Eskola kultur elkartea

'*Koruko Ama Birjinaren *Scholla Cantoruma***, 1976an **Koruko Ama Birjinaren Eskola** izena hartu eta gaur ***Eskola'''* izenaz ezagunagoa, 1940 hasieran Juan Urteagak Donostian sortu zuen elkarte artistiko eta kulturala da. Hasiera batean korua baino eduki ez arren, gerora dantza konpainia sortu zen. Halaber, 60ko hamarkadan musika banda eratu zen, dantza taldearen emanaldietan arlo biak bateratu asmoz. Egun, hiru taldeek jardunean diraute Eskolan. Elkartearen lehen emanaldia 1940ko Aste Santu ekitaldietan izan zen. Gauzak horrela,  hartzen da Eskolaren sortze datatzat.

Eskola Euskal Dantzarien Biltzarreko kide da, eta Gipuzkoako Euskal Dantzarien Biltzarraren ordezkaritzari atxikita dago.

## Historia 
Lehen urteetan, *Scholla Cantorum*a eliza musikari eskeinia zegoen. Arlo horretan, bere emanaldirik sonatuena Aste Santuko Pasioari lotutako irudiak izan ziren. Emanaldi hauek Aste Santuan ez ezik, Eguberrietan ere eskaini izan zituen. Ikuskizunak lortutako arrakastaren ondotik, Euskal Herriko nahiz honen mugez gaindiko beste hiri batzuetan (Madril eta Leon, esaterako) eskaintzeko aukera izan zuen taldeak.

1950ko hamarkadan, elkartearen barruan dantzari eskainitako taldea hasi zen antolatzen. Hasiera batean, dantza taldearen emanaldiak zaindariaren egunera edo hiriko jai-egunetara mugatu ziren. Abesbatzak eta dantza taldeak elkarlanari ekin zioten zenbait opera eta emankizun prestatzen. Horien artean aipatzekoak dira: Amaia, Txanton Piperri, Oleskari Zarra, Anbotoko dama, eta beste zenbait ikuskizun. Aipatzekoak da halaber, Jesus Guridik idatzitako Amaia operaren estreineko emanaldietan parte hartu izan 1952. urtean.

Gerora, dantza taldeak nortasun propioa garatu eta emanaldiak eskaintzen hasi zen zenbait herritako jai-batzorde eta udalen eskariz.

Hurrengo urteetan, dantza konpainiaren emanaldiak Euskal Herriko hainbat bazterretara zabaldu ziren. Nazioartera ere eramateko aukera izan zuen. 1960 eta 1970eko hamarkadetan, ikerketa lan arduratsu baten ondotik, euskal dantza tradizionala berreskuratu eta taldearen errepertoriora gehitzeko ahalegina egin zen. Horretarako Euskal Herriko hainbat bazterretan barrena ibili ziren taldeko koreografo eta zuzendariak, bertako dantzariengandik tokian tokiko pauso eta erritmoak ikasi asmoz.

Garai beretsuan sortu zen musikarien taldea. Orduz geroztik, Eskolako dantzariek eta musikariek ikuskizun bateratuak eskaintzen dituzte. Musikari bandaren ibilbidean zehar instrumentu ezberdinak jo izan dira; nahiz eta egun atabala, danbolina eta txistua, eskusoinua eta txalaparta erabili, garai batean alboka, bibolina, bonboa, dultzaina, klarinetea, panderoa, saxoa, txapak, txirula eta zilbotea ere erabili izan dira.

1983. urtetik aurrera, herri folklorea plazetatik agertokietara eraman asmoz, dantzei izaera eszeniko bat emateko lanetan murgildu zen dantza taldea, dantzen izaera eta jatorria galdu gabe. Ordutik egunotara arte, Eskola euskal gaietan oinarrituriko koreografia berriak garatu izanagatik nabarmendu da. Dantza lantzeko modu honek Espainiar estatuan nahiz nazioartean hainbat dantza jaialditan ibiltzeko aukera eman dio taldeari.

1990. urtean bere sorreraren 50. urteurrena ospatu zuen. Urteurreneko urtean zehar hainbat ekitaldi berezi antolatu ziren. Horien artean aipagarriena Donostiako Victoria Eugenia antzokian eskainitako ekitaldi bikoitza izan zen, udal kontserbatoriko orkestra eta 300 dantzaritik gora bilduz. Urteurrenak Eskola abesbatza zein dantza taldearen ibilbideen begirada sakona jasotzen zituen liburu bat argitaratzeari ere bide eman zion.
  
90eko hamarkadan Eskolak abeslari bakarlari bat ere izan zuen.

## Sariak eta Jaialdiak 
## Koreografiak 
* *Aingerutxo*
* *Amaia Opera*
** Musika: Amaia operako ezpata-dantza (Jesus Guridi)
* *Ametsak*
** Koreografia: Josetxo Fuentes
** Musika: Herrikoia
** Donostian egoitza zuen Caracasko Gipuzkoar Konpainia XVIII. mendeko gipuzkoar merkataritza elkartearen jardueran oinarraitutako koreografia (2 dantza).
* *Arin-arina*
* *Balea*
** Musika: *Balearen bertsoak* (Benito Lertxundi)
* *El caserío*
** Koreografia: Josetxo Fuentes
** Musika: *El caserío: preludio acto II* (Jesus Guridi)
** *El caserío* zarzuelaren 2. ekitaldiaren sarrerarako egindako koreografia.
* *San Sebastian martxa*
** Koreografia: Josetxo Fuentes
** Musika: Raimundo Sarriegi
* *San Sebastian martxa zaharra*
** Koreografia: Josetxo Fuentes
** Musika: Jose Juan Santesteban
** Donostian antzina jotzen zen zortziko martxa ofiziala.
* *Erriberako jota*
** Musika: *Jota Navarra* (Enrique Zelaia)
* *Erromeria*
** Musika: herrikoia/Sergio Garzes
* *Euskal musikaren gorespena*
** Musika: *Euskal musikaren gorespena* (José Uruñuela)
* *Eusko irudiak*
** Musika: *Euzko irudiak: ezpata-dantza* (Jesus Guridi)
* *Fandangoa*
** Koreografia: Josetxo Fuentes
** Musika: Herrikoia
** Segurako dantza sueltoko txapelketan oinarritutako dantza, bertan parte hartzen dutenen omenez.
* *Gernika*
** Koreografia: Joseba Urrutikoetxea
** Musika: Pablo Sorozabal
** n gertatutako Gernikako bonbardaketan oinarritutako koreografia.
* *Herribehera*
** Koreografia: Josetxo Fuentes
** Musika: *Herribehera* (Benito Lertxundi)
** Bi zatiz osatutako dantza. Lehen zatian, dantzariek Nafarroako armarriaren kateak eratzen dituzte; bigarren zatian, dantzariek Nafarroako armarria osatzen dute eskuekin.
* *Hirugarren hegoa*
** Musika: *Txoria txori* (hitzak: Joxean Artze; doinua: Mikel Laboa)
* *Hotsean*
** Koreografia: Josetxo Fuentes eta Juan Luis Unzurrunzaga
** Musika: *Baga Biga Higa* (Mikel Laboa)
* *Ipuina*
** Musika: *Euskal pizkundea* (Benito Lertxundi)
* *Maite*
** Koreografia: Josetxo Fuentes
** Musika: Pablo Sorozabal
** Bi neska talderen norgehiagoka irudikatzen du, bakoitzak bere dantzarako gaitasuna erakusten duen bitartean.
* *Oleskari Zaharra*
** Koreografia: Josetxo Fuentes
** Musika: Jose de Olaizola
** *Oleskari Zarra* operarako egindako koreografia.
* *Salazar*
** Koreografia: Josetxo Fuentes
** Zaraitzuko tradizioan oinarritutako dantza.
* *Sorgiñak*
* Txanton Piperri
* *Urketariak*
** Koreografia: Josetxo Fuentes
** Musika: Sergio Garzes
** Donostiako Alde Zaharreko kanoietan iturrira ur bila joaten ziren emakume eta gizonetan oinarritutako koreografia.
* *Zortzikoa*

## Jaialdiak 
Eskola dantza taldeak, hiriko beste dantza talde batzuekin batera, Lauarin jaialdia antolatzen du urtero Donostian ekain bukaera aldera.

## Jadinzayen konpartsa 
Jadinzainen konpartsa, jatorrian *Jardinzayen konpartsa* deitua, Donostiako inauterietako zaharrena da; n atera zen lehenengoz. Urte luzez hiriko ezein talderen eskutik atera gabe egon ondoren, Eskolak berreskuratu zuen 1999an. Ordutik hona, inauteri garaian eta jaialdi berezietan antzezten du Eskolak Jardinzainen konpartsa.

## Danborrada 
2012. urtetik aurrera Koruko Ama Birjinaren Eskolak danborrada konpainia dauka. Jarduneko abesbatzako eta dantza taldeko kideez gain, bertan ibilitako jendeaz osatuta dago; guztira, 100 upel eta 45 danbor. Donostiako Danborradan, San Sebastian egunez (urtarrilak 20), 17:00ak eta 21:00ak bitartean ondoko ibilbidea osatzen du: Aldapeta - Easo - Zubieta - Marina - San Martin - Urbieta - Larramendi - Errege Katolikoak - Koldo Mitxelena - Urdaneta - Hondarribia - San Martin - Getaria - Arrasate - Hondarribia - Askatasunaren Etorbidea - Urbieta - San Bartolome - Aldapeta. Ibilbidean zehar, taldeak Raimundo Sarriegiren *San Sebastian martxa'' dantzatzen du, abesbatzako ahotsek lagunduta.

## Ikus, gainera 
* Euskal dantzak
* Euskal Dantzarien Biltzarra
* Euskal musika tradizionala
* Donostiako inauteriak
* Donostiako Danborrada
* Amaia Illarreta
* Antton Mendizabal

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Koruko Ama Birjinaren Eskola
* Euskal Dantzarien Biltzarra