Aron Ralston

**Aron Ralston Lee** (Marion, Ohio, Ameriketako Estatu Batuak, 1975eko urriaren 27a) mendizalea da. Ospetsu bihurtu zen 2003ko maiatzean, labana kamuts batekin besoa moztu behar izan baitzuen, harritzar batek bost egunez beso hori harrapatuta izan ondoren, Utahko trokarte batetik jaisten ari zela.

Istripu hau 2010eko film baten gai nagusia da *127 Hours*, eta Ralstonen *Between a Rock and a Hard Place* autobiografian azaltzen da.

## Bizitza pribatua 
Ralstonek, Cherry Creek High Schooleko ikastetxean graduatu zen eta Carnegie Mellon unibertsitateko ingeniaritza mekanikako eta frantseseko ikasle bat izan zen. Carnegie Mellon Unibertsitatean, erizaintzako laguntzaile bezala lan egin zuen, atzerritarrean ikasi zuen eta harresi-barruko kiroletan parte hartu zuen. 2002an ingeniari mekaniko bezala lana utzi zuen Intelekin Colorado *fourteeners* guztiak igo ahal izateko, edo neguko sasoietan altueraz 14.000 oin baino gehiago duten tontorrak igotzeko. 2009ko abuztuan, Jessica Ralston Trustyrekin ezkondu zen, eta bere lehenengo semea, Leo, 2010eko otsailean jaio zen.

## Istripua 
2003an, Blue John Canyonean (Utah) xendazaletasuneko bidai bat egiten ari zuen bitartean, harri bat askatu zen eta bere eskuineko besaurrea kanoiaren paretarekin harrapatu zuen. Zoritxarrez Ralstonentzat, ez zion bere bidaiako berririk inori kontatu, eta, ondorioz, bazekien inork ez ziola lur horietatik bilatuko. 127 ordu pasatu zituen bere urezko kantitate txikia pixkanaka-pixkanaka edaten eta, era berean, bere besoa arazo larri horretatik saiatzen ateratzen, baina alferrik. Hainbat egun eta gero, urik gabe geratu zen eta zulo horretan hil egingo zelaren lehenengo pentsamenduak sortzen hasi ziren. Hainbeste onartu zuen bere heriotza bere labanarekin bere izena, jaioteguna eta ustezko heriotzaren eguna kanoiaren paretan idatzi zituela, eta bideo bat grabatu zuen bere familiari agurra emateko.

Bost egun harria apurtzen edo altxatzen saiatu ondoren, Ralstonek, deshidratatuta eta hilzorian, bere besaurrea laban kamuts merke batekin ebakitzera prestatu zen zulo hartatik atera ahal izateko. Beraz, lehenengo, harri batekin hezurrak apurtu zituen. Ondoren, labanarekin haragia moztu zuen eta, azkenik, labanako guraizeekin tendoiak moztu zituen. Azkenean, askatzea lortu zuenean, bere besoa kamisetarekin estali zuen eta, ura edateko irrikan, putzu bateko ur zikina edan zuen. Oraindik, bere ibilgailua 27 kilometrora zegoen, eta ez zuen mugikorrik. Beraz, bizirik irauteko senak bultzatuta, 19,8 metroko pareta batetik rapel egin behar izan zuen kanoira jaisteko eta irtenbidearen bidean jartzeko. Deshidratatuta, goseti eta hilzorian, ibiltzen jarraitu behar izan zuen, eta hainbat unetan, lurrera jausi zen, putreak bere ingurutik hegan hasten zuten bitartean.

Ibilbidean, hiru turistarekin topo egin zuen: Eric Meijer, Monique eta bere semea Andy, nortzuk ura eman zioten eta laguntza eskatu zuten. Azkenean, bere besoaren ebakiduraren 6 ordu eta gero, helikopteroz bilaketa talde batengatik erreskatatua izan zen, eta bere ebakitako eskua autoritateen esker harritik jaso izan zen Ralstonek erraustu ahal izateko. 6 hilabete eta gero, bere urtebetetzean, bi arrazoiengatik Tom Brokaw-ekin istripuaren tokira itzuli zen: NBC Dateline-eko bere istripuaren episodioa grabatzeko, eta bere besaurrearen errautsak leku horretatik sakabanatzeko, non hain zuzen ere, berak esaten zuen "dagokion lekua" zela.

## Istripuaren ondorioak 
### Mendiko eta abenturazko turismoa 
Ralston prolifikaki oraindik ere tontorrak igotzen jarraitzen ditu, esate baterako, 2008an Nevado Ojos del Salado (Chile) eta Pissis mendia (Argentina) menderatu zituen. 2005ean, bere bizitzako proiektua lortu zuen: Ralstonek neguan Coloradoko 14.00 oin baino gehiago dituzten 537 tontorrak igo dituen lehengo pertsona bihurtu zen. Proiektu honek 1998an hasi zuen eta berarekin jarraitu zuen Blue John Canyon-ean edukitako ebakiduraren ondoren. 2008an, inor gabe Denali tontorra igo zuen, eta, 2009an, bere lagunekin Colorado ibaian (Coloradoko arroila handitik zehar) espedizio bat bideratu zuten, eta Kilimanjaro (Tanzania) tontorra igo zuen.

### Komunikabideetan agerpenak 
Istripuaren ondoren, Ralston hainbat agerpen izan zituen: 2003ko uztailaren 21ean, Ralston *The Late Show*ean David Lettermanekin agertu zen. Gero 2004ko irailaren 10ean Ralstonen istorioa Dateline NBC bi orduko edizio batean aurkeztu zuten, *Desperate Days in Blue John Canyon* deiturikoa. Eta honen ondoren, 2005eko urriaren 6an, *The Late Late Show*ean Craig Fergusonekin. Ralston bi bider agertu da *The Today Show*ean, *Good Morning America*n, *The Tonight Show*ean Jay Lenorekin, eta *The Late Show*ean David Lettermanekin. Baita ere agertu da The Ellen DeGeneres Show-ean, CNN-an Bill Hemmerekin, Anderson Cooper 360°eta CNBC-n Deborah Norvillerekin. Beste une batean, elkarrizketa ikuskizun Australiar batean (*Enough Rope*) parte hartu zuen. Azkenik, Ralston urteko gizona izendatu izan zen gizonentzat modako GQ aldizkarian eta urteko pertsona 2003an Vanity Fairren.

### Beste proiektuak 
2007ko maiatzaren 4an, Ralston suitzar foro ekonomiko batean azaldu zen eta bertan hitzaldi bat eman zuen bere istripuan nola bere eskua ez zuen galdu, baizik eta bere bizitza irabazi zuela esanez.
Ralston bere esperientzia dokumentatu zuen berak idatzitako liburu batean (*Between a Rock and a Hard Place*), 2004ko irailaren 7an publikatu izan zena eta New York Times liburu ez-fikziozko taulan hirugarren postua okupatu zuena. Australian berriz, lehenengo postua lortu zuen eta, gaur egun, Erresuma batuko historian zehar zazpigarren *bestseller* autobiografikoa da.

## Zinema 
2010ean bere istripuan oinarritutako *127 Hours* filma estreinatu zen.

## Erreferentziak 
* "tejiendo el mundo" webgunean Ralstoni buruz agertutako artikulu bat
* "el mundo" webgunean eta agunkarian agertutako berria