Ebaluazio (hezkuntza)

[thumb|Askotan erabili den konparazioa: hezkuntzan egin behar den ebaluazio prozesua eta janari edo edari baten ekoizpen prozesuan zehar behin eta berriro egiten diren [dastaketak. **Ebaluazio hezitzailea** ekoizte prozesuan zehar maiz praktikatu behar den ekintza da, betiere hobetzeko asmoz; betiere azken ekoizpenaren kalitatea ahal bezain gozo izateko asmoz. Ebaluazioa ez da prozesua amaitu eta gero egin behar, prozesuan zehar baizik.]]
Hezkuntzan, **ebaluazioa** ikaslearen ikasketa-prozesuaren bilakaera eta maila kontrolatzeko burutzen da. Ebaluazio-metodoak aztertzen dituen arloari ebaluazio-teoria deitzen zaio.

## Definizio bat 
Ebaluazioa hezkuntzan erabakiak hartzeko informazioen biltze eta balorazio prozesu sistematikoa da.

EAEko *Heziberri 2020*k **Ebaluazio prozesuala edo hezigarria** aipatzen du, dagokion atalean. Hauxe dio:

## Ebaluazioaren helburuak 
Ebaluazio-xedeek, hezkuntza-xedeek, hezkuntza-prozesu osoaren norabidea erakutsi eta zentzua ematen diote. Oinarrizko Hezkuntzaren xedeak edo helburuak oinarrizko konpetentziak lortuz iristen dira.

Ebaluazio prozesuetan ebaluatzaileek fokua emaitzetan edo prozesuetan jar dezakete. Esate baterako, kalkulu ariketa batean emaitza bat zuzentzat jo daiteke, beste emaitza batzuk balekoak, erdipurdikoak, eta beste emaitza guztiak txarrak. Baina emaitza horietara ikasleak egin duen ibilbidea ere, prozesua ere, ebaluatu daiteke. Ikaslearen arrazoinamenduak, oro har, txukunak izanik, agian, ez du urrats txiki batean asmatu eta kale egin du emaitza zuzena lortzerakoan. Ebaluatzaile batzuek prozesua ere ebaluatu behar dela uste dute.

Ebaluazio-irizpideak helburuak edo xedeak zenbateraino barneratu diren aztertzeko erreferentzia nagusi dira. Arlo zein irakasgai jakin batean oinarrizko konpetentziak zenbateraino landu eta garatu diren argi eta garbi aztertzeko aukera ematen dute. Ebaluazio-irizpideen bitartez finkatzen da helburuak zenbateraino lortu eta, beraz, horiek ardatz dituzten konpetentziez jabetu diren ikasleak..

Egiten jakin behar da, ez, besterik gabe, adierazten. "[...] prozedurazko edukiak lehenetsi behar dira –"egiten jakitea", alegia [...]". sortzen dira:

* **azterketak**, (eduki teorikoei buruzko azterketak, proba praktikoak...).
[thumb|220px|EAEeko [Kalifikazio (hezkuntza)|nota boletinetan aspalditik erabiltzen da laugarren lerroko eskala, (1-10), **kalifikazioak** ezartzerakoan.]]
thumb|220px|Eskala bat hartu edo beste bat hartu, eta aldatu egiten dira gutxiegi, nahikoa, ongi, oso ongi, bikain eremuen zabalera.
[thumb|[Hizkuntzetarako Europako Erreferentzia Esparru Bateratua - Deskribatzen diren komunikazio konpetentzia mailak 6 titulu horietan banaturik.]]
* **nota buletinak**. Jakintza arloak irakasgaika antolatzen den hezkuntza sistemetan, metodo tradizionala. Ikasleak landu dituen irakasgai bakoitzari kalifikazio bat ezartzen diote arloko irakasleek. Ikus **kalifikazioak**.
* **Autoebaluazio**- eta **koebaluazio**- (paraleloen arteko ebaluazioa) txantiloiak edo **errubrika**k. Ikasitakoari buruzko gogoeta egiteko aukera ematen duten ebaluazio tresnak dira errubrikak, ikasleak ebaluazio prozesuan inplikatzeko asmoa duten ebaluazio tresnak.
:Errubrikek, ebaluazio-txantiloiek edo ebaluazio-errubrikek, ikaslearengandik espero diren jokaera batzuk, lorpen batzuk, deskribatzeko eta mailakatzeko balio dute. Errubrikak ikasleekin batera sortuz gero, haiek ondo jakingo dute zer eta nola ebaluatuko zaien.
* **kontrol zerrendak** ebaluazio adierazle batzuk, ebaluazio irizpide batzuen arabera, betetze-maila neurtzeko txantiloia da.
:* Aurreko bi tresna horiekin, esate baterako, jendaurreko aurkezpenak ebaluatu daitezke. Ikasleek beste ikasleen aurrean, irakasleen aurrean, interneteko foro batean landu duten gai bati buruz jardungo dira. Bideo edo audioa graba daiteke, egindako lana behin baino gehiago aztertzeko aukera eduki ahal izateko.
:* Eskolako egunkari edo aldizkaria. Edo horien bertsio digitala: bloga, webgunea, sare sozialeko haria... Célestin Freinetek, besteak beste, erakutsi zuen zein interesgarri izan daitekeen ikasleek lan kooperatiboaren bidez testuak inprimatzeraino hobetzea. XXI. mendeko teknologia batzuek, Freinetek inprentari ematen zion funtzioa bete dezakete. Ikasleen partaidetza oso aktiboa eskatzen du metodologia honek; ikasleek planifikatu, gidoiak egin, taldeka adostu, informazioa eta beharreko dituzten hainbat elementu bilatu, prestatu, argitaratu, aurkeztu, egindakoa defendatu...
:* Eskolako irratia edo podcast zerbitzua. Aurrekoaren aldaera. Azken ekoizpenak audioak edo bideoak izanik, horiek ebaluatzeko tresna bereziak sortu behar.
* **auditoriak**.
thumb|Oinarrizko diziplinetako konpetentzietan oinarritutako unitate didaktiko bat ebaluatzeko diana bat, itu bat. Antzeko diana edo itu bat egin daiteke oinarrizko zehar konpetentziekin.thumb|Ebaluazioa modu grafikoan erakusteko eskema bat, diana bat.
* **Ebaluazio ituak** edo **diana**k. Aurretik, ebaluatzaileak zazpi oinarrizko konpetentzia horiek garatzeko baliogarria izango den unitate didaktikoa diseinatu du. Edo beste batek diseinatutako ekintza bat ebaluatuko du.
:Ekintza edo unitate didaktikoa diseinatu duenak, aurreikusi du konpetentzia batzuk luze eta zabal jorratuko direla, hizkuntza- eta literatura- komunikaziorako konpetentzia, esate baterako. Aurreikusi du beste konpetentzia batzuk, ordea, gutxiago landuko direla, matematikarako eta teknologiarako konpetentziak, esaterako.
