open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sorrento Sirenakoa

**Sorrento Sirenakoa** Masami Kurumadak idatzi eta marraztutako manga eta animea den Saint Seiyako pertsonaia bat da. Poseidonen zazpi jeneraletako bat da, eta, Poseidonen sagan, Atlantiko Ozeanoko zutabearen zaindaria da.

## Historia 
### Asgarden sagan 
Asgarden saga Toei Animationek Masami Kurumadari Poseidonen saga amaitzeko denbora emateko ekoitzitako saga bat da, eta soilik animean agertzen da. Hemen, Sorrento Sirenakoa sagaren amaieran agertzen da, Seiya Pegasokoa Sigfrido Dubhe Alfakoaren aurka borrokan ari denean. Ordurako, Sigfrido brontzezko zaldunen alde jarria zen, Hilda Polarisekoari entzungor eginez. Sorrento agertzen denean, Sigfrido Poseidonen jeneralaren aurka borrokatzen saiatzen da, baina erraz erortzen da honen Heriotz Sinfonia erasoaren biktima, azkenean, Sorrento bizkarretik heldu eta zerurantz eramanez, Shiryu Dragoikoaren Azken Dragoiaren antzeko eraso batean.

### Poseidonen sagan 
Saga honen hasieran Julian Soloren hamaseigarren urtebetetzeko jaian agertzen da. Aldebaran Taurokoaren aurka borrokatzen du, garaipena lortuz eta urrezko zaldunari armajantzia suntsituz. Behin Poseidonek Atenea bahitu eta erdiko zutabean sartu zuenean hasi zen brontze zaldunen borroka. Shun Andromedakoari egokitu zitzaion Sorrentoren aurka borrokatzea. Sorrentok bere Heriotz Sinfoniarekin eraso zuen, eta Shun bere kate birakorrarekin babestu zen. Une horretan Atenearen kantuak geldiarazi zituen bi gerlariak. Borroka berrabiatuta, Sorrentok bere erasoarekin eta Shunek bere defentsarekin jarraitu zuen, baina Poseidonen jeneralaren musika soinutik haratago zihoan eta zuzenean sartzen zen aurkariaren burmuinean. Eraso honek Shunen katea hautsi zuen. Defentsarik gabe, bere Laino Ekaitz erasoa erabili zuen, eta honela garaitu zuen Sorrento.

Saga honen amaieran, eta behin Atenea salbatuta, Poseidonen izpiritua gordeta egon behar zuen pitxerra berriz itxia izan zen, eta Julian Solo azalera itzuli zen. Sorrentok bere laguntza eskaini zion uholdeen biktimei lagundu ahal izateko.

## Kanpo estekak
Afrodita Piscisekoa

**Afrodita Piscisekoa** Masami Kurumadak idatzi eta marraztutako manga eta animea den Saint Seiyako pertsonaia bat da. XX. mendean Pisciseko urrezko zalduna da. Zaldunik ederrentzat hartua da. Ezkerreko begipean orban bat du. Shura Capricornusekoa eta Death Mask Cancrikoarekin batera, garaiko patriarka benetan nor den dakienetako bat da, baina, hala ere, bat dator indartsuena izan behar dela agindu behar duena dioen ideiarekin.

## Historia 
### Jatorrizko istorioaren aurretik 
Shun Andromedakoaren entrenamendu lekua izan zen Andromeda uhartea suntsitzera bidali zuen patriarkar, lan hori, azkenean, ezkutuan, Milo Scorpiusekoak amaitu zuen arren.

### Hamabi Etxeetan 
Pisciseko urrezko zaldun bezala, sagaren amaieran agertzen da, eta Shun Andromedakoa eta Seiya Pegasokoa agertzen zaizkio aurrean, Aquariuseko tenpluan Hyôga Beltxargakoa honen irakaslea den Camus Akuariokoaren aurka borrokatzen utzi ondoren. Seiya ondotik pasatzen zaio, tenpluaren irteeran Afroditaren Deabruzko Errege Arrosa zelai bat topatuko duela jakin gabe. Shun geratzen da azken urrezko zaldunaren aurka borrokatzeko. Deabruzko Errege Arrosekin eta Piraña Arrosekin erasotzen du Andromedako zalduna, baina honek bere burua bere katearekin babesten du, kolore beltzeko Piraña Arrosekin katea desegina geratzen den arte. Azkenik, Afroditak bere azken arrosa jaurtitzen dio Shuni, Arrosa Odoltsua, kolore zurikoa eta aurkaria, behin honi odol guztia xurgatu ondoren hiltzen duena. Eraso honen aurrean Shunek Laino Ekaitzarekin erasotzen du Pisciseko urrezko zalduna eta honek hilda amaitzen du.

## Teknikak 
* Deabruzko Errege Arrosa: Kolore gorriko arrosak dira. Honek eragindako heriotza motela da. Seiyak arrosa hauen pozoia arnastu behar izan zuen Pisciseko tenplutik patriarkaren tenpluranzko bidean.
* Piraña Arrosa: Kolore beltzeko arrosak dira. Honek eragindako heriotza Deabruzko Errege Arrosek eragindakoa baino azkarragoa da, bapatekoa.
* Arrosa Odoltsua: Zuri koloreko arrosa da. Afroditak bakarra jaurtitzen du. Aurkariaren gorputzean sartzen denean, honen odol guztia xurgatzen du.

## Kanpo estekak
Palomaresko istripu nuklearra

**Palomaresko istripu nuklear**ra edo **Palomaresko gertakari**a 1966ko urtarrilaren 17an gertatu zen, Ameriketako Estatu Batuetako Aireko Armadaren B-52G hegazkin bonbaketari batek eta KC-135 hegazkin zisterna batek Mediterraneo gainean elkarrekin talka egin zutenean. Haien erregaiak eztanda egin zuelarik, KC-135 hegazkina guztiz suntsitu zen, eta eskifaiako lau kideak hil ziren. B-52G hegazkina, berriz, bitan zatitu zen, eta eskifaiako zazpi lagunetatik lau hil ziren.

B-52Gak zeramatzan Mk28 motako lau hidrogenozko bonbetatik hiru lurrean agertu ziren Palomaresen, Cuevas del Almanzora udalerriko arrantzale-herrixka batean. Bonba horietako biren lehergai ez-nuklearrek inpaktuaren ondorioz eztanda egin zuten, eta bi kilometro koadroko eremua plutonioz kutsatu. Laugarrena Mediterraneoan erori eta, bi hilabete erdiko bilaketaren ostean, estatubatuar armadak osorik berreskuratu zuen.

Garai horretan Manuel Fraga Espainiako Informazio eta Turismo ministroa zen: urak kutsatuta ez zeudela erakusteko asmotan, Angier Biddle Duke AEBetako enbaxadorearekin batera Palomaresen bainatu zelako itxura egin zuen. Egiaz, Almeriako beste hondartza batean bainatu ziren, Palomaresek erradiazio maila arriskutsua baitzuen; eta halaxe da gaur egun ere, istripuaz geroztik Palomaresko hondartza hondakin erradioaktiboen legez kanpoko biltegia baita, kutsatutako 50.000 metro kubo lurrekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
National Maritime Museum

**National Maritime Museum** edo **NMM** () Londresko Greenwich udalerrian (*borough*) kokaturik dagoen museotako bat da. Britainia Handian dagoen Itsasgintzaren inguruko museorik handiena, agina munduko handiena ere bai. Bi milioi bisitaritik gora izaten ditu urtero.

1997 urtean Greenwich parkea eta inguruko eraikin historikoak (tartean *National Maritime Museum*) Gizateriaren Ondare izendatu zituen UNESCOK **Itsasaldeko Greenwich** izenarekin.

## Historia 
Greenwichen izaera itsastarra aintzinakoa da. Erromatarrentzako lehorreratze gune bikaina zen eta 1675an Greenwicheko Errege Behatokia ezarri zen, 1884tik aurrera hau izango zen itsasgizon guztiek erabiliko zuten Greenwich Meridianoko Ordua ezarriko zuena.

Museoak Greenwich parkearen 0'81 km² hartzen ditu. Eraikina bera 1635ean altxatutako Queen's House jauregiaren atal batean dago. XVIII mendean Royal Naval Asylum izan zen eta ondoren Royal Hospital School. Parlamentuak 1934an eman zuen museoa sortzeko agindua eta Jurgi VI.ak ireki zuen ofizialki 1937ko apirilaren 27an. Sir James Caird, Glenfarquharko baroiak, egindako donazioetan zuen oinarria. Lehenengo zuzendaria Sir Geoffrey Callender izan zen.

Kritikak ere izan ditu museoak, bereziki Bigarren Mundu Gerra garaian Alemaniatik ekarritako itemak "harpilaturiko artea" direla esaten baitzaio. Museoak dio gerra sariak direla.

## Bildumak 
* Itsasgintza britainiarraren objetu historikoak: kartografia, itsas-tresna zientifikoak, itsaontzien plano eta modeloak, ordua eta astronomia aztertzeko tresnak, agiri eta eskuidatzi ofizialak...
* Itsasgizon ezagunen erretratuak, garrantzitsuenak Horatio Nelson almirante-ordea eta James Cook kapitainarenak.
* Itsasoa ingurugiroko indar eta baliabide gisa.

## Caird liburutegia 
Munduko itsasgintza liburutegi handiena da. Barnean ditu 100.000 liburu, 20.000 eskuorri, 20.000 aldizkari... Bereziki aipagarriak dira 1474 eta 1850 arteko 8.000 liburu bitxi.

## Iruditegia 

Irudi:National maritime museum.jpg|Eraikin nagusia.
Irudi:National Maritime Museum London 2013 March.jpg|Museoaren sarrera.
Irudi:London, Greenwich, Blick vom Hügel des Royal Greenwich Observatory -- 2016 -- 4730.jpg|Museoaren ikuspegia.
Irudi:National Maritime Museum - Greenwich (2887954170).jpg|Barneko patioa.
Irudi:EH1211481 National Maritime Museum 14.JPG|Nelsonen itsasontzia botila batean (Yinka Shonibarek egina).
Irudi:Endurance in the ice.jpg|Trans-Antartika Espedizio Inperiala.
Irudi:Battle of Lepanto 1571.jpg|Lepantoko gudua.
Irudi:Rear-Admiral Sir Horatio Nelson, 1758–1805.jpg|Horatio Nelson.
Irudi:Captainjamescookportrait.jpg|James Cook.
Irudi:Astrolabe 6348c.JPG|Astrolabioa.
Irudi:Heath 1725 Universal Equinoctial Ring 6321.JPG|Ekinozioen eraztuna (1725).
Irudi:Chinese junk flag.jpg|Itsasontzi txinatarren bandera.

## Informazio praktikoa 
* Helbidea: Romney Road, Greenwich SE10 9NF
* Ordutegia: 10:00 - 17:00
* DLR geltokia: 15px Cutty Sark for Maritime Greenwich

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Buffalo (musika taldea)

**Buffalo** 2008an Zarautzen sorturiko musika talde instrumentala da. Post-rock etiketapean sailkatu daiteke. 

## Diskografia 
* *Buffalo* (2012, autoekoiztua)
* *Zinematik* (2015, autoekoiztua)
* *1981* (2018, autoekoizpena) -singlea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Bandcamp
Arabako Errioxako Korrika

**Arabako Errioxako Korrika** edo **Vianako eta Arabako Errioxako Korrika**, Arabako Errioxako kuadrillan antolaturiko ekitaldia da, Korrika bertatik pasatzen ez denean burutzen dena. 2013an izan zuen lehenengo ekitaldia, 2017an bigarrena eta 2022an berriz egin zen.

## Historia 
AEK-k Korrikaren ibilbidean Arabako Errioxa bazterrean utzi zueneko suminduratik hasi zen egiten protesta gisa eta 2013ko eta 2017ko ekitaldiak oso arrakastatsuak izan ziren. Ildo honetan, adierazgarria da 2017ko Arabako Errioxako Korrikaren leloa; ***Denok***. Eta esaldi gehigarri bat ere bazuen;*Txikien artean txikiak baina...izan bagara*. Hirugarren ediziorako harremanak hobeak izan ziren

## Ibilbidea 
Eskualdeko bi muturretatik hasten da, mendebaldean Bastidatik eta ekialdean Viana herri nafarretik (Arabako Errioxarekin mugan). Adar biek Guardian egiten dute bat eta hegoalderantz jotzen dute batera. 2013an Ziekon amaitu zen

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Korrika Errioxa webgunea
Epifania (Michelangelo)

***Epifania*** Michelangelo italiar margolariaren kleraz eginiko margolan bat da. 1550-1553 inguruan margotu zen.

232 cm garai eta 165 cm luze dituen 26 laminez osatutako margolanean egina dago. Margolana lau pertsonaia nagusi (Jainkoaren Ama Jesus Haurrarekin, Joan Bataiatzailea eta pertsonaia ezezaguna) eta ondoan ongi zehaztugabeko beste zenbait pertsonaiez osatua dago.

Margolana hainbat jabeen eskuetatik igaro zen, eta haietako azkenak, John Malcolm of Poltalloch eskoziarrak, 11 libra eta 6 penikeren trukean erosi zuen. 1893an John Wingfield Malcolm Britainiar Museoari doaintzan eman zion, eta gaur egun museo honetan ikusgai dago.

## Kanpo estekak
Ander eta konpainia

***Ander eta konpainia*** Euskal Telebistak sortutako euskarazko telesail bat da, umorezkoa. Kepa Gallegok zuzendua, telesaileko kapituluak ETB 1en eman zituzten.

## Sinopsia 
Telesaio honek Ander Urrutia berrogei urteko abokatuaren bizipenak ditu oinarri. Lankide, lagun eta emazte ohi eta semearekin dituen gora-beherak ekarriko ditu, besteak beste.

## Pertsonaiak 
### Protagonistak: 
* Isidoro Fernández: Ander
* Esther Uria: Vera
* Josean Bengoetxea: Gorka
* Xabier Agirre: Koxme
* Agurtzane Intxaurraga: Ester
* Jose Ramon Argoitia: Juxto
* Pilar Rodriguez: Elvira
* Boni Alegria: Martxelo
* Loinaz Jauregi: Zuriñe
* Asier Oruesagasti: Iker

### Aktore gonbidatuak: 
* Asier Sota
* Asier Hormaza
* Ramon Ibarra
* Felipe Barandiaran
* Mikel Martinez
* Xebe Diez
* Arantxa Gurmendi
* Iñaki Bergara

## Atalak 
* 1) Balego bulego
* 2) Artearen izenean
* 3) Dena denona ez da gauza ona
* 4) Lapurrari lapurtzen dionak
* 5) Gonbidapenak
* 6) Veraren haserrea
* 7) Ikerren urtebetetzea
* 8) Kateatuak
* 9) Dibortziatua
* 10) Boni and Klaudio
* 11) Jeloskor ni?
* 12) Hirurentzako pijama
* 13) Ezkon gaitezen alai, izan dezagun jai

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gerraren hondamenak

***Gerraren hondamenak*** (gaztelaniaz *Los desastres de la guerra*) Francisco Goya espainiar margolariaren 82 grabatu dira. 1810-1820 artean margotuak izan ziren, eta gerraren hondamenak modu latz eta sarkorrean irudikatzen dituzte. Iberiar Penintsulako Gerran girotuak daude, eta frantziar napoleondar soldaduen eta espainiarren arteko borrokak modu ankerrean irudikatzen dituzte.

Goyaren bizialdian zehar margolan hauetako grabatu konplexuez osatutako bi sail oso bakarraik inprimatu ziren, horietako bat haren adiskidea eta arte kritikaria zen Ceán Bermúdezi oparitua, baina argituratugabeak egon ziren. Lehen argitalpena 1863an agertu zen, San Fernandoko Arte Ederren Errege Akademiak argitaratua. Gainontzekoak 1892, 1903, 1906 eta 1923an argitaratuak izan ziren.

Fitxategi:Goya War1.jpg|*Gertatuko denaren aurreikuspen tristeak
Fitxategi:Goya War2.jpg|*Gauza bera
Fitxategi:Goya War3.jpg|*Hemen ere ez
Fitxategi:Goya War4.jpg|Hori eta okerrago

## Kanpo estekak
Amor de Tokyo

**Amor de Tokyo** Donostiako musika taldea da.

## Taldea 
Taldea 2013an sortu zen. Gaur egun Ane Bastida azpeitiarra, Rubén Sánchez salamankarra eta Roberto Urzaiz iruñearra dira taldekideak eta Donostian elkartzen dira entseguak egiteko. 2016an *Gure Bazterrak* saria eta San Adriángo txapelketak irabazi zituzten.

## Diskografia 
* *Escorpiones* (2013)
* *Trabajos de Coral* (2014)
* *Lujo Asiático 1* (2015) EP-a
* *Lujo Asiático 2* (2015) EP-a

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Platos sucios

***Platos sucios*** 3Komak Euskal Telebistarako sortutako umorezko telesaila da, katalanezko *Plats bruts* sailean oinarrituta. Kepa Sojok EITB Donostian zuzendua, bere kapituluak ETB 2an eman zituzten.

Ez zuen jatorrizko telesailaren haineko arrakastarik izan eta denboraldi bakarra (13 atal) baino ez zuen iraun.

## Sinopsia 
Umore saio honek etxebizitza partekatzen dute bi gazteen bizipenak ditu oinarri.

## Pertsonaiak 
* Aketza Lopez: Peru
* Gorka Aginagalde
* Klara Badiola
* Leyre Berrokal
* Asier Etxeandia
* Alejandro Garrido
* Lola Markaida
* Anartz Zuazua

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Historias de la puta mili (filma)

***Historias de la puta mili*** (euskaraz *Soldaduska putaren istorioak*) 1993ko Manuel Esteban espainiar zinema zuzendariak zuzendutako komedia film bat da. Ivà kataluniar komikigileak *El Jueves* komiki aldizkari satirikoan argitaratzen zituen izenburu berdineko komikietan oinarritua dago. Juan Echanove, Jordi Mollà, Achero Mañas eta José Sazatornil aktoreek antzeztu zuten.

Garai beretxuan izenburu berdineko telesaila estreinatu zen.

## Argumentua 
1990eko hamarkadaren lehen erdialdea, jada Espainiar Estatuan luzaroan derrigorrezkoa izan den soldaduska bere azken urteetan dagoen garaia da, 1996ean behin betiko indargabetu baitzen.

Marcelino Arensivia (Juan Echanove) baldar eta ahoberoa buru duen eta soldaduska burutzen ari den espainiar gazte talde baten gorabeherak eta xelebrekeriak agertzen dira.

## Pertsonaiak 
* Juan Echanove - Marcelino Arensivia sarjentua
* Jordi Mollà - Pulpo
* Achero Mañas - Chino
* Marc Martínez - Maca
* David Gil - Bola
* Carles Romeu - Diputao
* José Sazatornil - Huete sarjentua
* Agustín González - Giménez komandantea
* José María Cañete - Guardia Zibileko sarjentua
* Gracia Olayo - María

## Kanpo estekak 
* *Historias de la puta mili* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai
Alquilados

***Alquilados*** Euskal Telebistarako sortutako umorezko telesaila da. Kike Santiagok zuzendua, bere kapituluak ETB 2an eman zituzten.

Ez zuen arrakasta handirik izan.

## Sinopsia 
Aita espetxeratua izan ondoren, bi anai etxeko gelak alokatu behar izango dituzte. Gizon homosexual eta mutil-lagunarekin berriki utzi duen emakume elbarritua izango dituzte alokatuak.

## Pertsonaiak 
* Dorleta Urretabizkaia
* Verónika Moral
* Esther Esparza
* Asier Hormaza

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Javier Hormaza

**Javier Hormaza Garai** (Getxo, 1944ko azaroaren 29a) bizkaitar futbolari ohia da, aurrelari moduan aritzen zena.

## Ibilbidea 
## Kanpo estekak 
[ezkerrera|thumb|300x300px|Zutik: [Jose Angel Iribar|Iribar, Zorriketa, Orue, Etxeberria, Aranguren, Agirre; Behean: Sáez, Argoitia,  Hormaza, Uriarte, eta Lavín (Atotxa, 1965).]]
Church Stoke

'''''', , Galesko komunitate eta udalerri bat da, Powys konderrian.

2011ko erroldaren arabera 1.691 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Cilmeri

'''''', Galesko udalerri bat da, Powys konderrian. A483 errepidean dago, Llandovery udalerrirako norantzan, eta Builth Wells udalerritik bi milia eta erdi mendebaldera.

2011ko erroldaren arabera 431 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Llanidloes

'''''', Galesko udalerri bat da, Powys konderrian. Severn ibaiaren ertzean dago.

2011ko erroldaren arabera 2.929 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Crai

'''''', Galesko udalerri bat da, Powys konderrian. Brecon Beacons Parke Nazionalan dago.

2011ko erroldaren arabera 242 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Disserth and Trecoed

'''''', Galesko hautes barruti bat da, Powys konderrian. Llandrindod Wells udalerriaren hegoaldean dago. Baserri giroko etxaldeak barne hartzen ditu, tartean Howey eta Crossway.

2011ko erroldaren arabera 1.239 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Duhonw

'''''', Galesko baserri giroko komunitate bat da, Powys konderrian. Builth Wells udalerriaren hegoaldean dago.

2011ko erroldaren arabera 294 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Dwyriw

'''''', , Galesko komunitate bat da, Powys konderrian. Llanfair Caereinion udalerriaren hego-mendebaldean dago.

2011ko erroldaren arabera 591 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Clyro

'''''', , Galesko komunitate eta udalerri bat da, Powys konderrian. Hay-on-Wye udalerria 2,5 kilometro hego-ekialdera du.

2011ko erroldaren arabera 597 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Juan Flahn

**Juan Pascual Velasco**, (Bilbo, 1966 - ), **Juan Flahn** izen artistikoz ezaguna, bizkaitar zuzendari eta gidoigilea da.

## Biografia 
Arte Ederrak ikasi zituen Bilbon. 1987.urtean, *Duo Estatico* musika taldea sortu zuen fakultateko ikaskide batekin. ETBk iragarritako gidoi lehiaketa bat irabazi zuen *Dúplex* saioarekin eta hortik aurrera, telebistarako hainbat saiotako gidoiak idatzi zituen, tartean *Canguros*, *La casa de los líos* edo *Ana y los 7*

2001ean bere lehen film luzea zuzendu zuen, *Las flores de Bach* izenekoa.

## Erreferentziak
Historias de la puta mili (argipena)

***Historias de la puta mili*** izan daiteke:
* *Historias de la puta mili*, Ivàren komikia;
* *Historias de la puta mili* 1994ko filma;
* *Historias de la puta mili*, 1990eko telesaila.
Ekoherrixka

[thumb|250px|Findhorn Ecovillage, [Eskozian.]]
**Ekoherrixka** nahieraz sortutako komunitatea da helburu hauekin: Jasangarritasuna, gizarteratze orekatua, ekologismoa eta ekonomikoki autonomoa. Azken helburua gizarte zoriontsua sortzea da.

## Ekoherrixkaren oinarriak 
# Giza-eskala: mundu guztia elkar ezagutzen eta komunikatzen da eta komunitatearen garapenean eta zuzendaritzan parte hartzen du. Horrelako komunitateak txikiak izan beharko lirateke, 500 baino biztanle gutxiagokoak.
# Bizitza funtzionaltasun osoa: ikasketak, lana, aisialdia, eguneroko beharrak, dena ekoherrixka barruan egin behar da. Horrek ez du esan nahi kanpoko harremanik ez daudenik; gai asko herrixka gainetik antolatzen dira, esaterako, garraioak, ospitaleak. Utopia: ekoherrixkek osatutako gizartea.
# Izadiarekiko integrazioa: azken buruan bizitza jasangarria da aurrera eraman nahi dena. Horretarako ingurua zaindu eta babestu behar da ahalik eta zabor gutxiago sortzen, eraikuntza bioklimatikoak erabiliz, energia berriztagarriak erabiliz...

## Ekoherrixkak Euskal Herrian 
Gaur egun gure herrian Lakabekoa Nafarroan da ezagunena.

## Ikus, gainera 
* Deshazkunde
* Permakultura
* Naturismo
* Zero zabor

## Kanpo estekak 
* : Global Ecovillage Network.
* : Red Ibérica de Ecoaldeas.
* : EcoHabitar aldizkaria.

## Erreferentziak
Mendizabal (argipena)

**Mendizabal** izenak hainbat adiera ditu:

## Lekuak 
### Euskal Herrian 
* Mendizabal: desagertutako Arabako herria, Uribarri Ganboako urtegiko urak estalita dago.
* Mendizabal: Altsasuko dermioa.
* Mendizabal: Badaiako mendilerroko mendia.

### Euskal Herritik kanpo 
* Mendizábal: Uruguaiko herria.

## Pertsonak  
Mendizabal euskal jatorriko deitura da, gaztelaniazko grafian *Mendizábal* idazten dena.

* Aitor Mendizabal, Mendizabal III.a, (1989-), pilotaria.
* Amalur Mendizabal (1979-), politikaria.
* Anton Mendizabal (1945-), eskultorea.
* Antxon Mendizabal (1946-2016), EHUko irakasle eta militante abertzalea.
* Arantza Mendizabal (1950-), politikari eta ekonomialaria.
* Aratz Mendizabal, Mendizabal I.a, (1983-), pilotaria.
* Asier Mendizabal (1973-), artista.
* Beñat Mendizabal (1978-), aktorea.
* Bingen Mendizabal (1962-), konpositorea.
* Eustakio Mendizabal (1944-1973), euskaltzale, poeta eta etakidea.
* Felix Mendizabal (1891-1959), atleta.
* Fernando Mendizabal (1934-2011), itzultzaile eta euskaltzain urgazlea.
* Gabriel Mendizabal (1765-1838), militarra.
* Garikoitz Mendizabal (1973-), musikari eta txistularia.
* Itziar Mendizabal (1981-), ballet-dantzaria.
* Jean Baptiste Mendizabal, idazlea.
* Jesus Mari Mendizabal (1949-), idazlea.
* Jose Manuel Mendizabal (1910-1978), eusko gudaria.
* Jose Martin Mendizabal, Mendizabal I.a, (1942-), pilotaria.
* Joxemari Mendizabal, Mendizabal II.a, (1947-2010), pilotaria.
* Juan Álvarez Mendizábal (1790-1853), espainiar politikari, ekonomialari eta ministroa.
* Juan Luis Mendizabal (1928-2019), margolaria.
* Juan Mari Mendizabal (1951-), itzultzailea.
* Mamen Mendizábal (1976-), kazetari eta telebista aurkezlea.
* Mikel Mendizabal (1956-), bertsolaria.
* Oier Mendizabal, Mendizabal II.a, (1983-), pilotaria.
* Pedro Mendizabal (1923-1982), abokatu eta politikaria.
* Rafael Mendizabal (1940-2009), antzerkigilea.
* Teresa Mendizabal (1940-), zientzialari eta fisikaria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Juntos y revueltos

***Juntos y revueltos*** Euskal Telebistarako sortutako umorezko telesaila da. Galdakaoko K-2000 estudiotan grabatua, Juan Vázquez zuzendaria eta gidoilaria eta Juan Bas gidolaria izan zuen.

1990eko apirilean estreinatu zuten eta ETBko lehendabiziko fikziozko saioa izan zen.

## Sinopsia 
Manolo banketxeko kutxazainak eta Itziar institutu irakasleak seme nerabea dute.

## Pertsonaiak 
* Aitor Mazo: Manolo
* Itziar Lazkano: Itziar
* Iván Villanueva
* Mikel Garmendia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Triple A (Espainia)

**Triple A** edota **Alianza Apostólica Anticomunista** (euskaraz *A Hirukoitza* edota *Komunismoaren Aurkako Aliantza Apostolikoa*) Espainiako trantsizio garaian Euskal Herrian jardun zuen erakunde terrorista frankista berantiar bat izan zen. 1977-1982 artean jardun zuen.

2010eko Eusko Jaurlaritzaren Terrorismoaren Biktimen Bulegoaren txosten baten arabera, erakunde armatu hori 1975-1990 artean bortizkeria paramilitarrak hildako 66 biktimetatik 8ren arduraduna omen zen.

## Triple Aren erasoak 
Hauek dira talde paramilitar horrek erreibindikatu zituen erasoak:
# 1977ko irailaren 20: Bartzelonako *El Papus* aldizkariaren aurkako erasoa. Juan Peñalver Sandoval atezaina hil zuten eta 17 pertsona zauritu.
# 1977ko urriaren 7: David Salvador Bernardo (Jonio) taxilariaren hilketa Andoainen (Gipuzkoa). Haren aurka, ETAren laguntzailea izatea leporatu zioten. 
# 1978ko uztailaren 2: Agurtzane Arregi Letamendi hil zuten Donibane Lohizunen (Lapurdi). Juan Jose Etxabe militantearen emaztea zen. Etxabe larriki zauritua geratu zen. Etxabetarrek eraso ugari pairatu zituzten; hiru urte lehenago Juan José Etxaberen anaia hila izan zen.
# 1979ko maiatzaren 6: Jose Ramon Ansa Echevarria 17 urteko gazte andoaindarra bahitu eta hil zuten. Andoaindik Urnietara doan errepidean hilda agertu zen, buruan tiro bat zuela. Talde terroristaren erreibindikazioan ETAko kidea zela esaten zen; familiak akusazioa ezeztatu zuen. Urte batuzk geroago, hilketaren errudun jota, Ignacio Iturbide eta Ladislao Zabala kondenatu zituzten.
# 1980 uztailaren 23: Bilboko Amezolako erasoa. Bi gazte hil zituzten: María Contreras Gabarra, 17 urtekoa eta haurdun zegoena, eta 12 urteko neba Antonio Contreras Gabarra. Anastasio Leal Terradillos garbitzailea (Cabezuela del Valle, 59 urte) larriki zauritu zuten. 
# 1980ko abuztuaren 27: Jesus Maria Etxebesteren hilketa Irunen.
# 1982ko urtarrilaren 2: Pablo Garayalde hil zuten Leitzan.

## Erreferentziak 
## Ikus, baita ere 
* Alianza Anticomunista Argentina
* Batallón Vasco Español
* GAL
* Cóndor operazioa
* Gladio operazioa

## Kanpo estekak 
* [*El Papus(https://eu.wikipedia.org/wiki/El_Papus)* aldizkariaren aurkako erasoa justifikazioak.]
Mendizabal

**Mendizabal** Arabako herri hustu bat da, Arratzua-Ubarrundia udalerrikoa. Uribarri Ganboako urtegia eraiki zutenean hutsarazi zuten eta gaur egun, urtegiko uren azpian dago.

Zadorra ibaiaren ertzean zegoen eta hurrengo herriak zituen mugakide: iparraldean Leintz Gatzaga, hegoaldean Arroiabe, ekialdean Langara Ganboa eta mendebaldean Landa.

## Historia 
Mendizabal Ganboako ermandadea osatzen zuten herrietako bat zen eta Calahorrako elizbarrutiaren mendekoa zen. 1835ean, ermandadea desagertu zenean, Ganboa udalerrian sartu zen.

1957ko maiatzaren 10ean, Espainiako Gobernu frankistak erabaki zuen, dekretu bidez, Mendizabal herria Arratzua-Ubarrundia udalerriari atxikitzea Uribarri Ganboako urtegiaren eraikuntzak zekarren uholde arriskuaren ondorioz. Azkenik, 1959ko otsailaren 26an, Espainiako Gobernu frankistak Mendizabal herria deuseztatu zuen 267/1959 zenbakidun dekretuaren bidez.

2025eko uztailaren 28an Arabako Foru Aldundiak omenaldi ofiziala egin zien urtegia eraikitzeak kalte egin zien herritarrei, horien artean mendizabaldarrei.  Oroimenezko ekitaldian, presako begiratokian, totem bat desestali zuten, gertatu zenaren informazioa jasotzen duena.

## Demografia 
1631n Felipe IV.a erregearen aginduz egin zen Gatzaren Erroldaren arabera, Mendizabalek 25 biztanle eta 38 abere zituen. Ia bi mende geroago, 1827an, 44 biztanle zituen. 1959an, Espainiako Gobernu frankistak Mendizabal herria deuseztatzea erabaki zuenean, 2 biztanle besterik ez zituen.

## Galdutako ondarea 
* Mendizabalgo zubia, hiru begiko zubia.
* San Pedro parrokia, erromaniko estilokoa.

## Iruditegia 

Fitxategi:Mendizabalgo baserria.jpg|thumb|Baserria
Fitxategi:Mendizabalgo San Pedro eliza.jpg|thumb|San Pedro eliza
Fitxategi:Mendizabalgo zubia.jpg|thumb|Mendizabalgo zubia Zadorra ibaiaren gainean

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ptolemy Gezikoa

**Ptolemy Gezikoa** Masami Kurumadak idatzi eta marraztutako manga eta animea deen Saint Seiyako pertsonaia bat da. Geziko konstelazioko zilarrezko zalduna da XX. mendean. Jatorrizko istorioan apenas du presentziarik. Bere agerpenik esanguratsuena Hamabi Etxeen sagan da, hasieran, Atena, Shun Andromedakoa, Hyôga Beltxargakoa eta Seiya Pegasokoa Greziako santutegira iristen direnean eta han Shiryu Dragoikoarekin topo egiten dutenean. Lau zilarrezko zaldunak Arieseko tenplura abiatzera doazenean, Ptolemyk bere geziekin erasotzen ditu, baita Atena ere. Lau zaldunei geziak ilusio soilak iruditzen zaizkie, baina bat jainkosaren bularrean sartzen da, eta hortik aurrera, lau zaldunek erlojupeko lasterketa bat abiatu behar dute patriarkaren aretora iritsi arte, aurretik dauden hamabi tenpluetatik igaroz eta bertan topatuko dituzten urrezko zaldunen aurka borrokatuz.

## Kanpo estekak
Species II

***Species II***, ***Species II: Offspring*** edo ***Species II: Origins***, 1998ko Peter Medak hungariar zinema zuzendariak zuzendutako beldurrezko eta zientzia-fikziozko film bat da. Michael Madsen, Natasha Henstridge, Marg Helgenberger, Mykelti Williamson, George Dzundza, James Cromwell eta Justin Lazard aktoreek antzeztu zuten.

1995eko *Species* filmaren jarraipena da, era berean *Species III* (2004) eta *Species: The Awakening* (2007) izeneko jarraipenak izan ditu.

## Argumentua 
NASAk Marterako eskifaidun misio bat bidali du. Marten daudela astronautek DNA estralurtarraren aztarnak topatu eta bildu egingo dituzte. Iztulerako bidaian, DNA ernaldu eta hiru astronauten DNAk kutsatuko ditu.

Jada Lurrean daudela, hiru astronautei heroien ongietorria egingo diete. Emakume astronautak sexu harremanak izaten ari denean hil egingo da, aldiz bigarren gizonezko astronautak ez du DNA estralurtarraren aurkako inmunitatea garatuko du, jada berezko odol gaixotasun genetiko bat baitu. Aldiz, hirugarren astronauta den Patrick Ross (Justin Lazard) kapitaina guztiz kutsatua egongo da eta giza emakumezkoekin ahal bezainbeste sexu harremanak izaten saiatuko da, DNA estralurtarrak Lurra bere ondorengotzarekin kolonizatu nahi baitu.

## Aktoreak 
* Natasha Henstridge: Eve
* Michael Madsen: Press Lennox
* Marg Helgenberger: Laura Baker doktorea
* James Cromwell: Judson Ross, AEBetako senataria
* Mykelti Williamson: Dennis Gamble
* Richard Belzer: AEBetako presidentea
* Justin Lazard: Patrick Ross
* Sarah Wynter: Melissa
* George Dzundza: Carter Burgess Jr. kolonela
* Myriam Cyr: Anne Sampas
* Peter Boyle: Herman Cromwell
* Nancy La Scala: Debutante ahizpa Marcy
* Raquel Gardner: Debutante ahizpa Lucy
* Kim Adams: Darlene
* Nicholas Vota: anbulantziako haurra: Patrick Rossen haurra

## Kanpo estekak 
* *Species II* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai
Bill Irwin

**William Mills** "**Bill**" **Irwin** (Santa Monica, 1950eko apirilaren 11) Estatu Batuetako aktore eta telebista aurkezlea izan zen. ''Elmo's World'' bidai-telesailari esker ospetsu bilakatu zen.
It's Kind of a Funny Story

'''''It's Kind of a Funny Story'''* (euskaraz *Halako Istorio Dibertigarria*) 2010eko Anna Boden eta Ryan Fleck estatubatuar zinema zuzendari eta gidoigileek zuzendu eta idatzitako drama-komedia film bat da. 2006ko Ned Vizzini estatubatuar idazlearen *izen berdineko eleberrian* oinarritua dago. Keir Gilchrist, Emma Roberts, Viola Davis, Lauren Graham, Jim Gaffigan, Zoë Kravitz eta Zach Galifianakis aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Depresio baten ondorioz, 16 urteko Craig (Keir Gilchrist) nerabea psikiatriko batean sartuko dute. Behin han dela, gazteentzako tratamenduaren aretoa itxia dagoenez, helduen aretora joan beharko du. Laisterrera, Bobby (Zach Galifianakis) izeneko gaixoa Craigen arduradun, adiskide eta babesle bilakatuko da. Haren laguntzaz, Craigek hainbat arazo dituzten zenbait pertsona ezagutuko ditu, baita beren dohaiak ere. Gainera, bere adinekoa den Noelle (Emma Roberts) izeneko neskaren lagunmina ere egingo da.

## Aktoreak 
* Keir Gilchrist: Craig Gilner
* Emma Roberts: Noelle
* Zach Galifianakis: Bobby
* Viola Davis: Minerva doktorea
* Zoë Kravitz: Nia
* Thomas Mann: Aaron Fitzcarraldo
* Aasif Mandvi: Mahmoud doktorea
* Bernard White: Muqtada
* Lauren Graham: Lynn Gilner
* Jim Gaffigan: George Gilner
* Matthew Maher: Humble
* Adrian Martinez: Johnny
* Jeremy Davies: Smitty
* Willian Silvan: Willian
* Mary Birdsong: Bobbyren emazte ohia
* Novella Nelson: Irakaslea
* Morgan Murphy: Joanie
* Dana DeVestern: Alissa Gilner
* Laverne Cox: Transgenero gaixoa
* Ethan Herschenfeld: Solomon (Acid Head)
* Ned Vizzini: Musika irakaslea

## Kanpo estekak 
* *It's Kind of a Funny Story'' filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai
London County Hall

**London County Hall** Londresko konderriaren egoitza izateko Lambeth udalerrian eraikitako jauregia da. Westminster jauregiaren parean eraiki zuten, Tamesis ibaiaren beste aldean. Gaur egun hasierako funtzioa galduta du eta negoziotarako eraikina da eta hainbat atrakzio turistiko ere hartzen ditu, Akuariuma eta Ziegak esaterako. Jauregiaren ondoan London Eye gurpil handia ere badago.

## Historia 
Ralph Knott arkitektoak diseinatu zuen eta 1911 eta 1933 artean eraiki zen. Irekiera ofiziala Jurgi V.ak egin zuen 1922an. Hasieran Londresko Konderriaren egoitza izan zen eta ondoren Londres Handiko Gobernuaren egoitza (*Great London Council*). 1986an Margaret Thatcherren gobernuak Londres Handiko Gobernua desegin zuenean eraikinak bere funtzioa galdu zuen.

## Sea Life Akuariuma 
1997an ireki zen County Halleko behe solairuan. Urtero milioi bat bisitari izaten ditu. 2008an *Merlin Entertainments* konpainiak erosi zuen eta modernizatu ondoren *Sea Life Aquarium* izena ezarri zion. Ur azpiko tunela, marrazoen ibilbidea ("Shark Walk") eta Ozeano Bareko tankea gehitu zizkion. 2011 urtean pinguinoak ekarri ziren Edinburgheko zoologikotik.

## London Dungeon 
*Londresko Ziegak* izenarekin Londresen izandako gertaera makabroen errepresentazioa egiten duen konpainia da, aktore eta efekto espezilak erabiltzen dituena umore puntuarekin. Hau ere *Merlin Entertainments* konpainiak kudeatzen du.

1974an sortu zuen Annabel Geddes-ek historia makabroaren museo gisa, baina 2013an County Hallera ekarri zen eta esperientzia interaktiboaren izaera hartu zuen.

3 ibilbidetan 18 show desberdin osatzen dituzte 20 aktorek. Jack Tripa-ateratzailea eta Sweeney Todd pertsonai historikoak agertzen dira eta Izurri Beltza eta Polboraren konplota bezalako gertaerak ere bai.

## Beste atrakzio batzuk 
* Namco Funscape
* Shrek's Adventure!
* Saatchi Gallery

## Iruditegia 

Irudi:London Aquarium.JPG|County Hall eraikinaren ikuspegia.
Irudi:London Eye and aquarium.JPG|London Eye eta County Hall.
Irudi:London Aquarium, from the London Eye.jpg|Airetiko ikuspegia.
Irudi:London Aquarium.001 - London.JPG|Sea Life Akuariuma.
Irudi:2005-07-12 - United Kingdom - England - London - The London Dungeon.jpg|London Dungeon.
Irudi:2005-06-19 - United Kingdom - England - London - The Saatchi Gallery - Miscellenaeous 4887879874.jpg|Saatchi Gallery.
Irudi:South Bank Lion (5809599144).jpg|Lehoiaren eskultura.

## Informazio praktikoa 
* Metro geltokiak:
** 15px 15px 15px Westminster
** 15px 15px 15px 15px Waterloo

## Kanpo estekak
Llanwrtyd Wells

'''''', , Galesko udalerri eta komunitate bat da, Powys konderrian. Afon Irfon ibaiaren ertzean dago. A483 errepidean dago, Llandovery eta Builth Wells udalerrien artean.

2011ko erroldaren arabera 850 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Lambeth jauregia

**Lambeth jauregia** () Canterburyko artzapezpikuaren Londresko egoitza izan zen zortzi mendetan zehar. Gaur agun San Anselmo komunitate anglikanoak kudeatzen du. Tamesis ibaiaren hegoaldeko ertzean dago eta Lambeth udalerriari izena ematen dio.

## Historia 
1200 urtearen inguruan hartu zuen Canterburyko artzapezpikuak baina gelditzen diren zati zaharrenak XV mendekoak dira. XVII mendeko Ingalaterrako Iraultzan harpilatua izan zen eta honen ondorioz 1663an William Juxon artzapezpikuak erabat berreraiki zuen jauregia.

## Liburutegia 
Canterburyko artzapezpikuaren liburutegi ofiziala da. 120.000 liburutik gora ditu, eskuizkribu zaharrenak IX mendekoak dira. Ale garrantzitsuenak honako hauek dira:
* Gutenbergen Biblia
* Lambeth Biblia
* Lambeth Choirbook (koro-liburua)
* Lambeth Homilies (homiliak)
* Mac Durnan Gospels (abestiak)

## St Mary-at-Lambeth 
St Mary-at-Lambeth eliza dago jauregiaren ondoan. 1377ko dorrea dauka baina gainerakoa XIX mendekoa da. Hainbat artzapezpikuren hilobiak ditu eta bere lorategiak museo bihurtu dira *Garden Museum* izenarekin.

## Iruditegia 

Irudi:Lambeth Palace - geograph.org.uk - 343862.jpg|Jauregia.
Irudi:Morton's Tower Gatehouse, Lambeth Palace, Lambeth, London, England, UK - panoramio.jpg|Jauregiaren sarrera (gorria) eta Morton dorrea (zuria).
Irudi:Lambeth Palace.jpg|Jauregiaren ikuspegia.
Irudi:London garden museum -14 Knot Garden.JPG|Garden Museum.
Irudi:Lambeth Bible Vol 2.JPG|Lambeth Biblia.

## Informazio praktikoa 
* Metro geltokia: 15px Lambeth North

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Machynlleth

''''*, herri hizkeran *Mach'', Galesko merkatu udalerri eta komunitate bat da, Powys konderrian. A487 eta A489 errepideen elkargunean dago, Gwynedd konderriaren mugan. 2011ko erroldaren arabera 2.235 biztanle zituen.

1404an Owain Glyndŵr printzeak bertan Galesko Parlamentua ezarri zuen.

## Kanpo estekak
Hau da A.U.

***Hau da A.U.*** Ikuskinek Euskal Telebistarako sortutako umorezko telesaila da, Aizpea Goenaga eta Elena Iruretak zuzendua.

Kike Amonarrizek idatzia, 1990eko urriaren 5ean estreinatu zuten eta ETBko euskaraz egindako lehendabiziko fikziozko saioa izan zen.

## Sinopsia 
Artisten agentzia bat sortu zuten Rosek eta Sagrariok, baina ez nolanahikoa: Artisten Utopia (A.U). Handik pasatzen zena edozer egiteko konbentzitzen zuten: kantatu, dantzatu, aktore lana egin, magia edo auskalo zer.

## Pertsonaiak 
* Aizpea Goenagaː Ros, *Artisten Utopia Produkxions* kontratazio-agentziaren zuzendaria.
* Elena Iruretaː Sagrario, Rosen ama.
* Kike Amonarrizː Inazio Mari, Rosen lankidea.
* Loli Astorekaː Maria Begoña, *Artisten Utopia Produkxions* aldameneko ile-apaindegiko langilea.
* Patxi Gonzalez
* Antton Urbieta
* Patxi Ruiz
* Mikel Garmendia
* Patxi Barko

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Ignazioren leizea

**San Ignazioren leizea** (katalanez *Cova de Sant Ignasi*) Kataluniako Manresa udalerrian dagoen arkitektura multzo bat da, Bages eskualdean. Multzoa eliza barroko batek eta eraikin moderno neoklasiko batek osatzen dute. Manresako Zubi Zahar erromanikoa eta Santa Mariaren kolegiata basilikarekin batera hiriko ikur den irudia osatzen du.

Usadioaren arabera, 1522an San Ignazio Loiolakoa euskaldunari bertako leizean 11 hilabetez gogoeta egiten egon omen zen. Ondorioz, gaur egun Euskal Herriko Loiolako santutegitik abiatu eta Montserrateko monasteriotik igarotzen den Inaziotar bidearen helmuga da.

Irudi:Cova_de_Sant_Ignasi_nevat.JPG|Eliza 2006ko elurpean.
Irudi:Façana_Església_Cova_Sant_Ignasi.JPG|Eliza barrokoaren aurrealdea.
Irudi:Manresa,_Cova_de_Sant_Ignasi-PM_58599.jpg|Elizaren barnealdea.
Irudi:Manresa, Cova de Sant Ignasi-PM 58516.jpg|Leizea.

## Ikus gainera 
* Loiolako santutegia
* Inaziotar bidea

## Kanpo estekak 
* San Ignazioren leizearen webgunea
Liverpoolgo katedrala

**Liverpoolgo Kristoren eliza-katedrala** () Ingalaterrako Merseyside konderriko Liverpool hirian dagoen katedrala anglikano bat da.

Giles Gilbert Scott ingeles arkitektoak diseinatu zuen. 1904an eraikitzen hasi baina 1978. urtera arte ez zuten erabat amaitu.

Neurri bikainetako hareharri gorrizko eraikina da: 189 metro luze izanik (Ama Birjinaren kapera barne hartuz), mundu osoko katedral luzeena da. Barnealdetik 150 metro luze ditu. Bolumen osoari dagokionez, mundu osoko bosgarren katedral handiena da. 101 metroko garaiera du, horrek mundu osoko katedral garaienen artean sailkatzen du.

## Iruditegia 

Irudi:Liverpool_Anglican_Cathedral_High_Altar,_Liverpool,_UK_-_Diliff.jpg|Aldare nagusia.
Irudi:Liverpool_Anglican_Cathedral_-_Lady_Chapel.jpg|Anderearen kapera, eraiki zen katedralaren lehenbiziko atala.
Irudi:Liverpool_Anglican_Cathedral_ceiling,_Liverpool,_UK_-_Diliff.jpg|Gurutzadura.
Irudi:Liverpool_Cathedral.jpg|Kanpoaldea.

## Kanpo estekak 
* Liverpoolgo katedralaren webgune ofiziala
Gure familia eta beste piztia batzuk

***Gure familia eta beste piztia batzuk*** Pausoka Entertainmentek Euskal Telebistarako sortutako umorezko telesaila da, Garbi Losadak idatzia.

1997ko urtarrilean estreinatu zuten ETB 1ean.

## Sinopsia 
Telesailak Kepa Aberasturi eta bere seme-alaben gorabeherak ditu ardatz. Kepa albaitaria da eta herri txiki batean bizi da.

## Pertsonaiak 
* Koldo Losada
* Anne Igartiburu: Jone
* Aizpea Goenaga
* Gorka Zufiaurre
* Kepa Gallego
* Karmen Balentziaga
* Paul Berrondo

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Penelope-Enea

***Penelope-Enea*** Orio Produkzioek Euskal Telebistarako sortutako umorezko telesaila da, Alfonso Arandiak editatua eta Yurre Ugartek idatzia.

## Sinopsia 
Landare haragijale baten inguruan sortzen diren umorezko egoerak bizi dituzte bertako protagonistek.

## Pertsonaiak 
* Olatz Beobide
* Irune Manzano

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Beni eta Marini

***Beni eta Marini*** Euskal Telebistarako sortutako 1992ko umorezko telesaila da, Aizpea Goenaga eta Elena Iruretak zuzendua eta idatzia.

Sarrerako abestia Fernando San Josék moldatu zuen, Kike Amonarrizen hitzen lagunduta.

## Sinopsia 
Telebista eta antzerki munduan ibilitako bi andre, helduagoak direnean ETBra bueltatzen dira eta bertako istorioak kontatzen dira.

## Pertsonaiak 
* Aizpea Goenagaː Benita "Beni"
* Elena Iruretaː Mariniebes "Marini"
* Loli Astorekaː Dolo, *Beni ta Marini* saioko erreportaria
* Kruz Mari Larrañagaː León, *Beni ta Marini* saioko kantaria
* Kike Amonarrizː Eguzki
* Patxi Gonzalezː Maxi
* Mikel Laskurain
* Barbara Goenaga

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Egoitz Sánchez

**Egoitz Sánchez Gorostidi**, (Donostia, ) gipuzkoar aktorea da, telebistan aritutakoa. EHUn Ikus-entzunezko komunikazioa ikasi arren, aktore moduan lan egin du.

## Lanak 
* *Hasiberriak* (2001-2002)
* *Goenkale* (2002-2004)
* *Hospital Central* (2004)
* *Ze Kosmopolita* (2004-2005)
* *Mi querido Klikowsky* (2007)
* *Martin* (2007)
* *Qué vida más triste* (2008-2010)
* *Los hombres de Paco* (2009)
* *El asesinato de Carrero Blanco* (2010)
* *Aída* (2012)
* *Gernika bonbapean* (2012)
* *Amar en tiempos revueltos* (2014)
* *La línea invisible* (2020)
* *Etxekoak* (2020)

## Kanpo estekak
Retrato de Família

***Retrato de Família*** 1992n Luís Galvão Telesek zuzendutako film dramatikoa da, Mário de Sá-Carneiroren eleberri batean oinarrituta.

## Argumentua 
Miguel, argazkilari obsesiboa, bere emaztea Opheliarekin, euren alabarekin, joan denetik aztoratuta dago. Julia berreskuratzeko saialdian Ophelia bahituko du eta Juliarekiko duen maitasuna obsesiboki Opheliarengan transferituko du.

## Aktoreak 
* Joaquim de Almeida
* Maria de Medeiros
* Paola Dominguín

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Metropoli (telesaila)

***Metropoli*** Igeldo ekoiztetxeak Euskal Telebistarako sortutako umorezko telesaila da, Patxi Barkok zuzendua.

## Sinopsia 
Itziar ezkontzekotan dago baina senargaia beste emakume batekin ohean harrapatu eta, bitan pentsatu gabe, etxera itzuliko da etxeko taberna hartzeko asmotan. Baina, aitak taberna saldu omen du.

## Pertsonaiak 
* Amaia Lizarralde: Itziar
* Esther Uria: ahizpa
* Kandido Uranga: aita
* Klara Badiola
* Ane Gabarain
* Josean Bengoetxea
* Anjel Alkain
* Asier Hernández
* Irene Etxeberria
* Ione Irizabal

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mugaldekoak (musika taldea)

**Mugaldekoak** Beran 2004an sortutako euskaraz abesten duen folk talde bat da, zuzenekoetan zein estudioko grabazioetan literatura eta musika uztartzen dituena. Gasteizko Edu Zelaieta idazlea eta Berako Beñardo Goietxe eta Raul García musikariak dira taldeko kideak. Hain zuzen, Zelaietaren izenburu bereko poema liburuko olerkiak musikatzeko sortu zen egitasmoa. Gerora, ibilbide propioa egin du taldeak, eta hiru disko kontzeptual argitaratu ditu orain artean: *Biziago sentitzeak dakarren muga inguruan*, «mugaz eta mugez» diharduena (2006an); *Begiak lekuko*, «begiradaz eta begiradez» (2012an); eta *Galdemoduen trilogia*, «galderaz baina batez ere galderez» (2017an).

## Diskografia 
* *Biziago sentitzeak dakarren muga inguruan* (2006, Gaztelupeko Hotsak)
* *Begiak lekuko* (2012, Gaztelupeko Hotsak)
* *Galdemoduen trilogia* (2017, Gaztelupeko Hotsak)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
* www.hotsak.com
Bederatzigarren olatua

**Bederatzigarren olatua** (errusieraz: Девятый вал) jatorri armeniera zuen Ivan Aivazovski margolari errusiarraren lan ezagunena da. 1850an bukatu zuen baina, antza, 1848an hasi zuen. Gaur egun San Petersburgoko Museo Errusiarrean ikus daiteke. Batzutan esan da hau dela Errusiako margolan ederrena. Ivan Aivazovski egin zituen itsas ikuspegiei esker oso ospetsua izan zen.

## Deskribapena 
Margolan honetan gauean izandako ekaitzaren ondorengo zazpi naufrago ikusten ditugu. Naufragoak salbatu nahian gelditu diren hondakinetara heltzen dute. Dena dela, protagonismoa ez da gizonena, eguzkiarena eta itsasoarena baizik.

Izenburua itsas tradizio batetik dator: olatu guztien artean txikizio handiago eragiten duena bederatzigarrena da. Orokorrean, margolanak kolore beroak erakusten ditu eta, moduz, itxaropena adierazten du, hau da, okerrena igaro da. Gaia erromantizismo garaian oso ohikoa zen: naufragio eta gizakiaren borroka izadiaren elementuen aurrean.

Ivan Aivazovskik, zuen ikus-memoria handiari esker, paisaiak buruz margotzen zituen, hauek aurrean izan gabe. Haren iritziz ezinezkoa zen zuzenean elementuen mugimendua pintzelen bitartez. Harentzat garrantzitsuago zen irudimena sentzazioak baino.
thumb|Naufragoak.
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Margolanari buruzko komentario zehatza.
Zuhatzu Ganboa

**Zuhatzu Ganboa** (gaztelaniaz *Zuazo de Gamboa*) desagertutako herria da, Barrundia udalerrikoa. Uribarri Ganboako urtegia eraiki zutenean hutsarazi zuten eta gaur egun, urtegiko urak estalita dago.

Zadorra ibaiaren ertzean zegoen eta hurrengo herriak zituen inguruan: iparraldean Leintz Gatzaga, hegoaldean Azua, ekialdean Marieta eta mendebaldean Langara Ganboa.

## Historia 
Zuhatzu Ganboa Ganboako ermandadea osatzen zuten herrietako bat zen eta Calahorrako elizbarrutiaren mendekoa zen. 1835ean, ermandadea desagertu zenean, Ganboa udalerrian sartu zen.

1957ko maiatzaren 10ean, Espainiako Gobernu frankistak erabaki zuen, dekretu bidez, Zuhatzu Ganboa Barrundia udalerriari eranstea Uribarri Ganboako urtegiaren eraikuntzak zekarren uholde arriskuaren ondorioz. Azkenik, 1959ko urtarrilaren 15ean Espainiako Gobernu frankistak, 70/1959 dekretuaren bidez, Zuhatzu Ganboa herria deuseztatu zuen.

2025eko uztailaren 28an Arabako Foru Aldundiak omenaldi ofiziala egin zien urtegia eraikitzeak kalte egin zien herritarrei.  Oroimenezko ekitaldian, presako begiratokian, totem bat desestali zuten, gertatu zenaren informazioa jasotzen duena.

## Demografia 
1631n Felipe IV.a erregearen aginduz egin zen Gatzaren Erroldaren arabera, Zuhatzu Ganboak 41 biztanle eta 79 abere zituen. Ia bi mende geroago, 1827an, 120 biztanle zituen. 1959an, Espainiako Gobernu frankistak, herria deuseztatzea erabaki zuenean, ez zuen biztanlerik.

## Galdutako ondarea 
* San Millan Parrokia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Salvador Paniker

**Salvador Pàniker i Alemany** (Barcelona, 1927ko martxoaren 1a - 2017ko apirilaren 1a) ingeniaria, filosofo eta idazlea izan zen. Aita indiarra eta ama kataluniarra zituen, batxilergoa jesuitekin egin zuen, doktoretza ingenieritza industrialean eta Bartzelonako Unibertsitatean metafisikaren irakaslea izan zen. Raimon Panikkar filosofoaren anaia izan zen.

Kairós argitaletxea sortu eta zuzendari lanetan ibili zen. "Derecho a Morir Dignamente" Espainiako elkartearen presidentea izan zen, eutanasiaren eskubidea aldarrikatuz. Ekialdeko tradizioak ikertu zituen eta taoismoan sakondu egin zen.

## Bibilografia 
* *"A propósito de Sartre, la fe y los dioses"* (1965)
* *"Los signos y las cosas"* (1969)
* *"Cibernética y budismo Zen"* (1971)
* *"Aproximación al origen"* (1982)
* *"Conversaciones en Cataluña"* (1966)
* *"Conversaciones en Madrid"* (1969)
* *"Primer testamento"* (1985)
* *"Ensayos retroprogresivos"* (1987)
* *"Segunda memoria"* (1988)
* *"Filosofía y mística"* (1992)
* *"Cuaderno amarillo"* (2000)
* *"Variaciones 95"* (2002)
* *"Asimetrías"* (2008)

## Ikus, gainera 
* Bartzelonar ezagunen zerrenda

## Kanpo loturak 
* Biografia laburra 'on-line'.