Mehrgarh

**Mehrgarh** Pakistango hegoaldeko antzinako herrixka bat izan zen, eta arkeologiaren gune garrantzitsuenetako bat da eskualde horretako establezimendu neolitiko goiztiarrenak aztertzeko.
thumb|333x333px|Mehrgarh artean, K.a. 3000. urtean, gutxi gorabehera, emakumezkoen iruditxoa.
Gorpuzkiak Pakistango Balutxistan probintzian daude, Kachi lautadan, Bolango mendatean, hain zuzen ere

* larkanatik (Indo ibaiaren ertzeko hiria) 230 km ipar-mendebaldera 
* Quettatik 150 km hego-ekialdera
* Qalatetik 120 km ekialdera
* Sibitik 50 km hego-mendebaldera eta
* Yacobabadetik 130 km ipar-mendebaldera.

Mehrgarh da Asia hegoaldean aurkitutako eraikinik zaharrena eta Neolitoan induskatutako leku bakarra. Indusketa arkeologikoak 1974tik aurrera egin zituen Indoko Misio Arkeologikoko taldeak, Jean-François Jarrigeren zuzendaritzapean. Establezimenduaren ebidentziarik goiztiarrena K.a. 7000tik aurrera datatua dago. Asiako hegoaldeko zeramikaren ebidentziarik goiztiarrena bezala ere aipatzen da. Arkeologoek okupazioaren lekua hainbat alditan banatzen dute.

Mehrgarheko zibilizazioak ere harremanak zituen Afganistango iparraldearekin, Irango ipar-ekialdearekin eta Asia erdialdeko hegoaldearekin (B. B. Lal 1997:287).

2004ko urtarrilaren 30ean, «Mehrgarheko gune arkeologikoa» Pakistango Zerrenda Adierazgarrian —Gizateriaren Ondare izendatu aurreko urratsa— inskribatu zen, kultura-ondasunaren kategorian (erreferentzia-zk.: 1876).

## Historia 
### I. periodoa 
K. a. 7000 eta 5500 urteen artean, garai hau neolitiko eta aurrezeramikotzat (hau da, oraindik zeramika ez zen erabiltzen) hartzen da. Hasierako fasean, biztanle erdinomadek garia eta garagarra landatu zituzten, eta ardiak, ahuntzak eta beste abere-mota batzuk etxekotu zituzten. Asentamendua buztinezko eraikin arruntekin ezarri zen, lau barne-azpizatirekin. Ehorzketa ugari aurkitu dira, horietako asko eskaintza landuekin, hala nola, saskiak, harria, hezurrezko tresnak, aleak, besokoak, zintzilikariak eta, kasu batzuetan, hildako animaliak.

Itsas maskorren, kareharriaren, turkesaren, lapis lazuliaren, hareharriaren eta kobre leunduaren apaingarriak emakumeen eta animalien iruditxo sinpleekin batera aurkitu dituzte. Harrizko aizkora bakar bat aurkitu zuten ehorzketa batean, eta batzuk azaleran lortu zituzten. Harrizko aizkora hauek Asia hegoaldeko testuinguru estratifikatuan garairik goiztiarrenekoak dira.

### II. eta III. periodoak 
II. periodoan (K.a. 5500 eta 4800 urteen artean) eta III. periodoan (K.a. 4800 eta 3500 urteen artean) zeramika neolitiko bat dago (hau da, zeramika erabiltzen hasia zen), eta azken fasean, kobrea. Ebidentzia asko aurkitu da tresna horiek fabrikatzeko erabili ziren teknika aurreratuei buruz.

Buztin esmaltatuzko loza eta sortutako terrakotazko iruditxoak oso zehatzak izatera iritsi ziren. Figuratxo femeninoak pinturaz apaindu ziren eta hainbat orrazkera eta apaindura mota erakusten dituzte. Bi hileta aurkitu ziren II. mendean, gorputzean okre gorrizko estalki bat zutenak. Hiletan objektu kopurua urritu egin zen, apaingarrietara mugatuz. Emakumeen ehorzketetan mota askotako artikuluak aurkitu ziren.

Lehenengo botoi-zigiluak terrakotaz eta hezurrez egin ziren, eta diseinu geometriko desberdinak zituzten. Kobre-harriak eta -zulagailuak, goranzko aire-korronteko labeak, zuloko labe handiak eta kobrea urtzeko balio zuten arragoak erabiltzen zituen.

**II. periodoko** urruneko merkataritzari buruzko ebidentziak daude, jatorriz Badahšan-ekoak ziren zenbait lapis lazuli ale aurkitu zirelako.

### IV. periodoa 
K. a. 2600 eta 2000 urteen arteko uneren batean, badirudi herria hein handi batean abandonatua izan dela, Indo haraneko kultura bere hasierako garaietan zegoenean.

Uste izan da Mejergar-eko biztanleek Indo-ko ibar emankorretara emigratu zutela, Balutxistango lurraldea, klima-aldaketen ondorioz, eremu idor bihurtzen zen bitartean.

## Bibliografia 
* Lal, B. B.: *The Earliest Civilization of South Asia*. Aryan Books International.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* mehrgarh.webpal.info
* Harappa.com (artea, ikurra eta teknologia Indo haranean).
* News.BBC.co.uk (Harri Aroan gizakiak hortz-zulagailua erabiltzea).
* Travel.web.pk (informazio laburra).