open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ainhoa Basabe

**Ainhoa Basabe Meléndez** (Sestao, 1969ko ekainaren 28a - ), bizkaitar politikaria da, Sestaoko alkatea; Sestao herriaren historian lehen emakumea alkatetzan.

## Bizitza 
Sestaon jaio zen 1969 urtean, eta Asti-Leku Ikastolan ikasi zuen. Euskal Herriko Unibertsitatean biologia ikasi zuen (1987-1989).  

### Lan ibilbidea 
Sestaoko zinegotzi eta alkateordea izan da eta gero Sestaoko alkatea. Bere aita, Felix Basabe, 1979ko lehen udal demokratikoan Euzko Alderdi Jeltzaleko (EAJ) alderdiaren zinegotzia izan zen, Santiago Llanos del Rio alkatea izan zenean.  

Basaberen familia Astileku Ikastolako sortzaileetarikoa izan zen; eta Ainhoa ikastetxe horretan Unibertsitatera Bideratzeko ikasturtea (COU) ikasi zuen lehen taldeko ikaslea izan zen.

Sestaoko merkatari bat izanda, 2010. urtean Sestaoko Merkatarien Elkarteko lehendakari aukeratu zuten.

#### Politikari 
Gazte-gaztetik politikarekin lotuta egon da, Euzko Alderdi Jeltzaleko kidea izanik, alderdi horretako zinegotzi hautatu zuten 2011ko hauteskundeetan, 2015ekoan eta 2019koan.

2011. urtean Kultura, Hezkuntza eta Merkataritzako zinegotzi ordezkari izendatu zuten, Sestaoko Tokiko Gobernu Batzarreko kide. 2015eko hauteskundeetan, Sestaoko Lehen Alkateorde eta Hiritarren Segurtasun eta Gizabidezko Zinegotzi Ordezkari izendatu zuten, baita hainbat udal-korporazio publikotako Presidente ere. 

2019ko hauteskundeen ondoren, Sestaoko lehen alkateorde eta Giza Baliabide, Hirigintza, Etxebizitza, Industria, Zerbitzu eta Ingurumeneko zinegotzi ordezkari izendatu zuten.

2021eko apirilaren 30ean Sestaoko alkate bihurtu zen, Josu Bergara ordezkatuz eta udalerriaren historian kargua hartu zuen lehen emakumea bilakatuz.

Kargu hori bete duen lehen emakumea izan da, ezkerraldeko beste emakume batzuekin batera: Amaia del Campo Barakaldon (2015ean)eta Aintzane Urkijo Santurtzin (2015ean).

Bizkaiko Garraio Partzuergoko Kontseilu Nagusiko bokala ere izan da, Unai Rementeria Bizkaiko ahaldun nagusiaren agintaldian.

2023ko udal hauteskundeetan alkategaia izan zen Basabe, Euzko Alderdi Jeltzalearen Sestaoko zerrendan. Urte horretan Basabe alkate hautatua izan zen.

## Bizitza pertsonala 
Ezkonduta dago eta bi umeren ama da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Soineko arrosa

***Soineko arrosa*** () Frédéric Bazille margolari inpresionistaren margolana da. 1864an margotu zuen, 23 urte zituelarik. Orsay museoan erakusten da. Urte horietan familiaren gaia ohikoa zen margolari honen lanetan (*Réunion de famille* (1867), *Vue de village* (1868)).

## Deskribapena 
Margolan honetan margolariaren lehengusina ikus dezakegu, Thérèse des Hours. Emakumea harrizko ertz batean eserita dago, familiak Domaine de Méric-en Montpellier zuen jabegoan. Aurrez aurre Castelnau-le-Lez du, Okzitaniako Hérault barrutian.

Neska gazte hau ikusleari bizkarrez emanda dago. Soineko arrosa darama eta altzoan mantala beltz bat. Gaztea lehen planoan egonda, herrian hobeto nabaritzen da. Argiak garrantzi handia du lan honetan: herria eguerdiko eguzkipean dago eta alboetako zuhaitz ilunek ikuslearen begirada haruntza eramaten du; teknika hau Barbizongo eskolaren ohikoa zen.

## Neurriak 
Oihalaren neurriak hauek dira: 147 zm garaia eta 110 zm luzera.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak
Fashodako gatazka

**Fashodako gatazka** istilu inperialista izan zen, 1898an gertaturikoa, Frantziak eta Erresuma Batuak beren afrikar koloniak lotzeko trenbideak egin zituztenean. Fashoda -Sudango herri txiki bat- trenbide bien elkargunean zegoenez, istiluen agertoki bilakatu zen.

Britainiarrek Kairotik Esperantza Oneko lurmuturreraino hedatu nahi zuten beren agintea; frantziarrek, berriz, Atlantikotik Itsaso Gorriraino Sahara eta Sahelen zehar, eta Brazzavilletik Djibutiraino Afrika ekuatorialean. Potentzia bien asmoek Fashodan egin zuten talka. Frantziarrek Brazzavilletik bidali zuten espedizio militar bat, eta Djibutitik zetorren zutabe batekin elkartu zen bertan. Ondoren, britainiar ontzidi bat Egiptotik iritsi zen, Nilon barrena. Tirabirak eta negoziazioez beteriko hilabete batzuk pasa ondoren, frantziarrek atzera egin zuten (izan ere, gutxiago izateaz gain, ez zuten ontzien babesik).

Metropolietan besteen espansionismoaren ikurtzat hartu zuten gatazka, eta alde bietan agerraldi nazionalistak egin zituzten. 1904an, Entente Cordiale sinatzean, Frantziak Egiptoren britainiar jabetza onartu zuen, eta baita Sudanen anglo-egiptoar jabekidetza ere; trukean Maroko bereganatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1982ko Eurovision Abesti Lehiaketa

**1982ko Eurovision Abesti Lehiaketa** urtero ospatzen den Eurovision Abesti Lehiaketaren 27. edizioa izan zen. Harrogateko Harrogate International Centre erakustazokan ospatu zen, Erresuma Batuan, apirilaren 24an. Aurkezlea Jan Leeming izan zen.

Garailea Alemaniako Nicole izan zen, "Ein bißchen Frieden" kantuarekin. Alemaniaren (orduan berez Mendebaldeko Alemania zen partaide) lehen garaipena izan zen.

Hemezortzi herrialdek hartu zuten parte, aurreko urtean baina bi gutxiagok. Frantziako TF1 kateak lehiaketa uztea erabaki zuen, ekitaldiaren "talentu eta kalitate falta" arrazoituz, eta hurrengo edizioan hasita Antenne 2-k hartuko zuen Frantziaren partaidetzaren ardura. Grezia Themis Adamantidisen "Sarantapente Kopelies" abestiak ordezkatu behar zuen, baina bertan behera utzi zuten partaidetza aste batzuk lehenago.

## Lehiaketa 
## Kanpo estekak 
*  Eurovision webgune ofiziala
Mientras dure la guerra

***Mientras dure la guerra*** 2019ko Alejandro Amenábar espainiar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Espainia. 1936ko uda. Miguel Unamuno idazle ezaguna altxamendu militarraren alde agertuko da publikoki, herrialdearen egoera gatazkatsua konpontzen lagunduko duela sinetsita. Horren ondorioz, Errepublikako gobernuak berehala kenduko du Salamancako Unibertsitateko errektore kargutik. Franco jeneralak bere tropak matxinatuen frontera ekartzea eta arrakastaz aurrera egitea lortuko du, gerraren agintari bakar izateko isilpeko esperantza duen bitartean. Gatazkaren norabide odoltsuagatik eta zenbait lankideren espetxeratzeagatik, Unamunok zalantzan jarriko ditu bere jarrera eta printzipioak. Francok kuartela Salamancara eramaten duenean eta inguru nazionalaren Estatuburu izendatzen dutenean, Unamuno bere jauregira joango da erruki bila.

## Aktoreak 
* Karra Elejalde: Miguel Unamuno
* Eduard Fernández: José Millán-Astray
* Santi Prego: Francisco Franco
* Nathalie Poza
* Patricia López Arnaiz
* Luis Zahera
* Luis Bermejo
* Inma Cuevas: Felisa
* Mireia Rey: Carmen Polo
* Tito Valverde
* Luis Callejo
* Carlos Serrano-Clark
* Ainhoa Santamaria
* Itziar Aizpuru
* Pep Tosar
* Miquel García Borda: Alfredo Kindelán

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* «Gerrak iraun bitartean» zinea.eus atarian (Cliff de Hory) **(Euskaraz)**
* «Gerra ostean» zinea.eus atarian (Cliff de Hory) **(Euskaraz)**
Another Mother's Son

'''''Another Mother's Son''''' 2017ko Christopher Menaul ingeles zinema zuzendarien film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Louisa Gould bi semeren ama Jersey uhartean bizi zen. Gerra garaian erresistentziarekin bat egin zuen eta bere burua arriskuan jarri zuen Errusiako soldadu gazte bat etxean ezkutatuta. Bere hitzetan, beste ama baten semea babesteko beharra sentitu zuen.

## Aktoreak 
* Jenny Seagrove: Louisa Gould
* Julian Kostov: Feodor "Bill" Burriy 
* Ronan Keating: Harold Le Druillenec 
* John Hannah: Arthur Forster 
* Amanda Abbington: Ivy Forster 
* Brenock O'Connor: Rex Forster 
* Peter Wight: René Le Mottée 
* Susan Hampshire: Elena Le Fevre 
* Félicité Du Jeu: Nicole 
* Gwen Taylor: Lily Vibert 
* Joanna David: Maud Vibert 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
La trinchera infinita

***La trinchera infinita*** () 2019ko Aitor Arregi, Jon Garaño eta  Jose Mari Goenaga gipuzkoar zinema zuzendarien film dramatikoa da.

Aktore protagonistak Antonio de la Torre eta  Belen Cuesta izan ziren. Filma Manuel Cortes-en bizitzan inspiratu zen, Espainiako Bigarren Errepublikan Malagako Mijas herriko alkatea izan zena, hogeita hamar urte ezkutuan bizi izan zena eta  bere bizitza 2011ko *30 años de oscuridad* dokumentalean kontatua izan zena. Manuel H. Martín-ek egin zuen dokumental hori. Higuera de la Sierran filmatu zen, Huelvako probintzian.

2019ko Donostiako Zinemaldian estreinatu zen, eta  Zuzendari Onenaren Zilarrezko Maskorra eta  Gidoi Onenaren Epaimahaiaren Saria eskuratu zituen. eta  gerora ere zerrenda luzatuz joan dira. Urte berean, hamabost izendapen lortu zituzten Goya sarietarako. Izendapen horietatik guztietatik, emakumezko antzezle onenaren saria lortu zuen.. 2021eko Oscar Sarietarako Espainiak bidalitako filma izan zen.
Fitxategi:Malaga Film Festival 2025 - Belén Cuesta 01 (cropped).jpg|Belen Cuesta
Fitxategi:Antonio de la Torre 2017.jpg|Antonio de la Torre 
Fitxategi:Jon Garaño eta Aitor Arregi 2.jpg|Aitor Arregi eta  Jon Garaño  
Fitxategi:JoseMari Goenaga.jpg|Jose Mari Goenaga

## Sinopsia 
Higiniok eta  Rosak hilabete gutxi daramatzate ezkonduta, Gerra Zibila piztearen ondorioz, gizonaren bizitza arrisku larrian jarriko denean. Emaztearen laguntzaz, Higiniok etxean zulo bat egin eta  denbora batez bertan ezkutatzea erabakiko du. Errepresaliak jasotzeko beldurrak eta  elkarrenganako maitasunak 30 urtetik gora iraungo duen itxialdira kondenatuko dute bikotea.

## Aktoreak 
* Antonio de la Torre: Higinio Blanco
* Belén Cuesta: Rosa Domínguez
* José Manuel Poga
* Vicente Vergara
* José María del Castillo
* Carlos Bernardino: falangista
* Enrique Asenjo
* Daniel Morilla
* Antonio Romero: Fede
* Óscar Corrales: Damián
* Manuel Domínguez: errepublikano 1
* Esperanza Guardado
* Javi Mena

## Sariak eta izendapenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jinja (Uganda)

**Jinja** Ugandako hego-ekialdeko hiria da. Ekialdeko eskualdean dago, Kampalatik 81 kilometro ekialdera, Victoria aintziraren iparraldeko ertzean. 82.200 biztanle zituen 2019an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Magaluf

**Magaluf** Calvià udalerriko auzo bat da, Mallorcan dagoena. 2013an 4.363 biztanle zituen baina turismo masiboaren adibide bilakatu da. Ia ehun hotel, hostal eta apartamendu eta berrehun taberna, jatetxe, denda eta diskoteka ditu. Turisten %95a britainiarrak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sinkronia eta diakronia

Hizkuntzalaritzan **sinkronia eta diakronia** ikuspegiak erabili izan dira hizkuntzei buruzko analisiak eta ikerketak egiteko Saussureren garaietatik. Analisi **sinkroniko** batek hizkuntza bat une jakin batean aztertzen du; analisi **diakroniko** batek, ordea, hizkuntzaren bilakaera historikoa aztertzen du. Edo hizkuntzaren atal baten bilakaera historikoa.

Une jakin bateko hizkuntzaren deskripzioak edo analisiak sinkroniaren ikuspegitik egiten dira, esate baterako: Euskaltzaindiaren *Euskara Baturaren Eskuliburua*. Gramatika horrek, bere garaiko hizkuntzari buruzko argibideak ematen dituen heinean, batez ere ikuspegi sinkronikoa erakusten du.

Analisi diakronikoak, ordea, hizkuntzaren bilakaera historikoren analisiak egiten ditu. Analisi diakroniko ezagun bat, esate baterako, Mitxelenaren Fonética histórica vasca doktore tesia da.

Analisi diakroniko batzuek historiatik harago joaten dira, hau da lehen dokumentuak baino lehenagora, eta hizkuntzaren atalen bat berreraikitzeraino iristen dira, hizkuntzaren historiaurreko garaietako atalen bat berreraikitzeraino. Berreraikitako hizkuntzei proto-hizkuntza edo aitzin-hizkuntza esaten zaie. Horrela, esate baterako, berreraiki egin dira proto-euskara, aitzineuskararen, atal batzuk.

## Ikus, gainera 
* Eugen Coseriu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Palmanova

**Palmanova** Calvià udalerriko auzo bat da, Mallorcan dagoena. 2013an 7.040 biztanle zituen baina turismo masiboaren adibide bilakatu da. Hiru hondartza eta kirol-portu txiki bat du.

2009an bertan ETAk bere azken heriotza-atentatua burutu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Santa Ponça

**Santa Ponça** () Calvià udalerriko auzo bat da, Mallorcan dagoena. 2013an 10.736 biztanle zituen, udalerriko auzorik populatuena izanda.

1229an Jakue I.a Aragoikoak bertan lehorreratu zen uhartea konkistatzeko. Erdi Aroan markatal portu nagusia izan zen. Bere inguruan *Bahía de Palma* filma grabatu zuten, non Elke Sommer lehendabizikoz bikiniz agertu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1983ko Eurovision Abesti Lehiaketa

**1983ko Eurovision Abesti Lehiaketa** urtero ospatzen den Eurovision Abesti Lehiaketaren 28. edizioa izan zen. Municheko Rudi-Sedlmayer-Halle aretoan ospatu zen, Mendebaldeko Alemanian, apirilaren 23an. Aurkezlea Marlene Charell izan zen.

Garailea Luxenburgo ordezkatzen zuen Corinne Hermès izan zen, "Si la vie est cadeau" kantuarekin. Luxenburgoren bosgarren garaipena izan zen, Frantziak 1977tik zeukan errekorra berdinduz.

Hogei herrialdek hartu zuten parte, 1978ko eta 1981eko errekorra berdinduz. Frantzia eta Grezia urte bateko eten baten ostean bueltatu ziren, eta Italia bi urteko eten baten ostean. Bestalde, Irlanda partaidetza eten egin zuen, Raidió Teilifís Éireann telebista-erakundean martxan zen greba bat zela eta.

## Lehiaketa 
## Kanpo estekak 
*  Eurovision webgune ofiziala
1984ko Eurovision Abesti Lehiaketa

**1984ko Eurovision Abesti Lehiaketa** urtero ospatzen den Eurovision Abesti Lehiaketaren 29. edizioa izan zen. Luxenburgoko Grand Théâtre antzokian ospatu zen, maiatzaren 5ean. Aurkezlea Désirée Nosbusch izan zen.

Garailea Suediako Herreys taldea izan zen, "Diggi-Loo Diggi-Ley" kantuarekin. Suediaren bigarren garaipena izan zen.

Hemeretzi herrialdek hartu zuten parte, aurreko edizioan baino bat gutxiago. Israelek uko egin zion parte hartzeari erabakitako data Israelen Eroritako Soldaduen Eguna izateagatik, eta Greziak ere ez zuen ordezkaririk bidali. Bestalde, Irlanda bueltatu egin zen urte bateko eten baten ostean.

## Lehiaketa 
## Kanpo estekak 
*  Eurovision webgune ofiziala
Arku konopial

thumb| Arku konopiala

**Arku konopiala** erdiko aldean zorroztuta eta erpina gorantza duen arku mota da.  Lau arkuz osatuta dago; zirkunferentzia laurdeneko bi arku konkaboz eta beste bi ganbilez. Bere itxura mekanografiko giltza ( **{** ) figuraren antzekoa da. Lau zentro ditu, bi barruko aldean eta bi kanpoko aldean.

## Ezaugarriak 
Musulman itxura izan arren, XIV. eta XV. mendeetako arkitektura gotiko berantiarrean erabilitako arkua da, gotiko flamigero izenez ere ezaguna.

## Iruditegia 

Fitxategi:Bilbao - Catedral de Santiago 01.JPG|Aingeruaren Atea, (Bilboko Done Jakue katedralean, arku konopiala goian.
Fitxategi:Iglesia_de_San_Pedro_5.jpg|Arriarango elizan (Gipuzkoa), kanpoko arkibolta konopiala, eliz atari gotiko flamigeroan.
Fitxategi:Vallières (Aube) Église 292.jpg|Valleresko eliza, Aube, Frantzia.
Fitxategi:Azkoitia - Iglesia de Santa Maria la Real 20.jpg|Azkoitiko elizako eliz atari batean.
Fitxategi:Floreaga leihoak 27655 1988 1042468.jpg|Floreaga jauregiko arku konopial bikoitza lehio batean (Azkoitia).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Under the Volcano

***Under the Volcano*** (euskaraz *Sumendiaren Pean*), 1984ko John Huston estatubatuar zinema zuzendariaren drama film bat da. Malcolm Lowry ingeles idazlearen *1947ko izenburu berdineko eleberrian* oinarritua dago. Albert Finney, Jacqueline Bisset eta Anthony Andrews aktoreek antzeztu zuten.

Gizonezko aktore onenaren Oscar Sariaren (Albert Finney) eta Soinu banda onenaren Oscar Sariaren (Alex North) izendapenak jaso zituen. Cannesko Zinemaldian ere Urrezko Palmaren izendapena jaso zuen.

## Argumentua 
1938, Mexiko, Quauhnahuac hiria. Heriotzaren Egunez eta bere sorterria den Erresuma Batua gerran Alemaniaren aurka sartzear dagoela, Geoffrey Firmin (Albert Finney) Mexikoko britainiar enbaxadoreak bere senide guztiekin harremanak eten eta alkohola eta oroitzapenak elkar nahastuz bere buruaren suntsitzera ekingo dio.

## Aktoreak 
* Albert Finney: Geoffrey Firmin
* Jacqueline Bisset: Yvonne Firmin
* Anthony Andrews: Hugh Firmin
* Ignacio López Tarso: Vigil doktorea
* Katy Jurado: Gregoria andrea
* James Villiers: Brit
* Dawson Bray: Quincey
* Carlos Riquelme: Bustamante
* Jim McCarthy: Gringo

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Francis William Aston

**Francis William Aston** (Birmingham, 1877ko irailaren 1ean - Londres, 1945eko azaroaren 20a ) fisikari, kimikari eta unibertsitate irakasle ingelesa izan zen, Kimikako Nobel saria jaso zuen isotopo erradioaktibo ugari aurkitu zituelako. masa espektrografoaren bidez.

## Biografia 
1903an, Birminghamgo Unibertsitatean ikasteko beka bat lortu zuen. 1909an, Cambridge-eko Cavendish Laborategira joan zen, Joseph John Thomsonek gonbidatuta, non neon isotopoak identifikatu eta presio baxuko hodietan deskarga elektrikoak ikertu zituen. Gero, Cambridge-ko Trinity College-ko irakaslea izan zen eta 1921ean Royal Society-n sartu zen eta 1935ean Nazioarteko Batzorde Atomikoaren presidentea hautatu zuten.

## Ikerketa zientifikoak 
1919an, Mundu Gerraren ondoren ikasketa hauetara itzuli zen eta masa espektrografo bat asmatu zuen, masa desberdintasunak direla eta, hainbat isotopo identifikatu zituen elementu ez-erradioaktiboetan (212 baino gehiago, 287 isotopo naturaletatik).

1922an, Kimikako Nobel saria jaso zuen isotopo ez-erradioaktibo ugari aurkitzeagatik masa espektrografo baten bidez.

Bere lanen artean daude *Isotopes* (1922) eta *Mass-Spectra and Isotopes* (1933).

## Eskertzak 
* 1922. urtean lortu zuen Hughes domina, Royal Society-k emandakoa "elementu ugarien isotopoak aurkitu zituelako izpi positiboen metodoaren bidez".
* Bere omenez Aston ilargiaren kraterra bataiatu zuten.

## Kanpo estekak 
* Nobel Institutuko webgunea, Kimika Nobel Saria 1922an
Furstenberg kaleko lantegia

***Furstenberg kaleko lantegia*** () Frédéric Bazille, inpresionismoko margolariaren lana da. 1865an egina, Montpelliereko Fabree museoan erakusten da.

## Deskribapena 
Margolan honek Bazillek Claude Monetekin partekatzen zuen tailerraren ikuspegia erakusten du. Kolaborazio horrek 1866 arte iraundu zuen. Tailerra Parisko 6. barrutiko Furstenberg plazan zegoen, seigarren zenbakian. Tailer horretan Monetek bere ''Le Déjeuner sur l'herbe* ezaguna egin zuen 1865an (ez nahastu Édouard Maneten *Le Bain''). Helbide berean, solairu bat gutxiagon, 1857tik haren heriotza gertatu arte, Eugène Delacroixen tailerra egongo zen, ondoren.

1929tik, Société des amis d'Eugène Delacroix elkarteari esker, eraikina Delacroixen lanak ezagutarazteko espazio moduan babestu zen. Egun, bertan, artista hori eskainitako museo nazionala dago (Musée national Eugène-Delacroix) 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Moulin Rouge (1952ko filma)

***Moulin Rouge***, 1952ko John Huston estatubatuar zinema zuzendariaren drama film bat da. José Ferrer, Zsa Zsa Gabor as Jane Avril, Suzanne Flon, Eric Pohlmann, Colette Marchand, Christopher Lee, Peter Cushing, Katherine Kath, Theodore Bikel eta Muriel Smith aktoreek antzeztu zuten.

Oscar Sarietarako zazpi izendapen jaso, eta azkenean Jantzi-diseinu onenaren Oscar Saria (Marcel Vertès) eta Zuzendaritza artistiko onenaren Oscar Saria (Paul Sheriff eta Marcel Vertès) irabazi zituen.

## Argumentua 
XIX. mendearen amaiera, Paris. Henri de Toulouse-Lautrec (José Ferrer), frantziar aristokrata familia bateko senidea, hiriko auzo apaletako bizimodu bohemioaz erakarria sentitu eta Moulin Rouge kabaret mitikoaren ohiko bisitaria da, bertan edanari ematen dion bitartean cancan emakume dantzariei so egiten die.

## Aktoreak 
* José Ferrer: Henri de Toulouse-Lautrec / Alphonse de Toulouse-Lautrec kondea
* Zsa Zsa Gabor: Jane Avril
* Suzanne Flon: Myriamme Hyam
* Katherine Kath: La Goulue
* Muriel Smith: Aicha
* Colette Marchand: Marie Charlet
* Theodore Bikel: Milan I.a Serbiakoa
* Peter Cushing: Marcel de la Voisier
* Christopher Lee: Georges Seurat
* Michael Balfour: Dodo
* Eric Pohlmann: Picard

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
1985eko Eurovision Abesti Lehiaketa

**1985eko Eurovision Abesti Lehiaketa** urtero ospatzen den Eurovision Abesti Lehiaketaren 30. edizioa izan zen. Göteborgeko Scandinavium aretoan antolatu zen, Suedian, maiatzaren 4an. Aurkezlea Lill Lindfors izan zen.

Garailea Norvegiako Bobbysocks bikotea izan zen, "La det swinge" abestiarekin. Norvegiaren lehen garaipena izan zen.

Hemeretzi herrialdek hartu zuten parte, aurreko edizioko kopuru bera. Grezia eta Israel urtebeteko etenaldiaren ostean bueltatu ziren. Bestalde, Herbehereek uko egin zioten parte hartzeari erabakitako data Herbehereetan Eroritako Soldaduen Eguna izateagatik, eta Jugoslaviak ere Josip Broz Titoren heriotzaren urteurrena izateagatik.

## Lehiaketa 
## Kanpo estekak 
*  Eurovision webgune ofiziala
Rambo: Last Blood

***Rambo: Last Blood*** (euskaraz *Rambo: Azken Odola*), 2019ko Adrian Grunberg estatubatuar zinema zuzendariaren ekintza thriller film bat da. Sylvester Stallone, Paz Vega, Sergio Peris-Mencheta, Adriana Barraza, Yvette Monreal, Joaquín Cosío eta Oscar Jaenada aktoreek antzeztu zuten.

*Rambo frankiziaren* filmeetako bat da.

## Argumentua 
AEB, Arizona. John Rambo (Sylvester Stallone) arrantxo batean eta garai txarra bizitzen ari da, baina baten bere lagun baten alabak festa batera hoateko asmoz Mexikoko muga zeharkatu eta mexikar droga kartel batek bahitu duela jakitean, hortaz, Rambo hura erreskatatzera joatea erabakiko du.

## Aktoreak 
* Sylvester Stallone: John J. Rambo
* Paz Vega: Carmen Delgado
* Sergio Peris-Mencheta: Hugo Martinez
* Yvette Monreal: Gabrielle
* Genie Kim
* Joaquín Cosío
* Óscar Jaenada: Victor Martinez
* Louis Mandylor: Sheriffa
* Sheila Shah: Alejandra
* Díana Bermudez: Juanita
* Dimitri Vegas
* Aaron Cohen: Estatu poliziako kapitaina
* Owen Davis: Erreskate langulea
* Atanas Srebrev: Estatubatuar mertzenarioa

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai
Tell It to the Bees

***Tell It to the Bees*** 2018ko Annabel Jankel ingeles zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
1950. urtean, Eskoziako herrixka txiki batean, Jean Markham doktoreak Lydia gaixo baten ama ezkongabea ezagutuko du, eta harekin harreman bat hasiko du. Egoera horrek hautsak harrotuko ditu herritarren artean.

## Aktoreak 
* Anna Paquin: Jean Markham
* Holliday Grainger: Lydia Weekes
* Emun Elliott: Robert Weekes
* Lauren Lyle: Annie Cranmer
* Gregor Selkirk: Charlie Weekes
* Billy Boyd: Charlie heldua (narratzailea)
* Kate Dickie: Pam Cranmer

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Halloween II (1981eko filma)

***Halloween II***, 1981eko Rick Rosenthal estatubatuar zinema zuzendariaren beldurrezko film bat da. Jamie Lee Curtis eta Donald Pleasence aktoreek antzeztu zuten.

*Halloween* (1978) film ospetsuaren jarraipena da.

## Argumentua 
Michael Myers (Dick Warlock) psikopata hiltzailea bizirik dirau eta berriz ere bereak eta ekintzara pasatzeko gogo biziz. Oraingoan, Laurie Strode (Jamie Lee Curtis) dagoen ospitale psikiatrikora doa, bere lehenbiziko erasotik bizirik atera zen biktima bakarra. Bitartean, Loomis doktoreak (Donald Pleasence) bere gaixo odolzalearen aztarna jarraitzen segitzen du.

## Aktoreak 
* Jamie Lee Curtis: Laurie Strode
** Nichole Drucker: Laurie Strode (gaztea)
* Donald Pleasence: Samuel Loomis doktorea
* Charles Cyphers: Leigh Brackett sheriffa
* Lance Guest: Jimmy
* Pamela Susan Shoop: Karen Bailey erizaina
* Tawny Moyer: Jill Franco erizaina
* Ana Alicia: Janet Marshall erizaina
* Hunter von Leer: Gary Hunt ofiziala
* Nancy Stephens: Marion Chambers
* Dick Warlock: Michael Myers
** Adam Gunn: Michael Myers (gaztea)
** Nick Castle eta Tony Moran: Michael Myers (flashback)
* Gloria Gifford: Virginia Alves erizaina
* Leo Rossi: Budd Scarlotti
* Ford Rainey: Frederick Mixter doktorea
* Jeffrey Kramer: Graham
* Cliff Emmich: Bernard Garrett
* John Zenda: Terrence Gummell marshalla
* Anne Bruner: Alice Martin
* Lucille Benson: Mrs Elrod
* Catherine Bergstrom: Debra Lane
* Anne-Marie Martin: Darcy Essmont
* Dana Carvey: Barry McNichol
* Billy Warlock: Craig Levant
* Nancy Loomis: Annie Brackett (kameoa)
* Brian Andrews: Tommy Doyle (flashback)
* Kyle Richards: Lindsey Wallace (flashback)
* Jonathan Prince: Randy Lohnner
* Jack Verbois: Ben Tramer

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai
Mallorcaren konkista

**Mallorcaren konkista** edo **Mallorcako Gurutzada** Jakue I.a Aragoikoak burutu zuen 1229 eta 1231 artean. 1229ko abuztuaren 28an, Jakue I.ak Elizaren hierarkia eta buruzagi sekularrarekin Tarragonan berretsi zuen. Itun irekia izan zen non sinatzaile guztiek parekotasunez parte hartu zuten.

Jakue I.ak Port de Pollençako jaunarekin akordio bat egin zuen kristau gudarosteak bertatik lehorreratu zitezen, baina mistralek gogor jotzen zuen eta uhartearen hegoaldean amaitu ziren. 1229ko irailaren 10eko gauerdian ailegatu ziren egungo Santa Ponçara. Madina Mayūrqa hiria (egungo Palma Mallorcakoa) hurrrengo urtean erori arren, mendietan musulmanen erresistentzia hiru urtez zirauen.

Konkistaren ondoren, Jakue I.ak *Llibre del Repartiment*en bitartez kanpainan parte hartu zuten nobleekin lurrak partekatu zituen. Gero, Eivissa konkistatu zuen, kanpaina 1235ean amaituz. Menorca, berriz, 1231n errenditu zen. Uhartea okupatu zuenean, Jakue I.ak Mallorcako Erresuma sortu zuen, bere testamenduaren bidez Aragoiko koroaren barnean independente izango zena. Erresumak bere independentzia mantendu zuen 1344an Petri Zeremoniatsuak Jakue III.a Mallorcakoa mendean hartu arte.

Kataluniarrak gehienak ziren Mallorca birpopulatu zutenean, baina, XIII. mendearen erdialdean, bigarren olatu bat ailegatu zen, italiarrez, okzitaniarrez, aragoiarrez eta nafarrez osaturik. Zenbait mudejar eta judu uhartean geratu ziren, baita eskubideak eta zerga-autonomia ere lortuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Godzilla: King of the Monsters

***Godzilla: King of the Monsters*** 2019ko Michael Dougherty estatubatuar zinema zuzendariaren beldurrezko filma da. 2014ko *Godzilla* filmaren jarraipena da.

## Sinopsia 
Monarch agentziako zientzialariek munstro talde bati egin beharko diote aurre; horien artean dago Godzilla. Haiek ahal dutena egingo dute bizirik irauteko.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Good Omens (telesaila)

***Good Omens*** estatubatuar minisaila da, Terry Pratchett eta Neil Gaimanen izen bereko eleberrian oinarrituta.

## Sinopsia 
Apokalipsia ate joka dute istorio honetako bi protagonistek, baina haien artean umorea da nagusi. Aingeru, demonio, Jainko, Antikristo eta Zeruko indarrak aurrez aurre izango dira fedearen eta balio kristauen inguruko parodiazko kontakizun honetan.

## Aktoreak 
* David Tennant: Crowley
* Michael Sheen: Aziraphale
* Sam Taylor Buck: Adam Young
* Jon Hamm: Gabriel arkaingerua
* Frances McDormand: Jainkoaren ahotsa
* Jack Whitehall: Newton Pulsifer
* Adria Arjona: Anathema Device
* Michael McKean: Shadwell sarjentua
* Miranda Richardson: Madame Tracy

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Godzilla

fikziozko japoniar munstro erraldoia da, hainbat filmetako protagonista eta pertsonaia zinematografiko ezagun eta ospetsuenetako bat bihurtu dena.

1954an agertu zen lehen aldiz pantailan, Tōhō estudioek ekoitzitako *Godzilla* filmean. Godzilla Japoniako 32 filmetan agertu da orain arte, eta 4 film estatubatuarretan, 1998ko remakea -*Godzilla*- eta beste remake batean, hau 2014an Estatu Batuen eta Japoniaren arteko koprodukzio batean, ondoren 2019an *Godzilla: King of the Monsters*, eta ondoren 2021ean *Godzilla vs. Kong* filmean.

Godzilla XX. mendeko japoniar kulturaren erreferentziarik ezagunenetako bat da, dinosauro mutante erraldoi bat bezala deskribatu zutelarik, Japonia eta mundua kaosetik sortzen eta salbatzen dituena; horregatik askotan antiheroitzat hartzen dute. Urteak aurrera joan ahala bere ospea gutxituz joan den arren, mundu osoko munstro ezagunenetako bat izaten jarraitzen du. Gaur egun arte, Godzillak Japoniako zinemaren ikono adierazgarrienetako bat izaten jarraitzen du, eta kaiju azpigeneroko garrantzitsuena, tokusatsu generotik datorrena.

Uste denez, Tōhok Godzilla Japoniak 1945ean Estatu Batuek Bigarren Mundu Gerran jasandako bonbardaketa atomikoaren ondoren sentitu zuen beldurraren irudikapen gisa sortu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Big Little Lies (telesaila)

***Big Little Lies*** estatubatuar telesail dramatikoa da, Liane Moriartyren izen bereko eleberrian oinarrituta.

## Sinopsia 
Arreta luxuzko bizimodua duten familietan jarri, eta berriz ere erreparatu die amatasunari, bikote harremanei eta haurren heziketari; izan eskola atarian, izna taberna giroan, izan etxe barrenean.

## Aktoreak 
* Reese Witherspoon: Madeline Martha Mackenzie
* Nicole Kidman: Celeste Wright
* Shailene Woodley: Jane Chapman
* Alexander Skarsgård: Perry Wright
* Adam Scott: Ed Mackenzie
* Zoë Kravitz: Bonnie Carlson
* James Tupper: Nathan Carlson
* Jeffrey Nordling: Gordon Klein
* Laura Dern: Renata Klein
* Kathryn Newton: Abigail Carlson (2. denboraldia)
* Iain Armitage: Ziggy Chapman (2. denboraldia)
* Meryl Streep: Mary Louise Wright (2. denboraldia)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Brigada Costa del Sol

***Brigada Costa del Sol*** Telecinco katean emandako telesail dramatikoa da. Mediaset España eta Warner Bros. izan ziren saio honen ekoizleak, eta 2019ko maiatzaren 5ean emititu zen telesaileko lehen atala.

## Sinopsia 
1977. urtea da, Torremolinosen polizia talde batek, baliabide eskasekin, estupefazienteen trafikoaren kontrako brigada berria sortuko du.

## Aktoreak 
* Hugo Silva – Bruno López
* Álvaro Cervantes – Leo Villa
* Miki Esparbé – Martín Pulido
* Jesús Castro – Terrón
* Sara Sálamo – Yolanda «La Buhíta»

## Kanpo estekak
Olmos y Robles

***Olmos y Robles*** TVE 1 katean emandako telesail komikoa da. 100 Balas izan zen saio honen ekoizlea, eta 2015eko irailaren 8an emititu zen telesaileko lehen atala.

## Sinopsia 
Sebastián Olmos Ezkarain jaio eta lan egiten duten guardia zibila da. Bertara ailegatzen da Agustín Robles, Grupo de Acción Rápida unitateko teniente bat. Biek munta handiko ikerketa batean lan egin beharko dute.

## Aktoreak 
* Rubén Cortada - Agustín "Gus" Robles
* Pepe Viyuela - Sebastián "Sebas" Olmos
* Enrique Villén - Gregorio Atiza
* Álex O'Dogherty - Damián Navarro
* Pilar Castro - Isabel "Isa" Antúnez/Isabel Díaz Hernán "La Piensos"
* Ana Morgade - Catalina "Cata" Fresneda
* Andrea Duro - Nuria Atiza
* Santi Marín - Lucas "Lucky" Mellado
* Asunción Balaguer - Domitila "Domi" Olmos
* Luis Miguel Seguí - Augusto César Alcides
* Alfonso Lara - Esteban Atiza
* Elena Alférez - Casiana Arrea
* Asunción Balaguer - Domitila "Domi" Olmos
* Elisa Mouliaá - Nora Salgado

## Kanpo estekak
B&b, de boca en boca

***B&b, de boca en boca*** Telecinco katean emandako telesail komikoa da. Mediaset España eta Globomedia izan ziren saio honen ekoizleak, eta 2014ko otsailaren 14an emititu zen telesaileko lehen atala.

## Sinopsia 
Óscar Bornay B&b, de boca en boca aldizkariaren jabeak Pablo zuzendari berria kontratatuko du salmentak igotzeko asmoarekin. Candela hautagai naturalak harri eta zur geldituko da.

## Aktoreak 
* Belén Rueda - Candela Bermejo Lago
* Gonzalo de Castro - Pablo Balboa
* Luisa Martín - Carmen Sánchez
* Adolfo Fernández - Óscar Bornay Uriarte
* Macarena García - Sonia Balboa Bermejo
* Fran Perea - Mario Rojas
* Neus Sanz - Susana Rivas
* Dani Rovira - Juan Gutiérrez García
* Paula Prendes - Martina Sánchez
* Cristina Brondo - Verónica "Vero" Camacho
* Cristina Alarcón - Clara Bornay Miralles
* Jorge Usón - Lucas Berdún
* Sara Sálamo - Cayetana "Caye" Bornay Miralles
* César Mateo - Hugo Herreros Sánchez
* Carlos Iglesias - César Bermejo Lago
* Puchi Lagarde - Ángeles "Tita" Miralles de Luzuriaga
* Cristóbal Suárez - Cristobal Gallardo

## Kanpo estekak
Gran Reserva

***Gran Reserva*** TVE 1 katean emandako telesail melodramatikoa da. Bambú Producciones izan zen saio honen ekoizlea, eta 2010eko apirilaren 15ean emititu zen telesaileko lehen atala.

## Sinopsia 
Cortázartarrak errioxar ardogileak dira eta haientzat mahastiak negozio hutsa dira. Revertetarrak, berriz, tradiziozko ardogileak dira.

## Aktoreak 
## Kanpo estekak
Hackers (filma)

***Hackers*** (euskaraz *Hackerrak*), 1995eko Iain Softley ingeles zinema zuzendariaren suspentsezko film bat da. Jonny Lee Miller, Angelina Jolie, Renoly Santiago, Laurence Mason, Matthew Lillard, Jesse Bradford, Lorraine Bracco eta Fisher Stevens aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Edozein sistemaren kodea jakin eta sar daitezke. Normalean nerabeak dira, baina jada agintarien begiradapean daude. "Zero Cool", Dadee Murphyren (Jonny Lee Miller) ezizena da, hackerren artean kondaira bilakatua. 1988an, mutiko bat besterik ez zenean, Wall Streeteko 1.507 ordenagailu jokoz kanpo laga zituen eta estatubatuar agintariek 18 urte bete arte ordenadailu bateko teklatu bakar bat bera ere ukitzea debekatu zioten.

## Aktoreak 
* Jonny Lee Miller: Dade Murphy / "Zero Cool" / "Crash Override"
* Angelina Jolie: Kate Libby / "Acid Burn"
* Renoly Santiago: Ramόn Sánchez / "The Phantom Phreak"
* Matthew Lillard: Emmanuel Goldstein / "Cereal Killer"
* Laurence Mason: Paul Cook / "Lord Nikon"
* Jesse Bradford: Joey Pardella
* Fisher Stevens: "The Plague" / Eugene Belford
* Lorraine Bracco: Margo Wallace
* Alberta Watson: Lauren Murphy
* Penn Jillette: Hal
* Wendell Pierce: Richard Gill, AEBetako Zerbitzu Sekretuetako agente berezia
* Marc Anthony: Ray, AEBetako Zerbitzu Sekretuetako agente berezia
* Michael Gaston: Bob, AEBetako Zerbitzu Sekretuetako agente berezia
* Felicity Huffman: Fiskala
* Max Ligosh: Dade mutikoa

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Aurreko trakzio

thumb|325px|Aurreko trakzio sistemaren oinarrizko sistema:A: motorraB: gurpilak
**Aurreko trakzioa** (ingelesezko laburdura **"FWD"**, **F**ront **W**heel **D**rive), ibilgailuetan motorraren indar-parearen mugimendua aurreko gurpilen ardatzera transmititzen den sistema da. Aurreko trakziodun ibilgailu gehienek abiadura-kaxaren egitura diferentziala daramate.

Gaur egungo aurreko trakziodun ibilgailuek zeharkako motorra daukate, aldiz, atzeko edo lau gurpiletako trakziodun ibilgailuek luzetarako motorra.

## Kanpo estekak
1987ko Eurovision Abesti Lehiaketa

**1987ko Eurovision Abesti Lehiaketa** urtero ospatzen den Eurovision Abesti Lehiaketaren 32. edizioa izan zen. Bruselako Palais du Centenaire erakustazokan ospatu zen, Belgikan, maiatzaren 9an. Aurkezlea Viktor Lazlo izan zen.

Garailea Irlandako Johnny Logan izan zen, "Hold Me Now" kantuarekin. Irlandaren hirugarren garaipena izan zen. Loganek lehenago 1980ko edizioa irabazi zuen, eta Eurovision Abesti Lehiaketa birritan irabazi zuen lehen artista izan zen.

Hogeitabi herrialdek hartu zuten parte, ordungo partaide kopuru errekorra bitan gaindituz. Italia eta Grezia urte bateko eten baten ostean buelatu ziren.

## Lehiaketa 
## Kanpo estekak 
*  Eurovision webgune ofiziala
Lau gurpiletako trakzio

thumb|325px|Aurreko motorra / lau gurpiletako trakzioa.
**Lau gurpiletako trakzioa**, **trakzio bikoitza**, **trakzio integrala**, **trakzio osoa**, **4×4**, **4WD** (ingelesez **4**-**w**heel **d**rive) edo AWD (**a**ll-**w**heel **d**rive), ibilgailuetan motorraren indar-parearen mugimendua gurpil guztietara transmititzen duen sistema da. Gaur egungo lur orotako ibilgailuek lau gurpiletako trakzio sistema dute, bai eta hainbat luxuzko auto eta kirol autoek ere.

## Kanpo estekak
Edgar Douglas Adrian

**Edgar Douglas Adrian** OM PRS (Londres, 1889ko azaroaren 30a - Cambridge, 1977ko abuztuaren 4a) britainiar fisiologoa izan zen.

Westminsterreko High School-en ikasi zuen Bigarren Hezkuntzan eta natur zientziak Cambridgeko Trinity College-n, medikuntzan lizentziatu zelarik 1915ean. Lehen Mundu Gerran Londresko St Bartholomew Hospital-en lan egin zuen, nerbio-nahasteak zituzten soldaduak tratatuz. Cambridgera itzuli zen 1919an eta 1925ean giza zentzumenen organoetan nerbio-bultzadak aztertzen hasi zen, nerbio-zuntzetan unekoa korrontea neurtzeko aukera frogatuz anplifikadorea aplikatuz.

Royal College of Physicianseko irakaslea (Sharpey katedra, 1925) izan zen, Royal Society-koa (Foulerton katedra, 1929 &ndash; 1937) Cambridgeko Unibertsitatekoa (Fisiologia katedra, 1937 &ndash; 1951). 1951tik Trinity College-eko zuzendaria izan zen.

1932an Medikuntzako Nobel Saria jaso zuen neuronen eta nerbio-zelula motorren funtzioei buruz, Sir Charles Scott Sherrington-ekin partekatu zuen saria.

1950ean Royal Societyko presidente izendatu zuten.

## Idazkiak 
* *The Basis of Sensation (Sentsazio Oinarriak)*, (1928).
* *The Mechanism of Nervous Action (Nerbio Ekintzaren Mekanismoa)*, (1932).
* *The Physical Basis of Perception (Pertzepzioaren Oinarri fisikoak)*, (1947).

## Kanpo estekak 
*  Nobel Institutuko biografia
Paco Ibáñez canta a los poetas latinoamericanos

**Paco Ibáñez canta a los poetas latinoamericanos** (Paco Ibañezek olerkari latinoamerikarrei kantatzen die) 2012an plazaratutako Paco Ibáñez kantariaren estudioko grabazioa da. Karpetaren diseinua Celeste Prietok egin zuen, horretarako Claude Viallat margolariaren lan bat erabiliz. Kantak poeta amerikar desberdinen lanetan oinarritzen dira eta ia guztiak, Alfonsin Stornirenak eta Pablo Nerudaren "La muerte de Melissenda" izan ezik, aurreko albumetan agertu ziren; besteak beste, 1977an grabatu zituen Pablo Nerudaren poema ezagunak jasotzen ditu. Dena dela, bertsio guztiak berriak dira.

## Musikariak 
* Paco Ibáñez, ahotsa eta gitarra
* César Strocio, bandoneoia
* François Rabbath, kontrabaxua
* Gorka Benítez, saxoa
* Michael Nick, biolina
* Iñaki Urrutia, txarango
* Julián Córdoba, gitarra
* Esteban Vélez, gitarra

## Kantuen zerrenda 
# 01 - "Me gustas cuando callas porque estás como ausente", Pablo Neruda
# 02 - "Puedo escribir los versos más tristes esta noche", Pablo Neruda
# 03 - "Todo en ti fue naufragio", Pablo Neruda
# 04 - "Te recuerdo como eras en el último otoño", Pablo Neruda
# 05 - "Inclinado en las tardes", Pablo Neruda
# 06 - "Para mi corazón basta tu pecho", Pablo Neruda
# 07 - "La muerte de Melisenda", Pablo Neruda
# 08 - "Amada", César Vallejo
# 09 - "Yo seré a tu lado", Alfonsina Storni
# 10 - "Quisiera esta tarde", Alfonsina Storni
# 11 - "Juventud divino tesoro", Ruben Darío
# 12 - "Soldadito boliviano", Nicolás Guillén

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : Diskoari buruzko komentarioa.
Hidrogeno ibilgailu

[250px|eskuinera|thumb|[General Motors konpainiaren hidrogeno ibilgailua.]]
**Hidrogeno ibilgailua**, mugitzeko erregai nagusi bezala hidrogenoa erabiltzen duen ibilgailua da.

Ibilgailu hauek hidrogenoa nagusiki bi metodoen bidez erabiltzen dute: konbustioa edo erregai-pilaren konbertsioa. Konbustioan hidrogenoa motorrean erretzen da, ohiko ibilgailuetan gasolinarekin gertatzen den antzera. Aldiz, erregai-pilaren kasuan, beren bidez hidrogenoa motorra mugituaraziko duen elektrizitatean bilakatzen da.

Bi metodoen bidez ateratzen den hidrogenoaren soberakin nagusia ura da, batzutan mikroturbina bat mugiarazteko aprobetxatzen da.

## Ikus gainera 
* Ibilgailu elektriko

## Kanpo estekak
Cancan

[thumb|eskuinera|250px|*[Orphée aux enfers* (1858) obertura entzungai.]]
[thumb|250px|[Henri de Toulouse-Lautrecen cancan dantzari buruzko margolana, 1895.]]
**Cancan**, 1840ko hamarkadam music hall aretoetan ezagun egin eta gaur egun arte Frantziako kabaretetan dantzen den dantza mota energetiko eta fisiko bat da. 1890eko hamarkadan, Parisko kabaretetan, Moulin Rouge tartetan, dantzatua izateagatik mundu mailan ospetsu bilakatu zen.

Jatorriz, gizonezko nahiz emakumezkoek dantzatzen zuten, baina gerora emakumeei loturiko dantza izatera igaro da.

Dantza honetako ezaugarri nagusia ostiko altua, splita (hankak luze-luze jarriz lurzoruan ezartzea), itzulipurdiak eta hainbat apaindura dira. Dantza mota honetako doinu ezagunena Jacques Offenbach judu-alemaniar musikagileak konposatutako *Orphée aux enfers* (1858, *Inpernuetako orfeoia*) musikalana da.

## Kanpo estekak
1988ko Eurovision Abesti Lehiaketa

**1988ko Eurovision Abesti Lehiaketa** urtero ospatzen den Eurovision Abesti Lehiaketaren 33. edizioa izan zen. Dublingo RDS Simmonscourt aretoan antolatu zen, Irlandan, apirilaren 30ean. Aurkezleak Pat Kenny eta Michelle Rocca izan ziren.

Garailea Suitza ordezkatzen zuen Céline Dion kanadarra izan zen, "Ne partez pas sans moi" kantarekin. Hurrengo urteetan, Dion diskogintzako bakarlaririk ospetsuenetakoa bilakatu zen nazioartean.

Hogeita bat herrialdek hartu zuten parte, aurreko edizioan baino bat gutxiagok. Zipre lehiaketa uztera behartu zuten aukeratu zuten abestia (Yiannis Dimitrouen "Thimame") arauek zehaztutakoa baino aurretik argitaratuta egoteagatik.

## Lehiaketa 
## Kanpo estekak 
*  Eurovision webgune ofiziala
Paula Prendes

**Paula Prendes Martínez** (Gijón,  - ) espainiar telebista aurkezle eta aktorea da, zineman eta telebistan aritutakoa.

## Filmografia 
## Kanpo estekak
Liber Linteus Zagrabiensis

thumb|300px|Oihalen argazkia.
***Liber Linteus Zagrabiensis*** (euskaraz: *Zagrebeko Lihozko Liburua*), baita ere ***Liber Agramensis*** bezala ezagututa, etruskoz idatzita ezagutzen den testu luzeena da.

## Historia 
Dokumentu honen historia misterioz beteta dago. Dirudienez, Egipton idatzi zen eta oihalaren eta momiaren data antzekoak dira. Oihalarekin gorpua bildu zuten baina ez dago garbi testua horrekin lotuta ote zegoen. Karbono-14 bidezko datazioa erabiliz, testua K.a. III. mende ingurukoa dela baieztatu da. Egipton aurkitua izan zen, XIX. mendearen erdialdean. Erabilia izan zen Ptolomeotar dinastiako emakume baten momia biltzeko. Gaur egun Zagrebeko Museo Arkeologikoan (Kroazian) dago jasota eta hortik datorkio izena; momia Egiptotik Mihail de Brariæ-k eraman zuen Kroaziara; dirudienez Alexandrian, 1848an erosi zuen. Testuak erritoen egutegi baten itxura du.

## Ezaugarriak 
13.000 hitz dituela kalkulatu da, 230 lerrotan antolatuta. Horietatik 1.200 irakur daitezke; besteak desitxuratuak daude. Hau da liho oihal gainean idatzitako liburu bakarra. Testua tinta gorriz eta beltzez idatzia dago, zutabe bertikaletan antolatuta, hogei laukitan.

## Edukia 
Etruskoa ez delako erabat deszifratu, hitz batzuk bakarrik irakur daitezke, hala nola jainko-jiankosen izenak eta datak, eta horrek pentsarazten die adituei urteko egun bakoitzerako erritualak markatzen dituen egutegi erlijioso liturgiko moduko bat izan daitekeela, erromatar iturriek aipatzen duten "Etrusca disciplina", iragfarpenak egiteko etruriar liburu bat, ospetsua erromatarrentzat eta gaur egun galdua.

Autore batzuek, hala nola Sergei Rjabchikovek, astronomiarekin erlazionatzen dute konstelazio eta zeruko beste gorputz batzuen izen  agertzen direlako, zeinak, bere ustez, behaketetatik eratorritako erregistro astronomikoak baitira, klima eta beste gertaera batzuk iragartzeko. Gainera, K.a. 217ko otsailaren 11n gertatu zen eguzki-eklipse baten erregistroa identifikatu zuela dio. Eklipse hori ia ez zen ikusi Italiar penintsulatik, baina bai Alexandriatik. Hori beste teoria honeekin bat dator: liburua Bigarren Gerra Punikoaren testuinguruan (K.a. 218an hasi zena) hara joan zen apaiz etrusko batek Egipton idatzi zuela.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
*  “''Liber Linteus Zagrabiensis”, Le Religioni dell'Etruria antica. Pratiche sacre, scritture, politeismi.''
Sara Sálamo

**Sara Ainhoa Concepción Sálamo** (Santa Cruz Tenerifekoa,  - ) espainiar aktorea da, zineman eta telebistan aritutakoa.

## Filmografia 
### Zinema 
* *Tres 60* (2013)
* *Reverso* (2015)
* *Wild Oats* (2016)
* *Como la espuma* (2017)
* *Seguidores* (2017)
* *Las grietas de Jara* (2018)
* *Todos lo saben* (2018)
* *Perdida* (2018)
* *The Glorious Seven* (2019)

### Telebista 
## Kanpo estekak
Ana Risueño

**Ana Risueño Neila** (Madril,  - ) espainiar aktorea da, zineman eta telebistan aritutakoa.

## Filmografia 
### Zinema 
* *Enciende mi pasión* (1994)
* *Bajo la piel* (1996)
* *La Celestina* (1996)
* *Sueños en la mitad del mundo* (1998)
* *Lágrimas negras* (1998)
* *El diablo en el paraíso* (1999)
* *La Vespa e la regina* (1999)
* *No respires: El amor está en el aire* (1999)
* *San Bernardo* (2000)
* *Lucía y el sexo* (2001)
* *El paraíso ya no es lo que era* (2001)
* *No dejaré que no me quieras* (2002)
* *Impulsos* (2002)
* *Isi/Disi. Amor a lo bestia* (2004)
* *Un difunto, seis mujeres y un taller* (2007)
* *Rumors* (2007)
* *La herencia Valdemar* (2008)
* *Todo lo que tú quieras* (2010)

### Telebista 
* *Canguros* (1995), Antena 3.
* *Más que amigos* (1997-1998), Telecinco.
* *La vida en el aire* (1998), La 2
* *A medias* (2002), Antena 3.
* *Cuéntame cómo pasó* (2006-2008); (2011); (2014), La 1.
* *Guante blanco* (2008), La 1.
* *Gran Reserva* (2010-2013), La 1.
* *Frágiles* (2013), Telecinco.
* *Seis hermanas* (2017), La 1.
* *Derecho a soñar* (2019), La 1.
Fran Perea

**Francisco Manuel "Fran" Perea Bilbao** (Málaga,  - ) andaluziar abeslari eta aktorea da, zineman eta telebistan aritutakoa.

## Diskografia 
* *La chica de la habitación de al lado* (2003)
* *Punto y aparte* (2005)
* *Viejos Conocidos* (2010)
* *Viaja la Palabra* (2018)

## Filmografia
1989ko Eurovision Abesti Lehiaketa

**1989ko Eurovision Abesti Lehiaketa** urtero ospatzen den Eurovision Abesti Lehiaketaren 34. edizioa izan zen. Lausanako Palais de Beaulieu erakustazokan ospatu zen, Suitzan, maiatzaren 6an. Aurkezleak Jacques Deschenaux eta Lolita Morena izan ziren.

Garailea Jugoslaviako Riva taldea izan zen, "Rock Me" kantuarekin. Jugoslaviaren lehen garaipena izan zen, eta bakarra, izan ere estatu bateratu bezala handik gutxira desegin zen (1991an).

Hogeitabi herrialdek hartu zuten parte, 1987ko errekorra berdinduz. Zipre urte bateko eten baten ostean bueltatu zen.

## Lehiaketa 
## Kanpo estekak 
*  Eurovision webgune ofiziala
Eugen Coseriu

**Eugen Coseriu** edo **Eugeniu Coșeriu** ( ahoskatua; Mihăileni, egun Moldavia eta garai hartan Errumania, 1921eko uztailaren 27a – Tübingen, Alemania, 2002ko irailaren 7a) hizkuntzalaritza erromanikoan aditu handia izan zen. Artikulu eta liburu asko idatzi zituen. Bere *Sincronía, diacronía e historia* klasikoa bilakatu da hizkuntzalaritzako oinarrizko ikasketetan.

## Idazlanak 
*  *Teoría del lenguaje y lingüística general*, Madrid, 1973
*  *Sincronía, diacronía e historia*, Madrid, 1973
*  *Principios de semántica estructural*, Madrid, 1978.
*  *El hombre y su lenguaje: estudios de teoría y metodología lingüística*, Madrid, 1985.
*  *Tradición y novedad en la ciencia del lenguaje*, Madrid, 1977.
*  *Gramatica, semántica, universales*, Madrid, 1978.
*  *Lecții de lingvistică generală*, Chișinău, ARC Publishing House, 2000.
*  "Limbaj și politică", in *Revista de lingvistică și știință literară*, 5/1996.
*  Eugeniu Coșeriu, „Latinitatea orientală”, in *Limba Română este patria mea. Studii. Comunicări. Documente*, Chișinău, 1996, p.&nbsp;15-31,
*  Eugeniu Coșeriu, „Unitatea limbii române - planuri și criterii”. Ibidem. p.&nbsp;205-121.
*  Eugeniu Coșeriu and Horst Geckeler. *Trends in structural semantics*. (Tübinger Beiträge zur Linguistik, 158). Tübingen: Narr. 1981.

## Ikus, gainera 
* Sinkronia eta diakronia
Cristina Alarcón

**Cristina García Alarcón** (Granada,  - ) andaluziar aktorea da, zineman eta telebistan aritutakoa.

## Filmografia 
### Telebista 
* *Arrayán* (2006-2008)
* *Aída* (2013)
* *B&b, de boca en boca* (2014-2015)
* *La verdad* (2018)
* *Arde Madrid* (2018)
* *Vergüenza* (2018)
* *Secretos de estado* (2019)

### Zinema 
* *El país del miedo* (2015)
* *Bajo el mismo techo* (2019)

## Kanpo estekak
Suzuki Jimny

**Suzuki Jimny** edo **Suzuki Samurai**, Hego Euskal Herrian **Suzuki Santana**, Suzuki enpresaren lur orotako ibilgailu modelo bat da.

## Iruditegia 

Irudi:Suzuki_SJ410_vr_blue.jpg|Suzuki SJ410
Irudi:Suzuki_Samurai_(1990).jpeg|1990eko Suzuki Samurai / Suzuki Jimny JB23
Irudi:Suzuki Samurai in red.jpg|Suzuki Samurai
Irudi:Suzuki_Jimny_JB23_001.JPG|Suzuki Jimny JB23

## Kanpo estekak
Nissan Patrol

**Nissan Patrol**, Nissan japoniar enpresaren lur orotako ibilgailu modelo bat da.

## Iruditegia 

Irudi:NissanPatrol4W61.jpg|1951-1960 arteko modeloa.
Irudi:NissanPatrol.jpg|1960-1980 arteko modeloa.
Irudi:1983 Nissan Patrol (4560886250).jpg|1983ko modeloa.
Irudi:Nissan_Safari_Spirit_001.JPG|1997-2013 arteko modeloa.

## Kanpo estekak
Land Rover Discovery

**Land Rover Discovery**, Land Rover britainiar enpresaren lur orotako ibilgailu modelo bat da. 1989 urtez geroztik ekoizten da.

## Iruditegia 

Irudi:1993_Land_Rover_Discovery_TDi_2.5_Front.jpg|1989-1998 arteko modeloa.
Irudi:1999-2000_Land_Rover_Discovery_II_Td5_5-door_wagon_(2011-06-15)_01.jpg|1998-2004 arteko modeloa.
Irudi:2004_Land_Rover_Discovery_3_TDV6_HSE_2.7_Front.jpg|2004-2009 arteko modeloa.
Irudi:2012_Land_Rover_Discovery_4_(L319_MY12)_TDV6_wagon_(2015-08-07)_01.jpg|2009-2016 arteko modeloa.

## Kanpo estekak