Ikuspegi komunikatibo

thumb|250px|Hizkuntzen ikasketa prozesua bizitza osoan zehar gerta daiteke. Ikasleen parte-hartze ahalik eta aktiboena bilatu behar du pedagogoak.
**Komunikazio-ikuspegia**, **Ikuspegi komunikatiboa**, **hizkuntzen irakaskuntza komunikatiboa** edo **metodo komunikatiboa** hizkuntzen irakaskuntza aurrera eramateko metodoen multzoa da.

Ingelesezko aldaerak, *Communicative Language Teaching*, —*CLT*—, eta *Communicative Approach* munduko hamaika hizkuntzatan zuzen-zuzen eraldatu dira, baita inoiz euskaraz ere, *CLT* akronimoa batez ere.

Ikuspegi honen arabera, hizkuntzen ikaskuntza eta irakaskuntzaren helburu nagusia **erabilera** da; hizkuntza "erabiltzeko ikasten da, erabiliz ikasten da" esaldian laburbildu izan da ikuspegi komunikatiboa. Hurbilketa komunikatiboak aldarrikatzen du, egoera komunikatibo errealetan, hizkuntza erabiliz ikasten dela.

Hizkuntzen didaktikan gehien zabaldu den terminologian, **ikuspegi**a ( *approach*) esaten zaio metodo multzo bati, metodologia multzo bati, eta **metodo**a esaten zaio ( *method*) **teknika** didaktiko multzo bati. Teknika bat proposamen didaktiko zehatz baten multzoa da, ataza ( *task*) multzo bat, askotan ikas sekuentzietan antolaturik edo ikas-egoera formatuan.

## Historia 

Hizkuntzen irakaskuntzako metodo multzo hau gorputza hartzen hasi zen XX. mendeko 70eko hamarkadan. Garai hartan, alde batetik, hizkuntzalaritzari buruz zeuden korronte nagusiei arreta egin nahi zitzaien hizkuntza irakaskuntzan, eta bestetik, psikolinguistika alorreko ikerketa berriei lekua egin nahi izan zitzaien hizkuntzen ikaskuntzan. Hasierako proposamen gehienak bigarren hizkuntzen didaktikakoak ziren, baina gero proposamen horiek lehen hizkuntzen didaktikara ere hedatu ziren. Komunikazio-ikuspegiko proposamenek, batez ere bigarren hizkuntzen murgiltze-ereduetan izan zituzten jarraitzaileak. 

EAEko *Heziberri 2020* planak ikuspuntu komunikatiboa aldarrikatzen zuen: "Hizkuntzen irakaskuntza ikuspuntu komunikatiboan oinarritu behar da, hau da, ikasgelak komunikazio‐gune pribilegiatu bihurtu behar dira, ikasleek modu eraginkorrean parte hartu ahal izan dezaten denetariko komunikazio‐jardueratan".

## Komunikazio ikuspegia. Deskripzioa. 
[thumb|eskuinera|280px|[Lankidetzazko ikaskuntzan,  komunikazio-egoera esanguratsuak eta errealak sortu egin behar dira hizkuntza (ere) ikasteko.]]
Metodo komunikatiboaren helburua ikaslearen komunikazio gaitasuna garatzea da.

Hizkuntza bat ikas daiteke erabiltzaile aktiboa izateko edo, besterik gabe, ulertzeko, hartzaile izateko. Hizkuntzalari konparatibista batek, esate baterako, hainbat hizkuntzen berri izaten du eta ez du zertan hizkuntza guztietan trebezia sortzaileak (mintzatzeko gaitasuna, idatziz sortzeko gaitasuna) izan. Ulertzea, ondo ulertzea, agian nahiko izan daiteke bere helburuetarako. Baina ez da gauza bera hizkuntza bat ulertzeko helburua izatea edo hizkuntza bat ondo jakiteko helburua izatea. Hizkuntza batean trebetasun guztiak ondo garatu nahi izaten dute bizirik dagoen hizkuntza bat ikasi nahi duten gehienek, trebetasun hartzaileak (ulermena) zein sortzaileak (mintzamena, idazmena) garatu nahi izaten dituzte.
Trebetasun sortzaileak eta hartzaileak guztiak batera garatzea izaten da hizkuntzen irakaskuntza komunikatiboaren helburua. Horretarako ikasleari protagonismo osoa ematea izaten da gako nagusietako bat. Hizkuntza ikasleari ekintzak ahalik eta aktiboen egitea proposatzen zaio, ekintza sortzaileak gehienetan. Lankidetza kooperatiboari, lankidetzazko ikaskuntzari ere, leku egiten zaio. Berdinen arteko kooperazioa jorratzen da, ez bakarrik irakasle-ikasleen artekoa.
Hizkuntza edukien bidez ikasten da, ikasleentzat erakargarri eta esanguratsu diren edukiei esker. Ikasleek rol aktiboa izan dezaten **proiektuak** edo atazak antolatzen dituzte pedagogoek, non ikasleek protagonismo osoa izango duten eta irakasleek, antolatzaile, laguntzaile, sustatzaile, ebaluatzaile Rol (antzerki-lan)rolak jokatuko dituzte, besteak beste.
thumb|320px|Testu mota batzuk
:* Proiektuek edo atazek, ikasleentzat esanguratsuak diren eduki eta helburuen bidez, ahozko zein idatzitako testuak sortzeko xedea izango dute. Ikasleek komunikatzeko beharra sentitu beharko.
:* Ikasgelan ahalik eta testu-tipo gehien agertzea izango da pedagogoen kezketako bat.
:* Ekoiztutako testuek bere komunikatzeko helburu nagusiak bete ditzaten, erregistro egokia, zuzentasun gramatikala, koherentzia, kohesioa, eta beste hainbat tasun behar bezala ekoizten ikasi beharko.
:* Kontuan hartuko da hainbat hizkuntza batera ikasten denean, hizkuntzen artean hainbat elementu berdinetik egoten direla eta hizkuntzen artean transferentzia interesgarriak alde batetik eta kalko okerrak bestetik gertatzen direla.
:* Ikasleen arteko komunikazioa, interakzioa, elkar-trukea sustatu behar, ez besterik gabe ikasle-irakasleen artekoa.
:* Ikasleentzat esanguratsuak diren komunikazio egoerak sortu behar dira. Komeni da ikasleek modu kooperatiboan erakusteko moduko zerbait sortzea eta ekoiztutakoa plazaratzea. Komunikazio egoerak, azken ekoizpenak behintzat, ikasgelatik harago zabaltzea komeni da.
:* Ikasten den hizkuntza interakzioaren bidez komunikatzen ikasten da.
:* Benetako testuak eta diskurtsoak sartzen dira ikasteko egoeran.
:* Ikasketa prozesuan egunerokotasuneko kontu esanguratsuetan pentsatzeko aukerak eskaintzen zaizkie ikasleei, eta ez hizkuntza kontuetan bakarrik.
:* Ikasleen esperientzia pertsonalei garrantzia ematen zaie, ikasgela ikasten laguntzen duten elementu gisa. Ikasleek euren aurretiko jakintza aprobetxatu egiten dute horren gainean jakintza berria eraikitzeko. Irakasleak aurretiko jakintzak suspertu eta erabiliko ditu oinarri gisa.
:* Ikasgelan ikasitako hizkuntza ikasgelatik kanpo egindako jarduerekin lotzen saiatu behar.

## Hatsarretan oinarritutako komunikazio-ikuspegia 
Irakaskuntza-testuinguruetan bigarren hizkuntza eskuratzeari buruzko ikerketetan oinarrituta, Zoltán Dörnyeik (et al.) (2015) ikuspegi komunikatiboa birformulatzea proposatzen du, zenbait printzipioren postulaziotik abiatuta:

:* Ikuspegi komunikatiboak esanahian zentratu behar du eta jorratzen diren gaiak eta edukiak ikaslearentzat esanguratsu izan behar dute.
:* Praktika kontrolatuko jarduerak sartu behar dira.
:*  Ikuspegi komunikatiboak hasierako input osagai esplizituak izan behar ditu.
:*  Bigarren hizkuntzaren alderdi formalei erreparatu behar zaie: esanahian eta forman, mezuaren osagai guztietan, oinarritutako jardueren arteko oreka optimoa lortu behar da.
:*  Formulazio-sekuentziak modu intentsiboan praktikatu, berriro praktikatu, berrerabili eta birziklatu egin behar dira.
:*  Ikaslea input kantitate handiaren aurrean jarri behar da, atazaren aurreko jardueren bidez.
:*  Ikasleari output kantitate handia ekoizteko eskatuko zaio.
:*  Benetako elkarrekintzetan bigarren hizkuntzan parte hartzeko aukerak eskaini behar dira, betiere alderdi formal edo funtzional zehatzei begira.

## Oinarri teorikoak 
Hizkuntzak komunikatu ahal izateko ikasten badira, hizkuntzek komunikatzeko funtzioa dutela onartzen bada, ondo komunikatzea, esaldi gramatikalki zuzenak ekoiztea baino askoz harago doala defendatuko da. Ondo komunikatzeko zuzentasun gramatikala lortzeaz gain, egokitasun pragmatikoa eta soziolinguistikoa lortzen ikasi beharko. Ezin da, esate baterako, sermoi bat *kaixo!* alai batekin hasi.thumb|*Hizkuntza bat*
***erabiltzeko** ikasten da*.
*Hizkuntza bat*
***erabiliz** ikasten da*.
:* Komunikazioaren osagarri nagusia testua da (ahozkoa zein idatzia). Testua komunikazio unitate osoa da. Hizkuntzak ikastea, testuak ekoizten ikastea da, hainbat testu-tipo ulertzen eta ekoizten ikasi behar da.
Behaviorismoak proposatzen zituen ariketa errepikakorrak, zuzentasun gramatikala, ahoskera zaindua eta ohitura onak lortzeko helburua zeukaten ariketa analitikoak, atzean uzteko beharra ikusten da. Komunikazioa egoera erreal eta esanguratsuenetan gertatzen bada, horrelako egoera interesgarriak, esanguratsuak, sortzea izango da ikuspegi didaktiko honen ahalegina; betiere egoera afektibo, emotibo egokiak sortzea.
**Komunikazio-ikuspegia**ri *metodo komunikatiboa* deitu bazaio ere, zenbait artikulutan azpimarratzen da ikuspegi hau **ez** dela hizkuntzen ikaskuntza eta irakaskuntza metodo bat, baizik eta komunikazio gaitasuna garatzeko orientabideen multzo bat. Ikasgelan gertatzen diren komunikazio egoeretan metodo bat eta bakarra erabiltzeko ezintasunari ezin ihes egin eta komunikazio egoera ahalik eta interesgarrienak sortzea da gomendioa. Hizkuntza, aldi berean, ikaskuntzaren bidea eta helburua da. Hizkuntza bat ikasi nahi denak hizkuntza hori erabiliz edota ikuspegi analitikotik abia daitezke.

### Ikuspegi sintetiko 
Hizkuntzen irakaskuntzaren esparruan, ikuspegi sintetikotzat hartzen da hizkuntza = egitura bat dela dioen printzipiotik abiatzen den ikuspegi didaktikoa. Ikuspegi honetan hizkuntza egitura eta azpiegituratan bereiz egin daitezkeen oinarrizko osagaietan banatzen da. Gramatika segmentu txiki eta esplikagarrietan banatzen da, segmentu bakoitza bere aldetik eta gero eta zailtasun handiagoko ordenan irakatsiz, ikasleak berez sintetiza ditzan, hau da, bere kabuz zati indibidualak elkartu ditzan.

Prozedura sintetikoa terminoa hizkuntzak irakasteko metodo eta programa tradizionalekin lotzen da, batez ere estrukturalismoan oinarritzen direnekin. Hizkuntzalaritza-eskola honek hizkuntza azpisistemen sistema gisa ulertzen zuen —fonologikoa, sintaktikoa, morfologikoa eta lexiko-semantikoa—, eta egitura horiek guztiak barne-egitura hierarkikoa dute, fonemak adreiluak dira eta testua edo diskurtsoa eraikuntza. Hizkuntza baten ikaskuntza sistema bakoitzaren elementuak ezagutzean eta horiek arautzen dituzten arauak ikastean datza, oinarrizkoenetik konplexuenerantz abiatuz, hau da, fonemetatik morfemen bidez eta perpausetaraino. Ikuspegi hori, historikoki, ikaskuntzaren ikuspegi konduktistarekin lotu izan da. Ikuspegi horrek, metodo gisa, zenbait ohitura bereganatzea proposatzen zuen, estimulu eta erantzunetatik abiatuta, eta irakaskuntza-teknikak erabiltzea proposatzen zuen, hala nola errepikapen mekanikoa, diktaketa eta irakasleak erabat kontrolatutako ariketak.

Hona hemen estrukturalismoaren eta prozedura sintetikoen alde egiten duten eredu tradizionalen adibideak: gramatika-itzulpen metodoa, hizkuntza batetik bestera itzultzeko gramatika-arauak aplikatzean oinarritzen dena; metodo audiolinguala, egiturazko kontzeptuari ahozko hizkuntzaren nagusitasuna da ikaskuntza-prozesua kudeatzeko hautatzen den bidea edo estrategia, kontuan hartuz prozesu horretan parte hartzen duten elementu guztiak.

Ikuspegi komunikatiboa hizkuntzen ikaskuntza-irakaskuntza metodologiatzat hartuz, aurretik ohikoak izan diren beste metodologia batzuk, —metodologia tradizionalak—, ordezkatzeko proposatu egiten da.

### Metodo gramatikala 
[thumb|190px|Metodo gramatikala. [Hiztegigintza|Hiztegia eta gramatika.]]
Gramatika eta lexikoa zuzen-zuzenean ikasiz, hizkuntzak ikasteko metodoa da. Eskuarki ulermena, gaitasun hartzaileak, lantzen dira metodo honekin; gaitasun sortzaileak, mintzatzeko eta idazteko gaitasunak, baino gehiago.Hizkuntza klasikoak irakatsi eta ikasteko erabiltzen zen metodo hau. Latina eta greziera, esaterako, ikasten zutenen helburu nagusia idatzita zegoen hizkuntza bat ahalik eta hoberen ulertzea izaten zen. Horretarako ikasi beharreko hizkuntzaren gramatika ondo ikasten saiatzen ziren eta erabiltzen ziren gramatikak, hizkuntza modu logiko eta estrukturatuan ondo deskribatzen zuten hiztegiak, tratatuak, izaten ziren.Hiztegia alde batetik eta gramatika bestetik ondo landuta, edozein hizkuntza ikas zitekeela, uler zitekeela, uste zen.Hiztegiak egiteaz gain gramatikak egiten ziren, gramatika deskriptiboak. Morfologia eta sintaxiarekin, batez ere, zerrenda eta taula zehatzak egiten saiatzen ziren, deklinabideak, aditzaren paradigmak-eta deskribatuz.Hizkuntza lantzeko itzulpenak ere egiten ziren eta gramatika kontuak, modu esplizituan, behin eta berriro agertzen ziten.

