open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Landaburu goiztiar

**Landaburu goiztiarra** (*Agrocybe praecox* edo *Pholiota praecox*) *Strophariaceae* familiako onddo espezie bat da. Erdipurdiko jangarria.

## Deskribapena 
**Kapela:** 3 eta 8 cm bitarteko diametrokoa, batzuetan higrofano samarra. Gaztetan zuri zikin kolorekoa, krema-buztin kolorekoa, ilunagoa erdialdean. Hasieran ganbila, gero laua eta, azkenean, titiduna.

**Orriak:** Eskotatuak, lodiak. Hasieran zurbilak, ondoren gris-moretik arre-buztin kolorera doazenak.

Orri Eskotatuak: Oinera iritsi baino lehentxeago eskote txiki bat duten orriak.

**Hanka:** 5 eta 7 cm bitarteko altuerakoa. Lehenik muinduna, gero barnehutsa. Zilindrikoa, oinarrian erraboildun samarra bada ere. Hasieran zurixka da, eta, ondoren, okre antzeko kolorekoa. Oinak eraztun bat du oso goian, zabaldua, hauskorra eta iheskorra.

**Haragia:** Samurra eta zuria kapelan, oinean arrea. Irin usain arina du.
thumb|Landaburu goiztiarrak
thumb|Landaburu goiztiarra albotik
**Etimologia:** *Agrocybe* hitza grekotik datorren hitz konposatua da, landa eta burua, zelai burua esan nahi du. *Praecox* epitetoa latinetik dator, goiztiarra, esan nahi duen "praecox" hitzetik. Udaberriaren hasieran hasten delako.

## Jangarritasuna 
Erdipurdiko jangarria, kalitate gutxikoa.

### Nahasketa arriskua 
*Agrocybe dura* delakoarekin, honek ez du irin usainik eta zapore mikatz samarrekoa da.

## Sasoia eta lekua 
Udaberrian eta udan, lurrean, hostozabalen basoetako leku belartsuetan, larreetan eta zelaietan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Honduras, Kolonbia, Brasil, Txile, Europa, Islandia, Svalbard, Errusia, Kaukasia, Iran, Mongolia, Txina, Hego Korea, Taiwan, Japonia, Australia, Zeelanda Berria, Hegoafrika, Kenya, Kongoko Errepublika Demokratikoa.

## Galeria 

Fitxategi:Agrocybe praecox 3.jpg
Fitxategi:Agrocybe praecox 4.jpg
Fitxategi:Agrocybe praecox 5.jpg
Fitxategi:Agrocybe praecox 6.jpg
Fitxategi:Agrocybe praecox 7.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eneko Delgado

**Eneko Delgado Ginés** (Galdakao, Bizkaia, 2001eko urtarrilaren 18a) Euskal Herriko futbolaria da. 

## Biografia 
Danok Bat eta Real Madrileko harrobietan hezitakoa. Erdilari gisa aritzen da. 2024ko udan Euskal Herrira bueltatu zen Tudelanon jokatzeko Bigarren Federazioan. 2025eko udan Esteponara joan zen.

## Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 30ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Jon García Aguado

**Jon García Aguado** (Durango, 1977ko irailaren 22a - ) euskal kirolaria, taekwondon aritzen dena. 80 eta 84 kilotik gorako kategoriatan aritzen da.

Olimpiar Joko bitan hartu du parte: 2004an (7.a) eta 2008an. Europako txapelduna ere izan da 2005 eta 2006 urteetan.

## Palmaresa 

## Kanpo estekak
Larruki ubel

**Larruki ubela** (*Gloeophyllum abietinum* edo *Lenzites abietina*) *Gloeophyllaceae* familiako onddo espezie bat da. Ez da jangarria.  

## Deskribapena 
**Kapela:** 10 eta 30 cm bitartekoa, forma tipikoa du, horizontalean luzatua eta beste ale batzuekin inbrikatua. Zerbait tomentosoa da, eremu erradial gutxi ditu edo bat ere ez eta kolore marroi-grisaxka du, ilun samarra, ertzak pixka bat krema kolorekoak dira. Oinik gabe.

**Orri-poroak:** Zabalak dira, desberdinak, nahiko zabal, kapelaren kolore berekoak, marroi-grisaxka kolorekoak, eta batzuetan, hauts gris batek estaltzen du.

**Haragia:** Mehea, larrukara, marroi-horixka eta gero marroi-herdoil kolorekoa.

**Etimologia:** *Gloeophyllum* terminoa latinetik dator, glutena esan nahi duen "gloeo" hitzetik eta tantak jariatzen duen parte emankorra, esan nahi duen "phyllum" hitzetik. *Abietinum* terminoa ere latinetik dator, izeien basoetan hazten dena, esan nahi duen "abietinum" hitzetik. Izeien basoetan bizi delako.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua 
*Gloeophyllum sepiarium* delakoarekin nahas daiteke.

## Banaketa eremua 
Urte osoan izeien egurretan bizi da.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Europa, Errusia, Kaukasia (Itsaso Beltza eta Kaspiar itsasoa inguratzen duten estatuak), Turkia, Kazakhstan, Turkmenistan, Uzbekistan, Iran, Kirgizistan, Himalaiako eremua, Japonia, Txina, Australia, Zeelanda Berria eta Etiopia.
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Larru-tripaki anisatu

**Larru-tripaki anisatua** (*Hydnellum suaveolens* edo *Calodon suaveolens*) *Bankeraceae* familiako onddo espezie bat da. Lurrin usain handiegia du, ez da kontsideratzen jateko modukoa. Zeta eta artilea tindatzeko onddo-pigmentu bat du. Jarduera antioxidatzailea ere badu.

## Deskribapena 
**Kapela:**  4 eta 9 cm bitarteko diametrokoa. Haragitsua, suberosoa, lodia, turbinatua, gailurra hasieran ganbila, gero laua; askotan tuberkulatu konkorduna; zuria, gris-urdinxkaz lausotuta.

**Orratzak:** Finak eta laburrak, dekurrenteak, lehenengo urdinxkak, gero arre kolorerako joerarekin.

Orratz dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orratzak.

**Hanka:** Laburra eta mozkotea, lodia, urdinxka, gero arre-sepia kolorerako joerarekin.

**Haragia:** Zurixka, suberosoa, ondoren gogorra. Ebakitzean, eremu zentrokide urdinak ditu, oinean estuagoak. Anisaren usain sendoa du, ezin da ondo definitu, ia higuingarria.

**Etimologia:** *Suaveolens* epitetoa latinetik dator, usain leuna, esan nahi duen "suaveolens" hitzetik. Bere usainagatik.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua 
*Calodon* generoko arruntenetako bat da, erraz atzematen da anis usain higuingarri ikaragarria jariatzen duelako. Ebakitzean tartekatutako eremu urdin-zuri-grisak ikusten dira. *Hydnellum aurantiacum*, *Hydnellum caeruleum* eta *Hydnellum cyanopodium* delakoekin nahas daiteke.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean. Itxituretan edo lerroetan mendiko izei gorrien basoetan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Europa, Errusia eta Japonia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gexan Elosegi

**Gexan Elosegi Muxika** (Hernani, Gipuzkoa, 1999ko uztailaren 25a-) euskal herritar futbolaria da. 

## Biografia 
Erdiko edo alboko atzelari moduan jokatzen du. Errealaren harrobian hezia, Berion jokatu ondoren bere aro txuriurdina bukatu eta Real Unionera joan zen Lehen Federazioan jokatzeko. 2025eko apirilean Bigarren Federazioan zebilen Numantziako jokalaria zelarik belaunean lesio larria sufritu zuen.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko apirilaren 25ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
Lanperna zuri

**Lanperna zuria** (*Amanita citrina var. alba*) *Amanitaceae* familiako onddo espezie bat da. Toxikoa ez bada ere, ezin da jan haragiaren usain eta zapore desatseginagatik.  Gainera, kontuan hartu behar da Amanita zuri hilgarrien antzekoa dela.

## Deskribapena 
**Kapela:** 4 eta 10 cm bitarteko diametrokoa. Haragitsua, hasieran biribildua, hemisferikoa, gero zabaldu egiten da; kolore zuria du (*Amanita citrina* horia da), zuri garbi koloreko plakez estalia. Azal likatsua du, leuna, distiratsua.

**Orriak:** Libreak, estu, sabeldunak, Irregularrak, zuriak.

Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.

**Hanka:** 5 eta 12 cm bitarteko luzerakoa eta 0,8 eta 1,5 cm bitarteko lodierakoa. Zilindrikoa, betea, gero barnehutsa; zuria, globo itxurako erraboil lodi batean amaituta, alboratua. Eraztuna mintzezkoa, zabala, esekia eta zuria.

**Haragia:** Zuria, trinkoa. Errefauaren usaina edo sustraiena du eta zapore desatsegina.

**Etimologia:** *Amanita* hitza grekotik dator eta Zilizia eta Siria arteko mendiari egiten dio erreferentzia, han oso ugariak ziren eta. Grezieraz beste esanahi bat ere badu, perretxikoa, kontzeptu orokor gisa. *Alba* epitetoa latinetik dator, zuria esan nahi duen "albus" hitzetik. Onddoaren koloreagatik.

## Jangarritasuna 
*Amanita citrina* bezala jangarritzat jo daiteke. Hala ere, ez da gomendatzen biltzea, kalitate eskasa duelako eta hori baino okerragoa, Amanita zuri hilgarriekin nahas baitaiteke.

### Nahasketa arriskua 
Amanita zuri, pozoitsu eta hilgarriekin nahas liteke.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean. Hostozabalen edo koniferoen basoetan agertzen da. Urria da.

### Banaketa eremua 
Euskal Herria, Eskandinaviako herrialdeak, Alemania, Herbehereak, Belgika, Hungaria, Eslovenia, Polonia, Austria, Suitza, Ameriketako Estatu Batuak, Japonia.

## Galeria 

Fitxategi:Amanita citrina var. alba 1.jpg
Fitxategi:Amanita citrina var. alba 2.jpg
Fitxategi:Amanita citrina var. alba 3.jpg
Fitxategi:Amanita citrina var. alba 4.jpg
Fitxategi:Amanita citrina var. alba 5.jpg
Fitxategi:Amanita citrina var. alba 6.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Larru-tripaki laranja

**Larru-tripaki laranja** (*Hydnellum aurantiacum* edo *Calodon aurantiacus*) *Bankeraceae* familiako onddo espezie bat da. Ez du balio sukaldaritzarako, haragi larrukara du.

## Deskribapena 
**Kapela:** 3 eta 6 cm bitarteko diametrokoa, sinplea edo konkreszentea, ia zirkularra, lehenik laua, gero hondoratua, gainazal zimurtsuarekin, ugaritze punta zorrotzekin, hasieran zuria, ondoren krema-laranjatua ertz zuriarekin.

**Orratzak:** Dekurrenteak, luzeak, 2 eta 3 mm bitartekoak, ertzerantz motzagoak, finak eta estu, zuriak, gero hori-laranja kolorekoak eta punta zuriekin, bukaeran marroi-herdoil kolorekoak.

Orratz dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orratzak.

**Hanka:** 2 - 3 x 0,5 - 1 cm-koa, zilindrikoa, betea, pixka bat puztua oinarrian, laranjatua, ondoren laranja kolorekoa edo hori-gorrixka.

**Haragia:** Kortxoaren antzekoa, haritsua, eremu zirkularrekin; kapelarena horia, hankarena laranjatua, usain leuna du eta zaporea ez du desatsegina.

**Etimologia:** *Aurantiacum* epitetoa latinetik dator, laranja kolorea, esan nahi duen "aurantiacus" hitzetik. Bere koloreagatik.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria, haragi larrukara duelako.

### Nahasketa arriskua 
*Hydnellum ferrugineum* delakoarekin, baina honek ez ditu hain kolore bizi eta politak. *Hydnellum suaveolens* espezietik ondo bereizten da, hau zuri-urdinxka kolorekoa da eta anis usain handia du. *Hydnellum caeruleum* perretxikoak, ia ez du usainik eta urdindu egiten da, batez ere ebakitzean.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean, koniferoetan. Ez da oso ohikoa.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Costa Rica, Europa, Errusia, Kaukasia, Japonia, Taiwan eta Australia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Larru-tripaki urdinska

**Larru-tripaki urdinska** (*Hydnellum caeruleum* edo *Calodon caeruleum*) *Bankeraceae* familiako onddo espezie bat da. Sukaldean erabiltzeko haragi gogorregia eta larrukara du.

## Deskribapena 
**Kapela:** 5 eta 10 cm bitarteko diametrokoa. Konoa alderantziz formakoa, ondoren laua eta, oro har, hondoratua, izurtua. Hasieran urdin iluna, ondoren zurixka, lehoi kolorez eta arre-gorrixkaz zikinduta. Gainazala fin-fin belusatua.

**Orratzak:** Meheak, dekurrenteak, zurbilak, ondoren arre-gorrixkak, punta urdinxkarekin.

Orratz dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orratzak.

**Hanka:** Erraboilduna, laburra, lodia. Hori-laranja kolorekoa.

**Haragia:** Zaila eta larrukara, goialdean urdin koloreko eremu zirkularrekin eta behealdean gorri-herdoil kolorekoekin.

**Etimologia:** *Caeruleum* epitetoa latinetik dator, kolore urdina esan nahi duen "ceruleus" hitzetik. Karpoforoaren zeru-urdin koloreagatik.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria, haragi gogorra eta larrukara du.

### Nahasketa arriskua 
*Hydnellum suaveolens* delakoarekin, honek usain fuertea du, ia higuingarria, anisarena. Ebakitzean haragia urdindu egiten zaien beste espezie batzuk: *Hydnellum compactum*, espezieak lehoi koloreko oina du. *Phellodon niger*, perretxikoak kapela urdin-beltz kolorekoa du ertz zuriarekin. *Hydnum amicum*, gris-lila kolorekoa da eta itsabalki (*Melilotus officinalis*) landarearen usain fuertea du; herri medikuntzan erabiltzen den landare belarkara da.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean koniferoen basoetako humusean. Espezie urria.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Erdialdeko Amerika, Kolonbia, Europa, Errusia, Himalaiako eremua, Hego Korea eta Japonia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Larru-tripaki beltz

**Larru-tripaki beltza** (*Phellodon niger* edo *Calodon nigrum*) *Bankeraceae* familiako onddo espezie bat da. Haragi oso larrukara du, inolaz ere ezin da jan.

## Deskribapena 
**Kapela:** 5 eta 7 cm bitarteko diametrokoa, mehea, lehenengo zabaldu egiten da eta gero inbutu itxura hartzen du; gainazal tomentuduna du eta hari finekin, beltz-urdinxka kolorekoa, eremu zirkular arinekin eta ertz irregularrekoa, zuria eta iletsua.

**Orratzak:** Luzeak, 2 eta 4 mm bitartekoak, dekurrenteak, zuriak, gero grisak.

Orratz dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orratzak.

**Hanka:** Betea, irregularra, tomentuduna oinarrian, beltza edo gris zikina.

**Haragia:** Zurruna, larrukara, mehea, urdin argi kolorekoa, gero beltz-urdinxka eta txikoria txigortuaren usain bizia du alea lehor dagoenean.

**Etimologia:** *Nigrum* epitetoa latinetik dator, beltza, iluna esan nahi duen "niger" hitzetik. Bere koloreagatik.

## Jangarritasuna 
Ez da jateko modukoa larrukara delako.

### Nahasketa arriskua 
*Phellodon melaleucus* delakoarekin, honen oina ez da feltroduna eta arrexka kolorekoa da. *Phellodon confluens* espeziearekin ere nahas daiteke, honek kolore gorrixka-arretik gris-arrexkarakoa du.

## Sasoia eta lekua 
Uda amaieran eta udazkenean, koniferoen eta hostozabalen basoetako lurzoru azidoen humusean.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Erdialdeko Amerika, Kanariak, Europa, Errusia, Kaukasia, Turkia, Himalaiako eremua, Hego Korea, Japonia eta Australia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vikingak (telebista saioa)

***Vikingak***  Euskal Telebistako udako programa bat izan zen. Zuriñe Hidalgok, Erika Olaizolak eta Amancay Gaztañagak aurkeztu eta antzeztua. ETB 1 katean euskaraz emititu zen asteazkenetan 22:30ean. Saioko gidoilaria Kepa Errasti izan zen.

Saioak denboraldi bakarra izan zuen eta zortzi atal. 2022ko uztailaren 20an estreinatu zen eta urte bereko irailaren 21ean bukatu. Programak ez zuen ikuslearen babesik lortu. Audientzia datu oso baxuak eman zituen, kateak azken aldian izan dituen baxuenak. Bataz beste %0,8ko sharea lortu zuen. Horregatik programak ez zuen jarraipenik izan.

= Saioaren azalpena =
Udan zehar, Zuriñek, Erikak eta Amancayk, programa honetako hiru protagonistek, Euskal Herria zeharkatuko dute autokarabana batean. Batera eta bestera arituko dira txoko ezberdinak bisitatuz eta gonbidatu ezberdinak elkarrizketatuz, hainbat abentura bizi bitartean. 

Saio bakoitza gai baten inguruan eraikita egongo da. Gai jakin bat izango da atalaren ardatz eta fikzioa eta errealitatea nahastuta hainbat pertsonekin egingo dute topo. Batzuk herrikoak, bertakoak, izango dira eta beste batzuk, berriz, zenbait esparrutako aurpegi ezagunak.

= Denboraldiak =

### Audientzien eboluzioa astez aste 
{
	"version": 2,
	"width": 600,
	"height": 250,
	"data": [
		{
			"name": "table",
			"values": [
				{
					"x": 1,
					"y": 7
				},
				{
					"x": 2,
					"y": 5
				},
				{
					"x": 3,
					"y": 2
				},
				{
					"x": 4,
					"y": 16
				},
				{
					"x": 5,
					"y": 21
				},
				{
					"x": 6,
					"y": 2
				},
				{
					"x": 7,
					"y": 8
				},
				{
					"x": 8,
					"y": 3
				}
			]
		}
	],
	"scales": [
		{
			"name": "x",
			"type": "linear",
			"range": "width",
			"zero": false,
			"domain": {
				"data": "table",
				"field": "x"
			}
		},
		{
			"name": "y",
			"type": "linear",
			"range": "height",
			"nice": true,
			"domain": {
				"data": "table",
				"field": "y"
			}
		}
	],
	"axes": [
		{
			"type": "x",
			"scale": "x"
		},
		{
			"type": "y",
			"scale": "y"
		}
	],
	"marks": [
		{
			"type": "area",
			"from": {
				"data": "table"
			},
			"properties": {
				"enter": {
					"x": {
						"scale": "x",
						"field": "x"
					},
					"y": {
						"scale": "y",
						"field": "y"
					},
					"y2": {
						"scale": "y",
						"value": 0
					},
					"fill": {
						"value": "steelblue"
					},
					"interpolate": {
						"value": "monotone"
					}
				}
			}
		}
	],
	"padding": {
		"top": 30,
		"bottom": 10,
		"left": 7,
		"right": 30
	}
}

= Atalak eta audientziak =

= Erreferentziak =

= Kanpo estekak =
* Webgune ofiziala
Marasmio arrosa

**Marasmio arrosa** (*Gymnopus androsaceus*) *Omphalotaceae* familiako onddo bat da. Aspirina ezagunaren (ácido acetilisalicinico) ordez erabili izan da, infusioan edo tisanan buruko minen eta zefaleen aurka.

Sinonimoa: *Marasmius androsaceus*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 0,5 eta 1,5 cm bitarteko diametrokoa, haragi gutxi edo haragi gabea, hasieran kanpai itxurakoa da, eta, ondoren, lautu egiten da erdian sakonune batekin eta ildaskek edo zimurrekin erradialki markatuta. Marroi-gorrixka kolorekoa da eta erdian ilunagoa.

**Orriak:** Zabal eta kapelaren kolore bereko marroi-gorrixkak, hasieran zurixkak badira ere. 

**Hanka:** Bizi den orritxoa edo adartxoa zeharkatzen duen zaldi ile beltz bat dirudi. Beltz, distiratsua eta biluzia da, beste ale batzuen oinekin elkartzean, hari beltzen ehuna osatzen dute maiz.

**Haragia:** Urria edo haragi gabea, beti larrukara.

**Etimologia:** *Marasmius* hitza grekotik dator, "marasmius" hitzetik, eta lehortzea esan nahi du.

## Jangarritasuna 
Ez du jateko balio.

### Nahasketa arriskua 
*Marasmius quercophilus* delakoarekin, hau ez da pinuen azikuletan ateratzen, baizik haritzen hosto hiletan. *Marasmius splachnoides* espeziearekin ere bai, hau zurixka da kapelan (erdigunean izan ezik) eta orrietan.

## Sasoi eta lekua 
Udan eta udazkenean bizi da, txilardietan, hostoetan, orratzetan, zur degradatuetan etab. oinak substratu hori zeharkatuz eta azkenean mizelio beltzaxka batekin.

### Banaketa eremua 
Mundu osoan barreiatzen da, kontinente guztietan zehar, Antartikan izan ezik, eta habitat ugaritan garatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alexander Gualda

**Alexander Gualda Jardón** (Bilbo, Bizkaia, 1998ko apirilaren 9a) Euskal Herriko futbolaria da, Danok Bat taldeko harrobian hezia. Erdilari lanetan aritzen da.

## Kirol Ibilbidea 
*2024ko ekainaren 29an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak
Motzondo-belarri ilaundun

**Motzondo-belarri ilaunduna** (*Lentinus strigosus*) *Polyporaceae* familiako onddo bat da. Ezin da jan, haragi gogorra eta mikatza du. Fotogenikoa, ikusgarria.

Sinonimoak: *Panus rudis*, *Panus neostrigosus*.

## Deskribapena 
**Kapela:** Batzuetan inbutu forman, 4 eta 7 cm bitarteko diametrokoa, morexka hasieran, morexka-gorrixka ondoren eta azkenik okre kolorekoa erreflexu arrosakarekin. Ertza oso biribildua. Ile hirtsutuz estalitako gainazala.

**Orriak:** Oso dekurrenteak, zurixkak edo okreak, tonu morexkekin, kapelaren kolorearen antzeko isla ematen diotenak.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.

**Hanka:** Alboan, oso laburra, batzuetan sesila.

**Haragia:** Zurixka, elastikoa, zaila, ia larrukara; Irin usain leuna du eta zapore mikatza edo akrea.

**Etimologia:** *Panus* terminoa latinetik dator, eta tumorea, hantura, esan nahi du. *Rudis* epitetoa ere latinetik dator, zimurtsua, hirtsutua esan nahi duen "rudis" hitzetik. Bere kapelarengatik.

## Jangarritasuna 
Ez du balio sukaldaritzarako, haragi gogorra du eta zapore mingotsekoa.

### Nahasketa arriskua 
*Panus torulosus* delakoarekin nahas daiteke eta baita *Panus conchatus* perretxikoarekin ere, baina honen kapelaren gainazala leuna da.

## Sasoia eta lekua 
Udaberrian eta udazkenean, hostogalkorren motzondoetan eta adar hiletan, baina batzuetan koniferoen artean ere agertzen da.

### Banaketa eremua 
Mundu osoan barreiatzen da, kontinente guztietan zehar, Antartikan izan ezik, eta habitat ugaritan garatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Makaldi-ziza

**Makaldi-ziza** (*Tricholoma populinum*) *Tricholomataceae* familiako onddo bat da. Azkenaldian ez da biltzen, baina aurreko mendean makal-ziza *(Agrocybe aegerita*) bezain jazarria zen, eta oliotan edo ozpinetan kontserbatzen zen.

## Deskribapena 
**Kapela:** 6 eta 12 cm bitarteko diametrokoa. Hasieran globo itxurakoa edo hemisferikoa, gero zabaldu egiten da eta gutxi-asko lautu. Arre-gorrixka koloreko azala, ilunagoa erdirantz eta zenbait orban sakabanatu ilunekin. Gainazal leuna du, pixka bat likatsua hezetasunarekin. Ertz zurixka du, pixka bat inkurbatua.

**Orriak:** Ugari eta estu, untzinatuak, zuriak, askotan ertzean kolore arre-gorrixkaz zikinduta egoten dira.

**Hanka:** Lodia, sendoa, batzuetan lodituta, beste batzuetan okertuta, goiko aldea zuria eta irregularki arre-gorrixkaz orbandua gainerakoa.

**Haragia:** Trinkoa, zurixka, arrosa koloreko isla izaten du kapelaren azalaren azpian. Irin usaina du eta zaporea mikatz samarra.

**Etimologia:** *Tricholoma* terminoa grekotik dator, ilea, txirikorda, lumatxarekin tolesturan zehar, nahiz eta espezie gutxi batzuek baino ez dituzten iledun kapelak. *Populinum* epitetoak, Populus generoari egiten dio erreferentzia, garrantzitsua makalentzat, makalen basoetan hazten delako.

## Jangarritasuna 
Erdipurdiko jangarria, maiz kontsumitzen da ugaria den herrietan.

### Nahasketa arriskua 
*Tricholoma tridentinum* delakoarekin, eta baita, *Tricholoma pessundatum* espeziearekin ere, hau ez da jangarria eta koniferoen basoetan bizi da.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenaren bigarren erdian, zurzuri eta makalen basoetako belarren artean, oro har, hainbat ale batera eta oso estu hazten dira.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Europa, Errusia eta Thailandia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mukiadar labur

**Mukiadar laburra** (*Calocera cornea*) *Dacrymycetaceae* familiako onddo bat da. Ez da erabiltzen sukaldean.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** Leuna eta likatsua. 2 cm arteko altuerako klabula txiki bat gisa aurkezten da, horia eta oinarria zurixka eta iletsua du. Taldeetan agertzen da, baina ez da arraroa bakarka ikustea, batez ere gaztaroan.

**Hanka:** Ez du, karpoforoaren luzapena da.

**Haragia:** Horia eta likatsua.

**Etimologia:** *Calocera* terminoa gutxi gora behera honako hau izango litzateke: ederra, polita, esan nahi duen  "kalos" hitza eta adarra, esan nahi duen "queras" hitza. Adarkatua agertzen delako. *Cornea* epitetoa latinetik dator, adarkara, esan nahi duen "corneus" hitzetik. Bere loditasunagatik.

## Jangarritasuna 
Ez du sukaldaritzarako baliorik.

### Nahasketa arriskua 
Nahastezineko espeziea da, *Clavaria* txikien antza eta habitat lignikola duelako.

## Sasoia eta lekua 
Hostozabalen egur ustel eta hezeetan, gure eskualdean oso ohikoa urte osoan.

### Banaketa eremua 
Mundu osoan barreiatzen da, kontinente guztietan zehar, Antartikan izan ezik, eta habitat ugaritan garatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mukibelarri zonatu

**Mukibelarri zonatua** (*Auricularia mesenterica*) *Auriculariaceae* familiako onddo bat da. Jan daiteke, baina balio gastronomiko eskasa du, larrukara eta elastikoa da. Ez da gomendatzen kontsumitzea.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** 5 eta 10 cm bitarteko diametrokoa, sesila, belarri edo hosto itxurakoa; goiko aldean eremu zirkularrak ditu, belusduna, gris-errauts kolorekoa edo arrea; azpiko aldean gris-purpura koloreko zainak izaten ditu eta ondoren arre-morexkara pasatzen dira.

**Himenioa:** Karpoforoaren azpiko aldeko azala estaltzen du.

**Hanka:** Ez du, perretxikoa beheko erditik finkatzen da zurari.

**Haragia:** Zurixka eta mehea; denbora hezearekin gelatinakara eta lehortearekin larrukara.

**Etimologia:** Auricularia terminoa, belarria esan nahi duen "auris" hitzaren txikigarritik dator. Karpoforoaren formagatik. 

## Jangarritasuna 
Sukaldaritzarako baliorik gabea. Larrukara.

### Nahasketa arriskua 
Behetik begiratuta *Auricularia auricula-judae* espeziearen itxura apur bat du, baina goitik begiratuta oso desberdina da.

## Sasoia eta lekua 
Udaberritik udazkenera, baita neguan ere, hostogalkorren egurretan. Ez da oso ohikoa.

### Banaketa eremua 
Mundu osoan barreiatzen da, kontinente guztietan zehar, Antartikan izan ezik, eta habitat ugaritan garatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Medusa (argipena)

**Medusa** terminoak hainbat adiera du:

* **Medusa**, Greziako mitologiako izakia.
* **Medusa** edo **marmoka** esaten zaio animalia forma berezi bat, **medusozoo** izakiek bizitaren fase batean hartzen dutena.
* **149 Medusa**, asteroide bat.
* **Medusa (New York)**, hiri bat AEBetan.
* **Medusa** sumendia, Argentina eta Txile arteko muga egiten duena.
Marmoka (argipena)

**Marmoka** izenak hainbat adiera du:

* **Marmoka** edo medusa esaten zaio animalia forma berezi bat, medusozoo izakiek bizitaren fase batean hartzen dutena.
* **Marmoka**, Hondarribiko 21. mendeko rock taldea.

Ikus, gainera:

* Medusa (argipena)
Naoto Kan

japoniar politikaria da. Japoniako lehen ministroa izan zen 2010eko ekainetik 2011ko irailera.

1980an Behe Ganberako kide hautatu zuten Federazio Sozialista Demokratikoko kide gisa. 1996an Osasun ministro izendatu zuten Alderdi Liberal Demokratikoak zuzendutako koalizio gobernuan.  Garai hartan Kan Japoniako Alderdi Demokratikoko kidea zen.

2010ean Finantza ministro eta lehen ministrorde izendatu zuten. 2010eko ekainean Yukio Hatoyamaren lekua hartu zuen Japoniako Alderdi Demokratikoko presidente eta lehen ministro karguetan. Bere agintaldian 2011ko Fukushimako lurrikara eta istripu nuklearra gertatu ziren. 2011ko irailean dimisioa eman zuen.

## Kanpo estekak
Marasmio jangarri faltsu

**Marasmio jangarri faltsua** (*Marasmius collinus*) *Marasmiaceae* familiako onddo bat da. Toxikoa. *Marasmius Oreades* zaporetsuarekin nahas daitekeen perretxikoa da, leku beretan ateratzen da eta berdin aurkezten da. Honekin nahastuta jaten bada, urdail-esteetako hainbat arazo eragiten ditu (urdaileko eta sabeleko mina, beherakoa), baina larritasun txikikoak.

## Deskribapena 
**Kapela:** 2 eta 5 cm bitarteko diametrokoa. Hasieran kanpai itxurakoa, ondoren ganbil-laua, azkenean zabaldu egiten da erdian titi zabal bat duela, haragi kolorekoa edo okre-horixka.

**Orriak:** Meheak, estu, itsatsiak, kapelaren kolorekoak edo zertxobait zurbilagoak.

**Hanka:** Kapelaren kolorekoa, mehea, liraina, fistulosoa, ebakitzean erraz zirpiltzen da. Mizelio hondarrek oinarria zuritu egiten dute.

**Haragia:** Zurixka, mehea, hauskorra, usain desatseginekoa.

**Etimologia:** *Marasmius* hitza grekotik dator, "marasmius" hitzetik, eta lehortzea esan nahi du.

## Toxikotasuna 
Toxikoa. Arazo gastrointestinalak eragin ditzake.

### Nahasketa arriskua 
*Marasmius oreades* jangarriaren oso antzekoa da. Honek orriak, lodiak eta zabal ditu, oina gogorra eta elastikoa eta usaina atsegina; *Marasmius collinitus* delakoak berriz, orriak estu eta meheak ditu, oina ez du hain gogorra eta usain desatseginekoa da.

## Sasoia eta lekua 
Udaberrian eta udazkenean hazten da. Belardietan, zelaietan, larreetan, taldeak edo korroak osatuz. Soropildua hazten da, oinak bata bestearekin elkartuta.

### Banaketa eremua 
Europa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1990eko Azpeitiko Euskal Antzerki Topaketak

**1990eko Azpeitiko Euskal Antzerki Topaketak** gertakari honen 8. Edizioa izan zen. Abenduaren 1etik 21era arte ospatu zen Zelaitxo aretoan. Hala ere, herriko kaleetan zehar ere ekintza eta antzezlan batzuk ere egin ziren, baita frontoian ere. Gainera, Antzertik "euskal antzerkiarekin erakusketa" izan zuen ikusgai Zelaitxoko kafetegian.

Edizio honetan Antonio Maria Labaieni omenaldia egin zitzaion, antzerkigintzari egindako ekarpen handiagatik. Edizio honetan aipagarria da ere antolatutako irakasleei zuzendutako ikastaroen maratoia, izan ere, 4 asteburutan ikastaroak eskaini zitzaizkien: *Interpretazioa, Tai-chi, Direkzioa eta Kontalaritza* izenekoak.

1990ean sari ugari banatu ziren: 

* Amateur mailan, antzezle onena: Antxieta taldeko Pedro Otaegi.
* Zuzendari amateur onena: Eman gabe
* Talde amateur onena: Antxieta Antzerki Taldea
* Euskaraz sortutako antzerki onena: Goizutarrak taldearen *“Goizuetan bazen”*
* Profesional mailan, antzezle onena: Xabier Agirre
* Zuzendari profesional onena: Maskaradako Carlos Panera
* Talde profesional onena: Bederen 1

Kartelaren egilea Victor Rubio izan zen, lehiaketa bidez.

## Antzezlanak 
## Eskola antzerkiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Larre-orribeltz

**Larre-orribeltza** (*Panaeolina foenisecii*) *Bolbitiaceae* familiako onddo espezie bat da. Ez da jangarria. Sindrome haluzinogenoa, ondorio psikotropikoak eragiten ditu. Espezie hau ez da nabarmentzen tamaina txikia duelako.

Sinonimoa: *Panaeolus foenisecii*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 2 eta 4 cm bitarteko diametrokoa, hemisferikoa, gero zabaldu egiten da eta laua, arre-gorrixka iluna eta gero arrosa kolorekoa.

**Orriak:** Arrexka koloretik pixka bat gaztaina-purpura ilun kolorera doazenak, 

**Hanka:** Bataz beste 5 cm luze eta 0,3 cm lodi, arre-gorrixka edo ardo kolorekoa oinarrian.

**Haragia:** Kolore berekoa, leuna eta usain atseginekoa. Espora-jalkina beltza edo morexka.

**Etimologia:** *Panaeolina* terminoak, *Panaeolus* txiki baten antzekoa dela esan nahi du. *Foenisecii* epitetoa latinetik dator eta belar iharraren ekoizpenari dagokio.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua 
*Panaeolus olivaceus* psikodelikoarekin. Honek espora beltzak ditu.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean. Ebakitako belardietan eta larreetan, hareazko dunetan eta basoetako bide belartsuetan agertzen da.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Alaska, Hawaii, Costa Rica, Kolonbia, Ekuador, Peru, Txile, Argentina, Brasil, Falklandak, Svalbard, Islandia, Europa, Israel, Turkia, Iran, Kenya, Kongoko Errepublika Demokratikoa, Hegoafrika, Errusia, Mongolia, India, Australia, Zeelanda Berria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Giuseppe Saracco

**Giuseppe Saracco** (Bistagno, 1821eko urriaren 6a - *ibidem*, 1907ko urtarrilaren 19a) italiar finantzari eta politikaria izan zen. Italiako lehen ministroa izan zen 1900eko ekainetik 1901eko otsailera.

Piemonteko parlamentuan sartu eta Cavourren alde egin zuen. Cavour hil ondoren Urbano Rattazziren alderdian sartu zen. 1864tik Italiako finantzez arduratu zen eta 1865ean senatari izendatu zuten, 1898an senatuko presidente hautatu aurretik.

1900eko ekainean lehen ministro hautatu zuten eta hilabete geroago Hunberto I.a erregea hil egin zen. Legebiltzarrak 1901eko otsailean gaitzetsi zuen Saraccoren jokaera ahula zamaketarien greba baten aurrean, eta honek dimisioa eman zuen.
Robinson Aguirre

**Robinson Aguirre Ortega** (2004ko azaroaren 23) Colorado Rapids 2 taldean erdilari gisa jokatzen duen futbolari profesionala da. Estatu Batuetan jaioa, El Salvadorko selekzioan jokatzen du.

## Ibilbide profesionala 
Colorado Rapids-eko gazte-akademiaren produktua, Aguirre Colorado Rapids 2 taldera igo zen MLS Next Pro-n 2022 denboraldirako. 

## Nazioarteko ibilbidea 
Aguirre Estatu Batuetan jaio zen Hondurasko aita eta Salvadorko ama batengandik.  2022ko apirilean El Salvadorko U20koekin jokatzeko deitu zuten Dallas Kopa, eta 2022ko CONCACAF U-20ko Txapelketa ekainean.  2022ko apirilean lagunarteko partida baterako deitu zuten lehen aldiz El Salvadorko senior selekziorako.  Azken ordezko gisa debutatu zuen 2022ko apirilaren 24an Guatemalaren aurka 4-0eko lagunarteko galduta. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* MLS Soccer profile
1989ko Azpeitiko Euskal Antzerki Topaketak

**1989ko Azpeitiko Euskal Antzerki Topaketak** gertakari honen 7. Edizioa izan zen. Abenduaren 1etik 21era arte ospatu zen Zelaitxo aretoan. Hala ere, herriko kaleetan zehar ere ekintza eta antzezlan batzuk ere egin ziren.

Edizio honetan herriko antzezle Inazio Rezabal *Potxolo*ri omenaldia egin zitzaion, antzerkigintzari egindako ekarpen handiagatik. Liburuxkan omendu honi buruzko informazioa eta Xabier Eguzkitzeren bertso bat irakurri daiteke.

1989an sari ugari banatu ziren:

* Amateur mailan, Antzerki onena: Xirristi Mirristiren “Herriaren boza”. P. Larzabak
* Amateur mailan, antzezle onena: Xirristi Mirristiko Pierre Larre
* Estrenuzko antzerki onena: Eman gabe. Akzesita: Etxebarriko antzerki taldeari, “Hamalau heriotzena” antzezlanagatik.
* Euskaraz sortutako antzerki onena: Imanol Eliasen “Bat, bi , hiru…”
* Profesional mailan, antzezle onena: "Ama begira zazu"-ko Elena Irureta.

Kartelaren egilea Chelo Uranga izan zen, lehiaketa bidez.

## Antzezlanak 
## Eskola antzerkiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mukibotoi lila

**Mukibotoi lila** (*Neobulgaria pura*) *Leotiaceae* familiako onddo bat da. Ez du haragirik jateko.

## Deskribapena 
**Errezeptakulua:** 1 eta 4 cm bitarteko diametrokoa eta 0,5 eta 2 cm bitarteko garaierakoa, goian krateriforme formako zulo bat du, ondoren turbinatua. Beheko aldea (himenioa) grisaxka, bioleta zurbila edo zertxobait arrosakara motela eta distirarik gabea; ertz zorrotza, barrualderantz kurbatua, ondoren zuzena. Kanpoko azala leuna, hezea, distiratsua, grisa, gero marroi zurbila edo pixka bat gorrixka.

**Himenioa:** Perretxikoaren behealdeak osatzen du. Hasieran krateriformea, ondoren uhindu-turbinatu leuna, grisaxka, bioleta zurbila edo arrosa kolorekoa.

**Hanka:** Ez du, errezeptakulua zuzenean lotuta dago enbor edo adar hilei.

**Haragia:** Lodia, gelatinakara, zeharrargitsua; usain eta zapore hautemanezinak.

**Etimologia:** *Pura* epitetoa latinetik dator, purua, gardena, esan nahi duen "purus" hitzetik.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua 
*Bulgaria inquinans* delakoarekin, honek forma berdina du, baina beltza da.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean. Hostogalkorren enbor edo adar hiletan, pagoetan batez ere. Nahiko urria.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Costa Rica, Kolonbia, Brasil, Islandia, Europa, Errusia, Kaukasia, Himalaiako eremua, Hego Korea, Japonia, Australia, Zeelanda Berria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Larru-tripaki herdoiltsu

**Larru-tripaki herdoiltsua** (*Hydnellum ferrugineum* edo *Calodon ferruginum*) *Bankeraceae* familiako onddo espezie bat da. Haragia larrukara denez, ez du sukaldaritzarako balio.

## Deskribapena 
**Kapela:** 3 eta 6 cm bitarteko diametrokoa, turbinatua, ganbila, gero zabaldu egiten da, konkor askorekin, eta oso tomentosoa. Hasieran zurixka samarra orban gorriekin, jariatzen dituen tanto gorriek sortzen dituztenak, ondoren marroi gorrixka edo herdoil kolorekoa eta ertz mehea uhindua, tomentosoa eta zurixka du.

**Orratzak:** Fin samarrak, dekurrenteak, meheak, marroi-herdoil kolorekoak punta zuriekin. Erraz bereizteko modukoak.

Orratz dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.

**Hanka:** Laburra, lodia oinarrian eta marroi-herdoil kolorekoa.

**Haragia:** Suberosoa, tonu uher eta marroi-arrosa koloreko eremu zirkularrekin. Zapore ia gozoa du eta irinaren usaina.

**Etimologia:** *Ferrugineum* epitetoa latinetik dator, ferrugineo, esan nahi duen "Ferrugineus" hitzetik. Bere koloreagatik.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria. Larrukara.

### Nahasketa arriskua 
Helduaroan, erraz nahas daiteke genero honetako arre koloreko beste espezie batzuekin, esaterako, *Hydnellum concrescens*, *Hydnellum scrobiculatum*, *Hydnellum spongiosipes* eta *Hydnellum compactum*.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean bizi da, hostozabalen eta koniferoen basoetako humusean.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Kanariak, Europa, Errusia eta Turkia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Muki-sare marroi

**Muki-sare marroia** (*Cortinarius mucosus*) *Cortinariaceae* familiako onddo bat da. Oso kalitate kaskarreko jangarria. Ez da gomendatzen kontsumitzea.

## Deskribapena 
**Kapela:** 5 eta 10 cm bitarteko diametrokoa, hasieran ganbila, gero zabaldu egiten da eta ertzak ez ditu ildaskatuta. Azala leuna eta likatsua du, denbora lehorrean distiratsua, eta horixka edo arre-kaoba kolorekoa, argiagoa ertzetan.

**Orriak:** Itsatsi-eskotatuak, hasieran krema antzeko kolorekoak eta gero okre-kanela kolorekoak.

Orri eskotatuak: Oinera Iritsi baino lehentxeago eskote txiki bat duten orriak.

**Hanka:** Zilindrikoa, pixka at mehetuaz oinarrian eta zuria, gortina zuri batean bilduta dago, eta gero eraztun bat osatzen du, azpian besokorik utzi gabe. Oso likatsua da.

**Haragia:** Zurbila, usain nabarmenik gabea, hasieran zapore gozoa du eta gero zerbait mina.

**Etimologia:** *Cortinarius* hitza, gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta. *Mucosus* epitetoa latinetik dator, muki, esan nahi duen "mucosus" hitzetik.

## Jangarritasuna 
Kalitate kaskarreko jangarria da.

### Nahasketa arriskua 
Beste *Cortinarius* likatsu batzuekin nahas daiteke; adibidez: *Cortinarius trivialis* eta *Cortinarius collinitus* espezieekin.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean aurkitzen da koniferoen azpian, batez ere pinuen azpian.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Groenlandia, Islandia, Europa, Errusia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mukiziza garun

**Mukiziza garuna** (*Tremella encephala*) *Tremellaceae* familiako onddo espezie bat da. Ez da jangarria, haragi biguna eta gelatinakara du. Espezie honen berezitasuna da garun itxura duela, nukleo zuri batekin.

Sinonimoak: *Tremella fragiformis*, *Tremella encephaloides*, *Tremella alutacea*, *Encephalium aurantiacum*, *Dacrymyces fragiformis*, *Naematelia rubiformis*, *Naematelia encephala*, *Tremella rubiformis*, *Tremella encephaloidea*, *Tremella alabastrina*, *Dacrymyces rubiformis*.

## Deskribapena 
**Karpoforoa**: Fruitu sesila, bizi den substratuari zuzenean atxikia, 2 eta 6 cm bitarteko zabalera eta 1 eta 3 cm bitarteko garaiera. Globo itxura samarrekoa, krema kolorekoa, krema-arrosakara, haragi kolore zurbilekoa eta bukaeran, pixka bat arrexka. Zimurtasun ez oso sakoneko zerebriformea.

**Himenoforoa**: Leuna, matea edo apur bat distiratsua, karpoforoaren azalera osoa estaltzen du.

**Hanka:** Ez du; barnealdeko nukleoaren puntu batetik egurrari lotuta dago, eta azalera azaleratzen da.

**Haragia:** Zurixka edo arrosakara, zeharrargia; biguna, elastikoa, Gelatinakara, barruan nukleo zuria, sendoa eta gogorra du.

**Etimologia:** *Tremella* terminoa latinetik dator, dardara esan nahi duen, "tremulus" hitzetik. Bere haragiagatik. *Encephala* epitetoa berriz grekotik dator, garuna esan nahi duen "enkèphalos" hitzetik. Garunaren itxura duelako.

## Jangarritasuna 
Ez du sukaldaritzarako balio.

### Nahasketa arriskua 
Oso espezie berezia da, garunaren antzeko itxura duelako, eta ebakitzean, barruan nukleo zuri bat agertzen delako, entzefaloaren antzekoa. *Tremella foliacea* delakoarekin nahas daiteke.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenetik udaberrira, pinu eta izeien adar eta enborretan. Urte osoan ohikoa, koniferoen egur hiletan, hala nola *Pinus*, *Larix* eta *Picea*. Stereum sanguinolentum parasitatzen ere aurkitzen da. 

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Txile, Islandia, Europa, Errusia, Txina, Australia, Zeelanda Berria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1988ko Azpeitiko Euskal Antzerki Topaketak

ezkerrera|thumb|275x275px|1988ko antzerki topaketen iragarkia Azpeitia sarreran
**1988ko Azpeitiko Euskal Antzerki Topaketak** gertakari honen 6. Edizioa izan zen. Abenduaren 1etik 21era arte ospatu zen Zelaitxo aretoan. Hala ere, herriko kaleetan zehar, Enparan dorretxean eta Aitonenan ere ekintza eta antzezlan batzuk ere egin ziren.

Edizio honetan "antzerki normalizazioaren bidea" izeneko topagune bat ere ospatu zen, Enparan dorretxean, bai antzeri taldeentzat eta baita antzerkilarientzat ere. Tamalez, edizio honetan sari banaketa egin zela uste den arren, horien gaineko informaziorik ez dago.

Kartelaren egilea Bittor Larraza izan zen, lehiaketa bidez.

## Antzezlanak 
## Eskola antzerkiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
LaShawn Merritt

**LaShawn Merritt** (1986ko ekainaren 27a) estatubatuar atleta bat da, 400 metrotan espezializatu zena. Distantzia horretan txapeldun olinpiko ohia da, eta 43,65 segundoko marka pertsonala du inoizko bederatzigarren gizonik azkarrena izanez.

Junior mailan arrakastatsua izan zen, eta 400 m-ko urrea irabazi zuen 2004ko Atletismoko Munduko Junior Txapelketan, eta munduko bi errekor ezarri zituen erreleboetan. Estatu Batuetako 4 x400 metroko probako taldearen parte bihurtu zen eta IAAF 2006 Munduko Pista Estaliko Txapelketa irabazi zuen. Bakarka 2007an hasi zen orpen garrantzitsuak izaten, eta zilarrezko domina irabazi zuen 2007ko Munduko Txapelketan 400 m-etan.

2008an, Jeremy Warinerrekin lehiatu zen, eta 2008ko final olinpikoan irabazi zuen, marka pertsonal berria ezarriz, eta 0,99 segundoko marjinarekin olinpiar jokoetako errekorra lortu zuen. Erreleboko errekor olinpikoa ere hautsi zuen talde estatubatuarrarekin, eta historiako bigarren markarik azkarrena egin zuten. Merritt Munduko Txapelduna izan zen 2009ko Munduko Atletismo Txapelketan 400 m eta 4 x 400 m-ko erreleboan garaipena lortuta.

## Marka pertsonalak 
* IAAFren profiletik ateratako informazioa.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mukiziza gorri

**Mukiziza gorria** (*Guepinia helvelloides*) *Auriculariales* familiako onddo bat da. Gordinik bota ohi zaie entsaladei.

Sinonimoa:*Tremiscus helvelloides*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 5 eta 12 cm bitarteko altuerakoa eta 5 eta 8 cm-ko zabalerakoa da errezeptakulua, belarriaren edo inbutuaren itxuran, alboan arrailduta. Ertza lobulatua eta izurtua. Gainazal leuna, pruinaduna, gorri-laranjatua edo arrosa-zurixka oinaren oinarrirantz.

**Himenioa:** Kapelaren azpialdea estaltzen du, arrosa kolorekoa edo gorria da, esporak heltzen direnean pruina zuriz hautseztatzen da.

**Hanka:** Kapelaren luzapena da eta oinarrirantz mehetuz joaten da. Arrosa-zurixka kolorekoa da.

**Haragia:** Nahiko lodia, zeharrargitsua, gelatinakara, kapelaren kolorekoa, baina zertxobait zurbilagoa. Usain eta zapore atseginekoak.

**Etimologia:** *Helvelloides* terminoa onddoak *Helvellaceae* familiako genero batzuekin duen antzekotasunagatik datorkio.

## Jangarritasuna 
Erdipurdiko jangarria. Gordinik jan daiteke entsaladan.

### Nahasketa arriskua 
Kolore bizi ikusgarriak (gorri-laranjatua) eta duen formagatik, ez da erraza beste espezie batekin nahaste.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean pinuen basoetan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Erdialdeko Amerika, Kolonbia, Venezuela, Puerto Rico, Brasil, Dominika, Europa, Errusia, Himalaiako eremua, Laos, Japonia, Txina, Taiwan, Australia, Indonesia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mukiziza hori

**Mukiziza horia** (*Tremella mesenterica*) *Tremellaceae* familiako onddo bat da. Ez du balio sukaldaritzarako.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** 2 eta 6 cm bitarteko luzerakoa eta 1 eta 3 cm bitarteko garaierakoa, hasieran globo-masa txiki baten moduan, ondoren tolestu egiten da eta lobulatua, tolesduna, izurtua edo zerebriformea. Kolorea aldatu egiten da hezetasunaren arabera: hori-urre kolore eder batekoa da hezetasunarekin eta laranjagoa eguraldi lehorrarekin. Gainazal leuna eta distiratsua du.

**Himenioa:** Perretxikoaren gainazal osoa estaltzen du.

**Hanka:** Ez du hankarik, puntu batetik zurari lotuta dago.

**Haragia:** Gelatinakara, zaila, usain eta zapore gabea.

**Etimologia:** *Mesenterica* epitetoa grekotik dator, hestearen mintza, esan nahi duen "mesenteron" hitzetik, Bere formagatik.

## Jangarritasuna 
Ez du sukaldaritzarako balio.

### Nahasketa arriskua 
Espezie hau ezin da  beste *Tremella* batzuekin nahastu. *Tremella foliacea* delakoak antzeko forma du, baina kolore marroi-kanela du tonu granate-moreekin.

## Sasoia eta lekua 
Neguan maiz ikusten den arren, udazken hotzetan eta hezeetan ere ateratzen da, hostogalkorren basoetako enbor eta adar hiletan.

### Banaketa eremua 
Mundu osoan barreiatzen da, kontinente guztietan zehar, Antartikan izan ezik, eta habitat ugaritan garatzen da.

## Galeria 

Fitxategi:Tremella mesenterica 3.jpg
Fitxategi:Tremella mesenterica bat.jpg
Fitxategi:Tremella mesenterica bi.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Muki-sare orriurdin

**Muki-sare orriurdina** (*Cortinarius delibutus*) *Cortinariaceae* familiako onddo bat da. Ez du sukaldaritzarako balio.

## Deskribapena 
**Kapela:** 3 eta 8 cm bitarteko diametrokoa, haragitsua, lehenengo ganbila eta gero lau-ganbila eta ertz meheekin. Azal leuna eta likatsua du eguraldi hezean,  hori-urre kolorekoa, erdian tonu ilunagoak hartzen ditu.

**Orriak:** Itsatsiak, zabal samar, gaztetan kolore lila-urdinxka dute eta gero kanela kolorekoak. 

**Hanka:** Zilindrikoa, baina oinarrian lodituta. Ez oso likatsua eta zurixkatik gris zurbil kolorera doana, goialdean urdinez tindatuak eta gortina zuri-horixka edo pixka bat more koloreko anuliforme batekin.

**Haragia:** Itxia, zurixka eta gero horixka, ez du usain nabarmenik.

**Etimologia:** *Cortinarius* hitza, gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta. *Delibutus* epitetoa latinetik dator, koipeztatua, hezea, esan nahi duen "delibutus" hitzetik. Onddo osoaren azalaren itxuragatik.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua 
*Cortinarius lewisii*, antzeko espeziea da.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean, hostozabalen eta koniferoen baso hezeetan eta lurzoru zingiratsuetan. Batez ere urkien eta pagoen azpian.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Groenlandia, Islandia, Svalbard, Europa, Errusia, Kaukasia, Kazakhstan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arantzazu Royo

**Arantzazu Royo Manterola** (Hernani, Gipuzkoa, 1967) euskal itzultzailea da. Itzulpengintza eta Interpretazioan lizentziaduna da. Hogeita bost urte pasa egin ditu EIZIE elkartearen idazkaritzan lanean, eta, gaur egun, Mila Garmendiarekin batera darrai horretan.
Elkarteko kudeaketa-lana du ogibide, baina, besteak beste, literatur itzulpengintzan ere ibilia da: Lantaldean ekin zion, Hans Christian Andersenen *19 ipuin* liburua itzultzen, eta, handik urte batzuetara egin zuen salto arabieratik itzultzera (Mohamed Xukriren *Ogi hutsa* liburuarekin; trilogia autobiografikoa euskaratu zuen gerora). Xabier Olarrarekin batera itzuli zuen, halaber, Alaa al Aswani idazle egiptoarraren *Jakobian eraikina* (2012ko Euskadi Saria).

## Erreferentziak
Mukiziza ubel

**Mukiziza ubel**a (*Ascocoryne sarcoides*) *Helotiaceae* familiako onddo bat da. Haragi gelatinakara, ez du janaria prestatzeko balio.  

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** More kolorekoa edo arrosa-morea, masa gelatinakara txikiz osatua, lobulatuak, bilgarriak eta irregularrak, batzuk besteekin elkartzen dira, garuna gogorazten duen askotariko formak hartuz, Tremella baten antza dute. Lehenik eta behin, Fruktifikazio sekundarioak agertzen dira, borra formakoak, eta, ondoren, kolore bereko apotezioak sortzen dira, tolesdunak, izurtuak, oso kupiliformeak, maiz talde estuetan jaiotzen dira.

**Etimologia:** *Sarcoides* epitetoa grekotik dator haragia esan nahi duen "sárx-sarcós" hitzetik eta itxura, antzekotasuna esan nahi duen "eídos" hitzetik. Haragiaren antzeko itxura edo testura.

## Jangarritasuna 
Sukaldaritzarako baliorik gabea.

### Nahasketa arriskua 
*Ascocoryne cylichnium* delakoarekin.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean eta neguan, pagoen eta haritzen motzondoetan eta enbor hiletan batez ere.

### Banaketa eremua 
Ipar Amerika, Jamaika, Nikaragua, Costa Rica, Txile, Argentina, Brasil, Nigeria, Europa, Islandia, Cabo Verde, Kanariak, Islandia, Errusia, Kaukasia, Japonia, Australia, Zeelanda Berria, Indonesia, Taiwan, Hawaii.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak