open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Carmen Salinas Alfonso de Villagómez

**Carmen Salinas Alfonso de Villagómez** (Espainia, 1916ko abenduaren 8a &ndash; Madril, 2012ko otsailaren 7a) legelaria izan zen. 

## Bizitza 
Zazpi neba-arrebako familia bateko bigarrena zen. Haren amak Concha Alfonso de Villagómez Núñez zuen izena eta aitak, Joaquín Salinas Romero. Zuzenbidea ikasi zuen eta 1951n kolegiatu zen.

1951n, Espainiaren izenean, Emakumearen Nazioarteko Urtean izan zen, Mugimenduaren Idazkaritza Nagusiko legelaria eta Emakumeen Ataleko Ordezkaritza Nazionaleko Zerbitzu Juridikoetako burua baitzen. 1955ean, Langileen Kongresuan, txosten bat aurkeztu zuen Carmen Isasi eta Mónica Plazarekin batera. Bertan, etxeko zerbitzua, une hartan emakume gehienen  lan-jarduera zena, oinarri hartuta errebindikazio-taula bat aurkeztu zuen. Taula horretan, emakumeentzako baldintza hobeak, soldata handiagoa, gaixotasun- eta baliaezintasun-asegurua, erretiroa eskatzen ziren. 1957an Etxeko Zerbitzuko Montepio Nazionala sortu zen. 1963an, Lan Aldizkarian, honako hau adierazi zuen:*Izan ere, ematen diren lan-araudi gehienek oinarrizko bereizkeria ezartzen dute gizonen eta emakumeen lanaren artean, baina ez emakumearen izaerari eta eraketari hobeto egokitzen zaizkion lanak markatzeko, baizik eta diskriminatua, lanaldi eta jarduera berean soldata txikiagoa, ezkontzagatiko nahitaezko eszedentzia araudi askotan ezarrita, etab.*1973an, *atal berezi* bat sortu zen *Kodetze Batzorde* Orokorraren barruan. Erakunde horren historian mugarri bat izan zen, eta gizarte-aldaketek familia-zuzenbidean izan zitzaketen gorabeherak aztertzeko sortu zen. Sail horretako kide iraunkorretako bat izan zen Salinas, Concepción Sierra Ordóñez, Belén Landáburu eta María Telo Núñezekin batera. 1975eko maiatzaren 2ko 14/75 Legean jasota geratu ziren lanak egin zituzten, eta emakumeak jarduteko gaitasun osoa izan zuen, senarrari obedientzia, ezkontza-lizentzia eta sexuagatiko diskriminazio guztiak kendu baitzizkion, bi izan ezik, guraso-ahalgo bateratua eta irabazpidezko ondasunen administrazio bateratua. Baina desadostasunak zirela-eta, 1981era arte itxaron behar izan zen Kode zibila alda zedin, seme-alabatasunari, guraso-ahalari eta ezkontzaren araubide ekonomikoari dagokienez, dena partekatu ahal izateko, eta, lehen aldiz, emakumeek esklusiban egiten zituzten etxeko lanak balioesteko.

1957an bridge federazioko kide zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Wrangell (Alaska)

**Wrangell** (tlingit hizkuntzan: **Ḵaachx̱aana.áakʼw**) Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da, Alaskako estatuan dagoena. 2020ko erroldaren arabera 2.127 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Emeritu

**Emeritua** (latinez *ex*, -gatik, eta *meritus*, meritua; 'merituagatik, merezimenduagatik') betetzen zuen kargutik erretiratu ondoren, lanbide batetik eratorritako onurez gozatzen duen pertsona da, bereziki unibertsitateko edo elizako irakaskuntzatik, lanbide horretan egindako zerbitzu onen aintzatespen gisa; onura horiek izaera desberdinekoak izan daitezke, kasuan kasuko mailaren eta erakundearen arabera. Terminoa titulua ematen dien erakundeari superlatiboki zerbitzatu dioten orkestra zuzendarientzat ere erabiltzen da.

Oro har, emerituari erretiroa hartu baino lehen dagozkion eginkizunetan aktiboki parte hartzeko ahalmena ematen zaio, horren arduradunari kontsultatu ondoren, batzarretan eta bileretan hitza ematen zaio eta ohorezko gonbidatu gisa bertaratzen da.

## Kanpo estekak
Leandro Astelarra

**Leandro Bautista Astelarra** (Capilla del Señor, Buenos Aires, 1883ko abenduaren 9a - Bahía Blanca, 1943ko abuztuaren 24a) argentinar apaiza izan zen, Bahía Blancako elizbarrutiko lehen apezpikua. 

## Biografia 
Villa Devotoko apaizgaitegian oso gazte sartu zen, ikasle bikaina izan zen, Terrero apezpikuak Erromako Unibertsitate Gregorianora bidaltzea merezi zuena. Bertan doktoretza egin zuen filosofian, teologian eta eliz zuzenbidean eta 1908ko azaroan apaiztu zen 

Bere herrialdera itzultzean, Avellanedako apaiz teniente izendatu zuten, eta gero La Platako kuriaren idazkari izendatu zuten, 1929 arte. Hainbat eliz erakunderen parte izan zen, hala nola Elizbarrutiko Kontsultoreen Kidegoan, La Platako Seminarioko Diziplina eta Ikasketa Batzordean, kanonigoa, Zuzenbide Katolikoko irakaslea Argentinako Unibertsitate Katolikoan, besteak beste. *El Seminario* egunkari katolikoa zuzendu zuen. 

Orduan sortu berriko Bahía Blancako elizbarrutiko gotzain izendatu zuten 1935eko irailaren 13an; 1936ko martxoaren 3an La Platan sagaratu zuten eta hilabete eta urte bereko 23an hartu zuen kargua. 

Gotzain agintaldian, hainbat parrokia sortu eta apaizgaitegi bat sortu zuen Adolfo Gonzales Chaves herrian.  Saavedra herriko Luján de la Sierrako Andra Mariko baseliza ere sagaratu zuen  eta Bahía Blanca hiriko armarria bedeinkatu zuen. 

1943ko abuztuaren 24an hil zen bere gotzaindegiaren egikaritzan, eta bere gorkuzkiak Bahía Blancako Errukizko Andre Mariaren katedralean lurperatu zituzten. 

Río Luján herriko kale batek apezpiku honen izena darama.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Belén Landáburu

**María Belén Landáburu González** (Burgos, 1934ko martxoaren 20a)  abokatu eta politikaria da, Gorteetan prokuradorea eta Mugimenduko kontseilari nazionala diktadura frankistan, eta senataria, 1977tik 1979ra. 

Haren parte-hartzea erabakigarria izan zen emakumeen legezko adin-nagusitasuna 25 urtetik  21 urtera murrizteko, eta 1972ko uztailaren 22an ezarritako Legean gizonarekin parekatu zen.

1977ko Erreforma Politikorako Legearen ponentzian parte hartu zuen, prozesu horretan parte hartu zuen emakume bakarra. 

