Marta Elena Casaús Arzú

**Marta Elena Casaús Arzú** (Guatemala, 1948ko martxoaren 24a) historialaria eta idazlea da, oligarken arrazakeriak Guatemalako genozidioan izan zuen eragina aztertu du eta bere ekarpen teorikoek eragina izan dute, besteak beste, Ixil herriaren kontrako sarraskia epaitzean.

## Biografia 
Marta Elena Casaús Zientzia Politiko eta Soziologian Doktorea da. Madrilgo Unibertsitate Autonomoan irakaslea dihardu eta bertan Amerikako Historia jorratzen du.

Guatemalako Estatua eraiki zuten familia oligarketako baten oinordekoa da, horreri esker arrazakeriaren jatorria eta berorrek Guatemalan izan dituen eraginak aztertzeko aukera izan du, "Castillo Arzúetako bat ez banintz elkarrizketak burutzea (kreoleen oinordekoekin) ezinezkoa litzateke".​

Óscar Berger-en gobernu garaian (2004-2008), *Diagnóstico del racismo en Guatemala* ikerketa akedemikoa zuzendu zuen, *Política Pública para la Convivencia y Eliminación del Racismo y la Discriminación Racial* izenekoa eraikitzeko oinarria izan zena.​

### Guatemala: linaje y racismo 
2017an 25 urte bete zituen liburuaren argitalpenak, gutxienez bost aldiz argitaratu da, azkena 2018an F&G Editores-en eskutik.​

Guatemalako historian arakatzen du, indarrean dauden taldeak boterera nola iritsi diren aztertzen du eta horretarako lotura genealogikoak eta ekonomikoak bilatzen ditu aro kolonialean zein koloniaren ondorengoan. Aztertuta nortzuk diren, zer pentsatzen duten ere argitan jartzen du (Carlos M. Vilas, UNAM-eko ikertzailea, libururaren prologoan).

Liburua lau kapituluetan banatzen da. Lehengengoan, senide arteko sareak epe luzeko botere egitura gisa aztertzen ditu Ertamerikako testuinguruan. Bigarrenean, Guatemalako oligarken senideen sareen sorrera eta garapena aztertzen ditu, 1524tik 1988ra. Hirugarrenean, Guatemalako oligarkiaren senide arteko sare nagusiak aztertzen ditu, 1700 urtetik eta gaur egunera, aipatzekoa da euskal jatorria duten familien eragina zehazki Aycinena, Arzú, Urruela eta Díaz Durán. Ondoren, atzerriko beste familia batzuen sarrera aipatzen du, hala nola, Skinner Klee, alemaniako familiak eta Castillo abizendunak. Azkenik, laugarren kapituluan guatemalako oligarkiaren pentsamendu eta praktika arrazistak jorratzen ditu. 

2013ko apirilaren 4ean, Efraín Ríos Montt Estatu burua zenean Ixil herriaren kontrako sarraskia leporatzeko epaiketan, *Arrazakeria eta Genozidioaren peritaia* defendatu zuen.​

## Obra 
### Liburuak 
* *Guatemala: linaje y racismo* (Costa Rica: FLACSO, 1992).
* *Desarrollo y diversidad cultural en Guatemala* (Guatemala: Cholsamaj, 2000)
* *La metamorfosis del racismo en Guatemala* (Guatemala: Cholsamaj, 2002)
* *Historia intelectual de Guatemala* (Guatemala: USAC-CEUR/UAM)
* *Las redes intelectuales centroamericanas: un siglo de imaginarios nacionales (1820-1920)* (Guatemala: F&G Editores, 2005)
* Diagnóstico del racismo en Guatemala (2006)
* *Genocidio: ¿La máxima expresión del racismo en Guatemala? Cuadernos del Presente Imperfecto, 4* (Guatemala: F&G Editores, 2008)
* *El lenguaje de los ismos: Algunos conceptos de la modernidad en América Latina* (Guatemala: F&G Editores, 2010)
* *El libro de la vida de Alberto Masferrer y otros escritores vitalistas. Edición crítica de la obra de teosófico-vitalista (1927-1952)* (Guatemala: F&G Editores, 2012)

### Iritzi artikuluak 
* *La pandemia del racismo y el coronavirus* (2020)
* *Guatemala: Así se expresa el odio contra indígenas y mujeres en las redes sociales*2020)
* *El fin de los partidos oligarquicos pero no de las redes del crimen organizado*2019)
* *Reflexión sobre la violación y esclavitud sexual de las mujeres maya achi*2019)
* *Racismo, genocidio y memoria* (2019)
* *Manifiesto feminazi* (2019)
* *El ejemplo de Irma Alicia Velasquez Nimatuj* (2013)
* *Porque sí hubo genocidio II* (2013)
* *Porque sí hubo genocidio en Guatemala* (2013) 
* *Tolerar autócratas, ¿hasta cuando?* (2011)

## Sariak eta Aitortzak 
* 2025ean Guatemalako Nazioarteko Liburu Azokak (Filgua) bere 25. urteurrenean omenaldia eskaini zion Marta Elena Casaús Arzú-ri.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Marta Elena Casaúsen Blog-a Nómada aldizkarian (2020)
* Marta Elena Casaúsen Blog-a Plaza Pública aldizkarian (2011 - 2019)
* Ríos Montten kontrako epaiketan egindako peritaiaren audioa (Plaza Pública, 2013)
* Diagnóstico del racismo en Guatemala (Marta Elena Casaús, 2006)