Mary Augusta Mullikin

**Mary Augusta Mullikin** (Cincinnati, Ohio, 1874ko maiatzaren 20a - Austin, 1964ko otsailaren 11) estatubatuar margolaria eta bidaiaria izan zen, 1920tik Bigarren Mundu Gerra amaitu arte Txinan ia 30 urte eman zituena. Amerikako Arte Federazioko kidea. Anna Hotchkis margolariarekin batera, Txinan zehar egindako bidaietako bi liburu idatzi zituen, beraiek ilustratuak, izenburu hauekin: *"Yun Kang-eko kobazuloen eskultura budistak"* (Librairie française, Peiping, 1935) eta "*Txinako bederatzi mendi sakratuak"* (Vetch eta Lee, Hong Kong, 1973). National Geographic aldizkarirako hainbat artikulu ere egin zituen, bere marrazkiekin batera, "*Txinako Eskulturen Harresi Handia*" barne, 1938ko martxoko National Geographic-en (J.A. 313–348), Yun Kang-eko leizeak eta Tài Shan, Ekialdeko Mendi Sakratua izenez ezagutzen ziren lehenengo eskultura budistei buruzkoa, 1945eko ekainean. Bere margolanak eta marrazkiak Corcoran Gallery-n (Washington Hiria) eta Filadelfiako Akademian ere erakutsi ziren, baita Londresko Brook Street Galleries-etan eta Txinako erakusketa ugaritan ere.

## Bizitza 
Mary Mullikin Cincinnatiko Arte Akademian trebatu zen, ondoren Parisen James Whistlerrekin Académie Carmenen eta Londresen Walter Cranerekin ikasi zuen. 1901etik 1921era arte, arte irakaslea izan zen Newtoneko (Massachusetts) Lasell Emakume Gazteentzako Mintegian (gaur egun Lasell College). 1920an, Bostonetik abiatu zen, sei hilabeteko bisita bat egiteko bere ahizpa zaharrenari, Katherini, eta bere senarrari, Edward Kingston Lowryri, esportazio eta inportazio merkataria eta Misio Metodistako jabetza-administratzailea, Lowrytarren etxean, Tianjinen, Txinan. Mullikinen sei hilabeteko egonaldia 26 urtera luzatu zen Tianjinen.

## Bidaiak Txinan 
Mullikinek asko bidaiatu zuen Txinan, Korean eta Japonian 1930eko hamarkadan. Liburu bat argitaratu zuen Pekingo Librairie française argitaletxearekin, lehen eskultura budistei buruz. Gero mendi sakratu taoista eta budistei buruzko liburu bat idazteari ekin zion eta 10.000 kilometro inguru egin zituen Txinan zehar.

Osasun arazoak direla eta, Mullikin ez zuen berriz Txinatik bidaiatu. Bere ahizpa Katherine zaintzen aritu zen. 1937ko uztailean hasi zen japoniarren okupazioa, eta Mullikin eta Lowrie-ak Tianjinen harrapatuta geratu ziren Bigarren Mundu Gerra amaitu arte. Bere etxetik kanporatua, Mullikin bizirik atera zen suitzar lagunekin ostatu hartuz, antzinako argazkietan oinarrituta Txinako arbasoen koadroak margotuz eta jabetzak salduz. Azkenean, 1946an aberriratu zuten.

Bere margoetako batzuk Tianjinen bizi ziren nazioarteko komunitateko kideei saldu zizkien, 1920 eta Bigarren Mundu Gerraren hasiera bitartean.

## Bere bizitzako azken etapa 
Mullikin Estatu Batuek Parisen duten enbaxadan iritsi zen iloben etxera, Ingalaterratik igaro ondoren. Handik Estatu Batuetara itzuli zen haiekin.  1947an haiek Afrikara abiatu ziren, eta han Taylor jauna kontsul nagusia izan zen Nairobin, Kenyan, Ekialdeko Afrikan. Bi urteren ondoren, Washingtonera itzuli zen, eta Mullikin, orduan 75 urte zituela, ilobekin joan zen Estatu Batuetan bere etxea sortzeko. Bere etorrera 1949ko abuztuaren 29ko "*the Christian Science Monitor-en"* artikulu batean dokumentatu zen,  pertsonalaren argazki batekin batera, non bere "Millikin" abizena oker idazten zen.

Nairobi inguruan paisaien margolan ugari egin zituen eta bertakoek posatzea lortzeko zailtasunak izan arren, margolan figuratibo batzuk ere egin zituen. Pintura horiek desagertu egin direla dirudi, baina badakigu Estatu Batuetara iritsi zirela. Hala ere, zehaztu dezakegunagatik, ez dira inoiz merkatuan agertu. (Bere familiak oraindik margo horietako gehienak ditu). Mihise gehienetan bere izen osoa argi eta garbi idazteko ohitura zuen. Batzuk *MM* data batekin sinatu ziren, batez ere gerraren amaieraren eta Ingalaterrara alde egin zutenaren arteko tartean, beraz, oso zaila da identifikagarriak ez izatea.

Mullikin Austinen hil zen, Texasen, 1964ko otsailean, eta Cincinnatin lurperatu zuten.

Hil ondoren, Anna Hotchkis-ek "*Txinako bederatzi mendi sakratuak"* liburua argitaratzeko konpromisoa hartu zuen. Bere editorea, Henri Vetch, Hong Kong-era joan zen gerra garaian eta kezkatuta zegoen Hong Kong-eko Unibertsitaterako liburuak argitaratzeaz. Hala ere, liburua 1973an agertu zen bere zigilupean.

## Argitalpenak 
* “The Buddhist Scultures at the Yun Kang Caves”, *The Studio*, vol cviii, no 497, 1934ko abuztua;
* “An Artists 'Party in China”, *The Studio*, vol cx, no 512, 1935eko azaroa;
* “ China’s Great Wall of Sculpture” (Wu Tai Shan), *National Geographic aldizkaria*, 1938ko martxoa;
* “Tai Shan, Sacred Mountain of the East”, *National Geographic aldizkaria*, lxxxvii, 1945eko ekaina;
* “Tai Shan, most revered of the Five Sacred Mountains of China”, *Illustrated London News*, 1945eko urria, 423-425.

; Anna Hotchkis-ekin

* *Buddhist Sculpa tures of the Yun Kang Caves* (Henri Vetch, Pekin, 1935)
* *The Nine Sacred Mountains of China* (Vetch & Lee, Hong Kong, 1973)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak