Mikhail Skobelev

**Mikhail Dmitrievitx Skobelev** () errusiar jenerala izan zen, Erdialdeko Asia konkistatzeagatik eta 1877-1878ko Errusia-Turkia Gerran erakutsitako heroismoagatik ospetsu egin zen. Uniforme zuri bat jantzita eta zaldi zuri baten gainean, eta beti borrokaren erdian, bere soldaduek "Jeneral Zuria" bezala ezagutzen eta miresten zuten (eta turkiarrek "Paxa Zuria" bezala). Khivako kanpaina batean, bere aurkari turkmeniarrek *goz ganly* edo "Begi Odoltsuak" deitu zioten.

Bernard Montgomery mariskal britainiarrak Skobelev munduko "komandante bakarrik trebeena" zela esan zuen 1870 eta 1914 artean, eta bere "lidergo trebe eta inspiratzaileari" buruz idatzi zuen. Francis Vinton Greenek ere oso ondo baloratu zuen Skobelev.

## Biografia 
### Lehen urteak eta Khivako konkista 
Skobelev 1843ko irailaren 29an jaio zen San Petersburgon, San Petri eta San Pauloren gotorlekuan, non bere aitona gotorlekuaren komandantea zen. Bere ama Olga Skobeleva errusiar filantropoa zen, eta bere aita DmiIvanovitx Skobelev errusiar jenerala. Bere arreba gazteena, Zinaida (1856-1899), Eugen Maximilianovitxekin, Leuchtenbergeko 5. dukearekin, ezkondu zen. Estatu Nagusiko Akademian ofizial gisa graduatu ondoren, 1868an Turkestanera bidali zuten eta, bi urteko tarte bat izan ezik, Kaukason Mikel duke handiaren estatuko kide izan zen bitartean, Erdialdeko Asian egon zen 1877ra arte.

1873ko Khivango kanpainan, Lomakin jeneralaren zutabearen aurrerapena zuzendu zuen Kinderly badiatik, Kaspiar itsasotik, Orenburgeko Verevkin jeneralarekin bat egiteko Khivako Khanerrirako espedizioan, eta, basamortuko martxan sufrimendu handiak jasan ondoren, Khivango hiriburua konkistatzean parte hartu zuen. Geroago, turkmeniar gisa jantzita, lurralde etsai batean esploratu zuen Khivatik Igdyrako bidea, Oxus ibaiaren ibilgu zaharrean.

1875ean, Konstantin Petrovitx von Kaufmann jeneralaren agindupean Kokand Khanerriko aurkako espedizioan aginte garrantzitsua eman zioten, Makrameko ekintzan gaitasun handia erakutsiz, non indar askoz handiagoa gainditu eta 58 kanoi hartu zituen, eta Andijanetik erretiratzean gaueko eraso batean, zalditeria gutxi batzuekin indar handi bat garaitu zuen.
thumb|*Skobelev Xipkako guduan*, Vasili Verextxagin, 1883
thumb|*Nikolai Dmitriev-Orenburgsky*. Skobelev jenerala zaldian (1883)

### Hureengo urteak, Plevengo gudua, Geok Tepe 
Jeneral nagusi izendatu zuten, San Jorgeren Ordenarekin kondekoratu zuten eta Ferghana Oblasteko lehen gobernadore izendatu zuten. Errusia-Turkia Gerran (1877-1878), Danubio ibaia zeharkatu zuen 8. Gorputzarekin. Skobelevek Kaukasoko Kosako Brigada zuzendu zuen Plevengo bigarren guduan Mendi Berdeen erasoan. Skobeleven agindupean zegoen infanteria dibisio batek Grivitsa gotorlekua eraso zuen iparraldean. Schakofskyk bi gotorleku hartzea lortu zuen, baina egunaren amaieran Otomandar indarrek eraso guztiak uxatzea eta galdutako lurra berreskuratzea lortu zuten. Errusiarren galerak 7.300 izan ziren, eta otomandarrenak 2.000.

Irailaren 3an Lovetx konkistatu zutenean, jenerala berriro nabarmendu zen Plevengo hirugarren guduan Green Hills-eko borroka etsian, non Skobelevek hegoaldeko bi gotorleku hartu zituen. George Manu jeneralak zuzendutako errumaniar 4. dibisioak Grivitsa gotorlekua hartu zuen lau eraso odoltsuren ondoren, Carol printzeak pertsonalki lagunduta. Hurrengo egunean turkiarrek hegoaldeko gotorlekuak berreskuratu zituzten, baina ezin izan zituzten errumaniarrak uxatu, eta hauek hiru kontraeraso uxatu zituzten. Irailaren hasieratik, errusiarren galerak 20.000 inguru izan ziren, eta otomandarrenak, berriz, 5.000.

Teniente jeneral izendatu eta 16. Dibisioaren agintea eman zioten, Plevengo setioan eta abenduaren 9ko borrokan parte hartu zuen, Osman Pasha errenditu zenean, bere armadarekin. 1878ko urtarrilean Balkanak zeharkatu zituen elurte gogor batean, turkiarrak Sheynovon, Shipka ondoan, garaituz eta 36.000 gizon eta 90 kanoi atzemanez.

Gerra ostean Skobelev Turkestanera itzuli zen, eta 1880 eta 1881ean Tekke turkomano hondamendiak konpontzeagatik nabarmendu zen: Geok Tepe setiatu ondoren, hiria hartu zuten, eta jeneralak gotorlekua hartu zuen. 8.000 soldadu eta zibil turkmeniar inguru, emakumeak eta haurrak barne, ihesean hil zituzten odolustu batean, gotorlekuaren barruan hil ziren beste 6.500ekin batera. Errusiarren sarraskian gotorlekuan zeuden ihes egin ez zuten gizonezko turkmeniar guztiak hil ziren, baina 5.000 emakume eta haur inguru barkatu zituzten eta 600 esklabo persiar askatu zituzten. Geok Tepeko porrotak eta ondorengo sarraskiek turkmeniar erresistentzia hautsi zuten eta Transkaspiaren patua erabaki zuten, Errusiar Inperioari anexionatua izan zena. Sarraski handiak Akhal-Tekke herrialdea menperatu zuen. Skobelev bere agintetik kendu zuten sarraskiaren ondorioz. Ashkhabad eta Kalat i-Nadiri aldera aurrera egiten ari zela, ukatu eta Moskura deitu zuten. Minsken eman zioten agintea. Europara lekualdatzeko arrazoi ofiziala Geok Tepeko sarraskiaren inguruko Europako iritzi publikoa baretzea izan zen. Batzuek iradoki dute handitasun-eldarnioak zituela eta anbizio politikoaren zantzuak erakusten zituela.

Bere bizitzako azken urteetan, Skobelev aktiboki aritu zen politikan, errusiar nazionalismoaren eta paneslavismo militantearen ideiak babestuz. "Errusia errusiarrentzat" kontzeptuaren lehen sustatzaileetako bat izatea ere aitortu izan zaio. 1882ko hasieran, hitzaldiak eman zituen Parisen eta Moskun, eslaviarren eta alemaniarren arteko borroka latza iragarriz. Berehala deitu zuten San Petersburgora.

### Heriotza 
Skobelev Moskuko Dusseaux Hotelean zegoen 1882ko uztailaren 7an, ofizialki jakinarazi zutenean, bat-batean bihotzekoa jota hil zenean.

Zurrumurruen arabera, pozoituta hil zen Moskuko Angleterre Hotelean, putetxe batean, Charlotte Altenrose (edo, batzuen arabera, Altenroz, Altenroze, "Eleanor", "Wanda" eta "Rosa" bezala ere ezaguna) izeneko prostituta alemaniar baten suitean (batzuek agentea zela diote). Bere maitalea alde egin eta kale-garbitzaile bati deitu zion, honek hildakoa identifikatu eta poliziari deitu zion. Poliziak, bertaratu bezain laster, ikusleak kanporatu eta Skobelev-en gorpua Dusseaux Hotelera eraman zuen. Auzitegi medikuak "bihotz eta biriken paralisia" aipatu zuen. Istorio hau berehala bihurtu zen tabu Errusian, eta gutxi batzuk baino ez ziren haren heriotzaren benetako inguruabarrei buruz hitz egin. Frank Harrisek, bere memorietan, errusiar ofizial batek Skobelev putetxe batean hil zela esan ziola deskribatu zuen. Egoera hau Aleksander Kuprinen Temptation ipuin laburrean ere aipatzen da.

Alexandro III.ak idatzi zuen: "Errusiako armadaren aurrean jasandako galera zaila da ordezkatzen, eta benetako soldadu guztiek sakonki deitoratu behar dute. Tristea da, oso tristea, hain baliagarriak eta hain dedikatuak diren gizonak galtzea beren misioari". Hori bereziki agerikoa bihurtu zen 1904-05eko Errusia-Japonia Gerran. Gerra hartan aginte zuten errusiar jeneralak Skobeleven belaunaldiko gizonak ziren, baina inork ez zuen bere jenio militarra edo karisma.
[thumb|Skobelev monumentua [Moskun]]

## Legatua 
Skobelev hil ondoren, Moskun monumentu bat eraiki zen haren omenez Tverskaya kaleko plaza nagusi batean (udaletxearen parean, gaur egun Moskuko sortzailearen Yuri Dolgorukiyren estatua dagoen tokian), eta haren izena eman zitzaion, eta Uzbekistango Fergana herriari Skobelev izena jarri zioten.

Gaur egun, haren izena bizirik dirau, Errusiako Federaziotik haratago ere: 1877ko Turkiako Gerra amaitu eta gutxira, bulgariarrek parke bat eraiki zuten Plevenen, Skobelev parkea, hiriaren aldeko gudu nagusiak gertatu ziren muinoetako batean. Parkea Panorama *Pleven-en Epopee 1877* oroigarriaren kokalekua ere bada, non 360 graduko panorama erraldoiaren eszena batean Jeneral Zuria bere zaldiarekin eta ezpata biluziarekin kargatzen agertzen den, errusiar infanteriako erasoa Turkiako posizioen aurka gidatuz. Bulgariako hiriburuko Sofiako erdiguneko bulebar batek ere Mikhail Dmitriievitx Skobeleven izena darama.

Parkera sartu eta gutxira, jeneral ospetsuaren bustoa ikus daiteke, hiria zaintzen. Parkean Pleven askatzeko hil ziren errusiar eta errumaniar soldaduen izenak dituzten oroigarriak daude, eta Errusiak emandako arma ez-funtzionalekin apainduta dago: kanoiak, kanoi-balak, *Gatling* metrailadoreak, fusilak eta baionetak.

1955eko Sobietar-Bulgaria gerrako Heroien epopean, Jevgeny Samoylovek antzeztua, Skobelev filmeko heroi nagusietako bat bezala agertzen da.

## Kanpo estekak