Rosa Tarlovsky de Roisinblit

**Rosa Tarlovsky de** **Roisinblit** (Moises Ville,  Argentina, 1919ko abuztuaren 15a - Buenos Aires, 2025eko irailaren 6a) giza eskubideen aldeko  argentinar ekintzailea izan zen, Maiatzeko Plazako Amonak (Abuelas de Plaza de Mayo) elkarteko presidenteordea.

## Biografia 
Lehen kolono juduen biloba eta alaba, Argentinan judutarrek egindako kolonizazioaren emaitza.

Rosarioko unibertsitatera joan zen 1935 eta 1937 bitartean eta Itsasertzeko Unibertsitate Nazionalak emandako obstetra-titulua lortu zuen. Lehiaketa bidez eskuratu zuen Rosarioko Obstetrizia Eskolako Emagin Amatasun Buruaren kargua. 

Buenos Airesen, Benjamin Roisinblitekin ezkondu zen 1951n. Alaba bakarra izan zuten, eta Patricia Julia izena jarri zioten. 

1978ko urriaren 6an, Argentinako azken diktadura zibiko-militarrean (1976-1983), Patricia (Montoneros taldeko kidea), Mariana Eva Perez 15 hilabeteko alaba eta Jose Manuel Perez Rojo bikotekidea bahitu zituzten. Patricia haurdun zegoen, 8 hilabeteko. Alaba familiari itzuli zioten, ez ordea gatibualdian jaiotako haurra. ESMAtik bizirik atera zirenen testigantzek, Patricia kontzentrazio-esparru horretan Rodolfo Fernando izeneko ume batez erditu zela adierazi zuten. Han, Patriciak bere gatibualdiko lagunei kontatu zien bera eta Jose atxilotuta egon zirela Buenos Aires Handiko mendebaldeko etxe batean, Argentinako Aire Indarrekoa. Justiziak urte batzuk geroago zehaztu zuen Buenos Aires Inteligentzia Erregionala (RIBA) zela.

Alaba bahitu ostean, Maiatzeko Plazako Amonen Elkartea osatzen zuen emakume taldean sartu zen Rosa. Zuzendaritza Batzordeko diruzain izendatu zuten, eta kargu horretan egon zen 1981etik 1989ra, erakundeko presidenteorde izendatu zuten arte. 

Rodolfo Fernando, Rosaren biloba, Francisco Gomezek, Aire Armadako inteligentzia agenteak, eskuratu zuen, eta honek, Teodora Jofré emaztearekin batera, haurra seme propio bezala inskribatu zuen, Guillermo Francisco Gomez izenarekin. 2000. urteko apirilaren 13an, Maiatzeko Plazako Amonek salaketa anonimo bat jaso zuten kasuaren inguruan, eta urte horretan bertan, bere ahizpa Marianak bisitatu ondoren, Guillermok analisi genetiko bat egitea onartu zuen, desagertuen semea ote zen zehazteko. 2004an bere nortasuna berrezarri zuten, eta gaur egun bere izena Guillermo Rodolfo Fernando Perez Roisinblit da. Guillermoz jabetzeagatik, Francisco Gomez, Teodora Jofré eta Jorge Luis Magnaccori zazpi urte eta sei hilabeteko, hiru urte eta hilabete bateko eta hamar urteko kartzela zigorrak ezarri zizkieten, hurrenez hurren.

2013an, Marcela Bublik-ek *Abuela. La historia de Rosa Roisinblit, una Abuela de Plaza de Mayo *(*Amona*. *Rosa Roisinblit Maiatzeko Plazako Amonaren historioa)* liburua argitaratu zuen. Rosak liburuaren aurkezpen ugaritan parte hartu zuen Argentinako hainbat tokitan. Argitalpen hau Giza Eskubideen Sustapen eta Defentsarako Intereseko izendatu zuen Buenos Aires Hiri Autonomoko Legealdiak. 

Azken diktadura zibiko-militarrean haurrak bereganatzeko plan sistematiko bat frogatutzat eman zuen epaiketan kereilaria izan zen, eta Jorge Rafael Videla, Reynaldo Bignone, Jorge Eduardo Acosta, Santiago Riveros, Antonio Vañek, Jorge Luis Magnacco eta Antonio Azic kondenatu zituzten. Bere alaba eta suhia RIBAn desagertzea ikertu zuen auzian, 2016an Omar Graffigna, Luis Trillo eta Francisco Gomez menperatu eta errudun aurkitu zituzten, eta 25 urteko zigorra jaso zuten lehenengo biek eta 12 urtekoa Gomezek.

## Aintzatespenak 
* *Honoris causa* doktoretza Medikuntza Zientzien Fakultatean, Rosarioko Unibertsitate Nazionalean, 2022.
* Santa Fe Probintziako Senatarien Ganberaren aintzatespena, giza eskubideen arloan egindako lan instituzionalagatik. 2021eko urria.
* Moisés Ville-ren Nortasun Nabarmena, Giza Eskubideen defentsaren aldeko misio makurgarriaren omenez eta aintzatespenez. 2021eko urria.
* Azucena Villaflor Urteko Saria, 2020ko edizioa, giza eskubideen defentsan egindako ibilbide zibikoagatik nabarmentzen diren pertsona ospetsuak aintzatesten dituena.
* Juana Azurduy Ohorezko Aipamena, Nazioko Senatuak emana, 2019ko irailaren 12an.
* 2017ko ekainaren 27an, Tucumáneko Legegintzaldi Ohoragarriaren "Dr. Bernardo de Monteagudo" Merezimenduaren Domina eman zioten.
* General Sarmientoko Unibertsitate Nazionaleko Bisitari Ospetsua izendatua, 2016ko uztailaren 14an.
* Santa Fe probintziako Legegintzaldi Ohoragarriak Pertsona Ospetsua izendatu zuen 2014ko maiatzean.
* Ohorezko Aipamena "Domingo Faustino Sarmiento", Nazio Argentinarraren Senatuak ematen duen sari gorena, 2014.
* Honoris Causa doktorea San Juan Bosco Patagoniako Unibertsitate Nazionalean. Trelew, 2011.
* Argentinako diktadura militarrari aurre egiteagatik aintzatespena, Simon Wiesenthal Zentroak emana, Buenos Aires, 2010.
* Ibilbidearen aintzatespena, Tucumán Probintziako Giza Eskubideen Idazkaritzak emana, 2010.
* Ohore-aipamena eta ibilbidearen aintzatespena, ANSESek emana, 2009.
* Buenos Aires Hiriko Hiritar Ospetsua. Buenos Aires Hiri Autonomoko Legegintzaldiak ematen duen saria, 2008.
* DAIAren (Argentinako Elkarte Israeldarren Ordezkaritza) ibilbidearen aitortza, 2007.
* UMAko Urrezko Saria (Unión de Mujeres Argentinas), 2007.
* Rosario Hiriko herritar ospetsua, 2007.
* Bizitzaren Ibilbide eta Etsenpluaren Saria, Nazioko Senatu Ohoragarriaren Eskubide eta Bermeen Batzordeak, Nazioko Giza Eskubideen Idazkaritzak, Buenos Aires Probintziako Giza Eskubideen Idazkaritzak eta Giza Eskubideen aldeko Asanblada Iraunkorrak emana, 2005.
* “University in Exile Award”, New School Universityk emandako saria, New York, Estatu Batuak, 2005.
* Honoris Causa doktorea Giza Eskubideetan, Massachusettseko Unibertsitatean (Boston, Estatu Batuak), 2000. urtean.
* Argentinako Aparta Nagusi izendatu zuen Nazioko Diputatuen Ganberak, 1999.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak