open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Paula Hernández

**Paula Hernández** (Buenos Aires, Argentina, 1969ko urriaren 16a) argentinar aktorea, gidoilaria eta zinema-zuzendaria da.

## Biografia 
Zinemaren Unibertsitatean (FUC) ikasi zuen eta Berlinale Talent Campus-eko bekaduna izan zen. Lokalizazioetan laguntzaile, zuzendaritzako laguntzaile eta *De amor y de sombra, Sol de verano, La vida según Muriel* eta *Diario para un cuento* filmetako casting gisa hasi zuen bere karrera. Juan José Campanellak sortutako *Vientos de agua* serie txikiaren kapituluetako bat zuzendu zuen telebistarako.

## Filmografia 
Hauexek dira bere lan batzuk:

### Zuzendari 
### Aktore 
* *Dirigido por...* (2004) …Elkarrizketa

### Gidoilari 
### Zuzendaritza laguntzailea 
* *La vida según Muriel* (1997)

### Castinga 
## Telebista 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Paula Hernándezi buruzko informazioa zinema nazionalaren gunean
Jim Furyk

**James Michael Furyk** (West Chester, Pennsylvania, 1970eko maiatzaren 12a) estatubatuar golfaria da.

Jokalari profesionala 1992tik, 29 txapelketa irabazi ditu. Bere garaipenik garrantzitsuena 2003ko AEBko Irekia izan zen. 2006ko irailean bigarren postuan jarri zen golflarien rankingean. Bederatzi Ryder Cup txapelketa jokatu zituen eta 2018an talde estatubatuarreko kapitaina izan zen.
José Javier Hualde

**José Javier Hualde Zaratiegi** (Iruña, Nafarroa Garaia, ) Euskal Herritar futbolari profesionala da. 

## Biografia 
Aurrelari moduan jokatzen du, erdialdetik edo hegaletik. Osasunako harrobian hezia, Osasuna Promesasekin maila onean aritu zen. Egun Izarran dihardu.

## Kirol ibilbidea 
*2025eko Ekainaren 8an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
Cortinarius pholideus

***Cortinarius pholideus*** *Cortinariaceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Agaricus lepidomyces*, *Cortinarius pholideus*, *Cortinarius lepidomyces*, *Gomphos pholideus*, *Inoloma pholideum*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 5 eta 10 cm bitarteko diametrokoa, ez oso haragitsua, kanpai itxurako-zabaldua, batzuetan titi nabarmen samarrarekin, kanela kolorekoa, ezkata iletsu eta hirtsutuak estu dituela estalia, arre-beltzaxkak, hauek ondo bereizten dute, ertz izurtua.

**Orriak:** Zabalak, nahikoa estu, marjinatuak, hasieran more-purpura kolorekoak, gero okre-kanela kolorekoak.

**Hanka:** 8 eta 12 cm bitarteko garaierakoa eta 1 eta 1,5 cm bitarteko diametrokoa, zilindrikoa, borra formakoa, arre ilun koloreko ezkata tente beltzaxkaz estalia, goiko aldean eraztun moduko bat osatuz; gainerakoa leuna da lila zurbil koloreko lausotuarekin; barrubetea, gero barnehutsa.

**Haragia:** Arre kolorekoa, pixka bat zurbila (apur bat  horia hankaren goialdean), ur-orbanekin; usaingabea eta zapore gozokoa.

**Etimologia:** *Cortinarius* hitza, gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta. *Pholideus* epitetoa latinetik dator, ezkata, esan nahi duen "pholís" hitzetik. Kapelako apaindurengatik.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua 
*Cortinarius humicola* delakoarekin nahas daiteke, ugaria pagoen azpian, titi akutu batekin, horixka edo okre antzeko koloreko orriekin eta fusiforme edo borra formako oinarekin.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenaren amaieran. Zohikaztegietan. Urkien eta makalen azpian.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia, Japonia, Zeelanda Berria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Montserrat Cornet

**Montserrat Cornet Planells**  (Carrer Gran de Gràcia, Bartzelona, Katalunia, 1934ko uztailaren 28a) kataluniar idazlea da, batez ere eleberriak idazten ditu, baina antzerkiak eta poesia ere idazten du.

## Biografia 
Gizarte-laguntzaile gisa trebatu zen, eta administrari eta kazetari lan egin zuen, aseguru-agente eta -artekari. Azken lanbide hori erretiratu arte mantendu zuen bere lanbidea izan zen.   

## Lan ibilbidea 
### Idazle 
Berrogeita hamarreko hamarkadaren hasieran hasi zen idazten eta argitaratzen, aseguru-artekari lanean bere bulegoan jarraitzen zuen bitartean, 65 urte arte jarraitu zuen lan horretan. 

Hainbat aldizkaritan parte hartu du, besteak beste, *Crónica*, *El Mundo, Vilaspen* eta *Los Cuatro Gatos* aldizkarietan. 1984an beste narrazio-lan batzuekin batera, bere lehen eleberria idatzi zuen, *Entre dos veranos*.

### Youtuber 
2022an Youtuber hasi zen, eta kanal propioa du. Kanalak *Monòlegs de la besàvia* deitzen da, eta interesatzen zaizkion edo kezkatzen dituen hainbat gairi buruz hitz egiten du, baita egin dituen bidaiei buruz ere.

## Argitaratutako liburuak 
Hauexek dira bere liburu batzuk:
* *Entre dos estius* (1984) - Eleberria
* *Fill, què hi fas a Polònia?* (1987) - Narrazioa
* *Rusiñol que vas a França* (1987) Narrazioa
* *Primavera a París* (1989) - Antzerkia
* *Cercles de colors* (1990) - Eleberria
* *Estimat Enric, estimat Alfons* (1991) - Eleberria
* *La nina - Barcelona* (1992) - Antzerkia
* ''Solstici d'hivern* (1996) - Poesia
* *Carta a l'avi* (2003) - Narratzioa
* *La lletra petita* - *memòries professionals d'una corredora d'assegurances* (2014) - Testu autobiografikoak 
* *Més enllà d'un flashback* (2015) - Testu autobiografikoak 
* *Estimat pare* (2017) - Testu autobiografikoak 
* *Un gran amor* (2017) - Testu autobiografikoak 

## Antzeztutako obra dramatikoak 
* *Primavera a París* - Festival Internacional de Teatre de Sitges (Prado Antzokia) (1988)
* *Revisió anual* (mai no és tard) - Goya antzokia (2000)
* *Aquella nina* - Mercè Comes - Goya antzokia (2002)
* *Tota una senyora* - Goya antzokia (2002)

## Sariak 
* *Sitgesko Nazioarteko Antzerki Jaialdiko* 1. Antzerki Saria (1988), *Primavera a París/ Udaberrian Parisera* lanarekin 
* Memorial Antoni Santos Antolín de teatro (1988), *Primavera a París* lanarekin

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* "Bilatu maitasuna"Montserrat Cornet Planellsek *Memoro'' oroimenaren bankuari kontatua.
Cortinarius privignus

***Cortinarius privignus*** *Cortinariaceae* familiako onddo espezie bat da. Ez da jangarritzat hartzen eta zaila da toxikoak izan daitezkeen beste espezie batzuetatik bereiztea.

Sinonimoak: *Agaricus malachius var. ß privignus* (Basionimoa), *Agaricus privignus*, *Gomphos privignus*, *Hydrocybe privigna*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 3 eta 5 cm bitarteko diametrokoa, erdian haragitsua, ertzetan mintzezkoa, kamuts ganbila, titi antzeko batekin, flexuosoa, ertz bihurgunetsua eta hozkatua; oso higrofanoa, lehoi kolorekoa hezetasunean, ertzetan fibrila zetadun zurixka lausoz estalia; hori-lehoi kolorekoa lehorrarekin, distiratsua.

