open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
El amor de ahora

***El amor de ahora*** 1987. urtean Ernesto del Ríok eginiko film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Arantza eta Pello, Frantziako iparraldean erbesteratutako senar-emazteek, borroka armatua alde batera utzi eta Euskal Herrira itzultzea erabakiko dute. Bilbon konturatzen dira hainbeste urte iraun duen beraien arteko erlazioa bukatzear dagoela. Pelloren egoera sostengaezin bilakatuko da, lanik gabe dagoenez, Arantzaren gurasoen abegikortasuna onartzera beharturik baitago.

## Pertsonaiak 

* Klara Badiola
* Antonio Valero
* Patxi Biskert
* Walter Vidarte: Lombardi
* Itziar Lazkano
* Loli Astoreka
* Asunción Balaguer
* Miguel Ángel Iglesias
* Javier Loyola
* Concha Leza
* Esteban Astarloa
* Aitor Zamakona
* Victor Ochoa
* Mikel Albisu
* Esther Velasco
* Fernando García
* José Luis Fernández
* Álex Angulo
* Teresa Calo

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Umezurtzak

*** Umezurtzak*** 2013. urtean Ernesto del Ríok eginiko telefilma da, ETBrako egina.

Zinexit Elkarbizitzarako Zinema Erakusketak lehen emanaldiaren aurrekoa eskaini zuen Bilboko Alondegian.

## Sinopsia 
Alicia epailea da, ETAk hil zuen aita bezala. Orain Ricardo senarrarekin bizi da Bilbo aldeko urbanizazio batean. Ondoko etxean bikoteak oso lagun duen Rosa bizi da Maria alabarekin, laster harreman gatazkatsua Andonirekin hasiko duen nerabea. Andoni auzo marjinal batean bizi da ETAko kide izandako Antonio aitarekin. Sei pertsonaia hauek elkarren aurka arituko dira, egungo zein iraganeko gertakarien korrenteak eramanik, eta denengan eragingo du umezurtz ez ote diren sentipena.

## Pertsonaiak 

* Itziar Atienza: Alicia
* Patxo Telleria: Antonio.
* Amaia Iraundegi: María.
* Jurgen Murua: Andoni.
* Carmen San Esteban: Rosa.
* Joseba Apaolaza: Ricardo.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgunea imdb.com
Aladdin (1992ko filma)

**Aladdin** 1992an Ron Clements eta John Muskerrek zuzendutako Walt Disney Feature Animation ekoiztetxearen fantasiazko musikal filma bat da. *Mila gau eta bat gehiago* izenburuko arabiar ipuin saileko *Aladino eta kriseilu miragarria* kontakizunean oinarritua dago.

1992ko Jatorrizko soinu banda onenaren Oscar Saria‎ (Alan Menken) eta Jatorrizko abesti onenaren Oscar Saria (abestia: *A Whole New World*, musika: Alan Menken, hitzak: Tim Rice, abeslariak: Brad Kane, Lea Salonga, Peabo Bryson eta Regina Belle) irabazi zituen.

## Argumentua 
Erdi Aroa, Ekialde Hurbila, Agrabah sultanerria. Aladdin ia erabateko txirotasun egoeran bizi arren sultanaren alaba den Jasmine printzesarekin ezkontzea amesten duen mutil gazte bat da. Baina patuak bere bizitza aldatuko du: Sultanaren Bisir Handia den Jafar zitalak Aladdin morroitzat hartu eta Leize Magikotik kriseilu miragarria ekar diezaion bidalaraziko du. Gazteak kriseilu aurkituko du, kondairaren arabera bertatik askatzen duenari hiru desio oparituko dizkion Jenioa bizi omen da. Bestelakoan, Aladdinek bisirraren ezinikusia bereganatuko du, baina aldi berean, askatu berri duen Jenioaren lagun bilakatu, eta hark lagundurik printze aberats eta galai gisa aurkeztuko da. Halere, printzesa bere aberastasunekin erakartzea ez du lortuko, bai ordea bere benetako nortasun eta izaeraz maitemintzea. Abu tximinoa, Jenioa eta alfonbra hegalariaren laguntzaz Aladdinek sultanerria Jafarren azpijokotik salbatzen saiatuko da, bai eta bere ametsak egi bilakatzen ere.

## Jatorrizko bikoiztaileak 
* Scott Weinger: Aladdin printzea (Ali printzea)
* Brad Kane: Aladdin printzea (Ali printzea) (abestietan)
* Robin Williams: Jenioa
* Linda Larkin: Jasmine printzesa
* Lea Salonga: Jasmine printzesa (abestietan)
* Jonathan Freeman: Jafar aztia, Kobra sugea, Jenio Gorria
* Frank Welker: Abu tximinoa
* Frank Welker: Abu elefantea
* Frank Welker: Rajah tigrea
* Frank Welker: Tigre bihurria, leize magikoa
* Gilbert Gottfried: Jago loroa
* Douglas Seale: Sultana, Jasmine printzesaren aita
* Jim Cummings: Razoul, Sultanaren gazteluko zaindariak
* Jim Cummings: sagar saltzailea
* Robin Williams: kale saltzailea
* Bruce Adler: kale saltzailea (abestietan)
* Gainontzeko ahotsak: Jack Angel, Corey Burton, Philip L. Clarke, Jennifer Darling, Debi Derryberry, Bruce Gooch, Jerry Houser, Vera Lockwood, Sherry Lynn, Mickie McGowan, Patrick Pinney eta Phil Proctor.

## Kanpo estekak 
* *Aladdin* marrazki bizidun filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Aladdin* marrazki bizidun filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com
Robert Putnam

**Robert David Putnam** (Rochester, New York, 1941eko urtarrilaren 9a), estatubatuar politologoa da. Harvard unibertsitateko irakasle izan zen. Konpromiso zibilaren, gizarte zibilaren eta kapital sozialaren inguruan egin dituen lanengatik da ezaguna. Putnam-ek nazioarteko harremanen inguruko joko teoria bat ere eratu zuen zeinaren arabera negoziazioek arrakasta izango bailukete solik onura nazionalak sortuko balituzte.
Bacillus subtilis

**Bacillus subtilis** Bacillus generoko bakterioa da, lurzoruan egon ohi dena. 1835ean Christian Gottfried Ehrenberg-ek deskribatu zuen lehenbizikoz, eta *Vibrio subtilis* deitu zion 

## Ezaugarriak 
Bacillus subtilis bakterio Gram positiboa da, bazilo itxura duena. Aerobioa da (andui gutxi batzuk fakultatiboak izan arren) eta -Bacillus guztien antzera- endosporak sortzeko gai da. Endosporak erresistentzia handiko egiturak dira, bakterioa bizirik eta sor egoeran mantentzen dutenak ingurugiroko baldintzak oso gogorrak eta aurkakoak izan arren. Bacillus subtilis-en kasuan endosporak zelularen erdialdean sortzen dira eta ez dute zelula desitxuratzen.

Ezaugarri biokimikoei dagokionez, katalasa (+) da, indol (-) eta VP (+). Almidoiaren hidrolisia burutzen du.

Endosporak sortzeko gai denez, oso zabala da bere hedapena: lurzoruan egoteaz gain, ikerketa berriek giza eta animalia batzuen hestean ere dagoela agerian jarri dute 

Bazilo honen andui batzuek bazitrazina antibiotikoa ekoizten dute.

Bacillus subtilis, Escherichia coliren antzera, oso erabilia izan da laborategian ikerketa genetiko eta biokimikoak egiteko. Transformazio genetikoa egiteko gaitasuna duen mikrobio gutxienetako bat da .

## Patogenia 
Bacillus subtilis ez da giza patogenoa. Elikagaiak, baina, hondatu ditzake, janari-intoxikazioak sortu gabe.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Villahermosa

**Villahermosa** leku ezberdinen izena da:
* **Villahermosa (Ciudad Real)**, Ciudad Realgo udalerria da, Campo de Montiel eskualdean dagoena.
* **Villahermosa del Campo**, Teruelgo udalerria da, Jiloca eskualdean dagoena.
* **Villahermosa del Río**, Valentziako Erkidegoko udalerria da, Alto Mijares eskualdean eta Castellóko probintzian kokatua.
* **Villahermosa (Tabasco)**, Mexikoko Tabasco estatuko hiriburua eta Centroko udalerriburua da.
* **Villahermosa (Tolima)**
Hotel y domicilio

***Hotel y domicilio*** 1995. urtean Ernesto del Ríok eginiko filma da.

## Sinopsia 
Bere maitaleak Angel Agirre auzitegiko medikua utzi du. Auzokide psikiatrak hala aholkaturik, Angel harreman-agentzia batera doa.

## Pertsonaiak 

* Jorge Sanz: Bruno
* Santiago Ramos: Ángel
* Enrique San Francisco: Mario
* Anabel Alonso: Mavi
* Ramón Barea: Montero
* Joseba Apaolaza: Ramón
* José Manuel Cervino: Guillermo
* Ramón Agirre: Ramiro
* Jose Maria Berasategi: zaindaria
* Ion Gabella: atxilotua
* Saturnino García: harreragilea
* Maite Díaz: Merche
* Txema Blasco: polizia
* Luis Marías
* Ricardo Franco
* José María Sota
* Alberto Gallego
* Alberto Lopez-Etxebarrieta
* Txufi

## Kanpo estekak 
* Webgunea imdb.com
Lophotrochozoa

**Lophotrochozoa** ("gandordun animaliak") protostomoen talde nagusietako bat da. Datu molekularren ikerketari esker aurkitu zuten.

Hona hemen Lophotrochozoa taldeko zuhaitz filogenetikoa:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Wasps RFC

**Wasps Rugby Football Club** Ingalaterrako errugbi talde profesionala da, egoitza Coventryn duena. 2014 arte,  *London Wasps* izena izan zuen, eta Londresen zeukan egoitza. 1867an sortua, herrialdeko talderik zaharrenetakoa da. Ingalaterrako errugbi txapelketan parte hartzen zuen, baina 2022ko urrian lehiatik kanpo utzi zuten, kaudimengabezia zela eta.

## Historia 
[thumb|250px|Wasps RFC 2006an, [Union Sportive des Arlequins Perpignanais|USAPen kontrako partidan]]
1866an, Hampstead Football Club sortu zuten Londres iparraldeko *Eton and Middlesex Tavern* pubean. Hurrengo urtean, zuzendaritza taldearen arteko desadostasunen ondorioz, taldea bitan banatu zen, Wasps FC alde batetik eta Harlequins FC bestetik.

1996an, Heineken Kopa abiatzearekin batera, Europako taldeak profesionalizatu ziren. Ordutik aurrera iritsi zen Wasps taldearen garai onena, Ingalaterrako sei txapelketa irabazteaz gain, bi aldiz izan baitzen Heineken Kopako txapelduna.

2014an, egoitza Londresetik Coventryra aldatu zuen eta, horren ondorioz, berriz ere *Wasps RFC* bihurtu zen. 2022-23 denboraldian diru arazo larriengatik urriaren 12an liga bertan behera utzi zuten eta kanporatuak izan ziren.

## Palmaresa 
* Europako Errugbi Txapeldunen Kopa:
** Txapelduna (2): 2004, 2007.
* European Challenge Cup:
** Txapelduna (1): 2003.
* Ingalaterrako errugbi txapelketa:
** Txapelduna (6): 1990, 1997, 2003, 2004, 2005, 2008.
** Bigarrena (6): 1988, 1991, 1993, 2001, 2017, 2020.
* Anglo-Galestar Kopa:
** Txapelduna (3): 1999, 2000, 2006.
** Finalista (4): 1986, 1987, 1995, 1998.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Wasps taldearen webgunea, wasps.co.uk
Entalpia

Termodinamikan, **entalpia** (*H*) sistema baten barne energiaren (*U*), eta presio (*P*) eta bolumenaren (*V*) arteko biderketaren batura da.

H = U + PV

Egoera funtzioa da, hau da, sistema baten entalpia funtzio hau definitzen duten magnitudeen araberakoa da soilik, eta ez egoera horretara iristeko egin den ibilbidearena. Askotan entalpia ezin da zuzenean neurtu, barne energia neurtzea oso zaila ala ezinezkoa delako. Hala ere, entalpia aldaerak (Δ*H*) neurtzea posible da, eta balio hau adierazten da gehien. Gainera, presio konstantean, entalpia aldaketa sistemak ingurunearen trukatutako beroarekiko baliokidea da. Prozesu endotermikoetan sistemak beroa irabazten du eta Δ*H* balio positiboa du; prozesu exotermikoetan sistemak beroa galtzen du eta Δ*H* balio negatiboa du.

Nazioarteko Unitate Sisteman, entalpia jouletan neurtzen da. Ondorioz, Δ*H* energia-aldaketa adierazteko modua da. Beste horrenbeste, lotura, sare eta disoluzio energiak benetan entalpia-aldaerak dira. Sustantzia kimikoen entalpiak 1 bar-eko presioan adierazi oi dira. Kimikan, erreakzio entalpiak (Δr*H*) tenperaturaren araberakoak direnez, taulek 25 ºC-etara balioak adierazten dituzte.

Gas ideal baten entalpia tenperaturaren eta ondorioz energia termikoaren araberako da soilik; eta ez presio eta bolumenaren araberakoa. Printzipio honek gas errealen izaera ere ondo aurreikusten du presio eta tenperatura ohikoetan, analisi eta deseinu termodinamikoa erraztuz.

## Etimologia 
*Entalpia* hitzak antzinako grekeraz "beroa gehitu" (*enthalpein*) esan nahi du.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Irakite-entalpia
* Urtze-entalpia
* Entropia

## Kanpo estekak
Berenger Entençakoa

**Berenger Entençakoa** (; ? - 1306) Kataluniako aitonen semea izan zen. Almogavarren buruzagia, Roger de Llúria almirantearen ezkon anaia. Roger de Florek bigarren buruzagi hautatu zuen Ekialdera egin zuen espedizioan. 1304. urtean, Konstantinoplako enperadoreak duke egin zuen. Roger Hadrianopolisen hil zutenean, Gallipoli eta Heraklea suntsitu zituen, kataluniarren mendekua deituriko ekintzan. Genoarrek preso hartu zuten baina Jakue II.a Aragoiko eta Kataluniako erregeak bahitura saria ordaindu eta aske utzi zuen. Bere almogavarrekin itzuli zen. 1307. urtean hil zen Bernat de Rocafort behinolako lagunak gidaturiko almogavarrekin izan zuen liskar batean.

## Erreferentziak
La Granja Kafetegia

**La Granja kafetegia** Bilboko kafetegi ezaguna eta enblematikoa zen. 1926ko uztailaren 31n inauguratu zuten, "Frantziako kafe handien tankerara". Urtean zehar aktibitate ugari antolatzen zituen. Zabalik 90 urte eman ostean 2017ko otsailean ezustean itxi zuten Helvetia Seguros konpainiak inbertsio funts bati saldu baitzion eraikina, 7,5 milioi euroren truke.

Barrutik guztiz zahar-berritu eta gero, hotel batean bilakatu zen.

## Historia 
Bilbo erdigunean kokatuta, haren fatxada nagusiak Plaza Biribilera ematen du, beste aldea Ledesma kalean irekitzen da. Lozano familiak egina, 1926ko uztailaren 31an ireki zen, San Inazio egunean alegia.

Estilo aldetik Pariseko kafetegi handien moduan prestatu zen: zabaleko handia, 325 metro, eta sabai altuez, 4,40 metro. Barrukaldea dotorea da, bereziki haren zurezko barra handia eta burni forjatuzko zutabeak. Lanparak art nouveau estilokoak dira, bestetik. Lanpara horiek Sevillatik ekarri zituzten, hango Lope de Vega antzokitik.

## Ikus, baita ere 
* Iruña Kafetegia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : La Granjaren webgune ofiziala.
Mirador de Ulía (jatetxea)

**Mirador de Ulía** Gipuzkoako hiriburuan dagoen jatetxea da, 2010etik aurrera Michelin izar bat duena. Bertoko sukaldariburua gaur egun Ruben Trincado da. Eraikuntza XX. mende erdikoa da, Jose Antonio Mendizabal arkitekto donostiarrak egin zuen.

Jatetxea leku estrategikoan dago, hiri osoaren gainean. Jatetxea Faustina Zalduak sortu zuen 1966an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
El mar es azul

***El mar es azul*** 1989. urtean Juan Ortuostek eginiko filma da, Lan Zinema, S.L.k ekoiztua.

## Sinopsia 
Barruko bidaia bat Mallorcan

## Pertsonaiak 

* Josef Abrhám: Milan
* Mikel Albisu
* Jitka Asterová: Martina
* Féodor Atkine: Fernando
* Klara Badiola: Clara
* Mariví Bilbao: ama
* Juan Diego: Miguel
* Elena Irureta: hegazkineko laguntzailea
* Julio Maruri: Syrovy
* Libuse Safránková: Jarka

## Kanpo estekak 
* Webgunea imdb.com
Shema Yisrael

[thumb|*Shema Yisrael*, [Jerusalemgo Knesset Menorah monumentuan]]

***Shema Yisrael*** edo '''''Sh'ma Yisrael'''* (, "Entzun, Israel") goiz eta arratsero juduek egiten duten otoitzaren hasiera da. Tanakhean azaltzen da ( eta ; ) eta juduen fede aitorpena da.

Lehen bertsoan judaismoaren oinarri monoteistikoa agertzen da: «Entzun, Israel: YHWH gure Jainkoa da, YHWH bakarra da» (). Judaismo errabinikoak lau hizki hauek (י-ה-ו-ה, YHWH) Jainkoaren izen egiazkoa eta esanezina osatzen dutela irakasten du, eta horregatik ez da *shema*n ozenki irakurtzen; tradizionalki *Adonai''-rekin ("Jauna") ordezkatzen da: «Entzun, Israel: Adonai gure Jainkoa da, Adonai bakarra da».

Juduek ohitura dute "Entzun, Israel" azken hitz moduan erabiltzeko eta baita umeen lo egin baino lehenagoko otoitz moduan ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Amidah

***Amidah*** (, *Tefilat HaAmidah*, "Otoitz zutitua") edo ***Shmoneh Esreh*** (*שמנה עשרה*, "Hamazortzia") judaismoaren liturgiaren oinarrizko otoitza da. Otoitz hau, beste askoren artean, siddur otoitz-liburu juduan agertzen da. Errabinoen literaturan, askotan soilik *tefila* (, "otoitz") diote.

Juduek Amidah egunero hirutan errepikatzen dute, goizeko, arratsaldeko eta gaueko otoitzetan, *Shacharit*, *Minchah* eta ''Ma'ariv'' hain zuzen ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Amida (argipena)

**Amida** izan daiteke:

* Amida, konposatu organikoa.
* Amitābha Budaren japoniar izena
* Amida (Mesopotamia), egungo Diyarbakır
* Amida (generoa), kakalardoen generoa
* Amida (mendia), Saeki-kuko mendia, Hiroshima, Japan
* Amidah, judaismoaren otoitza
Antoine Bruni d'Entrecasteaux

'''Antoine Raymond Joseph de Bruni d'Entrecasteaux''' ( ahoskatua) (Aix-en-Provence,  – itsasoan, Javatik hurbil, ) Frantziako itsasgizona izan zen. Luis XVI.ak La Perouse itsasgizon frantsesa aurkitzeko antolatu zuen espedizioaren buru izan zen eta Kaledonia Berria, Vanuatu, Salomon uharteak eta Ginea Berriako itsasertzak igaro zituen bere helburua bete gabe (1791-1793).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gelibolu

**Gelibolu** edo **Gallipoli** () Çanakkale probintziako hiria da, Marmara eskualdean kokaturik. Turkiako europar eskualdean, izen bereko penintsulako hegoaldeko ertzean dago, Lapsekitik bi miliatara.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oktavia Gaztea

**Oktavia Gaztea** (; Nola, K.a. 69 – Erroma, K.a. 11) Erromako emakumea izan zen. Augusto Oktavio Erromako enperadorearen arreba zen. Martzelo kontsularekin ezkondu zen 50. urtean, eta Marko Antoniorekin 40an. Ezkontza haren eraginez, bakea izan zen urte batzuetan Augustoren eta Marko Antonioren artean.

## Erreferentziak
Mesalina

**Valeria Mesalina** (; Erroma,  - Lukuloren lorategia, Erroma, 48) Erromako enperatriza izan zen. Klaudioren emaztea eta Britanikoren eta Oktaviaren ama izan zen. Senarrak hiltzera kondenatu zuen zeraman bizimodu lizunagatik eta enperadorearen aurka jartzeagatik.

## Erreferentziak
Klaudia Oktavia

**Klaudia Oktavia** (; Erroma,  - Pandataria, ) Erromako enperadorea izan zen. Klaudio eta Mesalina Erromako enperadoreen alaba. Neron Erromako enperadorearekin ezkondu zen 53. urtean. Antzu zelakoan, Neronek arbuiatu egin zuen Popearekin ezkontzeko, eta gero adulterioaren salakuntzapean hilarazi zuen.

## Erreferentziak
Harlequin FC

[thumb|250px|[London Waspsen aurkako partida.]]
**Harlequin FC** edo **Quins** (izen ofiziala, *Harlequin Football Club*) Ingalaterrako Londres hiriburuan sorturiko errugbi talde bat da. Ingalaterrako errugbi txapelketan jokatu ohi du.

## Historia 
1866an Hampstead Football Club sortu zuten Londres iparraldeko *Eton and Middlesex Tavern* pubean baina hurrengo urtean zuzendaritza taldearen arteko desadostasunen ondorioz taldea bitan banatu zen eta Wasps FC sortu zen. Hampsteaden izena aldatu beharra izan zuten eta HFC hizkiak errespetatzeko *Harlequin Football Club* izena hartu zuten.

1991eko Munduko Errugbi Txapelketako finalean taldeko zortzi jokalari aritu ziren, inoiz talde batek izan duen presentziarik handiena, zazpi Ingalaterrarekin jokatzen eta zortzigarrena Australiarekin. 1996an Heineken Kopa abiatzearekin batera Europako taldeak profesionalizatu egin ziren.

Ez du heinekekn Kopako finalik jokatu baina Europako bigarren txapelketa kontsideratzen den European Challenge Cup gehien irabazi dituen taldea da. 2009an odol tranfusioen auzian nahasturik egon zen taldea, *Bloodgate* izena eman zitzaion auziari. Ordutik aurrera zikindutako izena berreskuratzeko lanetan aritu da eta hainbat titulu lortu ditu gainera, azkena 2021eko Liga.

## Lorpenak 
* European Challenge Cup
** Txapelduna (1): 2001, 2004, 2011.
* Ingalaterrako errugbi txapelketa:
** Txapelduna (2): 2012, 2021.
** Bigarrena (2): 1988, 1991.
* Anglo-Galestar Kopa:
** Txapelduna (3): 1988, 1991, 2013.
** Finalista (3): 1992, 1993, 2001.
* Premiership Rugby Cup
** Finalista (1): 2020.

## Kanpo estekak 
*  Harlequin taldearen webgunea
Amida

thumb|200px|Amida funtzio taldea.

**Amidak** konposatu organikoak dira, naturan ugariak. Izan ere, proteinak dira amida garrantzitsuenak. Proteinen propietateak dituzten zenbait amida sintetiko erabiltzen dira, hala nola nylona, zuntzak ekoizteko erabiltzen den poliamida sintetikoa, armiarma-sarean agertzen den proteinaren antzeko propietateak dituena. Bestalde, amida funtzio-taldea duten penizilina eta zefalosporina motako antibiotikoek naturan aurkitzen diren antibiotikoek baino mikrobioen kontrako propietate hobeak dituzte. Beste amida garrantzitsu bat urea da, azido karbonikoaren diamida, gernuaren bidez kanporatzen duguna.

Amidak azido karboxilikoen deribatuak dira, non −OH taldea −NH2, −NHR edo −NR2 taldeekin ordezkatzen den. Hala, amida primarioak, sekundarioak edo tertziarioak izan daitezke. Konposatu horiek izendatzeko, IUPAC sistemari jarraituz, azidoen –*oiko* bukaeraren ordez *amida* hitza erabiltzen da.

Azido karboxilikoen deribatuen artean, erreaktibotasun baxuena dute amidek. Laborategian, azil kloruroak edo anhidridoak aminekin erreakzionaraziz lortzen dira. Karbonilo taldearen eraginez, nitrogenoaren elektroi-bikoteak erresonantzian parte hartzen du; horren ondorioz, dipoloa eratzen da, eta polaritate altu horrek hidrogeno-loturak eratzea ahalbidetzen du. Beraz, erresonantziaren ondorioz, amidak base ahulak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Agripina Gaztea

**Julia Vipsania Agripina**, **Agripina Gaztea**, (; Oppidum Ubiorum,  - Miseno, ) Erromako enperatriza izan zen. Germaniko eta Agripina Zaharraren alaba, Kaligularen arreba, Klaudioren emazte eta iloba eta Neronen ama izan zen.

Iturri klasikoen arabera, anbizio handiko emakume bortitz eta menderatzailea izan zen. Zenbait antzinako historialarien arabera, Klaudio pozoitu zuen. Agripina Gaztea *atrox mulier* bezala ezagutua izan zen eta *optima mater* bezala ere bai. Ez zuen bere bizitzan tradizioz erromatar *matrona* bati esleitutako jarrerarekin bat egin, ez baitzuen berarengandik gizonezko senideekiko espero zen zuhurtzia eta mendetasuna erakutsi.  Politikan bere ahotsa entzunarazi eta boterea eskuratzeko egindako ahaleginek hura bezalako gizarte batean gaitzespena eragin zuten. Colonia hiria (Alemania) sortu zuen erromatar kultura hedatzeko.  Bere obra kontserbatu ezbada ere, badakigu idazlea izan zela.

## Biografia 
Agripina Gaztea tradizio politikoa eta militarra zuen familian jaio zen eta senide boteretsu eta gaizkinen artean hazi zen. Bere gurasoek Augusto eta Liviaren familiarekin zuzeneko lotura zuten. Bere ama, Agripina Zaharra, *factio* edo talde politiko bat sortzeko gai izan zen emakumea, Tiberio enperadoreari berari aurre egin ziona. Bere aita, Germaniko, Augustoren nahiari jarraiki, aipatutako Tiberioren oinordeko izango zela uste izan zen, bere heriotzaren bultzatzaile leporatu zitzaiolarik. Kaligula bere neba zen. Familia inperialeko emakume bat zenez, laster ezkondu zen bere posizio soziale bereko gizon batekin, Domicio Ahenobarborekin. Hau izan zen Neronen, bere seme bakarraren aita. 

## Idazlea 
Agripinak bere familiaren neurriko goi-mailako hezkuntza jaso zuen. Tazitoren testuak aipatzen ditu hark idatziko memoriak."*... id ego, a scriptoribus annalium non traditum, repperi in commentariis Agrippinae filiae quae Neronis principis mater vitam suam et casus suorum posteris memoravit".*

(*Itzulpena*: Hau ez da kronistetan agertzen, bere alaba Agripinaren memorietan topatu nuen, Neron enperadorearen ama zena, non etorkizunerako kontatu zituen bere bizitza eta beretarren zoritxarrak).Ez dago adostasunik *commentarii* horien atzean Tazitok idazki historiografiko edo biografikoa aipatu nahi izan zuen ondorioztatzeko.

Plinio Zaharraren aipamena are eta zabalagoa da,  Agripinak **idatzia zuela** Neronen jaiotzako berezitasun bat, hankak aurretik jaio zela, alegia. (*"... Neronem quoque, paulo ante principem et toto principatu suo hostem generis humani, pedibus genitum scribit parens eius Agrippina."* ).

Agripinak bere familiaren historiaren lana idatzi zuen ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Agripina

**Agripina** izan daiteke:
* **Agripina Zaharra**, Germanikoren emaztea.
* **Agripina Gaztea**, Klaudioren emaztea.
* **Santa Agripina**, martiria.
* **Agripina (opera)**, Georg Friedrich Händelen opera.
* **645 Agrippina**, asteroidea.
Saracens FC

[thumb|250px|[Europako errugbi kopa|Heineken Kopako partida.]]
**Saracens FC** (izen ofiziala, *Saracens Football Club*) Ingalaterrako Londres hiriburuan sorturiko errugbi talde bat da. Ingalaterrako errugbi txapelketan jokatu ohi du.

## Historia 
Marylebone Filologiako Eskolako ikasle ohiek sortu zuten 1876an taldea. XII mendeko Saladinoren gudarien indarra eta ekinarengatik jarri omen zioten sarrazeno izena.

1996an Heineken Kopa abiatzearekin batera Europako taldeak profesionalizatu egin ziren. 1998an izan zuen aurreneko dfenboraldi bikaina, Anglo-Galestar Kopa irabaziz eta Ingalaterrako ligan bigarren geldituz. 2011ean irabazi zuen lehenengo liga eta 2014an Europako Txapeldunen Kopako finala jokatu zuen.

Bolada onarekin jarraitu du. 2015etik aurrera beste lau Liga eskuratu ditu eta hori gutxi balitz hiru aldiz irabazi du Europako Txapeldunen Kopa. 2019an Europako Kopa eta Ingalaterrako liga irabazi zuen eta hurrengo urtean bigarren mailara jaitsi zen, izan ere 35 puntutako kenketa izan baitzuen soldata erregulazioa hiru urtetan gainditzeagatik. 2021ean bigarren maila irabazi eta maila gorenera igo zen. 2021-22an finalista izan zen eta hurrengo urtean Liga irabazi zuen.

## Lorpenak 
* Europako Txapeldunen Kopa:
** Txapelduna (3): 2016, 2017, 2019.
** Finalista (1): 2014.
* Ingalaterrako errugbi txapelketa:
** Txapelduna (6): 2011, 2015, 2016, 2018, 2019, 2023.
** Bigarrena (4): 1998, 2010, 2014, 2022.
* Anglo-Galestar Kopa:
** Txapelduna (2): 1998, 2015.
* Premiership Rugby Cup
** Finalista (1): 2019.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Saracens taldearen webgunea
Agripina Zaharra

**Julia Vipsania Agripina**, **Agripina Zaharra**, (; Atenas, K.a. 14 &ndash; Pandataria, ), julio-klaudiar leinuko kidea izan zen, Erromako enperatriza. Marko Agriparen, Augusto enperadorearen lagunaren, eta Augustoren alaba zen Julia Maiorren alaba zen.

Bere jaiotzaren garaian, Luzio eta Gaio bere anaiak Augustoren semetzakoak ziren, eta bere oinordekoak izan ziren K.o. 2. eta 4. urteetan hil ziren arte, hurrenez hurren. Gero, haren lehengusu Germaniko hartu zuen Tiberiok semetzat, Augustoren oinordetza-planaren parte bezala, Tiberio Augustok adoptatu zuenean. Honen ondorioz, Agripina Germanikorengana hurbildu zen, juliar familiarengana hurreratzeko, eta berarekin ezkondu zen.

Bederatzi seme-alaba izan zituzten; horietako bi hilabete gutxiren buruan hil ziren, eta beste bat haurtzarotik irtetean. Besteak, aita baino gehiago bizi izan ziren: hiru alaba, Agripina, Drusila eta Livila, hiru urte jarraian jaioak, eta hiru seme, Neron Julio Zesar, Druso eta Gaio Zesar.

K.o. 14an Germaniko Galiara mobilizatua izan zen gobernari eta jeneral gisa. Han zegoela, Augustok bere seme Gaio Zesar bidali zion bere leku ezezagunera. Agripinak gogoko zuen soldadu-jantzi txiki batez janztea, eta bota haiengatik Gaiok "Caligula" ("soldadu-bota txikiak") goitizena izan zuen. Hiru urteren buruan Erromara itzuli ziren, eta bere senarrari garaitza eman zioten K.o. 17ko maiatzaren 26an, haren garaipenak goraipatzeko. Hurrengo urtean, Germaniko ekialdeko probintziak gobernatzera bidali zuten . Germanikok administrazioa zeraman bitartean Gneo Kalpurnio Pison Siriako gobernadoreak berarekin istilua izan zuen. Ika-mika honen bitartean, bere senarra gaixotasunez hil zen 19 urteko urriaren 10ean
thumb|Agripina Germanikoren errautsekin. Lawrence Alma-Tadema.|ezkerrera
Germaniko Antiokian erraustua izan zen eta Agripinak errautsak Erromara eraman zituen, non Augustoren Mausoleoan ehortzi zituzten. Agripinak, bere senarra Tiberioren semea zen Druso Julio Zesar (Druso Gaztea) oinordekotzat jartzeko hil zuela zioen. Bere amonaorde Liviaren eredua jarraituz, Agripinak Germanikoren heriotzaren ondorengo denbora eman zuen bere seme Neronen eta Druso Zesarren kausa babesten. Horrek bere eta bere semeen aurka jarri zuen Lucius Aelius Sejanus pretoriar prefektu boteretsua, bere aldekoak tartetik kentzen hasiko baitzen K.o. 26an traizio eta sexu jokabide okerreko salaketekin. Bere familiak Sejanorekin izan zuen norgehiagoka 29 eta 29an bere eta Neronen erbesteratzearekin iritsi zen gorenera. Neron Pontiara erbesteratu zuten eta bera Pandateria uhartera, K.o.33an inguruan gosez hil zen arte egongo zelarik.

Eragin handia izan zuen eta erromatar bertuteen ikurtzat hartzen zuten.

## Erreferentziak
Bacillus thuringiensis

**Bacillus thuringiensis** Bacillus generoko bakterioa da, intsektu batzuen parasitoa dena. Ishiwata Shigetane biologo japoniarrak deskribatu zuen lehenbizikoz 1901ean .

## Ezaugarriak 
Bacillus thuringiensis bakterio Gram positiboa da, bazilo itxura duena. Aerobioa da eta -Bacillus guztien antzera-endosporak sortzeko gai da. Endosporak erresistentzia handiko egiturak dira, bakterioa bizirik eta sor egoeran mantentzen dutenak ingurugiroko baldintzak oso gogorrak eta aurkakoak izan arren. Bacillus thuringiensis-en kasuan endosporak zelularen mutur batean sortzen dira eta ez dute zelula desitxuratzen.

Lurzoruan bizi da, beste Bacillus batzuen antzera (Bacillus cereus, Bacillus anthracis...).

Endosporaz gain, mikrobio honek berezko egitura du zelula barnean: proteinazko kristal bat, toxina indartsua duena (δ-endotoxina). Toxina hori hilgarria da intsektu askorentzat, eta bere sintesia kodetzen duten geneak bakterioaren plasmido batean daude .

## Biointsektizida 
Hainbat intsekturen parasitoa denez, Bacillus thuringiensis eta bere toxina asko erabili da nekazaritzan biointsektizida moduan, intsektuen izurritei aurre egiteko.

Bacillus thuringiensis-en toxina oso eraginkorra da intsektu hauen aurka: Lepidoptera (tximeletak eta sitsak), Diptera (euliak eta eltxoak), Coleoptera (kakalardoak), Hemiptera (zimitzak), etab. Intsektu horiek guztiak, eta bereziki haien larbak, oso kaltegarriak dira nekazaritzarako.

Mikrobioaren toxina pH basikoan aktibatzen da: intsektuaren larbak aho-bidetik bakterioa edo bere esporak irensten dituenean, toxina aktibatu egiten da digestio-aparatura iristerakoan (larben hestean pHa oso basikoa baita: 9,5-10). Horrenbestez, toxina bera ez da kaltegarria gizakia eta beste ugaztunentzat (pH azidoa dutenak digestio-aparatuan).

XX. mendeko 50eko hamarkadatik biopestizidak arrakasta handiz erabiltzen dira AEB-etan, eta gaur egun mundu osora zabaldu dira. Biopestizida horiek ez diote ingurumenari inongo kalterik egiten: ez gizakia, ezta polinizatzaileak eta beste intsektu onuragarriak ez baitira kaltetuta suertatzen biopestiziden erabileraren ondorioz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gloucester Rugby

[thumb|250px|[Harlequin FC-ren aurkako partida.]]
**Gloucester Rugby** Ingalaterrako Gloucester hiriko errugbi taldea da. Ingalaterrako errugbi txapelketan jokatu ohi du.

## Historia 
Taldea 1873an sortu zen Gloucesterreko Spread Eagle Hotelean. 1972an herrialde mailan jokaturiko lehen txapelketa irabazi zuen, RFU Club Competition. 1978an berriz irabnazi zuen eta 1982an hirugarren aldiz, oraingoan finalean luzapenaren ondoren Moseleyrekin 12-12 berdinduta gelditu zen eta biak izendatu ziren txapeldun. 1987an abiatu zen Ingalaterrako liga eta behin irabazi duen arren beste bost aldiz gelditu da bigarren.

1996an Heineken Kopa abiatzearekin batera Europako taldeak profesionalizatu egin ziren. Titulurik aipagarrienak Europako bigarren txapelketa kontsideratzen den European Challenge Cup-eko garaipen biak ditu. 2018an Bilbon jokatu zuen finala baina ez zuen hirugarren titulua eskuratu.

## Lorpenak 
* European Challenge Cup
** Txapelduna (2): 2006, 2015.
** Finalista (2): 2017, 2018.
* Ingalaterrako errugbi txapelketa:
** Txapelduna (1): 2002.
** Bigarrena (5): 1989, 1990, 1993, 2003, 2007.
* Anglo-Galestar Kopa:
** Txapelduna (5): 1972, 1978, 1982, 2003, 2011.
** Finalista (3): 1990, 2009, 2010.

## Kanpo estekak 
*  Gloucester Rugby taldearen webgunea
Europa (jatetxea)

**Europa jatetxea**Nafarroako hiriburuaren erdigunean dagoen jatetxea da, 1995etik, beraz hogei urte, Michelin izar bat duena. Bertoko sukaldariburua gaur egun Pilar Idoate da. Jatetxearekin batera, hotela dute. Pilar Idoate 1970ean hasi zen lanean hostaleko jatetxean. Gestio hiru anai-arreben artean daramate: Pilar, Juan Mari eta Mari Karmen. 1985ean beste jatetxea erosi zuten, Alhambra jatetxea, eta, geroago, El Merca´o jatetxea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : Webgune ofiziala
Interregno

Agintaritza eta gobernu batean, **interregnoa** agintaldi batetik bestera egon daitekeen trantsizio denbora da, agintaritza behin-behinekoa edo hutsean uzten duena. Izena latinezko *inter* () eta *rex* () hitzetatik dator, erregealdi batetik bestera pasatzen den denborari erreferentzia eginez.

## Ikus, gainera 
* Aulki huts

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pieve di Cadore

**Pieve di Cadore** Italiako ipar-ekialdean dagoen Bellunoko probintziako udalerria da. 67,17&nbsp;km²ko eremua du eta 2014an 3.832 biztanle zituen. Tiziano margolariaren sorterria izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sale Sharks

thumb|250px
**Sale Sharks** (izen osoa, *Sale Rugby Union Football Club*) Ingalaterrako Manchester hiriko errugbi talde bat da. Ingalaterrako errugbi txapelketan jokatu ohi du.

## Historia 
1861ean sortu zenez Ingalaterrako errugbi talde zaharrenetakoa da eta Ingalaterrako iparraldeko erreferentziazko taldea izan zen XX mendean. 1972 eta 1987 artean talde garaiezina izan zen beren konderrian.

1996an Heineken Kopa abiatzearekin batera Europako taldeak profesionalizatu egin ziren. 1997an Ingalaterrako Kopako finala jokatu zuen lehen aldiz. XXI. mendearen hasiera bikaina izan zen. Europako bigarren txapelketa kontsideratzen den Challenge Cup lehiaketa bi aldiz irabazi zuen eta 2006an Ingalaterrako Ligako txapelduna izan zen.

## Lorpenak 
* European Challenge Cup
** Txapelduna (2): 2002, 2005.
* Ingalaterrako errugbi txapelketa:
** Txapelduna (1): 2006.
** Final erdiak (1): 2021.
* Anglo-Galestar Kopa:
** Finalista (3): 1997, 2004, 2013.
* Premiership Rugby Cup
** Txapelduna (1): 2020.

## Kanpo estekak 
*  Sale Sharks taldearen webgunea
London Irish

[thumb|250px|London Irish (zuriz) eta [Leicester Tigersen arteko partida.]]
**London Irish** (izen ofiziala, *London Irish Rugby Football Club*) Ingalaterrako Reading hirian sorturiko errugbi talde bat da. Ingalaterrako errugbi txapelketan jokatu ohi du.

## Historia 
Exiliatuek sorturiko azken kirol taldea izan zen London Irish (1898), aurrez London Scottish (1878) eta London Welsh (1895) sortuak baziren. 1980an Ingalaterrako Kopamko finala jokatu zuen.

1996an Heineken Kopa abiatzearekin batera Europako taldeak profesionalizatu egin ziren. 2002an Ingalaterrako Kopa irabazi zuen. 2006an Europako bigarren txapelketa kontsideratzen den Challenge Cupeko finala jokatu zuen eta 2009an Ingalaterrako ligan bigarren postuan gelditu zen. Azken urteetan lehen mailatik igo eta jeitsi aritu da.

2022-23 denboraldian bosgarren egin bazuen ere diru arazo larriak ditu eta hurrengo denboraldia aurrera eramateko gai ez dela iritzita uko egin dio parte hartzeari.

## Lorpenak 
* European Challenge Cup
** Finalista (1): 2006.
* Ingalaterrako errugbi txapelketa:
** Bigarrena (1): 2009.
* Anglo-Galestar Kopa:
** Txapelduna (1): 2002.
** Finalista (1): 1980.
* Premiership Rugby Cup
** Finalista (2): 2022, 2023.

## Kanpo estekak 
*  London Irish taldearen webgunea
Chrysochloridae

**Chrysochloridae** Afrosoricida ordenako ugaztunen familia da, hegoaldeko Afrikan bizi dena. Taxonomia kontuan hartuta, ez dira satorrekin nahasi behar.

## Generoak 
* *Eremitalpa*
* *Chrysospalax*
* *Chrysochloris*
* *Cryptochloris*
* *Carpitalpa*
* *Chlorotalpa*
* *Calcochloris*
* *Amblysosomus*
* *Neamblysomus*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
James Samuel Coleman

**James S. Coleman** (Indiana, 1926ko maiatzaren 12a - Chicago, 1995eko martxoaren 25a) estatubatuar soziologoa izan zen. Lazarsfeld eskolan egin zituen bere ikasketak. 1980tik Estatu Batuetako indibidualista metodologiko famatuena da; bere teoria utilitarismotik gertuago baitago Raymond Boudon baino. Portaera guztien azalpena, aktoreak gauza bat ala bestea egiteagatik bere buruarentzat aurreikusten dituen onuran datza. Colemanen kezka nagusiena maila mikroa eta makroaren arteko pasabidea zen. Haren iritziz, gertaera makroak portaera mikroek baldintzatzen dituzte; era berean, maila makroak eragina da aktoreen sinismen eta aukereketan.

## Lanak 
* *Union Democracy* (1956 Seymour Martin Lipset-ekin)
* *The Adolescent Society* (1961)
* *Introduction to Mathematical Sociology* (1964)
* *Equality of Educational Opportunity* (1966)
* *Youth: Transition to Adulthood* (1973)
* *High School Achievement* (1982)
* *Individual Interests and Collective Action* (1986)
* *Social Theory, Social Research, and a Theory of Action*, article in American Journal of Sociology 91: 1309-1335 or. (1986).
* *Social Capital in the Creation of Human Capital*, article in American Journal of Sociology 94, 95-120 or. (1988).
* *Foundations of Social Theory* (1990)
Gentile Bellini

**Gentile Bellini** (Venezia, 1429 - *ib.*, 1507ko otsailaren 23a) italiar margolaria izan zen, Jacoporen semea eta Giovanniren anaia.

## Bizitza 
Aitaren eta Andrea Mantegnaren dizipulua izan zen eta bion irakatsiak jaso zituen; bere eragina nabarmena da Vittore Carpaccioren margolaritzan. Erretratu egile bikaina izan zen (*Francesco Foscari Duxa*; *Frederiko III. Enperadorea*). Veneziako margolari ofiziala, 1479an Istanbula bidali zuten; bertan *Mehmet II.aren erretratua* margotu zuen. Handik itzultzean exotismoa eta orientalismoa sartu zituen Veneziako margolaritzan (*San Markoren Predikua Alexandrian*). Halaber bizitza publikoaren lekukotza eman zuen neurri handiko koadroetan (*San Marko plazako prozesioa*).

## Iruditegia 

Bellini, Gentile - Sultan Mehmet II.jpg|*Mehmet II.aren erretratua*, 1480National Gallery, Londres.
Accademia - Procession in piazza San Marco by Gentile Bellini.jpg|*San Marko plazako prozesioa*, 1496Gallerie dell'Accademia, Venezia.

## Erreferentziak
Lukrezia (mitologia)

**Lukrezia** () elezaharretako erromatar emakumea izan zen. Kondairaren arabera, Sexto Tarkinio Erromako erregearen semeetako batek bahitu eta bortxatu ondoren, bere buruaz beste egin zuen. Sexto Tarkinioren jokaera gaizkina, erromatar herriaren atsekabearen puntu gailena izan zen, eta erromatar monarkiaren amaierarekin eta Erromatar Errepublikaren sorrerarekin amaitu ziren matxinada batzuk sortu zituen.

## Erreferentziak
Newcastle Falcons

[thumb|250px|Newcastle Falcons (zuriz) [Harlequin FC-ren aurkako partidan.]]
**Newcastle Falcons** (aurrez, *Gosforth Rugby Football Club*) Ingalaterrako Newcastle upon Tyne hiriko errugbi talde bat da. Ingalaterrako errugbi txapelketan jokatu ohi du.

## Historia 
Gosforth Rugby FC taldea 1877an sortu zen Newcastle upon Tyne hirian, Gosforth auzoan, hortik bere izena. Kolore berde eta zuriko marradun elastikoa izan zuen 1990 artean. Garai hartarako dagoeneko bi aldiz irabazia zuen Ingalaterrako Kopa. 1990an zelai berria eraiki eta Newcastle Gosforth izena hartu zuen.

1996an Heineken Kopa abiatzearekin batera Europako taldeak profesionalizatu egin ziren. Newcastle bera 1995ean profesionalizatu zen eta munduan erabat profesionalizaturiko lehen errugbi taldea izan zen. Urte hartan Sir John Hall negoziogizonak hiriko futbol, saskibaloi, errugbi eta izotz-hockey taldeak bateratu zituen eta Neucastle United futbol taldearen kolore beltz eta zuria hartu zituzten guztiek. 1998an Ingalaterrako liga irabazi zuen eta XXI mendearen hasieran beste bi Kopa ere lortu zituen. Europako Txapelketa gorena den Heineken Kopan final laurdenetara iritsi zen 2005ean.

## Lorpenak 
* Europako errugbi kopa (Heineken Cup)
** Final laurdenak (1): 2005.
* European Challege Cup
** Final erdiak (4): 1998, 2001, 2006, 2008.
* Ingalaterrako errugbi txapelketa:
** Txapelduna (1): 1998.
* Anglo-Galestar Kopa:
** Txapelduna (4): 1976, 1977, 2001, 2004.
** Finalista (3): 1981, 1999, 2011.

## Kanpo estekak 
*  Newcastle Falcons taldearen webgunea
Rugby Club Toulonnais

**Rugby Club Toulonnais** Frantziako errugbi kluba da, egoitza Toulon hirian duena, Okzitanian. Top 14 txapelketan parte hartzen du. Europako talderik handienetakoa da, hiru aldiz irabazi baitu Heineken Kopa.

## Historia 
[thumb|300px|Toulonen eta [Union sportive Oyonnax rugby|US Oyonnaxen arteko partida, 2014ko urriak 3]]
Rugby Club Toulonnais 1908an eratu zen, *Étoile Sportive Varoise* eta *Stade Varois* elkartzean. 1931 arte ez zuen lortu lehen mailara igotzea, baina urte hartan Frantziako liga irabazi zuen. Koparekin itzuli zirenean, 30.000 zalek egin zieten harrera jokalariei. 1980eko hamarkadara arte itxaron behar izan zuen titulu gehiago lortzeko.

2010eko hamarkada izan du orain arteko garairik hoberena. 2010ean eta 2012an, Europako Challengeko finala jokatu zuen, 2014an Frantziako txapelketa irabazi, eta 2013an, 2014an, eta 2015ean Heineken Kopa.

## Palmaresa 
* Europako Txapeldunen Kopa (Heineken Kopa)
** Txapelduna (3): 2013, 2014, 2015.
* European Challenge Cup
** Finalista (3): 2010, 2012, 2020.
* Top 14
** Txapelduna (4): 1931, 1987, 1992, 2014.
** Bigarrena (8): 1948, 1968, 1971, 1985, 1989, 2012, 2013, 2016.
* Yves du Manoir Kopa/Frantziako Errugbi Kopa
** Txapelduna (2): 1934, 1970.
** Finalista (3): 1939, 1954, 1983.
* Kluben munduko errugbi txapelketa
** Txapelduna (1): 1986.

## Kanpo estekak 
*  Rugby Club Toulonnaisen webgunea, rctoulon.com
Zaldia (Nagel)

***Zaldia*** izeneko Andres Nagel-en eskultura, urte askotan jarri gabe egon eta gero, 1996tik dago kalean jarrita. Hiru hanketako zaldi erraldoia da, gainean orekari bat duela. Biribilgunearen urbanizazioak eskulturari inguru naturala eskaini dio, pinu batzuen artean.
thumb|ezkerrera|Pinuen artean hiru hanketako zaldia dago.
Eskultura, bost metroko alturakoa, brontzez eginda dago eta artistari Donostiako Udalak egindako enkargua izan zen. Kutsu mitologikoa du eta, horregatik, horrelako paisaia egokitu zuten haren inguruan, zaldia pinazi-pinu baso baten erdian, graminea larre batez inguratuta, hau da, ekosistema bat egokituz. Lehenengo urteetan lainoa sortzeko sistema zuen baina, arriskutsua zela eta, kendu egin zen. Proiektua Iñigo Segurola eta Juan Iriarte arkitektoek egin zuten.

## Erreferentziak 
thumb|ezkerrera|Biribilgunea gauez.
## Kanpo estekak 
* Donostiako eskulturei buruzko txostena.
Krepitazio

**Krepitazioa** gorputzaren barruan sor daitezkeen soinuak dira, patologia zenbaiten zantzutzat hartzen direnak:
* biriketako krepitazioak, biriketako sekrezioek arnastean egin dezaketen soinua;
* hezur eta artikulazioetako krepitazioak, haustura baten ondoriozko hezur zatiak elkar ukitzean egiten dezaketena, edo artikulazioek egin dezaketena.

## Kanpo estekak
CA Brive Corrèze Limousin

**Club athlétique Brive Corrèze Limousin ** edo **CA Brive** Frantziako errugbi taldea da, egoitza Limousingo Brive-la-Gaillarde hirian duena, Corrèze departamenduan. Behin irabazi zuen Europako Errugbi Txapeldunen Kopa. 2023-24 denboraldian, Pro D2 ligan parte hartuko du.

## Historia 
[thumb|300px|CA Briveren eta [Union sportive Oyonnax rugby|US Oyonnaxen arteko partida, 2015ko martxoak 28.]]
Club Athlétique Briviste 1910eko martxoaren 15ean sortu zen. Limousin eskualdeko talde nagusia izan arren, hamarkada askotan bigarren mailan aritu zen. 1957an, bigarren mailako titulua lortu eta lehen mailara igo zen. 1965ean, 1972an eta 1975ean bigarrena izan zen ligan.

Urrezko garaia 1990eko hamarkadaren bukaeran izan zuen, 1996ko Yves du Manoir Kopa irabazteaz gain, Europako Errugbi Txapeldunen Kopako bi final jokatu baitzituen; 1997koa irabazi zuen eta 1998koa galdu.

## Palmaresa 
* Europako Errugbi Txapeldunen Kopa
** Txapelduna (1): 1997.
** Finalista (1): 1998.
* Top 14 Liga:
** Txapelduna (0)
** Bigarrena (4): 1965, 1972, 1975, 1996.
* Yves du Manoir Kopa/Frantziako Errugbi Kopa
** Txapelduna (1): 1996.
** Finalista (2): 1963, 1974.
* Frantziako Kopa:
** Finalista (1): 2000.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  CA Briveren webgunea
Stade Français Paris

**Stade Français Paris** Frantziako errugbi taldea da, egoitza Parisko 16. barrutian duena. Top 14 txapelketan parte hartzen du.

## Historia 
[thumb|300px|[Stade Toulousainen aurkako partida, 2010eko martxoak 6.]]
Parisko Saint-Louis lizeoko ikasle batzuek sortu zuten Stade français taldea 1883ko abenduaren 12an. Talde indartsua izan zen XIX. mendearen amaieran eta XX.aren hasieran, eta 1893-1908 bitartean zortzi aldiz irabazi zuen Frantziako errugbi txapelketa. Nazioarteko partida bat jokatu zuen lehenbiziko frantziar kluba izan zen, 1892ko apirilaren 18an, Londresko Rosslyn Parken aurka. 

1947an jaitsi zen lehenbiziko aldiz bigarren mailara. 1949tik 1990eko hamarkadaren hasierara arte, bigarren, hirugarren eta laugarren mailan ibili zen. Klubaren pizkundea 1992an hasi zen, Max Guazzinik zuzendaritza hartu zuelarik. 1995an, CASG Paris klubarekin batu zen; harrezkero, Stade Français Paris izena dauka. 1996an bigarren mailara igo zen, eta lehenbiziko mailara 1997an.

1998an Frantziako Liga irabazi zuen, eta Kopako finala jokatu. Ordutik aurrera, sei aldiz irabazi du Liga, azkena 2015ean. Bi aldiz jokatu du Europako Errugbi Txapeldunen Koparen finala, eta beste bitan European Challenge Cupena.

## Palmaresa 
* Europako Errugbi Txapeldunen Kopa
** Finalista (2): 2001, 2005
* European Challenge Cup
** Finalista (2): 2011, 2013
* Top 14
** Txapelduna (14): 1893, 1894, 1895, 1897, 1898, 1901, 1905, 1908, 1998, 2000, 2003, 2004, 2007, 2015
** Bigarrena (7): 1896, 1899, 1904, 1905, 1906, 1907, 1927, 2005
* Yves du Manoir Kopa/Frantziako Errugbi Kopa
** Txapelduna (1): 1999
** Finalista (1): 1998

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Stade Français Parisen webgunea, stade.fr
Wetteren

**Wetteren** () Belgikako Ekialdeko Flandrian dagoen udalerria da. Udalerriak Massemen, Westrem eta Wetteren herria bera hartzen ditu barruan. 2006ko urtarrilaren 1ean 23.209 biztanle zituen.

thumb|none|Wetterenenko udaletxea

## Herritar ezagunak 
* Julien De Wilde (Wetteren, 1967 urtarrilaren 7a), negozio gizona
* Émile Pierre Joseph Storms (1846-1918) Kongoko Estatu Libreko esploratzailea, Jenerala

## Kanpo estekak
ASM Clermont Auvergne

**ASM Clermont Auvergne** (izen osoa, *Association Sportive Montferrandaise Clermont Auvergne*) Frantziako errugbi taldea da, egoitza Auverniako Clermont-Ferrand hirian duena. Top 14 Ligan jokatzen du. Bi aldiz irabazi du Frantziako txapelketa, 2010ean eta 2017an

## Historia 
Kluba 1911. urtean sortu zen **Association sportive Michelin** izenarekin, eta 1922an **Association sportive Montferrandaise** bihurtu zen. Hainbat aldiz egin du bigarren ligan, baina lehenbiziko titulua 2010ekoa du. 2016an, fase erregularra irabazi zuen, baina play-offetan finalerdietaraino baino ez zen iritsi. 2017an irabazi zuen bigarren aldiz Frantziako liga.

Europako txapelketetan emaitza bikainak atera ditu, Heineken Kopan hiru aldiz izan da finalista, eta hirutan irabazi du European Challenge Cupa.

## Palmaresa 
[thumb|300px|[2007an, 23 eta 18 galdu zuen Top 14ko finala Stade Français Parisen aurka.]]
* Europako Errugbi Txapeldunen Kopa:
** Txapelduna (0)
** Finalista (3): 2013, 2015, 2017.
* European Challenge Cup
** Txapelduna (3): 1999, 2007, 2019
** Finalista (1): 2004.
* Top 14
** Txapelduna (2): 2010, 2017
** Bigarrena (11): 1936, 1937, 1970, 1978, 1994, 1999, 2001, 2007, 2008, 2009, 2015.
* Yves du Manoir Kopa/Frantziako Errugbi Kopa
** Txapelduna (4): 1938, 1976, 1986, 2001.
** Finalista (3): 1945, 1947, 2004.

## Behobia-Donostia 
Bitxikeria bat aipatu behar da taldearen inguruan. 1951. urtean kirol taldeen artean jokatu zen Behobia-Donostia lasterketa eta AS Montferrandaise izan zen garailea.

## Kanpo estekak 
* AMS Clermont Auvergne taldearen webgunea
AS Béziers Hérault

**AS Béziers Hérault** (izen osoa, *Association Sportive Béziers Hérault*) Frantziako Okzitania eskualdeko Besiers hiriko errugbi taldea da. Frantziako Liga asko irabazi ditu eta palmaresean hirugarrena da.

## Historia 
1970 eta 1980 hamarkadetan Frantziako talde nagusia izan zen eta 11 Liga eta lau Kopa irabazi zituen.

## Palmaresa 
* Top 14 Liga
** Txapelduna (11): 1961, 1971, 1972, 1974, 1975, 1977, 1978, 1980, 1981, 1983, 1984.
** Bigarrena (4): 1960, 1962, 1964, 1976.
* Yves du Manoir Kopa/Frantziako Errugbi Kopa
** Txapelduna (4): 1964, 1972, 1977, 1986.
** Finalista (6): 1950, 1961, 1973, 1978, 1980, 1981.

## Kanpo estekak 
* AS Béziers taldeko webgune ofiziala
Jacopo Bellini

**Jacopo Bellini** (Venezia, 1396 aldean - *ib.*, 1470 aldean) italiar margolaria izan zen. Haren bi seme, Gentile eta Giovanni Bellini, margolari ospetsuak izan ziren.

## Bizitza 
Bere maisu Gentile da Fabriano eta Pisanellorekin batean, tradizio gotikotik aldentzen hasi zen, espazioari buruzko ikerketari ekinez. Haren lanetako gutxi heldu dira guganaino: Ama Birjina batzuk; *Ama Birjina eta Haurra* (Louvre, Paris); *Deikundea* (Sant'Alessandro eliza, Brescia). Bere lan handiak desagertu egin dira; hala ere, bi marrazki bilduma gordetzen dira, Paris eta Londresen. Bi seme izan zituen, Gentile eta Giovanni, eta alaba bat, Niccolosia, Andrea Mantegna pintorearekin ezkondu zena.

## Iruditegia 

Image:Jacopo Bellini- Madonna and Child.jpg|*Ama Birjina eta Haurra*, 1440 aldeanLouvre, Paris.
Image:Chiesa di Sant'Alessandro Annunciazione Jacopo Bellini Brescia.jpg|*Deikundea*, 1444 aldeanSant'Alessandro eliza, Brescia.
Image:Jacopo, gentile e giovanni bellini, polittico della madonna, da s.m. della carità, 1464-70 ca., 01.JPG|*Ama Birjinaren triptikoa*, 1464-1470 bitarteanGallerie dell'Accademia, Venezia.

## Erreferentziak