open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kiasma

**Kiasma** Helsinkiko arte garaikidearen museoa da. Mannerheimintie hiribidean dago, Carl Gustaf Emil Mannerheim-en estatuaren eta Postitalo eraikinaren artean. Finlandiako Galeria Nazionalaren arte garaikidearen bilduma dago bertan erakusgai. Kiasmaren helburu nagusiak arte garaikidea herritarrei hurbiltzea eta haren estatusa indartzea dira.

Kiasmak bost solairu ditu. Erakusketa-aretoez gain, museoan kafetegia, denda, liburutegia, seminario-gela eta antzokia daude. Bertan, arte erakusketez gain, antzerki emanaldiak, seminarioak eta hitzaldiak antolatzen dira.

## Historia 
Kiasma eraiki aurretik, arte garaikidearen museoa Ateneumen zegoen. Kiasma museoa Steven Holl arkitekto estatubatuarrak diseinatu zuen. 1992an lehiaketa bat antolatu zuten, arte garaikidearen museoa diseinatzeko. 1993an Steven Hollen obra aukeratu zuten, *Chiasma* izenekoa, aurkeztutako 516 proposamenen artetik. Museoa 1996 eta 1998 bitartean eraiki zen. 1998ko maiatzaren 30ean ireki zituzten museoko ateak. 2014ko irailean itxi egin zuten konponketa batzuk egiteko, eta berriz zabaldu zuten 2015eko udaberrian. Kiasma Carl Gustaf Emil Mannerheimen estatuaren ondoan eraikitzea gai polemikoa izan zen 1990ean. 2015eko udaberritik aurrera Leevi Haapala Arte Ederretako Akademiako katedratikoa izan da Kiasmako zuzendaria.

## Kanpo estekak
L'Amant d'un jour

'''''L'Amant d'un jour'''* 2017ko Philippe Garrel frantziar zinema zuzendariaren film dramatikoa da. Lan honekin, *La Jalousie* (2013) eta *L'Ombre des femmes'' (2015) filmekin abiaturiko zikloari jarraitu zion Philippe Garrelek: maitasunaren ikuspegiak, zuri-beltzean.

## Sinopsia 
Jeannek 23 urte ditu, eta aitaren etxera itzuliko da bizitzera, bikotekideak utzi egin baitu. Aita Filosofia irakaslea da, eta ikasle batekin dago katramilatuta. Beraz, aita etxe horretan 23 urteko neska batekin bizi dela aurkituko du Jeannek. Egoera aldrebesa emango du hasieran, baina, luze gabe, bi emakume gazteak elkar ulertuko dute azkar.

## Aktoreak 
* Éric Caravaca : Gilles
* Esther Garrel : Jeanne
* Louise Chevillotte : Ariane

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bernhard Langer

**Bernhard Langer** (Anhausen, gaur egun Diedorf, Bavaria, 1957ko abuztuaren 27a) alemaniar golflari ohi bat da. 1986an kirol honetako sailkapenaren lehen postuan ezarri zen eta 1980ko hamarkada eta 1990eko hamarkadan munduko golflari onenetakoa izan zen.

Birritan Masters Txapelketa irabazi zuen.
Éric Caravaca

**Éric Caravaca** (Rennes, ) frantziar aktore eta zinema zuzendaria da, telebistan eta zineman aritutakoa.

## Filmografia 
### Aktorea 
### Zuzendaria 
* 2005 : *Le Passager* (film luzea)
* 2017 : *Carré 35* (dokumentala)
Titiburutako

**Titiburutakoak** () titiburuak estaltzeko erabiltzen diren gorputz eranskailuak dira. Tiburutakoak *striptease* eta *burlesque* delako ikuskizunekin lotzen badira ere, sarritan janzten dira *topless* egitea edota biluzik ibiltzea debekatuta dauden hondartza eta toki publikoetan.

## Diseinua 
Titiburutakoak eskuragarri daude hainbat koloretan, formatan eta neurritan. Dena dela, neurriari dagokionez, titiburuen areolak estaltzeko neurria izan ohi dute. Hauek titiburuei itsasteko zinta itsasgarri bereziak edo Arabiako goma bezalako gai itsasgarriak erabiltzen dira.

## Iruditegia 

Fitxategi:Woman with baseball cap and nipple pasties.jpg|thumb|Titiburutako urdinak daramatzan emakume bat hondartzan.
Fitxategi:Crystal Couture Fashion Show & Sale (32801142162).jpg|thumb|Top gardenaren azpian titiburutakoak daramatzan modeloa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Esther Garrel

**Esther Garrel** ( ahoskatua; Paris, ) frantziar aktorea da, zineman aritutakoa.

## Filmografia 
* 1999 : *Zanzibar à Saint-Sulpice*
* 2001 : *Sauvage innocence*
* 2008 : *Mes copains*
* 2008 : *La Belle Personne*
* 2008 : *Rien dans les poches* (telefilm)
* 2009 : *Un chat un chat*
* 2010 : *Where the Boys Are*
* 2010 : *Armandino e il madre*
* 2011 : ''L'Apollonide - Souvenirs de la maison close*
* 2011 : *17 filles*
* 2012 : *Camille redouble*
* 2013 : *Avec ma voix*
* 2013 : *Les Carrés blancs*
* 2013 : *Je sens plus la vitesse*
* 2013 : *Ennui ennui*
* 2013 : *Jeunesse*
* 2013 : *La Jalousie*
* 2015 : *Les Jours venus*
* 2015 : *Marguerite et Julien*
* 2015 : *L'Astragale*
* 2016 : *Victor ou la piété*
* 2016 : *Après Suzanne*
* 2016 : *L'Indomptée*
* 2017 : *Call Me By Your Name*
* 2017 : *Thirst street*
* 2017 : *L'Amant d'un jour''
Dany Boon

**Daniel Faid Hamidou** (Armentières, ), **Dany Boon** izen artistikoz ezaguna, frantziar umorista, aktore eta zinema zuzendaria da, telebistan eta zineman aritutakoa. 2008an ''Bienvenue chez les Ch'tis* filmari esker sekulako arrakasta lortu zuen.

## Filmografia 
### Aktorea 
### Zuzendaria 
* 2006: *La Maisn du bonheur*
* 2008: *Bienvenue chez les Ch'tis*
* 2011: *Rien à déclarer*
* 2014: *Supercondriaque*
* 2017: *Raid dingue*
* 2018: *La Ch'tite famille''
La Ch'tite Famille

'''''La Ch'tite Famille''''' 2018ko Dany Boon frantziar zinema zuzendariaren umorezko filma da.

## Sinopsia 
Valentin arkitekto eta diseinatzaile arrakastatsu bat da. Umezurtza dela esaten du, ordea, lotsatu egiten delako bere familiaz. Izan ere, Frantzia iparraldeko txatarra biltzaileak dira. Valentinen bikotekideak bakarrik ezagutzen du sekretua. Tokion erakusketa bat jarri dute: arkitekto-diseinatzailearen atzera begirako handia. Hara non, Valentinen senideak agertu egingo dira erakusketa zabaltzeko ekitaldira. Tartean dago ama. 80 urte bete berri ditu, eta bere urtebetetzeko jai sorpresa dela uste du.

## Aktoreak 
* Dany Boon : Valentin D.
* Valérie Bonneton : Louloute
* Line Renaud : Suzanne
* Laurence Arné : Constance Brandt
* Guy Lecluyse : Gustave « Gus »
* Pierre Richard : Joseph
* François Berléand : Alexander Brandt
* Juliane Lepoureau : Britney
* Judi Beecher : Kate Fischer
* Karina Beuthe Orr : Karina Beuthe
* Claudia Tagbo : kultura ministroa
* Antonia de Rendinger : Cléry andrea
* Aladin Reibel : Rosenberg doktorea
* Vincent Primault : Legare doktorea
* Stéphane Pézerat : ortofonista
* Thomas VDB : paparazzi
* Ludmila Mikhailova : Olga
* Silvie Laguna : irakaslea
* Jeanfi Janssens : Tony
* Ludovic Pinette : Alexanderren abokatua
* Yan Tual : zaindaria
* Oleg Eyben : gonbidatua

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Paper sulfurizatu

thumb|Paper sulfurizatua edo labe-papera
**Paper sulfurizatua**, **labe-papera** edo, besterik gabe, **landare-papera**, kimikoki tratatua izan den paper mota bat (azido sulfurikoarekin bainu bat ematen zaio, eta hortik datorkio izena) da, koipearen kontrako erresistentzia handia eta urarekin desegiteko -baita irakite-tenperaturan ere- erresistentzia handia duena. Ezaugarri nagusia itsaspenaren aurkakoa izatea da (janaria ez da geratzen itsatsita bere gainazalean), labean prestatu behar diren elkagaiekin erabiltzen da, adibidez: gailetak, papilloteak, pizzak, eta abar. Paper sulfurizatuak 220&nbsp;°C gorako tenperaturak jasan ditzake, erabiltzean kontuz ibili behar da ez izateko zuzeneko harremanik bero iturriarekin (kasu batzuetan ez du funtzionatzen gratinatzen denean).

Joan den mendeko erabilera bat makineriaren eta eraikinen eraikuntzan erabilitako marrazkien euskarri gisa izan zen. Tinta txinatarrez marrazten zen paperean eta bere gardetasuna baliatuz kopia kontaezinak egiteko original gisa erabiltzen zen.

## Kanpo estekak
Gamelu apatx

thumb|*Gamelu apatxa*
**Gamelu apatxa** (*cameltoe* ingelesez) jantzi estu batek aluko ezpainak nabarmentzen dituenean agertzen den ingeradari deritzo sexu-jargoian.

Gamelu apatxa agertzen da arropa estuak eramaten direnean, adibidez legginak, praka motzak edo bainujantzia.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bularralde
* Balea isats
* Hankarteko konkor

## Kanpo estekak
Merkin

thumb|Emakume bat flash argia duen merkina jantzita, genitalak estaltzeko.
**Merkina** pubiserako ileordea da. Hasieran prostitutek janzten zuten pubiseko ilea moztu ondoren, baina gaur egun erabilera zabaldu da emakume zein gizonentzako apaingarri edo jostailu erotiko bihurtuz.

## Kanpo estekak
Sandy Lyle

**Alexander Walter Barr "Sandy" Lyle** (Balquhidder, Perthshire, 1958ko otsailaren 9a) eskoziar golfari ohi bat da.

1980ko hamarkadan, Nick Faldo ingelesa eta Ian Woosnam galestarrarekin batera Erresuma Batuko golfari hirukote onena osatu zuen.
Zakil-berogarri

**Zakil-berogarria** () edo **zakil-galtzerdia** () zakilean jartzeko diseinatutako jantzi berogarria da.

## Kanpo estekak
Antiguako San Juanak

thumb

Antiguako San Juan jaiak ekainaren 10etik 23ra ospatzen dira. Jai hauek nahiz eta luzeak izan ez dira jardueraz betetako egunak izaten eta 10etik 23ra hainbat egunetan ez da ezer antolatzen. Jaiegun garrantzitsuena 23a da, beste hainbat auzotan bezala San Juan gaua ospatzeko sutea egiten baita eta egunean zehar buruhandiak, kantu-jirak eta abar egon ohi baitira. Jai hau udararen hasiera ospatzeko sortua izan da Juan el Bautista sermolariaren oroimenean. Antzina, suteak egitearen helburua eguzkiari indar handiagoa ematearena zen, egunak mozten hasten baitzen.
Antiguako San Juan jaien ohiko egitaraua:

* Kantu-jirak
* Sokatira
* Bazkari herrikoia Txantxarreka gaztetxean
* Pirritx eta Porrotxen ikuskizuna
* Eletrotaldea eta DJak
* Buruhandi eta trikitilariak
* San Juan koroak
* San Juan sua Gaskonia plazan: koroak, konjurua, soka dantza herrikoia eta lore sortaren banaketa.

## Kanpo estekak
Rory McIlroy

**Rory McIlroy** (Holywood, Down konderria. Ipar Irlanda, 1989ko maiatzaren 4a) iparirlandar golfari bat da. PGA Tour zirkuituan parte hartzen du. 95 astez munduko golfari onenaren sailkapenaren lehen postuan egon da. Jack Nicklaus, Tiger Woods eta Jordan Spieth golfariekin batera 25 urte bete aurretik hiru golf txapelketa nagusi irabazi dituen hiru golfarietako bat da. Career Grand Slam irabazi duen sei jokalarietako bat da.
Pádraig Harrington

**Pádraig Peter Harrington** (Dublin, 1971ko abuztuaren 31) irlandar golfari profesional bat da. PGA European Tour eta PGA Tour zirkuituetan lehiatzen da. 300 astez munduko 10 golfari onenen sailkapenean egon da, 2008ko uztailean munduko hirugarren golfari onenaren postuan ere egon zen. Bi aldiz irabazi zuen Erresuma Batuko Golf Irekia (2007 eta 2008) eta behin PGA Txapelketa (2008).
Eugeni Xammar

**Eugeni Xammar i Puigventós** (Bartzelona, 1888ko urtarrilaren 17a - L'Ametlla del Vallès, 1973ko abenduaren 5a) kataluniar kazetari, diplomatikari eta itzultzaile eleanitz bat izan zen (zazpi hizkuntza mintzatu eta bost idazteko gai zen). Bere bizitzaren zatirik handiena Kataluniatik kanpo Europan barna albiste emaile gisa igaro zuen, batez ere Lehen Mundu Gerra eta Bigarren Mundu Gerra garaian gerra berri emaile gisa. Espainiako Gerra Zibilaren ondoren frankismoaren jazarpenaren ondorioz atzerrian bizitzera derrigortua egon zen.

## Idazlanak 
* 1974, ''Seixanta anys d'anar pel món. Memòries d'Eugeni Xammar*. (Editorial Pòrtic 1974 y 1975 y Quaderns Crema 1991, reedición de 2007). 
* 1992, *Galeria de personatges. Cròniques del nostre temps (1900-1990)*. La Ametlla. Josep Badia Moret. Ayuntamiento de La Ametlla, (págs. 108-119)
* 1998, *L'Ou de la serp*. (Quaderns Crema). 
* 2005, *Crónicas desde Berlín (1930-1936)*. Selección y edición de Charo González de las crónicas de Eugeni Xammar para al diario de Madrid *Ahora* (Quaderns Crema, 2005). 
* 2008, *Periodisme? Permetin!: La vida i els articles d'Eugeni Xammar''. Quim Torra Pla (Símbol editors, Sant Cugat de Vallès). 

## Kanpo estekak 
* Eugeni Xammarri buruzko webgunea
Giza dorre

thumb|Giza dorrea, Adunako azeri-dantzan

**Giza dorrea, giza gaztelua** edo **giza piramidea** ariketa gimnastiko edo ludikoa da, zeinean pertsonen arteko egitura bat eratzen den, bata bestearen bizkar gainera igota, gutxienez hiru mailako altuera lortuta.

Kirol gisa edo gimnastikaren elementu gisa egin daitezke, lehiaketa elementuekin ere bai. Bereziki ezagunak dira Kataluniako Castell direlakoak.

## Dorreak dantzan 
Dantza tradizional askotan ere ohikoak dira giza dorreak. Elementu ikusgarria suertatzen da lur gainaren horizontaltasunean garatzen diren dantzekin erkatuta. Kontrastea lortzearren, beraz, dorreak beste dantza multzo baten barruan eta beste dantza batzuei lotuak agertzen ohi diren motiboak dira.

Iberiar penintsulako tradizioetan, baliteke giza dorreak Valentzia aldean sortzea —*ball de valencians* ere deitu izan zaie— eta Ebro ibaian gora zabaltzea ondoren, baita Euskal Herriraino ere. Moixiganga Valentzia, Katalunia eta Aragoi aldean egiten diren giza dorreen multzo edo serieei ematen izena da. Zenbait adituk castellers fenomenoaren jatorrian ezartzen dituzte *moixigangak*.

### Euskal dantzetan 
Arabako Kuartangon, Berantevillan, Trebiñu inguruan edo Gipuzkoako azeri-dantzaren barruan ikus daitezke dantzen barruan dantzariak dorreak osatzen. Nafarroan, Cabanillasko paloteadoan egiten da dorrea. Herri honetatik oso gertu dago Aragoiko Deustia herria eta han ere *dance* izeneko dantzan dorrea eraiki ohi dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anna Todd

**Anna Renee Todd** edo **Anna Todd** (Dayton, Ohio, 1989ko martxoaren 20, estatubatuar idazlea da.

## Eleberriak 
* *After* (2014)
* *After We Collided* (2014)
* *After We Fell* (2014)
* *After Ever Happy* (2015)
* *Before* ( 2015)
* *Nothing More* (2016)
* *Imagines* (2016)
* *Nothing Less* (2016)
* *The Spring Girls* (2018)

## Kanpo estekak
KAE Ligako 2019ko denboraldia

**KAE Ligako 2019ko denboraldia** KAE Liga arraun lehiaketaren hamalaugarren denboraldia izan zen. Lehen mailako txapelketa ekainaren 15ean hasi zen Pasaian eta abuztuaren 24an bukatu zen Bilbo hiriko uretan; bigarren mailako denboraldiari, aldiz, Erandion eta egun bat beranduago ekin zitzaion, ekainaren 16an, eta Colindresko itsasoan amaitu zen abuztuaren 24an.

Denboraldi honetako txapeldun nagusia Zarautz Arraun Elkartea izan zen, KAE Ligako lehen postua eta lehen mailara bueltatzeko txartela lortu baitzituen. Guztira, 184 puntu eta 8 bandera eskuratu zituzten zarauztarrek, tartean ZAEk antolatutako ikurrina. Igoera play-offean, aldiz, bigarren izan ziren, lehena izan zen Galiziako Aresen puntu berekin: 9. Play-offa jokatu zuen KAE Ligako bigarren elkartea Deustu Arraun Taldea izan zen. 2019ko denboraldian 2. postua eta 171 puntu lortu zituen; dena den, hurrengo denboraldian bilbotarrek ez dute TKE Ligan arraun egiteko aukera izango, kanporaketan hirugarren izan baitziren. Ohorezko txanda, bestalde, Getariak eta Donostiarraren bigarren traineruak osatu zuten. Azkenik, banderen banaketa zabalagoa izan zen; Zarautzek 8 bandera eraman zituen etxera, Deustu-Bilbok eta Getariak hiruna, Donostiarra Bk 2 eta San Juanek bakarra.

Sailkapenaren beheko aldean, bestetik, Santoñak (57 puntu) eta, zortzina estropadetan azkenak izan ondoren, Lapurdi eta Hibaika elkarteek (hurrenez hurren, 36 eta 29 puntu) maila galdu zuten. Errenteriarrak azkenak izan ziren eta zuzenean jaitsi ziren KAE Ligako bigarren mailara; kantabriarrek eta lapurtarrek, aldiz, ezin izan zioten jaitsiera play-offean Getxo Arraun Elkarteari eutsi, eta bigarren eta hirugarren izan ziren.

#### Jaitsiera/Igoera play-offa 

## Bigarren maila 
### Partaideak 

### Estropadak 

1 Nahiz eta larunbateko jardunaldian Castreña eta igandekoan Getxo ontzi azkarrenak izan ziren, XXXVIII. Noble Villa de Portugalete Bandera Oriora joan zen; bi egunetako denborak batuz, oriotarrena traineru bizkorrena izan zen.

### Sailkapena 

1 Nahiz eta larunbateko jardunaldian Castreña eta igandekoan Getxo ontzi azkarrenak izan ziren, XXXVIII. Noble Villa de Portugalete Bandera Oriora joan zen; bi egunetako denborak batuz, oriotarrena traineru bizkorrena izan zen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* KAE Liga
* TKE Ligako 2019ko denboraldia
* GT Ligako 2019ko denboraldia

## Kanpo estekak 
* KAE Ligaren webgunea
Manel Navarro

**Manel Navarro Quesada** (Sabadell,Katalunia, 1996ko martxoaren 7a) **Manel Navarro** izenez ezaguna, abeslari, gitarra-jole eta konpositorea da.

"Objetivo Eurovision" programan Eurovision 2017-an Espainia ordezkatzeko aukeratu zuten. Festibal hau Kiev-en ospatu zen, Ukranian. Bertan, "Du it for your lover" abestia abestu zuen. Azken postuan geratu zen abestiarekin, guztira bost puntu lortuaz ( Portugalek emandakoak).

## Biografia 
Montse Quesadaren semea da. Futbolaria izateko ametsa zuen, "C. E. Sabadell eta Viladecavalls F.C" futbol taldeetan jokatu zuen, baina azkenean, musikaren munduan sartu zen. Orain, Turismoko gradua ikasten ari da Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan.
Cole Sprouse

**Cole Mitchell Sprouse** ( Arezzo, Toscana 1992ko abuztuaren 4a) aktore estatubatuarra da.

## Biografia 
Dylan Sprouse anai bikia baino 15 minutu beranduago jaio zen. Oso gazte hasi ziren aktore lanetan; zortzi hilabete zituztenean, hain zuzen ere. Beren amonak bultzatuta hasi ziren aktore lanetan.

## Kanpo estekak
Ana Fernández García

**Ana Carlota Fernández García** edo **Ana Fernández** (Madril, Espainia, 1989ko azaroaren 10) aktore espainiarra da.

## Biografia 
Bi anai-arreba ditu, Carlos eta María izenekoak. Mariak berarekin egin zuen lan *Los protegidos* telesailean. Arte dramatikoa ikasten 14 urterekin hasi zen arren, 4 urte zituela egin zuen bere lehen agerraldia *El joven Picasso* minitelesailean.

## Filmografia 
### Telebista 
### Zinema
Ius osculi

**Ius osculi** (euskaraz, *musu emateko eskubidea*) Erromatar zuzenbideko lege bat zen, zeinaren arabera emakume ezkonduek, egunero, senarrari ahoan musu eman behar zioten.

## Testuingurua 
K. a. VIII. mendea, Erroman, kondairaren arabera, Romulok, hiriaren fundatzaileetako batek berak, *Ius Osculi* (musu emateko eskubidea) izeneko legea jarri zuen indarrean, beste arau askorekin batera.

## Helburua 
Ez zen hura senar-emazteen arteko harremana derrigorrez estutzeko neurri bat, emakumeei nolabaiteko alkoholemia kontrola egiteko bidea baizik: gizonak hatsean antzemango zion emazteari ardoa edan zuen ala ez.

