open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Onex Corporation

**Onex Corporation** kapital pribatuko eta kredituko inbertitzailea eta kudeatzailea da, 1984an sortua. 2019ko martxoaren 31ra arte, gutxi gorabehera, 31.000 milioi dolar aktibo zituen zuzendaritzapean. Bere kapital pribatuko inbertsioak Onex Partners eta ONCAP funtsen familiaren bidez egiten dira. Bere kreditu plataforma 2007an sortu zenetik hazi da, batez ere bere maileguen obligazio bermatuengatik. Onex kapital pribatuko funtsa bakoitzeko bazkide mugatu handiena da eta, gainera, bere kreditu estrategietan inbertitzen du. Onexeko zuzendaritza taldeak Onex akzioetan inbertitu behar du, eskuratutako negozio operazio bakoitzean eta bere kreditu plataforman.

## Historia 
Sortzaileak, Gerry Schwartz-ek, aurretik Bear Stearns-ean lan egin zuen New Yorken 1970eko hamarkadan zehar, Jerome Kohlberg, Jr. inbertitzailearen ardurapean, nor bihurtu zen gero Kohlberg Kravis Roberts-en bazkide sortzaile. Schwartz Kanadara itzuli zen eta han hasi zen Izzy Asper-ekin lanean.

Schwartzek 1984an Onex sortu zuen. 1987an, Onexek bere akzioen hasierako eskaintza publikoa osatu zuen eta gaur egun enpresak kapitala inbertitzen du Onex-en eta mundu osoko inbertitzaileen izenean.

Sortu zenetik, konpainiak 2,6 aldiz handitu du inbertitutako kapital gordina eta % 27ko itzulketako barne tasa gordina sortu du bere kapital pribatuko inbertsioetan (2019ko martxoaren 31a baino lehen).

## Erreferentziak
Allison Mack

thumb|Allison Mack 2009an.
**Allison Christin Mack** (Preetz, 1982ko uztailaren 29a) Alemanian jaiotako aktore estatubatuarra da. *Smallville* telesailean *Chloe Sullivan*-en rola betetzeagatik egin zen ezagun. 2018an NXIVM sektaren aurkako operazioan atxilotua izan zen.

## Biografia 
### Hasierako lanak 
Allison Mack 1982an Alemaniako Preetz hirian jaio zen. Jonathan Mack opera abeslari estatubatuarraren alaba da eta garai hartan Alemanian ari zen lanean. Bi urte zituela Los Angelesera itzuli zen familia.

Aktore gisa aurreneko lana Alemaniako txokolate konpainia baterako iragarkiak egitea izan zen eta zazpi urte zituela Los Angeleseko *Young Actors Space* akademian ikasten hasi zen eta *Police Academy 6: City Under Siege* filmean agertu zen. Nerabe zela *7th Heaven* telesailean ezagutzera eman zen eta 1990. hamarkadan telefilme askotan hartu zuen parte. 2000 urtean *Opposite Sex* filmeko protagonista izan zen. Disneyren *Honey, We Shrunk Ourselves* filmean ere aritu zen.

### Smallville 
2001ean *Smallville* telesailerako aukeratua izan zen eta paper protagonista izan zuen, Clark Kenten lagun gisa, *Chloe Sullivan*-en rolean. Hainbat sarietarako izendapenak jaso zituen eta 2006 eta 2007an *Teen Choice Award* sarietan aktore laguntzaile onenaren saria irabazi zuen. Smallvillen inguruan hainbat webserie protagonizatu zituen eta *Smallville*-ko atal baten zuzendaria ere izan zen, 8. denboraldiko "Power" atala hain zuzen ere. 2011 arte iraun zuen telesailak.

### Ondorengo proiektuak 
2012an *Wilfred komedian* Amandaren rolean ohiko aktorea izan zen eta 2014an azken atalean beriz agertu zen. 2017an *Lost in Oz* telesailean ere aritu zen. 2017an Nicki Clyne aktorearekin ezkondu zen.

## NXIVM afera 
2010 urtean Smallvillen lagun izan zuen Kristin Kreuk aktorearekin batera NXIVM sektan sartu zen. Forbes aldizkarian 2003an ateratako artikulu batean inspirazio exekutiboaren coaching lanak egiten dituela zioen arren 2017an aurrez kidea izan zen Sarah Edmondsonek haren sekta izaera azaldu zuen New York Times egunkarian, eta Allison Macken etxean egindako zeremonia batean erreklutatua izan zela esan zuen. Izan ere Mack-ek biktimak erreklutatzeko atala sortu baitzuen. Kristin Kreukek ere elkartearen norabidea ikusita 2013an atera egin zela esan zuen. 2018an Keith Rainiere zuzendaria eta Allison Mack atxilotuak izan ziren, eta sexu trafikoa eta lan fortzatuak bultzatzea egotzita. Allison Macken ezkontza bera ere Nicki Clynek Estatu Batuetako inmigrazio legeak sahiesteko estrategia izan zela adierazi zen, horrela sektan sartu ahal izateko. Gutxienez 15 urtetako gartzela zigorra izan dezake kargu guztien errudun jotzen bada.

## Filmografia 
### Filmeak 
### Telebista 
### Webserieak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Megatón Ye-Ye

***Megatón Ye-Ye*** 1965eko Jesús Yagüe bizkaitar zinema zuzendariaren film musikala da.

## Sinopsia 
Filmak bi istorio paralelo ditu: bata, Juan abeslariaren eta Elena klase ertaineko neskaren arteko maitasun istorioa da. Bestea Micky y los Tonys taldearena da, batez ere Mickyrena.

## Aktoreak 
* Juan Erasmo Mochi - Juan
* María José Goyanes - Elena
* Micky y Los Tonys - beraiek
* Álvaro de Luna Blanco - Fausto
* Gloria Cámara - Isabel

## Kanpo estekak
Atriko katedrala

**Santa Mariako Jasokundearen Basilika konkatedrala** () Atri hirian (Teramoko probintzia, Abruzos eskualdea, Italia) Maria Birjinaren Jasokundeari eskainitako estilo erromanikoan eraikitako katedral katolikoa da.

1251tik aurrera, Atriko Elizbarrutiaren gotzain egoitza izan zen (beranduago Penni-Atri), eta, 1986tik, Teramo-Atriko Elizbarrutiaren baterako katedrala da. 1964an basilika txiki bat izendatu zuten.

Gaur egungo eliza, 1223an sagaratua, aurreko eliza baten gainean eraiki zen. Beste berreraikuntza batzuk hurrengo bi mendeetan gertatu ziren. Istriako harri zurizko fatxada soilak Rainaldo Maisuaren atari handi bat du, gotiko estilokoa, eta arrosa-leiho handi bat, horma-hobi batekin eta Ama Birjinaren eta haurraren irudi batekin. Hegoaldeko hormak hiru atari ditu: ezkerrekoa, 1305ekoa, Rainaldok osatu zuena; erdikoa, 1288koa, lehoien eskulturekin eta Angevin dinastiako ikurrekin da; eta eskuinean dagoena, 1302koa, egile beraren lana da.

## Irudi galeria 

Fitxategi:Atri_-_Duomo_interno_01.jpg
Fitxategi:Atri_-_Interno_duomo_1.jpg
Fitxategi:Atri_-_Interno_duomo_4.jpg
Fitxategi:Atri_-_Campanile_duomo_intero.jpg
Fitxategi:Atri_-_Museo_capitolare_10.jpg

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Eliza katolikoa
* Jasokundearen katedrala

## Kanpo estekak
El poder del deseo

***El poder del deseo*** 1975eko Juan Antonio Bardem espainiar zinema zuzendariaren thrillerra da, Manuel de Pedroloren *Joc Brut* eleberri beltzean oinarrituta.

## Sinopsia 
Javierrek publizitate-agentzia batean egiten du lan, eta iragarkiek herritarrengan duten eraginkortasunari buruzko inkestak egiteaz arduratzen da. Bere amarekin pisu apal batean bizi da, eta biak oso apal bizitzeko adina irabazten du. Egun batean, autobus geltoki batean, bere autoaren motorra funtzionatzen ez duen emakume bat ezagutuko du. Berehala hari so eginez, lagundu egiten dio, eta neskak, eskerrak emateko, kotxean eramango du.

## Aktoreak 
* Marisol
* Murray Head
* José María Prada
* Lola Gaos
* Carmen Lozano

## Kanpo estekak
L'Aquilako katedrala

**San Maximo eta San Jorge katedrala** () L'Aquilako katedral katoliko bat da. L'Aquilako elizbarrutiaren gotzain egoitza da.

Katedrala, jatorrian, XIII. mendean eraiki zen, eta 1703ko lurrikaran suntsitua izan zen. XIX. mendean zaharberritu zuten, eta XX. mendean berriro. 2009ko lurrikaran kalte larriak jasan zituen, eta gaur egun erabilezina da (2016). 2013ko abuztutik aurrera katedralaren funtzioak Collemaggioko Santa Maria Basilikara lekualdatu ziren aldi baterako, hau ere lurrikaran kaltetua eta orain berreraikitze lanen ondorioz gurtzarako itxia dagoena; eta beranduago, berriz, San Giuseppe Artigiano basilikara lekualdatu zen, katedraletik ez oso urrun, 2012ko uztaileko lurrikararen ondoren berreraikia eta berrirekia.

## Irudi galeria 

Fitxategi:Laquila_piazza_del_duomo_017.jpg
Fitxategi:L%27Aquila_-Cathedral-_2007_by-RaBoe_01.jpg
Fitxategi:L%27Aquila_-Cathedral-_2007_by-RaBoe_03.jpg
Fitxategi:L%27Aquila_-Cathedral-_2007_by-RaBoe_04.jpg

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Eliza katolikoa
* San Jorge
* San Maximo

## Kanpo estekak
Socată

**Socată** intsusaren loreekin Errumanian eginiko edari freskagarri tradizionala da.

## Izena 
*Soc* intsusa izanik, *socată* "intsusada" bezala itzul daiteke (limoiarekin limonada egiten den bezala). Errumanian *suc de soc* ere esaten zaio, intsusaren zukua alegia.

## Ezaugarriak 
Socata alkoholik gabekoa egin daitekeen arren, alkohol pixka batekin egin ohi da; karbonatatua ere izan daiteke, edo ez; hartzitze motak eta denborak agintzen du hori.

Funtsean, edari hau intsusa-loreak limoi eta ezti uretan beratuz prestatzen da. Tradizionalki eztia erabili bada ere, orain azukrea ere erabiltzen da. Zenbait gehigarri ere ezartzen ahal zaizkio: mahaspasak, datilak, limoi edo lima zatiak, espeziak (menda, laranja edo limoi azala, albaraka hostoak, azafraia, jengibrea...). Legamia edota arroz ale batzuk ere gehitu dakizkioke, alkohol-hartzidura areagotzeko.

Socată uda hasieran prestatu ohi da, intsusa loretan dagoenean; halere, urtean zehar ere presta daiteke, lore freskoen ordez lehorrak erabiliz.

## Prestaketa 
Osagaiak: 10 bat litrotako ontzi baten barruan ezarri behar dira; gainean ura, ezti edo azukrea, eta limoi zukutu eta zatituak ezartzen dira. Egun batez beratzen laga eta gero, behar izan ezkero, gainontzeko osagaiak gehitzen dira. Ontzia itxia izan behar da, baina ez hermetikoa.

Lehen hartzitzeak 2-4 egun behar ditu. Eguzkitan izatea gomendatzen da, eta egunero nahastea zurezko koilara bat erabiliz. Ordura arte freskagarriak ia ez du alkoholik; denbora gehiago utzi ezkero, ordea (7 bat egunera arte utz daiteke) alkohol gradua igo egiten da.

Gure gustuko zaporea hartzen duenean, edaria iragazi eta botila txikiagoetan ezartzen da. Leku fresko eta ilunean gorde behar da; beste astebete itxarotea gomendatzen da, kontsumitu aurretik. Botiletan, alkohol eta karbono dioxido mailek gora egiten dute, garagardoak izaten duen maila beretsuetaraino (tapoiak aseguratu behar dira, eztanda egin ez dezaten Italian ere, *Fanta al limone e fiori di sambuco* dute, antzeko zaporearekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zahari Zograf

**Zahari Hristovitx Dimitrov** () 1810-1853, **Zahari Zograf** gisa ezagunagoa, Bulgariako margolari ospetsua izan zen. Bereziki ikonoak eta muralak egin zituen baina bere lanetan ere eguneroko bizitzaren eszenak sartzen zituen.

## Biografia 
Zahariy Hristov Samokoven jaio zen, Hristo Dimitrov-en semea eta Dimitar Zografen anaia txikia zen. Anaiak ikonografia irakatsi zion bere tailerrean. Laster margotzeko abilezia handia erakutsi zuen eta hogeita bost urtekin maisua zen.

1851 eta 1852 urteetan Athos mendian lanean eta bizitzen aritu zen. Han Laura Handiko monasterioko nartexa margotu zuen. Bere bizitzako azken urteetan hainbat erretratu egin zituen hainbat elizatan. 1853an tifus gaixotasunez hil zenetik zirriborro ugari bukatu gabe utzirik.

## Obra 
Horma-irudien eta ikono erlijiosoen arloan egin zuen lan. Modu berezian nabarmendu zen eguneroko bizitzako eszenak haietan sartuz. Modu batez, eszena horien bidez, Bulgariako arte laikoa sortu zuen.

Ikono ugari utzi zituen:
* Konstantino I.a Handia eta Helena Konstantinoplakoaren ikonoak Plovdiveko elizan.
* Koprivshtitsan dagoen Theotokosen Santa Maria elizan.
* Rilako monasterioaren freskoak.
* Bachkovoko monasterioaren freskoak.
* Troyango monasterioaren freskoak.
Fresko horietan sarritan haren autoerretratua kokatzen zuen eta hori oso kritikatuta izan zen.

## Iruditegia 

Preobrajenski Monastir - Zaharii Zograf.jpg| *Bizitzaren zirkulua*, Monasterio de la transfiguración, Veliko Tarnovoko Antzaldatzearen monasterioan.
Zograf virgin.jpg|*Andre Maria Jesus haurrarekin*, Bachkovoko monasterioan.
Neofit rilski.jpg|*Neofit Rilskik-en erretratua* (1838), Sofia Arte Galeria Nazionala.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Dimitar Zograf

## Kanpo estekak 
* :Zahari Zografen lan ezagunenak.
73. Oscar Sariak

**73. Oscar Sarien ekitaldia** 2001eko martxoaren 25ean Los Angeleseko Shrine Auditorium biltzargunean egin zuten 2000. urtean zinemagintzan egindako lanik onenak saritzeko. Aurkezlea Steve Martin izan zen eta Estatu Batuetan ABC telebistak eman zuen.

## Sari eta izendapen laburpena 
## Izendapen eta Sariak 
Garaileak letra lodian agertzen dira.

### Ohorezko Oscar Saria 
* **Jack Cardiff**
* **Ernest Lehman**

### Irving G. Thalberg oroigarrizko Saria 
* **Dino De Laurentiis**

## Kanpo estekak
Gizakien salerosketa

**Gizakien salerosketa** indarkeria, larderia edo engainua erabiliz, edota nagusitasun edo beharrizan-egoeraz nahiz biktimaren ahuleziaz abusatuz, biktima atzematea, garraiatzea, lekualdatzea, hartzea, harrera egitea edo ostatu ematea da, helburu hauek izanik: bortxazko lanak edo zerbitzuak, esklabotza edo esklabotzaren, mirabetzaren edo eskaletasunaren antzeko praktikak inposatzea; sexu-ustiapena, pornografia barne, edo gorputz-organoak ateratzea.

Gizadiaren aurkako krimena da eta pertsonaren giza eskubideak urratzen ditu. XXI. mendeko esklabotza ere esaten zaio. Giza eskubideen urraketa da, biktimen askatasunaren eta duintasunaren aurkakoa.

## Ikusi ere 
Pertsonen Salerosketa eta Sexu Explotazioaren Aurkako Konbentzioa

Esklabotzaren Abolizioaren Aldeko Nazioarteko Eguna

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fuligo septica

***Fuligo septica*** *Myxogastria* klaseko onddo lirdingatsua da, plasmodioak eratzen dituena. Egur ustel, orbel edo goroldioen gainean hazten da, udaberritik udazkenera. Mundu osoan banaturik dago, eta arrunta da Euskal Herriko baso hezeetan. Ez da toxikoa  baina ez du balio gastronomikorik. Zura deskonposatzean, basoa egoki birsortzen laguntzen du.

Sinonimoak: *Mucor mucilago*, *Mucor ovatus*, *Reticularia lutea*, *Reticularia hortensis*, *Reticularia carnosa*, *Lycoperdon luteum*, *Reticularia septica*, *Reticularia ovata*, *Mucor carnosus*, *Fuligo vaporaria*, *Fuligo pallida*, *Fuligo flava*, *Reticularia cerea*, *Fuligo flavescens*, *Fuligo carnea*, *Fuligo populnea*, *Aethalium flavum*, *Aethalium violaceum*, *Aethalium vaporarium*, *Aethalium septicum*, *Fuligo carnosa*, *Fuligo cerebrina*, *Aethalium candidum*, *Reticularia vaporaria*, *Fuligo hortensis*, *Aethalium ferrincola*, *Licea lindheimerii*, *Fuligo tatrica*, *Tubulina lindheimerii*, *Fuligo ovata*.

Sinonimoa: *Mucor septica var. vaporaria*.

## Deskribapena 
**Plasmodioa:** Kolore zuri edo horiko ameboidea, zelula-zatiketa askoren ondoren osatua. Narrastaria da eta korronte itzulgarria du, substratuan zehar mugi daiteke, bakterioak eta organismo txikiak fagozitatuz, eta, aldi berean, hazten doa. Hezetasun handia dagoenean, zelula flagelatuak sortzen dira. Joan-etorrian, hipotalo izeneko arrastoa, zuria, uzten du. Askotan oso ondo ikusten da, espezie deigarri hau mendian aurkitzen duzunean. Protoplasma pikortsuko plasmodio-forma honi faneroplasmodio deritzo, eta, behar bezalako baldintzetan, etalio izeneko ugalketa-gorputzak sortzen ditu.

**Etalioak:** Kolore hori biziko muzilagozko masaz osatuak. Substratuaren gainetik 2 edo 3 cm altxa daiteke, eta luzeran eta zabaleran hainbat zentimetrotan zabal daiteke, baina ez du inoiz forma jakin bat hartzen, baizik beren forma substratuaren formara egokitzen dute. Heltze-prozesua gertatzen denean, masa hori nabarmen gogortzen da eta okre antzeko kolorea hartzen du, inguratzen duen mintzezko peridioa haustean, hauts-itxuran askatzen ditu esporak. Esporak kapilizioan txertatutako kolumela baten bidez askatzen dira, kaltzio karbonatozko noduluekin.

**Etimologia:** *Septica* epitetoa latinetik dator, usteltzea eragiten duena, esan nahi duen "septicus" hitzetik. Bere habitatagatik.

## Jangarritasuna 
Ez du sukaldaritzarako balio.

### Nahasketa arriskua 
*Mucilago crustacea* zuria da eta adartxoetan eta zurtoinetan zintzilik agertzen da.

## Sasoia eta lekua 
Urte osoan, batez ere udaberrian eta udazkenean  Moztutako zuhaitzen motzondoak, orbelak, goroldioak eta lurzoruan dauden bestelako landare-hondarrak parasitatzen ditu. Ohikoa.

### Banaketa eremua 
Mundu osoan barreiatzen da, kontinente guztietan zehar, Antartikan izan ezik, eta habitat ugaritan garatzen da.

## Galeria 

Fitxategi:Fuligo 1.jpg
Fitxategi:Fuligo septica 2.jpg
Fitxategi:Fuligo septica3.jpg

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
Coatepequeko aintzira

**Coatepequeko aintzira** El Salvadorko sumendi jatorriko aintzira bat da, Santa Ana hiritik 18 kilometro hegoaldera dagoena. 745 metroko garaieran dago eta 25.3 km²-ko azalera du. Gainera, 115 metroko sakonera du. Cerro edo Teopan izeneko uharte bat du.

Galdara, k.a. 57.000 eta k.a. 72.000 bitartean gertaturiko leherketa baten ondorioz sortu zen. Oso ur atseginak ditu, eta urpekaritza, bela, piraguismoa, igeriketa eta uretako eskia praktikatzeko leku aproposa da.

## Aintziraren suntsipena 
2018tik aurrera, Afate izeneko mendixkan, Santa Ana sumendiaren eta Coatepeque aintziraren artean, legez kanpo eraikitako luxuzko etxebizitzak eraikitzearen ondorioz, lakuko karramarroaren habitata suntsitu da, Morako zuhaitzak moztu dira —desagertzear dagoen espeziea—, eta lekuari izena ematen dioten ur termalak kaltetu dira (aguas calientes). Eraikuntza horien atzean *Desarrollo Agua Caliente* izeneko enpresa dago, eta, besteak beste, Carolina Amaya kazetariak salatu duenez, Nayib Bukeleren amaginarrebarekin lotutako enpresa litzateke.

Lakuko uraren kalitatea okerrera egiten ari da, zabor eta gorozki tonekin kutsatzen ari delako, eta horrek eragina du uretako bizitzan eta erriberako biztanleen osasunean, ur hori kontsumitzen dute eta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ilopangoko aintzira

**Ilopangoko aintzira** El Salvadorko sumendi jatorriko aintzira bat da, San Salvador hiritik 16 kilometrotara dagoena. 440 metroko garaieran dago eta 72 km²-ko azalera du. Gainera, 230 metroko sakonera du.

Galdara, VI. mendean gertaturiko leherketa baten ondorioz sortu zen. Oso ur atseginak ditu, arrantza, bela eta beste kirolak praktikatzeko aproposak.

## Kanpo estekak
Güijako aintzira

**Güijako aintzira** Guatemala eta El Salvador arteko sumendi jatorriko aintzira bat da. 

## Geografia 
45 km²-ko azalera du, horietatik %74a El Salvadorren eta %26a Guatemalan. Ostúa, Angue eta Cusmapa ibaiek betetzen dute aintzira eta Desagüe ibaiak husten du Lempa ibaira urak isuriz. 

Güijako aintzira Mita, San Diego eta Cerro Quemado sumendi itzaliez inguraturik dago.

Hainbat uharte txiki ere baditu aintzirak. Ekialdeko uharteak El Salvadorri dagozkio eta hainbat eremu arkeologiko garrantzitsu daude. Igualtepeque uharteko hondartzan petrograbatu maiak dituzten 80 harritik gora aurkitu dira.

## Ramsarko hitzarmena 
Ramsarko hitzarmenak babesturiko eremuaren barnean sartzen dira Güijako aintzira eta San Diego-San Felipe Las Barras eremua. 

Inguruan mehatxaturik dauden flora eta faunako 70 espezie inguru aurkitzen dira eta hegazti migratzaile ugariren pausalekua ere bada. Koartza zuriaren habia eremu garrantzitsua da esate baterako.

## Kanpo estekak
Grande de San Miguel

**Grande de San Miguel** hegoaldeko El Salvadorko ibaia da. Papalón, Jute, Miraflores, Huiscoyol, Anchila, Méndez, Ereguayquín eta Yamabal bere ibaiadar nagusiak dira.

Euritealdian, Grande de San Miguelek gainezka egiten du maiz, eta kalteak eragiten ditu inguruko eremuetan.

## Kanpo estekak
Paz (ibaia)

**Paz** El Salvador eta Guatemala arteko ibaia da, 134 kilometroko luzera duena. Herrialde bien arteko muga da, Chalchuapa ibaiarekin bat egiten duenetik Ozeano Barean itsasoratzen den arte. Paz ibaiaren arroak 1732 km²-ko azalera du Guatemalan eta 929km²-koa El Salvadorren.

## Kanpo estekak
Coatepeque

**Coatepeque** (nahuatlezko toponimoa; ) izan daiteke:

* Coatepeque, El Salvadorko udalerria;
* Coatepeque, Guatemalako udalerria;
* Coatepequeko aintzira, El Salvador
Mytilidae

**Mytilidae** ur gazietako molusku bibalboen familia da. Familiak 52 genero inguru dauzka.

## Generoak 
## Kanpo estekak
Ilamatepec

**Ilamatepec** edo **Santa Ana** El Salvadorko sumendia da. 2.381 metroko garaiera du eta herrialde honetako altuena da. Bere azken erupzioak 1904an, 1920an eta 2005ean gertatu ziren.

Los Volcanes multzoaren zati bat da, Apaneca mendikatean, baso hodei menditsu tropikal baten barnean, hiriburutik 65 kilometro mendebaldera dagoen kafe-soroen eskualde batean dagoelarik. Eskualdeko jarduera nagusiak nekazaritza eta turismoa dira.

## Kanpo estekak
San Vicente (sumendia)

**San Vicente** edo **Chinchontepec** El Salvadorko sumendia da, San Salvadorretik 60 kilometrotara dagoena. 2.182 metroko garaiera du eta herrialde honetako bigarren altuena da. Azken erupzio inportantea duela 1.700 urte gertatu zen.

## Kanpo estekak
L'Enseignement mathématique

***L’Enseignement mathématique*** matematika eta matematika hezkuntzarako aldizkaria da. 1899an sortu zuten Geneveko Henri Fehr-ek eta Pariseko Charles-Ange Laisant-ek elkarrekin editore-buru gisa. Laisant 1920an hil zenean, Adolphe Buhl-ek ordezko editore kargua hartu zuen. Buhl 1949an hil zen eta Fehr 1954an hil zen — ordutik aldizkaria Geneveko Unibertsitatearekin lotuta egon da—. Matematika Heziketako Nazioarteko Batzordearen (ICMI) aldizkari ofiziala da.

Aldizkariaren izena gorabehera, matematikako heziketari buruzko artikulu gutxi argitaratzen ditu, baina matematikako berrikuspenen gaineko artikuluak, ikerketa matematikoak eta matematikaren historiari egindako ekarpenak bai.

60. liburukitik (2015) artikuluak Europako Matematika Elkarteak argitaratu ditu.

Duela bost urte baino gehiago argitaratutako artikuluak eskuragarri daude doan sarean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* ''L'Enseignement mathématique'', hathitrust
* L’Enseignement Mathématique aldizkariaren bilakaera hasierako xedeetatik joera berrietark Fulvia Furinghetti-k egina
San Miguel (sumendia)

**San Miguel** edo **Chaparrastique** El Salvadorko sumendia da, izen bereko hiritik 11 kilometrotara dagoena. 2.130 metroko garaiera du eta herrialde honetako hirugarren altuena da. Azken 304 urteetan 26 erupzio izan ditu, inportanteena duela 1787an gertatu zena.

## Kanpo estekak
Izalco (sumendia)

**Izalco** El Salvadorko sumendia da, Sonsonate hiritik gertu dagoena. 1.950 metroko garaiera du eta herrialde honetako sumendirik gazteena da. XVIII. mendean sortu eta 196 urtez aktibitatea izan zuen. Azken erupzio nagusia 1958an gertatu zen.

## Kanpo estekak
Dukono

**Dukono** Indonesiako Halmahera uhartean dagoen sumendi aktiboa da.

## Ezaugarriak 
Profila zabala du eta gailurrak krater desberdinez osatuta dago. 1550ean erupzio handia izan zuen, VEI eskalako hirukoa. Laba isurketa batek Halmahera eta Mamya mendia arteko itsasartea bete zuen. Hildakoak izan ziren baina ez daude zifra errealak. Beste urtetan ere erupzioak izan dira: 1719, 1868 eta 1901. 1933tik gaur egun arte aktiboa dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Acerenzako katedrala

**Santa Maria Asunta eta San Canio gotzaina katedrala** () Acerenzako Arkidiozesiaren katedrala da, 3.000 biztanle baino gutxiagoko hiria.

## Historia 
Gaur egungo katedrala XI. eta XIII. mendeen artean eraiki zen, aurreko eliza paleokristau baten hondakinen gainean, Ercole Acheruntinori eskainitako erromatar garaiko antzinako tenplu batetik geratzen zenaren gainean.

Eraikuntza lana Roberto Guiscardoren eskuzabaltasunari esker hasi zen 1059an, baina bere ondorengo Arnoldok amaitu zuen, katedrala Normandiarren esku utzi zuena. 1281ean katedralak aldaketa batzuk jasan zituen eta ezaugarri gotiko-erromanikoak hartu zituen.

Lurrikara batek eraikina kaltetu zuen eta 1456an herriak bertan behera utzi zuen. 1524an, Ferillo de Acerenzari esker, katedralak bere zaharberritzea ikusi zuen eta bi kanpandorre gehitu ziren eta 1555ean kripta sagaratu zuten berriro. Urte berean, Pietro di Muro Lucano maisuak eskuineko kanpandorrea aldatu zuen, elementu errenazentistak gehituz.

1921eko lurrikararen ondoren kupula terraza batekin ordezkatu zuten, baina 1934an kupula berreraiki zuten 1930eko lurrikarak bere forma zilindrikoa gogor kaltetu zuelako. 1953an, katedralaren egitura orokorra aldatu zuten, presbiteriora daraman erdiko eskailera bat eta goiko aldea behekoarekin lotzen duten alboko eskailerak gehituz. 1954an Pio XII.a aita santuak katedral basiliko txikia izendatu zuen. 1975 eta 1977 artean zoladurak berregin zituzten.

## Irudi galeria 

Fitxategi:Acerenza_cattedrale_03.JPG
Fitxategi:Interno_della_Cattedrale_di_Acerenza_02.JPG
Fitxategi:Cattedrale_di_Acerenza.jpg
Fitxategi:Cripta_di_Acerenza.jpg
Fitxategi:Cattedrale_di_Santa_Maria_Assunta_e_San_Canio_Vescovo.png

## Bibliografia 
* ''L'Italia. Basilicata e Calabria*, Touring Club Italiano, 2005, Milano.
* Alfredo Borghini, *Itinerari di Federico II nella provincia di Potenza'', 2000.

