open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
FK AS Trenčín

**FK AS Trenčín** (izen osoa *Futbalový Klub AS Trenčín*) Eslovakiako futbol taldea da, Trenčín hirikoa. Azken bi denboraldietan Liga eta Kopa irabazi ditu.

## Historia 
1904an *TTS Trenčín* taldea sortu zen hirian eta garai onena 1960 hamarkadan izan zuen. 1963an Txekoslovakiako Liga irabaztear egon zen *Jednota Trenčín* izenarekin. 1966 eta 1968 artean Mitropa Kopan hartu zuen parte eta lehenengo aldian finalera iritsi zen baina ACF Fiorentinak 1-0 emaitzaz garaitu zuen. 1968an hirugarren egin zuen Txekoslovakiako Ligan. 1972an maila galdu zuen.

1992 urtean *Ozeta Trenčín* izenarekin talde berria sortu zen aurrekoa desagertu zelako eta 2011ean lehen mailara igo zen. 2013-14 denboraldian bigarren egin zuen ligan eta 2014-15 eta 2015-16 denboraldietan Liga eta Kopa irabazi zituen, herrialdeko talde indartsuena bihurtuz.

## Palmaresa 
### Txekoslovakian: 0 
* Txekoslovakiako Liga (0): bigarrena 1963an.

### Eslovakian: 4 
* Eslovakiako Liga (2): 2015, 2016.
* Eslovakiako Kopa (2): 2015, 2016.

### Nazioartean: 0 
* Mitropa Kopa (0): finalista 1966an.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Gasteizko sekuoia erraldoia

**Gasteizko sekuoia erraldoia**, (1860-2014), Arabako hiriburuko Magdalena kaleko 12. zenbakiko etxearen lorategian, Ursulinen ikastetxearen ondoan, bizi zen sekuoia erraldoia (*Sequoiadendron giganteum*) da. 1858ko Erakusketa Unibertsalean erosi zuen Juan Ibarrondok, eta gaur egun dagoen tokian landatu zuen 1860an. 

Kalkulatzen da 40 bat metroko altuera duela, eta adarburuaren zabalera maximoa 16 metrokoa dela. Gasteiz udalerriko izaki makroskopiko zaharrentzat jotzen zen XXI. mendearen hasieran. 2014ko udaren hasieran, hostoak marroitu zitzaizkion; urte haren hondarrean, txosten batek azaldu zuen *Armillaria mellea* onddoak sekuoia hil zuela.

Zuhaitza oraindik bizi zela, Eusko Jaurlaritzak 265/1995 dekretuaren bidez babestu zuen, Euskal Autonomia Erkidegoko zuhaitz apartekotzat.

## Erreferentziak
FC Dila Gori

**Football Club Dila Gori** (georgieraz დილა გორი) Georgiako taldea da, Gori hirikoa. Georgiako Liga eta Kopa bana irabazi ditu.

## Historia 
Taldea 1949an sortu zen. Urterik onenak 2010ko hamarkadan izan ditu. 2012an Kopa irabazi zuen eta hurrengo urtean liga irabaztear egon zen, Dinamo Tbilisik hiru puntu baino ez zizkion atera. 2015ean lortu du azkenean liga irabaztea.

## Palmaresa 
### Georgian: 2 
* Georgiako Liga (1): 2015.
* Georgiako Kopa (1): 2012.

## Kanpo estekak 
*  (georgieraz) Webgune ofiziala
PAOK F.C.

**PAOK F.C.** edo **PAOK Tesalonika** (grezieraz Πανθεσσαλονίκειος Αθλητικός Όμιλος Κωνσταντινουπολιτών, *Panthessalonikeios Athlitikós Ómilos Constantinoupoliton*, "Konstantinoplako Atletismo Elkarte Pan-Tesalonikarra") Greziako futbol talde bat da, egoitza eta jokolekua Tesalonika hirian dituena.

## Historia 
1877an *Hermes Sports Club* sortu zen Tesalonikan eta honen futbolaren adarra 1926an sortu zen hasieran *AEK Thessaloniki* izenarekin.

Urterik onenak 1970 hamarkadan izan zituen, liga bat lortuz eta beste bitan bigarren eginez. Bi kopa ere eskuratu zituen jokaturiko sei finaletan. Bigarren liga 1985ekoa du.

XXI mendean beste bost kopa eskuratu ditu eta bi liga ere bai, gaur egun Greziako talde indartsuenen artean dagoela erakutsiz.

## Palmaresa 
### Grezian 
* Greziako Superliga
** Txapelduna (4): 1976, 1985, 2019, 2024
** Bigarrena (10): 1973, 1978, 2009, 2013, 2014, 2017, 2018, 2020, 2021, 2022
* Greziako Kopa
** Txapelduna (8): 1972, 1974, 2001, 2003, 2017, 2018, 2019, 2021.
** Finalista (14): 1939, 1951, 1955, 1970, 1971, 1973, 1977, 1978, 1981, 1983, 1985, 1992, 2014, 2022.

## Euskal taldeen aurkako partidak 
PAOK Tesalonikak euskal taldeen aurka partida ofizial bakarra jokatu du:

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
La Parisienne (1830eko abestia)

eskuinera|350px|thumb|*La Parisienne*

***La Parisienne*** ("paristarra") Casimir Delavignek idatzitako abesti abertzalea da. Uztaileko Iraultzaren garaian (eta baita haren omenez ere) moldatua, Uztaileko monarkian (1830-1848) nazio ereserkia izan zen.

*Ein Schifflein Sah Ich Fahren* alemaniar martxa militarraren musika zuen, Daniel Auberrek moldatua.

## Hitzak 
1

Peuple Français, peuple de braves,
La Liberté rouvre ses bras ;
On nous disait : soyez esclaves !
Nous avons dit : soyons soldats !
Soudain Paris, dans sa mémoire
A retrouvé son cri de gloire :
En avant, marchons
Contre les canons ;
À travers le fer, le feu des bataillons,
Courons à la victoire. (bis)

2

Serrez vos rangs, qu'on se soutienne !
Marchons ! chaque enfant de Paris
De sa cartouche citoyenne
Fait une offrande à son pays ;
Ô jour d'éternelle mémoire !
Paris n'a plus qu'un cri de gloire :
En avant, marchons
Contre les canons ;
À travers le fer, le feu des bataillons,
Courons à la victoire. (bis)

3

La mitraille en vain nous dévore,
Elle enfante des combattants ;
Sous les boulets voyez éclore
Ces vieux généraux de vingt ans.
Ô jour d'éternelle mémoire !
Paris n'a plus qu'un cri de gloire :
En avant, marchons
Contre les canons ;
À travers le fer, le feu des bataillons,
Courons à la victoire. (bis)

4

Pour briser leurs masses profondes,
Qui conduit nos drapeaux sanglants ?
C'est la liberté des deux Mondes,
C'est Lafayette en cheveux blancs.
Ô jour d'éternelle mémoire !
Paris n'a plus qu'un cri de gloire :
En avant, marchons
Contre les canons ;
À travers le fer, le feu des bataillons,
Courons à la victoire. (bis)

5

Les trois couleurs sont revenus,
Et la colonne, avec fierté,
Fait briller à travers les nues
L'arc-en-ciel de sa liberté,
Ô jour d'éternelle mémoire !
Paris n'a plus qu'un cri de gloire :
En avant, marchons
Contre les canons ;
À travers le fer, le feu des bataillons,
Courons à la victoire. (bis)

6

Soldat du drapeau tricolore,
D'Orléans ! roi qui l'a porté,
Ton sang se mêlerait encore
À celui qu'il nous a couté.
Ô jour d'éternelle mémoire !
Paris n'a plus qu'un cri de gloire :
En avant, marchons
Contre les canons ;
À travers le fer, le feu des bataillons,
Courons à la victoire. (bis)

7

Tambours, du convoi de nos frères,
Roulez le funèbre signal ;
Et nous, de lauriers populaires
Chargeons leur cercueil triomphal.
Ô temple de deuil et de gloire !
Panthéon, reçois leur mémoire !
Portons-les marchons
Découvrons nos fronts
Soyez immortels vous tous que nous pleurons,
Martyrs de la victoire. (bis)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gaio Mezenas

**Gaio Zilnio Mezenas** (; Arretium ziur aski, K.a. 68 aldean - K.a. 8a) Antzinako Erromako politika-gizona, Zesar Augustoren aliatua eta laguna, eta artista zein idazleen babeslea izan zen.