Euskararekin ere horrela jokatu izan da. Aspaldidanik egin dira hiztegiak eta gramatikak. Aurkitu den hiztegirik zaharrena, Landuchio (1562) eta gramatika zaharrenak, Arnaud Oihenart (1638) eta Manuel Larramendi (1729) dira. Edozein hizkuntzatan lehen urratsak, modu akademikoan, egiteko hiztegia eta gramatika behar-beharrezkotzat jotzen zen eta lan erraldoi horri ekin zion Larramendik Ilustrazioaren garaian, eta euskarazko lehen gramatika (1729) eta Hiztegi Hirukoitza (1745) argitara eman zituen. Hizkuntza batek "primitibo" izateari uzteko eta kultura-hizkuntza izaten hasteko behar ziren lehen urratsak: gramatika eta hiztegi egoki bat.

Fitxategi:El Imposible Vencido azala.png|thumb|left|alt=El imposible vencido|*El imposible vencido* (1729), euskararen lehen gramatika (hemen *Ezina egina* liburuaren 1853ko edizioa)
default El imposible vencido

Dena den, garai batean zenbait hizkuntzetan gramatikarik, logikarik, ez zegoela pentsatu egiten zuten mundu akademikoko zenbait pentsalarik, eta bereizten zituzten kultura-hizkuntzak eta hizkuntza primitiboak. Eztabaidatzen zuten ea kultura-hizkuntzen artean zein zen egokiena, zientzietarako, filosofiarako, diplomaziarako, sal-erosketa harremanetarako... Eta hizkuntza-primitiboek logikarik ez, gramatikarik ere ez omen zuten. Hizkuntza primitiboek ez omen zuten gizarte garatu batean kultura maila altuko eginbeharretarako balio (hortik Larramendiren gramatikaren izenburu ironikoa: "*El imposible vencido*..." («Ezina egina»)...).

#### Kritika 
[thumb|230px|[Roman Jakobson|Jakobsonen komunikazioaren eskeman, hiztegia + gramatikaren irakaskuntzan oinarritzen den metodo tradizional honetan **gehiegizko garrantzia** ematen zaio komunikazioaren eskemaren erdigunean ez dagoen **funtzio** **metalinguistikoa**ri.]]
Hizkuntzen irakaskuntzan, batez ere lehen hizkuntzen irakaskuntzan, oraindik ere erabiltzen den metodologia honetan diskurtso metalinguistiko eta testu metalinguistikoari denbora gehiegi ematen zaiola esan izan da, beste testu mota askoren kaltean. Ikuspegi komunikatiboaren defendatzaileen ustez, gramatika kontuei arreta handiegia eskaintzeak errealitatean gehien ematen diren beste testu eta diskurtso mota asko behar bezala landu gabe uztea dakar.

Metodologia honen kritikoek esaten dute metodologia honetan zuzentasuna obsesio bilakatzen dela, eta maiztasun gutxiko hizkuntzaren txikikeriei denbora gehiegi eskaintzen zaiela, hizkuntza ikaskuntza hizkuntza-errealitatetik urrunduz eta ikasleak hizkuntzaren tasun bitxi batzuk testuingururik gabe ikastera bultzatuz.
ko hautaproba batean, USE 2023, *Lengua castellana y literatura* azterketa. (Horrelako galderek, azken notaren % 10 balio izan dute urte askoan).]]

### Heziketa bankarioa 
[thumb|ezkerrera|2019. urtean "[Etxeko lan (eskola)|etxeko lan" bezala proposatutako fitxa bat. Ikuspegi komunikatiboaren antipodetan: bete itzazu hutsuneak testuingururik gabeko esaldietan, zuzen itzazu okerrak, etab.]]
*Heziketa bankario*a deitzen zion Paulo Freirek, besteak beste, gaur egun, oro har, zaharkitutzat jotzen den eredu bati; fitxa errepikakorrak betetzen aritzeari, non irakasleak agindu eta ikasleek agindutakoa bete behar duten, sormenari zirrikitu gutxi utziz.

Oraindik ere, Europako leku batzuetan, noiz edo noiz, erabiltzen den metodologia da. Esaldi bakartuak, testuingururik gabe. Okerrak zuzendu, hutsuneak bete... Zuzentasun kontu txikiei arreta osoa. Metodo audio-lingualaren aldaeratzat-edo har liteke. Idazmenari nagusitasun osoa, ahozkotasunaren kaltetan.

Heziketa bankarioaren alternatiba bezala Paulo Freirek i(ra)kazkuntza dialogikoa proposatzen zuen. Ikasleei protagonismoa eman eta Sokratesen ereduko maieutikaren antzera, elkarrizketa sustatuz ikasten dela defendatzen zuen. Paulo Freirek «Zapalduaren pedagogia» lanean, hezkuntza askatzaile eta  neosokratiko baten bilaketa eskaini zuen. Azaldu zuen nola komunikazio kontzientizatzailea nagusiki maieutikoa den. Pedagogo brasildarraren arabera, elkarrizketa gizakien arteko topaketa bat da, munduak, testuinguruak baldintzatua. Hizkuntza ikasteko, ahoskatzeko-eta, sortu behar den harremana ez da agortzen ni-zu harreman hutsetan. Eskakizun existentzial gisa, mundua elkarrizketaren bidez ahoskatzeko konpromisoa hartzeak ez du esan nahi egia bat inposatu behar denik; komunikazioa ekintza sortzaile bat da. Hori dela eta, hezkuntzaren barruko ekintza hau praktika askatzailetzat hartzeko, ezin da onartu banku-hezitzaile antidialogikoa egotea; izan ere, Freirek egiten ez diren galderen erantzunak sustatu nahi ditu, eta, beharbada, erantzun horiek nagusi izango dira, eta ez ideia inposatzaileak, epaiketarik gabeko itxurazko egiak. Freirerentzat, benetako heziketa elkarrizketan oinarritzen da, eta ez norabide bakarreko komunikazioan, hau da, igorle-hartzaile rolak etengabe trukatu beharko elkarrizketaren bidez hizkuntzak ere ikasteko.

### Metodo audiolinguala 
thumb|400px|Hizkuntza laborategia. Metodo audio-lingualak asko baloratu duen lanabesa.
thumb|1970. Australiara ailegatu berriak ingelesa ikasten modu autonomoan, garai hartako teknologiaren laguntzaz.
Konduktismoak, behaviorismoak, psikologian itzal handia izan zuen garaietan, hizkuntzen didaktikan metodo audiolingualak hartu zuen ospe ona.

Hizkuntza, beste hainbat gauza legez, errepikatzearen poderioz lor zitekeen ohitura on bat zela aldarrikatzen zuen metodo honek. Ohitura linguistiko onak hartzeko, gero eta estruktura konplikatuagoak zeuzkaten hizkuntza forma batzuk errepikatu behar ziren. Errepikatzeko hautatzen ziren hizkuntza formak gramatikalki oso zuzenak eta erabilgarriak behar zuten, errepikatzaileak inolako akatsik bereganatu ez zezan. Errepikatzerakoan, doinua eta ahoskera ahalik eta gehien zaintzeko esaten zitzaion ikasleari.

Irudian metodo honetan oinarritu diren hizkuntza laborategi horietako bat. Ikasleak grabazio batzuekin lan egiten du eta ahoskera, doinua eta gramatika estruktura batzuk errepikatzen ibiltzen da. Gero, egindako lana entzungo du eta berak grabatutakoa eta irakasle batek aurretik grabatutakoa erkatzeko aukera izango du.

Hizkuntzak norberak bere kabuz ikasteko hainbat metodo, diskoen eta kaseteen laguntzarekin-eta, metodo audio-lingualaren aldaerak izaten ziren. Esaterako, kioskoetan irailero hain ondo saltzen ziren “etxean norberak bere kabuz” hizkuntzak ikasteko hainbat metodo, audio-lingualaren aldaerak izan dira.

Hizkuntza bat ikastea beste ohitura bat hartzea bezalako zerbait omen zen.

Audiolingual metodoak bere unerik gorena Bigarren Mundu Gerran izan zuen. Hizkuntza bat errepikatuz eskuratzean oinarritzen da nagusiki, eta ahozko adierazpena eta batez ere ahoskeraren lanketa nabarmentzen dira. Irakasleak irakatsi nahi den hizkuntzan hitz egiten du beti, eredu ona eskainiz. Komoni da, ia ezinbestekotzat jotzen da irakaslea jatorrizko hiztuna izatea, ahoskera bikaina izatea. Ikasleek ahozko hizkuntza errepikatuz eta errepikatuz hitz egiteko patroiak eskuratzen dituzt. Errepikapena erretorikaren onena.

Metodo honen ezaugarriak honako hauek dira:

:* Hizkuntza-ohitura onak errepikatzearen bidez lortzen dira.
:* Garrantzi handia ematen zaio ahoskerari, ahozko adierazpenari eta ulermenaren garapenari. Idatzizkoa bigarren planoan uzten da.
:* Ez da H1 inoiz erabiltzen, ikasi eta irakatsi nahi den hizkuntzan hitz egiten da beti. Beti.
:* Gramatika zeharka irakasten da. Dedukzioz edo.
:* Errefortzu positiboa erabiltzen da hizkuntza-ohitura onak sustatzeko.

### Nozio-funtzioen metodoa 
Metodo audio-lingualari ikusten zitzaizkion hainbat gabeziei aurre egiteko sortu zen eduki-funtzioen metodoa. Eduki batzuk landu egiten ziren, edukiak testuinguru jakin batzuetan kokatuz. Testuinguru horietan komunikatzeko behar ziren hizkuntz formak lantzen ziren testuinguru horietan bete zitezkeen komunikazio-funtzioetan trebezia lortzeko asmoz.

Hizkuntzaren ikaskuntzari buruzko ikerketa nagusiek eta 1920ko hamarkadan ikerketak irakurtzeko trebetasunetan fokatzeak "hiztegiaren kontrolaren" nozioa ekarri zuten. Antzeman zuten hizkuntzek, idatzizko testuetan, maiz agertzen diren 2.000 bat hitz dituztela, hiztun gehienek bi mila bat hitz besterik ez duen oinarrizko hiztegia dutela aurkitu zen, eta hitz horiek ondo ikasteak irakurketaren ulermenean asko lagunduko zuela pentsatu zen. 

Honekin batera, modu paraleloan, "kontrol gramatikala" nozioa sortu zen, ahozko elkarrizketetan gehien ematen diren esaldi ereduak azpimarratuz. 

Horrelako ereduak, gehien erabiltzen ziren hitzekin eratutako esaldi mota ohikoenekin, ikasleentzako hiztegi eta eskuliburuetan erruz sartu ziren. Ahozko ikuspegiaren eta metodo zuzenaren arteko desberdintasun nagusia zera zen: ikuspegi honen arabera diseinatutako metodoek edukien hautaketa, ariketen zailtasunen mailakatzea eta material eta ariketak aurkezteko printzipio teorikoak izango zituzten. Proposatutako onura nagusia zen teorikoki oinarritutako edukien antolaketa horrek ikaskuntza gertakarien sekuentzia ez hain nahasia eragingo zuela, aurkeztutako hiztegia eta gramatika ereduak hobeto kontestualizatuta. [thumb|480px|ezkuinera|**Egoera jakin bat**ean behar diren hitzak eta esamoledeak. *Aireportuan* izeneko [unitate didaktikoa diseinatzen zen. Aireportu batean bete daitezkeen komunikazio-funtzioekin: eskatu informazioa, ulertu kartelak, eskatu txartelak, aireportuko dendetako letreroak ulertu, dendetan egin daitezkeen erosketetako funtzioak, informazioa eskatu, galdetu, erantzun, gizalegeko, kortesiazko formulak, etab...]]
Azkenik, baina oso garrantzitsu, hizkuntza kontu guztiak "egoera jakinetan" aurkeztu behar ziren. Azken puntu honi garrantzia handia emateak planteamenduaren bigarren izena ekarri zuen, *The oral approach and situational language teaching*. Ikasleei bere interesekoa izan zitekeen testuinguru bat aukeratzen zitzaien, eduki multzo bat, *aireportua*, esate baterako, eta *Aireportuan* izeneko unitate didaktikoa diseinatzen zen. Aireportuan bete daitezkeen komunikazio-funtzioak lantzen ziren: informazioa eskatu, kartelak ulertu, txartelak eskatu, aireportuko dendetako letreroak ulertu, dendetan egin daitezkeen erosketetako funtzioak, informazioa eskatu, galdetu, erantzun, gizalegeko, kortesiazko formulak, etab... Aireportuan bete daitezkeen funtzio oinarrizkoenak ikasita, beste testuinguru bat hautatzen zen aurrera egiteko, *medikuarenean* , *hipermerkatuan* edo, "ospakizun festan*... Berriro ere, hurrengo unitate didaktikoak beste testuinguru horretarako egokienak ziren hizkuntza-funtzio ohikoenak lantzea zen helburua.*

Ikaskuntza-unitateak komunikazio-egoera jakin batzuetan duten erabilera-maiztasunaren arabera taldekatzen dira, eta ez kidetasun formalaren arabera (aditz-denborak, perpaus sinpleak, izenordain erakusleak, etab.). Horrela, unitate didaktiko berriek, egitura sintaktiko askotarikoa eta sistema morfologikoetako hainbat elementu gramatikal konbinatuko dituzte, beharrezko elementuetara soilik joz, eta gainerako elementuen sarrera geroratuz programaren ondorengo faseetarako. Ez da harritzekoa izango, beraz, sekuentzia didaktikoak aurkitzea, baita helburu didaktikoak ere, non hitzezko denbora jakin bakar bat lantzen den eta sei pertsona gramatikaletako bat edo batzuk bakarrik erabiltzen diren, edo paradigma jakin batetik (izenordain pertsonalena, esaterako) singularreko pertsonen forma atonoak bakarrik ikasten diren. Errealitateak erakusten duen maiztasuna errepikatu egiten da unitate eta sekuentzia didaktikoetan eta maiz agertzen ez diren hizkuntza-formak "gerorako" uzten dira.

