open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Luciano Murillo

**Luciano Murillo Vega** (Torrecillas de la Tiesa, Cáceres, 1951ko otsailaren 14a -) Extremaduran jaio eta Gipuzkoan hazi zen futbolari ohia da. Liga bitan irabazi zuen Real Sociedadekin, defentsa gisa. *Murillo* edo *Murillo I* (Eliseo anaia txikia ere Errealean aritu zelako) ezizenak eman zitzaizkion. Ander Murillo Athleticeko jokalariaren aita da.

## Ibilbidea 
Eliseok bere gurasoekin Gipuzkoara emigratu zuen haur bat zela. Errealaren bigarren taldean egon zen hiru urtez azkenik, 1977an, lehenengo taldera pasa arte. Errealaren parte izan zen hurrengo 8 denboraldietan.

## Kanpo estekak
Agripa (filosofoa)

**Agripa** (, *Agrippas*) lehen mende bukaera inguruan bizi zen filosofo eszeptiko bat izan zen, hau da, Pirron baino 300 urte beranduago. "Zalantzaren bost bideen," edo *tropos*en (, *tropoi*) autoretzat hartzen da, egiazko ezagutzaren ezinezkotasunaren ustezko ezarpenak direnak. 

## Bost bideak 
Sexto Enpirikoren *Pirronismoaren zirriborroak* lanean agertzen dira. Sextoren arabera, "eszeptiko oraintsuenei" egozten zaie eta Diogenes Laerzio da, hauek Agripari egozten dizkionak.

Bideak dira:
* Desadostasuna: Gizarte arauen ziurgabetasuna eta filosofoen iritziak.
* *Ad Infinitum* progresioa: Proba guztiak frogatu behar dira, eta frogak frogatu beharra infinitura hedatzen da.
* Harremana: Gauza guztiak aldatzen dira haien arteko erlazioak aldatzen direnean edo ikuspuntu ezberdin batetik ikusten direnean.
* Onarpena: Egiaren onarpena hipotesi bat besterik ez da.
* Biribiltasuna: Egia baieztatua gurpil zoro bat da.
Lehena eta hirugarrena, jatorrizko zalantzaren hamar bideen laburpen bat dira, aurretik zegoen korronte eszeptikoaren oinarri zirenak. Beste hiruek, sistema eszeptikoaren bilakaera eta iritzi eta zentzuen hutsezintasunetan jatorri duten eragozpenen trantsizioa erakusten dute, zalantza bide abstraktu eta metafisikoagoetara.

Victor Brocharden esanak jarraituz: "Bost bideak, eszeptizismoak inoiz formulaturiko adierazpenik erradikalen eta zehatzen modura har daitezke. Zentzu batean, oraindik ere tentagarriak jarraitzen duen izaten." Diogenes Laerziok, Agripa eszeptikoari egozten dio Agriparen Trilema deituriko arazo filosofikoa, zeiana XX. mendean Hans Albert filosofoak Münchhasenen Trileman izenpean asimilatu eta planteatu zuen.

## Erreferentziak
José Eulogio Garate

**José Eulogio Garate Ormaetxea** (Sarandí, Buenos Aires, Argentina, 1944ko irailaren 20a) gipuzkoar futbolari ohia da, aurrelari moduan ibili zena. Kasualitatez Argentinan jaio zen, gurasoak Eulojio Garate Osoro (1889-1965) aitona bisitatzen ari zirelako. Eulojio Eibarko teniente-alkatea izan zen Errepublika garaian eta Argentinan erbesteratu zen. Argentinar nazionalitatea zuenez, Athletic Clubek ezin zuen fitxatu.

## Ibilbidea
Jorge Barbarin

**Jorge Barbarin Garriz** (Iruñea,  - ) nafar futbolari ohi eta entrenatzailea da, aurrelari moduan aritzen zena.

## Ibilbidea 
*2015eko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Jesús María Pereda

**Jesús María "Chus" Pereda Ruiz de Temiño** (Medina de Pomar, 1938ko ekainaren 15a - Bartzelona, 2011ko irailaren 27a) bizkaitar futbolaria izan zen, aurrelari moduan ibili zena. Balmasedan hazitakoa, Athletic Clubek ezin zuen fitxatu Euskal Herrian jaioa ez zelako.

## Ibilbidea 
* Alcázar Club Deportivo: 1953.
* Balmaseda Futbol Taldea: 1953-1955.
* Indautxu Kirol Elkartea: 1955-1957.
* Real Madrid: 1957-1958.
* Real Valladolid: 1958-1959.
* Sevilla FC: 1959-1961.
* FC Barcelona: 1961-1969.
* CE Sabadell: 1969-1970.
* RCD Mallorca: 1970-1972.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zubi-branka

thumb|Zubi-branka eta flotakinak (Bywell, Erresuma Batua)
[thumb|Xuia ibai gaineko tren zubia eta zurezko zubi-brankak, [Kareliako Errepublika|Karelia. 1916]]
**Zubi-branka** eraikuntza babesle bat da, zubien harroinean eraikia, ur-lasterraren indarra hautsi eta bi aldeetara banatzeko. Gainera, beste funtzio batzuk ere ditu: harroinen higadura gutxitu, urak daramatzan hondakinetatik babestu (batez ere uraldian) eta zubiaren pisua zimenduetan banatu.

Zubi-brankak puntadunak izaten dira, ur-lasterra bideratzeko eta hondakinak banatzeko, batez ere ibaian gora. Batzuetan ibaian behera izaren dira, puntadunak edo beste itxura batekoak (biribilduak, kamutsak...). Herrialde hotzetan non izotza izan ohi den, harroinen aurrean zurezko zubi-brankak ipintzen dira, *izotz-hausle* izenekoak.

## Ikus, gainera 
* Izotz-hausle
* Olatu horma

## Kanpo estekak
Hiru eskuen Andre Mariaren ikonoa

thumb|Hirugarren eskua ezkerrean, behean, ageri da.

***Hiru eskuen Andre Mariaren ikonoa*** () gaur egun, Greziako Athos mendian dagoen Hilandar monasterioan gordetzen den ikono ospetsua da. Andre Maria hori Serbiako babeslea da.

## Kondaira 
Hiru eskuen Andre Mariaren kondaira Bizantziar Inperioaren garaikoa.

Tradizioaren arabera, jatorrizko ikonoa Joan Damaskokoarena zen VIII. mendearen hasieran [2], eta 717. urte inguruan gertatutako mirarizko sendaketarekin lotzen da.  Leon Isauriarrak, Bizantzioko enperadoreak, 730an, ikonoak debekatu zituen eta guztiak puskatzeko agindua eman zuen. Kondairaren arabera, Joan Damaskokoa, Elizan ikonoak gurtzearen defendatzaile nagusia izan zena bere aurkakoen — ikonoklasten — aurrean, kalifa boteretsu baten zerbitzura zegoen. Leon enperadoreak, ikonoak gurtzearen aurka zegoenez, ustez Juanen letradun gutun batzuk faltsutu zituen, eta gutun horietan, Joan Damaskokao eskatzen zion enperadoreari eraso egin ziezaiola   Al-Walid I kalifari. Kalifari eman zizkioten gutunak, eta horrek, egiazkotzat jo zituen eta traizioa sinetsi zuen. Juan bere ustezko desleialtasunagatik zigortzea erabaki zuen eta eskua moztu ziezaioten agindu zuen zigor gisa.

Ondoren, Joanek eskua berreskuratu zuen: Theotokos (Jainkoaren ama) ikono baten aurrean otoitz egitean, Andre Maria Joanen aurrean agertu zen eta eskua bere tokian jarri zion berriro ere;

## Historia 
Tradizioaren arabera Athos mendiko ikonoa San Savari eman zioten eta profezia batek hori gertatuko zela bete zen horrela. Gainera, San Savak (Sava Serbiakoa eta bere aitak, monjeak biak)  Athos mendiko Hilandar monasterioa berregin eta handitu zuten, eta Serbiarrek sortua izanik, "Monasterio Serbiarra" ezizenaz ezaguna da. Tradizionalki ere monje serbiarrak hor bizi izan dira.  San Savaren bizitzako gertakari hori dela eta, Serbiako babeslea izan da ikono hau eta, kondairaren arabera, erresuma aurrera atera zen, sarritan, berari esker. Dena dela, gaur egun gordetzen den ikonoa ez da jatorrizkoa, XIV. mendekoa baizik, beraz, kopia bat da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Si fueras tú

***Si fueras tú*** transmedia narrazioa erabiltzen duen Espainiako lehen telesail interaktiboa da. 2017ko irailaren 11an estreinatu zen, eta RTVE Playz plataforman ikus daiteke RTVE eta *Atomis Media* ekoiztetxeak egindako telesail hau. Astero telesailaren ikusleek hautatzen dute bozketa baten bitartez saioaren zenbait tramak nola jarraitu behar duten. María Pedraza aktorea da telesaileko protagonista nagusia, eta Adrià Collado, Óscar Casas, Ingrid Rubio eta Ruth Díaz dira, batik bat, parte hartzen duten aktoreetako batzuk.

## Argumentua 
Alba (María Pedraza) izeneko 17 urteko neska bat, bizitza berri baten bila, bere osaba Miguelekin (Adrià Callado) urbanizazio batera joaten da bizitzera. Albaren gurasoak Zelanda Berrira bidaiatu dute lan kontuak direla-eta, baina neska gazteak ikasketak Espainian amaitu behar ditu. Alabaina, Sotocruzeko institutu berrira iritsi orduko Alba laster ohartzen da ez dela erraza izango bertara egokitzea. Honen arrazoia Cristinarekin duen antzekotasun fisikoa da, herri horretan duela urte erdi desagertutako neskarekin.

Albaren lehen bihozkada bizitzera joan den herri berri horretatik ihes egitea da, baina bere osabak pazientzia eskatzen dio. Pixkanaka, Alba Sotocruzeko herritarrengana hurbiltzen joango da, batez ere Cristinaren ingurukoekin: bere lagun, familia, irakasle eta ikaskideekin. Albak Cristinarekin zer gertatu zen ikertzea eta neskaren desagerpenaren errudunak aurkitzea hautatzen du. Egiaren ikerketa honetan, inoiz pentsatuko ez zuen zerbait deskubritzen du, eta ustekabe hau lezio bat izango da neska gaztearentzat, oraintxe bere bizitzako etapa berri bat hasten dagoela.

## Mekanika 
Astelehenero, 21:00etan, RTVEren orrialdean Joaquín Llamasek zuzendutako telesail honen atal berri bat publikatzen da. Atal bakoitzak 10 minutu irauten du, lehenengoak kenduta (20 minutukoa da lehen kapitulua). Atal bakoitzaren amaieran telesailak nola jarraitu behar duen galdetzen zaio ikusleari, galdera bat eta bi erantzun posibleren bitartez. 21:30etan Albak (María Pedraza) Facebook bitartez zuzenean egiten du hitz ikusleekin, eta momentu horretatik 24 ordu pasa arte telesailaren tramak zer bide hartu behar duten aukeratu behar dute ikusleek galdeketaren bidez. Behin gehien hautatu den aukera zein den jakinda, gidoilariak atal berri bat idazten dute eta astean zehar kapitulua grabatzen dute, hurrengo astelehenean ikusgai izateko. Guztira zortzi atal grabatu behar dute, eta, behin telesaila bukatuta, atal guztiak bat egin eta pelikula bezala igorriko dute La 1 telebista-katean.

## Aktoreak eta pertsonaiak 
* María Pedraza - *Alba Ruiz Alonso / Cristina "Cris" Romero Valle*
* Adrià Collado - *Miguel Alonso* (1. atala)
* Óscar Casas - *Rafael "Rafa" Castro*
* Nerea Elizalde - *Nerea Vidal*
* Jorge Motos - *Hugo Molina*
* Lucía Díez - *Rocío Sosa* (1. atala; 3. atala)
* Ingrid Rubio - *Lara* (1. atala)
* Ruth Díaz - *Carmen Valle* (1. atala - 2. atala)
* Juan Blanco - *Alberto Blasco*
* Daniel Ibáñez - *Daniel "Dani" Romero* (1. atala)
* Elena Alférez - *Idazkaria* (1. atala)

## Atalak 
 Gehien hautatutako aukera.

## Kanpo estekak
Aretxabaletako mugarri gurutzea

**Aretxabaletako mugarri gurutzea** Aretxabaletatik Arrasatera bidean dagoen gurutze bat da, Kultur Ondasun gisa sailkatua 1964. urtetik. Kristo Santuaren gurutze tokiaren aurrean dago kokatuta, mugarri baten gisa XVI. mendean eraiki zen, eta Pizkundearen estiloa dauka.

Lau angeluko maila baten gainean eraikia, fuste ildakastu bat du bi aldetatik dekoratuta dagoen gurutze bati eusteko. Alde batean Jesukristo agertzen da, gurutzilkatuta, hainbat buruhezurrez lagunduta. Beste aldean Ama Birjina agertzen da, aingeruz inguratuta. Kontsebazio ona du, batez ere Ama Birjinaren aldeak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Alexandro Nevski katedrala (Belgrado)

**San Alexandro Nevski katedrala** () Belgradeko (Serbia) eliza kristau ortodoxoa da.

## Historia 
1877an eraikia izan zen. 1891an handitzea erabaki zen. Jelisaveta Načić emakume arkitektoak estilo neobizantziar eliza egiteko planoak egin zituen; neurri batean Serbiako Erdi Aroko tenplu serbiarrak ekartzen ditu burura. 1912an zimenduak kontsakratuak izan ziren. Lehen Mundu Gerrarekin lanak gelditu ziren. 1929an bukatu ziren. 1930ean Alexandro I.a Jugoslaviakoak marmolezko ikonostasia eliza apaintzeko eman zion. Urte berean Boris Selyanko margolari errusiarrak ikonoak margotu zituen.

## Barrualdea 
Elizaren barrualdean monumentu desberdinak ikus daitezke, besteak beste, 1876-1918 askapen gerran eroritako soldaduei eskainitakoa, Nikolas II.a Errusiakoa eta Alexandro I.a Jugoslaviakoari eskainitakoka. Aipamen berezia Naum Andrić margolariak 1970tik 1972ra egin zituen muralek merezi dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Primum vivere deinde philosophari

[thumb|Esaldiaren euskarazko [umorezko aldaera: "edozein filosofia baino, hobe fideo *zopia*.]]
''''''''* (euskaraz *Lehenengo bizi, ondoren filosofatu'', latinezko aipu bat da. Burua bi belarrien artean izan beharrean, gauza guztiei buruz teorizatzen dutenei ohartzeko erabiltzen da. Maiz aurretik benetako bizitza bizi eta eskarmentua bereganatu beharrean, alferrikako gogoeta luzeetan denbora galtzea dela; alegia, pragmatikoa eta egunerokotasunean bizi behar dela eta betekizunei jaramon egin behar zaiela, ez ameskerietan galdu eta benetako mundutik isolatu. Laburbilduz: filosofatu ahal izateko, lehenbizi bizi egin behar dela, bizitzako eginkizun batzuk eginak egon behar dutela.

Aipuaren egilea Thomas Hobbes ingeles filosofo eta matematikaria dela uste da.

## Kanpo estekak
Alderdi Konstituzionalista Demokrata

**Alderdi Konstituzionalista Demokrata** (), **Konstituzionalista-Demokratak** eta **Kadeteak** moduan ere ezagunak, 1905ean sortutako Errusiako alderdi burges-liberal bat zen, monarkia konstituzionalaren aldekoa.

## Historia 
Kadeteek tsarismoarekin itunak egitearen alde egin zuten eta guda inperialista bultzatu zuten. Otsaileko Iraultza burgesak tsarra uzkaili ostean, burgesia handi ustez “demokratikoaren” ordezkari gisa, hitzez otsaileko iraultza babestera beharturik aurkitu baziren ere, finez, errepublika berriaren aurka konspiratzen zuten. Errusiako Behin-behineko Gobernuaren, burgesaren, sostengu nagusietako bat izan zen: halaxe, bere politika, langileen aurkako errepresioan, lur-jabeen lurrak banatzen zituzten nekazariak jazartzean, Sobieten aurkako probokazioak eta mehatxuak burutzean (hauen deuseztatzea eskatzen zuten) eta guda inperialistan kosta ala kosta jarraitzean oinarritzen zen.

Otsaileko Iraultzaz geroztik, Errusiako alderdirik atzerakoiena eta eskuindarrena izan zen. Irailean Korniloven estatu-kolpea babestu zuten. Urriko Iraultza Sozialistaren etsai porrokatuak izan ziren eta Guda Zibilean Armada Zuriaren zutabe politiko nagusia izan ziren.

Alderdi honen burua Pavel Miliukov (1917eko otsailetik apirilera Kanpo Arazoetarako ministroa) zen, eta beste militante ezagun batzuk Georgi Lvov (1917ko otsailetik uztailera Errusiako lehen ministro), Aleksandr Konovalov, Nikolai Nekrasov (1917ko uztailetik urrira Gobernuburu-orde), Vasili Maklakov, Andrei Xingariov (1917eko martxo eta apiril artean Elikadura ministro, 1917eko maiatza eta uztail artean Finantza ministro); Fiodor Kokoxkin eta Fiodor Roditxev izan ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Seneffeko gudua

**Seneffeko gudua** 1674ko abuztuaren 11n borrokatu zen frantziar armadaren, Luis II.a Borboi-Condékoaren agindupean, eta Gilen III.a Orangekoaren menpeko herbeheretar-alemaniar-espainiar armadaren artean.

Frantzia-Holanda Gerran, Gilen III.ak Frantziako Iparraldeko lurraldera hegoaldeko Herbehereetan zehar holandar-alemaniar-espainiar armada bat agindu zuen. Frantziak, Luis II.a Borboi-Condékoaren agindupean, lurraldea armada batekin defendatu zuen. Bost astez, bi armadek elkarren aurka borrokatu gabe maniobrak egin zituzten. Abuztuaren 10ean, Gilen III.ak Parisera joatea erabaki zuen etsaia borrokatzera behartzeko.

Condé-k 500 zaldizko destakamentu bat bidali zuen, Seneffe herrixkako holandar abangoardia mantentzeko, Gilen-en aurrerapena blokeatuz. Bitartean, Condé-k 62.000 aliatuen tropak inguratu zituen bere esanerako 44.000 gizonekin.

Zaldizkoek holandar abanguardia mantentzea lortu zuten, baina aliatuen armada nagusia inguratzeak huts egin zuen. Hamar orduren buruan, Condé-k 10.000 hildako eta William-k 14.000 izan zituzten, aliatuen armada guduaz kanpora atzera eginez.

## Kanpo estekak
Hilandar monasterioa

**Hilandar monasterioa** (grezieraz: Χιλανδαρίου, serbieraz: Хиландар), baita **Chelandariou monasterioa** ere, Greziako lurralde autonomoa den Athos mendian dagoen Serbiako eliza ortodoxoaren monasterioa da. Mendiaren hierarkian laugarren garrantzitsuena da. Serbiako elizarentzat eta herriarentzat balio sinboliko handia du eraikuntza honek. Mariaren aurkezpenera, hau da, Mariaren gurasoek neskatxari Jeruralemgo tenplura eraman zuten unera eskainita dago.

## Historia 
X. mendean eraiki zen baina ondoren utzia izan zen. 1198an Alexio III.a Angelok, Bizantziar Inperioko enperadoreak, Sava Serbiakoa santuari eta haren aitari, Simeoni, eman zien haien erlijio-proietkuak aurrera eramateko; hauek monasterio berri eta handi bat sortu nahi zuten eta horretarako utzita zegoen bat aukeratu zuten. Serbiarrek sortua izanik, Monasterio Serbiarra bezala ezaguna da Athos mendian. Tradizionalki ere monje serbiarrak hemen bizi izan dira.

Athos mendiko komunitateen bizi-baldintzak hobetzeko XX. mendeko 70. hamarkadan Greziako gobernuak elektrizitatea eramatea proposatu zien. Hasieran monjeek ez zuten onartu, azken buruan argindarra energia berriztagarrien bidez eskuratzen zuten. Azkenik, 80. hamarkadan elektrifikazio prozesua aurrera eraman zen, batez ere argia eta kalefakzioa izateko. 2004ko martxoaren 3an, zoritxarrezko istripu bat gertatu zen: kalefakzioa ekoizteko labe elektriko bat itzali gabe gelditu zen eta izugarrizko sutea sortu zuen. Monasterioaren ia erdia erreta gelditu zen. 2014ean, bestetik, Athos mendian mendi-sute handi bat eragin zen eta monasteriotik oso gertu heldu zen. Serbiak haren suhiltzaileak bidaltzeko baimena eskatu zuen. Abuztuaren 12an, azkenik, euria egin zuen eta horri esker monasterioa salbatu zen.
thumb| Monasterioaren berreraikitze lanak, 2004ko sutearen ondoren.
thumb|ezkerrera|Athos mendiaren mapa.

## Kondaira 
Monasterio honek hegumeno edo komunitate nagusirik ez du. Kondairaren arabera hori mirakulu baten ondorioa da. Dirudienez, urte batean, Hilandarren monjeek ezin izan zuten hegumeno berria aukeratu. Goiz batean, hegumenoren eserlekuan *Hiru eskuen Andre Mariaren ikonoa* agertu zen. Monjeek berriro ere bere tokian ipini zuten. Hirugarren gauean hierarkian goian zegoen monje batek Andre Mariaren bisita jaso zuen; Mariak esan omen zion bera "monasterioaren hegumenoa zela". Geroztik Hilandarren ez dago hegumenorik eta haren lanak komunitateko bigarren monjeak eramaten ditu.

## Monasterioko arte-lanak 
[thumb|ezkerrera|*[Hiru eskuen Andre Mariaren ikonoa*.]]
Asko dira monasterioan gordetzen diren erlikiak eta arte-lanak. Ziur aski garrantzitsuenak hauek dira:
* *Hiru eskuen Andre Mariaren ikonoa*: Serbiako ortodoxoentzat oso objektu garrantzitsua. Ikono hau San Savaren historiarekin lotura zuzena du. Kopia bat 1661an Errusiara bidali zen eta hango eliza ortodoxoak ere gurtu zuen.
* Akathistosen Theotokosen ikonoa.
Monasterioaren liburutegian ere oso dokumentu zaharrak eta baliotsuak gordetzen dira, besteak beste, Bulgariako Erdi Aroko erregeen mapa batzuk: *Virgino* eta *Oryahov* izenekoak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Monasterioaren webgune ofiziala.
Karyes

thumb|Hiriaren mapa.
**Karyes** (grezieraz, Καρυές) Athos mendiko herria da. Estatu monastiko horren administrazio orokorra, erlijiosoa zein zibila, dago bertan. 233 biztanle ditu.

## Historia 
Sava Serbiakoa urte batzuk herri honetan egon zen eta Hieromonge bihurtu zen. 1201. urtean Archimandrita egin zuten. Karyesen egon zen bitartean *Karyes Typicon* idatzi zuen. 1219an Serbiako lehen artzapezpiku bihurtu zen.

1283an, Mikel VIII.a Paleologo enperadore bizantziarraren garaian, Gurutzatuek Athos mendiari eraso egin zioten. Protosa erahil zuten eta Protaton arpilatu zuten; monje asko hil zituzten ere bai. Monje horiek Eliza Ortodoxoaren martiriak dira eta haien oroimenez abenduaren 5ean Juliotar egutegiaren arabera; Egutegi gregorianoan, abenduaren 18an, haien festa ospatzen da.

## Eraikinak 
Karyesen eliza nagusia *Protaton* da, *Protos* edo komunitate monastikoaren nagusiaren eliza.

## Galeria 

Fitxategi:Karyes_2.jpg
Fitxategi:Karyes_1.jpg
Fitxategi:Karies_Agion_Oros.JPG

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Informazio turistikoa.
* :Karysen martiriak.
Ascensión Nicol

**María Ascensión Nicol Goñi** (Tafalla,  - Iruñea, ) domingotar moja izan zen. 1915ean, Ramón Zubietak gonbidatua, Perura joan zen misiolari. Bertan Arrosarioko Domingotar Misiolari Ahizpak izeneko ordena sortu zuen.

2005eko maiatzaren 14an dohatsu bilakatu zen.
Christian Andreu

**Christian Andreu** (Baiona, 1976ko azaroaren 15a) lapurtar musikaria da, Gojira *death metal* taldean dabilena.

## Diskografia 
*Gojira* taldearekin:
* 2001 *Terra Incognita*
* 2003 *The Link*
* 2004 *The Link Alive*
* 2005 *From Mars To Sirius*
* 2008 *The Way Of All Flesh*
* 2012 ''L'enfant sauvage*

*Godzilla* taldearekin:
* 1996 *Victim*
* 1997 *Possessed*
* 1998 *Saturate*
* 1999 *Wisdom Comes*

*Familha Artús* taldearekin (ahotsa eta gitarra):
* 2007 *Òrb''

## Kanpo estekak
Luis Maria Perez de Onraita

**Luis Maria Perez de Onraita Agirre** (Gauna,  - Luanda, ) arabar apaiza izan zen. Angolara joan zen misiolari eta 2011n Malanjeko artzapezpiku izendatu zuten.

## Erreferentziak
Luis II.a Borboi-Condékoa

**Luis II.a Borboi-Condékoa**, "**Condé Handia**" izenez ezaguna, Frantziako errege-odoleko lehen printzea eta mariskal militar bikaina izan zen. Parisen 1621ean jaio eta Fontainebleaun 1686. urtean hil zen. Henrike II.a Borboi-Condéko printzearen eta Frantziako aristokrata Carlota Margarita de Montmorencykoaren semea zen. Bere noblezia-tituluen artean Condé-ko printzea, Borboiko dukea, Fronsaceko dukea, Enghiengo dukea, Montmorencyko dukea, Sancéko kondea eta Charolaiseko kondea eta Berryko goernadorea dira. Hogeita Hamar Urteko Gerrako jeneral frantses nagusietako bat izan zen, Luis XIV.a Frantziakoaren aurka Fronda Gerran borrokatzen ausartu zena, Faubourg Saint-Antoineko batailan borrokatuz, nahiz eta, azkenean, atzera egin behar izan zuen eta barkamena eskatu zion erregeari, honek eman zion. Chantillyko gazteluaren jabetzako lurretan bizi izan zen, non Condé Museoa dagoen. Zenbaitek "Frantziako Alexandro Handia" dela uste dute.

## Ezkontza eta seme-alabak 
1641eko maiatzaren 11n Claire-Clémence Maillé-Brézékoarekin, Brézéko andereñoarekin (1629-94), ezkondu zen, Urbain Maillé-Brézékoaren (1598-1650) eta Nicol Plessisekoaren (1587-1635) alaba. eta Richelieu Kardinalaren lehengusina, hamahiru urte zituena. Senar-emazteek lau seme-alaba izan zituzten, horietako hiru goizegi hil egin ziren:
# Henrike (1643-1709), Ana Henriketa Bavariakoarekin (1648-1723) ezkondua.
# Luis, Borboiko dukea (1652–1653).
# alaba bat, Borboiko andereñoa (1657–1660).
Isabel Villanueva

**Isabel Villanueva** (Iruñea, 1988ko abuztuaren 17a) biola jotzaile nafarra da. Iranen solista moduan kontzertuak egin dituen lehenengo biola jotzaile atzerritarra da. Kulturaren Vianako Printzea Sarietara orain arte proposatutako pertsona gazteena da.

## Ibilbidea 
Bost urte zituela gitarra jotzen hasi zen. Gitarra jotzaile izateko xedeaz jo zuen Iruñeko kontserbatoriora, baina hartarako plazarik ez eta beste tresna batekin hastea izan zuen aukera bakarra, urtebeteren buruan gitarrara atzera aldaketa egiteko asmotan. Egoera horretan, bederatzi urte zituela izan zuen biolaren berri.​

Hamahiru urte zituen Mozarten Requiema lehen aldiz jo zuenean, kontserbatorioko orkestrarekin. Hamalau urterekin solista moduan debuta egin zuen Oviedoko Príncipe Felipe auditorioan Asturiaseko Gazte Orkestrarekin: hor, Händelen Biola Kontzertua jo zuen. Solista moduan jo izan du Radio Televisión Española Orkestra Sinfonikoarekin, Moskuko solistekin, Estoniako Orkestra Nazionalarekin, New Russia Estatuko Orkestra Sinfonikoarekin, Gaztela eta Leongo Orkestra Sinfonikoarekin, Andorrako Orkestra Nazionalarekin eta Libanoko Orkestra Filarmonikoarekin, Salvador Brotons, Andres Mustonen eta Michel Plasson-en zuzendaritzapean, besteak beste​.

Haren kontzertuak eman izan dituzte RTVE, Catalunya Música, Eslovenia, Szombathely telebistan, Estonia Klassika Raadio, Libano, Errusia Kultura eta Suitzako kateetan.​

## Diskografia 
* José Zárateren omenezko Sony Classical CDa, bere Biola eta Orkestra kontzertuarekin (2017ko abuztua).
* IMMStagek ekoitzitako biola eta piano errezitalaren CDa (2017ko urria).

## Sariak 
* 2006 Intercentros-Melómano Saria Madrilen.
* 2015 "El Ojo Crítico" saria (Radio Nacional de España).
* 2015 "Marca España" aitortzea.
* 2016 "Hechos de talento" irabazleetako bat, Clear Channel.
* 2016 Kulturaren Vianako Printzea Sarietara orain arte proposatutako pertsona gazteena.
* Suitzako Fondation Prim'Enfance kultur elkarteko enbaxadore.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* Isabel Villanuevaren web orri ofiziala
* 
* 
* Isabel Villanueva Youtuben
* Isabel Villanueva TVE1eko teleberrian, 2017ko otsailaren 21ean
* Isabel Villanueva "Atención Obras"en, TVE2, 2017ko martxoaren 20an
Michelle Hendley

**Michelle Hendley** (Columbia, Missouri, Ameriketako Estatu Batuak, 1991ko martxoaren 23a) estatubatuar aktorea da. 2014ko *Boy Meets Girl* filmean Ricky izeneko pertsonaiarena egiteagatik ezaguna da.

## Biografia 
Bere gorputzarekin bat ez zetorren sexu nortasunarekin jaio zen. Hendley emakumerako trantsizioa egiten ari zenean Eric Schaeffer zinemagilea berarekin harremanetan jarri zen. Izan ere, Schaeffer *Boy Meets Girl* filman pertsonaia nagusia antzeztuko zuen emakumezko aktore transgeneroaren bila ari zen eta Hendleyk YouTuben zeukan bideoblogari esker ezagutu zuen. Bertan, Hendleyk bere trantsizioaren nondik norakoen berri ematen zuen. Orduan, Schaefferrek bere proiektua azaldu zion eta aktorea izateko konbentzitu zuen Handley.

## Filmografia
The Miracle Worker

**The Miracle Worker** (euskaraz 'Mirakuluen Egilea') 1962an Ameriketako Estatu Batuetan egindako filma ezaguna da. Filma William Gibsonk idatzitako antzerki-lanean oinarrituta zegoen; antzokietan lehen aldiz 1959an eman zen. Halaber, antzerki obra Gibsonek berak 1957an telebistarako prestatu zuen gidoian oinarritu zen. Filma Helen Keller eta Anne Sullivanen biografietan oinarrituta dago, bereziki Kellerrek idatzitako *The Story of My Life* autobiografian (1903). Filmazioa Arthur Penn zuzendariak egin zuen eta beste aktore artean hauek hartu zuten parte: Anne Bancroft, Patty Duke, Victor Jory, Inga Swenson eta Andrew Prine.

## Argumentua 
Filmak Helen Kellerren lehenengo urteak jasotzen ditu. Helen itsua eta gorra gelditu zen hilabete gutxi batzuk zituenean. Ondorioz, urtetan, isolaturik, komunikatu gabe bizi izan zen. Familiak, azkenean, Perkins Institutuari laguntza eskatu zion eta haiek Anne Sullivan irakaslea bidali zuten Helleni komunikatzen irakasteko. Anne Sullivanek esku alfabetoa erabiliz, haurrarekin komunikazio bide bat lortu zuen eta prozesu hori da, alegia, filmaren gai nagusia. Argumentu osoa Helen Kellerren benetako biografian oinarritu zen.

## Sariak 
*The Miracle Worker*rek bi Oscar lortu zituen:
* Emakumezko aktore onena: Anne Bancroft
* Errepartoko emakume aktore onena: Patty Duke
Beste hiru Oscarretan kandidatoa izan zen baina ez zituen lortu: Egokitutako gidoi onena, Zuzendari onena eta zuri-beltzeko filmetako Jantzi-diseinu onena.

## Izenburu desberdinak 
Filma herrialdeen arabera izenburu desberdinak izan zituen:
* Espainian: *El milagro de Ana Sullivan*;
* Argentinan: *Ana de los milagros*;
* Mexikon, *Un milagro para Helen*;
* Hispanoamerikako beste herrialdetan: *La maestra milagrosa*

## Beste bertsioak 
1979an telebistarako beste bertsioa filmatu zen. Disney etxeak, bestetik, remake bat egin zuen koloretan.
 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Filmaren gidoia.
* :The Miracle Worker DataBasean.
* :Traillerra.
* :Soinu bandari buruzko komentarioa.
Pablo Colino

**Pablo Colino** (Iruñea, ) nafar apaiz katoliko, musikagile eta ganberako maisua da. Laterango Eliz-Unibertsitatean ikasi eta Vatikano Irratirako lan egin zuen. San Petri basilikaren kapera-maisu izandakoa da.
Zerbitzuen kartak

Zerbitzuen Kartak erakunde publikoek eskaintzen dituzten zerbitzuak kudeatzeko tresnak dira. Hauen bitartez, herritarrei eta oro har gizarteari kalitatezko zerbitzuak eskaintzeko konpromisoa hartzen dute eta zerbitzuen kalitatea neurtu, jarraitu eta hobetzeko erabiltzen dira.

Lehen aldiz Britainia Handian ezarri ziren, John Major lehen ministroaren Citizens Charter ekimenaren baitan, eta ordutik hona herrialde askotako erakundeetara zabaldu dira, batez ere udal arloan. Euskal Herrian batez ere Euskal Autonomia Erkidegoko eta Nafarroako herri erakundeetan ezarri dira, azken urteetan Zerbitzuen Kartak ezartzeko zenbait eredu sortu direlarik; esate baterako, EUDELek sortutakoa, edo Q-epea herri administrazioen kudeaketa aurreratuko sareak sustatzen duena.

## Zerbitzuen Karta baten helburuak 
Ondorengoak dira:

* Zerbitzuei buruzko informazio argia eta osoa ematea
* Zerbitzuen kalitate mailaren inguruan konpromisoa hartzea
* Zerbitzuen etengabeko hobekuntzarako prozesu sistematikoa ezartzea
* Herritarrei zerbitzuen inguruan kontu ematea
* Herritarren partaidetza eta lankidetza bultzatzea

## Zerbitzuen Karta baten edukiak 
Hauek dira Zerbitzuen Karta batek izan beharko lituzkeen gutxieneko edukiak:

* Zerbitzuaren xedea
* Harremanetarako datuak: helbideak, ordutegiak, garraiobideak, web orriak, etab.
* Eskaintzen diren zerbitzuak
* Zerbitzuen kalitateari buruzko konpromisoak
* Konpromisoak neurtzeko bideak eta adierazleak
* Erabiltzaileen eskubideak eta betebeharrak
* Araudi aplikagarria
* Konpromisoak ez betetzean ezarriko diren neurri zuzentzaileak

## Zerbitzuen Karten kudeaketa 
Goian aipatu den bezala, Zerbitzuen Karta kudeaketarako tresna bat da. Hau da, azken produktua informazio eta konpromisozko liburuxka den arren, atzetik kudeaketa sistema oso bat ezartzea eskatzen du, zerbitzuen ezaugarriak aztertu, erabiltzaileen beharrak identifikatu, konpromisoak zehaztu, adierazleak neurtu eta jarraitu, aldian aldiro jarraipena egin eta hobekuntzak ezartzeko neurriak abian jarri ahal izateko. Kudeaketa sistemaren azken helburua zerbitzuaren etengabe hobekuntzarako zikloa ezartzea eta abian jartzea da. Baina honekin batera, helburuak izan daitezke zerbitzuak sustatzea, informazioa hobetzea edo erakundearen agerikotasuna areagotzea.
Treechada Petcharat

**Treechada Petcharat** (), ezagunagoa **Poyd** (), **Nong Poy** edo **Treechada Malayaporn** izenez, (Phang Nga, Thailandia, 1986ko urriaren 5a) emakumezko thailandiar aktore eta modeloa da. 

2004an, 19 urte zituenean, Miss Tiffany's Universe eta Miss International Queen edertasun-lehiaketak irabazi zituen.

Emakume transgeneroa da, eta 19 urte zituenean sexua berresleitzeko ebakuntza egin zioten.

## Filmografia 
### Zinema 
* *จ๊ะเอ๋ โกยแล้วจ้า* (2009)
* *With Love…ด้วยรัก* (2010)
* *Spicy Beauty Queen of Bangkok 2* (2012)
* *The White Storm* (2013)
* *From Vegas to Macau II* (2015)
* *Insomnia Lover* (2016)
* *Witch Doctor* (2016)
* *Poker Queen* (2016)

## Kanpo estekak
Sozialista Herrikoiak

**Alderdi Sozialista Herrikoia** ( edo **NS**) edo 1906an Alderdi Eseristaren eskuineko banaketa batetatik sortu zen alderdia izan zen. Bere jarraitzaileei **enesistak** deitzen zitzaien.

## Ideologia politikoa 
Enesistak, eseristen gisan, errusiar nekazal sozialismoaren aldekoak ziren, tradizio populistatik zetorren alderdi bat zen; hala ere, eseristekiko bi ezberdintasun zuten: alde batetik ez zuten eseristek defendatzen zuten atentatuen bidezko politika babesten eta legalismoaren aldeko apustua egin zuten; eta bigarrenik monarkiaren uzkailtzea ez zuten ardatz bezala hartzen, enesisten ustez, euren programa monarkia konstituzional batean betetzea ere posible zen.

## Historia 
Enesistek ez zuten sekula ere eseristek izan zuten babesa eta eragina izan. 1914an hasi zen Lehen Mundu Gerra babestu zuten, eta 1917ko Otsaileko iraultzaren ostean Errusiako Behin-behineko Gobernua baita. Guda Zibilean Armada Zuriaren alde egin zuten.

## Taldekideak 
Beren buruzagirik garrantzitsuenak Aleksei Pexekhonov (Behin-Behineko Gobernuan Elikadura ministro izan zena), Aleksandr Zarudni (Behin-behineko Gobernuan Justizia ministro) eta Nikolai Txaikovski (militante sozialista beteranoa, San Petersburgoko lehen zirkulu sozialistaren fundatzailea, baina Guda Zibilean Arkhangelsk hirian britainiarren peko gobernu zuri baten burua izandakoa) izan ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Correr museoa

**Correr museoa** Veneziako udalaren museoa da. San Marko plazan kokatuta dago, San Marko basilika aurrez aurre. Museoaren izena Teodoro Correr (1750-1830) gizon veneziar aberatsaren izenatik dator. Plazaren hiru alde hartzen du museoak.

## Historia 
Museoak plazaren alde napoleonikoa, batetik, eta Vincenzo Scamozzik diseinatutako *Procuratie Nuoveak* ,bestetik,okupatzen du. Alde napoleonikoa lehen San Gimigniano eliza txikia zegoen tokian eraiki zen; eraikuntza berri hori, hasieran, Errege Jauregiaren sarrera handia izan behar zen. Teodoro Correr (1750-1830), Veneziako familia ospetsu baten semeak 1830an bere arte bilduma hiriari oparitu zion; egun obra horiek bere izena daraman museoan erakusten dira.

## Barruko estiloa 
Alde napoleonikoa neoklasizismo estilokoa da, luxu handiaz egina.

## Bildumak 
Museoan Veneziako historiarekin lotura handia izan dituzten objektuak, mapak, dokumentuak eta obrak ikus daitezke. Azpimarratzekoa da, baita ere, Antonio Canovaren lanen bilduma. Beste egile ospetsuen obrak ikus daitezke, besteak beste, Vittore Carpaccio, Giovanni Bellini eta Antonello de Messinerenak.

## Galeria 

Fitxategi:Museo Correr Canova Eurydice 03032015 1.jpg|Napoleonen loggia
Fitxategi:(Venice) Salle de Bal - Correr Museum.jpg|Dantza saloia
Fitxategi:(Venice) Orpheus and Eurydice by Antonio Canova - Museo Correr.jpg|Antonio Canovaren *Orfeo eta Euridize*
Fitxategi:(Venice) Ritratto d'uomo col berretto rosso by Vittore Carpaccio - Correr Museum.jpg|Vittore Carpaccioren *Gizonaren erretratua*
Fitxategi:(Venice) Venus Italica by Antonio Canova - Museo Correr.jpg|Antonio Canovaren *Venus*

## Kanpo loturak 
* Museoaren webgune ofiziala.
San Martin etxea

**San Martin etxea** Donibane Lohizuneko eraikin historikoa da. Monumentu historiko izendatu zuten 2005eko abenduaren 5ean.

## Ezaugarriak 
Etxebizitza 1713an eraiki zuen Alexandre San Martin, hiriko auzapeza eta bertako srmadore eta merkatari handietako familiako kide zena. San Martin etxearen kanpoaldea ez da bat ere aldatu eta XVII. mendeko zurruntasunaren isla da. Barnealdea eskailera handi baten inguruan antolatua dago eta jatorrizko dekorazioaren zati handia gorde du (burdin lanak, balsustradak, markoak eta apaingarriak).

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Lapurdiko monumentu historikoen zerrenda

## Kanpo estekak
Agnès Soureten hilobia

**Agnès Soureten hilobia** Ezpeletako (Lapurdi) hilerrian dagoen hilobi bat da. Monumentu historiko izendatu zuten 2006ko irailaren 18n. Gaur egun, jabetza pribatukoa da.

1920an, 18 urte zituela, Agnès Souretek "Frantziako emakumerik ederrena" sariaren lehenengo lehiaketa irabazi zuen. 1928an zendu zen eta Art Déco estiloko hilobi batean lurperatu zuten. Hilobiaren egilea Lucien Danglade eskultorea izan zen, Charles Despiauren ikaslea izandakoa. Eraikin txiki bat da, marmol arrosazkoa, kristalez apaindua dagoena.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Lapurdiko monumentu historikoen zerrenda

## Kanpo estekak
San Joan eliza (Guardia)

**San Joan Bataiatzailearen eliza** Guardiako (Araba) eliza bat da, herrialdearen hegoaldean kokaturik dagoena eta iparraldean dagoen Erregeen Andre Mariaren elizarekin batera hiribildua eratzen duena. Azken urteotan Arabako Foru Aldundiak ataria berrizteko lanak egin ditu.

## Historia 
Eliza-gotorleku gisa eraiki zen. Hegoaldeko ataria, "aitonena" ezizenaz ezagutzen dena, izan zen eraikitzen lehena. XII. mendea eta XIII.aren artean egin zen eta eragin frantses nabaria dauka. Zutabeak landare, animaliz eta Bibliako pasadizoez apaindurik dago. Erromaniko eta gotiko estiloak nahasten ditu. Aurretik eskultura gehiago izan bazituen ere gaur egun bi baino ez dira gelditzxen, Amabirjinarena eta goiaingeruarena, Deikundearen eszena interpretatzen.

Gaur egungo elizaren gehiengoa ordea XIII eta XIV mendeen artean eraikiz en. XVI.mendean hainbat aldaketa egin zitzaizkion eta jadanik gotorleku izaera galdu zuen. Dorrea ere gaztelua izan zena kanpandorre bihurtu zen eta honetaz gain Pilar kapera neoklasikoa gehitu zitzaion. Kapera hau gehitzeak jatorrizko mendebaldeko ataria suntsitzea ekarri zuen. Honetaz gain hainbat leiho estali zituen eta argi puntu berriak lortzeko absidezko bobeden ordez kupula erdiesferiko bat ezarri zen, gainean leihoak zituen linterna bat eraikiz.

## Arkitektura 
Oinplanoak gurutze latindar itxura du eta kruzero bat eta hiru abside ditu. Hormetan leiho gotikoak eta errosetoiak daude.

## Museoa 
Elizako garai bateko sakristia, liturgia-objektuen museoa da gaur egun.

## Iruditegia 

Irudi:San Juan Laguardia.jpg|Kanpaidorrea.
Irudi:Laguardia - San Juan 04.jpg|Absideko hormak.
Irudi:Laguardia - San Juan 06, Portada de los Abuelos.JPG|Aitonen ataria.
Irudi:Laguardia - San Juan 19.jpg|Barnealdea.
Irudi:Laguardia - San Juan 28.jpg|Kupula.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Erromanikoa Euskal Herrian
* Euskal Herriko arkitektura erromanikoen zerrenda

## Kanpo estekak
Coutts

**Coutts** ( ahoskatua) banku pribatu eta aberastasun kudeatzailea da, 1692an sortua. Munduko zazpigarren banku zaharrena da eta bere nazioarteko adarra duela gutxi Union Bancaire Privéeri saldu zioten. 

2000. urteaz geroztik, Royal Bank of Scotland Group (RBS) jabetzakoa izan zen, RBS-k bere jatorrikoa, NatWest, erosi zuenean, Coutts RBS banku pribatuaren zati izan zen. RBS-ekin bere garaian, Zürichen ezarritako Bank von Ernst & Cie erosi zuen, eta 2008an, Coutts Bank von Ernst eta beste Coutts International filialak RBS Coutts Bank bihurtu ziren 2011ra arte, Coutts & Co. Limited izenez berrizendatu zutenean.

## Kanpo estekak
Fernando Sáenz Lacalle

**Fernando Sáenz Lacalle** (Cintruénigo,  - La Libertad, 2022ko apirilaren 28a) nafar apaiza izan zen. 1962an El Salvadorrera joan zen eta 1995eko apirilaren 22an San Salvadorko artzapezpiku izendatu zuten eta 2008ra arte bertan ari zen.
Antonio González

**Antonio González** izan daiteke:

* Antonio González Ruiz (1711-1788), nafar margolaria
* Antonio González de Balcarce (1774–1819), argentinar militarra
* Antonio González Álvarez (1940-), andaluziar futbolaria
* Antonio González Izquierdo (1969-), kantabriar belar-hockey atezaina
* Antonio González Rodríguez (1982-), albacetetar futbolaria
* Antonio González (santua) (?-1637), domingotar martiria
* Antonio González González (1917–2002), espainiar biokimikaria
* Antonio Aguilar Correa (1824–1908), madrildar politikaria
Antonio González Ruiz

**Antonio González Ruiz** (Corella,  - Madril, ) nafar margolaria izan zen. Hasieran rokoko gero neoklasiko bilakatu zen.

File:20070415 - Monasterio de Uclés - La Aparición del Apóstol Santiago en la Batalla de Clavijo, obra de Antonio González Ruiz, presidiendo la Escalera principal.jpg|'Donejakueren agerpena Clavijoko guduan''
File:Allegory of King Ferdinand VI as a peaceful king.jpg|'Fernando VI.a Arte eta Zientzien babeslea' (1754)
File:Capilla de las Escuelas Mayores, Salamanca.jpg|Salamancako Unibertsitateko Eskola Nagusien kapera
File:González Ruiz - A Knight of the Order of Santiago.jpg|'Santiagoaren ordenako zaldun bat'
File:Bautizo-infanta-isabel-antonio-gonzalez-ruiz-1742.jpg|'Elisabet infantaren bataiatzea Buen Retiro jauregian', 1742 inguru

## Kanpo estekak
José Lázaro

**José Lázaro Galdiano** (Beire,  - Madril, ) nafar bankari eta mezenas izan zen. *España Moderna* (1889-1914) eta *Revista Internacional* aldizkarien sortzailea, arte-bilduma handia bildu zuen eta hiltzerakoan Estatuari bere Madrilgo jauregia eman zion Lázaro Galdiano museoa izateko.
Natalie van Gogh

**Natalie van Gogh** (Nieuw-Vennep, Herbehereak, 1974ko irailaren 14a) txirrindulari profesionala da. Gaur egun, Chevalmeire Cycling Team UCIko emakume talde kontinentalean dihardu. Gizon jaioa, 2005ean sexua berresleitzeko ebakuntza egin zioten.

## Erreferentziak
Eusebio Hernández

**Eusebio Ignacio Hernández Sola** (Cárcar, ) nafar apaiz agustindar errekoletoa da. 1968an ordenatua, 2011n Benedikto XVI.ak Tarazonako apezpiku izendatu zuen.
Sebastián Hurtado de Corcuera

**Sebastián Hurtado de Corcuera Gabiria** (Bergonda,  - Tenerife, ) arabar militarra izan zen. Laurogei Urteko Gerran borrokatu eta gero Panamára bidali zioten gobernari. Filipinetan eta Kanarietan kapitain jenerala izan zen.

## Kanpo estekak
Marcelo Mendiharat

**Marcelo Mendiharat Pommies** (Izura-Azme,  - Montevideo, ) baxenafar apaiz katolikoa izan zen. Hamazazpi urte zituela, Uruguaira emigratu eta Salton 1945ean ordenatu zen. Vatikanoko II. kontzilioaren lau saioetan parte hartu zuen eta 1968an Saltoko apezpiku izendatu zuen.
Danielle Foxxx

**Danielle Foxxx** (Rio de Janeiro, Brasil, 1979ko azaroaren 27a) brasildar emakumezko aktore pornografiko transexuala da.

2007an sexua berresleitzeko ebakuntza jaso zuen Thailandian. Bi urte geroago bere jarduerarekin jarraitu zuen.

## Sariak eta izendapenak
David Pinilla

**David Pinilla Imatz** (Getxo, 1958 - ) bizkaitar aktorea da, zineman eta telebistan aritutakoa.

Boloniako Antzerki Eskolan diplomatu zen. Bilboko *Akelarre* antzerki taldearekin hasi zuen bere ibilbide profesionala. John Strasbergek, Pilar Mirók edota Montxo Armendárizek emandako interpretazio ikastaroak burutu ditu.

## Filmografia hautatua 
* *Soinujolearen semea* (2018)
* *Lasa eta Zabala* (2014)
* *Prim, el asesinato de la calle del Turco* (2014)
* *Los novios búlgaros* (2003)
* *Marujas asesinas* (2001)
* *El amor perjudica seriamente la salud* (1996)
* *Libertarias* (1996)
* *El día de la Bestia* (1995)
* *Días contados* (1994)

## Erreferentziak
Joxepa Antoni Aranberri

'*Joxepa Antoni Aranberri Petriarena *Xenpelar'''* (Errenteria, 1865eko urtarrilaren 7a - *ib.*, 1943ko abenduaren 29a) ehulea eta bertsolaria izan zen. Etxetik zetorkion bertsotarako grina, izan ere osaba Juan Frantzisko “Xenpelar” bertsolari ospetsua zuen, eta ama ere, Maria Luisa Petriarena, bertsolaria zen anaiarekin batera sarri aritutakoa. bere garaian kokatu beharra dago bertsolaria: «Ez da baserritarra, kaleko bertsolaria baizik; etxeko eta fabrikako langilea da. Garai hartako emakume batek zer kontatzen duen eta bere plaza non eta nola bilatzen duen ikusteko ere interesgarria da. Emakumeak ez ziren ibiliko garai hartako sagardotegietan, baina jostundegietan biltzen ziren».

## Bertsoak 
Errenteriako jostundegiko neskekin erretratua atera eta bertsoa ere jarri zion bere buruari:

Neskazaharren defentsan bertsoak argitaratu zituen Ibaizabal astekarian erantzuteko Enrique Elizetxeari,  emakume ezkongabeei buruz sekulakoak bota eta gero, aldizkariak neskazaharrak gai jarrita antolatutako sariketan.

## Aitortza herritarra 
Joxepa Antoni Aranberriren bizitza eta bertsolaritzara ekarpena urte luzez ahaztuta egon ondoren, eta ikerketa lanei esker berreskuratu ondoren, Errenterian aitortza jasotzen hasi da. Horren adibide dira argitaratutako ikerketak, udal webguneko atala, Xamakoerreka kaleko mural feminista, eta Madalena kaleko Joxepa Antoni Aranberri *Anitzenea'' eraikinak bere izena hartzea.

### Aitortzaren iruditegia 

Fitxategi:Joxepa Antoni Aranberri 'Xenpelar' mural feministako detailean.jpg|Joxepa Antoni Aranberriren erretratu batetik Xamakoerrekako muralean egindako irudia.
Fitxategi:Joxepa Antoni Aranberri -Anitzenea- eraikinaren ataria.jpg|Joxepa Antoni Aranberri *anitzenea* eraikinaren atea irekieraren egunean.
Fitxategi:Memoria feministaren murala 2.jpg|Errenteriako memoria feministaren murala Xamakoerrekan.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* Errenteriako Udaleko orrialde berezia *Joxepa Antoni Aranberri "Xenpelar"*. 
* ZAVALA, Antonio. *Xenpelar eta bere ingurua*. Auspoa Sail nagusia. 
* ZAVALA, Antonio. *Errenteriako bertsolari zaarrak*. Auspoa bilduma; 74-75. 
*  LARRAÑAGA, Carmen. *Del bersolarismo silenciado*. Jentilbaratz, Cuadernos de Folclore 6, Eusko Ikaskuntza, 1997
* ASTIZ, Iñigo. *Emakume zen Xenpelar*. Berria, 2014-08-29. 
* ZABALA, Juan Luis. *Joxepa Antoni Aranberri, jostundegiko bertsolari ausarta*. Berria, 2013-05-28. 
* Olatz Arbelaitz. *Ada eta Joxepa Antoni emakume aitzindari* bertso-sorta. “Emakumeak eta Teknologia” sorkuntza-lanetarako Ada Lovelace lehiaketako irabazlea. Donostiako Informatika Fakultatea, 2015-12-14.
*  Conferencia y bertsos para recordar la figura de Joxepa Antoni Aranberri, 'Xenpelar'. Diario Vasco (2014-10-08)
Julia Robex

**Julia Robex** (Malang, Indonesia, 1985eko abuztuaren 21a) indonesiar emakumezko aktore transgeneroa da. *Mati Muda di Pelukan Janda* filman agertzeagatik ezaguna da.

## Filmografia 
* *Mati Muda di Pelukan Janda* (2011)
Benasako arroila

**Benasako arroila** Nafarroa Garaiko Pirinioak eskualdean kokatutako arroila bat da, Benasa errekak zeharkatutakoa. Nabaskoze eta Aizpurgi herrien artean dago, 3,75 kilometroko luzerarekin eta 1,53 kilometro koadroko azalerarekin. Zatirik sakonenetan, 603 metroko aldea dago errekaren mailaren eta gailurrik altuenen artean, eta azpimarratzekoak dira eskuinaldeko Zolao eta ezkerraldeko Illon mendiak.

Natura 2000 sarekoa da, Natura Erreserba gisa.

## Ezaugarriak 
Arroila Koronasetik datorren erreka txiki batek osatu du. Tuparriak dituen gune bat zeharkatu ondoren, pixka bat sartu zen Illongo mendilerroko dolomia eta kareharri paleozenoetan, ekialde-mendebalde norabide orokorrean. Harkaitzek labar batzuk osatzen dituzte, eta amildegiaren hondoraino jarraitzen dute, sasiz estalitako ezponda aldapatsuetan.

Sartzeko zailtasunen ondorioz, landaredia ez da oso aldatua, eta honako hauek dira nagusi: artea, ametz ilaunduna, pinu gorria eta zuhaixka-oihanpe pago arrunt batzuk. Labarretan hegazti harkaiztarren espezieak daude, eta basoan lepazuriak, basakatuak eta orkatzak bizi dira, espezie bereizgarrienak bezala.
## Erreferentziak 
* 
* 

## Ikus, gainera 
* Nabaskoze

## Kanpo estekak
Raimonds Vējonis

**Raimonds Vējonis** (Nikonova, Pskov oblasta, Sobietar Batasuna, gaur egun Errusia, 1966ko ekainaren 15a) letoniar politikaria da. Letoniako Errepublikako presidentea izan zen 2015eko uztailaren 8tik 2019ko uztailaren 8ra.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Chantillyko jauregia

**Chantillyko jauregia** () Chantilly (Frantzia) hirian kokatutako gaztelu historikoa da.

Guneak bi eraikin erantsi ditu: Petit Château (gaztelu txikia) 1560 inguruan Anne Montmorencykoak eraikia, eta Grand Château (gaztelu handia), Frantziako Iraultzaren garaian suntsitu zutena eta 1870. urtean berreraikia.

Frantziako Institutuaren jabetza da, gazteluko etxeetan Condé museoa du. Frantziako arte galeriarik onenetakoa da eta publikoa da.

## Historia 
Montmorency familiarekin duen harremana 1484. urtean hasi zen. Lehenengo jauregia (ez zuen asko iraun, orain Grand Château eraikinak ordezkatua) 1528-1531 urteetan eraiki zen (Anne Montmorencyko kondestablearentzat Pierre Chambigesek egina). Petit Château ere eraikia izan zen harentzat, 1560 inguruan, seguruenik Jean Bullantek egina. 1632. urtean, Henrike II.a hil ondoren, Condé Handiarengana heldu zen, Charlotte Marguerite Montmorencykoa bere amarengandik oinordetzan.

Hainbat historiaren zati interesgarriak XVII. mendean gazteluarekin lotzen dira. Molièren antzezlana, *Les Précieuses ridicules*, 1659. urtean hemen eman zuen lehenengo emanaldia. Sévignéko andereak bere memorien arabera, 1671. urtean Luis XIV.a Frantziakoa bisitatu zuenean, François Vatel, Condé Handiaren ganberazaina, suizidatu egin zen arraina beranduegi zerbitzatua izango litzatekeen beldurrez.

Jatorrizko jauregia Frantziako Iraultzan suntsitu zuten. Azken Condé-k modu apalean konpondu zuen, baina 1853 eta 1872 urteen artean jabetza osoa konfiskatu zion Orléanseko familiak, eta tarte horretan, Couttsena, ingeles banku batena izan zen. Chantilly 1875-1882an Henrike Orléansekoak, Aumaleko dukeak (1822–1897), berreraiki zuen, Honore Daumeten diseinuarekin. Gaztelu berria kritika mistoekin bildu zen. Boni de Castellanek pentsamendua lerro batean laburbiltzen du: "Gaur egun, marvel bat gure garaiko arkitekturaren adibiderik kaskarrenetakoa da: bigarren solairuan sartzen zara eta areto handietara jaisten zara". Azkenean, Aumaleko dukeak 1897. urtean Frantziako Institutoari eman zion jabetza.

## Kanpo estekak
Pantokratoros monasterioa

**Pantokratoros monasterioa** (grezieraz:Μονή Παντοκράτορος), Greziako lurralde autonomoa den Athos mendian dagoen monasterioa da. Mendiaren hierarkian zazpigarren garrantzitsuena da. Athos penintsularen ekialdean dago. Gaur egun 17 monje bizi dira.

## Historia 
Monasterioa XIV. mendearen erdian, 1363an, altxatu egin zen. Bizantziar Inperioaren bi ofizial militar izan ziren lan horren egile nagusiak: Ioannis eta Alexios. Lan horretan Joan V.a Paleologo enperadorearen laguntza izan zuten. Aurretik zegoen gela (*kelli*) bat monasterioan bilakatu zuten. Monasterioa Salbatzailearen Antzaldaltzeari eskaini zioten; honen festa abuztuaren 6an egutegi gregorianoan, abuztuaren 19an Juliotar egutegi ospatzen da.

## Altxorra 
Monasterioaren liburutegian 350 inguru eskuizkribu eta 3.500 liburu gordetzen dira, artean *Uncial 051* izeneko eskuizkribua. Testuak grezierazk eta turkieraz idatzita daude. Halaber, ikono asko, erlikiak eta beste objektu sakratuak gordetzen ditu.

## Bibliografia 
* *Mt. Athos*, Road Editions S.A., 2007, 
thumb|ezkerrera|Athos mendiaren mapa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Monasterioa Athos mendiari buruzko webgunean.