Emilio Sánchez Cayuela

**Emilio Sánchez Cayuela** (Iruñea, Nafarroa Garaia, 1907ko urriaren 6a - *ib.*, 1993ko martxoaren 16a), margolaritza munduan *Gutxi* bezala ezagutua, XIX. mende bukaeran eta XX. mende hasieran jaiotako nafar margolari zein marrazkilarien belaunaldi barneko artista izan zen.

Emilioren aita margolari-dekoratzaile aitortua zelarik, txikitatik marrazketarako trebetasun zein nahi bereziak erakutsi zituen. 1915ean, bere aitak *Eslaba* kalean *Casa F. Sánchez* izeneko arte-denda ireki zuen, non arte plastikoen inguruko material zein tresna desberdinak saltzen zituen. Denda hau, laister *Navarra Artística* bezala ezagutuko zen, artista eta intelektual desberdinetarako topagune eta Emiliorentzako eragin-gune bihurtuz.

Lehen hezkuntza *Huarte Anaiak* eskolan hasi arren, gripe espainarraren erruz berehala, 1918-an, Emilioren ama hil egin zen, bere arreta ikasketetatik galduz. Ondorioz, bereganaturiko izaera mugituarengatik, bere aitak berarekin dendan lan egitera sartu egin zuen, eskolatik urrunduz. Nolanahi ere, marrazketa eta arte klaseak ematen jarraitu zuen irakasle desberdinekin, hala nola Angel Cerezo Vallejorekin edo exiliatua aurkitzen zen Otto Kin Müllerekin; baina Emilion benetan eragina eta arte grina transmititu ziona Ramon Arcaya eskultorea izan zen. Akademia tradizional eta atzeratua izatea leporatu arren, han Daniel Vázquez Díaz irakaslea ezagutuko zuen, zeinak eragin erabakigarria izango zuen bere teknikaren garapenean. Urte horietan, *Gutxi* lehiaketa eta erakusketetan modu aktiboan parte hartu zuen –adibidez, San Ferminen jaietarako kartel txapelketan hainbatetan parte hartuz– kultura inguruneko artista ospetsuekin harreman estuak ezartzea ahalbidetu zizkiolarik.

Madril hirian bildutako formazio eta lan-esperientzia honek bere lanaren alor izango diren estilo eta teknikak finkatzera lagundu zioten, 1935ean bere aitaren heriotzak eta 1936an Gerra Zibilaren eztandak *Gutxi*-ren bizitzan funtsezko aldaketak ekarri zituen arte., baita espazio publikoetan eta eraikin instituzionaletan egindako muralak ere, hala nola, Iruñeko San Antonio Elizarena (1942) edo Madrileko San Lorenzorena (1951). Lan horietan argia eta kolorea irudikatzeko zuen sentsibilitatea agerian geratzen da, konposizio sendo batekin eta eszena urbano eta ruralen orekarekin.

Bere lanetan, pertzepzioa eta formaren haustura barneratu zituen, geometriarekiko joerarern ondorioz. Italiara egindako bidaietan —March Fundazioaren bekari esker— klasizismoaren eta Errenazimenduko artearen eragina jaso zuen, eta elementu horiek bere estiloan txertatu zituen, arte lasaia eta argi-joko atemporalak sortuz.

Horrenbestez, erretratuetatik harago, paisaiak eta muralak ere landu zituen, estilo desberdineko kutsuak garatuz. Bere lanek eguneroko gai sozialak zein gai erlijioso zurrunagoak jorratu zituzten, betiere harmonia estetikoari eta adierazkortasunari eutsiz.

## Sari eta Errekonozimenduak 
* 1950 - Arte Ederren Erakusketa Nazionalaren III. Marrazketa Domina
* 1957 - Arabako Foru Diputazioaren I. Saria
* 1967 - Juan March Fundazioaren Beka

## Ikus, gainera 
* Nafarroako Margolariak
* Pintura Garaikidea

## Erreferentziak 
## Kanpo-Estekak 
* Zubiaur Carreño, Francisco Javier (1 de marzo de 1991). «Arte en Navarra. XXI. Las artes durante el siglo XX». *Fco Javier Zubiaur Carreño*.

* Muruzabal, José María (12 de agosto de 2024). «Sánchez Cayuela, "Gutxi", pintor de figuras». *Diario de Navarra.*

* Martín Cruz, Salvador (2001). *Emilio Sánchez Cayuela, “Gutxi”*. Iruñea. Caja Navarra: 147-315 ISBN 84-87120-92-X.
* Autorearen obraren inguruko bideoa. Inesvigo.

* *Éxodo* obraren komentarioa. Pagola, Aurelio. "De la pantalla a la presencia". Museo de Navarra. Cultura Navarra.