open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nordwand

***Norwand*** (euskaraz *Ipar Aurpegia*), 2008ko Philipp Stölzl alemaniarrak zuzendutako kirol eta historia drama film bat da. Eiger mendian jazotako 1936 Ipar Aurpegiko hondamendian oinarritua dago. Benno Fürmann, Florian Lukas, Johanna Wokalek eta Ulrich Tukur aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
1936ko uda, Suitza, Toni Kurz (Benno Fürmann) eta Andi Hinterstoisser (Florian Lukas) bavariar militar eta mendizaleak Eiger mendiaren iparraldeko aurpegia alemaniar alpinismoaren usadiorik garbienean igotzen saiatuko dira. Alpeetako gailur zailenetakoa izateagatik ezaguna, hainbat kazetarik eguraldi baldintza latzetan burututako igoera ospetsu honen kontakizuna egingo dute, tartean Toniren neskalaguna eta alemaniar aldizkari batentzat lan egiten duen Luise Fellner (Johanna Wokalek) egongo da. Hori gutxi balitz, Goebbels goi-buruzagi naziak bi alpinistak Hirugarren Reicharen heroi bilakatzen saiatuko da, nahiz eta bietako bat bera ere ez izan Alderdi Naziaren kide.

## Aktoreak 
* Benno Fürmann: Toni Kurz
* Johanna Wokalek: Luise Fellner
* Florian Lukas: Andi Hinterstoisser
* Simon Schwarz: Willy Angerer
* Georg Friedrich: Edi Rainer
* Ulrich Tukur: Henry Arau
* Erwin Steinhauer: Emil Landauer
* Branko Samarovski: Albert von Allmen
* Petra Morzé: Elisabeth Landauer
* Hanspeter Müller: Hans Schlunegger
* Peter Zumstein: Adolf Rubi
* Martin Schick: Christian Rubi
* Erni Mangold: Grossmutter Kurz
* Johannes Thanheiser: Grossvater Kurz
* Arnd Schimkat: Ostalaria
* Klaus Ofczarek: Erredaktorea
* Martin Brambach: Henze erredaktorea
* Peter Faerber: Spiess
* Tobias Ofenbauer: Erreportaria
* Hartmut Scheyhing: Erreportaria
* Maximilian Pfnür: Wache
* Gerhard Greiner: Mann Erlberger, SSko ofiziala
* Hassan Athman: Jazzmusiker
* Traute Hoess: Anna Fellner (krediturik gabe)

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Cooley penintsula

**Cooley penintsula**,  eta antzina *Cúalṅge*, , Irlandako Louth konderrian dagoen penintsula bat da, Irlandako itsasoan. Penintsula honetan Omeath, Carlingford eta Greenore udalerriak daude, bai eta Cooley mendiak eta Slieve Foy mendia ere.
John Newcombe

**John David Newcombe** (Sydney, 1944ko maiatzaren 23a) australiar tenislari ohia da. Grand Slameko banakako zazpi txapelketa irabazi zituen (Australiako Irekia 1973an eta 1975ean; Wimbledongo txapelketa 1967an, 1970ean eta 1971n; AEBetako Irekia 1967an eta 1973an) eta binakako beste hamazazpi txapelketa irabazi zituen. Hamabi garaipenetan bere taldekidea Tony Roche izan zen. Davis Kopako bost txapelketa ere lortu zituen Australiarekin.
Moebius (argipena)

**Moebius** izenak hainbat artikulutara garamatza:

* '*Jean Giraud, *Moebius*** goitizenez, komikilari frantziarra.
* **August Ferdinand Möbius** edo **Moebius*', matematikari alemana, Moebius bandaren sortzailea.
Autorretratua ispilu aurrean

***Autorretratua ispilu aurrean*** () Henri de Toulouse-Lautrec margolari frantsesak 1882 eta 1883 artean egin zuen lana da. Margolana Frantziako Albiko Toulouse-Lautrec Museoan erakusten da. Tamainua hau da: 40,5 × 32,5 zm.

## Historia 
Lautrecen autorretratua oso gai urria izan zen. Honetaz gain, Albin ere gordetzen den beste bat dago. Lan hau ez zen inoiz margolariaren bizitzan erakutsi.

## Ezaugarriak 
Lan honetan, ispiluaren eraginez, margolariaren aurpegia ez da garbi ikusten; lauso ikusten zaio. Antza, margolariaren inguruan dauden objektuek garrantzi handiago dute. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ad augusta per angusta

***Ad augusta per angusta*** latinezko esamoldea da eta, hitzez hitz, “leku gorenetara leku estuetatik” esan nahi du. *Per angusta ad augusta* ordena ere har lezake.

Gotzon Garatek bere Atsotitzak bilduman, euskarazko ordaina topatu zuen: *4225.* *Errau bat (h)auts jan bio (behar da) zerura fateko (joateko)*. Egileak argitzen du 'errau' hitzak laboreak neurtzeko erabiltzen zen neurria zela: 22 kilo.

## Forma 
Sintaktikoki aditza elipsian duen perpausa da, bi adizlagunez osatua (NORA eta NONDIK ZEHAR). Esamolde honetako *augusta* eta *angusta* hitzen artean paronimia dago.

## Esanahia 
Adierazten du loria edo arrakasta ez direla erraz lortzen, estuasunak pasatuta baizik. Bere forma eta zentzuagatik *ad astra per aspera* esamolde latindarrarekin du antza.

## Kanpo estekak
Age quod agis

**Age quod agis** latinezko esamoldea da eta esan nahi du "egin ezazu egiten ari zarena".

## Forma 
Perpaus elkartua da; aditz nagusia aginteran eta, honen menpe, perpaus substantiboa OZ funtzioan, *quod* menderagailuarekin.

## Esanahia 
Jar ezazu arreta egiten ari zaren horretan.
Gaetano Scirea

**Gaetano Scirea** (Cernusco sul Naviglio, 1953ko maiatzaren 25a - Babsk, 1989ko irailaren 3a) italiar futbolaria izan zen. Atalanta eta Juventus FC taldeetan jolastu zuen. Italiako futbol selekzio nazionalan 78 aldiz jolastu zuen eta munduko txapelduna izan zen 1982an.

Auto-istripu batean hil zen Polonian.

## Palmaresa 
### Klubekin 
;Juventus
* 7 Serie A: 1974-75, 1976-77, 1977-78, 1980-81, 1981-82, 1983-84, 1985-86.
* 2 Italiako futbol kopa: 1978–79, 1982–83
* 1 UEFA Kopa: 1976–77
* 1 Europako Futbol Errekopa: 1983–84
* 1 Europako Kopa: 1984–85
* 1 UEFAren Europako Superkopa: 1984
* 1 Kontinente arteko Futbol Kopa: 1985

### Selekzioarekin 
;Italia
* 1 Munduko Futbol Txapelketa: 1982
* Munduko Futbol Txapelketa (Laugarren postua): 1978
* Europako Futbol Txapelketa (Laugarren postua): 1980
Emakume ile-gorria alkandora zuriarekin

***Emakume ile-gorria alkandora zuriarekin*** () Henri de Toulouse-Lautrec frantziar margolariak 1889an egin zuen lana da. Margolana Espainiako Madrilgo Thyssen-Bornemisza Museoan erakusten da. Oihal gaineko olio-margolana da, eta 60,5 × 50,3 zm-ko luze-zabala du.

## Historia 
Margolariak bere paristar garaiko modelo gogokoenetako baten erretratua da hau, Carmen Gaudin-ena alegia; bere ile gorriagatik eta bere azal zuriagatik Carmenek artista liluratzen zuen. Touluse-Lautrecen beste margolanetan ere agertu zen, esaterako, *Carmen Gaudin* eta *La Blanchisseuse* lanetan. Beste margolari batzuk ere, Albert Besnard, Émile Bernard, Henri Rachou eta François Gauzi kasu, emakume bera modelo hartu zuten.

Margolan hau Henri Rachourekin batera Parisko Ganneron kalean zuen lantegian margotu zuen, eta ez kanpoaldean, garai hartako margolari inpresionistek gogokoen zuten agertokian.

Toulouse-Lautrecen ekoizpenaren zatirik handiena paper gaineko zirriborroak eta irudiak izan ziren (bineta satirikoak, afixak), hauekin bizirik zegoenean ospetsu egin baitzen, eta ekonomikoki mantentzeko balio izan baitzioten. Aldiz, bere olio-pinturak urriak dira eta erakusketa edo salmentetan ez zuten eragin handirik izan.

## Erreferentziak 
## Kanpo-estekak
Gueule de bois (Toulouse-Lautrec)

***Gueule de bois*** (euskaraz **Biharamuna**) edo ***Suzanne Valadonen erretratua***, Henri de Toulouse-Lautrec margolari frantsesak 1888 inguruan egin zuen lana da. Margolana Ameriketako Estatu Batuetako Massachusetts estatuko Cambridgeko Fogg Art Museoan erakusten da. Olioa oihal gainean egina, bere luze-zabala hau da: 47 × 55 zm.

## Gaia 
Margolanak egun osoa edan eta edan egon den emakumearen istorioa azaltzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo-estekak
Dexametasona

**Dexametasona** glukokortikoide sintetiko indartsu bat da, hormona esteroideen antzeko ekintzak dituena. Antiinflamatorio eta immunosupresore gisa erabiltzen dute. Bere potentzia hidrokortisonarena baino 20-30 aldiz handiagoa da eta prednisona baino 4-5 aldiz handiagoa.

Dexametasona hantura eta gaixotasun autoimmune asko tratatzeko erabiltzen da, artritis erreumatoidea kasu. Munduko Osasun Erakundeak, dexametasona COVID-19ak jotako eri larrietan hilkortasuna nabarmen murrizten du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ingelesa Moulin Rougen

***Ingelesa Moulin Rougen*** (), Henri de Toulouse-Lautrec margolari frantsesak 1892an egin zuen lana da. Margolana Ameriketako Estatu Batuetako New Yorkeko Metropolitan Museum of Artean erakusten da.

## Ezaugarriak 
Olioa kartoi gainean egina dago. Lanak William T. Warrener artista britainiarra eta Lautrecen lagun mina erakusten. Warrener Parisko Moulin Rouge kabaret ospetsuan bi emakumekin batera irudikatzen du. Margolana kolorezko litografia bat egiteko erabili zen, 1892an. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Apuaniar Alpeak

**Apuaniar Alpeak**, , Italiako Toskana eskualdearen iparraldean dagoen mendikate bat da, Liguriako itsasoa eta Versilia parean. Massa-Carrarako probintzia, Lucca eta Pisa probintzietan hedatzen da.

Erdi Triasikoan sortuak, Apeninoak baina antzinagogoak dira eta itsas sedimentuzko jatorria dute. Bere punturik garaiena Pisanino mendia da (1.946 m.).
Dave Kunst

**Dave Kunst** (Caledonia, Minnesota, ) Lurrari bira oinez eman zuela independenteki ziurta daitekeen lehen pertsona da. Ibilaldia bere anaia Johnekin batera hasi zuen 1970eko ekainaren 20 batean, Waseca (Minnesota) abiapuntu zutela. Elkarrekin bira eman nahi zuten, baina egiten ari zirela John Afganistango bandido batzuek hil zuten eta Dave zauritu; sendatu ostean zehazki zauriak jaso zituen leku beretik jarraitu zue oinez, bere anaia Peterrekin. Itsaso zatiak zeharkatzeko hegazkinak erabili zituzten, eta ofizialki 23.258 kilometro egin zituen oinez.

Kunsten ibilaldia ez da Guiness Errekorren Liburuan agertzen den lehen oinezko munduari bira, bertan George Matthew Schilling agertzen baita.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cha-U-Kao emakume pailazoa

***Cha-U-Kao emakume pailazoa*** (), Henri de Toulouse-Lautrec margolari frantsesak 1895an egin zuen lana da. Margolana Frantziako Parisko Orsay museoan erakusten da. Tamainua hau da: 64x49 zm.

## Ezaugarriak 
Zirkoaren munduak beti liluratu zuen Toulouse-Lautrec. 1880ko hamarkadan zirkoaren inguruko lanak egin zituen eta, hurrengo hamarkadan, itzuli zen gai horretara, honelako lanekin. Gaueko emakumeak, bestetik, haren gustuko gaia zen eta hau horren bariantea da. Margolariaren heldutasun garaia zen. Toulouse-Lautrec 1901ean hil zen, eta, azken etapa honetan ohikoa zen pintzelada astunagoa, lodiagoa.

Cha-U-Kao izena onomatopeia bat zen: "zarata eta kaosa" esan nahi zuen. Zirku-jarduerak horrelakoak ziren. Hau Moulin Rougen egindako margolana da, Toulouse-Lautrec kabaretera bertaratzen ziren pertsonaiak margotzen baitzituen.

Toulouse-Lautrecek pailazoa bere kamerinoan irudikatzen du, ileorde zuri batekin eta soineko urdin batekin, tutu horia janzten. Pinturaren kromatismo biziak (horia, morea, gorria, turkesa) bizitasun handia ematen dio eszenari. Garai hartan estanpa japoniarrek margolariengan eragin handia izan zuten eta lan honetan ere ikus daiteke: oso marra gutxirekin giroa deskribatzen du, modeloaren bustoari tratamendu plastiko eta eskematikoa ematen dio. Gaiak eta teknikak Edgar Degas margolariak ekartzen digu burura; Toulous-Lautrec asko miretsi zituen Degasen lanak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Margolana Orsay museoaren webgunean.
* :Bideoa Youtuben.
Aguirre y Aranzábal

**Aguirre y Aranzábal** (**AYA**) armagintza enpresa izan zen, egoitza Eibarren zuena. 1915ean sortua, luxuzko eskopetak eta errifleak egiten zituen. Eibarko enpresarik handienetariko bat izan zen eta Lehen Mundu Gerraren ondoren 20.000 ale baino gehiago egin zituen.

1980ko hamarkadan, Eusko Jaurlaritzako Industria Sailak bultzatuta, armagintzaren sektorea birmoldatu zen. 1985ean Diarm enpresa sortu zuten, 21 eskopeta-enpresak (tartean AYA) osatua. Egoitza Itziarren kokatu zuten, eta mekanizazio-instalazio eta -teknologia aurreratuak zituen, errendimendu eta eraginkortasun handiagoa lortzeko. Proiektuak porrot egin zuen, eta bi urte geroago Diarm itxi zuten.

1988an, Diarm itxi ondoren, AYAko hamalau langile ohik enpresa birsortu eta marka berreskuratzea erabaki zuten, luxuzko ehizarako armen ekoizpenera lotuz, gutxiago baina kalitate handiagoarekin fabrikatzeko helburuarekin.

## Kanpo estekak
Nizeako kredoa

[thumb|Nizeako kredoaren [ikono bat, 381ko testuarekin eta *sinesten dugu* plurala erabilita.]]
**Nizeako kredoa** (,  kristau liturgian erabiltzen den sinesmen adierazpen bat da. Nizeako deitzen zaio hasierako adierazpena Nizean hartu zelako (gaur egungo İznik, Turkia), 325ean ospatu zen Nizeako I. kontzilioan. 381ean Konstantinoplako I. kontzilioa emendatu zen, eta hortik aurrera **Nizea-Konstantinoplako kredoa** izena ere eman zaio. Kredo horrek Nizeako kristautasuna definitzen du.

Ekialdeko Eliza Orientalek eta Asiriar Elizak kredoaren sinesmen adierazpena erabiltzen dute pluralean ("sinesten dugu"), baina Eliza Ortodoxoak eta Eliza Katolikoek singularrean erabiltzen dute ("sinesten dut"). Anglikano eta protestanteek, normalki, forma singularra erabiltzen dute, baina batzuetan plurala ere bai.

Apostoluen kredoa Mendebaldeko kristautasunean erabiltzen da ere, baina ez Ekialdeko kristautasunean. Igandeetan eta egun garrantzitsuetan bi kredo haietako bat adierazten da Erromatar errituan mezan, homiliaren ostean. Nizeako kredoa ere garrantzitsua da Eliza Katolikoan karguren bat hartu behar dutenentzat.

Bizantziar errituan Nizeako kredoa liturgia jainkotiarrean kantatzen da, Anaforaren ostean, eta egunero arrats-otoitzean ere bai.

## Nizea-Konstantinoplako kredoa (381) euskaraz 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Sinesten dut*, abestua
Catalina de la Rosa

**Catalina de la Rosa** edo **Catalina Nicolás** (? - 1646) Espainiako Urrezko mendeko aktorea, antzerkigilea edo komedia egilea eta antzerki enpresaria izan zen.

Catalina Nicolás Pedro de la Rosa-rekin (1613-1675) ezkondu zen eta abizena aldatu zuen. Pedro, semea izan zuten Valladoliden bizi zirela (*Comedias* kalean), 1635eko martxoaren 9an (nagusi egitean frantziskotar fraide egin zena), eta aita eta ama ponteko eta lekuko garaiko aktoreak izan zituen mutikoak (haien artean, Cosme Pérez, *Juan Rana* ezaguna).

Senar-emazte zirela dakigu 1636an elkarrekin, Tomás Fernándezen antzerki konpainia utzi eta "La Compañía de la Rosa" sortu zutenean.

Konpainiak arrakasta handia izan zuen eta errege-erregina (Elisabet Borboikoa (1602-1644), Filipe IV.aren emaztea, oso zaletua zuten), noble nahiz hirientzat antzeztu zuten (jauregietan, antzoietan eta kaleetan). Kontratuetan senar-emazteak ageri ziren eta hurrenez hurren lan egin zuten Madrilen konpainia sortu zuten urtean Korpuseko ospakizun garrantzitsuetan eta, ondoren, 1639, 1641, 1642 eta 1644an; Segovia eta Burgos (1636), Valentzia (1637 eta 1645), Cádiz (1638), Sevilla (1638 eta 1639), Málaga (1640), Granada (1640), Valladolid (1641 eta 1644), Toledo (1642 eta 1644), París (1643), eta Salamanca (1644 eta 1646). Arrakastak jarraitu egin zuen Catalina hil ostean ere. Idazle ezagunen lanak antzeztu zituzten (batez ere komediak eta entremesak).

1645eko azaroaren 19an Catalina eta Pedro de la Rosak memorial bat idatzi zieten errege-erreginei antzeztutako komediak ordaintzeko eskatuz eta poema batekin bukatu zutena:

Alegia, zor zieten diruaren truke, nahiago zutela horren pareko zen zaldun pribilegio batzuk jasotzea, etorkizunean errentak izateko.

1660an testamentua egin zuenean, Pedrok deklaratu zuen Catalinarekin ezkondu zenean ez zutela inongo ondasunik ez batak ez besteak eta Catalinaren heriotzaren unean 1.000 dukaten jabe zirela.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* GARCÍA LORENZO, Luciano (ed.) (2000): *Autoras y actrices en la historia del teatro español*, Murcia: Murtziako Unibertsitatea eta Almagroko de Festibala, 133-153. or.
* DOMÉNECH RICO, Fernando (2007): “Viudas, viragos y un poco asesinas: las autoras de comedias”, *En torno al Teatro del Siglo de Oro. Jornadas XXI-XXIII. 2004, 2005 y 2006 (Almería)*, Almería: Instituto de Estudios Almerienses, 2007, 51-73. or.
The Taking of Pelham One Two Three (1974ko filma)

***The Taking of Pelham One Two Three*** (euskaraz *Pelhamen Bat Bi Hiruaren Hartzea*), 1974ko Joseph Sargent estatubatuarrak zuzendutako ekintza thriller film bat da. Morton Freedgood idazleak John Godey ezizenez idatzitako *1973ko izenburu berdineko eleberrian* oinarritua dago. Walter Matthau, Robert Shaw, Martin Balsam eta Héctor Elizondo aktoreek antzeztu zuten.

*1998an* eta *2009an* izenburu berdineko eta eleberrian oinarritutako berregokitzapenak izan zituen.

Quentin Tarantino *Reservoir Dogs* (1992) filmeko taldekideek kolore ezizenak izateko film honetan oinarritu zen.

## Argumentua 
AEB, New York, gaizkile talde batek New Yorkeko metroaren bagoi bat bahitu eta bertan doazen 17 bidaiari gatibu hartuko dituzte. Berak askatze aldera, ordu bateko epean milioi bat dolar jasotzea eskatuko dute, bestelakoan minutu atzerapen bakoitzeko gatibu bat hiltzeko mehatxatuz. Dirua jaso arte Urdin jauna (Robert Shaw) taldeburu zorrotza entretenitzeko helburuz, Zachary Garber (Walter Matthau) polizia tenienteak bere asmamen guztia erabili beharko du.

## Aktoreak 
* Walter Matthau: Zachary Garber tenientea
* Robert Shaw: Bernard Ryder, Urdin jauna
* Martin Balsam: Harold Longman, Berde jauna
* Héctor Elizondo: Giuseppe Benvenuto, Gris jauna
* Earl Hindman: George Steever, Marroi jauna
* James Broderick: Denny Doyle
* Dick O'Neill: Frank Correll
* Lee Wallace: Alkatea
* Tom Pedi: Caz Dolowicz
* Tony Roberts: Warren LaSalle, alkateordea
* Doris Roberts: Jessie, Alkatearen emaztea
* Jerry Stiller: Rico Patrone tenientea
* Nathan George as Ptl. James
* Beatrice Winde: Jenkins andrea
* Rudy Bond: Phil polizia komisionatua
* Kenneth McMillan: Harry barrutiko agintaria
* Julius Harris: Daniels inspektorea

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
The Mallorca Files

***The Mallorca Files*** britainiar telesaila da, Dan Seftonek sortua.

## Sinopsia 
Erresuma Batuko emakumezko polizia batek eta Alemaniako gizonezko polizia batek ikertzen dituzte kasuak, Balear uharteetan.

## Aktoreak 
* Elen Rhys: Miranda Blake
* Julian Looman: Max Winter
* Maria Fernandez Ache: Ines Villegas
* Tábata Cerezo: Carmen Lorenzo
* Nacho Aldeguer: Federico Ramis
* Carlos Olalla: Joan Lorenzo
* Tanya Moodie: Abbey Palmer

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sitar

**Sitarra** (urdueraz:ستار, hindiz: सितार, bengaleraz: সেতার, pertsieraz: سی‌تار ), India eta Pakistango musika-tresna da. Gitarra, lauda edo banjoa bezalako hari instrumentu bat da, baina giderra luzeagoa du. Haren soinu metalikoa eta glissandoengatik nabari da.

Musika-tresna moldakorra da, soinu metaliko, gozo eta argia duena, ragen bilakaera geldoa adierazi eta interpretazio bertutetsua burutzeko balio duena.

Indian nahiz Pakistanen girotutako filmetako soinu bandetan ohikoa da.

## Kanpo estekak
Pikuak

***Pikuak*** euskal websaila da, Maddi Castrok sortua.

## Sinopsia 
Porno feminista filmatzea bururatu zaie emakumezko hiru etxekide gazteri.

## Aktoreak 
### Nagusiak 
* Amaia Ruiz de Galarreta: Leire

### Gonbidatuak 
* Ander Iruretagoienaː Jon (1. atala)
* Ramon Agirreː Osaba Iñaki (2. atala)
* Rosa Arburuaː Izeba-1 (2. atala)
* Olatz Eguesː Izeba-2 (2. atala)
* Xabier Medizabalː Osaba-2 (2. atala)
* Nerea Elosegiː lehengusua (2. atala)
* Mirentxu Elosegiː amona (2. atala)
* Asier Olaziregi (3. atala)
* Intza Alkain (3. atala)
* Angela Benitez (3. atala)
* Mirari Martiarena (3. atala)
* Ainhoa Etxebarria (3. atala)
* Iñigo Elosegi (3. atala)
* Asier Beramendi (3. atala)
* Beñat Martinez (3. atala)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Perry Mason (2020ko telesaila)

***Perry Mason*** estatubatuar minisaila da, Rolin Jonesek eta Ron Fitzgeraldek HBOrako sortua. *Perry Mason* telesail klasikoaren aurretiazko garai bat berregiten du telesailak, zeinean agertzen den Perry Mason ziniko bat, ikertzaile pribatua: telesail honetan hasten da abokatu lanetan hain zuzen, lizentzia lortu ondoren.

## Sinopsia 
Haur baten hilketak sua piztuko du 1930eko Los Angeles euritsuan, Depresio Handiaren atarian. Muturluze baten antzera, ikuslea Masonen argazki kameraren bitartez barneratzen da krimenaren lokatzetan eta ezkutuko erabakiak hartzen diren bulego ilunetan.

Traman nahasten dira poliziaren barne-ustelkeriak eta arrazismoa (polizia beltz batek hilketaz pistak ditu, baina isilarazi egin nahi dute), eta eliza kongregazio mesianiko bat, zeinarekin hildako haurraren gurasoak lotuta dauden.

Bigarren denboraldian, Perry Mason auzi zibilak lantzen hasiko da, kasu kriminalak albo batera utzita. Baina eguneroko lanaz harago, protagonistak hamaika arazo izaten jarraituko du, tartean alkoholarekiko mendekotasuna eta gerrari loturiko iraganeko mamuak.

## Aktoreak 
* Matthew Rhys: Perry Mason
* Tatiana Maslany: Sister Alice
* John Lithgow: Elias Birchard “E.B.” Jonathan
* Chris Chalk: Paul Drake
* Shea Whigham: Pete Strickland
* Juliet Rylance: Della Street

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Great

***The Great*** estatubatuar minisaila da, Tony McNamarak Hulurako sortua.

## Sinopsia 
Errusia Europako potentzia handien artera igaro zeneko garaia, historia eta politika jorratu dituzte, entretenimendu dibertigarriaren bitartez.

## Aktoreak 
* Elle Fanning: Katalina II.a Errusiakoa
* Nicholas Hoult: Petri III.a Errusiakoa
* Phoebe Fox: Marial
* Sacha Dhawan: Orlo
* Charity Wakefield: Georgina Dymova
* Gwilym Lee: Grigor Dimov
* Adam Godley: "Archie" antzapezpikua
* Douglas Hodge: Velementov jenerala
* Belinda Bromilow: Izeko Elizabeth
* Bayo Gbadamosi: Arkadi
* Sebastian de Souza: Leo Voronski

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Luminaries (telesaila)

***The Luminaries*** zeelandaberritar minisaila da, Eleanor Cattonen izen bereko eleberrian oinarrituta. Erresuma Batuaren iragan koloniala esploratu ditu desio, traizio eta mendekuz jositako kontakizunean. Kutsu magikoa ere badu istorioak.

## Aktoreak 
* Eve Hewson: Anna Wetherell
* Eva Green: Lydia Wells
* Himesh Patel: Emery Staines
* Ewen Leslie: Crosbie Wells
* Marton Csokas: Francis Carver
* Benedict Hardie: Alistair Lauderback
* Erik Thomson: Dick Mannering
* Richard Te Are: Te Rau Tauwhare
* Callan Mulvey: George Shepard
* Joel Tobeck: Ben Lowenthal
* Paolo Rotondo: Aubert Gascoigne
* Matt Whelan: Cowell Devlin
* Matthew Sunderland: Joseph Pritchard
* Byron Coll: Charlie Frost
* Mark Mitchison: Thomas Balfour

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Uztapiku

**Uztapikua** piku mota da, *Ficus carica*-ren fruitua. Bi pikualdi ematen dituzten pikondo-barietateetan, lehenengo aldiko pikua, bigarren aldikoak baino handiagoa eta preziatuagoa, aurreko urtean jaio eta negua lozorroan pasatutako piku batetik garatua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Skip Spence

**Alexander Lee "Skip" Spence** (Windsor, Ontario, 1946ko apirilaren 18a - Santa Cruz, Kalifornia, 1999ko apirilaren 16a) Kanadan jaiotako estatubatuar musikari eta abeslaria izan zen. Moby Grape taldeko sortzailea eta gitarra-jotzailea izan zen 1969ra. Aurretik, Jefferson Airplaneren *Jefferson Airplane Takes Off* diskoan bateria jo zuen, baina berehala kaleratu zuten. Garai hartan drogazalea zen eta eskizofrenia zuen. 1969an *Oar* bakarkako diskoa grabatu ahal izan zuen, folk psikodeliko klasiko, bihurtu zena.

## Diskografia 
### Jefferson Airplane-rekin 
* *Jefferson Airplane Takes Off* (RCA, 1966)
;Bildumak
* *Early Flight* (RCA, 1974)
* *Jefferson Airplane Loves You* (RCA, 1992)

### Moby Grape-rekin 
;Jatorrizko albumak
* *Moby Grape* (Columbia, 1967)
* *Wow/Grape Jam* (Columbia, 1968)
* ''Moby Grape '69* (Columbia, 1969)
* *20 Granite Creek* (Reprise, 1971)
* *Live Grape* (Akarma, 1978)
* *The Place and the Time* (Sundazed, 2009)
* *Moby Grape Live* (Sundazed, 2010)

;Bildumak
* *Omaha* (Harmony, 1971)
* *Great Grape* (Columbia, 1972)
* *Murder in My Heart* (Edsel, 1986)
* *Vintage: The Very Best of Moby Grape* (Columbia/Legacy, 1993)
* *Crosstalk: The Best of Moby Grape* (Sony International, 2004)
* *Listen My Friends! The Best of Moby Grape* (Columbia/Legacy, 2007)

### Bakarka 
#### Estudioko albuma 
* *Oar* (Columbia, 1969)

#### Bestelakoa 
* *AndOarAgain* (Columbia, 1969)

#### Singleak 
* "Land of the Sun" (Sundazed, 1999)
* "After Gene Autry" b/w "Motorcycle Irene" (aka *Previously Unissued Demo Recordings'') (Sundazed, 2009)
Omar Bongo

**El Hadj Omar Bongo Ondinga**, jaiotza-izena **Albert-Bernard Bongo** (Lewai, Ekuatore Afrika Frantsesa, gaur egun Bongoville, Gabon, 1935eko abenduaren 30a - Bartzelona, 2009ko ekainaren 8a) Gabongo presidentea izan zen 1967tik hil zen arte. Haren seme Ali Bongo izan zen ondorengo presidentea.

## Bizitza 
Bateke etniaren kidea zen. Frantziako Armadan sartu, eta kapitain mailarekin erretiratu zen. Gabon 1960an independentzia erdietsi ondoren, Léon M'ba bilakatu zen presidente. Haren agintaldian gora egin zuen Bongok, eta 1966an presidenteorde izendatu zuten. M'ba 1967an hil zenean, presidente bihurtu zen. Urte hartan bertan, alderdi bakarreko sistema eratu zuen.

1973an musulman egin zen, Omar izena hartuz. Motibo sendoa zuen horretarako: petrolioaren lehen shock famatuaren erdian, urre beltzean aberatsa den Gabon LPEEn sartu nahi zuen. Baita lortu ere. Berrogei urte baino gehiago iraun zuen boterean Frantziaren laguntzarekin, eta petroliotik zetozen diru-sarrerak erabili zituen bere burua aberasteko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ballerina (2016ko filma)

***Ballerina*** 2016ko Éric Summer eta Éric Warin zinema zuzendarien marrazki bizidunetako filma da, Ernst Hoffmannen *Nussknacker und Mausekönig* ipuinean oinarrituta.

## Sinopsia 
Felicia neskatila umezurtzaren ametsa dantzari profesionala izatea da. Victorren laguntzarekin, Parisera joango da eta hainbat abentura biziko dituzte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kaki (fruitua)

**Kaki** kakiondoaren fruitua da, sagar baten antzekoa eta neurriko fruitu hori gorrixka.

Kakia baia bat da, kaliza iraunkorra duena, eta astringentea izan daitekeena (taninoaren presentziagatik), eta orduan, zuhaitzean heltze oso bat gertatzen da, edo, bestela, ez-astringenteak eta uztaren ondoren heltze osokoak.

Jada VIII. mendean Txinan eta Japonian hazten zituzten- hitza, berez, japonierazkoa da: -. XIX. mendean Estatu Batuetara eta 1870. urtean Iberiar Penintsulara iritsi ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Beti dago astia

***Beti dago astia*** () 2009ko Ana Rosa Diego andaluziar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Errepide baten eraikuntzagatik bere etxea uztera behartzen duten gizon baten bizipenak izango ditu ardatz filmak.

## Aktoreak 
* Txema Blasco: Héctor
* Edu Bulnes: Bruno
* Sergi Calleja: Pedro
* Montserrat Carulla: Clara
* Juan Motilla
* Paco Pérez Ortega
* Fermí Reixach: Luis
* Maite Sandoval: Laura
* Alfonso Sánchez

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Wild Oats (filma)

***Wild Oats*** 2016ko Andy Tennant estatubatuar zinema zuzendarien film komikoa filma da.

## Sinopsia 
Eva alargun geratu da, eta, errakuntza baten ondorioz, gizarte segurantzaren 5 milioi dolarreko txekea jaso du, benetan jaso behar zituen 50.000 dolarrak jaso ordez. Eva eta bere lagun mina Kanaria Handira joango dira, bere bizitzen bidaiarik onena egiteko asmoz, baina justiziaren iheslari eta komunikabideen zirrara bihurtzen dira.

## Aktoreak 
* Shirley MacLaine: Eva
* Jessica Lange: Maddie
* Demi Moore: Crystal
* Billy Connolly: Chandler
* Santiago Segura: Carlos
* Eileen Grubba: Mrs. Krims
* Matt Walsh: Forbes
* Stephanie Beacham: Tammy
* Howard Hesseman: Vespucci
* Jay Hayden: Chip
* Rebecca Da Costa: Flavia
* Morgan Deare: Greg
* Mario de la Rosa: Antonio
* Antonio Ibáñez: Paco

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sully (filma)

***Sully*** 2016ko Clint Eastwood estatubatuar zinema zuzendarien film dramatikoa filma da.

## Sinopsia 
Filmak Airbus 320 hegazkina Hudson ibaiaren gainean jaistea lortu zuen pilotuaren istorioa du oinarri: haren benetako izena Chesley Sullenberger da, baina lagunek *Sully* deitzen diote.

## Aktoreak 
* Tom Hanks: Chesley "Sully" Sullenberger
** Blake Jones: Sully (16 urte)
* Aaron Eckhart: Jeff Skiles
* Laura Linney: Lorraine Sullenberger
* Mike O'Malley: Charles Porter
* Anna Gunn: Dr. Elizabeth Davis
* Jamey Sheridan: Ben Edwards
* Ann Cusack: Donna Dent
* Autumn Reeser: Tess Sosa
* Molly Hagan: Doreen Welsh
* Holt McCallany: Mike Cleary
* Chris Bauer: Larry Rooney
* Patch Darragh: Patrick Harten
* Jerry Ferrara: Michael Delaney
* Max Adler: Jimmy Stefanik
* Sam Huntington: Jeff Kolodjay
* Michael Rapaport: Pete the Bartender
* Wayne Bastrup: Brian Kelly
* Valerie Mahaffey: Diane Higgins
* Jeff Kober: L. T. Cook
* Molly Bernard: Alison

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Den skaldede frisør

***Den skaldede frisør*** () 2012ko Susanne Bier daniar zinema zuzendarien film erromantikoa filma da.

## Sinopsia 
Philipen familia eta Idaren familia Sorrenton bilduko dira, Philipen semearen eta Idaren alabaren ezkontzan. Antolatzaileek ospakizuna oso ondo prestatu duten arren, gauzak okertzen hasiko dira.

## Aktoreak 
* Pierce Brosnan: Philip
* Trine Dyrholm: Ida
* Kim Bodnia: Leif
* Paprika Steen: Benedikte
* Sebastian Jessen: Patrick
* Molly Blixt Egelind: Astrid
* Christiane Schaumburg-Müller: Tilde
* Micky Skeel Hansen: Kenneth
* Bodil Jørgensen: Lizzie
* Line Kruse: Bitten
* Ciro Petrone: Alessandro

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rudolf Kirchschläger

**Rudolf Kirchschläger** (Niederkappel, Austria Garaia, 1915eko martxoaren 20a - Viena, 2000ko martxoaren 30a) austriar diplomazialari, politikari eta epailea izan zen. Austriako presidentea izan zen 1974tik 1986ra. Bigarren Mundu Gerran borrokatu zuen. Gerra ostean, epailea, Pragan enbaxadore eta kanpo harremanetako ministro izan zen. 1974an Austriako presidente aukeratu zuten eta 1980an berriz haitatu zuten.
Rien à déclarer

***Rien à déclarer*** 2010eko Dany Boon frantziar zinema zuzendarien film komikoa filma da.

## Sinopsia 
1993ko urtarrilaren 1ean Eurozona sortu zen. Aduanetako bi agente, bata belgikarra eta bestea frantziarra, mugan dituzten postuak desagertzear daudela konturatuko dira. Ruben Vandervoorde agente belgikarraren familian frankofobikoak dira. Baina Mathias Ducatel agente frantsesa, Rubenen etsaia, haren arrebarekin maiteminduta dago.

Era harrigarrian, Mathiasek eta Rubenek haien arteko liskarrak ahaztu eta elkarrekin lan egitea erabakiko dute, eta landa-errepideetan zehar ibiliko dira Renault 4L zahar batekin.

## Aktoreak 
* Benoît Poelvoorde : Ruben Vandevoorde
* Dany Boon : Mathias Ducatel
* Karin Viard : Irène Janus
* François Damiens : Jacques Janus
* Julie Bernard : Louise Vandevoorde
* Bouli Lanners : Bruno Vanuxem
* Laurent Gamelon : M. Duval
* Olivier Gourmet : Chimayko apaiza
* Philippe Magnan : Mercier¡
* Bruno Lochet : Tiburce¡
* Laurent Capelluto : La Balle
* Guy Lecluyse : Grégory Brioul
* Zinedine Soualem : Lucas¡
* Christel Pedrinelli : Olivia Vandevoorde

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lama (argipena)

**Lama** terminoak hainbat adiera du:

* **Lama (generoa)** Hego Amerikako gamelidoen generoa.
* **Lama (budismoa)**, Tibeteko titulu budista.
Camera obscura (2011ko filma)

***Camera obscura*** 2011ko Maru Solores donostiar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Anek hamahiru urte ditu, eta itsu geratu da. Gurasoak ebakuntzan pentsatzen ari diren bitartean, bera pubertaroan sartu da, eta galderak egiten dizkio bere buruari...

Familiak kostaldean duen etxean oporretan daudela, Antonio osaba haize-bolada fresko baten modura iritsiko da. Lehenengo amodioaren uda da, eta lehenengo hilekoarena... Argazkilaritza zer den ikasiko du Anek Antoniorekin. Kamera eskuan duela, eguneroko gertaerak jasotzen hasiko da, inork ikusi edo erakutsi nahi ez dituen gauzekin topo egiten duen arte.

## Aktoreak 
* Jacqueline Duarte: Ane
* Javi Alaiza: Jaime
* Josean Bengoetxea: Koldo
* Leyre Berrocal: Luisa
* Víctor Clavijo: Tío Antonio
* Pello Madariaga: Imanol
* Maria Urcelay

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maru Solores

**Maru Solores** (Donostia, ) gipuzkoar zinegilea da. Andoaingo Zinema eta Bideo eskolan egin zituen ikus-entzunezkoen arloko lehenengo ikasketak. Berlinen Zinema Zuzendaritzako goi mailako ikasketak egin zituen, bertoko Zinema eta Telebista Akademia Alemaniarrean (DFFB).

## Filmografia 
* *Aztarnak* (dokumentala, 2021)
* *Puntu Koma* (minisaila, 2019)
* *Camera obscura* (film luzea, 2011)
* *Insel der Schildkröte* (film laburra, 2003)
* *Dortoka Uhartea* (film laburra, 2002)
* *Lass uns spielen* (film laburra, 1999)

## Erreferentziak
Mickey Mousing

[eskuinera|250px|thumb|*[Mysterioso Pizzicato* doinua mickey mousing teknikaren adibide garbia da, honetan musika notek pertsona baten oin-pausuekin sinkronizatuak daude.]]
**Mickey Mousing**, zinema eta marrazki bizidun teknika bat da, honetan musika eta pantailan agertzen diren ekintza batera sinkronizatu edo uztartzen dira, ekintza horien erritmoa sendotu eta azpimarratuz, eta musikaren bitartez ikusleen arreta ekintza horietara bideratuz. Izena Walt Disneyren lehenbiziko ekoizpenetatik datorkio, musika bere marrazki bizidunetako pertsonaiekin sinkronizatu eta doinuek beren mugimenduak imitatzen baitzituzten.

Teknika hau erabili eta ezagutzen den lehenbiziko aldia *Steamboat Willie* (1928) film laburrean izan zen, Carl Stallingen (1888-1974) musikarekin. Stallingen konposizioek Mickey Mousen mugimengu eta ekintzekin sinkronizatzen ziren. Stallingek mickey mousinga erabili zuen beste filmetako batzuk *Silly Symphonies*, *The Skeleton Dance* (1929) eta kolorezko *Flowers and Trees* (1932) izan ziren.

Zineman lehenbiziko Mickey Mousingaren adibide nabarmenetako bat *The Adventures of Robin Hood* (1938) filmean Sherwoodeko basoan Robin Hooden taldeak de Sir Guy de Gisbournen soldaduei eraso egiten dieten eszenan ematen da.
Birtuoso

[thumb|300px|Hainbat birtuoso ospetsuen adibideak.
1. lerroa ezkerretik: [Frédéric Chopin, Niccolò Paganini, Franz Liszt eta Luigi Boccherini.
2. lerroa ezkuinetik: Arthur Rubinstein, Sergei Rakhmaninov, Yo-Yo Ma eta Itzhak Perlman.]]
**Birtuosoa**, musika-tresna bat trebezia edo gaitasun harrigarriaz jotzeko gai den pertsona da. Birtuosoak diren pertsonak jada haurtzarotik edo musikarekin edo musika-tresna batekin duten lehenbiziko kontaktutik nabarmentzen dira, musika jotzeko ezohiko erraztasuna baidute, maiz inolako musika eskola edo jakintzarik gabe, naturaltasunez eta entzutearekin bakarrik musika jo dezakete, eta beren ezaugarri garrantzitsuenetako bat sormen eta inprobisazio musikal handia izatean datza.

Birtuoso hitza italierazko *Virtuoso* hitzan jatorria du, XVI. eta XVII. mendeetan Italian arte edo intelektual arloetan nabarmendutako pertsonak deitzeko ohorezko izendapena zen: poeta, arkitektoak, ikerlaria eta abar.
Anne Sylvestre

**Anne Beugras** (Lyon, 1934ko ekainaren 20a ) artistikoki **Anne Sylvestre** gisa ezaguna,Frantziako abeslaria, kantautorea, eta artista da.

## Diskografia nagusia (CD) 
* 1989
** *Olympia 86* (grabación en directo en el Olympia de París).
** ''J'ai de bonnes nouvelles* (Reedición de grabaciones de 1979 a 1986).
** *Mousse* (Reedición de grabaciones de 1968 a 1971).
* 1992
** *Les pierres de mon jardin* (Reedición de grabaciones de 1974 a 1981).
** *Comment je m'appelle* (Reedición de grabaciones de 1974 a 1981).
** *Une sorcière comme les autres*
** *Dans la vie en vrai*
* 1994
** *Écrire pour ne pas mourir*
** *Tant de choses à vous dire*
** *D'amour et de mots*
* 1995 *Récital au Théâtre de la Potinière* (grabación en directo).
* 1997 *Chante… au bord de La Fontaine*.
* 1998
** *Les arbres verts*
** *40 ans de chansons* (Reedición de grabaciones de 1959 a 1998) integral en 15 CD.
* 1999 *À l'Olympia en 1998*
* 2000 *Partage des eaux*
* 2003 *Les Chemins du vent*
* 2007 *Bye mélanco''

## Erreferentziak 
## Kanpoko estekak 
* Anne Sylvestre webgune ofiziala www.annesylvestre.com
* Anne Sylvestre Fabicore-n
* Anne Sylvestre MySpace-n

## Bibliografia 
* Anne Sylvestre, "Anne Sylvestre, chansons d'aujourd'hui", Jean Monteaux, colección Poésie et Chansons, Editions Pierre Seghers, 1966. (biographie, entretien et recueil de textes)
* Anne Sylvestre, "Pour de Vrai, entretiens avec Monique Detry", Monique Detry, colección Les Interviews, 1981.
* Anne Sylvestre, *Sur mon chemin de mots*, Anne Sylvestre, EPM et Le Castor Astral, Paris, 1998. (antología de textos)

## Filmografia 
* Padura ! Eric Bu, komedia, 1999 (Frantzia)
Ilargi guztiak

***Ilargi guztiak*** 2020ko Igor Legarreta bilbotar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

Jon Sagalá gidoilariarekin batera idatzita, *Ilargi guztiak* filmeko aktore taldearen buruan Haizea Carneros 12 urteko neskatoa dago, bere lehen paperean, eta ondoan ditu Josean Bengoetxea, Itziar Ituño, Lier Quesada, Zorion Egileor eta Elena Uriz.

2020ko martxoaren 13an, COVID-19 pandemia zela eta, grabazioa eten egin behar izan zuten. Ekainaren 1ean berriro hasi ziren.

## Sinopsia 
Azken gerra karlistaren zurrunbiloetan, basoaren sakonean bizi den emakume misteriotsu batek umezurztegi batetik neskato bat erreskatatuko du.

## Aktoreak 
* Itziar Ituño: ama
* Josean Bengoetxea: Candido
* Haizea Carneros: neskatoa
* Lier Quesada
* Zorion Egileor
* Elena Uriz: ama nagusia
* Miriam del Prado: moja
* Justi Larrinaga: moja
* Maite Sáez de Vicuña: moja
* Ane Biain: moja
* Udane Elosegi: umezurtza
* Andere Garabieta: umezurtza
* Iraia Serrano: umezurtza
* June Larrañaga: umezurtza
* Siena Erenchun: umezurtza
* Jean-Michel Sereau: gizon argala
* Erik Probanza
* Daniel Peña Gomara
* David Maldonado Leal: soldadua
* Olatz Beobide

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fabrice Philipot

**Fabrice Philipot** (Montbard, 1965eko irailaren 24a - Semur-en-Auxois, 2020ko ekainaren 17a) frantziar txirrindularia izan zen.

1991ko Frantziako Tourrean eta 1992ko Frantziako Tourrean Banesto taldearekin parte hartu zuen eta Miguel Indurain babestu zuen. Gazte onena izan zen 1989ko Frantziako Tourrean.

## Palmaresa 
**1987**
* Aostako Haranako Giroa eta etapa bat
* Stuttgart-Estrasburgo
* 9. Limousingo Tourrean
**1988**
* 2. Eskalatzaileen garaikurran
**1989**
* Midi Libreko etapa bat 
* Frantziako Tourreko Gazteen sailkapena 20px
* 2. Lieja-Bastogne-Liejan
* 4. Dauphiné Libérén
* 8. Mediterraneoko Tourrean
**1991**
* 2. Vaucluseko Tourrean eta etapa bat

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
—: ez zuen parte hartuUT: utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
*
Uri Geller

**Uri Geller**, , (1946ko abenduaren 20a, Tel Aviv), israel-britainiar ilusionista bat da, nagusiki telebista saio eta ikuskizunetan ustezko telekinesia eta telepatia saioak eskaintzeagatik ezagunak.

1975ean Hego Euskal Herria eta Espainian oso ezaguna egin zen, José María Iñigo bilbotarrak aurkeztutako TVE1 telebista kateko *Directísimo* saioko ikuskizunetan koilarak bi hatzen artean ipini eta igurtziaz bakarrik tolesteagatik.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Koldo Zuazua

**Koldo Zuazua Álvarez** (Donostia, 1971) gipuzkoar zinema ekoizlea da.

Arkitektura ikasi zuen Venezian eta Donostian, eta gero ekoizpen espezialitatean diploma lortu nuen ECAMen. 1999an Ramón Salazarren *Hongos* bere lehen film laburra ekoitzi zuen, askotan saritua izan zena. Ondoren, Luis Cerveroren *Taxidermia* (2000), Alcalá de Henaresko Zinemaldian saritu zutena, eta Francisco Plazaren *Puzzles* (2000)  ekoitzi zituen. Pasaian Kowalski Films ekoiztetxea sortu zuen.

2017an Sade Saria irabazi zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Possession (1981eko filma)

***Possession*** (euskaraz *Deabrutzea*), 1981eko Andrzej Żuławski poloniarrak zuzendurako beldurrezko drama film bat da. Isabelle Adjani eta Sam Neill aktoreek antzeztu zuten.

Denboraren poderioz kultuzko film estatusa bereganatu du.

## Argumentua 
Berlin, Harresiaren Erorketa aurreko garaian, Mark (Sam Neill) bidai batetik itzuli ondoren Anna (Isabelle Adjani) emaztea aldatua, oso urduri eta aztoratua topatuko du. Azkenean, beste gizon batekin abentura bat duela aitortu eta abandonatu egingo du. Mark depresio izugarri batean erori eta eromenaren mugara eramango du. Handik aste batzutara, bere emaztea jarraitzeko kontratatu duen detektibea (Carl Duering) modu basatian eraila agertuko da. Annaren abentura sekretuaren errealitatea modu izugarrian azaleratuko da.

## Aktoreak 
* Isabelle Adjani: Anna / Helen
* Sam Neill: Mark
* Margit Carstensen: Margit Gluckmeister
* Heinz Bennent: Heinrich
* Johanna Hofer: Heinrichen ama
* Carl Duering: Detektibea
* Shaun Lawton: Zimmermann
* Michael Hogben: Bob
* Maximilian Rüthlein: Galtzerdi arrosadun gizona (edo Maximilian Ruethlein)
* Thomas Frey: Galtzerdi arrosadun gizonaren morroia
* Leslie Malton: Sara, hanka desitsuratudun emakumea
* Gerd Neubert: Metroko mozkorra

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Lama (budismoa)

thumb|Hiru lama, berpiztutako leinuetako parte, Tibesteko sinesmen budisten arabera.

**Lama** (, ) ohorezko titulua da erlijio irakasleak izendatzeko Tibeteko budismoan.  Izan daitezke fraide, moja edo budismo-eskoletako irakasleak, edo tantra praktiketan garapen espiritual aurreratua duen norbait.

Dalai Lama edo Panchen-lama bezalako tituluen parte izan daiteke. Kasu hauetan lama berriz jaio edo errenkarnazioetan luzatutako leinu hauei *tulku* esaten zaie. Hitzak sanskritoaren "guru" terminoaren antzeko esanahia du.

Tibeteko monje guztiei lama deitzeko joera egon zen Mendebaldeko historiografian garai batean, eta bertako erlijioari lamaismo deitzearena ere bai. Baina izendapen horrek ez zuen kontuan hartzen Tibeten budismoaren benetako adar propio bat zegoela garatua, ezta ere beste erlijio forma zaharrago batzuk ere bazirela bertan, Bon erlijioa hain zuzen ere. Hortaz, lamaismo terminoa izendapen okertzat hartzen da 21. mendean.

## Erreferentziak
The Killing (filma)

***The Killing*** (euskaraz *Sarraskia*), 1956ko Stanley Kubrick ingelesak zuzendutako neo noir film bat da. Lionel White kazetariaren *Clean Break* (1955) eleberrian oinarritua dago. Sterling Hayden, Coleen Gray, Vince Edwards, Marie Windsor, Elisha Cook Jr., Jay C. Flippen eta Timothy Carey aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Espetxean egon eta aske gelditu ondoren, Johnny Clay (Sterling Hayden) gaizkileak bere bizitzako azken lapurreta egitea erabakiko du, Fay (Coleen Gray) maitearekin betiko erretiroa lortzea ahalbideratuko diona. Plana zalditegi bateko lasterketen diru-bilketa lapurtzea izango da. Lankideen hautaketa bat egin ondoren, lapurretaren estrategia zehastasun handiz prestatuko du. Apustu-gelan liskarrak sortu eta zazpigarren lasterketa irabazteko aukera gehien dituen zaldia hilko du. Horretarako Clayk hanibat lankideen laguntza izango du: Randy Kennan (Ted de Corsia) polizia ustela, George Peatty (Elisha Cook Jr.) apustu-gelako kutxazaina eta Mike O'Reilly (Joe Sawyer) zalditegiko tabernaria. Lapurreta aurreikusitakoaren arabera aterako da, baina lapurren artean lapurtutako diruaren banaketan arazoak sortuko dira.

## Aktoreak 
* Sterling Hayden: Johnny Clay
* Coleen Gray: Fay
* Vince Edwards: Val Cannon
* Jay C. Flippen: Marvin Unger
* Elisha Cook Jr.: George Peatty
* Marie Windsor: Sherry Peatty
* Ted de Corsia: Randy Kennan polizia
* Joe Sawyer: Mike O'Reilly
* James Edwards: Aparkalekuko langilea
* Timothy Carey: Nikki Arane
* Joe Turkel: Tiny
* Jay Adler: Mailegu-emailea
* Kola Kwariani: Maurice Oboukhoff
* Dorothy Adams: Ruthie O'Reilly andrea

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
RETAbet

**RETAbet** Bilbon egoitza duen enpresa multinazionala da, kirol-apustu arloan aritzen dena.

RETAbet 2008an hasi zen lanean Euskal Herrian, eta lehenengo apustu-denda ireki zuen Bilboko Somera kalean. Gaur egun, kudeaketa propioko 63 apustu-lokal ditu. 2019an, RETAbet taldea Latinoamerikan hasi zen lanean, Perun apustu-kanala irekiz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Washington lakua

**Washington lakua** () Seattlen ondoan dagoen ur gezeko laku handi bat da. Washingtoneko King konderriko lakurik handiena da, bai eta Chelan lakuaren ostean, Washingtoneko estatuko lakurik handiena. Lakuaren ekialdean Seattleko hiria kokatzen da, bai eta Bellevue eta Kirkland mendebaldean zein Renton hegoaldean eta Kenmore iparraldean. Lakuan bertan, gainera, Mercer irla kokatzen da. Bi ibaiek elikatzen dute laku hau: Sammamish ibaiak iparraldetik eta Cedar ibaiak hegoaldetik.

Washington lakuak bere izena 1854. urtean jaso zuen, Thomas Mercer-ek lakuari izen hori George Washingtonen omenean ezartzeko proposatu ostean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ab uno disce omnes

**Ab uno disce omnes** Virgilioren  Eneida liburuan agertzen den latinezko adierazpena da. Esaldi osoa  «*Accipe nunc Danaum insidias et crimine ab uno disce omnes*» (Virgilio, ***Eneida*** 2, 65-66) da. Santi Onaindiak honela itzuli zuen: «Konturatu zaitez grekoen amarruez, eta bakar baten gaiztakeriagatik ezagutu itzazu guztiak». Ezaguna egin dena latindar esaldiaren amaiera da.

## Jatorria 
Egurrezko zaldiaren trikimailu famatuaren bidez Troian sartu ziren greziarrei buruz hitz egitean, Virgiliok Sinon (Σίνων) greziar gerlariaren traizioa nabarmentzen du; grekoak utzi zituenaren plantak egin zituen eta, troiatar gatibu gisa, esan zien alde egin zuten grekoek utzitako zaldi erraldoia  eskaintza gisa pentsatu zutela, jainkoengandik etxerako itzulera ziurtatzeko. Esan zien zaldia oso handia eraiki zutela troiatarrek hirira eraman ez zezaten; izan ere, hala eginez gero, geroagoko inbasio grekoak garaitu ahal izango zituzten. Ondorioa, Sinon gizon faltsua zenez, denak ziren!

## Esanahia 
Esamolde latindar honek  bakar baten gaineko iritzia kolektibo edo multzo oso bati zabaltzearen kontzeptua adierazten du. Epai ezazu, bakar bat ezagututa. Izaki zakar, maltzur edo beste ezaugarri negatiboak dituzten pertsona multzo bati erreferentzia eginez, honako hau esan dezakegu: "*Ab uno disce omnes*".

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Informer (telesaila)

***Informer*** telebistako drama britainiarra da, Rory Haines eta Sohrab Noshirvani-k sortu eta idatzia eta Neal Street Productions ekoiztetxeak BBC-rentzako sortua. Telesaila BBC One katean emititzen hasi zen 2018ko urriaren 16an. 

Protagonistak dira Nabhaan Rizwan, Paddy Considine eta Bel Powley. 

## Sinopsia 
Raza (Nabhaan Rizwan) gaztea bigarren belaunaldiko pakistandar-britainiarra da. Ustekabeko atxiloketa baten ondoren, Poliziako terrorismoaren kontrako unitate bateko bi agentek, Gabe beteranoak (Paddy Considine ), eta Holly emakumezko hasiberriak, erreklutatu egingo dute informatzaile eta ezkutuko agente gisa. Helburua da Londresko kontaktu islamiko jihadistetan informazioa lortzea, gerta litekeen atentatu handi bat ebitatzeko.

Aldi berean, traman Razaren familia nahasten da bere gogoaren kontra, eta Gabe poliziaren iragan iluna (infiltratua egon zen talde ingeles supremazistetan) faktore argitu gabeko bat da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jennifer Ehle

**Jennifer Anne Ehle** (Ipar Carolina, AEB, 1969) aktore estatubatuarra da. Rosemary Harris aktore ingelesaren eta John Ehle idazle estatubatuarraren alaba da.

Ehle-ren lehen rol aipagarriena Elizabeth Bennet gorpuzten izan zen BBCren 1995eko Jane Austen-en *PHarotasuna eta aurrejuzguak* -en egokitzapenean, zeinean Colin Firth-ekin batera izan zen protagonista.
Etxeondo

**Etxeondo** txirrindularitza egiteko kirol-jantziak diseinatzen eta egiten dituen enpresa da. Egoitza nagusia Iruran du eta beste lantegi txiki bat Castejonen. Villabonan sortu zuten 1976an, eta lehen hiru urteetan zapiak, jertseak eta kotoizko kamisetak estanpatzen aritu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bel Powley

**Isobel Dorothy Powley** (Londres, 1992) aktore ingelesa da. Mark Powley britainiar aktorearen alaba, Londresen jaio eta hazi zen.

Nerabe bezala hasi zen telebistan *M.I. High* (2007 - 2008) telesailean.

Zineko bere lehen inportanteetako bat *A Royal Night Out* filmean izan zen, non Margarita printzesaren rola egin zuen.
Hankarte

**Hankartea**, halaber **iztartea**, hankak elkartzen diren aldea da. Arropan, hankartea praka, galtza motz, leggina eta abarren eremua da, non hankak elkartzen diren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Noah (2014ko filma)

***Noah*** (euskaraz *Noe*), 2014ko Darren Aronofsky estatubatuarrak zuzendutako epika drama film bat da. Bibliako Hasieraren Noeren ontziaren kontakizunean oinarritua dago. Russell Crowe, Jennifer Connelly, Emma Watson, Ray Winstone, Logan Lerman, Douglas Booth eta Anthony Hopkins aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Gizakien bekatuz beteriko mundu batean, Noe (Russell Crowe) gizaseme baketsuak bere familiarekin bizimodu lasaia eramatea beste asmorik ez du, horregatik egun batez Jainkoak misio bat burutzea aginduko dio: berehalako eurijasa eta uholde erraldoi batetik salbatuko dituen Ontzi bat eraikitzea. Gauero amesgaizto bera izango du, uholdeak eragindako hondamendi itzela, baina ondoren ametsa Lurrean biziaren berragerpenaren amaitzen da.

## Aktoreak 
* Russell Crowe: Noe
** Dakota Goyo: Noe gaztea
* Jennifer Connelly: Naama
* Emma Watson: Ila
* Ray Winstone: Tubalkain
** Finn Wittrock: Tubalkain gaztea
* Logan Lerman: Kam
* Douglas Booth: Sem
* Anthony Hopkins: Matusalen
* Leo McHugh Carroll: Jafet
* Marton Csokas: Lameck
* Madison Davenport: Na'el

### Ahotsak 
* Frank Langella: Ogen ahotsa, Aingeru Zaintzailea
* Nick Nolte: Samiazaren ahotsa, Aingeru Zaintzaileen Burua
* Mark Margolis: Magogen ahotsa, Aingeru Zaintzailea
* Kevin Durand: Ramielen ahotsa, Aingeru Zaintzailea

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai