Arritmia

Arritmia bihotzaren taupaden erritmoan, maiztasunean edo koordinazioan gertatzen den alterazio patologikoa da. Egoera fisiologikoan, bihotzak taupada erregularrak egiten ditu, nodo sinusalak sortutako bulkada elektrikoari esker. Hala ere, sistema elektriko horretan gertatzen diren nahasmenduek erritmo anormala eragin dezakete, taupada azkarrak (takikardia), motelak (bradikardia) edo irregularrak sortuz. 

Arritmiak hainbat motakoak izan daitezke: suprabentrikularrak (nodo sinusaletik gertu sortzen direnak), bentrikularrak (bihotzaren beheko zonaldean sortzen direnak) eta nodo aurikulobentrikularrarekin lotura dutenak. Gainera aldi batekoak edo kronikoak izan daitezke, eta kasu batzuetan sintomarik habe agertuko dira, hau da, bat batean. Arrazoiak oso aldakorrak izango dira patologia horren sorrerari dagokionez, adibide batzuk bihotz gutxiegitasuna, balbulopatiak, miokardiopatiak, hipertentsioa, gaixotasun koronarioak, elektrolitoen desoreka eta zenbait medikamentu edo substantzia toxikoen kontsumoa.  

Gaixotasun horren garrantzia klinikoa aldakorra da; arritmia batzuek ondorio larriak sor ditzazkete, hala nola, sinkopea, bihotz gutxiegitasuna edo bihotz geldialdia eta baita arrisku handiko konplikazio kardiobaskularrak ere, horren lekuko, iktusak edo infartuak edukiko ditugu. Sintomak ere aldakorrak dira bihotz taupadaren anomaliaren motaren, iraupenaren eta larritasunaren arabera. Ohikoak izango dira, bihotz-taupada irregularrak, bihotz-azelerazioa edo palpitazioak eta batzuetan urduritasuna, arnasa hartzeko zailtasuna edo sabeleko mina ere eragin dezakete.  

Epidemiologikoki, arritmiak oso ohikoak dira, gehien bat maiztasun handia erakutsiko dute adineko pertsonetan. Horretaz gain, gaixotasun kardiobaskularrak dituzten pertsonetan ere prebalentzia altu izango dute mota horretako patologiak. Prebentzioa, diagnostiko goiztiarra eta tratamendu egokia funtsezkoak dira lehenik, heriotza kardiobaskularra prebenitzeko eta baita ere, horrelako gertaera baten osteko bizi-kalitatea ahalik eta hoberena izateko. Arrazio horiengatik, arritmien azterketa eta tratamendu klinikoak osasun publikoaren ikuspegitik garrantzia handia dute.  ==
Bihotzaren erritmoa egitura espezializatu batek gidatzen du, nodo sinusalak. Nodo horretan sortzen dira inpultso elektrikoak, aurikulen uzkurdura koordinatzeko. Horri esker odola bentrikuluetara iristen da modu eraginkor batean. Inpultsoa nodo sinusalean sortu ondoren zuntz ezberdinen bidez, nodo aurikulobentrikularrera (AB) iritsiko da. Horren ondoren, bentrikuluen azalaera osoan zehar dauden zuntz nerbiotsu ezberdinen bidez, His balbak zehatzak izateko, zabalduko da bentrikuluan eragina izateko. His balbaren eskuin eta ezkerreko adarrak erabiliko ditu. Inpultsuaren hedapena sekuentzia egokian gertatzea funtsezkoa da bihotza odolez beteta dagoenean uzkurdura egokia izateko eta ondorioz, odola hori gorputz osora modu eraginkorrean ponpatzeko. 

Bihotzaren erritmoaren desoreka mota ezberdinak arrazoi fisiologiko edo patologikoengatik gerta daitezke. Normalean, bihotzak minutuko 60 eta 100 taupada artean egiten ditu atseden egoeran (pertsonaren arabera aldatuko da balio hori). Erritmo horrek, atseden egoeran 100 taupadak gainditzen baditu takikardia dituko diogu. Aldiz, bihotzaren erritmoa minutu bakoitzeko 60 taupada baino baxuagoa denean, bradikardia deritzo. Takikardia eta bradikardia berez ez dira gaixotasunak; sarritan azpiko patologia baten seinale klinikoak izan daitezke. 

Arritmien etiologia oso anitza da eta hainbat faktorek eragin dezakete: 

* **Gaixotasun kardiobaskularrak:** bihotz-gutxiegitasuna, balbulopatiak, miokardiopatiak edo gaixotasun koronarioak nodo sinusaleko edo AB-ko jarduera normala alda dezakete.
* **Elektrolitoen desoreka:** potasio, magnesio, edo kaltzio baila ezegonkorrak bihotzeko uzkurdura koordinatuari eragin dezakete. 
* **Substatziak eta medikamentuak:** kafeina, alkohol, droga estimulatzaileak edo zenbait botika kardiakoek arritmia eragin dezakete.
* **Faktore fisiologikoak eta autonomikoak:** estresa, mina, deshidratazioa edo hipoxia bezalako egoerak erritmoen aldaketa azkarra sor dezakete. 
* **Adina eta historia genetikoa:** adineko pertsonetan nodo sinusalaren jarduera gutxiagotzen da eta zenbait arritmia familiako kideen bidez transmititu daitezke. 

Hori guztia kontuan hartuta, arritmien etiologia ulergarria da mekanismo elektrikoaren eta faktore kardiobaskular, metaboliko eta ingurunearen arteko interakzio gisa. Arrazoi horien ondorioz, aurretik esan bezala diagnostiko goiztiarra eta jarraipen kliniko egokia funtsezkoak dira konplikazioak saihesteko eta tratamendu egokia ezartzeko. 

## Fisiopatologia  
Bihotzaren jarduera sistema elektriko espezializatu batek kontrolatzen du, sistema horren egitura nagusiak hurrengoak dira: nodu sinusala, nodo aurikulobentrikularra, His bala eta Purkinjeren zuntzak. Sistema horren funtzionamendu egokiak bulkada elektrikoen sorrera eta hedapen koordinatua bermatzen du, horri esker, aurikulak eta bentrikuluak modu sinkronizatu batean uzkurtzen dira, odolaren ponpaketa eraginkorra ahalbideratuz. 

Arritmien fisiopatologia sistema elektriko horren altarazioetan oinarritzen da, eta mekanismo nagusiak hiru multzo handiatan sailka daitezke: 

* **Bulkada elektrikoaren sorreraren alterazioa (automatismoaren nahasmendua:** Nodo sinusalaren jarduera normala aldatu daiteke (adibidez, sinus disfuntzioa), edo foku ektopikoak ager daitezke. Foku horietan, bihotzaren uzkurduera (beharrezkoa ez denean) sortzen duten sienale elektrikoak sortuko dira nodu sinusaletik kanpo. Horrek erritmo anormala eragin dezake, askotan takikardia edo erritmo irregularrak sortuz. 
* **Eroapen-sistemaren nahasmenduak (kondukzioaren alterazioak):** Bulkada elektrikoaren transmisioa moteldu edo blokeatu egin daiteke nodo aurikulobentrikularrean edo His-Purkinge sisteman. Horren ondorioz, blokeo aurikulobentrikularrak edo adar-blokeoak gerta daitezke. Horrelako asalduren ondorioz, bihotzaren uzkurdura deskoodinatua sortuko da.
* **Birsartze mekanismoa:** Ohikoena den mekanismoetako bat da. Kasu honetan, bulkada elektrikoak zirkuitu itxi batean jarraitzen du, behin eta berriro aktibatuz. Horrek erritmo azkarrak eta iraunkorrak sortzen ditu, hala nola, takikardia suprabentrikularra edo zenbait arritmia bentrikular.

Gainera beste mekanismo batzuk ere deskribatu dira, adibidez, eragindako aktibitatea (triggered activity). Horretan, potentzial elektriko anormalek (afterdepolarizazioak), bulkada berriak sortzen dituzten, batez ere, elektrolitoen desorekarengatik edo botiken eraginez. 

Mekanismo fisiopatologiko horiek guztiek bihotzaren uzkurdura eredua aldatzen dute. Ondorioz, batzuetan, bihotzak odoloa ponpatzeko duen gaitasuna murrizten da eta horren gorputzeko ehunen perfusioa kaltetzen du. Egoera larrietan, arritmiek desoreka hemodinamikoak eragin ditzazkete, hipertentsioa, sinkopea edo bihotz-geldialdia bezalakoak.

## Kausak  
Arritmia sintomarik gabe ager daitezke, eta kasu askotan ustekabean diagnostikatzen dira azteketa medikoetan. Hala ere, sintomak agertzen direnean, haien izaera eta larritasuna arritmiaren motaren, iraupenaren eta pazientearen egoera klinikoaren arabera aldatzen dira. 

Ohiko sintomak hauek dira: 

* **Palpitazioak:** Pazienteak bihotzaren taupadak modu anormalean sentitzen ditu, azkarragoak, irregularrak edo "kolpeka" bezala. Hau da arritmiaren sintoma ohikoena. 
* **Bihotz-taupada irregularrak edo azkarrak:** Takikardietan taupada azkarrak nabaritzen dira eta arritmia irregularretan erritmo desorekatuaren sentsazioa ager daiteke. 
* **Bularreko mina:** Batez ere, bihotzaren oxigenazio eskasa dagoenean ager daiteke, eta arreta kliniko berezia beharko du. 
* **Arnasa hartzeko zailtasuna:** Bihotzaren ponpaketa eraginkorra murrizten denean. Biriketako zirkulazioa kaltetzen da eta arnasketa zaildu daiteke.
* **Zorabioa:** Garunera heltzen dem odol-fluxua murruztearen ondorioz gertatzen da. 
* **Sinkopea (konorte-galera):** Kasu larriagoetan, garunaren perfusioa nabarmen jaisten denean ager daiteke, arritmia arriskutsuen adierazlea izan daiteke. 
* **Nekea:** Odol zirkulazioaren eraginkortasuna gutxitzeak organismo osoan energia-falta eragin dezake. 

Gainera, beste sintoma batzuk ere ager daitezke, hala nola, antsietatea, izerdia edo nekea. Sintomak gertakari puntualak edo iraunkorrak izan daitezke, batzuetan ariketa fisikoarekin edo estres egoerekin lotuta agertzen dira. 

Sintomen larritasuna ez da beti arritmiaren arriskuarekin zuzenean proportzionala; izan ere, arrirtmia arriskutsi batzuk sintomarik gabe gerta daitezke eta beste batzuk, nahiz eta sintomatikoak izan, ez dira hain larriak. Horregatik, sintoma horien agerpena ebaluzio mediko egoki batzen bidez aztertu behar da. 

## Diagnostikoa  
Arritmien diagnostikoa pazientearen sintomen, historia klinikoaren eta proba osagarrien konbinazioan oinarritzen da. Helburua arritmia mota identifikatzea, haren jatorria zehaztea eta arrisku klinikoa baloratzea da. Izan ere, arritmia asko gertakari puntualak direnez, une jakin batean ez agertzea ohikoa da eta horrek diagnostikoa zailtzen du. 

Diagnostikorako oinarrizko probla elektrokardiograma (EKG) da. Horren bidez bihotzaren jarduera elektrikoa denbora errealean erregistratuko dugu. Proba horrek, erritmoaren alterazioak, eroapen-blokeoak eta takikardia edo bradikardiak identifikatzeko aukara ematen digu. Hala ere, arritmia unean bertan gertatzen ez bada, emaitza normalak izan daitezke. Horregatik, askotan beharrezkoa izaten da monitorizazio luzeagoa egitea. 

Holter monitorizazioa 24 eta 48 ordu arteko erregistro jarraitu bat da, pazienteak bere eguneroko bizitza egiten duen bitartean. Metodo horrek, arritmia intermitenteak detektatzeko eta sintomen eta bihotzaren erritmoaren arteko erlazioa aztertzeko aukera ematen du. Antzeko helburua dute gertaeren erregistratzaileak, baina denbora luzeagoan erabilita. Horiek baztez ere, sintoma arraroak dituzten pazienteetan erabiliko dira. 

Esfortzu proba ere erabili daiteke, batez ere, arritmiak ariketa fisikoarekin lotuta agertzen direnean edo gaixotasun koronarioa sumatzen denean. Proba horretan, bihotzaren arentzuna aztertzen da jarduera fisikoaren aurrean. Bestalde, azterketa elektrofisiologikoa proba ezpezializatu eta inbaditzaileagoa da. Kateter bidez, bihotzaren barruko karduera elektrikoa zuzenean aztertzen da. Horrek, arritmien jatorria zehazteko eta tratamendu egokiena planifikatzeko aukera ematen du. 

Gainera, beste proba osagarri batzuk ere erabil daitezke: ekokardiografia (bihotzeko egitura eta funtzioa baloratzeko), odol-analisiak, elektrolitoen desoreka edo hormona-nahasmeanduak identifikatzeko probak... Diagnostiko egoki batek arritmiaren izaera zehaztea ahalbidetzen du, horri esker tratamendu egokia aukeratuko dugu, konplikazio larriak saihestuz.  

## Pronostikoa  
Arritmoen pronostikoa arritmia motaren, iraupenaren eta horren atzean dagoen arrazoiaren araberakoa izango da. Oro har, arritmia arin eta onberak ez du te bizitza arriskuan jartzen, aldiz arritmia larriak edo kronikoak konplikazio serioak sor ditzazkete. 

* **Arritmia onberak** (adibidez, extrasistoleak edo takikardia sinusala): normalian ez dira arriskutsuak. Paziente gehienak sintoma arinak edo ezak izaten dituzte, ez dute tratamendu espezifikorik beharko. Diagnostiko egokia eta jarraipen klinikoak nahikoa izanten dira kasu gehienetan. 
* **Arritmia kroniko edo konplikatzaileak:** Fiblilazio aurikularrak adibidez, konplikazioak sor ditzazke, batez ere tronboen sorrera eta ondorengo iktusa. Arreta berezia behar dute gaixo hauek, maiz tratamendu antikoagulatzailea eta kontrol kardiologikoa behar izaten dute. 
* **Arritmia bentrikular larriak:** takikardia bentrikularrak edo fibrilazio bentrikularrak, bizitza arriskuan jarri dezakete eta berehalako tratamendua jarri behar da. Kasu horietan, pazienteak jarraipen intentsiboa, desfibrilazio automatikoa edo tratamendu inbaditzaileak behar izaten ditu. 

Pronostikoa modu esanguratsun hobetzen da tratamendu egokiaren eta jarraipen medikoaren bidez. Era berean, bizi kalitatea hobetzen da, arritmien kontrolarekin eta konplikazioen prebentzioarekin. Osasun profesionalek paziente bakoitzaren arrisku faktoreak, arritmia mota eta egoera klinikoa kontuan hartuta plan pertsonalizatuak garatzen dituzte. 

## Tratamendua  
Arritmiaren tratamendua arritmia motaren, larritasunaren eta kasuaren araberakoa da. 

Tratamendu nagusiak: 

# **Sendagai antiarritmikoak**
#* **Funtzioa:** Bihotzaren erritmoa kontrolatu edo berreskuratu.
#* **Erabilpenak:**
#** Takirritmia suprabentrikularrak
#** Takirritmia bentrikular egonkorrak
#* Helburua: Erritmo normala mantentzea eta antzeko beste agerraldi bat saihestea.
# **Kardiobertsio elektrikoa**
#* **Funtzioa**: Erritmo sinusla berreskuratzea deskarga elektriko sinkronizatu bidez. 
#* **Erabilpenak**: 
#** Fibrilazio aurikularra, hasi berria edo iraunkorra.
#** Fluter aurikular iraunkorra.
#** Farmakoei erresistenteak diren takikardia suprabentrikular batzuk.
# **Kateter bidezko ablazioa**
#* **Funtzioa**: Arritmia sortzen duen eremua suntsitzea.
#* **Erabilpenak**:
#** Birsartzegatiko takikardia suprabentrikularrak
#** Fibrilazio aurikular errepikatua
#** Takikardia bentrikular fokal edo idiopatikoa
# **Taupada-markagailua**
#* **Funtzioa**: Bihotza motel dagoenean estimulatzea
#* **Erabilpenak**:
#** Bradiarritmiak
# **Desfibriladora automatiko inplantagarria**
#* **Funtzioa**: Arritmia bentrikular larrien detekzioa eta tratamendua automatikoaki.
#* **Erabilpenak**:
#** Takikardia bentrikular iraunkorra
#** Fibrilazio bentikularra
#* Helburua: Arritma bentrikular larriak modu automatikoan detektatu eta tratatzea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak