Nasrin Sotoudeh

**Nasrin Sotoudeh** edo **Nasrine Sotoudeh** (ingelesezko transliterazioa: *Sotoodeh*, persieraz: نسرستور) (1963ko maiatzaren 30a) iraniar abokatua da, giza eskubideetan aditua. 2012ko Sakharov Saria eta 2020ko Nobel Alternatiboa jaso zituen. Gaur egun, preso politikoa Iranen.

2009ko ekaineko Irango hauteskundeetako inpugnazio-mugimenduaren ondorioz, oposizioko ekintzaileak eta politikariak defendatu zituen, baita adingabeak zirenean egindako delituengatik heriotza-zigorrera kondenatutako presoak eta hidjaba eramateari uko egiten dioten emakumeak ere.

Sotoudeh 2010ean atxilotu zuten lehen aldiz, «propaganda zabaltzea» eta «estatuaren segurtasuna arriskuan jartzen zuen konspirazioa» egotzita, eta espetxeratu egin zuten; 11 urteko espetxe zigorra ezarri zioten, eta, ondoren, indultua eman zioten 2013an. 2018ko ekainaren 13an atxilotu zuten berriro, eta 10 urteko espetxe zigorra eta 148 zigor kolpe ezarri zizkioten, «desmasia eragitea» egotzita. Haren espetxeratzeak nazioarteko mobilizazio garrantzitsua zuen.

## Biografia 
### Familia eta hezkuntza 
Nasrin Sotoudeh 1963an jaio zen, familia irandar, erlijioso eta klase ertaineko batean. Aita hezikuntzarik jaso ez zuen merkataria zen. Fakultatean Filosofia ikastea espero bazuen ere, eta Irango Unibertsitatera Sartzeko Azterketan 53. postua lortu bazuen ere, ez zuen nahikoa nota altua lortu sartzeko. Hala, Teherango Shahid Beheshti Unibertsitatean zuzenbidea ikasi zuen azkenean. Nazioarteko Zuzenbideko ikasketak amaitu ondoren, Sotoudehek arrakastaz gainditu zuen Abokatuen Elkargoko azterketa 1995ean, baina beste zortzi urte itxaron behar izan zituen bere lanbidean jarduteko eskubidea lortzeko.

Sotoudeh Shirin Ebadi Irango Bakearen Nobel saridunaren gertuko bazkidea da, zeinak aske uztedezatela eskatu duen, eta haren osasunari buruzko kezka agertu. Shirin Ebadik horrela adierazi zuen: "Sotoudeh andrea Iranen Giza Eskubideen urraketen biktimak defendatzeko arrisku guztiei aurre egitea onartu duten azken abokatu ausart horien artean dago". Václav Havel Txekiako presidente ohiak eta Zahra Rahnavardek ere, Mir Hossein Moussavi oposizioko liderraren emazteak, aske uzteko eskatu zuten.

Amnesty Internationalek berehala eskatu zuen aske utz zezatela, "tortura edo bestelako tratu txarrak jasaten dituen kontzientzia presoa" dela iritzita. Associated Pressen arabera, haren atxiloketa "erreformen aldeko oposizioak Iranen errepresioa zabaltzeko seinalea izan liteke". Evingo kartzelan preso zegoen Sotoudeh andrea isolamendu ziegan zegoela salatu zuten.

2010eko irailaren 25ean, gose greba hasi zuen, bere familiaren bisitak eta telefono deiak debekatu zizkiotela salatzeko, bere biktima izanik. Senarraren arabera, Sotoudeh andreak lau aste geroago, urriaren 23an, eman zion amaiera gose greba horri. Urriaren 31n, Irango Giza Eskubideen Aldeko Nazioarteko Kanpainaren arabera, Sotoudeh andreak bere atxiloketagatik eta jasandako tratu txarrengatik protestan jarraitu zuen, egarri greba hasi zuen (hau da, janaria ez ezik, ura ere ukatuz). Azaroaren 4an, lehen aldiz espetxean bisitatzeko baimena izan zuten bere bi seme-alaba gazteek. Oso osasun txarrean aurkitu zuten, pisu asko galduta. Hirugarren gose greba hasi zuen 2012ko urriaren 17an, Mehraveh alabak bere eskubideak berreskura zitzan, Irango erregimenak herrialdea uzteko zuen debeku judizial baten ondorioz.

2011ko urtarrilaren 9an, Irango agintariek 6 urteko espetxe zigorra ezarri zioten Sotoudeh andreari, "segurtasun nazionala arriskuan jartzen duten jardueretan" parte hartzea, edota "erregimenaren aurka bideratutako propaganda" bezalako karguak egotzita. Zigor horrekin batera, lanbidean aritzeko eta herrialdetik irteteko debekua ezarri zioten, 20 urterako. Reza Khandan senarraren arabera, apelazio prozedura bati uko egin ziola salatu zuen.

2010eko urrian, Irango Giza Eskubideen Aldeko Nazioarteko Kanpaina, Human Rights Watch, Legelarien Nazioarteko Batzordea, Giza Eskubideen Ligen Nazioarteko Federazioa, Irango Giza Eskubideen Defentsarako Liga, Abokatuen Nazioarteko Batasuna eta Torturaren Aurkako Mundu Erakundea Amnesty Internationalekin elkartu ziren adierazpen bateratu batean, Sotoudehen atxiloketa salatuz eta berehala askatzeko eskatuz.

2013ko irailaren 18an, Nasrin Sotoudeh indultatu eta askatu zuten. Iranen irudi irekiagoa erakutsi nahi duen Hassan Rohani Irango presidente berriaren etorrerak pisua izan zuen, ziurrenik, Nasrin Sotoudeh askatzeko erabakian.

2015ean, *Taxi Teheran* filmean hartu zuen hitza. Besteak beste, erregimenak bizitza jasangaitza egiteko erabiltzen zituen metodoei buruzkoa da, baita bere askatasunari buruzkoa ere. 

## Bigarren atxiloketa 2018an 
thumb|Marseillan, 2020ko uztailean, Nasrin Sotoudehen aldeko olana, haren askapena eskatuz.
2017-2018an, beloa jendaurrean kendu zuten Irango hainbat neska gazte defendatu zituen, eta salatu zuen zigor-arloko klausula batek eragotzi egiten ziela segurtasun nazionaleko delituengatik akusatutako pertsonei eurek aukeratutako abokatuarengana jotzea.

2018ko ekainaren 13an atxilotu zuten Irango agintariek, 5 urteko espetxe-zigor baten izenean ez berak ez bere senarrak ez zuten horren berririk. 2019ko martxoaren 11n, Nasrin Sotoudeh-i beste 33 urteko kartzela-zigor bat eta 148 zigor-kolpe hartzea ezarri zizkioten “segurtasun nazionala kaltetzeko asmoz egindako kolusioagatik”, “Estatuaren aurkako propaganda-ekintzagatik”, “legez kanpoko talde bateko kide izateagatik”, informazio faltsua zabaltzeagatik, ordena publikoa nahasteagatik eta jendaurrean belorik gabe agertzeagatik eta “ustelkeria” eta “depredazioa” sustatzeagatik. Evinen dago preso, preso politikoen espetxean, eta han beste berrogei bat emakumerekin partekatzen du ziega; besteak beste, Fariba Adelkhah antropologo irandarrarekin.

Nazioarteko komunitateak bere askatasuna eskatzen dihardu. 2019ko martxoaren 12an, Abokatuen Kontseilu Nazionalak eskaera bat egin zion Emmanuel Macroni: 400.000 sinadura baino gehiago bildu zituen, eta abokatuaren aldeko olana bat zabaldu zuen, haren askatasuna eskatzeko.

Behin baino gehiagotan iritsi zen kartzelatik gutunak ateratzera, Reza Khandan senarraren bidez; 2019ko urtarrilean sei urteko espetxe zigorra ezarri zioten hari, baina libre jarraitzen du. Gutunotan, “bi-hedjab”-en kausa defendatzen du, beloari uko egiten dioten emakumeak.

2020ko abuztuaren 11n, bi urteko espetxealdiaren ondoren, gose greba hasi zuen bere herrialdeko preso politikoen askatasuna lortzeko. Azaroaren 7an, behin-behineko baimena lortu zuen. Behin-behineko "askatasunean" hilabete baino gutxiago igaro ondoren, Nasrin Sotoudeh berriro espetxeratu zuten 2020ko abenduaren 2an, osasun-egoera kaskarrean egon arren. Qarchak-eko espetxera itzuli zen, Evinekoan urteak eman ondoren.

Bere senarrak iragarri zuen 2021eko urtarrilaren 8an kartzelatik behin-behinean irtetzea lortu zuela bihotzeko arazoak zirela eta.

## Atxiloketa berriak 
Handik egun gutxira berriro espetxeratu zuten, 2021eko urtarrilaren 20an. Ondoren, zigorra bertan behera utzi zioten arrazoi medikoengatik. 2023ko urriaren 29an atxilotu zuten Armita Gravanden hiletan. Beloa ez janztea eta "gizartearen segurtasun psikologikoa nahastea" egotzi zioten. Gose-greba hasi zuen. Atxiloketa horrek GKEen haserrea piztu zuen. Irango Giza Eskubideen Zentroak (CHRI) salatu zuen. Amnesty Internationalek eta PEN Americak abokatua askatzeko eskatu zuten, bi astez preso egon ondoren kartzelatik atera baitzen. 

## Goraipamenak 
* 2011 Freedom to Write saria, PEN Internationalek emana.
* 2012ko urriaren 26an, Europako Parlamentuak berari eta Jafar Panahiri Sakharov Saria eman zioten, "espirituaren askatasunaren alde".
* 2018ko irailaren 21ean, Ludovic Trarieux Giza Eskubideen Nazioarteko Saria eman zioten, abokatu bati urtero ematen zaion saria (oraindik onartu gabea duena).
* 2020ko Nobel Sari Alternatiboa (*Right Liveliwood Award*) eman zioten, "bere beldurrik gabeko aktibismoagatik, bere bizitza arriskuan jarriz, Iranen askatasun politikoak eta giza eskubideak sustatzeko".
* 2021eko munduko 100 pertsona eraginkorrenen zerrendan aipatu zuen *Time* aldizkariak.
* Simone Veil saria, Île-de-France eskualdekoa.
* Robert-Badinter saria, 2022.

## Erreferentziak 
== Bibliografia ===

* 
* 

## Ikus, gainera 
* Shirin Ebadi

## Kanpo estekak