open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aistrako San Julian eta Santa Basilisa baseliza

**Aistrako San Julian eta Santa Basilisa baseliza** Zalduondo udalerriko baseliza bat da, XI-XII. mendekoa, eraikitako euskal ondare nabari sailkatua. Egun geratzen den baseliza Erdi Aroko Aistra herriko eliza izan zen, Donemiliagako Botoaren agiriaren arabera 10 etxeren baliokidea ordaintzen zuena; Behe Erdi Aroko demografia murrizketan despopulatu zen seguruenez. Leizarratetik behera Zalduondora heltzen den galtzadan dago, herrigunera heldu aurretik.

## Aztarna elementu zaharrak 
Euskal Herriko elementu oso interesgarria da. Baselizako santu zaindariek, San Julianek eta Santa Basilisak, aditzera ematen dute eliza oso zaharra dela, kultura gotikoan eta mozarabiarren oso gurtuak baitziren, bereziki erromes ibilbideetan. Erromaniko aurreko elementuak gorde ditu buru angeluzuzenean. Silarri handien bidez eraikita dago.

Erroska ferra arku oso itxiko bao bat du aztarna nabarmenena: ia zirkulu oso bat da, alde banatan luzatzen den koska bikoitz batez inguratua. Baoaren alde banatan bi arrail bertikal ditu, harrian zizelkatuak. Eraikinaren estalkia eusten duten harburuak oso antzinakoak direla ematen duten aditzera, erromanikoan kokatuta betiere. Bertan buruak irudikatzen dira, hala gizakienak nola animalienak, oso aurpegiera adierazkorrekoak. Iparraldean, gizon batek, uzkurtuta, genitalak erakusten ditu.

## Aldameneko hilerria 
Baselizaren aldamenean Erdi Aroko hilerri baten aztarnak daude. Lurzoruan bertikalki iltzatutako harlauzak dituzten hilobiak daude, zista hilobiak eratuz, harlauzaz estaliak. Azken indusketek argitu dutenez, bertan bazen erromatarren garaiko herrixka bat.

## Galeria 

Fitxategi:Aistra baseliza 1.jpg
Fitxategi:Aistra baseliza 3.jpg
Fitxategi:Aistrako San Julian eta Santa Basilisa baseliza 3.jpg

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* San Saturnino (Zalduondo)
* Lazarragatarren jauregia

## Kanpo estekak
Jonathan Rousselle

**Jonathan Rousselle** (Seclin,  -) frantziar saskibaloi jokalaria da, egun ACBko Bilbao Basket taldean dabilena.

## Taldeak 
* BCM Gravelines (2008-2014)
* S.O.M.Boulogne (2011-2013)
* Cholet Basket (2014-2018)
* CSP Limoges (2018-2019)
* Bilbao Basket (2019-)

## Erreferentziak
Emir Sulejmanović

**Emir Sulejmanović** (Žepa,  -) bosniar saskibaloi jokalaria da, egun ACBko Bilbao Basket taldean dabilena.

## Taldeak 
* KK Union Olimpija (2011-2013)
* FC Barcelona B (2013-2016)
* → Orlandina Basket (2015)
* Cibona Zagreb (2016-2017)
* Montakit Fuenlabrada (2017-2019)
* → Club Baloncesto Breogán (2017-2019)
* Bilbao Basket (2019- )

## Erreferentziak
Axel Bouteille

**Axel Bouteille** (Roanne,  -) frantziar saskibaloi jokalaria da, egun ACBko Bilbao Basket taldean dabilena.

## Taldeak 
* Élan Sportif Chalonnais (2013-2017)
* CSP Limoges (2017-2019)
* Bilbao Basket (2019- )

## Erreferentziak
Maelström (ipuina)

**Maelström** (A Descent into the Maelström, ingelesez) Edgar Allan Poe estatubatuar idazlearen kontakizun labur bat da. 1841eko apirilean ''Graham's Magazine* aldizkarian argitaratu zen.

2000an Koro Navarrok euskarazko itzulpena argitaratu zuen, *Maelström* izenburupean, Poeren kontakizun laburrez osatutako *Kontakizunak* liburuan.

## Argumentua 
Ipuinaren iturburua Maelström delakoa da. Hori Norvegiako kostaldean gertatzen den zurrunbiloa da. Ipuinak istorio bat beste baten barruan azaltzen du. Agure batek kontatzen du, nahiz eta berak esan zaharra ez dela, itxura gorabehera: *"Oso gizon zaharra naizela pentsatuko duzu, baina ez da hala. Egun bat nahikoa izan zen ile hauek beltz-beltzetik zurira aldatu, nire zangoak ahuldu eta nire nerbioak desegiteko (...)"''.

Gizonak adierazten du egun batean, bere bi anaiekin itsasoratu zenean, oso urakan bortitz bat sortu zela eta haiek harrapatu erdi-erdian. Bi anaiak hil ziren, baina berak zurrunbiloaren barrura bota zuen bere burua, upel bati eutsi zion, eta ikusi zuenak txunditu zuen. Geroago, lagun batzuen itsasontziak salbatu zuen. Lagunek ez zuten ezagutu, baina.

## Kanpo estekak
Sergio Rodríguez Febles

**Sergio Rodríguez Febles** (Los Realejos,  -) espainiar saskibaloi jokalaria da, egun ACBko Bilbao Basket taldean dabilena.

## Taldeak 
* San Isidro (2011-2013)
* Real Club Náutico Tenerife (2013-2014)
* Iberostar Tenerife (2014)
* Grupo Eulen Carrefour 'El Bulevar' Ávila (2014-2015)
* Iberostar Tenerife (2015)
* Basket Navarra Club (2015-2016)
* Amics del Bàsquet Castelló (2016-2017)
* CB Peñas Huesca (2017-2018)
* Club Ourense Baloncesto (2018-2019)
* RETAbet Bilbao Basket (2019-)

## Erreferentziak
Potret obala

**Potret obala** (The Oval Portrait, ingelesez) Edgar Allan Poe estatubatuar idazlearen kontakizun labur bat da. 1842an ''Graham's Magazine* aldizkarian argitaratu zen.

2000an Koro Navarrok euskarazko itzulpena Poeren kontakizun laburrez osatutako *Kontakizunak* liburuan *Erretratu* *obala'' izenburupean argitaratu zuen.

## Argumentua 
Ipuinak gizon zauritu baten istorioa azaltzen du. Bere zerbitzariarekin gaua pasatu zuen gaztelu utzi berri batean. Gaztelua tapizez eta margolanez beteta zegoen. Gizona oheratu zen eta burkoaren azpian liburu bat aurkitu zuen, gazteluko margolanei buruzkoa. Argimutila lekuz aldatzean, neska gazte eta eder baten potret obal bat ikusi zuen eta horri buruzko istorioa irakurtzen hasi zen liburuan.

Neska hori margolari batekin maitemindu eta ezkondu zen. Senarra zorrotza eta Artearekin jada ezkondua zen; neskak Artea baino gorroto ez zuen, hura baitzuen arerioa. Senarrak emaztearen potreta egiteko desioa izan zuen; emazteak, nahiz eta nahi ez, esanekoa zenez, onartu zuen. Asteak eta asteak eman zituen gela ilun batean eta, ondorioz, ahultzen eta osasuna galtzen hasi zen. Senarra ez zen konturatu, potretari bakarrik begiratzen ziolako. Potreta amaitzean emaztea hila zela ikusi zuen.

## Kanpo-estekak
Lolo Encinas

**Lorenzo "Lolo" Encinas Uspiriano** (Donostia, ) saskibaloi entrenatzaile ohia da. Egun laguntzaile moduan dabil Bilbao Basket taldean.

## Ibilbidea 
* 1997-98. Askatuak. LEB. Delegado
* 1998-99. Askatuak. EBA. Delegado
* 1999-00. Askatuak. EBA. Delegado
* 2000-01. Askatuak. LEB 2. Delegado
* 2001-2002. UPV-Atlético San Sebastián. Liga Autonómica.
* 2002-03. Atlético San Sebastián. 1ª Nacional.
* 2003-04. Iraurgi Saski Baloia. 1ª Nacional.
* 2004-05. Iraurgi Saski Baloia. 1ª Nacional.
* 2005-06. Lan Mobel Iraurgi. EBA.
* 2007-08. Bruesa GBC. LEB Oro. Laguntzailea. Nagusia: Pablo Laso.
* 2008-09. Bruesa GBC. ACB. Laguntzailea. Nagusia: Pablo Laso.
* 2009-10. Lagun Aro GBC. ACB. Laguntzailea. Nagusia: Pablo Laso.
* 2009-10. Lagun Aro GBC. ACB. Laguntzailea. Nagusia: Pablo Laso.
* 2010-11. Lagun Aro GBC. ACB. Laguntzailea. Nagusia: Pablo Laso.
* 2011-12. Lagun Aro GBC. Liga Endesa y Copa del Rey. Laguntzailea. Nagusia: Sito Alonso.
* 2012-13. Lagun Aro GBC. Liga Endesa. Laguntzailea. Nagusia: Sito Alonso.
* 2013-14. Donostia Gipuzkoa Basket. Liga Endesa. Laguntzailea. Nagusia: Sito Alonso.
* 2014-15. Donostia Gipuzkoa Basket. Liga Endesa. Laguntzailea. Nagusia: Jaume Ponsarnau.
* 2015-16. RETAbet.es GBC. Liga Endesa. Laguntzailea. Nagusiak: Jaume Ponsarnau eta Porfi Fisac.
* 2016-17. Recreativo de Líbolo. Angola. Laguntzailea. Nagusia: Hugo López Muñoz.
* 2017-18. Sammic Hostelería. LEB Oro. Entrenatzaile nagusia
* 2018-19. Sammic Hostelería. LEB Plata. Entrenatzaile nagusia
* 2019-20. Bilbao Basket. ACB Liga. Laguntzailea. Nagusia: Álex Mumbrú.
Claude Jade

**Claude Marcelle Jorré**, **Claude Jade** bezala ezagututa (Dijon, 1948ko urriaren 8a - Boulogne-Billancourt, 2006ko abenduaren 1a) frantses aktorea izan zen. François Truffauten hiru filmetan parte hartu zuen (*Baisers volés*, *Domicile conjugal* eta ''L'amour en fuite*).

## Filmografia 

* 1967 : *Les oiseaux rares* (Telesail, 1968)
* 1968 : *Baisers volés*
* 1968 : *Sous le signe de Monte-Cristo*
* 1968 : *Topaz*
* 1969 : *Le Témoin*
* 1969 : *Le songe d’une nuit d’été*
* 1969 : *Mon oncle Benjamin*
* 1969 : *Mauregard*
* 1970 : *Domicile conjugal*
* 1971 : *Le Bateau sur l'herbe*
* 1971 : *Shéhérazade
* 1972 : *Les Feux de la Chandeleur*
* 1972 : *La Mandragore*
* 1973 : *Home Sweet Home*
* 1973 : *Number One*
* 1973 : *La ragazza di via Condotti*
* 1973 : *Prêtres interdits*
* 1974 : *Le Malin Plaisir*
* 1975 : *Maître Pygmalion*
* 1975 : ''Trop c'est trop*
* 1975 : *Ma mie Rose*
* 1975 : *Le Choix*
* 1976 : *Kita no misaki*
* 1976 : *Le collectionneur de cerveaux*
* 1977 : *Una spirale di nebbia*
* 1977 : *Fou comme François
* 1978 : *La passion de Camille et Lucile Desmoulins*
* 1978 : *Le Pion*
* 1978 : ''L'amour en fuite*
* 1979 : *L'Île aux trente cercueils* (Telesail)
* 1980 : *Téhéran 43*
* 1981 : *Lénine à Paris*
* 1981 : *Le bahut va craquer*
* 1981 : *Commissaire Moulin: L'amie d'enfance*
* 1981 : *La grotte aux loups*
* 1981 : *Nous ne l’avons pas assez aimée*
* 1982 : *L'Honneur d'un capitaine*
* 1982 : *Lise et Laura*
* 1983 : *Rendez-vous à Paris*
* 1984 : *Une petite fille dans les tournesols*
* 1984 : *Voglia di volare* (Telesail)
* 1987 : *L'Homme qui n'était pas là*
* 1989 : *La tête en l'air* (Telesail, 1993)
* 1990 : *Le bonheur des autres*
* 1992 : *Tableau d'honneur*
* 1994 : *Eugénie Grandet*
* 1994 : *Bonsoir*
* 1995 : *Julie Lescaut: Rumeurs* (TV)
* 1995 : *Porté disparu*
* 1997 : *Inspecteur Moretti: Un enfant au soleil*
* 1998 : *Le Radeau de la Méduse*
* 1998 : *Une femme d'honneur: Mémoire perdue*
* 1998-2000 : *Cap des Pins* (Telesail)
* 2004 : *A San Remo*
* 2004 : *La crim': Le secret* (TV)
* 2005 : *Groupe Flag: Vrai ou faux* (TV)
* 2006 : *Célimène et le cardinal''
Louis Joinet

**Louis Joinet** (Nevers,  - ) frantziar legelaria izan zen.

François Mitterrand Frantziako presidente ohiaren aholkularia izan zen (1981-1995), eta aldi hartako bost lehen ministroren aholkulari ere bai. Frantziako Gorte Goreneko magistratu izan zen, eta, giza eskubideen alorrean, NBEren ordezkaria munduko hainbat gatazkatan.

Euskal Herriko gatazkan ere jarri zuen bere alea, azken urtetan, batik bat. Esate baterako, 2014an eta 2015ean Ipar Euskal Herriko ordezkaritza batekin lanean aritu zen Joinet, Parisen, euskal gatazkaren ondorioen atalean. Eta Frantziaren jarrera salatu zuen 2016an prentsaren aurrean. ETAren armagabetze egunean, 2017ko apirilaren 8an, Baionan izan zen. Oholtzan egon zen eta mintzaldia egin zuen.

## Erreferentziak
Arnoldas Kulboka

**Arnoldas Kulboka** (Marijampolė,  -) lituaniar saskibaloi jokalaria da, egun ACBko Bilbao Basket taldean dabilena.

## Taldeak 
* Brose Bamberg (2015-2018)
* →Baunach Young Pikes (2015-2016)
* →Orlandina Basket (2017-2018)
* Bilbao Basket (2019- )

## Erreferentziak
Leonardo Demétrio

**Leonardo Demétrio** (Curitiba,  -) brasildar saskibaloi jokalaria da.

## Taldeak 
* Minas Tênis Clube (2014–2016)
* Baloncesto Fuenlabrada (2016)
* Força Lleida Club Esportiu (2016-2017)
* Club Baloncesto Breogán (2017-2018)
* Bilbao Basket (2018)
Santiago Lorenzo

**Santiago Lorenzo** (Portugalete, 1964) idazle eta zinegile bizkaitarra. Egun, Segoviako herrixka batean bizi da.

## Biografia 
Portugaleten jaioa, Madrilgo Complutense Unibertsitatean Irudia eta gidoilaritza ikasi ostean, RESADen eszena zuzendaritza ikasi zuen. Geroago, *El Lápiz de la Factoría* ekoiztetxea eratu eta *Manualidades* film laburra zuzendu zuen. 1995an *Caracol, col, col* marrazki biziduenen film laburra ekoitzi zuen; film horrekin 1996an Goya saria irabazi zuen. Bestalde, 2001ean Mar García Navasekin batera, eszenografiak diseinatzeko tailer bat ireki zuen. *Un buen día lo tiene cualquiera* filma egin ondoren, zinema utzi zuen literaturan  buru belarri aritzeko. Gaur egun hiri handietatik ihes eginda, Segoviako herrixka batean bizi da.

## Filmak 
### Laburmetraiak 
* (1989). *Bru* (Zuzendari eta ekoizlea).
* (1990). *Es asunto mío* (Zuzendari eta ekoizlea). 
* (1992). *Manualidades* (Zuzendari eta ekoizlea).
* (1993). *Tiberiades* (Zuzendari eta ekoizlea).
* (1993). *Los colores del caudal* (Zuzendari eta ekoizlea).
* (1994). *Café del Norte* (Zuzendari eta ekoizlea).
* (1995). *Caracol, col, col*. (Ekoizlea).
* (1999). *Mi novio es bakala*. (Aktorea).
* (2003). *La cigarra y la hormiga*. (Ekoizlea).

### Luzemetraiak 
*(1997). *Mamá es boba* (Zuzendatzaritza eta gidoia).
*(2007). *Un buen día lo tiene cualquiera* (Zuzendatzaritza eta gidoia).

## Liburuak 
* *Los millones* (Mondo Brutto, 2010)
* *Los huerfanitos* (Blackie Books, 2012)
* *Las ganas* (Blackie Books, 2014)
* *9 chismes*, Mireia Pérezen marrazkiekin (Autsaider Comics, 2017)
* *Los asquerosos* (Blackie Books, 2018)
* *Tostonazo* (Blackie Books, 2022)

## Sariak 
;:
* 1992: *Manualidades* filmarekin, Alcalá de Henaresko film laburren lehiaketa

;:
* 1996: *Caracol, col, col* Marrazki bizidunen Goya Saria

;:
* 2019: *Los asquerosos* eleberriarekin: Calamo saria, Los Libreros Recomiendan saria, Nafarroako Liburudenden saria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : Elkarrizketa telebistako La Resistencia saioan, 2019/01/08.
* : Elkarrizketa *El País* egunkarian, 2019/08/13.
* : Erreportajea *20 minutos* aldizkari digitalean, 2019/06/16
Igeldoko dorrea

**Igeldoko dorrea** Donostian (Gipuzkoa) dagoen dorrea da, antzina itsasargi izandakoa eta orain Igeldoko jolas-parke barnean kokatua Txubillo mendiaren gailurrean. 2014ko maiatzaren 27an, Eusko Jaurlaritzak kultura ondasun izendatu zuen, Igeldoko Funikularra eta Parkea *monumentu-multzo* sailkapenaren barnean.

## Historia 
### Dorre originala 
XVI. mendetik egon da bertan dorre bat, «Farola» deiturikoa, itsasargi eta talaia funtzioekin.

Egungo dorrearen egitura XVIII. mendekoa da, Donostiako Kontsulatuak eraikia itsas mailatik 180 metrora. Pedro Ignacio de Lizardi arkitektoak aurkeztu zuen proiektua 1773an, eta lanak Julián Sánchez Bortt arkitekto eta ingeniariak burutu zuen, aldaketa batzuk sartuta. Hasiera batean Urgull mendiaren maldetan izan zen eraikitzekoa, baina Txubillo mendira aldatu zen asmoa, Urgulleko Gazteluko militarrek ez zutelako bertan nahi.

Argizko dorre finko bat zen, proiektuaren arabera planta laukikoa, 22.5 oin zabal alde bakoitzean, eta 45 oin garai. Itsasargi edukitzeko egitura 15 oin diametrokoa zen kanpoaldean eta 21 oin garai zen, eta bost beiratek inguratzen zuten, hauetarik bi, argi emateko itsasora zuzenduta zeudenak, 5 oin zabal eta 15 garai zirelarik. 24 argi suziriz osatutako itsasargia,.

### 20. mendeko dorra 
1912an Igeldoko jolasparkea eta funikularra ireki ondoren, egungo dorrearen irudia Luis Elizalderen proiektuaren arabera egin zen, Erdi Aroko gaztelu batean itxurak imitatuz, eta 1913-1914an urteetan eraiki zen. Dorreari beste solairu bat gehitu zitzaion lehiate handiekin begiratoki gisa eta haren gainean terraza panoramiko bat.  [thumb|ezkerrera|Dorrearen goiko begiratokian dagoen orientazio-mahaia, batez ere ikusgai diren euskal mendiak eta haien [garaiera adieraziz]]

Dorreak laukizuzen itxurako oinplanoa du, bost solairukoa, eta bi zatik osatzen dute. Lehendabizikoak bigarren solairutik gora erpin alakatuak dituen lau solairuko oinarri bat osatzen du. Bao-ardatz bakarra du leihoburu kurbatu eta dobelatuekin, lau aldeetako bakoitzean. Bigarren zatiak solairu bakarra du eta harburuen gainean oinarritzen den lau garita handi jarri zaizkio erpin bakoitzean. Azkeneko solairuan dorreak lau leiho ditu alde bakoitzean eta hiru leiho gehiago, gezileihoak, garita handi bakoitzean.

Ireki zenetik aldamenko kasino eraikinaren luzapen gisa funtzionatu zuen 1967a arte, non kasinoa hotel bilakatu zen.
thumb|erdian|580px|Ikuspegia goiko begiratokitik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marie Rogêten misterioa

**Marie Rogêten misterioa** () Edgar Allan Poe estatubatuar idazlearen kontakizun labur bat da. ''Ladies' Companion* aldizkarian argitaratu zen hiru zatitan: 1842ko azaroan eta abenduan eta 1843ko otsailean.

2000an Koro Navarrok euskarazko itzulpena Poeren kontakizun laburrez osatutako *Kontakizunak* liburuan *Marie Rogêten misterioa'' izenburupean argitaratu zuen.

Auguste Dupin detektibearen bigarren agerpena da. New Yorken gertatu zen Mary Cecilia Rogers gaztearen hilketa du iturburua ipuin hau. Honetan eraildakoaren izena Marie Rogêt eta gertalekua Paris, New York beharrean. Mary Cecilia Rogers zigarreta-saltzaile eder bat zen eta bere hilketa ez zen inoiz argitu. Marie Rogêt neska asmatuaren kasuan, hiltzailea marinel bat zela iradokitzen da, eta ez gaizkile-talde bat, poliziak uste zuen bezala.

## Argumentua 
Marie Rogêt neska eder eta ezaguna hilda agertzen da. Poliziak Auguste Dupin detektibeari laguntza eskatzen dio eta honek egunkariek kasuari buruz argitaratutakoa aztertu eta bere iritzia ematen du.

Marie Rogêt igande bateko goizean irten zen etxetik bere izebaren etxera joateko asmoz. Amari esan zion gauera arte ez zela itzuliko eta senargaiari, bere bila joateko. Senargaia hara joatean konturatu zen neska ez zela joan izebarenera. Hala ere, senideak ez ziren asko kezkatu, aurrekoan ere desagertu eta astebetera itzuli zelako. Laugarren egunean, ordea, bere gorpua aurkitu zuten ibaian.

Gorpua agertua eta bi astera mutiko batzuek hilketaren gertalekua omen zena aurkitu zuten, non neskaren oihal zatiak, eguzkitakoa eta musuzapi bat agertzen baitziren, lizunduta. Gauza horiek ezin ziren bi egun baino gehiago egon han, baina hilketa duela bi aste gertatu zen.
Halaber, itotako gorpu batek bi aste inguruan behar ditu azaleratzeko, baina Marie Rogêtena bi egunetan agertu zen.

Poliziak gaizkile-talde bat jo zuen egiletzat, aurretik beste neska bati eraso ziotelako, baina Auguste Dupinek ez zuen hori sinisten. Berak uste zuen neskaren maitale batek, marinela zenak, Marie Rogêt hil eta txalupa batetik ibaira bota zuela. Hori eginda, gaizkile-talde bat egilea zela sinistarazten saiatu zen.

## Kanpo estekak
Rafael Martínez Aguilera

**Rafael "Rafa" Martínez Aguilera** (Santpedor,  -) kataluniar saskibaloi jokalaria da, egun ACBko Bilbao Basket taldean dabilena.

## Taldeak 
* Unió Manresana (LEB): 1999-2000
* TDK Manresa (ACB Liga): 1999-2000
* Club Basket Vic (EBA): 2000-2001
* Valls Félix Hotel (LEB-2): 2001-2003
* Ricoh Manresa (ACB Liga/LEB): 2003-2008
* Valencia Basket (ACB Liga): 2008-2019
* Bilbao Basket (ACB Liga): 2019-

## Erreferentziak
Alberto Díaz Ortiz

**Alberto Díaz Ortiz** (Málaga,  -) andaluziar saskibaloi jokalaria da, egun ACBko CB Málaga taldean dabilena.

## Taldeak 
* Clínicas Rincón (2011-2014)
* Unicaja Málaga (2012-2014)
* Basket Bilbao (2014)
* Baloncesto Fuenlabrada (2014-2015)
* Unicaja Málaga (2015-)
Mona Eltahawy

**Mona Eltahawy** (; Port Said, 1967ko abuztuaren 1a) kazetari, idazle eta aktibista feminista musulmana eta egipto-estatubatuarra da, Kairo eta New Yorken bizi da. Arabiar munduko emakume garrantzitsuenen artean dago. Nerabe zelarik, Mekara peregrinazioa egitera joan eta Kaaba inguruan bueltaka ari zela sexu erasoa jasan zuen. 2018ko otsailean #MosqueMeToo traola sortu zuen 36 urtez ixilpean gordetako Mekako erasoa jakitera emanez eta emakume musulmanei beraiek bizitakoak ere adieraztera animatuz. 24 orduz 2000 txiotik gora zeuden halako bizipenak salatuz.

2011n Tahrir plazan Egiptoko iraultzaren gertaeren berri ematen ari zen bitartean bortxatua izan eta besoa eta hanka hautsi zioten. Orduan AEBetako herritartasuna eskuratu zuen.

Unibertsitateetan hitzaldiak eman eta giza eskubideei buruzko eta islamiar munduaren, feminismoaren eta musulman-kristauen arteko harremanen inguruko topaketetan parte hartzeaz gain, irrati eta telebistako analista ere izan da. Sare sozialetan aktibo agertzen da eta bere jarrera argi eta garbi adierazteko sarritan bere esku-hartze publikoak "Izorra hadi, patriarkatua!" leloarekin hasi ohi ditu.

16 urterekin jarri zuen hijaba 25 urte zituela kentzea erabaki zuen, baina bera halakoen kontra egon arren, emakumeen erabakien atzean dauden arrazoien konplexutasun eta aniztasunaz ohartarazten du. 

Arabiar munduko emakumeen eskubideei buruz hitz egiten du eta emakumeen genitalen mutilazioaren aurkako jarrera irmoa du. Emakumeek iraultza sozial eta sexuala behar dutela aldarrikatzen du baita emakume musulmanen aniztasuna eta beraien hitza entzutearen ezinbestekotasuna: *"Isilik egon eta entzun emakume musulmanoi, geure bizi-esperientzia konplexua da eta”.*

2019ko irailean *The Seven Necessary Sins for Women and Girls* (Emakume eta neskek egin beharreko 7 bekatuak) liburua argitaratu du. Bertan, patriarkatuak emakumeei ukatzen dizkien ezaugarriak aztertu eta 7 bekatu kapitalak oinarri, ikasi eta bereganatu beharrekoak aurkeztu: sumina, arreta bilatzea, biraoa, anbizioa, boterea, biolentzia eta lizunkeria. 

## Argitalpenak 
* The Seven Necessary Sins for Women and Girls (2019) 
* Hijaba eta himenak: zergatik egin behar du Ekialde Hurbilak sexu iraultza. (2015) 

## Sariak eta errekonozimenduak 
* 2009. urtean Samir Kassir saria, prentsa askatasunerako.
* 2010ean Anna Lindh Fundazioaren saria.
* 2013ko martxoan 30. postuan eta 2015eko martxoan 62.ean munduko 100 emakume arabiarrik eraginkorreko zerrendan CEO *Middle East* aldizkariaren arabera, bere aktibismo kultural eta sozialarengatik. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Mona Eltahawy and María Porras. Global UOC Talks, Universitat Oberta de Cataluny (Bideoa, 2019, EN)
* Mona Eltahaway, My body belongs to me. TEDxEuston (Bideoa, 2016, EN)
Aiarako Andre Mariaren santutegia

**Aiarako Andre Mariaren santutegia** Dulantziko baseliza bat da, herrigunetik kilometro eskas bat iparraldera dagoena eta Donejakue bidean.

## Historia 
Zerga bilketarako *Donemiliagako goldea* agirian jada aipatzen zen "Aialha" herria 1025. urtean. XIII. mendean eraiki zen Aiara herriko parrokia izateko. Donejakue bidea pasatzen zen bertatik, Arabatik Gipuzkoara zihoana, San Adrian pasabidetik barna. Aiaratarrek ordea herria utzi eta hegoalderantz egin zuten toki hobea iritzita eta Dulantzi herria sortu zuten.

Hurrengo mendeetan hainbat berriztatzen lan egin ziren eta gaur egun ongien kontserbaturiko monumentuetako bat da.

## Egitura 
Estilo erromaniko berantiarrean eraiki zen. Habearte bakarra du, eremu presbiterar errektangularra eta abside semizirkularrarekin. Absidea bera oso soila da, bi aspilera estu baino ez ditu. Teilatuaren azpian irudi ugari erakusten ditu, gia buruak, irudi zoomorfoak eta geometrikoak, landa eremuko tenplo erromanikotan ohikoa den legez.

Hegoaldeko horman leiho gotiko bat agertzen de, beranduago egindakoa dudarik gabe. Sarrerako atea ere gotikoa da eta giza buruen eskulturez horniturik dago. Ataria bera hegoaldera zabaltzen den arkupe batek babesten du. Arku bat puntu erdikoa da, erromaniko berantizarrekoa, eta beste bi arkuak gotikoak dira. Arkupe honetan herriko biltzarrak egingo zirela proposatu izan da.

## Iruditegia 

Irudi:Alegria-Dulantzi - Santuario de Ayala 04.jpg|Ataria.
Irudi:Alegria-Dulantzi - Santuario de Ayala 14.jpg|Atariaren barnealdea.
Irudi:Alegria-Dulantzi - Santuario de Ayala 05.jpg|Sarrerako atea.
Irudi:Alegria-Dulantzi - Santuario de Ayala 08.jpg|Hegoaldeko leihoa.
Irudi:Alegria-Dulantzi - Santuario de Ayala 12.jpg|Putzua.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Erromanikoa Euskal Herrian
* Euskal Herriko arkitektura erromanikoen zerrenda

## Kanpo estekak
Bihotz salataria

**Bihotz salataria** () Edgar Allan Poe estatubatuar idazlearen kontakizun labur bat da. *The Pioneer* aldizkarian argitaratu zen 1843an.

2000an Koro Navarrok euskarazko itzulpena Poeren kontakizun laburrez osatutako *Kontakizunak* liburuan *Bihotz salataria* izenburupean argitaratu zuen.

## Argumentua 
Narratzaile batek behin eta berrro esaten du zoraturik ez dagoela, nahiz eta bere zentzumenak ozo zorrotzak izan, entzumena batez ere.
Berarekin bizi den agureak begi urdin argi bat du, gaunduak lausotua, sai batena bezalakoa. Horrek aztoratzen zuen narratzailea, hil nahi izateraino. Egun batean, agurea lotan zegoela begi irekita zuela ikusi zuen, eta hiltzea erabaki zuen. Hil eta gero, gorputza laurdenkatu zuen eta zoru azpian gorde zituen gorputz-zatiak.
Oihuak entzun zituen auzoko bateak deituta, hiru polizia agertu ziren bere etxean. Hiltzaileak pasarazi eta agurearen logelara eraman zituen, lasai-lasai.
Laster, hazten ari zen hotsa entzun hasi zen. Agurearen bihotz taupadak zirela sinetsita, izutu zen eta dena aitortu zuen.

## Kanpo estekak
Caia (ibaia)

**Caia** Portugalgo ibaia da. São Mamede mendizerran, Reguengo eta Ribeira de Nisa herrien artean, du iturria. Bere ibilbidean Arronches eta Caia zeharkatzen du. Guadianan dago bere ahoa, Elvas udalerrian.

## Kanpo estekak
Putzua eta pendulua

**Putzua eta pendulua** () Edgar Allan Poe estatubatuar idazlearen kontakizun labur bat da. ''The Gift: A Christmas and New Year's Present for 1843* argitalpenean argitaratu zen 1842an.

2000an Koro Navarrok euskarazko itzulpena Poeren kontakizun laburrez osatutako *Kontakizunak* liburuan *Putzua eta pendulua'' izenburupean argitaratu zuen.

## Argumentua 
Narratzailea badago Toledoko ziega ilun batean non Espainiako Inkisizioak zigortzen dituenak sartzen baizituzten. Tortura gogorrak jasotzen ditu: iluntasun osoa, erdian dagoen putzu batera erortzeko, nondik arratoiak ateratzen diren; jeisten ari den eta muturrean altzairu distiratsuzko ilargierdi bat zeukan pendulua; eta mugitzen ari diren paretak, ziegaren esparrua txikitzeko. Ziegan, putzuaz gain, lekurik ez zegoenean, Lasalle jeneralaren eskuak eusten zion. Izan ere, Napoleonen gerren garaian Toledon sartua zen jenerala eta Inkisizioaren biktimak salbatu zituen.

## Kanpo estekak
Mijares (ibaia)

**Mijares** edo **Millars** (, , ) ekialdeko Espainiako ibaia da. Mediterraneon du bere ahoa Almassora eta Burriana artean.

Bere iturria 1.600 metrotara dago, Sierra de Gúdarren (Iberiar sisteman). 156&nbsp;km luze da eta 4.028&nbsp;km²-ko arroa du. Plana Baixa eskualdeko nekazarien iturri nagusia da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vouga

**Vouga** Portugalgo ibaia da, herrialdeko nagusienetariko bat dena. Lapa mendizerran, Quintela herrian, du iturria. Bere ibilbidean Cacia zeharkatzen du. Bere ahoa Aveiroko itsasadarrean dago eta, guztira, 148 kilometroko ibilbidea egiten du. Bere arroak 3.635&nbsp;km²-ko azalera du.

## Kanpo estekak
Amontillado upela

**Amontillado upela** () Edgar Allan Poe estatubatuar idazlearen kontakizun labur bat da. *Tales of the grotesque and arabesque* liburuan argitaratu zen 1846an.

2000an Koro Navarrok euskarazko itzulpena Poeren kontakizun laburrez osatutako *Kontakizunak* liburuan *Amontillado upela* izenburupean argitaratu zuen. Aurretik, Jon Mirandek *Amontillado upela* izenburuaz eta Oskillasok *Upela amontilladuzkoa* izenburuaz euskaratu zuten.

## Argumentua 
Italiako hiri bateko inauterietan, Montresor pertsonaiak Fortunato izeneko gizona bilatu zuen mendekua hartzearren, aspaldian egin zizkion umiliazioengatik. Mozkortuta aurkitzean, erraza izan zen konbentzitzen bere jauregira joateko, amontillado ardo bat probatzearen aitzakiarekin. Jauregiko katakonbetara eraman zuen eta han mendekua gauzatu zuen.

## Kanpo estekak 
* Koro Navarroren itzulpeneko bertsioa, podcast bihurtua, Xerezaderen Artxiboan.
Robert Brough

**Robert Brough** (Invergordon, Ross eta Cromarty, 1872ko martxoaren 20 &ndash; 1905eko urtarrilaren 21a) margolari eta ilustratzaile eskoziarra izan zen.

## Biografia 
Aberdeen ikasi zuen, eta litografia tailer batean, Messrs Gibb & Co., lanean ari zen bitartean, Gray's School of Art instituzioren gaueko ikastaroetara joaten zen. Sei urte geroago Eskoziako Errege Akademian sartu zen, lehenengo urtean Stuart margolaritza saria, Chalmers beka eta konposizioko Maclame-Walters domeina eskuratuz. Parisen, Académie Julianen, bi urte egon zen. Denbora horretan J. P. Laurens eta Benjamin-Constant agindupean egon zen. 1894an Aberdeenen estudioa ireki zuen. Haren espezialitateak erretratuak eta marrazki satirikoak ziren. 1896an Mr. W. D. Ross-i egin zion erretratu baten ospea asko zabaldu zen. Geroago, *Fantaisie en Folie* margolanarekin, Royal Academyn arrakasta izan zuen. Lan hori Tate Galleryn erakutsi zuen. Bere beste bi margolan, *Twixt Sun* eta *Moon and Childhood of St. Anne of Brittany* Venezian erakutsi ziren. Brough 1905ean hil zen, Cudwortheko (Yorkshire) tren geltokian istripu batean.

## Estiloa 
Bere margolanetan nabaria zen tradizio frantsesaren eragina eta Henry Raeburn moduko artisten ezagutza. Dena dela, Braughek bere eragin pertsonala ezarri zuen bere lanetan.

## Iruditegia 

Image:
Brough, Fantaisie en Folie.jpg|*Fantaisie en Folie*, 1897, Tate Gallery.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* : Robert Broughen margolanak.
Ave (argipena)

**Ave** izan daiteke:

* Ave, erromatar agurra.
* Ave, Portugalgo ibaia.
* Ave, Portugalgo azpieskualdea.
* Alta Velocidad Española edo AVE, Renfe Operadora eragilearen marka.
* , latinezko esaldia, euskaraz Agur Maria otoitza dena.
Ave (ibaia)

**Ave** Portugalgo ibaia da, herrialdeko nagusienetariko bat dena. Cabreira mendizerran, Vieira do Minho herrian, iturria du. Bere ibilbidean Vieira do Minho, Póvoa de Lanhoso, Guimarães, Vila Nova de Famalicão, Santo Tirso, Trofa eta Vila do Conde zeharkatzen ditu. 94 kilometroko ibilbidea egin ondoren, Ozeano Atlantikora isurtzen ditu bere urak. Bere arroak 1.390&nbsp;km²-ko azalera du.

## Kanpo estekak
Sado (argipena)

**Sado** izan daiteke:
* sadomasokismo hitzaren laburdura.
* Sado, Japoniako uharte eta hiria.
* *Sadō* edo tearen japoniar zeremonia.
* Sado, Portugalgo ibaia.
Sado (ibaia)

**Sado**, lehen **Sádão** deitua, Portugalgo ibaia da, herrialdeko nagusienetariko bat dena. Caldeirão mendizerran iturria du. Bere ibilbidean Alvalade eta Alcácer do Sal zeharkatzen ditu. 180 kilometroko ibilbidea egin ondoren, Setúbal parean, Ozeano Atlantikora isurtzen ditu bere urak. Bere arroak 7.640&nbsp;km²-ko azalera du.

## Kanpo estekak
Antuã

**Antuã** Portugalgo ibaia da. Bere iturria Romariz eta Fajões artean dago. Bere ibilbidean S. João da Madeira, Oliveira de Azeméis eta Estarreja zeharkatzen ditu. 38 kilometroko ibilbidea egin ondoren, bere ahoa Aveiroko itsasadarrean dago.

## Kanpo estekak
Un buen día lo tiene cualquiera

***Un buen día lo tiene cualquiera*** 2007. urtean eginiko film dramatikoa da. Santiago Lorenzo portugaletetarrak zuzendua, Valladoliden grabatu zuten.

## Sinopsia 
Arturo hogeita hamar urte inguruko gizona da, lana eta etxea galdu dituena. Joaquín bere lagunak Udalaren plana azalduko dio: adineko gizon bakarti batekin etxea partekatzea.

## Pertsonaiak 
* Diego Martín: Arturo
* María Ruiz
* Juan Antonio Quintana
* Ana Otero
* Roberto Álamo: Joaquín
* Antonio Molero

## Kanpo estekak
Mamá es boba

***Mamá es boba*** 1997. urtean eginiko komedia dramatikoa da. Santiago Lorenzo portugaletetarrak zuzendua, Palentzian grabatu zuten.

## Sinopsia 
Martín mutikoak eskolan kaka egiten da egunero. Gema eta Toribio bere gurasoak ez dira mutikoaren dramaz konturatzen.

## Pertsonaiak 
* José Luis Lago: Martin Zamora
* Faustina Camacho: Gema Perdulí
* Eduardo Antuña: Toribio Zamora
* Cristina Marcos: Ana Cooper
* Ginés García Millán: Enrique Rebarrero
* Carolina Garrigues: Lucía
* Mercedes Navarro: Tati
* Juan Carlos García: Chechu
* Chema Noci: Orovio
* Juan Antonio Quintana: Manuel Ayllón
* Adrián Gil: Akier Beristiain
* Noemí Lozano: Alazne Pascual
* Chantal Van Damme: Amaranta López
* Amalia Hornero: Amazonia Pérez

## Kanpo estekak
Frankenstein (1910eko filma)

***Frankenstein*** 14 minutu dirauen 1910eko beldurrezko film laburra da, Mary Shelleyren 1818ko izen bereko lanean oinarrituta. Egokitzapenean eta zuzendaritzan James Searle Dawley aritu zen.

## Argumentua 
Victor Frankenstein medikuntzako ikasleak izaki bat sortu nahi du elektrizitatearen bitartez; munstro itxuragabea sortuko du baina.

## Antzezleak 
* Augustus Phillips: Victor Frankenstein
* Mary Fuller: Elizabeth
* Charles Ogle: Munstroa

## Kanpo estekak 
*  Filma 'IMDB' webgunean
*  
*  Filma 'Internet Archive'n, behera ekartzeko moduan

thumb|200px|ezkerrera|Filmaren afixa
Birdboy

***Birdboy*** 2010. urtean eginiko animaziozko film laburra da. Alberto Vázquez Rico galiziarrak eta Pedro Rivero segoviarrak zuzendua, Goya Saria irabazi zuen. 2007ko *Psiconautas* eleberri grafikoan oinarrituta, besteen artean, UniKo bilbotar ekoiztetxeak egin zuen.

## Sinopsia 
Zorigaitzak Dinki eta Birdboy lotzen ditu. Herriko lantegian istripu bat izan da.

## Ahotsak 
* Ana Lemos
* Tacho González
* Antón Rubal
* Xermana Carballido
* Matías Brea

## Kanpo estekak
UniKo

**UniKo** ikus-entzunezko arloan lan egiten duen bilbotar enpresa da.

2009. urtean Iñigo Gómezek eta Iván Miñambresek sortua, animazioko filmak, iragarkiak eta komunikazioarekin erlazioa duten proiektuak ekoiztu ditu:

* *Birdboy* (2011)
* *Sangre de unicornio* (2013)
* *Psikonautak, ume ahaztuak* (2016)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Santa Marina eliza (Otxandio)

**Santa Marina eliza** XVI. mendean eraiki zen estilo errenazentista jarraituz, lehenago tenplu bat ordezkatuz. Basilikakoa nabe estilokoa, gurutze-gangaz estalita dago. Bi kapera ditu bere lehen atalean, gurutzearen armak esan nahi dutenak. Gotiko estiloko bi atez sar daiteke, seguruenik aurreko eraikinetik berrerabiliak. Tenpluari bi korridore eta XIX. mendean estilo neoklasikoko sakristia gehitu zioten .
XVIII. mendean Francisco Gogeascoak diseinatutako kanpandorre barrokoa gehitu zen, Inazio Iberoren partaidetza posiblearekin, Amerikatik ekarritako diruarekin. Oinarri karratu handia du, hainbat solairu dituen arku obalatuak dituena . Arku batean horma-hobi bat kokatutako dago, non Santa Marinaren irudia dago.

## Iruditegia 

Irudi:Otxandio - Santa Marina eliza 005.jpg|Kanpandorrea
Irudi:Otxandio - Santa Marina eliza 010.jpg|Pulpito
Irudi:Otxandio - Santa Marina eliza 011.jpg|Gurutze-gangaz
Irudi:Otxandio - Santa Marina eliza - sakristia 017.jpg|Sakristia
Irudi:Otxandio - Santa Marina eliza - sakristia 013.jpg|Sakristiaren bobeda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Caracol, col, col

***Caracol, col, col*** 1997. urtean eginiko animaziozko film laburra da. Pablo Llorens alcoitarrak eta Santiago Lorenzo portugaletetarrak zuzendua, Goya Saria irabazi zuen.

## Sinopsia 
Maru atsekabeturik bizi da. Manolo bere senarra horren erruduna da. Txirrinak jo eta gizon baten bila dabilen polizia aurrean izango du.

## Kanpo estekak
Penny Dreadful (telesaila)

***Penny Dreadful***, Erresuma Batua eta AEBetako beldurrezko telesaila gotiko bat da. John Logan gidoigileak sortu zuen. Reeve Carney, Timothy Dalton , Eva Green, Rory Kinnear, Billie Piper, Danny Sapani, Harry Treadaway, Josh Hartnett, Helen McCrory, Simon Russell Beale, Patti LuPone eta Wes Studi aktoreek antzeztu zuten. Hiru denboraldi eta 27 atal izan zituen.

Izenburuak XIX. mendean Erresuma Batuan penike batean salgai zeuden liburuxken aipamena da, hauetan beldurrezko istorioak epeka kontatzen ziren, horregatik "Penny Dreadful" ("Penikeko Izugarrikeriak") ezizena ere jasotzen zuten.

## Argumentua 
Viktoriar Aroa, Londres. Frankenstein (Rory Kinnear), Drakula edo Dorian Gray (Reeve Carney) literatur pertsonaien testuinguruan girotua dago. Sir Malcolm Murray (Timothy Dalton) esploratzaile ohia, Vanessa Ives (Eva Green) igarlea, Ethan Chandler (Josh Hartnett) eta Victor Frankestein (Harry Treadaway) zirujau bikainak Beste Munduan bizi den naturazgaindiko mehatxu baten aurka borrokatu eta desagertutako neska gazte bat erreskatatzen saiatuko dira.

## Aktoreak 
* Reeve Carney: Dorian Gray
* Timothy Dalton: Malcolm Murray
* Eva Green: Vanessa Ives
* Rory Kinnear: Frankenstein
* Billie Piper: Brona Croft / Lily Frankenstein
* Danny Sapani: Sembene
* Harry Treadaway: Victor Frankenstein
* Josh Hartnett: Ethan Chandler
* Helen McCrory: Evelyn Poole
* Simon Russell Beale: Ferdinand Lyle
* Wes Studi: Kaetenay

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai
Fusajirō Yamauchi

thumb
 japoniar enpresari ospetsua izan zen. Berak sortu zuen Nintendo lantegia eta haren lehen presidentea izan zen. Yamauchi Kyoton egokitu zuen bere enpresa. Lehenengo arrakasta karta sortak ekoizten lortu zuen.

## Biografia 
Fusajirō Yamauchik 1889ko irailaren 23an sortu zuen bere enpresa, *Nintendo Koppai* (任天堂骨牌). Karta sorta desberdinak sortu zituen, hanafuda motatakoak, eta arrakasta lortu zuen batez ere yakuzek haren kartak zuten kalitateari esker erabiltzen zutelako. Horren ondorioz, Yamauchik negozioa handitu behar izan zuen. Denboraz Nintendo konpainia oso ezaguna egin zen eta Japonia osoan ospetsua. 1902an beste urrats eman zuen konpainiak: mendebaldeko karta sortak, batez ere ingelesak, hasi zituen ekoizten; lan horretan Japoniako lehendabizikoa izan zen.

Fusajirō Yamauchi 1889tik 1929 arte izan zen presidentea; azken urte horretan erretreta hartu zuen. Haren suhia zen Sekiryo Kaneda konpainiaren lehendakaritza hartu zuen, orduan. Azkenik, 1940an, Japonia Bigarren Mundu Gerran sartu aurretik, Yamauchi buruko isurketa izan zuen eta hil egin zen. Enpresaburuaren gorpuzkinak Kiotoko konpainiaren jarorrizko bulegoen sotoetan lurperatu zituzten.

## Ondorengoak 
* Tei Yamauchik, Fusajirōren alaba, Sekiryo Kanedaren ondoren Nintendoren presidentzia hartu zuen.
* Hiroshi Yamauchi, hirugarren presidentea, 1949tik 2002ra, Fusajirōren biloba zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* :Fusajiro Yamauchiren biografia.
The Golden Compass (filma)

***The Golden Compass*** (euskaraz *Urrezko Iparrorratza*), 2007ko Chris Weitz estatubatuar zinema zuzendariaren fantasiazko abentura film bat da. Philip Pullman ingeles idazlearen *Northern Lights* (1995, *Iparraldeko Argiak*) eleberrian oinarritua dago. Nicole Kidman, Dakota Blue Richards, Daniel Craig, Sam Elliott, Eva Green, Ian McKellen, Ian McShane eta Freddie Highmore aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Lyra Belacqua (Dakota Blue Richards) 12 urteko neskato umezurtza Oxford udalerriko Jordan Ikastetxean bizi da, eta Robert Parslow (Ben Walker) laguna salbatzeko bidai luze bati ekingo dio. Baina Lyrak inork inoiz ikusi gabeko munduetan ere bzi da, gizateria ezberdintasun niminoez garatu den dimentsio ukiezinak. Neskatoa leku guztietara Pantalaimon (Freddie Highmore) daimonarekin batera doa. Baina Lyraren mundua aldatzen ari da: Magisterioa, mundua gobernatzen duen erakunde nagusiak, biztanleak estutzen ari da. Bere maniobra ilunak Gobblerrak deritzoten izakiak indartzen ditu, eta hauek haurrak bahitzen ari dira.

## Aktoreak 
* Dakota Blue Richards: Lyra Belacqua
* Freddie Highmore: Pantalaimonen ahotsa, Lyraren daimona
* Nicole Kidman: Coulter andrea
* Daniel Craig: Lord Asriel
* Sam Elliott: Lee Scoresby
* Ian McKellen: Iorek Byrnisonen ahotsa, panserbjørn hartza
* Eva Green: Serafina Pekkala
* Ian McShane: Ragnar Sturlusson, panserbjørnen erregea
* Kathy Bates: Hesterren ahotsa, Lee Scoresbyren ahotsa
* Kristin Scott Thomas: Stelmaria, Lord Asrielen deabrua
* Ben Walker: Roger Parslow
* Jim Carter: John Faa
* Tom Courtenay: Farder Coram
* Christopher Lee: Magisterioaren lehen kontseilari nagusia
* Edward de Souza: Magisterioaren bigarren kontseilari nagusia
* Simon McBurney: Fra Pavel
* Jack Shepherd: Jordan Ikastetxeko maisua
* Magda Szubanski: Lonsdale andrea
* Derek Jacobi: Magisterioaren mandataria
* Clare Higgins: Ma Costa

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Problema sorta

**Problema sorta** () munduko hainbat unibertsitatetan erabiltzen den tresna didaktiko bat da. Batez ere zientzia formal, zehatz eta aplikatuetan eta teknologia alorretan erabiltzen den teknika da; matematika ikasketetan, fisikan, kimikan, ingeniaritzan, informatika ikasketetan... Ekonomia edo medikuntza bezalako jakintza arloetan ere antzeko problema sortak erabili izan dira.

Problema sortek ikasleei maila ertaineko zailtasuna edo maila handiko zailtasuna eskaintzen diete. Kontsigna izan daiteke bakarka edo modu kooperatiboan aurre egitea problemei. Problemei aurre egiteko, aurretik oinarrizko kontu batzuk ondo jakin behar dira. Helburua ikasleen zenbait konpetentzia edo gaitasun garatzen laguntzea izaten da.

## Adibideak 
* Fisikako problema sorta bat, via MIT
*: Problema sorten zerrenda bat, via MIT

## Ikus, gainera 
* Problemetan oinarritutako ikaskuntza.

## Kanpo estekak
Gaur, Emen, Orain, Danok

**Gaur, Emen, Orain, Danok** frankismo garaian sortutako lau arte eskola izan ziren, nahiz eta Danok ez zen inoiz sortzera iritsi. Jorge Oteizak eta Agustin Ibarrolak sortutako mugimendu kulturala izan zen, euskal kultura kontzientziatzeko asmoz. **Euskal Eskola Mugimendua** izena ere eman zitzaion, lau mugimendu ezberdinetan: Gaur Gipuzkoan, Emen Bizkaian, Orain Araban eta Danok Nafarroan. Oteizak *Quousque Tandem...!* lanean ezarri zituen mugimendu honen printzipio estetikoak, eta Arantzazuko santutegian sortutako taldeak eragin handia izan zuen. Euskal Artisten Unibertsitatea sortzea Oteizaren helburuetako bat zen.

## Testuingurua 
Francoren diktaduran zehar Euskal Herriak isolatze kulturala bizi zuen. Artista askok berrikuntza estetiko eta politikoak proposatu zituzten 1950ko hamarkadaren ondoti. Talde horietako bat Agustin Ibarrolak ere sortu zuen Estampa Popular taldea izan zen, Madril, Valentzia eta Euskal Herrian. 1960ko hamarkadan Jorge Oteizaren bultzadarekin Euskal Eskola sortu zen.

## Gaur 
Gaur Gipuzkoan 1966an sortutako taldea izan zen, Jorge Oteizak bultzatutako ideian oinarrituta. Berarekin batera zeuden Eduardo Txillida, Remigio Mendiburu, Rafael Ruiz Balerdi, Amable Arias, José Antonio Sistiaga, Nestor Basterretxea eta Jose Luis Zumeta. Taldearen helburua nazioarteko abangoardiekin harremanak irekitzea zen. Urte horretako apirilaren 28an lehenengo erakusketa egin zuten Donostian, eta manifestu bat aurkeztu zuten Amable Ariasek eta Jose Antonio Sistiagak garatua. Hainbat herritan aritu ostean, taldea 1969an desegin zen, Txillidak eta Oteizak zuten eztabaida handiaren ondorioz

## Danok 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko artea Francoren diktaduran

## Kanpo estekak
Womb (filma)

***Womb***, 2010eko Benedek Fliegauf hungariar zinema zuzendariaren zientzia-fikziozko drama film bat da. Eva Green eta Matt Smith aktoreek antzeztu zuten.

## Sinopsia 
Rebecca (Eva Green) bere aiton-amonen etxera itzultzean, bere haurtzaroko maitasuna izan zen Thomasekin (Matt Smith) berriz topo egingo du. Bien arteko erakarpena hain handia denez, Thomasek Rebbecarekin egoteko bere neskalaguna lagako du, baina ondoren Thomas auto istripu batean hilko da. Rebecca guztiz lurjota gelditu eta bere buruaz beste egitea pentsatuko du, azkenean klonazioaren ideian kontsolamendua aurkituz. Gizarteak onartu ez arren, bere ideia Thomas erdibitu eta berriz ere bizia ematea da.

## Aktoreak 
* Eva Green: Rebecca
* Matt Smith: Thomas "Tommy" eta Thomasen klon zaharrena
* Lesley Manville: Judith
* Peter Wight: Ralph
* István Lénárt: Henry
* Hannah Murray: Monica
* Ruby O. Fee: Rebecca (haurra)
* Tristan Christopher: Thomas (haurra)
* Natalia Tena: Rose
* Ingo Hasselbach: Walter
* Ella Smith: Molly
* Wunmi Mosaku: Erica
* Amanda Lawrence: Irakaslea
* Jennifer Lim: 2. Muju andrea

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Deseskolatze

[thumb|300px|[Tom Sawyer-en abenturak|Tom Sawyer eta Huckleberry Finn, eskolatik kanpo eskolan baino gehiago ikasten zuten pertsonaia literarioak.]]
**Deseskolatze**a edo **eskolatu gabeko hezkuntza** ohiko eskola sistemarekin oso kritikoa den hezkuntza ikuspegi bat da. Eskola sistemaren alternatiba izan nahi duen hezkuntza sistema da, non ikasleak zenbait eskola-erakundetatik babestu nahi diren.

Batzuetan deseskolatzea **hezkuntza etxean** kontzeptuarekin bateratu egin da, baina berez, deseskolatzea ez da eskoletan egiten zen lanaren kalkoa etxean egitea.

Ikuspegi hezitzaile honen arabera, ikasleek ikasiko dute euren joera naturalei jarraiki, ikasleek eurek nahi dutena, jolasaren bidez-eta.

## Kanpo estekak
Sigmund Jähn

**Sigmund Werner Paul Jähn** (Morgenröthe-Rautenkranz, 1937ko otsailaren 13a - Strausberg, 2019ko irailaren 21a) Ekialdeko Alemaniako aireko indarreko kidea eta lehen alemaniar austronauta izan zen. Soyuz 31 eta Soyuz 39 misioetan parte izan zuen. Geroago Europako Espazio Agentzian lan egin zuen.
Cracks (filma)

***Cracks***, 2009ko Jordan Scott ingeles zinema zuzendariaren drama thriller psikologiko bat da. Sheila Kohler idazlearen *1999ko izenburu berdineko eleberriam* oinarritua dago. Eva Green, Juno Temple, María Valverde, Imogen Poots eta Sinéad Cusack aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
1930eko hamarkada, Ingalaterra. St Mathilda's nesken ikastetxe elististan, Gribben (Eva Green) andereinoa etorri berria den Fiamma Coronna (Maria Valverde) ikasle eder, bakarti eta aztoragarriaz maiteminduko da. Neska gazte honek pizten duen harretak gainontzeko neskak jeloskor jarriko ditu.

## Aktoreak 
* Eva Green: "G" Gribben andereinoa
* Juno Temple: Di Radfield
* Maria Valverde: Fiamma Coronna
* Imogen Poots: Poppy
* Zoë Carroll: Rosie
* Ellie Nunn: Lily
* Adele McCann: Laurel
* Clemmie Dugdale: Fuzzy
* Sinéad Cusack: Nieven andereinoa
* Deirdre Donnelly: Lacey andereinoa

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Montsoreauko jauregia - Arte Garaikideko Museoa

**Montsoreauko jauregia - Arte Garaikideko Museoa** () Loira ibarreko eta Maine eta Loira departamenduko Montsoreau udalerrian dagoen arte garaikideko museoa da. Montsoreauko jauregian dago kokatuta.

## Eraikina 
Gazteluaren antzinako egiturak mendeetan zehar zaharberritze lanak izan ditu XX. 1862an aurrera Frantziako Kultur Ministerioak Monumentu Nazional izendatu zuen.

## Iruditegia 

File:Art-LanguageV3No1-1974.jpg|Art & Language: Art & Language: *Art-Language*, Vol.3 Nr.1, 1974.
File:Art & Language, Untitled Painting (1965), Tate Modern, London - 20130627.jpg|Art & Language: *Mirror Piece*, 1965.
File:Art language air conditioning show conceptual contemporary art.jpg|Art & Language (Michael Baldwin): *Air-Conditioning Show*, 1966-67.
File:Art language opera 1984 conceptual art.jpg|Art & Language: *Victorine* in *Art-Language* Vol.5 Nr.2 (1984), 1983.
File:Secret painting mel ramsden art language.jpg|Art & Language (Mel Ramsden), *Secret Painting*, 1967.
File:Art language journal mel ramsden 1982 conceptual art.jpg|Art & Language: *Art-Language* Vol.5 Nr.1, 1982.
File:Art language journal conceptual art contemporary art.jpg|Art & Language: *Art-Language The Journal of Conceptual Art*, Vol.1 Nr.1, 1969.

## Historia 
2015 eta 2016ko abenduaren artean zaharberritua izan zen, 2000ko urtarrilaren 8an Apirilaren berriz ireki zitzaiolarik eta Loira ibarra arte garaikideko museo nagusia da.

## Edukia 
Monstoreauko jauregia - Arte Garaikideko Museoak Philippe Méaille Bilduma du, Art & Language artelanen munduko bilduma handiena dena.

## Maileguen politika 
Monstoreauko jauregia - Arte Garaikideko Museoak beste erakundeei mailegu programa programa bat eskaintzen die, lokalean eta nazioartean.
* 2016: Art &Language – Ilia Kabakov, *The non objective world*, Art Basel, Switzerland.
* 2016: Art &Language – Kabakov*, The non objective world*, Gallery Sprovieri, Jill Silverman Van Coenegrachs, London, UK.
* 2016: *Collection MACBA 31*, Barcelona Museum of Contemporary Art, Barcelona, Spain.
* 2016: Art & Language, *Paintings I, 1966 – These Scenes 2016*, Carolina Nitsch Gallery, New York, U.S.
* 2016: Art & Language, *Made in Zurich*, Galerie Bernard Jordan et Jill Silverman van Coenegrachs, Paris, Zurich, Berlin.
* 2017–2018: *Soulèvements*, Jeu de Paume (centre d'art), Paris, Barcelona, Buenos Aires, Mexico, Montréal.
* 2017: *La comédie du language*, Galerie Contemporaine, Chinon, France.
* 2017: Art & Language, *Kangaroo*, Fondation Vincent van Gogh, Arles Contemporain, Arles, France.
* 2017: *Luther und die avant-garde*, Wittemberg, Berlin, Kassel, Germany.
* 2017: Art & Language, *Homelessstuff*, Galerie Rob Tufnell, Cologne, Germany.
* 2017–2018: Art & Language, *Ten Posters : illustration for Art-Language*, Centre de création contemporaine Olivier Debré, Tours, France.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Belearen zutoihala

thumb|300px|eskuinera|Belearen banderaren interpretazio modernoa.
**Belearen zutoihala** (antzinako eskandinavieraz *hrafnsmerki* eta ingeles ertainez *hravenlandeye*) IX, X eta XI. mendeetan bikingo buruzagiek eta zenbait eskandinaviar agintariek erabilitako zutoihal bat izan zen, ziur aski esanahi totemikoa zuena. Eskandinaviar artean bandera hiruki itxuraz agertzen da, izkinetan hainbat borla dituela. Drakkar itsasontzien branketako landutako haize-orratzen nolabaiteko antza du.

Belearen ikurrak Odin gerraren jainkoa irudikatuko lukeela uste da, batzuetan Hugin eta Munin beleak lagun zituela irudikatzen baitzen, eta bandera hau guduetan eramatearen asmoa gerraren jainkoari dei eginez etsaiengan izu-ikara sortzea izango litzateke.

## Kanpo estekak