Gloria Fuertes

**Gloria Fuertes García** (Madril, Espainia, 1917ko uztailaren 28a – 1998ko azaroaren 27a) gaztelaniazko poeta bat izan zen, 1936ko belaunaldikoa. *Postismo* izenez ezaguna den mugimenduarekin ere lotu ohi da. Batez ere, 1970eko hamarkadan egin zen ezagun, Televisión Española (TVE) telebista-kateko haur- eta gazte-programetan parte hartu zuelako; arrakasta horrek, neurri batean, gerraosteko poeta gisa zeukan ospea estali zuen. Poesia-lanetan, batez ere, emakumeen eta gizonen arteko berdintasuna, bakezaletasuna eta ingurumena jorratu zituen.

## Haurtzaroa 
Gloria Fuertes Madrilgo Lavapiés auzo ezagunean jaio zen. Ama jostuna eta zerbitzaria zuen; aita, berriz, eskolazaina. Fuertesek oso zorrotz zaintzen zuen bere intimitatea, eta ezer gutxi zabaldu da bere familia-bizitzaz.

Letren aldeko jakin-mina bost urterekin hasi zitzaion, ipuinak eta marrazkiak egiten hasi zenean. Familiak zaletasun hori lantzeko ezer egiten ez bazuen ere, Fuertesek idazten jarraitu zuen. Honela aipatzen zuen Gloriak berak garai hura:
*Cuando mi madre me veía con un libro, me pegaba. Nadie de mi familia me dijo nunca «escribe, hija, escribe, que lo haces bien...». Nadie. No tengo nada que agradecer a mi familia. Pero cuando se quiere una cosa, aunque tu familia no te ayude, se consigue. Si vales de verdad y quieres algo con todas tus ganas, sales adelante seguro.*[Itzulpena: «Amak, liburu batekin ikusten ninduenean, jo egiten ninduen. Familian inork ez zidan sekula esan "idatzi, ume, idatzi, ondo egiten duzu eta...". Inork ez. Ez daukat ezer nire familiari eskertzekorik. Baina zerbait nahi duzunean, familiak laguntzen ez badizu ere, lortzen duzu. Benetan balio baduzu eta benetan desio baduzu, aurrera egiten duzu, ziur.»]

## Autorretratua 
Poesia autobiografikoan egindako autorretratuaren arabera, Gloria Fuertes bakartia, fededuna, lesbiana, maitabera, ezkongabea, feminista, erretzaile porrokatua, bakezalea, madrildar peto-petoa eta poeta zen. Poema batzuetan bere lesbianismoari buruz dihardu sotilki; adibidez, «Lo que me enerva», «Me siento abierta a todo» eta «A Jenny» poemetan.

## Ibilbide literarioa 
### Hastapenak 
ezkerrera|thumb
Emakumeen Lanbide Hezkuntzako Institutura joan zen, eta ikasketa hauek egin zituen: takigrafia, mekanografia, higienea eta haurtzaintza.

1932an, hamalau urte zituela, bere lehen poema argitaratu zuen: *Niñez, Juventud, Vejez*. Helduentzako aldizkarietan ere kolaboratzen zuen: *Rumbos*, *Poesía Española* eta *El Pájaro de Paja*, besteak beste. 1950ean, *Arquero* poesia-aldizkaria sortu zuen Antonio Gala, Julio Mariscal eta Rafael Mir-ekin batera, eta bera izan zen zuzendaria 1954ra arte., eta horrek ezkutatu egin zuen, neurri batean, poesian izandako ibilbidea. Telebistako lanagatik Aro de Plata saria jaso zuen hainbat bider. Garai hartatik aurrera, etengabe aritu zen irakurraldi eta errezitaldiak eskaintzen, omenaldiak jasotzen eta haurrei zein helduei zuzendutako poesia idazten.

Gloria Fuertes 1998ko azaroaren 27a hil zen, eta Madrileko Cementerio Sur hilerrian lurperatu zuten.

1942an Carlos Edmundo de Ory ezagutu zuen, eta, haren eskutik, 'postismo' izenez ezagutzen den mugimendu poetikoarekin bat egin zuen. Garai hartan, mugimendu horren inguruko aldizkarietan eta La Cerbatana-n kolaboratu zuen, Ory, Eduardo Chicharri eta Silvano Sernesi poetekin batera.

Bere obra poetikoan ez dira argi bereizten autobiografia eta fikzioa. Batzuetan fikziozko "Gloria" bat sortzen zuen, eta benetakoak ziruditen datu faltsuak esleitzen zizkion; beste batzuetan, berriz, informazio autobiografikoa esleitzen zion "Gloria" hari. Poemetan bere esperientziak eta beste batzuenak azaldu zituen, eta, ondorioz, zentsura frankistaren debekua ezagutu zuen. Bere baliabiderik behinenetakoak jolasa, mozorroa eta harridura ziren.

'Postismo' mugimenduaren eraginez umorearen bidezko jarrera poetiko desmitifikatzaile bat garatu zuen, errealitatea eraikitzeko eta gauzen egiazkotasuna azaltzeko modu kritiko bat bilakatu zena.

### Gerra zibiliaren itzala 
Gerra zibilak arrasto sakona utzi zion, eta bere poesia-lanetan nabarmenak dira gerraren aurkako jarrera eta zibilizazioaren absurdoaren aurkako protesta. Berak esana da: "*Gerraren tragediarik gabe, beharbada ez nuke sekula poesiarik idatziko*". Baina gerraren tragedia egon egon zen, eta Gloria Fuertes gerraondoko poesia femeninoaren lehenengo ahotsetako bat izan zen, Carmen Conde eta Ángela Figuerarekin batera, besteak batzuen artean.

Genero-berdintasuna defendatzeaz gain, Gloria Fuertes bakezalea izan zen —Vietnameko eta Kanbodiako gerren eta Espainiako gerra zibilaren aurka agertu zen—, baita ingurumenaren defendatzailea ere.

### Aitorpena 
Gloria Fuertes Fundazioko presidente Paloma Porpetta-k argi azaltzen du Fuertesek "lehen mailako literaturan" daukan garrantzia. Besteak beste, nabarmentzen du Fuertes eta Gabriela Mistral direla gaztelaniazko ehun poeten lanak jasotzen dituen *Norton* antologian agertzen diren emakumezko poeta bakarrak. Jaime Gil de Biedma poeta katalanak ere Fuertesen bertsoak sartu zituen hainbat bilduma garrantzitsutan, Gabriel Celaya, José Agustín Goytisolo eta José Hierroren poemekin batera.
Fitxategi:Gloria Fuertes kalea Donostian.jpeg
Fitxategi:Gloria Fuertes kalea Donostian 21 10 16 255000.jpeg
Fitxategi:Gloria Fuertes kalea Donostian 21 10 23 330000.jpeg

## Lanak 
[thumb|300px|Gloria Fuertes kalea [Esteponan, Andaluzia]]
### Haur-literatura 
#### Poesia 
* *Canciones para niños* (1952)
* *Villancicos* (1956)
* *Cangura para todo* (1968)
* *Don Pato y Don Pito* (1970)
* *Aurora, Brígida y Carlos* (1970)
* *La pájara pinta* (1972)
* *El camello cojito* (1978)
* *El hada acaramelada* (1973)
* *La gata chundarata y otros cuentos* (1974)
* *El dragón tragón* (1978)
* *La momia tiene catarro* (1978)
* *El libro loco. De todo un poco* (1981)
* *El perro que no sabía ladrar* (1982)
* *El abecedario de don Hilario* (1983)
* *Trabalenguas para que se trabe tu lengua* (1988)

#### Antzerkia 
* *La princesa que quería ser pobre* (1942)
* *Prometeo* (1952) Primera obra de teatro en verso
* *El chinito Chin-cha-té* (1955)
* *Petra, un señor pregunta por ti* (1970)
* *Las tres reinas magas* (1978)

#### Telebista 
* *Un globo, dos globos, tres globos*
* *La Mansión de los Plaff*
* *La cometa blanca*
#### Haur aldizkarien lanak 
* Haurrei zuzendutako aldizkako argitalpenetan lan batzuk.
* *Pelayos*, (1938)
* *Chicos*(1938-)
* *Maravillas (revista) (1940)
* *Flechas y Pelayos* (1942)
* *Chiquitito*(1942-)
* *Chicas: la revista de los 17 años*, (1950-)
* *Arriba Egunkaria* Arriba*

### Helduentzako literatura 
* *Isla ignorada* (1950)
* *Antología y poemas del suburbio* (1954)
* *Aconsejo beber hilo* (1954)
* *Todo asusta* Caracas (1958)
* *Que estás en la tierra* (1962)
* *Ni tiro, ni veneno, ni navaja* (1965) Premio Guipúzcoa
* *Poeta de guardia* (1968)
* *Cómo atar los bigotes al tigre* (1969) Accésit premio Vizcaya
* *Antología poética* (1950-1969)
* *Sola en la sala* (1973)
* *Cuando amas aprendes geografía* (1973)
* *Obras incompletas* (1980)
* *Historia de Gloria: (amor, humor y desamor)* (1983)
* *Mujer de verso en pecho* (1983)
* *Pecábamos como ángeles* (1997)
* *Glorierías* (1999)
* *Es difícil ser feliz una tarde* (2005)
* *El Rastro* (2006)

## Euskaraz eta Euskal Herrian 
* *Antologia* armiarma.eus (2017; euskaratzailea: Josu Landa)
* Mursego: *Historia de Gloria: (amor, humor y desamor)* Badok (Donostiako Koldo Mitxelena kulturgunean grabatua, 2014-09-25) Noiz kontsultatua: 2017-07-23

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* "*El libro de Gloria Fuertes"*, Jorge Cascante (2017)
* *"Mi Amor, Gloria Fuertes"*, Julio Santiago (2017)

## Kanpo estekak 
*   Barakaldoko Bagatza eskolako Ipuinaren txokoa
*  Gloria Fuertes fundazioa
*  *Haur aldizkaritan argitalpen batzuk''
* Josu Landaren itzulpenean, Armiarma.eus atariko "Euskarari ekarriak"
* https://www.donostia.eus/ataria/documents/8310862/11664643/DonostiaEus_EkialdekoBarrutia_GloriaFuertes.mp3 audioa Donostiako atril artistikoan Gloria Fuertes kalean.