open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Allan Natachee

**Allan Natachee** Papua Ginea Berriko bere obra inprimatu zuen lehenengo poeta izan zen. Halaber, "Papuako Poeta Laureatua" ezizena du.

## Erreferentziak 
* Informazioa
Josefa Iloilo

220px|thumb|eskuinera|Josefa Iloilo

Ratu **Josefa Iloilovatu Uluivuda** (1920ko abenduaren 29a - Suva, 2011ko otsailaren 6a) 2000 urtetik 2009ko uztailaren 30era arteko Fijiko Errepublikako presidentea izan zen, 2006tik 2007ra arte herrialdea Junta militar baten agindupean egon zelako.

Presidente izan aurretiko Fijiko Parlamentuko kide izan zen. 1999an Fijiko presidenteorde izendatu zuten eta 2000 urteko George Speighten estatu-kolpera arte egon zen karguan. Kolpetik aurrera presidente kargua hartu zuen eta 2006ko martxoaren 8an berrizendatu zuten.
Amata Kabua

**Amata Kabua** (1928ko azaroaren 17a – 1996ko abenduaren 20a) Marshall Uharteetako lehenengo Presidentea izan zen 1979tik 1996ra (bost agintaldi jarraian). Presidente zela zendu zen, gaixotasun luze baten ondorioz Hawaiin. Bere lehengusu Imata Kabuak ordezkatu zuen.

## Kanpo estekak 
* AEBetako Estatu Sailaren iragarpen bere heriotzari buruz
Kaitinano Mwemweata

**Kaitinano Mwemweata** (Butaritari, 1984ko uztailaren 22a) emakumezko kiribatiar atleta da. Olinpiar Jokoetan Kiribati inoiz ordezkatu duen lehen atleta izan zen 2004ko Atenasko Jokoetan. 2008ko Beijingo Jokoetan ere parte hartu behar zuen, baina tuberkulosia hartu zuen. Hainbat modalitate atletikotan ibiltzen da.

## Erreferentziak
Jigme Khesar Namgyel Wangchuck

**Jigme Khesar Namgyel Wangchuck** (izen osoa: *Trongsa Penlop Jigme Khesar Namgyel Wangchuk*) —— (1980ko otsailaren 21a) Bhutango Dragoi Erregea da. Aurreko erregea izan zen Jigme Singye Wangchucken eta horren hirugarren emaztearen semea da. Oinordekotza 2006ko abenduaren 14ko abdikazioaren ondorioz gertatu zen. Erregeak bi anai-arreba ditu.

Erregearen titulua Bhutango dzongkha hizkuntzaz "''Mang-pos-Bhur ba'i rgyalpo, Druk Gyalpo''" da.

## Genealogia
Coca

**Coca** Segoviako udalerria da, Comunidad de Villa y Tierra de Coca eskualdean dagoena, Gaztela eta Leongo autonomia-erkidegoan. Madrilgo Done Jakue bidean eta Campiña Segoviana eskualdean dago. Udalerrian, 1741 biztanle zituen 2023an (INE 2023), eta Villagonzalo de Coca eta Ciruelos de Coca herriak ere badaude.

## Historia 
Bigaren Burdin Aroan, K.a. 500 urtetik aurrera, testu klasikoen *Cauca* hiria Duero haraneko hiririk oparoenetako bat da. 6.000 eta 8.000 biztanle artean ditu, hirigintza erabat garatua, gobernu-organo independenteak eta ekonomia dibertsifikatua, merkataritza barne. Gainerako bakzeoen hiriak bezala, aristokrazia gerrazale batek zuzendutako hiri-estatua da, politikoki eta militarki oso indartsua, eta, bere kokapen estrategiko bereziari esker, erraz defenda daitekeena, Eresma eta Voltoya ibaien zulo sakonen artean baitago. Defentsa natural hau harresi indartsu batekin osatzen du, latindar idazle klasikoek adierazi zuten bezala.

Erromak bere K.a. 151. urtean menderatzea lortu zuen, Apianok kontatutako engainu krudel baten bidez, bere biztanleen kopurua 20.000ra jaitsi zen. Handik gutxira, K.a. 134. urtean, Eszipion Emillianok, Numantziara bidean, hiria birpopulatzeko aukera eman zuen. Berriro suntsitua izan zen Sertoriar gerretan K.a. 74an, eta ekonomikoki berregitea lortu zuen ondorengo mendeetan.

Montealegre de Camposeko brontzeak egiaztatzen du Caucak II. mendean jada erromatarrak *minicipium* izateko pribilegioa zuela. IV. eta V. mendeetan, Caucak garrantzi handia izan zuen Hispaniaren testuinguruan.

Inguruko erromatar villa ugarik nekazaritza-ekonomia aberatsa egon zela aditzera ematen dute. Une horretan, erromatar aristokrazia aberats bat agertzen da hor finkatuta, inperioaren patuak bere azken zatian zuzenduko dituena. Teodosio Handia, testuinguru horretako hispaniar familia batekoa izan zen.

## Ondarea 
* Cocako gaztelua: XV. mendea eta XX. mendearen artean eraikia.

## Ikus, gainera 
* Segoviako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Condado de Castilnovo

**Condado de Castilnovo** Segoviako udalerria da, Villa y Tierra de Sepúlveda eskualdean dagoena.

2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 114 biztanle zituen.

## Ikus, gainera 
* Segoviako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Udalari buruzko webgunea.
Jean Ferrat

**Jean Ferrat** edo jaiotzez Jean Tenenbaum (Vaucresson, Île-de-France, 1930eko abenduaren 26a- Aubenas, Ardèche, 2010eko martxoaren 13a) abeslari eta musikari frantziarra izan zen.

Haurtzaroan arazo larriak eduki zituen naziekin jatorri judua zuelako, baina Auschwitzetik bizirik atera ahal izan zen.

Politikoki komunismoaren jarraitzailea izan zen, baina aldi berean kritikoa izan zen bere herrialdeko alderdiarekin eta SESBko erregimenarekin.

Musika arloan 200 abesti baino gehiago sortu eta kantatu zituen.

## Diskografia 
# 1961: *Deux enfants au soleil*
# 1962: *La Fête aux copains*
# 1963: *Nuit et brouillard*
# 1964: *Berceuse*
# 1965: *Potemkine*
# 1966: *Maria*
# 1967: *À Santiago* (edo *Cuba si*)
# 1969: *Ma France* (edo *Au printemps de quoi rêvais-tu?*)
# 1969: *Camarade*
# 1971: *Aimer à perdre la raison* (edo *La Commune*)
# 1971: *Ferrat chante Aragon*
# 1972: *À moi l’Afrique*
# 1975: *La femme est l’avenir de l’homme*
# 1976: *Premières chansons - Nouvel enregistrement*
# 1979: *Les Instants volés* (edo *Enregistrement 1979*)
# 1980: *Ferrat 80*
# 1985: *Je ne suis qu’un cri*
# 1991: *Dans la jungle ou dans le zoo* (edo *Ferrat 91*)
# 1994: *Ferrat 95 16 nouveaux poèmes d’Aragon*
# 2002: *Ferrat en scène*

## Kanpo estekak 
* Ferraten webgune pertsonala
Umkhonto we Sizwe

**Umkhonto we Sizwe** (edo **MK**), "**Nazio baten Lantza**" itzulita, Afrikako Kongresu Nazionala (ANC) alderdiaren atal militarra zen. Helburua Hegoafrikako Gobernuak bultzatzen zituen apartheid politikarekin amaitzea zuen. MK-k bere lehen erasoa 1961eko abenduaren 16an egin zuen gobernuaren instalazio batzuen aurka. Hegoafrikako gobernuak erakunde terroristatzat izendatu zuen, Ameriketako Estatu Batuek bezala. Hortaz, erakunde ilegala izan da.