:Proposatutako ekintzan egin eta gero, ebaluatzaileak ebatzi du zientziarako konpetentzia lantzerakoan itu-ituan jo dutela, motrizitate konpetentzia lantzerakoan ere oso ondo ibili dira. Beste konpetentzia batzuekin, ordea, ebaluatzaileak ebatzi du txarto ibili direla, erdigunetik oso urruti ibili direla, esaterako gizarterako eta herritartasunerako, matematikarako eta teknologiarako konpetentzietan.
:Ekintza edo unitate didaktikoa diseinatzerakoan, konpetentzia guztietan, itu-ituan jotzea, baina konpetentzia bakoitzak zabalago edo estuago landuko zirela aurreikusten zen.
:Konpetentzia guztiak batera landu egiten direnean erabil daiteken ebaluazio txantiloia.
* **Ebaluazio-galdetegiak**. Formularioak. **Galdera sorta**k, inkestak.
* **Portfolio**ak, hizkuntzen portfolioak.
* **Auto-ebaluazio galdetegi**ak, **koebaluazio galdetegiak**, taldeka erabiltzeko ebaluazio galdetegiak...
* **elkarrizketak**, ebaluatzaileek zuzenean egiten diete elkarrizketa ebaluatuko diren pertsonei eta elkarrizketa horretan ebaluazio prozesu bat garatuko da.
* **Casting** modukoak, jendaurreko aurkezpenen edo elkarrizketen aldaera. Ikasleek beren burua defendatu behar dute ataza batean.
* **Txosten**ak, auto-txostenak,
* **Ikasketa espediente**ak, (hezkuntza sistema askotan, ikasle bakoitzari bere urte askotako kalifikazioen txostena egiten zaio),
* **Diziplina espediente**ak, (hezkuntza sistema askotan, ikasleek elkarbizitza kaltetzen duen jokabideren bat eginez gero, ikerketa bat egiten da, elkarrizketak, txostenak... Horrekin guztiarekin, egindako akatsak edo hutsegiteak larritzat edo oso larritzat hartzen badira, ikasleari diziplina espedientea zabaltzen zaio).
* **Ikaste-egunerokoak** edo bitakorak. Ikaskuntza prozesuan garrantzitsuak izan daitezkeen portaeren deskribapen laburra biltzen duen koadernoa da. Irakasleak zein ikasleak izan daitezke oharren egileak.
Ikaste-egunerokoak paperezkoak zein digitalak izan daitezke. Badago horrelako egunerokoak egiteko propio sortutako txantiloirik eta aplikazio librerik.
* **Debate**ak, talde-eztabaidak, bateratze txostenak. Ikasleek ikaste saioetan bizi izandako esperientzia fisiko eta emozionalen inguruan bizi izan dutenari buruz, ikasleak zein irakasleak aritu daitezke solasean. Hegoaldeko hezkuntza sisteman, horrelakoak irakasleek askotan egiten dituzte eta "ebaluazio bilerak" esaten zaie. Egindako batzarretik akta bat edo ebaluazio txosten batzuk atera daitezke, hobetzeko proposamenak adostu diren zenbait neurrirekin, etab. Ikaste prozesua doitzeko, beste mota bateko informazioa eskuratzeko aukera ematen dute. Ikuspuntu desberdinak erkatzeko aukera.
* **Behaketa orri**ak. Analisi deskriptiboa egiten da, eta ikasleen jokabide motorren maiztasunak jasotzen dira.
::* Autobehaketa egiteko behaketa orriak,
::* Berdinen arteko ebaluazioa egiteko behaketa orriak,
::* irakasleak ikasleen taldeak behatzeko orriak,
::* irakasleak ikasleak bakarka behatzeko orriak.
* **Kontratu didaktikoak**. Zer eta nola ikasi erabakitzen da kontratuan eta prozesuaren baldintzak eta ebaluatzeko irizpideak ere ezartzen dira. Kontratuek ikasleen lan autonomoa eta arduratsua sustatzen dute.
* **Kanpo kontrasteak**...

## Ebaluazio estrategiak 
Ebaluazioa une jakin batean egiten den neurketa izan daiteke edo behin eta berriro errepika daiteke (etengabeko ebaluazioa, ebaluazio jarraitua). Oso ohikoak, eta hezkuntzan agian ezinbestekoak, izaten dira hasierako ebaluazioa, abiapuntuko konpetentzien maila neurtzeko eta, batez ere, prozesu baten fase baten amaierako ebaluazioak (eskola sistema tradizionalean kalifikazioak izeneko oharrekin-edo).
[thumb|eskuinera|280px|**Barneko ebaluazioa**. Ikastetxe batean ikasleen zenbait [konpetentzia baloratzeko sortutako kalkulu-orri baten zati baten pantaila-argazkia.]]

## Ebaluazio hezitzailea 
## Akatsak, erroreak, erratak 
thumb|erdian|700px|Ikasleek egiten dituzten akatsak, ebaluatzerakoan, ikasteko aukeratzat hartzea komeni.
Badago ebaluazio tradizio bat ebaluazio tresna nagusitzat azterketa zuena eta ikasleen akatsen kontabilitatea egiten zen kalifikazioak ezartzerakoan... Ez da eredu hori ebaluazio prozesual edo hezitzaileak proposatu nahi duen eredua. Akatsak ohikoak dira edozein ikaste prozesutan, eta akatsetatik ere ikas daiteke. Edo esaera dioenez: "eroriz ikasten da oinez".
### Barneko ebaluazioa 
Erakunde batean, barruko, bertoko, helburuak, prozedurak, emaitzak neurtzeko egiten diren saioei barneko ebaluazio esaten zaio. Erakunde gehienetan egiten dira barneko ebaluazioak, hobetzeko asmoz.

#### Ebaluazio bertikala 
Erakunde gehienetako organigrametan nagusiek euren ardurapean daudenak ebaluatzea izaten da ohikoena. Hezkuntza sistema tradizionaletan, irakasleek ikasleak ebaluatzea.

Autoebaluaziarekin erkatuz, ebaluazio mota honi heteroebaluazioa deitu izan zaio: ebaluazioaren erdigunean ikasleak bere buruaren gainean duen autokontzientzia eta autorregulaziorako gaitasuna garatzea badago ere, tutorearen edo irakaslearen gidatze lanak ezinbesteko izango ditu prozesuan. Irakasleek baliozkotze funtzioa izango dute prozesuan zehar, protagonismoa.

Heteroebaluazioan erabili ohi diren jarduera eta baliabide nagusiak irakasleek prestatutako probak izaten dira: azterketak, ekoizpenak entregatzea, (testuak, grabazioak...) Irakasleek aurretik prestatutako eta ikasleekin partekatutako kontrol-zerrendak eta errubrikak erabili izan dira maiz. Ikasi/irakatsi nahi diren eduki eta konpetentzien arabera, ariketa praktikoak, sormena-ekoizpenak egiteko kontsignak, etab. erabiliko dira horrelako ebaluazioa egiteko.

#### Ebaluazio horizontala 
Paraleloen arteko ebaluazioaren bidez ebaluazio bertikalean behatu gabe geratzen diren hainbat kontu ebaluatu daitezke. Adibidez, ikasleen arteko ebaluazio saioak egitea.

Aurreko ebaluazio bertikala edo heteroebaluazioarekin erkatuz, ebaluazio horizontalari koebaluazioa ere deitu izan zaio: ebaluazioa ekintza sozial modura ulertzen bada, bestearen prozesuaren kontzientzia eta hausnarketa prozesuak partekatuak izango dira. Norberaren jardunak bestearenean duen eragina erregulatzea da helburua, eta alderantziz.

Proiektuetan edo lantegietan egindako lana proiektuak elkarlanean ibili direnen artean elkarri zer hobetu iradokiz egiten da.

Koebaluazioa bideratzen irakasleek, hemen ere errubrikak, galdetegiak presta ditzakete, iruzkinak, iradokizunak edo analisi kualitatibo eta kualitatiboak bideratzeko.

Ikaskideen iradokizunak eta zuzenketak balio berezia dute pedagogo batzuen ustez. Irakasleek heteroebaluazioan "dena zuzentzeko" joera izaten dute, ikaskideek, ordea, inportanteena ikusten dute, eta ez dira txikikeriekin konturatzen. Bestalde, maiz adhesio emozional handiagoa sortu ohi dute kideek, eta, aldaketa sakonak lortzeko egiten den talde terapian bezala, efektu handiagoa lortzen da kide askok esaten edo iradokitzen dutenarekin, "goitik (bertikalki)", ustezko jakintsu bakar batek (irakasleak) esaten duenarekin baino.

#### Autoebaluazioa 
:Norberak bere burua ebaluatzeko diseinatzen dira hainbat ebaluazio tresna.

:Hezkuntza metodologia askotan, ikasleak aukera izango du bere buruarekiko duen autokontzientziarako eta autorregulaziorako gaitasuna garatzeko. Prozesuaren ardatza pertsonalki zein profesionalki garatzea izango da, eta etengabeko garapenera bideratzea. Era berean, prozesuaren azken xedea ikasleak metakogniziora edo metahausnarketara heltzea izango da.

:Autoebaluazioa bideratzeko, irakasleek auto-zuzentzeko moduko azterketak edo testak diseinatu ahal dituzte, hau da galdetegi batzuk erantzun itxiekin; erantzunak galdetegia bete ondoren, bakarka, auto-zuzentzeko. Galdera itxiekin ikasleek autozuzenketa praktikatuko ahal izango dute.

Galdera irekiekin ere bideratu daiteke. Irakasleak galdetegi edo gidoi bat presta dezake eta ikasleek autoebaluazio txosten bat idatz dezakete.

#### Koebaluazioa 
Ebaluazioa ekintza sozial modura ulertzen badugu, bestearen prozesuaren kontzientzia eta hausnarketa prozesuak partekatuak izango dira. Norberaren jardunak bestearengan duen eragina erregulatzea da helburua, eta alderantziz.

#### Talde ebaluazioa 
:Erakunde batzuetan ebaluatzerakoa ikuspegi anizkoitza lortzeko ahaleginak egiten dira.

::* **Ebaluazio tresnen diseinua** ere bertikala edo horizontala izan daiteke, edo kanpoko erakunde batetik inportatua. Ebaluazio tresnen diseinu bertikalean, arduradunek diseinatzen dituzte ebaluazio tresnak. Ebaluazio tresnen diseinu horizontala egiten denean, ordea, ebaluatuko direnen artean adostu beharko dira ebaluazio tresnak.

#### Heteroebaluazioa 
:Irakaskuntza klasikoan gehien ematen zen ebaluazio mota. Irakasleak ikasleen jakintza maila, edukiak noraino ulertu dituzten eta noraino diren gai ikasitakoa erreproduzitzeko, jarrerak, gaitasunak, gogoa eta motibazioa neurtzeko probak diseinatzen zituen eta ikasleak, halako une jakin batean, bere onenak ematen ahalegintzen ziren. Heteroebaluazioa prozesu osoan zehar praktika daiteke baina irakasle batzuek prozesuaren amaierarako uzten dute kontu hau.
:Jarduera edo ekoizpenak egiteko eta entregatzeko, —testuak, grabazioak, etab. egiteko—, eskatu ahal zaie ikasleei.
:Baliabide nagusiak edo ekoizpenen analisia egiteko hainbat baliabide erabili izan dira: azterketak, galdetegiak, kontrol-zerrendak, errubrikak, etab.

##### Atzeraelikadura, berrelikadura edo *feedback*a 
::Ebaluazio prozesua komunikazio prozesu bat bezala ulertuz gero, bi norabideetako komunikazio ahal bezain osoa lortzen saiatu behar dira ebaluatzaileak eta ebaluatuak. Ebaluatzaileak transmititu nahi izan duen informazioa, ekarpenak, zuzenketak, iradokizunak-eta noraino ulertu diren jakin behar du, eta horretarako atzeraelikadura edo feedbacka mekanismoak antolatu beharko.

### Kanpoko ebaluazioa 
Badaude ebaluazioaz arduratzen diren erakundeak. Beste erakundeen lana ebaluatzen dute eta erakundeen arteko konparazioak egiteko aukera eskaintzen dute. Bilakaeren berri ematen dute.

:EAEko hezkuntza sisteman ISEI-IVEI erakundea ibili da azken hamarkadetan ikastetxeetan kanpoko ebaluazioa egiten. Diagnosi-ebaluazio probak prestatu, ikasleen eta beren familien maila sozio-ekonomiko-kulturala neurtu, txostenak dira kanpo ebaluazio txostenik ezagunenak. Horiekin batera TIMSS txostenak, Matematikaren eta Natur Zientzien Nazioarteko ebaluazioa txostenak edota PIRLS azterketak.

## Ebaluatzeko uneak 
[thumb|180px|[Metafora kulinarioa. Ebaluazioa ekoizte prozesuan zehar etengabe praktikatu behar den ekintza da, betiere hobetzeko asmoz; betiere azken ekoizpenaren kalitatea ahal bezain gozo izateko asmoz.]]
# Metodologia gehienek azpimarratzen dute zein inportantea den aldez aurretik ebaluazio irizpideak eta adierazleak ezagutzea. Ebaluatuko duenak argi utzi beharko luke, ebaluazio prozesua hasi baino lehenago, zein irizpideen arabera ebaluatuko duen eta zeintzuk izango diren erabiliko diren adierazleak. Erabiliko diren ebaluazio tresnak ezagutaraztea ere ondo legoke, erabiliko diren errubrikak, esate baterako.
# Ebaluatuko den prozesua edo ekoizpenaren une jakin batean, ebaluatzeko unean, errubrikak edo beste ebaluazio tresna batzuk erabili beharko lirateke. Tarteko ebaluazioa esaten zaio horri eta hobetzeko aukera ematen du.
# Prozesua amaitu eta gero edo ekoizpena bukatutzat eman eta gero, edo besterik gabe, aldez aurretik emandako epe bat amaitu eta gero, amaierako ebaluazio bat egin daiteke. Honek hurrengo baterako, antzeko prozesu baterako, besterik ez du balio. Edo ekoizpenak eta ekoizleak sailkatzeko.

## Ebaluazio hezigarria, hezitzailea, batutzailea, eraikitzaile 
thumb|Ikasleen ebaluazioa hezigarria, hezitzailea eta azken uneren batean, batutzailea ere izan behar du.
thumb|**Ebaluazio eraikitzaile**a.
Azken urteotan Europan hezkuntzari buruzko dokumentuetan maiz aipatu ohi da ikasleen ebaluazioa hezigarria, hezitzailea eta azken uneren batean, batutzailea ere izan behar duela.

### Hezitzailea 
Ebaluazio hezitzailea prozesu planifikatu eta jarraitua da, ez da une jakin batean edo oso gutxitan praktikatzen den ekintza isolatua, eta ikasle eta irakasle guztiek erabiltzen dute, ikaskuntzan eta irakaskuntzan zehar, ikasleen ikaskuntzaren ebidentziak lortzeko eta erabiltzeko, ikasleek lortu nahi diren diziplina-emaitzak hobeto ulertzeko eta ikasleei beren burua zuzentzen laguntzeko.

### Ebaluazio prozesual edo hezigarria 
Ikasleen ebaluazio prozesual edo hezigarriak, bere aldetik, ikaskuntza-prozesu osoaren garapen eta eboluzioaren berri ematea du helburu, prozesuan aurrera egin ahala hauteman litezkeen indargune nahiz ahulguneak unean uneko premietara egokitu eta, hori guztia aintzat hartuta, erabaki egokiak hartzeko.

### Batutzailea 
Ikasleen ebaluazio batutzaile edo finala Izaera egiaztagarria du. Ikastetxea bera arduratu daiteke ebaluazio batutzaile hori egiteaz, baina, zenbaitetan, kanpo-erakunderen batek har dezake bere gain lan hori. Ebaluazio-mota horretan oinarriturik hartzen dira erabaki-mota administratiboak: maila edo etapa bat gainditzen den, promozio-kontuak, titulazioa...

## Irakasleen ebaluazioa 
thumb|Europako hezkuntza sistemetan ez da gehiegi praktikatzen irakasleen ebaluazioa.
Irakasleen prestakuntza hobetzeko ahaleginetan dabiltzanak, maiz irakasleen ebaluazioaren beharra aldarrikatzen dute.

José Antonio Marinak, esate baterako, honako zazpi parametro hauetan ahaleginak egin behar direla defendatu izan du, irakasle bat ebaluatzeko:

::# Lanbide-portfolioa: irakaslearen ibilbide akademiko eta profesionalari begiratzea, ibilbide profesionalari, egin dituen ikastaroei, egin dituen jarduera akademikoei eta abarri buruzko dokumentazioa modu sistematikoan biltzea.
::# Ikaslearen probetxu pedagogikoa. Ez notak edo kalifikazioak, baizik eta ikasleek nola egin duten aurrera.
::# Ikaslearen iritzia.
::# Irakaslearen behaketa gelan. Eskolak emateko modua, eskolak antolatzeko modua, ikaslearekin erlazionatzeko modua, gelan sortutako giroa, etab.
::# Ikasleen gurasoekin duen harremana. Familiak hezkuntzan eragin handia duela esaten badugu, funtsezkoa da familiekiko lankidetza bilatzea.
::# Ikastetxeko gainerako irakasleekin lankidetzan aritzeko modua. Mintegiak, klaustroa oso garrantzitsuak dira.
::# Ikastetxearen kalitatea. Gainerako irakasleak beren lana nola egiten ari diren ikusi behar da.

Irakasleen ebaluazioa gai korapilatsutzat jotzen delako edo, hezkuntza sistema batzuetan Axularrek arbuiatuko lukeen modu batean gerorako utzi izan da historikoki.

## Kalifikazioak 
[thumb|320px|Kalifikazio orri baten argazkia, EAEko hezkuntza sistemakoa. Sistema horretan ebaluazio prozesuan ikasleek hezkuntza-[Gaitasun (hezkuntza)|konpetentziak erdiesten lortzen dituzten aurrera pausuak neurtzeko, honelako kalifikazio kuantitatiboak erabili ohi dira. Arloka. (Eta zenbaki horien atzetik, erabilitako ebaluazio-tresna nagusia azterketak izaten dira).]]
thumb|ezkerrera|280px|EAEeko nota buletinetan aspalditik erabiltzen da laugarren lerroko eskala. (1-10)
Ebaluazio prozesu batean, une jakin batean egiten den neurketa baten emaitza izaten dira kalifikazioak. Gure hezkuntza sistemetan osagai kuantitatiboak eta kualitatiboak izan ohi dituzte. Kalifikazio kuantitatiboek honelako itxura izaten dute: 0, 1, 2, 3, ... 7, 8, 9, 10. A, A+, B, B+, C, C+... Kualitatiboek honelako sintagmak: oso gaizki, eskas, nahiko, ongi, oso ongi, bikain. Hobetu behar du X zera horretan, aurrerapen egokia. Kontuz beste X zera horrekin...

Kalifikazioak, gure hezkuntza sistemetan, buletinetan komunikatzen zaizkie ikasleei eta beren familiei, eta gorago aipatutako ohiko aldagai kuantitatibo eta kualitatiboekin batera, irakasleen oharrak gehitzen dira batzuetan, ezarritako kalifikazioren bat azaltzeko edo osatzeko.

Gure hezkuntza sistemetan ikasleei bakarrik ezarri ohi zaizkie kalifikazioak, hezkuntzako beste eragileei ez, nahiz eta noiz edo noiz eskatu egin diren irakasleentzako ebaluazio-kalifikazio prozesu batzuk ezartzea, edo ebaluazio prozesua hezkuntzako testuinguru zabalago batera hedatzea.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* ABLANEDO, A., BARANDIARAN, A., ERRIONDO, L., Ebaluazio Hezitzailea Iruten jardunaldiak, LAB, 2017. Jardunaldien bideoa.
* BARANDIARAN, A., LARREA, I., ”Ebaluazioa birpentsatuz” Haurra ebaluatzetik testuingurua ebaluatzera, HIK HASI monografikoa, 29. alea, 2016.
*  Carles Monereo. *La autenticidad de la evaluación*. Edeb informa.
*  Hattie, J., & Timperley, H. (2007). "The Power of Feedback". *Review of Educational Research*, 77(1), 81-112.
*  Project zero. University of Harvard. Visible thinking: Thinking routines
*  Fundación Trilema: aprender a pensar. Rutinas de pensamiento.
*  Pujol, R. M. (2007). *Didactica de las ciencias en la educación primaria*. Madrid: Síntesis educación.
* IGLESIAS, R., Ebaluazioa eskolan, Hezkuntza Plataformen Topagunea, 2016. bideoa.
*  MURILLO, F. J., ROMAN, M., *Retos en la evaluación de la calidad de la educación en América Latina*, Revista Iberoamericana de educación, 53. zenb. 97-120
or., 2010.
*  Roegiers, X., Ketele, J. D., & Utrilla, J. J. (2010). *Una pedagogía de la integración competencias e integración de los conocimientos en la enseñanza*. México: Fondo de Cultura Económica.
*  Sanmartí, Neus. *10 ideas clave: evaluar para aprender*. Barcelona: Graó. 2010.
*  SANMARTÍ., N., *Avaluar per aprendre*, Fundació Jaume Bofill, 2015. bideoa.
*  SANMARTÍ., N., *Hablemos de educación con Neus SanMartí*, Tiching, 2017. bideoa.
*  SANTOS GUERRA, M.G., *Evaluación educativa*, Editorial magisterio del Río de la Plata,1999.
*  TALDE LANEAN, *Evaluar las evaluaciones. Una mirada política acerca de las evaluaciones de la calidad educativa*. IIPE-UNESCO, 2003.
* *Zer eta nola ebaluatu ikaslea*, Larrun aldizkaria, Argia, 2011.

**Hizkuntzen** didaktikari lotuta egiten den **ebaluazioaz** ikus 2001eko Hizkuntzetarako Europako Erreferentzia Esparru Bateratua eta 2018. urtean hizkuntzen ebaluazio prozesuak hobetzeko eta eguneratzeko egin zen ahalegina:  *Common European Framework of Reference for Languages: Learning, teaching, assessment: Companion Volume with New Descriptors*;   *Cadre européen commun de référence pour les langues : apprendre, enseigner, évaluer : Volume complémentaire avec de nouveaux descripteurs*, (oraingoz euskaratu barik);  Consejo de Europa > Ministerio de Educación (2021), *Marco común europeo de referencia para las lenguas: aprendizaje, enseñanza, evaluación*. (Volumen complementario). Servicio de publicaciones del Consejo de Europa: Estrasburgo. *www.coe.int/lang-cefr*. 

## Ikus, gainera 
thumb|Ebaluazioa mundu akademikoan. Eskema bat.

* Azterketa (hezkuntza).
* Ebaluazio, kontzeptu orokorra.
* Errubrika.
* Ikasturte errepikatzea.
* Kalifikazioak.
* Konpetentzia.
* Kontrol zerrenda.
* PISA txostena.

## Kanpo estekak 
* EAEko Heziberri 2020 plana. Ikasleen ebaluazioa.
* EAEko **I**rakas **S**istema **E**baluatzeko eta **I**kertzeko Erakundea (ISEI-IVEI).
* Ebaluazio proiektuak (ISEI-IVEI).
* Lehen diagnosi ebaluazio proben txostena 2009 ISEI-IVEI
*  Neus Sanmartí. Evaluar para aprender.
*  Carles Monereo Font. La evaluación auténtica de competencias. Hitzaldiaren bideoa.
*  *Education and Training Monitor*.