open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jallab

**Jallab** () Ekialde Ertaineko almibar mota bat da, algarroba, datilak, mahats-melaza eta arrosa-urarekin prestatua. Jallab oso ezaguna da Sirian, Palestinan, Jordanian, Egipton eta Libanon. Batez ere, mahats-melazarekin eta koloratzaile artifizialekin prestatzen da, eta, azkenik, keztatu egiten da intsentsuarekin. Normalean izotz xehetuaz, pinoiez eta mahaspasez zerbitzatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Scola Corsa

**Scola Corsa** ("Kortsikar eskola") edo ***Associu di prumuzione di a lingua è di a cultura corsa***  (Korsikar hizkuntza eta kultura sustatzeko elkartea) korsikeraz irakasten duen eskola da. Korsikan sortu zituzten mota horretako ikastetxeak.

## Historia 
[thumb|[Korsikera|Korsikeraren dialektoak]]
Lehenengo bi eskolak 2021ean ireki ziren Bastian eta Biguglian. 2022ko irailaz geroztik, lehen leku horietan kohorte berri bat eta eskola berri bat daude Sarrola-Carcopino-n.

**Scola Corsa** 1901eko legeko elkartea da eta murgiltze-irakaskuntzako elkarteen Eskolim sarearekin bat egiten du.

Eskola horiek laikoak eta doakoak dira: elkartera biltzeko, gurasoei bakarrik hamar euro urtean eskatzen zaie. Nahi dutenek laguntza librea eman dezakete, federazioaren funtzionamenduan laguntzeko.
thumb|Korsika eta Italia
Eskolak diru-laguntza instituzionalaren bidez (udalerrien edo Korsikako Kolektibitatearen laguntza), enpresen babesaren bidez, eta partikularrek emandako funts propioen bidez finantzatzen dira.

## Eleaniztasuna 
Ikasleak, haurtzaindegitik hasita, korsikeraz aritzen dira eskola-bizitzako edozein unetan (ikastaroak, aisia, jolasak, kantina, haurtzaindegia, animazioak, eskola-irteerak…). Ahal den guztia egiten da haurrak noiznahi entzun edo praktikatu ahal izateko.

Hizkuntza ikasteko, baliteke astean irakastordu batzuk ez izatea aski. Murgiltze-ikuspegian, korsikera irakaskuntza gunea da, eta horrek aukera ematen dio haurrari kultura korsikarraren pluraltasuna, aberastasuna eta originaltasuna bizitzeko.

Frantsesa murgiltze-ingurunean pixkanaka eta gero eta gehiago sartuz gero, haurrak bi hizkuntzak menderatu ditzake Lehen Hezkuntzaren amaitzean. Elebiduna den haurrak beste hizkuntza batzuk ikasteko trebetasunak garatzen ditu.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Seaska (ikastolen elkartea)
* Calandreta
* Diwan
* Bressola
* Murgiltze (hizkuntzalaritza)
* Eskolim
* ABCM-Zweisprachigkeit

## Kanpo estekak 
* Scola Corsa webgunea
ABCM-Zweisprachigkeit

**ABCM-Zweisprachigkeit** (*Association pour le Bilinguisme en Clase dès la Maternelle*) Alsaziako hezkuntza- eta kultura-elkartea da, eta 1990eko abenduan sortu zuten Richard Weissek, Colmar-reko ikasle baten aitak, eta Patrick Kleinclausek, Lutterbach-eko ikasle baten aitak, hasiera hartan lehendakari eta lehendakariorde izan zirenak.

Helburua aleman-frantses irakaskuntza elebiduna sustatzea da, alsaziera eta fràncic lorenès dialektoa alde batera utzi gabe, Alsazia-Lorrena lurralde zaharreko haurren artean, eskolaurreko garaitik hasita. Richard Weiss da lehendakaria, eta Tomi Ungerer ohorezko lehendakaria. Schweiguri-sur-Moder du egoitza.

1991n Saverne, Lutterbach eta ingersheimi zabaldu zituzten lehen eskolak; urte amaieran, 105 ikasle eta 5 gela edukitzera iritsi ziren. 1998an 22 ikasgela gehiago jarri ziren, guztira 463 ikaslerekin. 2004an, 749 ikasle zeuden elkarteko eskoletan.

Gaur egun, bi eskola ditu: Sarreguemines-ekoa (Blies eta Beausoleil), Mosela departamentuan, eta beste bat Saverne, Haguenau, Schweighouse-sur-Moder, Estrasburgo, Bindernheim, Ingersheim, Lutterbach eta Mulhouse. Alsaziako Eskualde Kontseiluaren dirulaguntzak jasotzen ditu, baita Rin Garaiko eta Rin Behereko Kontseilu Nagusiarenak, eta Sarreguemines udalerriarenak ere.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Seaska (ikastolen elkartea)
* Diwan
* Calandreta
* Bressola
* Murgiltze (hizkuntzalaritza)
* Eskolim

## Kanpo estekak 
* ABCM-Zweisprachigkeit elkartearen orri ofiziala
* Focus sur l'école bilingue ABCM (Alsace))
Inkubagailu

**Inkubagailua** izan daiteke:
* Inkubagailu (hegaztia), hegazti etxekotuen arrautzak artifizialki inkubatzeko erabiltzen den tresna.
* Inkubagailu (neonatologia), kutxa itxurako ontzi aseptikoa, haur jaioberri goiztiarrak edo ahulak zaintzeko erabiltzen dena.
* Inkubagailua (mikrobiologia), kultibo mikrobiologikoak edo zelula-kultiboak hazteko eta mantentzeko erabiltzen den gailua.
* Enpresen inkubagailua, enpresa berriei eta *startup*ei zerbitzuak ematen, hala nola kudeaketa prestakuntza edo bulego espazioa, laguntzen dien enpresa.

## Erreferentziak
Inkubagailu (neonatologia)

**Inkubagailua**, kutxa itxurako ontzi aseptikoa, haur jaioberri goiztiarrak edo ahulak zaintzeko erabiltzen dena.

Inkubagailua jaioberrien tratamendu intentsiboko unitate baten funtsezko ekipoa da. Material gardeneko kamera itxi bat da, haurtxoa oheratzeko bigungarri esterilizatu bat duena, konbekzio bidezko berogailua, kanpoko aire-iragazkia, pazientea manipulatzeko leihoak eta pisua, arnasketa, bihotza eta garuneko jarduera kontrolatzeko monitorizazio-sistema ugari eta sofistikatuak dituena.

Kutxak jaioberriak germenekiko duen esposizioa mugatzea ahalbidetzen du, eta ekipoen konplexutasunak zainketa intentsiboetako hainbat tratamendu ere ahalbidetzen ditu, besteak beste, zain barneko terapia, oxigeno-gehigarria, arnasketaren euskarri mekanikoa eta farmakoak ematea.

Inkubagailu mota hori funtsezkoa izan da XX. mendetik aurrera mundu osoan haurren heriotza tasa nabarmen murriztea lortzeko, eta herrialde garatuen eta maila teknologiko txikiagoko herrialdeen arteko tasen arteko aldea azaltzen duten parametro giltzarrietako bat da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Yorkeko Unibertsitatea

**Yorkeko Unibertsitatea** (), **Ebor** edo **York** soilik bezala ere ezaguna, Ingalaterrako izen bereko hirian kokatuta dagoen unibertsitate publikoa da.

1963an sortu zuten, eta bere campusak hogeita hamar sail eta ikastetxe baino gehiago batu ditu, diziplina akademiko ugari barne hartzen dituztenak. York hiriaren hego-ekialdean dago,, eta 200 hektarea inguruko azalera du. Mendebaldeko Campusak, jatorrizkoak, Yorkeko Zientziaren Parkea eta Ikaskuntzaren Zientziaren Zentro Nazionala ditu. Unibertsitate-gunean berdeguneak, lakuak eta basa-bizitza oso nabarmenak daude. 2007an hezkuntza erakundeak campusa ondoko nekazaritza lur batzuetara zabaltzeko baimena lortu zuen, gertu dagoen Heslington hiribildutik ekialdera. Bigarren Ekialdeko Campus edo Heslington Campus hau 2009an inauguratu zen, eta gaur egun hiru *college*, hiru sail, hitzaldietarako guneak, kirol-hiri bat eta sortzen ari diren *startup* enpresen inkubagailu bat ditu. Erakundeak King's Manor ere alokatzen du York erdialdean, Erdi Aroko etxetzarra. 2016-1017 ikasturtean, unibertsitateak 367,9 milioi euroko diru-sarrerak izan zituen, eta horietatik 73,3 diru-laguntza eta ikerketa-kontratuetatik etorri ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fetuaren hidropesia

**Fetuaren hidropesia** edema fetal orokortua da, gehienetan gaixotasun hemolitiko batek eragindakoa. Fetuaren edo jaioberriaren gorputzeko bi ataletan edo gehiagotan likido-kopuru anormalak pilatzen dira, aszitisa eta hepatomegalia nahiz esplenomegalia nabarmenarekin.

## Etiologia 
Arazo honek jatorriaren araberako bi mota ditu:
* Hidropesia immunitarioa. Amaren Rh sistema (negatiboa) eta fetuaren Rh sistema (positiboa) bateraezinak direnean gara daiteke, immunitate-sistemaren erreakzioa eraginez, hau da, amaren antigorputzak, fetuaren globulu gorriak suntsitzea eragiten dutenak, anemia eraginez, eta umetxoaren organoak anemia konpentsatzeko gai ez direnez, hidropesia garatu daiteke, bihotza gutxiegitasuna garatzen hasten dela eta likido kopuru handiak ehunetan eta fetu-organoetan pilatzen direla adieraziz. Zorionez, arazo hori asko murriztu da immunoglobulina Rh bidezko tratamenduarekin Rh faktore negatiboa duten emakumeetan.
* Hidropesia ez-immunitarioa. Mota ohikoena da. 1.000 haurretatik 1i eragiten die, eta gaixotasun edo konplikazio batzuek haurtxoaren likidoak kontrolatzeko gaitasunari eragiten diotenean agertzen da. Hidropesia ez-immunitarioari lotutako gaixotasun edo konplikazioen artean daude anemia larriak, sortzetiko infekzioak, biriketako edo bihotzeko akatsak, anomalia kromosomikoak eta/edo sortzetiko akatsak eta gibeleko gaixotasunak, besteak beste.

Hemoglobinaren alpha katearen sintesiaren akats genetiko baten ondorio ere izan daiteke, hilgarria baita. Fenotipo homoziogoto alpha zero aurkezten denean, non bi globina alphetako batek ere ez duen bere burua adierazten. Umetokien arteko hipoxia, hepatomegalia eta esplenomegalia, giltzurrun-gutxiegitasuna, bilirrubina handitzea eragiten ditu, fetuaren heriotza eraginez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rh bateraezintasun

**Rh bateraezintasuna** ama baten eta bere seme edo alabaren artean, edota odol-transfusio bateko emailearen eta hartzailearen artean,  Rhesus taldeko antigenoen bateraezintasuna da.

Rh bateraezintasuna bi mekanismo nagusiren ondorioz gerta daiteke. Mota ohikoena gertatzen da haurdun dagoen emakume batek, Rh odol-talde negatiboarekin, fetu-odol sekundarioko Rh globulu gorrien eraginpean jartzen denean, berezko edo induzitutako abortu batean, trauma eta prozedura obstetriko inbaditzaile jakin batzuetan edo erditze normal batean zehar. Rh bateraezintasuna gerta daiteke, halaber, Rh negatiboa den emakume batek Rh emaile positibo baten odol-transfusioa jasotzen duenean. Neurri batean, arrazoi hori dela eta, odol-bankuek nahiago dute "O negatiboa" edo "O mota, Rh negatiboa" bezalako odol-transfusioa egitea, larrialdi-egoeretan emaile unibertsalak bezala, odola tipotzeko eta gurutzatzeko denborarik ez dagoenean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
David Suchet

**David Courtney Suchet** (Londres, 1946ko maiatzaren 2a) ingeles aktorea da.

Jatorri judua zuen familia batean jaio zen eta anglikanismora bihurtu zen. Bere lanik nabarmenena ''Agatha Christie's Poirot'' telesailean antzeztu zuen Hercule Poirot detektibearen papera izan zen.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Kanpo estekak
François de Troy

**François de Troy** (Tolosa Okzitania, 1645eko otsailaren 28an baitatua - Paris, 1730eko maiatzaren 1a) frantziar margolaria izan zen.

Margolarien semea, anaia eta biloba izan zen. 1662 ondoren Parisera joan zen Claude Lefèbvre eta Nicolas-Pierre Loirrekin erretratuen margolaritza ikastera. Lehen lanak Madame de Montespanentzako tapizak eta gai mitologiko eta erlijiosoen margolanak izan ziren. 1670eko hamarkadan erretratuen margolaritzara aldatu zen eta 1690eko hamarkadan Jakue II.a Ingalaterrakoa erregearen gorteko erretratugile nagusia bihurtu zen Frantziako erbestean. 1698an Errege Akademiako irakasle izendatu zuten eta 1708an bertako zuzendari.

## Iruditegia 

Jules Hardouin-Mansart.jpg|Jules Hardouin Mansart
Louisa Maria Stuart by Jean François de Troy.JPG.JPG|Louisa Maria Teresa Stuart
Elisabeth Jacquet de La Guerre.jpg|Élisabeth Jacquet de La Guerre
François de Troy - Portrait d'un jeune garçon avec un chien.jpg|Mutil gazte baten erretratua txakur batekin
Richard Talbot, Earl of Tyrconnel by François de Troy.jpg|Richard Talbot, 1st Earl of Tyrconnell
The Feast of Dido and Aeneas by François de Troy, 1704.jpg|Dido eta Eneasen festa, 1704
Charles Mouton - François de Troy.jpg|Charles Mouton, 1690
Friedrich Baron von Knabenau.jpg|Friedrich Baron de Knabenau,1670
Duchess Maria Anna Christina Victoria of Bavaria, 'la Grande Dauphine'..jpg|Maria Ana Viktoria Bavariakoa, Frantziako dofina
The Duchess of Maine depicted as Cleopatra by François de Troy.jpg|Louise Françoise de Bourbon, Borbongo dukesa Kleopatra VII.a bezala
Portrait painting of Françoise Marie de Bourbon, later Duchess of Orléans by François de Troy.jpg|Françoise Marie de Bourbon, Orleansko dukesa
François de Troy - Comtesse de Brionne et de son fils Louis de Lorraine, prince de Lambesc.jpg|Henri, Brionneko kondearen emaztea, Marie Madeleine d'Epinal, eta semea, Louis, Lambesceko printzea, 1697
Duchess de la Ferte with the Duke of Brittany and the Duke of Anjou, de Troy.JPG|La Ferté-Senneterreko dukesa, Luis XV.a/Anjouko dukea magalean duela eta Luis,Britainiako dukea, 1710
File:Entourage de François de Troy - Portrait d'un mulâtre en armure.jpg|Armaduran dagoen mulato baten erretratua (c1680-1730)

## Kanpo estekak
Pafosko basoa

**Pafosko basoa** Zipreko Troodos mendietan dagoen baso estatala da. 70.000 hektareako azalera du. Ehiza-barruti iraunkorra izan da 1938tik.

## Ezaugarriak eta balioak 
Pafosko basoa mediterraneo motako basoa da, eta koniferoak ditu, hala nola Brutia pinua (*Pinus brutia*) eta Zipreko zedroa (*Cedrus brevifolia*); baita ere hosto zabaleko zuhaitzak dira, hala nola haritz urreztatua (*Quercus alnifolia*) eta *Platanus orientalis*.

Pafosko basoa Zipreko mufloiaren, azeri gorriaren eta Zipreko saguaren ingurua da. Basoan zortzi suge espezie daude eta sugandila eta igel espezie ugari ere badira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lanugo

**Lanugoa** gorputzeko ile oso fina da, koiperik ez dagoelako larruazalaren isolatzaile gisa hazten dena. Oro har, dentsitate handiz hazten da normalean ile kopuru nahikoa hazten ez den gorputzeko lekuetan. Lanugoa umekietan agertzen da haurdunaldian izaten duen garapenaren zati normal gisa, eta gutxi gorabehera haurdunaldiko 40 asteren buruan galtzen da. Nerbio-anorexia duten pertsonengan ere ager daiteke.

## Gizakia 
Lanugoa fetuaren buruan agertzen da 13. eta 16. asteen artean gutxi gorabehera, eta haurdunaldiaren 20. asterako gorputz osoa estaltzen du. Fetuaren garapena eta heldutasuna igarotzean, lanugoa azaletik erortzen da eta likido amniotikoan esekitzen da, fetuak digeritzen duelarik. Ondoren, lanugoak jaioberrien mekonioa sortzen laguntzen du, eta jaioberrien artean lanugoa egotea erditze goiztiarraren zeinua da.

Lanugo, halaber, nerbio-anorexia larriaren zeinu ohikoa da, gorputzaren erantzun gisa, gorputzeko gantz galera izugarriarekin babes isolatzailea lortzeko ahaleginean.

## Beste ugaztunak 
Lanugoa beste animalia batzuetan ere aurkitzen da, adibidez, foketan eta elefanteetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anass Zaroury

**Anass Zaroury** (; Malinas, 2000ko azaroaren 7a - ) Belgikako futbolaria da, aurrelari postuan jokatzen duena. Jatorri marokoarra du eta horregatik Marokoko selekzioarekin jokatzen ditu partidak. Qatarreko Munduko Txapelketan laugarren postua eskuratu zuen.

## Biografia 
Gurasoak Marokoko Ujda hirikoak dira baina Anass Zaroury Belgikan jaio zen. Gaztetan Belgikako 21 urtez azpiko selekzioan jokatu zuen. 2022ko azaroaren 16an Marokoko selekzioarekin jokatzeko gonbidapena onartu zuen eta ondoren Munduko Txapelketan aritu zen. Partida bakarra jokatu zuen.

Taldeei dagokionez bigarren mailako Lommel Sportkring taldearekin hasi zen jokatzen 2019-2020 denboraldian eta 2021ean lehen mailako Royal Charleroi SCra pasa zen. 2022an Ingalaterrako Burnley taldeak fitxatu zuen eta Ingalaterrako bigarren maila irabaziz Premier Leaguera igo zen.

## Taldeak 
## Palmaresa 
* Burnley:
** EFL Championship (Ingalaterrako 2. maila): 2022-23
* Marokoko futbol selekzioa:
** Laugarren 2022ko Munduko Futbol Txapelketan

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Anass Zarouryren informazioa Belgikako Futbol Federazioan
Victoriano Bilbao

**Victoriano Bilbao Elexpuru** (Erandio, Bizkaia,  - 2005eko abuztuaren 20a) bizkaitar futbolaria izan zen, atezain moduan aritu zena.

## Kirol ibilbidea 
## Kanpo estekak
Hans-Gert Pöttering

**Hans-Gert Pöttering** (Bersenbrück, 1945eko irailaren 15a) alemaniar abokatu, historialari eta politikaria da.

Alemaniako Batasun Kristau-Demokratako kidea da eta 1979tik 2014ra Europako Parlamentuko kide izan zen. 2007ko urtarriletik 2009ko uztailera Europako Parlamentuko lehendakaria izan zen. Lehendakari zela, Europako Historiaren Etxea museoa sortzea proposatu zuen.
Pluteus petasatus

***Pluteus petasatus*** *Pluteaceae* familiako onddo espezie bat da. Ez dago *Pluteus* toxikorik. Espezie honek balio gutxi du sukaldaritzan, nahiz eta batzuek haragiaren hornigai gisa edo arrozak eta patata gisatuak laguntzeko erabiltzen duten 

## Deskribapena 
**Kapela:** 6 eta 20 cm bitarteko diametrokoa, haragitsua, ganbila titi zabal batekin. Oso kolore zurbilekoa: zurixka, zuri-grisaxka, erdian kolore arre argikoa. Zetadun azala, erdian pitzatu egiten da eta ezkata arre argiak agertzen dira.
thumb|Pluteus petasatus
**Orriak:** Nahikoa estu, libreak, lehenengo zuriak, gero arrosa-izokin kolorekoak, azkenean arre-arrosa kolorekoak.

Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.

**Hanka:** Sendoa, irmoa, 7 eta 12 cm bitarteko garaierakoa eta 1 eta 3,5 cm bitarteko lodierakoa, zuria, oinarrian zuntz txiki marroiak izaten ditu.

**Haragia:** Lodia, zuria, biguna, usain atseginekoa (sahats lorearena).

**Etimologia:** *Pluteus* terminoa latinetik dator, hots, "pluteus" hitzetik, hau da, antzinako setio-makinatik. Zabaldutako kapela konikoaren formagatik.

## Jangarritasuna 
Jangarria, baina ez oso preziatua.

### Nahasketa arriskua 
*Pluteus pellitus* delakoarekin nahas daiteke, honek ez du ezkatarik kapelan.

**Oharra:** Genero honetako espezie handienetako bat da.

## Sasoia eta lekua 
Uda amaieran eta udazkenean, hostozabalen desegindako egurretan, zerrategietako pilatutako hondakinetan edo zerrauts piloetan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Costa Rica, Kolonbia, Puerto Rico, Islandia, Europa, Errusia, Iran, Turkia, Israel, Pakistan, India, Hego Korea, Australia, Madagaskar.

## Galeria 

Fitxategi:Pluteus perasatus bat.jpg
Fitxategi:Pluteus petasatus hiru.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bad Manners

**Bad Manners** Erresuma Batuko ska musika talde bat da. 1976an Londresen sortu zen eta The Specials, The Selecter eta Madness taldeekin batera, herrialde horretako ska talde nagusiak dira.

## Diskografia 
*''Ska 'n' B* (1980)
**Loonee Tunes!* (1980)
**Gosh It's ... Bad Manners* (1981)
**Forging Ahead* (1982)
**Mental Notes* (1985)
**Return of the Ugly* (1989)
**Fat Sound* (1992)
**Don't Knock the Baldhead!* (1997)
**Stupidity'' (2001)

## Kanpo estekak
Chena ibaia

**Chena ibaia**, , behe tananeraz ''Ch'eno' '', AEBetako Alaska estatuaren barnealdeko ibai bat da, Tanana ibaiaren adarra. 160 kilometro luze ditu.
Roscommon gaztelua

**Roscommon gaztelua**, Irlandako Roscommon udalerrian dauden gaztelu baten hondakinak dira, Roscommon konderrian.

XIII. mendean normandiarrek eraikiarazi zuten.
The Selecter

**The Selecter** Erresuma Batuko ska musika talde bat da. 1979an Coventry hirian sortu zen eta The Specials, Bad Manners eta Madness taldeekin batera, historikoki herrialde horretako ska talde nagusiak dira.

Beren estreineko diskoko kantu bat, Everyday (1980), izatez The Pioneers talde jamaikarraren Time Hard (1972) reggae abestiaren ska bertsio bat, Hertzainak taldearen euskarazko *Egunero* bilakatu zen 1985ean.  

## Diskografia 
* *Too Much Pressure* (1980)
* *Celebrate the Bullet* (1981)
* *The Happy Album* (1994)
* *Pucker!* (1995)
* *Cruel Britannia* (1999)
* *The Trojan Songbook* (1999)
* *Kingston Affair* (2000)
* *The Trojan Songbook – Volume 2* (2000)
* *The Trojan Songbook – Volume 3* (2001)
* *Acoustic – Unplugged for the Rude Boy Generation* (2002)
* *Real to Reel* (2003)
* *Acoustic – Requiem for a Black Soul* (2004)
* *Made in Britain* (2011)
* *String Theory* (2013)
* *Subculture* (2015)
* *Daylight* (2017)
* *Human Algebra* (2023)

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Pluteus chrysophaeus

***Pluteus atromarginatus*** *Pluteaceae* familiako onddo espezie bat da. Ez du interes gastronomikorik.

## Deskribapena 
**Kapela:** Higrofanoa, hauskorra. 2 eta 5 cm bitarteko diametrokoa. Hasieran erdi-esferikoa, gero erabat zabaltzen da, arre-kanela kolorekoa, arre-gorrixka, gero argiagoa, zimurtsu samarra eta ertz oso ildaskatuarekin.

**Orriak:** Estu, libreak, hasieran zuriak, gero esporak heldu ahala, kolore arrosa hartzen dute.

Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.

**Hanka:** Zilindrikoa, zuri hialinoa, oinarrian horixka samarra, baina ez betik.

**Haragia:** Urria.

**Etimologia:** *Pluteus* terminoa latinetik dator, hots "pluteus" hitzetik, hau da, antzinako setio-makinatik. Zabaldutako kapela konikoaren formagatik. *Chrysophaeus* epitetoa grekotik dator, urrea, esan nahi duen "krysos" hitzetik eta, arrea, esan nahi duen, "phaios" hitzetik. Bere koloreagatik.

## Jangarritasuna 
Sukaldaritzako interesik gabea.

### Nahasketa arriskua 
*Pluteus romellii* delakoarekin nahas daiteke, honek oina hori biziz gehiago koloreztatua du.

## Sasoia eta lekua 
Udatik udazkenera. Hostozabalen enborretan. Ez da urria.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Kanariak, Europa, Errusia, Japonia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
NoViolet Bulawayo

**NoViolet Bulawayo** (Tsholotsho, Ipar Matabeleland, 1981eko urriaren 12a), jaiotzako izenez **Elizabeth Zandile Tshele**, zimbabwetar idazlea da, Estatu Batuetan bizi dena.

## Bizitza eta lanak 
Elizabeth Tshele Zimbabweko Tsholotsho barrutian jaio zen, 1981eko urriaren 12an. 18 hilabete zituelarik ama hil zitzaion. Bulawayo hirian hazi zen, eta bertan egin zituen lehenbiziko ikasketak. 18 urterekin Ameriketako Estatu Batuetako Detroitera emigratu zuen izebarengana.

AEBetan ingeleseko gradua eta doktoregoa lortu ondoren, sormen-idazketako masterra egin zuen Cornell Unibertsitatean, Truman Capote Fellowship delako bekak lagunduta. 2012an Wallace Stegner Fellowship izeneko beste beka bat jaso zuen Stanford Unibertsitatean.

Bere amaren eta hazi zen hiriaren oroimenez aukeratu zuen NoViolet Bulawayo idazle izena. Izan ere, NoViolet izenak esan nahi du *Violet-ekin* ndebeleraz (*no-* aurrizkia eta amaren izena batzen dira).  

2011ko Afrikako Idazkeraren Caine Saria jaso zuen *Hitting Budapest* (2010) ipuinagatik.  Hegoafrikako PEN Studzinsi sarirako izendatu zuten *Snapshots* (2009) ipuinagatik. Bulawayo "35 urtetik beherako 5"en artean bozkatu zuen National Book Award erakundeak Junot Díazen gomendioz.  *We Need New Names* eleberri autobiografikoa 2013ko Booker Prize sarirako hautatu zuten. Nobela berak Hemingway Fundazioaren PEN Saria jaso zuen 2014an. 

## Euskaratutako lanak 
*Hitting Budapest* 2018tik dago euskaratuta, *Jo dugu Budapest* izenburuarekin, Xerezaderen Artxiboa podkastean entzungai, Mikel Elortzaren itzulpena medio.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ronnie Peterson

**Bengt Ronnie Peterson** (Örebro, 1944ko otsailaren 14a - Milan, 1978ko irailaren 11) suediar 1 Formulako gidaria izan zen.

March, Tyrrell eta Lotus taldeetako gidaria izan zen, eta 1970 eta 1978 artean 123 sari handitan parte hartu zuen eta hamar garaipen lortu zituen. Gidarien Txapelketako txapeldunorde izan zen 1971 eta 1977an.

1978ko Italiako Sari Nagusiaren irteeran izandako istripu baten ondorioz hil zen, Monzako zirkuituan.
Donald Barthelme

**Donald Barthelme** (Filadelfia, 1931ko apirilaren 7a - Houston, 1989ko uztailaren 23a) estatubatuar idazle postmodernista izan zen.

Houston Post egunkarirako artikuluak idazten hasi zen ikaslea zenean. Koreako Gerrarako errekrutatu zuten, baina hara iritsi zen armistizio egunean, eta armadako egunkarirako lan egin zuen. Añ volver a Estados Unidos Houston Post eta filosofia ikasten jarraitu zuen. Ondoren, irakasle izan zen hainbat ikastetxe eta unibertsitatetan. Houstongo Arte Garaikideen Museoko zuzendaria eta *Fiction* aldizkariaren sortzailea izan zen.

Estilo postmodernistako eleberriak eta ipuinak idatzi zituen. Haien istorioek ez dute argumentu tradizional bat, eta elkarren artean loturarik ez duten xehetasunak biltzen dituzte hitzezko collage zatikatu batean.

## Lanak 
### Ipuin bildumak 
* *Come Back, Dr. Caligari* – Little, Brown, 1964
* *Unspeakable Practices, Unnatural Acts* – Farrar, Straus and Giroux, 1968
* *City Life* – Farrar, Straus and Giroux, 1970
* *Sadness* – Farrar, Straus and Giroux, 1972
* *Amateurs* – Farrar, Straus and Giroux, 1976
* *Great Days* – Farrar, Straus and Giroux, 1979
* *Overnight to Many Distant Cities* – Putnam, 1983
* ''Sam's Bar* (Seymour Chwasten irudiak) – Doubleday, 1987
* *Sixty Stories* – Putnam, 1981
* *Forty Stories* – Putnam, 1987
* *Flying to America: 45 More Stories* – Shoemaker & Hoard, 2007
* *Donald Barthelme: Collected Stories* (Charles McGrath argitaratzailea) – Library Of America, 2021

### Ez-fikziozkoa 
* *Guilty Pleasures* – Farrar, Straus and Giroux, 1974

### Eleberriak 
* *Snow White* – Atheneum Books, 1967
* *The Dead Father* – Farrar, Straus and Giroux, 1975
* *Paradise* – Putnam, 1986
* *The King* – Harper, 1990

### Beste lan batzuk 
* *A Manual for Sons*
* *The Teachings of Don B.: Satires, Parodies, Fables, Illustrated Stories, and Plays of Donald Barthelme*, edited by Kim Herzinger – Turtle Bay Books, 1992
* *Not-Knowing: The Essays and Interviews of Donald Barthelme*, edited by Kim Herzinger – Random House, 1997
* *The Slightly Irregular Fire Engine, or the Hithering Thithering Djinn'' (children's book), Farrar, Straus, 1971

## Kanpo estekak
Jean-Pierre Danguillaume

**Jean-Pierre Danguillaume** (Joué-lès-Tours, 1946ko maiatzaren 25a) frantziar txirrindulari ohia da, profesionala 1970etik 1978 arte.

Amateurretan Bakearen Lasterketa irabazi zuen. Profesionaletan, FrantziakoTourreko zazpi etapa eskuratu zituen eta 1975eko Munduko errepideko txapelketan hirugarren sailkatu zen. Erretiratu ostean, kirol zuzendaria izan zen Mercier-BP taldean.

Anaia Jean-Louis txirrindulari profesional izan zen, baita osaba Camille Danguillaume ere (honako hau 1950ean lasterketa batean gertatutako istripuan hila).

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan eta Munduko txapelketan 
—: ez zuen parte hartu 
UT: utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Jean-Pierre Danguillaume *sitiodeciclismo.net*
* Jean-Pierre Danguillaume *memoire-du-cyclisme.eu*
Ponpoi

thumb|Ponpoi bat.
**Ponpoia** apaingarri edo jantzien osagarri bat da, adibidez, txanoetan eta txapeletan erabilia, poltsetan eta jaketan ere bai (artilezko euskal kaikuetan, adibidez). Borla mota bat da, baina hari solteetan barik, forma biribil batean bildua duena muturra.

Ponpoi batzuek funtzio praktikoa ere bazuten, adibidez, marinel frantsesen txanoetan, non ontzian burua ez kolpatzeko balio zuten, itsasontziek sabai oso baxuak baitzituzten. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Orsai

thumb|Villalibre
thumb
Orsai 2021eko urtarrilaren 1ean sortutako musika-taldea da. Taldea  Athletic Club de Bilbaoko jokalariek sortu zuten; Orsai taldearen kideak Asier Villalibre, Dani Garcia, Oscar de Marcos, Mikel Balenziaga, Mikel Vesga eta Iñigo Lekue dira. Asier Villalibre abeslaria eta tronpeta-jotzailea da, Dani Garciak bateria jotzen du, Oscar de Marcosek Mikel Balenziagak eta MIkel Vesgak gitarra jotzen dute, eta Iñigo Lekuek baxua. 

**SORRERA**

Taldeak 2019an egin zuen bere lehen agerpena ETBn, baina taldea ez zen ofizial egin 2021eko urtarrilaren 1era arte.

"Orsai musika taldea ez da bakarrik Rock talde bat, lagun talde bat ere bada" horrela azaltzen du Orsai musika taldeak twitterren. Athleticeko jokalari eta lagun batzuek sortutako taldea da eta horrek azaltzen du zergatik nahi izan zuten proiektu honekin hasi.

"Orsai" hitzak ingelesetik hartutako mailegu batean du jatorria; hain zuzen, jendeak ingelesetik hartutako "off side" (jokoz kanpo) hitza esan beharrean "orsai" ahoskatzean. Beraz, hortik hartu zuten taldearen izena.

thumb|Offside

**DISKOAK ETA ABESTIAK**

ETBn egin zuten lehenengo interpretazioa 2019. urtean izan zen, Itoiz taldearen "Lau teilatu" abestiaren bertsio bat abestu zutenean. Geroago, Espainako Supercopan ACDC rock taldearen "High way to hell" abestiaren bertsio bat egin zuten. Baina haien lehenengo diskoa eta abestia 2021eko urtarrilaren 21ean  atera zuten "One club men", oraingoan  Supercopako titulua ospatzeko. Horren ostean beste bi abesti atera dituzte: "Corazón de tango" eta "Seré tu estrella".
Tabetha S. Boyajian

**Tabetha "Tabby" Suzanne Boyajian** armeniar jatorriko astronomo estatubatuarra eta astrofisikaria da Louisianako Estatu Unibertsitateko fakultatean. Yaleko Unibertsitatean doktoratu ondoren, Debra Fischer-ekin lan egin zuen. Boyajian aktibo dago izar-interferometriaren, izar-espektroskopiaren, exoplaneten ikerketaren eta bereizmen angeluar handiko astronomiaren eremu astronomikoetan, batez ere uhin-luzera optikoetan eta infragorrietan. Bera izan zen 2015eko iraileko artikuluaren autore nagusia: "Non dago fluxua? ", KIC 8462852-ren argi-kurba oso ezohikoa ikertu zuena; izarrari Tabby-ren Izarra deitzen zaio, lagunartean, eta argitara eman diren hainbat artikulutan Boyajian-en izarra.

## Tabby-ren izarra, Boyajian-en izarra 
Boyajian-ek 2015eko urriaren 14an, KIC 8462852 izarraren argi-patroi bitxi bat atzeman zuen Kepler espazio-teleskopioak. Lagunartean Tabby-ren izarra deitzen hasi ziren eta izen horrekin zabaldu zen kontua hasieran komunitate zientifikoan. Gero, aurkikuntzaren garrantziaz jabetuta, Boyajian-en izarra deitzeko hautua zabaldu zen. Boyajian izan zen izar horren argiaren fluktuazio irregularra aurkitu zuen ikertzaile nagusia, hortik , KIC 8462852 izen zientifikoa zabaltzeko erabili zen dibulgazioarako egokiago zen izena. Dibulgazio mota askotarako jokoa eman zuen aurkikuntza, tarteana Dyson-en esfera bat izan zitekeela iradokitzen zuen espekulazioa. Espekulazio horri esker kontua zabaldu zen zientzia esparruetatik sasizko zientzia "dibulgaziora".

## Argitalpenak 
*  

## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* Exoplaneta

## Kanpoko estekak 
* Webgune ofiziala.Unibertsoko izarrik misteriotsuena". Tabetha Boyajian TED 2016 bideo-katean. (Bideoa eta transkripzioa).
Paisaia menditsua eroritako astoarekin

***Paisaia menditsua eroritako astoaekin*** Joos Momper margolari flandiarraren margolana da. XVII. mendearen hasieran egin zuen. Gaur egun San Petersburgoko Hermitage Museoan erakusten da. Erabilitako teknika olio mihise gainean da. Tamainua 46x75 zm,koa da.

## Historia 
Pintura Hermitage museoak 1886an eskuratu zuen. Garai batean ere Golitsyn Museoan ego zen ere; azken hau mendebaldeko Europako arte lehen museoetako bat izan zen, Errusian 1865. urtean irekita.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :https://www.hermitagemuseum.org/wps/portal/hermitage/digital-collection/!ut/p/z1/lZJLU4MwFIX_Sl2whFwgvNwx6Kh1KlptKdl0wqOUtkkoRFF_vcGVOradZpXM3HvOd88NImiBCKdvdUVlLTjdqXdK3GUchq5pRzCOI-cKwnj66EyjhxswMZojgsiOVygtyuGac9nINUq3lNXdsuQa9KLddiOxGtFWagCmMWpozWXNq04D7Js2DH1NXhcozSwzADOgulUEvo6Dwtep62d65tEcY6_IvQyj5JsJDpxQyR1HTk7NRI7LJwPvCYI_DHf3nrJ4cW7jeB5ZEUapYvAOMbgTCz0PGkk0WT7Nrqeq-kfEZ0Q1PpWF2m-92e9JqDYnuCzfJVqctTrlUGfM6HNmgOFYDph2AOB7lod9d5APeWb7FSJtuSrbsjVeW_Wr1lI23aUGyqLvjUqIalcauWAa_NeyFp3C-l2JGsZ8m-mzBWycZvO5YolOso_-4gsrAbW5/dz/d5/L2dBISEvZ0FBIS9nQSEh/ Margolanaren fitxa Hermitage museoaren webgunean.
1939ko Paris-Roubaix

**1939ko Paris-Roubaix** txirrindularitza lasterketa honen 40. edizioa izan zen. 1939ko apirilak 9an ospatu zen eta Émile Masson Jr. belgikarra gailendu zen. Hirugarren sailkatua, Roger Lapébie lapurtarra izan zen.

Ekitaldi hau izan zen Bigarren Mundu Gerraren aurretik jokatu zen azkena.

## Sailkapena 
## Kanpo estekak
Su festak

**Su festak: euskal musika jaialdiak XXI. mendean** Jon Urzelai Urbieta (1990, Zumarraga) kultur kazetari eta antolatzaile gipuzkoarraren saiakera da. Liburua 2023ko maiatzean argitaratu zen Susa argitaletxean eta egilearen lehena da.

Musika jaialdiez hausnartzeko tresna da liburua, fenomenoaren baitan dauden elementuei erreparatzeko testua, baita hiri eta nazio markez, turistifikazioaz eta folklorizazioaz hitz egiteko ere. 

2024ko udazkenean lanak Euskadi Saria jaso zuen Euskarazko Saiakera kategorian. 

## Edukia 
Musika jaialdiek Euskal Herrian izan duten egitekoa aztertzen da saiakera honetan, mende erdian, eremu globalean zein lokalean jazotakoak harilkatuz: Mairuelegorretako kobetatik hasi, Woodstocken errepliketatik igaro, eta Kobetamendiko zein Irisarriko zelaietara heldu.

Gerraosteko kontsumo gizartearen garapena, transgresioaren lilura, gaztetasunaren asmakizuna, folklorizazioa, gentrifikazioa, urbanoa irentsi nahi duen urbanismoa, eta beste arakatzen dira. 

Walden, Martxa eta Borroka, Guggenheim. Be basque eta normaltasun simulakroak. “*Marka bat eraiki nahi da, ez herri bat*”, ohartarazten da liburuan.

Horrez gain, gogo kolektibo garaikidea taupaka non den ere bistaratzen da, non ari den tradizioa berritzen, non komunitatea bere burua berrimajinatzen. 
## Hezurdura 
Liburua bost ataletan dago banatuta:

# Koba.
# Basoa.
# Herria.
# Hiria.
# Koba (berriro).

## Saria 
2024ko urriaren 18an lanak Euskadi Saria jasoko zuela argitaratu zen Saiakera Euskaraz kategorian. Epaimahaiaren ustez "bai forma, bai edukiaren aldetik ere musika kantaldi motak aro sozialekin, gizarte eredu desberdinekin eta hainbat prozesu sozialekin lotu ditu modu arrazoituan".

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Jon Urzelai Urbieta
* Mairuelegorreta
* Bilbao BBK live

## Kanpo estekak 
* Liburua Susaren webgunean
San Juan de Rabanera eliza

**San Juan de Rabanera** eliza Soria hiriko ( Espainia ) monumentu erromanikoa da, 12. mende amaierakoa. 

## Ezaugarriak 
Gurutze latindarreko oinplanoa du bere nabe bakarrean, eta gurutzatzen den trantseptua altuera berdinekoa da. Partzialki zaharberritua, eta, zoritxarrez, bere fatxadak gainditzen dituzten kapera eta sakristien gehitze batzuek desitxuratuta dute ikuspegi erromanikoa zaharra, kanpotik ikusten den jatorrizko zati bakarrak direlarik abside bikaina, trantseptuaren hegoaldeko muturra eta hegoaldera ere irekitako ate itsua. horma. Elizak atari bikaina du, baina ez da bertakoa baizik eta Soria hiri bereko San Nikolas elizan zegoena, 1908. urtean harriz harri ekarria. Atari hau arkibolta osatuta dago, hiru lauak eta laugarrena, barrukoena eta kapitelen gainean egina, ezkerretara Itun Berriko eszenekin apaindua eta eskuinetara San Nikolas Barikoaen bizitzari dagozkion eszenekin. Tinpanoak, oso merezimendu handikoa, zazpi irudiz osatutako multzoa du, eta erdian Nikolas santua gotzain mitraz eserita dago. Atari hau 13. mende hasierakoa izan daiteke.
ezkerrera|thumb| San Juan de Rabanerako ataria, jatorriz San Nikolas elizakoa 1908. arte
Absideak kanpoko itxura oso originala duen hemizikloa osatzen du (Espainian ez da antzeko besterik ezagutzen). Hiru pilastra ditu elkarren ondoan, kontrahormen formakoak, leunak, beheko zatian sekzio laukizuzenarekin, leihoen azpitik igarotzen den inposta oihaldunera arte, eta goiko zatian sekzio berekoak erlaitzera arte. Ohikoa denaren aurka, ez dago leihorik erdiko posizioan, baizik eta simetria-ardatz gisa jokatzen den pilastraren bat, zeinaren aldean beste bi pilastrak eta bi leihoak banatzen diren. Abside berezi honen arkua osarzen dute lau sasi-leiho itsuk, bi alde bakoitzean, dotore apainduak. 

Tenpluaren estaldura gangen bidez egina dago.

## Kanpo estekak
Rhodocybe nitellina

***Rhodocybe nitellina*** *Entolomataceae* familiako onddo espezie bat da. Mikologoek oraindik ez dute esan jan daitekeenik.

Sinonimoa: *Collybia nitellina*, *Rhodophana nitellina*.

## Deskribapena 
**Kapela:** Higrofanoa, 1,5 eta 5 cm bitarteko diametrokoa, batzuetan pixka bat deprimitua erdian; gardentasunagatik, hezetasun egoeran, ertza ildaskatua izaten du. Okre-laranja kolorekoa edo gorrixka-lehoi kolorekoa, lehortzean asko argitzen da.

**Orriak:** Hankari itsatsiak, luzera desberdineko orritxo ugarirekin, kapelaren haragiarekiko zabalak, okre argi kolorekoak, denborarekin areagotzen den kolorea.

**Hanka:** 3 eta 7 cm bitarteko garaierakoa eta 0,3 eta 0,6 cm bitarteko lodierakoa. Zurruna, kapelaren kolore berekoa, Higrofanoa, oinarria kotoi itxurakoa.

**Haragia:** Fina eta biguna. Irinaren usain eta zapore handikoa.

**Etimologia:** *Rhodocybe* terminoa grekotik dator, arrosa, esan nahi duen "rhódon" hitzetik eta burua esan nahi duen "cybe" hitzetik. Kapelaren koloreagatik. *Nitellina* epiteto berriz latinetik dator, distiratzen, esan nahi duen "niteo" hitzetik. Bere kolore distiratsuagatik.

## Jangarritasuna 
Ezezaguna.

### Nahasketa arriskua 
*Collybia* baten itxurak, kolore laranja-arrexka uniformeak eta usain irintsuak erraz identifikatzen dute.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean. Espezie arraroa, ezezaguna, Arantzen azpian ezkutatzen baita. Taldeak osatuz ateratzen da. Artadietan eta larreetan, arantzadun sastrakadietan, sasiarrosetan, koniferoetan eta hostozabaletan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia, Kirgizistan, Himalaiako eremua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Albert Ndele

**Albert Ndele Bamu** (Boma, 1930eko abuztuaren 15a - Brusela, 2023ko apirilaren 1a) kongoar politikaria izan zen. Kongoko Errepublika Demokratikoko lehen ministroa izan zen 1960ko irailaren 20tik urriaren 3ra.

Kongoko Banku Zentraleko gobernadorea izan zen 1961etik 1970era, Finantza ministroa 1960tik 1961era eta 1970eko irailetik azarora. Lehen ministro kargua hartu zuen Justin Marie Bomboko New Yorketik Léopoldvillera itzultzen ari zen bitartean karguaz jabetzeko.
Elikatzeko eskubide

**Elikadurarako eskubidea** giza eskubidea da, pertsonek duintasunez elikatzeko duten eskubidea babesten duena. Horrek esan nahi du nahikoa elikagai daudela eskura, pertsonek horiek eskuratzeko bitartekoak dituztela eta pertsonen behar dietetikoak egoki asetzen dituztela​ . Elikadurarako eskubideak gizaki guztiek goserik, elikadura-segurtasunik eza eta malnutriziorik ez izateko duten eskubidea babesten du. Elikatzeko eskubideak ez du esan nahi gobernuek elikagaiak doan eman behar dizkietenik nahi duten guztiei, ezta elikatzeko eskubidea ere.​ ​

Hala ere, pertsonek ez badute jakiak eskuratzeko eskubiderik beren kontroletik kanpo dauden arrazoiengatik, adibidez, gerra-garaian edo hondamendi naturalen ondoren atxilotuta daudelako, zuzenbideak eskatzen du gobernuak elikagaiak zuzenean ematea.

Eskubide hori Eskubide Ekonomiko, Sozial eta Kulturalen Nazioarteko Itunetik eratorria da​. Ituna sinatu duten estatuek eskura dituzten baliabideak ahalik eta gehien erabiltzea erabaki dute, elikadura egokirako eskubidea arian-arian gauzatzeko, bai nazioan, bai nazioartean.  Guztira 106 herrialdetan, elikatzeko eskubidea hainbat eratako moldaketa konstituzionalen bidez aplika daiteke, edo, bestela, nazioarteko hainbat itunen bidez zuzenean aplika daiteke; hitzarmen horietan, elikatzeko eskubidea babesten da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nikica Valentić

**Nikica Valentić** (Gospić, 1950eko azaroaren 24a - Zagreb, 2023ko maiatzaren 3a) kroaziar politikaria izan zen. Kroaziako lehen ministroa izan zen 1993tik 1995era.

Zagrebeko Unibertsitatean zuzenbidea ikasi ondoren, Kroaziako INA petrolio-konpainian lan egin zuen. Kroaziar Batasun Demokratikoa alderdiko kide izan zen, eta Franjo Tuđman presidenteak lehen ministro izendatu zuen 1993ko apirilaren 3an. Kroaziako moneta debaluatu eta inflazioa gelditu zuen, herrialdeko egonkortasun ekonomikoaren ondorioz. 1995ean Ekaitza operazioa gertatu zen, Kroaziako gerraren amaiera bultzatu zuena. 

Zlatko Matešak 1995eko azaroaren 7an ordezkatu zuen karguan. Valentićek 2003ra arte jarraitu zuen Kroaziako parlamentuan.
Larcianoko Industria eta Eskulangintza Sari Nagusia

**Larcianoko Industria eta Eskulangintza Sari Nagusia** (italieraz: *Gran Premio Industria & Artigianato di Larciano*) Toscanako Larciano hirian urtero jokaturiko txirrindularitza lasterketa da.

1967an sortua, lehenbiziko ekitaldiek Criteriumeko formatua izan zuten eta 1977tik aurrera izenaz aldatu eta lasterketa ofiziala bilakatu zen. 90koen hamarkadan 1.2 mailan zegoen eta UCIren zirkuituak sortu zirenetik, 2005ean, UCI Europe Tourreko egutegian dago 1.12 mailan.
2017tik aurrera 1.HC mailan dago (egun bakarreko lasterketarako maila gorena).

1997ko ekitaldia Italiako errepide txirrindularitzako txapelketarako baliatu zen.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Pluteus salicinus

***Pluteus salicinus*** *Pluteaceae* familiako onddo espezie bat da. *Pluteus* eta *Volvariella* guztiak, lurrean hazten badira, jateko onak dira, baina lignikola gisa hazten badira, kalitate apalekoak dira. Psilozibina edo psilozina pixka bat izan dezakete. 

## Deskribapena 
**Kapela:** 3 eta 8 cm bitarteko diametrokoa, hasieran ganbila, gero zabaldu egiten da, kolore berdexka du, gris marroiarekin nahastua, erdigune ilunagoarekin, arre kolorekoa ia beltza. Gainazal lubrifikatua izaten du eguraldi hezearekin, zuntz txiki arrexkaz marratua, batez ere erdian.

**Orriak:** Libreak, estu samar, hasieran zurixkak, gero arrosak eta azkenean arrosa-herdoil kolorekoak.

Orri libreak: oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.

**Hanka:** 4 eta 9 cm bitarteko garaierakoa eta 0,5 eta 1,2 cm bitarteko lodierakoa; zuria, gris-berdexka koloreko zuntz txiki laburrez marratua.

**Haragia:** Mehea, zuria, zehaztugabeko usain eta zaporekoa.

**Etimologia:** *Pluteus* terminoa latinetik dator, hots,"pluteus" hitzetik, hau da, antzinako setio-makinatik. Zabaldutako kapela konikoaren formagatik 

## Jangarritasuna 
Jangarria, baina sukaldaritzan balio gutxikoa.

### Nahasketa arriskua 
*Pluteus* hau erraz identifikatzen da, erdialde oso iluna duen gris-berdexka koloreko kapela duelako, eta kapelaren periferiaren erdigunetik ateratzen diren zuntz txiki arrexkengatik.

## Sasoia eta lekua 
Udaberrian,udan eta udazkenean. *Saprofita* da, motzondoetan edo hostogalkorren zurean: sahatsetan, makaletan, zurzurietan, haritzetan, hezetasuna duten ibaiertzetako zuhaitzetan, zur gogorretan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Hawaii, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Kanariak, Europa, Errusia, Himalaiako eremua, Hegoafrika, Zimbabwe.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lisa Albert

**Lisa Albert** (New York, Estatu Batuak, 1926ko otsailaren 14a) telebistako ekoizle eta idazle estatubatuarra da.New York hirian jaio zen, eta orain Los Angelesen dago, Californian. Albert, lehenik eta behin, argitaletxe batean hasi zen lanean telebistara eta idazle mundura salto egin aurretik 1986an. AMC (TV channel)eko drama telesailean egon zen lanean *Mad Men*  idazle eta ekoizle moduan. Ondoren, WGA Award saria irabazi zuen egindako lanagatik. 

## Biografia
Mad Men telesaileko lehen denboraldiko ekoizlea eta idazlea izan zen. Writers Guild of America Award saria jaso zuen eta Best Dramatic Series sarirako izendatu zuten 2008ko otsailean, denboraldi horretan egin zuen lanagatik.  Bigarren denboraldirako berriro itzuli zen telesail honetara ekoizle moduan eta, gero, idazle bezala jarraitu zuen. WGA sarietarako izendatu zuten Best Dramatic Series telesailagatik bigarren aldiz, 2009ko otsailean, bigarren denboraldian egindako lanagatik. Sari hauetarako hirugarren aldiz izendatu ondoren, Albertek WGA Award for Best Drama Series sarirako izendatu zuten 2010eko otsailean, hirugarren denboraldian egindako lanagatik. Bere telebistako lanen artean hauek ere aurki ditzazkegu: The Cosby Show, My Sister Sam, Mr. Belvedere, Major Dad, Murphy Brown, Living Single eta Suddenly Susan. Lisa Swarthmore College unibertsitatean graduatu zen 1981. urtean. Ingeles Literaturan ohorezko matrikularekin graduatu zen.

## Ibilbide profesionala
Lisa Albert ezaguna da honako lan hauetan idazle eta ekoizle gisa jarduteagatik: Murphy Brown, Major Dad, Living Single, Hannah Montana, Mad Men, Soul Man eta Beautiful People. 

### Mad Men
Lisa Albertek egindako lanari Peabody, hiru Emmy eta lau Writers Guild sari eman dizkiote.  
Hain zuzen ere, 2007an, Lisa Albert eta bere ekoizleek, Tom Palmer eta Scott Hornbacher, Matthew Weiner, Kater Gordon, Robin Veith eta Maria eta Andre Jaquemettonek, "The Wheel" kapituluarengatik Emmy sarietarako nominazioa lortu zuten.   Screewriters´ Festival en egin zioten elkarrizketan, Albertek esan zuen telesaila grabatzean jasan zuen sexismoa alde batera utziz, berak espero duena dela ikusleek telesail feminista bat bezala ikustea. Bera eta bere lagun idazleak etxean elkartzen ziren beren esperientzia pertsonalak elkarbanatzeko eta telesaileko emakumezko pertsonaiak lantzeko.  

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
L'Europe galante

'''''L'Europe galante'''* (euskaraz *Europa galantea*) *opera-ballet* ballet bat da. Musika André Camprak konposatu zuen Antoine Houdar de la Motteren libreto gainean. Lehen aldiz Académie Royale de Musiquen interpretatu zen, 1697ko urriaren 24an, Marin Maraisen agindupean. Lanak sarrera eta lau *entrée'' ditu.

Opera historiako lehen opera-ballettzat hartzen da, gai beraren inguruan, kasu honetan maitasuna lau herrialde desberdinetan, Frantzian (entrée 1), Espainian (entrée 2), Italian (entrée 3) eta Turkian (entrée 4). Beraz, ez du narratiba amankomuna.

Arrakasta handia izan zuen eta 1775era arte aldian-aldian aurkeztu zen. Opera hau oso gutxitan antzezten da gaur egun; Operabaseren estatistiketan lau emanaldirekin agertzen da 2005-2010 aldian, André Campraren lehena izanik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hanneke Canters

**Wilhelmina Johanna Canters**, **Hanneke Canters** (1969ko uztailaren 21a – 2002ko irailaren 6a) herbeeretar filosofo eta akademiko feminista zen.

Cantersek teologia eta filosofia ikasi zituen Groningengo Unibertsitatean. Erlijioaren filosofia ikasten jarraitu zuen filosofa feministarekin eta Grace Jantzen irakasle teologoarekin Londresko Unibertsitateko King's College. Cantersek Arteetako Maisutza titulua lortu zuen. Horren ondoren, Cantersek beka bat irabazi zuen Sunderlandeko Unibertsitatean doktoretza bat egiteko, doktoreak gainbegiratuta.  Pamela Sue Anderson eta John Mullarkey doktoreak.

Bere tesia Luce Irigaray filosofo feminista belgikar eta psikoanalista lakaniar ohiaren azterketa izan zen, Pasiones elementales bere liburuaren oinarria. Cantersek gaixotasun terminal bat garatu zuen handik gutxira, eta Leidenen hil zen 2002ko irailean. Bere doktore-tesia lan bateratu gisa argitaratu zuen Jantzen gainbegirale ohiak 2006an.

## Bibliografia 
* Canters, H. & Jantzen, G.M. (2006) Forever Fluid: A reading of Luce Irigaray's *Elemental Passions*. Manchester: Manchester University Press. 
* Canters, H. (1998) *Vrouwen die spreken en gehoord worden*/*Women who speak and are heard*, in M.De Haardt, E. Maeckelberghe, E.M. v. Dijk. eds. Geroepen om te spreken: Over verbeelding en creativiteit in theologie en pastoraat. Kampen: Kok Pharos. pp 91-102. ISBN 0-7190-6380-9
* Canters, H. (2000) *Luce Irigaray: beelden voor een vrouwelijk subject: proeve van een feministische godsdiensfilosofie.* -Katern I-VII. In: Fier; jaargang 03:nr01 (2000). 
* Irigaray, L. (1982) *Passiones élémentaires*. France: Editions de Minuit; 
* Irigaray, L. (1992) *Elemental Passions*. London: Routledge; 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Malekoi

**Malekoi**, **kai-mutur** edo **morru** gizakia ibil daitekeen kostaldeko egitura bat da. Bere helburu nagusia, itsasertza edo portua itsasoaren, aintziraren, ibaiaren, errekaren eta abarretako olatuen eraginetatik edo eguralditik babestea duena. 

Normalean, neurri jakin baterako kalkulatzen dira, olatuaren altuera zehatz baterako. Tamaina horretako itsas egitura baten kalkulua eta diseinua, baita olatuak, kaiak edo kaiak eta beste itsas egituren batzuk ere, ozeanoetako ingeniariek edo ingeniaritza hidraulikoko espezialistek diseinatzen dituzte.

Agian Euskal Herrian ezagunena Lekeitioko Lazunarri malekoia da eta mundu mailan La Habanako malekoia da.

thumb|center|220px|Lekeitioko malekoiaren ikuspegi orokorra. bere garaian Lekeitioko portua babesteko egina.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Olatu-horma
* Dike

## Kanpo estekak