open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
São Carlosko elizbarrutia

**São Carlosko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar elizbarrutia da. 1908ko ekainaren 7an ezarri zen São Carlos do Pinhalgo elizbarruti gisa eta 1957ko azaroaren 25ean gaur egungo izena hartu zuen. Apezpikuaren egoitza São Carlosen dago. Egun apezpikua Luiz Carlos Dias da.

## Apezpikuak 
### Ordinarioen zerrenda 
* José Marcondes Homem de Melo (1908-1937)
* Gastão Liberal Pinto (1937-1945)
* Ruy Serra (1948-1986)
* Constantino Amstalden (1986-1995)
* Joviano de Lima Júnior (1995-2006)
* Paulo Sérgio Machado (2006-2015)
* Paulo Cezar Costa (2016-2020)
* Luiz Carlos Dias (2021)

### Apezpiku lagunkideak 
* Gastão Liberal Pinto (1934-1937)
* Constantino Amstalden (1971-1986)

### Apezpiku laguntzaileak 
* Sérgio Aparecido Colombo (2001-2003)
* Eduardo Malaspina (2018-2022)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ribeirão Pretoko artxidiozesia

**Ribeirão Pretoko artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar artxidiozesia da. 1908ko ekainaren 7an ezarri zen elizbarruti gisa eta 1958ko apirilaren 19an artxidiozesi mailara igo zen. Artzapezpikuaren egoitza Ribeirão Preton dago. Egun artzapezpikua Moacir Silva da.

## Apezpikuak 
### Ordinarioen zerrenda 
#### Ribeirão Pretoko apezpikuak 
* Alberto José Gonçalves (1908-1945)
* Manuel da Silveira d'Elboux (1946-1950)
* Luís do Amaral Mousinho (1952-1958)

#### Ribeirão Pretoko artzapezpikuak 
* Luís do Amaral Mousinho (1958-1962)
* Agnelo Rossi (1962-1964)
* Felício César da Cunha Vasconcelos (1965-1972)
* Bernardo José Bueno Miele (1972-1981)
* Romeu Alberti (1982-1988)
* Arnaldo Ribeiro (1988-2006)
* Joviano de Lima Júnior (2006-2012)
* Moacir Silva (2013-)

### Artzapezpiku lagunkidea 
* Bernardo José Bueno Miele (1967-1972)

### Apezpiku laguntzailea 
* Manuel da Silveira d'Elboux (1940-1946)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Toyohiro Akiyama

**Toyohiro Akiyama** (秋山 豊寛, *Akiyama Toyohiro*, 1942ko uztailaren 22a) erretiratutako telebistako kazetari japoniarra eta Kyotoko Arte eta Diseinu Unibertsitateko irakaslea da. 1990eko abenduan, zazpi egun eman zituen Mir espazio-estazioan. Japoniako nazionalitatea zuen espazioan hegan egin zuen lehen pertsona bihurtu zen, eta bere espazio-misioa komertzialki babestu eta finantzatu zen bigarren espazio-hegaldia izan zen. Akiyama, halaber, espazio-hegaldi komertzial batean hegan egin zuen lehen zibila eta espaziotik informazioa eman zuen lehen kazetaria izan zen.

## Kanpo estekak
Barretosko elizbarrutia

**Barretosko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar elizbarrutia da. 1973ko apirilaren 14an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Barretosen dago. Egun apezpikua Milton Kenan Júnior da.

## Ordinarioen zerrenda 
* José de Matos Pereira (1973-1976)
* Antônio Maria Mucciolo (1977-1989)
* Pedro Fré (1989-2000)
* Antônio Gaspar (2000-2008)
* Edmilson Amador Caetano (2008-2014)
* Milton Kenan Júnior (2014-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Potasio klorato

**Potasio kloratoa** klorato anioiak eta potasio katioiak osatzen duten gatza da. Bere forma hutsean kristal zuriak. Kloratorik ohikoena da industrian, eta laborategi gehienetan dago. Gehienbat oxidatzaile gisa erabiltzen da, txarolatze-lanak egiteko eta piroteknia eta lehergaiak egiteko.

Potasio kloratoa, berez, segurua da giro-tenperaturan; hala ere, material murriztaileekin edo erregaiekin nahastuta, sentikor bihur daiteke tenperaturara, eta sufrea eta fosforoa bezalako elementuekin batera ezegonkor bihurtzen da, marruskadurarekin edo talkarekin lehertuz. Horregatik, kapsula fulminanteak betetzeko erabili zen, eta piroteknia egiteko, potasio perkloratoak baztertu zuen gehienbat, egonkortasun handiagokoa baitzen.

## Ekoizpena 
Industria-eskalan, potasio kloratoa sodio kloratoaren eta potasio kloruroaren gatz-metatesiaren erreakzioaren bidez sortzen da.

NaClO3 + KCl -> NaCl + KClO3

Erreakzioa potasio kloratoaren disolbagarritasun baxuak eragiten du uretan. Erreakzioaren oreka eskuinerantz mugitzen da, produktua etengabe prezipitatzen delako (Le Chatelierren printzipioa). Sodio kloratoaren aitzindaria industrialki oso kantitate handietan sortzen da sodio kloruroaren elektrolisiaren bidez, mahaiko gatza normalean

Batzuetan, KCl elektrolisi zuzena ere erabiltzen da ur-disoluzioan; anodoan sortutako oinarrizko kloroak KOH *in situ* erreakzionatzen du. Uretan KClO 3ren disolbagarritasun baxuaren ondorioz, gatza erreakzio-nahasketatik behar bezala isolatzen da, eta disoluziotik prezipitatu besterik ez da egiten.

Potasio kloratoa kantitate txikitan sor daiteke, sodio hipokloritozko disoluzio batean desproportzio bidez, eta, ondoren, potasio kloruroarekiko metatesi-erreakzioa:

:3 NaOCl -> 2 NaCl + NaClO3 

Kloro gaseosoa potasa kaustikoko disoluzio bero batera igaroz ere gerta daiteke:

3 Cl2 + 6 KOH -> KClO3 + 5 KCl + 3 H2O

## Segurtasuna 
Potasio kloratoa kontuz manipulatu behar da. Indartsu erreakzionatzen du eta, kasu batzuetan, berez pizten edo lehertzen da material erregai askorekin nahasten denean. Indar handiz erretzen da ia edozein material erregairekin konbinatuta, baita normalean sukoi samarrak direnekin ere (hauts arrunt eta ilauna barne). Potasio kloratoaren eta erregai baten nahasketak azido sulfurikoarekin kontaktuan egoteagatik sutu daitezke, eta, beraz, erreaktibo horretatik urrun egon behar da. Potasio kloratoa duten konposizio piroteknikoetan sufrea saihestu behar da, nahaste horiek berez deflagratzeko joera baitute. Sufrearen zati handienak sufrea duten azidoen arrastoak ditu, berez su hartzea eragin dezaketenak: "sufre-loreek" edo "sufrea sublimatuak", purutasun orokor handia izan arren, azido sulfurikoen kopuru esanguratsuak dituzte. Gainera, potasio kloratoa eta su hartzea sustatzen duten propietateak dituen edozein konposatu nahastea (adibidez, antimonio trisulfuroa) oso arriskutsua da prestatzeko, kolpeekiko oso sentikorrak baitira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Francako elizbarrutia

**Francako elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar elizbarrutia da. 1971ko otsailaren 20an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Francan dago. Egun apezpikua Paulo Roberto Beloto da.

## Apezpikuak 
### Ordinarioen zerrenda 
* Diógenes da Silva Matthes (1971-2006)
* Caetano Ferrari (2006-2009)
* Pedro Luiz Stringhini (2009-2012)
* Paulo Roberto Beloto (2013-)

### Apezpiku lagunkidea 
* Caetano Ferrari (2002-2006)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Catanduvako elizbarrutia

**Catanduvako elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar elizbarrutia da. 2000ko otsailaren 9an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Catanduvan dago. Egun apezpikua José Benedito Cardoso da.

## Ordinarioen zerrenda 
* Antônio Celso de Queiroz (2000-2009)
* Otacílio Luziano da Silva (2009-2018)
* Valdir Mamede (2019-2023)
* José Benedito Cardoso (2024-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jaboticabalgo elizbarrutia

**Jaboticabalgo elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar elizbarrutia da. 1929ko urtarrilaren 25ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Jaboticabalen dago. Egun apezpikua Eduardo Pinheiro da Silva da.

## Apezpikuak 
### Ordinarioen zerrenda 
* Antônio Augusto de Assis (1931-1961)
* José Varani (1961-1981)
* Luiz Eugênio Pérez (1981-2003)
* Fernando Antônio Brochini (2003-2014)
* Eduardo Pinheiro da Silva (2015-)

### Apezpiku lagunkideak 
* José Varani (1950-1961)
* Fernando Antônio Brochini (2001-2003)

### Apezpiku laguntzailea 
* Gabriel Paulino Bueno Couto (1946-1954)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jalesko elizbarrutia

**Jalesko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar elizbarrutia da. 1959ko abenduaren 12an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Jalesen dago. Egun apezpikua José Reginaldo Andrietta da.

## Ordinarioen zerrenda 
* Arthur Horsthuis (1960-1968)
* Luiz Eugênio Pérez (1970-1981)
* Luiz Demétrio Valentini (1982-2015)
* José Reginaldo Andrietta (2015-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sodio klorato

**Sodio kloratoa** (NaClO3) forma puruan hauts kristalino zuri gisa dagoen konposatu kimiko bat da. Erraz disolba daiteke uretan, eta higroskopikoa da. 250 °C-tik gora deskonposatzen da, oxigenoa askatzen du eta sodio kloruroaren hondakin bat uzten du.

## Sintesia 
Industrialki, sodio kloratoa sodio klorurozko disoluzio bero baten elektrolisitik sintetizatzen da, eta erreakzio kimiko hau gertatzen da:

:NaCl + 3H2O → NaClO3 + 3H2

Sintetizatzeko beste modu bat da kloro gaseosoa pasaraztea sodio hidroxidozko disoluzio bero batetik, eta, ondoren, kristalizazioaren bidez araztea.

## Toxikotasuna gizakiengan 
Oxidatzailea denez, sodio kloratoa oso toxikoa izan daiteke irentsiz gero. Sodio kloratoak hemoglobinan eragiten du, eta metahemoglobina sortzen du. Horren ondoren, globina proteina desnaturalizatzen da eta eritrozitoetako mintzen proteinak sareztatzen dira. Ondorioz, haren entzimak kaltetzen dira eta iragazkortasuna handitzen da, eta, ondorioz, hemolisi larria sortzen da. Hemoglobinaren desnaturalizazioak glukosa-6-fosfato deshidrogenasaren (G6PD) ibilbide metabolikoaren ahalmena gainditzen du. Gainera, entzima hori zuzenean desnaturalizatu egiten da kloratoarekin, jarduera murriztuz.

Metahemoglobinemia tratatzeko, azido askorbikoa eta metileno urdina erabiltzen dituzte maiz. Hala ere, metileno urdinak NADPHa behar duenez, eta G6PD sistemaren funtzionamendu normalaren mende dagoenez, hemoglobinaren oxidazioa ezaugarri duten beste baldintza batzuetan baino eraginkortasun txikiagoa du.

Hemolisi akutua eragiten du akats multiorganikoekin, HKB eta giltzurruneko gutxiegitasuna barne. Gainera, hurbileko hodixka bihurgunetsuaren toxikotasun zuzena dago. Tratamendua truke-transfusioa, peritoneo-dialisia edo hemodialisia izango da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
São João da Boa Vistako elizbarrutia

**São João da Boa Vistako elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar elizbarrutia da. 1960ko urtarrilaren 16an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza São João da Boa Vistan dago. Egun apezpikua Eugênio Barbosa Martins da.

## Ordinarioen zerrenda 
* David Picão (1960-1963)
* Tomás Vaquero (1963-1991)
* Dadeus Grings (1991-2000)
* David Pimentel (2001-2016)
* Antônio Emídio Vilar (2016-2022)
* José Carlos Brandão Cabral (2022-2023)
* Eugênio Barbosa Martins (2024-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hodi barneko koagulazio barreiatu

**Hodi barneko koagulazio barreiatua** (**HKD**), **koagulazio intrabaskular barreiatua** edo **kontsumoko koagulopatia** (**KIB**) hodien barnean koagulazio-fenomenoak oso maiz eta oparo gertatzeagatik (gehiegizko erabileragatik, azken finean), odol-koagulazioan parte hartzen duten faktoreak gutxitu eta desagertzen direneko trastornoa da.

Organismoak koagulazioaren kontrol homeostatikoa galtzen du, eta tronbina eta plasmina gehiegi sortzen ditu. Horren ondorioz, odoljarioak agertzen dira gorputzeko hainbat ataletan, mikrozirkulazioaren tronbosi buxatzaileak, nekrosia eta disfuntzio organikoak.

Gaixotasun honen ezaugarria da koagulazioko nahiz fibrinolisiko sistema endogenoen aldi bereko aktibazio lausoa, mikrozirkulazioan nahasmenduak eragiten dituena, eta funtzio endotelial akastuna; tronbo txikiak zirkulazioan metatzeak, azkenik, disfuntzio organiko anizkoitza eragiten du, eta, kasu batzuetan, heriotza.

## Historia 
1834an, M. Dupuyk koagulazio intrabaskular barreiatuaren lehen kasuaren berri eman zuen, animaliei ehun entzefalikoaren estraktuak injektatu ondoren. 1865ean, Armand Trousseauk minbizi aurreratua zuen gaixo batean tronbosi barreiatuak agertu zirela deskribatu zuen, eta tumoreak fenomeno tronbotikoak garatzen laguntzen zuten substantziak sortzen zituela proposatu zuen.

HKDen lehen deskribapena W.H. Seegersek 1950ean egin zuen. 1955. urtean Ratnoff eta Pritchardek deskribapen zabalago eta xeheago bat argitaratu zuten. Bertan, haurdunaldiaren sindrome hemorragikoari buruzko behaketak deskribatzen dituzte. Urte berean, McKayk eta Shapirok koagulazioaren nahasmendu horiek Schwartzmanen erreakzio batekin lotzen dituzte, eta Crowellek, berriz, edozein etiologiaren zirkulazio-talka itzulezinarekin. Hala ere, HKD terminologia erabiltzen lehen aldia 1959an ikusi zuen McKayk berak, oraingoan Hardawayrekin batera.

CIDek odoljarioa eragin dezakeen mekanismoa 1961ean argitu zuten Laschek eta laguntzaileek, eta "Kontsumoko koagulopatia" kontzeptua sartu zuten. McKayk 1965ean ezarri zuen CID gaixotasun askoren ondorio izan daitekeen gertaera patogenetikoa dela.

1969an, McKayk iradoki zuen, bere fisiopatologia alde batera utzita, HKD beti agertzen dela bigarren mailako fenomeno gisa azpiko egoera patologiko batean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Amamioko San Joan ermita

**Amamioko San Joan ermita** Amamio herri hustuan geratzen den eraikuntza bakarra da. Egun Albeiz kontzejuko lurraldean.

Donejakue bide nagusi baten ondoan dago, muino batean, Zegama-Agurain etapa egiten dutenek bisitatzeko moduan.

San Joan Ermita, lehen Amamioko baseliza, Araia eta Albeiz herrien arteko mendi-hegal baten gainean kokaturik dago, eta XIV. mende aldera bertan behera utzia izan arren, zutik dirau. San Joan Bataiatzailearen adbokazioa du, eta Arabako landa-erromanikoaren adibide bikaina da. XII. mendean eraikia, eraikuntza txikia da, oinplano angeluzuzena du eta kalitate handiko harlanduz eginda dago. Nabe bakarra eta estalkian kanoi-ganga ditu, eta burualde laua, bao txaranbeldua duena. Baoak kanpoaldean molduradun erdi-puntuko arkua du, garaian ohikoak ziren xake-itxurako motiboz apaindua. Alde banatan koloma bat du, eta kapiteletan bi lehoi eta arrano baten irudiak ageri dira. Tenplu hau Euskal Herriko erromanikoaren adibiderik onenetarikoa da.

## Iruditegia 

Irudi:Ermita de San Juan de Amamio (Araia) 9.jpg|
Irudi:Ermita de San Juan de Amamio (Araia) 7.jpg|
Irudi:Ermita de San Juan de Amamio (Araia) 2.jpg|
Irudi:Ermita de San Juan de Amamio (Araia) 3.jpg|
Irudi:Ermita de San Juan de Amamio (Araia) 4.jpg|
Irudi:Ermita de San Juan de Amamio (Araia) 5.jpg|
Irudi:Ermita de San Juan de Amamio (Araia) 6.jpg|
Irudi:Ermita de San Juan de Amamio (Araia) 8.jpg|

## Kanpo estekak
Votuporangako elizbarrutia

**Votuporangako elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar elizbarrutia da. 2016ko uztailaren 20an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Votuporangan dago. Egun apezpikua Moacir Aparecido de Freitas da.

## Ordinarioen zerrenda 
* Moacir Aparecido de Freitas (2016-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
São José do Rio Pretoko elizbarrutia

**São José do Rio Pretoko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar elizbarrutia da. 1929ko urtarrilaren 25ean ezarri zen Rio Pretoko elizbarruti gisa eta 2002ko abenduaren 11n gaur egungo izena hartu zuen. Apezpikuaren egoitza São José do Rio Preton dago. Egun apezpikua Antônio Emídio Vilar da.

## Apezpikuak 
### Ordinarioen zerrenda 
* Lafayette Libânio (1930-1966)
* José de Aquino Pereira (1968-1997)
* Orani Tempesta (1997-2004)
* Paulo Mendes Peixoto (2005-2012)
* Tomé Ferreira da Silva (2012-2021)
* Antônio Emídio Vilar (2022-)

### Apezpiku laguntzailea 
* José Joaquim Gonçalves (1957-1973)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kaposhomok

**Kaposhomok** Hungariako udalerri bat da, Kaposvárko barrutian. Azken zentsuaren arabera  zituen  kilometro karratutan banatuta.
## Kanpo estekak
Esku-indar

[thumb|250x250px|T[Tai ji|ai chi ariketa bat, eskuetako indarra eta malgutasuna landuz]]
**Esku-indarra** hatzamar, metakarpo eta karpoko patologiak aztertzeko neurtzen den parametroa da.

## Erabilera diagnostikoa 
Eskuaren indar-neurketak, besteak beste, karpoko tunelaren sindromea, nerbioetako lesioak, eskuko tendoiak eta asaldura neuromuskularrak balioesteko balio dezake. Neurketa hau maiz erabiltzen da  kirol-medikuntzan eta ergonomian, erabaki klinikoak hartzeko eta emaitzak ebaluatzeko, ebidentzian oinarritutako medikuntzan. Baita gaixotasunak diagnostikatzeko, tratamenduak ebaluatzeko eta alderatzeko, muskulu-indarraren progresioa dokumentatzeko eta errehabilitazio-prozesua atzeraelikatzeko ere. Oro har, eskuen indarraren neurketarako bi sistema daude: eskuzko proba muskularrak eta dinamometria.

## Neurketa metodoak 
### Eskuzko proba muskularra 
*Medical Research Council* (MRC) eskala erabiltzen da. MRC eskala arruntean giharren indarra 0tik 5era graduatzen da, baina eskuko muskuluen kasuan aldaketa txiki bat egiten zaio: MRC eskala estandarrean 3. gradutik aurrera ‘grabitatearen aurkako mugimendua dago’ adierazten bada ere, eskuko muskuluetan 3. gradutik gora ‘mugimendu-tarte aktiboa osoa da’ balioa du.

Esku-indarra neurtzeko MRC eskala egokitua:

* 5. gradua: mugimendu-tarte aktiboa osoa da; muskulu-erresistentzia normala da.
* 4. gradua: mugimendu-tarte aktiboa osoa da; muskulu-erresistentzia murriztua dago.
* 3. gradua: mugimendu-tarte aktiboa osoa da; muskulu-erresistentziarik ez dago.
* 2. gradua: mugimendu-tarte aktiboa murriztua dago; muskulu-erresistentziarik ez dago.
* 1. gradua: mugimendu-tarte aktiborik ez dago; muskuluen uzkurtzea haztatuz baino ez da igartzen.
* 0. gradua: mugimendu-tarte aktiborik ez dago; haztatzean, ez da muskuluen uzkurtzerik igartzen.

Eskuzko proba muskular honek zenbait desabantaila ditu: eskala ordinala da, graduen arteko distantziak ez dira proportzionatuak; puntuazioa aztertzailearen irizpide subjektiboaren araberakoa da; eta zaila da muskulu-indarraren aldaketa erlatiboki txikiak baina klinikoki garrantzitsuak identifikatzea.

### Dinamometria 
thumb|Jamar motako dinamometroa
Dinamometriarekin eskuetako giharren indarraren balorazio kuantitatiboa egin daiteke. Dinamometroak aldaketekiko sentikorragoak dira, eta emaitza eskala jarraituan ematen dute. Ebaluazio klinikoan eta ikerketan egiten den dinamometrian, esku osoaren heltze-mugimendua (*grip*) eta pintza mugimendua (*pinch*) neurtu ohi dira, eskuko muskulu intrintseko eta estrintseko askoren eta artikulazio desberdinen ekintza konbinatua eskatzen dutenak. Dinamometrorik erabilienak Jamar motakoak dira, fidagarritasun eta baliozkotasun neurri ona ematen baitute.
thumb|RIHM motako dinamometroa, erpuruaren abdukzioa neurtzen
Eskuko muskulu intrintsekoetarako dinamometro espezifikoak ere garatu dira, ekintza konbinatuak barik, muskuluon banakako jarduera neurtzen dituztenak (hala nola hatz erakuslearen abdukzioa, edo erpuruaren oposizioa). Dinamometro horietako bat da *Rotterdam Intrinsic Hand Myometer* (RIHM), Jamar motakoen pareko fidagarritasuna eta baliozkotasuna duena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
António Morgado

**António Morgado** (Caldas da Rainha, 2004ko urtarrilaren 28a) portugaldar txirrindularia da, profesionala UAE Team Emirates XRG taldean.

## Ibilbidea 
2021ean eta 2022an, António Morgado nazio eta nazioartean arrakasta handieneko txirrindularietako bat izan zen junior mailan (19 urtetik beherakoak). Bi urtetan 41 garaipen lortu zituen Bairrada Txirrindulari Taldearekin eta Portugalgo selekzioarekin. Zehazki, bi aldiz irabazi zituen Volta ao Concelho de Loulé, Ruta do Albariño, Besayako Itzulia eta Portugalgo Itzulia Junior. 2022an Giro della Lunigiana probako sailkapen orokorra irabazi zuen. Urte horretan bertan bigarren postua lortu zuen Bakearen Lasterketa juniorrean, Gipuzkoa Klasikan eta Zentro Morbihan garaikurrean. Wollongong-en jokatutako Junior mailako Munduko Txapelketan, zilarrezko domina lortu zuen, Emil Herzog-en atzetik.

2023. denboraldirako, Morgadok *Hagens Berman Axeon* talde kontinental estatubatuarrarekin bat egin zuen, eta han Emil Herzog munduko junior txapeldunarekin egin zuen topo berriro. Bere bigarren lasterketan, UCI Europe Tour zirkuituko lehen garaipena lortu zuen, Rodasko Itzuliko sailkapen orokorra irabazita.

## Palmaresa
## Emaitzak 
### Itzuli txikiak 
### Klasikoak, Txapelketak eta Olinpiar Kokoak 
—: ez zuen parte hartuUT: utzi, ez zuen amaitu

## Taldeak 
* Hagens Berman Axeon (2023)
* UAE Team Emirates (2024-)
** *UAE Team Emirates* (2024)
** *UAE Team Emirates* (2025-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* António Morgado - *Sitiodeciclismo.net*
Tardona

**Tardona** Hungariako udalerri bat da, Kazincbarcikako barrutian. Azken zentsuaren arabera  zituen  kilometro karratutan banatuta.
## Kanpo estekak
Campo Limpoko elizbarrutia

**Campo Limpoko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar elizbarrutia da. 1989ko martxoaren 15ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza São Pauloko Campo Limpo auzoan dago. Egun apezpikua Valdir José de Castro da.

## Ordinarioen zerrenda 
* Emílio Pignoli (1989-2008)
* Luís Antônio Guedes (2008-2022)
* Valdir José de Castro (2022-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Guarulhosko elizbarrutia

**Guarulhosko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar elizbarrutia da. 1981eko urtarrilaren 30ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Guarulhosen dago. Egun apezpikua Edmilson Amador Caetano da.

## Ordinarioen zerrenda 
* João Bergese (1981-1991)
* Luís Gonzaga Bergonzini (1991-2011)
* Joaquim Justino Carreira (2011-2013)
* Edmilson Amador Caetano (2014-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mogi das Cruzesko elizbarrutia

**Mogi das Cruzesko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar elizbarrutia da. 1962ko ekainaren 9an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Mogi das Cruzesen dago. Egun apezpikua Pedro Luiz Stringhini da.

## Ordinarioen zerrenda 
* Paulo Rolim Loureiro (1962-1975)
* Emílio Pignoli (1976-1989)
* Paulo Antonino Mascarenhas Roxo (1989-2004)
* Airton José dos Santos (2004-2012)
* Pedro Luiz Stringhini (2012-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Osascoko elizbarrutia

**Osascoko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar elizbarrutia da. 1989ko martxoaren 15ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Osascon dago. Egun apezpikua João Bosco Barbosa de Sousa da.

## Ordinarioen zerrenda 
* Francisco Manuel Vieira (1989-2002)
* Ercílio Turco (2002-2014)
* João Bosco Barbosa de Sousa (2014-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Carra aintzira

**Carra aintzira**,  eta , Irlandako mendebaldean Castlebar udalerritik 13 kilometro hegoaldera dagoen aintzira bat da, Mayo konderrian.

## Aintzira 
9,7 kilometro luze, e370 metro eta 1,6 kilometro arteko zabalera eta bataz besteko 1,8 metroko sakonera du.

Keel ibaiaren bitartez bere urak Mask aintziran isurtzen ditu.

## Arrantza 
Amuarrain arruntez oparoa izateaz ezaguna da.
Edith Rodríguez Cachera

**Edith Rodríguez Cachera** kazetari espainiarra da. Mugarik Gabeko Kazetariak GKE-aren Espainiako atariaren eta kontseilu internazionalaren presidenteordea da 2020 urtetik. Frantziar-espainiar kazetaria 30 urte baino gehiago esperientzia dauka nazioarteko kazetaritza eta giza eskubideetan. CNN+, TVE edo RNE komunikabideetan lan egin du, eta *Vivir para contarla* podcasta koordinatzen du.

Bere lana, nagusiki, jazarritako kazetariei eta iheslariei laguntzea da.
Santo Amaroko elizbarrutia

**Santo Amaroko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar elizbarrutia da. 1989ko martxoaren 15ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza São Pauloko Santo Amaro auzoan dago. Egun apezpikua Giuseppe Negri da.

## Apezpikuak 
### Ordinarioen zerrenda 
* Fernando Figueiredo (1989-2015)
* Giuseppe Negri (2015-)

### Apezpiku lagunkidea 
* Giuseppe Negri (2014-2015)

### Apezpiku laguntzaileak 
* Luciano Bergamin (2000-2002)
* Marcelo Antonio da Silva (2023-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Santo Andréko elizbarrutia

**Santo Andréko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar elizbarrutia da. 1954ko uztailaren 18an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Santo Andrén dago. Egun apezpikua Pedro Carlos Cipolini da.

## Apezpikuak 
### Ordinarioen zerrenda 
* Jorge Marcos de Oliveira (1954-1975)
* Cláudio Hummes (1975-1996)
* Décio Pereira (1997-2003)
* José Nelson Westrupp (2003-2015)
* Pedro Carlos Cipolini (2015-)

### Apezpiku lagunkidea 
* Cláudio Hummes (1975)

### Apezpiku laguntzailea 
* Airton José dos Santos (2001-2004)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arima ildaskatu

thumb|105 mm-ko tanke-kanoi sekzionatu baten kanoi marraduna.
right|thumb|Remington 8,89 mm-ko (.35) fusil baten kanoiaren mikroildaskadura.
Arma baten **arima ildaskatua** edo marratua lortzen da su-arma baten kanoiaren barrualdean ildaskak edo ildaska helikoidalak grabatuz, jaurtitzean jaurtigaiari bere luzetarako ardatzean biraketa-mugimendua ematen diona. Horrek jaurtigaia giroskopikoki egonkortzeko balio du, bere egonkortasun aerodinamikoa eta, hala, bere zehaztasuna hobetuz.

Arimaren marradura «bihurdura-proportzio edo -tasa» gisa deskribatzen da maiz; hau da, jaurtigaiak ildaxken gainean bidaiatu behar duen distantzia errotazio osoa osatzeko. (adib. «1:254» «254 mm-ko bira» esan nahi du). Horrela, distantzia txikiagoak biraketa azkarragoa dakar; azken batean, jaurtigaiaren irteera-abiadura jakin baterako, jaurtigaia azkarrago biratzea.

Jaurtigaiaren luzeraren, pisuaren eta formaren konbinazioak zehazten du zer tortsio-proportzio behar den egonkortzeko; jaurtigai labur eta diametro handikoetarako diseinatutako kanoiek (berunezko bolak, adibidez) oso tortsio-tasa txikia behar dute; adibidez, bira bat 122 cm-ko (1:1220).​ Bala edo obus luzeetarako diseinatutako kanoiak, diametro txikikoak, bihurdura-tasa askoz handiagoak behar dituzte;adib., 5,2 g eta 5,56 mm-ko erresistentzia baxuko munizioak 1:200 bihurdura-tasak erabiltzen ditu, bira bat 20 cm-ko.

Batzuetan, kanoiak bihurdura-tasak gradualki handiagoak izan ditzake ahorantz; horri, «bihurdura progresiboa» edo «bihurdura-irabazia» deritzo. Kulatatik ahorainoko tortsio-tasa beherakorra ez da praktikoa, ez baitu lortzen kanoian zeharreko bidaian jaurtigaia egonkortzea. Jaurtigai oso luzeek, hala nola dardoak edo *flechetteak*, bihurdura-tasa altuegiak beharko lituzkete praktikoak izateko. Halako jaurtigaiek, berez, egonkorrak izateko diseinatuta egon behar dute, eta, normalean, arima leuneko kanoi batekin egiten dute tiro.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
São Miguel Paulistako elizbarrutia

**São Miguel Paulistako elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar elizbarrutia da. 1989ko martxoaren 15ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza São Pauloko São Miguel Paulista auzoan dago. Egun apezpikua Algacir Munhak da.

## Apezpikuak 
### Ordinarioen zerrenda 
* Fernando Legal (1989-2008)
* Manuel Parrado Carral (2008-2022)
* Algacir Munhak (2022-)

### Apezpiku laguntzailea 
* José María Liborio Camino (1999-2002)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Santosko elizbarrutia

**Santosko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar elizbarrutia da. 1924ko uztailaren 4an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Santosen dago. Egun apezpikua Joaquim Giovani Mol Guimarães da.

## Ordinarioak 
* José Maria Parreira Lara (1924-1934)
* Paulo de Tarso Campos (1935-1941)
* Idílio José Soares (1943-1966)
* David Picão (1966-2000)
* Jacyr Francisco Braido (2000-2015)
* Tarcísio Scaramussa (2015-2025)
* Joaquim Giovani Mol Guimarães (2025-)

## Apezpiku lagunkideak 
* David Picão (1963-1966)
* Jacyr Francisco Braido (1995-2000)
* Tarcísio Scaramussa (2014-2015)
* Joaquim Giovani Mol Guimarães (2025)

## Apezpiku laguntzaileak 
* Walmor Battú Wichrowski (1958-1960)
* José Carlos Castanho de Almeida (1982-1987)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Itapetiningako elizbarrutia

**Itapetiningako elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar elizbarrutia da. 1998ko apirilaren 15ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Itapetiningan dago. Egun apezpikua Luiz Antônio Lopes Ricci da.

## Ordinarioen zerrenda 
* Gorgônio Alves da Encarnação Neto (1998-2025)
* Luiz Antônio Lopes Ricci (2025-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sorocabako artxidiozesia

**Sorocabako artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar artxidiozesia da. 1924ko uztailaren 4an ezarri zen elizbarruti gisa eta 1992ko apirilaren 29an artxidiozesi mailara igo zen. Artzapezpikuaren egoitza Sorocaban dago. Egun artzapezpikua José Roberto Fortes Palau da.

## Ordinarioak 
### Sorocabako apezpikuak 
* José Carlos de Aguirre (1924-1973)
* José Melhado Campos (1973-1981)
* José Lambert Filho (1981-1992)

### Sorocabako artzapezpikuak 
* José Lambert Filho (1992-2005)
* Eduardo Benes de Sales Rodrigues (2005-2016)
* Júlio Endi Akamine (2016-2025)
* José Roberto Fortes Palau (2026-)

## Apezpiku lagunkideak 
* José Thurler (1962-1965)
* José Melhado Campos (1965-1973)
* José Lambert Filho (1979-1981)

## Apezpiku laguntzaileak 
* Almir Marques Ferreira (1957-1961)
* Amaury Castanho (1976-1979)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Frederik Stang

**Frederik Stang** (Stokke, 1808ko martxoaren 4a – Bærum, 1884ko ekainaren 8a) norvegiar abokatu eta politikaria izan zen, Norvegiako lehen ministroa 1861etik 1873ra.

Zuzenbidea ikasi ondoren, unibertsitatean irakasle izan zen lau urtez eta 1834tik abokatu lanetan aritu zen. 1846an Barne ministro izendatu zuten. Hamar urtez egon zen karguan, eta herrialdeko azpiegitura modernizatu zuen errepideei, postuei, ubideei eta itsasargiei dagokienez, eta Eskandinaviako lehen trenbidea eraikitzeko agindua eman zuen. Nekazaritzako lehen unibertsitate-ikasketak ere sortu zituen.

Kristianiako alkate izan ondoren, 1861ean Osloko kabineteko buru izendatu zuten. Denbora horretan, etengabeko gatazka izan zen parlamentuaren eta gobernuaren artean. 1873an lehen ministro kargua sortu zen eta Stang kargu horretan aritzeko izendatu zuten. Ezin izan zituen indar politiko ezberdinak ados jarri eta bere gobernua beti gutxiengoan egon zen.
Jundiaíko elizbarrutia

**Jundiaíko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar elizbarrutia da. 1966ko azaroaren 7an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Jundiaín dago. Egun apezpikua Arnaldo Carvalheiro Neto da.

## Apezpikuak 
### Ordinarioen zerrenda 
* Gabriel Paulino Bueno Couto (1966-1982)
* Roberto Pinarello de Almeida (1982-1996)
* Amaury Castanho (1996-2004)
* Gil Antônio Moreira (2004-2009)
* Vicente Costa (2009-2022)
* Arnaldo Carvalheiro Neto (2022-)

### Apezpiku lagunkideak 
* Roberto Pinarello de Almeida (1980-1982)
* Amaury Castanho (1989-1996)

### Apezpiku laguntzailea 
* Roberto Pinarello de Almeida (1971-1980)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Registroko elizbarrutia

**Registroko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar elizbarrutia da. 1974ko urtarrilaren 19an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Registron dago. Egun apezpikua Manoel Ferreira dos Santos Junior da.

## Ordinarioen zerrenda 
* Aparecido José Dias (1974-1996)
* José Luíz Bertanha (1998-2018)
* Manoel Ferreira dos Santos Junior (2018-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cascavelgo artxidiozesia

**Cascavelgo artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar artxidiozesia da. 1978ko maiatzaren 5ean ezarri zen elizbarruti gisa eta 1979ko urriaren 16an artxidiozesi mailara igo zen. Artzapezpikuaren egoitza Cascavelen dago. Egun artzapezpikua José Mário Angonese da.

## Ordinarioak 
* Armando Círio (1978-1995)
* Lúcio Ignácio Baumgaertner (1995-2007)
* Mauro Aparecido dos Santos (2007-2021)
* Adelar Baruffi (2021-2024)
* José Mário Angonese (2024-)

## Apezpiku laguntzailea 
* Aparecido Donizete de Souza (2022-2026)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pategrás

**Pategrás** gazta erdiiduroa da, jatorri argentinarrekoa, eta behi-esne pasteurizatuarekin egiten da. 

«**pategrás sandwich**» izeneko barietateak, «**queso barra (**barra-gazta)» izenez ere ezagutzen denak, ehundura elastikoagoa du eta ez du begirik, xerra finetan ebakitzeko asmoarekin. Gainera, ohiko pategrás baino zapore eta usain motelagoa du.

Argentinan ekoizten den gazta erdiigogor ezagunena da pategrás.

## Ezaugarriak 
Pategrás kolore zuri-horixka eta uniformeko gazta erdigogorra da, eta testura sendo eta trinkoa du, trinkotasun elastikoarekin. Batzuetan, begi txikiak (1-5 mm) eta ertainak (5-10 mm) izaten ditu, gaztaren orean uniformeki sakabanatuta, edo batere ez. Azala leuna eta itxia da, eta, oro har, parafina-geruza natural batez estalia edo emultsio plastiko gorri edo hori batez koloreztatua egoten da. Pategrás zapore gozo bereizgarria eta usain garbi eta ondo garatua ditu.

«Pategrás sandwich» edo «queso barra» izeneko barietatea plastikozko ontzi termouzkurgarrietan merkaturatzen da, eta ohiko pategrás baino ehundura elastikoagoa du, xerra finetan ebakia izateko eta balio-bizitza luzea izateko. Gainera, ez du begirik, eta jatorrizkoak baino zapore eta usain motelagoa du.

## Erreferentziak 
## Iturriak 
*  Papademas, Photis; Bintsis, Thomas, eds. (2018). Global Cheesemaking Technology (en inglés). John Wiley & Sons. ISBN 9781119046158. 

## Kanpo estekak
Foz do Iguaçuko elizbarrutia

**Foz do Iguaçuko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar elizbarrutia da. 1926ko maiatzaren 10ean ezarri zen lurralde prelatutza gisa eta 1978ko maiatzaren 5ean elizbarruti mailara igo zen. Apezpikuaren egoitza Foz do Iguaçun dago. Egun apezpikua Sérgio de Deus Borges da.

## Ordinarioen zerrenda 
* Olívio Aurélio Fazza (1978-2001)
* Laurindo Guizzardi (2001-2010)
* Dirceu Vegini (2010-2018)
* Sérgio de Deus Borges (2019-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Simon Mann

**Simon Feancis Mann** (Aldershot, 1952ko ekainaren 26a – 2025eko maiatzaren 8a) britainiar militar eta mertzenarioa izan zen.

Eton Collegen eta Sandhursteko Errege Akademia Militarrean ikasi zuen. Scots Guards errejimenduan ofiziala izan zen eta geroago Special Air Service-n. Zipre, Alemania, Norvegia eta Ipar Irlandan zerbitzatu zuen. 1985ean armadatik erretiratu eta zibersegurtasunean jardun zuen.

Golkoko Gerran erreserbista gisa parte hartu ondoren, petrolioaren industrian sartu zen. Sandline International enpresa militar pribatuaren sortzaileetako bat izan zen. Konpainiak Angolan eta Sierra Leonan lan egin zuen batez ere. 1997an Papua Ginea Berriko gobernuak kontratatu zuen Bougainville uharteko matxinada bat zapaltzeko. Enkargua publikoki ezagutu ondoren, eskandalu bat sortu zen eta enpresak 2004an itxi zuen.

2004ko martxoaren 7an, Mann eta beste 69 pertsona atxilotu zituzten Harareko aireportuan, armaz betetako hegazkin batean. Ekuatore Ginean estatu-kolpe bat antolatzea leporatu zieten, eta zazpi urteko kartzela-zigorra ezarri zioten. 2008an Ekuatore Gineara estraditatu zuten eta 34 urteko kartzela-zigorra ezarri zioten. 2009an askatu zuten eta Ingalaterrara itzuli zen.
Pyrrhocoris apterus

**Mari-Kattalin**, ***Pyrrhocoris apterus***, Pyrrhocoridae familiako intsektu arrunta da. Erraz ezagutzen da bere kolore gorri eta beltz deigarriagatik, eta antzeko kolorea duen baina ahaidetasunik ez duen *Corizus hyoscyami* delakoarekin nahas daiteke (ikus beherago). Banaketari dagokionez, *Pyrrhocoris apterus* Paleartikoan zehar atzeman daiteke, Europako kostalde atlantikotik Txinako ipar-mendebalderaino. Ameriketako Estatu Batuetan, Erdialdeko Amerikan eta Indian ere eman dute haren berri, eta Australian ere badago. Duela gutxi jakinarazi denez, haren banaketa iparralderantz hedatzen ari da (Erresuma Batuan eta Eskandinavian sartu da), eta ekialderantz Mediterraneo itsasoaren kostaldean zehar. Askotan multzokaturik topa daitezke, batez ere ale heldugabeen kasuan; hamarnaka eta batzuetan ehunka ale biltzen dira.

## Bizi zikloa 
Bizi zikloak bizpahiru hilabete baizik ez du irauten. Normalean, apirilean eta maiatzean ugaltzen dira. Haien dieta, batez ere, ezkien eta malben haziek osatzen dute. Sarritan, ezkien oinarritik gertu dauden taldeetan aurki daitezke, alde eguzkitsuan.

Estalketa unean abdomenetik elkartzen dira bikoteak, elkarri bizkar emanez. Kopulazioak 12 ordutik 7 egun arte iraun dezake.

Astebete inguru iraute dute arrautza fasean, eta hilabete edo hilabete erdi larba fasean, heldu bilakatu aitzin. Hala ere, epe hauek aski aldakorrak dira, tenperaturak eragin handia baitu. Tenperaturak kolorazioan ere eragina du, tenperatura apalagoek gune beltzen zabalera handitzen baitu. Arazoaren iturburua, azkenean, hazkuntza-prozesuan erabiltzen ziren paperezko eskuoihalak zirela frogatu zen; ikertzaileek *New York Times* bezalako egunkari amerikarren orriak erabiliz erreplika zitzaketen emaitza horiek, baina ez *The Times* bezalako egunkari europarrekin. Arrazoia Amerikan papera eta erlazionatutako produktuak fabrikatzeko erabiltzen den bertako izei baltsamoan (*Abies balsamea*) eta Ipar Amerikako beste konifera batzuetan aurkitutako hormonak zirela aurkitu zen. Hormona horrek eragin handia zuen P. apterus-en, baina ez beste intsektu-espezie batzuetan, intsektuetako hormona-hartzaileen dibertsifikazioa erakutsiz. 

## Argazki galeria 

Fitxategi:Pyrrhocoridae_-_Pyrrhocoris_apterus-1.JPG|Ninfa
Fitxategi:Pyrrhocoris_apterus_nymph_vs.jpg|Ninfa, azpialdetik
Fitxategi:Pyrrhocoris_apterus_group.jpg|Ale helduak multzoan
Fitxategi:Pyrrhocoris_apterus_on_hibiscus2-Clapiers-4869~2015_10_04.JPG|Ale heldua malba hazien bila (*Hibiscus syriacus*).
Fitxategi:FirebugsOnWaterPipe.jpg|Multzo handia ur-hodi baten inguruan
Fitxategi:Firebugs_on_a_water_pipe_in_SW_France2.jpg|Multzo handia ur-hodi baten inguruan

##  Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Palmas-Francisco Beltrãoko elizbarrutia

**Palmas-Francisco Beltrãoko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar elizbarrutia da. 1933ko abenduaren 9an ezarri zen Palmasko lurralde prelatutza gisa, 1958ko urtarrilaren 14an elizbarruti mailara igo zen eta 1987ko urtarrilaren 7an gaur egungo izena hartu zuen. Apezpikuaren egoitza Palmasen dago. Egun apezpikua Edgar Xavier Ertl da.

## Apezpikuak 
### Ordinarioen zerrenda 
* Carlos Eduardo de Saboia Bandeira de Melo (1947-1969)
* Agostinho José Sartori (1970-2005)
* José Antônio Peruzzo (2005-2015)
* Edgar Xavier Ertl (2016-)

### Apezpiku laguntzailea 
* Luiz Vicente Bernetti (1996-2005)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Itapevako elizbarrutia

**Itapevako elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar elizbarrutia da. 1968ko martxoaren 2an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Itapevan dago. Egun apezpikua Eduardo Malaspina da.

## Apezpikuak 
### Ordinarioen zerrenda 
* Silvio Maria Dário (1968-1974)
* José Lambert Filho (1975-1979)
* Fernando Legal (1980-1985)
* Alano Maria Pena (1985-1993)
* José Moreira de Melo (1996-2016)
* Arnaldo Carvalheiro Neto (2016-2022)
* Eduardo Malaspina (2022-)

### Apezpiku lagunkidea 
* Arnaldo Carvalheiro Neto (2016)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Turbot uhartea

**Turbot uhartea**,  edo *Tairbeart* eta , Irlandako mendebaldeko kostaldean dagoen uharte eta townland bat da, Galway konderrian.

Clifden eta Cleggan herrietatik hurbil eta Hego Inishturk uhartearen hegoaldean.
Toledoko elizbarrutia (Brasil)

**Toledoko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar elizbarrutia da. 1959ko ekainaren 20an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Toledon dago. Egun apezpikua João Carlos Seneme da.

## Ordinarioen zerrenda 
* Armando Círio (1960-1978)
* Geraldo Majella Agnelo (1978-1982)
* Lúcio Ignácio Baumgaertner (1983-1995)
* Anuar Battisti (1998-2004)
* Francisco Carlos Bach (2005-2012)
* João Carlos Seneme (2013-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eddy uhartea

**Eddy uhartea**,  eta , Irlandako mendebaldeko kostaldeko Galway badian dagoen uharte bat da, Galway konderrian.
Denbora-zigilu

**Denbora-zigilua** edo ***timestamp*** lineako mekanismo bat da, aukera ematen duena erakusteko datu batzuk existitu direla eta ez direla aldatu une jakin batetik denboran zehar. Protokolo hau RFC 3161ean deskribatzen da eta Interneteko estandarren erregistroan dago.
Denbora zigilatzeko autoritate batek konfiantzazko hirugarren parte gisa jokatzen du, data eta ordu zehatz batean datu elektroniko horiek existitzen direla frogatuz.

Gertaera jakin bat jazo den unea (eguna edota ordua) adierazten duen karaktere sekuentzia da. Informazio hau normalean formatu koherente batean aurkezten da, eta horrek bi erregistro desberdinen arteko konparazio erraza eta denboraren aurrerapenen jarraipena egiteko aukera ematen du.

## Denbora-zigilua sortzeko urratsak 
* Erabiltzaile batek berak duen dokumentu elektroniko baterako denbora-zigilua lortu nahi du.
* Laburpen digital bat (teknikoki hash bat) sortzen da dokumentuarentzat erabiltzailearen ordenagailuan.
* Laburpen honek denbora zigilatzeko agintaritzari (TSA) bidaltzen zaion eskaera osatzen du.
* TSAk denbora-zigilu bat sortzen du aztarna honekin, iturri fidagarri batetik lortutako data eta ordua eta TSAren sinadura elektronikoa.
* Denbora-zigilua berriro bidaltzen zaio erabiltzaileari.
* TSAk jaulkitako zigiluen erregistroa du, etorkizunean egiaztatzeko.

## Non aplikatzen da 
* Faktura elektronikoa.
* Jabetza intelektualaren babesa.
* Erregistro elektronikoa / finantza-liburuak / apustuak / eskaerak
* Lerro (loging) seguruak.
* Transakzio seguruak merkataritza elektronikoan.
* Boto elektronikoa.
* Bisatu elektronikoa.
* Gardentasuna Gobernuan
* Beste arlo asko...

## Sinadura elektronikoan denbora-zigilua erabiltzea 
Europako **TS 101 733** eta **TS 101 903** arauek denbora zigilatzea barne hartzen duten bi sinadura modalitate ezartzen dituzte. **ES-T** aldaerak zigilua gehitzen dio oinarrizko sinadura bati (BES), eta ES-C aldaerak, denbora-zigilua jartzeaz gain, ibilbideari buruzko informazioa gehitzen du, OCSP kontsulta batetik lortutako ziurtagiriaren baliotasuna edo ziurtagiriak ezeztatzeko zerrenda bat egiaztatzeko. Gainera, arau horiek **ES-XL** modalitatea aurreikusten dute, eta ziurtagiriaren baliogabetze-egoerari buruzko informazioa jasotzen du. Horrela, **sinadura oso** bat lortzen da, hartzailea sinaduratik edo ziurtagiritik PSCn PSCtik alda daitekeen ziurtagiriaren baliotasuna egiaztatzeko modua ondorioztatzeko arazotik libratzen duena.

## Kanpo estekak 
* Safelayer Demo Site. Erakusteko denbora-zigilua edo *time-stamp* zerbitzaria.
* Safe Creative-ren zigilatze-zerbitzua. ilurako sarbidea.
* TSA Server denbora-zigilatzeko agintaritza (ADSS).
Jamar (dinamometroa)

**Jamar dinamometroa** esku-indarra neurtzeko erabiltzen den gailua da.

## Historia eta izendapena 
1950 inguruan, Charles O. Bechtol, Kaliforniako (AEB) zirujau ortopedikoak eta Hyman Jampol fisioterapeutak eskuaren heltze-indarra neurtzeko tresna bat garatzea adostu zuten. Jampolen bidez, Morris Asimow Los Angeseko Kaliforniako Unibertsitateko ingeniaritzako irakasleak eta Robert Reiss protesiak ikertzeko laborategi bateko makinistak taldearekin bat egin zuten. Gailuari JAMAR izena ezarri zioten, hiru garatzaile nagusien inizialengatik: Jampol, Asimow eta Reiss. Dinamometroaren lehen deskribapena Bechtolek egin zuen, 1953ko txosten batean.

Ordutik hona, Jamar marka errejistratuaren jabetza enpresa ezberdinen eskuetatik pasatu da; halere, "jamar" izena generiko bezala ere erabiltzen da, mota honetako gailu guztiak izendatzeko.

Jamar gailua esku-indarra neurtzeko sistema onartuena da gaur egun, eta askotan beste gailuen fidagarritasuna neurtzeko estandar bezala erabiltzen da.

## Deskribapena 
thumb|250x250px|Jamar motako dinamometro baten diala
Jamar dinamometroak "U" modura kurbatutako bi barra metaliko ditu, bata fijoa eta bestea mugikorra. Barra fijoa pazientearen eminentzia tenarrean kokatzen da; hatzamarrekin barra mugikorra heltzen da. Barra mugikor hau bi ardatzeko sistema hidrauliko batekin konektatua dago, eta eskuaren tamainaren arabera doitu daiteke, koska batzuk erabiliz heldulekua zabalago edo estuago bihurtuz. Sistema hidraulikoak dial analogiko bat du, ekoitzitako indar maximoa adierazten duena.

## Erabilera 
thumb|Inprimakian, dinamometroa heltzeko modua ikus daiteke
Jamar dinamometroa erabili aurretik, dial analogikoa "0" posizioan ezartzen da. Segurtasun-uhal barrutik eskua sartuta, heldulekua oratzen da. Dinamometria behin baino gehiagotan erabili behar bada, eskua, besaurrea eta besoaren posizioa beti bera izatea komeni da, faktore aldagarriak ekiditeko. Proba egiteko, eskuarekin heldulekua estutzen da, ahal denik eta indar gehienarekin. Honekin, dial analogikoak gora egiten du, eginiko indar maximoa gramotan emanez.

## Aplikazioak 
Medikuntzan eta fisioterapian oso erabilia da, eskuko patologien diagnostikorako. Jamar dinamometroek esku osoaren heltze-mugimendua (ingelesez *grip*) modu kuantifikagarrian neurtzen du, fidagarritasun eta baliozkotasun onarekin, eta patologien ebaluaziorako zein tratamenduen eraginkortasuna neurtzeko balio dezake.

## Erreferentziak  
## Kanpo estekak
Peio Huestamendia

**Peio Huestamendia Agirreburualde** (Bilbo, Bizkaia, 2006ko azaroaren 8a) Euskal Herriko futbolaria da.

## Biografia 
Athleticen harrobian hezia, jokalari erasotzailea da, normalean eskuin edo ezker hegalean aritzen da. Athleticen harrobian interesa piztu izan du. Baskoniarekin Bigarren Federaziorako igoera lortu zuen 2024/25 denboraldian. 2025ko irailean Athletic-en Champions League-eko B zerrendan sartu zen.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 30ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
David Nkoua

**David Nkoua** (1970eko urtarrilaren 28a) atleta da. Kongoko Errepublika ordezkatu zuen 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kunmadaras

**Kunmadaras** Hungariako udalerri bat da, Karcageko barrutian. Azken zentsuaren arabera  zituen  kilometro karratutan banatuta.
## Kanpo estekak
São Pauloko artxidiozesia

**São Pauloko artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar artxidiozesia da. 1745eko abenduaren 6an ezarri zen elizbarruti gisa eta 1908ko ekainaren 7an artxidiozesi mailara igo zen. Artzapezpikuaren egoitza São Paulon dago. Egun artzapezpikua Odilo Scherer kardinala da.

## Ordinarioak 
### São Pauloko apezpikuak 
* Bernardo Rodrigues Nogueira (1745-1748)
* Antônio da Madre de Deus Galvão (1750-1764)
* Manuel da Ressurreição (1771-1789)
* Miguel da Madre de Deus da Cruz (1791-1795)
* Mateus de Abreu Pereira (1795-1824)
* Manuel Joaquim Gonçalves de Andrade (1827-1847)
* Antônio Joaquim de Melo (1852-1861)
* Sebastião Pinto do Rego (1861-1868)
* Lino Deodato Rodrigues de Carvalho (1872-1894)
* Joaquim Arcoverde de Albuquerque Cavalcanti (1894-1897)
* Antônio Cândido Alvarenga (1898-1903)
* José de Camargo Barros (1903-1906)
* Leopoldo Duarte e Silva (1906-1908)

### São Pauloko artzapezpikuak 
* Leopoldo Duarte e Silva (1908-1938)
* José Gaspar de Afonseca e Silva (1939-1943)
* Carlos Carmelo de Vasconcelos Motta (1944-1964)
* Agnelo Rossi (1964-1970)
* Paulo Evaristo Arns (1970-1998)
* Cláudio Hummes (1998-2006)
* Odilo Scherer (2007-)

## Artzapezpiku lagunkidea 
* Antônio Maria Alves de Siqueira (1957-1966)

## Apezpiku laguntzaileak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Louis Nkanza

**Louis Nkanza** (1949ko urriaren 16a) atleta da. Kongoko Errepublika ordezkatu zuen 1972ko Udako Olinpiar Jokoetan, 1976ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1980ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Assassination (1987ko filma)

***Assassination***, , 1987ko Peter Junto britainiarrak zuzendutako ekintza thriller film bat da. Richard Sale idazlearen ''My Affair with the President's Wife* (*Nire Afera Presidentearen Emaztearekin'') eleberrian oinarritua dago. Charles Bronson, Jill Ireland, Stephen Elliott, Jan Gan Boyd, Randy Brooks
Michael Ansara, William Prince, Charles Howerton eta Chris Alcaide aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Jay Killion (Charles Bronson) AEBetako zerbitzu sekretuko agente eskarmentudunari Lara Royce Craig (Jill Ireland) AEBetako lehen anderearen bizkartzaina izateko ardura eman berri zaio, hainbat erailketa saiakera jasan dituen izaera handiko emakumea.

## Aktoreak 
* Charles Bronson: Jay Killian agentea
* Jill Ireland: Lara Royce Craig, AEBetako lehen dama
* Stephen Elliott: Fitzroy
* Jan Gan Boyd: Charlotte Chang 
* Randy Brooks: Tyler Loudermilk 
* James Lemp: Eddie Bracken 
* Michael Ansara: Hector Bunsen senataria
* James Staley: Briggs 
* Kathryn Leigh Scott: Polly Sims 
* Jim McMullan: The Zipper 
* William Prince: H.H. Royce 
* Charles Howerton: Calvin Craig, AEBetako presidentea
* Chris Alcaide: Justizia Burua
* Robert Dowdell: "Cappy" Ogilvie kapitaina

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa ikusgai
Caldou

**Caldou** edo **kaldou** Senegalgo kostaldeko plater tradizionala da. Usain fina duen platera da.

## Osagaiak eta prestaketa 
Caldouaren erdian arrain freskoa jartzen da salda batez inguratuta. Salda horretan tipula, tomatea eta bertako espezieak daude. Sarritan tamarindo edo lima zukua gehitzen zaio zaporea indartzeko.

Arraina su baxuan kozinatzen da azenario, manioka, patata eta bestelako barazkiekin.

Ohikoa da arroz zuriarekin zerbitzatzea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak