open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Koartzatxo karramarrozale

**Koartzatxo karramarrozalea** (*Ardeola ralloides*) ardeidae familiako hegaztia da, Europan eta Ekialde Hurbilan bizi dena.

Basa eta Itsas Fauna eta Landaredian Arriskuan dauden Espezieen Euskadiko Zerrendaren kalteberen kategorian sartu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Txori zezen arrunt

thumb|Txori zezena lezka artean.
thumb|Txori zezena lezkadian ezkutaturik.
**Txori zezen arrunta** (*Botaurus stellaris*) ardeidae familiako hegaztia da, udan Europan eta Asian bizi dena eta neguan Afrikara migratzen duena. Basa eta Itsas Fauna eta Landaredian Arriskuan dauden Espezieen Euskadiko Zerrendan sartu zuten.

## Deskribapena 
70-80 cm arteko luzera eta 125-135 cm arteko hego-zabalera ditu eta 0'87 eta 1'94 kilogramo artean pisatzen du. Gorputz trinkoa du eta koartzetan ohiko ez den lepo sendoa. Kolore arre-horixka du baina orban ilun asko nolabaiteko marrak irudikatzen dituztenak, bizi den lezkadietan ongi kamuflatzeko. Mokoa zuzena eta zorrotza da, kolore argikoa, eta buruan pileo betza eta begitik bibotearen antzeko marra beltz bi ateratzen zaizkio. Hauen azpian marra zurixkak ditu alde banatan. Begi horiak ditu. Zangoak luzeak dira, kolore argikoak, Zarautzen, Txingudin, Las Cañasen, Pitillasen...).

## Elikadura 
Hegazti bakartia da eta lezkadietan ezkutatuta, poliki poliki mugitzen da edota geldi egoten da harrapakina albotik pasa artean. Arriskua ikusten duenean tente jartzen da, zerura begira, geldi geldi, lezka artean kamuflatzeko.

Ugaztun txikiak, anfibioak eta intsektuak jaten ditu, baina aspaldian bere dietan ibai-karramarro gorriak duen garrantzia ikusi da, horrek erakarri omen du Ebroko haranera. Erromatarrek *butaurus* esaten zioten *bos* (idia) eta *taurus* (zezena) hitzen elkarketa da eta Plinio Zaharrak izenaren jatorria azaldu zuen, hegaztiaren zezenaren marruaren antzeko zarata egiten duela esanez. Erdi aroan ingelesez *botor* esaten zitzaion hegaztiari eta hortik atera zuen Stephensek generoarentzako izena.

Bi azpiespezie ezagutzen dira:
* *Botaurus stellaris capensis* (Schlegel, 1863), Hegoafrikan bizi dena. *Capensis* izena Lurmutur Hiriak ematen dio (ingelesez Cape Town).
* *Botaurus stellaris stellaris* (Linnaeus, 1758), ipar hemisferioan bizi dena.

## Iruditegia 

Irudi:Bittern - Botaurus stellaris.jpg|Txori zezen arrunta.
Irudi:Rohrdommel15ib.jpg|Txori zezena arraina mokoan duela.
Irudi:Rohrdommel flug2 400.jpg|Txori zezena hegan.
Irudi:Roerdomp-3 (28031372623).jpg|Ur ertzean.
Irudi:Botaurus stellaris MHNT.ZOO.2010.11.50.8.jpg|Arrautzak.

## Erreferentziak
Dinard

**Dinard** (galoz **Dinard** eta bretainieraz '*Dinarzh*) Bretainiako kostaldeko udalerri bat da, eta Frantzia estatuko Ille eta Vilaine departamenduan kokaturik dago, Bro Sant Malou lurralde historikoan. 2011ko erroldaren arabera 10.230 zituen. Udako turismolekua da.

## Geografia 
Bretainiako ''Côte d'Émeraude* (Esmeralda kostaldean) kokaturik dago, Saint-Malo hiriaren parean, Rance ibaiaren mendebaldeko ertzean.

## Historia 
Kondairak dio Arturo erregea 513 urtean bertan lehorreratu zela eta gotorleku bat eraiki zuela, *Dinard* izenak "muinoko gotorlekua" edo "Arturoren gotorlekua" esan nahi baitu. Erdi Aroan arrantzale herri txiki bat baino ez zen izan.

Saint-Maloko merkatariek etxalde ederrak eraiki zituzten bertan baina hauetako gutxik diraute zutik. XIX mendean aristokrata britainiar eta amerikarrentzako udako bizilekua bihurtu zen. Hotelak eta bainuetxeak ireki ziren.

1930an britainiarrek Kosta Urdina hobetsi zuten eta hiriak asko nabaritu zuen arren, gaur egun udako turismogune izaten jarraitzen du. Babesturiko 407 villa ditu.

## Iruditegia 

Irudi:Dinard pointe de la Malouine.jpg|Etxaldeak Dinardeko lurmuturrean.
Irudi:Dinard Hotel Villa Reine Hortense-2007-08-13.jpg|*Villa Reine Hortense* hotela.
Irudi:La villa Eugénie.jpg|*Villa Eugénie'' jauregia.
Irudi:Dinard mairie.JPG|Udaletxea.
Irudi:Dinard plage Saint-Énogat.jpg|Saint-Énogateko hondartza.

## Hiri senidetuak 
* 
* 

## Kanpo estekak 
* Dinardeko udal webgunea
Amiltxori txiki eurasiar

**Amiltxori txiki eurasiarra** (*Botaurus minutus*), **Amiltxori txikia** (*Ixobrychus minutus*) Ardeidae familiako hegaztia da. Eurasian eta Afrikan aurkitzen da. Euskal Herriko hezeguneetan uda aldean agertzen da.

## Deskribapena 
Europako koartza familiako ale txikiena da, 33-38 cm arteko luzera eta 52-58 cm arteko hego-zabalera ditu eta 59-150 gramo artean pisatzen du. Sexu dimorfismo badu. Arrak bizkarralde beltza, alboetan krema kolorea eta barnealdean eta lepoan tonu arroxak ditu. buruari dagokionez pileo beltza, masail grisak eta laranja koloreko moko luze eta zorrotza ditu. Emea antzekoa da baina kolore arreak nagusitzen zaizkio. Gazteak emearen antzekoak dira.

Lumaiari esker erraz kamuflatzen da ingurunearekin eta horregatik gizakiarengandik gertu bizi daiteke, gizakia ohartu ere egin gabe.

Arriskua somatzen dutenean geldi-geldi jartzen dira, mokoa zerura begira, harraparia inguruko landareekin nahas dadin. "Hesohol jarrera" esaten zaio horri. Haizeak lezkadia astintzen badu amiltxoriak lepoarekin lezkaren mugimendua imitatzen du.

## Ugalketa 
Ez ditu koloniak eratzen ugalketarako garaian. Arrak hainbat habi egiten ditu eta emeak egokiena aukeratzen du. *Ardea minuta* izena eman zion, "koartza txikia" esan nahi du. 1828. urtean Gustav Johann Billberg naturalista suediarrak *Ixobrychus* generoa sortu zuen eta bertan kokatu zituen amiltxoriak. *Ixobrychus* izena sortzeko grekerazko *ixias* (ihi) eta *brukhomai* (marruma) hitzak elkartu zituen, "ihi artean marruma egiten duena" esan nahi du. Gazteleraz *avetorillo* esaten zaio, zezenaren marrumaren antzeko soinuari erreparatzen baitiote.

*Ixobrychus minutus*ek hiru azpiespezie ezagunak ditu:
* *Ixobrychus minutus minutus* (Linnaeus, 1766). Europan, Asian eta iparraldeko Afrikan bizi dena.
* *Ixobrychus minutus payesii* (Hartlaub, 1858). Sahara azpiko Afrikan bizi dena.
* *Ixobrychus minutus podiceps* (Bonaparte, 1855). Madagaskarren bizi dena.

## Galeria 

Irudi:Ixobrychus minutus NRM.jpg|Amiltxoria geldi.
Irudi:Ixobrychus_minutus_1_(Marek_Szczepanek).jpg|Landare artean.
Irudi:Dvärgrördrom, Extremadura, Spanien, April 2017 (36929672910).jpg|Amiltxori txikia hegan.
Irudi:Гнездо малой выпи на оз. Больничном.jpg|Txitak.
Irudi:Ixobrychus minutus 3 (Marek Szczepanek).jpg|Amiltxori gaztea.
Irudi:Ixobrychus minutus MHNT.ZOO.2010.11.49.1.jpg |Arrautzak.

## Erreferentziak
Aeromonas

***Aeromonas*** generoa bakterio Gram negatiboz osatua dago, bazilo itxura dutenak (antza handia dute enterobakterioekin, bazilo txikiak baitira). Enterobakterioen antzera ere, gluzidoak hartzitzen dituzte. Anaerobio fakultatiboak dira eta mugikorrak (flagelo bakarra dute). Ez dute esporarik sortzen.

Garai batean Aeromonas Vibrionaceae familian sailkatzen zen, baina gaur egun berezko familia dauka (Aeromonadaceae).

Katalasa eta oxidasa (+) dira.

Genero honetako bakterioak uretan bizi dira (ur gezatan eta hondakin-uretan, batez ere). Uretan bizi diren animaliak (arrainak, igelak, hegazti batzuk...) bakterio hauekin kutsa daitezke, eta gizakiak animalia hauek jaterakoan ere kutsatzeko arriskua du.

Genero honetan 20 espezie inguru daude, *Aeromonas hydrophila*, *A. caviae* eta *A. veronii* garrantzitsuenak izanik. Bakterio hauek eragiten dituzten patologia nagusiak bi dira: gastroenteritisa eta bakteremia (septizemia). Lehena ur edo janari kutsatuak hartzean harrapatzen da, eta bigarrena gorputzeko zauriak ur kutsatuetan sartzerakoan.

Aeromonas batzuek erresistentzia dute kloroarekiko, eta kloroz tratatutako uretan egon daitezke.
Antsorena

**Antsorena** (Euskaltzaindiak hobetsia) edo **Ansorena** euskal deitura da. Honakoek dute:

* Isidro Ansorena (1892-1975) txistularia
* Jose Luis Ansorena (1928-2019) apaiza, abesbatza zuzendaria eta musikagilea
* Jose Ignazio Ansorena (1953-) txistulari, *showman* eta pailazoa
* Jokin Ansorena (1963-) idazlea
* Kattalin Ansorena (1986-) showman eta pailazoa
* Peru Ansorena (1990-) pailazoa

Antxorena ere aipa daiteke, euskal jatorria duen Argentinako herria

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bazardüzü

**Bazardüzü** —*Bazardüzü mendia* bezala ere ezaguna— (azerbaijaneraz "Bazarraren, azokaren lautadaren edo zelaiaren mendia") Kaukaso Handian dagoen mendi bat da. 4.466 metroko garaierarekin Azerbaijan eta Errusiaren menpeko Dagestango mendirik altuena da.

Beraz, Europa eta Asiako mugan dago eta gaur egungo estatu errusiarraren barruko lurretako hegoaldeko muturretik oso hurbil dago.

## Izenak 
Azerbaijaneraz **Bazardüzü**, **Bazar-düzü** edo **Bazar Düzü** idazten da. Nazioarteko iturrietan (sarritan Europakoetan, errusierazko bertsioan oinarrituta) toponimoaren beste transkripzio batzuk ere topa daitezke: **Bazar Dyuzi**, **Bazardyuzyu**. Errusierazko generikoarekin **Gora Bazardyuzi** transkribatzeko ohitura dago.

Mendiaren hego isurialdean bizi diren azeriarrez gain, lezgi herria bi isurialdeetan presente dago. Bere hizkuntzan mendiak **Kitxensuv** du izena.

## Igoera 
Ezagutzen den lehen igoera A. Alexandrovek egin zuen 1847an. 1890ean George Yeld and G P Baker britainiarrek Dagestanetik igo zutela ere ezaguna da.
Altuera eta distantziarengatik mendi honetara igotzeko eskarmentu handikoa eta espedizio baten partaide izatea ia ezinbestekoa da. Azerbaijango aldetik joateko aukerari dagokionez, bidearen zati bat glaziar batetik pasatzen da. Espedizioa mendiaren ekialdean dagoen Laza (Qusar Laza) izeneko herritik hasten da; bestela ibaiaren ertzetik doan oso pista kaskarretik hurbil daiteke Xinaliqetik pasatuta; Azerbaijango lau mendi nagusietakoak diren Tufan, **Bazardüzü** eta Shahdagera joateko balio du.

Ondo prestatuta ere, aklimatazio aldiaren ostean bi-hiru egun behar dira igoera burutzeko; gauak kanpaina-dendetan ematen dira eta egokiena udan joatea da.

[thumb|ezkerrera|250px|Mendia [Qəbələ hiritik ikusita.]]

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Kaukaso
* Kaukaso mendilerroa

## Kanpo estekak 
*  Igoera osoa *Gipfel-und-grenzen* webgunean.
*  Mendia Peakbaggerren.
*  *Mountain Forecast*.
Proportzio baterako konfiantza-tarte

Inferentzia estatistikoan, **proportzio baterako konfiantza-tarteak** populazio bateko proportzioaren zenbatespena egiten du konfiantza-tarte baten bitartez eta lagin batetik jasotako datuetan oinarrituz eta konfiantza maila jakin baterako. Adibidez, proportzio baterako konfiantza-tarte batek makina batek ekoizten dituen osagaietan dauden akastunen proportzioa %99ko konfiantzaz %8-%12 tartean dagoela ezar dezake. Proportzio baterako konfiantza tarteak aplikazio zabalak ditu praktikan: industrian, piezen kalitatea kuantifikatzeko erabil daiteke, pieza akastunak edo akasgabeak bereiziz; medikuntzan, gaixotasun batek erasaten dune populazioaren proportzioa zenbatesteko eta soziologian, hauteskundeen aurretik botu jakin bat eman behar dutenen pertsonen portzentaia estimatzeko. Ohikoa da konfiantza tartea eratu aurretik, konfiantza eta tarte-zabalera jakin baterako beharrezko lagin tamaina kalkulatzea. Lagin hori jaso eta bertako proportzioa kalkulatu eta gero, tartea zehaztuko da.

Proportzioaren tarte-zenbatespena banaketa binomialean oinarritzen da, laginean suertatzen diren baiezko edo ezezko kopurua banaketa binomialari jarraiki banatzen baita, non elementu bakoitzak aurkako bi ezaugarri izango dituen: bai edo ez, arrakasta edo porrot, akastun edo akasgabe. Gehienetan, lagin-tamaina handia izaten denez, banaketa binomialaren ordez, banaketa normala erabiltzen da hurbilketa moduan. Tarte zehatzaren eta gutxi gorabeherako tarteen arteko aldea bidez kalkula daiteke "ebcic" ((Ingelesez) Exact Binomial Confidence Interval Calculator: Konfiantza binomialaren kalkulagailu zehatza).

## Proportzio baterako konfiantza-tartearen eraketa 
Lagin-proportzioa honela banatzen da, n lagin-tamaina handietarako: \hat{p} \sim N(p, \sqrt{\frac{pq}{n}}).

Estandartuz: z=\frac{\hat{p}-p}{\sqrt{\frac{pq}{n}}} \sim N(0,1).

Aurrez erabakitako 1-\alpha\, konfiantza-maila baterako:

::P\Bigg[-z_{\frac{\alpha}{2}};

eta p\, bakanduz:

::P\Bigg[\hat{p}-z_{\frac{\alpha}{2}}\sqrt{\frac{pq}{n}}.

Tartea osatzean p\, eta q\, ezagunak ez direnez, \hat{p}\, eta \hat{q}\, zenbatesleak erabiltzen dira. Beraz, tartea honela geratzen da:

::\hat{p}-z_{\frac{\alpha}{2}}\sqrt{\frac{\hat{p}\hat{q}}{n}};

non z_{\frac{\alpha}{2}} bere gainetik Z\, normal estandarrean \frac{\alpha}{2} probabilitatea uzten duen balioa den.

Adibidez, makina batek ekoizten dituen osagaia akastunen proportzioa zenbatesteko 200 osagai independenteko lagin bat aukeratu eta 30 akastunak direla hauteman da. Makinako akastun-proportzioari buruzko %90eko konfiantza-tartea eratu behar da:

::1-\alpha=0.9\,

::z_{0.05}=1.64\,

::\hat{p}=\frac{30}{200}=0.15\,

::\hat{q}=1-0.15=0.85\,

Tartea honela geratzen da, beraz:

::p \in 0.15 \pm 1.64\sqrt{\frac{0.15 \times 0.85}{200}}: 0.15 \pm 0.0414 : (0.1086,0.1914).

Beraz, makinak ekoizten dituen osagai guztien populazioan akastun kopurua %15±%4.14 edo %10.86-%19.14 tartean kokatzen da %90eko konfiantzaz.

## Kanpo estekak 
*  Konfiantza binomialaren kalkulagailu zehatza
*  Proportzio baterako konfiantza-tartea eratzeko applet bat
Batez besteko errore koadratiko

Inferentzia estatistikoan, zenbatesle baten **batez besteko errore koadratikoa** zenbatesleak estimatu nahi duen parametrorako desbidazioa neurtzeko moduetako bat da. Zehatzago, batezbesteko errore koadratikoak zenbateslearen errore edo parametrorako distantzia karratuaren batezbestekoa neurtzen du:

::BEK(\hat{\theta})=E[(\hat{\theta}-\theta)^2],

non \theta\, eta \hat{\theta} zenbatetsi beharreko parametroa eta parametrorako proposatutako zenbateslea diren, hurrenik hurren.

Batezbesteko errore koadratikoak zenbateslearen alborapena eta zehaztasuna jasotzen ditu. Froga daitekeenez:

::BEK(\hat{\theta})=b(\hat{\theta})^2+var(\hat{\theta}),

non b(\hat{\theta}) eta var(\hat{\theta}) zenbateslearen alborapena eta bariantza diren hurrenik hurren.

Zenbatesle egokiena aukeratzeko irizpide gisa erabiltzean, BEK txikiena duen zenbateslea aukeratuko da. Askotan, ordea, BEK zenbatetsi beharreko parametroen mendean geratzen den eta horiek hartzen dituzten balioak zein diren izango da zenbatesle bat edo bestea egokiena. Oztopo honi aurre egiteko, minimax irizpidea erabil daiteke, zenbatesle bakoitzeko batezbesteko errore koadratiko handiena, parametroen balio guztietarako, erreferentziatzat hartuz. Zenbatesle bakoitzeko BEK handienetan txikiena den hura aukeratzen da orduan.

## Batez besteko errore koadratikoa aurresanen egokitasunaren neurri moduan 
y_t denbora serie baterako egiten diren \hat{y}_t aurresanen egokitasunaren neurri moduan ere definitzen da **batez besteko errore koadratikoa**:

:\text{BEK}=\frac{\sum_te_t^2}{n}=\frac{\sum_t(y_t-\hat{y}_t)^2}{n}

## Kanpo estekak
Henri Léon Lebesgue

**Henri Léon Lebesgue** (Beauvais, 1875eko ekainaren 28a - Paris, 1941eko uztailaren 26a) matematikari frantsesa.

## Biografia 
*Beauvais*en jaio zen, Oise, Picardie, Frantzia. Frantziako ENS goi eskolan ikasi zuen eta 1899 &ndash; 1902 tartean *Nancy*ko lizeoan eskolak eman zituen. 1910ean, Sorbonako Unibertsitatean katedra bat jaso zuen.

## Matematikari egindako ekarpenak 
thumb|''Leçons sur l'integration et la recherche des fonctions primitives*, 1904

Lebesgue ezaguna da, batez ere, integralari eta neurriaren teoriari egindako ekarpenei esker. Émile Borel eta Camille Jordan matematikarien lanetatik abiatuta, 1901ean, *Lebesgue*k ekarpen handiak egin zizkion neurriaren teoriari. Hurrengo urtean, bere mintzaldian *Intégrale, longueur, aire* (*Integral, luzera, azalera*) Nancyko Unibertsitatean aurkeztua, Lebesgueren integrala definitu zuen. Integralaren definizio horrek Riemannen integralaren nozioa orokortzen du, kurba baten azpiko azaleraren kontzeptua funtzio etenetara ere zabalduz. Hori da analisi modernoaren lorpenetariko bat *Fourier*en analisiaren hedapena handitzen duelako.

Topologia, potentzialaren teoria eta *Fourier*en analisia adarretan ere ekarpenak egin zituen.

## Lanak 
* *Leçons sur l'intégration et la recherche des fonctions primitives* (2. ed. 1928), ed. Gauthier-Villars, Paris
* *Leçons sur les séries trigonométriques* (1906), ed. Gauthier-Villars, Paris
* *Sur la mesure des grandeurs* (1915), ed. A. Kundig, Genève
* *Les Coniques* (1942, hil ondoko), ed. Gauthier-Villars, Paris
* *Gauthier-Villars Leçons sur les constructions géométriques* (1950, hil ondoko), Paris
* *Les Lendemains de l'intégrale. Lettres à Émile Borel'' (2004, hil ondoko), ed Vuibert, Paris.

### Jatorrizko artikuluak 
* Sur le problème des aires 1, 1903
* Sur les séries trigonométriques, 1903
* Une propriété caractéristique des fonctions de classe 1, 1904
* Sur le problème des aires 2, 1905
* Contribution à l'étude des correspondances de M. Zermelo, 1907
* Sur la méthode de M. Goursat pour la résolution de l'équation de Fredholm, 1908
* Sur les intégrales singulières, 1909
* Remarques sur un énoncé dû à Stieltjes et concernant les intégrales singulières, 1909
* Sur l'intégration des fonctions discontinues, 1910
* Sur la représentation trigonométrique approchée des fonctions satisfaisant à une condition de Lipschitz, 1910
* Sur un théorème de M. Volterra, 1912
* Sur certaines démonstrations d'existence., 1917
* Remarques sur les théories de la mesure et de l'intégration., 1918
* Sur une définition due à M. Borel (lettre à M. le Directeur des Annales Scientifiques de l'École Normale Supérieure), 1920
* Exposé géométrique d'un mémoire de Cayley sur les polygones de Poncelet, 1921
* Sur les diamètres rectilignes des courbes algébriques planes, 1921
* Sur la théorie de la résiduation de Sylvester, 1922
* Remarques sur les deux premières démonstrations du théorème d'Euler relatif aux polyèdres, 1924
* Démonstration du théorème fondamental de la théorie projective des coniques faite à l'aide des droites focales de M. P. Robert, 1935
Ubarroi handi

220px|eskuinera|thumb|Ubarroi handia
**Ubarroi handia** (*Phalacrocorax carbo*) phalacrocoracidae familiako hegaztia da, Europan, Australasian eta Ipar Amerikako kostalde atlantikoan bizi dena.

## Ezaugarriak 
### Deskribapena 
Ubarroia hegazti handia da. Azpiespeziearen arabera, tamaina aldatu egiten da eta arrak emeak baino handiagoak izaten dira. Ubarroiaren luzera 80 eta 100 cm artekoa izaten da eta hego-zabalera, 130 eta 160 cm artekoa. Pisua, aldiz, 1,5 eta 5,3 kg artekoa izaten du.

Kolore beltzeko hegaztia da eta hegoetan dituen ezkata itxurako lumek dizdira metalikoa dute. Moko argia du eta eztarri aldean luma zuriak ditu. Baraila aldean lumarik gabeko eremu horixka bat ere badu, begiraino iristen zaiona. Hegazti helduek aldaka inguruan orban zuriak izaten dituzte kumatze garaian. Buztana luzea du.

Euskal Herrian ubarroi mottoduna ere badugu. Ubarroi handia baino txikiagoa da eta buruan dituen luma beltzek gandor antzekoa irudikatzen dute, hortik izena. Ubarroi handiaren buztana hamalau lumak osatzen dute eta mottodunarena, hamabi lumak baino ez.

### Etologia 
Ubarroi guztiek bezala, ubarroi handiak ere argizari kopuru txikiagoa du lumetan. Horrek urarekin erresistentzia gutxitzen du, arrantzarako egokia dena, baina iragazkorragoa denez, arrantzaldi bakoitzaren ondoren hegoak zabalik egon behar du, lumak lehortzeko. Igeri egiten duenean, gorputzaren hiru laurdenak ur azpian izaten ditu:

* *Babarroso* (Lea Artibai)
* *Bolborin* (Bidasoa Beherea)
* *Gabarroso* (Lea-Artibai, Urola Kosta, Baztanaldea)
* *Potorro* (Plentzia, Mungia, Urdaibai)
* *Sakillo* (Lea-Artibai, Urola Kosta, Urdaibai)
* *Balantxori* (Deba Barrena)

## Iruditegia 

Irudi:Great Cormorant Mai Po.jpg|Ubarroi handia.
Irudi:Lithuania Juodkrante Great Cormorant colony 1.jpg|Ubarroi kolonia zuhaitzean
Irudi:Great cormorant (Phalacrocorax carbo) in flight.jpg|Ubarroia hegan.
Irudi:Aalscholver - Great Cormorant (15380885176).jpg|Ubarroia igerian, arraina harrapatu berritan.
Irudi:Phalacrocorax carbo MHNT.ZOO.2010.11.46.1.jpg |Arrautzak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arzon

**Arzon** (bretainieraz *Arzhon-Rewiz*) Bretainiako Morbihan departamenduko udalerri bat da.

## Kanpo estekak
Auray

**Auray** (bretainieraz *An Alre*) Bretainiako Morbihan departamenduko udalerri bat da, Bro Gwened lurralde historikoan dagoena. 2013ko erroldaren arabera 12.946 biztanle ditu.

## Geografia 
Morbihango golkoan itsasoratzen diren Auray eta Loch ibaiek bat egiten duten puntuan kokaturik dago, Bretainia hegoaldean. Auray ibaiak Armorikako lautada ebakitzen du haran estua sortuz.

## Historia 
Bretainiako oinordekotza gerrako lehenengo borroka Aurayn izan zen 1364ko irailaren 29an.

## Hezkuntza 
Aurayko biztanleek tradizionalki bretoieraz hitzegin dute baina 1930 hamarkadatik aurrera frantsesa nagusitu zaio. 2008an lehen hezkuntzako haurren %3'27 baino ez zegoen hezkuntza elebidunean matrikulatua.

## Ondasun nabarmenak 

Irudi:Auray, l'hôtel de ville.jpg|Merkatua plaza nagusian, erdian udaletxea.
Irudi:Auray, l'église Saint-Gildas.jpg|Saint-Gildas eliza.
Irudi:Chapelle Notre-Dame de Lourdes d'Auray.jpg|Notre-Dame-de-Lourdes eliza.
Irudi:Dscn5041-auray-bridge.jpg|Saint-Goustan zubia.
Irudi:Auray, le mausolée Cadoudal.jpg|Georges Cadoudalen mausoleoa.

## Hiri senidetuak 
*  Ussel (Corrèze), Frantzia
*  Utting, Alemania

## Kanpo estekak
Ambon (Bretainia)

**Ambon** Bretainiako Morbihan departamentuko udalerria da. Bro Gwened lurralde historikoan dago.

## Biztanleria 
## Administrazioa 
## Kanpo estekak 
* Amboneko Udal webgunea
Bangor (Bretainia)

**Bangor (Bretainia)** (bretainieraz *Bangor*) Bretainiako Morbihan departamenduko udalerri bat da. Belle-Île uhartean kokatzen da.

## Kanpo estekak
LaSexta2

**laSexta2** laSextaren bigarren katea da, azaroaren 1ean probetako emisioak bukatu eta emisio arruntekin hasi zen, Granadan ezik. laSexta2 zinea, telenobelak, eta lehen kateko errepikapenak ikus daitezke. Se lo que Hicisteis 19:00tik 21:00ra, Buenafuente11:00tik 12:00ra eta La Sexta Noticias lehen katean amaitutakoan.

## Ikus gainera 
* laSexta
* laSexta3
* laSexta HD
* Gol Televisión

## Kanpo estekak 
*  LaSexta telebista katearen webgunea.
Bieuzy

**Bieuzy** (bretainieraz *Bieuzhi-an-Dour*) Bretainiako Morbihan departamenduko udalerri ohia da. 2019ko urtarrilaren 1ean desagertu zen, Pluméliau-Bieuzy izeneko udalerri berria sortzeko. 

## Leku nabarmenak 
* San Gildas kapera

## Kanpo estekak
La Chaux-de-Fonds

**La Chaux-de-Fonds** Suitzako Neuchâtel kantonamenduko udalerria da. Hiria 1.000 metroko garaieran kokatzen da Jura mendigunean, Frantziako mugatik gertu. UNESCOk 2009an Gizateriaren Ondare izendatu zuen hiriko erdigune historikoa.

## Klima 

## Hiri senidetuak 
La Chaux-de-Fonds ondorengo hiriekin senidetuta dago:

* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Udalaren webgune ofiziala 

ezkerrera|thumb|300px|Hiria elurpean.
Thun

**Thun** (frantsesez *Thoune*) Suitzako Berna kantonamenduko udalerria da. Hiria Bernatik 30 kilometrora dago hegoaldean eta Berna bezalaxe, Aar ibaiak zeharkatzen du herrigunea.

## Hiri senidetuak 
Thun ondorengo hiriarekin senidetuta dago:

* 

## Kanpo estekak 
* Udalaren webgune ofiziala  

ezkerrera|thumb|300px|Udaletxeko plaza.
Le Bono

**Le Bono** () Bretainiako Morbihan departamenduko udalerri bat da.

Image:Le Bono bilingual sign.jpg
Image:France Bretagne 56 Le Bono 01.jpg
Image:France Bretagne 56 Le Bono 02.jpg
Image:France Bretagne 56 Le Bono 03.jpg
Image:France Bretagne 56 Le Bono 04.jpg
Image:France Bretagne 56 Le Bono 05.jpg
Image:France Bretagne 56 Le Bono 06.jpg

## Kanpo estekak
Brandivy

**Brandivy** (bretainieraz *Brandevi*) Bretainiako Morbihan departamenduko udalerri bat da.

## Kanpo estekak
Köniz

**Köniz** Suitzako Berna kantonamenduko udalerria da. Hiriak 2008 urtean 38.261 biztanle zituen eta herrialdeko 15 hiri handienen artean dago.

## Kanpo estekak 
* Udalaren webgune ofiziala 

ezkerrera|thumb|300px|Hiriko irudietako bat.
Ubarroi mottodun

thumb|Ubarroi mottoduna hegoak zabalik lumak lehortzen.
thumb|Ubarroi mottodunen kolonia.
**Ubarroi mottoduna** (*Gulosus aristotelis*) phalacrocoracidae familiako hegaztia da, mendebaldeko eta hegoaldeko Europa, hego-mendebaldeko Asia eta iparraldeko Afrikako kostalde harritsuetan bizi dena. Euskal Herrian kumatzen du.

Basa eta Itsas Fauna eta Landaredian Arriskuan dauden Espezieen Euskadiko Zerrendan kalteberen kategorian sartu zuten 2013. urtean.

## Ezaugarriak 
### Deskribapena 
Ubarroi handia baino txikiagoa den arren, nahiko hegazti handia da, 65-80 cm arteko luzera eta 90-105 cm arteko hego-zabalera ditu, eta pisua 1.360 eta 2.300 gramo artekoa du. Ahaideak baino buru eta moko txikiagoak dituenez, itxura lirainagoa du. Gorputza iluna da, tarteka dirdira berde metalikoak ageri zaizkio, eta buru beltzean moko horia oso deigarria da. Ugalketa garaian, motots bat ateratzen zaio pileoan eta mokoa ilundu egiten zaio. Lumaia dirdiratsuagoa izaten du eta ezkata itxurako lumak dituela ematen du.

Ubarroi mottodunak ez du sexu dimorfismorik agertzen baina arra normalean emea baino handiagoa izaten da. Gazteek lumaia argiagoa izaten dute, bizkarralde ilun samarra eta sabelalde argia., *Fauna svecica* liburuan eta *Pelecanus aristotelis* izena eman zion. *Phalacrocorax* generoan sartu zuten beranduago. Gaur egun *Gulosus aristotelis* izendatzen da. Ubarroi mottodunak hiru azpiespezie ditu:
* *Gulosus aristotelis aristotelis*, Ozeano Atlantikoko kostaldetan bizi dena.
* *Gulosus aristotelis desmarestii*, Mediterranear itsasoko eta Itsaso Beltzako kostaldetan bizi dena.
* *Gulosus aristotelis riggenbachi*, ipar-mendebaldeko Afrikako kostaldetan bizi dena.

## Euskal Herrian dituen izenak 
* *Ubarroi mottodun*
* *Bolborin*, *broju* (Bidasoa Beherea)

## Iruditegia 

Fitxategi:Shag at Brownsea Isalnd (8501110738).jpg|Ubarroia mototsa altxatuta.
Fitxategi:European Shag.jpg|Ubarroi mottoduna hegan.
Irudi:Flickr - don macauley - Phalacrocorax aristotelis.jpg|Ubarroi mottodunak labarrean.
Fitxategi:Shag with two chicks in the nest, Inner Farne - geograph.org.uk - 1379375.jpg|Ubarroi heldua eta txitak habian.
Fitxategi:Phalacrocorax aristotelis desmarestii.jpg|Ubarroi gaztea.
Fitxategi:Phalacrocorax aristotelis MHNT.ZOO.2010.11.47.2.jpg|Arrautzak.

## Erreferentziak
Vernier

**Vernier** Suitzako Geneva kantonamenduko udalerria da. 2009 urtean 32.374 biztanle zituen hiriak.

## Kanpo estekak 
* Udalaren webgune ofiziala 

ezkerrera|thumb|300px|Hiriko lantegi baten irudia.
Uster

**Uster** Suitzako Zürich kantonamenduko udalerria da. Kantonamenduko 3. hiririk handiena 31.503 biztanlerekin (2009 urteko datuen arabera).

## Hiri senidetuak 
Uster ondorengo hiriarekin senidetuta dago:

* 

## Kanpo estekak 
* Udalaren webgune ofiziala 

ezkerrera|thumb|300px|Hiriaren ikuspegia.
Brignac (Bretainia)

**Brignac (Bretainia)** (bretainieraz *Brennieg*) Bretainiako Morbihan departamenduko udalerri bat da.

## Kanpo estekak
Koartza gorri

thumb|Koartza gorria lumak atontzen.
thumb|Koartza gorria hegan.
**Koartza gorria** (*Ardea purpurea*) ardeidae familiako hegaztia da. Afrika eta Asia hegoaldeko hegaztia da. Euskal Herrian ere uda partean ikusten dugu Ebroko haranean nagusiki.

## Deskribapena 
Koartzen ohiko ezaugarriak ditu, hegazti liraina, lepo eta hanka luzeak, eta labana itxurako moko zorrotza. Koartza hauskararekin alderatuta kolore arre-gorrixkak nagusitzen zaizkio, hortik bere izena, eta txikixeagoa ere bada, 75-80 cm arteko luzera, 150 cm inguruko hego-zabalera eta 800 eta 1.250 gramo artean pistazen du.

Buruak, lepoak eta sabelaldeak kolore arrea dute baina marra ilunak eta zuriak ditu goitik behera lezkadi eta ihidietan kamuflatzen laguntzen diotenak. Bizkarraldea eta hegoak grisagoak dira baina luma gorrixka batzuk ere agertzen zaizkio. Hankak horixkak dira. Buruko marra ilunek irisazio berdexkak dituzte eta luma ilun bi ateratzen zaizkio atzerantz. Mokoa iluna da goikaldean eta horia azpialdean. Begia ere horia da. Sexu dimorfismorik ez du ageri.

Hegan doanean koartzen itxura tipikoa hartzen du, lepoa bildua, hegoak erdi-tolesturik eta hankak luzaturik buztana baino haratago.

## Habitata 
### Bizilekua 
Ardeidoak hegazti urtarrak dira eta koartza gorria gainerakoak baino gehiago. Padura, aintzira eta ibai bazterretako lezkadietan bizi da eta ez du ur gaziarekiko edo gezarekiko preferentziarik agertzen.

Egunsentian eta ilunabarrean egoten da aktibo eta egunean zehar deskantsatu egiten du, kumaldi garaian ez bada.

### Migrazioak 
Saharaz hegoaldeko Afrikan igarotzen du negua eta maiatza aldera iparralderantz jotzen dute. Orduan agertzen da Euskal herriaren hegoaldeko aintziratan eta bertan kumatzen du. Guardiako aintziretan, Vianako Las Cañas aintziran eta Pitillasko aintziran esate baterako. Abuztua iristen denean hegoalderako bidaiari ekiten diote. Lau azpiespezie ezagutzen dira:
* *Ardea purpurea purpurea* (Linnaeus, 1766), Afrika, iparraldeko Europan eta hego-mendebaldeko Asian bizi dena.
* *Ardea purpurea bournei* (René de Naurois, 1966), Cabo Verden bizi dena.
* *Ardea purpurea madagascariensis* (Oort, 1910), Madagaskarren bizi dena.
* *Ardea purpurea manilensis* (Meyen, 1834), Asian bizi dena.

## Galeria 

Irudi:Ardea purpurea, Tarn, France, 2012.jpg|Koartza gorria ehizan.
Irudi:Purple Heron at Sultanpur I Picture 023.jpg|Koartza gorria lezka artean.
Irudi:Purple Heron (Ardea purpurea) flight - Flickr - Lip Kee (1).jpg|Hegan.
Irudi:Ardea_purpurea_-Lake_Baringo,_Great_Rift_Valley,_Kenya_-adult_and_chicks-8.jpg|Koartza gorria txitarekin habian.
Irudi:Ardea purpurea bournei MHNT.ZOO.2010.11.54.6.jpg |Arrautzak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ibarrako piperra

[thumb|320px|Ibarrako piper [ozpinetakoak.]]
thumb|320px|Piperrak salgai.
**Ibarrako piperrak** (izen komertziala *Ibarrako piparrak*) Euskal Herria ekoitzitako pipermin ekotipoa da, izenak dioen bezala, batez ere Gipuzkoako Ibarra herrikoa eta inguruetakoa. Hala ere, *Ibarrako piparrak* eusko labela izateko, ez dute Ibarrakoak edo inguruetakoak izan beharrik, EAEko Kantauri isurialdean ekoitziak eta erkidegoan ontziratuak izan daitezkeelako.

Bertakoek sarritan *Ibarrako langostinoak* izenez deitu ohi dituzte.

## Historia
Piper espezie guztiek bezala, jatorria Ameriketan dute.

Ibarran, XX. mende hasieran baratzaren iskin batean, perrexil moduan, gorritu arte uzten zen piperra. Ondoren, garrafoietan sartzen hasi ziren, eta oso aspaldikoa da San Bartolome egunean herriko tabernetan dastatzeko ohitura ere. Ondoren etorri ziren *langostino* hitza, Eusko Labelean sartzea eta herriko motor kulturala bilakatzea.
thumb|left|Piper soro eta berotegiak Ibarrako elizaren ondoan
Azken hamarkadetan, bultzada berrituarekin eta ontziratzaileek produktua hautatu eta ontziratzeko duten jakintzarekin, produktuaren ospea handitzen joan da. Aldi berean, *Ibarrako piperra* izendapenak berak produktuaren ikusgarritasuna handitu du, piper hori prestatzeko ekoizle eta ontziratzaile garrantzitsuak aurkitu izan dituen herria izenean oinarritzen dena. 1997ko urrian, Kalitatea Fundazioak Elikagaien Kalitatearen Eusko Labela eman zien ozpinetan ontziratutako piperrei, betiere Fundazioak idatzitako araudian zehaztutako kalitate-parametroak betetzen badituzte. *Ibarrako piperra* Kalitatearen Euskal Labelaren helburua da kontsumitzaileari modu fidagarrian eta ondo identifikatuta helaraztea EAEn ekoitzi eta ontziratutako piperra, araudi bereizi batean zehaztutako kalitate-maila zorrotzera iristen dena.

## Ezaugarriak
thumb|Piperrak gorritu ondoren, hain ohikoa ez dena

*Ibarrako piperra* izena, baldintza geografiko eta klimatiko egokienak betetzen dituzten eremuetan dauden euskal baserrietan ekoitzitako piperra da. Hauek dira, batez ere, altitude txikia (450 metrotik beherakoa), tenperatura leunak, hezetasun maila eta plubiometria handia (urteko 1000 eta 1500 mm artean).

Landaketa apirila eta maiatza bitartean egiten da. Uztail amaieratik urriaren amaierara edo azaroaren erdialdera arte biltzen da. Piperra bi egunetik behin biltzen da hilabete eguzkitsuetan eta 15 egunetik behin euri garaietan.

5–12&nbsp;cm luze dira eta txorten luze eta estua dute. Azal fina eta ia batere mina ez den mami samurra du, kolore berde-horixkakoa.

## Prestaketa 
Sukaldaritzan oso aintzat hartuak dira, aperitibo gisa edo beste plateren osagarri. Garraztasun eta gatz kopuru gutxiko ardo zuriaren ozpinetan ontziratzen dira, edo oliotan frijitu.

* Sarrera gisa, plater batean gatz pittin batekin eta oliba olio zorrotadatxo batekin.
* *Gilda* pintxo gisa, antxoa eta olibarekin (zotz batean).
* Pipermin freskoa oliba oliotan frijitua eta gatz pittin batekin.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ezpeletako piperra
* Angeluko piperra
* Gernikako piperra
* Pikilloko piperra

## Kanpo estekak 
* Ibarrako piparrak Eusko Label webgunean
Michelle Obama

**Michelle LaVaughn Robinson Obama** (Chicago, 1964ko urtarrilaren 17a - ) abokatu eta idazle estatubatuarra da, eta Ameriketako Estatu Batuetako lehen dama izan zen, 2009tik 2017ra, Barack Obama presidentearekin ezkonduta.

Chicagoko South Seten hazia, Obama Princetongo Unibertsitatean eta Harvardeko Zuzenbide Fakultatean lizentziatu zen. Karrera juridikoaren hasieran, Sidley Austin abokatu-langelan lan egin zuen, eta han ezagutu zuen senarra izango zena. Ondoren, irabazi asmorik gabeko erakundeetan eta Chicagoko Unibertsitateko Ikasleen Zerbitzuetako dekano elkartuan lan egin zuen. Geroago, Chicagoko Unibertsitateko Zentro Medikoko Komunitate eta Kanpo Gaietako lehendakariordea izan zen. Michelle Barackekin ezkondu zen 1992an, eta bi alaba dituzte.

Obamak senarraren lehendakaritzarako kandidaturaren aldeko kanpaina egin zuen 2007an eta 2008an, eta irekiera-hitzaldia eman zuen 2008ko Konbentzio Nazional Demokratan. Ondoren, hitzaldi txalotuak eman ditu 2012, 2016 eta 2020ko konbentzioetan. Lehen dama gisa, Obamak eredu izan nahi zuen emakumeentzat, eta pobreziaren, hezkuntzaren, nutrizioaren, jarduera fisikoaren eta elikadura osasuntsuaren inguruan kontzientziatzearen alde lan egin zuen. Diseinatzaile estatubatuarrei lagundu zien eta modaren ikono gisa hartu zuten. Obama izan zen lehen emakume afroamerikarra Lehen Dama postuan.

Senarraren lehendakaritzaren ondoren, Obamaren eraginak bere horretan dirau. 2020an, Estatu Batuetako emakumerik miretsienari buruzko Gallupen inkestaren buru izan zen, hirugarren urtez jarraian.

## Bizitza 
[thumb|250px|ezkerrera|Michelle eta [Barack Obama|Barack]]
Michelle Robinson Illinoisen jaio zen 1964ko urtarrilaren 17an. Aita Fraser Robinson da, ur fabrika batean egiten zuen lan eta ama, berriz, Marian Shields Robinson idazkaria da. Bere arbasoetako bat Jim Robinson da, Hego Carolinan jaiotako esklaboa, eta familiaren zati handi bat oraindik hantxe bizi da.  

Craig Robinson, Oregongo Estatu Unibertsitateko saskibaloi entrenatzailea, Michelleren anaia da.

1981ean graduatu zen eta Princeton eta Harvard unibertsitate ospetsuetan eta soziologia eta ikasketa afroamerikarrak egin zituen. Arten graduatu ondoko ikasketak egin zituen.

1988an, Michelle Harvardeko Zuzenbideko fakultatean lizentziatu zen (Harvard Law School). Unibertsitate honetan hasi zen politikan parte hartzen eta gutxiengoen kide zien irakasleentzako lana aldarrikatzen.

Chicagoko Sidley Austin abokatuen bulegoan egin zuen lan eta hantxe ezagutu zuen etorkizunean bere senarra izango zena, Barack Obama. 1992an, ezkondu ziren eta, 1998an, bere lehen alaba jaio zen, Malia Ann. Hiru urte geroago, 2001ean, bere bigarren alaba jaio zen, Sasha.

Grammy bat irabazi zuen 2020. urtean. 

Hainbat serietan agertu egin da. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Muddy Waters

**McKinley MorganField** (Issaquena konderria, Mississippi, 1915eko apirilaren 4a - Westmont, Illinois, 1983ko apirilaren 30a), Muddy Waters ezizenaz ezagunagoa, Blues musikari estatubatuarra izan zen, *Chicagoko blues*aren aitatzat hartzen dena. Halaber, Britainia Handiko bluesaren sorreran eragin handia izan zuen.

## Biografia 
Rolling Forken jaioa, Misisipiko estatuan. Bere lehen grabazioa 1940an egin zuen, kongresuko liburutegiarentzat. Beranduago Chicagora joan zen bizitzera, eta bertan utzi zuen gitarra akustikoa elektrikoa hartzeko, garaiko musikari beltzen artean sonatuago bihurtuz.

Chess Recordsentzat eginiko lehen lanean Watersek gitarra eta ahotsa egiten zituen, kontrabaxuaz lagunduta. Beranduago gehitu zituen perkusio instrumentuak eta armonica, bluesaren egitura klasikoa hartuz.

Ahots sakon eta aberatsa zuen, nortasun handikoa, eta garai hartako izar askoren laguntzaz, Waters laster bihurtu zen *Chicago Blues* deitu zenaren irudi ezagunena. B.B. King berak esango zuen "txikagoko burua" zela bera. Bere taldekide guztiak Chicagoko bluesaren gailurrean zebiltzanak izan ziren: Little Walter, Big Walter Horton, James Cotton, Junior Wells, Carey Bell, Willie Dixon, Otis Spann, Pinetop Perkins, Buddy Guy batzuk aipatzearren.

50 eta 60ko hamarkaden artean eginiko grabaketak bereziki onak dira. Haietako asko klasikoak bihurtu ziren: "Got My Mojo Working", "Hoochie Coochie Man", "She's Nineteen Years Old", "Rolling and Tumbling", "All Aboard"...

Bere eragina musika mota askotan nabari da: Bluesa, Rythm & Bluesa, Rock musika, Folka, Jazza eta Country musika. Rolling Stones taldeak, adibidez, Watersen 1948ko abesti batetik hartu zuten izena. Bere ekarpenaren fruituak ondorengo talde askotan ikus daitezke. Bere kanta ezagunenak "Long Distance Call," "Mannish Boy," eta "I've Got My Mojo Working" (jatorriz Preston Fosterrek konposatua) dira.

Zenbaiten iritziz, "Rock and Roll-aren lehen aita" titulua merezi luke.

## Diskografia hautatua 
### Singleak 
### Albumak 
## Erreferentziak 
* ''Can't Be Satisfied: The Life and Times of Muddy Waters* by Robert Gordon, 2002, 432. orr. 
* *Muddy Waters: The Mojo Man* by Sandra B. Tooze, 1997, 383. orr. 
* *Muddy Waters: Deep Blues* by Muddy Waters, 1995, 183. orr. 
* *Muddy Waters: Deep Blues and Good News* by Dave Rubin, Muddy Waters 
* *Bossmen: Bill Monroe and Muddy Waters'' by James R. Rooney, 1991, 163. orr. 

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Country

thumb|Garth Brooks (1962-).

**Country** musika (**country & western** ere deitua) 1920ko hamarkadan Estatu Batuetako hegoaldeko landa lurretan eta Kanadako kostaldeko probintzietan sortu zen musika estiloa da. Europar etorkinen jatorrizko herrialdeko musika folkloriko ezberdinak (irlandarra batez ere) eta jadanik bertan erroturik zeuden korronteen (bluesa, gospela) nahastetik sortu zen. "Country" izendapena 50ko hamarkadan sortu zen, Rock and Rollaren elementu batzuk hartu zituen garaian, eta 1970ko hamarkadarako alde batera gelditua zen musika mota horren jatorrizko izena, *hillbilly* alegia.

Country tradizionala batez ere sokazko instrumentuez jotzen zen, gitarra, banjoa, biolina eta kontrabaxuarekin, baina askotan sartu ohi ziren akordeoia eta armonika tartean. Country modernoan instrumentu elektronikoak erabiltzen dira: gitarra elektrikoa, baxua, teklatuak...

Denbora joan ahala, garai ezberdinetako korronteetatik edan du estiloak, Ameriketako historiaren musikez adabaki ugari dituela esan daiteke, beraz. Hori dela eta, Country musikak aldaera asko ditu, leku eta aldi ezberdinetan sortuak, honakoak lirateke haietako batzuk: Bluegrass, alternative Country, Country folk, Country pop, Country rock, Cowpunk, Hillbilly (*Old time* edo *Appalachian folk*), Honky Tonk, Tennessee Sound, Rockabilly, Outlaw country,...

## Country musikari ospetsuak 
* Woody Guthrie (1912-1967).
* Hank Snow (1914-1999).
* Johnny Cash (1932-2003).
* Willie Nelson (1933-).
* Kris Kristofferson (1936-).
* Kenny Rogers (1938-).
* Don Williams (1939-2017)
* John Denver (1943-1997).
* Dolly Parton (1946-).
* Billy Ray Cyrus (1961-).
* Garth Brooks (1962-).
* Israel Nash (1981-).

## Kanpo estekak 
* "The Country Music Association" (Nashville, Tennessee).
Erge

[thumb|[Neste (ibaia)|Neste ibaia. Neste ibarrean Erge jainkoari eskainitako hiru inskripzio agertu dira.]]
**Erge** akitanierazko izeneko jainkoa izan zen. Pirinioetako panteoiko jainkotzat, edo antzinako euskaldunen panteoiko jainkotzat sailka daiteke eta gurtza jaso zuen Akitanian erromatarren garaian eta, agian, lehenago ere bai. Beste jainko-jainkosa askoren kasuan bezala, leku mugatu batean jaso zuen gurtza.

Izenaren etimologia argitu gabe dago. Pirinio Garaiak departamenduko Montsérié herrian Erge jainkoari eskainitako santutegi garrantzitsu bat omen zen. Herri horretako mendi batean (Erge mendia, Marteau mendia, Marto mendia, Marto auzoa, Cap del Martel auzoa edo Cap des Pènes) herri harresitu bat aurkitu zen, eta barruan artefaktu arkeologiko ugari.

## Aurkikuntza arkeologikoa 
alt=Ergeren medipean dagoen haitzuloa|thumb|233x233px|Ergeren medipean dagoen haitzuloa|ezkerreraBesteak beste, mailukaketaz landutako brontzezko mozorro bat topatu zuten, (akaso jainko baten irudia edo botozko opari bat) eta Ergeri eskainitako esker oneko 22 aldare gutxienez. Erge mendiko jainkoa bide da; izan ere, Pirinioetan beste mendi jainko batzuk ere identifikatu dira. Aldare horiekin batera, Marteri eskainitako beste aldare bat ere aurkitu zuten, eta beste bat Jupiterri. Aldiz, Leherenen kasuan ez bezala, aldareetan Marterekin lotuta agertzen baita, Erge izena ez da sekula erromatar Jainkoen izenenekin nahastuta agertu.

Orain arte, 20 idazkun ezagutzen ditugu jainko honi eskainita: hamabi inskripzio inguru aurkitu dira Montsérién, bi Montéguten, hiru Hautageten eta beste hiru Neste haranean. Santutegiaren inguruan agertzen diren zenbait egiturek K.a.III. mendekoak ematen dute. Agertutako zenbait objektu, berriz, K.a. I. eta II. mende bitartekoak dira.

Objektuak sakabanatuta daude gaur egun.

## Idazkunak eta aldareak 
alt=Erge jainkoari eskainitako aldaretxoa|thumb|Erge jainkoari eskainitako aldaretxoa. CIL XIII, 201|erdian
Aipatu bezala, gutxienez 22 botozko aldaretan idatzita dago, aldare hori Erge jainkoari eskaintzen zaiola. Beste aldare batuk Marte jainkoari eskaini ziren eta beste batzuk Jupìterri. Gehienak, ordez, ez zuten inskripziorik.  Eskaintzaileen artean, akitanierazko izen ugari agertzen da.

Adibide bat:

* CIL XIII, 187 = CAG-65, 197 or. = AE 2010, 929

**Tanskripzioa**: 

ERGE DEO

ANDERE S

APALONI

F V S L M 

**Irakurketa laburdurak osatuz**: Erge deo / Andere S/apaloni[s] / f(ilius/ilia) v(otum) s(olvit) l(ibens) m(erito)

**Itzulpen proposamena**: Erge jainkoari (eskaintzen dio aldare hau), Sapaloren alaba den Anderek, esker onez eta ondo merezita. 

**Non aurkitua:** Montserie (provincia Aquitanica)

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Montserin aurkitutako ondasun arkeologikoei buruz:
** Exposition vestiges de Montsérié https://tourisme-neste-barousse.fr/site/exposition-vestiges-de-montserie/
** Escòla Gaston Febus. 2019-05-13. Les archéologues révèlent les dieux pyrénéens. 
** Montsérié. Les superbes trouvailles archéologiques
** L'oppidum de cap de des Pènes. Diapositibak.
** "Exposition: Le Musée Massey sort de ses réserves: les découvertes archéologiques de Montsérié". *Echosciences Occitanie*.
**
*
Breskens

thumb|250px|eskuinera|Breskens herriko itsasargia.

**Breskens**, Sluis udalerria osatzen duten herrietako bat da. Udalerriaren ipar-mendebaldean dago Westerschelde ibaiaren ondoan. Urtero milaka turistek bisitatzen dute, gehienak Herbehereak eta Alemaniatik etorriak. 2010eko urte hasierako erroldaren arabera, herriak 4.787 biztanle zituen.

Herria 1510ean sortu zen, eta 1970era arte udalerri independentea izan zen. Urte hartan Oostburgek anexionatu zuen (gaur egun Sluisko herririk handiena denak), eta azkenik 2003an Oostburg eta Sluis batu ziren.

## Inguru naturala eta kokapena 
Breskens herri txikia izan arren, Sluis udalerriko herririk handienetakoa da (ia 5.000 biztanle ditu). Herbehereetako herrien ezaugarriak ditu, solairu bat edo biko etxebizitza eraikinak, atzealdean lorategiarekin, kale zabalak eta bidegorriak.

Herri turistikoa denez, bi zati banatzen dira. Herriaren mendebaldean, udarako etxeak, kanping-ak eta aisialdirako guneak dauden bitartean, ekialde osoan, portua eta herriaren erdigunea kokatzen dira.

## Historia 
1944an Bigarren Mundu Gerran ejerzito aliatuak gogor bonbardatu zuen herria, Alemaniak Vlissingenera atzera egitea eragozteko eta aliatuek Antwerpengo portua erabili ahal izateko estrategia jarraituz. Bonbardaketan herri gehiena suntsituta geratu zen eta 183 pertsona hil ziren.

Gaur egungo Breskens, gerra ondoren eraikitako etxe eta eraikinek osatzen dute. Arrantza portu garrantzitsua izan zen gerra osteko urteetan, baina 1980ko hamarkadako krisialdiaren ondoren, herrian turismoarekin zerikusia duten enpresak sortu dira, hotelak, kirol-portua eta abar.

## Ekonomia 
Historikoki arrantza eta nekazaritza izan dira herriko iharduera ekonomiko nagusiak, baina XX. mendean gauzak aldatu egin ziren. Vlissingen eta Terneuzengo portuen garatzea, eta Antwerpengo portutik hain hurbil egoteak, industria garatu dute herrian.

Westerschelde ibaiaren ondoan itsasontzi txikiek altzairu produktuak garraiatzeko erabiltzen duten portua eraiki da. Horrez gain, herriaren ekialdean, Terneuzenera doan errepidearen ondoan, Deltahoek izeneko industrialdea dago.

### Deltahoek 
Breskens eta Terneuzen arteko errepidearen ondoan kokatua, Deltahoek herriko industrialde nagusia da, bertan itsasontzi konponketa eta garraio enpresa desberdinak daude. Etorkizunean industrialdea hego-ekialderantz handitzea aurrikusi da.

## Garraiobideak 
2003an jarri zuen martxan Veolia enpresa frantziarrak eta Zeelandako bi herri horiek batzen ditu. Aurretik bi herriak batzen zituen ferry zerbitzuak autoak garraiatzen zituen arren 2003an bidesaridun Westerschelde tunela zabaldu zenetik, tunela erabili behar dute autoek.

Ferryak, joaneko, joan-etorriko, asteko, hilabeteko edo urteroko bidaitxartelak eskaintzen ditu, ikasle eta bizikleta erabiltzaileei prezio bereziak eskainiz.

## Kale garrantzitsuenak 
* Dorpstraat
* Grote Kade

## Ikustekoak 
* Breskenseko itsasargia

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zeelanda
* Herbehereetako udalerrien batzea

## Kanpo estekak 
* Portuko argazkia.
Flanders familia

**Flanders familia** *Simpsondarrak* telesaileko familia bat da.

## Familiako kideak 
### Ned Flanders 
**Nedward "Ned" Flanders** familiaren aita da. Mauden senarra, eta Rod eta Todden aita.

### Maude Flanders 
**Maude Flanders** familiaren ama da. Neden emaztea, eta Rod eta Todden ama.

### Rod Flanders 
**Rod Flanders** familiaren seme naguzia da. Ned eta Mauden semea, eta Todden anai naguzia.

### Todd Flanders 
**Todd Flanders** familiaren seme txikia da. Ned eta Mauden semea, eta Todden anai txikia.

### Beste familia kideak 
* **Nedward "Ned" Flanders Sr.**: Neden aita da, eta Monaren senarra.
* **Mona Flanders** (eskongabe abizena **God**): Neden ama da, eta Ned Sr.en emaztea.
* **Ginger Flanders**: Neden emazte bihurtu zen Las Vegasen ezkondu zenean berarekin.
* **Flanders Amona**: Neden amona, oso zaharra da.
* **José Flanders**: Neden lengusua, Mexikokoa da.
* **Lord Thistlewick Flanders**: Neden lengususa, Ingalaterrakoa da.
* **Ted Flanders**: Neden lengusua, eta Connie eta Bonnieren aita da.
* **Connie eta Bonnie Flanders**: Teden aizpak.
Caro (Bretainia)

**Caro (Bretainia)** (bretainieraz *Karozh*) Bretainiako Morbihan departamenduko udalerri bat da.

## Kanpo estekak
La Chapelle-Caro

**La Chapelle-Caro** (bretainieraz *Ar Chapel-Karozh*) Bretainiako Morbihan departamenduko udalerri ohia da. 2019ko urtarrilaren 1ean Val d'Oust sortzeko desegin zen.

## Kanpo estekak
Cournon

**Cournon (Bretainia)** (bretainieraz *Kornon*) Bretainiako Morbihan departamenduko udalerri bat da.

## Kanpo estekak
Les Forges (Morbihan)

**Les Forges (Morbihan)** (bretainieraz *Ar Govelioù*) Bretainiako Morbihan departamenduko udalerri ohi bat da. 2019ko urtarrilaren 1ean Forges de Lanouée udalerria osatzeko desagertu zen.

## Kanpo estekak
Eukaristia

thumb|250px|Eukaristian, ogiaren zatiketa egiten da.
**Eukaristia** (grezierazko εὐχαριστία, *eukaristia* hitzetik) edo **aldareko sakramentu**a kristau-erlijioan, ogia eta ardoa Jesukristoren gorputz eta odol bihurtzen diren sakramentu nagusia da.

Kristau liturgian ospatzen den sakramentu hori Azken Afariaren berregitetzat hartu ohi dute kristauek. Orduko hartan, atxilotua eta gurutziltzatua izan baino lehen, Jesukristok bere dizipuluei ogia eta ardoa eman omen zizkien, "Hau nire Gorputza da" eta "Hau nire Odola da" esaten ziela.

Eliza Katolikoan eta Eliza Ortodoxoan, eukaristia bizitza kristauaren iturri eta gailurra da, batasunaren ikurra eta karitatearen lokarria.

## Ikus, gainera 
* Lehenengo jaunartzea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak