open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Adingabeen Epaiketarako Gutxieneko Arauak

**Adingabeen Epaiketarako Nazio Batuen Gutxieneko Arauak** edo **Beijingeko Arauak**, Nazio Batuen Batzar Nagusiak 1985eko azaroaren 28an egindako 40/33 ebazpena da, preso dauden adingabeen trataerari buruzkoa. 

## Historia 
1980ko irailean, Nazio Batuek Delituaren Prebentzioari eta Delitugilearen Tratamenduari buruzko Nazio Batuen Seigarren Biltzarra egin zuten Caracasen, Venezuela. Nazio Batuek 1980a baino lehen "Haurraren urtea" izendatu zuten. 

Dahn Batchelor kriminologoak delituak egoitzitako gazteen eskubideak aitortzeko beharrari  buruzko artikulu bat aurkeztu zuen. Estatu Batuetako ordezkaritzak babestu zuen dokumentua. Politikaren zati handi bat Pekinen, Txina, egin zen hitzaldi batean. Hasiera batean, Gazte Delitugileen Eskubideen Gutun gisa proposatu zen, baina, azkenean, Adingabeen Justizia Administraziorako Nazio Batuen Gutxieneko Arauak deitu zen.

Proposatutako proiektua sakon aztertu zen 1985eko irailean, Delituaren Prebentzioari eta Delitugilearen Tratamenduari buruzko Nazio Batuen Zazpigarren Kongresuan, Milanen, Italia.

Ondoren, 1990eko abenduaren 14ean, Habanako Arauak onartu ziren, Askatasunik Gabeko Adingabeen Babeserako Nazio Batuen Arauak eta Gazte Delinkuentziari Aurrea Hartzeko Nazio Batuen Jarraibideak edo Riadeko Jarraibideak.

Espainian, 12ko 5/2000 Lege Organikoa da, adingabeen erantzukizun penala egozten die 14 urtetik gora eta 18 urtetik beherako nerabeei.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Haurren Eskubideei buruzko Konbentzioa
* Tortuturaren eta beste tratu edo zigor krudel, anker edo apalesgarrien aurkako Hitzarmena 
* Adingabeen Epaitegia
* Askatasunik Gabeko Adingabeen Babeserako Nazio Batuen Arauak
* Gazte Delinkuentziari Aurrea Hartzeko Nazio Batuen Jarraibideak

## Kanpo estekak 
* Beijineko Arauak (ingelesez)
* Beijineko Arauak (gaztelaniaz)
Marasmio gurpiltxo

**Marasmio gurpiltxoa** (*Marasmius rotula*) *Marasmiaceae* familiako onddo espezie bat da. Sukaldaritzarako interesik gabea bezala jotzen da, baina ez pozoitsutzat. *Marasmius* guztiak bezala lehortu daiteke eta berriro hidratatu. Lehortuta gorde daiteke.

## Deskribapena 
**Kapela:** 0,5 eta 1,5 cm bitarteko diametrokoa, ganbila, erdian hondoratua, paraxutaren itxurakoa, kolorea, zuria, gris-zurbila edo krema zurbila du.

**Orriak:** Zabalak, zuriak edo kremak, berdinak, orritxorik gabe, oso zabal, oina inguratzen duen hodi txiki baten edo halako baten txertatzen direnak.

**Hanka:** Nahiko trinkoa, 3 - 7 cm luze eta,1 mm-ko diametrokoa, zurbila goialdean eta arre-beltzaxka beheko erdian.

**Haragia:** Mintzezkoa eta ia hutsala. Usain eta zapore nabarmenik gabea.
thumb|Marasmio gurpiltxoak goitik
thumb|Marasmio gurpiltxoak azpitik
**Etimologia:** *Marasmius* hitza grekotik dator, "marasmius" hitzetik, eta lehortzea esan nahi du. *Rotula* epitetoa berriz latinetik dator, gurpil txiki bat esan nahi duen "rotula" hitzetik. Oinaren inguruan duen diseinu zirkularragatik.

## Jangarritasuna 
Ez du sukaldaritzarako baliorik, oso perretxiko txikia baita.

### Nahasketa arriskua 
*Marasmiellus ramealis* delakoarekin, naiz eta hau normalean txikiagoa den eta oina askoz motzagoa duen; baita *Marasmius bulliardi* espeziearekin ere, hau hostozabalen peziolotan edo nerbiotan hazten da eta sakonune ilunagoa du.

## Sasoia eta lekua 
Espezie oso arrunta da zuhaitz hostogalkorretatik eroritako adarren eta egur zatietan, udan eta azkenean.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Erdialdeko Amerika, Kolonbia, Venezuela, Guyana Frantsesa, Brasil, Peru, Bolivia, Argentina, Europa, Errusia, Kaukasoa, Turkia, India, Himalaiako eskualdea, Hego Korea, Txina, Australia, Zeelanda Berria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marasmius cohaerens

***Marasmius cohaerens*** *Marasmiaceae* familiako onddo espezie bat da.

## Deskribapena 
**Kapela:** 2 - 4 (4,5) cm-ko diametrokoa, hemisferiko-kanpai itxurakoa, gero ganbil-kanpai itxurakoa, azkenik lau-ganbila eta titi zabal batekin. Ertz mehea, laua, ildaskatua eta kapela baino zertxobait zurbilagoa, azal glabroa, matea, erradialki kizkurra, azkenik belusduna; arre-grisaxka koloretik beix-okrera, ilunagoa erdian eta ertzerantz argitzen.

**Orriak:** Zabal samar, sinuadotatik sublibreetara eta tartekatutako orritxoekin; zurixka-krema kolorekoetatik krema-horixketara eta ertz flokonoso ilunagoekin.

**Hanka:** 6 - 10 x 0,2 - 0,4 (0,6) cm-koa, luzea, zurruna, gogorra, zilindrikoa, zuzena edo bihurria, leuna, distiratsua, baina oinarria belusduna du, mizelio hori zurbilak eraginda; goialdean beix zurbil kolorea du, eta pixkanaka oinarrirantz iluntzen joaten da, arrexka-gorrixkaraino.

**Haragia:** Mehea, elastikoa, kolore zurixkakoa kapelan eta gogorra eta iluna oinean; usaingabea eta zapore gozokoa, baina gero desatsegina.

**Etimologia:** *Marasmius* hitza grekotik dator, "marasmius" hitzetik, eta lehortzea esan nahi du.

## Jangarritasuna 
Sukaldaritzarako interesik gabea.

### Nahasketa arriskua 
*Marasmius torquescens* delakoarekin nahas daiteke, honek oin argiagoa du, matea, pruinaduna eta inoiz ez distiratsua.

## Sasoia eta lekua 
Bakarrik edo soropildu samar hazten da koniferoen edo hostozabalen basoetan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Costa Rica, Puerto Rico, Europa, Errusia, Kaukasia, Himalaiako eskualdea, Ipar Korea, Hego Korea, Japonia, Txina, Indonesia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hydnellum peckii

***Hydnellum peckii*** *Bankeraceae* familiako onddo espeziea da.

## Deskribapena 
thumb|*Hydnellum peckii*.
Espezie honek esporokarpoaren azpialdetik hortzen antzera zintzilik dauden arantza bertikalen azalean esporak sortzen ditu. Ipar Amerikan eta Europan aurki daiteke, baina berriki aurkitu dira Iranen (2008), Korean (2010), Argentinan (2019) eta Uruguain (2020). *Hydnellum peckii* espeziearen mikorrizak erlazio onuragarriak sortzen ditu koniferoekin eta zuhaitzekin, eta lurrean sakabanatuta hazten dira, bereizita edo multzokatuta. 

Gazteak direnean, fruitu hezeek kolore gorrizko tantak isurtzen dituzte, hortz odoltsuaren antzekoak. Pigmentu gorriak heparinaren antzeko ezaugarri antikoagulatzaileak ditu.

### Banaketa eremua 
Ipar Amerika, Europa, Errusia.

## Espeziearen egoera 
Aranzadi Elkartearen arabera, *Hydnellum peckii* desagertzeko arriskuan dauden onddoen eusko-kantauriar Zerrenda Gorrian dago. Azken urteotan mikologia adituek onddo batzuen beherakada kuantitatibo eta kualitatibo handia egon dela ohartarazi dute. Adituen esanetan, egoera honek hainbat eragile ditu, tartean klima aldaketa, pestiziden erabilera eta bilketa masiboak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Inocybe dulcamara

***Inocybe dulcamara*** *Inocybaceae* familiako onddo espezie bat da. Toxikoa; haluzinazioak eragiten ditu. Mikroskopioan behatzen ez bada, antzeko espezieetatik bereiztea zaila da.

## Deskribapena 
**Kapela:** 2 eta 5 (10) cm bitarteko diametrokoa, globo itxurakotik koniko-kanpai formakora, azkenik lau ganbila eta zertxobait unbilikatua. Ertza kapelaren kolore berekoa, inkurbatutik lau-dekurbatura, bihurria, lobulatua, zerra itxurakoa, krenatua eta maiz pitzatua. Azala, arre-lehoi koloretik marroi-okrera, feltroduna eta pubeszentea, ezkata ilun eta sendoago ugari ditu erdian.

**Orriak:** Estu samar, sabeldunak, sinuadoetatik subadnatatara, tartekatua orritxoak; orixka-oliba zurbil kolorekoetatik arre-horixketara zahartzean eta ertz flokosoak eta zurbilagoak.

**Hanka:** 2,5 - 5 x 0,5 - 0,8 ( 1 ) cm-koa, zilindrikoa, barnehutsa, sarritan okertuta eta ezkata eskuarrosa-ekin; kapela baino kolore argiagoa du, eta gortina okre-oliba kolorekoa.

**Haragia:** Mehea, horixka eta arrexka oinean; ezti usaina orriak igurztean, zapore gozoa hasieran gero mikatza.

**Etimologia:** *Inocybe* terminoa, muskulua, nerbioa, zuntza esan nahi duen "is inós" hitzetik dator; eta burua esan nahi duen "cybe" hitzetik dator; hau da, zuntzezko kapela. *Dulcamara* epitetoa latinetik dator, geza-mikatza esan nahi duen "dulcamarus" hitzetik. Perretxikoaren zapore mikatz eta gozoagatik

## Toxikotasuna 
Espezie toxikoa. Oro har, genero honetako espezie guztiak baztertu behar ditugu.

### Nahasketa arriskua 
Tamaina handiagoko *Inocybe caesariata* delakoarekin nahas daiteke, habitat bera dute.

## Sasoia eta lekua 
Koniferoen lurzoru hareatsuetan eta kostaldeko dunetan hazten da.

### Banaketa eremua 
Europa, Errusia, Togo, Japonia, Ipar Amerika.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Andreea Cacovean

**Andreea Cacovean** (Turda, Errumania, 1978ko irailaren 15a) Errumaniako gimnasta artistikoa da. 1995ean munduko txapelduna izan zen taldekako lehiaketan.

## Kirolari ibilbidea 
### 1993 
Birminghameko 1993ko Munduko Txapelketan, brontzezko domina eskuratu zuen barra asimetrikoen proban, Shannon Miller (urrea) eta Dominique Dawes (zilarra) estatubatuarren atzetik.

### 1995 
1995eko Sabaeko Munduko txapelketan, taldekako urrea irabazi zuen, Txinaren (zilarra) eta Estatu Batuen (brontzea) aurretik. Taldekideak Lavinia Milosovici, Gina Gogean, Simona Amanar, Alexandra Marinescu, Claudia Presacan eta Nadia Hategan izan ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alexandra Marinescu

**Alexandra Marinescu** (Bucarest, Errumania, 1982ko martxoaren 18a) Errumaniako gimnasta artistikoa da, bi aldiz munduko txapelduna 1995ean eta 1997an.

## Kirolari ibilbidea 
### 1995 
1995eko Munduko Sabaeko txapelketan, taldekako urrea irabazi zuen, Txinaren (zilarra) eta Estatu Batuen (brontzea) aurretik. Taldekideak: Lavinia Milosovici, Gina Gogean, Simona Amanar, Andreea Cacovean, Claudia Presacan eta Nadia Hategan izan ziren. 

### 1996 
Atlantan (Estatu Batuetan) egin ziren Olinpiar Jokoetan, 1996an, brontzea eskuratu zuen taldekako lehiaketan, Estatu Batuen (urrea) eta Errusiaren (zilarra) atzetik. 

San Juango (Puerto Rico) Munduko Txapelketan,  zilarra lortu zuen oreka-habean, Dina Kochetkova errusiarraren ondoren.

### 1997 
Lausanako Munduko Txapelketan (1997), urrea eskuratu zuen taldekakoan, Errusia eta Txinaren aurretik. Taldekideak: Simona Amanar, Claudia Presacan, Gina Gogean, Corina Ungureanu eta Mirela Tugurlan izan ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Inocybe praetervisa

***Inocybe praetervisa*** *Inocybaceae* familiako onddo espezie bat da. Oso susmagarria da. Muskarina du.

## Deskribapena 
**Kapela:** Haritsua, 3 eta 5 cm bitarteko diametrokoa, hasieran koniko-kanpai itxurakoa, titiduna, gero zabaldu egiten da, baina jatorrizko formari eusten dio, titia beti bertan dela, ertza lobatua eta gero pitzatua. Kolore hori-okrea du edo hori-alutazeoa, gainazala zuntzexka erradialez apainduta dago, leuna titian eta argixeagoa.

**Orriak:** Estu samar, ia libreak, oinean mehetuak eta koska txiki batez itsatsiak. Hasieran zurixkak, ondoren gris-errauts kolorekoak, bukaeran arre-oliba kolorekoak.

Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.

**Hanka:** Gehienetan itxura liraina eta luzea izaten du, izurtu-okertua, zilindrikoa, betea edo haritsu betea, goiko aldean pruinaduna, oinarrian erraboil formako zabalgune bat du, batzuetan la laua, nahiko bereizgarria. Kolore zurixka-horia du, ondoren okre-lasto kolorekoa, eta azkenik arrea.

**Haragia:** Zuria, kolorez aldatzen ez dena, usain espermatikoa, ez oso atsegina.

**Etimologia:** *Inocybe* terminoa, muskulua, nerbioa, zuntza esan nahi duen "is inós" hitzetik eta burua esan nahi duen "cybe" hitzetik dator; hau da, zuntzezko kapela. *Praetervisa* epitetoa latinetik dator, aldatuta esan nahi duen "Praetervisus" hitzetik. Beste *Inocybe*-ekin nahasteko erraztasunagatik.

## Jangarritasuna 
Susmagarritzat jo behar da, *Inocybe* gehienak bezala.

### Nahasketa arriskua 
*Inocybe bresadolae* delakoarekin. *Inocybe mixtilis* espeziearekin ere bai, hau lerdenagoa da, kapela txikiagoa du eta hori-okre kolore biziagoak ditu.

## Sasoia eta lekua 
Uda amaieran eta udazkenean. Nahiko arrunta da *Picea excelsa* zuhaitzen basoetan edo beste koniferoen basoetan, baita hostozabalen basoetan ere, belarra dagoen lurrean. Batzuetan ale asko elkarren ondoan agertzen dira, ia soropildua.

### Banaketa eremua 
Europa, Ipar Amerika, Errusia, Japonia, Himalaiako eremua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nadia Hategan

**Nadia Hategan** (Mediaş, Errumania, 1979ko abuztuaren 13a) Errumaniako gimnasta artistikoa da, bi aldiz munduko txapelduna 1994 eta 1995eko taldekako lehiaketan.

## Kirolari ibilbidea 
### 1994 
Dortmundeko 1994ko Munduko Txapelketan, urrea eskuratu zuen taldeen arteko lehiaketan, Estatu Batuen (zilarra) eta Errusiaren (brontze) aurretik. Taldekideak: Lavinia Milosovici, Gina Gogean, Simona Amanar, Daniela Maranduca, Claudia Presacan eta Ionela Loaieş izan ziren.

### 1995 
1995eko Munduko Sabaeko Txapelketan, taldeka irabazi zuen berriro ere urrea, Txinaren (zilarra) eta Estatu Batuen (brontzea) aurretik. Taldekideak: Lavinia Milosovici, Gina Gogean, Simona Amanar, Andreea Cacovean, Claudia Presacan eta Alexandra Marinescu izan ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dominique Dawes

**Dominique Dawes** (Maryland, 1976ko azaroaren 20a) AEBetako gimnasta artistikoa da. 1996ko txapelduna Olinpiar Jokoetan, taldekako lehiaketan.

Dominique ezaguna da gimnasia artistikoan domina olinpiko bat irabazi duen lehen emakume afroamerikarra delako.

## Kirolari ibilbidea 
### 1992 
Bartzelonako (Espainia) Olinpiar Jokoetan 1992an: brontzezko domina lortu zuen taldekako lehiaketan, Talde Bateratuaren eta Errumaniaren ondoren. Taldekideak Wendy Bruce, Shannon Miller, Betty Okino, Kerri Strug eta Kim Zmeskal izan ziren.

### 1993 
Birminghameko 1993ko Munduko Txapelketan, zilarrezko bi domina lortu zituen: oreka-habean, Lavinia Milosovici errumanieraren ondore eta asimetrikoan, Shannon Miller estatubatuar bere herrikidearen ondoren.

Dortmundeko 1994ko Munduko Txapelketan zilarra lortu zuen taldekako lehiaketan, Errumaniaren atzetik eta Errusiaren aurretik. Taldekideak: Amy Chow, Kerri Strug, Amanda Borden, Jaycie Phelps, Larissa Fontaine eta Shannon Miller izan ziren.

### 1996 
1996an San Juaneko Munduko Txapelketan, oreka-habean brontzea eskuratu zuen, Dina Kochetkova errusiarraren eta Alexandra Marinescu errumanieraren ondoren eta Liu Xuan txinarraren artean puntu-berdinketa lortu ostean. 

Atlantako (Estatu Batuak) Olinpiar Jokoetan urrea eskuratu  zuen taldeen arteko lehiaketan, Errusia eta Errumaniaren aurreti, eta brontzea, berriz, lurzoru ariketan, Ukrainako Lilia Podkopayeva eta  Simona Amanar errumaniarraren atzetik.

### 2000 
Kirolari ibilbide arrakastatsuari amaiera emanez, Sidney 2000ko Olinpiar Jokoetan brontzezko domina eskuratu zuen, taldekako lehiaketan, Errumaniaren (urrea) eta Errusiaren (zilarra) atzetik. Taldekideak Jamie Dantzscher, Amy Chow, Kristen Maloney, Elise Ray eta Tasha Schikert izan ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Corina Ungureanu

**Corina Ungureanu** (Ploieşti, Errumania, 1980ko abuztuaren 29a) Errumaniako gimnasta artistikoa da, bi aldiz taldeko munduko txapelduna, 1997an eta 1999an.

## Kirolari ibilbidea 
### 1997 
1997an Lausanan (Suitza) egindako Munduko Txapelketan, urrea irabazi zuen taldekako lehiaketan, Errusiaren eta Txinaren aurretik. Taldekideak: Simona Amânar, Claudia Presacan, Gina Gogean, Alexandra Marinescu eta Mirela Tugurlan izan ziren.

### 1999 
Tianjingo 1999ko Munduko Txapelketan, taldekako urrea irabazi zuen, Errusia eta Ukrainaren aurretik. Taldekideak: Maria Olaru, Andreea Raducan, Simona Amânar, Andreea Isarescu eta Loredana Boboc izan ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Inozibe lotsati

**Inozibe lotsatia** (*Inocybe pudica* edo *Inocybe whitei*) *Inocybaceae* familiako onddo espezie bat da. Toxikoa. Genero arriskutsu batean.

## Deskribapena 
**Kapela:** 2 eta 5 cm bitarteko diametrokoa, hemisferikotik koniko-kanpai itxurakora, azkenik lau-ganbila eta titi zabal batekin. Ertza kurbatutik-laura, izurtu-krenulatua eta kapelaren kolorekoa. Azala pixka bat likatsua denbora hezean, zeta-antzekoa, matea, zuntzak ditu erradialki, zuria, baina arin okrez zikindua, batez ere erdialderantz eta zahartzean gorritzeko joera du, baita ukitzean ere.

**Orriak:** Estu, subadnatak, tartekatuta orritxoak; hasieran beix zurbilak, gero okre-gorrixkak eta ertzak pixka bat flokonosak eta zurbilagoak.

**Hanka:** Kapelaren kolorekoa, 3 - 7 ( 8 ) x 0,4 - 0,8  ( 1 ) cm-koak, zilindrikoa, klabiformea, zuzenetik kurbatura, subbulbosoa, luzetara fibriladuna, pruinaduna eta gortina zuriaren hondarrak ditu goi aldean.

**Haragia:** Mehea, zurixka, ebakitzean tonu gorrixka arina hartzen du, usain esperpentikoa eta zapore astringentea du.

**Etimologia:** *Inocybe* terminoa, muskulua, nerbioa, zuntza esan nahi duen "isbinós" hitzetik eta burua esan nahi duen "cybe" hitzetik dator; hau da, zuntzezko kapela. *Pudica* epitetoa latinetik dator, lotsatia esan nahi duen "pudicus" hitzetik. Gorritzen den kolore zuriagatik.

## Toxikotasuna 
Espezie toxikoa da.

### Nahasketa arriskua 
*Inocybe geophylla* delakoarekin eta *Inocybe godeyi* espeziearekin hau okreagoa da eta ondo bereizitako erraboil baztertu bat du.

## Sasoia eta lekua 
Udaberrian eta udazkenean hazten da hostozabalen eta koniferoen basoetan.

### Banaketa eremua 
Ipar Amerika, Europa, Kaukasia, Australia, Errusia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marasmio baratxuri

**Marasmio baratxuria** (*Marasmius alliaceus*) *Marasmiaceae* familiako onddo espezie bat da. Batzuek baratxuriaren ordezko gisa erabiltzen dute. Lehortu daiteke, gero berriz hidratatzeko.

Sinonimoak: *Agaricus alliaceus* (Basionimoa), *Agaricus plicatus*, *Hypophyllum alliaceum*, *Marasmius alliaceus*, *Mycena alliacea*, *Marasmius schoenopus*, *Marasmius alliaceus var. schoenopus*, *Marasmius rarus*, *Chamaeceras rarus*, *Chamaeceras alliaceus*, *Marasmius alliaceus var. subtilis*, *Mycetinis alliaceus f. subtilis*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 1 eta 3 cm bitarteko diametrokoa, okre-arrosatik ia zurira doa kolorea. Ertz irregularra eta ildaskatua du.

**Orriak:** Itsatsiak, meheak eta estu, zurixkak edo pixka bat arrosak.

**Hanka:** Fistulosoa, luzea eta mehea, 6 - 10 cm-ko altuera eta 1 - 1,5 mm-ko lodierakoa. Kolore marroi oso iluna du, ia beltza.

**Haragia:** Oso mehea. Baratxuri usain handia du, batez ere hatzen artean estutzen bada; zapore mikatza.

**Etimologia:** *Marasmius* hitza grekotik dator, "marasmius" hitzetik, eta lehortzea esan nahi du. *Alliaceus* epitetoa berriz latinetik dator, baratxuria esan nahi duen "allium" hitzetik. Bere usainagatik.

## Jangarritasuna 
Sukaldaritzarako baliorik gabea.

### Nahasketa arriskua 
Baratxuri usaina duten *Marasmio*-rik handiena da, beraz nekez nahas liteke *Marasmius scorodonius* delakoarekin, honek usain bera duen arren askoz txikiagoa da.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean hostozabaletan, zur deskonposatuetan edo lurperatutako egur hondarretan, hala ere, batzuetan badirudi goroldiotan ateratzen dela.

### Banaketa eremua 
Ipar Amerika, Venezuela, Errusia, Europa eta Tasmania.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Inozibe zolaurdin

**Inozibe zolaurdina** (*Inocybe calamistrata* edo *Inosperma calamistratum*) *Inocybaceae* familiako onddo espezie bat da. Susmagarria. Sindrome toxikoak eragin ditzakeela uste da.

## Deskribapena 
**Kapela:** 4 eta 5 cm arteko diametrokoa. Lehenik kanpai itxurakoa, gero ganbila, eta azkenik zabaldu samarra, arre ilun-samar koloreko arantza tentez estalia, kapelaren kolorearen antzekoak.

**Orriak:** Nahikoa estu, txikiak, eskotatuak, bereizgarriak, kolore zurixkatik arre ilun samarrera pasatzen dira. Ertzak zurixkak eta zerra formakoak dituzte.

Orri eskotatuak: Oinera iritsi baino lehentxeago eskote txiki bat duten orriak.

**Hanka:** Luzea, zurruna, larrukara, ezkatatsua, arrexka, eta oinarrian urdin-berdexka kolore bereizgarri batekin.

**Haragia:** Kapelarena zurixka da, baina gorritu egiten da. Usain sendo eta atsegina du, frutarena edo erretxinarena. Oinaren oinarriko haragia urdin-berdexka da.

**Etimologia:** *Inocybe* terminoa, muskulua, nerbioa, zuntza esan nahi duen "is inós" hitzetik eta burua esan nahi duen "cybe" hitzetik dator; hau da, zuntzezko kapela. *Calamistrata* epitetoa latinetik dator eta burdinaz kizkurtua esan nahi duen "Calamistrata" hitzetik. Gorantz biribildutako ezkatengatik.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria. *Inocybe* guztiak bezala susmagarria, espezie pozoitsu ugari dituen generoa da hau.

### Nahasketa arriskua 
*Inocybe cervicolor* delakoarekin nahas daiteke, honek oinean ez du ezkatarik eta oinaren oinarrian ez da egoten urdin-berdexkaz koloreztatua.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean, pinu eta izeien basoetako lurrean. Bakanagoa da hostozabaletan.

### Banaketa eremua 
Europa, Ipar Amerika, Afrikako iparraldea, Erdialdeko Amerika, Asiako iparraldea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mirela Tugurlan

**Mirela Tugurlan** (Focșani, Errumania, 1980ko irailaren 4a) gimnasta artistikoa da, 1997ko taldekako lehiaketan munduko txapelduna.

## Kirolari ibilbidea 
### 1996 
Atlantako (Estatu Batuetan) Olinpiar Jokoetan, 1996an, brontzea eskuratu zuen taldekako lehiaketan, Estatu Batuen (urrea) eta Errusiaren (zilarra) ondoren. Taldekideak: Simona Amânar, Gina Gogean, Ionela Loaieş,Alexandra Marinescu eta Lavinia Miloşovic izan ziren.

### 1997 
Eta Lausanako Munduko Txapelketan (1997), urrea eskuratu zuen taldekakoan, Errusia eta Txinaren aurretik. Taldekideak: Simona Amanar, Claudia Presacan, Gina Gogean, Corina Ungureanu eta Alexandra Marinescu izan ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Daniela Maranduca

**Daniela Maranduca** (Konstantza, Errumania, 1976ko ekainaren 17a) Errumaniako gimnasta artistikoa da, 1994an taldekako lehiaketan munduko txapelduna.

## Kirolari ibilbidea 
### 1994 
Dortmundeko Munduko Txapelketan, 1994an, urrezko domina eskuratu zuen taldekako lehiaketan, Estatu Batuen eta Errusiaren aurretik. Taldekideak: Lavinia Milosovici, Gina Gogean, Simona Amanar, Ionela Loaieş, Claudia Presacan eta Nadia Hatagan izan ziren. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Inozibe zuri

**Inozibe zuria** (*Inocybe geophylla*) *Inocybaceae* familiako onddo espezie bat da. Efektu azkarreko sindrome muskarinikoa eragiten du (gehienez ere 4 ordu). Sabeleko min handiak, beherakoak, goragalea, okadak, logura, bertigoa, antsietatea.

## Deskribapena 
**Kapela:** 1 eta 4 cm arteko diametrokoa, koniko-kanpai itxurakoa eta titi nabariarekin. Ertza zertxobait kamutsa, kurbatutik laura, krenulatua eta kolore berekoa. Azal leuna, fibrilosoa eta lehorra, baina hezetasunarekin pixka bat likatsua, zuri-krema zurbil kolorekoa eta iluntxoagoa erdirantz.

**Orriak:** Estu, libreak, tartekatuta orritxoak; hasieran zurbilak, ondoren okre-antzekoa lila koloreko distirekin eta ertzak pixka bat flokonosoak eta zurbilagoak.

**Hanka:** Kapelaren kolorekoa, 3 - 6 x 0,2 - 0,4 cm-koa, zilindrikoa, zuzenetik bihurgunetsura, subbulbosoa, pruinaduna, eta errezela zurixkaren hondarrekin goialdean.

**Haragia:** Mehea, zurixkatik grisaxkara; espermatiko usainarekin eta belar zapore gozoarekin eta gero astringente samarra.

**Etimologia:** *Inocybe* terminoa, muskulua, nerbioa, zuntza esan nahi duen "is inós" hitzetik eta burua esan nahi duen "cybe" hitzetik dator; hau da, zuntzezko kapela. *Geophilla* hitza grezieratik dator, lurra esan nahi duen "gé" hitzetik eta orriak esan nahi duen "phillon" hitzetik. Lur koloreko orriengatik.

## Toxikotasuna 
Toxikoa. muskarina-dosi handi samarra du.

### Nahasketa arriskua 
Bere aldaera batzuekin nahas daiteke: *Inocybe lutescens* aldaerarekin, hori-laranja kolorekoa; *Inocybe lilacina* aldaerarekin, honek nabarmena du titi horixka kapela bioleta-lila baten gainean. *Inocybe pudica* delakoarekin ere nahas daiteke.
thumb|Inocybe geophylla

## Sasoia eta lekua 
Udaberrian eta udazkenean hazten da, hostozabalen eta koniferoen basoetan.

### Banaketa eremua 
Europa, Ipar Amerika, Japonia, Madagaskar, Bolivia, Errusia, Txina, Australia, Zeelanda Berria, Turkmenistan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Juan Antonio Quirós

**Juan Antonio Quirós Castillo** Euskal Herriko Unibertsitateko Arkeologiako katedraduna da. ***University College Londoneko*** Institute of Archaeologyn ohorezko ikertzaile senior kidetua da. Eusko Jaurlaritzak onartutako Kultura Ondare eta Paisaiak Ikertzeko Taldeko IP, eta Euskal Herriko Unibertsitateak argitaratzen duen "Documentos de Arqueología Medieval" serieko zuzendaria. Gainera, kontratupeko irakaslea izan da Pisako Unibertsitatean, eta doktoratu aurreko bekaduna Oviedoko Unibertsitatean, Sassarin eta Erromako Historia eta Arkeologiako Espainiako Eskolan (CSIC). Sienako Unibertsitatean ere doktoretza ondoko bekadun izan da.

Proiektu arkeologiko ugari zuzendu ditu Italian, Frantzian, Gaztela eta Leonen, Euskal Herrian eta Asturiasen. Hainbat aldizkariren eta bildumen argitaratze batzordeko kide da. Aldiakriak hauek dira: *Archeologia Medievale*, *Arqueología de la Arquitectura*, *Munibe*, *Journal of Iberian Medieval Studies*, Facta, *Boletín del Museo Arqueológico Nacional, Territorio Sociedad y Poder*. Eta bildumak, hauek: *Storia dei paesaggi medievali, Altomedioevo, Museo della Città e del Territorio, Àgira*. Conferences on Medieval Archaeology in Northern Iberia saila antolatzen du.

Bere ikerketa-ildo nagusiak hauek dira: Erdi Aroko Arkeologia, Mediterraneoko Arkeologia, tokiko gizarteen Arkeologia, Nekazaritza Arkeologia, Paisaien Arkeologia eta Arkitekturen Arkeologia.

## Bere lan batzuk 
* J. A. Quirós Castillo (ed.), 2020. *Valdegovía en el inicio de su historia*, Vitoria-Gasteiz,  
* Quirós Castillo, J.A., Grau, I. 2020. Arqueología de la Edad Moderna en el País Vasco. Una arqueología en construcción, un patrimonio en expansión.
* Quirós Castillo, Juan Antonio. 2011. "*Los paisajes altomedievales de Vasconia, 500-900. De la desarticulación territorial a la emergencia de los condados".*  In:  *Vasconia en la Alta Edad Media, 450-1000. Poderes y comunidades rurales en el Norte Peninsular*. EHUko argitalpen zerbitzua. Bilbo, 29-54. orr.  
* Monograph: Archaeology of Architecture and Household Archaeology in Early Medieval Europe. Arqueología de la arquitectura, 2012.
* "Longhouses, biografía de la casa y complejidad social en el noroeste peninsular en la alta Edad Media". *Arqueología de la Arquitectura,* 2017-12-12.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Inozibe hiltzaile

**Inozibe hiltzailea** (*Inocybe patouillardii* edo *Inocybe erubescens*) Inozibe generoko onddo espezie bat da. Oso toxikoa. Sindrome muskarinikoa.

## Deskribapena 
**Kapela:** 4 eta 8 cm arteko diametrokoa, kanpai itxurakotik koniko-kanpai itxurakora doana, gero izurtu-zabaldua, titi kamuts zabalarekin. Ertza inkurbatutik dekurbatu-laura, sinuoso-lobulatua, eta askotan lazeradotua. Azal zurixka, gero zuri-horixka, esfumatura arrosa-okre arin batekin. Zuntz txiki erradialekin, arrosa gorrixkatik arre-bermiloi kolorekora doazenak, eta itxura zikina ematen dioten okre-bermiloi koloreko eremu batzuekin.

**Orriak:** Estu, meheak, bihurgunetsuak, sinuadotatik adnatatara; zurixkak, gero horixka-lasto kolorekoak, azkenik arre-gorrixkak, orban okre-gorrixkekin, eta esporak heltzen direnean, oliba esfumaturarekin eta gorrixkara biratzen duten ertz izurtu zurbilagoekin.

**Hanka:** 3 - 8 x 1 - 1,5 ( 2 ) cm-koa, lodia, zilindrikoa, pixka bat uhindu-kurbatua, goialdean errezel hondarrekin, oinarri erraboilduna du eta luzetara haritsua; zuria, gero zuri horixka eta, azkenik, esfumatura okre-gorrixkarekin. Gortina iheskorra eta iragankorra du.

**Haragia:** Zuria esfumatura arrozarekin, ia usaingabea, zapore gozo leuna du eta zertxobait mina zahartzean.

**Etimologia:** *Inocybe* terminoa, muskulua, nerbioa, zuntza esan nahi duen"is inós" hitzetik eta burua esan nahi duen "cybe" hitzetik dator; hau da, zuntzezko kapela. *Erubescens* epitetoa latinetik dator, gorritu egiten dela esan nahi duen "erubescens" hitzetik.

## Toxikotasuna 
Espezie toxikoa da.

### Nahasketa arriskua 
Espezie hau nahastezina da bere kolore eta tamainagatik.

## Sasoia eta lekua 
Udaberritik uda erdialdera arte hazten da, hostozabalen basoetan eta parke eta lorategietako belarretan.

### Banaketa eremua 
Europa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Loredana Boboc

**Loredana Boboc** (Bucarest, Errumania, 1984ko maiatzaren 12a) Errumaniako gimnasta artistikoa da, 2000. urtean taldekako lehiaketan txapeldun olinpikoa, eta bi aldiz munduko txapelduna, taldekakoan, 1999. eta 2001. urteetan.

## Kirolari ibilbidea 
### 1999 
Tianjingo 1999ko Munduko Txapelketan, urrea eskuragtu zuen taldekakoan, Errusia eta Ukrainaren aurretik. Taldekideak: Maria Olaru, Andreea Raducan, Simona Amanar, Andreea Isarescu eta Corina Ungureanu izan ziren.

### 2000 
Sidney 2000ko Olinpiar Jokoetan urrezko domina eskuratu zuen taldekakoan, Errusiaren eta Estatu Batuen aurretik. Taldekideak: Simona Amânar, Andreea Isãrescu, Maria Olaru, Claudia Presacan eta Andreea Rüducan izan ziren.

### 2001 
2001ean Ganten (Belgika) egin zen Munduko Txapelketan, urrezko domina lortu zuen taldekako lehiaketan, Errusiaren (zilarra) eta Estatu Batuen (brontzea) aurretik. Taldekideak:  Andreea Raducan, Andreea Ulmeanu, Silvia Stroescu, Carmen Ionescu eta Sabina Cojocar izan ziren. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Andreea Ulmeanu

**Andreea Ulmeanu** (Timişoara, Errumania, 1984ko maiatzaren 15a) Errumaniako gimnasta artistikoa da, 2001eko munduko txapelduna taldekako lehiaketan.

## Kirolari ibilbidea 
2001ean Ganten (Belgika) egindako Munduko Txapelketan, urrezko domina lortu zuen taldeen arteko lehiaketan, Errusiaren (zilarra) eta Estatu Batuen (brontzea) aurretik. Taldekideak Andreea Raducan, Sabina Cojocar, Silvia Stroescu, Carmen Ionescu eta Loredana Boboc izan ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Andreea Isărescu

**Andreea Isãrescu** (Bucarest, Errumania, 1984ko uztailaren 3a) Errumaniako gimnasta artistikoa da, 2000. urtean taldekako lehiaketan txapeldun olinpikoa eta bi aldiz munduko txapelduna taldekako lehiaketan eta banakako lehiaketa orokorrean.

## Kirolari ibilbidea 
### 1999 
Tianjingo 1999ko Munduko Txapelketan, urrea eskuratu zuen taldekakoan, Errusia eta Ukrainaren aurretik. Taldekideak: Maria Olaru, Andreea Raducan, Simona Amanar, Corina Ungureanu eta Loredana Boboc izan ziren.

### 2000 
2000. urteko Sidneyko (Australia) Olinpiar Jokoetan urrezko domina lortu zuen taldekako lehiaketan, Errusia eta Estatu Batuen aurretik.Taldekideak: Simona Amânar, Loredana Boboc, Maria Olaru, Claudia Presacan eta Andreea Rüducan izan ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Silvia Stroescu

**Silvia Stroescu** (Bucarest, Errumania, 1985eko maiatzaren 8a) Errumaniako gimnasta artistikoa da, 2004ko txapeldun olinpikoa taldekako lehiaketan.

## Kirolari ibilbidea 
### 2004 
2004ko Atenasko Olinpiar Jokoetan, urrea eskuratu zuen taldekako lehiaketan, Estatu Batuen (zilarra) eta Errusiaren (brontzea) aurretik. Taldekideak: Oana Ban, Cătălina Ponor, Monica Roșu, Nicoleta Daniela Șofronie eta Alexandra Eremia izan ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Atotoztli II

|Eskuinean|thumb|260px|Mexikoko gobernarien familia, Pedro Dionisioren genealogian, 1566
**Atotoztli** (náhuatl: "ur-txoria") edo **Huitzilxochtzin** (Mexiko, 1410) Moctezuma I enperadore aztekaren legezko alaba bakarra, eta, seguru asko, erregina bakarra ere bai.

## Biografia 
Mexikoko printzeen geneologiaren arabera, Atotoztli eta bere aita Moctezuma I.a, azpian duten lerro beltz baten bidez lotuta daude, eta horrek haren alaba zuzena dela adierazten du. Era berean, Atotoztlik *Cihuapilli* legenda du, náhuatlen "andrea edo printzesa" esan nahi duena.

Atotoztl bere lehengusuarekin ezkondu zen, Tezozómoc, bere osaba *TlatoaniItzcóatl*-en semea, enperdore zan ziren hiru seme izan zituzten Axayácatl, Tizoc eta Ahuizotl.

Moctezuma I.a hil ondoren izan zuen paperari buruzko bi ikuspuntu daude. Iturri batzuek diote Mexikoko inperioko lehen emakume agintaria izan zela. Bestalde, Ramírezen Kodizen eta Anales de Tula delakoaren arabera, aitarekin batera gobernaria izan zela eta hura hil zenean, gobernatzen jarraitu zuela ezartzen da. Hala ere, emakumea eta agintaria izateak inkongruentzia bat zirudien; horregatik, ez zen sartu azteken erregistroetan.

1469 eta 1481 artean gobernatu zuela uste da. Beraz, Axayácatl semeak (seigarren tlatoana) baino lehenago gobernatu zuen. Beraz, Atotoztli funtsezkoa izan zen Tolteca-Mexiko dinastia kontserbatzeko eta birsortzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sabina Cojocar

**Sabina Cojocar** (Sibiu, Errumania, 1985eko urriaren 23a) Errumaniako gimnasta artistikoa da, 2001eko munduko txapelduna taldekako lehiaketan.

## Kirolari ibilbidea 
## 2001 
2001ean Ganten (Belgika) egindako Munduko Txapelketan, urrezko domina lortu zuen taldekako lehiaketan, Errusiaren (zilarra) eta Estatu Batuen (brontzea) aurretik. Taldekideak: Andreea Raducan, Andreea Ulmeanu, Silvia Stroescu, Carmen Ionescu eta Loredana Boboc izan ziren

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Pedro eliza (Girgillao)

**San Pedro eliza** Mañeruibarreko Girgillao udalerriko Girgillao kontzejuan kokatutako XIII. mendeko kristiau eliza bat da. Gotiko estiloa ditu.

## Eraikina 
Herriaren erdian dago, eta XIII. mende hasierako nabe aurregotiko bat du, zirkulu-formako mentsuletan bermatzen diren arku fajoidun kanoi-erdiko ganga zorrotzeko hiru atalez estalia. Burualde pentagonala XVI. mendekoa da, eta ganga-zati bikoitzeko estalkia, ilargixkak dituena, erreforma barroko baten ondorio da. Eraikitze-fase horiek kanpoaldean ere ikus daitezke, bereziki XIII. mendearen hasierako lehen gorputz baten gainean Otxoa Arribekoa harginak XVI. mendearen amaieran egindako kanpandorrea muntatzen duen dorrean, 1578an Lope Urreta eta Pedro Larreta harginek ere tasatu zutelarik. Kapera nagusitik, Pedro Imberto eskultoreak 1586 inguruan landutako San Pedroren erretaula dago. Une honen ezaugarri bereizgarria lerro garbitasun handiz eskaintzen du, santuak, Kristoren Pasioaren eszenak eta titularraren bizitza agertzen diren erliebe batzuen marko gisa balio duena, hori guztia erromanismoaren berezko indarrarekin tratatua, nahiz eta San Pedroren tailakoa bezalako bururen bat oraindik ere aurreko uneko espresibismoaren zordun izan.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus gainera 
* Girgillao (kontzejua)
* Girgillao
* Mañeruibar
* Izarbeibar-Novenera

## Kanpo estekak
Konrado Montferratokoa

**Konrado Montferratokoa** (Monferraton jaioa - Tiro, 1192ko apirilaren 28a) Jerusalemgo erregea izan zen 1190etik 1192ra. Montferratoko markesa ere izan zen 1191etik 1192ra.

Gilen V.a Montferratokoa eta Judith Babenbergokoaren semea izan zen. Frederiko Bizargorria enperadorearen, Luis VII.a Frantziakoaren eta Leopoldo V.a Austriakoaren lehengusua ere bazen.

1179an Bizantziar Inperioarekin aliatu zen. Frederiko Bizargorriaren armada garaitu zuen eta 1187an Teodora Isaak II.a Angelo enperadorearen arrebarekin ezkondu zen. Alexios Branas jeneralaren matxinada berehala garaitu zuen.

Hirugarren Gurutzadan parte hartu zuen eta arrakastaz defendatu zuen Tiro Saladinoren setioaren aurrean. Ez zituen onartu Guy Lusignangoak Jerusalemgo erresumari egindako nahiak eta ez zion Tiron sartzen utzi. 1190ko azaroaren 24an Elisabet I.a Jerusalemgoarekin ezkondu zen eta Jerusalemgo errege titulua jaso zuen. Gainera, 1192ko apirilean, erresumako baroiek Jerusalemgo errege aukeratu zuten. Apirilaren 28an hil zuten.
Gazte Delinkuentziari Aurrea Hartzeko Nazio Batuen Jarraibideak

**Gazte Delinkuentziari Aurrea Hartzeko Nazio Batuen Jarraibideak** edo **Riadeko Jarraibideak** Nazio Batuen Batzar Nagusiak 45/112 ebazpenean onartu zituen 1990eko abenduaren 14ean.

## Historia 
Nazio Batuek 1955ean onartutako presoen trataerari buruzko oinarrizko arauek ez zuten haurren eskubideen gaineko ikuspegirik. Beraz, Haurren Eskubideei buruzko Hitzarmenaren aterkia dute adingabeen justiziari erreferentzia egiten dioten nazioarteko hiru arauek: 1985eko, Adingabeen Epaiketarako Nazio Batuen Gutxieneko Arauak (Beijingo Arauak) eta 1990eko Askatasunik Gabeko Adingabeen Babeserako Nazio Batuen Arauak (Habanako Arauak) eta **Gazte Delinkuentziari Aurrea Hartzeko Nazio Batuen Jarraibideak** (Riadeko Jarraibideak).

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
*Tortutaren eta beste tratu edo zigor krudel, anker eta apalesgarrien aurkako Hitzarmena
*Haurren Eskubideei buruzko Hitzarmena
*Adingabeen Epaiketarako Nazio Batuen Gutxieneko Arauak
*Askatasunik Gabeko Adingabeen Babeserako Nazio Batuen Arauak

## Kanpo estekak 
* Riadeko Jarraibideak
Monica Roșu

**Monica Rosu (**Bacău, Errumania, 1987ko maiatzaren 11) gimnasta artistikoa da. Bere ibilbidean urrezko bi domina olinpiko eskuratu zituen (taldekakoan eta zaldi-jauzian).

## Lehen urratsak 
Monica 1991n hasi zen gimnasian entrenatzen, lau urte zituela, CSS Bacú elkartean.

## Ibilbide profesionala 
### 2003 
2003an, AEBetako lehen mundu-txapelketan parte hartu zuen eta zilarrezko domina eskuratu zuen bere taldearekin, eta laugarren geratu zen zaldi-jauzian.

### 2004 
2004an urrezko domina lortu zuen zaldi-jauzian eta beste bat bere taldearekin Europako Txapelketan, Amsterdamen.

## Erretiroa 
2005ean min hartu zuen, eta, 2005eko Munduko Txapelketaren ondoren, erretiratu egin zen.
2005ean, Japonian, telebistako *Kunoichi* lehiaketan eta *Monster Box* showean parte hartu zuen.2009an, *Forma Maxima* telebistako showaren aurkezlea izan zen, bizimodu osasuntsua sustatzen duen, TVR1 kanalaren bidez (Errumania). Gonbidatuen artean Ion Iriac (Guillermo Vilas tenislari argentinarraren entrenatzailea), Ilie Nãstase eta Gheorghe Hagi egon ziren.
Orduz geroztik, kirol-administrazioko maisutza ikasi du Bukaresten (Errumania).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Egile eskubideen arau hauste

thumb|*Copy Roger*, interneten baimendu gabeko kopiak identifikatzeko erabiltzen den ikurra.
**Egile eskubideen arau haustea** edo **copyright-a urratzea** egile-eskubideen legeek estalitako obrak baimenik gabe edo debekatuta erabiltzea da, hala nola kopiatzeko, erreproduzitzeko edo obra eratorri bat ekoizteko eskubidea.

Halaber, ohikoa da pirateria terminoa erabiltzea, askotan gutxiespenez, egile-eskubideen titularraren baimenik gabe obren kopiak aipatzeko. Richard Stallman informatikariak eta Eduardo Samán jabetza intelektualean adituak, besteak beste, argudiatu dute baimendu gabeko kopiak aipatzeko "pirateria" esamoldea erabiltzea gehiegikeria bat dela, erabiltzaileak kriminalizatuz itsasontzi-piraten indarkeriarekin konpartitzeko ekintza parekatu nahi duelako. Free Software Foundation-ek terminoaren adiera hori jasotzen du egile-eskubideen arloan saihestu beharreko adierazpenen zerrendan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nicoleta Daniela Șofronie

**Nicoleta Daniela** **Șofronie** (Konstantza, Errumania, 1988ko otsailaren 12a) Errumaniako gimnasta artistikoa da, eta 2004ko txapeldun olinpikoa izan zen taldekako lehiaketan.

## Kirolari ibilbidea 
### 2004 
* 2004ko Atenasko Olinpiar Jokoetan, urrea eskuratu zuen taldekako lehiaketan, Estatu Batuen (zilarra) eta Errusiaren (brontzea) aurretik. Taldekideak: Oana Ban, Cătălina Ponor, Monica Roșu, Alexandra Eremia eta Silvia Stroesc izan ziren.

* Zilarrezko domina ere eskuratu zuen, lurreko proban Cătălina Ponor herrikidearen ondoren eta Patricia Moreno espainiarraren (brontzea) aurretik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Roman eliza (Etxarren)

**San Roman eliza** Mañeruibarreko Girgillao udalerriko Etxarren kontzejuan kokatutako XII. mendeko kristiau eliza bat da. Gotiko estiloa ditu.

## Eraikina 
Herriaren muturrean eta goian, XII. mendearen amaieran aurregotiko estiloan eraikitako parrokia dago. 1603an, Joan Urbieta harginak burualde trapezoidal batekin handitu zuenean, goitik behera aldatu zen. Erdi Aroko eraikinari dagokionez, barrualdean nabe angeluzuzena dago, eta bi kapera atxikitzen zaizkio, Ebanjelioaren aldekoa, burualde erdizirkularra duena; halaber, koruaren atalaren gainean kanoi zorrotzeko ganga bat dago, dagokion fajoiarekin eta biribilkizko modiloiekin apaindutako mentsulekin. Elizaren gainerakoa ganga gotiko-errenazentistak estaltzen du. Ganga horren nerbioak errege-erregina katolikoen estiloko bolak dituzten mentsula zilindrikoetan bermatuta daude, eta hori guztia XVII. mendearen hasierako eraberritzean egin zen. Aldi berean, jauregiko jaun Etxarrengo patronatu-kapera eraiki zen, Ebanjelioaren aldetik buru aldera irekia eta tertzeletezko ganga batez estalia. Kanpoaldean ere ikusten dira bi eraikuntza-faseak, eta Erdi Arokoak dira alboetako hormak eta kontrahormak, baina XVII. mendean handitu egin ziren berria eraiki zenean.

Pieza garrantzitsua da erretaula nagusia, Joan III.a Inbertok egina. 1618an egin zuen, estilo erromanistaren barruan, eta arkitektura-trazan zein erliebe eta fardelen indarrean ikus daiteke. Hala ere, zenbait ezaugarri errealistak, bereziki San Roman titularraren aurpegian islatuak, barrokoa iragartzen dute. Imbertotarren tailer berarekin lotzen da XVII. mende hasierako Gurutziltzatu bat, buru ederrekoa eta gorputz erromatarraren tratamendukoa.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus gainera 
* Etxarren
* Girgillao
* Mañeruibar
* Izarbeibar-Novenera

## Kanpo estekak
Delinkuentzia antolatu

[thumb|right|200px|[Interpol erakundeko egoitza, Lyonen.]]
**Delinkuentzia antolatua** edo **kriminalitate antolatua** erakunde kriminalen delinkuentzia da; etengabe edo behin eta berriro zenbait delitu astun eginez helburu ekonomiko bat edo bestelako helburu material bat lortzeko eratzen dute erakunde hori.

Gizartean, eskuarki, krimen antolatuaren eta erakunde kriminalen kontzeptuak oker erabiltzen ditugu. Biek ala biek beren helburuak lortu nahian (aberastasuna, boterea eta abar izan daitezkeenak) dauden legeen aurkako ekintzak egiten dituzten pertsona-talde bati egiten diote erreferentzia. Krimen antolatuaren eta talde kriminalaren arteko alde nagusia da lehenengoan badirela pertsonak beharrezko loturak dituztenak egiten dituzten delituengatik jazarriak izatea saihesteko edo delitu horien zigorra edo zigorra saihesteko, eta talde kriminalak ez ditu lotura horiek.

Krimen antolatuaren terminoa duela gutxi erabili da, besteak beste, drogak edo pertsonak trafikatzen, bahiketak edota hilketak burutzen dituzten pertsona-taldeak seinalatzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Florica Leonida

**Florica Leonida** (Bucarest, Errumania, 1987ko urtarrilaren 13a) Errumaniako gimnasta artistikoa da, 2003ko munduko txapeldunorde taldekako lehiaketan.

## Kirolari ibilbidea 
### 2003 
2003ko Anaheimeko Munduko Txapelketan, taldekako zilarra irabazi zuen, Estatu Batuen ondoren eta Australiaren aurretik. Taldekideak: Catalina Ponor, Oana Ban, Alexandra Eremia, Monica Rosu eta Andreea Munteanu izan ziren

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nurenbergeko Kodea

**Nurenbergeko Kodea** gizakiekin egindako ikerketan errespetatu beharreko oinarrizko printzipio etikoen lehen adierazpena izan zen, nazioarteko komunitate zientifikoak 1947an egindakoa. Kode hori Nurenbergeko epaietan Bigarren Mundu Gerran zehar kontzentrazio-eremuetan presoei emandako tratu ankerrari buruz eztabaidatutakoaren ondorioz osatu zen.

Zehazki, Kodeak nazien hierarkia eta mediku batzuk epaitu zituzten eztabaidei eta argudioei erantzuten die, kontzentrazio-esparruetako presoei eman zieten tratamendu ankerragatik, hala nola Josef Mengele doktorearen esperimentu medikoengatik.

Nurenbergeko Kodea 1947ko abuztuaren 20an argitaratu zen, Nurenbergeko Epaiketak ospatu ondoren (1945eko abuztua eta 1946ko urria bitartean). Bertan, gizakiengan egindako esperimentazio medikoaren printzipio orientagarriak jasotzen dira, izan ere, epaiketan zehar akusatuetako batzuek argudiatu zuten esperimentuak eta gerra aurretik egindakoak oso desberdinak zirela, ez baitzegoen esperimentuak legezko edo legez kanpoko gisa sailkatzen zituen legerik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Martin eliza (Argiñaritz)

**San Martin eliza** Mañeruibarreko Girgillao udalerriko Argiñaritz lekuan kokatutako XIII. mendeko kristiau eliza bat da.

## Eraikina 
Herriaren mutur batean parrokia dago, XIII. mende hasierako Erdi Aroko fabrika zaharra, XVI. mendean handitu eta eraberritua. Garai hartakoa da habearte bakarra, oinplano angeluzuzenekoa, jatorrizko estalki protogotikoak mantentzen dituena, kanoi erdi zorrotzeko hiru ganga-zatitan oinarritua, biribilkizko mentsuletan finkatutako arku fajoi sendoekin. Habearte horren atzean, XVI. mendeko burualde gotiko-pizkundear bat dago. Oinplano karratua du, eta gurutze-ganga soil bat, ebakidura lerronahasiko nerbioekin, eskema poligonaleko mentsula platereskoetan bilduak. Bere garaikidea da arku beheratuaren gainean oinetara altxatzen den goi-korua. Kanpoaldean, harlanduxkako hormak ikus daitezke, kontrahorma sendoekin, XVI. mendeko obran ohikoa den diagonala eskaintzen dutenak. Mende berekoa da Epistolaren albo batean irekitzen den arku zorrotzeko portada. Erdi Arokoa da, ordea, habeartearen oinaldearen gainetik irteten den dorre prismatikoa.

Parrokiaren burualdean 1580 inguruko erretaula nagusi bat dago. Erretaula hori Uharte Arakilgo zizelkatzaileak, Migel Martzalek, egin zuen. Platereskotik Erromanismorako trantsizioko Nafarroako multzo ederrenen artean dago. Bankuak, bi gorputzek eta teilatupeak osatzen dute, eta hiru kale ditu, zutabe jonikoz osatuta eta beheko herenean apaindutako fustez osatuta. Mazoneria honetan, Kristoren Pasioaren eta San Martin tenpluaren santu titularraren bizitzaren erliebeak daude, baina, bereziki, Ama Birjinaren, Haurraren eta San Juanitoren eta santu martiri baten tailuak nabarmentzen dira. Hark Italiako madona ederrak gogorarazten ditu, eta Donateloren jarraitzaileen eskultura florentziarrarekin erlaziona daiteke; bigarrenak, berriz, Erromanismorantz egiten du gehiago. Erretaula bere eskulturarekin Juan de Landa margolariak egindako polikromia nabarmentzen du.

Kapera nagusian, Sortzez Garbiaren eta Arrosarioko Ama Birjinaren erretaulak daude, XVII. eta XVIII. mendeetakoak, hurrenez hurren. Azken erretaula honek XV. mendeko bigarren hereneko tailu gaineko bi margolan ditu, dohaintza-emaile batek eta San Joan Bataiatzaileak lagunduta San Migel irudikatzen dutenak. 1570 inguruan, nabearen horma bat apaintzen duen Kalbario errenazentista dago.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus gainera 
* Argiñaritz
* Girgillao
* Mañeruibar
* Izarbeibar-Novenera

## Kanpo estekak
Andreea Munteanu

**Andreea Eugenia Munteanu** (Bustuchin, Errumania, 1998ko maiatzaren 29a) gimnasia artistikoan lehiatu zen kirolaria da. Urrezko bi domina irabazi zituen Gimnasia Artistikoko Europako Txapelketan, 2014. eta 2015. urteetan.   

## Junior maila 
### 2012 
2012ko apirilean, Munteanu Errumaniako gazte-talde izendatu zuten Bruselako Gimnasia Artistikoko Emakumezkoen 2012ko Europako Txapelketarako. Hirugarren lekuan amaitzen lagundu zion Errumaniako taldeari, eta hiru domina eraman zituen etxera: brontzezko domina, alderantziz, 54.857 puntu lortuta; zilarrezko saria, (14.433); eta brontzezko domina, lurzorua erabiliz (13.900, Gabrielle Jupp de Gran Bretañarekin lotuta).

### 2013 
2013ko maiatzean, Munteanuk Luganoko (Suitza) 10. Luganoko Txapelketa irabazi zuen, 55,60 puntu guztira.

## Senior maila 
### 2014 
Munteanuren debuta Munduko Cottbus Kopara iritsi zen 2014ko martxoan. Lehenik oreka- eta lurzoru-sortan aritzeko kalifikatu bazen ere, ekitaldiaren bi amaieretan erori zen. Habean brontzezko domina bat irabazi zuen 13.750 punturekin, baina bosgarren postua lortu zuen (13.150).  Bera talde misto batean lehiatuko da Stefania Stanila eta Silvia Zarzu lagun errumaniarrekin eta Italia eta Estatu Batuetako gimnastekin, Jesolo Trophy hirian. Talde mistoak ez zuen taldea amaitu, baina Munteanuk habean urrea irabazi zuen 14.833 puntuazioarekin, brontzea lurrean, 13.967,puntuazioarekin eta hamahirugarren lekuan (54.500). Apirilean, Belgikako eta Frantziako gimnasten aurkako lagunarteko bilera batean lehiatuko da, taldeko urrea irabazi eta seigarren postua lortuz.

Errumaniako taldearentzat hautatu zuten, Sofiako (Bulgaria) Gimnasia Artistikoaren Europako Txapelketarako (2014). Errumaniari taldearen amaiera bigarren postuan kalifikatzen lagundu zion, eta taldearen amaieran, 14.933 puntu eman zituen oreka-sortan eta 14.133 Errumaniako lehen posturako etxebizitzan. 

## Palmaresa 
thumb|eskuinera|Munteanu   Europako Txapelketan, 2015
thumb|eskuinera|Munteanu dominazEuropako Txapelketan, 2015

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak