open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Glafkos Kliridis

**Glafkos Ioannou Kliridis** (, Nikosia, 1919ko apirilaren 24 a - 2013ko azaroaren 15a), Bigarren Mundu Gerrako heroi zipretarra, politikaria, abokatua, britainiarren aurkako erresistentziako borrokalaria eta Makarios artzapezpikuaren aliatua izan zen. Greko-zipretar ordezkaritza bat bultzatu zuen, konstituzio berri bat egitea bultzatu zuena, hamasei urtez Legebiltzarreko buruzagia izan zen eta bi agintalditan presidentea. 

## Kanpo estekak
Spyros Kyprianou

**Spyros Achilleos Kyprianou** (, Limasol, 1932ko urriaren 28a - Nikosia, 2002ko martxoaren 12a) Zipreko politikaria izan zen. Zipreko presidente izan zen 1977tik 1988ra.
Nigel Farage

**Nigel Paul Farage** (Downe, Ingalaterra, 1964ko apirilaren 3a) britainiar politikaria eta analista politikoa da. 2006tik 2009ra eta 2010etik 2016ra Erresuma Batuaren Independentziaren Alderdiko buruzagia izan zen. 1999tik Europako Parlamentuko parlamentaria da, Ingalaterra Hego Ekialdea hautesbarrutitik. Euroeszeptiko nabarmena da, baita Europako Parlamentuan euroaren aurkako hitzaldiengatik eta Erresuma Batua Europar Batasunetik irtetearen alde azaltzeagatik ere.
Georgios Vasiliou

**Georgios Vasiliou** (Famagusta, 1931ko maiatzaren 20a - Nikosia, 2026ko urtarrilaren 13a) Zipreko politikaria izan zen. Zipreko presidente izan zen 1988ko otsailaren 28tik 1993ko otsailaren 28ra arte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Makarios II.a

**Makarios II.a** (1870 - 1950eko ekainaren 28a) Zipreko artzapezpikua izan zen 1948tik 1950era arte. Mikhail Charalambous Papaioannou (grezieraz: Μιχαήλ Χαραλάμπους Παπαϊωάννου) Prodromos herrian jaio zen 1870ean. 

1931ko urriko istiluen ondoren, britainiarrek erbesteratu zuten. Bigarren Mundu Gerran Pangratin egoten da eta Ziprera itzuli zen 1946ko abenduaren 22an. 

Makarios II.a Zipreko artzapezpiku hautatu zuten, 1947ko abenduaren 24an, oposiziorik gabe. 1950eko ekainaren 28an hil zen eta Makarios III.ak jarraitu zuen.
Hustle (1975eko filma)

**Hustle** (euskaraz *Zalaparta*) 1975eko Robert Aldrich estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako film beltz bat da. Burt Reynolds eta Catherine Deneuve aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
AEB, Kalifornia. Phil Gaines (Burt Reynolds) Los Angeles hiriko izaera ziniko eta zakarreko polizia bat da. Behinola, Louis Belgrave (Paul Winfield) lankidearekin batera, itxuraz droga gaindosi baten ondorioz bere buruaz beste egin duen Gloria Hollinger (Eileen Brennan) aktore pornoaren heriotz kasua ikertzeko ardura jasoko dute, benetazko suizidioa edota hilketa bat argitzearren. Bestalde, Philen bizitza pertsonala Nicole Britton (Catherine Deneuve) luxuzko emagalduarekin duen harremanaren eraginpean egongo da, arazo bat baino gehiago ekarriko baidizkio.

## Aktoreak 
* Burt Reynolds – Phil Gaines tenientea
* Catherine Deneuve – Nicole Britton
* Ben Johnson – Marty Hollinger
* Paul Winfield – Louis Belgrave sarjentua
* Eileen Brennan – Paula Hollinger
* Eddie Albert – Leo Sellers
* Ernest Borgnine – Santuro
* Colleen Brennan – Gloria Hollinger
* Catherine Bach – Peggy Summers
* Jack Carter – Herbie Dalitz

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Michael Peña

**Michael Anthony Peña** (1976ko urtarrilak 13) aktore eta musikari estatubatuarra da, jatorri mexikarrekoa. Protagonista izan da zenbait filmetan XXI. mendean; hala nola *Crash* (2004), *World Trade Center* (2006), *Shooter* (2007), *Tower Heist* (2011), *Battle: Los Angeles* (2011), *End of Watch* (2012), *Gangster Squad* (2013), *American Hustle* (2013), *Fury* (2014), *Frontera* (2014), *The Martian* (2015), *Collateral Beauty* (2016), *Ant-Man* (2015), *Ant-Man and the Wasp* (2018), eta *A Wrinkle in Time* (2018).

## Biografia 
Chicagon jaio zen. Haren gurasoak, Nicolasa gizarte langilea, eta Eleuterio Peña, fabrikako langilea, Mexikotik emigratuak dira, jatorriz nekazariak, aita Villa Purificación, Jaliscokoa, eta ama Charcas, San Luis Potosíkoa.

## Erreferentziak
Teresa Gil de Vidaure

**Teresa Gil de Vidaure** 13. mendeko nafar nobleziako dama bat izan zen Jakue I.a Aragoikoaren maitale izan zena, baina inoiz ez erregina.

## Biografia 
Nafarroako noble baten alaba izan zen Teresa, Juan de Vidaurerena. Deiturak izan dezake harremana Bidaurre herriarekin.

Edertasun handikoa omen zen eta Jakue I.a erregea ezkontiderako hautatu zuen. Baina promesa hori hautsi zuen Aragoiko erregeak Violante Hungariakoarekin ezkontzeko 1235an. Hala ere, Jakue I.arekin maitale harremana izaten jarraitu zuen eta Teresa Gil, bere aldetik, ezkondu zen Sancho Perez de Lodosarekin.

Violante erregina 1951ean hil ondoren, Teresa Gil erregeren emazte gisa agertu zen ageri batzuetan, beste batzuetan ohaide gisa, Eliza Katolikoak ezagutu gabeko harreman baten eran. Urte horietan jabetzak eskaini zizkion erregeak Teresari: Jericako gaztelua, eta erresumako Bejís, Liria, Andilla eta Altura herriak.

1265. urtean harremana zapuztu egin zen. Erregeak arbuiatu egin zuen legenarra zuelakoan, eta bere ordez intzestu harremana hasi zuen Berenguela Alfonsorekin.

## Erreferentziak
Prodromos (Zipre)

**Prodromos** (Grezieraz: Πρόδρομος) Zipreko herririk garaiena da 1.380 metrotan itsas mailatik gora. Uharteko gune nagusia da neguko kirolarentzat, eta Olinpo menditik gertuko hiru eski-estazio ditu. Herrixka Limasol barrutian dago. Biztanle kopurua etengabe jaitsi da urteetan; 2011ko erroldaren arabera 123 bizilagun iraunkor baino ez ziren izan, nahiz eta aldi baterako okupatutako 240 egoitza baino gehiago daude, batez ere udan eta beste jaiegunetan.

## Etimologia 
Prodromos Joan Bataiatzaileagatik izendatu zuten, tradizio ortodoxo grekoan 'Prodromos' (Kristoren 'aitzindaria') aipatzen baita.

## Klima 
Prodromosek klima mediterraneoa du (Köppen: Csa), uda bero eta lehorrak, eta negu hotz eta oso hezeak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
No (filma)

***No*** () 2012ko Pablo Larraín txiletar zinema zuzendariak zuzendutako drama film bat da. Antonio Skármetaren argitaragabeko *El plebiscito* antzezlanean oinarritzen da. Gael García Bernal, Alfredo Castro, Luis Gnecco, Néstor Cantillana, Antonia Zegers, Jaime Vadell eta Marcial Tagle aktoreek antzeztu zuten.

Berlingo Zinemaldian estreinatu eta Zilarrezko Hartza - Epamahaiaren Saria irabazi zuen.

## Argumentua 
1988an, nazioarteko presioak erreferendum bat deitzera behartzen du Augusto Pinochet, bere agintaldia beste zortzi urtez luzatuko al den galdetuz. 1973ko estatu kolpetik lehen aldiz, oposizioak 15 minutu izango ditu egunero telebistan, kanpainairen alorrean askatasunez adierazteko.

"Ez" aukeraren partaideek René Saavedra (Gael García Bernal) publizista gaztearen zerbitzuak hartzen dituzte. Renék indarrean den erregimenaren partaideak harritzen ditu, baina baita bere alderdikideak ere, kanpaina baikor bat plazaratzen baitu, bizipoza ardatz hartuta, bere ustetan hau delako zalantzatiak, gazteak zein edadetuak, erakarri ditzakeen gauza bakarra. Beldurrarazte eta presio saiakera ezberdinak jasan behar ditu Renék, besteak beste bere agentziako zuzendariaren aldetik, "bai" kanpainaren aholkularia da eta. Sondeoek eta emaitza partzialek "bai" aukeraren garaipen argi bat iragartzen badute ere, 1988ko urriaren 5eko gauean, Renék "ez" aukera erreferendumaren irabazle ikusten du sinestu ezin duela, Augusto Pinocheten erregimen militarraren amaiera eta txiletar trantsizio demokratikoa suposatzen duelarik.

## Aktoreak 
* Gael García Bernal: René Saavedra
* Alfredo Castro: Luis "Lucho" Guzmán
* Luis Gnecco: José Tomás Urrutia
* Antonia Zegers: Verónica Carvajal
* Marcial Tagle: Costa
* Néstor Cantillana: Fernando Arancibia
* Jaime Vadell: Sergio Fernández
* Pascal Montero: Simón Saavedra
* Diego Muñoz: Carlos
* Paloma Moreno: Francisca
* Sergio Hernández
* Alejandro Goic: Ricardo

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Terere

thumb|200px|eskuinera|Zezen-adarrez egindako *guampa* izeneko edalontzia, tererea edateko.
**Tererea** (,  eta ) mate-belarrez, belarrez edo sendabelarrez eta izotz ugariz egindako edari hotza da. Paraguaiko, Argentinako ipar-ekialdeko eta Brasilgo zenbait estatuetako edari tradizionala eta tipikoa da.

Tererea *guampa* edo *cuia* izeneko edalontzi batean prestatzen da. Maiz berbena limoiusain, peperina (*Minthostachys verticillata*), koku (*Allophylus edulis*), menda, eta beste belar batzuk gehitzen zaizkio.

Tererea Paraguaiko edari ofizial eta Nazioaren Kultura Ondare izendatu zuten eta otsaileko azken larunbatean Tererearen Egun Nazionala ospatzen da.

## Kanpo estekak
Dr. Jekyll and Mr. Hyde (1941eko filma)

**Dr. Jekyll and Mr. Hyde** (euskaraz *Jekyll Doktorea eta Hyde Jauna*) 1941eko Victor Fleming estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako beldurrezko film bat da. Robert Louis Stevenson eskoziar idazlaren *Strange Case of Dr Jekyll and Mr Hyde* (1886) eleberri ospetsuaren egokitzapena da. Spencer Tracy, Ingrid Bergman, Lana Turner, Donald Crisp, Ian Hunter, Barton MacLane, C. Aubrey Smith eta Sara Allgood aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Londres hiria. Jekyll (Spencer Tracy) doktore eta zientzialari prestigiotsua gizakie joera gaiztoak isolatuko dituen formula bat topatzearekin bosesionatua bizi da. Bere helburua lortzean, bere buruarengan esperimentatzea erabaki eta asmatu berri duen edabea edango du. Une honetatik aurrera, Hyde Jauna izenpeko monstruo anker batean bilakatu eta hiriko kaleetan barna mota guztietako gaiztakeriak gauzatuko ditu.

## Aktoreak 
* Spencer Tracy: Jekyll doktorea
* Ingrid Bergman Ivy Pearson
* Lana Turner: Bea Emery
* Donald Crisp: Sir Charles Emery
* Ian Hunter: John Lanyon
* Barton MacLane: Sam Higgins
* C. Aubrey Smith: Manners Artzapezpikua
* Peter Godfrey: Poole, Jekyllen maiordomoa
* Sara Allgood: Higgins andrea
* Frederic Worlock: Heath doktorea
* William Tannen: Fenwick
* Frances Robinson: Marcia
* Denis Green: Freddie
* Billy Bevan: Weller jauna
* Forrester Harvey: Old Prouty
* Lumsden Hare: Weymouth kolonela
* Lawrence Grant: Courtland doktorea
* John Barclay: Elizan dagoen udaltzaina
* Colin Kenny: Udaltzaina
* Lydia Bilbrook: Lady Copewell
* Alec Craig: Zerbitzaria

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Corinna zu Sayn-Wittgenstein

**Corinna Larsen** edo, bere bigarren ezkontzatik hartutako deitura aristokrarikoarekin berak erabili ohi duen bezala, **Corinna zu Sayn-Wittgenstein**, alemaniar enpresaburu eta aristokrata bat da, Espainiako errege Juan Carlos I.aren adiskide hurkoa eta maitalea izateagatik ezaguna. Juan Carlos I.aren legez kanpoko negozioetan partaide edo onuradun izan dela ere argitaratu izan da.

Lau urtez Zarzuela jauregiarekin konexio pribatua zuen etxalde batean (La Angorrilla izenekoa) bizi izan zen Madrilen, jabetza publikoko ondare batean. Juan Carlos I.aren izenean Saudi Arabian negozioak egin izan dituela argitaratu izan da. Halaber, bere ahotsa ageri den grabaketak agertu dira, zeinean onartzen zuen Juan Carlosentzat dirua Suitzan legez kanpo gordetzen lagundu zuela. Urte berean, Botswanan zegoen safari batean, Juan Carlosi elefanteak ehizatzen laguntzen, non eta Juan Carlosek istripua izan zuen. Eskandalua piztu zen harekin, eta handik hilabete batzuetara Juan Carlosek abdikazioa aurkeztu zuen. Corinnak kasu hauen inguruan informazio gehiago eman ez zezan, presioak jasan omen zituen 2012tik aurrera, zeinetan CNI erakunde espainiarreko kideek parte hartu zuten.

## Erreferentziak
Paraguaiko Herriaren Armada

**Paraguaiko Herriaren Armada** ( edo *EPP*) Paraguain, eta zehazkiago herrialdearen ipar-mendebaldeko zenbait barrutitan, diharduen talde armatu marxista-leninista da.

## Historia 
2008ko martxoaren 1ean sortu zen Horquetan taldeari atzeman zitzaion agiri baten arabera. Hala ere, taldekideak Aberri Aske Alderdiaren () baitan antolatu ziren aldez aurretik, horien artean Carmen Villalba eta Alcides Oviedo Brítez taldekide historikoak.

## Kanpo estekak
Hush… Hush, Sweet Charlotte

**Hush… Hush, Sweet Charlotte** (euskaraz *Iso… Iso, Charlotte Laztana*) 1964ko Robert Aldrich estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako thriller psikologiko bat da. Bette Davis, Olivia de Havilland, Joseph Cotten, Agnes Moorehead, Cecil Kellaway eta Mary Astor aktoreek antzeztu zuten.

Oscar Sarietarako zazpi izendapen jaso zituen. Henry Farrell eta Lukas Heller gidoilariek Farrellek aurrez idatzitako * "What Ever Happened to Cousin Charlotte?"* (*Zer Gertatu Zen Charlotte Lehengusuarekin?*) kontakizun laburraren gidoi egokitua idatzi zuten.

## Argumentua 
Louisianako estatuak autobide bat eraikitzeko asmoz Ascension parrokia dagoen Hollistarren landetxea desjabetzean, Charlotte Hollis (Bette Davis), bertan hogeitamar urtez bizitzen egon den Hegoaldeko neskazahar aberatsak bere gizon maitatuaren heriotza negar eginez eta atsekabeturik etxean bizitzen jarraitzen du, horregatik Miriam (Olivia de Havilland) lehengusua eta Drew (Joseph Cotten) adiskideminari laguntza eskatuko die.

## Aktoreak 
* Bette Davis: Charlotte Hollis
* Olivia de Havilland: Miriam Deering
* Joseph Cotten: Drew Bayliss doktorea
* Agnes Moorehead: Velma Cruther
* Cecil Kellaway: Harry Willis
* Mary Astor: Jewel Mayhew
* Victor Buono: Big Sam Hollis
* Wesley Addy: Luke Standish sheriffa
* William Campbell: Paul Merchand
* Bruce Dern: John Mayhew
* Frank Ferguson: Argitaratzailea
* George Kennedy: Morroia
* Percy Helton: Hileta zuzendaria
* Carol Delay: Geraldine
* Idell James: Ginny Mae
* Robert Adler: Howard jauna
* Ellen Corby, Marianne Stewart eta Helen Kleeb: Hiriko begiluzeak
* Lillian Randolph, Geraldine West eta Maye Henderson: Garbitzaileak

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Georgiar kaligrafia

thumb|Georgiar kaligrafia.
**Georgiar kaligrafia** ( ''kartuli k'aligrapia'') historikoki georgieraz idazteko kaligrafia edo idazkera artistikoa da. Georgian tradizio handia du, Erdi Arotik garatutakoa. Lurraldean erabili izan diren hiru alfabetoetan aurkitu daiteke. Forma biribilak dira kaligrafia honen ezaugarri nagusia.

## Historia 
Kristautasunak garrantzi handia izan du Georgiaren artea garatzeko prozesuan. Georgiako Eliza Ortodoxo eta Apostolikoak eskuizkribu, erregistro eta testu asko utzi ditu. Tradizio hori ez da galdu eta urtero, apirilaren 14an, Georgieraren Eguna ospatzen da; egun horretan kaligrafia leihaketak antolatzen dira eta onenei Eskuizkribuen Georgiar Zentro Nazionalean sariak ematen zaizkie.

Georgiatik kanpo ere kaligrafia horren aztarnak aurki daitezke, esaterako Greziako Athos mendian dagoen Iviron monasterioan edo Israelgo Jerusalemen dagoen Gurutzearen monasterioan. Sarritan, arkitektura apaintzeko apaingarri gisa erabili izan da.

## Iruditegia 
Hona hemen kaligrafia georgiarraren adibide batzuk:

File:ვეფხისტყაოსანი XVII საუკუნე.jpg
File:მარიამისეული ქართლის ცხოვრება.JPG
File:1798. გიორგი XII-ის წყალობის წიგნი ალექსანდრე მაყაშვილისადმი.jpg
File:George V of Georgia charter.jpg
File:Amilakhvari. Erekle.jpg
File:Charter of ErekleII 1789 copy.png
File:1745. მეფე თეიმურაზ II-ის წიგნი ქალაქში სახლ-კარის ნასყიდობის შესახებ.jpg
File:1597. კახეთის მეფე ალექსანდრე II-ის გუჯარი გარეჯის მეტოქი აკურის მონასტრისადმი.jpg
File:1712. ვახტანგ და ბაქარ ბატონიშვილების სითარხნის წიგნი სიონის მხატვარ გიორგისადმი.jpg
File:Shalva Kvenipneveli agape charter 1470.jpg
File:Document of donation by the eristavi Vameq Shaburisdze to Bodorna church. 1494.jpg
File:"Greek law", a Georgian MSS (1788).jpg
File:A donation charter to the Manglisi church. 1525.jpg
File:Mokvi gospel-2.JPG
File:Vani gospels filio 12 c.jpg
File:Bichvinta Gospel MSS Н 2120.JPG
File:MSS Geo-28, f. 21.jpg
File:Jruchi MSS.jpg
File:Georgian Letter ქ.jpg
File:Georgian Alphabet Letter ფ.jpg
File:Georgian Letter უ.jpg
File:Bagrat IV royal decree.jpg
File:Joseph Tbileli MSS.JPG
File:Surameli will.jpg
File:1785. ერეკლე II-ის გერბის დამტკიცების სიგელი ამბროსიანთ ოჰანეზასადმი.jpg
File:Автограф Гарсевана Чавчавадзе.jpg

## Kaligrafo ezagunak 
VI. mendetik gaur egun arte ezagutzen dira kaligrafoak:
* Martviri Sabatsmindeli, VI. mendekoa.
* Ioane Iberiarra, X. mendekoa.
* Ioane-Zosime, X. mendekoa.
* Nikrai, XII-XIII. mendekoa.
* Niaz Diasamidze, gaur egungoa.
* Nina Sublatti, gaur egungoa.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Khelrtva

## Kanpo estekak 
* : Georgiar kaligrafiari buruz.
* Georgiar kaligrafiaren gaineko bideoa.
Michael B. Jordan

**Michael Bakari Jordan** (Santa Ana, 1987ko otsailaren 9) estatubatuar aktorea da.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Kanpo estekak
Hostoen morfologia

**Hostoen morfologia** espezieen sailkapenean erabiltzen den landare morfologiaren atala da, hostoen itxura aztertzen duena. Itxurak aldaera ugari dituenez, ezaugarri bistakoenetakoa da espezie bat identifikatu ahal izateko.

Hostoak izan daitezke *bakunak* (orri bat) edo *konposatuak* (orri edo foliolo bat baino gehiagorekin), iledunak edo ilegabeak, ertz osokoak edo zerratuak eta abar. Orrien antolaketak, hauen formak, ertzaren definizioak edo nerbiazioak parte hartzen dute hostoaren itxura orokorrean.

## Hostoen atalak 
thumb|Hosto bakun baten diagrama:
 1. Erpina
 2. Zain nagusia
 3. Zain sekundarioa
 4. Linboa edo orria
 5. Ertza
 6. Pezioloa edo txortena
 7. Kimua
 8. Zurtoina

Hostoa hainbat zatiz osaturiko egitura da. Fotosintesia gauzatzen duen egitura zapalari linbo edo hosto-orri izena ematen zaio. Linboa modu egokian paratzen eta adarrarekin lotzen duen egitura zilindrikoa, berriz, pezioloa edo txortena da. Pezioloa eta zurtoina lotzen dituen guneari hostoin izena ematen zaio.

## Sailkapenak 
### Antolamendua (*compositio*) 
### Itxura (*foliorum forma*) 
Palmatuak:

Pinatuak:

### Ertza (*foliorum margo*) 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Creed (filma)

***Creed*** 2015eko Ryan Coogler estatubatuar zinema zuzendariak zuzendu eta idatzitako kirol film dramatikoa da. John G. Avildsenek *Rocky*-rekin hasitako film sagaren zazpigarren atala eta spin-off bat da. Michael B. Jordan, Sylvester Stallone, Tessa Thompson, Phylicia Rashad, Tony Bellew eta Graham McTavish aktoreek antzestu zuten.

## Sinopsia 
Adonis Johnsonek ez zuen aita ezagutzeko aukera izan; Apollo Creed pisu-pisutsuen munduko txapelduna bera jaio baino lehenago hil zen. Hala ere, boxeoa zainetan dauka Adonisek, eta Filadelfiara joatea erabakitzen du, aitaren eta Rocky Balboaren arteko borroka ospetsua bertan ospatu zen eta. Han dela, Rocky aurkitzen du, eta bere entrenatzaile izan dadin eskatzen dio. Honek mundu hori betiko utzi duela esaten dion arren, Rockyk bere aurkari gogorrak zeuzkan indarra eta kemena ikusten ditu Adonisengan. Azkenik, Adonis entrenatzeko lana hartzen du, nahiz eta aldi berean ringean inoiz izan zuen baino arerio hilgarriago baten aurka borroka egin behar duen.

## Aktoreak 
* Michael B. Jordan: Adonis Creed
** Alex Henderson: Adonis Johnson gaztea
* Sylvester Stallone: Rocky Balboa
* Tessa Thompson: Bianca
* Phylicia Rashad: Mary Anne Creed
* Graham McTavish: Tommy Holiday
* Wood Harris: Tony "Little Duke" Evers
* Ritchie Coster: Pete Sporino
* Tone Trump: bere burua
* Bryan Anthony Wilson: James
* Anthony Bellew: "Pretty" Ricky Conlan
* Andre Ward: Danny "Stuntman" Wheeler
* Gabriel Rosado: Leo "The Lion" Sporino
* Jacob "Stitch" Duran: bere burua

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Vera Cruzeko eliza (O Carballiño)

thumb|Elizaren kanpoko irudia.
**Vera Cruzeko eliza** (Benetako Gurutzearen eliza) Ourenseko probintzian dagoen O Carballiño herrian dagoen XX. mendeko eliza katoliko ezaguna da. Antonio Palacios Ramilo (1874-1945) arkitektoaren bukatu gabeko obra izan zen.

## Historia 
Eraikina altxatzeko herritarrek bildu zuten, batez ere Luciano Evaristo Vaamonde da Cortiña parrokoaren eraginez. Lanen hasiera 1943ko ekainaren 25a izan zen eta bukatzeko hamalau urte behar izan ziren. Tartean arkitekto nagusia hil zen eta horrek amaiera atzeratu zuen. Estilo aldetik zaila da sailkatzeko; nahiz eta eraikin garaikidea izan Erdi Aroko apaingarriak eta elementuak dira nagusi; zentzu horretan estilo historizistan kokatu beharko genuke. San Ziprianori eskainita dago. Nahiz eta dorrea bukatu gabe egon, eliza 1952ko irailaren 17an ireki zen. Lanak 1957an amaitu ziren.

## Ezaugarriak 
Dorreak 52 metro ditu; itxita dago zeren eta ez baita segurua. Elizaren zabalera 1080 m²koa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : Elizaren gaineko informazioa udalaren webgunean.
Victor Pierre Dubarat

**Victor Pierre Dubarat** (Baiona,  - Paue, ) lapurtar apaiz katoliko eta historialaria izan zen. Historia-lan asko argitaratu zuen Baionako *Revue Historique et Religieuse du Diocèse de Bayonne* izeneko aldizkarian. Paueko erretorea zela, ''Recherches sur la ville et l'Eglise de Bayonne'' obra (1910) argitaratu zuen Jean Baptiste Daranatzekin batera.
Doneztebe eliza (Arhantsusi)

**Doneztebe eliza** Nafarroa Behereko Arhantsusi udalerriko parrokia da. Eliza XV. mendean eraiki zuten baina litekeena da antzinakoa izatea, izan ere, 1160an herriari *sanctus stephanus de aranchiis* zioten.

Frantziako Gobernuak 2004an Mérimée datu-basearen inbentarioan sartu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arturo Farinelli

**Arturo Farinelli** (Novara,  - Turin, ) italiar literatura kritikaria izan zen. Germanista eta hispanista ospetsua, *Eusko Ikaskuntzen Nazioarteko Aldizkaria*n zenbait lan argitaratu zituen.

## Lan hautatuak 
* *Die Beziehungen zwischen Spanien und Deutschland in der Literatur* (1892)
* ''Guillaume de Humboldt et l'Espagne* (1898)
* *Dante, Petrarca, Boccaccio in Spagna* (1905-1906)
* *Viajes por España y Portugal desde la Edad Media hasta el siglo XX* (1921-1930)
* *Il romanticismo in Germania* (1923)
* *Guillaume de Humboldt et l'Espagne* (1924)
* *Ensayos y discursos de crítica literaria hispano-europea*, (1926).
* *Il romanticismo nel mondo latino* (1927)
* *Italia e Spagna* (1929)
* *Lope de Vega en Alemania* (1936)
* *Poesía del Montserrat y otros ensayos* (1940)
* *Poesía y crítica'' (1954)
Antoine Meillet

**Paul Jules Antoine Meillet** (Moulins,  - Châteaumeillant, ) frantziar hizkuntzalaria izan zen, XX. mendearen hasieran ospetsuena izandakoa. Eslavista eta armenologo ospetsua, 1913an *Eusko Ikaskuntzen Nazioarteko Aldizkaria*n "El euskera y el nubiano. Opinión sobre una hipótesis de Schuchardt" argitaratu zuen.

## Lan hautatuak 
* ''Esquisse d'une grammaire comparée de l'arménien classique*, 1903.
* *Introduction à l'étude comparative des langues indo-européennes*, 1903.
* *Les dialectes indo-européens*, 1908.
* *Aperçu d'une histoire de la langue grecque*,1913.
* *Linguistique historique et linguistique générale*, 1921.
* *Esquisse d'une histoire de la langue latine*, 1928.
* *La méthode comparative en linguistique historique*, 1928.
* *Dictionnaire étymologique de la langue latine'', 1932
Arrabita

thumb|150px|Arrabita bat
**Arrabita** edo **xirribika** antzinako hari instrumentu bat da, XIII-XVIII. mendeetan erabilia. Zenbaiten ustez, biolinaren aitzindaria izan zen. Goitik behera ebakitako udare luze baten itxura zuen, eta hiru harikoa izaten zen gehienetan. Neurri desberdinak zituen, eta, haien arabera, soprano, kontralto, tenor edo baxu izan zitekeen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Baga (argipena)

**Baga** izenak adiera hauek ditu:
# **Baga**, itsas-uhina edo olatua
# **Baga** edo txikota, zamak lotzeko soka lodia
# **Baga**, umeen jolasetan zenbatzeko hitza, «Bat-en» baliokidea
# **Baga**, «gabe» edo «barik» postposizioen baliokidea Bizkaiko hainbat tokitan
# **Baga**, Bartzelonako probintzian kokatutako udalerria
# **Baga**, Mauritaniako errege berberea.
Michelle D. Laxalt

**Michelle Dominique Laxalt** (Reno, AEB, 1954) eragile politiko estatubatuarra da, euskal jatorrikoa. Telebistako iritzigile gisa lan egiten du, eta batez ere lobby lanean edo aholkularitza politikoan, Washington hiriburuan.

*Washingtonian* aldizkariak AEBetako hiriburuko 50 lobbista nagusien artean kokatu zuen 1993an. Aitatasunaren gaia publiko egitearen arrazoia izan zen, batzuen iritziz, ezinbesteko maniobra goiztiarra zela Adamen karrera politikoa bultzatzeko.

Beste bi alaba ditu ezkontzatikoak: Victoria eta Therese MacDonald Laxalt.

## Erreferentziak
Ten Seconds to Hell

**Ten Seconds to Hell** (euskaraz *Hamar Segundu Inpernurako*) 1959ko Robert Aldrich estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako thriller film bat da. Hammer Film Productions britainiar ekoiztetxeak ekoitzi zuen. Lawrence P. Bachmann idazlearen *The Phoenix* eleberrian oinarritua dago. Jack Palance, Jeff Chandler eta Martine Carol aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Bigarren Mundu Gerra (1939-1945) amaitu ostean, sei alemaniar soldadu Berlin hiriburura itzuli eta lehergailuak desaktibatzen lan egingo dute. Baina lan hain arriskutsuak eragiten dien presioak berehala pertsonalki eta mentalki kalte egiten hasiko zaie.

## Aktoreak 
* Jack Palance: Erik Koertner
* Jeff Chandler: Karl Wirtz
* Martine Carol: Margot Hofer
* Robert Cornthwaite: Franz Loeffler
* Virginia Baker: Frau Bauer
* Richard Wattis: Haven maiorra
* Wesley Addy: Wolfgang Sulke
* Dave Willock: Peter Tillig
* James Goodwin: Hans Globke
* Nancy Lee: Ruth Sulke
* Charles Nolte: Doktorea

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Jaynagar Majilpur

**Jaynagar Majilpur**, **Jaynagar** izen herrikoia duena, Indiako hiri eta udalerria da. Mendebaldeko Bengalan kokatuta, hegoaldeko Kalkutako aldiria da.

## Kanpo estekak
The Big Knife

**The Big Knife** (euskara *Aizto Handia*) 1955ko Robert Aldrich estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako neo-noir film bat da. Clifford Odets antzerkigilearen *1949ko izenburu berdineko antzezlanean* oinarritua dago. Jack Palance, Ida Lupino, Wendell Corey, Jean Hagen, Rod Steiger, Shelley Winters, Ilka Chase, eta Everett Sloane aktoreek antzeztu zuten.

195eko Veneziako Zeinamaldian Zilarrezko Lehoia irabazi zuen.

## Argumentua 
Charles Castle (Jack Palance) bere buruarekin oso zorrotza den Hollywoodeko aktore bat da, bere azken antzezpenekin sobera gustora ez dagoena. Horregatik, Stanley Shriner Hoff (Rod Steiger) ekoizle boteretsuak eskeintza tentagarri bat egitean, Charlesek bere aktore ospeari kalte egingo diolakoan iko egingo dio. Baina ekoizlea aktoreari txantajea egin eta aktorearen ospea eskini dion antzezpenak baina are eta gehiago kaltetu dezaketen haren iraganeko gertakizunak argitara ematearekin mehatxatuko du, horietako zenbait Charlieren emaztea den Marionek (Ida Lupino) ezagutu ez eta bikotearen bizitza ere kaltetu dezaketenak barne.

## Aktoreak 
* Jack Palance: Charlie Castle
* Ida Lupino: Marion Castle
* Wendell Corey: Smiley Coy
* Jean Hagen: Connie Bliss
* Rod Steiger: Stanley Shriner Hoff
* Shelley Winters: Dixie Evans
* Ilka Chase: Patty Benedict
* Everett Sloane: Nat Danziger
* Wesley Addy: Horatio "Hank" Teagle
* Paul Langton: Buddy Bliss
* Nick Dennis: Mickey Feeney
* Michael Winkelman: Billy Castle
* Strother Martin: Stillman

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Manuel Granell

**Manuel Granell Muñiz** (Oviedo, 1906ko ekainaren 18a - †Caracas, 1993ko azaroaren 12a) espainiar saiakera egile eta kritikaria izan zen. Zuzenbide eta filosofia ikasketak egin zituen Oviedon. Espainiako Gerra Zibila bukatuta, Venezuelara erbesteratu zen, eta eskolak eman zituen Caracasko Unibertsitatean. Filosofia eta antropologiari buruzko obra oparoa argitaratu zuen, Manuel Cristóbal izengoitiaz, *Umbral* (1941, Ataria) izeneko poesia bilduma labur batez gainera: *Lógica* (1949, Logika), *El humanismo como responsabilidad* (1959, Humanismoa erantzukizun gisa), eta *El hombre, un falsificador* (1968, Gizona, fatsutzaile), besteak beste. Literatura kritikari gisa, aurreko belaunaldiko idazleen azterketak egin zituen gehienbat: *Estética de Azorín* (1949, Azorinen estetika), *Ortega y su filosofía* (1960, Ortega eta bere filosofia).

## Erreferentziak
Adam Laxalt

**Adam Paul Laxalt** (Reno, Nevada, AEB, 1978ko abuztuaren 31) euskal jatorriko abokatu eta politikari estatubatuarra da. 2015etik Nevadako fiskala nagusia da, eta 2018ko gobernadore izateko hauteskundeetan, Alderdi errepublikanoko hautagaia da.

## Biografia 
Paul Laxalt gobernadore eta senatari izandako eusko-estatubatuarraren biloba da Adam Laxalt, amaren partetik (Michelle D. Laxalt, Paulen alaba). Guraso bakar gisa hazi zuen amak, bere izena emanez, eta ez zen publikoki jakin bere aita Mexiko Berriko senatari Pete Domenici zela 2013. urtea arte. Washington hirian hazi zen, amak han egiten baitzuen lana, lobby kudeatzaile gisa.

Tulane Unibertsitatean hasi zen ikasketak egiten, baina alkoholarekin arazoak zituela eta, bi urteren buruan Georgetown Unibertsitatera aldatu zen. Zuzenbidean titulu bat lortu ondoren, Washington-en lan egin zuen Estatu Departamentuan lehenbizi, eta ondoren John Warner Virginiako senatariaren bulegoan.

Bizitzak eta lanak Nevadatik urruti mantendu zuen, 2012an bertako abokatu bulego batean lanean hasi zen arte. Handik gutxira jakinarazi zuen amak Adamen aitatasuna, eta batzuen iritziz urrats horiek (Nevadan lanean hastea eta aitatasuna argitzea) ezinbesteko maniobra goiztiarrak izan ziren politikan karrera hasteko. Euskal deitura hori Nevadari hain lotua egotea ezinbestekoa izan zaio, eta agintari errepublikano batek Politico agerkariari adierazi zion bezala, "Adam Smith balu izena, karrera politikoa hau txantxetakoa litzateke, baina Laxalt du izena".

Alderdi Errepublikanoan eskuineko jarrerak defenditzen ditu Laxaltek. "Benetako ultra" deritzo Iñaki Galdos analista politikoak; euskaldun zein guztientzat irekitako ebento politiko errepublikano bat da, hizlariekin eta entretenimenduarekin hornitutako herri bazkari bat (55 dolar sarrera), finantziaziorako ere balio diona.

2018ko gobernadorerako kanpainan, Laxalt familiako beste kide batzuek (Kristin eta Monique Laxalt lehengusinek) publikoki bere kontrarioaren alde egin dute, Steve Sisolaken alde. Sisolaken bozeramaile Christine Amestoyk eskertu egin zuen agiri batean Laxaltar horien babesa.

## Erreferentziak
Anna Mani

eskuinera|thumb|270px|Metereologia gela, Quitoko museoan
**Anna Mani**, ; , (Thiruvithamkoor Maharajyam, Britainiaar Raj, 1918ko abuztuaren 23a &ndash; Thiruvananthapuram, India, 2001eko abuztuaren 16a) emakume fisikari eta meteorologo indiarra izan zen. Indiako Meteorologia Sailean zientzia-ibilbide zabala egin ondoren, zuzendari nagusi laguntzailea izatera heldu zen. Meteorologia tresnen alorrean ekarpen garrantzitsuak egin zituen. Ikerketak egin zituen, eguzki-erradiazioaren, ozonoaren eta haize-energia neurketen inguruko hainbat artikulu argitaratuz.

## Biografia 
Anna Mande Peermaden, Travancore-n jaio zen. Bere aita ingeniari zibila zen. Zortzi seme-alabetatik zazpigarrena zen. Haurtzaroan irakurle jatorra izan zen. Vaikom-en Satyagrahan (borroka-, erresistentzia- eta desobedientzia-sistema) Gandhiren jarduerek hunkituta, mugimendu nazionalista horretan inspiratuta, erresistentzia-sinbolo gisa Indiako jantzia den khadi piezak zituen. Medikuntza ikasi nahi zuen arren, fisika egin zuen eta 1939 Madrasko Presidency Collegen graduatu zen Fisika eta Kimikan.

1960an hasi zen atmosferako ozonoaren neurketan lanean, baita munduak ozono-geruzaren funtzioak ulertu baino lehen ere, eta, horretarako, ozonosonda izeneko tresna bat diseinatu zuen, atmosferako ozonoa neurtzeko. Thumba suziriak jaurtitzeko instalazioari ere behatoki meteorologikoa sortu zuen. Oso ezaguna da eguzki-sistema termikoei buruzko liburuengatik. Herrialde osoko 700 toki baino gehiagotan haizearen abiadura neurtzeko egin zuen lana izan zen energia eolikoaren oinarria.

Anna Mani hainbat kargutan aritu zen Munduko Meteorologia Erakundean (OMM). Honako talde hauetako kide izan zen: Behaketa Tresna eta Metodoen Batzordeko (CIMO) aholku-taldea, MMEren Batzorde Antolatzaile Bateratuaren eta Zientziarako Nazioarteko Kontseiluaren (ICSU) erradiazioari buruzko aholku-taldea, atmosferako elektrizitateari eta prezipitazioari buruzko CIMOko lan-taldeak, eta Meteorologiako Aplikazio Berezien Batzordeko lan-taldea (COSAMOLOGIA). MMEren egoitzan ere lagundu zuen behaketa-tresnei eta -praktikei buruzko MMEren gida berrikusten eta erradiazioan aditu gisa aritu zen Egipton.

* 2022ko abuztuaren 23an, Googlek Mani ohoratu zuen Google Doodle batekin, hogeigarren urteurrenean. 

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Thomas Gray

**Thomas Gray** (Cornhill, Londres,  - †Cambridge, ) ingeles olerkaria izan zen. Etonen eta Cambridgen ikasi zuen. Walpoleren laguna izan zen eta hari bidaltzen zizkion poemak. *Elegy Written in a Country Church Yard* (1751) izan zen Grayren poemarik ezagunena, jarrera neoklasikokoa. Hala ere, erromantizismoaren kutsu nabarmeneko lanak ere eman zituen: *The Bard*, *The Progress of Poesy*, *Norse Odes*, *Hymn to Ignorance*, *Hymn to Adversity*, *The Fatal Sisters eta Descent of Odin*. Eskandinaviako eta zelten poesiari buruzko interesa zuen. Grayren lanak heriotzari buruzko gogoetak dira nagusiki.

## Erreferentziak
Rocky Graziano

**Thomas Rocco Barbella** (Brooklyn, New York,  - New York, ), **Rocky Graziano** izengoitiz ezaguna, estatubatuar boxeolaria izan zen. Italiar etorkinen semea zen, eta New Yorkeko giro baztertuetan hezi zen. Hainbat aldiz kondenatu zuten, 1941ean Armadan sartu baino lehen. Han hasi zen gimnasiotara joaten, eta horri esker sartu zen boxeoaren munduan. Bere ibilbide profesionalak berehala egin zuen gora: 1947an munduko titulua irabazi zion Tony Zale txapeldunari, eta 1952 arte eutsi zion, Sugar Ray Robinsonen aurka galdu zuen arte. Oro har, 67 borrokaldi irabazi zituen, 6 galdu eta 10 baliogabetu egin zizkioten. Erretiroa hartu zuenean, dantzaleku bat ireki zuen. Bertan ere arrakasta handia lortu zuen, showman papera eginez. Bere bizitza zinemara eraman zuten: *Somebody Up There Likes Me* (1956) filmean Paul Newmanek egin zuen boxeolariarena, eta *Rocky* (1986) filmean, berriz, Sylvester Stallonek.

## Erreferentziak
Platres

**Platres** (grezieraz: Πλάτρες) Zipreko mendialdeko herria da. Troodos (Τρόοδος) mendilerroaren hegoaldeko isurialdean dago eta *Krasochoria* (Κρασοχώρια) edo ardo herrietako bat da. Herri zaharra da eta Lusignan etxearen (1192-1489) eta Veneziako Errepublikaren garaian (1489-1571) zegoen Limasoleko barrutiko 119 herrixken artean aipatzen dute. Platres edo **Pano Platres** (Πάνω Πλάτρες, Patres Garaia) Zipreko mendi gune turistiko nagusia da. Biztanleri iraunkorra 300 biztanle baino gutxiago da, baina 10.000era igo daiteke turismo-denboraldian zehar.

## Kanpo estekak
José Antonio Montero

**José Antonio Montero Botanch** (Barcelona, 1965eko urtarrilaren 3a-) saskibaloi jokalari kataluniar ohia da.

Antolatzaile moduan nabarmendu zen Badalonako Joventuten, Rafael Jofresarekin batera. 9 urtez Penyan jokatu eta gero, Barçan 7 urtez ibili zen, eta Frantzian erretiratu zen azkenik.

Espainiako selekzioarekin 78 aldiz jokatu zuen.

## Kirol ibilbidea 
* Joventut de Badalona: 1981-1990.
* FC Barcelona: 1990-1997.
* CSP Limoges: 1997-1998.

## Palmaresa 
* Espainiako Liga (3): 1995, 1996 eta 1997.
* Korać Kopa (1): 1990.
* Europako kopa: 2 aldiz txapeldunordea, 1991 eta 1996an.
* Europako Errekopa: Behin txapeldunordea, 1988an.

## Kanpo loturak 
*  Monteroren profila ACBren webgunean
Joana Vasconcelos

**Joana Vasconcelos** (Paris, 1971), artista portugesa da. Lisboan bizi eta bertan lan egiten du. 1990eko hamarkadaren erdialdetik bere lana maiz jarri du erakusgai. 2005eko Veneziako 51. Bienalean *Andregaia* (A Noiva) lanarekin parte hartu ondoren egin zen nazioartean ezaguna bere obra. 2018an atzera begirako bat izan du Guggenheim Bilbao Museoan, *Zure Ispilua Naiz**.* 

2023ko uztailetik urrira Eivissako Arte Garaikidearen Museoan (MACE) emakumearen boterea aldarrikatu eta emakumeei omenaldia egin zien *Vakyrie crown/ Valkiria koroa* lanaren bidez. Lan hori ohial brodatu, pasamaneria delakoaz eta crochet edo kako-orratz hialez egina dago, uharteko emakumeen iragan neketsu eta sakrifikatuaren lekuko.

## Estiloa 
Vasconcelosen ekoizpenak erreferentzia egiten dio Portugalgo kultura herrikoiari (Barcelosko oilarra, Viana do Casteloko bihotza edo Bordalo Pinheiroren zeramikak bereganatzen ditu), bai eta arte garaikidearen baitako eztabaida teoriko berrienei ere, artelanen interpretazioan ikuslearen parte-hartzea errazteko borondateari dagokionez.

Material arrunt ugari erabiltzen ditu artistak, hala nola, etxetresna elektrikoak, azulejuak, ehunak, medikamentuak, pixalekuak, eltzeak edo plastikozko mahai-tresnak... Esate baterako, *A Noiva/Neskalaguna,* argi-armiarma bat da osoki tanpoiekin egina. Vasconcelosen eskulturek oparotasuna eta kromatismoa dituzte ezaugarri nagusi: mugimendua, argia eta soinua dute batzuetan, eta eskala handian eginak dira gehienak: zapata takoidun erraldoi bat kasu, lapikoekin egina.

Umore-sena ere erakusten du eta identitate-auziei ere heltzen die: kontu oso intimoetatik gai sozio-politiko unibertsaletaraino, nola diren emigrazioa edo emakumearen esplotazioa.

## Erakusketak eta lanak 
2012an Versaillesko Jauregian bere lana erakusgai jarri zuen lehenengo emakumea izan zen, baita hori egin zuen artistarik gazteena ere. Bera baino lehenago han izandako artistak dira, adibidez Jeff Koons, Xavier Veilhan eta Bernar Venet frantziarrak, eta Takashi Murakami.

Lan nabarmenak:

* *Trafaria hondartza (Trafaria Praia)* proiektua, Veneziako 55. Bienaleko Portugalen Pabilioiarako;
* *The World Belongs to You* erakusketa kolektiboaren parte-hartzea Palazzo Grassi/François Pinault Foundation jauregian, Venezia (2011);
* Lisboako Museu Coleção Berardo museoak eskaini zion lehenengo atzera begirakoa (2010).
* Atzera begirakoa, Guggenheim Bilbao Museoan, *Zure Ispilua Naiz* (2018).

CCA Cafesjian Sculpture Garden.jpg
Street Art Porto (38623540426).jpg
Coração Independente Vermelho (Joana Vasconcelos).jpg
Palácio de Belém - Joana Vasconcelos.jpg

## Erreferentziak
Fèlix Gras

**Fèlix Gras** (Malemort-du-Comtat,  - †Avignon, ) Proventzako idazlea izan zen. Mistralen adiskidea zen. Era askotako lanak egin zituen: *Li carbounié* (1876) hamabi kantuko epopeia da; *Toloza* (1882) poeman Monfort-eko Simonen eta Albitarren historia kontatu zuen; *Lou roumancero provençal* (1887) liburuan Proventzako ohiturak jaso zituen, eta *Lo papalino* (1891) obran Avignongo antzinako historiak.

## Erreferentziak
Lluís Miquel Santillana

**Lluís Miquel Santillana** (Bartzelona, 1951ko abuztuaren 13a) inoizko saskibaloi jokalari kataluniarrik hoberenetarikoa izan da, 1970eko hamarkadan eta 1980koan nabarmendutakoa. 2.07 metrorekin, pibot moduan jardun zuen, espainiar estatuko onenen artean egon zena.

14 urtez Joventuten nabarmendu eta gero, 2 urtez jokatu zuen Barçan. Espainiako selekzioarekin 159 aldiz jokatu zuen, lorpenik handiena 1973ko EuroBasketen eskuratutako zilarrezko domina izan zelarik.

## Kirol ibilbidea 
* Club Joventut de Badalona: 1967-1981.
* FC Barcelona: 1982-1984.
* Cartagena: 1985-1986.

## Palmaresa 
* Espainiako Liga (2): 1978 eta 1983an.
* Espainiako Kopa (3): 1969, 1976 eta 1983an.
* Korać Kopa (1): 1981.
* Europako Koparen txapeldunordea 1984an.

## Kanpo loturak 
*  Santillanaren profila ACBren webgunean
Francesc Buscató

**Francesc "Nino" Buscató Durlano** (Pineda de Mar, Maresme, 1940ko apirilaren 21a) inoizko saskibaloi jokalari kataluniarrik hoberenetarikoa izan da, 1960ko hamarkadan nabarmendutakoa. 1.78 metrorekin, antolatzaile moduan jardun zuen, Europako onenen artean egon zena.

3 urtez Barçan ibili eta gero, 10 urtez nabarmendu zen Joventuten. Espainiako selekzioarekin 222 aldiz jokatu zuen, lorpenik handiena 1973ko EuroBasketen eskuratutako zilarrezko domina izan zelarik.

## Kirol ibilbidea 
* UER Pineda: 1955-1957.
* FC Barcelona: 1957-1960.
* Aismalíbar Montcada: 1960-1964.
* Club Joventut de Badalona: 1964-1974.

## Palmaresa 
* Espainiako Liga (2): 1959 eta 1968an.
* Espainiako Kopa (2): 1959 eta 1969an.

## Kanpo loturak 
*  Buscatoren profila ACBren webgunean
Mary W. Gray

**Mary Lee Wheat Gray** (Kansas, 1938) estatubatuar matematikaria da. Matematika eta fisika ikasketak egin zituen. Ikasketak bukatuta eskolak eman zituen zenbait unibertsitatetan. 1968tik aurrera America Universityn lan egin du, matematika irakasle gisa. Gainera, matematika eta estatistika sailaren buru izan da, unibertsitateko emakume ikasketen programaren zuzendari, 1988-1989 bitartean, eta errektoretzako zuzendari, bi urtez. 'Mary Gray Association for Women in Mathematics' erakundearen sortzaileetako bat izan zen, eta erakunde horretako lehenengo lehendakaria, 1971-1973 bitartean. 1976an Estatu Batuetako Matematika Elkartearen lehendakariordetza lortu zuen bigarren emakumea izan zen. Aurrerago, matematika ikasi eta irakasteari nahikoa iritzi ez eta zuzenbide ikasketak egin zituen. 1994an Estatu Batuetako Zientziaren Aurrerapenerako Elkartearen saria jaso zuen. Bestalde, lan handia egina da giza eskubideen defentsan, eta 1993an Amnesty Internationalen Estatu Batuetako Zuzendaritzako buru izendatu zuten.

## Erreferentziak
Juan Antonio Escurra

**Juan Antonio Escurra** (Caraguatay, Paraguai, 1859ko maiatzaren 6a - Villa Hayes, Paraguai, 1919ko abuztuaren 24a) paraguaitar politikaria eta militarra izan zen. 1902ko azaroaren 25a eta 1904ko abenduaren 19a bitartean Paraguaiko Errepublikako presidentea izan zen.
Juan Bautista Egusquiza

**Juan Bautista Luis Egusquiza Isasi** (Asuncion, Paraguai, 1845eko abuztuaren 25a - 1902ko abuztuaren 24a) paraguaitar militarra izan zen, 1894 eta 1898 bitartean Paraguaiko Errepublikako presidentea izan zena.
Facundo Machaín

**José Facundo Machaín Recalde** (Asuncion, Paraguai, 1845eko azaroaren 26a - 1877ko urriaren 29a) paraguaitar politikaria eta abokatua izan zen. 1870eko abuztuaren 31n Paraguaiko presidente izendatu zuten. 12 ordu geroago, ordea, presidente izateari utzi zion Cirilo Antonio Rivarolak aliatuekin gidatutako estatu kolpeak arrakasta izan ondoren.

## Biografia 
Facundo Machaín paraguaiar abokatu eta politikaria izan zen. Asunción hirian jaio zen 1847ko azaroaren 26an. Txileko Santiagon ikasi zuen, Zuzenbidean lizentziatu zen Txileko Unibertsitatean. Bere irakaslea zen, Venezuelako irakaslea, Andrés Bello. 25 urte zituen Errepublikako presidente izendatu zutenean. Bere gurasoak Jose Serapio Machain eta Zavala jauna eta Clara Recalde eta Machain andrea ziren. Clara Recalderekin ezkonduta zegoen, baina ez zuen seme-alabarik.

Bere anaiak ziren Esteban, Leon, Raymundo (Clara Recalderekin ezkondu zen, bere anaia Facundoren alarguna), Josefa, Federico Zorraquínekin ezkondua; Francisca, Albert Robinsonekin ezkondua; Emily eta Serapio Machain. Facundo Machaín plaza publikoan hitz egin zuen lehen paraguaiar bat izan zen eta herritarrak liluratu zituen bere nortasun borrokalariarekin, gaztetasunarekin eta kulturarekin. Joseph II. Decouden biografiaren arabera, oratorioko ezaugarriak zituen, baina asko kostatu zitzaion idaztea.

Bere ziegan hil zuten espetxean zerbitzatzen zuten esbirroek, espetxe publikoko sarraski ospetsuan, 1877ko urriaren 29an, 32 urte zituela. Haren heriotzak tristura izugarria eragin zuen gizarte osoan. Paraguaiko letrek irakasle handi bat galdu omen zuten. Hori oroitzeko, kale bati izena jarri zioten Asunciónko Mariscal Estigarribia auzoan.

## Kanpo estekak 
* Presidencia de la República del Paraguay
Joseph Alexander Gray

**Joseph Alexander Gray** (Melbourne,  - †Londres, ) australiar fisikaria izan zen. Erradiazioa neurtzeko nazioarteko banakoaren (gray) asmatzailea. Melbourneko Unibertsitatean gradua atera ondoren (1907), Rutherford laborategian lan egin zuen, Manchesterren, elektroi eta X izpien eta atomoen arteko interakzioa aztertuz. 1924-1954 bitartean irakasle izan zen Queen's Unibertsitatean. Elektroien espektro energiaren zabalera eta X izpien barreiadura aztertzen egin zituen lanak garrantzi handikoak izan ziren atomoaren teoria berriaren bilakaeran. 1956an Kanadako Fisikari Elkartearen urrezko domina jaso zuen.

## Erreferentziak
Margarita Pildayn

**Margarita Pildayn** (Puerto Elsa, Paraguai, 1940ko ekainaren 10a - Asuncion,
Paraguai, 2012ko uztailaren 23a) paraguaitar abeslaria izan zen.

## Diskografia 
### LPak 
* *En Canciones y Recuerdos*
* *Su Conjunto Paraguayo de Arpas y Guitarras*

## Liburuak 
* *Puerto Elsa. Isla De Sol, Polvo Y Recuerdos*, 2008, .
Ángel Nicolás Acha

**Ángel Nicolás Acha Duarte** (Ybycuí, Paraguai, 1930eko abenduaren 6a - 1982ko ekainaren 24a) paraguaitar apaiza izan zen.

## Bizitza 
1930eko abenduaren 6an jaio zen Ybycuín. 1957an apaiztu zen Erroman. 1978ko abuztuaren 20tik heriotza egunera arte Carapeguáko elizbarruti sortu berriko gotzaina izan zen. 1982ko ekainaren 24an hil zen 51 urte zituela.
José Higinio Uriarte García del Barrio

**José Higinio Uriarte García del Barrio** (Asuncion, Paraguai, 1843ko urtarrilaren 11 &ndash; 1909ko apirilaren 21a) paraguaitar politikaria izan zen. 1877ko apirilaren 22a eta 1878ko azaroaren 25a bitartean Paraguaiko Errepublikako presidentea izan zen, ordura arte presidentea zen Juan Bautista Gill hil eta berehala presidentetzan ordezkatuz.

Errepresalia sorta hasi zuen Facundo Machain presidente ohiaren hilketarekin amaitutako krimenaren erantzuleen aurka, hiriburuko poliziako espetxean, abokatu bikaina izanik, akusatuen defentsa bere gain hartu baitzuen.

Uriarteren gobernuak 500.000 dolarreko kapitalarekin Paraguaiko Bankua sortzea, Seminario Conciliar sortu zuen 1878ko legea eta Paraguairen aldeko Rutherford Hayesen epaia (Hayes laudoa) nabarmentzen dira.
Euskal Herriko Batukada Feministak

Andrabanda edo Batukada feministak, batukada erritmoak jo bitartean, feminismoa lantzen duten emakume taldeak dira.

Hainbat talde daude Euskal Herrian zehar eta 2017an Altsasun IV topaketa egin zuten.

Andrabanda feministak 2011. urtetik aurrera Ainara Sarasketa Alberdik, perkusio jotzailea, eta Arantxa Vicedo Rubiok, musikaria eta konposatzailea, sortu eta sustarikoak dira. 2018ko irailaren 1ean Hondarribiko Berdintasunaren Hiria saria jasoko dute.

Musika eta soinuaz gain, Batukada Feministen helburuen artean daude disfrutatzea, emakumeen artean harremanak sustatzea, talde lanean eta elkarrekin ikastea, irudimena eta sormena lantzea, gidaritza eta protagonismoa hartzea; emakume feministak ikusgai bihurtzea.
## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* Batukada
* Feminismoa

## Kanpo estekak 
* Facebooken EHko Batukada Feministen Sarea.
* Batukada feminista bloga.
Arabia Felix Hotel

**Arabia Felix Hotel** ()Yemengo Sana hirian dagoen hotela da. Eraikin zahar batzuetan dago jarrita, lau etxebizitzetan alegia, hiriaren alde historikoan.

## Zerbitzuak 
Hotelak inguruko estiloa gorde du. Jatetxea eta lorategiak ditu; jatetxean Yemengo gastronomia eskaintzen dute. Kokapena oso ona, hiri zaharraren erdigunean.

## Kanpo estekak 
*  : Webgune ofiziala
Leviathan (argipena)

**Leviathan** izenari lotutako zenbait artikulu daude Wikipedia honetan:

* **Leviatan** munstroa, Bibliako izaki mitologikoa da.

Sorkuntzazko zenbait obra gizatiar munstro horren izenean oinarritzen dira. Horien artean, liburuak:

* ***Leviatana***, (alemanez: *Der Leviathan*) Joseph Roth idazlearen eleberria da, Edorta Mataukok izen horrekin euskaratua.
* ***Leviathan***, Thomas Hobbes filosofoaren lan ezagunena da.

Eta filmak:

* ***Leviafan***, 2014ko film errusiarra, Andrei Zviagintsevek zuzendua.
* ***Leviathan***, 2012ko film dokumentala, Lucien Castaing-Taylor eta Verena Paravelek zuzendua.
Leviafan (2014ko filma)

***Leviafan*** (, *Leviafan*) 2014. urteko film dramatiko errusiarra da, Andrei Zviagintsevek zuzendua, eta berak Oleg Neginekin batera idatzia. Protagonista nagusiak dira Aleksei Serebriakov, Elena Liadova, eta Vladimir Vdovitxenkov.

## Argumentua 
Errusiako iparraldeko herri galdu batean kokatzen da akzioa, Vladimir Putinen aginte urteetan, Ozeano Artikoaren kostaldean. Des-industrializazioaren ondoren biztanleriak erdi abandonaturikoa bertan geratu ziren arrantzaleek apaltasunez aurrera daramaten bizitza erakusten du filmak, eliteetako politikariek nahi dutena egiten duten bitartean.

Alkatearen jokaldi zikin baten ondorioz, Kolia etxea galtzekotan dago. Alkateak etxea eta lursailekin geratu nahi du. Koliari, ondasunak galtzeko arriskuan egoteaz gain, familian ere krisia sortzen zaio. Giro etsigarri horretan, denek vodka barra-barra hartzen dute.

## Sinbolismoa 
Boterearen gehiegikerien gaineko hausnarketa proposatzen du filmak, eta bizi dugun zibilizazio ustelaren kritika izugarria egiten du. Diru eta botere goseak eta mozkortasunak erdoildutako Errusiaren erretratu zorrotza ageri da Zviagintseven gidoian.

Hobbes filosofoak askatasunaren eta Estatuaren gaineko Leviathan obra klasikoa idatzi zuen non Estatu indartsu baten sinbolo den munstroa, eta horrekin lotura du izenburuak. Era berean, istorioak Bibliako Joben liburuaren Leviatanaren mitoaren aipamen zuzena egiten du.

## Sariak 
Cannesko 2014ko zinema jaialdian gidoi onenaren saria jaso zuen, eta Urrezko Globoetan "atzerriko hizkuntza" ataleko film onenaren sariak irabazi arren, banaketa arazoak izan zituen filmak Errusian. Filma ingelesez egin ez den film onenari eskaintzen zaion Oscar sarirako ere aurkeztu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak