open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hemokultibo

thumb|230px|Hemokultiboa egiteko flaskoak.

**Hemokultiboa** odol-kultura mikrobiologikoa da. Mikrobiologia klinikoan erabiltzen den prozedura da, odolean bakterio edo onddoen presentzia antzemateko (hots, septizemia baten diagnostikoa egiteko).

Hemokultiboaren bidez septizemia baten eragile patogenoa jakin daiteke, ezinbestekoa dena sendagileak tratamendu eraginkorra ezar dezan.

Pertsona osasuntsu baten odola esterila da, ez du inongo mikrobiorik. Bakterio edo beste mikrobioen presentziak odol-infekzioa adierazten du.

Odol-kultura egiteko, 10 ml. odol ateratzen dira ahalik eta era aseptikoenean, eta aerobioentzat eta anaerobioentzat hazkuntza-inguru likidoa duten bi flaskoetan sartzen dira. Azkar burutu behar da prozesua, odolaren gatzapena ekiditeko. Hazkuntza-inguruek antikoagulatzaileak dituzte.

Hazkuntza-ingurua duten bi flaskoak 37&nbsp;°C-tan inkubatzen dira, gutxienez 5 egunetan. Flasko bat ingurugiro aerobioan eta bestea anaerobioan.

Bost egunetan inkubatu ostean, sedimentu bat agertuko da (eritrozitoak dituena) eta likido bat flaskoaren gainaldean, balizko bakterio patogenoak dituena. Likido horren uhertasunak bakterioen presentzia agerian jarriko du (aldiz, likido hori gardena bada ez da ziur aski mikrobiorik izango).

Bakterioak bakartu edo isolatzeko, inkubatutako flaskoetatik ereintza bat egingo da odol-agar edo txokolate agar izeneko hazkuntza-inguruetan.

## Kanpo estekak
Triplophysa strauchii

***Triplophysa strauchii*** *Triplophysa* generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Triplophysa*
* Nemacheilidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Heydar Aliev nazioarteko aireportua

**Heydar Aliev nazioarteko aireportua** () Baku hiria zerbitzatzen duen aireportua da eta Kaukasoan dagoen garrantzitsuena.

2013an 2.857.000 pertsonek erabili zuten.

## Argazkiak 

Fitxategi:2011-06-14 14-00-12 Azerbaijan Baki Biny Selo.jpg|
Fitxategi:2011-06-14 14-00-41 Azerbaijan Baki Biny Selo.jpg|
Fitxategi:Heydar Aliyev International Airport. Domestic terminal at night.jpg|
Fitxategi:2011-06-14 13-57-09 Azerbaijan Baki Biny Selo.jpg|
Fitxategi:2011-06-16 14-54-04 Azerbaijan.jpg|

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Aireportuaren webgunea.
Somebody That I Used to Know

***Somebody That I Used to Know*** (euskaraz *Ezagutu ohi nuen norbait*) Gotye belgikar-australiar musikagileren abesti bat da, Kimbra zeelandaberriar musika taldeko abeslari-gitarrajolearekin batera abesten duelarik. 2011ko *Making Mirrors* diskoaren barnean merkaturatu zuen. Nazioartean ospe handia arrakasta eta ospe handia bereganatu du, leku askotan entzun daitekelarik.

Gotyeren ahots argi eta finaren ondorioz, jende askok abesti hau entzutean Sting ingeles abeslariaren nahastu ohi du, bien ahotsak oso antzezkoak direlarik.

## Kanpo estekak 
* *Somebody That I Used to Know* abestia entzungai. Youtube.com
Kunsthistorisches Museum

**Kunsthistorisches Museum** edo **Artearen Historiako Museoa** Austriako hiriburua den Viena hiriko arte-museoa da. 1891n ireki zuen Frantzisko Josef I.a Austriakoa enperadoreak Naturhistorisches Museumekin batera.

## Iruditegia 

Irudi:Jan van Eyck - Kardinal Niccolò Albergati - Google Art Project.jpg|Niccolò Albergati kardinalaren erretratua, Jan van Eyckena
Irudi:Albrecht Dürer - Marter der zehntausend Christen (Yorck Project).jpg|Hamar mila kristauen martirioa, Albrecht Dürerena
Irudi:Raffael 030.jpg|Larreko birjina, Rafaelena
Irudi:Tizian - Porträt der Isabella d'Este.jpg|Isabella d'Esteren erretratua, Tizianoena
Irudi:Saliera.png|Frantzisko I.aren gatzontzia, Benvenuto Cellinirena
Irudi:Pieter Bruegel the Elder - Hunters in the Snow (Winter) - Google Art Project.jpg|Ehiztariak elurretan, Brueghel Zaharrarena
Irudi:Pieter Bruegel the Elder - The Tower of Babel (Vienna) - Google Art Project - edited.jpg|Babelgo dorrea, Brueghel Zaharrarena
Irudi:Giuseppe Arcimboldo - Summer - Google Art Project.jpg|Uda, Giuseppe Arcimboldorena
Irudi:Peter Paul Rubens - The miracles of St. Francis Xavier - Google Art Project.jpg|Frantzisko Xabierkoaren mirariak, Peter Paul Rubensena
Irudi:Rembrandt Harmenszoon van Rijn - Large Self-Portrait - Google Art Project.jpg|Autoerretratua, Rembrandtena
Irudi:Diego Rodriguez de Silva y Velázquez - Infanta Margarita Teresa in a Blue Dress - Google Art Project.jpg|Margarita infanta urdinez, Velazquezena
Irudi:Jan Vermeer - The Art of Painting - Google Art Project.jpg|Margotzearen artea, Johannes Vermeerena
Irudi:David napoleon.jpg|Napoleon Alpeak zeharkatzean, Jacques-Louis Davidena

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
The Color of Money

***The Color of Money*** (euskaraz *Diruaren Kolorea*) 1986ko Martin Scorsese estatubatuar zinema zuzendariaren drama filma bat da. Walter Tevis idazlearen izenburu berdineko *The Color of Money* eleberrian oinarritua dago. Paul Newman, Tom Cruise eta Mary Elizabeth Mastrantonio aktoreek antzeztu zuten.

Tevisen *The Hustler* eleberriko istorioaren jarraipena da, haren 1961ko film egokitzapenean ere Paul Newmanek paper berdina antzeztu zuelarik.

Gizonezko aktore onenaren Oscar Saria (Paul Newman) irabazi zuen.

## Argumentua 
Eddie Felson (Paul Newman) ezizenez "Fast Eddie", gangster batzuen presioen ondorioz erretiroa hartu duen billar jokalari zaharra da. Vincent (Tom Cruise) talentudun billar jokalari gaztea ezagutu, bera gaztea zenako garaiak oroitarazi dizkiolarik. Eddiek Vinceti billarraren sekretuak irakatsi eta joko horretako profesionala bilakatzen lagunduko dio. Zakantza batzuren ondoren, Vincentek Eddieren eskeintza onartu eta Eddiek Vincent eta haren neskalaguna den Carmen (Mary Elizabeth Mastrantonio) herrialde osoko billar jokalekuetan zehar eramango ditu. Era berean, Vincentek harropuzkerietan jarduteko joeraren ondorioz diru ugari galdu ohi du. Amaieran, billar txapelketa nagusian Vincentek Eddieri lezio bikaina emango dio.

## Aktoreak 
* Paul Newman: Fast Eddie Felson
* Tom Cruise: Vincent Lauria
* Mary Elizabeth Mastrantonio: Carmen
* Helen Shaver: Janelle
* John Turturro: Julian
* Forest Whitaker: Amos
* Bill Cobbs: Orvis

## Soinu banda 
* Eric Clapton (''It's In The Way You Use It*)
* Don Henley (*Who Owns This Place?*)
* Danny Kortchmar (*Who Owns This Place?*)
* Robert Palmer (*Let Yourself in for It*)
* Robbie Robertson (*Don't Tell Me Nothin*)
* J.D. Souther (*Who Owns This Place?*)
* Jerry Williams (*Standing on the Edge*)
* Gene de Paul (*I'll Remember*)

## Kanpo estekak 
* *The Colour of the Money'' filmaren IMDBko fitxa irakurgai
The Scarlet Letter (1995eko filma)

***The Scarlet Letter*** () 1995eko Roland Joffé frantziar-kanadar zinema zuzendariaren drama filma bat da. Nathaniel Hawthorne idazlearen izenburu berdineko *The Scarlet Letter* eleberrian oinarritua dago. Demi Moore, Gary Oldman, Robert Duvall eta Edward Hardwicke aktoreek antzeztu zuten.

## Sinopsia 
XVII. mendea, Massachusetts Badiako Kolonia. Hester Prynne (Demi Moore) bere senar Roger Chillingworth-i (Robert Duvall) ez zaio fidela izan eta Dimmesdale (Gary Oldman) erreberendoarekin oheratu zen. Hesterren fideltasun eza argitara agertzean, emakume gazteak bularrean fideltasuna aputu duten senar-amazteek eraman ohi duten *A* ("Adulteroa") hizkia eramatea derrigortua izango da. Halere, bere maitalea zein den inork ez daki, Hestrrek britainiar kolono komunitateko kide errespetagarria izatetik uzteko beldurra baitu. Baina senarrak amaieraraino iristsi eta maitalearen nortasuna jakiteko asmoa du... bitartean, kolonian garai hartan hain ohikoak ziren ustezko sorginkeri zantzuak agertzen hasiko dira, koloniako hainbat kideei sorginak izatea leporatuko zaielarik, honela komunitateko kideen arteko ezinikusi, gorroto eta liskarrak azaleratzen hasiko dira

## Aktoreak 
## Kanpo estekak 
* *The Scarlet Letter* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Maverick (filma)

***Maverick*** 1994ko Richard Donner estatubatuar zinema zuzendariaren western komedia filma bat da. Mel Gibson, Jodie Foster, James Garner, Graham Greene, James Coburn eta Alfred Molina aktoreek antzeztu zuten.

1950eko hamarkadako *Maverick* telesailan oinarritua dago, dago, orduko horretan filma honetan ere agertzen den James Garner aktoreak Brett Maverick izeneko pistolari eta karta jokalari bikaina antzezten zuelarik, aldiz honakoan Mel Gibson aktoreak lekukoa hartu zion.

1995eko Jantzi-diseinu onenaren Oscar Sariaren izendapena jaso zuen.

## Argumentua 
Mendebalde Urruna. Bret Maverick (Mel Gibson) bere bizitzako iruzur handiena burutzera doan pistolari axeria da. Karta jokalari bikaina eta pistolari azkarra, mingain zorrotza eta sarkastikoa, osagai guzti horiekin arazoetan ez sartzea zail egin ohi zaio.

Annabell (Jodie Foster) poxpolina eta Cooper (James Garner) marshall zaharrarekin batera, hirukoteak Mississippi ibaian zehar doan luxuzko ontzi batean ospatuko den poker txapelketa baterako sarrera-dirua lortu dute, txapelketako irabazlearentzako saria 500.000 dolar direlarik.

Maverickek atzetik Angel (Alfred Molina) izeneko morrosko bat berau hil nahizik darabilki, hura ekiditeko hainbat azpijoko erabiltzen dituelarik: bi morroi Angel jipoitzeko kontratatu, hari izkin egiteko Joseph (Graham Greene) adiskdieak lagundurik indiarrez mozorrotu eta errusiar artxiduke potzolo eta dirudun batek ehizatu dezan bere burua lagatzea, edozerrek balio du poker txapelketan jokatu ahal izateko dirua biltzeko. Azkenean hirukoteak txapelketan parte hartzea lortuko du. Han, Cooper marshalla partehartzaile bakoitzaren dirua zaintzeko ardura izango du.

17 jokalari kaleratu ondoren, joko mahaian Maverick, Angel eta Duvall (James Coburn) hitzontzia besterik ez dira geldituko. Azkeneko esku ziraragarrian karta-emaileak Angelen alde egingo du, denek itxuraz esku gandiezinak jasoko dituzte: zortziko pokerra, kolorezko eskailera, amaieran Bretek irabazle egingo duen eskua osatzeko karta misteriotsu bat jasoko duelarik, errege eskailera garaitezina erakutsiz. Behin, Bretek txapelketa irabazita, Angel haserretu eta tiroketa hasiko da, Bretek Angeel hilko du. Bitarteean, txapelketako ikusleak gertatutakoarekin aztoratuak daudela aprobetxatuz, Cooper sheriffak diru-sariarekin ihes egingo du.

Filmaren amaieran dena hasiera-hasieratik hirukote protagonistak zein ala zein iruzurgile eta axeriagoak elkarri eginiriko konspirazio, mendeku eta lapurreta saila bat besterik ez dela izan frogatuko da, ordurarte inork ez zekien Bret eta Cooper elkar hartutako aita-semeak elkarrekin diru-saria kontatuz agertuko dira, baina ezustean Annabell agertu eta haien diru-sariaren erdia berarekin bat eramango du.

## Aktoreak 
* Mel Gibson: Bret Maverick
* Jodie Foster: Annabelle Bransford
* James Garner: Zane Cooper marshalla
* Graham Greene: Joseph, indiar buruzagia
* Alfred Molina: Angel
* James Coburn: Duvall komodoroa
* Geoffrey Lewis: Matthew Wicker
* Paul L. Smith: Artxidukea
* Max Perlich: Johnny Hardin

## Kanpo estekak 
* *Maverick* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
The Passion of the Christ

***The Passion of the Christ*** (euskaraz *Kristoren Pasioa*) 2004ko Mel Gibson australo-estatubatuar zinema zuzendariaren drama filma bat da. Izenburuak ongi adierazten duen gisa Bibliako Itun Berriko Kristoren Pasioaren pasartean oinarritua, Jesukristoren azken egunak agertzen direlarik. Jim Caviezel, Monica Bellucci eta Maia Morgenstern aktoreek antzeztu zuten.

Gibsonek filma katolikoen bertsioa edo ikuspuntutik ahal bezain fidelena izatea nahi izan zuen, ondorioz eszena bortitz, latz eta odoltsuak agertzen dira, gainera solasaldiak garai hartan Jesukristo bizi zen Judeako lurraldean mintzatzen ziren aramera, latina eta hebreera hizkuntzetan burutuak dira.

## Argumentua 
30. urtean. Erromatar Inperioak mende hartu duen Judeako probintzian Jesus Nazaretekoa (Jim Caviezel) izeneko galilear arotzak "Jainkoaren Erresumaren" ailegatzea iragarri eta jarraitzaile talde batez inguratu da: Hamabi Apostoluak. Mendeetan zehar, juduek Mesias delakoaren iritsieraren zain egon dira, hots, euren aberria okupatzaileen menpetik askatu eta justizian oinarritutako ordena berria ezarriko duen salbatzailea.
Jesusen irakaspenek jende andana erakartzen dute, hura Mesias berria delakoan, tartean berau erromatarrei salduko dien Juda Iskariote (Luca Lionello) dagoelarik. Judu agintariei ezinikusia irabazi du eta erromatarrek iraultzailetzat jotzen dute, hortaz, azken hauek Jesus atxilotu eta Pontzio Pilatosek (Hristo Shopov) juduen matxinada ekidin asmoz gurutziltzatuta hiltzera zigortuko du.

## Aktoreak 
* Jim Caviezel: Jesukristo
* Maia Morgenstern: Amabirjina
* Monica Bellucci: Maria Magdalena
* Rosalinda Celentano: Satan
* Francesco DeVito: Petri
* Chokri Ben Zagden: Donejakue
* Christo Jivkov: Joan Ebangelista
* Luca Lionello: Juda Iskariote
* Hristo Shopov: Pontzio Pilatos
* Claudia Gerini: Klaudia Prokles
* Fabio Sartor: Abenader
* Luca De Dominicis: Herodes Antipas
* Mattia Sbragia: Kaifas
* Toni Bertorelli: Annas
* Jarreth Merz: Simon Zirenekoa
* Sergio Rubini: Dismas
* Francesco Cabras: Gestas
* Giovanni Capalbo: Cassius (Longinus Zesareakoa)
* Roberto Bestazoni: Maltxus
* Sabrina Impacciatore: Santa Veronika
* Pietro Sarubbi: Barrabas
* Matt Patresi: Jano
* Emilio De Marchi: erromatarra
* Roberto Visconti: erromatarra
* Lello Giulivo: erromatarra
* Abel Jafry: tenpluko 2. ofiziala

## Kanpo estekak 
* *The Passion of the Christ* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Segida ekologiko

[thumb|350px|Segida ekologikoa ingurumenaren asaldura baten ostean: [taiga|baso boreala sute bat gertatu eta urte bat (ezkerrean) eta bi urte (eskuinean) geroago.]]

**Segida ekologikoa** ekosistema baten komunitate biologiko batean denboran zehar gertatzen den espezie egituraren aldaketa da. Ingurumenaren asaldura bat gertatzen delarik, edo eremu berri bat kolonizatzeko erabilgarri geratzen bada, lehenik espezie aitzindariak agertzen dira. Ondoren, elkarren segidan, gero eta konplexutasun handiagoko ordezkapen komunitateak garatzen dira. Segida ekologikoaren azken etapa klimaxa da, komunitatearen egoera egonkorra, hain zuzen ere.

Bi segida mota bereizten dira:
* **Segida primarioa**: Izaki bizidunik ez dagoen lurzoru biluzik sortu berri batetik abiatuta gertatzen dena. Hots, inoiz okupatuta ez diren tokietan gertatzen da. Adibidez, itsasoko dunetan, edo eremu bolkaniko batean.
* **Segida sekundarioa**: lehen beste komunitate bat zegoen eremuan gertatzen dena, baina arrazoi batengatik (hondamendi naturala, sutea...) espezie gainartzaileak desagertu egin dira, segida berri bat hasiz. Eratutako komunitate berria lehenengoaren berdina ala desberdina izan daiteke. Honen adibideak: sute edo uholde baten ondorioz hondatutako lurrak, bertan behera utzitako lursailak, etab.

Segida primario batean ekosistema klimaxera iristen da 1.000 urte geroago hasierako kolonizazio biologikoaren ondoren. Segida sekundario batean, zuhaitz-klimax lursail abandonatu batean 200 urteetan lortzen da, eta belar-klimax 30 urte inguruan 

Ingurumen faktore askok eragin nabarmena dute segidetan, horien artean klima nabarmenena izanik.

Segida ekologikoa gertatzen da ekosisteman klimaxera iritsi arte, hots, oreka-maila lortu arte. Klimaxera heltzen denean, ekosistema baten biozenosia nekez izango da ordezkatuta eta lekualdatua beste batengatik, asaldura oso bortitzak (geologikoak, klimatikoak edo biotikoak) gertatu ezean.

Bestalde, segida ekologiko batean bizidunak agertzen dira ekosistemaren maila trofikoaren arabera: segida horretan agertzen diren lehenengo kolonizatzaileak organismo autotrofo ekoizleak dira: hainbat bakterio eta likenak, belarrak, zuhaixkak eta gero zuhaitzak. Landareen ostean, animalia heterotrofoak agertzen dira, landareen menpe daudenak. Klimaxera helduta, animalia zein landareen populazioa egonkortu egiten da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Ohiane LAKAR IRAIZOZ: Biodibertsitaterantz, txandaka Elhuyar aldizkaria. Zientzia.net
Kramatorsk

**Kramatorsk** (; ) Ukrainaren ekialdeko hiri bat da, Donetskeko oblastekoa. Urak Donets ibaira isurtzen dituen Kazenni Torets ibaiaren ertzean dago. Industria eta ingeniaritza mekanikoa ditu ekonomia jarduera nagusiak.

2014an piztutako Donbasseko gerraren ondorioz, Donetskeko oblasteko hiriburua (Donetsk) errusiazaleen esku dago. Horiek horrela, Kramatorsk da ukrainazaleen Donetskeko oblasteko behin-behineko hiriburua, 2014ko urriaz geroztik.

ezkerrera|thumb|Kramatorskeko kultura etxea.

Ukrainako 2001eko zentsuan jasota dagoenez, Kramatorskek berak 164.700dik gora biztanle ditu; eta haren metropoli eremuak, 197.000 biztanle. Biztanleen %&nbsp;67,9ren lehen hizkuntza errusiera da; %&nbsp;31,1rena, ukrainera; %&nbsp;0,2rena, armeniera; %&nbsp;0,1rena, bielorrusiera; eta %&nbsp;0,1rena, erromaniera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Udalaren webgune ofiziala
The Haunting (1999ko filma)

**The Haunting** (euskaraz *Gordelekua*) 1999ko Jan de Bont herbeherear zinema zuzendariaren beldurrezko filma bat da. Shirley Jackson idazlearen *The Haunting of Hill House* ("Muinoko Etxeko Gordolekua") eleberrian oinarritua dago. Liam Neeson, Catherine Zeta-Jones, Owen Wilson eta Lili Taylor aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
AEBetako Massachusetts estatuko mendebaldeko Berkshire mendietan duela 10 urte eraikitako etxalde gotiko eta beldurgarria dago, berarekiko heriotz tragikoz osatutako kondaira eta esameses ugari daudelarik. Etxalde honek erakarrita, David Marlow (Liam Neeson) doktoreak beste hiru lagunekin taldea osatuko du: Theo (Catherine Zeta-Jones), emakume izaera bizkor eta saiatuko emakumea; Nell (Lili Taylor), bere familiaren kontrolpetik atera berri den emakume sentikorra; eta Luke Sannerson (Owen Wilson), taldeko zinikoa. Laukotea etxaldera gaua igarotzera joan eta bertan beldurrari buruzko ikerketa burutuko dute.

## Aktoreak 
* Liam Neeson: David Marrow doktorea
* Catherine Zeta-Jones: Theo
* Owen Wilson: Luke Sanderson
* Lili Taylor: Eleanor "Nell" Vance
* Marian Seldes: Dudley andrea
* Bruce Dern: Dudley jauna
* Alix Koromzay: Mary Lambetta
* Todd Field: Todd Hackett
* Virginia Madsen: Jane Vance
* Charles Gunning: Hugh Crain

## Kanpo estekak 
* *The Haunting* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Doitze (argipena)

**Doitze** hitzak adiera zenbait ditu:

* **doitzea**, **doikuntza** edo **haxean ezartzea**, material edo gailu baten prestaketa da, behar bezalako erabilera eta funtzionamendua izan ditzan,
** doitze-karta, telebista-seinalearen proba-irudia;
* doitze-lokarria, objektuak lotu eta jantziak norbere neurrira doitzeko lokarria.

## Ikus, gainera 
* Doikuntza
Ramla

**Ramla** (, *Ramlāh*; , *ar-Ramlah*) Israelgo hiria da, Erdialdeko barrutian dagoena. Sulayman ibn Abd al-Malik omeiatar kalifak eratu zuen *circa* 705–715. urteetan Kairo eta Damasko arteko ibilbidean, agian antzinako Gatz hiriko hondakinetatik gertu.

## Herri eta hiri senidetuak 
*  Kansas City, Missouri
*  Vaughan (Ontario), Kanada
*  Moers, Alemania
*  Daugavpils, Letonia
*  Kielce, Polonia
*  Mek'ele, Etiopia
*  Vyborg, Errusia
*  Feodosiya, Ukraina
 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Rishon LeZion

**Rishon LeZion** () Israelgo hiria da, Erdialdeko barrutian dagoena. Herrialdeko laugarren hiririk handiena da, 2012an 235.000 biztanle zituena.

Ukrainiatik etorritako etorkinek sortu zuten 1882an, Petah Tikva eta gero bigarren nekazal-kokaleku izanda.

## Klima 

## Herri eta hiri senidetuak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Bnei Brak

**Bnei Brak** (, '''') Israelgo hiria da, Tel Aviv barrutian dagoena. Tel Avivetik ekialderantz dagoen hiri hau herrialdeko hamargarren hiririk handiena da, 2012an 168.000 biztanle zituena. Haredi edo judaismo ultraortodoxoaren eremu nagusienetariko bat da.

## Herri eta hiri senidetuak 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Klimax (ekologia)

[thumb|[Australiako Queenslanden dagoen Daintreeko oihana klimax-basoa da.]]
**Klimaxa**, ekologian, landare multzo egonkorra eta orekatua da, geografia eremu jakin bati dagokiona, eta klima eta ingurumen ezaugarri jakinak eta egonkorrak dituena. Segida ekologiko baten azken fasea da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Firm (1993ko filma)

***The Firm*** (euskaraz *Konpainia*) Sydney Pollack estatubatuar zinema zuzendariaren 1993ko thriller film bat da, John Grisham idazlearen izenburu bereko *The Firm* eleberrian oianrritua. Tom Cruise, Jeanne Tripplehorn, Gene Hackman, Ed Harris, Holly Hunter, Hal Holbrook eta David Strathairn aktoreek antzeztu zuten.

Oscar Sarietarako bi izendapen jaso zituen, Emakumezko bigarren aktore onenaren Oscar Saria (Holly Hunter) eta Egokitutako gidoi onenaren Oscar Saria (Dave Grusin), nahiz eta bietako bat bera ere irabazi ez izan. Halere, Holly Hunter aktoreak urte hartan bertan *The Piano* filmean egindako antzezpenarengatik Emakumezko aktore onenaren Oscar Saria irabazi zuen.

## Argumentua 
Mitch McDeere (Tom Cruise) Harvard Unibertsitatean Zuzenbide ikasketak arrakasta handiz amaitu berri dituen abokatu hasiberria da; horri dela eta, sona handiko abokatu talde batek kontratatu du. Mitch eta Abigail "Abby" McDeere (Jeanne Tripplehorn) emaztea Memphis hirira lekualdatu eta abokatu taldeak senar-emazte gazteei etxebizitza, autoa eta bizitzeko behar duten oro eskaini die. Denbora igaro ahala, McDeere talde hori legez kanpoko ekintzak egiten ari dela jabetu da. Haien jokaerarekin desadostasuna agertzean, nagusien konfiantza galdu duenez, Mitch nola edo hala isilarazten saiatu dira.

## Aktoreak 
* Tom Cruise - Mitch McDeere
* Jeanne Tripplehorn - Abigail "Abby" McDeere
* Gene Hackman - Avery Tolar
* Ed Harris - Wayne Terrance
* Holly Hunter - Tammy Hemphill
* Hal Holbrook - Oliver Lambert
* David Strathairn - Ray McDeere
* Terry Kinney - Lamar Quin
* Wilford Brimley - Bill Devasher
* Sullivan Walker - Barry Abanks
* Gary Busey - Eddie Lomax
* Paul Sorvino - Tommie Morolto

## Kanpo estekak 
* *The Firm* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Modi'in Illit

'''Modi'in Illit''' (; ) Zisjordaniako hiri bat eta haredi juduen israeldar kokaleku bat da. Israelgo gobernuak 2008an Modi'in Illit hiri izendatu zuen. Modi'in-Maccabim-Re'utetik 6 kilometrotara ipar-ekialderantz dago, **Kiryat Sefer** izena eman zioten 1994an sortu zutenean. Bost palestinar herrixkak (Ni'lin, Kharbata, Saffa, Bil'in eta Dir Qadis) okupatu zituen eta bi auzotan banaturik dago, Kiryat Sefer eta Achuzat Brachfeld hain zuzen ere. 2009an 46.200 biztanle zituen, eskualdeko kokagune rik handiena izanik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maale Adumin

**Maale Adumin** () Zisjordaniako hiri bat eta haredi en israeldar kokaleku bat da. Israelgo gobernuak 1991n Maale Adumin hiri izendatu zuen. Eskualdeko kokagunerik nagusienetariko bat da.

Jerusalemdik ekialderantz, Judeako basamortuaren ondoan eta Lerro Berdetik 4,5&nbsp;km ekialderantz dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ariel (hiria)

**Ariel** (; ) Zisjordaniako hiri eta israeldar kokaleku bat da. Israelgo gobernuak 1998an Ariel hiri izendatu zuen. Eskualdeko kokaleku nagusietako bat da.

Jerusalemdik iparralderantz eta Lerro Berdetik 20&nbsp;km ekialderantz dago.

## Herri eta hiri senidetuak 
*  Heredia (Costa Rica)
*  Mobile (Alabama), Estatu Batuak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Outlander (filma)

**Outlander** (euskaraz *Kanpotarra*) 2009ko Howard McCain estatubatuar zinema zuzendariaren zientzia-fikziozko filma bat da. James Caviezel, Sophia Myles, Jack Huston, Ron Perlman eta John Hurt aktoreek antzeztu zuten.

Bikingoen garaiko Norvegian eroritako espaziontzi baten istorioa oinarritzen da. Filmearen egileen arabera apur bat *Beowulf* anglosaxoi kondairan oinarritu omen ziren. Berez, Norvegian girotua egon arren, Kanadako Vancouver eta Eskozia Berria eskualdeetan filmatu zen.

## Argumentua 
Vendel Aroa (550-790), bikingoen garaiko Eskandinavian espazio-ontzi batek lur jo du. Bernatik Kainan (Jim Caviezel) izeneko gizaki itxurako gerlaria eta Moorwen izeneko izakia atera dira, azken hau gerlariaren gudarosteak bere arraza akabatu duenez mendeku egarriz dagoen munstro edo pizti izugarria da. Moorwenek bikingoen lurraldeak arpilatu eta aurrean topatzen duen edonor hiltzen duen bitartean, Kainanek bere teknologia aurreratua eta antzinako armak batuz, bikingo talde bat Moorwenengandik defendatu eta hura hiltzen irakatsi beharko die.

## Aktoreak 
* Jim Caviezel: Kainan, espazio-bidaiaria
* Sophia Myles: Freya, Hrothgaren alaba
* Jack Huston: Wulfric, Hrothgaren hiloba eta Heorot erresumako erregegaia
* John Hurt: Hrothgar, Heorot erresumako erregea
* Cliff Saunders: Boromir, Heorot erresumako errementaria
* Ron Perlman: Gunnar, aldameneko herriko erregea
* Aidan Devine: Einar
* Bailey Maughan: Eric, umezurtz gaztea

## Kanpo estekak 
* *Outlander* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Artur Balder

** Artur Balder ** (Alacant, 1974ko abuztuak 14) Ipar Amerikako zinema-zuzendari eta idazlea da, jatorri espainiarrekoa.

## Biografia 
Teutoburgoko saga fikzio militarreko liburuen segidagatik da ezaguna. Erromatar Inperioan dago girotuta, Germania Magnarekin mugan izandako gerretan. Testuingurua hauek osatzen dute: Teutoburgoko oihaneko gudua, Germaniaren bigarren inbasioak eta Julio-Claudia dinastiak horren ondoren egin zuen kanpaina luzeak. Oraingoz, segida horretako lau liburu argitaratu ditu. Arminio keruskotarra heroi germaniarrari zuzendutako fikziozko lan luzeena eta zabalena da.

Beste liburu-segida bat ere idatzi du, Widukinden kronikak, Viduquindo duke saxoi erreboltaria eta bere aurkari Karlomagno dituena ardatz. Zinema-zuzendaria ere bada, eta Little Spain auzoari buruzko ikerketen arduraduna. Dokumental batzuk egin ditu, non New York hiriko espainiar etorkinen historia lehen aldiz kontatzen den.

Arte garaikideari buruz egin zuen dokumentala, *Ciria pronounced thiria* izenekoa, 2013ko maiatzean estreinatu zen New Yorkeko MoMAn, Telefónica multinazionalaren babesaz, eta 2013ko azaroan Berlingo Martin Gropius Bau zentroan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* On-line Artur Balder
* Artur Balder, New York, 2013.
Nell (filma)

**Nell** 1994ko Michael Apted estatubatuar zinema zuzendariaren drama filma bat da. Mark Handley gidoigile eta idazlearen *Idioglossia* antzezlanean oinarritua dago. Jodie Foster, Liam Neeson, Natasha Richardson, Richard Libertini eta Nick Searcy aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Ipar Carolinan Lowell doktorea (Liam Neeson) baso eremuko etxe batean isolaturik bizi zen emakume baten heriotza egiaztatzera, ordurarte inork haren izatearen berririk ez zuen Nell (Jodie Foster) izeneko alabarekin topatu da, hil berria den amak gizasemeekiko beldurran hezitua eta inork ulertzen ez duen soinuzko hizkuntza batean mintzatzen delarik. Hogei urte besterik ez dituenez, basoz beteriko eremu hura ez beste ez du inoiz etxe hartatik kanpoko mundua ezagutzen. Lowellek neska gazteari ola lagundu ez dakienez, Paula Olsen (Natasha Richardson) psikologoari hura hezi eta bergizarteratzeko laguntza eskatuko dio.

## Aktoreak 
* Jodie Foster: Nell
* Liam Neeson: Jerome Lovell
* Natasha Richardson: Paula Olsen
* Richard Libertini: Alexander Paley
* Nick Searcy: Todd Peterson
* Robin Mullins: Mary Peterson
* Jeremy Davies: Billy Fisher
* O'Neal Compton: Don Fontana
* Heather M. Bomba: ahizpa bikia
* Marianne E. Bomba: beste ahizpa bikia
* Sean Bridgers: Mike Ibarra
* Joe Inscoe: epailea
* Stephanie Dawn Wood: Ruthie Lovel

## Kanpo estekak 
* *Nell* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
The Man Without a Face

**The Man Without a Face** (euskaraz *Aurpegirik Gabeko Gizona*) 1993ko Mel Gibson australiar-estatubatuar zinema zuzendariaren drama filma bat da. 1972ko Isabelle Holland idazlearen izenburu berdineko eleberrian oinarritua dago. Mel Gibson eta Nick Stahl aktoreek antzeztu zuten, eta Gibsonek zuzendutako lehenbiziko filma izan zen.

## Argumentua 
1960ko hamarkadaren amaiera aldera, Maine estatua. Chuck (Nick Stahl), aitarik gabe eta emakume talde azpijokozale eta menperatzaile batzuk hezitutako mutikoa da, Justin McLeod (Mel Gibson) aurpegia desitxuratua duen irakasle misteriotsuaren lagun bilakatuko da. Justizia eta aurreiritzirik gabe bizitzeari buruzko filma da.

## Aktoreak 
* Mel Gibson: Justin McLeod
* Nick Stahl: Charles E. 'Chuck' Norstadt
* Robert DeDiemar Jr: Charles E. 'Chuck' Norstadt (helduaroan)
* Margaret Whitton: Catherine Palin
* Fay Masterson: Gloria Norstadt
* Gaby Hoffmann: Megan Norstadt
* Geoffrey Lewis: Wayne Stark polizia burua
* Richard Masur: Carl Hartley irakaslea
* Michael DeLuise: Douglas Hall
* Ethan Phillips: Todd Lansing
* Jean De Baer: Lansing andrea
* Jack De Mave:. Cooper jauna
* Viva: Cooper andrea
* Justin Kanew: Rob Lansing
* Andrew Johnson: Mo Lester

## Kanpo estekak 
* *The Man Without a Face* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Dead Calm

**Dead Calm** (euskaraz *Barealdi Hilgarria*) 1989ko Phillip Noyce australiar zinema zuzendariaren suspensezko filma bat da. Charles Williams idazlearen *Dead Calm* eleberrian oinarritua dago. Sam Neill, Nicole Kidman eta Billy Zane aktoreek antzeztu zuten.

Filma Australiako Koral Hesi Handiaren inguruan filmatu zen.

## Argumentua 
John eta Rae Ingram (Sam Neill eta Nicole Kidman) itsas istripu batean hildako heuren semearen heriotza argitzeko asmoz kirolontzi batean itsasoratu dira. Baina jada itsasoan txalupatxo puzgarri bate topatzean bidaia etengo da, bertatik mutil izutu bat jasoko dute (Billy Zane), hark jaki intoxikazio baten ondorioz bera ez beste eskifai osoa hilik suertatu den itsasontzi batetik bizirik irten den lagun bakarra dela esango die, baina mutilaren jokaera bitxiak laisterrera senar-emazteei egia esaten ari ez dela susmaraziko die.

## Aktoreak 
* Sam Neill: John Ingram kapitaina
* Nicole Kidman: Rae Ingram
* Billy Zane: Hughie Warriner

## Kanpo estekak 
* *Dead Calm* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
The 51st State

**The 51st State** (euskaraz *51. Estatua*) 2001eko Ronny Yu hong kongdar zinema zuzendariaren akziozko komedia filma bat da. Samuel L. Jackson, Robert Carlyle, Emily Mortimer, Meat Loaf eta Ricky Tomlinson aktoreek antzeztu zuten.

Filma Liverpool hirian girotua dago.

## Argumentua 
30 urtez espetxean egon ondoren Elmo McElroy estatubatuar kimikari buruargiak P.O. S. 51 diseinuzkodroga perfektua ekoiztu du, gainontzeko droga ezagunek baina 50 aldiz efektu handiagoa eta edonor Jainkoa izango balitz bezala sentiarazten duen droga berria. Bere maisulan txikia bitartekaririk gabe saltzea erabaki du, *Musker* (Meat Loaf) deritzon nagusi gogaikarriaz desegin eta Ingalaterrara joan - bere hitzetan AEBetako *51. Estatua* dena - eta halabeharrak derrigortuta Liverpool hiriko Felix Desouza (Robert Carlyle) erdipurdiko gaizkilearekin, hitzontzi galanta izateaz gain estatubatuarrak zeharo gorrotatzen dituen ingelesa.
Elmok ez dakiena *Musker* nagusi ohia atzetik duela da, haren formula kimikoa bereganatzeko asmoz. Ondorioz, Elmoren urratsak jarraitzeko *Muskerrak* Dakota Parker (Emily Mortimer) hiltzaile harrigarri eta arriskutsua bidali du, Felixen neskalagun ohia dena.

## Aktoreak 
* Samuel L. Jackson: Elmo McElroy
* Robert Carlyle: Felix DeSouza
* Emily Mortimer: Dakota Parker
* Meat Loaf: *"Musker"*
* Rhys Ifans: Iki
* Sean Pertwee: Virgil Kane detektibea
* Ricky Tomlinson: Leopold Durant
* Christopher Hunter: Lawrence
* Nigel Whitmey: L.A. Highway Patrol
* Robert Jezek: Priest
* Jake Abraham: Konokko
* Mac McDonald: M. Davidson
* Aaron Swartz: M. Yuri
* David Webber: M. Jones
* Michael J. Reynolds: M. Escobar
* Junix Nocian: M. Ho-Fat
* Paul Barber: Frederick

## Kanpo estekak 
* *The 51st State* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* Filmaren webgunea
Triplophysa nasalis

***Triplophysa nasalis*** *Triplophysa* generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* FishBase.org

## Ikus, gainera 
* *Triplophysa*
* Nemacheilidae
The Bourne Legacy (filma)

**The Bourne Legacy** (euskaraz *Bournen Ondorengotza*) 2012ko Tony Gilroy estatubatuar zinema zuzendariaren ekintza filma bat da. Jeremy Renner, Rachel Weisz, Edward Norton, Albert Finney, Joan Allen, Stacy Keach, Oscar Isaac eta Scott Glenn aktoreek antzeztu zuten.

Robert Ludlum estatubatuar idazlearen eleberrietan oinarritutako *Bourne film multzoko* filma da, gainontzekoak *The Bourne Identity* (2002), *The Bourne Supremacy* (2004), *The Bourne Ultimatum* (2007) eta *Jason Bourne* (2016) dira.

## Argumentua 
Aaron Cross (Jeremy Renner) agentea Outcome programa eraginkorrak sortutako beste produktu bat da. Programa honek sortutako agenteak misio oso arriskutsuak bakarka gauzatu ahal izateko irakatsiak eta entrenatuak izan dira. Baina Bourneren istorioa jendea guztiak jakingo duela ezagutzean programa arriskua bat bilakatuko da. Orduan Treadstone eta BlackBriara direlakoen arduradunak diren agentziako goi agintariek erabaki drastikoa hartuko dute.

## Aktoreak 
* Jeremy Renner: Aaron Cross/Kenneth Kitsom
* Rachel Weisz: Marta Shearing doktorea
* Edward Norton: Eric Byer
* Joan Allen: Pamela Landy zuzendaria
* David Strathairn: Noah Vosen
* Albert Finney: Albert Hirsch doktorea
* Scott Glenn: Ezra Kramer
* Louis Ozawa Changchien: LARX-03
* Oscar Isaac: Outcome 3
* Donna Murphy: Dita
* Dennis Boutsikaris: Terrence Ward
* Stacy Keach: Mark Turso
* Željko Ivanek: Donald Foite doktorea
* Corey Stoll: Vendel
* David Asmar: Evan Pines
* John Arcilla: Joseph
* Lou Veloso: Kapitaina
* Elizabeth Marvel: Connie Dowd doktorea
* Shane Jacobson: lantegiaren jabea
* Corey Johnson como Ray Wills

## Kanpo estekak 
* *The Bourne Legacy* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* Filmaren webgunea
MIC

**MIC** Kataluniako Canal Super3 telebista kateko haur saioa da, Televisió de Catalunyak ekoizten du. 2007ko ekainaren 21etik aurrera aireratzen da eta 6 urte arterako mutiko eta neskatoei zuzendua dago.

Saioaren protagonista Mic da, kalabaza koloreko artilezko panpina. Micek honako lagunekin batera abentura ugari bizi ohi ditu: Cincsegons ("Bostsegundu"), el Cargol ("Karakola") eta la Mosca ("Eulia"). Hauek bizitako istorioekin batera mutiko eta neskatoen bizipen eta deskubrimenduei buruzko erreportaje laburrak ere eskeintzen dira. Saioa haurren zentzumenak esnatuarazi, emozioak sortarazi eta bereziki txikienei heuren munduaren deskubrimendu partikularrean laguntzeko pentsatutako gunea da.

Lehenbizikoz aireratu zenean, Mic3 protagonista **Super 3 Mic** deitzen zen, 2007ko ekainaren 21rarte Iaia Mica pertsonaiak bakarka panpin eta jostailuz beteriko gela batean aurkeztu ohi zuelarik.

2013ko ekainean bere lehenbiziko diskoa argitaratu zen, "MAC, MEC, MIC!" izenburuaz.

## Kanpo estekak 
* Super3 kateko Micen webgunea
Kirishima-Yaku Parke Nazionala

Japoniako Kyushu uhartearen mendebaldean dagoen Parke Nazionala da. 1934an ezarri zen.

## Geografia 
Bi eremu bereitzen dira, Kirishima mendia eta Kagoshimako Badia alde batetik bere sumendi, aintzira bolkaniko eta onsenekin, eta Yakushima uhartea bestetik.

### Kirishima eremua 

Irudi:1998 shinmoe takachiho.jpg|Kirishima mendia.
Irudi:Kagoshima and Sakurajima.jpg|Sakurajima.
Irudi:Miike.jpg|Miike aintzira.
Irudi:Ebino Plateau.jpg|Ebino lautada.
Irudi:Satamisaki.jpg|Sata lurmuturra.

### Yakushima eremua 
1993an Gizateriaren Ondare izendatu zuen UNESCOk.

Irudi:Bouzuiwa in Yaku Island 001.jpg|Bouzuiwa.
Irudi:Kohananoego in Yaku Island 001.JPG|Kohananoego hezeguneak.
Irudi:Ooko Falls in Yaku Island.jpg|Ōko ur-jauzia.
Irudi:Oko no Taki fall Yakushima Panorama.jpg|Oko no Taki ur-jauzia.
Irudi:Jomon Sugi Panorama.jpg|Jomonsugi.

## Ikus, gainera 
* Yakushima (Gizateriaren Ondarea)

## Kanpo estekak
Doikuntza (argipena)

**Doikuntza** hitzak zerbait neurri, egoera edo bide egokira ekartzea da. Erabilera zenbait ditu:

* matematikan, lerro doikuntza, datu multzo bati dagokion lerro teoriko baten eraketa;
* estatistikan, doikuntzaren egokitasuna, datuak eredu estatistiko batekin bateragarriak diren egiaztatzeko froga multzoa eta eredu estatistiko horrekiko adostasuna neurtzeko estatistiko multzoa;
* ekonomian, doikuntza estrukturala, Nazioarteko Diru Funtsak eta Munduko Bankuak egoera ekonomiko larria duten herrialdeetan ezartzen duen politika mota bat.

## Ikus, gainera 
* Doitzea
Titare

thumb|300px
**Titarea** edo **atzandela** jostorratza bultzatzeko hatzamarra babesten duen metalezko, portzelanazko edo larruzko zorroa da. Orratzari presioa egiterakoan titareak hatzamarra babesten du. Lan hori errazteko, zulotxoz josita dago orratza ez da irristatzeko.

## Historia 
Oso tresna zaharra da. Egiptoko hilobietan aurkitua izan da. Garai haietan titareak larruzkoak izaten ziren. Europan hezurrezkoak, brontzezkoak eta bolizkoak aurkitu izan dira. XVI. mendean Alemaniako Nurenberg hirian egiten zirenek ospe handia zuten. XVIII. mendean luxuzko oparia bihurtu zen eta gizon gazteek neskalaguneei oparitzen zituzten.

Gaur egun titareen erabilera praktikoa jaitsi egin da eta neurri handi batean apaingarri edo souvenir gisa edo bilduma egiteko saltzen dira.

## Galeria 

Fitxategi:Römischer Fingerhut aus Bronze.JPG|Brontzezko titare erromatarra.
Fitxategi:Post-medieval thimble, Sewing ring (a) (FindID 544385).jpg|XVI. eta XVII. mendeko titarea, Ingalaterran.
Fitxategi:17c UK silver.jpg|XVII. mendeko zilarrezko titarea.
Fitxategi:Fingerbøl.jpg|Apaindutako titarea.

## Kanpo estekak 
:Bildumetako titareak.
Alfanumeriko

**Alfanumeriko**a latindar alfabetoko eta arabiar zifretako karaktereen konbinazioa da. Adibidez, errepideek izen alfanumerikoa izaten dute: A-1, AP-68... Karaktere horiek onartzen dituen kodea alfanumerikoa da.

## Ikus, gainera 
* ASCII

## Kanpo estekak
Mackenna's Gold

'''Mackenna's Gold'* (euskaraz *Mackennaren Urrea*) 1969ko J. Lee Thompson britainiar zinema zuzendariaren western filma bat da. Heck Allen idazlearen *Mackenna's Gold* eleberrian oinarritua dago. Gregory Peck, Omar Sharif, Telly Savalas, Camilla Sparv, Keenan Wynn, Julie Newmar, Ted Cassidy, Lee J. Cobb, Raymond Massey, Burgess Meredith, Anthony Quayle, Edward G. Robinson eta Eli Wallach aktoreek antzeztu zuten. Narratzailea Victor Jory izan zen.

## Argumentua 
Hamazazpi gizon eta lau emakumek osatutako taldea batek (tartean soldaduak, desertoreak, merkatariak, zaldunak, predikatzaileak, jokalariak, gaizkileak eta abenturazaleak daudela) indiar lurraldean kondairazko urre beta baten bila dabiltz, usadioaren arabera apatxe tribu batek zaintzen omen du. *Colorado* (Omar Sharif) izeneko bidelapur batek bidea eagutzen duen MacKenna (Gregory Peck) marshallari taldea altxorraruntz gidatzea behartuaraziko du. Espedizioa osatzen duten kideen arteko diruzalekeri eta lehiak hainbat gizonen heriotza ekarriko duten liskar odoltsuak piztuko ditu.

## Aktoreak 
* Gregory Peck: Sam MacKenna marshalla
* Omar Sharif: John Colorado
* Telly Savalas: Tibbs sarjentua
* Camilla Sparv: Inga Bergmann
* Keenan Wynn: Sanchez
* Julie Newmar: Hesh-Ke
* Ted Cassidy: Hachita
* Lee J. Cobb: *Argitaratzailea*
* Raymond Massey: *Apaiza*
* Burgess Meredith: *Biltegizaina*
* Anthony Quayle: *Ingeles Zaharrena*
* Edward G. Robinson: *Adams Zaharra*
* Eli Wallach: Ben Baker
* Eduardo Ciannelli: Prairie *Zakurra*
* Dick Peabody: Avila
* Rudy Diaz: Besh
* Robert Phillips: *Tximino*
* Shelley Morrison: The Pima Squaw
* J. Robert Porter: *Ingeles Gaztea*
* John Garfield Jr.: Adams-en mutila
* Pepe Callahan: Laguna
* Madeleine Taylor Holmes: apatxe emakume zaharra
* Duke Hobbie: tenientea
* Victor Jory: narratzailea

## Kanpo estekak 
* *Mackenna's Gold'' filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Cape Fear (1962ko filma)

**Cape Fear** (euskaraz *Beldurraren Lurmuturra*) 1962ko J. Lee Thompson britainiar zinema zuzendariaren suspensezko thriller filma bat da. John D. MacDonald idazlearen *The Executioners* eleberrian oinarritua dago. Gregory Peck, Robert Mitchum, Martin Balsam, Polly Bergen eta Lori Martin aktoreek antzeztu zuten.

1991an Martin Scorsesek izen buru berdineko berregokitzapena zuzendu zuen, orduko hartan Nick Nolte eta Robert De Niro aktoreek paper nagusiak antzezteaz gain, Gregory Peck eta Robert Mitchum aktore beteranoek kameo edo agerpen laburrak burutu zituztelarik.

## Argumentua 
Sam Bowden (Gregory Peck) Georgiako hiri txiki bateko abokatu errespetagarriak duela zortzi urte bere erruz espetxera bidali zuen Max Cady (Robert Mitchum) kriminalak mendekuz emaztea (Polly Bergen) eta heuren alaba nerabeari (Lori Martin) jazarpena eginez haien bizitza amesgaizto bilatuko dela ikusiko du. Bertako polizia buruak eskeiniko dien lagunta alferrikakoa izango da, legalki Cady bere familiatik urruntzeko ezer gutxi egin baidezakete. Orduan, Samek Maxi jarraituko dion Charli Stevens (Telly Savalas) izeneko detektibea kontratauko du. Bitartean, Maxek bereak eta bi egiten jarraituko du, tartean Diane Taylor (Barrie Chase) izeneko emakume gizonzalea jipoitu eta bortxatuko duelarik.

## Aktoreak 
* Gregory Peck: Sam Bowden
* Robert Mitchum: Max Cady
* Polly Bergen: Peggy Bowden
* Lori Martin: Nancy Bowden
* Martin Balsam: Mark Dutton
* Jack Kruschen: Dave Grafton
* Telly Savalas: Charlie Sievers
* Barrie Chase: Diane Taylor
* Paul Comi: George Garner
* Edward Platt: epailea

## Ikus gainera 
* *Cape Fear* (1991, Martin Scorsese)

## Kanpo estekak 
* *Cape Fear* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Deskribapen (argipena)

**Deskribapen** hitzak adiera zenbait ditu:

* deskribapena, narratiba modu eta ataletako bat, leku, pertsonaia eta gertaeren aurkezpena egiten duena;
* deskribapen bibliografikoa;
* deskribapen logika.
They Shoot Horses, Don't They?

'''They Shoot Horses, Don't They?'* (euskaraz *Zaldiak Tirokatzen Dituzte, ezta?*) 1969ko Sydney Pollack estatubatuar zinema zuzendariaren drama film bat da. Horace McCoy idazlearen izenburu berdineko *They Shoot Horses, Don't They?* eleberrian oinarritua dago. Jane Fonda, Michael Sarrazin eta Gig Young aktoreek antzeztu zuten.

Bederatzi Oscar Sarietarako izendapen jaso zituen, bost BAFTA Sarien izenapenak eta bost Urrezko Globo Sarien izendapenak ere. Azkenean, Taldeko gizonezko aktore onenaren Oscar Saria (Gig Young), Taldeko emakumezko aktore onenaren BAFTA Saria (Susannah York) eta Taldeko gizonezko aktore onenaren Urrezko Globo Saria (Gig Young) irabazi zuen.

Filmaren izenburu bitxia eta istorioaren garapena bera amaierako eszenan Gloriak eskatutako graziazko tiroan amaitzen dira, jada etsitua eta oso ahul baidago. Roberti arma eman eta honek poliziaren galdeketan soilik honakoa erantzuten duelarik: "Zaldiak tirokatzen dituzte, ezta?".

## Argumentua 
AEBak, Depresio Handiaren garaian gau eta egunez bikoteak etengabe dantzatu ohi zuten txapelketak ospatu ohi ziren, atsedenak urriak eta oso laburrak zirelarik. Denbora gehien dantzatzen irauten zuen bikoteak irabazten zuen, diru-saria bereganatuz. Gloria (Jane Fonda) eta Robert (Michael Sarrazin) lehiaketa horietako batean elkar ezagutuko dira, eta berehala jatekorik ez dutenez etsiturik, dantza bikotea osatzea erabakiko dute. Dantzatzen duten bitartean gutxienez jan egiten dute, eta gainera irabazi ezkero baita sariaren dirua poltsikoratu ere.

## Aktoreak 
* Jane Fonda: Gloria Beatty
* Michael Sarrazin: Robert Syverton
* Susannah York: Alice LeBlanc
* Gig Young: Rocky
* Red Buttons: Harry Kline
* Bonnie Bedelia: Ruby
* Bruce Dern: James
* Allyn Ann McLerie: Shirley
* Robert Fields: Joel Girard
* Michael Conrad: Rollo
* Al Lewis: Turkey
* Madge Kennedy: Laydon andrea

## Kanpo estekak 
* *They Shoot Horses, Don't They?'' filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Yanki

[thumb|[Osaba Sam errekrutatze-kanpaina batean.]]
**Yanki** () britainiarrek Ingalaterra Berriko kolono matxinatuei eman zieten izena izan zen, Banakuntzaren gerran konfederatuek batasunaren aldekoei ematen zietena. Gero, hedaduraz, estatubatuar guztiak izendatzeko erabili zuten.

## Etimologia 
Hitza lehendabizikoz XVII. mendearen erdialdean sortu zen. Orduko Ingalaterra Berrian herbeheretar asko bizi ziren eta horietako askok *Jan* (euskaraz Jon) zuten izena. Bere ezizena *Janneke* edo *Janke* (Jontxu) zen, ingelesez *yankee* bilakatu zena.

Robert Gravesek *ianki* komantxeerazko hitza izan zela zioen. Komantxeeraz ‘koldar’ esan nahi arren, estatubatuarrek bereganatu zuten ahoskera gustukoa zutelako. Hala ere, hitz hori komantxeeraz ez da existitzen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Koluria

thumb|Koluria
**Koluria** gernuan behazuna izatea da. Koluria denean gernuaren kolorea ohi baino ilunagoa izaten da, horixka edo marroixka, eta behazun pigmentuak edo behazun gatzak azal daitezke.

Hepatitis edo zirrosi bezalako gibeleko gaitzetan zantzu mediko ohikoa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mozolo

[thumb|*[Athene noctua* edo mozolo arrunta]]
**Mozoloa** zentzu hertsian, Strigidae familiako eta Surniinae subfamiliako zenbait generori ematen zaio izen arrunta da. Baina zentzu zabalean, hontzaren itxurako hegazti harrapari gautarrei egiten die erreferentzia. 

## Etimologia 
Bizkaieraz *mozolo* hitza «mozoloa» bera zein, orokorrean, «hontza» izendatzeko ere erabiltzen da. Euskal Herriko gune ezberdinetan *mozolo* deritzen hegaztiek beste izen sinonimoak dituzte: *Gautxori, Hegaztimotx, Hontz txiki, Kahaka, Katako, Mozolo (txiki)* eta *Oiloxar,* besteak beste.

* *Aegolius* generoa
** Mozolo buruhandia (*Aegolius acadicus*) - Gmelin, 1788
** Mozolo boreala edo Tengmalm hontza (*Aegolius funereus*) - Linnaeus, 1758
** Mozolo kanela (*Aegolius harrisii*) - Cassin, 1849
** Mozolo beltzarana (*Aegolius ridgwayi*) -  Alfaro, 1905
* *Athene* generoa - F. Boie, 1822
** Mozolo arrunta (*Athene noctua*) - Scopoli, 1769
** Mozolo pikarta (*Athene brama*) - Temminck, 1821
* *Glaucidium* generoa - F. Boie, 1826
** Mozolo txikia (*Glaucidium passerinum*) - Linnaeus, 1758
* *Micrathene* generoa - Coues, 1866
** Elfo mozoloa edo Saguaroko mozoloa (*Micrathene whitneyi*) - Cooper, 1861
* *Xenoglaux* generoa - O'Neill & Graves, 1977
** Mozolo iletsua (*Xenoglaux loweryi*) - O'Neill & Graves, 1977

## Herri kulturan 
### Mitologian 
Greziar mitologian Atena jainkosaren sinbolo nagusia mozoloa dela. Atenea jainkosa Atenas hiriaren patroia zenez, hirian sortzen ziren txanponetako irudia mozoloarena zen. Homerok bere idazkietan Atenea mozolo edo hontz-begiekin deskribatzen zuen.

### Atsotitzetan 
Gaztelaniazko '*cada mochuelo a su olivo*' atsotitza, 'mozolo bakoitza bere olibondora' bezala itzultzen da.

Euskaraz, *mozolo* hitzak, -askotan palatalizatua, *moxolo*-, pertsonez ari garela, *inozo* esan nahi du.

### Musikan 
Mozoloa, XX. mende hasieran Sevillan bizi zen Antonio Pozo Millán edo Rodríguez flamenko-abeslariaren ezizena izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ralenti

**Ralentia** automobilen motorea martxan izateko behar duen itzuli kopuru txikiena da, automobila geldirik izatean eta azeleragailuari eragin gabe ur ponpa, alternadorea eta motorraren beste osagarriak martxan izateko aski izaten dena.

## Kanpo estekak
El viaje de Arián

***El viaje de Arián*** 2000. urtean Eduard Boschek eginiko filma da. Bartzelonan, Iruñean eta Baionan grabatu zuten. Donostiako Zinemaldian izan zen *Made in Spain* sailean.

## Sinopsia 
Arián (Ingrid Rubio) neska gazte bat da, kale borrokan sarturik dabilena. Vivaldi (Abel Folk) ETAkidea ezagutu eta maitemindurik, epeka-epeka itzulera gabeko bidaia egingo du.

## Pertsonaiak 

* Ingrid Rubio: Arian
* Abel Folk: Vivaldi
* Silvia Munt: Maite
* Carlos Manuel Díaz: Jose
* Paul Berrondo: Patxo
* Laia Marull: Isabel Ulloa
* Txema Blasco: Ariánen aita
* María Alfonsa Rosso: Ariánen ama
* Jaume García Arija: Patxi
* Ángels Sánchez: Idoia
* Mikel Tello: Mikel
* Santi Ibáñez: Mario
* Víctor Pi: Antonio
* Francesc Garrido: Andres
* Ines Díez: Ana

## Ezaugarri teknikoak 
## Kanpo estekak
Asesinato en febrero

***Asesinato en febrero*** 2001. urtean Eterio Ortegak eginiko filma da.

## Sinopsia 
2000ko otsailaren 22an Gasteizen ETAk Fernando Buesa legebiltzarkide sozialista eta Jorge Díez Elorza bere bizkartzaina erail zituen. Erailketa oinarri moduan harturik, Eterio Ortegak euskal gizartearen arazoak eta memoria ikertzen ditu.

## Ezaugarri teknikoak 
## Ikus, gainera 
* Dokumentalak Euskal Herrian

## Kanpo estekak 
* Webgunea imdb.com
La playa de los galgos

***La playa de los galgos*** 2002 urtean Mario Camusek eginiko filma da.

## Sinopsia 
Martin (Carmelo Gómez) okina ETAn sartu eta duela hamar urte desagerturik dagoen Pablo (Gustavo Salmerón) bere anaiaren bila dabil. Berta (Claudia Gerini) ezagutu eta harremanetan hasiko dira, bere kalterako...

## Pertsonaiak 

* Carmelo Gómez: Martin Alkorta
* Claudia Gerini: Berta
* Miguel Ángel Solá: Dubbini
* Gustavo Salmerón: Pablo
* Íngrid Rubio: Oria
* Montserrat Salvador: Martinen ama

## Ezaugarri teknikoak 
## Kanpo estekak 
* Webgunea imdb.com