## Bizitza 
Gorteetan prokuradore izan zen, Burgosko probintziak hautatutako familia-ordezkaritzan. 33 urterekin hasi zen, prokuradore gazteenetako bat. Arlo askotan hainbat lan egin ditu Falangismoaren gizarte-arloari atxikia, Gizarte Zerbitzuko zuzendari nagusia, Etxekoandreen Federazioko idazkari nagusia, Nekazaritzako Ekoizpen eta Prezioen Antolamendu eta Erregulazio Funtsaren (FORPPA) kontseilaria, Parlamentuarteko Batasuneko Espainiako Taldearen Gobernu Batzordeko kidea, Klase Ertainen Nazioarteko Ikasketa Institutuko kide titularra, Familia Erakundeen Nazioarteko Batasuneko kidea, Familiako Gabinete Teknikoaren zuzendaria, oinarrizko egituren (Familia) ordezkari den kontseilari nazionala, Mugimenduaren Kontseilu Nazionaleko bigarren idazkaria. Espainiaren ordezkari ere izan zen, NBEko Ekonomia eta Gizarte Kontseiluko emakumearen izaera juridiko eta sozialaren aurrean, eta Kodetze Batzorde Nagusiko kide.

Bere esanetan bere bokazio politikoa unibertsitatean sortu zen: *«Une honetan, zera pentsatzeak bultzatzen nau, urte batzuk barru, espainiarrok heldutasun politiko nahikoa lortzean, elkarrizketa batean esan ahalko dela orain apartean esaten dena.».*
* Ongintzako Ordena Zibileko Gurutze Handia (1976)
* Cisneros Aginduaren Plakarekin enkomienda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Las Constituyentes* film laburra, Oliva Acosta (2008)
* *Osagaiak*:  artxibatua, . Oliva-Acostaren dokumentala (2011), Konstituziogileen Legegintzaldian parte hartu zuten emakumeen lanari buruzkoa.
* «Demokraziaren aitzindariak."" *Herrialdea*. Lola Huete. 2012ko abendua
San Calaveris zubia

**San Calaveris zubia** —*Harrizko zubia* ere deitua— Urraulbeiti udalerriko Puiu herri hustuan Erdi Aroko harrizko zubi gotiko bat da.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Puiu
* Urraulbeiti

## Kanpo estekak
Edgardo Antoñana

**Edgardo Antoñana** (Plaza Huincul, 1955eko martxoaren 28a - Pinamar, 2017ko urriaren 2a)  Argentinako esataria, kazetaria, telebista ekoizlea eta telebistako eta irratiko aurkezlea izan zen.

## Biografia 
Neuquenen jaio zen, Plaza Huincul izeneko herri txiki batean, Patagoniako goi-ordokiaren erdian. DBH amaitu zuenean, Neuquengo hiriburura joan zen historia ikastera. Azkar lortu zuen lana tokiko irrati batean, kirolen atalean, futbolaren zalea zelako eta Club Atlético Independienteko jarraitzailea zelako. Kazetaritza eta lokuzio ikasketak egin zituen Buenos Airesen, Radio Argentinan, Radio Belgranon eta *Gente* aldizkarian lan egin zuen .

Ikasketak amaitu zituenean, Kazetaritza Institutuak beka bat eskaini zion Italian ikasteko eta kontinente zaharrera joatea erabaki zuen BBCko kazetari izateko ametsa lortzen saiatzeko, bere amarekin batera gauero entzuten zuen irratia. Italian egon zen eta gero Suitzara joan zen, non nekazaritza eta fruitu bilketarekin lotutako gauzetan lan egin zuen, eta Bartzelonara, non lore-saltzaile gisa lan egin zuen.  Alemaniara joan ondoren, lortu zuen lan bakarra polo jokalari aberats batzuen zaldiak zaintzea izan zen.

Ingalaterrara joan zen, zaldiak zaintzen zituen polo taldeko lagun gisa, eta Londresko BBCn aurkeztu zen non azkenean bere ametsa betetzea lortu zuen eta BBC Latin American Service-k kontratatu zuen.

ATCko albisteen zuzendaritzan lan egin zuen 1980an zehar, diktaduraren urteetan. 1983an, demokraziaren bueltan, jaioterrira itzultzea eta bere ametsa atzean uztea erabaki zuen. Argentinara itzuli zenean Canal 9 eta Cana 7 kateetan lanean hasi zen. ATCtik kaleratu zuten (Malvinetako gaiari buruzko ekoizle batekin izandako liskar polemikoan) eta, geroago, Susana Giménezen kazetaritza-ekoizle izan zen bi urte eta erdiz, telebistako balorazioaren garai garrantzitsuenean*.* Bere ibilbideak bide ezberdinetatik jarraitu zuen hainbat hedabidetan, 1998az geroztik asteburuko goizeko albistegiak zuzendu zituen TN kable seinalean zein TN International hainbat alditan.

1994ko uztailaren 18an, ATC 24ren emankizun berezia zuzendu zuen AMIA atentatuari buruz, Marisa Cacciarekin batera. 

2008an larrialdiko angioplastia koronario arrakastatsua egin zioten Luis de la Fuente kardiologo esku-hartzailearen taldearekin Suizo Argentina klinikan.

Antoñana 2017ko urriaren 2an hil zen Pinamar herrian, garuneko aneurisma baten ondorioz.   

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arripodasko jauregia

**Arripodaseko oinetxe jauregia** Urraulbeitiko Arripodas kontzejuan Erdi Aroko oinetxe jauregi bat da.

Nafarroako Erresumako nomina ofizialean armagintzako kabo gisa agertzen da, eta 1513ko kuartelak ordaintzetik bidalitakoen rolean. Haren jabeak, Joan Ibañitz Ledeak, urtean 6 000 marabediko oheratze-saria jasotzen zuen 1522tik. 1701ean, Fernando Ramiritz Bakedaokoa jaunak auzia eraman zuen bere ogasunen eta Agoitzen eta Zarikietan erantsitako ondasunen aurka borrokatzeagatik. 1723ko Kontuen Ganberaren zerrendan, Joan Frantzikco Ramiritz Bakedaokoa, Andiako markesa, jauregizain gisa ageri da. 1695ean sortu zen titulua, eta 1744an errebate bat egitea eskatu zuen. Armarriaren arabera, XVI. mendean, armarria urrezkoa zen, lau gul-zerrenda zituena; gule-orratza eta urrezko zortzi kuatribolio zituena.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Arripodas
* Urraulbeiti

## Kanpo estekak
Kornelio eta Zipriano Saintuen eliza

**Kornelio eta Zipriano Saintuen eliza** Urraulbeitiko Artieda kontzejuan Erdi Aroko kristiau eliza bat da.

## Eraikina 
Tenpluaren barnealdean erretaula nagusi eder bat dago. Erretaula hori Joan Ereta eta Gaspar Ramosek egin zuten 1611tik aurrera; zertxobait eraldatuta dago erakustoki bat sartu zutelako; bankua, bortz kaletan banatutako bi gorputz eta errematea ditu. Lehenengoa estipite ildaskatuek egituratzen dute -Erromanismoko Zangoza-Irunberriko tailerraren ezaugarria da-, eta bigarrena beheko hereneko zutabe ildaskatuek; eta konpartimentuetan pasarte hagiografikoak, Pasiokoak, Ama Birjinaren bizitzakoak, erliebean, eta Jasokundeko irudiak, titularrak eta beste santu batzuk banatzen dira.

Larratzako edo Elurretako ermitako Ama Birjinaren irudia erromanikoa zen eta, antza denez, 1954an Arbeloa etxeko kaperan gurtzen zen.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Artieda
* Urraulbeiti

## Kanpo estekak
San Gregorio baseliza (Puiu)

**San Gregorio baseliza** Urraulbeitiko Puiu herri hustuan Erdi Aroko kristiau baseliza bat da.

Hemen biltzen ziren Urraul ibarreko batzarrak 1845 arte.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Puiu
* Urraulbeiti

## Kanpo estekak
Andre Mariaren Jasokundearen eliza (Arripodas)

**Andre Mariaren Jasokundearen eliza** Urraulbeitiko Arripodas kontzejuan Erdi Aroko kristau eliza bat da.

## Bataiarria 
Barruan, Nafarroako bataiarri ederrenetako bat dago, garai gotikokoa.

Bi elementuk osatzen dute: katilua, forma ia angeluzuzeneko monolitoa, eta oinarri duen euskarria, zutabe bat. Dekorazio ederra eskaintzen digu, pieza honen balio nagusia dena, eta jatorriz hormari atxikitzeko pentsatuta zegoenez, lau alboetatik hiru bakarrik hartzen ditu; alboak eta aurrealdea. Azken horretan dekorazioa narratiboa da, hiru arkupe trilobulaturen azpian bi eszena garatzen dira. Lehena Deikundea da, gotikoan ohikoa den formularen arabera irudikatua: Maria tente, profezien liburua esku batean duela, eta bestea, otoitz egiteko jarreran altxatua, eta aingerua ere zutik, grabatzera iritsi ez ziren agurtasunaren hitzak gordetzeko filakteria bat daramala. Bi irudi horien artean bigarren gaia dago, bizitzaren iturri eta zuhaitzaren sintesi bitxi bat: iturri bat irudikatu da, zeinaren erdigunetik zuhaitz bat sortzen baita, eta bi alboetan bi txori, iturriko uretatik edaten duten aldi berean, bizitzaren zuhaitzaren inguruan aurrez aurre dauden bi animaliak irudikatzen dituztenak, beren derrigorrezko osagarria osatzen dutenak; motibo batek eta besteak ezin hobeto harmonizatzen dute pilaren bataio-izaerarekin.

Alboetako biek, aldiz, apaingarri hutsezko dekorazioa dute. Horietako batean, lobulu askotariko bi resetoi daude, erdian bi arrosa dituztela – Gotikoaren elementu bereizgarria –, eta lerrodun armarri bat eta lis-lore bat osatzen dute dekorazioa. Beste aldean, arrosak errepikatzen dira, baina barrualdea musulmanen zapore argiko elkarlotzeek betetzen dituzte erabat, eta, arrosek libre uzten duten espazioan,  musulman eragineko hostoak; horrela, motibo gotikoen eta arte mudejarraren arteko konbinazio interesgarria gertatzen da.

## Erreferentziak 
* 
* 

## Ikus, gainera 
* Arripodas
* Urraulbeiti

## Kanpo estekak
San Joan Bataiatzailearen eliza (Tabar)

**San Joan Bataiatzailearen eliza** Urraulbeitiko Tabar kontzejuan XVI. mendeko kristiau eliza bat da.

## Eraikina 
Habearte bakarreko harriz egindako eraikuntza da, burualdea burualde zuzena duena eta estalki-sistema gisa ilargixkak dituen kanoi-ganga duena. Lau kapera ditu, binaka, habeartearen alboetan atxikita, eta estalki-mota bera dute. Dorrea oinaldean dago, habeartearen lehen atalaren gainean. Sarrera epistolaren aldean dago, eta zirkuluerdiko arku-ate txaranbeldua du.
 
Barruan, zizelkatutako hiru erretaula daude, XVI. mendekoak eta XVII. mende hasierakoak. Erretaula nagusia, berpizkunde platereskoko postulatuei leiala, XVI. mendearen erdialdeko Zangozako tailerreko maisuei egotzi dakieke. Bankuak, hiru solairuko bost kalek eta teilatupeak osatzen dute, eta erliebeak eta egur polikromatuzko irudi exentuak txandakatzen dira. Bankuan ebanjelariak ageri dira, fruituak dituzten aingerutxoek eramandako karteletan. Lehenengo solairuan sagrarioaren alboak daude, garai berekoak eta San Pedro eta San Pauloren artean berpiztutako Kristoren erliebeekin apainduta, Deikundea, Ikustaldia, Zirkunzisioa eta Epifania. Bigarren solairuan, erdian, Birjina Haurrarekin eserita dago, eta alboetan, berriz, Alexandriako Santa Katalina, San Bartolome, Donostia eta Santa Barbara. Burumuinean, elizaren titularra den San Joan Bataiatzailearen tailua dago, eta alboetan, bere Predikazioaren erliebeak, Jordaneko Kristoren Bateoa, Bataiatzailearen Espetxea eta Dekapitazioa. Teilatupean Kalbarioa, aingeruen irudiak, bi santu eta bikote baten bustoak agertzen dira, beharbada obraren emaileak.

Alboetako erretaulak, antzeko trazadura eta estilo erromanistakoak, 1616an tasatu ziren, eta egileak Juan Huitzi Ituren eta Juan Barroeta izan ziren XVII. mendearen hasieran. Epistolaren aldean, Pietatea edo Jaitsiera dago, erliebean, Pablo eta Simon apostoluen artean. Bankuan bere martirioak agertzen dira eta teilatupean Kristoren Berpizkundea bi bertute-figuren artean. Ebanjelioaren aldekoa San Antonio Abadeari eta San Blasi (fardela) eskaintzen zaie, San Blasen Dekapitazioaren eta San Antonio Abadearen Tentazioen artean. Bankuan Kristoren Ehorzketa agertzen da, basoan animalia batzuk dituen San Blasen eta bi demoniorekin San Antonio Abaden artean. Teilatupean Hirutasun Santuaren irudikapena dago, Birtuteetako beste bi irudirekin. Alde bereko bigarren kaperan Arrosarioko Ama Birjinaren XVIII. mendeko erretaula bat dago. Erretaula horren titularra XVII. mende hasierako tailu tentea da, eta haren alboetan Xabierko San Frantziskoren eta Nonatuko San Ramonen irudiak daude (XVIII. mendea).

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Tabar
* Urraulbeiti

## Kanpo estekak 
* Iglesia parroquial, Concejo de Tabar
San Andres eliza (San Vicente)

**San Andres eliza** Urraulbeitiko San Vicente kontzejuan XIII. mendeko kristiau eliza bat da, gotiko estilokoa.

## Eraikina 
Gotiko jatorriko eraikuntza goiztiarra da (XIII. mendea), eta geroago egindako eraldaketek eta gehikuntzek aldatu zuten, gaur egungo itxurara iritsi arte. Habearte bakarra du, burualdea burualde zuzena -berreraikuntza moderno baten ondorioz- eta oinaldean kanpandorrea, nabearen lehen atalaren gainean. Garai primitiboan, perimetro-hormak eta epistolaren aldean dagoen portada gotiko ederra kontserbatzen dira. Portada horrek kanetedun teilatutxo bat eta harrizko arku tuloilaratuak koroatzen ditu. Atea arku zorrotzekoa da eta arkiboltak ditu, giza buruekin eta landare-motiboekin landutako kapitelak dituzten zutabeetan bermatuta. Burualdeko eta habearteko estalkia, kanoi beheratuko gangaz egina, duela gutxi egina da. Sakristiara presbiterioaren eskuinaldean irekitako ate txiki batetik sartzen da; epistolaren aldeko burualdearen atzean atxikita dago.

Egur polikromatuzko erretaula nagusi zaharretik, jatorrizko tailuko presbiterioan kontserbatzen da, erromanista estilokoa (XVII. mendeko lehengo mailakoa), jatorrizko polikromia-hondarrekin. Jatorri eta estilo bereko irudiak, egoera txarrean daudenak, nabearen oinean dagoen goi-koruan gordetzen dira.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* San Vicente
* Urraulbeiti

## Kanpo estekak
San Joan Ebanjelariaren eliza (Nardoze Alduate)

**San Joan Ebanjelariaren eliza** Urraulbeitiko Nardoze Alduate lekuan XVI. mendeko kristiau eliza bat da, barroko estilokoa.

## Eraikina 
Harriz egindako eraikuntza da, gaur egun abandonatuta dagoena. Tipologiari dagokionez, barroko estilokoa da, habearte bakarrekoa, burualdea burualde zuzena du eta kanpandorrea oinaldean. Epistolaren aldean irekitako ate batetik sartzen zen barrura. Zati batean hondatutako estalkia kanoi-gangazkoa zen, ilargixkak zituena. Ez du altzaririk gordetzen.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Nardoze Alduate
* Urraulbeiti

## Kanpo estekak
Garbikundeko Andre Mariaren eliza (Santsoain)

**Garbikundeko Andre Mariaren eliza** Urraulbeitiko Santsoain lekuan Erdi Aroko kristiau eliza bat da.

## Eraikina 
Parrokiak trantsizio-estilo bat du, ojiba-formakoa portadan, baketoiek eta kapitel lauek zeharkatzen dituzten arku zorrotzak dituena. Tenpluaren barruan eta oinaldean korua dago, goian, eta bertara eskailera batetik iristen da. Eskailera horrek harrizko eskudelak ditu, eta kanpoaldean nobleen armarri batzuk landu eta polikromatu dira. Era berean, koruaren karela nabarmentzen da, sakonera eta lauorriak dituena.

Iruñeko Elizbarrutiko Museoan, Santsoaingoak, Erdi Aroko bi tailu gordetzen dira. Santa Mariakoa trantsizio erromaniko-gotikoaren ohiko adibidea da. Bigarrena, Arrosarioko Andre Mariaren eskultura gotikoa da, barrokoan oso eraldatua izan zena, jatorrizko itxura galarazi dioten oihal kolatuak gehituz.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Santsoain
* Urraulbeiti

## Kanpo estekak
Sebastian eta Kiteria Saintuen eliza

**Sebastian eta Kiteria Saintuen eliza** Urraulbeitiko Geretz lekuan XIII. mendeko kristiau eliza bat da, erromaniko-gotiko estilokoa.

## Eraikina 
Gotikorako trantsizio-estiloko Erdi Aroko eraikuntza da (XIII. mendekoa), harlangaitzez egina, baina ondorengo eranskinek ez zuten aldatu jatorrizko itxura. Habearte bakarra du, burualdea burualde zuzena, eta kanpandorrea, itxura militarrekoa, nabearen lehen atalaren gainean. Epistolaren aldeko horman irekitako erdi-puntuko ate sinple batetik iristen da barrura. Molduraren azpian hormari atxikitako mentsuletan bermatzen diren fajoien gainean dagoen kanoi-ganga zorrotzak estaltzen du. Bere apaingarririk onena, Irunberriko tailerreko maisuek egindako erromanista estiloko erretaula nagusia -Joan Ereta mihiztatzailea eta Gaspar Ramos eskultorea XVII. mendearen lehen erdialdean-, gaur egun izan zenaren oroitzapen tristea da, elizan berriki izandako lapurreten ondorioz, bere dekorazio landuaren zati handi bat desagerrarazi baitzuten (erliebeak eta fardelaren irudiak), eta bere edertasun originala, berriz, polikromia oldarkorra. Erretaularen goiko atala bakarrik kontserbatzen da, hiru kaletan eta bi kaleartetan banatuta, baita teilatupea ere, beheko gorputza eta euskarri gisa erabiltzen zen banku bikoitza galdu zirelako. Kanpoko kaleetako erliebeak kontserbatzen dira, Donostiako bizitzako eszenekin (bere Predikazioa eta Atxiloketa Dioklezianoren aginduz), teilatupeko Kalbarioko hiru irudiekin -gaur egun leku berean bereiz dago- eta erretaularen erdiko aldeko kalearteetan egon ziren bi apostolurekin.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Geretz
* Urraulbeiti

## Kanpo estekak
Sergio Elguezábal

**Sergio Armando Elguezábal** (Bragado, 1961eko abenduaren 13a) irrati eta telebistako kazetari eta argitaratzaile argentinarra da. Komunikazioa, ingurumena eta iraunkortasunari buruzko hitzaldiak eta tailerrak ematen ditu. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Martin Tourskoaren eliza (Nardoze Andurra)

**San Martin Tourskoaren eliza** Urraulbeitiko Nardoze Andurra lekuan XIII. mendeko kristiau eliza bat da, erromaniko estilokoa.

## Eraikina 
Erdi Aroko (XIII. mendea) eraikuntza da, erromaniko berantiarrekoa. Burualde erdizirkularra, nabe bakarra eta oinplano karratuko kanpandorrea ditu oinaldean. Kanpoaldean, jatorrizko harrizko hagaburutxoak daude, teilatu-hegalaren euskarri gisa, bai eta eraikinaren barne-egitura adierazten duten kontrahormak ere. Sakristia txiki bat dago burualdearen eskuinaldean atxikita. Epistolaren aldetik sartzen da barrura, arkupe modernoaz babestutako erdi-puntuko ate batetik. Burualdeko estalkia labe zorrotzeko ganga da, eta nabea kanoi-ganga zorrotzez estalita dago, hormari atxikitako mentsuletan bermatuta dauden fajoien gainean. Erretaula nagusiak, barroko berantiarreko estiloan (XVIII. mendearen erdialdea), bere garai bereko erdialdeko sagrarioko bankua, bi pisuko hiru kale eta tenpluaren titularra den San Martin, Birjina Haurrarekin, San Jose Haurrarekin, San Frantzisko Xabierkoa eta San Ramon Nonatuaren irudiak dituzten horma-hobiak ditu. Interes handia du bankuak, Errenazimentu goiztiarreko (XVI. mendearen lehen erdia) pinturak baititu taula gainean, aurreko lan batetik aprobetxatuta. Santen irudi erdiak irudikatzen dira, hala nola Santa Ana Birjina eta Haurrarekin, Santa Maria Magdalena eta Santa Barbara.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Nardoze Andurra
* Urraulbeiti

## Kanpo estekak
Francisco Erize

**Francisco Javier Erize Arata**,  **Francisco Erize** izenez ezagunagoa (1943ko maiatzaren 13a &ndash; 2021eko martxoaren 8a) argentinar naturalista eta kontserbazionista izan zen. Bere jarduera nagusiak naturaren kontserbazioari lotuta daude, bai zuzenean babestutako eremu berrien sorreraren eta mehatxatutako espezieen eta ekosistemaren babesaren kudeaketaren bidez, bai ondare naturalaren hedapen eta balioespenarekin, ifauna-argazkilari gisa egiten dituen irudi-harrapaketei esker. Kontinente eta itsaso guztietako natur eremuak bisitatu ditu, kasu batzuetan oso gutxi esploratu diren bazter urrunetan ere, bertan bizi diren flora eta faunaren irudiak jasotzea lortuz, haien ondare biologikoa, haien mehatxuak dokumentatuz eta iraunarazteko beharrak zabalduz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Chacoko Heroien zubia

**Chacoko Heroien zubia** () eraikitze-lanetan dagoen Paraguaiko zubia da, Paraguai ibaia zeharkatu duena. Zubiak Asuncion hiriburua Villa Hayes udalerriko Chaco'i barrutiarekin lotuko du. Zubiak ibaian gora 8 kilometrora dagoen Remanso zubiko trafikoa arintzen lagunduko du.

