open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Delhiko New Yorkeko Unibertsitate Publikoa

**Delhiko New Yorkeko Unibertsitate Publikoa** (**SUNY Delhi** edo **Delhi State College**) New Yorkeko Delhi herrian dagoen unibertsitate publikoa da. New York Estatuko Unibertsitate Publikoen (SUNY) sistemaren zati da. 3.000 ikasle baino gehiago joaten dira erakundera.

SUNY Delhik 60 programa baino gehiago eskaintzen ditu, eta horrek ziurtagiriak, gradu elkartuak, lizentziaturak edo masterrak ekar ditzake. Unibertsitatearen barruan bost fakultate daude: Albaitaritza eta Aplikatutako Zientziak, Teknologia Aplikatuak, Enpresa eta Ostalaritza Kudeaketa, Erizaintza eta Arte eta Zientzia Liberalak. Unibertsitatea Goi Hezkuntzako Estatu Batuetako Batzordeak egiaztatzen du.

## Kanpo estekak
Alejo Alberdi

**Alejo Alberdi** (Donostia, 1960. Pochek irakatsi zion musika jotzen, eta bere ondorengo ibilbidearen mentoretzat du.

La Banda Sin Futuro desegin zen 1982an, eta Poch eta Alberdi Madrilen kokatu ziren beste musika proiektu bat aurrera ateratzeko: Derribos Arias.

1990eko hamarkadan, Donostiako Aventuras de Kirlian taldearen lehen diskoa ekoiztu zuen.

## Erreferentziak
Ejecutivos Agresivos

**Ejecutivos Agresivos** Madrilgo movida delakoan aitzindari izan zen pop rock taldea izan zen, zeinean Ignacio Gasca *Poch* donostiarrak jo zuen.

Fama lortu zuen disko bat grabatu zuten ("Mari Pili" izeneko singlea), baina ez zuten asko iraun. Honorio Herrero izeneko ekoizle batekin lan egin zuten, zeina La Charanga del Tío Honorio taldetik zetorren, eta ekoizle zen Parchís gaztetxo taldearentzat, eta ez zuen sintoniarik izan talde independente harekin.

Taldea desegitean kide batzuek Decima Victima eta Gabinete Caligari taldeetan aritu ziren gero. Poch-ek Derribos Arias sortu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Stavrovouni monasterioa

**Stavrovouni monasterioa** (, *Ierá Moní Stavrovouníou*) Zipre hegoaldean dagoen monasterioa da, Zipren dokumentaturiko lehena eta munduko monasterio zaharrenetakoa.

Helena Konstantinoplakoak sortu zuen K.o. 327-329 urteen inguruan eta Benetako Gurutzearen zatitxo bat ikus daitekeen toki bakanenetakoa da.

## Kokapena eta izena 
Larnakako barrutiaren barnealdean kokaturik dago Stavrovouni muinoaren gainean, 750 metrotako altueran. Muinoaren azpian Agia Varvara monasterioa dago.

*Stavrovouni* izenak bi atal ditu; "stravos" (), "gurutzea" esan nahi du, eta "vouno" (), "mendia". Honen arabera "Gurutzearen mendia" da izenaren esanahia.

## Historia 
### Sorrera 
Erlijio tradizioak dioenez Helena Konstantinoplakoa (Konstantino I.a Handiaren ama) Nizeako I. kontzilioaren ondoren (325. urtea) Lur Santura joan zen erromesaldian. Bertan Jesukristoren eta bi lapurren gurutzeak aurkitu zituen eta Konstantinoplara eraman nahi izan zituen. Itzulerako bidaian itsasontziak istripua izan zuen eta gurutzeetako bat Zipren gelditu zen.

Gauez gurutzea muino hartara aldatu zen mirariz eta argi itzela sortu zuen bertatik. Saiatu ziren menditik gurutzea jeisten baina ezinezkoa izan zenez Helenak gurutzearen alboan kapera bat eraikitzeko agindua eman zuen.

Edozein modutan Bizantziar garaiko agiri zaharrek erakusten dute IV.mendetik aurrera erlijio erdigune aipagarria izan dela.

### Bilakaera mendeetan zehar 
290px|thumb|Stavrovouni monasterioa.
Daniel izeneko errusiar bidaiaria 1106an Zipren izan zen eta Olinpo mendian (garai hartan horrela esaten zitzaion muinoari) Benetako Gurutzea zegoela aipatu zuen, "deabruak uxatu eta gaixotasunak sendatzen zituena".

Monasterioa sortu bezain laister Basilio Zesareakoaren arauak jarraitzen zituzten monje ortodoxoek okupatu zuten. Azkazal bat ere badago eta batzuek Jesukristoren arropa zati bat ere aipatzen dute.

Bi kate txiki ere badaude, Pafosko apezpikua zen San Panaretosek bizialdian eraman zituenak.

## Iruditegia 

Irudi:Stavrovouni monastery church of all saints of cyprus.jpg|Stavrovouni monasterioa.
Irudi:Stavrovouni Kloster Stavrovouni 2.jpg|Stavrovouni muinoaren gainean monasterioa.
Irudi:Chypre Monastere Stavrovouni Vue Agios Pantes - panoramio.jpg|Monasterioaren ingurua.
Irudi:Stavrovouni Allerheiligenkirche Innen Ikonostase.jpg|Ikonostasia.
Irudi:Stavrovouni Allerheiligenkirche Innen Kuppel.jpg|Kupulako freskoak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Siobhan Fahey

**Siobhan Máire Deirdre Fahey** (Dublin, 1958ko irailaren 10a) abeslari eta musikari irlandarra da. Ahotsa kontralto arinarena dauka.

## Ibilbidea 
1980ko hamarkadako Bananarama britainiar / irlandar nesken kide sortzailea izan zen, zeinarekin zenbait arrakasta izan zuen. Ondoren, Shakespears Sister taldea eratu zuen, zeinak Erresuma Batuko zerrendetako lehen postu bat lortu zuen 1992ko "*Stay*" singlearekin.

Fahey Eurythmics taldeko Dave Stewartekin ezkondu zen 1987an; bikotea 1996an dibortziatu zen, bi seme izan ondoren.

## Erreferentziak
Derribos Arias

**Derribos Arias** 1980ko hamarkadako Espainiako post-punk musika taldea izan zen, Madrilgo movida izenarekin ezagutzen den kultur mugimenduaren parte. Soinu berezia garatu ziuten: gordina, kaotikoa, batzuetan melodikoa eta beste batzuetan kakofonikoa, Post-punk, punk eta psikodeliaren eragina izan zuen, batzuek dadaista edo surrealistatzat definitutako umore absurduaren osagaia izateaz gain.

## Ibilbidea 
Taldearen muina Madrilera joandako bi donostiarrek osatu zuten, Ignacio Gasca *Poch* kantariak eta Alejo Alberdi gitarrajoleak.

Derribos Arias-ek 1981etik 1987ra iraun zuen, baina grabazio jarduera 1984an amaitu zen. Urte emankorrenetan, 1983an eta 1984an, *Branquias bajo el agua*, *A-Flúor* edo *Dios Salve al Lehendakari* bezalako kantuak atera zituzten. Kritika bikainak lortu izan zituzten musika prentsan eta publikoaren onarpen nahiko ona izan zen, proposamen sonikoaren arriskua kontuan hartuta.

1980ko hamarkadaren erdialdean Poch-en gaixotasuna agerikoa egin eta zailtzearekin, taldea ezereztu egin zen, disoluzio ofizialik jakinarazi ez zen arren.

## Diskografia 
* *Branquias bajo el agua* (EP, Grabaciones Accidentales, GASA, GA-003, 1982).
* *A-Flúor* (singlea, GASA, GA-006, 1982).
* *A-Flúor* (maxi, GASA, GA-008 1982).
* *Aprenda alemán* (singlea, GASA, GA-012, 1983).
* *En la guía, en el listín* (album, GASA, GA-013, 1983).
* *Disco pocho* (maxi, GASA, GA-024 1984).
* *Disco pocho* (singlea, GASA, GA-025 1984).
* *CD* (bilduma, CD, GASA, 1996).
* *La centralita de información* (bilduma, disko-liburua, DRO, 2001).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cobleskilleko New Yorkeko Unibertsitate Publikoa

**Cobleskilleko New Yorkeko Unibertsitate Publikoa** (**SUNY Cobleskill** ) Cobleskill-eko (New York) unibertsitate publikoa da. New Yorkeko Estatuko Unibertsitateen (SUNY) sistemaren parte da eta nekazaritzan eta teknologian lizentziaturak eskaintzen ditu; enpresa eta informatika teknologia; sukaldaritza-arteak, ostalaritza eta turismoa; lehen haurtzaroa; eta zientzia eta arte liberalak. **Schoharie Nekazaritza Eskola Publikoa** bezala hasi zen 1911n eta SUNY sisteman sartu zen 1916an. SUNY Cobleskill Goi Hezkuntzako Estatu Batuetako Batzordeak akreditatuta dago eta New York Estatuko Hezkuntza Sailak programa akademiko guztiak erregistratzen ditu.

## Kanpo estekak
Iñaki Mozos

**Iñaki Mozos Muxika** (Bergara, 1955) gipuzkoar irakaslea, idazlea eta ikertzailea da.

## Biografia 
1979ko azaroan, Javier Rupérez UCDko kidearen bahiketa zela eta, sarekada handi bat izan zen Euskal Herriko hainbat herritan. Iñaki Mozos, beste batzuekin batera, atxilotu eta Madrilera eraman zituzten. Han, Antonio González Pacheco (Billy el niño) polizia ospetsuak torturatu zuen. Ondoren, kartzelan sartu zituzten. Handik aste batzutara askatu egin zituzten.

HABEko irakaslea izan zen. Doktoreago tesia Euskal Herriko Unibertsitatean egin zuen. Donostian bizi da.

## Obra 
### Saiakerak 
* *Ihauteria euskal literaturan*. Donostia: Eusko Ikaskuntza, 1986.
* *Jean de Parisen trageria: Eskuizkribuen azterketa eta iturriaren moldamoduak*. Doctoral thesis, Universidad del País Vasco-Euskal Herriko Unibertsitatea, 1995.

### Beste egileen edizioak 
* Jakes Oihenarte: *Phantzart : ihauteetako tragikomeria*, Iñaki Mozosen edizioa, 1982. ISBN: 84-300-6902-X.

### Artikuluak 
* "Las pastorales", *Los Escritores : hitos de la literatura clásica euskerica*, Gasteiz: Sancho el Sabio Fundazioa, 1996, 51-82.
* "El carnaval en el teatro vasco", *Revista de lenguas y literaturas catalana, gallega y vasca*, 4, 1994, 105-124 or.
* "Pastoral zaharren inguruan", *EGAN: Euskalerriaren Adiskideen Elkarteko Boletinaren Euskarazko Gehigarria*, 2 zbk, 1993, 85-94 or.
* "Euskal antzerti folklorikoa Europako herri tradizioen adierazpen bezala", XI Congreso de Estudios Vascos: nuevas formulaciones culturales: Kultur antolabide berriak: Euskal Herria eta Europa, Donostia: Eusko Ikaskuntza, 1992, 435-437 or.
* "El teatro antiguo de Zuberoa en la historiografía de la literatura vasca", *Congreso de literatura: hacia la literatura vasca: II*. Euskal mundu-biltzarra, Madril: Castalia, 1989, 555-560 or.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa *Argia*n, 1986/03/23.
* Iñaki Mozos Bertsolaritzaren Datu Basean.
* Egiako Artxibategi Grafikoa.
Ikusmen-zolitasun

[thumb|200px|[Snellenen grafikoa, ikusmen-zolitasuna neurtzeko erabilia.]]
**Ikusmen-zolitasuna** edo **begi-zorroztasuna** elkarrengandik gertu dauden bi puntu edo objektu bata bestearengandik bereizteko gaitasuna da. Objektuen forma nahiz ertzak distantzia laburrera eta luzera hautemateko modua ematen duten ikusmenaren funtzioen multzoa ere bada. Optika optometrikoan, paziente baten ikusmen-zolitasuna kalkulatzeko, ikusmen-proba desberdinak gainditu beharko dituen azterketa bat egin behar zaio. Bi multzo handitan banatzen dira: urruneko ikuspegia kontuan hartzen dutenak eta hurbileko ikuspegia baloratzen dutenak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Muskarina

**Muskarina** edo **L-(+)-muskarina** kuleto faltsutik isolatutako alkaloide toxiko bat da, *Inocybe* eta *Clitocybe* generoko onddo batzuetan ere dagoena. Ikerturiko lehen substantzia parasimpatikomimetikoa izan zen, aktibazio psikonautiko sakona eragiten du eta dosi altuetan heriotza eragin dezake.

## Ezaugarriak 
Muskarina koloregabea, herdoilezina eta uretan eta alkoholean disolbagarria da. 1869an Oswald Schmiedebergek *amanita muscaria*tik isolatu zuen lehen aldiz. Amina kuaternarioa denez, traktu gastrointestinalak muskarina amina tertziarioak baino eraginkortasun txikiagoarekin xurgatzen du, eta ez du hesi hematoentzefalikoa gurutzatzen.

*Boletus*, *Hygrocybe*, *Lactarius* eta *Russula* generoetako perretxikoetan aurkitu dute.

## Funtzionamendua 
Muskarinak azetilkolinaren hartzaile muskarinikoetan azetilkolina neurotransmisorearen eragina imitatzen du.

Muskarina bidezko pozoitzean estimulazio kolinergiko orokorra gertatzen da: perretxikoa irentsi eta 15-30 minutura listua, izerdia eta malko-jarioa areagotuz. Kitzikapena ere eragiten du. Dosi handiak hartuz gero, sintoma horien atzetik, sabeleko mina, goragalea, beherakoa, ikusmen motela eta arnasa hartzeko zailtasuna egon daitezke. Intoxikazioa, oro har, 2 ordu pasata murrizten da. Heriotza arraroa da, baina kasu larrietan bihotz-gutxiegitasunak edo arnas-hutsegiteak eragin dezake, kasu larrietan. Antidoto espezifikoa atropina da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ikusteko desgaitasun

**Ikusteko desgaitasuna**, **ikusmen-akatsa** edo **ikusmen motela** ikusmen-zolitasuna eta ikuseremua kontuan hartuz definitzen da. Begiaren ikusmen-zolitasuna nabarmen gutxitzen denean, baita betaurrekoak erabilita ere, edo begiaren ikusmen-eremua nabarmen gutxitzen denean ikusteko desgaitasunaz ari gara.

Hainbat kausa ditu, tartean begi-lausoak, glaukoma, diabetesa, trakoma, A bitaminaren eskasia...

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ikuseremu

thumb|eskuinera|250px|Eskuineko begiaren ikuseremua
**Ikuseremua** edo **ikusmen-eremua** begia finko eta geldirik dagoenean begiradak hartzen duen ikusmen periferikoaren eremua da. Normalean, begi bakoitzak hartzen duen eremua 150º-ko irekidurari dagokio norabide horizontalean, eta zertxobait gutxiago norabide bertikalean.

## Egitura 
Gizabanako bakoitzaren ikuseremuan espazioan kokatutako objektuak ikus daitezke, batzuk besteen atzean, batzuk txikiak eta beste batzuk handiak. Azaleko kalitate definituagoak edo ez hain definituak bereizten dira distantziaren arabera, eta koloreen kalitatea hautematen da: hurbil badaude, saturatuta ikusten dira; urrun badaude, modulatuta eta demodulatuta ikusten dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
SarraBete

[260px|thumb|[Zarrabetea.]]
**SarraBete** Gasteizen 2020an sortutako folk talde bat da. Berreskuratu duten zarrabete musika tresna tradizionalak ematen dio izena.

## Ibilbidea 
Gorka Bravo gasteiztarra eta Pablo Bueno zaragozarra aspalditik ari dira musika tresna tradizionalak erabiltzen eta haiekin doinu berriak sortzen. 2020an Leire Etxezarreta arrasatearra gehitu zaie eta 2020 urtearen amaiera diskoa aterako dute.

## Partaideak 
* Gorka Bravo (zarrabetea)
* Pablo Bueno (buzukia)
* Leire Etxezarreta (ahotsa eta perkusioa)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Blood Ties (2013ko filma)

***Blood Ties*** 2013ko Guillaume Canet frantziar zinema zuzendarien thrillerra da.

## Sinopsia 
Filmak elkarren artean oso ezberdinak diren bi anaiaren istorioa kontatzen du. Chris kartzelatik irten berri den kriminal ohia da, eta Frank, etorkizun oparoa duen polizia gaztea.

## Aktoreak 
* Clive Owen: Chris Pierzynski
* Billy Crudup: Frank Pierzynski
* Marion Cotillard: Monica D'Amato
* Mila Kunis: Natalie
* Zoe Saldana: Vanessa
* Matthias Schoenaerts: Anthony Scarfo
* James Caan: Leon Pierzynski
* Noah Emmerich: Lt. Connellan
* Lili Taylor: Marie Pierzynski
* Mark Mahoney: Mr. Ruby
* Charlie Tahan: Michael
* Domenick Lombardozzi: Mike
* Jamie Hector: Nick
* John Ventimiglia: Valenti
* Griffin Dunne: McNally
* Eve Hewson: Yvonne
* Daisy Tahan: Robin
* Dominik Tiefenthaler: Ruby Bartender
* Yul Vazquez: Fabio De Soto

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Friedrichshagener Dichterkreis

**Friedrichshagener Dichterkreis** () Alemanian XIX. mendearen amaieran sortutako idazleen elkartea izan zen. Lehen aldiz 1888-1889an bildu ziren Friedrichshagen am Müggelseen, egungo Berlingo Treptow-Köpenick barrutian.

## Historia 
1888tik aurrera Wilhelm Bölsche eta Bruno Willeren etxeetan Naturalismo literarioaren jarraitzaileak hasi ziren biltzen. Hasierako ideia Berlinetik gertu dagoen Brandenburgon Bölsche eta Wille Gerhart Hauptmannekin batera Erkner hirira hurbildu ziren lasaitasunaren bila. Poliki-poliki idazle gehiago batu ziren eta elkartea sortu zen. Haren ospea Alemaniako mugak gainditu ziren eta Eskandinaviako idazle batzuk bat egin zuten ekimenarekin.

Elkartearen helburua, lasaitasunaz gozatzea aparte, bizimodu bohemio berreskuratzea zen. Ekimen honetatik beste proposamenak sortu ziren, esaterako Gründung der Obstbau-Genossenschaft Eden kooperatiba (Eden frutagintza kooperatiba) eta Neue Gemeinschaft (Komunitate Berria) ekimena, komunitate anarkista-komunista.

1962an, Johannes Bobrowski eta Manfred Bieler Neue Friedrichshagener Dichterkreis sortu zuten.

## Taldeko partaideak 

* Lou Andreas-Salomé
* Max Baginski
* Wilhelm Bölsche
* Paul Brock
* Anna Costenoble
* Max Dauthendey
* Ida Dehmel
* Paula Dehmel
* Richard Dehmel
* Hermann Friedmann
* Curt Grottewitz
* Max Halbe
* Knut Hamsun
* Ola Hansson
* Adalbert von Hanstein
* Maximilian Harden
* Julius Hart
* Heinrich Hart
* Otto Erich Hartleben
* Wilhelm Hegeler
* Peter Hille
* Hugo Höppener, Fidus
* Felix Hollaender
* Dagny Juel
* Bernhard Kampffmeyer
* Paul Kampffmeyer
* Wolfgang Kirchbach
* Hermann Krieger
* Hedwig Lachmann
* Gustav Landauer
* Else Lasker-Schüler
* Adalbert Luntowski
* John Henry Mackay
* Laura Marholm
* Erich Mühsam
* Willy Pastor
* Wilhelm von Polenz
* Stanisław Przybyszewski
* Wilhelm Spohr
* Rudolf Steiner
* Bertha von Suttner
* August Strindberg (denbora gutxi)
* Frank Wedekind
* Bruno Wille

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Museoari eskainitako museoa Berlinen.
Nimba mendiko Natura Erreserba Integrala

**Nimba mendiko Natura Erreserba Integrala** mendebaldeko Afrikako naturagune babestu bat da, 17.540 hektareako eremua hartzen duena Ginea eta Boli Kosta arteko Nimba mendigunean, 12.540 hektarea Ginean, eta 5.000 hektarea Boli Kostan. Biodibertsitate handiko ingurunea da, eta zenbait espezie endemiko daude, hala nola, *Nimbaphrynoides occidentalis* apo bibiparoa eta *Micropotamogale lamottei* mikrougaztun intsektiboroa. Unescok Gizateriaren ondare izendatu zuen 1981ean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Siaka Stevens

**Siaka Probyn Stevens** (Moyamba, 1905eko abuztuaren 24a - Freetown, 1988ko maiatzaren 29a) Sierra Leonako presidentea izan zen.

## Biografia 
1923tik 1930era polizia kidegoko kide izan zen eta 1931tik 1946ra trenbideen eraikuntzan lan egin zuen. 1951n Sierra Leonako Herriaren Alderdiko sortzaileetako bat izan zen eta 1960an Herri Osoko Alderdia sortu zuen. 1967ko hauteskundeetan Milton Margai garaitu ondoren, lehen ministro izendatu zuten. 1971n konstituzio errepublikarra onartu zuen eta herrialdeko presidente bihurtu zen. Konstituzio berri batek, 1978an, alderdi bakarraren erregimena ezarri zuen. 1967tik 1985era erregimen errepresibo eta ustel baten buru izan zen. 1985eko azaroaren 28an erretiratu zen boteretik, Joseph Saidu Momoh indar armatuen burua oinordeko gisa aukeratu ondoren.

## Kanpo estekak
Pertseo (espioia)

thumb|Trinitate proba nuklearraren leherketa. Benetakoa izan balitz, Pertseo proba honi buruzko informazio erabakigarria emango zien sobietarrei, iturri baten arabera .

**Pertseo** ustezko espioi atomiko sobietar baten izen kodetua da. Benetakoa balitz, Estatu Batuetako segurtasun nazionala urratuko zuen Manhattan Proiektua garapenean Los Alamosko Laborategi Nazionalean sartuz, eta ondorioz, berebiziko garrantzia izango zuen sobietarren arma nuklearren garapenean.

Gaiaren ikertzaileen artean adostasuna dago Pertseo ez zela inoiz existitu baieztatzean eta benetan sobietar inteligentziak asmatutako ideia izan zela ziurtatzen dute.

## Kanpo estekak
Märta Norberg

**Märta Norberg** (Sidensjö, Suedia, 1922ko irailaren 19a - 2020ko abenduaren 19a) suediar iraupen-eskiatzailea izan zen. 1950eko hamarkadan aritu zen lehian eta bere kirol-ibilbidean brontzezko bi domina lortu zituen Eski Nordiko Munduko Txapelketatan; brontzezko domina bana 1954an eta 1958an.

## Palmaresa Iraupen Eskian 
### Olinpiar Jokoak 
### Munduko txapelketak 
* Brontzezko 2 domina
Ernő Rubik

**Ernő Rubik** (Budapest, 1944ko uztailaren 13a) hungariar asmatzaile, arkitekto eta arkitektura irakaslea da. Batez ere Rubiken kuboa asmatu zuelako da ezaguna. Rubiken Magic, Rubiken Magic: Master Edizioa eta Rubiken sugea ere asmatu ditu.

## Kanpo estekak
Caroline Cellier

**Monique Cellier**, (Montpellier, Frantzia, 1945eko abuztuaren 7a - Paris, Frantzia, 2020ko abenduaren 15a), **Caroline Cellier** izen artistikoaz ezaguna, frantziar aktorea izan zen.

1985ean Taldeko emakumezko aktore onenaren César Saria irabazi zuen ''L'Année des méduses'' filman egin zuen antzezpenagatik.

## Filmografia 
## Kanpo estekak
Peter Michael Neumann

**Peter Michael Neumann** (Oxford, Ingalaterra, 1940ko abenduaren 28a - *ibidem*, 2020ko abenduaren 18a) britainiar matematikaria izan zen. Alemaniar jatorriko Bernhard eta Hanna Neumann matematikarien semea zen. 1963an Oxfordeko Unibertsitateko The Queen's Collegen lizentziatu
zen eta 1966an doktore-titulua lortu zuen Oxfordeko Unibertsitatean.

Neumann Queen's Collegeko tutoretza-kide eta Oxfordeko Unibertsitateko irakaslea izan zen. 2008an erretiroa hartu ondoren, Queen's Collegeko kide emeritu bilakatu zen. Talde-teoriaren eremuan egin zuen lan. 1997an Alhazenen problema ebazteagatik ezaguna da.

1987an Neumannek Amerikako Matematika Elkartearen Lester R. Ford Saria irabazi zuen Harold Edwardsen *Galois Theory* liburua berrikusteagatik. 2003an Londresko Matematika Elkarteak Whitehead Senior saria eman zion.
Doug Anthony

**John Douglas Anthony** (Murwillumbah, Australia, 1929ko abenduaren 31 - *ibidem*, 2020ko abenduaren 20a) australiar politikaria izan zen. Australiako Alderdi Nazionaleko buruzagia izan zen 1971 eta 1984 bitartean. Horrez gain, John Gorton (1971), William McMahon (1971–1972) eta Malcolm Fraser (1975–1983) buru zuten gobernuetan Austaliako lehen ministrordea izan zen.
Deportivo Alaves B 2020-2021

Entrenatzailea:  Raúl Llona (2021-Egun, 15.jardunalditik)  Iñaki Alonso (19-21, 14.jardunaldirarte)
* 15px|Kapitain = Kapitainak
* 15px|Lesio = Epe luzeko lesioa
*  22 baino handiagoa den dortsala duten joklariak San Ignacio taldeko jokalariak dira, eta beraz talde biekin jokatu dezakete partidak. Espainiar ferezadioaren arauak diotenez, taldeko jokalariek 1-etik 22-erako dortsalak eraman beharko dituzte, eta 3.atezaina egongo balitz 25 zenbakia eraman beharko du

#### Lagatakoak 
#### Bajak 
### Neguko merkatua 2020 
### Udako merkatua 2020 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
NeverNote

**NeverNote** Evernote aplikazioaren, klona zen, baina Evernote ez bezala, NeverNote hau kode irekiko aplikazioa zen. Garatzaileek, gero, **NixNote** sortu zuten aplikazioa berriztatzeko. Aplikazio hauen helburu nagusia Evernote ezagun horren Linuxen alternatiba bat eskaintzea da, baina bide batez, Windows eta Mac Os Xeko erabiltzaileentzat ere aukera zabalik utziz.

## Kanpo estekak 
* NeverNote webgune ofiziala.
* NixNote webgune ofiziala.
Anna Galiena

**Anna Galiena** (Erroma, 1954ko abenduaren 22a), italiar aktore bat da. Nagusiki *Le Mari de la coiffeuse* (1990), *Jamón, jamón* (1992), *Being Human* (1994) eta ''Senso '45'' (2002) filmeak antzezteagatik ezaguna da.

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Ghoresha

**Ghoresha** ( ) Georgia mendebaldeko Imereti eskualdeko Kharagauli barrutiko herria da. Ezaguna da Sergo Ordzhonikidzeren jaioterria izateagatik, boltxebike nagusia eta Joseph Stalinen gertuko aliatua.

## Kanpo estekak
Sodio perborato

**Sodio perboratoa**  formula kimikoa duen konposatu zuri, komun eta uretan disolbagarria da. NaBO3·H2O monohidrato, NaBO3·3H2O trihidrato eta NaBO3·4H2O tetrahidrato bezala kristalizatzen da.  Merkatuan monohidratoa eta tetrahidratoa saltzen dute. Sodio perboratoaren oinarrizko egitura unitatea B2O4(OH)42– anioi dimeroa da, non bi boro atomo peroxidozko bi zubirekin lotuta dauden. Hau da, NaBO3·nH2O formula sinplifikatua, konposizio kimiko ertaina adierazteko modu egoki bat besterik ez da.

## Erabilera industriala 
Sodio monohidratozko perboratoa honelako produktuak egiteko erabiltzen dute: hauts garbitzailean (detergente-hautsean) zuritzaile kimiko gisa, kolore-zuritzaile gisa, beira mota batzuen eta plastiko batzuen fabrikazioan.

Konposatu honek azido klorhidrikoarekin konbinatuta, nahasketa korrosibo bat sortzen du, bere ezaugarriengatik kobreari azkar erasotzen diona. Horrek, bi produktuak erraz eskuratzearekin batera, nahasketa sinple hau zirkuitu inprimatuak egiteko azido ohikoenetako bat bihurtu du.

## Ezaugarriak 
Sodio monohidratatuaren perboratoak uretako disoluzio batean, soilik disoluzio horrek 60 ° C-ko edo gehiagoko tenperatura hartzen duenean, oxigenoa sortu eta zuritu dezake. Disoluzio detergente batean, perborato molekularen oxigenoaren askapenak zuritzea garatzen du. Oxigenoaren askapena sortzeko beste modu bat perborato-aktibatzaile baten (TAED) produktu amaituari edo garbiketa-disoluzioari agregatzea da (perboratoak oxigenoa askatzen du lixibarekin nahastean, sodio hipokloritoaren disoluzioa baita).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kharagauli

**Kharagauli** () Georgiako Kharagauli barrutiko gune administratiboa da. Chkherimela ibaiaren bi ertzetan dago, arroila estu eta sakon batean, itsas mailatik 280-400m-ra.

## Sorrera 
Tren geltoki gisa sortu zen 1870eko hamarkadan, Poti-Tbilisi trenbidea eraiki zenean. Kharagaulik funtzio administratiboa hartu zuen, gero ekonomikoa.

## Geografia 
Inguruaren mendebaldeko sarreran, Chkherimena ibaia haitzarte estu batetik igarotzen da. Ibaiaren ezkerraldean, erraldoien estatua bi daude; eskuinean, bi zulo handi. Eremu hau, "erraldoiaren zuloa" deitzen zaio erakargarri turistiko txikia izateko balio du. Ibaiertzak parke handia ere badu.

Arroilan gora, Erdi Aroko gotorleku zahar baten hondakinak daude, Khandi edo Kharagauli gotorlekua deitzen dena. Gotorlekua Kartliko Vakhtang VI.a ezkondu zen gunea delako nabarmentzen da. Gainera, hilobiak daude menditik gertu, K. a. XIV-XI. mendeetakoa, baita kristau eliza baten hondakinak ere. 
&#x5B; '''' &#x5D;
Hirigunearen erdialdean hiru solairuko administrazio eraikina dago. Eskualdean bigarren hezkuntzako hiru ikastetxe daude, apaizgaitegi bat, bi haurtzaindegi, ospitale bat, poliklinika bat, liburutegi bat, musika eskola bat, antzoki bat, auzitegi bat, posta bulegoa, eskualdeko ikasketen museoa, bi lantegi (altzariak eta industria fabrikazioa), eta komunikazio sailak. Imeretiren zati handi batean bezala, ardoaren ekoizpena (eta eratorritako edariak) ekonomiaren sektore nabarmena da; han sortzen dira Ubisa eta Nunisi koñakak iturriko urarekin.

## Kanpo estekak
Hititar mitologia

[thumb|Eserita dagoen jainkoa. Hititar Inperio berantiarra. [Anatolia, K.a. XIII mendean. Metropolitan Museum of Art, New Yorken.]]
thumb|Apaiz-erregearen hititar estatua.
**Hititar mitologia** Hititen jainko-jainkosen eta kondaira mitikoen multzoa da**.** Ezaugarri nagusia beste herrien jainkoak eta mitoak onartu eta bereganatu zituztela izan daiteke. Mitologia horretan, bestetik ere, aitzinindoeuropar mitologiaren elementu eta aztarna ugari ikus daiteke. Eraginen ikuspuntutik herri desberdinen mitoak bereizi daitezke: Hatti herrikoa, hurrita herrikoa, Babiloniakoa... Hori guztiagatik haien panteoia "mila jainkoena" gisa ezagutzen zen.

## Garapena 
Hititarren erlijioa eta mitologia aldaketa ugari ezagutu zuen. Antzinako Inperioan (K.a. 1600-1450) hattirriaren jainko-jainkosak eta erritoak bereganatu ziren. Zilizia, Siria eta Mesopotamiaren konkistekin batera haien kultuak eta sinismenak Hattusara eraman ziren. Jainko-jainkosa nagusiak hauek ziren orduan: Teshub edo ekaitzaren jainkoa, Arinna, Eguzkiarekin lotutako jainkosa, Mezulla eta Telepinu, nekazaritzaren jainkoa. Ondorengo Inperio Erdikoan hurrita herriaren sinesmenak absorbitu ziren. Panteoia etnia desberdinen jaiko eta jainkosekin zabaldu zen; horren ondorioz, "Hattiren lurren mila jainko-jainkosak" esaten zen.

Inperio Berriaren garaian (K.a. 1350-1180), hurrita herriaren eragina erabat handitu zen. K.a. 1180 urtearen inguruak Hititar Inperioa desegin zen, hiri-estatu asko sortuz. Estatu txiki horietan kultoen nahasketa eta elkarbizitza mantendu zen.

## Jainko-jainkosa batzuk 
Hona hemen gutxi batzuk:
* Alalus: Lehen mailako entitatea.
* Anu: Zeruko jainko primordiala.
* Arinna: Kristo aurreko XIV. mendearen amaieran, Mursili II.a erregea bereziki Arinnati eskainia zegoen.
* Aruna: Itsasoko jainkoa eta Kamruseparen semea.
* Inara: Estepako animalia basatien jainkosa (Hatti).
* Ixtar: Maitasunaren, bizitzaren, ugalkortasunaren eta gerraren jainkosa babiloniarra
* Kamrusepa: Medikuntza eta magiaren jainkosa.
* Kurunta: Animalia basatien eta ehizaren jainkoa.
* Lelwani: Lur azpiko jainkoa; jatorriz gizonezkoa, gero emakumezkoa.
* Mezulla: Arinnaren, eguzkiaren jainkosaren alaba (Hatti).
* Shala: "Mendiko dama", ugalkortasunaren eta nekazaritzaren jainkosa bihurtu zen.
* Teshub: Zeruaren jainkoa, eguraldiaren eta ekaitzen jauna (jatorri hurritarra).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Dominik Bonatz: *Religious Iconography in Hittite Anatolia*.
Maria Bakalova

**Maria Bakalova** (, ; Burgas, Bulgaria, 1996ko ekainaren 4a) bulgariar aktorea da. 2020ko *Borat Subsequent Moviefilm* mokumentalean Tutar Sagdiyeva pertsonaiaren rola antzezteagatik ezaguna da.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Kanpo estekak
Sodio perkarbonato

**Sodio perkarbonatoa**  formula kimikoa duen konposatua da. Sodio karbonatoaren ("soda errautsa" edo "detergente") eta hidrogeno peroxidoaren (perhidrato bat) aduktu bat da. Bere formula, modu zuzenagoan, &nbsp;·&nbsp;3&nbsp; idazten da. Solido koloregabea, kristalinoa, higroskopikoa eta uretan disolbagarria da. Batzuetan, ingelesez, SPC bezala laburtzen dute. % 32,5 hidrogeno peroxidoaren pisuan.

Produktua zuritzaile ekologiko batzuetan eta beste garbiketa-produktu batzuetan erabiltzen dute, baita hidrogeno anhidro peroxidoaren laborategi-iturri gisa ere.

## Historia 
Sebastian Moiseevitx Tanatar errusiar inperioko kimikariak 1899an prestatu zuen lehen aldiz sodio perkarbonatoa.

## Egitura 
Giro-tenperaturan, sodio perkarbonatoak solidoaren perkarbonatoak kristal-egitura ortorronbikoa du, *Cmca* talde espazial kristalografikoarekin. Egitura *Pbca*ra aldatzen da kristalak -30&nbsp;°C azpitik hozten diren heinean.

## Kimika 
Uretan disolbaturik, sodio perkarbonatoak hidrogeno peroxidoa (batzuetan uretan eta oxigenoan deskonposatzen dena),  sodio katioiak eta  karbonatoaren nahasketa eragiten du Laborategietan ere metodo hau erabiltzen dute.

Bestela, sodio karbonato lehorra hidrogeno peroxidozko disoluzio kontzentratu batekin zuzenean tratatu daiteke.

2004. urterako konposatu honen mundu mailako ekoizpen ahalmena ehunka mila tonatan estimatu zuten.

## Erabilera 
Agente oxidatzaile bezala, sodio perkarbonatoa, etxerako eta arroparako garbiketa produktu batzuen osagai bat da, klororik gabeko zuritzaile produktuak barne, Oxyper, OxiClean, Tide arroparako detergente

Produktu komertzial askok sodio perkarbonatoa eta sodio karbonatoa nahasten dituzte. Supermerkatuan, "Oxy" produktu baten batez besteko ehunekoa sodio perkarbonatoaren %65 eta sodio karbonatoaren %35 da. Iragarkietan gorapaitzen dituzten "ultra errefortzuek" sodio perkarbonatoaren %80 ere izan dezakete. Hala ere, sodio perkarbonatoa forma puruan ez da oso garestia, eta erabiltzaileak nahi duen edozein portzentajetara egokitu daiteke.

Sodio perkarbonatoa, sintesi organikoan, H2O2 anhidro iturritzat erabil daiteke, bereziki, batez ere karbonatoa disolbatu ezin duten baina bertatik H2O2a atera dezaketen disolbatzaileetan. Baeyer-Villiger oxidazioetan erabiltzeko azido trifluoroperazetiko *in situ* sortzeko metodo berria sodio perkarbonatoaren eta anhidrido trifluoroazetikoa nahastea da; erreaktibo hori lortzeko bide egoki eta ekonomiko bat da, gainera oso kontzentratuta dagoen hidrogeno peroxidoa lortzeko beharrik gabe.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Antton Aranburu Bengoetxea

**Antton Aranburu Bengoetxea** (Usurbil, Gipuzkoa, 1950eko urtarrilaren 22a) euskal kazetaria da, Euskadi Irratiko euskara zerbitzuburua izatetik erretiroa hartua. Irakasle eta bertsolaria ere izan da.

## Irakaslea (1970-1977) 
1970ean hasi eta zortzi urtez aritu zen irakasle Elgoibarko ikastolan, 

## Kazetaria (1977tik) 
1977an, Deia egunkarian Martin Ugaldek osatutako euskal erredakzio-taldean kazetari. 1982an, Euskadi Irratia sortzeaz batera, bertako zuzendariorde izendatu eta albiste-emankizunei ekin zien. Hainbat tertulia eta elkarrizketatan parte hartu zuen irratiko "Lagunartean" eta "Bidelagun" saioetan, besteak beste.

## Bertsolaria 
Bertsolari-bertsozale eta kantari izana zen 70eko hamarkadan. Bertsoak argitaratu ditu, bertsolari txapelketatan gutxienez 12 aldiz parte hartu du epaile edo gai jartzaile, eta gutxienez 32 bertso saio grabatu ditu.

## Euskaltzain urgazlea (1996tik) 
Euskaltzain urgazle izendatu zuen Euskaltzaindiak 1996ko martxoaren 29an. Bertsolaritza (1978-1985) eta Herri Literatura (1985-) Batzordeetako kidea da.

## Argitalpenak 
* *Indalezio Bizkarrondo Bilintx (1831-1876)* Eusko Jaurlaritza, 2010

* *Juan Mari Lekuona-ri omenaldia*. (2009). Hainbat egileren artean sortutako liburu horretan Antton Aranburuk artikuluan Lekuonaren kanta argitaratugabe bat dokumentatu zuen: *Arrats bakardadean. I*noiz lagunartean kantatu izan zuena. Pentsatzekoa da, 1960 aldera, Saturrarango seminario txikian zegoela Lekuonak egindako kanta dela. Haren ikasle izandako Antton Aranburuk jaso zuen liburu horretan, partitura eta guzti.
* *Uztapide : eskua bertsotan*. Euskera : Euskaltzaindiaren lan eta agiriak, 54, 1, 2009, 241-243 or.

* *Bertsolaritza gaur eta biha*r. Jakin, 14-15, 1980 Apirila-Iraila, 38-49

* *Urdaibai*  (1996). Liburua osatzeko koordinatzailea izan zen Antton Aranburu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Branquias bajo el agua

**Branquias bajo el agua** Derribos Arias taldearen abestia da, 1982koa, Ignacio Gasca Poch donostiarrak idatzia (musika eta hitzak), eta talde haren lehen diskoari izena eman ziona (EP luzera ertaineko bat izan zen, non Dios Salve al Lendakari ere bazegoen).

Soinu berezi-berezia eginez estreinatu zen Derribos Ariasek kantu honekin. "Soinu espazio bat asmatu zuten, zeina David Cronenberg-en film batean balego, pop musika izena genezakeen", idatzi zuen Rafa Cervera musika kritikariak.

Bertsio luze bat egin zuten, dantza erritmokoa, 7 minutukoa, Disco Pocho diskoan sartu zutena. Bertsioak egin dituzte kantuarenak Fangoria eta Lagartija Nick taldeek. Hitzak surrealista samarrak dira, baina aldi berean, inoiz ezer dantzagarririk egin bazuen Derribos Arias-ek, hitzen doinuan bertan ageri da abesti hau dela, honela gasten baira: *"branquias bajo el agua es el baile de actualidad / branquias bajo el agua, ideales go-gós..."*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dios Salve al Lendakari

**Dios Salve al Lendakari** (grafia originala) edo **Dios Salve al Lehendakari** Derribos Arias taldearen abestia da, 1982koa, Ignacio Gasca Poch donostiarrak idatzia (musika eta hitzak), eta talde haren lehen diskoan (*Branquias bajo el* *agua* EP luzera ertainekoa) argitaratu zen..

Post-punk ereserki gordin eta sarkastiko bat, Derribos Arias taldearen muinaren euskal jatorria agerian uzten duena (Poch eta Alejo Alberdi donostiarrek sortu zuten taldea). Izenburua Erresuma Batuko monarkiaren ereserkian du oinarria (God Save the Queen). Hitzak honela hasten dira: "*Dios salve al Lendakari, que no es un rastafari, él es un txistulari..."*

Bertsioak egin zituzten ondoren Siniestro Total (Galiziara egokitua: Dios Salve al Conselleiro) eta Negu Gorriak taldeek, azken horrek euskaraz (Jainkoak gorde beza lehendakaria).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Abestia Youtuben.
Jainkoak gorde beza lehendakaria

**Jainkoak gorde beza lehendakaria** Negu Gorriak taldearen abestia da, Derribos Arias taldeak egindako Dios Salve al Lendakari originalaren bertsioa (hura Ignacio Gasca Poch-ek idatzi zuen 1982an). 1991n argitaratu zen Poch-en omenezko disko bilduma kolektibo batean: *El chico más pálido de la playa de Gros*. IZ estudioetan grabatu zen, Kaki Arkarazok ekoitzia.

Jatorrizko gaztelaniatik euskarara ekarriak datoz hitzak, tartean sarrera edo lelo nagusia (*Jainkoak gorde beza lehendakaria / Ez dela ez rastafaria / Txistularia besterik ez da*), baina hitzek gehigarriak dituzte, urte haietako gobernuburu Felipe González eta François Mitterrand aipatzen baitira. Bertsio bat da Poch-ek idatzitako abestiaren itzulpen eta inspirazio den neurrian, baina doinua oso desberdina du kantuak; punk kanta azkarra da Negu Gorriak-ena, non eta Derribos Arias-ena gehiago zen post-punk soinu bat, Joy Division-etik gertuagokoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Abestia Youtuben.
Dios salve al conselleiro

"**Dios salve al conselleiro**" Siniestro Total Vigoko taldearen abesti bat da, single eran 1986an DRO zigiluak argitaratua. Singleari izena ematen dion gaia Derribos Arias taldearen "Dios salve al lendakari" abestiaren bertsioa da (Poch donostiarrak idatzia); gazteleraz, baina Galiziara egokitua (Julian Hernández taldekidearen eskutik).

Non batzuek zioten:

Besteek diote:

Singlearen beste aldeak ere bertsio bat dakar, "Viene el verano" kantua, The Undertonesen "Here Comes the Summer" konposizioaren bertsioa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Abestia Youtuben.
Lope

**Lope** euskarazko gizonezko izena da.

## Historia 
Latinezko *lupus* izenetik atera zen, otsoa (*Canis lupus)* esan nahi duena. Erdi Aroan iberiar penintsula osoan anitz erabili zen.

*Lope*ren Erdi Aroko patronimikoa *Lopeitz* zen. *Lopeitz* patronimikotik *Lopeitza* emakume izena sortu zen.

Izen hau gaur egungo *Lopetegi* eta *Loperena* deituren jatorria da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Antton Aranburu

**Antton Aranburu** pertsona hauetako bat izan daiteke:
* **Antton Aranburu Bengoetxea** (1950), gipuzkoar kazetaria;
* **Antton Aranburu Osorio** (1979), bizkaitar musikaria, antzezlea eta ipuingilea.
Deb Haaland

'''Debra 'Deb' Anne Haaland'* (Winslow, Arizona, 1960ko abenduaren 2a) politikari estatubatuarra da, 2021etik Barne idazkaria Joe Biden presidentearen gobernuan.. Deb Haaland Laguna Pueblo herri indigenako kidea da. Pueblo kultura multzo anitzean, Keres hizkuntzako taldea da Laguna delakoa. Haalandek esan izan du bere izena dela *Crushed Turquoise'' ("Turkesa-harri txikitua" euskaraz), Keres hizkuntzatik itzulia.

2020an, Joe Biden AEBetako presidente hautatuak iragarri zuen Haaland izendatuko zuela Estatu Batuetako Barne Idazkari izateko. Baieztatua, AEBetako kabinete edo ministro-batzen historian lehen pertsona natibo amerikarra da.

## Biografia 
Haaland Winslow-en (Arizona ) jaio zen. Bere ama, Mary Toya, emakume indiar amerikarra, Estatu Batuetako Armadako kide izan zen. Bere aita ere bai, JD "Dutch" Haaland, norvegiar estatubatuarra, Estatu Batuetako Itsas Kidegoko ofiziala. Aitak Zilarrezko Izarra jaso zuen Vietnamen egindako ekintzengatik; ohore militarrez lurperatu zuten Arlingtoneko hilerrian, 2005ean.

Familia militar bateko haurra zela, Haaland maiz aldatu zen bizilekuz, baina azkenean Albuquerque-n (Mexiko Berria) kokatu zen, Laguna herriko senitartekoengandik gertu egoteko (Jemez Pueblo herriko senideak ere baditu). Haaland Albuquerqueko Highland High Schoolean eskolan graduatu zen. Hiru ahizpa ditu eta anaia bat. Ama bakarra da, Somáh izeneko alaba bat dauka.

2019tik Mexiko Berriko 1. kongresu barrutiko AEBetako ordezkaria izan da Haaland. Barrutiak Albuquerque gehiena biltzen du, bere auzo gehienekin batera. Haaland Mexiko Berriko Alderdi Demokratikoko presidente ohia da. Sharice Davidsekin batera, AEBetako Kongresurako hautatutako lehen bi amerikar emakumezko indigenetako bat da. Pueblo jantzi tradizional batekin egin zuen kargu hartzea Haalandek.

thumb|300px|erdian|Haaland-en erretratua, 19. mendeko plaken estilo eta teknikan egina.

### Haur indigenen aurkako indarkeria 
2022ko maiatzean, Haaldand Estatu Batuetako Barne Idazkari izanik 1819 eta 1969 urte artean haur indigenen aurkako indarkeria biltzen duen txostenaren lehen atala aurkeztu zuen. Urratutako eskubideen artean, nortasunaren aurkako indarkeria (ilea moztu, ama hizkuntza eta erlijioa debekatu...), indarkeria fisikoa, eta sexuala nabarmentzen dira.500 erailketatik gora hartatu dituzte dagoeneko, ikerketa ez da bukatutzat eman. 

## Kanpo estekak 
Federal Indian Boarding School Initiative Investigative Report (2022)

## Erreferentziak
Pseudosclerococcum golindoi

***Pseudosclerococcum golindoi*** *Dactylosporaceae* familiako onddo bat da. 2019an aurkitu zen, lehen aldiz, Pagoeta mendian, Gipuzkoa. Izenak Jose Luis Albizu «Golindo» Aranzadiko mikologo zarauztarraren omenez jarri zioten.

## Deskribapena 
Onddoak *Sclerococcum* generoaren antzeko askomak sortzen ditu, baina ezberdinak dira, euren askuak zilindrikoak direlako gelatina hemiamiloide baten barruan, dehiszentzia fisitunikatu batekin.

## Ekologia 
Badirudi *Ascocoryne cylichnium*ekin sinbiosian bizi daiteleela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Artikulua Zientzia.eus webgunean
Eperra ikastola

**Eperra ikastola** Zuberoan dauden bi ikastoletatik bat da. Sohüta herrian dago kokatuta.

Ikastetxe pribatua da, Frantziako Hezkuntza Nazionaleko Ministerioarekin itundua. Haur hezkuntza eta lehen mailetako ikasleak formatzen ditu, murgiltze ereduan. Seaska eta Ikastolen Elkartea federakuntzetako kide da.

## Zubereraren irakaskuntza 
Adinaren arabera, euskara molde bat edo beste erabiltzen dute. Zubereraz aritzen direla lehen maila osoan, ama eskolatik bosgarren mailara arte, baina euskara batua ere txertatzen dute. Euskara batua gero eta gehiago lantzen dute laugarren ikasturtetik aurrera: "Laugarren eta bosgarren urtean zaharrenekin hasten gara batuan diren testuen lantzen eta ahozko grabaketen behatzen. Gero kolegiora joaten direlarik Larzabalera, han batuaz egiten baitute".

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Leire Garai

**Leire Garai** (Gasteiz, 2003) Euskal Herriko pilotaria da.

## Biografia 
6 urte zituela hasi zen pilotan jokatzen eta hamasei urte bete aurretik Emakume Master Cup-ean binakako txapelketa irabazi zuen Leire Etxanizekin batera.

## Palmaresa 
* Emakume Master Cup:
** Bikoteka goxua(1): 2019.
** Bikoteka mistoa (2): 2020.
* Bizkaia Txapelketa (2): 2021, 2024.
* Plazandreak (1): 2021.
* Nafarroako Pilota Irekia (1): 2023.
* Euskal selekzioa:
** Europako urrezko domina: Pilota portugaldarra (Moita/Portugal): 2019.
* Espainiako txapelketa:
** Frontballeko urrezko domina, gazte kategorian: 2019.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* https://www.elcorreo.com/deporte-femenino/otros-deportes/leire-garai-pelotari-20190729165256-nt.html
Lecanorales

**Lecanorales** hainbat liken familia dituen ordena bat da, Ascomycota dibisioaren barruan eta Lecanoromycetes klasean sailkatzen dena. 26 familia, 269 genero eta 5.695 espezie ezagutzen dira.

## Familiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lecanoromycetidae

**Lecanoromycetidae** onddo azpiklase bat da, Lecanoromycetes barruan sailkatua.

## Ordenak 
* Caliciales
* Lecanorales
* Peltigerales
* Pertusariales
* Teloschistales

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jean-Louis Ugartemendia

**Jean-Louis "Tito" Ugartemendia** (Baiona, 1943ko uztailaren 10a - *ibidem*, 2020ko abenduaren 21a) lapurtar errugbilaria izan zen. Orpokatzaile postuan jokatu zuen Saint-Jean-de-Luz Olympique taldean eta baita bi aldiz Frantziako errugbi selekzioan ere. 1975eko Bost Nazioen Txapelketan parte hartu zuen. 

## Erreferentziak
Kharagauli barrutia

**Kharagauli barrutia** (georgieraz: ხარაგაულის მუნიციპალიტეტი) Georgiako eskualdea da, Imereti eskualdean. Hiriburua Kharagauli hiria da. Barrutia herrialdearen erdialdean dago. Azalera osoa 913 km² da eta gutxi gorabehera 19.473 biztanle ditu (2014). Eremu nahiko menditsua da. Klima subtropikala da negu moderatu hotzekin eta uda nahiko freskoekin. Turismoak ekonomian leku garrantzitsua betetzen du. Udalerriaren lurraldeak Borjomi-Kharagauli Parke Nazionala eta Nunisi gunea laguntzen ditu.

## Kanpo estekak
Lecanoromycetes

**Lecanoromycetes** *Ascomycota* dibisioko onddo mota bat da. Klaseak 13.500 espezie inguru ditu eta, beraz, onddo motarik ugariena da. Espezieak likenak sortzen dituzten onddoak dira.

## Deskribapena 
Espezie gehienek gorputz emankor gisa osatzen dituzte apotezioak. Espora zakuak, orokorrean, egitura konplexukoak dira, baina Caliciaceae, Porinaceae eta Coenogoniaceae familietan egitura ezberdina dute. Espora-poltsa batzuek 100 espora baino gehiago dituzte, baina zenbaki hori klasearen araberakoa da. Familia batzuk, Porinaceae eta Thelenellaceae kasu, peritezioak ere osatzen dituzte gorputz emankor bezala.

Parafisiak sinpleak edo adarkatuak dira, eta, askotan, goiko aldean puztu egiten dira. Himenioa, askotan, gelatinosoa da. Anamorfoak dira eta, horregatik, ugalketa asexuala da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
La'bi hizkuntza

'''La'bi''' gizonen iniziaziorako hizkuntza esoterikoa da, Gbaya Kara, Mbum eta Sara Lak batzuen artekoa, Touboro zonaldean, Afrika Erdiko Errepublika, Txad eta Kamerunen arteko mugan. Ez du jatorrizko hiztunik. Mbum-rekin harremana du, Sara hizkuntzen mailegu Ugari izateaz batera.

## Kanpo estekak
Jean-Louis Azarete

**Jean-Louis Azarete** (Urruña, 1945eko maiatzaren 8a - Baiona, 2020ko abenduaren 20a) lapurtar errugbilaria izan zen. Oletan jaio zen, Urruñako auzo batean. Pilota jokalaria bere hastapenetan, Saint-Jean-de-Luz Olympique taldean hasi zen errugbian. 1965 eta 1971 artean US Dax taldean jokatu zuen; taldearekin Yves du Manoir errugbi txapelketa irabazi zuen 1968an. Frantziako errugbi selekzioan 28 aldiz jokatu zuen harroin postuan. Bost Nazioen Txapelketa irabazi zuen 1970ean. Bere azken denboraldia Stade Hendayaisen jokatu zuen.

## Erreferentziak
Eskatologia (fisiologia)

**Eskatologia** (**koprologia** izenaz ere ezaguna) gorotzak eta gorputzeko hondakinak aztertzeko eskainitako fisiologiaren zatia da, hala nola gorozkien materia, gernua edo hilekoa, besteak beste.

Eskatologia terminoa grezierazko σκώρ hitzean du jatorria (genitibo σκατός, modernoa σκατό, plurala σκατά), 'gorotza' esan nahi duena, eta λóγος 'azterketa' gisa interpretatzen dena. Ez da nahastu behar esanahi erlijiosoa duen hitz homonimoarekin, jatorri etimologikoa ἔσχατος adjektiboan duena, bere esanahia 'azkena' delarik, eta λóγος.

Gorotzen azterketa medikoa antzinatik ezagutzen da, nahiz eta diagnostikoaren bidez iritsi. Eskatologiak deposizioak egin zituen animaliari buruz gauza asko inferitzeko aukera ematen du, hala nola, bere dieta (eta non jan duen), osasun-gaixotasun maila, baita hesteetako parasito batzuen presentzia ere.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Koprofagia
* Taburetearen kultura

## Kanpo estekak
Cottus

***Cottus*** ur geziko aktinopterigioak diren arrainen generoa da.

## Banaketa 
Europa, Asia eta Ipar Amerikako ibaietan aurkitzen dira.

## Ekologia 
Ur gezako arrainak dira hondo gogor edo lohitsuetan, korronte ertain edo ahuletako erreken, ibaien eta lakuen harrien artean bizi direnak. Batzuetan, ur gazietako estuarioetan edo kostaldeko uretan ere agertzen dira. Ornogabe bentoniko txikiez elikatzen dira.

## Ezaugarriak 
Gorputz biluzia edo gehiago edo gutxiago arantzaz estalita dute. Buruaren goiko aldea zertxobait armatuta dute. Hortzak masailezurrean dituzte. 31 eta 38 orno artean dituzte. Erruteak ehunka gutxien arrautza izan ohi dira, demertsalak. Garrantzi komertzialik ez dute.

## Espezieak 
Onartuta daude 67 espezie genero honetan:

Hauekin batera hiru espezie fosil ezagutzen dira:
* † *Cottus aries* Agassiz, 1839
* † *Cottus brevis* Agassiz, 1839
* † *Cottus papyraceus* Agassiz, 1839

## Iruditegia 

Fitxategi:Cottus kazika1.jpg|*Cottus kazika*
Fitxategi:Cottus bairdii.jpg|*Cottus bairdii*
Fitxategi:Blue Ridge sculpin - Cottus caeruleomentum.jpg| *Cottus caeruleomentum*
Fitxategi:Cottus reinii(Hamamatsu,Shizuoka,Japan).jpg| *Cottus reinii*
Fitxategi:20070609 Poland Hancza Glowacz pregopletwy (Cottus poecilopus)001.JPG| *Cottus poecilopus*
Fitxategi:Cottus cognatus.jpg| *Cottus cognatus*
Fitxategi:Cottus gobio (in situ).jpg| *Burtain*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Berpizkundea (Fazzini)

***Berpizkundea*** () Pericle Fazzinik egindako eskultura erraldoi bat da. 80 tonako pisua duen brontze-kobre aleaziozko eskultura hau Paulo VI.a Gelan dago, Erroman. Gerra nuklearraren mehatxupean bizi den XX. mendeko gizakiaren agonia adierazten du, Jesus Nazaretekoarekin Getsemanin dagoen krater nuklear batetik ateratzen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Apo arrunt

**Apo arrunta** honako espezieetako bat zian daiteke:
* Apo arrunt europarra, *Bufo bufo*
* Apo arrunt iberiarra, *Bufo spinosus*