open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Humita

'*Humita]] =
{{mineral infotaula
| izena = Humita
| formula = (Mg,Fe^{2+})7(SiO4)3(F,OH)2
| kategoria = silikato
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 9.AF.50
| dana = 52.3.2c.1
| heys = 17.1.11
| distira = beira, sub-vitreous*, erretxinadun
| kolorea =
| marra = zuria
| irmotasuna = ahula
| esfoliazioa = poor/indistinct - poor on {100}*
| fraktura = irregularra, malkartsu, maskor-itxurapeko
| dentsitate = 3,20 a 3,32 g/cm3 (neurtuta); 3,201 g/cm3 (kalkulatuta)
| sistema = ortoerronbikoa
| simetria = *mmm (*2/*m *2/*m *2/*m)* - dipiramidala
| zelda = a = 4,7408(1)  Å; b = 10,2580(2)  Å; c = 20,8526(4)  Å; 
| talde-optikoa = biaxial (+)*
| errefrakzio_indizea = *n*α = 1,607 a 1,643 *n*β = 1,619 a 1,653 *n''γ = 1,639 a 1,675
| ezpurutasuna = Ti, Al, Mn, Ca
| gogortasuna = 6
| 2v= neurri: 68°  to 81°, kalkulu: 70°  to 78°
| pleokroismoa = non-pleochroic
| dispertsioa = ahula
| erreferentziak = 
}}
 silikato motako minerala da eta humite series taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Humita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: (Mg,Fe^{2+})7(SiO4)3(F,OH)2. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 6 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Hundholmenita-(Y)

'*Hundholmenita-(Y)]] =
{{mineral infotaula
| izena = Hundholmenita-(Y)
| formula = (Y,REE,Ca,Na)15(Al,Fe^{3+})(CaxAs3+1-x)(Si,As5+)Si6B3(O,F)48
| kategoria = silikato
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 9.AJ.35
| distira = adamantino, beira
| kolorea = marroi argia
| marra = zuria
| irmotasuna = ahula
| esfoliazioa = none observed*
| fraktura = irregularra, malkartsu, maskor-itxurapeko
| dentsitate = 5,206 g/cm3 (kalkulatuta)
| sistema = 
| simetria = 3*m'' - ditrigonal pyramidal*
| zelda = a = 10,675(6)  Å; c = 27,02(2)  Å; 
| talde-optikoa = uniaxial (-)*
| gogortasuna = 5 - 6
| pleokroismoa = non-pleochroic
| IMA = IMA2006-005
| erreferentziak = 
}}
 silikato motako minerala da eta vicanite taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Hundholmenita-(Y) silikato mineralaren formula kimikoa hau da: (Y,REE,Ca,Na)15(Al,Fe^{3+})(CaxAs3+1-x)(Si,As5+)Si6B3(O,F)48. Sistema trigonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 - 6 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Hureaulita

'*Hureaulita]] =
{{mineral infotaula
| izena = Hureaulita
| formula = (Mn,Fe)5(PO4)2(HPO4)2 * 4H2O
| kategoria = fosfato
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 8.CB.10
| dana = 39.2.1.1
| heys = 19.12.22
| distira = beira, sub-vitreous*, greasy*
| kolorea =
| marra = nearly white*
| irmotasuna = ahula
| esfoliazioa = distinct/good - {100}, good.*
| fraktura = irregularra, malkartsu
| dentsitate = 3,15 a 3,20 g/cm3 (neurtuta); 3,23 g/cm3 (kalkulatuta)
| sistema = monoklinikoa
| simetria = 2/*m* - prismatiko
| zelda = a = 17,594(10)  Å; b = 9,086(5)  Å; c = 9,404(5)  Å; β = 96,67(8)°
| talde-optikoa = biaxial (-)*
| errefrakzio_indizea = *n*α = 1,637 a 1,657 *n*β = 1,645 a 1,667 *n''γ = 1,649 a 1,671
| gogortasuna = 5
| 2v= neurri: 75°  to 82°, kalkulu: 70°  to 84°
| pleokroismoa = visible
| dispertsioa = r (Mn,Fe)5(PO4)2(HPO4)2 * 4H2O. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Hurlbutita

'''Hurlbutita]] =

 fosfato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Hurlbutita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: CaBe2(PO4)2. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 6 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Hutchinsonita

'*Hutchinsonita]] =
{{mineral infotaula
| izena = Hutchinsonita
| formula = TlPbAs5S9
| kategoria = sulfuro
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 2.HD.45
| dana = 3.8.6.1
| heys = 5.5.7
| distira = adamantino
| kolorea =
| marra = scarlet-vermillion to deep cherry-red*
| irmotasuna = ahula
| esfoliazioa = distinct/good - {010} good.*
| fraktura = maskor-itxura
| dentsitate = 4,6 g/cm3 (neurtuta); 
| sistema = ortoerronbikoa
| zelda = a = 10,8 Å; b = 35,35 Å; c = 8,16 Å; 
| talde-optikoa = biaxial (-)*
| errefrakzio_indizea = *n*α = 3,078 *n*β = 3,176 *n''γ = 3,188
| ezpurutasuna = Ag, Sb
| gogortasuna = 1,5 - 2
| 2v= neurri: 37°, kalkulu: 36°
| dispertsioa = marked to extreme*
| erreferentziak = 
}}
 sulfuro motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Hutchinsonita sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da: TlPbAs5S9. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 1,5 - 2 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Hidrobasaluminita

'''Hidrobasaluminita]] =

 sulfato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Hidrobasaluminita sulfato mineralaren formula kimikoa hau da: Al4(SO4)(OH)10 * 12-36H2O. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Hidrocerussita

'*Hidrocerussita]] =
{{mineral infotaula
| izena = Hidrocerussita
| formula = Pb3(CO3)2(OH)2
| kategoria = karbonato
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 5.BE.10
| heys = 11.9.2
| distira = adamantino, nakar-itxurako
| kolorea =
| marra = zuria
| irmotasuna = ahula
| esfoliazioa = perfect - on {0001}.*
| dentsitate = 6,8 g/cm3 (neurtuta); 6,94 g/cm3 (kalkulatuta)
| sistema = 
| zelda = a = 5,239(5)  Å; c = 23,65(2)  Å; 
| talde-optikoa = uniaxial (-)*
| errefrakzio_indizea = *n*ω = 2,090 *n''ε = 1,940
| gogortasuna = 3,5
| erreferentziak = 
}}
 karbonato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Hidrocerussita karbonato mineralaren formula kimikoa hau da: Pb3(CO3)2(OH)2. Sistema trigonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Hidrocalumita

'*Hidrocalumita]] =
{{mineral infotaula
| izena = Hidrocalumita
| formula = Ca4Al2(OH)12(Cl,CO3,OH)2 * 4H2O
| kategoria = oxido
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 4.FL.10
| dana = 6.4.4.1
| heys = 7.4.14
| distira = beira
| kolorea =
| esfoliazioa = perfect - {001}; a poor cleavage inclined at about 60° to {100}.*
| dentsitate = 2,15 g/cm3 (neurtuta); 2,15 g/cm3 (kalkulatuta)
| sistema = monoklinikoa
| simetria = 2 - sphenoidal*
| zelda = a = 9,6 Å; b = 11,4 Å; c = 16,84 Å; β = 111°
| talde-optikoa = biaxial (-)*
| errefrakzio_indizea = *n*α = 1,535 *n*β = 1,553 *n''γ = 1,557
| gogortasuna = 3
| 2v= neurri: 24°, kalkulu: 50°
| dispertsioa = r > v ahula
| erreferentziak = 
}}
 oxido motako minerala da eta Hidrocalumite taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Hidrocalumita oxido mineralaren formula kimikoa hau da: Ca4Al2(OH)12(Cl,CO3,OH)2 * 4H2O. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Hidrodresserita

'''Hidrodresserita]] =

 karbonato motako minerala da eta dresserite taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Hidrodresserita karbonato mineralaren formula kimikoa hau da: BaAl2(CO3)2(OH)4 * 3H2O. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 - 4 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Hidrodelhayelita

'''Hidrodelhayelita]] =

 silikato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Hidrodelhayelita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: KCa2AlSi7O17(OH)2 * 6H2O. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Hidrokenomikrolita

**Hidrokenomikrolita** mineral bat da eta microlite taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Hidrokenomikrolita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: (\square,H2O)2Ta2(O,OH)6(H2O). ]]ren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Hidrokenoralstonita

**Hidrokenoralstonita]] =
{{mineral infotaula
| izena = Hidrokenoralstonita
| formula =  Na0.5(Al,Mg)2(F,OH)6*H2O 
| kategoria **Haluro mineralak|haluro]]
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 3.CF.05
| dana = 11.6.12.1
| heys = 8.6.9
| distira = beira
| kolorea = koloregabe, zuria
| marra = zuria
| irmotasuna = ahula
| esfoliazioa = imperfect/fair - on {111}.*
| fraktura = irregularra, malkartsu
| dentsitate = 2,56 a 2,62 g/cm3 (neurtuta); 
| sistema = monoklinikoa
| simetria = *m*3*m (*4/*m *3* *2/*m)* - hexoctahedral*
| zelda = a = 9,91(4)  Å; 
| talde-optikoa = isotropic*
| errefrakzio_indizea = *n* = 1,399 a 1,427
| gogortasuna = 4,5
| erreferentziak = 
}}
 haluro motako minerala da eta ralstonite taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Hidrokenoralstonita haluro mineralaren formula kimikoa hau da:  Na0.5(Al,Mg)2(F,OH)6*H2O . Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Hidromagnesita

'*Hidromagnesita]] =
{{mineral infotaula
| izena = Hidromagnesita
| formula = Mg5(CO3)4(OH)2 * 4H2O
| kategoria = karbonato
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 5.DA.05
| heys = 11.3.7
| distira = beira, silky*, nakar-itxurako, lurkara
| kolorea =
| irmotasuna = ahula
| esfoliazioa = perfect - on {010}.*
| dentsitate = 2,236 g/cm3 (neurtuta); 
| sistema = monoklinikoa
| zelda = a = 10,11 Å; b = 8,94 Å; c = 8,38 Å; β = 114,58°
| talde-optikoa = biaxial (+)*
| errefrakzio_indizea = *n*α = 1,523 *n*β = 1,527 *n''γ = 1,545
| makla = twin plane {100} and composition face {100}. twinning very common, polysynthetic.*
| gogortasuna = 3,5
| 2v= neurri: 30°  to 90°, kalkulu: 52°
| dispertsioa = none*
| erreferentziak = 
}}
 karbonato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Hidromagnesita karbonato mineralaren formula kimikoa hau da: Mg5(CO3)4(OH)2 * 4H2O. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Hidroniojarosita

{{mineral infotaula
| izena = Hidroniojarosita
| formula = (H3O)Fe^{3+}3(SO4)2(OH)6
| kategoria = sulfato
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 7.BC.10
| heys = 25.10.19
| distira = subadamantino, beira, erretxinadun
| kolorea =
| marra = laru
| irmotasuna = ahula
| esfoliazioa = distinct/good - distinct on {0001}*
| fraktura = irregularra, malkartsu, maskor-itxurapeko
| dentsitate = 2,9 a 3,26 g/cm3 (neurtuta); 3,01 g/cm3 (kalkulatuta)
| sistema = 
| simetria = 3*m (*3* *2/*m)* - hexagonal scalenohedral*
| zelda = a = 7,17 Å; c = 16,6 Å; 
| talde-optikoa = uniaxial (-)*
| errefrakzio_indizea = *n*ω = 1,820 *n*ε = 1,820
| makla = none reported.*
| gogortasuna = 4 - 4,5
| pleokroismoa = visible
| erreferentziak = 
}}
**Hidroniojarosita** sulfato motako minerala da eta alunite taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Hidroniojarosita sulfato mineralaren formula kimikoa hau da: (H3O)Fe^{3+}3(SO4)2(OH)6. Sistema trigonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 - 4,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Hidropascoita

'''Hidropascoita]] =

  mineral bat da.

## Ezaugarriak 
Hidropascoita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: Ca3(V10O28)*24H2O. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Hidroniofarmakosiderita

**Hidroniofarmakosiderita** fosfato motako minerala da eta pharmacosiderite taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Hidroniofarmakosiderita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: (H3O)Fe4(AsO4)3(OH)4 * 4H2O. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Hidroromarchita

'''Hidroromarchita]] =

 oxido motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Hidroromarchita oxido mineralaren formula kimikoa hau da: Sn3O2(OH)2. Sistema tetragonalaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Hidroscarbroita

'''Hidroscarbroita]] =

 karbonato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Hidroscarbroita karbonato mineralaren formula kimikoa hau da: Al14(CO3)3(OH)36 * nH2O. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Hidrotalcita

'*Hidrotalcita]] =
{{mineral infotaula
| izena = Hidrotalcita
| formula = Mg6Al2(CO3)(OH)16 * 4H2O
| kategoria = karbonato
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 5.DA.50
| heys = 11.7.4
| distira = argizari, nakar-itxurako
| kolorea =
| marra = zuria
| esfoliazioa = perfect - {0001}*
| dentsitate = 2,03 a 2,09 g/cm3 (neurtuta); 2 g/cm3 (kalkulatuta)
| talde-optikoa = uniaxial (-)*
| errefrakzio_indizea = *n*ω = 1,511 a 1,531 *n''ε = 1,495 a 1,529
| gogortasuna = 2
| erreferentziak = 
}}
 karbonato motako minerala da eta Hidrotalcite taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Hidrotalcita karbonato mineralaren formula kimikoa hau da: Mg6Al2(CO3)(OH)16 * 4H2O. ]]ren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Hidrowoodwardita

'''Hidrowoodwardita]] =

 sulfato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Hidrowoodwardita sulfato mineralaren formula kimikoa hau da: (Cu1-xAlx)(OH)2[SO4]x/2 * nH2O. trigonal*]]ren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Hidrozincita

'*Hidrozincita]] =
{{mineral infotaula
| izena = Hidrozincita
| formula = Zn5(CO3)2(OH)6
| kategoria = karbonato
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 5.BA.15
| heys = 11.6.2
| distira = silky*, nakar-itxurako, mate, lurkara
| kolorea =
| marra = zuria
| irmotasuna = very brittle*
| esfoliazioa = perfect - on {100}.*
| fraktura = irregularra, malkartsu
| dentsitate = 3,5 a 4 g/cm3 (neurtuta); 3,97 g/cm3 (kalkulatuta)
| sistema = monoklinikoa
| simetria = 2/*m* - prismatiko
| zelda = a = 13,58 Å; b = 6,28 Å; c = 5,41 Å; β = 95,51°
| talde-optikoa = biaxial (-)*
| errefrakzio_indizea = *n*α = 1,630 *n*β = 1,642 *n''γ = 1,750
| ezpurutasuna = Fe, Cu
| makla = intimate twinning has been observed, but the morphology has not been reported.*
| gogortasuna = 2 - 2,5
| 2v= neurri: 40°, kalkulu: 40°
| dispertsioa = relatively strong*
| erreferentziak = 
}}
 karbonato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Hidrozincita karbonato mineralaren formula kimikoa hau da: Zn5(CO3)2(OH)6. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 - 2,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Hyttsjöita

'*Hyttsjöita]] =
{{mineral infotaula
| izena = Hyttsjöita
| formula = Pb18Ba2Ca5Mn2+2Fe^{3+}2Si30O90Cl * 6H2O
| kategoria = silikato
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 9.EG.60
| distira = adamantino
| sistema = trigonal*
| talde-optikoa = uniaxial (-)*
| errefrakzio_indizea = *n*ω = 1,845 *n''ε = 1,815
| IMA = IMA1993-056
| erreferentziak = 
}}
 silikato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Hyttsjöita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: Pb18Ba2Ca5Mn2+2Fe^{3+}2Si30O90Cl * 6H2O. trigonal*]]ren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Idrialita

**Idrialita** hidrokarburo motako minerala da.. 

## Ezaugarriak 
Idrialita 1832an aurkitu zen, Esloveniako ipar-mendebaldean, igeltso, pirita, kuartzo eta buztinekin nahastuta. 

Idrialitaren formula kimikoa hau da: C22H14. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 1,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Iimoriita-(Y)

**Iimoriita-(Y)** silikato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Iimoriita-(Y) silikato mineralaren formula kimikoa hau da: Y2[SiO4][CO3]. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5,5 - 6 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Ikaita

**Ikaita** karbonato motako minerala da, kaltzio karbonatoaren hexahieatoak hartzen duen izena. Ikaitak kristal piramidal oso zorrotzak osatzen ditu, maiz erradialki antolatuak, azazkal baten tamainatik punta oso handietaraino. Forma metaegonkorrean baino ez da aurkitzen, eta laste deskonposatzen da ur oso hotzetatik urrunduz gero. Minerala urtzen dela ematen du, eta bere pseudomorfoengatik da ezaguna.

## Ezaugarriak 
Ikaita karbonato mineralaren formula kimikoa hau da: CaCO3 * 6H2O. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
Mineral arraroa dela esaten da, baina ziurrenik aurkitutako aleak kontserbatzeko zailtasunaren ondorio bat da. Danimarkako mineralogoek aurkitu zuten lehenengoz Ikka fiordoan, Groenlandia, Ivittuutetik gertu. Bertan daude ere kriolita deposito ezagunak. Bertan Ikaita kristal ikusgarriak daude, 18 metroko altuera har dezaketenak, fiordoko hondotik hazten direnak. Uraren gainazala aurkitzen dutenean olatuek mozten dituzte naturalki, edo itsasontziek talka egiterakoan. Hazkuntzaren jatorria urazpian dagoen kaltzio karbonato iturri bat da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ikranita

{{mineral infotaula
| izena = Ikranita
| formula = (Na,H3O)15(Ca,Mn2+)6Fe^{3+}2Zr3[(H0-3Si3O9)2(Si9O27)2SiO]Cl * 2-3H2O
| kategoria = silikato
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 9.CO.10
| dana = 64.1.1.2
| distira = beira
| kolorea =
| marra = zuria
| irmotasuna = ahula
| esfoliazioa = none observed*
| fraktura = maskor-itxura
| dentsitate = 2,82 g/cm3 (neurtuta); 
| sistema = 
| simetria = 3*m* - ditrigonal pyramidal*
| zelda = a = 14,167 Å; c = 30,081 Å; 
| gogortasuna = 5
| IMA = IMA2000-010
| erreferentziak = 
}}
**Ikranita** silikato motako minerala da eta eudialyte taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Ikranita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: (Na,H3O)15(Ca,Mn2+)6Fe^{3+}2Zr3[(H0-3Si3O9)2(Si9O27)2SiO]Cl * 2-3H2O. Sistema trigonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Ilesita

**Ilesita** sulfato motako minerala da eta rozenite taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Ilesita sulfato mineralaren formula kimikoa hau da: (Mn,Zn,Fe)SO4 * 4H2O. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 - 3 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Ilirneyita

**Ilirneyita** mineral bat da eta zemannite taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Ilirneyita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: Mg0.5ZnMn3+(Te4+O3)3 * 4.5H2O. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Hidropirokloro

**Hidropirokloro** oxido motako minerala da eta pyrochlore taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Hidropirokloro oxido mineralaren formula kimikoa hau da: (H2O,\square)2Nb2(O,OH)6(H2O). Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 - 4,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Hiortdahlita

'*Hiortdahlita]] =
{{mineral infotaula
| izena = Hiortdahlita
| formula = (Na,Ca)2Ca4Zr(Mn,Ti,Fe)(Si2O7)2(F,O)4 
| kategoria = silikato
| irudia =
| irudiaren testua =
| egoera IMA = 1
| strunz = 9.BE.17
| dana = 56.2.4.7
| heys = 17.1.22
| distira = beira
| kolorea = hori, marroi horixka, berde
| irmotasuna = very brittle*
| esfoliazioa = distinct/good - distinct on {110) and {1-10)*
| dentsitate = 3,25 a 3,31 g/cm3 (neurtuta); 3,21a3,24 g/cm3 (kalkulatuta)
| sistema = triklinikoa
| zelda = a = 10,95 Å; b = 10,31 Å; c = 7,29 Å; α = 90,32°; β = 109,03°; γ = 95,08°
| talde-optikoa = biaxial (+)*
| errefrakzio_indizea = *n*α = 1,639 a 1,658 *n*β = 1,643 a 1,664 *n''γ = 1,646 a 1,671
| ezpurutasuna = OH, Hf, Sn, Al, Y, TR, Fe, Nb, U, Mn, Mg, Sr, K
| makla = polysynthetic twinning on {010} and {100}*
| gogortasuna = 5 - 5,5
| 2v= neurri: 80°, kalkulu: 80° to 86°
| dispertsioa = r (Na,Ca)2Ca4Zr(Mn,Ti,Fe)(Si2O7)2(F,O)4 . Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 - 5,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Ilinskita

{{mineral infotaula
| izena = Ilinskita
| formula = (Na,K)Cu5(SeO3)2O2Cl3
| kategoria = oxido
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 4.JG.20
| distira = beira
| kolorea = esmeralda-berde
| marra = berde argia
| irmotasuna = ahula
| esfoliazioa = perfect - {100}*
| dentsitate = 4,08 g/cm3 (kalkulatuta)
| sistema = ortoerronbikoa
| simetria = *mmm (*2/*m *2/*m *2/*m)* - dipiramidala
| zelda = a = 17,769(7)  Å; b = 6,448(3)  Å; c = 10,522(4)  Å; 
| talde-optikoa = biaxial (-)*
| errefrakzio_indizea = *n*α = 1,845(5) *n*β = 1,965 a 1,968 *n*γ = 1,975(5)
| gogortasuna = 1,5
| 2v= neurri: 20°, kalkulu: 24°  to 30°
| pleokroismoa = visible
| dispertsioa = dispersion not observed*
| IMA = IMA1996-027
| erreferentziak = 
}}
**Ilinskita** oxido motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Ilinskita oxido mineralaren formula kimikoa hau da: (Na,K)Cu5(SeO3)2O2Cl3. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 1,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Ilvaita

{{mineral infotaula
| izena = Ilvaita
| formula = CaFe^{3+}Fe^{2+}2(Si2O7)O(OH)
| kategoria = silikato
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 9.BE.07
| dana = 56.2.3.3
| heys = 14.22.7
| distira = sub-metallic*
| kolorea =
| marra = beltza, inclining to green or brown*
| irmotasuna = ahula
| esfoliazioa = distinct/good - distinct on {001} {010}*
| fraktura = irregularra, malkartsu
| dentsitate = 3,99 a 4,05 g/cm3 (neurtuta); 4,064 g/cm3 (kalkulatuta)
| sistema = ortoerronbikoa
| simetria = *mmm (*2/*m *2/*m *2/*m)* - dipiramidala
| zelda = a = 8,800 Å; b = 13,019 Å; c = 5,852 Å; 
| talde-optikoa = biaxial (+)*
| errefrakzio_indizea = *n*α = 1,727 *n*β = 1,870 *n*γ = 1,883
| ezpurutasuna = Mg, Mn
| gogortasuna = 5,5 - 6
| 2v= neurri: 20°  to 30°, kalkulu: 30°
| pleokroismoa = strong
| dispertsioa = strong rCaFe^{3+}Fe^{2+}2(Si2O7)O(OH). Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5,5 - 6 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Imandrita

{{mineral infotaula
| izena = Imandrita
| formula = Na12Ca3Fe^{3+}2(Si6O18)2
| kategoria = 
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| dana = 61.1.2b.1
| heys = 14.25.8
| sistema = ortoerronbikoa
| zelda = a = 7,42 Å; b = 10,54 Å; c = 10,33 Å; 
| talde-optikoa = biaxial (+)*
| errefrakzio_indizea = *n*α = 1,605 *n*β = 1,608 *n*γ = 1,612
| ezpurutasuna = Ti, Zr, Mn, Mg
| gogortasuna = 5 - 5,5
| 2v= neurri: 75°, kalkulu: 82°
| dispertsioa = r > v*
| IMA = IMA1979-025
| erreferentziak = 
}}
**Imandrita** mineral bat da eta imandrite subtaldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Imandrita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: Na12Ca3Fe^{3+}2(Si6O18)2. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 - 5,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Inaglyita

**Inaglyita** sulfuro motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Inaglyita sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da: Cu3Pb(Ir,Pt)8S16. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Imogolita

**Imogolita** silikato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Imogolita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: Al2SiO3(OH)4. ]]ren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Inderita

{{mineral infotaula
| izena = Inderita
| formula = MgB3O3(OH)5 * 5H2O
| kategoria = borato
| irudia =
| irudiaren testua =
| egoera IMA = 1
| strunz = 6.CA.15
| dana = 26.3.1.3
| heys = 9.2.11
| distira = beira, greasy*, nakar-itxurako, mate
| kolorea =
| esfoliazioa = perfect - on {010} perfect; on {110*
| dentsitate = 1,8 g/cm3 (neurtuta); 1,794 g/cm3 (kalkulatuta)
| sistema = monoklinikoa
| simetria = 2/*m* - prismatiko
| zelda = a = 12,025 Å; b = 13,1145(13) Å; c = 6,8221(3) Å; β = 104,49°
| talde-optikoa = biaxial (+)*
| errefrakzio_indizea = *n*α = 1,488 *n*β = 1,491 *n*γ = 1,505
| gogortasuna = 3
| 2v= neurri: 37°, kalkulu: 52°
| dispertsioa = weak r > v*
| erreferentziak = 
}}
**Inderita** borato motako minerala da eta inderite taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Inderita borato mineralaren formula kimikoa hau da: MgB3O3(OH)5 * 5H2O. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Inderborita

{{mineral infotaula
| izena = Inderborita
| formula = CaMg(H3B3O7)2 * 8H2O
| kategoria = borato
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 6.CA.25
| dana = 26.3.1.2
| heys = 9.3.23
| distira = beira
| kolorea =
| marra = zuria
| esfoliazioa = distinct/good - on {100} good.*
| fraktura = maskor-itxura
| dentsitate = 2 g/cm3 (neurtuta); 
| sistema = monoklinikoa
| simetria = 2/*m* - prismatiko
| zelda = a = 12,13 Å; b = 7,43 Å; c = 19,23 Å; β = 90,29°
| talde-optikoa = biaxial (-)*
| errefrakzio_indizea = *n*α = 1,482 *n*β = 1,512 *n*γ = 1,530
| gogortasuna = 3,5
| 2v= neurri: 77°, kalkulu: 74°
| dispertsioa = none*
| erreferentziak = 
}}
**Inderborita** borato motako minerala da eta inderite taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Inderborita borato mineralaren formula kimikoa hau da: CaMg(H3B3O7)2 * 8H2O. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Indigirita

**Indigirita** karbonato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Indigirita karbonato mineralaren formula kimikoa hau da: Mg2Al2(CO3)4(OH)2 * 15H2O. ]]ren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Ingersonita

{{mineral infotaula
| izena = Ingersonita
| formula = Ca3Mn2+Sb5+4O14
| kategoria = oxido
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 4.DH.40
| dana = 44.1.2.1
| heys = 24.4.1
| distira = beira, sub-vitreous*
| kolorea =
| marra = brownish yellow*
| irmotasuna = ahula
| esfoliazioa = perfect - {0001}*
| fraktura = irregularra, malkartsu
| dentsitate = 5,42 g/cm3 (kalkulatuta)
| sistema = 
| simetria = 3* *2 - trapezoidala
| zelda = a = 7,282(2)  Å; c = 17,604(4)  Å; 
| talde-optikoa = uniaxial (-)*
| errefrakzio_indizea = *n*ω = 1,930 *n*ε = 1,910 a 1,920
| gogortasuna = 6,5
| pleokroismoa = non-pleochroic
| IMA = IMA1986-021
| erreferentziak = 
}}
**Ingersonita** oxido motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Ingersonita oxido mineralaren formula kimikoa hau da: Ca3Mn2+Sb5+4O14. Sistema trigonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 6,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Iowaita

{{mineral infotaula
| izena = Iowaita
| formula = Mg6Fe^{3+}2(OH)16Cl2 * 4H2O
| kategoria = oxido
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 4.FL.05
| dana = 6.4.5.1
| heys = 8.11.8
| distira = greasy*
| kolorea =
| marra = zuria
| esfoliazioa = perfect - perfect basal cleavage*
| dentsitate = 2,11(2) g/cm3 (neurtuta); 
| sistema = 
| simetria = 3*m (*3* *2/*m)* - hexagonal scalenohedral*
| zelda = a = 3,119(5)  Å; c = 24,25(2)  Å; 
| talde-optikoa = uniaxial (-)*
| errefrakzio_indizea = *n*ω = 1,543 a 1,561 *n*ε = 1,533 a 1,543
| gogortasuna = 1,5
| IMA = IMA1967-002
| erreferentziak = 
}}
**Iowaita** oxido motako minerala da eta hydrotalcite taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Iowaita oxido mineralaren formula kimikoa hau da: Mg6Fe^{3+}2(OH)16Cl2 * 4H2O. Sistema trigonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 1,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Hidrohonessita

'*Hidrohonessita]] =
{{mineral infotaula
| izena = Hidrohonessita
| formula = (Ni1-xFe^{3+}x)(OH)2(SO4)x/2 * nH2O
| kategoria = sulfato
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 7.DD.35
| dana = 31.10.7.1
| heys = 25.12.12
| kolorea = hori
| sistema = hexagonala
| zelda = a = 3,09 Å; c = 10,8 Å; 
| talde-optikoa = uniaxial (-)*
| errefrakzio_indizea = *n*ω = 1,630 *n''ε = 1,590
| IMA = IMA1980-037a
| erreferentziak = 
}}
 sulfato motako minerala da eta glaucocerinite taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Hidrohonessita sulfato mineralaren formula kimikoa hau da: (Ni1-xFe^{3+}x)(OH)2(SO4)x/2 * nH2O. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Irinarassita

**Irinarassita** mineral bat da eta schorlomite taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Irinarassita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: Ca3Sn2Al2SiO12 . Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Ishikawaita

{{mineral infotaula
| izena = Ishikawaita
| formula = U4+Fe^{2+}Nb2O8
| kategoria = oxido
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 4.DB.25
| dana = 8.1.4.1
| heys = 18.4.4
| distira = subadamantino, beira, sub-vitreous*, erretxinadun, argizari
| kolorea = beltza
| marra = dark brown; black*
| esfoliazioa = none observed*
| fraktura = maskor-itxura
| dentsitate = 6,2 a 6,4 g/cm3 (neurtuta); 
| sistema = monoklinikoa
| zelda = a = 5,562 Å; b = 9,934 Å; c = 5,243 Å; β = 93,9°
| ezpurutasuna = Ca, Ce, Ta, Ti, Sn, Si, Th, Mn, Mg, REE
| gogortasuna = 5 - 6
| erreferentziak = 
}}
**Ishikawaita** oxido motako minerala da eta samarskite taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Ishikawaita oxido mineralaren formula kimikoa hau da: U4+Fe^{2+}Nb2O8. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 - 6 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Isoclasita

{{mineral infotaula
| izena = Isoclasita
| formula = Ca2(PO4)(OH) * 2H2O
| kategoria = fosfato
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 8.DN.10
| dana = 42.6.2.1
| heys = 19.4.4
| distira = beira, nakar-itxurako
| kolorea =
| esfoliazioa = distinct/good - on {010}, distinct.*
| dentsitate = 2,92 g/cm3 (neurtuta); 
| sistema = monoklinikoa
| talde-optikoa = biaxial (+)*
| errefrakzio_indizea = *n*α = 1,565 *n*β = 1,568 *n*γ = 1,580
| gogortasuna = 1
| 2v= kalkulu: 54°
| dispertsioa = r > v sendo
| erreferentziak = 
}}
**Isoclasita** fosfato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Isoclasita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: Ca2(PO4)(OH) * 2H2O. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 1 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Itoigawaita

**Itoigawaita** silikato motako minerala da eta lawsonite taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Itoigawaita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: SrAl2(Si2O7)(OH)2 * H2O. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 - 5,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Isokita

{{mineral infotaula
| izena = Isokita
| formula = CaMg(PO4)F
| kategoria = fosfato
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 8.BH.10
| dana = 41.5.6.2
| heys = 22.1.11
| distira = silky*, nakar-itxurako
| kolorea =, arros argia
| irmotasuna = ahula
| esfoliazioa = very good - {010}*
| dentsitate = 3,15 a 3,27 g/cm3 (neurtuta); 3,29 g/cm3 (kalkulatuta)
| sistema = monoklinikoa
| simetria = 2/*m* - prismatiko
| zelda = a = 6,52 Å; b = 8,75 Å; c = 7,51 Å; β = 121,47°
| talde-optikoa = biaxial (+)*
| errefrakzio_indizea = *n*α = 1,590 *n*β = 1,595 *n*γ = 1,615
| gogortasuna = 4,5 - 5
| 2v= neurri: 51°
| dispertsioa = r > v distinct*
| erreferentziak = 
}}
**Isokita** fosfato motako minerala da eta tilasite taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Isokita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: CaMg(PO4)F. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4,5 - 5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Ixiolita

{{mineral infotaula
| izena = Ixiolita
| formula = (Ta,Nb,Sn,Fe,Mn)4O8
| kategoria = oxido
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 4.DB.25
| dana = 8.1.10.1
| heys = 18.1.41
| distira = sub-metallic*
| kolorea =, beltza
| irmotasuna = ahula
| fraktura = irregularra, malkartsu, maskor-itxurapeko
| dentsitate = 7,03 a 7,23 g/cm3 (neurtuta); 7,39 g/cm3 (kalkulatuta)
| sistema = ortoerronbikoa
| zelda = a = 5,73 Å; b = 4,74 Å; c = 5,16 Å; 
| makla = twinned on {103} at times.*
| gogortasuna = 6 - 6,5
| erreferentziak = 
}}
**Ixiolita** oxido motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Ixiolita oxido mineralaren formula kimikoa hau da: (Ta,Nb,Sn,Fe,Mn)4O8. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 6 - 6,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Iwashiroita-(Y)

{{mineral infotaula
| izena = Iwashiroita-(Y)
| formula = Y(Ta,Nb)O4
| kategoria = sulfato
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 7.GA.10
| distira = subadamantino, beira
| kolorea =
| marra = marroi argia
| esfoliazioa = distinct/good - on {010}, poor on {001}*
| dentsitate = 7,1 g/cm3 (kalkulatuta)
| sistema = monoklinikoa
| simetria = 2/*m* - prismatiko
| zelda = a = 5,262 Å; b = 5,451 Å; c = 5,11 Å; β = 95,12°
| ezpurutasuna = REE, Ti, U
| gogortasuna = 6
| IMA = IMA2003-053
| erreferentziak = 
}}
**Iwashiroita-(Y)** sulfato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Iwashiroita-(Y) sulfato mineralaren formula kimikoa hau da: Y(Ta,Nb)O4. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 6 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Fisika matematiko

**Fisika matematikoa** fisikako problemetan aplikatzeko metodo matematikoen garapenari dagokio. *Journal of Mathematical Physics*-ek honela definitzen du eremua: "Matematikak fisikako problemetan aplikatzea eta aplikazio horietarako eta teoria fisikoak formulatzeko metodo matematiko egokiak garatzea". elastikotasuna, akustika, termodinamika, elektrizitatea, magnetismoa eta aerodinamika bezalako gaietan, esate baterako.

## Historia 
Historikoki matematikaren arlo asko fisikako arazoei erantzuna emateko ideiarekin sortu ziren. Kalkulu diferentzialak eta ekuazio diferentzialek, adibidez,  interes handia piztu zuten Isaac Newtonek bere lege ospetsuetan, hau da, Newtonen legeetan, erabili ondoren. 

Bestalde, Bernhard Riemannek proposatutako Riemannen geometriak ere interes izugarria piztu zuen Albert Einsteinek erlatibitate orokorraren teoria garatzeko geometria mota hau erabili zuenean, hain zuzen ere. Izan ere, Riemannen kurbatura tentsoreak nahiz Ricciren kurbatura tentsoreak zuzenean esku hartzen dute erlatibitatearen teoriatik ekuazio fisiko desberdinetan.

## Kanpo estekak
El Malpais National Monument

**El Malpais National Monument** Ameriketako Estatu Batuetako babestukako ingurua da. Mexiko Berrian estatuan dago, AEBetatko mendebaldean. Gertu dago Cibola National Forest, Cibola konderrian. *El Malpais*izena gaztelaniaz dago eta "Lur txarrak" esan nahi du. Badlandak dira.

## Deskribapena 
Parkeak 473.01 km² ditu. Parkeko lurra labaz estalia dago. Ondorioz, haitzulo ugari daude, asko esploratzeko modukoa. 1987tik Monumentu Nazionala da. Turismoarentzako prestatuta dago eta ohiko helburua da. 2004an 143551 bisitari jaso zuen, esaterako. National Park Serviceren kontrolpean dago.

## Biztanleak 
Herri indigenak lur horietan bizi dira: Zuñi herria, Navajo herria...

## Iruditegia 

Image:
Malpais Natural Arch.jpg|Arkaitza arku batez.
Elmalpais_arch_laventana.jpg|
El Malpais NCA (9299700873).jpg|Petroglifoak
Lava Crater with Snow (2386056097).jpg|Laba-kraterra.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Webgune ofiziala.
* :Parkeko animalia espezieak.
Edwin Congo

**Edwin Arturo Congo Murillo** (Bogotá, Kolonbia, 1976ko urriaren 7a) kolonbiar futbolari ohia eta telebistako kirol tertuliakidea da. Espainiar herritartasuna ere badauka. Futbolean aurrelari postuan aritzen zen.

## Klubak 
## Palmaresa 
### Txapelketa nazionalak 
### Nazioarteko txapelketak
Julieta Itoiz

**Julieta Itoiz Jiménez** (Iruñea, Nafarroa Garaia, 1970), **Julia Itoiz** edo **La Chula Potra** izen artistikoarekin ezaguna, rap abeslaria eta idazlea da.

## Ibilbidea 
Irakasletzako eta Historiako ikasketak ditu.

Eguzki irrati libreko esatari izan da.

2011. urtean, ezagun egin zen Yolanda Barcina, orduan Nafarroa Garaiko presidenteari eskainitako *La Bofetada* abestia argitaratu zuelako. Barcinak auzitara eraman zuen abestiaren egilea..

2018an *Poéticamente Incorrecta* izeneko diskoa argitaratu zuen.

2019an *Cleopotra. Revolution whit love* diskoa kaleratu zuen.

Idazletzat, historia entsegu bat argitaratu du, Andoni Esparzaren biografia eta kooperatibismoaren hastapenak Francoren garaian Hego Euskal Herrian: *La otra experiencia. El libro que nadie quiso publicar a Jorge Oteiza* liburua argitaratu zuen 2005ean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Patrice Talon

**Patrice Talon** (Ouidah, 1958ko maiatzaren 1a) benindar enpresaburu eta politikaria da. Beningo Errepublikako presidentea da 2016tik.

## Bizitza 
Patrice Guillaume Athanase Talon Ouidahen jaio zen, 1958ko maiatzaren 1ean. Zientzietako gradua lortu zuen Dakarreko Unibertsitatean, eta Parisko Abiazio Zibileko Eskola Nazionalean sartu zen. Pilotua izan nahi zuen, baina ez zuen azterketa medikua gainditu.

Beninera itzulirik, nekazaritza-banaketako negozioetan jardun zuen, eta inperio bat eraiki zuen herrialdeko klase politikoarekin zituen loturei esker. Hori zela eta, "Kotoiaren erregea" ezizena eman zioten. Thomas Boni Yayi presidentearen jarraitzaile, 2006ko eta 2011ko hauteskundeetarako kanpainak finantzatu zizkion.

2025eko abenduaren 7an, militar talde bat presidente kargutik kentzen saiatu zen. Berri agentzien arabera, armadak zapuztu zuen presidentearen jauregiaren aurkako erasoa eta matxinoak atxilotu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ivanyukita-Na-T

{{mineral infotaula
| izena = Ivanyukita-Na-T
| formula = Na2Ti4(SiO4)3(OH)O3 * 7H2O
| kategoria =
| irudia =
| irudiaren testua =
| egoera IMA = 1
| distira = beira
| kolorea =
| marra = zuria
| irmotasuna = ahula
| esfoliazioa = perfect - on {101*
| fraktura = step-like*
| dentsitate = 2,70 g/cm3 (neurtuta); 2,58 g/cm3 (kalkulatuta)
| sistema = trigonal*
| simetria = 3*m* - ditrigonal pyramidal*
| zelda = a = 10,921(3) Å; c = 13,885(4) Å;
| talde-optikoa = uniaxial (+)*
| errefrakzio_indizea = *n*ω = 1,760() *n*ε = 1,850(9)
| gogortasuna = 4
| erreferentziak = 
}}
**Ivanyukita-Na-T** mineral bat da.

## Ezaugarriak 
Ivanyukita-Na-T elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: Na2Ti4(SiO4)3(OH)O3 * 7H2O. trigonal*]]ren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Suttonella ornithocola

***Suttonella ornithocola*** bakterio gram-negatibo bat da, kardiobakterioen familiakoa. Makiltxo itxura du. Hegazti batzuen pneumonia bakteriar baten eragilea da. Erdialdeko Europan amilotx urdinen heriotza masiboa eragin izan du.

## Patologia 
*Suttonella ornithocola* hegaztien pneumonia eta hegaztien heriotza masiboen eragile gisa identifikatu da. *Suttonella ornithocola* txori kantari asko, batez ere amilotx urdin arrak, 1995eko neguaren eta 1996ko udaberriaren artean infekzio ezezagun baten ondorioz hil ondoren aurkitu eta identifikatu zen. Aurkitu zitezkeen bakterio garrantzitsu bakarrak zirenez, gaixotasunaren eragile gisa identifikatu ziren. Beraz, pneumonia eragiten duten faktoreak dira eta, aurkikuntza histologikoetan oinarrituta, biriketako nekrosi akutua duten subjektuetan aurkitu dira. Azterketa horiek erakutsi zuten, halaber, *Suttonella ornithocola*k eragindako infekzioa endemikoa dela hegazti britainiarren populazioetan, eta udaberriaren hasieran iristen dela urtarorik gorenera. 2020ko apirilean, bakterioak izurrite bat ere eragin zuen mendebaldeko Alemaniako hegaztien artean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maite Itoiz

**Maite Itoiz Solchaga** (Iruñea, Nafarroa Garaia, 1975) abeslari eta multiinstrumentalista da.

## Ibilbidea 
Musikari familia batean jaio zen. Aita, Carlos Itoiz, gitarjole profesionala zen, eta ama, Tere Solchaga, abeslaria.

Barañaingo musika kontsebatorioan hasi zen musika ikasten, eta ondoren Iruñeko Pablo Sarasate musika kontserbatorioan jarraitu zituen musika ikasketak.

Sopranoa, konposatzailea eta musika ekoizlea da. Opera eta gitarra klasikoa joz egin zuen ibilbidean sari ugari jaso zituen. Juan Diego Flórez eta Anna Maria Kaufmann- ekin batera abest izan du.

Elfenthal musika taldea osatzen du bere bikotea den John Kelly, The Kelly Family-ko kidearekin batera. Rock-a, zeltiar musika eta antzinako musika nahasten dituzte proiektuan.

2015ean Toti Martinez de Lezea idazlearekin batera "Mujeres Vascas" izeneko ikuskizuna eskaini zuen.

## Diskografia 
### Albumak 
* 2006: *Tales from the Secret Forest* (*John Kelly eta Maite Itoiz*)
* 2009: *The Blue Elf’s Dream – The Live Show* (*Maite Itoiz eta John Kelly*)
* 2010: *An Ancient Story* (*Elfenthal*)

### Singleak 
* 2006: *Corazón Herido* (*John Kelly eta Maite Itoiz*)

### Bideoalbumak 
* 2007: *Tales from the Secret Forest* (*John Kelly eta Maite Itoiz*)
* 2009: *The Blue Elf’s Dream – The Live Show* (*Maite Itoiz eta John Kelly*)

## Erreferentziak
Marie Heurtin

**Marie Heurtin** (Vertou, Frantzia, 1885eko apirilaren 13 &ndash; Lamnay, Frantzia, 1921eko uztailaren 22) jaiotzez emakume gor-itsua izan zen. Marie ezaguna da Marie Germain mojaren egunerokoetan agertzen delako. Marie Germain bizitza osoa neska gorren hezitekan aritu zen.

## Biografia 
Marie Heurtin bere familiak ia abandonatuta hazi zen, baina hala ere, aitak uko egin zion neska Nantesko eroetxe batean sartzeari nahiz eta hori egitea urte haietan oso ohikoa izan. 1895ean, Heurtin Larnayko institutu erlijioso batean onartu zuten; Insituzioa Poitierstik gertu zegoen eta Filles de la sagesse kongregazioak eramaten zuen. Moja hauek gazte gorrak jasotzen zituzten laguntzeko asmoz. Laranyn sartu zen une horretatik Marieren bizitza aldatu zen, batez ere Marie Germain mojari esker: moja horrek, hamar urtez, oinarrrietatik hasita, zeinu hizkuntzaren bidez erlazionatzen irakatsi zion, horretarako gor itsuentzako prestatutako hizkuntzaren moldaketa erabiliz.

Heurtinek 25 urte zituenean, 1910ean, gero santua izendatuko zuten Marie Germain, bere irakaslea eta laguna, hil zen. Gertaera horrek gaztea gogor astindu zuen baina, hala ere, ikasten jarraitu zuen. Urteetan, Anne-Marie Poyet mojaren laguntzaz, Braille sistemaren bidez irakurtzen ikasi zuen, orduan. 1910ean, bere ahizpa, Marthe Heurtin, instituzio berean sartu zen, arazo berdintsuekin. 36 urte zituela, 1921eko uztailaren 22an, Marie Heurtin hil zen, biriketako odol metatze baten ondorioz.

Louis Arnould-ek, Poitierseko Unibertsitatearen irakasle, *Une âme en prison* liburua idatzi zuen Marieren historia azalduz.

## Zineman 
Jean-Pierre Améris, 2014an, *Marie Heurtin* film pedagogikoa idatzi eta egin zuen, haren biografian oinarrituta. Locarnoko zinemaldian Variety Piazza Grande Saria eskuratu zuen urte berean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :*Marie Heurtin* film pedagogikoaren txostena.
* :"Marie Heurtin et les autres" webgunea.
*  Marie Heurtin biografia.
Susana Vera

**Susana Vera** (Iruñea, 1974) Nafarroako argazkilari-kazetaria da. 2020an argazkigintzako Pulitzer saria irabazi zuen lehen emakume espainiarra izan zen.

## Biografia 
### Ikasketak 
Kazetaritzan eta Ikus-entzunezko Komunikazioan lizentziatu zen Nafarroako Unibertsitatean, eta bere azken urtea Estatu Batuetan eman zuen Missouri-Columbiako Unibertsitatearekin egin zuen trukean. Hasiera batean prentsa idatzian lan egitea zuen helburu, baina fotokazetaritzako hastapen ikastaro bat egiteko aukera sortu zitzaion, bereziki interesatu zitzaiona eta bere etorkizuna markatu zuena.

### Ibilbide profesionala 
Zazpi urtez aritu zen Estatu Batuetan hainbat egunkaritan, esate baterako, Chicagoko *Sun Publications* astero eta North Carolinako *News & Observer* 2003an Espainiara itzuli aurretik. Reuters- ekin hasi zen lanean Madrilen, eta bertan prentsako argazkigintza eta eguneroko agendaren estalduraz arduratu zen. 2019an Reuters-ek Hong Kong-era bidaiatzeko aukera eskaini zion hango istiluen berri emateko. 2020ko maiatzean jakinarazi zen Pulitzer Saria 11 profesionalek egindako Hong Kong-eko matxinadaren 20 argazki sortari eman zitzaiola: Tyrone Siu, Adnan Abidi, Ammar Awad, Anushree Fadnavis, Willy Kurniawan, Leah Millis, Athit Perawongmetha, Thomas Peter, Kai Pfaffenbach, Jorge Silva eta Susana Verari.  Azken orduko Albisteen Argazkien kategorian kokatu ziren, "Gobernuaren aurkako protesten tamaina harrapatzeagatik, Hong Kong-en hilabete askotan sortu ziren demokraziaren aldeko protestak". Sari honekin Susana Vera argazkilaritzako Pulitzer saria irabazi zuen lehen emakumea izan zen.

## Saria 
* Pulitzer argazkilaritza irabazi zuen 2020ko maiatzean. Sari hori irabazi duen lehen emakumea espainiarra *izateaz* Verak adierazi zuen "Lehenengoa izateak ez dit askorik axola, emakume izateak pixka bat gehiago axola dit ", izan ere, "Azterlan askok adierazten dute portada gehienek izen maskulinoa daramatela oraindik ere, albiste handiak gizonek estaltzen dituztela, batez ere zuriek eta Europa eta Estatu Batuetakoek", beraz, "Harro egoteko modukoa da aitzindari talde horretako partaide izatea".

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Susana Vera on Reuters
Antihistaminiko

**Antihistaminikoa** histaminaren jarduna galarazten duen gaia edo farmakoa da, alergia tratatzeko erabilia. Antihistaminikoak diren gaiek logurea eragiten dute eta nerbioak lasaitzen dituzte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Darlingtonia californica

***Darlingtonia californica*** landare intsektujalea da, Sarraceniaceae familiakoa, iparraldeko Kalifornian eta Oregonen jatorria duena. Pitxar-itxurako tranpa pasiboak ditu intsektuak harrapatu ahal izateko. ***Darlingtonia*** generoko espezie bakarra da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Indira Gandhi Nazioarteko Aireportua

**Indira Gandhi Nazioarteko Aireportua**  Indiako New Delhi hiriburuko hiriburuko nazioarteko hegazkin gune nagusia da. Aireportua  azalera du ,  Palamen dago,  New Delhi tren geltokitik hego-mendebaldera eta  New Delhi hirigunetik.   Indira Gandhi Indiako lehen ministro ohiaren izena darama eta Indiako aireportu jendetsuena da bidaiarien trafikoari dagokionez.  Gainera, merkataritza trafikoari dagokionez, herrialdeko aireportu jendetsuena da, 2015eko amaieran Mumbai gaindituz. 2018. urteko ekitaldian, munduko 12. aireportua eta Asiako 6. aireportua izan da ia 70 milioi bidaiariekin.  Airbus A320 hegazkinen munduko aireportu erabiliena da.  Eraikitzen ari den zabalpen planari esker aireportuak 100 milioi bidaiari kudeatu ahal izango ditu 2030erako. 

## Instalazioak 
### Pistak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
69. Oscar Sariak

**69. Oscar Sarien ekitaldia** 1997ko martxoaren 24an Los Angeleseko Shrine Auditorium aretoan egin zuten 1996. urtean zinemagintzan egindako lanik onenak saritzeko. Aurkezlea Billy Crystal izan zen eta Estatu Batuetan ABC telebistak eman zuen.

## Sari eta izendapen laburpena 
## Izendapen eta Sariak 
Garaileak letra lodian agertzen dira.

### Ohorezko Oscar Saria 
* **Michael Kidd**

### Irving G. Thalberg oroigarrizko Saria 
* **Saul Zaentz**

## Kanpo estekak
Barte

**Bartea**, gaztelaniaz artikuluarekin adierazi normalean (*El Barte*), Barrundian (Araba) egin ohi den opil bat da, bigarren mailako irinez egindako ogi handi bat. Henrike Knörr euskalariaren arabera, *partem* latinezkoaren (partea, zatia) euskaratze argi bat barte da izena: ogia bedeinkatu ondoren zatikatu eta bi herriko biztanleen artean partekatzeko zeremonia batean hartzen denez, hortik etimologia posible hori.

Hermua eta Larreako herrien artean uztailaren 4an egiten den erromeria eta ospakizun berezi baterako prestatzen da, eta jaiak berak *Bartearen erromeria* izena hartzen du. Urtero, uztailaren 4an, ondoko Hermua herrira abiatzen dira Larreako biztanleak oinez. San Martin elizan meza egiten da, eta bartea bedeinkatzen. Ondoren, Larreakoek opari ematen diete bartea Hermuakoei.

## Erreferentziak
Sisavath Keobounphanh

**Sisavath Keobounphanh** (; Houaphanh probintzia, Frantziar Indotxina, 1928ko maiatzaren 1a - Vientiane, 2020ko maiatzaren 12a) Laosko lehen ministroa 1998tik 2001era eta presidenteordea 1995tik 1998ra izan zen. Laos Herriko Alderdi Iraultzaileko kidea izan zen.