Zubia 449 metro luze eta 35 metro zabal izango da.

## Historia 
Zubiaren eraikuntza Consorcio Unión enpresa-partzuergoari, CDD Construcciones S.A. eta Constructora Heisecke S.A. enpresek osatutakoa, esleitu zitzaion 2019ko abenduan.

Eraikitze-lanak 2020ko ekainaren 12an hasi ziren, zubiaren lehen harria jarri zenean.

## Eponimia 
Zubiaren izena hiritarren parte-hartze prozesu baten bidez erabaki zen. Honek Chacoko Gerrako gudariak omentzen ditu. Gainera, zubiaren oinarrizko lehen harria jartzearen ekitaldi sinbolikoa 2020ko ekainaren 12an egin zen, Paraguairen eta Boliviaren arteko gerrari amaiera eman zion Chacoko Bakearen 85. urtemuga-egunean.

## Kanpo estekak
San Ignazio Loiolakoa nazioarteko zubia

**San Ignazio Loiolakoa nazioarteko zubia** () Argentina eta Paraguai arteko nazioarteko zubia da, Pilcomayo ibaia zeharkatzen duena. Honek Argentinako Clorinda hiria eta Paraguaiko José Falcón udalerria lotzen ditu.

Zubiaren izena Ignazio Loiolakoa omenez eman zitzaion, Jesusen Lagundiaren sortzailea. Izan ere, jesulagunek inguruak esploratu eta hainbat misio kristau sortu baitzituzten, ondoren hiri bihurtu zirenak (ikus, paraguaitar misioak).

## Kanpo estekak
Integrazioaren nazioarteko zubia

**Integrazioaren nazioarteko zubia** ( eta ) eraikitze-lanetan dagoen Paraguai eta Brasil arteko zubia da. Paraguaiko Presidente Franco eta Brasilgo Foz do Iguaçu hiria lotuko ditu Paraná ibaia zeharkatuz.

Tirante-zubi motako zubia izango da, 760 metro luzekoa.

## Historia 
Eraikitze-lanak 2019ko maiatzaren 10ean hasi ziren, Mario Abdo Benítez Paraguaiko presidentea eta Jair Bolsonaro Brasilgo presidentea egin zuten ekitaldian. Lanak Itaipú enpresa binazionalak finantzatu ditu.

2022ko abenduaren 12an inauguratuko dute Mario Abdo Benítez eta Jair Bolsonaro Paraguaiko eta Brasilgo presidenteek, hurrenez hurren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alberto Zamarbide

**Alberto Zamarbide** (Buenos Aires, Argentina , 1960ko abuztuaren 23a) heavy metal abeslari argentinarra da, *V8* talde aitzindariaren abeslaria izan zelako ezaguna. Logosen abeslaria izan zen bere jarduera osoan, 1990etik 1998ra, eta 2004tik 2013ra. 2014an bere proiektu berria aurkeztu zuen Primal izenekoa.

## Historia 
Alberto Zamarbide WC musika taldeko abeslari gisa hasi zuen bere ibilbidea, Julio Morano, taldeko gitarrista eta konpositorearekin batera. Gustavo Rowek ere izan zen talde horretan baterian. Urtebeteko lanaren eta Buenos Airesen aurkezpen batzuen ostean, Ricardo Ioriorekin batera*,* Argentinan ospatutako lehen *heavy metal* jaialdia izango zena antolatu zuen, 1981eko martxoan, Chacarita (Buenos Aires) auzoko Club Atlético Chacarita Juniors taldearen egoitzan. Handik gutxira, Zamarbidek taldea utzi eta Brasilera joan zen denbora batez.  

Itzultzean Ricardo Iorio ezagutu zuen, eta hark V8n abestera gonbidatu zion. Geroztik Zamarbide eta Iorio elkarrekin aritu dira, taldearen osaketa guztien bitartez. Lehenengoarekin Osvaldo Civile eta Rowekekin batera *Luchando por el metal* (C 1983) eta *Un paso más en la batalla* (C 1985) grabatu dituzte; Talde hori desegin ostean, Miguel Roldán gitarran eta Adrián Cenci baterian sartu ziren eta elkarrekin grabatu zuten *El fin de los inicuos* (C 1987), *V8-ren* estudioko azken diskoa. Bilaketa espiritualaren irrikan, menpekotasunaren eta kontrol ezaren barne giroaren erdian, Zamarbidek ebanjelismora konbertituz bidea aurkitu zuen.

## Diskografia 
### V8 
* 1982 - *Demo* 
* 1983 - *Luchando por el metal*
* 1984 - *Un paso más en la batalla* 
* 1986 - *El fin de los inicuos* 
* 1991 - *No se rindan* 
* 1996 - *Homenaje* 
* 2001 - *No se rindan* 
* 2001 - *Antología* 

### Logos 
* 1993 - *La industria del poder*
* 1995 - *Generación mutante*
* 1998 - *Tercer acto*
* 2006 - *Plan mundial para la destrucción*
* 2008 - *Plan mundial para la destrucción (DVD zuzenean)*
* 2009 - *A través de los tiempos*

### Primal 
* 2016 - *Primal*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Primal taldearen* Facebook ofiziala
San Fakundo eliza

**San Fakundo eliza** Urraulbeitiko Alduate lekuan XII. mendeko kristiau eliza bat da.

## Eraikina 
XII. mendeko bukaerako eraikina da, oinplano angeluzuzena eta dorre prismatiko handia dituena. Barrualdea oso birmoldatua dago, batez ere ilargixkak eta parpain-arkuak dituzten kanoi erdiko estalkietan. Kanpoaldean, harlanduxkako hormak sendotzen dituzten harlanduzko kontrahormak ikus daitezke. Erretaula nagusia barrokoa da, XVIII. mendearen lehen erdialdekoa, oso apaindua, salomondar zutabeekin eta estepiteekin. San Joseren eta Arrosarioko Ama Birjinaren irudiak XVII. mendekoak dira, sagrarioa bezala.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Alduate
* Urraulbeiti

## Kanpo estekak
Léon Bakst

**Léon Bakst** (; Gomel, Errusiar Inperioa,  1866ko otsailaren 8aGreg./urtarrilaren 27Jul. - Rueil-Malmaison, 1924ko abenduaren 27a) errusiar margolari eta eszenatokien eta jantzien diseinatzailea izan zen.

Leyb-Khaim Izrailevitx Rosenberg izenarekin jaio zen judu jatorriko familia batean. Bere aitona jostun aberatsa zen. 

San Petersburgoko Arte Akademian ikasi zuen. Bere lehen erakusketarako "Bakst" izengoitia aukeratu zuen. 1893tik 1897ra Julien Akademian ikasi zuen Parisen. 1890eko hamarkadan Sergei Diaghilev eta Alexandre Benoisek osatutako idazle eta artisten taldean parte hartu zuen.

*Mir iskusstva* aldizkarirako ilustrazioak eta erretratuak egin zituen eta marrazketa irakaslea izan zen. 1908tik eszenatokien diseinuan aritu zen batez ere. Errusiar Balletentzat lan egin zuen eta bere jantziak ere diseinatu zituen.

San Petersburgon Marc Chagall irakasle izan zen eta 1914an Arteen Akademia Inperialeko kide hautatu zuten.

1917ko Errusiako Iraultzan bere arreba gosez hil zen eta Léonek kolapso nerbiosoa izan zuen. Alice Warder Garrett mezenas estatubatuarraren laguntza jaso zuen eta Estatu Batuetara joan zen. Parisen hil zen 1924an.

## Iruditegia 

Dmitry philosophov bakst.jpg|*Dmitri Filosofov*, 1897
Bakst Uzhin.jpg|*Afaria*, 1902
Leon Bakst - Model.jpg|*Modeloa*, 1905
Bakst bely.jpg|*Andrei Bely*, 1905
Z. Gippius by L.Bakst (1906, Tretyakov gallery).jpg|*Zinaida Gippius*, 1906
Bakst Diaghilev.jpg|*Sergei Diaghilev*, 1906
Terror Antiquus by L.Bakst (1908).jpg|*Terror Antiquus*, 1908
Costume_of_Cleopatra_for_Ida_Rubinstain.jpg|Cleopatra balletaren jantzia Ida Rubinsteinentzat, 1909
Léon Bakst 001.jpg|Suzko txoria balleterako jantzia , 1910
Bakst Nizhinsky.jpg|Vatslav Nijinski ''L'après-midi d'un faune* balletean, 1912
Massine, Leonide (1895-1979) - 1914 - Ritratto da Leon Bakst.jpg|*Léonide Massine'', 1914
Nijinsky lido Bakst.jpg|Nijinski
Bakst self.JPG|Autoerretratua, 1893

## Kanpo estekak
Autoikaskuntza

thumb|250px|Ordenagailuek eta Internetek asko zabaldu dute autoikaskuntzaren aukerak.
[thumb|250px|[Leonardo da Vinci autodidakta izan zen.]]
**Autoikaskuntza** hitzak, baita **Ikaskuntza autonomo** ere, inoren laguntzarik gabe norberak ikasteko prozesua adierazten du, "nork bere kabuz egiten duen ikaskuntza" alegia. Horrela ikasi duena autodidakta da. Autodidakta berak bakarrik ikasten duen pertsona da. 

## Autoikaskuntzaren prozesua 
Sintesi gisa, esan dezakegu ikasteko autonomia pertsona batek bere ikasteko modua zuzentzeko, kontrolatzeko, erregulatzeko eta ebaluatzeko duen ahalmena dela, modu kontzientean eta nahita, nahi duen helburua lortzeko ikaskuntza-estrategiak erabiliz. Autonomia horrek hezkuntzaren azken helburua izan behar du, ikasten nola ikasi adierazten duena. Interneten erabilerak autoikaskuntzaren aukerak zabaldu ditu.

## Autoikaskuntza eta jolasa 
Autoikaskuntza gizakiak, ugaztunek eta beste animalia batzuek beren baitan duten zerbait da, eta agerian geratzen da jolasean ari direnean. Jolasteak, batzuetan kontuan hartzen ez bada ere, funtzio nagusia du trebetasun berriak ikastea edo jada badituztenak hobetzea. Askotan, autoikaskuntza jolasean hasten da, eta denbora bat igaro ondoren konturatzen da asko ikasi dela horrela, eta ez duela soilik ondo pasatzeko balio.

## Autoikaskuntza eta euskara 
Azken urteetan eta bereziki COVID-19 pandemiarekin batera asko zabaldu dira euskara ikasteko autoikaskuntzaren proposamenak, nahiz eta aurretik oso garatuak izan. Euskaltegi askok Internet bidezko aukera hau zabaldu dute. Dena dela, Ana Garmendiaren hitzetan, "Autoikaskuntza ez dator ohiko metodoa ordezkatzera". Boga da horrelako autoikaskuntzaren sistema bat.
 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Agnis Čavars

**Agnis Čavarst**, (Kekava, Letonia, 1986ko uztailaren 31), Letoniako hiruko saskibaloi jokalari profesionala da, 2020ko hamarkadan munduko 10 onenen artean sailkatuta banakakoan.

Riga klubean, eta Letoniako gizonezkoen 3x3 saskibaloi taldean jokatzen du.

Selekzioarekin Europako (urrea, 2017an, zilarra, 2018an) eta Munduko (zilarra, 2019an) txapelketetako lorpenetan parte hartu du.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan (Tokio), Jeļena Ostapenko bere herrikidearekin batera, Letoniako ordezkaritzako bandera-eramaile izendatuko dute. Bere lehenengo olinpiar jokoak izango ditu, eta Edgars Krūmiņš, Kārlis Lasmanis eta Nauris Miezisekin osatuko du taldea; sailkapen fasean, hirugarren amaituko dute, eta final-laurdena igaroko dute azken faserako, non japoniarrei, belgikarrei eta ROC taldeari irabaziko dieten (21-18 finalean).
Tokion, urrezko domina irabaziko du Letoniako taldearekin. ROC taldearen (zilarrezkoa) eta Serbiakoaren (brontzezkoa) aurretik sailkatuko dira. Hauek osatuko dute Letoniako taldea: Agnis Čavars, Edgars Krūmiņš, Kārlis Lasmanis eta Nauris Miezis-ek.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* (Fr) Proballers (Artxibatua)
* (en) Olympedia (Artxibatua)
* (en) Nazioarteko saskibaloi federazioa (Artxibatua)
San Roque González de Santa Cruz nazioarteko zubia

**San Roque González de Santa Cruz nazioarteko zubia** () Argentina eta Paraguai herrialdeen arteko nazioarteko zubia da, Paraná ibaia zeharkatzen duena. Honek Argentinako Posadas eta Paraguaiko Encarnación hiriak lotzen ditu errepidez eta trenbidez.

Tirante-zubi motako zubia da. Guztira 2.550 metroko luzera du. Zubi nagusia 570 metro luze da; eta sarrerako zubibidea, berriz, 1.595 metro luze.

Zubiaren izena Roque González de Santa Cruz apaiz jesuitaren omenez eman zitzaion, bi hirien sorburu izan ziren misio kristauen sortzailea izan zena. Zubiaren eraikuntza 1981ean hasi zen eta 1990ean amaitu zen.

## Kanpo estekak
Elena Molina

**Elena Molina** (Madril, 1986ko irailaren 13a) espainiar dokumentalgilea da, DOCMA-ko kidea.

## Biografia 
Ikus-entzunezko komunikazioa ikasi zuen Madrileko Complutensean eta dokumentalgintza kreatiboan berezitu zen Bartzelonako Pompeu Fabra Unibertsitatean, Italiako U. di Perugian ikasi du ere. Isaki Lacuesta eta Marta Andreu bezalako zuzendariekin egin du lan eta Patricio Guzmán, Nicolás Philibert, Frederick Wiseman edota Belkis Vega dokumentalgileekin ikasi du ere. Elena Molina dokumentalgile eta zuzendaria da, bere lanetan giza eskubideak eta genero ikuspegia ageri dira eta hainbat herrialdetan, hala nola, Burkina Faso, Mendebaldeko Sahara, Frantzia, Hego Korea, Kuwait, Cabo Verde eta Haiti-n. 

## Filmografia 
**Filmografía dokumentala:**

## Sariak eta Aitortzak 
* Laburmetrai dokumental onena ‘All I Need is a Ball’ filmagatik, LesGaiCineMad 26.edizioan.
* CIMA saria Cadizeko Zine Dokumentalaren Jaialdiaren 51. edizioan "Laatash" filmagatik.
*Cortada Jaialdiaren 25. edizioan laburmetrai dokumental onenari saria, Yungay 7020 filmagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*ZINEBI 63 03 SO Raquel Calvo Larralde & Elena Molina Merino Yungay 7020
*Elena Molinaren web ofiziala
Remanso zubia

**Remanso zubia** () Paraguaiko zubi bat da, Paraguai ibaia zeharkatzen duena. Honek Mariano Roque Alonso eta Villa Hayes udalerriak lotzen ditu errepidez.

1970eko hamarkadaren bigarren erdialdean Entrecanales y Távora S.A. (egun Acciona) espainiar enpresak eraikia, 1978ko abuztuaren 19an inauguratu zuten.

## Eponimia 
Zubiaren izena antzina Remanso Castillo izenez ezagutzen zen lekutik datorkio, zeinean Domingo Martinez de Irala gipuzkoar kapitaina eta haren soldaduak ezarri baitziren Paraguai kolonizatzeko asmoz.

## Kanpo estekak
María Villar Buceta

**María del Carmen Villar Buceta** (Pedro Betancourt, Matanzas, Kuba, 1899ko apirilaren 25a &ndash; Habana, 1977ko ekainaren 29a) poeta, kazetari eta ekintzaile kubatarra izan zen, 1920ko eta 1930eko hamarkadetako Kubako abangoardiari atxikia, eta 1927an bere *Unanimismo* poema-liburua nabarmendu zen. Bere herrialdeko bibliotekonomiaren arloko aitzindarietako bat izan zen, eta lehen irakaslea.

## Bizitza eta lana 
Froilán Villar Gonzálezen eta Petra Bucetaren alaba izan izan zen, eta Aurora Villar Buceta kontalariaren (1907) ahizpa. Gerardo Machadoren diktaduraren aurka borrokatu zen harekin. 1915ean, *Desilusión* sonetoa  argitaratu zuen *Diario de La Marinan.*

Poetisa gisa egindako lanaren barruan, 1927ko *Unanimismo* poema-liburua nabarmentzen da, «XX. mendearen lehen hereneko lan garrantzitsuenetako bat»; gainera, hainbat argitalpenetan parte hartu zuen, besteak beste, *El Heraldo de Cuba* eta *La Nochen,* baita *El Fígaro, Castalia* eta *Social* aldizkarietan*.*

Grupo Minorista izenekoan parte hartu zuen, Kubako abangoardiaren kultura-erakunde bultzatzailean. 1927ko maiatzaren 6an, manifestu bat argitaratu zuen, eta Villar Buceta eta Mariblanca Sabas Alomá izan ziren sinatzaile bakarrak. Horrez gain, Gorki taldearen sortzaileetako bat izan zen.

Milena Rodríguezen XIX. eta XX. mendeetako Antología de poetas cubanas en el XIX y del XX poetas de Milena Rodríguezen poema originalenen artean, *Autorretro* dago.

Habanan hil zen 1977an.

## Erreferentziak
Daniel Irigoyen

**Daniel Irigoyen** (Buenos Aires, 1950eko urtarrilaren 2a) Argentinako rock nazionaleko mugimenduaren hastapenetan parte hartu zuen musikari eta poeta liriko eta soziala da.

## Biografia 
### Haurtzaroa eta nerabezaroa 
Amaren umezurtz, 4 urterekin Buenos Aires probintziako iparraldeko herri batera eraman zuten, aitaren aiton-amonen ardurapean geratuz. Oinarrizko ikasketak egin ondoren, 14 urterekin Buenos Airesera itzuli zen aitarekin bizitzera. DBH Once auzoko frantziskotar eskola batean egin zuen ikasgelak eta asfaltoko lehen abenturak bere auzokide Alejandro Medinarekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Prosa liburu poetikoa
* Drum Solo Artistaren webgune ofiziala
* Daniel Irigoyen konpositorearen webgunea
* Daniel Irigoyen Webgune Ofiziala
* Los Mentales rockaren historia
* The Mentals Diskografia
Silver Blaze

**Silver Blaze**, jatorrizko ingelesezko izenburua *The Adventure of Silver Blaze*, Arthur Conan Doyle eskoziar idazleak argitaratutako Sherlock Holmes detektibe ospetsuari buruzko kontakizun laburra da. 1892an kontakizun labur eta solte modura *The Strand Magazine* aldizkarian argitaratu zen. Ondoren, 1893an, aldizkari horretan argitaratutako Sherlock Holmesi buruzko beste hainbat kontakizun laburrekin batera *Sherlock Holmesen memoriak* liburuan argitaratu zen.

## Argumentua 
Sherlock Holmes eta Watson doktorea trenez joan dira Dartmoorera, *Silver Blaze* lasterketa-zaldi ospetsuaren desagertzea eta John Straker zaldiaren entrenatzailearen hilketa ikertzeko. *Silver Blaze* Ross koronelarena da, King's Pyland-eko ukuilu famatuen jabea. John Straker, zintzotasun frogatuko gizona omen dena, prestatzaile gisa aritzen da. Handik bi miliara, Capletonen ukuiluak daude, Lord Backwaterrenak. Hori *Desborough* zaldiaren jabea da, Wessex Kopako *Silver Blazeren* aurkari handiarena. Fitzroy Simpson izeneko apustu-artekari bat atxilotu dute ustezko errudun gisa.

Beraz, Ingalaterrako lasterketa-zaldi ezagunenetako bat desagertzeak eta haren prestatzailearen hilketak zaldi-tradizio horretako herrialde bat hunkitu dezakete. Kontakizuna Sherlock Holmesek eta Watson doktoreak Scotland Yardeko Gregory inspektorearen eskaerari erantzutea erabakitzen dutenean hasten da. Holmesek honela definitzen du Gregory: "gaitasun izugarriko gizona da, eta, asmamen handiago izate hutsarekin, ibilbide aparta egingo luke bere lanbidean".

Holmesek irtenbide azkar eta harrigarria emango dio kasuari. Izan ere, *Silver Blaze* lasterketara itzuliko da eta John Straker bere konplotaren biktima izan dela argituko du.

## Ikus, gainera 
* *Sherlock Holmesen memoriak* (1893)

## Kanpo estekak
Harituz

**Harituz**, Tolosaldeko Bertsozaleen Elkargunea, Tolosaldeko bertsolaritzaren ekosistema indartu eta egonkortzeko helburuz 2013an sortu zen elkartea da. 

## Testuingurua 
Bertsolari askoren harrobi izan da Tolosaldea aspalditik, hasi Pernando Amezketarraren garaitik eta gaur egun arte, tartean, Pello Errota, Txomin Garmendia, Anjel Mari Peñagarikano eta beste hainbat bertsolariren sorleku eta sormen leku izanez. Gizon horien bertso ibilbidearekin paraleloan, emakume bertsolari asko ere izan ditu eskualdeak, nahiz eta hauek ez izan gizonezkoak bezain ezagunak (emakumeak ez baitziren jendaurrean plazaz-plaza aritzen). Emakume hauen artean ditugu, besteak beste, Mikela Elizegi edo Plazida Otaño. Bertsolariez gain, bertsozaletasunak ere leku nabarmena du eskualdean. 

## Elkartearen helburua 
Harituz elkartearen helburua eskualdeko bertsolari, bertso eragile (irakasle, gai-jartzaile, antolatzaile…) eta bertsozaleak kohesionatu eta urte luzez iraungo duen egitura sendo eta iraunkor bat eragitea da. Izan ere, sendotasun falta horrek eskualdeko bertso eskolen jarraipena, bertso agenda etab. hari batetik zintzilik utzi izan ditu askotan. Horregatik, Harituzek Tolosaldean bertsolaritza sustatu, bildu, hedatu, ikertu eta transmititzeko ardura hartu du bere sorreratik.

Aipatutako erronka horiei guztiei aurre egiteko Gipuzkoako Bertsozale Elkarteak dituen lan ildo berdinak ditu Harituzek ere, kasu honetan, Tolosaldean gauzatzen direnak: hezkuntza, sustapena, ikerketa eta bilketa eta hedapena. Horiek guztiak Gipuzkoako Bertsozale Elkartearekin koordinazioan antolatzen ditu gainera.

## Pello Mari Otaño ikerketa beka 
2020an, I. Pello Mari Otaño ikerketa beka lortu zuen elkarteak “*Aiztondoren zirtotsa. Aiztondoko zirto tradizioa eta proposamen didaktikoa*” ikerketari esker. Bertan, Aiztondoko zirto tradizioa ikertu zuen taldeak eta zirtoa bertsolaritzaren ikas-irakaskuntza prozesuan txertatzeko proposamen didaktikoa egin zuen.

## Erreferentziak
Zuriñe López de Sabando Sainz

**Zuriñe López de Sabando Sainz** (Gasteiz, Araba, 1976ko maiatzaren 1a) dokumentalgilea da, huts ekoiztetxearen sortzaileetako bat.

## Biografía 
Huts dokumental ekoiztetxearen sortzaile eta dokumentalgile arabarra, hainbat proiektu garatu ditu, besteak beste: 

### Hezkuntza Salgai 
STEILAS-ekin (Euskal Herriko Hezkuntzako Langileen Sindikatua) batera eginiko dokumentala, hezkuntzaren pribatizazioa salatzen du eta Euskal Eskola Publikoaren aldeko apustua da. Florida Zineman aurkeztu zen.

### Genoma 
*Genoma* proiektu artistiko, dokumental eta intimoa da. Becker-eko muskulu distrofia deritzon gaitz arraroa du abiapuntu. Zuriñeren neba izan zen Aitor López de Sabando Sainz musikari gasteiztarrak gaitza pairatu eta 2009an hil zen horren ondorioz. 2019an aurkeztu zuen filma lehenengoz, Amárica-ko espozaketa batean, *Constelaciones* izenekoa. Estreinu ofiziala 2020an izan behar zuen baina Covid 19a eta atzeratu zen eta azkenik, 2021ean aurkeztu zen Haz-en.

### **Palestina, Ágora Artística** 
Elkarrizketa artistikoa hari nagusi hartuta, proiektua bizipen pertsonal batetik abiatu eta testuinguru oso desberdinetan bizi  eta sortzen duten artisten arteko elkarrizketa da. Zuriñek Euskal Herriko eta Palestinako artistak koordinatzen ditu diziplina anitzeko erakusketa bat diseinatzeko, non bat egiten baitute arlo askotako lanek - ikus-entzunezkoak, pintura, musika, eskultura, dantza eta bertsoak - unibertso bakarra osatzeko.

## Filmografia 
* Surgere (2012)
*Genoma (2019)
* Hezkuntza salgai (2018)
*Sensaciones cromáticas (2010) 

## Sariak eta Aitortzak 
* 2020an Giza Eskubideak eta Sorkuntza Artistikoa saria "Palestina, Ágora Artística" proiektuagatik (Gasteizko Udalak eta Montehermosok emana)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*Genomari buruzko elkarrizketa (hala bedi,2020) 
*HEZKUNTZA SALGAI dokumentalaren trailerra (Steilas,2018) 
*SURGERE dokumentalaren trailerra (Vimeo, 2012)
Edgars Krūmiņš

**Edgars Krūmiņš**, (Jelgava, Letonia, 1985eko urriaren 16a) Letoniako hiruko saskibaloi jokalari profesionala da.

Letoniako saskibaloi ligako hainbat klubetan jokatu du, hala nola Jelgavako BK edo Zemgaleko BKn.

2010ean 3×3 saskibaloira jo zuen, eta, 2012an, lehen munduko txapelketa jokatu zuen. Letoniako Selekzioarekin Europako (urrea, 2017an, zilarra, 2018an) eta Munduko (zilarra, 2019an) txapelketetako lorpenetan parte hartu du.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, 3×3 Olinpiar Txapelketako lehen txapelketa izango du, Kārlis Lasmanis, Nauris Miezis eta Agnis Čavarsekin osatuko du taldea; sailkapen fasean, hirugarren amaituko dute, eta final-laurdena igaroko dute azken faserako, non japoniarrei, belgikarrei eta ROC taldeari irabaziko dieten (21-18 finalean) .
Tokion, urrezko domina irabaziko du Letoniako taldearekin. ROC taldearen (zilarrezkoa) eta Serbiakoaren (brontzezkoa) aurretik sailkatuko dira. Hauek osatuko dute Letoniako taldea: Agnis Čavars, Edgars Krūmiņš, Kārlis Lasmanis eta Nauris Miezis-ek.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* (Fr) Proballers (Artxibatua)
* (en) Olympedia (Artxibatua)
Sing (2016ko filma)

***Sing*** 2016ko Garth Jennings estatubatuar zinema zuzendariaren konputagailuzko animaziozko komedia filma bat da.

## Ingelesezko bikoiztaileak 
* Matthew McConaughey: Buster Moon
* Reese Witherspoon: Rosita
* Seth MacFarlane: Mike
* Scarlett Johansson: Ash
* Nick Kroll: Gunter
* Taron Egerton: Johnny
* Tori Kelly: Meena
* John C. Reilly: Eddie
* Peter Serafinowicz: Big Daddy
* Jennifer Saunders: Nana Noodleman
* Rhea Perlman: Judith
* Beck Bennett: Lance
* Jay Pharoah: Menna's grandfather
* Nick Offerman: Norman
* Leslie Jones: Menna's mother
* Tara Strong: Becky and Nancy
* Garth Jennings: Miss Crawley

## Kanpo estekak
Turritella

***Turritella*** itsas-barraskilo generoa da, Turritellidae familiakoa. Kono formako maskorrak dituzte, luzekarak eta oso kiribilkatuak.

## Kanpo estekak
Pasatze (generoa)

[thumb|250px|[Katalina Erauso gizontzat pasatzea lortu zuen.]]
Generoaren arloan **pasatzea** () norbait jaiotzez esleitu zaion sexuaren ordez, beste sexu edo genero batetzat jotzen zaionean da. Historian zehar, ohikoa izan da emakumeentzat debekatuta zeuden lanbidetan aritzen ziren emakumeen artean, hala nola ezkutuan zerbitzu militarran aritzen zirenak. Pertsona transgeneroei dagokienez, berriz, zisgenerotzat jotzen zaienean erabiltzen da. Adibidez, gizon transgenero bat gizon zisgenerotzat jotzen zaionean.

## Kanpo estekak
Alfons Gorbach

**Alfons Gorbach** (Imst, 1898ko irailaren 2a - Graz, 1972ko uztailaren 31) austriar politikaria izan zen. Austriako kantzilerra izan zen 1960tik 1964ra.

Lehen Mundu Gerran esku hartu zuen Italiako frontean. Larri zauritu zuten Caporettoko guduan eta hanka bat galdu zuen.

Jarduera politikoa egin zuen Austriako Lehen Errepublikan eta zinegotzi izan zen Grazen. Anschlussen ondoren, Dachauko eta Flossenburgeko kontzentrazio-esparruetan preso politikoa izan zen. Gerra amaitu ondoren Austriako Herri Alderdian afiliatu zen.

Legebiltzarreko behe-ganberako presidentea izan zen eta 1961ean Julius Raaben lekua hartu zuen kantziler karguan. Hiru urteren ostean, Josef Klausi utzi zion kargua.