Layla Sarahat Rushani

**Layla Sarahat Rushani, Laila** (Charikar, Afganistan, 1958ko ekainaren 13a &#x2013; Herbehereak, 2004ko uztailaren 21a) poeta, idazle eta kazetaria izan zen. 1996. urtean, talibanek boterea hartu ostean, Herbehereetara joan zen. Aita Afganistango idazlerik ezagunenetakoa izan zen.

## Bizitza 
Rushani Afganistan iparraldeko Parwan probintziako hiriburu eta Koh Daman bailarako hiri nagusia den Charikar hirian jaio zen. Kabulgo Unibertsitatean ikasi zuen. Familia hezi eta intelektual batean jaio zen. Aitak formakuntzan nortasun artistikoa lora zezan hezi zuen. Sarshar Rushaniren alaba, agintean zegoen alderdi komunistak exekutatu zuen kazetaria, ahizpa Australian hil zen eta ama handik gutxira hil zen.

## Lana 
Rushanik hainbat poesia bilduma kaleratu zituen, nagusiki poema persiar modernoak. Bere poesia, neurri handi batean, bizi izan zuen minaren eta tragediaren adierazpena da. 1350. urtean hasi zen poesia idazten eta 1353. urtetik aurrera kaleratu dira bere poemak nazio eta nazioarteko aldizkarietan. Beti goraipatu eta goraipatu izan ditu Razeq Rovin, Rifat Hosseini eta antzeko intelektualak, eta bereziki Wasef Bakhtari, aita hil ostean bere heziketa zaindu baitzuten.Poema esplizituki argiek hizkuntza zintzoa eta pentsamendu sakonak dituzte, eta haien poesian interpretazio berri eta zirraragarriak ikus daitezke. Bere herrialdeko historiaren une ilunak eta udaberriaren zain dauden urteak, maitasunak eta nahiak aurreiritzietatik eta gorrototik zintzilik dituzten eta ahotsak entzuten ez zaizkien pertsonak argi ulertzen ditu, hainbesteraino, ezen batzuetan bere poemek ez duten interpretaziorik behar.   Rushanik forma finko tradizionalak zein bertso libre modernoak, gazal eta laukote izenekoak idatzi zituen. Poesia modernoa idazteak beti egin izan die aurre hainbat tradizionalistaren eta publiko alfabetatuaren zentsurari eta aurreiritziei, eta, horregatik, Afganistango poeta moderno gehienek, Rushanik kasu, irudi eta gai modernoekin poesia liriko klasikoaren idazketan ere sartu izan dira. Gatibualdi, iluntasun, bakardade, noraezean, ihesaldi, mendeku, absurdu eta ezerezaren irudiz josita daude bere poemak, batzuetan dimentsio metafisikoak hartzen dituztenak. Bere poema batzuetan, sobietarren okupazioaren munstrotasuna bizi izan zuten beste poeta afganistandar batzuenetan legez, kolore "gorria" obsesio beldurgarri bihurtzen da, hurrengo bi piezetan, esaterako:Sugarrak

Etxeak irensten zituzten sugarrak

Gorriak ziren

eta errautsak utzi zituen

isuri eta isuri zuten odola

Urteko egutegian

Oraindik gorria da

Udazkeneko hostoak

Ilunabar kolore disdiratsua

Gorriak ziren

Gorria

Baita nire amesgaiztoen kolorea ere

Guztiak gorriak dira

Gorria, gorria

Ene laztana,

nigana etorriko zinela esan zenuenean

Lore gorri sorta batekin

Dardara egin nuen

dardaratu

dardaratuBere poesia bildumak:

* *The Continuing Scream*
* *The Green Dawn*
* *From Stones and Mirrors*
* *A Night Story*

### Heriotza 
2004. urteko maiatzaren 20an garuneko minbiziak jota hil zen, bi urtez borroka egin ostean.

## Aintzatespenak 
* Uztailaren 29an, bere gorpua Kabuleko aireportuan hartu zuten Afganistango poeta, intelektual eta bere lagun eta ahaide ugarik, eta tristuraz lagundu zioten hiletan Shuhadai-e-Saliheen hilerrira entierrorako. Bere garaiko poeta eta intelektual gazte askok ez bezala, ideologia komunista besarkatu zutenak edo komunistekin kooperazio aldi baten ostean desilusionatu zirenak, inoiz ez zen konprometitu bere justizia eta bere zuzentasunarekin. Horregatik, afganistandar komunitate literarioak askatasun intelektualaren eta ausardiaren eredu da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak