open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Roundhay Garden Scene

***Roundhay Garden Scene*** filma Louis Le Prince zinemagilearen lana da, 1888. urtekoa. Annie Hartley, Adolphe Le Prince eta Sarah Whitle aktoreek antzeztu zuten.

## Aktoreak 
* Annie Hartley
* Adolphe Le Prince
* Joseph Whitley
* Sarah Whitley

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* imdb.com
Dickson Greeting

***Dickson Greeting*** filma William K. L. Dickson zinemagilearen lana da, 1891. urtekoa. William K. L. Dickson aktoreek antzeztu zuten.

## Aktoreak 
* William K. L. Dickson

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* imdb.com
Beata Sofia Gyldén

**Beata Sofia Gyldén**, jaiotzez **Wrede af Elimä**, (Anjala, 1804ko abenduaren 5a – Jena, 1864ko ekainaren 5a) finlandiar poeta izan zen, suedieraz idatzi zuena.

## Bizitza 
Gustaf Wrede af Elimä teniente koronelaren eta Fredrika Lovisa Georg-Fredrikintytärren alaba zen. 1837ko uztailaren 20an Nils Abraham Gyldénekin (1805-1888) ezkondu zen. 

1853an hainbat poema argitaratu zituen *Insjövågen* bilduman, non egile guztiek Fruntimmer izengoitia erabili zuten. Beste egileen artean Sara Karolina Gadolin (Ekman, 1800-1875) eta Lucina Konstantia Ingeborg Wallenius (1832-1913) zeuden. Bildumak harrera txarra izan zuen Helsinkiko aldizkarietan, eta egileei autokritika falta leporatu zieten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Claude Jarman Jr.

**Claude Jarman Jr.** (Nashville, Tennessee, 1934ko irailaren 27a – Kentfield, Kalifornia, 2025eko urtarrilaren 12a) estatubatuar aktore eta enpresaburua izan zen.

Hamar urterekin Metro Goldwyn Mayerrek antolatutako lehiaketa bat irabazi zuen eta *The Yearling* filmean parte hartzeko kontratatu zuten. Bertan egindako lanagatik Oscar sari berezia jaso zuen haur aktorearentzat. Konpainiarentzat lanean jarraitu zuen eta hamaika filmetan aritu zen. Ondoren, desilusionatu egin zen eta aktore lanbidea utzi zuen. 1965etik 1980ra San Frantziskoko Nazioarteko Zinemaldia zuzendu zuen, eta San Frantzisko hiriko kultur gaien zuzendaria izan zen.

## Filmografia 
## Kanpo estekak
Neutraltasun (filosofia)

Filosofian, **neutraltasuna** gatazka batean (fisikoa edo ideologikoa) *alde* bat ez hartzeko joera da, baina ez du esan nahi alderdi neutralek ez dutenez berez *alde* bat edo ez direnak eurek *aldeetako* bat. Erabilera arruntean, neutraltasuna eta inpartzialtasuna sinonimotzat hartzen dira. Hala ere, partzialtasuna edo alborapena alde baten mesede aritzea da, alborapen horren gainean jarduteko joera baino. 

Neutraltasuna eta apatia, ezezagutza, axolagabekeria, bikoizpentsaera, berdinzaletasuna, adostasuna eta objektibotasuna kontzeptu desberdinak dira. Apatia eta axolagabekeria, biak daude subjektuarekiko arreta ezarekin lotuta, neutraltasuna duen pertsona batek subjektuarekiko sentimenduak izan ditzakeen bitartean, nahiz eta erabaki ez dituela sentimendu horiek aplikatuko. Neutrala den pertsona batek ezagutza oso handia izan dezake subjektuari buruz, eta ez da, beraz, ezezagutzaren berdina. Neutrala den pertsonak alborapenak izan ditzakeenez, saiatuko da ez izaten bikoizpentsaera (bi aldeak dira zuzena), berdinzaletasuna (bi aldeak dira berdinak) edo adostasuna (erabaki kolektiboen forma bat, non soluzio bat bilatu behar den guztien iritzia barneratzeko, norberarena barne). Objektibotasunak eskatzen du posiziorik arrazoitsuenarekin lerrokatzea (nahiz eta ez den hori kazetaritzako objektibotasunaren esanahia); arrazoitsuena zer den aldeen oinarri komunen arabera epaitu behar da, hala nola logikaren bidez (elkarneurgaiztasunaren arazoari iskin eginez). Neutraltasuna eta objektibotasun zientifikoa ere ez dira gauza berbera.

Neutraltasunak eskatzen du tolerantzia, beste norbaiten perspektiba desatsegina, ulergaitza edo oso bestelakoa izanda ere. Moderazioan eta bitartekaritzan, neutraltasuaren helburua izaten da eztabaida erraztea, norberaren alborapenak albo batera utzita, prozesuari garrantzi gehiago emanez amaierako emaitzari baino. Eztabaida batean alderdi neutral bat baldin badago, interes gatazkarik gabekoa edo, egotekotan, zeintzuk diren guztiz argiki azalduta izatea espero da. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Estrella Galán Pérez

**Estrella Galán Pérez** (Madril, 1971) antropologoa, gizarte-langilea, politikaria eta giza eskubideen aldeko ekintzailea da. Gaur egun, Sumar koalizioaren eurodiputatua da, 2024ko Europako Parlamenturako hauteskundeetan koalizioaren buru izan ondoren. Errefuxiatuei Laguntzeko Espainiako Batzordeko zuzendari nagusia izan da 2011 eta 2024 artean.

## Biografia 
Estrella Galán, Gizarte eta Kultura Antropologian lizentziatua da eta Gizarte Lanean diplomatua, Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean. Inmigrazioa, Babesa eta Komunitate arteko Harremanak masterra du Madriilgo Unibertsitate Autonomoan. Aldi berean unibertsitate-aditua da Familia Terapian. Migrazioetan eta asiloan espezialista gisa hainbat lan argitaratu ditu.

Estrella Galanek *Semilla* izeneko gobernuz kanpoko erakundean egin zuen lan, bazterketa sozialerako arriskuan zeuden adingabeekin. 1999tik, Errefuxiatuei Laguntzeko Espainiako Batzordean egiten du lan, eta, 2011tik, bertako zuzendari nagusia da.  Fundazioko patronatuko kide ere bada. Aktibista den heinean, migratzaileen trafikoan mafiek duten jokabidea salatu du eta horrekin batera, Europar Batasuneko estatu kideek immigrazioaren eta asiloaren inguruan duten jarrera ere kritikatu du.

2024ko martxoan Europako Parlamenturako hauteskundeetarako koalizioaren zerrendaburu izateko izendatu zuen Sumar koalizioak. Kanpainan zehar, Sumarren papera aldarrikatu zuen Espainiako Gobernuaren politika aurrerakoien eragile gisa. Hara nola: Ukrainan eta Gazan bakea lortzeko bide diplomatikoa areagotzearen alde egin zuen; Migratzaile eta errefuxiatuen harrera bermatzeko Europako migrazio-ituna birdefinitzearen alde; Politika berrindustrializatzaile jasangarriak hartzearen alde; Garraio publikoaren elektrifikazioaren alde; Trantsizio ekologikorako kontsumitzaileentzako laguntzak ezartzearen alde; Etxebizitza-parke publikoa handitzeko eta finantza-sistemaren gaineko kontrola eta zerga-ihesa indartzeko Europako esparru bat sortzearen alde.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Joseph Deschoenmaecker

**Joseph «Jos» Deschoenmaecker**, (Malinas, 1947ko urriaren 2a) belgikar txirrindulari ohia da, profesionala 1969tik 1982ra.

1971tik 1978ra, Eddy Merckxen taldekidea izan zen. Lorpenik aipagarrienak, 1973ko Vueltako eta 1980ko Tourreko etapa garaipen bana izan ziren.

## Palmaresa 
### Amateurretan 
**1967**
* Namurreko Tourra 
**1968**
* Namurreko Tourra eta etapa 1
**1969**
* Belgikako Itzuliko etapa 1 (amateur)
### Profesionaletan 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan eta Munduko txapelketan 
-: Ez zuen parte hartu
UT: Utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Eddy Verstraeten

**Eddy Verstraeten**, (Leuven, 1948ko irailaren 15a - Booischot, 2005eko abenduaren 7a) txirrindulari belgikarra izan zen, profesionala 1970etik 1981ra.

Garaipenik aipagarriena 1973ko Tourreko etapa bat izan zen.

2005eko abenduan hil zen, 57 urte besterik ez zituelarik, garuneko tumore baten ondorioz.

## Palmaresa 
### Amateurretan 
**1970**
* Bakearen Lasterketako etapa 1
* Belgikako Itzuli amateurreko 2 etapa
* Het Volk garaikurra
* 2. Ardenetako Gezian
### Profesionaletan 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan eta Munduko txapelketan 
-: Ez zuen parte hartu
UT: Utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Nordazepam

**Nordazepama** konposatu organikoa da, C15H11ClN2O formula duena, bentzodiazepinen familiakoa. Konposatu organokloratutzat jo daiteke. Solidoa da.

Nordazepama botika gisa baliatzen da bere ezaugarriak medio antsietatea tratatzeko usatzen da. Pilula gisa hartzen da. Espainian ez da merkaturatzen. Frantzian *Nordaz* markarekin merkaturatzen da.
ezkerrera|thumb|218x218px|Nordaz markako nordazepama
Beste bentzodiazepinak legez aisiadirako droga moduan ere kontsumitzen da. Mendekotasuna sor dezake eta abstinentzia-sindromea eragin dezake.

Nordazepama hain betzodiazepinen metabolitoa da, klorazepatoarena eta diazepamarena esaterako. Halaber, nordazepama da bentzodiazpina guztien artean gorputzean degradatu gabe luzeen irauten duenetako bat.

## Sintesia 
Nordazepamak eta diazepamak oso antzeko egiturak dituzte eta diferentzia bakarra da R1 posizioko metillo taldea hidrogeno batez ordezkatzen dela. Nordazepama sintetizatzeko  2-amino-5-klorobentzofenona azido kloroazetikoarekin tratatzen da. 

## Albo-ondorioak 
Albo-ondorio ohikoenak logura, ahuldadea, ezinegona, koordinazio-arazoak, kontzentratzeko-arazoak eta memoria-arazoak izaten dira.

## Kontraindikazioak 
Nordazepama ez da hartu behar botikarekiko hipersentikortasuna, alkohol-kontsumoa, droga-mendekoatasuna, miastenia larria edo arnasteko arazo larriak baldin badaude. Haurdunaldian eta edoskitzean nordazepama hartzea ebitatuko da.

## Erreferentziak
Ciento volando

thumb|250px|Haizearen Orrazia filmaren abiapuntua da.
thumb|250px|Dokumentalaren momentu ugari Chillida Lekun filmatu ziren.

***Ciento volando*** (Ehunka egan egiten) 2024an aurkeztutako Eduardo Txillidari buruzko film dokumentala da. Arantxa Aguirre Carballeirak (Madril, 1965) idatzita eta zuzenduta Jone Laspiur aktoreak narrazioa bideratzen du. 2024ko Zinemaldiaren Zinemira sailean, irailaren 22an aurkeztua, areto komertzialetan ere zabaldu zen A Contracorriente Films banatzailearen eskutik. Gaztelaniaz eta euskaraz egina dago. Eduardo Txillida Fundazioak bultzatu zuen ekoizpena. 

## Izenburua 
Izenburua gaztelaniazko esaldi batekin jolasten du: "Más vale pájaro en mano que ciento volando". Txillidak bira bat eman zion esaldiari: "Más vale ciento volando que pájaro en mano". Filmaren posterrean horrela adierazten da. 

## Argumentua 
Udako egunsentia. Jone Laspiur, Arte Ederretako ikasle gaztea, Donostiako Haizearen Orrazira doa Eduardo Chillidaren lanik esanguratsuenarekin topo egitera. Eduardo Chillida zaharra datorkio gogora, txikitatik maiz joaten baitzen eskultorea hara. Gaur egun, harkaitzetan sustraitutako hiru eskulturak, itsasoarekin eta haizearekin etengabeko elkarrizketan, bere hiriaren eta euskal kostalde osoaren ikur izatera iritsi dira. Egunsentian, Jone gazteak eskultoreaz galdetzen dio bere buruari, eta haren bila joango dela hitz ematen du.

Eskultorea jaio zela 100 urte bete dira eta berak sakonki ezagutu nahi du. Pertsonalki gertutik ukituko dizkion gauzak deskubrituko dituela sumatzen du, artearen historiarekin ez ezik bere nortasunarekin ere zerikusia dutenak.

## Filmaketa 
Proiektua 2023ko azaroa eta abendua bitartean filmatu zen, lau astez, Donostia, Hernani edo Bilbon, batez ere Chilla Leku museoan.

## Parte-hartzaileak 
Filmaren momentu desberdinetan hauek hitz egiten dute:
* Jone Laspiur
* Ignacio Chillida
* Mikel Chillida
* Joaquín Montero
* Fernando Mikelarena
* Koldobika Jauregi, filmaketa 2024ko otsailan egin zen; Koldobika ekainaren 16an hil zen.
* Andres Nagel
* Mireia Massagué
* Miguel Zugaza
* Ixiar Iturzaeta
* Jexuxmari Ormaetxea
* Nausica Sánchez
* Kosme de Barañano
* Iñigo Irureta
* Elena Cajaraville

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Chillida Leku
* Haizearen Orrazia

## Kanpo estekak 
* Filma Donostiako Zinemaldiaren webgunean.
* :Filmaren webgune ofiziala.
* :Amaia Ereñaga: Arantxa Aguirre Carballeirarekin elkarrizketa, Naiz, 2025/01/11.
* :Filma IMDb webgunean.
* :Filma Filmaffinity webgunean.
* :Filmaren trailler ofiziala.
Philipp Etter

**Philipp Etter** (Menzingen, 1891ko abenduaren 21a – Berna, 1977ko abenduaren 23a) suitzar politikaria izan zen. Suitzako Konfederazioko presidentea izan zen 1939, 1942, 1947 eta 1953an.

1912an *Zuger Nachrichten* aldizkariko erredaktore izendatu zuten eta 1917an zuzenbidean lizentziatu zen Züricheko Unibertsitatean.

Alderdi Demokrata Kristauko kide izan zen, eta 26 urte zituela sartu zen politikan, Zug kantonamenduan karguak betez. 1930etik 1934ra Suitzako Estatuen Kontseiluko kide izan zen.

1934tik 1959ra Suitzako Kontseilu Federaleko kide izan zen eta 25 urte horietan Barne saila zuzendu zuen. Agintaldiaren lehen zatian, Suitzaren defentsa espiritualari ekin zion, totalitarismoak arbuiatuz eta Suitzako berezitasunak babestuz. Suitzako zinema bultzatu zuen, baita erromantxea laugarren hizkuntza nazional gisa aitortzea ere.

Bigarren Mundu Gerran bere agintaldiaren bigarren zatian jarrera tolerantea izan zuen naziekin. Gerraostean, ekonomia eta gizartea berrantolatzen, eskola politekniko federala zabaltzen, zientzia-hedapenerako funts bat sortzen eta errepide-sarea zabaltzen jardun zuen.

Suitzako Konfederazioko presidentea izan zen lau urte ezberdinetan.
Monkeyshines

***Monkeyshines*** filma William K. L. Dickson eta William Heise zinemagilearen lana da, 1889. urtekoa. Fred Ott eta Giuseppe Sacco Albanese aktoreek antzeztu zuten.

## Aktoreak 
* Fred Ott
* Giuseppe Sacco Albanese

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* imdb.com
René Privat

**René Privat** (Coux (Ardèche), 1930eko abenduaren 4a -  Le Puy-en-Velay, 1995eko uztailaren 4a) txirrindulari frantziarra izan zen, profesionala 1953tik 1962ra.  

Garaipenik nabarmenenak, 1960ko Milan-San Remo klasikoa eta Frantziako Tourreko lau etapa izan ziren.

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Edmund Blair Leighton

**Edmund Blair Leighton** (Londres, 1853ko irailaren 21a — Ibidem, 1922ko irailaren 1a) Erromantizismo eta Prerrafaelismorekin lotutako margolari britainiarra izan zen. Erretratugile trebea zen.

## Biografia 
Edmund Blair Leighton Londresen jaio zen, 1853an. Aita, Charles Blair Leighton, erretratugilea zen eta 1953-1954 artean bere lanak Royal Academy erakundean erakutsi zituen. Edmund Blair Leightonek University College Schoolen ikasi zuen, Royal Academyn sartu baino lehen. 

Leighton 21 urte zituela hasi zen margotzen, eta Royal Academy Schoolen hezi zen. 1878an erakutsi zuen lehen aldiz han. 

1885ean Katherine Nashekin ezkondu zen eta seme-alaba izan zituzten. 1878tik 1920 arte urtero Royal Academin erakusketa egin zuen. 1922an hil zen. Bere lanak, bereziki, Bristol City Museumen eta Leeds City Art Galleryn ikus daitezke. 

## Estiloa 
Bere lanak gai historikoetakoak ziren gehien batean, edo, batez ere, gai erromantiko oso adierazkorrekoak eta errealismoz beteak. Erretratugile trebea zen, eta margolari bikain eta perfekzionistatzat jotzen zuten, ia argazki-emaitzekin. Lehen planoan, batez ere nobleziako emakumeak irudikatzen zituen, grekoen antzeko ezaugarriak zituztenak. Bere protagonistak emakume dotoreak ziren, aurpegiko hazpegi delikatuak eta feminitate bizia zituztenak. Emakume horiek Erdi Aroko paisaietan edo barnealdeetan kokatzen ziren, baita ere Viktoriar Aroan. 

Ikusleek asko miresten zuten haren lanak. Atsegin hartzen zuten garai idealizatu bateko bere margolan erromantikoak. Bere lanak sarritan "E.B.L." inizialekin zinatzen zituen.

## Iruditegia 

Image:
Leighton-God Speed!.jpg|*GodSpeed!* (*Zorte on!*; 1900).
Accolade by Edmund Blair Leighton.jpg|*The Accolade* (*Inbestidura*, 1901).
Edmund Blair Leighton - On the Threshold.jpg|*On the Threshold (of a proposal)* (*Atarian (proposamen baten atarian)*; 1900).
Leighton-Stitching the Standard.jpg|*Stitching the Standard* (*Estandartea brodatzen*; 1911).
Edmund Blair Leighton - A Wet Sunday Morning.jpg|*A Wet Sunday Morning* (*Igande heze bat goizean*; 1896).
Edmund Blair Leighton - My Next-Door Neighbour.jpg|*My Next-Door Neighbour* (*Aldameneko auzokidea*; 1894).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Edmund Blair Leightonen margolaneei buruzko bideoa.
Klordiazepoxido

**Klordiazepoxidoa** konposatu organikoa da, C16H14ClN3O formula duena, bentzodiazepinen familiakoa. Konposatu organokloratutzat jo daiteke. IUPACek imina gisa formulatzen du (7-kloro-4-hidroxi-N-metil-5-fenil-3H-1,4-bentzodiazepin-2-imina). Solidoa da. Uretan disolbagarria da eta disolbaezina kloroformotan eta etil eterretan.

Klordiazepoxidoa sintetizatu zen lehen bentzodizepina da, 1958an hain justu.

Klordiazepoxidoa botika gisa baliatzen da bere ezaugarriak medio, antsietatea, insonmioa eta abstinentzia-sindromea tratzeko usatzen da. Pilula gisa hartzen da. Beste botika batzuekin batera ere merkaturatzen da, adibidez, amitriptilina antidepresiboarekin edo dizikloberina antiespasmotikoarekin.

Beste bentzodiazepinak legez aisiadirako droga moduan ere kontsumitzen da. Mendekotasuna sor dezake eta abstinentzia-sindromea eragin dezake.

Klordiazepoxidoa da bentzodiazpina guztien artean gorputzean degradatu gabe luzeen irauten duenetako bat.

## Albo-ondorioak 
Albo-ondorio ohikoenak logura, ahuldadea, ezinegona, koordinazio-arazoak, kontzentratzeko-arazoak eta memoria-arazoak izaten dira.

## Kontraindikazioak 
Klordiazepoxidoa ez da hartu behar botikarekiko hipersentikortasuna, alkohol-kontsumoa, droga-mendekoatasuna, miastenia larria edo arnasteko arazo larriak baldin badaude. Haurdunaldian eta edoskitzean klordiazepoxidoa hartzea ebitatuko da.

## Erreferentziak
Thijs De Ridder

**Thijs De Ridder** (Brasschaat,  -) flandriar saskibaloi jokalaria da. Hegal-pibot dabil ACB Ligako Bilbao Basket taldean.

## Biografia 
De Ridder Antwerp Giants taldean hezitako jokalaria da eta 2020-21 denboraldian Pro Basketball Leaguen eta Eurocupen debutatu zuen.

Geroago, BNXT Leagueko 2021-22 eta 2022-23 txapelketak jokatu zituen Antwerp Giants taldearekin. 2022-23 denboraldian, Ligako Gazte Onena eta 6. gizon onena izendatu zuten.

2023ko uztailaren 12an, ACB Ligako  Bilbao Basket taldeak sinatu zuen.

## Ibilbidea 
* Antwerp Giants (2020-2023)
* Bilbao Basket (2023-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rubén Domínguez González

**Rubén Domínguez González** (Puerto Real,  -) espainiar saskibaloi jokalaria da. Eskolta dabil ACB Ligako Bilbao Basket taldean.

## Biografia 
Zortzi urterekin hasi zen AD Las Canteras taldean jokatzen, eta 2015ean, 2015eko Espainiako Mini Txapelketaren ondoren, Malagara joan zen Unicaja Málagan jarraitzeko, bai haur mailan, bai kadete mailan. Rubén ACBko Minikopa gehien jokatu dituen jokalaria da, hiru Minikopa atzean baitituela: Kanaria Handia 2015, Coruña 2016 eta Gasteiz 2017.

2018ko udan Madrilera joan zen Baloncesto Torrelodones taldean jokatzeko, junior mailean hain zuzen ere. 13,4 puntu, 3,2 errebote eta 2,3 asistentzia lortu zituen batez beste partidako, eta Madrilgo Erkidegoarekin Autonomietako Selekzioen Kadete mailako Espainiako Txapelketa irabazi zuen.

2019ko udan, Movistar Estudiantesekin sinatu zuen, 2019-20 denboraldia EBA Ligako filialarekin jokatzeko. Batez beste 13,4 puntu, 3,4 errebote eta 2,3 asistentzia lortu zituen. 2020-21 denboraldian, Estudiantesen lehen taldean egon zen.

2020ko azaroaren 8an, debuta egin zuen Endesa Ligan, Movistar Estudiantesekin, hamargarren jardunaldiko partida batean, FC Barcelonaren aurka. FC Barcelonak 78-92 galdu zuen, eta hegalekoak 7 minutu eta 50 segundo jokatu zituen.

2023ko abuztuaren 4an, LEB Oroko TAU Castelló taldera joan zen, Movistar Estudiantesek utzita.

2024ko ekainean Estudiantes utzi eta Bilbao Basketekin sinatu zuen ACB Liga jokatzeko.

## Ibilbidea 
* AD Las Canteras (Puerto Real)
* Unicaja Málagako harrobia
* Baloncesto Torrelodones (2018-2019)
* Movistar Estudiantes (EBA) (2019-2020)
* Club Baloncesto Estudiantes (2020-2024)
* →TAU Castelló (2023-2024)
* Bilbao Basket (2024-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Melwin Pantzar

**Jan Patrick Melwin Pantzar** (Stockholm,  -) suediar saskibaloi jokalaria da. Antolatzaile dabil ACB Ligako Bilbao Basket taldean.

## Biografia 
Melwin Pantzar Suediako Solna Vikings taldeko beheko kategorietan trebatu zen 2016ra arte, orduan sartu baitzen Real Madrideko beheko mailetan. Bertan bi denboraldiz (2016/18) egon zen junior eta EBA ligetan.

2018ko apirilaren 14an, 18 urte bete eta lau egun eskasera, Pantzarrek bere debut ofiziala egin zuen Real Madrileko lehen taldearekin, Fernando Martin Pabilioian, Montakit Fuenlabradaren aurka. 2018ko abuztuan, Pablo Lasok 2018/19 denboraldirako Real Madril Saskibaloiko hirugarren antolatzailea izango dela earabaki zuen, aurreko denboraldian ACB Ligako 4 partida soilik jokatu ondoren.

2019ko irailean, Real Madrilen diziplina utzi eta Ligue Nationale de Basket-ballgo AS Monaco Basket taldean sartu zen. Hasiera batean, eskandinaviar joko-antolatzailea talde filialari esleitu zitzaion, batez beste 15,1 puntu, 5,3 asistentzia, 5,4 errebote eta 18,3 balorazio-kreditu lortuz. Horrek talde nagusian leku bat egiteko balioko luke.

AS Monaco Basketekin, Frantziako ligako liderrarekin, jokalari suediarrak bost partida jokatu zituen ia 14 minutuko batez bestekoarekin, eta batez beste 3,2 tanto, 2,0 errebote, 1,2 asistentzia eta 5 puntuko balorazioa lortu zituen. Gainera, Eurocupen ere esperientzia du, Printzerriko taldearekin debuta egin zuen lehiaketan.

2020ko uztailean, CB Ciudad de Valladolid taldeak Urrezko LEBen aritzeko sinatu zuen. 2021eko maiatzean Valladolideko taldea utziko du denboraldia amaitu arte Bàsquet Manresa taldearekin fitxatzeko.

2023an, ACB Ligako Bilbao Basket klubak fitxatu zuen bi denboralditarako.

## Ibilbidea 
*  Harrobia: Solna Vikings
*  Real Madrid "B" Junior (2016-2018)
*  Real Madrid Baloncesto (2018-2019)
*  AS Monaco Basket (2019-2020)
* Real Valladolid Baloncesto (2020-2021)
* Bàsquet Manresa
* Real Valladolid Baloncesto (2021-2023)
* Bilbao Basket (2023-egun)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Thelypteris palustris

***Thelypteris palustris*** Thelypteridaceae familiako iratze espezie bat da. Ipar hemisferio guztian aurkitzen da. Zingira eta ibai ertzetan agertzen da.

## Taxonomia 
Heinrich Wilhelm Schott botanikari austriarrak deskribatu zuen Zientziarako 1834. urtean.

Bi azpiespezie ditu:
* *Thelypteris palustris* subsp. *palustris* - Eurasian
* *Thelypteris palustris* subsp. *pubescens* (G.Lawson) Fraser-Jenk. - Ameriketan

Generoaren *Thelypteris* izena grezierazko *thēlypterís* hitzetik dator eta "iratze emea" esan nahi du. Espeziearen *palustris* izenak latinezko *paluster* hitzean du jatorria, eta "zingirakoa" esan nahi du.

## Deskribapena 
Errizoma errestaria du, 2'5 mm-ko diametroduna. Errizoma gaztea denean iletsua izaten da.. Soroak beltzak izaten dira, iletsuak eta guruin batek babesten ditu. eta Aizporaundiko hezegunean, eta Bizkaian Gorbeia mendiko zingira batean. Populazioak oso txikiak eta ahulak dira. Hondarribiaren kasuan errekasto horien emaria gutxitu dezaketen edozein jarduerek iratzea galbidera eraman dezakete. Horregatik galtzeko arriskuan dauden espezieen artean sailkatu da EAEko katalogoan. Hala ere "galzorian" kategorian sailkaturik dago Nafarroako Foru Erkidegoan.

## Erabilera 
Fitoerremediazio prozesuetan oso erabilgarria dela frogatu da metal astunen (Zn2+ eta Cu2+) kontzentrazioa nabarmen jaisten baitu. Hauek abeltzaintza intentsiboa egiten den eremuetan asko agertzen dira. Artsenikoz kutsaturiko lurzoruetan eragiteko ere frogatu da eta emaitzan gorabeheratsuak izan dira momentuz.

## Iruditegia 

Irudi:Marsh Fern Thelypteris palustris (6166049678).jpg|Frondeak.
Irudi:Moerasvaren (Thelypteris palustris). 26-04-2020 (d.j.b.) 01.jpg|Mutur kiribildua.
Irudi:Thelypteris palustris inat1.jpg|Hostotxoak.
Irudi:Thelypteris palustris kz06.jpg|Soroak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oreka faltsu

**Oreka faltsua** alborapen mediatiko mota bat da, non kazetariek gai baten inguruan dauden iritzien korrelazioa albo batera utzi eta, babes maila oso desberdina duten bi gertakari, berdinak balira bezala aurkezten duten. 

Oreka faltsu batean erortzean, argi eta garbi isolatuta dagoen edo gutxiengoa den iritzi batek gehiegizko arreta eta espazioa jasotzen du; beraz, uste okerra izan daiteke gutxiengoaren iritzi hori eta gehiengoarena baliokideak direla. Hori bereziki larria da zientzia-kazetaritzaren kasuan, gerta baitaiteke gutxiengoan dagoen edo zientzia-oinarririk ez duen teoria bat neutraltasun faltsu baten itxurapean ezarritako adostasun zientifiko batekin parekatu ahal izatea. Kazetariek proportzioz kanpoko ebidentziak eta argudioak aurkez ditzakete alde bakoitzeko ebidentzia errealaren aldean, edo alde bateko baieztapenek oinarririk ez dutela adieraz lezakeen informazioa alde batera utz dezakete. Oreka faltsua aipatu izan da desinformazioaren hedapenaren kausa garrantzitsu bezala.

Oreka faltsua, batzuetan sentsazionalismoarengatik sortzen da, non ekoizleek eta argitaratzaileek erabakitzen duten adostasuna dagoen eremu bat eztabaidagarria balitz bezala erakusteak arrakasta komertzial handiagoa ematen duela modu objektiboagoan erakustea baino. Beste alborapen mediatiko gehienetan ez bezala, oreka faltsua alborapena saihesteko saiakera batetik sor daiteke; ekoizleek pentsa dezakete bi ikuspunturen arteko lehiak objektibotasun handiagoa ematen duela, bakoitzari bere ikuspuntua lantzeko denbora emanez, eta konprometitu gabe baten informazioaren benetakotasuna eta bestearen faltsutasuna. Oreka faltsuak zalantza sor dezakeenez, maiz erabili dute interes taldeek ebidentzia zientifikoaren aurkako jarrera indartzeko, adibidez erregai fosilen industriak, tabakoaren industriak, txertoekiko aurkakotasuna bultzatzen duten taldeek edo kreazionistek.

Oreka faltsua zientziari buruzko albisteetan ematen da, adibidez, berotze globalaren kasuan, tabakismoak sortzen duen minbiziaren kasuan, tiomersalaren eta autismoaren arteko ustezko harremanarekin, edo eboluzio biologikoarekin eta diseinu adimendunarekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kristian Kullamäe

**Kristian Kullamäe** (Tallinn,  -) estoniar saskibaloi jokalaria da. Eskolta dabil ACB Ligako Bilbao Basket taldean.

## Biografia 
Kullamäe bere herrialdeko Audentes/Noortekoondis taldean hezitako jokalaria da. 2016an Alemaniara joan zen Rockets Gotha taldean jokatzeko. Bi denboraldiz jokatu zuen Alemaniako Pro-A Ligan.

2018-19 denboraldia Pro-A (bigarren maila) ligako Baunach Young Pikes taldeko partaidea izan zen, 26,5 minutu eta 13,4 puntu batez beste.

2019ko uztailean, Real Canoe Natación Club Baloncesto Masculinok sinatu zuen 2019-20 denboraldian Urrezko LEB mailan jokatzeko. Talde madrildarrean 22 partida jokatu zituen, 11,9 puntu, 2,2 errebote eta 1,5 asistentzia batez beste, 22,24 minututan.

2020ko abuztuan, jokalari estoniarrak Endesa Ligako San Pablo Burgos taldearekin sinatu zuen, eta Burgoseko taldeak Urrezko LEB Ligako Palmer Alma Mediterránea Palma taldeari utzi zion 2020-21 denboraldia jokatzeko.

2022ko abuztuaren 2an, Lietuvos Krepšinio Lygako BC Lietkabelisek sinatu zuen. Lituaniako taldean batez beste 13,8 puntu, 3,7 asistentzia eta 3 errebote lortu ditu etxeko ligan, eta 10,9 puntu, 3,6 asistentzia eta 3,2 errebote Eurocupen.

2023ko ekainaren 28an, ACB Ligako Bilbao Basket taldeak sinatu zuen.

## Ibilbidea 
* Audentes/Noortekoondis (2014-2016)
* Rockets Gotha (2016-2018)
* Baunach Young Pikes (2018-2019)
* Real Canoe (2019-2020)
* San Pablo Burgos (2020-2022)
* -> Palmer Alma Mediterránea Palma (2020-2021)
* BC Lietkabelis (2022-2023)
* Bilbao Basket (2023-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tryggvi Hlinason

**Tryggvi Snær Hlinason** (Akureyri,  -) islandiar saskibaloi jokalaria da. Pibot dabil ACB Ligako Bilbao Basket taldean.

## Biografia 
Pibotak 2014. urtean egin zuen debuta Þór Akureyri bere jaioterriko klubean. Islandiako Ligan profesionaletan hiru denboraldi jokatu ondoren, 2016-17 denboraldian batez beste 11,6 puntu, 8 errebote eta 2,7 tapoi lortu zituen partidako. Hlinason internazionala izan da bere herrialdearekin maila baxuagoetan eta 2016an egin zuen debuta selekzio absolutuarekin, 2017ko Eurobasketerako sailkapena lortuz.

2017ko ekainean, Valencia Basket akordio batera iritsi zen Islandiako nazioarteko pibotarekin, datozen lau denboraldietan talde *taronja*ren diziplinan sartzeko, 2021eko ekainaren 30era arte. Valencia Basketek pibot islandiarra Real Madril eta Barçaren aurkako klausularekin sinatu zuen.

2017ko udan, 20 urte azpiko Islandiako selekzioarekin kontzentratu zen, eta harekin Europako A mailako kategorian parte hartu zuen. Gainera, 2017ko Eurobasketean bere herrialdeko selekzio absolutuarekin egotea aurreikusita zegoen. Txapelketako jokalaritzat hartzen da, 19 urte baino lehen egindako erregistro handiengatik. Izan ere, txapelketaren lehen fasea amaitu ondoren, txapelketako jokalaririk baloratuena bihurtzen da (28,3 kreditu), partidako 15,7 puntu eta 12,7 erreboteri esker.

2018ko abuztuan Monbus Obradoirori utzi zioten denboraldi baterako.

Obradoirori utzita izan ondoren, 2019ko uztailean Casademont Zaragozara libre heldu zen eta hiru denboraldirako sinatu zuen. 2021eko abuztuan akordioa lortu zuen Casademontekin kontratua beste denboraldi batez luzatzeko, beste denboraldi baterako aukerarekin.

2023ko uztailean Bilbao Basketk bere fitxaketa iragarri zuen.

## Ibilbidea 
* Þór Akureyri (2014-2017)
* Valencia Basket (2017-2019)
*  → Monbus Obradoiro (2018-2019) 
* Casademont Zaragoza (2019-2023) 
* Bilbao Basket 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Erreà

**Erreà Sport S.p.A.**  ( ahoskatua) italiar ehungintzako arloko enpresa da, Torrilen egoitza duena.

## Historia 
1988an sortua, eta Erreàren munduko egoitza San Polo di Torrilen dago, Parmako kanpoaldean. Angelo Gandolfik sortu zuen, gaur egun presidente izaten jarraitzen duenak.

Erreà 1994an sartu zen Ingalaterrako futbolaren merkatuan, eta Premier Leagueko orduko taldearekin, Middlesbroughekin, akordio batera iritsi zen. Konpainiak Premier Leagueko audientzia bati egindako beste erakusketa bakarra 2011n hasi zen, Norwich City ekipamenduz hornitzeko akordioa sinatu zenean.

2013an 25. urteurrena ospatu zuen, datorren denboraldirako funtsezkoak diren bere futbol-bezeroen kamisetak aurkeztuta. Parma, Atalanta, Norwich City, Brighton, Blackpool, Rayo Vallecano, Numancia, Alcorcón, ADO Den Haag eta Nantes taldeak izan ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Trollius europaeus

***Trollius europaeus*** Ranunculaceae familiako landare belarkara da, Europako eta mendebaldeko Asiako mendilerroetan aurkitzen dena, Alpeetan eta Piriniotan ere bai.

## Taxonomia 
Lineok deskribatu zuen lehenengoz 1753. urtean *Species Plantarum* liburuan.

Suitzan eta Alemanian landare honi *troll-blume* ("trollen lorea") esaten zaio eta badirudi izen hori latinizatu zuela Lineok generoaren izena ezartzeko, *Trollius*. Espeziearen *europaeus* izena latinetik dator eta "europarra" esan nahi du.

Fruitua 10 mm-ko folikulu multzo bat da eta barnean hazi beltz distiratsuak gordetzen ditu., Beriain eta Larrako mendilerroetan. Populazio hauek, Burgosko Mena Haranekoarekin batera, Kantauri mendikatearen eta Pirinioek arteko zubia osatzen dute, elkarrekiko isolaturik badaude ere.

## Ugalketa eta bizi-zikloa 
Landare bizikorra da, hemikriptofitoa. Neguan zati aereoa galtzen du eta udaberrian zurtoin berriak ateratzen ditu errizomatik. Apirila eta abuztua artean loratzen da. Haziak inurriek barreiatzen dituzte (mirmekokoria).

## Iruditegia 

Irudi:Trollius altissimus kz01.jpg|Landarea.
Irudi:Trollius europaeus Pełnik europejski 2022-05-22 04.jpg|Hostoa.
Irudi:2012-06-09 17-10-26 Switzerland Kanton Graubünden Sagliaz.JPG|Lorea.
Irudi:1024 Trollblume-1609.jpg|Lorea, gertutik.
Irudi:Trollius europaeus fruchtstand.jpeg|Fruituak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hummel International

**Hummel International Sport & Leisure A/S** daniar ehungintzako arloko enpresa da, Aarhusen egoitza duena.

## Historia 
Enpresa 1923an sortu zuten Albert Messmerrek eta bere anaia Michael Ludwig Messmerrek, "Messmer & Co" izenarekin Hanburgon (Alemania). Urte horretan bertan, Messmer anaiek markaren lehen futboleko botak sortu zituzten. Bigarren Mundu Gerran, Hanburgoko lantegia ia erabat suntsituta geratu zen. Bernhard Weckenbrockek hartu zuen konpainiaren ardura 1956an, bere basea Kevelaerra eramanez, Ipar Renania-Westfaliara. Markaren lehen babesletza-kontratua Alemaniako Bigarren Mailako  MSV Duisburg taldearekin sinatu zuen 1968an, eta 1969an erlastarraren logoa sartu zen markan. 1975ean, Weckenbrockek Danimarkako sozietate bati saldu zion. 1999tik, Danish Thornico Group-en subsidiarioa da Hummel, Christian eta Thor Stadilek sortua.

Futbolean eta eskubaloian sustraiak dituen negozioko kirol-arropa markarik zaharrenetakoa izanik, Hummelek Real Madrid, Real Betis, Tottenham Hotspur, Aston Villa, Southampton edota Benfica futbol talde historikoak eta Danimarkako talde nazionala hornitu ditu. Euskal Herrian Eibar KE eta Bilbao Basket taldeekin lan egiten du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Karlos Pio Habsburgo-Borboikoa

**Karlos Pio Habsburgo-Lorena eta Borboikoa** (Viena, 1909ko abenduaren 4a - Bartzelona, 1953ko abenduaren 24a) espainiar noble bat izan zen, Karlos VIII.a izenarekin Espainiako tronurako erregegai karlista aldarrikatua (Javier Borboi-Parmakoa erregegai ofizialaren aurka), karlista batzuen ustez indarrean zegoen 1713ko ondorengotza legearen interpretazio bati jarraiki.

## Gazte garaia 
Karlos Vienan jaio zen, Austrian. Leopoldo Salvador Austria-Toskanako artxidukearen (1863-1931) seme txikia zen. Bere amaren aldeko aitona Karlos Maria Borboi Austria-Estekoa zen, erregegai karlista izandakoa.

Karlos Toskana Jauregian hazi zen, Vienan. 1919an Austriako gobernu errepublikarrak Habsburgotarren jabetza guztiak konfiskatu zituen. Karlosek Italiara emigratu zuen bere familiarekin. Gero Bartzelonara joan ziren. 1926an Karlosek espainiar nazionalitatea jaso zuen. Industria Ingeniaritza Eskolan graduatu zen eta geroago Austriara itzuli zen 30eko hamarkadaren hasieran, Heimwehr-arekin bat egiteko, talde komunista eta sozialisten aurka borrokatzen zen milizia kontserbadorea.

## Espainiako tronurako erregegaia 
1932an karlismoaren sektore bat Karlos Pio babesten hasi zen karlismoaren oinordeko izateko. Jarraitzaile hauek El Cruzado Español astekariarekin lotura zuten.

1943ko ekainaren 29an Karlosek manifestu bat argitaratu zuen, tronuaren oinordeko legitimoa zela aldarrikatuz. Garai hartan Karlosek hiru anaia nagusi zituen, baina haietako inork ez zuen dinastia-eskubide horiek aldarrikatzeko interesik agertu.

Bere jarraitzaileen artean Karlos VIII.a bezala izendatu zuten, eta bere mugimendu politikoari karloktabismo deitu zioten. 1953an Karlos hil zenean, Antonio Maria eta Francisco Jose anaiek Espainiako tronuaren ondorengotza eskatu zuten.

## Ezkontza eta familia 
1938ko maiatzaren 8an Karlos Vienako San Esteban katedralean ezkondu zen Christa Satzger Balvanyosekoarekin (1914-2001). Ezkontza morganatikoa zenez, bere seme alabak ondengotzatik baztertu ziren.

## Heriotza 
Carlos garuneko odoljario baten ondorioz hil zen 1953ko abenduaren 24an, Bartzelonan, eta Pobleteko monasterioan lurperatuta dago.

## Erreferentziak
Abdullah I.aren meskita

**Abdullah I.aren meskita** () Jordaniako Amman hirian 1982tik 1989ra eraikitako meskita da. Izena Abdullah I.a Jordaniakoa erregearen oroimenez jarri zioten. Hiriaren benetako ikurra da gaur egun. 2006 arte "Mezquita Nacional de Jordaniako Meskita Nazionala" izan zen; urte horren apirilaren 11an titulu hori Hussein Bin Talal erregearen meskitari eman zioten. Islamgo arkitektura modernoaren adibidea da. Arkitektoa Rasem Badran izan zen.

## Ezaugarriak 
Eraikin handia da: 3.000 pertsona arteko edukiera du. Meskita mosaiko urdin zoragarriz estalitako kupula batek koroatzen du eta. Gainera, beste bi kupula txikiago eta arkitektura futuristako bi minarete ditu. Kupula nagusiaren azpian, gizonezkoentzako otoitz-gela handi bat dago, baina hau ez dago zutabez eutsitako erdiko nabean, eta, beraz, Jerusalemgo Arrokaren Kupula gogorarazten du.

Meskitaren multzoak historia eta erlijio islamiarraren museoa du.

## Kokapena 
Ammango medebaldean dago meskita, Jebel al-Weibdeh mendian.

## Iruditegia 

Jordan W-008.jpg|Meskita eta minarete bat.
King Abdullah I Mosque FotoThalerTamas.jpg|Zehaztasuna.
King Abdullah Mosque at Night.jpg|Gaueko panoramika. Atzean, Jordaniako bandera.
Amman BW 33.JPG|Barrualdea.
King Abdullah 22.jpg|Barrualdea.
Z King Abdalla I Mosque Amman 12.JPG|Sarbidea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Abdullah I.aren meskita Lonely Planet webgunean.
Ammonera

**Ammonera** antzinako dialekto hebraikoa izan zen, ammonitak erabiltzen zutena. Gaur egungo Jordaniaren iparraldean hitz egiten zen (bertako hiriburua, Amman, hizkuntza horretatik hartu zuen izena). Amonera hizkuntzatik testu txiki batzuk bakarrik gelditzen dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tiofeno

**Tiofenoa** konposatu organiko heterozikliko aromatikoa da,  C4H4S formula duena, organosufre konposatuen familiakoa. Usain desatsegineko likido kolorgea da. Uretan disolbaezina da, baina ohiko disolbatzaile orgnaikoetan disolbagarria, hala nola toluenotan, azetonatan eta dioxanotan.

Deribatu ordezkatu ugari ditu eta bere jokaeran bentzenoaren antza du. 

Konposatu analogoen artean furanoa (C4H4O), selenofenoa (C4H4Se) eta pirrola (C4H4NH) aipagarriak dira.

## Tiofenoa naturan 
Tiofenoa eta bere deribatuak petrolioan aurkitzen dira eta batzuetan beren kontzentrazioa % 3 bitartekoa izan daiteke. Landareetan ere aurki daitezke. Adibidez, kafearen usainaren osagaietako bat dira tiofenoak

Halaber Marten ere aurkitu dira. 2012 eta 2017 bitartean *Curiosity* lurrorotakoak Marteko Murray mendiguneko, Pahrump muinoetan lurzoru-sedimentuetan nanomol mailan detektatu ditu tiofenoak eta bere deribatuak.

## Ezaugarriak 
Molekula laua da; sufrearen lotura-angelua 93° ingurukoa da, C-C-S angelua 109° ingurukoa da eta beste bi karbonoek 114°-ko lotura-angelua dute. Sufrearen ondoko C-C loturen luzerak 1.34A dira, C-S-aren luzera 1.07A eta beste C-C 1.41A.

Tiofenoa aromatikoa da, baina kalkulu teorikoek iradokitzen duten aromatikotasun-maila bentzenoarena baino txikiagoa dela. Sufrearen bikote elektronikoak modu esanguratsuan deslokalizatuta daude π sisteman. Haien aromatikotasunaren ondorioz, tiofenoak ez ditu erakusten tioeterren ohiko propietateak. Adibidez, sufre-atomoaren alkilazioa eta oxidazioa zaila gertatzen da.

Sufrea oso erreaktiboa ez bada ere, bere ondoko karbono-atomoek erraz pairatzen dituzte eraso elektroizaleak, halogenuroenak adibidez.

Tiofenoa polimerizazio-monomero moduan usa daiteke. Homopolimeroak, politiofenoak, ez dute interes komertzialik, kopolimeroek ordea bai.

## Sintesia 
Tiofenoaren sintesi komertziala butanoa sufre bidez deshidrogenatuz abiatzen da, segidan ziklazioa, sufre bidez ere, bideratzeko. Laborategian sodio sukzinatoa fosforo trisulfuroz tratatuz edo etilenoa edo azitilenoa sufre irakinetan isuriaraziz sintetiza daiteke tiofenoa.

## Erabilera 
Tiofenoa sintesi kimikoan disolbatzaile eta erreaktibo moduan usatzen da. Kopolimeroak egiteko monomero gisa era baliatzen da, anhidrido maleikoarekin edo fenil-formaldehido erretxinekin adibidez.

## Erreferentziak
Odeoi (Amman)

**Odeoi** Jordaniako Amman hiriburuan dagoen antzoki txikia da; 500 eserleku ditu. Eraikina odeoi erromatarra da, K.o. II. mendean eraikia. Oso gertu Antzoki Erromatarra dago.

Arkeologoek uste dute litekeena dela antzinatean Odeoia, eguraldiaz babesteko, egurrez itxita egotea. Gaur egun Odeoian kontzertuak antolatzen dira, ezagunena Al-Balad Festival.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fernanda Maria

**Fernanda Maria Carvalheda Silva** (Lisboa, 1937ko otsailaren 6a – *ibidem*, 2025eko urtarrilaren 13a), ***Fernanda Maria*** izen artistikoz ezagunagoa, portugaldar abeslaria izan zen, XX. mendeko fado abeslari handienetako bat eta genero horretako errepertorio tradizionalaren hedatzailea.

## Ibilbidea 
Lisboako Bairro Alto auzoko fado etxe tradizionaletan hasi zen abesten, eta 1952an fado abeslari gisa egiazki hasten lagundu zion entzunaldi bat egin zuen. 1964an *Lisboa à noite* fado etxea ireki zuen. Besteak beste, honako abesti hauek interpretatu zituen: *Não passes com ela na minha rua* (Carlos Conde/Casimiro Ramos), *Fado de horas* (Belo Marques), *Aquela velhinha* (Linhares Barbosa/Fado Cigano), *Rosa da Madragoa* (Frederico de Brito/Fado Seixal), *Fado das mágoas* (Frederico de Brito) eta *Lá vai ele* (Linhares Barbosa/Jaime Santos). Hainbat motiboren egilea ere izan zen, hala nola *A razão do meu viver*, *Sentir a vida*, *Olhos felizes*, *Este poema*, *Xaile negro* eta *No Altar da minha saudade*.

*Enciclopédia da Música Portuguesa no Século XX* liburuaren arabera, Fernanda Mariaren estiloak adierazpen tekniken erabileran izandako eraginkortasuna izan zuen ezaugarri, hala nola *rubato*, melismak eta estilo aldaketak.

Laurogei disko grabatu zituen, horietako batzuk Alfredo Marceneiro abeslariarekin. Bere disko ezagunenak *Sempre* (1991, Discossete), *Os Maiores Sucessos de Fernanda Maria* (1993, Movieplay) eta *O Melhor de Fernanda Maria* (1994, Emi-VC) dira. 1963an Prémio da Imprensa saria erabazi zuen fadoaren kategorian, eta 2006an Prémio Amália Rodrigues Carreira Feminina, eta 2012an Lisboako Udalaren Merezimenduaren Domina.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Brooklyn Heights

**Brooklyn Heights**, AEBetako New York hiriko auzo bat da, Brooklyn barrutian.

2020ean 25.092 biztanle zituen.

## Auzoa 
Old Fulton kalearen inguruan hedatzen da, iparraldean Brooklyn zubia du, ekialdean Cadman Plaza parkea, hegoaldean Atlantiko Etorbidea eta mendebaldean East River itsasartea.
Cadman Plaza

**Cadman Plaza**, AEBetako New York hiriko Brooklyn barrutian dagoen hiri-parke publiko bat da. 

1939an sortua izan zen eta Brooklyngo Eliza kongregazionalaren Samuel Parkes Cadman (1864-1936) ministroaren omenezko izena darama.
Murray Hill (Manhattan)

**Murray Hill**, AEBetako New York hirian dagoen auzo bat da, Manhattan barrutian. Midtown Manhattan eremuan dago.

2010ean 10.864 biztanle zituen.

Ekialdean East River itsasadarrarekin muga egiten du.
Dean Capobianco

**Dean Capobianco** (Perth, 1970eko maiatzaren 11) atleta da. Australia ordezkatu zuen 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sarah Carli

**Sarah Carli** (Wollongong, 1994ko irailaren 5a) atleta da. Australia ordezkatu zuen 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Blacksmith Scene

***Blacksmith Scene*** filma William K.L. Dickson zinemagilearen lana da, 1893. urtekoa. Charles Kayser eta John Ott aktoreek antzeztu zuten.

## Aktoreak 
* Charles Kayser
* John Ott

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* imdb.com
Annie Oakley (1894ko filma)

***Annie Oakley*** William Kennedy Dickson zinemagilearen film mutua da, 1894. urtekoa. Annie Oakley eta Frank E. Butler aktoreek antzeztu zuten.

## Aktoreak 
* Annie Oakley
* Frank E. Butler

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* imdb.com
Gloeoporus dichrous

***Gloeoporus dichrous*** *Irpicaceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Caloporus dichrous*, *Bjerkandera dichroa*, *Leptoporus dichrous*, *Boletus dichrous*, *Polystictus dichrous*, *Gelatoporia dichroa*, *Gloeoporus dichrous*, *Stereum dichroides*, *Poria subviridis*, *Gloeoporus candidus*, *Polyporus erythroporus*, *Polyporus erythrophorus*, *Polyporus erythropus*, *Boletus pelleporus*, *Polyporus adustus var. pelleporus*.

## Deskribapena 
**Basiodiokarpoa:** Erresupinatua, efuso-erreflexua edo subpileatua, 1 eta 4 cm bitarteko zabalerakoa eta 0,5 eta 2 cm bitarteko proiekzioarekin eta substratuan sartzen den ondoan 3 eta 6 cm bitarteko lodierakoa, sesilak, dimidiatuak, banako ugariz osatutako koloniak osatuz hainbat dezimetroko luzapenetan, gutxi-asko inbrikatuak edo alboan bat eginda, bigunak freskotan, kartilaginosoak eta erretxinatsuak lehortzen direnean.

**Pileoa:** Feltroduna, apur bat zonatua edo bat ere ez, zurixka edo krema kolorekoa, okre kolorekoa amaieran.

**Ertza:** Akutua, kolore berekoa edo argiagoa.

**Tubuluak:** Laburrak, oso gelatinakarak, bereiz daitezkeenak.

**Poroak:** Biribil-angeluarrak, 5-6 milimetroko, hasieran krema arrosakara kolorekoak, geroago arrosa-izokin kolorekoak, amaietan arre-purpura ilun kolorekoak; disepimentu ia meheak, osoak, pruinadunak.

**Kontextua edo subikulua:** Zuria, freskotan higrofanoa, zaila lehorrean, 1 eta 4 mm bitarteko lodiera.

**Kortexa:** Presente, geruza sotil eta gelatinakara batek kontextua eta tubuluak bereizi egiten ditu.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

## Sasoia eta lekua 
Saprofitoki ematen ditu fruituak, hosto zabaleko zuhaitzen motzondoetan eta adar hiletan, batez ere *Quercus, Betula* eta *Corylus*-etan, banako ugariren koloniak osatuz, usteldura zuria eraginez.

### Banaketa eremua 
Mundu osoan barreiatzen da, kontinente guztietan zehar, Antartikan izan ezik, eta habitat ugaritan garatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Loretto Petrucci

**Loretto Petrucci** (Pistoia, Toscana, 1929ko abuztuaren 18a – ib., 2016ko ekainaren 18a)  txirrindulari italiarra izan zen, profesionala 1949tik 1960ra.

Klasikoetan bereziki nabarmendu zen eta Milan-San Remo bitan irabazi zuen, 1952an eta 1953an, baita 1953ko Paris-Brusela ere. Garaipen hauek, gehi Flèche Wallonnen lortutako hirugarren postuak, Challenge Desgrange-Colomboko sailkapena eman zioten 1953an.

## Palmaresa 
### Amateurretan 
**1948**
* Pistoiako Sari Nagusia
**1949**
* 2. Milan-Busseton
### Profesionaletan 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan eta Munduko txapelketan 
-: Ez zuen parte hartu
X: Ez zen jokatu
UT: Utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Demetrio Basilio Lakas

**Demetrio Basilio Lakas Bahas** (Colón, 1925eko abuztuaren 29a – Panama Hiria, 1999ko azaroaren 2a) panamar politikaria izan zen, Panamako presidentea 1969tik 1977ra.

Etorkin greziarren semea izan zen, Panaman hezi zen eta 1957an Texasko Unibertsitate Teknologikoan graduatu zen. Gero negozioei ekin zien.

Omar Torrijosek kolpe militar batek porrot egitea lortu zuen 1969ko abenduaren 16an, eta Lakas behin-behineko gobernu batzordeko presidente izendatu zuen.

Lakasen agintaldian, botere efektiboa Torrijos jeneralaren eskuetan egon zen. Prentsa-zentsura eta oposizio-mugimenduak ezabatzea izan zituen ezaugarri nagusi. 1977an Torrijos-Carter itunak negoziatu zituen Panamako kanalaren kontrola Estatu Batuetatik Panamara transferitzeko.
Victoria Mas

**Victoria Mas** (Chesnay, Yvelines, 1987) frantziar eleberrigilea da.

## Biografia 
Victoria Mas Jeanne Masen alaba da. Hizkuntza eta Letretan lizentziatu eta Sorbonan Letra Modernoetan masterra egin ondoren, zineman lan egin zuen ekoizpen laguntzaile, idazle eta goi-ordokiko argazkilari gisa.

*Le Bal des Folles* lehen eleberria 2019an argitaratu zuen, zeina, 2019ko uztailean, Talents Culturak koroatu zuen. Mélanie Laurent zuzendariak egokitu zuen eleberria zinemara. Hogeita bost hizkuntzatara ere itzulita dago. 190.000 aletik gora saldu dira.

2022an, *Un miracle* argitaratu zuen, herri-sinesmenen gaia duena ardatz, Bretainiako Batz uharte txikian, Ama Birjinaren irudipenez preso dagoen nerabe baten istorioaren bitartez.

## Obrak 
### Sukaldaritza gida 
* *The Farm to Table French Phrasebook: Master the Culture, Language and Savoir Faire of French Cuisine*, Ulysses press, 2014 (ISBN 9781612433554)

### Eleberriak 
* *Le Bal des folles*, Éditions Albin Michel, 2019, 251 orrialde (), 2020an Audiolib-en berrargitaratua (bertsio integrala audioliburuan + egileari elkarrizketa = 6h44)

* *Un miracle*, Éditions Albin Michel, 2022, 224 orrialde ()

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Hipnosia
* Histeria
* Jean-Martin Charcot
* Espiritismoa (Allan Kardec)
* Allan Kardec

## Kanpo estekak 
 
* Daniel Picoulyrekin elkarrizketa Page 19n
* Catherine Frudji-Toussaint-i elkarrizketa RFIn