Julio Ardanaz

**Julio Ardanaz Crespo** espainiar soldadu eta politikaria izan zen.

## Biografia 
Eulalio Ardanaz Zualdondo eta Cándida Crespo de la Cuestaren semea, hamalau urterekin Estatu Nagusiko Akademian sartu zen, eta 1878ko uztailaren 11n teniente izendatu zuten. Unitate armatuetan beharrezko prestakuntza amaitu ondoren, Madrilgo Kapitaintza Nagusiko Estatu Nagusira bidali zuten, eta han Espainiako Mapa Militarraren Batzordera bidali zuten, Segoviako probintziako mapak prestatzeko zeregin espezifikoarekin.

1883ko urtarrilaren 25ean kapitain izendatu zuten, eta lan berberak bete zituen Tenerifen, eta 1885ean Santoñan, non Luisa Duránekin ezkondu zen 1887an. Urte horretako martxoaren 21ean, Filipinetako Armadara lekualdatzea eskatu zuen, maila altuagoko postu batera, eta Manilan eman zituen sei urteetan, batez ere Luzon uharteko probintzia desberdinen mapak marrazten aritu zen.

1894ko abuztuaren 18an, Madrilera zerbitzu-komisio ez-konpentsagarri batekin itzuli eta urtebetera, Estatu Nagusiko Gorputzeko komandante izendatu zuten eta Tenerifera bidali zuten, baina ez zen inoiz sartu Santanderren ordezko postu bat eskatu zuelako.

1895eko abenduan, zerbitzu aktibora itzuli zen Bilboko Gobernu Militarreko Estatu Nagusiko Buru gisa, eta handik, 1896ko azaroaren 18an teniente koronel izendatu ondoren, Burgosko Kapitaintza Nagusiko Estatu Nagusiko bigarren komandante bihurtu zen. 1898ko abuztutik azarora, Santanderrera bidali zuten Kubatik eta Puerto Ricotik itzultzen ziren soldaduen itzulera kudeatu eta gainbegiratzeaz arduratzen zen batzordeko buru gisa.

1900ean, urtebeteko baimena eskatu zuen Santanderren, eta ondoren Tenerifera joan zen 1907ra arte uhartearen mapa bat marrazteko. Bere landa-lana amaitu ondoren, Madrilgo Gerra Deposituan sartu zuten haren argitalpena gainbegiratzeko. 1908ko ekainean, bere lana amaitu eta Meritu Militarreko Gurutze Zuri pentsiodun batekin saritua izan ondoren, Iruñera joan zen Espainia-Frantzia mugako mapak egiteko batzordeko zuzendari gisa.

Melillako kanpainak Operazio Armadako Cazadores Dibisioko Estatu Nagusiko Buru izendatzea erabaki zuen, Afrikako gotorleku horretara 1909ko abuztuaren 5ean iritsiz, Barranco del Loboko sarraskiaren astebete geroago. Taxdirteko guduan parte hartzeak Meritu Militarreko Gurutze Gorri pentsioduna eman zion, eta Zoco el Jemisen, koronel mailara igotzeko proposatu zuten. Gainera, dibisioko komandanteak, Antonio Tovarrek, bere topografia esperientzia zabala erabili zuen hainbat errekonozimendu misio esleitzeko, operazio eremuko mapa falta osoa gainditzeko.

1910eko urtarrilean, Madrilgo kaleetan zehar garaile desfilatu ondoren *Cazadores* Dibisioa desegin ondoren, Iruñeko bere kargura itzuli zen martxoaren 21era arte, Melillan egindako merituengatik koronel mailara igota, Gerra Ministeriora atxiki zuten arte. 1911ko urrian, Agustín Luque ministroak bere Estatu Nagusira bidali zuen eta, 1912ko maiatzean, Melillako Kapitaintza Nagusiko Tropa eta Indigenen Gaietarako Bulego Zentralaren buru izendatu zuen, eta kargu horrek sortu berri zen Indigenen Poliziaren agintea barne hartzen zuen.

Hurrengo hiru urteetan, bere zeregin nagusia Espainiako eragina Protektoratu berriaren ekialdean zabaltzea izan zen, polizia-etxeak, eskolak, anbulatorioak, ospitaleak eta abar eraikiz, nahiz eta hainbat alditan bere polizia-ofizialak Kert kanpaina deiturikoaren borroketan inplikatzera behartuta egon zen.

1915eko irailaren 21ean, Eduardo Datoren gobernuak bere lan garrantzitsua saritu zuen brigada-jeneral izatera igoz, bere jaioterrian egoitza zuela. Hurrengo urtarrilean, Aragoiko Kapitaintza Nagusiko Estatu Nagusiko Buru izendatu zuten, eta ia lau urtez egon zen bertan.

1919ko azaroan, Gerra Ministerioko Justizia eta Gai Orokorren Atalean sartu zuten, eta 1921eko martxoaren 1ean, jeneral nagusi izendatu ondoren, Bizkaiko gobernadore militar eta Bilbon egoitza zuen dibisioaren komandante izendatu zuten.

Urte bereko abenduaren 2an, Juan de la Ciervak, Antonio Maurak zuzendutako Gobernu Nazionalaren Gerra Ministroak, Ministerioko Idazkariorde kargua eman zion. Pizarrako Konferentzian (Málaga) parte hartu zuen, non Marokoko Protektoratuan zegoen egoera gatazkatsuari aurre egiteko modurik onena eztabaidatu zen, Annualgo hondamendia eta Melillako Komandantzia Nagusiaren kolapsoa gertatu ondoren.

Mauraren gobernua krisian sartu zenean 1922ko martxoan, José Olaguer-Feliuk, José Sánchez Guerraren kabineteko Gerra Ministroak, Melillako Komandante Nagusi izendatu zuen, eta lau hilabete geroago utzi zuen kargua, Dámaso Berenguer jeneralarekin,  Espainiako Goi Komisarioa Marokonerekin, operazioen kudeaketari buruz izandako desadostasun baten ondorioz.

Penintsulara itzuli zenean, Santanderren egon zen urte bereko urriaren 24an Sánchez Guerrak Bartzelonako gobernadore zibil izendatu zuen arte, eta kargua utzi zuen abenduan kabineteko krisi baten ondorioz. 1923ko urtarrilean, Niceto Alcalá Zamorak, Manuel García Prietok zuzendutako gobernuko Gerra ministroak, Arabako gobernadore militar eta 3. Zalditeria Dibisioko komandante izendatu zuen. Bi hilabete geroago, Estatu Nagusi Zentralaren buruorde bihurtu zen. Luis Aizpuru Mondéjar teniente jeneralak karguan mantendu zuen maiatzean Alcalá Zamora ordezkatu zuenean Ministerioan.

Irailaren 23an, Valeriano Weyler Estatu Nagusi Zentralaren buru berriaren agindupean, Miguel Primo de Rivera Direktorio Militarreko presidente bihurtu zuen estatu-kolpean sartu zen.

Azken honek bere karguan mantendu zuen eta Kontseilu Geografiko Nagusiko presidente, Kartografiako ikuskatzaile nagusi, Errege Elkarte Geografikoko kide eta hiri eta landa-ondasunen katastroaren erreformarako batzordeko presidente karguak ere eman zizkion.

1925eko otsailaren 17an, Primo de Riverak teniente jeneral izendatu zuen, lehenik Galiziako kapitain jeneral izendatuz, eta handik gutxira Madrilgoa. 1926ko irailean, kargu horretan, Artilleria Gorputzeko ofizialen lehen matxinadari aurre egin behar izan zion, Primo de Riverak dekretatutako batzorde itxia indargabetu izanagatik haserre zeudenak, eta urte bereko abenduan arrakastaz konpondu zen matxinada.

1927ko maiatzean, Gerra eta Itsas Armadako Kontseilu Goreneko presidente bihurtu zen, eta horrek Batzar Nazionaleko Kontsulta-eserleku bat barne hartzen zuen. Kargu horretatik dimisioa eman zuen 1928ko azaroaren 9an, lehen erreserbako kide bihurtu zenean, legezko adina bete zuelako. Hogei egun geroago, abenduaren 1ean, Primo de Riverak Armada Ministerio berria eman zion, eta bertan egon zen diktadoreak 1930eko urtarrilaren amaieran dimisioa eman zuen arte.

Maiatzaren 16an, Dámaso Berenguerrek presidente berriak Armada eta Itsas Armadako Kontseilu Goreneko kide izendatu zuen, eta 1931ko urtarrilaren 31n, Estatuko Kontseilari, Errepublika aldarrikatu zenean zuen kargua.

Maiatzaren 18an, Manuel Azañak kargutik kendu eta aldi baterako baimena eman zion. Irailaren 14an, diktadurarekin kolaboratzeagatik epaitzea agindu zuen. Madrilgo San Frantziskoko Espetxe Militarrean sartu zuten, eta han Gorte Konstituziogileen Erantzukizun Batzordearen esku geratu zen. 1932ko maiatzaren 26an, bigarren erreserba armadako kide izendatu zuten, hirurogeita hamabi urte bete zituenean. Abenduaren 7an, Justizia Auzitegi Gorenak goi-mailako traizioa laguntzeagatik errudun jo zuen eta sei urteko erbesteratzea eta hamabi urteko desgaitasun osoa ezarri zizkion, Madrildik berrehun eta berrogeita hamar kilometro baino gehiagora, Armadatik kanporatzea eta soldata eta pentsioak galtzea bezalako zigor gehigarriekin.

Une horretatik aurrerako informazio dokumentatu bakarra 1939an hil zeneko erregistroa da, nahiz eta lekua edo data zehatza aurkitzea ezinezkoa izan den. Ez dago informaziorik 1933tik aurrera bere jarduerei eta nondik norakoei buruz, ezta Gerra Zibilean izan zuen jarrerari eta egoerari buruz ere.

## Kanpo estekak