Adolphe Messimy

**Adolphe Marie Messimy** politikari eta jeneral frantziarra izan zen. Gerra ministro gisa aritu zen 1911-12 urteetan, eta gero berriro ere hilabete batzuetan Lehen Mundu Gerraren hasieran eta lehen hiru asteetan. Armadako ofizial gisa hasi ondoren, Armadara itzuli zen eta brigada bat arrakastaz zuzendu zuen Sommeko guduan, eta geroago dibisio bat. 1919an Diputatuen Ganberarako berriro hautatua izan ondoren, senatari eragingarria izan zen 1923tik 1935ean hil zen arte.

## Biografia 
### Lehen urteak eta bizitza pertsonala 
1869ko urtarrilaren 31n Lyonen jaioa, Adolphe Messimy Paul Charles Léon Messimy notarioaren eta Laurette Marie Anne Girodonen seme zaharrena zen. Andréerekin ezkondu zen, Victor Cornilen alabarekin, eta hartaz 1921ean dibortziatu zen. Bigarren ezkontza, 1923an, Marie-Louise Blancekin (Viallar jaiotzez) alargunarekin izan zuen. Bi seme-alaba izan zituen ezkontza bakoitzetik.

Tuchmanek honela deskribatu zuen: «gizon bizia, energetikoa eta ia bortitza, betaurrekoen atzean nekazari baten begi distiratsuak eta ahots ozena zituena».

Bere zaletasunak mendizaletasuna eta armak eta altzariak biltzea ziren.

### Lehen karrera 
Messimy hemezortzi urte zituela Saint-Cyrreko akademia militarrean sartu zen eta graduatu ondoren, lerroko ofizial gisa hasi zen karrera. Hogeita bost urterekin kapitain izendatu zuten eta hogeita zazpi urterekin estatu ''nagusiko Brevet d'état-major* titulua lortu zuen, karrera militar bikain baten promesa irekiz. 1899an *ehiztari* kapitain kargua utzi zuen, Armadak Dreyfus kasua berriro irekitzeari uko egin ziolako protestan, politikan sartuz "armada eta nazioa adiskidetzeko" erabakita.

Armada utzi ondoren kazetari bihurtu zen, eta Parisko zenbait egunkaritan gai militarrei buruz idatzi zuen, besteak beste *, Le Temps*, *le Matin*, *le Rappel*, *le Radical* eta *Lyon-Républicain* . *La Revue politique et parlementaire*, *La Revue des questions coloniales*, *La Revue bleue* eta *Revue de Paris* aldizkarietan ere argitaratu zituen ikerketa dokumentatuak.

Nigerko Konpainia Nagusiko administratzaile ere bihurtu zen.

### Gerra aurreko karrera politikoa 
1902an Diputatuen Ganberako hautatu zuten alderdi *erradikal-sozialista* gisa, Seine hauteskunde-barrutian ( Parisko 14. barrutia ). Bigarren itzulian (maiatzaren 11n) Girou diputatu nagusia garaitu zuen, 9.068 botoren alde eta 8.569ren aurka. 1905ean, eliza eta estatua bereizten zituen legearen alde bozkatu zuen.

1906ko maiatzaren 20an, *Gauche radicale-socialiste* gisa berrautatu zuten, bigarren itzulian, 11.894 botorekin alde, Fraguier aurkariaren 5.438ren aurka. 1910eko maiatzaren 8an, berriro ere bigarren itzulian, *Républicain radicale-socialiste* gisa berrautatu zuten, 9.462 botorekin alde, Grangier aurkariaren 7.182ren aurka.

Gerra aurreko bere idazkien artean hauek zeuden: "Bake Armatua, Frantziak zama arindu dezake" (1905), "Armadaren Antolakuntzari buruzko gogoeta orokorrak" (1907), "Armada eta bere koadroak" (1909) eta "Gure lan koloniala" (1910).

### Gerra minsitroa bake denboraldian 
Messimy Ernest Monisen gobernuan Kolonietako Ministro bihurtu zen, eta 1911ko martxoaren 2tik ekainaren 27ra arte aritu zen lanean.

1911ko ekainaren 27tik 1912ko urtarrilaren 14ra, Messimy Gerra Ministro gisa aritu zen Joseph Caillauxen gobernuan. Urte hartako laugarren Gerra Ministro berria izan zen, eta izendatu eta egun gutxira, Panther kanoiontzi alemaniarra Agadirrera iritsi zen, Bigarren Marokoko Krisia piztuz.

1911ra arte, *Conseil Supérieur de Guerre* -ko presidenteordea ( Errepublikako presidenteak zuzendutako goi-mailako jeneralen organoa) gerra kasuan izendatutako komandante-burua zen, baina ez zuen plangintza-langilerik, Armadako Estatu Nagusiko buruak, berriz, Gerra Ministroari ematen zion txostena eta administrazio-gaiez soilik arduratzen zen. Victor-Constant Michel jenerala, presidenteordeak, proposatu zuen Frantziako Armadak gerra-plan defentsiboago bat hartzea eta erreserba-erregimentu bat eranstea erregimentu erregular bakoitzari. Messimyk, Frantziako jeneral nagusiekin batera, uste zuen plan hauek Frantziako Armadaren borroka-espiritua motelduko zutela. *"Erokeria bat bezala"* eta Michel "arrisku nazionala" bezala deskribatu zituen, eta haren kargu-gabetzea ziurtatzen lagundu zuen.

Messimyk presidenteordearen kargua ezabatu zuen, eta kargu berri bat sortu zuen –laster Joseph Joffre jeneralari eman ziotena–: Estatu Nagusiko Buruzagia (eta Komandante Nagusi izendatua). Bi azpiburuzagi egongo ziren, bat Estatu Nagusiaren buru, ministerioan kokatua eta Gerra Ministroaren kabinete militarreko kidea, eta bestea Komandante Nagusiaren Estatu Nagusiko burua izango zena eta mobilizazioaz eta kontzentrazioaz arduratuko zena. Alexandre Millerandek aurreko kargua ezabatu zuen (1912-13 agintaldian), eta horrek lagundu zuen Joffrek botere izugarria eskuratu zuen bere eskuetan Lehen Mundu Gerraren lehen urteetan. Messimy susmagarria zen Joffrek de Castelnau jeneral eskuindarra eta klerikalista aukeratu izanaz bere Estatu Nagusiko buru gisa.

### Kargutik kanpo 
Bere jaioterrira itzuli zen Messimy, 1912ko otsailaren 25ean, Trévoux barrutiko (Ain) diputatu hautatu zuten *Parti républicain radical et radical socialiste alderdiaren* alde, Donat-Auguste Bollet ordezkatuz, senatari bihurtua zena. Messimyk 9.734 boto lortu zituen, Ducurtyl-en 4.648ren eta Nanssex-en 3.420ren aurka, emandako 18.186 botoetatik.

Balkanak bisitatu eta bulgariarrek beren uniforme diskretuetan zuten abantaila ikusi ondoren, Messimyk 1830etik Frantziako Armadak daramatzan kepi gorria eta *pantalon rouge* (praka gorriak) uniforme gris-urdin edo gris-berde batekin ordezkatzea ere proposatu zuen (Britainiar Armadak duela gutxi eskarlatatik kakira aldatu zen eta alemaniarrak urdinetik gris-grisera ). Plan hau frantziar jeneral eta politikariek blokeatu zuten. Messimyk geroago "kolore guztien artean ikusgarrienarekiko atxikimendu itsu eta ergela"ri buruz idatzi zuen.

1914ko apirilaren 26an berriro hautatu zuten Ain-eko eserlekurako, aurkaririk gabe, emandako 11.713 boto guztiak lortuz eta eserlekua mantenduz 1919an galdu zuten arte.

### Gerra ministroa 1914an 
#### Uztaileko krisialdia 
1914ko ekainaren 13an sartu zen gobernuan, René Viviani buru zuela, Gerra Ministro gisa. 1914ko uztailaren 24an Messimyk Joffre deitu zuen gerra litekeena zela ohartarazteko.

Alemaniako *Kriegesgefahr*-aren (gerra arriskuaren iragarpena) berri eman zen uztailaren 31n, arratsaldeko 5:30ak aldera. Amsterdamgo banku-lagun batek ordubete lehenago abisua eman zion Messimyri, eta kabineteari esan zion *"mobilizazioaren hipokrita"* zela. Joffrek, aurretik frantziar tropak mugatik 10 km-ra iritsi eta frantziar mobilizazioa eskatu zuen, baina "estaldura-agindua" bidaltzeko baimena baino ez zioten eman, tsarraren azken orduko Kaiserrari egindako deiagatik. Messimy kezkatuta geratu zen "oihal berdearen errutina" zela eta, zeinaren bidez ministro bakoitzari kabineteko bileretan txandaka hitz egiteko baimena ematen zitzaion. 

Messimyk gogotsu zegoen Gorputz Koloniala Ipar Afrikatik Frantziara ekartzeko. Krisialdiaren giro nahasian, Armand Gauthier Itsas Armadako ministroak abuztuaren 2an duelu baterako erronka bota zion. Gauthier Mantxako kanalera torpedo-ontziak bidaltzea ahaztu zitzaion, baina orain bere ospea berreskuratu nahi zuen Frantziako Itsas Armada erabiliz *Goeben* eta *Breslau* gerraontziak erasotzeko, Mediterraneoan zeudenak, Alemania eta Frantzia benetan gerran egon aurretik. Azkenean, Messimy besarkatu zuen negarrez, eta osasun arrazoiengatik dimisioa ematera konbentzitu zuten.

#### Frantziako porrota eta Parisen defentsa 
Alemaniarrek abuztuaren 5ean eraso zituzten Liejako kanpoko gotorlekuak . Sordet jeneralaren agindupean zeuden hiru zalditeria dibisio Belgikan sartu behar ziren abuztuaren 6an, Mosaren ekialdean errekonozimendua egiteko. Poincaré presidenteak bezala, Messimyk bost gorputz bidali nahiago izango zituen, baina Joffrek ez zuen onartu.

Messimyk abuztuaren 13an Hirschauer ingeniari jenerala deitu zuen eta Parisko defentsak 3 astetan prest edukitzeko agindu zion, neurri gisa. Gallieni jenerala, Joffreren ondorengo "istripu baten kasuan" izendatua, Vitryra joan zen (abuztuaren 14an) Joffreri presioa egitera, Messimyk joateari uko egin baitzion, uste baitzuen (oker) Joffrek bere aurreko nagusiaren esanak entzungo zituela. Messimyk GQGra deitu zuen abuztuaren 18tik 19ra bitarteko gauean, Frantziako ezker hegalaren ahultasunaz "atsekabetuta". Berthelot jeneralarekin hitz egin zuen, eta honek ziurtatu zion alemaniar erdigunea ahula zela eta ados zegoela Joffre ez esnatu behar zela.

Frantziako armadak atzera egiten ari zirela eta Parisko defentsak oraindik prest ez zeudela, Messimyk Gallieniri deitu zion eta Parisko gobernadore militar kargua eskaini zion Michel jeneralaren ordez. Gallieniri eskua eman zion gogotsu eta musu eman zion baiezkoa eman zuenean, hiru gorputz aktibo agindu zizkiola "Lieja eta Namurren patua" saihesteko, geroago itzultzeko eskatuz, berau izendatzeko kabineteko baimena izatea espero zuenean. Messimyk guztiz babestu zuen Joffre jeneral arrakastatsuen garbiketan, 1793an bezala, batzuk exekutatu egin behar zirela ere iradokiz.

Messimyk Ebener jeneralarengandik, Gerra Bulegoan GQGren ordezkariak, jakin zuen Joffrek 61. eta 62. Erreserba Dibisioak Paristik Amiens sektorera bidaltzeko agindu zuela (han Michel Maunouryren agindupean zegoen Seigarren Armada berriaren parte izango ziren). Messimyk Paris Barne Eremuan zegoela, ez Armaden Eremuan, eta tropak ezin zirela mugitu presidentearen, lehen ministroaren eta beraren baimenik gabe protestatu zuenean, Ebenerrek erantzun zuen mugimendua "exekutatzen" ari zela jada eta Ebenerrek berak zuzenduko zituela bi dibisioak. Horrek Paris erreserba dibisio bakarrak eta hiru lurralde dibisiok babesten zuten. Messimyk 45. Dibisioari eutsi zion GQGren eskakizunak gorabehera.

Messimyk eta Poincarék 1913ko dekretuak aztertu zituzten eta ados zeuden gerra garaian komandante nagusiak "botere zabalak" zituela herrialde osoan eta "botere absolutua", agintari zibilen gainean barne, Armaden Eremuan. 1870ekoa errepikatzea saihestu nahi zuten, Palikao Gerra ministroak estrategiaren ardura hartu zuenean, MacMahon mariskala bidaliz bere misio hondamendira, Sedanen inguratu eta amore ematera behartuta. Hala ere, Messimyk klausula bat aurkitu zuen botere zibilari "herrialdearen interes garrantzitsuak" babesteko eskubidea ematen ziona, eta beraz, goizeko 2etatik 6etara Joffreri agindu bat idatzi zion Parisen defentsarako hiru gorputz askatzeko eskatuz, telegramaz bidali eta eskuz bidali zion abuztuaren 25eko 11etan, gutun atsegin batekin batera.

### Dimisioa 
Messimyk orduan jakin zuen bere lana arriskuan zegoela Millerand gobernuan berriro sartzearen prezio gisa ( Delcassék Doumergueren ordez Kanpo Arazoetarako Ministro gisa zuen lanpostu zaharra berreskuratzen ari zen). «Albania infernura!» lehertu zen bere azken kabineteko bileran, herrialde horretaz eztabaidatu zenean, eta Poincaré presidenteak lasaitzeko esan behar izan zion. Bere azken ekintza Victor-Constant Michel jenerala bigarren aldiz kentzea izan zen, oraingoan Parisko gobernadore militar gisa, atxilotuarekin mehatxatuz Viviani iritsi zen arte (antza denez, ustekabean) eta Michel dimisioa emateko konbentzitu zuen arte. Messimyk berak ere uko egin zion dimisioa emateari edo zorrorik gabeko ministro kargua onartzeari, beraz, gobernu osoak dimisioa eman behar izan zuen abuztuaren 26an, Vivianik Batasun Nazionaleko Gobernu bat osatu ahal izateko.

Poincarék geroago idatzi zuen Messimy oso tristea zela, porrot hurbilaren berri emanez. Greenhalgh-ek idatzi zuen Gerra Ministro izatearen “indarkeriaz desegokia zela… eta ez zela nahikoa indartsua” Gerra Ministro izatearen tentsioari aurre egiteko.

Dimisioa eman ondoren, Messimy Joffreri agur esatera etorri zen irailaren 1ean. Joffrek esan zion irailaren 8an Brienne-le-Chateaun, Marne eta Sena ibaien arteko herri batean, erasoa berritzeko asmoa zuela – Marneko Lehen Gudua izango zen kontraerasoa. Messimyk idatzi zuen haren lasaitasunak txundituta utzi zuela. Garai hartan, bere sentimenduak ez ziren hain atseginak izan: 1914ko abenduaren amaieran, Abel Ferryri kexatu zitzaion Joffre zela GQG eta tropen arteko “dibortzioaren” erantzule, eta inteligentzia txarra izan zela Charleroiko ia hondamendiaren eta Joffreren eraso partzial eta garestien erantzule.

### Zerbitzu militarra gerradian 
Messimy armadan itzuli zen XIV. Gorputzeko kapitain gisa. Laster *bigarren bulegoko* (inteligentzia) buru bihurtu zen eta lotura ofizial gisa jardun zuen. Dubaileko Lehen Armadako kide zen. Laster maior izendatu zuten eta *Chevalier de la Légion d'honneur* izendatu zuten 1914ko azaroaren 16an. 1915erako Messimy teniente koronel izendatu zuten eta 1915eko uztailaren 27an Vosges mendietan zauritu zuten, *Chasseurs Alpins* unitate bat gidatuz 1915eko uztailaren 27an. Handik gutxira koronel izendatu zuten eta 6. *Chasseurs'' Half-Brigadearen agintea eman zioten.

Messimyk eta bere brigadak Sommeko Ofentsiban parte hartu zuten. Bere brigada Fayolleren Seigarren Armadaren parte zen, eta Fochen Iparraldeko Armada Taldearen parte zen bera ere. Irailaren 4an, Bois Reinette, Bois Marries eta Bois Madame eraso zituen Alemaniako Hirugarren Posizioaren aurrean. Philpottek "eskuliburuko eraso" gisa deskribatzen du hau. Batailoi nagusiek lehenengo helburuak hartu zituzten: Ferme de l'Hopitaletik Cléryrako bidean inprobisatutako lubaki bat eta atzean zegoen gailurrean zeuden behaketa postu batzuk, oldarraldi batean. Erreserba batailoia basora sartu zen borroka ordenan, ezkerreko (iparraldeko) metrailadore suak izan arren. Hiru ordutan brigadak 150 preso hartu eta 670 baja izan zituen. Honen eta frantziar eraso arrakastatsuen ondorioz, alemaniarrak Sommeko frontearen hegoaldeko sektorean zehar Hirugarren Posiziora itzuli ziren.

Brigadak berriro eraso zuen irailaren 12an. 13:05ean, Messimyk jakin zuen bere gizonek Bapaume-Peronne errepidearen mendebaldean zegoen Alemaniako Hirugarren Posizioa hartu zutela. 44. eta 133. Infanteria Erregimentuetako beste bi batailoi eskatu eta bidali zizkioten. 18:39an, berriro aurrera egin zuten lubakien azken lerrotik, eta ondoren, agindurik gabe ustiatzen ari ziren hiru *ehiztari* -konpainiek Bouchavesnes herrira iritsi ziren. 19:30erako 500 preso eta hamar kanoi hartu zituzten. Fochen estatua bat dago orain gertu. Alemaniako frontea atzera bota zuten 3km, Seigarren Armadako aurrerapen zabalago baten parte, 6. Alemaniako Hirugarren Lerroko km. Fayollek, normalean bere menpekoekin oso kritikoa zenak, idatzi zuen: "Messimyren espiritua bikaina zen". Sommeko beste frantziar arrakasta batzuekin gertatzen den bezala, hau Verdungo guduak itzalpean utzi zuen eta – orduan eta orain – merezi zuena baino aintzatespen gutxiago jaso zuen. Hurrengo egunean (irailak 13) Verdun hiriari *Ohorezko Legioa* eta Britainiar Gurutze Militarra eman zizkioten. 

Alboko erasoek huts egin zutenez –Fayollek Foch eroa zela uste zuen alemaniarren defentsa gogortzen ari zela beste eraso bat eskatzeagatik–, Messimyren brigadak Bois St Pierre Vast eraso zuen hego-mendebaldetik azaroaren 5ean. Bere gizonek belaunetaraino iristen zen lokatzetan ibili ziren, baina erasoa huts egin zuen eta hasierako lerrora erretiratu behar izan zuten. Messimyk azken agindua eman zien bere *ehiztariei* 1916ko azaroaren 17an, haien errendimendua goraipatuz. Brigadak 71 ofizial eta 3000 gizon galdu zituen. 

1917ko apirilaren hasieran, Messimyk Ribot lehen ministroari ohartarazi zion, zuzen, Michelerren Erreserba Armada Taldeko jeneral nagusi gehienek uste zutela Nivelleren planifikatutako erasoak baja asko eragingo zituela, baina ez zuela arrakastarik izango. Berriro zaurituta, Messimy brigada jeneral izendatu zuten 1917ko irailaren 11n eta 213. Infanteria Brigadaren agintea izatera aldatu zuten. Gerra amaitu zuen 162. Infanteria Dibisioaren agintepean, eta harekin Colmar askatu zuen.

Gerran zehar zortzi aipamen jaso zituen eta *brigadako titulu definitiboaren jeneral* maila lortu zuen. Gerrako Gurutzea eman zioten, eta Ohorezko Legioko Ofizial Handia izan zen.

### Azken urteko karrera politikoa 
Gerra amaitu ondoren, Messimy politika aktiboan sartu zen berriro, baina 1919an berriro hautatu zuten. Azaroaren 15ean, seigarren postuan geratu zen *union républicaine et démocratique* alderdiko hautagaien zerrendan, 68.762 botoetatik 16.494 baino ez zituelarik jaso.

1923an senatari hautatu zuten Alexandre Bérarden heriotzak eragindako hauteskunde partzialetan. Bigarren itzulian, ekainaren 10ean egindakoan, modu sinesgarrian hautatu zuten, 871 botoetatik 665ekin. Berriro hautatu zuten, oraingoan lehen bozketan, 1929ko urriaren 20an, 877 botoetatik 469rekin. Senatuan, Messimyk Armadako, Aireko Armadako, Kolonietako eta Kanpo Arazoetako Batzordeetan aritu zen. 1926tik aurrera bost urtez Kolonietako Batzordeko presidente izan zen, Albert Lebrunen ondorengo Armadako Batzordeko presidente gisa.

1935eko irailaren 1ean hil zen, oraindik senataria zela, Charnoz-sur-Ainen, garuneko hemorragia baten ondorioz.

Messimyk, hil osteko bere memorietan (1937, 350-1 or.), berriro argudiatu zuen 1914an porrot egin ez zuten jeneralak exekutatu egin behar zirela, 1793-1794an gillotinara bidali zituzten sei jeneralen izenak aipatuz.

## Kargu militarra 
## Kanpo estekak