## Ikuspegi komunikatiboarekin bat egin dezaketen metodologiak 
### Lankidetzazko ikaskuntza 
[thumb|[Lankidetzazko ikaskuntza ez da ikasleek haien artean lana banatzea, ikasleek elkarri lagunduz erronka akademikoei aurre egitea baizik.]]

Ikasleek hizkuntza ikasteko eta hizkuntzarekin batera hainbat konpetentzia garatzeko, batzuetan bakarka baina maiz taldeka egin beharko diete aurre pedagogoek jarriko dizkieten erronkei. Ikuspegi honen arabera, gizakia gizartean hobeto garatuko da bakarka baino.

### Proiektuetan oinarrituriko curriculumak 
Ikasleak beraientzat erakargarri eta esanguratsua den proiektu batean, batzuetan, murgiltzen dira. Proiektua aurrera eramateko hizkuntza erabiltzea ezinbestekoa izaten da. Hizkuntza betiere lanabes izango da, baina helburu ere izan daiteke, proiektua hizkuntzaren didaktikari loturik egonez gero, batez ere. Proiektuak hainbat sekuentziez osaturik egoten dira eta sekuentzia horiei ataza deitu ohi zaie (batzuetan, ataza eta proiektu hitzak nahastu egin izan dira; askotan, proiektu labur-laburrei ataza deitu izan zaie).

Komunikazio-ikuspegiak eskatzen du proiektuak errealitateko egoera komunikatiboetara atxikiak egotea. Egoera komunikatiboak benetakoak baldin badira hobe, baina besterik ezean, errealitatean dauden egoeren ahalik eta antz handien duten egoerak sortu behar dira.

Proiektuetan ikasleek protagonismo osoa beharko lukete. Horrela, ikaslea bere curriculumeko negoziatzaile eta sortzaile nagusi bihurtuko da.
* Proiektuen sekuentziak:
::1. Proiektua hautatu. Definitu. Zer egingo dugu?
::2. Interesa piztu; motibazioa (aurrekoari erabat lotuta). Hautatu, argudiatu, definitu, aurreko ezagupenak plazaratu, gidoia edo aurkibidea prestatu...
::3. Proiektua planifikatu. Informazioa bilatu. Erraz / nekez egin daitekeena aurretik ebaluatu. Lana banatu. Helburuak sailkatu, ordenatu; denborak aurreikusi.  Programatu.
::4. Proiektua garatu. Programatutakoa egin. Informazio berria bilatu. Informazioa hedatu. Une jakin batean egindakoa eta falta dena ebaluatu. Birprogramatu. Hobetu.
::5. Ebaluatu. Ondo egindakoa, asmatutakoa, modu positiboan nabarmendu. Zertan hobe daitekeen hausnartu, eztabaidatu, berriro hurrengo baterako programatu.
Proiektuetan oinarrituriko didaktikek ikasleen konpromiso handia lortzeko helburua izaten dute. Didaktika mota honek lortu nahi izaten du ikasleen ahalik eta motibazio mailarik altuena.

Berdinen arteko, ikasleen arteko elkarlana, kooperazioa, lortzea izaten da lortu nahi den beste puntu garrantzitsuena.
* Proiektuetan arrakasta lortuz gero, hizkuntza ikasiko da...
::# Erabiltzeko beharra sortuko delako, erabilpen esanguratsua, erabilpen funtzionala izango delako,
::# Sorturiko komunikatzeko beharrean oinarrituko den ikaskuntza izango delako,
::# Erabiliko den hizkuntza esanguratsua eta benetakoa izango delako, ez laborategiko hizkuntza.
::# Ikasleek ikasgelan gertatzen dena eta ikasgelatik kanpo gertatzen dena ondo loturik antzeman ahal izango dutelako. Modu berean ikasgelan eta ikasgelatik kanpo erabiltzen den hizkuntza ondo loturik antzeman ahal izango dutelako.
Ikus, beherago: Talde lana. Kooperazioa. Auzolana, eta lankidetzazko ikaskuntza.

### *CLIL* – edozein arlotako edukietan oinarrituriko hizkuntza-curriculumak 
thumb|160px|Hizkuntza edukiekin batera ikasi izan da aspalditik.
Hizkuntza edozein jakintza arlotan oinarriturik ikas daiteke. Edozein arlo tematiko izan daiteke hizkuntza bat ikasteko euskarria. Gaiak berak, bere zailtasun graduazioan, emango dio hizkuntzari ikasteko eta erabiltzeko zailtasunaren sekuentziaren berri.

Hauxe izaten da bigarren hizkuntza ikasteko murgiltze ereduetan erabiltzen den curriculuma. Murgiltze ereduetan bigarren hizkuntza, ez bakarrik “hizkuntza orduetan” baizik eta edozein ordutan, edozein arlotan, erabiltzen den heinean ikasiko da.

## Hizkuntzen arteko elkar-trukaketak 
Ikasleak, aldi berean, hizkuntza bat baino gehiago ikasten duenean, hizkuntza batean ikasitako kontu batzuk, ikasten ari den beste hizkuntzetarako ere baliagarriak izango dira. Ikasten diren hizkuntzen arteko trebetasunen transferentziak egoten dira Bat-bateko *translanguaging* terminologia ere erabili izan da. Horregatik, hizkuntza bat baino gehiago batera ikasten denean, fenomeno hau kontuan hartzea komeni da eta hizkuntzen i(ra)kaskuntza bateratua egitea aholkatzen da gaur egun. Esate baterako, Hizkuntzen trataera bateratua izan da EAEko hezkuntza saileko lehentasun ildoetako batHizkuntzen trataera integratua eta integralaz hitz egiten da gaur egun.Hizkuntzak modu integratuan irakastea hainbat ebidentziaren emaitza da:
* Ikasle elebidunak edo eleaniztunak etengabe eskura ditu hainbat hizkuntza eta haietan ikasitakoa, hornidura kognitibo eta emozional moduan.
* Munduko hizkuntza guztiek hainbat osagai dituzte berdinetik. Gramatika unibertsal batez hitz egiten da aspalditik.
* Hizkuntza‐ikasketak hizkuntza batzuetatik besteetara transferitzen dira.
* Hiztunek parte hartzen duten inguruneetan hainbat hizkuntza egotea aldi berean

EAEko Heziberri 2020 eta komunikatzeko beharra, aldez aurretik ondo definituriko xedeetarako, sortu behar da.

Ikasleentzat esanguratsuak diren informazio hutsuneak betetzeko asmoa duten egoera komunikatiboak sortu behar dira, errealitate akademikotik harago.

### Ahozko jendaurreko aurkezpenak 
Ikasleek, bakarka edo kideen laguntzarekin, beste ikaskideen aurrean azalpenak, deskripzioak, diapositiba aurkezpenak, laburpenak edota beste hainbat diskurtso mota praktikatuz aurrera egingo dutela uste da; hizkuntza jendaurrean erabiltzen, hizkuntza ikasiko dela defendatzen du komunikazio-ikuspegiak., e-posta, txatak, blogak...

### Hizkuntz jolasak 
[thumb|ezkerrera|20 [Letra|Letrekin jolasteko ikosaedro itxurako dado bat.]]
[thumb|Ikosaedro - Letren [dadoa egiteko proposamen bat.  Irudian abezedarioko J-, Q-, R-, W-, X-, Ç, Ñ- eta Y-, letrak baztertu egin dira. (Euskaraz hobe C- edo V- baztertzea J- baino).]]
Jolasterakoan komunikazio konpetentzia lantzen da beti, ahozko komunikazioa, hitzik gabeko komunikazioa...

Edozen jolasek balio dezake hizkuntza lantzeko, baina badaude hizkuntza lantzera bideratuta daudela ematen duten zenbait joko eta jolas.
* ahozkotasuna > jolasak
* Kategoriak.
* Txatxilipurdi elkarteko kartak.
* Hainbat jolas.
* Irakasle batzuen wikia (zaharkitua, baina ideiaren bat berreskuratzeko aukera).
* Scattergories.
* Scrabble.
* Trivial Pursuit.

### Inkestak, galdera sortak 
[thumb|ezkerrera|Ikasleek (elkarri) galdezka, [inkestak prestatzen, inkestak egiten, inkestei erantzuten... Hainbat gaitasun landu egiten dute, hizkuntza landu egiten dute.]]
Iritziak eman, iritziak eskatu, informazioa lortu, informazioa sailkatu, informazioa ea fidagarria ote den ikertu, galdetu, erantzun... Galderak modu egokian formulatu. Erantzunak egokiro antolatu, eta galdetutakoari behar bezala erantzuten saiatu... Komunikatzeko gaitasunaren oinarrizko abileziak dira.

Irakasleak ikasleak egoera komunikatibo ahalik eta esanguratsu eta erakargarrien sartzen saiatuko da. Ikasleak iritzi emaile edo inkestagile Rol (antzerki-lan)rolean jartzea ariketa egokia izan daiteke. (Ahozko zein idatzitako ariketak sor daitezke non inkestak erdigunean egon daitezke).

### Talde lana. Kooperazioa. Auzolana 
thumb|Ikasleek, taldeka, zerbait eraiki beharko.
Ikasleek dakitena alde batetik eta ikasleen interesak kontuan hartuta bestetik, ikasleen jakin-mina sustatzeko asmoa izango da abiapuntua.Edozein gai izan daiteke egoki komunikatzeko gaitasuna garatzeko eta taldean lan egiteko baldin eta gaia ikasleen interesa eta komunikatzeko gogoa edo beharra pizten badu. Ikerketak, informazio bilketak-eta, proiektu esanguratsu eta erakargarri baterantz bideratzen bada, hobe. Irakasleak proiektu horiek proposatuz eta sustatuz ikasleen talde lana bideratuko du.

Elkarlanean idazteko, elkarri laguntzeko, elkarri zuzentzeko eta elkarri ebaluatzeko hainbat teknika erabil daitezke. Taldean idazteko, esaterako, wiki bat erabil daiteke. Talde osoak helburu partekatu argia izatea komeni. Bukaeran ekoiztutako zerbait edukitzea komeni, ahal bada zerbait materiala. Egindako lana materialki gauzaturik ikustea komeni. Esate baterako, ez solasaldi bat, besterik gabe, gogoan gordeta, –hitzak haizeak eramaten omen ditu–, baizik eta egindako solasaldiaren audio edo bideo grabazioa, txosten bat, argitalpen bat, diapositiba aurkezpen bat, internetera kargatutako bideoren bat... Egindako lana helburu akademikoetatik haragoko helburuak baldin balitu, hobe. Komunitate akademikotik kanporako oihartzunik izango balu, hobe.

Ebaluazioa ez da irakaslearen lana, besterik gabe, izango. Ikasle guztiek besteei lagunduz, bere buruei ere lagunduko diete. Zertan asmatu dugun eta zertan ez, etengabe elkarri galdetuta, edo norberak bere buruari galdetuta, etengabeko hobekuntzaren bila ibili beharko da lan-taldea.
### Mahai-inguruak, debateak, eztabaida arautuak 
[thumb|260px|ezkerrera|Ikasleen artean [debate arautuak antolatzea ikuspegi komunikatiborekin bat datorren ekitaldia izan daiteke. ]]
Solasaldiak eta deskonferentziak antolatzea, komunikatzeko gaitasuna eta jakin-mina sustatzeko oso lanabes egokiak direla frogatu egin da behin baino gehiagotan. Ikasleen parte hartzea sustatu behar du irakasleak, moderatzaile lanak ere, ahal bada, noiz edo noiz, ikasleen eskuetan utzita.

### Talde elkarreragileak 
Talde elkarreragileak. Ikasleak talde txikietan antolatuko dira. Talde bakoitzean Ikas komunitateko pertsona batek, heldu batek ahal bada, moderatzaile rola hartuko du. Taldeak zer egin beharko duen eta zein denboratan azalduko du. Taldeak zer egin behar duen irakasleak diseinatuko du aurretik.
Ikasleek, denbora jakin batean, problema bati irtenbiderik onena bilatzeko eztabaidatuko dute. "Helduak", behar izatekotan, moderatzaile lana egingo du eta gaiari eusten zaiola zainduko du.

### Irakasten ikasi; ikaslea irakasle rolean 
[thumb|Ikasleei, noiz edo noiz, ondo datorkie irakaslearen rola hartzea. Baina [lankidetzazko ikaskuntza|taldeka lan egiten denean ikasle-irakasle rolen etengabeko aldaketa egon ohi da.]]
Ikasleak taldeka jartzen direnean askotan gertatuko dira egoera komunikatibo kooperatiboak. Askotan ikasle batek beste bati zerbait irakatsi behar izango dio.Frogatuta dago, egoera horietan, bai irakasten dutenek, bai ikasten dutenek, jakina, guztiek probetxu handia ateratzen diotela egoera komunikatiboari. 

Guztiek ikasten dute, irakasle rola hartzen dutenek ere bai.

### Ikasketa dialogikoa 
Antzinako Greziako Sokratesen maieutikaren garaietatik, gutxienez, elkarrizketa erabili izan da ikasteko prozedura bezala. Irakasleak erantzunak eman ditzake, baina galdera egokiak formulatuz eta ikasleen erantzunak bideratuz ere, asko ikas daiteke.

### Eginez ikasi 
thumb|Nola ikasten da gehiago? Begiratzen, apunteak hartzen ala egiten?
*Learning-by-doing* edo eginez ikasi azken hamarkadetako didaktikari buruzko eskuliburu askok azpimarratzen duten kontua da. Ikasleak ahalik eta modu aktiboen inplikatzea da helburu. Ikasleek beti egingo dute zerbait: besterik gabe entzun, entzun bitartean apunteak hartu, entzun eta erantzun, irakurri ahots gora, irakurri isiltasunean, irakurri bitartean hitz batzuk azpimarratu...
Ahalik eta aktiboen diren atazak eta jarduerak bultzatzeko aholkua eman izan da azken hamarkadatan. Ikasleei ahalik eta konpetentzia gehien eta konpetentzia bakoitzeko ahalik eta dimentsio gehien garatzen lagunduko dieten proposamenak egin behar zaizkie.

### Eskolako hedabidea 
[thumb|160px|Eskolako [Aldizkaritegi|aldizkaria, eskolako irratia, eskolako bloga, eskolako sare soziala, eskolako podcasta, eskolako PeerTube kanala... etengabeko bilakaera izan duten proposamen didaktikoak.]][thumb|ezkerrera|160px|Eskolako irratiarena aspaldiko teknika da eskoletan. Pedagogia eskuliburuetan [Célestin Freinet|Freinet aipatu ohi da aitzindari legez. ]]
* Eskolako egunkari edo aldizkaria edo horien bertsio digitala: bloga, ikasleek kudeatutako webgunea, ikasleek kudeatutako sare sozialeko haria... Célestin Freinetek, besteak beste, erakutsi zuen zein interesgarri izan daitekeen ikasleek, lan kooperatiboaren bidez, testuak inprimatzeraino hobetzea. XXI. mendeko teknologia batzuek, Freinetek inprentari ematen zion funtzioa bete dezakete. Ikasleek planifikatu, gidoiak egin, taldeka adostu, informazioa eta beharreko dituzten hainbat elementu bilatu, prestatu, iragazi, aurkeztu, argitaratu, egindakoa defendatu...
* Eskolako irratia edo podcast zerbitzua. Aurrekoaren aldaera. Azken ekoizpenak audioak edo bideoak izanik, horiek ebaluatzeko tresna bereziak sortu behar.

## Ebaluazioaz 
Komunikazio ikuspegian ongi ebaluatzea, hobetzeko ebaluatzea, etengabe ebaluatzea ezinbestekoa izaten da. Orain Europan badago kontu honetan ezin utzizkoa den dokumentua: Hizkuntzetarako Europako Erreferentzia Esparru Bateratua.
Hizkuntzen ebaluazioa, hezkuntza gaitasunen ebaluazioa, EAE indarrean dagoen Dekretuaren arabera, honelakoa izan beharko litzateke:
::# Jarraitua
::# Etengabea
::# Banakatua
::# Integratzailea
::# Malgua
Ebaluazioak ikasleen gaitasunetan hobekuntzak lortzeko asmoa baldin badu, ikasleek ezagutu beharko dute:
* **Zer** ebaluatuko den eta
* **Nola** ebaluatuko den. (Zer da hizkuntza kalitatea?)
### Zer: helburuak 
Ikaskuntza eta irakaskuntza prozesuetan ohikoa izaten da aldez aurretik helburu batzuk programatzea, eta noiz edo noiz helburuak noraino bete diren ebaluatzea. Ebaluazioa betiere hobetzeko asmoarekin egiten da. Hurrengo helburu eta programazioetan hobeto asmatzeko xedearekin.[thumb|230px|[Roman Jakobson|Jakobsonen komunikazioaren eskema. Hizkuntza ikasleak komunikatzaile hobeak izateko lan egiten dute, igorle hobeak, hartzaile hobeak izateko.]]thumb|Hizkuntzen irakaskuntza - eskema
Komunikazio ikuspegia ardatz duen hizkuntzen didaktikan ezin da ahaztu hizkuntzak erabiltzeko ikasten direla. Hobeto komunikatzea izaten da helburu, hartzaile hobea izatea, sortzaile hobea, igorle hobea. Hizkuntza ikasleak ekoizten duen diskurtsoa, berbaldia, testua, noraino den egoki edo noraino den desegoki ebalua daiteke. Horretarako, ikasleek ekoiztutako testuez gain, ahozko diskurtsoak grabaturik izateak lagun dezake.]]
::* Ahozko komunikazioari dagozkion osagai edo dimentsioak:
:::# Ahozkoaren ulermena. Entzundakoaren ulermena.
:::# Ahozko sorkuntza. Mintzamena.
:::# Ahozko elkarreragina. Elkarrizketa.
::* Komunikazio idatziari dagozkion osagai edo dimentsioak:
:::# Idatziaren ulermena. Irakurritakoaren ulermena.
:::# Sorkuntza idatzia. Idazmena.
:::# Elkarreragin idatzia. Auzolaneko idazmena.
Honelako kontuak neurtu eta ebaluatu behar dira (ahozko zein idatzitako testu edo berbaldietan):
::* Ea testuaren zentzu orokorra identifika daitekeen,
::* Ea testuaren helburu nagusia antzematen den,
::* Ea testuan informaziorik garrantzitsuena ondo azpimarraturik geratu den,
::* Ea testu-tipo horretan ohikoak diren estrategiak behar bezala erabili diren,
::* Ea testua ondo antolaturik dagoen,
::* Ea testua ulergarria den edo ea testua noraino den ulergarria,
::* Ea testua gramatika aldetik zuzena ote den,
::* Ea testua bere kultura testuinguruan eta bere egoera jakinean noraino den egokia,
::* Etab.

Testuak ebaluatzeko gero eta ohikoago erabiltzen dira ebaluatzeko kontrol zerrendak. Ereduzko testu edo berbaldiei arretaz begiratuta ekoizten dira kontrol zerrenda horiek eta bertan ebaluazio-irizpide zerrendak batu egiten dira.
Hona hemen, adibide legez, DBH1 *Euskara eta literatura* irakasgairako Curriculuma ezartzen zuen Dekretuak aipatzen zituen ebaluazio-irizpide batzuk:
:"Ahozko eta ikus-entzunezko testuak ulertzea, bai ikasle-esperientziatik hurbil dauden gizarte-eremuei buruzkoak, bai bizitza akademikoari buruzkoak; zehazki, arreta berezia jarriko da narrazio, azalpen labur, jarraibide, argibide eta elkarrizketetan. Horrela ikaskuntza-zereginak beteko dira, eta, informazio zehatzak hautemateaz gainera, azterketa gidatua egiteko argibideak jarraituko dira.
::* Ea jarraitzen dituen ahozko testuak aztertzeko azaldutako argibideak.
::* Ea identifikatzen eta eskuratzen duen informazio egokia, behar bezala entzuteko.
::* Ea, entzute-prozesuan, informazioa erregistratzeko hainbat baliabide erabiltzen dituen (apunteak, taulak, grafikoak, eskemak, galdetegiak...).
::* Ea igorlearen asmoa zein den antzematen duen, landutako testuetan dauden testuinguru-elementu esplizituak kontuan hartuta.
::* ..."
(175/2007 Dekretuko gehigarrian:, DBH-1 *Euskara eta literatura* irakasgaian, horrelako dozena batzuk zehar galdera agertzen dira ebaluazio-irizpideak deskribatzeko).
## Nola: lorpen-adierazleak 
Ebaluazio-irizpideak ezarri eta gero, ebaluazio-irizpideak noraino bete daitezkeen zehaztu egin beharko litzateke, ikasleek, eta beren familiek ulertzeko moduan.

Grafikoak, zenbakiak, hitz jakin batzuk, kontrol-zerrendak, errubrikak eta beste ebaluazio tresna batzuk erabiltzen dira lorpen-adierazleen zerrenda estrukturatuak egiterakoan.

= Bibliografia =

:* ALEGRIA SUSPERREGI, Alaitz, DÍAZ DE GEREÑU LASAGA, Leire, GARCÍA AZKOAGA, Inés M. & IMAZ GAZTELURRUTIA, Ainhoa: "Ahozkotasunaren irakaskuntza bigarren hezkuntzako testu liburuetan" Tantak, EHU, 2010.
:* BARAIBAR, Helena eta BOAN, Kristina: "...hizkuntzen irakaskuntzan ikuspegi komunikatiboaren aldeko hautua egin beharra dugu" Ikastolen elkartea, *HIK HASI* aldizkariko artikulua. 2006.
:* Berritzegune Nagusia. Eusko Jaurlaritza - Hezk., Uniberts. eta Ikerketa Saila (argitaratzaile.) (Bi ale): (I.) *Hizkuntza-komunikaziorako gaitasuna. DBH*. + (II.) *Hizkuntza-komunikaziorako gaitasuna. Material Didaktikoa. DBH.* (Egiletza sinadura, ISSN, Lege Gordailu eta copyright gabe). 2008. (Hainbat kopia *on-line*).
:*  BAX, S (2003) The end of CLT: a context approach to language teaching ELT J 2003 57: 278-287
:*  BRON, H.D. 1994. Principles of Language Learning and Teaching. Prentice Hall.
:*  BROWN, H.D. 1994. *Teaching by principles - An interactive approach to language pedagogy*. Prentice Hall.
:*  Daniel Cassany. (1999) “Los enfoques comunicativos: elogio y crítica”, Lingüística y literatura, 36-37: 11-33. *Revista del Departamento de lingüística y literatura de la Universidad de Antioquia*, Medellín (Kolonbia). ISSN: 0120-5587.Con el mismo título, el texto se publicó también en Argentina, en el volumen De Gregorio de Mac, María I. (Amaieran bibliografia interesgarria).
:*  "Convivial communication: recontextualizing communicative competence" *International Journal of Applied Linguistics*. Vol. 15. No. 2.
:* EUSKALTZAINDIA, *Testu-antolatzaileak. Erabilera estrategikoa* (ikus 28. or. eta hurrengoak)
:*  García Hoz, V. (Koord.) (1992). *Enseñanza y aprendizaje de las lenguas modernas*. Vol. 13, de.: *Tratado de Educación Personalizada*. Madrid: Rialp.
:*  HARMER, J. (2003) Popular culture, methods, and context ELT J 2003 57: 288-294
:* Hizkuntza-komunikazio gaitasuna DBH Eusko Jaurlaritza. Hezkuntza berriztatzea.
:*  IMBERNON, Francisco: *10 ideas clave. La formación permanente del profesorado. Nuevas ideas para formar en la innovación y el cambio*. GRAÓ. 2007.
:* JAUREGI, Pello eta SUBERBIOLA, Pablo – "Eusle metodologia: gaztelanian finkatutako hizkuntza-ohituretatik euskarazkoetara lan-munduan".
:*  LOMAS, Carlos (Koord.). *Fundamentos para una enseñanza comunicativa del lenguaje*. GRAÓ. Bartzelona. 2015.
:*  MARTÍNEZ AGUDO, Juan de Dios. "Hacia una enseñanza de lenguas extranjeras basada en el desarrollo de la interacción comunicativa".
:* MARTÍNEZ MONGAY, Ana: *Nola prestatu ahozko azalpen bat Bigarren Hezkuntzako arlo guztietan*. 2004. (http://www.pnte.cfnavarra.es/publikazioak...) pdf
:*  MONTIJANO, M.P. 2001. *Claves didácticas para la enseñanza de la lengua extranjera*. Ediciones Aljibe.
:*  NUNAN, David. 1996. *El diseño de las tareas para la clase comunicativa*. CUP. (Jatorriz, ingelesez: Nunan, David.  (1989). *Designing tasks for the communicative classroom*.  Cambridge University Press .).
:*  NUNAN, David. (2005) Important Tasks of English Education: Asia-wide and Beyond. The Asian EFL Journal Vol 7 (3)
:*  PÉREZ ESTEVE, P. & ZAYAS, Felipe: *Competencia en comunic. Lingüística*. El libro universitario. Materiales. Competencias básicas en educ. 2007.
:*  RICHARDS, J.C. y RODGERS, T.S. 1998. *Enfoques y métodos en la enseñanza de idiomas*. CUP
:*  RICHARDS, J.C. y RODGERS, T.S. (2001). *Approaches and Methods in Language Teaching*. Cambridge: Cambridge University Press.
:*  RODGERS, T. S. 2001. Language Teaching Methodology. Center for Applied Linguistics Digest. Consultado el 27 de septiembre de 2004
:*  RUBDY, R. (2005). «A history of English language teaching». In *English Language Teaching (ELT) Journal*. Volume 59, num. 2.
:* RUIZ BIKANDI, Uri (apailatzailea); IÑURRIETA LABAIEN, Iñaki (euskaratzailea): *Bigarren hizkuntzaren didaktika Haur eta Lehen Hezkuntzan*. EHU Argitalpen zerbitzua. 2010. (Ikus, batez ere, 5. kapitulua).
:* RUIZ, Teresa (koord.), APRAIZ, Maribi, OLABARRIAGA, Maitena: *Hizkuntzen Trataera Bateratuen Programa. Material Didaktikoak. DBH*. Eusko Jaurlaritza - Hezkuntza, Unibertsitate eta Ikerketa Saila. 2008.
:*  Sánchez Pérez, A. (2000). *Los métodos en la enseñanza de idiomas: evolución histórica y análisis didáctico*. Madrid: SGEL
:*  SANMARTÍ, Neus: *10 ideas clave. Evaluar para aprender*. GRAÓ. 2007.
:*  SHEILS, J. (1988): Communication in the modern languages clasroom. Project No. 12: Learning and teaching modern languages for communication. Council for Europe, Estrasburgo
:*  VEZ, J.M. (1998): "Enseñanza y aprendizaje de lenguas" in A. Mendoza (ed.): Conceptos clave en didáctica de la lengua y la literatura. Barcelona, SEDLL, ICE Universitat de Barcelona, Horsori
:*  VILLANUEVA, M.L. (1997): “Estilos cognitivos y estilos de aprendizaje. Autonomía y aprendizaje de lenguas” in M.L. Villanueva eta I. Navarro (ed.):Los estilos de aprendizaje de lenguas. Publicacions de la Universitat Jaume I, Col•lecció Summa, Série Filológia nº 16
:*  VILLANUEVA, M.; SERRA, R. (1990): Propuesta para un plan de formación del profesorado de lenguas de la Comunidad Valenciana. Valencia, NAU llibres.
:*  WILLIAM, N. y BURDEN, R.L. 1999. *Psicología para profesores de idiomas. Enfoque del constructivismo social*. CUP.
:*  ZABALA, Antoni & ARNAU, Laia: *11 ideas clave. Cómo aprender y enseñar competencias*. GRAÓ. 2007.
:* Josune Zabala Alberdi. *Ahozko komunikazioa irakastea: Norabide bat ahozko hizkuntzaren argitan*. Eusko Jaurlaritza. Soziolinguistika klusterra. 2018. ISBN-13 : 978-8445734520

= Erreferentziak =

= Ikus, gainera =

= Kanpo estekak =
* Ikuspegi komunikatiboa Santurtzi Udal Euskaltegia. Didakteka. Dibulgazio artikulu laburra.
* Ikuspegi komunikatiboa 15 diapositibetan.
* Hizkuntzen Trataera Bateratua. EAEko Berritzegune Nagusikoek prestaturiko bloga.
* Ikuspegi komunikatibo metodologia erabiliz egindako DBHko **ikasturte baten kronika**, ikasle baten ikuspuntutik