open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Netanya

**Netanya** (hebreeraz נְתַנְיָה, "Jaungoikoaren oparia"), Israelgo hiria da, Erdialdeko barrutian dagoena, Mediterraneo Itsasoaren kostaldean, Xarongo ordokian. Hiriak Nathan Straus estatubatuar filantropo sionistaren izena darama.

## Herri eta hiri senidetuak 
*  Bournemouth, Erresuma Batua
*  Cincinnati, AEB
*  Como, Italia
*  Dortmund, Alemania
*  Gießen, Alemania
*  Gold Coast, Australia
*  Iaşi, Errumania
*  Niza, Frantzia
*  Nowy Sącz, Polonia
*  Sarcelles, Frantzia
*  Siófok, Hungaria
*  Stavanger, Norvegia
*  Sunny Isles Beach, AEB
*  Cáceres, Espainia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Kontzientzia-jario

Literaturan, **kontzientzia-jarioa** idazleak pertsonaiaren ahotan jartzen duen barne bakarrizketa mota bat da, non pertsonaiak erabateko askatasunez azaltzen dituen bere burutazioak, inongo formalismorik gabe (adibidez, puntuazio-ikurretan) eta lotura askeak eginez hainbat egoera, kontzeptu eta pertsonaren artean. Euskal literaturan, *Zergatik panpox* (Arantxa Urretabizkaia, 1979) eleberri laburra da kontzientzia-jarioaren erabilera trinkoaren adibide garbiena.

## Kanpo estekak
Santiago Urtizberea

**Santiago Urtizberea Oñatibia** (Irun, 1909eko uztailaren 25a - Irun, 1985ko urtarrilaren 18a) euskal herritar futbolari eta entrenatzailea izan zen, batez ere Girondins de Bordeaux taldean izandako ibilbidearengatik ezaguna.

## Biografia 
### Hasierako urteak 
Santiago Urtizberea Irunen jaio zen eta 15 urte zituela hasi zen bere herriko Real Unión taldean jokatzen, nahiz eta 1926-27 denboraldirarte ez zuen fitxarik izan. Urte horietan Real Uniónek bi Errege Kopa irabazi zituen baina Santiago ordezko jokalaria izan zen. 1929an Espainiako lehenengo liga txapelketa antolatu zen eta Urtizbereak bere tokia egin zuen taldean, 12 partida jokatu eta 11 gol sartuz.

### Errealak fitxatua 
Hurrengo urteetan taldea beheko postuetan aritu bazen ere Urtizbereak gol ugari sartu zituen eta 1933an Errealak fitxatu zuen bi urtetarako. Errepublika garaia izanik Errealak *Donostia Football Club* izena hartu zuen eta Real Uniónek *Unión Club de Irún*. Erreala erdialdeko postu lasaietan aritu zen eta Urtizbereak 24 partida jokatu zituen 23 gol sartuz. Taldean jarraitzeko aukera izan arren bigarren mailan ari zen Real Uniónera itzultzea erabaki zuen.

### Girondins de Bordeaux 
Gerra Zibilaren hasierak gogor jo zuen Irun eta Urtizbereak Frantziara alde egitea erabaki zuen. Benito Diaz donostiarra Girondins de Bordeaux entrenatzen hasi berria zen eta honek talde hartarako fitxatu zuen. Berarekin Jaime Manzisidor ere joan zen Bordelera.

Amateurren mailan zegoen taldea izan arren 1941ean lortu zuen lehenengo titulua, Frantziako Kopa hain zuzen ere. Finalean SC Fives 2-0 garaitu zuten, gol biak Urtizbereak sartu zituelarik. 1942an Benito Diazek taldea utzi egin zuen eta 1943an Urtizberea entrenatzaile-jokalari bihurtu zen. Urte hartan Girondinsek berriz ere Kopako finala jokatu zuen Olympique Marseillakoaren aurka. Lehenengo partidan 2-2 egin ondoren bigarren partida bat jokatu zuten baina oraingoan 4-0 galdu zuen. 1944ean Amateur mailako liga irabazi eta lehen mailara igotzea lortu zuen. Bi urte baino ez zituen egin goren mailan eta azken urtea bigarren mailan egin ondoren 39 urterekin erretiratzea erabaki zuen Urtizbereak.

### Entrenatzailea 
Hurrengo urtetan Girondins de Bordeauxeko behe mailako taldeak entrenatzen aritu zen eta Bordelen oso estimatua izan zen bere harrobiko lana. 1957 denboraldia hasita zegoela lehen taldearen entrenatzaile kargua onartu zuen berriz ere lehen mailara igotzeko asmoz, baina 5. postua baino ez zuen lortu.

Urte luzetan Donibane Lohitzunen bizi izan zen eta 1985ean hil zen Irunen.

## Tituluak 
* Espainiako Errege Kopa (1): 1927. (Real Unión)
* Frantziako liga amateurra (2): 1937, 1944. (Girondins de Bordeaux)
* Frantziako Kopa (1): 1941. (Girondins de Bordeaux)

## Kanpo estekak
Telekomunikazioen Batasun Internazionala

thumb|ITUren egoitza, Genevan
**Telekomunikazioen Batasun Internazionala** (**ITU**) Nazio Batuen Erakundearen menpeko telekomunikazioetan espezializatutako agentzia da, eta nazioarte mailan, Administrazio ezberdinen eta enpresa operadoreen arteko informazio eta komunikazio teknologiei buruzko araudien arduraduna da. ITUk irrati-uhinen erabilera global partekatua koordinatzen du, hala nola telefonia mugikorrean erabiltzen diren frekuentziak, satelite artifizialen orbitak esleitzean kooperazio internazioala bultzatzen du, telekomunikazio azpiegiturak sustatzeko lanak burutzen ditu, eta mundu mailako estandar teknikoen garapen eta koordinazioan jarduten du.

ITU munduan gobernuarteko erakundeen artean zaharrena da, 1865 urtean jaio baitzen Parisen, hasierako telegrafo sistemak asmatu zirenetik hain zuzen. Garaiko telekomunikazio sistema horien arteko konexio internazionalak kontrolatzeko sortu zen, eta ordutik, ITU agentziak hurrengo gailuen garapenak ahalbidetu ditu: irrati bidezko komunikazio, satelite artifizialen bitarteko irrati difusio, telebista, telefono eta ordenagailuena.

Erakundea Nazio Batuen Erakundearen barruan sartu zen 1947an. Geroztik, 1998 eta 2003 urteen artean teknologiaren garapenean arduradun ziren beste erakundeak bere gain hartu ditu, hala nola ITAA eta IBTA (Administrazio Teknologikoaren Kontseilu Internazionala). Egoitza Suitzako Geneva hirian du.

## Eginkizunak 
* Komunikazio azpiegitura nazionalak sare globalekin konektatzea errazteko telefonia mugikorreko estandarrak garatzea. Hala, edozein herrialdetik telefono dei, fax, edota datu informazio truke perfektua bermatzen da.
* Teknologia berriak telekomunikazio sare globalean integratzeko lanak burutzea.
* Irrati frekuentziak eta sateliteen orbitak kudeatzea, komunikazio gailu askok eta askok erabiliak, hala nola telefono mugikorrak, irrati eta telebistak, satelite bidezko komunikazio sistemak, itsas zein aire nabigaziorako segurtasun sistemak, sistema informatikoak, eta abar.
* 188 Estatu eta 450 enpresa baino gehiagoren arteko lankidetza sustatzea, telekomunikazio sistema hobeak eta merkeagoak garatu eta ahal beste herritarren esku jartzeko.

Telekomunikazioen Batasun Internazionala hiru sektoretan banatzen da:
** ITU-T: Telekomunikazioen Normalizazio Sektorea.
** ITU-R: Radiokomunikazioen Normalizazio Sektorea.
** ITU-D: Telekomunikazioen Garapen Sektorea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  ITUren atari ofiziala
*  ITUren atari ofiziala
*  ITUren atari ofiziala
* ITU Telecom World 2013
Libano mendia

**Libano mendia** (; *Jabal Lubnān*, ; ''*) Libano osoa, 170 kilometroko ibilbidea eginez, zeharkatzen duen mendikatea da, bataz beste 2.200 metroko altuera duena. Mediterraneo itsasoaren parean doan mendikate honen mendirik altuena 3.088 metroko Qurnat as-Sawda da. Bere mendi-mazelak Libanoko zedro (*Cedrus libani'') ospetsuen habitat da, feniziarrek eta bere ondorengoek XVI. mendera arte landatu zituztenak.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Jaungoikoaren zedroak

## Kanpo estekak
Ohitura (argipena)

**Ohitura** hitzak adiera zenbait ditu:

* **ohiturak** edo usadioak, gizatalde baten kultura osagai iraunkorrak,
** ohiturazko zuzenbidea,
** Zuberoako Ohitura;
* psikologian, **ohitura** edo aztura, pertsona baten jokabide errepikakorra.
Hackney poni

**Hackney ponia** zaldi arraza modernoa da, hau da, duela hamarkada gutxi hautaketaren bidez sortutakoa. Bere tamaina zein ezagugarriengatik ponien sailkapen taldean sartzen da.

## Arrazaren historia 
Arraza honen jatorria aukeratutako Hackney zaldien aukeraketan dago. Jatorriz zalgurdiak eramateko abereak ziren, orain ikuskizunetarako poniak dira. Hackney poniak ez dauka bererezko libururik, baina arraza honetako poniak Hackney zaldiekin batera erregistratzen dira arrazaren liburu ofiziala daukaten herrialdetan.
thumb|280 px

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aztura (psikologia)

Psikologian, **aztura** edo **ohitura** pertsona edo animalia batek denboran zehar burutzen dituen portaera-ekintza errepikakorrak dira, ikaskuntzaz bereganatzen direnak.

## Kanpo estekak
Litani

**Litani** (arabieraz نهر الليطاني, *Nahr al-Līṭānī*), mendebaldeko Asiako ibai bat da, hegoaldeko Libano zeharkatzen duena. Bekaa haranean, Baalbeketik mendebalderantz, jaioa, 140 kilometroko ibilbidea Mediterraneo itsasoan du ahoa, Tirotik iparraldean. Herrialdeko ibairik luzeena da eta antzinean, antzinako grezieraz Leontes (Λέοντες) zuen izena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pertsonaia (argipena)

**Pertsonaia** hitzak adiera zenbait ditu:

* **pertsonaia**, pertsona ospetsua;
* fikziozko pertsonaia, narrazio batean agertzen den pertsona, guztiz alegiazkoa edo errealitatetik egokitua,
** pertsonaia tipoa, narrazio batean agertu ohi diren pertsonaia mota bakoitza;
* rol-jokoetan, pertsonaia jokalaria, jokalari bakoitzak interpretatzen duen jokalaria.
Qurnat as-Sawda

**Qurnat as-Sawda** (arabieraz القرنة السوداء, *Qurnat as Sawdā’*), Libanoko mendia da, herrialde osoko altuena dena. Libano mendia izeneko mendilerroan ere altuena da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ar-Raqqa

**Ar-Raqqa** edo **Raqqa** ( ''*) Siriako iparraldeko hiri bat da, izen bereko eskualdeko hiriburua. Eufratesen iparraldeko ertzean dago. 2013tik 2017ra, Estatu Islamikoaren hiriburua izan zen *de facto''. 2017ko ekainean Siriako Indar Demokratikoek (SDF, Syrian Democratic Forces), Herri Babeserako Unitateek (YPG) gidaturik eta Estatu Batuen laguntzarekin, hiria askatzeko gudua hasi zuten, eta urte horren urriaren 17an, hiri osoa haien kontrolpean zegoen, lau urteko okupazioari bukaera emanda.

## Klima 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Deir ez-Zor

**Deir ez-Zor** (arabieraz دير الزور; asirieraz: ܕܝܪܐ ܙܥܘܪܬܐ, armenieraz: Տէր Զօր edo Դեր Զոր, *Ter Zor*) Siriako hiria da, izen bereko eskualdeko hiriburua dena. Eufratesen ertzean dago.

## Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jabla

**Jabla** (arabieraz جبلة, *Ǧabla*) Siriako hiria da, Latakia eskualdean dagoena. Mediterraneo itsasoaren ertzean dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tadmur

**Tadmur** (arabieraz تدمر) Siriako hiria da, Homs eskualdean dagoena. Palmiratik gertuen hiria da. Fosfato eta gas natural ditu baliabide nagusiak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sonic Youth

alt=|thumb|270px|Sonic Youth 2011

**Sonic Youth** rock alternatiboko musika talde bat da, NYCen 1981an sortua. Taldea 2011an desegin zen modu garratzean.

Thurston Moore (ahots nagusia, gitarra elektrikoa), Lee Ranaldo (gitarra elektrikoa), Kim Gordon (baxua eta bigarren ahotsa), eta Steve Shelley (bateria ) izan dira taldearen kideak hasieratik. AEBetan arrakasta apala lortu bazuten ere, Erresuma Batuan eta gainerako Europan ospetsuagoak bilakatu dira, nahiz eta ez duten arrakasta luzeegia erdietsi musikaren korronte nagusian.

## Diskografia 
* *Confusion Is Sex* (1983.)
* *Bad Moon Rising* (1985.)
* *Made in USA* (1986.)
* *EVOL* (1986.)
* *Sister* (1987.)
* *Daydream Nation* (1988.)
* *Goo* (1990.)
* *Dirty* (1992.)
* *Experimental Jet Set, Trash & No Star* (1994.)
* *Washing Machine* (1995.)
* *Live in Holland 12/27/83* (1995.)
* *A Thousand Leaves* (1998.)
* *Goodbye 20th Century* (1999.)
* *NYC Ghosts & Flowers* (2000.)
* *SYR 5* (2000.)
* *SYR 6* (2002.)
* *Murray Street* (2002.)
* *Dirty Deluxe Edition* (2003.)
* *Live at the Royal Albert Hall* (2003.)
* *Sonic Nurse* (2004.)
* *Rather Ripped* (2006.)
* *The Eternal* (2009.)

## Kanpo estekak
Holon

**Holon** (hebreeraz חוֹלוֹן; arabieraz حولون), Israelgo hiria da, Tel Aviv barrutian dagoena. Mediterraneo Itsasoaren kostaldean dagoen hiri honek herrialdeko bigarren industria-gunea du, Haifa eta gero.

## Herri eta hiri senidetuak 
* 
* 
* 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Saladinen zitadela

**Saladinen zitadela** (arabieraz: قلعة صلاح الدين, ''Qal'at Salah al-Din'') Siriako zitadela da, Al-Haffahetik 7&nbsp;kilometrotara ekialderantz dagoena. Gotorlekua X. mendekoa da: 975ean Joan I.a Tzimiskesek hartu eta 1108ra arte bizantziarren eskuetan izan zen. XII. mendean frankoek hartu eta Antiokiako printzerria babestu zuen. 1188an Saladinek hiru eguneko setioaren ondoren konkistatu zuen. 1287an mamelukoek bertan borrokatu zuten. 2006an, UNESCOk Zaldunen Krak gotorlekuarekin gizateriaren ondaren izendatu zuen.

## Kanpo estekak
Bosra

**Bosra** (arabieraz: بصرى *Buṣrā*), ofizialki **Busra al-Sham** (arabieraz: بصرى الشام‎) Siriako hiria da, Daraa eskualdean dagoena.

Nabateako hiria, Antzinako Erromaren garaian Arabia Petraeako hiriburua izan zen. Musulmanek administrazio-gune moduan mantendu arren, otomandarren garaian epeka epeka inportantzia galdu zuen.

## Kanpo estekak
Gernika-Lumoko Ospitalea

**Gernika-Lumoko Ospitalea** edo **Gernikaldeko Konponbide Azkarreko Zentroa (KAZ)** Bizkaiko Gernika-Lumo herrian kokatzen den ospitalea da. Erietxeak gaur egun ez du oherik, ezta urgentzia zerbitzurik eskaintzen. Ospitalez kanpoko zerbitzuak eskaintzen ditu, horien artean:
* Erradiodiagnosia
* Neurologia
* Oftalmologia
* Ekokardiograma
* Larrialdiak (ZIU Mugikorra)

## Kanpo estekak
Pyrrhosoma

***Pyrrhosoma*** Coenagrionidae familiako odonatu generoa da. Barnean espezie hauek ditu:
* *Pyrrhosoma elisabethae* Schmidt, 1948
* *Pyrrhosoma latiloba* Yang & Bu, 2008
* *Pyrrhosoma nymphula* Sulzer, 1776
* *Pyrrhosoma tinctipenne* McLachlan, 1894

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pterostigma

[thumb|300px|[Gomphidae familiako burruntzi baten pterostigma.]]
**Pterostigma** kolore iluneko gelaxka da, zenbait intsektu espeziek hegalen aurrealdeko ertzean dutena. Esperimentuek erakutsi dutenez, intsektuen hegada hobetzen laguntzen du, hegoen dardarak gutxituz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Libellula

***Libellula*** Libellulidae familiako odonatu generoa da. Ipar Hemisferioko eskualde epeletan banaturik dago.

## Espezieak 
Besterik aipatzen ez bada, Ipar Amerikako espezieak dira:
* *Libellula angelina* Selys, 1883 - Iparraldeko Txina, Japonia
* *Libellula auripennis* Burmeister, 1839 – Ipar eta Erdialdeko Amerika
* *Libellula axilena* Westwood, 1837
* *Libellula comanche* Calvert, 1907
* *Libellula composita* Hagen, 1873
* *Libellula croceipennis* Selys, 1869 – Ipar eta Erdialdeko Amerika
* *Libellula cyanea* Fabricius, 1775
* *Libellula depressa* Linnaeus, 1758 – Europa, Mendebaldeko Asia. Batzuetan *Ladona* generoaren barruan sartua.
* *Libellula flavida* Rambur, 1842
* *Libellula foliata* Kirby, 1889 - Mexiko
* *Libellula forensis* Hagen, 1861
* *Libellula fulva* Müller, 1764
* *Libellula gaigei* Gloyd, 1838 - Erdialdeko Amerika
* *Libellula herculea* Karsch, 1889 - Erdialdeko eta Hego Amerika
* *Libellula incesta* Hagen, 1861
* *Libellula jesseana* Williamson, 1922
* *Libellula luctuosa* Burmeister, 1839
* *Libellula lydia* Drury, 1773
* *Libellula mariae* Garrison, 1992 - Erdialdeko Amerika
* *Libellula melli* Schmidt, 1948 - Txina
* *Libellula needhami* Westfall, 1943
* *Libellula nodisticta* Hagen, 1861
* *Libellula pulchella* Drury, 1770
* *Libellula quadrimaculata* Linnaeus, 1758 – Europa eta Ipar Amerika
* *Libellula saturata* Uhler, 1857
* *Libellula semifasciata* Burmeister, 1839
* *Libellula vibrans* Fabricius, 1793

## Kanpo estekak 
*  *Libellula* Linnaeus 1758 Fauna Europaea. Faunaeur.org
*  *Libellula* Linnaeus 1758 Itis.gov
Coenagrionidae

**Coenagrionidae** Odonata ordenako eta Zygoptera subordenako intsektu familia da. Barnean espezie gehien dituen sorgin-orratz familia da.

Fauna Europaearen arabera, Europan Coenagrionidae familiako genero hauek daude:
* *Cercion* Selys, 1840
* *Ceriagrion* de Villers, 1789
* *Coenagrion* Charpentier, 1840
* *Enallagma* Charpentier, 1840; espezie bakarra: *Enallagma cyathigerum* Charpentier, 1840
* *Erythromma* Hansemann, 1823
* *Ischnura* Vander Linden, 1820
* *Nehalennia* Charpentier, 1840 ; espezie bakarra: *Nehalennia speciosa* Charpentier, 1840
* *Pyrrhosoma* Sulzer, 1776

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Barkamena, kondena, tortura

***Barkamena, kondena, tortura*** Joxe Azurmendi filosofoak idatzitako saiakera liburua da. Liburuan Euskal Herriko egoera politiko-morala aztertzen da eta, gaiari dagokionez, *Demokratak eta biolentoak*, *Oraingo gazte eroak* eta *Euskal Herria krisian* bezalako liburuen multzoan ipini daiteke.
Liburuak lantzen duen gai nagusia Estatuak burutzen duen kontzientziaren kontrola da, garai batean Elizak egiten zuen moduan. Kontzeptuen erabilera maltzurra, ustezko intelektual eta komunikabideen laguntzarekin, eta politikoek darabilten moralismo politikoa, hau da, auzi politikoak etikaren esparrura iraiztea, salatuko du:

## Ikus, gainera 
* Karl Jaspers

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Agirre, L.: *Joxe Azurmendirekin solasaldia* jakingunea webgunean.
* Azurmendi, J. 2013: Berrogeita hamar urte idazlanean, *RIEV*, 58 (2): 260-283.
* Jimenez, J. eta Olariaga, A. 2010: Joxe Azurmendi. Askatasunaren pentsalaria, *Hegats*, 45: 163-182.
* Olariaga, A. 2020: Nola pentsatu etika orain eta hemen?, *Jakin*, 237/38: 85-96.
* Soto, I. 2020: Don't Think of 'Foro de Ermua', *Jakin*, 237/38: 111-119.

## Kanpo estekak 
* Liburuaren inguruko solasaldiaren bideoak: Bideoa I, Bideoa II, Bideoa III
* Euskaldun askea oximoron ote?, Mikel Asurmendiren kritika BERRIAn
* liburuaren erreseina GARAn
* elkarrizketa Joxe Azurmendiri BERRIAn
* *Esan ezin denaz (eta II)* Garazi Arrularen iruzkina BERRIAn
Amara (Irak)

**Amara** (arabieraz العمارة, *Al ‘Amārah*) hego-ekialdeko Irakeko hiria da, Tigris ibaiaren ertzean dagoena. Hiri xiita da.

## Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
FC Red Star Saint-Ouen

**FC Red Star Saint-Ouen** edo **Red Star** (izen osoa: *Red Star Football Club 93*) Frantziako futbol talde onenetakoa izandakoa da, baina gaur egun bigarren mailan ari da. Paris iparraldean dagoen Saint-Ouen hiriko taldea da, eta etxeko partidak Stade Bauer zelaian jokatzen ditu.

## Historia 
Jules Rimet eta Ernest Weberrek 1897 urtean sortu zuten *Red Star Club Français* izenarekin. Izen "ingelesaren" jatorria ez dago argi, batzuk diote garai hartan Parisen exhibizioak egiten ari zen Buffalo Billen izar gorria dela, beste batzuek Red Star Line itsasontzi konpainiarengatik izan zela.

Berehala talde indartsua bilakatu zen eta Frantziako Futbol Liga Txapelketaren sortzaileetako bat izan zen. Lehenengo titulu handia 1921an eskuratu zuen Kopa izan zen. Hurrengo bi urteetan ere Kopaz jabetu zen. Ligarik ez zuen irabazi ordea. Azkenengo titulua 1942ko Kopa du.

Hainbat izen izan ditu historian zehar:
* Red Star Club Français (1897–1906)
* Red Star Amical Club (1906–1927)
* Red Star Olympique (1927–1946)
* Red Star Olympique Audonien (1946–1948)
* Stade Français-Red Star (1948–1950)
* Red Star Olympique Audonien (1950–1957)
* Red Star Football Club (1957–1968)
* AS Red Star (1978–1984)
* AS Red Star 93 (1984–2003)
* Red Star Football Club 93 (2003–)

## Palmaresa 
### Frantzian: 5 
* Ligue 1 (0)
* Frantziako Kopa (5): 1921, 1922, 1923, 1928, 1942.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Falluja

**Falluja** (arabieraz الفلوجة, ''*,  ahoskatua; arameraz: *Pumbeidtha''‎, פומבדיתא) erdialdeko Irakeko hiria da, Eufratesen ertzean dagoena. Benjamin Tuterakoak 1164an hiria bisitatu zuenean, 3.000 judu zituela esan zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kut

**Kut** (; ) Irakeko ekialdeko hiri bat da, Tigris ibaiaren ertzean kokatua. Wasit probintziako hiriburua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Irakeko Kurdistan

**Irakeko Kurdistan** (kurdueraz: هه‌رێمی کوردستان, *Herêmî Kurdistan*; arabieraz: إقليم كردستان العراق, '**), ofizialki **Kurdistan eskualde autonomoa**, **Hego Kurdistan''' () izenez aipatzen da maiz; izan ere, oro har kurduek lurralde hori Kurdistanen lau zatietako bat dela jotzen dute, Kurdistango beste zatiak izanik Ipar Kurdistan (Turkiako hego-ekialdean), Mendebaldeko Kurdistan edo Rojava (Siriako iparraldean) eta Ekialdeko Kurdistan (Irango ipar-mendebaldean).

Mugakide ditu ekialdean Iran, iparraldean Turkia, mendebaldean Siria eta hegoaldean Irakeko gainerako lurrak. Hiriburua Arbil du, kurdueraz Hewlêr dena. Ofizialki Kurdistango Eskualdeko Gobernuak zuzenduta dago eta barnean hiri Irakeko probintzia ditu (Arbil, Dahuk eta Sulaimaniya).

Hiri nagusiak:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Kurdistango Eskualdeko Gobernuaren webgune ofiziala
Hatra

**Hatra**  (;  edo ''''; ; ) Mesopotamia Garaiko hiria izan zen, egungo Irakeko Ninive probintzian dagoena. K.a. 247 eta k.a. 226 bitartean Partiar Inperioko hiriburua izan zen. Hatrako hondakinetan, harresi biribil handi bat eta partiar arkitekturaren bereizgarri ziren harrizko tenplu batzuk zeuden.

K.a. III. mendean merkatal-gune izateko sortua, UNESCOk bere hondakinak Gizateriaren Ondare izendatu zituen 1985ean. 2015eko martxoan Estatu Islamikoko integrista erlijiosoek hiria erabat suntsitu zuten. Irakiar funtzionario batek Reuters agentziari talde erradikal islamikoaren kontrolpean zegoen Hatra 2015eko martxoaren 7an suntsitu zutela esan zion. 2017ko apirilean Irakeko Indar Armatuek hiria berreskuratzea lortu zuten.

## Klima 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arbil

**Arbil** edo **Hewlêr** (akadieraz: *Arba-ilu*; arabieraz: اربيل‎ *Arbīl*; kurdueraz: ھەولێر *Hewlêr*; sumerieraz: *Urbilum*; arameraz: ܐܪܒܝܠ *Arbaelo*) iparraldeko Irakeko hiria da, Irakeko Kurdistango hiriburua dena.

Hewlêr hiria K.a. 6000. urtekoa baino zaharragoa da,, munduko hiri zaharrenetariko bat izanik. Bere Erdi Aroko zitadela ospetsua da oso.

## Klima 

## Herri eta hiri senidetuak 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Diwaniya

**Diwaniya** (arabieraz الديوانية, *Ad Dīwānīyah*) hego-ekialdeko Irakeko hiria da, Eufrates ibaitik gertu dagoena.

## Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Paramore

**Paramore ** estatubatuar musika talde bat da, Punk-Rock sailkatu daitekeena. Franklin, Tennessee. 2004an Hayley Williams abeslariak eta Josh eta Zac Farro gitarra-joleak sortu zuten.

### Albumak 
* 2005: *All We Know Is Falling*.
* 2007: *Riot! *.
* 2009: *Brand New Eyes*.
* 2013: *Paramore*.

### DVD 
* 2008: *The Final Riot! LIVE*.

## Kanpo estekak 
*  Paramore taldearen webgune ofiziala
M. R. Štefánika aireportua

**M. R. Štefánika aireportua** edo **Bratislavako nazioarteko aireportua** (eslovakieraz: Letisko M. R. Štefánika) Bratislava hiria zerbitzatzen duen aireportua da.

2012an 1.416.117 pertsonek erabili zuten.

## Argazkiak 

Fitxategi:BTS-terminal.jpg|
Fitxategi:BTScheckin.jpg|
Fitxategi:BTS airport 5.jpg|
Fitxategi:BTS airport 4.jpg|
Fitxategi:Bratislava Airport new terminal BTS.jpg|

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Aireportuaren webgunea.
Tiranako nazioarteko aireportua

**Tiranako Ama Teresa nazioarteko aireportua** (albanieraz: Aeroporti Ndërkombëtar i Tiranës Nënë Tereza) Tirana hiria zerbitzatzen duen aireportua da.

2011n 1.817.073 pertsonek erabili zuten.

## Argazkiak 

Fitxategi:Rinas.jpg|
Fitxategi:Tirana International Airport.JPG|
Fitxategi:Belleaireurope I-LZAN.jpg|
Fitxategi:Tirana International Airport Nënë Tereza.jpg|
Fitxategi:Rinas-Airport-New-Terminal.jpg|

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Aireportuaren webgunea.
Ljubljana Jože Pučnik aireportua

**Ljubljana Jože Pučnik aireportua** (eslovenieraz: Letališče Jožeta Pučnika Ljubljana) Ljubljana hiria zerbitzatzen duen aireportua da.

2012an 1.198.911 pertsonek erabili zuten.

## Argazkiak 

Fitxategi:Adria Airbus A-320.jpg|

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Aireportuaren webgunea.
Belgrad Nikola Tesla aireportua

**Belgrad Nikola Tesla aireportua** (serbieraz: Аеродром Београд - Никола Тесла) Belgrad hiria zerbitzatzen duen aireportua da.

2012an 3.363.919 pertsonek erabili zuten.

## Argazkiak 

Fitxategi:Belgrade airport interier.JPG|
Fitxategi:Beg-exterior.jpg|
Fitxategi:Check-in area at Terminal 2 in Belgrade Airport.jpg|
Fitxategi:BAM-68-Kompleks AB-JAT-MVB.jpg|
Fitxategi:Boeing 737 na aerodromu Nikola Tesla 2010.jpg|

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Aireportuaren webgunea.
Orthetrum

***Orthetrum*** Libellulidae familiako odonatu generoa da. Mundu Zaharrean banatutako 80 burruntzi espezie inguru dira.

## Espezieak 
Fauna Europaearen arabera, Europan espezie hauek bizi dira:
* *Orthetrum albistylum* Selys, 1848 (Txitxi-burruntzi isats-zuria)
* *Orthetrum brunneum* Fonscolombe, 1837 (Txitxi-burruntzi kopetazuria)
* *Orthetrum cancellatum* Linnaeus, 1758 (Txitxi-burruntzi isats-beltza)
* *Orthetrum chrysostigma* Burmeister, 1839
* *Orthetrum coerulescens* Fabricius, 1798 (Txitxi-burruntzi lepamarraduna)
* *Orthetrum nitidinerve* Selys, 1841
* *Orthetrum sabina* Drury, 1773
* *Orthetrum trinacria* Selys, 1841

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Xiphosura

**Xiphosura** itsas-kelizerateoen ordena da. Lehen familia asko izan arren, egun lau espezie baino ez dira geratzen (denak *Limulidae* familiakoak).

## Kanpo estekak
Minskeko nazioarteko aireportua

**Minskeko nazioarteko aireportua** (bielorrusieraz: Нацыянальны аэрапорт Мінск) Minsk hiria zerbitzatzen duen aireportua da.

2010ean 1.285.428 pertsonek erabili zuten.

Belavia da aireportuko airelinearik garrantzitsuena.

## Argazkiak 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Aireportuaren webgunea.
Jagoletza

[thumb|300px|[Helikoptero batetik auzo bateko **zaintza** egiten.]]

**Jagoletza** edo **zaintza**, segurtasun arloan, pertsonen behaketa burutzen dituen jardueren multzoa da, pertsona horiek babesteko nahiz horien jokabidea kontrolatu eta zuzentzeko. Zaintzaren egokitasunari buruzko eztabaida dago, egoera zein den; alde batetik, batzuen ustez zaintza zorrotzak gizartearen ongizatea indartzen du, baina beste batzuen arabera gehiegizko zaintzak giza eskubideen aurkakoa da, pribatutasuna eta azken finean askatasuna ere kolokan jartzen baititu.

## Kanpo estekak
Prototipo

**Prototipoa** produktu baten lehen alea da, teknika, funtzionamendu eta merkatuan izango duen harreraren aldetik probak egiteko erabiltzen dena, akatsak zuzendu eta hobekuntzak burutu ondoren, seriean ekoitziko dena.

## Ikus, gainera 
* Eredu (diseinua)
* Maketa

## Kanpo estekak
Sympetrum

***Sympetrum*** Libellulidae familiako odonatu generoa da. Tamaina ertain eta txikiko 50 burruntzi espezie inguru dira, Ipar Hemisferioko eskualde epeletan bizi direnak.

## Espezieak 
Fauna Europaearen arabera, Europan espezie hauek bizi dira:
* *Sympetrum danae* Sulzer, 1776
* *Sympetrum depressiusculum* Selys, 1841
* *Sympetrum flaveolum* Linnaeus, 1758
* *Sympetrum fonscolombii* Selys, 1840
* *Sympetrum meridionale* Selys, 1841
* *Sympetrum nigrifemur* Selys, 1884
* *Sympetrum pedemontanum* Allioni, 1766
* *Sympetrum sanguineum* Müller, 1764
* *Sympetrum sinaiticum* Dumont, 1977
* *Sympetrum striolatum* Charpentier, 1840
* *Sympetrum vulgatum* Linnaeus, 1758

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eredu (diseinua)

Diseinuan, **eredua** produktu bat ekoizten hasteko erabiltzen diren estandarren multzoa da, maiz plano edo maketa baten bitartez.

## Ikus, gainera 
* Prototipo
Modelo (argipena)

**Modelo** hitzak adiera zenbait ditu:

* modeloa, serie ekoizpenean egitekoa den produktu zehatzetako bakoitza;
* modeloa, jantziak, osagarriak, orrazkerak eta, oro har, arte lanak, bere soinean erakusten dituen pertsona;
* artean, modeloa, margolan, marrazki edo argazkiak egiten laguntzeko artistaren aurrean jartzen den pertsona;
* *modelizatu* aditzak eredu zientifiko bat osatzeko egin beharreko laburpen eta sintesi-lana egitea adierazten du;
* Modelo espetxea.
Eredu (argipena)

**Eredu** hitzak adiera zenbait ditu:

* ingeniaritza eta diseinuan, eredua, bereziki produktu edo eraikuntza bat egiteko oinarritzat hartzen den proiektu, maketa, plano eta, oro har, estandarren multzoa;
* moralean, eredua, bertute bikainak izateagatik jarraitu edo imitatu beharko litzatekeena;
* zientzian, eredua, errealitatearen teoria edo azalpen sinplifikatua.
Tipo (argipena)

**Tipo** hitzak adiera zenbait ditu:

* tipografian, letra-tipoa;
* biologian, tipoa, espezie bart izendatu eta deskribatzeko erabiltzen den banakoa,
** holotipoa,
** isotipoa;
* psikologian, tipoa, ezaugarri jakin eta zehatzen multzo bat, pertsona askorengan azaltzen dena eta horiek sailkatzeko erabil daitekeena.
Ale (argipena)

**Ale** hitzak esanahi zenbait ditu:

* **alea**, zerealen eta beste landare batzuen fruitu eta hazietako bakoitza;
* **espezimen** edo alea, populazio bateko banakoa, populazio osoaren adierazgarritzat hartzen dena;
* **alea**, liburu, aldizkari eta egunkari argitalpen bateko banako bakoitza;
* **ale**, goiko hartziduraz lortzen den garagardo mota;
* **ale**, hainbat gauzaren zati xehe biribil antzekoa.
Ale (banakoa)

**Alea** edo **espezimena**, bereziki biologian, lagin moduan hartzen den banako bat da, bere espeziearen adierazgarri delako aukeratua.

## Kanpo estekak
Maniki

[thumb|300px|**Manikiak** [erakusleiho batean.]]

**Manikia** jantziak probatu eta erakusteko erabiltzen den panpina da, jostunen tailerretan eta jantzidendetako erakusleihoetan egoten dena. Anatomia eta zainketa medikoak irakasten laguntzen duten manikiak ere badaude.

Manikiak XV. mendetik erabili dira.

## Kanpo estekak
Crocothemis erythraea

***Crocothemis erythraea*** Libellulidae familiako odonatua da. Europan bizi den *Crocothemis* generoko espezie bakarra da.

## Deskribapena 
Burruntzi honek 33-44 mmko luzera eta 65-70 mmko hego luzera ditu. Abdomen zapala. Ar heldua nahastezina da, buru, begi, torax eta abdomen gorrimin distiratsuak baititu. Eme eta heldugabeak arre-horixkak dira.

## Banaketa 
Afrika, Hegoaldeko Europa, Ekialde Hurbila eta Mendebaldeko Asian (Txinako Yunnaneraino) banaturik dago. Azkeneko urteetan Iparraldeko Europarantz hedatzen ari da.

## Bizilekua 
Larbak ur geldiko ingurunetan garatzen dira: zingiretan, arroz alorretan, erretenetan....

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nasiriya

**Nasiriya** (arabieraz الناصرية, *An Nāşirīyah*) hego-ekialdeko Irakeko hiria da, Eufrates ibaiaren ertzean dagoena. Hiri xiita da.

## Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ramadi

**Ramadi** (arabieraz الرمادي, '''') erdialdeko Irakeko hiria da, Eufratesen ertzean dagoena. Anbar probintziako hiriburua eta hiri handiena da. Biztanle gehienak sunitak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Umm Qasr

**Umm Qasr** (arabieraz أم قصر‎) hego-ekialdeko Irakeko hiria da, Kuwaiteko mugan dagoena. Jatorrian arrantza portu txikia, Xatt al-Araben ondoan dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Obeid Aroa

**Obeid Aroa** (ca. K.a. 6500 - K.a. 3800) Mesopotamiako historiaurreko aroa da . Ur hiritik gertu dagoen **Obeid** (arabieraz: العبيد) aztarnategiak Aroari izena ematen dio, Neolitoar eltzegintzatik Kalkolitoar kulturara hedatzen zena. Orduan hegoaldeko Mesopotamiako ordoki alubialean eraiki zituzten lehenengo hiriak. Gurpilaren sorrerak eta Kalkolitoaren hasierak Uruk Aroa sortu eta Aroaren bukaera ekarri zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dubrovnikeko aireportua

**Dubrovnikeko aireportua** (kroazieraz: Zračna luka Dubrovnik) Kroaziako Cavtat, Herceg Novi eta batez ere Dubrovnik hiriak zerbitzatzen dituen aireportua da.

2012an 1.480.470 pertsonek erabili zuten.

## Argazkiak 

Fitxategi:Dubrovnik Airport inside.jpg|
Fitxategi:Pista Čilipi.JPG|
Fitxategi:Tuifly quer D AHXI cropped.jpg|
Fitxategi:Kontrolni toranj ZL Dubrovnik.jpg|
Fitxategi:Dubrovnik Airport pano.jpg|

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Aireportuaren webgunea.
Hardcore Pawn

***Hardcore Pawn*** AEBetako telebista saio bat da. 2010eko abuztuaren 16a ezkeroztik TruTV katean aireratu ohi da.

Saio hau Detroit hiriko *American Jewelry and Loan* bahi-denda handiaren eguneroko gertakizunak azaltzen dira, bai eta bertako nagusia den Leslie "Les" Gold eta bere seme-alabak diren Seth eta Ashley Golden arteko tirabirak ere, batez ere anai-arrebek aitaren aurrean bere burua hobekiago utzi nahian maiz sortu ohi diren ika-mikek protagonismo handia dutelarik.

## Ikus gainera 
* Pawn Stars

## Kanpo estekak 
* "Hardcore Pawn" saioaren webgunea 
* "American Jewelry and Loan" bahi-dendaren webgunea
Vilniusko aireportua

**Vilniusko aireportua** (lituanieraz: Vilniaus oro uostas) Vilnius hiria zerbitzatzen duen aireportua da.

2012an 2.208.099 pertsonek erabili zuten.

## Argazkiak 

Fitxategi:AirBaltic at Vilnius airport.JPG|
Fitxategi:Vilnius airport raiway station.jpg|
Fitxategi:Bus service at Vilnius airport.JPG|
Fitxategi:FlyLAL technics hangar at Vilnius airport.JPG|
Fitxategi:Vilnius airport interior.jpg|

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Aireportuaren webgunea.
Swamp People

**Swamp People** () AEBko telebista saio bat da. 2010eko abuztuaren 10etik aurrera The History Channel katean aireratu izan da.

Bertan, Louisiana estatuko Atchafalaya arroko amerikar aligatore ehiztarien eguneroko bizimodua erakusten da, bayou eremuan, haietako asko cajun jendea edo haien ondorengoak direlarik.

## Kanpo estekak 
* "Swamp People" saioaren webgunea
Luxenburgo Findel aireportua

**Luxenburgo Findel nazioarteko aireportua** (luxenburgeraz: Fluchhafe Lëtzebuerg, frantsesez: Aéroport de Luxembourg, alemanieraz: Flughafen Luxemburg) Luxenburgon dagoen aireportu bakarra da, hiriaren erdigunetik 6 kilometrora.

2012an 1.919.694 pertsonek erabili zuten.

## Argazkiak 

Fitxategi:Luxembourg-Findel International Airport.jpg|
Fitxategi:LUX Check-In Schalter.jpg|
Fitxategi:LuxAirport.JPG|
Fitxategi:Aérogare-checkin-schalteren--w.jpg|

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Aireportuaren webgunea.
Calopterygidae

**Calopterygidae** Odonata ordenako eta Zygoptera subordenako intsektu familia da.

## Generoak 
ITISaren arabera, Calopterygidae familiaren barnean lau genero daude:
* *Calopteryx* Leach, 1815 - Europako genero bakarra
* *Hetaerina* Hagen in Selys, 1853
* *Iridictyon* Needham and Fisher, 1940
* *Mnesarete* Cowley, 1934

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Calopterygidae Fauna Europaea. Faunaeur.org
Podgoricako aireportua

**Podgoricako aireportua** (montenegroeraz: Aerodrom Podgorica, Аеродром Подгорица) Podgorica hiria zerbitzatzen duen aireportua da.

2012an 620.117 pertsonek erabili zuten.

## Argazkiak 

Fitxategi:Aerodrom Podgorica.jpg|
Fitxategi:Podgorica airport Montenegro 2.jpg|
Fitxategi:CemovskoPoljeAirport.JPG|
Fitxategi:Montenegro Airlines Podgorica Airport.jpg|

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Aireportuaren webgunea.
Sofiako aireportua

**Sofiako aireportua** (bulgarieraz: Летище София) Sofia hiria zerbitzatzen duen aireportua da.

2012an 3.467.433 pertsonek erabili zuten.

## Argazkiak 

Fitxategi:100 2904.JPG|
Fitxategi:NuevaTerminalAeropuertodeSofia1.jpg|
Fitxategi:Bulgaria Air plane on Sofia Airport tarmac.jpg|

## Bidaiariak 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*   Aireportuaren webgunea.
Larnakako nazioarteko aireportua

**Larnakako nazioarteko aireportua** (grezieraz: Διεθνής Aερολιμένας Λάρνακας) Larnaka hiria zerbitzatzen duen aireportua da, Zipreko garrantzitsuena.

2010ean 5.168.959 pertsonek erabili zuten.

## Argazkiak 

Fitxategi:Larnaca airport.jpg|
Fitxategi:Airport Larnaka.jpg|
Fitxategi:Larnaca 01-2017 img36 LCA Airport.jpg|
Fitxategi:Larnaca 01-2017 img38 LCA Airport.jpg|
Fitxategi:Baggage claim area of Larnaca International Airport in Republic of Cyprus.jpg|

## Ikus, gainera 
* Nicosiako nazioarteko aireportua

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Aireportuaren webgunea.
Skopjeko aireportua

**Skopjeko aireportua** edo **Skopje "Alexandro handia" aireportua** (mazedonieraz: Меѓународен аеродром Скопје) Skopje hiria zerbitzatzen duen aireportua da.

Ipar Mazedoniako hiriburutik 17 kilometro hego-ekialdera dago, Petrovec udalerrian.

## Argazkiak 

Fitxategi:AlexanderTheGreatControlTower.JPG|
Fitxategi:Alexander the Great Airport.jpg|
Fitxategi:MATMacedonianSkopjeAirport.JPG|
Fitxategi:B747 Skopje Airport.jpg|
Fitxategi:Macedonian Air Force Sukhoi Su-24K Lofting-2.jpg|

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Aireportuaren webgunea.
Alain Desrosières

**Alain Desrosières** (Lyon, 1940ko apirilaren 18a - 2013ko otsailaren 15a) frantziar estatiskaria izan zen, ospetsua estatistikaren historian eta soziologian egindako ikerketengatik. Bereziki ezaguna *La politique de grands nombres* ikerlana, hainbat hizkuntzara itzulia izan dena.
Chisinauko nazioarteko aireportua

**Chisinauko nazioarteko aireportua** (errumanieraz: Aeroportul Internațional Chișinău) Chisinau hiria zerbitzatzen duen aireportua da, Moldaviako garrantzitsuena.

2012an 1.220.496 pertsonek erabili zuten.

## Argazkiak 

Fitxategi:ChisinauAirportInNight.jpg|
Fitxategi:AUT 0439.JPG|
Fitxategi:Airport Chisinau.jpg|
Fitxategi:Chișinău International Airport Birdview.JPG|

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Aireportuaren webgunea.
Irbid

**Irbid** (arabieraz إربد) ipar-mendebaldeko Jordaniako hiria da, izen bereko gobernazioko hiriburua dena. K.a. 5000 inguruan sortua, aro helenistikoan **Arabella** zuen izena.

## Klima 

## Herri eta hiri senidetuak 
* 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arabella (argipena)

**Arabella** izan daiteke:
* **Arabella**, Bilboko auzoa
* ***Arabella*** Richard Straussen opera.
* **Irbid**, Jordaniako hiriaren izen klasikoa
* **841 Arabella**, asteroidea
* ***Arabella***, 1967ko italiar filma
Calopteryx

***Calopteryx*** Calopterygidae familiako odonatu generoa da. Arrek kolore biziko hegalak izaten dituzte. Emeenak, berriz, argiagoak izaten dira.

## Espezieak 
Generoaren barnean espezie hauek daude (horietako lau Europan bizi dira):
* *Calopteryx aequabilis* Say, 1840
* *Calopteryx amata* Hagen, 1889
* *Calopteryx angustipennis* Hagen in Selys, 1853
* *Calopteryx balcanica* Fudakowsky, 1930
* *Calopteryx coomani* Fraser, 1935
* *Calopteryx cornelia* Selys, 1853
* *Calopteryx dimidiata* Burmeister, 1839
* *Calopteryx exul* Selys, 1853 - Iparraldeko Afrika
* *Calopteryx haemorrhoidalis* Van der Linden, 1825 - Mendebaldeko Mediterraneoko eskualdeetan
* *Calopteryx hyalina* Martin, 1909
* *Calopteryx intermedia* Selys, 1887
* *Calopteryx japonica* Selys, 1869
* *Calopteryx laosica* Fraser, 1933
* *Calopteryx maculata* Palisot de Beauvois, 1805
* *Calopteryx mingrelica* Selys, 1869
* *Calopteryx orientalis* Selys, 1887
* *Calopteryx samarcandica* Bartenev, 1912
* *Calopteryx splendens* Harris, 1782 - Eurasia
* *Calopteryx syriaca* Rambur, 1842
* *Calopteryx taurica* Selys, 1853
* *Calopteryx transcaspica* Bartenev, 1912
* *Calopteryx virgo* Linnaeus, 1758 - Europa, Ekialde Hurbila, Iparraldeko Afrika
* *Calopteryx waterstoni* Schneider, 1984
* *Calopteryx xanthostoma* Charpentier, 1825 - Hego-mendebaldeko Europa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Karak

**Karak** (arabieraz الكرك, *Al-Karak*) mendebaldeko Jordaniako hiria da, izen bereko gobernazioko hiriburua dena. Gurutzatuek gaztelu ospetsu bat eraiki zuten bertan baina hiria zaharragoa zen.

## Herri eta hiri senidetuak 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Madaba

**Madaba** (arabieraz مادبا) mendebaldeko Jordaniako hiria da, izen bereko gobernazioko hiriburua dena. Bere bizantziar eta omeiatar mosaikoak ospetsuak dira oso.

## Herri eta hiri senidetuak 
* 
* 

## Iruditegia 

Madaba-18-2010-gje.jpg
Madaba-04-Strasse-2010-gje.jpg
Madaba-14-Briefkasten-2010-gje.jpg
Madaba-12-Wechselstube-2010-gje.jpg
Madaba-Georgskirche-06-2010-gje.jpg
Madaba-Georgskirche-16-Landkarte-Boot-2010-gje.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nebo (mendia)

**Nebo** (; ), Jordaniako mendebaldean dagoen mendi bat da. Deuteronomioaren arabera, Moisesek bertatik ikusi zuen zapaltzen debekaturik zuen Lur Santua. Iparralderantz Jordan ibaiaren harana du eta, eguna argia denean, tontorretik Jeriko ere ikus dezakegu.

## Iruditegia 

Mount Nebo-Siyagha, Jordan (2009).jpg
Nebo02(js).jpg
The Brazen Serpent, Mount Nebo.jpg
Jordanien-Berg Nebo-08-Ausblick-2010-gje.jpg
Jordanien-Berg Nebo-24-Esel-2010-gje.jpg
Jordanien-Berg Nebo-18-Vogel-2010-gje.jpg
Mount Nebo (2007-05-826) (1330156315).jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Karrera (argipena)

**Karrera** hitzak adiera eta erabilera zenbait ditu:

* **karrera** edo ikasketak, bereziki unibertsitateko gradu ikasketak;
* karrera, pertsona baten lanbide edo enpresa batean bereziki hierarkian goratuz nahiz lorpenak eginez egiten duen ibilbide profesionala (kirol karrera, karrera politikoa...);
* **karrera** edo lasterketa;
* Karrera, abizena,
** Martin Karrera, arkitektoa,
** Pedro Karrera, arkitektoa,
** Manuel Martin Karrera, arkitektoa,
** Antton Karrera, ezkertiar politikoa.

## Ikus, gainera 
* Carrera
Zvartnots nazioarteko aireportua

**Zvartnots nazioarteko aireportua** (armenieraz: Զվարթնոց Միջազգային Օդակայան) Erevan hiria zerbitzatzen duen aireportua, Armeniako garrantzitsuena.

2012an 1.691.815 pertsonek erabili zuten.

## Argazkiak 

Fitxategi:Departs-zvartnots.jpg|
Fitxategi:Zvartnots-airport006.jpg|
Fitxategi:Zvartnots-international.jpg|
Fitxategi:Baggage Zvartnots.JPG|
Fitxategi:Aeroflot Tu-154 Zvartnots.jpg|

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Aireportuaren webgunea.
Crocothemis

***Crocothemis*** Libellulidae familiako odonatu generoa da.

## Espezieak 
Genero honen barnean espezie hauek daude:
* *Crocothemis brevistigma* Pinhey, 1961
* *Crocothemis corocea* Navás, 1918
* *Crocothemis divisa* Karsch, 1898
* *Crocothemis erythraea* Brullé, 1832 - Europako espezie bakarra.
* *Crocothemis misrai* Baijal & Agarwal, 1956
* *Crocothemis nigrifrons* Kirby, 1894
* *Crocothemis sanguinolenta* Burmeister, 1839
* *Crocothemis saxicolor* Ris, 1921
* *Crocothemis servilia* Drury, 1773
* *Crocothemis striata* Lohmann, 1981

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Russeifa

**Russeifa** (arabieraz الرصيفة) ipar-mendebaldeko Jordaniako hiria da, Zarqa Gobernazioan dagoena. 2010ean 280.000 biztanle inguru zituen, herrialdeko laugarren hiririk handiena izanik.

## Gune-metropolitarraren barrutiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Wadi Musa

**Wadi Musa** (arabieraz وادي موسى, "Moisesen harana") hego-mendebaldeko Jordaniako hiria da, Ma'an Gobernazioan dagoena. Petratik gertuen dagoen herria denez, turistentzat hotel eta jatetxe asko ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Euskadi Sioux

***Euskadi Sioux*** 1979an sortu zen euskal aldizkari satirikoa izan zen. Elebiduna zen gaztelerak pisu handiagoa izan arren. Bertan Juan Carlos Egillor, Bernardo Atxaga, Ivan Zulueta, Rafael Castellano, Josu Bilbao, Antton Olariaga, Jon Zulueta, Jon-Gurutze Unzurrunzaga eta Vicente Ameztoik parte hartu zuten. 7 ale bakarrik kaleratu ziren, lehenengoa 1979ko otsailean eta azkena urte bereko maiatzean.

## Kanpo estekak 
*  Aldizkariaren historia eta ale guztiak eskaintzen dituen gunea
*  Aldizkariaren jaiotzaren berri ematen duen El Pais egunkariko albistea
Hipokondria

**Hipokondria** etengabe, asalduraz eta justifikaziorik gabe mina, sufrimendu edo gaixotasuna pairatzen ari dela baieztatzen duen pertsonaren psikopatologia da.

## Kanpo estekak
Calopteryx virgo

***Calopteryx virgo*** Calopterygidae familiako odonatua da.

## Deskribapena 
45 mm inguruko sorgin-orratza da. Arrak hegal berde ilunak eta pterostigmarik gabeak eta gorputz berde metalkara ditu. Emeak hegal arre irisatuak, pterostigma zuriarekin, eta gorputz berdea (abdomenaren muturra brontze kolorekoa) ditu. Jirabiraka hegan egiten du, tximeleten antzera
thumb|♀
thumb

## Bizilekua 
Larbak ur garbi eta laster samarreko erreka eta ibaietan garatzen dira. Erreka itzaltsuetan ugaria izaten da.

## Banaketa 
Mendebaldeko Europatik (Portugal eta Espainiako iparraldetik, batez ere) Ekialde Hurbileraino hedaturik dago. Ekialderantz Kaukasoraino eta Iparraldeko Europan Finlandia eta Suediaraino banatua da. Marokoko iparraldean ere bizi da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tratu txar

thumbthumb
**Tratu txarra** konfiantza eta zilegitasuna espero den egoera batean, pertsona bati kalte fisiko edo psikologiko eragin edo espero den zaintza eta laguntza ematen ez diren jokabidea da. Bi motako tratu txarrak bereizten dira; alde batetik, zerbait kaltegarria nahita eginez eragiten den tratu txarra, **abusu** eta batzuetan **gehiegikeria** deitzen dena eta espero den laguntza edo tratu ona ez emateagatik eragiten dena, **zabarkeria** deitzen dena. Tratu txarrek denboran zehar jarraipen luzea badute, **jazarpena** gertatzen dela esaten da. Tratu txarrak gizarteko eremu askotan gertatzen dira: familian (etxeko indarkeria, indarkeria matxista), eskolan (eskola jazarpena), lantokian (lan-jazarpena) nahiz poliziaren aldetik (poliziaren gehiegikeria eta tortura).

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Haurren tratu txarrak

## Kanpo estekak
Wadi Rum

**Wadi Rum**  (arabieraz: وادي رم) edo **Ilargiaren harana** (arabieraz: وادي القمر‎) hegoaldeko Jordaniako hareharrizko harana da, egungo Irakeko Aqaba Gobernazioan dagoena.

Nabateo, beduino eta arabiarren aztarnak dituenez, UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zituen 2011n.

## Zinema 
Bertan, hainbat film ezagun filmatu izan dira, artean *Lawrence of Arabia* (1962) eta *The Martian* (2015).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jiroemon Kimura

ehunurtekodun gizon japoniarra izan zen. 116 urte eta 54 egun zituela hil zen.

## Ikus, gainera 
* Bizirik dauden munduko pertsonarik zaharrenen zerrenda

## Erreferentziak
Livoniera

**Livoniera** (līvõ kēļ) uraldar hizkuntzen adar finikoko hizkuntza bat da, estonierari estu lotua. Letoniako Kurlandia eskualdeko Livonia jatorrizko lurraldea du. Galtzeko arrisku larrian da, 250 bat hiztun besterik ez baitu, guztiak livoniera bigarren hizkuntzatzat dutenak, lehen hizkuntzatzat zuen azken gizabanakoa 2013an hil baitzen.

## Kanpo estekak 
* «Livoniera ama hizkuntzatzat zuen azken pertsona hil da», *Berria*, 2013-06-06.
* (Livonieraz) Livones.lv
*  Virtual Livonia
*  Ethnologue webguneko txostena
Joxe Ramon Agirre

'*Joxe Ramon Agirre Begiristain, *Marron'''* (1959, Ataun, Gipuzkoa) euskal mendizale, alpinista, parapentista eta mendi argazkilari bat da.

Himalaya mendikateko hainbat zortzimilako igo eta haietatik parapentez jausteaz gain, mendiari buruzko dokumentalak argitaratu eta hitzaldiak eskaini ohi ditu.

2013a ezkeroztik bere jaioterrian dagoen Lizarrusti mendateko natur-behatokiaren arduraruna da, hau Aralar mendilerroaren bihotzean, Gipuzkoa eta Nafarroako mugan.

## Kanpo estekak 
* Joxe Ramon Agirre *Marron* mendizalearen bloga ikusgai 
* Joxe Ramon Agirre *Marron'', Mendifilmfestival.com
Zirkulazio (argipena)

**Zirkulazio** terminoak adiera eta erabilera zenbait ditu:

* anatomian, zirkulazio-aparatua;
* **zirkulazioa** edo **trafikoa**, ibilgailuen mugimendua eta joan etorria garraiobideetan,
** errepide-trafikoa,
** ontzi-trafikoa edo itsas-trafikoa;
** aire-trafikoa;
* ekonomian,
** diru-zirkulazioa;
** kapital-zirkulazioa.
Epiteto

**Epitetoa** entitate baten izenari, bereziki objektu edo pertsona bati, maiz atxikitzen zaion hitz multzo kalifikatzaile bat da (askotan adjektiboa), entitatearen berezko ezaugarri bat nabarmentzeko (*elur zuria*, adibidez) edota kalifikatzaileak adierazten duen balorazio subjektiboa entitateari atxikitzeko, modu laudagarrian edo gutxiesgarrian (adibidez, *Alexandro Handia*, *erakunde terrorista*).

## Antzinako erlijioetan 
Oso ohikoa izan da jainko eta jainkosetan, hala nola, Atenea Nike (Atenea Garailea), Sol Invictus (Sol garaitua izan ez dena), Iuppiter Fulgur (Jupiter tximistaduna), Juon Caelestis (Juon Zerutiarra, Kartagoko Tanit jainkosari erromatarrek eman zioten izena) eta beste.

## Ikus, gainera 
* Homeroar epitetoa.
* Hipalage.

## Kanpo estekak
Epidermis

[thumb|300px|**Epidermisa** osatzen duten geruzak. Epidermisaren azpian, [dermisa ikus daiteke.]]

**Epidermisa** ornodunen azalaren kanpoko geruza ez-baskularra da, dermis eta hipodermis geruzen gainean dagoena. Bere baitan beste bost geruza bereizten dira: geruza korneoa (*stratum corneum*), geruza gardena (*stratum lucidum*), geruza pikorduna (*stratum granulosum*), arantza-geruza (*stratum spinosum*) geruza basala edo oinaldekoa (*stratum basale/germinativum*). Malpighi geruza terminoa arantza-geruza eta oinaldeko geruza izendatzeko erabiltzen da.

## Kanpo estekak
Baskular (argipena)

**Baskular** izenondoak adiera zenbait ditu:

* **baskular**, odol-hodiei nahiz zirkulazio-aparatuari dagokiona;
* botanikan, ehun baskularra.