open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Manuel Murguía

thumb|
**Manuel Murguía** (Arteixo, A Coruña, 1833ko maiatzaren 17a - A Coruña, 1923ko otsailaren 2a) idazle eta historialaria izan zen.
 
Rosalia de Castroren senarra izan zen, bai eta Real Academia Galegaren lehenbiziko presidentea ere. Liburu ugari idatzi zuen bizitzan zehar, gehienak gaztelaniaz.

2000. urtean dedikatu zioten Dia das Letras Galegas jardunaldia.

## Bibliografia 
### Narratiba 
* *Un can-can de Musard* 1853.
* *Un artista* 1853
* *Desde el cielo* 1854
* *Luisa* 1862.
* *La Virgen de la Servilleta* 1855.
* *El regalo de boda* 1855.
* *Mi madre Antonia* 1856.
* *Don Diego Gelmírez* 1856.
* *El ángel de la muerte* 1857.
* *La mujer de fuego* 1859.

### Olerkiak 
* *Nena d’as soledades* 1856.
* *Madrigal* 1856.
* *La flor y el aire* 1856.
* *A una paloma* 1856.
* *A las ruínas del Castillo de Altamira* 1856.
* *En un Álbum* 1856.
* *Al partir* 1862
* *Tres poemas na antoloxía* 1862. (*Madrigal*, *Nena d’as soledades* eta *Gloria*).
* *Sueños dorados*
* *Ildara de Courel*
* *Soneto de Pardo de Cela*
* *Los versos fueron mi ilusión primera* (1903)

### Beste batzuk 
* *La primera luz* 1860.
* *Diccionario de escritores gallegos* 1862.
* *De las guerras de Galicia en el siglo XV y de su verdadero carácter* 1861.
* *Historia de Galicia* 1865
* *Memoria relativa al Archivo Regional de Galicia* 1871.
* *Biografía del P. M. Fr. Benito Gerónimo Feijóo* 1876.
* *El foro* 1882.
* *El arte en Santiago durante el siglo XVIII y noticia de los artistas que florecieron en dicha ciudad y centuria* 1884.
* *Los Precursores* 1886.
* *Galicia* 1888.
* *El regionalismo gallego* 1889.
* *En prosa* 1895.
* *Don Diego Gelmírez* 1898.
* *Los trovadores gallegos* 1905.
* *Apuntes históricos de la provincia de Pontevedra* 1913.
* *Politica y sociedad en Galicia* 1974, hilondokoa.

## Ikus, gainera 
* Gaztelaniazko idazle galiziarrak
* Galizierazko literatura.
Alfonso Rodríguez Castelao

**Alfonso Daniel Manuel Rodríguez Castelao** edo Castelao besterik gabe (Rianxo, A Coruña, 1886ko urtarrilaren 30a - Buenos Aires, Argentina, 1950eko urtarrilaren 7a) galizierazko idazle handia, politikaria eta marrazkigilea izan zen. Partido Galeguista alderdiko kidea izan zen.

## Bizitza 
Medikuntza ikasi zuen Santiago de Compostelako Unibertsitatean. Haatik, ez zen hori bere pasioa: *"Fixenme médico por amor a meu pai; non exerzo a profesión por amor á humanidade"*. Lur jabe handiak salatzen zituen *El barbero municipal* astekaria sortu zuen 1909an.

Nazionalismo galiziarraren aitzindarietakoa izan zen.
Galiziako nekazarien klase kontzientzia piztu nahi zuen *Acción gallega* mugimenduari atxiki zitzaion 1912an. 1916an *Irmandades da Fala* talde politikoa sortu zuen. 1926an Real Academia Galegako kide izendatu zuten, eta 1931n diputatu hautatu *Organización republicana gallega autónoma* erakundearen eskutik.

Lerrouxen gobernuak Badajozera erbesteratu zuen (1934), baina diputatu hautatu zuten berriro ere Frente Popular koalizioaren eskutik (1936). Gerra zibila amaitu zenean atzerrira jo behar izan zuen eta erbesteko gobernu errepublikarreko kide izan zen.

Literaturari dagokionez, galegoz idatzi zuen batez ere. Kontakizun liburuak, saiakerak, politikari buruzko obrak eta antzerki lanak idatzi zituen. Marrazki horietatik euskaraz *Cousas da vida* argitaratu da, G. Arestik euskarara itzulita.

[thumb|500px|erdian|Castelaoren oroigarria Donostian, [Castelao parkean. Galiziaren perfila duen harrian, Castelaoren silueta eta autoerretratua.]]

Dia das Letras Galegas ekitaldia bere omenez ospatu zuten 1964an.

## Bibliografia 
*Cousas* (1926, , *Os dous de sempre* (1934, , *Retrincos* *Os vellos no deben de namorarse*, *Siempre en Galicia* eta *Las cruces de piedra en Galicia* (; .

# *Cego da romería* (1913),
# *Un ollo de vidro. Memorias dun esquelete* (1922),
# *As cruces de pedra na Galiza* (*Harrizko gurutzeak Galizian*), hil ondoren argitaratua,
# *Cousas* (1926, 1929), (*Gauzak, *Ramon Etxezarretak euskarara itzulia)
# *Cincoenta homes por dez reás* (1930),
# *As Cruces de Pedra na Bretaña* (1930),
# *Os dous de sempre* (1934), (*Betiko biak *, Ramon Etxezarretak euskarara itzulia),
# *Retrincos* (1934), (1934, *Zirtzilak*, Koldo Izagirrek euskarara itzulia, *Kristalezko begia* idazki bildumarekin batera),
# *Galicia Mártir* (1937),
# *Atila en Galicia* (1937),
# *Milicianos* (1938),
# *Sempre en Galiza* (1944), (1944, *Beti Galizian *, Bego Montoriok euskarara itzulia),
# *Os vellos non deben de namorarse* (1953), (1941, *Zaharrek ez dute maitemindu behar*, Antonio M. Labaienek euskarara itzulia).

## Ikus, gainera 
* Sempre en Galiza
* Galizierazko literatura
* Rexurdimento

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Castelao Museoa
* Castelao Fundazioa
* Castelao na Rede
* Castelaoren marrazkiak eta karikaturak
Celso Emilio Ferreiro

**Celso Emilio Ferreiro Míguez** (Celanova, Ourense, 1912ko urtarrilaren 6a - Vigo, Pontevedra, 1979ko abuztuaren 31a) idazle galiziarra izan zen.

Gai sozialei buruzko poesia landu zuen batez ere, hala galizieraz nola gaztelaniaz. Lanik ezagunena *Longa noite de pedra* ("Harrizko gau luzea") poesia idazlana da.

1966an Venezuelara erbesteratu zen. Geroago, Madrilen ibili zen kazetari.

1989an dedikatu zioten Dia das Letras Galegas ekitaldia.

## Bibliografia 
* *Cartafol de poesía*
* *O sono sulagado*
* *Viaxe ao país dos ananos*
* *Terra de ningures*
* *Onde o mundo se chama Celanova*
* *Longa noite de pedra*
* *Cimeterio privado*

## Ikus, gainera 
* Galizierazko literatura.
Xosé Luís Méndez Ferrín

**Xosé Luís Méndez Ferrín** (Ourense, 1938ko abuztuaren 7a) idazle galiziarra da.

Gaur egungo galizierazko egilerik nabarmenen eta sarituenetarikoa da: Real Academia Galegako kidea da; Vigoko Unibertsitatean *"Doctor Honoris Causa"* izendatu dute; Asociación de Escritores en Lingua Galega proposatu zuen literaturaren Nobel Sarirako 1999an.

Frente Popular Galega (FPG) alderdiko buruzagia da.

## Bibliografia 
### Poesia 
* *Voce na néboa*, 1957.
* *Antoloxía Popular*, 1972.
* *Sirventés pola destrucción de Occitania*, 1975.
* *Con pólvora e magnolias*, 1977.
* *Poesía enteira de Heriberto Bens*, 1980.
* *O fin dun canto*, 1982.
* *Erótica*, 1992.
* *Estirpe*, 1994. Losada Diéguez Saria eta Kritika Saria galizierazko poesiari.
* *O outro*, 2002.
* *Era na selva de Esm*, 2004.
* *Contra Maquieiro*, 2005. Losada Diéguez Saria.

### Narratiba 
* *Percival e outras historias*, 1958.
* *O crepúsculo e as formigas*, 1961.
* *Arrabaldo do norte*, 1964.
* *Retorno a Tagen Ata*, 1971.
* *Elipsis e outras sombras*, 1974.
* *Antón e os inocentes*, 1976.
* *Crónica de nós*, 1980.
* *Amor de Artur*, 1982.
* *Arnoia, Arnoia*, 1985.
* *Bretaña Esmeraldina*, 1987. Galiziako Kritika Saria.
* *Arraianos*, 1991. Losada Diéguez Saria. Galiziako Kritika Saria. Espainiako Kritika Saria.
* *No ventre do silencio*, 1999. Eixo Atlántico Saria (galizierazko eta portugesezko narratibarena).

### Beste batzuk 
* *De Pondal a Novoneyra*, 1984.
* *Conversas con Xosé Luis Méndez Ferrín*, 2006.

## Ikus, gainera 
* Galizierazko literatura.
Álvaro Cunqueiro

**Álvaro Cunqueiro** (Mondoñedo, Lugo, 1911ko abenduaren 22a - Vigo, Pontevedra, 1981eko otsailaren 28a) idazle eta kazetari galiziarra izan zen.

Galizierazko idazle handienetarikoa da. Espainiako Kritika Saria eman zioten 1959an, *Las crónicas del sochantre* liburuarengatik. 1961ean Real Academia Galegan sartu zen.
Nadal saria eskuratu zuen 1968an, *Un hombre que se parecía a Orestes* liburuarengatik.

Asociación de Escritores en Lingua Galega sortzen lagundu zuen.

1991an dedikatu zioten Dia das Letras Galegas ekitaldia.

## Idazle ibilbidea 
Idazle polifazetikoa izan zen, eta bere lan literario zabalak kazetaritza, poetika, narratiba eta antzerki arloak biltzen ditu, baita itzulpen lanak ere. Abangoardiako ildoan *Mar ao norde* (1932) y *Poemas do si e do non* (1933) olerki bildumak argitaratu zituen. *Cantiga nova que chama Riveira* (1933) Erdi Aroko galiziar-portugesaren lirikaren eraginpean idatzi zuen.

1940ko eta 1950eko hamarkadetan, batez ere narrazioari ekin zion, hiru eleberri garrantzitsu argitaratuz: *Merlín e familia e outras historias*, *As crónicas do sochantre* eta *Se o vello Simbad volvese ás illas.* Halaber, *Xente de aquí e de acolá* eta *Escola de menciñeiros* bezalako istorio liburu batzuk argitaratu zituen.

## Bibliografia 
### Galizieraz 
#### Poesia 
* *Mar ao norde* (1932)
* *Poemas do si e non* (1933)
* *Cantiga nova que se chama Riveira* (1933)
* *Dona do corpo delgado* (1950)
* *Palabras de víspera* (1974)

#### Narratiba 
* *Merlín e familia* (1955)
* *Crónicas do sochantre* (1956)
* *Escola de Menciñeiros* (1960)
* *Si o vello Sinbad volvese ás illas...* (1961)
* *A noite vai coma un río* (1965)
* *Xente de aquí e de acolá* (1971)
* *Os outros feirantes* (1979)

#### Antzerkia 
* *O incerto señor Don Hamlet, Príncipe de Dinamarca* (1958)

### Gazteleraz 
* *Elegías y canciones* (1940)
* *Balada de las damas del tiempo pasado* (1945)
* *Crónica de la derrota de las naciones* (1954)
* *Las mocedades de Ulises* (1960)
* *Flores del año mil y pico de ave* (1968)
* *Un hombre que se parecía a Orestes* (1969)
* *Vida y fugas de Fanto Fantini della Gherardesca* (1972)
* *El año del cometa con la batalla de los cuatros reyes* (1974)
* *Tertulia de boticas prodigiosas y Escuela de curanderos* (1976)

### Euskaraz 
* *Han-hemengo jendea* (1996)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Galizierazko literatura

* *Bidasoan gora* liburua

## Kanpo loturak
Antón Riveiro Coello

**Antón Riveiro Coello** (Xinzo de Limia, Ourense, 1964ko abuztuaren 28a) idazle galiziarra da.

*Asociación Cultural Barbantia* elkartearen presidentea da. Concello de Baltar-go seme kuttuna da.

## Bibliografia 
* *Valquiria* (1994)
* *Parque Central e outros relatos* (1996)
* *A historia de Chicho Antela* (1997)
* *A quinta de Saler* (1999)
* *Animalia* (1999)
* *As rulas de Bakunin* (2000)
* *Homónima* (2001)
* *Cartafol do Barbanza* (2002)
* *A canción de Sálvora* (2003)
* *A esfinxe de amaranto* (2003)
* *Limaiaé* (2005)
* *Casas Baratas* (2005)

## Ikus, gainera 
* Galizierazko literatura.
Asociación de Escritores en Lingua Galega

**Asociación de Escritores en Lingua Galega** (AELG) elkarteak 280 galizierazko idazle baino gehiago biltzen ditu.

Galeuscaren jardunaldiak antolatzen laguntzen du.

## Historia 
* 1980an sortu zuten, tartean Álvaro Cunqueirok.
* 1989an aurkeztu zuten Xosé Luís Méndez Ferrín-en hautagaitza Nobel Sarirako.

## Ikus, gainera 
* Galizierazko literatura.
* Galeusca.
* Euskal Idazleen Elkartea.

## Kanpo estekak 
*  AELG elkartearen webgunea
Associació d'Escriptors en Llengua Catalana

'''Associació d'Escriptors en Llengua Catalana'* (AELC) katalanezko idazleak biltzen dituen elkartea da. Bartzelonan du egoitza nagusia.

*Literatures'' aldizkaria argitaratzen du.

## Atalak 
Lau atal ditu:
* Kritikaren atala.
* Haur eta gazte literaturaren atala.
* Antzerkiaren atala.
* Itzulpengintzaren atala.

## Historia 
* 1977an sortu zuten.

## Presidenteak 
* Jaume Pérez Montaner (Valentziako Erkidegoa).
* Josep Maria Castellet (Katalunia).
* Josep M. Llompart (Balear Uharteak).
* Joan Fuster (Valentziako Erkidegoa).
* Avel·lí Artís-Gener (Katalunia).
* Jaume Fuster (Katalunia).
* Francesc Parcerisas (Katalunia).
* Antònia Vicens (Balear Uharteak).

## Ikus, gainera 
* Katalunierazko literatura.
* Galeusca.

## Kanpo estekak 
*  AELC elkartearen webgunea
Ajax (argipena)

**Ajax** hitzak esanahi ezberdinak izan ditzake:
# Ajax, Homeroren *Iliada*n agertzen den heroi grekoetako bat.
# Ajax Txikia, Homeroren *Iliada*n agertzen den errege bat.
# Ajax (Asynchronous JavaScript and XML) web garapenerako teknologia bat da.
# Amsterdamgo Ajax Herbehereetako hiriburuko futbol talde nagusia da.
Koordinadora Abertzale Sozialista

**Koordinadora Abertzale Sozialista**, **KAS**, Euskal Herriko Euskal Nazio Askapenerako Mugimenduko taldeak koordinatzeko 1975ean, Burgosko Prozesuaren testuinguruan, sortutako plataforma politikoa izan zen.

## Historia 
### Partaideak 
Hasiera batean honako parte-hartzaileak izan zituen:
* Alderdi politikoak: EHAS eta LAIA
* Sindikatuak: LAB eta LAK
* Talde armatuak: ETA (pm) hasiera batean eta geroago ETA(m) ere.

### KAS Alternatiba 
Franco hil eta berehala aldaketa politikorako aukerak zeuden Euskal Herrian. Hori dela eta, KAS koordinadoran bildutakoek **KAS Alternatiba** plazaratu zuten. Alternatibak honako puntu hauek zituen:

* Preso Politikoen askatasuna. Amnistia bultzatu zuten.
* Askatasun demokratikoak.
* Estatuko polizien (Guardia Zibila eta Espainiako Polizia Nazionalaren) disoluzioa edo Hego Euskal Herritik alde egitea.
* Alderdi politiko guztiak legeztatzea, independentistak barne, euren estatutuak aldatu gabe.
* Langileriaren bizi-egoera hobetzea. Helburu horren barnean, kapitalismoari kritika zorrotzak egin zizkion.
* Euskadiren, (Hego Euskal Herriko) subiranotasun nazionala.
* Hego Euskal Herrirako autonomia zabaleko erregimena eratzea. Honekin lotuta autodeterminazioa onartzea independentziarako lehenengo pausua moduan.
* Euskara hizkuntza ofizial eta nazionala izatea.

Puntu hauetariko bakoitzak bere azpiatalak zituen, baina horrela laburtzen zen normalean.

### Aldaketak 
1976tik aurrera ETA(m)k KAS prioritariotzat jo zuen, eta 1977an ASK herri erakundea eta EIA sartu ziren bere barnean. 1977ko hauteskundetan parte hartzeko KAS Alternatiba betetzea jarri zuten minimo gisa, baina EIAk eta ETA (pm)-k akordio hori hautsi eta aurkeztu egin ziren.

Hala ere, 1978an HASI alderdia sartu zen, eta 1980an LAIA alderdia irten egin zen. Horren ondorioz, eraldaketa bat ere egin zuten euren funtzionamenduan eta, hortik aurrera, KASek bere burua *euskal iraultzarako Bloke Zuzendari* izendatu zuen. 1979an KASen gazteria, Jarrai taldea sortu zen.

1992an HASI alderdia disolbatzean KASen barruan birmoldatze prozesu bat hasi zen 1994an *Txinaurri* izeneko dokumentu bat osatzera eraman zuena eta ordurarteko KASen antolakuntza ereduari kritika sakonak egiten zuena, honek ASKren disoluzioa ekarri zuen eta KASetik LAB eta Jarrairen irteera, honela KAS antolakundeen koordinatzaile izatetik militante propioz osatutako erakundea izatera pasa baitzen. Hamarkada horren erdialdean, KAS desagertu egin zen.

Jada KAS existitzen ez zelarik, Baltasar Garzon epaileak antolakundea desegiteko agindua eman zuen, Ekin talde politikoarekin batera.

## Bitxikeriak 
1996an, Juan Maria Atutxa, Koordinadora Abertzale Sozialista ilegalizatzearen alde agertu zen publikoki. KAS bera, Jarrai, Egizan eta Amnistiaren Aldeko Batzordeak legez kanpo uztearen alde agertu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
XSLT

**eXtensible Stylesheet Language Transformations (XSLT)** XMLn oinarritutako lengoaia da, XML fitxategiak transformatzeko balio duena.

Transformazio honetan, dokumentu orijinala ez da inolaz ere aldatzen, beronen edukian oinarrituz berri bat sortzen da. Honenbestez, XSLT da XML fitxategiak beste formatu batzuetan bilakatzeko teknologia erabiliena; esate baterako, XML fitxategi bat HTML web orrialde edo PDF dokumentu baten bilakatzea ahalbidetzen du.

XSLT estandarra, XML bezalaxe, W3Ck kudeatzen du.

## Kanpo estekak 
*  XSLT estandarraren definizioa]
*  XSLT Introduction
*  XSLT Reference
*  XSLT and XPath Reference
XQuery

**XQuery** kontsulta lengoaia bat da, XML fitxategietan kontsultak egiteko balio duena. SQLren antzekoa da semantikoki.

W3C erakundea da XQuery teknologia XSLT teknologiarekin batera kudeatzeaz arduratzen dena. XQuery lengoaiaren helburua webeko dokumentuetan erraztasun osoz kontsultak egin ahal izatea da, web dokumentuen eta datu-baseen arteko interakzioa eskaintzeko. Honi esker, XML fitxategi kolekzioak datu-baseak bailiran irakur daitezke.

## Kanpo estekak 
*  XQuery lengoaiaren definizioa W3Cren webgunean
.museum

**.museum** museoentzako bereziki sortutako goi mailako domeinu orokorra da.

## Kanpo estekak 
*  .museum whois informazioa IANAren webgunean
Kardiopatia iskemiko

**Kardiopatia iskemikoa** miokardioaren (bihotzaren muskulua) gaixotasuna da, arteria koronarioetan gertatutako buxadura edo estutasun baten ondorioz. Mundu mailan, heriotza-tasa handia eragiten du.

## Arrisku eragileak 
* Tabakismoa.
* Hipertentsioa.
* Diabetea.
* Loditasuna.
* Arteriosklerosia.

## Agerpen klinikoa 
* Angor: Bularreko min mota bat da, miokardioaren kalterik gabe oraindik ere.
* Miokardio infartu akutua (MIA): Miokardioaren kaltea jada dagoenean, larriagoa izanda ondorioz.

## Diagnostikoa 
* Elektrokardiograma (EKG).
* Proba analitikoak: Bihotzaren entzimak (CPK, T-Troponina, LDH).
* Koronariografia: Buxadura non eta nolakoa den aztertzeko proba nagusia.

## Tratamendua 
* Antiagregatzaileak: Aspirina, Klopidogrel.
* Nitratok: Nitroglizerina ZB, mihipeko nitratoak edo txaplatetan.
* Angioplastia (AKTA).
* Zubi koronarioak.

## Ikus, gainera 
* Kardiologia.
* Kirurgia kardiobaskularra.

## Kanpo estekak
Toti Martinez de Lezea

**Toti Martinez de Lezea** (Gasteiz, Araba, 1949ko apirilaren 9a) idazlea eta itzultzailea da.  Gaztelaniaz zein euskaraz idazten du. Ingelesetiko, frantsesetiko eta alemanetiko itzulpengintzako ikasketak egin zituen. Telebistako gidoilaria eta aktorea ere bada, eta Kukubiltxo antzerki taldearen sortzaileetako bat. Larrabetzun (Bizkaia) bizi da.

Eleberri historikoa landu du bereziki, eta arlo horretan arrakasta handia lortu du Euskal Herrian. Haur literatura ere egin izan du. ETBrentzat haur eta gazteentzako saioetarako gidoiak idatzi ditu, euskaraz, baita saioak zuzendu ere.

## Bizitza eta lanak 
1978an Kukubiltxo antzerki taldearen sortzaileetako bat izan zen, eta bost urtez egin zuen lan taldean. 1980ko hamarkadan, haurrei zuzendutako bideoak eta telesailak idatzi eta errealizatu zituen. Aldi hartan bertan, *Euskal Leiendak *(1986) bildu eta idatzi zituen.

1992an, itzulpen lanetan murgildu zen.

1998an bere lehen eleberria idatzi zuen, arrakasta handikoa, *La calle de la Judería*, XV. mendeko Gasteizko judu familia baten bizitza kontatzen duena. Harrezkero, arrakasta handiko eleberri asko idatzi ditu, genero historikoaren barruan denak. Hona hemen horietako batzuk:* Las torres de Sancho* (1999), Nafarroako errege Antso Handiaren garaian kokatua; *La Herbolera *(2000), Durangoko sorgin-ehizari buruzkoa; *Señor de la guerra* (2001), Euskal Herriko Erdi Aroko Leinu gerrei buruzkoa; *La abadesa* (2002), Fernando Katolikoaren sasi alaba baten bizitza kontatzen duena;* Los hijos de Ogaiz *(2002), Lizarrako XIV. mendean kokatua, izurri beltzaren garaian; *La voz de Lug* (2003), K. a. I. mendean kokatua, asturiar eta kantabriarren arteko gerren garaian; eta *La comunera* (2003), XVI mendearen hasieran kokatua, Gaztelako Komunitateen aldekoen eta Espainiako koroaren arteko gerraren garaian; *A la sombra del templo *(2005); *La cadena rota* (2005); *La brecha *(2006), 1813ko Donostian kokatua; *Placeres reales *(2008); eta *La flor de la argoma* (*Otalorea, *2008).

Gazte literatura ere landu du, genero historiko horren barruan: *El mensajero del rey* (2002), Antso Azkarra Nafarroako erregeak Marokora egindako bidaia kontatzen duena; *La hija de la luna* (2003), Zugarramurdiko sorginen epaiketari buruzkoa; *Antso Nagusia: Baskoien errege handia* (2003);* Nur eta irlandar gnomoa* (2008).

2024an *L’Arratien* (Erein argitaletxea) nobela kaleratu zuen, mundakarren egunerokotasuna azaltzen duen lana. Euskaraz eta gaztelaniaz argitaratu zen batera. Miren Arratibel Garmendiak egin du euskarazko itzulpena.

## Idazlanen zerrenda 
## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Zubeldia, Iñaki: «Toti Martinez de Lezea. Haurrak, gazteak eta helduak bereganatu dituen idazlea», *Egan*, 2016-3/4, 221-236.

## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko erdal idazleak

## Kanpo estekak 
* Toti Martinez de Lezea idazlearen webgunea
* Sustrai COLINA: «Toti Martinez de Lezea: “Neuk egin nezakeena neuk egiten dut”», *Argia*, 2160. zenbakia, 2008-11-23.
San Joan Bataiatzailearen eliza (Arrasate)

**San Joan Bataiatzailearen eliza** Arrasateko parroki-eliza nagusia da, estilo gotikoan eraikia. Ustez XIII. mendean eraikitakoa dena, gaur egungo itxura bertsua hartu zuen XIV. menderako.

Arrasateko Alde Zaharrean, Herriko plazaren albo batera kokatuta dagoen parrokia da, sarrerak Kanpatorpea kantoi aldera jotzen duelarik. Kanpoaldean dago Maritxu Kajoiren kutxa ikusgai, non urteroko jaiarekin batera miraria ospatzen den.

Barrualdean aldareko harlandua da nagusi, irudi biziez betea. Gipuzkoan gordetzen den harlandu gotikozko adibide bakarra da.

Barrualdeko edukien artean, Okariz izeneko kaperan, Amandre Santa Ines delakoaren hilkutxa gordetzen da. Han gordetzen diren Ines Ruiz de Otaloraren gorpuzkin momifikatuak tarteka erakutsi egiten dituzte publikoki.

## Kanpo estekak
XSL

**eXtensible Stylesheet Language (XSL)** XML fitxategiak nola formateatu edo tranformatu behar diren definitzea ahalbidetzen duen lengoaia sorta da. Familia honen barnean hiru lengoaia daude, guztiak ere W3Ck kudeatuta:
* XSL Transformations (XSLT): XML fitxategiak transformatzeko lengoaia.
* XSL Formatting Objects (XSL-FO): bistaratze formatua definitzeko balio duen XML lengoaia.
* XML Path (XPath): XSLTk erabiltzen duen eta XMLren taldekoa ez den lengoaia, XSLT ez den beste ingurune batzuetan ere erabil daitekeen arren.

## Kanpo estekak 
*  XSLren definizioa W3Cren webgunean
*  XSL-FO eta XSLT informazio eta tutoretzak
*  XSLT aurkezpena
XPath

thumb
**XPath** (*XML Path Language*) XML dokumentu batetako azpibildumak eskuratzea ahalbidetzea duen lengoaia da, XML taldetik at dagoena. Ideia orokorra adierazpen erregularrek testu lauarekin egiten dutenaren antzeko zerbait XML dokumentuekin egin ahal izatea da. XML fitxategi egitura hierarkikoan oinarrituz egin daitezke bilaketa XPathen bitartez.

## Kanpo estekak 
*  XPath zehaztapenak W3Cren webgunean
*  XPath Tutorial
*  XSLT and XPath Reference
XSL-FO

**XSL Formatting Objects (XSL-FO)** dokumentuei formatua emateko XML markatzeko lengoaia da. XSL-FO XSL familian barne dagoen lengoaia da, XSLT eta XPathekin batera.

XSL-FO dokumentu baten bai datuak eta bai hauei emango zaien formatua ere adierazten dira. Horrelako dokumentu baten oinarrizko elementu "Formatting Object" delakoa izaten da, datuak aurkezteko beharrezkoa dena. Hona hemen XSL-FO dokumentu sinple baten adibidea:

```

```

## Kanpo estekak
Txosna

[thumb|300px|**Txosna**, [Larrabetzuko *Andra Mariek* jaietan.]]

**Txosna** bat Euskal Herriko jai ospakizun askotan jartzen den behin-behineko taberna mugikorra da, laster batean muntatu eta desmuntatu daitekeena.

Maiz kuadrila edo konpartsa ezberdinek kudeatzen dituzten arren, ohikoena herri edo auzoko jai batzordeak antolatzea izaten da. Aldi berean, boluntarioak izan ohi dira txosnetan lanean aritzen direnak: zerbitzatzen, musika eskaintzen, zein ondorengo garbiketa lanetan besteak beste.

Askok eta askok *txozna* (zetaz) idazten duten arren, hiztegi guztiek, eta Euskaltzaindiak ere horrela adostuta, *txosna* (esez) idazten da. Hitz honen lehen erreferentzia Resurreccion Maria Azkueren euskal-espainiar-frantses hiztegian ageri da.

## Ikus, gainera 
* Bilboko konpartsak

## Kanpo estekak
Adierazpen erregular

Konputazio-hizkuntza formalen teorian, **adierazpen erregularra**, **regex** gisa ere ezagutzen dena ingelesezko ***reg**ular **ex**pression* hitzen uzkurduragatik, testu-kate baten sintaxi baldintza batzuk betetzen dituzten atalak aukeratzeko balio duen testu-katea da. Zenbait testu editorek adierazpen erregularrak erabiltzen dituzte patroi batzuk betez bilaketak eta aldaketak egin ahal izateko. Honez gain, zenbait programazio lengoaiek ere adierazpen erregularrekin lan egiteko aukera eskaintzen dute, Perl, Tcl, Python edo PHP delako lengoaiek, esate baterako.

## Kanpo estekak
Jaime Penedo

**Jaime Penedo** (Panama, 1981eko irailaren 26a) Osasuna futbol taldeko atezaina da, 26 zenbakiduna. Estatistika ofizialaren arabera, 1.83 m. du luzera eta 71 kg. pisatzen du.

## Kirol ibilbidea 
* 2004-2005 CD Arabe Unido
* 2006- Osasuna

## Kanpo estekak
Ottawa

**Ottawa** Kanadako hiriburua da, bai eta estatuko laugarren hiririk handiena ere. Ontarion dago; Outaouais ibaiaren beste aldean Quebeceko Gatineau hiria (Outaouais eskualdean) dago. Bi aldeek metropoli gunea osatzen dute.

2006an, hiriak 812.129 biztanle zituen eta 1.130.761 Ottawa-Gatineau metropoliak.

## Historia 
Egungo Ottawa hiriko eskualdean, amerindiar algonkinak bizi ziren, lehen esploratzaile europarrak iritsi baino askoz lehenago: Ottawa ibaiari «Kichesippi» deitzen zioten eta etnonimo gisan «Kichesippirini» (Ibai Handiko jendea) erabiltzen zuten. Hala ere, bertan une batez beste tribu batekoak (ottawarrak, frantsesez, *Outaouais*) egon zirelarik, frantses larru-merkatariek tokiari *Ottawa* deitu zioten XVIII. mendean.

Britainiarrek 1820 eta 1830eko hamarkadetan ekin zioten lehen finkalekuetatik hiri handiago bat eraikitzeari: 1840an Goi eta Behe Kanada batu zituztenean, hiriburu gabe geratu zen Kanadako kolonia, baina azkenean 1857an Ottawa aukeratu zuten, batetik AEBetatik beste hiri batzuk baino aldenduago zegoelako (segurtasun faktoretzat hartzen zen), eta, bestetik, anglofono eta frankofonoen arteko mugan zegoelako, horrek oreka ekar zezakeelakoan.

## Auzoak 
* **Central Ottawa**: Byward Market, Centretown, Golden Triangle, Centretown West, Downtown, The Glebe, Lebreton Flats, Lower Town, Old Ottawa East, Old Ottawa South, Sandy Hill
* **East End** Castle Heights, Robillard Quarries, Finter Quarries, Forbes, Lees Avenue, Lindenlea, Manor Park, New Edinburgh, Overbrook, Rockcliffe Park, Vanier, Viscount Alexander Park
* **South End** Airport-Uplands, Alta Vista, Billings Bridge, Confederation Heights, Ellwood, Elmvale Acres, Greenboro, Hawthorne Meadows, Heron Gate, Heron Park, Hunt Club, Hunt Club Chase, Hunt Club Estate, Hunt Club Park, Riverside South, Riverview, Hunt Club Woods, Mooney's Bay, Sheffield Glen, South Keys
* **West End**: Bel-Air Heights, Bel-Air Park, Braemar Park, Britannia, Britannia Bay, Carlington, Carleton Heights, Central Park, Civic Hospital, Copeland Park, Courtland Park, Glabar Park, Hampton Park, Highland Park, Hintonburg, Kenson Park, Island Park, McKellar Heights, McKellar Park, Mechanicsville, Lincoln Heights, Ottawa West, Queensway, Terrace North, Queensway, Michelle Heights, Rideau View, Tunney's Pasture, Westboro, Redwood, Woodlawn, Woodroffe North, Whitehaven

## Klima 

## Ottawar ospetsuak 
* Margaret Atwood (1939-), idazlea.

## Herri eta hiri senidetuak 
Ottawa ondorengo herri eta hiriekin senidetuta dago:

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Outaouais

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala  

[ezkerrera|thumb|350px|[Kanadako Parlamentuaren egoitza.]]
Ontario

**Ontario** Kanadako hamar probintzietako bat da. Herrialdearen erdi-hegoaldean dago.

Hiriburua Toronto da. Horrez gain, hiri nagusiak Ottawa, Hamilton, Kingston eta Sudbury dira.

## Geografia 
[thumb|260px|ezkerrera|[Niagarako urjauziak goitik.]]

Hudsongo badian itsasoratzen diren ibai asko igarotzen dira Ontariotik.

### Mugakideak 
Ekialdean Quebec, mendebaldean Manitoba, hegoaldean Minnesota, Michigan, Ohio, Pensilvania eta New York estatuak (AEB) eta iparraldean Hudsoneko badia ditu mugakide.

Hiriburua Toronto da, eta hiri nagusien artean Ottawa dago.

## Historia 
S. Champlainek esploratu zuen lurraldea 1615ean. 1867tik da Kanadako probintzia.

## Ekonomia 
Nekazaritza (laboreak, tabakoa, fruta eta barazkiak), abere hazkuntza, baso ustiakuntza, meategiak (urrea, zilarra, nikela, uranioa, kobaltoa) metalgintza, mekanika, egurgintza, papergintza, kimika industria, janarigintza eta ehungintza Ontarioko ekonomiaren jarduera nagusiak dira.

## Ikus, gainera 
* Amerikako Laku Handiak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Montreal

**Montreal** (frantsesez *Ville de Montréal*) Quebec probintziako hiri nagusia da, bertako hiriburua Quebec Hiria den arren. Halaber, Kanadako bigarren hiririk handiena da: 2006an, 1.620.693 biztanle zituen, eta metropoli eremu osoak, 3.635.700 (2005).

Hiria **Hochelaga **herrixka irokesa zenaren eremuan sortua da.
 
## Auzoak 
Montreal 19 barruti handiz osatuta dago, dozenaka auzo txikiagoetan banatuak. Hemeretzi barrutiak honakoak dira: Ahuntsic-Cartierville, Anjou, Côte-des-Neiges–Notre-Dame-de-Grâce, Lachine, LaSalle, Le Plateau-Mont-Royal, Le Sud-Ouest, L'Île-Bizard–Sainte-Geneviève, Mercier–Hochelaga-Maisonneuve, Montréal-Nord, Outremont, Pierrefonds-Roxboro, Rivière-des-Prairies–Pointe-aux-Trembles, Rosemont–La Petite-Patrie, Saint-Laurent, Saint Leonard, Verdun, Ville-Marie and Villeray–Saint-Michel–Parc-Extension.

## Historia 
* 1535an Jacques Cartier frantziarrak Hochelaga herrixka irokesa bisitatu zuen. Herrixka hori mendi baten magalean zegoenez, gain horri *Mont Royal* deitu zion: hortik dator *Montreal *leku-izena.
* 1601erako badirudi irokesek Hochelaga herrixka abandonatua zutela.
* 1765eko maiatzaren 18an sute batek hiria suntsitu zuen.
* 1976an Udako Olinpiar Jokoak ospatu ziren

## Klima 

## Hiritar ezagunak 
* Leonard Cohen, (1934-2016), kantautorea, musikaria, olerkaria eta eleberri idazlea.
* Cœur de Pirate, (1989-), kantautorea eta piano-jotzailea.

## Herri eta hiri senidetuak 
Montreal ondorengo herri eta hiriekin senidetuta dago:

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Montrealgo Protokoloa
* Quebeceko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala

thumb|ezkerrera|500px|Hiriaren ikuspegia.
Mendebalde Kultura Alkartea

**Mendebalde Kultura Alkartea**k Bizkaieraren inguruan (Bizkaiko, Gipuzkoako Deba ibarreko eta Arabako Aramaio eta Legutio udalerrietako euskalkia) era espezifikoan lan egiten du, helburuak hauek izanda, haien hitzetan:

Bilbon, Euskararen etxean dauka egoitza elkarteak. Erakunde publikoek eta aurrezki kutxa batek diruz laguntzen dute.

## Jarduera 
1997tik urtero jardunaldiak antolatzen dituzte,urtez urte aldatu egiten den gai baten inguruan. Bertan, aukeraturiko gaia jorratzeaz gain, euskararen alde lan garrantzitsua egin duen norbait omendua izaten da. *Euskalingua* izeneko aldizkari elektronikoa argitaratzen du.

## Kideak 
1993ko martxoan sortu zen talde hau Alfontso Irigoien euskaltzale bilbotarraren eskutik. Bera izan zen alkarteak eginiko lehen jardunaldietan omendua, aurreko urtean hil baitzen. Kideen artean hainbat euskalgile ezagun ditugu, besteak beste Andres Urrutia euskaltzainburua, Iñaki Gaminde hizkuntzalari eta ikertzailea eta Xabier Amuriza bertsolaria. 2010. urtetik 2021ean hil zen arte, Kaxildo Alkorta itzultzailea izan zen elkarteko lehendakaria.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Kaxildo Alkorta
* Kepa Altonaga
* Xabier Amuriza
* Eneko Barrutia
* Begoña Bilbao
* Iñaki Esparza
* Gurutze Ezkurdia
* Iñaki Gaminde
* Jacinto Iturbe
* Juanjo Respaldiza
* Jesus Mari Txurruka
* Maribi Unamuno
* Andres Urrutia

## Kanpo estekak 
* Alkartearen webgunea
Quebec Hiria

**Quebec** edo **Quebec Hiria** (ingelesez *Quebec City*, frantsesez *Ville de Québec*) Quebec probintziako hiriburua da eta bertako bigarren hiririk handiena (Montrealen atzetik). Halaber, Ipar Amerikako hiririk zaharrena da. 2006an, 491.142 biztanle zituen, eta inguru guztiak 1.064.047 (*Quebec City Area* edo *Région de Québec*).

UNESCO 1985ean Quebec Hiriko hirigune historikoa Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

Izena algonkin hizkuntzako *Kebek *leku-izenetik dator eta "ibaia mehetzen den lekua" esan nahi du. Izen horrekin inguruko zonalde guztia izendatzen zen. Hain zuzen ere, *Stadacona *herrixka irokesaren aldamenean sortu zuen Samuel Champlain frantziarrak Québec hiria 1608an, jatorrizko biztanleek Uepishtikueiau deitutako muinoan. Lehen biztanleak Frantziako herri xeheko deportatuak, gaizkileak eta, oro har, pobreak eta gizartetik baztertutakoak izan ziren.

Bertako herritarrak *quebectarrak* dira, frantsesez *Québecois*. Hitz hori euskaratik omen datorrela uste dute hizkuntzalari batzuek, "quebecekoak" berbarekin duen antzarengatik, amerindiarrek europarrei *suriquois* deitzen zietelako, hots, azal zurikoak.
## Ondarea 
Bruce Price arkitektoak diseinatu eta 1893an ireki zen. Canadian Pacific Railway konpainiak Kanada osoan zehar eraiki zituen *château*rako lehenbiziko eraikina izan zen. Konpainia hark eraikin horiek eraikitzeak turista aberatsak erakarri eta bertaratzeko asmoa zuen.

## Klima 

## Hiri senidetuak 
Quebec Hiria ondorengo hiriekin senidetuta dago:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Brunswick Berria

**Brunswick Berria** (ingelesez *New Brunswick*, frantsesez *Nouveau-Brunswick*) Kanadako 10 probintzietako bat da, elebiduna den bakarra (frantsesa eta ingelesa dira hizkuntza ofizialak).

Izena Brunswick (Ipar Saxonia) hiri alemaniarretik hartu zuen.

## Mugakideak 
Quebec mendebaldean, Eskozia Berria ekialdean, Ozeano Atlantikoa iparraldean eta Maine (AEB) hegoaldean mugakide ditu.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Frankofonia

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Koronariografia

**Koronariografia** arteria koronarioak aztertzeko modu diagnostikoa da.

Kardiopatia iskemikoan, zehazten du buxadurarik dagoen ala ez arteriaren batean, eta egotekotan zenbatekoa. Bihotzaren funtzioa eta barne egitura ere baloratzen du.

Halaber, diagnostikorako erabiltzeaz gain, tratamendurako ere erabilgarria da, Angioplastia Koronario Transluminal Azal-zeharrekoa (AKTA) egiteko hain zuzen.

Kardiologiako espezialistek egiten dute.

## Kanpo estekak
Miokardio

**Miokardioa** bihotzaren ehunik garrantzitsuena da. Oso espezializatuta dagoen ehun muskularra da.

## Fisiologia 
Hiru funtzio betetzen ditu miokardioak:
* Bulkada kardiakoa sortu
* Bulkada kardiakoa eroan
* Bihotzaren uzkurketa

Hiru funtzio hauek betetzeko mekanismo bereziak ditu miokardioak. Bulkada kardiakoa sortu eta eroaten duen mekanismoa sistema exzitokonduktorea da. Uzkurketaz arduratzen dena aldiz, sinzitio muskularra.

## Lotutako gaixotasunak 
* Kardiopatia iskemikoa.
* Miokardiopatiak.
* Miokarditis.

## Kanpo estekak
Tabakismo

**Tabakismoa** tabakoa erretzeko menpekotasuna edo haren gehiegizko kontsumoa da. Gaixotasuna bera da, baina beste gaitz larriago batzuk ekar ditzake epe luzean, bereziki gaixotasun kardiobaskularrak (hauen eragilea da kasuen %&nbsp;50 baino gehiagotan), birikako gaitz kronikoak (%&nbsp;90) eta minbiziaren hamaika mota. Europan 1,2 milioi hildako inguru daude urtero honen guztiaren ondorioz eta espainiar estatuan 50.000 pertsona baino gehiago hiltzen dira, trafiko istripuek eta droga ilegal guztiek batera eragindakoa baino gehiago.

Kontsumoa antzinako garai eta zibilizazioetan hasi bazen ere, Europan ez zen sartu XVI. mendearen amaiera arte. Gaur egun 1-1,5 bilioi pertsona inguruk erretzen du munduan zehar, eta garapen bidean dauden herrialdeetan erretzaileen tasa handienak dituzte, eta bertan gertatzen dira heriotz guztien %&nbsp;70 gutxi gora-behera. Herrialde garatuetan aldiz beheranzko joera dago azken urteotan. Gizonek emakumeek baino gehiago kontsumitzen dute gaur egun ere, eta adin tarte prebalenteena 30 eta 49 urte artekoa da.

## Ondorioak 
Alde batetik Kardiopatia iskemikoa (miokardio infartu akutua) eta beste gaixotasun baskularrak eragitzen ditu tabakismoak, istripu zerebrobaskularrak eta hankak bereziki kaltetzen dituzten arteriopatia periferikoak (Buerger-en gaixotasuna) tartean.

Bestela, minbiziarekin ere oso lotuta dago, batez ere birikako minbizia (kasu guztien %&nbsp;95 eragiten ditu) baina beste batzuk ere bai, laringe, hestegorri, pankrea eta puxikakoa.

Hirugarren esparru nagusia Biriketako Gaixotasun Buxatzaile Kronikoa da, Enfisema eta Bronkitis kronikoa alegia.

## Diagnostikoa 
* Fagerström-en testa.

## Tratamendua 
* Aholku medikoa eta gutxieneko esku-hartzea: Lehenengo urratsa da.
* Ordezko terapia nikotinarekin: Txaplatak, txikleak.
* Bupropiona.
* Psikoterapia.

## Kanpo estekak 
* "Tobacco Free Initiative" (Osasunerako Munduko Erakundea)
Natxo Monreal Eraso

**Natxo Monreal Eraso** (Iruñea, 1986ko otsailaren 26a) futbol atzelari ohia da. Estatistika ofizialen arabera 1.78 m. du luzera eta 72&nbsp;kg. pisatzen du.

Osasunako harrobian hezia, 2006-2007ko denboraldian lehen taldera igaro zen, 27 zenbakia sorbaldan. 2011. urterarte Osasunan jokalari garrantzitsua bihurtu ondoren, urte horretan Malagak fitxatu zuen, eta 2013ko urtarrilean Arsenalek fitxatu zuen. Bertan ere oso ongi ibili zen, kapitaina bihurtuz. 2019an, bere Arsenaleko ibilbidea bukatutzat eman zuen, eta realak 3 denboraldirako fitxatu zuen. 2022an erretiratu zen.

## Kirol ibilbidea 
*2019ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak
Héctor Font

**Héctor Font** (Vila-real, 1984ko ekainaren 15) Lugoko futbol erdilaria da, 21 zenbakia sorbaldan. Estatistika ofizialaren arabera, 1.70 m. du luzera eta 66 kg. pisatzen du.

## Kirol ibilbidea 
* 2002-2003 Vila-real B eta Vila-real CF
* 2003-2004 Ciudad de Murcia
* 2004-2006 Vila-real CF
* 2006- Osasuna

## Kanpo estekak
Javad Nekounam

**Javad Nekounam** (; Shar Rey, 1980ko irailaren 7a) irandar futbol jokalari profesionala da. 2006-2012 bitartean Osasunan aritu zen, 24 zenbakia sorbaldan, eta gaur egun Irango futbol selekzioko kapitaina da. Estatistika ofizialen arabera, 1.86 mko luzera eta 78 kgko pisua ditu. Erdilari indartsua eta pasatzaile ona da, defentsan ongi kokatzen da eta urruneko jaurtiketa bortitza du. 2014ko abuztuan Osasunara itzuli zen.

Irango selekzioarekin bi munduko txapelketa jokatu ditu: Alemaniakoa (2006) eta Brasilgoa (2014).

## Erreferentziak
Juanlu Gómez

'*Juan Luis *Juanlu* Gómez López*' (Malaga, 1980ko maiatzaren 18) futbol erdilaria da, 20 zenbakia sorbaldan. Estatistika ofizialaren arabera, 1.72 m. du luzera eta 70 kg. pisatzen du. Osasunan denboraldi bat (2006-2007) eman zuen Betisek utzita. Urtea amaitutakoan, Betisera itzuli zen.

## Kirol ibilbidea 
* 2000-2002 M Macael
* 2002-2004 Almería
* 2003-2004 Alicante
* 2004-2005 CD Numancia
* 2005-2006 Real Betis
* 2006-2007 Osasuna (utzita)
* 2007- Real Betis

## Kanpo estekak
Osasunako 2005-2006 denboraldiko lehen taldeko kideak

### Atezainak 
* 1 - Juantxo ELIA Vallejo

* 13 -20px|Espainia RICARDO López Felipe

* 26 - ROBERTO Santamaria

### Atzelariak 
* 2 -20px|Espainia José IZQUIERDO Martínez

* 3 -20px|Espainia Rafael CLAVERO Prados

* 4 - MIGUEL FLAÑO Bezunartea
 
* 5 -20px|Espainia Carlos Javier CUÉLLAR Jiménez

* 7 - Cesar CRUCHAGA Lasa

* 14 - JOSETXO Romero Urtasun

* 17 - JAVIER FLAÑO Bezunartea

* 19 -20px|Espainia Enrique CORRALES Martín
 
### Erdilariak 
* 6 - RAÚL García Escudero

* 8 -20px|Espainia Juan Manuel ORTIZ Palazón

* 10 - Patxi PUÑAL Martínez

* 11 -20px|Maroko MOHAmed El Yaagoubi

* 12 - FRANcisco J. MORENO Jiménez

* 16 -20px|Espainia DAVID LÓPEZ Moreno

* 18 -20px|Uruguay MARCELO Fabian SOSA Farías

* 21 -20px|Espainia Valmiro López Rocha, "VALDO"

* 22 - Iñaki MUÑOZ Oroz

* 23 -20px|Frantzia Ludovic DELPORTE
 
### Aurrelariak 
* 9 -20px|Serbia Savo MILOSEVIC

* 15 -20px|Kamerun Pierre Achille WEBÓ Kouamo

* 20 -20px|Argentina Bernardo Daniel ROMEO

* 24 - Gorka BRIT Gallego

* Entrenatzailea: 20px|Mexiko Javier Aguirre Onaindia

## Kanpo estekak
Mikel Arruabarrena

**Mikel Arruabarrena Aranbide** (Tolosa, Gipuzkoa, 1983ko otsailaren 9a) euskal herritar futbolaria da, 2.B mailako Pontevedra taldeko aurrelaria dena.

## Ibilbidea 
Kirol ibilbide luzea izan duen futbolaria da. Profesional mailan hasi zenean Athletic eta Osasuna taldeek fitxatu zuten baina bigarren taldean aritzea egokitu zitzaion eta zenbait denboralditan utzita ere egon zen, hala nola Xerezen (2006-07). Tenerifen eta Polonian ere aritu zen Legia Warsawen. 2009an Eibarrek fitxatu zuen eta beronekin bigarren B mailatik lehen mailara igo zen. Dagoeneko gol batzuk sartu ditu lehen mailan ere. Eibarren geroz eta aukera gutxiago zituela ikusita, Huesca taldera utzita joan ondoren, AEL Limassol talde greziarrera joan zen eta han urte eta erdian 48 partidutan 17 gol sartu zituen. Urtarrilean ordea, Fuenlabradak fitxatu zuen, non 7 partidu bakarrik jokatu zituen. Udan, Pontevedrara joan zen, eta denboraldi ona egin zuen.

## Estatistikak 
*2019ko maiatzak 24an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa: Athletic Club
Roberto Soldado

**Roberto Soldado Rillo** (Valentzia, 1985eko maiatzaren 27a) futbol jokalari-ohia da. Erdi-aurrelari gisa jokatzen zuen.

Bere ibilbidea 2005ean hasi zuenetik gehienbat espainiar taldeetan egon da, bertan jokalari garrantzitsua izanez. 2007tik 2013ra Espainiar selekzio nazionalaren deialdietan ohikoa izan zen.

## Ibilbidea 
Real Madrileko harrobian hazia 2005ean debuta egin zuen lehen mailan. Osasunan 2006-2007ko denboraldian jardun zuen, 18 zenbakia sorbaldan. Hamaika gol sartuta, hurrengo denboraldirako Real Madrilek berreskuratu zuen. 2008an Getafe FC taldera saldu zuten 6 milioigatik, non europara sartu zuen taldea. Valentzia, Tottenham, Vila-Real, Fenerbahçe eta Granadatik pasatu zuen ondoren. 2021eko udan, Levantek Soldadoren etete-klausula ordaindu zuen, 500.000 eurokoa. Jokalaria bere lurraldera bueltatu zen, eta 2023rarteko kontratua sinatu zuen. Urte horretan erretiroa hartu zuen.

## Estatistikak 
## Selekzio nazionala 
17, 18, 19 eta 21 urtez azpiko selekzioetatik igaro ondoren, 2007ko ekainean egin zuen debuta selekzio absolutuarekin. Denera 12 partidu jokatu ditu, eta 7 gol sartu. Bere azkeneko deialdia 2013ko irailean izan zen.

Ez du Munduko Txapelketa edo Eurokoparik jokatu, bai ordea txapelketa haietara klasifikatzeko partiduak.

## Kanpo estekak
Oihana Maritorena

**Oihana Maritorena Genbe** (Donostia, Gipuzkoa, 1984ko maiatzaren 10a) euskal aktorea da. Besteak beste, Euskal Telebistako *Hasiberriak*, *Kilker Dema* eta *Goenkale* telesailetan, Telecincoko *Hospital Centralen* eta La Sextako *Qué vida más tristen* egin ditu antzezpenak. Dantzan ere  aritu da Ertza konpainiaren *Bihar jaio nintzen* obran. Antzerkian Vaivenen eskutik *Miauless* eta *Lotsa gabe* antzezlanak egin ditu. 2019-2021 urteetan Tanttaka antzerki konpainiaren *Utzi zure mezua seinalearen ondoren/Deje su mensaje después de la señal* antzezlanean lan egin du. 

2024 urtean Txalo konpainiaren *Oscarra Oscarrentzat* lanean parte hartu zuen eta 2025eko urtarrilaren 10ean konpainia honen *Amak/Madres* lana estreinatu du, 2025 urtean emanaldi andana eskainiko duena. 

Haurrei zuzenduriko antzerkian ere eskarmentua du: *Irrien lagunak* taldearen parte izan baitzen urtetan eta 2017-2024 urteetan *Tomaxen abenturak* proiektuko Muxi izan da, Joserra Fachadok erretiroa hartu duen arte. 

Hainbat filmetan ere parte hartu du, hala nola 2011ko *Sabin* eta *Luna llena, Eutsi!*, *Cosmos* edota *Gelditasuna ekaitzean / La quietud en la tormenta.*

Aktore lanez gain, euskara eta antzerki irakaslea da, azken hau Zurriola Antzerki Eskolan eta aurkezpen lanetan dihardu hainbat arlotan: Donostiako Zinemaldian, Erremonte txapelketak, Ondare saria, Donostiako danborrada, EMUSIk jaialdia, etab.

## Filmografia 
* *Desagertuta (2024)*
* *Elbira* (2023)
* Gelditasuna ekaitzean / La quietud en la tormenta (2022)
* *Txac planet* (2020-2022)
* *Lluna plena* (2011, telefilma)
* *Sabin* (2011, telefilma)
* *Qué vida más triste* (2008-2010)
* *Balbemendi* (2007-2008)
* *Cosmos* (2007)
* *Eutsi!* (2006)
* *Kilker Dema* (2003)
* *Hasiberriak* (2001-2002)
* *Goenkale* (2003-2004, 1999-2000)
* *Aita Guria* (2001)
* *Nola Esan* (1999)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa. "TxacPlanet" hezkuntza ere badaBerria. 2020.12.29
Aintzane Gamiz

**Aintzane Gamiz Iraola** (Legazpi, Gipuzkoa, 1981eko apirilaren 18a - ) euskal aktore bat da. Besteak beste, Euskal Telebistako Hasiberriak, Goenkale eta Pilotari telesailetan egin ditu agerpenak. Bikoizketan ere lan ugari egin ditu, One Piece-en adibidez.
Gizarte Hezkuntzan lizentziatua da, Giza Eskubideetan graduondoa du, Coaching Pertsonalean masterra eta Talde-Erraztailzaile profesionala ere bada.
Egun gatazka eraldaketaren alorrean dabil lanean eta bikoiztaile lanak ere burutzen ditu.

## Ibilbidea 
### Telesailak 
* Goenkale (1999-2000 eta 2004)
* Hasiberriak (2001-2002)
* Pilotari (2007-2008)
* Martin (2009)
* Mugaldekoak (2010)
* Hospital Central
* Etxekoak

**Bikoizketa**

* One Piece (2010) 
* *Mystikal* (2010)

### Aurkezlea 
* *Ze kosmopolita!* (2004 -2005) ETB1

## Erreferentziak
GNU Compiler Collection

**GCC** edo **GNU Compiler Collection** GNU proiektuaren konpilatzaile multzoa da (lehenago **GNU C Compiler** deitzen zen, hasieran C lengoaian idatzitako kodea baino ez baitzuen konpilatzen). Proiektu hau GPL lizentziapean dago, mundu osoaren eskura.
Gaur egun, konpiladoreen artean estandar bezala hartzen da GCC, bai lan egiten duen lengoaia kopuru zabalagatik, bai jasandako arkitektura mordoarengatik.

## Historia 
1987. urtean Richard Stallman hasi zen GNU sistema askearentzako C lengoaiaren konpilatzailea programatzen.
 
1997. urtean, zenbait programatzailek beste proiektu paralelo bat hasi zuten: EGCS (*Experimental GNU Compiler System*),
Lantalde berri bat jaio zen GCC proiektu ofizialaren garapenarekin desados baitzegoen software librearen alderdi bat. Bi urteren buruan, proiektu berria zaharra baino aurreratuagoa zegoen, eta azkenean ofizialtzat hartu zen.

## Lengoaiak 
Gaur egun GCC konpilatzailea ondorengo lengoaiak konpilatzeko gai dago:
* ADA
* C
* C++
* FORTRAN
* Java
* Objetive-C

## Arkitekturak 
Gaur egun GCC arkitektura gehienetan lan egiten duen konpiladorea da, haien artean oso arraroak edo ezezagunak direnak baita ere.

## Kanpo estekak
Hasiberriak

***Hasiberriak*** Euskal Telebistak sortutako gazte-dramazko telesaila da, ***Goenkaleren*** *spin-off*a.

2000ean hasita eta 2002an amaituta, bi denboraldiz eman zuten ETB 1en astelehenetik ostegunera 22:15ean. Pausokak ekoitzi eta Euskal Telebistak eskaini zuen. Bertan Donostiara ikastera edo lan egitera zihoazen hamar gazteren istorioa kontatzen da.

Telesaila hasi aurretik, ***Hasiberriak abian*** izeneko lau atal eskaini zituzten 2001ean. Atal horietan protagonistak izan ziren bost paper banatzeko kastinak erakutsi ziren. Hiru neska eta bi mutil behar ziren bost protagonista izateko. Kastin horietara 2.000 pertsona aurkeztu ziren, Donostiako Kursaalen eta Bilboko Euskalduna jauregian.
## Ezaugarriak 
Telesaiaren zuzendaria Javier Garcia de Bikuña zen eta idazleak Xabier Puerta eta Maite Duque.

## Aktore nagusiak 
* Aintzane Gamiz: Elene
* Nerea Garmendia: Maite
* Oihana Maritorena: Teresa
* Judit Mariezkurrena: Olga
* Edurne Azuara: Lorena
* Saioa Garcia: Itzi
* Naiara Etxeberria: Anette
* Manex Rekarte: Julen
* Gorka Igartua: Guti
* Mikel Antero: Jokin
* Koldo Arrillaga: Galder
* Aitor Beltran: Eneko
* Martxelo Rubio: Jon Kepa
* Alizia Otxoa: Koro
* Asier Zinkunegi: Iker
* John Andueza: Paul

## Ikus, gainera 
* Euskaraz egindako telesailen zerrenda

## Kanpo estekak