Lehen erromatarrentzat (gizonezkoentzat) alkoholaren kontsumoa eta adulterioa guztiz lotuta zeuden (edaten zutenak emakumeak zirenean soilik). Horregatik emakumeek debekatuta zeukaten alkohola kontsumitzea. Derrigorrezko musuen bidez kontrolatzen zuten hori eta, senarraren alkoholimetroa beti nahikoa ez zenez, *Ius Osculi* legeak jasotzen zuen haren senitartekoek ere emazteari musu eman behar ziotela, hasierako emaitza positiboa ala negatiboa berresteko.

## Zigorrak 
Emaitza positiboa zenean zigorra senarraren esku geratzen zen: jipoia, zapuztea edota heriotza. Valerio Maximok dio Egnazio Mezenio izeneko erromatar batek emaztea kolpeka hil zuela ardoa edateagatik. Eta idazleak esaldi honekin justifikatzean zuen zigorra: “*Ardo egarriz dagoen emakume orok bertuteari ateak ixten dizkio, eta bizioei ireki*”. Eta Plinio Zaharrak azaldu zuenez, alkohola edandako emakumeak maiz gela batean giltzaperatu eta hantxe gosez hiltzen uzten zituzten.

Denboraz, lege zurruna lasaitu zen pixkanaka eta erromatar emakumeei Bakoren plazerraz, ardoaz, gozatzeko baimena eman zieten.

## Bibliografia 
## Kanpo estekak
La Regenta

***La Regenta*** Leopoldo Alas *Clarín*en lehen nobela da. Bi zatitan argitaratu zen, lehen zatia 1884, eta bigarrena 1885. Naturalismo eta errealismoaren ideiak ditu oinarri.
Nobela hau Vetusta herrian kokatzen da, eta Oviedo hiria ezkutatzen du izen horren pean. Garai horretan eskandalu ugari eman baitziren bertan.
Nobela hau, zineetara eraman zuten 1974. urtean Gonzalo Suarezen zuzendaritzapean.

## Argumentua 
Istorio hau Vetusta izeneko herrian kokatzen da, (kritikari gehienen ustez, Oviedo hiria, mozorrotuta). Protagonistak, Ana Ozores du izena eta don Victor Quintanar, erregeordearekin (*Regente*a), ezkonduta dago. Anaren ama, hau txikia zenean hil zen. Hori dela eta, bere izebek hezi zuten eta hauek Victorrekin ezkontzera behartu zuten. Nahiz eta Ana eta Victorren harremana ona zen, beraien arteko adin tarte handia zela eta beraien erlazioak ez zirudian senar-emazteena, baizik eta aita baten eta bere alabaren artekoa.
Bere senarra berak sentitzen duen hutsunea betetzen ez duenez hau erlijio bitartez betetzen saiatzen da, non don Fermin de Pas apaiza ezagutuko duen. Fermin honen edertasuna eta pertsonalitatea ezagutzean Anaz maiteminduko da.
Aldi berean, Anak maitale bat du, don Alvaro seduzitzaile amorratua. Honek Anaren edertasuna ikustean, bere ospea berreskuratzeko irtenbide bat bezala ikusten du.

## Kanpo estekak
Eleni Foureira

**Eleni Foureira** (; Fier, Albania, 1987ko martxoaren 7an) pop abeslari eta diseinatzaile greziarra da. 2018ko Eurovision jaialdian Zipre herrialdea ordezkatzeko aukeratua izan zen. Bertan azpitxapeldun amaitu zuen, Ziprek inoiz lortu duen posturik onenean.

## Biografia 
Eleni Foureira Fier hiri albaniarrean jaio zen 1987an, Entela Fureraj-en izenez, ondoren, bere gurasoen ondoan Kallithea-ra, Atenasko hegorako udal batera, joan zen. Umetatik, (Greziara iristerakoan hartu zuen izena) Eleni-k modako eta diseinuko munduagatik interesa agertu zuen, bere amak lanbidean lan egiten zuenez gero. Gainera, gaztearengandik gitarra egokitzen hasi zen eta hainbat urtetan zeharreko antzerkian parte hartu zuen.
Kase.O

**Kase O** edo **Javier Ibarra**, (Zaragoza, Aragoi, 1980ko martxoaren 1) rap abeslari eta konpositorea da. Gazteleraz abesten du.
## Diskografia 
### Bakarka 
* "*Rompecabezas*" (maketa) (1993)
* "*Dos Rombos*" (maketa) (1995)
* "*Mierd@*" (Maxi-single) (1998)
* "*Kase.O Jazz Magnetism*" (JazzMagnetism taldearekin batera) (2011)
* "*Previo*" (Maxi-single) (2015)
* "*El Círculo*" (album) (2016)

### Violadores del Verso taldearekin 
* "*Violadores del verso*" (EP) (1998)
* "*Genios*" (album) (1999)
* "*Atrás*" (maxi) (2001)
* "Violadores Del Verso + Kase.O *Mierda*" (EP) (2001)
* "*Vicios y virtudes*" (album) (2001)
* "*Bombo clap*" (maxi) (2002)
* "*Vivir para contarlo / Haciendo lo nuestro*" (album) (2006)
* "*Gira 06/07 - Presente*" (album) (2007)
* "*Cantando" (2006)*
Ed Westwick

**Edward Jack Peter «Ed» Westwick** (Stevenage, Hertfordshire, 1987ko ekainaren 27a) aktore eta musikari britaniarra da. The CW Gossip Girl (2007 -2012) seriean agertzeagatik da ezaguna eta bertan Chuck Bass aberatsa interpretatzen du. Horrez gain, rock eko “The Filthy Youth” taldean abesteagatik ere ezagutzen da. Horrez gain, rock eko “The Filthy Youth” taldean abesteagatik ere ezagutzen da eta S.Darko (2009), Shalet Girl (2011), J.Edgar (2011) eta Romeo & Juliet (2013) bezalako luzemetraietan parte hartu du.
Bengal Brigade

**Bengal Brigade** (euskaraz *Bengalako Brigada*) 1954ko László Benedek hungariar zinema zuzendariak zuzendutako abentura film bat da. Rock Hudson, Arlene Dahl eta Ursula Thiess aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
1857, Britainiar India. Indiar Matxinadan zehar, Claybourne (Rock Hudson) britainiar kapitaina Morrow (Torin Thatcher) kolonelaren Vivían (Arlene Dahl) alabaz maitemindua dago. Baina bere errejimenduaren erasoaldi batean aginduak ez bete izanagatik zigorra jaso eta Claybourne kapitainak bere ohorea berreskuratu beharko du.

## Aktoreak 
* Rock Hudson: Jeffrey Claybourne kapitaina
* Arlene Dahl: Vivian Morrow
* Ursula Thiess: Latah
* Torin Thatcher: Morrow kolonela
* Arnold Moss: Rajah Karam
* Dan O'Herlihy: Ronald Blaine kapitaina (Daniel O'Herlihy bezala)
* Harold Gordon: Hari Lal
* Michael Ansara: Furan Singh sarjentu maiorra
* Leonard Strong: Mahindra
* Shepard Menken: Bulbir
* Sujata Rubener: Indiar dantzaria (Sujata eta Asoka bezala)
* Asoka Rubener: Indiar damtzaria (Sujata eta Asoka bezala)

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
En guerre

***En guerre*** 2018ko Stéphane Brizé frantziar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Perrin lantegiko beharginek jakin berri dute enpresaren jabeek lantokia itxiko dutela. Langileek bi urte lehenago onartu zuten plan gogorra: astean 40 ordu egingo zuten lan, baina 35 kobratu. Horren truke, lanpostuak bost urtez bermatuko zituela agindu zieten enpresaburuek. Enpresak inoizko irabazirik handienak lortu ditu, baina, halere, zuzendaritzak beste herrialde batera eraman nahi du ekoizpena, are gehiago irabazteko. 1.100 langileak sutan daude, eta Amédéo sindikalista buru dutela, zuzendaritzaren erabakia arbuiatuko dute, eta, lanpostuei eusteko, edozein gauza egingo dute.

## Aktoreak 
* Vincent Lindon : Laurent Amédéo
* Mélanie Rover : Mélanie
* Jacques Borderie : Borderie jauna
* David Rey : finantza-zuzendaria
* Oivier Lemaire : sindikalista
* Isabelle Rufin : giza baliabideen zuzendaria

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Komedia dramatiko

**Komedia dramatikoa** komediaren ezaugarriak helburu dramatikoekin erabiltzen dituen telebista eta zinema generoa da. Eszena umoristiko eta dramatikoen artean txandakatze neurtu bat izan behar da.

## Kanpo estekak
Ladder diagrama

thumb|250px|eskuinera|Ladder programa baten adibidea.
**Ladder lengoaia** irudi bidezko programazio lengoaia bat da. Jatorriz, industriako prozesu-kontroletan eta fabrikazioan erabiltzen ziren errele-koadroak diseinatzeko eta dokumentatzeko erabiltzen ziren. Errele-koadroko gailu bakoitza ikur batez iruditzen zen ladder diagraman, haien arteko konexioak erakutsiz. Gainera, koadroko kanpoko elementuak (adib. ponpak, berogailuak, etab.) ere ladder diagraman irudikatzen ziren.

Urteek aurrera egin ahala ladderra programazio lengoaia bihurtu zen, programa bat errele-logikako gailuak diagrama grafiko batekin irudikatzen duena. Horren erakusgarri da industriako kontrol-aplikazioetko kontrolagailu logiko programagarriak (PLCak) programatzeko lengoaietako bat izatea. Lengoaiaren izenak eskailera esan nahi du ingelesez programek eskailera-itxura dutelako. Izan ere, hauek bi errei bertikal (zutabeak) eta horien artean kokatutako lerro horizontalak (mailak) dituzte. Hasieran lengoaia kontrolagailuaren arabera aldatzen zen; gaur egun, ordea, IEC 61131-3 estandarraren baitan estandarizatuta dago.

## Kanpo estekak
Plaire, aimer et courir vite

***Plaire, aimer et courir vite*** 2018ko Christophe Honoré frantziar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Arthurrek 20 urte ditu, eta ikaslea da Bretainiako Roazhon hirian. Gaztearen bizitza hankaz gora geratuko da Jacques ezagutzen duenean. 40 urteko idazlea da Jacques, eta Parisen bizi da semearekin. Udako amodioa piztuko da Arthurren eta Jacquesen artean, eta idazleak badaki halakoak azkar bizi behar direla.

## Aktoreak 
* Vincent Lacoste : Arthur
* Pierre Deladonchamps : Jacques
* Denis Podalydès : Mathieu
* Adèle Wismes : Nadine
* Thomas Gonzales : Marco
* Clément Métayer : Pierre
* Quentin Thébault : Jean-Marie
* Rio Vega : Fabrice
* Tristan Farge : Louis
* Sophie Letourneur : Isabelle
* Marlène Saldana : aktorea
* Luca Malinowski : Stéphane

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Psikodrama

**Psikodrama** eritasun edo gorabehera psikologikoak sendatzeko talde-terapiako teknika da, terapia taldeko kideen bat-bateko antzezpenetan oinarritua. Psikodramako antzezpenetan erien bizitzako gorabeherak edo erien edo taldearen arazoak islatzen dira, eta antzezpen horien bidez norberak bere barne-gatazkak azaleratzea eta bere burua hobeto ezagutzea lortu nahi da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tupolev Tu-144

**Tupolev Tu-144** (; NATO izendapena: *Charger*) zirkulaziotik kendutako sobietar erreakzio-hegazkin supersoniko komertziala da. Concorde hegazkinarekin batera, inoiz erabilera zibil komertziala izandako bi aireontzi supersonikoetako bat da. Aleksei Tupolevek zuzendutako Tupolev diseinu-bulegoan diseinatua, Voronezhko Aireontzi Ekoizpen Elkarteak eraiki zuen. Denera, hegazkinek, 55 bidaiari-hegaldi egin zituzten; batez beste, 16.000 metroko altitudean eta 2.000 kilometro ordu (edo 1,6 Mach) inguruko abiaduran hegan.

## Kanpo estekak
Hondamendi zinema

[thumb|eskuinera|400px|Steven Spielbergen [War of the Worlds (2005eko filma)|*War of the Worlds* filmaren dekoratuak.]]
**Hondamendi zinema** thrillerren azpigeneroa da, non hondamen natural batek (lurrikara, tsunami, meteorito, eta abar) edo teknologiko batek (leherketa nuklear, hegazkin istripu, naufragio, sute, eta abar) edo bere ondorioek filmaren intriga sortzen dute.

Hondamendi film asko ospetsu bilakatu dira: *Airport*, *The Towering Inferno*, *When Worlds Collide*, *The Poseidon Adventure*, *Earthquake*, *Apollo 13*, *The Core*, *2012*, Titanic,...

## Ikus, gainera 
* Hondamendi filmen zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fred Couples

**Frederick Steven Couples** (Seattle, Washington, 1959ko urriaren 3a) estatubatuar golfari bat da. PGA Tour txapelketan lehiatu izan da, denera 64 txapelketa profesional irabaziz, horietan nabarmenena 1992ko Masters Txapelketa.
The White Buffalo

**The White Buffalo** (euskaraz *Bufalo Zuria*) 1977ko J. Lee Thompson britainiar zinema zuzendariak zuzendutako western film bat da. Charles Bronson, Kim Novak, Jack Warden, Slim Pickens eta Will Sampson aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Mendebalde Urruna. Wild Bill Hickok (Charles Bronson) bere ametsetan agertzen den bufalo zuri handi batekin obsesionatua dago. Horrenbesteraino, basapiztia ehizatzeko asmoz Dakota lurralde osoan barna haren bila ibiltzeraino. Bidean, *Ar* (Will Sampson) izeneko sioux bat ezagutuko du, berez Zaldi Ero buruzagi ospetsua, hura ere bufalo zuria atzeman nahizik dabil, bere alaba hil baitzuen. Biei Charlie Zane (Jack Warden) ehiztaria batuko zaie, bufalo zuri handia haren larru baliotsuagatik hil nahi baitu.

## Aktoreak 
* Charles Bronson ... Wild Bill Hickok
* Will Sampson ... Zaldi Ero
* Jack Warden ... Charlie Zane
* Slim Pickens ... 	Abel Pickney
* Kim Novak ... Poker Jenny Schermerhorn
* Clint Walker ... Whistling Jack Kileen
* Stuart Whitman ... Winifred Coxy
* John Carradine ... Amos Briggs
* Ron Thompson ... Frozen Dog Pimp

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
1877ko trenbideko greba handia (AEB)

**Burdinbideko Greba Handia** 1877an Estatu Batuetan izandako bat-bateko protesta oldea da, eta herrialdea zeharkatzen zuten burdinbide konboiak blokeatu zituen.
thumb|Union Depoten erreketa
## Arrazoiak 
Jay Cookeren Bankuak, Estatu Batuetako finantzari nagusiak, porrot egin zuen Europako krisi ekonomikoagatik, Estatu Batuetako merkataritza arrastatu baitzuen. Banku hori Ipar Pazifikoko Burdinbidearen hazkundearen sustatzailea zenez, burdinbidearen hazkundea nabarmen kaltetuta atera zen. Lan asko geldituta geratu ziren, eta langabezia izugarri handitu zen, baita arazoak eragin ere trenari modu batera edo bestera lotutako negozioei. Enpresaburuek erdizka utzi zituzten proiektuak beren aurrezpenak salbatzeko, eta soldatak jaitsi zituzten denentzat. Horrek proiektu horien mendeko langileen haserrea eragin zuen.

## Kanpo estekak
Florentino Fernández

**Florentino José Fernández Román** (Madril, Espainia, 1972ko azaroaren 9a), **Flo** ezizenez ere ezagutua, komediantea, aktorea, aurkezlea eta bikoizketa aktorea da.

## Biografia 
Autobus gidari bezala hasi zen lanean, baina umorea eragiteko trebeziaren ondorioz, "Esta noche cruzamos el Mississippi" telesarira aurkeztu zen. Bertan, Lucas Grijánder eta Crispín Klander pertsonaien imitazioan parte hartzen zuen, eta horiei esker lortu zuen arrakastarako bidea. 90.hamarkadan oso famatua bilakatu zen eta bere ibilbidea "La sonrisa del Pelícano" telesarian segi zuen.
Gata Cattana

**Ana Isabel García Llorente**, **Gata Cattana** eta **Ana Sforza** bezala ezaguna (Adamuz, Kordoba, 1991ko maiatzaren 11 &ndash; Madril, 2017ko martxoaren 2a) artista, rap abeslaria, olerkari feminista eta Andaluziako politologoa izan zen. Hainbat gai eta estilo konbinatu zituenez, poesiaz eta protesta mezuez (mezu feministak eta politikoak) osatutako rap paregabe bat eratzea lortu zuen.

Askotan erabilitako gaiak Andaluziako kultura, Antzinaroko mitologia eta arrazoi historikoak, bereziki kultura klasikoa eta antzinako Egipto izan ziren. Gata Cattanaren erreferente nagusienak poesia, filosofia, saiakera, narratiba eta masen kultura ziren. Bere abestien aniztasuna materialismo dialektikoa, Andaluziako politika-kultura eta globalizazioarekin oso kritrika zorrotzak, introspekzioa, existentzialismoa etab.

Cattanak idatzitako poesia sarkasmoz, ironiaz eta erromantizismoz beteriko poesia zen eta umorea erabiliz bizitzaren magia erakusten du. Batzuetan ere, bere letretan bere heriotzaren aipamenak egiten zituen.

2023. urtean '*Eterna*' dokumentalak omendu du.
## Ibilbide profesionala 
Gata Cattanaren obra poesiaren eta raparen arteko muga-mugan aurkitzen da, berak esan ohi zuen bezala. Poesia, super-intimoa eta askea zen generoa zen berarentzat. Rapean, ordea, letren musikaltasuna nagusi zen. El Niño de Elche eta Lorcaren *Yerma* edo *La Casa de Bernarda Alba* izan ziren eragin handiko bi artistak Gata Cattanarentzat. Aurreratze handia izan zuen bere karreran zehar, erreferentzia esklusiboki landuak zituen lirika batetik, bere abestietan herri kulturaren elementuak bilatzera pasatu zen.

## Diskografia 
* *Banzai* (2017):
# Nada funcionando.
# Hermano inventor.
# Fuego.
# Limonero.
# Mi negra.
# Papeles.
# Hasta el final.
# Banzai.
# El plan.
# Cartas que no repartí.
# Mi burra.
# Estoy bien.
# Desértico.
* Inéditos 2015 (2016):
# Efemérides (Prod. FunkTheSystem).
# Rayos (Prod. LKA & C65).
# Ferguson (PRod. Acid Lemon).
# Atlanta (Prod. Vizio & Pepe).
# Challenge (Prod. Nico Misery).
# 3021 (Prod. Miguel Grimaldo).
# Gotham (Prod. GJazz).
* Anclas (2015):
# La Prueba.
# Los puñales.
# LK Blade.
# Lisístrata.
* Los siete contra Tebas (2013):
# Tientos (Prod. Lisane)
# Al Norte.
# Antígona.
# No es bonito (Prod. Lisane)
# Los siete contra Tebas.

2017an, Madrilen *Banzai* diskoa aurkezten ari zenean, hil baino aste batzuk lehenago, diskoaren izenburuaren esanahia azaldu zuen: japonierazko jatorriko hitza, oihu japoniar bat da, samuraiek borroka egin baino lehen hau irabazteko edo hau eta gero, hau galdu ondoren, haien buruaz beste egiteko oihukatzen zutena. Berarentzat, inflexio-puntua izan zen diskoa sortzeko eta argia ikusteko momenturako.

2018ko MIN sarietan, Gatta Cattanaren *Banzai* (bere azken diskoa izan zena) eta izen bereko abestiak hiru sari jaso zituen: album hoberena, urteko abestia, eta hiriko musika album onena. Gainera, 2018an ere, Madrilgo Rey Juan Carlos Unibertsitatean, kazetaritza eta zientzia politikoen ikasle batzuk *Lisístrata* izeneko emakumeen protesten aldeko aldizkaria sortu dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kukumelo luze

**Kukumelo luzea** (*Amanita lividopallescens*) *Amanitaceae* familiako perretxiko jangarria da. Zaporea gozoa eta ia ez du usainik, bere kolorea zuria da.

Espezie arraroa da Euskal Herrian. Haritzen ondoan, Kukumelo luzea uda-udazkenean ateratzen da. Denbora luzez egosita desagertu egiten dira toxinak, eta jangarri bihurtzen da, egositako ura ere bota egin behar da. Urria da Euskal Herrian.

Sinonimoa =*Amanita livida pallescens* Secr. nom. inval. 1833.

## Deskribapena 
**Kapela:** Hasieran arrautza formakoa, gero hautsi egiten da eta 8 - 12 (15) cm diametroan duen kapela agertzen da, oboidea, gero ganbil-kanpai itxurakoa eta azkenik ganbil-laua eta titi zabal batekin. Ertza ildaskatu labur batekin, kurbatua eta laua heltzean. Azala bereizgarria, eguraldi hezearekin likatsua, eta lehorrarekin zetaduna eta distiratsua, batzuetan errezel orokorraren hondarren plakekin estalia. Kolore zuri zurbiletik okre grisaxkara doana.

**Orriak:** Zuriak, estu, sabeldunak, libreak, eta ertz flokonosoak.

Horri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.

**Hanka:** 8 - 17 (20) x 0,8 - 2 (2,5) cm-koa. Sendoa, luzea, lehenengo betea eta gero zahartzean barnehutsa, kapelatik bereiz daiteke, zilindrikoa, klabiformea, fibrilosoa eta, batzuetan bolbaren hondarrak itsatsita; kapelaren kolorekoa edo zurbilagoa, eta mintzezko bolba elastiko batekin, zakutxo baten itxurakoa, zurixka kanpoaldetik, eta grisaxka-okre zurbila barrualdetik. 

**Haragia:** hauskorra eta zuria; usain nabarmenik gabea eta zapore gozokoa.

**Etimologia:** *Amanita* terminoa grekotik dator eta Zilizia eta Siria arteko mendiari egiten dio erreferentzia, han oso ugariak ziren eta. Grezieraz beste esanahi bat ere badu, perretxikoa kontzeptu orokor gisa. *Lividopallescens* epitetoa latinetik dator, "pallesco" hitzetik, hau da, zurbiltasun hitzetik. Bere kolore argiagatik.

## Jangarritasuna 
Jateko modukoa ondo egosi ondoren.

### Nahasketa arriskua 
*Amanita umbrinolutea* delakoarekin nahas daiteke, baina hau txikiagoa da, kapela ilunagoa du eta kolore desberdineko zirkuko formako eremu  bat du ertzetik gertu. Baita *Amanita vaginata var. alba* espeziearekin ere. Kontuz Amanita zuriekin.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean hazten da, hostozabalen basoen hezegunetako ertzetan eta soilguneetan.

### Banaketa eremua 
Euskal Herria, Suedia, Frantzia, Belgika, Espainia, Danimarka, Estonia, Esloveniako , Hungaria, Austria, Alemania, Norvegia, Italia, Iran, Turkia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  *Amanita lividopallescens* Mycobank-en
McGurk efektua

**McGurk efektua** hautemate gertakari bat da, hizketa pertzepzioan entzumenaren eta ikusmenaren arteko elkarrekintza bat frogatzen duena. Ilusioa soinu baten entzumenezko osagaia beste soinu baten ikusmen-osagai batekin elkartzean gertatzen da, hirugarren soinu bat hautematen delarik. Pertsona batek beste pertsona bat hitz egiten ikustean jasotzen duen informazioak soinua entzuteko modua aldatzen du. Pertsona bat entzutezko informazio eskasa jasotzen ari bada baina ikus-informazio ona, pertsona horrek McGurk efektua nabaritzeko aukera gehiago izango ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jason Day

**Jason Day** (Forest Lake, Queensland, 1987ko azaroaren 12a) australiar golfari bat da. PGA Tour txapelketan lehiatzen da, denera 18 txapelketa profesional irabaziz.
Zinema dramatiko

[thumb|eskuinera|300px|Orson Wellesen *[Citizen Kane* film dramatikoaren eszena bat.]]
**Zinema dramatikoa** epikoak ez diren egoerak testuinguru serio batean azaltzen dituen zinema generoa da, umorea baino tristura eragiten duena. Hala ere, ikuspuntu etimologiko batetik, dramak ekintza eta elkarrizketa adierazten ditu. Gai larri edo garrantzitsu bat jorratzen du baina ez da tragediarekin nahasi behar, tragedian protagonistetako bat behintzat hil egin behar duelako.

Oso zinema genero zabala da, izan ere, bere barnean komedia dramatikoak, drama erromantikoak, drama historikoak edota hondamendiak sartzen dira. Askotan Film onenaren Oscar Sariaren irabazlea film dramatiko bat izan da: azken urteetan *The Artist* (2011), ''The King's Speech* (2010), *The Hurt Locker* (2009), *Slumdog Millionaire* (2008), *No Country for Old Men* (2007) edota *The Departed'' (2006) film dramatikoek sari hori irabazi dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Luke Donald

**Luke Campbell Donald** (Hemel Hempstead, Hertfordshire, 1977ko abenduaren 7a) australiar golfari bat da. European Tour eta PGA Tour txapelketetan lehiatzen da, denera 18 txapelketa profesional irabaziz.
David Duval

**David Robert Duval** (Jacksonville, Florida, 1971ko azaroaren 9a) estatubatuar golfari bat da. PGA Tour txapelketan lehiatzen da, denera 20 txapelketa profesional irabaziz. Bere lorpen garrantzitsuena 2001eko Erresuma Batuko Golf Irekia irabaztea izan da
Antoni Comín

**Antoni Comín i Oliveres** edota **Toni Comín** (Bartzelona, 1971) kataluniar filosofo eta politikari bat da. 2017ko Kataluniako Generalitatean Kultura Kontseilaria izana, gaur egun Bruselan bizi da.

## Kanpo estekak 
* Bloga
Ernie Els

**Theodore Ernest Els**, ezizenez **The Big Easy** (Johannesburgo, Hegoafrika, 1969ko urriaren 17a) hegoafrikar golfari bat da. European Tour eta PGA Tour txapelketan lehiatzen da, denera 56 txapelketa profesional irabaziz. Bere lorpen garrantzitsuena 1994 eta 1997ko AEBetako Golf Irekia, 2002 eta 2012ko Erresuma Batuko Golf Irekia, Masters Txapelketan bigarrena eta PGA Txapelketan hirugarrena bedinduta izatea da.
Assut de l'Or zubia

'''Assut de l'Or zubia'*, katalanez * Pont de l'Assut de l'Or'', Espainiako Valentzia hirian dagoen zubi bat da. Turia ibaia zeharkatzen du eta Turia lorategietan dago. Santiago Calatrava valentziar arkitektoak diseinatu eta 2008ko abenduan amaitua izan zen. 180 metro luze eta 125 metro garai ditu.

## Kanpo estekak
Lluís Puig

**Lluís Puig i Gordi** (Terrassa, Vallès Occidental, Katalunia, 1959ko urriaren 18a) zuzendari artistikoa, dantzaria, musikaria eta politikaria da. 2017ko Kataluniako Generalitatean Kulturako sailburu izana, gaur egun Bruselan bizi da.
Neoestoizismo

thumb|Justus Lipsius humanistak sortu zuen pertsamendu joera hau.
**Neoestoizismoa** XVI. mendean sortutako mugimendu filosofikoa izan zen. Haien helburua estoizismo klasikoa kristautasunarekin bat egitea izan zen. Sortzailea Justus Lipsius (1574-1606) idazle eta humanista flandiarra izan zen.

## Ezaugarriak 
1584an Lipsiusek *De constantia* liburu ospetsua plazaratu zuen; elkarrizketa moduan idatzia, bertan pentsamendu berriaren oinarriak finkatu zituen. Teoria hori beste lanetan landu zuen ondoren, esaterako, *Manductio ad stoicam philosophiam*, *Physiologia stoicorum* eta *Ethica*.

Neoestoizismoa filosofia praktikoa da. Haien arabera bizitzaren oinarrizko araua pasio lurtarren aurrean gizakiak amorea ez ematea da; alderantziz, Jainkoaren esanetara moldatu behar da. Neoestoizistek lau "pasio estoikoak" bereizi egiten dute: sabelkeria, poztasuna, beldurra eta mina.

Neoestoizismoak XVI. eta XVII. mendeetan jarraitzaile asko izan zuen, besteak beste: Montesquieu, Bossuet, Francis Bacon, Joseph Hall, Francisco de Quevedo eta Juan de Vera y Figueroa.

## Bibliografia 
* Henry Ettinghausen, *Francisco de Quevedo and the Neostoic movement* (1972)
* Jason Lewis Saunders, *Justus Lipsius: The Philosophy of Renaissance Stoicism* (1955)
* Mark Morford, *Stoics and Neostoics: Rubens and the Circle of Lipsius* (1991)
* Gerhard Oestreich, *Neostoicism and the Early Modern State, English* translation by David McLintock (1982)

## Kanpo estekak 
*  "Lipsius" (*Internet Encyclopedia of Philosophy*).
* *De constantia* liburuaren lehen liburukia.
* *De constantia* liburuaren bigarren liburukia.
Apolo eta Dafne (Berniniren eskultura)

## Deskripzio formala 
Oinarri harritsu baten gainean, Apolo eta Dafne gazteen gorputzak altxatzen dira. Maitalea ukitzen duen une berean ageri da mutila, eta neska, ereinotz bilakatzen ari den une berean. Multzoak konposizio dinamiko eta helikoidala du, Dafneren anatomiak transformazioaren unean hartzen duen kurbaduran antzematen dena gehienbat.

Artistaren berebiziko trebezia da piezaren balio nagusia, marmolezko bloke hotz eta estatikoa tentsio eta mugimendu handiko irudi bilakatzeko gauza izan baizen.

Izan ere, egileak lortu egiten du ikusleak istorioaren gertaera-segida antzematea. Argi eta garbi islatzen da hori ninfaren figuran, zeinaren oinak, hankak eta eskuak landare morfologia hartzen ari baitira. Kalitate handiko eskultura lana da, ikuspegi pribilegiatu bakar batetik ikusteko diseinatu bazen ere.

Berninik zehaztasun handiz landu zuen xehetasunik ñimiñoenak ere. Horrela, aurpegia adierazkortasun handikoak dira. Testurak ere baliatzen ditu helburu horrekin: latzak, haitza eta hasten ari den ereinotza irudikatzeko; eta izugarri leunak eta finak, bi pertsonaien anatomien sentsualitatea areagotzeko.

Berninik argiaren potentzial dramatikoa ere landu zuen, argilunen gune asko sortu baitzituen; horretarako, ebakidurak egiten ditu toki estrategikoan, hala nola, begi zuloetan. Zentsu honetan, marmolaren testuren tratamendua ere nabarmentzen da, finduago landu baita pertsonaien anatomian.

## Gaia 
Ovidiok, metamorfosiak lanean azaltzen duenaren arabera, Eros Apolorekin haserretu zen, hark iseka egin baitzion arkuarekin erakutsitako trebezia eskasaren kontura. Orduan, maitasunaren gezia(urrezko puntaduna) jaurti zion Apolori eta ukoaren gezia (berunezkoa), Dafne ninfari. Ondorioz, itxuragabe maitemindu zen Apolo Dafnez. Jainkoak ninfari besoetatik jarraitu eta, bere burua ihes biderik gabe ikusita, aitari, hots, Peneo ibaiari deitu zion Dafnek. Peneok ereinotz (Daphne grekoz) bilakatu zuen alaba. Apolok amore emanda, ereinotz koroa bat egin zuen zuhaitzaren hostoekin, eta, geroztik, beti eramango zuen gainean poetak eta militar garaileak koroatzeko.

Erdi Aroan, kastitate ikur giza interpretatu zen mito paganoa, harik eta XIV. mendean sinbologia horrek indarra galdu zuen arte. Horregatik, beharbada,l zegoen estua hori Borghese kardinalaren jauregian.

## Ereduak eta eraginak 
Berninik ikuspegi bakarra eta gai mitologikoen erabilera jaso zituen errenazimendutik. Horiek erabilera mainieristarekin konbinatu, GIAMBOLOGNAK egin zuen bezala, eta dinamismo handiagoa eman zien figurei.

Horretarako, marmol bloke bakarra erabiltzeari utzi eta marmola eta brontzea konbinatu zituen eskultura berean. Guido Reniren *Errugabeen sarraskia* lanaren figura etsiak hartu zituen Berninik iturri Dafne irudikatzeko eta Apolo Balverede estatua, Apolo irudikatzeko.

Berninik mendebaldeko eskulturaren bilakaeraren zati handi bat markatu zuen XVIII. mende guztian zehar, neoklasizismo iritsi arte, zehazki.

## Kanpo estekak
Petrolio findegi

[thumb|320px|[Muskizko findegia airetik.]]
**Petrolio findegia** petrolioa fintzen duen plataforma industrial bat da. Prozesu egokien bitartez, petrolioaren eratorri desberdinak lortzen dira (gasolioa, kerosenoa, etab.). Produktu horiek lortzeko, zatikatutako destilazioa deituriko metodoa erabiltzen da.

## Gordina 
Petrolioa konposatu kimiko oso konplexua da, egoera solidoan, likidoan eta gaseosoan aurkitzen da. Konposizio ugari daude eta gordinaren jatorriaren araberakoa dira. Orokorrean, nahiz eta nagusiki hidrokarburoz osatuta egon, nitrogenozko, sufrezko, oxigenozko eta metalezko beste proportzio txiki batzuk izan ditzake.

Itsas organismoek petrolioaren sorkuntza eragin dute. Duela milioika urte, itsasoetan bizi ziren animalien gorpuzkiak, hare, lupetz eta sedimentuekin nahastu ziren. Materia organiko depositu hauek lehenengo haitz bihurtzen dira eta gero petrolio gordin.

Petrolioa, forma naturalean, arroka sedimentarioetan aurkitzen da. Ez daude petroliozko lakurik, haitz porotsuetan dauden aleetan ezkutaturik dago. Beraz, petrolio gordina egoera likidoan aurki daiteke.

## Destilazioa 
Destilazioa, osagaien irakite puntuaren arabera, petrolio gordina banatuko duen prozesua da. Likido sendo bat berotzen denean, osagai lurrunkorrenak bizkorrago galtzen dira, gordinaren hasierako balioa galtzen dute. Horregatik lurrun hau biltzen da, berriro hozteko eta likido egoera berreskuratzeko, lortutako osagaien purutasuna handitzen da.
 
Gas likidotuak destilaziotik jasotzen diren lehenengo osagaiak dira, butanoa eta propanoa, hain zuzen ere. Geroago naftak lortuko dira, produktu kimiko ugarien lehengaia izango da, baita gasolinaren oinarria ere. Ondoren, kerosenoa lortuko da, altitude altuetan dauden motorretarako balio du, bere irakite puntu baxuaren ondorioz.

Gasolioa lortuz gero, kotxegintzan eta etxeko berogailuetan erabiltzen diren erregaiak eskuratuko dira. Fuel-olioak, petrolioaren parterik pisutsuenean dauka bere jatorria. Bere helburua galdara- edo energia-instalazio baten erregaia izatea da.

Azkenik, parterik pisutsuena, dorrearen hondoan geratzen diren soberakinak dira, errepideak egiteko erabiliko direnak. Produktu hauek guztiak ez dira soilik destilazio batetik ateratzen, beste tratamendu batzuk ere erabiltzen dira, adibidez, sufrearen eliminazioa.

## Kanpo estekak
A Fábrica de Nada

***A Fábrica de Nada*** 2017ko Pedro Pinho portugaldar zinema zuzendariaren film dramatiko musikala da, Judith Herzbergen *De Nietsfabriek* antzezlanean oinarrituta.

## Sinopsia 
Gau batean, langileak konturatuko dira enpresako zuzendaritza lantegiko makinak eta gaiak lapurtzen ari dela. Horrez gain, ekoizpena hasteko antolatzen ari direnean, ezer ez egitera behartzen dituzte. Izan ere, langileak kanporatzeko prestatzen ari da zuzendaritza. Orduan, langileek erabakia hartuko dute: lantegia okupatuko dute, eta euren kabuz gobernatuko dute.

## Aktoreak 
* Carla Galvão
* José Smith Vargas
* Njamy Sebastião
* Joaquim Bichana Martins
* Daniele Incalcaterra
* Rui Ruivo
* Hermínio Amaro
* António Santos
* Américo Silva
* Dinis Gomes

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Wall (2017ko filma)

***The Wall*** 2017ko Doug Liman estatubatuar zinema zuzendariaren gerra-filma da.

## Sinopsia 
Iraken inbasioa. AEBetako armadako sarjentu Shane Matthews frankotiratzailea da, eta basamortura bidaliko dute, petrolio-bide bat eraikitzeko lana zaintzera. Allen Isaac izango du laguntzaile horretan. Gunea segurua ote den aztertu beharko dute, 22 orduz. Baina, epea amaitu aurretik, norbaitek tiro egingo dio Matthewsi. Kidea erreskatatzen saiatuko da Isaac, baina hari ere tiro egingo diote belaunean. Bakarrik, eta urik gabe, bere burua salbatzen saiatuko da militarra. Bi frankotiratzaileen arteko borroka gunea bihurtuko da basamortua.

## Aktoreak 
* Aaron Taylor-Johnson: Allen Isaac sarjentua
* John Cena: Shane Matthews sarjentua
* Laith Nakli: Juba (ahotsa)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak