open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jürgen Klinsmann

**Jürgen Klinsmann** (alemanez  ahoskatua; Göppingen, 1964ko uztailaren 30a - ) Alemaniako futbol jokalari ezagunenetakoa da. Aurrelari izanik txapelketa ugari irabazi zituen klub mailan eta Alemaniako selekzioan ere historiako golegile handienen artean dago. Gaur egun Estatu batuetako selekzioaren entrenatzailea da.

## Ibilbidea 
Stuttgarten hasi zuen bere kirol ibilbidea, hasieran bigarren mailoan ari zen *Stuttgarter Kickers* talde apalean eta ondoren hiriko klub indartsuena den VfB Stuttgart taldean. 1987-88 denboraldian Bundesligako jokalari onena aukeratu zuten eta oraindik ahaztu gabe dago Bayern Munichi "guraize" eran sarturiko gol ikusgarria. Denboraldi hartan bertan egin zuen debuta Alemaniako selekzioan. Guztira nazioarteko sei txapelketa jokatu zituen selekzioarekin eta historiako hirugarren golegilea bihurtu zen, partida geheien jokatzu dituztenen artean ere hirugarrena delarik.

Stuttgarten eginiko lan bikainak Europako kluben arreta piztu zuen eta Milanera joan zen bertako Internazionale taldean aritzera. Bere joko onaz gain italiera ikasi eta zeukan izaera zabalagatik Italiako Ligako atzerritarrik maiteena bihurtu zen. 1990an gainera Italian bertan jokaturiko Munduko Txapelketa irabazi zuen Alemaniarekin.

Hurrengo urteak AS Monaco taldean egin zituen eta 1994ean Londresko Tottenham Hotspur FC-k fitxatu zuen. Alemaniarra izanik ez zen oso ongi hartua izan. Kazetariek zioten gainera arean errazegi botatzen zuela bere burua. Klinsmannek debuta egin zuen partidan gola sartzerakoan ospatzeko bere burua lurrera bota zuen. Bere umore zorrotzak berehala maitatua izatera eraman zuten.

Sei urte Europako hainbat herrialdetan ibili ondoren Alemaniara itzuli zen, Municheko Bayernera hain zuzen, eta UEFA Kopa irabazi zuen bertan. 1997an berriz ere Italia aldera egin zuen, oraingoan UC Sampdoriara, baina denboraldi erdian Tottenhamera itzuli zen, italiarrek utzita, eta bertan eman zion amaiera bere kirol ibilbideari.

## Entrenatzaile ibilbidea 
Estatu Batuetako futbol ligaren bultzatzailea izan zen Los Angeles Galaxy taldearekin. 2004ko uztailaren 16an ordea Alemaniatik deitu zioten bere selekzioa zuzen zezan. Etxean antolatzekoa zen Munduko Futbol Txapelketaren hasieran kritika ugari jaso zituen baina berehala selekzioaren jokoak zaletuak konbentzitu zituen eta azkenean hirugarren postua lortu zuten alemaniarrek.

2006an bere kargua utzi zuen eta Estatu Batuetako selekzio gida zezan eskatu zioten arren ez zen akordio batetara iritsi eta 2008an Municheko Bayernen entrenatzaile bihurtu zen. 2010an Ipar Amerikarako bidea hartu zuen, hasieran Toronto FC talde kanadarra gidatuz eta 2011etik aurrera Estatu batuetako selekzioaren entrenatzaile delarik.

## Palmaresa 
### Nazioarteko txapelketak 
* UEFA Kopa (2):
** Inter Milan: 1990-91
** Bayern Munich: 1995-96

### Herrialdeetako txapelketak 
* Bundesliga (1): 1996-97
* Italiako Superkopa (1): 1989

### Alemaniako selekzioan 
* Munduko Futbol Txapelketa (1): 1990
* Eurokopa (1): 1996
* Estatu Batuetako Kopa (1): 1993
* Historiako 3. golegile nagusia.
* Historian partida gehien jokatu dituen hirugarrena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nación Andaluza

**Nación Andaluza (NA)** (euskaraz, *Andaluziar Nazioa*) ideologia nazionalistako alderdi politikoa da, haiek *sozialismo infantista* (Blas Infanterena) bezala izendatzen duten sozialismo motaren jarraitzaileak. Alderdiaren agerkaria *Independencia* aldizkaria da. Nación Andaluza, Asamblea Nacional de Andalucía koalizioa fundatu eta alderdiaren parte izan zen 2000 eta 2004 urteen artean. Gaur egun, Sevilla, Granada, Almería, Malaga, Córdoba eta San Pedro de Alcántara, Malagako probintzian, hirietan presentzia du.

Erakundea kolektibo subiranista, antikapitalista eta antiinperialista bat bezala definitzen da, Andaluziaren askapen-nazional eta -soziala lortzea helburua duena. Andaluzia burujabe eta independiente baten xedea duena, langileriak zuzenduta.

## Ikus, gainera 
* Frente Andaluz de Liberación

## Kanpo estekak 
* Webgunea
Jaiotza agiri

thumb|250px|Sobietar Batasuneko jaiotza agiria
**Jaiotza agiria** erregistro zibilean nahiz parrokian ezartzen den jaiotza baten idazpena eta agiri honen kopia da. Jurisdikzioaren arabera mediku edo beste laguntzaile baten hitzak jaso ditzake.

## Kanpo estekak
Kimetz - Euskal Herriko Erakunde Komunista

**Kimetz - Euskal Herriko Erakunde Komunista** Euskal Herri aske baten aldeko borroka egiten duen kolektiboa da haien ideologiaren arabera, bai maila nazional zein sozialean. Soilik klaseko alderdi batek helburu hoiek lortzeko gauza dela pentsatuz, "erakundea alderdi horren eraikuntzan aritzen da, eta horren lorpenerako eskura dituen tresna guztiak hartzen ditu bere gain; koadro militanteak sortuz, formakuntza dinamikak bultzatuz, proposamenak kaleratuz eta ildo ideologikoa herriari plazaratuz". Kimetzek aldizkari propioa du: *Enbor. Herri iraultzailearen ahotsa*. Lehenengo zenbakia 2011ko urrian argitaratu zuten eta orain arte bederatzi zenbaki kaleratu dituzte.

## Oinarri ideologikoak 
Hauexek dira Kimetzek azaldutako oinarri ideologikoak: ==
1. Aipatutako helburuak lortzeko eraiki nahi duten alderdi komunista borrokarako giltza da. Honen funtzioa, euskal langileria klase herrikoien buru bezala politikoki eta antolatzaile bezala antolatzea, hau da, garapen historikoa eskaini dion paper iraultzailea langileriak bete dezan.

2. Alderdiak klaseen arteko borroka euskal iraultzaren eragiletzat joko du eta marxismo-leninismoa izango du errealitatea aztertzeko tresna.

3. Alderdia maila nazionalean antolatuko da, aldi berean Iparraldean eta Hegoaldean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Kimetz erakundearen webgune ofiziala.
* Kimetz Twitterren.
Musa

thumb|upright=1.75|Bederatzi **musak**, erliebe batean.

Greziar eta erromatar mitologian, **musak** (, *moũsai*) musika, olerkigintza eta beste arte eta zientzia zenbaiten jainkosa inspiratzaileak ziren. Euren ama Mnemosine zen, Urano eta Gearen alaba. Zeusekin bederatzi gauetan zehar elkartu ondoren jaio ziren bederatzi musak. Musa bakoitzaren izenak inspiratzen duen arteari egiten dio erreferentzia:

* Klio, "*ospea ematen duena*", historiaren musa da;
* Euterpe, "*atsegina ematen duena*", musikaren musa da;
* Talia, "*loratzen dena*", komediaren musa da;
* Melpomene, "*kantatzen duena*", tragediaren musa da;
* Terpsikore, "*dantzarekin atsegina ematen duena*", dantzaren musa da;
* Erato, "*maitakorra*", lirikaren musa da;
* Polimnia, "*ereserki anitzekoa*", kantu sakratuen musa da, eta beste batzuen iritziz, geometriarena;
* Urania, "*zerutiarra*", astronomiaren musa da;
* Kaliope, "*ahots ederrekoa*", epikaren musa da.

Homerok batzuetan Musa (singularrean) eta beste batzuetan Musak (pluralean) aipatzen ditu, baina behin bakarrik esaten du bederatzi zirela. Hala ere, ez du euren izenik aipatzen. Neopitagorikoek, neoplatonikoek bezala, Musen bederatzi zenbakian perfekzioaren zentzu gorenari buruzko aipamen argia ikusiko dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mufloi

**Mufloia** (*Ovis orientalis orientalis*) *Ovis aries* basatiaren azpiespeziea da. Egungo etxekoturiko ardiaren bi arbasoetako batentzat jotzen dute.

Nahiko animal handia da eta 50 kilo ere izan ditzakete.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Isûkân

**Isûkân-Juventud Canaria** (euskaraz, *Isûkân-Kanariar Gazteria*) gazte-erakunde kanariar nazionalista eta antikolonialista da, haien helburu nagusia Kanariar uharteen independentzia lortzea da.

## Kanpo estekak
Hidden Agenda (1990eko filma)

**Hidden Agenda** (euskaraz *Ezkutuko Egunkaria*) 1990eko Ken Loach zinema zuzendariaren britainiar filma bat da. Filma honetako honako aktore hauek antzeztu zuten: Frances MacDormand, Brian Cox, Brad Dourif eta Maurice Roëves.

1990eko Canneseko Zinemaldiko Epaimahaiaren Saria irabazi eta Europar Filma Onenaren Goya Sarirako izendatua egon zen.

Filma honako bi esaldi edo aipamen kontrajarriekin hasten da:

## Argumentua 
1980ko hamarkada, Ipar Irlanda. Giza Eskubideen aldeko Paul Sullivan (Brad Dourif) estatubatuar abokatua IRArekin lotura duen pertsona batekin doalarik, Britainiar Espioitzak lekuko arriskutsua izan daitekelakoan estatubatuar abokatua erailtzen du.

Erailketa ondoren Sullivan abokatuaren Ingrid Jessner (Frances McDormand) neskalagun eta lankidea bere mutilagunaren erailketaren zergatia jakiteko asmoz Ipar Irlandara bertaratu eta Peter Kerrigan poliziari (Brian Cox) erailketa kasuaren ikerketa eta galdeketetan lagunduko dio, hauen ondorioz Sullivan abokatua bi gizonek tirokatu zutela jakinen dutelarik, erailketaren arrazoia grabaketa bat duen kaset misteriotsu bat dela ere argitaratuko da.

Grabaketa honen egilea Harris kapitaina da (Britainiar Espioitzako kide-ohia, une hartan britainiarrengandik ezkutatuta dagoena), grabaketa honetan britainiar buruzagi militarrak eta Alderdi Kontserbatzailearen kideak Margaret Thatcher presidentea boterera iristeko eman zuten bultzadaren inguruan mintzatzen dira, hortaz grabaketa hori Britainiarrentzat oso material arriskutsua izateaz gain, ezkutuan mantendu beharreko gauza da. Ustekabean, Harris kapitainak Dublin hirian Irlandar Errepublikarren laguntzaz britainiar espioietatik ezkutuan dagoela Jessnerri grabaketa eskuan ematen dio, baina Britainiar Espioitza Zerbitzuak Harris kapitaina topatu eta bertan hiltzen du. Honela grabaketa hura egiaztatzeko Harriz kapitaina hilda dagoela, grabaketa bera zokoratua gelditzen da.

Gainera, filmaren amaieran Kerrigan inspektoarearen nagusiek ikerketan aurrera jarrai dezan eragotzi eta ixilik egotera derrigortzen dute, ikerketa hark oraindik ixilpeko azpijoko handiagoa jendaurrean argitaratu dezakelakoan. Jessner oraindik grabaketaren jabe da, eta filmaren arabera grabaketa ezagutzera ematen du, nahiz eta hura inork sinistuko ez duen.

## Aktoreak 
* Frances McDormand: Ingrid Jessner
* Brian Cox: Peter Kerrigan
* Brad Dourif: Paul Sullivan
* Maurice Roëves: Harris kapitaina
* Ian McElhinney: Jack Cunningham
* Mai Zetterling: Moa

## Kanpo estekak 
* *Hidden Agenda* filma osoa ikusgai 
* *Hidden Agenda* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Frances McDormand

**Frances Louise McDormand** (Chicago, 1957ko ekainaren 23a) estatubatuar aktore bat da, Joel Coen zinema zuzendariarekin ezkondua dago, eta haren zuzendaritzapean hainbat filmetan antzeztu du.

Hirutan irabazi du Emakumezko aktore onenaren Oscar Saria: 1996, 2017 eta 2020an.

2011. urtean Donostiako Zinemaldiko epaimahaiko kide izan zen.
## Filmografia 
Taula honetan ikus daitezke filma bakoitzaren zuzendaria, enpresa ekoizlea eta beste izenburuak (gaztelaniaz, frantsesez):

### Pertsonaiak eta oharrak 
## Kanpo estekak 
* Frances MacDormand aktorearen IMDBko fitxa ikusgai
Euskal Herriko Alderdi Komunista Iraultzailea

**Euskal Herriko Alderdi Komunista Iraultzailea (EHAKI)** euskal alderdi politiko komunista eta eusko abertzalea bat da. Ideologikoki marxismo-leninismo-maoismoa aldarrikatzen du. Langile demokrazia eta herri boterea eta Espainiako estatu kapitalista-inperialistaren deuseztatzea du helburu.

2009ko Europako Parlamenturako hauteskundeetan Iniziatiba Internazionalista - Herrien Elkartasuna deitutako hautagaitzarentzat botua eskatu zuen.

## Kanpo estekak
Artzain txakurren lehiaketa

[250px|thumb|Artzain txakurren lehiaketa, 2010eko [Gipuzkoako Artzain Eguna|Gipuzkoako Artzain Egunean.]]
**Artzain txakurren lehiaketa** norgehiagoka bat da, artzain txakur batek artzainaren agindupean artaldea zaintzeko eta gidatzeko duen trebezia neurtzen duena. 

## Euskal Herriko artzain txakurrak 
Euskal Herrian artzain txakurren ohiko zeregina izan da artaldeak otso eta beste basapiztiengandik babestea; horretarako, mota berezi bateko txakurrak erabiltzen zituzten, artzakurrak edo artzanorak. Euskal Herrian zakur hauek bi arrazakoak ziren, nafarroako artzanorak hegoaldean eta Pirinioetako mendiko txakurk iparraldean. Denan den, bi arraza oso antzekoak dira eta azken mendetan baino ez ziren bereizi.

XX. mendearen hasieratik, ordea, beste arraza zenbaitek ardiak gidatzeko zuten trebezia ikusita, artzainak txakurrak aldatzen hasi ziren. Txakur horien ondorengoak dira egungo euskal artzain txakurrak, bi barietaterekin: iletsua eta Gorbeiakoa. Dena den Euskal Herrian erabiliak izan dira baita ere Pirinioen inguruko beste zenbait txakur arraza, denak elkarrengatik oso gertukoak. Esate baterako Landetako Labrit txakurrak eta Piriniotar ardi txakurrak.

## Euskal Herriko txapelketak 
[250px|thumb|Arraza libreko artzain txakurren lehiaketa [Zarautzen. 2024an.]]
Txapelketetan txakurrek lan ezberdinak bete behar dituzte artaldea mugitzeko dituzten trebeziak erakusteko. 

### Oñatiko Artzain Txakurren Nazioarteko Txapelketa 
Euskal Herrian, artzain-txakurren lehenengo lehiaketa 1955 urtean ospatu zen Oñatin, Katalunian eta beste herrialdeetan ospatzen ziren lehiaketen ereduari jarraiki. Geroztik, urtero ospatzen da irailaren erdialdean. Joxe Mari Jauregiren Bizkor txakurrak sei aldiz irabazi zuen eta 2010ean egin zioten omenaldia. 

### Euskal Herriko Artzain Txakur Txapelketa 
Gerediaga Elkarteak antolatzen du 1964a geroztik eta Durangaldean burutzen da.

### Nafarroako Artzain Txakur Txapelketa 
1968a geroztik Uharte Arakilen Aralar Mendi elkarteak antolatzen du. 2016an omendu zuten Pilar Elizalde Jaimerena, lehiaketan partehartu duen emakume bakarra.  

### Arabako Artzain Txakur Txapelketa 
Murgia eta Araian.

### Gipuzkoako Artzain Txakur Txapelketa 
Legazpin ospatzen den "Gipuzkoako Artzain Eguna"-rekin batera burutzen da.

### Bizkaiko Artzain Txakur txapelketa 
Mungian. 2017an itsua den txakur batek bosgarren postua lortu zuen.

### Amaiurko Artzain Txakur Txapelketa 
Amaiurko bestetan, Amabirjin Egunez, abuztuak 15an egiten den ibilbide luzeko txapelketa da. 2018koa XLIII.a izango da. 

### Euskal Artzain arrazako txakur lehiaketa 
Azkoitiko Urrategi auzoan, 

### Arraza libreko artzain txakurren Euskal Herriko txapelketa 
Aiastian, San Migel jaien barruan.

### Arrietako artzain txakurren lehiaketa 
2016. urtetik aurrera eta Arrietako Udalaren eskutik, Nazioarteko txapelketetarako puntuagarria da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Artzaintzaren formula matematikoa https://www.eitb.eus/eu/telebista/programak/teknopolis/bideoak/osoa/4425101/bideoa-formula-matematikoa-euskal-herriko-artzain-txakurren-lehiaketa/(EITB, bideoa, 2016)
Azeri hegalari

**Azeri hegalari** (*Pteropus*) *Pteropodidae* familiaren *Pteropus* generoko saguzarren izen arrunta da.

Eskualde tropikal eta azpitropikaletan bizi dira.

## Espezieak 
* *Pteropus admiralitatum*
* *Pteropus aldabrensis*
* *Pteropus alecto*
* *Pteropus anetianus*
* *Pteropus aruensis*
* *Pteropus banakrisi*
* *Pteropus brunneus*&nbsp;†
* *Pteropus caniceps*
* *Pteropus capistratus*
* *Pteropus chrysoproctus*
* *Pteropus cognatus*
* *Pteropus dasymallus*
* *Pteropus faunulus*
* *Pteropus fundatus*
* *Pteropus giganteus*
* *Pteropus gilliardorum*
* *Pteropus griseus*
* *Pteropus howensis*
* *Pteropus hypomelanus*
* *Pteropus insularis*
* *Pteropus intermedius*
* *Pteropus keyensis*
* *Pteropus leucopterus*
* *Pteropus livingstonii*
* *Pteropus lombocensis*
* *Pteropus loochoensis*
* *Pteropus lylei*
* *Pteropus macrotis*
* *Pteropus mahaganus*
* *Pteropus melanopogon*
* *Pteropus melanotus*
* *Pteropus molossinus*
* *Pteropus neohibernicus*
* *Pteropus niger*
* *Pteropus nitendiensis*
* *Pteropus ocularis*
* *Pteropus ornatus*
* *Pteropus pelewensis*
* *Pteropus personatus*
* *Pteropus pilosus&nbsp;†
* *Pteropus pohlei*
* *Pteropus poliocephalus*
* *Pteropus pselaphon*
* *Pteropus pumilus*
* *Pteropus rayneri*
* *Pteropus rennelli*
* *Pteropus rodricensis*
* *Pteropus rufus*
* *Pteropus samoensis*
* *Pteropus scapulatus*
* *Pteropus seychellensis*
* *Pteropus speciosus*
* *Pteropus subniger&nbsp;†
* *Pteropus temminckii*
* *Pteropus tokudae&nbsp;†
* *Pteropus tonganus*
* *Pteropus tuberculatus*
* *Pteropus ualanus*
* *Pteropus vampyrus*
* *Pteropus vetulus*
* *Pteropus voeltzkowi*
* *Pteropus woodfordi*
* *Pteropus yapensis''

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vladimir Bystrov

**Vladimir Vitalievitx Bystrov** (Влади́мир Вита́льевич Быстро́в) (Luga, 1984ko urtarrilaren 31) errusiar futbolaria da.
Nazio Batuen Garapen Iraunkorraren Goi Bilera

thumb|Goi Bileraren argazki ofiziala.

**Nazio Batuen Garapen Iraunkorraren Goi Bilera**, orobat **Rio+20** izenaz ezaguna, Nazio Batuen Ekonomia eta Gai Sozialen Sailak antolatutako Lurraren Goi Bilera izan zen, Brasilgo Rio de Janeiron 2012ko ekainaren 20tik 22ra egina. Aukeratutako tokia eta data ez zen kasuala ezen 20 urte lehenago, hiri berean, 1992ko Rio de Janeiroko Lurraren Goi Bilera egin baitzen. Bilera honen antolaketa Nazio Batuen Batza Orokorrak aurretik onartuta zegoen, zehatz-mehatz 2009ko abenduaren 24ko A/RES/64/236 erabakiaren bitartez.

## Helburuak 
Goi Mailako bileraren helburu orokorrak hauexek ziren:
* Garapen Iraunkorraren gaineko akordio berriztua bermatzea.
* Lortutako akordioen lorpenak eta hutsuneak ebaluatzea.
* Erronka berriei erantzutea.

## Bileraren izarra: ekonomia berdea 
Goi Bilera honetan gai nagusi bat izan bazen hori ekonomia berdearena izan zen. Hitz horrekin UNEPek hiru ezaugarri dituen ekonomia definitu du:
* Karbono-isuri gutxi duena
* Baliabideei dagokionez eraginkorra
* Sozialki inklusiboa
Ekologisten ustez hiru helburu horiek ez dira lortuko mahai gainean jarri den kontzeptu horrekin. Hauen ustez planteatzen ari dena "beste kapitalismo forma bat da" "gezurrezko konponbide teknologikoetan oinarrituta" Ekologisten ustez sasi ekonomia berde hori enpresa handien eskuetan egongo da eta horregatik gai honetaz enpresa horiek estatuek baino interes handiago ari dira erakusten.
 
## Indigenen presentzia 
Orain hogei urten eginiko Goi Bileran indigenen presentzia deigarria izan zen. Oraingoan haien protestak eta testigantzak ondo asko entzun dira. Kayapó herriaren Raoni aurrekoan Sting kantariarekin batera bere jarrera azaldu zuen. Rio+20 honetan lehen esandako eta azaldutako guztiak berean jarritzen duela erakutsi du. Esaterako Belo Monte urtegiaren proiektu erraldoia eta Amazonia osoan herri-indigenen egoera larria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Official web site for United Nations Conference on Sustainable Development: https://web.archive.org/web/20110420002837/http://www.uncsd2012.org/
* Rioko Goi Bileraren inguruko bideoak, argazkiak eta informazioak.

## Ikus, baita ere 
* Lurraren Goi Bilera
* Garapen iraunkorra
* Agenda 21
* Aldaketa klimatikoa
* Kyotoko protokoloa
* Energia berriztagarriak
Busturialdea Arraun Kirol Elkartea

320px|thumb|Busturialdea 2025ean.
**Busturialdea Arraun Kirol Elkartea** Elantxobe eta Mundakako arraun elkartea da. 2007an sortu zuten lehenengoz eta 2018an bisortu zuten.

Mundakak 1980. hamarkadan garai oso ona izan zuen eta birritan sailkatu zen Kontxako Bandera jokatzeko. 1990. hamarkadan ordea ez zuen trainerurik atera. Elantxobek urte onena 1998an izan zuen, Bizkaiko txapelduna izan zen. Biek ere Bermeorekin batera Urdaibai proiektua sortu zuten baina haien arteko adostasunak ez zuen askorik iraun.

Beti ere trainerua osatzeko arraunlari eskasiaz ibili zirelarik 2007an Busturialdea sortu zuten. 2018an birsortu eta ordutik KAE Ligan ari da trainerua.

## Koloreak 
Mundaka zuria zen eta Elantxoberen elastikoa berdea. Kolore bi horiek konbinatzen ditu Busturialdearen elastikoak. Trainerua elantxobetarren "Artarri" gorria da.

## Historia 
Aurretik Elantxobe Arraun Elkarteak eta Mundakako Arraun Taldeak beren bideak eginak zituzten 2007an **Busturialdea Arraun Kirol Elkartea** sortu zutenerako. Mundakarrak Kontxan aritu izanak ziren eta elantxobetarrek 1998an Bizkaiko Traineru Txapelketa irabazia zuten.

Beren arteko lehenengo elkarketa 1999an izan zen, orduan Bermeo ere beraiekin zela Urdaibai Arraun Elkartea eratu zuten, baina berehala etorri ziren hiruren arteko desadostasunak eta elkarteak ez zuen askorik iraun. Hala ere bermeotarrek Urdaibai izenarekin jarraitu dute.

Honen ondoren Elantxobek Arkoterekin batera Bateratze talde arrakastatsua sortu zuen eta Mundaka aldiz Algortarekin batu zen. Azkenean 2007an Busturialdea taldea osatu zuten eta KAE Ligan aritu izan da lehen eta bigarren maila ezagutu dituelarik. Lehenengo urtean bertan herriko bandera irabaztearekin estreinatu zuen palmaresa. 2009an ordea berriz banatzea erabaki zuten, baina Elantxobek Busturialdea izenarekin jarraitu zuen.

2011ean KAE 2. maila irabazi (7 bandera ere bai) eta KAE 1 ligara igo zen. Lehenengo estropada etxean jokatu eta bigarren postua lortu zuen Orio Arraunketa Elkartearen atzetik. Beste bigarren postu batzuk ere lortu zituen arren Ligako azken sailkapenean laugarren gelditu zen, inoizko posturik onena. Hurrengo urteetan taldeak banaturik aritu ziren, tarteka Mundaka Bermeo B-rekin batera ere aritu da, baina 2018an berriz elkartzea erabaki zuten trainerua uretaratu ahal izateko.

2021ean denboraldi bikaina burutu zuen, KAE 2. mailako liga irabazi eta KAE 1. mailara igo zen. Hurrengo bi urtetan jaitsiera play-offak jokatu zituen eta 2023an KAE 2 Ligara itzuli zen.

## Palmaresa 
### Ligak 
* **KAE Liga 1. maila (0):** laugarren 2012an.
* **KAE Liga 2. maila (2):** 2011, 2012

### Banderak 
## Denboraldiak 
* (p.o.) play-offak

## Abestia 
The Uski's taldeak "Artarri" abestia egin zion klubari.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Manned Maneuvering Unit

[thumb|200px|[Bruce McCandless astronautak MMU erabiliz lehenengo ontziz-kanpoko ibilaldia (*EVA*) burutu zuen, hegaldI askean eta anezkaren mendekotasunatik at]]
**Manned Maneuvering Unit** edo **MMU** anezka espazialen astronautei hegaldi askea baimentzen dien motxila propultsatua da. 1984an soilik erabili zen anezkako hiru misioetan. Motxila honek jantzi espazial EMUra lotzen zen eta presio altuko nitrogenoren bidez bultzatzua izaten zen. Errotazio eta traslaziorako eskuko kontrolak zituen astronautak anezkatik at mugi zedin.

Nitrogenoa propultsaile gisa erabiliz ez zen kutsakorra eta ez zen ignizio puntura heldu behar bultzatzea eragiteko. Propultsioaren zirkuitua bikoitza zen unitatearen fidagarritasuna handiagotu zedin, baina zirkuitoetan arazorik egotekotan, besteak funtzionatzen jarraituko zukeen astronauta anezkara iritsi ahal izateko.

Unitateak 140kg inguru pisatzen zuen.

## Kanpo estekak
Encontro Irmandiño

**Encontro Irmandiño** (euskaraz, *Bilgune Irmandiñoa*) korronte politiko bat da, Bloque Nacionalista Galego osatzen zuen korronteetariko bat.

2007ko uztailaren 21an BNGko korronte bezala fundatu zen, Santiago de Compostelako bilera batean. Xosé Manuel Beiras zuzenduta, BNGren fundazio-printzipioetara buetatzearen aldekoa da, barne-demokrazia bezala, batzartasuna eta komunikazio jariakorra erakundearen estamentuen artean.

## Kanpo estekak
Baxkir poni

**Baxkir ponia**, (errusieraz: *Башкирская лошадь*), Errusiako bertako zaldi arraza bat da. Baxkir zaldiak beraien tamainaga zein hainat ezaugarriengatik ponien sailkapen taldean kokatzen dira.

Arrazaren hedapen eremuak Volga ibaiaren eta Ural mendien inguruko estepa eta muinoak hartzen ditu. Zehazki  Baxkortostan eskualdean du jatorria. 

Baxkir ponia antzineko arraza bat da, eta bere jatorria seguraski Asiako estepetako zaldietan dago.

Poni hauek bai zela zalditzat eta baita nekazal lanetarako erabiltzen dituzte. Estepetako zenbait herriek ere beraien haragia eta behorren esnea erabiltzen dute.

## Arrazaren historia 
Zaldi hauek Baxkir herriarekin lotuta agertzen dira. Baxkirrak VII. mendean ailegatu ziren Asiako estepetara.

Poni hauek "tabun", (errusieraz; *Табун*), edo samalda handietan hazten dituzte.

## Ezaugarriak 
* Burua: Burua proporzionalki handia daukate, soslai irtena edo ganbilarekin.

## Kanpo estekak 
*  Arrazari buruzko WEB
*  Arrazari buruzko WEB

## Erreferentziak
Musa (argipena)

**Musa** hitzak esanahi zenbait ditu:

* musak, greziar mitologiako pertsonaiak;
* Musa, banana eta beste landare zenbait barnehartzen dituen genero botanikoa;
* Musa, Partiako erregina;
* Musa ibn Musa, Ebro haraneko Erdi Aroko jaun musulmana;
* Musa Ali, Afrikako mendiak;
* Musa ibn Fortun, VIII. mendeko gobernadore musulmana.

Ikus, halaber:

* **Mus**, karta-jokoa.
Concepcióngo katedrala

**Concepcióngo katedrala** (gaztelaniaz *Catedral de la Santísima Concepción*) Txileko Concepción hiriko katedral garrantzitsuena da.

## Iruditegia 

Irudi:Ex Catedral de Concepción.jpg|
Irudi:Destrucción Ex Catedral de Concepción.jpg|
Irudi:Interior de la Catedral de la Santísima Concepción.jpg|

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Concepcióneko katedralaren webgunea 
* - gcatholic.com
Minibar

thumb|300px|**Minibar** bat.

**Minibar** hotel askotan gela bakoitzean eskaintzen den edari eta janaurreko sorta da, hozkailu txiki batean sartuta. Hoteleko bezeroak nahi duena hartu eta bere egonaldiaren amaieran ordaintzen du, hoteleko kontuarekin batera.

## Kanpo estekak
Roman Maiz

**Roman Maiz Uriguen “Okelar”** (Mutriku, Gipuzkoa, 1928ko azaroaren 5a - *ib.*, 2015eko otsailaren 6a) herri-bertsolari ezaguna izan zen, Modesto Maizen anaia.

Izen bereko baserrian bizi izan zen. Bertsolari bezala bere saio gehienak sagardotegi eta elkarteetan izan zituen, askotan Jon Azpillagarekin baina baita ere Patxi Etxeberria, Jon Mugartegi, Nikolas Zendoia e.a. Felix Ibargutxiren hitzetan “bertsolaritza zaharreko azken maisu handietako bat da Okelar.”

2012an bere bertsogintzari buruzko liburua argitaratu da. Lan horren sarreran horrela dio Pello Esnalek: "Izan ere bertsolari maitagarria bada, horixe da Roman Maiz, Okelar bertsolaria. Eta norbaiten bertsoek plazaratzea merezi badute Okelarren bertsoek merezi dute".

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Mutrikuko Bertso Eskola: *Okelar*. Mutriku, 1993.
* Okelar anaiak (Roman eta Modesto): *Okelar: Ahotik paperera. 25 urte*.
* *Roman Maiz, Okelar bertsolaria* Pello Esnalek eta Joxemari Iriondok paratutako edizioa. Auspoa bilduma 322, 2012.ISBN: 978-84-7907-687-0

## Kanpo estekak 
* 2015-02-06 Hitza: Lea Artibai eta Mutrikuko Hitza
Itsas lehoi

**Itsas lehoi** edo **otaria** zenbait pinipedoen izen arrunta da, *Otariinae* subfamilian sailkatuak. Itsas otsoaren antzeko ugaztuna, baina belarriduna eta hura baino lepo-luzeagoa.

Itsas azpiartikoetatik tropikaletara hedatzen dira, Ozeano Atlantikoa izan zezik. 20–30 urte bizi dira eta handienak (Eumetopias jubatus) 1000 kg. eta 3 metroko luzera izan ditzakete.

## Taxonomia 
* ***Pinnipedia subordena***
** **Otariidae familia**
*** *Arctocephalinae* subfamilia
**** *Arctocephalus* generoa
**** *Callorhinus* generoa
*** *Otariinae* subfamilia
**** *Eumetopias* generoa
***** *Eumetopias jubatus*
**** *Neophoca* generoa
***** *Neophoca cinerea*
**** *Otaria* generoa
***** *Otaria flavescens*
**** *Phocarctos* generoa
***** *Phocarctos hookeri*
**** *Zalophus* generoa
***** *Zalophus californianus*
***** *Zalophus japonicus*—galdua
***** *Zalophus wollebaeki*
** Phocidae familia
** Odobenidae familia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Stirlingen hurbilketa

Matematikaren alorrean, **Stirlingen hurbilketa** edo **Stirlingen formula** deritzona, faktorialak hurbiltzeko erabiltzen den formula bat da. Beste era batera esanda, zenbaki altuen faktoriala kalkulatzea ez da batere erraza eta formula honek balio altu horretatik oso hurbil dagoen zenbaki bat itzultzen du. Hurbilketa hau oso zehatza eta erabilgarria da balio handiko zenbakien faktoriala lortzeko edota adierazpen bat beste adierazpen hurbil batera murrizteko. 

James Stirling, XVIII. mendeko matematikari eskoziarrari esker, *n* infinitura doanean ondoko limitea dugu:

\lim_{n \rightarrow \infty} {n!\over \sqrt{2 \pi n} \; \left(\frac{n}{e}\right)^{n} } = 1

alt=Urdinez "n!"  eta  arrosez Stirling-en hurbilketa|thumb|Stirling-en hurbilketa
Beraz, esan dezakegu *n* zenbaki altu baten faktorialaren hurbilketa ondokoa dela:

n! \sim \sqrt{2 \pi n} \left(\frac{n}{e}\right)^n.

Era berean, faktorialen logaritmoak kalkulatzeko ere honela erabili daiteke:

\ln n! = n\ln n -n 

## Errorea 
Nahiz eta formulak oso zehatzak izan, hurbilketa diren momentutik errore bat dute. Errore hau n zenbakia handitzean txikitu egiten da, Schröder matematikari alemanak hurbilketen zehaztasunaren ondoko zenbakizko ebaluazioa egin zuen :

:

## Historia 
Abraham de Moivre izan zen formula hau aurkitu zuen lehen matematikaria, honela aurkeztu zuen bere liburu batean:

n!\sim [konstantea].n^{n+\frac{1}{2}}.e^{-n}

Halaber, Stirlingek konstate horren ekarpena egin zuen, \sqrt{2\pi}, eta formularen izena bereganatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Club Náutico de Luanco

**Club Náutico de Luanco** Asturiasko Luanco (Gozón) herriko itsas kirol eta beraz arraun taldea da.

## Uniformea 
Elastikoa zein trainerua zuria eta urdina dira. Traineruaren izena *La Lluanquina* da, urteetan zehar *Virgen del Socorro* izan bada ere.

## Historia 
Kluba 1953an sortu zen. Batel eta trainerilletan aritzen zen eta 70. hamarkadan emaitza politak lortu zituen, hala nola 1972ko Espainiako Batel Txapelketako bigarren postua, eta 1974 eta 1978ko hirugarren postuak.

Trainerua ere atera izan du eta Asturiasko txapelduna izan zen 1988an. Hala ere gehienetan C.M. Castropolen itzalean egon da. Liga sistemak abiatu zirenetik klub biek ez dute elkarren aurka arraun egin, Luancok KAE 2 Ligan egin du arraun eta Castropolek galiziarren ligan.

2005ean Luancoko traineruak hiru estropada jokatu zituen. 2008 eta 2013 artean urtero uretaratu zuen trainerua eta KAE Ligako bigarren mailan egin zuen arraun. 2014az geroztik ordea ez du trainerurik osatzerik lortu.

## Palmaresa 
* Asturiasko Traineru Txapelketa (1): 1988
* Avilesko Zelta-arteko Jaialdiko Bandera (1): 2007
* El Socorro Bandera (erlojuzkontrakoa) (1): 2008
* San Vicente de la Barquerako Bandera (2): 2011, 2013.
* Asturiasko Trainerila Txapelketa (2): 1987, 1988
* Asturiasko Batel Txapelketa (3): 1987, 2010, 2013

## Azken denboraldiak 
## Gozón Udaleko Bandera 
*Club Náutico de Luanco*-k 2003tik aurrera Gozón Udaleko Bandera antolatzen du, 2008 eta 2013 artean KAE 2 Ligako estropada puntuagarria izan zena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Facebookeko orrialdea
Asturiasko Traineru Txapelketa

[thumb|300px|[Club de Mar de Castropol|C.M. Castropol izan da garaipen gehien lortu dituen taldea.]]
**Asturiasko traineru txapelketa** Asturiasko arraun taldeen artean jokatzen den estropada da. Edizio gutxi izan ditu gehienetan autonomi elkarteko ontzi bakarra itsasoratu izan baita.

## Palmaresa 
* Bi traineru gutxienez uretaratu direnean soilik jokatu ahal izan da txapelketa.

## Espainiako Txapelketako ordezkaria 
Asturiasko txapeldunak Espainiako Traineru Txapelketan aritzeko aukera eskuratzen du. Traineru bakarra izan den urteetan beronek hartu izan du parte. Hona hemen Espainiako txapelketan aritu izan diren klubak:
* C.M. Castropol (24): 1962, 1965, 1970, 1971, 1985, 1986, 1989, 1990, 1991, 1992, 1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001, 2002, 2003, 2004, 2005, 2022
* C.D. Remeros del Nalon (Soto del Barco) (7): 1950, 1951, 1952, 1955, 1957, 1960, 1961,
* C.N. Luanco (2): 1975, 2002
* S.C.D. Ribadesella (1): 1963
* C.N. Remeros del Navia (1): 1964
* La Unión de Medal (1): 1974

## Ikus, gainera 
* Espainiako Traineru Txapelketa
* Euskadiko Traineru Txapelketa
* Kantabriako Traineru Txapelketa
* Galiziako Traineru Txapelketa

## Kanpo estekak 
* Traineras.es webguneko informazioa
Gozón Udaleko Bandera

**Gozón Udaleko Bandera** Asturiasko Gozón herrian Club Náutico de Luanco taldeak antolatzen duen traineru estropada da.

## Historia 
Gozón Udaleko Bandera 2005 eta 2013 artean jokatu zen jarraitasunez. 2008tik aurrera KAE 2 Ligako estropada puntuagarria izan zen. Tartean, 2006 eta 2007an ez zen jokatu Luancok ez baitzuen trainerurik osatzerik lortu.

Aipatu behar da hala ere Luancon aurretik hainbat estropada jokatu izan zirela.

## Karmengo Amaren Saria 
Denboraldiaren hasieran jokatu ohi ziren. Talde asturiarrek eta talde gonbidaturen batek hartzen zuten parte. Gehienetan hiru traineruren arteko estropada izan zen.

## Gozón Udaleko Bandera 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Traineras.es webguneko informazioa
Midnight Express (filma)

***Midnight Express** (*euskaraz, *Gauerdiko espresoa*) Alan Parker ingeles zinema zuzendariaren 1978ko estatubatuar film bat da. Aktore hauek ageri dira: Brad Davis, Randy Quaid, John Hurt, Paul L. Smith eta Irene Miracle.

Billy Hayesen *Midnight Express* eleberrian oinarrituta dago eta zinemarako egokitzapena Oliver Stonek idatzi zuen. Turkian denbora luzean debekatuta egon zen; gainera, eleberriaren beraren eta filmaren artean hainbat ezberdintasun badaude.

Sei Oscar Sarietarako izendatuak izan zen, azkenik Egokitutako gidoi onenaren Oscar Saria (Oliver Stone) eta Soinu onenaren Oscar Saria (Giorgio Moroder) irabazi zituen.

## Argumentua 
1970reko urria, Istanbul. William Hayes (Brad Davis) estatubatuar gazteak bere neskalagun Susanekin batera (Irene Miracle) Turkiara bidaitu berri du. Hayesek, diru erraza irabazteko, AEBetara itzuli nahi du, gerrikoan bi kilo haxix ezkutatuta, baina aireportuko aduanan hainbat kontrol iragan ostean, bi gazteak hegazkinean sartzera doazen unean, turkiar poliziak Williami haxixa antzeman eta atxilotu dute.

Behin turkiar espetxean dagoela, bere infernua hasi da, hainbat tortura, jipoi nahiz bortxaketa jasan behar dituelako. Espetxean mendebaldeko beste bi presorekin adiskidetu da, Jimmy-rekin (Randy Quaid), Max-ekin (John Hurt) eta Erich-ekin (Norbert Weisser). Espetxeko egonaldiak laburra zirudien arren, oso luzea da, azkenik, epaiketaren ondoren William Hayesek 30 urtetako espetxe zigorra jaso baitu.

## Aktoreak 
* Brad Davis: Billy Hayes
* Irene Miracle: Susan
* Bo Hopkins: Tex
* Paolo Bonacelli: Rifki
* Paul L. Smith: Hamidou
* Randy Quaid: Jimmy Booth
* Norbert Weisser: Erich
* John Hurt: Max
* Mike Kellin: Hayes jauna, Billyren aita
* Franco Diogene: Yesil

## Kanpo estekak 
* *Midnight Express* filmaren iragarkia ikusgai 
* *Midnight Express* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Koati

**Koati** *Nasua* generoko animalien izen arrunta da. Artiodaktiloen barruko Procyonidae familian sailkatuta daude.

Guaranieraz hitzak 'sudur luzanga' esan nahi du, *coá* 'luze' eta *tî* 'sudur' izanik.

## Espezieak 
* *Nasua nasua*
* *Nasua narica*

## Kanpo estekak
The Exorcist (filma)

***The Exorcist*** () 1973ko William Friedkin estatubatuar zinema zuzendariaren filma da. Aktoreok antzeztu zuten: Ellen Burstyn, Max von Sydow, Lee J. Cobb, Kitty Winn, Jack MacGowran, Jason Miller, Linda Blair eta Mercedes McCambridge.

Gidoigilea William Peter Blatty izan zen, 1972an idatzitako *The Exorcist* eleberriaren zinemarako egokitzapenean. Hamabi urteko Regan MacNeil neskatoaren deabrutzea eta ongorengo exorzismoa azaltzen da.

Hamabi Oscar Saritarako izendatu zen, eta bi irabazi: Egokitutako gidoi onenaren Oscar Saria (William Peter Blatty) eta Soinu onenaren Oscar Saria (Robert Knudson eta Chris Newman). Hiru Urrezko Globo Sari ere irabazi zituen: Emakumezko Bigarren Aktore Onena (Linda Blair), Zuzendari Onena (William Friedkin) eta Gidoi Onena (William Peter Blatty).

Bestalde, Mike Oldfield musikagilearen *Tubular Bells* abestiko piano solo kitzikagarria filmetako ikur eta doinu ospetsua bilakatu zen.

## Jarraipenak 
Sekulako arrakasta izan zuenez, ondorengo urteetan jarraipenak izan zituen: *Exorcist II: The Heretic* (1977), *The Exorcist III* (1990), *Exorcist: The Beginning* (2004) eta *Dominion: Prequel to the Exorcist* (2005).

## Argumentua 
Washington Hirian, telebistako aktore Chris MacNeil (Ellen Burstyn) alaba Regan-ekin (Linda Blair) erabat kezkatuta dago, maiz espasmoak, naturaz gaindiko indarra eta airean esekitzeko gaiatasuna erakusten baitu.

Mediku eta psikiatra ugariren azterketek ezer topatzen ez diotenez, gaitza fisikoa edo psikikoa bainago, arimakoa delako ustea areagotuz doakio amari. Horrela, Aita Merrin etsai-kentzailea (Max von Sydow) eta Aita Karras (Jason Miller) laguntzaileak neskatoaren exorzismoari ekin eta Pazuzu deabruaren menpe dagoela jakin dute.

## Aktoreak 
* Ellen Burstyn: Chris MacNeil
* Max von Sydow: Aita Merrin
* Lee J. Cobb: Tinent Kinderman
* Kitty Wynn: Sharon Spencer
* Jack MacGowran: Burke Dennings
* Jason Miller: Aita Karras
* Linda Blair: Regan Theresa MacNeil
* William O'Malley: Aita Dyer
* Mercedes McCambridge: Pazuzu deabruaren ahotsa

## Kanpo estekak 
* *The Exorcist* filmaren webgunea 
* *The Exorcist* filmaren iragarkia ikusgai 
* *The Exorcist* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Extravehicular Mobility Unit

[thumb|[Thomas Akers anezkako EMU jantziarekin paratzen]]
**Extravehicular Mobility Unit** edo **EMU** anezka espazialako astronautek mikrograbitatean ontziz-kanpoko ibilaldiak *(EVA)* burutzeko jantzi bereziak ziren. Anezken EMUek diseinu modularra zuten eta tamaina jakin bateko zatitan muntatu zitekeen eta zortzi *EVA*rako prestatua zegoen. Soinaren zatia zurruna da eta bizitzeko euskarria zeraman. Loturako elementua malguak ziren mugikortasuna hobetzeko.

## Kanpo estekak
Itsas elefante

**Itsas elefante** *Mirounga* generoko animalien izen arrunta da. *Carnivora* ordeneko *Phocidae* familian sailkatuta dago.

Bi espezie ditu barnean *Mirounga angustirostris* eta *Mirounga leonina* hain zuzen ere. XIX. mendean biak ehizagatik desagertatzekotan izan arren, egun berreskuratu dituzte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mutrikuko Bandera

**Mutrikuko Bandera** Mutrikuko arraun taldeak antolatzen duen estropada da. Arraun denboraldia hasterakoan jokatzen den lehen norgehiagoka izaten da eta puntuagarria ez den arren talde indartsuek hartzen dute parte, beren maila konparatzeko egokia baita.

## Historia 
Mutrikuko Bandera 2000an banatzen hasi bazen ere mutrikuarrek 1994tik aurrera antolatu zituzten estropadak, nahiz eta hauek sari gabeak eta traineru apalen promoziorako izan.

### Promozio estropada 
1994ean hasi eta 2000 artean jokaturiko estropada da. Hasieran sanjuandarrak nagusitu ziren, bukaerako urteetan aldiz traineru bizkaitarrak. Ez zen banderarik banatzen.

### Mutrikuko Bandera 
2000tik aurrera bandera banatzen hasi zen eta orduan hasten da benetan Mutrikuko Banderaren historia. Hondarribia eta Urdaibai izan dira ekitaldi gehien irabazi dutenak.

* 2020 eta 2021ean ez zen jokatu COVID-19 pandemiaren eraginez.

## Bandera garaipenak 
## Emakumezkoen Bandera 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Traineras.es webguneko informazioa
Ondazilegi

**Ondazilegia** lurrazalaren gaineko jabetza-eskubidearen titulartasuna eta lurrazalean landatutakoaren jabetza-eskubidearen titulartasuna bereizten diren lursail mota bat da. Historian zehar, ohikoa izan da kontzeju edo herri baten jabetzakoak ziren *ondazilegi* izeneko lur eremuetan herritarrei landatu eta landatutakoaren jabe izateko eskubidea ematea.

## Lege aipamena 
Lege 3/1992 (Euskal Autonomia Erkidegokoa): 151. atala.– (Gipuzkoaren Liburuan): Baserria etxebizitzak berak eta hari lotutako gainerako eraikin, areto, lursail eta *ondazilegiek* osatzen dute, bai eta, baserriaren ustiaketari, ustiatzen bada, atxikitako ondasun higigarriek, aziendek eta makinek ere.

## Erreferentziak 
* La propiedad separada del suelo y del vuelo: los terrenos *Ondazilegi*.
* El acceso al Registro de la Propiedad de la propiedad separada rústica: referido a los terrenos *ondazilegis* guipuzcoanos.

## Kanpo estekak
Ceivar

**Ceivar** Galiziako erakunde sozialista, ezkertiarra eta independentista da. Bere bi helburu nagusiak estatu espainiarraren errepresioaren amaiera eta galiziar preso independentisten amnistia dira.

## Kanpo estekak
Transzendente (argipena)

**Transzendente** eta **transzendental** terminoek esanahi zenbait dituzte:

* filosofian, **transzendente** edo **tranzendental**, muga fisikoaz haraindikoak dena (ikus, transzendentzia);
* matematikan,
** zenbaki transzendente, ekuazio polinomikoen soluzio ez diren zenbaki errealak;
** funtzio transzendente, funtzio logaritmoko, funtzio esponentzial eta funtzio trigonometrikoen multzoa, batuketa, kenketa, zatiketa, biderketa eta berreketa eragiketekin eratzen ez direnak.
Haraindikotasun

Filosofian, **haraindikotasun** adiera zenbait dituen hitza da. Adiera arruntean, munduaz, errealitate fisikoaz edo norberaren ezagutzaz haraindi, norberarengandik at, dagoenaren nolakotasuna da. Adibidez, Jainkoa **haraindikoa** dela esaten da, zentzumen eta ezagutza arrunten bitartez azaldu ezin daitekeela eta bere funtsa mundutik lekora duela pentsatzen denean. Aurkako kontzeptua immanentzia litzateke, horretan norberarengan eta munduan bertan hauteman daitekeenari erreferentzia egiten diona.

## Erreferentziak 
## Kanpo-estekak
The Cider House Rules (filma)

**The Cider House Rules** (euskaraz "Sagardotegiko Arauak") 1999ko Lasse Hallström suediar zinema zuzendariaren estatubatuar filma bat da. Filma honetan honako aktore hauek antzeztu izan zuten: Tobey Maguire, Michael Caine, Charlize Theron, Paul Rudd, Delroy Lindo eta Erykah Badu.

1985an John Irving estatubatuar idazleak idatzitako *The Cider House Rules* eleberriaren zinemarako egokitzapena da.

Zazpi Oscar Sarietarako izendatua egon zen, azkenik Gizonezko bigarren aktore onenaren Oscar Saria (Michael Caine) eta Egokitutako gidoi onenaren Oscar Saria (John Irving) irabazi zituen. Bestalde, bi Urrezko Globo Sari ere irabazi zituen, Gidoi Onena eta Egokitzapen Onenarena. Veneziako Mostran ere Gidoi Onenaren Urrezko Globoa irabazi zuen.

## Argumentua 
Homer Wells (Tobey Maguire) *familia* faltan ez dagoen umezurtza da. St. Cloud's umerzurztegian haurtxoa zelarik Wilbur doktorearen (Michael Caine) zaintzapean egon da, honek beti umezurtzei maitasuna eman dielarik. Baina Homer gaztea gizon bilakatzen doan einean bizitzak eskeintzen dizkion aukera zabalez ohartuko da, ondorioz Wilbur doktorearen jokamoldea ere zalantzan jartzen hasiko da.

## Aktoreak 
* Tobey Maguire: Homer Wells
* Charlize Theron: Candy Kendall
* Delroy Lindo: Rose jauna
* Paul Rudd: Wally Worthington
* Michael Caine: Wilbur Larch doktorea
* Jane Alexander: Nurse Edna haurtzaina
* Kathy Baker: Angela haurtzaina
* Erykah Badu: Rose Rose
* Kieran Culkin: Buster
* Kate Nelligan: Olive Worthington
* Heavy D: Peaches
* K. Todd Freeman: Muddy
* Paz de la Huerta: Mary Agnes
* J. K. Simmons: Ray Kendall
* Evan Parke: Jack

## Kanpo estekak 
* *The Cider House Rules* filmaren iragarkia ikusgai 
* *The Cider House Rules* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Alemaniako shetland poni

**Alemaniako shetland ponia**, (), Alemaniako bertako zaldi arraza bat da. Bere tamaina zein beste hainbat ezaugarriengatik arraza ponien sailkapen taldean dago.

Poni hauen jatorria Alemaniara eramandako eta bertan hautatutako Ameriketako Shetland poni arrazako zaldiak izan ziren.
Haurrentzako zela zalditzat erabiltzen da bereziki.
Arraza modernoa izanik, jatorria antzineko poni arraza batengan dauka oinarri, hau da, Shetland Uhartetako poniengan. 2.000. urte arte ez zen arrazaren liburu ofizialik egon

## Arrazaren historia 
Alemaniako poni klasikoak Ameriketako shetland ponietan du jatorri. 1965. urtean Dieter Grober Bad Gandersheimek Estatu Batuetan 1961. urtean txapelduna izan zen zaldia alemaniara ekarri zuen. Abere hau izan zen Alemaniako arrazaren oinarria. 1965. urtetik aurrera arrazaren hautaketa prozezua hasi zen.

## Kanpoko estekak 
 Arrazari buruzko artikuloa

= Erreferentziak =

## Kanpo estekak
Traffic (filma)

***Traffic*** () 2000ko Steven Soderbergh estatubatuar zinema zuzendariaren film dramatikoa da. Film honetan honako aktore hauek antzeztu zuten: Michael Douglas, Don Cheadle, Benicio Del Toro, Dennis Quaid eta Catherine Zeta-Jones. Stephen Gaghan gidoigilea Simon Moore-en *Traffik* britainiar telesailean oinarritu zen film honen gidoia idazteko unean.

Lau Oscar Sari irabazi zituen: Zuzendari onenaren Oscar Saria (Steven Soderbergh), Gizonezko bigarren aktore onenaren Oscar Saria (Benicio Del Toro), Egokitutako gidoi onenaren Oscar Saria (Stephen Gaghan), Muntatze onenaren Oscar Saria (Stephen Mirrione). Bi Urrezko Globo Sari ere irabazi zituen: Gizonezko aktore onenarena (Benicio Del Toro) eta Gidoi onena (Stephen Gaghan). Berlingo Zinemaldian Gizonezko aktore onenaren Zilarrezko Hartza (Benicio Del Toro) irabazi zuen.

## Sinopsia 
Filma hau droga trafikoarekin lotutako hainbat istorioen amarauna da:

Javier Rodriguez, drogaren aurkako borrokan dabilen jeneral batekin harremanetan jartzen den Tijuanako mexikar polizia bat da. Helena Ayala, ustez droga trafikoarekin lotura izateagatik atxilotutako aberats baten emaztea da. Montel Gordon, droga trafikoaz arduratzen den erakundearen aurka borrokan dabilen estatubatuar agentea da. Robert Wakefield, EEBBko agintariek droga trafikoaren aurkako borroka kudeatzeko agindu dioten arduraduna da, bere alaba drogaren munduan sartuko delarik.

Istorio ezberdin guzti hauek eta beste hainbat pertsonaien bitartez EEBB eta Mexikoren droga trafikoaren aurkako borroka aztertzen da: ezaugarri geopolitikoak, militarrak, ekonomikoak, legezkoak, gizartekoak, familiakoak eta perstonalak barne.

## Aktoreak 
## Kanpo estekak
Doctor Zhivago (filma)

***Doctor Zhivago*** () 1965eko David Lean ingeles zinema zuzendariaren estatubatuar filma bat da. 1957an Boris Pasternak idazlearen *Zhivago doktorea* eleberrian oinarritua dago. Filma honetan antzeztu zuten aktoreak honako hauek dira: Omar Sharif, Julie Christie, Geraldine Chaplin, Rod Steiger, Alec Guinness eta Tom Courtenay.

Filma honek 5 Oscar Sari irabazi zituen (Egokitutako gidoi onenaren Oscar Saria, Argazkigintza onenaren Oscar Saria, Jatorrizko soinu banda onenaren Oscar Saria, Jantzi-diseinu onenaren Oscar Saria eta Argazkigintza onenaren Oscar Saria) beste hainbeste sarietara ere izendatua egon zelarik. Bost Urrezko Globo ere irabazi zituen.

## Sinopsia 
Yevgraf Andreyevich Zhivago (Alec Guinness) sobietar jeneralak Tonya Komarovskaya (Rita Tushingam) izeneko neskari, bere anaiordea zen Yuri Zhivago (Omar Sharif) sendagile eta olerkariaren istorioa azaltzen dio. Yevgraf Zhivagoren ustez bere anaiordea, Yuri, neskaren aita omen da. Yevgraf Zhivagoren kontakizunak Lehen Mundu Gerra, Errusiako Iraultza eta Errusiako Gerra Zibila jazotzen diren 1912-1923 bitarteko garai iskanbilatsua barne hartzen ditu, Nikolas II.a Errusiakoa tsarra erail eta Sobietar Batasuna ezarri zen garaia. Tonya Komarovskaya neskaren adina kontuan hartuz, kontakizuna 1940ko hamarkadaren amaiera edota 1950ko hamarkadan zehar bututu dela hausnartu daiteke, bahiz eta filman urte zehatzik aipatu ez arren.

## Aktoreak 
* Omar Sharif, Yuri Andreyevich Zhivago doktorea
* Julie Christie, Lara Antipova
* Geraldine Chaplin, Tonya Gromeko
* Rod Steiger, Victor Komarovsky
* Alec Guinness, General Yevgraf Zhivago
* Tom Courtenay, Pasha Antipov/"Strelnikov"
* Siobhán McKenna, Anna Gromeko
* Ralph Richardson, Alexander "Sasha" Gromeko
* Rita Tushingham, Tanya Komarovskaya/"The Girl"
* Klaus Kinski, Kostoyed Amoursky
* Gerard Tichy, Liberius
* Noel Willman, Razin komisaria
* Geoffrey Keen, Boris Kurt irakaslea
* Bernard Kay, Kuril, Boltsebikea
* Jack MacGowran, Petya, Lurjabea
* Gwen Nelson, emakumezko etxezaina

## Kanpo estekak 
* *Doctor Zhivago* filmaren iragarkia ikusgai 
* *Doctor Zhivago* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
CUP (argipena)

**CUP** akronimoak esanahi zenbait ditu:
* Candidatura d'Unitat Popular, Kataluniako alderdi politikoa;
* **CUP**, kubatar pesoaren ISO kodea.

## Kanpo estekak
AMI

**AMI** akronimoak zenbait esanahi izan dezake:

* **AMI**: Assembleia da Mocidade Independentista Galiziako gazte taldea.
* **AMI**: Associació de Municipis per la Independència Kataluniako udalerrien elkartea.
* **AMI**: "Association for Music and Imagery", AEBetako musikoterapia elkartea.

## Kanpo estekak