Zerbero

Greziar mitologian, **Zerbero** (, *Kérberos*, "putzuko deabrua") Hadeseko zakurra zen, Tifon eta Ekidnaren semea, hiru buruduna (nahiz eta askotan 50 edo 100 zituela esan) eta isatsaren ordez sugea zuena. Zerberok Hadeseko atea zaintzen zuen, hildakoak atera eta biziak sar ez zitezen. Infernuko atea zaintzen duen zakurra (ingelesez *hellhound* edo infernu-txakurra) beste mitologia indoeuroparretan ere ezaguna da, eskandinaviarrean kasu.

## Etimologia 
Zerbero izenak etimologia ezezaguna du. Proposaturiko bi hipotesi nagusiek jatorri indo-europarrak eta grezierak aldarrikatzen dituzte.

## Ikonografia 
Zerberoren irudikapena Antzinako Grezia eta Erromako artelanetan tematika zabaldua izan zen. Irudikapen zaharrenak, K.a. VI. mende hasierakoak dira, bat Argoseko kopa Korintiarra (*ca*. K.a. 590 - K.a. 580), egun galdua; eta bestea, Kretako *pithos* baten fragmentua (*ca*. K.a. 590 – K.a. 570).

## Heraklesek Zerbero bahitzen du eta infernutik atera 
thumb|Zurbaranen Herakles eta Zerbero.
Heraklesen hamabi lanetatik azkena Zerbero harrapatzea izan zen. Eleusisera joan zen lehenik, eleusiar misterioetan iniziatu eta Hadesetik bizirik nola sartu eta atera ikasteko. Zentauroak hiltzeagatik garbitu ondoren hasi ahal izan zen haietan. Gero, azpimunduaren sarrera aurkitu zuen Tenaron. Ateneak eta Hermesek lagundu zioten. Hermesen temari eta bere itxura basatiari esker, Karonek bere txalupan eraman zuen Akeronten barrena.

Heraklesek, behegainean zegoela, Teseo askatu zuen, baina lurrak dardara egin zuen Piritoo askatzen saiatu zenean, eta atzean utzi behar izan zuen. Pertsefone bahitzen saiatu zirelako espetxeratu zituzten biak. Honek magikoki harrizko tronu batzuei eutsi zien, eta larruak haiei itsatsita zeuden. Hain zen indartsua magia hori, ezen Heraklesek Teseori tiratu zionean hura askatzeko, haren aldaka batzuk harkaitzari itsatsita geratu baitziren, eta horrek esplikatuko luke zergatik zituzten atenastarrek aldaka mehe samarrak.

Bertsio batzuek diotenez, Heraklesek Hadesi baimena eskatzen dio Zerbero eramateko, eta Heraklesek txakurrari kalterik ez egiteko baldintzarekin onartzen du. Baina beste bertsio batzuetan, Heraklesek gezi bat jaurtitzen dio Hadesi. Horren ondoren, bertsio batzuetan, Heraklesek txakurraren aurka borrokatzen du eta Hadesetik kanpora eramaten du, Akuerusia kobazulotik pasatuz. Beste batzuetan, Heraklesek adeitasunez tratatzen du zakur basatia, eta honek, lehen aldiz horrela tratatzen denez, lagun egiten dio kanpoan otzan.

## Konstelazioa 
Zerberoren konstelazioa Johannes Hevelius astronomoak proposatu zuen 1687an, Zerbero Herculesen eskuan helduriko hiru buruko suge bat bezala irudikatua. Aurretiaz, zerberoren buruan dauden hiru izarrak Hesperiden sagarrak zituen zuhaitzaren adarrak bezala azaltzen ziren.
[erdian|thumb|357x357px|*Cerberus et Ramus*, [Uraniaren Ispilua (''Urania's Mirror; or, a view of the Heavens*) karta astronomikoen kolekzioko pieza (*ca*. 1825). Alexander Jamieson-en ilustrazioekin.]]

## Herri-kulturan 
### Taxonomian 
* *'*Cerberus* (generoa)**. Georges Cuvier naturalistak 1829an Asiako hegoalde, hego-ekialde eta Ozeanian mangladeetan aurkituriko suge generoa izendatu zuen, "txakur aurpegidun ur-sugeak" bezala ezaguzten zirenak.

### Biozientzian 
* **Cerberus gene familia'*. Ornodunen enbrioietan aurre-atze eta ezker-eskubi orientazioan parte hartzen duten proteina antagonistak kodetzen dituzten geneen familia da. Adibidez, *CER1* genea.

### Literaturan 
* ***Jainkotiar komedia*** (1320), Dante Alighieri. *Infernuko* atalaren VI. kantikoan (Infernuko hirugarren zirkuluan, sabelkoikeria) Zerbero aipatzen da, pekalariak zigortzen eta laurkitzen.

* ***The Capture of Cerberus*** (1947), Agatha Christieren *The Labours of Hercules* kolekzioko istorioa.

* ***Harry Potter eta Sorgin Harria*** (1997), J. K. Rowling. Fluffy izeneko hiru-buruko txakur erraldoia azaltzen da, Sorgin Harriaren gordailu eta Hagrid-en etxe-animalia.
* ***Amos Daragon: The Key of Braha*** (2003), Bryan Perro.
* ***Percy Jackson eta Tximista-Lapurra*** (2005), Rick Riordan.
* ***Demonica*** saga (2008-2019), Larissa Ione.
* ***Le cerbère blanc*** (2020), Pierre Raufast.
* ***La Prophétie des Songes*** (2020), Aloïsia Nidhead.

### Telebista eta zinema 
* ***Hercules*** (1997), Disney-ren animazio-filma. Zerbero Hadesen gordailu eta txakur bezala azaltzen da.
* ***Harry Potter eta Sorgin Harria*** (2001).
* ***Cerberus*** (2005), John Terlesky-ren telebista-filma.
* ***Teen Wolf*** (2011 – 2017).
* ***¡Scooby !*** (2020), Tony Cervone zuzendariaren 3D-ko konputagailu bidezko animazio filma.

### Bideojokoetan 
* *Final Fantasy* sagan.
* *Devil May Cry 3*.
* *Ogre Battle: The March of the Black Queen*.
* *Blood.*
* *Age of Mythology.*
* *NiGHTS: Journey of Dreams*.
* *Heroes of Might and Magic III''.

### Musikan 
* **Canserbero**, venezuelar rapero, abeslari, konpositore eta aktibista sozialare izen artistikoa.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ortro
* Txakur beltza
* Garm
* Ammit

## Kanpo estekak