**Orriak:** Estu samar, marjinatuak, nahiko zabalak; okre zurbil kolorekoak, gero fulbeszenteak, ertza zuria eta ildaskatua.

**Hanka:** 4 eta 10 cm bitarteko garaierakoa eta 0,75  eta 1 cm bitarteko diametrokoa, biguna, betea, harroa, borra formakoa, subkortinatua, hasieran, fibrilo-zetadun zorro bat du, geroago zatitu egiten da, eremu edo zetadun zainetan; goialdea more koloreko isla arinekin, eta oinarria okre zurbilez zikindua. Gortina zuria.

**Haragia:** Nahiko solidoa, oinean biguna, zurixka edo pixka bat lehoi kolorekoa kapelan eta oinaren oinarrian. Zapore gozokoa eta usaingabea.

**Etimologia:** *Cortinarius* hitza, gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta. *Privignus* epitetoa latinetik dator, semeorde, esan nahi duen "privignus" hitzetik. Bere lekua duela.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua 
*Cortinarius privignoides* delakoarekin eta antzeko beste espezie batzuekin nahas daiteke.

## Sasoia eta lekua 
Udan. Ezohiko espeziea. Belarretan, taldeka, batez ere izei basoen ertzetan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia, Japonia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1962ko Asturiasko meatze-greba

[eskuinera|thumb|319x319px|La [La Felguera|Felguerako Pozo Llásques de La Felguera, greban parte hartu zuten langileen meategietako bat.]]
**1962ko Asturiasko meatze-greba** (***huelgona*** edo ***isiltasunaren greba*** izenez ere ezaguna) langile-greba izan zen, 1962ko udaberrian, Francoren diktaduran. Greba bi hilabete geroago amaitu zen, meatzari ugari erbesteratuta, errepresio gogorra eta aldarrikapen batzuk lortu ondoren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Laura Caballero

**Laura Rodríguez Caballero**, ezagunagoa **Laura Caballero** izenez (Madril, 1978ko otsailaren 18a) madrildar telebistako gidoilaria, zuzendaria eta ekoizlea da. 

## Biografia 
José Luis Moreno osabaren Miramon Mendi ekoiztetxerako, telesailak idatzi eta zuzentzeagatik da ezaguna.

## Lan ibilbidea 
Hauexek dira bere telesail ezagunenak: *Aquí no hay quien viva*, (2003-2006) eta *La que se avecina*, (2007-...), bi horietako gidoilaria eta zuzendaria izanik. *A tortas con la vida*  telesailaren bi kapitulu ere zuzendu zituen, zuzendari-laguntzaile lan egin zuen *Aquí no hay quien viva* telesaileko kapitulu batean, eta beste bat *El cadáver exquisito* filmerako. Azpimarratzekoa da, Alberto Caballero nebarekin batera, auzo-seriearen 44 kapitulu idatzi zituela Portugalerako egokituta.

Alberto eta Laura Caballero neba-arrebek zuzentzen dute Mediaseteko *El pueblo* telesaila.

## Bizitza pertsonala 
2013ko urriaren 27an Sergio Mitjansekin ezkondu zen, garai hartako *La que se avecina* telesaileko gidoilariarekin, eta 2015ean dibortziatu zen.

2017az geroztik, harreman sentimentala du Daniel Fernández Altaresekin. 2020ko martxoaren 30ean jaio zen bien lehen alaba, Nora. 2022ko urriaren 10ean izan zuten bigarren umea, David.

## Telebista 
### Telesailak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Laura Caballeroren fitxa IMdb.es-en
Lola Lizaran

**Dolors Lizaran i Merlos**, ezagunagoa **Lola Lizaran** izenez (Vélez-Blanco, Almería, 1931 &ndash; Esparraguera, Bartzelona, 2003) kataluniar  aktorea izan zen, Anna Lizaran aktorearen ahizpa.

## Biografia 
Jostun baten eta  mekanikari baten alaba izan zen eta Anna Lizaran aktorearen ahizpa nagusia. Amateur aritu ze antzerkian eta nagusi zela egin hasi zen profesional munduan.

## Ibilbide artistikoa 
Hainbat alditan Esparraguerako aste santuko Pasioan *María* papera interpretatuta ekin zion aktore lanari, eta bertatik antzerki independenteko eta amateurren taldeetan lan egiten jarraitu zuen. 

Helduarora iritsi arte, ez zuen lanbide profesionalerako jauzirik egin. Lehenbizi Teatro Romean (Bartzelona) eta gero GOC eta El Teatrin antzerki-talde independenteetako kide aritu zen. Haren ospea 1994an iritsi zen, TV3 *Poblenou* telesaileko protagonista izan zenean, Miquel Cors eta Margarida Minguillón aktoreekin batera. 

### Heriotza 
2003an, 71 urte zituela hil zen, minbiziaren ondorioz.

## Lola Lizaran bekak 
2004az geroztik, Lola Lizaran Elkarteak bere izena duten bekak ematen ditu. Urtero ematen dira beka horiek, antzerkian, dantzan, musikan edo zirkuan profesionalki jardun nahi duten herriko gazteek goi-mailako ikasketak egin ditzaten.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2001 - Ohorezko Butaka saria, antzerkian egindako bizitza osoarengatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Antonio Elizalde

**Antonio Elizalde Iriarte** (Aniz, 1884 &ndash; Arizkun, 1956) baztandar txistularia eta folklore biltzailea izan zen, eta Maurizio Elizalde txistulariaren aita.

## Bizitza 
Antonio Elizalde 1884an jaio zen Baztango Aniz herrian. Hiru urte zituelarik, Amaiurko Lizundegiko mendia baserrira aldatu zen familia. Hogeitabi urte bete berriak zituela piztu zitzaion musikarako grina, eta txistua jotzeari ekin zion. Raimundo anaiak klarinetea jotzen zuen, eta Antoniok ere ikasi zuen musika tresna hori menderatzen. Garai hartan ezagutu zituen Aita Donostia eta Hilario Olazaran musikariak. Musikologo lagun horien bitartez, bi emanaldi egin zituen Bilbon, Baztango dantzariekin batean, eta baita 1929ko Bartzelonako Nazioarteko Erakusketan ere. 

Maurizio semeari txistua eta klarinetea jotzen irakatsi zion. 1930eko eta 1940ko hamarkadetan, Elizalde aita-semeak plazaz-plaza ibili ziren, tresna bat edo bestea jotzen, dantza bakoitzaren arabera. Horrez gain, Mauriziok aitari ikasitako doinu guztiak pentagrametara pasatu zituen.

## Erreferentziak 
## Oharrak 
## Kanpo estekak
Drew Weissman

**Drew Weissman** (Lexington, Massachusetts, 1959ko irailaren 7a) estatubatuar immunologoa da.

Bere lana RNA biologian zentratzen da, eta RNA txertoak ekoizteko balio izan du, horien artean ezagunenak BioNTech/Pfizer eta Modernak ekoitzitako COVID-19aren aurkako txertoak izan direlarik. Katalin Karikó ikerketa-kidearekin batera sari ugari jaso zituen, horien artean Medikuntzako Nobel Saria 2023an, nukleosidoen baseen aldaketei buruz egindako aurkikuntza.

Penn Institute for RNA Innovationeko zuzendaria eta Pennsylvaniako Unibertsitateko Perelman Medikuntza Eskolan medikuntzako irakaslea da.

## Erreferentziak
Irene Bordoy

**Irene Bordoy García** (Palma Mallorcakoa,  Balearrak, 1940ko abenduaren 16a) mallorcar  margolaria, grafista eta irudigilea da. 1985ean,Ilustrazioko Lazarillo Saria jaso zuen *El conill* lanarekin.

## Biografia 
Marrazketa-, pintura- eta musika-ikasketak egin zituen. Kataluniako Errege akaldemian ikasi zuen, Bartzelonako San Jorge Arte Ederren Akademian . 

## Lan ibilbidea 
Bere lehen lana Ancora estanpa-enpresarentzat izan zen. Ondoren, marrazkilari hasi zen Iberinter publizitate-agentzian, eta, gero, zuzendari artistiko aritu zen.

1970ean Bordoy Campeador publizitate-agentzia sortu zuen eta grafista eta ilustratzaile lan egin zuen. 80ko hamarkadatik aurrera, haur eta gazteen liburuak ilustratzen hasi zen. Bere pinturen hainbat erakusketa egin ditu.

## Lanak 
Haexek dira bere lan batzuk:

## Sariak 
* Ilustrazioko Lazarillo Saria, 1985ean, El conill-en eskutik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* B&id_tabla=1553
* Biografia
No Hard Feelings

***No Hard Feelings*** 2023ko  sexu komedia estatubatuar bat da, Gene Stupnitskyk zuzendua, gidoia berak eta John Phillipsek batera idatzi zutelarik. Jennifer Lawrence da protagonista eta izarra, eta ekoizlea ere izan zen filmean.

## Sinopsia 
Maddie Barker (Jennifer Lawrence) 32 urteko Uber gidari eta zerbitzaria da New York estatuko Long Island uharteko Montauk hiri turistikoan. Bertan jaioa da, amak utzi zion etxean bizi da, baina bertakoen ekonomia oker dabil, denak turismo zerbitzuen mendean, eta terreno eta etxeen turistifikazio eta gentrifikazioaren presio ekonomikoaren azpian.

Auto barik geratu den batean, beste bat lortzeko aukera ikusiko du Maddiek, bertan bigarren etxea duten aberats batzuek jarri duten iragarki batean: Autoa lortzeko egin behar duen lana da guraso aberatsen semea, Percy izeneko 19 urteko gazte lotsatia ( Andrew Barth Feldman-ek antzeztua) sexu abentura batera bideratzea, uda ondoren unibertsitatera gutxieneko esperientzia batekin iritsi dadin.

## Aktoreak 
* Jennifer Lawrence: Maddie Barker
* Andrew Barth Feldman: Percy
* Matthew Broderick: Laird
* Laura Benanti: Allison
* Natalie Morales: Sara
* Scott MacArthur: Jim
* Ebon Moss-Bachrach: Gary
* Hasan Minhaj: Doug
* Kyle Mooney: Jody
* Zahn McClarnon: Gabe Sawyer

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hans Hedtoft

**Hans Hedtoft Hansen** (Aarhus, 1903ko apirilaren 21a - Stockholm, 1955eko urtarrilaren 29a) daniar politikaria izan zen. Danimarkako lehen ministroa izan zen 1947tik 1950era eta 1953tik hil zen arte.

Alderdi Sozialdemokratako kide izan zen eta alderdiaren presidentetza lortu zuen 1939an. Naziek kargutik bota zuten, alemaniarren okupazioaren aurkako jarrera erritmikoa zuelako. 1943an funtsezko papera izan zuen Danimarkako juduen erreskatean.

Bere agintaldian zerga sistema progresibo bat ezarri zuen, eta Danimarka NATOn sartu zuen. Dimisioa eman zuen parlamentuak gurinaren ionamenduaren amaiera baztertu zuenean, eta hauteskundeetan Alderdi Liberalak gehiengoa lortu zuen.

1955ean lehen ministro kargura itzuli eta 1955ean hil zen Stockholmeko Iparraldeko Lontseiluaren bilera batean.
Panamerikar segurtasun-eremua

thumb|300px|Segurtasun-eremuaren mapa.

**Panamerikar segurtasun-eremua** Bigarren Mundu Gerraren lehen urteetan, Estatu Batuek gerran parte hartu aurretik, Franklin D. Roosevelt presidenteak Amerikatik gertu zegoen Atlantikoko eskualdea segurtasun-eremu gisa izendatu zuen espazioa izan zen. Eremu horretan, AEBetako Armadako ontziek konboiak eskoltatu zituzten Europara. Praktikan, horrek izugarri lagundu zion Erresuma Batuari, neurri handi batean Atlantikoko konboien mende baitzegoen.

Eremua izan zen Estatu Batuek beren neutraltasunaren aurka hartutako neurri ugarietako bat. 1939ko urrian sortu zen, Estatu Batuek eskatuta, Ipar eta Hego Amerikako nazioek sinatutako Panamako Adierazpenaren bidez. 300 eta 1000 itsas milia artean (560 eta 1.800 kilometro artean) kostaldean hedatzen zen eremuan, sinatzaileek ez zuten gerra-ekintzarik onartuko.

Eremu hori inplementatzea onuragarria izan zen Erresuma Batuarentzat. 1941aren hasieratik, AEBetako Armadako konboien bizkartzainek britainiarren eta kanadarren zailtasunak arindu zituzten babesa ematean. Kriegsmarineri (Alemaniako Itsas Armadari) ez zitzaion "tranpa" hori gustatu, baina ontzi estatubatuarren aurkako ekintzak saihesteko asmoa zuen, gerra-deklaraziorik ez izateko.

1941eko apirilaren 18an, Rooseveltek segurtasun panamerikarreko eremua 26 gradu mendebaldera zabaldu zuen, New Yorketik 2,300 itsas miliara (4,300 kilometro) eta Islandiatik 50 itsas miliara (93 kilometro), konboiak igarotzeko gune garrantzitsua zen zonaldera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Panamako Adierazpenaren testua.
Portugalgo barrutiak

Portugalek 18 **barruti** ditu Portugal Kontinentalean. Azoreetako eta Madeirako uharte-eskualde autonomoek ez dute barrutirik 1976. urtetik aurrera.

Hurrengo zerrendan, barrutien ordena alfabetikoaren arabera sailkatuta, eta zein eskualdetakoak diren adierazten da.
alt=Districtes de Portugal|ezkerrera|Portugalgo barrutiak

|}

## Barruti zaharrak 
Hurrengo barrutiak 1976an desegin ziren, eskualde autonomoen sorreraren ondorioz.

## Ikus gainera 
* Portugalgo lurralde-antolaketa

## Kanpo estekak
Tert-butillitio

**Tert-butillitioa** konposatu kimikoa da (CH3)3CLi formula duena konposatu organolitikoen familiakoa.Oso base sendoa denez erabilera zabala du sintesi organikoan izan ere, molekula organiko askori hidrogeno-atomoa erauzteko gai da, bentzenori tartean.

Tert-butillitio komertziala tert-butil kloruroa litioz erreakzionaraziz prestatzen da. Konposatu piroforikoa denez, hots, airearekin esponteneoki bortizki erreakzionatzen duenez disolbatzaile organikoetan disolbaturik edukitzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sofía Álvarez Vignoli

**Sofía Álvarez Vignoli** (Montevideo, Uruguai, 1899ko abuztuaren 10a - Ib. 1986ko maiatzaren 12a) Uruguaiko abokatu eta politikaria izan zen, Uruguaiko parlamentuan sartu ziren lehen lau emakumeetako bat, Isabel Pinto de Vidal, Julia Arévalo de Roche eta Magdalena Antonelli Morenorekin batera.

## Biografia 
Uruguaiko Alderdi Nazionalaren aldeko familia batean jaio zen, eta haren gurasoak Teodoro Álvarez eta Adela Vignoli izan ziren.

Errepublikaren Unibertsitateko Zuzenbide Fakultateko abokatu gisa urrezko dominarekin graduatu zen. Unibertsitatean bere senarra izango zen Alberto Demicheli ezagutu zuen. Graduatu ondoren, ezkondu egin ziren eta bi seme-alaba izan zituzten: Julio Alberto (1938-1975) eta María Adelina Demicheli Álvarez.

## Eremu publikoa 
Emakumeen sufragioaren aktibista izan zen, azkenean 1932an lortua. Gainera, haurraren eskubideen sustatzaile aktiboa izan zen, Uruguaiko legedian sartzea bultzatuz. 1946an, emakumearen eskubide zibilei buruzko liburu bat idatzi zuen.

Bere jarduera diplomatikoa Gabriel Terra (1933-1938) presidente zenean gertatu zen gehienbat. Agintaldiaren amaieran, hauteskundeetan, emakumeen sufragioaren defendatzaileen arteko ezberdintasun politikoak nabarmenak izan ziren; Álvarez Vignoli diktadore kontserbadorea babesten zuen talde baten buru izan zen, eta Paulina eta Luisa Luisi ahizpak bezalako feminista ospetsuak aurka zituen.

*1933ko abenduaren 26ko Estradizio Konbentzio Interamerikarra*, *1933ko abenduaren 26ko Emakumeen Naziotasunari buruzko Konbentzio Interamerikarra* eta *1933ko abenduaren 26ko Estatuen Eskubide eta Betebeharrei buruzko Montevideoko Konbentzioa* sinatu zituen Uruguairen izenean. 1935ean Uruguai ordezkatu zuen Montevideoko Emakumeari buruzko Konferentzia Interamerikarrean, eta ondoren, 1963an, Washingtongo Emakumearen Batzorde Interamerikarraren Ezohiko Batzarrean.

## Parlamentuaren eremua 
1942ko hauteskundeetan, Uruguaiko historian lehen aldiz, Parlamenturako emakume hautetsiak izan ziren. Álvarez Vignoli (Riverismoaren ordezkari) eta Isabel Pinto de Vidal izan ziren lehen senatariak, ez bakarrik Uruguain, baita Hego Amerika osoan ere. Aldi berean, Julia Arévalo de Roche eta Magdalena Antonelli Moreno diputatu gisa sartu ziren.

## Lanak 
* 1933, *Emakumearen eskubide zibil eta politikoak*.
* 1942, *Haurraren Eskubideak*. *Kodeari buruzko iruzkinak*.
* 1952, *Emakumearen eskubide zibilak.*

## Aintzatespenak 
* Montevideoko Saileko Batzordeak Katalunia eta Ramón Anador etorbideen arteko espazio librea Sofía Álvarez Vignoli izenarekin izendatu zuen.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* 1946, *Derechos civiles de la mujer* Biblioteca Manuel Gálvez, Montevideo. Alfa eta Omega, 480 or.

## Kanpo estekak
Aliza Greenblatt

**Aliza Greenblatt** (), jaiotzez **Aliza Aronson**, (; Ozaryntsi, Errusiako Inperioa, 1888ko irailaren 8a – New York, Ameriketako Estatu Batuak, 1975eko irailaren 21a) estatubatuar yiddishazko poeta izan zen.

## Bizitza 
Ozaryntsi herrian jaio zen 1888an Abraham Aronson eta Brokhe Bas-Tsion Rozovskiren familian. 1893an aita hil zitzaion, ama berriro ezkondu zen eta familia Sorocara joan zen bizitzera. 1900ean Aliza Filadelfiara etorri zen aitaorde eta hiru nebaorderekin. Amak eta ahizpa batek 1904an emigratu zuten, eta beste ahizpa bat bere familiarekin etorri zen 1922an.

1907an, Isadore Greenblattekin ezkondu zen. Bost seme-alaba izan zituzten, Herbert, David, Gertrude, Marjorie eta Bernard. 1920an bikotea saiatu zen Palestinako Britainiar Mandatura bizitzera joaten, baina arrakastarik gabe. Hogeita hamar urte geroago, Israel ezarri ondoren, berriro saiatu ziren eta urtebetez borrokan aritu ostean, Estatu Batuetara itzuli ziren. New Yorkera joan ziren bertako yiddish literatur komunitatetik gertuago egoteko. 

Azken urteetan, Greenblatt idazkeran zentratu zen. Bere poemak eta abestiak Estatu Batuetako eta Israelgo egunkarietan agertu ziren. New Yorken hil zen 1975eko irailaren 21ean.

## Lanak 
* *Lebn mayns* (1935).
* *Tsen lider mit gezang* (1939).
* *Ikh zing* (1947).
* *Ikh un du* (1951).
* *In si-geyt baym yam* (1957).
* *Baym fenster fun a lebn* (1966).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Olatz Arregui

**Olatz Arregui** (Donostia, 1999ko apirilaren 30a) eslalon modalitatean piraguismoan lehiatzen den kirolaria da. Zilarrezko domina irabazi zuen 2023ko Eslalongo Munduko Piraguismo Txapelketan, taldeko K1 proban..

## Biografia 
Atletico San Sebastianen egin zituen lehen urratsak piraguismoan Olatzek, beste hainbat kirolekin batera, baina, batez ere, piraguismoak erakarri zuen, eta betiko kateatu zen harekin.*12 urterekin hasten zara, ondoren lehiatzeari ekiten diozu, eta pixkanaka-pixkanaka, gora egiten joaten zara. Gazte mailan selekzioarekin aritzen nintzen, baina ez nuen benetan erabakirik hartu 2018ra arte. Nagusien mailan benetako aurrerapausoa eman behar nuela pentsatu nuen, eta profesional ibilbideari ekin nion*Olatz Arregi piraguistak 2023ko irailean Munduko Txapelketan zilarrezko domina irabazi ostean, hurrengo erronka Parisko Olinpiar Jokoetan egoteko sailkapen probetan jarri zuen. Lekua lortzea du helburu.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Thief, His Wife and the Canoe

***The Thief, His Wife and the Canoe*** britainiar telesail dramatikoa da, Chris Langek ITVrako sortua.

## Sinopsia 
John Darwin irakasle eta espetxe funtzionario izandakoak kanoa bat hartu, itsasoan desagertu, eta hil izanaren itxurak egin zituen 2002an. Sosik gabe geratzea saihestu, bizitza aseguru bat erreklamatu, eta luxuzko bizimodu ezkutu bat abiatu zuen ostera Panaman, bere emaztearekin. Bost urte geroago, iruzurra lau haizeetara zabaldu zen, halabeharrez Erresuma Batura bueltatu behar izan zuenean.

## Aktoreak 
*Eddie Marsan: John Darwin
*Monica Dolan: Anne Darwin
*Mark Stanley: Mark Darwin
*Dominic Applewhite: Anthony Darwin
*Karl Pilkington: DC Phil Bayley

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gen V

***Gen V*** estatubatuar superheroi-telesaila da, Craig Rosenbergek, Evan Goldbergek eta Eric Kripkek Amazon Prime Videorako sortua.

## Sinopsia 
Gazteak dira protagonista superheroi ilunak ardatz dituen *The Boys* telesailaren unibertsoan giroturiko saio honetan. Ongiaren eta gaizkiaren arteko marra horren argia ez dela ikasi, eta zer tankeratako heroi izan nahi duten erabaki beharko dute, unibertsitateko sekretu ilunak argitara ateratzean.

## Aktoreak 
* Jaz Sinclair: Marie Moreau
* Chance Perdomo: Andre Anderson
* Lizze Broadway: Emma Shaw / Little Cricket
* Maddie Phillips: Cate Dunlap
* Derek Luh: Jordan Li (gizonezkoa)
* London Tor: Jordan Li (emakumezkoa) 
* Asa Germann: Sam Riordan
* Shelley Conn: Indira Shetty

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1939ko irailaren 1eko Reichstageko hitzaldia

**Reichstag-en hitzaldia** 1939ko irailaren 1ean Adolf Hitlerrek Reichstag-en ezohiko saio batean, Alemaniak Polonia inbaditu zuen egunean emandako hitzaldia da. Hitzaldiak Poloniaren aurkako gerra-deklarazio publiko gisa balio izan zuen, eta, beraz, Bigarren Mundu Gerraren hasierakoa (Alemaniak ez zuen gerra-deklarazio formalik aurkeztu Poloniaren aurrean).

## Une historikoa 
Inbasioaren lehen tiroak Schleswig-Holstein korazatuak bota zituen irailaren 1eko 4:48 aldera. 5: 40etan Hitlerrek adierazpen bat igorri zien indar armatuei: "Poloniako estatuak ukatu egin du nahi genuen harremanen akordio baketsua, eta erokeria honi amaiera emateko, indarra beste aukerarik ez dut". Goizeko 11: 40etan, alemaniar komando gorenak aldarrikapen bat egin zien tropei ("Alemaniar armadako soldaduak, beste bitarteko guztiek huts egin ondoren, armek erabaki behar dute"). Geroago, Hitlerrek Reichstagen hitzaldia eman zuen; ekitaldia Kroll Operan egin zen.

## Hitzaldia 
thumb|Hitzaldiaren une bat.
Prestaketa asko egin ziren (langak, polizia) Hitlerren Kroll Operarako bidean zehar, jendetza espontaneo eta sutsuaren esperoan. Baina jende mordoxka bat baino ez zen agertu, eta berlindarrak, oro har, apal agertu ziren, baita goibel ere, eta ez zuten gerraren iragarpenarekiko gogorik erakutsi.

Hitzaldiak Hitlerren ohiko ereduari jarraitu zion, astiro eta are xeheki hasiz, gero etapaka crescendo oihukatu bati ekinez. Diskurtsoko adierazpen batzuk egiazkoak ziren arren, oro har "gezurren katalogo harrigarria" zen. Hitlerrek, antza, inbasioaren aurreko gertaera diplomatikoen ibilbidea desitxuratu zuen.

Hitlerrek gero hamar egun lehenago, abuztuaren 23an, sinatutako Molotov-Ribbentrop ituna aipatu zuen. Itunaren albisteak Sobietar Batasunean argitaratu baziren ere, eta ordurako mundu osora zabaldu bazen ere, hitzaldi hori izan zen Hitlerren lehen errefentzia.

Hitlerrek alemaniar erasoa justifikatu zuen poloniar erruduntasuna aldarrikatuz, Pitschenen eta beste leku batzuetan, Gliwice eta Hochlinden barne, Poloniako ankerkerietan (asmatuak) oinarrituta; bi gertakari horiek Himmler Operazioaren burutzapenaren parte izan ziren, bandera faltsuko operazio bat, poloniarrek lehenengo eraso egin zutela frogatzeko. Hitlerrek "Reich alemaniarreko lehen soldadua" (*Erster Soldat des Deutschen Reiches*) izendatu zuen bere burua. Hau Hitler Alemaniako Indar Armatuen komandante gorena  (*Oberbefehlshaber der Deutschen Wehrmacht*) izateko beste urrats bat izan zen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Himmler Operazioa
* Poloniaren inbasioa

## Kanpo estekak 
* :Testua alemanieraz.
* :Ingelesezko itzulpena.
* Bideoa: "Alemaniarrek Danzig inbaditzen dute. Adolf Hitler Reichstagera doa, 1939ko irailaren 1ean". *CriticalPast*, YouTuben
Blue Lights (telesaila)

***Blue Lights*** britainiar telesail dramatikoa da, Declan Lawnek eta Adam Pattersonek BBC Onerako sortua.

## Sinopsia 
Belfasten lan egiten duten lehen lerroko polizia hasiberriak dira protagonistak. Agenteek aurre egin beharko diete kaleko bandei, tokiko narkotrafikatzaileei, erakunde paramilitarrei eta justiziaren aldeko beren kontraesanei.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anna Lizaran

[thumb|260px|XX. mendeko aktore katalanen erakusketa, [Anna Lizaran eta Rosa Novell, Palau Roberten 2016]]
**Anna Lizaran Merlos** (Esparreguera, Bartzelona, 1944ko abuztuaren 31 &ndash; Bartzelona, 2013ko urtarrilaren 11) antzerki, zinema eta telebistako aktore kataluniarra izan zen.

## Biografia 
Jostun baten eta  mekanikari baten alaba izan zen eta Lola Lizaran aktorearen ahizpa. Txikitatik izan zuen antzerkirako zaletasuna. 

Arte dramatikoa ikasi zuen Bartzelonako Centre d'Estudis Experimentals-en, eta Comediants-eko lehen kideetako bat izan zen. 1974an Parisen ezarri zen Jacques Lecoq mimoarekin ikasteko, eta, itzuli zenean, 1976an, Teatre Lliure-n hasi zen lanean. Teatre horren sortzailea zen, zuzendarien, aktoreen eta teknikarien talde batekin batera. 

## Lan ibilbidea 
Antzoki horretan hasi zen Lizaran aktore profesional *Camí de nit* lanean, eta hantxe egin zuen lan gehien bere ibilbidean. Han lan egin zuen 1970eko hamarkadaren bukaerara arte.

Kataluniako zuzendari onenetako batzuekin lan egin zuen, besteak beste, Fabià Puigserver, Lluís Pasqual, Sergi Belbel eta Oriol Broggirekin. Hogeita hamar lan baino gehiagotan parte hartu zuen. Klasikoetatik (William Shakespeareren *Hamlet*, adibidez) sasoikoetara (*Forasters*, adibidez). 

Kataluniako TV3 telebista autonomikorako, ''L'avinguda del Desastre* film laburra egin zuen, *Digui, digui* ... (katalana ikasteko ikastaroa) saioaren ondoren ematen zena.

90eko hamarkadaren erdialdean, zenbait filmetan parte hartu zuen; besteak beste, Pedro Almodóvarren *Tacones lejanos* filmean, eta Ventura Ponsen *Actrius*. 1996an *Arsènic i puntes de coixí* zuzendu zuen telebistarako.

Antzerkian, "*La Gran Dama del Teatre Català*" deitzen diote. Haren interpretazioa nabarmendu daiteke *Agost (Comtat d'Osage)* (2010) kataluniar bertsioan.

### Heriotza 
2012an, *La Bête* lanaren entsaioak utzi behar izan zituen minbizia diagnostikatu ziotenean. 2013ko urtarrilaren 23an hil zen Bartzelonako Hospital Clínic-en, 68 urte zituela.

## Aintzatespenak 
* 2014. urtean, Lluís Pasqualek eta Irene Bordoyk *Anna Lizaran'' liburua aurkeztu zuten, aktorearen omenez.
* 2018an, Bartzelonako Udalak plaza bati eman zion izena. Anna Lizaran plaza Ribes, Sicília eta Ali Bei kaleen elkargunean dago, Fort-Pienc auzoan. Auzoko bozketa bidez hautatu zuten, emakume ez “santuak” eta ez “nobleak” zirenen artean.

## Filmografia 
## Antzerkia 
## Sariak 
; Gaudí sariak

; Zilarrezko Fotograma Sariak

; Butaka sariak

; Max sariak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
N-butillitio

**n-butillitio**a konposatu kimikoa da C4H9Li formula duena konposatu organolitikoen familiakoa, sarri n-BuLi gisa adierazten dena. Asko usatzen da hasarazle moduan elastomeroen polimerizazio anionikoan polibutadienoaren edo estireno-butadieno kopolimeroen kasuan. Era berean base sendoa denez erabilera zabala du sintesi organikoan konposatu organikoetatik hidrogeno-atomoa erauzteko .

Komertzialki alkanotan disolbaturik erabiltzen da.

## Sintesia 
Sintesi ohikoena klorobutanoa edo bromobutanoa litioz erreakzionaraztea da.

2 Li + C4H9X  →  C4H9Li  +  LiX   (X = Cl, Br)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
El castillo (filma)

***El castillo*** 2023ko Martín Benchimol argentinar zinema zuzendariaren film dokumentala da.

## Sinopsia 
Justina Olivo jatorri indigena duen emakume argentinar bat da. Bizi guztia igaro du 'El Castillo' deitzen dioten etxe hartan zerbitzari lanean. Gazteluak hamabi gela eta sei bainugela ditu, altzari eta objektu baliotsuz beteta dago, eta 60 hektareako lursaila du inguruan, behi eta guzti. Justinaren lana eskertu nahian, etxearen jabea zen emakumeak herentzian utzi zion, baldintza batekin: sekula ez zezala saldu edo utzi.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maria Firmina dos Reis

**Maria Firmina dos Reis** (São Luís, Maranhão, Brasil, 1822ko martxoaren 11 – Guimarães, Maranhão, Brasil, 1917ko azaroaren 11) brasildar idazlea izan zen. 1859an, *Úrsula* liburua argitaratu zuen, Brasilgo lehen eleberri abolizionistatzat hartzen dena. 

## Bizitza 
São Luís uhartean (Maranhão) jaio zen 1822ko martxoaren 11n, baina 1825eko abenduaren 21ean bataiatu zuten gaixotasuna zela eta. 1847ko ekainaren 25ean, lehiaketa publikoan izena emateko asmoz, orduan gutxienez 25 urte zituztenentzat bakarrik posible zela eta, Maria Firminak bataio-ziurtagiria eskatu zuen eta berri eman zuen bere ama Leonor Filipa zela, Caetano José Teixeira merkatariaren esklaboa.

Bai bataio-agiriak bai 1847ko ziurtagiriak ez du Maria Firminaren aitaren izenik. Bere heriotza-agirian soilik deklaratu zen, 1917ko azaroaren 17an: João Pedro Esteves. Ez zen inoiz ezkondu.

1859an, *Úrsula* eleberria argitaratu zuen, Brasilgo historian emakume idazle baten lehen eleberritzat hartuta.

54 urte zituela, erretiroa hartu baino urtebete lehenago, ordaindu ezin zuten ikasleentzako doako ikastaro mistoa sortu zuen Maçaricon (Guimarãesetik kilometro gutxira).

Maria Firmina dos Reisek Maranhãoko bizitza intelektualean parte hartu zuen: bertako prentsan kolaboratu zuen, liburuak argitaratu, antologiatan parte hartu eta, horrez gain, musikari eta musikagile izan zen.

1917ko azaroaren 11n hil zen, berak hazitako haurretako baten amaren etxean.

## Lanak 
* *Úrsula* (1859).
* *Gupeva* (1861/1862).
* *Poemas* (1861).
* *Cantos à beira-mar* (1871).
* *A escrava* (1887).
* *Hino da libertação dos escravos* (1888).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Głupcy (filma)

***Głupcy*** () 2022ko Tomasz Wasilewski poloniar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Marlena, 62 urtekoa, eta Tomasz, 42koa, zoriontsu bizi dira kostaldeko etxe batean, beren munduan. Baina haien bizimodu lasaia aztoratu egingo da Marlenak bere seme eria etxera eramatea erabakitzen duenean, Tomasz kontra badago ere. Harremana, amodioa eta bizimodua kolokan geratuko dira.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Chinas (filma)

***Chinas*** () 2023ko Arantxa Echevarría bilbotar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Ikastetxe batean bat egin dute 9 urteko bi neska txinatarrek: Lucia eta Xiang. Denek uste dute lagunak direla, baina ezerk ez ditu batzen. Lucia etorkinen bigarren belaunaldikoa da. Ikastetxeko lagunekin integratzea du buruan. Xiang adoptatua da, eta familia biologikoaz galdetzen dio bere buruari. Ezinbestekoak dira elkarrentzat, nortasuna bilatzeko.

## Aktoreak 
* Valeria Fernández
* Yeju Ji
* Pablo Molinero
* Ella Qiu
* Leonor Watling
* Shiman Yang
* Xinyi Ye
* Carolina Yuste: Amaya

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dispararon al pianista

***Dispararon al pianista*** 2023ko Fernando Trueba eta Javier Mariscal espainiar zinema zuzendarien dokudrama da.

## Sinopsia 
Istorioak New Yorkeko musika kazetari baten ikerketak agertuko ditu. Kazetaria ikerketa batean murgilduko da: Francisco Tenório Júnior brasildar piano jotzaile gazte eta bertutetsua Argentinan desagertu zen, eta 1976tik ez dute haren berririk.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
La familia perfecta

***La familia perfecta*** 2021eko Arantxa Echevarría bilbotar zinema zuzendariaren film komikoa da.

## Sinopsia 
Luciak bizitza eredugarria duela eta dena kontrolpean duela uste du. Ezkondu zenetik bere ahalegin guztiak familiaren zaintzan eman zituen, berarentzat familia perfektu baten ideala dena lortu arte. Hala ere, dena erortzen hasiko da Sara agertzen den egunean, bere semearen neska-laguna: neska gaztea, askea eta ahozikina, eta berarekin batera Luciak bere semearentzat beti amestu izan duen ideiaren oso bestelako familia politikoa. Une horretatik aurrera, Luciak jakingo du familia perfektua ez zela zehazki berak uste zuena.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Días mejores

***Días mejores*** espainiar komedia dramatikoa da, Cristóbal Garridok eta Adolfo Valorrek Telecinco eta Amazon Prime Videorako sortua.

## Sinopsia 
Telesailak bikotekidea galdu duten gurasoentzako terapia berezi batean biltzen diren bost pertsonaiaren gainditze-prozesua jarraitzen du.

## Aktoreak 
* Blanca Portillo: Soledad Laforet
* Francesc Orella: Luis Fábregas
* Marta Hazas: Sara
* Erick Elías: Enrique "Quique" Pardo Cruz
* Alba Planas: Graci

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kodnamn: Annika

***Kodnamn: Annika*** suedo-finlandiar telesail dramatikoa da, SkyShowtimerako sortua.

## Sinopsia 
Suediako arte negozioari loturiko ustelkeria da telesail finlandiar honen ardatza. Emakume protagonista polizia entrenamendua amaitu berri duen agente bat da, eta sekretupean murgilduko da Stockholmeko artelanen azpimunduan. Ikerketan aurrera egin ahala, hil ostean misteriozko arrastoa utzi zuen emakume baten figurara gerturatuz joango da protagonista.

## Aktoreak 
* Sannah Nedergård – Emma Haka/Annika Stormare
* Ardalan Esmaili – Rasmus Ståhlgren
* Eva Melander – Rina Olander
* Helena Bergström – Agatha Torstensson
* Pekka Strang – Raimo Korpi
* Clarisse Lhoni-Botte – Béatrice Joly
* Charles Martins – Denver Carpentier

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Uretritis ez-gonokoziko

**Uretritis ez-gonokozikoa** gonorreak eragiten ez duen uretraren hantura da.

## Kausak 
Hainbat kausa ditu:
* Bakterioak : gehienetan *Chlamydia trachomantis*, *Ureaplasma urealyticum*, *Gardnerella vaginalis* edo *Mycoplasma genitalium*
* Adenobirusak: herpes birus soila
* Bizkarroiak: ezagunena *Trichomonas vaginalis* da.
* Trauma fisikoa (kateterra, zitoskopia, urolitiasia, etab.) edo kimikoa (antiseptikoak, espermizidak, etab.)

Lehen aipatutako agente etiologiko gehienak sexu-harremanen bidez transmititzen dira, preserbatiborik erabili gabe, baina norberaren higiene txarra edo barruko arropa ere kontuan hartu behar dira, erabilera partekatua bada.

## Sintomatologia 
Sintoma nagusiak hauek izan daitezke: mina, narritadura, azkura, disuria, usain txarreko jariaketa zurixka edo gardena uretratik ateratzen dena, maskuriko tenesmoa, erremina eta mina pixa egitean, sintomak ager daitezke perineo-aldean, ahotik eta sintoma orokor ez-espezifikoak (sukarra, urdaileko mina, etab.). Emakumeen kasuan, bagina-fluxua (uretralaren antzeko ezaugarriak dituena), zerbizitisa, sugarra, mina ager daitezke, eta odoljario oparo batek adieraz dezake infekzioak hanturazko gaixotasun pelbiar batera egin duela aurrera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
SkyShowtime

**SkyShowtime** harpidetza bidezko telebista,bideo edo streaming zerbitzu bat da, Comcast eta Paramount Global ikus-entzunezko enpresek 2022an sortua. Zerbitzua 2022ko irailaren 20an abiarazi zuten. Bere edukiak Universal, DreamWorks, Sky, Nickelodeon, Showtime eta Paramount Picturesen ekoizpenak dira, *streaming*-en edukia ere badutelarik, zehazki Peacock eta Paramount+ plataformena.

Europako 22 herrialdetan lan egiten du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zerbizitis

**Zerbizitisa** zerbixko ehunen hantura da. Emakumeen zerbikitisak kausa asko ditu gizonen uretritisaren antzera, eta askotan sexu bidez transmititzen dira.

## Kausak 
Zenbait infekziok eragin dezakete, ohikoenak *chlamydia trachomatis* eta *neisseria gonorrhoeae* izanda.  *Trichomonas vaginalis* eta *herpes simplex* ez dira hain ohikoak. Adituek oraindik *mycoplasma genitalium* eta bakterio-baginosiaren rolak ikertzen ari dira.

## Sintomatologia 
Gertaera bakoitzaren ikusezintasun-maila pazientearen zirkunstantzia da:
* Fluxu mukopurulento endozerbikala (berde-horixka)
* Pelbiseko minak
* Gerriko mina
* Disuria
* Beherakoa

Baginako infekzio bat zerbixera transferitzea ohikoa denez, ehun horiek sutu eta/edo higadura zerbikal bat sor dezakete, zaurietaraino.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Joan II.a Liechtensteingoa

**Joan II.a Liechtensteingoa** (Johann Maria Franz Placidus; Eisgrub, 1840ko urriaren 5a - Valtice, 1929ko otsailaren 11) Liechtensteingo printzea izan zen 1858tik hil zen arte.

Luis II.a eta Franziska Kinsky Wchinitzekoa eta Tetraukoa kondesaren semea izan zen.

Hemezortzi urterekin igo zen tronura eta 70 urtez gobernatu zuen. 1862an lehen konstituzioa eman zion herrialdeari eta 1921ean bigarrena, eta printzerria monarkia konstituzional bihurtu zuen. 1866an Germaniar Konfederazioa utzi zuen eta handik gutxira armada ezeztatu egin zuten.
 
Lehen Mundu Gerran herrialdearen neutraltasuna mantendu zuen eta harremanak estutu zituen Suitzarekin. 1924an, Liechtensteinek franko suitzarra onartu zuen diru ofizial gisa. Bildumagile eta arte mezenas handia izan zen eta Liechtenstein gaztelua berreraiki zuen.
Carlota Soldevila

**Carlota Soldevila Escandon** (Bartzelona, Katalunia 1929 - ibídem, 2005eko otsailaren 9a) kataluniar aktorea, idazlea eta antzerki-irakaslea izan zen. Hainbat antzerki-konpainien sortzaileetako bat izan zen: Els Joglars (1962), Grup de Teatre Independent (1965), Teatre de l'Escorpí eta Teatre Lliure.

## Biografia 
Bartzelonan jaio zen, Kataluniako familia intelektual burges batean. Carles Soldevila abokatu eta idazlearen alaba zen, letra katalanen erreferente bat.15 urterekin gurasoekin Parisera joan zen, eta lau urtez erbesteratu ziren. Ondoren, abokatu-bulego batean eta Horta argitaletxean lan egin zuen. Berrogei urterekin hasi zuen antzerki-ibilbidea. Ezkondu egin zen eta 17 urte iraun zuen, senarrak —elkarrizketa batean kontatzen du— utzi zuen arte. Antzerkiak une zail horretan bizimoduari aurre egiten lagundu zion. bereziki lotua, 1998an Brossa Espai Escènic-en lan egin zuen *Carrer Sebastià*

## Sariak 
* 1996 .
* 1999 Bartzelonako Udalaren Merezimendu Artistikoaren Urrezko Domina

## Antzerkia 
* 1955 Bartzelonako Antzerki Taldean (ADB) sartu zen.
* 1962 Els Joglars konpainiaren sortzaileetako bat izan zen, Albert Boadella eta Anton Font lagun zituela.
* 1965 Teatre Independendent-eko Gruparen fundatzaileetako bat izan zen Fabià Puigserver eta Francesc Nel·lo-rekin
* 1974 Teatre de l'Escorpiusen fundatzaileetako bat izan zen, Josep Montanyès, Guillem-Jordi Graells eta Fabià Puigserver-ekin batera.
* 1976 Teatre Lliureren sortzaileetako bat izan zen: Fabià Puigserver, Pere Planella eta Lluís Pasqual.

### Aktore 
* 1976 *Quiriquibú*, Joan Brossarena, Zuzendaria Fabià Puigserver eta Guillem-Jordi Graells
* 1977 *Ascensió i caiguda de la Ciutat de Mahagonny*, Bertolt Brechtena. Zuzendaria Fabià Puigserver. Teatre Lliure
* 1978 *Titus Andrònic* , William Shakespearerena. Zuzendaria Fabià Puigserver. Teatre Lliure
* 1979 *La bella Helena*, Meilhac eta Halévyrena, Zuzendaria Pere Planella. Teatre Lliure
* 1983 *Al vostre gust*, William Shakespearerena. Zuzendaria Lluís Pasqual. Teatre Lliure
* 1985 *Dels últims vespres del carnaval,* Carlo Goldonirena. Zuzendaria Lluís Pasqual. Teatre Lliure
* 1986 *Fulgor i mort de Joaquim Murieta*, Pablo Nerudarena. Zuzendaria Fabià Puigserver. Teatre Lliure
* 1987 *Lorenzaccio, Lorenzaccio*, Alfred de Mussetena. Zuzendaria Lluís Pasqual. Teatre Lliure
* 1988 *La bona persona de Sezuan*, Bertolt Brechtena. Zuzendaria Fabià Puigserver. Teatre Lliure
* 1989 *Les noces de Fígaro*, Beaumarchaisena. Zuzendaria. Fabià Puigserver, Teatre Lliure
* 1990 *Els gegants de la muntanya*, Luigi Pirandellorena. Zuzendaria Xiscu Masó, Teatre Lliure
* 1997-98 *Carrer Sebastià Gasch*, Joan Brossarena. Zuzendaria Hermann Bonnín. Espai Brossa
* 1992 *El parc*, Botho Straussena. Zuzendaria Carme Portaceli. Teatre Lliure

## Zinema 
* 1990 *La femme et le pantin* / *La mujer y el pelele.* Zuzendaria Mario Camus
* 1992 *El diario de Lady M.* Zuzendaria Alain Tanner
* 1997 *Tic Tac* . Zuzendaria Rosa Vergés

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* (katalana) Carlota Soldevilaren biografia
Paula Hernández (ahots aktorea)

**Paula Hernández** (Portbou, Girona, Katalunia, 1998ko uztailaren 8a) kataluniar haurren bikoizketa aktorea da.

## Filmografia 
### Gaztelaniaz 
#### Disney 
* *El libro de la selva 2*: Ranjánen ahotsa (2003)
* Kim Possible: A Sitch in Time: Kim Possibleren ahotsa (6 urte) (2005)

#### Bestelakoak 
* *Sweet Home Alabama*: Melanie gaztearen ahotsa (2002)
* *Yo Soy Sam*: Lucy Diamond Dawson-en ahotsa (2002)
* *Atrapada*: Abigail "Abby" Jennings-en ahotsa (2003)
* *El Fuego de la Venganza*: Voz de Pita (2004)
* *Niñera a la fuerza*: Lorraine-ren ahotsa "Ray" Schleine
* *El Escondite*: Voz de Emily Callaway (2005)
* *Friends* (10. denboraldia): Mackenzieren ahotsa (2005)
* *Un toque de seducción*: ▪ Lee-ren ahotsa eta Neskatoarena, betaurrekoekin (2006)
* *La condesa rusa*: Voz de Christina (2006)
* *Super Nacho (Nacho Libre)*: gainerako ahotsa (2006)
* *La telaraña de Charlotte*: Fern Arableren ahotsa (2006)
* *La Saga Crepúsculo: Luna Nueva*: Janeren ahotsa (2009)
* *Push*: Cassie Holmesen ahotsa (2009)
* *The Runaways*: Cherie Curieren ahotsa (2010)
* *Alisa, que no fue así*: Natasha Belayaren ahotsa (2016)

#### Animaziokoak 
* *Akira*: Kiyokoren ahotsa (25. zenbakia) (3. bikoizketa)
* *Fate/stay night*: Rin Tohsakaren ahotsa
* *Rayearth*: Legendazko borrokalaria: Umi Ryπzakiren ahotsa

### Katalanez 
#### Disney 
* ''L'emperador i les severies bogeries*:Tiporen ahotsa (2001)
* *Lilo i Stitch*: Liloren ahotsa (2002)
* *Robin Hood*: Conejita Tagalongen ahotsa (2003)
* *El llibre de la selva 2*: Ranjánen ahotsa (2003)
* *Els increïbles*: Jack-Jack Parr-en ahotsa (2004)
* *Mary Poppins*: Michael Banksen ahotsa (2005)
* *Bambi i El Gran Príncipe del Bosc*: Hermanita de Tambor #2-ren ahotsa (2006)
* *El meu veí Totoro*: Meiren ahotsa (2006)
* *Descobrint els Robinson*: Franny gaztearen eta iraganeko neskatoaren ahotsa (2007)
* *Enchanted*: Morgan Philip-en ahotsa (2007)
* *Alícia meravelle-terran*: Aliciaren ahotsa 6 urterekin

#### Bestelakoak 
* *Rugrats a Paris: la pel·lícula:*  Kimi WatanFinsterren ahotsa (2000)
* *Rugrats*: Kimi Finsterren ahotsa (2000-2005)
* *Crash Bandicut 4: La Venganza del Cortex:* Kathryn Bandicut-en ahotsa (2002)
* *Les Bogeries dels Rugrats*: Kimi Finsterren ahotsa (2003)
* *La Terra Abans de Temps*: Ahatetxoaren ahotsa (2003)
* *Tots els Goses van cap a el Cel:* Ana Maríaren ahotsa (200)
* *Nenes Gangrenak*: Ash-en ahotsa (2004)
* *La bogería dels bessos amb Crash Bandicut*: Kathryn-en ahotsa (2004)
* *Jordi, el curiós*: Neskato baten ahotsa (2006)
* *La teranyina de la Carlota*: Fern Arableren ahotsa (2006)
* *Fet i Amagar*: Emily Callawayren ahotsa (2008)
* *Speed Racer*: Trixie Shimuraren ahotsa (neskatoa) (2008)
* *Madagaskarreko Els Pinguins*:  Emakume ehiztariaren ahotsa (2008 - ...)
* *Push*: Cassie Holmesen ahotsa (2009)
* *Les Aventures de Peabody i Sherman*: Penny Petersonen ahotsa (2014)
* *Río 2*: Biaren ahotsa (2014)
* *Alisa, que no fue así'': Natasha Belayaren ahotsa (2016)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Carme Ballester

**Carme Ballester i Llasat** (Bartzelona, Katalunia, 1900eko apirilaren 27a &ndash; Paris, 1972)  presidente Lluís Companysen bigarren emaztea izan zen.

## Biografia 
Estat Cataláko militantea izan zen eta 1936an Lluís Companys-ekin ezkondu zen, Joan Durangandik banandu ondoren. Parisen erbesteratu zen Espainiako Gerra Zibilean, 1938ko apirilean, eroetxe batean ingresatuta zegoen Lluís Companys i Micó semeordearengadik gertu egoteko. Alemaniako polizia militarrak senarra Frantzian harrapatu eta erregimen frankistak exekutatu zuenean, harremanak izan zituen Frantziako Erresistentziarekin eta herritar juduak ezkutatu zituen.

Nazismoaren biktima gisa alargun-pentsio bat aitortu zioten. 1972an hil zen erbestean,.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Lluís Companys i Carme Ballesterren dokumentala (katalanez)
Finantza Ministerioa (Montenegro)

**Montenegroko Gobernuko Finantza Ministerioa** (montenegroeraz: *Ministarstvo finansija u Vladi Crne Gore* / *Министарство финансија у Влади Црне Горе*, ***MFVCG***) Montenegroko gobernuan nazioaren finantzez arduratzen den ministerioa da. 1879an Montenegroko Printzerriaren ministerio bezala ezarri zen. 1922an abolitu zen, baina 23 urte geroago berrezarri zen, 1945ean. Gaur egungo ministroa Aleksandar Damjanović da, 2022tik.

## Finantza ministroen zerrenda 
### Ogasun eta Eraikuntza ministroa (1879–1929) 
## Kanpo estekak