Clemente Bernad

**Clemente Bernad** (Iruñea, Nafarroa, 1963ko maiatzaren 7a) argazkilari eta zinegile dokumentala da

1985ean Arte Ederretan lizentziatu zen Argazkigintza, Zinema eta Bideo espezialitatean Bartzelonako Unibertsitatean (UCB), eta Soziologiako Ikasketa Aurreratuetan diplomaduna Nafarroako Unibertsitate Publikoan (NUP). 1986an Koldo Chamorro argazkilariaren laguntzaile izateari utzi eta bere ibilbide propioa argazkilari independente gisa hastea erabaki zuen. 1986tik aurrera argazkilari eta zinegile dokumentala da, interes handia du bere kultura-testuinguru hurbileneko gai sozial eta politikoekiko​.

## Lan nagusiak 
thumb|*Donde habita el recuerdo* obraren argazkia. Nafarroako Museoko erakusketan aurkitzen da.
Bere argazki-serieen artean, honako hauek nabarmentzen dira: *Jornaleros* (1987-1992), *Mujeres sin tierra* (1994), *Pobres de nosotros* (1995), *Canopus* (2001), *El sueño de Malika* (2004) liburua eta film dokumentala, *Basque chronicles* (1987-2015) Euskal Herriko gatazka politikoaren ingurukoa, *Donde habita el recuerdo* proiektua y *Morir de sueño* dokumentala (2003-), *Ante el umbral* (2020), *Do you remember Franco?* librua eta gaur egun bere lanak *Cerca de aquí* eta blog pertsonalean Clemente Bernad igotzen ditu​.

Clemente Bernad dokumentalgileari, *A sus muertos* egiteagatik, urtebeteko kartzela-zigorra eta 2.880 euroko isuna ezarri zioten 2019an. Zinemagileak kamera bat eta mikrofono bat jarri zituen Iruñeko Erorien Monumentuko kriptan, Gurutze Santuaren Zaldun Boluntarioen Ermandadeko kideak grabatzeko, 1936ko uztailaren 18ko estatu-kolpea goraipatzeko asmoz toki horretan egiten ari ziren mezetako batean​.

## Bizitza eta lanak 
Hauek dira Clemente Bernadek egindako lan esanguratsuenak.

2021an *Do you remember Franco?* liburua kaleratu zuen. Argazkiak erabiliz, frankismoaren pisu sinboliko guztia gure hirietan iraunarazten duten monumentuak erakusten ditu​.

## *Ante el umbral* 
2020an, pandemia larri zebilen denboraldian, Clemente Bernadek Madrilgo kaleen argazkiak atera zituen. Argazkietan, hutsik zeuden kaleak, elkartzen zen pertsona gutxien aurpegiak, eskularru eta maskara hondarrak ageri ziren, birus horrek eragindako mina, galera eta tristura erakusten zutena. Haren hitzetan, argazki horien bitartez kaleak beldurgarriak bihurtu zirela erakutsi nahi zuen​.

## *Dónde habita el recuerdo eta Morir de sueños* 
thumb|*Donde habita el recuerdo* obraren argazkia. Nafarroako Museoko erakusketan agertzen da.|242x242px
Clemente Bernad zortzi urtez lan egon zen argazkigintza dokumentalean. 2003an Azqueta inguruko hobi komun baten bilaketa dokumentatu zuen, gai horrekin zuen lotura gero eta estuagoa egin zen familietatik jasotzen zuen historia berri bakoitzarekin. Lan honen argazki dokumentalaren bidez, Espainako Gerra Zibileko fusilamenduei buruzko egia kontatu beharra adierazi zuen. Hobien aurkikuntzaren ezkutukoa eta pribatua publiko egitea nahi zuen.

thumb|241x241px|*Donde habita el recuerdo* obraren argazkia. Fusilatu zuten Maria Alonsoren ahizaparen eraztuna da, lehen belarritakoa izandakoa. Nafarroako Museoko erakusketan batean aurkitzen da.
Isiltasunean egon diren gertaerak jakinarazi nahi ditu, hainbat urtez hobietan egon diren gorputzak exhumazioen eta zeremonia publikoaren bidez. Biktimen eta familia horien istorioak gizartearen zerbitzura jarri nahi ditu.  Clemente Bernadek *Desveleados* liburura eratu zuen zuri-beltzeko 125 argazkiekin. Irudi esplizituak, gordinak, antropologoen, soziologoen, literatura-adituen, irudi-teorikoen, kazetarien, arkeologoen, auzitegiko medikuen, poeten, biktimen... testuekin batera. Haren aburuz, irudiek eta hitzek kontakizun kolektiboa eraikitzea lortzen dute, bertsio ofizialetatik ihes egiten duena, eta diskurtso plural baten alde egiten duena, irekia eta argia aldi berean. Argitaratutako liburuak zati akademiko bat du, Paco Ferrándizek koordinatua, eta bestea ez hain teorikoa, Manuel Rivasek, Christian Caujollek, Emilio Silvak eta Bernadek berak idazten dutena.

Liburuaren ondoren dokumentala sortu zuen. *Morir de Sueños* du izena eta idei nagusi batzuetan oinarritzen da. Lehenengoa,  belarritako baten istorioa da, María Alonsok 1936ko uztaileko egun batean belarritakoa kendu zuena min egiten ziolako. La Bañezako (Leon) Batasun Errepublikanoko presidentea zen, eta uda hartan hil egin zuten, bere familiako kide batzuekin batera. Josefina, ahizpa txikia, salbatu zen, erbestera abiatu eta 2008ra arte. Hilobia aurkitu zutenei belarritakoa bila ez jarraitzeko ohartarazi zien berak eraztun itxuran zeramalako. Espainian oraindik bizirik dirauen sinbologia frankista ere jorratzen du dokumentalak. Azkenik, lanak zenbait deshobiratzeri begiratzen die, hala nola Urzanten egindakoak​.

2020an Nafarroako artelan garaikidea erosteko programan parte hartu zuen *Donde habita el recuerdo* obraren sei argazkiekin. Argazki horiek Nafarroako Museoan aurki daitezke. Lan honetan oroimen historikoak pisu handia dauka, 1936ko estatu kolpearen ondoren fusilatutako pertsonak ikusarazi nahi ditu. Berak aipatzen du 2000.uretaren hasieran konturatu zela nola pertsona talde batzuk landa eremura eta herri eta hirietako hobietara joaten zirela, 1936ko estatu-kolpearen ondoren erail zituzten pertsonen gorpuak aurkitu eta induskatzera. Berak adierazten du toki bat zuela hobi komunetan lan egiten zuten profesional guztien ondoan, haren lana egiten zutena argazkiaren bidez kontatzea zen.

## *A sus muertos* 
Iruñeko Erorien Monumentuari buruzko dokumental bat egitea zuten helburu Clemente Bernadek eta Carolina Martinezek. Urtero, uztailaren 19an, Gurutzeko Zaldun Boluntarioen Ermandadeak, 1939an errekete borrokalari ohiek sortutako erakundeak, Mola eta Sanjurjo jeneral kolpisten gorpuzkiak zeuden hilobien aurreko Erorien Monumentuan ospatzen zuten mezan zer gertatzen zen ikertzen saiatzea zuten xede​.

Clemente Bernad eta Carolina Martinez 2016ko martxoaren 18an sartu ziren Erorien monumentuaren barruan, udaletxean dokumentazioa egiteko eskaera bete ondoren. Zaintzako mikrokamera bat, bideo-grabagailu bat, grabazio-mikrofono bat eta grabagailu digital bat jarri zituen aireztapen-saretaren barruan, kriptaren barruan eta aldarearen eskuinaldean​.

Gatazka hau 2017ko urtarrilean hasi zen, *¿Qué hacemos con el Monumento a los Caídos?* jardunaldiak prestatu zirenean ZER Dilemas Urbanos y Derivas Ciudadanas elkarte memorialistaren eskutik. Jardunaldi horietan *A sus Muertos* dokumentala aurkeztu zuten. Zinta monumentuari buruzko sei galderaren inguruan egituratuta dago. Bertan, egileek herritarrek lekuaren esanahiari buruz duten ezjakintasuna, Nafarroako 3.500 biktima errepublikanoak eta Sanjurjo eta Molaren papera errepresioan salatzen dute. Helburua, hain zuzen ere, hilero 1936ko estatu-kolpea eta diktadura Eliza katolikoaren babespean goraipatzeko ekitaldi bat hartzen zuen monumentu bati eta haren balizko etorkizunari buruzko gogoeta egitea zen.​

## *Do you remember Franco?* 
*Do you remember Franco?* liburuan agertzen diren argazkiak erabiliz, frankismoaren pisu sinboliko guztia gure hirietan iraunarazten duten monumentuak suntsitzen eta berreraikitzen saiatzen da​.

Autoreak salatu nahi du ezin dela onargarria izan monumentu, eraikin edo sinbologia frankisten umiliaziopean bizi behar izatea, horiek etengabeko erasoa baitira eta gizartean izugarrizko sufrimendua eragiten izan dutelako. Hark umiliazio-tokiak deitzen ditu. Era berean, egileak salatu nahi du leku horien funtzio bakarra biktimak umiliatzea eta kriminalak goratzea dela. Bernadek lan honen bidez adierazi nahi du gizarte osasuntsu eta demokratiko batek ezin duela jasan indarkeria-maila hori. Irudiak zauriak eraldatzeko, argitzeko, molestatzeko, laguntzeko... baliagarritzat hartzen ditu.

Liburuan hiru monumentu eta eraikin frankista sendoenen argazkiak agertzen dira, hala nola: Erorien Harana, Madrilgo Garaipenaren Arkua eta Iruñeko Erorien Monumentua.

Lehenik eta behin, irudiek modu indibidualean monumentuei ikusmen-tratu txarrak ematea nahi izan du, segmentatuz, burua moztuz, testuinguru partikularretan pobretuz, kolonizatu nahi duten gizarte-paisaiarekin duten harreman korapilatsu eta pozoitsua erakutsiz.

Bigarrenik, liburuaren barruan hiru monumentuen irudien arteko erlazio bat planteatuz, gure espazio publikoan duten presentzia itsaskor eta nahasia esplizituki azalduz, non modu inozentean kamuflatzen diren, haren berezko parte balira bezala. Horregatik, irudi bakoitza kontzienteki zatikatzen da liburuaren barruan, hasiera batean beste irudi batekin bikote-harreman bat sortuz, elkarren ondoan jariozko harreman bat, non ustekabeko loturak agertzen diren, baina baita tentsio bisualak ere, talkak eta deskonexio nabariak ere.

Liburua ez dago josita, ezta grapatuta ere, dinamikoa da. Beraz, irudiak elkarren artean trukatzeko modukoak dira, haien arteko konbinazioak modu esponentzialean areagotuz, frankismoaren sinbologia osoak proposatzen duen sare trinkoa elkarren artean erabat trukagarria eta toxikoa dela erakutsiz.

Lan honen bidez, Espainian tabu diren hainbat gai salatu nahi ditu, hala nola arduradun zuzenen ezkutatzea, faxismoaren aurka baliabide guztiekin borrokatu zirenen ikusezintasuna, Eliza katolikoaren erantzukizun isila, Franco eta Hitlerren arteko odol-itunaren isiltzea, herri honetako lehen esperientzia erabat demokratikoa Franco hil ondoren ez zela hasi, 1931an baizik​.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*Blog bat du non sarrera desberdinak egiten dituen, bere lan eta obrak plasmatuak daude sarrera bakoitzean. *Cerca de aquí* du izena bloga.
*Beste blog bat dauka, *Clemente Bernad* izenekoa, bere lanak jasotzen dituena. Orrialde horretako eduki guztia Creative Commons BY-NC-ND lizentzia baten pean dago: "Aitorpena - Ez komertziala - Obra eratorririk gabe"