open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Beatriz García

**Beatriz García Markaida** (Sestao, Bizkaia, 1996ko uztailaren 30a) euskal fisikari, fisikari kuantiko eta zientzialari konputazional kuantikoa da.

Gaur egun ikerlaria da eta konputazio kuantiko algoritmoetan eta ziberseguritate kuantikoan aditua.

## Biografia 
Sestaon jaio zen 1996 urtean. Portugaleteko Asti Leku Ikastolan egin zituen lehen hezkuntza, bigarren hezkuntza eta Batxilergoko ikasketak. Ohorezko Matrikula Saria lortu zuen Batxilergoan.

Fisika gradua ikasi zuen Euskal Herriko Unibertsitatean (EHU). Ondoren, fisika kuantikoko masterra ikasi zuen EHUn ere. Gaur egun, EHUko ikerlaria da eta doktorego-gaia, fisika kuantiko, zientzia konputazional kuantiko eta ziberseguritate kuantiko eta post-kuantikoan alorrean. EHUko *Grupo de Inteligencia Computacional* ikerketa-taldearen kide da.

Gaur egun, algoritmo kuantikoko zientzialaria da Ibermática informatika-enpresan.

Horrez gain, musikan ere trebatua da. Lau urterekin hasi zituen musika-ikasketak Sestaoko Musika Kontserbatorioan. Bertan solfeo, koro eta instrumentu ikasketak egin zituen, Itxaso Musatadi (musika-lengoaia eta koroa), Elena Bárcena (pianoa) eta Blanca Gallastegui (pianoa) irakasleekin.

## Aktibismo feminista 
Feminismo alorrean aktibista ere bada Garcia, batez ere emakumeak STEM eremuan duten lekuaz eta presentziaz.

## Bizitza pribatua 
Gaur egun Bilbon bizi da.

## Argitalpenak 
### Artikulu zientzifikoak 
* *Task Scheduling Optimization from a Tensor Network Perspective* (2023)
* *QUBO Resolution of the Job Reassignment Problem* (2023)
* *Qubit Number Optimization for Restriction Terms of QUBO Hamiltonians* (2023)
* *Quantum hobbit routing: Annealer implementation of generalized Travelling Salesperson Problem* (2022)
* *Quantum and post-quantum cryptography and cybersecurity: A systematic mapping* (2021)
* *Experimental implementation of leakage elimination operators* (2020)

### Dibulgazioa 
* *La ciberseguridad en tiempos del metaverso* (2023)
* *¿Dónde están las mujeres?* (2023)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* https://www.bizkaia.eus/es/web/bizkaiatech/Beatriz-Garcia-Markaida
Gabriela Agirre Sánchez

**Gabriela Agirre Sánchez** (Querétaro, 1977) mexikar poeta eta idazlea da, eta sari nazionalak irabazi ditu, hala nola Enriqueta Ochoa Poesia Sari Nazionala. 

## Ibilbidea 
Querétaroko Unibertsitate Autonomoan Hizkuntza Modernoetako lizentziatura ikasi zuen, Texasko Unibertsitatean Gaztelaniazko Literatur Sorkuntzako maisutza eta Guanajuatoko Unibertsitatean Arteetako doktoretza. Kultura eta Arteetarako 

Funts Nazionaleko Sortzaileen Sistema Nazionaleko kidea da.

Hainbat poesia-antologiatan sartu zen, eta haren lanak Mexikon eta nazioartean argitaratu dira. Bere poema batzuk antzerkira eraman zituzten, 2019an espetxeetako irakurketa-proiektu batean parte hartu zuen. Queretaroko Unibertsitate Autonomoan literaturako irakasle gisa aritzen da 2008tik.

## Argitalpenak 
* *Pasaporte para estar en ningún lado* (2002). Poesia
* *La materia del silencio* (2002). Narratiba 
* *La frontera: un cuerpo* (2003). Poesia
* *El lugar equivocado de las cosas* (2008). Poesia
* *Antología mínima del orgasmo* (2010) kolaborazioa. Narratiba
* *La casa es una espora* (2015). Poesia
* *La isla de tu nombre* (2017). Poesia 

## Aitortzak 
* Kultura eta Arteetarako Funts Nazionaleko bekaduna - 2004
* Queretaroko Kultura eta Arteetarako Estatuko Kontseiluko bekaduna (Gazte Sortzaileak kategorian)
* Kultura eta Arteen Queretano Institutuko bekaduna (Ibilbidea duten sortzaileen kategorian)
* Mexikoko Letretarako Fundazioko bekaduna, Poesia arloan, 2005etik 2007ra.
* Elias Nandino 2003ko Poesia Gazte Sari Nazionala
* 2007ko Enriqueta Ochoa Poesia Sari Nazionala
* Arte Sortzailearen Saria (Poesia) - Arte Sortzaileen Sistema Nazionala 2018

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jutxe egutegia

thumb|Jutxe 99. (2010) urterako egutegia
**Jutxe egutegia**, Jutxe ideologiaren omenez izendatua, Ipar Korean erabiltzen den egutegia da. Kim Il-sung jaio zen urtearekin hasten da. Haren jaiotza-urteari (1912 egutegi gregorianoan) *Jutxe 1* deitzen zaio Jutxe egutegian.

## Historia 
Korean erabilitako bi egutegi historikotako elementuak hartzen ditu maileguan: aro-izenen sistema tradizionala eta egutegi gregorianoa, urteak Jesusen jaiotzarekin lotzen dituena. Jutxe egutegia Kim Il-sungen jaiotzarekin hasten da.

Jutxe egutegiari buruzko dekretua 1997ko uztailaren 8an onartu zen, Kim Il-sungen heriotzaren hirugarren urteurrenean. Dekretu berak Kim Il-sungen jaiotzaren urteurrena Eguzkiaren Eguna izendatu zuen. Kim Il-sungen jaiotza-urtea Jutxe 1 bihurtu zen Jutxe egutegian.

Egutegia 1997ko irailaren 9an hasi zen ezartzen, Errepublikaren Fundazioaren Egunean.

## Erabilera 
1912. urteari Jutxe 1 deitzen zaio Jutxe egutegian. Ez dago «Jutxeren aurretik» urterik. 1912 aurreko urteei egutegi gregorianoan oinarritutako zenbakiak ematen zaizkie. 1912 baino lehen hasi eta ondoren amaitzen diren urte tarteak ere egutegi gregorianoko zenbakietan soilik ematen dira.

1912tik aurrerako beste edozein urte Jutxe urtetan bakarrik ematen dira, edo Jutxe urtea ematen da eta egutegi gregorianoko dagokion urtea parentesi artean. Atzerriko herrialdeekiko harremanei buruzko testuetan, «Jutxe aroa eta kristau aroa independentzia, berdintasun eta elkarrekikotasun printzipioetan erabil daitezke».

## Adibideak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Salon (Paris)

[eskuinera|thumb|300x300px| 1890eko Salonean formalki jantzitako mezenak. *[Jean-André Rixens|Jean-André Rixensen* "Un Jour de vernissage au palais des Champs-Élysées" eta *Auguste Cainen Tigresse apportant un paon à ses petits* aurkezten*.*]]
**Salona** (), edo gutxitan **Parisko Salona** (frantsesez: *Salon de Paris*), 1667an hasi zen  Parisko Arte Ederren Akademiako arte erakusketa ofiziala izan zen. 1748 eta 1890 artean, dudarik gabe, Mendebaldeko munduko urteroko edo bi urteko ekitaldirik handiena izan zen. 1761eko Salonean, hogeita hamahiru margolek, bederatzi eskultorek eta hamaika grabatzailek lagundu zuten.  1881etik aurrera, Société des Artistes Français erakundeak kudeatu zuen.

## Jatorria 
1667an, Frantziako arte-mezenasgo errege-erakundea, Pintura eta Eskultura Errege Akademia  (Arte Ederren Akademiaren saila), bere lehen arte erakusketa erdi publikoa egin zuen Salon Carré-n. Salonaren hasierako ardatza Arte Ederren Akademiako graduatu berrien lanak erakustea izan zen, Mazarin Kardinalak, Frantziako ministro nagusiak, 1648an sortu zuena. Parisko Saloneko erakusketa ezinbestekoa zen edozein artistak Frantzian arrakasta lortzeko hurrengo 200 urteetan gutxienez. Saloneko erakusketak errege faborearen seinale izan zuen.

1725ean, Salona ospatu zen Louvreko jauregian, *Salon* edo *Parisko Salon* izenez ezagutzen zenean. 1737an, 1737ko abuztuaren 18tik 1737ko irailaren 5era arte Louvreko Areto Nagusian egin ziren erakusketak  publiko egin ziren. Hasieran urtero egiten ziren, eta gero bi urtean behin, urte bakoitietan. San Luis jai egunean (abuztuaren 25ean) hasten ziren eta aste batzuk irauten zuten. Behin ohikoa eta publikoa egin ondoren, Salonaren egoera "inoiz ez zen zalantzan jarri".  1748an saritutako artisten epaimahaia aurkeztu zen. Ordutik aurrera, Salonaren eragina eztabaidaezina izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Parisko saloien kronograma
* Harriet Griffiths eta Alister Mill, Salon artisten datu-basea, 1827-1850 (salonartists.org)
* Catalog illustré du Salon, 1879 – 1913 . Gallica, Frantziako Biblioteka Nazionala
Libera Chat

thumb|Libera chat web-bezeroaren pantaila-argazki bat( KiwiIRC-en oinarritua)

**Libera Chat**, edo **Libera.Chat** modu estilizatuan, software libreko eta kode irekiko proiektuetarako IRC sarea da. Freenodeko kide ohiek sortu zuten 2021eko maiatzaren 19an, Freenode Andrew Leek, Private Internet Access zerbitzuaren sortzaileak, hartu ondoren.

Freenodetik dimititu ondoren, langile ohi batzuek Libera Chat sortu zuten 2021eko maiatzaren 19an. Freenoderen ondorengo gisa deskribatu zuten sortutako sare berria, eta "software libreko eta kode irekiko proiektuetan eta bultzatutako lankidetza ahaleginetan" kontzentratzeko asmoa zutela adierazi zuten. Proiektu garrantzitsu askok (Bitcoin, FrOSCon, Fedora, Ubuntu, Gentoo, FreeBSD, Software Librearen Fundazioa eta Wikimedia) Freenodetik Libera Chatera eta beste IRC sare batzuetara eraman dituzte kanalak. Wikimedia Analytics-en lanean dabiltzan batzuek ere bai.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* **Libera.Chat** gune ofiziala
Li Bingbing

**Li Bingbing** (; Harbin, 1973ko otsailaren 27a) txinatar aktorea, abeslaria eta ekoizlea da.

## Biografia 
*Seventeen Years* filmean egin zuen debuta eta Singapurreko Zinemaldian emakumezko aktore onenaren saria jaso zuen. 2001ean *Young Justice Bao* telesailean hartu zuen parte eta Txinako aktore ezagunena bihurtu zen. *The Knot* filmean egindako lanari esker hainbat sari irabazi zituen 2007 eta 2008an eta filmeak berak Nazioarteko film onenaren Oscar Saria irabazi zuen.

2012tik aurrera Hollywooden hasi zen lanean eta *Resident Evil: Retribution* (2012), *Transformers: Age of Extinction* (2014) eta *The Meg* (2018) egin zituen besteak beste.

## Filmografia 
### Filmeak 
### Telebista 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Sestao River Club 2022-2023

Entrenatzailea:  Aitor Calle (2021-Egun) 
* 15px|Kapitain = Kapitainak.
* 15px|Lesio = Epe luzeko lesioa.
*  22 baino handiagoa den zenbakia duten jokalariak Sestao River B taldeko jokalariak dira, eta beraz talde biekin joka ditzakete partidak. Espainiar ferezadioaren arauek diotenez, lehen taldeko jokalariek 1-etik 22-rako zenbakiak eraman beharko dituzte.

### Neguko merkatua 2023 
### Udako merkatua 2022 
## Kanpo estekak
Pernan Goñi

'''Fernando '*Pernan*' Goñi Olalde''' (Oñati, Gipuzkoa, 1968) marrazkilari eta animazio-egile euskalduna da, Euskal Herriko Unibertsitateko irakaslea Arte Ederren Fakultatean. Aditua da tableta grafikoarekin marraztuz ebentoen jarraipena egiten, jardunaldi baten muina jasotzeko forma bat. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Pernan Goñi Komikipedia
* Pernan Goñi Mastodon sare sozialean
Hygrophorus ligatus

***Hygrophorus ligatus*** *Hygrophoraceae* familiako onddo espezie bat da. Azal lirdingatsua aurrez kentzen bazaio, kontsumitu daiteke.

Sinonimoa: *Hygrophorus gliocyclus*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 3 eta 9 cm bitarteko diametrokoa, hori oso zurbil kolorekoa, erdialdera dentsoagoa, oso likatsua, eguraldi hezean lirdingatsua, gaztetan ganbila baina lepomakur samarra, gero ia zabaldu egiten da eta ertz inkurbatuarekin.

**Orriak:** Zabal, lodiak, okertuak, dekurrenteak, krema-boli kolorekoak edo okre zurbilak.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.

**Hanka:** 5 eta 9 cm bitarteko garaierakoa eta 0,5 eta 2 cm bitarteko lodierakoa, zuria edo horixka samar kolorekoa, zaila, gogorra, oinarrian mehetua, burleta mukitsu batekin, errezel lirdingatsu baten hondarrengatik.

**Haragia:** Lodia, sendoa, zuria eta usain ahul desatsegin batekin.

**Etimologia:** *Hygrophorus* hitza grekotik dator, heze eta ekarri beharreko "phoréo"-tik, hau da, hezetasuna bildu eta kontserbatzen duenetik. *Gliocyclus* epitetoa ere grezieratik dator, gluten, esan nahi duen "gluos" hitzetik eta inguratu, esan nahi duen "cyclos" hitzetik. Eraztun lirdingatsuagatik.

## Jangarritasuna 
Jan daiteke azal likatsua kentzen bazaio.

### Nahasketa arriskua 
Lirdinga eta kolorea kontuan hartzen baditugu, oso zaila da beste espezie batekin nahastea.

## Sasoia eta lekua 
Udazken azken aldera koniferoen basoetan. Oso ohikoa *Pinus sylvestris* artean.

### Banaketa eremua 
Europa, Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Alaska.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bostun

thumb|do-sol **bostun justua**
**Bostun**, musikan,  eskala diatonikoko bost gradu edo nota dituen tartea da, diapente ere deitua. "Bostun" aipatzen denean, zehaztasun gehiagorik gabe, terminoa **bostun justuari** dagokio, hiru tonu eta tonuerdi bat dituena.

Musika-akustikari dagokionez, bostun hutsa da bi soinuren artean oinarrizko maiztasunek duten tartea, eta frekuentzia horien proportzioa hirutik bikoa da (hau da, 1,5 = 3 / 2). Maiztasun-erlazio hori ez da aldatzen Eskala pitagorikoan, eta eskala naturalak eraikitzeko ere balio du.

Harmonikoki, bostun justua kontsonantzia perfektutzat hartzen da, eta tarte horretatik aurrera instrumentu asko afinatzen dira. Bostun justuaren inbertsioa laudun justua da, bi tonu eta erditxo bat dituena. Harmonikoki ere kontsonantzia perfektutzat jotzen da. Bostun justuaz gain, **bostun murriztua** ere badago, 3 tonukoa, eta **bostun handitua**, 4 tonukoa. Bi tarte horiek disonantetzat hartzen dira.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Hirudun
* Laudun

## Kanpo estekak
Jo Van Fleet

**Catherine Josephine "Jo" Van Fleet** (Oakland, Kalifornia, 1915eko abenduaren 29a - New York, 1996ko ekainaren 10a) estatubatuar aktorea izan zen.

1944tik antzerkian lan egin zuen eta 1954an Tony Saria bat irabazi zuen.  Zineman ere lan egin zuen, eta 1955ean Oscar saria irabazi zuen *East of Eden* filmean egindako lanagatik.

## Filmografia 
## Kanpo estekak
Causeway (argipena)

**Causeway** izenak hainbat adiera du:

* **Causeway**, Irlandako herria, Kerry konderrian.
* **Causeway (filma)**, Lila Neugebauerren filma (2022)
* '''Giant's Causeway** ingelesez, Irlandako ingurune natural ezaguna: **Erraldoien Galtzada.'''
Basharat Changuerra Canalejo

**Basharat Changuerra i Canalejo**  (Nou Barris, Bartzelona, 1984),  **Basha Changuerra** edo **Basharat Changue** laburduraz ezaguna, Kataluniako aktibista eta politikaria da.

## Biografia 
Aita ginearra eta ama kordobarra ditu. Barnealdeen diseinua eta gizarteratzea ikasi zituen. Arrazismoaren aurkako ekintzaile eta afrofeminista den aldetik, AfroFem Koop kooperatibaren sustatzailea da eta Kataluniako Comunitat Negra Africana i Afrodescendent taldeko kidea da. Afroféminas talde politikoaren buru izatera iritsi zen. Hainbat komunikabidetan ere parte hartu du, eta Moiàko Udaleko Herri Batasuneko Hautagaitzako (CUP) zinegotzia izan da.

2021eko Kataluniako Parlamentuko hauteskundeei begira, CUP-Guanyemeko 5. postuan egon zen eta Kataluniako Autonomia Erkidegoko hamahirugarren legegintzaldiko diputatu hautatu zuten.

2022ko irailaren 18an, CUPek parte-hartzen duen zerrenda zabalaren buru izateko hautatu zuten, Bartzelonako 2023ko udal-hauteskundeetarako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bostunen zirkulua

thumb|**Bostunen zirkulua** Europako nomenklaturan|300x300px
**Bostunen zirkulua** deitzen zaio musikan bostun mailako tarteen bidez banatutako musika-noten goranzko edo beheranzko segida bati. Nota horiek zirkulu itxi bat osatzen dute, non eskala kromatikoaren hamabi graduak aurkitu daitezkeen eta eskala klasiko nagusiak (maior) eta txikiak (minor) bakoitzak zehazten dituen armadurako aldaketaekin. 1711n deskribatu zuen lehenbizikoz Johann David Heinichen musikari alemanak *Neu erfundene und gründliche Anweisung … zu vollkommener Erlernung des General-Basses* tratatuan.

Beste baten eskuinean dagoen harmoniak dominantearen funtzioa betetzen du, eta subdominanteko ezkerrekoak, berriz, erdikoa tonika gisa uzten du. Bostunen zirkulutik iristen garen tonalitate bakoitzak zentro tonal bat irudikatzen du (do maiorra edo minorra, sol maiorra edo minorra, etab.). Tonalitate bakoitzaren tonikak indar grabitatorioa eragiten du, musikaren bilakaera erakartzen duena; hortik dator tonalitate nagusi baten ohiko aipamena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *UN TRUCO INCREÍBLE PARA ENTENDER ACORDES Y ESCALAS: El Círculo de Quintas. Jaime Altozano -Youtube*
Hygrophorus roseodiscoideus

***Hygrophorus roseodiscoideus*** *Hygrophoraceae* familiako onddo espezie bat da. Nahiko jangarri ona.  

## Deskribapena 
**Kapela:** (3) 6 eta 10 (12) cm bitarteko diametrokoa, lehenengo ganbila, gero ganbil-laua, zertxobait deprimitua  zahartzean, titiduna; oso likatsua, ezaugarri honi denbora luzean eutsiz; arrosa-arre kolorekoa, erdialdea ilunagoa du, eta ertza krema kolorekoa edo krema-arrosa kolorekoa.

**Orriak:** Zabal, krema-arrosa kolorekoak.

**Hanka:** 13 cm arteko luzerakoa eta 1 eta 2 cm bitarteko lodierakoa, oinarrian puntan amaitzen da; likatsua, baina ez kapela bezain likatsua; zurixka, orrien antzeko tonuekin; erdi agerian dauden eraztunaren hondakinekin.

**Haragia:** Usain eta zapore leunak ditu.

**Etimologia:** *Hygrophorus* hitza grekotik dator, heze eta ekarri beharreko "phoréo"-tik, hau da, hezetasuna bildu eta kontserbatzen duenetik.

## Jangarritasuna 
Jangarria.

### Nahasketa arriskua 
*Hygrophorus discoideus* delakoarekin, nahas daiteke, hau ez da hain ikusgarria eta espora txikiagoak ditu. *Hygrophorus leucophaeo-ilicis* espeziearekin ere bai, hau berehala lehortzen da, argiagoa da, orri zuriak ditu eta oin lehorra. Arteen azpian ateratzen da.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenaren amaieran eta neguaren hasieran; arrunta arteen (*Quercus ilex*) orbeletan. Batzuetan baita *Quecus pubescens* zuhaitzen azpian ere, taldeetan.

### Banaketa eremua 
Espainia, Frantzia, Italia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Amalriko Tirokoa

**Amalriko Tirokoa** baita **Amalriko Lusignangoa** edo **Amaury Lusignangoa** ere (Nikosia, 1272 - *ibidem*, 1310eko ekainaren 5a) Tiroko jauna eta Zipreko erregeordea izan zen.

Lusignanen etxeko kide bat izan zen, Hugo III.a Ziprekoa erregearen eta Elisabet Ibelingoaren semea. 1289an Zipreko lau galerekin Tripolira joan zen, baina ezin izan zuen hiria galtzea saihestu. Urte hartako apirilean Jerusalemgo Kondestable izendatu zuten. 1290ean Tiroko jaun bihurtu zen eta 1291n Dorre Madarikatuaren buru izan zen Akreko setioan. Bere anaia Henrike II.a Ziprekoarekin batera ihes egin ahal izan zuen Jerusalemgo Erresuma Latindarraren erorketatik.

1300. urtean mongoliarrekin aliatu zen, baina ez zuen lortu Lur Santua berreskuratzen saiatzeko. 1306an, baroien eta Zaldun Tenplarioen laguntzarekin, bere anaia Henrike kargutik kendu eta bere burua Zipreko erregeorde izendatu zuen. 1307an, ordea, Aita Santuaren agindua bete eta Tenplarioak atxilotu behar izan zituen. Hainbat matxinada izan ziren 1308an eta 1310ean, eta, azkenean, Simon Montolifekoak Amalriko hil zuen 1310eko ekainaren 5ean.

Elisabet Armeniakoarekin ezkondu zen eta sei seme-alaba izan zituen. Bere semea, Guy, Armeniako erregea izan zen, [[Konstantino IV.a Armeniakoa|Konstantino IV.a]) izenarekin. Emaztea eta sei seme-alabetatik bost hil egin ziren.

## Genealogia 
## Kanpo estekak
2023ko Miguel Indurain Sari Nagusia

**XXIV. Miguel Indurain Sari Nagusia** (*LIV. Nafarroako Foru Erkidegoko Saria* eta *LXXIV. Lizarrako Udala Saria*) 2023ko apirilaren 1ean Lizarran egindako txirrindularitza lasterketa izan zen, 190 kilometroko luzera zuena.

UCIko 1.Pro mailan sailkatua izan zen eta 21 taldek hartu zuten parte.

Garailea Cofidis taldeko Ion Izagirre gipuzkoarra izan zen.

## Parte-hartzaileak 
## Sailkapen orokorra 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 2023ko Miguel Indurain Sari Nagusia - *FirstCycling.com*
2023ko Flandriako Tourra

**2023ko Flandriako Tourra** txirrindularitzako lasterketa klasiko honen 107. edizioa izan zen. 2023ko apirilaren 2an egin zuten Brujas eta Oudenaarde artean, 273,4 kilometroko ibilbidearekin. Ibilbidean 19 mendate igo zituzten. Proba hau UCI World Tour 2023ko egutegiko 14. lasterketa izan zen.

Garailea UAE Team Emirates taldeko Tadej Pogačar esloveniarra izan zen.

## Taldeak 
## Sailkapen orokorra 
## Kanpo estekak
Nounkounkan

**Nounkounkan** () Gineako Siguiri prefekturako Kankango eskualdean dagoen herria da. 2014ko martxoan 12.875 biztanle zituen. Konakrytik, hiriburutik, 628 kilometrotara dago.

Maliren mugatik gertu dago, herrialdearen iparekialdean.

## Historia 
Nounkounkan Mankandian Magassoubak sortu zuen XIII. mendean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Linda Emond

**Linda Emond** (New Brunswick, New Jersey, 1959ko maiatzaren 22a) estatubatuar aktore bat da, antzerkian, zinean eta telebistan lan egiten duena.

## Ibilbidea 
Emondek 1989ko ''God's Will* filmean lortu zuen bere lehen papera. *Laura's Shadow* (1993) telebistako thriller-ean Brooke Shields- ekin batera egin zuen lan, ordura arteko bere paper ezagunenetako bat hiri izan zelarik. 

Antzerkiko aktore gisa, Emondek Chicagoko eta eta New York hiriko eszentakotietan aritu da izan da, eta bost aldiz Jeff Award sarirako izendatua izan da. *Life x 3* antzezlanean egin zuen paperarekin 2003ko Tony Award eta Outer Critics Circle Award sarietarako izendapenak lortu zituen. *Homebody/Kabul-''en egin zuen paperagatik Obie eta Lucille Lortel Award sariak eman zizkioten, beste  izendapen batzuez gain. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Unisen piramidea

**Unisen piramidea** (egiptoeraz: *Nfr swt Wnjs* "Unisen lekuak ederrak dira") *K.a*. XXIV. mendeko pareta leuneko piramidea da; Unis, bostgarren dinastiako bederatzigarren eta azken faraoiaren izenean eraikia. Inperio zaharreko piramide txikiena da, baina berezia bilakatu zen *Piramideen Testuen* aurkikuntzarekin. Piramideko lur-azpiko geletako paretetan behatu ziren, eta erregearen ondorengo bizitzarako sorginkeriak aipatzen zituzten. Lehen aldiz Unisen piramideetan behatu diren arren, ondorengo agintarien piramideetan agertzen jarraitu zuten Inperio Zaharrean zehar, Inperio ertaineko *Sarkofagoetako Testuetara* eraldatu eta *Hilen Liburua* bezala amaitu arte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bakteriuria

**Bakteriuria** gernuan bakterioak egoteari (kopuru handietan) deritzo. Bakteriuriaz hitz egin ohi da gernu mililitro bakoitzeko 100.000 bakterio edo gehiago (koloniak eratzen dituzten unitateak) daudenean .

Bakteriuriak sintoma klinikoak eragin ditzake (gernu-infekzioa agertuz), baina asintomatikoa ere izan daiteke. Bakteriuria agerian jartzen da urokultibo baten bidez .

Urokultiboa egiterakoan ohikoa da laginaren kutsadura mikrobiologikoa, gernua gernu-traktuaren azken zatitik igarotzean bertan dauden bakterioz kutsatu ohi delako. Horregatik, txiza egin ondoren hartzen den gernuak bakterioak ditu (10  3  KEU/ml -KEU: koloniak eratzen dituzten unitateak-).

Lagin batean bakteriuria dagoenean Escherichia coli da gehien agertzen den bakterioa, gernu-infekzio gehienen eragilea .

Asintomatikoa denean bakteriuriak kasu gehienetan ez du tratamendurik behar, salbuespenak salbuespen (haurdun dauden emakumeak edo giltzurrun-transplante bat izan dutenak, besteak beste). Bakteriuriak sintoma klinikoak sortzen dituenean antibiotikoak erabiltzen dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Atzo (eleberria)

***Atzo*** () Agota Kristof egilearen frantsesez idatzitako eleberria da, 1995ean Parisko Seuil argitaletxean plazaratuta. 

## Argumentua 
Kontakizun hau tristea bezain samurra da, bizitza bezain gordina, eta, hala ere, oso gustura eta erraz irakurtzen da. Horixe da Agota Kristofen trebezia, historiak kontatzen oso ondo dakiela. Bere laugarren nobela honetan maitasun ezinezko bat kontatzeaz gain, deserriaz hitz egiten digu idazleak ohi bezala, bakardadeaz, iraganaren mamuaz, babes-herrian errefuxiatuek bizitzeko dituzten zailtasunez eta miseriez, heriotzaz, idazteko pasioaz… eta dena bere estilo xume horretan, umore beltzez eta lirismoz zipriztindurik.

Tobias Horvath-en istorioa kontatzen du eleberriak, Tobias berak azaldua —“Izenik gabeko herri batean jaio nintzen, garrantzi gabeko herrialde batean”—. Gerratik ihesi, babes-herri bat hartzera behartua, fabrika bateko katean kondenatua —“beti zulo bera pieza berean; hamar mila aldiz egunean”—. Eta Kristofen biografia zertxobait ezagutzen duenak berehala ikusiko dio bi bizitzen arteko paralelismoari. Kristofek aitortu zuen *Atzo* zela bere testurik autobiografikoena. Tobias emakume baten oroitzapenak, hura inoiz elkartuko zaionaren esperantzak bizi du, gainera. Hemen biltzen du eleberri laburraren muina: “Nire bizitzari dagokionez, hitz gutxitan laburbil daiteke: Line etorri zen, eta gero berriro joan zen”.

Esaten du liburuak: “Atzo dena zen ederrago”, esateko pixka bat aurrerago: “Oraina besterik ez dago”.

## Euskarazko moldaketa 
Itzultzailea Eskarne Mujika izan zen (Literatura Unibertsala bilduma, Elkar-Alberdania, 2003. ISBN:978-84-95589-63-7.)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* [Gerardo Markuleta(https://eu.wikipedia.org/wiki/Gerardo_Markuleta)ren komentarioa.]
* [Aritz Galarraga(https://eu.wikipedia.org/wiki/Aritz_Galarraga)ren komentarioa.]
Maggie Reilly

**Maggie Reilly** (Glasgow, 1956ko irailaren 15a) Eskoziako abeslaria da Mike Oldfield musikari britainiarrarekin kolaborazioak egin izanagatik ezaguna. "Moonlight Shadow", "To France" eta "Foreign Affair" abestiak esate baterako oso ezagun egin ziren 1980. hamarkadan.

## Ibilbidea 
Cado Belle rock talde eskoziarrarekin hasi zen eta 1976an diskoa atera zuten.

1992an *Echoes* izeneko diskoa atera zuen, bakarkako lehenengo lana, eta "Everytime We Touch" izan ziren abesti entzunena. Dena dela ez zuen 1980. hamarkadako arrakastarik lortu. Hurrengo urtetan diskoak aterazen jarraitu du eta beste artista askorekin ere kolaborazioak egin ditu, hala nola, Mike Batt, Jack Bruce, Dave Greenfield & Jean-Jacques Burnel, Rick Fenn, Michael Cretu, Lesiëm, Ralph McTell, Simon Nicol, Stefan Zauner, Runrig, The Sisters of Mercy eta Smokie.

## Diskografia 
### Bakarkako diskoak 
* *Echoes* (1992)
* *Midnight Sun* (1993)
* *All the Mixes* (1996)
* *Elena* (1996)
* *Elena: The Mixes* (1997)
* *The Best of Maggie Reilly, There and Back Again* (1998)
* *Starcrossed* (2000)
* *Save It for a Rainy Day* (2002)
* *Rowan* (2006)
* *Looking Back, Moving Forward* (2009)
* *Heaven Sent* (2013)
* *Starfields* (2019)
* *The Best Of Maggie Reilly: Past - Present - Future* (2021)
* *Happy Christmas* (2021)

### Mike Oldfieldekin elkarlanak 
* *QE2* (1980)
* *Five Miles Out* (1982)
* *Crises* (1983)
* *Discovery* (1984)
* *The Complete Mike Oldfield* (1985)
* *Earth Moving* (1989)
* *Elements – The Best of Mike Oldfield* (1993)
* *XXV: The Essential* (1997)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Maggie Reillyren webgune ofiziala
* Zaleen webgune ofiziala
Aberri Mugimendua

**Aberri Mugimendua** () Kroaziako alderdi politiko nazionalista eta kontserbadorea da. 2020ko otsailaren 29an sortu zen Miroslav Škoro politikari eta abeslariaren eskutik.
## Historia 
Miroslav Škorok, 2019ko hauteskunde presidentzialetara aurkeztu zena, alderdi hau sortu zuen 2020ko otsailaren 29an Miroslav Škororen Aberri Mugimendua izenarekin ().

2020ko legebiltzarreko hauteskundeetarako alderdiak koalizio bat sortu zuen eskuineko beste alderdi batzuekin eta hauteskunde horietan, botoen %10,89 eta parlamentuan 16 eserleku lortu zituen.

## Ideologia 
Aberri Mugimendua alderdi nazionalista kroaziarra eta kontserbadorea da. Lurralde antolamenduaren ikuspegitik deszentralista da eta landa-eremua biziberritzea proposatzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* DPren web ofiziala
Isabel de Naverán

**Isabel de Naverán** (Getxo, Bizkaia, 1976) ikertzailea, irakaslea, editorea eta komisarioa da.

## Biografia 
Artean doktorea da UPV/EHUn, eta Artes ikerketa-taldeko kidea Madrilen. Artea, koreografia garaikidea eta performancea lotzen dituen bidegurutzean ikertzen ari da, kuratoretzako, edizioko eta idazketako proiektuetan. Ikertzaile AZ-kide gisa, *La ola en la mente* proiektua garatu du, idazketa somatikoan oinarritua, entzuteko eta kuratoretzako modu gisa.

2010ean, Leire Vergara, Miren Jaio eta Beatriz Caviarekin batera ‘Bulegoa z/b’ sortu zuen, eta proiektu horri lotuta egon zen 2018ra arte. 2017az geroztik, Madrilgo Reina Sofía Museoko zuzeneko arteen kuratoretzaz arduratzen da. *Elipsiak* dantza-zikloaren komisarioa izan zen Bilboko Azkuna Zentroan (2016-2018), eta 2019an, Julia Morandeirarekin batera, *Un lugar en el que poder hundirse en Getxo* lana. 2020-2021 bitartean, honen komisarioa da: *Irudia Aztertzeko XXVI*. Jardunaldiak: *Por qué cuerpos, Para qué historias*, Dos de Mayo Arte Zentroa, Móstoles, Madril. Denborari buruzko kezka dago bere ikerketetan, hasi koreografia hedatuan denbora zinematografikoa ekoizteari buruzko doktorego- tesitik (2010) eta gorputz transmisioan eta denbora historikoaren kontzeptua praktika iragankor eta iheslarietatik berrikusten dituzten egungo proiektuetaraino. 2016. urtean, *Envoltura, historia eta sinkopea* proiektua garatzen hasi zen.
* *Envoltura, historia eta sinkopea.*

## Argitalpenak 
* *Hacer Historia. Reflexiones desde la práctica de la danza* (2010) y 
* *Lecturas sobre danza y coreografía* (Amparo Écijarekin, 2013)
* *Envoltura, historia y síncope.*(Caniche, 2021) 

* *Ritual de duelo.*(Consonni, 2022)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Causeway (filma)

**Causeway** Lila Neugebauerrek zuzendutako film dramatikoa da, Torontoko Nazioarteko Zinemaldian 2022ko irailean estreinatu zena. 2022ko azaroaren hasieran Apple TV+ -ren programazioan sartu zen.

Neugebauerren debuta izan zen zuzendaritzan, eta gidoia izan zen Ottessa Moshfegh, Luke Goebel, eta Elizabeth Sandersena. Filmeko protagonistak dira Jennifer Lawrence (ekoizle ere izan zena) eta Brian Tyree Henry. Beste aktore batzuk parte hartzen dira Linda Emond, Jayne Houdyshell, Stephen McKinley Henderson eta Russell Harvard. 2023ko Oscarretarako, aktore laguntzaile gisako nominazioa jaso zuen Brian Tyree Henryk, baina ez zuen irabazi. Hala ere, bai gizonezko aktore beltz honek zein Lawrencek kritikaren goraipamenak jaso dituzte egindako lanagatik.

## Sinopsia 
Lynsey burmuineko zauriaz itzuli da New Orleans hirira Afganistango Gerran armadan egon ondoren. Auto-konponketan lan egiten duen James gizon beltzaren lagun egiten da, kasualitatez elkarrekin topo egin ondoren. Biek bizitzan trauma gogorrak izan dituzte, eta horiek elkarri erakusten adiskidetasuna osa daitekeela ematen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bacchisa aulica

***Bacchisa aulica*** kakalardo espeziea da, *Cerambycidae* familiakoa.  

Zientifikoki Pascoek deskribatu zuen, 1867an. Sulawesi uhartean, Indonesian zabalduta dago. 11-14 milimetro luze da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
La Estivala

**La Estivala** mendia La Sardako mendilerroan dagoen punturik altuena da, Zaragozako probintzian. 1.106 metrotako garaiera du.

## Deskribapena 
La Sardako mendilerroko puntu garaiena da eta pinudiak estaltzen du tontorra. 1.004 metrotako altueran "Sarda" izendapena duen zutabe geodesikoa du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Mendikat webgunean La Estivalaren inguruko informazioa
Joel Isasi

**Joel Isasi González** (Matanzas, 1967ko uztailaren 31) kubatar atleta da, 1992ko Bartzelonako Olinpiar Jokoetan 4x100 metroko proban brontzezko domina eskuratu zuena.

## Nazioarteko emaitzak 
## Errekorrak 
* 100 metrotan: 10.22
* 200 metrotan: 21.64

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aitor Calle

**Aitor Calle Hernández** (Bilbo, Bizkaia, 1976ko ekainaren 28a) futbolari ohia eta futbol entrenatzailea da.
 
## Kirol ibilbidea 
### Jokalari 
* Lemona (2000-2004)
* Amurrio (2004-2005)
* Sestao River (2005-2006)
* Portugalete (2008-2009)

### Entrenatzaile 
* Deustu (2012-2017)
* Portugalete (2017)
* Haro (2018-2021)
* Sestao River (2021-Egun)

## Kanpo estekak
Renfield (filma)

***Renfield***, 2023ko Chris McKay estatubatuarrak zuzendutako beldurrezko komedia film bat da. Bram Stoker idazlearen *Drakula* eleberriko pertsonaietan oinarritutako Robert Kirkmanen ideian oinarritua dago Nicholas Hoult, Nicolas Cage, Awkwafina, Ben Schwartz eta Adrian Martinez aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Renfield (Nicholas Hoult) historiako banpiro narzisistarenak torturatutako morroia da: Drakula (Nicolas Cage). Renfield bere nagusiari biktimak lortzera derrgortua dagon, bai eta hark agindutako guztia egitera ere, nahiz eta gauza horietako asko inmoralak izan. Baina orain, hainbat mendetako morroitzaren kndoren, Renfieldek Iluntasunaren Printzearen itzal luzetik haratagoko bizitzarik baden jakingo du. Arazoa? Morroitza harreman hori nola hautsi ez dakiela da.

## Aktoreak 
* Nicholas Hoult: R. M. Renfield
* Nicolas Cage: Vlad enpalatzailea
* Awkwafina: Rebecca Quincy
* Ben Schwartz: Teddy Lobo
* Adrian Martinez: Chris Marcos
* Shohreh Aghdashloo: Ella
* Jenna Kanell: Carol
* Bess Rous: Caitlyn
* James Moses Black: J. Browning kapitaina
* Caroline Williams: Vanessa
* Brandon Scott Jones: Mark
* Miles Doleac

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Getxoko Arenas 2022-2023

Entrenatzailea: Javier Olaizola (2019-21, 2022-Egun)
* 15px|Kapitain = Kapitainak.
* 15px|Lesio = Epe luzeko lesioa.
*  22 baino handiagoa den zenbakia duten jokalariak harrobiko taldetako jokalariak dira, eta beraz talde biekin joka ditzakete partidak. Espainiar ferezadioaren arauek diotenez, lehen taldeko jokalariek 1-etik 22-rako zenbakiak eraman beharko dituzte.

#### Baja Neguan 
### Neguko merkatua 2023 
### Udako merkatua 2022 
## Kanpo estekak
Leccinum holopus

***Leccinum holopus*** *Boletaceae* familiako onddo bat da. Jangarria, baina kaskarra, ez da mamitsua eta oina gogorra du.

Sinonimoa: *Krombholziella nivea*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 4 eta 8 cm bitarteko diametrokoa, hasieran hemisferikoa, ondoren ganbila, zurixka kolorekoa, azala ia erdiraino bereiz daiteke, leuna, lubrifikatua eguraldi hezearekin.

**Tutuak:** Libreak, luzeak, erraz bereizten direnak, zurixkak, gero grisaxkak, 

Tutu libreak: Oinera hurbiltzen diren tutuak, baina ukitzen ez diotenak.

**Poroak:** Finak, biribilak, zurixkak edo arrosakarak.

**Hanka:** 12 eta 20 cm bitarteko luzerakoa eta 1,5 eta 2 cm bitarteko lodierakoa erdialdera, goiko aldean mehea, pixkanaka oinarrirantz loditua, betea, irmoa, goialdean zimur zurbilez estalia, eta ilunagoekin oinarrirantz.

**Haragia:** Lodia, biguna kapela, haritsua eta gogorra oinean; zuria, ebakitzean  kolorez aldatzen ez dena, hala ere, batzuetan tonu marroi-horixkak edo arrosa kolorekoak hartzen ditu; urdin-berdexka kolorekoa oinaren oinarrian.

**Etimologia:** *Leccinum* hitza latinetik dator, arte azpian hazten, esan nahi du. *Holopus* epitetoa berriz grekotik dator, ukitu gabe, osorik, esan nahi duen "hólos" hitzetik eta zurtoin, oin, esan nahi duen "pous pódos" hitzetik, hau da, zurtoin ukitu gabea, zurtoin nabarmen batekin.

## Jangarritasuna 
Jangarri kaskarra, oin gogorra duelako eta kapelan haragi gutxi.

### Nahasketa arriskua 
*Leccinum scabrum* eta *Leccinum carpini* delakoekin, baina biek kapela ilunagoa dute.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean. Espezie hau ez da ohikoa gure lurretan, urkien azpian bildu izan da, baita zelaian ere, zuhaixka desberdineko hesi baten ondoan ere bai.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Europa, Errusia, Kaukasia, Hego Korea eta Japonia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vicky Hernández

**Victoria Hernández Salcedo** (Santiago de Cali, 1945eko urriaren 14a) ibilbide profesional handiko kolonbiar antzerki, zinema eta telebistako aktorea eta irakaslea da. 

## Biografia 
Cali hirian jaio zen urriaren 14an, baina 3 urte zituela Cecilia Salcedo amarekin eta haren ahizpekin Bogotara joan zen, Jesús María Hernández Castro aita hil ondoren. José Agustín Pulido ikastetxean ikasi zuen. 6 urterekin hasi zuen karrera, ahizpa batekin batera, haurrentzako talde eszeniko batean. 

## Lan ibilbidea 
Adin horretan musikal asko egin zituen, besteak beste, *El mundo del niño, Ábrete sésamo eta Música para niños*. Hurrengo urteetan, William Shakespeare, Franz Kafka eta beste autore ezagun askoren antzerki-lanetan parte hartzen jarraitu zuen, emanaldiaren munduan bidea irekitzen joan baitzitzaion.

1968an Calira itzuli zen eta antzerki-irakasle aritu zen Herri Institutuan, Arte Ederretan eta Jorge Isaacs ikastetxean. 1976an, Bogotara itzuli zen, hiri horretako herri antzerkian lan egitera.

Handik urte batzuetara, Kolonbiako telesail txalotuetan parte hartu zuen, besteak beste, *El coleccionista*, *Azukrea*. Besteak beste, *Tía Raquel* ahaztezina, Romeo eta Buseta eta *La casa de las dos palmas* interpretatu zituen.

Vicky nazioarteko zineman sartzea lortu duen aktoreetako bat da, eta Europako eta Amerikako filmetan parte-hartze nabarmena izan du. Besteak beste, koprodukzioa: *La toma de la enbaxada*; Francesco Rosiren *Crónica de una muerte anunciada* Rupert Everett, Ornella Muti eta Irene Papasekin; *Prueba de vida* Russell Crowe eta Meg Ryanekin.

### Bizitza pribatua 
Bi seme-alaba ditu: Juan Sebastián Calero, Gerardo Calero aktorearen semea; eta Mateo Posada musikaria, lehen ezkontzakoa.

## Filmografia 
### Telebista 
### Zinema 
## Sariak eta izendapenak 
### India Katalina sariak 
### TVyNovelas sariak 
### Beste sari batzuk 
* Macondo saria, zineman egindako ibilbideagatik.
* Simón Bolívar saria aktore onenarentzat.
* Urrezko Eguzki Saria (Frantzia).
* Urrezko Sari Nagusia.
* Telebistaren Gloria.
* Pazifikoko Saria. Sari berezia
* Orkidea Saria (Estatu Batuak).
* Plaka barraskilo bat, aktore-karrera nabarmenagatik.
* Maruja Toro.
* Todelar.
* 3 Urrezko Kolonaurreko Sari.
* Gamma bat.
* Ondra bat.
* 2 aipamen berezi Habanako Zinemaldian, Kuban.
* Aipamen berezia Sundaceko Zinemaldian, 2016.
* Seattleko Nazioarteko Zinemaldiko aktore onena
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Biografia ColArten
* Vicky Hernández en Internet Movie Database (en inglés).
* Vicky Hernández Unibertsitatean
* Vicky Hernández, Aullidosen
Steve Gaines

**Stephen Earl "Steve" Gaines** (Miami, Oklahoma, 1949ko irailaren 14a - Gillsburg, Mississippi, 1977ko urriaren 20a) estatubatuar musikaria izan zen, *Lynyrd Skynyrd* taldeko kidea.

1970eko hamarkadan gitarra jo zuen hainbat taldetan. 1975ean, Cassie arreba nagusia *Lynyrd Skynyrd* taldean sartu zen, eta Steve gomendatu zuen Ed King gitarra-jotzailea ordezkatzeko. 1976ko maiatzean taldearen zuzeneko kontzertu batean parte hartu zuen eta handik gutxira *One More from the Road* diskoaren grabazioan. Gitarra jotzeaz gain, taldearen abestietako batzuk ere abestu zituen.

Gaines 1977ko urriaren 20an taldeak izandako hegazkin istripuan hildakoetako bat izan zen. Beste hildakoak bere arreba Cassie eta Ronnie Van Zant izan ziren.

## Diskografia 
;Lynyrd Skynyrd
**One More from the Road* (1976)
**Street Survivors* (1977)

;Bakarkakoa
**One in the Sun* (1988)

## Kanpo estekak
Erraketista

[thumb|[Erraketista multzo bat, Donostian, 1938an.]]
**Erraketista** XX. mendean erraketarekin pilotan jokatzea lanbide zuen emakumea da.
Sexismoaren eraginez, erraketistak ezezagunak ziren gizartean, haiek ikustera joaten ziren gizonek soilik ezagutzen zituzten. Izan ere, frankismoan integrismo katolikoa zen nagusi, eta Erromatar Eliza Katolikoak eta gizarte kontserbadoreak eskandalutzat zuen emakumeak kirolean aritzea. XXI. mendearen hastapenetan berreskuratu da haien memoria. Hego Euskal Herriko 47 herritako 237 erraketista profesional daude zenbatuta.

Erraketistak garaiko emakume aurreratuak izan ziren, familia eta herria utzita munduan zehar kirolari profesionaltzat pilotan aritu zirenak 1917. eta 1980. urteen artean. Emakumezkoen kirol profesionalean aitzindari izan ziren. Haien ibilbidearen berri, aitzitik, inork gutxik izan du 2010eko hamarkada arte arte. Geroztik, ordea, haien berri eman da liburuen, dokumentalen eta hedabideen bitartez, eta hainbat erakusketa eta omenaldi antolatu dira.

Abiadura handia hartzen zuen larruzko pilota batekin jokatzen zuten, eta hura jotzeko erabiltzen zuten erraketa tenisekoa baino luzeagoa zen, eta uztai estuagokoa.

[thumb|Erraketistak pilotalekua, [Ibarran (Gipuzkoa).]]

## Omenaldiak 
Erraketistak emakumezkoen kirol profesionalean aitzindariak izan ziren arren, gero hainbat hamarkadaz gizarteak ahaztuta izan ditu. Hala ere, 2010eko hamarkadan hasita, berriz ere gizartean oihartzuna izaten ari dira, eta merezitako hainbat omenaldi jaso dituzte.

* 2013ko abuztuaren 19an, Bilboko La Esperanza frontoian omenaldia egin zieten erraketistei. Bertan izan ziren Conchita Bustindui, Lucia Areitioaurtena, Gloria Agirre, Olga Cazalis eta Maria Elena Hernandez erraketistak.

* 2019an, erakusketa antolatu zuen Ziortza-Bolibarko Simon Bolibar museoak, erraketisten omenez.

* 2020an Erraketistak izena jarri zion Ibarrako Udalak Emeterio Arreseko pilotalekuari; GKo Gallerykoek margotu zuten murala.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Apostando por ellas. Historia de las raquetistas
* Erraketistak lehen eta orain. Dokumentala
* Emakume erraketistak. Erakusketa
* Erraketistak, aitzindariak pilotaren munduan
Mercedes González Fernández

**Mercedes González Fernández** , jaiotzaz **María de las Mercedes González Fernández** (Madril, 1975) madrildar kazetaria eta PSOEren politikaria da, Gobernuak Madrilgo Erkidegoan duen ordezkaria eta ESpainiako PSOEren idazkari nagusia Madrilen.

## Biografia 
1975ean jaio zen Madrilen, eta Kazetaritzan lizentziatu zen CEU San Pablo Unibertsitatean, masterrak egiten Madrilgo Complutense Unibertsitatean eta George Washington Unibertsitatean.

Zinegotzi hautatu baino lehen, Madrilgo Udalean, Espainiako Udalerrien eta Probintzien Federazioan, Madrilgo Batzarrean eta Lurralde Politikako Ministerioan lan egin zuen.

## Politikari ibilbidea 
Madrilgo Barajas barrutiko Elkarte Sozialistaren idazkari nagusia PSOEren laugarren postuan sartu zen Madrilen, 2015eko udal-hauteskundeetarako, Antonio Miguel Carmona buru zuela, eta zinegotzi hautatua izan zen. 2015/2019 Udalbatzan Udal Talde Sozialistaren bozeramaile izan zen Hiri Garapen Iraunkorreko Gobernu Arloko batzordean. 2019ko udal hauteskundeetan, Madrilen, bigarren postua lortu zuen Pepu Hernández buru zela. 2021eko martxotik, Gobernuaren ordezkaria da Madrilgo Erkidegoan, José Manuel Franco ordezkatu ondoren.2023ko martxoan, María Gámez Gámezek dimisioa eman ondoren, Guardia Zibilaren zuzendari nagusia izendatu zutela jakinarazi zen.

## Betetako karguak 
* Madrilgo Udaleko zinegotzia (2015/2021)
* Gobernadorearen ordezkaria Madrilgo Erkidegoan (2021ean)
* PSOEko idakari nagusia Madrilen (2021ean)
* Guardia Zibilaren zuzendari nagusia (2023an)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Notre-Dame-la-Grande eliza

**Notre-Dame-la-Grande** eliza erromaniko bat da, Poitiers hirian dagoena (Poitou-Charentes eskualdean, Frantzian).XI. mendean eraiki zuten, aurreko eraikin baten gainean.

## Barrualdea 
Gangetan eta kriptan pintura erromanikoak gorde dira. 1851an zutabeak eta gangak berriro margotu zituen Joly-Letemek.

## Mendebaldeko fatxada 
Hiru arku eta bi dorre ditu. Eskultura ugari ditu, erromanikoan ohikoak ziren irudiekin: Bibliako pasarteak, animaliak, fantasiazko irudiak, landareak...

Frisoan eta irudietan margo arrastoak aurkitu dira.

1562an higanoteek Poitiers sakeatu zuten, eta heretikoak zirela uste zuten irudien buruak apurtu zituzten.
Fitxategi:Poitiers ND Peintures & orgues 2012.jpg|Erdiko nabea eta barruko marrazkiak
Fitxategi:Portail-Nabuchodonosor.jpg|Adan eta Eba eta Nabucodonosor erregea, mendebaldeko fatxadan
Fitxategi:Poitiers ND Tympan 2012.jpg|Erdiko arkua, mendebaldeko fatxada
Fitxategi:Mandorle-NDLG-1409.jpg|Mardorla
Fitxategi:Notre-Dame-par-Perlat.jpg|1870eko argazkia

## Bibliografia 
* Andrault-Schmitt, Claude, et Camus, Marie-Thérèse, ''Notre-Dame-la-Grande, l'œuvre Romane*, éditions Picard, CESCM, 2002
* Riou, Yves-Jean, *la Collégiale Notre-Dame-la-Grande*, collection Itinéraires du Patrimoine, éditions du C.P.P.P.C., 1995
* Robert Favreau, Marie-Thérèse Camus, François Jeanneau, *Notre-Dame-la-Grande, Poitiers'', Poitiers, Editions Triolet, novembre 1995, 

## Kanpo estekak 
* Poitierseko turismo gida
Laurits Tuxen

**Laurits Regner Tuxen** (Kopenhage, 1853ko abenduaren 9a - *ibidem*, 1927ko azaroaren 21a) daniar margolari eta eskultorea izan zen, Skagengo margolariekim lotua.

1868tik 1872ra Danimarkako Artearen Errege Akademian ikasi zuen Peder Severin Krøyerrekin batera eta ondoren Léon Bonnaten estudioan ikasi zuen Parisen. 1870ean iritsi zen lehen aldiz Skagenera, eta hainbat aldiz itzuli zen. Hurrengo bi hamarkadetan Europan zehar bidaiatu zuen, Europako errege-familien erretratuak margotuz. Erretratuez gain, Skagen eskualdeko paisaiak ere margotu eta eskulturak egin zituen.

## Iruditegia 

Christian IX of Denmark with family (Tuxen).jpg|*Kristian IX.a Danimarkakoa familiarekin* (1886)
Wedding of Nicholas II and Alexandra Feodorovna by Laurits Tuxen (1895, Hermitage).jpg|*Nikolas II.a Errusiakoaren ezkontza* (1895)
Man rejser sig fra bordet 1906 by Laurits Tuxen.jpg|*Mahaitik altxatuz* (1906)
Laurits Tuxen - The North Sea in stormy weather. After sunset. Højen - Google Art Project.jpg|*Ipar Itsasoa eguraldi ekaiztsuan. Eguzkia sartu ondoren* (1909)
Bishop Absalon topples the god Svantevit at Arkona.PNG|*Absalon apezpikuak Svantevit jainkoa eraitsi du Arkona lurmuturrean*
Den druknede bringes i land (Laurits Tuxen).jpg|*Itoa itsasertzera eramaten dute* (1913)
Portrait of Peder Severin Krøyer by Laurits Tuxen.jpg|Peder Severin Krøyer

## Kanpo estekak
Spritz (koktela)

'*** edo ***' aperitiboaren erregea da Italian. Koktel freskagarri eta adiktibo horrek gero eta kontsumo handiagoa du munduko gainerako lekuetan. Venezia eta Trieste hirietan kontsumitzen hasi zen, koktel hau berehala bihurtu zen Italiako edari alkoholdun ezagunenetako bat. Bere formula duela mende bat baino gehiago abiatu zen *prosecco* -xanpainaren antzeko ardo aparduna- eta ura gasarekin nahastuz. Horren prestaketa aldatuz joan zen hainbat likore gehituz, behin betiko likorea sortu zen arte: *aperol*a.

Aperola Campariren antzeko edari alkoholduna da, baina azukre gehiago du eta alkohol gutxiago. Zapore mingots eta laranja kolorekoa, ukitu zitrikoekin, koktel ugari presta daitezke likore honekin, baina bat bera ere ez Aperol spritz bezain ospetsua eta ezaguna. Kontsumoa areagotu egiten da udaberriko eta udako denboraldian.

## Osagaiak 
Hauek dira orokorrenak:
* Aperol
* Ur aparduna
* *Prosecco* ardo edo, bestela, xanpaina
* Laranja
* Azukrea (nahi izanez gero)
* Izotza

Zerbizatzeko ardo-kopa izaten da.

## Errezeta 
Edariak nahasten hasi aurretik, izotz asko bota behar zaio edalontziari, gutxienez bere edukieraren erdira arte, eta, ondoren, hiru prosecco neurri, bi aperol neurri eta gasa edo soda duen ur neurri bat gehitu behar zaizkio. Nahikoa da koilaratxo batekin mugitzea eta laranja xerra batekin zerbitzatzea.

Edariarekin komeni da olibak, patata frijituak edo fruitu lehorrak zerbitzatzea, kakahueteak kasu. Italiar kulturan erabateko murgiltzea nahi baduzu, bere focaccia ospetsua aukeratu daiteke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Koktelari buruzko artikulua, *Diario Vasco*, 2023ko apirilaren 4a.
2023ko Euskal Herriko Itzulia

**2023ko Euskal Herriko Itzulia** Euskal Herriko Itzuliaren 62. edizioa izan zen. 2023ko apirilaren 3tik 8ra jokatu zen, 6 etapatan banatutako 992,5 kilometroko ibilbidea eginez.

UCI World Tour 2023ko egutegiko 18. proba izan zen.
Garailea Jumbo-Visma taldeko Jonas Vingegaard danimarkarra izan zen eta podiumean bi txirrindulari euskaldun batu zitzaizkion, Mikel Landa eta Ion Izagirre.

## Taldeak 
## Parte-hartzaileak
## Etapak 
## Azken sailkapenak
### Sailkapen orokorra 
### Puntukako sailkapena 
### Mendiko sailkapena 
### Gazteen sailkapena 
### Taldekako sailkapena 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Itzuliaren webgunea