open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cut Bank (filma)

***Cut Bank*** 2014ko Matt Shakman estatubatuar zinema zuzendariaren thrillerra da.

## Sinopsia 
Dwane McClaren Cut Bank herrixkan bizi den mekanikaria da. Institutu garaian kirolari bikaina izan zen, eta hiri handi batera bizitzera joan nahiko luke Cassandra neska-lagunarekin batera. Baina gauzak okertu egingo zaizkio krimen baten ikerketan nahastuko baitute.

## Pertsonaiak 

* Liam Hemsworth: Dwayne McLaren
* Teresa Palmer: Cassandra Steeley
* Billy Bob Thornton: Stan Steeley
* Bruce Dern: Georgie Wits
* Michael Stuhlbarg: Derby Milton
* Oliver Platt: Joe Barrett
* John Malkovich: Sheriff Vogel
* David Burke: Match
* Sonya Salomaa: Gretchen
* Christian Distefano: Wyatt
* Peyton Kennedy: Rosie
* Graem Beddoes: Chance Stable

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lowell (Vermont)

**Lowell** Vermont estatubatuar estatuko Orleans konderrian dagoen herria da. 2010. urtean 879 biztanle zituen eta 6 pertsona/km²-ko dentsitatea.

## Kanpo estekak
Middlebury (Vermont)

**Middlebury** Vermont estatubatuar estatuko Addison konderrian dagoen herria da. 2010. urtean 8.496 biztanle zituen eta 83,79 pertsona/km²-ko dentsitatea.

## Kanpo estekak
Middletown Springs

**Middletown Springs** Vermont estatubatuar estatuko Rutland konderrian dagoen herria da. 2010. urtean 745 biztanle zituen eta 12,5 pertsona/km²-ko dentsitatea.

## Kanpo estekak
The Proposal (2009ko filma)

***The Proposal*** (euskaraz *Proposamena*), 2009ko Anne Fletcher estatubatuar zinema zuzendariaren amodiozko komedia film bat da. Sandra Bullock, Ryan Reynolds, Betty White, Mary Steenburgen eta Craig T. Nelson aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Margaret Tate (Sandra Bullock), New York hiriko kanadar liburu argitaratzaile ospetsu eta ustehandiak, egonaldi ziurtagiri arazo baten erruz, AEBetatik Kanada jaioterrira itzularazia izateko arriskuan dago. Hori ekiditeko, exekutibo buruargiari urtez luzez numilatu eta gutxietxi duen Andrew Paxton (Ryan Reynolds) languntzailearekin ezkontzear dagoela aipatzea otuko zaio. Andrew bere nagusiaren gezur handi honetan parte hartzeko prest da, baina zenbait baldintza jarriz. Honela, biak Alaskara bidaiatuko dute, Margaretek Andrewren familia bitxia ezagutu dezan, bitartean Gilbertson (Denis O'Hare) immigrazio agenteak bikotea jarraituko du, argitaratzaile harroputzak bere komenentziarako ezkontza prestatzen ari delako susmoa baitu.

## Aktoreak 
* Sandra Bullock: Margaret Tate, agitratzailea burua eta New Yorkeko liburu publizista handiena
* Ryan Reynolds: Andrew Paxton, Margareten laguntzailea
* Mary Steenburgen: Grace Paxton, Andrewren ama
* Craig T. Nelson: Joe Paxton, Andrewren aita
* Betty White: Amona Annie, Andrewren amona eta Joeren ama
* Denis O'Hare: Gilbertson jauna, Taten kasua ikertzen duen immigrazio agentea
* Malin Åkerman: Gertrude, Andrewren neskalaguna
* Oscar Núñez: Ramone, Sitka herriko biztanle lanbide anitzduna
* Aasif Mandvi: Bob Spaulding, argitaratzailea
* Michael Nouri: Bergen publizista, Taten nagusia
* Michael Mosley: Chuck, Andrewren laguna
* Maureen Keiller: Suzanne Joines
* Dale Place: Jim McKittrick
* Mini Anden: Simone
* Alicia Hunt: Jullian
* Jerrell Lee: Jordan

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Montgomery (Vermont)

**Montgomery** Vermont estatubatuar estatuko Franklin konderrian dagoen herria da. 2010. urtean 1.201 biztanle zituen eta 8,17 pertsona/km²-ko dentsitatea.

## Kanpo estekak
Genetika kuantitatibo

**Genetika kuantitatiboa** populazioen genetikaren adar bat da, bariazio jarraitua duten fenotipoak matematikoki aztertzen dituena. Biek aztertzen dute aleloen edo geneen maiztasuna espezieen populazioetan, eta [[herentzia mendeliar]reko kontzeptuekin konbinatuta, belaunaldiz belaunaldi eta ondorengoen lerroetan zehar herentziak dituen joerak eta patroiak analizatzen dituzte. Populazioen genetika gene jakinetan eta horien produktu metabolikoetan zentratuta dago, eta genetika kuantitatiboak kanpoko fenotipoak aztertzen ditu.

Balio fenotipikoek banaketa jarraitua dutenez gero, genetika kuantitatiboak tresna estatistikoak erabili behar ditu fenotipoak (atributuak) eta genotipoak elkarri lotzeko. Zenbait fenotipo modu jarraituan azter daitezke eta beste batzuk kategoria diskretu modura, kategoriak bereizteko erabiltzen den teknikaren arabera.

## Kanpo estekak
Koprofagia

[thumb|*[Chrysomya megacephala* euli espeziearen ale bat gorotzez elikatzen.]]

**Koprofagia** (grezieratik, κόπρος *copros*, "gorotza" eta φαγειν *phagein*, "jan") gorotzak borondatez jatea da. Naturan badaude gorotzez elikatzen diren espezieak; beste batzuk, berriz, baldintza berezietan baizik ez dute egiten. Gizakiaren kasuan, parafilia bat dela irizten zaio, eta koprofilia deitzen zaio.

Animalia koprofagoek beste animalia batzuen gorotza jaten dute modu esklusiboan edo gehienetan, eta normalean ezin dute biziraun ordezko beste elikagai bat erabilita. Espezie koprofago gehienak intsektuak dira, batez ere dipteroen beldarrak eta koleopteroak. Ez dira koprofagotzat hartzen gorotzean beste espezie batzuk jaten berez bizi diren animaliak.

Gorotzek elikagaien kantitate handia izaten dute, askotan erdizka digerituta egoten baitira digestio aparatuen eraginkortasun txikiaren ondorioz, batez ere belarjaleen kasuan. Intsektu askok baliabide hori arrakastaz ustiatzen dute eta ekosistemetako materia birziklatzen laguntzen dute.

## Kanpo estekak
Karl Bodmer

**Karl Bodmer**, **Johann Carl Bodmer** edo **Jean-Charles Bodmer** (Zürich, 1809ko otsailaren 6a -Barbizon, 1893ko urriaren 30a) Suitzan jaiotako marrazkilari, margolari, litografo, ilustratzaile eta, orokorrean, artista grafikoa izan zen.

## Biografia 
1832tik 1834ra, margolari suitzarrak Ipar Amerikan zehar Maximilian zu Wied-Neuwied printzeari lagundu zion. Espedizioak 28 hilabete iraundu zuen: "Janus" belaontziarekin 1832ko maiatzaren 7an Rotterdametik atera ziren. Ohioko Missouri eta Mississippi ibaietan aritu ziren. Karl Bodmerrek 23 urte zituen. Bidaian zehar akuarela ugari margotu zituen; lan horiei esker amerindiarren irudiak Europan zabalduko ziren. Bere litografiak Parisko *Éditions Arthus-Bertrand* inprimategiak plazaratu zituen. Lan horiek amerindiarrak ezagutzeko informazio-iturri aberatsa izan ziren: herri horien ohiturak, armak, tresnak jaso zituen modu horretan. Espedizioa New Yorken 1834ko uztailaren 4an zeuden eta Le Havren abuzturaren 8an.

Renanian bi urte bizi izan zen. Ondoren, Parisen egokitu zen, 1836an, eta garaiko bizitza artistikoan hartu zuen parte. Théodore Rousseau eta Jean-François Milleten laguna izan zen. 1849an Barbizonera joan zen eta olioz margotzen hasi zen. Garai horretan bere lanetan Fontainebleauko oihanak protagonismo handia hartu zuen eta, ondorioz, batzuetan Barbizongo eskolaren margotzailea bezala hartua izan da.

Graiko prentsan ere grabatu asko argitaratu zuen.

Bizitzaren azken urtetan argazkilaritzari ekin zion. Frantzian ere bere lanaren aitortza jaso zuen: 1877an Ohorezko Legioaren zalduna izendatu zuten.

## Iruditegia 

File:Guerrier dacota.jpg|*Dakota gerlaria*
File:Tableau 24 Abdih - Hiddisch by Karl Bodmer.jpg|*Abdih-Hiddisch. Minatarre agintaria*
File:Moenitarri warrior in the costume of the dog danse 0056v.jpg|*Pehriska-Ruhpa Hidatsa tribuko herritarra.*
File:A Mandan chief 0046v.jpg|*Mato-tope lantza batekin*
File:Foret de fontainbleau about 1850 by Carl Bodmer.jpg|Fontainbleau basoa, 1850 inguruan.

File:Karl_Bodmer_Travels_in_America_(38).jpg|*"Maximilian, Prince of Wied’s Travels in the Interior of North America, during the years 1832–1834" liburuaren marrazkia.*
File:Karl Bodmer Magic Pile of Assinboin Indians.JPG|*Assinboin amerindiarren zutabe magikoa.*
File:Karl Bodmer - Horse Racing of the Sioux (Source).jpg|*Sioux amerindiarren zaldi-lasterketa.*

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* : Suitzako Hiztegi Entziklopedikoa.
* : Ten Dreams Galleries
* : Karl Bodmer Artcyclopedian.
Frankenweenie (2012ko filma)

***Frankenweenie***, 2012ko Tim Burton estatubatuar zinema zuzendariaren stop motion animazioko fantasia eta beldurrezko komedia film bat da. Tim Burton eta Lenny Rippsen *1984ko izenburu berdineko film laburraren* berregokitzapena da. Catherine O'Hara, Martin Short, Martin Landau, Charlie Tahan, Atticus Shaffer, Winona Ryder eta Frank Welker aktoreek ahotsez bikoiztu zuten.

Animaziozko film onenaren Oscar Sariaren izendapena jaso zuen.

## Argumentua 
Victor Frankenstein (Charlie Tahan) doktoreak bere Sparky (Frank Welker) txakur maitea berpizteko zientzia esperimentuak ezusteko ondorioak ekarriko dituzten egoerei aurre egitera derrigortuko dute.

## Aktoreak 
* Charlie Tahan: Victor Frankenstein
* Martin Short: Edward Frankenstein
* Catherine O'Hara: Susan Frankenstein
* Martin Landau: Rzykruski jauna
* Winona Ryder: Elsa van Helsing
* Dee Bradley Baker: Persefono, Shelly eta Kolosoa
* Frank Welker: Sparky eta Itsasoko Izakien ahotsak
* Atticus Shaffer: Edgar "E" Gore
* Robert Capron: Bob
* Conchata Ferrell: Boben ama
* James Hiroyuki Liao: Toshiaki
* Tom Kenny: Suhiltzaileen burua / Soldadua / Jendetzako gizona
* Christopher Lee: Drakula

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Beroaren eroapen

**Beroaren eroapena** edo **kondukzio termikoa**, energia termikoa edo beroa transmititzeko mekanismo bat da, bi sistema edo gorputzen arteko kontaktu zuzenean oinarritua dena. Kondukzioan beroa partikulaz partikula transmititzen da, materia trukaketarik gabe.

Ingurune batek energia termikoa kondukzio bidez transmititzeko duen gaitasunari konduktibitate termiko deritzo eta kondukzio koefizienteak adierazten du. Kontrako propietatea, energia transmititzeari ingurune batek jartzen dion erresistentzia, erresistibitate termikoa litzateke.

## Fourierren legea 
Kondukzio bidezko bero transmisioa Fourierren legeak irudikatzen du:
{{ekuazio|: \mathbf{q}  = - k {\nabla} T||left}}
Non:

: \mathbf{q}: azalera unitateko bero fluxuaren bektorea (W m-2).
: k: konduktibitate termikoa (W m-1 K-1).
: {\nabla} T: materialaren barneko tenperatura gradientea ( K m-1).

thumb|Termodinamikaren bigarren printzipioak dio beroa tenperatura altuena duen sistematik tenperatura baxuena duenera soilik joan daitekeela. Fourier-en legeak finkatzen du zenbatekoa den bero transmisioa.
Norabide bakarreko bero fluxu egonkorra suposatuz, gaineko ekuazioa integra daiteke ondoko ondorioak lortzeko: transmitituriko beroa honakoei proportzionala da: transmisio azalera, materialaren konduktibitatea, tenperatura ezberdintasuna eta transmisio luzeraren alderantzizkoa:

{{ekuazio|\frac{Q}{\Delta t} =\frac{k A}{x}(T_1 - T_2)||left}}non:

: \frac{Q}{\Delta t}\, denbora unitateko transmitituriko beroa.
: k\, (edo \lambda) kondukzio koefizientea.
: A\, beroa transmititzen deneko azalera.
: (T_1 - T_2)\, hertzetako tenperatura ezberdintasuna
: x\, materialaren lodiera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Big Eyes

***Big Eyes*** (euskaraz *Begi Haundi*), 2015rko Tim Burton estatubatuar zinema zuzendariaren biografia drama film bat da. Amy Adams, Christoph Waltz, Danny Huston, Jon Polito, Krysten Ritter, Jason Schwartzman eta Terence Stamp aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
1950eko eta 1960ko hamarkadetan, Margaret (Amy Adams) eta Walter Keane (Walter Keane) haur begi haundiak irudikatzen zituzten margolanekin arrakasta handia bereganatutako artistak dira. Margaret margolanen egilea zen, baina Walter senarraren izenaz sinatzen zituen, dirudienez, marketing eta salmentan trebeagoa zelako.

## Aktoreak 
* Amy Adams: Margaret Keane
* Christoph Waltz: Walter Keane
* Danny Huston: Dick Nolan
* Jon Polito: Enrico Banducci
* Krysten Ritter: DeeAnn
* James Saito: Epailea
* Jason Schwartzman: Ruben
* Terence Stamp: John Canaday
* Madeleine Arthur: Jane
** Delaney Raye: Jane gaztea

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Hiri geografia

[thumb|300px|[Gasteizko biztanle dentsitatearen eboluzio geografikoa, 2006tik 2016ra.]]
**Hiri geografia** hiriak eta haien prozesuak ikertzen dituen geografiaren adarra da. Hiri geografoek hirietako eta, oro har, eraikitako inguruneetako, bizitzaren alderdi anitz aztertzen dituzte. Besteak beste, honakoak analizatzen dira: baliabide ekonomiko eta naturalen fluxuak, hiritartutako eremuetako gizaki multzoen jokaerak, azpiegituren eta hirigintzaren ereduak, jarduera politikoak eta erakundeak, gobernantza, hiri ehunen zaharkitzea eta eraberritzea, bazterketa, etab.

Hiri eta herrien funtsezko bi alderdiak, ikuspuntu geografikotik, bi dira:
# Kokapena: hirien banaketa espaziala eta haien arteko mugimenduen, fluxuen eta lotura espazialen eredu konplexuak.
# Egitura: hiriaren barruko banaketa eta elkarrekintza, ikuspuntu kuantitatibo zein kualitatibotik eta egituraren zein portaeraren ikuspuntutik.

## Kanpo estekak
Geografia sozial

**Geografia soziala** giza geografiaren adar bat da, fenomeno sozialak eta haien osagai espazialak aztertzen dituena. Teoria sozialari eta batez ere soziologiari estuen lotuta dagoen adarra da.

Terminoak 100 urte baino gehiago ditu, baina ez dago kontsentsu osorik bere eduki esplizituen inguruan. Denbora igaro ahala, bere aniztasun metodologiko, teoriko eta topikoa handitu egin da, eta geografia soziala zer den definitzeko orduan hainbat bertsio sortu dira, eta diziplinaren gaur egungo adituek *geografia soziala* modu desberdinetan definitzen dute. Hala ere, pertzepzio horiek azalean dira desberdinak, azken finean bi galderari erantzuten baitiote: zein den gizartearen osaera espaziala, eta zein diren prozesu sozialen adierazpen espazialak.

Geografia soziala zer den modu batera edo beste batera ulertuta, geografiaren eta soziologiaren beste esparru batzuekin gainjartzen da. 1960eko hamarkadan Estatu Batuetan kontzeptua hedatzen hasi zenean, giza taldeen banaketaren ereduak aztertzen zituen eta, beraz, hiri geografiarekin eta hiri soziologiarekin partekatzen zituen lan eremuak. Europako zenbait herrialdetan, berriz, geografia soziala giza geografia ikertzeko modu bat besterik ez da.

Geografia sozialak honako gaiak aztertzen ditu, besteak beste: lurraldean gai sozialak (adibidez aberastasuna) nola dagoen banatuta, nekazaritzako lurretatik hirietara gertatzen den migrazioaren lurralde eraginak, hirien hazkundea, eguneroko espazioen pertzepzioa, edo garapen sozioekonomikoa eta azpigarapena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Martin Zubimendi

**Martín Zubimendi Ibáñez** (Donostia, Gipuzkoa, 1999ko otsailaren 2a) euskal herritar futbolaria da. Arsenalen jokatzen du, erdilari gisa.

## Biografia 
Errealaren lehen taldearekin hainbat partidu jokatu ditu. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu, eta zilarrezko domina eskuratu zuen futbolean Espainia ordezkatuz; Brasilgo taldearen (urrezko domina) atzetik, eta Mexikoko taldearen (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen Espainiako taldea.

Tokion, honako hauek osatzen zuten Espainiako taldea: Unai Simón, Óscar Mingueza, Marc Cucurella, Pau Torres, Jesús Vallejo, Martín Zubimendi, Marco Asensio, Mikel Merino, Rafa Mir, Dani Ceballos, Mikel Oyarzabal, Eric García, Álvaro Fernández, Carlos Soler Jon Moncayola, Pedri, Javi Puado, Óscar Gil, Dani Olmo, Juan Miranda, Bryan Gil eta Iván Villarrek.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Tituluak 
* 19-20 Kopa
* 22-23 Nazioen Liga
* 2024 UEFA Euro

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak 
* Fitxa
Haurriderdi

**Haurriderdi** hitza familia bereko ahaidetasun mota bat izendatzeko erabiltzen den hitza da. Haurriderdia da norbaitentzat guraso bat, aita edo ama, bera duen haurride edo senidea, baina ez bi gurasoak.

## Kanpo estekak
Negasso Gidada

**Negasso Gidada Solon** ( *Nägaso Gidada*; Dembidolo, 1943ko irailaren 8a - Frankfurt am Main, 2019ko apirilaren 27a) Etiopiako presidentea izan zen 1995 eta 2001 bitartean.

Oromo etniaren kidea izan zen. Historia ikasi zuen Alemanian eta Oromoen Historiaren gainean idatzi zuen. Europan Oromo Askatze Fronteko kidea izan zen. Etiopiako presidente hautatu zuten 1995ean eta Girma Wolde-Giorgisek ordezkatu zuen 2001ean. Bere alderditik bota ondoren Foro Elkarrizketa Demokratikorako sortu zuen. 2005ko hauteskundeetan diputatua aukeratu zen.
Patxi Iraola

**Patxi Iraola Garmendia** (Zaldibia, 1933ko apirilaren 24a - Zaldibia, 2019ko apirilaren 27a) gipuzkoar bertsolaria, epailea eta gai-jartzailea izan zen.

## Bizitza 
Zaldibiako Olegi baserrian jaio zen, 1933ko apirilaren 24an. Bertsozaletasuna gurasoengandik zetorkion. Aita bertsotan aritzen zen tabernatan eta elkartetan. Amak, berriz, bertso zaharrak kantatzeko ohitura zuen.

2019ko apirilaren 27an hil zen Zaldibian.

## Liburuak 
* *Naizen apurra* (2009, Auspoa)

## Sariak 
* Osinalde saria (1971)
* Zepai saria (1974)

## Erreferentziak
Kepa Luzarraga

**Kepa Luzarraga Learreta** (Mundaka, 1993) bizkaitar idazlea da.

2016an bere lehen liburua argitaratu zuen, gaztelaniaz idatzitako *El disparatado caso del conde que no se esconde* eleberria. 2018an bigarren liburua argitaratu zuen, euskaraz idatzitako *Itotzeari beldurrez lehortu gara* poesia-liburua.

## Lanak 
### Eleberria 
* *El disparatado caso del conde que no se esconde* (2016)

### Poesia 
* *Itotzeari beldurrez lehortu gara* (2018)
Anjel Larrañaga

**Anjel Larrañaga Sudupe** (Azkoitia, 1947ko apirilaren 12a) gipuzkoar bertsolaria eta pandero-jotzailea da.

1980ko, 1982ko, 1986ko eta 1989ko Bertsolari Txapelketa Nagusietan parte hartu zuen.

Epelde eta Larrañaga eta Kupela musika taldeekin argitaratu izan ditu diskoak.

## Diskografia 
### Epelde eta Larrañaga taldearekin 
* *Elkarren ondoan* (Elkar, 1999)
* *Noiz arte?* (Elkar, 2001)
* *Agur* (Elkar, 2004)

### Kupela taldearekin 
* *Gau giro* (Elkar, 2006)
* *Pagotxa* (Elkar, 2008)
* *Arriskua maite* (Elkar, 2010)
* *Gailurrak ikutuz* (Elkar, 2012)
* *Eutsi goiari* (Elkar, 2014)

### Bakarka 
* *Lana festa bihurtuz* (Lanku, 2018)

## Erreferentziak
TZOS (Terminologia zerbitzuak online sistema)

**TZOS** web-aplikazioa edo **Terminologia zerbitzuak online sistema** Euskal Herriko Unibertsitateko irakasleek komunikazio akademikoan erabiltzen duten terminologia biltzeko, ikusgai egiteko eta partekatzeko on-line zerbitzua da.

Irakasleen ekarpenekin etengabe aberasten da datu-base terminologiko hau. Irakasleak terminoa eta terminoaren erabilera ondo zedarriztatzeko behar den informazioa gehitzen du. Kontsultak ere egin daitezke interfaze baten bitartez, baita datu-baseko terminoei buruz iritziak gehitu ere.

Datu-baseak ez du balio normatiborik, baina unibertsitateko terminologiaren erabilera erreala kontsultatzeko lagungarria da.

Programa informatikoa 2010ean sortu zuten Xabier Arregi, Ana Arruarte eta G. Umbellinaren artean. Geroago Xabier Artola, Mikel Lersundi, Gotzon Santander, Izaskun Aldezabal, Maria Jesus Aranzabe, Jose Mari Arriola, Arantza Diaz de Ilarraza eta Igone Zabala ere aritu ziren programa hobetzen eta eduki terminologikoak EHUko irakasleekin zabaltzen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskalterm

* Inter-Active Terminology for Europe

* Termcat
*Igone Zabala
*Itziar Gonzalez
*Maxux Aranzabe

## Kanpo estekak 
* TZOS terminologiaren RDF errepresentazioa. Ixa taldearen baliabideak
* TZOS: Terminologia Zerbitzurako On-line Sistema
Miss Peregrine's Home for Peculiar Children (filma)

'''''Miss Peregrine's Home for Peculiar Children'''* (euskaraz *Haur Bitxientzako Peregrine Andereinoaren Etxea*), 2006ko Tim Burton estatubatuar zinema zuzendariaren fantasiazko film bat da. Ransom Riggs gidolari eta idazlearen *2011ko izenburu berdineko eleberrian'' oinarritua dago. Eva Green, Asa Butterfield, Chris O'Dowd, Allison Janney, Rupert Everett, Terence Stamp, Ella Purnell, Judi Dench eta Samuel L. Jackson aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Galesm Cairnholm herria. Jacob (Asa Butterfield) 16 urteko mutilak gainentzo jendearekin harremanak izateko arazoak ditu eta bere aitonari oso lotua dago. Familian tragedia bat bizi izan ondoren eta bere aitonaren iraganaz eta istorio xelebreez gehiago jakiteko, bere gurasoak Galesko kostaldera joan eta Peregrine (Eva Green) andereinoaren haur bitxientzako etxea topatzeko konbentzituko ditu, haietaz asko mintzatu baizaizkio.

## Aktoreak 
* Eva Green: Alma Lefay Peregrine andereinoa
* Asa Butterfield: Jacob Portman
* Samuel L. Jackson: Barron / The Wight
* Ella Purnell: Emma Bloom
* Chris O'Dowd: Franklin Portman
* Allison Janney: Golandoktorea
* Terence Stamp: Abraham Portman
* Kim Dickens: en ama
* Rupert Everett: Ornitologoa
* Judi Dench: Avocet andereinoa
* Pixie Davies: Bronwyn Buntley
* Geòrgia Pemberton: Fiona Frauenfeld
* Finlay MacMillan: Enoch O'Connor
* Milo Parker: Hugh Apiston
* Lauren McCrostie: Olive
* Raffiella Chapman: Claire Densmore
* Cameron King: Millard Nullings
* Hayden Keeler-Stone: Horace Somusson
* Louis Davison: Victor Buntley
* Thomas Odwell eta Joseph Odwell: Bikiak

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai
Eli Pagola

**Elixabet Pagola Apezetxea** (Ereñotzu, 1995), ezagunagoa **Eli Pagola** izenaz, gipuzkoar bertsolaria da.

2015eko Gipuzkoako Bertsolari Txapelketan parte hartu zuen. 2018an Xenpelar saria irabazi zuen.

## Txapelketak
*Gipuzkoako Bertsolari Txapelketa
** final-laurdenak (1): 2015
** final-zortzirenak (1): 2019

## Sariak 
* Plazatik Gaztetxera (1): 2015 (Eñaut Martikorenarekin batera)
* Xenpelar saria (1): 2018
* B-lañon saria (1): 2018
* Argi Baltza (1): 2024

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aho-zirika

thumb|Aho-zirika elkarketa.
**Aho-zirikako edo aho-kaxa mihiztadura** mundu osoan milaka urtean erabili izan den zurezko mihiztadura mota bat da, batez ere 90 graduko angeluarekin lotzeko. Oinarrizko forman sinple eta indartsua da. Zur zati batek ziri bat izaten du, eta beste zur zati baten ahoan edo kaxan sartzen da. Behin bi zatiak elkartuta, itsatsi, iltzez josi edo torlojutu egiten da, pieza biak elkarrekin erabat batuta gera daitezen.

Mihiztadura hau beste material batzuekin ere erabiltzen da. Adibidez, harri-makinen eta errementarien metodo tradizionala da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Kutxak eta erpinak muntatzeko hainbat aukera.
*  Hainbat kutxen muntatze aukerak.
*  Muntatzeko fotogramen hainbat aukera.
Maialen Akizu

**Maialen Akizu Bidegain** (Urretxu, Gipuzkoa, ) bertsolaria eta idazlea da. Ama gabiriarra du; eta aita, berriz, urretxuarra. Bost urterekin hasi zen Urretxuko bertso eskolan.

2016an Xenpelar saria irabazi zuen. Osinalde, Lizardi, Hernandorena gazte sariketetako finaletan ere kantatu izan du; gainera, final askotan, Aratz Igartzabal Bidegain "Potto" lehengusuarekin.

18 urterekin Bilbora joan zen, Soziologiako ikasketak egitera. Ikasteaz gain, Bilboko zenbait bertso eskolatako kide izan zen aldi hartan.

Iker Irribarria esku huskako pilotari profesional ohia du bikotekide, eta alaba bat dute elkarrekin.

2024an *Berria* egunkarirako iritzi-artikuluak idazten hasi zen.

## Txapelketak
#### Gipuzkoako Bertsolari Txapelketa
*2019: final-laurdenak.
*2024: finalaurrekoak.

## Sariak 
* 2016: Mikel Laboa saria.

## Lanak 
* 2022an, *Hamazazpigarrenean aidanez* literatur bildumarako, *Eszenatokia* izeneko «ipuin luzea» aurkeztu zuen.
* 2023ko Durango Azokan banatu zen *(Kultura bat) Zutabeka Durangoko Azokatik* liburuko hitzaurrea idatzi zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Mark of Zorro (1920ko filma)

***The Mark of Zorro*** 1920ko Fred Niblo estatubatuar zinema zuzendariaren abenturazko filma da, Johnston McCulleyren 1919ko *The Curse of Capistrano* eleberrian oinarrituta.

## Argumentua 
XIX. mendearen hasierako Kalifornia Garaian, Don Diego Vega Zorro bilakatuko da, espainiar kolonial zapalkuntzaren ordezkaria den Alvarado gobernadorearen aurkako borroka arrakastaz burutuko duena.

## Aktoreak 
## Kanpo estekak
The Spanish Main

***The Spanish Main*** 1945eko Frank Borzage estatubatuar zinema zuzendariaren abenturazko filma da.

## Argumentua 
Laurent van Horn herbehereetar kapitaina Cartagena de Indiastik gertu hondoratu eta preso hartzen dute. Heriotza zigorrera zigortuta, ihes egitea lortu eta pirata bilakatuko da.

## Aktoreak 
* Maureen O'Hara: Francisca Alvarado
* Paul Henreid: Laurent van Horn
* Walter Slezak: Don Juan Alvarado
* Binnie Barnes: Anne Bonney
* John Emery: Mario Da Bilar
* Barton MacLane: Capt. Black
* J. M. Kerrigan: Pillery Gow
* Fritz Leiber: Bishop
* Nancy Gates: Lupita
* Jack La Rue: Escobar tenientea
* Mike Mazurki: Erik Swaine
* Ian Keith: Lussan kapitaina
* Curt Bois: Paree
* Antonio Moreno: komandantea
* Victor Kilian: Santa Madreren kapitaina
* James Dime: pirata

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sermos Galiza

**Sermos Galiza** galegoz eta portugesez idatzitako astekari galiziarra da, Santiago de Compostelan egoitza duena. 2012ko maiatzean agertu zen.

Egunkari digitala ere bada, eta bere webgunea galegoz gehien irakurritakoen artean dago.

Xose Mexutok egunkari digitala zuzentzen du, eta Maria Obelleirok paperezko astekaria. Ildo politikoari dagokionez ezkerreko abertzaletasun galiziarrean kokatzen da.

2017ko urtearen bukaeran Sermos Galizak jakinarazi zuen 2019ko bigarren seihilekoan paperezko egunkari bat kaleratu nahi zuela galegoz. Horretarako, kanpaina bat jarri zuen abian 2018an, 3.000 harpipedun eskuratu ahal izateko . Egunkari berria, Nós Diario, 2020ko urtarrilaren 2an kaleratu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgunea
World Trade Center (filma)

***World Trade Center*** 2006ko Oliver Stone estatubatuar zinema zuzendariaren hondamendi drama film bat da. New York hiriko World Trade Center raikin multzoan jazotako 2001eko irailaren 11ko atentatuetan oinarritua dago. Nicolas Cage, Maria Bello, Michael Peña, Maggie Gyllenhaal, Stephen Dorff eta Michael Shannon aktoreek antzeztu zuten.

## Sinopsia 
2001eko irailaren 11a, New York hiria, bi bidaiari World Trade Center konplexuko Dorre Bikiean aurka talka egin berri dute. New Yorkeko Poliziaren Portu Aginteko John McLoughlin (Nicolas Cage) eta Will Jimeno (Michael Peña) ofizialek tragefiak eragin dien pertsonei laguntzen saiatuko dira.

## Aktoreak 
* Nicolas Cage: John McLoughlin
* Michael Peña: Will Jimeno
* Maria Bello: Donna McLoughlin
* Maggie Gyllenhaal as Allison Jimeno
* Stephen Dorff: Scott Strauss, New Yorkeko Poliziaren Larrialdi Zerbitzu Unitateko erreskatatzailea
* Jon Bernthal: Christopher Amoroso ofiziala
* Jay Hernandez: Dominick Pezzulo ofiziala
* Michael Shannon: Dave Karnes marine sarjentua
* Donna Murphy: Judy Jonas
* Frank Whaley: Chuck Sereika paramedikua
* Jude Ciccolella: Lawrence Fields inspektorea
* Nicholas Turturro: Colovito ofiziala
* Danny Nucci: Giraldi ofiziala
* William Mapother as Marine Sgt. Jason Thomas
* Wass Stevens: Pat McLoughlin ofiziala
* Armando Riesco: Antonio Rodrigues ofiziala
* Ned Eisenberg: Polnicki ofiziala
* Dara Coleman: Boel ofiziala
* Nick Damici: John Kassimatis tenientea
* Arthur Nascarella: New Yorkeko Suhitzaileen burua zero gunean
* Patti D'Arbanville: Donnaren alaguna
* Viola Davis: Ospitaleko ama
* Will Jimeno: Portuko Agintearen polizia ofiziala
* Aimee Mullins: Kazetaria
* Charles A. Gargano: Portuko Agintearen polizia ofiziala

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
In the Heart of the Sea (filma)

***In the Heart of the Sea*** (euskaraz *Itsasoaren Bihotzean*), 2005eko Ron Howard estatubatuar zinema zuzendariaren abentura-drama film bat da. Nathaniel Philbrick idazlearen *2000ko izenburu berdineko eleberrian* oinarritua dago. Chris Hemsworth, Benjamin Walker, Cillian Murphy, Tom Holland, Ben Whishaw eta Brendan Gleeson aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
1850, Herman Melville idazleak Thomas Nickerson ostalaria bisitatu du, *Essex* itsasontzia zenaren eskifaiatik bizirik dirauen kide bakarra, haren istorioa entzuteko dirua eskiniko dio, hasiera batean Nickersonek uko egingo dio, baina azkenean elkarrizketatzea lagako da eta filmak 30 urte atzera egingo du.

1820, Owen Chase (Chris Hemsworth) eta *Essex* itsasontziaren hainbat itsasgizon itsasoaren erdi-erdian baldintza latzetan bizirautea lortu dute, ontziak bale zuri batekin talka egin ostean hondoratu baitzen. Owen bale hori ehizatzeko ideiaz obsesionatua dago, horretarako enbata, gose eta etsipenari aurre egingo die.

## Aktoreak 
* Chris Hemsworth: Owen Chase
* Benjamin Walker: George Pollard Jr. kapitaina
* Cillian Murphy: Matthew Joy
* Tom Holland: Thomas Nickerson
** Brendan Gleeson: Thomas Nickerson Zaharra
* Ben Whishaw: Herman Melville
* Michelle Fairley: Nickerson andrea
* Gary Beadle: William Bond
* Frank Dillane: Owen Coffin
* Edward Ashley: Barzillai Ray
* Charlotte Riley: Peggy Chase
* Donald Sumpter: Paul Macy
* Brooke Dimmock: Phoebe Chase
* Jamie Sives: Isaac Cole
* Joseph Mawle: Benjamin Lawrence
* Paul Anderson: Caleb Chappel
* Luca Tosi: William Wright

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai 
* IMDBko fitxa irakurgai
Moretown

**Moretown** Vermont estatubatuar estatuko Washington konderrian dagoen herria da. 2010. urtean 1.658 biztanle zituen eta 16 pertsona/km²-ko dentsitatea.

## Kanpo estekak
Morgan (Vermont)

**Morgan** Vermont estatubatuar estatuko Orleans konderrian dagoen herria da. 2010. urtean 749 biztanle zituen eta 8,5 pertsona/km²-ko dentsitatea.

## Kanpo estekak
Eroapen

**Eroapen** izan daiteke:
* Beroaren eroapen, beroa toki batetik bestera higitzea.
* Elektrizitatearen eroapen, karga elektrikoak toki batetik bestera higitzea.
* Pairamenen sinonimoa (batez ere Bizkaian).
Morristown (Vermont)

**Morristown** Vermont estatubatuar estatuko Lamoille konderrian dagoen herria da. 2010. urtean 5.227 biztanle zituen eta 39,09 pertsona/km²-ko dentsitatea.

## Kanpo estekak
Garazi Taberna

**Garazi Taberna** (Bera, Nafarroa Garaia, 1989) nafar bertsolaria da.

Garazi Tabernak Nafarroako Eskolarteko Bertsolari Txapelketan hartu du parte lau urtetan zehar, 2001etik 2004ra. Datuen arabera 2002an txikien kategorian txapeldun izan zen eta 2004an gazteen kategorian txapeldun orde izan zen. 2001 eta 2003an ere lehenengo bi postuetan geratu zen, nahiz eta informazio horren erreferentziak ez topatu. Izan ere, urte horietako Euskal Herriko Eskolarteko Bertsolari Txapelketan parte hartu zuen (2001, 2002, 2003 eta 2004) eta horretara pasa ahal izateko beharrezkoa da aurrekoen txapeldun edo txapeldun ordea izatea.

Beste txapelketa batzuetan ere saiatu egin da, Mariano Izeta sariketan 2008an eta Bortzirietako Bertso-Eskolaren Txapelketan 2008, 2010 eta 2012an. 2008an aritu zen lehen aldiz Nafarroako Bertsolari Txapelketan nahiz eta finalerako ez sailkatu.

Gai-jartzaile modura ere aritu egin da Bardoak: Nafarroako taldekako bertso ekimenan.

## Lorpenak 
### Txapelketak 
* Bortzirietako Bertso-Eskolaren Txapelketa
** Parte hartu (3) : 2008, 2010 eta 2012.
* **Nafarroako Eskolarteko Bertsolari Txapelketa**
** Txapeldun (1) : 2002 eta 2003 (biak gaztetxoen mailan)
** Txapeldunorde (1) : 2004 (gazteen mailan)
** Parte hartu (4) : 2001, 2002, 2003 eta 2004
*** *Oharra: 2001.urteko txapelketan txapeldun edo txapeldun orde geratu behar izan zen Euskal Herriko Eskolarteko Bertsolari Txapelketan parte hartu ahal izateko. Hala ere, ez dago horren inguruko daturik.*
* **Euskal Herriko Eskolarteko Bertsolari Txapelketa**
** Parte hartu (4) : 2001, 2002, 2003 eta 2004.
* **Nafarroako Bertsolari Txapelketa**
** Parte hartu (2) : 2008 eta 2009.

### Sariak
* Mariano Izeta Sariketa:
** Parte hartu (1) : 2008.

## Erreferentziak
Mount Tabor (Vermont)

**Mount Tabor** Vermont estatubatuar estatuko Rutland konderrian dagoen herria da. 2010. urtean 255 biztanle zituen eta 2,25 pertsona/km²-ko dentsitatea.

## Kanpo estekak
New Haven (Vermont)

**New Haven** Vermont estatubatuar estatuko Addison konderrian dagoen herria da. 2010. urtean 1.727 biztanle zituen eta 15,96 pertsona/km²-ko dentsitatea.

## Kanpo estekak
Newark (Vermont)

**Newark** Vermont estatubatuar estatuko Caledonia konderrian dagoen herria da. 2010. urtean 581 biztanle zituen eta 6,03 pertsona/km²-ko dentsitatea.

## Kanpo estekak
Newbury (Vermont)

**Newbury** Vermont estatubatuar estatuko Orange konderrian dagoen herria da. 2010. urtean 2.216 biztanle zituen eta 13,28 pertsona/km²-ko dentsitatea.

## Kanpo estekak
Newfane (Vermont)

**Newfane** Vermont estatubatuar estatuko Windham konderrian dagoen herria da. 2010. urtean 1.726 biztanle zituen eta 16 pertsona/km²-ko dentsitatea.

## Kanpo estekak
Newport (Orleans konderria, Vermont)

**Newport** Vermont estatubatuar estatuko Orleans konderrian dagoen herria da. 2010. urtean 1.594 biztanle zituen eta 14 pertsona/km²-ko dentsitatea.

## Kanpo estekak
North Hero

**North Hero** Vermont estatubatuar estatuko Grand Isle konderrian dagoen herria da. 2010. urtean 803 biztanle zituen eta 6,66 pertsona/km²-ko dentsitatea.

## Kanpo estekak
Northfield (Vermont)

**Northfield** Vermont estatubatuar estatuko Washington konderrian dagoen herria da. 2010. urtean 6.207 biztanle zituen eta 54.7 pertsona/km²-ko dentsitatea.

## Kanpo estekak
Norwich (Vermont)

**Norwich** Vermont estatubatuar estatuko Windsor konderrian dagoen herria da. 2010. urtean 3.414 biztanle zituen eta 29 pertsona/km²-ko dentsitatea.

## Kanpo estekak
Norton (Vermont)

**Norton** Vermont estatubatuar estatuko Essex konderrian dagoen herria da. 2010. urtean 169 biztanle zituen eta 1,66 pertsona/km²-ko dentsitatea.

## Kanpo estekak
Confucius (2010eko filma)

***Confucius*** (, ), 2010eko Hu Mei txinatar zinema zuzendariaren biografia drama film bat da. Konfuzio txinatar filosofoafen bizitzan oinarritua dago. Chow Yun-fat, Zhou Xun, Chen Jianbin, Ren Quan, Lu Yi eta Yao Lu aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
K.a. VI eta V. mendeen artean, Txinan, Konfuzio bizi izan zen, garai guztietako txinatar filosofoen artean eragin handiena eta ospetsuena. 51 urterekin Konfuziok kargu politiko bat onartu eta Txinako historiako garai kritikoenetako batean bakegintzan jardun zuen. Bere eragina Luko erregearengan (Lu Yao) hain handia izanik, gorteko pertsonaia boteretsuenak Konfuzio mehatxutzat jo zuten, ondorioz Konfuzio erbestean bizitzera derrigortua egon zen.

## Aktoreak 
## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Orange (Vermont)

**Orange** Vermont estatubatuar estatuko Orange konderrian dagoen herria da. 2010. urtean 1.072 biztanle zituen eta 10,61 pertsona/km²-ko dentsitatea.

## Kanpo estekak
Diabolique (1996ko filma)

***Diabolique*** (euskaraz *Deabruzkoa*), 1996ko Jeremiah S. Chechik kanadar zinema zuzendariaren thriller pikologiko bat da. *Les Diaboliques* (1955, *Deabruzkoak*) frantziar filmaren berregokitzapena da, biak ere Boileau-Narcejac frantziar idazlearen ''Celle qui n'était plus'' eleberrian oinarrituak daude. Sharon Stone, Isabelle Adjani, Chazz Palminteri, Kathy Bates, Spalding Gray, Allen Garfield eta Adam Hann-Byrd aktoreek antzeztun zuten.

## Argumentua 
AEB, Pittsburgh. Guy Baran (Chazz Palminteri) hiriaren kanpoaldeko mutilentzako eskola katoliko bateko zuzendari gorrotagarri baten Mia (Isabelle Adjani) emaztea eta Noicole Horner (Sharon Stone) maitaleak ematen dizkien sufrikario eta umilazioak amaitzeko asmoz berau hiltzea erabaki dute.

## Aktoreak 
* Sharon Stone: Nicole Horner
* Isabelle Adjani: Mia Baran
* Chazz Palminteri: Guy Baran
* Kathy Bates: Shirley Vogel
* Spalding Gray: Simon Veatch
* Shirley Knight: Edie Danziger
* Allen Garfield: Leo Katzman
* Adam Hann-Byrd: Erik Pretzer
* Clea Lewis: Lisa Campos
* Donal Logue: 1. bideo argazkilaria
* J. J. Abrams: 2. bideo argazkilaria

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Pazientzia

[thumb|[Hans Sebald Behamen 'Pazientzia' grabatua, 1540]]
**Pazientzia**, **eroapen** (batez ere Bizkaian) edo **egonarri** oinazeak eta eragozpenak eramateko bertutea da; patxadaz itxaroteko edo eginkizun neketsu batean irauteko gaitasuna. Hitza latinezko  hitzetik dator, euskaraz "sufritu" esan nahi duena. Jada Aristotelesek goraipatua, erlijio guztiek bultzatzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Presumed Innocent (filma)

***Presumed Innocent*** (), 1990eko Alan J. Pakula estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako thriller judiziala da. Scott Turow idazlearen 1987ko izenburu berdineko eleberrian oinarritua dago. Harrison Ford, Brian Dennehy, Raúl Juliá, Bonnie Bedelia, Paul Winfield eta Greta Scacchi aktoreek antzeztu zuten.

## Sinopsia 
Rozat "Rusty" Sabich (Harrison Ford) fiskal ezkondua da eta Raymond Horgan (Brian Dennehy) barrutiko fiskalaren eskuin eskua. Sabichen lankidea eta maitalea den Carolyn Polhemus (Greta Scacchi) bortxatua eta eraila agertuko da, eta gertatutakoa berari leporatuko diote. Nahiz eta berak bere burua errugabetzat aurkeztu, froga guztiek bere erruduntasuna adierazten dutela dirudi.

## Aktoreak 
## Kanpo estekak
Clear and Present Danger (filma)

***Clear and Present Danger*** (euskaraz *Arrisku Garbi eta Oraingoa*), 1994ko Phillip Noyce australiar zinema zuzendariaren espioitza thriller film bat da. Tom Clancy estatubatuar idazlearen *1989ko izenburu berdineko eleberrian* oinarritu zuen. Harrison Ford, Willem Dafoe, Anne Archer, James Earl Jones eta Joaquim de Almeida aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
James Greer (James Earl Jones) larri gaixotu da, ondorioz, Ryan (Harrison Ford) CIAko zuzendari orde izendatu dute. Bere lehenbiziko misioa: Bennett (Donald Moffat) AEBetako presidentearen adiskidemina den eta kolonbiar droga kartelekin lotura zuen Peter Hardin negoziogizon garrantzitsuaren hilketa argitzea. Baina Ryan jakitun ez dela, CIAk Kolonbiara Ernesto Escobedo (Miguel Sandoval) eta Félix Cortez (Joaquim de Almeida) kolonela buru diren droga kartelaren aurka egiteko John Clark (Willem Dafoe) beldurgarriaren gidaritzapeko indar paramilitar talde bat bidali du. Honela, Ryanek bi aldeen artean harrapatuta, bere ibilbide profesionala eta bizitza sinisten duen kausa bakarrarengatik arriskuan jarri beharko ditu: egia.

## Aktoreak 
* Harrison Ford: Jack Ryan
* Willem Dafoe: John Clark
* Joaquim de Almeida: Félix Cortez kolonela
* Miguel Sandoval: Ernesto Escobedo
* Henry Czerny: Bob Ritter
* Harris Yulin: James Cutter
* Donald Moffat: Bennett, AEBetako presidentea
* Benjamin Bratt: Ramírez kapitaina
* Raymond Cruz: Domingo Chavez
* James Earl Jones: Jim Greer
* Tom Tammi: Emile Jacobs
* Tim Grimm: Dan Murray
* Anne Archer: Cathy Ryan
* Ann Magnuson: Moira Wolfson
* Belita Moreno: Jean Fowler
* Dean Jones: Moore epailea
* Greg Germann: Petey
* Thora Birch: Sally Ryan
* Ellen Geer: Rose
* Hope Lange: Mayo senataria
* Patrick Bauchau: Enrique Rojas

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai
Cyrano de Bergerac (1950eko filma)

***Cyrano de Bergerac*** abenturazko filma da, Michael Gordon estatubatuar zinemagileak 1950ean zuzendu zuena. Edmond Rostanden 1897ko Cyrano de Bergerac sntzezlanean oinarriturik dago.

## Argumentua 
Cyrano de Bergerac paristar poeta eta ezpatari sudur handiak, kontrakoa eman arren, bere burua itsusitzat dauka. Roxanez zeharo maitemindurik dago, baina honek Christian de Neuvillette kadete gaskoia maite du.

## Aktoreak 
## Kanpo estekak
Les Murray

**Leslie Allan Murray** (Nabiac, Hegoaldeko Gales Berria, 1938ko urriaren 17a - Taree, Hegoaldeko Gales Berria, 2019ko apirilaren 29a) australiar olerkaria izan zen.

1971n bere itzulzaile eta funzionario lanak utzi zituen, harrezkero soilik idazten aritzeko. Hogeita hamar bat poesia-liburuki argitaratu zuen. Bere belaunaldiko olerkari lidertzat hartua da.
Jose Maria Azkona

**Jose Maria Azkona Díaz de Rada** (Tafalla, 1882ko azaroaren 17a - Tafalla, 1951ko ekainaren 1a) idazle, itzultzaile eta liburuzale nafarra, Espainako Borboien berrezarkuntza kongresuko diputatu izan zen. Fray Gerundio izengoitiaz sinatzen zuen prentsan.

## Biografia 
Azkona, Tafallan jaio zen, 1882an. Batxilergoa Tuterako Jesusen Lagundiaren ikastexean egin zuen. Deustuko Unibertsitatean, ondoren, Zuzenbideko, Historiako eta Filosofiako lizentziak eskuratu zituen. 1910tik 1911ra Tafallako alkatea izan zen. 1914tik 1916ra, Tafallako barrutian eta Alderdi Liberalaren eskutik Madrilgo Gorteetan Espainako Borboien berrezarkuntzaren garaian diputatu izatea lortu zuen. Bakezko epaile izan zen halaber.

Elkarte desberdinen partaidea izan zen: Nafarroako Monumentuen Batzordea (1917), Historiako Errege Akademia (1921), Vianako Printzea, Euskalerriaren Adiskideen Elkartea.

## Liburutegia 
Liburuzale amorratua Azkonak 30.000 liburuko liburutegia bildu zuen. Gai nagusiak Genealogia, Heraldika eta XIX. mendeko historia ziren. Liburutegia Azkona liburutegia bezala ezaguna da. Nafarroako Liburutegia digitalizatzen ari da.

## Obra 
### Artikuluak 
Urtetan hedabide desberdinetan idatzi zuen, besteak beste, *Príncipe de Viana*, BCMN, BRSVAP, Pregón, Diario de Navarra...
* "Schwarzenberg (Federico Carlos)" Vianako Printzea, ISSN 0032-8472, 8. urtea, 27.zk., 1947, 259-278 or.
* "Figuras de la historia: una amazona tudelana". *Príncipe de Viana*, ISSN 0032-8472, 3. urtea, 7.zk, 1942, 159-172 or.
* "Recuerdos de la Guerra Carlista (1837 a 1839) por el Príncipe Félix von Lichnowsky", *Príncipe de Viana*, ISSN 0032-8472, 2. urtea, 5.zk, 1941, 74-91 or.
* "Notas bibliográficas: el Príncipe de Viana: escritos del príncipe, fuentes históricas, iconografía", *Príncipe de Viana*, ISSN 0032-8472, 2. urtea, 2.zk, 1941, 55-83 or.
* "Pierres de Axular y las cuevas de Salamanca", *Revista internacional de los estudios vascos = Eusko ikaskuntzen nazioarteko aldizkaria = Revue internationale des ètudes basques = International journal on Basque studies*, RIEV, ISSN 0212-7016, 10.liburuki, 1.zk., 1919, 53-57 or.

### Saiakerak 
* *Memorias tafallesas. 1821-1898*, Angel Morrásen liburua.
* *Clara Rosa, masón y vizcaíno*, Juan Antonio de Olabarrieta «Clara-Rosa»ren biografia.
* *Zumalacarregui: estudio crítico de las fuentes históricas de su tiempo*.
* *Bibliografía de San Francisco Javier*, Iruñea, 1952.

### Itzulpenak 
* Félix Lichnowsky printzea: *Recuerdos de la guerra carlista (1837-1839)*. Madril: Espasa-Calpe, Madril: 1942. Hitzaurrea eta oharrak Azkonarenak dira.
* Wilhelm von Rahden: *Andanzas de un veterano de la guerra de España*, Iruñea, 1965.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* :Auñamendi Entziklopedia.
* :Nafarroako Entziklopedia Handia.
Steve Bannon

**Stephen Kevin Bannon** (Norfolk, Virginia, 1953ko azaroaren 27a), estatubatuar eskuin muturreko hedabideetako enpresaburua, estratega eta politika arloko pertsonaia da. Ideologia ultrakontserbadorea du. AEBetako Alderdi Errepublikarreko kidea eta Breitbart News eskuin muturreko aldizkariaren zuzendari ordea da.

Donald Trump, AEBetako presidentea bilakatzean haren agintaldiko lehenbiziko zazpi hilabetetan zehar Etxe Zurian haren Estrategia Buru gisa lan egin zuen, baina epe horren amaieran Trumpek kargugabetu zuen.

Ondoren, Europara jauzi egin eta hainbat herrialdetako eskuin muturreko alderdi populisten babeslea egin zen, tartean Fronte Nazionala (Frantzia), Vox (Espainia), Fidesz (Hungaria), Ipar Liga, 5 Izar Mugimendua eta Italiako Anaiak (Italia), Alemaniarentzako Alternatiba (Alemania), Legea eta Justizia (Polonia), Suediako Demokratak (Suedia), Askatasunaren Aldeko Alderdia (Herbehereak), Austriako Askatasunaren Alderdia (Austria), Suitzako Alderdi Popularra (Suitza), Erresuma Batuaren Independentziaren Alderdia (Erresuma Batua), Flandriar Interesa (Flandria), Alderdi Popularra (Belgika), Finlandarren Alderdia (Finlandia).

## Kanpo estekak
The Sum of All Fears (filma)

***The Sum of All Fears*** (euskaraz *Beldur Guztien Batura*), 2002ko Phil Alden Robinson estatubatuar zinema zuzendariaren espioitza thriller film bat da. Tom Clancy idazlearen *1991ko izenburu berdineko eleberrian* oinarritua dago. Ben Affleck, Morgan Freeman, James Cromwell, Bridget Moynahan, Liev Schreiber, Alan Bates, Philip Baker Hall, Ron Rifkin eta Bruce McGill aktoreek antzeztun zuten.

## Argumentua 
1973, nuklear misil bat daraman israeldar ehiza-hegazkin bat etsaiak jo ta lurreratu du.

29 urte geroago, Golanen arabiar zahar batek misila topatu berri du eta neozaiekin lotura duen Olson (Colm Feore) arma-trafikatzaileari saldu dio. Bitartean, CIAko arduradunei Alexander Nemerov (Ciarán Hinds) Errusiar Federazioaren presidente berria bilakatu izana kezka sortarazi die, ez baidie inongo konfidantzarik ematen.

## Aktoreak 
* Ben Affleck: Jack Ryan
* Morgan Freeman: William Cabot, CIAko zuzendaria
* Bridget Moynahan: Cathy Mueller
* James Cromwell: J. Robert Fowler, AEBetako presidentea
* Liev Schreiber: John Clark
* Michael Byrne: Anatoly Grushkov, Nemerov presidentearen aholkularia
* Colm Feore: Olson
* Alan Bates: Richard Dressler
* Ron Rifkin: Sidney Owens, AEBetako Estatu Idazkaria
* Ciarán Hinds: Alexander Nemerov, Errusiar Federaziaren presidentea
* Bruce McGill: Gene Revell, AEBetako Segurtasun Nazionaleko aholkularia
* Richard Marner: Zorkin presidentea, Errusiar Federazioaren presidentea Nemerov aurretik
* Philip Baker Hall: David Becker, AEBetako Defentsa Idazkaria
* Josef Sommer: Jessup senataria
* Ken Jenkins: Pollack almirantea
* Philip Akin: Wilkes jenerala
* John Beasley: Lasseter jenerala, Buruzagien Lantandeko burua
* Lee Garlington: Mary Pat Foley, CIAko agentea
* Joel Bissonnette: Mason, Dresslerren estatubatuar kontaktua
* Sven-Ole Thorsen: Haft, Dresslerren morroia
* Aleksandr Belyavsky: Ivanov almirantea
* Lev Prygunov: Saratkin jenerala
* Yevgeni Lazarev: Dubinin jenerala
* Gregory Hlady: Milinov

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai
Suziri motor

thumb|eskuinera|200px|RS-68 suziri motorraren proba
**Suziri motorra** deritzo errekuntza ganberako gasak atmosferara kanporatzearen ondorioz bultzada sortzen duen erreakzio motorrari. Suziri motorrek erregaia eta erregarria erabiltzen dituzte. Erregaia kerosenoa edo hidrogeno likidoa izan ohi da, eta erregarria, berriz, oxigenoa, gas egoeran edo likido egoeran.

Suziri motorra da motor guztietatik potentzia handienekoa, eta espazio ontzietan erabiltzeko motor ideala da, bere pisu-potentzia erlazioagatik.

## Kanpo estekak
Pambikalbae

***Pambikalbae*** Ediacararra garaian bizi izan ziren fosilen genero bat da. Sifonoforoen arbasoak zirela uste da. 570 eta 542 milioi urte bitartean bizi izan ziren. Espezie bakarra ezagutzen da, *Pambikalbae hasenohrae*.

## Aurkikuntza eta etimologia 
Australia Hegoaldean dagoen Flinders mendilerroko Nilpena eremuan aurkitu zen, Ediacara aztarnategitik gertu. Richard Jenkins geologoaren taldearekin lanean ari zen Pamela Hasenohr geologo amateurrak aurkitu zuen eta bere omenez *Pambikalbae hasenohrae* izena eman ztzaion espezieari. Richard Jenkins eta Chris Nedinek 2007an argitaratu zuten *Pambikalbae*-ren deskribapena. Lurperatuak izan aurretik bere ganbaretan harea partikula ugari zegoen eta honek hiru dimentsiotan kontserbatzea ekarri zuen. Ganbara hauek antzeko organismoenak baino handiagoak ziren, honek egiten zuen berezi *Pambikalbae. Ganbara hauetako zelulak ziliatuak edo fladelatuak izango ziren partikula horiek eskuratu ahal izateko.

## Taxonomia 
*Pambikalbae'' generoa Cnidaria filumean kokaturik dago, marmoka eta polipoekin batera. Hasiera batean pennatulazeoen taldean sartua izan bazen ere ganbaren anatomia ikusita sifonoforoen taldean kokatu da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak