open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kangersuatsiaq

**Kangersuatsiaq** () Avannaata udalerriko kokaleku bat da, Groenlandiako ipar-mendebaldean kokatua. Groenlandiako Estatistika Sailaren datuen arabera 2023ko urtarrilaren 1ean 141 biztanle zituen.

## Azpiegiturak 
### Garraioa 
Air Greenland airelineak helikoptero bidezko hegaldiak eskaintzen ditu Kangersuatsiaqeko heliportuaren eta Upernavikeko aireportuaren artean. Heliportua 18 m x 27 m azalerako belarrezko lurreratze-eremu bat da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kullorsuaq

**Kullorsuaq** () Avannaata udalerriko herri bat da, Groenlandiako ipar-mendebaldean dagoena. Kullorsuaq uhartean kokatua, Upernavik uhartediko biztanle-gunerik iparraldekoena da. Groenlandiako Estatistika Sailaren datuen arabera 2023ko urtarrilaren 1ean 444 biztanle zituen.

## Azpiegiturak 
### Garraioa 
Air Greenland airelineak helikoptero bidezko hegaldiak eskaintzen ditu Kullorsuaqeko heliportutik Nuussuaqeko heliportura eta Upernavikeko aireportura.

## Geografia 
### Klima 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Damour

**Damour** () Libanoko hiri kristau maronita da, Libano Mendiko eskualdean dagoena. Kostaldean dago, Beirutetik gertu. 2008. urtean 26.956 biztanle zituen. Hirian lau eskola daude, eta horietako bi publikoak dira, eta, gainera, bi unibertsitate-establezimendu pribatu daude. 1976ko urtarrilean, Libanoko Gerra Zibilean zehar, Palestinaren Askapenerako Erakundeko eta milizia musulmanetako kideek bertako kristauak sarraskitu zituzten, hiri horretako ehunka biztanle erailtzen.

## Klima 
## Auzoak 
* Mar Thecla El Naame
* Mar Mikhael Al Damour
* Khiyam Al Damour
* Saadiyat
* Ghandouriyeh
* Missiar

## Damourtar ospetsuak
* Ghada Georges Aoun
* Elie Saab
* Michel Aoun
* Georges Akl
* Rose Ghorayeb, idazlea
* Mario Aoun, politikaria

## Galeria 

Janna Sur Mer Resort in Damour, Lebanon.jpg
Jisr el Qadi - bridge over the River Damour.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aiguille du Dru

**Aiguille du Dru**, edo **Dru** eta **Druak**, , Frantziako Alpeetako mendi bat da, Mont Blanceko mendigunean. Chamonix haraneko Les Praz herriaren ekialdean dago. 3.754 metroko garaiera du.

Mendia bi tontorrez osatua dago:

* Aiguille du Dru Handia edo Dru Handia,  edo *Grand Dru*, 3,754 m.
* Aiguille du Dru Txikia edo Dru Txikia,  edo *Petit Dru*, 3,733 m.

1878ko irailaren 12an Clinton Thomas Dent, James Walker Hartley, Alexander Burgener eta K. Maurer mendizaleek lehenbizikoz igo zuten.
Ivo Van Damme

**Ivo Van Damme** (1954ko otsailaren 21a - 1976ko abenduaren 29a) belgikar distantzia ertaineko korrikalaria izan zen.

Van Dammek futbolean jokatu zuen 16 urte bete arte, baina gero atletismora aldatu zen. Bere aurrerapena 1973an izan zen, Europako Junior Txapelketan 800 metroko lasterketan laugarren postua lortu zuenean.

Hurrengo denboraldian mononukleosiak jota egon zen, baina indartsu itzuli zen, Roger Moens-en 1955eko 800 metroko errekorra gaindituz. Errekorra 48 urtez mantendu zen eta azkenean Eliott Crestanek gainditu zuen 2024an. 1976an, distantzia horretan Europako txapelketa irabazi zuen estalian, eta Montrealgo 1976ko Udako Olinpiar Jokoetan domina bat lortzeko faboritoetako bat zen. Azkenean, bigarren postuan amaitu zuen 800 eta 1500 metroko lasterketetan, Alberto Juantorena eta John Walkerren atzetik, hurrenez hurren.

Hauek izan ziren bere azken arrakastak, Van Damme auto istripu batean hil baitzen urte hartan bertan, Frantziako hegoaldeko Marseillatik etxera bidean zihoala, Rita Thijsekin ezkontzekotan zela. 1977az geroztik, oroitzapen lehiaketa bat egiten da Bruselan hura gogoratzeko, Memorial Van Damme, gaur egun Diamond League atletismo birako diziplina hautatuen txapelketako finala dena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ainhoa Larretxea Agirre

**Ainhoa Larretxea Agirre** (Bera, Nafarroa Garaia, 1996) kazetaria eta bertso gai-jartzailea da.

## Bizitza 
Berako bertso eskolan hasi zen 11 urte zituela. Izan ere familiatik datorkio bertsozaletasuna.

### Bertso gai-jartzaile 
Publikoan kantatzea ez zaio sekula gustatu; hizkuntzarekin jolastea, ostera, bai. Gaiak jartzea “beste sorkuntza mota bat” dela aldarrikatu du Larretxeak. Atsegin du bertsolaria zirikatu eta haren lekuan sentitzea, orri zuri bat hartu eta ideiak zerrendatzea.

Bortzirietako Taldekako Bertso Txapelketan egin zuen bere lehen plaza gai-jartzaile lanetan 16 urte zituela eta harrezkero hainbat lehiaketatan, Nafarroako bertsolari txapelketan eta plazako saioetan aritu izan da zeregin horretan. Euskal Herriko Bertsolari Txapelketa Nagusian ere parte hartu du. Bertsosaio konkretuetarako bakarrik aritzen da gaiak prestatzen; txapelketetarako, ostera, taldean aritzen dira, eta oholtzara pertsona bakarra igoten bada ere, taldearen babesarekin sentitzen da jendearen aurrean.

### Ahalduntze bertso-eskola 
Emakume bertsolariak ahalduntzeko asmoz sortu zen Ahalduntze bertso-eskolan ere gaiak jartzen jardun du, gai-jartzaileentzat ere zabaldu zen taldea eta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Bideoa: *50 urte geroago borroka berdinak dira*  ETB  ARTEfaktua, 2023.04.21
Melville badia

**Melville badia** (; ) Groenlandiako ipar-mendebaldeko kostaldeko badia handi bat da. Upernavik uhartedian dago, eta hego-mendebalderantz Baffin badiara irekitzen da. York lurmuturrak mugatzen du ipar-ekialdean eta Wilcox Head irtenguneak hegoaldean., Kiatassuaq uhartearen mendebaldeko punta. 

Groenlandierazko izenak "txakur-leren leku handia" esan nahi du. Melville izenak Robert Dundasi egiten dio erreferentzia, Melvilleko 2. bizkondea izan zena (1771 - 1851).

## Kanpo estekak
Zach Bryan

**Zachary Lane Bryan** (1996ko apirilaren 2a, Yokosuka, Japonia), estatubatuar country kantautore bat da. Bere *American Heartbreak* (2022) debut diskoa Billboard 200 zerrendan bosgarren postura iritsi zen. Oklahoma estatuko Oologah herrian jaio zen.

## Diskografia 
* *DeAnn* (2019)
* *Elisabeth* (2020)
* *American Heartbreak* (2022)
* *Zach Bryan* (2023)
* *The Great American Bar Scene* (2024)
* *With Heaven on Top* (2026)

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Carlos Ukar

**Carlos Ukar Arana** (Caparroso, 1994ko uztailaren 29a) nafar matematikaria, matematika irakaslea eta politikaria da.

## Biografia 
Victoria Aikoa Pérez bere amona da. Plaza de la Cruz BHI ikasi zuen 2009tik 2012ra. 2013an, Batxilergo programako espediente akademiko onenaren saria jaso zuen José Iribas Sánchez de Boado zinegotziaren eskutik. 2013an Florencio de Ansoleaga Fundazioaren saria jaso zuen.

2015eko Nafarroako Parlamentuko hauteskundeetan 11. zenbakiarekin aurkeztu zen Libertate Nafarra alderdiarekin.

Matematika ikasi zuen Errioxako Unibertsitatean, 2016an graduatuz, Oscar Ciaurri Ramírezek zuzendutako *El teorema de Holditch* izeneko azken lana eginez.

2018tik 2019ra, Nafarroako Gazte Parlamentuko kide izan zen, Nafarroako Gazte Kontseiluaren ekimen bat, eta bozkatuena izan zen.

2019tik 2023ra, Nafarroako Gobernuko Hezkuntza Departamentuko Ebaluazio Ataleko burua izan zen, eta Caparrosoko Udaleko zinegotzia 2019tik 2023ra, 2019an Caparrosoko alkatetzarako hautagaitza buru zuela Adelante Caparroso Aurrera alderdi politikoaren eskutik. Koldo Martínezek 2022ko urtarrilean Espainiako Senatuan adierazi zuenez, "ez da alkatea sozialistek eskuineko alkate bat izendatzea nahiago izan zutelako".

2020an matematika irakasle postua lortu zuen. 2022an, Nafarroako Gobernuaren Gizonezkoentzako Berdintasun Ikastaroan parte hartu zuen.

2022an, eta 'Young Elected Politicians' programako kide gisa, eta Ana Ollorekin, Nafarroako Gobernuak Europar Batasunan duen Ordezkaritza bisitatu zuen, Eskualdeen eta Hirien Europako Astea dela eta.

2025eko irailaren 1etik 2026ko abuztuaren 31ra, Nafarroako Hezkuntza Ekitaterako Baliabideen Zentroa (NHEBZ) dago kokatuta. Baina 2025eko abenduan dimisioa eman zuen zuzendariarekin eta beste batzuekin batera, Hezkuntza Sailarekin desadostasunak izan ondoren.

Nafarroako Matematika-Talentu Tailerrakin kolaboratzen du, 2024an ''Matematika hauteskunde sisteman: d'Hondt legea'' izeneko hitzaldia emanez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Awali (ibaia)

**Awali** (, antzinean **Bostrenus** / Bostrenos deitua) hegoaldeko Libanoko ibaia da. 48 kilometroko luzera du, eta Barouk eta Niha herrietako inguruko mendietan jaiotzen da, gutxi gorabehera itsas mailatik 1492 metrora. Ibaia Libano mendiaren mendebaldeko aldetik igarotzen da eta Mediterraneoan amaitzen da. Bere jaioberrien inguruan Awaliri Bisri ere diote.

Awali ibaiak 10.1625 m³ segundoko emaria du bokalean, eta arroak, berriz, 294 km² inguruko eremua du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
York lurmuturra (Groenlandia)

**York lurmuturra** () Groenlandiako ipar-mendebaldean dagoen lurmutur bat da, Baffin badiaren iparraldean. Lurmutur oso irtena da. 130 kilometrora ipar-mendebaldean Melville badia sortzen du eta hegoaldean Wilcox Head izeneko lurmuturra du, Kiatassuaq uhartean. De Dodes fiordoa lurmuturraren iparraldean dago, eta Crimson Hegiak mendebaldean.

## Kanpo estekak
Tozal del Mallo

**Tozal del Mallo**, , Espainiako Pirinioetan dagoen tontor bat da, Aragoi erkidegoko Huescako probintzian. 2.280 metroko garaiera du.

Ordesako ibarran dago, Torla-Ordesa udalerrian eta Ordesa eta Perdidoko Parke Nazionalaren barnean.
Israelgo Lurreko Indarrak

**Israelgo Lurreko Indarrak** () Israelgo Defentsa Indarren lurreko armada da. Agintea Armadako Estatu Nagusiak (, «Mazi» laburtua) du, Estatu Nagusiko buruzagiaren menpekoa.

## Unitateak 
«Mazi»k gorputz hauek ditu:

* Israelgo Infanteriako Gorputza (חיל הרגלים)
* Israelgo Blindatuen Gorputza (חיל השריון)
* Israelgo Artilleria Gorputza (חיל התותחנים)
* Israelgo Borroka Ingeniarien Gorputza (חיל ההנדסה הקרבית)
* Errekonozimendu, Adimen eta Borrokarako Gorputza (חיל האיסוף הקרבי)

Gainera, «Mazi»k lau dibisio ditu:

* Plangintza Atala (Aurrekontua eta Antolaketa)
* Oinarrizko Atala (Entrenamendua eta Doktrina)
* Langileen Dibisioa
* Dibisio teknologikoa (Materiala, I+G eta Erosketa)

## IDIren hirugarren adarreko eraldaketa 
2000. urteko modernizazio erreformaren ondoren, «Mazi» Israelgo Defentsa Indarren hirugarren adarra bihurtu zen, Aire Indarrekin eta Itsas Armadarekin batera. Mazi sortu zen arte, IDIren lurreko indar guztiak ramatcaldik zuzenean menpean geratzen ziren (Komandante Nagusia izango zena) Komando Erregionalen bidez (Iparraldea, Hegoaldea eta Erdialdea). Erreformaren asmoa lurreko indarrak lurreko aginte bakar baten mende jartzea zen, itsas eta aireko indarren egoeraren parekoa, euren aginte bakarra baitzuten. Egoera hori Europako armaden oso antzekoa da, baina Aireko Indarrak, Armadak eta Marineen Gorputzak Borrokako Aginte Bateratuak azpiratzen dituen doktrina estatubatuarraren aurkakoa.

Proposatutako erreforma atzera bota zuten, eta Israelgo Lurreko Armadak bere hiru komando erregionalei eusten die. Era berean, Israelgo Defentsa Indarren Zuzenekoek laguntza-taldeak zuzentzen jarraitzen dute. Gerra garaian, Lurreko Armadako komandanteak IDIko buruzagi nagusiaren aholkulari gisa funtzionatzen du lurreko gerran.

Israelgo Defentsa Indarren adar gisa, Lurreko Armadak gaitasuna du lurreko osagaiak prestatu eta antolatzeko, konbinatzeko eta gorputzen artean koordinatzeko. Horrek barne hartzen ditu, halaber, soldaduen eta unitateen instrukzioa, doktrinaren idazketa eta argitalpena, lur-misioen antolaketa, ikerketa eta garapena eta materialaren eskuratzea. Armadako lehorreko komandanteak ez du inolako aginpiderik beste gorputz militarretan, lehorrekoak izan arren, polizia militarra bezala.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eider Garcia

**Eider García** **Fuentes** (Berriz, Bizkaia, 2005eko otsailaren 3a) bizkaitar errugbi jokalari sindikala da. Espainiaren alde lehiatu zen 2025eko Emakumezkoen Munduko Errugbi Kopan.  Lyon Ou-n jokatzen du, harroin postuan

## Haurtzaroa 
Garcia Berrizen (Bizkaia) jaio zen, eta sei urterekin hasi zen errugbi batasunean jokatzen. Txikia zenean ere, handia eta indartsua zen. Saskibaloian ere aritzen zen baina kirol horretan guztiz adieraztea zailagoa egiten zitzaion. Errugbian, bere fisiko ezohikoa erabiltzen irakatsi zioten, lehen aldiz abantaila bihurtu zena.

Eiderren zaletasuna bere hitzetan:"Aitak errugbian jokatu zuen. Aproba egitera eraman ninduten eta harrezkero ez dut utzi. Aita ermuarra da eta Eibarren jokatu zuen. Eta orain neuk jokatzen dut han. Berak eramaten nau alde guztietara eta asko eskertzen diot."

## Errugbi ibilbidea 
Zazpi urterekin Eider Durango Rugby Taldean hasi zen eta bertan jarraitu zuen, hamasei urte egin arte. Euskadiko Selekzioan jokatu zuen zazpiko errugibian Gijon-en.

Hamasei urterekin, lehen mailara igo berriak ziren Eibar RTrekin bat egin zuen Garcia-k. Adin txikikoa zenez, araudi federalak debekatu egin zion Prop jokatzea, eta, beraz, Bigarren ilaran jarri zuten. Hurrengo astean, Europako Txapelketan, lehen irteera lortu zuen Portugal-en aurka. Suediaren aurkako bere lehen nazioarteko saiakera ere egin zuen. Abuztuan, 2025eko Emakumezkoen Munduko Errugbi Koparako Espainiako tropelean izendatu zuten, Ingalaterran.

## Taldeak 
2012-2020 Durango Rugby Taldea

2021-2022 Eibar Rugby Taldea

2023-         Lyon  Ou

## Sailkapenak 
2025eko Eurokopa-ren irabazlea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Eider Garcia Fuentes Rugby World Cup

* Eider Garcia Rugby Femenino

* “Debutak epe luzeagora begirako erronkak ziren, baina orain ari zaizkit errealitate bihurtzen" Anboto Aldizkaria Joseba Derteano 2022ko martxoaren 18a Eiderekin elkarrizketa
Rondallas

***Rondallas***, , 2025eko Daniel Sánchez Arévalo espainiarrak zuzendutako drama eta komedia film bat da. Javier Gutiérrez, María Vázquez, Judith Fernández eta Tamar Novas aktoreek antzeztu zuten.

2025eko irailaren 23an Donostiako Zinemaldian estrainatua izan zen.

## Argumentua 
Galiziako kostaldeko herri bateko biztanleak lurjota utzi zituen arrantzontzi baten naufragioaren ondoren, herritarrek bizipoza bergeskuratu eta dolua atzean uzteko garaia badela erabakiko dute. Horregatik elkartu eta errondalla bat sortuko dute, ume nahiz heldu eta adinduak parte har dezaketen musika taldea, inguruko beste herrietako taldeekin lehiaketa batean lehiatzeko asmoz, baina batez ere bizitzan aurrera egiteko.

## Aktoreak 
* Javier Gutiérrez: Luís
* María Vázquez: Carmen
* Judith Fernández: Andrea
* Tamar Novas: Xoel
* Carlos Blanco: Yayo
* Fer Fraga: Elías
* Xosé A. Touriñán: Xavi
* Marta Larralde: Tere
* Lola López Rodríguez: Noa
* Marcos Pereiro: Antón
* Irene de Anta: Irene
* Andrea Reiriz: Esther
* David Perdomo: Alex
* Abelo Valis: Pablo
* Paco García Cobas: Paco
* Rosa Quintas: Paquei
* Daniel Burgos Paz: Antonio
* Miquel Insua: Abokatua

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Israelgo Aireko Indarra

**Israelgo Aireko Indarra** (, arruntki , *Kheil HaAvir*, "Aireko Gorputza" deitua) Israelgo Defentsa Indarren aireko armada da. Gutxi gorabehera 750 aireontzi ditu. Israelgo Aireko Indarraren ikurra Daviden izar urdina zirkulu zuri baten gainean da. Normalean sei posiziotan margotuta egoten da: bat hegal bakoitzaren goialdean eta behealdean, eta fuselajearen alde bakoitzean.

## Hegazkinak
Hona hemen egungo hegazkinak:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Israelgo Itsas Armada

**Israelgo Itsas Armada** (; ) Israelgo Defentsa Indarren itsas armada da. Nabigaturiko eremuak Mediterraneo itsasoan daude batez ere, mendebaldean, eta Aqabako golkoan, Itsaso Gorrian eta Suezko golkoan, Israelgo Estatuaren itsas mugen hegoaldean.

Gaur egun, 3 korbeta inguru, 11 misil jaurtigailu itsasontzi, 3 urpeko ontzi, 36 patruila-txalupa, 3 LCT eta 19.500 marinel ditu.

Israelgo Itsas Armada 1948an sortu zen formalki, armadaren itsas adar gisa eta Israelerako Judu Agentziaren kontrolpean. Palyamek, itsas komandoek, paper garrantzitsua izan zuten Independentzia Gerran.

## Komandanteen zerrenda 
* Gershon Zak 1948-1949
* Paul Shulman 1949
* Shlomo Shamir 1949-1950
* Mordechai Limon 1951-1954
* Shmuel Tankos 1954-1960
* Yohai Ben-Nun 1960-1966
* Shlomo Harhel 1966-1968
* Abraham Botzer 1968-1972
* Benjamin Telem 1972-1975
* Michael Barkai 1975-1978
* Ze'ev Almog 1979-1985
* Abraham Ben-Shushan 1985-1989
* Michael Ram 1989-1992
* Ami Ayalon 1992-1995
* Alex Tal 1995-1999
* Yedidya Yaari 1999-2004
* David Ben Ba'ashat 2004-2007
* Eli Marom 2007-2011
* Ram Rothberg 2011-2016
* Eliyahu (Eli) Sharvit 2016-2021
* David Saar Salama 2021-egun

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
La Pedriza

**La Pedriza**, Espainiako Guadarramako mendilerroan dagoen granitozko batolito bat da, Mafrilgo Erkidegoko ipar-mendebaldeko Manzanares el Real udalerrian.

Eremu hau haitz, harkaitzezko horma, erreka eta larreez osatua dago.

Geologia, paisaia eta kirol aldetik interes handiko eremua da. Eskalada jarduerarako mila igoera bidetik gora daude, eta xendazaleen helmuga ete bada.
Adelante Caparroso Aurrera

**Adelante Caparroso Aurrera** Carlos Ukar Aranak zuzendutako nafarrako alderdi politikoa izan zen, 2019ko Caparrosoko udal hauteskundeetara aurkezteko.

## Historia 
Adelante Caparroso Aurrera 2019ko apirilaren 16an sortu zen.

Hautagaitza publikoki aurkeztuko da 2019ko apirilaren 26an, La Previsión Elkartean 20:00etan hasiko den ekitaldi batean.

320 botorekin, 3 zinegotzi eta botoen % 21,77 lortu zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2025eko NHEBZren dimisioak

2025eko azaroan, Ander Domblás Nafarroako Hezkuntza Ekitaterako Baliabideen Zentroaren zuzendariak eta zuzendaritza-taldeko beste kide batzuek, Carlos Ukarrek barne, dimisioa eman zuten Alegría Fundazioarekin eta Hezkuntza Sailarekin sinatutako akordioaren ondoren.
## Aurrekariak eta akordioaren edukia 
Hezkuntza Sailak eta Alegría Autismoaren Nafarroako Fundazioak 2025eko otsailean sinatu zuten hitzarmena, Autismoaren Espektroko Nahasmendua (AEN/TEA) duten ikasleei (1.100 ikasle baino gehiago Nafarroan) arreta hobea emateko helburuarekin. Akordioaren bidez, Batzorde Parekide bat sortu zen, Sailaren hiru ordezkarik eta Fundazioko beste hiruk osatua, hezkuntza-erantzunaren irizpideak eta jarraipena definitzeko.

## Disidendentziaren arrazoiak 
Zuzendaritza talde dimisionarioak adierazi zuen hitzarmena beraiekin kontsultatu gabe sinatu zela eta prentsaren bidez izan zutela horren berri.
## Kritikak eta protestak 
STEILAS, LAB, CCOO eta ELA sindikatuek hitzarmena bertan behera uzteko eskatu zuten, "aniztasunaren arretaren pribatizaziorako atea" irekitzen duela iritzita. Sindikatuen ustez, erabakia "aldebakartasunez" hartu zen, zentroaren egitura teknikoa eta profesionalen iritzia mespretxatuz.
## Hezkuntza Sailaren erantzuna 
2025eko abenduaren 11n, Carlos Gimeno sailburuak akordioaren inguruko "gezurrezkotasunak" gaitzesteko agerraldia egin zuen. Sailburuak defendatu zuen hitzarmena erabat legezkoa dela eta helburu bakarra TEA duten ikasleen bizi-kalitatea eta hezkuntza-emaitzak hobetzea dela. Era berean, ziurtatu zuen "pribatizazioaren atea itxita" dagoela eta fundazioko langileek ez dutela administrazioko inor ordezkatu.

Egun berean, Ester Navallas izendatu zuten NHEBZko zuzendari berri.

## Azken gertakariak 
2026ko urtarrilaren 13an, Ander Domblásek Nafarroako Parlamentuan azaldu zuen "koherentziagatik" eman zutela dimisioa, hitzarmenak NHEBZren eskumenak eta autonomia urratzen zituela iritzita. Talde dimisionarioak, gainera, ohartarazi zuen hitzarmeneko Batzorde Parekidean fundazio pribatuak "kalitate-botoa" (berdinketa haustekoa) izan dezakeela txandakako presidentetzaren bidez, eta horrek erabaki publikoetan eragin desegokia izan dezakeela.
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oqaatsut

**Oqaatsut** (, ) Avannaata udalerriko kokaleku bat da, Groenlandiaki erdi-mendebaldean kokatua. Groenlandiako Estatistika Sailaren datuen arabera 2023ko urtarrilaren 1ean 48 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ane Ezenarro Beristain

**Ane Ezenarro Beristain** (Eibar, Gipuzkoa, 1991eko otsailaren 1a) bide ingeniaria da lanbidez, bertso gai-jartzaile eta aurkezle ere aritzen da.

## Bizitza 
### Formakuntza 
Bide, ubide eta portuetako ingeniaritza ikasketak burutu zituen Kantabriako Unibertsitatean (Santander, Espainia) eta Ecole Nationale des Ponts et Chaussées-en (Paris, Frantzia)

## Lan ibilbidea 
### Gai-jartzaile 
Getarian (Gipuzkoa) bizi da eta bertako bertso-eskolako partaidea da. Gai-jartzaile eta aurkezle lanetan nabarmendu da. 2017ko Gipuzkoako Herri Arteko Txapelketan aritu zen lehen aldiz gai-jartzaile, gai-emaile eta aurkezle lanetan (Getaria, 2017-03-04). Eskolarteko Txapelketa zela-eta Bertsozale Elkarteak antolatutako gai-jartzailetza ikastaroan hartu zuen parte 2018an, eta txapelketa horretako gaiak jartzeaz arduratu ziren. 2019ko Gipuzkoako Bertsolari Txapelketako gai-jartzaile taldean sartu zen gero, eta harrezkero, Gipuzkoako Txapelketetan, Eskolartekoetan, eta hainbat sariketa eta plazatan aritu da langintza horretan. 2022an, Euskal Herriko Bertsolari Txapelketa Nagusiko gai-jartzaile taldeko kidea izan zen eta hainbat saiotan aurkezle eta gai-emaile lanak egin zituen, tartean, Durangon jokatu zen finalaurrekoan.
### Saioak 
Gai-jartzaile eta aurkezle:

* Gipuzkoako Herriarteko Bertsolari Txapelketa: 2017
* Gipuzkoako Bertsolari Txapelketa: 2019; 2024
* Euskal Herriko Bertsolari Txapelketa Nagusia: 2022
* Señora sariketa: 2023
* Gipuzkoako Eskolarteko Bertsolari Txapelketa: 2017; 2018; 2019; 2020; 2021; 2022; 2023; 2024

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Qaarsut

**Qaarsut** Avannaata udalerriko kokaleku bat da, Groenlandiako ipar-mendebaldean kokatua, Nuussuaq penintsularen ipar-ekialdeko kostaldean. Groenlandiako Estatistika Sailaren datuen arabera 2023ko urtarrilaren 1ean 161 biztanle zituen.

## Azpiegiturak 
### Garraioa 
Qaarsuteko aireportuak, herriaren ipar-mendebaldean kokatua, Qaarsut eta Uummannaq herriei ematen die zerbitzua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pavle Jurišić Šturm

**Pavle Jurišić Šturm** (), **Paulus Eugen Sturm** jaioa, sorabiar jatorriko serbiar jenerala izan zen, Lehen Mundu Gerran Serbiar 3. Armadaren buru izateagatik ezaguna.

## Biografia 
Paulus Eugen Sturm 1848ko abuztuaren 22an jaio zen Görlitz-en, Prusiako Silesian, jatorri etniko sorabiarra zuena. Bere anaiarekin Serbiara joan zen eta Serbiako armadan sartu zen. Šturm Serbiako armadako komandante garrantzitsuenetako bat bihurtu zen Lehen Mundu Gerran, batez ere bere lehen bi urteetan, bere 3. armada laguntza nagusia izan zen garaian, bai 2. Armadarentzat Cerreko guduan (1914ko abuztua), bai 1. Armadarentzat Kolubarako guduan (1914ko azarotik abendura).

Bera eta bere anaia Eugene (Evgenije) Prusiako errege akademia militarrean graduatu ziren Breslaun (Wrocław), eta 1870-1871ko Frantzia-Prusia Gerran parte hartu zuten. Geroago, euren komisioei uko egin eta Serbiako Printzerrira joan ziren, Serbiar-Otomandar Gerraren aurretik (1876–78), Belgradeko Serbiako Akademia Militarrean hitzaldiak emateko asmoz. Gerra hastearekin batera, bi anaiak Serbiako Armadan sartu ziren boluntario gisa. Pavle Serbo-Bulgariar Gerran (1885) ere borrokatu zen erregimentu baten komandante gisa.

Serbia gustatzen zitzaion, eta emakume serbiar batekin ezkondu zen. Naturalizatu ahal izateko, izena aldatu zuen, eta Pavle *Jurišić*-Šturm bihurtu zen 1876an, Pavle *Paulusen* kognatua izanik, eta Jurišić "karga" hitzaren itzulpen modulatu batetik eratorria izanik (sturm alemanez, juriš serbieraz). Alemanezko abizena ezizen gisa mantendu zuen ("Šturm").

Balkanetako gerretan (1912-13) Drina dibisioko jenerala izan zen, Kumanovoko guduan nabarmendu zena ondoren jeneral mailara igo zelarik.

Hirugarren Serbiar Armadako komandante gisa, Lehen Mundu Gerran serbiar antzerkiko gudu handi guztietan parte hartu zuen, Cer eta Kolubaratik, gero Albania izoztuaren gainean atzera egin zuen, eta Serbiar Armadak Salonikako frontean parte hartu zuen. Hemen, bere armadak Kajmakcalango guduan borrokatu zuen, biktima asko jasanez. Gudu honen ondoren Sturm Hirugarren Armadaren buruzagitzan Miloš Vasićek ordezkatu zuen 1916ko urrian. Errusiara bidali zuten Serbiako Boluntarioen Gorputzaren komandanteari laguntzera. 1917ko hasieran, Japonian zehar, Tesalonikara itzuli zen, non Koroaren Ordenako kantziler izendatu zuten, eta lan horretan aritu zen gerra amaitu arte.

Ondorengo urteetako bakearen ondoren, Šturm Serbian geratu zen eta bere armadan geratu zen jeneral graduarekin. 1922an hil zen, Belgradeko bere etxean.

Lehen Mundu Gerrako komandante handienetakotzat eta Serbiako gerraren historiako komandante onenetakotzat hartua izan zen.

## Kanpo estekak
Qeqertaq

**Qeqertaq** Avannaata udalerriko kokaleku bat da, Groenlandiako mendebaldean kokatua. Groenlandiako Estatistika Sailaren datuen arabera 2023ko urtarrilaren 1ean 112 biztanle zituen.

## Etimologia 
Qeqertaq izenak "uhartea" esan nahi du groenlandieraz.

## Azpiegiturak 
### Garraioa 
Air Greenland airelineak helikoptero bidezko neguko-hegaldiak eskaintzen ditu Qeqertaqeko heliportuaren eta Ilulissateko aireportuaren artean.

Udan eta udazkenean Disko badiako urak nabigagarri bihurtzen direnean, herrien arteko bidaiak bakarrik itsasoz egiten dira, Disko Line itsas-konpainiaren ferryen bidez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
José Manuel Mata

**José Manuel Mata Argüelles** (1953, Beasain, Gipuzkoa), euskal herritar komikilari eta margolari bat da.

Bilbon Arte Ederrak ikasi eta Donostian komikigintza eta margolaritza irakatsi zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* José Manuel Mata, Tebeosfera.com
Qeqertat

**Qeqertat** Avannaata udalerriko kokaleku bat da, Groenlandiako ipar-mendebaldean kokatua Inglefield fiordoko Harward uharteetan. Groenlandiako zein munduko kokalekurik iparraldekoenetako bat da. Groenlandiako Estatistika Sailaren datuen arabera 2023ko urtarrilaren 1ean 31 biztanle zituen.

## Etimologia 
Qeqertat hitzak "uharteak" esan nahi du groenlandieraz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Saattut

**Saattut** Avannaata udalerriko kokaleku bat da, Groenlandiako ipar-mendebaldean kokatua izen bereko uhartean. Groenlandiako Estatistika Sailaren datuen arabera 2023ko urtarrilaren 1ean 259 biztanle zituen.

## Etimologia 
Kokalekuaren izenak "arroka mehe zapalak" esan nahi du groenlandieraz.

## Azpiegiturak 
### Garraioa 
Air Greenland airelineak hegaldiak eskaintzen ditu Saattuteko heliportutik Ikerasakeko eta Uummannaqeko heliportuetara.

## Ikus, gainera 
* Saattut uhartea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maialen Belarra Eneterreaga

**Maialen Belarra Eneterreaga** (Doneztebe, Nafarroa Garaia, 1992) irakaslea, bertso gai-jartzailea eta aurkezlea da.

## Bizitza 
Euskal Ikasketetako gradua egin zuen Gasteizen. Maialen  8-9 urte zituela hasi zen Iturengo bertso eskolan Estitxu Arozenarekin, eta hurrengo urteetan Doneztebeko bertso eskolan jarraitu zuen, inguruko hainbat bertsolarirekin batera, harik eta Malerrekako helduen bertso eskolara joaten hasi zen arte.  Txapelketa nagusiaz gain, ohiko bertso saio arruntetan hartzen du parte eta txapelketetan ere bai, batez ere Nafarroako txapelketan.

Bestelako partehartzeak izan ditu, hala nola, erran.eus komunitateako iritzi emale. 

## Sariak eta aintzatespenak 
* 1. saria *Azken aldian ilargian zaudela diote zure lagunek* lanarekin, Bigarren Hezkuntzako 3. eta 4. kurtsoak  Doneztebeko Mendaur BHI 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Leire Garratxena Larrabe

**Leire Garratxena Larrabe** (Ajangiz, Bizkaia, 1991) hezitzailea eta bertso gai-jartzailea da.

## Bizitza 
Haur Hezkuntzako Gradua eta Gizarte Hezkuntzako Gradua egin ditu eta Aisialdiko zuzendari titulua ere badu.

#### Bertso gai-jartzaile 
Betidanik izan du bertsozaletasuna eta urteetan herriko saioetan gai emale aritu izan da. 2015. urteaz geroztik Bertsozale Elkartean ere badihardu lanean, gai-jartzaile. 2015. urtean eskualdeko txapelketan parte hartu zuen eta urte berean Euskal Herriko Bertsozale Elkarteko gai jartzaile taldean sartu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Witchboard

***Witchboard***, , 1986ko Kevin S. Tenney estatubatuarrak zuzendutako beldurrezko film bat da. Todd Allen, Tawny Kitaen, Stephen Nichols, Kathleen Wilhoite, Burke Byrnes eta Rose Marie aktoreek antzeztu zuten.

''Witchboard 2: The Devil's Doorway* (1993) eta *Witchboard III: The Possession* (1995) jarraipena ditu, bai eta *2024ko izenburu berdineko berregokitzapena'' ere.

## Argumentua 
AEB, Kalifornia, Jim Morar (Todd Allen) eta Linda Brewster (Tawny Kitaen) bikoteak elkarrekin bizitzeko erabakia hartu du, horregatik Fairfield udalerriko Viktoriar Aroko mansio batean bizitzen jarriko dira. Etxe berrian bizitzen jarri direla ospatzeko festa bat egin eta honetan zehar Lindaren mutilagun ohia den Brandon Sinclairrek (Stephen Nichols) ouija taularekin David deritzon espiritu batekin kontaktatuko du. Une honetatik aurrera Linda ouijarekin obsesionatu eta taula bakarka erabiltzen hasiko da, ondorioz Jimetaz urruntzen joango da.

## Aktoreak 
* Todd Allen: Jim Morar
* Tawny Kitaen: Linda Brewster
* Stephen Nichols: Brandon Sinclair
* Kathleen Wilhoite: Sarah "Zarabeth" Crawford
* Burke Byrnes: Dewhurst tenientea
* James W. Quinn: Lloyd Salvador
* Rose Marie: Moses andrea
* Judy Tatum: Gelineau doktorea
* Gloria Hayes: Wanda
* J.P. Luebsen: Carlos Malfeitor
* Susan Nickerson: Chris
* Ryan Carroll: Roger
* Kenny Rhodes: Mike

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Eraztunen Jauna (1978ko filma)

***Eraztunen Jauna***, 1978ko Ralph Bakshi estatubatuarrak zuzendutako epika eta fantasiazko marrazki bizidun film bat da. J. R. R. Tolkien britainiarrn idazlearen *Eraztunaren Jauna* eleberrian oinarritua dago, Christopher Guard, William Squire, Michael Scholes, John Hurt, Simon Chandler, Dominic Guard, Michael Graham Cox, Anthony Daniels eta David Buck aktoreek ahotsez bikoiztu zuten.

## Argumentua 
Erdialdeko Lurraldean, Eskualdeko larre berdeetatik, Frodo Zorrozabal (Christopher Guard), Bilbo Zorrozabalen (Norman Bird) hiloba, bere osabarena izan zen eraztuna, Sauron, Mordorko jaunaren eskuetan erori ez dadin ekiditeko bidaia luze eta arriskutsu bati ekingo dio, Sauronek eraztunaren boterea herri aske guztiak menperatzeko erabili nahi baitu.

## Aktoreak 
* Christopher Guard: Frodo Zorrozabal
* William Squire: Gandalf
* Michael Scholes: Sam
* John Hurt: Aragorn
* Simon Chandler: Merry
* Dominic Guard: Pippin
* Norman Bird: Bilbo Zorrozabal
* Michael Graham Cox: Boromir Gondorrekoa
* Anthony Daniels: Legolas
* David Buck: Gimli
* Peter Woodthorpe: Gollum
* Fraser Kerr: Saruman
* Philip Stone: Theoden
* Michael Deacon: Wormtongue
* André Morell: Elrond
* Alan Tilvern: Ostalaria
* Annette Crosbie: Galadriel
* John Westbrook: Treebeard / Lord Celeborn Lothloriengoa

## Kanpo loturak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Stradbally (Kerry konderria)

**Stradbally**, , Irlandako hego-mendebaldeko parrokia zibil eta herri txiki bat da, Kerry konderrian.

Castlegregory udalerritik hurbil dago.
Abdirahman Ahmed Ali Tuur

**Abdirahman Ahmed Ali Tuur** (; Burao, 1931ko azaroaren 6a – Hargeisa, 2003ko azaroaren 8a) Somalilandiako presidentea izan zen 1991tik 1993ra.

Somalilandia Britainiarrean jaio zen eta bekekin ikasi zuen Sudanen eta Exeterreko Unibertsitatean. Somaliako bi eskualdetako gobernadorea izan zen 1961 eta 1964 artean. Ondoren, Somaliako enbaxadorea izan zen Sudanen, Etiopian, Ekialdeko Alemanian eta Arabiar Emirerri Batuetan.

Ondoren, Somaliako Mugimendu Nazionaleko presidentea izan zen, Mohamed Siyad Barre presidentea kargutik kentzeko sortutako gerrilla. 1991ko maiatzaren 18an Somalilandiak independentzia aldarrikatu zuen eta Tuur herrialdeko lehendabiziko presidentea bihurtu zen, 1994an sezesioari uko egin bazion ere.

Traizioa leporatuta, Tuur Mogadixura joan zen eta Mohamed Farrah Aididen gobernuarekin bat egin zuen, eta harekin borrokatu ondoren, Londresera joan zen. 2001ean Somalilandiara itzuli zen.
Miroslava Pešíková

**Miroslava Pešíková** (Praga, 1946ko abuztuaren 11 – 2026ko urtarrilaren 11) txekiar ballet dantzari eta dantza irakaslea izan zen.

## Bizitza 
1966an, Pragako Kontserbatorioko dantza sailean graduatu zen eta urte berean Antzoki Nazionalean hasi zen lanean. 1971n bakarlari bihurtu zen, eta 1997ra arte jarraitu zuen lanean bertan. 1973an eta gero berriro 1976an, hainbat hilabetez praktikak egin zituen Moskuko Bolxoi antzokian eta Musika Antzoki Akademikoan. 1998tik 2001era, dantza irakasle gisa aritu zen Pilsenen eta Pragako Dantza Kontserbatorio Pribatuan ere irakatsi zuen.

Juraj Filas musikagilearekin ezkonduta zegoen.

## Lan hautatuak 
## Sariak 
* 1977: Txekoslovakiako Meritu Oneko Artista
* 1978: Antzoki Nazionaleko Meritu Oneko Artista
* 1980: Txekoslovakiako Herri Artista
* 2023: Thalia saria

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
María Pilar Vélez Melón

**María Pilar Vélez Melón** matematikari espainiarra da, eta gaur egun, Nebrija Unibertsitatekoa, non errektorea izan zen 2010etik 2014ra.

## Biografia 
Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean Zientzia Matematikoetan doktorea eta lizentziatua da, eta bere irakaskuntza eta ikerketa ibilbidea Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean, Pisako Unibertsitatean eta Antonio de Nebrija Unibertsitatean egin du. 

Azken honetan, Informatika Ingeniaritza Saileko buru, errektoreorde, errektore eta Unibertsitateko defendatzaile karguak izan ditu. Ikertzaile gisa parte hartzen du I+G+B Plan Nazionalak finantzatutako proiektuetan eta aljebra konputazionalaren eta bere aplikazioen bikaintasun sare tematiko batean. Bere ikerketak aldizkari indexatuetan argitaratu dira, azkena Journal of Symbolic Computation, Revista Matemática Complutense, Mathematics eta ACM aldizkarietan. 

Gainera, aktiboki parte hartzen du konputazio sinbolikoaren eta matematika hezkuntzaren arloko konferentzia eta bileretan, eta nazioarteko konferentzietako batzorde zientifikoetan parte hartzen du. Espainiako Matematikako Errege Elkartearen ordezkaria da Nebrija Unibertsitatean eta Espainiako Matematikako Errege Elkartearen Lanbide eta Enplegagarritasun Batzordeko buru izan da, eta batzorde horretako kide izaten jarraitzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Billboard 200

**Billboard 200**, AEBetako musika arrakasten zerrenda bat da, Billboard astekariak argitaratua. Bere helburua AEBetan asteroko berrehun disko salduenak zerrendatzea da. Zerrenda honetan AEBetako disko salmenta fisiko nahiz digitalak kontuan hartzen dira.

Jarraipen astea astelehetik igandera doa era emaitzak hurrengo ostegunez argitaratzen dira.

1945ean Billboard astekaria bere zerrenda argitaratzen hasi zen, baina 5 sailkatuez osatua bakarrik, eta ez zen asterokoa, emaitzak gaurkotzeko zazpi-zortzi aste behar baitziren. 1956an Rock and roll musikaren agerpenarekin 30 sailkatuduneko asteroko zerrenda bulakatu zen. 1967an gaur egungo 200 sailkatuen zerrenda sortu zen.

2015ean artista arrakastatsuenekin Billboard astekariak *Garai Guztietako Billboard 200 Artistak* (*Greatest of All-Time Billboard 200 Artists*) zerrenda burutu zuen, lehen postua The Beatles sailkatuz. Gaur egun Billboard 200 zerrenda disko gehien sailkatzea lortu duen artista Elvis Presley da.

## Kanpo estekak 
* Billboard 200 webgunea
Coloma Antònia Martí i Valls

**Coloma Antònia Martí i Valls** (Badalona, 1860ko ekainaren 26a – *ibidem*, 1899ko ekainaren 4a), ***Francesca de les Nafres de Jesús*** erlijio-izena zuena, kataluniar moja klaratarra izan zen. Bere beatifikazio prozesua 1925ean hasi zen, eta 2018ko maiatzaren 19an beneragarri izendatu zuten bere bertute heroikoengatik.

## Bizitza 
Badalonako Can Peixaun jaio zen. Jainkozko Probidentziaren Klaratar Pobreen ikastetxean ikasi zuen eta 1882ko abuztuaren 12an kongregazio berean sartu zen, Francesca de les Nafres de Jesús izena hartuz. Bizitza eredugarria izan zuen han eta 1899ko ekainaren 4an hil zen, 38 urte zituela.

## Beatifikazio prozesua 
Beatifikazio prozesua Josep Miralles i Sbert Bartzelonako apezpiku laguntzaileak ireki zuen 1925eko azaroaren 12an. 1927an, hautagaiaren ekintzen egiazkotasunari buruzko datuak biltzen hasi zen. Prozesu hori 1929an amaitu zen, dagokion ikerketak egin ondoren, idatziak eta gainerako dokumentazioa kutxa batean zigilatu ziren Erromako Egoitza Santuaren Errituen Kongregaziora bidaltzeko eta han prozesua jarraitzeko.

1956an, Errituen Kongregazioak Colomaren idatziak onartu zituen eta Federico Tedeschini kardinala izendatu zuen kausa jarraitzeko.; prozesuaren informazio saioa Gregorio Modrego Bartzelonako artzapezpikuak zuzendu zuen. 1968an, beatifikazio prozesua oraindik irekita zegoen, eta mojaren dohainak aipatu zitzakeen edonoren laguntza behar zen, prozesu honen gastuetarako funtsak eskatzeaz gain.

Erromako kuriako arrazoi burokratikoengatik kausa urte batzuetan geldirik egon bazen ere, 1990ean berriro ireki zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Keith Godchaux

**Keith Richard Godchaux** (Seattle, 1948ko uztailaren 19a – Marin konderria, Kalifornia, 1980ko uztailaren 23a) estatubatuar piano-jotzailea izan zen.

Bost urterekin hasi zen pianoa ikasten eta nerabezaroan Dixieland eta cocktail jazz taldeekin jo zuen. 1971n Donna Jean emaztearekin batera *The Grateful Dead* taldean sartu zen. Keithek pianoa eta Hammond organoa jo zituen taldearen kontzertuetan. 1979an senar-emazteak *Grateful Dead* uztea erabaki zuten eta *Heart of Gold Band* sortu zuten. Keith 1980an hil zen auto istripu batean.
The Shock Doctrine

***The Shock Doctrine: The Rise of Disaster Capitalism*** (Shock doktrina) Naomi Klein kazetari kanadiarrak 2007an plazatutako saiakera kritikoaren izenburua da. Egilearen hirugarren liburua izan da hau. Bestseller izan zen *The New York Times* egunkarian, eta 28 hizkuntzatara itzuli zen. Ideologikoki eragin handia izan du.

Liburuak dio Milton Friedman Nobel saridunaren eta Chicagoko ekonomia eskolako merkatu libreko politikak ezarri zirela Txilen, Argentinan, Polonian eta Errusian une jakin batzuetan, non hondamendi, inbasio edo suntsipen batek eragozten zuen hiritarren partehartzea, hau da, shock egoeran zeudenean. 

Egileak liburuan proposatzen duenez, Milton Friedman Nobel saridunaren eta Chicagoko ekonomia eskolaren politika ekonomikoek merkatu libreko ereduak zituzten herrialdeetan lortu dute garrantzia, ez herrikoiak zirelako, baizik eta psikologia sozialean inpaktuak zituztelako; hala, hondamendietatik edo gorabeheretatik abiatuta, asalduraren eta nahasmenduaren aurrean, erreforma inpopularrak aurrera eraman ahal izan dira. Zenbait asaldura, hala nola Malvinetako Gerra, irailaren 11koa, 2004ko tsunamia Indonesian, edo Katrina urakanaren krisia, erreforma batzuk onartzera behartzeko asmoz balia zitezkeen herrialde horietan.

## Tesi nagusia 
Kleinen tesia ondorengoa da: gizarte bat hondamendi handi batek jotzen duenean, berau izan ekonomikoa, politikoa, militarra edo naturala, kasu horietan bilatzen da arazoa lehenbailehen konpontzea, modu azkar eta eraginkorrean. Horrek dakar, kasu askotan, jendeak nahi ez dituen neurriak ezartzea, arazoarekin zerikusirik ez dutenak. Kleinen iritziz, zenbaitetan, shock horiek nahita eragiten dira. Haren ustez, “shock doktrina” da kapitalismoaren “sorkuntza suntsitzailearen” azken maila, Joseph Schumpeter ekonomistak sortutako ideia bat.

*The Shock Doctrine* liburuak izugarri areagotu zuen Naomi Kleinen garrantzia. *The New Yorker* aldizkariak dio Klein dela “ezker amerikarreko figurarik nabarmen eta eraginkorrena dela; Howard Zinn eta Noam Chomsky zirena orain 30 urte”. 2009ko otsailaren 24an, Naomi Kleinek Warwick saria jaso zuen, Warwickeko Unibertsitateak emana, Ingalaterran.

## Dokumentala 
2009an, liburuan oinarrituta, Michael Winterbottom eta Mat Whitecrossen zuzendaritzapean  *The Shock Doctrine* dokumentala egin zen. 2009an Berlingo Nazioarteko Zinemaldian dokumentala estrenatu zen. Gerora, Donostiako eta Rio de Janeiroko zinemaldietan ere ikusi da, baita Youtube plataforman ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 2009ko martxoaren 15ean, Iñaki Mendigurenek *Argia* astekarian plazaratutako liburuari buruzko komentarioa.
Jupiter Jon

**Jupiter Jon** euskal rock talde bat da. Haien musika deskribatzerakoan post-punk etiketa gailendu izan den arren, askotariko eraginak aipatu izan dira: herri musikak, popa, krautrocka, duba...
## Taldekideak 
* Aida Torres - perkusioa, gitarra, harmonika eta ahotsa
* Baxi Ubeda - gitarra eta ahotsak
* Nerea Garrido - gitarra eta sintetizadoreak
* Mariano Hurtado - baxua (2017tik)

### Taldekide ohiak 
* Joxe Caballero - baxua (2011 - 2017)

## Historia 
Akauzazte eta Bukaera taldeetan aritutako Baxi Ubeda eta Lisaböko kide ohi den Aida Torresen arteko laguntasunetik sortu zen Jupiter Jon. Kontzertuetan elkar ezagutu ostean, "punk futurista" egiteaz jarduten zuten eta, hala, Joxe Caballero eta Nerea Garridorekin jarri ziren harremanetan taldea eratzeko. 

Gabon Caligula izenpean Mikel Laboaren *Kirru* abestiaren moldaketa bat izan zen argitaratu zuten lehen kantua, 2010ean. Hurrengo urtean iritsiko zen lehen diskoa, *Pleistozenoko Astelehenak,* jada Jupiter Jon izena zutela*.* 

Lehen diskoa gerora etorriko zenaren aldean ilunagoa izanagatik, hasieratik beretik nabarmendu izan dira taldearen primitibotasuna, ludikotasuna eta originaltasuna. Taldekideek beraiek ere azpimarratu dute jolaserako gogoa eta publikoa dantzan ikusteak sortzen dien plazera. 

*Eta metaforak greba egin zeben...* bigarren diskoarekin eragin are anitzagoak txertatu zituzten haien musikan. 80eko hamarkadako post-punkaz harago, herri musika ezberdinak ere nabarmentzen dira. Alboka, kongak eta opera ahotsak entzun litezke diskoan, besteak beste. Dena den, egiten dutena rocka dela azpimarratu izan dute., aipatu izan dute hardcore-punk giroetatik datorkiela musika egiten hasteko grina, Bap!!, Ruido de Rabia eta beste zenbait zuzenean ikustetik. Bidasoako, Tolosaldeako eta Andoaingo eszenak garrantzitsuak izan ziren, zentzu horretan.

Disko guztiak bIDEhUTS zigiluarekin kaleratu dituzte. 

Taldea egun geldirik dago. Baxi Ubedak Zauria taldea sortu zuen, Aida torres Magia Brutan ari da eta Mariano Hurtadok Inoren Ero Ni eta Gailu taldeetan jotzen du baxua.
## Diskografia 
* Pleistozenoko astelehenak (2011, bIDEhUTS)
* Eta metaforak greba egin zeben... (2015, bIDEhUTS)
* cOUPAGES #03 Amaren Alabak taldearekin partekatutako singlea (2019, bIDEhUTS)

### Kolaborazioak 
* «Kirru» abestiarekin Mikel Laboaren omenezko Txinaurriak (2010, bIDEhUTS) bilduman (taldeak Gabon Caligula izena zuela)
* Lisabö taldearen «Oroimenik gabeko filma» moldatu zuten Mirailak bildumarako (2017, bIDEHUTS)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Jupiter Jon Badok atarian
Nerea Bruño

**Nerea Bruño** (Atarrabia, Nafarroa Garaia, 1978) bertsolaria, gai-jartzailea, aurkezlea, bertso eskolako irakaslea, bertso epailea zein bertso-saio antolatzailea da.

## Bizitza 
Nerea Bruño familia erdaldun batean sortu zen, halere hiru urte izan zituenetik ikasketak herriko ikastola publikoan burutu zituen euskaraz. 2002. urtetik Uharteko udaleko langilea da. 

### Bertsolaritza 
Bertsozaletasuna 14 urtekin sortu zitzaion eta Iruñeko Bertso eskolan aritu zen hamar urtez. Bertso munduan Euskalerria, Eguzki eta desagertutako Zarata irratian bertso programak egin zituen. Bertso eskolako irakaslea izan da. Herri mailan bertso-saio antolatzailea.

### Epaile 
2017an bertso gai-jartzaile taldean ia hiru laurden emakumezkoak ziren; epaile taldea, ostera, laurdena. Baloratzeko orduan, Bruñoren esanetan: Osotasuna baloratzen da, gaia ontuan izanda, neurria, doinua, errima maila zein baliabide testualak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa:  Bat-bateko lanean bertsolariak soilik ez, epaileak ere aritzen dira Bertsolari Txapelketa Nagusian. YouTube, 2017
Jorge Volpi

**Jorge Volpi** (Mexiko Hiria, 1968ko uztailaren 10a) mexikar idazlea da, Crack belaunaldiko kidea.

Hamasei urterekin hasi zen idazten. Zuzenbidean lizentziatu zen Mexikoko Unibertsitate Nazional Autonomoan eta Filologia Hispanikoan doktoratu zen Salamancako Unibertsitatean. Idazlea, crack belaunaldiko kidea. 2022tik Espainiako nazionalitatea ere badu.

Eleberri, ipuin eta saiakeren egilea da eta egunkarietan argitaratzen du.

## Lanak 
### Eleberriak eta ipuinak 
* *Pieza en forma de sonata, para flauta, oboe, cello y arpa, Op. 1*, cuentos, Cuadernos de Malinalco, Mexiko, 1991 (Seix Barral, Bartzelona, 2003)
* *A pesar del oscuro silencio*, Joaquín Mortiz, Mexiko, 1992
* *Días de ira*, Siglo XXI Editores, Mexiko, 1994
* *La paz de los sepulcros*, Editorial Aldus, Mexiko, D.F., 1995
* *El temperamento melancólico*, Nueva Imagen, Mexiko, D.F., 1996
* *Sanar tu piel amarga*, Nueva Imagen, Mexiko, D.F., 1997
* *En busca de Klingsor*, Seix Barral, 1999
* *El juego del Apocalipsis*, Plaza y Janés, 2001
* *El fin de la locura*, Seix Barral, 2003
* *No será la tierra* (*Tiempo de cenizas*), Editorial Alfaguara, 2006
* *El jardín devastado*, Alfaguara, 2008
* *Oscuro bosque oscuro*, Editorial Almadia, Oaxaca de Juárez, Oaxaca, 2009
* *Días de ira*. Páginas de Espuma, Madril, 2011
* *La tejedora de sombras*, Editorial Planeta, 2012
* *La paz de los sepulcros*, Editorial Alrevés, 2013
* *Memorial del engaño*, Alfaguara, 2014
* *Las elegidas*, Alfaguara, 2015
* *Una novela criminal*, Alfaguara, 2018
* *Partes de guerra*, Alfaguara, 2022
### Saiakerak 
* *La imaginación y el poder. Una historia intelectual de 1968*, Ediciones Era, Mexiko, D.F., 1998
* *La guerra y las palabras. Una historia intelectual de 1994*, Seix Barral, Bartzelona, 2004
* *Crack. Instrucciones de uso*, Ricardo Chávez Castañeda, Alejandro Estivill, Vicente Herrasti, Ignacio Padilla, Pedro Ángel Palou eta Eloy Urroz-ekin batera, Mondadori, Bartzelona, 2005
* *México. Lo que todo ciudadano quisiera (no) saber de su patria*, Denise Dresserrekin batera; Aguilar, Mexiko, 2006.
* *Mentiras contagiosas: Ensayos*, Páginas de Espuma, Madril, 2008
* *El insomnio de Bolívar*, Mondadori, 2009
* *Leer la mente. El cerebro y el arte de la ficción*, Alfaguara, Mexiko, 2011
* *Examen de mi padre*, Alfaguara, México, 2016
* *La invención de todas las cosas. Una historia de la ficción*, Alfaguara, 2024

## Kanpo estekak
Astrid Roemer

**Astrid Heligonda Roemer**, ezizenez **Zamani** (Paramaribo, Surinam, 1947ko apirilaren 27a – ibidem, 2026ko urtarrilaren 8a) Hego Amerikako eleberrigilea izan zen.

## Bizitza 
1966. urtean Herbehereetara joan zen, baina gero bere herrialdera itzuli zen maistra jarduteko. 1975. urtean Herbehereetara itzuli zen, eta, azkenik, 2009an, Surinamen finkatu zen berriz.

### Lan ibilbidea 
Astridek 1970ean egin zuen debuta Zamani ezizena erabiliz, *Sasa Mijn actuele zijn* poesia bildumarekin. 1974an *Neem mij terug Suriname* eleberria kaleratu zuen eta horrek eman zion ospea Surinamen. Etorkinen gai klasikoak jorratzen ditu: Surinameko bertako baten bidaia Herbehereetara eta bere nostalgia. Literaturaren ikuspuntutik liburuak ez zuen arrakastarik izan eta Roemerrek *Nergens ergens* (1983) lanean berridatzi zuen. *Waarom zou je huilen, mijn lieve, lieve...* (1976) eleberriak gizon behartsu baten koadro xarmangarria eman zuen. *De wereld heeft gezicht verloren* (1975) ipuin laburrean Roemerrek lehenengo aldiz gai bat jorratu zuen, geroagoko testu ugaritan ere erabili duena: emakume izaeraren misterioa. Nortasun beltzaren gaia dago testuaren azpian. Bereziki *Over de gekte van een vrouw* (1982)  'biografia zatikatua' arrakasta handia izan zen. *Levenslang gedicht* (1987) eleberriak bizitzaren zikloa kontatu zuen bere egitura eta hizkera metaforikoa adierazteko. 

## Lanak 
## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Michiel van Kempen, 'Astrid Roemer.' In: *Kritisch Lexicon van de Moderne Nederlandstalige Literatuur*, 43 zk. , 1991ko azaroa. Met aanvulling, 95 zk., 2004ko azaroa. (biografia, beschouwing, uitvoerige primarioa sekundario bibliografikoan)
* Roline Redmond, Taal, macht en cultuur. *Machtsverhoudingen in een Afro-Caribische roman*. Utrecht: Faculteit der Sociale Wetenschappen, Universiteit Utrecht, 1993.
* Michel Szulc-Krzyzanowski & Michiel van Kempen, 'Astrid Roemer.' In: Michel Szulc-Krzyzanowski & Michiel van Kempen, *Woorden op de westenwind*. *Surinaamse schrijvers buiten hun land van herkomst*. Amsterdam: In de Knipscheer, 1994, or. 126-153.
* August Hans den Boef, 'Astrid Roemers trilogie van het verscheurde Suriname.' In: *Bzzlletin*, 27 (1998), nr. 255, april, or. 32-36.
* Joris Gerits, 'Astrid Roemer en de ware geschiedenis van Suriname.' In: Kathleen Gyssels & Paul Pelckmans (red. ), Het labyrint van de bevrijding: tien postkoloniale auteursportretten. Kapellen: Pelckmans, 1999, or. 67-88.
* Els Moor, `Je bentwat je wil zijn': sporen van hoop in de trilogie van Astrid Roemer. In: *Armada*, jrg. 4, nr. 16, september 1999, or. 73-81.
* Michiel van Kempen, 'De onuitwisbare kenmerken van de zwarte stem: over de stijl van Astrid H. Roemer.' In: *Tydskrif vir Nederlands* in Afrikaans, 5 (1998), no. 1, juni, or. 21-39.
* Michiel van Kempen, *Een geschiedenis van de Surinaamse literatuur*. Breda: De Geus, 2003, deel II, or. 1019, 1023, 1099-1110.

## Kanpo estekak 
* Een beschouwing van de stijl van Astrid Roemer