open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Done Jakue eliza (Garde)

**Done Jakue eliza** Erronkariko ibaxako Garde udalerrian XVI. mendeko kristiau eliza bat da, gotiko-pizkunde estiloan.

## Historia 
Bere dorre sendoaren arabera, Erdi Aroko eraikina litzateke, nahiz eta bere gaur egungo egitura XVI. mendekoa izan. XVII. mendean jazotako sute baten ondorioz berreraikitze lanak mende horretako zatirik handienean luzatu ziren, eraikuntza lan horien ondorioz teilatu edo estalpea eta bere nerbio zuzendun gurutzedura ganga konplexuak eraiki ziren. XVI. mendean sakristia gehitu zitzaion.

## Eraikina 
Nabe bakar eta zabal bat du, hiru ataletakoa, gurutzadura eta alboetako kaperekin. Latindar gurutze itxurako oinplanoa du, eta bozt aldeko hormaburu poligonala. Sakristia izkinadun ganga batez estalia dago eta ebanjelarioaren aldetik hormaburura atxikia. Egurrezko korua karnapel arku batean eta pilastretan ezarririk dago eta nabearen gain altxatzen da. Teilatu guztia nerbiodun gangez estalia dago. Hormaburuari dagokiona bi ataletan egitaratua dago, bata izar itxurako ganga batean eta bestea tertzeletetan, azken arkitektura elementu hau gurutzedurako besoetako kaperetan ere erabiltzen da.

Kanpoaldean, neurri txikiko harlanduzko hormekin dexenteko garaiera duen bolumen horizontal handi gisa egituratzen da. Dorrea nabearen oinetan eta epistolaren alboan gehitua dago, eta nahiz eta Erdi Aroko jatorria izan, XVI. mendean eraldaketa sakona jasan zuela dirudi, nabe berrira batu eta hari egokitu zedin. Dorrea eta gurutzadurako kaperaren artean erdi-puntuko arkuzko sarbideko atea eta XVI. mendeko ezaugarriak dituen moldura pare batez apaindua dagoen bere erroska daude. Egurrezko ateak antzinako burdin-lana ederrak ditu. Bi eraikinen gain konjuratorioa eta eraikinera daraman itxura bitxiko galeria daude.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus gainera 
* Garde
* Erronkaribar

## Kanpo estekak
Urzainkiko zubia

**Urzainkiko zubia** Erronkariko ibaxako Urzainki udalerrian Erdi Aroko harrizko zubi bat da, Ezka ibaiaren gainean.

## Zubia 
## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Urzainki
* Ezka

## Kanpo estekak
Urralegi pilotalekua

**Urralegi pilotalekua** Nafarroako Urzainki udalerrian dagoen estalirik gabeko pilotaleku bat da. Ezka ibaia eta San Martin Tourskoaren elizaren alboan dago.

## Kanpo estekak
Asturiasko Jurasikoaren Museoa

**Asturiasko Jurasikoaren Museoa** Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Colunga udalerria eta Lastres kontzejuaren artean dagoen paleontologia-museo bat da. Bertan duela 150 milioi urte inguruko Jurasiko garaiaren amaierako dinosaurioen aztarnak topatu dira.

2004ko martxoaren 31an inauguratu zen.

## Iruditegia 

Fitxategi:Muja 01.jpg|
Fitxategi:Muja 02.jpg|
Fitxategi:Interior del Museo del Jurásico de Asturias.jpg|
Fitxategi:MUJA-Tyrannosaurus.JPG|

## Kanpo estekak 
* Asturiasko Jurasikoaren Museoaren webgunea (eleanitza)
Done Salbatzaileko Andre Mariaren baseliza

**Done Salbatzaileko Andre Mariaren baseliza** (erronkaribarreraz: *Done Salbatzaileko Andra Mariren baseliza*) Erronkariko ibaxako Urzainki udalerrian XII. mendeko kristiau baseliza bat da, gotiko estiloan.

## Historia 
XII. mendearen amaieraldera eraiki zen, Zangozako eskolako erromaniko estiloan eraikia dago. Antzina eta Nafarroako konkistaren garaia arte, baseliza hau dagoen lekuan gaztelu bat zegoen, hortik bere izena.

## Eraikina 
Done Martie elizaren estilo eta kronologia berekoa da. Habearte bat du, hiru atalekoa, eta burualde zuzena, gurutze-gangaz estalia. Kanpoaldean, hormak harlanduzkoak dira eta kontrahormen eta oinaldean zirkuluerdiko portada txiki baten bidez zedarritzen dira. Barrualdeko erretaula barrokoa da, XVIII. mendearen lehen erdikoa, eta bankua du, hostoz jantzitako salomondarrez eta oskolezko teilatupeaz egituratutako gorputz bakarra, estipite banarekin. Nitxo nagusian XIV. mendeko gotiko estiloko titularraren tailua gurtzen da. Oinaldeko hormatik XVI. mende hasierako Gurutziltzatu baten irudia zintzilik dago, eta bertan Flandriako tradizio nagusiaren ezaugarriak nabarmentzen dira.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus gainera 
* Urzainki
* Erronkaribar

## Kanpo estekak
Hagun (argipena)

**Hagun** hitzak adiera zenbait ditu:
* haguna, gurpilaren atala;
* listua, bereziki apartsua denean;
* bitsa.
Koadrante (argipena)

**Koadrante** hitzak adiera zenbait ditu:
* geometrian, **koadrantea**, planoa eta zirkulua banatzen diren lau zatietako bakoitza;
* geodesian eta astronomian, **koadrantea**, angeluak neurtzeko tresna.
Tor (generoa)

***Tor*** arrain genero bat da. Cyprinidae familiaren barruan sailkatzen dira.

## Espezieak 
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P105 wd:Q7432 . ?item wdt:P171 ?sub0 . ?sub0 (wdt:P171)* wd:Q2607656 }
|sort=P225
|columns=number:#,P225:Espeziea,P18:Irudia,P141:Egoera
|row_template=Zutabe_formatoa/Espezie_zerrenda
|thumb=100
|links=red
}}
Su-jaurtigailu

thumb|300px
**Su-jaurtigailu**a sua metro batzuetara proiektatzen duen arma da. Lehen aldiz Antzinako Grezian erabili ziren, K.a. I. mendean. Berrikiago, hala ere, garapen handiagoa izan dute, bereziki Lehen Mundu Gerraren ondotik eta era zabalduan, Bigarren Mundu Gerran.

Mota ezberdinetako su-jaurtigailuak daude. Batzuek piztutako likido inflamable bat jaurtitzen dute, eta beste batzuek, gasak sortutako su bat. Su-jaurtigailu militar gehienek likidoa erabiltzen dute, baina komertzialek, propanoa edo gas naturala, seguruagotzat hartzen dena. Militarren erabileraz gain, nekazaritzan ere erabilia da.

## Kanpo estekak
Done Martie eliza (Urzainki)

**Done Martie eliza** Erronkariko ibaxako Urzainki udalerrian XII. mendeko kristiau eliza bat da.

## Eraikina 
Parrokiaren gune nagusia XII. mende hasierako eraikin protogotiko bat da, zeini XVI. mendean arkupe bat eta alboetako nabe batzuk gehitu zitzaizkion, ziurrenik barrokoan. Erdiko habeartea gurutze-ganga soilez estalita dago. Ganga horiek fajoi indartsuek zedarritzen dituzte, alboetan ertzak eta kapera nagusian ganga sexpartita. Erdiko habeartearen azken atalean koru bat dago. Kanpoaldean, garai hartako Erdi Aroko elizetan ohikoa zen kanpandorrearen harrizko mole handia nabarmentzen da, baita XVI. mendeko tertzeletedun gangaz estalitako arkupe bat ere, zirkuluerdiko portada babesten duena, eskuineko oinen gainean ertz biziko hiru arkiboltarekin.

### Erretaula eta eskulturak 
Barrualdean, XVII. eta XVIII. mendeetako hainbat erretaula kontserbatzen dira; handiena XVIII. mendeko hirugarren laurdenekoa da, eta Francisco Nicolás Pejón eskultore eta Sauseko erretaulagilearen lana da. 

Errokoko proiektu gisa, oinplano mistilerroa du, eta bere garapen bertikalean, idulki erraldoien artean dekorazio-plakak dituen banku bat, estatuak zutabeen ordenaren lekuan dauden gorputz bakarra, eta azkenik, teilatupea, gortinaje-baldakino itxuroso bat duena. Azken baliabide hori oso erabilia da une hartako Aragoiko erretaulagintzan, eta bereziki Pejonek. Doñe Barbararen titularra eta burua moztu zioten aita santuen eskulturak eta hainbat erliebe konpartimentu ezberdinetan daude. Tenplete zentralizatu itxurako erakusketaria ere kontserbatzen da.
ezkerrera|thumb|Urzainkiko Kalbarioa, 20. mendetik Iruñean.
XVII. mendearen lehen erdialdekoa da Done Mikelen erretaula, garaiko dekorazio-taula eta pinturekin. Barrokoaren mendeetakoa da Done Piarresena, arrokailazko bandoa du, eta XVII. mendeko gorputza, pintura tenebristekin. Tenpluko hormetan mihiseak eta beste eskultura barroko batzuk daude zintzilik, eta zilargintzako piezen artean, aipamen berezia merezi du San Zernin burguaren marka iruindarra duen erlikia-ontzi gotiko batek eta XVI. mendearen erdialdekoa den prozesio-gurutze errenazentistak.

Bere garaian zurezko Kalbario nabarmen bat ere bertan zegoen, 21. mendean Iruñeko Elizbarrutiko Museoan dagoena.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Erromanikoa Euskal Herrian
* Euskal Herriko arkitektura erromanikoen zerrenda
* Urzainki
* Erronkaribar

## Kanpo estekak
Teopaskismo

**Teopaskismoa** Jainkoak sufritu egiten dezakeela baieztatzen duen sinesmen eta teoria da. Kristau teologian, adibidez, "Jesusen gurutzilketa Jainkoaren gurutzilketa izan al zen?" galdera teopaskismoaren eremuan sartzen da.

## Zirilianismoa vs Teoderanismoa 
Galdera hau zentrala da Efesoko Lehen Kontzilioa onartu zuten elizen eta Ekialdeko Asiriar Elizaren arteko zisman. Azken hau ez denez Nestorianismoaren jarraitzailea, Babai Handiaren ikaspena jarraitzen dute, eta sufritzen duen Jainko baten aukera ukatzen dute.

## Askapenaren teologia 
Askapenaren teologiak galdera luzatzen du Jesus eta Jainkoaz gain Espiritu Santua ere bakarra baldin bada ez ote zuen gizakundean sufrimendurik jasan.
Korapilo (abiadura unitatea)

[thumb|eskuinera|Gehienezko lastertasuna, zubi azpitik igarotzerakoan, hiru korapilora mugatzen duen idazkuna [Zierbenako portuan.]]
**Korapilo**a (ikurra: **kn**) itsas nahiz aireko nabigazioan erabiltzen den abiadura neurria da, itsas milia/orduren parekidea, hau da, 1852 m/orduren parekidea.

## Jatorria 
Antzina, hurbileko erreferentzia fisikorik gabe, zaila zen itsasoan abiadura neurtzea. Prozesua ontziaren popatik soka bat lotuta zuen enbor bat edo egur zati bat botata hasten zen. Enborra ur azalean flotatzen eta geldirik geratu arte itxaroten zuten, eta ondoren hasten ziren itsasontzia egurretik zer abiaduratan aldentzen zen neurtzen.

Distantzia kalkulatzeko, sokari korapiloak egiten zizkioten, batetik bestera 47 oineko gutxi gorabeherako tarteak utziz, eta korapiloak kontatzen zituzten soka ontzitik irten ahala.

Baina abiadura neurtzeko, distantzia unitateez gain, denbora unitateak behar zituzten, eta harea ordulariak (minutu erdi ingurukoak) baliatu zituzten horretarako. Beraz, bi lagun behar ziren lan horretan: bata erlojua iraultzeko eta bestea korapiloak kontatzeko. Eta erabilitako tresnak oso zehatzak ez zirenez, emaitzak ere hala-moduzkoak izan ohi ziren.

Dena den, denboraren eta korapiloen arteko proportzioa doituz joan zen, orduko itsas miliarekin bat egin arte, eta egun, sateliteen garaian, oraindik ere korapiloak dira itsasoan abiadura neurtzeko erabilitako unitateak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Combination Acts

**Combination Acts** edo **Combination Laws** delakoak, Ingalaterran egindako lege batzuk izan ziren. Lege hauen ondorioz, langileen erakundeak eta grebarako eskubideak debekatu zituzten. 1799 eta 1800 tartean egin zituzten, William Pitt kontserbadorea ministroa zen garaian herri-matxinaden beldurrez.

Frantziako Iraultzan izandako gertaerek sortutako beldurraren ondorioz egin zuten legeria hori. 1824ra arte indarrean egon ziren, eta urte hartan legebiltzarrak neurri handi batean indargabetu zuen . Hortik aurrera, elkarte askea onartzen zuen baina langile-sindikatuak onartzen ez zituen lege baten bidez. Azkenik, 1871-75 aldian legeztatu zituzten. Sindikatuak debekatuta egon ziren urteetan, sindikalistak tabernatan bildu eta mitinak antolatzen zituzten klandestinitatean, eta batzuetan, makinen aurkako matxinaden buru izaten ziren.

## Combination Law, 1800 
## Kanpo estekak
Bouxwiller (Rhin Beherea)

**Bouxwiller** Frantziako Ekialde Handia eskualdeko Rhin Beherea departamenduko udalerria da.

## Erreferentziak 
thumb|ezkerrera|350px|Herriaren ikuspegia.

## Kanpo estekak
Berta Cáceres

**Berta Isabel Cáceres Flores** (La Esperanza, Intibucá, 1971/1972/1973ko martxoaren 4a – La Esperanza, 2016ko martxoaren 3a) Hondurasko lenka herri indigenako liderra, ekintzaile ekologista eta giza eskubideen defendatzaile sutsua izan zen, lurraren defendatzaile bat hainbat mehatxu jaso ostean erail zutena.

## Bizitza 
Berta Isabel Cáceres Flores Hondurasko La Esperanza hirian sortu zen. Haren amak, Berta Floresek, hartu eta babestu zituen El Salvadorko Gerra Zibileko iheslariak.

1993an, Hondurasko Indigenen eta Herri Erakundeen Batzordea (COPINH) sortu zuen, ibaien pribatizazioaren aurka egiteko asmoz. Zur-industria, industria hidroelektriko eta meategien gehiegikeriei aurre egin zien, eta gobernuak egindako lurren desjabetzen kontra borrokatu zen. Estatu Batuen base militarrak indigenen lur eremuetan kokatu izanak ere salatu zuen. .

Demokraziarekin ere izan zuen konpromisoa. 2009ko ekainaren 28an Manuel Zelaya presidentea kargutik kendu zuen estatu kolpearen aurkako mobilizazioen burua izan zen. Testuinguru horretan, AEBek Hondurasen izandako presentzia militarra salatu zuen. Militar horiek hedatu ziren, lenka herriaren inguruan operazio militarrak egin zituzten, eta herrialdean zehar base militar gehiago eraikitzeko mehatxua egin zuten.

2006tik aurrera, buru-belarri jardun zuen Agua Zarcako urtegiaren kontrako borrokan. Presa horren eraikuntzak indigenak lekuz mugiaraztea ekarriko zukeen, eta nekazaritza garatzea eragotziko ziekeen. Bertak lenka, Hondurasko herri indigenarik handiena, antolatu zuen borroka horretarako. Gobernuaren erantzun faltaren ondorioz, 2010ean Tegucigalpan protesta egin zuten Kongresuak proiektua bazter zezala eskatzeko. 2013an, lenka herriak errepideak hartu zituen urtebetez makineriari bidea oztopatzeko. Militar, polizi, guardia pribatu edota sikarioei aurre egin behar izan zieten, eta hiru lider indigena erailak izan ziren. Kanpaina horri esker, Sinohydro txinatar multinazionalak eta Munduko Bankuak baztertu egin zuten proiektu hidroelektriko hori.

Hainbat urtetako lana aitortuz, Goldman Ingurumen saria eman zioten 2015ean, ekintzaile ekologistentzat aitormen handiena duen saria. Mehatxu ugari jaso zituen eta, 2016ko martxoaren 3an, indarrez sartu ziren haren etxera eta tiroz hil zuten.

## Sariak eta Aitortzak 
* 2015ean, Goldman Ingurumen Saria.
* 2016an, Jennifer Ávilak zuzendutako Guardiana de los ríos dokumentala aurkeztu zen, Berta Cáceresen borrokaren erakusgarria.

## Erreferentziak
Bouxwiller

**Bouxwiller** ondorengo udalerri frantsesetako bat izan daiteke:

* Bouxwiller (Haut-Rhin)
* Bouxwiller (Bas-Rhin)

## Ikus, gainera 
* Bouxwiller kantonamendua
Paulhac

**Paulhac** ondorengo Frantziako udalerrietako bat izan daiteke:

* Paulhac, Cantal departamenduko udalerria.
* Paulhac, udalerri ohia, gaur egun Saint-Étienne-de-Fursacen zati dena.
* Paulhac, Garona Garaiko udalerria.
* Paulhac, Loira Garaiako udalerria.
* Paulhac, udalerri ohia, gaur egun Verfeileko zati dena.
* Paulhac-en-Margeride, Lozère departamenduko udalerria.
Tessenderlo

**Tessenderlo** Belgikako iparraldean dagoen hiria da, Flandriako Linburgo probintzian dagoena. 2008an 18.107 biztanle zituen. Udalerriaren barruan herri hauek daude: Tessenderlo bera, Schoot, Engsbergen, Hulst eta Berg.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Coudoux

**Coudoux** Frantziako Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdeko Rodanoren Ahoak departamenduko udalerria da.

## Hiri senidetuak 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cassis (Rodanoren Ahoak)

**Cassis** Frantziako Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdeko Rodanoren Ahoak departamenduko udalerria da.

## Erreferentziak 
thumb|ezkerrera|350px|Ikuspegia kostaldetik.

## Kanpo estekak
Besse (Cantal)

**Besse** Frantziako Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdeko Cantal departamenduko udalerria da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arburuko Andre Mariaren baseliza

**Arburuko Andre Mariaren baseliza** Zaraitzu ibaxako Galoze udalerriko Itzalle kontzejuan XVI. mendeko kristiau baseliza bat da.

## Eraikina 
XVI. mendearen amaieran eta XVII. mendearen hasieran eraiki zen. Sei atal ezberdinez osatutako nabe luze batez eta nabea bera baina estuagoa den hormaburu zuzen batez osatua dago.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus gainera 
* Itzalle
* Zaraitzu

## Kanpo estekak
Done Bikendi eliza (Itzalle)

**Done Bikendi eliza** Zaraitzu ibaxako Galoze udalerriko Itzalle kontzejuan XIII. mendeko kristiau eliza bat da, erromaniko estiloan.

## Eraikina 
Eraikin erromanikoa, hiru ataletan banatutako habearte bat eta burualde erdizirkularra dituen harriz egina. Habeartea kanoi-ganga zorrotzez estalita dago, eta ganga labedunak bi nerbio ditu, burualdeko garaipen-arkuan bat egiten dutenak. Barrura sartzeko, erdi-puntuko ate txaranbeldu bat dago, tinpanorik gabea. Aurrealdean, arkupe itxi bat dago, gotikoa, arku zorrotzeko atea duena. Arkiboltak landare-dekorazioa duten kapiteletan zurkaizten dira. Atearen eskuinean, leiho gotiko sinple bat dago.

Arkupearen barruan, eskuinaldean, bataiarria dago, gotikoa. Haren adaburua arkuteria itsu zorrotzez eta motibo begetal eta geometrikoz apainduta dago. Arkupearen kontrako aldean, goi-korura eta kanpandorrera sartzeko eskailera dago, duela gutxi eraikia. Erretaula nagusia erromanista da (XVII. mendearen lehen erdia), eta bi solairuko hiru kale eta teilatupea ditu. Beheko aldean Piarres eta Paulo apostoluak daude, mukulu biribilean. Eta goiko solairuan titularraren irudia (fardela) erdian, alboan martirioaren erliebeak, gurutziltzaketa (ezkerrekoa) eta epailearen aurreko interterrogatorioa dituela. Teilatupean Kalbarioa agertzen da (mukulu biribilekoa), bi lapurrak muturretan dituela, hau ere fardelezkoa.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus gainera 
* Itzalle
* Zaraitzu

## Kanpo estekak
Barthélemy d'Eyck

'''Barthélemy d'Eyck** edo **van Eyck''' (Liejako Printzerria,  – Anjouko dukerria, ) flandriar eskolako pintore eta miniaturagilea izan zen, Frantzian (Anjou eta Proventzan), 1440 eta 1470 bitartean, lan egin zuena. Renato Anjoukoaren gelazaina eta ganberako margolaria izan zen. 

Haren autoretza dokumentaturik duen lanik ez badago ere, artista garaikideek goraipatu zuten eta garrantzi handiko zenbait obraren egiletzat hartzen da. Zehazki, aditu gehienen arabera, Barthélemy d'Eyck zen **Renato Anjoukoaren maisua** delako miniaturagilearen eta **Aixeko Deikundearen maisua** delako margolariaren egiazko nortasuna.