MKk 1990eko abuztuaren 1ean armak utzi zituen, de Klerk presidentea apartheidaren aurka egiten ari zen ekintzei sinesgarritasuna eman asmoz. Bere kideak Hegoafrikako Defentsa Indarrean sartu ziren 1994ean, Nelson Mandelak hauteskundeak irabazi zituenean.

## MK-kide ezagunak 
* Joe Slovo
* Nelson Mandela
* Chris Hani
* 'Mac' Maharaj
* Ronnie Kasrils
* Robert McBride
* Joe Modise
* Marion Sparg
* Jacob Zuma
* Thabo Mbeki
* Govan Mbeki
* Ashley Kriel
* Anton Fransch

## Kanpo estekak 
*  Umkhonto we Sizwe-ek argitaratutako komunikatuen historikoa
Latsea

**Latsea** Lapurdiko ibaia da. Errobiko ibaiadarra da eskuinaldetik, hortaz, Aturriren arroko ibaia. Itsasuk bere izena daraman auzoa du.

## Geografia 
Iturria Artzamendi eta Gorospil mendien artean du, Erebi (582 m.) mendiaren ekialdeko maldan hain zuzen ere, Ezpeletako mendebaldean. Ahoa Errobin du, Itsasun, Iguzki haitzaren (844 m.) hego-mendebaldean.

## Zeharkatutako udalerriak 
* Ezpeleta
* Itsasu.

## Ibaiadar nagusiak 
* Ithurrarteko erreka, ezkerraldetik datorkiola Mondarrain menditik. Bere ibaiadar nagusia Legarre menditik datorren Bordagaineko erreka da.
* Markiztako erreka, eskuinaldetik datorkiola Malda menditik
* Hegi zorrotza, eskuinaldetik datorkiola.
* Naparruntzeko erreka, eskuinaldetik datorkiola.
* Berandotzeko erreka, eskuinaldetik datorkiola. Honek ibaiadar nagusi bi ditu: Halegiko bordako erreka eta Artagiako bordako erreka
* Istiletako erreka, eskuinaldetik datorkiola.
* Antsategiko erreka, eskuinaldetik datorkiola.
* Iriberriko erreka, ezkerraldetik datorkiola
* Arretxemendiko erreka, eskuinaldetik datorkiola.
* Peruskiko bordako erreka, ezkerraldetik datorkiola

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fuentidueña

**Fuentidueña** Segoviako udalerria da, Tierra de Pinares eskualdean dagoena.

2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 127 biztanle zituen.

## Leku nabarmenak 
* Fuentidueñako gaztelua

## Ikus, gainera 
* Segoviako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Ituero y Lama

**Ituero y Lama** Segoviako udalerria da, Comarca de Segovia eskualdean dagoena. Jatorrian bi etxalde edo etxalde-multzo izango ziren, izen berezituarekin, baina herria egunean kasko bakarrean kokatzen da izen bikoitza izan arren, muino batean Piezga ibaiaren ondoan.

2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 313 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Segoviako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak
Polokwane

**Polokwane**, 2003 arte **Pietersburg**, Hegoafrikako hiria da, Limpopo probintziako hiriburua. 130.028 biztanle zituen 2011n.

## Klima 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Limpopo

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala, polokwane.gov.za
Mbombela

**Mbombela**, lehenago **Nelspruit** deitua, Hegoafrikaho hiria da, Mpumalanga probintziako hiriburua. Mozambikeko mugatik 110 kilometro mendebaldera dago, eta Johannesburgotik 330 kilometro ekialdera. Gertueneko hiria KaNyamazane da. 2020an 110.000 biztanle inguru zituen. 

## Klima 

## Ikus, gainera 
* Mpumalanga

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Nelspruiteko udalaren webgunea.
Baionako gudua

**Baionako gudua** Espainiako Independentzia Gerra garaian Lapurdiko hiriburuaren inguruan gertatu zen gudua izan zen, 1814ko apirilaren 14an hain zuzen ere.

Bertan Thouvenotek zuzendutako frantziar garnizioak hiria setiatzen ari zen John Hopek zuzendutako armada aliatua eraso zuen. Guduaren emaitza ez zuen gerran ezertarako balio, egun bi aurrerago, hau da, hilaren 12an Napoleon Bonapartek kargua utzi zuelako.

## Aurrekariak 
Hiriburuko guduan garaipena lortu ondoren, Wellingtonek ustekabean Aturri zeharkatu zuen eta Baiona setiatu zuen. Nicolas Soult mariskala ordurako ekialderantz ihes eginda zegoen, eta anglo-portugaldar armada bere atzean joan zen, otsailaren 27an Hoperen armada hiria setiatzeko utziz.

Hopek 19.550 laguneko armada zuen. Bertan Kenneth Howarden 1. dibisioa (6.800), Andrew Hayen 5. dibisioa (2.750), Lord Aylmerren britainiar brigada (1.900), Thomas Bradforden (1.600) eta Archibald Campbellen (2.500) portugaldar brigadak eta Carlos de Españaren espainiar dibisioa (4.000) zeuden. Beste 10.000 espainiar soldaduak, Martzilla, Ezpeleta eta Pablo Morillok zuzenduak, hasieran setioan ere izan arren, apirilaren 10ean Tolosan borrokatzen eraman zituzten.

Alde egin baino lehen, Soultek Abbék zuzendutako dibisioa utzi zuen Baionan, garnizioak 14.000 soldadu izanik. Normalean bertan 5. eta 27. errejimentu arinak eta 64., 66., 82., 94., 95., 119. eta 130. errejimentu erregularrak zeuden. Apirilaren 10ean, Wellingtonek Soult Tolosan borrokatu zuen egun berean, Hopek oraindik ez zituen hirirantz hurbiltzeko borrokaldiak hasi. Era berean, Thouvenot gobernadoreak sei astez ezer egin gabe zeraman.

Thouvenotek, apirilaren 12an Napoleonen abdikazioaren berriak modu ez ofizial batetik jazo zituenean, "aiher eta frustrazioak" bultzatuta, apirilaren 14ko goizeko hiruretan 6.000 soldadu bidali zituen aliatuen lerroak erasotzeko. Hurrengo orduetan sarraskia zen nagusi, alde biak erori asko izanik, baina frantziar saiakera menderatu zuten aliatuek. Sir John Hope bera zauritua eta preso hartua izan zen.

Setioan, gudua ere barne, defendatzaileek 1.600 hildako eta zauritu eta 400 preso izan zituzten. Anglo-portugaldar armadak, berriz, 1.700 hildako eta zauritu eta 300 preso izan zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Castroserracín

**Castroserracín** Segoviako udalerria da, Comunidad de Villa y Tierra de Sepúlveda eskualdean dagoena.

2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 55 biztanle zituen.

## Ikus, gainera 
* Segoviako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak
Pradales

**Pradales** honakoa izan daiteke:
* Pradales (Segovia), Segoviako probintziako udalerria.
* Imanol Pradales, Eusko Legebiltzareko lehendakaria.
Real Sitio de San Ildefonso

**Real Sitio de San Ildefonso**, **La Granja de San Ildefonso**, **San Ildefonso** edo **La Granja**, Segoviako udalerria da, Comarca de Segovia eskualdean dagoena.

2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 5.725 biztanle zituen.

## Ikus, gainera 
* Segoviako udalerrien zerrenda
* Riofríoko Errege Jauregia
* La Granja de San Ildefonso Errege Jauregia

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Enrique Villar

**Enrique Villar Montero** (Logroño, 1939ko abenduaren 19a - *ibidem*, 2010eko martxoaren 26a) espainiar politikari eta ingeniari agronomoa zen.

1979ko udal hauteskundeetan zinegotzi hautatu zuten Gasteizen Zentro Demokratikoaren Batasuna alderdiarekin. Ondoren, Alianza Popular alderdiarekin bat egin zuen eta Gasteizko zinegotzi eta Arabako Foru Aldundiko diputatu izan zen. Partido Popularrarekin legebiltzarkidea izan zen Eusko Legebiltzarrean. PPk 1996ko Espainiar Hauteskunde Orokorrak irabazi zituenean, Euskal Autonomia Erkidegoan Espainiako gobernuaren ordezkari izendatu zuten eta 1996tik 2004ra egon zen.

2010eko martxoaren 26an hil zen minbiziak jota.

## Erreferentziak
Bambang Pamungkas

**Bambang Pamungkas** (Salatiga, Indonesia, 1980ko ekainaren 10a) futbol jokalari indonesiarra da. Aurrelari zentral bezala jokatzen du eta 1999tik Indonesiako futbol selekzio nazionalean jokatzen du. Bmbang ezaguna da, pixka bat txikia den arren (171 cm) gaitasun aparta du golak buruz sartzeko.

## Irabazitako txapelketak 
### Taldekakoak edo selekzioarekin 
* Liga Indonesia: 2000
* Malaysia Premier League: 2005
* Malaysia FA Cup: 2005
* Malaysia Cup: 2005

### Banakakoak 
* Liga Indonesia - Goleatzaile Nagusia: 2000
* Liga Indonesia - Urteko Jokalaria: 2001
* Malaysia Cup - Urteko Jokalaria: 2005
* Copa Indonesia - Jokalari Onena: 2007

## Kanpo estekak 
*  Bambang Pamungkasen webgune ofiziala
* FIFA Profila
Rayet Al Noor bint Al Hashim

**Rayet Al Noor bint Al Hashim** printzesa (Amman, Jordania, 2008ko uztailaren 4a) Hashim bin Al Hussein printzearen eta Fahdah Hashim bere emaztearen bigarren alaba da. Jordaniako Noor erreginaren hirugarren biloba da.

## Erreferentziak
Santa María la Real de Nieva

**Santa María la Real de Nieva** Segoviako udalerria da, Campiña segoviana eskualdean dagoena.

2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1.214 biztanle zituen.

## Ondarea 
* Soterrañako Andre Mariaren monasterio-eliza. Bertan Zuria I.a Nafarroakoa lurperatuta dago.
* Zezenplaza: 1848an eraikia Espainiako zaharrenetariko bat da.

## Ikus, gainera 
* Segoviako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Txingiz Aitmatov

**Txingiz Aitmatov** (,  ahoskatua; ) (1928ko abenduaren 12a, Sheker, Sobietar Batasuna &ndash; 2008ko ekainaren 10a, Nurenberg, Alemania) sobietar idazlea izan zen, errusieraz eta kirgizeraz idatzi zuena. Kirgizistango literaturako oso figura ospetsua izan da.

Idazlea izateaz gain, Kirgizistanen enbaxadorea izan zen Europar Batasuna, NATO, UNESCO eta Beneluxerako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Aitmatoven lanen bilduna 
* Biografia SovLit.com webgunean
Fawzi Al-Shammari

**Fawzi Al-Shammari** (1979ko otsailaren 13a) 200 metro eta 400 metrotako kategorietan parte hartzen duen atleta kuwaitarra da.

## Sariak 
* 2005 Mendebaldeko Asiar Jokoak - urrezko domina (400 m)
* 2003 Pan Arabiar Txapelketak - urrezko domina (400 m)
* 2003 Pan Arabiar Txapelketak - urrezko domina (200 m)
* 2003 Asiar Txapelketak - urrezko domina (400 m)
* 2003 Asiar Txapelketak - urrezko domina (200 m)
* 2002 Asiar Jokoak - urrezko domina (400 m)
* 2002 Mendebaldeko Asiar Jokoak - urrezko domina (400 m)
* 2002 Mendebaldeko Asiar Jokoak] - urrezko domina (200 m)
* 2002 Munduko Kopa - brontzezko domina
* 2002 Asiar Txapelketak - urrezko domina (400 m)
* 2002 Asiar Txapelketak - zilarrezko domina (200 m)
* 1998 Munduko Junior Kopa - brontzezko domina

## Kanpo estekak 
* IAAF webgunean
Outhine Bounyavong

**Outhine Bounyavong** (Laoseraz: ອຸທິນ ບຸນຍາວົງ, *ʻUthin Bunyāvong*; 1942-2000) idazle laostarra izan zen, bere fikziozko lanengatik ezaguna zena.

1942an jaio zen Xaignabouli probintzian, baina Vientian hiriburuan hazi zen. Eskolan bere irakasleetako bat Somchine Nginn izan zen, Laosen egindako lehen eleberriaren egilea.

Bere liburu ezaguna ingelesera itzuli zen ''Mother's Beloved'' ().
Santiuste de San Juan Bautista

**Santiuste de San Juan Bautista** Segoviako udalerria da, Comunidad de Villa y Tierra de Coca eskualdean dagoena.

2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 649 biztanle zituen.

## Ikus, gainera 
* Segoviako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak
Trescasas

**Trescasas** Segoviako udalerria da, Comarca de Segovia eskualdean dagoena.

2018ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1064 biztanle zituen.

## Ikus, gainera 
* Segoviako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Udalari buruzko webgunea.
Amiltxori arrunt

thumb|Amiltxori arrunta arraina harrapatu berri.
**Amiltxori arrunta** (*Nycticorax nycticorax*) ardeidae familiako hegaztia da, Euskal Herrian uda aldera agertzen dena. Ilunabarrean eta gauean da bereziki aktiboa. Hegazti migratzailea da, uda Europan igarotzen du eta neguan Saharatik hegoaldera jeisten da, Afrika erdialdera.

## Deskribapena 
Tamaina ertaineko lertxuna da, 58-65 cm arteko luzera eta 90-100 cm arteko hego-zabalera dituena.

Hegan ari denean ere itxura borobiltsua du eta hegoak ere motz samarrak eta borobilduak dira.

Helduaren luaia lortu artean hainbat fase desberdin izaten dituzte amiltxoriek. Gazteek kolore arre eta zuriak izaten dituzte.

## Habitata 
Ur gezatako aintzira eta ibaiak gustoko baditu ere kostaldean ere agertzen da. Landaretza sarria behar du. Hark *Ardea nycticorax* izena eman zion, *ardea* "lertxuna" da eta *nycticorax* gaueko belea", izan ere ohitura gautarrak baititu eta belearen soinua egiten baitu. 1828 urtean Thomas Ignatius Maria Forster naturalista ingelesak *Nycticorax* generoa sortu zuen.

Amiltxori arruntak lau azpiespezie ezagunak ditu:
* *Nycticorax nycticorax falklandicus* Hartert, 1914
* *Nycticorax nycticorax hoactli* (Gmelin, 1789)
* *Nycticorax nycticorax nycticorax* (Linnaeus, 1758)
* *Nycticorax nycticorax obscurus* Bonaparte, 1855

## Euskal Herrian dituen izenak 
Honako izen hauek ezagutzen dira:
* *Amiltxoria*
* *Gau-koartza*
* *Gaubelea*

## Iruditegia 

Irudi:Black-crowned Night Heron - flickr.jpg|Amiltxori arrunta.
Irudi:Black-crowned Night-Heron (32530548633).jpg|Amiltxoria ehizan.
Irudi:Night-heron-venice-2.jpg|Amiltxoria hegan.
Irudi:Black-crowned Night-Heron young (48432084791).jpg|Txitak habian.
Irudi:Nankeen night heron - Perth Zoo (3166095972).jpg|Amiltxori gaztea.
Irudi:Black-crowned night heron (young bird), October 2015, Osaka III.jpg|Amiltxori gaztea.
Irudi:Nycticorax nycticorax MWNH 1947.JPG|Arrautzak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lerrokatu Gabeko Herrialdeen Mugimendua

**Lerrokatu Gabeko Herrialdeen Mugimendua** (**LGHM**) edo **Lerrokatu Gabeko Herrialdeak** (, *NAM*) estatuek osatutako nazioarteko erakunde bat da, inolako potentzia mundialaren alde edo aurka daudela aldarrikatzen dutenak. Mugimendua Egiptoko presidente Gamal Abdul Nasserrek, Indiako lehen ministro Jawaharlal Nehruk eta Jugoslaviako presidente Josip Broz Titok sortu zuten Belgraden 1961ean. 2009an 118 kide zituen eta 17 begirale estatu. Erakundearen xedea 1979ko Habanako adierazpenean ezarri zen: lerrokatu gabeko nazioen independentzia, burujabetza, lurralde osotasuna eta segurtasuna ziurtatzea, batez ere inperialismo, kolonialismo, neo-kolonialismo, arrazakeria eta atzerritar eraso mota guztien aurka. Nazio Batuen Erakundeko estatuen bi herenak dira gutxi gorabehera eta munduko biztanleriaren %55 batzen dute.

Lerrokatu Gabeko Mugimenduak mundu mailako hainbat estatu garrantzitsu batzen ditu barnean, hala nola, India, Aljeria, Egipto, Indonesia, Pakistan, Kuba, Hegoafrika, Iran, Malaysia eta antzinako Jugoslavia. Txina kide izan da aldi batez. Brasil ez da inoiz kide izan, baina xede gehienekin bat dator eta erregulartasunez begiraleak bidaltzen ditu goi bileretara.

## Kideak 

* Afganistan
* Afrika Erdiko Errepublika
* Aljeria
* Angola
* Antigua eta Barbuda
* Arabiar Emirerri Batuak
* Bahamak
* Bahrein
* Bangladesh
* Barbados
* Bielorrusia
* Belize
* Benin
* Bhutan
* Boli Kosta
* Bolivia
* Botswana
* Birmania
* Brunei
* Burkina Faso
* Burundi
* Cabo Verde
* Djibuti
* Dominikar Errepublika
* Dominika
* Hegoafrika
* Ipar Korea
* Kanbodia
* Kamerun
* Kolonbia
* Komoreak
* Kongo
* Kongoko Errepublika Demokratikoa
* Kuba
* Ekialdeko Timor
* Ekuador
* Ekuatore Ginea
* Egipto
* Eritrea
* Etiopia
* Fiji
* Gabon
* Gambia
* Ghana
* Grenada
* Guatemala
* Ginea
* Ginea Bissau
* Guyana
* Haiti
* Honduras
* Indonesia
* India
* Irak
* Iran
* Jamaika
* Jordania
* Kenya
* Kuwait
* Laos
* Lesotho
* Libano
* Liberia
* Libia
* Madagaskar
* Malaysia
* Malawi
* Maldivak
* Mali
* Maurizio
* Mauritania
* Mongolia
* Maroko
* Mozambike
* Namibia
* Nepal
* Nikaragua
* Niger
* Nigeria
* Oman
* Pakistan
* Palestina
* Panama
* Papua Ginea Berria
* Peru
* Filipinak
* Qatar
* Rwanda
* Saint Kitts eta Nevis
* Saint Lucia
* Saint Vincent eta Grenadinak
* Sao Tome eta Principe
* Saudi Arabia
* Senegal
* Seychelleak
* Sierra Leona
* Singapur
* Somalia
* Sri Lanka
* Sudan
* Surinam
* Swazilandia
* Siria
* Tanzania
* Thailandia
* Togo
* Trinidad eta Tobago
* Tunisia
* Turkmenistan
* Txad
* Txile
* Uganda
* Uzbekistan
* Vanuatu
* Venezuela
* Vietnam
* Yemen
* Zambia
* Zimbabwe

## Begiraleak 

* Armenia
* Azerbaijan
* Bosnia-Herzegovina
* Brasil
* Costa Rica
* El Salvador
* Kroazia
* Kazakhstan
* Kirgizistan
* Mexiko
* Montenegro
* Paraguai
* Serbia
* Tadjikistan
* Txina
* Ukraina
* Uruguai

## Goi bilerak 
## Idazkaritza orokorra 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bandungeko batzarra

## Kanpo estekak 
* Erakundearen webgunea
Legendarium

***Legendarium*** (euskaraz «legendario» edo elezaharren bilduma) J. R. R. Tolkienek erabilitako Erdi Aroko latinezko hitza da, bere mitologia azaltzeko erabili zuena. Honela irakurleek bere testu mitologikoak Lurreko, eta batez ere Europako, antzinako historiatzat hartzen zuten.

Bere jatorria adierazteko honela idatzi zuen 1955ean W. H. Audeni:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Silmarillion

***Silmarillion*** (jatorrizkoan *The Silmarillion*) ingelesezko eleberria da, J. R. R. Tolkienen lanen bilduma bere semea den Christopher Tolkienek 1977an argitaratua.

## Argumentua 
*Silmarillion* liburuaren zati handi bat silmarilei buruzkoa da. Hauek Fëanorek Amanen sortutako bitxiak dira eta, bere inguruan, Eguzkiaren Lehen Aroan, Erdialdeko Lurraldeko historia, batez ere Beleriandekoa, sortzen da. *Silmarillion* liburua *Hobbita* eta *Eraztunen Jauna* eleberrien esparru historikoa ere bada.

## Zatiak 
*Silmarillion*ek bost zati ditu:

* *Ainulindalë*. "Ainurren kantua" esan nahi du izenak berak, eta unibertsoaren eta Arda munduaren sorreraz hitz egiten du.
* *Valaquenta*. Ardara etorri ziren Ainur guztien arteko 15 boteretsuenen, Valarren, deskribapen modukoa da. Valaquentak "Valarren istorioa" esan nahi du.
* *Quenta Silmarillion*. Zati hau da liburuaren mamia (esanahia, "silmarillien istorioa"), Ardaren historia ia historia guztia kontatzen baitu:
** Ainurren iritsiera eta Melkorrekiko gerrak
** Elfoen jaiotza eta hauen Valinorrerako Martxa Handia
** Elfoen Valinorreko bizitza eta Fëanorren silmarillien sorrera
** Eguzkiaren Lehen Aroa: Noldorren itzulera Erdialdeko Lurraldera Morgothen atzetik silmarilliak berreskuratzeko, gizakien jaiotza, Beleriandeko Gerrak eta Morgoth garaitzea. Aro honi buruzkoa da, hain zuzen ere, Silmarillion liburuaren erdia baino gehiago.
* *Akallabêth*. Númenorko hizkuntzan "erorketa" esan nahi du, quenyaz *Atalantë*. Eguzkiaren Bigarren Aroa deskribatzen da, Númenorren sorrerarekin hasi eta honen suntsipenarekin amaitzen dena.
* *Botere eraztunak eta Hirugarren Aroa*. Eraztunaren Gerra azaltzen da, elfoak eta Arnor eta Gondorko gizakiak alde batetik eta Sauron bestetik.

## Kanpo estekak
Casas de Juan Núñez

**Grajera** Albaceteko udalerria da, La Manchuela eskualdean dagoena.

Azken erroldaren arabera  biztanle zituen.

## Demografia 
## Ikus, gainera 
* Albaceteko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Udalari buruzko webgunea.
Orin (Pirinio Atlantikoak)

**Orin** (gaskoieraz: *Aurin*) Pirinio Atlantikoak departamenduko udalerria da, Bearnokoa. Euskal Herriarekin muga du, Eskiularekin hain zuzen ere.

## Udalerri mugakideak 
* Poey-d'Oloron iparraldean
* Verdets ipar-ekialdean
* Moumour ekialdean
* Jeruntze mendebaldean
* Eskiula (Zuberoa) hegoaldean

## Demografia 
## Alkateak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mumur

**Mumur** (gaskoieraz: *Momor*; frantsesez: *Moumour*) Pirinio Atlantikoak departamenduko udalerria da, Bearnokoa. Euskal Herriarekin muga du, Eskiularekin hain zuzen ere.

## Udalerri mugakideak 
* Verdets ipar-ekialdean
* Orin ipar-mendebaldean
* Ledeuix ekialdean
* Eskiula mendebaldean
* Oloroe-Donamaria hegoaldean

## Demografia 
## Alkateak 
## Kanpo estekak
Gurs

**Gurs** Pirinio Atlantikoak departamenduko udalerria da, Bearnokoa.

Euskal Herriarekin muga duen herri honetan (Ospitalepearen alboan kokatuta, Espainiako Gerra Zibila eta gero kontzentrazio-esparru eraiki zuten errefuxiatuentzako, haietako asko euskaldunak zirenak. Gurseko-esparrua Bigarren Mundu Gerran ere erabili zuten.

## Udalerri mugakideak 
* Jasses ipar-ekialdean
* Xütxe ipar-mendebaldean
* Dognen ekialdean
* Mitikile-Larrori-Mendibile mendebaldean
* Ospitalepea hego-mendebaldean
* Josibaia hegoaldean.

## Demografia 
## Alkateak 
## Kanpo estekak
Siriako Frantziar Agintea

**Siriako Frantziar Agintea** (; ) Lehen Mundu Gerraren eta Otomandar Inperioaren zatiketaren ondoren sortutako Nazioen Ligaren agindu bat izan zen. Gerra 1918an amaitu eta hurrengo bi urteetan, eta Sykes-Picot hitzarmena jarraituz, gerran zehar Erresuma Batuak eta Frantziak sinatu zutena, britainiarrek Mesopotamia otomandar probintziaren kontrola mantendu zuten (egungo Irak), baita Siria otomandar probintziaren hegoaldeko zatia ere (Palestina eta egungo Jordania) frantziarrek otomandar inperioko Siria probintziaren gainontzeko zatia eta Siria eta Libano herrialdeen eta Turkiako Hatay probintziaren egungo lurraldeak kontrolatu zituzten bitartean.

1920ko hamarkadako lehen urteetan, aipaturiko lurraldeen frantziar eta britainiar kontrola Nazioen Ligaren agindu sistemaren bidez formaldua izan zen, eta, beraz, Frantziak Siriaren agindua, ofizialki 1923ko irailak 29an hartu zuen.

Siriako Agindu frantziarra 1943ra arte mantendu zen, Siria eta Libanoko kanpainaren ondoren, agindu honetatik bi herrialde independente sortu zirenean: Siria eta Libano. Hatay eskualdea Turkiarekin formalki batu zen 1939an erreferendum baten bidez. Frantzia Askeko indarrek aginduaren antzinako lurraldea 1946an utzi zuten.

## Kanpo estekak
Villaverde de Íscar

**Villaverde de Íscar** Segoviako udalerria da, Tierra de Pinares eskualdean dagoena.

2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 182 biztanle zituen.

## Ikus, gainera 
* Segoviako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak
Das Testament des Dr. Mabuse

***Das Testament des Dr. Mabuse*** Fritz Langek 1933an Alemanian zuzendutako filma da. 1922an *Dr. Mabuse Der Spieler* egindako lanaren jarraipena da, eta pertsonaia eta aktoreetako asko bigarren honetan ere agertu ziren. Langen bigarren film soinuduna izan zen, eta emazte izan zuen Thea von Harbourekin lankidetzan eginiko azken ekoizpena. Joseph Goebbelsek, ikusleek nolako harrera egingo zioten beldur, banaketa debekatu zuen. Zabalkunde handiagoa izate aldera Langek berak zuzendu zuen filmaren frantsesezko bertsioa, aktoreak beste batzuk baziren ere: *Le Testament du Dr. Mabuse*. Eta 1960koa da *Die Tausend Augen Des Dr. Mabuse*, Langek berak zuzendu eta pertsonaiari eskainitako hirugarren partea; zinemagilearen azken lana izan zen.

## Aktoreak 
* Rudolf Klein-Rogge ... Mabuse doktorea
* Otto Wernicke ... Lohmann inspektorea
* Karl Meixner ... Hofmeister detektibea
* Oscar Beregi Sr. ... Baum irakaslea
* Theodor Loos ... Kramm doktorea
* Gustav Diessl ... Thomas Kent
* Wera Liessem ... Lilli
* Rudolf Schündler ... Hardy
* Oskar Höcker ... Bredow
* Theo Lingen ... Karetzki
* Hadrian Maria Netto ... Nicolai Griforiew
* Camilla Spira ... Juwelen-Anna
* Georg John ... Baum irakaslearen morroia

## Kanpo estekak 
*  Filma **IMDB** atarian
*  Filma **IMDB** atarian, frantsesezko bertsioa
Frintz Langen filmak

Fritz Lang Austrian jaiotako zinema zuzendari, ekoizle eta gidoilaria izan zen.

### Film mutuak 
### Film soinudunak
Ajalvir

**Ajalvir** Madrilgo Erkidegoko udalerria da, Comarca de Alcalá eskualdean dagoena.

2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 3.780 biztanle zituen.

## Ikus, gainera 
* Madrilgo udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Viveros

**Viveros** Albaceteko udalerria da, Campo de Montiel eskualdean dagoena.

Azken erroldaren arabera  biztanle zituen.

## Demografia 
## Ikus, gainera 
* Albaceteko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak
Collado Villalba

**Collado Villalba** Espainiako Erresumako erdialdeko udalerri bat da, Madrilgo Erkidegoko Cuenca del Guadarrama eskualdean kokatua. 

## Ikus, gainera 
* Madrilgo udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Rubiaceae

**Rubiaceae** landare loredunen familia bat da. 600 genero eta 10.000 espezie ditu. Familia hau kosmopolita da. Kafe-landarea eta kina,adibidez, *Rubiaceae* familiaren barnean daude.

## Leinuak eta azpifamiliak 
## Generoak 
Watson i Dallwitz (Delta) arabera:

## Filogenia 
## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* Rubiaceae, Henriquezaceae, and Naucleacea in L. Watson and M.J. Dallwitz (1992 onwards). The families of flowering plants: descriptions, illustrations, identification, information retrieval. https://web.archive.org/web/20070103200438/http://delta-intkey.com/
* MOBOT Rubiaceae
Cannabaceae

***Cannabaceae*** edo ***Cannabiaceae*** landare loredunen familia bat da. 7 genero dauzka.

Iparraldeko hemisferioaren, klima epela duten lurraldeetan, du jatorria.

Lupulua, kalamua edo almeza, *Cannabaceae * dira.

## Deskribapena 
Lore unisexualak dituzte eta landare dioiko edo monoikoak izan ahal dira. Moraceaearen familia (pikondoa adibidez) oso gertu dago.

## Filogenia 
## Generoak 
* *Aphananthe* Planch. 1848 (5 azpiespezie)
* *Cannabis* — Kalamua L. 1753—Hemp (1 espezie)
* *Celtis* — Basaka edo almeza L. 1753 (73–109 azpiespezie)
* *Chaetachme* Planch. 1848 (1 espezie)
* *Gironniera* Gaudich. 1844 (6 azpiespezie)
* *Humulus* — Lupulua L. 1753—Hop (3 azpiespezie)
* *Lozanella* Greenm. 1906 [1905] (2 azpiespezie)
* *Parasponia* Miq. 1851 (5–10 azpiespezie)
* *Pteroceltis* Maxim. 1873 (1 espezie)
* *Trema* Lour. 1790 (12–42 azpiespezie)
Txuri Urdin IHT

thumb|Txuri Urdin IHT
**Txuri Urdin IHT** Donostiako izotz hockey taldea da. Espainiako Superligaren sortzaileetako bat izanda, Espainiako lehiaketetan titulu gehien dituen klubetako bat da.

Egoitza eta jokalekua Txuri Urdin izotz jauregian du.

## Palmaresa 
### Gizonezkoak 
* Espainiako Liga
** Txapelduna (12): 1976, 1980, 1985, 1990, 1992, 1993, 1995, 1999, 2000, 2017, 2018, 2019
** Txapeldun ordea (7): 1978, 1979, 1991, 1994, 2005, 2016, 2020
* Errege Kopa
** Txapelduna (8): 1979, 1980, 1990, 1991, 1994, 2000, 2016, 2018
** Finalista (8): 1977, 1978, 1986, 1988, 1989, 1993, 1996, 2017
* Euskal Herriko Kopa
** Txapelduna (1): 1993

### Emakumezkoak 
* Espainiako Liga:
** Txapeldun (1): 2022
** Txapeldun ordea (2): 2019, 2021.
* Erreginaren Kopa:
** Txapeldun (0)
** Txapeldun ordea (1): 2021.

## Ikus, gainera 
* Txuri Urdin IHT-ren ibilbide historikoa

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
2010eko Moskuko metroko atentatuak

**2010eko Moskuko metroko atentatuak** 2010eko martxoaren 29an Moskuko metroaren aurkako eraso terrorista suizidak izan ziren. Bi emakume terroristek gauzatu zituzten bi leherketa-suizida. Lehenengo leherketa Lubianka geltokian izan zen eta bigarrena Park Kulturi-Radialnaia geltokian. 40 pertsona hil ziren.

thumb|220px|Erasoaren ondorengo ospatutako ez-ohiko bilera.

## Gertakariak 
Lehenengo leherketa Lubianka geltokian gertatu zen goizeko 7:56etan (3:56 UTC) eta bigarrena 8:38 inguruan. Beranduago, 10:04etan telefono publiko batetik egindako dei batek beste leherketa bat iragartzen zuen Begovaia geltokiko langileen aurka, baina ondoren frogatu zen faltsua izan zela.

Leherketak eraso suizidak izan ziren. RDXez osatutako etxean egindako lehergailuekin. Lehergailuak errailetan jarri zituzten eta bi emakume terroristek telefono mugikor baten bitartez lehergailuak aktibatu zituzten trena iristear zegoenean. Emakumeek lehergailuak sabelera lotuta zituzten. Lehenengo lehergailuak 4 kg TNTko indarra zuen eta bigarrenak 2&nbsp;kg-koa. Era honetako erasoak gauzatzen dituzten emakume txetxeniarrek "alargun beltz" izena hartzen dute. Aurretik Moskuko metroan eta Beslamgo eskolako sarraskian. Erasoa lan-egun bateko bidaiari kopuru handia zegoen orduan gertatu zen.

## Ondorioak 
Errusiako gobernuak segurtasun neurri zorrotzak ezarri zituen herrialde osoan zehar, bereziki metro sistema zuten hirietan. Inteligentzia zerbitzuen arabera bi emakume txetxeniar izan ziren atentatuaren egileak, baina Al Kaidak ere lagundu zuen atentatuan aurrera eramateko laguntzen. Bien bitartean, Errusiar Federazioko Fiskaltzak ikerketa kriminalak hasi zituen terrorismo ekintzengatik. Egun batzuk beranduago Kaukasoko Emiratoko terroristen buruak atentatuak bere gain hartu zituen.

ezkerrera|200px|thumb|Loreak Lubianka geltokian hildakoen oroimenez.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Moskuko metroa

## Kanpo estekak 
* Russia Today Report - Gertakariei buruzko bideoa
* Zauritutakoen zerrenda
Gasteiz IHT

**Gasteiz IHT** Arabako hiriburuko izotz hockey taldea da.

1977an sortua, Espainiako Superligan parte hartu zuen 2005ean diru kontuak zirela eta izotza utzi eta patinetara pasa arte. Hala ere, oraindik harrobiko lana egiten du.

## Emaitzak 
## Kanpo estekak
Nogaro Bilbao

**Nogaro Bilbao** Bizkaiko hiriburuko izotz hockey taldea izan zen.

## Historia 
1974an sortua, Espainiako Izotz Hockey Superligaren denboraldi bakar batean parte hartu zuen. Sailkapenean emaitza onik atera gabe, hasieran lerratokiaz eta gero izenaz aldatu zuten. Horrela Casco Viejo Bilbao taldea bilakatu zen.

## Emaitzak 
## Kanpo estekak
CH Casco Viejo Bilbao

**CH Casco Viejo Bilbao** (*Club Hielo Casco Viejo de Bilbao*) Bizkaiko hiriburuko izotz hockey taldea izan zen.

## Historia 
1975ean sortua, Nogaro Bilbao taldea ordezkatu zuen. Hasiera hasieratik Espainiako Izotz Hockey Superligan emaitzak ezin hobeak lortu zituenez, Europako Kopan parte hartzeko lehendabiziko Espainiako txapelketako talde bilakatu zen, 1979an hain zuzen ere.

1981ean izenaz aldatu eta *Vizcaya Bilbao* bihurtu zen, Bilboko Udalaren babespean.

1986an, nahiz eta arrakasta ugari izan, desegin zuten. Finantza kontuak zirela eta, Espainiako Federakuntzak bertan behera utzi zuen Liga eta horrela talde asko behin betiko desagertu ziren.

## Palmaresa 
* Espainiako Liga
** Txapelduna (6): 1977, 1978, 1979, 1981, 1982, 1983
** Txapeldun ordea (1): 1980
* Errege Kopa
** Txapelduna (2): 1978, 1981
** Finalita (2): 1976, 1982

## Emaitzak 
## Emaitzak Europako Kopan 
Hona hemen emaitzak guztira:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Real Sociedad (izotz hockeya)

**Real Sociedad** futbol taldeak izotz hockey atala izan zuen.

## Historia 
1972an sortua, Espainiako Izotz Hockey Superligaren sei sortzaileetako bat izan zen. Primeran hasi zuen lehendabiziko hiru ekitaldiak lortuz baina herrikidea zen Txuri Urdinek ordezkatu zuenean hasieran harrobiko lana egiteari eta gero atala uztea erabaki zuen Errealak.

## Palmaresa 
* Espainiako Liga
** Txapelduna (3): 1973, 1974, 1975
* Errege Kopa
** Txapelduna (3): 1973, 1974, 1975

## Emaitzak 
## Kanpo estekak 
* Futbol taldearen webgune ofiziala
Rivas-Vaciamadrid

**Rivas-Vaciamadrid** Madrilgo Erkidegoko udalerria da, Madrilgo metropolitar gunea eskualdean dagoena.

2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 68.405 biztanle zituen.

## Ikus, gainera 
* Madrilgo udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Portugalete IHT

**Portugalete IHT** izen bereko hiribilduko izotz hockey taldea izan zen.

## Historia 
Lehendabizikoz 1975/76 denboraldian igo zuten Espainiako Superligara. Izenaz aldu zuen 1978an, **Zubialde** izanik eta urte hartan maila galdu zuen azkena izan zelako.

## Emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Catalina de los Ríos y Lisperguer

thumb|300px|Catalina de los Rios y Lisperguer, ***La Quintrala***.
**Catalina de los Rios y Lispeguer** 1604an jaio eta 1665ean hil zen. "La Quintrala" ezizenez ezagunagoa den emakume honek, bere izenaren -Calatra- diminutiboaren adar batetik hartu zuen izena.
Bere aitaren lerro biak Txileko konkistaraino heltzen dira.
Historiara pasa diren La Quintralaren ekintzak ulertzeko bere heziketa eta, batez ere, bere izekoren eta amaren nortasuna, Maria eta Catalina Lisperguer, hurrenez hurren, ulertu behar dira. Batak eta besteak salatu egin zuten Alonso de Ribera gobernadore pozointzen ahalegintzeagatik (1604); seguru asko, Riberako Beatrizekin isilpean ezkondu zelako, Maria haserre zegoelako.

Ahizpen atxilotzeko agindua eginda Mariak monje agustindarren zaintza hartu zuen, Catalina, ostera, lehenik Dominikarrekin izan zen, eta gero Mercediarrekin.
Lisperguer ahizpek eliza katolikoaren aurrean zuten inmunitateak eta familiaren harreman ahaltsuek, azkenean, salaketa ezerezean utzi zuten.

Maria, sorgintzat eta sorgintzailetzat hartu zutena, Juan de Añascorekin ezkondu zen eta Limara bizitzera joan zen.

## Bere amaren halabeharra 
Catalina Lisperguer eta Flores dirudun batekin ezkondu zen. Gonzalo de lor Ríos zen eta La Ligua eta Longotomako ibarretako oinordekoa zen. Dirudienez, denbora baten buruan Catalinak Gonzaloren alaba sasiko bat hil zuen. Honi dagokionez, Francisco Gonzalez de Salcedo gotzainak honako hau esan zion Indietako Batzordeari 1633 urtean:

*Catalina andre hau, emakume bihozgabea izan zen, senarraren alaba bat zartadaz hil zuelako eta, era berean, gobernadorea hiltzeko belarrak eskatu zizkiolako indigena bati, eta gero hil*

Catalina Lisperguerrek bi alaba ukan zituen, Agueda eta Catalina. Lehena Blas de Torres Altamiranorekin, Limako epaile nagusiarekin, ezkondu zen eta bigarrena la Quintrala izan zen.

## Bere aitaren hilketa 
La Quintrala historiara pasatu zen aita hiltzea leporatu ziotelako. Dirudinez, oilasko pozoitua erabili zuen. Aitaren aldeko izeko batek salatu zuen Quintrala, baina berriro ere ezeztatua izan zen; seguru asko, familiaren harreman ahaltsuengatik.

Catalinaren nortasun oldartsua eta harrigarria bere bizitzan zehar hilketa-sailarekin lotua izan da. Maltako zaldun garrantzitsu bat hilketaren erruduna ere izan liteke. Bere ohera gonbidatu, eta gero hil egin zuen. Hala ere, gertaera honen ardura bere esklaboetako bati leporatu zioten, eta Santiagoko plaza nagusian urkatu zuten.

Ezin konta ahala okerkeria ditu La Quintralak eta dirua eta boterea garai hartan ere bai.
Rheum

***Rheum*** Polygonaceae familiako generoa da, asiar jatorria duena. Genero honek 60 espezie ditu.

## Deskribapena 
Arabarba (*Rheum rhabarbarum*) eta *R. rhaponticum* landare jangarriak dira eta *R. officinale* sendabelarra. *R. palmatum* Txinan landatzen dute.

Landare bizikorrak dira. Hosto handiak eta peziolo mamitsu eta gorriak dituzte. Loreak zuri-berdexka eta txikiak dira. Errizoma oso garatuta dago. Haren fruitua nukula da. Haziak erein edo errizomaren zatiak landatzen dira.

## Erabilera 
Britainia Handia eta Frantzian arabarba oso ezaguna da. Hostoen pezioloak baino ez dituzte erabiltzen. Hostoen linboek azido oxaliko gehiegi dute eta toxikoak dira. Arabarbaren pezioloekin marmelada eta pastelak egiten dira.

*Rheum officinale* sendabelar laxante eta idorgarria da.

## Espezieak 
60 espezie deskribatu dira, hauek dira horietako batzuk:
* *Rheum acuminatum*
* *Rheum alexandrae*
* *Rheum altaicum*
* *Rheum aplostachyum*
* *Rheum australe*
* *Rheum austriacum*
* *Rheum bailloni*
* *Rheum cantoniense*
* *Rheum caspicum*
* *Rheum collinianum*
* *Rheum compactum*
* *Rheum cordatum*
* *Rheum officinale*
* *Rheum palaestinum* Feinbrun 1944
* *Rheum rhabarbarum* L. 1753

## Kanpo loturak
Espainiako Izotz Hockey Errege Kopa

**Espainiako Izotz Hockey Errege Kopa** Espainiako izotz hockey txapelketa da. Lehendabiziko aldiz 1953an jokatu zen baina 1973tik jokatu izan da urtero.

## Palmaresa 
* ¹ 1987 eta 1988 urteetan ez zen seniorrentzako txapelketa antolatu, 20 urtez azpiko eta 21 urtez azpikoentzako txapelketak baizik.

### Garaileak tituluen arabera 
## Ikus, gainera 
* Espainiako Izotz Hockey Superliga
* Errege Kopa

## Kanpo estekak
Espainiako Izotz Hockey Liga

[thumb|250px|[Hormadi Elite eta FC Barcelonaren arteko partida.]]
[thumb|250px|[Majadahonda HC|Majadahonda Hielo Club.]]
[thumb|250px|[Gasteizko Izotz Jauregia.]]
[thumb|250px|[Txuri Urdin izotz jauregia.]]
**Espainiako Izotz Hockey Liga** Espainiako izotz hockey txapelketa nagusia da. Nahiz eta kirol honen lehendabiziko partida 1923an izan, 1971 arte ez zuten liga bat osatu.

1978-1979 denboralditik aurrera, txapeldunak Europako Izotz Hockey Txapeldunen Ligan parte hartzen du.

## Taldeak 
### 2019-20 denboraldiko taldeak 
### Ligan aritu izan diren euskal taldeak 
* Arabarrak:
** CDH Bipolo (Gasteiz)
** Gasteiz IHT (Gasteiz)
* Bizkaitarrak:
** CH Casco Viejo Bilbao (Bilbo)
** Nogaro Bilbao (Bilbo)
** Portugalete IHT-Zubialde Bilbao (Portugalete)
* Gipuzkoarrak:
** Real Sociedad (Donostia)
** Txuri Urdin IHT (Donostia)
* Lapurtarrak:
** Hormadi Elite (Angelu)

## Palmaresa 
### Liga Formatua (1972-1994) 
### Kanporaketa formatua 
Talde guztiek fase erregularra jokatzen dute eta ondoren lehenengo laurak titulurako play-offetara sailkatzen dira. Finalerdiak eta finala hiru garaipenetara jokatzen dira gaur egun.

* ¹ COVID-19 pandemiak 2020ko liga eten zuen eta irailean jokatu zen finala aurreneko bi taldeen artean soilik.

## Garaipenak 
## Ikus, gainera 
* Espainiako Izotz Hockey Errege Kopa

## Kanpo estekak
El Álamo

**El Álamo** hainbat tokiren izena izan daiteke:

* El Álamo, Espainiako Madrilgo Erkidegoan dagoen udalerria.
* El Álamoko gudua, 1836an amerikar eta mexikarren arteko borroka.
Txorizo

**Txorizoa** Iberiar Penintsulan jatorria duen hestebetea da. Gatza, piperrautsak eta bestelako espeziak dituen txerri-okela xehatua da.

## Txorizo motak 
Iberiar penintsulan Errioxako txorizoa eta Pamplona txorizoa asko kontsumitzen da. Txerriak ugari dauden eskualdetan ere txorizo produkzioa handia da, Salamancan esate baterako. Nafarroan txorizoaz gain txistorra ere egiten da.

Hego Amerikako herrialdetan *chorizo* izena hestebete mota ugaritarako erabiltzen da eta choripána egiten da, ogi artean jaten den txorizo frijitua.

Araban ere egiten da txoripana, prestatzeko modua bestelakoa bada ere. Kasu honetan ogiaren masa labean sartzen da barruan txorizo zati bat duela, eta biak batera egiten dira.

Txorizo beganoa ere existitzen da. Haragiaren ordez seitana, tofua edo kuia erabiltzen da.

## Erabilera sukaldaritzan 
Iberiar penintsulako sukaldaritzan oso erabilia da. Adibidez:
* Hornazoa
* Patatak errioxar eran edo patatak txorizoarekin
* Karapaixoa (Debagoiena eta Aramaioko pazko-opila)
* Txoripana
* Txorizoa sagardo erara
* Txorizo-ogitartekoa

## Ikus, gainera 
* Txistorra

## Kanpo estekak
Apocynaceae

**Apozinazeoak** (Apocynaceae), landare loredunen familia bat da. 424 genero eta 1.500 espezie ditu.

Apocynaceae landare kosmopolitak dira, baina gehienbat eskualde tropikaletan eta azpitropikaletan egoten dira presente. Gehienak zuhaitz eta zuhaixkak dira. Familia honen espezieek latex pozoitsu bat izan ohi dute.

Kina zuhaitza (*Rauvolfia cafra*) eta Kebratxo zuria (*Aspidosperma quebracho-blanco*) Apocynaceae dira.

## Taxonomia 
Gaur egun *Asclepiadaceae* apocynacearen barne dago.

### Azpifamiliak 
* Rauvolfioideae, 980 espezie eta 42 genero.
* Apocynoideae, 860 espezie eta 77 genero.
* Periplocoideae, 180 espezie eta 31 genero.
* Secamonoideae, 170 espezie eta 9 genero.
* Asclepiadoideae,2.365 espezie eta 214 genero.

## Generoak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Apocynaceae in L. Watson and M.J. Dallwitz (1992 onwards).
* The Genera of Asclepiadoideae, Secamonoideae and Periplocoideae (Apocynaceae)
Aldea del Fresno

**Aldea del Fresno** Madrilgo Erkidegoko udalerria da, Cuenca del Alberche eskualdean dagoena.

2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 2.457 biztanle zituen.

## Ikus, gainera 
* Madrilgo udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Porthdinllaen

**Porthdinllaen** Galesko ipar-mendebaldeko Gwynedd eskualdean dagoen kostaldeko udalerria da. Llŷn penintsulan kokatzen da, Dwyfor eta Morfa Nefyn udalerrietatik hurbil.

## Kanpo estekak 
* Porthdinllaengo sorospen-ontzien webgunea 
* Llŷn penintsulari buruzko webgunea 
* Porthdinllaen eta inguruko txokoen argazkiak ikusgai
Trinitrotolueno

**Trinitrotoluenoa** (**TNT**) edo **2,4,6-trinitro-1-metilbenzenoa** (IUPAC notazioa) kolore hori argiko kristalezko hidrokarburo aromatikoa da, 81 ºC-tan urtzen dena. Lehergailuak egiteko konposatu kimikoa da eta hainbat nahasketa-leherkorretatik sortzen da, adibidez amatola, TNT amonio nitratoarekin nahastuz sortzen dena. Toluenoaren nitrataziotik sortzen da (C6H5CH3); zeinen formula kimikoa
C6H2(NO2)3CH3.

Finduta dagoenean, trinitrotolueno nahiko egonkorra da eta nitroglizerinarekin alderatuz, erlatiboki marruskadurarentzat, kolpeentzat edo astinketarentzat soraioa da.
2 kg-ko masa bat 35 cm-ko altueratik bere gainera erortzean lehertzen da (hau da, 2 kg 2,6 m/s-ra, edo 6,86 Jouletako energia). Bere lehertze-tenperatura anhidridoa denean, 470&nbsp;°C-koa da, beraz detonagailu bat erabili behar da.

Leherketa ondorengo erreakzioen bidez gertatzen da:

C6H2(NO2)3CH3 → 6CO+2.5H2+1.5N2+C

C6H2(CH3)(CH2)2 → 6CO+0.5CH4+0.5H2+1.5N2

Leherketako gasen analisia honakoa da:

Ez du metalekin erreakzionatzen, ezta ura xurgatzen ere. Horregatik, oso egonkorra da denbora-tarte luzeetan biltegiratua izateko, dinamita ez bezala.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Palenque (argipena)

**Palenque** Ameriketako hainbat lekuren izena da:
* Palenque, Mexikoko arkeologia gune maia
* Palenque, Ekuador
* Isla Palenque, Panama
* San Basilio de Palenque, Kolonbia
Papaveraceae

**Papaveraceae**, landare loredunen familia bat da. 40 genero eta 700 espezie ditu.

*Papaveraceae* landare kosmopolitak dira, baina gehienbat eskualde epeletan egoten dira presente. Gehienak belarkarak dira.

Opio-belarra Papaveraceae da.

 
## Taxonomia 
thumb| (*Bocconia frutescens*)
thumb|110px|Argemone mexicana - fruitua

## Generoak 
(Papaveraceae *sensu stricto*:)
* *Arctomecon*
* *Argemone* :
* *Bocconia*
* *Canbya*
* *Chelidonium*
* *Dendromecon* :
* *Dicranostigma*
* *Eomecon*
* *Eschscholzia*
* *Glaucium*
* *Hunnemannia* :
* *Hylomecon*
* *Macleaya* :
* *Meconella*
* *Meconopsis* :
* *Papaver*
* *Platystemon* :
* *Platystigma*
* *Roemeria*
* *Romneya*
* *Sanguinaria* :
* *Stylomecon*
* *Stylophorum*

## Kanpo loturak 
* Papaveraceae in Topwalks
* Papaveraceae [sensu stricto] in L. Watson and M.J. Dallwitz (1992 onwards). *The families of flowering plants*.
* Papaveraceae [sensu lato] in the *Flora of North America*
* The position adopted by J.L.Reveal
* NCBI Taxonomy Browser [sensu stricto]
* links at CSDL
* Family Papaveraceae Loreak Israelen
Western Union (filma)

***Western Union*** Fritz Langek 1941ean zuzendutako westerna da, Technicolor argazki-sistema erabilita eta Arizona eta Utahko lurretan filmatua. Abiapuntua Zane Greyren eleberri bat bazen ere, emaitzak ez du zerikusi handirik jatorrizko testuarekin. Ekoizpen etxeak, Foxek, film epikoa eta historikoa espero zuen, baina Langen helburua pertsonaien jokamoldean sakontzea zen, haien emozioak islatzea, nahiz eta gai eta mezu nagusiak (telegrafoa zibilizazioa zabaltzeko tresna da) bestelako eskema erakutsi.

## Argumentua 
Vance Shaw, sasoi batean gaizkile izandakoa, zintzo jokatzeko asmotan da, eta lanean fin dabil, telegrafoa hedatu nahi duen enpresa batean. Edward Creighton suertatu zaio nagusi, eta beronen arreba, Sue, gustuko izango du Vancek. Baina tartean beste gizon batek, Richard Blakek, liskarra eragingo du harreman horretan.

## Aktoreak 
* Robert Young - Richard Blake
* Randolph Scott - Vance Shaw
* Dean Jagger - Edward Creighton
* Virginia Gilmore - Sue Creighton
* John Carradine - Doc Murdoch
* Barton MacLane - Jack Slade
* Russell Hicks - Nebraskako behin-behineko gobernadorea
* Slim Summerville - Cookie
* Chill Wills - Homer Kettle
* Victor Kilian - Charlie
* Minor Watson - Pat Grogan
* George Chandler - Herb
* Chief John Big Tree - Buruzagi indiarra
* Chief Thundercloud - Buruzagi indiarra
* Dick Rich - Porky

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak 
*  Filma **IMDB** atarian