Irailaren 26

**Irailaren 26**a gregoriotar egutegiaren urteko berrehun eta hirurogeita bederatzigarren eguna da, 270.a bisurteetan. 96 egun falta dira urtea amaitzeko.

## Gertaerak 
### Euskal Herria 
* 1979 &ndash; ETAk, Sixto Holgado Martin taxi gidaria erail zuen Errenterian.
* 1993 &ndash; Xabier Kalparsoro Anuk 26 urteko gaztea poliziaren eskuetan hil zen.
* 2012 &ndash; Hego Euskal Herrian ELA, LAB, ESK, STEE-EILAS, CGT, CNT, EHNE eta Hiruhan sindikatuen deialdiz Greba Orokorra ospatu zen.

### Mundua 
* 2006 &ndash; Shinzo Abek Junichiro Koizumi ordezkatu zuen Japoniako lehen ministro moduan.
* 2007 &ndash; Espainiako *Público* egunkariko lehen alea argitaratu zen.
* 2009 &ndash; 200 pertsona baino gehiago hil ziren Filipinetan Ketsana tifoiak eragindako uholdeengatik.

## Arte eta kultura 
### Euskal Herria 
* 2008 &ndash; Patxi Uribarren karmeldarra euskaltzain oso izendatu zuten.
* 2009 &ndash; City of Life and Death filme txinatarrak Donostiako Zinemaldiko Urrezko Maskorra irabazi zuen.

### Mundua 
* 1835 &ndash; *Lucia di Lammermoor* (euskaraz: *Luzia Lammermoorrekoa*), Gaetano Donizettiren musika eta Salvadore Cammaranoren libretoa duen opera estreinatu zen Napoliko Teatro di San Carlon.
* 1962 &ndash; AEBtako CBS telebista katean *The Beverly Hillbillies* telesaila aireratzen hasi ziren.

## Zientzia eta teknologia 
### Euskal Herria 
### Mundua 
## Kirolak 
### Euskal Herria 
* 2009 &ndash; Romain Sicard hazpandar txirrindulariak 23 Urtez Azpikoen Errepideko Txirrindularitzako Mundu Txapelketa irabazi zuen.

### Mundua 
## Jaiotzak 
### Euskal Herria 
* 1800 &ndash; José María Mathé, gipuzkoar militarra (h. 1875).
* 1882 &ndash; Tomás Domínguez Arévalo, nafar politikari eta idazlea, Madrilen (h. 1952).
* 1912 &ndash; Paulo Zubiarrain, *Hernani Txikia*, gipuzkoar bertsolaria (h. 2002).
* 1916 &ndash; Emilia Goyena Arraiza, cuarcar-nafar idazlea, Nafarroan, familia-plangintzako prozesuei buruz idatzi zuen lehen emakumea (h. 1999).
* 1923 &ndash; Maria Txurruka, gipuzkoar erraketista (h. 2000).
* 1926 &ndash; Eleuterio Tapia, gipuzkoar trikitilaria (h. 1988).
* 1928 &ndash; Jean Baptiste Etxarren, euskal idazlea (h. 2020).
* 1945 &ndash; Javier Igiñiz Etxeberria, nafar ingeniari, ekonomilari eta politikaria.
* 1953 &ndash; Xabier Azkargorta, gipuzkoar futbolari, entrenatzaile eta futbol esataria (h. 2025).
* 1959 &ndash; Juan Miguel Garitaonandia, *Garita*, bizkaitar futbolari ohia.
* 1960 &ndash; Juan Miguel Soroa, *Soroa III.a*, nafar pilotari ohia.
* 1965 &ndash; Gotzone Sestorain, nafar nekazaria, poeta eta irrintzilaria
* 1966 &ndash; Amaia Lizarralde, gipuzkoar aktorea.
* 1967 &ndash; Begoña Beristain, bizkaitar kazetaria, *runner* eta bazkide ekimen solidarioetan parte-hartzailea.
* 1969 &ndash; Elena Lazkano, gipuzkoar informatikaria eta EHUko irakaslea.
* 1970 &ndash;
** Joseba Ituarte, gipuzkoar futbolari ohia.
** *Kote* Pikabea, gipuzkoar futbolari ohia.
* 1974 &ndash; Iñigo Monreal, nafar atleta ohia, 400 metro hesidunetan eta 4 x 400 metro txandakako lasterketan nabarmendua.
* 1979 &ndash; Ainere Tolosa, euskal aktorea.
* 1982 &ndash; Iñaki Apalategi, gipuzkoar bertsolaria.
* 1996 &ndash; Jessika Ponchet, lapurtar tenislaria.
* 1997 &ndash; Unai Cuadrado, arabar txirrindularia.
* 2000 &ndash; Maria Redondo, gipuzkoar aktore eta abeslaria.
* 2002 &ndash; Tom Spring, baxenafartar errugbilaria.

### Mundua 
* 1742 &ndash; François Laurent d'Arlandes, frantziar markesa, soldadua eta aire beroko baloien aeronauta aitzindaria (h. 1809).
* 1754 &ndash; Louis Proust, frantziar kimikari eta farmazialaria, kimika modernoaren sortzaileetakoa (h. 1826).
* 1774 &ndash; Johnny Appleseed, estatubatuar folkloreko heroia (h. 1847).
* 1791 &ndash; Théodore Géricault, frantziar margolari erromantikoa (h. 1824).
* 1809 &ndash; Mary D. R. Boyd, estatubatuar haur literaturako idazlea (h. 1899).
* 1817 &ndash; Cipriano Segundo Montesino, espainiar ingeniari eta politikaria (h. 1901).
* 1824 – Mary Gardiner Horsford, estatubatuar poeta (h. 1855)
* 1843 &ndash; Joseph Furphy, australiar idazlea (h. 1912).
* 1848 &ndash; Hellen Allingham, ingeles ilustrailea eta akuarelista (h. 1926).
* 1849 &ndash; Ivan Pavlov, errusiar mediku, fisiologo eta psikologoa, 1904ko Medikuntzako Nobel Sariduna (h. 1936).
* 1870 &ndash; Kristian X.a Danimarkakoa, Danimarkako erregea (h. 1947).
* 1874 &ndash; Lewis Hine, estatubatuar argazkilari eta soziologoa (h. 1940).
* 1876 &ndash; Edith Abbott, estatubatuar ekonomista, gizarte-langilea, hezitzailea eta idazlea (h. 1957).
* 1877 &ndash;
** Julio Casares, espainiar hizkuntzalaria (h. 1964).
** Alfred Cortot, frantziar pianista eta musika-pedagogoa (h. 1962).
** Edmund Gwenn, ingeles aktorea (h. 1959).
* 1880 - Jeanne Bertrand, frantziar argazkilaria eta eskultorea (h. 1957).
* 1885 &ndash; Sergei Gerasimov, errusiar margolaria (h. 1964).
* 1886 &ndash; Archibald Hill, britainiar fisiologoa, 1922ko Medikuntzako Nobel Saria (h. 1977).
* 1887 &ndash; Barnes Wallis, ingeles zientzialari, ingeniari eta asmatzailea, errebote-bonba asmatzeagatik ezaguna (h. 1979).
* 1888 &ndash; T. S. Eliot, estatubatuar eta ingeles poeta, antzerkigile eta literatura-kritikaria, 1948ko Literaturako Nobel Saria (h. 1965).
* 1889 &ndash; Martin Heidegger, alemaniar filosofoa (h. 1976).
* 1891 &ndash; Hans Reichenbach, alemaniar filosofoa (h. 1953).
* 1897 &ndash; Paulo VI.a, aita santua (h. 1978).
* 1898 &ndash; George Gershwin, estatubatuar musikagile eta pianista (h. 1937).
* 1901 &ndash; George Raft, estatubatuar dantzari eta aktorea (h. 1980).
* 1904 &ndash; Reysa Bernson, frantziar astronomoa, *Association Astronomique du Nord*en sortzailea (h. 1944).
* 1907 &ndash; Anthony Blunt, britainiar artearen historialaria eta espioia, Cambridge bostetako bat (h. 1983).
* 1914 &ndash;
** Achille Compagnoni, italiar alpinista eta eskiatzailea (h. 2009).
** Jack LaLanne, estatubatuar kulturista eta nutrizionista, *Fitnessen aitabitxi*tzat hartua (h. 2011).
* 1919 &ndash; Matilde Camus, espainiar poeta eta idazlea (h. 2012).
* 1921 &ndash; Cyprian Ekwensi, nigeriar idazlea (h. 2007).
* 1926 &ndash;
** Tulsi Giri, Nepalgo lehen ministroa (h. 2018).
** Julie London, estatubatuar aktore eta abeslaria (h. 2000).
* 1927 &ndash; Romano Mussolini, italiar jazz pianista eta margolaria (h. 2006).
* 1930 &ndash; Joe Brown, britainiar alpinista (h. 2020).
* 1932 &ndash;
** Richard Herd, estatubatuar aktorea (h. 2020).
** Alicia Hermida, espainiar aktorea eta interpretazio-irakaslea (h. 2022).
** Manmohan Singh, Indiako lehen ministroa (h. 2024).
** Vladimir Voinovitx, errusiar idazlea (h. 2018).
* 1935 &ndash; Viktor Txizhikov, errusiar marrazkilari, diseinatzaile eta haurrentzako liburuen ilustratzailea (h. 2020).
* 1936 &ndash; Winnie Mandela, hegoafrikar politikaria (h. 2018).
* 1937 &ndash; Marina Colasanti, italiar-brasildar idazle, itzultzaile eta kazetaria (h. 2025).
* 1938 &ndash;
** Raoul Cauvin, belgikar komikigilea (h. 2021).
** Andrei Lukanov, Bulgariako lehen ministroa (h. 1996).
* 1941 &ndash; 
** Salvatore Accardo, italiar biolin-jotzailea.
** Gerulfus Kherubim Pareira, indonesiar apezpiku berbita (h. 2024).
* 1942 &ndash;
** Gloria Anzaldúa, estatubatuar akademikoa, aktibista politiko chicanoa, feminista, idazlea eta poeta (h. 2004).
** Emilio Gutiérrez Caba, espainiar aktorea.
* 1945 &ndash;
** Gal Costa, brasildar abeslaria (h. 2022).
** Bryan Ferry, ingeles abeslari eta egile abeslaria.
* 1946 &ndash;
** Andrea Dworkin, estatubatuar idazle eta ekintzaile feminista erradikala (h. 2005)
** Mary Beth Hurt, estatubatuar aktorea (h. 2026).
** Claudette Werleigh, Haitiko lehen ministroa, herrialdeko lehendabiziko emakumezkoa.
** Mary Beth Hurt, estatubatuar aktorea.
* 1948 &ndash; Olivia Newton-John, australiar abeslari eta aktorea (h. 2022).
* 1951 &ndash; Juan Alfredo Biaggi Lama, dominikar abokatu, akademiko eta idazlea (h. 2023).
* 1953 &ndash;
** Dolores Keane, irlandar folk abeslaria (h. 2026).
** Bill Skate, Papua Ginea Berriko lehen ministro eta gobernadore orokorra (h. 2006).
** Joan Tardà, ERCko kataluniar politikaria.
* 1956 &ndash; Linda Hamilton, estatubatuar aktorea.
* 1960 &ndash; Uwe Bein, alemaniar futbolari ohia.
* 1961 &ndash;
** Carlos Mario Alzate Urquijo, Medellíneko karteleko sikario ohia.
** Jeanie Buss, estatubatuar enpresaburua, NBAko eraztun bat irabazi zuen lehenengo emakume jabea.
* 1962 &ndash;
** Melissa Sue Anderson, estatubatuar aktorea.
** Jordi González, kataluniar telebista aurkezle eta irrati esataria.
** Tracey Thorn, ingeles abeslari, kantu-konposagile eta idazlea da, *Everything But The Girl* bikoteko kidea.
* 1964 &ndash; Derek Ho, hawaiiar surflaria (h. 2020).
* 1965 &ndash;
** Petro Poroxenko, Ukrainako presidentea.
** Jill Soloway, estatubatuar umorista, antzerkigilea eta zinema zuzendaria.
* 1968 &ndash;
** Sandra Baía, diziplina anitzeko portugaldar artista.
** James Caviezel, estatubatuar aktorea.
** Frédéric Moncassin, frantziar txirrindulari ohia.
* 1969 &ndash; Paz Padilla, espainiar aktore, telebista aurkezle, idazle eta enpresaburua.
* 1976 &ndash; Michael Ballack, alemaniar futbolari ohia.
* 1979 &ndash; Taavi Rõivas, Estoniako lehen ministroa.
* 1980 &ndash;
** Kazuki Ganaha, japoniar futbolaria.
** Francisca Lewin, txiletar aktorea.
* 1981 &ndash;
** Jaime Penedo, panamar futbolaria.
** Serena Williams, estatubatuar tenislaria, historiako jokalari onenen artean sailkatua.
* 1982 &ndash; Carlos Anchetta, salvadortar idazle, argitaratzaile eta gidoilaria.
* 1985 &ndash; Lenna Kuurmaa, estoniar abeslari, musikari eta aktorea, *Vanilla Ninja* taldeko kidea.
* 1987 &ndash; Kim Yo-jong, iparkorear politikaria.
* 1990 &ndash; 
** Paula Malia, kataluniar aktore eta abeslaria.
** Real Valessa, argentinar rap-abeslaria.
* 1994 &ndash; Marcell Jacobs, italiar atleta.

## Heriotzak 
### Euskal Herria 
* 862 &ndash; Musa ibn Musa, Ebro haraneko jauna eta Tutera, Huesca eta Zaragozako wali musulmana.
* 1343 &ndash; Gaston II.a Foix-Biarnokoa, Foixko konde eta Bearnoko bizkondea (j. 1308).
* 1873 &ndash; Salustiano Olotzaga, arabar militarra, gaztelaniazko idazlea, abokatua eta politikaria, Parisen (j. 1805).
* 1907 &ndash; Antonio Lekuona, euskal herritar margolari kostunbrista (j. 1831).
* 1908 &ndash; Fermin Herran, arabar idazle eta ikertzaile euskaltzalea eta mezenas masoia (j. 1852).
* 1936 - Dominica Azparren Gil, nafar etxekoandrea, UGTko kidea, fusilatua (j. 1884).
* 1950 &ndash; Ganix Haltzueta, *Oihanzaina* edo *Donamarti*, lapurtar bertsolaria (j. 1875).
* 1952 &ndash; Jose Begiristain, gipuzkoar medikua, Gipuzkoan X izpiak erabili zituen lehen sendagilea (j. 1879).
* 1971 &ndash; Gotzon Bidaurratzaga Lazpita, euskal mediku naturista (j. 1882).
* 1993 &ndash; Xabier Kalparsoro, gipuzkoar ETAkidea, bertsio ofizialaren arabera "bere burua leihotik behera bota" ondoren (j. 1966).
* 1999 - Pilar Lekuona Etxabeguren, gipuzkoar idazlea eta Oiartzungo Emakume Abertzale Batzako kidea (j. 1906).
* 2004 &ndash; Manuel Agud Querol, euskal hizkuntzalaria (j. 1914).
* 2005 &ndash; Jacques-Marie ahizpa, bidartear erlijiosa (j. 1921).
* 2016 &ndash; Maria Luisa Senar, gipuzkoar erraketista (j. 1925).
* 2024 &ndash; Patxi Oroz, nafar musikagile eta filologoa (j. 1934).

### Mundua 
* 1241 &ndash; Fujiwara no Teika, waka olerkari japoniar, kritikari, eleberrigile, kaligrafo, antologista, eskriba eta aditua (j. 1162).
* 1290 &ndash; Margarita Eskoziakoa, Eskoziako Erresumako erregina (j. 1283).
* 1328 &ndash; Ibn Taymiyah, arabiar teologo musulmana (j. 1263).
* 1536 &ndash; Didier de Saint-Jaille, Maltako Ordenako 46. Printze eta Maisu Nagusia.
* 1607 &ndash; Alessandro Allori, italiar margolari manierista (j. 1535).
* 1626 &ndash; Wakizaka Yasuharu, Sengoku Aroaren amaierako Awaji uharteko daimyoa (j. 1554).
* 1634 &ndash; Dorotea Anhalt-Zersbtekoa, Anhalt-Zerbsteko printzesa (j. 1607).
* 1764 &ndash; Benito Jerónimo Feijóo, espainiar idazle beneditarra (j. 1676).
* 1820 &ndash; Daniel Boone, Estatu Batuetako kolonizatzailea (j. 1734).
* 1839 &ndash; Perpetua Hong Kum-ju, korear martiri katolikoa (j. 1804).
* 1841 &ndash; Gong Zizhen, txinatar idazlea eta poeta (j. 1792).
* 1842 &ndash; Richard Wellesley, ingeles estatu-politikaria eta Wellingtonen anaia (j. 1760).
* 1860 &ndash; Miloš Obrenović, Serbiako printzea eta Obrenović dinastiaren sortzailea (j. 1780).
* 1862 &ndash; Hans Christian Petersen, Norvegiako lehen ministroa (j. 1793).
* 1868 &ndash; August Ferdinand Möbius, alemaniar matematikaria eta astronomiako teorilaria (j. 1790).
* 1902 &ndash; Levi Strauss, estatubatuar-alemaniar enpresaburua eta Levi Strauss & Co. enpresaren sortzailea (j. 1829).
* 1904 &ndash; Lafcadio Hearn (Yakumo Koizumi), Japoniako kultura ezagutzera eman zuen idazle nazioartekoa (j. 1850).
* 1910 &ndash; Thorvald Nicolai Thiele, daniar aktuario, astronomo eta matematikaria (j. 1838).
* 1914 &ndash; August Macke, alemaniar margolari espresionista (j. 1887).
* 1926 &ndash; José María Orellana, Guatemalako presidentea (j. 1872).
* 1932 &ndash; Pierre Degeyter, flandiar langile, musikari eta musikagile borrokalaria, *Internazionala*ren sortzailea (j. 1848).
* 1937 &ndash; E. Lilian Todd, estatubatuar asmatzailea, zenbait aeroplanoren diseinatzailea (j. 1865).
* 1940 &ndash;
** Walter Benjamin, alemaniar literatura-kritikari eta filosofoa (j. 1892).
** William Henry Davies, ingelesez idatzi zuen galestar poeta (j. 1871).
* 1941 &ndash; José Neira Jarabo, espainiar anarkista (j. c. 1906).
* 1942 &ndash;
** Argentina Altobelli, italiar politikari, aktibista eta sindikalista (j. 1866).
** Matilde Landa, Espainiako Alderdi Komunistako (PCE) militante nabarmena (j. 1904).
* 1945 &ndash; Bela Bartok, hungariar musikagilea (j. 1881).
* 1947 &ndash; Hugh Lofting, ingeles idazlea (j. 1886).
* 1952 &ndash; George Santayana, espainiar-estatubatuar filosofoa (j. 1863).
* 1959 &ndash; Solomon Bandaranaike, Sri Lankako laugarren lehen ministroa (j. 1899).
* 1966 &ndash; Andrew Keith Jack, australiar fisikaria, Trans-Antartika Espedizio Inperialeko kidea (j. 1885).
* 1968 &ndash; Leila Ross-Shier, kaimandar liburuzain, irakasle eta musikagilea (j. 1886).
* 1973 &ndash; Anna Magnani, italiar aktorea (j. 1908).
* 1976 &ndash; Leopold Ružička, kroaziar kimikaria, 1939ko Kimikako Nobel Saria (j. 1887).
* 1978 &ndash; Jan Parandowski, poloniar idazlea eta itzultzailea (j. 1895).
* 1983 &ndash;
** María Bernaldo de Quirós, Espainiako lehen emakumea aeroplanoko nazioarteko pilotu titulua lortzen (j. 1888).
** Tino Rossi, korsikar abeslaria eta aktorea (j. 1907).
** Eileen Betsy Tranmer, ingeles musikari eta xakelaria (j. 1919)
* 1987 &ndash; Herbert Tichy, austriar autore, geologo, kazetari eta eskalatzailea (j. 1912).
* 1990 &ndash; Alberto Moravia, italiar idazlea (j. 1907).
* 1993 &ndash; Nina Berberova, errusiar-estatubatuar idazlea (j. 1901).
* 1996 &ndash; Geoffrey Wilkinson, ingeles kimikaria, 1973ko Kimikako Nobel Saria (j. 1921).
* 1998 &ndash; Betty Carter, estatubatuar jazz abeslaria (j. 1929).
* 2000 &ndash; Paul Gouyon, frantziar kardinala, Baionako apezpikua izandakoa (j. 1910).
* 2001 &ndash; Helia Bravo Hollis, mexikar botanikaria (j. 1901).
* 2006 &ndash; Byron Nelson, estatubatuar golfaria (j. 1912).
* 2008 &ndash; Paul Newman, estatubatuar aktorea eta zinema zuzendaria (j. 1925).
* 2010 &ndash; Gloria Stuart, estatubatuar aktorea (j. 1910).
* 2012 &ndash; Sylvia Fedoruk, kanadar fisikaria (j. 1927).
* 2019 &ndash; Jacques Chirac, Frantziako presidentea (j. 1932).
* 2020 &ndash; Jimmy Winston, ingeles musikari eta aktorea, *Small Faces* taldeko kidea (j. 1945).
* 2021 &ndash; Alan Lancaster, ingeles abeslari eta baxu-jotzailea, *Status Quo* taldeko kidea (j. 1949).
* 2022 &ndash; 
** Annika Bäckström, suediar itzultzailea (j. 1927).
** Venetia Stevenson, britainiar-estatubatuar aktorea (j. 1938).
* 2024 &ndash; Neelam Karwariya, indiar politikaria.

## Jaiak eta urteurrenak 
* Sehaska egutegiko izendegia: Bela, Beila eta Egiarte.
* Hizkuntzen Europako Eguna

## Kanpo estekak 
Irailaren 25 | Urteko egutegi | Irailaren 27