open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Oterito andereñoa jantzigelan

***Oterito andereñoa jantzigelan*** () Ignacio Zuloagak 1936ko hasieran egindako erretratua da. Erretratuaren protagonista Eulalia Franco kuple-abeslaria zen, artistikoki *La Bella Oterito* bezala ezagututa (ez nahastu *La Bella Otero*rekin). Margolanak nahiko eskandalu eragin zuen eta, haren ondorioz, bi artisten arteko harremanen inguruko zurrumurru asko sortu ziren. Lana pribatuen esku dago.

## Gaia 
Emakumea bere antzokiko jantzigelan agertzen da. Garaian *sex symbol* izan zen emakumea erabat biluzik eta apain-mahaiaren aurrean jarrita dago. Bere jarrera ez du inongo lotsarik adierazten, ikusleari zuzen begiratzen baitio; hori urte haietan eskandalagarria izan zen.

Ez dago garbi Zuloagak noiz ezagutu zuen Oterito, eta horrek misterioa eragin du. 2012an, Londresko Sothebys enkante-etxea margolana saltzen saiatu zen, eta, katalogoaren arabera, margolariaren eta kantariaren arteko harreman sexuala azaltzen zuen lanak; baina datua ezinezkoa zen zeren eta Parisen eta 1936an izan omen zen harremanaren garaia. Ordurako margolariak 66 urte zituen eta Espainian gerra hasia zen. Katalogoaren beraren arabera, harreman hori adierazteko emakumeak bere eskuineko eskuan krabelin gorri bat erakusten du. Fikzioa hobeto borobiltzeko, gelaren atzean ikusten den margolanean Zuloagaren beraren erretratua ikus daitekeela zioen katalogoak.

Dena dela, bien elkarrekiko ezagutza Parisen XX. mendeko bigarren hamarkadan gertatu ahal izan zen, agian, urte haietan biak bertan baitzeuden.
    
## Ezaugarriak 
Oihal gaineko olio-margoz egina dago eta argi-ilunaren teknika erabiltzen du. Luze-zabala170x120 zm dira. Argiak emakumearen biluztasuna azpimarratzen du, jantzigelaren gainontzekoa iluntasunean dagoen bitartez. Emakumeak Zuloagak hain gustukoak zituen arropa andaluziarrekin apainduta dago. Bereziki deigarriak da gorri kolorea: zapatetan, buru-gaineko apaingarria, jaka-motza, eskuan duen lorea... Gorri horrek pasioa sinbolizatzen du.

Modeloaren ondoan ispilu batek haren soslaia islatzen du, margoari sakontasuna emanez.

Jantziek eta errezelak gustu barrokoa adierazten dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo-estekak
Kontrapisu

thumb| Garabi batean kontrapisua atzeko aldean.
**Kontrapisua** masa kopuru bat da, beste indar edo pisu bat orekatzeko edo neutralizatzeko jartzen den kontrako pisua, alegia. Orokorrean masa handiak mugitzeko beharrezkoak direnetan erabiltzen da.

## Erabilera 
Kontrapisuen erabilera nagusia igogailuetan eta garabietan ematen da.

Egonkortasuna lortzeko, konpentsatu beharreko indarra orekatu egin behar da. Kontrapisuak pisu handiak altxatzen laguntzen du, aurkako indarrak grabitatearen bidez neutralizatzen direlako. Kontrapisuaren norabide zuzena biraketa aldakorra duten arrabolen bidez lortzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Shōrō

Japoniako kanpandorre mota nagusi biak

 edo  Japoniako tenplu budista baten kanpandorrea da. Bi mota daude: antzinako , hormak dituena, eta egungo  edo , hormak ez dituena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kwon Ki-ok

**Kwon Ki-ok** (Piongiang, Korea okupatua, 1901eko urtarrilaren 11 &ndash; Seul, Hego Korea, 1988ko apirilaren 19a), Koreako eta Txinako lehen emakumezko hegazkinlaria izan zen.

## Biografia 
Japoniak Korea okupatzen zuen garaian jaio eta hazi zen, eta gaztetandik militatu zuen independentziaren alde Koreako Emakume Abertzaleen Elkartean. Militantzia horregatik atxilotu egin zuten, eta askatzean Txinan erbesteratu zen. Behin Txinan, 1923an, Koreako Errepublikako Behin-behineko Gobernu erbesteratu eta abertzalearen gomendioz Txinako Errepublikako aireko eskola militarrean sartu zen, eta bertan graduatu zen lehen emakumea izan zen 1925ean.

1940. urtean teniente koronel izendatu zuten, eta Bigarren Mundu Gerran japoniarren aurkako aireko gerran pilotatu zituen hegazkinak, Txinako fronteetan.

1945ean, Bigarren Mundu Gerra amaitu zenean, Koreara itzuli zen, eta Hego Koreako aireko armadaren sorkuntzan parte hartu zuen. Mendebaldeko indarrekin eta Hego Korearekin egon zen Ipar Korearen aurka Koreako gerra garaian.
Antonio Tajani

**Antonio Tajani** (Erroma, 1953ko abuztuaren 4a) italiar politikaria da, Forza Italia alderdiko kidea, Europako Legebiltzarreko presidentea izan zen 2017 eta 2019 bitartean. 2022ko urrian Kanpo Arazoetako ministro izendatu zuten Giorgia Meloniren gobernuan.

## Kanpo estekak
Nicole Fontaine

**Nicole Fontaine** (Grainville-Ymauville, 1942ko urtarrilaren 16a - Neuilly-sur-Seine, 2018ko maiatzaren 17a) frantses politikaria izan zen.

Herritarren Mugimenduaren Aldeko Batasunaren kidea izan zen. Europako Legebiltzarrako kidea eta haren presidentea izan zen 1999 eta 2002 bitartean. Industria ministroa izan zen ere Jacques Chiracen gobernuan 2002 eta 2004 bitartean.

## Kanpo estekak
Alsaziako Rallya

**Alsaziako Rallya** edo **Frantzia-Alsazia Rallya**,  eta , Frantziako Alsazia eskualdean burututako Munduko Rally Txapelketako rally lasterketa bat izan zen. 2010-2014 artean burutu zen.

## Irabazleak 
## Ikus gainera 
* Munduko Rally Txapelketako rallyak

## Kanpo estekak
Txernobylgo esklusio eremua

**Txernobylgo esklusio eremua**, **Txernobylgo eremua**, **30 kilometroen eremua**, **eremu hila**, **alineazio eremua**, **laugarren eremua** edo soilik **Eremua**, , ''zona vidchuzhennya Chornobyl's'koyi AES*, , *zona otchuzhdenya Chernobyl'skoy AES'', 1986ko Txernobylgo hondamendiaren kokalekuaren inguruko esklusio eremuak jasotzen duen izendapen ofiziala da. Geografikoki Ukrainako Kieveko oblastako eta Zhytomyrko oblastako iparraldeko lursailak barne hartzen ditu, Bielorrusiako mugan.

1986an hondamendia jazo eta gutxira ezarritako eremua da, bertako biztanlegoa lekualdatu eta erradiazioz kutsatutako guneetan jenderik ez sartzek.

[thumb|erdian|400px|Gorriz [Ukraina eta Bielorrusiako esklusio eremuak adieraziak.]]

## Kanpo estekak
Txernobylgo sarkofagoa

**Txernobylgo 4. erreaktorearen sarkofagoa**,  eta , 1986ko Txernobylgo hondamendua jazo ondoren eraikitako altzairuzko egitura bat da. 4. erreaktoreak isuritako erradiazio-kutsadurari barnean eutsiarazi nahiz hura eguraldiaren higaduratik babesteko helburuz eraiki zen.

Txernobylgo esklusio eremuan dago eta bere izendapen ofiziala "Ukrytiye" da, euskaraz "babes" edo "estalki", baina "sarkofago" izendapenaz ezagunagoa da.

Sarkofagoaren barnean 200 tona korio erradioaktibo, kutsadura handiko 30 tona hauts eta 16 tona uranio eta plutonio daude.

2016an, hondamendiaren 3'. urteurrenean, Txernobylgo sarkofago berria inauguratu zen.

## Ikus gainera 
* Txernobylgo sarkofago berria

## Kanpo estekak
Txernobylgo sarkofago berria

**Txernobylgo sarkofago berria**, 1986ko Txernobylgo hondamendiaren ondorioz 4. erreaktorearen erradiazio-kutsadura estaltzeko altzairuzko egitura erraldoi bat da, aurreko Txernobylgo sarkofagoa ordezkatu du.

2016an eraikitzetik amaitu zen, hondamendiaren 30. urteurrenean.

Erradiazio-kutsadurari 100 urtez eusteko diseinatua dago. Aurreko sarkofago zaharra etorkizunean desmuntatzea aurreikusia dago.

## Ikus gainera 
* Txernobylgo sarkofagoa

## Kanpo estekak
Artiñano Etxea

**Artiñano Etxea** edo **Artiñano Jauregia** Orozkoko Beratza auzoan kokatutako etxe tradizional handi bat da, 2012tik landetxe turistiko edo hotel gisa kudeatua *Artiñano Etxea* izenarekin.

## Historia 
Etxearen lehen aipuak 1796. urtekoak dira, eta "etxe berri" gisa aipatzen da haietan: hortaz, 18. mendekoa litzateke eraikina. 19. mendean, Artiñano familiaren jabetza gisa ageri da, eta herrian ***Jauregia*** edo ***Zarrian Barri*** izenak ematen zaizkiola ere jasotzen da.

20. mendearen hasieran, erreforma handiak izan zituen, eta 21.ean, berriz, familia beraren jabetzaren pean, hotel bihurtu zenean. Jabeak bertan direla kudeatzen dute hotela, landa-turismoan ohi den bezala.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maku eskualdea

{{infobox
|above = Maku eskualdea
|headerstyle = background-color: #99c;
|abovestyle = background-color: #99c;
|subheader = Mendebaldeko Azerbaijan probintziako eskualdea
|image1 = 
|caption = {{#if:{}|{}}}
|image2 = 
|header1 = Administrazioa
|label2 = Estatua
|data2 = 
|label4 = Eskualdea
|data4 = {{#if:{}|{}}}
|label6 = Postakodea
|data6 = 
|header10 = Geografia
|label11 = Koordenatuak
|data11 = 
|data12 = 
|data13 = {{#if:|{{kokapen mapa
|Iran
|lat_dir = N
|lon_dir = E
|lat_deg = 
|lat_min = 
|lat_sec = 
|lon_deg = 
|lon_min = 
|lon_sec = 
|label = {}
|position = 
|float = center
|width=285
|caption = {}
}}
}}
|label14 = Garaiera
|data14 = 
|label15 = Eremua
|data15 =  
|header20 = Demografia
|label21 = Biztanleria
|data21 =  biztanle
|label22 = Dentsitatea
|data22 = 
|header30 = Bestelako informazioa
|label32 = Telefono aurrizkia
|data32 = ``
|label34 = Ordu-eremua
|data34 = 
|data39 = 
}}
**Maku eskualdea** ( ) Irango Mendebaldeko Azerbaijan probintziak dituen 17 eskualde edo *xahrestān*-etako bat. Herrialdeko ipar mendebaldeko muturrean kokatuta, Armenia, Azerbaijan eta Turkiako mugan dago. Hiriburua Maku da.

Maku eskualdeak mugakide ditu Nakhitxevan Azerbaijan Errepublika Autonomoko Xarur eta Sadarak eskualdeak ekialdean, eta Turkia Errepublikako Igdir eta Agri probintziak iparraldean eta mendebaldean, hurrenez hurren.

## Biztanleria 
thumb|291x291px|Mendebaldeko Azerbaijan probintzia, horiz Maku.
2006ko erroldaren arabera, eskualdean ( Poldaxt eta Xowt eskualde berriak osatze aldera banandutako lurraldeak barne) 174.578 biztanle ziren 39.765 familiatan; eskualde berrietakoak kenduta, 84.516 biztanle ziren 19.238 familiatan. 

Biztanle gehienak azeriar-turkiarrak dira eta azerbaijaneraz hitz egiten dute, hizkuntza ofiziala persiera den arren. Kurdu gutxi omen dago eskualde honetan. 

## Administrazioa 
Maku *xahrestān*-a bi barrutitan (*bakh*x) banatzen da, bakoitzak bere hiriburua duela.  Ondoko taula honetan 2006ko datuak ditugu: 

Hirietatik aparte, 14 herri daude, 800 eta 4.000 biztanle artekoak.

## Klima 
Tokiko estepako klima du. Urtean zehar ez du euri handirik botatzen. Köppen-Geiger klima-sailkapenaren arabera, BS klima du Makuk. Bataz besteko  tenperatura 10.6ºkoa da, eta batez besteko euri kopurua 295 mm.
thumb|288x288px|Maku hiria

## Erreferentziak 
* ارلس گیتاشناسی استان‌های ایران [Atlas Gitashenasi Ostanhai Iran] ( *Irango Probintzien Gitashenasi Atlasa* )
*Encyclopædia Iranica: BĀZARGĀN

## Ikus, gainera 
*Kaukasoa
*Mendebaldeko Azerbaijan
*Irango banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
Zer ikus daiteke Makun?
Isuri (argipena)

**Isuri** aditzak adiera zenbait ditu:
* fisikan, hidrografian... likido bat jarioarazi, jariatu, jario.
* psikologian, isuri kognitiboa edo joera kognitiboa dira, berreste alderako isuria, sinesteen alderako isuria, test kulturalen isuria, erantzun-isuria, esperimentatzailearen isuria, testaren isuria, Dunning-Kruger efektua, etab.
* gizarte zientzietan, isuri kulturala.
Juan Jose Alvarez Rubio

**Juan Jose Alvarez Rubio** (Zumaia, Gipuzkoa, 1964ko maiatzaren 11) jurista eta Euskal Herriko Unibertsitateko irakasle katedraduna da Zuzenbidean.

## Biografia 
Donostiako Zuzenbide Fakultatean doktoretza-tesia defendatu zuen 1993an Itsasoko zuzenbideaz. Geroago EHUk doktoretzako sari berezia eman zion gero.

2001etik EHUko Nazioarteko Zuzenbide Pribatuko katedraduna da. 1996tik 2010era bitartean UNEDeko zuzendari akademikoa izan zen Bergaran.

Eusko Ikaskuntzaren jarduera juridikoak koordinatu izan ditu, mugaz gaindiko eremu hispano-frantsesari dagokionez, eta 2004 eta 2010 artean Eusko Ikaskuntzako Asmoz Fundazioaren patronatuko kide izan zen. Europako Mugimenduaren Euskal Kontseiluko idazkari nagusia izan zen (2003-2010), eta Gobernantza Demokratikoaren Institutuko idazkaria izan da (Globernance instititutua) 2010eko irailetik, eta, besteak beste, muga hispano-frantsesaz haraindiko Behatokiko Batzorde Akademikoko kidea da.

## Lanak 
Hainbat monografia idatzi ditu Itsas zuzenbideari, nazioarteko merkataritza zuzenbideari eta zuzenbide foral eta erregioartekoari buruzko liburuak. Adibidez hauek:

* *Los foros de competencia judicial en materia marítima (Estudio de las relaciones entre los diversos bloques normativos), 1994*
* *Derecho Marítimo y Derecho Internacional Privado: Algunos problemas básicos, 2000*
* *La protección del accionista minoritario en los grupos internacionales de Sociedades, 2002*
* *Difamación y protección de los Derechos de la Personalidad: ley aplicable en Europa, 2009*
* *Las Lecciones Jurídicas del Caso Prestige". Hacia un nuevo Derecho de daños marítimo: tendencias actuales, 2011*

## Sariak 
* 2015: Eusko Ikaskuntza-Laboral Kutxa saria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Juan José Álvarez Rubio katedradunari Eusko Ikaskuntza Saria emateko ekitaldiaren buru izan da lehendakaria. Bideoa. Irekia.eus. 2015
Fernando de la Rúa

**Fernando de la Rúa** (Córdoba, 1937ko irailaren 15a - Buenos Aires, 2019ko uztailaren 9a) Argentinako presidentea izan zen.

Batasun Zibiko Erradikala (UCR) alderdiko kidea izan zen. Buenos Aireseko gobernuaren lehen buruzagi izan zen 1996tik 199ra. 1999an herriko lehendakaria aukeratu zen. 2001eko abenduaren 20an krisi ekonomikoagatik dimititu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ziziphus lotus

***Ziziphus lotusa*** Rhamnaceae familiako zuhaixka hostogalkorra da. Jatorriz, Mediterraneo eskualdekoa, Sahararaino hedatzen da . "**Jujuba**" izeneko hainbat espezietako bat da, eta *Ziziphus jujuba* egiazko jujubarekin antzekotasun handia du.

## Deskribapena 
thumb|223x223px|Loto-zuhaitza irailean.
*Ziziphus lotusak* 2–5 metro luze izatera irits daitezke (6,6–16,4 oin), 5 cm inguruko hosto berde distiratsuak ditu, eta fruitu jangarriak ematen ditu: 1–1,5 cmko diametroko globo-itxurako drupa hori ilunak.

## Ohiko izenak 
Fruitua izendatzeko, ingelesez nabk (ar: نَبْق) arabierazko mailegu‎a erabiltzen dute.

Bestalde, askotariko izenak har ditzake herrialdearen arabera. Arabieraz, ohiko izena ***sidr***, edo ***rubeida*** dira ( "bere adaburuaren formagatik"), Tunisian ***nbeg*** eta Libanon ***annab***.  Zipren landarearen izena ***palloura*** (grezieraz: παλλούρα) edo ***konnarka*** (grezieraz: κονναρκά) da. 

Euskaraz, loto-zuhaitza 

## Aipamen kultural eta erlijiosoak 
*Askotan uste izan da Ziziphus lotus* greziar mitologiako loto-zuhaitza dela.  Zenbait adituren ustez, *Odisea*n aipatzen diren lotojaleek zuhaitz horren fruituak jaten zituzten. Horren ondorioz, narkotizatuak balira bezala, egoera apatiko baketsu batean bizi ziren.

Erroman, Vulkanoren tenplu ondoan bazegoen loto-zuhaitz sakratu bat Romulok landatua, Odiseako konpositorearen garaikidea omen zen Romulo (K.a. VIII. mendekoa). Plinio Zaharraren garaian, 700 urte geroago, zuhaitza zutik zirauen. 

Arabieraz hitz egiten duten eskualdeetan, bai *Ziziphus Lotusa, bai jujubondoa* estuki lotuta daude Koranean aipatzen diren loto-zuhaitzekin *(sidr)* . Palestinan, berriz, *Ziziphus Arantza-christi* zuhaitzari deitzen diote *sidr* .  Bestalde, arabiar munduan Europako zein Txinako jujubondoak loto-zuhaitzekin (sidr) ere lotuta daude .  

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Jujubondo
* Lotojaleak

## Kanpo estekak 
* *Ziziphus lotus* http://www.westafricanplants.senckenberg.de/root/index.php?page_id=13&preview=true&searchTextMenue=Ziziphus+lotus&search=Wikitemplate Mendebaldeko Afrikako landareak - Argazki Gida.
Ross Perot

**Henry Ross Perot** (Texarkana, Texas, 1930eko ekainaren 27a - Dallas, 2019ko uztailaren 9a) estatubatuar enpresaburu, milioidun eta politikaria izan zen.

1992ko presidentearen aukeran parte hartu zuen hautagai independente bezala, geratu zen tokian hirugarren Bill Clinton eta George H. W. Bush atzean. Ia hogei milioi boto lortu zituen.
ezkerrera

## Erreferentziak
Parral

thumb| Parral baten azpian dantzan
**Parrala** langa, makil, zuhaixka eta adarren multzoa da, elkarren artean lotuta eta landare igokariz eta loreez bilbatutakoa; lorategietan eginak izaten dira aterpe apaingarri modura. Jatorriz mahatsondoak eusteko zena geroago hormak adarrekin janzteko erabili izan da eta horrela, jolas-lorategietan arkupeak, galeriak eta atari modukoak sortu dira.
thumb
thumb| Ganga itxurako parrala.
thumb| Arku itxurako parrala

## Kanpo estekak
Valentina Cortese

**Valentina Cortese** (Milan, 1923ko urtarrilaren 1a - ibidem, 2019ko uztailaren 10a) italiar aktorea izan zen. Italiako eta Estatu Batuetako filmetan antzeztu zuen. Haien artean *The Barefoot Contessa*, *The Assassination of Trotsky*, *Calabuch*, *Erste Liebe*, *The House on Telegraph Hill*, *La Nuit américaine*, *Barabbas* eta *The Adventures of Baron Munchausen* nabarmentzen dute. 1974an
Taldeko emakumezko aktore onenaren Oscar Sarira izendatu zen *La Nuit américaine* filmagatiko.

## Filmografia hautatua 
* *La cena delle beffe* (1942)
* *La regina di Navarra* (1942)
* ''Una signora dell'ovest* (1942)
* *I dieci comandamenti* (1945) ("Non nominare il nome di Dio invano" atala)
* *Il Passatore* (1947)
* *Thieves' Highway* (1949)
* *Malaya* (1949)
* *The Glass Mountain* (1949)
* *Shadow of the Eagle* (1950)
* *Donne senza nome* (1950)
* *The House on Telegraph Hill* (1951)
* *La rivale dell'imperatrice* (1951)
* *Secret People* (1952)
* *La passeggiata* (1953)
* *Donne proibite* (1954)
* *The Barefoot Contessa* (1954)
* *Square of Violence* (1961)
* *Barabbas* (1961)
* *La ragazza che sapeva troppo* (1963)
* *Giulietta degli spiriti* (1965)
* *The Legend of Lylah Clare* (1968)
* *Madly* (1970)
* *Le Bateau sur l'herbe* (1971)
* *L'iguana dalla lingua di fuoco* (1971)
* *Fratello Sole, Sorella Luna* (1972)
* *The Assassination of Trotsky* (1972)
* *La Nuit américaine* (1973)
* *La città sconvolta: caccia spietata ai rapitori* (1975)
* *Jesus of Nazareth* (1977)
* *When Time Ran Out* (1980)
* *The Adventures of Baron Munchausen* (1988)
* *Storia di una capinera'' (1993)
Qibla

thumb|Qibla.
***Qibla***
(arabieraz القبلة *al-qībla* ) norabide bati dagokio eta erlijio arloan, otoitz egitean nora begiratzen duten adierazten du, eta beste hainbat arlotan ere esanahi bera eman daiteke, esaterako hilobietan.

Islamean, *qibla*k Kaabaren norabidea zehazten du (Mekan) eta imamak eta otoitzean dabiltzanak bertara begiratu behar dute.

Islamdar arkitekturan, *qibla* meskitan mihraba jartzen den horma da, eta, hain zuzen ere, Mekara begira dagoen horma da.

## Kanpo estekak
Freddie Jones

**Frederick Charles Jones** (Stoke-on-Trent, Staffordshire, 1927ko irailaren 12a - 2019ko uztailaren 9a) ingeles telebista, antzerki eta zinema aktorea izan zen. Ia hirurogei urtetan zehar antzeztu zuen. Bere filmik ezagunenak *Firestarter*, *Erik the Viking*, *Krull*, *Firefox*, *Accident* eta *The Elephant Man* dira.

## Filmografia
Duplex (etxebizitza)

thumb| Duplex etxebizitza adibidea

**Duplex** hainbat solairuko eraikin batean, bi solairuko etxebizitza da, barne eskailera duena. Era berean, hiru solairukoak triplex izena dute eta fourplex, quadplex edo quadruplex edo lau solairu dituztenak. 

## Erreferentzia zerrenda 
## Kanpo estekak
Bekatu arin

thumb|Bekatu hauek ez dira derrigorrezkoak aitortzeko.
**Bekatu arina** edo **bekatu beniala** bekatu hilgarriaren beste muturrean dagoen hutsegitea da. Nahiz eta larria ez izan, erlijioaren arabera, arimaren garapenerako oztopoa da eta bekatu larria egiteko bidea errazten omen du. Teologia katolikoaren arabera horrelako bekatuek hil ondoren arima purgatorioan egoteko denbora handitzen dute. Aitortza egiteko garaian fededunak horrelakoak aitortzeko ez dago behartuta.

Katolizismoaren arabera bekatu arina gaizki egiten ari dela ondo jakin gabe egiten da.

## Esapidea 
Bekatu txikia hitza ere bizio txikiak adierazteko erabiltzen da. Esaterako, "sagardoa nire bekatu txikia da".

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bekatu hilgarri

## Kanpo estekak
James Small

**James Small** (Lurmutur Hiria, 1969ko otsailaren 10a - Johannesburgo, 2019ko uztailaren 10a) hegoafrikar errugbilaria izan zen, hegaleko moduan aritzen zena. 1992 eta 1997 bitartean 47 partida jokatu zituen Hego Afrikako selekzioarekin. 1995ean munduko txapelduna izan zen Hego Afrikarekin.
Aglomeratu asfaltiko

thumb|300x300px| Aglomeratu asfaltikoa
thumb|300x300px| Zoladura bituminosoaren ebaketaren ikuspegia. Antzinako errepide askotan, hormigoizko geruzaren gainean geruza asfaltikoarekin lehuntzen zen.
thumb|300x300px| Aglomeratu asfaltikoa errepideen eraikuntzan.
thumb|250x250px| Asfaltoa egiteko lantegia.
thumb|250x250px| Asfaltatzeko makina.
**Aglomeratu asfaltikoa**, **asfaltoen nahasketa** edo **asfaltoen agregakinak** nahastuta eta geruzetan zabaltzen diren asfalto eta mineral material (agregakin eta hauts nahasketa) trinkotuak dira; beroan nahastuz egiten da eta behin hoztuta masa gogorra bihurtzen da.

Bere propietateak direla eta, eraikuntza proiektuetan material ohikoena da errepideak, aireportuak eta aparkalekuak egiteko. Bestalde, iragazgaizteko propietate onak dituenez, iragazgaizte modura ere erabili ohi da.

## Beharrezko ezaugarriak 
Asfaltoen nahasketak honako irizpide hauek bete behar dituzte errepideetan erabiltzeko:

* Trafiko karga eutsi behar du (urradura, asentatze bertikala, pneumatikoen errodatzea ).
* Iragazgaitza izan behar du, ura sartuz gero, errepidearen oinarrira heldu eta errepidea bera desorekatu daitekeelako.
* Modu errazean lan egiteko modukoa izan behar da, haren aplikazioa bideragarria izan dadin.

## Kanpo estekak
La Bella Otero

**Agustina del Carmen Otero Iglesias** (Valga, Pontevedra,  - Niza, ) galiziar dantzari, abeslari eta aktorea izan zen. Belle Époque garaian, Parisko pertsonairik ezagunetariko bat izan zen. Arrakasta profesional handia izanda ere, prostituzioan ere lan egin zuen eta hainbat gizon ospetsuen (Gilen II.a Alemaniakoa, Nikolas II.a Errusiakoa, Leopoldo II.a Belgikakoa, Alfontso XIII.a Espainiakoa, Eduardo VII.a Erresuma Batukoa edo Aristide Briand) maitalea izan zen.

## Erreferentziak
Mukarna

[thumb|320px| *Dos Hermanas* Aretoko mukarna, [Alhambra, Granada . ]]
**Mukarna** (مقرنس *moqarnas* persieraz, مقرنص, *mouqarnas* arabieraz, *mocárabes* gaztelaniaz) arkitektura islamiarreko igeltsulan tridimentsonala da, elkarren ondoan dauden prisma nahastura zintzilikatu baten itxura du, estalaktita solteak edo taldekatuak diruditenak. Oro har gangak edo intradosak estaltzen jarri ohi da.

Teknika hau Iranen sortu zen, eta islamiar mundu osora hedatu. Islamiar arkitekturako lehen mokarabe-formak kupulen izkinetan tronpa edo petxina gisa erabiltzen ziren arren, azkar egokitu ziren beste erabilera arkitektoniko batzuetara. Mendebaldeko mundu islamikoan bereziki dinamikoak izan ziren, eta, besteak beste, sabai gangadun osoak nabarmentzeko, arkitektura elementu desberdinen arteko trantsizio bertikal jakin batzuk betetzeko eta bestela lauak izango liratekeen leihoen presentzia nabarmentzeko erabili ziren.

Almorabideek sartu zuten lehen aldiz Marokon, eta XII. mendearen hasieran erabili zuten Marrakexeko Qubba Almorabidean eta Fezko Al-Qarawiyyin meskitan. Iberiar Penintsulan almohadeek sartu zuten dekorazio mota hau, beraz ez da ageri XII mendera arte, halabaina, adibide bikainak daude Sevillako Alcazarrean eta Granadako Alhambran.

File:Madrasa ben Yusuf Marrakech 10.jpg|Mukarna ganga Ben Youssef madrasako sarreran (Marrakex)
File:Bou Inania Medersa4.JPG|Mukarnak Bou Inania madrasako legión baten gainean
File:المسجد الأعظم تينمل 15.jpg|Mukarna kupula txikia Tinmeleko meskitako mihrab barruan
File:Marrakech mausoleos sadíes. 01 (retouched).jpg|Xehetasuna Saadien hilobietan (Marrakex)
File:Muqarnas carved from wood in Tangiers.jpg|Zurezko mukarnak Dar al-Makhzen barruan (Tanger)

## Kanpo estekak
Urkatu (jokoa)

**Urkatua** arkatza eta paperaz jokatzeko mahai-joko bat da. Jokatzeko, pertsona batek hitz bat (zenbaitetan, erranaldi bat) pentsatzen du, eta jokalariek hitza zein den asmatu beharko dute.

Jokoaren izena jokoan zehar marrazten den urkaturiko gizakiaren iruditik datorkio. Irudia bukatzeak jokalariek jokoa galdu dutela adierazten du.

## Jokoaren mekanika 
[thumb|Martxan den joko baten adibidea (soluzioa [Wikipedia da).]]
Bi pertsona edo gehiagok joka dezakete. Batek hitz edo erranaldi bat pentsatuko du, eta sekretupean atxikiko. Gainontzekoek hitz sekretua zein den asmatu beharko dute, letrak proposatuz.

Hasteko, hitza pentsatu duenak hitz horren hizkiak idazteko hutsuneak marraztuko ditu, jokalariei hitzak zenbat hizki dituen aditzera emanez. Ondoren, jokalariek letrak proposatuko dituzte, txandaka.

* Proposaturiko letra soluzioaren zati bada, hitza pentsatu duenak dagokion hutsunean idatziko du (arau ohikoenen arabera, hizki hori behin baino gehiagotan agertzen bada guztiak idatzi behar ditu).
* Proposaturiko hizkia ez bada soluzioan, hitza pentsatu duenak marra bat marraztuko du. Marra hori urkatuaren marrazkiaren parte da (letra ezegokiak zein diren oroitzea jokalarien esku gera daiteke, edo denen bistan idatzi).

Edozein jokalarik, bere txandan, hizkia erran beharrean hitza edo soluzioa erran dezake. Huts eginez gero, marrazkiari marra bat gehituko zaio.

Letrak proposatuz, hitza eta urkatuaren marrazkia gero eta osatuagoak egongo dira, bietako bat guztiz osatzen den arte. Azken kasu horretan, jokoa bukatzen da.

Jokoa irabazteko, jokalari batek soluzioa erran eta asmatu behar du, bere txandan. Hutsegiteen ondorioz marra guztiak marrazten badira (urkatuaren irudia burutuz), jokalariek partida galtzen dute, eta hitza pentsatu duenak, irabazi.

Marrazkia, normalki, urkamendian zintzilik den gizaki baten irudi sinplifikatua da. Marrazkiaren itxura zehatza eta marrazkia osatzeko behar diren marra kopurua, ordea, ez dira finkoak, eta tokia eta egoeraren arabera aldatzen dira.

## Kanpo estekak
Dafo tenplua (Zhangye)

**Dafo tenplua** edo **Buda erraldoiaren tenplua** (), Txina ipar-mendebaldeko Zhangye hirian dagoen tenplo budista da, etzanda dagoen Buda erraldoiarengatik ezaguna.

Diotenez Kublai Khan enperadore mongola tenplo honetan jaio zen 1215 urtean, baina ez dago ziurtaturik hala izan zenik.

## Historia 
1028 urtean Tangut herriak eskuratu zuen Zhangye (garai hartan *Ganzhou* izena zuen). 10 urte beranduago Mendebaldeko Xia erresuma izena hartu zuen eta Hexi korridorea kontrolatzeko tenplo ugari eraiki zituzten, Li Qiangshun enperadorearen garaian bereziki.

Kondairak dioenez 1098 urtean Sineng Weimie monje budistak inguruko muino batetatik numen argiak ikusi zituen urrunean. Bertara gerturatu eta etzandako Buda baten estatua aurkitu zuen lur barnean. Estatua eskuratu eta tokian bertan tanplo bat egingo ziola erabaki zuen.

### Tenploa 
Eraikinak 48 metrotako luzera, 24 metrotako zabalera eta 33 metrotako altuera ditu eta egurrez egina dago. Egurrezko egitura horretan Qing dinastiako margolana ikus daiteke, Bertan Xuanzang eta bere jarraitzaileak ageri dira, Xuanzang bera zaldi gainean eta tximu-erregea belauniko.

Budismoaren antzinako liburu ugari ditu, 6.000 aletik gora. Batzuk urrez eta zilarrez idatzita daude.

## Iruditegia 

Irudi:Zhangye Dafo Si 2014.01.02 15-19-59.jpg|Sarrera.
Irudi:Zhangye Dafo Si 2014.01.02 15-50-32.jpg|Dafo tenploa.
Irudi:Zhangye Dafo Si 2014.01.02 15-26-54.jpg|Tenploaren atzealdea.
Irudi:Zhangye Dafo Si 2014.01.02 15-33-30.jpg|Buda etzanaren estatua.
Irudi:甘肃省张掖市大佛寺 - panoramio (2).jpg|Estupa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Txernobylgo zentral nuklearra

**Txernobylgo zentral nuklearra**, ofizialki **Vladimir Ilitx Leninen ohorezko zentral nuklearra**, Ukrainako iparraldeko Pripiat hiri hustutik hurbil dagoen zentral nuklear itxi bat da, izen ematen dion Txernobyl hiritik 14,5 kilometro ipar-mendebaldera, Bielorrusiako mugatik 14 kilometro eskasera eta Kiev hiritik 110 kilometro iparraldera.

1972-1977 artean Sobietar Batasunaren garaian eraiki zen.

1986ko apirilaren 26an Txernobylgo hondamendiaren kokalekua izan zen, bere 4. erreaktore nuklearrak eztanda egon eta kutsadura erradiaktiboak zabaltzean. Hondamendi erraldoia jazo arren, energia eskaera handia zegoenez, 2000. urterarte martxan jarraitu zuen. Gaur egun jada itxia dago.

## Ikus gainera 
* Txernobylgo hondamendia

* Valerio Legasov

## Kanpo estekak
Sobietar Aireko Armada

**Sobietar Aireko Armada** ( (VVS), literalki "Aireko Indar Militarrak") Sobietar Batasuneko aireko armadaren izendapen ofiziala izan zen.

Aireko Indarrak Errusiako Inperioko Aireko Zerbitzuaren osagaietatik eratu ziren 1917an, eta borrokarik handienak Bigarren Mundu Gerran egin zituzten. Ondoren Koreako Gerran ere parte hartu zuten, eta Sobietar Batasunarekin batera desegin ziren 1991-1992an.

## Kanpo estekak
La Mongie

**La Mongie**, Frantziako Pirinioetan dagoen eski-estazio handi bat da, Pirinio Garaiak departamenduan. 1.400 eta 2.872 metro arteko garaieran dago. Eremu honetan Tourmalet mendigain ospetsua dago.

XX. mendearen hasieran eremu honetan artzaien borda batzuk besterik ez zeuden. 1921, urtean eskiaren jarduerari modu apalean ekin zitzaion eta 1950eko hamarkadatik aurrera modu indartsuagoan. Gaur egun, estazioa 69 pista, 43 tele-aulki eta 173 elur-kanoiz osatua dago.

Frantziako Tourraren hiru etapen helmuga ere izan da, 1970, 2002 eta 2004ean.

## Ikus gainera 
* Tourmalet
* Pic du Midi de Bigorre

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Palafito

[thumb| Palafitoak [Inle aintziran (Birmania) . |174x174px]]
[thumb|175x175px| Palafitoak, [Txileko Castro . |alt=]]
**Palafitoak** (italieraz: *palafitta*) etxebizitza mota bat dira, ur bareetan, esaterako aintzira, putzu eta ibaien hegietan, zutoinen gainean eraikiak. Baina, egon, badaude ere lehorrean edo itsas bazterrean eraikitakoak, adibidez, Txileko hainbat tokietan eraikitakoak.

2002. urtean Sarno ibaiaren bokalean aurkikuntza garrantzitsu batek agerian utzi zuen Ponpeiako portuko kanal-sistemetan palafitoak bazirela eta horrek Veneziarekin nolabaiteko antzekotasun bat iradokitzen du. 

## Historia 
Aztarna arkeologiko batzuk agerian uzten dute Historiaurreko Europan palefitoak eraikitzen zituztela, esaterako Alpeetan eta gaur egun Frantzia, Eslovenia, Eskozia, Lituania eta Letoniako eremuetan, oro har lakuen eta hezeguneen inguruan. Palafitoak eraikitzeko arrazoien artean, ustez, harrapari eta lapurrei aurre egiteko ziren.

## Ikusi ere 
* Garaia
## Kanpo estekak
La regina di Navarra

***La regina di Navarra*** 1942ko Carmine Gallone italiar zinema zuzendariaren film dramatikoa da, Eugène Scriberen antzezlan batean oinarrituta.

## Argumentua 
Margarita Espainiako gortera ailegatu da, Frantzisko I.aren arreba da eta hau Karlos V.aren gatibua da. Bere abileziari esker, neba askatuko du eta Leonor ezkondu ondoren Frantzia eta Espainia arteko bakea sinatuko dute. Gainera, Margaritak Henrike ezkonduko du eta Nafarroako erregina bilakatuko da.

## Aktoreak 
* Elsa Merlini: Margarita Valoiskoa
* Gino Cervi: Karlos V.a
* Renato Cialente: Frantzisko I.a
* Leonardo Cortese: Henrike Albretekoa
* Clara Calamai: Elisabet Portugalgoa
* Paolo Stoppa: Babieca
* Valentina Cortese: Leonor Austriakoa
* Nerio Bernardi: Gattinarako markesa
* Greta Gonda: Conchita Babieca
* Margherita Bagni: Osunako dukesa
* Wanda Capodaglio: Andrea
* Oreste Fares: Apaiza
* Enzo Musumeci Greco: Eskrima-maisua
* Adriano Vitale: Mezularia

## Kanpo estekak
Arku toral

thumb| Lau arku toral
**Arku torala** egiturazko elementu bat da, kupuladun tenplu baten ardatz nagusiaren ahoa eratzen duen arkua hain zuzen ere, eta hedaduraz, gurutzadurako lau arkuetako bakoitza, eta, era berean, ardatz nagusi horrekiko elkarzut diren arku guztiak.

Horrez gain arku torala ere esaten zaio bi ganga jarraian banatzen dituen arkuari.

## Ikusi ere 
* Parpain-arku
* Petxina

## Kanpo estekak
Parpain-arku

thumb| Kanoi ganga indartzen duten arkuen eskema.
thumb| Sainte-Foy abadiako kanoi gangan fajoi-arkuak.
**Parpain-arkua**, edo **fajoi-arkua** kanoi ganga barruan dagoen egiturazko elementu bat da eta kanoi ganga indartu egiten du. Arku mota hau egituran txertatuta dago eta bere orientazioa gangaren ardatzarekiko elkarzuta da; horrela, kanoi ganga ataletan banatuta ageri da.

## Ezaugarriak 
Parpain-arkua gangaren barruko aldetik ikusgai dago eta sabaia eusten duten alboko zutabeetan du euskarria, egituraren luzapen modura. Sortutako tentsio indarrak kanpora bultzatzen ditu hormabularren bidez arkitektura erromanikoan, eta, arku arbotanteen bidez arkitektura gotikoan.

Hitz gutxitan esanda, parpain-arkuak kanoi gangak zeharka zatitzen duten arkuak dira eta pisua pilastretara zuzentzen dituztenak;azken hauei, batzuetan zutabe txikiak atxikitzen zaizkie.

Arkitektura gotikoan parpain-arkua esaten zaio eta ertz ganga edo gurutze gangaren parte dira.

## Ikus, gainera 
* Arku torala

## Kanpo estekak
Bekatu hilgarri

thumb|300px|Bekatu horiek katolikoek apaizari airtortu behar diote betiko ez galtzeko.
**Bekatu hilgarri** edo **bekatu astuna** bekatu arinaren beste muturrean dagoen hutsegite edo ekintza larria da.  Katolizismoaren arabera, horrelako bekatu batek modu jakinez eta nahita egindakoaz, Jaungoikoaren manamendu baten aurka aritzea da. Teologia katolikoaren arabera horrelako bekatuek hil ondoren arima infernura bidaltzeko modukoak dira. Aitortza egiteko garaian fededunak horrelakoak aitortzeko erabat behartuta dago eta, ezkutatzen baditu, aitortzak bere balio guztia galdu egiten du; aitortza egin ondoren derrigorrezkoa da apaizak emandako penitentzia egia. Bekatu hilgarriak dira, esaterako, eta beti katolizismoaren ikuspuntutik, hilketa, bahiketa, intzestua, bortxaketa, adulterioa, buruaz beste egitea...

## Hilgarri izateko betebeharrak 
Katolizismoa jarraituz, bekatu bat hilgarria izateko hiru baldintza bete behar ditu:
# Gai larria izan behar du. Larritasuna Hamar Manamenduen bidez neurtzen da.
# Kontzientzia osoaz egin behar da eta erabateko borondateaz.
# Borondatea ondo pentsatua izan behar da norberaren aukera izateko.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bekatu arin
* Zazpi bekatu nagusiak

## Kanpo estekak
Apustu-artekari

[eskuinera|thumb|200px|Artekariak txakur lasterketa batean, [Reading (Ingalaterra)|Reading]]
**Apustu-artekaria** edo **artekaria**, joko batean jokalari zein ikusleei apustuak proposatu, onartu, kudeatu edota ordainarazten dituen pertsona edo enpresa da. Funtsean, artekariek jokoaren edota apustulari ezberdinen arteko bitartekari moduan egiten dute lan.

Artekariak jokoarekiko neutrala izan behar du eta ez du jokoaren emaitzan eragin behar. Hala balitz, iruzurra legoke tartean.

Apustu-artekaria gizabanakoa edo enpresa bat izan daiteke. Joko-etxeetan, adibidez, joko-etxea bera da artekaritza lana egiten duena.

Normalean, artekariek dirua irabazten dute apustuen kudeaketaz. Hau bi modutan gerta daiteke: apustuak jasotzean komisio bat kobratuz, edo proposatzen dituzten apustu motak doitu eta jokoa amaitzean diru soberakin bat egonen dela bermatuz.

Estatuek apustua eta artekarien lana erregulatu egiten dute, gehienetan. Artekariak, dagokion baimena tarteko, egoera zehatzetan bere lana legez buru dezake. Hala ere, badira legez kanpo lan egiten duten artekariak ere.

## Ikus, gainera 
* Artekari

## Kanpo estekak
Poloniako Rallya

**Poloniako Rallya**, , Norvegian burutzen den Munduko Rally Txapelketako rally lasterketa da. 1921ean sortu zen, eta 2005etik Mikołajki hiria eta Varmia-Mazuria voivoderriko lurrezko bideetan barna burutzen da.

## Irabazleak 
## Ikus gainera 
* Munduko Rally Txapelketako rallyak

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Luneta

[thumb|[Bernardino Poccettiren freskoa luneta batean (Florentzia). ]]
**Luneta** (batzuetan **luneto**) arkitektura elementu bat da, ohikoa gangen bidez estalitako eraikinetan. Zehazki, arku edo ganga bat hormaren kontra sortzen den eremua da. Arkudun gangetan lunetak gehienetan erdizirkularrak dira baina beste hainbat forma izan ditzakete: arku beheratua, eliptikoa, etab.

Lunetak interesgarriak dira artearen historian bereziki; izan ere, sarritan freskoekin, pinturekin edo eskulturekin apainduta egoten direlako.

Lunetetan eskulturen bidezko dekorazioa Erromaniko garaian hasi zen, Frantzian eta Espainian. Pixkanaka Italiako zenbait eskualdeetara zabaldu zen, esaterako, Veronara eta Pisara.

## Kanpo estekak
Frère Jacques

***Frère Jacques*** (frantsesez  ahoskatua) Frantziako lo-kanta herrikoia da, erronda baten moduan abesten dutena.

## Hitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alouette (abestia)

***Alouette*** (frantsesez  ahoskatua; eusk. 'hegatxabal') haur kanta herrikoia da, Frantzian, Belgikan eta Quebecen abesten dutena.

Kantutegi herrikoian arrakasta lortu duten beste abesti tradizional batzuen egitura errepikakorra du, ahapaldi edo estrofa bakoitza aurrekoarekin lotzen baita. Egitura tipikoa da euskal kantutegian, agertzen da *Zozoa*, *Irungo Maio*, *Oi Pello Pello* edo *Aldapeko sagarraren adarraren puntan* abestietan.

## Hitzak 
## Musika 
## Kanpo estekak
Il était un petit navire

***Il était un petit navire*** (eusk. 'bazen behin itsasontzi txiki bat') frantziar itsas-kanta herrikoia da, denboraren poderioz haur kanta bilakatu zena. Litekeena da aipaturiko itsasontzia zoritxarreko *Méduse* izatea.

## Musika 
## Hitzak 
## Kanpo estekak
Twinkle, Twinkle, Little Star

***Twinkle, Twinkle, Little Star*** (eusk. 'Distira egin, distira egin, izartxoa') ingeles lo-kanta da. Musika *Ah! vous dirai-je, maman* frantziar abestiarena da eta hitzak Jane Taylor poetak asmatu zituen XIX. mendearen hasieran. Egun jabari publikoa da.

## Musika 
## Hitzak 
## Kanpo estekak
Kumbaya

***Kumbaya*** (berez ***Come by Here***, eusk. 'etorri hona') afro-amerikar abesti herrikoia da. Hego Carolina eta Georgiako uharteetako Gullah kulturaren ingurunean jaio zen.

## Musika 
thumb|Kumbayaren partiturak

## Kanpo estekak
Ein Loch ist im Eimer

***Ein Loch ist im Eimer*** (eusk. 'nire pertzean zulo bat dago') alemaniar haur-kanta herrikoia da.

## Musika 
## Hitzak 
## Kanpo estekak
Adhuc sub iudice lis est

***Ad huc sub iudice lis est*** latinezko esapide juridikoa da eta, hitzez hitz, “auzia oraindik epailearen eskuetan dago” esan nahi du.

Esapide honen jatorria Horazioren ***Ars Poetica*** idazlanean dago; bertan, poesia generoen historia egitean, esaten du ezin dela ziur jakin nor izan zen elegiaren erritmoaren asmatzailea, gramatikariak lehian ari direla eta auzia erabaki gabe dagoela:

*Versibus impariter iunctis querimonia primum,               75*

*post etiam inclusa est uoti sententia compos;*

*quis tamen exiguos elegos emiserit auctor,*

*grammatici certant et adhuc sub iudice lis est.*

'*Horazio, *Ars Poetica'''* 78

Azken bertso lerroaren bigarren hemistikioa esapide bihurtu ondoren (*Adhuc sub iudice lis est*), zuzenbidean auzi bat erabaki gabe dagoela adierazteko erabiltzen da. Behin-betiko erabakien zain dauden auziei *sub iudice'' esaten zaie zenbaitetan, esamoldea laburtuta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
We Shall Overcome

***We Shall Overcome*** (eusk. 'irabaziko dugu') gospel protesta-kanta bat da, Amerikako Estatu Batuetako eskubide zibilen aldeko mugimendu afroamerikarraren ereserki bihurtu zena. Pete Seegerrek eta Joan Baezek egin zuten ospetsu. Charles Albert Tindley metodistak moldatu zuen 1900. urtean.
## Jatorria 
Charles Tindleyk 1901ean Filadelfian konposatutako espiritual beltz batetik dator titulua. Tindley Afrikako eliza metodista bateko ministro izan zen. Himno eta kantu ugariren musika eta hitzak konposatu zituen. Hitzak Tindley-ren jatorrizko melodiarekin konbinatu zen geroago. Hitz berriek "We shall overcome some day" esaldia izan zuten komunean. 

1946an, Charlestonen, American Tobacco Companyko langileek, batez ere emakume beltzak zirenak, protesta-kantak abestu zituzten greba batean. Lucille Simmons izeneko emakume batek abestiaren bertsio motela interpretatu zuen beste abesti baten erritmoarekin. Zilphia Horton, Highlander Centers eskolako sortzaileetako bat, han zegoena, hitzak ikasi zituen eta hurrengo urtean Pete Seegerri helarazi zion.

## Bertsio herrikoia 
[thumb|[Joan Baez abesten, 1963]]
[thumb|[Disko fonografiko|Binilo disko bat abestiaren bertsio batekin.]]
1963az geroztik, Joan Baezekin lotu izan zen maiz kanta, Hark grabatu eta interpretatu egin baitzuen ,hainbatetan 1969eko Woodstockeko Festibalean  esaterako.

## Eragina kulturan eta munduan 
1965eko martxoaren 15ean, Amerikako Estatu Batuetako presidente Lyndon Johnsonek *We shall overcome* esaldia erabili zuen kongresuaren aurreko hitzaldi batean.

Ipar Irlandako Eskubide Zibilen Elkarteak bere ibilaldietan erabili zuen esaldia, eta atzera begirako "We Shall Overcome - The History of the Struggle for Civil Rights in Northern Ireland 1968-1978" autobiografia ere eman zion.

Bloody Sunday filmak Ian Cooper manifestazioko burua erakusten du, tiroketa hasi aurretik gaiaren bertsio laburtua kantatuz.

Jairo abeslari argentinarrak abestiaren bertsio bat interpretatu zuen 1982ko uztailaren 9ko Hiribidean, herrialde hau gobernatu zuen azken diktadura militarraren amaiera aldera.

## Hitzak 
Kantua Joan Baezi entzunda, Eibarko Lurgabe taldeak bertsio bat prestatu zuen, Juan San Martinen hitzak eta Jose Mari Altunaren arreglo eta armonizazioarekin.

## Musika 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Joan Baezen bertsioa
* Pete Seeger-ren bertsioa
Behotsik Orkestra

**Behotsik Orkestra** Bilbon egoitza duen gazte orkestra da, 2011n sortua. Gazte talde batek sortua eta sustatua izateagatik nabarmentzen da. 2012ko abenduaren 14an eman zuen bere lehenengo kontzertua, Bilboko Jesuitak Ikastetxean, Igor Giménez zuzendari zuela.

## Ibilbidea 
Behotsik Orkestra 2011ko abuztuan sortu zen Bilboko Koral Elkartean ikasten zuten lagun talde baten ideian oinarrituta. Beraien helburua musika egiten jarraitzea zen, baina batez ere, lagun giro atsegin batean egotea.

Bere sorreratik Igor Giménez izan da orkestraren zuzendari artistikoa, baina hainbat zuzendari gonbidatu izan ditu, hala nola, Ane Legarreta, Mikel Fernández, Pablo Puga, Aritz Labrador eta Joseba Berrocal.

Juan Crisostomo Arriaga, Ludwig van Beethoven, Jesus Guridi, Wolfgang Amadeus Mozart, Edward Elgar eta beste musikagile askoren lanak eskaini ditu orkestrak. Nagusiki musika klasikoa jotzen duen orkestra izan arren, beste hainbat musika mota jo izan ditu. Bilboko Errekalde auzoko Arraizpe Dantza Taldearekin batera, euskal dantza eta folklorea ildotzat zuen *Euskal Herria Bizi* ikuskizunean parte hartu zuten 2014. urtean, eta 2015ean, berriz, rock sinfonikoa jo zuten *Behotsik Symphonic Rock Tour* biran. Aipatzekoa da ere 2016ko ekainean egin zuten *A Disney Dream* bira, non Disney faktoriako filme nagusietako musika birpasatzen zuten. 2018an, berriz, Aneguria rap abeslariaren *Frambuesas y Palomitas* diskaren grabaketan parte hartu zuten, baita honen aurkezpen kontzertuetan ere.

Behotsik Orkestrak nagusiki bere kontzertuak Euskal Herrian eman ditu, eta zehazki, Bilbo eta Bizkaian, bertako antzoki nagusietan jardun duelarik, hala nola, Bilboko Euskalduna Jauregian, Campos Eliseos Antzokian, Azkuna Zentroan, edo Barakaldoko Barakaldo Antzokian. Aipatzekoa da Aneguria rap abeslariarekin Bilbao BBK Live jaialdian eman zuten kontzertua, jaialdian parte hartzen zuen lehen orkestra bilakatuz. Orkestrak Euskal Herritik kanpo ere jardun du, Madrilgo Vedruna Ikastetxe Nagusian eta Llanesko Kasinoan adibidez, baita Alemaniako Baden-Württemberg estatuko hainbat herritan ere, 2012 eta 2017 urteen artean EuroCamerata gazte orkestrarekin egindako biretan zehar.

Orkestraren ibilbidean ongintzazko kontzertu ugari eman ditu. Stop Sanfilippo, Gure Señeak edo Espainiako Minbiziaren Aurkako Elkartearen (AECC) aldeko kontzertuak eman ditu, eta 2015. urtetik aurrera Fair Saturday mugimenduan parte hartu du.

Orkestrak 2016ko irailaz geroztik Radio Euskadiko Graffiti saioan kolaboratu izan du, Urko Aristi eta Galder Pérezen gidaritzapean, musika klasikoa entzuleengana hurbiltzeko asmoarekin.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bilboko Orkestra Sinfonikoa
* Euskadiko Orkestra Sinfonikoa

## Kanpo estekak 
Orkestraren webgune ofiziala
Argentinako Errepublikaren Liburutegi Nazionala

**Argentinako Errepublikaren Liburutegi Nazionala**, , Argentinako liburutegi garrantzitsuena da. Buenos Aires hiriburuko Recoleta auzoan dago.

1810eko irailaren 10ean sortua izan zen.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Tomorrow Morning

***Tomorrow Morning*** Eels bandaren bederatzigarren estudio-lana da, 2010eko abuztuan ekoiztua. Trilogia baten hirugarren partea da: aurretik *Hombre Lobo* eta *End Times* etorri ziren.

## Abestien zerrenda 
Abesti guztiak Mark Oliver Everettek idatziak dira.
# "In Gratitude for This Magnificent Day"&nbsp;– 1:25
# "I'm a Hummingbird"&nbsp;– 3:14
# "The Morning"&nbsp;– 2:17
# "Baby Loves Me"&nbsp;– 3:27
# "Spectacular Girl"&nbsp;– 3:15
# "What I Have to Offer"&nbsp;– 2:55
# "This Is Where It Gets Good"&nbsp;– 6:18
# "After the Earthquake"&nbsp;– 1:39
# "Oh So Lovely"&nbsp;– 4:17
# "The Man"&nbsp;– 3:51
# "Looking Up"&nbsp;– 2:57
# "That's Not Her Way"&nbsp;– 3:48
# "I Like the Way This Is Going"&nbsp;– 2:35
# "Mystery of Life"&nbsp;– 4:22

;Bonus EP
# "Swimming Lesson"&nbsp;– 2:55
# "St. Elizabeth Story"&nbsp;– 2:29
# "Let's Ruin Julie's Birthday"&nbsp;– 3:15
# "For You"&nbsp;– 2:43

## Kanpo estekak
Julian Zulueta

**Julian Zulueta Amondo** (Anuntzeta, Araba, 1814ko urtarrilaren 9a - Habana, Kuba, 1878ko maiatzaren 4a), Arabako markesa, euskal herritar politikari, merkatari, esklabo-trafikatzaile eta indiano bat izan zen.

Gasteizen heziketa jaso ondoren, 1832 inguruan Kubara, sosik gabe, esku bat aurrean eta bestea atzean zituela, baina bizitzan aurrera egiteko gogo biziz iritsi zen. Tiburcio Zulueta Saltzedo osabaren etxean lan egin eta haren herentzia jaso zuen. Elikagaien merkataritzan hasi eta eskulan merkea behar zenez, berehala azukre merkataritzan eta esklaboekin trafikatzera igaro zen.

*La trata de esclavos* (1998) liburuan Hugh Thomas idazleak aipamen berezia egin zion:Euskaldun batenganako interesa izan nuen bereziki, Julian Zulueta, Kubako azken beltz-tratulari handia eta ondorioz, Amerika guztikoa. Oso behetik hasi zen gizona, edozein motatako merkantziarekin aritzen zen Habanan 1830eko hamarkadaren hasieran eta hamarka horren amaieran ordea pertsonen trafikoa mugatu nahi zuen britaniar itsas armadaren aho eta egunkarietan zebiltzan gizon madarikatua.Izan ere, Baltimor-en eraikitako clipper itsasontzi arinak erabiliz Kongo ibaiaren ertze batean dagoen Cabindatik 400 edo 500 esklabu eramaten zituen bere Habanako azukre plantazioetara. Atlantikoa zeharkatu aurretik bakunatzen zituen esklabo hartutako pertsonak eta 1850. hamarkadan 1.000 pertsona eramateko gai ziren baporezko itsasontziak erabiltzen hasi zen. Katolikoa izanik, Afrikatik atera aurretik esklabuak bataiatzen zituen ere.

1860-1864 artean Habanako zinegotzi izan zen, eta, 1864-1874 artean, baita hiriko alkate ere. 1876tik hil arte Espainiako senatari izan zen, Araba ordezkatuz.

Hiru aldiz ezkondu zen: 1842ko urriaren 1ean Francisca Dolores Samá y Motarekin, jaiotzez Badajoz hirikoa, Marianoako markesen etxekoa, eta Jaime Samá Martí merkatariaren alaba, azken honekin esklabo trafiko negozioan sozioa izan zen. Beste bi aldiz, bi ilobekin ezkondu zen: Juliana Ruiz de Gámiz Zulueta eta Juana María Ruiz de Gámiz Zulueta ilobekin, honekin Elvira Zulueta alaba izan zuen.

Gasteizko Santa Isabel hilerrian hilobiratua dago.

## Hilobiaren irudi galeria 

Fitxategi:Cementerio Santa Isabel-Vitoria- (150).jpg|alt=
Fitxategi:Cementerio Santa Isabel-Vitoria- (117).jpg|alt=
Fitxategi:Cementerio Santa Isabel-Vitoria- (156).jpg|alt=
Fitxategi:Cementerio Santa Isabel-Vitoria- (148).jpg|alt=

## Genealogia 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zulueta Jauregia

## Kanpo estekak 
* Zulueta arabarra. Kubako azken esklabista handia artikulua Argian.
* Esklabo trafikoa: Euskal tratularien lorratz iluna Atlantikoan barrena Argiako erreportajean aipatzen da Zulueta
San Jose hilerria (Iruñea)

**San Jose udal hilerria**, Nafarroako Iruñea hiriburuan dagoen hilerri bat da. Donibane eta Sanduzelai hilerrien artean dago, Arga ibaiaren hegoaldeko ibarrean.

1808an inauguratu zen.

## Kanpo estekak