open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Timur Khan

**Timur Khan** (, , literalki "bedeinkatutako burdinaren Khana"; jaiotza izenez **Timur** edo **Temür**, ; 1265eko urriaren 15a - 1307ko otsailaren 10a) Yuan dinastiako bigarren enperadorea izan zen. Txinan bere tenplu izenagatik ere ezaguna da: **Chengzong** (**Chegzong Yuanekoa**; ). Agintean izan zen 1294ko maiatzaren 10etik 1307ko otsailaren 10era. Txinako Enperadore izateaz gain Mongolen Inperioko seigarren Khan Handia izan zen, nahiz eta nominalki bakarrik izan titulua, inperioa zatituta baitzegoen. Yuaneko agintari ona izan zen, eta bere erregetzarekin hurrengo hamarkadetako botere harremanak zehaztu ziren.

Timur Zhenjin printzearen semea izan zen, eta Kublai Khanen biloba. Bere agintaldian zehar Tran dinastiak, Pagan erresumak, Champak eta Mongolen inperioko mendebaldeko khanerriek bere boterea onartu zuten.

## Kanpo estekak
Semero

**Semero** euskarazko gizonezko izena da.

## Historia 
*Seme* hitzarekin loturik omen dago, aditu batzuen arabera.
*Semero*ren Erdi Aroko patronimikoa *Semeroitz* zen.

*Semero* eta *Semeroitz* latinezko *Semeno* eta *Semeno(n)is* formetatik atera omen ziren. Latinezko *n*-a euskaraz *r* bilakatu zen, *arima* hitzean gertatu zen bezala ().

*Semero* izena Erdi Aroko Nafarroako erdarazko izkribuetan ugari da. XVI. mendeko Bizkaiko Ibarguen-Cachopin kronikan ere aurkitzen dugu, hala nola Zuberoako Oihenarten 1638.eko liburuan.

Izen hau Hondarribiko eta Aresoko etxe izenetan aurkitzen dugu, eta baita Erdi Aroko Artaxoako *Semero Aran* leku-izenean ere. Gaur egungo *Senberoitz* deituraren jatorria da.

## Beste hizkuntzetan 
* Latinez: Scemeno
* Gaztelaniaz: Jimeno

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bartzelonako Erotismoaren Museoa

**Bartzelonako Erotismoaren Museoa**, katalanez '''Museu de l'Eròtica''', Bartzelonako museo ezaguna da. Ezaugarri horiekin Kataluniako museo bakarra da. 1997an sortu zen. Guztira 800 objektu baino gehiago erakusten ditu.

## Bildumak 
Museoak bilduma desberdinak eskaintzen ditu:
* Antzinako zibilizazioak
* Kama Sutra
* Ekialdeko erotismoa
* Munduko kulturak
* Europa XIX. eta XX. mendeetan
* Alfontso XIII.a Espainiakoaren bilduma pertsonala
* Zakilen tradizioa
* Pin-up kultura
* Margolaritzaren maixu handiak
* Picasso erotikoa
* Fetitxismo eta sadomasokismo
* Sexuarekin lotutako errekorrak
* Artista garaikideak
* Lorategi erotikoa
thumb|Museoaren logoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  :Museoaren webgune ofiziala.
Shmuley Boteach

**Shmuley Boteach** (hebreeraz **שמואל בוטח**, Los Angeles, 1966ko azaroaren 19a) errabino, idazle eta teologo estatubatuar bat da, *Chabad Lubavitch* mugimenduko judu ortodoxoa, idazlan eta liburu askoren egilea eta irrati-telebistetako hizlaria. Ikamika handiak eragin ditu bere ideia berrizale eta haizekontrakoekin, horren adibide delarik *Kosher Sex: A Recipe for Passion and Intimacy* liburua (Sperling & Kupfer 2002) eta *Kosher Jesus* (2012).

Michael Jacksonen aholkulari espirituala eta 2012an Ameriketako Estatu Batuetako Ordezkarien Etxeko hautagai politikoa izandako errabino hau eragin handieneko 50 errabino estatubatuarretako bat da *Newsweek* aldizkariaren arabera.. Estremismoaren aurkako eta kulturarteko mugimendu batzuetan parte hartu du, bake eta adiskidetze ekinbideak bultzatuz.

## Lanak 
**DVDak**
* *Kosher Sex*, 2010
* *The God Debates, Part I: A Spirited Discussion* (DVD; dibattito con Christopher Hitchens), 2010

**Liburuak**
* *Fed-Up Man of Faith: Challenging God in the Face of Suffering & Tragedy* (2013)
* *The Modern Guide to Judaism* (2012)
* *Kosher Jesus* (2012)
* *10 Conversations You Need to Have with Yourself: A Powerful Plan for Spiritual Growth and Self-Improvement* (2011)
* *The Blessings of Enough: Rejecting Material Greed, Embracing Spiritual Hunger* (2010)
* *The Michael Jackson Tapes: A Tragic Icon Reveals His Soul in Intimate Conversation* (2009)
** *Il libro che Michael Jackson avrebbe voluto farti leggere* (2009)
* *The Broken American Male: And How to Fix Him* (2008)
* *The Kosher Sutra* (2009)
* *Parenting with Fire: Lighting up the Family With Passion and Inspiration* (2006)
* *10 Conversations You Need to Have With Your Children* (2006)
* ''Hating Women: America's Hostile Campaign Against the Fairer Sex* (2005)
* *Face Your Fear: Living with Courage in an Age of Caution* (2004)
* *The Private Adam: Becoming a Hero in a Selfish Age* (2003)
* *Judaism For Everyone: Renewing Your Life Through the Vibrant Lessons of the Jewish Faith* (2002)
* *Kosher Adultery: Seduce and Sin with your Spouse* (2002)
* *Why Can't I Fall in Love: A 12-Step Program* (2001)
** *Il cuore ha i suoi comandamenti* (2002)
* *The Psychic and the Rabbi: A Remarkable Correspondence* (2001)
* *Confessions of a Psychic and a Rabbi* (2000)
* *Dating Secrets of the Ten Commandments* (2000)
* *An Intelligent Person's Guide to Judaism* (1999)
* *Kosher Sex: A Recipe for Passion and Intimacy* (1999)
** *Kosher sex. Il manuale di Adamo ed Eva* (2002)
* *Moses of Oxford: A Jewish Vision of a University and Its Life, Volume One and Two* (1994)
* *The Wolf Shall Lie with the Lamb—The Messiah in Hasidic Thought* (1993)
* *Dreams'' (1991)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
*  Webgune politikoa
*  Bibliografia
Bruce Castle

**Bruce Castle** (aurrez *Lordship House*) Londres iparraldean dagoen Haringey udalerriko jauregi bat da, zehatzago esanda Tottenham auzoan.

## Historia 
Historikoki Bruce etxearen lurraldea izan zen Tottenhamen heren bat eta horregatik du Bruce izena, baina egiari zor 1306 urtean Robert Bruce Eskoziako errege bihurtu zenean Ingalaterran zituen lur guztiak kendu zitzaizkion eta ez da Tottenhamen gaztelu bat egon zenaren arrastorik aurkitu.

XV mendean Tottenhameko hiru lur zatiek bat egin zuten eta 1684an jauregi hau eraiki zen *Lordship House* izenarekin. Ingalaterran zutik dirauen adreiluzko eraikin zaharrenetako bat da beraz. Berehala hartu zuen ordea *Bruce Castle* izena. Hasierako jabea Hare familia izan zen baina 1804an John Eardley Wilmot parlamentariak erosi zuen. Hau hil zenean Rowland Hill irakasle eta erreformatzaileak erosi zuen eta eskola bihurtu zuen. 1892an inguruko lurrak parke publiko bihurtu ziren.

Gaur egun Haringey udalerriko eremu anitzen historiaren museoa da, bai eta udalerriko artxibategia ere.

## Iruditegia 

Irudi:Bruce Castle 01.jpg|Aurrealdea.
Irudi:Bruce Castle at north Tottenham Haringey London England.jpg|Atzealdea.
Irudi:Bruce Castle Park.JPG|Parkea.
Irudi:Tottenham,Bruce Castle, Tower.jpg|Dorre zilindrikoa.

## Informazio praktikoa 
* Helbidea: Lordship Lane, Haringey, Lordship Lane, N17 8NU
* Tren geltokia: Bruce Grove

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
The Four Feathers (2002ko filma)

***The Four Feathers*** (euskaraz *Lau Lumak*) 2002ko Shekhar Kapur indiar zinema zuzendariak zuzendutako abentura eta drama film bat da. *1939ko izenburu berdineko filmaren* berregokitzapena da, biak ere 1902ko A. E. W. Mason britainiar idazlearen *Lau Lumak* eleberrian oinarrituak. Heath Ledger, Wes Bentley, Djimon Hounsou eta Kate Hudson aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
1884, Sudan. Harry Faversham (Heath Ledger) bere britainiar errejimenduak matxinatuen aurkako gudu bati ekin aurretik bere postutik desertatu duen soldadua da. Bere lagunek eta neskalagunak (Kate Hudson) haren deserzioa koldarkeriatzat jotzen dutenez Lau Luma emango dizkiote, koldarkeriaren ikurra, baina ez dakite guztia itxurakeria bat dela eta soldaduak bere ohorea berreskuratzeko asmoa duela.

## Aktoreak 
* Heath Ledger: Harry Faversham
* Wes Bentley: Jack Durrance
* Djimon Hounsou: Abou Fatma
* Kate Hudson: Ethne Eustace
* Rupert Penry-Jones: Tom Willoughby
* Kris Marshall: Edward Castleton
* Michael Sheen: William Trench
* Alex Jennings: Hamilton kolonela
* James Cosmo: Sutch kolonela
* Angela Douglas: Izeba Mary
* Tim Pigott-Smith: Faversham jenerala
* Lucy Gordon: Isabelle
* James Hillier: Kaporal mozkortua

## Kanpo estekak 
* *The Four Feathers* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai
Rocky V

***Rocky V*** 1990eko John G. Avildsen estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako kirol drama film bat da. Sylvester Stallone aktoreak paper nagusia antzezteaz gain gidoia ere idatzi zuen. Gainontzeko aktore nagusiak Talia Shire, Burt Young, Sage Stallone, Tommy Morrison eta Burgess Meredith izan ziren.

*Rocky* (1976), *Rocky II* (1979), *Rocky III* (1982) eta *Rocky IV* (1985) filmeen jarraipena da, era berean, *Rocky Balboa* (2006) izeneko jarraipena izan zuen, eta *Creed* (2015) eta *Creed II* (2018) jarraipen eta spin-off filmak.
## Argumentua 
Rocky Balboak (Sylvester Stallone) ringean Ivan Drago (Dolph Lundgren) sobietar boxeolariarekin Moskun izandako borrokaldiaren ondorioz jasandako kalte fisikoen ondorioz boxeoa uztera derrigortua egonen da. Borrokaldi horren ondoren Philadelphiara itzultzen denean, Balboak bere kontulariak pisu astunen txapeldun gisa lortutako dirutza ohostu diola jabetuko da. Orduan, halebeharrez eta boxeoan jardun ezin daitekenez, Tommy Gunn (Tommy Morrison) boxeolaria entrenatzen hasiko da. Tommy pisu astunetako txapeldun berria bilakatuko da, baina jendeak Rockyrekin borrokatu gabe ez dela txapelduna izango aurpegiratuko dio. Hortaz, Tommyk Rockyri kalean Paulie (Burt Young) koinata eta entrenatzailearekin dagoela modu txarrean erronka luzatu eta hark uko egiten duenez, hortaz Tommyk Rocky berotu asmoz Paulie kolpatu egingo du. Azkenean, Rocky eta Tommy kalean benetako txapelduna nor den garbi gelditu dadin elkarren artean eta jendaurrean borrokatzeari ekingo diote.

## Aktoreak 
* Sylvester Stallone: Rocky Balboa
* Talia Shire: Adrian Balboa
* Burt Young: Paulie Pennino
* Prudent Stallone: Rocky Balboa Jr.
* Burgess Meredith: Mickey Goldmill
* Tommy Morrison: Tommy «Makina» Gunn
* Richard Guant: George Washington Duke
* Tony Burton: Tony
* Jimmy Gambina: Jimmy
* Delia Sheppard: Karen
* Michael Sheehan: Merlin Sheets, George W. Duken sozioa
* Michael Williams: Union Cane
* Kevin Connolly: Chickie
* Elisebeth Peters: Jewel
* Paul Micale: Aita Carmine

## Kanpo estekak 
* *Rocky V* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai
Rocky Balboa (filma)

***Rocky Balboa*** 2006ko Sylvester Stallone estatubatuar zinema zuzendari, gidoigile eta aktoreak zuzendu, idatzi eta antzeztutako kirol drama film bat da. Stallonez gain, Burt Young, Antonio Tarver, Milo Ventimiglia, Geraldine Hughes, Tony Burton, James Francis Kelly III eta Lou DiBella aktoreek antzeztu zuten.

*Rocky* (1976), *Rocky II* (178), *Rocky III* (1982), *Rocky IV* (1987) eta *Rocky V* (1990) filmeen jarraipena da. Aldi berean, *Creed* (2015) eta *Creed II* (2018) filmeek jarraitu zuten.

## Argumentua 
2006, Philadelphia. Rocky Balboa (Sylvester Stallone) boxeotik erretiroa hartutako pisu astunetako txapeldun ringera itzuli da, bera txapelduna izan zen garai zeharo ezberdin batean areri berri bati aurre egiteko asmoz. 2002an Adrianne emaztea obarioetako minbiziaz ondorioz hil izana lur jota utzi zuen. Oraindik jaio eta hazi zen hiriko auzo berdinean bizi da. Pauli (Burt Young), txapeldunaren koinata da emaztea hil zenetik berarekin adiskidetasuna duen bakarra.

Bitartean, boxeo munduan, gaur egungo Mason "The Line" Dixon (Antonio Tarver) pisu astunetako txapeldun berriak zaletuen mespretxua besterik ez du jasotzen, bere borrokaldiak azkarrak eta aspergarriak baidira, eta bere arerioak konorterik gabe lurrera erortzeko denbora bakarrik baidute. Masonek bere adinako borrokalaririk ez izateak eta gainontzeko arerioak bere parean kaskarrak izateak, ESPN kirol telebista kateak konputagailu bidezko boxeo birtual programa bat sortzea bultzaraziko du. Programa honetan Rocky eta Dixonen arteko borrokaldi batean garaile nor izango zen alzatzen da, alegia, Rockyk K.O.-z irabaziko omen lukeela, baina Dixonek ez dio inongo jaramonik egingo. Aldiz, Rockyri boxeoarekiko irrikia berpiztuko dio, ondorioz bere boxeolari lizentzia berriztatu eta boxeo profesionalean berrekiteko entrenatzen hasiko da, honek hedabideen eta zaletuen harreta erakarriko du

Gainera, Masonen irudia hobetu asmoz, L.C Luck managerrak Las Vegas hirian bere boxeolaria eta Rockyren arteko erakustaldi borrokaldi bat antolatuko du. Rockyk baiezkoa eman eta honela bi boxeolarien borrokaldia ospatuko da.

## Aktoreak 
* Sylvester Stallone: Rocky Balboa
* Burt Young: Paulie Pennino
* Milo Ventimiglia: Robert Balboa, Rockyren semea
* Geraldine Hughes: Marie
* James Francis Kelly III: Stephenson ("Steps")
* Tony Burton: Tony "Duke" Evers
* Antonio Tarver: Mason "The Line" Dixon
* Talia Shire: Adrian Balboa

## Kanpo estekak 
* *Rocky Balboa* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai
Errizosfera

[thumb|300px|Errizosferaren irudiaA: bakterioak jaten dituen [amebaBL eta BU: BakterioakRC: sustraietan sortutako karbonoaF: Onddo baten hifaN: Nematodo bat]]

**Errizosfera** landareen sustraien inguruan dagoen lurzoruari deritzo. Eremu horretan bizidun ugari daude, batez ere mikroorganismoak . Landareen sustraiek bakterioen eta onddoen hazkuntza areagotzen duten hainbat substantzia jariatzen dituzte (gluzidoak, proteinak, bitaminak...), eta protozoo eta nematodoak ere bertan kopuru handietan daude, bakterioz elikatzen baitira.

Nahiz eta errizosferan mikrobioak ez izan mikorrizak bezain lotuak fisikoki sustraietara, eragin handia dute landareen hazkuntzan . Bestalde, errizosferaren mikrobioek landareen sustraiak infektatzen dituzten onddo patogenoen kolonizazioa eragozten dute.

Oso ugariak dira errizosferan dauden mikrobio motak. Bakterioen artean, Rhizobium da azpimarratzeko modukoa, landare lekadunekin sinbiosi egin eta nitrogenoaren finkapena burutzen duena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Lost City of Z (filma)

***The Lost City of Z*** (euskaraz *Z Hiri Galdua*) 2016ko James Gray estatubatuar zinema zuzendari eta gidoigileak zuzendu eta idatzitako biografia eta abentura film bat da. 2009an David Grann estatubatuar kazetariak idatzitako *izenburu berdineko liburuan* oinarritua dago, honetan Percy Fawcett ingeles esploratzailearen bizitza kontatzen da eta bere Z hiri galduaren hipotesia. Charlie Hunnam, Robert Pattinson, Sienna Miller, Tom Holland, Angus Macfadyen, Ian McDiarmid eta Franco Nero aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
1925, Percy Fawcett (Charlie Hunnam) ingeles esploratzaileak Brasilgo Amazonia ohianean barneratu zen espedizio bat zuzendu zuen. Fawcettek bertan zela oihana kartografiatu eta malariaren ondorioz maingu gelditu arren, Z hiria delakoa topatu zuen. Bere lankide sineskaitzen mespretsua jasan zuen, berak topatutako ustezko erresuma iruzur hutsa zela baizioten. Bere aurkikutzaren frogak topatu asmoz, Fawcett bere semearekin batera (Tom Holland) oihanera itzuli eta gaixotasu, intsektu, suge, gezi pozoitsu eta arriskuei aurre egin behar zieten. Inoiz ez zen haietaz gehiagorik jakin izan, eta beren desagerpena XX. mendeko esploraketaren misterio handienetakoa bilakatu zen.

## Aktoreak 
* Charlie Hunnam: Percy Fawcett kolonela
* Robert Pattinson: Henry Costin kaporala
* Sienna Miller: Nina Fawcett
* Tom Holland: Jack Fawcett
** Bobby Smalldridge: Jack Fawcett, 7 urteko mutikoa
** Tom Mulheron: Jack Fawcett gaztea
* Angus Macfadyen: James Murray
* Ian McDiarmid: Sir George Goldie
* Franco Nero: Gondorizko Baroia
* Harry Melling: William Barclay
* John Sackville: Simon Beauclerk
* Adam Bellamy: Cecil Gosling
* Daniel Huttlestone: Brian Fawcett

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Z hiri galdua

## Kanpo estekak 
* *The Lost City of Z* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai 
* Webgune ofiziala
10 Things I Hate About You

***10 Things I Hate About You*** (euskaraz *Zugan Gorrotatzen ditudan 10 Gauza*) 1999ko Gil Junger estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako amodiozko komedia film bat da. William Shakespeare ingeles antzerkigilearen *The Taming of the Shrew* ("Basatitxo Hezitua") antzezlanaren gaurkotzea da. Julia Stiles, Heath Ledger, Joseph Gordon-Levitt, eta Larisa Oleynik aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
AEB, Seattle hiria. Stratford ahizpak bata bestearengandik zeharo ezberdinak dira: Bianca (Larisa Oleynik) ahizpa gazteena ikastetxean oso ospetsua da baina ez da inoiz mutil batekin atera, aldiz Kate (Julia Stiles) ahizpa nagusienak izaera petrala eta jenio txarra du. Biancak institutura iritsi berria den Cameron (Joseph Gordon-Levitt) mutil gaztea ezagutu eta Cameron Biancaz maiteminduko da, baina harekin ateratzeko oztopo bakar bat du aurrean, Walter Startford (Larry Miller), alegia, Bianacaren aita: Bianca mutil batekin ateratzeko aukera bakarra, aurrez bere ahizpa Katekin atera dadila izango da. Cameron eta Michael (David Krumholtz) adiskideek Joey Donner (Andrew Keegan) mutil gazte aberatsari Katekin aterako den mutil bat kontratatu dezan eskatuko diote. Hautatua Patrick Verona (Heath Ledger) izango da, iragan misteriotsua eta ospe onegia ez duen mutil ilun xamarra...

## Aktoreak 
* Julia Stiles: Katarina "Kat" Stratford
* Heath Ledger: Patrick Verona
* Joseph Gordon-Levitt: Cameron James
* Larisa Oleynik: Bianca Stratford
* David Krumholtz: Michael Eckman
* Andrew Keegan: Joey Donner
* Larry Miller: Walter Stratford doktorea
* Susan May Pratt: Mandella
* Gabrielle Union: Chastity Church
* Daryl Mitchell: Morgan jauna
* Allison Janney: Perky andrea
* David Leisure: Chapin jauna
* Kyle Cease: Bogey Lowenstien
* Kay Hanley: Michael Eisenstein
* Monique Powell eta Brian Mashburn: Save Ferris ska-punk taldeko kideak.

## Kanpo estekak 
* *10 Things I Hate About You* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai
The Imaginarium of Doctor Parnassus

***The Imaginarium of Doctor Parnassus*** (euskaraz *Parnassus Doktorearen Imajinarioa*) 2009ko Terry Gilliam ingeles zinema zuzendari eta gidoilariak zuzendu eta idatzitako fantasiazko film bat da. Heath Ledger, Christopher Plummer, Andrew Garfield, Lily Cole, Verne Troyer eta Tom Waits aktoreek antzeztu zuten.

Heath Ledger aktorearen azken filma izan zen, filmatzen ari zela hil baitzen. Ondorioz, oraindik filmatzeke zeuden bere antzezpen zatiak haren adiskideminak ziren Johnny Depp, Colin Farrell eta Jude Law aktoreek antzeztu zituzten.

Oscar Sarietarako bi ziendapen jaso zituen, Zuzendaritza artistiko onenaren Oscar Saria (Dave Warren eta Anastasia Masaro) eta Jantzi-diseinu onenaren Oscar Saria (Monique Prudhomme).

## Argumentua 
Gaur egun, mila urteko adina duen eta aktore hilezkorra den Parnassus doktoreak (Christopher Plummer) ispilu miragarri baten bidez ikuslegoari errealitatetik haratago joatea eskeintzen dion antzerki konpainia bat du. Konpainiako aktoreen artean, Anton (Andrew Garfield) ilusionista trebea, eta Percy (Verne Troyer) ipotxa daude; Parnassusek Deabruarekin (Tom Waits) duen akordioaren bidez hilezkortasuna lortu du, eta orain trukean akordioaren arabera berea dena eramatera doa, doktorearen alaba den Valentina (Lily Cole). Konpainiari arrotz misteriotsu bat elkartu zaio, Tony (Heath Ledger, Johnny Depp, Jude Law eta Colin Farrell, azken hau neska erreskatatzeko asmoz mundu paraleloetan barneratuko da. .

## Aktoreak 
* Heath Ledger: Tony
*** Johnny Depp
*** Colin Farrell
*** Jude Law
* Christopher Plummer: Parnassus doktorea
* Verne Troyer: Percy
* Lily Cole: Valentina
* Tom Waits: Nick jauna

## Kanpo estekak 
* *The Imaginarium of Doctor Parnassus* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai
Wimbledon (Londres)

**Wimbledon** Ingalaterrako Londres hiriburuko auzo bat da. Merton udalerrian dagoena. 68.187 biztanle ditu. Wimbledongo tenis txapelketarengatik da ezaguna.

## Historia 
Burdin Arotik populatua izan da, garai hartako gotorlekua aurkitu baitute Wimbledon Common parkean. 1087ko *Domesday Book* liburuan dioenez Mortlake jaurerriaren barnean zegoen. Mendeetan zehar hainbat familia aberatsen jabetza izan zuen eta etxaldeak eraiki zituzten.

1838 urtean trena iritsi zenerako merkatari aberatsen hiria zen, baina ordutik aurrera populazioaren hazkuntza handia izan zuen. Borough bihurtu zen baina 1965 urtean Merton udalerriaren barnean sartu zuten.

## Kirolak 
Kirol ekintzarik ezagunena Wimbledongo txapelketa da, munduan dauden lau Grand Slam-en artean zaharrena. 1877an biatu zen.

Wimbledon F.C. izan da udalerriak izan duen futbol talderik indartsuena. Ingalaterrako Futbol Kopa irabazi zuen 1987-88 denboraldian finalean Liverpooli 1-0 irabazita. 2003an deslokatu egin zuten eta berria sortu behar izan zuten, AFC Wimbledon.

## Ondasun nabarmenak 

Irudi:ISH Wimbledon2.jpg|Wimbledon erdigunea.
Irudi:Centre Court.jpg|**Wimbledongo txapelketa**.
Irudi:Cannizaro House.jpg|Cannizaro House.
Irudi:New Wimbledon Theatre.jpg|New Wimbledon Theatre.

## Biztanle ezagunak 

* Sarah Churchill (Marlborougheko dukesa) (1660-1744)
* Charles Watson-Wentworth (1730-1782), Erresuma Batuko Lehen Ministroa
* **Horatio Nelson** (1758-1805), Erresuma Batuko Itsas Armadako ofiziala
* George Hamilton-Gordon (1784-1860), Erresuma Batuko Lehen Ministroa
* Arthur Schopenhauer (1788-1860), filosofoa
* William Henry Preece (1834-1913), injeniaria
* Norman Lockyer (1836-1920), zientzilaria
* Reginald Doherty (1872-1910), tenislaria (12 Wimbledongo txapelketaren irabazlea)
* Ford Madox Ford (1873-1939), idazlea
* Laurence Doherty (1875-1919), tenislaria (13 Wimbledongo txapelketaren irabazlea)
* Haile Selassie (1892-1975), Etiopiako enperadorea
* Margaret Rutherford (1892-1972), aktorea
* Robert Graves (1895-1985), idazlea
* Ernst Boris Chain (1906-1979), kimikaria
* Ridley Scott (1937- ), zinema zuzendaria
* Oliver Reed (1938-1999), aktorea
* Sandy Denny (1947-1978), abeslaria
* James Hunt (1947-1993), 1 Formulako pilotua
* Ben Barnes (1981- ), aktorea

## Informazio praktikoa 
* Metro geltokiak:
** 15px Wimbledon Park
** 15px South Wimbledon
* Tren geltokiak:
** 15px Wimbledon
** 15px Wimbledon Chase
** 15px Raynes Park

## Kanpo estekak
Skeabost

'''''', , Eskoziako Highland eskualdeko herri bat da, Skye eta Lochalsh barrutian. Skye uhartean dago, Kanpoko Hebridetan. Loch Snizort aintziraren ertzean dago, Trotternish penintsularen hegoialdeko mugan, A850 errepidean eta Carbost etxaldea ekialdean du.

## Kanpo estekak
The Brothers Grimm

***The Brothers Grimm*** () 2005eko Terry Gilliam ingeles zinema zuzendariak zuzendutako fantasia eta abentura film bat da. Grimm Anai alemaniarren ipuinetan oinarritua dago. Matt Damon, Heath Ledger, Peter Stormare, Lena Headey, Jonathan Pryce eta Monica Bellucci aktoreek antzeztu zuten.

## Sinopsia 
XIX. mendearen hasiera, Alemania. Grimm Anaiak (Matt Damon eta Heath Ledger) herriz-herri bidaiatuz eta topatzen dituzten koittadu oro beren trikimailuekin engainatuz bizi dira: lehenbizi madarikazioen, espirituen eta mamu mehatxagarrien ipuinak kontatzen dituzte, eta ondoren, entzuleak haietaz "salbatzeko" erritual eta exorzismoak burutzen dituzte. Baina, egun batez, benetako madarikazioa baten pean dagoen herri batera iritsiko dira, baso sorgindu baten alboan dagoen herria, baso hartan herriko hainbat neska gazte desagertu dira. Orduan, Grimm anaiek beren ausardia eta kemena erakutsi eta herria mehatxu beldurgarriarengandik salbatu beharko dute.

## Aktoreak 
* Matt Damon: Wilhelm "Will"
* Heath Ledger: Jakob "Jake" Grimm
* Peter Stormare: Mercurio Cavaldi
* Lena Headey: Angelika
* Jonathan Pryce:Vavarin Delatombe jenerala
* Monica Bellucci: Ispiluaren erregina
* Mackenzie Crook: Hidlick
* Richard Ridings: Bunst
* Roger Ashton-Griffiths: Auzapeza

## Kanpo estekak
Sligachan

'''''', , Eskoziako Highland eskualdeko kokaleku txiki bat da, Skye eta Lochalsh barrutian. Skye uhartean dago, Kanpoko Hebridetan. Cuillin mendietatik hurbil dago, eya bertatik Black Cuillin mendiezn ikuspegiaz goza ahal liteke.

## Kanpo estekak
Staffin

'''''', , Eskoziako Highland eskualdeko herri eta barruti bat da, Skye eta Lochalsh barrutian. Skye uhartean dago, Kanpoko Hebridetan. Trotternish penintsularen ipar-ekialdean dago, A855 errepidean eta Portree udalerritik 27 kilometro iparraldera.

## Kanpo estekak
Registry of Toxic Effects of Chemical Substances

**Registry of Toxic Effects of Chemical Substances)** (**RTECS**), euskaraz Substantzia Kimikoen Eragin Toxikoen Erregistroa, bibliografia zientifiko publikoan jasotako substantzia desberdinei buruzko toxikotasunaren informazioa biltzen duen erregistroa da. 2001. urte arte Ameriketako Estatu Batuetako US National Institute for Occupational Safety and Health (NIOSH) koordinatu zuen baina gaur egun Elsevier MDL lantegi pribatuak eramaten du.

## Edukiak 
Fitxategian sei toxikotasuna datu mota sartzen dira:
# Narritadurak
# Mutageno ondorioak dituztenak
# Ugalketaren gaineko ondorioak dituztenak
# Tumore eragileak
# Toxikotasun handikoak
# Dosien araberako beste toxikotasunak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :NIOSH lantegiaren erregistroa.
* :RTECS overview
Struan (Skye)

**Struan**, , Eskoziako Highland eskualdeko udalerri txiki bat da, Skye eta Lochalsh barrutian. Skye uhartean dago, Kanpoko Hebridetan. Ullinish etxaldea kilometro 1 mendebaldera du eta Bracadale etxaldea ehunka metro ekialdera.

## Kanpo estekak
Suladale

'''''', , Eskoziako Highland eskualdeko etxalde bat da, Skye eta Lochalsh barrutian. Skye uhartean dago, Kanpoko Hebridetan. Edinbane udalerritik hurbil dago.

## Kanpo estekak
Tarskavaig

'''''', , Eskoziako Highland eskualdeko herri eta barruti bat da, Skye eta Lochalsh barrutian. Skye uhartean dago, Kanpoko Hebridetan. Sleat penintsulan dago, Tarskavaig badian, eta Eigg, Rùm eta Canna uharteen parean.

## Kanpo estekak
Dudley Moore

**Dudley Stuart John Moore** (1935eko apirilaren 19a, Hammersmith, Londres &ndash; 2002ko martxoaren 27a, Plainfield, New Jersey) ingeles zinema eta telebistako aktorea, umorista eta musikari bat izan zen.

Mundu mailan nagusiki *Full Play* (1978), *10* (1979), *Arthur* (1981) eta *Micki & Maude* (1984) komedia filmak antzezteagatik ospetsua izan zen. 1960ko hamarkadan BBC telebista katean Peter Cook ingeles umoristarekin batera *Not Only... But Also* umorezko ikuskizun saioa antzeztu zuen.

## Filmografia 
* *Flatland* (1965)
* *The Wrong Box* (1966)
* *Bedazzled* (1967)
* *30 Is a Dangerous Age, Cynthia* (1968)
* *The Bed-Sitting Room* (1969)
* *Monte Carlo or Bust* (1969)
* ''Alice's Adventures in Wonderland* (1972)
* *The Hound of the Baskervilles* (1978)
* *Foul Play* (1978)
* *10* (1979)
* *BBC Horizon: "It's About Time" * (1979)
* *Derek and Clive Get the Horn* (1979)
* *Wholly Moses!* (1980)
* *Arthur* (1981)
* *Six Weeks* (1982)
* *Lovesick* (1983)
* *Romantic Comedy* (1983)
* *Unfaithfully Yours* (1984)
* *Micki & Maude* (1984)
* *Best Defense* (1984)
* *Santa Claus: The Movie* (1985)
* *Like Father Like Son* (1987)
* *Arthur 2: On the Rocks* (1988)
* *The Adventures of Milo and Otis* (1989)
* *Crazy People* (1990)
* *Blame It on the Bellboy* (1992)
* *Really Wild Animals* (1993)
* *Dudley* (1993)
* *Daddy's Girls* (1994) (televisió)
* *Parallel Lives* (1994)
* *The Disappearance of Kevin Johnson* (1995)
* *The Mighty Kong* (1998)

## Musikagilea 
* 1967: *Bedazzled*, Stanley Donen
* 1969: *The Bed-Sitting Room*, Stanley Donen
* 1982: *Six weeks'', Tony Bill

## Kanpo loturak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Torrin

'''''', , Eskoziako Highland eskualdeko kokaleku bat da, Skye eta Lochalsh barrutian. Skye uhartean dago, Kanpoko Hebridetan. Broadford udalerritik 7 kilometro hego-mendebaldera dago, Elgol udalerrira doan errepidean.

## Kanpo estekak
Tote (Skye)

**Tote**, , Eskoziako Highland eskualdeko herri eta barruti bat da, Skye eta Lochalsh barrutian. Skye uhartean dago, Kanpoko Hebridetan. Trotternish penintsulan dago, Loch Snizort aintziraren iturburuan. Hegoaldean Skeabost etxaldea du eta hego-ekialdean Carbost etxaldea.

## Kanpo estekak
Uigshader

''''*,  eta Antzinako eskandinavieraz *Vík-sœtr'', Eskoziako Highland eskualdeko herri eta barruti bat da, Skye eta Lochalsh barrutian. Skye uhartean dago, Kanpoko Hebridetan. Carbost etxaldetik 2 milia hegoaldera dago eta Portree udalerritik 4 milia ipar-mendebaldera.

## Kanpo estekak
Syon House

**Syon House** Londres mendebaldean dagoen jauregi bat da, Brentford barrutian, Hounslow udalerrian. Jabea Northumberlandeko Dukea da.

## Historia 
Syon monasterioa bertan eraiki zen 1431 urtean eta Middlesex konderriko komentu aberatsena izan zen harik eta 1539an itxi zen arte. Koroaren eskutan gelditu zen orduan eta honek Somerseteko I. dukeari eman zion. Dukeak italiar pizkundeko estiloan Syon izeneko jauregia eraiki zuen. 1594an Henry Percy Northumberlandeko Earlak erosi zuen eta ordutik bere ondorengoen eskutan egon da.

1760 hamarkadan Robert Adam arkitektoak jauregiaren barnealdea diseinatu zuen eta Lancelot "Capability" Brown-ek inguruko parkea.

1951 urtean parkeak ateak ireki zizkion publikoari eta 1995ean familiaren gelak ere publikoari ireki zitzaizkion.

## Syon Parkea 
Tamesis ibaiaren ertzean kokaturik dago eta parez pare du Keweko Errege Lorategi Botanikoa. XVIII mendean Capability Brownek diseinatu bazuen ere gaur egun XIX mendeko itxura dauka. Zuhaitz exotikoen 200 espezietik gora ditu eta aipagarria da Londresko Tximeleten Etxea ere, gaur egun itxita dagoena.

## Iruditegia 

Irudi:Syon House - geograph.org.uk - 583620.jpg|Eraikina.
Irudi:Syon House Main Entrance-3837442507.jpg|Sarrera nagusia.
Irudi:Syon House East Aspect.JPG|Atzealdea.
Irudi:Long Gallery, Syon House 2012.JPG|Barnealdea.
Irudi:Syon House 3.jpg|Barnealdea.
Irudi:Syon, the bridge over the lake - geograph.org.uk - 482888.jpg|Parkea.
Irudi:Syon Park Lake.JPG|Parkea.

## Kanpo estekak
Osterley Park

**Osterley Park** Londres mendebaldean dagoen parkea eta izen bereko jauregia dira, Isleworth barrutian, Hounslow udalerrian.

## Historia 
Osterley Park jauregiaren aurretik izan zen Thomas Gresham bankariak eraikitako etxalde bat, 1576 urtean eraiki zena. Osterley izena eman zion. Bi mende beranduago jauregia oso egoera txarrean zegoen Sir Francis Child-en eskuetara iritsi zenean. Honek jauregia erabat berriztea erabaki zuen eta horretarako Robert Adam arkitekto eskoziar ezaguna hartu zuen. Adamek estilo neoklasikoan berreraiki zuen.

## Iruditegia 

Irudi:Main mansion at Osterley Park.jpg|Osterley Park House.
Irudi:Courtyard of Osterley Park.jpg|Barneko patioa.
Irudi:Stable buildings at Osterley Park - geograph.org.uk - 97867.jpg|Zalditegiak.
Irudi:Osterley Park House-11891497834.jpg|Barnealdea.
Irudi:Osterley Park aerial view.jpg|Aire ikuspegia.
Irudi:2008-09-14 Osterley GardenHouse.jpg|Orangerie.
Irudi:Dog walking area, Osterley Park - geograph.org.uk - 621467.jpg|Parkea.
Irudi:A Lake near Osterley House - panoramio.jpg|Aintzira.

## Kanpo estekak
Heliportu

thumb|Heliportu bat.
[thumb|[Gurutzetako Unibertsitate Ospitalea|Gurutzeta ospitaleko teilatuan heliportu bat ikus daiteke. Teilatuaren gainean plataforma biribila prestatu zuten larrialdietako helikopteroek lurra hartzeko.]]
**Heliportu** esaten zaio helikopteroek lurra hartzeko eta hegaz abiatzeko prestatutako lur-eremuei. Gehienetan, lurrean zirkulu batek eta H letra batek markatzen dute helikopteroentzako lur-hartze eremua. Helikoptero txiki batek ez du azalera zabalegia behar lurra hartzeko eta heliportu batzuek ez daukate ezta argiztapen zerbitzurik ere.

## Kanpo estekak
Chiswick House

**Chiswick House** Londres mendebaldean dagoen jauregia da, Chiswick auzoan, Hounslow udalerrian.

## Historia 
Richard Boylek (*Lord Burlington*) diseinatu eta eraiki zuen jauregia 1729an. *Villa* erromatar baten antzekoa egin nahi izan zuen pizkundeko jauregi bat baino. Inguruan dituen 26'33 hektareatako lorategien diseinua William Kent arkitektuak egin zuen. Ingeles estiloko lorategien lehenengotako eredua da. 1758 urtean William Cavendish Devonshireko IV Dukeak erosi zuen.

XIX mendean etxeak garrantzia galdu zuen eta Cavendish familiak errentan ezarri zuen. Chiswick Asylum izenarekin zoroetxea izan zen. 1929an Middlesex konderriko udalak erosi zuen eta suhiltzaileen egoitza bihurtu zen.

Bigarren Mundu Gerran bonbak erori eta kalte handiak izan zituen jauregiak. Kaltetutako hegalak eraitsi eta gaur egun I mailako eraikina kontsideraturik dago.

## Lorategiak 
Jauregiak bezala, antzinako erromatar edo greziar itxura eman nahi izan zion William Kent arkitektoak. Diseinu berriak esperimentatu zituzten, hala nola, bihurgunez beteriko ibilbideak, ur-jauziak, egiptoar objektuak, estatua ugari, *fabriques* (lorategietako eraikinak), tenpluak...

## Bisitariak 
Jauregia ikustera eta Lord Burlingtonekin egotera mundu mailan Argien Garaian esanguratsuak ziren agintari, artista eta filosofo ugari etorri ziren. Hona hemen hauetako batzuk:
* Filosofoak:
** Voltaire
** Jean-Jacques Rousseau
* Estatu Buruak:
** Erresuma Batuko erregina: Viktoria
** Estatu Batuetako Presidenteak: John Adams, Thomas Jefferson eta Benjamin Franklin
** Errusiako Tsarrak: Nikolas I.a eta Alexandro I.a
** Persiako erregea: Naser al-Din Shah Qajar
* Politikariak:
** Giuseppe Garibaldi
* Artistak:
** Georg Friedrich Händel, musikaria
** Walter Scott, idazlea

## Iruditegia 

Irudi:Chiswick House view from forecourt.jpg|Chiswick House.
Irudi:Chiswick House - geograph.org.uk - 8981.jpg|Atzealdea.
Irudi:View of Gallery at Chiswick House.JPG|Barneldea.
Irudi:View of Link Building and Summer Parlour.jpg|Lorategietako eraikinak.
Irudi:Chiswick House 792 cedar.JPG|Lorategiak.
Irudi:Chiswick House 322.jpg|Ur-jauziak.
Irudi:Lake in Chiswick House grounds.jpg|Zubi neoklasikoa.
Irudi:Chiswick House gate 459r.jpg|Elementu klasikoak.
Irudi:Chiswick House 128p.jpg|Esfingea.
Irudi:The Ionic Temple, Chiswick House-geograph-3240809-by-Stefan-Czapski.jpg|Tenplo jonikoa.
Irudi:Inigo Jones portal (16542267834).jpg|Inigo Jones atea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Francesco D'Adamo

'''Francesco D'Adamo'* (Milan, 1949) italiar idazle bat da, helduentzako eta gazteentzako literatura idazten duena. Entsegu batzuk ere idatziak ditu.

## Biografia 
Bigarren Mundu Gerran Istriatik Italiara ihes egin zuen familia batean jaio zen. Cremona hirian bizi ondoren, Milanera aldatu eta han bizi da gaur egun. Literatura Modernoa ikasi zuen Milango Unibertsitatean, eta geroztik literatura irakatsi du hainbat eskola eta institututan, profesionalki idazteari ekin aurretik. Bere literaturgintzaren hasieran, gai poliziakoak interesatzen zitzaizkion eta, hartara, 1990ean argitaratu zuen bere lehen liburua, helduentzako eleberri beltz bat, *Overdose*, drogazale talde baten istorioa kontatzen duena. Urte hartan bertan, Italiako literatura beltzari buruzko antologia bat idatzi zuen, *Nero italiano. 27 racconti* izenburuarekin. Geroago, 1996an, *Nero di seppia'' izenburuko beste narrazio laburren bilduma bat eman zuen argitara, literatura beltza eta janaria lotzen dituena.

XX. mendeko azken urteetan, aldiz, gazteentzat hasi zen idazten, zeinak, haren hitzetan, "urte gutxiago dituzten helduak baitira". Gure munduan egiatan gertatzen diren istorio zailei buruz idazten du umeentzat, haren ustez beharrezkoa baita istorio horiek ezagutzea eta gogoratzea, tamalgarria baita ez ezagutzea edo ahaztea mundua hobetzearren borrokatzen diren pertsona ugariak; "istorio horiek ahazteak dena galtzea esan nahi du: nortasuna, demokrazia, askatasuna" dio D'Adamok.

Arrakasta handia lortu zuen 2001ean *Storia di Iqbal* liburuarekin, zeinak umeen esklabotzaren aurka borrokatu zen Iqbal Masih ume pakistandarraren historia kontatzen baitu; ondoko urtean, lan honekin Italian ume eta gazteen literaturarako Cento Saria eta, Estatu Batuetan, Cristopher Awards Saria irabazi zituen. 2006an, *Johny il seminatore* lanarekin "Comunità Montana Altocrotonese" Saria irabazi zuen.

Artikulu batzuk ere idatziak ditu bere irakasle-esperientziari buruz: ''Un circolo un po' speciale: Cronaca di un'esperienza di lettura in un istituto tecnico di Milano*eta *Un libro per cuccare: Lo scaffale di narrativa di un istituto tecnico, tra classici e contemporanei''..

## D'adamo euskaraz 
Euskaraz ere argitaratuta ditu zenbait liburu:

* *Iqbalen istoria*, Lourdes Auzmendik itzulia ), eta Aizkorri argitaletxeak 2003an plazaratua; jatorrizkoa, *Storia di Iqbal* (2001).

* *Johnny ereilea. Gerra guztien aurkako eleberria*, Lourdes Auzmendik itzulia , eta Aizkorri argitaletxeak 2010ean plazaratua; jatorrizkoa, *Storia di Ismael che ha attraversato il mare* (2009).

## Erreferentziak
Zortea ipuina

***Zortea*** ipuina, *Ferdinand Von Schirach*en *Krimenak* liburuko ipuinetako bat da. Ipuin honetako narratzailea krimen guztietan agertzen den abokatu bera da. Ipuinaren hasieran narratzaile orojakilearen ikuspegia erabiltzen du kontalariak baina ikuspegia aldatuta, amaiera aldera, narratzailea egilearekin bat egin eta oso ikuspegi subjektiboa erakusten du. Krimenak liburua benetako gertakizunak kontatzen omen ditu eta egile-narratzaileak ipuinen amaieretan bere iritziak erakutsiko ditu askotan.

## Laburpena 
Irina prostituta bat da, bezeroak haren etxera joaten dira plazeraren bila. Iraganean, bere burua hil nahi zuen. Irinak, urte batzuk lehenago, esperientzia tamalgarri batzuk izan zituen. [Soldadu]] batzuek, Irina bortxatu zuten eta haren neba hil egin zuten bere aurrean. Irina hainbatetan saiatu zen bere buruaz beste egiten, lortu ez eta gero sorterritik alde egin zuen.

Baina, Irinaren bizitza hobe baten bila Alemaniara joan zen. Kalean Kalle izeneko mutila ezagutu zuenean. Biek, pisu bat erosi zuten. Irinak arropa eta guzti erosi zion Kalleri.

Ipuinaren hasieran, Irinak bezero potolo batekin egon zen. Bezeroari plazera ematen ari zitzaion, baina, Irinak bezeroaren aurpegia ikusterakoan, hilda zegoela konturatu zen. Oso beldurtuta zegoen eta handik atera egin zen.

Kalle Irinaren etxera igo zen eta hilda zegoen bezeroa ikusi zuen. Heriotza horrek Irinari kalte handia ekarriko ziola pentsatu zuen. Beraz, Kallek Irina kartzelera eramateko beldurrez, bezeroa ezkutatzea erabaki zuen. Lehenengo, gorputz-adarrak enborretik berezitu zizkion, baita burua ere. Segidan, bezero potolo horren gorputzeko atalak poltsetan sartu zituen. Parke publikora eraman zituen poltsa haiek, lurperatu berri zuten bere txakurraren gorpuaren alboan ezkutatzeko asmoz.

Kallek Irinaren etxera bueltatzerakoan, Irina ikusi zuen. Ez zegoen hitzen bat tartekatzeko beharrik, bazekien Kallek egindakoa. Irinak poliziari deitu zion, Kalle eta biak kartzelara joango zirela jakinda. Baina, abokatu on batek liburuaren egilea eta (narratzailea) haien aldeko defentsa bikaina egin zuen. Frogatu zuen ez zutela bezeroa hil, baizik eta bezeroaren gorpuaren atalak moztu.

Irina eta Kalle, berriz zoriontsu izateko aukera berria izan zuten. Zorte ona eduki zutela pentsatu zuten.

## Kanpo estekak
Kew jauregia

**Kew jauregia** () errege-jauregi bat da, Londresen hegomendebaldean kokaturik dagoena, Richmond upon Thames udalerrian. Keweko Errege Lorategi Botanikoaren barnean dago, Tamesis ibaiaren ertzean.

## Historia 
Kew jauregia 1631 urtean eraiki zen aurrez izan zen beste jauregi baten aztarnen gainean. Hasiera batean eraikin multzo handia zen baina gaur egun *Dutch House* (eraikin herbeheretarra) bakarri gelditzen da zutik. Errege familiak 1728 eta 1818 artean erabili izan zuen nagusiki. 1844 urtean Viktoria Erreginak uda igaro zuen bertan.

Duth House inguruan XVIII mendeko zerbitzarien hegal bat ere mantentzen da. Bertan jauregi-zaindariaren etxea eta sukaldeak daude.

## Iruditegia 

Irudi:Kew Palace Kew Gardens.jpg|Aurrealdea.
Irudi:Kew Palace In Kew Gardens..jpg|Atzealdea.
Irudi:Kew Gardens Palace - March 2009 (3394010957).jpg|Parkea.
Irudi:Kew Orangery 5138.JPG|Orangerie.
Irudi:Kew Gardens Palm House, London - July 2009.jpg|**Keweko Errege Lorategi Botanikoa (Gizateriaren Ondarea)**.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Ontzalu

**Ontzalu** euskarazko gizonezko izena da.

## Historia 
Latinezko ''* izenetik atera zen. Germaniar izen honek "*guduan laguntzen duena*" esan nahi du. Erdi Aroan maiz erabili zen.

*Onsaluxe* hipokoristikoa Markinan azaltzen da, 1512. urtean (gaur eguneko euskaraz *Ontzaluxe* idazten da).

XVI. mendeko Ibarguen-Cachopin kronikan *Onsalu* eta bere patronimikoa zen *Onsaluch* (*González*) agertzen dira. Azken honen jatorria *Onsaluitz* omen da (gaur eguneko euskaraz *Ontzaluitz*).

*Untzalu* deituraren jatorria omen da.

## Beste hizkuntzetan 
* Latinez: *Gundisalvus*
* Gaztelaniaz: *Gonzalo*
* Frantsesez: *Gonzalve*
* Katalanez: *Gonçal''

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Djimon Hounsou

**Djimon Gaston Hounsou** (1964ko apirilaren 24a, Cotonou) benindar-estatubatuar aktore eta modelo bat da. Antzeztutako film nabarmen artean honakoak daude: ''Without You I'm Nothing* (1990), *Gladiator* (2000), *In America* (2003), *Blood Diamond* (2006), bi film hauetako antzezpenarengatik Taldeko gizonezko aktore onenaren Oscar Sariaren izendapena jaso zuen, *Guardians of the Galaxy* (2014) eta *Furious 7'' (2015).

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Kanpo loturak 
* IMDBko fitxa irakurgai
King Arthur: Legend of the Sword

***King Arthur: Legend of the Sword*** (euskaraz *Artur Erregea: Ezpataren Kondaira*) 2017ko Guy Ritchie ingeles zinema zuzendari, ekoizle eta gidoilariak zuzendu, ekoitzi eta idatzitako fantasiazko film bat da. Arturiar Zikloan arinki oinarritua dago. Charlie Hunnam, Àstrid Bergès-Frisbey, Djimon Hounsou, Aidan Gillen, Jude Law eta Eric Bana aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Artur (Charlie Hunnam) mutil gaztea bere lagun taldearekin batera Londiniumgo kaleetan barna ibili ohi da, Exkalibur ezpata harkaitzetik atera arte beregan duen errege leinuaz jabetu gabe, horrekin bere etorkizuna aldatuko da. Une hartantxe Exkaliburren botereak erronka jaurtiko dio, hortaz Artur zenbait erabaki zail hartzera derrigortua egongo da. Erresistentziara batu eta Ginebra (Àstrid Bergès-Frisbey) neska gazte misteriotsua ezagutu ondoren, ezpata menperatzen ikasi beharko du, bai eta bere barne deabruei aurre egin eta Vortigern (Jude Law) tiranoa garaitzeko Herriaren batasuna lortzen ere, azken honek errege bilakatzeko koroa lapurtu eta Arturren gurasoak erail zituen.

## Aktoreak 
* Charlie Hunnam: Artur erregea
* Àstrid Bergès-Frisbey: Aztia (Ginebra)
* Djimon Hounsou: Sir Bedivere
* Aidan Gillen: Goosefat Bill Wilson
* Jude Law: Vortigern
* Eric Bana: Uther Pendragon
* Tom Wu: George
* Freddie Fox: Rubio
* Craig McGinlay: Pertzeval
* Mikael Persbrandt: Kjartan
* Lorraine Bruce: Syrena
* Hermione Corfield as Syren
* Annabelle Wallis: Maggie Anderea
* Katie McGrath: Elsa
* Poppy Delevingne: Igraine
* Kingsley Ben-Adir: Wetstick
* Neil Maskell: Backlack
* Millie Brady: Catia printzesa
* David Beckham: Victoria Beckham
* Michael McElhatton: Jacken Begia
* Kamil Lemieszewski: Merlin

## Kanpo estekak 
* *King Arthur: Legend of the Sword* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai
Charlie Hunnam

**Charles Matthew Hunnam** (1980ko apirilaren 10a, Newcastle upon Tyne) ingeles zinema eta telebistako aktore bat da. Antzeztutako telesail nabarienen artean, *Sons of Anarchy* (2008-2014), *Queer as Folk* (1999-2000) eta *Undeclared* (2001-2002) daude, eta film nagusien, artean *Nicholas Nickleby* (2002), *Green Street* (2005), *Pacific Rim* (2013), *The Lost City of Z* eta *King Arthur: Legend of the Sword* (2017).

## Filmografia 
thumb|San Diegoko 2011ko Nazioarteko Komikialdian.

### Zinema 
### Telebista 
## Kanpo loturak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Brooklyn (filma)

***Brooklyn*** 2015eko John Crowley irlandar zinema zuzendariak zuzendutako amodio eta drama film bat da. 2009ko Colm Tóibín irlandar idazlearen *izenburu berdineko eleberrian* oinarritua dago. Saoirse Ronan, Emory Cohen, Domhnall Gleeson, Jim Broadbent eta Julie Walters aktoreek antzeztu zuten.

Oscar Sarietarako hiru izendapen jaso zituen: Film onenaren Oscar Saria, Emakumezko aktore onenaren Oscar Saria (Saoirse Ronan) eta Egokitutako gidoi onenaren Oscar Saria (Nick Hornby).

## Argumentua 
1950eko hamarkada, Eilis Lacey (Saoirse Ronan) irlandar neska gazte etorkina New York hiriko Brooklyn auzora emigratu du, AEBetan omen dauden lan eskeintzen tentaturik bere jaioterria uztea erabaki baitu. Lehenbiziko egunetan jasaten duen herriminak bere bizitzako amodioa topatu izanak gozatuko du. Halere, handik laisterrera, bere iragana bertopatzen duenean amodio horren xarmak bere bizitasuna galtzen duela ikusi du. Honenbestez, bi mundu eta bi herrialdeen artean zein hautatzen duen erabaki beharko du.

## Aktoreak 
* Saoirse Ronan: Eilis Lacey
* Emory Cohen: Anthony "Tony" Fiorello
* Domhnall Gleeson: Jim Farrell
* Jim Broadbent: Aita Flood
* Julie Walters: Madge Kehoe
* Bríd Brennan: Kelly andereinoa
* Eva Birthistle: Georgina
* Fiona Glascott: Rose Lacey, Eilisen ahizpa
* Jessica Paré: Fortini andereinoa
* Emily Bett Rickards: Patty McGuire
* Nora-Jane Noone: Sheila
* Jane Brennan: Mary Lacey, Eilisen ama

## Kanpo estekak 
* *Brooklyn* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai
Skins (telesaila)

***Skins*** Erresuma Batuko telebistako sail bat zen, 2007ko urtarrilaren 25ean ematen hasi eta 2013ko abuztuaren 5ean bukatu zena. Bristolen kokatzen da, non nerabe talde batek gazteen gai problematikoak esploratzen ditu: drogak eta alkohola, homofobia, obesitatea, trauma ondoko estresa, anorexia mentala, depresioa, autismoa, bullying... esaterako.

Hiru belaunaldietan banatuta dago, bakoitzak bi garaiez konposatuta. Lehenengoan, kapitulu bakoitza protagonista batean zentratzen da, publikoa pertsonaiak ondo ezagut dezaten.

## Sinopsia 
Tony Stonem (Nicholas Houltek interpretatuta) mutil popularra eta erakargarria da, eta bereizten zaio bete izaera manipulatzaileagatik. Sid Jenkins (Mike Bailey) bere lagun hoberena da, baina guztiz kontrako nortasuna du, hau da, konfiantza falta du eta ez ditu harreman sozial askorik. Tonyren neska-laguna Michelle Richardson (April Pearson) deitzen da, kanpotik hutsala eta harroputza dirudiena baina, benetan, oso pertsona langilea da, frantsesean eta espainolean interesatuta eta emozionalki heldua.

Jal Fazer (Larissa Wilson) Michelleren lagun-mina da, klarinetea izugarri ondo jotzen du eta bere aita eta bi arrebekin bizi da.

Cassie Ainsworth (Hannah Murray) azken bi nesken laguna da eta nerbiozko anorexia sufritzen du, nahiz eta ezkutatu nahi. Chris Miles (Joe Dempsie) taldeko parrandazaleena da, eta drogengandik menpekotasuna du. Gainera, bere anaia hil egin zen herentziazko hemorragia subaraknoideo batengatik.

Maxxie Oliver (Mitch Hewer) aho batean gay da, eta dantzarako talentua du. Bere lagun hoberena, Anwar Kharral (Dev Patel) nahiko nortasun berezia du, eta bere pailazokeriengatik ezagutua da. Musulmana da, baina, bere erlijioa esaten duen ez bezala, ezkontza aurretik drogak edo alkohola kontsumitzea edota sexua izatea ez zaio inporta.

## Kanpo estekak
Didako

**Didako** euskarazko gizonezko izena da.

## Historia 
Iberiar penintsulako izena da. Erdi Aroan maiz erabili zen.

*Didako* izenak ez du zerikusirik Jakue edo Santiago izenarekin.

*Didako*ren Erdi Aroko patronimikoa *Didakoitz* zen.

## Beste hizkuntzetan 
* Latinez: *Didacus*
* Gaztelaniaz: *Diego*
* Frantsesez: *Didace*
* Katalanez: *Dídac*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sconser

'''''', , Eskoziako Highland eskualdeko baserri etxalde txiki bat da, Skye eta Lochalsh barrutian. Skye uhartean dago, Kanpoko Hebridetan. A87 errepidean dago, eta bere kaian Raasay uhartera joan-etorria egiten duen ferrya ateratzen da. Loch Sligachan aintziraren hegoaldeko ertzean dago, eta antziraren bestaldean iparraldeko norantzanPeinachorran etxaldea dago.

## Kanpo estekak