Jerzy Skolimowski

**Jerzy Skolimowski** (Łódź, Polonia, 1938ko maiatzaren 5a) poloniar zinema zuzendaria da.

## Biografia 
Oso haurtzaro lazgarria izan zuen, Bigarren Mundu Gerrako gorabeherak zirela-eta. Gerra ondoren egin zituen lehen ikasketak, eta hogeita bat urte bete zituenerako, argitaratuta zituen bi olerki-bilduma eta antzerki-lan bat. Andrzej Wajda zinemagilearen eraginez Lodzeko zinemagintza-eskolan sartu zen, eta *Berezitasunak: bat ere ez* filma osatu zuen, eta zuzendari izatera iritsi zen aldez aurretik zuzendari-laguntzaile izateko araua bete gabe. Ordurako gidoigile ona zela erakutsia zuen, Roman Polanskirekin batera idatzitako *Labana uretan *filmeko gidoiarekin.

Skolimowskiren lehenengo filmetan *nouvelle vague*ren eragina nabarmentzen da, batez ere plano luzeen erabileran. 1967an *Eskuak gora!* filma egin zuen, baina zentsurarekin izandako gorabeheren ondorioz, erbestera alde egitea erabaki zuen. Londresen finkatu zen, baina hainbat lekutan lan egin zuen: Alemania, Frantzia, Italia, Estatu Batuak, Ingalaterra. Horrela, eta berak hala nahi ez zuen arren, zuzendari kosmopolitaren ospea irabazi zuen, eta trebetasunez egokitu zituen ingeles, alemaniar zein errusiar literaturako klasikoak, adibidez Robert Graves *(Oihua)* eta Ivan Turgeniev *(Uholde eurien urtea)* egileen lanekin egin zuenez.

Oso egile oparoa da, eta ez du beti arrakasta bera izan, baina bere zenbait film zinemagintzako klasiko bihurtu dira, adibidez *Ezkutuko lana*. Oro har sailkatzen zaila da, eta berdin landu ditu komedia, drama, film historikoa, suspensekoa edo gizarte-salaketa. Los Angelesen bizi izan zen 20 urtez, eta bertan margolari gisa aritu zen. Gerora, Poloniara itzuli zen, eta 2008. urtean, 17 urteren ondoren, film bat egin zuen: *Cztery noce z Anną*.

## Filmografia 
### Zuzendari gisa 
* *Erotyk* (1960)
* *Hamles* (1960)
* *Oko wykol* (1960)
* *Boks* (1961)
* *Pieniadze albo zycie* (1961)
* *Akt* (1962)
* *Rysopis* (1964)
* *Walkover* (1965)
* *Bariera* (1966)
* *Le départ* (1967)
* *Ręce do góry* (1967)
* *Deep End* (1970)
* *The Adventures of Gerard* (1970)
* *King, Queen, Knave* (1972)
* *The Shout* (1978)
* *Moonlighting* (1982)
* *Dialóg 20-40-60* (1968)
* *Success Is the Best Revenge* (1984)
* *The Lightship* (1985)
* *Torrents of Spring* (1989)
* *Ferdydurke* (1991)
* *Cztery noce z Anną* (2008)
* *Essential Killing* (2010)
* *11 minut* (2015)
* *Una storia senza nome* (2018)
* *Juliusz* (2018)
* *Eo* (2022)
* *

### Aktore gisa 
* *Niewinni czarodzieje* (1960)
* *Boks* (1961)
* *Rysopis* (1964)
* *Walkover* (1965)
* *Sposob bycia* (1966)
* *Deep End* (1970)
* *Ręce do góry* (1981)
* *Die Fälschung* (1981)
* *White Nights* (1985)
* *Big Shots* (1987)
* *Torrents of Spring* (1989)
* *Mars Attacks!* (1996)
* *L.A. Without a Map* (1998)
* *Before Night Falls* (2000)
* *Eastern Promises* (2007) as Stepan
* *The Avengers* (2012)

### Sariak 
* 1967 : Urrezko Hartza Berlingo Nazioarteko Zinemaldian *Le départ* filmagatik
* 1978 : Epaimahaiaren saria Canneseko Zinemaldian *The Shout* filmagatik
* 1982 : Argazkilari onenaren saria Canneseko Zinemaldian *Moonlighting* filmagatik
* 1985 : Epaimahaiaren saria Veneziako Mostran *The Lightship* filmagatik
* 2010 : Epaimahaiaren saria Veneziako Mostran *Essential Killing'' filmagatik

## Erreferentziak