## Bizitza 
K.a. 68 aldean jaio zen, Arretium ziur aski. Urte batzuk zaharragoa bazen ere, Oktavianoren (gerora Zesar Augusto izango zenaren) laguna zen; hori zela eta, Julio Zesarren heriotzaren ondoan (K.a. 44), harekin bat egin zuen agintea eskuratzeko borrokan. Oktaviano, Marko Antonio eta Lepidok osatu zuten Triunbiratoaren garaian ere (K.a. 43-33), garrantzi handiko ahalegin diplomatikoak egin zituen lagunaren zerbitzura. Esate baterako, K.a. 40an Oktaviano eta Eskriboniaren arteko ezkontza adostu zuen.

K.a. 38an Oktaviano Siziliara joan zen, Sexto Ponpeioren aurka borrokatzera; gerra iraun zuen bitartean, Mezenas Erroma eta Italiako agintari nagusia izan zen. Aktiumgo garaipenarekin amaitu zen Marko Antonioren kontrako kanpainan ere, Oktavianoren gertuko laguntzailea izan zen. K.a. 30ean Oktavianoren aurkako konspirazioa zapaldu zuen. Bizitzaren azken urteetan, ordea, bien arteko harremana hoztu zen, beharbada enperadorearen eta Mezenasen emaztearen arteko amodio kontuarengatik. Beti ere, Mezenas K.a. 8an hil zen, Zesar Augusto oinordeko bakar izendatu ondoren.

Mezenas literaturaren historiari loturik dago, garai hartako Erromako olerkari garrantzitsuenei, hala nola Virgilio, Horazio eta Propertziori, babesa eman zielako. Poeta hauek erakartzeko, oturuntzak eta orgiak antolatzen zituen, eta influentziak, dirua eta mesedeak eskaintzen zizkien. Horrek ez du esan nahi poetek beren buruak saldu zituztenik; Horaziok, esate baterako, landetxe xume bat jaso zuen Sabinia aldean, baina uko egin omen zion kargu publikoak onartzeari.

## Erreferentziak
Artzain kaparrondo

**Artzain kaparrondoa** (*Boscia albitrunca*; , , , , , , ) Hegoafrikako zuhaitz babestua da, sabana eta *veld* eremuetan bizi dena.

Capparaceae familiako kidea, erdialdeko Kalaharin 1974an topaturiko espezimen batek 68 metroko sustraiak zituen, inoiz aurkitutako sustrairik luzeena izanik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ahuntzadar

**Ahuntzadarra** (*Pistacia terebinthus*) Anacardiaceae familiako zuhaixka da, 6 metroko altuera izatera irits daitekeena. Kanarietan eta mendebaldeko Mediterraneoan du jatorria. Mediterraneoko ekialdeko ertzetan – Sirian, Libanon eta Israelen– *Pistacia palaestina* antzeko espezieak bere nitxo ekologikoa betetzen du. Trementina egiteko lehenengo iturrietako bat izan zen.

## Enborra 
400px|erdian|thumb|Enborra hiru dimentsiotan, Fossil Plastics proiektuaren baitan.

## Garrantzi ekonomikoa eta kulturala 
Balio ekologiko handia du, espezie aitzindaria eta erresistentea baita, eta lurzoruak finkatzen eta aberasten ditu. 
Balio handikoa da txorientzat eta ugaztun txikientzat, fruituez elikatu eta haziak sakabanatzen baitituzte.
Ondo kontserbatutako eremuen adierazle ekologikoa da. 
Hazitzen den eremuan gizakien intrusio gutxiko tokia izanaren adierazle da. 
Beren komunitateak eremu isolatuetan eta urrunekoetan egon ohi dira. Gehiegizko abelzaintzak desagertzea dakar.

Terebintoaren erabilerarik zaharrena eta ezagunena trementinaren iturria da, disolbatzaile eta osagai kimiko gisa erabiltzen den landare-olio bat.
Gaur egun, terebintoaren trementinari *trementina zipretarra* esaten zaio.

Abereek ez dute gustura jaten landarea, eta beste elikagairen bat aurkituz gero, errespetatu egiten dute.

Zipren, haren fruituak ogi berezia egiteko erabiltzen dira. Kretan, non *tsikoudia* izena hartzen duen, izen bereko likore bat egiteko erabiltzen da.
Kurdistanen, bere fruitu txigortuak eta ehotuak kafe kurdu gisa ezagutzen den edari gisa erabiltzen dira, Qehweya Kurd edo Qehweya Kezwanan edo kafe menengiç izenekin ezaguna, 
propietate neurobabeslea du .
Zuhaixka aberatsa da substantzia erretxinatsuetan, eta propietate sendagarri eta aromatikoengatik asko erabiltzen zen Grezia klasikoan. 
Lurrazala usain gozoko orea egiteko erabil daiteke, eta hostoak larrua egiteko erabiltzen dira, eta berriki, antiinflamatorioetan. 
Hostoek, azalek eta zakatzek propietate astringenteak dituzte. Hostoetan eta azalean materia tanikoen kontzentrazio garrantzitsuak aurkitzen ditugu, 
eta agallak ere aberatsak dira taninoetan, erretxinetan, esentzian eta azido galikoan. 
Egurra oso preziatua da marketerian. Marokoko larrugintza tradizionalean erabiltzen den landarea da eta haren usaina eta kolorea zor dizkio.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Afrikar milazka

**Afrikar milazka** (*Tamarix africana*) *Tamarix* generoko zuhaixka bat da, jatorria mendebaldeko Mediterraneon duena.

3-4 metro luze izatera iristen da, eta nahiago ditu klima bero eta lehorrak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jujubondo

**Jujubondoa** (*Ziziphus jujuba*) Ramnazeoen familiako zuhaitza da, 5 m inguru luzea, enbor bihurria eta behera okertutako adar arantzatsuak dituena. Olibondoaren antzeko hostoak, harenak baino laburragoak, kolorez berde horixkak, distiratsuak eta txandaka antolatuak izaten ditu; loreak, berriz hori txikiak, eta fruitua, jujuba izenekoa, olibaren antzeko arre beltzarana, harena baino txikixeagoa. Berez Asiakoa da, baina Mediterraneo itsasoaren inguruko lurraldeetan zabaldu samarra dago gaur egun.

Lehendabizikoz hegoaldeko Asian k. a. 9000 inguruan etxekotu zuten. Egun, 400 kultibar baino gehiago ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Astoria antzokia (Donostia)

**Astoria antzokia** Donostiako zinema-areto bat izan zen, Amara Berri auzoko Antso Jakitunaren hiribidean zegoena.

## Historia 
1961eko apirilaren 2an inauguratu zen, une hartan zinema industriak zuen eskaintzari aurre egiteko tamaina handiko pantaila izango zuen areto baten beharra betetzeko eta hazten ari zen ikuslegoari erantzuteko. 1524 ikusle sar zitezkeen bertan. Kale berean, Rex zinema zegoen.

Irekiera ekitaldian historiako film ezagunenetako bat eman zuten bertan: William Wyler-ek zuzendutako Ben-Hur. 1963an, lehen aldiz, Donostiako Zinemaldiko atal ofizialeko filmak Astorian eman zituzten, Victoria Eugenia Antzokiaren dotorezia mailara heldu gabe, baino nabarmen handiago emanaldi jendetsuak hartzeko.

Zineaz gainera beste erakustaldi mota batzuetarako erabili izan zen Astoria. 1972an, Uztapide bertsolariari omenaldia ezin zitzaion, beste bertsolari ospetsuen parte hartzearekin, tartean baitziren Basarri, Xalbador, Mattin, Garmendia, Lazkano, Lizaso, Mugartegi, Egileor eta Arozamena.Musika Hamabostaldiak ere izan du bere lekua Astorian. Nabarmentzekoa izan zen Maurice Bejart-en *Ballet del Siglo XX*-ren emanaldia 1980ean.

1988an Astoria zinema itxi egin zen multizinema bihurtzeko; garai horretako azken filma Emile Ardolinoren *Dirty dancing* izan zen. 1989an eraberritu zuten eraikina, eta orduan, 1900 ikusleentzako 7 areto egin zituzten.

Astoria zimena aretoak 2005eko otsailaren 14an, igandearekin, eman zuen azken saioa. SADE enpresako gerente Leopoldo Arsuagak esan zuen penaz itxi behar izan zutela zinema “*handiegia zelako hiriaren eskarirako, eta, gainera, handik kilometro batera Warner enpresak aparkalekua duen gune handia ireki behar zuela*.” Garairik onenean, Astoria zinemak 750.000 ikusle hartzen zituen urtean.

## Eraispena eta Astoria hotela 
Astoria eraikinak 1500 metro koadroko oinplanoa hartzen zuen, Pio XII.a plazatik Familia Santuaren kaleraino. Eraitsi zutenean geratu zen orubean, Joaquin Zubiria arkitektoak diseinatutako hiru izarreko hotela (120 gela) eta 63 etxebizitzeko eraikina altxatu zuten. Hotel berriko instalakuntzek zinema izan zuten dekorazio gai nagusi.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jujuba

thumb|Jujubak.

**Jujuba** jujubondoaren fruitu jangarria da, olibaren antzeko drupa gorria dena.

Jujubondo lehendabizikoz hegoaldeko Asian K.a. 9000 inguruan etxekotu zuten. Txinatar sukaldaritzan nahiko ezaguna da eta jarabe egiteko erabiltzen dituzte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aita (mitologia)

**Aita** (etruskoz idatzitako inskripzioetan *Eita*) mitologia etruskoan azpimunduaren eta bertan bizi zen jainkoaren izena zen; esan daiteke Antzinako Greziaren Hades eta erromatarren Pluton parekoa zela.

## Irudiak 
Aitaren errepresentazioak zenbait hilobitan aurkitu da. Funtsean, Aita gizon bizarduna zen, otsoaren larruz egindako kapa bat janzten duena. Irudietan hil berriaren arima gidatzen ikus dezakegu.

## Ikus, gainera 
* Hades

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
PFC Cherno More Varna

**PFC Cherno More Varna** (bulgarieraz *Професионален футболен клуб Черно Море Варна*, "Cherno More Varna Futbol Klub Profesionala"), Bulgariako futbol taldea da, Varna hirikoa. XX mendearen hasieran Bulgariako lau liga irabazi zituen, baina ordutik titulu bakarra du, 2015eko Kopa.

## Historia 
1913an Varnako itsas akademian sortu zen taldea. *SC Vladislav Varna* izenarekin hiru liga irabazi zituen 1920ko hamarkadan eta 1938an laugarren bat, oraingoan *Tcha Varna* izenarekin. Bigarren Mundu Gerraren ondoren hiriko taldeen arteko hainbat fusio gertatu ziren eta taldearen izenak aldaketa handiak izan zituen. Kirol emaitzak ordea apalak izan ziren.

2006an Bulgariako Kopako finala jokatu zuen eta 2008an ere finalista izan zen, baina bietan galtzaile atera zen. Urte honetan bosgarren bukatu zuen liga eta UEFA Kopan aritu zen. Hurrengo urtean hirugarren egin zuen, orain arteko posturik onena. Azken denboraldietan erdi-behekaldean aritu da. 2015ean azkenik lortu du Bulgariako Kopa irabaztea, Levski Sofia 2-1 garaituz.

## Palmaresa 
### Bulgarian: 6 
* Liga (4): 1925, 1926, 1934, 1938.
* Kopa (1): 2015.
* Bulgariako Superkopa (1): 2015.

## Kanpo estekak 
*  webgunea
Ehorztoki

thumb|Madrilgo hilerri zibilaren ikuspegia.
**Ehorztokia** hila ehorzten den lekua da. Kultura askotan hau hilobi bat da, baina beste askotan ez da zulorik egiten eta etxe edo tenplu moduko bat eraikitzen da hildakoa gordetzeko.

## Historia 
Antzinako kultura askotan hilak etxean ehorzten zituzten, eta hilobiak ohitura horren arabera etxeen antzera eraikitzen zituzten (txabola biribilak, hildakoaren tresnak, arropak… eta guzti, hilak heriotzaz beste aldeko bizitzan erabil zitzan). Geroago harrizko hilobi handiak egin zituzten, baina oraindik ere etxe itxura zutela. Arkeologia ikerketetarako laguntza handia izan dira hilobiak. Erreginen hilobietan, tresnez gainera, zerbitzariak ere ehorzten zituzten, heriotzaz beste aldeko bizitzan ere erreginen zerbitzari izan zitezen. Kultura askotan hilobiekin batera hilen omenezko monumentuak eraikitzen ziren; Erdi Aroko kristauek zeruko etxetzat hartzen zuten hilobia (uste horrek Erromako katakonbetan izan zuen hasiera), eta elizetan, komentuetan eta baselizetan garai horretako eta geroagoko hilobi ugari dago. Errenazimentuaz geroztik sartaldean ia erabat galdu zen hilobia etxetzat hartzeko ideia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Patio

[thumb|Andaluziar patio bat [Kordoban.]]
**Patio** edo **barla** etxeetako barne barruti ez estalia da. Hitza gaztelaniazko mailegua da eta hizkuntza horretatik zabaldu da munduan. Hala ere, patioak tradizionalak izan dira Mediterraneoko herri arkitektura guztietan.

## Ikus, gainera 
* Etxarte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mika (minerala)

**Mika** filosilikatoen saileko kristal itxurako gai solidoa da. Aluminioaren eta potasioaren silikatoz eratua da, eta batzuetan burdina eta magnesioa ere izan ditzake bere osaeran. Xafla egitura du, eta orri distiratsu, malgu eta meheetan ebakitzen da. Bi mika mota bereizten dira: zuria, aluminio eta potasio asko duena (moskovita da ezagunena), eta beltza, burdina eta magnesio askokoa (biotita da garrantzitsuena). Harri magmatiko, sedimentario eta metamorfiko askotan ageri dira mikak. Sintesi bidez ere lortzen da, eta hala eginak mika naturalak baino tasun elektriko eta mekaniko hobeak ditu. Bakartzaile ona da eta ongi jasaten ditu tenperatura garaiak. Erabilera ugari ditu: gailu elektrikoetan eta elektronikoetan bakartzaile gisa, hauts eran labaingarri gisa, bero handiak jasan behar dituzten gailuetan beiraren ordez, eta abar.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Liu Gang

**Liu Gang** (; Liaoyuan, Jilin, Txina, ) txinatar matematikaria, fisikaria eta ordenagailu zientzialari da, Txinako intelektual eta buruzagia Tiananmen plazako protestatan. 1996ean Estatu Batuetara erbesteratu zen eta Columbia Unibertsitatean ikasketak egin zituen. Finantzetan aditua da eta programazio linealari buruzko ikerketak egin ditu.

## Erreferentziak
Herriko Plaza (Barakaldo)

**Herriko Plaza** Bizkaiko Barakaldo udalerriko enparantza enblematikoa da.

Erloju-dorrea eta kioskoa dira bertako osagairik adierazgarrienak, Lucas Alcalderen "Industria omentzeko monumentua" eskulturarekin batera. Toki horretatik oso gertu, udaletxea eta Barakaldo Antzokia ditugu.

## Argazki galeria 

Irudi:Baracaldo - Herriko Plaza 08.jpg|Herriko Plazaren ikuspegia. Erdian Barakaldoko udaletxea.
Irudi:Baracaldo - Herriko Plaza y Monumento a la Industria.jpg|"Industria omentzeko monumentua".

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Barakaldo Antzokia

**Barakaldo Antzokia** Bizkaiko Barakaldo udalerriko kulturgunea da.

Barakaldo Antzokiaren eraikina antzokiek dituzten oinarrizko hiru gunez osaturik dago: agertokia, aretoa eta jendearentzako ataria. Oinarrizko eskema horren osagarri dira eraikinaren irtenbide konstruktiboa eta teknologikoa, bai eta gainerako tokiak ere, hala nola kamerinoak, tailerrak, bulegoak, entsegu-aretoak, aldagelak, instalazioak eta antzezmakineria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Bide Onera plaza

**Bide Onera** Bizkaiko Barakaldo udalerriko enparantza enblematikoa da.

Foruen pasealekuaren buruan dagoen Bide Onera plazan ditugu Agustin Ibarrolaren eskultura bitxiak, plazaren izen bera duen Kooperatibaren eraikina, Justizia-Jauregia eta metro geltokia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Barakaldoko udaletxea

**Barakaldoko udaletxea** eraikina Barakaldoko Udalaren egoitza da.

Bolumenari dagokionez, oso ondo artikulatutako eraikina egin zuten, orube zabala osorik betetzen zuen T itxurako oinplanoan. Udaletxearen sarbide nagusiaren aurrean patio zabal bat dago: lehen Foruen plaza eta egun Herriko Plaza izenekoa. Gorputz nagusiaren tratamendua eta horma-atal handien bidez eginiko fatxaden konposaketa nabarmentzen dira. Konfigurazio orokorrak eta xehetasunek arkitektura eskandinaviarra gogorarazten digute, eta bereziki, Jacobsen arkitekto danimarkarraren arkitektura.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gabiria etxea

**Gabiria etxea** edota **Victor Hugoren museo-etxea** Gipuzkoako Pasaia udalerriko Pasai Donibane barrutian dagoen eraikin bat da. Pasai Donibaneko Alde Zaharran dago, Pasaiako badiaren ertzean, bere azpikaldean Donibane kalea igarotzen den tunel edo pasabide estalia du.

XVII. mendean eraikitako arrantzale estilo herrikoia duen etxea da, 1843. urtean Victor Hugo frantziar idazleak bertan ostatu hartu eta denboraldi batez bizi izan zen.

## Ezaugarriak 
Etxe honek oin laukizuzena du eta lau isuriko estalkia. Fatxada nagusiak, harlangaitzez apaindua, itsasora ematen du, behe solairuko atzealdek harlandua eta terraza dauzka eta hutsarteen inguruneetan eta gainerako fatxadetan harlangaitz apaindua ikus daiteke. Behe solairuz eta bi mailaz osatua dagoen etxe honek balkoi irten jarraituak ditu lehen eta bigarren solairuetan, egurrezko baranda eta lau sarbiderekin. Fatxadaren gainean egur zizelatuzko hegal bat du.

Atzeko fatxada kale mailan dago, eta goiko mailetan leiho sail bat dago. Arku zubituko igarobide bat du mutur batean eta zurezko dintela bestean, zurezko bizkar hagekikoa, eta barnealdean Kristo gurutziltzatuaren imajina gordetzen duen horma-konka.. Horretan, oso lagungarriak izan ziren ezinbestean Victor Hugok berak ekarritako deskribapena eta azalpenak..

## Erabilera 
Gaur egun museo bat da. Eraikina hiru solairuz osatua dago: lehenbizikoan Pasaiako Turismo Bulegoa dago, bigarrenean *Victor Hugo, Oroimenerako Bidaia* izeneko behin-betiko erakusketa, eta hirugarrenean denboraldi baterako erakusketak.

Behin-betiko erakusketan, 1902an Victor Hugoren etxe gisa inauguratu zenetik gaur egun arteko urtetan zehar berreskuratu eta jasotako objektuak ikusgai daude.

Gainera, hiru solairuetako edozein balkoietatik bere garaian Victor Hugo inspiratu zuten badiarako ikuspegi ederrez goza daiteke.

## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* Victor Hugo
* Pasai Donibaneko Alde Zaharra

## Kanpo estekak
Santo Kristo Oparoaldikoaren eliza (Pasai Donibane)

**Santo Kristo Oparoaldikoaren eliza** edo **Santo Kristo Bonantzakoaren eliza** Gipuzkoako Pasaia udalerriko Pasai Donibane barruti edo herrian dagoen eliza bat da.

## Kokalekua 
Pasai Donibaneko Alde Zaharran dago.

## Historia 
1399an eraikitako Donibane eliza da, 1738an barroko estiloan berreraikia izan zen. Mendebaldeko atarian XVIII. eta XIX. mendeko ontzien labanaz tailatutako errapresentazioak daude.

## Eraikina 
Arrosa argi koloreko kanpoaldeaz nabarmentzen da. Bere barnean Kristo Bonantzakoaren irudia gordea dago, arrantzaleen usadioaren arabera itsasoan jasotakoa omen da.

Irudi:Pasajes de San Juan - Basílica del Santo Cristo de Bonanza 3.jpg
Irudi:Pasajes de San Juan - Basílica del Santo Cristo de Bonanza 1.jpg
Irudi:Pasajes de San Juan - Basílica del Santo Cristo de Bonanza 2.jpg

## Kanpo estekak
FC Groningen

**Football Club Groningen** izenarekin Herbehereetako futbol talde bat da Groningen hirikoa.

## Historia 
1971ean sortu zen aurrez zegoen *GVAV* taldea arazo ekonomikoengatik desagertu zenean. Mailarik onena XXI mendean eman du. Lorturiko titulu bakarra 2015eko Kopa du, finalean PEC Zwolle 2-0 emaitzaz garaitu ostean eskuratu zuena.

## Palmaresa 
### Herbehereetan: 1 
* Herbehereetako futbol liga (0): bosgarrena 2006an.
* Herbehereetako futbol kopa (1): 2015.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Antiguako Ama estropada

**Antiguako Ama estropada** ekainean Ondarroan urtero jokatzen den bandera da. Ligetatik kanpo dagoen estropada da eta elkarteek denboraldi-aurreko proba gisa erabiltzen dute.

2020an ez zen jokatu COVID-19 pandemia zela eta.

## Palmaresa 
### Gizonezkoen Bandera 
### Garaipenak 
### Emakumezkoen Bandera 
### Garaipenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Traineras.es webguneko informazioa
ABE Traineruen Liga

**ABE Traineruen Liga** 2008tik aurrera Arraunlari Beteranoen Elkarteak (ABE) antolatzen duen traineruen liga da. 2021etik aurrera ***La Salve Liga*** izena du babesle nagusiaren eraginez.

## Egitura eta arauak 
45 urtetik gorako arraunlariek hartzen dute parte, hamar urte inguruz arraunketa profesionalean aritu izan ez direnak. Hiru arraunlari gazteago izan ditzake taldeak, betiere 38 urtetik gorakoak eta 45 urteko batazbestekoa jeisten ez dutenak. Gizonezkoek eta emakumezkoek batera egin dezakete arraun. Estropada bakoitzaren amaieran emaitzak doitzen dira talde bakoitzak dituen araututako handicap-en arabera.

Apirila aldean hasten dira estropadak eta abuztuan bukatu. Urtetik urtera talde gehiago sartzen dira eta estropadak ere gehiago izaten dira.

## Historia 
2008an izan zuen lehen edizioa eta sei traineruk hartu zuten parte, lau bizkaitarrek eta bi lapurtarrek. Hurrengo urteetan partaidetza zabaldu egin da eta gipuzkoarrak eta kantabriar bat ere sartu dira.

2025ean bi maila eratu dira. A Liga 12 traineruk osatzen dute eta B Liga 9 traineruk. B Liga horretan Aizburua taldea eta A Ligako elkarteen B traineruak daude, bai eta emakumez soilik osaturiko Trintxerperen taldea ere.

## Palmaresa 
## Garaipenak 
## Azken denboraldiak 
### 2015eko Sailkapena 
* Sestao eta Ibaialdek estropada askotan ez zuten punturik eskuratu arraunlari gazteegiak tostaratu dituztelako.

### 2016ko Sailkapena 
* Ibaialde ez zen estropada guztietan aurkeztu eta aritu denetan 38 urtez azpiko arraunlariak erabili zituen trainerua osatzeko.

### 2017ko Sailkapena 
* Ibaialdek arazoak zituen trainerua osatzeko eta 38 urtez azpiko arraunlariak erabili zituenez ez zuen punturik jaso.

### 2018ko Sailkapena 
* Ibaialdek arazoak zituen trainerua osatzeko eta 38 urtez azpiko arraunlariak erabili zituenez ez zuen punturik jaso.

### 2019ko Sailkapena 
* Ibaialdek arazoak zituen trainerua osatzeko eta 38 urtez azpiko arraunlariak erabili zituenez ez zuen punturik jaso.

### 2020 bertan behera 
COVID-19 pandemiaren erruz ABE Traineruen Liga bertan behera gelditu zen.

### 2021eko Sailkapena 
### 2022ko Sailkapena 
### 2023ko Sailkapena 
### 2024ko Sailkapena 
Azken sailkapena

### 2025eko Sailkapena 
Traineru kopuru handiarengatik A eta B Ligak eratu ziren eta amaieran igoera-jaitsiera play-offak jokatu ziren.

* (p.o.) play-offak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Urraka Alfontso Leongoa

**Urraka Alfontso Leongoa** (c. 1197 — 1244/1258) Bizkaiko jaurerriko andre ezkontidea izan zen.

Urraka Alfontso IX.a Leongoaren ezkontzaz kanpoko alaba zen: ama Laudioko jaunaren alaba Ines Enekoitz Mendotzakoa zuen. Haren jaiotza data ezezaguna da baina 1197 inguruan omen zen. Lope II.a Diaz Harokoarekin ezkondu zen 1215 eta 128 artean.

Hurrengo seme-alabak izan zituzten:

* Diego III.a Lopez, aitaren oinordekoa.
* Teresa Lopez Harokoa, Nuño Santxez eta Rodrigo Gonzalez Gironekin ezkondu zena.
* Mentzia Lopez Harokoa (? - 1270), lehendabizikoz Alvaro Perez Castrokoarekin eta, bigarrenez, Antso II.a Portugalgoarekin ezkondu zena.
* Alvaro Lopez Harokoa
* Berengaria Lopez Harokoa, Rodrigo Gonzalez Gironekin ezkondu zena.
* Antso Lopez Harokoa, Aiara leinuaren arbasoa.
* Lope Lopez Harokoa «Gaztea», La Guardiako jauna.
* Alfontso Lopez Harokoa, Camerosko jauna
* Manrique Lopez Harokoa

1244 eta 1258 artean hil zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ibaialde Arraun Elkartea

**Ibaialde Arraun Elkartea** Angeluko arraun taldea da. Gaur egun ABE Traineruen Ligan ari da baina tosta finkoan, mota guztietako kategorian hartzen du parte: bateletan, trainerilletan eta traineruetan. Bestalde Lapurdiko Arraun Taldea osatu du probintziako beste arraun taldeekin batera.

## Historia 
Ibaialde Elkartea bera 1980 urtean sortu bazen ere, arraunketaren atala 1998an eratu zen Zarautz eta Ur Joko taldeen laguntzarekin.

2003an **Indianoak** proiektua egin zuten. Ibaialdeko arraunlariek XVI. mendeko arbasoen bidea hartuz Saint-Laurent ibaian nabigatu zuten 500 kilometroko distantzia betez. Hiru astez Trois-Pistoles-etik Sept-Iles-era joan ziren XX.mendeko zurezko traineru batekin eta amaieran Trois-Pistoles-eko Abentura Parke Euskaldunari eskaini zioten trainerua. 2013an proiektua errepikatu zuten.

2017 denboraldirako, Lapurdiko Arraun Taldearen sorreran parte hartu zuen, Donibane Lohizuneko Ur Joko arraun taldearekin batera, Iparraldeko arraunlariak traineru batean bateratuta lehiatzeko bidea izan zezaten.

## Antolaturiko estropadak 
ABE Traineruen Ligarako estropadak antolatzen ditu.

## Ikus, gainera 
* Lapurdiko Arraun Taldea

## Kanpo estekak 
*  Indianoak webgunea
Konstantze Bearnokoa

**Konstantze Bearnokoa** (?-1277 eta gero) okzitaniar noblea izan zen, Bizkaiko andre ezkontidea izandakoa.

Gurasoak Gilen II.a Biarnokoa bizkondea eta Proventzako kondearen alaba Garsenda izan zituen. Diego III.a Lopez Harokoa ezkondu eta hurrengo seme-alabak izan zituzten:
* Lope III.a Diaz (?-1288), Bizkaiko jauna
* Diego V.a Lopez (?-1310), Bizkaiko jauna
* Urraca Diaz Harokoa, Fernando Rodriguez Castrokoa, Cigales eta Cuéllarreko jauna ezkondu zuena.
* Teresa Diaz Harokoa (?-?), Larako jauna zen Joanes Nuñez I.arekin ezkondua. Joanes Nuñez II.aren ama.
* Antsa Diaz Harokoa (1287 eta gero hilda)

1254ko urriaren 4an Bañaresko bere jauregian senarra hil zitzaionean, Cañasko monasterioan sartu zen. Senarraren izeko zen Urraka Diaz Harokoa 1262an hil zenean, ordezkatu eta bertoko abadesa bilakatu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Crusaders F.C.

**Crusaders F.C.** (izen osoa *Crusaders Football Club*) Ipar Irlandako futbol taldea da, Belfast hirikoa. 7 Liga eta 6 Kopa eskuratu ditu.

## Historia 
Talde 1898an sortu zen Belfasten eta *Gurutzatuen* izena hartzea erabaki zuten. Garai onena 1960. eta 1970. hamarkadetan izan zuen, lehenengo bi kopa eta ondoren bi liga irabaziz.

Roy Walker jokalaria fitxatu zuen 1989an eta bertan jokatu zuen hamarkadan bi liga berri eskuratu zituen. Azken ureetan ere maila bikaina lortu du eta 2009an Kopa, 2012an Ligako Kopa eta 2015, 2016 eta 2018ko Ligak irabazi ditu.

## Palmaresa 
* Liga **(7)**: 1973, 1976, 1995, 1997, 2015, 2016, 2018.
* Kopa **(6)**: 1967, 1968, 2009, 2019, 2022, 2023.
* Ligako Kopa **(2)**: 1997, 2012.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Portadown F.C.

**Portadown F.C.** (izen osoa *Portadown Football Club*) Ipar Irlandako futbol taldea da, Portadown hirikoa. 4 Liga eta 3 Kopa eskuratu ditu.

## Historia 
Taldea 1889an sortu bazen ere 1924 arte ez zuen bat egin Irlandako Ligarekin.

Garai onenak 1990 eta 2005 artean izan zituen, lau liga, hiru kopa eta Ligako Kopa bat eskuratuz. Azken titulua 2009ko Ligako kopa du.

## Palmaresa 
* Liga **(4)**: 1990, 1991, 1996, 2002.
* Kopa **(3)**: 1991, 1999, 2005.
* Ligako Kopa **(2)**: 1996, 2009.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Palermo Football Club

**Palermo Football Club** Palermo hiriko futbol talde nagusia da, lehen mailan jokatzen ari dena.

## Historia 
1900 urtean *Anglo Panormitan Athletic and Football Club* sortu zen Palermon eta Siziliako talde zaharrena eta Italia hegoaldeko bigarrena da. 1907an *Palermo Foot-Ball Club* izena hartu zuen eta 1919an *Unione Sportiva Palermo*.

Urrezko aroa 70. hamarkadan ezagutu zuen Italiako Kopako bi finaletara iritsi zenean, baina bietan galtzaile atera zen, 1974an Bolognaren aurka penaltietan eta 1979an Juventusen aurka luzapenean. 1987ko udan arazo ekonomiko larrien erruz taldea desagertu eta berria fundatu behar izan zen *Unione Sportiva Città di Palermo* izenarekin.

2004an lehen mailara itzuli zen eta goiko postuetan sarritan ibili da, hiru aldiz bosgarren egin duelarik. 2016an ordea 16. postuan gelditu zen eta 2017an maila galdu du.

## Uniformea 
## Palmaresa 
### Italian: 0 
* Italiako futbol liga (0):
** bosgarrena 2006, 2007 eta 2010ean.
* Bigarren maila (5): 1932, 1948, 1968, 2004, 2014
* Italiako futbol kopa (0):
** finalista 1974, 1979 eta 2011an.

## Ikus, gainera 
* Italiako futbol taldeen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Taldearen webgune ofiziala
Abali

**Abali** Gipuzkoako Altzaga udalerriko auzo bat da. Altzagako herrigunetik gora Altzagarate auzora doan errepideko bihurgune itxi batean eskuinetara *Abali* jartzen duen seinaleak auzo honetara iristeko desbideraketa adierazten du. Auzoa bospasei baserrik osatzen dute.

Mendi kaxko batean dagoen auzo honetatik Altzagarate, Gaintza eta Baliarrain udalerrietara doan oinezko bidezidorra ateratzen da.

## Kanpo estekak
Jean-Dominique Senard

**Jean-Dominique Senard** (Neuilly-sur-Seine, Frantzia, 1953ko martxoaren 7an) automobilaren industria alorreko enpresaburu frantses bat da. 2005ean Michelin pneumatikogintza enpresan sartu zen finantza-zuzendari. 2012ko maiatzaren 11an Michel Rollierri jarraitu zion Michelin enpresaren zuzendaritza exekutiboan. Jean-Dominique Senard Michelin familiarekin ahaidegorik ez duen lehen zuzendari exekutiboa da.

## Biografia 
### Hasierako urteak 
Senard diplomazialari baten semea da, bere aita Frantziako enbaxadore izan zen Kairon, Hagan eta Erroman. Jean-Dominique Senardek Abondanceko Sainte-Croix des Neiges eskola eta lizeo pribatuan ikasi zuen. Ondoren, zuzenbideko maisutza ikasketak burutu zituen HEC Parisen 1976an.

### Jarduera profesionala 
1979ko irailetik 1987ko irailera arte kudeaketa ikuskaria eta finantza-arriskuen kudeaketa-lanen arduraduna izan zen Frantziako Petrolio Konpainian (Total SA taldea).

1987an Saint-Gobain enpresaren diruzaintzako zuzendaritzan sartu zen. 1988ko otsailean alboko zuzendari izendatu zuten eta 1991ko urtarrilean finantza eta diruzaintzako zuzendari izendatu zuten. 1995ean Alemania eta Erdialdeko Europarako ordezkaritza nagusiaren finantza-zuzendari eta Vegla GmbH enpresako (Saint-Gobainen filiala) zuzendaritza-batzordeko kide izendatu zuten.

1996an Pechiney aluminio-enpresan sartu zen finantza-zuzendari. 2001etik 2003ra taldearen aluminio primario sektoreko zuzendaritza hartu zuen. 2003an Pechineyko presidente-zuzendari nagusi eta Pechiney erosi berri zuen Alcan talde kanadarreko batzorde exekutiboko kide izendatu zuten. 2005ean, Pechiney egitura berrian bateratzea ziurtatu ondoren, Alcan taldea utzi zuen.

2005ean Michelineko finantza-zuzendari bihurtu zen. 2007an taldeko kudeatzailekide izendatu zuten. 2011ko maiatzean kudeatzaile buru izendatu zuten eta 2012ko maiatzean taldeko presidente eta kudeatzaile buru, Michel Rollierri jarraituz.

2014ko urrian, Jean-Dominique Senarden agintaldia 4 urtez luzatu zioten.

## Sariak 
* Ohorezko Legioaren ofiziala.
* Urteko HEC saria (2012).
Altzagarateko Gure Amaren baseliza

**Altzagarateko Gure Amaren baseliza** Gipuzkoako Altzaga udalerriko Altzagarate auzoan dagoen baseliza bat da. Altzagarate auzoko lekurik garaienean dago, eta alboan jatetxe-taberna eta inguru guztiko ikuspegi zabala eskeintzen duen behatokia daude.

Baselizaren barnean XV. mendeko Altzagarateko Gure Amaren taila bat dago.

Fitxategi:Altzagarate, Altzaga, Euskal Herria.jpg|Altzagarateko Gure Amaren baseliza eta jatetxe-tabernaren ikuspegia.

## Kanpo estekak 
* *Baliarrain. SanjoanIturri-Alzagarate ibilbidea eta Ibiur urtegiko ibilbidea* lkontratua90. &#x20;(2022-12-30). 200 argazki CC-BY-SA lizentziarekin, horietako 20 dira Altzagaratekoak.
Venosa

**Venosa** Italiako udalerri bat da. Potenzako probintzian kokatuta dago, Basilicata eskualdean.  biztanle ditu,  kilometro koadroko azaleran banatuta.
 
## Mugakideak 
Venosak honako udalerri hauekin egiten du muga:
 

## Kanpo estekak
Tintinnabulum (paganoa)

[thumb| [Merkurio (mitologia)|Merkurioren errepresentazioz brontzezko zakila ugarizko *Tintinnabulum*. Ponpeia. Museo archeologico nazionale di Napoli.]]
[thumb| Lehoi itxurazko tintinnabulum ([I. mendea, British Museum).]]

***Tintinnabulum*** edo **tintinabulo** (batzuetan ere ***tintinnum***) txilin edo txilin multzo bat, haizeak mugitzeko prestatuta, sarritan zakil itxuraz. Zakil magiko hauek begizkoaz babesteko eta etxekoei zorte ona erakartzeko.
 
## Erabilera 
*Tintinnabulum*ek erabilera erlijiosoa zuten; hori ikus daiteke esaterako Jupiter (Iuppiter Tonans) jainkoaren tenpluetan non ohikoak ziren horrelako zintzilikarioak. Txilin hauek lorategietan, etxeen sarreretan, tabernetan, dendetan jartzen ziren baita ere, beti haizea mugitzen zen tokietan. Erromatarren ustez, haien soinuek espiritu gaiztoak uxatzen zituzten. Urteen poderioz, Eliza Katolikoak ideia berak erabiliko zituen horretako ezkilak, kandelak eta paperak erabiliz.

Etxeko animalien lepoetan ere ohikoak ziren baina kasu hauetan, babesarekin batera, soinuen bidez abereak bilatzeko sistema izan zezakeen, egungo zintzarrien arabera.

Tenpluetan edo etxean bertan egiten ziren, eta badirudi soinu metalikoa bereziki eraginkorra zela sorginkeriak eta mota guztietako efektu kaltegarriak uxatzeko haiek zeramatzan animaliaren gainean edo esekitako gelaren gainean.     

## Bibliografia 
* *Sex or symbol: erotic images of Greece and Rome*. Catherine Johns, The British Museum Press (1982) .
* *Eros in Pompeii: the erotic art collection of the Museum of Naples*. Michael Grant, Antonia Mulas, Museo nazionale di Napoli (1997).
* *Janet Huskinson (2001) Experiencing Rome: culture, identity and power in the Roman Empire*.  Routledge. 171.or.
* ''Joseph Jay Deiss (1989) Herculaneum, Italy's buried treasure*. 38.or.
* *Thomas N. Habinek, Alessandro Schiesaro (1997) The Roman cultural revolution''. 171.or.

## Kanpo estekak 
* :
** [Bronze tintinabulum in the form of a winged phallus. British Museum(https://eu.wikipedia.org/wiki/British_Museum)].
** [Bronze statuette with two phalluses. British Museum(https://eu.wikipedia.org/wiki/British_Museum)].
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alkeo Mitilenekoa

**Alkeo Mitilenekoa** (antzinako grezieraz: Ἀλκαῖος, *Alkaĩos*; latinez: *Alcaeus*; Mitilene, K.a. 630 aldean - K.a. 580 aldean) poeta grekoa izan zen.

## Bizitza 
Alderdi aristokratikoaren alde agertu zen tiranoen kontra eta horregatik erbesteratu behar izan zuen; gero, Mitilenera itzuli zen. Kanta satiriko eta iraultzaileak, ereserki eta mahai kantak moldatu zituen, baita erotikoak ere, gizonen zein emakumeen edertasuna goretsiz. Obra horietatik zati gutxi iritsi dira gaur egunera arte. Kantu batean Saforekiko miresmena adierazi zuen. Teokrito eta Horaziok haren olerkigintza hartu zuten eredu, eta bigarrenak ***alkaiko*** izenez ezagutu zen ahapaldia metrika latinora egokitu zuen bere odetan.

## Erreferentziak
Aisha

**Aisha bint Abu Bakr** (  ahoskatua,  613/614 –  678) Mahomaren hirugarren emaztea izan zen, lehen kalifa Abu Bakren alaba. Tradizio islamikoetan garrantzi handiko pertsonaia da, *Sinestunen Ama* titulua ematen zaio, eta emakume bizi eta adimentsuaren eredua da. Mahomaren irakaspen eta aipuen bilduma zabalaren zati handi bat ere berari zor zaio. Mahoma hil ondoren islama zabaltzeagatik ere ezaguna da. Aliren jarraitzaileen aurka guda zuzendu zuen 656 urtean, Uthman ibn Affan hirugarren kalifaren hilketa mendekatzeko.
Santa Isabel gaztelua (Pasaia)

**Santa Isabel gaztelua** Gipuzkoako Pasaia udalerriko Pasai Donibane barruti edo herrian dagoen gotorleku bat da. Pasaiako badiaren bokalean dago.

## Historia 
1598an Karlos I.a Espainiakoaren aginduz Tiburcio Spanocchi ingeniari nagusiak gaztelu txiki bat eraikitzea proposatu zuen, Pasaiako portuko sarrera babesteko, baina 1620 arte Julio de Oviedok eta Francisco Lupecio kapitainak ez zuten lehenbiziko gotorleku proiektua erredaktatu, eta 1621ean eraikitzeari ekin zitzaion. Gaztelua *Txurrutella* errotatik hurbil kokatu zuten. Diru-baliabiderik ezak gotorlekua bukatzea eragotzi zuen, eta gauzatutako lehen fasean artilleriako plataformaren oinarria bakarrik egin zuten.

1633an lanak berriro moteldu ziren, Jeronimo de Soto eta Pedro Palear "Fratín" ingeniarien arteko desadostasunak zirela eta. 1638an eta 1719an gaztelu amaigabea frantziar gudarosteen esku geratu zen, eta hauek hainbat aldaketa garrantzitsu egin zituzten bertan. Geroago ere hainbatetan burutu ziren lanak gazteluan, eta halaz XX. mendearen hasierako pasaiatarrek ezagutu zuten gotorlekuaren itxurara heldu ginen.

1867an Santa Isabel gazteluak bere zerbitzu-bizitza amaitu zuen, nahiz hurrengo urteetan noizean behin erabili. Artilleriako plataforma, gazteluko elementu nagusia bera, suntsitu egin zuten XX. mendearen lehen erdialdean egin zituzten lanetan, portuko sarrerako kanala hobetzeko lanetan alegia. Gaur egun egoitza pribatu bat dago bertan.

thumb|erdian|300px|Santa Isabel gaztelua.

## Eraikina 
Itsasalderako zatia murru sendo batez osatuta zegoen, murru etena zen, sei zatikoa, eta hauek ez ziren ez luzera ez norabide berdinekoak. Murru honexek eusten zion plataforma nagusiko lubetari. Portuko kanalaren ahora zuzenean begiratzen zuen parapeto-zatian lau kanoi-zulo zeuden eta, hauen azpian, beste hiru, lurpeko beste hainbeste kasamatatan kokatuta. Harresiko ataletako bik bat egiten zuten tokian, zaintzako garita bat zegoen sartuta.

Lehorrera begirako aldean, berriz, harresi garai bat zegoen, eta honen gainean parapeto ahul baten babesean egon zitezkeen soldaduak. Harresia bederatzi atal motzez osatuta zegoen, hauen norabideak desberdinak ziren, eta sortzen zituzten espazioetako batean eraikin txiki bat kokatu zuten (kaperauaren etxea izan zen eta, geroago, artilleriako kuartela). Murru beraren babesean, baina altuera txikiagotik abiatuta inolaz ere, neurri handiagoko eraikin bat zegoen, oinplano angeluzuzenekoa, lau oineko altuera zuena eta kuartel gisa erabili zutena.

## Kanpo estekak
Mirandatarren etxea

**Mirandatarren etxea** Gipuzkoako Pasaia udalerriko Pasai Donibane herri edo barrutian dagoen eraikin errenazentista bat da. Pasai Donibaneko Alde Zaharrean dago. Nabarmentzeko fatxada du, hainbat zutabe eta bi armarriekin.

thumb|300px|erdian|Mirandatarren etxea.

## Kanpo estekak
Ferrertarren etxea

**Ferrertarren etxea** Gipuzkoako Pasaia udalerriko Pasai San Pedro barrutian dagoen eraikin bat da. Pasai San Pedroko Alde Zaharran dago, San Pedro elizari atxikita.

## Kanpo estekak
Irabazi (argipena)

**Irabazi** terminoak esanahi hau izan dezake:
* Ekonomian, irabazia, eragiketa edo jarduera ekonomiko batean lortzen den etekina.
* Elektronikan, irabazia, seinale baten anplifikazio edo atenuazio maila.
* Irabazi-Ganemos Euskadi, alderdi politikoa.
Parabeno

[eskuinera|150px|thumb|Parabeno baten egitura kimiko orokorra, non R [alkilo taldea|alkilo talde bat den.]]

**Parabeno** azido parahidroxibenzoikoaren ester bat da. ***P**ara*-**H**idroxi**B**enzoato konposatuaren inizialez ere ezagunak dira, hau da, **PHB** . Kosmetiko eta botikatan erabiltzen dituzte, kontserbagarri moduan, bakterizida eta fungizida onak direlako.

Eztabaida asko sortu dituzte kartzinogeno eta estrogenoen bultzatzaileak direlakoan. Hala ere, adituek ez dute korrelaziorik ikusi.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aktobe

**Aktobe** () Ilek ibaiaren ondoan dagoen Kazakhstango hiri bat da. Aktobe probintziako erdigune administratiboa da. 2013an, 371.546 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Irwin Rose

**Irwin Allan Rose** (New York,  – Deerfield, Massachusetts, ) estatubatuar biokimikaria izan zen. Kaliforniako Unibertsitatean egin zuen lan, irakasle eta ikerlari gisa. 2004an Kimikako Nobel Saria jaso zuen, Avram Hershko eta Aaron Ciechanoverrekin batera, proteinen degradazioa kontrolatuan ubikitinaren zikloaren inguruan egindako aurkikuntzengatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Avram Hershko

**Avram Hershko** (; ; Karcag, Hungaria, ) israeldar biokimikaria da. 2004an Kimikako Nobel Saria jaso zuen, Irwin Rose eta Aaron Ciechanoverrekin batera, proteinen degradazioa kontrolatuan ubikitinaren zikloaren inguruan egindako aurkikuntzengatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Espainiako Justizia Ministerioa

**Espainiako Justizia Ministerioa** (ofizialki eta ) estatu osoan justiziaz arduratzen den ministerioa da. CGPJaren, Fiskaltzaren eta Justizia Administrazioaren arteko lotune gisa funtzionatzen du.

Egungo Justizia Ministroa Juan Carlos Campo da.

## Aurreko izenak 
Ministerioak aurretik izandako izendapen ofizialak:

* Grazia eta Justizia Ministerioa
* Lan, Osasun eta Justizia Ministerioa
* Justizia eta Herrizaingo Ministerioa

## Kritika 
Espainiako justizia sistemaren antolamenduak kritika handiak jaso ditu gizarte, politika eta arlo judizialetik, ustelkeriari lotuta ikusten den neurrian. Espainiako Justiziaren organo konstituzionalak despolitizatzeko premia ikusi da. 

2008an, Enrique Arnaldok, 2021eko azaroan PPk Konstituzio Auzitegirako proposatutako hautagaia Concha Espejelekin batera, doilortzat jo zuen Espainiako alderdi nagusiek nola erdibitzen zuten Konstituzio Auzitegia eta Botere Judizialaren Kontseilu Nagusia eta, ondorioz, aukeratu zituzten alderdien zorpekoak zirela haien erabakiak. Hargatik, berak hainbat aldiz eman zituen gai politikoei buruzko iritziak, eta FAES elkartearen ekitaldietan agertu.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Espainiako Gobernua

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Induktantzia

Elektromagnetismo eta elektronikan, **induktantzia** (L) eroale elektrikoen propietate bat da, zeinagatik eroale horretatik igarotzen den korronte elektrikoaren aldaketa batek tentsio bat —indar elektroeragile bat— induzitzen (sortzen) duen, bai eroale berean —autoinduktantzia— zein inguruko eroaleetan —elkar-induktantzia—.

Efektu hauek fisikako oinarrizko behaketa biren eratorriak dira: Lehenengoa, korronte elektriko egonkor batek eremu magnetiko egonkor bat sortzen duela (Oersteden legea), eta bigarrena, eremu magnetiko aldakor batek inguruko eroale elektrikoetan tentsioa induzitzen duela (Faradayren legea). Lenzen legearen arabera, **induktantzia** daukan zirkuitu bat zeharkatzen duen korronte elektriko aldakor batek tentsio proportzional bat induzitzen du, zeina korronte aldaketaren aurkakoa den —autoinduktantzia—. Zirkuitu horretako eremu aldakorrak inguruko zirkuituetan ere indar elektroeragilea sortu dezake —elkar-induktantzia—.

**Induktantzia** terminoa Oliver Heavisidek erabili zuen lehenengoz 1886ko otsailean. L ikurra Heinrich Lenz fisikariaren omenez erabiltzen da.

**Induktantziaren** unitatea Nazioarteko Unitate Sisteman Henrya (**H**) da, unitatearen izena Joseph Henry fisikari estatubatuarraren omenez jarri zelarik.

## Induktantzia zirkuitu elektrikoetan 
**Induktantzia** eroalearen ezaugarri fisikoen eta luzeraren araberakoa da. Eroalea biribilkatu egiten bada, induktantzia agertzen da. Espira gehiagorekin induktantzia haundiagoa izango da. Honi ferritazko nukleo bat gehitzen bazaio, induktantzia era adierazgarrian haunditzen da. Haril edo induktoreak honetan oinarritzen dira: hainbat espiradun eroaleak dira, batzuetan airezko nukleoarekin edo beste batzuetan burdinazko nukleoekin.

Harilak zirkuitu elektrikoetan **induktantzia** sortzeko erabiltzen dira. Sortzen duten induktantzia (L) fluxu magnetikoaren (\mathbf{\Phi}), korronte elektrikoaren (I) eta harilkatuaren bira kopuruaren (**N**) araberakoa da:

L = {\Phi N \over I}

non **L** **induktantzia** henrytan, (\mathbf{\Phi}) fluxu magnetikoa weberetan, **N** harilkatuaren bira kopurua, eta **I** korrontearen intentsitatea anperetan diren.

Definizio honetan aipatzen den fluxu magnetikoa I korronteak sortutako fluxua da bakarrik. Beste korronte batzuek, inguruko imanek, edo uhin elektromagnetikoek sortutako fluxuak ez dira kontutan hartzen.

Definizio hau ez da oso erabilgarria, harilkatu baten barneko fluxua neurtzea oso zaila bait da. Aldiz, fluxu aldaketak neurtu daitezke, fluxu aldaketek induzitzen duten V tentsioa neurtuz. Neurtu daitezkeen magnitudeak —korrontea, tentsioa eta denbora— erabiltzen dituen induktantziaren formula baliokide bat hurrengoa da:

V_L = L{\Delta I\over \Delta t} 

non **L** **induktantzia** henrytan, **V** tentsioa voltetan, **I** korrontearen intentsitatea anperetan eta **t** denbora segundutan diren.

Induktantziaren balio praktikoak milimetroko luzeradun eroale batek dituen nanoHenry bat baino gutxiagotik hasita, nukleo ferromagnetiko eta milaka biradun harilkatuak dituen hainbat hainbat hamarmila Henryra doaz.

## Kanpo estekak
Roger D. Kornberg

**Roger David Kornberg** (Saint Louis, ) estatubatuar biokimikari eta unibertsitate irakaslea da. 2006an Kimikako Nobel saria jaso zuen, transkripzio genetikoko oinarri molekularrari buruz egindako azterketengatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak