Hélène van Zuylen

**Hélène van Zuylen van Nijevelt van de Haar** edo **Hélène de Zuylen de Nyevelt de Haar**, sortzez **Rothschild** (Paris, Frantzia, 1863ko abuztuaren 21a – Lisboa, Portugal, 1947ko urriaren 17a) frantziar idazle, socialite eta kirolaria, auto-gidaria izan zen. Automobilismo lehiaketa batean parte hartu zuen lehen emakumea izan zen. Parisko Rothschild bankari familia ospetsuko kidea izan zen.

1902tik 1907ra izan zen idazle gisa izan zuen sormen-aldirik garrantzitsuena, Renée Vivien bikotekidearekin istorioetan eta olerkietan kolaboratzen zuenean.

Camille du Gastekin eta Anne de Rochechouart Mortemartekin batera, Hélène van Zuylen "Belle Époque" ko automobil-hirukote frantziar aitzindarietako bat izan zen. 1898ko Paris–Amsterdam–Paris proban lehiatu zen *Snail* ezizena erabiliz (ingelesez, barraskiloa), eta horrela, nazioarteko automobilismo proba batean lehiatu zen lehen emakumea izan zen.

Salomon James Rothschilden alaba bakarra, katoliko batekin ezkontzeagatik desheredatu zuten. Senarra Etienne van Zuylen baroia, Van Zuylen van Nievelt familia holandar zaharrekoa zen. Hori zela eta, bere amak bere haurtzaroko etxea, Rothschild-eko Salomon Hotela, Frantziako gobernuari utzi zion. Utrechtetik gertu dagoen Van Zuylen antzinako etxearen birmoldaketan egindako lan sakonari esker, Holandako gaztelu gotiko nabarmenetako bat bihurtu zen.

*La* *Brioche* ezizena jarri zioten (frantsesez, opila), eta *Snail* ezizena erabili zuen (barraskiloa) automobil-lehiaketetarako; bere senarra, berriz, Etienne van Zuylen baroia, *Escargot* (barraskiloa, frantsesez) bezala lehiatzen zen. Renée Vivienekin egindako kolaborazioetan *Paule Rversdale* luma izena erabili zuen.

## Bizitza 
thumb|250x250px|Rothschild-eko Hôtel Salomon, Rothschild-eko Hélène-ren etxea haurtzaroan.
Hélène Betty Louise Caroline de Rothschild Salomon James de Rothschild eta Adèle de Rothschild alaba zen. Salomon de Rothschild hotelean hazi zen. Berryer kaleko 11. zenbakian, zortzigarren barrutian, Parisen erdi-erdian, Faubourg Saint-Honoré zenaren ondoan.

1887ko abuztuaren 16an Etienne van Zuylen baroiarekin (1860–1934) ezkondu zen eta bi seme-alaba izan zituzten. Horietako bat, Egmont van Zuylen van Nyevelt baroia (1890–1960), diplomatikoa eta negozio gizona izan zen, eta Parisko Marie-Hélène de Rothschild socialitearen aita.

1902an Zuylenek, lesbiana zelarik, Renée Vivien ezagutu zuen, eta horrek behar zuen laguntza eta egonkortasun emozionala eman zion. Zuylenen posizio sozialak ez zuen harremana publikoa izatea ahalbidetu, baina berak eta Vivienek maiz bidaiatu zuten eta diskretuki bizi izan zuten harremana hainbat urtez. Jean Charles-Brun kazetari frantsesari idatzitako gutunetan, Vivienek baronesaren emaztetzat zuen bere burua. Elkarrekin egindako lanak argitaratu bazituzten ere, horien benetako egiletza zalantzazkoa da eta zenbaitetan, Vivienek osorik idatzi zituela pentsatzen da, Zuylen izenpean argitaratutako zenbait liburu barne. Vivienen lan asko "H.L.C.B. " Zuylenen lehen izenen inizialak (Hélène Betty Louise Caroline de Rothschild) lagunari eskainiak izan ziren.

1907an, Zuylenek utzi egin zuen Vivien eta beste emakume batekin hasi zen, eta horrek hainbat txutxu-mutxu eragin zituen Parisko giro lesbikoan.

Hélène van Zuylen baronesa Lisboan (Portugal) hil zen, 1947ko urriaren 17an.

## Ibilbidea 
### Idazle 
Hélène van Zuylen idazlea izan zen 1902 eta 1914 artean; olerkiak, ipuinak, eleberriak eta hiru antzezlan idatzi zituen, horietako asko Renée Vivienekin elkarlanean:

*Paule Rversidale* izenpean argitaratutako lanak:

* 1903 – *Échos et Reflets* (Oihartzunak eta isladak) – poesia
* 1903 – ''Vers L'Amour* (Maitasunerantz) – poesia
* 1904 – *L'Etre Double* (Izaki bikoitza) – eleberria
* 1904 – *Netsuké* – eleberria

Hélène de Zuylen de Nyevelt izenpean argitaratutako lanak (horietako batzuk Renée Vivieni partzialki esleituak):

* 1904 – *Effeuillements* – poesia
* 1905 – *Copeaux* (Kopak) – prosazko olerki bilduma, istorioak eta antzezlanak
* 1905 – *L'Impossible Sincérité* (Ezinezko zintzotasuna) - antzezlana
* 1905 – *Comédie dans un Jardin* (Komedia lorategi batean) – *Théâtre de l'Automobile Club de France* Frantziako Automobilismo Klubaren Antzokian 1905eko abenduaren 11n egindako antzezlana.
* 1907 – *Le Chemin du Souvenir* (Oroitzapenaren bidea) – antzezlana
* 1910 – *L'Inoubliée* (Ahaztu gabea) – Renée Vivienen omenezko ipuin sorta.

Hélène de Zuylen de Nyevelt izenpean argitaratutako lanak (bakarkako lantzat hartuak):

* 1906 – *La Mascarade Interrompue* (Maskarada etena) – antzezlana
* 1908 – *Béryl* – antzezlana
* 1912 – *La Dernière étreinte* (Azken besarkada) – eleberria
* 1914 – *L'Enjoleuse* – eleberria

### Automobilismoa 
Etienne van Zuylen baroia, bere senarra, Frantziako Automobil Klubeko presidentea izan zen (Automobile Club de France, A.C.F. ), 1898ko Paris–Amsterdam–Paris probaren antolatzaile nagusia. *Snail* ezizenarekin, van Zuylen baronesak arrakasta handiz osatu zuen ibilbidea, eta, hala, nazioarteko lasterketa batean lehiatu zen lehen emakumea izan zen. Lasterketa uztailaren 7tik 13ra egin zen, 1.431 kilometroko ibilbidean, eta Fernand Charronek irabazi zuen, 33 ordu, 4 minutu eta 34 segundoko denborarekin Panhard-Levassor bat gidatuz. Batzuetan, atzera begirakoan, CAFen Sari Nagusia (*III Grand Prix de l'ACF*) 3.a bezala izendatzen da.

1901ean Van Zuylen Paris-Berlin lasterketan lehiatu zen, baina lehen egunean utzi behar izan zuen arazo teknikoengatik. 122 izen-emateen artean, beste emakume batek ere parte hartu zuen, Camille du Gastek azken postutik abiatu zen eta 33. postuan amaitu zuela.

## Haarko gaztelua 
thumb|250x250px|Haarko gaztelua
Etienne van Zuylen baroiarekin ezkondu zenean, Haar gaztelua, Haarzuilens ondoan, Utrecht probintzian, Holandan, bere egoitza ofiziala bihurtu zen.  Gaztelua jatorriz Haar familiarena zen eta Van Zuylen familiaren eskura pasatu zen 1440an, azken Haar gizonezkoa oinordekorik gabe hil zenean. Gaztelua erabilerarik gabe eta abandonatuta zegoen eta baronesak Rothschild familiaren dirua erabili zuen arte neogotiko estiloan guztiz berreraikitzeko. Egungo eraikinak, ermita izan ezik, 1892koak dira eta P.J. H. Cuypers arkitekto holandarrak egindakoak dira.   

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Families of fortune: life in the Gilded Age, Alexis Gregory, (Rizzoli International Publications, 1993), 128. or.
* Natalie Clifford Barney, *Adventures of the Mind* (New York: New York University Press, 1992)
* Colette, *The pure and the Impure* (New York: Farrar Straus, 1967)
* Jean-Paul Goujon, Tes Blessures sont plus douces que leurs Caresses: Vie de Renee Vivien (Paris: Cres, 1986)
* André Germain, *Renee Vivien'' (Paris: Regine Desforges, 1986)
* Karla Jay, The Amazon and the Page: Natalie Clifford Barney and Renee Vivien (Bloomington: Indiana University Press, 1988)
* Paul Lorenz, Sapho, 1900: Renee Vivien (Paris: Julliard, 1977)
* The Castles of Holland: Famous Netherland's Sights (Karen Lac). *Kasteel de Haar*

## Kanpo estekak