Montserrateko Eskolania

[eskuinera|thumb|350x350px|**2008ko urriaren 14ko kontzertua, [Parisko Notre-Dame katedrala|Parisko Notre-Dame katedralean.**]]
**Montserrateko Eskolania** (ofizialki eta katalanez: Escolania de Montserrat), Montserrateko Monasteriokoa (Katalunian), Europako haur kantarien abesbatza zaharrenetako bat da. XIV. mendeko dokumentu batzuek aipatu zuten eta agerian uzten zuten erlijio - eta musika-izaerako erakunde bat zela.

Bederatzi eta hamalau urte bitarteko berrogeita hamar haur baino gehiagok osatzen dute, Katalunia, Balear Uharteak eta Valentziako Erkidegoko hainbat tokitatik joandakoak. Montserraten ikasten duten urteetan, Lehen Hezkuntzako eta Bigarren Hezkuntzako lehen mailak egiten dituzte, baita dagozkien musika-ikasketak ere. Eskolanoek goi-mailako prestakuntza musikala jasotzen dute: bakoitzak bi instrumentu ikasten ditu, pianoa eta bigarren instrumentu bat aukeran, Musika Hizkuntza, Orkestra eta Koru Kantuaz gain (Eskolaniako espezialitatea).

2023ko martxoan, beneditarren komunitateak koru misto bat sortzea onartu zuen, mutilekin eta neskekin, hilean asteburu batean elizkizunetan abesteko, eta, lehen aldiz, emakumeek liturgia-kantuan parte hartzeko aukera izan zuten eskolaniaren 700 urteko historian. Schola Cantorum abesbatza berrian 17 eta 24 urte bitarteko 29 gazte zeuden, horietatik 14 emakumezkoenak, 2023ko irailaren 11n kantatu zuten lehen aldiz.

## Historia 
* **1025**: Montserrateko komunitate beneditarra sortzen da.
* s.XII: Montserrateko Andra Mariaren irudiaren garaia. Erromesak mendira igotzen hasi dira ziren *Moreneta* gurtzera.
* **1307**: Eskolaniaren existentzia frogatzen duen lehen agiria, eta aipatzen da oraindik ere mutilek janzten duten saia.
* **1479**: Bartzelonara egindako bisitan Fernando Katolikoa erregeari abesteko eskatu zitzaien.
* **1494**: Abad Garcia de Cisnerosek kantuaren garrantziaz hitz egiten du Eskolaniako mutilei dagokienez. 20 bat dira.
* s.XVI: Bartomeu Garrigak, haur kantaria izanik, agintzen du handitzen denean tenplu handi bat egingo duela Ama Birjinarentzat. 1560an, monasterioko abade bezala, gaur egungo basilika eraikitzen hasi zen.

erdian|thumb|300x300px|**Monasterioa.**

* XVII. eta  XVIII. mendeak: hazkunde garaia. Eskolaniako Maisuak agertzen dira: abesbatza zuzentzen duten eta abesbatzarako errepertorio berriaren konposizioa lantzen duten monjeak.
* **1889-1909**: P. Manuel Guzmán-ek koruaren soinuari beste kolore bat eman zion. Geroago Eskolaniako zuzendari izango zirenen maisua.
* **1909-1911**: P. Ramir Escofet, zuzendaria.
* **1911-1933**: P. Anselm Ferrer, zuzendaria eta konpositorea. Italian trebatua. Eskolaniaren lehen diskoak grabatzen ditu. Eskolaniako tinbre tipikorako bilakaera.
* **1933-1936**: P. Àngel Rodamilans dohatsua, zuzendaria  Gerra Zibilean hil zuten.
* **1936-1939**: Espainiako gerra zibila. Monjeek eta eskolanoek Montserrat utzi behar izan zuten.
* **1939-1953**: P. David Pujol, zuzendaria.
* **1953-1997**: P. Ireneu Segarra, zuzendaria eta konpositorea. Koruaren hazkundea, abeslari kopurua 50era iritsi zen. Diskografia zabala. Berarekin, Eskolania Montserratetik kanpo kontzertuak ematen hasi zen 60ko hamarkadaren amaieran, nazioarte mailako birak barne.

erdian|thumb|300x300px|**Ireneu Segarra (Jesus Segarra i Malla: 1917-2005).**

* **1997-2000**: Jordi-Agustí Pique, zuzendaria.
* **2000-2007**: Joaquim Pique, lehen zuzendari laikoa.
* **2007-2014**: Bernat Vivancos, zuzendaria eta konpositorea.
* **2014tik**: Llorenç Castelló, zuzendaria.
* **2023**: *Schola Cantorum* abesbatza mistoa sortu zen 700 urteko historian lehen aldiz

## Abesbatzaren musika-jarduera 
Eskolaniak egunero abesten du basilikan, sarritan mundu osoko erromes eta bisitari andanaren aurrean. Salbea, denborarekin, Santutegiko ekitaldirik jendetsuena bihurtu da. Korua ezaguna da nazioartean, eta mundu osoan zehar egiten ditu kontzertu-birak, diskografia oparoa izanik. Azken birak Hungarian, Suitzan, Frantzian, Italian, Belgikan, Alemanian eta Polonian izan dira. Errusiarako hiru birak nabarmentzen dira (Mosku 2011, San Petersburgo 2011, Mosku 2013).

## Errepertorioa 
Eskolaniaren ohiko errepertorioa *Eskola Montserratina* izenekoa da, hainbat mendetako Eskolaniako Maisuen obraz osatua. Baina bai Montserraten eta baita kanpora emandako kontzertuetan ere Errenazimentuko polifonia-lanak, erromantizismoko musika eta autore garaikideak kantatzen dituzte.

## Erreferentziak 

## Ikus, gainera 
* Montserrateko monasterioa
* Montserrateko Andra Maria

## Kanpo estekak 
* Escolanía de Monserrat, en catalán, castellano e inglés.
* Abadía de Montserrat (página oficial), en catalán, castellano e inglés.
* Canal de la Escolanía en Youtube