open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Izarputz beltz

**Izarputz beltza** (*Geastrum melanocephalum*) *Geastraceae* familiako onddo espezie bat da. Ez du sukaldaritzarako balio.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** 3 eta 6 cm bitarteko altuerakoa eta 5 eta 10 cm bitarteko diametrokoa. Tipula formako epigeoa, punta zorrotza erpinean, betea, gogorra, ezkatatsua, arre-gorrixka kolorekoa; lore bat moduan irekitzen da, eta batzuetan 20 cm-ko diametroa izatera iristen da.

**Exoperidioa:** Erradialki urratzen da, 5, 7 eta 10 petalotan batzuetan; bi geruzak osatzen dute, kanpoaldea zaila eta lehorra, 1 mm-ko lodierakoa, arrexka kolorekoa; barrualdekoa haragi zurikoa da, trinkoa, 5 mm-ko lodierakoa, adinean aurrera egin ahala, desagertu egiten da, eta kanpoko aldea bakarrik geratzen da, bihurritua eta zaila.

**Endoperidioa:** Oso mehea eta iheskorra da; beraz, esporak heltzen direnean, airean geratzen dira, inguruan zabalduz.

**Gleba:** Subglobosoa, 3 eta 5 cm bitarteko diametrokoa, zuria, gero sepia kolorekoa, beltza esporak heltzen direnean.

**Etimologia:** *Geastrum* terminoa grekotik dator, lurra esan nahi duen "gé" hitzetik eta izarra esan nahi duen "áster" hitzetik. *Melanocephalum* epitetoa ere grekotik dator, beltza esan nahi duen "melanos" hitzetik eta burua esan nahi duen "cépalé" hitzetik. Esporen hauts beltzagatik.

## Jangarritasuna 
Sukaldaritzarako baliorik gabea.

### Nahasketa arriskua 
Zaila da beste *Geastrum* batzuekin nahastea. Besteak beste , espora askez estalitako burua duelako, beste *Geastrum*-ak endoperidioen barruan izaten dituzte.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean, belardietan eta larreetan. Oso urria.

### Banaketa eremua 
Europa, Errusia, Kaukasia, Iran, Kazakhsta, Uzbekistan, Kirgizistan.

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
Izarputz nano

**Izarputz nanoa** (*Geastrum schmidelii* edo *Geastrum nanum*) *Geastraceae* familiako onddo espezie bat da. Ezin da jan, haragi gutxi du eta gainera larrukara da.

## Deskribapena 
Izenak dioen bezala, espezie oso txikia da, 1,5 eta 2,5 cm bitartekoa.

**Exoperidioa:** Gris-buztin koloreko bost edo zortzi beso triangeluar  ditu,

**Endoperidioa:** Pedunkulu txiki batek eusten dio, esfera forma du eta kolore marroia. Goialdean zulo bat darama, tutu-formako eta sillonatutako moko bat.

**Etimologia:** *Geastrum* terminoa grekotik dator, lurra esan nahi duen "gé" hitzetik eta izarra esan nahi duen "áster" hitzetik.

## Jangarritasuna 
Ez du sukaldaritzarako baliorik.

### Nahasketa arriskua 
*Geastrum minimum*, *Geastrum badium* eta *Geastrum pectinatum*  delakoekin.

## Sasoi eta lekua 
Udan eta udazkenean ateratzen da, dunetan edo eremu hareatsuetan eta itsasotik gertu dauden pinudietan.

### Banaketa eremua 
Ipar Amerika, Europa, Errusia, Japonia, Brazil, Uruguai, Argentina, Maroko, Turkia, Australia, Hegoafrika.

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
Kaliza hankaluze

**Kaliza hankaluzea** (*Helvella macropus*) *Helvellaceae* familiako onddo espezie bat da. Ez jatea gomendatzen da, haragi gutxi duelako eta urria delako. Baina kontsumitzen bada , gutxienez 20 minutuz egosi behar da, eta egositako ura kendu..

Sinonimoa: *Macropodia macropus*.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** Hasieran kopuliformea, gero irekiagoa eta lauagoa. 1 eta 3 cm bitarteko diametrokoa. Arre-gris kolorekoa himenioan eta gris zurixka kanpoaldean eta ertzean. Kanpoko aldea , oina barne, oso ile laburrez estalita egoten da, eta kontzentrazio piramidal txikietan elkartzen dira. Haragi meheko errezeptakulu honi, 2 eta 4 cm bitarteko altuerako oin batek eusten dio, zilindrikoa, eta 1 eta 2 mm bitarteko lodierakoa. Kanpo egitura errezeptakuluaren kanpoko aldearen jarraipena da.

**Askosporak:** Garatxo finekin, oblongo-fusiformeak, hiru tantatxo ditu barruan, erdikoa handiagoa. Aska oktosporikoak eta zilindrikoak. Parafiso zilindrikoak.

**Etimologia:** *Helvella* hitza latinetik dator, eta lekale, barazkiak, esan nahi du, oro har, belar usaintsuak. *Macropus* epitetoa grekotik dator, handia esan nahi duen "Makro" hitzetik eta oin esan nahi duen "pus" hitzetik. Bere oin luzeagatik.

## Jangarritasuna 
Sukaldaritzarako interesik gabea.

### Nahasketa arriskua 
*Cyathipodia villosa* oso antzekoa da, erraz bereizten da esporak leunak eta txikiagoak dituelako.

## Sasoia eta lekua 
Udako eta udazkeneko espeziea da, koniferoen eta hostogalkorren basoetan hazten da.

### Banaketa eremua 
Onddo hauek Ipar Amerikan (Kanada, Alaska, AEB eta Mexiko), Erdialdeko Amerikan eta Hego Amerikako iparraldean (Kolonbia) aurkitzen dira. Gainera, Europan, Errusian eta Asian zehar (Kaukaso, Himalaiako eremua, Korea ipar eta hegoaldea, Japonia) eta baita Tasmanian ere hedatuta daude.

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
Loretta Lynn

**Loretta Lynn**, **Webb** jaioa (Butcher Hollow, Kentucky, 1932ko apirilaren 14a - Hurricane Mills, Tennessee, 2022ko urriaren 4a) estatubatuar country abeslaria izan zen.

Kentuckyko meatzaritza-gune batean jaio eta hamabost urterekin ezkondu zen; ondoren, senarrarekin joan zen Washington estatuko egurgile komunitate batera. Bere bizitzan inspiratu zen abestiak konposatzeko eta 1960an bere lehen diskoa kaleratu zuen. Hamarkadaren amaieran bere lehen arrakasta handiak lortzen hasi zen.

1980koa da ''Coal Miner's Daughter* filma, Lynnen eta Doolittle senarraren bizitza kontatzen duena.

Lynn 18 aldiz egon zen Grammy sarirako izendatuta eta hiru aldiz irabazi zuen.

## Diskografia 
**Studio albums**

* *Loretta Lynn Sings* (1963)
* *Before I'm Over You* (1964)
* *Songs from My Heart....* (1965)
* *Blue Kentucky Girl* (1965)
* *[[Mr. and Mrs. Used to Be* (1965)
* *Hymns*(1965)
* *I Like 'Em Country* (1966)
* *You Ain't Woman Enough* (1966)
* *Country Christmas* (1966)
* *Don't Come Home a Drinkin* (1967)
* *Singin' Again* (1967)
* *Singin' with Feelin* (1967)
* *Who Says God Is Dead!* (1968)
* *Fist City* (1968)
* *Your Squaw Is on the Warpath* (1969)
* *If We Put Our Heads Together* (1969)
* *Woman of the World* (1969)
* *Wings Upon Your Horns* (1970)
* *Coal Miner's Daughter* (1971)
* *We Only Make Believe* (1971)
* *I Wanna Be Free* (1971)
* *You're Lookin' at Country* (1971)
* *Lead Me On* (1972)
* *One's on the Way* (1972)
* *God Bless America Again* (1972)
* *Here I Am Again* (1972)
* *Entertainer of the Year* (1973)
* *Louisiana Woman, Mississippi Man* (1973)
* *Love Is the Foundation* (1973)
* *Country Partners* (1974)
* *They Don't Make 'Em Like My Daddy* (1974)
* *Back to the Country* (1975)
* *Feelins* (1975)
* *Home* (1975)
* *When the Tingle Becomes a Chill* (1976)
* *United Talent* (1976)
* *Somebody Somewhere* (1976)
* *I Remember Patsy* (1977)
* *Dynamic Duo* (1977)
* *Out of My Head and Back in My Bed* (1978)
* *Honky Tonk Heroes* (1978)
* *We've Come a Long Way, Baby* (1979)
* *Diamond Duet* (1979)
* *Loretta* (1980)
* *Lookin' Good* (1980)
* *Two's a Party* (1981)
* *I Lie* (1981)
* *Making Love from Memory* (1982)
* *Lyin', Cheatin', Woman Chasin', Honky Tonkin', Whiskey Drinkin' You* (1983)
* *Just a Woman* (1985)
* *Who Was That Stranger* (1988)
* *Honky Tonk Angels* (1993)
* *Making More Memories* (1994)
* *All Time Gospel Favorites* (1997)
* *Still Country* (2000)
* *Van Lear Rose* (2004)
* *Full Circle* (2016)
* *White Christmas Blue* (2016)
* *Wouldn't It Be Great* (2018)
* *Still Woman Enough (album)|Still Woman Enough'' (2021)

## Kanpo estekak
Kapar (onddoa)

**Kaparra** (*Rhizina undulata*) *Rhizinaceae* familiako onddo espezie bat da. Interes zientifikoa, besterik ez du, gastronomikorik ez du.

Sinonimoa:*Rhizina inflata*.

## Deskribapena 
**Kapela:** Fruktifikazio sesila, 3 eta 15 cm bitartekoa, kanpoko azala marroia, leuna, matea edo distiratsua  du. Izurtzen den forma lau samarra du, eta kuxin txiki batzuk eratzen ditu lurrean edo goroldiotan. Ertza izurtua, tolesduna eta zurixka du gaztetan. Barruko aldea horixka edo okre kolorekoa du, eta lurraren gainazalean finkatzen diren errizoma adarkatu ugari ditu.

**Hanka:** Ez du oinik.

**Haragia:** Kolore marroi argia du, mehea, harroa, zahartzean larrukara bihurtzen da.

**Etimologia:** *Rhizina* terminoa grekotik dator, erroa esan nahi duen "rhiza" hitzaren txikigarritik. Inflata epitetoa berriz latinetik dator, puztuta, esan nahi duen "inflatus" hitzetik. Bere itxuragatik.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua 
*Pachyella violaceonigra* delakoarekin, hau ere lurrari itsatsita egoten da, baina mamitsuagoa eta hauskorragoa da.

## Sasoia eta lekua 
Udaberrian eta udazkenean, koniferoen basoetan, karedun lurretan eta sarritan erreta daudenetan.

### Banaketa eremua 
Onddo hauek Ipar Amerikan (Kanada, Alaska, AEB eta Mexiko) eta Hego Amerikako iparraldean (Kolonbia) aurkitzen dira. Horrez gain, Europan, Errusian eta Asian zehar (Kaukaso, Himalaiako eremua, Txina eta Taiwan) eta Afrikako hegoaldean, Hegoafrikan, ere badaude.

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
Karraspina ditare

**Karraspina ditarea** (*Verpa digitaliformis*) *Morchellaceae* familiako onddo espezie bat da. Jangarria da, baina babestea komeni da, urria delako eta interes zientifikoa duelako. Gainera haragi gutxi du.

## Deskribapena 
**Kapela:** Zimurtsua, plisatua, titare edo txano moduan, oinaren goiko aldean sartua, zintzilik. 1,5 eta 3 cm bitarteko altuerakoa, batzuetan zabala bezain luzea; lehoi-okre kolore samarrekoa, kanpoko aldean zurixka eta grisaxka barruko aldean.

**Himenioa:** Ez du gelaxkarik, *Morchella* espeziekoak izaten dituzten bezala eta kapelaren kanpoaldeari dagokio.

**Hanka:** Luze samarra, 5 - 10 (15) cm-koa eta 1 - 1,5 (2) cm-ko lodierakoa, zilindrikoa, liraina, hauskorra, barnehutsa, muturretan mehetua. Zuri-horixka kolorekoa, zeharkako eraztunak osatzen dituzten ezkatatxoz estalia. Kapelaren diskoari goiko aldetik soldatuta.

**Haragia:** Mehea, biguna, hauskorra. Zapore gozoa du eta usain leuna.

**Etimologia:** *Verpa* terminoa, zakila, esan nahi duen "vérpa" hitzetik dator, Karpoforoaren formagatik. *Digitaliformis* epitetoa latinetik dator, titare, esan nahi duen "digitalis" hitzetik. Kapela titare forman duelako.

## Jangarritasuna 
Jangarria, baina ez mamitsua.

### Nahasketa arriskua 
*Verpa krombholzii* txikiagoarekin, oin motzagoa du eta kapela ilunagoa. *Verpa pusilla* delakoarekin ere bai, honek kolore hori bizia du oinean, *Verpa digitaliformis* espeziearen miniatura polit bat da.

## Espeziearen egoera 
Aranzadi Elkartearen arabera, karraspina ditarea desagertzeko arriskuan dauden onddoen Euskal Herriako-Kantauriar Zerrenda Gorrian dago. Azken urteotan mikologia adituek onddo batzuen beherakada kuantitatibo eta kualitatibo handia egon dela ohartarazi dute. Adituen esanetan, egoera honek hainbat eragile ditu, tartean klima aldaketa, pestiziden erabilera eta bilketa masiboak.

## Sasoia eta lekua 
Apirilean eta maiatzean, basoko bideetan zehar, heskaietan eta lorategietan.

### Banaketa eremua 
Onddo hauek Ipar Amerikan (Ameriketako Estatu Batuetan), Europan eta Eurasian zehar hedatuta daude, Errusia eta Erdialdeko Asia barne (Tajikistan). Gainera, Ekialdeko Asian, Japonian, ere aurkitzen dira.

## Espeziearen egoera 
Aranzadi Elkartearen arabera, *karraspina ditarea* desagertzeko arriskuan dauden onddoen eusko-kantauriar Zerrenda Gorrian dago. Azken urteotan mikologia adituek onddo batzuen beherakada kuantitatibo eta kualitatibo handia egon dela ohartarazi dute. Adituen esanetan, egoera honek hainbat eragile ditu, tartean klima aldaketa, pestiziden erabilera eta bilketa masiboak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Karraspina horail

**Karraspina horaila** (*Morchella rotunda*) *Morchellaceae* familiako onddo espezie bat da. Zapore fina eta delikatua du, gastronomiaren ikuspuntutik bikaina. Hala ere, segurtasun handiagoa izateko, ondo egostea komeni da.

Sinonimoa: *Morchella esculenta*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 6 eta 10 cm bitarteko diametrokoa, barnehutsa, oro har, ia esferikoa edo obala da,  gelaxka handiekin, angelutsuak, ordenarik gabe eta ertz malguak bereizita. Kolorea askotarikoa da, okre horia nagusi.

**Hanka:** Zurixka kolorekoa. Oro har, motz samarra, pruinaduna goiko aldean, oinarrian lodituta eta ildaskatua, barnehutsa kapela bezala.

**Haragia:** Zurixka, hauskorra, usain espermatiko samarra du.

**Etimologia:** *Morchella* terminoa "morchel" hitzetik dator, onddoetarako alemaniar hitz zahar batetik. *Rotunda* epitetoa latinetik dator, biribila esan nahi duen "rotundus" hitzetik. Bere kapelaren formagatik.

## Jangarritasuna 
Bikaina, fina eta delikatua. Ez da komeni egosi gabe kontsumitzea.

### Nahasketa arriskua 
*Morchella spongiola* eta *Morchella crassipes* delakoekin.

## Sasoia eta lekua 
Udaberrian, zumarren azpian, lizarren azpian, heskaietan eta ibaiertzetan.

### Banaketa eremua 
Onddo hauek Europako hainbat herrialdetan aurkitzen dira, hala nola Austrian, Suedian, Espainian, Frantzian, Belgikan eta Herbehereetan. Beraz, Europa erdialdeko, iparraldeko eta mendebaldeko eskualdeetan hedatuta daude.

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
La Voz del Pueblo

**La Voz del Pueblo - LVP** Bizkaiko Etxebarri herriko tokiko alderdia da. Alderdi honek 1990eko hamarkadatik nagusitasuna du udaletxean; LVP alderdiak 1991tik agintzen du herrian. 1987an, ordea, PSE-EE alderdiak irabazi zituen hauteskundeak.

## Historia 
LVP talde independentea 80. hamarkadaren azkenaldera sortu zen, Etxebarriko San Antonio auzoak jasaten zuen gizarte eta hirigintza utzikeriari erantzun gisa. 1991. urtean hauteskundeetara aurkeztu ziren, herri bilera jendetsu batek hala erabakita, eta alkatetza eskuratu zuten sei zinegotzi lortuta; hogei urtetan zehar mantendu dute alkatetza. Lehen alkatea Pedro Lobato izan zen. Taldearen emaitzak hobetu egin dira urtez urte, 9 eta 10 inguruko zinegotzi lortuz; udalbatzan 13 zinegotzi dira guztira.

2011ko maiatzaren 22ko hauteskundeen emaitzen ondorioz, LVPko Loren Oliva hautatu zuten alkate.

2015eko udal hauteskundeetan, Etxebarrik, 10.000 baino biztanle gehiago izateagatik, lau zinegotzi gehiago jaso zituen. Hartara, LVP alderdiak hiru zinegotzi gehiago eskuratu zituen, guztira hamahiru zinegotzi izateraino. Loren Olivak jarraitu zuen alkate. EH Bilduk, berriz, guztira bi zinegotzi lortu zituen; eta EAJk eta PSE-EEk, zinegotzi bana.

2019ko udal hauteskundeetan LVPk berriro lortu zuen gehiengoa, nahiz eta zinegotzi bat galdu.

Kudeaketaren arrakasta beste herrietako erreferentea izan da, eta urterik urte, Talde Independente gehiago sortuz joan dira. Gaur egun, 89 herrietako Udalbatzetan daude zinegotzi independenteak, guztira 353 ordezkari, zeintzuetatik 39 alkateak diren.

## Ezaugarriak 
La Voz del Pueblo talde irekia da, edozein herritar sar daiteke eta parte hartu, betiere bere helburua Etxebarri herria hobetzea baldin bada.

Eredu parte hartzailea jarraitzen dute, lan eta eztabaida talde desberdinekin: Asanblada Orokorrak, Foroak, taldeko ohiko Batzarrak eta Lan-Batzordeak. Egitura horretatik, Informazio Batzorde eta Osoko Bilkuretan eztabaida eta onespenerako aurkezten diren ekimenak sortzen dira.

## Azken emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Alderdiaren webgune ofiziala.
Katilu esnehori

**Katilu esnehoria** (*Peziza succosa*) *Pezizaceae* familiako onddo espezie bat da. Ez du balio gastronomikorik.

## Deskribapena 
**Errezeptakulua:** Txikia, 1 eta 5 cm bitartekoa, hanka gabea, hasieran kopa itxuran eta ertza inkurbatua eta gero hemisferikoa. Barnealdea okre zurbil grisaxka samarreko kolorekoa edo oliba  tonuekin eta kanpokoa aldea ere kolore berekoa da, baina zurbilagoa.

**Haragia:** Haragia zuria du eta aireak ukitzean horitu egiten da, puskatzean esnearen antzeko kolore zuriko likido bat jariatzen du, gero horixka bihurtzen da eta azkenean okre iluna.

**Etimologia:** *Peziza* terminoa grekotik dator, oin txikiko onddoak izendatzen zituen "pezis" hitzetik.

## Jangarritasuna 
Jan daiteke, baina ez du balio gastronomikorik.

### Nahasketa arriskua 
*Peziza succosella* delakoarekin nahas daiteke, baina honen latex-a berdexka da eta ez horixka, himenioa ere askoz ilunagoa du.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean hostozabalen basoetan, bide ilunetan, etab., buztin lurretan.

### Banaketa eremua 
Onddo hauek Ipar Amerikatik hasita (Alaska, Kanada eta Ameriketako Estatu Batuak), gero Mexikora eta Hego Amerikara (Argentina), eta handik Europa eta Islandiara, ondoren Errusia eta Kaukasora, eta azkenik Erdialdeko eta Ekialdeko Asiara (Tadjikistan, India eta Japonia) hedatzen dira.

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
Katilu ilun

**Katilu iluna** (*Otidea cochleata*) *Pyronemataceae* familiako onddo espezie bat da. Jangarri kaskarra.

Sinonimoak: *Otidea umbrina*, *Peziza umbrina*.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** 3 eta 6 cm bitarteko altuerakoa, hasieran ia globo itxurakoa, gero irregularki uhindua, arraildu samarra eta kanpoaldetik pixka bat zimurtua, oin labur bat izan dezake eta okre-arretik okre ilunera doan kolorea.

**Etimologia:** *Otidea* terminoa grekotik dator, belarrien antza duten perretxikoendako. *Cochleata* epitetoa, barraskiloaren forma zimurtuagatik du.

## Jangarritasuna 
Jangarria, baina oso kaskarra.

### Nahasketa arriskua 
Zenbait autorek uste dute, *Otidea umbrina*, *Otidea cochleata* delakoaren sinonimoa dela, oso antzekoak dira. *Otidea alutacea* delakoarekin nahas daiteke, honek kolore horixkagoa du. *Otidea bufonia* espeziearekin ere bai, honek tonalitate gorrixkak ditu.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean ugaria da basoetan.

### Banaketa eremua 
Kanadan eta Ameriketako Estatu Batuetan aurkitzen dira, handik Europara hedatzen dira, ondoren Errusiara eta Kaukasora, eta azkenik Indiara iristen dira.

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
Katilu marroi-oliba

**Katilu marroi-oliba** (*Phylloscypha phyllogena*) *Pezizaceae* familiako onddo espezie bat da. Gutxi estimatutako jangarria.

Sinonimoak: *Galactinia olivacea*, *Peziza badioconfusa*, *Peziza phyllogena*.