## Lanak 
* Eskuizkribu irudiztatuak:
** ''Livre du cueur d'amour esprit*, 16 miniatura, Österreichische Nationalbibliothek, Viena.
** *Ordu liburua*, Enguerrand Quartonen miniaturak ere dituena, Morgan Liburutegi eta Museoa, New York.
** *Renato Anjoukoaren ordu liburua*, 5 miniatura, British Library, Londres.
** *Théséide*, 7 miniatura, Österreichische Nationalbibliothek, Viena.
** *Livre des tournois*, Frantziako Liburutegi Nazionala, Paris.
* Ohol margotuak:
** *Aixeko Deikundearen triptikoa'', 1443-1445 aldean, Aix-en-Provenceko Madalena eliza, Rotterdamgo Boijmans Van Beuningen museoa, Bruselako Musée royal d'art ancien eta Amsterdamgo Rijksmuseum.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Trontza-zerra

**Trontza-zerra** edo **arpana** bi eskutoki dituen zerra luze eta malgu bat da, bi pertsonek eskutoki bana txandaka bultzatuz maneiatzen dena. Enborrak zeharka mozteko erabili izan da, zuhaitzak bota nahiz botata enborreko sekzioak egiteko. Trontza izeneko herri-kirolean erabiltzen da.

## Kanpo estekak
Mugilogobius

***Mugilogobius*** arrain genero bat da. Gobiidae familiaren barruan sailkatzen dira.

## Espezieak 
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P105 wd:Q7432 . ?item wdt:P171 ?sub0 . ?sub0 (wdt:P171)* wd:Q907473 }
|sort=P225
|columns=number:#,P225:Espeziea,P18:Irudia,P141:Egoera
|row_template=Zutabe_formatoa/Espezie_zerrenda
|thumb=100
|links=red
}}
Done Mikel baseliza

**Done Mikel baseliza** Zaraitzu ibaxako Galoze udalerriko Itzalle kontzejuan XII. mendeko kristiau baseliza bat da.

## Eraikina 
Herrigunetik kanpo eta hilerriaren alboan dago. Landa eremuko eraikina mota bat da, oinplano laukizuzena eta bi uretako teilatu batez estalia dagoen hormaburu laua ditu. Barnealdean, XVIII. mendeko Done Mikelen taila barroko bat eta XVI. mendeko Gurutze bat daude.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus gainera 
* Itzalle
* Zaraitzu

## Kanpo estekak
Arburua

**Arburua** Nafarroako Galoze udalerriko Itzalle herrrian dagoen mendi bat da. 1.037 metroko garaiera du. Ziurrenik Zaraitzuko mendirik ezagunenetakoa izanen da. Inguruko herri guztietatik (Itzalle, Gorza, Gallotze) bideak abiatzen dira, gurutzeek markaturik. Baseliza behatoki paregabea da inguruko mendien gainetik, baina bertan ez dago mendiko gailurra. Hau bostehun bat metro hegoalderago dago, sasi eta zuhaixken artean, buzoi zahar batek markaturik.

Beihala, deabrudunak, sorginduak eta begizkoak jotako jende aunitz etortzen omen zen baseliza honetara erremedio eske.

## Ohiko igoera abiapuntuak 
Itzalle (50 min), Galoze (ordu bat) eta Gorza (ordu bat). Inguruko herri guztietatik (Itzalle, Gorza, Gallotze) bideak abiatzen dira, gurutzeek markaturik.

## Baseliza 
Mendiaren gailurretik gertu Andre Maria Arburuakoaren baseliza eta gurutzea daude. Baseliza behatoki paregabea da inguruko mendien gainetik, baina bertan ez dago mendiko gailurra. Hau bostehun bat metro hegoalderago dago, sasi eta zuhaixken artean, buzoi zahar batek markaturik.

Beihala, deabrudunak, sorginduak eta begizkoak jotako jende aunitz etortzen omen zen baseliza honetara erremedio eske.

## Kanpo estekak
Aixeko Deikundearen triptikoa

***Aixeko Deikundearen triptikoa*** olioz margotutako erretaula da, 1443-1445 aldean Aix-en-Provenceko katedralerako egindakoa. Zalantza handiak badira ere, egilea Barthélemy d'Eyck izan zela dirudi. Flandriar tradizioak Proventzako pinturan izan zuen eragina argien erakusten duen obra da. Gaur egun desmuntaturik dago, eta sei oholak Aixeko Madalena elizan eta hiru museotan daude: Rotterdamgo Boijmans Van Beuningen museoan, Bruselako Musée royal d'art ancien-en eta Amsterdamgo Rijksmuseumen.

## Erretaula 
Adituen gehienen arabera, *Aixeko Deikundearen triptikoa*-ren egilea Barthélemy d'Eyck izan zen, Renato Anjoukoaren zerbitzura lan egin zuen flandriar margolaria. Alabaina, duela gutxi dudatan jarri da berak egin ote zituen triptikoaren alboetako bi taulak, liburuetako izadi hil ederren azpian Jeremias eta Isaias profeten irudiak agertzen dituztenak, erdiko taulako Deikundea baino zaharragoak baitirudite.

Triptiko honek, erdiko oholak bereziki, zalantzarik gabe ageri du Jan van Eycken margolaritzaren ezagutza, eta are argiago Robert Campinena. Deikundearen eszena eliza gotiko baten barruan gertatzen da. Eliza horren perspektiba iparraldeko tradizioan tettatzen da erabat: arkitektura osagaiak oso oparoak dira xehetasunetan, eta orobat gertatzen da erdiko atrilari eta bi pertsonaiei dagokienez. Bestalde, flandriar tradiziokoa da bete-betean lehen planoan dagoen loreontzia.

Obra honen berezitasun nabarmenena ordea, eszena nagusiaren ikusmoldean dago. Batetik, bi protagonistek simetria bilatzen dute, eta simetria hori ihes puntuaren eskuinalderako desbideratzeari kontrajartzen zaio; bestetik, ikonografia ere guztiz berezia da: bizitzaren iturriaren ikur moduan dago atrila kokatua, deabruzko animaliak daude, hala nola saguzarrak eta tximinoa, aingeruak berak saguzar hegoak ditu, etab.

## Konposizioa 

Fitxategi:La Madeleine agenouillée - Triptyque de l'Annonciation d'Aix - Boijmans.jpg
Fitxategi:Barthélémy d’Eyck 006.jpg
Fitxategi:Barthélemy d' Eyck 002.jpg
Fitxategi:Master Of The Aix Annunciation - Prophet Jeremiah and Christ - WGA14508.jpg

* Erdialdean: *Deikundea*, Madalena eliza, Aix-en-Provence
* Ezkerreko hegala, goiko aldean: *Izadi hila liburuekin*, Rijksmuseum, Amsterdam
* Ezkerreko hegala, beheko aldean: *Isaias profeta*, Boijmans Van Beuningen museoa, Rotterdam
* Eskuineko hegalean: *Jeremias profeta*, Musée royal d'art ancien, Brusela
* Ezkerreko hegalaren ifrentzuan: *Maria Magdalena belaunikatua*, Boijmans Van Beuningen museoa, Rotterdam
* Eskuineko hegalaren ifrentzuan: *Noli me tangere-ko Jesukristo*, Musée royal d'art ancien, Brusela

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Done Petri eliza (Bidankoze)

**Done Petri eliza** Erronkariko ibaxako Bidankoze udalerrian XIII. mendeko kristiau eliza bat da.

## Eraikina 
1200 inguruko Erdi Aroko elementuak mantentzen dituen eraikuntza da, hala nola arku zorrotzeko atea eta dorrea, nahiz eta XVI. mendean egindako berrikuntza garrantzitsu batek eraldatu egin zuen. Une horretakoa da estalki izartua, bola-mentsulekin eta burualde poligonalarekin. Eraikuntzaren bilakaera hori argi eta garbi ikusten da kanpoaldean, dorrea habeartearekiko mugituta.

Barrualdean erretaula barroko interesgarriak daude, estilo honen bilakaera maila artistikoarena baino gehiago erakusten dutelako. Done Frantzeitz Xabierrekoa erretaula eta Kristoren erretaula, biak XVII. mendearen erdialdekoak, lehen Barrokoa deiturikoaren adibide dira, oraindik ere manieristarekin batera. Guztiz barrokoa da erretaula nagusia, eta mazoneria landarez josita dago, XVIII. mende hasierakoa. Azkenik, Barrokoaren azken etapa, Errokoko izenez ere ezaguna, Arrosarioko erretaulan dago, XVIII. mendearen amaieran datatu daitekeena.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus gainera 
* Bidankoze
* Erronkaribar

## Kanpo estekak
Done Sebasti baseliza (Bidankoze)

**Done Sebasti eliza** (*Xasokuntzeko baseliza* ere esaten zaio) Erronkariko ibaxako Bidankoze udalerrian XII. mendeko kristiau baseliza bat da, erromaniko estiloan.

## Kokalekua 
Herrigunearen sarreran baina harengandik kanpo dago, Igari eta Burgi udalerrietatik datozen bi errepideak bat egiten duten lekuan.

## Historia 
XII. mendean eraiki zen. Gaur egun Bidankoze udalerrian dagoen lekuan Erdi Aroan izen berdineko bi herri omen zeuden (1178an *Bidangoz et Bidangoiz*; 1197an *Bidangoz et Bidangoz*), eta baseliza hau jada desagertua dagoen herri horretako azken aztarna litzateke.

## Eraikina 
Nafarroako eraikuntza erlijiosoen nekazal ezaugarri berak mantentzen dituena. Itxura xume eta neurri apaletako tenplua da.

Zirkuluerdi itxurako absidea eta erdi puntuko arkudun atea dauzka. Bi ataletako nabe bakarra eta erdi puntuko bi bao ditu, bai eta atariko tinpano txiki guztia hartzen duen krismoia, hura ere xume eta antzinakoa.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus gainera 
* Bidankoze
* Erronkaribar
* Erromanikoa Euskal Herrian
* Euskal Herriko arkitektura erromanikoen zerrenda

## Kanpo estekak
Bidankozeko udaletxea

**Bidankozeko udaletxea** Nafarroako Bidankoze udalerriko Udalaren egoitza da.

## Kokalekua 
Herrigunean dago, Kale Nagusian.

## Eraikina 
XIX. mendearen amaieran eraiki zen kale nagusian. Hiru solairu dauzka, eta udal bulegoez gain, "Errota Elkartearen" egoitza ere dago bertan. Udala alkatea eta lau zinegotzik osatzen dute.

Bidankozeko udaletxeko idazkaria, Garde eta Burgiko idazkari ere bada.

## Kanpo estekak 
* Bidankozeko Udal webgunea
Jakuetar Urte Santu

[250px|thumb|[Santiago de Compostela hiriko Jakuetar urteen zenbagailua.]]

**Jakuetar Urte Santua**, **Jagobatar Urte Santua** edota **Compostelar Urte Santua** () Done Jakueren jaieguna, uztailaren 25a, igandean ospatzen den urte santuari deitzen zaio. Hau 6-5-6-11 urtealdika jazotzen da (mendearen azken urtea biurtekoa ez denean salbu, orduan 7 edo 12 urtealdietako etenak eman baitaitezke), hortaz, mendero hamalauen bat Jakuetar urte izan ohi dira.

## Urteen taula 
## Kanpo estekak 
* Zatoz Compostelara, Jakuetar urteari buruzko webgune moinografikoa
Nguyễn Huệ

**Nguyễn Huệ** —**Quang Trung enperadorea** izenaz ere ezaguna (1753 – 1792) Vietnamgo Tay Son dinastiako bigarren enperadorea izan zen, eta 1788tik 1792raino iraun zuen haren erregealdiak. Vietnamgo historiako buruzagi militar arrakastatsuenetako bat izan zen. Hala ere, ezaguna da lorpen horiek hilketa masibo gupidagabeen bidez egin zituela; bereziki, Nguyen jaunen familia guzti-guztiak hil zituen, bai eta Vietnamgo hegoaldean bizi ziren milaka txinatar zibil ere, eta ez bere egiazko arerioa, Txinako Qing dinastia.

## Erreferentziak
Fleur Jaeggy

**Fleur Jaeggy** (Zürich, Suitza, 1940ko uztailaren 31) italieraz idazten duen suitzar idazlea da.

## Biografia 
Ikasketak Suitzan burutu ondoren, Jaeggy Erromara joan zen bizitzera. Bertan Ingeborg Bachmann eta Thomas Bernhard ezagutu zituen. 1968 urtean Milanera  joan zen *Adelphi Edizioni* argitaletxerako lan egitera. Bere lehenengo maisu-lana *I Beati anni del castigo* (1989) izenburuko eleberria izan zen. Times Literary Supplementek haren Proleterkaeleberria 2003. urteko libururik onena izendatu zuen. Itzultzaile gisa, italierara ekarri ditu Marcel Schwob eta Thomas de Quincey egileen lanak. Jarduera literarioa eta itzulpengintza bateratzen ditu.

Bestalde, Carkitta Wieck izengoitia erabiliz, Jaeggyk Franco Battiato italiar musikariarekin lan egin zuen.

## Bibliografia 
### Eleberriak 
* *Il Dito in bocca*, Adelphi Edizioni, 1968.
* ''L'custode angelo*, Adelphi, 1971.
* *Le estatua d'acqua*, Adelphi, 1980.
* *I Beati anni del castigo*, Adelphi, 1989.
* *La Paura del cielo*, Adelphi, 1994.
* *Proleterka*, Adelphi, 2001.

### Kontakizun laburren bildumak 
* *Sono fratello il di XX*, Adelphi, 2014.

### Itzulpenak 
* Marcel Schwob, *Vite immaginarie*, Adelphi, 1972.
* Thomas de Quincey, *Gli ultimi giorni di Immanuel Kant*, Adelphi, 1983.

### Euskaratuak 
* *Proleterka*, Miren Iriarte eta Fernando Rey itzultzaileak. Literatura Unibertsala, Erein eta Igela argitaletxeak, 2018, 
* *XXren neba naiz eta bost ipuin gehiago*, Irene Hurtado de Saratxo itzultzailea. Booktegi, 2023

## Sariak 
* 1990 urtean, Bagutta Saria, *I beati anni del castigo* lanagatik
* 1994 urtean, Boccaccio Europa Saria *I beati anni del castigo* lanagatik
* 1994 urtean, Moravia Saria *La paura del cielo* lanagatik
* 2001 urtean, Vailate Alderigo Sala Saria *Proleterka* lanagatik
* 2001 urtean, Donna Città di Roma Saria *Proleterka* lanagatik
* 2002 urtean, Viareggio Saria *Proleterka'' lanagatik

## Kanpo loturak 
* "Proleterka" Kritiken hemerotekan

## Erreferentziak
Poptella

***Poptella*** arrain genero bat da. Characidae familiaren barruan sailkatzen dira.

## Espezieak 
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P105 wd:Q7432 . ?item wdt:P171 ?sub0 . ?sub0 (wdt:P171)* wd:Q6416697 }
|sort=P225
|columns=number:#,P225:Espeziea,P18:Irudia,P141:Egoera
|row_template=Zutabe_formatoa/Espezie_zerrenda
|thumb=100
|links=red
}}
Dark Shadows (filma)

**Dark Shadows** (euskaraz *Itzal Ilunak*) 2012ko Tim Burton estatubatuar zinema zuzendari eta ekoizleak zuzendu eta ekoiztutako beldurrezko komedia filma bat da. Johnny Depp, Michelle Pfeiffer, Helena Bonham Carter, Eva Green, Jackie Earle Haley, Jonny Lee Miller, Chloë Grace Moretz eta Bella Heathcote aktoreek antzeztu zuten.

Bitxikeria gisa, Christopher Lee eta Jonathan Frid aktore beteranoen zinemako azken agerpena film honetan burutu zuen (azken aktorea film hau oinarrituta dagoen jatorrizko izenburu berdineko telesaileko protagonista izan zen). Alice Cooper rock abeslariak ere antzezpen labur bat burutu zuen.

## Argumentua 
1760, Collins familiako senideak haien familiari jaurtitako madarikazio batetik ihes egin nahian Liverpool hiritik Maine estatuko Collinsport arrantzale herrira lekualdatu dira, han Collinwood etxaldea eraikiko dute.

16 urte geroago, 1776, Barnabas Collins (Johnny Depp), familiako semea eta planta oneko gizaseme gaztea gizon aberatsa eta boteretsua bilakatu da, eta bere etxaldeko Angelique Bouchard (Eva Green) neskamea maiteminduarazi eta bihotza apurtuko dio. Baina Angelique atsekabetua sorgin bat denez, Barnabas heriotza bera baino askoz ere okerragoa den patu gupidagabe bat izatera madarikatuko du: banpiro bilakatu eta bizirik lurperatua izango da. Bi mende beranduago, jada 1972an, Barnabas bere hilobitik atera eta erabat ezezaguna zaion mundu berri batekin topo egingo du.

## Aktoreak 
* Johnny Depp: Barnabas Collins
* Michelle Pfeiffer: Elizabeth Collins Stoddard
* Helena Bonham Carter: Julia Hoffman
* Eva Green: Angelique Bouchard Collins
* Jackie Earle Haley: Willie Loomis
* Jonny Lee Miller: Roger Collins
* Bella Heathcote: Victoria Winters
* Chloë Grace Moretz: Carolyn Stoddard
* Gulliver McGrath: David Collins
* Ray Shirley: Johnson andrea
* Christopher Lee: Silas Clarney
* Alice Cooper: Bere burua antzeztuz
* Ivan Kaye:Joshua Collins
* Susanna Cappellaro: Naomi Collins
* William Hope: Bill, Collinsport udalerriko sheriffa
* Hannah Murray: Hippie neska
* Guy Flanagan: Hippie bizarduna

## Kanpo estekak 
* *Dark Shadows* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Dark Shadows* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Predator 2

**Predator 2** 1990eko Stephen Hopkins estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako ekintza eta zienrzia-fikziozko filma bat da. Danny Glover, Gary Busey, Ruben Blades, María Conchita Alonso, Bill Paxton eta Robert Davi aktoreek antzeztu zuten.

1987an Arnold Schwarzenegger austriar-estatubatuar aktoreak antzeztutako *Predator* filma ospetsuaren jarraipena da, hogei urtera, jada 2010ean *Predators* izeneko jarraipena izan zuen.

Estreinatu eta berehala zaleen artean kultuzko filma bilakatu zen.

## Argumentua 
1997, Los Angeles hiria bero kiskalgarri baten erdian Jamaikar eta Kolonbiar droga-jaunen mafien arteko guduleku gupidagabea da. Tartean polizia talde bat bere biktimak ezohiko basakeriaz sarraskitu eta zatikatzen dituzen hiltzaile misteriotsu bati aurre egin beharko dio. Laister, talde horretako buruzagia den Harrigan kapitaina (Danny Glover) hiltzailea Lurrera gizakien ehizean jarduteko iritsi den estralurtar izaki bat dela jabetuko da.

## Aktoreak 
* Danny Glover: Mike Harrigan tenientea
* Gary Busey: Peter Keyes agente berezia
* María Conchita Alonso: Leona Cantrell detektibea
* Ruben Blades: Danny Archuleta detektibea
* Bill Paxton: Jerry Lambert detektibea
* Calvin Lockhart: King Willie
* Morton Downey, Jr.: Tony Pope
* Adam Baldwin: Garber
* Kevin Peter Hall: Harrapakaria (*The Predator*). Ahots-efektuak Hal Raylek egin zituen.

## Kanpo estekak 
* *Predator 2* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Predator 2* filma osoa ikusgai. Youtube.com 
* *Predator 2* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Great Moon Hoax

[thumb|350px|eskuinera|**Great Moon Hoax** "errubi anfiteatro"aren [litografia *The New York Sun* egunkarian, 1835ko abuztuaren 28an (6tik 4. artikulua)]]

"**The Great Moon Hoax**" *The New York Sun* egunkarian agertu ziren sei artikuluren multzoa da, 1835eko abuztuan argitaratutakoak; Ilargian bizia aurkitu zela kontatuz.

## Artikuluak 
1835eko abuztuaren 25an, New Yorken, *The New York Sun* egunkariak titular ikusgarria argitaratu zuen azalean: “*Sir John Herschelek aurkikuntza astronomiko bikainak egin ditu*”. Richard Adams Locke (1800-1871) egunkariko editoreak sinatutako artikuluaren arabera, teleskopio berri bati esker astronomo britainiarrak Ilargiaren azala xehetasun osoz ikusteko aukera izan zuen eta bertan izaki bizidunak zeudela deskubritu zuen.

Abuztuaren 26ko eta 27ko artikuluetan Lockek Ilargian aurkitutako bederatzi animalia espezie berriak deskribatu zituen, besteak beste, adarbakar urdinak eta oniszidea eta bola-zomorro handi modukoak, espezie lurtarrekoak ez bezala itzulika zebiltzanak. Baina aurkikuntza garrantzitsuena abuztuaren 28ko alerako utzi zuen: gizaki espezie bitxia ere agertu zen Herschelen teleskopioan. Lockek vespertilio-homo edo man-bat izendatu zuen artikuluan, gizaki-saguzarra, alegia. Saguzar hegoak eta hanka txikiak zituzten gizaki horiek zafiro urdinez egindako tenplu baten inguruan biltzen omen ziren.

Hurrengo egunean ez zen Ilargiko bizidunei buruzko artikulurik argitaratu. Horren ordez, teleskopioa matxuratu zela zioen oharra atera zuten. Herschelek kontu horiek guztiak gezurtatu arte, irakurle gehienek berri harrigarriak sinetsi zituzten. Eta batzuek egiatzat jo zituzten geroago ere. Esaterako Francisco de Carrionek artikulua gaztelerara itzuli eta Espainian argitaratu zuen 1936an.

## Artikuluen helburua 
Herschel bere izena erabili zutelako kexatu zen arren, *The New York Sun* egunkariak ez zuen sekula onartu hura gezurra edo txantxa zela. Lockek ere ez zuen sekula azalpenik eman. Hiriko gainerako egunkarietako ordezkariek gaizki pentsatu zuten, hau da, Lockeren asmoa egunkari gehiago saltzea zela. Egun, ordea, beste iritzi bat da nagusi: Lockek lehenago ere New Yorkeko hiritarren fede itsua eta pentsamolde hertsia kritikatu izan zituen, eta horixe litzateke artikulu sortaren helburua. Hala izan bazen, irakurleek ez zioten Lockeren ironiari antzeman, beharbada editorea zuzen zegoelako, hau da, herritarrak itxiak ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jose Iarnotz

**Jose Iarnotz Larrosa** —*José Yarnoz*, gaztelaniazko idazkeran— (Iruñea, Nafarroa Garaia, 1884 &ndash; Madril, Espainia, 1966ko abenduaren 26a) arkitektoa izan zen.

1910ean Arkitektura ikasketak amaitu zituen. 1912an Modesto López Oterorekin batera Madrilgo Nazioarteko Erakustazokan lan egin zuen, eta Arte Ederretako Urrezko Domina irabazi.

1923an bere anaia Javierrekin batera Erriberriko Errege Jauregia zaharberritu zuen, Nafarroako Foru Aldundiak ateratako lehiaketa irabazita. 1929an Nafarroako jauregiaren handitze lanak egiteko ardura eman zioten. Bertze arkitektoekin elkarlanean Espainiako Bankuaren Iruñea, Donostia, Gasteiz, Burgos, Badajoz, Santander, Murtzia, Santa Cruz de Tenerife, Ourense, Tarragona, Ávila, Guadalajara, Bartzelona, Málaga, Soria, Huelva, Alicante, León, Logroño eta Cáceres hirietako ordezkaritzen eraikinak eraikitzen jardun zuen, bai eta Alcoi eta Ferrolgo bulegoak ere. 1927an Luis Menéndez Pidalekin batera Madrilgo egoitza nagusiaren handitzea diseinatu zuen.

Vianako Printzea Erakundeak Monumentuen Zerbitzuko arduradun izendatu zuen, eta monumentu ugari zaharberritu zuen Nafarroa Garaian zehar.

1940an Iruñeko Bigarren Zabalgunean Saide Príncipe de Viana zinemak zeuden eraikin dotorea diseinatu zuen (gaur egun erautsia).

1942an Victor Eusa iruindar arkitektoarekin batera Iruñeko Eroritakoen monumentua eraiki zuen. Hiriburu berean San Migel eliza ere eraiki zuen.

1944ean Madrilgo San Fernandoko Arte Ederretako Akademiako kide bilakatu zen.

## Kanpo estekak 
* Francisco Javier : «Jose Yarnoz Larrosa», *Auñamendi Eusko Entziklopedia*.
Errenta aldakor

**Errenta aldakorra**, zehatzago **errenta aldakorreko tituluak**, errentagarritasun aldakorra ematen duten kapital baten parte diren osagaiez osatuta dago, hala nola sozietate anonimoen akzioak, dibidendual aldakorrak izateagatik edo tituluaren beraren balioa aldakorra delako, burtsan edo beste merkatu batean kotizatzeagatik.

## Kanpo estekak
Sakristia

thumb|300px
**Sakristia** apaiz jantziak eta liturgia objektuak gorde eta elizkizunetarako prestaketa lanak egiten diren lekua da, gehienetan elizaren eraikinean bertan dagoena, baina ondoko etxe batean ere izan daitekeena. Sakristau edo elizainaren ardurapean izaten zen.

## Kanpo estekak
Belaunaulki

thumb|300px
**Belaunaulkia** kristau elizetan belauniko eta besoak bermaturik otoitz egin, mezan parte hartu eta aldi berean eserita egoteko aulki baxua da.

## Kanpo estekak
Eva Green

**Eva Green** ( ahoskatua; Paris, 1980ko uztailaren 6a) frantziar aktorea da. 2003an Bernardo Bertolucciren *The Dreamers* film polemikoan debutatu zuen baina, nazioartean, Ridley Scotten *Kingdom of Heaven* (2005) eta James Bond saileko *Casino Royale* (2006) egin ondoren ospetsu bilakatu zen. Paul Le Flem bretainiar musikagilearen birbiloba da.

2019ko Donostiako Zinemaldian egon zen, *Proxima* (2019, Alice Winocour) filma aurkeztuz.

## Filmografia 
## Kanpo estekak 
* Aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
María Conchita Alonso

**María Concepción Alonso Bustillo** (Cienfuegos, Kuba, 1957ko ekainaren 29a) venezuelar aktore eta abeslaria da, Grammy Sarietarako hirutan izendatua izan zena.

## Filmografia 
## Diskografia 
* *Love Maniac* (Polydor/PolyGram, 1979)
* *The Witch* (Polydor/Polygram, 1980)
* *Dangerous Rhythm* (PolyGram, 1982)
* *Te Amo* (Polydor/PolyGram, 1983)
* *María Conchita* (A&M/PolyGram, 1984)
* *O Ella o Yo* (A&M/PolyGram, 1985)
* *Grandes Éxitos* (PolyGram, 1986)
* *Mírame* (PolyGram, 1987)
* *Hazme Sentir* (PolyGram, 1990)
* *En Vivo México* (Capitol/EMI Mexico, 1991)
* *Imagíname* (Columbia/SME Mexico, 1992)
* *Alejandra: Boleros* (PolyGram, 1994)
* *Hoy y Siempre* (ARDC/PolyGram, 1997)
* *Grandes Éxitos* (2004)
* *Soy EP* (Hypnotic, 2005)
* *Greatest Hits* (ARDC/Universal Latino, 2008)
* *Mienteme* (ARDC/Universal Latino, 2009)

## Kanpo estekak 
* Aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Simonia

[thumb|upright|[Dante *Inferno*n Nikolas III.a aita santuarekin hizketan, Gustave Doréren lana, 1861]]

**Simonia** ondasun espiritualen nahiz haietatik bereizezinak diren munduko ondasunen salmenta edo erosketa deliberatua da. Izena Simon Magus samariarretik datorkio, Apostoluen Eginak liburuan honelaxe egin zuelako:

Zuzenbide kanonikoaren kontrakoa izan arren, Eliza katolikoan IX. eta X. mendeetan erabat zabaldurik zegoen eta, Inbestiduren auziaren garaian, Gregorio VII.ak debekatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bideo mapping

[thumb|[Sydney Opera House 2013ko *Vivid Sydney* izeneko proiekzio erakustaldian]]
**Bideo mappinga** (**Projection mapping** bezala ezaguna ere) irudien edo animazioen proiekzioan datza, eraikinen eta beste tankerako hiru dimentsiotako azaleratan egiten dena. Irudiak eta haren mugimenduak azaleran sortzen dituen efektuen bitartez, ez ohiko emaitza artistikoa lortzen da.

Teknika honen erabilpena batez ere monumentu izaera duten eraikinetan eraikinetan egitena da, maiz, musikaz lagundurik, ikuskizunaren lagungarri gisa.

Bideo mappinga egiteko programa informatiko bereziak erabili ohi dira, bolumenak automatikoki marrazteko eta zehazteko balio dutenak. Programa hauek aukera ematen dute irteera desberdinen bitartez klip bat edo hainbat proiektatzeko. Proiekzio hauen animatzaileak bideo-jockey izena hartzen dute. Ilusio optikoen jokoaren helburuetako bat ikuslearen pertzepzioa nahastea da, eta horretarako, finkoa eta geldik dagoenari mugimenduan egotearen ilusio sorrarazten da mugimenduaren bitartez.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Animazioa

## Kanpo estekak
Jubileu

[thumb|[San Petri basilikaren ate santua, jubileurako irekitzen dena.]]
**Jubileu** edo **urte santu** kristautasunean eta judaismoan, bekatuen barkamena unibertsala bilatzen duen urte berezia da. Juduen artean, Jainkoari eta atsedenari esleitutako urtea da, berrogeita hamar urtetik behin ospatu behar zena.

Kristautasunean, lehendabizikoz 1300. urtean ospatu zuten, Bonifazio VIII.ak hala aginduta. Kristauek ohikoa dute Erroma, Jerusalem edo Santiago de Compostelara joatea (Jakuetar Urte Santua).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Biolixibiazio

**Biolixibiazioa** edo **lixibiazio biologikoa** meetatik metalak ateratzeko mikroorganismoak erabiltzen dituen teknika da. Lixibiazio klasikoaren aldean (disolbatzaile kimikoak erabiltzen dituena metalak erauzi ahal izateko), biolixibiazioa garbiagoa eta ekologikoagoa da, ingurugiroa gutxiago kaltetzen duelako.

Jakina denez, lixibiazioa hauts egindako mea edo mineral bati disolbatzaile bat gehitzean datza, metal disolbagarri bat erauzi ahal izateko. Adibidez, lixibiazio klasikoaren kobrea birrindutako material gordinari azido sulfurikoa botatzen lortzen da:

:SCu + H2SO4 → CuSO4 + H2S

SCu ez da disolbagarria, eta sortutako CuSO4, aldiz, bai. Azken honetatik kobrea elektrolisiaren bidez bereizten da.

Biolixibiazioaren bitartez kobrea ez ezik, zinka, beruna, nikela, kobaltoa eta beste metal batzuk ere erauz daitezke.

Antzinako erromatarrek, duela 2.000 urte, biolixibiazioa erabiltzen zuten kobrea lortu ahal izateko: kobre gutxi zuten piritetan ura botatzen zuten (pirita horiek kalkopiritekin lotuta daude sarritan), eta tratamendu horren ostean kobrea jasotzen zuten. Haiek jakin gabe, prozesu horretan bakterio batzuek parte hartzen dute (Acidithiobacillus generokoek), kobre sulfuroak kobre sulfato bihurtzen dituztenak, kobrea disolbagarrituz:

:CuFeS2 + 4 O2 → FeSO4 + CuSO4

Garbiagoa eta ekologikoagoa izan arren, lixibiazio klasikoaren aldean biolixibiazioa motelagoa da.

Acidithiobacillus generoko bakterioak dira biolixibiazio prozesuetan gehien erabiltzen diren mikrobioak. Acidithiobacillus thiooxidans-ek sufrea eta sulfuroak oxidatzen ditu, kimiolitotrofoa baita. Acidithiobacillus ferrooxidans-ek, aldiz, sufrea ez ezik, burdina ere oxidatzen du.

## Sulfuro metalikoen oxidazio zuzena 
:SX + 2 O2 → SO4X

X izanik erauzi nahi dugun metala (kobrea, zinka, burdina, nikela, beruna...)

Acidithiobacillus generoko bakterioak sulfuro metalikoen kristalen gainean hazten dira, sufrea oxidatuz.

Sulfolobus arkeobakterioa eta hainbat onddo ere erabili dira lixibiazio biologikoa burutu ahal izateko.

Sulfuro metalikoaren oxidazio zuzenaren bidez ez ezik, Acidithiobacillus generoko bakterioek sortzen duten H2SO4 eta Fe2(SO4)3 molekulek ere biolixibiazio prozesuetan parte hartzen dute.

## Kanpo estekak
Parrilla (argipena)

**Parrilla**, hitzak zenbait adiera ditu:
* parrilla, burdin-sare bat, erabilera anitzekoa;
* arranparrilla, elikagaiak erretzeko burdin-sarea (ikus, gainera, erretegia);
* bizikleta-parrilla, bizikletaren osagaia, objektuak garraiatzeko;
* parrilla, automobilek gainaldean izaten duten burdin sarea, ekipajea eta beste objektuak eramateko;
* parrilla, torturarako gailu bat, non presoa burdin-sare bati lotu eta deskarga elektrikoak ematen zaizkion, bereziki Argentinan eta Txilen erabilia, 1970eko hamarkadan.

## Erreferentziak
* Parrilla, abizena,
** Bruno Rodríguez Parrilla (1958- ), kubatar politikaria;
** Lana Parrilla (1977- ), aktorea.
Ekipaje

thumb|300px
**Ekipajea** bidaiariak eramaten dituen objektu pertsonalen multzoa da, maleta, kaxa eta antzeko ontzietan bilduak.

## Kanpo estekak
Muxikako dorretxea

**Muxikako dorretxea** Bizkaiko Muxika udalerrian dagoen dorretxe bat da.

## Kokalekua 
San Roman auzoan dago, San Roman baselizatik hurbil.

## Historia 
XIV. mendean Muxikako jaunek eraiki zuten. Leinuen Gerrako gudu eta borroka ugariren lekuko izan zen. Bizilagunak izan ditu 20. mendera arte.

## Eraikina 
21. mendean gordetzen den eraikina harrizko artelan handia da, lehenagoko harresiaren gainean eraikitakoa, eta muino batean kokatuta dago, paisaia paregabea aurrean duela.

Gainera, dorretxe eta nekazal guneko jauregien arteko estilo arkitektonikoak barneratzen ditu, izan ere, Pizkunde garaiko jauregia eraiki zen barruan, elementu gotikoak gaineratuz.

Funtsezko bi gune ditu eraikinaren egiturak: etxartea eta etxebizitza. XIX. mendean egitura nagusi hau berreraiki zenean, teilatuko jabaloiak ere kendu egin ziren.

## Kanpo estekak 
* Muxikako dorretxea eta San Roman baseliza. San Roman auzoa. Muxikako Udal webgunea. 
* Muxikako dorrea (Muxika). Bizkaiko ondare historikoa. Bizkaiko Foru Aldundia. 
* Muxika dorrea. Eusko Jaurlaritza.
Muxika dorretxea (Ordizia)

**Muxika dorretxea** Ordizian dagoen dorretxea da.

## Kokalekua 
Alde Zaharrean dago, Santa Maria kalean.

## Historia 
Oso garrantzitsua izan da Ordiziako historian, Udalak bertan egiten baitzituen bere bilerak 1511 arte. Lehenengo udaletxea, 1516an eraiki zen Ordizian.

## Eraikina 
Oraindik bertan dauka armarria, Santa Maria Kaleko sarrera gainean. Lehenengo zatian, bi armarritxoren ondoan bi banda ditu, bakoitzak hiru zerrenda dituenak; bigarrenean, berriz, zuhaitz bat ageri da lehoi bat enborrean gora doalarik.

Aldaketa handiak jasan ditu, eta gaur egun, erabilera anitzeko etxea da: Postetxea dago bertan, Beti Argi Banda, Laguntasuna Rondaila eta Burrunbazale Txarangak bertan egiten dituzte saioak, AEKko eskolak ematen dira.

thumb|erdian|300px|Muxika dorretxearen ataria.

## Kanpo estekak