Seigarren Koalizioko Gerra

**Seigarren Koalizioko Gerra** 1813ko martxoa eta 1814ko maiatza artean Europako potentzia gehienek eginiko gerra izan zen. Alde batetik Austria, Prusia, Errusia, Erresuma Batua, Portugal, Suedia, Espainia eta Alemaniako estatu multzo batek osatutako koalizioak Frantzia garaitu zuen eta Napoleon Bonaparte Elbara deserriratzea lortu zuten. Errusiako frantziar inbasioaren ostean, 1812an, kontinenteko botereek Errusiarekin bat egin zuten, batez ere Erresuma Batua, Portugal eta Frantziarekin ez zeuden Espainiako errebeldeek.

## Aurrekariak 
Fontainebleauko Itunaren ondoren, Napoleonek Espainia hartu eta bere anaia Jose Bonaparte boterean jarri zuenean, espainiarrek herri matxinada antifrantsesarekin erantzun zuten eta horrek luze iraungo zuen gerra bati hasiera eman zion (Independentzia Gerra, 1808ko maiatza-1814ko apirila). Horren aurrean, Grande Armée bidali behar izan zuten Espainiara (1808ko azaroan) Napoleon bera buru zutela, matxinada geldiarazi eta jada penintsulan zegoen ingeles armada kanporatzeko.

Egoera hori aprobetxatu zuen Austriak, Britainia Handiarekin batera, Frantziaren aurka beste gerra bat hasteko (Bostgarren Koalizioko Gerra). Napoleonek, armadaren zati batekin batera, Espainiatik alde egin behar izan zuen horien aurka borrokatzeko. Aurrez izandako gerretan baino gehiago kostatu bazitzaion ere, Napoleonek garaitu egin zituen Wagramgo guduan (1809ko uztaila). Hala ere, horrek ez zuen bakea ekarriko, presentzia militarrak eta botereak zuten harreman estua areagotzen zihoala erakutsi baitzuen. Schönbrunngo Itunean (edo Vienako Itunean), 1809ko urria, Austriak 4 milioi biztanle eta itsasorako sarbidea galdu zituen, eta baita Salzburgo eta Galitzia ere. Garaipen horrek eta Iberiar Penintsulako gerraren egonkortzeak Napoleonen inperioaren finkapena ekarri zuten. eta horrek eragina izan zuen Inperioaren jarreran. 1810 baino lehen, jada zentralizaziorako joera bazuen ere, gertaera horiek areagotu egin zuten joera hori. ezartzeak Errusiari galera handiak zekarzkion, bi-bien arteko merkataritza eragozten baitzuen. Politikari dagokionez, hainbat gauzak haserrarazi zuten Errusia: frantziar presentzia Varsoviako Dukerri Handian, Errusiak Turkiar Inperioan eragina areagotzeko egindako eskariari Frantziak ezezkoa eman izana eta Frantziak Elizaren Estatuak (Aita Santuen Lurraldeak), Holandako erreinua eta Ipar itsasoko alemaniar lurraldeak anexionatu izana (blokeoa egonkortzeko egin zuten).; hainbat lurralde eman zizkien horretarako.

Baina, ez zen horrela izan. Izan ere, errusiarrek 一batzuen ustez estrategikoki jokatuz eta beste batzuen ustez beldurragatik一 aurrez aurreko borroka ekidin zuten. Ondorioz, Grande Armée ahulduz joan zen, eta jendea galduz. Baina, ez borrokan hiltzen zirelako, baizik eta  gaixotasunak eta hornidura falta zirela-eta, besteak beste. Errusiara bidean izan zituen galera handienak frantziar armadak. sinatu zuen. Aliatuak bakea sinatzen saiatuko dira, baina Napoleonek ez ditu eurek jarritako baldintzak onartuko eta, beraz, gerrara itzuliko dira 1813ko abuztuan. Itzulera horretan, aliatuen armada 500.000 pertsonakoa zen eta frantziarrena 450.000koa. Bi armada horien arteko borroka garrantzitsuenak Saxonian gertatu ziren, eta gudu erabakigarria Leipzigen izan zen urriaren 16tik 19ra. Bertan, aliatuek Napoleon garaitu eta Frantziara itzulirazi zuten. Han, lehen aldiz, Napoleon bere lurraldea babesteko antolatzen hasiko da.

## Gerraren amaiera eta Napoleonen beherakada 
Napoleonen beherakada bi alditan eman zela esan daiteke. 1813an Alemaniaren aurkako porrotaren ondoren aliatuek bakea eskaini zioten frantziar enperadoreari eta hori izan zen Napoleonek boterean mantentzeko izan zuen azken aukera. Izan ere, ezekoaren aurrean aliatuek Frantzia inbaditzea erabaki zuten. Frantzian egoera kaskarra zen gerrak eragindako ondorioengatik eta, 1813ko amaiera aldera, bertako hainbat erakunde bakearen alde agertu ziren.
thumb|Napoleon Elba irlara erbesteratzen.
Napoleonek pentsatu zuen aliatuek ez zutela udaberrira arte erasotuko, baina aliatuek abendua amaitu baino lehen bost armadadun erasoa egin zuten, mugako puntu guztietatik abiatu zirenak. Aliatuen tropen handitasunaren aurrean Napoleonek ez zuen zer eginik izan.

Aliatuek, Castlereagh ministro nagusiak bultzatuta, Frantziaren mugak adostu zituzten 1814ko otsailean, eta Frantzia 1792ko mugetara itzul zedin erabaki zuten. Handik gutxira 一hilabete bat beranduago一 Britainia Handia, Prusia, Errusia eta Austriak aliantza itun bat sinatu zuten. Bertan gauza ugari onartzen bazituzten ere, ez zuten Frantziaren etorkizun ekonomikoaz hitz egiten. Hainbat aukeraren artean, Borboiak berrezartzearen alde egin zuten.

1814an Napoleonek hainbat garaipen izan bazituen ere, ezin izan zuen martxoaren 30ean aliatuek Paris har zezaten ekidin. Apirilaren 3an, Senatuak Napoleon boteretik kendu zuen konstituzioaren aurkako jarrerak leporatuta. Kanpainaren azken borroka Tolosan izan zen apirilaren 10ean. Napoleonek hurrengo egunean abdikatu zuen eta hilabetearen amaierarako Elbako irlan zegoen erbestean.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak