open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rosa Font i Massot

**Rosa Font i Massot** (Sant Pere Pescador, Alt Empordá, 1957ko martxoaren 12a) katalan hizkuntza eta literaturako idazlea eta irakaslea da.

Bere lana, poetikoa zein narratiboa, Empordá eskualdearekin duen loturagatik nabarmentzen da. Berak azaltzen duenez, hitzak maite dituelako idazten du, eta Maria Zambrano eta Josep Pla bezalako autoreetan oinarritzen da.

## Sariak 
Literaturari dagokionez, poesiari eskaini dio bere lanaren zatirik handiena, eta hainbat sari eskuratu ditu, hala nola Martorell Hiribildua *Aigua llunyana* lanagatik, Fiesta de Elche  *La llum primera* lanagatik, Rosa Leveroni ''Des de l'arrel*-gatik eta Carles Riba *Un lloc a l'ombra* lanagatik.

2019an Beniarjó-ko Señorío de Ausiàs March Poesia Saria irabazi zuen *Celobert* poemategiarekin, eta 2023an Catalana Hizkuntzako Idazleen Elkarteak Cavall Verd poesia saria eman zion, *Temps El.líptic* (Café Central/Eumo) poemategiagatik.

Eleberriaren generoan Palmako Hiria Saria irabazi zuen Llorenç Villalongak 2013an *La dona sense ulls* lanagatik, Angeles Santos Torroella margolari surrealistaren bizitzan oinarritutako eleberria.

## Lanak 
* *Quadern d'Erinna de Telos* (1989, Columna)
* *Tres notes i* el silenci (1989, Ediciones 62)
* *Com ombres vives'' (1996, Columna)
* Envia'ns un àngel(1999, Alfaguara)
* *Aigua llunyana* (2001, Viena)
* *La llum primera* (2005, Tres y Cuatro)
* ''Des de l'arrel* (2009, Proa)
* *Un lloc a l'ombra* (2011, Proa)
* *L'ànima del freixe* (2012, Barcanova)
* *La dona sense ulls* (2014, Onada. *La mujer sin mirada* bezala gaztelerara itzulia)
* *Em dic la veu* (2017, Libros del Siglo)
* *Celobert* (2019, Tres y Cuatro)
* *Esquerda* (2022, Proa)
* *Temps El.líptic'' (2022, Jardins de Samarcanda, Café Central/Eumo)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
After the Party (telesaila)

***After the Party*** () zeelandaberritar telesail dramatikoa da, Robyn Malcolmek eta Dianne Taylorrek TVNZ katearentzat egina.

## Sinopsia 
Penny Wilding adin ertaineko institutuko irakasle bat da. Familia eta lagunekin antolatutako festa batean, senarrari, Grace alabaren lagun bati abusuak egin izana leporatzen dio; inork ez dio sinesten, eta haren mundua amiltzen hasten da.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oliver Knight

**Oliver Knight**, (Bedford, Ingalaterra, 2001eko urtarrilaren 25a) txirrindulari britainiarra da, profesionala Cofidis taldean.

## Kirol ibilbidea 
Junior mailan (17/18 urte), HMT Hospitals-Giant taldean aritu zen eta 2019an, Iruñerriko Itzuliko etapa bat irabazi zuen eta bigarren sailkatu zen Bizkaiko Itzulian, Carlos Rodríguez eta Juan Ayusoren artean. 2020an eta 2021ean, Frantziako AVC Aix-en-Provence talde amateurrean ibili zen eta Nafarroako Itzuliko etapa bat lortu zuen. 2022an, “stagiaire” moduan aritu zen UAE Team Emirates taldean eta 2022ko Burgosko Itzulian parte hartu zuen. 2023ko denboraldian, amateurretan berriro ere, Nafarroa Behereko Itzulia, Essor basque eta Tour de Côte d'Orreko etapa bat irabazi zuen. Urte horren bigarren erdian, Cofidis taldean “stagiaire” aritu zen.

Azkenik, 2024an profesionaletara pasatu zen Cofidis taldean. 

Profesionaletako lehenbiziko denboraldian ez zen nabarmendu, baina 2025ean hobera jo zuen eta ekainean Erresuma Batuko erlojupeko txapelketan brontzezko domina lortu zuen,  hilabete bat geroago Valoniako Tourreko etapa bat lortu zuen eta sailkapen orokorreko hirugarren postuan amaitu zen. Horren ondorioz, Cofidis taldeak bi urterako berritu zion kontratua.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Shark Whisperer

***Shark Whisperer*** Harrison Macks, James Reed eta JP Stiles estatubatuar zinema zuzendarien film dokumentala da.

## Sinopsia 
Ocean Ramsey itsas kontserbazionista eta sare sozialetako aktibista (hiru milioi jarraitzaile inguru ditu) da, marrazoen artean kaiolarik gabe igeri egiteagatik ezagun egin dena. Haren helburu nagusia da marrazoak salbatzea eta espezie hori babestearen premia lau haizeetara zabaltzea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Infiltrada en el búnker

***Infiltrada en el búnker*** 2025eko Pablo de la Chica espainiar zinema zuzendariaren film dokumentala da.

## Sinopsia 
Filmak Carlota Saorsaren (gezurrezko izena) istorioa kontatzen du; animaliekin esperimentuak egiten diren Espainiako laborategi farmazeutiko batean (Vivotecnia) bi urtez bizi izandako errealitate gordina munduari erakusteagatik dena sakrifikatu zuen emakumearena. Haren ikerketa kamera ezkutuz grabatutako ehunka ordutan oinarritzen da, eta horien bidez laborategian egiten ziren praktikak agerian uzten dira. Tximinoak, untxiak, arratoiak eta beagle arrazako txakurrak dira irudietan sufritzen ikusiko ditugun animalia babesgabeak. Goize Blanco aktore bilbotarrak jokatzen du protagonistaren rola, eta berak gidatuko du istorioa; bera izango da Saorsaren ahotsa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sioux Cityko elizbarrutia

**Sioux Cityko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren estatubatuar elizbarrutia da. 1902ko urtarrilaren 15ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Sioux Cityn dago. Egun apezpikua John Edward Keehner da.

## Ordinarioak 
* Philip Joseph Garrigan (1902-1919)
* Edmond Heelan (1920-1948)
* Joseph Maximilian Mueller (1948-1970)
* Frank Henry Greteman (1970-1983)
* Lawrence Donald Soens (1983-1998)
* Daniel DiNardo (1998-2004)
* R. Walker Nickless (2005-2025)
* John Edward Keehner (2025-)

## Apezpiku lagunkideak 
* Thomas Lawrence Noa (1946-1947)
* Joseph Maximilian Mueller (1947-1948)
* Daniel DiNardo (1997-1998)

## Apezpiku laguntzaileak 
* Edmond Heelan (1918-1920)
* Frank Henry Greteman (1965-1970)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Galveston-Houstongo artxidiozesia

**Galveston-Houstongo artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren estatubatuar artxidiozesia da. 1839an ezarri zen Texasko prefetura apostoliko gisa, 1841eko uztailaren 10ean bikariotza apostoliko mailara igo zen, 1847ko maiatzaren 4an Galvestongo elizbarruti egin zen, 1959ko uztailaren 25ean Galveston-Houstongo elizbarrutia izena hartu zuen eta 2004ko abenduaren 29an artxidiozesi mailara igo zen. Artzapezpikuaren egoitza Galvestonen dago. Egun artzapezpikua Joe S. Vásquez da.

## Ordinarioak 
### Texasko prefektu apostolikoa 
* John Timon (1840-1847)

### Texasko bikario apostolikoa 
* Jean-Marie Odin (1841-1847)

### Galvestongo apezpikuak 
* Jean-Marie Odin (1847-1861)
* Claude Marie Dubuis (1862-1892)
* Nicolaus Aloysius Gallagher (1892-1918)
* Christopher Edward Byrne (1918-1950)
* Wendelin Joseph Nold (1950-1959)

### Galveston-Houstongo apezpikuak 
* Wendelin Joseph Nold (1959-1975)
* John Louis Morkovsky (1975-1984)
* Joseph Fiorenza (1984-2004)

### Galveston-Houstongo artzapezpikuak 
* Joseph Fiorenza (2004-2006)
* Daniel DiNardo (2006-2025)
* Joe S. Vásquez (2025-)

## Apezpiku lagunkideak 
* Pierre Dufal (1878-1879)
* John Louis Morkovsky (1963-1975)
* Daniel DiNardo (2004-2006)

## Apezpiku laguntzaileak 
* John E. McCarthy (1979-1985)
* Enrique San Pedro (1986-1991)
* Curtis J. Guillory (1988-2000)
* James Anthony Tamayo (1993-2000)
* Vincent M. Rizzotto (2001-2006)
* Joe S. Vásquez (2001-2010)
* George Sheltz (2012-2021)
* Italo Dell’Oro (2021-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bertalan Szemere

**Bertalan Szemere** (Vatta, 1812ko abuztuaren 27a – Pest, 1869ko urtarrilaren 18a) hungariar olerkari eta abertzalea izan zen. Hungariako lehen ministroa izan zen 1849an, 1848ko Hungariako Iraultzan.

Familia noble pobretu batean jaio zen, Huba buruzagi tribalaren ondorengoa. Miskolc, Késmárk eta Sárospatan ikasi zuen. Ferenc Kölcsey eta Mihály Vörösmarty idazleen eraginez, poemak argitaratu zituen *Felső-Magyarországi Minerva* egunkarian.

1832an zuzenbidean graduatu zen eta Pressburgen hasi zen lanean. Ideia liberalak defendatu zituen parlamentari gazteen taldean, eta Borsodera itzultzean ohorezko notario publiko izendatu zuten.

1835ean Europan zehar bidaiatu zuen (Berlin, Amsterdam, Dublin, Lausana, Paris eta Londres). Bidaian, Hungariak beste herrialde batzuekin alderatuta garapen txikiagoa izan zuela konturatu zen. *1840an Utazás külföldön* ("Atzerrirako bidaiak") izeneko bidaiaren kontakizuna argitaratu zuen.

1841etik 1847ra epaile izan zen Borsod konderrian. Parlamentuko kide izan zen, eta bertan oposizioaren buru izan zen.

1848ko Hungariako Iraultzan kargu garrantzitsuak izan zituen. Legebiltzar berria antolatzeaz arduratu zen eta aldizkari ofiziala sortu zuen. Goi Hungariako arduradun politikoa izan zen eta hungariar legioa berrantolatu zuen.

1849ko maiatzean lehen ministro izendatu zuten. Lege martziala indargabetu zuen eta jopuak desagerrarazteko lan egin zuen. Hizkuntzak erabiltzeko askatasuna ere eman zuen.

Hungariak Világosen errendizio eman ondoren, Szemerek Hungariako koroa eta zetroa Orsovan lurperatu zituen eta Turkiara ihes egin zuen. Gero Parisen finkatu zen. 1851n heriotza-zigorra ezarri zioten.

1867an Austria-Hungariako Konpromisoa onartu zuen. *Magyar Emigráció* panfletoan iraultzaileei eraso zien eta *Politikai jellemrajzok* obran Lajos Kossuthi eraso zion. *Utazás keleten* ("Ekialderako bidaiak") bidaia-kontakizuna ere idatzi zuen.

1865ean barkatu egin zioten eta Hungariara itzuli ahal izan zen. Burutik gaixorik zegoen eta 1869an hil zen.
Austingo elizbarrutia

**Austingo elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren estatubatuar elizbarrutia da. 1947ko azaroaren 15ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Austinen dago. Egun apezpikua Daniel E. Garcia da.

## Ordinarioak 
* Louis Joseph Reicher (1947-1971)
* Vincent Madeley Harris (1971-1985)
* John E. McCarthy (1985-2001)
* Gregory Michael Aymond (2001-2009)
* Joe S. Vásquez (2010-2025)
* Daniel E. Garcia (2025-)

## Apezpiku lagunkideak 
* Vincent Madeley Harris (1971)
* Gregory Michael Aymond (2000-2001)

## Apezpiku laguntzailea 
* Daniel E. Garcia (2015-2018)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Grenfell: Uncovered

***Grenfell: Uncovered*** 2025eko Olaide Sadiq britainiar zinema zuzendariaren film dokumentala da.

## Sinopsia 
Grenfell dorrea Londresko North Kensington barrutian kokatutako eraikina zen; 24 solairu zituen, eta 120 apartamentu, etxebizitza sozialak denak. 2017ko ekainaren 14an, sute tragiko batek guztia suntsitu eta 72 bizilagun hil zituen.  Sute horrek Erresuma Batuko gabezia batzuk utzi zituen agerian erarik okerrenean. Dorrean, klase baxuko herritarrak bizi ziren gehienbat. Babes ofizialeko etxebizitza horiek auzo aberats baten erdian zeuden kokatuta, eta auzotar batzuek uste dute horregatik erabaki zutela eraikina kudeatzen zuen «Kensington and Chelsea Tenant Management Organisation» (KCTMO) erakundeak kanpoko aldea apaintzea. Blokearen parean dauden etxe ikaragarri garestietako jabeei munstrokeria iruditu zitzaielako apaindu zuten dorrea. Apaintzeko erabili zuten materiala, ordea, merkatuan zegoen materialik merkeena eta sukoiena zen. Izan ere, adituen ustez, aluminioz eta polietilenoz egindako estaldura horrek eragin zuen hozkailu batean hasitako sute txikia dorre osora zabaldu izana oso minutu gutxian. Dorrea bertan bizi zirenentzako tranpa hilgarria bihurtu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Beaumonteko elizbarrutia

**Beaumonteko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren estatubatuar elizbarrutia da. 1966ko ekainaren 25ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Beaumonten dago. Egun apezpikua David Toups da.

## Ordinarioak 
* Vincent Madeley Harris (1966-1971)
* Warren Louis Boudreaux (1971-1977)
* Bernard J. Ganter (1977-1993)
* Joseph Anthony Galante (1994-2000)
* Curtis J. Guillory (2000-2020)
* David Toups (2020-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Beti-Bat

***Beti-Bat*** Bilbon 1880 eta 1883 artean argitaratutako egunkaria izan zen.

## Historia 
*Laurac-Bat* egunkariaren ondorengoa, 1880ko uztailaren 3an agertu zen eta 1883ko abenduaren 30ean amaitu zen. Gustavo Cobrerosen zuzendaritzapean, kolaboratzaileen artean Estanislao Jaime de Labayru eta Miguel Cruz Ochoa de Zabalegui y Paternain izan zituen. «Egunkari karlista» azpititulua zeraman eta Cándido Nocedalen *El Siglo Futuro*-ren aldekoa zen. 

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* 
*

## Kanpo estekak
Brownsvilleko elizbarrutia

**Brownsvilleko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren estatubatuar elizbarrutia da. 1965eko uztailaren 10ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Brownsvillen dago. Egun apezpikua Daniel E. Flores da.

## Ordinarioak 
* Adolph Marx (1965)
* Humberto Sousa Medeiros (1966-1970)
* John Joseph Fitzpatrick (1971-1991)
* Enrique San Pedro (1991-1994)
* Raymundo Joseph Peña (1994-2009)
* Daniel E. Flores (2009-)

## Apezpiku lagunkidea 
* Enrique San Pedro (1991)

## Apezpiku laguntzailea 
* Mario Alberto Avilés (2017-2025)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Laurac-Bat (1880)

***Laurac-Bat*** Bilbon 1880an argitaratutako egunkaria izan zen.

## Historia 
*Lau-Carú*ren ondorengoa, apirilaren 10ean agertu zen eta urte bereko maiatzaren 30ean amaitu zen, hogeita hamasei ale baino argitaratu ez zituelarik. Faustino Díez Gaviño zen zuzendaria, eta Estanislao Labairu zuen lankideen artean. *Beti-Bat*eko ordezkatuko zuen.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* 
*

## Kanpo estekak
2009ko Ordiziako Klasika

**LXXXVI. Ordiziako Klasika- Ordiziako Udala Sari Nagusia** 2009ko uztailaren 25ean egin zuten. Hasiera eta bukaera Ordizian, Abaltzisketa eta Altzo zeharkatu zituen, 165,7 km ibilbidean. 1.1 maila zuen.

15 taldek hartu zuten parte. Garailea Jaume Rovira Pous kataluniarra izan zen. 

## Parte-hartzaileak 
## Sailkapen orokorra 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
El Bascongado

***El Bascongado*** Bilbon 1813 eta 1814 artean argitaratutako egunkaria izan zen.

## Historia 
«Bilboko egunkari politiko eta literarioa» azpitituluarekin, Cándido Pérez Prietoren inprimategian argitaratu zuten. 1813ko abenduaren 1ean hasi zen argitaratzen, eta, Ángel Allendesalazarrek diotenez, "izaera politikoko lehen egunkaria" izan zen hirian. Jarrera liberalekoa, hasiera batean asteazken eta igandeetan argitaratzen zuten, geroago asteazken eta larunbatetan eta azkenik aldizkakotasun finkorik ez izatera pasa zen. Besteak beste, Ildefonso de Sancho abokatua eta Toribio Gutiérrez de Caviedes zuzendaria idatzi zituen. Argitaratzeari utziko zioten 1814an kaleratu eta urtebete eskasera. Habría cesado en su publicación apenas un año después de su lanzamiento, en 1814.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
*
*

## Kanpo estekak
Faustino Díez Gaviño

**Faustino Díez Gaviño** (Portugalete, 1852ko urtarrilaren 9a - Habana, 1895eko otsailaren 10a) bizkaitar poeta eta kazetaria izan zen.

Portugaleten jaio zen 1852an, eta, geroago, Kantabriara eta Bartzelonara joan zen bizitzera. Bertso batzuk idatzi zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Miriana Conte

**Miriana Conte** (Qormi, Malta, 2000ko abenduaren 17a) abeslaria da, pop estilokoa. Artista 2025eko Eurovision Abesti Lehiaketan Maltako ordezkaria izateko aukeratu zuten, "*Serving*" izeneko abestiarekin.

## Musika ibilbidea 
Miriana Contek 2016 urteko bukaera eta 2017 urteko hasiera artean hasi zuen bere musika ibilbidea. Horrela, 2016 urteko abenduaren 21ean, Conte Malta Eurovision Song Contest 2017 urtean "''Don't Look Down*" abestiarekin lehiatzeko hautatutako hamasei parte-hartzaileetako bat zela iragarri zen. Han, 2017 urteko otsailaren 18an, 16. eta azken postuan bukatu zuen 156 punturekin. Geroago, 2017 urteko urriaren 11n, Malta Eurovision Song Contest 2018 urteko finalean parte hartzeko hautatu zuten berriro, eta 12. postuan bukatu zuen 14 punturekin. Halaber, Miriana Contek *The X Factor* talentu-saioaren Maltako bertsioaren lehenengo edizioan parte hartu zuen, eta 4th Line taldea sortu zuenetako bat izan zen, eta azken etapara heldu zen. 2019 urtean, taldea utzi zuen. Urte berean, Maltako *X Facto''r saioaren bigarren edizioan ere hartu zuen parte, bakarlari gisa, baina ez zen finalera heldu. Maltako artista talde batekin, 2019 urteko Maltako Harrotasun Asteko ereserkia grabatzen izan zen, Roll the Dice izeneko kanta.

Hiru urte beranduago, Contek Malta Eurovision Song Contest 2022 txapelketan parte hartu zuen "Look What You've Done Now" abestiarekin, eta seigarren postuan geratu zen finalean. 2023 urteko urriaren 18an, Malta Eurovision Song Contest 2024 urteko partaideen artean iragarri zen "Venom" abestiarekin eta gero, zozketa bidez, azaroaren 17an laugarren eta azken finalaurrekoan hartu zuen parte. Errondaren bukaeran, azaroaren bukaeran, 2024 urteko otsailaren 3ko finalerako sailkatuen artean zegoela jakinarazi zuten. Bertan, bederatzigarren postuan bukatu zuen sailkapen nagusian 25 punturekin.

2024 urteko abenduaren 12an, Miriana Conte Malta Eurovision Song Contest 2025 txapelketarako "Kant" abestiarekin hautatutako 24 finalistetako bat zela iragarri zen. Bigarren finalaurrekoan sailkatu ostean, finalean telebotoak irabazi zuen eta lehen geratu zen sailkapen orokorrean 182 punturekin,  2025eko Eurovision Abesti lehiaketan Malta ordezkatzeko hautatua izan zelarik, nahiz eta abestiaren izenburua aldatu egin zuen "Serving"-ek, Europako Irratidifusioko Batasunarentzat "Kant" ("kantua" malteraz) ingelesezko hitz eskas bat bezala hartua zelako ("cunt") eta kantuaren hitz hori zentsuratu egin zelako. Lehiaketan, 17. postuan bukatu zuen, 91 punturekin: 83 epaimahaiarenak eta 8 telebotokoak.

## Diskografia 
### Bakunak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Margot Becke-Goehring

**Margot Becke-Goehring** (Olsztyn, Alemania, 1914ko ekainaren 10a - Heidelberg, 2009ko azaroaren 14a) Heidelbergo Unibertsitateko kimika ez-organikoko alemaniar irakaslea izan zen eta fosforo-nitrogenoa eta sulfuro-nitrogenoa konposatuetan espezializatu zen. Gainera, imida heptasulfuroa (S7NH) aurkitu zuen. Max Planck Elkartearen Kimika Ez-organikoko Gmelin Institutuko zuzendaria izan zen. Erakunde horrek *Gmelins Handbuch der anorganischen Chemie* izeneko kimika ez-organikoko datu-basea argitaratu zuen.

1968ko ikasle mugimendu alemaniarra errektore gisa izan zen garaian gertatu zen. Abentura berri horri buruz honela zioen: "Institutura begiratu nuen eta susmatu nuena baino okerragoa zen, baina motibazioa eta itxaropena zuten talentu handiko jende asko zegoela ere ikusi nuen".

1979an erretiratu zen, baina 2009an hil zen arte, zientziaren historiari buruzko lanak argitaratzen jarraitu zuen. Hasierako lana azido sulfuriko oxigenoan eta sufre haluroetan  oinarritu zen. Geroago, bereziki interesatu zen sufre-nitrogeno eta fosforo-nitrogeno konposatuetan. Poli(sufre nitruro)aren egitura eta kimika ere zehaztu ahal izan zuen, geroago lehenengo supereroale ez-metalikoa izan zena. Gainera, zortzi kideko eraztun-sistemetan lan egin zuen (adibidez, heptasulfuro imida S7NH  eta N4 S4 F4), sei kideko eraztunetan (adibidez, N3 S3 X3 (X=F,Cl) eta N3 [S(O)Cl]), eta sufre, nitrogeno eta oxigeno atomoak zein sufre, nitrogeno eta karbono atomoak barne hartzen dituzten eraztun sistemetan. dituen erreakzioei buruzko ikerketa zabalak ere egin ziren, eta horien bidez hainbat tarteko etapa isolatu eta karakterizatu ahal izan ziren.
* *Über die Sulfoxylsäure* (Habilitation 1944).
* Becke-Goehring, Margot (1990). *Freunde in der Zeit des Aufbruchs der Chemie: der Briefwechsel zwischen Theodor Curtius und Carl Duisberg*. Berlin: Springer-Verlag.  ISBN 9783642867774. OCLC 609780539.
* Becke-Goehring, Margot; Mussgnug, Dorothee (2005). *Erinnerungen - fast vom Winde verweht: Universität Heidelberg zwischen 1933 und 1968: zwei Vorträge, gehalten im Rahmen der Margot-und-Friedrich-Becke-Stiftung am 25. September 2004 in Heidelberg*. Bochum: Dieter Winkler.  ISBN 978-3899110579. OCLC 62901016.

## Sariak eta aintzatespenak 
thumb|Gmelin-Beilstein Txanpon oroigarria
* 2017an, Heidelbergo Unibertsitateak hitzaldi ziklo bat hasi zuen haren oroimenez.
* Bere lorpenen ondorioz, hiru zientzia akademiatako kide ere izan zen: Leopoldina Zientzia Akademia, Heidelbergeko Zientzia eta Humanitateen Akademia, eta Göttingengo Zientzia eta Humanitateen Akademia.
* *Gmelins Handbuch der anorganischen* Chemie-ren edizioan izan zuen arrakastagatik, *Gmelin-Beilsteinen oroimenezko txanpona* jaso zuen 1980an.
* Stuttgarteko Unibertsitateko *ohorezko doktoregoa* ere jaso zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Margot Becke-Goetting-ek 1992an Heidelberg-eko Unibertsitatean emandako "Anorganische Chemie zwischen gestern und morgen - wie ich sie erlebte" hitzaldiaren bideo grabazioa.
* SWRren telebistako erreportajea 2017.7.19an: Geschichte & Entdeckungen, Margot Becke-Goehring (1914 - 2009)
Bermeoko Arraun Elkartearen Bandera

**Bermeoko Arraun Elkartearen Bandera** Bermeo Urdaibai Arraun Elkarteak bigarren trainerua izan duenetan KAE Ligarako puntuagarria izan den estropada izan da. Lau ekitaldi jokatu dira beraz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Traineras.es webguneko informazioa
Itziarko erretaula flandestarra

**Itziarko erretaula flandestarra** Itziarko santutegian egon zen 15. mendeko erretaula flandestarra da (Bruselako lantegietan egina  ), zeinaren egitura desagertu zen aspaldi, baina hiru erliebe bikain gordetzen dira. 1991tik artelana Donostiako Elizbarrutiko Museoan dago. 

Itziar herriko eliza gotikoa zenean haren erretaula nagusia izango zen, baina 16. mendean eliza berriztu zen eta erretaula nagusi berri batek ordezkatu zuen. Gorde diren irudiek hiru eszena erakusten dituzte: Josef eta Mariaren ezkontza, Jesusen jaiotza (pieza handiena), eta Jesusen aurkezpena tenpluan.
erdian|thumb|480x480px

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Germán Gaviria Vélez

**Carlos Germán Gaviria Vélez** (Pereira, 1931 - 2008) Kolonbiako ekonomialari eta politikaria izan zen, eta Risaraldako gobernadore izan zen 1982 eta 1984 artean.

## Biografia 
Risaraldan jaio bazen ere, bigarren hezkuntza Bogotan egin zuen eta Ekonomia ikasi zuen Andeetako Unibertsitatean, hiri berean. Ondoren, Txilen egin zituen ikasketak, eta Administrazio publikoko eta Ekonomiako Maisutzak egin zituen Harvardeko Unibertsitatean, Ameriketako Estatu Batuetan.

Plangintza Sail Nazionalean hasi zen lanean, eta bertako zuzendari izan zen 1962 eta 1963 artean, Guillermo León Valenciaren gobernupean. Han ezagutu zuen Belisario Betancur, orduko Lan Ministroa; 1982ko hauteskunde presidentzialen ondoren Betancur Kolonbiako Presidente bihurtu zenean, Gaviria izendatu zuen Risaraldako Gobernadore. Arlo politikoan Pereirako zinegotzi lanetan ere aritu zen.

Bestalde, gremioen arloan, Mendebaldeko Finantza Korporazioko presidente, Ingenio de Risaraldako zuzendari eta Industrialarien Elkarte Nazionaleko kudeatzaile izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sapajus

***Sapajus*** edo **tximino kaputxino sendoak** Cebidae familiaren barruko Hego Amerikako tximino genero bat da. Lehen, tximino kaputxino guztiak *Cebus* generoan sailkatzen ziren. 2012an *Sapajus* generoa sortu zuten Jessica Lynch Alfarok eta bere taldeak, *Cebus apella* taldean zeuden tximino guztiak bereizteko arinagoak ziren besteengandik, *Cebus* generoan geratu zirenak. 

## Espezieak 
Primatologo gehienak bat ez badatoz ere, hauek dira proposatutako espezieak:
* *Sapajus apella*
* *Sapajus cay*
* *Sapajus flavius*
* *Sapajus libidinosus*
* *Sapajus nigritus*
* *Sapajus robustus*
* ''Sapajus xanthosternos

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
SEAT Bandera

**SEAT Bandera** Bilbon jokaturiko estropada izan zen. Bi ekitaldi izan zituen.

## Kanpo estekak 
* Traineras.es webguneko informazioa
Laura Dahlmeier

**Laura Dahlmeier** (Garmisch-Partenkirchen, 1993ko abuztuaren 22a – Laila Peak, Hushe harana, Gilgit-Baltistan, 2025eko uztailaren 28a) alemaniar biatleta izan zen.

Hiru domina olinpiko irabazi zituen, urrezko bi eta brontzezko bat. 2018ko Udako Olinpiar Jokoetan txapeldun olinpikoa izan zen esprint eta jazarpen probetan, eta brontzezko domina lortu zuen banakako proban. Gainera, zazpi urrezko domina irabazi zituen munduko txapelketetan. 2019an lehiaketatik erretiratu zen.

Pakistanen mendizaletasuna egiten ari zela izandako istripu batean hil zen.

## Nazioarteko emaitzak 
### Olinpiar Jokoak 
### Munduko Txapelketa 
## Kanpo estekak
Lurrikara eta tsunamia Kamtxatkan (2025)

thumb|Tsunami arriskuaren abisua Txilen.

**Kamtxatka penintsulako megaterremoto eta tsunamia** (Errusia) Errusiako Ekialde Urrunean gertatu zen 2025eko uztailaren 30eko 11:24 PETT (uztailaren 29ko 23:24 UTC) eta tsunami alerta piztu zuen Ozeano Bareko hainbat lekutan. Errusiako Zientzien Akademien arabera, 1952tik Kamtxatka penintsulan izan den lurrikararik handiena izan da. Beste aditu batzuek azaldu dutenez, munduan erregistratutako hamar lurrikara handienetako bat izan da; zehazki, handienetan zortzigarrena. 

Epizentroa Petropavlovsk-Kamtxatski hiritik 126 kilometro hego-ekialdera kokatu zuten, itsas gainetik 19,3 kilometroko sakoneran. Lurrikarak, gainera, Kamtxatka eskualdeko Kliuchevskoi sumendian erupzioa eragin du, baita Errusia hegoaldeko kosta eremuetan —eta Ozeano Bareko gainerako herrialdetan— tsunami arriskua piztea ere. Hiriak tsunami katastrofiko bat jasan zuen 1952an, eta, horren ondorioz, agintariek lursail altuago batean berreraiki zituzten etxeak, behean portua bakarrik utzita.

Japonian, lurrikara ia ez da nabaritu, baina ebakuazio lanetan ibili dira goizean goiz, tsunami arriskuagatik. Hawaiira goizaldean iritsi ziren tsunamiaren lehen olatu bortitzak, AEBetako Tsunami Larrialdi Zerbitzuak jakinarazi zuenez. 1,5 metro pasako olatuak ikusi dituzte artxipelagoko kostaldeetako zenbait eremutan, eta itsas maila 1,8 metro hazi zen gutxienez.

Hildako bakarra aipatzen da eta hau ez lurrikararen eragin zuzenaren ondorioz. Izan dira, bestetik, gutxienez 15 zauritu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Tsunamiren irudiak Kamchatkan.
* [Tsunamiren irudiak Pazko uhartea(https://eu.wikipedia.org/wiki/Pazko_uhartea)n.]
Palestinako misio diplomatikoak

[thumb|[Palestinako Estatua|Palestinaren Misio diplomatikoak. Gorriz: Palestina, urdin ilunez: misio ofizialak (enbaxadak), urdin argiz: misio ez ofizialak]]
**Palestinako** enbaxada eta bulego diplomatikoen zerrenda (misio diplomatikoak, ordezkaritza orokorrak eta kontsulatuak):

## Estatu batean dauden misioak 
## Erakunde Aldeaniztunak 
* Kairo (Palestinako Misio Iraunkorra Liga Arabiarraren aurrean)
* Geneva (Palestinako Begirale Iraunkorra Nazio Batuen eta nazioarteko beste erakunde batzuen aurrean)
* New York (Palestinako Behatzaile Iraunkorra Nazio Batuen aurrean)
* Paris (Unescoren aurrean Palestinako Behatzaile Iraunkorra)
* Viena (Palestinako Begirale Iraunkorra Nazio Batuen aurrean)

## Galeria 

Fitxategi:Embassy_of_palestine_in_Belgrade.jpg|link=Archivo:Embassy_of_palestine_in_Belgrade.jpg|Enbaxada Belgraden
Fitxategi:Bern_Lombachweg_34-36_Embassy_of_Palestine_in_Switzerland_DSC01375.jpg|link=Archivo:Bern_Lombachweg_34-36_Embassy_of_Palestine_in_Switzerland_DSC01375.jpg|Ordezkaritza Orokorra Bernan
Fitxategi:Bogotá,_representación_Palestina_barrio_Palermo.JPG|link=Archivo:Bogotá,_representación_Palestina_barrio_Palermo.JPG|Enbaxada Bogotan
Fitxategi:Bratislava_-_Veľvyslanectvo_štátu_Palestína.jpg|link=Archivo:Bratislava_-_Veľvyslanectvo_štátu_Palestína.jpg|Enbaxada Bratislavan
Fitxategi:Embajada_de_Palestina_(Buenos_Aires).JPG|link=Archivo:Embajada_de_Palestina_(Buenos_Aires).JPG|Enbaxada Buenos Airesen
Fitxategi:Palestinian_delegation_Madrid_4057.JPG|link=Archivo:Palestinian_delegation_Madrid_4057.JPG|Enbaxada Madrilen
Fitxategi:Moscow,_Kropotkinskii_26,_embassy_of_Palestine.JPG|link=Archivo:Moscow,_Kropotkinskii_26,_embassy_of_Palestine.JPG|Enbaxada Moskun
Fitxategi:The_Palestinian_General_Delegation_in_Canada.png|link=Archivo:The_Palestinian_General_Delegation_in_Canada.png|Ordezkaritza Orokorra Ottawan
Fitxategi:Internacionalni_Palestinian_Embassy_Praha_Suchdol_05280v.jpg|link=Archivo:Internacionalni_Palestinian_Embassy_Praha_Suchdol_05280v.jpg|Enbaxada Pragan
Fitxategi:Embajada_de_Palestina_en_Ecuador.png|link=Archivo:Embajada_de_Palestina_en_Ecuador.png|Enbaxada Quiton
Fitxategi:Embajada_de_Palestina,_Las_Condes,_Santiago_20241014_01.jpg|link=Archivo:Embajada_de_Palestina,_Las_Condes,_Santiago_20241014_01.jpg|Enbaxada Santiago de Chilen
Fitxategi:Embassy_of_Palestine,_Sarajevo_1.jpg|link=Archivo:Embassy_of_Palestine,_Sarajevo_1.jpg|Enbaxada Sarajevon
Fitxategi:General Mission of Palestine in Tokyo Japan 20260314 130634.jpg|link=Archivo:EmbassyOfPalestine.jpg|Ordezkaritza Orokorra Tokion
Fitxategi:Haus-Josefsgasse_5-01.jpg|link=Archivo:Haus-Josefsgasse_5-01.jpg|Ordezkaritza Orokorra Vienan
Fitxategi:Ambasada_Palestyny_w_Polsce.jpg|link=Archivo:Ambasada_Palestyny_w_Polsce.jpg|Enbaxada Varsovian

## Ikus, halaber 
* Misio diplomatikoak Palestinan
* Palestinako Aginte Nazionala
* Palestinako Estatua
* Lurralde Palestinarrak

## Erreferentziak eta Oharrak 

## Kanpo loturak 
* Palestinako enbaxadak eta kontsuletxeak
* Palestinako Ordezkaritza Nagusia Buenos Airesen, Argentinan
* Palestinako misio diplomatikoa Madrilen, Espainian
Antonio Hernández Gamarra

**Antonio Hernandez Gamarra** (San Luis de Sincé, Sucre, 1944ko urtarrilaren 4a) kolonbiar politikari eta ekonomialaria da. Kolonbiako Nekazaritza eta Landa Garapeneko ministro izan zen eta Errepublikako kontrolatzaile orokorra.

## Biografia 
Duela 50 urte baino gehiago ezkondu zen, eta lau seme-alaba ditu. Sincelejoko Simon Araújo Institutu Nazionaleko batxilerra da, Kolonbiako Unibertsitate Nazionaleko ekonomialaria (1962-1966) (Unibertsitateko Goi Kontseiluaren aurrean ikasleen ordezkaria izan zen), eta Nazioarteko Merkataritzan eta Moneta Politikan espezializatu zen Estatu Batuetako Rice Unibertsitatean. Kolonbiako Kanpo Unibertsitatean, Andeetako Unibertsitatean eta Valleko Unibertsitatean dekano eta Ekonomia irakasle izan zen.

Halaber, Plangintza Nazionaleko Atzerriko Proiektuen Ebaluazioko Teknikari gisa aritu zen, eta aditua da kafe-makinetako oparoaldiarekin, inportazioen eta esportazioen bilakaerarekin, kreditu-txartelen merkatuarekin, irekiera ekonomiko eta monetarioarekin eta Kolonbiako inflazioaren maneiuarekin lotutako gaietan. 1982 eta 1989 artean Financiera Energético Nacional eta Empresa Colombiana de Gas enpresen presidentea izan zen.

1994an, Ernesto Samper presidenteak Kolonbiako Nekazaritza eta Landa Garapeneko ministro izendatu zuen, eta kargu horretan urtebete baino ez zuen egin. 1996an, Errepublikako Bankuko zuzendarikide izan zen, eta kargu horretan aritu zen 2001era arte. 2002an, kontrolatzaile orokorra izendatu zuten, eta egindako lanagatik Kongresuaren Aginduarekin saritu zuten, esan zuenez, “Exekutiboarekiko independentzia, lanean seriotasuna eta nire funtzionario-taldearen prestakuntza handia” lortzeagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Francesca Forrellad

**Francesca Forrellad i Miquel** (Sabadell, 1927ko maiatzaren 17a - 2013ko martxoaren 2a) katalan  idazlea izan zen, Lluïsa Forrellad ahizpa bikia.bezala

## Ibilbidea 
1949an ''L'esperat* idatzi zuen, bertsotan dramatizatutako testua, Gabonetako misterioaz ari zena. Handik bi urtera, 1951n, *Purísima Koadro Eszenikoak* bere bigarren antzezlana estreinatu zuen, *Ponç Pilat*, Pasioaren bertsio bat, Sabadellen arrakasta handia lortu zuena.

Idazle gisa, Forrelladek ez zuen berriro testurik argitaratu 2009ra arte. 81 urte zituela, *La vostra sang'', Wifredo Bilotsuaren bizitzan oinarritua eta hogei urtez dokumentatu ondoren idatzitako bere lehenengo elberria plazaratu zuen .

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hernando Zuleta González

**Hernando Zuleta Gonzalez** (Bogota) Kolonbiako ekonomialari, idazle, akademiko eta aholkularia da.

Zuletak Plangintzako Sail Nazionalean eta Errepublikako Bankuan lan egin zuen aholkulari gisa 90eko hamarkadan, eta ondoren irakaskuntzan aritu zen. Gaur egun, Andeetako Unibertsitateko Ekonomia Fakultateko dekanoa da. Unibertsitate horri lotuta dago lan-munduan, eta hango lizentziatuetako bat da.

## Familia 
Hernando Bogotako aristokraziako kidea da, eta bere gurasoak Hernando Zuleta Holguin (Cundinamarcako gobernadore ohia) eta Ana Maria Gonzalez Carreño politikari kontserbadoreak dira. Rodrigo, Maria Jose, Maria Margarita "Paca", Pablo eta Antonio Zuleta González dira bere anaiak.

Aita Eduardo Zuleta Angel diplomazialari kolonbiarraren iloba zen, eta Eduardo Zuleta Gaviria mediku eta enpresariaren biloba, alde batetik; eta Carlos Holguin Mallarino presidente ohiaren eta haren emazte Margarita Caro Tobarren biloba, eta Miguel Antonio Caro presidente ohiaren iloba, bestetik. Bere aitaren izeko-osaba zaharrak Alvaro, Hernando, Clemencia (Roberto Urdaneta presidente ohiarekin ezkontzeagatik lehen dama) eta Margarita Holguin Caro ziren.

## Obrak 
* *Economía y seguridad en el postconflicto* (2016)
* *Crecimiento económico e innovaciones sesgadas* (2016)
* *Crecimiento económico en tiempo discreto* (2020)
* *Coca, cocaína y violencia* (2022)

## Erreferentziak
Lluïsa Forrellad

**Lluïsa Forrellad i Miquel** (Sabadell, Bartzelona, 1927ko maiatzaren 17a - Sardañola del Vallés, Bartzelona, 2018ko abuztuaren 4a) katalan idazlea izan zen. Nadal Saria irabazi zuen 1953an, 26 urte zituela, *Siempre en capilla* eleberriarekin.

## Bizitza 
Francesca Forrellad (1927-2013) izeneko ahizpa bikia izan zuen, berak bezala katalanez idazten zuena

Nadal Saria irabazi zuen 1953an, 26 urte besterik ez zituela, *Siempre en capilla* lanarekin. XIX. mendearen amaierako Londresko difteria-epidemia batean titulatu berri ziren bi medikuren eta kimikari baten gorabeherak kontatzen ditu eleberriak, lehen pertsonan, ikuspuntu aztergarri batetik.

Sailkatzen zaila da, agian erromantizismo gotiko berantiarrekoa, eta, batez ere, garaiaren eta orduan Nadal irabazi zuten gainerako eleberrien testuinguruan, denak koka baitaitezke, interes literario handiago edo txikiagoaren barruan, gerraosteko errealismo sozial deiturikoan. Argitaratu eta berrogeita hamar urte baino gehiagora, irakurketa kitzikagarria da.

50 urte baino gehiagoko isilunearen ostean, 2006an *Foc Latent* (Angle editorial) idazten aritu zen lanetako bat argitaratu zuen..XIX. mendearen amaierako Bartzelona aztoratuan girotutako istorio erromantiko bat kontatzen du, non grinak, sekretuak eta matxinadak nahasten diren. 

Sariaren ondorioz, ospea handitu egin zen, baina neskak eszena publikotik desagertzea erabaki zuen. Prentsak «idazle mamua» deitu zion. Forrellad, nekaezina, etengabe ari da idazten eta berridazten hurrengo hamarkadetan. Foc Latent (2006, Angle Editorial/Espasa Calpe) lanak berragerpen publikoa markatu zuen berrogeita hamar urte geroago, publikoaren eta kritikaren aldetik erabateko arrakastarekin. Gainera katalanez ondorengoak ere argitaratu zituen: *Sempre en capella* (2007), *Retorn amarg* (2008) —Time Out-ek urteko bost eleberri onenetakotzat jo zuen—, *El primer asalt* (2009) eta ''L'Olor del mal'' (2010).

Bellaterran hil Cerdanyola del Vallés-eko (Bartzelonako probintzia) udal-erakundean, 2018ko abuztuaren 4an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Luïsa Forrellad. Ahaztutako idazlea. La Cadena Ser-en podcast-a bere heriotza dela eta/
Saimiri collinsii

***Saimiri collinsii*** *Saimiri* generoko (urtxintxa-tximinoak) tximino bat da, Cebidae familiakoa, Brasilen baino bizi ez dena. Lehenago *Saimiri sciureus*en subespezie gisa sailkatzen zen, baina Lynch Alfaroren ikerketak frogatu zuen beste espezie bat zela. 

Arrek 38 cm inguruko burua eta gorputzaren luzera dute, 37,6 cm-ko isatsarekin. Emeek 27 cm inguruko burua eta gorputzaren luzera dute, 41,3 cm-ko isatsarekin. Palmondo-fruituak, lekaleak, intsektuak, hegaztien arrautzak eta noizbehinka muskerrak jaten dituzte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Saimiri cassiquiarensis

***Saimiri cassiquiarensis*** *Saimiri* edo urtxintxa tximino espezie bat da, Brasil, Kolonbia, Ekuador, Peru eta Venezuelan bizi dena. Lehenago *Saimiri sciureus*en subespezietzat hartzen zen, baina Carretero-Pinzónek egindako ikerketa genetikoan oinarrituta espezie gisa sailkatu zen 2009an. Jessica Lynch Alfarok eta bere taldeak egindako beste ikerketa genetiko batek identifikatu zuen Ekuadoreko *Saimiri macrodon* subespezie bat zela, beraz *Saimiri cassiquiarensis macrodon* gisa izendatzen da gaur egun, testu gehienetan.

25 eta 37 cm arteko burua eta gorputzaren luzera du, 36 eta 45 cm arteko isatsarekin. Bere kolorazioa *Saimiri sciureus*en antzekoa da baina koroaren oinarriko ilajea urre-hori kolorekoa da grisarekin alderatuta. Eskuragarri dagoenean jaten ditu fruituak, batez ere urtarrila eta ekaina bitartean, eta intsektuak ere jaten ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Las Madres

***Las Madres*** () Carmen Molak (Jorge Diaz, Antonio Mercero eta Agustin Martinezen izengoiti kolektiboa) idatzi eta 2022ko urtarrilaren 1an argitaratutako eleberria da. *Elena Blanco* inspektorearen serieko laugarren liburua da, eta haren aurretik *La Novia Gitana* (2018), *La Red Púrpura* *(2019)* eta La Nena (2020) zetozen eta atzetik *El Clan* (2024) dator.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tiro eremu

. (1986).]]
**Tiro eremu**a armak probatzeko, su-armekin entrenatzeko erabiltzen den eremua da. 

Euskal Herrian, esate baterako Ertzaintzak Berrozi herri hustuan dauka horrelako bat, eta Espainiako armadak Bardean.
Elena Blanco inspektorea

**Elena Blanco inspektorearen** saila (), Carmen Molak (Jorge Diaz, Antonio Mercero eta Agustin Martinezen izengoiti kolektiboa) 2018 eta 2024en artean argitaratutako 5 liburuko nobela beltzako saila da. Hauek dira: *La Novia Gitana* (2018), *La Red Púrpura* *(2019),* La Nena (2020), Las Madres (2022) eta El Clan (2024).
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arikara

**Arikara**, baita **Sahnish**, **Arikaree**, **Ree** edo **Hundi**, AEBetako Ipar Dakota eta Hego Dakotako amerindiar herri bat da. Gaur egun Mandan eta Hidatsa herriekin batera Mandan, Hidatsa eta Arikara Nazioa deritzon federazioa osatzen dute.

2010eko erroldaren arabera 710 arikara zeuden.
Yu Zidi

**Yu Zidi** (, Baoding, 2012ko urriaren 16a) txinatar igerilaria da. 2025ean Txina ordezkatu zuen Munduko Igeriketa Txapelketan 12 urte besterik ez zituenean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maria McCormack

thumb|Maria McCormack
**Maria McCormack** Sinn Féin alderdiko politikari irlandarra da, eta 2025eko urtarriletik Alderdi Laboristako senataria izan da.

## Bizitza pertsonala 
McCormack Ballyroan herrikoa da, Laois konderrian. Port Laoisen bizi da senarrarekin eta familiarekin.

## Ibilbide politikoa 
2024ko hauteskunde lokaletan Laois Konderriko Kontseiluan Port Laoiseko hauteskunde-eremurako hautagai izan arren, ez zuen arrakastarik lortu. McCormack 2024ko hauteskunde orokorretan Laois barrutiko Sinn Féin alderdiko hautagai hautatu zuten, urte hartan bertan barne-gatazka baten ondorioz Sinn Féin alderditik dimisioa eman zuen Brian Stanley TD ordezkatuz. Izan ere, McCormack ez zen Dáil alderdiko hautatua izan 2024ko hauteskunde orokorretan.

2025eko hauteskunde orokorretan Alderdi Laboristako Seanad Éireann alderdiko hautatua izan zen.

## Erreferentziak 
## Ikus gainera
Feniletilamina

**2-feniletiamina** konposatu organiko aromatikoa da, C8H11N formula duena aminen familikoa. Arrain usaineko likido oliotsua da. Disolbagarria da uretan, etanoletan, dietil eterretan eta ohiko disolbatzaile organikoetan. Narritagarria da.

Feniletilamina produktu naturala da eta izaki bizidun askok, gizakiok barne, ekoitzi egiten dute. Hainbat elikagaietan, txokolatean etsenplurako, aurki daiteke.

Gizakiongan nerbio-sistema zentralaren estimulatzailea da.

## Sintesia 
Feniletilamina sintetizatzeko bentzil zianuroa erreduzitzen da hidrogenoa baliatuz,  Raney nikela katalizatzailea izanik.

311x311px|Synthesis of phenethylamine

## Erabilera 
Feniletilamina elikadura-osagarri gisa saltzen da eragin estimulatzailea medio. Bestalde sintesi organikoan erreaktibo gisa baliatzen da industrian zein laborategian.

## Feniletilamina ordezkatuak 
Feniletilamina ordezkatuak konposatu organikoen klase bat dira, zein feniletiloamina egituran oinarritzen den. Klasea feniletilaminaren konposatu eratorri guztiek osatzen dute, zeintzuk fenilaminaren egituran hidrogeno-atomo bat edo gehiago ordezkatuz eratzen diren.

Feniletilamina ordezkatu asko droga psikoaktiboak dira, eta klase desberdin askotakoak dira: besteak beste, nerbio-sistema zentralaren estimulatzaileak (adibidez, anfetamina), haluzinogenoak (kasurako, 2,5-dimetoxi-4 metilanfetamina), entaktogenoak (etsenplurako, 3,4 metilenedioxanfetamina), apetituaren ezabatzaileak (esaterako. fentermina), sudurraren deskongestionatzaileak eta bronkodilatatzaileak (adibidez, pseudoefedrina), antidepresiboak (kasurako. bupropiona), parkinsonaren kontrakoak (selegilina, etsenplurako) eta basopresoreak (efedrina, adibidez), besteak beste.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Corpus Christiko elizbarrutia

**Corpus Christiko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren estatubatuar elizbarrutia da. 1874ko abuztuaren 28an ezarri zen Brownsvilleko bikariotza apostoliko gisa eta 1912ko martxoaren 23an elizbarruti mailara igo zen, gaur egungo izena hartuz. Apezpikuaren egoitza Corpus Christin dago. Egun apezpikua Mario Alberto Avilés da.

## Ordinarioak 
### Brownsvilleko bikario apostolikoak 
* Dominic Manucy (1874-1884)
* Peter Verdaguer y Prat (1890-1911)

### Corpus Christiko apezpikuak 
* Paul Joseph Nussbaum (1913-1920)
* Emmanuel Boleslaus Ledvina (1921-1949)
* Mariano Simon Garriga (1949-1965)
* Thomas Joseph Drury (1965-1983)
* René Henry Gracida (1983-1997)
* Roberto González Nieves (1997-1999)
* Edmond Carmody (2000-2010)
* Michael Mulvey (2010-2025)
* Mario Alberto Avilés (2025-)

## Apezpiku lagunkideak 
* Mariano Simon Garriga (1936-1949)
* Roberto González Nieves (1995-1997)

## Apezpiku laguntzailea 
* Adolph Marx (1956-1965)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tylerko elizbarrutia

**Tylerko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren estatubatuar elizbarrutia da. 1986ko abenduaren 12an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Tylerren dago. Egun apezpikua Gregory Kelly da.

## Ordinarioak 
* Charles Edwin Herzig (1986-1991)
* Edmond Carmody (1992-2000)
* Álvaro Corrada del Río (2000-2011)
* Joseph Strickland (2012-2023)
* Gregory Kelly (2024-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Texasko Victoriako elizbarrutia

**Texasko Victoriako elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren estatubatuar elizbarrutia da. 1982ko apirilaren 13an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Victorian dago. Egun apezpikua Brendan J. Cahill da.

## Ordinarioak 
* Charles Victor Grahmann (1982-1989)
* David Eugene Fellhauer (1990-2015)
* Brendan J. Cahill (2015-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2008ko Ordiziako Klasika

**LXXXV. Ordiziako Klasika- Ordiziako Udala Sari Nagusia** 2008ko uztailaren 25ean egin zuten. Hasiera eta bukaera Ordizian, Abaltzisketa eta Altzo zeharkatu zituen, 165,7 km ibilbidean. 1.1 maila zuen.

13 taldek eta 119 txirrindularik hartu zuten parte, horietatik 73k bukatu zutenak. Garailea Caisse d'Épargne taldeko Vladimir Karpets errusiarra izan zen.

## Parte-hartzaileak 
## Sailkapen orokorra 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Shinya Shokudō

Yarō Abek idatzi eta ilustratutako manga sail japoniarra da. Gauerditik egunsentira arte irekita dagoen gaueko jatetxe bati eta bere bezero xelebreei buruzkoa da. Manga Shogakukan argitaletxearen *Big Comic Original* aldizkarian argitaratu zuten 2006tik 2024ko azarora arte, kapituluak 29 tankōbon liburukitan bilduta.

Jōji Matsuokak zuzendutako eta Kaoru Kobayashi protagonista zuen telesail dramatiko batera egokitu zuten, 2009tik 2014ra hiru denboraldiak izan zituena. Akzio errealeko film bat 2015ean estreinatu zuten. Netflix Japoniak laugarren denboraldi bat eta bigarren zuzeneko akziozko film bat ekoitzi zituzten 2016an, eta bosgarren denboraldi bat 2019an. Telesaila Koreako telesail batera ere egokitu zuten, *Simyasikdang* izenekoa, 2015ean, eta Txinako telesail batera 2017an.

2014ko urrirako sailak 2,3 milioi ale baino gehiago saldu zituen. 2010ean 55. Shogakukan manga saria irabazi zuen kategoria orokorrean eta 39. Nihon Mangaka Kyōkai Shō saria.

## Sinopsia 
Gauerdiko taberna gaueko jatetxe txiki baten goitizena da (izan ere, izakaya bat, gauerdia eta goizeko zazpiak bitartean irekia), Kabukichōko kalexka baten barrenean kokatua, Tokioko auzo gorri batean. Kartak tonjiru (miso zopa txerrikiarekin) eta sakea baizik ez ditu proposatzen, baina nagusiak gau horretan osagaiak erreserban dituen edozein plater prestatuko du. Manga istorio laburretan banatzen da, "gauetan", plater baten inguruan zentraturik (atalari izena ematen diona, eta errezeta askotan xehetasun askorekin ematen zaiona) eta agintzen duten pertsonaien bizitzetan; batzuk ohikoak dira, atal gehienetan aurkitzen direnak, eta beste batzuk urrunetik berragertzen dira. Tokioko gaueko bizitza (tabernako anfitrioiak, masajelariak, striptease-dantzariak eta yakuzak, baina baita banatzaileak, gaueko langileak, poliziak eta abar ere) jatetxera joaten da; nagusiak ohikoei konfidentea emateko balio izaten du maiz, eta batzuetan laugarren horma hausten du irakurleari aholkuak emanez, edo marrazkilaria kexatuz, itxura ia berdineko platerak bereiztera behartuta.

## Liburukiak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Yarō Abe

japoniar mangaka bat da.

## Biografia 
Waseda Unibertsitatean ikasi zuen, non manga klubaren kidea izan zen. Ia hogei urtez publizitate-agentzia bateko zuzendari gisa lan egin zuen, eta 41 urterekin egin zuen debuta mangaka gisa, 2003an talentu berriaren Shōgakukan Saria irabazi ondoren. 2009an *Shinya Shokudō* sailagatik kategoria horretako Shōgakukan Saria eskuratu zuen.

## Lanak 
* 2007-egun: *Shinya Shokudō* (深夜食堂; *Big Comic Original*, Shōgakukan, Bilboko Astiberri argitaletxeak gaztelaniaz argitaratua)
* 2010 : *Yamamoto mimikakiten* (山本耳かき店; Shōgakukan, )
* 2012 : *Rabittsu kankan* (ラビッツ カンカン/『MûMû』/“MûMû”; Gakken Publishing)
* 2014 : *Sake no tomo meshi no tomo* (酒の友めしの友; Jitsugyo no Nihon Sha)
* 2014 : *Shimanto shokudō* (四万十食堂; Fumio Sakatarekin batera, Futabasha)
* 2015 : ''Shin'ya shokudō no ryōri jō* (深夜食堂の料理帖; Nami Iijimarekin batera, Shōgakukan)
* 2016 : *Umareta toki kara hetakuso* (生まれたときから下手くそ; *Big Comic Original'' Special Issue )

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anna Maria Freixes i Badia

**Anna Maria Freixes i Badia** (Mollerusa, Lleidako probintzia, 1925eko urtarrilaren 17a - *ibidem*, 2019ko uztailaren 11) kataluniar idazlea izan zen.

## Ibilbidea 
Heldua zela batxilergoa ikasi zuen, ondoren, psikologia ikastaro batzuk egin zituen Vidal eta Barraquer Institutuan. Hogeita lau urtez farmazia batean lan egin zuen, beti ere bere bokazio literarioari eutsiz. Lleidako Segre egunkariko gehigarrian eta tokiko beste hedabide batzuetan kolaboratu zuen.

Bere liburuetako batzuk «literatura memorialistikoa» izenekoan kokatzen dira: *Páginas abiertak* (2003), «prosa intimista eta bizizkoen bilduma» dena; *A mi medida*, *Segre* egunkarian eta Bartzelonako *Sarrià* aldizkarian argitaratutako artikuluak biltzen dituena, eta *Páginas al vuelo*, azken artikulu-bilduma, 2012an argitaratua. Bere azken liburua *Dentro de la niebla*/*Lainoaren barruan* (2014) nobela izan zen, norbaitek «bakardadeari oda» gisa definitu duen narrazio intimista, idazlanaren traman kamuflatutako gogoeta filosofikoekin.

## Ondarea eta aintzatespenak 
Anna Maria Freixesek eta bere neba Antoniok hainbat higiezin eman zizkioten Mollerusako Udalari. Dohaintzan emandako eraikinetako batean, Generalitatearen etorbidean, Udalak *Germans Freixes Badia (Freixes Neba-arrebak* *Badia)* izeneko zentro soziokulturala ezarri zuen. 2017an birmoldaketa eta erabilera berrietara egokitzeko lanak egin ziren. Besteak beste, Agrupació Escolta Cal-Met eta Albada Pla de l'Urgelleko emakumeen elkarteek dute egoitza.

Marc Solsona Aixalà Mollerussako alkateak Anna Maria Freixes eta bere neba Antoniori plaka bat eskaini zien hiriaren omenaldi gisa.  

## Argitaratutako lanak 
*  *Pàgines obertes*. Lérida: Pagès. 2003. ISBN 8497790790. 
*  *A la meva mesura*. Lérida: A.M. Freixes. 2007. 
*  Pàgines al vol. Lérida: Pagès Editors. 2012. ISBN 9788499752228. 
*  *Dins la boira.* Lérida. 2014. ISBN 9788499754895. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak