina disolbaezina. Sare tridimentsionala eratzen du fibrinak kristalizatzen duenean, odolbildua osatuko duena.

: Fibrinogeno → Fibrina

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lepitzuli

thumb |Jynx torquilla
**Lepitzulia** (*Jynx torquilla*) okilen familiako hegaztia da, Eurasiako basoetan bizi dena, baita Euskal Herrian ere. Okilen taldekoa izan arren, itxura eta portaeraz desberdina da: ez du enborrak mokoarekin zulatzeko okilen ohitura arrunta, eta lurrean ere gehiago ibiltzen da zuhaitzetan baino.

## Ezaugarriak 
Tamaina ertaina du, 15-17 cm-ko gorputz luzera eta 25-27 cm-ko hego-zabalera. Pisua, aldiz, 30 eta 45 g bitartekoa izan ohi da. Kolorazio oso kriptikoa du, tonu arre, marroi eta grisduna. Kolorazio horrek enborretan eta orbel artean kamuflaje ezinhobea eskaintzen dio. Bizkarraldean tonu grisak dira nagusi, eta sabelaldean kolore arrea. Hegoak, berriz, marroixkagoak izaten dira. Mokoa grisa da, txikia eta puntazorrotza. Burua grisaxka da, eta begietatik atzera marra ilunago bat hedatzen da. Ez dago bi sexuen arteko ezberdintasun morfologikorik.

Larre, fruta arbolen edota ibai ertzetako basoen presentzia behar du, bertan, zuhaitzetako zuloetan edota beste okilek eginiko habietan eraikitzen du berea, zuhaitz helduetan eta lurretik altuera gutxira. Intsektuak jaten ditu, eta hauen artean inurriak ditu gogokoen, baita harrak ere.

## Euskal Herrian 
Euskal Herrian eremu guztietan aurki daiteke, baina udan, espezie migratzailea baita. Izena lepoa guztiz itzultzeko daukan gaitasunetik datorkio.

## Taxonomia 
Lepitxuliak sei azpiespezie ditu:
* *Jynx torquilla chinensis* Hesse, 1911
* *Jynx torquilla himalayana* Vaurie, 1959
* *Jynx torquilla mauretanica* Rothschild, 1909
* *Jynx torquilla sarudnyi* Loudon, 1912
* *Jynx torquilla torquilla* Linnaeus, 1758
* *Jynx torquilla tschusii* O. Kleinschmidt,1907

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Okil txiki

**Okil txikia** (*Dryobates minor*) pizidoen familiako hegaztia da, Eurasiako basoetan bizi dena.

Euskal Herriko eta Europako okilen artean txikiena da. Gainerako generokideen antzekotasun morfologiko handia duen arren, haiek guztiak baino nabarmen txikiagoa da. Euskal Herriko baso-ingurune ia guztietan aurki daiteke, baso hosto-erorkorretan eta ibai ertzeko basoetan batez ere, baina ez da oso ugaria. Interes bereziko espeziea da EAEn eta Nafarroan.

## Deskribapena 
Tamaina txikiko okila da, 25-30 cm bitarteko hego-zabalera eta 13-14 cm inguruko gorputz-luzera duena. 20-30 g inguruan pisatu ohi du. Bizkarraldea eta hegoen goialdea beltzak dira, marra horizontalak eratzen dituzten orban zuridunak. Sabelaldea eta hegoen azpialdea, aldiz, zuriak dira eta kolore arreko orbanak izan ohi dituzte. Burua zuria da, baina mokoaren ertzetik lepoaldera hedatzen den orban beltza eta kaxko beltza nabarmentzen dira. Kopeta zuria da. Arrek kolore gorriko pileoa izaten dute eta zuria izan ohi da emeen kasuan. Hankak eta mokoa grisak dira.

## Banaketa 
thumb|ezkerrera|Okil txikiaren banaketa, Hego Euskal Herrian eta Espainiako Erresuman.

Eurasia osoan hedaturiko espezia da, Atlantikoko kostaldetik Ozeano Pazifikoko kostalderaino aurki baitaiteke. Espezie nagusiki kontinentala izanik, populazio ugarienak Eurasiako kostaldeko barnealdean daude. Iparraldeko muga Eskandinaviako iparraldeko kostaldeak ezartzen du, eta hegoaldekoa, berriz, Mediterraneo itsasoak.

Iberiar Penintsulako populazio nagusiak Euskal Herrian, Katalunia ipar-ekialdean eta Erdialdeko Sistemaren mendebaldean ezagutzen dira, nahiz eta beste leku batzuetan han-hemenka ere aurkitu izan den.

Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan eremu guztian aurki daiteke, eta Nafarroa Garaian iparraldean eta Ebro ibaiaren ertzetan da ugariena. Pirinioetan ez da horren ugaria.

## Habitata 
Baso hostoerorkorrei, hariztiei batez ere, eta ibai-ertzeko basoei loturiko espeziea da. Okil handiaren (*Dendrocopos major*) antzeko habitatetan bizi da.

## Elikadura 
Egurreko intsektuez elikatzen da batez ere, baina ez da egurra zulatzen maiz ibiltzen. Udan egurraren, orbelaren eta hostoen gaineko intsektuez elikatzen da, landare zorriez eta bestelako intsektuez. Neguan, berriz, egurraz elikatzen diren intsektu-larbak bilatzen ditu adar txikiak eta makiltxoak zulatuz.

## Bizimodua 
Hildako edo egur usteldudun zuhaitzetan egiten du habia. 3-5 cm-ko diametroa izaten du.

Okil txikiaren populazio gehienak egoiliarrak dira, baina bizi-eremuak sarri alda ditzakete.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Antton ALBERDI: Okil txikia Euskalnatura.net
Bizas

**Bizas** (antzinako grezieraz Βύζας, grezieraz Βύζαντας) Bizantzio sortu zuen errege erdi-kondairazkoa da.

## Bizantzioren sorrera 
**Bizas**, Nisos erregearen semea (grezieraz Νίσος), Megara hiri doriarreko kolonizatzailea zen. Delfosko Apoloren orakuluari galdekatu ostean, honek *Itsuen Lurraren beste ertzean* ezartzeko agindu zion. Megarako kolono batzuen buru zela, hiri bat sortu zuen Urrezko Adarrak Bosforoarekin elkartzen den penintsulan, Marmara itsasotik gertu, Kaltzedonia hiriaren beste ertzean. Bere arabera, kaltzedoniarrak itsutzat jo zituen, ez baitzituzten ikusi beste ertzeko (europar aldeko) lurren onura handiak. Horrela, Bizasek K. a. 667 inguruan herria sortu eta bere omenezko izena eman zion: *Bizantzio*.

## Poseidonen semea 
Greziar mitologian, **Bizas** Poseidonen semea zen.

## Erreferentziak 
* Istanbul Historical Information - Istanbul Informative Guide To The City. 2005-01-06.

## Kanpo estekak
TKE Ligako 2010eko denboraldia

**2010eko TKE Liga**koa San Miguel Ligaren zortzigarren denboraldia izan zen.

## Partaideak 

## Estropadak 

## Sailkapena 
2010ean Urdaibaik denboraldi borobila burutu zuen: Kontxako Bandera lortzeaz gain San Miguel TKE Liga ere eskuratu zuen.

180px|thumb|Urdaibairen 2010eko tripulazioa.

### Jaitsiera/Igoera play-offa 
Zarautzek maila galdu zuen. Play-offa egin ondoren, Zumaiak eutsi eta KAE Ligatik igotako Camargorekin batera 2011ko TKE Ligan egongo da, Meira eta Santurtziren kalterako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* TKE Ligaren webgunea
Mastodon (musika taldea)

thumb|180px|Troy Sanders (2012)
thumb|180px|Brann Dailor (2012)

***Mastodon*** 1999. urtean Atlantan (Georgia) sorturiko metal banda da. Taldea lau kideek osatzen dute: Troy Sanders (baxua eta ahotsa), Brent Hinds (gitarra eta ahotsa), Bill Kelliher (gitarra) eta Brann Dailor (bateria eta ahotsa). Orain arte, atera dituzten lau diskatan estilo ezberdinak landu dituzte, groove metala, stoner metala eta metal progresiboa goraipatuz.

## Taldekideak 
* Brann Dailor - bateria, ahotsak
* Brent Hinds - gitarra, ahotsak
* Bill Kelliher - gitarra
* Troy Sanders - baxua, ahotsak
* Eric Saner - ahotsak (hilabete pare bat 2000. urtean)

## Diskografia 
### Albumak 
* *Remission* (2002)
* *Leviathan* (2004)
* *Blood Mountain* (2006)
* *Crack the Skye* (2009)
* *The Hunter* (2011)
* ''Once More 'Round the Sun* (2014)
* *Emperor of Sand* (2017)
**Hushed and Grim* (2021)

### EP 
* *Slick Leg* (2001)
* *Lifesblood* (2001)
* *March of the Fire Ants* (2002)
* *Oblivion* (2008)
* *Jonah Hex: Revenge Gets Ugly* (2010)
* *Cold Dark Place* (2017)

### Singleak 
* *Emerald* (2003)
* *Blood and Thunder* (Single, 2004)
* *Colony of Birchmen* (Single, 2007)

### Besteak 
* *Mastodon Demo* (2000)
* *Call of the Mastodon* (2006) (Demo-bilduma)
* *Blood Mountain* (2006) (DVD zuzenean)
* *Live at the Aragon'' (2011) (DVD zuzenean)

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Them Crooked Vultures

***Them Crooked Vultures*** 2009. urtean Los Angelesen (Kalifornia) sorturiko musika taldea da. Bertan parte hartzen dute musikan garrantzi asko izan duten hiru partaide: Josh Homme ahotsa eta kitarjolea (Queens of The Stone Age, Kyuss), John Paul Jones baxujolea (Led Zeppelin) eta Dave Grohl baterijolea (Nirvana, Foo Fighters). 2009. urtean *Them Crooked Vultures* deituriko album bakarra jarri zuten salgai.

## Taldekideak 
* Josh Homme - kitarra eta ahotsa
* John Paul Jones - Baxua eta ahotsa
* Dave Grohl - Bateria eta ahotsa
* Alain Johannes - Kitarra (bakarrik zuzenean)

## Diskografia 
* *Them Crooked Vultures* (2009)

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala.
Roslin gaztelua

**Roslin gaztelua** edota **Rosslyn** (ingelesez *Roslin Castle*) Eskoziako Midlothian eskualdean dagoen Roslin udalerritik hurbil dagoen gaztelu bat da. Rosslyn kaperaren alboan dago, Edinburgh hiriburutik 9 mila hegoalderuntz. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Historia 
XIV. mendea ren hasieralderako leku hartan ba omen zegoen Sinclair familiaren jabegoko gaztelu bat.

## Ikus gainera 
* Rosslyn kapera

## Kanpo estekak 
* Roslin gazteluari buruzko informazioa Undiscoveredscotland.co.uk webgunean irakurgai
Scone jauregia

**Scone jauregia** () Eskoziako Scone herrian dagoen gaztelu bat da. Erdi Aroan Eskoziako erregeak koroatu ohi ziren Sconeko abadia kokatzen zen lekuan bertan dago. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Historia 
Hasiera batean eliza kristau txiki bat eraiki zen Sconen eta ondoren priorato agustindar bat, XII mendean Alexandro I.a Eskoziakoak Sconeko abadia bihurtu zyena. Abadian zegoen Scone harrian koroatu izan ziren Eskoziako erregeak, harik eta Eduardo I.a Ingalaterrakoak hartu eta Londresera eraman zuen arte. 1306an Roberto I.a Eskoziakoak Sconen koroatua izateko hautua egin zuen eta 1651a arte ohitura horrek jarraitu zuen. Azken koroazioa Karlos II.a Ingalaterrakoa eta Eskoziakoarena izan zen.

Eskoziako Erreforma garaian, 1559an abadia oso kaltetua izan zen. 1600an eraikin erlijiotsua izateari utzi zion eta jauregi bihurtu zen. Ordutik Mansfield-eko kondeen etxea izan da.

1808an hareharria erabiliz georgiar estiloan eraiki zen. William Atkinson arkitekto ingelesaren gidaritzapean burutu ziren lanak.

## Iruditegia 

Irudi:Scone Palace 20090617.jpg
Irudi:Scone Palace 03.jpg
Irudi:Scone Palace 08.jpg
Irudi:Scone Palace vom Parkplatz.JPG
Irudi:Scone Palace - geograph.org.uk - 94655.jpg
Irudi:Stone of scone replica 170609.jpg|Scone harriaren erreplika.

## Ikus gainera 
* Scone harria

## Kanpo estekak
Eneko Eizmendi

**Eneko Eizmendi Blanco** (Beasain, Gipuzkoa, 1990ko ekainaren 10a) gipuzkoar futbolaria da, aurrelaria, normalean ezker hegalean aritzen dena. Errealaren harrobian hezia, klub horren bigarren taldean jokatu eta gero, Betisen bigarren taldean dihardu 2011/2012 denboraldia bukatu zenez geroztik. Alain Eizmendiren anai bikia da.

Errealaren gazte taldean jokatu zuen 2008-2009 denboraldian bigarren taldean debuta egin arte. Gazte taldeetan jokatu baino lehen, Aitzgorrin jokatzen zuen.

## Kirol ibilbidea 
*2023ko Ekainaren 30ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak 
* Fitxa errealaren webgunean
Donostiako apaiztegia

**Donostiako apaiztegia** edota **Donostiako seminarioa** Donostia hiriko Antigua auzoan dagoen den eraikin bat da. Hain zuzen ere, Heriz pasealekuan eta Lugaritz mendiaren magalean kokatzen da, Serafin Baroja parkearen alboan. Bere kokapen paregabea dela eta, Kontxako badiako edozein lekutik ikus daiteke.

## Historia 
1945ean erabaki zuen Carmelo Ballester, Gasteizko Gotzain Jaunak –garai hartan elizbarruti bakarrean zeuden Araba, Bizkaia eta Gipuzkoa– Txikientzako Seminarioa eraiki beharra zegoela apaizgai gipuzkoarrentzat. 1947ko irailaren 6an jarri zuten lehenengo harria, orain kaperako aldare nagusia dagoen tokian. 1950ean Gasteizko elizbarrutia zatiturik, Donostiakoa eta Bilbokoa eratu zituzten. Ondorioz, Donostian eraikitzen hasia zenak Txikientzako eta Handientzako Apaizgaitegia izan beharko zuen. 1953ko urriaren 26an bedeinkatu ondoren, 27an hasi zituzten ikasaioak. Jaime Font i Andreu zen Gotzain Jauna eta Jaime Sáez Goyenechea Errektore Jauna. 1954ko abuztuaren 21ean inauguratu zuten ofizialki. Bertan ikasten zituzten apaizgaiek Giza Jakintzak, Filosofia eta Teologia, apaiztu aurretik.

Fitxategi:Seminary of Donostia-San Sebastián. Basque Country.jpg|
Fitxategi:Donostiako apaiztegia 0001.JPG|
Fitxategi:Playa de Ondarreta (9222761549).jpg|
Fitxategi:Donostiako apaizgaitegia ama birjina 0001.JPG|

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Donostiako apaiztegiari buruzko argibidea irakurgai 
* Donostiako apaiztegiaren barnealdeko irudiak. Diario Vasco egunkaria.
Arkaitz Pérez

**Arkaitz Pérez Merino** (Gasteiz, Araba, 1986ko irailaren 27a-) futbolari arabar ohia da, Errealaren bigarren taldean jokatzen zuena, alboko atzelari gisa. Amurrion ibili zen hainbat urtez baina 2008an Errealeko bigarren taldearen jokalaria bilakatu zen.

## Estatistikak 
*2015eko maiatzak 18an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak 
* Fitxa, www.athletic-club.eus
* Fitxa Errealaren webgunean
Imanol Plaza

**Imanol Plaz Ces** (Donostia 1988ko urtarrilaren 1a- ) gipuzkoar futbolaria da Errealaren bigarren taldean jokatzen zuena, aurrelari gisa.

Errealaren gazte taldean jokatu zuen 2006-2007 denboraldian bigarren taldean debuta egin arte. Gazte taldeetan jokatu baino lehen Antiguokon jokatzen zuen.

## Kanpo estekak 
* Fitxa errealaren webgunean
Brusela Iparraldeko geltokia

**Brusela Iparraldeko geltokia** (, ), Bruselako tren geltokietako bat da. Hiriaren erdigunetik iparraldera dago, Bruselako finantza barruti handienaren ondoan eta Bruselako bost geltoki nagusietako bat da.

Astero 200.000 bidaiari baino gehiago igarotzen dira geltokiko nasetatik.

## Trenak 
Bruselara heltzen diren tren guztiak geratzen dira iparraldeko geltokian, Amsterdam eta Parisera doazen abiadura handiko Thalys trenak izan ezik.

## Kanpo estekak
Julen Etxabeguren

**Julen Etxabeguren Leanizbarrutia** (Madril, ) futbolari euskalduna da, Donostin hazia, defentsa gisa jokatzen du.

2010-2011 denboraldian Sansen debuta egin zuen, Errealaren gazte taldeetan zebilela. 2014an Errealak baja eman zion. 2015eko urtarrilean East Fife FC taldeak (Eskozia) kontratatu zuen Etxabeguren, probetan aritu ondoren. 2015ko udan lehenengo mailako Dundeek sinatu zuen Etxabeguren.

## Estatistikak 
*2019ko maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa errealaren webgunean
Julen Castañeda

**Julen Castañeda Nuin** (Tolosa, Gipuzkoa, 1990eko azaroaren 14a) gipuzkoar futbolari ezkertia da. 

## Biografia 
Ezker atzelari gisa aritzen da. Errelaren harrobian hezia, 2009-2010 denboraldian Sansen debuta egin arte. Bigarren talde txuriurdinean 4 denboraldiz jokatu eta gero Bigarren mailan egin zuen debuta Ponferradinarekin. 2025eko udan Lehen Federazioan zegoen Zamora utzi eta Bigarren Federazioan jokatuko zuen Amorebietara joan zen.

## Ibilbidea 
*2025eko maiatzak 18an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa errealaren webgunean
Liassine Cadamuro

**Liassine Cadamuro Betaiba** (Tolosa Okzitania, 1988ko martxoaren 5a-) futbolari frantziarra da, errealaren bigarren taldean jokatzen duena, defentsa gisa.
Sochauxren bigarren taldean aritu zen hainbat urtez eta 2008-2009 denboraldian sanseko jokalaria bilakatu zen. 2014ean Mallorcara mailegutu zuen errealak. Mallorcan oso gutxi jokatu ondoren, 2014ko udan Errealak CA Osasunara mailegutu zuen, 2014-15 denboraldirako.

## Selekzio nazionala 
Frantzian jaioa izan arren Cadamurok Aljeriako selekzioarekin jokatzea erabaki zuen, bere ama aljeriarra da eta. 2013ko Afrikako Nazioen Kopan jokatu zuen eta 2014ean ere munduko txapelketan Aljeriako selekzioaren parte izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa errealaren webgunean
Nafar ardi arraza

**Nafar ardi arraza** Euskal Herriko bertako ardi arraza baten izena da.

Arraza hau nahiko berriki onartua izan da ofizialki, 1997ko azaroan.

Nafar arrazako ardiak kolore zurikoak dira, entrefinoak diren ardien taldean sailkatzen dira, profil azpiganbilekoak, eumetrikoak eta lerroerdikoak dira. Adats zurikoak eta adarrik gabekoak izaten dira. Zenbait adituen ustez, Erronkariko ardia izenekoa, gaur egun desagertutzat jotzen dena, arraza honen azpimota bat izan zen. Egun haragitarako azienda da bereziki, nahiz eta garai batean bere artilea oso estimatua izan zen. Pirinioetako ardi arraza entrefinoetan kokatzen dira ardi hauek.

## Ezaugarriak 
* Burua tamaina ertainekoa da. Aurreneko kopeta-mutur aldea azpiganbilekoa da. Ezaugarri hau are nabarmenagoa da aharietan. Kopeta handia daukate. Oro har ardiek ez dute adarrik, baina hau ez da betetzen kasu guztietan. Gogoratu behar da erronkariko ardietan bai gertatzen zela sarri ardiak adardunak izatea. Ahariek berriz bai dira adardunak.
* Mutur zabala eta ezpain lodiak duzkate.

## Banaketa eta kopurua 
* Egun nafar arrazako 420.000 abelburu daude ofizialki zenbaturik.
* Arraza hau Nafarroan hedatzen da, erdi-mendebalde eta hego-mendebaldean berezeki, hau da, ardi latxa zabaltzen ez den eskualdetan.

## Begira 
* Aari, Euskal mitologian ardiari buruzko kontuak jakiteko.
* Martak

## Bibliografia 
* Razas ovinas Españolas. Antonio Sanchez Belda. Maria C. Sanchez Trujiñano. Ministerio de Agricultura, Pesca y Alimentación. 1987. 

## Kanpo estekak 
*  Espainar Estatuaren bertako etxeko abereen gida
*  ITG-Ganadero
Nesosilikato

[thumb|[Estaurolita, nesosilikato bat, gurutze itxurarekin. Errusia.]]
**Nesosilikatoak** silikato talde bat dira. Silizio (Si) atomo batez eta lau oxigeno (O) atomoz osatutako molekulek egituratzen dute. Molekula hauek (SiO4) tetraedro itxura dute, eta elkarrekiko **banatuta** daude: hau da *neso*silikatoen berezitasuna. Nesosilikato ezagunenak olibinoa, granatea, andaluzita eta topazioa dira.

## Ikus, gainera 
* Haluro
* Sulfuro
* Mineralogia

## Kanpo estekak
Tantallon gaztelua

**Tantallon gaztelua** () Eskoziako Ekialdeko Lothian eskualdean dagoen gaztelu bat da. North Berwick hiritik 5 kilometro ekialdera dago. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Geografia 
Parean Bass Rock uhartea dago, Fortheko fiordoan.

## Historia 
1350. urtealdera eraiki zuen William Douglas, Douglasko lehen kondeak. Hainbat setio jasan zituen, hala nola 1491ean Jakobo IV.a Eskoziakoak, 1528an haren seme Jakobo V.ak, 1639an Apezpikuen Gerran eta 1651ean Oliver Cromwellen Eskoziaren konkista garaian. 1699an Hew Dalrympe, North Bewickeko kondeak erosi zuen.

## Iruditegia 

Irudi:Tantallon Castle (15657451151).jpg
Irudi:Tantallon Castle - 14th Century Ruin.JPG
Irudi:The curtain wall of Tantallon Castle, East Lothian, Scotland, 1972.jpg
Irudi:East tower, Tantallon Castle - geograph.org.uk - 1803396.jpg
Irudi:Mean and Moody - geograph.org.uk - 142575.jpg

## Kanpo estekak 
* Tantallon gaztelua historic-scotland.gov.uk webgunean ikusgai 
* Tantallon gazteluaren informazioa undiscoveredscotland.co.uk webgunean irakurgai
Konstantinoplako Inperio Latindarra

**Konstantinoplako Inperio Latindarra** (latinez *Imperium Romaniae*, "Erromaniako Inperioa") Laugarren Gurutzadaren ostean Bizantziar Inperioa zatitu zeneko gurutzatu feudalen estatuetako bat da. 1204an sortu zen, gurutzatuek Konstantinopla bereganatu zutenean, eta 1261 deuseztu zen, berriz ere Bizantziar Inperioa eratzeko. Bizantziar Inperioa ordezkatzeko sortu zuten, enperadore katoliko batek ekialdeko enperadore bizantziarren tronua hartzeko. Balduin IX.a, Flandriako kondea, lehen latindar enperadore koroatu zuten 1204ko maiatzaren 16an, Balduin I.a errege izenarekin. Baina bulgariarren eta greziar estatuen aurkako gerretan, Latindar Inperioa ahuldu egin zen eta Nizeako Inperioaren menpe erori zen 1261an, Mikel VIII.a Palaiologosen agindupean. Azken latindar enperadorea, Balduin II.a, erbesteratu egin zen, baina titulua erabiltzen jarraitu zen, gutxienez XIV. mendea arte.

## Enperadoreak 
* Balduin I.a Konstantinoplakoa (1204–1205)
* Henrike Flandriakoa (1206–1216)
* Interregnoa: *Konon Béthunekoa* erregeordea (1216–1217)
* Petri Courtenaykoa (1217–1219)
** *Yolanda Flandriakoa* (erreginaordea) (1217–1219)
* Interregnoa: *Konon Béthunekoa* erregeordea (1219–1220)
** *Narjot Toucykoa* (erregeordea) (1228–1231)–1237)
** *Anseau Cayotekoa* (erregeordea) (1237–1238)
** *Narjot Toucykoa* (erregeordea) (1238–1239) (1251–1259)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Lodger (1944ko filma)

***The Lodger*** izen bereko eleberrian oinarritutako 1944ko filma da, Jack Tripa-ateratzailearen gainekoa. Merle Oberon, George Sanders eta Laird Cregar izan ziren antzezle nagusiak, John Brahm zuzendariaren aginduetara. 1926an Alfred Hitchcockek gai bera erabili zuen bere*The Lodger: A Story of the London Fog* film mutuan; 1932koa da berorren bertsio ahostuna: *The Lodger*. 1953an beste bertsio bat sortu zuten, Jack Palancek antzeztutako *Man in the Attic* izenekoa.

## Aktoreak 
* Merle Oberon ... Kitty Langley
* Laird Cregar ... Mr. Slade
* George Sanders ... Inspector John Warwick
* Cedric Hardwicke ... Robert Bonting
* Sara Allgood ... Ellen Bonting
* Aubrey Mather ... Sutherland intendentea
* Queenie Leonard ... Daisy, neskamea
* Doris Lloyd ... Jennie
* David Clyde ... Bates sargentoa
* Helena Pickard ... Annie Rowley

## Kanpo estekak 
*  ***The Lodger*** **IMDb** atarian
Trivium (musika-taldea)

***Trivium*** 1999. urtean Orlandon, Florida (AEB) sortutako banda da. Banda famatuenen artean dago metalcore eszenan batez ere bere bigarren diskari esker, *Ascendancy*. Hala ere polemikan murgildutako taldea izan da bere hirugarren diska *The Crusade* deiturikoan thrash metal estiloan sartu eta gero, taldearen zale asko amorratuz. 2011.eko abuztuan *In Waves* deituriko bostgarren diska kaleratu zuten.

## Diskografia 
* *Ember to Inferno* (2003)
* *Acendancy* (2005)
* *The Crusade* (2005)
* *Shogun* (2008)
* *In Waves* (2011)

### EP-ak 
* *Trivium* (2002)
* *God of War III EP* (2010)

## Kanpo estekak
Melgund gaztelua

**Melgund gaztelua** (ingelesez *Melgund Castle*) Eskoziako Angus eskualdean dagoen Aberlemmo udalerritik 2 kilometro ekialderuntz kokatzen den gaztelu bat da. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Historia 
1543an David Beaton artzapezpikuaren aginduz eraikia izan zen.

## Kanpo estekak
Stoner Rock

[thumb|250px|Basamortuak, [Palm Springsekoak zehazki, eragin garrantzitsua izan zuen soinuaren bilakaeran.]]

**Stoner rock** eta **stoner metal** rock eta metal-aren subgeneroak dira, non psikodelia, doom metal baita 70eko hamarkadako rockaren eraginak batzen diren genero gogorra sortuz. Stonerra 90eko hamarkadan hasi zen Kalifornia aldean, Kyuss eta Sleep taldeen eskutik.

## Etimologia 
*Stoner,* ingelesez, cannabis erretzaileen sinonimo bezala hartzen da. Horregatik, izen honekin aipatzen da droga psikoaktibo honek izan zuen garrantzia bai stonerraren sorreran, baita taldeen nortasunean ere.

## Ezaugarriak 
Jimi Hendrix, Blue Cheer, Cream, eta batez ere Black Sabbath izan ziren influentzia handienak stonerraren sorreran, haien eragin bereizgarriena gogortasuna izanda. Tenpo motelak, afinazio grabeak baita produkzio retro-ak nahasten dira estilo honetan era bateko soinua indartzeko.

Batzuetan ere soinuaren aldetik Grunge estiloarekin alderatzen da, biak garai berean sortu zirelako. Hala ere, Soundgarden, Mudhoney edota Alice In Chains taldeek soinuaren ikuspuntutik antzekotasun asko badituzten ere, generoaren nortasunaren barnean bereizgarri asko badira.

Halaber, aipatzekoa da estiloaren talde sortzaileengan Desert Rock-ak eta Kaliforniako basamortuak izan zuen eragina, erritmo perkusibo eta psikodelia inguru desertikoen izaerarekin ordeztuz.

## Eraginak 
Genero horretako talderik nabarmenena Kyuss izan zela esan dezakegu bere garrantziagatik, baina batez ere bere banaketaz geroztik sortu ziren taldeengatik: Hermano, Unida, Fu Manchu, Brant Bjork and the Bros, Queens of the Stone Age, Them Crooked Vultures eta Eagles of Death Metal.

Esan dezakegu talde asko badaudela gaur egun Stonerraren eragina jasan izan dituztenak: Electric Wizard, Kylesa, The Sword,...

## Kanpo estekak
Lews gaztelua

**Lews gaztelua** (, ) Eskoziako Lewis uhartean dagoen Stornoway udalerriaren mendebaldean kokatzen den gaztelu bat da. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Historia 
1847 eta 1857 bitartean Sir James Mathesonek, Txinako opio negozioekin aberastu zenak landetxe gisa erabil zezan eraikia eraikia izan zen. 1918an Lord Leverhulme industriagizonak erosi zuen eta 1923an Stornowayko udalari eman zion.

Bigarren Mundu Gerran *700 Naval Air Squadron*-eko tripulazioa hartu zuen eta Gerra ostean Eskolako ikasleen erresidentzia izan zen.

## Iruditegia 

Irudi:Lews Castle, Stornoway - geograph.org.uk - 646529.jpg
Irudi:Stornoway Castle.jpg
Irudi:LewsCastle.jpg
Irudi:Caisteal Leodhas - geograph.org.uk - 1348287.jpg

## Kanpo estekak
Stornoway

**Stornoway**, , Eskoziako Kanpoko Hebridak uhartediako Lewis uhartearen ekialdeko kostaldean dagoen udalerria da. Kanpoko Hebridetako eta Lewis uharteko hiriburua eta herri populatuena da. 2014ko erroldaren arabera 8.038 biztanle ditu.

Stornowayko elizateak bere barnean beste hainbat herri txiki ere hartzen ditu, denera 12.000 biztanle direlarik. Bertako portutik Kanpoko Hebridak eta lur lehorra (Eskoziako Lur Garaiak) lotzen dituzten ferry ugari sartu-irteten dira.

## Historia 
Herria vikingoek IX mendean fundatu zuten *Stjórnavágr* izenarekin. Kai natural baten inguruan eratuz joan da Steòrnabhagh.

XVI eta XVII mendeetan Eskozian izandako gerrek ere eragina izan zuten herrian. XIX mendean Sir James Matheson bihurtu zen Lewis uhartearen jabe eta Lews gaztelua eraiki zuen.

## Gaelera 
2011ko erroldaren arabera 5.492 biztanlek hitzegiten dute gaeleraz, populazio guztiaren %43a.

## Herriartar ezagunak 
* Alexander MacKenzie (1764-1820), eskoziar esploratzailea.

## Iruditegia 

Irudi:Stornoway_Harbour.jpg|Portua.
Irudi:Lews Castle, Stornoway - geograph.org.uk - 646529.jpg|Lews gaztelua.
Irudi:Stornoway2.jpg|Stornoway.
Irudi:Panorama of Stornoway.jpg|Stornowayko ikuspegia.
Irudi:War Memorial Plaques - geograph.org.uk - 32477.jpg|Inguruko gerra oroitarriak.
Irudi:Boats at Stornoway.jpg|Ontziak.

## Kanpo estekak 
* Stornowayko Udalaren webgunea 
* Stornoway udalerriari buruzko argibidea Explorescotland.net webgunean irakurgai
Tampere

**Tampere** (), Finlandiako hego-mendebaldeko hiria, Näsijärvi eta Pyhäjärvi aintziren artean, Helsinki hiriaren ipar-ekialdean. Finlandiako bigarren hiri handiena da. Unibertsitatea eta aireportua ditu. Industria da ekonomia-jarduera nagusia: ehungintza, janari-industria, zapatagintza, papergintza, kautxua. Artearen eta kulturaren gune garrantzitsua ere bada. 

## Etimologia 
Hainbat teoria plazaratu dira 'Tampere izenaren jatorria azaltzeko. Badirudi hiriaren ondoan dauden Tammerkoski ur-lasterretatik datorrela, suedieraz hiriak zein ur-lasterrak Tammerfors izena hartzen baitu.

## Historia 
Gustavo III.a Suediakoak sortu zuen hiria 1779 urtean. Garai hartan ur-lasterren albo bietako zelai zabaletan zeuden etxe gutxi batzuek osatzen zuten Tampere. XIX mendean merkatua ireki eta industria ezartzearekin hiria nabarmen hazi zen. 1918ko apirilean, Finlandiako Independentzia Gerran Mannerheimek garrantzi handiko garaipen bat lortu zuen han errusiarren aurka.

Bigarren Mundu Gerraren ondoren alboko hiriak beregan hartu zituen;  Messukylä (1947), Lielahti (1950), Aitolahti (1966) eta Teisko (1972), eta hiriaren populazioa asko handitu zen, herrialdeko hirugarrena izateraino.

## Geografia eta Klima 
Finlandia barnealdean dago Helsinki eta Turkutik 170 kilometro ingurura. Tammerkoski ur-lasterrek Näsiselkä aintzira (iparraldean) eta Villilänsalmi (hego-mendebaldean) aintzirak lotzen dituzte eta bien artean zabaltzen da hiria.

Klimari dagokionez kontinental hezearen eta subartikoaren arteko mugan dago. Azarotik martxora tenperaturen batazbestekoa 0º-tik beherakoa izaten da. Udak epelak dira.

## Ekonomia 
Mendeetan zehar ehungintza eta metal industria izan zen nagusi baina 1990 hamarkadatik aurrera teknologia berrien eta telekomunikazioen konpainiak ezarri dira bertan eta erabat nagusitu dira.

## Kultura 
### Jaialdiak 
Tampereko bizitza kulturala ezaguna da Finlandian eta hainbat jaialdi garrantzitsu ospatzen dira bertan; Tampereko Film laburren Jaialdia, *Tammerfest* rock Jaialdia, Tampereko Jazz Happening-a, Tampereko Loreen Jaialdia...

### Literatura 
Herrialdeko idazle ezagunenetako batzuk Tamprerera etorri ziren bizitzera, hala nola, Väinö Linna, Kalle Päätalo eta Hannu Salama. Langileriaren bizimoldea erakusten saiatu izan dira.

## Kirolak 
Finlandiako "izotz hockeyaren etxea" da, hoek erakusten du kirol honek hirian duen garrantzia. Bi talde handi ere badaude Tamperen, *Ilves* (7 liga) eta *Tappara*. 1965 urtean Munduko Txapelketa bertan jokatu zen.

Beste kirol batzuetako Munduko txapelketak ere izan dira Tamperen, hala nola kanoa sprint (1973, 1983) eta arraunketa (1995).

1967ko EuroBasket txapelketak bi egoitza izan zituen, Helsinki eta Tampere. Bertako taldea Tampereen Pyrintö da.

## Ondasun nabarmenak 

Irudi:Tampereen tuomiokirkko kesä 2004 IMG 2328.jpg|Tampereko katedrala.
Irudi:Tampereen kaupungintalo.JPG|Udaletxea.
Irudi:Työväentalo, Tampere.jpg|Langileen Etxea.
Irudi:Lenin-museum 1.JPG|Leninen museoa.
Irudi:Särkänniemi 20150804.jpg|Särkänniemi jolas parkea.

## Hiri senidetuak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Winnipeg

**Winnipeg** Kanadako erdi-hegoaldeko hiria da, Manitoba estatuko hiriburua eta hiririk handiena.

2006. urtean hiriak 633.451 biztanle inguru zituen. Manitobako biztanleria osoaren erdia Winnipegen bizi da. Horregatik, Kanadako zazpigarren hiririk handiena da.

## Geografia 
Red eta Assiniboine ibaien bilgunean dago, izen bereko aintziraren hego-mendebalean.

## Ekonomia 
Bi unibertsitate ditu. Burdinbide eta errepide gune garrantzitsua da. Nazioarteko aireportua ere badu. Nekazaritza eremu oparoko merkataritza (garia) eta industria (janari industria, automobilgintza, ehungintza, zapatagintza, petrolio findegiak, tresneria elektrikoa eta mekanikoa, kimika industria, nekazaritzarako makineria) dira ekonomia jarduera nagusiak.

## Klima 

## Hiri senidetuak 
Winnipeg ondorengo hiriekin senidetuta dago:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Udal gobernuaren webgune ofiziala
La Custodia

**La Custodia** egungo Vianan dagoen aztarnategi arkeologikoa da, Paleolito, Brontze Aroa, Burdin Aroa eta erromatar aztarnak dituena. Iturri klasikoek aipatzen duten beroien Vareia edo Uara (Uarakos txanponen erradikala) hiriarekin identifikatu da.

Ebro ibaiaren erdialdeko aztarnategi arkeologikoetakoen artean, zeltiberiar idazkera eta hizkuntzaren testigantza gehien eman dituenetariko bat da.

## Aztarnategia 
15 hektarea zabal da eta hainbat monografia eskaini dizkio Berez, nahiz eta beroia izan konkista aurretik, beste leku askotan bezala, Mediterraneo aldeko eragina nabari da materialetan, Erromarekin zituzten erlazioen seinale. Garai hartako tokiko txanponak, bertako herriak irarriak, erromatarren armadarekin zuten erlaziozko zerbitzuak ordaintzeko ohiturarekin lotzen dira. Sertorioren gerran hiria suntsitu, herritarrak erail eta su eman zioten, K.a. 75. urtean. Arkeologikoaren ikerketarako, errauspean bukatu zuelako, Irulegiko kasuan bezala, informazio iturri garrantzitsu bilakatu da, materialak hobeto kontserbatu direlako horren eraginez. ezarri zituenean, aztarnategia babestu zuen, gero 62/1994 Foru Aginduak, martxoaren 2koa, egingo zuen bezala. Nafarroako Gobernuak 2023ko azaroan iragarri zuen La Custodia aztarnategia Interes Kulturaleko Ondasun izendatzeko asmoa duela..

## Inskripzioak
Antzinako Erromako garaiko beroien herri honetako zeltiberierazko inskripzio hauek ditugu:
* Abegi oneko teserak:
- Zerkuakotarren Sakas-ena (K.a. II. mendekoa g.g.b., 1971 eta 1986 artean aurkitua).

- [...] Luzioren semearentzat [...] (K.a. II. mendekoa g.g.b., 1971 eta 1986 artean aurkitua).

- Bursaoko Tirtakon amaterikotarra (K.a. II. mendea eta K.a. 76a artean, 2021ean aurkitua).

## Ikus, gainera 
* Burdin Aroa Euskal Herrian
* Euskal Herriko kastroak
* Sertorioren gerla

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Mikel P. Ansa: "Duela 2.100 urteko sarraski bat", *Berria*, 2024/01/28.
* Viana - Yacimiento La Custodia. 3D Models . Arqueomodel 3D
* Reproducción de la tésera del cerdito de La Custodia. 
* Abaitua, Joseba (2023/01/03). "El ‘berónico’ de los vareyenses (siglos II-I a. C.)". *Trifinium. Apuntes anotados de lingüística vascorrománica*
Felix Markaida

**Felix Markaida Aurrekoetxea** (Loiu, 1931ko azaroaren 20a - Bilbo, 2008ko apirilaren 26a) Athletic Clubeko erdilaria izan zen.

## Palmaresa 
* Liga 1 (1955-56)
* 3 Errege Kopa (1955, 1956 eta 1958)

## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.net