open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Syra Alonso

**Syra María Alonso Brufau (**A Coruña, 1899-Mexiko 1970) galiziar idazlea izan zen

## Ibilbidea 
A Coruñako burgesia komertzial bateko familiakoa izan zen.1920an Francisco Miguel artistar ezagutu eta bizitza konpartitzen hasi ziren  Montparnasse, Paris (1923) eta Kubara bidaiatu zuten, 1926an Mexiko euforiko batean gelditu ziren arte. David Alfaro Siqueiros eta Blanca Luz Brum poetaren lagun egin ziren. Mexikon egon zen bitartean,Sergei Eisenstein zinemagilea ere ezagutu zuen.

Syrak hiru seme-alaba zituen Francisco Miguelekin. 1933ko azaroaren 10ean, bikotea bere seme-alabekin *Cristóbal Colón* baporean Galiziara itzuli ziren. Porto de Santa Cruzen (Oleiros) jarri zuten euren egoitza.Syrak "Casa da Felicidade" ( zorion etxea) izena jarri zion.
thumb| "Zorion Etxea", Coruxo de Abaixoko Francisco Miguel eta Syraren bizilekua
1936ko abuztuaren 3an, Guardia Zibilak Francisco Miguel atxilotu zuen erregimen militar kolpistaren aurka egitea leporatuta; urte bereko irailaren 28an fusilatu zuten. Bi urte geroago, Brufau eguneroko bat idazten hasi zen Galiziako egonaldia bere lerroetan bilduz, harik ere, 1942an, bere seme-alabekin Lisboatik Mexikora irtetea lortu zuen arte.

Actopánen bizi ondoren, Mexiko Hiriko eta Cuernavacako hainbat etxetan bizi izan zen. Azken urteak Mexiko hirian eman zituen, hezur-minbiziaren ondorioz hil zen arte.

2000. urtean, Gure Earth argitaletxeak *Syra Alonso: Syra Alonso: Diarios, con tradución de Anxos Sumai. argitaratu zuen*  
thumb|Syra Alonso e o pintor Francisco Miguel en Madrid en 1934
thumb|Syra Alonso, Francisco Miguel e os seus tres fillos

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Alonso, Syra; García Sumai, Anxos (trad.) (2000). Diarios. Vigo: Edicións A Nosa Terra. ISBN 84-95350-10-6. 
* Marco, Aurora (2007). Dicionario de Mulleres Galegas. Edicións A Nosa Terra. pp. 18–20. . 

## Kanpo estekak 
* Vidal, Carme. [https://web.archive.org/web/20101122131112/http://www.culturagalega.org/album/detalle.php?id=2 ] no *Álbum de Mulleres* do Consello da Cultura Galega, 2006.
* Repertorio biobibliográfico do exilio galego CCG.
Airbus A321

**Airbus A321** Airbus enpresa europarrak eraikitako hegazkina da. A320ren bertsio luzatua da, gutxieneko aldaketak dituena. Hegoaren azalera apur bat handitu zuten eta lurreratzeko trena indartu egin zuten. Bere propultsiorako bi CFM56 edo V2500 motor erabiltzen ditu.

Konpainia batzuek hegazkin hau Boeing 757 hegazkinaren ordez aukeratu dute, gaitasun bera duelako eta familiako beste hegazkinekin- A318, A319 eta A320- ezaugarriak partekatzen dituelako. Ezaugarri hauen artean fly-by-wire sistema dago, zeinari esker pilotuek ordu pare bateko entrenamenduarekin A321 gidatu ahal izatea ahalbidetzen duen.

Bi klaseko konfigurazio tipikoan 186 bidaiarentzako hegaldia 4300 km-koa da -100 bertsiorako, eta -200 bertsioan, berriz, erregai-ahalmen handiagoa duenez, zifra hori 5500 km-raino igotzen da.

## Kanpo estekak
Airbus A310 MRTT

**Airbus A310 MRTT** (MRTT Multi Role Tanker Transport-en akronimoa da) Airbus enpresa europarrak eraikitako zisterna-hegazkina da. Airbus Militaryk egin zuen A310ean oinarrituta. Luftwaffek eta Kanadako Aire Armadak erabiltzen dute.

## Kanpo estekak
Sud Aviation Caravelle

**Sud Aviation SE 210 Caravelle** Sud Aviation enpresa frantziarrak eraikitako hegazkina izan zen. Hegaldi laburrak eta ertainekoak egiten zituen lehen turborreaktore komertziala izateagatik nabarmendu zen, eta, garai hartan, fuselajearen atzealdean zegoen planta eragile bakarra, Boeing 727, Douglas DC-9, Lockheed JetStar, Vickers VC10, BAC One Eleven eta Ilyushin Il-62 sobietarrak kopiatu zuten eskema.

## Kanpo estekak
BAC One-Eleven

**British Aircraft Corporation One-Eleven** (**BAC-111**, **BAC-1-11** edo **BAC 1-11** ere deitua) British Aircraft Corporation enpresa britainiarrak eraikitako hegazkina izan zen. Hegaldi laburrak eta ertainekoak egiten zituen turborreaktore komertziala izateagatik nabarmendu zen, eta, bere arerio nagusia Sud Aviation Caravelle. 1982an britainiarrek errumaniarrei lizentzia saldu zieten eta hauek ROMBAC 1-11 aldaera sortu zuten.

## Kanpo estekak
Antonio Emery

**Antonio Emery Arotzena** (Irun,  - ) gipuzkoar futbolaria izan zen, atezain moduan ibilitakoa. Juan Emery eta Unai Emery futbolarien aita eta aitona izan zen.

## Ibilbidea
UTF-8

thumb|UNICODE logoa|alt=|144x144px
Informatikan, **UTF-8** (8 biteko Unicode Transformazio Formatua) testuetako karaktereak kodetzeko modu bat da. Munduan zehar erabiltzen diren alfabeto guztiak erabiltzeko aukera ematen du (latindar alfabetoa, grekoak, ziriliko‎, arabiarra...

UNICODEko UTF-8 kodetze-modua erabiliena da gaur egunean. UTF-8 Weberako bereziki kodeketa ohikoena da, baita bigarrena baina askoz gehiago erabilia ere. 2020an Web orrialde guztien %95 baino gehiago dira UTF-8-rekin kodetuta daudenak. Are gehiago, % 100-ra arte ailegatu zen 2020an hizkuntza batzuetarako. thumb| Sareko kodeketa nagusien erabilera 2001tik 2012ra. |alt=|380x380px

## UTF-8 estandarra beti erabiltzeko aholkua 
Landu behar dituen testu-fitxategi guztiak UTF-8 kodekeran jartzea komeni zaio Informatikariari. Horrela etorkizuneko hainbat arazo ekidingo du hasiera-hasieratik. Linux sistema eragileko *iconv* komandoa guztiz lagungarria da horretan; fitxategi berri bat jasotzen duen bakoitzean, informatikariak fitxategiaren kodetze-modua zein den jakin beharko du, eta UTF-8 ez bada, momentuan sortu beharko du fitxategiaren UTF-8 bertsioa (*iconv* komandoa erabiliz, esaterako).

Adibidez, *testukk.txt* fitxategia ISO-8859-1 kodekeratik **UTF-8** kodekera pasa eta emaitza *testukk_utf8.txt* fitxategian gorde:
```ada
$ iconv -f ISO-8859-1 -t UTF-8 -o testukk_utf8.txt testukk.txt
```

## Zabalera aldakorreko errepresentazioa 
Zabalera aldakorra erabiltzen du **UTF-8**k, kasu batzuetan karaktere bat errepresentatzeko byte bat (8 bit) erabiltzen du, eta beste kasu batzuetan byte gehiago, lau byte arteraino, eta horrela Unicodeko 1.112.064 kode desberdin (kode-puntu) definitzeko gai da. Kodetzeko modua *Unicode estandarrak* definitu zuen eta Ken Thompson-ek eta Rob Pike-k diseinatu zuten. Izena sigla bat da, ***U**nicode* (edo *Universal Coded Character Set* ) ***T**ransformazio* ***F**ormat* *(**8** bit)* *kontzeptutik* eratorria da.thumb|260x260px|'ñ' karakterea eta **UTF-8** kudeaketa
ASCIIrekin bateragarria izateko diseinatu zen. Zenbaki baxuenak dituzten kode-balioak (kode-puntuak) maizago gertatzen diren karaktereak errepresentatzeko erabiltzen dira; horrela byte gutxiagorekin kodetzen dira. Unicodeko lehen 128 karaktereak ASCIIkoak dira, ASCIIko balio bitar bera dute eta horiexek dira byte bakarra erabiltzen dutenak. Beraz, ASCIIz ondo kodetutako testu bat **UTF-8**-z ondo kodetutako testua ere bada. Baina testuan agertzen bada ASCII multzoan ez dagoen karaktererik, bat baino ez bada ere, esate baterako 'ñ' letra bat edo 'ü' letra bat, orduan arazoak sortuko dira fitxategi horren erabileran fitxategi osoa **UTF-8**rekin kodetu ez bada.

Adibide batzuk:

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Bell Labs-en 9. Planerako UTF-8 jatorrizko papera ( edo pdf )
* Andreas Prilop, Jost Gippert eta World Wide Web Partzuergoaren UTF-8 proba orriak
* Unix / Linux: UTF-8 / Unicode FAQ, Linux Unicode HOWTO, UTF-8 eta Gentoo
Raquel Riba Rossy

[thumb|306x306px| Aurkezpena *Más vale Lola que mal acompañada* (Lola Vendetta) Raquel Riba Rossy ilustratzailearen eskutik, [2017ko martxoaren 7an, Bartzelonako Casa del Libro-n ]]
**Raquel Riba Rossy** (Igualada, Bartzelona, 1990ko uztailaren 10a) Kataluniako marrazkilari eta ilustratzailea da, Bartzelonako Unibertsitateko Arte Ederretako Fakultatean lizentziatua. Emakumeen ikusezintasunari kritika soziala egiten dion "Lola Vendetta" komiki pertsonaia ospetsuaren sortzailea.

## Ibilbidea 
Arte Ederrak ikasi zituen Bartzelonako Unibertsitatean (2008-2012), marrazketan, pinturan, eskulturan eta grabatuan espezializatuz. 2013an Escola de la Dona-n ikasten jarraitu zuen marrazketa eta ilustrazio ikastaroetan sakontzeko.

2014an ezagutzera eman zen, batez ere sare sozialetan, bereziki Facebooken, Lola Vendetta pertsonaia ospetsuenaren sorrerarekin.

Emakumezko pertsonaia hau, marradun kamiseta, ezpain gorriak eta ile beltza dituen "sikaria ilustratu" bat bezala aurkezten du. Lola Vendettak gizartearen konformismo toxikoa kritikatzen du, ohiko parametroak zalantzan jarriz eta emakumeen papera aldarrikatuz. Hilekoari buruzko tabuak salatzen ditu, amatasunaren mistika, gizartean ezkutatutako matxismo pasiboa eta maskulinitate berriak. 2017an argitaratu zuen Lola Vendettari buruzko lehen komikia.

FAADA (Animalien Defentsarako Aholkularitza eta Ekintza Fundazioa) bezalako fundazioekin eta Montblanc Fundazioarekin kolaboratzen du, besteak beste.

## Lana 
### Ilustrazio lana 
* *Marta, el Hada mágica… un poco desordenada* (2014, Tum Books)

### Komikiak 
* *Lola Vendetta. Más vale Lola que mal acompañada* (2017, Lumen)
* *Lola Vendetta. ¿Qué Pacha, Mama?* (2018, Lumen)
* *Lola Vendetta. Y los hombres* (2019, Lumen)

thumb|305x305px| Raquel Riba Fnac Callao Madrilen *Lola Vendetta y los hombres* liburuaren aurkezpenean

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* FAADA Fundazioa
* Mont Blanc Fundazioa
* Raquel Riba Rossy-ren blog ofiziala
Fosforilazio

[thumb|[Serina (proteina)|Serinaren albo katea fosforilatua. Oxigeno atomoak gorriz daude, fosforo atomoak laranjaz, karbono atomoak grisez, eta nitrogeno atomoak urdinez. Hidrogeno atomoak ez dira irudikatu.]]
**Fosforilazioa**, biokimikan, molekula bati fosfato-talde bat (PO43-) gehitzea da. Funtsezko prozesua da zelulen metabolismoan, bitaminen ekintzan eta entzimen eraketan.

## ADPren fosforilazioa 
Izaki bizidunek energia kimikoa bakarrik erabil dezakete lan egiteko. Giharren uzkurtzeak, proteinen ekoizpenak, etab., energia etengabe behar duten prozesuak dira. Elikagaietatik jaso ondoren, energia hori konposatu kimiko berezi batzuen loturetan pilatzen da, adenosina difosfatoren (ADP) fosforilazio erreakzioaren bidez:

**ADP + P → ATP + H2O**

Lotura horiek berriro hausten direnean, energia askatzen dute behar den lekuan eta neurri egokian erabiltzeko.

ADPa fosforilatzeko bide desberdinak daude:
* Substratu mailako fosforilazioa: entzima disolbagarri batek katalizatutako erreakzioan askatzen den energia erabiltzen da ADPa edo GDPa fosforilatzeko. Hori gertatzen da glukolisian:
	

* Fosforilazio oxidatiboa: elektroien garraio katean NADH eta FADH2 molekulen elektroien transferentziaren ondorioz sortutako protoien gradientetik lortzen da ATParen sintesirako behar den energia. Protoiek gradientearen alde mugitzeko duten joeraz baliatzen da ATP sintasa konplexu entzimatikoa ATPa sintetizatzeko behar den energia lortzeko. NADH molekula bakoitzak eragiten duen protoi-mugimendua nahikoa da 3 ATP molekula sintetizatzeko, eta FADH2 molekula bakoitza aski da 2 ATP sintetizatzeko. Fosforilazio-mota hau katalizatzen duen konplexu entzimatikoa zelula prokariotoen mintz plasmatikoan, zelula eukariotoen mitokondrietan eta landare-zelulen kloroplastoetan egoten da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Robots

**Robots** () 2005eko estatubatuar animaziozko filma da, Chris Wedgek zuzenduta eta Twentieth Century Foxek banatuta.

## Argumentua 
Rodney Copperbottom asmatzaile gazte bat da, Bigweld idolotzat duena. Rodneyk Wonderbot izeneko robot txiki bat asmatu du Herb aitari jatetxean platerak garbitzen laguntzeko. Herben ikuskatzailearen aurrean, Wonderbotek platerak apurtzen ditu, Herb zor handi batekin utziz. Dena dela, Rodneyk Robot Hirira eramango du bere asmakuntza, Bigwelden industrian lan egiteko eta bere aitaren zorra ordaintzen laguntzeko nahiarekin.

## Ingelesezko bikoiztaileak 
* Ewan McGregor: Rodney Copperbottom
* Robin Williams: Fender
* Halle Berry: Cappy
* Mel Brooks: Bigweld
* Stanley Tucci: Mr. Copperbottom
* Dianne Wiest: Mrs. Copperbottom
* Greg Kinnear: Ratchet
* Paul Giamatti: Tim lorezaina
* Jim Broadbent: Mrs. Gasket
* James Earl Jones: Dendaria
* Amanda Bynes: Piper
* Drew Carey: Crank
* Harland Williams: Lug

## Kanpo estekak
Galesko Alderdi Kontserbadorea

**Galesko Alderdi Kontserbadorea** (galesez *Ceidwadwyr Cymreig*, ingelesez *Welsh Conservatives*) Galesko eskuineko alderdi politiko bat da, Erresuma Batuko Alderdi Kontserbadorearen barne dagoena. Erresuma Batuko Komunen Ganberarako hauteskundeetan Galesko bigarren alderdi bozkatuena izan da 1931z geroztik, Alderdi Laboristaren atzetik. Galesko Legebiltzarrerako hauteskundeetan berriz, hirugarren postua izan du historikoki (behin izan ezik) Plaid Cymruren atzetik. 2019ko Erresuma Batuko hauteskundeetan azken mendeko emaitzarik hoberenak eskuratu zituen, Galesko botoen %36,1 eta 14 eserleku lortuz.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Txinako udareondo

**Txinako udareondoa** (*Pyrus calleryana*) Rosaceae generoko zuhaitz espezie bat da. Magnoliopsida barruan sailkatzen da eta Korean eta Japonian jatorria du. Bere latinezko izena Joseph-Marie Callery izeneko misiolari frantsesari zor dio, 1858an Txinatik ekarri zuena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kathryn Morris

**Kathryn Susan Morris** (Cincinnati, 1969ko urtarrilaren 28a) aktore estatubatuarra da. *Cold Case* telesailean *Lilly Rush* detektibearen rola betetzeagatik da ezaguna.

## Biografia 
Kathryn Morris Cincinnatin jaio zen, Ohion, baina Windsor Locks (Connecticut) hirian hazi zen familia kristau batean. 6 urte zituenetik 17 izan arte Bibliaren gerrikoa deritzon eremuan (Estatu Batuetako hego-ekialdean) bidaiatzen aritu zen familiarekin "The Morris Code" izeneko gospel taldea osatuta.

Aurreneko aktore lana *Long Road Home* telefilmean izan zuen 1991 urtean. 1997an *As Good as It Gets* filmean paper txiki bat izan zuen. Filma hurrengo urteko Oscar Sarietan nagusi izan zen. Urte berean *Pensacola: Wings of Gold* telesaileko protagonista izan zen. 1999an *Xena: Printzesa gerlaria* telesailean Najararen rola bete zuen. Hurrengo urtean paper bera errepikatu zuen. Hurrengo urteetan bi film ezagunetan hartu zuen parte, *A.I. Artificial Intelligence* (2001) eta *Minority Report* (2002)*. *

2003an *Cold Case* telesailerako castingean aukeratua izan zen. Lilly Rush detektibearen paperean zazpi denboraldi bete zituen.

2010 urtean Johnny Messner aktorea *Cold Case* telesailean agertu zen eta harekin harremana hasi zuen. 2013an haurdun zegoela adierazi zuen eta bikiak izan zituen.

## Filmografia 
### Filmak 
### Telebista 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Tom Roberts

**Thomas William "Tom" Roberts** (Dorchester, Ingalaterra, 1856ko martxoaren 8a - Kallista, Melbourne, 1931ko irailaren 14a) Ingalaterran jaiotako australiar margolaria izan zen. Heidelbergeko Eskolako kide nabarmena izan zen. Australiako inpresionista gisa ere ezagutu zituen. 1881 eta 1885 artean Europara bidaiatu zuen ikasketa zabaltzeko eta artearen azken joteak ezagutzeko. Aire zabaleko pintura bultzatu zuen eta beste artista batzuk Australiako gai nazionalak margotzera animatu zituen. Bere margolan ikonikoez gain, erretratugile gisa ere nabarmendu zen.

## Iruditegia 

Tom Roberts-Allegro con brio, Bourke Street west c 1885-86.jpg|*Allegro con brio: Bourke Street west*, 1886, National Gallery of Australia
File:Tom Roberts - Coming South - Google Art Project.jpg|*Coming South*, 1886, National Gallery of Victoria
File:Tom Roberts - Slumbering sea, Mentone - Google Art Project.jpg|*Slumbering Sea, Mentone*, 1887, National Gallery of Victoria
File:Tom Roberts Charlie Turner.jpg|*Aboriginal Head, Charlie Turner*, 1892, Art Gallery of New South Wales
File:Tom Roberts - An autumn morning, Milson's Point, Sydney - Google Art Project.jpg|''An autumn morning, Milson's Point, Sydney, 1888, Art Gallery of New South Wales*
File:Tom Roberts - A break away! - Google Art Project.jpg|*A break away!*, 1891, Art Gallery of South Australia
File:Tom Roberts Lily Stirling.jpg|*Lily Stirling*, 1890, National Gallery of Victoria
File:Tom Roberts - The Golden Fleece - Google Art Project.jpg|*The Golden Fleece'', 1894, Art Gallery of New South Wales
File:Tom Roberts - Mosman's Bay.jpg|''Mosman's Bay*, 1894, New England Regional Art Museum
File:Edward Ogilvie, 1894-95 Tom Roberts ML687.jpg|Edward Ogilvie, 1894-95, Tom Roberts, oil painting, State Library of New South Wales

File:Tom Roberts - Bailed up - Google Art Project.jpg|*Bailed Up*, 1895, Art Gallery of New South Wales
File:Tom roberts Portret of Florence.jpg|*Portrait of Florence*, 1898, Art Gallery of New South Wales
File:Tom Roberts - Holiday sketch at Coogee - Google Art Project.jpg|thumb|*Holiday sketch at Coogee*, 1888, Art Gallery of New South Wales
File:Tom Roberts - Shearing the rams - Google Art Project.jpg|thumb|*Shearing the Rams'', 1890, National Gallery of Victoria

## Kanpo estekak
Galesko Liberal Demokratak

**Galesko Liberal Demokratak** ( eta ) Galesko alderdi politiko liberal bat da, Erresuma Batuko Liberal Demokraten parte dena. Alderdia 1988an sortu zen, Galesko Alderdi Liberalak eta Alderdi Sozialdemokratak bat egin zutenean. XX. mendearen hasieran Alderdi Liberalak, batez beste, Galesko botoen erdia eskuratzen zuen Erresuma Batuko hauteskunde orokorretan, baina 1906ko hauteskundeetatik aurrera beheranzko joera jarraitu du, eta 2017ko hauteskundeetan, Alderdi Liberalaren sorreratik lehen aldiz, ez zuen ordezkaririk lortu Erresuma Batuko Komunen Ganberan. Galesko Biltzar Nazionalean bigarren hauteskundeetatik geroztik bozkak galduz joan da, eta inoiz ez du lortu hauteskunde batetik hurrengora ordezkaritza handitzea. 2016tik aurrera ordezkari bakar bat dauka Biltzar Nazionalean.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Casetasko geltokia

**Casetas** Aragoiko Zaragoza udalerriko geltokia da, Espainian dagoena. Zaragozako Renfe Aldiriak sarearen linearen eta Renfe Distantzia Ertaineko trenak zerbitzu da.

## Egoera 
Geltokia Zaragoza—Altsasu burdinbidearen 15,646 kilometro-puntuan dago, 207 metroko altueran, Utebo eta La Joyosa–Torres geralekuen artean. Tartea bide bikoitzekoa da eta elektrifikatuta dago.

## Historia 
Geltokia 1863ko maiatzaren 25ean inauguratu zen Madril—Bartzelona burdinbidearen Medinaceli-Zaragoza tartea Compañía de los Ferrocarriles de Madrid a Zaragoza y Alicante edo MZA ireki zuenean.

Luze gabe Zaragoza eta Casetasen arteko luzapen bat iritsiko zen, Nafarroarekiko etorkizuneko lotunearen lehen urrats gisa, Zaragozatik Iruñerako Trenbide Konpainiaren lana, Zaragozatik Bartzelonarako trenbide konpainiarekin bat egin ondoren. 1878ko apirilaren 1an, Zaragozatik Iruñerako eta Bartzelonarako Trenbide Konpainia sortuko zuena.

1922an, etxoletan zegoen trafiko handiaren ondorioz, Nortek eta MZA -k geltokia deskudeatzeko irtenbideak bilatu behar izan zituzten. Aurkitu zuten irtenbidea Almanzorako geltokiko lotunea prestatzea izan zen. 1941ean, Espainiako trenbidearen nazionalizazioak bi konpainiak RENFE sortu berrian integratzea ekarri zuen.

Gutxienez 1977tik 1983ko abenduaren 31ra arte, non autobusek ordezkatu zituzten, Zaragoza-El Portillotik Ferrobús den batek emandako zerbitzu bat egon zen, Calatayud, Daroca eta Caminreal bidez, Teruelekin lotzen zuena. Zerbitzu honek 4 ordu eta 56 minutuko iraupena zuen.

1980ko hamarkadan, Calatayud-Casetas tartea elektrifikatu zen eta beste aldaera bat sartu zen.

2004ko abenduaren 31tik Renfe Operadorak linea ustiatzen du, Adif trenbide-instalazioen titularra den bitartean.

2008ko ekainaren 11n, 2008ko Erakusketa Unibertsalaren ondorioz, Casetas auzoa aldiriko trenen sarean sartu zen.

## Geltokia 
MZA enpresako geltoki zahar eta xumea mantentzen duen arren, hormigoizko eta kristalezko bidaiari-eraikin moderno bat du, aldiriko geltoki gisa dituen funtzio berriei erantzuteko. Pasabide bat du trenbidea gainditzeko, eta aparkaleku bat esparruaren kanpoaldean.

## Zerbitzuak 
### Distantzia ertaina 
### Aldiriko trenak 
## Etorkizuna 
Ez dago etorkizunerako aurreikusitako jarduerarik.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Renfe Operadora
* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias

## Kanpo estekak 
* Zaragozako Renfe Aldiriak sarearen web gunea
* Aragoiko Renfe Distantzia Ertainaren mapa
Zaragoza–Miraflores geltokia

**Zaragoza–Miraflores** Aragoiko Zaragoza udalerriko geltokia da, Espainian dagoena. Zaragozako Renfe Aldiriak sarearen linearen eta Renfe Distantzia Ertaineko trenak zerbitzu da.

## Egoera 
Geltokia Madril—Bartzelona burdinbidearen 344,476 kilometro-puntuan dago, 199 metroko altueran, Zaragoza–Goya eta Villanueva de Gallego geltokien artean. Tartea bide bikoitzekoa da eta elektrifikatuta dago.

## Historia 
Geltokia 2008ko ekainaren 11an inauguratu zen.

## Geltokia 
Miraflores hirian aldiriko linea baten proiektuaren ondorioz planifikatua izan zen, abiadura handia Zaragozara iristea eragin zuen trenbide birmoldaketarekin batera. Geltoki hau, hiria, Goya hiribidearen azpian dagoen tunel baten bidez zeharkatzen duen trenbidearen ekialdeko muturra da. Geltokiaren proiektua oraindik amaitu gabe dago, eta Tenor Fletaren trenbideak estaliko ditu, kalea Z-30era arte luzatuz, aldirietako instalazioez gain. Estazioak linearako instalazio elektrikoak barne hartzen ditu. Zaragozako hiri-garraioen 25, 38, 44, 51 eta 52. lineen bidez komunikatuta dago hiriaren gainerakoarekin.

Geltokiak nasarako sarbideak ditu, eskailera mekaniko edo igogailu bidez. Ez du aparkaleku bat bera ere, baizik eta sarrera aurreko zelai batek egiten du funtzio hori. Horren ondorioz, nahiz eta estazioa desgaitasunen bat duten erabiltzaileentzat egokituta egon, zaila da horrelako erabiltzaileentzat sartzea.

## Zerbitzuak 
### Distantzia ertaina 
### Aldiriko trenak 
## Etorkizuna 
Ez dago etorkizunerako aurreikusitako jarduerarik.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zaragozako Renfe Aldiriak

## Kanpo estekak 
* Zaragozako Renfe Aldiriak sarearen web gunea
* Aragoiko Renfe Distantzia Ertainaren mapa
Uteboko geralekua

**Utebo** Aragoiko Utebo udalerriko geltokia da, Espainian dagoena. Zaragozako Renfe Aldiriak sarearen linearen trenak zerbitzu da.

## Egoera 
Geltokia Zaragoza—Altsasu burdinbidearen 13,352 kilometro-puntuan dago, 206 metroko altueran, Casetas eta Utebo–Monzalbarba geralekuen artean. Tartea bide bikoitzekoa da eta elektrifikatuta dago.

## Historia 
2008ko ekainaren 11n inauguratu zen, 2008ko Erakusketa Unibertsalaren harira, eta sortu berria den Zaragozako Renfe Aldiriak sarean sartu zen.

## Geltokia 
Geltoki moderno honek alboetako bi nasa ditu eta bertara bi bide sartzen dira. Nasa aldaketa pasabide altu bati esker egiten da.

## Zerbitzuak 
### Distantzia ertaina 
### Aldiriko trenak 
## Etorkizuna 
Ez dago etorkizunerako aurreikusitako jarduerarik.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zaragoza—Altsasu burdinbidea
* Zaragozako Renfe Aldiriak

## Kanpo estekak 
* Zaragozako Renfe Aldiriak sarearen web gunea
* Aragoiko Renfe Distantzia Ertainaren mapa
Zaragoza–Portillo geltokia

**Zaragoza–Portillo** Aragoiko Zaragoza udalerriko geltokia da, Espainian dagoena. Zaragozako Renfe Aldiriak sarearen linearen eta Renfe Distantzia Ertaineko trenak zerbitzu da.

## Egoera 
Geltokia Madril—Bartzelona burdinbidearen 340,800 kilometro-puntuan dago, 212 metroko altueran, Zaragoza–Delicias eta Zaragoza–Goya geltokien artean. Tartea bide bikoitzekoa da eta elektrifikatuta dago.

## Historia 
MZAk Madril—Bartzelona burdinbidea ireki zuenean, 1863ko maiatzaren 25ean, Campo Sepulcroko geltokia inauguratu zuen, lineako lehen bidaiariak hartu zituen behin-behineko esparrua.

La Almozara zubiaren eraikuntzak Ebro ibaiaren ezkerraldearekin eta Norteko geltokiarekin lotzea ahalbidetu zuen, 1870ean irekitako bidea, Zaragozatik Madril—Bartzelona eta Zaragoza—Altsasu burdinbideak lotzea ahalbidetu zuena.

Geltokia terminala edo pasakorra izango ote zen zalantzek, baita beharrezko lurrak lortzeko arazoek ere, behin betiko eraikuntza 1891ra arte luzatu zuten, non MZA eta Tarragonako Trenbidearen Konpainia Bartzelonara eta Frantziara (TBF) arteko fusioak estazioaren izaera pasanteari buruzko zalantzak argitu zituen. Muturretan eta bi hegaletan, horiek guztiak konektatuz.

1967an, Cariñena, Utrillas eta Caminreal inguruko geltoki zaharrak itxi ondoren, hiriko geltoki nagusia izatera pasa zen.

1973an, RENFEk handitu eta eraberritu egin zuen, hasierako itxura nabarmen aldatuz eta izena Zaragoza-El Portillo izenagatik aldatuz, 2003an Zaragoza–Delicias geltoki berri eta handiagoak ordezkatu zuen arte.

2004ko abenduaren 31tik Renfe Operadorak linea ustiatzen du, Adif trenbide-instalazioen titularra den bitartean.

2008ko ekainaren 11n, 2008ko Erakusketa Unibertsalaren ondorioz, Casetas auzoa aldiriko trenen sarean sartu zen.

## Zerbitzuak 
### Distantzia ertaina 
### Aldiriko trenak 
## Etorkizuna 
Ez dago etorkizunerako aurreikusitako jarduerarik.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zaragozako Renfe Aldiriak

## Kanpo estekak 
* Zaragozako Renfe Aldiriak sarearen web gunea
* Aragoiko Renfe Distantzia Ertainaren mapa
École de management de Normandie

**École de management de Normandie** Paris, Le Havre, Caen, Oxford eta Dublinen campusak dituen Europako enpresa eskola da. 1871an sorturik. Horrez gain, EM Normandie doktoretza programa bat eskaintzen du, baita marketin, finantza eta negoziogintza bezalako master programa bereziak ere. Bere programek nazioarteko hiru akreditazio dituzte: EPAS, EQUIS eta AACSB. 18.500 ikasle ohi enpresa munduan eta politikagintzan aritzen dira, hala nola Patrick Bourdet (Areva Med-eko lehendakaria) eta Frédéric Daruty de Grandpré (20 Minutes-eko lehendakaria).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Zaragoza–Goya geltokia

**Zaragoza–Goya** (Renfe Operadora) edo **Fernando el Católico**(Zaragozako tranbia) Aragoiko Zaragoza udalerriko geltokia da, Espainian dagoena. Zaragozako tranbia, Zaragozako Renfe Aldiriak sarearen linearen eta Renfe Distantzia Ertaineko trenak zerbitzu da.

## Egoera 
Geltokia Madril—Bartzelona burdinbidearen 341,300 kilometro-puntuan dago, 212 metroko altueran, Zaragoza–Portillo eta Zaragoza–Miraflores geltokien artean. Tartea bide bikoitzekoa da eta elektrifikatuta dago.

## Historia 
Geltokia 2012ko apirilaren 3n inauguratu zen.

## Geltokia 
Francisco Goya etorbidearen erdiko irlatxoan dago, 49-50 zenbakien parean, Gran Vía eta Martin Ruizanglada artean.

Esparru berriaren egitura egiteko, egur ijeztuko habeak eta hormigoizko pilare zilindrikoak erabili dira, kobrezko estalki uhinduari eusten diotenak. Fatxada, beira eta portzelanazko material konbinazio bat da. 561 metro koadroko azalera erabilgarria duen atari bat du, eta bertan hainbat zerbitzu daude, besteak beste, bezeroarentzako arreta, txarteldegiak, autozerbitzuko hainbat makina eta jendearentzat zabalik ez dauden komunak. Geltokiak merkataritza gune bat ere badu.

-1. solairuan dagoen nasarako sarbidea eskailera arrunt batzuei nahiz beste mekaniko batzuei eta igogailu bati esker egiten da. Bere erdialdean 13 metroko zabalera eta 160 metroko luzera ditu.

Eraikuntza kostua 44,5 milioi eurokoa izan zen.

Zaragozako Renfe Aldiriaren zerbitzuak erabiltzaile kopurua % 36 handitu zuen Goyako geltokiaren lehen urtean, eta guztira 373 456 erabiltzaile izan zituen. 600 bat bidaiarik erabili zuten geltoki hori egunero, batez beste, denbora-tarte horretan.

5 urteko funtzionamenduan 2,1 milioi bezerok baino gehiagok erabili zituzten Renferen zerbitzuak Zaragozako Goya geltokian; horietatik 1,1 eskualdeko trenak ziren eta 987.851 aldirikoak.

## Zerbitzuak 
### Distantzia ertaina 
### Aldiriko trenak 
## Etorkizuna 
Ez dago etorkizunerako aurreikusitako jarduerarik.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zaragozako Renfe Aldiriak
* Zaragozako tranbia

## Kanpo estekak 
* Zaragozako tranbiaren webgunea
* Zaragozako Renfe Aldiriak sarearen web gunea
* Aragoiko Renfe Distantzia Ertainaren mapa
Amaia Irazabal

**Amaia Irazabal** (Santurtzi, 1990eko abenduaren 16a) aktore bizkaitarra da, gaztetatik Getarian bizi dena. Antzerkian eta zineman lan egin du eta ETBko *Eskamak Kentzen* telesailean ere hartu zuen parte.

## Biografia 
Psikologian lizentziatu bazen ere Donostiako Arte Eszenikoen Tailerrean antzerki ikasketak egin zituen. 2013tik aurrera antzerkian ari da lanean eta, *Eltxoak* eta *Inor ez dator* antzezlanak berak sorturikoak dira. Inor ez dator lanarekin Antzezmotz lehiaketa irabazi zuen gainera. Ados Teatroarekin ere egin du lan eta Lekord poesia taldeko kide ere bada. 2015ean *Eskamak Kentzen* telesailean Malen-en pertsonaia egin zuen.

2019ko azaroan Edurne Azkarate, Mikel Ibarguren eta Intza Alkainekin batera Album proiektua sortu zuen.

2023an Bonbon Beltz taldearekin *Gure xaharrak* antzezlana taularatu zuten, Maika Etxekopar zuzendaritzapean. . Helduentzako txotxongilo ikusgarriekin egiten dute. Tamaina naturalekoak dira txotxongiloak eta atzetik dute aktore maneiatzaile bana (Ahlam Slama, Battitt Halsouet, Amaia Irazabal bera, Bruno Hollemaert, eta Maika Etxekopar). antzezlana *Urtxintx urdinak* izeneko zahar etxean kokatuta dago, bertan giroa elektrikoa da. Langileak egoitzaren 50 urteen ospatzeko besta handi bat prestatzen ari dira, Osasun Inspekzioak abisatu gabeko bisita bat abiatuko duelarik, artatzaile taldearen baitan ezinegona eta sentikortasuna areagotzen dira…

### Telebistan 
* *Eskamak Kentzen* (2015)
* *Alardea* (2020)
* *Querer* (2024)

### Antzerkian 
* *Monsieur Jourdain* (2013)
* *Beldurra* (2014)
* *Sokak* (2015)
* *Eltxoak* (2015)
* *Zizarearen bidaia* (2015)
* *Read Earth Revisited* (2016)
* *Arpa majikoa* (2016)
* *Ladydi Garcia* (2016)
* *Último tren a Treblinka* (2017)
* *Inor ez dator* (2017)
* *Hasten Slowly* (2017)
* *Käffka* (2018)
* *Oilar bat dago zure teilatuan* (2019)
* Gure zaharrak (Bonbon beltz, 2023)

### Laburmetraiak 
* *Parafilia* (2013)
* *Cinco horas con María* (2014)
* *El aspirante* (2014)
* *Katemotzak* (2014)
* *Leihotik* (2016)
* *Maria* (2017)
* *Edonork ez luke* (2018)
* *Erroak* (2018)

## Erreferentziak
Antzinako okzitaniera

**Antzinako okzitaniera** (, ), **antzinako proventzera** ere deitua, okzitaniar erromantze hizkuntzen aldaera zaharrena izan zen, VIII. mendetik XIV. mendera bitarteko idazkiek erakusten dutenez. Antzinako okzitaniera, oro har, okzitaniera goiztiarra eta antzinakoa hartzen ditu bere barnean. "Okzitaniera" hitza moduan 1300. urte inguruan agertu zenez, Erdi Aroko testuetan antzinako okzitanierari "erromantze" () edo "proventzera" () esaten diote.

Erdi Aroan pisu handiko hizkuntza izan zen Euskal Herrian. Pirinioetako hegoaldean Erdi Aroan Nafarroako eta Aragoiko zenbait tokitan mintzatu zen, euskara eta nafar-aragoierarekin batera. Hiztunak Okzitaniatik (Gaskoniatik batez ere) jatorrizko merkatariak eta artisauak ziren, Done Jakueren bidean zeuden hiri berrietan geratu zirenak. Jakan XIII mendeko amaiera edo XIV mendeko hasiera arte mintzatu zen; Lizarran eta Iruñean XVI mendera arte.

## Historia 
Okzitanieraren lehen idazkien artean *Tomida femina*, *Boecis* eta *Cançó de Santa Fe* daude. Antzinako okzitaniera, trobadoreek erabiltzen zuten hizkuntza, corpus literarioa zuen lehen hizkuntza erromantzea izan zen, eta Europako beste hizkuntza batzuen poesia lirikoaren garapenean eragin handia izan zuen. Erdiko puntua bere ortografiaren ezaugarri bat izan zen eta gaur egun katalanean eta gaskoian bizi da.

Antzinako katalana eta antzinako okzitaniera XI. eta XIV. mendeen artean elkarrengandik urrundu ziren. Katalana ez zuen inoiz  eta  eta  eta  bereizi (aldaera batzuen enfasirik gabeko silabetan izan ezik) eta, beraz, fonologikoki dibergentzia okzitanieragandik urrundu baino lehen gertatu zen.

## Fonologia 
### Kontsonanteak 
### Bokalak 
Hona hemen monoptongoak

## Adibidea 
Hona hemen Bertran de Bornen '''' ():

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* 
* 
* 
* 
* 

## Kanpo estekak
Lurdes Gabarain

**Lurdes Gabarain Garate** (Tolosa, Gipuzkoa, 1960ko otsailaren 4a) maratoilaria da. Maratoi bat bukatzen lehen euskal emakumea izan zen.

## Ibilbidea 
Txikitatik zuen korrika egiteko zaletasuna. Gaztetxotan lehia ezberdinetan parte hartzen hasi zen.

70eko hamarkadaren hasieran, Espainiako Estatuan emakumeek ezin zuten parte hartu distantzia luzeko probetan.

1977an, Bordeleko maratoian parte hartu zuen, eta maratoi bat amaitu zuen Euskal Herriko lehen emakumea izan zen, bai eta Espainiar Estatuko lehen emakumea ere.

Bordeleko maratoia egin ondoren, Oviedoko maratoian, Donostiako maratoian eta Oiartzungo maratoian parte hartu zuen.

Maratoiez gain, beste hainbat kirol egina da: triatloia, txirrindularitza, iraupen eskia... Orpazurdako arazoak zirela eta, kirol ibilbideari amaiera eman behar izan zion.

## Erreferentziak
Prosper Boissonnade

**Prosper Marie Boissonnade** (Réquista,  - Poitiers, ) frantses historialaria eta unibertsitateko irakaslea izan zen.

## Biografia 
1893an Nafarroako konkistari buruzko doktore tesia publikatu zuenean, ez luke usteko Prosper Marie Boissonnade okzitaniarrak, lan hura egun oraindik ere erreferentzia nagusietakoa izango zenik historialarien artean. Poitiersko Unibertsitateko irakasle izan zen eta 1891n diru-saria eman zioten Espainiako Erdi Aroko historia ikertzeko. Nafarroako gaiari heldu zion, Pirinioetako gaztetako aireak deiturik nonbait –Réquista herritxoan jaio zen, egungo Midi-Pyrénées departamentuan–..

*Histoire de la réunion de la Navarre à la Castille* idazteko Simancasko eta Nafarroako artxiboetan jardun zuen eta lehen eskuko iturrien bidez historia orekatua osatu zuen, Frantzian bogan zegoen positibismoari jarraiki. Ekonomista ere bazen, eta ondorioz arlo soziala ez zuen deskuidatu. Bere laneko hainbat hipotesi zaharkituta geratu dira, baina hargatik ez du baliorik galdu. Bere ekarpen nagusia? Nafarroako konkista Europako testuinguru politikoari guztiz lotua zegoela azpimarratzea. Askoren ustez hau da Nafarroako konkistari buruzko obra akademiko fundazionala.
* *Histoire de la réunion de la Navarre à la Castille. Essai sur les relations des Princes de Foix-Albret avec la France el l´Espagne* (1479-1521), Paris, 1893
* *Les premiers croisades françaises en Espagne. Normands, Gascons, Aquitains et Bourguignons (1018-1032)*, (“Bulletin Hispanique”, 36, 1934, 5-28. orr
* *Du nouveau sur la Chanson de Roland* (Paris, 1923)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Margarita Bilbao

**Margarita Bilbao** (Gallarta, Abanto, Bizkaia, 19--) soprano eta opera kantari bizkaitarra da.

## Ibilbidea 
Bizkaiko Musika Kontserbatorioan kantua ikasi zuen Aurora Abasoloren zuzendaritzapean. Karrera amaierako lehen saria irabazi zuen. Bartzelonan jarraitu zuen ikasketekin, eta ondoren Italian Catterina Bassiolarekin kantua, errepertorioa Eduardo Pedrazzolirekin eta eszena Giuseppe Mercchiororekin.

1940ko hamarkada eta 1970ko hamarkada bitartean bizi izan zuen loraldi handiena. 1951ko urtarrilaren 1ean Ibañez de Betolaza saria irabazi zuen Bilboko Filarmonikan.

Emanaldi ugari eskaini ditu besteak beste Bizkaiko Aldundian eta Bartzelonako Lizeoan besteak beste.

1965ean Andres Isusiren omenaldi-kontzertuan abestu zuen Filarmonikan.

## Erreferentziak
Marisol Artika

**Marisol Artika Zurano** (Iruñea, Nafarroa Garaia, 19--) kazetaria eta idazle nafarra da.

## Ibilbidea 
Hainbat lan argitaratu ditu haur literaturan *El secreto del arce* (AECC, 2013) eta *El País de los Espejos Rotos* (Palabra edizioak, 2010). Ipuin kontaketarako lan bat era agitaratu du: *Cómo contar un cuento* (CCS, 2013).  

2011tik idazle tailerrak eskaintzen ditu.

Helduentzako kontakizun eta nobelak ere argitaratu ditu.

## Erreferentziak
Sunti Amilibia

**María Asunción "Sunti" Amilibia Matxinbarrena** (Donostia, Gipuzkoa, 1917ko abenduaren 24a - Santiago, Txile, 2013ko apirilaren 28an ) idazle eta poeta gipuzkoarra izan zen.

## Ibilbidea 
Donostiako familia ezagun batean jaio zen. Bere birraitona Donostiako alkatea izan zen, aitona diplomatikoa eta aita artilleria koronela. Gerra Zibilaren garaian, familiak Errepublikaren alde egin zuen. Suntiren anaia Eustasio Amilibia "Txato"k, Donostiako erresistentzia gidatu zuen 1936ko udan.

Madrilgo Hizkuntza Akademia Nazionalean frantsesean diplomatu zen. Frantzian errefuxiatu behar izan zuen, eta gerra zibilaren ondoren Txilen hartu zuen erbestea. Txilen, Txileko Liburutegi Nazionaleko frantsesezko liburuen arduradun izan zen.

Hainbat kontakizun eta liburu idatzi zituen. 2006an, *El Diario de la Nostalgia* liburua argitaratu zuen Txalaparta argitaletxearen eskutik. Liburu hau 1958an hasi zen idazten erbestetik.

## Erreferentziak
Adrià Pedrosa

**Adrià Giner Pedrosa** (Bartzelona, Katalunia, 1998ko maiatzaren 13a) kataluniar futbol jokalaria da. Gaur egun ezker atzelari gisa jokatzen du Espainiako LaLiga EA Sports-eko Sevilla Futbol Club-en.

RCD Espanyol taldearen harrobian hazitakoa da.

## Kanpo estekak
Hilda Gadea

**Hilda Gadea Acosta** (Lima, Peru, 1925 &ndash; Habana, Kuba, 1974) ekonomialari perutarra izan zen.

## Ibilbidea 
Ezkerreko militante politikoa izan zen eta APRAko (Alianza Popular Revolucionaria Americana) exekutiba nazionalean parte hartu zuen lehen emakumea izan zen. 1954an Peruko estatu kolpetik ihes egin ondoren, Guatemalako gobernu aurrerakoiarentzako lanean hasi zen. Bertan Ernesto Che Guevara ezagutu zuen, eta gerora bere lehen emaztea izan zen.

Hilda Gadea izan zen Che Guevara ezkerreko mugimendu aurrerakoieetara gerturatu zuena, eta honi esker ezagutu zituen Uztailaren 26ko Mugimenduko gainerako kideak. Kubako iraultzaren garaipenaren ondoren, Gadeak Kubako gobernurako goi funtzionario gisa lan egin zuen 1974an hil zen arte.

1972an *Che Guevara: los años decisivos* idatzi zuen. Gerora, *Mi vida con el Che* izenaren argitaratu zen lan hau.

## Erreferentziak
Gran Enciclopedia de Navarra

***Gran Enciclopedia de Navarra*** (GEN; ) Nafarroari buruzko kontsulta zientifikorako entziklopedia tematikoa da.

## Historia 
Asmo entziklopediko espresurik gabe, baina bai dibulgatzailea, agian aurrekaririk hurbilena eta antzekoena *Navarra. Temas de Cultura Popular* bilduma izan zen, 1960ko hamarkadaren amaieratik Nafarroako Foru Aldundiak argitaratu zuena. Garai hartan Nafarroako Kutxaren jabea ere bazen. Nafarroako Entziklopedia Handiak, 1990ean inprimatu zuten. Juan Luis Uranga Santesteban buru zuen kontseilu batek 1983an hasitako lan bat amaitu zuen, eta 11 liburukik osatzen zuten. 12.000 ale inprimatu zituzten. Obra Nafarroako Kutxaren babesa izan zuen

*Gran enciclopedia de Navarra* 1990ean argitaratutako antzeko izenburu duen hiztegi entziklopedikoaren online bertsio digital eta eskuragarria da, antzinatik gaur arte Nafarroako gai eta egileei buruzkoa.

2010eko urriaren 4tik aurrera Interneten eskuragarri dago. Lan honen online bertsioak hamabi mila artikulu baino gehiago ditu Nafarroako kultura eta ondarearekin lotuta. Arteari, kulturari, geografiari, natur zientziei edo zuzenbideari buruzko gaiak daude ordezkatuta. Nafarroako Kutxa Fundazioak mantentzen du, eta 2016an iragarri zuen edukia hobetzeko eta eguneratzeko lanari berrekiteko nahia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Gran Enciclopedia Navarra*, Interneten dohainik kontsultagai.
Navarra. Temas de Cultura Popular

***Navarra. Temas de Cultura Popular*** 1967tik Nafarroako Foru Aldundiak argitaratu zuen bilduma izan zen. Jaime del Burgo Torresek bultzatuta, 400 ale inguru izan zituen, gai historiko, kultural eta etnografikoei buruzkoak.

Guztira, 128 egile baino gehiagok izan zituen. Hona hemen ale gehien idatzi zituztenak:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Good Fight

***The Good Fight*** CBSek sortutako estatubatuar telebistako telesail bat da eta CBSren streaming zerbitzuan estreinatu zen. Telesailak 2009 eta 2016 artean eman zen *The Good Wife* telesailaren jarraipena da. Biak Michelle eta Robert Kingek idatzi eta ekoitzi dituzte. Hala ere, pertsonaia batzuen jarraipena gora-behera, eta kokapena Chicagoko ingurune judiziala izanik, gai sozialei ikuspegi askoz kritikoagoarekin begiratzen die telesail berriak, eta denboraldiak aurreratu ahala, Donald Trumpen presidentziarekiko kritika politikoak doinu sarkastikoa ere hartu izan du.

## Antzezleak 
* Christine Baranski da Diane Lockhart, emakumezko abokatu liberal indartsua, zuria izan arren nagusiki beltza den bulego batean sartzearekin hasten da telesailaren lehen denboraldia.
* Rose Leslie: Maia Rindell. Abokatu gaztea, aita ustelkerian nahastua du. 4. denboraldirako desagertzen da.
* Paul Guilfoyle, Henry Rindell, Maiaren aita telesailaren hasieran.
* Sarah Steele: Marissa Gold, Dianeren idazkari gisa hasten da, baina ikertzaile bilakatzen da.
* Cush Jumbo: Lucca Quinn, abokatu beltz gaztea. Ama bakarra bilakatu da telesaila aurreratu ahala.
* Delroy Lindo: Adrian Boseman, bulegoko abokatu nagusia, komunitate afro-amerikarrean oso inplikatua.
* Justin Bartha: Colin Morrello, fiskaltzakoa.
* Nyambi Nyambi: Jay Dipersia, ikertzailea.
* Michael Boatman: Julius Cain. Bulegoko abokatu beltza, kontserbadorea kontrasterako; 4. denboraldirako epaile bilakatzen da.
* Audra McDonald: Liz Reddick-Lawrence, bulegoko partaide nagusietako bat, fundatzailearen alaba, Adrianen emazte ohia:
* Michael Sheen: Roland Blum, oso abokatu berezia 3. denboraldian.
* Carrie Preston, Elsbeth Tascioni, pertsonalitate bereziko aktorea.
* Matthew Perry, Mike Kresteva abokatu aurkaria.
* Gary Cole, Kurt McVeigh, balistikan aditua, Dianaren senar kontserbatzailea, Trump administrazioan postu bat lortuko du.
* John Cameron Mitchell; Felix Staples, gay ultra-eskuindar probokatzailea.
* Fisher Stevens: Gabriel Kovac, abokatu trakets samar bat.
* Alan Alda: Solomon Waltzer, aurkari gisa nabarmentzen den abokatu zahar eta trebea.
* Hugh Dancy: Caleb Garlin, 4. denboraldian gehitzen den abokatua.
* Zach Grenier: David Lee, dibortzioetan berezitutako abokatua:
* John Larroquette: Gavin Firth, bulegoaz ia jabetu den STR Laurie abokatu konpainia handiagokoa.

## Kanpo estekak
Jean Craighead George

**Jean Craighead George** (Washington Hiria, AEB, 1919ko uztailaren 2a–Valhalla, AEB, 2012ko maiatzaren 15a) haur literatura idazlea izan zen.

Haur eta gaztetxoentzako ehun liburutik gora argitaratu zituen.

## Erreferentziak
Luis del Campo

**Luis del Campo Jesús** (Iruñea,  - *ib.*, ) nafar sendagilea eta idazlea izan zen. 1935ean Medikuntzan lizentziatu zen Zaragozako Unibertsitatean. Hainbat argitalpenetan parte hartu zuen, hala medikuntzan nola literaturan. Iruñeko Unibertsitateko lege-medikuntzako katedraduna urte askoan. 1960an *Jaizki el proscrito* eleberri historikoa argitaratu zuen.
Boletín de la Comisión de Monumentos Históricos y Artísticos de Navarra

***Boletín de la Comisión de Monumentos Históricos y Artísticos de Navarra*** () Nafarroako Monumentu Historiko eta Artistikoen Batzordeak argitaraturiko aldizkaria izan zen, egungo *Príncipe de Viana* aldizkariaren aurrekaria dena. Lau garaitan argitaratu zen, 1895etik 1936ra, aldizkakotasun desberdinez.

Lehenengo erredazkioa honakoa izan zen: presidentea Arturo Kanpion; presidenteordea, Julio Altadill; idazkaria, José Zalba; kontserbadorea, Victoriano Juaristi; bokalak: Onofre Larunbe, Francisco Javier Arraiza, José María Uharte, Serapio Esparza, Jesús Etaio, José Estaban Uranga eta José Ramón Castro.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nafarroako Monumentu Historiko eta Artistikoen Batzordea

**Nafarroako Monumentu Historiko eta Artistikoen Batzordea** () zaharkinen kontserbazioaz eta babesaz arduratzen zen erakunde publikoa izan zen, egungo Vianako Printzea Erakundearen aurrekari zuzena zena. 1844 eta 1936 artean funtzionatu zuen. Espainiako Monumentu Batzordeekin batera sortu zen, ordura arte elizaren eskuetan zegoen ondarearen zati handi bat zaindu behar zuen desamortizazio testuinguru batean. 1895ean *Boletín de la Comisión de Monumentos Históricos y Artísticos de Navarra* buletina argitaratzeari ekin zion. Egoitza ofiziala gaur egun Nafarroako Kontuen Ganberak erabiltzen duen eraikina izan zen. 1910ean Nafarroako Museoaren sorreran parte hartu zuen.

## Ikus, gainera 
* Bizkaiko Monumentuen Batzordea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Briologia

thumb|250px|Goroldioak, hauek Japonia erdialdean aurkituak dira.
**Briologia** (grezieratik *bruon*, goroldio) goroldio edo briofitak aztertzen dituen botanikaren adarra da. Ez da briologia genetikoarekin nahastu behar, zeren hori laborategian ikertzen den bitartean, hau landa lanean oinarritzen baita. Briologoak botanikariak dira baina goroldioen munduan zentratuak. Batzutan briologia likenologiarekin batera aztertzen dute zeren eta likenak, nahiz eta sailkapen desberdinekoak izan, txoko ekologiko antzekoa dute.

## Historia 
Briofitak oso berandu arte ez ziren aztertuak izan. Hain tamainu txikikoak izanda eta ekonomikoki interes handirik gabekoak 1741 arte ez zen haiei buruzko ikerketa lanik argitaratu; lehen lan hori Oxfordeko irakaslea izan zen Johann Jacob Dilleniusek plazaratu zuen, Historia muscorum izenburuaz.
Beraz, XVIII. mendean sortua, tradizionalki Johann Hedwigi botanikaren adar honen sormena egozten zaio. Hedwigek bere aitarekin batera briofiten ikerketan aurrerapen handiak egin zituen. Hedwigek 1782an goroldioen taxonomia ezarri zuen.

## Goroldioen sailkapena 
Hiru multzo bereizi egiten dira:
# Goroldioak, zentzu zehatzez,
# Antozerak,
# Hepatikoak.

## Briologo bikainak 
* Heinrich Christian Funck (1771-1839)
* Robert Kaye Greville (1794-1866)
* Miles Joseph Berkeley (1803-1889)
* Guillaume Philippe Schimper (1808-1880)
* Asa Gray (1810-1888)
* Wilhelm Theodor Gümbel (1812-1858)
* Carl Friedrich Warnstorf (1837-1921)
* Pierre Tranquille Husnot (1840-1929), *Revue bryologique* aldizkaria 1874an sortu zuen.
* Elizabeth Gertrude Britton (1858-1934)
* Margaret Sibella Brown (1866-1961)
* Mary S. Taylor (n. 1885-?)
* Inez M. Haring (1875-1968)
* Hiroshi Inoue (1932-1989)

## Euskal Herriko briologoak 
* Patxi Heras Pérez (1958) arabarra.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  : Bryologia Bonn Unibertsitatean.
*  : Briologiaren historia laburra.
* : International Association of Bryologists
* : American Bryological and Lichenological Society
* : British Bryological Society
* : Goroldioak eta aldaketa klimatikoari buruzko bideoa Youtuben.
W. G. Sebald

**Winfried Georg Sebald** (Wertach, 1944ko maiatzaren 18a - Norfolk, 2001eko abenduaren 14a) alemaniar idazlea izan zen. Literatura alemana eta ingelesa ikasi zituen unibertsitatean eta irakasle izan zen Ekialdeko Angliako Unibertsitatean. Holokaustoa eta gerraosteko Alemania dira bere lanen gai nagusia. Baita oroimena, oroimenaren galera eta gainbehera ere. Bere lanen gertaerak, oroitzapenak eta fikzioa nahasten dituzte.

Ingalaterran hil zen bere autoa gidatzen.

## Lanak 
### Fikzioa 
* *Nach der Natur. Ein Elementargedicht.* Greno, Nördlingen 1988
* *Schwindel. Gefühle.* Eichborn, Frankfurt am Main 1990
* *Die Ausgewanderten* Eichborn, Frankfurt am Main 1992
* *Die Ringe des Saturn* Eichborn, Frankfurt a. M. 1995
* *For years now.* 2001.
* *Austerlitz.* Hanser, München 2001
* *Unerzählt, 33 Texte.* Hanser, München 2003.
* *Campo Santo*. Herausgegeben von Sven Meyer. Hanser, München 2003
* *Über das Land und das Wasser. Ausgewählte Gedichte 1964–2001*. Herausgegeben von Sven Meyer. Hanser, München 2008.

### Saiakerak 
* *Carl Sternheim: Kritiker und Opfer der Wilhelminischen Ära.* Kohlhammer, Stuttgart 1969.
* *Der Mythus der Zerstörung im Werk Döblins.* Ernst Klett, Stuttgart 1980.
* *Die Beschreibung des Unglücks. Zur österreichischen Literatur von Stifter bis Handke.* 1985.
* *A radical stage: theatre in Germany in the 1970s and 1980s.* (*Radikale Bühne – Theater in Deutschland in den 1970er und 1980er Jahren.*) Herausgegeben von W.G. Sebald. Berg, Oxford 1988.
* *Unheimliche Heimat. Essays zur österreichischen Literatur.* 1991.
* *Logis in einem Landhaus.* (Autorenporträts über Gottfried Keller, Johann Peter Hebel, Robert Walser u.&nbsp;a.) 1998.
* *Luftkrieg und Literatur.* Mit einem Essay zu Alfred Andersch. 1999.
* *Ich möchte zu ihnen hinabsteigen und finde den Weg nicht. Zu den Romanen Jurek Beckers.*

### Elkarrizketak 
* Torsten Hoffmann (Hg.): *»Auf ungeheuer dünnem Eis«. Gespräche 1971 bis 2001*. Fischer-Taschenbuchverlag, Frankfurt am Main 2011

## Ikus, gainera 
* *Bidasoan gora* liburua

## Kanpo estekak