## Deskribapena 
**Errezeptakulua:** 3 eta 8 cm bitarteko diametrokoa. Ez du oinik, eta hasieran forma arraroa du, globo itxurakoa eta kupiliformea geroago, azkenean deformatu egiten da eta ingerada irregularrarekin, kurbatua eta izurtua. Bai barruko aldean bai kanpokoan, bere kolore orokorra gorri-oliba da, gaztetan berdexka kolore gehiago du eta zahartzean gorrixka gehiago.

**Etimologia:** *Peziza* terminoa, grekotik dator, oin txikiko onddoak izendatzen zituen "pezis" hitzetik. *Badioconfusa* epitetoa, *Peziza badia* delakoarekin nahasten delako?

## Jangarritasuna 
Jangarria da, baina gutxi estimatua.

### Nahasketa arriskua 
*Peziza badia* delakoarekin nahasten da, hau udan eta udazkenean ateratzen da.

## Sasoia eta lekua 
Udaberriaren hasieratik aurki daiteke eta udara arte iristen den espezie goiztiarra da. Mota guztietako basoetan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Erresuma Batuko Birjina Uharteak, Txile, Argentina, Groenlandia, Islandia, Europa, Errusia, Japonia, Australia eta Zeelanda Berria.

## Galeria 

Fitxategi:Peziza phyllogena 1.jpg
Fitxategi:Peziza phyllogena 2.jpg
Fitxategi:Peziza phyllogena 3.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Koldo Berasaluze

**Koldo Berasaluze Ibarzabal** (Gernika, Bizkaia, 1992ko maiatzaren 17a) euskal herritar futbolaria da.

## Biografia 
Erdiko atzelari gisa jokatzen du, oro har. Bere jaioterriko Gernikaren harrobian hezia, bere lehen urteak nagusiekin Errigoitin eta Bermeon jokatu zituen. 2013ko udan Gernikara bueltatu zen. 300 partida baino gehiago jokatu ditu bere kapitaina den taldearekin.

## Ibilbidea 
*2025eko maiatzak 18an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
Kimo formanitz

**Kimo formanitza** (*Xylaria polymorpha*) *Xylariaceae* familiako onddo espezie bat da. Haragi gogorra du, ez du sukaldaritzarako balio. «Hildakoaren hatzak» bezala ezagutzen da.

## Deskribapena 
**Fruktifikazioa:** 3 - 6 x 1 - 2 (3) cm-koak, tenteak, zilindriko-elipsoidetik klabiformera, baina beti oso deformatuak, hatz deformatuen antzeko itxurakoak, buruaren azala oso zimurra du eta ukitzean latza da, goian biribildua eta marroi beltzaxkatik erabat beltzera.

**Hanka:** Oso laburra, baina bereizia eta beltza, 

**Haragia:** Gogorra, solidoa, barrutik zuria, luzetara ebakitzen badugu, erdiko ardatz baten inguruan antolatuta  dagoela ikusiko dugu, galburuen antolaketa gogorarazten du, halaber, peritezioen barrunbe beltz txikiak ikusten dira.

**Etimologia:** *Polymorpha* epitetoak, forma asko, esan nahi du.

## Jangarritasuna 
Sukaldaritzarako ez du balio.

### Nahasketa arriskua 
*Xylaria longipe* delakoarekin nahas daiteke, askoz estilizatuagoa eta sendotasun gutxiagokoa.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean, hostozabalen egurretan batez ere pagoetan eta haritzetan.

### Banaketa eremua 
Mundu osoan barreiatzen da, kontinente guztietan zehar, Antartikan izan ezik, eta habitat ugaritan garatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kirats-ziza zuri

**Kirats-ziza zuria** (*Tricholoma inamoenum*) *Tricholomataceae* familiako onddo bat da. Ez da jangarria, haluzinogenoa, arazo gastrointestinal larri samarrak eragin ditzake. Orriak oso zabalak eta zabal ditu, *Tricholoma sulphurescens* delakoak dituen bezala, eta gas usain ia berdina. Kolorea oraindik argiagoa du.

## Deskribapena 
**Kapela:** 5 eta 7 cm bitarteko diametrokoa, ganbila, titi apur batekin, gero zabaldu egiten da, leuna, oinarrian tomentoso samarra; zurixka kolorekoa, okre zurbilez tindatua, erdian ilunagoa.

**Orriak:** Eskotatuak, zabalak, zabal, zurixkak tindu hori zurbilekin.

Orri eskotatuak: Oinera iritsi baino lehentxeago eskote txiki bat duten orriak.

**Hanka:** Luzanga, sustraitsu samarra, fibrilosoa, ezkatatsua eta zurixka tindu horixkekin.

**Haragia:** Zurixka eta argia egiteko erabiltzen den gas usainekoa.

**Etimologia:** *Tricholoma* terminoa grekotik dator, ilea, txirikorda, lumatxarekin tolesturan zehar, nahiz eta espezie gutxi batzuek baino ez dituzten iledun kapelak. *Inamoenum* epitetoa latinetik dator, ezatsegina esan nahi duen "Inamoenus" hitzetik. Usain txarra duelako.

## Jangarritasuna 
Susmagarritzat jotzen da. Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua 
*Tricholoma sulphurescens* antzeko espeziea da, koniferoen eta hostozabalen basoetan hazten da.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean, mendiko koniferoen basoetan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Europa eta Errusia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Klitozibe beltz

thumb|Klitozibe beltza goitik ikusita.
thumb|Klitozibe beltza azpitik ikusita.

**Klitozibe beltza** (*Pseudoclitocybe cyathiformis*) *Tricholomataceae* familiako onddo espezie bat da. Erdipurdiko jangarria.

## Deskribapena 
**Kapela:** 4 eta 8 cm bitarteko diametrokoa, erabat hondoratua kopa formarekin, higrofanoa, ertza mehea, biribilkatuta. Kolorea arre-grisaxka edo marroi iluna du, denbora lehorrarekin argiagoa, eta gainazala leuna eta glabroa.

**Orriak:** Dekurrenteak dira, eta kolore zuri-errauts kolorekoak, ez oso estu.

Orri Dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.

**Hanka:** Altua, haritsua, elastikoa, betea, orrien kolorekoa, baina zuntzexka ilunagoekin, eta oinarrian mizelio zuriaren arrastoak izaten ditu.

**Haragia:** Mehea, elastikoa, grisaxka, zapore leunekoa eta almendra mingots usain ahulekoa.

**Etimologia:** *Cyathiformis* epitetoa grekotik dator, kopa esan nahi duen "kyathos" hitzetik. Bere kapelaren formagatik.

## Jangarritasuna 
Jangarria, baina sukaldaritzan balio gutxikoa.

### Nahasketa arriskua 
*Pseudoclitocybe expallens* espeziearekin, baina hau txikiagoa eta zurbilagoa da. *Clitocybe suaveolens* delakoarekin, honek anis usain atsegina du. *Clitocybe brumalis* perretxikoarekin ere bai, honek erretxinadun basoetan irteten du eta sendotasun meheagoa du eta kolore gris uniformea.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean ondo sartu eta gero ikusten da, leku belartsuetan, basoko belarretan, baso ertzetan eta bideetan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Kolonbia, Kanariak, Europa, Errusia, Kaukaso, Hego Korea, Japonia, Taiwan eta Hegoafrika.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Klitozibe erraldoi

**Klitozibe erraldoia** (*Aspropaxillus giganteus*) *Tricholomataceae* familiako onddo espezie bat da. Nahiko jangarri ona, batez ere gaztetan, janari ugari emateaz gain, tamaina handia du. Propietate antibiotikoak eta antitumoralak ditu.

Sinonimoak: *Leucopaxillus giganteus*, *Clitocybe gigantea*

## Deskribapena 
**Kapela:** 10 eta 30 cm bitarteko diametrokoa, inbutu forman eta ertzak meheak eta biribilduak. Zuri-krema kolorekoa da eta azala pruinaduna du.

**Orriak:** Oso dekurrenteak eta estu, zurixkak eta gero krema kolorekoak.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.

**Hanka:** Zilindrikoa, motza eta sendoa, kapelaren kolore berekoa.

**Haragia:** Lodia, gogorra, zurixka, irin freskoaren usaina du eta zapore gozoa.

**Etimologia:** *Leucopaxillus* terminoa grekozko "leucos" hitzetik dator, eta zuria esan nahi du. Bere koloreagatik. *Giganteus* epitetoa latinetik dator eta erraldoia esan nahi du, bere tamainagatik.

## Jangarritasuna 
Jangarri ona.

### Nahasketa arriskua 
*Clitocybe geotropa* delakoarekin, honek azala ez du hain argia (krema kolorekoa, ez zuria), eta oin luzeagoa. *Leucopaxillus candidus* espeziearekin, hau gaztetan oso zuria da eta gero zuri-okrea. *Leucopaxillus lepistoides* jangarri bikainarekin ere nahas daiteke, honek azal zuria du eta orriak ez dute arrosa kolorea hartzen zahartzean.

**Oharra:** Mizeliotik hurbil dagoen belarra erre egiten dute, belarra hazten laguntzen duten hartzigarriak hiltzen dituen antibiotikoa askatzen duelako. *Clitocybina* da.

## Sasoia eta lekua 
Batzuetan udaberrian agertzen da eta berriz udazkenean hazten da, zelaietan, larreetan eta materia organikoan aberatsak diren lekuetan, basoen mugatan, koniferoen azpian etab.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Brasil, Europa, Errusia, Himalaiako eremua, Hego Korea, Japonia, Zeelanda Berria eta Hegoafrika.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Katilu marroi haundi

**Katilu marroi haundia** (*Peziza repanda*) *Pezizaceae* familiako onddo espezie bat da. Ez da jangarria. Kozinatu ondoren jan daiteke, baina baliorik gabea da.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** 2 eta 10 cm bitarteko diametrokoa, oinik gabe, kopa itxuran, ertza uhindua duela. Barruko aldea okre kolorekoa, ilun samarra; kanpoko aldea kolore berekoa hezea dagoenean, argiagoa, zuriraino, lehortzen doan heinean.

**Haragia:** Kolore zurikoa edo hurraren kolore zurbilekoa.

**Etimologia:** *Peziza* terminoa, grekotik dator, oin txikiko onddoak izendatzen zituen "pezis" hitzetik. *Repanda* epitetoa berriz latinetik dator, goialdean eta barrurantz  tolestuta, esan nahi duen "repandus" hitzetik. Bere formagatik.

## Jangarritasuna 
Sukaldaritzarako baliorik gabea.

### Nahasketa arriskua 
*Peziza arvernensis* delakoarekin, pagoen azpian atera ohi dena. Baita, *Peziza varia*, *Peziza cerea* eta *Peziza micropus* espezieekin ere.

## Sasoia eta lekua 
Udaberrian eta udazkenean, multzo handietan, lurperatutako zur degradatuetan, zerrautsetan edo zelulosa dagoen edozein lekutan.

### Banaketa eremua 
Kanadan eta Alaskan, Ameriketako Estatu Batuetan eta Brasilen, Europan eta Errusian, Pakistanen, eta azkenik Australian eta Zeelanda Berrian.

## Galeria 

Fitxategi:Peziza repanda 1.jpg
Fitxategi:Peziza repanda 2.jpg
Fitxategi:Peziza repanda 3.jpg
Fitxategi:Peziza repanda 4.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Klitozibe errotsu

**Klitozibe errotsua** (*Clitocybe rhizophora*) *Tricholomataceae* familiako onddo espezie bat da. Kontsumi badaiteke ere, abstenitzea gomendatzen da, urria delako, kalitate eskasekoa delako eta beste *Clitocybe* toxiko batzuekin nahasteko arriskua dagoelako.

Sinonimoak: *Rhizocybe vermicularis*, *Clitocybe vermicularis*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 3 eta 6 cm bitarteko diametrokoa, hasieran ganbil-unbilikatua ertz mehea eta biribilduarekin, ondoren pixka bat infundibuliformea egiten da eta kapelaren gainazala uhindua geratzen da. Gorri-larru kolorekoa, gorriagoa eta likatsua hezetasunarekin, eta larru kolore gehiagorekin eta distiratsua denbora lehorrarekin.

**Orriak:** Dekurrente samarrak, meheak, estu eta zailak bereizteko. Hasieran kolore zurixka dute eta gero krema kolorea.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.

**Hanka:** Zaila, gero barnehutsa eta zertxobait kurbatua, okre-horixka kolorekoa, luzetara pixka bat ildaskatua eta mizelio lodi baten arrastoekin, sustrai zuri talde baten itxurarekin.

**Haragia:** Haritsua, mehea eta higrofanoa, krema-zurixka kolorekoa edo krema-arrosa kolorekoa, tomatearen usain leuna edo frutarena du eta zapore fungikoa.

**Etimologia:** *Clitocybe* hitza grekotik dator, burua esan nahi du, kapelaren formagatik. *Vermicularis* epitetoa berriz latinetik dator, zizare gisa, esan nahi duen "vermicularis" hitzetik. Oineko ifengatik.

## Jangarritasuna 
Jangarria da.

### Nahasketa arriskua 
*Clitocybe sinopica* delakoaren oso antzekoa da, hau ere udaberrikoa da.

## Sasoia eta lekua 
Otsailetik maiatzera agertzen da, batzuetan elurraren azpian edo elurrak libre uzten dituen guneetan, mendiko koniferoen basoetan, taldeak osatuz.

### Banaketa eremua 
Ameriketako Estatu Batuak, Alpeak, Espainia eta Frantzia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Klitozibe kolorebiko

**Klitozibe kolorebikoa** (*Clitocybe dicolor*) *Tricholomataceae* familiako onddo espezie bat da. Haragi gutxi eta kalitate gutxikoa du, eta batzuek susmagarritzat jotzen dute.

Sinonimoa: *Clitocybe decembris*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 2 eta 5 cm bitarteko diametrokoa, hasieran ganbila eta gero unbilikatua edo inbutu itxurakoa, ertzak fin-fin ildaskatuta. Oso higrofanoa da eta gris iluna edo fuliginosoa hezetasunarekin, gris-errauts kolorekoa izatera pasatzen da lehortearekin eta erdialdean kolore ilunagoa izaten du luzaroan, beraz, kapelak bi kolore ditu askotan, argia eta iluna.

**Orriak:** Ez oso dekurrenteak edo itsatsiak, estu samar, eta zuri grisaxka kolorekoak.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.

**Hanka:** Zilindrikoa, lodiagoa oinarrian, kapelaren kolore berekoa eta zeta-antzeko fin-finarekin. Adinarekin kolore beltzaxkagoa hartzen du behealdean.

**Haragia:** Mamitsua kapelaren erdian eta oso mehea ertzetan, zuri-grisaxka kolorekoa, usaina, *Rhodopaxillus nudus* perretxikoa gogorarazten duena karpoforo osoan, oinaren oinarrian Izan ezik, hor, irin zaharraren usaina du, zaporea ez du oso nabarmena.

**Etimologia:** *Clitocybe* hitza grekotik dator, burua, esan nahi du, kapelaren formagatik. *Dicolor* epitetoa berriz, latinetik dator, bi koloretan, esan nahi duen "dicolor" hitzetik. Bere koloreagatik.

## Jangarritasuna 
Jangarria, baina sukaldaritzarako interesik gabea.

### Nahasketa arriskua 
Erraz identifikatzen da, koloreagatik, kapelaren ertza gardentasunagatik ildaskatua duelako eta ateratzeko garaiagatik. *Clitocybe lignatilis* delakoarekin nahas daiteke, hau udan eta udazkenean hazten da hostozabalen enborretan eta irinaren usain arin bat du.

## Sasoia eta lekua 
Urriaren amaieratik abenduko lehen izozteetaraino, hostozabalen basoetako hosto hiletan eta koniferoen basoetako pinu orratzetan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa eta Himalaiako eremua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Klitozibe zikinusain

**Klitozibe zikinusaina** (*Clitocybe hydrogramma*) *Tricholomataceae* familiako onddo espezie bat da. Baztertu egin behar da, *Clitocybe* zurixka guztiak bezala.

## Deskribapena 
**Kapela:** 3 eta 6 cm bitarteko diametrokoa, hasieran ganbila da, gero oso unbilikatua, eta ondoren infundibuliformea egiten da. Ertzak izurtuak eta lobulatuak izaten dira azkenean. Higrofanoa da, baina ertzak bakarrik dira gardentasunagatik ildaskatuak. Kapela oso hezea dagoenean, kolore zurixka du tindu horixka-arrosakara arinekin. Hezetasunarekin gris zikin kolorea izaten du eta lehorrarekin zuriagoa.

**Orriak:** Oso dekurrenteak, estu samar, zurixkak, baina zahartzean tindu arrosak hartzen dituzte.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.

**Hanka:** Zilindrikoa, elastikoa, okre zurbil kolorekoa edo zurixka zuntzexka ilunagoekin. Oinarrian mizelio zuri bat izaten du.

**Haragia:** Mehea, zurixka, usain handia eta desatsegina du, arrain eta irin nahasketarena edo oilategiko gorotzena, zaporea ere arrainarena du.

**Etimologia:** *Clitocybe* hitza grekotik dator, burua esan nahi du, kapelaren formagatik. *Hydrogramma* epitetoa ere grekotik dator, ura esan nahi duen "ydor" hitzetik eta zeinu, seinale, esan nahi duen "gramma" hitzetik. Higrofano samarra delako.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria usain eta zapore txarrak dituelako. Zenbait autoreren ustez, haluzinogenoa ere izan daiteke.

### Nahasketa arriskua 
*Clitocybe dealbata*, *Clitocybe rivulosa* eta *Clitocybe cerussata* arriskutsuekin nahas liteke.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean, hostozabalen basoetako hosto hiletan, bereziki pagadietan eta hariztietan, baita koniferoen pinu-orratzetan ere 

### Banaketa eremua 
Ameriketako Estatu Batuak, Kanada, Europa eta Japonia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kimo mamizebratu

**Kimo mamizebratua** (*Daldinia concentrica*) *Hypoxylaceae* familiako onddo espezie bat da. Ez da egokia sukaldaritzarako, larrukara da. Ia hezurra bezalako gogorra, beltza. Ebakita, zuria eta beltza txandakatzen diren gune bereizgarriak nabarmentzen dira. Sua pizteko onak dira, batez ere ale beltzak eta lehorrak, ikatza balira bezala erretzen dira.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** Estroma oso garatua, tuberkulosoa, hemisferikoa, 4,5 cm-ra arteko diametrokoa, sesila edo zati pedikular labur batek euskarriari lotuta. Gainazala zimurtsua du hasieran, herdoil-gorrixka edo  arre-gorrixka kolorez punteatuta peritezien ostioloen eraginez, azkenean leuna da, beltz distiratsua. Peritezio txikiak, tubular samarrak, paraleloak, estu elkarren ondoan estromaren periferian, 1,5 mm-ko lodierako geruza bakarra osatuz, ikatzaren antzeko zarakar fin batez estalita. Zur ikatza bezalako bilbe arina du, egitura estratifikatu tipikoa du, ebakitzean ondo ikusten dena, gris argi koloreko eta beltzaxka koloreko geruza desberdinez osatua, gune zentrokide distiratsuez txandakatuak.

**Etimologia:** *Daldinia* terminoak, Agostino Daldiniari egiten dio erreferentzia. *Concentrica* epitetoa berriz, ondoa ebakitzean hesi zentrokideak ikusten direlako.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua 
*Daldinia vernicosa* delakoarekin, ia berdina baita, baina honek hanka du.

## Sasoia eta lekua 
Udaberritik udazkenera, eroritako adarren, motzondoen edo hilda edo gaixorik dauden hostogalkorren enborretan. Bereziki lizarretan; askotan suteen ondoren.

### Banaketa eremua 
Mundu osoan barreiatzen da, kontinente guztietan zehar, Antartikan izan ezik, eta habitat ugaritan garatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Koroa ubel

**Koroa ubela** (*Sarcosphaera coronaria* edo *Sarcosphaera eximia*) *Pezizaceae* familiako onddo espezie bat da. Gordinik edo gutxi eginda oso toxikoa da. Egosi luze baten ondoren, eta ateratzen den ura baztertuz, badirudi jan daitekeela.

Sinonimoak: *Sarcosphaera crassa*, *Peziza amplissima*.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** 5 eta 15 cm bitarteko diametrokoa, globo formakoa, barnehutsa, zuri zikin, more kolorekoa kanpotik; izar itxuran zabaltzen da eta barruko zati emankorra, bioleta kolorekoa erakusten du. Erdi lurperatuta egoten da itxita dagoenean eta izar forman azaleratzen da irekitzen denean.

**Hanka:** Ez du hankarik.

**Haragia:** Nahiko lodia, zurixka, morea ertzean, hauskorra.

**Etimologia:** *Sarcosphaera* terminoa grekotik dator, haragia esan nahi duen "sárx sarcós" hitzetik eta esfera esan nahi duen "sphaira" hitzetik. Bola haragitsua, gaztetan duen itxuragatik. *Coronaria* epitetoa berriz latinetik dator, koroari dagokiona, esan nahi duen "coronarius" hitzetik. Bere ertz moztuak ematen dioten formagatik.

## Toxikotasuna 
Oso toxikoa, eta hilgarria ere bai gordinik jaten bada.

### Nahasketa arriskua 
Bere ezaugarriengatik oso zaila da beste espezie batekin nahastea. *Geopora sumneriana* delakoarekin nahas daiteke.

## Sasoia eta lekua 
Udaberrian, batez ere apirilean, asko ateratzen da, bai itsas mailako pinudietan , bai mendiko pinudietan. Pagadietan ere aurki daiteke.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Europa, Errusia, Kaukaso, Maroko, Turkia eta Israel.

## Galeria 

Fitxategi:Sarcosphaera coronaria 1.jpg
Fitxategi:Sarcosphaera coronaria 2.jpg
Fitxategi:Sarcosphaera coronaria 3.jpg
Fitxategi:Sarcosphaera coronaria 4.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Phil Read

**Phillip William Read** (Luton, 1939ko urtarrilaren 1a - Canterbury, 2022ko urriaren 6a) ingeles motoziklista izan zen.

Moto GP mailan lehiatu zen 1961etik 1976ra eta munduko txapelketak irabazi zituen hiru mailetan.

Guztira zazpi munduko txapelketa irabazi zituen:
* 125 cc: 1968
* 250 cc: 1964, 1965, 1968, 1971
* 500 cc: 1973, 1974
* TT Formula: 1977.
Klitozibe teilakolore

**Klitozibe teilakolorea** (*Bonomyces sinopicus*) *Tricholomataceae* familiako onddo espezie bat da. Ez da toxikoa, baina Euskal Herrian ez da erabiltzen sukaldean, usain eta zapore txarrak dituelako.

Sinonimoa: *Clitocybe sinopica*.

## Deskribapena 
**Kapela:** Matea, 2 eta 6 cm bitarteko diametrokoa, lehenengo ganbil-laua, gero infundibuliforme samarra. Azala arre-gorrixka kolorekoa eta hezetasuna galtzean arre-laranja kolorekoa.

**Orriak:** Estu, zuri-krema kolorekoak, dekurrenteak.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.

**Hanka:** Kapelaren antzeko kolorekoa, haritsua, laburra, nahiko lodia eta oinarrian erro itxurakoak izaten ditu.

**Haragia:** Irinaren usain eta zapore handiarekin.

**Etimologia:** *Clitocybe* hitza grekotik dator, burua, esan nahi du, kapelaren formagatik. *Sinopica* epitetoa, sinope lurraren koloreagatik da (adreilu kolorea)

## Jangarritasuna 
Sukaldaritzarako interesik gabea.

### Nahasketa arriskua 
*Clitocybe subsinopica* delakoarekin, honek, orriak oso zabal ditu eta esporak tamaina txikiagokoak. *Clitocybe sinopica* espeziearen ezaugarriak, kapelaren kolorea, oinaren goialdea lodiagoa eta bere kolorea dira.

## Sasoia eta lekua 
Udaberritik udazkenera, leku basotsuetan, pinuetatik hurbil, sua egindako lekuetan eta baita handik kanpo ere.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Kanariak, Europa, Errusia eta Japonia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Katilu xixkudun

**Katilu xixkuduna** (*Peziza vesiculosa*) *Pezizaceae* familiako onddo espezie bat da. Asko egosten bada eta egositako ura kentzen bada kontsumi daiteke. Identifikaziora hurbil gaitezke, baina ziur egoteko, azterketa mikroskopikoa ezinbestekoa da.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** 5 eta 10 cm bitarteko diametroko errezeptakulua, hasieran globo itxurakoa eta barnehutsa, gero goialdetik apurtzen da, zulo biribil edo luzanga bat egiten zaio, kaliz bat bezala irekitzen da, zabaldu gabe. Ertz irregular urratu eta koskadunekin. Barneko alde himeniala, okre antzekoa edo marroi argi kolorekoa da eta kanpoko aldea: zurixka, furfurazeoa, matea eta zahartzean okre antzeko kolorekoa.

**Hanka:** Oro har, sesila da, baina batzuetan hanka labur bat izan dezake.

**Haragia:** Mehea 1-2 mm-ko lodierakoa, krema zurbil kolorekoa. Zehatzezineko usain eta zaporea du.

**Etimologia:** *Peziza* terminoa, grekotik dator, oin txikiko onddoak izendatzen zituen "pezis" hitzetik. *Vesiculosa* epitetoa berriz latinetik dator, anpulu txikiekin, esan nahi duen "Vesiculosa" hitzetik. Bere apainduragatik.

## Jangarritasuna 
Sukaldaritzarako baliorik gabea.

### Nahasketa arriskua 
*Peziza varia* eta *Peziza domiciliana* delakoekin. Hala ere, azterketa mikroskopikoak zalantzak argituko dizkigu, biek espora txikiagoak dituzte.

## Sasoia eta lekua 
Udaberrian eta udazkenean, lastoa eta simaurra nahastuta dagoen lekuetan eta baita simaurra eta lurra nahastuta dagoen lekuetan ere.

### Banaketa eremua 
Mundu osoan barreiatzen da, kontinente guztietan zehar, Antartikan izan ezik, eta habitat ugaritan garatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kimo adarzuri

**Kimo adarzuri**a (*Xylaria hypoxylon*) *Xylariaceae* familiako onddo espezie bat da. Ez du balio gastronomikorik. Haragi oso urria du eta ez oso nabaria.

## Deskribapena 
**Fruktifikazioa:** Adartsua edo klabiformea da, oro har, ezagunena den konidioforoa forman aurkitzen da, horrela agertzen denean, goialdean klabula zuri bat balitz bezala aurkezten da, adarkatu samarra, adar formakoa; kolore zuria, konidioek osatutako haustxoa da. Fase edo forma heldu edo perfektuan, klabula beltz eta pikortsu bat bezala aurkezten da (forma askogenoa), eta kanpoko puntetan, peritezio beltz ugari eta txikiak darama, eta zortzi espora arte gordetzen ditu.

**Hanka:** Gorputz fruktiferoaren luzapena da, ikatz beltzaren kolorekoa, zilindrikoa edo konprimitua, errekurbatua edo tolestatua.

**Etimologia:** *Hypoxilon* epitetoa grekotik dator, ὑπό (*hypo-*, "azpi-") eta ξύλον (*xylon*, "egur") elementuetatik: beraz, "ia egur(rezko)" esan nahi du.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua 
Ez da erraza nahastea. Forma helduan, *Xylaria longipes* delakoaren antza du, baina hori lodiagoa da, eta ondo bereizten dira oina eta gorputz fruktiferoa. 

## Sasoia eta lekua 
Urte osoan. Hostozabalen zur hiletan, batez ere pagoetan eta haritzetan; oso gutxitan koniferoetan. Ohikoa.

### Banaketa eremua 
Mundu osoan barreiatuta dago, kontinente guztietan zehar, Antartikan izan ezik, eta habitat ugaritan garatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arizkunenea jauregia

**Arizkunenea jauregia** Elizondo-ko eraikin aipagarrienetako bat da, estilo barroko-koa, Miguel de Arizkunek 1730-ean eraikia.

## Kokapena 
Jaime Urrutia kalea, 14, 31700 Elizondo, Nafarroa

## Deskripzioa 
«U» itxura du eta fatxada barrokoa, garai hartako jauregi frantsesak gogorarazten dituena.

Fatxada horrek elementu apaingarrien dinamismoagatik sortzen duen barrokismoari armarri-aren ikusgarria gehitu behar zaio, moldura misto lodi batek ongi inguratzen duen eraikinaren bigarren gorputza gordetzen baitzaio.

Armarriaren gainean, erdiko mantsarda batek koroatzen du fatxada, baketoidun markoa duen leiho bat hartuta.

Fatxadaren aurrean patio bat dago, eta bertara sartzeko erdi-puntuko portada bat dago, alboko hegalekin lerrokatua. Hesia ixten duen burdin hesian 1740an dago idatzita, eraiki zen urtean.

## Historia 
Arizkunenea jauregia Arizcungo leinuarekin lotuta dago. Jatorrizko orubea Arozarena etxe hurbilari dagokio, metro gutxira, Jaime Urritia kalean bertan.

XVII. mendea-ren bigarren erdian, leinu horretako hainbat kide India-n eta Madril-en kokatu ziren, eta bertan Norberto de Arizcun nabarmendu zen, negozio-gizon aberats izatera iritsi zena. Bere babespenerako, Miguel de Arizcun iloba propioa hartu zuen Elizondon jaioa 1691-an, osabaren konpainia komertzialarekin jarraituko zuena.

Hogeita hamarreko hamarkadako azken urteetan, Arozarena berreraikitzeko eta Arizkunenea eraikitzeko agindua eman zuen, hemeretzigarren mendeko Nafarroako jaurerriko arkitekturaren adibiderik nabarmenenetako bat.
Re Enzo jauregia

**Re Enzo jauregia**, italieraz *Palazzo Re Enzo*, Italiako Bolonia hiriaren erdigune historikoan dagoen jauregi bat da, Neptunoren plazan.

1244 eta 1246 artean Podestàren jauregiaren hedapen gisa eraikia izan zen.
Rucellai jauregia

**Rucellai jauregia**, italieraz *Palazzo Rucellai*, Italiako Florentzia hirian dagoen jauregi bat da.

1446-1551 artean Giovanni di Paolo Rucellai eta Leon Battista Alberti arkitektoek diseinatu eta eraikiarazi zuten, azken atala Bernardo Rossellino arkitektoak eraikiaraziz.
Strozzi jauregia

**Strozzi jauregia**, italieraz *Palazzo Strozzi*, Italiako Florentzia hirian dagoen jauregi bat da.

1489an Benedetto da Maiano arkitekoak Medicitarren arerioa zen Filippo Strozzi Zaharra jauntxoaren aginduz eraikitzen hasi zen eta hura hil ondoren 1538an amaitu zen.
Strozzinotarren jauregia

**Strozzinotarren jauregia** edo **Strozzino jauregia**, italieraz *Palazzo dello Strozzino*, Italiako Florentzia hirian dagoen jauregi bat da.

XV. mendean eraiki zen eta Strozzino familiaren jabetzakoa izan zen.
Podestàren jauregia (Bolonia)

**Podestàren jauregia**, italieraz ''Palazzo del Podestà', Italiako Bolonia hirian dagoen jauregi bat da, Piazza Maggioren.

1200 urte inguruan eraiki zen, hiriko podestàren egoitza izan zedin.
Podestàren jauregia (Florentzia)

**Podestàren jauregia**, italieraz *Palazzo del Podestà*, Italiako Florentzia hirian dagoen jauregi bat da.

1415 urtetik formalki independientea, hiriko podestàren egoitza izan zedin.
Pazzi jauregia

**Pazzi jauregia**, **Konspirazioaren jauregia** edo **Pazzi-Quaratesi jauregia**, italieraz *Palazzo Pazz*, *Palazzo della Congiura * edo *Palazzo Pazzi-Quaratesi*, Italiako Florentzia hirian dagoen jauregi bat da.

1458-1469 artean Jacopo de' Pazzi jauntxoak eraikiarazi zuen.
Ehiza xehe

**Ehiza xehea** aire liberan praktikatzen den kirolarik ezagunena da. Azkeneko urte hauetan, ehiza xeheko lizentziak gora egin dute. Ehiza mota hau, kirol bat izateaz gain, negozio oso ona da. Izan ere, mundu osoko ehiztariek eskopeta, errifle, munizio, talde, zakur eta joan-etorrietan inbertitzen dute. Horregatik esan daiteke, ehiztariei garestiagoa ateratzen zaiela harrapatutako animali basatia, merkatuan erostea baino.  

Ehiza xehea oinez praktikatzen da, zakur baten laguntzaz.Txakur horiek erakusgarriak izan daitezke, hala nola Pointer, Setter edo Alemaniako brakoa; arrastoa dute, untxariak bezala; atzetik dabiltzanak, leberleak bezala; jasotzaileak, spaniel-ak edo podenkoak; edo kobratzaileak, hala nola Labrador retriever eta Golden retriever. Hala ere, ehiza xehea harrapatutako animaliarengatik eta ez ehizatzeko moduarengatik ezagutzen da. Ehiza xehean animali txikiak harrapatzen dira:untxia, erbia, galeperra, usapalak eta usoak, eper gorria, birigarroa, faisaia eta uretako zenbait hegazti. etab.  

## Modalitateak 
Ehiza Xeheko mota nagusiak:
* Oinez
* Txakurrarekin
* Zain
* Erreklamoarekin

**Paseko ehiza** usoen, usapalen, birigarroen eta uretako hegaztien gainean egiten da batez ere. Bertan, ehiztariak ezkutuan eta kamuflatuta egoten dira espezie horiek beren elikadura- eta edari-eremuetara (ibaiak, errekak, lakuak, etab.) modu naturalean hegan egiten duten lekuetan. ), edo etzalekuak ilunabarrean praktikatzen da.

**Itxaroteko** edo **aguardorako ehiza** deitzen zaion modalitateak ibai, aintzira eta lakuetako ertz lohitsuak izaten ditu agertoki gisa, non hegaztiak, batez ere ahateak, elikagai bila edo migrazioetan agertzen baitira. Han, ehiztaria, kanaberen eta hostajearen artean makurtuta edo ezkutatuta, zain dago.' Beste batzuetan hegaztiaren ertza imitatzen du (apeu) hura erakartzeko.

Ehizaldian,  ehiztariek , estrategikoki jokatuta, tiro egiten diete animaliei, zakurrek edo uxatzaileek altxatu eta jazartzen baitituzte.

**Erakargarritasun bidezko ehiza**, Jaengo eta inguruko beste leku batzuetako kukoa ere esaten zaiona, zelaiko zorua baino altuxeagoa den eremu batean, eper ar bat ipiniz egin ohi da, kaiolan sartuta, erakargarri gisa, araldian espezie bereko arrak eta emeak erakar ditzan. Lehenengoekin, kaiola barruan dagoen arrak lurra menderatzeko borroka egingo du. Ehiztariak espezieari buruz dakienaren (ohiturak, kantua, jokabideak, etab.) araberakoa izango da amaiera. Ehiztaria kaiola kamuflatutik hamabost edo hogei metrora egoten da ehizaleku batean.
Neptunoren iturria (Bolonia)

**Neptunoren iturria**, italieraz *Fontana di Nettuno*, Italiako Bolonia hirian dagoen iturri bat da, Piazza Maggioren.

1563-1566 artean Charles Borromeo artzapezpiku legatuak eraikiarazi zuen eta haren osaba Pio IV.a aitasantu izendatu berria izanaren fortuna sinbolizatzen du.
Harrow School

**Harrow School**, euskaraz **Harrow Eskola**, Ingalaterrako Londres Handiaren ipar-mendebaldean dagoen eskola publiko independiente bat da, bertan nagusiki goi maila ekonomiko familietako 13-18 urte arteko semeek ikasten dute.

1558an Elisabet I.a Ingalaterrakoaren baimen gutunez irekia izan zen.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Eton (Berkshire)

**Eton**, Ingalaterrako Berkshire konderrian dagoen udalerri bat da, 2011ko erroldaren arabera 4.692 biztanle zituen.

## Ikastetxea 
Udalerri honetak mundu osoan ospea duen eta goi maila ekonomikoko familietako semeek ikaslekua den Eton College dago.
Piazza Maggiore

**Piazza Maggiore**, bolonieraz *Piâza Mażåur*, euskaraz *Plaza Nagusia*, Italiako Bolonia hiriko plaza nagusia eta erdigune historikoaren bihotza da. 

Bertan, hiriko eraikin historiko nagusienetako batrzuk daude, tartean, Accursioren jauregia, Notarioen jauregia, San Petronio basilika, Bankuen jauregia eta Podestàren jauregia, bai eta Neptunoren iturria eta Salaborsa liburutegia ere.