San Vicente de la Sonsierra

**San Vicente de la Sonsierra** Errioxako udalerria da, 2020an 996 biztanle zituena. Logroño hiriburutik 35 km mendebaldera kokaturik dago, Ebro ibaiaren ezkerreko ertzean. San Vicente de la Sonsierra gotorlekua X. mendean sortu zuen Nafarroako Erresumak.

*Los Picaos* penitentzia prozesioarengatik da ezaguna.

## Geografia 
Antzinako Nafarroako Sonsierra eskualdean kokaturik dago, Toloño mendilerroaren oinean, hortik bere izena. Ebro ibaiaren iparraldeko ertzean kokaturik dauden Errioxako hiru udalerrietako bat da, besteak Briñas eta Ábalos izanda.

497 metroko altuera hartzen duen muino batean eraikita dago, Ebro ibaiaren gainean.

## Herriak 
San Vicente de la Sonsierra herriguneaz gain badaude beste hainbat herri udalerrian. Aipagarrienak Rivas de Tereso (16 biztanle 2013an) eta Peciña (7 biztanle 2013an) dira. Hauetaz gain Orzales, Doroño eta Pangua hustuta daude.

## Historia 
### Aurrekariak 
Aurrehistorian eremua populatua izan zela adierazten duten hainbat aztarna aurkitu dira, Neolito garaiko Cascajako trikuharria eta Burdin Aroko la Nava herrixka esate baterako.

Santa María de La Piscina baseliza inguruan X. mendea baino lehenagoko herrixka bat izan zela erakusten dute baseliza berriztatzerakoan aurkitu zitutzen hilobiek. XIV. mende aldera hustuko zen, Gaztelako Gerra Zibilean, eta bertako biztanleek Peciña sortu zuten, izenak Piscinaren aldaera ematen du. San Vicente de la Sonsierra herrigunetik 6 kilometro mendialdera kokaturik dago.

Sonsierra eskualdean herrixka ugari aurkitzen ziren baseliza bati lotuak. San Martín de Sonsierra, San Juan, San Pablo, San Pelayo, Doroño, San Román, Hornillos, Orzales, Artajona, Pangua, Santiago, Mutilluri, Peciña, Rivas eta Ábalos dokumentatu dira.

### San Vicente de la Sonsierra 
{}IX. mendean Eneko Arista Iruñeko erregeak Buradon eta Logroño artean muga egonkor bat ezarri nahi izan zuen eta inguruko hainbat herri gotortu zituen. 934 inguruan sortu zen San Vicente de la Sonsierra.Antso III.a Gartzeitz Iruñeko erregeak 1014an San Vicente eta haren ondasunak Leireko monasterioari eman zizkion eta XIV. menderarte haren menpekoa izan zen. XI. mendean Ebro ibaiaren gainean zubi gotortu bat eraiki zen bi dorre zituena eta pasabide garrantzitsua izanik zeharkatzerakoan zerga kobratzen zen. 1172. urtean Antso VI.a Nafarroakoak Guardiako Forua eman zion, Logroñoko Foruaren oso antzekoa zena. Haren semeak, Antso VII.ak gaztelua eraiki zuen 1194an eta eremua harresitu zuen. Navas de Tolosako guduaren ondoren Piscinako Etxeak kateen armarria jaso zuen.

Hurrengo urteetan borroka ugari izan zituen inguruan. XIII. mendean ibaiaren beste aldean dagoen Briones herriarekin izan zituen istiluak. 1367an Gaztelako Petri I.a *Ankerraren* eta Henrike II.aren arteko borrokak bete betean harrapatu zuen. Hernikeren tropek gaztelua ezin izan zuten hartu eta San Vicente inguruko herrixka guztiak erre zituzten, Ábalos baino ez zen salbatu. Gerra honen amaieran Nafarroaren esku gelditu zen eta Henrikeren tropen aurrean erakutsitako adoreagatik  Karlos II.ak kaparetasuna eman zien San Vicenteko biztanleei eta haien ondorengoei. 1373an Gaztela eta Nafarroaren arteko itunaren bidez Logroño gaztelarrei itzuli arren San Vicentek Nafarroako Erresuman jarraitu zuen.

280px|thumb|San Vicente de la Sonsierrako gaztelua.
XV. mendean borrokek jarraitu zuten eta Pedro Fernández de Velascok San Vicente erasotu zuen. 1437an Gaztelak eta Nafarroak bake itun berria sinatu artean istilu ugari izan ziren. 1451ean Nafarroako Gerra Zibila hasi zen Joan II.a Aragoikoaren eta Karlos Bianako Printzearen artean eta 1464an amaitzerakoan San Vicente de la Sonsierra Gaztelako Erresumak eskuratu zuen. Gaztelak Nafarroa konkistatzerakoan muga eremua izateari utzi zion eta hainbat mendetako bakealdia iritsi zen.

1657ko urriaren 7an Castilnovoko kondeak (orduan San Vicenteren jabea zenak) Ábalos herriari independentzia eman zion.

XIX. mendean hainbat gerra izan zituen berriz. 1807 eta 1813 artean tropa frantsesek okupatu zuten herria. 1833an Lehen Karlistaldian Zurbano jeneral liberalak okupatu zuen eta 1876 artean izan ziren ondorengo gerratan ere kalte handiak jasan zituen San Vicentek.

## Biztanleriaren bilakaera 

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:500 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:3000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1900 text:1900
  bar:1910 text:1910
  bar:1920 text:1920
  bar:1930 text:1930
  bar:1940 text:1940
  bar:1950 text:1950
  bar:1960 text:1960
  bar:1970 text:1970
  bar:1980 text:1980
  bar:1990 text:1990
  bar:2000 text:2000
  bar:2005 text:2005
  bar:2011 text:2011
  bar:2019 text:2019

PlotData=
  color:barra width:20 align:left

  bar:1900 from:0 till: 2670
  bar:1910 from:0 till: 1854
  bar:1920 from:0 till: 1877
  bar:1930 from:0 till: 1820
  bar:1940 from:0 till: 1956
  bar:1950 from:0 till: 2020
  bar:1960 from:0 till: 1681
  bar:1970 from:0 till: 1406
  bar:1980 from:0 till: 1207
  bar:1990 from:0 till: 1213
  bar:2000 from:0 till: 1104
  bar:2005 from:0 till: 1183
  bar:2011 from:0 till: 1090
  bar:2019 from:0 till: 990

PlotData=
  bar:1900 at: 2670 fontsize:S text: 2.670 shift:(-8,5)
  bar:1910 at: 1854 fontsize:S text: 1.854 shift:(-10,5)
  bar:1920 at: 1877 fontsize:S text: 1.877 shift:(-10,5)
  bar:1930 at: 1820 fontsize:S text: 1.820 shift:(-10,5)
  bar:1940 at: 1956 fontsize:S text: 1.956 shift:(-10,5)
  bar:1950 at: 2020 fontsize:S text: 2.020 shift:(-10,5)
  bar:1960 at: 1681 fontsize:S text: 1.681 shift:(-10,5)
  bar:1970 at: 1406 fontsize:S text: 1.406 shift:(-10,5)
  bar:1980 at: 1207 fontsize:S text: 1.207 shift:(-10,5)
  bar:1990 at: 1213 fontsize:S text: 1.213 shift:(-10,5)
  bar:2000 at: 1104 fontsize:S text: 1.104 shift:(-10,5)
  bar:2005 at: 1183 fontsize:S text: 1.183 shift:(-10,5)
  bar:2011 at: 1090 fontsize:S text: 1.090 shift:(-10,5)
  bar:2019 at: 990 fontsize:S text: 990 shift:(-10,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:Iturria - Espainiako Estatistika Institutu Nazionala

## Garraioa 
Araba Bus sareko eta lineek zerbitzua ematen diote udalerri honi:

## Ekonomia 
280px|thumb|Mahastiak San Vicente de la Sonsierra inguruan.
San Vicente de la Sonsierraren ekonomia ardogintzan oinarritzen da. 20 upategi inguru daude herrian eta guztira 30 km2-ko azalera hartzen dute mahastiek. Honako hauek dira San Vicenteko upategik:

* Bodegas y Viñedos Carlos Moro
* Bodegas Castillo de Mendoza
* Bodega Classica
* Bodegas del Monge Garbarti Viña Ane
* Bodega Heredad de San Andrés
* Bodegas Hermanos Peciña
* Bodegas Lagar de Zabala
* Bodegas Moraza
* Bodegas Olmaza
* Bodegas Ramírez de la Piscina
* Bodegas Señorío de San Vicente
* Bodegas Sierra Cantabria
* Bodegas Sonsierra
* Bodega Teodoro Ruiz Monge
* Bodegas Vicente Apilánez Ruiz y dos
* Bodegas y Viñedos Ramírez de Inoriza
* Bodega Valdeloyo
* Bodega Abel Mendoza Monge
* Bodega Contador - Benjamín Romeo
* Bodegas Jesús Ramírez Aguirre
* Bodegas y Viñedos Carlos Moro

## Ondasunak 
* San Vicenteko gaztelua
*Santa María la Mayor eliza
*Santa María de La Piscina baseliza
*La Cascaja trikuharria
*San Andresko nekropolia

Fitxategi:San Vicente de la Sonsierra - Santa Maria la Mayor 01.JPG|Santa Maria la Mayor eliza
Fitxategi:Ermita de la Vera Cruz-San Vicente de la Sonsierra-19845.jpg|Vera Cruz ermita
Fitxategi:Ermita de la Virgen de los Remedios-San Vicente de la Sonsierra-19834.jpg|Nuestra señora de los Remedios basilika
Fitxategi:Ermita de San Roque-San Vicente de la Sonsierra-19840.jpg|San Roke ermita
Fitxategi:Ermita de Santa María de la Piscina-Peciña-15737.jpg|Santa Maria de la Piscina ermita
Fitxategi:Ermita de Nuestra Señora de la Peña-San Vicente de la Sonsierra-15764.jpg|Nuestra Señora de la Peña ermita
Fitxategi:Ermita de San Martin de los Monjes-San Vicente de la Sonsierra-14087.jpg|San Martin de los Monjes ermita
Fitxategi:Puente medieval-San Vicente de la Sonsierra-DSC07648.jpg|Erdi Aroko zubia

## Kultura 
200px|thumb|*Los Picaos*.
San Vicente de la Sonsierrako kultur ekintza ezagunena *Los Picaos* da. Urteko hainbat egunetan egiten da, Aste Satuan eta maiatzeko eta iraileko gurutze santuan. Prozesioan eta nekaldian doazen penitenteak autoflagelatu egiten dira. Borondatezko ekintza da eta itxaron zeerrenda luzea izaten da bertan parte hartzeko. *Cofradía de la Santa Vera Cruz de San Vicente* kofradiak antolatzen du XVI. mendetik.

Herriko jai nagusiak urtarrilaren 22an (San Bizente eguna), ekainaren 26an (San Pelaio eguna) eta irailaren 7 eta 12 artean (Virgen de los Remedios).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  San Vicente de la Sonsierrako Udalaren webgunea