open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Saint-Marcouf uharteak

[thumb|250px|San [Markoul]]
**Saint-Marcouf uharteak** Frantziako Mantxako kanalean, Senaren badian dauden uhartedi dira. Bi uharte osatzen dute: Terre eta Large uhartea. Gutxi gorabehera Saint-Marcouf herritik zazpi kilometrotara daude, Cotentin penintsularen parean. Saint Marcouf komunaren menpe daude, (Mantxa departamenduan, Normandian). Garrantzi ekologiko eta historiko handia dute.

## Historia 
### Izenaren jatorria 
Erromatarren garaian, bi uharteak *Duolimonis* deitzen ziren.

VI. mendean, San Markoul, 490ean Bayeuxen jaioa, garai hartan Neustria erresuman, hara erretiratu zen garizuma pasatzeko. 558an hil zenean, Coutancesetik gertu lurperatua izan zen, berak sortu zuen Nanteuileko abadian. Santuak eskrofula sendatu omen zuen eta, horren ondorioz, ezaguna egin zen. Uhartedian egon ondoren bere izena eman zion orduan artxipelagoari. 898an, bere gorpuzkiak Laonetik (Aisne) gertu zegoen Corbenyko abadiara eraman zituzten bikingoen erasoaldietatik salbatzeko. Bere erlikiek eskrofula sendatzearen ospea zuten. Uste horrekin Frantziako erregeak Corbenyko abadiara joan ziren erromesaldian, Reimsen koroatu eta biharamunean.

## Babesak 
Uhartedi honen garrantzi ekologikoa handia eta, ondorioz, sailkapen desberdinetan kokatuta dago:
* Lehen motako Zone naturelle d'intérêt écologique, faunistique et floristique (ZNIEFF).
* Natura 2000 sarea
* Ehizaren babesa
* Kostaldeko perimetroaren ehiza erreserba
* Babes bereziko Zone importante pour la conservation des oiseaux ZICO
* Gotorlekuak Monumento historiak bezala babestuak daude.
* Eskaera egina dago UNESCOren Gizateriaren Ondarea gisa babesteko, Normandiako Aliatuen lehorreratzearen hondartzak kategoriaren barruan.

## Uharteak fikzioan 
Uharteak eleberri eta komiki askotan agertu dira, ekintzak inguru hauetan kokatuta:
* Maurice-Charles Renard, ''L'Inconnu des îles*, Paris, Librairie des Champs-Élysées, « Le Masque» bilduma, 1954, Abenturazko eleberrien Sari Nagusia.
* Paul-Jacques Bonzon, *Les Six Compagnons et la Bouteille à la mer*, Paris, Hachette, « Bibliothèque Verte » bilduma, 1979, 158 or. ().
* Bernard Gouley, *Les Mystères de Saint Marcouf*, Cheminements, « Chemins Noirs » bilduma, 2003 ().
* Stéphane Piatzszek eta Stéphane Douay, *Tout le monde meurt*, Casterman, « Commandant Achab » bilduma (44.liburuki), 2013, 55 or. ().
* Michel Bussi, *N'oublier jamais'', Presses de la Cité, 2015, 504 or. ().

## Iruditegia 

Image:
FranceNormandieLaPernelleStVaastLaHougueIlesStMarcouf.jpg|Bi uharte kostaldetik ikusita.
Ravenoville - Vue sur les îles Saint-Marcouf.JPG|Uharteak Ravenovilletik ikusita.
Ile-large-2017-port.jpg|Large uhartearen gotorlekua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :[Bideoa: Uhartediaren historia laburra, France 3 katearen irudiekin.
* :https://www.ilesaintmarcouf.com Site de l'association Gotorlekuen babesaren aldeko elkartearen webgunea.
Valentine's Day (2010eko filma)

'''''Valentine's Day'''* (euskaraz *San Balentin Eguna''), 2010eko Garry Marshall estatubatuarrak zuzendutako amodiozko komedia film bat da. Jessica Alba, Kathy Bates, Jessica Biel, Bradley Cooper, Eric Dane, Patrick Dempsey, Hector Elizondo, Jamie Foxx, Jennifer Garner, Topher Grace, Anne Hathaway, Carter Jenkins, Ashton Kutcher, Queen Latifah, Taylor Lautner, George Lopez, Shirley MacLaine, Emma Roberts, Julia Roberts, Bryce Robinson eta Taylor Swift aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Filma San Valentin egunez jazotako hainbat kontakizunez osatua dago: Katherine Hazeltine (Julia Roberts) AEBetako Armadako kapitaina Iraketik Los Angelesera bidaia egin eta hegaldian zenbait gauza konpontzeke dituen norbaitekin topo egingo du, Holden Wilson (Bradley Cooper); Reed Benett (Ashton Kutcher) loradenda bateko jabeak Morley Clarkson (Jessica Alba) neskalagunari eskontzeko eskatuko dio, nahiz eta zinez, Julia Fitzpatrick (Jennifer Garner) lagunaz maitemindua egon, eta hark jada ezkondutako mutilaguna izan; Estelle Paddington (Shirley MacLaine) emakume adindun erretiratuak Edgar (Hector Elizondo) senarrari iraganean beste gizon batekin maitasun harreman luze bat izan zuela aitortuko dio; Elizabeth Curranek (Anne Hathaway) hiriko talentu agentzia garrantzitsuenean lan egin eta Jason Morrison (Topher Grace) postariarekin ateratzen da. Eta azkenik, Kara Monahan (Jessica Biel) bulegariak San Balentin egunez inorekin zitarik ez duenez zorigaiztoko sentitzen da.

## Aktoreak 
* Jessica Alba: Morley Clarkson
* Kathy Bates: Susan Moralez
* Jessica Biel: Kara Monahan
* Bradley Cooper: Holden Wilson
* Eric Dane: Sean Jackson
* Patrick Dempsey: Harrison Copeland doktorea
* Hector Elizondo: Edgar Paddington
* Jamie Foxx: Kelvin Moore
* Jennifer Garner: Julia Fitzpatrick
* Topher Grace: Jason Morris
* Anne Hathaway: Elizabeth Curran
* Carter Jenkins: Alexander Franklin
* Ashton Kutcher: Reed Bennett
* Queen Latifah: Paula Thomas
* Taylor Lautner: William Harrington
* George Lopez: Alfonso Rodriguez
* Shirley MacLaine: Estelle Paddington
* Emma Roberts: Grace Smart
* Julia Roberts: Katherine Hazeltine (jaiotze abizenez Paddington) kapitaina
* Bryce Robinson: Edison
* Taylor Swift: Felicia Miller

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Bonifazio Mainzekoa

**Bonifazio Mainzekoa**, sortzez **Wynfrid** (Crediton, Devon, 675 aldean - Dokkum, Frisia, egun Herbehereak, 754ko ekainaren 5a) beneditar misiolaria izan zen, frisiarrak ebanjelizatzera bidali zutena. Gregorio II.ak Mainzeko artzapezpiku izendatu zuen. Martirizaturik hil zuten 754ko Mendekoste igandean. Jaieguna ekainaren 5ean ospatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pisako bataiotegia

**Pisako Bataiotegia** (, ) Pisa hiriko bataiotegia da, San Joan Bataiatzaileari eskainia, Katedralaren parean dago Pisako Piazza dei Miracoli zelaian, Dorrearen eta Katedralaren mendebaldera kokatua. 1987an, Unescok Gizateriaren Ondare izendatu zuen Unescok.

## Eraikuntza 
Deustesalvet izenpea utzi zuen arkitekto batek eraiki zuen ondoan dituen duomo eta dorrearen estilo berean. Katedralaren ondoren eta dorrea baino lehen eraikitako plazako bigarren eraikina zen. Arkitektoaren izena barne zutabe batean aipatzen da, *Diotosalvi magister* izenarekin. Pisako Hilobi Santuaren elizan ere lan egin zuen artista erdi-anonimo honek,

Eraikuntza 1152an hasi zen, eta 1363an amaitu zen. Orduan amaitu ziren *loggia*, goiko solairua eta kupula, zeinak gotiko estiloan gehitu zituzten Nicola eta Giovanni Pisanok eta Cellino di Nesek .

Munduko bataiotegi independente (berezko eraikin propio gisa) adibiderik ezagunena da; eta Italiako handiena. 107,25 metroko perimetro du eraikinaren planta borobilak. Oinarrian hormen lodiera 2,63 m da. San Juan Bataiatzailearen estatua (Turino di Sanori egotzitakoa) kupularen goialdean kontuan hartuta, bere altuera 54,86 m-koa da, Dorre Etzana baino zentimetro batzuk altuagoa.

### Barrualdea 
Barrualdeko zabaltasuna ikusgarria da, baina harrigarriro sinplea eta apaindurarik gabea da. Akustika bikaina ere badu.

Ponte oktogonal bat du erdian, Guido Bigarellirena, 1246. urtekoa. Brontzezko San Joanen eskultura bat du ponteak, Italo Grisellirena.

Pulpitu ikusgarri bat ere badago, 1255 eta 1260 artean zizelkatu zuen Nicola Pisanok, Giovanni Pisanoren aitak. Kristoren bizitzako eszenak biltzen ditu bost paneletan, zutabeak bertuteen irudikapenekin koroatuta dauden bitartean. Pulpitu eskulturak, eta bereziki Herkules biluziaren forma klasikoa, Nicola Pisanoren ezaugarri zaharren adibide ona dira antzinako irudikapenak berrezartzeko Italiako Pizkundeko eskulturaren aitzindari garrantzitsuena izanik. Hori dela eta, Italiako Pizkundearen inguruko ikerketak normalean 1260. urtearekin hasten dira, Nicola Pisanok bere pulpituarekin datatu zuen urtearekin.

## Iruditegia 

Fitxategi:Baptisterium Pisa IMG 5299.JPG|Kanpoko ikuspegia.
Fitxategi:Pise-Baptistere-Tympan.jpg|Sarrera nagusiko tinpanoa.
Fitxategi:Pisa.Baptistery.font01.jpg|Pontea, Guido Bigarellik egina.
Fitxategi:Pisa.Baptistery.pulpit01.jpg|Pulpitua, Nicola Pisanorena.
Fitxategi:Pisa.Baptistery.tomb.jpg|Zoruan dagoen hilobietako bat.
Fitxategi:Toscana Pisa7 tango7174.jpg|Barrualdearen ikuspegia goiko solairutik erdira begira.
Fitxategi:Dome interior- Baptistry - Pisa 2014.JPG|Kupula.
Fitxategi:Pisa_Campanile_-_Baptistery_IRom_314.jpg|Eskala konparaketa, bataiotegia eta Pisako dorrea.

erdian|thumb|800x800px|Ikuspegi panoramikoan, Pisako hiru eraikuntza nagusienak: Katedrala erdian (eraiki zen lehena), ezkerretara edo mendebaldera bataiotegia (2.a), eta Dorre etzana eskumatara.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Puerta de Europa

**Puerta de Europa** edo **Torres KIO**, euskaraz *Europaren Atea* edo *KIO Dorreak*, Espainiako Madril hiriburuan dagoen bi etxeorratzez osatutako multzoa da, Gaztela plazan eta Castellana pasealekuan.

1989-1996 artean eraikiak izan ziren eta Philip Johnson eta John Burgee estatubatuar arkitektoek diseinatu zituzten.

Etxeorratz bakoitzak 114 metroko garaiera eta 26 solairu ditu, eta 14,3º bertikalki okertuak daude. KIO Dorreak izendapena hein handi batean Kuwait Investment Office (KIO) kuwaitar enpresak bultzatuak izan zirelako da.

## Zinema 
*El día de la Bestia* (1996) Alex Angulo bilbotarrak zuzendutako filman agertzen dira.

Beste film hauetan ere agertzen dira: *Torrente 3: el protector*, *Carne trémula*, Éxtasis eta *Abre los ojos*.​
GW190521

**GW190521** LIGO eta Virgo interferometroak 2019ko maiatzaren 21ean aurkitutako uhin-grabitazional bat da. Gertakaria 03:02:29 UTC orduan gertatu zen. Gertaera 66 M☉ eta 85 M☉ zituzten bi zulo beltzen arteko talkaren ondorioz sortu zen, 140 M☉ dituen zulo-beltz berri bat sortuz. GW190521 da inoiz ikusitako lehenengo masa ertaineko zulo beltza. 12.800 milioi argi urtera dago, Coma Berenices, Canes Venatici edo Fenix konstelaziotik 765 deg2 dagoen eskualdeko lekuren batean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mikrokini

thumb|300px|Mikrokini arrosa.
**Mikrokinia** bikini delako bainujantziaren oihal gutxiko aldaera bat da. Bikinia bezala, mikrokinia bi piezaz osatuta dago: bularretakoa eta kuleroa. Hala ere, jantzi honek titien zatitxo bat eta alua baino ez ditu estaltzen, eta, beraz, ia gorputz osoa biluzik uzten du.

Mikrokinia nudismoaren mugan dago. Hori dela eta, nudismoa debekatuta dauden lekuetan erabili ohi da ahalik eta gorputz-azal handiena eguzkitan beltzarantzeko.

## Ikus, gainera 
* Bikini
* Monokini
* Tankini

## Kanpo estekak
Iñaki Berastegi

**Iñaki Berastegi Goikoetxea** (Urdiain, Nafarroa, 1994ko irailaren 30a) nafar kirol kazetaria da, besteak beste, Euskadi Irratian. Berria egunkariko kirol saileko kolaboratzailea ere bada, eta Harmaila aldizkariaren sortzaileetako bat izan zen.

2020. urtean, Youtubeko kanala ere sortu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Youtubeko kanala
Villa General Mitre (Buenos Aires)

**Villa General Mitre** Argentinako Buenos Aires hiriburuko erdialdeko auzoa da. 34.000 biztanle ditu (2001etik aurrera) 2,2 km²-ko azaleran. Auzoko biztanle-dentsitatea ia 15.500 biztanle/km²-koa da eta, beraz, Buenos Airesko 13.500 biztanle/km² batez bestekoaren gainetik dago.

Villa Gral. Mitre Condarco, Gaona, Tte. Gral. Donato Álvarez, Juan B. Justo, San Martin eta Álvarez Jonte kaleek mugatzen dute.

1908an auzoari Bartolomé Mitre jeneralaren izena jarri zitzaion, bera ere Argentinako presidentea izan baitzen 1862tik 1868ra. Bizitegi-eremua da batez ere, kale lasaiak, zuhaitzak eta etxe soilak ditu ezaugarri.

## Instalazioak eta toki interesgarriak 
* Club Ciencia y Labor (Cesar Diaz kalea eta Artigas kalea)
* Liga de Fomento Villa Gral. Mitre (Gavilán kalea eta JB Justo etorbidea)
* Saenz Peña Plaza (JB Justo eta Boyacá kaleak)
* Plaza Nuestra Señora de la Asunción (Gaona eta Gavilán kaleak)
* Colegio Claret (Donato Álvarez eta San Martin etorbideak)
* Norberto "Pappo" Napolitanoren monumentua (Andrés Lamas kalea eta JB Justo etorbidea)
* 4. zenbakia DE Pampa probintziako ikastetxea (Caracas kalea eta Gaona etorbidea)

Diego Armando Maradona Estadio, Asociación Atlética Argentinos Juniors estadioa, La Paternal auzoaren mugan dago.

## Kanpo estekak 
* GCBA: Villa General Mitre
* Villa General Mitre-ri buruzko informazioa eta estatistikak
Harmaila (aldizkaria)

***Harmaila*** Kirola ardatza zuen euskal aldizkaria izan zen.
## Ibilbidea 
2018ko udatik aurrera, euskarazko kazetaritzaren egitasmo berri hau abian jarri zen, kirolarekin zegoen hutsunea betetzeko asmoz. Hedabide berriaren atzean, Aitor Manterola, Eñaut Barandiaran eta Iñaki Berastegi kazetariak, besteak beste, ibili dira.

2018. urtean bertan, Harmaila aldizkariak prentsa idatzizko atalean lortu zuen *Argia Saria*.

2020ko udan, 9. zenbakia kaleratuta, eten da, oraingoz, argitalpenaren ibilbidea, ale horren "agurrean" aitortu duten bezala, "aldizkaria ekonomikoki errotzeko helburuak eskuen artean ihes egin digulako"..

## Ezaugarriak 
Genero berdintasuna, lurraldetasuna eta hainbat kirol lantzea izan dira argitalpenaren baliorik nabarmenenak.

Sorretatik, elkarlana sustatu nahi izan du, eta, besteak beste, AEKrekin lankidetza-hitzarmena sinatu zuten urtebetez. 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mickey Finn

**Michael Norman Finn** (Thornton Heath, Londres, 1947ko ekainaren 3a - Croydon, Londres, 2003ko urtarrilaren 11) ingeles bateria-jotzailea izan zen. Steve Petegrin Took ordezkatu zuen *T. Rex* glam rock taldean. Marc Bolan hil eta taldea desegin ondoren, The Blow Monkeys eta The Soup Dragons taldeekin jo zuen.
2020ko Kontxako Bandera

**2020ko Kontxako Bandera** gizonezkoentzat Banderaren 125. ekitaldia izan zen, eta emakumezkoentzat Banderaren 13.a. Urte honetako irailaren 6 eta 13an jokatu zen. Iazko garaile berak izan ziren gizonezko zein emakumezkoetan. Hondarribiak 14. bandera eskuratu zuen, hirugarrena jarraian eta Oriok bigarrena emakumezkoetan.

## Lehiaketa 
COVID-19 pandemiak erabat baldintzatu zuen lehiaketa. Ikuslerik ez zen izan, emakumezkoen sailkapen estropada irailaren 2an eta gizonezkoena irailaren 3an jokatu zen eta hainbat taldek ezin izan zuten parte hartu COVID-19 positiboren bat barnean izateagatik; Arkotek, Astillerok eta Lapurdik gizonezkoetan eta Deustuk eta Lapurdik emakumezkoetan.

Lehenengo jardunaldian Hondarribiak garaipen argia lotu zuen Zierbenaren aurretik eta emakumezkotan Orio eta Donostiarra parez pare ibili ziren. Bigarren jardunaldian ez zen sorpresarik izan eta biek ala biek nagusitasun handiz irabazi zuten.

## Gizonezkoak 
### Parte-hartzaileak 
### Emaitza 
### Tripulazio irabazlea 
* Hondarribia Arraun Elkartea
** Entrenatzailea: Mikel Orbañanos
** Patroia: Joseba Amunarriz
** Arraunlariak: Alexander Udabe, Julen Castrillon, Manex Alday, Beñat Egiazu, Xabier Etxebeste, Galder Ezponda, Urko Redondo, Iñigo Jokin Sagarzazu, Bikendi Alza, Ander Legazkue, Alain Osanbela, Iker Marizkurrena eta Gaizka Gorostiaga.

### Sailkapen estropada 
## Emakumezkoak 
### Parte-hartzaileak 
### Emaitzak 
### Tripulazio irabazlea 
* Orio
** Entrenatzailea: Xanti Zabaleta
** Patroia: Nadeth Agirre
** Arraunlariak: Itziar Olasagasti, Garazi Oliden, Amaia Galdos, Lukene Lizaso, Olatz Agirregabiria, Oihane Iraola, Victoria Piñeiro, Sandra Piñeiro, Itxaso Azkonobieta, Izaro Etxaniz, Leire Alcala, Udane Hoyos eta Leire Garate

### Sailkapen estropada 
## Ikus, gainera 
* Kontxako Bandera
* Emakumezkoen Kontxako Bandera

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* donostiakultura.com
Morandi zubia

**Morandi zubia** (, ofizialki *Viadotto Polcevera*), Genovako (Italia) errepideko zubia izan zen, 1963 eta 1967 artean eraikia Italiako A10 autobidean Polcevera ibaiaren gainean (hortik bere izen ofiziala). Zubiari *Morandi* deitzen zaio Riccardo Morandi ingeniari ezagunaren izenagatik.

Zubia ingeniaritza eta arkitektura mugarria izan zen eraiki zenean 60ko hamarkada. Genovako Sampierdarena eta Cornigliano barrutiak lotzen zituen Polcevera bailaran zehar. Gainera, Europako E80 errepidearen arteria kritikoa zen, Italia eta Frantzia lotzen zituena.

## Erorketa 
2018ko abuztuaren 14an, ekaitz baten erdia, zubiaren erdialdeko 210 metroko sekzio bat erori zen. 43 pertsona hil ziren. Liguria eskualdean urte osoko larrialdi egoera ekarri zuten, egiturazko hutsegitearen azterketa zabala eta erantzukizun bilaketa zail bati ekiteko.

Morandi ingeniariak ez zuen ikusi bere zubia erortzen, 1989an hil baitzen.

thumb|600px|erdian|Gorriz, behera erori zen partea.

Jatorrizko zubiaren aztarnak 2019ko abuztuan eraitsi zituzten. Ordezko zubia, Viadotto Genova-San Giorgio izenekoa 2020ko abuztuan inauguratu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Beardmore glaziarra

**Beardmore glaziarra**, Antartikan dagoen glaziar bat da, munduko handienetakoa, 160 kilometro luze baina gehiago eta zenbait eremuetan 40 kilometro zabal ere baiditu. Glaziarra Ross izotz hesia eta Antartikako goi-ordokiaren arteko pasabide nagusienetako bat da.

Glaziarrak Mendi Transantartikoak zeharkatzen ditu, mendebaldean Alexandra Erreginaren mendikatea eta Commonwealth mendikatea bananduz.

1908an Ernest Shackleton buru zuen Nimrod espedizioak aurkitu zuen.
Teletaxi San Fermin

**Teletaxi San Fermin** enpresa (**Enplegu Zentro Berezia**, batzuetan) dena, 1984an sortu zen, Iruñean eta eskualdean taxi erreserbaren zerbitzu zentralizatua eskaintzeko asmoz. Taxi Iruñerriko taxilarien % 99 biltzen dituen taxi-zentrala da, 309 ibilgailuko flotarekin.

## Historia 
### Hasiera 
1984an Teletaxi San Fermin enpresa sortu zen, Iruñerrian zein eskualdean taxiak erreserbatzeko zerbitzu zentralizatu bat eskaintzeko asmoz, Berriozarreko lizentziak ez baitziren baliozkoak Burlatan edo hiriburuan jarduteko, kasu horretan bakarrik.

Urte batzuk geroago, bere lehiakide nagusia izango zena bereganatuko zuen, Radio Taxi, gaur egun eskualdeko lizentzien % 99rekin geratuz.

### Handipena 
2006an, 1999an Eskualdeko Hiri Garraioaren kudeaketa bere gain hartu ondoren, Iruñerriko Mankomunitateak Iruñerriko taxiekin lotutako jardueren gaineko kontrola jaso zuen, 19 udalerriren lizentziak jaso zituen, eta eta eremuak sortu ziren.

Hurrengo urteetan, udalerri gehiago sartu ziren taxia batera emateko lurralde-eremuan, eta azkenak 2020an izan ziren (Elo, Legarda, Tebas-Muru Artederreta, Odieta, Uterga, Muruzabal eta Ultzama).

Gainera, izeneko tarifa bereziak ezarri ziren Iruñeko geltokietarako eta Iruña-Noaingo aireporturako.

Bestalde, eskariaren araberako garraiorako bi ibilbide sortu ziren, bata Iruñeko espetxera eta bestea Iruña-Noain aireportura, azken hori Eskualdeko Hiri Garraioaren linearen ordez.

2018ko abuztuan, Euskal Herriko beste taxi-zerbitzu batzuekin batera, Iruñerriko taxilariek greba egin zuten taxi bakoitzeko gehieneko ratioa (1 AIG = 30 taxi) betetzea eskatzeko. Greba bideratzeko hartutako neurrien artean, 2019ko otsailaren 21etik Iruñerriko taxi guztiek matrikula urdin bat (eta ez zuria, gainerako ibilgailuek bezala) erabiltzea ahalbidetu zuena nabarmendu behar da. Gainera, urte bereko abenduaren 24tik aurrera, bizikletak taxietan garraiatzea baimentzen da, baina Eskualdeko Hiri Garraioko autobusetan oraindik ez da posible.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Taxi Iruñerria
* La Villavesa SA
* Autobuses Pamplona
* La Montañesa
* Transports Ciutat Comtal

## Kanpo estekak
Antartikako goi-ordokia

**Antartikako goi-ordokia**, **polar goi-ordokia** edo **hego polo geografikoaren goi-ordokia**, Antartikako izotz-geruzan edo izotz eremuan dagoen goi-ordoki bat da, Ekialdeko Antartikan. Eremuak Hego Poloa barne hartzen du, eta Maud Erreginaren Lurraldea eta Australiar Lurralde Antartikoan barna 1.000 kilometro inguruko lurraldean hedatzen da.

Egitura geografiko hau itsas mailatik bataz besteko 3.000 metroko garaieran dago, bere punrutik garaiena A Domoa (4.093 metro) delarik. C Domoa eta F Domoa ere nabarmentzen dira.
Aciturri Aeronáutica

**Aciturri Aeronáutica** Miranda Ebron egoitza duen enpresa aeronautikoa da, 1977an Ginés Clemente Ortizek sortua.

Egun 1440 langile ditu eta, Miranda Ebron ez ezik, Berantevillan, Boecillon, Tres Cantosen, Sevillan eta Gijónen lantegiak ere baditu. Bere bezero nagusiak Airbus, Boeing eta Rolls-Royce dira.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Nansen mendia (Antartika)

**Nansen mendia**, Antartikako Viktoria Lurraldean dagoen mendi bat da, Eisenhower mendilerroaren ekialdean. 2.740 metroko garaiera du.

Discovery espedizioak (1901-1904) aurkitu zuen eta Fridtjof Nansen norvegiar esploratzailearen omenezko izena darama, Robert Falcon Scott kapitainak britainiar espedizio hura burutzeko informazio praktiko ugari eman baitzion.
The End of the Affair (1999ko filma)

***The End of the Affair*** (euskaraz *Afera Baten Amaiera*), 1999ko Neil Jordan irlandarrak zuzendutako amodiozko komedia film bat da. Graham Greene idazlearen *1951ko izenburu berdineko eleberrian* oinarritua dago. Ralph Fiennes, Julianne Moore eta Stephen Rea aktoreek antzeztu zuten.

Emakumezko aktore onenaren Oscar Sariaren (Julianne Moore) eta Argazkigintza onenaren Oscar Sariaren (Roger Pratt) izendapena jaso zituen.

## Argumentua 
Bigarren Mundu Gerra, Londres, Sarah Miles (Julianne Moore) emakume apasionatua Estatuaren funtzionari gris bat den Henry (Stephen Rea) senarrarekin maitasungabeko ezkontza batean harrapatua bizi da, haren senarrak antolatutako festa batean Maurice Bendrix (Ralph Fiennes) idazlea ezagutu arte. Biek maitasun harreman apasionatu bati hasiera emango diote. Baina, alemaniarren bonbardaketa batean zehar, lehergailu batek Bendrixen etxea jo eta maitaleak ohean harrapatuko ditu.

## Aktoreak 
* Ralph Fiennes: Maurice Bendrix
* Julianne Moore: Sarah Miles
* Stephen Rea: Henry Miles
* Heather-Jay Jones: Henryren neskamea
* James Bolam: Savage jauna
* Ian Hart: Parkis jauna
* Sam Bould: Lance Parkis
* Cyril Shaps: Zerbitzaria
* Penny Morrell: Bendrixen etxekoandrea
* Simon Fisher Turner: Gilbert doktorea
* Jason Isaacs: Aita Richard Smythe
* Deborah Findlay: Smythe andrea
* Nicholas Hewetson: Zaintzaile burua
* Jack McKenzie: Ingeniariaburua
* Nic Main: Lomandante ofiziala

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
San Vincenzo herrixka

**San Vincenzo herrixka** Siziliako Stromboliaren ipar-ekialdean dagoen historiaurreko kokaleku bat da.
Herria, 1980an aurkitu zen, eta, ondoren, 2009tik aurrera idusketak hasi ziren, Neolitiko eta Brontze Aroko (Capo Grazianoko I. eta II.aren kultura) materialak aurkitu dira, baita erromatar garaikoak eta Erdi Arokoak ere. Herrixkak harriekin egindako terraza batzuk zituen. Zenbait terrazatan, etxe obalatu edo biribilak altxatzen ziren, horietako handienek, 10 metro baino gehiagoko diametroa zuten. Harri lehorrezko hormak tokiko labaz eginak zeuden.
Indusketak egin ahala, zeramika, nagusiki, beste uharteetatik zetorrela nabaritu zen, baita merkataritza trinko baten bidez inportatua zela ere: Calabria, Sizilia, baina baita Egeoko zeramika eta beirazko aleak ere, Heladiko Berantiarra I.-II.etik (K.a. 1650-1400).
Agian, merkataritza loratu horren ondorioz, arpilatu egin zuten, eta, bigarren milurtekoaren erdian, herria abandonatu zen, biztanleak iritsiezinagoak ziren garaieretara lekualdatu zirelako.

## Bibliografia 
FLORENZANO, Assunta: *Palinologia applicata al sito di San Vincenzo - Stromboli (Bronzo Medio) per uno studio di ricostruzione archeoambientale*, in Atti del VII Convegno Nazionale di Archeometria (AIAr).

## Kanpo estekak 
* *SAN VINCENZO-STROMBOLI- — Preistoria on-line*, 2020.09.03an kontsultaturik.
* *Stromboli, per il villaggio preistorico pronto il decreto di interesse culturale da parte della Regione - Notiziario delle isole Eolie* Eolie news, 2020.09.03an kontsultaturik.
Genova San Giorgio zubia

**Genova San Giorgio zubia**() Polcevera ibaiaren eta Sampierdarena eta Cornigliano auzoak gainetik igarotzen ditu Genova hirian, A10 autobidearen muturretako batean. Renzo Piano arkitektoak diseinatu zuen.

2020ko abuztuan ireki zen, eta bi urte lehenago jausitako Morandi zubia ordezkatzen du, zeina 2018ko abuztuaren 14an erori zen, 43 hildako eraginez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alexandra Erreginaren mendikatea

**Alexandra Erreginaren mendikatea**, Antartikako Mendi Transantartikoetako mendikate handiena da, Ross Dependentzian.

160 kilometro luze inguru ditu, eta Beardmore glaziarraren mendebaldean dago, Antartikako goi-ordokia eta Ross izotz hesiaren artean.

Bere gailurrik garaiena Kirkpatrick mendia da (4.528 metro).
Jean Condom

**Jean Condom** (Saint-André-de-Seignanx, 1960ko abuztuaren 15a) frantziar errugbilari ohia da, bigarren lerroko postuan aritzen zena. Boucau Staden hasi zuen bere ibilbidea 1980an. Sei denboraldi geroago, Biarritz Olympiquera aldatu zen, eta hamar urtez jokatu zuen bertan. Azken denboraldian (1996-1997), Aviron Bayonnaisen ibili zen. 61 partida jokatu zituen Frantziako errugbi selekzioarekin, 1982-1990 bitartean, eta 1987ko Munduko Errugbi Kopan parte hartu zuen.

## Palmaresa 
### Boucau Stade 
* Challenge de l'Espérance
** irabazlea: 1981, 1983, 1984
### Biarritz Olympique 
* Frantziako errugbi txapelketa
** finalista: 1992
* Yves du Manoir errugbi txapelketa
** finalista: 1989
### Frantziako selekzioa 
* 61 test-partida 1982-1990 bitartean
* Bost Nazioen Txapelketa
** irabazlea: 1983 (Irlandarekin berdindua), 1986 (Eskoziarekin berdindua), 1987, 1988 (Galesekin berdindua), 1989
** Grand Slam: 1987
* Munduko Errugbi Kopa
** finalista: 1987

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Joaquín Fernández Aiarragarai

[thumb|250px|[Sirenen etxea (Sevilla)|Sevillako Sirenen etxea.]]
[thumb|250px|[Hernaniko udaletxea|Hernaniko Udaletxe berriaren proiektua Fernández Aiarragarai arkitektoak egin zuen.]]
**Joaquín Fernández Aiarragarai** () (Hernani, 1821eko abuztuaren 17 &ndash; Sevilla, 1900eko martxoaren 26) Gipuzkoan jaiotako Espainian arkitekto ezaguna izan zen, bereziki Sevillan.

## Biografia 
Oso gazte zelarik Madrilera eraman zuten bizitzera. Hiri horretan agrimensor izateko ikasketak egin zituen, 1841ean. 1842an maisua izatea lortu zuen. Maisu gisa lan egin zuen. 1844an Arkitektura Eskolan hasi zen ikasten. 1850ean arkitekto titulua eskuratu zuen. 1951 Sevillan Arte Ederren Eskolako Lan-maisuaren plaza eskuratu zuen. 1859an Lan-maisuaren plaza desagertu zen eta hortik aurrera marrazkilarientzako Aritmetika eta Geometria Deskriptiboaren irakaslea izan zen. 1860. hamarkadan Sevillako Alkazarreann arkitekto kontserbadore gisa lan egin zuen, bestetik.

1881etik Adolfo Fernández Casanova arkitektoak Sevillako katedralaren zaharberritzetan lanean zegoen. Baina 1888an zinborioa eta heltzen zuten zutabeak erori egin ziren. Istripua ez zen Fernández Casanovaren lanen ondorioa baina ospe txarra eman zion eta, 1889an, dimititu egin zuen. Fernández Aiarragaraik haren plaza hartu zuen eta espazio hori berreskuratzeko proiektu eta txosten batzuk prestatu zituen. Katedralean 1898 arte egon zen lanean. 1989an Kordobako Sinagoga berreskuratzeko proiektua egin zuen.
 
Lan horiekin batera Sevillako etxebizitzak berritzeko edo egiteko lanak egin zituen; tartean ezagunena Sirenen etxea izan zen.

## Lan ezagunenak 
* Sirenen etxea
* Sanlúcar de Barramedako Montpensier Dukeen jauregia
* Atalayas Kondearen etxea
* Portellatarren etxea Sevillan
* Roma Hotel
* Madrilgo Hotela Sevillan
* Eritañako lorategia Sevillan
* Sevillako katedrala zaharberritzeko proiektua
* Hernaniko udaletxearen proiektua

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Xarlo Etxezaharreta

**Xarlo Etxezaharreta** (Hazparne, 1941) euskal ekintzaile politiko abertzalea da.

## Datu biografikoak 
Ogibidez kirol irakaslea. Ezkondua, bi alaba eta hainbat biloba ditu. Luzien Etxezaharreta kazetari eta idazlea lehengusua. Kazetari bezala ere aritu da, irratian kolaborazioak eginez; Kale Gorria aldizkariaren zuzendari postua ere bete zuen, aldizkaria ixteko mehatxupean izan zenean.

Aljeriako gerran parte hartu zuen Frantziako armadarekin. Zenbait bortizkeriren lekuko izanik, ezkerreko ideiak garatu zituen, baita sentsibilitate antikolonialista ere. Ostera, EHAS-en banaketa egon zen Iparretarrak-eko bi kideren heriotzaren harira, eta Etxezaharreta alderditik atera zen. Abertzaleen Batasuneko (AB) kidea ere izan zen.

Ekialdeko Europako politikaz interesaturik, ez zuen begi onez ikusten Stalinen jarraitzaileen sozialismo-eredua. 1994ean Kubara eta Mexikora bidaiatu zuen; Kubako osasun eta hezkuntza sistemak ezagututa, Fidel Castroren jarraitzaile bihurtu zen eta blokeo egoeran zegoen Kubari laguntzeko ekimenetan parte hartzen hasi zen, Baionako elkarte batetik. Espainiako Soto del Realera preso bidali zuten, 2004 baldintzapeko askatasunean geratu zen, 60.000 eurotako fidantzapean (herritarren laguntzaz ordaindu ahal izan zuen) eta komisaldegian hamabostean behin sinatzeko beharrez. Auzi hau 2010ean epaituko zen. Kartzelaldian Aitzina Segi plataformaren hautagai izan zen Hazparneko kantonamendurako hauteskundeetan.

## Diasporarekiko harremana 
Bidaizalea eta tratu errazekoa izaki, munduan zeharko euskal etxeetako zein handik kanpoko euskaldun askorekin ezagupidea egin zuen. Azken hauen kasuan, partikularki, euskal etxeetan ase ezin zuten "herri gose" hori deigarria egin zitzaion, eta premia horri erantzun bat emateko lanean aritu zen. Era berean, nazioarteko herrialde bakoitzeko euskal komunitateen ezaugarri propioak kontuan hartu beharrari erreparatu zion. Baita bake prozesuan joka zezakeen paperari ere, kontuan hartuta Euskal Herrian bertan sentsibilitate politikoen artean zegoen areriotasuna leunagoa zela diasporako euskaldunen artean.

Euskal Diaspora Taldeko kidea izan zen.

## Erreferentziak
Dickerson mendia

**Dickerson mendia**, Antartikako mendi bat da, Alexandra Erreginaren mendikatean eta Ekialdeko Antartika eskualdean. 4.120 metroko garaiera du.
San Frantzisko Xabier Eliza (Donostia)

**San Frantzisko Xabier eliza (Donostia)** 1980an eraikitako eliza da, Donostiako Bidebieta auzoko parrokia. Eraikuntza soila eta minimalista da, bere zorroztasunagatik eta funtzionalismoagatik arreta erakartzen duena. Arkitektura brutalistaren adibidetzat ere hartzen da.

Elizbarrutiak lurzorua (1084,32 m²) erosi zion Etxebizitza Ministerioari 723.000 pezetaren truke. Hasierako aurrekontua, 16 milioi pezetatik gorakoa, eraikuntza fasean proposatutako aldaketekin hazi egin zen 39 milioira iritsi arte. Auzokp 1.200 familia baino gehiagoren ekarpenek, apezpikutzarekin batera, kostu osoa estali zuten.

Fitxategi:Exterior de la iglesia de San Francisco Javier - Bidebieta 04.jpg|Kanpoaldea.
Fitxategi:Vista_lateral_de_San_Francisco_Javier_-_Bidebieta_02.jpg|Barrualdea.
Fitxategi:Altar de San Francisco Javier - Bidebieta 02.jpg|Aldarea.
Fitxategi:Interior San Francisco Javier - Bidebieta (Acceso principal) 01.jpg|Ate nagusia, barrutik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Autostrada A11

**Autostrada A11** edo Italiako **A11 autobidea** ***(Autostrada Firenze-Mare*** bezala ere ezaguna), Italiako autobidea da, herrialde hartan garai faxistan eraiki zen hirugarren kronologikoki. Lehenago Autostrada dei laghi *(lakuen autobidea)* eta Milano-Bergamo egin ziren.

Toskanako errepiderik erabiliena da, ordainpekoa da, eta Florentzia Tirreniar itsasoko kostaldearekin lotzen du, Arnoko lautada igarotzen du, baita Nievole harana eta Prato, Pistoia eta Lucca hirien inguruko eskualde lau, populatu eta industrializatua igarotzen du. Florentziako muturretik gertu, autobidearen ondoan ikusten ahal da *Eguzkiaren Autobideko Eliza*, 20. mendeko eliza brutalista ikusgarri bat.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sirenen etxea (Sevilla)

**Sirenen etxea** () Andaluziako Sevilla dagoen jauregi-etxea ezaguna da. XIX. mendean eraikia, arkitektoa Joaquín Fernández Aiarragarai hernaniarra izan zen. Jatorrizko izena *Recreo de la Alameda* izan zen.

## Historia 
Joaquín Fernández Aiarragaraik etxea diseinatu zuen Lázaro Fernández de Angulo, Esquiveleko markesaren enkargua izanik. Estetikoki arkitektoak XVIII. mendeko frantses jauregien estiloa imitatu zuen: lau angeluko oinplanta, lorategiz inguratuta eta lau hormekin inguratuta. Etxeak oinplanta eta lehenengo solairua ditu. Teilatua arbelezko teilez estalia dago. Sirenen izena atari nagusian dauden bi esfingeen presentziatik datorkio.

Etxearen burdin sareak Portilla anaiek egin zituzten, 1862an. Diseinurako Tabako Lantegiaren eredua erabili zuten.

1870ean Esquiveleko markesak etxea Basilio del Camino y Hermanos lantegi eraikitzaileari saldu zion. Ondoren ere etxean José Domingo de la Portilla eta María Susana Pérez de Guzmán emaztea bizi izan ziren eraikinean; azken hau 1971n hil zen. Hamarkada horretan etxea utzik egon zen. 1989an Sevillako Udalak erosi zuen. Zortzi urtez zaharberritzeko lanak luzatu ziren. 1998tik auzoko kultur-etxea da.

## Iruditegia 

Irudi:Casa_de_las_Sirenas_08.jpg|Esfingeak, etxeari izena eman zioten.
Irudi:Reja_C_Sirenas.jpg|Hesia.
Irudi:Lámpara_(Casa_de_las_Sirenas).jpg|Etxe barruko lanpara bat.
Irudi:Casa_de_las_Sirenas.jpg|Barrualdea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Kondaira eta parapsikologia Sirenen etxean.
Parisko Hiribilduaren plaza (Madril)

**Parisko Hiribilduaren plaza** edo **Justizia Jauregiaren plaza**,  edo *Plaza del Palacio de Justicia*, Espainiako Madril hiriburuan dagoen lorategidun plaza bat da, Centro barrutiko Justicia auzoan.

Bertan, Espainiako Auzitegi Gorenaren aurrealdea eta Espainiako Auzitegi Nazionalaren alboetako bat daude.
Chuecako plaza

**Chuecako plaza**, , Espainiako Madril hiriburuan dagoen plaza bat da, Centro barrutiko Chueca auzoan. Izena Federico Chueca (1846-1908) madrildar musikagilearen omenez darama.

Chueca auzoaren bihotzean dago eta LGBT mugimenduarekin lotura estua du, hiri honetan urtero ospatzen den LGBT Harrotasunaren Nazioarteko Egunaren ardatzgunea baita.
Àngels Ponsa

**Àngels Ponsa i Roca** (Artesa de Segre, 1960ko martxoaren 10) Kataluniako irakasle eta politikari katalana da, Kataluniako Parlamentuan diputatu IX, X eta XI. legegintzaldietan, eta, 2020ko irailaren 3tik aurrera, Kataluniako Gobernuaren kultura-kontseilaria.

## Biografia 
Artearen Historian lizentziatua da, Bartzelonako Unibertsitatearen eskutik, bai eta gestio publikoan masterduna, Bartzelonako Unibertsitate Autonomoaren eskutik. 1988 eta 1991 artean Massana Eskolan historia-irakasle izan zen. Halaber, Òmnium Cultural-eko Sant Cugat del Vallès-eko delegazioaren idazkari eta Hizkuntza-Kontseilu Sozialaren (*Consell Social de la Llengua*) zein Kataluniako Eskola-Kontseiluaren (*Consell Escolar de Catalunya*) kide ere izan da.

Kataluniako Konbergentzia Demokratikoaren militante, Sant Cugat del Vallès eta Vallès Oriental-eko alderdi-batzarraren kide izan zen, bai eta eskualde-batzorde horretako kultura-lehendakaria, 2008. urtetik aurrera. 1995eko Udal-hauteskundeen ondorioz, eta 2003ra arte, Sant Cugat del Vallès-eko alkate-teniente izandakoa da ere. Kataluniako Parlamentuko Kultura-Komisioan, Konbergentzia eta Batasuna alderdiko talde parlamentarioaren bozeramaile izan da ere.

2018ko ekainean *Cooperació Cultural*eko zuzendari nagusi bihurtu zen. 2019ko uztailean, Sorkuntza, Lurralde-Ekintza eta Liburutegi Departamentuko zuzendari nagusi bihurtu zen ere.

2020ko irailaren 3an, Quim Torraren gobernuaren birmoldatze baten ondorioz eta Mariàngela Vilallongaren trukean, Torraren gobernukide bilakatu zen, kultura-kontseilari modura, Kataluniako Generalitatepean.

## Hauteskunde-historia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bilbo glorieta (Madril)

**Bilbo glorieta**, , Espainiako Madril hiriburuan dagoen plaza bat da, Centro eta Chamberí barrutien artean.

Bertan, Café Comercial kafetegi historikoa dago.

Plaza honek hiriaren gau giroa eta alboan duen Malasaña auzoarekin lotura du.

## Metroa 
* Bilbao geltokia, Madrilgo metroa
William Yorzyk

**William Albert Yorzyk Jr.** ( Northampton, Massachusetts, 1933ko maiatzaren 29a - East Brookfield, Massachusetts, 2020ko irailaren 2a) estatubatuar igerilaria izan zen. 1956ko Udako Olinpiar Jokoetan urrezko domina irabazi zuen 200 m tximeleta eran. Olinpiar Jokoetan igeri egin zuen lehen aldia izan zen.

Ondoren mediku izan zen Ameriketako Estatu Batuetako Aireko Armadan.
Les Conquérants de l'inutile

'''''Les Conquérants de l'inutile'''*, euskaraz *Alferrikakoaren Konkistatzaileak'', Lionel Terray frantziar alpinistak idatzitako autobiografia liburu bat da, 1961ean Éditions Gallimardek argitaratua.

Mendizaletasun literaturaren klasikoetako bat da.

## Kanpo estekak
Ustegabeko bisitaria

***Ustekabeko bisitaria*** (, "Ez nuen espero") Ilia Répin (1844-1930) errusiar margolariaren margolan bat da, 1884 eta 1888 artean margotua. Tretiakov galeriako bildumetako bat da.

Répin 1884an hasi zen koadroaren lehen bertsioetan lanean, Martixkinoko landa-etxean. Urte horretan bertan Peredvízhnikien 12. erakusketa ibiltarian erakutsi zuen, San Petersburgon lehenik eta Errusiako beste hiri batzuetan gero.

1885ean Pavel Tretiakovek erosi zion. Hala ere, Ilia Répinek lanean segitu zuen. 1885ean, 1887an eta 1888an, zenbait aldaketa egin zizkion, batez ere gelan sartzen den gizonaren aurpegian.

Eszenak erakusten du narodnik baten familiak duen lehen erreakzioa, hura erbestetik itzulitakoan: pertsonaien erreakzioen aniztasun psikologikoa irudikatzen saiatzen da. Itzulera horrek esanahi politiko bat ere badu, Répinek neurriz esploratu eta azaltzen duena, baina haren garaikideen interesa piztu zuena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eguzkiaren Autobideko Eliza

**Eguzkiaren Autobideko Eliza** edo, italieraz, **San Giovanni Battista** eta '''Chiesa dell'Autostrada del Sole,''' Campi Bisenzio udalerrian dagoen eliza bat da, Florentziatik gertu, Italian. A11 eta A1 autobideek (bigarren honi deritzo baita ere Autostrada del Sole) bat egiten duten tokian dago.

## Ezaugarriak 
1960 eta 1963 artean eraiki zen, Giovanni Michelucciren planoetan oinarrituta. Eraikuntzarako erabilitako materialak harria eta hormigoia dira. Eraikinaren oinplanoa asimetrikoa da eta kurba bihurriak ditu espazio fluidoaren sentsazioa sortuz. Elizaren barrualdea Marcello Avenali, Jorio Vivarelli, Dilvo Lotti eta Luigi Venturiniren lanekin apainduta dago. Arkitektura brutalistaren adibide nabarmentzat hartzen da.

Eliza asmo sozialekin eraiki zen, nolabait. Batetik. A1 autobidea egiteko lanetan hildako langileak omentzea, eta bestetik "turistentzako parrokia" eskaintzea zen, bidaiatzen ari direnek gurtzeko lekua izan zezaten. Autoz iristeko pentsatua dago kokapena, A1 eta A11 autobideek partekatzen duten atsedenleku handi baten barruan. Ordainpeko autobide sistematik kanpoko errepide lokal batetik oinez iritsi daiteke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kirkpatrick mendia

**Kirkpatrick mendia**, Antartikako mendi bat da, Alexandra Erreginaren mendikatean eta Ekialdeko Antartika eskualdean. 4.528 metroko garaiera du.
José Luis Brown

**José Luis Brown** (Ranchos, Buenos Aires, 1956ko azaroaren 10a - La Plata, 2019ko abuztuaren 12a) argentinar futbolari eta entrenatzailea izan zen. Bere ibilbide gehiena Club Estudiantes de La Plata taldean jolastu zuen. Kolonbian, Frantzian (Brest) eta Espainian (Real Murcia) ere jolastu zuen. Argentinako futbol selekzio nazionalarekin munduko txapelduna izan zen 1986an. Selekzioarekin lortutako gol bakarra Alemaniaren aurkako finalean sartu zen.

Erretiratu ondoren, Argentinako hainbat talde entrenatu zituen.

## Ibilbidea 
## Kanpo estekak
Pierre Hurmic

**Pierre Hurmic** (Donapaleu, ) baxenafar abokatu eta politikaria da. Europa Ekologia-Berdeak alderdiko kidea, Bordeleko alkate hautatu zuten 2020an.

## Kanpo estekak
Tisonzo

**Tisonzo** Arabako Gaubea udalerria osatzen duten herrietako bat da, Bachicabo kontzejuari dagokiona. 2019ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herria hutsik dago.

## Historia 
1176ko uztailaren 21eko agiri batean bertako biztanleak Puñorostrora bizitzera joan zitezen agintzen duen agiria aurkitu da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Juan Ziorraga

**Juan Ziorraga Fernandez de Labastida** (Gasteiz, 1836 &ndash; Coruña, 1931) arabar arkitektoa izan zen. 1864an Coruñako udal-arkitekto izendatu zuten eta, mugimendu eklektikoaren estiloa jarraituz, zenbait proiektu burutu zituen, tartean María Pita enparantza.

## Kanpo estekak
Jean-Baptiste Hiriart-Urruti

**Jean-Baptiste Hiriart-Urruti** (Hazparne, ) lapurtar matematikaria da. Estatu Batuetan ikertzaile izan ondoren, Tolosako Paul-Sabatier Unibertsitatean irakasle moduan aritu zen.

## Lan nabarmenak 
* Claude Lemaréchalekin batera, *Fundamentals of convex analysis*. Grundlehren Text Editions Springer-Verlag (2001)
* *Les mathématiques du mieux faire. Vol. 1 : Premiers pas en optimisation.* Collection Opuscules, Editions ELLIPSES (décembre 2007), 144 pages.
* *Les mathématiques du mieux faire. Vol. 2 : La commande optimale pour les débutants.* Collection Opuscules, Editions ELLIPSES (2008)
* *Optimisation et analyse convexe (résumé de cours, exercices et problèmes corrigés).* Collection Enseignement SUP Mathématiques, Editions EDP SCIENCES (2009)
* Dominique Azé eta Guillaume Constansekin batera, *Calcul différentiel et équations différentielles (exercices et problèmes corrigés).* Collection Enseignement SUP Mathématiques, Editions EDP SCIENCES (2010)
* Dominique Azérekin batera, *Analyse variationnelle et optimisation (éléments de cours, exercices et problèmes corrigés).* Editions CEPADUES (2010)
* ''Bases, outils et principes pour l'analyse variationnelle.* Collection « Mathématiques et Applications » de la SMAI. Éditions Springer (2012)
* *Les équations différentielles pour les débutants.* Éditions H&K (2013)
* *Mathematical tapas. Vol. 1 (for Undergraduates).* Springer Undergraduate Mathematics Series (2016)
* *Mathematical tapas. Vol. 2 (from Undergraduate to Graduate, L3-M1).* Springer Undergraduate Mathematics Series (2017)
* *Ah ça c’est bien dit ! 1001 proverbes du Pays basque, d’Occitanie, de Catalogne… et d’ailleurs*, (2019)
* *Humour en mathématiques. Blagues, bons mots et historiettes sur les mathématiques et ceux qui les pratiquent'', (2020)

## Kanpo estekak
Ramón Altarriba

**Ramón Altarriba Villanueva** (Baiona,  - Madril, ) aragoiar militar eta politikaria izan zen.

Afrikako Gerran aritu ondoren, 1868an armada utzi zuen. Bigarren Karlistaldian On Karlosen alde egin zuen. Bizkaian eta Nafarroa Garaian borrokatu zuen. Gerra ostean, bi aldiz hautatu zuten Gipuzkoako diputatu Elkarte Tradizionalistaren zerrendetan.

## Kanpo estekak
Joaquín Julián Altzaa

**Joaquín Julián Altzaa Gomendio** (Oñati,  - Zaldibia, ) gipuzkoar legelari eta militarra izan zen.

## Biografia 
Oñatiko Unibertsitatean erromatar zuzenbidearen irakaslea, On Karlosen alde egin zuen Erregazaleen matxinadan eta Lehen Karlistaldian. Teniente-koronel zela, lekualdaketa eskatu zuen Oriamendiko guduan Donostia ez bonbardatzeko. Bergarako besarkadarekin bat ez zetorrenez, muga zeharkatu zuen.

Matinerren Gerraren aurkakoa izanda ere, berriro Gipuzkoara itzuli baina Antonio Urbiztondok preso hartu eta erail zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jon Morcillo

**Jon Morcillo Conesa**, ezizenez **Morci**, (Zornotza, Bizkaia, 1998ko irailaren 15a) Euskal Herriko futbolari ezkertia da. 

## Biografia 
Aurrelari moduan edo ezker hegalean aritu ohi da. Bere jaioterriko Amorebietan hasi zen futbolean, Cultural Durangora joan baino lehen. Lehen talde durangarrean debuta eginda, Athleticen harrobira batu zen. 2020/21 denboraldian lehen talde zurigorrira igo zen Gaizka Garitano entrenatzailearen eskutik. Ez zuen lortu lekua mantentzea, eta bi aldiz lagaturik irten eta gero, bere ibilbide zurigorria bukatu zuen. Albacetera joan zen, lehen denboraldi bikaina burutuz.

## Kirol ibilbidea 
*2025eko Ekainaren 30ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Tituluak 
* 2021 Superkopa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Jesus haurra eta Kristoren Odola

[thumb|[Tiepoloren madonna bat; Jesusek karnaba du eskuetan.]]
thumb|Botticelliren Granadaren Madonna, detailea: fruituraren gorria da kasu honetan odolaren sinboloa.
**Jesus haurra eta Kristoren Odola** sinbolikoki lotuta agertzen diren errepresentazio artistiko ohikoak dira, batez ere Pizkundearen garaiaren inguruan eta Italiako artean.

## Esangura 
Madonna batzuen errepresentazioan, Jesus haurrak eskuetan eusten duen txori baten sinbolismoan gauzatzen da alegoria; ohikoan karnaba edo txantxangorria izan ohi da txori hori, lumetan adierazgarri gorri nabarmena duten Europako bi txori, batak marka gorria du buruan, eta besteak paparrean.

Elezahar edo kultura herrikoiak kontatu izan du, Jesus gurutzean zela, hurbildu zitzaiola txoria errukiagatik koroatik arantza bat edo gurutzetik iltze bat kentzera. Ontasun zeinu horretan, Kristoren Odolak txoria igurtzi, eta hala irabazi zuen txoriak bere lumajeko parte gorria.

Jesus haurraren errepresentazioan txoria eta odola agertzea, beraz, anakronikoa da: ez da Jesusen bizitzako une horretako pasadizo bat, baizik eta *flash forward* kontzeptual bat, adierazten duena zein izango den Jesusen patua, gizaki guztien salbazioaren alde odola isurtzea.

Botticelliren *Granadaren Madonna* lanean, Jesus haurrak granada fruitu ireki bati eusten dio sinbolismo beraz: gurutzean isuriko duen odola adierazten du irudiak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
GR 321

[thumb|Idoiako Baseliza, [Izaban]]
**GR 321** edota **Erronkariko Errege Bidea** Nafarroako Erronkari bailaratan barna doan ibilbidea da.

## Ezaugarriak 
Erronkariko Errege Bidea antzinako erromatar bide bat da, eta ibarreko herrien arteko lotura-bidea izan zen mendeetan. Burgiko arroilan zehar sartzen zen Aragoiko lurretatik, eta ibarrean gora egiten zuen Ezka ibaiaren ondotik, Frantziako muga igaro arte Arrakogoitiko lepotik. Ibilbide historiko hau GR gisa berreskuratu eta homologatu da, ibiltarientzat. Bide nagusian, bi etapa daude (Burgi-Izaba eta Izaba-Arrakogoiti), eta ibarreko beste herrietara doazen hiru bide-adar: Bidankoze, Garde eta Uztarrozera., Landa Garapen eta Turismo Sailak sustatutako eta Gipuzkoako Mendizale Federazioak homologatutako ibilbidea da. 

## Etapak 
Ibilbideak honako bi etapa hauek osatzen dute,:

* 1. etapa: Burgi - Izaba
** 1. bide-adarra: Burgi-Bidankoze
** 2. bide-adarra: Erronkari-Garde
** 3. bide-adarra:: Izaba-Uztarroze

* 2. etapa: Izaba - Belaguako aterpea (ibarrean – Belagua ibaiaren uhaldi bakoitzeko).
** Aldaera: Kontrabandisteen Bidea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hotza da NY is cold

**"Hotza da NY is cold"** Mikel Urdangarinen zuzeneko diskoa da, 2019. urtean argitaratutakoa. Grabazioa Bilboko Campos Eliseos antzokian 2016ko urriaren 21ean egin zen. Disko gehiena ingelesez dago, Leonard Cohen abeslariari eskainitako omenaldi sakonean: hamasei abestetik sei bakarrik dira euskaraz. Diskoaren karpetan Urdangarinek Cohenek bere bizitzan izan duen garrantzia azaltzen du: "Edertasunaren forma ezberdinak ezagutu ditut bere hitz eta doinuetan". Halaber, karpeta berean, Harkaitz Canok idatzitako gutuna dator.

## Kantuen zerrenda 
Hauek dira abestiak:
# "Urriko poema"
# "Lo"
# "Katu baltzak"
# "Hauskor"
# "Famous blue raincoat"
# "Suzanne"
# "Come healing"
# "Nigthingale"
# "If it be your will"
# "Who by fire"
# "Show me the place"
# "So Long, Marianne"
# "Hallelujah"
# "Badira hiru aste"
# "Non geratzen den denbora"
# "Take This Waltz"

## Taldea 
* Ahotsak eta gitarra akustikoa: Mikel Urdangarin
* Pianoa: Koldo Uriarte
* Baxua eta kontrabaxua: Jon Cañaveras
* Ahotsak: Alison Keable

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* [www.mikelurdangarin.eus/ Diskoaren letrak eta itzulpenak.]
* [Diskoaren singlea: "Take this waltz(https://eu.wikipedia.org/wiki/Take_this_waltz)".]
Heriotzaren eremua

**Heriotzaren eremua**, 1953an Edouard Wyss-Dunant suitzar medikuak sortutako izendapena da. Honek 7.500 metroko garaieratik gora dagoen mendi eremua izendatzen du, garaiera horretan jada gizakia ezin daiteke bertako bizi baldintzetara egokitu eta bizirauteko denbora murritz batez bakarrik egon daiteke:

Ondoren, jada mendizaletasun eta alpinismo arloan orokortu eta oso erabilia den izendapen bilakatu da, presio atmosferikoaren ondorioz gizakiak egun bakar batez biziraun dezakeen garaiera handietako mendi eremuak izendatzeko erabilia da, arnas aparatuak behar adina oxigeno bereganatzea ezinezko egiten baitu, garaiera gaitza delakoa eraginez.

Adibidez, Zortzimilako baten gailurrera iristear dauden mendizaleak pausu bakar bat emateko bataz besteko 15 aldiz harnas hartu behar dute. Mendizaleek Everesteko gailurrera iristen diten egunean, 8-12 orduko ibilaldiaren ondoren, 12.000-15.000 kaloria artean xahu ditzakete. Hori gorputz batek egun arrunt batean erabiltzen duena baino 8-10 aldiz gehiago litzateke.

Himalaiaz gain, munduan 7.500 metrotik behera heriotzaren eremuak dauzkaten beste zenbait mendi ere badaude, tartean Andeetako Aconcagua (6.962 metro), honetan ezaugarri horiek 6.000-6.500 metroko garaieran ematen baidira.

## Kanpo estekak