Hegaluze

**Hegaluzea** (*Thunnus alalunga*; Bonnaterre, 1788) itsasoko espezie pelagiko handien multzoko arrain garrantzitsuenetako bat da, tunidoen familiakoa.
erdian|frameless|
## Euskal izendegia 
Hegaluzea izendatzeko modu ezberdinak daude Euskal Herriko herri ezberdinetan.
*Nahastu daitezken espezieak*. 

Animalien tamaina handia dela eta, itsasoan aurkitzen diren metal astunen (adib. merkurioaren) pilaketa hegaluzetan beste arrainen kasuan baino handiagoa izanagatik, hegaluzearen kontsumo osasungarriaren inguruko kezka handitu izan du populazioan. Hala ere, asko dira hegaluzearen kontsumoak, beti ere kantitate neurtuan (adib. astean behin), dituen abantailak arriskuen gainetik daudela erakusten duten ikerketak. 

#### Kontsumo-garaia 
Euskal Herrian hegaluzea urte osoan kontsumitu daitekeen arren (are gehiago kontserbatako hegaluzeak merkatuan duen presentzia kontuan hartuz gero), hegaluze freskoak sasoi zehatza du gure kostaldean. Izan ere, hegaluzea Bizkaiko Golkora uda garaian etortzen da, eta beraz, Ekainetik Urrira arte zabaltzen den hegaluzearen kosteran zehar aurkitu daiteke gure kostaldeko hegaluze freskoa arraindegietan.  

Hegaluzearen banaketa mundu osoko itsaso epel eta beroetara zabaltzen da, Ozeano Barea, Atlantikoa eta Mediterraneoa barne. Hegaluzea arrain migratzailea da, urtero migrazio bera errepikatzen duena. Izan ere, muskulu indartsuak dituen arraina da, eta igeriketan gastu energetiko izugarria ematen du. Horrela, neguan zehar Azores uharteen inguruan egoten dira eta udaberri amaiera aldera (Maiatza-Ekaina), populazioaren zati bat Kantauri itsasora hurbiltzen da.  

Uda garain honetan egiten duten migrazioa batez ere elikadura beharrek zuzendua izaten da, izan ere, Bizkaiko Golkoaren kasuan adibidez, garai honetan bertan topatu ditzaketen espezie pelagiko txiki kopuru handien atzetik etortzen baitira, hala nola, antxoa edo sardina bezalako arrainak jatera. 

## Hegaluzearen arrantza Euskal Herrian 
Euskal arrantzaleen kostera nagusietako bat da hegaluzearena, udaberrian hasi (Ekaina aldera) eta uda osoan zehar zabaltzen dena, urtearen arabera, Iraila-Urria arte; arrantza hau, antxoa edo sardina bezalako beita bizia itsasora bota ondoren bertara hurbiltzen diren hegaluzeak kainaberaz banaka ontziratzean datza. Bestetik, artisau-arrantzaleak burutzen duten *xaxi-arrantza* dugu; kasu honetan ontzia martxan doalarik, kainabera edo pertxa parea alde banatara zabalduz, bertatik apeua daramatzaten hari sendoak jartzen dira, horietako bakoitza karrete batera atxikita; hegaluzeak apeua irenstean, karretearen laguntzaz hegaluzeak ontzira gerturatu, eta eskuzko kakoarekin banaka ontziratzean datza teknika honek, eta arraina kalitate altuenarekin jasotzea baimentzen du.

## Bitxikeriak 
Uda hasieran hegaluzeak gure kostaldetik urrun daude oraindik, Azores uharteen inguruan pasatzen baitute negua, eta beraz, gure itsasotara hurbiltzen hasten diren sasoian hainbat dira inguru hartara hegaluze bila joaten diren euskal arrantzontziak; kasu honetan, *xaxi-arrantzan* aritzen direnak. Hegaluzea Bizkaiko Golkora gerturatu ahala, *beita-bizian*aritzen diren arrantzontziak ere joaten dira hegaluzearen arrantzara. Urtearen arabera, hegaluzea gehiago edo gutxiago hurbiltzen da gure kostaldera.

Hegaluzea modu askotara zatitu badaiteke ere, haien gorputzaren zati bakoitzak bere izena eta interes gastronomiko propioa du.

## Erreferentziak 
### Argitaratu gabeko erreferentziak 
## Euskal Herriko Arrainen Gida