Hego Txinako itsasoa

**Hego Txinako itsasoa** (txinera tradizionalez: 南中國海; txinera sinplifikatuz: 南中国海; pinyinaz: *Nán Zhōnggúo Hǎi*; malaysieraz: *Laut China Selatan*; tagaloz: *Dagat Timog Tsina*; vietnameraz: *Biển Đông*) Ozeano Bareko itsasoa da, Singapur eta Taiwan itsasartearen artean hedatua. Iparraldean, Hego Txinak mugatzen du; mendebaldean, Indotxinako penintsulak; ekialdean, Taiwan eta ipar-mendebaldeko [Filipinak uharteek (batez ere [Luzon, Mindoro eta Palawan), eta, hegoaldean, Borneo, ekialdeko Sumatra eta Bangka Belitung uharteak. 3.500.000 kilometro koadroko azalera dauka, eta, ozeanoak kontuan hartu gabe, munduko ur eremurik handiena da. Ekialdeko Txinako itsasoarekin komunikatzen da Taiwango itsasartearen bidez; Filipinetako itsasoarekin, Luzongo itsasartearen bidez; Suluko itsasoarekin, Palawan inguruko itsasarteen bidez; Javako itsasoarekin, Karimata eta Bangka itsasarteen bidez, eta, zuzenean, Thailandiako golkoarekin. Tonkingo golkoa Hego Txinako itsasoaren parte da.

2016an, munduko itsas garraioko 3,4&nbsp;bilioi dolar (16&nbsp;bilioi dolarretan balioetsia) pasa ziren Hego Txinako itsasotik. Petrolio eta gas natural erreserbak aurkitu dituzte bertan. Erdialde-mendebaldeko Ozeano Barea munduko arrantza komertzialaren %&nbsp;14 izan zen 2010ean.

Hego Txinako itsasoko uharteak, denak batera hainbat uhartedi-taldek, uhartetxo (kaio eta hondar-banku) uharri/atoloi eta itsaspeko mendik osatzen dute, gehienak txikiak eta biztanlerik gabekoak, ehunetan konta daitezkeenak; horiengatik, hainbat herrialdek subiranotasun-aldarrikapenak egiten dituzte. Aldarrikapen horiek uharteetarako eta itsasorako erabiltzen diren izenen aniztasunean ere islatzen dute.

## Etimologia
Hego Txinako itsasoa da euskaraz itsasorako erabiltzen den termino nagusia, eta, Europako hizkuntza gehienetan, izena parekoa da. Izen hori sortzen da Europaren interes goiztiarraren ondorioz eta Europatik eta Asiako hegoaldetik Txinaren merkataritza-aukeretara bide gisa. XVI. mendean, portugaldar marinelek Txinako itsasoa deitu zioten (Mare da China); Ondoren, inguruko ur-masetatik desberdindu beharrak Hego Txinako itsasoa deitzera eraman zuen. Nazioarteko Erakunde Hidrografikoak itsasoari, «Hego Txinako itsasoa (Nan Hai)» izena ematen dio.

*Yizhoushu* kronikak, mendebaldeko Zhou dinastiarena (K.a. 1046–771), Hego Txinako itsasoari, lehen izen txinatarra eman zion, *Nanfang Hai* (txineraz: 南方海; pinyinez: *Nánfāng Hǎi*; lit. Hegoko itsasoa), itsaso hartako barbaroek Zhou gobernariei karei dortoken zergak eman zizkietela baieztatuz. *Poesiaren Klasikoa*k eta *Zuo Zhuan* eta *Guoyu* klasikoek, Udaberri eta Udazken garaikoak ere, itsasoari egin zioten erreferentzia, baina *Nan Hai* izenarekin (txineraz: 南海; pinyinez: Nán Hǎi; lit. «Hegoko itsasoa») hango Chu estatuko espedizioei erreferentzia eginez. Ekialdeko Han dinastiaren garaian (K.a. 23-220), Txinako agintariek *Zhang Hai* izena eman zioten itsasoari. (txineraz: 漲海; pinyinez: Zhǎng Hǎi; lit. «itsaso dilatatua»).

Hego-ekialdeko Asian, garai batean, *Champa* itsasoa edo *Cham* itsasoa deitzen zitzaion, Champa (gaur egungo Erdialdeko Vietnam) itsas erresumaren ohorez, bertan loratu zena XVI. mendea baino lehen. Itsasoaren zatirik handiena, Japoniaren itsas kontrolpean geratu zen Bigarren Mundu Gerran, 1941ean, Asiako hego-ekialdeko lurralde asko militarki hartu ondoren. Japoniak *Minami Shina Kai* (Hego Txinako itsasoa) deitu zion itsasoari. Izen hori, 南支那海 idatzi da 2004ra arte, Japoniako Kanpo Arazoetako Ministerioak eta beste sail batzuek 南シナ海 idazketara aldatu zuten arte, zeina Japonian erabilera estandarra bihurtu den.

Txinan, Hegoko itsasoa du izena, (南海; *Nánhǎi*), eta, Vietnamen, Ekialdeko itsasoa (*Biển Đông*). Malaysian, Indonesian eta Filipinetan, Hego Txinako itsasoa deitu zioten luzaroan (Tagaloz: *Dagat Timog Tsina*, Malaysieraz: *Laut China Selatan*), eta Filipinetako jurisdikziopeko uren barruko aldeari, askotan, Luzon itsasoa (*Dagat Luzón*) deitzen dio Filipinak.

Hala ere, 2011n, Spratly uharteetako liskarra areagotu ondoren, Filipinetako gobernuko hainbat agentzia Mendebaldeko Filipinetako itsasoa izena erabiltzen hasi ziren. Filipinetako Zerbitzu Atmosferiko, Geofisiko eta Astronomikoen Administrazioko (PAGASA) bozeramaile batek esan zuen Filipinetako ekialdean dagoen itsasoa Filipinetako itsasoa deitzen jarraituko zutela. 2012ko irailean, Benigno Aquino III.a Filipinetako presidenteak 29 zenbakidun Agindu Administratiboa sinatu zuen agindua emanez gobernuko erakunde guztiek Mendebaldeko Filipinetako itsasoa izena erabiltzeko Filipinetako eremu ekonomiko esklusiboaren barruan zegoen Hego Txinako itsasoaren zatiak, Luzon itsasoa barne eta baita Kalayaan uharteen taldea eta Bajo de Masinloc barruko eta ondoko inguruko urak ere, eta Kartografiako eta Baliabideen Informazioko Agintaritza Nazionala erakundeari, mapa ofizialetan izena erabiltzeko agindua eman zuen.

2017ko uztailean, bere subiranotasuna berresteko, Indonesiak bere eremu ekonomiko esklusiboko Hegoaldeko Txinako itsasoko iparraldeko mugak Iparraldeko Natuna itsasoa izenez izendatu zuen; eremua Indonesiako Natuna uharteen iparraldean dago; Vietnamgo hegoaldeko eremu ekonomiko esklusiboarekin muga egiten du Hego Txinako itsasoaren hegoaldeko muturrean. Natuna itsasoa Natuna uhartearen hegoaldean dago, Indonesiako ur territorialen barruan. Hori dela eta, Indonesiak Hego Txinako itsasoaren zati diren bi itsaso izendatu ditu: Natuna itsasoa (Natuna uharteen eta Lingga eta Tambelan uhartedien artean dagoena) eta Iparraldeko Natuna itsasoa (Natuna uharteen eta Cà Mau lurmuturraren artean dagoena), Mekong deltaren hegoaldeko muturrean, Vietnamen. Ez da akordiorik izan Txina eta Indonesiaren artean Natunako uren auzia deitu izan denaren inguruan; bada, Txina anbiguoa izan da bere interes eremuaren hegoaldeko mugari dagokionez.

## Hidrografia
Hego Txinako itsasoan itsasbazterrak dituzten estatu eta lurraldeak honako hauek dira (iparraldetik hasita erloju-orratzen norabidean): Txina, Txinako Errepublika (Taiwan) Macau, Hong Kong, Filipinak, Malaysia, Brunei, Indonesia, Singapur, Thailandia, eta Vietnam. Hego Txinako itsasora isurtzen diren ibai nagusien artean daude: Perla, Min, Jiulong, Ibai Gorria, Mekong, Chao Phraya, Rajang, Baram, Kapuas, Batang Hari, Musi, Kampar, Indragiri, Pahang, Agno, Pampanga eta Pasig.

Nazioarteko Erakunde Hidrografikoak (IHO ingelesezko sigletan), 3. edizioan (1953), honela definitzen ditu Hego Txinako itsasoaren mugak:

**Hegoaldean**. Singapur eta Malakako itsasartearen ekialdeko eta hegoaldeko mugak [Tanjong Datotik –Johoren hego-ekialdeko puntua ()– Pulo Kokoraino –Bintan uhartearen ipar-ekialdeko ertza ()– batzen dituen lerro bat Horsburgh uharrian zehar]. Sumatrako ipar-ekialdeko kostaldea Tanjong Kedaburaino () Sumatrako ekialdeko kostaldetik Lucipara Pointeraino (), handik Tanjong Nankara, Bangka uhartearen hego-mendebaldeko muturra (non Javako itsasoa izena hartzen duen), uharte honen bidez Tanjong Berikateraino, ekialdeko puntua (), Tanjong Djemangeraino () Belitung-en, uharte honen iparraldeko kostaldean zehar Tanjong Boeroeng Mandiraino () eta handik lerro bat Tanjong Sambareraino (), Borneoko hego-mendebaldeko muturra.

**Ekialdean**. Tanjong Sambarretik Borneoko mendebaldeko kostaldearen bidez Tanjong Sampanmangioraino, iparraldeko puntua; handik lerro bat Balabac eta Secam uharriaren mendebaldeko punturaino, Bancalan uhartearen eta Buliluyan lurmuturraren mendebaldean, Palawango hego-mendebaldeko puntua; uharte horretatik, Cabuli Pointeraino, uhartearen iparraldeko puntua; hortik, Busuangako ipar-mendebaldeko puntura eta Mindoro uharteko Calavite lurmuturrera, Lubang uharteko ipar-mendebaldeko puntura eta Luzon uharteko Fuego Pointera (14° 08' N); uharte horretatik, Engano lurmuturreraino, Luzonen ipar-ekialdeko puntua, lurmutur hori Balintang uhartearen ekialdeko puntuarekin lotzen duen lerro batetik (20° N) eta Y'Ami uhartearen ekialdeko puntua (21º 05' N); hortik, Garan Bira, Taiwango hegoaldeko puntua (Formosa); uharte horretatik, Santyoraino (25° N) bere ipar-ekialdeko puntua.

**Iparraldean**. Fugi lurmuturretik, Formosako iparraldeko punta, Kiushan Taoraino (Turnabout uhartea), Haitan Taoko hegoaldeko puntaraino (25° 25' N), eta, hortik, mendebaldera, Fujiango kostaldearen iparralderaino, 25° 24' N paralelotik.

**Mendebaldean**. Kontinentea; Thailandiako golkoaren hegoaldeko muga, eta Malaysiako penintsularen ekialdeko kostaldea.

Hala ere, *Ozeanoen eta Itsasoen Mugak*en zirriborro berrikusiaren laugarren edizioan (1986), Nazioarteko Erakunde Hidrografikoak Natuna itsasoa aintzatetsi zuen. Horrela, Hegoaldeko Txinako itsasoaren hegoaldeko muga aldatu egingo litzateke, Bangka Belitung uharteetatik Natuna uharteetara pasatuz.

## Geologia
[thumb|Ilunabarra Hego Txinako itsasoan, [Vietnam|Vietnamgo hego-ekialdeko kostaldeko Mũi Né herriaren ondoan]]
Itsasoa urperatutako plataforma kontinental baten gainean dago; azkeneko izotz aroetan, itsas maila ehunka metro beherago zegoen, eta Borneo Asiako kontinentearen parte zen.

Hego Txinako itsasoa duela 45 milioi urte inguru sortu zen, *Eremu Arriskutsua* Txina hegoaldetik aldendu zenean. Hedadura amaitu zen duela 30 milioi urte inguru itsas hondoa zabaldu zenean, hego-mendebaldera hedatu zen prozesu bat, gaur egun ikusten dugun V formako arroa sortuz. Luzapena duela 17 milioi urte inguru gelditu zen.

Arroaren eraketan, estrusio tektonikoak duen paperari buruzko eztabaidekin jarraitu dute. Paul Tapponnierrek eta bere lankideek argudiatu dute Indiak Asiarekin talka egitean Indotxina hego-ekialdera bultzatzen duela. Indotxina eta Txinaren arteko zizailadura erlatiboaren ondorioz, Hego Txinako itsasoa ireki zen. Iritzi hori zalantzan jartzen dute geologoek, ez baitute uste Indotxina Asia kontinentalarekiko oso urrutira joan denik. Peter Clift-ek Tonkingo golkoan egindako itsas ikerketa geofisikoek erakutsi dute Ibai Gorriaren faila aktiboa izan zela eta arroen eraketa eragin zuela, gutxienez duela 37 milioi urte, Hego Txinako ipar-mendebaldeko itsasoan; hori bat dator estrusioa parte izan zela itsasoaren sorreran. Ireki zenetik, Hego Txinako itsasoa Mekong ibaiak, Ibai Gorriak eta Perla ibaiak emandako sedimentu bolumen handien biltegia izan da. Delta horietako batzuk aberatsak dira petrolio eta gas hobietan.

## Geografia 
Hego Txinako itsasoa Txina eta Taiwan uhartearen hegoaldean dago, Filipinen mendebaldean, Malaysiako Sabah eskualdearen eta Bruneiren ipar-mendebaldean, Indonesiaren iparraldean, Singapur eta Malaysiako penintsularen ipar-mendebaldean eta Vietnamen ekialdean.

Itsasoan, hainbat uharte daude, baina, gehienetan, ez da inor bizi. Dena den, itsasoaren mugetan dauden herrialdeek uharte horiek kontrolatzeko lehia gogorra izan dute XX. mende osoan. Lehia hauetan, Filipinak, Singapur, Malaysia eta Vietnamek izan dituzte istilurik gehien.

## Merkataritza bidea
thumb|upright=1.3|Milioika upel petrolio gordin salerosten dira egunero Hego Txinako itsasoan barrena
Hego Txinako itsasoa, historikoki, merkataritza bide garrantzitsua izan da Asiako ipar-ekialde, Txina, Asiako hego-ekialde eta India eta Mendebaldea artean. Ozeanoaren zoruan dauden merkataritza-ontzien hondoratzeen kopuruak frogatzen du merkataritza indartsua izan zela mendeetan. X. mendetik XIX. mendera arte zeramika garraiatzen zituzten bederatzi merkataritza-ontzi historiko induskatu zituzten Sten Sjöstrand suediar ingeniariaren agindupean.

2016an, munduko itsas garraioak sortzen dituen 16 bilioi dolarretik, 3,4 bilioi dolar Txina Hegoaldeko Itsasotik pasa ziren. 2019ko datuek erakusten dute Txina Hegoaldeko itsasoak munduko merkataritzaren BPGaren % 5 garraiatzen duela.

## Baliabide naturalak
2012–2013 bitartean, Estatu Batuetako Energia Informazioaren Administrazioak uste du oso petrolio eta gas natural gutxi dagoela eremu gatazkatsuetan, hala nola Paracel eta Spratly uharteetan. Hego Txinako itsasoan, 11.000 milioi petrolio upel eta 190 bilioi oin kubiko gas natural frogatu edo probable gehienak eztabaidatu gabeko itsasertzetatik gertu daude.

2010ean, Ozeano Barearen erdialde-mendebaldean (Txinako hegoaldeko itsasotik iparralderen dauden eremuak izan ezik, Txinako Herri Errepublikaren kostaldetik hurbilen daudenak) munduko arrantza guztiaren (11,7 milioi tona) % 14 arrantzatu zen. 1970ean, 4 milioi tona baino gutxiago erregistratu ziren.

2017ko maiatzean, Txinak iragarri zuen aurrerapen bat metanoaren klatratoen erauzketan Hego Txinako itsasoan metano hidratoa atera zutenean, baina adopzio komertzialak hamarkada bat edo gehiago iraun dezake.

## Lurralde-erreklamazioak
[thumb|250px|[Spratly uharteak okupatzen dituzten hainbat herrialderen mapa]]
Hainbat herrialdek Hego Txinako itsasoaren gaineko lurralde aldarrikapen lehiakorrak egin dituzte. Eztabaida horiek Asiako gatazka gune arriskutsuena direla esan ohi da. Txinako Herri Errepublikak eta Txinako Errepublikak (normalean Taiwan izenez ezagutzen dena) diote ia ekialdeko Hego Txinako itsaso ia osoa berea dela, beren aldarrikapenak *bederatzi puntuko lerroa* deritzonaren barruan mugatuz. Horrek esan nahi du eskualdeko gainerako herrialde guztien eskakizunei gainjartzen zaiela. Lehian dauden erreklamazioen artean, honako hauek daude:
* Indonesia, Vietnam, Txina eta Taiwan, Natuna uharteen ipar-ekialdeko urak.
* Filipinak, Txina eta Taiwan Scarborough atoloia.
* Vietnam, Txina eta Taiwan Spratly uharteen mendebaldeko urak. Uharte batzuk edo guztien agintaritza ere lehiatzen dira Vietnam, Txina, Taiwan, Brunei, Malaysia eta Filipinen artean.
* Paracel uharteak Txina, Taiwan eta Vietnamen artean lehiatzen dira.
* Malaysia, Kanbodia, Thailandia eta Vietnam Thailandiako golkoko eremuak.
* Singapur eta Malaysia Johor itsasartea eta Singapur itsasartea.
Txina eta Vietnam kementsu aritu dira beren aldarrikapenak defendatzen. 1974 baino lehen, Txinak (hainbat gobernu) eta Hego Vietnamek Paracel uharteen zati bat kontrolatzen zuen bakoitzak. 1974an, gatazka labur batek 18 hildako txinatar eta 53 vietnamdar eragin zituen, eta, harrezkero, Txinak Paracel osoa kontrolatzen du. 1988ko martxoan, Spratly uharteetan itsas liskar baten kokaleku izan zen, eta Vietnamgo 70 marinel baino gehiago hil zituzten Chigua uharriaren hegoaldean. Erreklamatzaileek, aldizka, itsas ontzien arteko liskarrak jakinarazten dituzte, zeinak, orain, aireko espazioko gorabeherak ere barne hartzen dituzten.

ASEAN, oro har, eta bereziki Malaysia ahalegindu dira Hego Txinako itsasoaren ekialdeko lurralde gatazkak gatazka armatura pasa ez daitezen. Hori horrela, garapen-agintaritza bateratuak eratu dira gainjarritako erreklamazioen eremuetan, eremua elkarrekin garatzeko eta irabaziak modu zuzenean banatzeko, eremuaren gaineko subiranotasunaren gaia finkatu gabe. Bereziki Thailandiako golkoan gertatzen da hori. Oro har, Txinak nahiago izan du lehian dauden erreklamazioak aldebikotasunez konpondu; ASEANeko herrialde batzuek, berriz, alde anitzeko elkarrizketak nahiago dituzte, Txina askoz handiagoarekin alde biko negoziazioetan desabantailan daudelakoan eta, lurralde bera herrialde askok erreklamatzen dutenez, alde anitzeko elkarrizketek bakarrik konpon ditzaketela erreklamazioak.

Singapur eta Malaysiak Pedra Branca edo Pulau Batu Putihen (ondoko Middle Rocks barne) gainean jarritako erreklamazioak, 2008an ebatzi zituen Nazioarteko Justizia Auzitegiak Pedra Branca/Pulau Batu Puteh Singapurri eta Middle Rocks Malaysiari esleituz. 2010eko uztailean, Hillary Clinton AEBko estatu idazkariak Txinari eskatu zion lurraldetasunaren gatazka konpontzeko. Txinak erantzun zuen AEBri eskatuz gaitik kanpo gera zedin. 2011ko uztailaren 22an, Indiako eraso anfibioetako ontzi bat, *INS Airavat*, Vietnamera bisita adiskidetsu batean zegoena, kontaktatua zan zen, irrati kanal ireki baten bidez, Vietnamgo kostaldetik 45 itsas miliako distantziara (83 km), Hego Txinako itsaso eztabaidatuan Txinako itsas armada gisa identifikatu zen ontzi batetik, eta ontzia Txinako uretan sartzen ari zela adierazten zion. Indiako itsas armadako bozeramaileak argitu duenez, INS Airavatetik itsasontzirik edo hegazkinik ikusten ez zenez, aurreikusi bezala egin zuen aurrera. Indiako itsas armadak argitu zuen: «*INS Airavat*etik egazkinik edo itsasontzirik ikusten ez zenez, aurrera jarrairu zuela. Indiako armadak, gainera, argitu zuen ez zela inolako liskarrik izan *INS Airavat*ekin. Indiak nazioarteko uretan nabigatzeko askatasuna babesten du, baita Hego Txinako itsasoan ere, eta baita igarobide eskubidea ere, nazioarteko zuzenbidean onartutako printzipioen arabera. Printzipio horiek guztiek errespetatu beharko lituzkete», eta Vietnamen eskaintza onartu zuela esplorazio-eskaintza Hego Txinako itsasoko zenbait bloke zehatzetan aritzeko. Horren aurrean, Txinako Atzerri Ministerioko bozeramaile Jiang Yuk protesta bat aurkeztu zuen. Indiako Gobernuko Kanpo Arazoetako Ministerioko bozeramaileak erantzun zuen esanez. Taiwanek lurpe osoa, itsas hondoa eta Paracels eta Spratlysen urak eskatu zituen.

2012an eta 2013an, Vietnamek eta Taiwanek elkarren aurka jarri ziren, Taiwanek Vietnamen aurkako ariketa militarrengatik.

2014ko maiatzean, Txinak petrolio plataforma bat ezarri zuen Paracel uharteetatik gertu, eta istilu ugari eragin zituen Vietnamgo eta Txinako ontzien artean. Vietnamdarren analisiak estrategia aldaketa hori (etengabeko istiluak sortzen dituena) identifikatzen du 2012tik aurrera gertatzen denarentzat. 2018ko abenduan ere, Txinako iruzkingile eta Askapenerako Herri Armadako Aire Armadako koronel nagusiak, Dai Xuk, iradoki zuen Txinako itsas armadak Hego Txinako itsasoan nabigatzen zuten Estatu Batuetako Itsas Armadako ontzien aurka egin behar zuela.

AEBk, UNCLOS erakundearen sinatzaile ez izan arren, Hego Txinako itsasoan bere itsas ontziek etengabe oztoporik gabe nabigatu dutelako jarrerari eutsi dio, eta hala jarraituko dutela. Une batzuetan, AEBko gerraontziak Txinak kontrolatutako uharteen 12 itsas miliako mugara iritsi dira (Paracel uharteak, adibidez), Txinaren haserrea piztuz. AEBko itsas operazioen buruak 2019ko hasieran Txinara egindako bisitan, berak eta bere kide txinatarrak konpromiso-arauak landu zituzten AEBko gerraontziak eta Txinako gerraontziak itsas zabalean elkartzen zirenerako.

2020ko ekainaren 26an, Asiako Hego-ekialdeko Nazioen Elkartearen (ASEAN) 36. goi-bilera birtuala egin zen. Vietnamek, goi bileraren presidente gisa, presidentearen adierazpena kaleratu zuen. Adierazpenak zioenez, Itsas Zuzenbideari buruzko Nazio Batuen Hitzarmena da «itsas eskubideak, eskubide subiranoak, jurisdikzioa eta itsas eremuen gaineko interes legitimoak zehazteko oinarria, eta 1982ko UNCLOSek ezartzen du ozeanoetako eta itsasoetako jarduera guztiak zein lege-esparrutan egin behar diren».

## Ikus, gainera 
* Txinako Itsasoak

## Erreferentziak 
## Bibliografia
* 
* Francois-Xavier Bonnet, Geopolitics of Scarborough Shoal, Irasec Discussion Paper 14, November 2012 
* C. Michael Hogan (2011) *South China Sea* Topic ed. P. Saundry. Ed.-in-chief C.J. Cleveland. Encyclopedia of Earth. National Council for Science and the Environment. Washington DC
* Clive Schofield et al., From Disputed Waters to Seas of Opportunity: Overcoming Barriers to Maritime Cooperation in East and Southeast Asia (July 2011)
* UNEP (2007). ''*. UNEP/GEF/SCS Technical Publication No. 9.
* Wang, Gungwu (2003). *The Nanhai Trade: Early Chinese Trade in the South China Sea*. Marshall Cavendish International. .
* Keyan Zou (2005). *Law of the sea in East Asia: issues and prospects''. London/New York: Rutledge Curzon. 
* United States. Congress. (2014). Maritime Sovereignty in the East and South China Seas: Joint Hearing before the Subcommittee on Seapower and Projection Forces of the Committee on Armed Services Meeting Jointly with the Subcommittee on Asia and the Pacific of the Committee on Foreign Affairs (Serial No. 113-137), House of Representatives, One Hundred Thirteenth Congress, Second Session, Hearing held January 14, 2014

## Kanpo estekak 
*  Hego Txinako itsasoa Google Earthen.