Ardo beltz

**Ardo beltza** kolore gorri iluna duen ardoa da, beltza ia. Ardo beltza lortzeko azala eta mamia batera hartzitzen dira, azalean baitaude kolorea ematen dioten antozizaniek. Ardoa gizakiarekin batera joan da eboluzionatzen urteak pasatzen joan diranean. Ardoa gaur egun ezagutzen dugun eran, edari alkoholiko bat da. Ardo izena latinetik dator (*vinum*) eta hitz hori grekotik datorrela esaten dute adituek (*oinos*). 

## Historia 
Adituek esaten dutenez, Kristo aurretik 6.000 eta 5.000. urteetan jada existitzen ziren mahats-ondoez egindako landaketak. Mahats-ondoetatik lortutako mahatsen zukuarekin hasi ziren lehen edariak egiten, baina garai horretan mahatsetik ateratako zukuarekin egindako edariari ez zitzaion ardo izenarekin deitzen. Arkeologoek, urtez egindako lanarekin zehaztu dute munduan egin ziren lehenengo ardo ekoizpenak Kristo aurretik 6.000. urtean izan zirela; Georgia, Armenia eta Sumer inguruan. Baina gaur egun ezagutzen dugun ardoa egin zen lehen aldia Kristo aurretik 3.000. urtean izan zen. Arkeologoek aurkitutako hainbat aztarnei esker jakin izan dugu non egin zen lehen mahats-ondo uzta. Aztarnek diotenez, *Ekialde Hurbila*-ean izan zen Sumer-en Tigris eta Eufrates lursailetan.              

Ardoak milaka eta milaka urtez gizakiarekin batera aldatzen joan da, erdi aroa, aro modernoa eta gaur egun arte. Ardo beltza gizakiaren historiaren parte da, gainera munduan gehien kontsumitzen den edaria bilakatu dela esan daiteke.                                                           

## Ekoizpena 
Era oso ezberdinetan ekoiztu daiteke ardo beltza landaketa duen pertsonak edo marka bakoitzak bere ekoizteko era eduki dezake. Baina badago marka eta landatzaile guztiek berdin egiten duten bide bat; mahats-bilketa izango litzateke. Mahats-bilketa mahats fruitua heltze puntuan dagoenean hasten da egiten. Espainia-n  (Euskal Herria-n ere) mahats-bilketa irailean eta urrian egiten da hilabete horietan izaten delako bere heltze puntua. Elaboratze prozesu honetan kontuan hartu beharra izaten den gauza bat mahatsaren azukre puntua izaten da, horrek aldatuko duelako alkohol eta hartzidura maila. Hau dana kontuan izanda, hurrego urratsa mahatsak mahats ondotik banantzea izango litzateke; ekintza honekin ardoan mahatsaren zaporea nabarmentzea lortuko da, ez da hosto edo beste landare baten zaporearekin nahastuko. thumb|Ardoaren ekozpena antzinaroan

Mahatsa mahats-ondotik banandu eta gero, makina baten bidez zanpatu egiten dira landareak duen azala apurtu eta barruan daukan zukua ateratzeko; ez da aholkatzen indar askorekin zanpatzea, horren ondorioz mahatsaren hazia apurtu eta haiek ematen duten zaporea galdu daitekeelako
thumb|424x424px

#### Finca Terrerazo 201 
Mahatsak: Bobal

Barrikan: 14 hilabete

Prezioa: 24 euro

Balorazioa: 94/100. 

#### Gozoa 
Ahoan nabari dugun lehen zaporea da, ardo guztiek dute gozotasun puntu bat denek dutelako azukre kantitate bat beraien barruan. Gozotasun puntu txikia duten ardoak "ardo lehorrak" izenarekin deitzen dira (normalean ardo beltza eta zuria).

## Prezioak 
Ardo beltzaren (edo edoizein ardoren) prezioa gauza askorengatik aldatu daiteke; ardo beltzaren mota, marka, botilaren urte kopurua, kalitatea, etab... Munduan dagoen ardo beltz merkeenetakoa *Torre Orias Tinto Crianza* izango litzateke, botilak 2€-ko prezioa dauka, eta edozein supermerkatutan erosi daiteke. Beste aldetik, munduan dagoen ardo beltz garestiena Cuencan (Espainia) egiten da, *ArumRed* bodegetan. Bertan saltzen duten ardo beltz botila merkeena 1.250 eurokoa izango litzateke, ondorengoak 25.000 euroko prezioa dauka eta munduko botila garestiena 16 litroko edizio esklusiboa izango zen; 340.000 euro balio dituena.    

## Izendatzearen auzia 
Gaur egun ardo beltz esaten zaion arren, ziurrenik sailkapen beharragatik egiten da, ardo zuri eta ardo gorri deitutakoetatik aise bereizteko. Arrazoi sendoak daude uste izateko, baina, jatorriz *ardo* *gorri* (forma lexikalizatuan, *ardangorri*) erabiltzen zela ardo ilun hau izendatzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak