open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Munduen Gerra

**Munduen Gerra** (jatorrizko ingelesezko izenburua *The War of the Worlds*) 1895-1897 artean Herbert George Wells ingeles idazleak idatzitako zientzia-fikziozko eleberri bat da. 1898an lehen argitalpena inprimatu zen. Gaur egun arte ezagutzen den Lurraren estralurtar inbasio baten lehenbiziko deskribapena da, eta ondoren gai edo ideia hau jorratu duten literatur lan eta filmeetan eragin handia izan du.

## Itzulpena 
1990ean Jose Antonio Mujikak eleberriaren euskarazko itzulpena argitaratu zuen.

## Egokitzapenak 
Eleberriak hainbat komunikabideetan egokitzapen ugari izan ditu: zinema, irratsaioak, bideo-jokoak, komikiak, telesailak eta abar.

* *Munduen Gerra (irratsaioa)*: 1938an Orson Wellesek zuzendutako irratsaioa.
* *The War of the Worlds (1953ko filma)*: Byron Haskinek zuzendutako filma.
* 1978ko kontakizunaren grabaketa, Richard Burton eta David Essex aktoreek ahotsa ipini, eta Jeff Waynek ekoiztua.
* *War of the Worlds (2005eko filma)*: Steven Spielbergek zuzendu eta Tom Cruise aktoreak antzeztutako filma.

## Kanpo estekak 
* *Munduen Gerra* 
* Eleberriaren ingelesezko argitalpenen azalak 1898tik gaur egun arte
Koprokultibo

thumb|175px|Gorozkiz betetako ontziak koprokultiboa egiteko

**Koprokultiboa** gorotzaren kultura mikrobiologikoa da. Mikrobiologia klinikoan erabiltzen den prozedura da, gaitz gastrointestinal baten atzean dauden bakterioak edo onddoak identifikatzeko. Jatorri ez ezaguneko beherako larriak eta iraunkorrak aztertu ahal izateko erabiltzen da.

Pertsona osasuntsu baten gorozkiak ez dira esterilak, mikrobio asko dituztelako. Heste-floran 10 bilioi inguru bakterioak ditu gizabanako osasuntsu batek. Koprokultibo baten helburua ez da, beraz, gorozkien mikrobio denak kultibatzea, patogeno zehatz batzuk (Salmonella, Escherichia coli enterohemorragikoa, Staphylococcus aureus, Campylobacter, Yersinia, Shigella dysenteriae...) bilatzea baizik.

Koprokultiboa egiteko libratzearen ondoren gorozkiak ontzi esteril batean jaso behar dira. Era berean, ekidin behar da txiza edo komuneko paperaren hondarrak hartzea, lagina kutsa baitezakete. Lagina lehenbailehen bidali behar da laborategira, eta ezin da hoztu edo hozkailuan sartu (hesteetako mikrobio patogeno batzuk oso sentikorrak direlako hotzarekiko).

Mikrobio patogenoak bilatzeko lagina hazkuntza-ingurune ezberdinetara pasatzen da. Bakterio eta legamia patogenoak bilatzeaz gain, hainbat kasutan patogeno batzuek (Clostridium perfringens, Clostridium difficile...) ekoizten dituzten toxinak ere bila daitezke.

Koprokultiboa egin aurretik ohikoa da laginaren azterketa mikroskopikoa, hainbat parasito identifikatzeko edo leukozitoak ikusteko. Gram tindaketak ere hainbat bakterio patogeno antzematen laguntzen du.

## Kanpo estekak
Moviment Demòcrata Català

**Moviment Demòcrata Català** 2013 urtean Unió Democràtica de Catalunyako zenbait kidek, Josep Maria Vila d'Abadal Viceko alkateak lidergopean, alderdi horren joera politikoarekin desados Kataluniako independentziaren aldeko plataforma zibila da. Josep Anglada Vidràko alkatea da horren presidentea.

## Kanpo estekak
Orri (argipena)

**Orri** hitzak adiera zenbait ditu:
* **orri** edo hostoa, bereziki handia denean;
* **orri** edo paper edo beste material bateko xafla mehea, gehienetan laukizuzena;
* katalanez eta okzitanieraz, orri, mendiko txabola, antzinean abereak babesean izateko erabiltzen zena;
* informatikan,
** kalkulu-orria,
** web orria.
Adarbakarraren kondaira

***Adarbakarraren kondaira*** () marrazki bizidunetako filma da, Javier Muñoz eta Diego Izolaren musikalean oinarrituta.

2001ean marrazki bizidunetako film onenaren Goya Sarirako izendatua izan zen.

## Argumentua 
Arrantzale-herri txiki batean, heldu guztiak itsasora jo beharrean daude. Gurasoek alde egiten dutenean, beldurrak eta munstroek haurrak erasoko dituzte. Nahaste-borrastea areagotzeko, adarbakar beldurgarria agertuko da; honen haurra desagertu egin da eta arrantzaleei botako die errua eta itsasoan ondoratuko ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* IMDb-ko fitxa
A zer bizilagun animaliak!

***A zer bizilagun animaliak!*** () marrazki bizidunetako filma da. 1999an marrazki bizidunetako film onenaren Goya Saria irabazi zuen.

## Argumentua 
Nicolás, sagu txikia, lo geratu zen familiak hiria utzi eta landara joan behar zuen egunean eta, beraz, bakar-bakarrik geratu zen ordura arte bizi izandako kanpandorrean.

## Ahotsak 
** Gaztelaniaz**
* Emma Cohen: Mamá ratona
* Gemma Cuervo: Sra. Cigüeña
* Javier Franquelo: Papá ratón
* Juan Luis Galiardo: Sres. Galápagos
* Ana Ángeles García: La cigüeña Caty
* Narciso Ibáñez Menta: Sr. Murciélago
* Primitivo Rojas: Sr. Alimoche
* Fernando Romay: Sr. Buitre
* Maite Ruiz de Austri: Sra. Grulla
* Chelo Vivares: El ratoncito Nico

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Animal Channel

***Animal Channel*** marrazki bizidunetako filma da. 2009an marrazki bizidunetako film onenaren Goya Sarirako izendatua izan zen. Sekuela bat izan zuen: *Midas erregearen altxorra* izenekoa.

## Argumentua 
Cathy zikoinak eta Nicolás saguak, euren zinema itxi beharko dute. Adorea eta irudimena dute ezaugarri eta horiexek erabiliko dituzte Aita Saguk zuzendutako telebista katea berrian lan egiteko berri-biltzaile ausart gisa. Laster ulertuko dute izarra izateko programa berezia behar dutela. Baina ez da erraza izango.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala 
* IMDb-ko fitxa
Midas erregearen altxorra

***Midas erregearen altxorra*** marrazki bizidunetako filma da. 2010ean marrazki bizidunetako film onenaren Goya Sarirako izendatua izan zen. *Animal Channel* filmaren jarraipena izan zen.

## Argumentua 
Cathy zikoina, Nico arratoia eta euren lankidea, Lorri, haurrek ezagutzen dituzten erreportari handiak, merezi dituzten oporren hasiera ospatzen ari dira. Baina Aita Arratoi eurekin kontaktuan jarriko da arduratsu, heldu berri den S.O.S. mezu bat ezin baitute alde batera utzi: izaki okaztagarri batek ACH kateko bi erreportari eraso ditu hauek Izugarri basoaren sakonean erreportai batean lan egiten zuten bitartean eta laguntza behar dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala 
* IMDb-ko fitxa
Lucius Dumben berebiziko bidaia

***Lucius Dumben berebiziko bidaia*** marrazki bizidunetako filma da. 2013an marrazki bizidunetako film onenaren Goya Sarirako izendatua izan zen.

## Argumentua 
Zientzialari talde oso jakintsu, oso ero eta oso serioak tresna bat aurkitu behar du Lurra planeta baketsu, zoriontsu eta argitsua bihurtuko duena. Ziur daude tresna hori badela nonbait, eta erabakitzen dute beraietako bat bila joatea. Aukeratua Lucius Dumb da, zientzialari gaztetxoa, lotsatia eta onbera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala 
* IMDb-ko fitxa
Capromyidae

**Capromyidae** karraskarien familia da, Karibeko uharteetan bizi dena. 20 espezie inguru ditu eta, horietatik, erdia desagertzeko arriskuan dago.

## Sailkapena 
**Capromyinae subfamilia**
* *Capromys*
** *Capromys pilorides*
* *Geocapromys*
** *Geocapromys brownii*
** *Geocapromys ingrahami*
** *Geocapromys thoracatus* †
* *Mesocapromys*
** *Mesocapromys angelcabrerai*
** *Mesocapromys auritus*
** *Mesocapromys nanus*
** *Mesocapromys sanfelipensis*
* *Mysateles*
** *Mysateles melanurus*
** *Mysateles garridoi*
** *Mysateles prehensilis*
* *Hexobolodon*
** *Hexobolodon phenax*
**Isolobodontinae subfamilia**
* *Isolobodon*
** *Isolobodon montanus*
** *Isolobodon portoricensis*
**Plagiodontinae subfamilia**
* *Plagiodontia*
** *Plagiodontia ipnaeum*†
** *Plagiodontia aedium*
** *Plagiodontia araeum*†
* *Rhizoplagiodontia*
** *Rhizoplagiodontia lemkei*†

## Kanpo estekak
Los Ángeles ikastetxea

**Los Ángeles ikastetxea** Donostiako eskola ezaguna izan zen. Eskola hori Parte Zaharreko San Juan kalean zegoen, nahiz eta Ekialdeko zabalgunean egon, eta Lasalletarrek gestionatzen zuten (1911. urtetik - 1977. urte arte) eta auzoko benetako erreferentea zen. 1977tik eskola berritzailea sortzeko saiakera bat eman zen, irakasle batzuen kooperatiba baten bidez, baina proiektua ez zen aurrera atera. Gaur egun, eraikina birmoldatu egin da eta Donostiako Orfeoiaren egoitza da.

## Lasalletarrak Donostian 
San Juan Bautista La Sallekoaren jarraitzaileak Frantziatik kanporatuta izan ziren eta, beste tokietan bezala, 1904ean Donostian ere kokatu ziren. Hiri horretan lehendabizi Ategorrietan San Bernardo ikastetxea sortu zuten, gaur egun Jesuitak ikastetxea dagoen tokian. Ondoren, 1911an Los Ángeles ikastetxean hasi ziren. Geroago Loiolako ikastetxea ireki zuten (1947) eta han jarraitzen zuten Los Ángeleseko ikasleek bigarren hezkuntza.

## Ikasle ohiak 
* Jose Angel Ascunce (1946-2020), literatura kritikari eta unibertsitate irakaslea.
* Javier Gurrutxaga (1958), abeslari eta aktorea.
* Jose Ramon Zabala Agirre (1958), ekologista eta literatura kritikaria.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Donostiako Orfeoia
* Kristau Eskoletako Anaiak

## Kanpo estekak 
* Los Ángeles ikastetxea Auñamendi Entziklopedian.
Bledisloe Kopa

**Bledisloe Kopa** () errugbi txapelketa da, urtero Zeelanda Berriko eta Australiako selekzioek jokatzen dutena. Zeelanda Berriko gobernadore izandako Lord Bledisloeren izena darama, hark eman baitzuen kopa 1931n. 1932an hasi zen jokatzen, eta Zeelanda Berriak lortu du garaipen gehien. 

## Historia 
[thumb|eskuinera|275px|2017ko [Zeelanda Berriko errugbi selekzioa|Zeelanda Berriaren eta Australiaren arteko partida.]]
Bledisloe Koparen lehenbiziko edizioa zein izan zen eztabaidan dago: Australian Rugby Union-en arabera, 1931koa izan zen, eta 1932koa New Zealand Rugby Union-en iritziz. Maiztasun finkorik gabe jokatu zen 1981 arte, bi selekzioek egiten zituzten birak baliatuz. Urte horietan, Zeelanda Berriak 19 aldiz irabazi zuen kopa, eta Australiak 4 aldiz. 

1982tik 1995era, urtero jokatu zen, batzuetan partida bakarrera, eta beste batzuetan hiru partidatara. Hamalau urte horietan, Zeelanda Berriak 11 garaipen lortu zituen, eta Australiak 3. 1996an, Tri-Nations txapelketaren barnean jokatzen hasi zen. 1998 arte, selekzio bakoitzak txapelketako partida bana irabazten zuelarik, hirugarren norgehiagoka bat jokatzen zen irabazlea erabakitzeko. 1999tik 2005era berriz, berdinketa gertatu ezkero, koparen jabeak beste urte batez atxikitzen zuen. 2006tik aurrera, Tri-Nationsen formatua aldatu baitzen, bi selekzioek hiru neurketa jokatzen zituzten elkarren aurka. Errugbia promozionatu nahian, 2008an partida bat Hong Kongen jokatu zuten, eta 2009an Tokion. Berrikuntzak, ordea, ez zuen jarraipenik izan.

2012an, Argentinako selekzioa The Rugby Championshipen sartu zen. Harrezkero, Australiak eta Zeelanda Berriak bi partida bakarrik jokatzen dituzte elkarren kontra txapelketa horretan. Selekzio bakoitzak neurketa bana irabazten badu, aurreko urteko garaileak eutsi egiten dio Bledisloe Kopari. 

2020. urtea berezia izan zen, COVID-19 pandemiak txapelketa jokatzea zalantzan jarri baitzuen. Horren ondorioz, aurretik bi partida jokatu ziren, aurrenekoan 16-16 berdinketa izan zen, eta bigarrenean *All blacks*-ak gailendu ziren. Ondoren txapelketako partida bakoitza selekzio batek irabazi zuen. Horrela, beraz, lau partiden emaitzak kontuan hartu ziren txapelduna izendatzeko.

## Palmaresa 
## Kanpo estekak
Mandela Challenge Plate

**Mandela Challenge Plate** Hegoaldeko Rugby Championship txapelketan Australiaren eta Hegoafrikaren arteko partidaren irabazleari ematen zaion saria da. 2000 urtean hasi zen jokatzen bi urterokoa izateko asmoarekin baina 2006tik aurrera Rugby Championship-eko partidek erabakitzen dute txapelduna.

## Palmaresa 
## Kanpo estekak
Freedom Kopa

**Freedom Kopa** edo **Askatasunaren Kopa** () Hegoaldeko Rugby Championship txapelketan Zeelanda Berria eta Hegoafrikaren arteko partidaren irabazleari ematen zaion saria da. 2004 urtean hasi zen jokatzen.

## Palmaresa 
## Kanpo estekak
San Godenzo

**San Godenzo** Italiako erdialdean dagoen Florentziako probintziako (Toskana eskualdea) udalerria da. Florentziatik 35&nbsp;km ipar-ekialdera dago. 2015eko apirilean 1.169 biztanle zituen.

Castagno d'Andrea *frazione*-an Andrea del Castagno margolaria jaio zen.

## Demografiaren bilakaera 

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.8)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:455 height:303
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:5000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
  bar:2011 text:2011

PlotData=
  color:barra width:20 align:left

  bar:1861 from: 0 till:3387
  bar:1871 from: 0 till:3581
  bar:1881 from: 0 till:3688
  bar:1901 from: 0 till:3867
  bar:1911 from: 0 till:4068
  bar:1921 from: 0 till:3943
  bar:1931 from: 0 till:3644
  bar:1936 from: 0 till:3557
  bar:1951 from: 0 till:3155
  bar:1961 from: 0 till:2169
  bar:1971 from: 0 till:1397
  bar:1981 from: 0 till:1162
  bar:1991 from: 0 till:1105
  bar:2001 from: 0 till:1187
  bar:2011 from: 0 till:1231

PlotData=

  bar:1861 at:3387 fontsize:XS text: 3387 shift:(-8,5)
  bar:1871 at:3581 fontsize:XS text: 3581 shift:(-8,5)
  bar:1881 at:3688 fontsize:XS text: 3688 shift:(-8,5)
  bar:1901 at:3867 fontsize:XS text: 3867 shift:(-8,5)
  bar:1911 at:4068 fontsize:XS text: 4068 shift:(-8,5)
  bar:1921 at:3943 fontsize:XS text: 3943 shift:(-8,5)
  bar:1931 at:3644 fontsize:XS text: 3644 shift:(-8,5)
  bar:1936 at:3557 fontsize:XS text: 3557 shift:(-8,5)
  bar:1951 at:3155 fontsize:XS text: 3155 shift:(-8,5)
  bar:1961 at:2169 fontsize:XS text: 2169 shift:(-8,5)
  bar:1971 at:1397 fontsize:XS text: 1397 shift:(-8,5)
  bar:1981 at:1162 fontsize:XS text: 1162 shift:(-8,5)
  bar:1991 at:1105 fontsize:XS text: 1105 shift:(-8,5)
  bar:2001 at:1187 fontsize:XS text: 1187 shift:(-8,5)
  bar:2011 at:1231 fontsize:XS text: 1231 shift:(-8,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:ISTATeko datuak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Betizu eta urrezko zintzarria

***Betizu eta urrezko zintzarria*** 2007 urtean eginiko euskal filma da. Baleuko S.L. eta Egoitz Rodríguezek egin zuten.

Film hau Marrazki bizidunetako film onenaren Goya Sarirako hautagaia zen 2007an. Hurrengo urtean, Donostiako Zinemaldiaren Euskal Zinearen Egunean izan zen.

## Sinopsia 
Bull maltzurra garaitu eta gero, eta Xanuak askatu ondoren, Betizuak etxera abiatu dira euren espazio-ontzian. Hala ere, ez dira guztiak ontziratu... Marroiri planoak lapurtu ondoren, Arratik basamortuan geratzea erabaki du, Xangaduko behien altxor galdua bereganatzeko asmoz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Betizu izar artean

***Betizu izar artean*** 2003 urtean eginiko euskal filma da. Baleuko S.L. eta Egoitz Rodríguezek egin zuten.

## Sinopsia 
Betizuek musika talde alternatibo bat sortu dute eta Buff Aluk, Galaxiako diskoetxe guztien jabe den handikiak, antolatutako Uztarrock jaialdian parte hartuko dute, Galaxiako ekitaldirik garrantzitsuena. Betizuak talde berri onena bezala aukeratu dituzte, baina taldekideen arteko eztabaidek taldea desegitea eragingo dute.

## Ahotsak 
* Iñaki Beraetxe: Buztanadar
* Jose Kruz Gurrutxaga: Arrati
* Asier Hormaza: Limux
* Jaione Insausti: Behitsu
* José Luis Irigoien: Pizti
* Tere Jaio: Eder
* Maribel Legarreta: Betizu
* Idoia Sagarzazu: Betisuis
* Kandido Uranga: Buff Alu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* IMDb-ko fitxa
Egoitz Rodríguez

**Egoitz Rodríguez Olea** (Galdakao,  -) telebista eta zinema-zuzendaria da, Baleukorentzat lan egin duena. Dokumentalak eta marrazki bizidunak landu ditu batez ere.

## Filmografia 
* 2002: *Los esclavos vascos del III Reich* (laguntzailea)
* 2003: *Betizu izar artean*
* 2006: *Betizu eta Xangaduko misterioa*
* 2007: *Betizu eta urrezko zintzarria*
* 2007-2008: *Pilotari* (zuzendaria)
* 2011: *Zerutik sua dator!* (dokumentala)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Betizu eta Xangaduko misterioa

***Betizu eta Xangaduko misterioa*** 2006. urtean eginiko euskal filma da. Baleuko S.L. eta Egoitz Rodríguezek egin zuten.

## Sinopsia 
Istripu bat izan ostean, Betizuak biztanlerik ez omen duen basamortu batean lurreratuko dira. Laster konturatuko dira ez daudela bakarrik. Basapiztia maltzur bat basamortuaren jabe egin da, eta bertan dagoen altxorra aurkitu nahi du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* IMDb-ko fitxa
Los esclavos vascos del III Reich

***Los esclavos vascos del III Reich*** 2002. urtean eginiko film dokumentala da. Baleuko S.L. eta Karmelo Vivancok egin zuten.

## Sinopsia 
Espainiako Gerra Zibilari eta ondorengo diktaduraren lehenengo urteei ihesi zihoazen pertsonen bizitza gogorra ikus genezake. III Reich-en esklabu bukatu zuten, nazien esparruan.

Elkarrizketatuak honako hauek izan ziren: Shimon T. Sammuels, Lucien Saboulard, Marcelino Bilbao, Simone Vilalta, Lucía Odria, María Puy Odria, Charles Palant, Wolfgang Gibowski, Lothar Evers, Ursula Reutter, Wolfgang Gehrcke eta Dieter Wiefelpütz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Chico & Rita

***Chico & Rita*** marrazki bizidunetako filma da. 2011n marrazki bizidunetako film onenaren Goya Saria irabazi zuen eta, hurrengo urtean, Oscar Sarirako hautagaia izan zen.

## Argumentua 
Chicok Habana, New York, Las Vegas, Los Angeles eta Paris artean 1940ko hamarkadaren amaieran eta 1950eko hamarkadaren hasieran bizitako amodioa gogoratu du. Chico amets handiak dituen piano-jole gaztea da. Rita ahots hunkigarria duen abeslari polita da. Musika eta amodioak bilduta, bera istorioa bolero bat bezalakoa izango da: erromantze eta oinazea uztartuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* IMDb-ko fitxa
Las aventuras de Tadeo Jones

***Las aventuras de Tadeo Jones*** marrazki bizidunetako filma da. 2012ko marrazki bizidunetako film onenaren Goya Saria irabazi zuen.

## Argumentua 
Tadeo Jones Chicagon bizi den espainiar igeltseroa da. Arkeologo izan nahi du eta Miguel Humbert bere laguna ordezkatuko du Perurako bidaia batean.

## Ahotsak 
;Gaztelaniaz
* Óscar Barberán: Tadeo Jones
* Michelle Jenner: Sara Lavrof
* Luis Posada: momia
* Carles Canut: Miguel Humbert
* Félix Benito: Lavrof irakaslea
* Miguel Ángel Jenner: Kopponen
* Marta Martorell: amama
* José Mota: Freddy
* Pep Anton Muñoz: Max Mordon

;Ingelesez
* Kerry Shale: Tadeo Jones
* Ariel Winter: Sara Lavrof
* Bruce Mackinnon: mummy
* Mac McDonald: Professor Humbert, Professor Lavrov
* Liza Ross: Grandma
* Cheech Marin: Freddy
* Adam Jones: Max Morden
* Fiona Glascott
* Lewis MacLeod

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* IMDb-ko fitxa
Ignacio del Moral

**Ignacio del Moral Ituarte** (Donostia, ) antzerkigile eta zinema gidoigilea da.

## Lan hautatuak 
* *Las aventuras de Tadeo Jones* (2012)
* *La voz dormida* (2011), Benito Zambranorekin batera
* *Lope* (2010), Jordi Gasullekin batera
* *Cenizas del cielo* (2008), José Antonio Quirós eta Dionisio Ramosekin batera
* *Tuya siempre* (2007), Manuel Lombarderorekin batera
* *El mundo alrededor* (2006)
* *Planta cuarta* (2003), Antonio Mercero eta Albert Espinosarekin batera
* *Los lunes al sol* (2002), Fernando León de Aranoarekin batera
* *Bwana* (1996), Francisco Pino eta Joan Potauekin batera
Gorka Magallón

**Gorka Magallón Elosegi** (Donostia, ?) telebista eta zinema gidoigilea da.

## Lan hautatuak 
* *Las aventuras de Tadeo Jones* (2012)
* *Los hombres de Paco* (2009-10)
* *El internado* (2007-08)

## Erreferentziak
The Wish Fish

***The Wish Fish*** 2012 urtean eginiko eusko-indiar filma da, Baleuko S.L. eta Image Venturek ekoiztua.

Film hau 2013ko Marrazki bizidunetako film onenaren Goya Sarirako hautagaia zen.

## Sinopsia 
Kostaldeko herrixka batean Opil bizi da. Litxarrerien menpe bizi den gaztea, eta arrainaren kontrako gurutzada daramana.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* IMDb-ko fitxa
Baleuko

**Baleuko** telebista eta zinema arloetan lan egiten duen euskal enpresa da.

1993. urtean sortua, animazioko filmak, fikzioko filmak, dokumentalak, telebista saioak eta komunikazioarekin erlazioa duten proiektuak ekoiztu ditu:

## Ekoizpenak 
### Filmak 
* *El doble más quince* (2020)
* *A escondidas* (2014)
* *Amaren eskuak* (2013)
* *Gernika bonbapean* (2012)
* *Xora* (2012)
* *Izarren argia* (2010)
* *Eutsi!* (2007)
* *BT Ispiluen jauregian* (2005)

### Telesailak 
* *Pilotari* (2007-2008)
* *Altsasu* (2020)

### Dokumentalak 
* *Goazen gudari danok* (ETB 1, 2014)
* *Politikariak ekinean* (ETB 1, 2016)
* *La Euskadi que viene* (ETB 2, 2016)
* *Arrauna, ur aparretan* (ETB 1, 2017)

### Telebista saioak 
* *Jaiak* (ETB 1, 1996-2003)
* *Easy Peasy* (ETB 1, 1999)
* *Beren kasa* (ETB 1, 1999)
* *Galdestreet* (ETB 1, 1999-2000)
* *Azken uda pasa* (ETB 1, 2001)
* *Izarren hautsa* (ETB 1, 2003)
* *Ze kosmopolita* (ETB 1, 2004-2005)
* *Beste gu* (ETB 1, 2005-2006)
* *Txikon Xtreme* (ETB 1, 2013-2014)
* *Ur Handitan* (ETB 1, 2015, 2017-gaur egun)
* *De lo bueno lo mejor* (ETB 1, 2016)
* *Como el pez en el agua* (ETB 2, 2017)
* *360º* (ETB 2, 2018-2021)
* *Dantzatzen den herria* (ETB 1, 2020)
* *Abiapuntua* (ETB 1, 2021-2022)
* *Duelo en las alturas* (ETB 2, 2021)
* *Aquí y ahora* (ETB 2, 2021-2022)
* *En kuadrilla* (ETB 2, 2022)
* *Bikote bionikoa* (ETB 1, 2023)
* *Krimenak. Gure kronika beltza* (Primeran, 2024-2025)
* *La calle sin Gobierno* (ETB 2, 2024)

### Lehiaketak 
* *Erletxea* (ETB 1, 2006)
* *Oh Happy Day* (ETB 1, 2009-2010)
* *Bi Gira* (ETB 1, 2009-2010)
* *Esto no es normal* (ETB 2, 2020-gaur egun)
* *Gastronomadak* (ETB 1, 2023)
* *Oído cocina* (ETB 2, 2023)

### Kontzetuak 
* *Dancing Araba* (ETB 2, 2021)
* *BT. Berriro elkarrekin* (Primeran, 2025) (Betizu Taldearen 25. urteurreneko kontzertua)

### Haurrentzako saioak 
* *Euskaraokea* (ETB 1, 1996-1999)
* *Betizu* (ETB 1, 2000-2008)
* *Ordu txikitan* (ETB 1, 2007-2009)
* *Sorgintxulo* (ETB 1, ETB 3, 2015-2016)
* *3txulo* (ETB 3, 2016-2019)

### Eztabaida saioak 
* *Políticamente incorrecto* (ETB 2, 2001-2008)
* *Plató 2.0*  (ETB 2, 2011)
* *Debatea* (ETB 1, 2013-2015)

### Eguneroko magazineak 
* *Horrelakoa da bizitza* (ETB 1, 2007-2008)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Blackie & Kanuto

***Blackie & Kanuto*** 2013 urtean eginiko frantziar-euskal-italiar filma da, Baleuko S.L., Lumiq, Araneo, France 3 Cinémak ekoiztua.

## Sinopsia 
Blackie, ilargira joatearekin tematuta dagoen ardi beltza da. Kanuto, berriz, Blackierekin itsututa dagoen artzain txakurra... Baina, ez du entzun ere egin nahi kohetearen kontua. Bidaiari ekingo diote, jakina.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* IMDb-ko fitxa
Argumentu (argipena)

**Argumentu** hitzak adiera zenbait ditu:
* argumentua, obra baten haria, era laburtuan;
* matematika, **argumentua** edo funtzio baten aldagai askea;
* logikan, argumentua, ondorio bat dakarten proposizioen multzoa;
* **argumentu** edo argudioa.
Mikel Rueda

**Mikel Rueda Sasieta** (Bilbo, ) zinema zuzendari eta gidoigilea da.

Nafarroako Unibertsitatean Ikus-entzunezko Komunikazioan 2002an lizentziatua. Lau urtean ETBn ekoizle gisa lanean aritu eta zenbait film labur egin ostean, beka bat jaso zuen New York Film Academy zentroan ikasteko.

## Filmografia 
* *El doble más quince* (2019)
* *Izarren argia* (2010)
* *A escondidas* (2014)

## Erreferentziak
Peterhead

**Peterhead** (, ), Aberdeenshireko udalerri handiena da, 2011an 18.537 biztanle zituena.

## Geografia 
Eskozian ekialderen dagoen puntuan kokaturik dago Peterhead. Aberdeen eta Fraserburgh arteko errepidean kokaturik dago.

## Historia 
Peterhead arrantzaleek sortu zuten herria izan zen. 1593an eraiki zuten kaia eta atzerriko herrialdeekin merkatal harremanak eratu zituen berehala. XVIII mendean jakobiten matxinadak izan ziren bertan, 1715ean eta 1745ean.

1888an Eskoziako espetxerik gogorrenetako bat ezarri zuten herrian. Presoak izan ziren Peterheadeko kaia zabaldu zutenak, 1892 eta 1912 artean hegoaldeko moila eta 1912 eta 1956 artean iparraldekoa.

Ipar Itsasoan petrolioa aurkitu zenean Peterheadeko kaia egokitu behar izan zen eta petrolio industriaren zerbitzu ugari ezarri ziren bertan. Azken urteetan turismoari begira jarri dira eta kruzero itsasontzi handien geltoki izatea lortu dute.

## Iruditegia 

Irudi:St Peter's kirkyard, Peterhead - geograph.org.uk - 272361.jpg|San Pedro eliza zaharra eta hilerria.
Irudi:Peterhead Old Parish Church 04.JPG|Parrokia.
Irudi:Boats at Peterhead Marina - geograph.org.uk - 159748.jpg|Kirol kaia.
Irudi:Peterhead - Second Beach.jpg|Hondartza.
Irudi:Peterhead Academy - geograph.org.uk - 468550.jpg|Peterheadeko akademia.

## Herri eta hiri senidetuak 
* 

## Kanpo estekak
Bendita calamidad

***Bendita calamidad*** 2015. urtean Gaizka Urrestik zuzendutako filma da, Miguel Menaren izen bereko eleberrian oinarrituta.

Aragoin girotua, bertan grabatu zuten.

## Sinopsia 
Moredatarrak egoera larrian dauden bi anai dira. Kezkarik gabeko abokatu batek bultzatuak, eraikitzaile baten bahiketa espresa saiatuko dira Tarazonako Cipotegato jaietan. Akatsez, apezpikua bahitu eta Moncayotik ihes egingo dute.

## Pertsonaiak 

* Jorge Asín: Anselmo Moreda
* Nacho Rubio: Ricardo Moreda
* Luis Varela: Don Ramiro
* Carmen Barrantes: Laura Sobredo
* Carlos Sobera: Rafael Rodríguez Lacarra
* Enrique Villén: Antonio Orestes
* Juan Muñoz: Don Isidro
* Gorka Aginagalde: Carmelo Rodaura
* Juan Anillo: Esteban

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
*  IMDB Datu-basean
Fetteresso gaztelua

**Fetteresso gaztelua** () Eskoziako Stonehaven herrian dagoen gaztelua da, Aberdeenshire eskualdean.

## Historia 
Aurre historiatik populatua egon da eremua. XIV mendean Fettereso dorretxea eraiki zuen Keith leinuko Marischal kondeak. 1761ean etxea nabarmen haunditu zuten gaztelu itxura emanez.

1940 urtean Maurice eta Geraldine Simpson bikoteak erosi zuen gaztelua baina 1954an saldu zutenerako teilatua jadanik galdua zuen. XX mende bukaeran berrizte lanak egin ziren.

## Kanpo estekak
Reyes Moleres

**Reyes Moleres** (Urduña, ) bizkaitar aktorea da, telebistan eta zineman ibilitakoa.

## Filmografia 
* *Siempre felices* (1991)
* *La hiedra* (1992)
* *Suerte* (1997)
* *Hospital Central* (2000)
* *Despedida* (2001)
* *Martin* (2007)
* *Zorion perfektua* (2009)
* *Goenkale* (2009-2010)
* *Alaba zintzoa* (2013)
* *A escondidas* (2014)
* *Presunto culpable* (2018)

## Erreferentziak
Stonehaven

**Stonehaven** (, ), Aberdeenshireko udalerria da, 2011an 11.602 biztanle zituena. Stonehavengo badian kokaturik dago, Aberdeenen hegoaldean.

## Historia 
Fetteresso gazteluaren inguruan hainbat aztarna arkeologiko aurkitu izan dira. Aberdeenerako aintzinako bidean kokaturik dago Stonehaven. Herria *Kilwhang* izenarekin sortu zen, "latigoaren muinoa" esan nahi du, inguruko itsaslabarretan haizeak sortzen duen soinuaren ondorioz izan liteke.

Keith leinuak XIV mendean Dunnottar gaztelua eraiki zuen, eta berehala garrantzia handia hartu zuen, lehendabiziko Eskoziako independentzia gerran Koroaren altxorra bertan gordetzeraino. 1296an Eduardo I.a Ingalaterrakoak gaztelua hartui zuen eta William Wallacek su eman zion elizari ingelesak barruan zeudela. 1650an Oliver Cromwellek zortzi hilabetez setiatu zuen gaztelua Koroaren altxorra eskuratu asmoz, baina gaztelua errenditu orduko neskame batzuek bitxiak eramanak zituzten. Stonehavenek jakobiten matxinadak ere bizi izan zituen.

2004an animalia lurtar baten fosil zaharrena aurkitu zen, *Pneumodesmus newmani* miriapodoa.

## Iruditegia 

Irudi:Dunnottar Castle (1).jpg|Dunnottar gaztelua.
Irudi:Fetteresso Castle.jpg|Fetteresso gaztelua.
Irudi:Stonehaven towncenter.jpg|Udaletxea.
Irudi:Stonehaven Harbour and Tolbooth - geograph.org.uk - 254420.jpg|Kaia.
Irudi:Stonehaven Coastline 4.JPG|Kostaldeko itsaslabarrak.

## Kanpo estekak
Tenrecidae

**Tenrecidae** Afrosoricida ordenako ugaztunen familia da, Madagaskar eta Afrika kontinentaleko leku batzuetan bizi dena.

## Espezieak 
* Geogalinae subfamilia
** *Geogale*
*** *Geogale aurita*
* Oryzorictinae subfamilia
** *Limnogale*
*** *Limnogale mergulus*
** *Microgale*
*** *Microgale brevicaudata*
*** *Microgale cowani*
*** *Microgale dobsoni*
*** *Microgale drouhardi*
*** *Microgale dryas*
*** *Microgale fotsifotsy*
*** *Microgale gracilis*
*** *Microgale gymnorhyncha*
*** *Microgale jobihely*
*** *Microgale longicaudata*
*** *Microgale monticola*
*** *Microgale nasoloi*
*** *Microgale parvula*
*** *Microgale principula*
*** *Microgale pusilla*
*** *Microgale soricoides*
*** *Microgale taiva*
*** *Microgale talazaci*
*** *Microgale thomasi*
** *Oryzorictes*
*** *Oryzorictes hova*
*** *Oryzorictes tetradactylus*
* Potamogalinae subfamilia
** *Micropotamogale*
*** *Micropotamogale lamottei*
*** *Micropotamogale ruwenzorii*
** *Potamogale*
*** *Potamogale velox*
* Tenrecinae subfamilia
** *Echinops*
*** *Echinops telfairi*
** *Hemicentetes*
*** *Hemicentetes nigriceps*
*** *Hemicentetes semispinosus*
** *Setifer*
*** *Setifer setosus*
** *Tenrec*
*** *Tenrec ecaudatus*

## Kanpo estekak
Bi eta bat (2012ko telesaila)

***Bi eta bat*** Orio Produkzioak enpresak Euskal Telebistarako sortutako umorezko telesaila da, 1990eko hamarkadako izen bereko telesailaren sekuela dena.

## Ezaugarriak 
Zuzendariak Patxi Barko, Eneko Olasagasti eta Carlos Zabala zituen. Gidoigileak, berriz, Harkaitz Cano, Xabi Paya eta Patxo Telleria izan ziren.

## Sinopsia 
Donostian elkarrekin bizi diren hiru pisukideren gora-beherak jasotzen dituen umorezko telesaila. 21 urte elkar ikusi gabe eman ondoren berriro elkartu dira etxebizitza berean.

## Pertsonaiak 
### Protagonistak 
* Jose Ramon Soroiz: Joselontxo
* Elena Irureta: Idoia
* Ane Gabarain: Jaione
* Itziar Atienza: Izaskun
* Amaia Iraundegi: Bego
* Andoni Agirregomezkorta: Javi
* Aitor Etxeberria: Julen
* Kepa Errasti: Potxolo
* Amagoia Lauzirika: Arantzazu
* Koldo Olabarri: Pep

### Aktore gonbidatuak 
* Ariadna Sintes
* Leire Orella
* Patxo Telleria
* Carlos Zabala
* Mertxe Larrea
* Karlos Nguema
* Pablo Biurrun
* Eñaut Gantxegi
* Aitor Beltran
* Haritz Elizegi
* Niko Lizeaga
* Aitor Fernandino
* Klara Badiola
* Isidoro Fernandez
* Julen Voyero
* Julen Imaz
* Gorka Zubeldia
* Jurgen Murua
* Iker Lauroba
* Fariba Sheikhan
* Unai Arana
* Pilar Rodriguez
* Martxelo Rubio
* Loinaz Jauregi
* Gaizka Mikelarena
* Iker Galartza
* Cristian Merchan
* Gotzon Huici
* Jon Altuna
* Klaudio Landa: bere burua (cameoa)
* Kira (txakurra)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Telesaila imdb.com
Ekialdeko zabalgunea (Donostia)

thumb|Ekialdeko zabalgunearen eraikinak ez dira Parte Zaharreko modukoak.

**Ekialdeko zabalgunea**, herritarren artean "Ensantxea", hiriko harresiak bota ondoren (1863) Urumea ibaiaren aldean gelditzen ziren lurretan eraikitako zonaldeari esaten zaio.

Zonalde horren urbanizazio ez zen lehen unean egin. Inguruan, marea beherarekin, harriak eta hareetak gelditzen ziren bistan. 1873an zonaldearen urbanizazio eskatu zen lehen aldiz, Berasategi abizeneko partikular batek) baina, gerra karlisten ondorioz, lanak 1872 arte ez ziren hasi. Ordurako hegoaldeko zabalgunea oso aurreratuta zegoen. Auzo berria Parte Zaharraren luzapena moduan planteatu zen baina eraikinak oso desberdinak izango ziren (frantses itxurakoak) eta kaleen izendegian desberdintasuna mantendu zen.

## Eraikuntzaren faseak 
* 1882: Salamancako Markesak kontzesioa eskuratu zuen.
* 1886: plangintza orokorra onartu zen: lau kale.
* 1887: kontzezioa Banco General de Madrid entitatearen eskuetan gelditu zen. Behin-betiko proiektua aurkeztu zen.
* 1889: orube gehienak salduta daude.
* 1900: Donostiako Udalak Parte Zaharraren eta zabalgunearen arteko zonaldea garbitu eta txukundu zuen. Horrela, bi zonaldeen arteko jarraipena zaintzen zen.
* 1919: Pasealeku Berria ireki zen, Parte Zaharraren eta Ekialdeko zabalgunearen arteko beste lotura.

## Arazo politikoak eta ekonomikoak 
Zabalgune honen eraikuntzak arazo dezente planteatu zuen. Gaur egun bezala arazoen jatorria itsasoaren erasoak izan ziren. Defentsa moduan babeserako harresia altxatu zen baina, denboraren poderioz, egoera talmagarriaz zegoen. Udalaren ustez horren konponketa eraikuntzak gestionatzen ari zen enpresarena zen baina hau, orubeak saldu eta gero, desagertu zen. 1898an Gipuzkoako Gobernadoreak Udalari konponketa exijitu zion eta, ezetzaren aurrean, gobernadoreak zinegotziak suspenditu zituen eta beste batzuk izendatu zituen. Azkenik, jabeen komisio bat eta Udala ados jarri ziren eta harresiaren konponketa asumitu zuten. Kendutako zinegotziak haien postuetara itzuli ziren.

## Zabalagunearen kaleak 
* Aldamar kalea
* Erregina Erregentearen kalea
* Etxague jeneralaren kalea
* Euskal Herria kalea
* Jauregi jeneralaren kalea
* Salamanka pasealekua
* San Juan Kalea
* Soraluze kalea

## Eraikinak 
* Bretxa azoka
* Los Ángeles ikastetxea
* Zuloagako eskolak, gaur egun Orixe ikastolaren egoitza.
* Pasealeku Berria

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Ekialdeko zabalgunearen eraikuntzak sortu zituen arazo politikoak.

## Ikus, baita ere 
* Donostiako harresiak
* Pasealeku Berria (Donostia)
Alvar Gordejuela

**Alvar Gordejuela Salaverri** (Bilbo, 1987ko martxoaren 27 -) bizkaitar zinema zuzendari eta aktorea da.

## Filmagintza 
### Zuzendaria 
* *Txarriboda* (2015)
* *Alaba Zintzoa* (2013)
* *Vamos a por vosotros* (2011, telefilm)

### Aktorea 
* *Romi* (2025)
* *La linea invisible* (2020)
* *Patria* (2020)
* *Txarriboda* (2015)
* *Asesinos inocentes* (2015)
* *Seve the Movie* (2014)
* *Goenkale* (2014)
* *Anfitrioi berezia* (2012)

## Kanpo estekak 
*
Txarriboda (filma)

***Txarriboda*** 2015. urtean eginiko euskal filma da, Alvar Gordejuelak eta Javier Rebollok zuzenduta.

Trama nagusia Bilbon gertatzen bada ere, Bizkaiko kostaldeko hainbat lekutan filmatu da ‘Txarriboda’, besteren artean Gaztelugatxen.

## Sinopsia 
Anbizio handiko Fran enpresari gazteak arriskuan ikusten du bere aberastasuna, senar-emazteen arteko arazoengatik, eta emaztea paretik kentzeko plan konplexu bat taxutzen du. Berak ez dakiena da Klarari egin beharko diola aurre. Klara serieko hiltzaileetan espezializatutako polizia da, eta arrazoi oso pertsonalak ditu emakumeen hiltzaileei jazartzeko.

## Pertsonaiak 
* Ramon Agirre: Apraiz
* Loli Astoreka: Brigida
* Itziar Atienza: Klara
* Ander Barinaga-Rementeria: Ertzain gaztea
* Zorion Egileor: Ramón
* Aitziber Garmendia: Begoña
* Alvar Gordejuela: Iker
* Mikel Losada: Fran
* Patxo Telleria: Igartua
* Ainhoa Garai:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
* Webgunea imdb.com
Gaizka Bourgeaud

**Gaizka Bourgeaud Zarandona** (Zornotza, ?) zinemako argazki-zuzendari bizkaitarra da.

## Biografia 
Telebista eta Publizitate Ikasketak Bilbon egin zituen eta Los Angelesera bidaiatu zuen Argazki Zuzendaritza Ikasketak burutzeko. Bilbon ekoizle bezala lan egin ondoren, Madrilera joan zen.

## Filmografia hautatua 
* 2015: *Un otoño en Berlín*
* 2013: *Alaba Zintzoa*
* 2011: *Bertsolari*
* 2011: *Arriya*
* 2008: *Hodeiak margotzeko makina*
* 2006: *Kutsidazu bidea, Ixabel*

## Erreferentziak
Forfar

**Forfar** (, ), Angus eskualdeko hiruburua da, 2011an 14.048 biztanle zituena. Eskualdeko herri handiena ordea Arbroath da.

## Geografia 
Angus eskualdearen edialdean kokaturik dago, Strathmore haranean (), Grampianak eta Sidlaw mendien artean. Glasgow eta Aberdeen elkartzen dituen trenbidea pasatzen da bertatik.

## Historia 
Buruzagi piktoak Forfarreko aintziraren ertzean zegoen gaztelu batean elkartu ziren erromatarrak beren lurretatik botatzeko hauek 50.000-60.000 soldadu biltzen zituen kanpalekua gaur egungo Forfarretik bost kilometro iparraldera ezarri zutenean. K.o. I eta IV mendeetan ugariak izan ziren erromatarren eta piktoen arteko borrokak inguru hauetan.

XIII mendean lehendabiziko Eskoziako independentzia gerran ingelesek Forfarreko gaztelua hartu zuten baina Philipek, Plataneko Foresterrak, Roberto I.a Eskoziakoarentzako berreskuratu zuen, hainbat lagunekin hormetatik igo eta soldadu ingelesak sorpresaz hartu eta denak hil ondoren.

XVIII mendean ehungintzari loturiko industria ezarri zen Forfarren. *William and John Don & Co* konpainia ezarri zen bertan. Hasieran Forfarren egindako lihoa ekoizten zuen baina Dundeera zabaldu zen 1865ean. XX mendean jarduera honek behea jo zuen eta langabezia tasa handiak agertu ziren.

Gaur egun jarduera ekonomiko nagusiak nekazaritza eta turismoa dira.

## Ondasun nabarmenak 
* Lowson Memorial eliza
* Glamiseko gaztelua (herritik 8 kilometrotara)
* Meffan museoa
* Anguseko Folk Museoa
* Forfarreko aintzira

## Iruditegia 

Irudi:Lowson Memorial Forfar.JPG|Lowson Memorial eliza.
Irudi:GlamisWide.JPG|Glamiseko gaztelua.
Irudi:Angus Folk Museum.jpg|Anguseko Folk Museoa.
Irudi:Restenneth Priory 20090616 looking west from choir.jpg|Restenneth abadiaren hondarrak.
Irudi:Forfar Reid Hall.JPG|Forfar Reid Hall.
Irudi:DunnichenMeffan.jpg|Dunnichen harria (Meffan museoan).
Irudi:Loch of Forfar - geograph.org.uk - 14045.jpg|Forfarreko aintzira.
Irudi:A part of Murton Nature Reserve, near Forfar - geograph.org.uk - 1282286.jpg|Murton Natura Erreserba.

## Hiritar ezagunak 
* Bon Scott (1946-1980), AC/DC taldeko abeslaria

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Del Valle Lertxundi plazatxoa

**Del Valle Lertxundi plazatxoa**, baita ere *Kainoietan plazatxoa* bezala ezaguna, Donostiako Parte Zaharreko plaza txiki bat da. Santa Korda kaletik Abuztuaren 31 kaleraino doa, San Telmo Museoaren atzealdeko atea hartuz.

Tradizioz "Kañoietan" izena eman zaio plazatxo honi: adibidez, Kañoietako iturria dago bertan, baita Kañoietan elkartea ere. Antzina, kanoi batzuk zeuden leku honetan, eta hortik datorkio herri izendapena.

## Kañoietan Elkartea 
Plazatxo honetan Kañoietan Elkarte gastronomikoa dago, 1900an sortutakoa.

## Eraikinak 
* Kañoietako iturria
* *Emakume eraikitzailea*, Dora Salazarraren eskultura.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Forfarreko aintzira

**Forfarreko aintzira** () Eskoziako Angus konderriko Forfar herriaren mendebaldean kokaturik dagoen aintzira da.

## Historia 
1781ean aintzira drenatu egin zuten eta ''Queen Margaret's Inch'' izeneko crannog bat azaldu zen. Barnean hainbat bitxi eta objetu aurkitu zituzten, xake piezak, brontzezko objetuak, zilarrezko belarritakoak... 1243 inguruan Angus abadiako monje batzuk ere bizi izan ziren inguruan eta beste hainbat egitura ere bazeudela uste da.

## Erabilpena 
Gaur egun Forfarreko aintzira aisialdriako erabiltzen da. Hainbat ibilbide markatu dituzte eta arrantzan, kanoan eta belauntzietan ere ibili ohi dira forfartarrak.

## Iruditegia 

Irudi:Forfar Loch - geograph.org.uk - 405465.jpg
Irudi:St Margaret's Inch - geograph.org.uk - 938632.jpg
Irudi:Forfar Loch - geograph.org.uk - 938642.jpg
Irudi:Forfar Loch - geograph.org.uk - 1660086.jpg
Irudi:Wildfowl, Loch of Forfar - geograph.org.uk - 1433636.jpg

## Kanpo estekak
Glamiseko gaztelua

**Glamiseko gaztelua** () Eskoziako Angus eskualdeko Glamis herriaren ondoan kokatutako gaztelua da. Lyon leinuaren egoitza izan da XIV menetik. Jurgi VI.a Erresuma Batukoaren emazte Elizabeth Bowes-Lyon **Erregina Ama**-k bertan pasa zuen haurtzaroa. Haien alaba Margarita Glamiseko gazteluan jaio zen. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Kokapena 
Gaztelua Forfar herritik 8 kilometrotara kokaturik dago Strathmore haranean. Iparraldean Grampianak ditu eta hegoaldean Sidlaw mendiak. 57&nbsp;km²-ko azalera dauka eta parke eta lorategiez gain baratzak eta abereak ere baditu.

## Historia 
1376an Roberto II.a Eskoziakoak agindu zuen Glamiseko gaztelua eraikitzea eta Sir John Lyon ezarri zuen bertako jabe. Ordutik Lyon familiarena izan da gaztelua. XV mendean berreraiki egin zuten L itxura emanez. Glamiseko VI Lorda Janet Douglasekin ezkondu zen baina 1528an Koroarekiko traizioaz akusatua izan zen. Bere senarra hil ere egin zuen eta sorginkeria ere egotzi ziotenez Edinburghen erre egin zuten. Orduko erregea zen Jakue V.ak gaztelua beretzat hartu zuen baina 1543an VII Glamiseko Lordari itzuli zion.

1606an Glamiseko IX Lordak gaztelua birdiseinatu zuen. Tradizionalki Iñigo Jones arkitektu ingelesa hartu izan da lanen arduradun baina badirudi William Schaw izan zitekeela gaztelu berria diseinatu zuen arkitektoa. Ingalaterraren Eskoziako konkista garaian (Commonwealth, 1653-1659) soldaduak izan ziren bertan eta Glamiseko gaztelua nahiko hondatua gelditu zen. 1670 eta 1689 artean gaztelua berriztu egin zen eta ordukoak dira gaur egun ikusten diren egitura gehienak. XIX mendean suak hego-mendebaldeko eraikina erre zuen eta berreraiki egin behar izan zen.

Esan bezala Jurgi VI.a Erresuma Batukoaren emazte Elizabeth Bowes-Lyon **Erregina Ama**-k bertan pasa zuen haurtzaroa. Haien alaba Margarita Glamiseko gazteluan jaio zen. Lehen Mundu Gerra garaian ospitale militarra ere izan zen.

## Bitxikeriak 
* Eassie Stone harri piktoa aurkitu zen bertako lurretan.
* William Shakespearen antzezlaneko *Macbeth* erregea Glamiseko gazteluan bizi zen, ez ordea benetako Macbeth Eskoziakoa.
* Glamiseko munstroa: batzuek diote haur deforme bat dela, beste batzuek haur-vanpiroa...
* Earl Beardie: Glamiseko II Lorda, Alexander Lyonen arima azaltzen omen da kartetan jokatzen.
* 1987tik aurrera Eskoziako Bankuko 10 liberatako biletetan agertzen da.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Erretilu

[thumb|200px|[Plastikozko erretilua.]]

**Erretilua** sakonera txikiko plater handi eta zabala da, gauzak (janariak, edariak, objektuak) garraiatu eta batera edukitzeko. Ertzak altxata dituen azalera batez osatua dago. Mahaikideen platerak betetzeko mahaira ateratzen da. Adibidez, entsaladaz betea. Janariak biltzeko ere erabiltzen dira.

thumb|Erretilua entsaladaz betea.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Azpil

## Kanpo estekak
Arbroatheko abadia

**Arbroatheko abadia** () Eskoziako Arbroath herriko abadia historikoa da, bertan sortu baitzen Eskoziako Erresuma 1320an. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Historia 
Gilen I.a Eskoziakoak 1178an Arbroatheko abadia eraiki zuen. 1197an sagaratu zuten eta lanak 1233 arte luzatu ziren. Erregea bera abadian lurperatu zuten 1214an. Abadiako monjeek eskubidea lortu zuten merkatua egiteko eta kai bat eraikitzeko.

1320ko apirilaren 6an Eskoziako parlamentua abadian bildu zen eta Arbroatheko Aldarrikapenaren bidez Eskozia Erresuma Independentea sortu zen. Eskoziako Erlijio Erreformaren ondoren abadia bertan behera utzia izan zen. 1590tik aurrera bertako harriak Arbroatheko etxeak eraikitzeko erabili ziren harik eta 1815ean eraikinaren hondarrak babesteko araua atera zen arte.

2005ean Gizateriaren Ondare izateko ahaleginak egiten ari dira eta 2010an aurkeztu egin zuten. oraindik ez du titulua lortu.

## Deskribapena 
Hareharri gorriz eraikia dago. Gurutze itxurako oinarriak 84 metrotako luzera eta 49 metrotako zabalera dauka. Eraikineko leiho borobila gauez piztu egiten dute marinelentzako itsasargia izan dadin. *Round O* izenarekin ezagutzen da.

## Iruditegia 

Irudi:Arbroath Abbey1.jpg
Irudi:Arbroath Abbey - geograph.org.uk - 3180.jpg
Irudi:Arbroath abbey nave 02.jpg
Irudi:Arbroath abbey gate.jpg|Atea.
Irudi:Monymusk Reliquary NMoS 06.JPG|Monymusk erlikarioa.

## Kanpo estekak
Sarrera-erretilu (argipena)

**Sarrera-erretilu** esamoldeak adiera zenbait ditu:
* **sarrera-erretilua**, email programa batean, sartu diren mezuak azaltzen dituen leihoa;
* **sarrera-erretilu** edo **elikatze-erretilua**, inprimagailu, kopiagailu edo eskaner batean behar diren orriak eduki eta hortik hartzeko dispositiboa.
Arbroath

**Arbroath** (, ), Angus eskualdeko herri handiena da, 2011an 23.902 biztanle zituena. Eskualdeko hiriburua ordea Forfar da.

## Geografia 
Ipar Itsasoaren ertzean kokaturik dago, Dundee (25&nbsp;km-ra) eta Aberdeen (72&nbsp;km-ra) arteko bidean.

## Historia 
Neolito arotik populatua izan da ingurune hau, k.a. 3500 urteko aztarnak aurkitu baitira. Brontze eta Burdin Aroko hilerriak ere ugariak dira. Azkenik hainbat harri pikto ere aurkitu dituzte, Erdi Aroaren hasieran garrantzizko tokia zela erakutsen dutenak.

Gilen I.a Eskoziakoak 1178an Arbroatheko abadia eraiki zuen. 1197an sagaratu zuten eta lanak 1233 arte luzatu ziren. Erregea bera abadian lurperatu zuten 1214an.1320ko apirilaren 6an Eskoziako parlamentua abadian bildu zen eta Arbroatheko Aldarrikapenaren bidez Eskozia Erresuma Independentea sortu zen.

XVIII mendean Jakobiten matxinadak gertatu zirenean Arbroathek beraien alde egin zuen. XIX mendean industria iraultza iritsi zen eta herria zabaldu eta handitu egin zen. Inguruko herriak bezala ehungintza izan zen jarduera nagusia. Belauntzietako ohialak egiten espezializatu zen. Zapatagintza eta kimatzaileak ere egiten ziren herrian.

1839an XIV mendeko kai zaharra zegoen tokian kai handiagoa eraiki zuten. XX mendean arrantzak garrantzia handia hartui zuen eta udalak erraztasunak eman zizkien Abroathera arrantzan lan egitera zetozen inmigranteei. Oso famatua da Arbroatheko *legatz keztua*.

## Ondasun nabarmenak 
* Arbroatheko abadia
* Kaia
* Uraren dorrea

## Iruditegia 

Irudi:Arbroath from Inchape Park.JPG|Herriaren ikuspegia.
Irudi:Arbroath Abbey1.jpg|Arbroatheko abadia.
Irudi:Old and Abbey Parish Church - geograph.org.uk - 1152028.jpg|Abadiako eliza zaharra.
Irudi:Water Tower in Arbroath - geograph.org.uk - 949531.jpg|Uraren dorrea.
Irudi:Arbroath Harbour.jpg|Kaia.
Irudi:By the Inner Harbour, Arbroath - geograph.org.uk - 1060603.jpg|Kaialdea.
Irudi:St Vigeans Parish Church.jpg|San Vigeans parrokia.
Irudi:Old parish church - geograph.org.uk - 1195606.jpg|Parrokia zaharra.
Irudi:Arbroath War Memorial and Gayfield Park - geograph.org.uk - 85557.jpg|Gerra memoriala.
Irudi:The Three Sisters - geograph.org.uk - 580882.jpg|"Hiru ahizpak".
Irudi:Arbroath Smokies - geograph.org.uk - 481678.jpg|Abroatheko *legatz keztua*.

## Kanpo estekak
Turkmen

**Turkmenak** edo **turkomanoak** (, pluralean Türkmenler/Түркменлер) turkiar herria da, batez ere Asia Erdialdean kokaturik dagoena. Herrialde hauetan daude sakabanatuak: Turkmenistan, Irak, Iran, Siria, Afganistan, Pakistango iparraldea, eta Kaukasoren iparraldea (Stavropol kraia). Turkmeniera da beren hizkuntza, turkiar hizkuntzen Mendebaldeko (Oghuz) taldean sailkatzen dena, turkiera, azerbaijanera, kaxgai, gagauzera eta salarrarekin batera. Hala ere, Irakeko, Siriako eta beste arabiar herrialdeetako turkmenek (mendebaldeko turkmenek) lotura handiagoa dute Turkiako herriarekin Turkmenistango, Afganistango, Irango edo Erdialdeko Asiako (ekialdeko turkmenek) beste turkmenekin baino.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Planetesimal

**Planetesimalak** disko zirkumestelar eta hondar diskoetan dauden objektu eta materia solidoa da, ebentualki elkarrekiko grabitatez bildu eta protoplanetak sortzen dituztenak.

## Kanpo estekak
Atxulondo (argipena)

**Atxulondo** izenak adiera zenbait ditu:
* Atxulondoko burdinola, Zizurkilgo lurretan zegoen burdinola historikoa, zeinaren egun soilik aztarnak geratzen diren;
* Atxulondo-Abalotz naturgunea, Atxulondo eta Abalotz erreka inguruetako naturgunea, Zizurkilen;
* Atxulondo Kultur Etxea, Zizurkilgo kultur etxea.
Korta (argipena)

**Korta** hitzak adiera zenbait ditu:
* **korta** edo ukuilua;
* **korta** edo saroia;
* Korta, euskal abizena,
** Antonio Korta,
** Gabriel Korta,
** Jose Luis Korta,
** Jose Mari Korta;
* Korta, Rajastango herria.
Pakete (argipena)

**Pakete** hitzak adiera zenbait ditu:
* paketea, bilgarri batean postaz edo garraioz jasotako objektua;
* **pakete** edo bilgarria;
* software-pakete edo **pakete informatikoa**, elkar osatu edo batera merkaturatzen diren programa informatikoak;
* **pakete** edo modulu informatikoa, software bateko osagaia.
Brechin

**Brechin** (, ), Angus eskualdeko herria da, 2011an 7.481 biztanle zituena. Katedralarengatik da ezaguna.

## Historia 
XI mendean eraiki zen Brechingo katedrala, Eskozian irlandar estiloko dorrea daukan bi elizetako bat da. Hain garrantzitsua zen katedrala Brechin herria beharrean "hiria" dela esaten baita.

1452an Brechingo gudua gertatu zen Jakue II.a Eskoziakoa eta Black Douglases-ek gidaturiko noble familien artean. Erregeak irabazi zuen eta ondorioz Eskoziako boterea asko znetralizatu zen.

XVIII mendean gaztelu zaharra berritu eta Brechingo gaztelu ederra eraiki zen.

## Ondasun nabarmenak 
* Brechingo katedrala
* Brechingo gaztelua

## Iruditegia 

Irudi:Brechin Cathedral 20090616 from the south.jpg|Brechingo katedrala.
Irudi:Brechin Round Tower - geograph.org.uk - 347959.jpg|Katedralaren dorre borobila.
Irudi:Brechin Castle Front.JPG|Brechingo gaztelua.
Irudi:A Brechin church - geograph.org.uk - 511501.jpg|Santa Colunba parrokia.
Irudi:Along the Esk - geograph.org.uk - 907442.jpg|Esk ibaia.

## Kanpo estekak