open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Maja Haderlap

**Maja Haderlap** (Eisenkappel-Vellach / , Karintia, 1961eko martxoaren 8a) eslovenieraz eta alemanez idazten duen austriar idazlea da.

## Biografia 
Maja Haderlapek —Peter Handkek bezala, sustrai esloveniarrak ditu— dramaturgia eta germaniar ikasketak egin zituen Vienako Unibertsitatean. Ikasle zela, eslovenieraz idatzi zuen *Žalik* pesmi (1983), *Bajalice* (1987) eta *Pesmi* (1989) poesian nabarmendu zen; XX. mendeko hizkuntza horretako lirikaren ahots garrantzitsuenetakotzat jotzen da. 

Antzerki arloan lan egin zuen —Klagenfurt-eko udal antzerkiaren zuzendaria izan zen (1992-2007) eta saiakera bat idatzi zuen esperientzia honen amaieran— eta Klagenfurt-eko Unibertsitateari erakatsi zuen Literatura Konparatuaren Institutuan, hiri horr*eta*n bizi baita Klaus Amann senarrarekin. Carintiako esloveniarren 'Mladje literatur aldizkaria argitaratu zuen eta itzultzailea da eslovenieratik alemanierara *eta alderantziz*. 

Alemanez idatzitako «Im Kessel» kontakizunean, Carintiako familia eslovakiar baten istorioa eta Wehrmachten aurkako erresistentzia kontatzen ditu. Bere *Engel des Vergessens/ahazturaren aingerua,* (2011) nobela entzutetsuak, testu hori barne hartzen duenak, Ingeborg Bachmann sari ospetsua jaso zuen urte horretan. 

Hainbat hizkuntzatara itzulia, Grazer Autorinnen Autorenversammlung (Austria) idazle elkarteko, Hizkuntza eta Poesiaren Alemaniako Akademiako eta Zientzia eta Arteen Esloveniako kide da.

## Lanak 
* *Žalik* pesmi, poesía, 1983
* *Bajalice*, poesia, 1987
* *Pesmi*, poesia, 1989
* *Deček in sonce* (Mutila eta eguzkia), prosa, Klagenfurt, Drava, 2000
* *Med politiko in kulturo* (Politika eta kultura bitartean), saiakera, 2001
* *Das Stadttheater Klagenfurt 1992 bis 2007* (Klagenfurt-eko antzerkia 1992tik 2007ra), saiakera, 2007
* *Engel des Vergessens* — *Ahanzturaren aingerua*, eleberria, 2011
* *Langer Transit* (Joan-etorri luzea), poesia, 2014
* *Ahanzturaren aingerua* (euskaraz) (Pamiela, 2025) Itzultzailea: Idoia.Santamaria.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 1983: Förderungspreis des Landes Kärnten
* 1989: Preis der France Prešamendi-Stiftung
* 2004: Hubert-Burda-Preis für junge Lyrik, im Rahmen des Hermann-Lenz-Preises
* 2005: Frauenkulturpreis des Landes Kärnten für Literatur
* 2006 / 2007: Österreichisches Staatsstipendium für Literatur
* 2011: Ingeborg-Bachmann-Preis 2011 por El ángel del olvido
* 2011: Großes Golden Ehrenzeichen des Landes Kärnten
* 2011: Bruno-Kreisky-Preis für das politische Buch por El ángel del olvido
* 2011: Buchpreis Stiftung Ravensburger Verlag
* 2012: Rauriser Literaturpreis, El ángel del olvido
* 2012: Klagenfurt Unibertsitateko ohorezko doktorea
* 2013: inzenz-Rizzi-Preis

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dulce Chacón espainiar narratiba saria

**Dulce Chacón espainiar narratiba saria** () prestigio handiko saria lehen edizioan 2004an eman zen. Dulce Chacón Gutiérrezen jaioterriko udaleko kultur zinegotzigoak antolatzen du, Zafran (Badajoz); Extremadurako Juntaren eta Badajozko Diputazioaren laguntzarekin antolatzen da. Saria aurreko urtean Espainian argitaratutako eta inprimatutako gaztelaniazko lanek eskuratu ahal izan dezakete. Lehenengo zortzi edizioetan urterokoa izan zen, baina 2012an, krisi ekonomikoaren ondorioz, bi urtez behin egitea erabaki zen.

Saria 9.000 euro eta Iñaki Martinez eskultore mallorcarraren *El abrazo* eskultura dira. Fernando Aramburu idazle gipuzkoarrak bi aldiz eskuratu du.

## Saritutako liburuak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*:Sariaren webgune ofiziala.
Nevděčné bytosti

***Nevděčné bytosti*** 2025eko Olmo Omerzu esloveniar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Davidek Adriatikora eraman ditu, oporretara, bere bi seme-alabak, familia elebidun banandua lotuta mantentzeko itxaropenez. 17 urteko alaba, Klára, elikadura-nahasmendu baten aurka borrokatzen ari dena, hango mutil batekin maiteminduko da, Denisekin. Hilketa leporatzen diotenean, Davidek berehala itzuliko ditu haurrak etxera. Kláraren gaitza larriagotu eta ospitaleratu egingo dute gaztea. Gurasoak batzen dituen gauza bakarra Klára salbatu beharra da, eta etsi-etsizko garaietan etsi-etsizko neurriak hartu behar dira.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kharilaos Vasilakos

**Kharilaos Vasilakos** (; Pireo, 1875eko azaroa - Atenas, 1964ko abenduaren 1a) greziar atleta bat izan zen eta maratoi lasterketa bat irabazi zuen lehen gizona. Zilarrezko domina ere irabazi zuen 1896ko Udako Olinpiar Jokoetan Atenasen maratoian bigarren postua lortzeagatik.

## Biografia 
Vasilakos Pireon jaio zen, Grezian. Bere aita, Michael Vasilakos, Mani eskualdekoa zen eta armadan zerbitzatu zuen. Hiru anai-arrebetatik zaharrena zen eta hamalau urte zituela aita galdu zuen. Gaztetan Atenasko Unibertsitatean zuzenbidea ikasi zuen eta Atenasko lehen auzialdiko epaitegian lan egin zuen. Panellinios kirol klubeko kidea eta distantzia luzeko korrikalari sutsua zen.

1896ko martxoaren 22an, Greziak lehenengo Joko Panheleniko modernoak egin zituen. Jokoen helburu nagusia urte berean geroago egingo ziren lehenengo Joko Olinpiko Modernoetan lehiatuko zen taldea aukeratzea zen. Parte-hartzaile guztiak Greziako kirol klubetako kideak ziren. Vasilakosek, distantzia luzeko korrikalari sendoaren ospea zuenak, maratoi lasterketa irabazi zuen 3 ordu eta 18 minutuko denborarekin.
[ezkerrera|thumb|Burton Holmesen argazkia, "1896: Hiru atleta Atenasko Olinpiar Jokoetan maratoirako entrenatzen" izenekoa**. [Kharilaos Vasilakos** erdian.]]
Vasilakos 1896ko apirilaren 10ean Olinpiar Jokoetako lasterketa hasi zuten hamazazpi atletetako bat izan zen. Bigarren postuan amaitu zuen, Spiridon Louisen atzetik, 3:06:03ko denborarekin,  helmugara iritsi ziren bederatzien artean bat izanik. Bi lasterketak 40 kilometroko ibilbideetan egin ziren, orain estandarra den 42,195 kilometroko ibilbidearen ordez. Olinpiar Jokoen ondoren, Vasilakosek Grezian lasterketa-ibilaldia ezartzen lagundu zuen eta bertan parte hartu zuen. 1900ean Greziako lehen 1000 metroko oinezko lasterketa irabazi zuen eta hainbat lasterketetan parte hartu zuen 1900 eta 1906 artean.

Vasilakosek Zuzenbidea ikasi zuen eta Greziako Finantza Ministerioan aduana zuzendari izan zen. Zintzotasunaren ospea zuen. 1960an, Greziako Paulo erregeak Phoenix Ordenako Urrezko Gurutzea eman zion.  Olinpiako urteroko maratoi-lasterketek Vasilakos oroitzen dute. Atenasen hil zen 1964an. 2011ko "Charilaos Vasilakos eta Louis-en Spyros-en biografia eta erronka polemikoa" (*Ο Χαρίλαος Βασιλάκος και η αμφιλεγόμενη πρωτιά του Σπύρου Λούη*) liburuak aurkezten ditu Olinpiar lasterketaren emaitzak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Terry Farrell

**Terence Farrell** (Sale, 1938ko maiatzaren 12a – Londres, 2025eko irailaren 28a) britainiar arkitekto eta hirigilea izan zen.

1961ean, arkitekturan graduatu zen Newcastle University School of Architecture, Planning and Landscape unibertsitatean, eta, ondoren, hiri-plangintzako master bat lortu zuen Pennsylvaniako Unibertsitatean.

1965ean Londresera iritsi zen eta Nicholas Grimshawrekin elkartu zen. 1980an bere estudioa sortu zuen, Terry Farrell & Partners. Gainera, hainbat unibertsitatetan irakasle izan zen.

Erresuma Batuko arkitekto postmodernista nagusietako bat izan zen, eta Ingalaterrako hiriguneak birsortu zituen. Asian ere lan egin zuen.

## Iruditegia 

Charingcross-eye s.jpg|thumb|Charing Cross station, Londres, 1990
Secret Intelligence Service building - Vauxhall Cross - Vauxhall - London - from Millbank 24042004.jpg|The MI6 Building, Londres, 1994
Peak Tower 1.jpg|The Peak Tower, Hong Kong, 1995
EICC1.JPG|Edinburgh International Conference Centre, Edinburgh, 1995
Architecture of The Deep 05.JPG|The Deep Aquarium, Hull, 2002
Beijing South Station.jpg|Beijing South railway station, Beijing, 2008
深圳“京基100”摩天大楼.jpg|KK100, Shenzhen, 2011

## Idazlan hautatuak 
* *The Farrell Review of Architecture and the Built Environment* (2014, Farrell Review)
* *The City As A Tangled Bank: Urban Design versus Urban Evolution* (2013, John Wiley & Sons, )
* *Shaping London: The patterns and forms that make the metropolis* (2009, John Wiley & Sons, )
* *Architectural Review, Manifesto For London* (September 2007, )
* ''Place: Terry Farrell's Life & Work: Early Years to 1981* (2004, Laurence King Publishing, )
* *Buckingham Palace Redesigned: A Radical New Approach to London's Royal Parks* (2003, Papadakis, )
* *Terry Farrell in Scotland* (2002, Tuckwell Press, )
* *Ten Years: Ten Cities: The Work of Terry Farrell & Partners 1991–2001* (2002, Laurence King Publishing, )
* *Sketchbook 12.05.98* (1998, Right Angle Publishing Ltd, ) with Robert Maxwell
* *Designing a House'' (1986, Architectural Design, ) with Charles Jencks

## Erreferentziak
Sycamore prozesadore

**Sycamore prozesadorea**, Google enpresak sortutako konputazio kuantikorako transmon supereroalea da. 53 qubit ditu.

2019an Nature aldizkariaren artikulu baten arabera Sycamorrek azken belaunaldiko superkonputagailu batek Googlek agindu eta burutzeko 10.000 urte beharko lituzken betebeharra bat 119 segundutan burutu omen zuen.
Anatomía de un instante (telesaila)

***Anatomía de un instante*** 2025eko Alberto Rodríguez Librero andaluziar zinema zuzendariaren telesail laburra da, Javier Cercasen izen bereko liburuan oinarrituta.

## Sinopsia 
Tejero Kongresuan sartu zenean pistola eskuan zuela, hiru gizon baino ez ziren geratu eserlekuetan eserita, gainerakoak makurtu egin baitziren, babesteko asmoz: Adolfo Suárez, Santiago Carrillo eta Gutiérrez Mellado. Demokraziarako bidea zuzendu zuten hiru gizon horien eta estatu-kolpearen hiru buru nagusien (Tejero, Milans eta Armada) bitartez, Espainia ia-ia aurreko erregimen militarrera itzultzera eraman zuten jazoera eta tentsioen katea kontatzen digu serieak.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Flores para Antonio

***Flores para Antonio*** 2025eko Elena Molina eta Isaki Lacuesta espainiar zinema zuzendarien film dokumentala da.

## Sinopsia 
Emakume batek bilaketa bati ekingo dio: nor izan zen benetan bere aita, musikari mitikoa, alabak 8 urte zituela hil zena? Aita Antonio Flores da; alaba, berriz, Alba Flores aktorea, berau ere ospetsua. Albak abesteari utzi zion Antonio galdu zuenean; alabaina, orain bere ahotsa eta istorioa berreskuratu nahi ditu, senide eta lagunei galdetuz lehendabizikoz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jiuzhang (konputagailu kuantikoa)

**Jiuzhang**, txineraz 九章, nagusitasun kuantiko aldarrikatu duen lehen konputagailu kuantikoa da. Behin bakarrik gainditua izan da, 2019an, Google konpainiak Sycamore prozesadorea sortzean, halere Googlen superkonputagailua material supereroaletan oinarritua dago, ez fotonetan.

Pan Jianwei eta Lu Chaoyangek zuzendutako Txinako Zientzia eta Teknologia Unibertsitateko lantaldeak garatu du, eta izena Jiuzhang Suanshu Antzinako Txinako matematika liburu klasikoari zor dio.
Nazio Batuen Segurtasun Kontseiluko 1530 ebazpena

**Nazio Batuen Segurtasun Kontseiluko 1530. ebazpena**k, 2004ko martxoaren 11an onartua, egun horretan bertan Madrilen izandako atentatu terroristak gaitzetsi zituen, eta, Espainiako Gobernuak emandako datu faltsuetan oinarrituta, ETAri egotzi zion egiletza. Bakarrik Errusiako ordezkaritzak haren zalantzak adierazi zituen, ETAk erreibindikaziorik egin ez zuelako.

Ebazpenak berretsi egiten zuen Kontseiluak terrorismo-mota guztien aurka borrokatzeko duen erabakia, Nazio Batuen Gutunean xedatutakoaren arabera, eta estatu kideei eskatzen zien helburu horretarako modu aktiboan lankidetzan aritzeko, 2001eko irailaren 28ko 1373 ebazpenean adierazitakoaren arabera.

Ebazpena aho batez onartu zen Segurtasun Kontseiluaren 4923. bilkuran. Ebazpen-proiektuak, Frantziak eta Espainiak batera aurkeztutakoak (herrialde hori Kontseiluko kide ez iraunkorra zen une hartan), berariaz aipatu zuen ETA atentatuen erantzulea zela, Espainiako ordezkariak berariaz hala eskatuta.

Errusiaren desadostasuna ez zen bileran planteatu. Bileran ez zen eztabaidarik izan, ez baitzegoen eragozpenik ebazpen-proiektua bozkatu aurretik.
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
La suerte

***La suerte*** 2025eko Paco Plaza eta Pablo Guerrero espainiar zuzendarien telesail komikoa da, Disney+entzat sortua.

## Sinopsia 
Taxi-gidari lotsati eta oposiziogile gazte bat, David, Maisuaren txofer bihurtuko da ustekabean; izan ere, Maisua –zezen-hiltzaile ospetsua– erretirotik atera da, galdutako ospea berreskuratzeko asmoz. Maisua gain behera doa, baina Davidek eta gaztearen taxiak zortea dakarkiote, edo hori uste du gizonak, behintzat.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Teppen no mukou ni anata ga iru

2025eko Junji Sakamoto japoniar zinema zuzendariaren dokudrama da.

## Sinopsia 
1975ean, emakume bat Everest mendiaren gailurrera iritsi zen: Junko, munduko gailurrik altuenera heldutako lehen emakumea historian. Junkoren balentria ahaztezinak mundua txunditu zuen, fokua jarriz baina itzal handi bat proiektatuz bere lagun eta senideengan. Azken urteetan gaixotasun terminal bat diagnostikatu zioten arren, Junkok mendiei desafio egiten jarraitu zuen. Zer izan ote zen gailurretatik haratago ikusi zuen azken gauza?

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nagusitasun kuantiko

**Nagusitasun kuantikoa**, ordenagailu klasikoek ebatzi ezin ditzazketen arazoak ebatzitzeko gaitasuna duten konputazio kuantiko gailuen gaitasun potentziala da. **Abantaila kuantikoa** arazoak ahal den abiadura handienean ebatzitzeko gaitasuna potentziala da. 

Konplexutasun konputazionalaren terminoetan, honek orokorrean algoritmo klasiko ezagunenari azelerazio superpolinominal bat ematean esan nahi du.

Terminoa jatorriz John Preskillek konputazio abantaila kuantikoaren izendapenez ezagutzera eman zuen, eta cuántica de Yuri Manin (1980)[3]​ eta Richard Feynmanen (1981) konputazio kuantikoa berari buruzko proposamenen garaikoa da.
In-I In Motion

***In-I In Motion*** 2025eko Juliette Binoche frantziar zinema zuzendariaren film dokumentala da.

## Sinopsia 
2007an, Juliette Binochek eta Akram Khanek etenaldi bat egin eta elkarrekin sortu zuten *In-I*, mundu osoan zehar biratutako performance original bat. Gaur, Juliette Binochek bidaia bizigarri hura berrikusiko du. Irudi ezezagunen bidez, sorkuntzari, haren erronkei eta horrek dakarren eraldaketa pertsonalari buruzko gogoeta egiten du zinemagile gisa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Silleiro lurmuturreko itsasargia

**Silleiro lurmuturreko itsasargia**, , Espainiako ipar-mendebaldeko Silleiro lurmuturran dagoen itsasargi bat da, Galiziako Pontevedrako probintzian. Baiona udalerriko Baredo parrokian.

Jatorrizko itsasargia 1866an eraikia izan zen, gaur egungoa 1924an eta 94 metroko garaiera du eta itsas mailatik 250 metrora dago.
Miranda gaztelua (Belgika)

**Miranda gaztelua** (frantsesez: *Château Miranda*, baita ere Noisyko gaztelua edo *Château de Noisy*) XIX. mendeko gaztelu neogotikoa izan zen Cellesen, Namur probintzian, Belgikan, Ardenak eskualdean. Gaztelua 2017ko urrian eraitsi zuten erabat.

Gaztelua 1866an eraiki zuen Edward Milner arkitekto ingelesak, Liedekerke-Beaufort familiaren enkarguz. Frantziako Iraultzaren garaian, Vêves gaztelua utzi behar izan zuten.

Bere ondorengoek Bigarren Mundu Gerrara arte okupatu zuten, Belgikako Burdinbide Konpainiak (SNCB/NMBS) umezurztegi bihurtzeko erosi zuenean. Haurrak zaintzeko instalazio gisa mantendu zen 1980. urtera arte, eta 2017an eraitsi zuten.

## Gaur egun 
1991tik abandonatuta, XXI. mendearen hasieran kontserbazio egoera tamalgarrian zegoen gaztelua, eta edozein unetan eraisteko mehatxua zegoen. Celleseko Udalak zaharberritzeko eskaintza egin bazuen ere, familia jabeak uko egin zion. Hondatuta zegoenez, hiri-esploratzaileen jomuga gogokoenetako bat bihurtu zen, eta horrek arriskuan jartzen zituen haien biziak. Hori dela eta, 2016ko urrian agintariek eraisten hastea erabaki zuten. 2017ko urrirako gaztelua erabat eraitsia zegoen.

## Herri-kultura 
Gazteluan Hanibal telesail estatubatuarraren eszenak filmatu dira, nahiz eta bertan Lituanian dagoen Lecter gaztelua bezala agertzen den.

## Galeria 
**Miranda gaztelua**
Fitxategi:00_Celles_Houyet.JPG|XI. mendeko San Adelino kolegiata ohia
Fitxategi:Castle_Miranda_-_Back_Side.jpg|Gazteluaren atzealdea.
Fitxategi:Castle_Miranda_tower.JPG|Erloju-dorrea, 56 metro.
Fitxategi:Castle_Miranda_bad_condition.JPG|Laugarren solairuko sabaia ia erori da.
Fitxategi:Castle_Miranda_-_Gate.JPG|Sarrera nagusia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rena Nōnen

(Kamikawa, Hyōgo, 1993ko uztailaren 13a,  izen artistikoz ezaguna, japoniar aktore, modelo eta abeslaria da. 2013an NHKren *Amachan* telesailean egindako lanagatik ospetsu bilakatu zen. Musika munduan, 2017an debutatu zuen *Ohirome Pack* singlea argitaratuz eta hurrengo urtean ''Superhero's* albuma atera zuen.

## Filmografia 
### Zinema
### Telebista
## Diskografia
### Albumak
**Super Heroes* (2018)
**Pursue'' (2023)

### Single eta EPak
*Ohirome Pack (2017)
*スーパーヒーローになりたい (Superhero ni Naritai/I Want to Be a Superhero) (2017)
*Run!!! (2018)
*わたしはベイベー (Watashi wa Baby/I am baby) (2018)
*やまないギャル (Yamanai Girl) (2019)
*Baby Face (2019) 
*この町は (Kono Machi Ha) (2019)
*わたしは部屋中 (Watashi wa Heyaju) (2019) 
*クリスマスソング (Christmas Song) (2019) 
*なまいきにスカート (Namaiki ni Skirt) (2020)
*GwGw (2025) (Kana-Boon eta Pokémonekin lankidetzan)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ana Riaño

**Ana Riaño Olabarri** (Bilbo, Bizkaia, 1985eko uztailaren 3a) artista bisuala da. ACOR bezalako sariekin aitortu dute bere lana Pintura Saria eta BMW Pintura Berrikuntza Saria, eta cité Internationaleko egonaldietan parte hartu du des Arts Parisen eta Fundación BilbaoArten. Erakusketak egin ditu galerietan eta erakundeetan, besteak beste, Juan Manuel Lumbreras Galeria, Centrocentro Madrid, Würth Museoa, IVAM Valentzia, eta Sala Rekalde. Bere lanak daude Bilboko Arte Ederren Museoa, BMW bilduman, Iberdrola Bilduman, ACOR, BilbaoArte, edo Alacanteko MUAn. 

## Bizitza 
Ana Riaño Olabarri Bilbon jaio zen 1985ean eta bertan bizi da. Leioako Arte Ederren Fakultatean Lizentziatu zen Euskal Herriko Unibertsitatean (azken urtea Accademia di Belle Arti di Palermon egin zuen). 

Artista familia batean jaio zen eta artista inguru batean bizi da. Gurasoak margolariak dira, ama Carmen Olabarri Umbón galdakaoztar artista da. Neba batek ere ikasi ditu Arte Ederrak, eta beste batek arteari buruz idazten du. Senarra ere artista du. 

### Lan ibilbidea 
Ikasketak amaitu ondoren Bizkaiko Foru Aldundiaren, BBKren eta Eusko Jaurlaritzaren bekak jaso zituen, Europar Batasunean ikasketak zabaltzeko, eta Europa arteko mugikortasunerako. 2015ean Pariseko Cité Internationale des Arts-en egoitza bat garatu zuen. Hurrengo urtean Berrikuntzaren Saria jaso zuen BMW Pintura Sarietan, RRSS proiektuko Norman Rockwell-engatik. Gainera, finalista izan zen 14. Mostra Gas Natural Fenosan, eta bekadun-egoiliarra izan zen Bilbao Arte Fundazioan, 2011n.

***RRSS. Pintura en la era de las redes sociales*** 

2025eko urrian Salamancako Unibertsitateak Ana Riaño artistaren '''RRSS.* *Pintura en la era de las redes sociales'* erakusketa antolatu zuen*.'' Hogeita hamar bat lanek osatu zuten erakusketa, eta ingurune digitalean artista historikoek izango zuten ustezko portaera aztertu zuen, eta sortzailearen une horretako nortasunari buruzko hausnarketa egin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Atalaia lurmuturreko itsasargia

**Atalaia lurmuturreko itsasargia**, , Espainiako ipar-mendebaldeko kostaldean dagoen itsasargi bat da, Galizia erkidegoko Lugoko probintzian. Cervo udalerriko Lieiro parrokian dago.

1860an eraikia izan zen, 14 metroko garaiera eta 15 itsas milako (28 kilometro) argi helmena du.
Leeuwergem jauregia

**Leeuwergem jauregia** (nederlanderaz: *Kasteel van Leeuwergem*) Belgikan dagoen Zottegem udalerriko jauregia da.

## Historia 
Leeuwergem-eko jaunen historia 1000 urte baino gehiagora doa. XV. mendetik gazteluan bizi dira. 1764an hirugarren aldiz berreraiki zuten Pierre Emmanuel Joseph d'Hane-ren aginduz (1726-1786). Sarritan, Luis XV.aren gortean, erregeak Pompadourreko markesari eskainitako Meudongo Bellevue gazteluaren planoak jasotzen zituen. Plano horiek Jean Lassurance arkitekto frantsesak egin zituen. Jean-Baptiste d'Hane-Steenhuyse kondeak, aurrekoaren semeak, Luis XVIII.a Frantziako erregea hartu zuen Ganteko Veldstraateko bere hotel ederrean.

Erregea han bizi izan zen Ehun Eguneko Kanpainan, 1815eko martxoaren 16tik urte bereko ekainaren 18an Napoleon Waterloon garaitu zuen arte. Ganten egon zen bitartean, erregeak bere anfitrioiaren jauregia bisitatu zuen Leeuwergem-en. Hane-Steenhuyse familia desagertu ondoren, gaztelua egungo jabeen familiari pasa zitzaion herentzia bidez. 2024an jarri dute jauregia salgai.

## Arkitektura 
Ia kilometro bateko hiribide baten bukaeran gaztelu ia karratu bat dago, guztiz orekatua, lorezko parterreen erdian kokatua, urez inguratutako muino baten gainean. Kanpotik zein barrutik, Luis XV.aren estiloak ematen dio dotorezia guztia. Arrokaia, maskorra eta lerro makurtuak dira nagusi. Goian, lau ebanjelariei eskainitako kapera txiki eta xarmanta 1764an bedeinkatu zuten egunean zegoen egoeran dago oraindik.

## Lorategiak 
Lorategien sorkuntza osoa Jean Baptiste Simoens gantetarrari eskatu zitzaion 1761ean. 1785 inguruan amaitu behar zituen. Urmaelen, estatuen eta kanalaren artean antzoki berde bat dago, Europan bakarra dena (carpinus betulus). 1764an eraiki zuten, eta 800 lagunentzako lekua du.

## Iturriak 
* Kultura Ondarearen Flandriako Agentzia
* Temmerman, Ignace De & Wolf, Koenraad De (2000) *Het kasteel van Leeuwergem*. *In de voetsporen van Lodewijk XV en madame de Pompadour*. Gent: Prov. Bestuur Oost-Vlaanderen
* Temmerman, Ignace De & Wolf, Koenraad De (2000) Het parkdomein van Leeuwergem: een historische constructie, M&L 19/3, mei-juni 2000, orr. 6-27.
* De Burlet, Virginie. *Nieuwe beschouwingen over het park van het kasteel van Leeuwergem*. M & L, 2008, 27, 3, 6-25.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Club de Rugby Liceo Francés

**Club de Rugby Liceo Francés** Espainiako errugbi kluba da, egoitza Madrilan duena. Hortaleza auzoko Liceo Francés ikastetxearen baitan sortu zen 1968an. 2025-2026 denboraldian, gizonezkoen lehenbiziko taldea Espainiako Ohorezko Mailan dago.

## Palmaresa 
* Espainiako Liga (0). Bigarrena 1991n eta 1993an.
* Ohorezko B maila (1): 2025.
* Errege Kopa (0). Finalista 1989an eta 2001ean.

## Azken denboraldiak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala, liceo.com
Jeremy Peña

**Jeison Guzmán** (Santo Domingo, Dominikar Errepublika, 1997ko irailaren 22a), beisbolean lehiatzen den kirolari dominikarra da. Erdilari postuan jokatzen du Estatu Batuetako *Major League Baseball* (MLB) Ligan, Houston Astros taldean. 2022an *Gold Glove Award* Saria jaso zuen eta 2025ean All Stars partida jokatzeko aukeratu zuten.

## Biografia 
Jeremy Peña Santo Domingon jaio zen eta bederatzi urte zituela familia New Yorkera joan zen bizitzera. Jeremyren aitak MLB ligan jokatu zuen 1990 eta 1996 artean.

2015ean Unibertsitatean zegoela 390 kolpe eman eta bi home run egin zituen. Atlanta Breves taleak draftean aukeratu bazuen ere Jeremy Peñak uko egin zion eta Maineko Unibertsitatearekin Unibertsitate Ligan jarraitu zuen.

2018ko draftean Houston Astros taldeak aukeratu zuen eta MLB Ligako debuta 2022an egin zuen. Urteko *rookie* (debutari) onena izan zen eta American League Championship Series (ALCS) eta World Series (WS) txapelketetako MVP (jokalari onena) izendatu zuten, hori lortzen zuen lehen jokalaria izanik. Horregatik *Gold Glove Award* ("Urrezko Eskularruaren Saria") irabazi zuen erdilari postuan, hori lortzen zuen lehen *rookiea* bihurtu zen.

2025ean All Stars partidarako aukeratu zuten.

## Tituluak 
Titulu eta Sari guztiak Houston Astros taldean lortu ditu.
* World Series Championship (1): 2022.
* Bakarkako sariak:
** World Series MVP (1): 2022.
** ALCS MVP (1): 2022.
** Glod Glove Award (1): 2022.
*All Stars (1): 2025.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
María del Carmen Potenza

**María del Carmen Potenza**, besterik gabe, **Mary** edo **Mary Potenza** (Rosario, Santa Fe, Argentina, 1969ko apirilaren 15a) boxeolari profesional ohia da. Superoilar mailan lehiatu zen eta emakumezkoen boxeo nazionalaren ordezkari nabarmenetako bat izan zen 2000ko lehen hamarkadan.

## Boxeolari ibilbidea 
Potenzak 2005. urtean egin zuen debuta profesional mailan eta berehala hasi zen hierarkiako aurkarien aurka lehiatzen Argentinako zirkuituan. Bere estilo borrokalariari eta erresistentzia fisikoari esker, borroka ugari izan zituen, bai maila lokalean, bai nazioartean.

Ibilbidean zehar ospe handiko boxeolariekin lehiatu zen, Marcela Acuña, Yésica Marcos eta Jackie Nava, besteak beste. 2008. urteko abenduan Mendozan Marcosen aurka borrokatu zuen eta aho batez galdu zuen. Mexikora ere joan zen, Navari norgehiagoka proposatzeko, Munduko Boxeo Kontseiluaren superoilar titulua lortzeko.

## Estiloa eta aintzatespena 
Gaitasun aerobikoa eta borrokarako grina izateagatik nabarmendu zen Potenza. Herriko kirol kronikek «Rosarioko emakumezkoen boxeoan iraunkortasunaren eredu» deskribatzen zuten, Argentinan zein atzerrian erronka zailak onartzeko prest zegoela nabarmenduz.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gracia Baptista

**Gracia Baptista** (fl. 1557?) Ávilan bizi izan zen espainiar edo portugaldar musikagile eta moja izan zen. Libreto batean inprimatutako obra egin zuen munduko lehen musikagilea izan zen. 

1557an argitaratutako Luis Venegas de Henestrosaren *Libro de cifra nueva para tecla, arpa y vihuela* *Conditor* alme-ri buruzko bere konposizioa emakume espainiar edo portugaldar batek (eta, ziurrenik, XVIII. mendea baino lehen argitaratutako bakarra) idatzitako teklatudun lanik zaharrena da, Europan argitaratutako emakume baten lehen konposizioaz gain. Ahotserako obra bat da, organo edo klabe baten laguntzaz egina, eta hainbat aldiz grabatua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lorena Martín

**Lorena Martín Martín** (Salamanca, 1996ko urriaren 22a) atletismoan lehiatzen den espainiar kirolaria da, iraupen erdiko lasterketetan espezialista.

2022ko Pista Estaliko Atletismoko Munduko Txapelketako 800 m-ko finalean zortzigarren geratu zen. Urte horretan bertan, Espainiako txapeldun izan zen 800 metroko lasterketan.

2024ko Parisko Udako Olinpiar Jokoetako 800 m-etan parte hartu zuen, eta, ondoren, Haglund sindromea tratatzeko ebakuntza izan zuen, errekuperazio epe luzea ekarri ziona.  

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nelofer Pazira

**Nelofer Pazira** (arabieraz:*نيلوفر بازيرا*, India, 1973) kanadar aktore, gidoilari, giza eskubideen aldeko ekintzaile eta zinemagilea da. Indian jaio zen dari hizkuntza duen familia afganiar batean. 

## Biografia 
Afganistango Gerran Kabulen hazi zen eta geroago Pakistanera joan zen eta azkenik Brunswick Berrira.

2001ean, Mohsen Makhmalbaf-en "Kandahar" filmeko protagonista izan zen. Bertan, Afganistanera, erregimen talibanarekin, antzinako adiskidetasun baten bila itzultzeko izan zuen abentura kontatzen du.

## Filmografia 
* *Kandahar* (2001)
* *Return to Kandahar* (2003)
* *The Giant Buddhas* (2005)
* Audition (2008)
* *Act of Dishonour* (2010)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* EBIb
* FILMPORTAL
Adolfo Marsillach

**Adolfo Marsillach Soriano** (1928ko urtarrilaren 25a, Bartzelona - 2002ko urtarrilaren 21a, Madril), kataluniar aktorea, antzerkigilea, antzerki zuzendaria, antzerki eta telebista gidoilaria eta idazlea izan zen. 

Bartzelonako Unibertsitatean Zuzenbidea ikasi zuen. Teresa del Rio aktorearekin ezkondu zen eta Blanca Marsillach aktorearen aita zen.

## Idatzitako antzezlanak 
* *Yo me bajo en la próxima, ¿y usted?*
* *Mata-Hari*
* *Proceso a Mata-Hari*
* *Se vende ático*
* *Feliz aniversario*
* *El saloncito chino*
* *Extraño anuncio*
* *Noche de Reyes sin Shakespeare*

## Filmografia hautatua 
* 1992: *El largo invierno*
* 1990: *La seducción del caos*
* 1989: *Esquilache*
* 1986: *Delirios de amor*
* 1985: *La vaquilla*
* 1984: *Sesión continua*
* 1980: *El poderoso influjo de la luna*
* 1976: *La ciudad quemada*
* 1976: *El hombre de los hongos*
* 1974: *La Regenta*
* 1970: *El certificado*
* 1966: *Las salvajes en Puente San Gil*
* 1964: *El tulipán negro*
* 1963: *La pandilla de los once*
* 1962: *Alegre juventud* 
* 1960: *091, policía al habla*
* 1960: *La paz empieza nunca*
* 1960: *Maribel y la extraña familia*
* 1959: *Salto a la gloria* 
* *1959: El frente infinito* 
* 1953: *Jeromín* 
* 1953: *Vuelo 971*
* 1952: *Cerca de la ciudad*
* 1952: *Don Juan Tenorio*
* 1946: *Mariona Rebull*

## Kanpo loturak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Isabelle Lannoykoa

**Isabelle Myriam Jehanne Alix Lannoykoa** (sortzez: Isabelle Myriam Jehanne Alix Gravin Lannoikoa; Ronse, Ekialdeko Flandria, Belgika, 1976ko uztailaren 28a) noblea da, kondesa eta baroi ezkontidea. 

## Bizitza 
Felipe Lannoyko kondearen (1929-2019) eta Alix della Faille de Leverghem (1941-2012) zortzi seme-alabetatik zazpigarrena da. Château d'Anvaing familiaren jauregian hazi zen familiarekin. 

### Ezkontza 
2001. urteeko irailaren 29an Jean Charles de le Court baroiarekin ezkondu zen (Bruselan, Belgikan, 1969an jaioa).

### Ondorengoak 
Zazpi haurride ditu, eta horien artean daude Nathalie (1969) eta Estefanía (1984).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Natalia Lannoykoa

**Nathalie Marie Béatrice Lydia Lannoykoa** (Ronse, Ekialdeko Flandria, Belgika, 1969ko otsailaren 11) noblea da, kondesa. 

## Bizitza 
Philippe de Lannoy Kondearen (1929-2019) eta Alix della Faille de Leverghem (1941-2012) zortzi seme-alabetatik hirugarrena da. Château d'Anvaing familiaren jauregian hazi zen familiarekin. 

Zazpi haurride ditu, eta horien artean daude Isabelle (1976) eta Estefanía (1984).

### Ezkontza eta ondorengoak 
1996. urtean John Hamiltonekin ezkondu zen (Kalkutan, India, 1955). Elkarrekin alaba bat dute, Antonia izenekoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
FISMA karburozko lanpara

**FISMA karburozko lanpara** Erandioko FISMA enpresak 1940ko hamarkadatik aurrera egindako karburozko lanpara izan zen. 1996ean enpresa itxi zuen arte zabalpen handia izan zuen eredua, eta batez ere Espainiako meatzeetan gehien ikusi ohi zen lanpara zen.

## Deskribapena 
FISMA enpresak metalezko objektuak egin zituen XX. mende hasieratik, baita oliozko lanparak ere, eta 1940ko hamarkadan karburozko lanparen negozioan sartu zen, Bizkaian meatzaritzak zuen garapenaren ondorioz. Ez zen izan Euskal Herrian karburoak egiten zituen lehen enpresa, Unión Cerrajerak 1921eko katalogoan jada bazituelako, baina bai gehien zabaldu zirenak. FISMAk egindako objektuak ikertu dituztenek oso datu gutxi dituzte modeloen eta berauen urteen inguruan, enpresak ez zuelako inoiz daturik eman ikerketak egiterakoan. 

Lehen ereduak altzairu eta eztainuarekin egiten ziren, 670 gramokoak eta 15 zentimetroko altuerakoak. Barnean 200 bat gramo karburo sartzeko aukera zuten, baina ereduaren arabera 300 gramo sartzeko zilindroa ere bazen. Bi zilindro zituen, elkarren artean lotzen zirenak. Goiko zilindroan ura sartzen zen, behekoan karburoa, eta torloju baten bidez baimentzen zen ur gutxiago edo gehiago sartzea goitik behera. Metxeroak 30ºko inklinazioa zuen ur deposituarekiko. Heldulekua zuten, eta helduleku horrek heltzekoa zuen, eskegi ahal izateko. Beranduago egindako ereduek indar gehiago zuten, eta 300 bat gramo karburo sar zitezkeen. FISMA marka eta berarekin agertu ohi zen PATENT hitzen diseinua ere aldatu zen denborarekin.

1960ko hamarkadatik aurrera egin ziren ereduetan moldaketak sartu ziren espeleologian erabili ahal izateko, lanpara kaskoan lotzeko sistema batekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sándor Simonyi-Semadam

**Sándor Simonyi-Semadam** (Csesznek, 1864ko martxoaren 23a – Budapest, 1946ko ekainaren 4a) hungariar politikaria izan zen. Hungariako lehen ministroa izan zen 1920ko martxotik ekainera.

Lehen ministro izan zen lau hilabetez 1920an, Karoly Huszár ordezkatuz, Lehen Mundu Gerraren amaieraren ondoren bake hitzarmena ez sinatzeko dimisioa eman zuena. Simonyi-Semadamek Hungariaren izenean sinatu zuen Trianongo Ituna, zeinaren bidez Hungariak lurraldearen bi heren galdu zituen.

Simonyi bi herrialdeen arteko lotura kulturalak sortzen zituen Hungria-Japon elkarteko kidea izan zen.
Mara Faye Lethem

**Mara Faye Lethem** (New York, Ameriketako Estatu Batuak, 1971) idazlea eta itzultzailea da, katalanetik eta gaztelaniatik ingelesera. 

## Bizitza 
Macalester Collegen lizentziatu zen eta Rutgers Universityn master bat egin zuen.  

## Lan ibilbidea 
### Itzultzaile 
Besteak beste, Albert Sanchez Piñol, Gemma Lienas, Albert Espinosa, David Trueba, Javier Calvo Perales eta Patricio Pronen eleberriak itzuli ditu. 

Bere kontakizun eta saiakeren itzulpenak Granta, The Paris Review, The Drawbridge, The Atlantic, Virginia Quarterly Review eta The Best American Non-Required Reading 2010ean kaleratu dira. 2022. urtean Nazioarteko J saria irabazi zuen. B. Cenizo de Òmnium Cultural, “lan nekaezina eta ibilbide luzekoa” izateagatik. Katalanez idatzitako lanak ingelesera itzuliz, kultura katalana nazioartera zabaltzen laguntzen du.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2022. urtean Nazioarteko J saria

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Primavera das Neves

**Primavera Ácrata Saiz das Neves** (Pedrógão Grande, 1933ko martxoaren 8a – Rio de Janeiro, 1981eko urtarrilaren 29a), ***Vera Neves Pedroso*** izengoitiaz ere ezaguna, portugaldar itzultzaile, kazetari eta idazlea izan zen, bere bizitzaren zati handi bat Brasilen eman zuena.

## Bizitza 
Roberto das Neves portugaldar kazetari eta ekintzaile anarkistaren eta María Jesusa Díaz y Sáiz espainiar sufragistaren alaba, Brasilera joan zen gurasoekin 1942an. Rio de Janeiroko Lizeo Frantsesean ikasi zuen, eta 1957an Filologia Germanikoan lizentziatu zen Rio de Janeiroko Unibertsitate Federalean. 1959an Manuel Pedroso Marques portugaldar militarrarekin ezkondu ondoren, Lisboara joan zen bizitzera, eta han jaio zen bere alaba bakarra, Maria Alexandra (1961-2005). Handik gutxira, bere senarra Salazar diktadorearen aurkako Bejako matxinadan (1962ko Urteberri egunean) parte hartzeagatik atxilotu zutenez, Rio de Janeirora itzuli zen.

Brasilen, Lewis Carroll, Emily Brontë, Adolfo Bioy Casares, Vladimir Nabokov, Georges Simenon, Lawrence Durrell, John Le Carré, Jules Verne eta Arthur C. Clarke bezalako idazleen lanak itzuli zituen.

2017an, Jorge Furtado eta Ana Luiza Azevedok *Quem é Primavera das Neves* dokumentala eskaini zioten, É Tudo Verdade zinemaldian estreinatua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Artzaingo

**Artzaingo**, Gipuzkoako hegoaldeko erreka bat da, Goierri eskualdeko Beasain udalerrikoa. Usurbe mendiko ekialdeko hegalean sortzen da, Pagadiko iturrian. Mariarats errekara isurtzen ditu bere urak. Erreka honek 600 metroko ibilbidea du gutxi gora behera.

Garai batean, Usurbe eta Antsusietako baserrietako bizilagunak Pagadiko iturri horretara joan ohi ziren arropa garbitzera. Iturri horretan, harkaitzean dagoen zulo batetik irteten da ura, Beasandik Usurbeko gailurrera doan errepidearen ertzean.

## Erreferentziak
Laura Weissmahr

**María Laura Weissmahr** (Tarifa, Cadiz, 1992), profesionalki **Laura Weissmahr** bezala ezaguna, espainiar aktorea da. Emakumezko aktore berri onenaren Goya Saria irabazi zuen 2025ean, *Salve Maria* filmagatik. 

## Zinema 
* *Júlia ist* (2017)
* *Ama* (2019) film laburra
* *Gang* (2020) film laburra
* *Lucky Strike* (2020) film laburra
* ''L'ofrena* (La ofrenda, 2020) 
* *No matarás* (2020)
* *Alopècia androgènica* (2021) film laburra
* *Salve María* (2024)
* *Los aitas* (2025)

## Telebista 
* *Bizitza perfektua* (2019, Movistar+) Seriea. 2 atal
* *Drama'' (2020, RTVE Playz) Seriea. 2 atal
* Fanático (2022, Netflix) Seriea. 4 atal
* La Ruta (2022, Atresplayer) Seriea. 2 tal
* Cardo (2021, Atresplayer) TV1 atala

## Sariak 
## Kanpo estekak
Francisca Possolo da Costa

**Francisca de Paula Possolo da Costa** (Lisboa, 1783ko urriaren 4a – Cartaxo, 1838ko uztailaren 19a) portugaldar poeta, antzerkigile eta eleberrigilea izan zen, ***Francília***, ***Pastora do Tejo*** eta ***D.F.P.P.C.*** izengoitiak erabili zituena. Portugalgo emakume idazleen erromantizismo-aurre mugimenduaren aitzindarietako bat izan zen.

## Bizitza 
Francisca Possolo da Costa 1783ko urriaren 4an jaio zen Lisboako Encarnação auzoko Rosa kalean, Nicolau Possolo (1767-1824) eta haren emazte Maria do Carmo Correia de Magalhãesen (1761-1848) hamalau seme-alabetatik hirugarrena. Urte bereko azaroaren 13an bataiatu zuten Chiado auzoko Gizakundeko Andre Mariaren elizan.

Bizitzan zehar, musika eta frantsesa ikasteko interesa zuen. Liburu batzuk frantsesetik portugesera ere itzuli zituen (hala nola Madame Staëlen ''Corinne ou l'Italie* eta Bernard Le Bovier de Fontenelleren *Entretiens sur la pluralité des mondes*).

Bere ikuspuntu politikoak lehen biografian alde batera utzi baziren ere, liberal gisa identifikatu zuen bere burua, eta hori berresten dute bere bilduman aurkitutako poemek eta antzezlanek.

1820 eta 1830 artean, Francisca Possolo da Costak literatura eta musika saloi bat ireki zuen Trinas kaleko bere etxean. Kultur topaketa horietan pertsonaia liriko handiek parte hartu zuten, hala nola Leonor de Almeida Portugalek, Domingos Borges de Barrosek, Francisco Joaquim Bingrek, António Feliciano de Castilhok (bere lehen biografiaren arduradunak) eta Almeida Garrettek.

Cartaxoko bere etxean hil zen, 1838ko uztailaren 19an, 54 urte zituela, eta parrokiko elizan hobiratu zuten. Geroago gorpua Lisboako Prazeres hilerrira eraman zuten.

## Lanak 
* *Francília, Pastora do Tejo, Poezias de D. F. P. P. C.* (1816)
* *Sonetos compostos por D. Francisca Possolo da Costa e Recitados no Real Theatro de São Carlos* (1826)
* *Sonetos compostos por D. Francisca Possolo da Costa e Recitados no Real Theatro de São Carlos* (1827)
* *Henriqueta de Orleans ou o Heroísmo, Novella portugueza*
* *Ricardo, ou a força do destino*
* *O Duque de Clèves*
* *Consolações. Epístolas de Francília a Castilho* (António Feliciano de Castilhoren *Palestras Religiosas'' bildumaren parte gisa, 1906)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Asti (erreka)

**Asti erreka**, Gipuzkoako hegoaldeko erreka bat da, Goierri eskualdekoa. Asti mendiko hegoaldeko mazelan  sortzen da, Astiazaran baserrien goiko aldean.  Bere urak Eztanda ibaira isurtzen ditu. Erreka honek 700 metroko ibilbidea du gutxi gora behera.

Asitazaran baserriak baino geroago hasten da bi ur-putzutatik abiatuta eta baserriak baino beheraxeago dagoen iturriko urak ere biltzen ditu beregana.

Bere ibilbide labur eta maldatsuan, aipatutako Astiazaran baserrien albo­tik igarotzeaz gain, Saltsamendi baserriar­en mendebaldetik igarotzen da eta be­herago berriz, Itola  baserriaren ekialdetik,  Eztanda ibaian bere ezker­ aldetik urak isuriz.  Makinetxe izeneko zentral elek­trikoa egon zen bertan.  

Gaur egun Beasaingo auzoak diren Arriaran eta Gudugarreta auzoak Beasaingo auzo izan aurretik,  Asti errekak bien arteko muga banatzen zuen.  

## Erreferentziak
Bentzoilo talde

alt=BenzoylRadical|thumb|Bentzoilo taldea
Kimika organikoan **bentzoilo taldea** −C(=O)−C6H5 egitura duen funtzio-taldea da. Esplika daiteke hidrogeno-atomoa galdu duen bentzaldehido gisa.

Ez da nahasi behar bentzilo taldearekin: −CH2−C6H5

Bentzoilo taldeak sintesi organikoan talde babesle moduan usatzen dira sarri. Bentzoil kloruroa da bentzoilo taldeen iturri usuena.

## Erreferentziak
Heartbreakers (2001eko filma)

***Heartbreakers***, , 2001eko David Mirkin estatubatuarrak zuzendutako amodiozko komedia film bat da. Sigourney Weaver, Jennifer Love Hewitt, Ray Liotta, Jason Lee eta Gene Hackman aktoreek antzeztu zuten.

Bestalde, Anne Bancroft aktorearen zinemako azken antzezpena izan zen, zendu aurretik.

## Argumentua 
Max (Sigourney Weaver) eta Page (Jennifer Love Hewitt) ama-alabak beren sedukzio teknikak aberatsei lapurtzeko erabiltzen dituzten bi iruzurgile profesional dira. Baina, oraingoan, Maxek william B. Tendy (Gene Hackman) tabako enpresaburu aberatsari iruzur egiten saiatu eta Page alaba Jack Withrowe (Jason Lee) mutil gaztea ezagutu eta hartaz maiteminduko da. Orduan bere bizitzari buruz gogoeta egin eta kontzientzia arazoak izaten hasiko da. Bestalde, Dean Cumanno (Ray Liotta), Maxen senar ohiak ama-alabak jarraitu eta topatzean, egoera okertu egingo da.

## Aktoreak 
* Sigourney Weaver: Max Conners / Angela Nardino / Ulga Yevanova
* Jennifer Love Hewitt: Page Conners / Jane Helstrom / Wendy
* Ray Liotta: Dean Cumanno / Vinny Staggliano / Stanley
* Jason Lee: Jack Withrowe
* Anne Bancroft: Gloria Vogal / Barbara
* Jeffrey Jones: Appel jauna
* Gene Hackman: William B. Tensy
* Nora Dunn: Madress andereinoa
* Julio Oscar Mechoso: Leo
* Ricky Jay: Dawson's enkanteko arduraduna
* Sarah Silverman: Linda
* Zach Galifianakis: Bill
* Michael Hitchcock: Arnold Davis doktorea
* Carrie Fisher: Surpin andereinoa
* Elya Baskin: Vladimir
* David Mirkin: Jacken abokatua
* Kevin Nealon: Tabernako gizona
* Patricia Belcher: Hoteleko neskamea

## Kanpo loturak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Ángeles Vicente

**Ángeles Vicente García** (Murtzia, 1873ko urtarrilaren 29a - Argentina, 1918) espainiar idazlea izan zen, eta Zezé eleberria idatzi zuen, protagonista lesbiana bat *zuen* gaztelaniazko literaturako lehen eleberria. 

## Biografia 
Nahiz eta iturri batzuen arabera 1878an jaio, 1873ko urtarrilaren 29an jaio zela dirudi, Murtzian. Gurasoak José María Vicente Nicolás (Murtzia) eta Inocencia García Belda (Cartagena) ziren.

Hamar urte zituela, 1888an, amarik gabe geratu zen eta Argentinara joan zen aitarekin eta neba-arrebekin, eta han kokatu zen 1906ra arte, Espainiara itzuli arte. 

Buenos Airesen masonerian sartu zen. Milanen bizitzen jarri zen hilabete gutxi batzuetan eta han hasi zuen Unamunorekin korrespondentzia. Ondoren, Malagatik igaro ondoren Madrilen jarri zen bizitzen.

Autorearen azken bi testu lokalizatuak ziren *La sombra que llora* ipuina Granada Reflejos aldizkarian, 1929ko abuztuan, eta *La sorpresa*, 1932ko martxoaren 21ean, Madrilgo *Luz* egunkari. *Errepublikaren Egunkaria*, biak ere gai okultistakoak.

Argentinan egindako egonaldiari esker, Ameriketako pentsamendu eta literatur korronteak ezagutu zituen, korronte okultistak jarraitu zituen eta literatura fantastikoa landu zuen, batez ere kontakizun espiritista eta fikzio zientifikoa. Gai sozialak ere jorratu zituen eta emakumeen defentsan nabarmendu zen. Kontakizun erotikoak ere idatzi zituen. 

Madrilen, Ruben Dario, Rafael Lopez de Haro, Alvaro Retana, Luis Linares Becerra, Miguel de Unamuno, Luis de Teran eta Emilio Fernandez Vaamonde izan zituen solaskide. 

## Lanak 
* *Teresilla*, 1907an argitaratua, Felipe Trigo bere lagunaren hitzaurrearekin, garai hartako eleberri erotikoaren egile espainiarrik arrakastatsuena. Istorioaren protagonista, Teresilla, gizon arduragabe eta andrezale batek seduzitu eta bertan behera uzten du, eta horrek prostituzioan erortzera eta egoera horretatik ateratzeko aukerarik ez izatera eramaten du. Irudikapen horrek agerian uzten du emakumeek testuinguru historiko edo kultural jakin batzuetan ez zutela gizarte-laguntzarik, eta mugak zituztela. Emakumeek beren garaian bizi zuten babesgabetasun soziala planteatzen du liburuan.

* *Zezé*, 1909an argitaratua. *Zezé* kupletistak bere bizitza kontatzen dio Buenos Aires eta Montevideo arteko bidaia batean berarekin gelakide duen idazle bati.

* *Los buitres* (1908) hamabi ipuin dira, eta kritika sozialaren kutsua dute komunean.

* *Sombras: cuentos psíquicos* (1910) kondaira amerikarrak dira, 1912 eta 1915 artean *Zuri-Beltzean* eta *Inpartzialean* argitaratu zituenak. Beldurrezko eta misteriozko hamalau kontakizun dira.

## Ikus, gainera 
* Literatura homosexuala Espainian

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Millennium (filma)

***Millennium***, , 1999ko Michael Anderson estatubatuarrak zuzendutako zientzia-fikziozko film bat da. John Varley idazlearen *Air Raid* (1977) kontakizun laburrean oinarritua dago, 1983an *Millennium* eleberrian bilakatua. Kris Kristofferson, Cheryl Ladd, Robert Joy, Brent Carver, Al Waxman eta Daniel J. Travanti aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
1989, bi pasaiari hegazkinek Minneapolisko aireportuan lurrartu eta gutxira elkar talka egin dute. Baina talka geetatu aurretik leherketa bat jazoko da, eta Bill Smith (Kris Kristofferson) Garraio Segurtasun Nazional Batzordeko ikertzailea leherketa gertatu aurretik pasaiaria guztiak jada hilda zeudela ohartuko da.

## Aktoreak 
* Kris Kristofferson: Bill Smith
** Jamie Shannon: Bill Smith gaztea
* Cheryl Ladd: Louise Baltimore
* Daniel J. Travanti: Arnold Mayer doktorea
* Robert Joy: Sherman Errobota
* Lloyd Bochner: Walters
* Brent Carver: Coventry
* David McIlwraith: Tom Stanley
* Maury Chaykin: Roger Keane
* Al Waxman: Brindle doktorea
* Lawrence Dane: Vern Rockwell kapitaina
* Thomas Hauff: Ron Kennedy lehen ofiziala

## Kanpo loturak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Paul Young

**Paul Antony Young** (1956ko urtarrilaren 17a, Luton, Bedfordshire), ingeles musikari, abeslari eta kantautore bat da.

1980ko hamarkadan Kool Cats, Streetband eta Q-Tips taldeetako abeslaria izan zen, eta abestutako abesti nabarmenen artean "Love of the Common People", "Wherever I Lay My Hat", "Come Back and Stay", "Every Time You Go Away" and "Everything Must Change" daude.

## Kanpo loturak 
* Webgunea
Isabel Garzo Ortega

**Isabel Garzo Ortega** (Madril, 1984ko maiatzaren 10a) espainiar idazlea da.

## Biografia 
Kazetaritzan lizentziaduna da Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean. Argitaletxeen koordinatzaile eta erredaktore gisa aritu da hainbat hedabidetan (*Yorokobu, Ling, Ideas* eta beste aldizkari batzuetan). Komunikazio-aholkularia eta estilo-zuzentzailea ere bada, eta idazketari eta hizkuntzari buruzko hitzaldiak eta tailerrak ematen ditu.

2010ean, Incógnita Editores-ek bere lehen liburua argitaratu zuen, *Cuenta hasta diez*, kontakizun laburren bilduma.

2013ko apirilean *LoQueNoExiste* argitaratu zuen bere lehen eleberria, *Las reglas del olvido*, hedabideetara aurkezteko ekitaldian Elena Anaya aktorea eta Conchita abeslaria izan zituen lagun. Miguel Sandínen hitzaurrea du nobelak (Nadal Literatura Sariaren finalista), eta istripu batean memoria galdu ondoren bere eguneroko errealitateari aurre egin behar dion neska baten istorioa kontatzen du.

2016an bere bigarren eleberria argitaratu zuen, *Los seres infrecuentes* (Pie de Página argitaletxea), familiari eta harremanei buruzko kontakizuna, egilearen lana ezaugarritzen duen ukitu onirikoa ere baduena. Gustavo Martín Garzo idazleak (Espainiako Sari Nazionala eta Nadal literatura saria irabazi ditu) egin zion hitzaurrea.

2022an *La habitación de Dafne* argitaratu zuen, hitzen botereaz eta «egia» kontzeptuaz, Demipage argitaletxean. Antzezlanaren hitzaurrea Javier Capitánek egin zuen.

## Lanak 
* *La habitación de Dafne/Dafneren* logela (Demipage, 2022). Generoa: eleberria. Javier Capitánen hitzaurrea.
* *Los seres infrecuentes/ Izaki ezohikoak* (Pie de Página argitaletxea  , ., 2016). Generoa: eleberria. Gustavo Martín Garzoren hitzaurrea, Nadal saria eta Literaturako Sari Nazionala.
* *Las reglas del olvido/Ahanzturaren arauak* (Editorial LoQueNoExiste  , ., 2013). Generoa: eleberria. Miguel Sandínen hitzaurrea, literaturako Nadal sariaren finalista.
* *Cuenta hasta diez/*Hamar arte konta ezazu (Incógnita Editores, 2010). Generoa: kontakizun laburra.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Isabel Garzo Ortegaren webgune ofiziala.
* *Dafneren gela* Fnac-en.
* *Izaki ezohikoak* La casa del libro lanean.
* *Ahanzturaren arauak* La casa del libro filmean.
* *Hamarreraino kontatzen du* Amazonen.