Musker

**Lazertilioak** edo **muskerrak** (Lacertilia) narrastien barruan talde parafiletikoa osatzen dute. Talde honek gaur egungo ezkatatsu gehienak barne biltzen ditu, hala nola, baranoak, iguanak, koritofanidoak, kamaleoiak, sugandila eta dragoitxoak. Taldeak ia 5.000 espezie hartzen ditu.

Lehen, lazertilio eta sugeek osatutako subordenari saurio (Sauria) esaten zitzaion. Baina talde parafiletikoa denez, Sauria izena narrastien klado handiago bati aplikatzen zaio orain, diapsido gehienak barne. Antzina, suge eta anfisbenidoekiko independentea zen subordena gisa sailkatzen ziren. Dena den, gaur egun Lacertilia subordenean sartzen dira. 

## Ezaugarriak 
### Anatomia 
Azpiorden barruko espezieen luzera aldakorra da. Txikienetatik, adibidez *Brookesia micra*, zentimetro gutxi batzuetakoak direnak, handienetara, adibidez Komodo dragoia bezalakoak, ia 3 metrokoak direnak. Baina, musker gehienak animalia nahiko txikiak dira.

Muskerrek soin biribilduak izaten dituzte, eta burua lepoaren gainetik altxatuta eta lepo laburrak dituzte. Oro har, lau soinadar dituzte, nahiz eta batzuek hankarik ez izan. Isatsari dagokionez, luzea da. Zenbait muskerrek, hala nola kameleoiek, landarediaren artean eskalatzen laguntzen dieten isatsak dituzte.

Beste narrasti batzuetan bezala, muskerretan azala keratinaz osatutako ezkata gainjarriez estalita dago. Horri esker, ingurumeneko aldaketen aurrean babestuta daude, eta lurruntze bidezko ur-galera murrizten dute. Egokitzapen horri esker, muskerrek lurreko basamortu lehorrenetako batzuetan bizi daitezke. Larruazala gogorra eta larrukara da. Horrez gain, azalaren muda zatika egiten dute, sugeek ez bezala. Azkenik, ezkatak babespena eskaintzen duten arantzetan  eraldatu daitezke. Espezie batzuek osteodermoak dituzte ezkata hauen azpian. 

Muskerren hortzei erreparatzen badiegu, ikus dezakegu haien hortzek beren dieta mota zabala islatzen dutela, esaterako, haragijaleak, intsektujaleak, orojaleak, belarjaleak, nektiboroak eta mollusziboroak. Espezieek beren dietara egokitutako hortz uniformeak izaten dituzte. Baina zenbait espeziek hortz mota ugari dituzte, hala nola, masailezurren aurreko ebaketa-hortzak eta atzeko murtxikatze-hortzak. Espezie gehienak pleurdontoak dira, baina agamidak eta kameleoiak akrodontoak dira.

### Ugalketa 
Amnioto guztiek bezala, muskerrek, barne-ernalketa egiten dute. Kopula arraren organo intromitenteari esker, hemipene izena duenari, egiten da, emearen kloakan barneratuz. Espezie gehienak obiparoak dira. Emeek arrautzak habiak bezalako egitura babesleetan, zirrikituetan edo lurzoruan zuzenean erruten dituzte. 

## Ekologia 
### Banaketa eta habitata 
Muskerrak mundu osoan zehar aurki daitezke, salbuespenak urruneko iparraldea, Antartika, eta irla gutxi batzuk dira. Latitude desberdinetan aurki daitezke, itsaso mailatik hasita 5.000 m arte. Klima epel eta tropikalak nahiago dituzte, baina molda daitezke beste klima mota batzuetara ere, muturreko ingurumenetara izan ezik. Musker gehienak lehorrean bizi dira (lurrean, harri artean, zuhaitzetan…), baina uretan ere aurki daitezke, esaterako, *Amblyrhynchus cristatus* iguana itsasoan bizitzeko dago moldatuta.

## Irudi galeria 

Fitxategi:Lacerta bilineata 3 Ulia AV.jpg
Fitxategi:Lacerta bilineata 2 Ulia AV.jpg|Mendebaldeko musker berdea
Fitxategi:Lacerta bilineata Ulia AV.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak