Xuan Bello

**Xuan Bello Fernán** (Tineo, Narcea, 1965 - Oviedo, 2025eko uztailaren 29a) asturierazko idazlerik garrantzitsuenetarikoa izan zen.

Uvieun ikasi zuen Filologia, eta bertan hasi zen literaturaren munduan sartzen eta harremanetan idazle ezagunekin, hala nola Antón García, José Luis García Martín, Víctor Botas, Berta Piñán, Fonsu Velázquez, Xuan Ignaciu Llope edo José Luis Piquero. 16 urterekin bere lehen poema-liburua idatzi zuen.

Besteak beste, "Nueva España", "El Comercio" eta "Les Noticies" (azken honen zuzendaria izanik 8 urtez) egunkarietan eta "Clarín", "Adréi" eta "Zimbru" aldizkarietan kolaboratu izan zuen. Halaber, itzulpen lan ugari egin zituen, bereziki portugesezko idazleenak. 2005ean "Xunta d’Escritores Asturianos" elkartearen arduraduna izan zen.
 
Literatura arloan ospea bereganatu zuen *"Hestoria Universal de Paniceiros"* gaztelerara itzuli zutenean, Ramón Gómez de la Serna saria lortuz eta 2003an kritikari espainiarrek nabarmendutako liburuen artean egonez. 2009an "Premiu de la Crítica RPA de Lliteratura" eskuratu zuen *"Ambos mundos: poesía 1988-2009"* liburuarekin.

## Lanak 
### Olerkiak 
* *Nel cuartu mariellu* (1982).
* *Llibru de les cenices* (1988)
* *El llibru vieyu* (1994)
* *Los caminos secretos* (1996)
* *La vida perdida* (1999). Antoloxía billingüe de la so poesía.

### Saioak 
* *Como facer L’Habana ensin salir d’Asturies* (1998)
* *Ríu arriba* (1998).
* *La bola infinita* (2000).

### Narrazioak 
* *Pantasmes mundos, laberintos* (1996).
* *La memoria del mundu* (1998).
* *Los cuarteles de la memoria* eta *Meditaciones nel desiertu* (2003).
* *Hestoria universal de Paniceiros* (2004).
* *La cueva del olvidu* (2006).
* *La nieve y otros complementos circunstanciales* (2007).
* *Al dios del llugar* (2007).
* *La Hestoria Tapecida* (2008).
* *Unas poucas cousas guapas* (2009).

### Haur-literatura 
* *El nuberu ye bona xente* (2003).

### Itzulpenak 
* José Luis Olaizola: *Bibiana y el so mundu* (1989).
* Fernando Pessoa: *Estancu y otros poemes* (1989).
* Robert Louis Stevenson : *El casu raru del dr. Jeckyll y mr. Hyde* (1995).
* Arthur Conan Doyle: *Tres aventures de Sherlock Holmes* (1995).
* Alvaro Cunqueiro: *Escuela de melecineros y fábula de varia xente* (1997).
* Jaume Cela: *Silenciu nel corazón*.
* *Sieglu XX cambalache* (Kipling, Pound, Ungaretti, Auden, Ferrater, Elitis, de Sena, Pavese eta abarren bertsioak).
* Castelao: *Coses* (2000)
* Jordi Sierra i Fabra: *Nun llugar que llamen guerra* (2002).

### Beste batzuk 
* *Alfaya* (Berta Piñánekin batera) 1989).
* *L’alborá de los malvises* (1999).
* *El sentimientu de la tierra* (1999). Asturiasko literatura garaikidearen antologia.

## Egilearen aipuak 
* *"Mundu bat hiltzen ari da: Europa mendebalde osoan nekazarien mundua, adibidez. (...) Asturiasko kasuan, galera hori bereziki larria da, nekazari kulturaren desagerpenari lotua baitoa asturiar hizkuntzaren desagerpena ere."*
* *"(Idazle asturieradunez) Erakargarriak izan beste aukerarik ez dugu. Diskotekako itsusienak bagara inork ez du gurekin dantza egin nahiko. Erakargarri eta ederrenak izan behar dugu."*
 
* *"Ni nire herrikoa eta nire garaikoa naiz. (...) Niri ez zaizkit ez-lekuetako literaturak interesatzen. Lekuak bezala, ez-lekuak ere identitatez kargatuak daudela iruditzen zait."*

## Ikus, gainera 
* Asturierazko literatura

## Kanpo loturak 
*  Xuan Bellori egindako elkarrizketa "berria"n