open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Xabier García Ramsden

**Xabier García Ramsden** (Bilbo, Bizkaia, 1983) euskal herritar kazetari bat da. Zazpi urtez Radio Euskadiko *Ganbara* saioa gidatu zuen, 2011tik 2018ra. 2016 eta 2021 bitartean ETB2ko *Teleberri* albistegia aurkeztu zuen. 2018tik aurrera asteburuko *Teleberri*ren editorea ere izan zen. 2021eko apirila eta 2024ko maiatza bitartean *Boulevard* goizeko albistegi erreferentea gidatu zuen Radio Euskadin.

## Ibilbidea 
Nafarroako Unibertsitatean Kazetaritza ikasten hasi zen 2001ean, eta 2005ean lizentziatu zen. 2003-2004 denboraldian *La Burunda* saioa aurkeztu zuen Radio Vitorian, unibertsitateko estudioetatik. Ikasketak burutu bitartean Nafarroako Unibertsitateko Irratian (Radio UNAV) ere aritu zen, besteak beste, *Aula Reservada* saioan.

2004an Radio Euskadin lanean hasi zen. *Forum* irratsaioan aritu ondoren, 2011ra arte goizeko *Boulevard* albistegian egin zuen lan, Dani Álvarezen ordezko gisa. 2011ko martxoan *Ganbara*, politika eta gaurkotasunari buruzko iluntzeko irratsaioa, zuzentzera igaro zen, Ainara Torreren lekua hartuta. 2016ko ekainean Radio Euskaditik kaleratua izan zen.

2016ko irailean, hainbat proba gainditu ondoren, EITBk berriz kontratatu zuen telebistan lan egiteko. 2016ko irailaren 5etik aurrera iluntzeko *Teleberri* albistegiaren edizioa aurkeztu zuen ETB2n. Bestalde, *Ganbara* irratsaioko tertulia atala gidatu zuen 2016-2017 denboraldian. 2017ko martxoan irratsaioaren 30. urteurreneko saio berezia aurkeztu zuen, Sonia Hernandorekin batera. 2018ko ekainean utzi zuen *Ganbara*. 2017-2018 denboraldian hainbat erreportaje aurkeztu zituen *360º* saioan.

2018-2019 denboraldian asteburuko *Teleberri* aurkeztera igaro zen, editore lanak ere hartuta. Albistegiak aurkeztu zituen tartean hauteskunde saioak, politikariei elkarrizketak eta hauteskunde debateak aurkeztea ere egokitu zitzaion. 2021ean *Boulevard* irratsaioko gidaria izango zela iragarri zen (Miriam Duquerekin batera), Ander Arzaken lekua hartuz. Martxoaren 14an azken albistegia aurkeztu zuen ETB2n. Apirilaren 12an hasi zen *Boulevard* aurkezten Radio Euskadin. 2024ko maiatzaren 3an *Boulevard* aurkezteari utzi zion, maiatzaren 16tik aurrera ETB2ko arratsaldeaz arduratzeko, *Quédate* saioa gidatuz.

## Bizitza pertsonala 
Algortan bizi da. 2020an Euskaraldian parte hartu zuen, *belarriprest* rolean.

## Lanak 
### Irratsaioak 
### Telebista saioak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zurkaitz (eraikuntza)

320px|thumb| *Watton Abbey* . Zurkaitzak horma eusten.
**Zurkaitza** eraikuntza bat edo honen zati eusteko jartzen den habea da, normalean zurezkoa.

Batez ere hondatzeko zorian dagoen eraikuntza eusteko erabiltzen da. Zurkaitzak eraikuntza pozesuan ere erabiltzen dira, hala nola eraikinak edo zubiak altxatzeko edo kofratzeko. Aldi baterakoak dira eta lanen amaieran kentzen dira.

Ekintzari **zurkaizte** deritzo. Batzuetan zurkaitzari *apeo* edo *eskora* ere esaten zaio.

## Motak
Zurkaitzek, funtzio edo kokapenaren arabera, izen desberdinak dituzte:
*zutiko: bertikala bada
*ostiko edo eskora: zeiarra bada, oro har, horma baten kontra badago
*etzana edo horizontala

### Eraikinetan
Eraikin edo bestelako eraikuntza bat eraistekotan edo erortzeko zorian bada, zurkaiztu egiten da, bai zutikoez baliatuz (solairuak eta baoak eusteko) bai zurkaitz inkinatuz (hormak eusteko). Zurkaitz edo habe inkinatu horiei “ostiko” edo “eskora” deritze. Zurkaitz bat edo gehiago inklinatzen dira hormaren eta lurraren artean, albo bultzadei aurre egiteko. Euskarririk eraginkorrena zurkaitz zeiarra (ostikoa) da, 60 eta 70 gradu arteko angeluan hormaren kontra.

Eraikitze prozesuan ere erabiltzen dira zurkaitzak, batez ere zimenduak ezartzen direnean. Zurkaizteak inguruko bultzadei eutsiko die eraikinaren lurpeko solairuak eraiki arte.

Zurkaitzak hormigoizko eta harrizko egiturak eraiktzeko erabiltzen dira, aldi baterako euskarria ematen baitute hormigoia gogortu eta kargei eusteko nahi den erresistentziara iritsi arte. Ohikoa da arkuak eta gangak eraikitzeko. Kasu honetan zinbria deritzo egiturari.

### Zangak
Zangak egiteko indusketa lenetan, zurkaitzek lurra eusten laguntzen dute, bertan lan egin ahal izateko eta langileen segurtasuna bermatzeko. Izan ere, lurra zulatzean (industean) alboetako lurra nahiko trinkoanez bada, alboetara erori daiteke. Horretarako kofratuak edo hormak ezartzen dira ostikoz edo Zurkaitz horizontalez eutsiak.

## Egiturak
; Eskora-egitura fatxada batean

Fitxategi:Apeos12.jpg|
Fitxategi:Apeos13.jpg|
Fitxategi:Apeos15.JPG|
Fitxategi:Apeos11.jpg|

; Eskora-egitura zulo luzeetan

Fitxategi:Apeos16.JPG|
Fitxategi:Apeos18.JPG|
Fitxategi:Apeos20.JPG|
Fitxategi:Apeos21.JPG|

; Eskora-egitura zulo karratuetan

Fitxategi:Apeos22.JPG|
Fitxategi:Apeos23.jpg|
Fitxategi:Apeos24.JPG|
Fitxategi:Apeos25.JPG|

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera
*Aldamio
*Kontrahorma

## Kanpo estekak
Estibaliz Ruiz de Azua

**Maria Estibaliz Ruiz de Azua Fernández de Larrea** (Gasteiz, Araba, 1968ko abenduaren 11), euskal kazetari bat da. Euskal Herriko Unibertsitatean Kazetaritzan lizentziatua.

1992an Gasteizko Cadena SER irratian lanean hasi zen, “Hoy Por Hoy Vitoria”, “Primera Plana” edo “El Dominical” irratsaioak aurkeztuz.

2001tik Euskal Irrati Telebistan lan egiten du, lehenbiziko “Políticamente Incorrecto” telebista saioa aurkeztuz eta moderatuz, bai eta ETB2 katean egunero Teleberri 1 albistegia eta “Mundo Punto Hoy” dokumental saioa aurkeztuz, azkenean kate berdineko asteburuetako “Teleberri Fin de Semana” albistegia aurkezten amaituz.

Deia eta Noticias de Álava egunkarietako kolaboratzailea ere bada.

2013an Arabako Barrundia udalerriko Gebara herriko Administrazio Batzordeko burua izan zen, kargu horretan lehenbiziko emakumea. 2017an kargua berritu zuen.

## Kanpo estekak 
* Estibaliz Ruiz de Asua Twitter
The Face of Fu Manchu

***The Face of Fu Manchu*** (euskaraz *Fu Manchuren Aurpegia*), 1962ko Don Sharp australiar-estatubatuar zinema zuzendariaren thriller film bat da. Sax Rohmer idazleak sortutako Fu Manchu pertsonairen eleberrietan oinarritua dago. Christopher Lee, Nigel Green, Howard Marion-Crawford eta Tsai Chin aktoreek antzeztu zuten.

Lau jarraipen izan zituen: *The Brides of Fu Manchu* (1966), *The Vengeance of Fu Manchu* (1967), *The Blood of Fu Manchu* (1968) eta *The Castle of Fu Manchu* (1969).

## Argumentua 
1920ko hamarkada, Londres. Hainbat pertsonen erailketak jazotzean, Nyland Smith (Nigel Green) Scotland Yardeko ikertzaileak Fu Manchy (Christopher Lee) arerio zitala bizirik dagoela susmatuko du.

## Aktoreak 
* Christopher Lee: Fu Manchu
* Nigel Green: Nayland Smith
* Tsai Chin: Lin Tang
* Joachim Fuchsberger: Carl Jannsen
* Karin Dor: Maria Muller
* James Robertson Justice: Sir Charles
* Howard Marion-Crawford: Petrie doktorea
* Walter Rilla: Muller irakaslea
* Harry Brogan: Gaskell irakaslea
* Jim Norton: Mathius
* Archie O'Sullivan: Chamberlain
* Edwin Richfield: Magistratu burua
* Joe Lynch: Zaindaria
* Ric Young: Lama Nagusia

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Pedro Sestelo

**Pedro Sestelo** euskal irudigilea da.

## Lan Literarioa 
* 1979- 3 sudurluzeak: spray-en misterioa/ Gregorio Muro; marrazkiak Pedro Sestelo. Ipurbeltz 7.zkia 
* 1981- 3 sudurluzeak: balioaren misterioa/ Gregorio Muro; marrazkiak Pedro Sestelo. Ipurbeltz 14.zkia 
* 1980- Duk Rampy mendebaldera/ Gregorio Muro; marrazkiak Pedro Sestelo. Ipurbeltz 11.zkia 
* 1980- Doktore Salbatore apain bezain dotote/ Anjel Lertxundi Esnal; marrazkiak Pedro Sestelo. Ipurbeltz 18. zkia 
* 1989- Gabai : gure herriaren historia / gidoia, Rafael Castellano ; marrazkiak, Jose Angel Lopetegi, Juan Luis Landa, Pedro Sestelo, Carlos Varela ; margoak, Gastón Majarenas, Angel Turrillas ; euskerazko bertsioa, Jon Muñoz.

## Erreferentziak
Maria Ana Bidegarai

**María Ana "Marianita" Bidegarai Salaberria** (Hazparne, Lapurdi, 1890 — 1974) idazlea, ekintzailea eta feminista izan zen. 

## Biografia 
### Lehen urratsak 
Emigratzailea. Hasparrengo Jean Baptiste Bidegaray eta Goizuetako Ramona Salaverriaren alaba izan zen. Bordelen egin zituen ikasketak. Uruguaira emigratu zuen bere gurasoekin eta 1910ean Raymond Janssenekin ezkondu zen, Uruguain, Belgikako Kontsul Orokorra zenarekin. 5 seme-alaba izan zituzten: Ana María, Margot, Armando, Betty eta Raymond.

### Ekintzaile lanak 
Bigarren Mundu Gerran Belgikako biztanleei laguntzeko funtsak biltzeko taldean parte hartu zuen. San Vicente de Pauleko komiteko Frantziako Andereen batzordean ere jardun zuen. Catalina P. De Beisso Erietxeko langile eta enplegatuen zuzendaritzako kidea ere izan zen. Montevideoko Euskal Erria elkarteko Emakumeen Batzordeko idazkaria eta presidentea izan zen, hurrenez hurren.

Eusko Jaurlaritzarekin kolaboratu zuen Uruguain agente faxistak eta naziak atzematen. 

### Idazle ekarpenak 
Argentinako Buenos Aires hiriburuan Eusko Deya egunkarian idatzi zuen eta Vicente de Amezaga Arestiren ardurapean Montevideoko Unibertsitatean sortutako Euskal Ikasketak Sailean parte hartu zuen.

**Argitalpenak**

* Hojas de otoño (Montevideo, 1970) poema liburua 
* Cuna Vasca (Montevideo 1948) saiakera. 
* El león brabanzon

## Sariak eta ohoreak 
### Dominak 
* Uruguaiko euskal diasporaren alaba, Belgikako Alberto I Erregeak domina jarri zion Lehen Mundu Gerran egindako lan humanitarioarengatik, Gurutze Gorriak berriz, Bigarren Mundu Gerran egindako ekarpenagatik. Uruguaiko Parlamentuak ere domina jarri zion. 

### Omenaldia 
* 2018ko abenduan. Montevideoko VI. Euskal Kultura Kongresuan omenaldi berezi bat egin zioten antolatzaileek, Xabier Irujoren eskutik, Montevideoko Euskal Erria Euskal Etxeko kide izan zen Maria Ana Bidegaray-ri. ‘Voces de la Plaza’ abesbatzak ere hartu zuen parte ekitaldian, Francisco Simaldoni maisuak zuzenduta 

### Liburua 
* 2019an Arantzazu Ametzagak "María Ana Bidegaray" izenburua daraman liburua idatzi zuen, XX. mendeko emakume euskaldun esanguratsu hau bistaratzeko asmoz.  

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Auñamendi. Maria Ana Bidegain
Loiolako Inazio (komikia)

***Loiolako Inazio*** komikia Ignazio Loiolakoaren biografian oinarritutako komikia da. Miguel Berzosak sotutako istorioa da.

Mezulari argitaletxeak argitaratu zuen 1991ean

## Edizioak 
* 1991-Loiolako Inazio Mezulari argitaletxea
* 1991- Ignacio de Loiola Ed. Mensajero.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mikel Plazaola

**Mikel Plazaola** euskal irudigilea da.

## Lan Literarioa 
* 1979- Orreaga 778.Ipurbeltz 3.zkia 
* 1979- Prontxio eta Martxelino. Ipurbeltz 5.zkia .
* 1978- Ipurbeltz ( 1, 5, 7, 7, 9, 10, 12, 26, 30, 32, 33, 36, 38)

## Erreferentziak
Granailaketa

[eskuinera|thumb|300px|[Korrosioak jotako horma baten aldaketa granailaketa prosezuaren aurretik eta ostean. ]]

**Granailaketa** presio altuz altzairuzko ale txiki eta zorrotzak elementu baten gainazalean jaurtiz egiten den tratamendua da; horrela bada, azalera jakin bat leunduko da edo azalera horretako kutsadurak kenduko dira.

Metodo hau metal industria ia guztietan erabiltzen da, esaterako: aeronautika, automobilgintza, eraikuntza, ontzi eta trenbide industrian ere.
Lehenbaiziko erabilera prozesua *Benjamin Chew Tilghmanek* patentatu zuen 1870eko urriaren 18an

Granailaketa ur eta harearen bidez ere egin daiteke, baina, beti ere, presio altuko sistemaren bidez.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Fabrikazio Prozesuak Erreferentziazko Gida Robert H. Todd, Dell K. Allen eta Leo Alting-1 ed.
* Tresna eta Fabrikazio Ingeniarien Gida 1 : Mekanizazioa, 1983. Fabrikazio Ingeniarien Gizartea

## Kanpo estekak
Renault Trezor

**Renault Trezor**, Renault frantziar enpresaren auto elektriko modelo bat da. 2016an aurkeztu zen eta aurreko Renault DeZir modeloaren ondorengoa da.

## Iruditegia 

File:Renault_Trezor_-_Mondial_de_l'Automobile_de_Paris_2016_-_012.jpg
File:Renault_Trezor_-_Mondial_de_l'Automobile_de_Paris_2016_-_008.jpg
File:Renault_Trezor_-_Mondial_de_l'Automobile_de_Paris_2016_-_010.jpg
File:Renault Trezor - Mondial de l'Automobile de Paris 2016 - 017.jpg
File:Renault Trezor - Mondial de l'Automobile de Paris 2016 - 015.jpg
File:Renault Trezor - Mondial de l'Automobile de Paris 2016 - 006.jpg
File:Renault TreZor concept Mondial auto 2016 (4-7).jpg
File:Renault Trezor - Mondial de l'Automobile de Paris 2016 - 016.jpg
File:Renault_Trezor_-_Mondial_de_l'Automobile_de_Paris_2016_-_020.jpg

## Kanpo estekak
Anboi

thumb| Anboia
**Anboia** tenplu katoliko eta ortodoxoetan Biblia irakurtzeko eta apaizaren hitzaldia emateko tokia da. Atril, podio edo pulpitu moduan ere izan daiteke. Eliza batzuetan, antzinako ohiturari jarraiki, bi anboi daude: eskuin aldean (aldarearen aurrean), irakurketa orokorretarako eta ezker aldean, berriz, Ebanjelioa irakurtzeko.

Anboiaren jatorria kristautasuna berarekin agertu zen eta ortodoxoen ikono guztietan ageri da, baita 335 urteko Gurutzeraren gorespenaren irudikapenean ere.

Anboia kentzearekin batera, pulpitua sortu zen, hala bada, Bibliaren irakurketa lekua izatetik, sermoiak emateko tokia izatera igaro zen.

## Kanpo estekak
Hrvoje Šarinić

**Hrvoje Šariniċ** (Rijeka, 1935eko otsailaren 17a - Zagreb, 2017ko uztailaren 21a) Kroaziako lehen ministroa izan zen 1992 eta 1993 bitartean.
Hogeita lau urtetan bizi izan zen Parisen, enpresaria zenean. Kroaziar Demokratiko Batasuna (HDZ)ren kidea zen eta lehen ministroa 1989ko hauteskundeen ondoren aipatu zen. 1993aren ondoren misio diplomatikoetara aritu zen.
Spa-Francorchamps zirkuitua

**Spa-Francorchamps zirkuitua** edota **Spa**, Belgikako Valonia eskualdeko Stavelot udalerrian dagoen motor lasterketa zirkuitu bat da. Bertan, 1 Formulako Belgikako Sari Nagusia, Spako 24 Orduak eta Spa-Francorchampsko 6 Orduak burutzen dira, iraganean MotoGP ere bai.

## Ikus, gainera 
* 1 Formulako zirkuituak

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Adelaidako kale zirkuitua

**Adelaidako kale zirkuitua**, Australiako Adelaida hirian dagoen motor lasterketa kale zirkuitu bat da. Bertan, 1985-1995 artean 1 Formulako Australiako Sari Nagusia ospatu zen.

## Ikus gainera 
* 1 Formulako zirkuituak

## Kanpo estekak 
* Adelaidako kale zirkuitua
Diego Bergarakoa

**Diego Bergarakoa** (Bergara, 1499 &ndash; Malaga, 1583) hargin-maisu eta arkitektoa izan zen, garaiko Espainian eraikin garrantzitsuetan parte hartu zuena, hala nola Malagako katedralean.

Hasiera batean, Salamancako katedralaren lanetan parte hartu zuen eta, urte batzuk geroago, Coriakoan. 1543an, Malagako katedralean hasi zuen lankidetza, anaia Martin de Santiago-ren gidaritzapean. Honen heriotzaren ondoren, Maisu Nagusi izendatu zuten eta 1549 inguruan Apezpikutzaren Lantegi Txikietako arkitekto kargua eman. Katedralean, batez ere, Kapera Nagusia eraiki zuen 1541ean

## Eraikinak 
Hauek dira Diego Bergarakoak zuzenduriko edo parte hartutako eraikin nagusiak:
* Salamancako katedrala, Salamanca (Gaztela)
* Coriako katedrala, Coria (Extremadura)
* Malagako katedrala, Malaga (Andaluzia)
* San Juan eliza, Malaga (Andaluzia)
* San Sebastian eliza, Antequera (Andaluzia)
* San Agustin eliza, Antequera (Andaluzia)
* Santa Maria la Mayor kolegio eliza, Antequera (Andaluzia)
* Encarnacion eliza, Marbella (Andaluzia)
* Albalá zubia, Plasencia (Extremadura)
* Guadalhorce gaineko zubia, Álora (Andaluzia)
* Malagako Plaza Nagusiko arkupeak, Malaga (Andaluzia)

Image:Malaga_ig_Sn_Juan_Bautista_f01-vista_hacia_el_altar_mayor.jpg|San Juan eliza, Malaga
Image:Real_Colegiata_de_Santa_María_la_Mayor.jpg|Santa Maria la Mayor kolegio eliza, Antequera
Image:Marbella._Iglesia_de_la_Encarnación._Nave_principal.JPG|Encarnacion eliza, Marbella

## Erreferentziak 
* 

## Bibliografia 
* *La Catedral de Málaga. Una sinfonía inacabada*. Obispado de Málaga 2018.
* Casadevall Serra, Joan: *Estudio del color del Centro Histórico de Málaga*, Ayuntamiento de Málaga, 1999.
Ain-Diabeko zirkuitua

**Ain-Diabeko zirkuitua**, Marokoko Ain Diab herrian dagoen motor lasterketa zirkuitu bat izan zen. Bertan, 1957-1958 artean 1 Formulako Marokoko Sari Nagusia ospatu zen.

## Ikus gainera 
* 1 Formulako zirkuituak

## Kanpo estekak
Aintreeko zirkuitua

**Aintreeko zirkuitua**, Ingalaterrako Liverpool hiritik hurbil dagoen motor lasterketa zirkuitu bat izan da. Bertan, 1955-1962 artean 1 Formulako Erresuma Batuko Sari Nagusia ospatu zen.

## Ikus gainera 
* 1 Formulako zirkuituak

## Kanpo estekak
Albert Parkeko zirkuitua

**Albert Parkeko zirkuitua**, Australiako Melbourne hirian dagoen motor lasterketa zirkuitu bat izan da. Bertan, 1996tik 1 Formulako Australiako Sari Nagusia ospatzen da.

## Ikus gainera 
* 1 Formulako zirkuituak

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Incendies (filma)

***Incendies*** 2010eko film kanadarra da, nagusiki frantsesez filmatua, eta Denis Villeneuvek zuzendutakoa. Oinarrian izen bereko antzezlana du, Wajdi Mouawadek idatzia. Ekialde Hurbileko zatiketa etniko, erlijioso eta politikoen kontestuan kokatutako drama familiar bat da. 2011ko Ingelesez ez den film onenarentzako Oscarrerako izendatua egon zen baina ez zuen irabazi.

## Argumentua 
Nawal ama hil zaie Jeanne eta Simon bikiei, Kanadan. Amaren testamentuari kasu eginez, gutun batzuk entregatu behar dituzte, eta iraganaren bila doaz, Ekialde Hurbileko herrialde arabiar batera. Nazio fiktizioa da hori filmean, baina argi dago Libano dela inspirazioa, bertako gerra, eta fakzio kristau eta musulmanen arteko gatazkak. Nawalen iragan ezezagun horretan sorpresak aurkituko dituzte bikiek.

## Aktoreak 
* Lubna Azabal: Nawal Marwan
* Mélissa Désormeaux-Poulin: Jeanne Marwan
* Maxim Gaudette: Simon Marwan
* Rémy Girard: Jean Lebel
* Abdelghafour Elaaziz: Abou Tarek
* Allen Altman: Maddad

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
AVUS

**AVUS** edo **Automobil-Verkehrs- und Übungs-Straße**, Alemaniako Berlin hiriburuaren hego-mendebaldean dagoen motor lasterketa zirkuitu bat izan da. Bertan, 1959an 1 Formulako Alemaniako Sari Nagusia ospatu zen, eta 1925-1933 artean baita Alemaniako Motoziklismo Sari Nagusia ere.

## Ikus gainera 
* 1 Formulako zirkuituak

## Kanpo estekak
Bakuko kale zirkuitua

**Bakuko kale zirkuitua**, Azerbaijango Baku hiriburuan dagoen motor kale lasterketa zirkuitu bat izan da. Bertan, 2016tik 1 Formulako Azerbaijango Sari Nagusia ospatzen da, eta 2017tik Europako Sari Nagusia.

## Ikus gainera 
* 1 Formulako zirkuituak

## Kanpo estekak
Ameriketako zirkuitua

**Ameriketako zirkuitua**, AEBko Texas estatuko Austin hirian dagoen motor lasterketa zirkuitu bat izan da. Bertan, 2012tik 1 Formulako Ameriketako Estatu Batuetako Sari Nagusia eta MotoGPko Ameriketako Motoziklismo Sari Nagusia ospatzen dira.

## Ikus gainera 
* 1 Formulako zirkuituak
* MotoGPko zirkuituak

## Kanpo estekak
Michael Howard

**Michael Howard, Lympne-ko Howard baroia**, CH CP CR, 1941eko uztailaren 7an jaioa, Alderdi Kontserbadorearen buruzagi ohi britainiarra da, 2003ko azaroaren eta 2005eko abenduaren artean bete zuen kargua. Aurretik, John Major-en Kabineteko kide izan zen 1993 eta 1997 urteen artean. Bertan, Gobernuko Estatu Idazkaria izan zen.

## Biografia 
Howard Gorseinonen (Gales) jaio zen. Bere aita Errumaniako etorkin judu bat zen, Bigarren Mundu Gerran Erresuma Batuara etorri zelarik, faxismoaren mehatxutik ihes egiteko. Familiaren izena "Hecht" zen, baina "Howard-era" aldatu zuten. Cambridgeko Unibertsitateko Peterhouse College-n ikasi zuen.
Friends Arena

**Friends Arena**, **Nationalarenan** bezala ere ezaguna, Suediako Stockholmgo konderriko Solna hirian dagoen estadio bat da. 2012an inauguratu zuten. 54.329 ikusleentzako edukiera du, eta estalki bilkorra du. Bertan, AIK Fotboll futbol taldeak eta Suediako futbol selekzio nazionalak etxeko partiduak jokatzen dituzte.

## Iruditegia 

Irudi:Friends_Arena_from_inside.jpg|Barnealdea.
Irudi:Arenastaden_September_2014.jpg|Airetik.
Irudi:Friends_Arena_and_Quality_Hotel_Friends_October_2013.jpg|Quality Hotel eta Friends Arena, kanpoaldetik.

## Kanpo estekak 
* Friends Arena estadioaren webgunea
Marc Cardona

**Marc Cardona Rovira** (Lleida, Katalunia, 1995eko uztailaren 8a) Osasuna Iruñeako taldean jokatzen duen futbol jokalaria da. Bere ohiko posizioa erdi aurrelariarena da, baina hegalean ere joka dezake, baita bigarren punta gisa ere. Bartzelonako eta Atletico Sanluqueñoko harrobietan hazi eta gero iritsi zen hona, Eibarren urte bat utzita egon ondoren. 2019ko ekainaren 25ean fitxatu zuen Osasunak bere kontratuan lau urteko sinadura eta 14 milioi euroko etete-klausula ipinita, 2,5 milioi eurorengatik.

## Ibilbidea 
## Kanpo estekak
Avicii Arena

**Avicii Arena**, lehenago **Ericsson Globe** izenekoa eta maiz suedieraz **Globen** bezala ezaguna, Stockholmeko erabilera anitzeko pabilioia da. 1989an inauguratu zuten, eta hemisferio-itxurakoa da. 2021ean izena aldatu zioten, Avicii musikari zenduaren omenez.

Kirol partidetarako 13.850 eserleku ditu, eta musika kontzertuetarako 16.000 pertsona inguru sartu daitezke.

## Iruditegia 

Irudi:NHL_Premiere_2011.JPG|Barnealdea.
Irudi:Tele2_Arena_and_Ericsson_Globe.jpg|Tele2 Arena eta Avicii Arena, airetik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Avicii Arenaren webgune ofiziala
Burning

**Burning** Espainiako rock musika taldea da. 1974an José Casas Toledo (Pepe Risi, gitarra), Juan Antonio Martín Díaz (Toño Martín, ahotsa), Juan Antonio Cifuentes Laso (Johnny Cifuentes, teklatua), Enrique Pérez (baxua) eta Ernesto Estepa (Tito, bateria). musikariek sortua.

Berez ez ziren La movida madrileña izeneko mugimenduaren kideak (aurretik hasi baitziren) baina bai bide-urratzaileak. Bere jatorrizko estiloa mantendu dute, rock and roll klasiko, rhythm and blues eta blues (hasieran baita glam rock ere) nahasten dituena. Lou Reed, Johnny Thunders, The New York Dolls, 1950-60ko hamarkadako rockerrak eta, batez ere, The Rolling Stones bere erreferenteak izan dira.

## Diskografia 
* *Madrid* (Ocre-Belter, 1978).
* *El fin de la década* (Ocre-Belter, 1979).
* *Bulevar* (Ocre-Belter, 1980).
* *Atrapado en el amor* (Belter, 1981).
* *Noches de Rock & Roll* (Belter, 1984).
* *Hazme gritar* (Victoria, 1985).
* *Cuchillo* (Victoria, 1987).
* *Regalos para "mamá" * (VEMSA-PDI, 1989).
* *No mires atrás* (Don Lucena Discos, 1993).
* *Sin miedo a perder* (Surco, 1998).
* *Altura* (Avispa, 2002).
* *Pura sangre* (2013).

## Kanpo estekak
Rock urbano

[thumb|250px|*[Leño* zuzenean, 1981]]
**Rock urbano** Espainian frankismo berantiarrean eta trantsizioan (hau da, 1973 eta 1978 artean) jaiotako mugimendu musikala da, aldaturik baina egunera arte ailegatu dena.

Hasierako taldeetan *hard rock* taldeen (Led Zeppelin, Thin Lizzy edo Deep Purple), 1970eko hamarkadako blues rockaren, rock sinfonikoaren eta heavy metalen eragina nabarmena zen. 1980 eta 1990eko hamarkadetan, punk eta hardcoreren eragina gehitu zitzaien.

Hego Euskal Herrian Euskal Rock Erradikalaren sorreran eragina izan zuen eta 1980ko eta 1990eko hamarkadetan estilo honetako zenbait talde nabarmen sortu ziren, tartean Barricada,, Leize), Platero y Tú edota Soziedad Alkoholika.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Music Box (filma)

***Music Box*** (euskaraz *Musika Kaxa*), 1989ko Costa-Gavras greziar-frantziar zinema zuzendariaren drama film bat da. Jessica Lange, Armin Mueller-Stahl, Frederic Forrest eta Lukas Haas aktoreek antzeztu zuten.

Berlingo Zinemaldian Urrezko Hartza irabazi zuen. Emakumezko aktore onenaren Oscar Sariaren izendapena jaso zuen (Jessica Lange).

## Argumentua 
AEB, Chicago. Michael J. Laszlo (Armin Mueller-Stahl) Bigarren Mundu Gerra amaituz geroztik AEBetan bizi den eta gerra kriminal nazi bat izatea leporatu berri dioten hungariar etorkin bat da. Bere alaba Ann (Jessica Lange), abokatu prestigiotsua da, eta aitaren errugabetasunaz konbentziturik, haren defentsaz arduratzea erabaki du.

## Aktoreak 
* Jessica Lange: Ann Talbot
* Armin Mueller-Stahl: Mike Laszlo
* Frederic Forrest: Jack Burke
* Donald Moffat: Harry Talbot
* Lukas Haas: Mikey Talbot
* Mari Törőcsik: Magda Zoldan
* Elżbieta Czyżewska: Melinda Kalman
* James Zagel (kredituetan "J.S. Block"): Irwin Silver epailea
* Michael Rooker: Karchy Laszlo
* Cheryl Lynn Bruce: Georgine Wheeler

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Kafe-kapsula

thumb|300px|Nespresso kafe-kapsulak.
thumb|Kapsula batzuek hondakin asko sortzen dituzte.
thumb|Kapsula hauek erabiltzeko egokitutako tresna bereziak behar dira.
**Kafe-kapsula** azken urtetan asko zabaldu den kafea egiteko sistema da. Ontzi txiki batean eta filtro batez kafe-dosi bat biltzen da, egiteko prest. Kapsula horiek ezin dira tresna tradizionaleta egin, kapsula eredu bakoitzarako egokitutako makina berezietan. Ekologiaren ikuspuntutik sistemak kritika asko jaso ditu eta mota batzuk zenbait tokitan, esaterako Hamburgon debekatu edo debekatzeko prozesuan daude.

## Historia 
Egungo kafe kapsulak Eric Favre ingeniari aeroespazialak sortu zituen. Favre Nestlé konpainian hasi zen lanean 1975an. Antza denez, bere emaztearen txantxen ondorioz asmatu zuen: emazteak, italiarra bera, adarra jotzen zion esanez suitzarrek kafe egiten ez zekitela. Iritzi hori desestatzeko kapsulen lehen prototipoa prestatu zuen. Konpainiari ez zitzaion gustatu baina, azkenik, 1986an, Nespresso sortu zuten. Eric Favre zuzendari orokorra izendatu zuten. Asmatzailea Nestle lantegia 1975an utzi zuen.

## Ezaugarriak 
Kaf-kapsulak desberdinak daude. Normalean dosi bakoitzak 7 gramu inguru ditu, kafe-katilu bat egiteko haina. Irazki bat dauka ura igarotzeko. Ura denbora gutxi egoten da kafearekin kontaktuan eta, ondorioz, zapore desatseginak (azidoa, gatzatia) sortzen dira; hori konpentsatzeko kafea gehiago txigortu behar da. Esan daiteke, beraz, kafe hori txarragoa dela eta oso garestia.

## Kapsula motak 
* FAP kapsulak
Plastikoz eginak daude eta goitik eta azpitik zulatuak daude. Diametroaren arabera 39ko mm.koa (Espresso Point kafeterekin erabiltzeko) eta 36 mm.koa, Termozeta edo Espresso Cap kafeterekin erabiltzeko.
* Nespresso®* kapsulak eta bateragarriak
Nespresso kafeterekin erabiltzeko dira. 5 gramu inguru dituzte. Materialaren arabera mota desberdinak daude:
* Alumniozkoak: hermetikoki itxita daude. Kafeterak zulatu egiten ditu kafea prestatzeko unean.
* Autobabestuak: plastikoskoak dira eta goiko partean alumniozko tapakitxo daukate. Aurrekoan bezala, makinak zulatu behar ditu.
* Plastikozkoak: hauek bilduta egon behar dira kafea babesteko zeren eta alde batetik irekita egon behar dira.
* Caffitaly motatakoak. Hauek Italian 2004an sortu ziren. 8 gramu eduki ditzakete, beraz, kantitate handiagoa. Sistema librea da, hau da, edozein markak erabil dezake; hauek dira batzuk: Stracto, Fortaleza, Chicco d'Oro, Crem CAFFÉ eta ÉCaffé.

## Kafe bakarrik ez 
Kaf-kapsulak izan zuten arrakasta ikusita, beste motatakoak kaleratu dituzte:
* Te-kapsulak
* Txokolate-kapsulak (esne eta kakaorekin)
* Kaputxino-kapsulak (esne-hautsarekin)

## Ekologismoaren kritikak 
Ontzi hauek hondakin asko sortzen dituzte. Hau larriagoa da kontutan hartzen badugu erabilera bakarrekoak direla. Birziklatzeko materialak (plastikoa, aluminioa) eta materia organikoa bereizi behar da. Azken urtetan biodegradagarriak diren kapsulak sortu dira, konpostatzeko modukoak, esaterako Baque lantegiak sortutuakoak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Debekatzeko prozesua Balear Uharteetan.
Bantu hizkuntzak

**Bantu hizkuntzak** Saharaz hegoaldeko Afrikako hizkuntza-multzo handia dira. Douala (Kamerun) eta Juba ibai bokalaren arteko lerrotik hegoalderako hizkuntzak hartzen ditu, Kenyako eta Tanzaniako zenbait hizkuntza, hizkuntza nilotikoen gisakoak, eta boskiman-hotentote hizkuntzak izan ezik.

## Sailkapena 
Haien artean, hiru talde nagusi bereiz daitezke: mendebaldekoak, ekialdekoak eta hegoaldekoak.
* Mendebaldekoak: duala (Kamerun hegoaldea), fangera (Kamerun, Gabon, Ekuatore Ginea), lingala (Kongoko Errepublika Demokratikoa), chokweera, oshivambo eta kinbundu (Angola), hereroera (Namibia).
* Ekialdekoak: kikuyuera (Kenya), luganda (Uganda), kinyaruanda (Ruanda), swahili, sukumera, gogo (Tanzania), luba-kasaiera (Kongoko Errepublika Demokratikoko hego-ekialdea), benbera (Zambia), shonera (Zimbabwe), tsongera (Mozambike).
* Hegoaldekoak: zuluera eta xhosera (KwaZulu-Natal), swaziera (Swazilandia), tswanera (Botswana), sothoera (Lesotho).

Swahilia garrantzitsuena da, hainbat herriren artean *lingua franca* gisa erabiltzen baita.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Knightriders

***Knightriders*** (euskaraz *Zaldun Motorzaleak*), 1981eko George A. Romero estatubatuar zinema zuzendariaren drama film bat da. Ed Harris, Gary Lahti, Tom Savini, Amy Ingersoll, Patricia Tallman eta Christine Forrest aktoreek antzeztu zuten. Stephen King idazleak kameoa egin zuen.

## Argumentua 
Mahai Borobileko zaldunak bailiran bezala jantzitako motorzale talde bitxi bat AEBetako herri txikietan geldituz herrialdean barna bidaiatzen du, beren buruzagia Billy erregea da (Ed Harris). Gelditzen diren lekuetan, Erdi Aroko ospakizunak antolatzen dituzte, hauetan jendeak jan-edan, eskulanak erosi eta heuren zaldun txapelketez goza dezake. Beren jazkera ez da bitxia den gauza bakarra, baita beren arauak eta bizimodua ere, Kameloteko bizilegez bizitzen saiatzen baidira. Laister ezagunak egin eta kazeatari eta hedabideen ondorioz ospea bereganatuko dute. Hortik aurrera gauzak okertzen hasiko dira...

## Aktoreak 
* Ed Harris: Billy erregea
* Gary Lahti: Sir Alan
* Tom Savini: Sir Morgan, Zaldun Beltza
* Amy Ingersoll: Linet erregina
* Patricia Tallman: Julie Dean
* Brother Blue: Merlin, Aztia
* Ken Foree: John Txiki
* Scott Reiniger: Sir Marhalt
* Martin Ferrero: Bontempi
* Warner Shook: Pippin
* Randy Kovitz: Punch
* Michael P. Moran: Cook udaltzaina
* Harold Wayne Jones: Sir Bors
* Albert Amerson: Indiarra
* Christine Forrest: Angie, Morganen neskalaguna
* Donald Rubinstein: Minstrel burua
* Stephen King: 'Hoagie Man' (*kameoa*)
* Greg Besnak: Rhino, motorzale bibotedun burusoila
* Gary Davis: Motorzalea (Rhinoren adiskidea)

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Killer Klowns from Outer Space

***Killer Klowns from Outer Space*** (euskaraz *Kanpo Espazioko Pailazo Hiltzaileak*), 1988ko Stephen Chiodo estatubatuar zinema zuzendariaren zientzia-fikzio eta beldurrezko komedia film bat da. Grant Cramer, Suzanne Snyder, John Allen Nelson eta John Vernon aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
AEB, Crescent Cove udalerria. Debbie Stone (Suzanne Snyder) eta Mike Tobaccok (Grant Cramer) meteorito bat basoan erortzen ikusi dute. Ikertzeko asmoz hurbiltzen direnean, pailazo hiltzailez lepo beteriko karpa bat dela ikusiko dute. Haiengandik ozta-ozta ihes egin ostean, polizia komisaldegira joan eta Curtis Mooney (John Vernon) polizia zahar eta desatseginaren sinisgogortasunarekin talka egingo dute. Halere, beren ekitearen ondorioz, Curtisen lankidea eta Debbieren haurtzaroko laguna den Dave Hanson (John Allen Nelson) polizia konbentzitzea lortuko dute, hortaz kasu surrealista honetan lagunduko die. Bitartean, herritarrek pailazoen eraso barregarriak jasan beharko dituzte.

## Aktoreak 
* Grant Cramer: Mike Tobacco
* Suzanne Snyder: Debbie Stone
* John Allen Nelson: Dave Hanson kapitaina
* John Vernon: Curtis Mooney sarjentua
* Michael S. Siegel: Rich Terenzi
* Peter Licassi: Paul Terenzi
* Royal Dano: Gene Green baserritarra
* Charles Chiodo: Jojo, Klownzilla
* Christopher Titus: Bob McCree

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Armentia (argipena)

**Armentia** izenak hainbat adiera ditu:

## Toponimoak 
### Euskal Herrian 
* **Armentia**, Arabako herria, Gasteiz udalerrian.
* **Armentia**, Arabako herria, Trebiñu udalerrian.

## Abizenak 
* **Armentia**, Arabar abizena.
* **López de Armentia**, Arabako abizen konposatua.

## Pertsonak 
* **Eneritz Agirre Armentia** (1983-), Atxondon jaiotako administrari eta politikaria.
* **Nicolas Armentia Ugarte** (1845-1909), Bernedon jaiotako frantziskotar eta geografoa.
* **David Armentia** (?-), *Laminaciones de Bandas* enpresan lan egin zuen laneko apaiz jesuitak.
* **Javier Armentia Fructuoso** (1962-), Gasteiztar astrofisikaria eta Iruñeko planetarioko zuzendaria.
* **Aitor Armentia López de Ipiña** (2001-), UDDA izen artistikoaz ezagunagoa, Gasteizko abeslari eta musikagilea.
* **Iñigo Benito López de Armentia** (1978-), Nalda III. deituraz ezaguna, Gasteizen jaiotako esku huskako pilotari profesionala.
* **Pello Bilbao López de Armentia** (1990-), Gernika-Lumon jaiotako txirrindularia.
* **Iñigo Botas Armentia** (1953-2013), Gasteiztar zinema-zuzendari eta gidoilaria.
* **Garazi López de Armentia** (1984-), Gasteizko dantzari eta koreografoa.
* **Unai López de Armentia** (?-), Ane filmean parte hartu zuen aktorea.
* **Igor San Juan López de Armentia** (1970-), Aretxabaletako abeslari bakarlaria.

## Beste batzuk 
* **Armentia**, Arabako ikastola, Gasteiz udalerrian.

## Ikus, gainera 
* **Armentiako basilika**, Arabako basilika, Gasteiz udalerrian.
* **Armentiako parkea**, Eraztun Berdeko parkea, Gasteiz udalerrian.

## Kanpo estekak
Scream and Scream Again

***Scream and Scream Again*** (euskaraz *Ohiu eta Ohiu Egin*), 1970eko Gordon Hessler britainiar zinema zuzendariaren beldurrezko film bat da. Peter Saxon idazlearen *The Disorientated Man* (*Gizon Desorientatua*) eleberrian oinarritua dago. Vincent Price, Christopher Lee, Alfred Marks, Michael Gothard eta Peter Cushing aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Erresuma Batua, Londres. Hirian neska gazteen hilketak jazotzen ari dira. Bellaver (Alfred Marks) polizia detektibeak kasuaren ardura jaso du. Ikerketak Browning (Vincent Price) doktore xelebrearen jauretxera eramango du.

## Aktoreak 
* Vincent Price: Browning doktorea
* Christopher Lee: Fremont
* Peter Cushing: Benedek
* Alfred Marks: Bellaver detektibe superintendentea
* Christopher Matthews: David Sorel
* Judy Huxtable: Sylvia
* Yutte Stensgaard: Erika
* Anthony Newland: Ludwig
* Julian Holloway: Griffin
* Kenneth Benda: Kingsmill irakaslea
* Judy Bloom: Helen Bradford
* Marshall Jones: Konratz
* Peter Sallis: Schweitz
* Uta Levka: Jane
* Clifford Eearl: Jimmy Joyce detektibe sarjentua
* Nigel Lambert: Ken Sparten
* Michael Gothard: Keith
* David Lodge: Strickland detektibe sarjentua
* Kay Adrian: Erizaina
* Edgar D. Davies: Rogers
* Rosalind Elliot: Valerie
* Stephen Preston: Fryer

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Extremities (filma)

***Extremities*** (euskaraz *Muturrak*), 1986ko Robert M. Young estatubatuar zinema zuzendariaren thriller film bat da. William Mastrosimone antzerkigilearen *1982ko izenburu berdineko antzezlanean* oinarritua dago. Farrah Fawcett, Alfre Woodard, Diana Scarwid eta James Russo aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Marjorie (Farrah Fawcett) estatubatuar hiri handi batean bizi den emakume arrunt bat da. Gau batez, lanetik etxerako bidean, mozorrotutako gizon batek erasotu eta bortxatzen saiatuko da. Marjoriek bizirik ihes egitea lortuko du, nahiz eta bere poltsa galdu izan, eta hori gutxi balitz, poliziak bera babestu edo erasotzailea atzemateko interesik ez duela ohartuko da. Horregatik, une horretatik aurrera Marjorie erasotzailea itzuliko denaren beldur etengabearekin biziko da, batez ere pertsonaia misteriotsu horrek bere helbidea zein den jakitea lortu duela jabetzean.

## Aktoreak 
* Farrah Fawcett: Marjorie
* James Russo: Joe
* Alfre Woodard: Pat
* Diana Scarwid: Terry
* Sandy Martin: Sudow ofiziala
* Eddie Velez: 1. ofiziala
* Tom Everett: 2. ofiziala
* Donna Lynn Leavy: Telefonoko emakumea (ahotsa)
* Enid Kent: Polizia komisaldegiko ama
* Michael Hennessy: Pizza banatzailea
* Danika Hendrickson: Joeren alaba
* Clare Wren: Racquetball jokalaria
* James Avery: Segurtasun zaindaria

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Olaia Meridakoa

**Santa Olaia Meridakoa** edo **santa Eulalia Meridakoa**

[thumb|ezkerrera|*Santa Olaiaren martiritza*, [Bernat Martorell margolariaren lana, 1442 - 1445. urteen ingurukoa.]]

Arima uso bihurtuaren mirariaz gain, kristau fedeak dio elurra ere egin zuela mirariz, neskatoaren gorputz biluzia estaltzeko.

## Erreferentziak
Jasper Cillessen

**Jacobus Antonious Peter Cillessen** (Nijmegen, Herbehereak, 1989ko apirilaren 22a) holandar futbol jokalaria da, atezain gisa Valentzian jokatzen duena. 2019ko ekainaren 26ean fitxatu zuen talde honek 35 milioi eurorengatik, Neto Barçara saltzearekin batera. Aurretik, hiru denboraldi Bartzelonan egon zen, Ter Stegenen itzalpean. Herbehereetako selekzio nazionalean ere jokatzen du, eta honekin titularra da. 2014ko Brasilgo mundiala ere jokatu zuen.

## Ibilbidea 
Bere ibilbidea NEC-eko harrobian hasi zen, bere hiriko futbol taldea baitzen. 2001etik 2010era kategoria ezberdinak eskalatzen joan zen 2010ean lehen taldera iritsi zen arte. NEC Nimegan urte bat egon zen, 2011rarte, eta orduan Amsterdamgo Ajaxek fitxatu zuen. Urte horretan erabat titularra izan zen, 34 partidu jokatu baitzituen. Ajaxek bere taldera ekarri zuenean, 3 milioi ordaindu zituen, eta Jasper Amsterdamen egon zen beste 5 urte, 101 partidu jokatuz. Bere maila izugarria erakutsi zuenez, Bartzelona iritsi zen, eta 13 milioi eurorengatik atezaina fitxatu zuen, nahiz eta bertan egon zen 3 urteetan ez zuen gehiegi jokatu. Errege kopan partidu gehienak jokatu zituen, eta baita 2 kopa bera titular izanda irabazi ere, baina Ligan 3 denboralditan 5 partidu besterik ez zituen jokatu. Txapeldunen Ligan berriz, ez zuen partidu bat besterik jokatu, Marc-André ter Stegen munduko atezain onenetarikoa baitzen Jan Oblakekin batera. 2019ko udan, Bartzelonak eta Valentziak elkar-truke bat egin zuten, eta Valentziak Netoz gain 5 milioi euro ordaindu zizkion Barçari Jasper Cillessenengatik.
Mahmood

**Alessandro Mahmoud** (Milan, 1992ko irailaren 12an), **Mahmood** izen artistikoaz ezagunagoa, italiar abeslari eta musikagilea da. 2012an Italiako *X Factor* telebista saioaren seigarren denboraldian parte hartu zuen. 2019an Sanremoko kantu jaialdia irabazi zuen "Soldi" abestiarekin, eta ondorioz Italia ordezkatu zuen 2019ko Eurovision Abesti Lehiaketan, Tel Aviven, bigarren postua lortuz. 2022an bigarrenez irabazi zuen Sanremoko kantu jaialdia Blancorekin duoa osatuz, "Brividi" abestiarekin. Turinen egin zen 2022ko Eurovision Abesti Lehiaketan etxeko partaideak izan ziren, eta seigarren postua lortu zuten. 

## Diskografia (albumak) 
* *Gioventù bruciata* (2019)
* *Ghettolimpo* (2021)
The Long Voyage Home

***The Long Voyage Home*** (euskaraz *Etxerako Bidai Luzea*), 1940ko John Ford estatubatuar zinema zuzendariaren drama film bat da. Eugene O'Neill antzerkigilearen *The Moon of the Caribees* (*Karibeen Ilargia*), *In The Zone* (*Eremuan*), *Bound East for Cardiff* (*Ekialdeko Norantzan Cardiffera*) eta *The Long Voyage Home* (*Etxerako Bidai Luzea*) antzezlanetan oinarritua dago. John Wayne, Thomas Mitchell, Ian Hunter, Barry Fitzgerald, Wilfrid Lawson, John Qualen, Mildred Natwick eta Ward Bond aktoreek antzeztu zuten.

Oscar Sarietarako sei izendapen jaso zituen: Argazkigintza onenaren Oscar Saria (Gregg Toland), Efektu berezi onenen Oscar Saria (R. T. Layton, Ray Binger eta Thomas T. Moulton), Muntatze onenaren Oscar Saria (Sherman Todd), Soinu banda onenaren Oscar Saria (Richard Hageman), Film onenaren Oscar Saria (John Ford) eta Egokitutako gidoi onenaren Oscar Saria (Dudley Nichols).

## Argumentua 
Bigarren Mundu Gerra (1939-1945). Antilletan gaua igaro ondoren, SS Glencairn itsasontziko eskifaia bere egunerokotasunera itzuli eta Baltimore hirira nabigatzen hasi da. Taldea pertsona ezberdinek osatzen dute, tartean Driscoll (Thomas Mitchell) adin ertaineko irlandar gizasemea, Ole Olsen (John Wayne) suediar nekazari ohi gaztea, eta Smitty (Ian Hunter) ingeles jauntxoa. Dinamita karga bat jaso ondoren, Erresuma Batura itzultzeko bidaiari berrekin diote, baina ezkutuan dauden alemaniar itsaspekoen mehatxuak tentsio handiko uneak biziaraziko dikiete.

## Aktoreak 
* John Wayne: Olsen
* Thomas Mitchell: Driscoll
* Ian Hunter: Smitty
* Barry Fitzgerald: Cocky
* Wilfrid Lawson: Kapitaina
* John Qualen: Axel
* Mildred Natwick: Freda
* Ward Bond: Yank
* Arthur Shields: Donkeyman
* Joseph Sawyer: Davis
* J. M. Kerrigan: Crimp
* Rafaela Ottiano: Bella
* Carmen Morales: Espainiar neska
* Jack Pennick: Johnny
* Bob E. Perry: Paddy
* Constant Frenke: Norway
* David Hughes: Scotty
* Constantine Romanoff: Big Frank
* Dan Borzage : Tim
* Harry Tenbrook: Max
* Cyril McLaglen: Lehen tipoa
* Douglas Walton: Bigarren tipoa

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitx irakurgai
2005eko Eurovision Abesti Lehiaketa

**2005eko Eurovision Abesti Lehiaketa** urtero ospatzen den Eurovision Abesti Lehiaketaren 50. edizioa izan zen. Kieveko Palats Sportu aretoan ospatu zen, Ukrainan. Finalerdia maiatzaren 19an jokatu zen, eta finala maiatzaren 21ean. Aurkezleak Maria Efrosinina eta Pavlo Shylko izan ziren.

Garailea Greziako Helena Paparizou izan zen, "My Number One" abestiarekin. Greziaren lehen garaipena izan zen.

Hogeita hemeretzi herrialde izan ziren partaide, aurreko edizioko errekorra baino hiru gehiago. Bulgaria eta Moldaviak lehen agerpena egin zuten, eta Hungaria sei urteko eten baten ostean bueltatu zen.

## Lehiaketa 
Lehiaketak finalerdi bat eta final bat izan zituen. *Big 4* taldeko herrialdeak (Alemania, Erresuma Batua, Espainia eta Frantzia), eta beraiez aparte, aurreko edizioko lehen hamar sailkatuak zuzenki agertu ziren finalean. Gainontzako herrialdeek finalerdian jokatu zituzten finalerako hamar pase.

### Finalerdia 
Taulan azpimarratutako herrialdeak pasa ziren finalera.

### Finala 
## Kanpo estekak 
*  Eurovision webgune ofiziala
Leon Olalkiaga

**Leon Olalkiaga Aseginolaza** (Segura, 1859ko ekainaren 28a - Donostia, 1919ko martxoaren 28a) gipuzkoar albaitaria izan zen.

Segurako Jose Antonio Olalkiaga Urrestarazuren eta Idiazabalgo Francisca Aseginolaza Aranbururen semea. 1886an albaitaritzan lizentziatu zen Madrileko Unibertsitatean. Urte horretan bertan, Beasaingo albaitari izendatu zuten. Leonen aita Segurako albaitaria izan zen eta hil zenean, Leon izendatu zuten hura ordezkatzeko, baina izendapenari uko egin zion. 1892an Zumaiako udal-albaitari izendatu zuten eta karguari 1902an egin zion uko.

1904an Gipuzkoako Aurrezki Kutxa Probintzialaren albaitari aukeratu zuten, Zizurkilen kokatua dagoen Fraisoro Baserrirako aukerako ganadua erosteko egindako inbertsioetarako eta hazitarako abelburuen estalketak kontrolatzeko albaitari bat behar baitzuten. Pirinioetako behiaren arrazaren *Herd-Book*ean aholkulari tekniko ere izan zen.

Jose Manuel Etxanizen aburuz, *En las astas del toro* liburuxkaren autorea da, 1912an anonimoki publikatu zena.

1905ean Eskalketa Zerbitzuaren Ikuskatzaile izendatu zuten, eta zezenen estalketako eta abelgorrien lehiaketak autolatzen jardun zuen. Fraisoro Baserrian etxe-abereen osasunari buruzko ikastaroak ere ematen zizkien abeltzainei.

Bergarako Agapita Borne Zabaletarekin ezkonduta, Ramon Olalkiagaren aita izan zen.

1946an Gipuzkoako albaitariek omenaldia egin zioten eta jaiotetxean oroitarria ezarri zuten.

## Bibliografia 
* *Historia de la veterinaria española*, Cesáreo Sanz Egaña, Madrid, Espasa Calpe, 1940
* *El sector agrario guipuzcoano y las políticas provinciales durante la Restauración*, Pedro Berriochoa Azcárate, Gipuzkoako Foru Aldundia, 2009
* *D. León Olalquiaga Aseguinolaza y D. Luis Saiz Saldain. Su contribución a la riqueza pecuaria de Guipúzcoa*, José Manuel Etxaniz Makazaga, Boletín de la Real Sociedad Bascongada de los Amigos del País, 2, 1996
* *De albéitares y veterinarios municipales en Beasaín (1868-1990)*, José Manuel Etxaniz Makazaga, Boletín RSBAP, 2005eko maiatza.
* *De veterinarios municipales en Zumaia 1892-1985*, José Manuel Etxaniz Makazaga, Boletín RSBAP, 2005eko urria
* José Manuel Etxaniz Makazaga:''Tres veterinarios en el desarrollo ganadero de Guipúzcoa (1840-1940). Albaitaritza Zientzien Errege Akademiako sarrera hitzaldia, 2011ko otsailaren 7a

## Erreferentziak
The Black Dahlia (filma)

***The Black Dahlia*** (euskaraz *Dalia Beltza*), 2006ko Brian De Palma estatubatuar zinema zuzendariaren thriller neo noir film bat da. James Ellroy estatubatuar idazlearen *1987ko izenburu berdineko eleberrian* oinarritua dago, eta era berean eleberria 1947an jazotako Elizabeth Short emakumearen hilketan. Josh Hartnett, Scarlett Johansson, Aaron Eckhart, Hilary Swank, Mia Kirshner, Mike Starr eta Fiona Shaw aktoreek antzeztu zuten.

2006ko Veneziako Zinemaldian estreinatu zen, eta Argazkigintza onenaren Oscar Sariaren izendapena jaso zuen (Vilmos Zsigmond).

## Argumentua 
1947, Los Angeles. Orube batean Elizabeth Short (Mia Kirshner) emakume gaztearen gorpua zatikatua topatua izan ondoren, mediku forentseak hil aurretik hainbat egunez torturatua izan zela zehaztu du. Prentsak emakumeak zeraman jantzi beltzaren ondorioz "Dalia Beltza" ezizena ipini dio. Adiskideak eta boxeolari ohiak diren Bucky Bleichert (Josh Hartnett) eta Lee Blanchard (Aaron Eckhart) poliziek kasua ikertzeko ardura jaso dute. Biek gauza amankomun bat dute: Kay Lake (Scarlett Johansson) misteriotsuaz maiteminduak daude, gangster baten neskaladun ohia.

## Aktoreak 
* Josh Hartnett: Dwight 'Bucky' Bleichert detektibea
* Scarlett Johansson: Katherine 'Kay' Lake
* Aaron Eckhart: Lee Blanchard detektibea
* Hilary Swank: Madeleine Linscott
* Mia Kirshner: Elizabeth Short / Dalia Beltza
* Mike Starr: Russ Millard detektibea
* Fiona Shaw: Ramona Linscott
* Patrick Fischler: Attorney Ellis Loew barrutiko fiskala
* James Otis: Dolph Bleichert
* John Kavanagh: Emmett Linscott
* Rose McGowan: Sheryl Saddon
* Troy Evans: Thad Green buruzagia
* Pepe Serna: Tomas Dos Santos
* Anthony Russell: Morrie Friedman
* Angus MacInnes: John Tierney kapitaina
* Rachel Miner: Martha Linscott
* Richard Brake: Bobby DeWitt
* Victor McGuire: Bill Koenig sarjentua
* Gregg Henry: Pete Lukins
* Jemima Rooper: Lorna Mertz
* William Finley: Georgie Tilden
* Ian McNeice: Instrukzio-epailea
* Fatso-Fasano: Trafikatzailea
* Claudia Katz Minnick: Frolic tabernaria

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Veronica Avluv

**Veronica Avluv** (Rowlett, Texas, 1972ko azaroaren 23) zinema pornoaren emakume aktore estatubatuarra da. Bere burua bisexual gisa definitzen du, baina gehienetan sexu-harreman lesbikoak egin omen ditu.

## Film ezagunenak 
* 2010 – *Lesbian Adventures: Strap-On Specialists 2*
* 2010 – *Lesbian Seductions 30*
* 2010 – *Lesbian Seductions 32*
* 2011 – *Women Seeking Women 74*
* 2012 – *Lesbian Seductions 40*
* 2012 – *Seasoned Players 17*
* 2012 – *Slutty and Sluttier 17*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Webgune ofiziala.
* :Mobie Database
* :Filmografia.
Siri Hustvedt

260px|thumb|eskuinera|Hustvedt, 2014ko Brooklyn Book Festivalen.

**Siri Hustvedt** (Northfield, Minessota, Ameriketako Estatu Batuak, 1955eko otsailaren 19a) nobelagile, saiogile eta poeta feminista da.

## Ibilbidea 
Historian lizentziatu zen St. Olaf Collegen, eta Columbiako Unibertsitatean egin zituen doktoretza ikasketak. Bere doktore tesia Charles Dickensen obrari buruzkoa da, eta honela du izena: *Figures of Dust. A Reading of "Our Mutual Friend"*.

Hustvedt batez ere nobelagile gisa nabarmendu da, baina poesia liburu bat eta hainbat ipuin eta saiakera ere argitaratuak ditu, *The Art of the Essay*n (1999), *Best American Short Stories*en (1990 eta 1991), *The Paris Review*en, *The Yale Review*en eta *Modern Painters* aldizkarian, besteak beste.

2019ko maiatzean, Letretako Asturiasko Printzesa saria lortu zuen, feminismoan, artean eta zientzian oinarritutako obra oparoagatik.

### Zientzia eta filosofia eskutik 
Siri Hustvedt-en esanetan Genoma ez da gure nortasunaren diktadorea. Zientzia eta filosofia eskutik joan behar dira. Zalantza adimenaren bertute gisa errebindikatzen du eta aurrez pentsatutako ideiak zalantzan jartzen ditu. Simone Weil-ek bezala, uste du zalantza adimenaren bertutea dela eta aurrera egiteko aukera ematen digun beharradela, eta Descartesekiko kontraesanean dagoela. Erabat oker zegoen gorputza eta burua bereizteko ideian, eta horrekin batera neurozientziaren paradigma gehienak. Burua ez dagoela gorputza ez den substantzia batez egina dio eleberrigileak, saiakerak egiten dituenak eta neurozientziaren, psikiatriaren, genetikaren edo adimen artifizialaren esploratzaile argiak.

## Bizitza pertsonala 
Brooklynen (New York) bizi da, Paul Austerrekin (senarra, 2024ko apirilean hil zen arte) eta bien alabarekin, Sophie Austerrekin.

## Obra 
### Fikzioa 
* *The Blindfold* (1992)
* *The Enchantment of Lily Dahl* (1996)
* *What I Loved* (2003)
* *The Sorrows of an American* (2009)
* *The Summer Without Men* (2011)
* *The Blazing World* (2014)
* *Memories of the Future* (2019)

### Poesia 
* *Reading to You* (1983)

### Saiakera 
* *Yonder* (1998)
* *Mysteries of the Rectangle: Essays on Painting* (2005)
* *A Plea for Eros* (2005)
* *The Shaking Woman or A History of My Nerves* (2009)
* *Living, Thinking, Looking* (2012)
* *A Woman Looking at Men Looking at women* (2016)

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2019ko Letretako Asturias Printzesa saria

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Idazlearen webgunea
* [Siri Hustvedti buruzko monografikoa, Sautrela (saioa)(https://eu.wikipedia.org/wiki/Sautrela_%28saioa%29)n]