open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
L'Équipier

'''L'Équipier'* (euskaraz *Arrotza''), 2004ko Philippe Lioret frantziarrak zuzendutako drama eta komedia film bat da. Grégori Derangère, Sandrine Bonnaire, Philippe Torreton eta Émilie Dequenne aktoreek antzeztu zuten. Soinu banda Nicola Piovani italiar musikagileak konposatu zuen.

## Argumentua 
Bretainia, Camille (Anne Consigny) bere jaioleku den Ouessant uhartera itzuli da, bertan familiaren etxea Parisko erosle batzuei saltzeko asmoz. Azken gaua jakin berri duen sekretu baten aurkikuntzaren ondorioz lo egin ezinik igaroko du. 1963n, Yvon Le Guen (Philippe Torreton) aita zena itsasargizaina zela, Antoine Cassenti (Grégori Derangère) Aljeriako Independentzia Gerran esku batetik desgaitua dagoen kanpotarra itsasargian laguntzaile izateko ailegatuko da, baina bere etorrerak uhartearen zenbait biztanleen bizitzetan eragin eta aldaketa handia suposatuko du, tartean, Yvon aita eta Mabé (Sandrine Bonnaire) ama zenarengan.

## Aktoreak 
* Grégori Derangère: Antoine Cassenti
* Philippe Torreton: Yvon Le Guen
* Sandrine Bonnaire: Mabé Le Guen
* Émilie Dequenne: Brigitte
* Anne Consigny: Camille
* Martine Sarcey: Jeanne (adindua)
* Nathalie Besançon: Jeanne 
* Christophe Kourotchkine: Lebras
* Jean Sénéjoux: Rémi
* Thierry Lavat: Tinou
* Éric Bonicatto: Jo
* Béatrice Laout: Nicole
* Frédéric Pellegeay: Théo
* Bernard Mazzinghi: André
* Christophe Rossignon: Suhiltzailea
* Nadia Barentin: Huberte
* Blandine Pélissier: Christiane
* Emmanuel Courcol: Apaiza
* Alain Legodec: Velléda arratzontziaren patroia
* Éric Herson-Macarel: Laurent
* Gilles Masson: Jean-Pierre Menguy
* Stéphane Butet: Kerbrat
* Vincent Martin: Alain
* Thierry Barbet: Jean
* Nicolas Bridet: Jean-Mi
* Marie Rousseau: Eroslea
* Patrick Zard: Eroslea
* Bernard Spiegel: Kontratista
* Francia Seguy: Bere burua antzeztuz
* Agnès Akopian: Lebras andrea
* Fanny Drouin: Hélène
* Olivier Thomas: Velléda arrantzontziko marinela

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Micheline Presle

**Micheline Presle**, **Micheline Nicole Julia Émilienne Chassagne** jaiotza-izenez, (Paris, 1922ko abuztuaren 22a – Nogent-sur-Marne, 2024ko otsailaren  21a) frantziar aktorea izan zen. 60 urtetik gorako zinema-aktore ibilbidean zehar Frantziako eta Ameriketako Estatu Batuetako filmetan antzeztu izan zuen.

2004an Ohorezko César saria eman zioten bere ibilbide oparoagatik.

## Filmografia nabarmena 
## Kanpo estekak
Borjana Krišto

**Borjana Krišto** (Livno, Bosnia-Herzegovina, 1961eko abuztuaren 13a) bosnio-kroaziar politikaria da, Bosnia-Herzegovinako Kroaziar Batasun Demokratikoa alderdiko politikoko kidea. 2007 eta 2011 bitartean Bosnia-Herzegovinako presidentea izan zen, herrialdearen historiako zortzigarren presidentea eta lehen emakumea.

## Kanpo estekak
Iveta Radičová

**Iveta Radičová** (Bratislava, Eslovakia, 1956ko abenduaren 7a) eslovakiar soziologo eta politikaria da, desagertutako Eslovakiako Batasun Demokratiko eta Kristaua – Alderdi Demokratikoa alderdi politikoko kide ohia. Eslovakiako lehen ministroa izan zen 2010eko uztailaren 8a eta 2012ko apirilaren 4a bitartean, herrialdearen historiako lehen emakume lehen ministroa. Aurretik, gobernuko ministroa izan zen bi aldiz. Lehenik Lan ministroa, 2005eko urriaren 17tik 2006ko uztailaren 4ra arte. Eta ondoren, Defentsa ministroa, 2011ko azaroaren 28tik 2012ko apirilaren 4ra arte.

## Kanpo estekak
Finlay Calder

**Finlay Calder** (Haddington, 1957ko abuztuaren 20a) eskoziar hamabosteko errugbilari ohia da, hirugarren lerroko hegala aritzen zena.

Eskoziako Stewart's Melville RFC eta Heriots RC taldeetan jokatu zuen. Edinburgh Districts selekzioarekin Eskoziako barrutietako txapelketa irabazi zuen 1986-87. Eskoziako errugbi selekzioarekin jokatu zuen lehen partida 1986an Frantziaren aurka. Guztira 34 aldiz jokatu zuen eta bere azken partida Zeelanda Berriaren aurka izan zen 1991ko Munduko Errugbi Txapelketan. British and Irish Lions taldeko kapitaina izan zen 1989ko Australiako biran.

Jim anaia bikiak ere errugbian jokatu zuen, Eskoziako selekzioan, baina ez zuten partidu batean parte hartu.

## Erreferentziak
Gona gorridun emakume gaztea

***Gona gorridun emakume gaztea***, baita ere *Gona gorria* () Adolf Erbslöh (1881–1947) margolari espresionista alemanaren olio-pintura da. 1910ean bukatu zuen eta Von der Heydt-Museumen erakusten da, Wuppertal hirian. 115 × 85,5 zm.ko tamainukoa da.

## Historia 
1909an eta 1910ean Erbslöh-ek hainbat irudi margotu zituen formatu handian. Gona gorridun emakume gaztea «garai honetako artistaren margolan garrantzitsuenetako bat» da.

## Deskribapena 
Pinturak antzinako eskultura bat ekartzen du gogora. Ilea buruaren atzean lotzen duen emakume gazte partzialki biluzik irudikatzen du. Blusaren uhala bat irristatu zaio, ezkerreko bularra erakutsiz. Emakume gazteak gona gorri luze bat darama, margolanaren beheko zati osoa hartzen duena eta belaunetaraino ikusten dena. Aurpegiak tonu gorriak ditu, beraz, ez da bularra bakarrik begia erakartzen duena. Eskuinean, emakume gaztearen itzala ikus dezakegu. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Botanikoko Akordioa

**Botanikoaren Akordioa** (valentzieraz: *Acord del Botànic*) 2015eko ekainaren 11n Valentziar Herriko Alderdi Sozialistak (PSPV-PSOE) eta Coalició Compromísek sinatu zuten Valentziar Herriaren gobernu-hitzarmena izan zen. Akordioak izen hori zuen Valentziako Unibertsitatearen lorategi botanikoan gauzatu zelako. Hasiera batean Ahal Duguren (Podem) kanpoko babesa bazuen ere, hitzarmena berritu zenean 2019ko Valentziako Gorteetako hauteskundeen ondoren, alderdi honek ere parte hartu zuen bertan. Bigarren adostasun horrek II Botanikoaren izena (*Botànic II*) hartu zuen.

## I. Botanikoa 
2015eko akordioak bost puntu nagusi zituen: «pertsonen babesa», «eraberritze demokratikoa eta ustelkeriaren aurkako borroka», «pertsonentzat gobernatzea», «ekoizpen-eredu berria eta bidezko finantzaketa» eta «herritarren auditoretza». Haren sinadurari esker, Ximo Puig Valentziako Generalitateko lehendakari izendatu zuten. Gainera, dokumentua gaztelaniaz zein valentzieraz argitaratu zen. Itunak amaiera eman zien Alderdi Popularrak Valentziako Herrian etenik gabe bi hamarkadatan zuzendutako gobernuei. Aurrerago, akordioa berritu egin zen, 2017ko urtarrilaren 12an, Valentziako Herriaren ekonomia hobetzearen bidean. Horrez gain, Ahal Duguren ekimenez eguneratu zen berriro 2017ko abenduan.

## II. Botanikoa 
2019ko Valentziako Gorteetako Hauteskundeen emaitzak medio, gobernuaren berrantolaketa eta sendotzea beharrezkoa zela argi geratu zen. Hautes-emaitzei erreparatuta, alderdi sozialista egonkortu bazen ere, ezkerrak behera egin zuen. Beraz, gehiengo absolutua bermatzeko, eta ez soilik aurreko legealdiko gehiengo sinplea, hiru alderdiek parte hartu behar zuten. Hau da, sozialistekin eta Compromísekoekin batera Elkarrekin Ahal Duguk sinatu zuen hitzarmena. Izan ere, hauteskunde hauetan lehenengoz Ahal Dugu Valentziar Herriko Ezker Batuarekin joan zen koalizioan. Guztira, hiru alderdi hauek 52 aulki zituzten (50n behar dira gehiengo absoluturako) legebiltzarrean.  

Alderdi horien ordezkari nagusiak, Ximo Puig, Mónica Oltra eta Rubén Martínez Dalmau, 2019ko ekainaren 12an bildu ziren Alacanteko Santa Barbarako gazteluan. Azkenik, Valentziako Herriko X. Legealdian martxan jarriko zen koalizio-gobernu hitzarmena sinatu zuten. Akordioaren berrezarpenean sei ardatz nagusi finkatu ziren: «trantsizio ekologikoa eta larrialdi klimatikoaren aurkako borroka», «feminismoa, aniztasuna eta tratu-berdintasuna», «pertsonak babesten eta zaintzen jarraitzeko zerbitzu publikoak», «enplegua, ekoizpen-eredua eta berrikuntza», «kalitate demokratikoa eta gobernu ona» eta «fiskalitate progresiboa, bidezko finantzaketa eta ardura valentziarrak». Gainera, berrespen horri esker Ximo Puig Valentziako Generalitateko lehendakari izendatu zuten berriro.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Galtzerdi zuridun emakumea

***Galtzerdi zuridun emakumea*** () Gustave Courbet margolari frantsesak 1864an egin zuen mihise gaineko olio margolan bat da. Filadelfiako Barnes Fundazioan gordeta dago.

## Historia 
Margolanaren jabetzaren historia ezezaguna da, baina litekeena da pertsona batek margolana eskatu izana eta XIX. mendean jendaurrean erakutsi ez izana. Sinatutako inskripzioaren arabera, Coubertek bere adiskide Pierre-Auguste Fajoni oparitu zion. 1926an Albert Barnes bildumagileak pintura erosi zion Henri Barbazanges arte-merkatariari.

## Deskribapena 
Koadroak naturaren bazter batean etzanda dagoen emakume gazte baten lehen planoa irudikatzen du. Hura ia biluzik dago, eta soilik galtzerdi zuri eta zapata gorri bana daramatza jantzita. Gorputzaren zati bat itzalean utziz, argi izpi batek emakume gaztearen aurpegia, hankak eta izterrak argitzen ditu. Ikusleak emakumearen bularretako bat eta alua hauteman ditzake. Emakumea koadrotik kanpora begira dagoela dirudi, agian bere maitaleari, agian ikusleari berari.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Victorina Vila Badia

**Victorina Vila Badia** (Albesa, Lleida, 1883ko abenduaren 19a – Mexiko, 1962ko urtarrilaren 26a) maistra errepublikarra izan zen, Frederic Godàsekin batera Lleidako Eskola Lizeoa eta Minerva eskolaren sortzailea. 1939tik Mexikon erbesteratuta bizi izan zen, bere alaba Elvira Godasekin lan pedagogikoetan kolaboratuz.

## Biografia 
Albesan jaioa, Leridar Nogueran, Francisco Villa Daviu landa-medikuaren eta Antonia Badía Marsolen, maistra, etxekoandrea eta hiru seme-alaben amaren alaba nagusia izan zen.

Batxilergoa eta musika ikasi zituen. Bartzelonan piano ikasketak egin ondoren, familia Corbinsera joan zen bizitzera, eta han bere senarra izango zena ezagutu zuen, Frederic Godàs, hura ere maisua. Harekin ezkondu zen 1903ko abenduaren 19an, eta Lleidako Lizeoa jarri zuen martxan, pedagogia modernoaren printzipioetan oinarritutako ikastetxea. 1905ean, Victorinak, bere bigarren semeaz haurdun, azterketa bat egin eta maistra titulua lortu zuen. Urtebete geroago, 1906ko otsailaren 1ean, berak eta Godàsek Eskola Lizeoa sortu zuten, aurrekontu apal baina asmo handiko programarekin, lehen eta bigarren hezkuntza eta helduentzako gau-eskola barne hartzen zituena. 1911n, Victorinak zuzendutako Minerva Eskolara hedatu zen, azken hau neskentzat bakarrik zena.

Dena ondo zihoan senar-emazteentzat, harik eta Frederic Godàs Norvegiara joan eta hango zenbait eskola bisitatu ondoren, 1920ko uztailaren 16an Frantzian gaixotu eta bertan lurperatu zuten arte. Victorinak, 37 urte eta hamabost eta hiru urte bitarteko 5 seme-alabarekin, 500 ikasle dituen eskola batekin eta inbertsio ekonomiko handi baten betebeharrekin, Eskola Minervaren zuzendaritzarekin geratzea erabaki zuen, eta Eskola Lizeoaren zuzendaritza Humbert Torresi ematea, bere senarraren lankideari, Lleidako *Juventud Republicana-*ren sorreran.

## Ondarea eta memoria 
Victorina Vilak bederatzi seme-alaba erditu zituen, nahiz eta haietako lau oso gazte hil ziren. Bostek batxilergoa ikasi zuten Lleidan eta goi mailako ikasketak Bartzelonan, nesketako batek izan ezik, Elvirak, Lleidan musika ikasi zuena. Gainerakoetatik bat medikua zen, Enric, bi abokatu, Víctor eta Maria, eta irakasle bat, Frederic.

2007an, bere omenez, bere izena daraman plaza bat inauguratu zen Lleidan.

2020ko maiatzetik, bere oroimenez, Albesako zentro zibikoak bere izena du.
thumb|Victorina Vila Badia plaza, Lleidan.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* *Lleida es femenino: mujeres para la historia*. Lérida: Alfazeta. 2009. ISBN 9788493707019. 
*  (katalanez). Bartzelona.
*
Paisaia behi eta gameluekin

***Paisaia behi eta gameluekin*** () August Macke (1887–1914) margolari alemanaren olio-pintura da. 1914an bukatu zuen eta Kunsthaus Zürichen, Zürichen (Suitza) erakusten da. 47 × 54 zm.ko tamainukoa da. Espresionismo mugimenduan kokatu izan da. 

## Gaia 
Margolanak animaliak izadian erakusten ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marguerite Williams

**Marguerite Thomas Williams** (Washington, 1895eko abenduaren 24a &ndash; 1991ko abuztuaren 17a) geologo estatubatuarra izan zen. AEBn geologian doktoretza bat lortu zuen lehen afroestatubatuarra izan zen.

## Hezkuntza eta urte goiztiarrak 
Williams Washington D.C.n jaio zen 1895ean. Henryren eta Clara Thomasen alaba, sei anaia-arreben familia handi bateko gazteena izan zen. Koloretako Neskentzako Eskola Normalera joan zen eta Howardeko Unibertsitateko beka bat lortu zuen maistra egiteko, 1916an lortu zuen helburua. Oinarrizko eskolako irakasle-ikasketak Natur Zientzietako goi-mailako ikasketekin uztartu zituen, eta Geologia espezialitateko lizentziatura 1923an amaitu zuen.

Ernest Everett irakasle eta biologo afroamerikarra erabakigarria izan zen bere ibilbidean. Everett doktoreak Margariteren gaitasun akademiko altua, zientziarako zuen zorroztasuna eta bere gogoeten zentzu kritikoa agerrarazi zituen. Horrela, Margaritek plaza iraunkor bat lortu zuen Miner Teacher 's Collegen, urte asko geroago Columbia Barrutiko Unibertsitateak bereganatuko zuen irakasle beltzen prestakuntzarako unibertsitate-zentro nagusian. Han, hamarkada batez, Geologia Departamentuko buru izan zen, eta azalaren koloreagatik bereizitako unibertsitate-gazteei eskolak eman zizkien. Bere masterra amaitu ondoren, Thomas Otis James Williams-ekin ezkondu zen eta bere izena hartu zuen.

1942an, bere PhD tesia hitzaldi batekin osatu zuen Catholic Universityn. Bere hitzaldiaren izenburua *Anacostiako Drainatze-arroaren Higaduraren Historia* zen. Bere hitzaldia *Catholic University of America Press*-ek argitaratu zuen.
## Tesiaren hitzaldia 
Bere hitzaldian, *Anacostiako Drainatze-arroaren Higaduraren Historia*, Williamsek Anacostia ibaian behatutako higaduran eragiten duten faktoreak aztertu nahi izan zituen. Ezer gutxi eginda zegoen ibaiaren goiko eta beheko aldeak eta arroaren sedimentazioa aztertzeko. Bladensburg, Maryland-eko uholdeek higadura eragin zuten eta ikerketa egin beharra zegoen. Ondorioztatu zuen higadura naturalaz gain, deforestazioa, nekazaritza eta urbanizazioa barne hartzen dituzten giza jarduerek prozesua azkartu zutela. Irakaskuntzaz eta katedradun gisa aritzeaz gain, Howard Unibertsitatean ere irakatsi zuen 1940ko hamarkadan. 1955ean erretiratu zen.

## Erreferentziak 
## Beste irakurketa batzuk 
* Pittser, Sharan E. 1999.   

## Kanpo estekak
Rosemary Radford Ruether

**Rosemary Radford Ruether** (Saint Paul, Minnesota, AEB, 1936ko azaroaren 2a &ndash; Pomona, Kalifornia, AEB, 2022ko maiatzaren 21a) estatubatuar akademiko feminista, filosofoa, idazlea, teologo katolikoa eta ingurumen bebeslea izan zen, teologia feministaren arloan egindako ekarpen garrantzitsuengatik ezaguna.

Garaiko teologo feminista kristau nagusietako bat izan zen. Bere ezagutza- eta idazketa-eremua zabala zen, teologia feministatik eta ekofeminismotik hasi eta antisemitismoa eta palestinarren eta israeldarren arteko gatazka bezalako gaietaraino.

Emakumeen Antolamenduaren defendatzaile zorrotza izan zen, erlijioso katolikoen arteko mugimendua, emakumeek apaiz gisa jarduteko duten gaitasuna berresten zuena, nahiz eta zigor ofiziala jarri. 1985az geroztik, Aukeraketa Katolikoen aldeko taldeko kide izan zen.

## Biografia 
1936ko azaroaren 2an jaio zen, Saint Paulen, Minnesotan. Ama katolikoa eta aita Ameriketako Estatu Batuetako Eliza Episkopal edo anglikanokoa zituen. Ruetherren aita 12 urte zituela hil zen, eta gero Ruether eta haren ama Kaliforniara joan ziren bizitzera. Ruether hainbat eskola katolikotara joan zen, St. Woodof-the-Indiana Probidentziako Ahizpen ardurapean. Hauek, bere amaren lagun-taldearekin batera, oinarri feminista eta ekintzaile sendoa eskaini zioten Ruetherri, geroko lanaren egiturak ezarri zituen oinarria.

Herman Ruether politologoarekin ezkondu zen. Emakumeen arteko komunikazioa areagotzeko eta emakumeengan oinarritutako komunikazio-moduekin jendea elkartzeko lan egiten du erakundeak.

2000ko urtarrilaren 22an Honoris doktoretza jaso zuen Uppsalako Unibertsitateko Teologia Fakultateak (Suedia).

2012an, Whittier Collegeren Giza Zientzietako doktore (LHD) titulua jaso zuen.

Teologia feministaren eremuan eragin handia izan zuen haren lanak, eta eragina izan zuen Beverly Wildung Harrison eta Pauli Murray bezalako adituengan.

## Teologia feminista 
Haren arabera, emakumeak teologiaren barruko rol akademikoetatik eta lidergotik kanpo daude, eta horrek jarrera eta sineste androzentristak ugaritzera eraman ditu. Teologiaren eta kristau-jardunaren inguruko eztabaida eta erabaki garrantzitsuetan laguntzeko gai den emakumerik ez badago, inoiz ez da emakumeen esperientziaren bidezko irudikapenik egongo sineste eta tradizio teologikoetan. Berak uste zuen teologia klasikoak eta haren tradizioek ez diotela kasurik egiten emakumeen esperientziari, eta horrek betikotzen duela emakumeen dualismo ontologikoa, gizonekiko bigarren mailako subjektu gisa. Radford-ek esaten zuen bezala, teologia feministak sistema baztertzailea azaltzeko eta aldatzeko lan egin dezake. Haren ustez, emakumearen gizateria murrizten duen edozer ez da jainkozko asmoaren isla izan behar. Teologia feministaren printzipiorik garrantzitsuena teologian eta tradizio kristauetan emakumearen gizateria osoa sustatzea da. Horretarako, emakumeen esperientzia ezagutu eta kodetu ez ezik, esperientzia eta gizateria bezalako gauzen ulermenari berari ere balioa eman behar zaio.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arrainontziarekin neska

***Arrainontziarekin neska*** () August Macke (1887–1914) margolari alemanaren olio-pintura da. 1914an bukatu zuen eta Von der Heydt-Museumen erakusten da, Wuppertal hirian. 81 × 100,5 zm.ko tamainukoa da. Orfismo mugimenduan kokatu da. 

## Gaia 
Margolanak emakume baten erretratua erakusten du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maria Barmitx

**Maria Jakovlevna Barmitx** (; Zapoliarny barrutia, Errusiako Sobietar Errepublika Sozialista Federatiboa, 1934ko apirilaren 26a - San Petersburgo, 2023ko azaroaren 27a) nenetsera irakasle eta ikerlaria izan zen.

Nenetsiako Kanin penintsulako tundran jaio zen. San Petersburgon bizi izan zen eta Iparraldeko Herrien Institutuan egin zuen lan. Hainbat urtez nenetsera irakasle izan zen. Nenetserari eta nenets herriaren kultura eta bizimoduari buruzko testuliburuak idatzi zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sharon Presley

**Sharon Presley** (AEB, 1943ko martxoaren 23a - AEB, 2022ko urriaren 31) estatubatuar liberal libertarioa, anarko-kapitalista, feminista indibidualista, idazlea, ekintzailea eta psikologiako irakaslea izan zen. Urteetan zehar, hitzaldi eta ekitaldi libertarioetan parte hartzeagatik nabarmendu zen.

## Biografia 
Hezkuntza eta lana

Presleyk B.A. bat jaso zuen. Kaliforniako Unibertsitateko psikologian, Berkeley eta M.A. San Frantzisko Estatuaren psikologian. 1981ean, New Yorkeko City Unibertsitateko gizarte-psikologiako doktoretza jaso zuen. 1982tik 2009an erretiratu zen arte, irakasle eta laguntzaile postuen segida izan zuen, eta hamahiru eskolatan egin zuen bisita, 

### Aktibista 
Mugimendu libertario berriaren lehen erakunde libertario nazionalaren sortzaileetako bat izan zen, Ekintzaile Libertarioen Aliantza, 1966an Berkeleyn (Kalifornia). 

[ezkerrera|thumb|200px|[Sharon Presley eta John Muller , 1972]]
1972an, Laissez Faire Books liburu-denda anarkista-liberalaren sortzaileetako bat izan zen, John Mullerrekin batera. Feminista Libertarioen Elkartearen sortzaileetako bat izan zen 1976an, eta haren koordinatzaile nazionala izan zen 1976tik 1985era, eta gero  2004tik aurrera. 1992an Resources for Independent Thinking sortu zuen, pentsamendu kritiko eta independenterako hezkuntza-tresnak sustatzeko irabazi asmorik gabeko erakunde apartidista, zuzendari exekutiboa izan zela.

1981ean, bere doktoretza jaso zuen gizarte-psikologian. Gero, eskolak eman zituen East Bayko California State Universityn, emakumearen psikologia sozial eta ebolutiboari eta pentsamendu kritikoari buruzko ikastaroekin. Era berean, Presley Exquisite *Rebel*: The Essays of Voltairine de Cleyre-ren egilekidea izan zen. 2005ean argitaratu zuen SUNY Press-ek, eta Voltairine de Cleyre-ri buruz egindako ikerketa-lanik garrantzitsuena izan zen. 

### Heriotza 
Presley 2022ko urriaren 31n hil zen, hainbat osasun-arazorekin borrokatu ondoren.
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*Sharon Presley, webgune akademikoa
*Sharon Presley, webgune aktibista
Claudette Werleigh

**Claudette Werleigh** (Cap-Haïtien, Haiti, 1946ko irailaren 26a) haitiar politikaria da. 1995eko azaroaren 7tik 1996ko martxoaren 6ra Haitiko lehen ministro izan zen, herrialdearen historiako zazpigarrena eta lehen emakumezkoa.

Lehen ministro izan aurretik, bi sailetako ministroa izan zen. Aurrena, Gizarte Gaietarako ministroa izan zen 1990eko martxoaren 16tik abuztuaren 24ra. Gero, Atzerri Gaietarako ministroa bi alditan: lehena, 1993ko irailaren 1etik 1994ko maiatzaren 16ra; eta bigarrena, 1994ko azaroaren 8tik 1995eko azaroaren 7ra.

## Kanpo estekak
Daniel Ek

**Daniel Ek** (Stockholm, Suedia, 1983ko otsailaren 21a) suediar enpresaburu eta teknologoa da. Ezaguna da Spotify musika *streaming* zerbitzuaren sortzaile-kidea eta CEOa delako.

## Ibilbidea 
EK Stockholmeko (Suedia) Rågsved barrutian hazi zen. 13 urte zituenean hasi zen bezeroentzat lehen webguneak sortzen. 1999an, 16 urte zituela, Google-n lan egin nahi izan zuen. Goi-mailako titulu bat behar zuela erantzun ziotenean, zapuztuta, erabaki zuen haiekin lehiatu behar zuela, eta bere bilaketa-motorra sortu.

2002an Bigarren Hezkuntzako IT-Gymnasiet-en graduatu zen Sundbybergen, eta ondoren ingeniaritza ikasi zuen KTH Teknologia Errege Institutuan.

Ek-ek Tradera enkante-enpresan lan egin zuen, 2006an eBayk erosi zuena. Geroago Advertigo izeneko online publizitate enpresa sortu zuen. Advertigo Trade Doublerri saldu zitzaion 2006an. Advertigo saldu ondoren, μTorrent-eko CEO izan zen aldi labur batez.

Martin Lorentzonekin batera hasi zen Spotifyren ideia garatzen. 2006an fundatu zuten enpresa eta 2008an merkaturatu zuten lehen aldiz Europan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2023ko Sei Nazioen Txapelketa

**2023ko Sei Nazioen Txapelketa** errugbi txapelketa honen hogeitalaugarren ekitaldia izan zen (guztira 129. ekitaldia). 2023ko otsailaren 4an hasi eta martxoaren 18an amaitu zen. Irlandak partida guztiak irabazi eta txapelketaz gain laugarren aldiz Slam Nagusia ere eskuratu zuen.

Aipatzekoa da Antoine Dupont frantziarra hirugarren aldiz (lau urtetan) izendatu zutela txapelketako jokalari onena.

## Taldeak 
## Sailkapena 
|-
!bgcolor="#efefef" width="20"|
!bgcolor="#efefef" width="195"|Taldea
!bgcolor="#efefef" width="20"|Puntuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Jokatuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Irabaziak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Berdinduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Galduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Alde
!bgcolor="#efefef" width="20"|Aurka
!bgcolor="#efefef" width="20"|Diferentzia
!bgcolor="#efefef" width="20"|Entseguak
|-bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left| 23px|Irlanda **Irlanda** || **27** || 5 || 5 || 0 || 0 || 151 || 72 || +79 || 20
|-
| 2 ||align=left|  Frantzia || **20** || 5 || 4 || 0 || 1 || 174 || 115 || +59 || 21
|-
| 3 ||align=left|  Eskozia || **15** || 5 || 3 || 0 || 2 || 118 || 98 || +20 || 17
|-
| 4 ||align=left|  Ingalaterra || **10** || 5 || 2 || 0 || 3 || 100 || 135 || -35 || 13
|-
| 5 ||align=left|  Gales || **6** || 5 || 1 || 0 || 4 || 84 || 147 || -63 || 11
|-
| 6 ||align=left|  Italia || **1** || 5 || 0 || 0 || 5 || 89 || 149 || -60 || 9
|-
|}

## Partidak 
## Sariak 
## Palmaresa 
2023 arteko txapelketak.

## 20 urtez azpikoen txapelketa 
Hamabosgarren ekitaldia izan zen.

### Sailkapena 
|-
!bgcolor="#efefef" width="20"|
!bgcolor="#efefef" width="195"|Taldea
!bgcolor="#efefef" width="20"|Puntuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Jokatuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Irabaziak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Berdinduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Galduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Alde
!bgcolor="#efefef" width="20"|Aurka
!bgcolor="#efefef" width="20"|Diferentzia
!bgcolor="#efefef" width="20"|Entseguak
|-bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left| 23px|Irlanda **Irlanda** || **27** || 5 || 5 || 0 || 0 || 239 || 116 || +123 || 32
|-
| 2 ||align=left|  Frantzia || **21** || 5 || 4 || 0 || 1 || 222 || 96 || +126  || 32
|-
| 3 ||align=left|  Italia || **15** || 5 || 2 || 0 || 3 || 148 || 146 || +2 || 18
|-
| 4 ||align=left|  Ingalaterra || **15** || 5 || 3 || 0 || 2 || 141 || 160 || -19 || 21
|-
| 5 ||align=left|  Eskozia || **5** || 5 || 1 || 0 || 4 || 90 || 234 || -144 || 10
|-
| 6 ||align=left|  Gales || **3** || 5 || 0 || 0 || 5 || 107 || 195 || -88 || 14
|}

### Palmaresa 
2023 arteko txapelketak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sei Nazioen Txapelketako webgune ofiziala
Odette Roy Fombrun

**Odette Roy Fombrun** (Port-au-Prince, Haiti, 1917ko ekainaren 13a - Pétion-Ville, Haiti, 2022ko abenduaren 23a) haitiar feminista, sufragista, idazlea, irakaslea eta intelektuala izan zen. Bere herrialdean eskolaurreko hezkuntzaren aitzindaria izan zen, Haitin haurrentzako lehen lorategia ireki ondoren.

