Zitori hori

**Zitori horia** (*Lilium pyrenaicum*) *Liliaceae* familiako landare loreduna da, hegoaldeko Europako eskualde menditsuetan jatorria duena. Landare apaingarri ezaguna da.

Landare fanerogama da. Lurralde menditsuetan bizi da, batez ere Pirinioetan, Espainiatik Kaukasora.

## Deskribapena 
Landare iraunkorra, hainbat hosto mamitsuz osatutako lurpeko erraboila duena; erraboila horretarik 30-90 cm-ko altuerako zurtoina sortzen da.

Hostoak, 13 x 2 cm-rainokoak, ez dira bertilizatuak, goranzkoak edo nabariak dira, lineal-lantzeolatuak, 3 nerbio inguru dituzte eta ertza papila luzangekin hornituta dute.
thumb|Kapsulak eta haziak
Loreak luku motako lore-elkarteak dira, brakteatuak, 8 lorerainokoak edo bakartiak; pedizelo errekurbatuak dituzte, eta periantoa 6 segmentuz osatua dago, horiek ere errekurbatuak, askeak, petaloideoak, 5 - 6,5 cm-koak, kolore hori berdexka samarra eta purpura ilun koloreko puntu edo marradunak. Androzeoa antera arre-gorrixkak dituzten 6 estaminek osatzen dute, dorsifijak eta moldakorrak, eta kolore  berde zurbileko harizpi filiformeak dituzte. Ginezeoak obario trilokular bat du, eta hortik estilo luze bat ateratzen da, estigma trilobatu batean amaitzen dena. Fruitua globo-itxurako kapsula bat da, barruan hazi zapal ugari dituena.

Maiatzetik abuztura bitartean loratzen da.

## Habitata eta ekologia 
thumb|Lorearen xehetasunak
Belardi freskoetan eta hosto erorkorreko basoen soilguneetan hazten da, itsas mailatik 1800 metrora.

## Historia eta izena 
*Lilium pyrenaicum* espeziea Antoine Gouan botanikari frantsesak deskribatu zuen 1773an. 

## Aldaerak 
* *Lilium pyrenaicum* var. *rubrum* (Marshall 1929): Burgosen (Espainia) kokatua, petalo gorri-laranja eta orban marroiak dituena.
* *Lilium pyrenaicum ponticum* (K.Koch 1849): txikiagoa, horia orban marroiekin, Noire-tik Turkia ekialderaino aurkitzen da.
* thumb|Landarea *Lilium pyrenaicum carniolicum.*

## Sinonimia 
* subsp. *pyrenaicum*
** *Lilium flavum* Lam. 1779, nom. illeg.
** *Lilium pomponium* subsp. *pyrenaicum* (Gouan) K.Richt. 1890
** *Lilium pyrenaicum* f. *rubrum* Stoker
** *Lilium pyrenaicum* var. *rubrum* Marshall1929

* subsp. *carniolicum* (Heldr. ex Freyn) V.A.Matthews 1984
** *Lilium albanicum* Heuff. nom. illeg.
** *Lilium albanicum* Griseb.
** *Lilium carniolicum* Heldr. ex Freyn, 1880
** *Lilium carniolicum* subsp. *albanicum* (Griseb.) Hayek
** *Lilium carniolicum* subsp. *jankae* (A.Kern.) Hayek
** *Lilium carniolicum* var. *bosniacum* Beck
** *Lilium jankae* A.Kern.
** *Lilium pyrenaicum* subsp. *carniolicum* var. *albanicum* (Griseb.) V.Matthews, 1984
** *Lilium pyrenaicum* subsp. *carniolicum* var. *bosniacum* (Beck) V.A.Matthews, 1984
** *Lilium pyrenaicum* subsp. *carniolicum* var. *jankae* (A.Kerner) V.A.Matthews, 1984

* subsp. *ponticum* (C.Koch) V.Matthews, 1984
** *Lilium artvinense* Miscz.
** *Lilium carniolicum* var. *artvinense* (Miscz.) P.H.Davis & D.M.Hend. 1983
** *Lilium carniolicum* subsp. *ponticum* (C.Koch) P.H.Davis & D.M.Hend., 1983
** *Lilium georgicum* Mandenova
** *Lilium ponticum* C.Koch
** *Lilium pyrenaicum* subsp. *ponticum* var. *artvinense* (Miscz.) V.A.Matthews, 1984

## Izen arruntak 
**Gaztelaniaz:** ajo antosil, ajo de antojil, ajo de antosil, azucena de los Pirineos, azucena del Pirineo, flor de lis, lirio, lirio de los Pirineos, lirio del revés. 

## Galeria 

Fitxategi:Lilium pyrenaicum bost.jpg
Fitxategi:Lylium pyrensicun hiru.jpg
Fitxategi:Lilium pyrenaicum bat.jpg
Fitxategi:Lylium pyrenaicum bi.jpg
Fitxategi:Lylium pyrensicum lau.jpg
Fitxategi:Lylium pyrenaicum sei.jpg
Fitxategi:Lilium pyrenaicum zortzi.jpg
Fitxategi:Lylium pyrenaicum bederatzi.jpg
Fitxategi:Lylium pyrenaicum hamar.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak