open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Joxe Manuel Odriozola

**Joxe Manuel Odriozola Lizarribar** (Altzo, Gipuzkoa, 1948ko otsailaren 9a - ) euskal idazlea da. Euskara irakaslea izan da urte luzeetan.  *Berria* egunkarian maiz argitaratzen ditu iritzi artikuluak.

Alfabetatze mugimenduaren hastapenetan ere ibili zen; Euskaltzaindiarekin izandako tirabirak direla medio, mugimenduak garai iluna bizi izan zuen Gipuzkoan, batik bat. 1974. urtean, aldiz, egoera aldatu egin zen. Urte hartan, Udako Euskal Unibertsitatean, talde bat elkartu eta Alfabetatze Mugimenduari jarraipena ematea deliberatu zuten. Joxe Manuel Odriozola izan zen mugimendu birtsortzaile horren buru. AEK izango zenaren sorreraren aurrekarien barruan kokatu behar dira gertaera horiek.

Bere azken saiakeretako batekin (*Abertzaleak eta euskara, edo nazio euskaldunaren gainbehera*), eztabaida sortu nahi izan du, nazionalismo politikoak aberriaren oinarri diren kultura eta hizkuntza aintzat hartzen ez dituela eta.

Odriozolak dioenez, abertzaletasunaren interpretazio sentimentala dago batetik, eta hor aberriarekiko sentimenduak dira nagusi euskal identitatearen muina definitzeko jardunean. Bestetik, berriz, abertzaletasunaren interpretazio etnokulturala ageri zaigu euskal identitatearen ardatz.

Egileak berak aitortu du bigarrenaren aldeko hautua egina duela berak, euskal nortasunaren oinarria euskal kultura eta hizkuntza direlako bere ustez, eta ez abertzaletasuna. Ikuspegi hori, beharbada, euskal herri batean jaio izanari zor diola deritzo:

## Lanak 
### Saiakera 
* *Landu dezagun* (1977)
* *Gerraurreko gizarte-hizkuntzalaritza* (1992, UEU)
* *Soziolinguistikaren atarian* (1993, Euskaltzaindia)
* *Hizkuntza, Kultura eta Gizartea* (1997, BBK Euskaltzaindia)
* *Nazio identitatea eta eskola* (2000, BBK Euskaltzaindia)
* *Euskal intelligentsiaren ideologia zantzuak* (2001, Pamiela)
* *Euskalgintzaren lekukoak* (2004, Elkar)
* *Euskal Herria ardatz: Kultura - identitatea - boterea. Ezagutza, sentimendua, ekimena* (2007, UEU)
* *Abertzaleak eta euskara, edo nazio euskaldunaren gainbehera* (2008, Elkar)
* *Estatu etnozidaren kontra* (2011, Elkar)
* *Bortxaren kontakizunetik, kontakizunaren bortxara* (2014, Txalaparta)
* *Nora goaz euskalduntasun honekin?* (2017, Elkar)
* *Nazio euskaldunaren atarramentua* (2022, Herrima)
* *Nazionalismoaren alde eta aurka* (2024, Elkar)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Joxe Manuel Odriozola literaturaren zubitegian
*  Joxe Manuel Odriozolari egindako elkarrizketa Naziogintza.eus(2018)
Julen Kaltzada

**Julen Kaltzada Ugalde** (Busturia, Bizkaia, 1935eko uztailaren 18a - *ib.*, 2017ko azaroaren 13a) euskarazko irakasle eta idazlea izan zen.

## Biografia 
Doroteo bere aita zinegotzi jeltzalea izan zen Busturian eta frankistek fusilatu zuten. 1958an Abadetu ondoren Iurretan jarduera erlijiosoetan ibili zen. Frankismoaren aurkako mugimenduan ibilitakoa, hamabi urteko zigorrarekin kartzelatu zuten garai hartan. Burgosko Prozesuan epaitu zuten 1970ean beste hamabost lagunekin batera eta ETAri laguntza eman izana leporatu zioten. 1976ko amnistiari esker Zamorako espetxetik askatu zuten, eta hurrengo urteetan AEKko burukide moduan nabarmendu zen.

## Lanak 
### Saiakera 
* *Herriak eta Gizonak* (1979)
* *Umezurtzen aberria*, Txalaparta argitaletxea (2017)

### Itzulpena 
* *Eros eta zibilizazioa* (2008) (Herbert Marcuse, 1955)
thumb|250px|ezkerrera|Iurretako abadetxea. Gaur egun gaztetxea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Julen Kaltzada "Literaturaren Zubitegia"n
*  Aipamen laburra "Puntubi"n
Ibon Sarasola

**Ibon Sarasola Errazkin** (Donostia, Gipuzkoa, 1946ko uztailaren 11) euskal idazlea, hizkuntzalaria, ingeniaria eta euskaltzaina da. Monumenta Linguae Vasconum ikerketa taldeko kide. Hiztegigintzan nabarmendu da, hark zuzenduta egin baitira, besteak beste, *Euskal Hiztegi Arauemailea, Orotariko Euskal Hiztegia, Euskara Ikaslearen Hiztegia* eta *Euskal Hiztegia*. Koldo Mitxelenaren oinordekotzat jo izan da, harekin lan eginez lexikografian trebatu zelako, hark bezala euskara batuko lexikoa finkatzean eragin handia duelako eta hark bezala bere testuetan ironia darabilelako.

2017an Abbadia saria jaso zuen, «bereziki euskara batuari» egindako ekarpenagatik.

## Lanak 
Hamarkada batzuk testuak argitaratzen eta hona horietako bakar batzuk besterik ez ditugu ekarriko.
### Nobela 
[thumb|260px|*Bi blueri buruz* ([Leiden hiria, Herbehereak)]]

* *Joan eta Ane zigarro bat erretzen* (1977, Ustela; 1987, Erein)

### Saiakera 
* *Euskal literaturaren historia* (1971, Lur)
* *Euskal literatura numerotan* (1975, Kriselu)
* *Txillardegi eta Saizarbitoriaren nobelagintza (irakurlearentzat gidaria)* (1975, Kriselu)
* *Euskal literaturaren gidaliburua* (1977, UEU)
* *Euskara batuaren ajeak* (1997, Alberdania)
* *Bitakora kaiera* (2016, Erein)

### Poesia 
* *Poemagintza* (1969, Lur)

### Antologia 
* *Gerraondoko euskal poesiaren antologia. 1945-1964* (1973, Lur)

### Hiztegigintza 
* *Orotariko Euskal Hiztegia* (2005, 2011). Koldo Mitxelenaren zuzendaritzapean abiatua, hura hilez gero Sarasolak zuzendu zuen.
* *Zehazki. Gaztelania-euskara hiztegia* (2005, Alberdania)
* *Euskal hiztegia* (2007, Elkar)

### Itzulpenak 
* Voltaireren *Kandido* ipuin filosofikoa, 1972an plazaratuta.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Komunikazioa euskaraz ingeniaritzan

## Kanpo estekak 
* «Ibon Sarasola», Literaturaren Zubitegia.
* Ibon Sarasolaren artikuluak, *erabili.com* webgunea.
Maddi Pelot

**Maddi Pelot** (Talença, Okzitania, 1947ko apirilaren 12a - Miarritze, 2016ko urriaren 6a) euskal idazlea eta *Maiatz* literatur aldizkariko sortzaileetarik bat izan zen.

## Bizitza 
1947ko apirilaren 12an jaio zen Bordele ondoko Talençan. Biarritzen bizi zen.

Ikasketa klasikoak egin zituen, frantsesa, latina eta greziera. Gramatikako agregazioa pasa zuen eta Biarritzeko kolegio batean gai horiek irakasten zituen. Ipuin futuristak egiten aitzindarietakoa da euskaraz. Gure Irratiaren lehen urteetan fikzio emankizun asko kudeatu zituen, Isaac Asimoven lanetatik hartutako testuekin eta batez ere Richard Wagnerren opera ezagun batzuk antzeztuz.

Musikazalea zen. Atsegin zituen musika klasikoa, seriala, modernoa, opera eta herri anitzetako folk musika, bereziki Indiakoa. Bizitza diskretua izan zuen, ez zen publikoki agertzen.

## Lanak 
Maddi Pelotek narrazioa eta poesia landu zituen ororen buru, baina saiakera ere ez zuen alde batera utzi. Bere obren gehiengo zabala 80ko hamarkadan zehar argitaratu zuen, nahiz eta lehenagotik ibili idazten. 

### Narrazioa 
#### Aldizkarian 
* *Miren* (1984, Maiatz). Maiatz aldizkariaren 1. zenbakian argitaratua. 1985ean *Biharko oroitzapenak* ipuin liburuan berriz argitaratu zuen. 1985ean *Biharko oroitzapenak* ipuin liburuan berriz argitaratu zuen.
* *Amarauna 2 eta 3* (1985, Maiatz). Maiatz aldizkariaren 9. zenbakian argitaratua.
* *Aire* (1985, Maiatz). Maiatz aldizkariaren 10. zenbakian argitaratua.
* *Aireontzi fantasma* (1986, Maiatz). Maiatz aldizkariaren 12. zenbakian argitaratua.
* *Izarren belarriak* (1988, Maiatz). Maiatz aldizkariaren 16. zenbakian argitaratua.
* *Pausa leku* (1989, Maiatz). Maiatz aldizkariaren 17. zenbakian argitaratua.

#### Liburu gisa 
* *Biharko oroitzapenak* (1985eko urria, Maiatz). Uhargi sailean argitaratutako ipuin bilduma.

### Saiakera 
* *Hinduismoa, monoteismoa mila aurpegiduna* (1992, *Maiatz*)

### Poesia 
Hainbat olerki ere argitaratu zituen, ia denak Maiatz aldizkarian.

* *Semeak* (1982, Maiatz 2. zenbakian)
* *Eden* (1982, Maiatz 3. zenbakian)
* *Josebari* (1985, Maiatz 9. zenbakian)

* *Eden* (1986, Plazara 5. zenbakian)
* *Urriko neskari* (1986, Maiatz 11. zenbakian)
* *Gureak* (1987, Maiatz 13. zenbakian)
* *Nesken ebaslea* (1987, Maiatz 14. zenbakian)
* *Neska hori* (1988, Maiatz 15. zenbakian)
* *Erleen eztiaz* (1989, Maiatz 18. zenbakian)
* *Helikoki* (1989, Maiatz 18. zenbakian)
* *Jin joan* (1990, Maiatz 19. zenbakian)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ipar Euskal Herriko idazleak
* Itxaro Borda
* Luzien Etxezaharreta
* *Maiatz*

## Kanpo estekak 
*  Mayi Pelot literaturaren zubitegian
* Itxaro Bordak 1985ean *Biharko oroitzapenak* liburuaren harira Argia astekarirako egindako elkarrizketa
* Itxaro Borda eta Josu Landak 1986an *Biharko oroitzapenak* liburuaren harira Susa aldizkarirako egindako elkarrizketa
* *Biharko oroitzapenak* ipuin bilduma osorik
* Argitaratutako poesia guztiak *Bertso eta olerkien hemerotekan*
Jose Luis Otamendi

**Jose Luis Otamendi** (Azpeitia, Gipuzkoa, 1959ko apirilaren 30a) euskal idazlea da.

## Lanak 
### Narrazioa 
* *Euri kontuak* (1999, *Susa*).
### Saiakera 
* *Loiolarik ez balitz* (2005, *Uztarria*).
### Poesia 
* *Egunsenti biluzia* (1980, *Ustela*).
* *Zainetan murrailak* (1987, *Susa*).
* *Poza eta gero* (1990, *Susa*).
* *Lur bat zure minari* (1995, *Susa*).
* *Bakarrik bahago neguan* (1998, *Pamiela*): Egileak berak apailatutako antologia.
* *XX. mendeko poesia kaierak - Jose Luis Otamendi* (2000, *Susa*): Koldo Izagirreren edizioa.
* *Kapital publikoa* (2014, *Susa)*.
* *Disoluzio agiriak *(2019, *Susa)*.
* *Landura *(2022, *Susa)*.

### Poesia - antzerkia 
* *Azken undinaren kaira* (1983, *Ustela*).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Jose Luis Otamendi literaturaren zubitegian.
* Argia.eus/Jose Luis Otamendi
Iñaki Zubiri

**Iñaki Zubiri Sánchez** (Bilbo, Bizkaia, 1913 - *ib.*, 2006) euskal idazlea izan zen.

## Lanak 
### Narrazioa 
* *Izadiko Pitxiak* (1989, *Edili*)
### Nobela 
* *Galdu. Txakur baten gora-beerak* (1979, *Graf. Loroño*)
* *Morroia* (1989, *Egilea editore*)
* *Mendekua* (1992, *Euskerazaleak*)
* *Patxi (Umezurtz baten gora-beerak)* (1993, *Euskerazaleak*)
* *Errotazar* (1994, *Euskerazaleak*)
* *Basamortuko semea* (1995, *Euskerazaleak*)
### Poesia 
* *Bidetik amesetan* (1984, *Edili*)
* *Amesen ildotik* (1992, *Euskerazaintza*)
### Oroitzapenak 
* *Oroitzak* (1975, *Egilea editore*)

## Kanpo loturak 
*  Iñaki Zubiri literaturaren zubitegian
Patziku Perurena

**Patziku Perurena Loiarte** (Goizueta, Nafarroa Garaia, 1959ko martxoaren 26a - ) euskal idazle eta pentsalaria da. Gaur egun Leitzan bizi da.

## Bizitza eta obra 
Arrasateko Eskola Politeknikoan ingeniaritzako ikasketak egiten ari zela, haurtzaroan ezagututako baserri-giroaren eta euskara hutsezko bizimoduaren galdu-minak idaztera bultzatu zuen.

Literaturako lehen urratsak olerkigintzan egin zituen: ''Joannes d'Iraolaren poema bilduma* (1985), *Emily* (1987), *Iraingo apaiz gaztearen kantutegi zaharra* (1988), eta *Ixileko kantak* (1993).

Baina saiakera landu du batez ere, eta pentsalari zorrotz eta polemista moduan nabarmendu da: *Harripilatan ezkutatzen zeneko apo tipiaren burutazioak* (1990), *Marasmus femeninus* (1994), *Harrizko pareta erdiurratuak* (2004), eta *Dakiguna ikasten* (2007).

Ikerketa filologikoa ere landu du *Euskarak sorgindutako numeroak* (1993) eta *Koloreak euskal usarioan* (1992) liburuetan, eta Leitzako ahozko historia jaso du beste lan mardul batean: *Leitzako errege-erreginak *(1996).

Bestalde, egunkarietan idatzitako artikuluak liburuetan bilduta eman ditu gero argitara: *Zirian Zirika* (1995), *Etorrerakoak* (1998), eta *Trapuan pupua* (2001).

Euskaltzain urgazle izendatua 1996ko martxoaren 29an. Herri Literatura Batzordean (2005-).

## Idazlanen zerrenda 
### Saiakera 
* *Harrpilatan ezkutatzen zeneko apo tipiaren burutazioak* (1990, *Erein*)
* *Koloreak euskal usarioan* (1992, *Erein*)
* *Euskarak sorgindutako numeroak* (1993, *Kutxa*): Berrargitalpena Erein 2000
* *Marasmus Femeninus* (1993, *Elkar*)
* *Leitzako errege-erreginak* (1996, *BBK*)
* *Goizueta eta Aranoko hizkerak* (1999, *Nafarroako Gobernua Aranoko Udala Goizuetako Udala*): Juan Jose Zubirirekin elkarlanean
* *Dakiguna ikasten* (2007, *Alberdania*)

### Poesia 
* *Joannes d* (1985, *GAK*)
* *Emily* (1987, *Elkar*)
* *Iraingo apaiz gaztearen Kantutegi zaharra* (1988, *Pamiela*)
* *Isileko kantak* (1993, *Pamiela*)
* *XX. mendeko poesia kaierak - Patziku Perurena* (2000, *Susa*): Koldo Izagirreren edizioa

### Biografia 
* *Harrizko pareta erdiurratuak* (2004, *Euskaltzaindia / BBK*)

### Artikuluak 
* *Zurian zirika* (1995, *Elkar*)
* *Etorrerakoak* (1998, *Txalaparta*)
* *Trapuan pupua* (2001, *Erein'')

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Nafarroako idazleen zerrenda

## Kanpo loturak 
*  Patziku Perurena literaturaren zubitegian
*  Patziku Perurena Auñamendi entziklopedian
Joseba Zulaika

**Joseba Zulaika Irureta** (Itziar, Gipuzkoa, 1948ko martxoaren 24a-) antropologoa eta euskal idazle eta ikertzailea da.

Nevada Renoko Unibertsitatean lanean ibili izan da Center for Basque Studies delakoan.

## Biografia 
Deustuko Unibertsitatean filosofian lizentziatu zen, eta AEBetako Princetongo Unibertsitatean doktoregoa lortu zuen antropologiaz. Gaur egun, Basque Studies Programeko zuzendari da eta Antropologia eta Euskal Kulturako eskolak ematen ditu Renoko Unibertsitatean (Nevada).

Imanol Muruaren tesi-zuzendaria izan zen Txema Ramírez de la Piscinarekin, ETAren jardun armatuaren bukaeraren azterketa egin zuten hor ("*The end of eta (2007-2011): narratives from the media and from the actors*"). Bake-prozesuaz 2015an Muruak argitaratuko zuen *Ekarri armak* liburu arrakastatsuaren abiapuntua izango zena.

Hauek dira Zulaikak argitaratu dituen lan nagusiak: *Ehiztariaren erotika* (1990), *La violencia vasca: metáfora y sacramento* (1990), *Caza, símbolo y eros* (1992), *Migración, etnicidad y etnonacionalismo* (elkarlanean, 1996), *Del cromañón al carnaval *(1996), *Crónica de una seducción: el Museo Guggenheim de Bilbao* (1997) eta *Vieja luna de Bilbao: crónicas de mi generación* (2014)

## Lanak 
### Nobela 
* *Zu zara...* (1982, *Hordago*).

### Saiakera 
* *Bertsolariaren jokoa eta jolasa* (1985, *Baroja*)
* *Basque Violence: Metaphor and Sacrament* (1988, *University of Nevada Press*)
* *Ehiztariaren erotika* (1990, *Erein*)
* *Bertsolaritzaz bi saio* (2003, *Bertsolari*)
* *ETAren hautsa* (2006, *Alberdania*).

### Poesia 
* *Adanen poema amaigabea* (1975, *Haranburu*).

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Gipuzkoako idazleen zerrenda

## Kanpo estekak 
* Joseba Zulaika literaturaren zubitegian
* Joseba Zulaika Alberdanian
* "Euskal Irudia munduan terrorismo diskurtsoaren baitan birziklatzen da" elkarrizketa Argia astekarian (1995)
* "Askatasunaren eta iraultzaren ikuspegi oso naifa genuen" elkarrizketa Berria egunkarian (2014-11-09)
* [https://www.eitb.eus/eu/nahieran/kultura/artefaktua/3781/ ] Eitb
Andoni Sarriegi

**Andoni Sarriegi Eskisabel** (Beasain, Gipuzkoa, 1946ko abuztuaren 13a - ) euskal idazlea, euskalaria, euskararen sustatzailea eta itzultzailea da. Mekanikako ingeniari teknikoa (1967) eta Hizkuntza Plangintzako diplomaduna (1995) da ikasketaz. 1966tik 1980ra, euskara irakasle izan zen; eta, 1980az geroztik, hizkuntza teknikari eta itzultzaile. Beasaingo Udaleko Euskara Zerbitzuko buru izan zen urte askoan. 2007an, erretiroa hartu zuen Administrazioko lanetatik. Hala ere, bere bizi guztian bezala, euskalgintzan dihardu orain ere.

Bost libururen egile, bakarka; beste 11ren egilekide, talde lanean; 27 liburu euskaratuak eta argitaratuak (teknikoak asko); beste 21 euskaratu eta webgune batean jarriak; eta argitaratutako beste 9 liburu, itzultzailekide gisa, talde lanean. UZEIko eta Elhuyarko hainbat lanetan partaide. *Zeruko Argia, Argia, Elhuyar, Goierritarra, Beasain jaietan* eta *Senez* aldizkarietan argitaratuak ditu hainbat artikulu.

## Sariak eta errekonozimenduak 
* 1990: Resurrección Maria Azkue saria euskarazko ikerlanetarako. Bilboko Aurrezki Kutxa.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* Andoni Sarriegi, Literaturaren Zubitegian.
Imanol Zurutuza

**Imanol Zurutuza Sunsundegi** (Usurbil, Gipuzkoa, 1961) euskal idazlea da.

## Lanak 
### Narrazioa 
* *Behin bitan* (1985, *Elkar*)
* *Haizeak Iparlaino beltzak dakartzanean* (1989, *Kutxa Fundazioa*)
### Nobela 
* *Errautsera arteko sugarra* (2002, *Elkar*)

## Kanpo loturak 
*  Imanol Zurutuza literaturaren zubitegian
Pablo Sastre

**Pablo Sastre Forest** (Madril, Espainia, 1958ko apirilaren 13a) euskal idazlea da. Beste zenbait lanbidetan ere jardun du.

Alfonso Sastreren eta Eva Foresten bigarren semea, umezaroa Madrilen eman zuen; gaztaroa, berriz, Euskal Herriko hainbat lekutan.

## Lanak 
### Narrazioa 
* *Kontuak* (1985, Elkar)
* *Kristalezko bularrak* (1990, Susa)
* *Mariaren mendea* (1992, Susa)
* *Itzalaren ertzean* (1996, Susa)
* *Gauzak apur bat konplikatu dira* (1998, Elkar)
### Nobela 
* *Mugarria* (1982, Elkar)
* *Hotel magikoa* (1984, Susa)
* *Petritegin aurkitutako zinta* (1984, Elkar)
* *Joxemi* (1986, Susa)
* *Henriren irudia* (2000, Susa)
* *Leuropa* (2002, EEF - Susa)
* *Elurretan hotsak* (2004, Susa)
### Haur eta gazte literatura 
* *Lur* (1988, Elkar)
* *Kontratua* (1995, Elkar)
### Bilduma 
* *Eguzkipekoak* (2003, Alberdania)
### Saiakera 
* *Gauzen presentzia* (2007, Elkar).
* *Gizajendearen ahitzea* (2010, Elkar).
* *Batzarra, gure gobernua* (2013, Elkar).
* *Errekuperatzaileak* (2015, Elkar).

## Ikus, gainera 
* Gipuzkoako idazleen zerrenda

## Kanpo estekak 
* Pablo Sastre literaturaren zubitegian
* Elkarrizketa *Argia* astekarian: "Idatzi gutxi egiten diat, jorran ematen diat denbora gehiena" (2010-07-18)
* Elkarrizketa *Argia* astekarian: "Erne ibiltzeko garaia da" (2012-06-17)
Jesus Etxezarraga

**Jesus Etxezarraga** (Bilbo, Bizkaia, 1953ko urtarrilaren 3a - ) euskal idazlea da.

## Lanak 
### Narrazioa 
* *Sugearen tristura* (2001, *Pamiela*)
### Poesia 
* *Olerki solteak* (1978, *Leopoldo Zugaza*)

## Kanpo loturak 
*  Jesus Etxezarraga literaturaren zubitegian
Henriette Aire

**Henriette Aire Etxebarren** (Urepele, Nafarroa Beherea, 1943ko maiatzaren 22a) irakaslea eta euskal idazlea da, poeta. 1989an *Egiaren egarriz* poemategiaren egilea da, *Maiatz* literatur aldizkariaren Uhargin bildumaren barruan argitaratua. Fernando Aire Xalbador bertsolari eta idazlearen alaba da. 

Durangoko Azokan sarrera hitzaldia eman zuen lehen emakumea izan zen, 1990an.

## Bizitza 
### Familia 
Henriette Urepeleko Xalbador etxaldean jaio zen. Gurasoak urepeldarrak ziren, Xalbador bertsolaria jaiotetxekoa eta Xendariñea etxean jaiotako Leoni Etxebarren bertso-jartzailea zituen eta hiru haurride gazteagoak Mixel Aire bertsolari eta nekazaria eta Marie Helene. Aire ahizpak, Amaia, Miren eta Paxkalin Aire ilobak, abeslariak dira.

Urepeleko etxean jaio zen. 19 urterekin ezkondu zen Fernando Aire Xalbadorrekin 1943an. Lau seme-alaba izan zituzten: Henriette idazlea, Mixel artzaina, Daniel laborari eta artzaina eta Marie Helene, baita hamaika biloba ere.

Ustaritzen egin zituen ikasketak.

### Idazle 
Zaletasun hutsez idatzi duen idazlea da, idazle izatearen sentimendu argirik gabe, eta bere sentimendu eta inpresioak sortzen zaizkion bezala islatzen ditu paperean, *Argia* aldizkarian 1991n egindako elkarrizketa batean aitortu zuenez. Kortazar kritikariaren arabera, egia da, Airek aitortu duen bezala, ez duela poetikarik, baina "ez zaio sentsibilitaterik falta". Kortazarren iritziz, tradizio erromantikoaren oinordekoa da Aire, bai gaietan, bai teknikan.

Lehen olerkiak *Maiatz* aldizkarian argitaratu zituen. Olatz Zugastik bere zenbait olerki (*Goizeko bortzetan*, *Kristala porroskan*) kantatu izan ditu. *Goizeko bortzetan* olerkia Jojo eta Ramuntxok ere musikatu zuten. Imanolek (*Haurraren aita*) edo Beñat Axiarik (*Kaska*) ere urepeldarraren olerki batzuk kantatu izan dituzte. 

## Lanak 
### Poesia 
* *Egiaren egarriz* (1989, *Maiatz*).

## Topaketak 
**Airek** *Kultur homogeneizazioaren aurrean Euskal Herri Iparraldeko literatur kreazioa* izeneko ekarpena egin zuen 1990eko Galeuzca idazleen topaketetan.

## Bizitza pertsonala 
Parisen bizi izan zen. Hamaika urteren buruan, senarrarengandik banandu eta Euskal Herrira etorri zen hiru semeekin. 

Zenbait poema zati:

## Aintzatespenak 
* 1990an Durangoko 25. Euskal Liburu eta Disko azokako sarrera hitzaldia eman zuen. Sarrera hitzaldia eman zuen lehen emakumea izan zen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Aire ahizpak
* Xalbador
* *Maiatz*

## Kanpo estekak 
* *Haurraren aita da* poema. *Egiaren egarriz.* **Henriette Aire.** *Maiatz*, Uhargi 16, 1989ko martxoa. 
* *Haurraren aita da* poema Imanolek abestuta. 
*  Henriette Aire literaturaren zubitegian
Juanjo Olasagarre

**Juanjo Olasagarre Mendinueta** (Arbizu, Nafarroa, 1963ko martxoaren 9a - ) euskal idazlea, poeta eta itzultzailea da. Euskal Filologian lizentziatua, irakaskuntzan eta itzulpengintzan aritu da. Euskal literaturako belaunaldi berritzaile baten parte da, eta ezaguna da bere estilo zainduagatik nahiz identitatearen eta gizarte gaien inguruko hausnarketagatik. Halaber, *"Volgako Batelariak"* blog literarioaren partaidea da.

## Ibilbide literarioa 
Olasagarreren ibilbide publikoa 1990eko hamarkadaren hasieran abiatu zen, poesiaren eskutik. 1991ko Durangoko Azokan aurkeztu zuen bere lehen liburua, *Gaupasak*. Garai hartan emandako elkarrizketetan, idazleak adierazi zuen poesia "flash bat bezalakoa" dela berarentzat: ideia bat azkar idatzi eta gerora, denbora bat pasatakoan, zuzentzen dena .

Bere hasierako poetikan, Olasagarrek poesiaren sakralizazioaren aurkako jarrera argia agertu zuen. Bere ustez, idaztea ez da dohain mistiko bat, mundu guztiak duen "zerbait esateko gogoaren" eta lan konstantearen emaitza baizik .

## Lanak 
### Nobela 
* *Ezinezko maletak* (2004, *Susa*)
* *T* (2008, *Alberdania*)
* *Poz aldrebesa* (2017, *Susa*)

### Poesia 
* *Gaupasak* (1991, *Susa*)
* *Bizi puskak* (1996, *Susa*)
* *Puskak biziz* (2000, *EEF - Susa*)
* *XX. mendeko poesia kaierak - Juanjo Olasagarre* (2002, *Susa*)
* *Bideko antza: euskal poema modernoen antologia (1951-2019* (2020, *Alai*)

### Itzulpena 
* *Poemak; W.H. Auden* (1994, *Susa*)
### Antzerkia 
* *Hegazti errariak* (1996, *Euskaltzaindia-BBK*) Toribio Altzaga Saria

### Kronika 
* *Mandelaren Afrika* (1998, *Susa*)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Juanjo Olasagarre literaturaren zubitegian
*  Volgako Batelariak
*  Liburuak Alberdanian
Jokin Apalategi

**Jokin Apalategi Begiristain** (Ataun, Gipuzkoa, 1943 - ) soziologoa eta euskal idazlea da.

## Ibilbide profesionala 
1977an Parisko Unibertsitatean defenditu zuen doktore-tesian *nazionalismoa eta nazio-arazoa Euskal Herrian* gaia aztertu zuen. Liburu moduan argitaratuta harrera ona jaso zuen, mila ale saldu ziren frantsesez eta 7.000 espainieraz. Espainierazko bertsioa debekatuta egon zen Hegoaldean eta argitaratzeko arazo asko izan zituen zentsurarekin. Berdin gertatu zen Levi Straussen *Arraza eta historia* liburuaren euskarazko itzulpenarekin.
[thumb|Maite Idirin omentzeko liburua ([Udako Euskal Unibertsitatea|UEU, 2023)]]
Nazioarteko 150 bat argitalpen ditu aldizkari zein kongresutan, gutxienez. Psikologia Sozialeko katedraduna izan da Euskal Herriko Unibertsitatean.

## Datu biografikoak 
Egun Angelun (Lapurdi) bizi da. Bere emaztea Maite Idirin kantari eta musikologoa izan zen, eta semea Ur, unibertsitateko irakaslea eta idazlea da.

## Idazlanak 
### Saiakera 
* *Sei idazle plazara 1. Mitxelena, Aresti, Larresoro*, Jakin, 1974.
* *Sei idazle plazara 2. Azurmendi, Garate, Ansola*, Jakin, 1974.
*  *Nationalisme et question nationale au Pays Basque*, Doktore tesia, 1977.
*  *El marxismo y la cuestión nacional vasca*, Itxaropena, 1977.
*  *Los vascos de la nación al estado. PNV, ETA, ENBATA*, Elkar, 1979.
*  *Los vascos, de la autonomía a la independencia: formación y desarrollo del concepto de la nación vasca*, Txertoa, 1985.
* *Gatazka eta bortxa*, Haranburu, 1987.
* *Gartzelatuen gartzela*, Haranburu, 1988.
* *Herria: sistema eta teoriak* Haranburu, 1987.
* Soziologia orokorra, UEU, 1989.
* *Haurren nazioak. Solasaldiak*, Utriusque Vasconiae, 2002.
* *Euskal Herriaren emantzipazioaz*, Utriusque Vasconiae, 2013.
* *Euskal pentsamendu berritzailearen sorrerak. Zabal, testu hautatuak*, Utriusque Vasconiae, 2015.

### Poesia 
* *Burnitik*, Haranburu, 1979.

### Terminología 
* *Politika hiztegia*, UZEI , 1980.
Guztira, Inguma datu-basean 100 baino gehiago dira bere lanak.

## Uztaro aldizkariko zuzendaria (1990-2017) 
Uztaro aldizkariko zuzendaria izan zen 1990ean sortu zenetik, 2017an Gidor Bilbaok ardura hori hartu zuen arte. 27 urte horietan argitaratu ziren 100 zenbaki horietan aldizkariak 621 artikulu eta 558 egile bildu zituen. 2011n *Latindex* zientzia aldizkarien sarean sartzea lortu zuten, euskarazko artikulu horiek nazioarteko ikerketa mailan errekonozituz. 

Aldizkariaren zuzendaritza utzi zuenean **Apalategik**, erronka moduan, eskatu zuen Unibasq-ek autonomia edo subiranotasuna izan zezan, bertako ikerketen ebaluazioa Euskal Herrian bertan egin ahal izateko, Madrilek nahi duenaren menpe ez egoteko.]]
[thumb|100x100px|[Uztaro (aldizkaria)|Uztaro aldizkaria.]]

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Jokin Apalategi literaturaren zubitegian
* Jokin Apalategi: "Normalizazioan boterearen portaera da funtsezkoena" Elkarrizketa Argia astekarian (2007-05-06)
Joxean Agirre

**Joxean Agirre Odriozola** (Azpeitia, Gipuzkoa, 1949ko maiatzaren 18a) euskal idazlea da. Soziologia lizentziatura ikasi zuen Parisen. Bi urtez Eibarko ikastola bateko irakasle izan zen, baina ondoren Historia ikasteari ekin zion. Hirugarren urtean, ikasteari laga zion, *Egin* egunkarian lan egiteko. *Egin*en itxieraz geroztik, *Gara*n egiten du lan.

Iñurritzan (Zarautz) bizi da.

## Lanak 
### Narrazioa 
* *Lehen triptikoa* (1986, *Durangoko Udala*)

### Nobela 
* *Osaba Txirrita* (1998, *Bertsolari*)
* *Elgeta* (1996, *Kutxa*)
* *Gizon bat bilutsik pasiloan barrena* (1991, *Elkar*)
* *Longa kapa beltza* (1984, *Haranburu*)
* *Romain zen bere izena* (2003, *EEF-Elkar*)
* *La lutte finale* (2008, *Elkar*)
* *Zwei frauen (bi emakume) *(2011, *Elkar*)
* *Adiskide bat nuen* (2013, *Elkar*)
* *Gizajoen katalogoa* (2016, *Elkar*)
* *Goldsmithen ikaslea* (2017, *Elkar*)
* *Ispiluak eta itsasoak: Maria Garrastazuren lehen bidaia* (2018, *Elkar*)
* *Nobela errealista bat* (2020, *Elkar*)
* *Distira eta alderantzia - Maria Garrastazuren bigarren bidaia* (2021, Elkar)
* *Solteroen dantzalekuak* (2022, Elkar)
* *Gizon barregarriak* (2024, Elkar)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Gipuzkoako idazleen zerrenda
* Zarauztar ezagunen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Joxean Agirre literaturaren zubitegian
*  Joxean Agirrerekin elkarrizketa Argia astekarian.(2003-09-07)
* Joxean Agirrerekin elkarrizketa Argia astekarian. (2008-12-28)
Jose Luis Padron

**Jose Luis Padron Plazaola** (Legazpi, Gipuzkoa, 1970eko apirilaren 20a) euskal poeta da.

## Biografia 
Ebanista baten semea, Urretxura joan zen bizitzera bere familiarekin batera eta, hor, batxilergoa ikasteaz gain, Hits&Fits kultur taldea sortu zuen. Gaur egun, Zarautzen bizi da. Euskaraz, gazteleraz eta galegoz aritzen da poesia idazten, eta baditu hainbat sariren babesean argitaratutako olerki-sortak. 1999an Kritika Saria jaso zuen, *Ibaia euri-erasotan bezala* poema liburuagatik.

Bereak dira,* Ilargirik gabeko kalea* (1987, Urruzuno saria), *Antioju biribilduen kristaletatik zehar* (1991, Pasaia Hiria saria), *Egunez egun jendetzaren kiratsa* (1993),* Itzal izotzezkoan bildurik *(1996ko Imajina Ezazu Euskadi saria), *Txori erratuen bilera *(Erein, 1998), *Ibaia euri-erasoetan bezala* (Felipe Arrese Beitia saria, 1999),* Hitz-erraietan* (2001), *Bihotzak planto* (2001) eta *Zure bila itsasoa bidaliko dut* (2002) poema-liburuak. Euskal Filologia ikasi zuen Gasteizen, eta Eusko Ikaskuntzan Espezialista Diplomatua da.

Euskal Herriko Unibertsitateak babesten duen “Gaur Egungo Euskal Poesia” bilduman itzultzaile eta koeditore izan da. Literatura-kritika lanak egin ditu urtetan komunikabide ezberdinetan, baita ETBko “Sautrela” telebista saiorako ere. Artikulugile ibili da “Argia” astekarian, eta hala dabil Urola Garaiko “Aisia” aldikarian edota “Pérgola” Bilboko udal-hilabetekarian orain ere.

Gari, Gontzal Mendibil, Jexusmai Lopetegi edota Jabier Muguruza bezalako kantariek bere hainbat poema musikatu dituzte. Itzulpengintzan ari da azken urteetan, eta poesia-jardunaldiak koordinatzen Koldo Mitxelena Kulturunean.

“Lizardiren Baratza” irratsaio zuzendu eta aurkezten du Euskadi Irratian.

Euskarara itzuli du, Pello Zabaletarekin batera, Jorge Oteizaren poesia lan osoa.

## Poesia 
* *Zure bila itsasoa bidaliko dut* (2002, *Bermingham*)
* *Bihotzak planto* (2001, *Olerti Etxea*)
* *Hitz-erraietan* (2001, *Urretxuko Udala*)
* *Ibaia euri-erasoetan* (1999, *BBV*)
* *Txori erratuen bilera* (1998, *Erein*)
* *Itzal izotzezkoan bildurik* (1995, *Central Hispano*)
* *Egunez egun jendetzaren kiratsa* (1993, *Lasarte-Oriako Udala*)
* *Ilargirik gabeko kalea* (1987, *Eusko Jaurlaritza*)
* *Antioju biribilduen kristaletatik zehar* (1991, *Pasaiako Udala*)

### Itzulpenak 
* Pablo Nerudaren *Amodiozko hogei poema eta kanta bat bakar-mindua*, 2004.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Gipuzkoako idazleen zerrenda

## Kanpo estekak 
* «Jose Luis Padron», Literaturaren Zubitegia.
* Lizardiren Baratza
Jasone Osoro

**Jasone Osoro Igartua** (Elgoibar, Gipuzkoa, 1971ko abuztuaren 12a) euskal idazlea da. Kazetaria da ikasketaz; eta, prentsan ez ezik, telebistan ere aritu izan da, gidoigile.

## Bizitza 
EHUn ikasita, Informazio Zientzietako lizentziaduna da. Ondoren, Zine Gidoigintzari buruzko gradu-osteko ikasketak egin zituen, Bartzelonan.

1994 eta 1999 artean, Elgoibarko *Barren* herriko aldizkarian erredaktore lanetan aritu zen. 1996tik 1998ra, Elgoibarko Izarra kultur elkarteko Laiotz literatur aldizkariaren koordinatzailea izan zen, eta 1997an argitaratutako *Elgoibarko baserriak* gida idatzi zuen.

1998an, *Tentazioak* (Elkarlanean) kontakizun-liburua, *Isadora Duncan* (Elkarlanean) dantzariaren biografia eta *Mendekua* ipuina argitaratu zituen Txalapartak argitaratutako *Euskal idazleen ipuin erotikoak* bilduman. Beste ipuin-bilduma batzuetan ere parte hartu du, hala nola *Gutiziak* (2000, Txalaparta) edo *Bakarrizketak* (2001, Alberdania). 2003an idatzi zuen helduentzako lehen eleberria: *Greta*. *Bi marra arrosa* (Txalaparta, 2009) lanean, bere lehen haurdunaldiaren kronika egin zuen. 2015ean, *12etan bermuta* eleberria argitaratu zuen.

Gidoilari lanetan aritu da Euskal Telebistako saioetan, besteak beste, *Goenkale* eta *Hasiberriak*, *Wazemank* eta *Horrelakoa da bizitza* saioetan. 1999. urteaz geroztik, hainbat egunkaritan zutabegile lanak egiten ditu, besteak beste, El Diario Vasco eta Gara egunkarietan. Berbak zuzentzen du, literatura- eta kazetaritza-zerbitzuak eskaintzen dituen enpresa.

### Haur eta gazte literatura 
* *Jara* (2001, *Alfaguara-Zubia*)
* *Nora eta otsoak* (2002, *Baigorri*)
* *Jara, bikiak eta bikoteak* (2005, *Alfaguara-Zubia*)
* *Jara Bartzelonan* (2007, *Alfaguara-Zubia*)
* *Ezekiel* (2009, *Elkarlanean*)
* *Jara live* (2010, *Alfaguara-Zubia*)
* *Ezekiel nora ezean* (2012, *Elkar*)
* *Titiriteroen ipuina* Braulio lehoiaren ipuina (2012, *Urtxintxa*)
* *Muma manua* (2014, *Ibaizabal*)
* *Eskularru beltzak* (2017, *Elkar*)
* *Casting-a* (2017, Elkar)
* *Ikasbidaia* (2018, Elkar)
* *Festa* (2021, Elkar)

### Biografia 
* *Isadora Duncan* (1998, *Elkar*)

### Gida-liburua 
* *Elgoibarko baserriak* (1997, *Debemen*)

### Sariak 
* Zazpi-kale (Tentazioak, 1998)
* Igartza Saria (Korapiloak, 1999, akzesita)
* Zilarrezko Euskadi saria (Korapiloak, 2001)
* Augustin Zubikarai Saria (12etan bermuta, 2015)
* Ezekiel Etxeberria (Jara, 2018)
* Juul (Jara, Ezekiel, Eskularru beltzak)
* Liburu gaztea (Ezekiel)

## Aintzatespenak 
* 2024ko apirilaren 11n Azkoitiko Geure Gelatik liburu azokak omenaldia egin zion, gazte literaturan egindako ibilbide oparoa aitortzeko.

## Bibliografia 
* Zubeldia, Iñaki: *Jasone Osoro, gazteek biziki estimatzen duten idazlea*. - Egan, 2012-1/2, 227-243.
* *La intimidad, esa bomba. Itxaro Borda*

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak 
* «Jasone Osoro», *Literaturaren Zubitegia*.
* Jasone Osororen webgune ofiziala
* El diario de Jasone Osoro, Pompas de papel saioan
Ixiar Rozas

**Ixiar Rozas Elizalde** (Lasarte-Oria, Gipuzkoa, 1972ko urtarrilaren 19a) euskal idazlea da.
Arte Ederretan doktorea (UPV-EHU), egun, Arte Hezkuntzako irakaslea da Euskal Herriko Unibertsitatean. Azala espazioko lantaldeko eta *Zirriborroak eta gero* proiektuaren kidea izan da.

Bere testuak, saiakerak eta artikuluak hainbat hizkuntza eta herrialdetan (Mexikon, Italian, Eslovenian, Erresuma Batuan, AEBetan, Portugalen eta Errusian, besteak beste) argitaratu dira.

Diziplina anitzeko sortzailea izanik, honako koreografo, egile eta artistekin lankidetzan aritu izan da, besteak beste: Idoia Zabaleta (Gasteiz), Filipa Francisco (Portugal), Estela Lloves (Vigo/Berlin), Elena Albert (Bartzelona), German Jauregi (Brusela/Bilbo), Maria Muñoz eta Pep Ramis (Girona), Maite Arroitajauregi (Eibar), Maider Lopez (Donostia), Paco Toledo (Bartzelona/Chile), José Luis Gallero (Madril), Mireia Sentis (New York/Madril), etab.

## Lanak 
### Nobela 
* *Edo zu edo ni* (2000, Erein)
* *Negutegia* (2006, Pamiela)
* *Beltzuria* (2014, Pamiela)
* *Narrugorrik (*2025, Consonni)
### Narrazioa 
* *Korronteak* (2001, Kutxa)
* *Sartu, korrontea dabil* (2001, Erein)

### Poesia 
* *Patio bat bi itsasoen artean* (2001, Arabako Foru Aldundia)
* *Unisonoa (*2020, Pamiela)
* *Narrugorrik (*2025, Consonni)

### Saiakera 
* *Sonar la voz. 9 ensayos y 9 partituras (*2022, Consonni)

### Edizioa 
* *Zirriborroak eta gero/ Borradores del futuro* (2024, Consonni)
* *Ejercicios de ocupación. Afectos, vida y trabajo. (*2015, Mercat de las Flors, Poligrafa)
* *4 itinerarios y otras fotos. (*2009, L´animal a l´esquena)
* *Begiradak. Glances and memories from the fringes. (*2005, GFA, Arteleku)

### Haur eta gazte literatura 
* *Yako* (2001, Erein)
* *Yako eta haizea* (2002, Erein)

### Antzerkia 
* *Gau bakar bat* (2004, Hiria)

### Dokumentalak 
* *Humano Caracol. Steve Paxton* 
* *Humano Caracol. Emine Sevgi Özdamar* 
* *Humano Caracol. Dionisio Cañas* 
https://www.hamacaonline.net/titles/humano-caracol-3-steve-paxton/(http://HAMACA%20Humano%20caracol)

### Telebistarako 
Gidoilari moduan, hainbat telesailetan lan egin du, hala nola, *Benta Berri* (ETB), *Compañeros* (Antena 3) edota *Teilatupean* (ETB) izenekoetan.
* 2001ean, Donostia Hiria ipuin lehiaketa irabazi zuen, *Korronteak* izeneko kontakizunari esker.
* 2023 *Meet me* *at the ligh**thouse* jaialdia (Schiermonnikoog uhartea, Frisia, Herbehereak).
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* «Ixiar Rozas», *Literaturaren Zubitegian*.
* «Rozas, Ixiar», *basqueliterature.com* webgunean.
Pako Sudupe

**Pako Sudupe Elortza** (Azkoitia, Gipuzkoa, 1959ko martxoaren 10a) euskal idazlea da. Irakasletzako diplomaduna eta Euskal Filologiako doktorea. Irakaskuntzan jardun zuen 1979az geroztik, hasieran Orioko Ikastolan, baina gero gehienetan helduen euskalduntze-alfabetatzearekin lotuta Legazpiko Udal Euskaltegian, Azpeitiko Udal Euskaltegian eta, 1994 urtetik, Pasaiako Udal Euskaltegian. 2001etik aurrera, Pasaiako Udaleko Euskara Zerbitzuan ari da, euskara normalizatzeko teknikari lanetan.

XX. mendeko euskal kultura ikertzen eta ezagutzera ematen nabarmendu da, bereziki 50eko hamarkadako autoreak aztertu zituen Hain zuzen ere, hori izan baitzen bere tesiko gaia (*Tradizioa eta modernitatea 50eko hamarkadan. Euskal kulturaren biziberritze gatazkatsua*). 2010an euskal ikastetako doktore-titulua lortu zuen EHUn Joxe Azurmendi eta Jon Kortazarren zuzendaritzapean.

## Lanak 
### Prentsako artikuluak 
100dik gora artikulu argitaratu ditu egunkari-aldizkarietan: *Egan*, *Jakin*, *Hegats*, *HABE*, *Diario Vasco*, *Euskaldunon Egunkaria*, *Berria*, *Argia*.
* *Telesforo Monzon: aristokrata abertzalea : EAJtik HBra, bilakaera politiko-kulturala* (2018, Txertoa).
* *Emilio Lopez Adan: euskal iraultza libertarioaren pentsalari* (2020, UEU).

### Saiakera 
* *50eko hamarkadako euskal literatura* (2011, Utriusque Vasconiae)
* *Txillardegiren borroka abertzalea* (2016, Elkar)
* *Euskaldun abertzale baten burutazioak* (2022, Booktegi)
* *Immigrazioa eta abertzaletasuna* (2024, UPV-EHU, UEU)
* *XX. mendeko euskal pentsamendua Joxe Azurmendiren talaiatik* (2025, UPV-EHU)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* «Pako Sudupe», *Literaturaren Zubitegia*.
* Pako Sudupe, Berria egunkarian (>40 artikulu)
* Pako Sudupe, Argia aldizkarian (>80 artikulu)
* Pako Sudupe, Jakin adizkarian (>6 artikulu)
* Pako Sudupe, Euskaldunon Egunkarian (>64 albiste)
* elkarrizketa *50eko hamarkadako euskal literatura* liburuaren harira.
Mikel Taberna

**Mikel Taberna Irazoki** (Lesaka, Nafarroa, 1957ko ekainaren 1a - ) euskal idazle eta itzultzailea da.

## Biografia 
Biologiako ikasketak egin zituen. Itzultzaile jardun zuen Nafarroako Gobernuan erretiroa hartu zuen arte.

Gai jartzaile eta aurkezle lanak egin izan ditu bertso-jaialdietan, Nafarroako Bertsolari Txapelketan esate baterako. Artikuluak idatzi ditu hainbat hedabidetan.

Poesia eta ipuingintza landu du batez ere: *Bota xoxa!* (1996, Tene Mujika saria), *Mendearen ilunabarrean* (1996, Ernestina de Champourcin saria), *Errege eguneko panpina* (2000, Donostia Hiria saria), eta *Txokolatezko dinamita* (2001).

## Lanak 
### Narrazioa 
* *Txokolatezko dinamita* (2001, *Susa*)
* *Errege eguneko panpina* (2000, *Kutxa Fundazioa*)
* *Ibaiak nahi duen tokiraino* (2006, *Pamiela*)
* *Alkasoroko benta* (2013, *Susa*)

### Poesia 
* *Mendearen ilunabarrean* (1996, *Arabako Foru Aldundia*)

### Antzerkia 
* *Harritik hazia* (2017)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Mikel Taberna literaturaren zubitegian
*  Mikel Taberna Auñamendi entziklopedian
Patri Urkizu

**Patricio "Patri" Urkizu Sarasua** (Lezo, Gipuzkoa, 1946ko irailaren 2a - Donostia, Gipuzkoa, 2024ko abenduaren 18a) euskal irakasle, ikertzaile eta idazle bat izan zen. Filologia Erromanikoko lizentzia burutu zuen Salamancan, eta Euskal Filologiako doktoregoa Euskal Herriko Unibertsitatean, 1987an, *Pierre d´Urteren hiztegia: Londres 1715* izenburuko tesiarekin, Koldo Mitxelenaren zuzendaritzapean.
[thumb|265x265px|Patri Urkizu, bere ibilbide akademikoaz mintzo, [Euskal Herriko Ahotsak proiekturako.]]
Euskal Idazleen Elkartearen lehendakari izendatu zuten 1989an, eta kargu hartan aritu zen 1997 arte. Horrez gain, euskaltzain urgazlea eta Eusko Ikaskuntzako Hizkuntza eta Literatura saileko zuzendaria izan zen. 

Irakasle jardun zuen, Errenteria eta Donostiako institutuetan lehenik, eta gero EUTGn, Bordeleko Unibertsitatean eta Madrilgo UNEDeko unibertsitatean. Horietan guztietan, eta horietatik kanpo ere, euskararen eta euskal literaturaren munduratzeaz arduratu zen. Izkribu galduen bila eman zuen bere ibilbidea, eta hainbat eta hainbat aurkitu eta aztertu zituen. Ibilbide luze eta oparoa egin zuen euskal antzerkia eta bertsolaritza ikertzen, bai eta Agosti Xahok eta Anton Abadiak egindako lana aztertzen ere.

Besteak beste, Idoia Gereñu eta Arantzazu Fernandez izan dira Urkizuren ikasle; gaur egun doktore dira, Urkizuren ikerketaren bidetik.

Idazle ere jardun zuen. Literatura kritika jorratu zuen, eta epaimahaikide izan zen literatura lehiaketa askotan. Bartzelona, Madrid, Valentzia, Mérida, Pontevedra, Cuenca, Salamanca, Baiona, Donostia, Bilbao, Gasteiz, Iruñea, Lille, Lancaster, Montpellier eta beste zenbait hiritako literatura jardunaldietan parte hartu zuen.

Bere jaioterri Lezoko (Gipuzkoa) alkate izan zen. Patriren seme Urtzi Urkizu kazetaria eta idazlea da.

## Lanak 
1973an hasi zen argitaratzen Iparraldeko teatro zaharra: xaribariak. Bi urte geroago, 1975ean, *Euskal Teatroaren Historia* Gabriel Arestiri, eta, hamar urte geroago, *Euskal Antzertia* Piarres Larzabal eta Antonio Labaieni, Ipar eta Hego Euskal Herriko bi zutabe nagusiak landu zituen. Denborarekin lortu zuen biltzea *Zuberoako Irri-teatroa* eta plazaratu ere Baigorriko Izpegi argitaletxean. titulupean, eta hitzaurre hirueledunarekin, euskara, gaztelania eta frantsesa, XVIII. mendeko obra zaharrenak».
* 2023: martxoaren 27an, Antzerkiaren Nazioarteko Egunean, Donostia Antzerki Saria emateko egiten den urteroko ekitaldian, Patri Urkizu idazle eta antzerki ikertzaileari omenaldia eskaini zitzaion. Omenaldia  aitortza-hitzekin hasi zen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Gipuzkoako idazleak

## Kanpo estekak 
* Patri Urkizu literaturaren zubitegian
* Patri Urkizuren web ofiziala
* Inaxio Esnaola-Joseba Parrón: Elkarrizketa *Hirutxuloko Hitza*n, 2355.zk., 2023/04/28
Jesus Mari Olaizola

**Jesus Mari Olaizola Lazkano**, **Txiliku** bezala ezaguna, (Zarautz, Gipuzkoa, 1951ko apirilaren 15a) euskal idazlea da. Euskal idazle hau, batik bat, haur eta gazte literaturan egindako lanagatik da ezaguna nahiz eta helduentzako literaturan inkurtsioren bat egin duen. Ahozko literatura atsegin du: igarkizunak, kantu eta esaera zaharrak, jolaserako erretolikak, ahokorapiloak...

## Literatur ibilbidea 
Ingeniari teknikoaren eta irakaslearen ikasketak egin zituen. Ez du inoiz ingeniari lan egin, baina zenbait urtez hezkuntzan lana egina da. Dena dela, bereziki zientzia arloko ikasmateriala prestatzen egin zuen lana urte askoan.

Haur eta Gazte Literatura izan da Txilikuren esparru naturala. Haren lehen argitalpena 1982koa da: *Zozoa eta biok*.

Haur eta gazte literaturan egindako ibilbide literarioan, genero ezberdinak landu ditu. Bere lehen lanen barruan dago euskal haur eta gazte literaturan zientzia fikzioko lehenengo nobela *2061: antzinako kronikak* (1990). *Katixa eta Kroko* (Elkar, 1992) liburuarekin errealismo kritikoaren alorra landu zuen. Handik urte batzuetara, jarraipen moduan, *Katixa, Kroko eta Kokoroko* (Elkar, 1997) idatzi zuen. Txilikuren bildumaren abenturak ere badu bere lekua, bereziki *Indianoa * (Elkar, 1993) liburuarekin, hau abenturazko nobela klasiko bat dugu.
*Osaba Bin Floren* (Elkar, 2003) liburuarekin, Haur eta Gazte Literaturako Euskadi Saria irabazi zuen. Liburu honek, Osaba Bin Florenen ipuinak jasotzen ditu, hauek lehenengo *Euskaldunon Egunkarian* publikatu zituen eta hau itxi ondoren *Berrian*. Liburuan kontatzen diren istorioak lotuta daude kate moduan. 2004koa da, bestalde, *Jokin Galtxagorri* liburua. Umorea, abentura eta mitologiaren misterioa uztartzen ditu egileak Maider eta Jokin Galtxagorriren istorioa kontatzeko. 2008an argitaratutako *Zaldun beltzak* liburuan abentura haiei jarraipena eman zien idazle zarauztarrak. Batetik, Jokin Galtxagorri eta Maiderren gertaera berrien kontakizunari, eta, bestetik, Jokin Galtxagorrik narratuko duen kondairari egiten die leku Olaizolak liburu honetan.

### Estiloa 
Bere helburua haurra entretenitzea denez, ez ditu deskribapen luze eta astunak erabiltzen. Bere iritziz haurra ez da aldendu arazi behar literaturatik eta horregatik bere lanek estilo zuzen, sinple eta naturala dute.

## Sariak eta errekonozimenduak 
* Euskadi saria *Osaba Bin Floren*, 2004, Eusko Jaurlaritza
* Tene Mujika saria *Etxerako bidea*, 1995
* Koldo Mitxelena saria *Lau titiriti, bi tatarata...*, 1994, Errenteriako Udala
* Lizardi saria *Zazpi gelako hodeietako etxea*, 1986, Gipuzkoako Foru Aldundia eta Zarauzko Udala

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Jesus Mari Olaizola literaturaren zubitegian
Angel Zelaieta

**Angel Zelaieta Gisasola** (Mallabia, Bizkaia, 1940ko urriaren 1a) euskal idazlea eta irakaslea da. 2018ko urriaren 26an, *Anaitasuna* aldizkariari emandako Rikardo Arregi Kazetaritza saria jaso zuen Andoainen, sariaren 30. urteurrenean. Semea du Ahoztar Zelaieta kazetaria.

## Bizitza 
Filosofia eta Filologia Hispanikoan lizentziatuta, hiru urtez apaiz jardun ondoren, Bilboko Verdes liburu dendan lan egin zuen. Han ezagutu zuen Bernardo Atxaga gaztea; haren lehen lana irakurrita, Gabriel Arestiri eman zion, irakurtzeko. *Anaitasuna* aldizkariko zuzendaria izan zen 1969-1972 bitartean. Geroztik, Lauro Ikastolan lan egin zuen irakasle. 1992-1994 urte bitartean Bergarako UNEDeko irakasle ere izan zen. Gabriel Arestiren biografia bat idatzi du.

2018ko urriaren 26an, *Anaitasuna* aldizkariari emandako Rikardo Arregi Kazetaritza saria jaso zuen Andoainen, sariaren 30. urteurrenean. Saria Begoña Arregi irakasle eta idazleak eman zion, Rikardo Arregi zenaren arrebak.

## Lanak 
### Saiakera 
* *Peru Abarca-ren berrirakurtzea* (1978, *Haranburu*)
* *Foruak eta euskal literatura* (1978, *Luis Haranburu*)
### Biografia 
* *Gabriel Aresti - 1* (1976, *Haranburu*)
* *Gabriel Aresti - 2* (1977, *Haranburu*)
* *Gabriel Aresti - Biografia* (2000, *Susa*)

### Artikuluak aldizkari orokorretan 
* Anaitasuna aldizkarian 103 artikulu idatzi zituen

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
*  Angel Zelaieta literaturaren zubitegian
Jon Benito

**Jon Benito Aranberri** (Zarautz, Gipuzkoa, 1981eko maiatzaren 24a - ) euskal idazlea. Historia ikerketa, prentsa-artikuluak eta poesia eta narrazio lanak egiten ditu.

## Lanak 
### Poesia 
* *Aingurak erreketan* (2001, *Susa*)
* *Bulkada* (2010, *Susa*)

### Narrazioa 
* *Lagun minak* (2022, Farmazia Beltza)

## Sariak
* 2022ko Espainiako Kritika Saria euskarazko narratibari

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Jon Benito literaturaren zubitegian
* Jon Benitori elkarrizketa Argian (2011)
Gari Berasaluze

**Gari Berasaluze Ostolaza** (Getaria, Gipuzkoa, 1975eko urriaren 30a - ) euskal idazlea da. Hainbat urtez kazetaritzan eta liburugintzan egin du bidea. Besteak beste, Urola Kostako Hitza egunkariko zuzendaria eta Txalaparta argitaletxearen euskarazko liburuen argitaratzailea izan da.

1996-1999 urteen artean, Euskaldunon Egunkariako literatura gehigarriaren arduraduna ere izan zen, eta bertan egindako lanari esker Rikardo Arregi kazetaritza saria jaso zuen 1998an.

## Lanak 
### Saiakera 
* 64 Begirada xake-taularen zuri-beltzetan (2021, UEU)

### Poesia 
* *Azaro urrunetako intifadak* (1996, *Elkar*)
* Enarak itzuli dira (2019, Booktegi)

### Haur eta gazte literatura 
* *Bobbyren hauspoa* (1999, *Ibaizabal*)
* *Tulipa gorriak* (2002, *Txalaparta*)
* *Elurra ezin da erosi* (2007, *Txalaparta*)
* Elaia, glutenik ez duen kolorea (2010, Txalaparta)

### Biografia 
* *Elkano, itsasoak emandako bizitza* (2008, *Txalaparta*)
### Itzulpenak 
* Mia Couto: Nire taldeko atezaina fusilatu zuten eguna (1994, Susa).
* *Fidel Castro: Askatasunaren Eskola* (2000, *Txalaparta*)
* *Marcos komandanteordea: Zapataren koloreak* (2003, *Txalaparta*)

## Kanpo estekak 
*  Gari Berasaluze literaturaren zubitegian
*  Gari Berasaluzeren bloga
Luis Berrizbeitia

**Luis Berrizbeitia Agirre** (Abadiño, Bizkaia, 1963ko abenduaren 12a - ) euskal idazlea da.

## Lanak 
### Poesia 
* *XX. mendeko poesia kaierak - Luis Berrizbeitia* (2000, *Susa*): Koldo Izagirreren edizioa
* *Zoperna jenerala* (1987, *Pamiela*)
* *Eremu karroinduak* (1992, *Elkar*)

### Itzulpena 
* * Basamortua* (2009, *Elkar*)

## Kanpo loturak 
* Luis Berrizbeitia literaturaren zubitegian
* *Argia*ko elkarrizketa
Jon Casenave

**Jon Casenave** (Baiona, Lapurdi,  - ) idazle eta irakasle lapurtarra da. Bordele Montaigne Unibertsitatean Euskal Ikasketetan doktorea da, 1997an doktoretza tesia aurkeztu zuenetik (Jean Etxepareren harian egin zuen lan). Egun, UPPAn nahiz UBMn ematen ditu eskolak.

## Lanak 
### Narrazioa 
* *Itsu-mandoka* (1981, *Ustela*)
### Nobela 
* *Azkenean dilindan* (1978, *Ustela*): Mattin Larzabalekin batera
### Poesia 
* *Zutaz amoroski* (1978, *Ustela*)
* *Ordu alferren segida* (1985, *Elkar*)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Jon Casenave literaturaren zubitegian
Alberto Barandiaran

**Alberto Barandiaran Amillano** (Altsasu, Nafarroa, 1964ko irailaren 24a - ) kazetari eta idazle euskalduna da.

## Ibilbidea 
Euskaldunon Egunkarian eta Berrian lan egin izan du. Hekimen euskal hedabideen elkartearen zuzendari izan zen 2012 eta 2018 urteen artean.

## Lanak 
### Bakarkakoak 
#### Narrazioa 
* *Mundu txikia* (2005, *Susa*)

#### Saiakera 
* *Gaizkileen faktoria: Ernest Hemingway euskaldunen artean* (2000, *Euskaldunon Egunkaria*)
* *Veleia afera* (2010, *Elkar*)

#### Kronika 
* *Ez zaigu ahaztu* (1998, *Susa*)
* *Postkronikak* (2009, *Elkar*)
* *Gurea falangista zen* (2021, *Susa*)

#### Biografia 
* *Dolores Ibarruri Pasionaria* (1998, *Elkar*)
* *Pedro Diez de Ulzurrun* (1996, *Eusko Jaurlaritza: Bidegile bilduma*)
* *Xole Erbiti Arbilla* (2020, *Eusko Jaurlaritza: Bidegile bilduma*)

### Talde lanak 
* Alberto Barandiaran, Iñigo Astiz eta Miren Rubiok: *Ez duzu abusatuko. Pederastia kasuak Euskal Herriko Elizan*. Elkar, 2017, 224 or. ISBN:978-84-9027-789-8.

## Errekonozimenduak 
* CAF-Elhuyar sarietan ohiko kidea izaten da epaimahaietan.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Nafarroako idazleak
* Euskarazko literatura

## Kanpo estekak 
*  Alberto Barandiaran literaturaren zubitegian
*  Elkarrizketa* Argia* astekarian