## Biografia 
Port-au-Princen jaioa, École Normale d'Institutrices irakasleen prestakuntza-eskolangraduatu zen 1935ean, eta Estatu Batuetara joan zen 1945ean, urtebetez Bostonen (Massachusetts) erizaintzako ikasketak egitera. Gero, Haitiko lehen haur-lorategia eta herrialdeko lehen lore-denda profesionala ireki zituen.

Fikziozko eta ez-fikziozko idazle emankorra izan zen, eta testuliburuak, misteriozko eleberriak, egunkariak eta aldizkarietako artikuluak argitaratu zituen. 1959tik aurrera, 27 urtez erbesteratu zen. Itzuli zenean, herrialdeko konstituzio berriaren erredakzioarekin, Ligue Feminine d'Action Sociale erakundearekin (Gizarte Ekintzarako Emakumeen Liga) eta, 2007an, Fondation Odette Roy Fombrunekin elkartu zen.  Ehun urte bete zituen 2017ko ekainean.

Bere lan historikoetan ''L'Ayiti des Indiens* (Puerto Príncipe: Deschamps, 1992) eta *Le Drapeau et les Armes de la République* (Puerto Príncipe: Deschamps, 1989) sartzen dira.

## Sariak 
Hainbat sari lortu zituen bere bizitzan zehar, besteak beste,

* Haitiko Hezkuntza Ministerioaren Saria, *Anita* et Virginie de l’île Maurice filmagatik.
* 2008an, United Nations Artists Award saria jaso zuen, bere alorrean aitzindari eta arrakastatsu izan ziren haitiar haiei zuzendua.
* 2002an, Honoris causa doktore gradua jaso zuen Haitiko Unibertsitatean.
* Bere herriak 2009an Altxor Nazional Bizi izendatu zuen.

## Lanak 
* 1986 ː *Le Drapeau de l’indépendance*, Miami: O.R. Fombrun, Edisyon Henry Deschamps, Puerto Príncipe
* 1987 ː *Le Drapeau et les Armes de la République d’Haïti*, Edisyon Deschamps, Puerto Príncipe
* 1992 ː *L'Ayiti des Indiens*, (analiz ak tekst istoryen), Fondasyon 92: O.R. Fombrun, Edisyon Deschamps, Puerto Príncipe
* 1983 ː *Résumé de: Moreau de Saint-Méry, Description topographique, physique, civile, politique et historique de la partie française de l’isle Saint-Domingue*, Le Natal, Puerto Príncipe
* 2001 ː *Toussaint Louverture, tacticien de génie; la Constitution indépendantiste de 1801*, Edisyon Deschamps, Puerto Príncipe
* 1986 ː *Le Konbitisme dans L’Education*, Puerto Príncipe: O.R. Fombrun
* 1986 ː *Le Konbitisme dans la Constitution*, Puerto Príncipe: O.R. Fombrun
* 1989 ː *La Démocratie est-elle possible en Haïti ?*
* 1988 ː *Le Konbitisme, base d’un contrat social: la revolution qu’il faut faire*, Puerto Príncipe: O.R. Fombrun
* 1994 ː *Solution pour Haïti: Konbite Solidarité Nationale, contrat social*, Edisyon Deschamps, Puerto Príncipe
* 1998 ː *Haïti et les droits de l’Homme, Etat de Droit en Haïti*, Puerto Príncipe: Piblikasyon "Office de la Protection du Citoyen"
* 1984 ː *Contes africains: Kenya, Ouganda, Ethiopie, Madagascar*, Abiyán: Nouvelles Edisyon afriken
* 1985 ː *Contes d’Haïti* avèk imaj C. Vicini. Pari: Nathan; Puerto Príncipe: Edisyon Soleil
* 2009 ː *Dix contes de Bouqui et Malice''

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Francisco Etxenike

**Francisco Etxenike Antxorena** (Elizondo, 1880ko ekainaren 28a - Elizondo, 1948ko ekainaren 19a), ezizenez **Patxiko**, nafar argazkilari, marrazkilari eta margolaria izan zen, Bidasoko Eskolako kidea.

## Bizitza 
Francisco Etxenike Antxorena Elizondoko Teilagorrian jaio zen, 1880ko ekainaren 28an; hurrengo urtean posta txartel moduan argitaratu zirenak, arrakasta handiz. Horretaz gain, zenbait argitalpen irudiztatzeko ere erabili ziren, hala nola, Jose Maria Iribarrenen “Valle Inclán y el paisaje baztanés de la guerra carlista” (*Pregón* aldizkaria, 1954).

## Estiloa 
Baztango paisaia da Patxiko Etxenikeren gai nagusia. Baserriak, bordak, mendiak, malkorrak, oihanak, errekak, ur-jauziak eta belaiak pintatu zituen gehienbat, giza irudiak gutxitan agertzen dira, eta animaliak ia inoiz ez.  Francisco Javier Zubiaurrek hiru aldi bereizi zituen haren ibilbidean:
* Aldi iluna, 1920 arte. Toki ilun eta itxiak (basoak), argi-ilunak eta zeru astunak gailentzen dira. Kolore gogorrak erabiltzen ditu: berde garratzak, okre hitsak, zuri horixkak eta beltza. Adibideak: *“Iruritako paisaia”*, *“Eguzkia eta itzala”* eta *“Bihurgunea”*.
* Tarteko aldia, 1932 eta 1939 bitartean. Argiak eta ingurumenaren egoerak garrantzi handia hartzen dute. Hala ere, marrazkiak eta enpasteak trinkoak izaten segitzen dute. Garai horren amaieran egin zituen "Baztango euskal zirriborroak", hurrengo aldiko estiloa iragartzen dutenak.
* Azken aldian, 1940ko hamarkadan, sormenaren heldutasunera iritsi zen. Paleta aberastu egiten da, gorri, berde, urdin eta moreekin,  eta efektu berriak saiatzen ditu. Marrazkiaren zehaztasuna garrantzitsua bada ere, pintzelkada labur eta solteak erabiltzen ditu, paisaiari egiantza ematen diotenak. Azken lanetan (*“Lekarozera begira”*, *“Andalorreko haritzak”*) zerua eta lurra batzen dira, eta argiak bazter guztiak betetzen ditu.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rosita Butterfield

**Rosita Beatrice Missick-Butterfield** (Kew, Ipar Caicoak, Turkak eta Caicoak, 1936ko azaroaren 14a - Nassau, Bahamak, 2015eko urtarrilaren 10) caicoar erizain, enpresaburu eta politikaria izan zen. Turk eta Caico uharteetako Parlamentuko lehen emakumezko parlamentaria eta Asanbleako lehen emakumezko presidentea izan zen.

## Kanpo estekak
Pablo Lagarde

**Pablo Lagarde Wilson** (Uruguai, 1919ko abuztuaren 20a, 2001eko otsailaren 6a) Uruguaiar irrati eta zinema aktore eta antzerki zuzendaria izan zen, bere karreraren zati handi bat Argentinan egin zuena.

## Karrera 
Lagarde irratiko aktore eta galai garrantzitsua izan zen, eta zineman *La chismosa*, *Embrujo* eta *Noche de bodas* filmetan parte hartu zuen. Zinemako pertsonaia ospetsuekin partekatu zuen eszena: Ricardo Passano, Enrique Chaico, Perla Grecco, Alicia Barrié, Alicia Aderius, Sara Barrié, Fernando Borel, Miguel de Grandi, Héctor de Antón eta Carlos Langlemey bezalako zinemako pertsonaia ospetsuekin partekatu zuen eszena. 

Bere herrialdean ere aritu zen SUAko (Uruguaiko Aktoreen Elkartea) buru eta Casa del Actor-eko kudeatzaile gisa. 

### Filmografia 
* 1938: *La chismosa*
* 1941: *Embrujo (1941eko filma)|Embrujo*
* 1942: *Noche de bodas (1942ko filma)|Noche de bodas*
* 1946: *Lauracha*
* 1948: *Compañeros de aventuras|Compañeros de aventura* . 
* 1996: *Ojos de amatista*

### Irratia 
Irratian, Violeta Amoretti eta Rosario Ledesmarekin batera irrati-nobela batean aritu zen, eta interpretazio-triangelu ezagun bat osatu zuten.

1942an Radio Splendid telenobela bat grabatu zuen Aurelia Ferrer, Tito Alonso, Horacio Priani, Adela Peña, María Duval, Carlos Hugo Christensen, Zita Rosas eta Pepe Herrerorekin batera.

Nella Calo, Juan Carlos Chiaino, Aníbal Pardeiro, Mauro Cartagena eta Juan Casanovas aktoreekin ere kartela partekatu zuen irrati-kanal batzuetan.

Argentinan, *Volcán Misteriozko Antzerkia*n parte hartu zuen *Los crimes científicos del Dr. Van Dine* atalean, Enrique Roldán, Queca Herrero, Meneca Norton, Américo Acosta Machado, Juan Siches de Alarcón eta Ricardo Passano antzezleekin.  Poesia ere errezitatu zuen "Gazte Arte Konpainia"ren eskutik, *Reviviendo la emoción de los más bellos poemas* izeneko irratsaioan, Delia Garcés, Alita Román, Hugo Pimentel, Queca Herrero, Mario Lugones, Pepe Herrero, Inés Edmonson eta Elda Christierekin batera.  .

### Antzerkia 
Antzerkian, Mecha Ortizen Antzerki Konpainiako kide izan zen. Julián Bourges eta Jorge Lanzarekin batera, lehen gizonezkoetako bat izan zen.

1950ean, *En un viejo patio porteño* antzezlanean jardun zuen, Sara Barrié, Olga Mom, Rita Montero, Perla Grecco, Fernando Borelekin, besteak beste.

Hainbat komedia eta obra dramatikotan antzeztu zuen, hala nola *Despierta y Canta*, Fanny Yest eta Marga de los Llanosekin batera. Aroldo Lópezekin batera, *El conventillo de la Paloma* (Alberto Vaccarezarena) antzezlana ere zuzendu zuen 1960an .

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Veronica D'Agostino

'''Veronica D'Agostino'* (Lampedusa, Italia, 1985eko azaroaren 28a) italiar aktorea da.

## Bizitza 
1985ean Lampedusan jaioa, 2002an Emanuele Crialeseren *Respiro* filmean Marinella izeneko pertsonaiarena egin zuen. 2009an Marco Amentaren *La siciliana ribelle* filmean Rita Mancuso izeneko pertsonaia antzeztu zuen. 2012an *Vento di Sicilia'' filmean, Mariarena egin zuen.

## Filmografia
### Filmak 
### Telebista 
## Kanpo estekak
Lili bat

***Lili bat*** euskal abesti herrikoia da. 1989an Mikel Laboak grabatu zuen 12 diskoan Joseba Sarrionandiaren hitzekin.

Abestiaren hainbat bertsio egin dira geroago, besteak beste, musikari hauek egin dute bertsio bat: Kalakan, Bibi, Audience, Elaudi, eta Imanol. 

Maialen Lujanbiok poemaren bertsio berri bat sortu zuen 2015ean Bilbo Zaharra euskaltegiko hitzaldi batean Harkaitz Canorekin.                                                                           

Ni ez naiz Mikel Laboa komiki-liburuko 24. orrian lili bat agertzen da, abesti honi keinu bat egiteko da.
Fitxategi:Mikel Laboa GureGipuzkoa 1005806.jpg|Mikel Laboa
Fitxategi:Lilium 'Marco Polo' Flower 2580px.jpg|Lili bat
Fitxategi:Joseba Sarrionandia.jpg|Joseba Sarrionandia

## Hitzak 
Hau da Joseba Sarrionandiaren poema.  

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Baga, biga, higa
* Gure basterrak
* Txoria txori

## Kanpo estekak 
* Lili bat abestia irakurri eta entzunMikel Laboa Katedra. Elkar
* Astiz,&#x20;Iñigo.&#x20;«Sarrionandia, hostoz hosto»&#x20;*Berria*&#x20;(Noiz kontsultatua: 2023-01-19).
* Maialen Lujanbio eta Harkaitz Cano - "Abesoj Aidnanoirras - 35 urte idazten (2015/03/03)Bilbo Zaharra Euskaltegia
Mendekuaren soinekoa

**Mendekuaren soinekoa** () Diana Galeskoak soinean eraman zuen gau-soinekoa da. 1994an jantzi zuen lehenengo aldiz, Kensington Gardenseko Serpentine Galleries arte-galerietan. Zenbaitek intrepetatu zuten Dianak soinekoa jantzi zuela orduko Galesko printzea zen Karlos senarrari mendeku hartzeko, printzeak adulterioa egin izana telebistan aitortu ondoren.

## Diseinua 
Christina Stambolianek diseinatu zuen sorbalda irekiko zetazko gau-soineko beltz bat da. Dianak. Dianak hiru urtez eduki zuen soinekoa hura jendaurrean soinean eraman aurretik, "ausartegia" ote zen beldurrez. Soinekoak 900 libera esterlina balio zuen (2021ean 2.056 libera esterlinaren baliokidea).

## Kanpo estekak
William Hartnell

**William Henry Hartnell** (Londres, 1908ko urtarrilaren 8a - 1975eko apirilaren 23a) Ingalaterrako aktore bat da, *Doctor Who* telesailean lehenengo doktorea izateagatik ezaguna dena. Aurretik hainbat film ere egin zituen, aipagarrienak *Brighton Rock* (1949), *The Mouse That Roared* (1959) eta *This Sporting Life* (1963)

## Biografia 
Londresko St Pancras txabola auzoan jaio zen eta Lucy Hartnell ama ezkongabearen haur bakarra izan zen. Ez zuen inoiz jakin nor zuen aita, aurkitzen saiatu bazen ere. Gaztetan amaren familiak Devon aldean zeukan baserri batean igaro izan zituen oporrak eta han ikasi zuen zaldiz ibiltzen.

Eskola oso goiz utzi zuen eta delikuentzian aritu zen. Boxeo talde baten bidez Hugh Blaker arte biltzailea ezagutu zuen eta honek jockey izateko bidean jarri zuen, hura baitzen William Hartnellen pasioa. Ondoren Italia Conti Academy antzerki akademian sartu zuen, Blaker antzerkizale handia baitzen.

### Filmetako pertsonaiak 
1925ean antzerkian sartu zen eta 1932an egin zuen debuta zineman. Lehenengo paperak komikoak izan zituen baina 1944an *The Way Ahead* filmean Ned Fletcher sargentoa izan zen eta ordutik aurrera hamaika paper egin zituen detektibe edo soldado rolean. Telebistari dagokionez *The Army Game* telesailean izan zuen lehenengo paper jarraitua. 

### Doctor Who 
1963. urtean *This Sporting Life* filmean egindako lana ikusita Verity Lambert ekoizleak sortzen ari zen telesail berri baterako protagonista izatea eskaini zion. *Doctor Who* zen BBC sortzen ari zen zientzia fikziozko telesail berria. Hartnellek ez zuen hasiera batean interesik azaldu gazteentzako telesaila zirudien horretan, baina militar eta detektibe paperetik ere atera nahi zuen eta azkenean konbentzitu egin zuten. Lehenengo doktorea izan zen, protagonista hain zuzen ere. Telesailaren aurreneko lau denboraldiak egin zituen, baina arteriosklerosiak jota zegoen ordurako eta doktoreaten berriztatze prozesua asmatu zuten ekoizleek aktorea aldatzeko. William Hartnell berak proposatu zuen Patrick Troughton bigarren doktorea izateko.

*Doctor Who*-ren hamargarren urteurrena ospatzeko "The Three Doctors" atalean ordura arteko hiru doktoreak elkartu ziren. Hartnellen azken interpretazioa izan zen.

## Bizitza pertsonala 
1929ko maiatzaren 9an Heather McIntyre-rekin ezkondu zen eta elkarrekin egon ziren Hartnell hil zen artean. Alaba bakarra eta bi biloba izan zituzten.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Francina Armengol

**Francina Lluch Armengol i Socias**, ezaguna **Francina Armengol** izenez, (Inca, Balearrak, 1971ko abuztuaren 11) mallorcar farmazialari eta politikaria da, Balear Uharteetako Sozialisten Alderdia alderdi politikoko kidea. 2015eko uztailaren 2az geroztik Balear Uharteetako Gobernuko presidentea da, bi legegintzaldiz jarraian: IX. eta X. legegintzaldietan.

1991 eta 1995 bitartean Incako alkate izan zen Jaume Armengol Coll militante sozialistaren alaba da. 1995ean Farmazian lizentziatu zen Bartzelonako Unibertsitatean. Gainera, Dermofarmazian graduondokoa eta Zuzenbide ikasketak egin zituen Kataluniako Unibertsitate Irekian. Ikasketak, amaitu ondoren familiaren botikan egin zuen lan 1999ra arte.

Francina 1998an sartu zen politikagintzan, 1998 eta 2000 bitartean Incako zinegotzi izan baitzen. 1999az geroztik Balear Uharteetako Parlamentuko diputatua da Mallorcako hautes-barrutitik, guztira sei legegintzaldiz jarraian: V., VI., VII., VIII., IX. eta X. legegintzaldietan, zehatz-mehatz. Gainera, 2007ko ekainaren 19tik 2011ko ekainaren 14ra Mallorcako Uharte Kontseiluko presidentea izan zen.

## Kanpo estekak
Victory Boogie-Woogie

***Victory Boogie-Woogie*** Piet Mondrian margolari abstraktu nederlandarraren lan amaitu gabea da. Haren bizitzaren azkena izan zen; 1944an amaitu gabe geratu zen, artistaren heriotzagatik. 1998tik Hagako Udal Museoko bildumaren parte izan da. Mondrianek zabaldutako Neoplastizismo mugimendu barruan kokatzen da.

## Historia 
80 milioi florin herbeheretarren truke erosi zitzaion Samuel Irving Newhouse bildumagile estatubatuarrari, eta honek Emilyri eta Burton Tremaineri erosi zien, 12 milioi dolarren truke, 1980ko hamarkadaren erdialdean. Stichting Nationaal Fonds Kunstbezit (Arte Nazionalaren Fundazioa) Herbehereetako Bankuaren opari bati esker eskuratu ahal izan zuen, Herbehereak euroan sartu zirela ospatzeko. Diru kopuru horrek polemika piztu zuen Herbehereetako Ordezkarien Ganberan.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Broadway Boogie-Woogie

## Kanpo estekak 
* :Margolanaren inguruko azalpenak.
Adolf Erbslöh

**Adolf Erbslöh** (New York, 1881eko maiatzaren 27a-Irschenhausen, 1947ko maiatzaren 2a) alemaniar margolaria izan zen. Marianne von Werefkin eta Alexei Jawlenskyrekin batera, Municheko Artisten Elkarte Berria (NKVM) sortu zuen, Der Blaue Reiteren ondorengoa izango zena.

## Biografia 
Erbslöh Barmen-eko merkatari familia batetik zetorren. Bere aitona Julius & August Erbslöh enpresaren sortzailekidea zen Barmenen, eta bere aita Dieckerhoff, Raffloer & Co. esportazio-enpresako jabekidea zen. Aita hamabost urte egon zen New Yorken bere lanagatik, 1887an bere familiarekin Barmenera itzuli zen arte.

Erbslöh-ek Barmen High School-en ikasi zuen. Orduan hasi zen marrazten «buruak igeltsuzko eskulturetatik», landareak «naturatik» edo «Bismarck (Lenbach kopiatuz)». Garai hartakoa da, halaber, bere lehengusu urruneko Oscar Wittensteinekin (1879-1918) adiskidetasuna. Batxilergoaren ostean, negozioak ikasten hasi zen.

Lehen Mundu Gerra ostean, Erbslöh Munichera itzuli zen. 1920an, N.K.V.M desegin zuen. 1919ko irailean, bere emaztearekin batera, Westfaliara bidaia bat egin zuen, non eliza eta museoetan santuak, gurutziltzatuak eta Madonnak marraztu zituen. 1920ko hamarkadaren hasieran, Objektibotasun Berrira jo zuen, pintura espresionistaren aurkako erreakzioa, emozioz kargatua.

## Obra aukeratua 
thumb|250px||Adolf Erbslöh, *Haus im Garten* (Etxea lorategian), 1912
thumb|250px|*Positano*, 1923.
Erbslöhen lana oso zabala da. Hemen bakarrik ezagunenak bilduko ditugu:
* *Stilleben*, 1908
* *Akt mit Strumpfband*, 1909
* *Mädchen mit rotem Rock* (Gona gorridun emakume gaztea), 1910
* *Tennisplatz*, 1910
* *Blumenstrauß*, 1910
* *Brannenburg*, 1911
* *Sommer*, 1911 
* *Haus im Garten*, 1912
* *Schwebebahn*, 1912
* *Desenberg*, 1915
* *Kirchdorf*, 1921
* *Die tanzenden Bäume*, 1921
* *Positano*, 1923
* *Kamelie*, 1924

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iraia Mendia

**Iraia Mendia Arrieta** (Lazkao, Gipuzkoa, 2003ko maiatzaren 31) atleta da, lasterkaria. Pistako, mendiko eta kroseko lasterketetan lehiatzen da, 2022ko abenduaren 31 arte Txindoki Atletismo Taldearekin, eta orduz geroztik BM Bilbao Atletismo Santutxu taldearekin. Medikuntzako ikasketak egiten ari da Euskal Herriko Unibertsitatearen Bizkaiko campusean.

2022ko ekainaren 11n, La Nucian (Alacant), Gipuzkoako errekorra ondu zuen 3000 metroko oztopo lasterketan, 10:26.27 markarekin (20 urtez azpiko munduko txapelketarako marka minimoa ere lortuta). 2022ko abenduaren 11n Turinen (Italia), Espainiako selekzioarekin, Europako taldekako kros txapeldun izan zen, eta 20 urtez azpikoan bederatzigarren bukatu zuen. 2022ko abenduaren 31n, egun berean, bi lasterketa irabazi zituen: Lazkaoko eta Ordiziako San Silvestre probak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Dorothy E. Smith

[thumb|260px|[Dorothy E. Smith, 2021]]
**Dorothy Edith Smith**, jaiotzaz **Dorothy Edith** **Place** (Northallerton, Yorkshire, Ingalaterra, 1926ko uztailaren 6a &ndash; Vancouver, Kanada, 2022ko ekainaren 3a) Ingalaterrako jatorriko kanadar antropologoa, soziologoa eta feminista izan zen. Ezagutzaren Erakunde Soziologikoa (SOK, ingelesezko siglengatik), "ikuspegi instituzionalaren teoria feminista" eta etnografia instituzionala landu zuen. 

## Biografia 
### Familia 
Smith Northallertonen jaio zen (Yorkshire, Ingalaterra). Bere gurasoak Dorothy F. Place eta Tom Place izan ziren, lau seme-alaba izan zituzten. Haietariko bi ezagunakizan ziren Ullin Place (1922-2000) garunaren identitatearen teoriaren garatzaile nagusietako bat izan zen eta Milner Place (1930-2020) poeta.

### Ikasketak 
1955ean, gizarte-antropologian espezializatuta zegoen soziologia ikasi zuen Londresko Ekonomia Eskolan. Hantxe ezagutu zuen William Reid Smith senarra, eta harexekin joan zen Ameriketako Estatu Batuetara. 1963an doktoretza egin zuen Kaliforniako Unibertsitatean, Berkeley. 

## Lan ibilbidea 
Unibertsitate horretako irakaslea izan zen 1964tik 1966ra. Garai hartan, Reiderengandik banandu zen, eta 1967an Vancouver-era (Columbia Britainiarra) joan zen bizitzera bi seme-alabekin, British Columbiako Unibertsitatean eskolak ematera. Han, Emakumeari buruzko Ikasketa Programa ezartzen lagundu zuen. 1977an, Torontora (Ontario) aldatu zen, Torontoko Unibertsitateko Hezkuntzarako Ikasketa Institutuan lan egiteko, eta hantxe geratu zen erretiroa hartu arte. 1994an, Viktoriako Unibertsitateko irakasle laguntzaile aritu zen, eta hantxe jarraitu zuen etnografia instituzionalari buruzko lanean.

### "Ikuspuntuaren" teoria 
Bere garaian, doktoregoko ikasle gisa, Smith-ek "ikuspuntuari" buruzko nozioa garatu zuen, "bi subjektibotasunari, etxekoari eta unibertsitateari", aurre egiteko esperientzia pertsonalaren ondorioz; bi mundu horiek ez ziren nahasten. Bere ikuspuntua aintzat hartuta, Smith-ek sumatu zuen soziologian nozio hori falta zela. Alde horretatik, soziologiaren metodoak eta teoriak gizonezkoak nagusi ziren gizarte-mundu batean prestatu eta eraiki ziren, sexu-ugalketaren, haurren eta etxeko gaien mundua kontuan hartu gabe. 

## Bibliografia hautatua 
* *The everyday world as problematic: a feminist sociology* (1987)
* *Writing the social: critique, theory, and investigations* (1988)
* *The conceptual practices of power: a feminist sociology of knowledge* (1990)
* *Texts, facts, and femininity: exploring the relations of ruling* (1990)
* *Institutional ethnography: a sociology for people* (2005)
* *Under new public management: institutional ethnographies of changing front-line work* (2014)

* Innovating texts in institutional ethnographies (2014) 

## Sariak eta aintzatespenak 
* W.E.B. Du Bois Career of Distinguished Scholarship award (1999)
* Jessie Bernard Award (1993)
* John Porter Award (1990)
* Outstanding Contribution Award (1990)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pazko zutargi

**Pazko zutargia**  elizetan aurki daitekeen argimutil edo zutargi garaia da, normalean artistikoki landua, Pazkozko xirioa bertan ezartzeko xedea duena.

Pazkozko xirioaren esanahi liturgikoaren arabera, Kristoren irudikapen gisa eta Pazko garaipenaren seinale gisa, argizari kalutatezkoarekin egiten dira eta irudi eta apaingarriz egon izan dira antzinatik. 

## Ale nabarmenak 
Euskal Herriko elizetan daudenen artean, Mugerreko elizakoak (Lapurdi) ondare babestuaren kategoria dauka. Mundu katolikoan nabarmentzen diren aleak dira Erronako San Paulo Harresiz Kanpoko elizan dagoen bat, haitzurdinezko zutoin handi bat (12 edo 13 mendekoa) eta Toledoko Katedralekoa, eskulturaz apainduriko zutoin bat 19. mendekoa, xirioa aldatzeko mekanismo eta guzti duena.  

Mouguerre-Église Saint Jean Baptiste-Chandelier pascal-20180731.jpg|Mugerreko elizakoa (Lapurdi), ondare babestua.
Portacirio pascual toledo.jpg|Toledoko Katedraleko Pazko zutargia.
Roma-reggicandela.jpg|Zutabe itxurako bat San Paulo Harresiz Kanpokoan, Erromako elizan.
Kirche St. Mauritius Kärlich -Taufkapelle 1976.jpg|Mülheim-Kärlich (Alemania) herriko elizakoa.
BadWilsnackWunderblOsterleuchter.jpg|Pazkozko xirioa jarria duela Bad Wilsnacken (Alemania).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Josefina Triguero Agudo

**Josefina Triguero Agudo** (Madril, 1946 &ndash; 2022ko abenduaren 21a) madrildar epailea izan zen, Espainiako historiako lehen emakume epailea 1978ko urtarrilaren 23an. 

## Biografia 
Triguero zuzenbidean lizentziatu zen Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean, eta karrera judizialean sartu zen 1977an. Urtebete geroago hasi zen lanean, 1978ko urtarrilaren 23an.  Cáceresko Navalmoral de la Matako Epaitegian hartu zuen lanpostuaren jabetza, eta karrera judizialean epaile gisa hasi zen Espainiako historiako lehen emakumea bihurtu zen.

## Lan ibilbidea 
Bost urtez epaile-lanetan aritu ondoren, magistratura igo eta Lan Magistratuen Kidegora pasatu zen. Lan hori Donostiako epaitegietan egin zuen, lan-jurisdikzioan, Milagros Calvorekin batera, eta, ondoren, Bartzelonakoetan. Lankideek bere epaien teknika juridiko handia eta lan eta gizarte arloko jurisdikzioaren berezko gizarte gatazkak konpontzeko ahalegina nabarmentzen zituzten.

Gainera, karrera judizialaren feminizazioaren bultzatzaile nagusietako bat izan zen. 2017an epaileen %52 ziren emakumeak. 2022an %54, 85 ziren.  Hala ere, Pilar de la Oliva (Valentziako Erkidegoa) eta María Félix Tena (Extremadura) baino ez ziren Justizia Auzitegi Nagusien buru. Probintzia Auzitegiei dagokienez, 42 horietatik zortzi baino ez dira emakumeak.

2011n, Eusko Jaurlaritzako Justizia Sailak Manuel de Irujo Saria eman zion, «epailearen dohain profesionalekin guztiz bat datorren betearazpen jurisdikzional zabalari eta garai batean Espainian karrera judizialean sartu zen lehen emakumea izan zen salbuespenari erantzuteko, eta bide berri bat ireki zuen justiziaren balioak sustatzeagatik eta zuzenbidea sustatzeagatik eta garatzeagatik».

2016ko martxoan magistratu gisa erretiratu zen Madrilgo Auzitegi Nagusiko Lan arloko Salan.

### Heriotza 
2022ko abenduaren 21ean hil zen.

## Sariak eta aintzatespenak 
* Euskal Herriko Justizia Sailak ematen duen Manuel de Irujo saria jaso zuen 2011n. Nestor Basterretxearen eskultura da.
* 2023an Cacereseko Navalmoral de la Matan bere izeneko kalea eta plaka (aurretik Onesimo kalea izan zena).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak