open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gladio ibaia

**Gladio ibaia** Tolkienen legendarium ospetsuan agertzen den fikziozko ibai bat da. Anduin ibaiaren ibaiadar bat da, ibai honen erdialdeko ibilbidea baino iparralderago kokatua. Mendi Lainotsuetan jaiotzen da eta elkarketa inguratzen duten lurraldeek Zelai Gladioak izena jasotzen dute (edo Loeg Ningloron sindarinez) "Antzinako Egunetan, elfo basatiak han lehen aldiz ezarri zirenean, Anduinek bere urak iparraldetik isurtzen zituen beheragune sakon batean eratutako laku bat zen" tokia. Bere urak Anduinen isurtzen dituen tokian gertatu zen Arnorreko Isildur erregeak jasandako erasoa eta hau orkoen esku hil zena, Eraztun bakarraren desagerpenak Isildur orkoentzako ikusgai bihurtu zuenean.

## Etimologia 
Gladio ibaia Sîr Ninglor ere deitua da: "urrezko lilien ibaia", honakoek osatua:

* Sîr (ibaia), SIR erroa
* Ninglor (urrezko lilia), ziuraski *nîn* (hezea) edo nin, *nen* (ura)ren plurala eta
* *glaur* edo *glor* G(LAWAR) erroa, hitzek osatutako hitza.

Bere izena bere ibilbidearen ertzak inguratzen dituzten urrezko lili kopuru handiagatik eta Anduinekin elkartzen denean sortzen diren uharkengatik dator.

## Kanpo estekak
Errotz

thumb|Errotz 20-12-29
**Errotz** (azentua lehen silaban) Arakilgo (Nafarroa Garaia) kontzeju bat da. Iruñeko merindadean dago, Arakilgo haranean, Sakana eskualdean, Iruñetik 22 km mendebaldera. 4,48 km² ditu, eta, 2012an 74 bizilagun zituenez, kilometro koadroko 16,52 biztanleko dentsitatea du. 1857ko errolda baino lehen berezko udalerria izan zuen.

## Kokalekua 
Errotz Arakilgo udalerriaren ekialdean dago, itsas mailatik 496 metro gorago. Ipar eta ekialdean Izurdiagarekin muga egiten du; hegoaldean, Atondo eta Oskiarekin; eta mendebaldean, Urritzolarekin.

## Demografia eta biztanleria 
Errozko biztanleria

## Ikus, gainera 
* Arakil

## Kanpo estekak
Iletsuak (Eraztunen Jauna)

**Iletsuak** Tolkienen legendarium ospetsuan eta Eraztunen Jauna eleberrian Eskualdean bizi ziren hobbiten azpiarraza bat ziren.

Talderik ugariena osatzen zuten, eta larruazal ilunagoa eta gorputz txikiago eta argalagoa izateagatik bereizten ziren, ez zuten oinetakorik eramaten eta euren oinak oso erresistenteak ziren ileez estalita zeuden. Ez hala euren aurpegia, ilerik gabekoa zena, bekain sendoak zituzten arren.

Lurralde garaiak eta muinoak gogoko zituzten, eta beraz beti bizi izan ziren leizezulo edo tuneletan, nanoen lagun handiak zirelarik.

Jatorrian Mendi Lainotsuen adarretan bizi ziren, Anduinen haranetan, Gladio ibaia eta beranduago Arranodia edo Apal Handia bezala ezagutuko zen eskualdearen artean, Pasabide Garaitik gertu.

Hobbit arrazen artean mendebalderantz bidaian abiatu zen lehena izan zen. Pasabide Garaia Eguzkiaren Hirugarren Aroko 1050. urte inguruan igaro zuten, denbora batez Denboraren Muinoetatik gertu zeuden lurraldeetan ezarriz. Aro horretako 1300. urte inguruan, Breen ezarri ziren.

Eriadorren Iparraldeko Dunedainek ezagutu zituzten, Perianath izena eman zietenak, oestronez Ertain esan nahi duen sindarinezko hitza. Euren anaia Alboak hobe eta gaiago bezala hartzen zituzten, eta beraz horietako asko euren buruzagi bezala aukeratu zituzten, eta hauetako askok euren bidaian zehar zuzendu zituzten.
Nabooko gudua

**Nabooko gudua** Star Warseko fikziozko unibertsoan gertatutako gudu bat da, Naboo planetan (32 aBY), Gunganen eta Nabootar soldadu arnegatuen artean Merkataritza Federazioaren aurka, planeta honi askatasuna eta bakea itzultzeko asmoz.

Gunganek droideen aurka borrokatu zuten Nabooko zelai batzuetan, Merkataritza Federazioaren arreta pixka batez desbideratzeko nahian, nabootarrek (hauekin Padmé Amidal, Qui-Gon Jinn eta Obi-Wan Kenobi zeudelarik) Federazioko erregeordea geldiarazten zuten bitartean. Nabootarrek jauregiraino jarraitu zuten, non espezialdutako pilotu batzuk euren ehizaontziekin Blokeoraino joan ziren, hau suntsitzen saiatuz. Baina Nabooko gizakiek espero ez zuten zerbaitekin topo egin zuten: Sith bat. Darth Maulek, une horretan Darth Sidiousen ikaslea zena, heriotzeraino borrokatu zuen Obi-Wan Kenobi eta Qui-Gon Jinnen aurka. Borroka odoltsu baten ondoren Qui-Gon Jinn hiltzea lortu zuen, baina ezin izan zuen Obi-Wanen eraso bortitza jasan. Bitartean, Anakin Skywalker gazteak droideen kontrol zentrua suntsitu zuen eta hauek esklabu hartuak izan ziren. Beraz, merkataritza federazioak gudu hau galdu zuen eta planeta askatua izan zen. Honela gizakien eta gunganen arteko aliantza ezarri zen, euren azkeneraino elkar babestea zin egin zutenak.

Hala ere, ez da hau Naboon gertatu zen gudu bakarra. Handik urte batzutara, 18 aBYn, Inperio Galaktikoak jada galaxiaren zati handi bat kontrolatuta zuenean, honek Naboo inbaditu zuen klonen laguntzarekin. Gudua oso bortitza izan zen, baina emaitzik gabea, azkenean Inperioak planeta inbaditu baitzuen, bere kolonien zati bihurtu zena.

Nabooko guduaren barnean beste hiru azpi-gudu gertatu ziren:

* Theedeko gudua
* Lautada belartsuetako gudua
* Nabooko gudu espaziala

## Kanpo estekak
Get Heavy

***Get Heavy*** Lordi taldearen musika diskoa da, 2002an argitaratutakoa.

## Kantuen zerrenda 
# Get Heavy – 03:00
# Devil Is A Loser – 03:29
# Rock The Hell Outta You – 03:07
# Would You Love A Monsterman? – 03:04
# Icon Of Dominance – 04:35
# Not The Nicest Guy – 03:12
# Hellbender Turbulence – 02:46
# Biomechanic Man – 03:22
# Last Kiss Goodbye – 03:08
# Dynamite Tonite – 03:14
# Monster Monster – 03:23
# 13. – 01:08

## Kanpo estekak
The Monsterican Dream

***The Monsterican Dream*** Lordi taldearen musika diskoa da, 2004an argitaratutakoa.

## Kantuen zerrenda 
# Threatical Trailer – 01:09
# Bring It On (The Raging Hounds Return) – 04:35
# Blood Red Sandman – 04:03
# My Heaven Is Your Hell – 03:41
# Pet The Destroyer – 03:50
# The Children Of The Night – 03:45
# Wake The Snake – 03:46
# Shotgun Divorce – 04:42
# Forsaken Fashion Dolls – 03:43
# Haunted Town – 03:13
# Fire In The Hole – 03:27
# Magistra Nocte – 01:33
# Kalmageddon – 04:33

## Kanpo estekak
The Monster Show

***The Monster Show*** Lordi taldearen musika diskoa da, 2005an argitaratutakoa.

## Kantuen zerrenda 
# "Threatrical Trailer"
# "Bring It On"
# "Blood Red Sandman"
# "My Heaven Is Your Hell"
# "Would You Love a Monsterman?"
# "Devil Is a Loser"
# "Icon of Dominance"
# "The Children of the Night"
# "Shotgun Divorce"
# "Forsaken Fashion Dolls"
# "Wake the Snake"
# "Rock the Hell Outta You"

## Kanpo estekak
The Arockalypse

***The Arockalypse*** Lordi taldearen musika diskoa da, 2006an argitaratutakoa.

## Kantuen zerrenda 
# SCG3 Special Report – 03:46
# Bringing Back The Balls To Rock – 03:31
# The Deadite Girls Gone Wild – 03:45
# The Kids Who Wanna Play With The Dead – 04:07
# It Snows in Hell – 03:37
# Who's Your Daddy? – 03:38
# Hard Rock Hallelujah – 04:07
# They Only Come Out At Night – 03:49
# The Chainsaw Buffet – 03:47
# Good To Be Bad – 03:31
# The Night Of The Loving Dead – 03:09
# Supermonstars (The Anthem Of The Phantoms) – 04:04

## Kanpo estekak
Deadache

***Deadache*** Lordi taldearen musika diskoa da, 2008an argitaratutakoa.

## Kantuen zerrenda 
# SCG IV – 00:42
# Girls Go Chopping – 04:02
# Bite It Like a Bulldog – 03:29
# Monsters Keep Me Company – 05:28
# Man Skin Boots – 03:42
# Dr. Sin Is In – 03:47
# The Ghosts of the Heceta Head – 03:38
# Evilyn – 04:00
# The Rebirth of the Countess – 01:59
# Raise Hell in Heaven – 03:32
# Deadache – 03:28
# The Devil Hides Behind Her Smile – 04:12
# Missing Miss Charlene – 05:10

## Kanpo estekak
Zombilation - The Greatest Cuts

***Zombilation – The Greatest Cuts*** Lordi taldearen musika diskoa da, 2009an argitaratutakoa.

## Kantuen zerrenda 
# Hard Rock Hallelujah
# Bite It Like a Bulldog
# Who's Your Daddy?
# Devil is a Loser
# Blood Red Sandman
# Get Heavy
# They Only Come Out At Night
# My Heaven Is Your Hell
# Beast Loose In Paradise
# Deadache
# Would You Love A Monsterman?
# Bringing Back The Balls To Rock
# Forsaken Fashion Dolls
# Supermonstars (The Anthem Of The Phantoms)
# The Children Of The Night
# Rock The Hell Outta You
# Pet The Destroyer
# Monster Monster
# It Snows In Hell

## Kanpo estekak
Allotz eta Egiarte

**Allotz eta Egiarte** Nafarroako udalerri-ohi bat da, Deierrin, Lizarrako merindadean.

1857ko erroldarako desagertuta zegoen eta harrezkero Deierriren barruan kokatuta dago.

## Demografia 
Bi udalerriak batera argitaratutako azken erroldan, 1842an, herrian 142 pertsona eta 28 etxe zeuden.

## Ondasun nabarmenak 
* Andre Mariaren eliza

## Ikus gainera 
* Allotz
* Egiarte

## Kanpo estekak 
*  1842tik aurrera izandako udalerrien biztanleri datuak aurkitzeko webgunea.
Bullón ibaia

**Bullón ibaia** ibilbidea Kantabriatik egiten duen Espainia iparraldeko mendiko ibai labur bat da.

Bullón ibaia Peña Labran jaiotzen da eta Pesaguero eta Cabezón de Liébana udalerrietatik jaisten da Deva ibaiarekin Ojedon elkartu arte. Zeharkatzen duen udalerririk garrantzitsuena Cabezón de Liébana da.

Deva ibaia Fuente Dén jaiotzen da, Camaleño udalerritik, Potesetik, non Quiviesa ibaiaren urak jasotzen dituen eta Cillorigo de Liébana udalerrian sartuz, Ojedo herrian Bullón ibaiaren urak jasotzen ditu, ondoren La Hermidako haizpitartea zeharkatu eta Cares ibaiarekin elkartzeko.

## Kanpo estekak
Antso IV.a Gaztelakoa

'*Antso IV.a Gaztelakoa *Ausarta''''' (Valladolid, 1258ko maiatzaren 12a -Toledo, 1295eko apirilaren 25a) Gaztela, Galizia eta Leongo erregea (1284 &ndash; 1295) izan zen.

## Biografia 
Alfontso X.a Gaztelakoa eta Violante Aragoikoa zituen gurasoak. 1275ean Fernando anaia nagusia hil eta 1282an Alfontsok ilobak nahiago zituen. Hala ere, Antsok nobleteria zuen bere alde eta errege izendatu zuten. Bazegoen, baita ere, bere aurka zeuden nobleak, nagusiena Lope III.a Diaz Harokoa, Bizkaiko jauna izanik.

Errekonkista finkatzeko Jakue II.a Aragoikoarekin bat egin zuen.

## Ezkontza eta seme-alabak 
Antso Maria Molinakoa ezkondu zuen 1282an. Zazpi seme-alabak izan zituzten:
* Elisabet (1283-1328). Jakue II.a Aragoikoa eta Joan III.a Bretainiakoa ezkondu zituena.
* Fernando (1285-1312).
* Alfontso (1286-1291)
* Piarres (1290-1319)
* Henrike (1288-1299)
* Filipe (1292-1327).
* Beatriz (1293-1359). Alfontso IV.a Portugalgoa ezkondu zuena.

Ezezaguneko maitale batekin zenbait sasikume izan zituen ezkondu baino lehen:
* Teresa Santxez
* Violante Santxez
* Alfontso Santxez, Maria Diaz I.a Harokoa ezkondu zuena.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Gaztelako erregeen zerrenda
Lumpawarrump

**Lumpawarrump**, Lumpy ezizenduna, Star Warsen liburu saileko pertsonaia bat da.

Lumpawarrump wookiee bat zen, Chewbacca handiaren eta honen emazte Mallatobucken semea. Bere bizi guztian bere jaiotze planeta izan zen Kashyyyken bizi izan zen eta Klon Gerren garaian jaio zen. Bere ama Mallatobuckekin (Malla ezizenduna) eta bere aitona Attichitcukekin (Itchy ezizenduna) bizi zen.

## Ikus, gainera 
* Star Wars

## Kanpo estekak
Lakar eta Labeaga

**Lakar eta Labeaga** Nafarroako udalerri-ohi bat da, Lizarrerrian, izen bereko bi herriek osatu zutena.

1857ko erroldarako desagertuta agertzen zaigu; harrezkero Lakar Deierriren barruan dago eta Labeaga Iguzkitza udalerriaren menpean dago, geografiari hobeto egokitzen zaion banaketa hain zuzen: aipatu bi herriak ez daude inolaz ere elkarren ondoan.

## Demografia 
Bi herriak batera egon ziren garaiko azken errolda 1842koa da. Orduan Lakar eta Labeagan 222 biztanle eta 43 etxe zeuden.

## Ikus gainera 
* Lakar
* Labeaga

## Kanpo estekak 
*  Udalerri hau 1842tik aurrera izandako biztanleria datuak aurkitzeko webgunean.
Peña Labra

**Peña Labra** Kantauriar mendilerroan kokatuta dagoen mendilerro bat da, Kantabriako Polaciones herrian. Peña Labra, 2018 metroko altuerarekin, mendilerroko kantabriar zatiko tontorrik nabarmenetako bat da. Peña Labra mendilerroko toki nabarmen batean, gurutze baten ondoan, zutabearen oinean 2028,70 metroko altuera adierazten duen erpin geodesiko bat dago. Brañavieja edo Alto Campooko eski estaziotik iris daiteke. Peña Labra profilik ezaugarrienetako bat da eta beste tontorretatik edo behatokietatik ikus daitezkeen panoramiken zati da, Hermandad de Campoo de Susoko Fuente del Chivo behatokia kasu, 2000 metroko altueran dagoena, Piedrasluengasko mendatekoa, Pesagueron, 1354 metrora; eta Vega de Liébanan kokatutakoak: El Corzo San Glorio mendatera igotzen eta El Jabalí, Liébanatik Polacionesera doan errepidean, Cruz de Cabezuelatik gertu, 1100 metrora.

## Kanpo estekak
Shanghai Waigaoqiao ontziola

**Shanghai Waigaoqiao ontziola** (), Txinako Herri Errepublikako Shanghai udaltasunean dagoen eta 1999an sortutako ontziola da. Ontziolaren jabea China CSSC Holdings Ltd. enpresa da.

## Ezaugarriak 
Ontziolak 5 milioi metro koadro hartzen ditu eta urtero zazpi milioi tona ontzi eraikitzeko gaitasuna du. 2000ko hamarkadan ontzi gehien eraikitzen dituen Txinako ontziola izan zen, bai kontainer ontziak zein petrolio-ontziak.

China CSSC Holdingsek beste hiru enpresa ditu, ontzien mantenu, diseinu eta segurtasuna planifikatzeko.

## Ontziak 
* Lehen ontzia, FPSO motakoa, 2003ko martxoan entregatu zuten, CNOOC enpresa txinatarrarentzat.
* 50. ontzia, bulkarrier motakoa, 2007ko ekainean entregatu zuten, bezero estatubatuar batentzat.
* 100. ontzia, bulkarrier motakoa, 2009ko maiatzaean entregatu zuten, bezero greziar batentzat.

## Kanpo estekak 
*  Ontziolaren webgune ofiziala.
*  Ontziolak 2009an ontziratutako petrioliontzi erraldoi bati buruzko albistea.
Heinrich Böll

**Heinrich Teodor Böll** (Kolonia, Ipar Renania-Westfalia, Alemania, 1917ko abenduaren 21 &ndash; Kolonia, Ipar Renania-Westfalia, Alemania, 1985eko uztailaren 16a) Alemaniako idazlea izan zen. 1972an Literaturako Nobel Saria jaso zuen.

## Bizitza 
Böll langile-senide batean jaio zen. 1924 eta 1928 urteen artean Koloniako eskolara joan zen., eta 1928 eta 1937 urteen artean bigarren mailako ikasketak burutu zituen. Literaturarekiko lehen topaketa 1937 izan zuen, liburu eta gauza zaharren denda batean lan egiten hasi zenean. Urte bat geroago utzi zuen denda, idazteari ekiteko. Hitlerren agintaldian, errejimenaren lan-esparru batera joan zen, hori egitea beharrezkoa baitzen unibertsitatera joan ahal izateko. Filologia alemana ikasteko matrikula egitear zegoenean, 1939ko udan, Wehrmachtek (Alemaniako armada) errekrutatu zuen.

Bigarren Mundu Gerran Frantzian, Errumanian, Hungarian eta Sobiet Batasunean borrokatu zuen. 1942an ezkondu zen, baimen batean. AEBetako armadak preso hartu zuen 1945eko udaberrian eta Frantzia eta Belgikako atxilo-guneetan egon zen. Garai horretan bere lehen semea hil zen.

1945eko abenduan Koloniara itzuli zen, emaztearekin. Gerrako bonbardaketek hondatu zuten etxea konpontzen zuen bitartean, idazteari berrekin zion. 1949an bere lehen liburua argitaratu zuen. “47ko. taldea” zeritzonean parte hartu zuen eta Hans Richter eta Alfred Andersch idazleen laguna izan zen.

Bere estiloa arina izan zen. Kritika gogorrak egin zituen xenofobia eta Alemaniako eskuin muturraren aurka.

## Liburu garrantzitsuenak 
* 1949 - *Der Zug war pünktlich* (Trena garaiz heldu zen)
* 1950 - *Wanderer, kommst du nach Sparta* (
* 1951 - *Die schwarzen Schafe* (Ardi beltza)
* 1951 - *Nicht nur zur Weihnachtszeit*
* 1951 - *Wo warst du, Adam?* (Non egon zinen, Adam?)
* 1953 - *Und sagte kein einziges Wort* (Eta ez zuen hitzik egin inoiz)
* 1954 - *Haus ohne Hüter* (Jaberik gabeko etxea)
* 1955 - *Das Brot der frühen Jahre* (Gazte denboretako ogia)
* 1957 - *Irisches Tagebuch* (Egunkari irlandarra)
* 1957 - *Die Spurlosen* (Desagertuak)
* 1958 - *Doktor Murkes gesammeltes Schweigen*
* 1959 - *Billard um halb zehn* (Bederatzi t’erdietako billarra)
* 1962 - *Ein Schluck Erde*
* 1963 - *Ansichten eines Clowns* (Pailazo baten aburuak)
* 1964 - *Entfernung von der Truppe*
* 1966 - *Ende einer Dienstfahrt* (Misioaren amaiera)
* 1971 - *Gruppenbild mit Dame* (Talde-argazkia andre batekin)
* 1974 - *Die verlorene Ehre der Katharina Blum* (Katharina Blumen ohore galdua)
* 1979 - *Fürsorgliche Belagerung* (Segurtasun sarea)
* 1981 - *Was soll aus dem Jungen bloss werden?*
* 1982 - *Vermintes Gelände*
* 1983 - *Die Verwundung*
* 1985 - *Frauen vor Flusslandschaft* (Emakumeak ibaiko paisaia batean) (hilondokoa)

## Euskaraz 
* *Pailazo baten aburuak* (*Ansichten eines Clowns*). 1986. Elkar argitaletxea. Itzultzailea: Jose Antonio Azpiroz.
* *Katharina Blumen ohore galdua* (*Die verlorene Ehre der Katharina Blum*). 1989. Elkar argitaletxea. Itzultzailea: Pello Zabaleta.

## Ikus, gainera 
* Alemanezko literatura

## Kanpo estekak 
Aitor Ortiz de Pinedo (2025). "Heinrich Böll-en ipuin bat gelarako". Zenodo
Borgoinera

**Borgoinera** (*bregognon-morvandiau*), **Bourguignon-morvandiau** frantses izenaz ere ezaguna, Borgoinan (Frantzia) hitz egiten den oïl hizkuntza da. Batez ere Morvan eskualdean mintzatzen da.

Hegoaldeko dialektoek, Saona ibaiaren inguruan, frankoprovenzerarekin harreman estua dute.

Frantziako erregio-hizkuntzetako bat da.

## Ikus, gainera 
* Oïl hizkuntzak
* Frantziako hizkuntzak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Roquefort (gazta)

**Roquefort** Frantziako Aveyron departamenduko Causses eskualdekoa den ardi esnez eginiriko gazta urdina da. Bere Jatorrizko Izendapena 1925an lortu zuen, 1979an AOC erakundeak onartu eta 1996an Jatorri deitura babestua lortu zuen.

## Kanpo estekak 
* http://www.roquefort.fr/
* http://www.roquefort-societe.com/
* http://www.roquefort-papillon.com/
Emiliano-romagnolo

**Emiliano-romagnoloa** (*Emiliàn e rumagnòl*, *Sanmarinés*) Emilia-Romagnan (Italia) mintzatutako erromantze hizkuntza bat da. Gutxiengo baten hizkuntza gisa onartua dago. Hizkuntza aldetik, italieratik banatzen duen desberdintasun estrukturalak ditu. Piemontera, lombardiera, liguriera eta venezierarekin batera, iparraldeko italiar hizkuntza-taldearen barnean sailkatzen da.

## Kanpo estekak 
*  Emiliano-Romagnoloa Ethnologuen.
Egiarte (Nafarroako tokia)

thumb
thumb
**Egiarte** Nafarroako herri hustu bat da, Deierri udalerrian, Lizarrako merindadean.

1857ko errolda arte Allotz eta Egiarte izeneko udalerriaren barruan egon zen.

## Ondasun nabarmenak 
* Andre Mariaren eliza

## Ikus gainera 
* Allotz
* Nafarroako herri hustuen zerrenda

## Kanpo estekak
Katharina Blumen ohore galdua

***Katharina Blumen ohore galdua, edo nola sortu eta nora eraman dezakeen indarkeriak*** (*Die verlorene Ehre der Katharina Blum oder: Wie Gewalt entstehen und wohin sie führen kann*, alemanez) Heinrich Böllek 1974an argitaratutako eleberria da.

## Argumentua 
Liburuaren argumentua prentsa sentsazionalistaren jardueran eta Armada Gorriaren Frakzioa taldeak sortutako izu-giroan du oinarria. Protagonista, Katharina Blum, neskame bat da eta egunkari sentsazionalistako kazetari batek eta polizia-ikerketa batek hondatzen diote bizitza, berataz maiteminduta dagoen gizonari polizia segika ibili baitzen, banku-lapurreta dela eta. Azkenean, Katharinak kazetaria hil egiten du, elkarrizketa bat egiteko bere etxera gonbidatzen duenean. Eleberriaren kazetak —*Egunkaria* izenekoa (*Die Zeitung*, jatorrizkoan)—, gaur egungo *Bild Zeitung* egunerokoaren antz handia du.

## Pertsonaiak 
* **Katharina Blum**: Neskame dibortziatua.
* **Ludwig Götten**: Ustezko gaizkilea. Katharina berataz maitemintzen da.
* **Else Woltersheim**: Katharinaren amabitxi eta laguna. Katharina eta Ludwig bere etxean antolatuko festan maitemindu ziren.
* **Werner Tötges**: Kazetari sentsazionalista.
* **Erwin Beizmenne**: Polizia kriminaleko buruzagi nagusia.
* **Walter Möding**: Polizia kriminaleko komisari burua.
* **Peter Blum**: Katharinaren aita. Katharinak sei urte zituenean hil egin zen .
* **Maria Blum**: Katharinaren ama. Istorioa aimaierara hurbildu zenean hil egin zen .
* **Kurt Blum**: Katharinaren neba. Gartzelan dago.
* **Wilhelm Brettloh**: Katharinaren senar ohia.
* **Blornatarrak**: Katharinaren nagusiak.
** **Trude Blorna**: Arkitektoa, "Trude gorria" izengoitia zuena ikasle garaietan.
** **Hubert Blorna**: Truderen senarra eta abokatu arrakastatsua.
* **Peter Hach**: Fiskal eta Hubert Blornaren laguna.
* **Alois Sträubleder**: Enpresaburu eta Hubert Blornaren bezeroa. Bere landa-etxean izkutatu zuen Katharinak Ludwig.
* **Lüding**: Enpresaburu eta Sträublederren laguna.
* **Konrad Beiters**: Else Woltersheimen bikotekidea. Berari esker lortu zuen pistola Katharinak.

## Zinema 
1975ean Volker Schlöndorff eta Margarethe von Trotta zinemagileek eleberri hau zinemaratu zuten. Angela Winklerrek Katharina Blumen papera, Dieter Laserrek Tötgesenena eta Jürgen Prochnow Ludwigena jokatu zuten.

## Ikus, gainera 
* Mendeko 100 liburuak (Le Monderen zerrenda)

## Kanpo estekak
GATEPAC

**GATEPAC** (), Espainiako Bigarren Errepublikaren garaian osatu zen arkitekto taldea zen. C.I.A.M. taldearen espainiar taldea zen, eta bere helburua arkitektura arrazionalista sustatzea izan zen.

## Historia 
thumb|GATEPAC taldearen aldizkari bat
Zaragozako Gran Hotelean sortu zen ofizialki 1930ko urrian. Talde honetako kide nabarmenenak Josep Lluis Sert, Josep Torres Clave, Antoni Bonet i Castellana, Fernando García Mercadal eta Jose Manuel Aizpurua ziren.

Taldearen ekialdeko atalak, katalanak, GATCPAC (''Grup d'Arquitectes i Tècnics Catalans per al Progrés de l'Arquitectura Contemporània*) izena zuen, eta erdialdeko eta iparraldeko atalek baino arrakasta handiagoa izan zuen.

GATEPACeko kide gehienak Espainiako Gerra Zibilean errepublikaren alde agertu ziren. Torres Clave bera gerran sartuta zebilela hil zen; Josep Lluis Sert erbesteratu zen, eta Harvardko Unibertsitatean katedradun izan zen; Antoni Bonetek Buenos Airesera alde egin zuen. Jose Manuel Aizpurua, berriz, falangista zen, eta 1936ko uztaileko estatu kolpearen aldekoa; Donostian atxilotu eta fusilatu zuten.

GATEPACek ez zuen eraginik izan Espainian, Francoren erregimenak haien aldizkariari (*A.C. Documentos de Actividad Contemporánea'') zentsura kendu zion arte, 1950. hamarkadan. Orduan, arkitektura modernoan kokatzen zen belaunaldi berri batek haien ekarpena jaso zuen.

## Ikus, gainera 
* CIAM
* PAGON
*  «El GATPAC (Grup d'Arquitectes i Tècnics per al Progrés de l'Arquitectura Contemporània) : de l'arquitectura a la revolució» (audio). ''l'Arxiu de la Paraula''. Ateneu Barcelonès, 2014.

## Kanpo estekak
Fernando IV.a Gaztelakoa

'*Fernando IV.a Gaztelakoa *Dei Egina'''''(Sevilla, 1285eko abenduaren 6a -Jaén, 1312ko apirilaren 7a) Gaztela (1295 &ndash; 1312) eta Leongo erregea (1301 &ndash; 1312) izan zen.

## Biografia 
Antso Ausarta eta Maria Molinakoa zituen gurasoak. Bederatzi urte zituela, aita hil zitzaion eta ama erregeorde bihurtu zen. Garai hartan anarkiak nagusitu zuen Gaztelako Erresuman. 1296tik 1301era Leongo Erresumak independentzia berreskuratu zuen, Joanes I.a Leongoa erregea izanik.

Amari esker eta Ávila hiriari esker, babesa lortu zuen eta ihes egitea lortu zuen. Hala ere, errege bihurtzerakoan ez zuen amari eskerrak eman.

1309an Gibraltar konkistatu zuen Aragoiko Erresumaren laguntzari esker. Jaén inguruan hil zen, Granadako Erresuma erasotzera zihoanean.

## Ezkontza eta seme-alabak 
1302an Dionisio I.a Portugalgoaren alaba zen Konstanza ezkondu eta hiru seme-alabak izan zituen:
# Leonor (1307-1359), Alfontso IV.a Aragoikoa ezkondu zuena.
# Konstantza (1308-1310)
# Alfontso (1311-1350)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Gaztelako erregeen zerrenda
Polibio

**Polibio** (Megalopolis, c. K.a. 200- K.a. 118) garai helenistikoko historialari greziarra izan zen. Ezaguna da Antzinako Erromaren gailentzea aztertzen duen *Historiak* (*Historiae* latinez, eta antzinako grezieraz:  Ἱστορίαι *Historíai* ) izeneko bildumagatik.

Erromako aginpidearen aldeko zen, eta hara jo zuen K.a. 168. urtean. Arteen eta letren babesle handia zen Eszipion Emilianoren adiskide egin zen, eta harekin joan zen Afrikara. Kartago hiriaren suntsipenaren lekuko izan zen (K.a. 146).

40 liburukik osatutako *Historia* obra handia idatzi zuen, baina lau baizik ez dira gaur egunera iritsi. K.a. 220-168. urteetako gorabeherak jasotzen zituen bilduma horrek.

## Egungo balorazioa 
Kritikaren ustez, azken greziar historialari handia da, Herodoto, Tuzidides eta Xenofonteren bidean, nahiz eta berak  ez zuen Greziar muduari buruz idatzi, Erromaren goraldiaz baizik; zehazkiago, bere lana, Erromatar Errepublikaren indar geldiezinaren eta Mediterraneo ekialdeko hiri helenistiko nekatu, zatitu eta dekadenteak konpartzen ditu eta mudu bien arteko adostasuna bilatzen du. Bere Historiak berrogei liburutan egindako lan monumentala da,eta Tito Liviok eta Apianok obra horretaz egiten duten erabilera ugariari esker  zati handi bat gorde ahal izan da.

Historien garrantziaren zati bat da ia daturik ez dugun garai batean gertatutakoaran kontakizunari zor dio. Berak ematen dituen datuak izan ezik ez daukagu kasik, eta, gainera, ia garaikidetasunetik eamten ditu, eta horrek gertaeren zuzeneko ezagutza ziurtatzen du. Erroma eta Kartago arteko Lehen Gerra Punikotik (K.a. 264-241), K.a. 146. urtera arte, Korinto eta Kartago suntsitu eta Mediterraneoko itsasertz osoan hegemonia latindarra ezarri zen artekoak kontatzen ditu. Polibiok nagusitasun horren garrantzi historikoa ulertzen du, eremu helenistikoaren garaipenarekin handitzen dena, Mediterraneoaren lehen bateratze politikoa baita. Horri esker, historia "unibertsal" bat egin daiteke, espazio politiko komun bat lortzeko bide zail bat konta daiteke, eta, egilearen ustez, zeregin bakegile eta zibilizatzaile bat.

Baina bere obra, diziplina historiografikoan egin zuten berrikuntzari zor diote beren ospe iraunkorra. Aldi hartan, gerrak eta antsietatea, non literatur genero eskapistak eta entretenimenduzkoak ugaritu baitziren, istorioa efektista eta dramatikoa bihurtu zen, batailak eta diskurtsoak, pasadizoak eta pertsonaia historikoei buruzko kriskitinak azpimarratzen zituzten. Polibiok horren aurka egin zuen herrien eta hirien ekintza politiko eta militarren azterketa serioa, buruzagien erabakiak erakutziz, egitate estrukturalak bereiziz eta kausak azpimarratuz. Jarrera hori estilo literarioan ere islatzen da: Polibiok bere garaian nagusi zen hizkuntza loratu, anpuloso, erretoriko eta diskurtsiboa baztertzen du, eta bere egitura arrazionalari dagozkion soiltasun eta laburtasun klasikoak aukeratu zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  F. W. Walbank idazlearen *Polybius* liburua.
* Polibioren testuak. Perseus liburutegi digitala.
780 Armenia

**780 Armenia** asteroide gerrikoan aurkitutako 780. asteroidearen izena da. 1914ko urtarrilak 25ean aurkitu zuen Grigory Neujminek Simeizeko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1914 UC** zen. Bere izena Armeniako Erresumagatik jasotzen du, gaur egun Armenia herrialdea dena.

## Kanpo estekak
782 Montefiore

**782 Montefiore** asteroide gerrikoan aurkitutako 782. asteroidearen izena da. 1914ko martxoak 18an aurkitu zuen Johann Palisa astronomo austriarrak Vienako behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1914 UK** zen.

## Kanpo estekak
784 Pickeringia

**784 Pickeringia** asteroide gerrikoan aurkitutako 784. asteroidearen izena da. 1914ko martxoak 20an aurkitu zuen Joel Hastings Metcalf astronomo estatubatuarrak Massachusettseko Winchester herritik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1914 UM** zen. Bere izena Edward Charles Pickering astronomoagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
785 Zwetana

**785 Zwetana** asteroide gerrikoan aurkitutako 785. asteroidearen izena da. 1914ko martxoak 30ean aurkitu zuen A. Massingerrek Heidelbergeko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1914 UN** zen. Radar behaketen bidez metalezkoa dela ikusi da.

## Kanpo estekak
786 Bredichina

**786 Bredichina** asteroide gerrikoan aurkitutako 786. asteroidearen izena da. 1914ko apirilak 20an aurkitu zuen Franz Kaiser astronomo alemaniarrak Heidelbergeko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1914 UO** zen.

## Kanpo estekak
787 Moskva

**787 Moskva** asteroide gerrikoan aurkitutako 787. asteroidearen izena da. 1914ko apirilak 20an aurkitu zuen Grigory Neujminek Simeizeko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1914 UQ** zen. Bere izena Errusiako hiriburua den Moskuren errusierazko izenagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Longa

eskuinera|thumb|75px|Longa baten irudikapena
eskuinera|thumb|75px|Longa isiltasun baten irudikapena
**Longa** karratu edo labur baten iraupen bikoitza duen musika irudi bat da.

Erdi Aroko musikan notarik luzeena zen.

Kantu gregoriarrean erabiltzen zen. Gaur egun ez da ikur propio batekin erabiltzen.

Longa lau biribilen baliokidea da.

Honen bikoitza irauten zuena maxima zen.

## Kanpo estekak
Valdeón (gazta)

**Valdeón gazta** Espainiako Leongo probintzian egiten den gazta urdin bat da. Picos de Europa mendilerroaren bihotzean egiten da, Valdeón haranean. Antzina, antzerako gazta bat egiten zen, "picón de Valdeón" izenekoa, bertako abereen esnearekin egiten zena.

## Ezaugarriak 
Ahuntz esnearekin, behi esnearekin edo bien arteko nahasketa batekin egiten da, eta kobazuloetan heltzen uzten da denbora epe luze batez. Zapore nahiko fuertea duen eta koipe askoko gazta bat da, orea arinki horia eta testura bigunekoa da. Ezaugarri hauek, bustitzeko edo haragi edo perretxikoentzako saltsa laguntzaileak prestatzeko oso egokia bihurtzen dute. Urte osoan zehar egiten da.

Gazta hau aurkezteko beste era bat aluminiozko paperean bildutako era tradizionalean da, bere kontserbazioa eta hezetasun maila mantentzea ahalbidetzen baitu, gazta urdinetan ohikoa den bezala.

Berriki Leongo Unibertsitateak eginiko ikerketa batzuek, gazta honetan Andrastina izeneko minbiziaren aurkako substantziaren presentzia frogatu dute. Substantzia honek minbiziak eragozten ditu, eta, beraz, Valdeón gazta jatea osasungarria da.

## Kanpo estekak
Quiviesa ibaia

**Quiviesa ibaia** Kantabriako mendebaldeko muturrean dagoen Potes udalerria zeharkatzen duen ibaia da, honela, herria, bi erditan banatuz. Alde batetik bestera zeharkatu ahal izateko Erdi Aroan eraiki zen zubi bat dago, bertatik oinez edo bertatik pasa daitekeen edozein ibilgailutan pasa daitekeelarik. Ibai honek bere urak Deva ibaian isurtzen ditu Bullón ibaiarekin batera.

## Kanpo estekak
Radar astronomia

thumb|300px|1998 JM8 asteroidearen radar bidezko irudiak eta konputagailu bidezko eredua
**Radar astronomia** gertuko objektu astronomikoak objektu hauen mikrouhinak islatuz eta oihartzunak aztertuz behatzeko teknika bat da. Ikerbide hau lau hamarkadatan zehar garatu da. Radar astronomia eta irrati-astronomiaren arteko ezberdintasuna lehena behaketa aktibo bat dela da, seinaleak igorriz eta jasoz, bigarrena pasiboa den bitartean, soilik seinaleak jasoz. Radar sistemak Eguzki-sistemari buruzko ikerketa mota askotarako erabili izan dira. Radar igorpena pultsatua edo jarraia izan daiteke.

Radarraren itzulerako seinalearen indarra distantziaren laugarren potentziaren aurkakoaren proportzionala da. Hobetutako instalakuntzek igorjasotzailearen energia handitzen dute, eta hobetutako aparailuek behaketa aukerak handitu dituzte.

Radar teknikek, beste teknika batzuen bidez lortu ezingo litzatekeen informazioa ematen dute, erlatibitate orokorraren frogak Merkurio planeta behatzean, eta balio findu bat emanez unitate astronomikoarentzat adibidez. Radar bidezko irudiek gorputz solidoen forma eta azaleko ezaugarriei buruzko informazioa ematen dute, lurreko beste teknika batzuekin lor ezin daitekeena.

Radarrak ematen duen astrometria biziki zehatza funtsezkoa da Lurretik gertuko asteroideen talkei buruzko epe luzerako iragarpenetan, 99942 Apophis objektuak ilustratutakoa kasu.

## Ikus, gainera 
* Espazio Sakoneko Sarea
* Irrati-astronomia
* Radar

## Kanpo estekak
Espazio Sakoneko Sarea

**Espazio Sakoneko Sarea** () espazio-ontzien planetarteko misioen, irrati-astronomia behaketen eta Eguzki-sistema eta unibertsoa esploratzeko radarraren laguntzaile bezala lan egiten duten nazioarteko irrati antena sare bat da. Lurraren inguruko orbitetan egin beharreko misioetan ere laguntzen dute. DSNa Pasadenako NASAren Jet Propulsion Laboratory deritzonaren zati da.

Australiako hiriburu den Canberrakoa Espazio Sakoneko Sarea osatzen duen 70 metroko diametroa duen hiru antena parabolikoetako bat da. Antena hauetako bakoitza beste biekiko gutxi gora-behera Lurraren longitudearen heren batera kokatzen da. Canberrakoaz gain, beste bi daude: Bata Mojave basamortuan, Kaliforniako Goldstone herritik gertu, eta bestea, DSS-63a, Madrid Deep Space Communications Complexen, Robledo de Chavela udalerrian (Madrildik gertu). Honela, eta espazio arteko komunikazioen arduraduna izaki, gutxienez antenetako bat ontzietakoren batekin komunikatzeko prest izatea ziurtatzen da, eguzki-sistemarekiko duen posizioa kontutan hartu gabe.

## Kanpo estekak
Robert C. Merton

**Robert C. Merton** (New York, 1944ko uztailak 31), 1997an, Myron Scholesekin banatua, finantza aukeren prezioa kalkulatzeko bere lanengatik Ekonomiako Nobel Saria jaso zuen ekonomilari estatubatuar bat da. Robert King Merton soziologoaren semea da.

Fisher Black eta Scholesekin batera Black-Sholesen eredua garatu zuen, finantza tresna hauen erabileraren garapen handia ahalbidetu zuena.

Mertonek finantza ekonomian kalkulu estokastikoa sartzen lagundu zuen, prezioen jokaera probabilitatearen lengoaia zehatzarekin deskribatu ahal izatea ahalbidetu zuena. Kontrol hoberenaren teoria ere aplikatu zuen ekonomia agenteek euren karteretan banaketarik hoberena lortzeko erabiltzen dituzten arauak aurkitzeko.
CIAM

thumb|320px|11. eta azken CIAM biltzarreko irudia (Otterlo, 1959).

**CIAM** (frantsesezko '''''Congrès International d'Architecture Moderne'''*, *"Arkitektura Modernoaren Nazioarteko Biltzarra"*) 1928an sortua eta 1959an desegina, arkitekto modernoen nazioarteko biltzar batzuen seriea izan zen.

## Sorrera eta kideak 
Arkitektura Modernoaren Nazioarteko Biltzarra (CIAM) 1928ko ekainean sortu zen, Suitzako *Château de la Sarraz'' gazteluan. 28 arkitekto europarrek osatzen zuten talde sortzailea, eta Le Corbusier, Hélène de Mandrot (gazteluaren jabea) eta Sigfried Giedionek antolatu zuten. CIAM izan zen XX. mendeko hainbat manifestuetatik bat, 'arkitektura arte sozial' bezala indartzeko asmoa zuena.

Sortzaileen artean hauek ere zeuden:
* Karl Moser (lehen presidentea)
* Hendrik Berlage
* Victor Bourgeois
* Pierre Chareau
* Josef Frank
* Gabriel Guevrekian
* Max Ernst Haefeli
* Hugo Häring
* Arnold Höchel
* Huib Hoste
* Pierre Jeanneret (Le Corbusieren lehengusua)
* André Lurçat
* Ernst May
* Fernando García Mercadal
* Hannes Meyer
* Werner Moser
* Carlo Enrico Rava
* Gerrit Rietveld
* Alberto Sartoris
* Hans Schmidt
* Mart Stam
* Rudolf Steiger
* Szymon Syrkus
* Henri-Robert Von der Mühll
* Juan de Zavala
Ordezkari sobietarrak El Lisitzki, Nikolai Kolli eta Moisei Ginzburg izatekoak ziren, nahiz eta ezin izan ziren lehen bilerara agertu atzerrira joateko baimenik lortu ez zutelako.

Ondorenean, 1929an, beste hainbat kide batu ziren Alvar Aalto, Uno Åhrén, Louis Herman De Koninck, Fred Forbat besteak beste.

1941an, Harwell Hamilton Harris amerikar atalaren idazkaritzat hautatua izan zen.

## Eragina 
Erakundeak oso eragin handia izan zuen. Ez zen arduratu bakarrik Mugimendu Modernoaren arkitektura printzipioak definitzeaz. Arkitektura mundua hobetzeko gai den tresna ekonomiko eta politikotzat ikusi zuten, bai eraikinen diseinuaz bai hiri planeamenduaz.

## CIRPAC 
CIAM taldeak aukeratutako batzorde eragilea zen CIRPAC *Comité International pour la Résolution des Problèmes de l’Architecture Contemporaine* (Arkitektura Garaikideko Arazoak Konpontzeko Nazioarteko Komitea).

## Biltzarrak 
CIAM eratu zuten konferentziak hauek dira:
* 1928, CIAM I, La Sarraz, Suitza, CIAMen sorrera
* 1929, CIAM II, Frankfurt, Alemania, Etxebizitza minimoaz.
* 1930, CIAM III, Brusela, Belgika, Lurzoruaren eraldapen arrazionalaz (*Rationelle Bebauungsweisen*)
* 1933, CIAM IV, Atenas, Grezia, Hiri funtzionalaz (*Die Funktionelle Stadt*); Atenasko Agiriaren argitalpena.
* 1937, CIAM V, Paris, Frantzia, Etxebizitza eta aisiaz
* 1947, CIAM VI, Bridgwater, Ingalaterra, Hirien berreraiketaz
* 1949, CIAM VII, Bergamo, Italia, Artea eta arkitekturaz
* 1951, CIAM VIII, Hoddesdon, Ingalaterrea, Hiriaren bihotzaz
* 1953, CIAM IX, Aix-en-Provence, Frantzia, Abitatzeaz
* 1956, CIAM X, Dubrovnik, Jugoslavia, Abitatzeaz
* 1959, CIAM XI, Otterlo, Herbehereak, CIAMaren desegite antolatua eta Team Xaren sorrera.

## Ikus, gainera 
* GATEPAC
* Team 10

## Kanpo estekak
Meaño

**Meaño** Galiziako Pontevedrako probintzian dagoen O Salnes eskualdean kokatzen den udalerria da. 2008an 5.475 biztanle zituen.

## Parrokiak 
* Covas (Santa Cristina)
* Dena (Santa Eulalia)
* Lores (San Miguel)
* Meaño (San Xoán)
* Padrenda (San Martiño)
* Simes (Santa María)
* Xil (Santa Eulalia)

## Iruditegia 

Irudi:Quinta de San Amaro, Meaño, Galiza.jpg|Meañon dagoen Quinta de San Amaro
Irudi:Iglesia de San Xoan de Meanho 8.jpg|Meañoko San Xoan eliza
Irudi:Capela das Angustias de Broullón, Xil.jpg|Meañoko Xil parrokiako eliza
Irudi:Igrexa parroquial de Santa María de Simes, 2008.jpg|Meañoko Simes parrokiako eliza

## Kanpo estekak 
* Meañoren udal webgunea
Atenasko Agiria

[thumb|260px|[Brasiliaren antolakuntzak Atenasko Agiriaren eragin nabarmena eduki zuen.]]

**Atenasko Agiria** 1933an CIAMen IV. Biltzarrean idatziriko manifestua da, 1942an Le Corbusierrek argitaratua eta hirigintza proposamen berriak egiten dituena.

Atenasko Agiria bizileku, aisia eta lan lekuen separazio funtzionalaren aldeko apustua da. Zalantzan jartzen du beraz hiri tradizionalaren izaera eta dentsitatea. Oinarri hauek eragin handia izan zuten Bigarren Mundu Gerraren osteko europar hirien garapenean eta Brasiliaren diseinuan.

## Ikus, gainera 
* CIAM

## Kanpo estekak 
*  Atenasko Agiria
*  Atenasko Agiria
*  Atenasko Agiria
Meatze Haranetako Itzulia

**Meatze Haranetako Itzulia** () Asturiasen ospatzen zen etapazko txirrindularitza lehiaketa profesional bat izan zen. Itzuli honen lehen edizioa 1965ean ospatu zen, eta arazo ekonomiko batzuk zirela medio, bere azken edizioa 1997an ospatu zen. Itzuli honen irabazleen artean, Frantziako Tourra irabazi zuten hiru daude: Lucien Van Impe, Pedro Delgado eta Miguel Indurain. Itzuli hau aldi gehienetan irabazi dutenak, horietako bakoitzak bi aldiz, honako hauek dira: Vicente López Carril, Jose Nazabal, Alberto Fernández Blanco eta Fernando Escartín.

## Palmaresa 
## Kanpo estekak
Ángel José Sarrapio

**Ángel José Sarrapio Borboja** (Cabrales, Espainia, 1959ko otsailak 21a), txirrindulari profesional ohia da. 1984 eta 1992 bitartean izan zen profesionala. Kirol garaipenik garrantzitsuenak 1985ean (Espainiako Vueltako etapa garaipen bat) eta 1986an (Frantziako Tourreko etapa garaipen bat) lortu zituen.

Txirrindularitza profesionaletik erretiratu zen ordu arte bera aritu zen taldea, Wigarma, denboraldiaren erdialde inguruan desagertu zenean, 1992an.

## Kirol lorpenak 
**1985**
* Espainiako Vueltako etapa 1
* Meatze Haranetako Itzulia eta etapa 1
* Joaquim Agostinho Garaikurreko etapa 1
**1986**
* Frantziako Tourreko etapa 1
**1987**
* Joaquim Agostinho Garaikurreko etapa 1
**1988**
* Aragoiko Itzuliko etapa 1
**1989**
* 8. Urkiolako Igoeran

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan eta Munduko txapelketan 
-: Ez zuen parte hartu
UT: Utzi, ez zuen amaitu

## Taldeak 
* Teka (1984-1989)
* Kelme (1990)
* Wigarma (1991-1992)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
*
Ekialde Urruneko Errepublika

**Ekialde Urruneko Errepublika** (errusieraz Дальневосто́чная Респу́блика, ДВР, *Dalnevostotxnaia Respublika*, *DVR*), batzuetan **Txita Errepublika** deitua, Blagovextxensken ezarritako nominalki independentea zen estatu bat izan zen 1920ko apirilak 6an, Errusiako Ekialde Urruna eta Baikal Lakuaren ekialdea hartzen zuena. Nominalki independentea zen arren, Errusiako Sobietar Errepublika Sozialista Federatiboak kontrolatu zuen estatu harresi bezala. Laburki aipatzen da Boris Pasternaken lan ospetsua den Zhivago doktorean.

Japoniarrek 1922an Vladivostok ebakuatu ondoren, Ekialde Urruneko Errepublika Errusian berbarneratua izan zen.

## Kanpo estekak
Nabooko gudu espaziala

**Nabooko gudu espaziala** Star Warsen fikziozko unibertsoan gertatu zen gudu bat da eta Naboo planetaren orbitan Nabooko guduan zehar egin zen eta planetan borrokaren amaiera suposatu zuen erasoa izan zen. Suhar Eskuadroiaren Nabooko espazio ehizaontziak Merkataritza Federazioaren droide kontroleko ontziaren aurkako eraso baten buru izan ziren, droide indar guztiak antolatzen zituena planetaren azalean. Zenbait pilotu hegalek ontzia inguratu zuten, droide ehizaontzien lehen olatua, euren ezkutuak, euren izpi erakarleak eta euren estazio hartzaileak suntsituz. Gudua hasi zenean, Anakin Skywalker gazteak istripuz parte hartu zuen guduan, Theedeko Errege Jauregiaren ehizaontzi espazialetako baten kabinan babestu zenean. Anakinek, droideen ehizaontzi ugari bota ahal izan zituen Federazioaren ontziko hangarrean lurreratu aurretik. Puntu honetan, mertzenario bat agertu zen Nabooko ehizaontzi ugari botaz Rhys Dallowsek ontziaren barnealderaino jazarri eta berarekin amaitu zuen arte. Hangarrean, Anakinek, nahi gabe, protoizko bi torpedo jaurti zituen erreaktore nagusirantz, ontzia erdibitu zuen eztanda eraginez, Daultay Dofine eta tripulazio guztia hilez; gertaera honen ondorioz Naboo okupatzen zuten gudu droide guztiak desaktibatuak geratu ziren, honela Naboo planetaren droide inbasioa amaituz. Rhys Dallowsek eztandatik libratzea lortu zuen ezkutu sortzailea suntsituzt eta 3. Hangarreko irteeratik irtenez.

Theedeko gudua, Lautada Belartsuetako gudua eta Nabooko gudu espazialaren ondoren, Naboo askatua eta Padmé Amidala erregina bere erregina karguan berrezarria izan zen.

## Kanpo estekak
Deviss Komandantea

**Deviss Komandantea** Star Wars film saga ospetsuan agertzen den pertsonaia bat da.

**Deviss Klon Komandanteak** (CT 65/91-6210), bere antzinako buruzagia zen Bly Komandantearenaren oso antzeko armajantzia janzten zuen; ezberdintasun bakarra bere armajantzian nagusi zen kolore gorria zen, Bly Komandantearenean horia zen bitartean.

Deviss Bly Komandanteak berak igo zuen mailaz eta Klon Gerretan borrokatu zuen kontaezinbeste gudutan Kapitain tituluarekin. Ez da berari buruz beste ezer ezagutzen behin 66 agindua abian jarria izan ondoren.

## Kanpo estekak
Zhivago doktorea

**Zhivago doktorea** (errusieraz Доктор Живаго, Doktor Zhivago) Boris Pasternakek idatzitako eleberri bat da, 1957an argitaratua. Hurrengo urtean egileak Literaturako Nobel Saria jaso zuen. Eleberriak bere protagonistaren izena hartzen du, Juri Zhivago, mediku eta olerkari idealista bat. Zhivago hitzak "bizitza" (жизнь) esan nahi duen errusierazko hitzaren erro bera du, eta hau da, hain zuzen ere, liburuko gairik garrantzitsuenetako bat. Bi emakumeren artean banatuta dagoen gizon baten istorioari buruzkoa da, 1917ko iraultzan eta honen ondoren etorri zen 1918tik 1920rarteko gerra zibilean girotua. Modu sakonagoan, eleberriak gizon baten sufrimendua erakusten du beti ezagutu izan duen bizitza bere kontroletik kanpo dauden indarrek eraldatzen dutenean. Liburua zinera egokitu zen 1965ean, David Leanek eginiko film baten eskutik. Zenbait aldiz telebistarako ere egokitu da.

## Idazketa eta argiratatzea 
Eleberriak 1910 eta 1920ko hamarkadetan idatziak izan ziren gertakariak dituen arren, Boris Pasternakek ez zuen eleberria 1956 arte amaitu. Orduan, argitaratzera bidali zuen *Novy mir* izeneko egunkarira, arrazoi politikoengatik arbuiatu zuena: egilea, bere laneko protagonista bezala, norbanakoen ongizateagatik arduratuago zegoen gizartearenagatik baino, eta sobietar zentsoreek gertakari batzuen atzean ikuspuntu antimarxistak zeudela interpretatu zuten. Eleberrian, estalinismoaren preso eremuei buruzko aipamen inplizituak zeuden.

1957an, Giangiacomo Feltrinelli editoreak eleberria kontrabandoan atera ahal izan zuen Sobietar Batasunetik, eta Milanen, lanaren bi edizio argitaratu zituen: jatorrizkoa errusieraz eta italierarako bere itzulpena. Hurrengo urtean eleberria ingelesez idatzia agertu zen, eta jarraian beste hamazortzi hizkuntza ezberdinetara itzuli zen. Eleberri honen nazioarteko arrakasta izan zen, neurri handi batean, bere egileak hurrengo urtean Literaturako Nobel Saria irabazi izanaren arrazoia.

## Pertsonaiak 
## Zinema 
1965an David Lean ingeles zinema zuzendariak *Doctor Zhivago* izeneko filman zinemaratu zuen, bertan Omar Sharif, Julie Christie, Geraldine Chaplin, Rod Steiger, Alec Guinness eta Tom Courtenay aktoreek parte hartu zuten.

## Kanpo estekak
Jose Luis Uribezubia

**Jose Luis Uribezubia Belar**, ***Katarrilla*** ezizenez ezaguna (Berriz, 1945eko abuztuaren 21a) euskal txirrindulari ohi bat da, 1967 eta 1977 bitartean profesional mailan aritu zena eta bere kirol garaipenik handiena 1974ko Espainiako Itzulian etapa garaipen bat lortu izana delarik.

## Palmaresa 
**1965**
* 3. Nafarroako Itzulian

**1966**
* 5. Nafarroako Itzulian eta etapa 1

**1967**
* Aragoiko Itzulia
* Clásica a los Puertos de Guadarrama
* Leganeseko hiru egunak
* 3. Ordiziako Klasikan
* 3. Eibarko Bizikletan
* 9. Nafarroako Sari Nagusian (Espainiako errepideko mendiko txapelketa)

**1972**
* 3. Errepideko mendiko Espainiako txapelketan
* 3. Oroko Andre Maria Sarian
* 6. Euskal Herriko Itzulian
* 9. Andaluziako Itzulian

**1973**
* 9. Euskal Herriko Itzulian

**1974**
* 8. Espainiako Vueltan eta etapa 1
* 2. Laudioko Sari Nagusian

**1975**
* Laudioko Sari Nagusia

**1976**
* Meatze Haranetako Itzulia
* Asturiasko Itzuliko etapa bat (taldekako erlojupekoa)
* 9. Paris-Nizan

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Taldeak 
* Kas (1967-1971)
* Werner (1972)
* Kas (1973-1974)
* Super Ser (1975-1976)
* Cafés Baqué (1977)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
*  Jose Luis "Katarrilla" Uribezubiaren palmares osoa
Pelaio Asturietakoa

**Pelaio Asturietakoa** edo **Pelaio I.a** ( 690 &ndash; 737 ), Musulmanen Agintearen aurkako matxinada zuzendu zuen buruzagi astura da. Asturietako Erresuma fundatu eta bere lehenbiziko erregea bilakatuko zen. Bere erregetza 722an hasi eta 737an bere heriotzarekin batera amaituko da.
Huang Ju

**Huang Ju** (txinera tradizionalez: 黄菊; txinera sinplifikatuz: 黃菊; pinyineraz: Huáng Jú; (Jiaxing, Zhejiang, 1938ko irailaren 28a - Beijing, 2007ko ekainaren 2a) Txinako Herri Errepublikako Estatu Kontseilua osatzen zuten lau ministro-ordeetako bat izan zen 2003tik 2007ra bitartean.

1990eko hamarkadan Shanghaiko alkate izan zen eta Jiang Zeminen laguna. Hainbat aldiz Hu Jintaoren erabakien aurka agertu zen. 2007ko ekainean hil zen, Txinako estatu kontseiluan zegoela, hilabeteetako gaixotasun baten ondorioz.

Kontseiluan zeukan kargua Li Keqiangek hartu zuen 2008an.

## Karguak 
* Shanghaiko alkatea 1991etik 1994ra.
* Txinako Alderdi Komunistaren Shanghaiko zuzendaria 1994tik 2002ra
* Txinako Herri Errepublikako Estatu Kontseiluko ministro-ordea (2003tik 2007ra)

## Kanpo estekak 
*  Huang Juren biografia Sina.com webgunean.
*  Huang Juren argazkia Ingelesezko Wikipedian.
Tepeyollotl

[thumb|Tepeyollotl [Ríos Kodexa|Ríos Kodexean]]
**Tepeyollotl** (nahuatlez *mendien bihotza* esan nahi duena) azteka mitologian lurrikara, oihartzun eta jaguarren jainkoa zen.

Gaueko zortzigarren orduko jainkoa zen. Batzuetan, Eguzkirantz jauzi egiten duen jaguar bat bezala irudikatzen zen. Mictlantecuhtli, Tlaltecuhtli eta Teoyaomquiren berbera izan daiteke.

## Kanpo estekak
Metro-2

thumb|250px|Metro-2 sistemaren mapa, AEBetako inteligentzia militarraren arabera.
**Metro-2** (errusieraz Метро-2) ustezko sekretupeko Moskuko metro sistema da, lur azpikoa, eta Moskuko metro publikoaren parekoa. Uste denaren arabera, Stalinen garaian (edo une hartatik aurrera) eraiki zen garraio sistema, eta KGB polizia sekretuak **D-6** gisa izendatzen omen zuen .

Errusiako kazetariek agertu izan dutenez, Errusiako Zerbitzu Sekretu Federalak eta Moskuko metroko zuzendaritzak ez dute bigarren metro sistema baten existentzia baieztatu edo gezurtatu.

Zurrumurruen arabera, Moskuko metro zibila (publikoa) baino luzeagoa da. Esaten denaren arabera, 4 lerro lituzke metroak, eta, 50 eta 200 metroko sakoneran kokatuta legoke. Kremlin gotorlekua eta Errusiako Zerbitzu Sekretu Federala lotzeaz gain, Vnukovo-2 aireportua, Ramenki inguruan legokeen lur azpiko hiria, eta beste zenbait toki garrantzitsu lotzen omen ditu ustezko metroak.

Hiriko esploratzaile talde batek esan zuen ustezko metroaren ateetako batekin egin zuela topo, 1994an.. Bestalde, metro honi buruzko informazio guztia «espekulatiboa», eta «irudiekin indartu gabea» dela esan izan da. Ustezko eraikitze lanetan partu hartu izandakoen testigantzak daude, eta espeleologo taldeek, Bigarren metroa «ikusi» izana baieztatzen dute. Alabaina, ez dago «lehen eskuko» informaziorik .

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Metro-2 sistemari buruzko webgunea.