open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mastozito

[thumb|Mastozitoak [mikroskopio optikoan ikusita]]

**Mastozitoak** immunitate-sistemaren zelulak dira, alergia eta anafilaxi prozesuetan zeregin garrantzitsua dutenak. Mikrobio patogenoak suntsitzen laguntzen diote immunitate-sistemari, eta hantura prozesuetan ere parte hartzen dute.

Mastozitoak ez dira mugikorrak eta ehun batzuetan pilatzen dira, ugariagoak izanik ehun konektiboan. Kapilarren ondoan kokatzen dira.

Haien zitoplasman pikor handiak dituzte, eta hori dela-eta "*zelula gizenduak*" izenarekin ere ezagutzen dira.

Histamina eta proteasa batzuk (triptasa, kimasa...) dituzte pikorretan. Substantzia horiek alergia eta anafilaxi prozesuetan askatzen dira, eta prozesu horien sintomatologia eragiten dute. Bestalde, mastozitoek errezeptore bereziak dituzte azalean, Ig E antigorputzak atxikitzen dituztenak (aipaturiko immunoglobulinak ere funtsezko zeregina burutzen dute prozesu alergikoetan)

Histamina sortzeaz gain, mastozitoek heparina ere ekoizten dute, ezaugarri antikoagulatzaileak dituen substantzia, medikuntzan erabiltzen dena.

Paul Ehrlich-ek lehenbizikoz deskribatu zituen mastozitoak, 1878an, ehun konektiboaren zelulak ikertzen ari zela.

## Kanpo estekak
2009ko Frantziako Tourra

**2009ko Frantziako Tourra** Itzuli Handi honen 96. edizioa izan zen. 2009ko uztailak 4an hasi eta uztailak 26an amaitu zen, Monakon hasiz eta Parisen amaituz, 3459 kilometroko ibilbidea egin ondoren 21 etapatan banatuta, etapa horietatik 3 erlojupekoak izan zirelarik (banakako 2 eta taldekako 1) hiru etapen artean 93 kilometro osatuz.

Frantziako Tourraren edizio honetan 180 txirrindularik parte hartu zuten bederatzi txirrindulariko 20 taldetan banatuta, proba 157k amaitu zutelarik, azkenean 156 izan zirenak, proba hasi aurreko doping kasu bategatik Mikel Astarloza kanporatua izan baitzen.

Itzulia, esan bezala, uztailak 4an hasi zen, Monakon (1 Formulako zirkuituaren zati bat zeharkatu zuen 15,5 kilometroko banakako erlojupeko batekin) eta, ohi bezala, Parisko Champs Eliséesetan amaitu zen uztailak 26an. Itzuliak, edizio honetan, sei herrialde zeharkatu zituen, kronologikoki honakoak izan zirenak: Monako, Frantzia, Espainia, Andorra, Suitza eta Italia.

Edizio honetako hiru berritasun nagusiak azken-aurreko etapako Mont Ventouxera igoera (hala, etapa horretako ohiko banakako erlojupekoa mendiko etapa bategatik aldatuz), bi etapatan, 10.ean eta 13.ean *pinganillo*a erabiltzeko debekua (azkenean 10. etapara soilik mugatu zena 14 taldek planto egin ondoren) eta 2005eko ediziotik ospatu ez zen taldekako erlojupekoaren berreskuratzea izan ziren, edizio hau, 1967kotik erlojupeko kilometro gutxien izan zituena bihurtuz.

Itzuliaren dominatzailea Alberto Contador madrildarra izan zen, itzulia eta bi etapa erabakigarri irabazi zituena: Verbierren amaitu zen etapa alpetarra eta Annecyko erlojupeko luzea. Podiumean, berarekin batera, Andy Schleck luxenburgotarra (bigarren aldiz jarraian gazteen sailkapena irabazi zuena) eta Lance Armstrong estatubatuarra egon ziren. Eta, podiumaren gorenean zegoen arren, Alberto Contadorrek Danimarkako ereserkia entzutearekin konformatu behar izan zuen.

Gainontzeko sailkapenen garaileak honakoak izan ziren: Franco Pellizotti mendiko eta lehiakortasunaren sailkapenean, Thor Hushovd puntukakoan eta Astana taldea taldekakoan.

## Parte-hartzaileak
## Sailkapenak 
### Sailkapen nagusia 
### Mendiko sailkapena 
### Puntukako sailkapena 
### Gazteen sailkapena 
### Taldekako sailkapena 
## Kanpo estekak
Friedrich Heinrich Jacobi

**Friedrich Heinrich Jacobi** (Düsseldorf, 1743ko urtarrilaren 25a - Munich, 1819ko martxoaren 10a) alemaniar filosofo eta idazlea izan zen.

Bere garaiko idazle askorekin izan zituen harremanak: Wieland, Hamam, Lessing, Herderekin eta Goetherekin. Filosofiaren oinarriak fedean finkatzen zituen filosofi-motan eragin handia izan zuen. Existentzialismoaren aitzindaritzat hartu izan da. Spinozaren filosofiaren esanahia eta garrantzia azaltzen saiatu zen, eta kritika egin zien Kanten ideiei.

Obra aipagarrienak:* Allwills Briefsalmmlung *(1781,* Gutunak Allwilli*),* Über die Lehre des Spinoza* (1785,* Spinozaren filosofiari buruz*),* David Hume über den Glauben, oder Idealismus und Realismus* (1787,* David Hume eta fedea, edo idealismoa eta errealismoa*).

## Erreferentziak
Euskadiko Langile Komisioak

**Euskadiko Langile Komisioak** () Euskal Autonomia Erkidegoko sindikatua da, Langile Komisioak izeneko konfederazioaren zati bat dena. Egun 54.000 kide inguru ditu eta, ELA eta LABen ondoren, Autonomia Erkidegoko ordezkari gehien dituen hirugarren sindikatua da. 2004an egindako zortzigarren biltzarrera arte Nafarroako ordezkariak barnean zituen, baina hauek orduan Nafarroako Langile Komisioak sortu zuten.

Lehendabiziko pausoak 1960ko hamarkadan eman zuen eta 1966ko abuztuaren 7an Gipuzkoako Langile Komisioak sortu ziren. 1977ko apirilaren 1ean Leioan lehendabiziko biltzarra egin eta erakundea eratu zuten ofizialki.

## Federazioak 
* Nekazaritza eta Elikagintza Federazioa.
* Herritarrentzako Zerbitzuak.
* Eraikuntza eta Egurgintza Federazioa.
* Irakaskuntza Federazioa.
* Industria Federazioa.
* Ehungintza, Kimika eta Antzekoen Federazioa.
* Pentsiodun eta Jubilatuen Federazioa.
* Zerbitzuetako Federazioa.
* Finantza eta Administrazio Zerbitzuetako Federazioa.
* Osasun eta Gizarte-Osasungintzako Federazioa.

## Idazkari Nagusiak 
* Tomás Tueros: 1978-1987
* Santiago Bengoa: 1987-2000
* Josu Onaindi: 2000-2009
* Unai Sordo: 2009-2017
* Dolores Garcia: 2017-egun

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Langile Komisioak

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Etruriarren Kostaldeko Sari Nagusia

**Etruriarren Kostaldeko Sari Nagusia** () Italiako Toskana eskualdean otsailean ospatzen den etapa bakarreko txirrindularitza lasterketa bat da, Italiako txirrindularitza zirkuitu profesionalaren hasierako probatzat hartzen da.

1996an sortua izan zen. 2005ean UCI Zirkuitu Kontinentalak sortu zirenetik UCI Europe Tourreko zati da 1.1 mailan.

Lasterketak 193 kilometro ditu, eta Livornoko probintziako San Vincenzo eta Donoratico herriak elkartzen ditu.

Lasterketa, ohi, esprintean erabakitzen da. Horren froga, proba hau irabazi duten esprinter handiak dira, Mario Cipollini eta Alessandro Petacchi kasu. Azken hau, proba honetan garaipen gehien lortu dituen txirrindularia da, 5 garaipenekin.

## Palmaresa 
## Palmaresa herrialdeka 
## Kanpo estekak
Ida Lupino

**Ida Lupino** (Londres, 1918ko otsailaren 4a – Los Angeles, 1995eko abuztuaren 3a) Ingalaterran jaiotako aktore eta zinema zuzendaria izan zen. Berrogeita hemeretzi filmetan hartu zuen parte eta zazpi zuzendu zituen; emakumeen artean aitzindaria izan zen zuzendaritza lanetan. Telebistan ere aritu zen eta hainbat lanetarako gidoiak ere osatu zituen.

eskuinera|thumb|150px|Lupino 1979an

## Filmografia
Agnatu

**Agnatuak** (*Agnatha*) barailarik gabeko arrainak biltzen dituen goiklasea da. Vertebrata subfilumaren barneko talde parafiletikoa da.

## Taxonomia 
ITISen arabera:
* Cephalaspidomorphi klasea
** Petromyzontiformes ordena
*** Petromyzontidae familia (lanproiak)
* Myxini klasea
** Myxiniformes ordena
*** Myxinidae familia (mixineak)
* Pteraspidomorphi† klasea

Tree of Life proiektuaren arabera:
* Craniata
** Hyperotreti (mixineak)
* Vertebrata
** Hyperoartia (lanproiak)
** Euconodonta†
** Pteraspidomorphi†
** Thelodonti†
** Anaspida†
** Galeaspida†
** Pituriaspida†
** Osteostraci†
** Gnathostomata
Gnathostomata ez beste talde guztiak barailarik gabeak dira, hots, agnatuak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Elektroduendes

**Elektroduendes** Bartzelonako punk rock banda bat da.

1996ko urtarrilean jaio zen, La Polla Records, Código Neurótico, Los Varukers, Lost World eta abarren eragin musikala suma zitekeelarik eta ahots indartsuez jantzitako punk azkar eta kritikoa eginez zuten. Izena Electroduendes pertsonaiak Bruja Avería, Bruja Truca, Hada Vídeo, Maese Cámara edo Maese Sonororen ondoan agertzen ziren *La Bola de Cristal* telebista programatik hartu zuten.

2003an, Moro, hasierako gitarrak, banda utzi ondoren, egun, Itxaso, Alex eta Uriren artean osatzen dute.

Politikoki definitu gabe badaude ere, bandak sortzen dituen letrak anarkismoaren ondoan daude, antineoliberalismoa eta animalien babesa ohikatuz.

## Diskografia 
* *Elektroduendes* (maketa), 1998an (WC rec. EL LOKAL e Intelectual punx).
* *Tras la alambrada*, 2000n (*Grita o muere* eta taldearen artean autoeditatua).
* *Salgo a la calle*, 2004an (*Grita o muere*).
* Split batean ere hartu zuten parte 2002an, Kako, Malestar eta Autonomíarekin batera. *Tras la alambrada* eta *Pronto ha amanecido hoy* zuzenean sartu zituzten bertan.

## Birak 
Espainian eta atzerrian izan dute kontzertuak emateko aukera.
* 2000n, Alemanian izan ziren Kartón de Vino bandarekin batera.
* 2001ean, Mexikoko hainbat estatutan izan ziren, 17 kontzertu eskaini zituztelarik.
* 2002an, berriro itzuli ziren Alemaniara, oraingoan, KAKOrekin.
* 2004an, berriz ere Mexikon ziren *Salgo a la calle* aurkezten.

## Kanpo estekak 
* Elektroduendesen gunea: http://www.myspace.com/elektroduendes
* Elektroduendes Facebooken: http://es-es.facebook.com/pages/ELEKTRODUENDES/75020884121
* Elektroduendes Youtuben: http://www.youtube.com/watch?v=knQzjSNzzl0
Hegoafrikar Alderdia

**Hegoafrikar Alderdia** () Hegoafrikako alderdi politiko eskuindarra izan zen, Louis Botha jeneralak 1910. urtean sortua eta 1934an, Alderdi Batua sortu zenean, desegin zena.

Era askotako baldintzatan izan bada ere (alderdi nazionalistekiko aliantzak), alderdi hau gobernuan egon zen sortu zenetik. Hegoafrikako europar zuriek betidanik bultzatu duten sistema arrazista gorpuztu nahirik, Afrikako gainerako herri guztien eta, oro har, mundu osoko estatuen gaitzespena jasoagatik *apartheid* delako politika ezarri zuten 1948. urtean. Azken urteotan alderdi horretan sortzetik indar handia izan duten talde eskuindar arrazista amorratuen aurkako jarrerak sortu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maneton

**Maneton** (antzinako grezieraz: Μανέθων, *Manethōn*, edo Μανέθως, *Manethōs*) greziar adierazpena zeukan apaiz eta historialari egiptoarra izan zen. Sebennitosen (oraingo Samannud) jaio zen K.a. III mendean. Bere jaiotze- eta heriotza-datak ez daude inon adierazita, baina Ptolomeo I eta Ptolomeo IIaren erregealdietan bizi zen. Papiro Hibeh-n, Maneton bat aipatzen da. Pertsonai bera balitz, Maneton Ptolomeo IIIaren erregealdian bizi izan litekeen.

## Biografia 
Aigyptíaka (Egiptoren historia) idatzi zuen. Bertan, Egiptoren historia luzea kronologikoki antolatu zuen, aro mitikotik Alejandro Magnoren konkistara arte. Maneton, ziurrenik Ra eguzkiaren jaioaren apaiza izango zen Heliopolisen (Sincelo apaiz gorena zela bermatu zuen). Serapisen gurtzan (Osiris-Apis-en gurtzaren deribazio greko-mazedoniarra Alejandro Magnoren konkistaren ondorioz) agintari giza hartzen zen. Lehenengo bi Ptolomeotatik batek (K.a. 286 eta K.a. 278 artean) estatua bat inportatu zuen. Inportazio horren ikuskatzaileak Atenaseko Timoteo eta Maneton izan ziren.

Egiptoarra izan arren eta Egiptoko gaiak landu izan arren, greziera erabili zuen, gehienbat. Greziera erabiltzea ohikoa bihurtu zen dinastia helenistikoan, Ptolomeo faraoiekin. Bere obrarik famatuenak, hauek izan ziren:
* Aigyptíaka
* Heródotoren aurka
* Liburu sakratua
* Sothisen liburua
2011ko Turkiako Itzulia

**2011ko Turkiako Itzulia** txirrindularitza itzuli honen 47. edizioa izan zen. 2011ko apirilak 24an hasi eta maiatzak 1ean amaitu zen.

UCI Europe Tourreko 2.HC mailan egon zen (UCI Zirkuitu Kontinentaletako maila gorena dena).

Edizio honen garailea Aleksandr Yefimkin errusiarra izan zen, Type 1-Sanofi Aventis taldekoa, 5. etapan pelotoiari 11 minutu baino gehiago atera zizkion 10 txirrindulariko taldetxo bateko indartsuena izan ondoren.

## Talde partehartzaileak 
22 taldek parte hartu zuten edizio honetan, 6 (Liquigas-Cannondale) eta 8 txirrindulari artean zituztenak, orotara, proba 168 txirrindularik hasi zutelarik, 137k amaituz. Taldeak honakoak izan ziren:

### UCI ProTour Taldeak 
* Team Garmin-Cervélo
* Omega Pharma-Lotto
* Lampre-ISD
* Liquigas-Cannondale
* Saxo Bank-Sungard
* Astana Pro Team

### Profesional Kontinental taldeak 
* Cofidis, le Crédit en Ligne
* FDJ
* Colnago-CSF Inox
* Androni Giocattoli
* Veranda's Willem Accent
* Farnes Vini-Neri Sottoli
* Team NetApp
* SpiderTech powered by C10
* De Rosa-Ceramica Flaminia
* Caja Rural
* Skil-Shimano
* Team Type 1-Sanofi Aventis
* Colombia es Pasión-Café de Colombia
* Andalucía Caja Granada

### Kontinental Taldeak 
* Manisaspor Cycling Team
* Konya-Torku Seker Spor-Vivelo

## Etapak 
## Sailkapenak 
### Sailkapen nagusia 
### Mendiko sailkapena 
### Puntukako sailkapena 
### Esprint berezien sailkapena 
### Taldekako sailkapena 
## Kanpo estekak 
* Turkiako Itzuliaren webgune ofiziala
* Turkiako Itzuliaren webgune ofiziala
Jayne Mansfield

**Jayne Mansfield** (jaiotzez **Vera Jayne Palmer**; Bryn Mawr, Pennsylvania, 1933eko apirilaren 19a- Slidell, Louisiana, 1967ko ekainaren 29a) estatubatuar aktore eta abeslaria izan zen, Hollywooden eta Broadwayn lan egin zuena. 1950eko hamarkadako *sex symbol* ilehori nagusienetariko bat izan zen

Auto istripu batean hil aurretik, hainbat aldiz agertu zen *Playboy* aldizkarian.

## Filmografia 
## Dokumentalak 
* *Reflets de Cannes* (1956)
* *Lykke og krone* (1962)
* *Cinépanorama* (1964)
* *Spree* (1967)
* *Mondo Hollywood* (1967)
* *The Wild, Wild World of Jayne Mansfield* (1968)

## Diskografia 
### Albumak 
* *Jayne Mansfield Busts up Las Vegas* (20th Century Fox, 1962)
* *Shakespeare, Tchaikovsky & Me* (MGM, 1964)
* *I Wanna Be Loved By You* (Golden Options, 2000)
* *Dyed Blondes* (Recall Records, 2002)
* *Too Hot to Handle* (Blue Moon, France, 2003)

### Singleak 
* *That Makes It* (*The Las Vegas Hillbillys*)
* *Too Hot to Handle* (*Too Hot to Handle*)
* *Little Things Mean a Lot*
* *As The Clouds Drift By* (Jimi Hendrixekin batera, A-zatia)
* *Suey* (Jimi Hendrixekin batera, B-zatia)
* *You Were Made for Me*
* *Wo Ist Der Mann* (*Homesick for St. Pauli*)
* *Snicksnack-Snucklchen* (*Homesick for St. Pauli*)
* ''I'm in love* (baita *Lullaby of Love* ere; *Promises! Promises!*)
* *Promise her anything* (*Promises! Promises!*)
* *It's a Living''

## Erreferentziak
1955eko Italiako Giroa

**1955eko Italiako Giroa** Itzuli Handi honen 38. edizioa izan zen. 1955eko maiatzak 14 eta ekainak 5 artean ospatu zen, 3873 kilometroko ibilbidea eginez 21 etapatan, garaileak, Fiorenzo Magni, batez beste 35,55 kilometro orduko abiaduran bete zituenak. Itzulia Milanen hasi eta amaitu zen.

98 txirrindularik hasi eta 86k amaitu zuten proba.

Gastone Nencini, itzuliko ustekabe atsegina izan zena, liderra zen bi etapa baino falta ez zirenean. Alabaina, azken aurreko etapan, aldi berean Fausto Coppik eta Fiorenzo Magnik eraso zioten. Coppik irabazi zuen etapa eta Magnik arrosaz janztea lortu zuen, 13 segundoko tarte txikiarekin.

## Talde parte-hartzaileak 
| valign="top" width="50%" |

|}

## Etapak 
## Sailkapenak 
|}

|}

## Kanpo estekak
Alessandro Petacchi

**Alessandro Petacchi** (La Spezia, 1974ko urtarrilak 3) txirrindulari italiar bat da, *Mister Sprint* bezala ezagutzen dena espezialitate honetan duen nagusitasunagatik. Hiru Handietako puntukako sailkapena irabazi duten lau txirrindularietako bat da, Girokoa 2004an, Vueltakoa 2005ean eta Tourrekoa 2010ean irabazi ondoren.

## Biografia 
Profesionala 1996tik, jada desagertua dagoen Scrigno taldearekin debutatuz. Bere lehen garaipena 1998ko denboraldian lortu zuen, Malasiako Itzuliko etapa bat irabaziz, baina 2003tik aurrera hartu zuen Mario Cipolliniren lekukoa esprintetako nagusi bezala, hiru itzuli handien artean 15 etapa garaipen lortuz.

Bere garaipenik aipagarrienak 2005eko Milan-San Remo eta Frantziako Tourrean (6), Espainiako Vueltan (20) eta batez ere Italiako Giroko hiru ediziotan (21) lortutako etapa garaipen kopuru handia dira, Giroko 21 garaipen horietatik 9 2004ko edizioan izan zirelarik.

2005erako Petacchiren xede nagusia Munduko Txapelketa zen arren, urte horretako irailean Madrilen ospatu zena, ez zen batere postu onean iritsi azken esprintera. Robbie McEwen, Tom Boonen eta Mark Cavendishekin batera azken urteetako esprinterrik hoberenetako bat da.

2008ko maiatza hasieran, urte betez zigortua izan zen dopingagatik 2007ko Italiako Giroan emandako positiboaren ondorioz, Giro horretan eta urtea horretako urriak 31 arte lortu zituen garaipen guztiak baliogabetuta geratu zirelarik. Ezin izan zuen korritu 2008ko abuztuak 1 arte, Giroaren ondoren zigortuta egon zen bi hilabeteak zenbatu baitzizkioten.

Bere zigorra bete ondoren LPR Brakes taldean itzuli zen, non Danilo Di Luca ere bazegoen. Petacchik bi etapa irabazi zituen 2009ko Italiako Giroan, taldearentzat orbandutako denboraldi batean, Di Luca eta Gabriele Bosisioren positiboen ondorioz.

Irailak 1ean Petacchik 2010ean Lampre-Farnese Vini taldearekin korrituko zuela ofiziala egin zen, hala UCI ProTour talde batera itzuliz.

## Palmaresa 
## Garaipenak denboraldika 
* 1998 (1)
* 1999 (0)
* 2000 (9)
* 2001 (5)
* 2002 (12)
* 2003 (24)
* 2004 (21)
* 2005 (25)
* 2006 (13)
* 2007 (14)
* 2008 (5)
* 2009 (9)
* 2010 (8)
* 2011 (3)

## Partehartzea itzuli handietan 
## Taldeak 
* Scrigno-Blue Storm (1996)
* Scrigno-Gaerne (1997-1998)
* Navigare-Gaerne (1999)
* Fassa Bortolo (2000-2005)
* Team Milram (2006-2008)
* LPR Brakes (2008-2009)
* Lampre (2010-2011)
: *Lampre-Farnese Vini* (2010)
: *Lampre-ISD* (2011)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
1956ko Italiako Giroa

**1956ko Italiako Giroa** Itzuli Handi honen 39. edizioa izan zen. 1956ko maiatzak 19 eta ekainak 10 artean ospatu zen, 3523 kilometroko ibilbidea eginez 23 etapatan, garaileak, Charly Gaul luxenburgotarra izan zena, batez beste 34,677 kilometro orduko abiaduran bete zituenak. Itzulia Milanen hasi eta amaitu zen.

105 txirrindularik hasi eta 43k amaitu zuten proba.

Charly Gaul luxenburgotarrak irabazi zuen Italiako Giroaren ediziorik gogoangarrienetako bat, 24. postuan, liderra zen Pasquale Fornaragandik ia 17 minutura egotetik 21. etapan, Monte Bondonen amaitu zen amaitu zen eta baldintza klimatologiko oso kaxkarretan ospatu zen mendiko etapa gogor batean lider izatera pasa baitzen. Gaulek irabazi zuen etapa, etapan bigarren izan zen Alessandro Fantiniri zortzi eta hirugarren izan zen Fiorenzo Magniri 12 minutu ateraz. Ordurarte geratzen ziren txirrindularien erdiak baino gehiagok (89tik 46k) egun horretan utzi zuten itzulia.

Mendiko sailkapena hiru sailkapen ezberdinetan banatu zen, horietako bakoitza, itzuliko mendigune batekin lotua. Federico Martín Bahamontesek irabazi zuen Apeninoei zegokiena, Aurelio del Riok Stelviori zegokiona eta Charly Gaulek Dolomitena.

## Talde parte-hartzaileak 
| valign="top" width="50%" |

|}

## Etapak 
## Sailkapenak 
|}

|}

## Kanpo estekak
Stella Stevens

**Stella Stevens** (jaiotzez **Estelle Caro Eggleston**; Yazoo City, Mississippi, 1938ko urriaren 1a - Los Angeles, 2023ko otsailaren 17a) estatubatuar aktorea izan zen, Hollywooden eta Broadwayn lan egin zuena. Hainbat aldiz agertu zen *Playboy* aldizkarian.

## Filmografia 

* *Say One for Me* (1959)
* *The Blue Angel* (1959)
* ''Li'l Abner* (1959)
* *Man-Trap* (1961)
* *Too Late Blues* (1961)
* *Girls! Girls! Girls!* (1962)
* *The Courtship of Eddie's Father* (1963)
* *The Nutty Professor* (1963)
* *Advance to the Rear* (1964)
* *Synanon* (1965)
* *The Secret of My Success* (1965)
* *The Silencers* (1966)
* *Rage* (1966)
* *How to Save a Marriage and Ruin Your Life* (1968)
* *Sol Madrid* (1968)
* *Where Angels Go, Trouble Follows* (1968)
* *The Mad Room* (1969)
* *The Ballad of Cable Hogue* (1970)
* *A Town Called Hell* (1971)
* *Stand Up and Be Counted* (1972)
* *Slaughter* (1972)
* *The Poseidon Adventure* (1972)
* *Arnold* (1973)
* *Las Vegas Lady* (1975)
* *Cleopatra Jones and the Casino of Gold* (1975)
* *Nickelodeon* (1976)
* *Mister Deathman* (1977)
* *The Manitou* (1978)
* *Wacko* (1982)
* *Ladies Night* (1983)
* *Chained Heat* (1983)
* *A Masterpiece of Murder* (1986)
* *The Longshot* (1986)
* *Monster in the Closet* (1987)
* *Exiled in America* (1990)
* *Mom* (1990)
* *Down the Drain* (1990)
* *The Terror Within II* (1990)
* *Exiled in America* (1990)
* *Last Call* (1991)
* *South Beach* (1992)
* *The Nutt House* (1992)
* *Eye of the Stranger* (1993)
* *Little Devils: The Birth* (1993)
* *Hard Drive* (1994)
* *Point of Seduction: Body Chemistry III* (1994) (V)
* *Molly & Gina* (1994)
* *Star Hunter* (1995) (V)
* *Illicit Dreams* (1995)
* *The Granny* (1995)
* *Body Chemistry 4: Full Exposure* (1995) (V)
* *Virtual Combat* (1996)
* *Bikini Hotel* (1997)
* *Invisible Mom* (1997) (V)
* *Size 'Em Up* (2001)
* *The Long Ride Home* (2003)
* *Blessed* (2004)
* *Glass Trap* (2005)
* *Hell to Pay* (2005)
* *Popstar'' (2005)
* Megaconda (2010)

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Parafiletiko

[thumb|300px|[Narrastiena talde parafiletikoa da. Monofiletikoa izateko hegaztiak bere barnean hartu beharko lituzke.]]
Filogenian talde bat **parafiletikoa** da, bere barnean talde horretako bizidun guztien arbaso komuna hartu arren, arbaso horren ondorengo guztiak hartzen ez baditu. Talde hauetan arbaso komunaren ondorengo batzuk ez dira kontuan hartzen. Sailkapen tradizionaletan talde parafiletiko ugari dago, hala nola, kriptogamoak, ornogabeak, arrainak edo narrastiak.

Narrastien kasuan, esate baterako, krokodilidoak genealogikoki hurbilago daude hegaztietatik beste sauropsido batzuetatik baino (anapsida, squamata eta sphenodontia). Hala ere, krokodilidoak narrastien barnean sarturik daude, aipatutako beste sauropsidoekin batera, baina hegaztiak kanpo. Beraz, Reptilia talde parafiletikoa da.

## Adibideak 
Tximino handiak deitzen den taldea orangutanak, gorilak eta txinpantzeak biltzen ditu, baina euren arbaso komunaren ondorengo guztiak ez daude bertan sartuta, gizakiak ere arbaso komun berberaren parte baitira:

## Kanpo estekak
Vicenç Iturat

**Vicenç** —gaztelaniaz, **Vicente**— **Iturat Gil** (Alcalà de Xivert, Valentzia, 1928ko abuztuaren 22a - Vilanova i la Geltrú, Katalunia, 2017ko abuztuaren 18a) txirrindularia izan zen, profesionala 1952 eta 1962 artean. Bere kirol lorpenik handienak Espainiako Vueltan egin zituen, non 3 etapa garaipen lortu zituen eta bi aldiz lehenengo hamarren artean amaitu zen.

## Kirol lorpenak 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Kanpo estekak 
*
1957ko Espainiako Itzulia

**1957ko Espainiako Itzulia** Itzuli Handi honen 12. edizioa izan zen. 1957ko apirilak 26 eta maiatzak 12 artean ospatu zen, 2967 kilometroko ibilbidea eginez 16 etapatan banatuta. Irabazlea Jesus Loroño bizkaitarra izan zen. Bilbon hasi eta amaitu zen.

90 txirrindularik hasi zuten proba 9 taldetan banatuta, eta 54k amaitu zuten.

Garailea, esan bezala, Jesus Loroño bizkaitarra izan zen, hala, bere lehen Espainiako Vuelta irabazi zuelarik, eta proba, batez beste, 35,008 kilometro orduko abiaduran bete zuen.

Federico Martín Bahamontes izan zen mendiko sailkapenaren garailea, puntukako sailkapenaren garailea Vicente Iturat izan zen bitartean.

## Etapak 
## Sailkapenak 
Edizio honetan lau sailkapen egon ziren. Honakoak izan ziren emaitzak:

|}

|}

|}

|}

## Kanpo estekak
1939ko Frantziako Tourra

**1939ko Frantziako Tourra** Itzuli Handi honen 33. edizioa izan zen. 1939ko uztailak 10 eta 30 bitartean ospatu zen 4224 kilometroko ibilbidea eginez 18 etapatan, horietatik seigarrenak, zortzigarrenak, hamabigarrenak, hamazazpigarrenak eta hamazortzigarrenak bi eta hamargarrenak eta hamaseigarrenak hiru sektore izan zituztelarik. Irabazleak, Sylvère Maes belgikarra, ibilbidea batez beste 32 kilometro orduko abiaduran bete zuen. Bigarren Mundu Gerra hasi aurretik ospatu zen azken edizioa izan zen.

80 txirrindularik parte hartu zuten 8 txirrindulariko 10 taldetan banatuta, proba 49k amaitu zutelarik, eta talde bakar batek ere ez zuen amaitu proba bere txirrindulari guztiekin. Tourra 1947 arte bertan behera utziko zuen Bigarren Mundu Gerraren hasiera gertu egoteak Alemania eta Italiako txirrindulariek ez parte-hartzea eragin zuen.

## Etapak 
## Sailkapen nagusia 
|}

## Parte-hartzaileen zerrenda 
NP : Ez zuen etapa hasi ; A : abandonatu egin zuen; HD : kontrolez kanpo ; E : kanporatua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maria Josefa Amalia Saxoniakoa

**María Josefa Amalia Saxoniakoa** (Dresden, 1803ko abenduaren 7a – Aranjuez, 1829ko maiatzaren 18a) Espainiako erregina kontsortea izan zen, Fernando VII.aren hirugarren emaztea. Maximiliano Saxoniakoaren eta bere senarra izango zenaren lehengusu zen Carolina Borboi-Parmakoa dukesaren alaba izan zen.

## Biografia 
María Josefa Amalia Saxoniakoa (Dresden jaio zen, 1803ko abenduaren 7an. Aita Maximiliano Saxoniakoa izan zen eta ama, berriz, Carolina Borboi-Parmakoa dukesa.

Maria Josefak 3 hilabete besterik ez zuela, ama hil zitzaion, eta aitak Elba ibaiaren ondoan zegoen komentu batean sartu zuen alaba txikia. Hantxe egongo zen ezkontzeko unea iritsi arte, erlijioan murgilduta eta poesian zale.

1819ko urriaren 20an, Espainiako Fernando VII.arekin ezkondu zen, seme-alabarik gabe zegoen errege alarguna. Maria Josefak 16 urte zituen eta, komentutik atera berria, ez omen zuen erregearekin harreman fisikorik onartu nahi eta Pio VII.aren gutun pertsonala, senar-emazteen artean harreman hori zilezkoa zela esanez, behar izan omen zen hara etorrarazteko.

Sukar bortitzak heldu zion Maria Josefari eta berehala hil zen Aranjuezko errege jauregian, seme-alabarik gabe. Ondorengotzarik gabe hil zenez, ez dago erreginen panteoian, baina El Escorialen dago ehortzita.

## Kanpo estekak
Mario Cipollini

thumb|260px|Mario Cipollini.

**Mario Cipollini** (Lucca, 1967ko martxoak 22) italiar txirrindulari ohia da, esprinter gisa nabarmendu izan dena.

1989 eta 2005 artean iraun zuen bere kirol karreran 180 garaipen baino gehiago lortu zituen, hala, historia guztian, garaipen gehien dituen txirrindularietako bat delarik.

Bere garaipenik garrantzitsuenak Zolder hirian ospatu zen 2002ko Munduko Txirrindularitza txapelketa eta urte berean ospatu zen Milan-San Remo klasikoa izan ziren, jada 35 urte zituen txirrindulari batentzat lorpen handia izan zena. Gainera, etapa ugari ere irabazi du hiru Itzuli Handietan (Frantziako Tourra, Espainiako Vuelta eta Italiako Giroa), azken honetan 43 etapa garaipen lortuz.

Mario 2003an hasi zen gainbehera, une horretan, esprint masiboetan itzal egingo zion txirrindulari bat agertu zelarik: bere herrikidea zen Alessandro Petacchi.

Hala eta guztiz ere, 2005 arte jarraitu zuen profesional bezala, urte horretako apirilak 26an ustekabean erretiratu egiten zela iragarri zuen arte, Giroa hasteko hamar egun baino falta ez zirenean, non parte hartzeko asmoa zuen.

Cipollini idolo bat izan zen, baita pertsona eztabaidatsua ere, sarri bere profesionaltasun faltagatik kritikatua. 2003ko Espainiako Itzulian izan zuen igaroera bezalako jazoerak nabarmentzen dira, non soilik bere taldea gonbidatua izan zedin parte hartu zuen, lehen etaparen ondoren itzulia utziz antolakuntzaren harridurarako.

Cipolliniri buruzko beste bitxikeria bat, protagonista izateko zuen nahiarekin lotuta, Tourreko, eta, batez ere, Giroko sarrerako etapetan erlojupeko jantzi deigarriak erabiltzeko zuen zaletasuna da.

Mario Cipollini txirrindularitza profesionalera 2008an itzuli zen Rock Racing talde estatubatuarrarekin. Talde honekin eman zuen denbora laburra izan zen, urte horretako martxoak 17an talde uzten zuela, eta, bigarren aldiz, txirrindularitza profesionaletik erretiratzen zela iragarri baitzuen.

## Palmaresa 
## Emaitzak lasterketa nagusietan 
### Itzuli Handiak 
### Klasikoak, Txapelketak eta Olinpiar Jokoak 
## Errekonozimenduak 
* Urrezko Bizikleta (2002)
* Urrezko Mendrisioa (2002)

## Taldeak 
* Del Tongo (1989-1991)
* GB-MG (1992-1993)
* Mercatone Uno (1994-1995)
* Saeco (1996-2001)
* Acqua & Sapone (2002)
* Domina Vacanze (2003-2004)
* Liquigas-Cannondale (2005)
* Rock Racing (2008)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
*
André Leducq

**André Leducq** (1904ko otsailak 27-1980ko ekainak 18) Frantziako Tourra 1930rean eta 1932an irabazi zuen txirrindulari profesional frantziar bat izan zen.

## Biografia 
Saint-Ouen herrian jaio zen. Bi aldiz munduko txapeldun izan zen zaletuen mailan, 1927an profesionaletara pasa aurretik. Hurrengo urtean Paris-Roubaix irabazi zuen eta Frantziako Tourrean bigarren izan zen, bere ospea bere umore onagatik ere ezarriz. Bere beste garaipen garrantzitsuen artean Frantziako Tourreko bi garaipenak (non 9 partehartzetan 25 etapa garaipen lortu zituen) eta 1931ko Paris-Tours daude.

Erretiratu ondoren, 1950eko hamarkadan parte hartu zuen txirrindularitza talde bat sortu zuen.

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Romain Maes

**Romain Maes** (1912ko abuztuak 10-1983ko otsailak 22) txirrindulari profesional belgiar bat izan zen, Zerkegem hirian jaio zena. 1935eko Frantziako Tourra irabazi zuen.

## Palmaresa 
**1933**
* Circuit de l'Ouest
**1934**
* 3. Paris-Bruselan
**1935**
* Paris-Lille
* 20px Frantziako Tourra eta 3 etapa
**1936**
* Circuit de Paris
**1938**
* 2. Paris-Bruselan
**1939**
* Frantziako Tourreko etapa 1
* 2. Flandriako Tourrean

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Kanpo estekak
Georges Speicher

**Georges Speicher** (Paris, 1907ko ekainak 8 &ndash; Maisons-Laffitte, 1978ko urtarrilak 24) txirrindulari profesional frantziar bat izan zen. 

Bere lorpenik handiena 1933ko Frantziako Tourra eta urte bereko Munduko errepideko txapelketa izan ziren.
Tourrean izan zituen partehartze guztien artean, 9 etapa garaipen lortu zituen.

## Palmaresa 
**1931**
* Aiglonseko Kriteriuma

**1932**
* Grillon de Foyer Sari Nagusia Nantesen.
* 3. Vaucluseko Tourrean

**1933**
* 20px Munduko Txirrindularitza Txapelketa
* 20px Frantziako Tourra eta 3 etapa
* Vaucluseko Tourra
* 3. Frantziako errepide txirrindularitzako txapelketan
* 5. Paris-Nizan eta etapa 1

**1934**
* Frantziako Tourreko 5 etapa
* 8. Paris-Nizan

**1935**
* 20px Frantziako errepideko txirrindularitza txapelketa
* Paris-Angers
* Paris-Rennes
* 5. Paris-Toursen
* 6. Frantziako Tourrean eta etapa 1
* 7. Paris-Nizan eta etapa 1

**1936**
* Paris-Roubaix

**1937**
* 20px Frantziako errepideko txirrindularitza txapelketa
* 3. Nazioen Sari Nagusian
* 5. Munduko Txirrindularitza Txapelketan
* 10. Paris-Roubaixen

**1939**
* 20px Frantziako errepideko txirrindularitza txapelketa

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Antonin Magne

**Antonin Magne** (Ytrac, 1904ko otsailaren 15a - Arcachon, 1983ko irailaren 8a) txirrindulari profesional frantziar bat izan zen, Frantziako Tourra bi alditan, 1931n eta 1934an irabazi zuena, baita Munduko Txirrindularitza Txapelketa ere 1936an.

Erretiratu ondoren, Louison Bobet eta Raymond Poulidorren kirol zuzendaria izan zen.

## Palmaresa 
181px|thumb|ezkerrera|Antonin Magnetxirrindulari frantziarra (1904-1983).
**1927**
* 6. Frantziako Tourrean eta etapa bat
**1928**
* 6. Frantziako Tourrean eta bi etapa
**1930**
* 2. Euskal Herriko Itzulian eta 2 etapa
* 3. Frantziako Tourrean
**1931**
* 20px Frantziako Tourra
* 2. Munduko Txirrindularitza Txapelketan
**1932**
* 2. Frantziako errepide txirrindularitzako txapelketan
**1933**
* 2. Frantziako errepide txirrindularitzako txapelketan
**1934**
* 20px FrantziakoTourra
* Nazioen Sari Nagusia
* 2. Frantziako errepide txirrindularitzako txapelketan
**1935**
* Nazioen Sari Nagusia
**1936**
* 20px Munduko Txirrindularitza Txapelketa
* Nazioen Sari Nagusia
* 2. Frantziako Tourrean
* 2. Frantziako errepide txirrindularitzako txapelketan
**1938**
* 8. Frantziako Tourrean eta bi etapa

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Kanpo estekak
Sylvère Maes

**Sylvère Maes** (Gistel, 1909ko abuztuak 27 &ndash; Ostende, 1966ko abenduak 5) txirrindulari profesional belgiar bat izan zen, 1936 eta 1939ko Frantziako Tourrak irabazi zituena.

## Palmaresa 
**1932**
* 2. Flandriako txapelketan

**1933**
* Paris-Roubaix
* Schaal Sels

**1934**
* 8. Frantziako Tourrean eta etapa 1

**1935**
* 4. Frantziako Tourrean eta etapa 1

**1936**
* 20px Frantziako Tourra eta 4 etapa

**1937**
* Etapa 1 Frantziako Tourrean

**1938**
* 2. Flandriako Tourrean
* 2. La Flèche Wallonnen
* 5. Lieja-Bastogne-Liejan

**1939**
* 20px Frantziako Tourra, 2 etapa eta mendiko sailkapena

**1947**
* 5. Italiako Giroan

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Kanpo estekak 
*
Masferrer garaikurra

**Masferrer garaikurra** urtero Gironan ospatzen zen txirrindularitza lasterketa klasiko bat zen, Mundo Deportivo egunkariaren sortzailea izan zen Narciso Masferrerren omenez.

Sortu zen urtetik, 1932, etengabe ospatu zen 1994 arte, Espainiako Gerra Zibilaren ondorioz eta 1948, 1961, 1962 eta 1982 urteetan izan ezik.

Lasterketa honetan garaipen gehien lortu dituena Txomin Perurena oiartzuarra da, hiru aldiz. Bere ondoren, garaipen gehien dituztenak, birekin, Jaume Alomar, Mariano Cañardo, Gabriel Company, Miquel Gual, Francesc Massip, Fernando Murcia, Antonio Andrés Sancho eta Dino Zandegù dira.

## Palmaresa 
## Kanpo estekak
Firmin Lambot

**Firmin Lambot** (Florennes, 1886ko martxoak 14-Borgerhout, 1964ko urtarrilak 19) XX. mendearen hasierako txirrindulari profesional belgiar bat izan zen. Frantziako Tourra 1919 eta 1922an irabazi zuen.

Bere karrera profesionala 1908an hasi zen, urte horretan Flandria eta Belgikako txapelketak irabazi zituelarik. Frantziako Tourrean 1911 eta 1913 artean parte hartu zuen. Lehen Mundu Gerraren ondorioz, 1914 eta 1918 artean ez zen Frantziako Tourra ospatu. 1919an oso baldintza kaxkarretan ospatu zen (txikitutako errepideak, antolakuntza ezin okerragoa, eta, gerraren ondorioz, formaz kanpo zeuden txirrindulariak). Proba 11 txirrindularik baino ez zuten amaitu. Lambot bigarren izan zen itzuliaren zati gehienean zehar, baina lehenengo postura iritsi zen ordurarte liderra zen Eugène Christophek lasterketa bere bizikletaren matxura bategatik utzi ondoren.

1919ko edizioan sortu zuen Henri Desgrangek gaur egun hain ospetsua den maillot horia, itzuliko liderra identifikatzen duena. Eugène Christophe izan zen maillot horia jantzi zuen lehena, podiumera maillot horrekin igo zen lehena Firmin Lambot izan zen arren.

1920 eta 1921eko edizioetan parte hartu ondoren, 1922koan berriz irabazi zuen lasterketa, oraingoan ere, arerio baten bizikletaren matxura baten ondorioz. Une horretan 36 urte zituen, oraindik, Itzuli Handi hau irabazi duen txirrindularirik zaharrena delarik.

## Palmaresa 
**1908**
* 2. Flandriako txapelketan

**1913**
* 4. Tourrean eta etapa 1

**1914**
* 8. Tourrean eta etapa 1

**1919**
*  20px FrantziakoTourra eta etapa 1

**1920**
* 3. Frantziako Tourrean eta 2 etapa
* 5. Lieja-Bastogne-Liejan
* 8. Paris-Bruselan

**1921**
* 9. Frantziako Tourrean eta etapa 1

**1922**
* 20px FrantziakoTourra eta etapa 1

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lucien Buysse

**Lucien Buysse** (Wontergem, 1892ko irailak 11 &ndash; Deinze, 1980ko urtarrilak 3) 1926ko Frantziako Tourra irabazi zuen txirrindulari profesional belgiar bat izan zen.

thumb|256px|ezkerrera|Lucien Buyssetxirrindulari belgiarra (1892-1980)

Wontergem herrian jaioa, Buysse 1914an pasa zen profesionaletara, urte honetan Frantziako Tourrean lehen aldiz parte hartu zuelarik, amaitzerik lortu ez zuen arren. Lehen Mundu Gerraren ondoren 1919ko edizioan parte hartu zuen, eta, oraingoan ere, ez zuen amaitzerik lortu. Hurrengo urtean, 1920an, hirugarren amaitu zuen Paris-Roubaix klasikoa, eta 1923an amaitu zuen bere lehen Tourra, 8. amaituz. 1924 eta 1925eko edizioetan, partehartze nabarmena izan zuen, hurrenez hurren hirugarren eta bigarren postuan amaituz.

Buyssek 1926ko edizioa irabazi zuen, historiako luzeena izan zena, 5745 kilometroko ibilbidearekin, 17 etapatan banatuta. Buyssek lidertza 10. etapan lortu zuen, ekaitz gogor baten pean Frantziako Pirinioetan jo zuen eraso baten ondoren, eta itzulia amaitu arte mantendu zuen.

Orotara, 5 etapa garaipen lortu zituen Tourrean: 1923ko edizioan bat,1925ekoan bi eta 1926koan beste bi.

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Toxoide

**Toxoidea** (**anatoxina** ere deitua) moteldua izan den toxina bakterianoa da. Bakteriar-toxinak hainbat prozedura fisiko-kimiko erabiliz tratatzen dira beraien jarduera toxikoa ezabatzeko, euren antigenotasuna (hots, erantzun immunea eragiteko ahalmena) galdu gabe.

Toxoideek duten aplikazio praktiko nagusia txerto moduan erabili izatean datza.

Van Bohring izeneko zientzialari alemaniarra, XIX. mendearen hondarrean, konturatu zen toxina difterikoa berotzerakoan (70º C-tan ordubeteko tartean) toxina horrek bere ahalmen toxikoa galtzen zuela antigorputzen ekoizpena eragiteko ahalmena galdu gabe; hori izan zen sortutako lehenengo toxoidea. Gaur egun beroarekin ez ezik, formol edo etanolarekin ere toxina bat tratatuz toxoideak lor daitezke.

Corynebacterium diphteriae eta Clostridium tetani bakterioen toxinetatik difteria eta tetanosen aurkako toxoideak, hurrenez hurren, lortzen dira egun, txerto moduan erabiltzeko. Botulismoaren kontrako txertoa ere Clostridium botulinum bakterioak ekoizten duen toxinari bere toxikotasuna kenduz eskuratzen da.

Toxina batzuekin ez da oraindik lortu (2012. urtean) toxoideak sortu. Eskarlatinaren aurkako txertorik ez dago, Streptococcus pyogenes bakterio patogenoaren toxina ezin izan baita toxoide bihurtu.

## Kanpo estekak
Finn gerrak

**Finn gerrak** finlandiarrren arteko gerrak izan ziren, horietako batzuk Erdi Aroa baino lehen gertatutakoak.

## Suediarren aurka 
XIII. mendean idatzitako Ynglingen saga islandiarrean, autoreak Finlandian eman zen lehenbiziko espedizio militarrari buruz hitz egiten digu. Betiere sagaren arabera, antzinako germaniarrak -bikingoen eta suediarren arbasoak- IV. mendearen bukaeran sartu ziren aurrenekoz herrialdean, Ohthere (Vendelkråka) suediar errege mitikoa sortu baino sei belaunaldi lehenago. Hala ere, adituek gertaera hau zalantzan jarri dute, lekukotasun bakarra kontakizun mitiko hau baita. Gainera, gaur egun oraindik ez dago argi erasoa samien edo finnen aurkakoa izan zen, "Finland" terminoa bi etnien lurraldea izendatzeko erabiltzen baita antzinako eskandinavieran; beraz, baliteke espedizio hau Norvegian edo Suedia beran eman izana ere.

Ondokoa dio kontakizunak:

## Kanpo estekak
1938ko Frantziako Tourra

**1938ko Frantziako Tourra** Itzuli Handi honen 32. edizioa izan zen. 1938ko uztailak 5 eta 31 artean ospatu zen, 4680 kilometroko ibilbidea eginez 21 etapatan banatuta, horietatik seigarrenak eta hamazazpigarrenak bi eta laugarrenak, hamargarrenak eta hogeigarrenak hiru sektore izan zituztelarik.

96 txirrindularik parte hartu zuten 12 txirrindulariko 6 taldetan eta 6 txirrindulariko beste 4 taldetan banatuta, proba 55 txirrindularik amaitu zutelarik. Talde bakar batek ere ez zuen amaitu proba bere txirrindulari guztiekin.

Edizio honetan, azken etapan, garaipena, *ex-aequo*, bi txirrindulariri eman zitzaien: Antonin Magne eta André Leducq helmuga eskutik helduta zeharkatu zutenean.

Garaileak, Gino Bartali italiarra, proba, batez beste, 31,565 kilometro orduko abiaduran bete zuen.

## Etapak 
## Sailkapen nagusia 
|}

## Kanpo estekak
Yip Man

**Yip Man** edo Ip Man (葉問 in pinyin: yè wèn; en Jyutping) (Foshan, Guangdong (Txina), 1893ko urriaren 1a - 1972ko abenduaren 2a) arte martzialetako maisu izan zen eta ospe handiko ikasleak izan zituen, Bruce Lee tartean.

## Biografia 
thumb|ezkerrera|200px|Yip Manen hilobia
Yip lau seme-alabetatik hirugarrena izan zen eta familia aberats batean hezi zen Foshanen, Guangdong, heziketa tradizional txinarra jaso zuelarik. Anaia zaharrena Yip Kai-GAK izan zen, arreba Yip Wan-Mei eta arreba gazteena, berriz, Yip Wan-hum.

13 urte zituenean, Yip Wing Chun ikasten hasi zen Chan Wah-shun maisuarekin. Chanek 70 urte zituen, jada, eta Yip izan zen bere azken ikaslea. 3 urte geroago, Chan hil egin zen.

Lehen ezkontzan bi seme izan zituen, Ip Chun eta Ip Ching eta, bigarrengoan, berriz, Ip Wah jaio zen. Lehen 3 seme-alabak Foshanen bizi zenean jaio zitzaizkion, Guangdongen (Txina).

Chan Wah-shun maisuarekin hasi zen Wing Chun praktikatzen eta Sibak Leung Bikekin bukatu zuen bere formazioa.

Yip Man izan zen Wing Chun arte martzialaren lehen irakasle edo sifua. Hong Kongera joan zen (1945-1969) eta han izan zituen ikasleek zabaldu zuten arte hau mundu osoan zehar.

Istorioak dioenez, Ng Mui izan zen sortu zuen emakumea, Shao Lin moja, eta Shao Lin tenplua eraitsi ondoren biziraun zuten 5 mojeetako bat zen. 5 Aitzindarietako bat, alegia: Ng Mui, Chi San, Pak Mei, Fun To Tak eta Miu Hin.

Bruce Leeren maisu izan zen eta munduko irakaslerik hoberena zela esan ohi zen.

Kantzerrak hil zuen 79 urte zituenean, 1972ko abenduaren 2an. Bere ikaslea zen Lun Kaik aurkitu zuen, maisua bisitatzera joan zenean. Yip Man berak ez zuen inoiz Maisu Handia titulua erabili eta oinordekorik ere ez zuen izendatu. Hong Kongeko kanposantu batean dago bere gorpua eta mundu guztiko jarraitzaileak joan ohi dira hara omenaldia egiteko xedean.

2008an filma egin zuten bere historia gogoratuz eta *Ip Man* deitu zioten.
Alpeetako Klasikoa

**Alpeetako Klasikoa** () Frantziako Savoia departamenduan, Alpeetan, egiten zuten egun bakarreko txirrindularitza lasterketa bat zen.

Bakarra zen bere espezialitatean, mendi garaietan korritzen zen bakarra baitzen, eta non mendate garaiak igaro behar ziren. 1991n korritu zen lehen edizioa, eta etenik gabe ospatu zen 2004 arte, urte horretan desagertu zelarik. Ohiko ibilbidea Chambéry eta Aix-les-Bainsen artekoa zen. Klasiko honetan garaipen gehien lortu dituen txirrindularia Laurent Jalabert da, bi alditan irabazi zuena.

## Palmaresa 
## Kanpo estekak
1963 Théâtre des Capucines

* **1963 Théâtre des Capucines** * Serge Gainsbourg-en zuzeneko lehen diskoa da, 1963ean grabatua baina 2009an kaleratua.

## Abestien zerrenda 
Abesti guztiak Serge Gainsbourg-ek idatzi eta konposatu zituen.

## Kredituak 
* Claude Déjacques - zuzendaritza artistikoa
* Serge Gainsbourg - ahotsa
* Elek Bacsik - gitarra elektrikoa
* Michel Gaudry - kontrabaxua

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mixel Dargaitz

**Mixel Dargaitz Zudre** (Sara, 1892ko martxoaren 15a - Akize, Okzitania, 1965eko azaroaren 11) lapurtar bertsolaria izan zen, Amaiurren bizi izan zena. Laugarren postua eskuratu zuen 1936ko Nafarroako Bertsolari Txapelketan eta 1936ko Bertsolari Txapelketa Nagusian.

## Bizitza 
Mixel Dargaitz 1892ko martxoaren 15ean jaio zen Sarako Harantxipiko bordan, Haurra zelarik liluraturik egoten omen zen Matxin Irabola senperetarraren bat-bateko bertsoak aditzen, eta bera ere oso gazterik hasi zen bertsotan.

Lehen Mundu Gerra piztu zelarik, Mixel mobilizatua izan zen, haren bi anaia bezala: Auger, zaharrena, eta Jean, gazteena. Mixeli dagokionez, Kanpaina-artilleriako 14. Erregimenduan sarrarazi zuten 1914ko azaroaren 17an. Aisneko lehen gudua amaitu berria zela Chemin des Damesko frontera iritsirik, urte eta erdiz borrokatu zen bertan Infanteriako 36. Dibisioaren barnean, euskal herritar anitzen ondoan; besteak beste, Craonnelle, Hurtebise eta Creuteko guduetan parte hartu zuen. 1916an Verdunen egon zen, eta Aisnen, Oisen eta Sommen geroago. Denera, 28 hilabete eman zituen guda oinean.

Gerraz nardaturik, 1917ko martxoaren 13an arrebarenera, Baionara, joateko eman zioten baimenaz baliatu zen muga pasatzeko, eta Arizkunen kokatzeko. Martxoaren 23an Frantziako Armadak desertore deklaratu zuen. Gerra Handiko gertaerek biziki kolpatu zuten Mixel. Hona zenbait urte geroago gerrari buruz bota zituen bertsoak:

[thumb|300px|eskuinera|Alemaniar lubakia [Aisnen.]]
thumb|300px|eskuinera|Craonnelleko hilerrian Chemin des Damesen 1914-18 bitartean hildako 3.934 soldaduren hilobiak daude.

*Gerla eta pakea ez dire*

*mundu honetan berdiñak,*

*gerlak beti eman bai ditu*

*bazter guztietan miñak.*

*Badakizkigu negargarriak*

*egundo ere ez atsegiñak*

*gerlan haragi baiño nahigo dut*

*bakietako zardiñak.*

*Zenbat amak negar egin zun*

*gaixuak gerratian*

*orain bezela desiatzen nun*

*euskaldunaren artian*

*bizi zedilla orduan ere*

*gustora eta pakian,*

*euskaldun pranko beharrik gabe*

*han sartu zuten lurpian,*

*negar egin dut hamaika aldiz*

*gauza hau gogoratzian.*

*Egi haundiak erran behar ditut*

*nere bihotz-bihotzetik,*

*behar gabe partitzen gera*

*bertze batzuen atzetik.*

*Nik zertarako joan behar nuen*

*gerlara euskal herritatik,*

*zazpirak bat izan bagiñan*

*etzegoan horlakorik,*

*besarka gaiten orain guziok*

*gehio lotzeko gogotik.*

Emaztearekin ongi hartzen bazuen ere, maiz aditu behar izaten zituen haren arrangurak, baserriko lanak utzi eta egunak pasatzen zituelako kanpoan bertsotan. Eta itzultzen zelarik ere, denbora franko behar izaten zuen bere onera etortzeko. Bizkitartean, ama-alabak egin behar baserriko eginkizunak. Izan ere, Norberto semeak ez zuen baserria maite, eta gazterik joan zen Akitzera lanera.

*Gazte gaztetik ezagutu dut*

*nire lagun Matxin zana,*

*bertsolari zuzena zen eta*

*konprenitutzen zuana.*

*Hiltzela aditu nienian*

*nik hartu nizuen pena!*

*Jinkoak zerun izan dezala*

*Matxin zanaren anima.*

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Matxin Irabola
* Jose Maritorena

## Kanpo estekak 
* *Mixel Dargaitz*, BDB Bertsolaritzaren datu-basea, bdb.bertsozale.eus
Nicolas Frantz

270px|thumb|Nicolas Frantz
**Nicolas Frantz** (Mamer, 1899ko azaroak 4 &ndash; 1985eko azaroak 8) txirrindulari luxenburgotar bat izan zen, profesionala 1923 eta 1934 artean, denbora horretan 60 garaipen lortu zituelarik.

Luxenburgoko historian garaipen gehien lortu zituen txirrindularietako bat izan zen. Luxenburgoko txapeldun izan zen hamabi urtez jarraian, profesional bezala eman zituen guztietan. Munduko txapeldun izaten ere saiatu zen, baina zilarrezko domina bat eta brontzezko beste bat baino ezin izan zituen lortu.

Ospea Frantziako Tourrak eman zion, bi urtez jarraian irabazi ondoren, 1927 eta 1928an, beste bi aldiz bigarren amaitzeaz eta 20 etapa garaipen lortzeaz gain (horietako 4 taldekako erlojupekoak).

Txirrindularitza profesionaletik erretiratu ondoren kirol zuzendari bihurtu zen, bere agindupean beste txirrindulari luxenburgotar bat izan zuelarik: Charly Gaul.

## Palmaresa 
**1923**
* 20px Luxenburgoko errepide txirrindularitzako txapelketa

**1924**
* 20px Luxenburgoko errepide txirrindularitzako txapelketa
* 2. Frantziako Tourrean eta 2 etapa
* 2. Paris-Toursen
* 4. Paris-Roubaixen

**1925**
* 20px Luxenburgoko errepide txirrindularitzako txapelketa
* 4. Frantziako Tourrean eta 4 etapa

**1926**
* 20px Luxenburgoko errepide txirrindularitzako txapelketa
* 2. Frantziako Tourrean eta 4 etapa
* 20px Euskal Herriko Itzulia eta 2 etapa

**1927**
* 20px Luxenburgoko errepide txirrindularitzako txapelketa
* 20px Frantziako Tourra eta 3 etapa
* Paris-Brusela
* 4. Euskal Herriko Itzulian

**1928**
* 20px Luxenburgoko errepide txirrindularitzako txapelketa
* 20px Frantziako Tourra eta 5 etapa
* 6. Euskal Herriko Itzulian eta etapa 1

**1929**
* 20px Luxenburgoko errepide txirrindularitzako txapelketa
* Paris-Tours
* 2. 16px Munduko Txirrindularitza Txapelketan
* 3. Euskal Herriko Itzulian eta etapa 1
* 3. Paris-Bruselan
* 5. Frantziako Tourrean eta 2 etapa

**1930**
* 20px Luxenburgoko errepide txirrindularitzako txapelketa

**1931**
* 20px Luxenburgoko errepide txirrindularitzako txapelketa
* 3. Alemaniako Itzulian eta 2 etapa

**1932**
* 20px Luxenburgoko errepide txirrindularitzako txapelketa
* 3. 16px Munduko Txirrindularitza Txapelketan

**1933**
* 20px Luxenburgoko errepide txirrindularitzako txapelketa

**1934**
* 20px Luxenburgoko errepide txirrindularitzako txapelketa

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Carlos Soria

**Carlos Ernesto Soria** (Bahía Blanca, Buenos Aires, 1949ko martxoaren 1a - Barrio Paso Córdoba, Río Negroko probintzia, 2012ko urtarrilaren 1a) Argentinako abokatu eta politikaria izan zen. SIDEren titularra izan zen, Argentinako diputatua eta General Rocako intendente nagusia Río Negron 2003tik aurrera. Probintziako gobernantziarako hautagai izan zen 2003an, baina Miguel Saizen aurka galdu zuen. 2011n gobernari hautatu zuten 2011-2015eko tarterako eta abenduaren 10an hartu zuen kartua. 2012ko urtarrilaren 1ean argitu gabeko egoeran hil zen, tiro bat aurpegian jaso ondoren.