Sônia Guajajara

**Sônia Bone de Souza Silva Santos**, **Sônia Bone** **Guajararen** izen zibila (Arariboia Lurralde Indigena, Maranhão, 1974ko martxoaren 6a) Brasilgo buruzagi indigena da.  2015ean Kultura Merezimenduaren Ordena jaso zuen. 2022an, *Time* aldizkariak munduko 100 pertsona garrantzitsuenetako bat bezala izendatu zuen.

Luiz Inacio Lula da Silvaren hirugarren aldi presidentzialean, Herri Indigenen Ministerioaren arduraduna da.

## Biografia 
Guraso analfabeto eta hiru seme-alabaren alaba, Guajajara mugimendu indigenaren aurpegi ospetsuenetako bat da nazioartean. 10 urterekin jaioterria utzi zuen Imperatriz hirira ikastera joateko, eta han familia etxeetan lan egiten zuen etxebizitzaren truke. Hamabost urterekin, gurasoen nahiaren kontra, Minas Gerais-era joan zen batxilergoa ikastera. Eskola amaitu ondoren, Maranhãora itzuli zen eta Literatura eta Erizaintza ikasi zuen Maranhãoko Estatuko Unibertsitatean (UEMA). Bere bi tituluez gain, Guajajarak Hezkuntza Bereziko graduondokoa egin zuen.
thumb|Herri Indigenen Estatuko Ministro kargua hartzean sinatzen
## Ibilbide politikoa 
Okupazio eta protestetako militantzia Maranhãoko (COAPIMA) herri indigenen erakunde eta artikulazioen koordinazioan hasi zen, eta Brasilgo Herri Indigenen Artikulazioaren (APIB) koordinazio exekutibora eraman zuen. Horren aurretik, Brasilgo Amazoniako Erakunde Indigenen Koordinaziotik (COIAB) igaro zen.

2000 eta 2011 artean, Guajajara Langileen Alderdiko (PT) kidea izan zen eta 2011n Sozialismo eta Askatasunaren Alderdian (PSOL) sartu zen.

2017an, Alicia Keysek, gizarteko hainbat kausarekin konprometitutako artistak, bere espazioa utzi zuen Rock in Rioko agertoki nagusian, Sonia Guajajara lider indigenak Amazoniako lur-mugapenagatik berba egin zezan. Une horretan, publikoak txalotu egin zuen "Fora Temer! " esan zuenean. Hitzaldia *Kill Your Mama* abestiaren exekuzioan eman zen. Abesti horrek ingurumenaren suntsiketa jorratzen du, hain zuzen ere.

2017ko azaroaren 31n, Sônia Guajajara Sozialismo eta Askatasunaren Alderdiaren (PSOL) sektore ekosozialistak errepublikako presidentetzarako aurre-hautagai gisa aurkeztu zuen 518anosdepois.com gunean, "Por una candidatura indigena, anticapitalista y ecosocialista" manifestuaren bidez. Bertan, Brasilen kolonizazio europarraren 518 urteak aipatzen ziren.

2018ko otsailaren 3an, Sonia Guajajara Guilherme Boulos, MTSTko liderra, buru zuen zerrendan jarri zuten, errepublikako presidenteordearen aurrehautagaitza gisa, errepublikako presidentziarako jatorri indigena zuen lehenengo aurrekandidatan bilakatuz. Boulos/Sônia zerrendak 10. postua lortu zuen presidentetzarako hauteskundeen lehen itzulian, 617.122 botorekin, boto baliodunen %0,58.

2019an, Guajajarak *Jornada Sangue Indígena No Drop a Menos* zuzendu zuen. Brasilen eta Europako beste 12 herrialdetan zehar ibili zen Bolsonaroren gobernuan indigenen eskubideen desegitea salatzeko.

2022ko martxoaren 22an, Guajajara São Paulo estatuko diputatu federal kargurako aurre-hautagai gisa baieztatu zuten urte horretako hauteskunde legegileetan. Urte bereko urriaren 3an, São Paulo estatuko diputatu federal hautatu zuten lehen indigena izan zen. 156.966 botorekin aukeratu zuten.
thumb|Sônia Guajajara eta Lula presidentea Tupinambá Mantua Brasilera itzultzea ospatzeko ekitaldian, 2024/12/09an

2024an, Sônia Guajajarak 335 urtez Danimarkako Museo Nazionalean egon zen *Tupinambá Mantua* itzultzeko ekitaldi ofizialean parte hartu zuen.

2023ko urtarriletik, herrialdearen historiako lehen ministerio indigenaren buru da.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2015 - *Kultura* *Merezimenduaren Ordena*, Kultura Ministerioak (Minc) emana.
* 2019 - *Packard Saria*, Natura Kontserbatzeko Nazioarteko Batasuneko Eremu Babestuen Munduko Batzordeak emana.
* 2020 - *Letelier-Moffitt Giza Eskubideen Saria* Brasilgo Herri Indigenen Artikulazioaren izenean (Apib), "Indigenous Blood: No Drop More" ibilbidea aitortzeko.
* 2022 - *Time 100* - Aitzindariak kategoria, *Time* aldizkariak saritua.
* 2023 - *Rio Branco Ordenaren Gurutze Handia*.
* 2024 - Rio de Janeiroko Estatuko Unibertsitatean (UERJ) *Honoris Causa doktorea*.
* 2024 - Giza eskubideen *Joan Alsina Saria*.
* 2024 - NBEko *Lurreko Txapeldunak* *Saria.*

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Povos indígenas do Brasil
* Movimento indígena no Brasil
* Guajajaras
* Zezico Guajajara

## Kanpo estekak