## Kanpo estekak
Euskal Herriko udalen izendegia (1979)

**Euskal Herriko udalen izendegia** Euskaltzaindiak 1979. urtean argitaratu zuen izendegi bat izan zen. Erdarazko bi izenburu ere bazekartzan liburuak azalean: Nomenclátor de los municipios del País Vasco = Nomenclature des communes du Pays Basque.

## Sorrera 
Hego Euskal Herrian, Espainiako trantsizioaren garaian, 1970ko hamarkadako azken urteetan, udal hautatu berrietan izenak ofizialki euskaraz jartzeko aukera ireki zen, eta arautu gabeko alorra zenez, presazko eta premiazko lan bat beharrezkoa zela erabaki zuen Euskaltzaindiak, Koldo Mitxelena onomastika batzordeburuak bultzatuta.

Liburua eskuliburu erako formatuan banatu zen, tapa bigunekin eta kontsulta errazeko lan gisa. Izendegiak ez zeukan arau izaerarik.

Izendegiaren aurkezpenean ere, egileek argi aitortu zuten, denbora eta baliabide faltagatik, proposatutako udal izen batzuk zalantzazkoak zirela eta beste zenbaiten euskarazko ordainak asmatuak.

## Iraungitako izenak 
Jarraipeneko lanek aldatu egin dituzte 1979ko izen haietako asko, esate baterako Kapanaga (Cabanillas) edo Erripazuloaga (Ribaforada). Beste kasu batzuetan, asmatutako izenek iraun egin dute, sustraitua eta onartua den kasuetan onargarria baiteritzo Euskaltzaindiak. Esate baterako, Azkoien XIX. mende amaieran asmatua dela jakina da, 1979ko hiztegian agertu zen, eta iraun egin du harrezkero.

Euskal ordain ziurrik ez zuten izenen kasuan ere, 1979ko izendegian grafia euskaratuak hobetsi ziren. 2011ko izendegian atzera bota zituzten izen horietarik asko, esate baterako Moreta (Moreda), Nabaridas (Navaridas), Kaparroso (Caparroso), Murtxante (Murchante) eta beste hainbat, batez ere Nafarroa Garaian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Euskal Onomastikaren Datubasea (EODA), Leku-izenak. 1979ko izendegiko terminoak E.UDAL markarekin agertzen dira.
* Euskaltzaindiaren onamastika arauak.
* Euskal Herriko Udalen Izendegia (2011) [PDF].
Goascorán (ibaia)

**Goascorán** El Salvador eta Honduras arteko ibaia da, 130 kilometroko luzera duena. Herrialde bien arteko muga da eta Fonsecako golkoan itsasoratzen da. Goascorán ibaiaren arroak 2663 km²-ko azalera du, horietatik 1315 km² El Salvadorren izanda.

## Kanpo estekak
William Roache

**William Patrick Roache** (1932ko apirilaren 25a) britainiar aktorea da, *Coronation Street* telesailean Ken Barlow pertsonaia antzezteagatik ezaguna.

## Filmografia 
* 1958 - *Behind the Mask* - Kredituetan agertu barik
* 1960–egun - *Coronation Street* - Ken Barlow - 4,500+ atal
* 1960 - *The Bulldog Breed* - Space Centre operator
* 1960 - *Knight Errant Limited* - David - : "Eve and the Serpent" atala
* 2005 - *Comic Relief: Red Nose Night Live 2005* - Harry
* 2012 - ''Ken and Deirdre's Bedtime Stories * - Ken Barlow
* 2017 - *Missing Crown Jewels '' - Bera
Chartwell

**Chartwell** Ingalaterrako hego-ekialdeko Westerham-en (Kent) dagoen landetxea da. Berrogei urte baino gehiagoan Winston Churchillen etxea izan zen . Jabetza erosi zuen 1922ko irailean eta bertan bizi zen 1965 arte urtarrilean hil baino gutxira arte. 1930eko hamarkadan, Churchill kargu politikotik kanpo zegoenean, Chartwell bere munduaren erdigunea bihurtu zen. Jantokiko mahaian, alemaniar armagabetzearen aurkako kanpaina lagun zezakeen eta britainiar gobernuak helegiteari emandako erantzuna bildu zuen; bere estudioan, diskurtsoak idatzi eta liburuak idatzi zituen; bere lorategian hormak eraiki zituen, aintzirak eraiki eta margotu zituen. Bigarren Mundu Gerran Chartwell ez zen asko erabili, Churchillek 1945eko hauteskundeak galdu ondoren itzuli zen. 1953an, berriro ere lehen ministro bilakatu zenean, etxea Churchillen aterpea bihurtu zen iktusak eragindako kalteetatik errekuoeratzeko. 1964ko urrian irten zen azken aldiz, Londresko Hyde Park Gate 28an hil zen, 1965eko urtarrilaren 24an.

## Kanpoko estekak 
* Chartwell-en informazioa National Trust-en
* Chartwell, maite zuen etxea - britainiar Pathe News
Las alumnas de madame Olga

***Las alumnas de madame Olga*** 1981eko José Ramón Larraz kataluniar zinema zuzendariaren film erotikoa da.

## Sinopsia 
Piano irakasle bat, egitan, emakumezkoen salerosketari ekiten dion "madame" bat da, bere zerbitzuengatik ordaintzeko prest dauden aberatsei emakumeak eskaintzen dizkiena.

## Aktoreak 
* Helga Liné
* María Harper
* George Gonce
* Lynn Endersson
* Eva Lyberten
* Jazmina
* Andrea Albani
* Diana Conca
* Antonio Sarrá
* Manuel Muntaner
* Florencio Calpe
* Anthony Smith
* Jazmine Venturini
* Berta Cabré

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Chyler Leigh

thumb|Chyler Leigh 2018an.
**Chyler Leigh West**, jaiotzez **Chyler Leigh Potts** (Charlotte, Ipar Carolina, 1982ko apirilaren 10a) aktore estatubatuarra da. ''Grey's Anatomy* telesailean egin zen ezagun Lexie Grey-ren paperean eta *Supergirl* telesailean Alex Danvers-en rola bete zuen.

## Biografia 
### Gaztaroa 
Chyler Leigh Charlotten jaio zen eta Virginia Beachen hazi zen, bertan gurasoek pisua galtzeko negozio bat zeukaten eta. Negozioak porrot egin zuen eta Chylerrek 12 urte zituela gurasoak banatu egin ziren. Chyler amarekin Miamira bizitzera joan zen. Institutuko zortzigarren mailan modelo lanetan hasi zen eta 1999an ama eta bera Los Angelesera joan ziren alabak aktore ibilbidea has zezan.

16 urte zituela bere senarra izango zen Nathan West aktorea aurkitu zuen casting batean. Harremana hasi zuten baina biak ere arazo haundiko familietatik zetozenez psikologikoki hautsita zeuden eta kokainarekiko adizio handia hartu zuten. Laugarren denboralditik aurrera ohiko aktorea bihurtu zen eta 5 denboralditan 110 ataletan agertu zen.

2015ean *Supergirl'' telesailean Alex Danvers-en papera betetzeko aukeratu zuten, protagonistaren ahizpa-ordea hain zuzen ere. Honi loturiko beste telesail batzutan ere paper bera bete du.

## Filmografia 
### Filmeak 
### Telebista 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
0,999...

eskuinera|200px
Matematikan, 0,999... (koma bereizle hamartarra izanik) bat balio duen zenbaki hamartar periodikoa da. Bestela esanda, "0,999..." eta "1" sinboloak zenbaki erreal beraren bi errepresentazio ezberdin dira. Berdintasun honen frogapen matematikoak zehaztasun maila ezberdinekin formulatu dira, konplexutasun-mailaren araberakoak (hasierako suposizioak edota prozedurak finduz).

Zenbaki erreal batzuk digitu sekuentzia batez baino gehiagoz irudikatu ahal izatea ez da sistema hamartarrera mugatzen. Fenomeno bera oinarri guztietan gertatzen da, eta matematikariek ere 1 idazteko moduak oinarri ez-osoetan kuantifikatu dituzte. 1 zenbakira mugatutako fenomenoa ere ez da: zenbaki hamartar ez-baliogabe orok biki bat du, bederatzi amaigabeekin, adibidez: 2 eta 1,999... bi zenbaki arrunta ordezkatzen dute; 28,3287 eta 28,3286999... zenbaki hamartar bera ere ordezkatzen dute. Sinpletasunaren mesede, hamartar finitua, ia beti, irudikapen hobetsia da, adierazpen bakarra dela pentsatzera eraman gaitzakeena. Bestalde, zenbaki baten forma ez terminalak zati batzuen hedapen hamartarraren patroiak errazago aztertzeko aukera ematen du; hiru oinarrian, adibidez, Cantor multzoaren egitura hirutarra adierazteko aukera ematen du, fraktal sinple bat. Errepresentazio anizkoitza kontuan hartu behar da zenbaki errealen zenbakitasun ezaren demostrazio klasikoan. Modu orokorragoan, zenbaki errealen edozein zenbaketa posizionalek errepresentazio anizkoitzak dituzten zenbakien kopuru infinitua dauka.

0,999... = 1 berdintasuna aspalditik onartu dute matematikariek eta testuliburuetan sartu dute. Azken hamarkadetan, matematikako irakasleek ez dute ikasleen artean berdintasun horren pertzepzioa aztertu nahi izan, eta horietako askok zalantzan jarri edo ukatu egin dute. Asko testuliburuen eta irakasleen autoritatearekiko apelazio baten bidez edo arrazonamendu aritmetikoen bidez konbentzitzen dira. Hala ere, batzuk ez dira konformatzen eta, beraz, geroko justifikazio bat bilatzen dute.

0,999... = 1 berdintasuna oso lotuta dago baliogabeak ez diren zenbaki erreal infinitesimalen gabeziarekin. Zenbaketa-sistema alternatibo batzuek, zenbaki hipererrealek adibidez, bai dituzte infinitesimal ez-deusezak; sistema horietan, errealetan ez bezala, egon daitezke zenbaki batzuk 1etik zenbaki arrazionaletara dagoen aldea baino txikiagoa dutenak. Beste sistema batzuek, adibidez zenbaki p-adikoek, "hedapen hamartarraren" beste forma bat dute, zenbaki errealen hedapenaren oso bestelakoa dena. Nahiz eta zenbaki errealak analisi matematikoaren esparruan aztergairik ohikoena izan, hipererrealek eta p-adikoek aplikazioak dituzte arlo honetan.

## Kanpo estekak
Melissa Benoist

thumb|Melissa Benoist 2015ean.
**Melissa Marie Benoist** (Houston, 1988ko urriaren 4a) aktore estatubatuarra da. *Supergirl* pertsonaiaren rola hainbat telesailetan betetzeagatik da ezaguna, baina aurrez *Glee* telesailaren 5. denboraldian aktore nagusia izan zen. Antzerkiari dagokionez Broadwayn debuta egin zuen 2018an.

## Biografia 
### Gaztaroa 
Melissa Benoist Houstonen jaio zen, Texasen. Aita Jim Benoist fisikaria zuen, frantziar jatorrikoa. Gaztea zela gurasoak banandu egin ziren eta amarekin Denver hirian (Colorado) hazi zen.

Hiru urte zituela dantza klaseak hartzen hasi zen eta nerabezaroan Littleton (Colorado) hiriko Antzerki akademiarekin Disneylanden hiru udatan musikaletan hartu zuen parte. Littletongo antzerki akademiarekin antzezlan asko egin zituen, bai eta Denverreko Town Hall Arts Centerren ere. Institutuko jaialdietara joan beharrean Evita antzeztu zuen Country Dinner Playhousen. 2011 urtean Marymount Manhattan Collegen Antzerki Artetan graduatu zen.

### Ibilbide profesionala 
Parte hartu zuen aurreneko filma Tennessee izan zen, Mariah Carey protagonista zuen. Hurrengo urteetan telesail batzutan agertu zen atal bakarrean. 2012an *Glee* telesailean hartu zuten eta laugarren sasoian ohiko aktorea izan ondoren 5. sasoian protagonistetako bat bihurtu zen. 2014an *Whiplash* filmean paper garrantzitsua izan zuen. Hiru Oscar Sari jaso zituen filmak, muntatze onena, soinu onena eta taldeko gizonezko onena izan baitzen.

2015ean *Supergirl* telesaileko protagonista izateko aukeratu zuten. Kara Danvers eta Supergirl pertsonaia bikoitza egin zuen. Arrakasta handia izan zuen telesailak eta emakumezko superheroi batek lortzen zuen aurreneko prime-timea izan zen 1979ko Wonder Woman teleailaz geroztik. Honi lotuta hainbat telesailetan hartu du parte Kara Danvers eta Supergirl pertsonaiak interpretatuz.

Hainbat filme ere egin ditu, *Patriots Day* eta *Jay and Silent Bob Reboot* esate baterako. Azken honetan bere burua interpretatzen du.

## Bizitza pertsonala 
Eskolako aurreneko seihilekoan bizikletan zihoala taxi batek atzetik jo eta erori egin zen. Ordutik orbana dauka bekainean. Hori dela eta bizikleta baten tatuaia egin zuen oinean. 2015ean ezagutzera eman zuen Glee telesaileko korpotagonistarekin ezkondua zegoela, Blake Jenner aktorearekin, baina 2017an dibortziatu egin ziren. Dirudienez harreman eskasa zuten bien artean, bortxakeria kasuak ere aipatu zituen.

2017an Chris Wood-en "I Don't Mind" webgunean gaixotasun mentalen estigma geldiarazteko lanean ari dela, onartuaz 13 urte zituenetik depresioa eta antsietate arazoak izan dituela. 2019an Chris Woodekin ezkondu zen eta 2020an haur baten esperoan daudela zabaldu dute.

## Filmografia 
### Filmeak 
### Telebista 
### Websaila 
### Antzerkia 
## Sariak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Key aintzira

**Key aintzira**,  eta , Irlandako Roscommon konderriaren ipar-mendebaldean dagoen aintzira bat da, Boyle udalerriaren ipar-ekialdean. 843,7 hektareatako azalera du.

Aintzira honetako gazteluaren uhartean McDermottarren gaztelua dago.
## Ikus, gainera 
* Irlandako aintziren zerrenda

## Kanpo estekak
Sumendi Eztandagarriaren Indize

thumb|250px|Indizearen gradu desberdinak kanporatutak materialarekin lotuta ( km³etan).
**Sumendi Eztandagarriaren Indizea** (), akronimoa **VEI**, 8 graduetako eskala da. Horrekin bulkanologoek sumendi erupzioen maila eta handitasuna neurtu nahi dute. Eskala Chris Newhall-ek, United States Geological Survey-ko kidea, eta Steve Self-ek. Hawaiiko Unibertsitatearen ikertzailea, 1982an sortu zuten.

## Neurtzen dituen elementuak 
VEI indizeak sumendien aktibitateen elementu desberdinak neurtzen ditu:
* Sumendiak kanporatutako produktu guztien bolumena (laba, piroklastoak, sumendi errautsak)
* Erupzioaren hodeiak lortutako garaiera.
* Erupzioaren iraupena.
* Kanporatutako produktuen injekzio troposferikoa eta estratosferikoa
* Eztandaren mailako beste faktoreak.

## Eskala 
Zientzialariek VEI eskalareki sumendi erupzioen magnitudea neurtzen dute. Eskala 0tik 8ra doa. Bateko handitzea erupzioa hamar aldiz indartsuago izan dela adierazten du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :VEIren glosarioa.
Harpetarra

***Harpetarra*** () 2018ko Nick Park britainiar zinema zuzendariaren marrazki biziduneko filma da. Liburutegi publikoetako eFilm plataformarako euskaratu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marley (filma)

***Marley*** 2012ko Kevin Macdonald eskoziar zinema zuzendariaren film dokumentala da. Argiak euskaratu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Galder Gonzalez

**Galder Gonzalez Larrañaga** (Barakaldo, Bizkaia, 1982ko uztailaren 7a) ezkerreko abertzalea, dibulgatzailea eta wikilaria da.  Argia Saria (2010), Durangoko Azokako Sormen Beka (2018) eta CAF-Elhuyar Saria (2020) irabazi ditu, eta euskarazko eta doako ezagutza entziklopedista librea ontzen eta sustatzen dihardu.

## Bizitza 
[thumb|260x260px|[Samiera hizkuntzaren Wikipediako Aholku Batzordea Wikimania 2018 biltzarrean.]]

Lehenengo bizilekua Getxon (Bizkaia) izan zuen; artean umea zela, familia Altsasura (Nafarroa Garaia) aldatu zen, industria-birmoldaketaren eraginez, bizibide bila. Hamasei urte zituela, Ikasle Abertzaleak erakunde politikoan sartu zen. Gero, urte askoan, erakundeko buruetako bat izan zen; eledunetako bat ere izan zen. Ikasle erakunde horren bidez, Euskal Herriko Unibertsitateko Ikasle Kontseiluko lehendakari izan zen XXI. mendearen hastapenetan.

Hemezortzi urte zituela kartzelatu zuten lehendabizikoz, aldizkari antimilitarista bat zela eta. Garai hartan oraindik Altsasun bizi zen. eta Sortu alderdiko zuzendaritza osatzeko hautagaietako bat izan zen 2017ko urtarrilean, alderdi horren birfundazioko prozesuan.

Euskal Herriko Unibertsitatean Geologia ikasi zuen, eta Primatologia Bartzelonako Unibertsitatean, baina lanbidez gero ez da aritu alor horietan.

Euskal Wikilarien Kultur Elkarteko sortzaileetako bat izan zen 2016an. Eta 2017tik bera izan da Eusko Jaurlaritzarekin eta unibertsitateekin garatzen ari den Hezkuntza Proiektuko arduraduna. Mundu eremuko Wikimedia Fundazioko bilera eta kongresuetan ohiko ordezkaria izaten da, eta hainbat ekinbide sustatzen aritzen da, esaterako: Wikipediako artikuluak euskarara itzultzeko tresnak garatzea, Euskal Wikipediako artikuluen ORES kalitate-neurria erakustea, edo Wikidatan lexema igoera masiboa egitea.

## Sariak 
* 2020: Dibulgazio-artikulu orokorretarako CAF-Elhuyar Saria, «Io eta argiaren abiadura» artikuluarengatik. Ikuspegi historikotik zientziak aurrera nola egiten duen erakusten du. «Lan irakurterraza, erakargarria eta bitxia», epaimahaiaren iritziz; «irakurlearen arreta harrapatzen duena».
* 2018: Durangoko Azokako Sormen Beka, Etzi Portu Maritimoa taldeko kidetzat, euskaraz asmatutako lehenengo rol jokoa (*Atopia RPG*) sortu zutelako.
* 2010: Argia Saria, *Grebaorokorra.info* webgunearen bidez erakutsi zuelako «hedabide txikiek, elkarlanean eta teknologia berrien laguntzarekin, posible dutela hedabide handiek ematen ez duten informazioa eskaintzea askoz baliabide gutxiago izanagatik ere».
* 2007: Geologiako saria Bilbon hezkuntza ertainetako ikasleentzat antolatutako Zientzia Astean. Lanaren izenburua: "Euskal Herriko Geologia".

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* @theklan kontua, Mastodon sare sozialean.
* @theklaneh kontua, Twitter sare sozialean.
* «Galder Gonzalez Larrañaga», Inguma datu-basean.
The Eddy

***The Eddy*** 2020ko franko-estatubatuar telesaila da, Jack Thorneek sortua.

## Sinopsia 
Istorioaren ardatza da telesailaren izen bereko jazz kluba. Protagonistak, berriz, haren jabea, musika banda eta Paris garaikidea. Telesailak musikaren gazi-gozoak erakutsi ditu: eguneroko eginbeharrek eragiten dute artisten sormen prozesuan, oholtzatik kanpoko eztabaidek oihartzuna dute emanaldietan, eta bakardade emozionalean idatzitako doinuak modu magikoan eraldatzen dira ikus-entzuleen aurrean, zuzenekoetan.

## Aktoreak 
* André Holland: Elliot Udo
* Joanna Kulig: Maja
* Leïla Bekhti: Amira
* Adil Dehbi: Sim
* Tahar Rahim: Farid
* Randy Kerber: Randy
* Ludovic Louis: Ludo
* Damian Nueva Cortes: Jude
* Lada Obradovic: Katarina
* Jowee Omicil: Jowee
* Amandla Stenberg: Julie

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
McDermottarren gaztelua

**McDermottarren gaztelua**,  eta , Irlandako Roscommon konderrian dagoen gaztelu bat da, Key aintzirako gazteluaren uhartean.

XII. mendetik uhartean bazen gaztelua, 1235ean anglonormandarrek Connacht erresuma bereganatzean, Cormac MacDermott irlandar jauntxoa amore ematera derrigortua izan eta Richard Mór de Burgh jauntxoaz gazteluaz jabetu zen.
Aldrovanda

***Aldrovanda*** Droseraceae familiako landare generoa da. Espezie bizi bakarra du, *Aldrovanda vesiculosa*, eta iraungitako zenbait gehiago. *Aldrovanda vesiculosa* ur landare intsektujalea da, Europa, Asia, Afrika eta Australiako leku bakan batzuetan atzeman dena.

## Espezieak 
* *Aldrovanda vesiculosa*
* *Aldrovanda borysthenica* †
* *Aldrovanda clavata* †
* *Aldrovanda dokturovskyi* †
* *Aldrovanda eleanorae* †
* *Aldrovanda europaea* †
* *Aldrovanda inopinata* †
* *Aldrovanda intermedia* †
* *Aldrovanda kuprianovae* †
* *Aldrovanda megalopolitana* †
* *Aldrovanda nana* †
* *Aldrovanda ovata* †
* *Aldrovanda praevesiculosa* †
* *Aldrovanda rugosa* †
* *Aldrovanda sibirica* †
* *Aldrovanda sobolevii* †
* *Aldrovanda unica* †
* *Aldrovanda zussii* †

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Charles-Ange Laisant

**Charles-Ange Laisant** (1841eko azaroaren 1a – 1920ko maiatzaren 5a), frantziar politikaria eta matematikaria, Indre-n jaio zen, Nantestik gertu, 1841eko azaroaren 1ean, eta École polytechniquen ikasi zuen ingeniari militar gisa.

## Politika 
Issy gotorlekua Parisko setioan defendatu zuen, eta Korsikan eta Aljerian egin zuen zerbitzua, 1873an. 1876an bere eginkizunari uko egin zion Nantesen interes errepublikarrerako diputatu gisa Ganberan sartzeko, eta 1879an *Le Petit Parisien-aren* zuzendari bihurtu zen. Egunkari horretan Courtot de Cissey jeneralari ustezko iraintze egiteagatik, isun handia izan zuen.

Ganberan, nagusiki, armadaren kontuez hitz egin zuen; eta armadaren legedia aztertzeko izendatutako batzorde bateko lehendakaria izan zen, 1887an dimititu zuen Ganberak edozein motatako salbuespenen abolizioa zigortzeari uko egin ziolako. Ondoren, Boulanger jeneralaren politika errebisionistaren atxikitzaile eta Abertzaleen Ligako kidea bihurtu zen. Laisantek bi liburuxka politiko argitaratu zituen: *Pourquoi et comment je suis Boulangiste* (1887) eta ''L'Anarchie bourgeoise* (1887). 1889an Parisko 18. barrutiko diputatu Boulangista aukeratu zuten.

## Matematika 
Laisantek 1893an ez zuen berriro hauteskundetara aurkeztu, baina gero matematiketara bideratu zen. 1874an jada, funtzio hiperbolikoei buruzko ikerketa argitaratu zuen, eta Giusto Bellavitis-ek, ekipolentziei buruzko dokumentu baten frantsesaren itzulpena, Laisantek hiperbolari buruzko kapitulu bat gehitu zuen. Bi lan argitaratu zituen aljebra geometrikoan, *Introduction à la Méthode des Quaternions* (1881) eta *Théorie et applications des equipollences* (1887). Gainera, *L’Intermédiaire des Mathématiciens'' aldizkari matematikoa sortu zuen Émile Lemoine-rekin batera 1894an, eta 1888an Frantziako Matematika Elkarteko (Société Mathématique de France) presidentea izan zen. Cuaternion testuliburua Jules Hoüel-ek egindakoaren laburtze bat zen eta ekipolentziari buruzko testua Bellavitisen metodoei buruzkoan gehiago zabaldu zen.

École Polytechnique-ko langileen taldeari atxikita egon zen, eta 1903an – 1904an Frantziako Zientzia Aurreratzeko Elkarteko lehendakaria izan zen.

Aldizkari pedagogikoa, L’Enseignement Mathématique, Laisantek eta Henri Fehrrek sortu zuten 1899an, 1909. urtean, Matematika Heziketako Nazioarteko Batzordearen aldizkari ofiziala bihurtu zen

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Laisant-en errepikatze formula ménage zenbakietarako

## Kanpo-estekak 
* Charles-Ange Laisanten obrak Internet Archiven
Hollywood (telesaila)

***Hollywood*** 2020ko estatubatuar websaila da, Ryan Murphyk eta Ian Brennanek sortua.

## Sinopsia 
Sortzaileek hamarkada berriari ekiteko hautatu dute AEBetako zinema industriaren une giltzarri bat, zehazki, II. Mundu Gerra ostean heldu zen Hollywooden Urrezko Aroa. Kontakizuneko protagonista dira garai hartan arrakasta lortzen ahalegindu ziren hainbat aktore eta zinemagile.

## Aktoreak 
* David Corenswet: Jack Castello
* Darren Criss: Raymond Ainsley
* Laura Harrier: Camille Washington
* Joe Mantello: Richard "Dick" Samuels
* Dylan McDermott: Ernest "Ernie" West
* Jake Picking: Roy Fitzgerald / Rock Hudson
* Jeremy Pope: Archie Coleman
* Holland Taylor: Ellen Kincaid
* Samara Weaving: Claire Wood
* Jim Parsons: Henry Willson
* Patti LuPone: Avis Amberg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Wisting

***Wisting*** 2019ko norvegiar telesaila da, Trygve Allister Diesenek eta Kathrine Valen Zeinerek sortua.

## Sinopsia 
Homizidioak ikertzen ditu telesailaren izen bereko detektibeak eta aurrez aurre izango du bere ibilbide profesionaleko erronkarik zailena: Norvegiako lurretan lehen hilketa gauzatu duen serieko hiltzaile estatubatuar baten auzia. Bidean egin beharko die aurre FBIaren esku hartzeari eta informazioa azaleratzen ahaleginduko den alaba kazetariari.

## Aktoreak 
* Sven Nordin: William Wisting
* Carrie-Anne Moss: Maggie Griffin
* Thea Green Lundberg: Line
* Jonas Strand Gravli: Thomas
* Kjersti Sandal: Torunn Borg
* Mads Ousdal: Nils Hammer
* Mariann Hole: Sissel
* Lars Berge: Benjamin Fjeld
* Richie Campbell: John Bantham
* Ulrikke Hansen Døvigen: Christine Thiis
* Irina Eidsvold Tøien: Andrea Vetti
* Gard B. Eidsvold: Frank Robekk
* Fridtjov Såheim: Philip Henden
* Christoffer Staib: Vidar Haglund
* Lasse Vermeli: Erik
* Jon Øigarden: Terje Nordbo

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pinguicula

***Pinguicula*** Lentibulariaceae familiako landare intsektujaleen generoa da. Haren barruan, 80 espezie inguru ezagutzen dira. Hauetariko 15 Europan daude, eta hiru besterik ez Euskal Herrian: *Pinguicula grandiflora*, *Pinguicula lusitanica* eta *Pinguicula alpina*.

## Espezieak 
* Europa:
** *Pinguicula alpina*
** *Pinguicula arvetii*
** *Pinguicula balcanica*
** *Pinguicula corsica*
** *Pinguicula crystallina*
** *Pinguicula grandiflora* — muki-belarra
** *Pinguicula hirtiflora*
** *Pinguicula leptoceras*
** *Pinguicula longifolia*
** *Pinguicula lusitanica*
** *Pinguicula nevadensis*
** *Pinguicula poldinii*
** *Pinguicula vallisneriifolia*
** *Pinguicula villosa*
** *Pinguicula vulgaris*

* Ipar Amerika
** *Pinguicula acuminata*
** *Pinguicula agnata*
** *Pinguicula albida*
** *Pinguicula benedicta*
** *Pinguicula caerula*
** *Pinguicula cladophila*
** *Pinguicula colimensis*
** *Pinguicula crenatiloba*
** *Pinguicula cyclosecta*
** *Pinguicula esseriana*
** *Pinguicula filifolia*
** *Pinguicula gypsicola*
** *Pinguicula heterophylla*
** *Pinguicula imitatrix*
** *Pinguicula ionantha*
** *Pinguicula jachii*
** *Pinguicula kondoi*
** *Pinguicula lignicola*
** *Pinguicula lilacina*
** *Pinguicula lutea*
** *Pinguicula macroceras*
** *Pinguicula macrophylla*
** *Pinguicula moranensis*
** *Pinguicula oblongiloba*
** *Pinguicula parvifolia*
** *Pinguicula planifolia*
** *Pinguicula primuliflora*
** *Pinguicula pumila*
** *Pinguicula rotundiflora*
** *Pinguicula sharpii*

* Erdialdeko Amerika:
** *Pinguicula clivorum*
** *Pinguicula ehlersae*
** *Pinguicula zecheri*

* Hego Amerika:
** *Pinguicula antarctica*
** *Pinguicula calyptrata*
** *Pinguicula chilensis*
** ''Pinguicula elongata'
** ''Pinguicula involuta'

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak