open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
O'Brien's gaztelua (Inis Oírr)

'''O'Brien's gaztelua** edo **Furmina gaztelua''', , Irlandako Galway konderrian dagoen dorretxe bat da, Aran Uhartediko Inis Oírr uhartean. 

1400 aldera Teige klaneki kideek eraiki eta O'Brien klanaren egoitza izan zen. Uharteko punturik garaienetanoa da eta iparraldean dago.
Cockfosters

'''''', Erresuma Batuko Londres hiriburuaren iparraldean dagoen auzo bat da, Enfield eta Barnet barrutietan.

2011n 13.788 biztanle zituen.
Coldblow

'''''', Erresuma Batuko Londres hiriburuaren ekialdean dagoen auzo bat da, Bexley barrutian. East London eremuan dago.
WordPerfect

**WordPerfect** jabedun testu-prozesadore bat zen. Bere ospearen gorenean (80ko hamarkadaren amaieran eta 90eko hamarkadaren hasieran) *de facto* prozesadore estandarra zen. MS-DOS eta Microsoft Windows-en bertsioak ezagunagoak diren arren, beste sistema eragile ugaritan ere garatu zen: OS/2, Linux, MacOS, Apple IIe, Unix, VMS, Data General, System/370, AmigaOS, Atari ST eta NeXTSTEP. 

## Bertsioak 
Hemen agertzen dira sistema eragile bakoitzeko WordPerfect prozesadoreak izan dituen bertsioak:

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* LibreOffice Writer
* Microsoft Word

## Kanpo estekak 
*  WordPerfect - webgune ofiziala 
*  Wordperfect bertsioa MS-DOS bidez eguneratzea
*  Wordperfect informazio orokorra
Coldharbour (Greenwich)

**Coldharbour**, Erresuma Batuko Londres hiriburuaren hego-ekialdean dagoen auzo bat da, Greenwich barrutian.

2011n 13.062 biztanle zituen.
Maria Lorena Barros

**Maria Lorena Morelos Barros** (1948ko martxoaren 18a – 1976ko martxoaren 24a) Filipinetako emakume aktibista izan zen.  

MAKIBAKA (Makabayang Kilusan ng Bagong Kababaihan) emakume militanteen erakundearen sortu zuen. Handik gutxira gerra egoera aldarrikatu zuen gobernuak eta klandestinitatera pasa zen. 1973an atxilotu zuten eta Filipinetako preso politiko nagusienetako bat izan zen, harik eta kartzelatik ihes egitea lortu zuen arte, berriro gerrillara batuz. 1976ko martxoaren 24an, Maria Lorena Barros hil zuten Filipinetako militarrek haren aurka prestatutako segada batean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lydia Rabinowitsch-Kempner

**Lydia Rabinowitsch-Kempner** (Kaunas, 1871ko abuztuaren 22a – Berlin, 1935eko abuztuaren 3a) lituaniar-alemaniar bakteriologo eta mediku judua zen, tuberkulosiari eta osasun publikoari buruzko ikerketagatik ezaguna. Prusiako bigarren emakume irakaslea izan zen.

## Biografia 
Lydia Rabinowitsch Kovnon jaio zen, Errusiar Inperioan (orain Kaunas, Lituania). Bere jaioterriko gimnasium femeninoan hezia izan zen,  baita latinez eta grekoz ere. Ondoren, natur zientziak ikasi zituen Zuricheko eta Bernako (MD) unibertsitateetan. Graduatu ondoren, Berlinera joan zen, eta Robert Koch irakasleak bakteriologiako ikasketekin jarraitzeko aukera eman zion, Gaixotasun Kutsakorretarako Institutuan.

1896an hitzaldi bat eman zuen Berlingo Emakumeen Nazioarteko Kongresuan, hainbat herrialdetan emakumeek medikuntza ikasteari buruz. 1904an Wroclawko biltzar zientifikoan higiene eta bakteriologia ataleko buru izan zen.
thumb|ezkerrera|Berlingo memoria-plaka, Jüdische Ärzte, Turmstraße 21, Berlin-Moabit, Alemania
Gilen II.a  Alemaniakoak irakasle tituluarekin omendu zuen 1912an, baina horrek prentsan erreakzio antisemita eragin zuen, eta ezin izan zuen posizio akademikorik lortu Berlinen. Hala ere, Berlingo Moabit Ospitaleko laborategi bakteriologikoko zuzendari izatera iritsi zen 1918tik 1933ra. Gero, urtebete eman zuen *Journal of Tuberculosis* aldizkariko zuzendari gisa.

1898an Berlingo Walter Kempner doktorearekin (1869-1920) ezkondu zen, Bere semea, Walter Kempner (jr.) (1903-1997) medikuntzan doktorea ere izan zen, eta bere arroz-dietarengatik izan zen ezaguna. Bere beste semea Robert Kempner (1899-1993) legelaria zen. Alaba bat, Nadja Kempner, tuberkulosiak jota hil zen 1932an.

eskuinera|thumb|Rabinowitsch-Kempner, bere senar, alaba eta seme Roberten hilobien hilarria, Parkfriedhof Lichterfelde, Berlin.
Emakumeen eskubideen defendatzaile sutsua izan zen, bereziki zientzian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
College Park (Londres)

**College Park**, Erresuma Batuko Londres hiriburuaren mendebaldean dagoen auzo erresidentzial txiki bat da, Hammersmith eta Fulham barrutian.

2011n 9.175 biztanle zituen.
Maddison Keeney

**Maddison Keeney** (1996ko maiatzaren 23a) tranpolin jauzilari australiarra da. 2 olinpiar domin ditu: 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan brontzezko domina irabazi zuen Rio de Janeiron, eta zilarrezko domina 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan, Parisen. Urrezko dominak ere irabazi ditu 2017ko eta 2019ko eta 2022ko Commonwealtheko Munduko Txapelketetan, eta zilarrezko dominak 2014ko, 2018ko eta 2022ko Commonwealtheko Jokoetan.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jo Jin-mi

**Jo Jin-mi** (2004ko azaroaren 15a) Ipar Koreako tranpolin jauzilaria da eta olinpiar jokoetako domina bat du. Zilarra irabazi zuen Kim Mi-raerekin 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan emakumeen 10 metroko plataformako ekitaldi sinkronizatuan, Ipar Koreako tranpolin jauzilaritzako lehen domina olinpikoa lortuz.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sarah Bacon

**Sarah Bacon** (1996ko irailaren 20a) tranpolin jauzilari estatubatuarra da. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan bere lehen domina olinpikoa irabazi zuen, Kassidy Cookekin 3 metroko tranpolin sinkronizatuan zilarra irabazita.

## Nazioarteko lorpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Yasmin Harper

**Yasmin Isis Harper** (2000ko uztailaren 28a) tranpolin jauzilari britainiarra da. Brontzezko domina irabazi zuen 3m sikronizatu ekitaldian, 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan Scarlett Mew Jensen-ekin batera.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Scarlett Mew Jensen

**Scarlett Mew Jensen** (2001eko abenduaren 31) tranpolin jauzilari britainiarra da. 2024ko Munduko Txapelketan Taldekako ekitaldian urrezko domina irabazi zuen Britainia Handiko taldean parte hartuz, eta Munduko Txapelketako bi domina irabazi ditu Yasmin Harperekin 3 metroko ekitaldi sinkronizatuan. Brontzezko domina bat irabazi zuen 3 metroko ekitaldi sinkronizatuan 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Andrea Spendolini-Sirieix

**Andrea** **Spendolini-Sirieix** (2004ko irailarren 11) tranpolin jauzilari profesional britainiarra da. Britainia Handia eta Ingalaterra ordezkatzen ditu nazioartean.   

2022an, munduko junior txapelduna izan zen, bi aldiz Europako txapeldun, bi aldiz Commonwealth Jokoetako txapeldun eta bi aldiz txapeldun nazionala 10 metroko plataforman eta 10 metroko plataforma sinkronizatuko ekitaldietan, baita munduko domina bat ere taldekako ekitaldian.  

2024an urrezko domina irabazi zuen 2024ko MundukoTxapelketako taldekako ekitaldian. Egun batzuk geroago, brontzezko domina irabazi zuen 10 metroko plataforman. Hirugarren domina, brontzezko beste bat, 10 metroko plataforma sinkronizatuaren ekitaldian lortu zuen. 

2024ko Udako Olinpiar Jokoetan brontzezko domina irabazi zuen Lois Toulsonekin, 10 metroko ekitaldi sinkronizatuan. 

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ruacana ur-jauziak

**Ruacana ur-jauziak** () Angola eta Namibia arteko mugan kokaturiko ur-jauziak dira, Kunene ibaiaren ibilbidean. Namibiako Ruacana herrixkak ematen die izena.

## Deskribapena 
700 metrotako zabalera eta 120 metrotako altuera duten ur-jauzi erraldoiak dira, zabaleran eta ur-bolumenean Afrikako handienetakoak dira.

Ibaian 135 kilometro behera eginda Epupa ur-jauziak aurkitzen dira.

## Energia 
Kunene ibaian 40 kilometro gora eginda Calueque presa eraiki zen 1978an eta bertan Ruacana Energia Estazio hidroelektrikoa ezarri zen. Namibiak argindar ekoizle egitura handiena da, herrialdeak ekoizten duen %50a ekoizten du gutxi gorabehera.

## Fauna 
Ur-jauziak pasa ondoren Kunene ibaian krokodilo ugari aurkitzen dira.

## Iruditegia 

Irudi:Namibia Ruacana Falls.jpg
Irudi:Namibia 124.jpg
Irudi:Ruacana Falls at High Water from distance in 03-2011 by Tom Jakobi.JPG

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Victor Koretzky

**Victor Koretzky** (1994ko abuztuaren 26a) mendiko txirrindulari eta errepideko txirrindulari frantziarra da, UCI WorldTeam Bora–Hansgrohetik joan zena. Junior mailako munduko txapelketa irabazi zuen 2011n. Frantziako taldearekin lehiatuta, nazioarteko taldekako munduko txapelketa irabazi zuen 2011n, 2015ean eta 2016an.

Koretzkyk Frantzia ordezkatu zuen mendiko txirrindularitzan, 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan, Rio de Janeiron (Brasil).

Haren anaia Clément Koretzky ere txirrindularia da.

2024ko Udako Olinpiare Jokoetan zilarrezko domina lotu zuen mendiko bizikleta proban.

## Udako Olinpiar Jokoak 
## Erreferentziak
Lois Toulson

**Lois Mae Toulson** (1999ko irailaren 26a) tranpolin jauzilari britainiarra da. 10 metroko plataforman aditua, urrezko domina irabazi zuen 2015ean Europako Jokoetan, eta Europako titulua 2017an. 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan emakumeen 10 metroko plataforma sinkronizatuko ekitaldian hartu zuen parte, Tonia Couchekin, eta brontzea irabazi zuen 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan, proba berean, Andrea Spendolini-Sirieixekin. Zilarra irabazi zuen10 metroko plataforma sinkronizatu mistoan 2017ko Munduko Txapelketan Matty Leerekin, eta urrea emakumezkoen 10 metroko plataforma sinkronizatuan 2018ko Europako Txapelketan Eden Chengekin.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ogi-katilu

**Ogi-katilua** (, , ) katilu bezala erabiltzen den ogi biribila da. Erdialdeko Europako eta Balkanetako hainbat herrialdetako gastronomian agertzen da. Ogia erregosiaz edo zopaz beteta zerbitzatzen da.

## Prozedura 
Ogiaren gainaldea ebaki egiten da tapa sortuz. Ondoren mamiaren gehiengoa kendu egiten zaio eta azkenik barnean haragizko erregosiak edota zopa sendoak sartzen dira, adibidez goulasha, bigosa edota tomate-zopa. Salda arinez ez da betetzen, ogia azkarregi eta gehiegi busti eta bigundu egingo lukelako. 

## Iruditegia 

Irudi:01 Hungarian Goulash in bread pot, Polish food.jpg|Goulasha ogi-katiluan (Hungaria).
Irudi:Bigos in Kraków.jpg|Bigosa ogi-katiluan (Polonia).
Irudi:Tomato soup in a sourdough bread bowl (20179439271).jpg|Tomate-zopa ogi-katiluan.
Irudi:Barazki zopa ogi-katiluan.jpg|Barazki zopa ogi-katiluan (Kroazia).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Augustobriga

**Augustobriga** Lusitaniako hiri erromatarra izan zen. Haren gainean Talavera la Vieja herria eraiki zen, Cáceresko probintzian. Tajo ibaiaren ertzetan altxatuta, 1963an Valdecañas urtegia egin zenean ur azpian gelditu zen. Aztarna batzuk urtegia bete aurretik babestu ziren, bereziki Los Mármoles tenplua.

## Kokapena 
Hiriaren kokapena estrategikoa zen. III. mendean Via Viginti Quinque Hispanica ibilbidearekin lotuta agertzen da, Leuciana eta Toletum artean. Augustobrigatik erromatar galtzada garrantzitsua igarotzen zuen, Augusta Emeritatik (egungo Mérida) Caesarobrigara (egungo Talavera de la Reina) zihoana. Beste ibilbide batek ere hiria aipatzen du, Ravennate izenekoa, Lebura eta Lomundo artekoa.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Augustobrigako tenplu erromatarra, baita ere Los Mármoles izenarekin ezagututa.
* Talavera la Vieja

## Kanpo estekak
Isle Royale

**Isle Royale**, AEBetako Michigan eststuan dagoen uharte bat da, Aintzira Handietako Superior aintziraren iparraldean eta Kanadako mugan. 

535,4 kilometro karratu ditu, 72 kilometro luze eta 14 kilometro zabal. 2000ko erroldaren arabera ez zuen modu iraunkorran bizi zen biztanlerik.

Isle Royale Parke Nazionalaren barnean dago.
Middleton-in-Teesdale

'''''', Ingalaterrako ipar-ekialdean dagoen kostaldeko udalerri bat da, Durham konderrian.

2011n 1.137 biztanle zituen.
Alan Hatherly

**Alan Hatherly** (1996ko martxoaren 15a) Hegoafrikako mendi bizikletako txirrindulari profesionala da. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan brontzezko domina irabazi zuen 1:26:33ko denborarekin amaituz, gizonezkoen ekitaldian domina bat irabazi zuen lehen afrikarra eta ez europarra.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Kim Mi-rae

**Kim Mi-rae** (2001eko apirilaren 7a) Ipar Koreako tranpolin jauzilaria da. Zilarrezko domina irabazi zuen emakumeen 10 metroko plataforma sinkronizatuan, eta brontzezko domina emakumeen 10 metroko plataforman, 2024ko Parisko Olinpiar Jokoetan.

2016ko Udako Olinpiar Jokoetan, emakumeen 10 metroko plataforma sinkronizatuan 4. egin zuen Kim Kuk-hyang bikotekidearekin.

2024ko Parisko Olinpiar Jokoetan, zilarrezko domina irabazi zuen Jo Jin-mi taldekidearekin 10 metroko plataformako ekitaldi sinkronizatuan, eta Ipar Koreako tranpolin jauzilaritzako lehen domina olinpikoa lortu zuten. Brontzezko domina ere lortu zuen emakumeen 10 metroko plataforman, 372,10eko puntuazioarekin.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aintree

'''''', Ingalaterrako ipar-mendebaldean dagoen udalerri bat da, Merseyside konderrian.

2011n 6.689 biztanle zituen.

## Leku nabarmenak 
* Aintreeko zirkuitua: Grand National auto lasterketaten kokalekua
Barston (Merseyside)

**Barston**, Ingalaterrako ipar-mendebaldean dagoen herri bat da, Merseyside konderrian. Wirral penintsulan dago.

2011n 947 biztanle zituen.
Caldy

**Caldy**, Ingalaterrako ipar-mendebaldean dagoen udalerri bat da, Merseyside konderrian. Wirral penintsulan dago.

2011n 1.290 biztanle zituen.
Porlock Weir

**Porlock Weir**, Ingalaterrako hego-mendebaldeko kostaldean dagoen herri eta portu natural bat da, Somerset konderrian. Porlock udalerritik 2,4 kilometro mendebaldera dago.
Oare (Somerset)

**Oare**, Ingalaterrako hego-mendebaldean dagoen herri bat da, Somerset konderrian.

2001ean 68 biztanle zituen.
Kim Soo-nyung

**Kim Soo-nyung** (Ipar Chungcheong, 1971ko apirilaren 5a) arkularia da. Hego Korea ordezkatu zuen 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan, 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lee Chang-hwan

**Lee Chang-hwan** (Ansan, 1982ko martxoaren 16a) arkularia da. Hego Korea ordezkatu zuen 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Wynnella silvicola

***Wynnella silvicola*** *Helvellaceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Otidea auricula*, *Peziza auricula*, *Wynnea atrofusca *, *Helvella auricula*.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** 6 eta 14 cm bitartekoa, leuna, kartilaginosoa, larrukara, belarri itxurakoa oin txiki batekin. Kanpoaldean zuri-horixka. Ertz okrea. Gainazal himeniala gorri-lehoi-okre antzeko kolorekoa edo arre-beltzaxka lehorketaren ondorioz.

**Hanka:** Oso laburra, alboan, ildaskatua eta arrexka kolorekoa.

**Haragia:** Zuria, zuria himenioaren azpian. Larrukara-kartilaginosoa.

**Etimologia:** *Otidea* terminoa grezieratik dator, belarri baten antza dutelako. *Auricola* epitetoa berriz latinetik dator, belarritxoa esan nahi duen “auricula” hitzetik. Bere formagatik.

## Jangarritasuna 
Interes gastronomikorik gabea.

### Nahasketa arriskua 
*Otidea* espezie eder bat da, oso urria eta ez beti ongi identifikatua.

## Sasoia eta lekua 
Udan. Koniferoen basoetako leku belartsuetan edo biluzietan. Gregario edo isolatua.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Espainia, Alpeak, Eslovakia, Polonia, Bulgaria, Errumania, Suedia, Tajikistan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tectella patellaris

***Tectella patellaris*** *Mycenaceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Panus patellaris*, *Panellus patellaris*, *Pleurotus patellaris*, *Pocillaria patellaris*

## Deskribapena 
**Kapela:** 1 eta 2 cm bitarteko diametrokoa, orbikularra, gero kopa lautu itxurakoa, okre antzeko zurbil kolorekoa, pikor finekin, ilaunduna, pixka bat likatsua, zaila, ertz zurixka ilaunduna.

**Orriak:** Hori-okre ilun koloretik arrexkara doan kolorekoa, estu, mintzezko errezel zuri batez estalia gaztetan, elastikoa, gero ahula eta azkenean erorkorra.

**Hanka:** Kapelaren estutze inbutu moduko bat da, besterik ez. Benetako hanka bat falta da.

**Haragia:** Ez oso lodia, kapelaren kolorekoa, belarraren zaporekoa.

**Etimologia:** *Panus* terminoa latinetik dator, eta tumorea, hantura, esan nahi du *Patellaris* epitetoa ere latinetik dator, katilu, plater esan nahi duen “patella” hitzetik

## Jangarritasuna 
Interes gastronomikorik gabea.

### Nahasketa arriskua 
Oso perretxiko arraroa da.

## Sasoia eta lekua 
Lignikola da, hostozabaletan eroritako adartxoetan hazten da.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia, Japonia, Australia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Queca Campillo

**Angélica “Queca” Campillo Álvarez** (Cáceres, 1950eko martxoaren 28a - Cáceres, 2015eko maiatzaren 5a)  argazkilaria izan zen, Espainian kazetaritza grafikoan aritu zen lehen emakumeetako bat. Bere lanen artean, Espainiako trantsizioko figura politiko nagusiei egindako erretratuak nabarmendu ziren.  1980an Espainiako Kazetaritza Grafikoko Sari Nazionala jaso zuen.

## Ibilbide profesionala 
Legelari familia aberats batean jaio zen, eta prentsa argazkilaritzan lehen emakumeetako bat izan zen. Filosofia eta Letretan lizentziatu zen Salamancako Unibertsitatean eta 1972an hasi zuen bere ibilbidea prentsa argazkilari gisa, El Correo de Zamora egunkarian. Gerora, Pueblo egunkariaren edizio erregionaletan lan egin zue».

1976 eta 1981 artean, Adolfo Suarez Gobernuko orduko presidentearekin batera, Siriara, Saudi Arabiara eta Jugoslaviara joan zen bisita ofizial hortena argazkiak egieran, azken hori Tito presidentearen heriotzaren harira. Gainera, Juan Carlos eta Sofia errege-erreginekin bidaiatu zuen Mexikora, Nepalera, Thailandiara, Greziara, Errusiara, Kubara eta beste herrialde batzuetara. Ondoren, Zeta Taldean eta Tiempo aldizkaria lan egin zuen. Paris Match, Der Spiegel eta The Times nazioarteko hedabideetan ere argitaratu zuen bere lana.

Argazkilari errealista, naturaltasuna nahiago zuen, argazkiak ateratzen zizkion pertsonaren konplizitatea bilatuz. 

Colita, Marisa Flórez eta Cristina Garcia Roderorekin batera, bere belaunaldiko Espainiako emakume foto-erreportari bakanetakoa izan zen.

Behin baino gehiagotan erakutsi zuen bere lana. 1999an *El álbum de Queca Campillo, 20 años de reportera* aurkeztu zuen Madrilgo Carlos de Amberes Fundazioan, Juan Carlos I.ak inauguratutakoan. 2000. urtean Municheko Cervantes Institutuan eta Santillana del Mar Fundazioan egin zituen erakusketak eta 2004. urtean Palmako Casal Balaguer-en, non mundu osoko emakumeen 34 erretratu aurkeztu zituen. 2006an Marisa Florezekin batera *Memorias* y miradas lana aurkeztu zuen 1981eko estatu kolpearen 25. urteurrenaren harira. 2009an, *Mujeres en plural* erakusketa antolatu zuen Badajozen, hogeita hamar bat erretraturekin.

## Bizitza pertsonala 
Cáceresen karrera judizialera lotutako ahalak zituen familia batean jaio zen. Txikitatik argazkigintzaren zale amorratua, lehiaketa batean irabazitako diruarekin Kodak kamera bat erosi zuen. 

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* *20 años que cambiaron España. Las fotos de Queca Campillo. Contadas por José Oneto* (1999, Ediciones B.)
* *Salvar al Rey* (dokumentala); Santi Acosta (zuzendaria), HBO España 2022.

## Kanpo estekak
Nuranang ur-jauzia

**Nuranang ur-jauzia** edo **Jang ur-jauzia** edo **Bong Bong ur-jauzia** (জং জলপ্ৰপাত) Indian dagoen ur-jauzi bat da. Jang herrian dago, Indiaren ekialdeko Arunachal Pradesh estatuan. Monpa etniako jendea bizi da inguruan.. Ur-jauziaren ondoren errekak Tawang ibaiarekin bat egiten du. 

## Energia 
Ur-jauziaren oinarrian zentral hidroelektriko bat eraiki zuten inguruko biztanleentzako argindarra ekoizteko. 

## Iruditegia 

Irudi:Falls in Tawang.JPG
Irudi:Nuranang Water falls, India.jpg
Irudi:Nuranang Waterfall.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gocta ur-jauzia

**Gocta ur-jauzia** edo **La Chorrera** Peruko oihanean aurkitzen den ur-jauzi bat da, herrialde hartako hirugarren altuena, eta munduko 17.a.

Peruri dagokion Amazonas oihanaren barnean aurkitzen da, San Pablo, Cocachimba eta La Coca herrixketatik gertu.

## Historia 
2002an aurkitu zuen Stefan Ziemendorff alemianiarrak eta Peruko gidari talde batek. Horrela beraz Peruko hirugarren ur-jauzi altuena da Hiru ahizpen ur-jauzien (914m) eta Yumbilla ur-jauziaren (895m) atzetik.

## Deskribapena 
Peruko oihanean 2.300 metro inguruko altueran kokaturik dago. Cocahuayco ibaiak egiten duen ur-jauzia da. Bi jauzi ditu eta guztira 771 metrotako altuera hartzen du. Urtaroaren arabera ur emaria asko aldatzen da.

## Kondaira 
Urre koloreko ilea zuen lamia bat bizi zen Gocta ur-jauzian eta ezkutaturik zeukan altxorra zaintzen zuen. Inguratzen ziren guztiak desagertarazten zituenez ur-jauziaren kokapenak sekretua izaten jarraitu zuen mendeetan zehar.

## Iruditegia 

Irudi:Chutes de Gocta Août 2007 - Saut Supérieur Rectilinéaire.jpg|Gocta ur-jauzia.
Irudi:Waterfall Gocta.jpg|Gocta ur-jauzia, oihanean.
Irudi:Lámud, Pueblo de los Muertos, 2023 (18).jpg|Goiko begiralekua Lámud herrian ("Hilen herria")

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Krimml ur-jauziak

**Krimml ur-jauziak** () Austrian dagoen ur-jauzi bat da, herrialdeko altuena. Salzburgo estatuko Hohe Tauern Parle nazionalaren barnean dago, izena ematen dion Krimml herrixkatik gertu.

## Deskribapena 
1.090 metrotako altueran sortzen da. Krimml ibaiak hiru jauzi egiten ditu jarraian eta guztira 380 metrotako altuera hartzen du. Erorketa libre handiena 140 metrotakoa da, hirugarren jauziari dagokiona. Ur bolumen handia eramaten du, 500 m³/h otsailean eta 20.000 m³/h abuztuan.

Krimml ibaiaren urak Salzach ibaira doaz, handik Inn ibaira eta azkenik Danubio ibaian amaitzen dute.

## Iruditegia 

Irudi:1405 - Nationalpark Hohe Tauern - Krimmler Wasserfälle.JPG
Irudi:1444 - Nationalpark Hohe Tauern - Krimmler Wasserfälle.JPG
Irudi:Krimml, der Wasserfall, Bild 11.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Onnia tomentosa

***Onnia tomentosa*** *Hymenochaetaceae* familiako onddo espezie bat da. Haragi larrukara. Ezin da erabili sukaldean.

Sinonimoak: *Coltricia tomemtosa*. *Inonotus tomentosus*, *Polyporus tomentosus*, *Polyporus scuitiger*, *Polyporus kalchbrenneri*, *Polyporus penkensis*.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** Erdizirkularra, 3 eta 10 cm bitartekoa, gainazal irregularra, gaztea denean laua eta gero erdian deprimitua, banda zentrokideekin, ertza uhindua zuri-horixka kolorekoa. Kapelaren azala lehorra, tomentutsu-belusatua, grisa hasieran eta marroia heltzean.

**Himenioa:** Atzeko aldean, tutu dekurrentez eta poro labirintiko irregularrez osatua, arre-gris ilun kolorekoa.

**Hanka:** Motza, lodia, erdian edo eszentriko, iletsua, oinarrian meheagoa.

**Haragia:** Behean gogorra eta harroa gainean.

**Etimologia:** *Polyporus* terminoa grekotik dator, ugari, asko, esan nahi duen ”poly” hitzetik, eta poro esan nahi duen “póros” hitzetik. *Tomentosus* epitetoa latinetik dator, iletsua, belusatua esan nahi duen “tomentosus” hitzetik. Kapelaren gainazalarengatik.

## Jangarritasuna 
Interes gastronomikorik gabea.

### Nahasketa arriskua 
Benetako *Polyporus* batena baino *Inonotus*, *Phellinus*, *Hymenochaete*, *Coltricia* … generoen antz gehiago du. *Coltricia perennis* delakoak kapela gune zirkularrekin du eta haragia uniformeki zikinduta. *Onnia triqueter* espezieak ere badu antza.

## Sasoia eta lekua 
Uztaila-urria. Talde handietan agertzen denean kapelak bat egin ohi dira. Koniferoen erroa usteltzen dute. Mendiko koniferoen basoetan, izei zurietan adibidez.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Brasil, Europa, Errusia, Japonia, Himalaiako eremua, Txina.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Belmore ur-jauzia

**Belmore ur-jauzia** () Australian dagoen ur-jauzi bat da, Hegoaldeko Gales Berria estatuan. Robertson herrixkatik 6,5 kilometro hegoaldera dago, Morton Parke Nazionalean.

## Izena 
Hegoaldeko Gales Berriko gobernadorea zen Somerset Lowry-Corry, Belmoreko IV Kondearen izena eman zioten ur-jauzia aurkitu zuten esploratzaileek. XIX. mendean izan zen.

## Deskribapena 
Illawarra mendilerroan kokatzen da 552 metrotako altueran. Goi-ordoki batean doan Barrengarry erreka arroilean behera erortzen da. Hiru jauzi ditu jarraian eta guztira 130 metrotako altuera hartzen du.

## Iruditegia 

Irudi:Belmore Falls, Robertson. NSW - panoramio.jpg
Irudi:Belmore Falls in Morton National Park.jpg
Irudi:016 Belmore Falls, July 1978 (52073021490).jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bliha ur-jauzia

**Bliha ur-jauzia** ( edo *Slapovi Blihe*) Bosnia-Herzegovinan dagoen ur-jauzi bat da, Fajtovci herrixkan, Sanski Most hiritik 14 kilometro mendebaldera.

1965. urtean Monumentu nazionala izendatu zuten eta Parke naturala sortu zen inguruan.

## Deskribapena 
Bliha errekak sortzen duen ur-jauzia da. Arrokatik ateratzen da ura eta 56 metrotako altuera du. Zabalera 10 metrotakoa da, beti ere urte sasoiaren arabera. Errekaren urak Sana ibaira doaz eta ondoren Una ibaira.

Ur-jauziak azpiko arroka higatu du eta putzu bat sortu du.

## Iruditegia 

Irudi:Bliha Waterfall.JPG
Irudi:Sanski Most Waterfall.jpg
Irudi:Vodopad.JPG

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eraztunen jauna: Boterearen eraztunak (2. denboraldia)

'*Eraztunen jauna: *Boterearen eraztunak*** telesaileko **bigarren denboraldia*' 2024ko abuztuaren 24an estreinatu zuen mundu osoan Prime Video streaming plataformak; urriaren 3rako pantailaratuak zituen bere zortzi atalak, 62 eta 76 minutu artekoak.

Erdialdeko Lurraldearen Bigarren Aroaren gertakari nagusiak kontatzen ditu telesailak: Boterearen eraztunak sortzeko prozesua, Sauron jaun ilunaren azpijokoak eta Mordor bere lurraldearen sorrera, Numenor erreinu insularraren historia, eta elfoen eta gizakien arteko azken aliantza.

## Ekoizpena 
2019ko azaroan eskatu zuten telesailaren bigarren denboraldia egitea, 2022ko urrian hasi ziren filmatzen, eta 2023ko ekainean bukatu zuten filmaketa. Lehen denboraldiko seigarren eta zazpigarren atalak zuzendu zituen Charlotte Brändström zuzendariak bigarren denboraldiko lau atal zuzendu zituen; eta Sanaa Hamri eta Louise Hooper zuzendariek, bertze bina. Hala, bere zuzendari guztiak emakumeak izan ziren.

## 2. denboraldiko atalen laburpena 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gimnastika artistikoko bakarka aparatu guztien txapelketa Udako Olinpiar Jokoetan

[250px|thumb|[Gimnastika 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak bakarka aparatu guztiak|2024ko Olinpiar Jokoetako emakumezkoen podiuma.]]
**Gimnastika artistikoko bakarka aparatu guztien txapelketa Udako Olinpiar Jokoetan** Olinpiar Jokoetako gimnastikan egiten den bakarkako txapelketa nagusia da, aparatu guztietako puntuazioa gehitzen baita. Gizonezkoen txapelketa 1900ean hasi zen eta emakumezkoena 1952an.

## Aparatuak 
Gizonen kasuan sei aparatutan aritzen dira:
* 30px Zorua
* 30px Zaldi arkuduna
* 30px Eraztunak
* 30px Jauzi-zaldia
* 30px Barra paraleloak
* 30px Barra finkoa

Emakumezkoen kasuan lau aparatutan aritzen dira:
* 30px Zaldi-jauzia
* 30px Barra asimetrikoak
* 30px Oreka-barra
* 30px Zorua

## Gizonezkoen dominak 
### Olinpiar Jokoaren arabera 
### Gimnastaren arabera 
### Herrialdearen arabera 
## Emakumezkoen dominak 
### Olinpiar Jokoaren arabera 
### Gimnastaren arabera 
### Herrialdearen arabera 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
North Ferriby

**North Ferriby**, Ingalaterrako ekialdean dagoen herri bat da, Ekialdeko Yorkshire konderrian. Humber ibaiaren bokalaren iparraldean dago, beste aldean South Ferriby udalerria du.

2011n 3.893 biztanle zituen.
South Ferriby

**South Ferriby**, Ingalaterrako ekialdean dagoen herri bat da, Lincolnshire konderrian. Humber ibaiaren bokalaren hegoaldean dago, beste aldean North Ferriby udalerria du.

2011n 651 biztanle zituen.
Lur Muturreko boer zaldi

**Lur Muturreko boer zaldia**, (afrikaans : *Kaapse boerperd*), Hegoafrikako bertako zaldi arraza modernoa da. Bere tamaina zein gainontzeko ezaugarriengatik Lur Muturreko boer zaldia zaldi tamainako arrazen sailkapen taldean kokatzen da.

Arraza bereziki boer ponien hautaketa eta garapenaren bidez lortu zuten, tamainaz handituzeta ezaugarri modernogoak lortuz beste hainbat arrazekin gurutzatuz. 

## Etimologia 
Arrazaren izena alde batetik Boer kolonoetatik datorkio eta bestetik Lur Mutur eskualdetik.

## Arrazaren historia 
Lur Muturreko boer zaldia garatzeko boer poniak, Hackney zaldiak eta saddlebred arrazekin gurutzatu zituzten. Arrazaren garapena joan den mendeko bigarren aldera hasi ziren lantzen boer kolonoak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jessica Mbangeni

**Jessica Mbangeni** (Nqamakwe, 1977ko abuztuaren 22a – Johannesburg, 2024ko abuztuaren 31) xhosa jatorriko hegoafrikar poeta, abeslari, aktore eta enpresaburua izan zen.

## Bizitza 
Jessica Mbangeni 1977ko abuztuaren 22an jaio zen Nqamakwen, Lurmutur Ekialdean. Eastern Cape Technikonen ikasteari utzi zuen musikari ibilbidea hasteko. Handik gutxira Johannesburgera joan zen lan bila.

2002an, Sowetoko Gospen Abesbatzan sartu zen eta herrialde askotan abestu zuen.

2005ean, poesia idazten ere hasi zen.

2006an, KwaNtu Entertainment and Designs Agency enpresa sortu zuen.

2014ko abuztuaren amaieran, lehen diskoaren kaleratze-data iragarri zuen, eta urte bereko irailaren 26an kaleratu zen *IGoli* izeneko diskoa.

Telebista-aktorea ere izan zen. 2004an debutatu zuen pantailan *Dube on 2* umorezko telesailean. Horrez gain, beste hainbat telesail eta saiotan parte hartu zuen: *The Coconuts*, *iNkaba*, *Zabalaza*, *eKasi: Our Stories*, *Skeem Saam* eta *Unpacked with Relebogile Mabotja*.

2024ko abuztuaren 31n hil zen Johannesburgeko Helen Joseph ospitalean, 47 urte zituela
* 2018: South African Music Awards

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lake Palace

**Lake Palace**, iraganean **Jag Niwas**, Indiako Pichola aintziran dagoen jauregi bat da, Rajastango Udaipur hirian. Mewar dinastiaten udako errege jauregia da.

1743-1746 artean Jagat Singh II.a maharanak eraikiarazi zuen. Gaur egun hotel bat da.

## Kanpo estekak 
* Wegune ofiziala
Tantely Andrianarivo

**René Tantely Gabrio Andrianarivo** (Ambositra, 1954ko maiatzaren 25a - Paris, 2023ko abuztuaren 31) madagaskartar politikaria izan zen. Madagaskarko lehen ministroa izan zen 2008tik 2012ra.

Industria eta Meatze ministroa izan zen Didier Ratsiraka presidentearen gobernuan. Ratsiraka alderdiak 1996ko presidentetzarako hauteskundeak irabazi ondoren, Andrianarivo Ekonomia eta Finantza ministro izendatu zuten, eta hiru lehen ministrordeetako bat. 1997ko uztailean, Ratsirakak lehen ministro izendatu zuen.

Ratsiraka eta Marc Ravalomanana 2002ko hauteskundeen osteko gatazkan, Andrianarivok larrialdi egoera ezarri zuen. Ravalomananaren aldekoek atxilotu zuten eta 2003ko abenduan epaitu zuten. Hamabi urteko kartzela-zigorra ezarri zioten, iruzurra eta karguaren usurpazioa egotzita. Atzerrian mediku-tratamendua jasotzeko baimena jaso zuen eta 2023an hil zen Parisen.
Robertas Žulpa

**Robertas Žulpa** (Vilnius, 1960ko martxoaren 20a – *ibidem*, 2024ko abuztuaren 30a) lituaniar igerilaria izan zen.

Sobietar Batasuneko taldearekin lehiatu zen. 1960ko Udako Olinpiar Jokoetan urrezko domina irabazi zuen 2000 metro bularra proban. Gainera, zilarrezko domina bat irabazi zuen 1982ko Munduko Igeriketa Txapelketan, eta urrezko hiru domina eta brontzezko bat Europako txapelketetan.

1988an Italiara emigratu zuen eta bertan haur igeriketa entrenatzaile eta errusiera eta italiera itzultzaile lanak egin zituen. Geroago, Lituanian italierazko eta lituanierazko itzultzaile lanak egin zituen.
Yumbilla ur-jauzia

**Yumbilla ur-jauzia** () Peruko oihanean aurkitzen den ur-jauzi bat da, World Waterfall Database webgunearen arabera munduko bosgarren ur-jauzi garaiena da, eta Peruko bigarren altuena Hiru ahizpen ur-jauzien atzetik.

## Historia eta turismoa 
Inguruko biztanleek betidanik ezagutu izan zituzten ur-jauziak, eta bertakoek kondaira eta mito ugari zituztenez ez zen handik kanpora ezagutzen. 2007an Peruko Geografia Institutu Nazionalak altuera neurtu zuen eta munduko bosgarrena zela iragarri zutenean turisten interesa piztu zen. 

Inguruan dauden Gocta eta Chinata ur-jauziekin batera "Ur-jauzien ibilbidea" ezarri zen. Bertako biztanleak arduratzen dira turistentzako zerbitzuak emateaz. Gobernuak dena dela natura kontserbatzeko babes eremuak ezarri ditu ibilbidearen inguruan.

## Iruditegia 

Irudi:Wiki yumbilla waterfalls cuispes.jpg|Yumbilla ur-jauzia.
Irudi:Yumbilla waterfall Ii copia.jpg|Yumbilla ur-jauzia.
Irudi:Cuispes high jungle forest.JPG|Yumbilla ur-jauziaren inguruko oihana

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Greasby

'''''', Ingalaterrako ipar-mendebaldean dagoen udalerri bat da, Merseyside konderrian. Wirral penintsulan dago.

2001ean 9.830 biztanle zituen.
Sonia Garmers

**Sonia Garmers** (Curaçao, 1933ko urtarrilaren 9a – *ibidem*, 2025eko martxoaren 18a) curaçaotar idazlea izan zen, papiamentoz eta nederlanderaz idatzi zuena.

## Bizitza 
Lehenengo liburua, *Cuentanan pa mucha*, papiamentoz idatzi zuen 1956an. Hogei urte geroago nederlanderaz ere idazten hasi zen. Urte hartan *Lieve koningin, hierbij stuur ik U mijn dochter* liburua argitaratu zuen.

1958an, Miep Diekmann herbeheretar idazlea ezagutu zuen, eta honek, besteak beste, liburu bat hobekien egituratzen irakatsi zion.

1973an, poesia bilduma bat argitaratu zuen Nydia Ecury eta Mila Palmekin elkarlanean.

1981ean, Nienke van Hichtum saria irabazi zuen urtebete lehenago argitaratu zuen *Orkaan en Mayra* liburuagatik. 1977an kaleratutako *Orkaan* liburuaren jarraipena da.

1983an, Cola Debrot saria irabazi zuen literaturari egindako ekarpenagatik.

## Sariak 
* 1975: Orange-Nassau Ordenaren Urrezko Domina
* 1981: Nienke van Hichtum saria (*Orkaan en Mayra* liburuagatik)
* 1983: Cola Debrot saria
* 2006: Tapushi Literario

## Lanak 
* *Cuentanan pa mucha* (1956)
* *Cuentanan pa mucha 2* (1959)
* *Un macutu jen di cuenta* (1960)
* *Tipnan pa damas: 60 aña La Cruz* (1960)
* *Papiando riba nos Buniteza* (1961)
* *Bon Apetit!*
* *Cu Marina den cushina*
* *Ku Marina den kúshina* (1975)
* *Receta favorito*
* *Recetas*
* *Brueria di henter mundo = Magie uit alle landen* (Hanny Limekin batera, 1975)
* *Lieve Koningin, hierbij stuur ik U mijn dochter* (1976)
* *Orkaan* (1977)
* *Orkaan en Mayra* (1980)
* *Nos ku nos: reseptnan* (1. liburukia, 1980)
* *Nos ku nos: reseptnan* (2. liburukia, 1981)
* *Ieder diertje z’n pleziertje* (1983)
* *Wonen in een glimlach* (1985)
* *De Antilliaanse keuken* (1988)
* *Brua pa tur dia = Magie voor elke dag* (Hanny Limekin batera, 1992)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Victoria Villarruel

**Victoria Eugenia Villarruel** (1975eko apirilaren 13) politikari eta abokatu argentinarra da, 2023tik Argentinako presidenteordea da. Lege Ikasketen Zentroa (Terrorismoaren eta Biktimen Azterketa Juridikoen Zentroa), sortu zenetik buru izan da. Argentinako Diputatuen Ganberako kide izan zen 2021etik 2023ra.

Villarruel "La Libertad Avanza" koalizio politikoko kidea da, Javier Mileirekin batera.

Villarruelek **La Libertad Avanza** koalizioaren hautagaien parte osatu zuen, Mileiren alde eginez 2021ean, baina ez da alderdi berekoa, Alderdi Demokratakoa (Argentina) baizik. 

## Ibilbide politikoa: 
### Diputatu lanak: 
Villarruel Buenos Aires Hiri Autonomoko diputatu nazional izateko hautagai aurkeztu zen Javier Mileirekin. 

Hauteskunde kanpainan egindako ekitaldi batean pertsona batek segurtasun neurriak saihestu zituen eta agertokira igotzen saiatu zen. Dena filmatuta geratu zen. 

Diputatu gisa hautatu zuten, bere zerrenda hirugarren geratu zen, botoen % 17,04rekin. 

### Presidenteordetzarako kanpaina (2023): 
Maiatzaren 15ean bere hautagaitza ofizial bihurtu zen, Javier Milei presidentzarako hautagai izanda. 

Nazioaren defentsarako aurrekontua zortzi urteko epean BIParen % 2ra igotzeko asmoa erakutsi zuen kanpainan. *El País* egunkariaren arabera, Osasun, Hezkuntza, Lan, Giro eta Emakume ministerioetako funtsak birbideratuz egingo luke. 

### Presidenteordetza: (2023-2027): 
Villarruelek 2023ko abenduaren 10ean zin egin zuen Nazioaren presidenteordetza, 2023ko hauteskunde etan Javier Milei buru zuen formulak bigarren itzulian irabazi ondoren, botoen % 55,65 eskuratuta. 

Segurtasun eta Defentsa Ministerioan erabaki zuzenak baztertua izan ondoren, presidenteordeak Argentinako Senatuaren gastuak ikuskatu eta doitu zituen batez ere, 53 batzorde parlamentario ez eraginkorrak deseginez, adibidez. 

Financial Times-en ohar batek positiboki baloratu zuen presidenteorde rola, Villarruel politikarako prest zegoela adieraziz, bere modu politikoak eta elkarrizketa instituzionalerako gaitasuna nabarmenduz. 

## Hauteskunde-historia: 
|Hautatua
|}

## Galeria: 

Fitxategi:Victoria Villarruel.png
Fitxategi:Villarruel and Richardson.jpg
Fitxategi:Fórmula presidencial Milei-Villarruel (cropped).png
Fitxategi:Milei-Villarruel Asamblea.jpg
Fitxategi:Asamblealegislativamileiquince.jpg
Fitxategi:Javier Milei VIVA22 (3) (cropped).jpg
Fitxategi:Inauguration of Javier Milei 11256.jpg
Fitxategi:Asumemilei3.jpg
Deal gaztelua

**Deal gaztelua**, Ingalaterrako hego-mendebaldeko Deal udalerrian dagoen gaztelu bat da, Kent konderrian.

1539-1540 artean eraikia, Henrike VIII.a Ingalaterrakoak Calaisko itsasartea defendatzeko asmoaz eraikitako Device Forts defentsa eraikin sareko gotorlekuetako bat da.
Kurt Bendlin

**Kurt Bendlin** (Maßort, 1943ko maiatzaren 22a – Paderborn, 2024ko abuztuaren 29a) alemaniar atleta izan zen, dekatloian espezializatua.

Alemaniako dekatlon txapelketa irabazi zuen 1965, 1957, 1971 eta 1974 urteetan. 1967an dekatlon munduko errekorra ezarri zuen eta 1968ko Udako Olinpiar Jokoetan brontzezko domina irabazi zuen.

Koloniako Kirol Unibertsitatean ikasi zuen eta, ondoren, gorputz-hezkuntzako irakasle izan zen.
Yorkeko gaztelua

**Yorkeko katedrala**, Ingalaterrako York hirian dagoen gaztelu bat da, Iparraldeko Yorkshire konderrian. Gaur egun gaztelu honen hondakinei '''Clifford's dorrea''' deritzaie.

Lehen gaztelua 1068an Ingalaterrako normandiar konkistaren ondoren eraiki zen. Eskoziako Independentzia Gerretan ingelesek Eskozia erasotzeko ohiko abiapuntua izan zen.
Miguel Tomé

**Miguel Tomé Orotz** (Iruñea, Nafarroa Garaia, 2001eko otsailaren 5a) Euskal Herritar futbolaria da. 

## Biografia 
Erdilari postuan aritzen da. Osasunaren harrobiuan hezia, bere bigarren eta hirugarren taldeetan aritu zen.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Profila
Anuska Emaldi

**Anuska Emaldi Gorostiaga** (Zeanuri, Bizkaia, 1981eko abuztuaren 10a) bizkaitar ingeniari, irakasle eta politikaria da.

Zinegotzia izan zen Zeanuriko Udalean eta Euskal Herria Bildu Udal Taldeko bozeramalea ere.

## Bizitza 
Ingeniaritza industriala ikasi zuen Euskal Herriko Unibertsitatean. Tecnalia ikerketa-zentroan lan egin zuen ingeniari bezala.

Zeanurirako alkategaia izan zen 2011 udal hauteskundeetan, Bildu-Eusko Alkartasuna-Alternatiba Eraikitzen koalizioaren partez. Hautetsia izan zen eta zinegotzi moduan jardun zuen Zeanuriko Udalean. Horrez gain, Bildu-EA-Alternatiba Udal Taldeko bozeramale gisa ere jardun zuen Zeanuriko Udalean.

Gainera, zinegotzi bezala, Arratiako Udalen Mankomunitatea erakundearen bokala ere izan zen, Josune Gorospe lehendakari izanik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alexander Trepoven kabinetea

**Alexander Trepoven kabinetea**, Alexander Trepoven menpe zegoen Errusiako Inperioko Ministroen Kontseiluaren osaketa, 1916ko azaroaren 23tik 1917ko urtarrilaren 9ra arte egon zen. Kabinetea ezegonkortasun politiko eta sozial handiko garai batean eratu zen Errusian, 1917ko Otsaileko Iraultzaren aurretik.

Bere agintaldi laburrean, Trepov saiatu zen erreforma moderatuak ezartzen eta Grigori Rasputinen eragina murrizten Nikolas II.a tsarraren gortean. Hala ere, bere kabineteak ez zuen lortu egoera politikoa egonkortzea, ezta herrialdeak aurre egiten zien arazo ekonomiko eta sozialak konpontzea ere.

## Kabinetea
Lee Eun-kyung

**Lee Eun-kyung** (1972ko uztailaren 15a) arkularia da. Hego Korea ordezkatu zuen 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lee Seung-yun

**Lee Seung-yun** (Incheon, 1995eko apirilaren 18a) arkularia da. Hego Korea ordezkatu zuen 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lee Han-sup

**Lee Han-sup** (Busan, 1966ko apirilaren 30a) arkularia da. Hego Korea ordezkatu zuen 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Blitz

**Blitz** delakoa, Bigarren Mundu Gerran eta 1940ko irailaren 7tik 1941ko maiatzaren 10 arte, Hirugarren Reicharen Luftwaffe aire armadak Erresuma Batuan burututako bonbardaketa kanpainia iraunkorra izan zen. Bonbardaketa kanpainia hau Ingalaterrako Guduaren barnean jazo zen. Izendapena Blitzkrieg ("Tximista Gerra") alemaniar hitzetik dator.

## Bonbardaketa kanpainia 
Hasieran, industria jomugak eta Londres hiriburuaren aurkako bonbardaketak Londres hiriburuaren aurka izan ziren, eta Adolf Hitler eta Hermann Göringen asmoa Britainiar Aire Armada suntsitzea izan zen, honela Erresuma Batuko aire eremuaz nagusituz, Erresuma Bstua itsaso eta lurrez inbaditzeko. Baina beren lehenbiziko betekizunean hutsegiten ari zirela ikusirik, hainbat hirietan bonbardaketa iraunkorrak burutzeko igaro ziren.

## Hiri bonbardatuak 
Ondorioz, Erresuma Batuko hamasei hiri gutxienez 100 tona lehergailez bonbardatu ziten. 267 egunez, Londres 71 aldiz erasotua izan zen, Birmingham, Liverpool eta Plymouth zortzi aldiz, Bristol sei aldiz, Glasgow bost aldiz, Southampton lau aldiz, Portsmouth eta Hull hiru aldiz eta Belfast, Birmingham, Cardiff, Clydebank, Coventry, Greenock, Sheffield, Swansea, Liverpool, Kingston upon Hull, Manchester eta Nottingham hiriek ere bonbardaketan jadan zituzten. Alemaniarrek Irlandako Dublin hiriburua ere behin bonbardatu zuten, bertsio batzuen arabera britainiar hiri bat zelakoan nahastuta, eta besteen arabera Alemaniak Irlandari gerran ez sartu eta aliatuei laguntzarik ez emateko oharpen gisa.
Peniophora aurantiaca

***Peniophora aurantiaca*** *Peniophoraceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Kneiffia aurantiaca*, *Gloeopeniophora aurantiaca*, *Byssomerulius aurantiacus*.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** Lehenengo papiliformea, gero zabaldua, orbikularra eta konfluentea; leuna, laranja kolorekoa edo bermiloia, zurbiltzeko joerarekin; ertz zuriarekin, erradioekin, gero fibrilosoa eta estuagoa.

**Etimologia:** *Peniophora* terminoa grezierazko, bobina, ardatza esan nahi duen “penion” hitzetik eta eraman, eduki, ardatz edo bobina itxurarekin esan nahi duen “phoro” hitzetik. *Aurantiaca* epitetoa latinetik dator, laranja kolorea esan nahi duen, “aurantiacus” hitzetik. Bere koloreagatik.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua 
*Polyporacea* tipikoa da kolore gorriagatik, eta horrekin hazten diren enborrak estaltzen ditu, alderantzizko zarakar irregular baten moduan.

## Sasoia eta lekua 
Haltzetako adar kortikatuen gainean.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Kuba, Puerto Rico, Jamaika, Dominikar Errepublika, Trinidad eta Tobago, Panama,  Brasil, Kanariak, Europa (Alpeak), Errusia, Japonia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Perichaena chrysosperma

***Perichaena chrysosperma*** *Trichiidae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Trichia curreyi*, *Ophiotheca wrightii*, *Perichaena pedata*.

## Deskribapena 
Oinarrian globo formako esporangioak (0,2-0,5 mm) edo plasmodiakarpoak, pulbinatuak, flexuosoak, okertuak edo eraztun formakoak sor ditzake. Gaztaina kolore ilunekoa, arre-gorrixka, okre antzekoa. 

**Peridioa:** Bikoitza: kanpoalde distiratsua edo pikortsua, sarritan osatu gabea goialdean; barrualdea mehea eta distiratsua. Dehiszentzia irregularra, sarritan bereiz daitekeena.

**Pendunkuloa:** Gutxitan presente, eta dagoenean motza eta beltza. 

**Kapilizioa:** Harizpi hori meheekin, eztenduna.

**Etimologia:** *Chrysosperma* epitetoa grekotik dator, urrea esan nahi duen “khrysos” hitzetik. Bere koloreagatik.

## Jangarritasuna 
Interes gastronomikorik gabea

### Nahasketa arriskua 
## Sasoia eta lekua 
Hildako egurretan, eroritako adarren barne-azalean edo eroritako hostoetan.

### Banaketa eremua 
Mundu osoan barreiatzen da, kontinente guztietan zehar, Antartikan izan ezik, eta habitat ugaritan garatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Malawi Parisko Olinpiar Jokoetan 2024

**Malawi** 2024ko Parisko Olinpiar Jokoetan bi kiroletan lehiatu ziren hiru kirolarik ordezkatu zuten, bi emakumek eta gizon batek.

*Filipe Gomes* igerilariak eta *Asimenye Simwaka* atletak eraman zuten bandera irekiera ekitaldian. Malaysiako talde olinpikoak ez zuen dominarik lortu Joko hauetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Malawiren fitxa Nazioarteko Batzorde Olinpikoaren orria ().
María Corina Machado

**María Corina Machado Parisca** (**Caracas**, 1967ko urriaren 7a) politikari, ingeniari industrial eta irakasle venezuelarra da, Vente Venezuela mugimendu politikoaren sortzaile eta koordinatzaile nazionala.

Miranda Estatuko Venezuelako Asanblea Nazionaleko diputatu aukeratu zuten, eta 2011ko urtarrilean hasi zuen agintaldia. Venezuelako Asanblea Nazionalaren historian boto gehien lortu dituen hautagaia izan da. Hiru egun geroago, Diosdado Cabello Batzar Nazionaleko presidenteak jakinarazi zuen Machadok automatikoki galdu zuela diputatu izaera.

Machadok irabazi zituen primariak, botoen % 90 baino gehiagorekin, eta Plataforma Bateratuko hautagai bihurtu zen 2024ko presidentetzarako hauteskundeetan, baita chavismoaren aurkako oposizioaren buru ere. Emaitza onena izan zen emakume batentzat Venezuelako historian egindako hauteskunde batetan. Ezin izan zuen parte hartu 2024ko urtarrilean, eta Corina Yoris (izena ematea ere lortu ez zuena) eta Edmundo Gonzalez (Plataforma Bateratuko hautagaia) babestu zituen.

2025ean Bakearen Nobel Saria jaso zuen.

## Karrera politikoa 
2012ko urtarrilean, Hugo Chávez presidentearen memoria eta kontaketaren aurkezpenean, eztabaida bat izan zuen lehen agintariarekin, eta bere politikak kritikatu zizkion, batez ere herrialdean dagoen esne eskasiagatik, eta "lapurtzea dela desjabetzen aritu da" esan zuen.

## Galeria 

Fitxategi:María Corina Machado 2023.jpg
Fitxategi:Maria Corina Machado (Sumate) meets George W. Bush (2002).jpg
Fitxategi:Firma de María Corina Machado.svg
Fitxategi:MCM Lilian 10 May.jpg
Fitxategi:18 October 2014 Venezuela protest 2 - MCM.jpg
Fitxategi:Election campaign 2024 Venezuela 16.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nikolai Golitsynen kabinetea

**Nikolai Golitsynen kabinetea**, Nikolai Golitsyn printzearen gidaritzapean Errusiako Inperioaren Ministroen Kontseiluaren osaketa, Errusiako azken kabinete inperiala izan zen, 1917ko urtarrilaren 9tik 1917ko martxoaren 12ra arte jardunean zegoelarik, Otsaileko Iraultzan amaitu zen garai oso nahasi batean.

Golitsynen kabineteak erronka askori egin behar izan zien aurre, batez ere elikagaien eta garraioaren krisiarekin lotuta. Ahaleginak ahalegin, gobernuak zailtasunak izan zituen ordena mantentzeko eta herrialdearen egoera politiko eta soziala kudeatzeko. Golitsyn bera ere ez zegoen ziur kargua hartuko ote zuen, eta Nikolas II.a tsarrari bere izendapena bertan behera uzteko eskatu zion, baina tsarrak uko egin zion.

Bere agintaldi laburrean, kabinetea astean behin edo bitan bildu zen ofizialki, eta gai kritikoetan jarri zuen arreta, hala nola Dumaren deialdian eta harekiko lankidetzan. Hala ere, egoera berehala okertu zen, eta 1917ko martxoaren 12an, Ministroen Kontseiluak bere azken bilera egin eta tsarrari formalki uko egin zion.

## Kabinetea 
## Erreferentziak
Apollo Automobil

**Apollo Automobil** (lehen **Gumpert Sportwagenmanufaktur** izenez ezaguna) Denkendorf-en duen kirol-automobilen fabrikatzaile alemaniarra da. Roland Gumpertek, 2004an Gumpert Sportwagenmanufaktur sortu zuenak, behin Audi Sport-eko zuzendari kargua izan zuen.   Haren zuzendaritzapean, Audik guztira 25 Munduko Rally Txapelketako rally eta lau Munduko Rally Txapelketa irabazi zituen. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eduardo J. Alonso Olea

**Eduardo J. Alonso Olea** (Begoña, Bilbo, 1962ko ekainaren 12a) bizkaitar historialaria da eta EHUko irakasle eta ikertzailea da.

Historian lizentziatua (1988), Historia eta Geografian doktorea (1993), Euskal Herriko historiaren barruan ekonomiaren, zergen eta politikoaren esparruetan egin du bere Ikerketa ibilbidea, batez ere, eta hor barruan Kontzertu Ekonomikoari buruz egin dituen lanak nabarmendu behar dira. Gaur egun, jarduera profesional libre luze baten ondoren, eta UPV/EHUko Gizarte eta Komunikazio Zientzien Fakultatean eta Letren Fakultatean (Geografia eta Historiakoa lehen) irakaslanean jardun ondoren, UPV/EHUn ikertzaile aritzen da Kontzertu Ekonomikoaren eta Foru Ogasunen Dokumentazio-Zentroan.

Begoñako errepublikako historia ere ikertu du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*