Puerto Ayora

**Puerto Ayora** Ekuadorreko hiri bat da, Cantón Santa Cruz kantoiko burua, baita Galapagoak probintziako hiri handi eta jendetsuena ere. Galapago uharteen erdian dago, Santa Cruz uhartearen hegoaldean, 12 m.-ko altitudean, eta batez beste 23,9 °C-ko klima tropikal lehorrarekin.

"*El corazón de las Galápagos*" du izena, artxipelagoaren gune ekonomikoa eta kokapen geografikoa baita. 2022ko zentsuan 12.696 biztanle zituen, horrela, artxipelagoko hiririk populatuena izanik. Hiriaren jatorria XX. mendearen hasierakoa da, baina kantonamendu-buru izendatu zutenetik, hazkunde demografiko bizkorra izan zuen, eta hiri-herrigune bat ezarri zuen, gerora Galapagoetako hiru hiriguneetako bat izango zena. Hiriko jarduera nagusiak turismoa, artisau-arrantza eta garraioa dira.

## Geografia 
Puerto Ayora leku pribilegiatuan dago, Akademiako Badiaren ertzetan babestuta baitago. Normalean, portu jendetsua da, turistak uharte batetik bestera eramaten dituen itsasontziz betetako,  yate pribatu eta arrantzaleen itsasontziz betetakoa. Leku egokia da, halaber, pelikanoak, itsas iguanak, lertxunak, itsas lehoiak eta hanka urdineko pikero ugari ikusteko. Ia urte osoan itsasoko brisa freskoa jasotzen du, eta klima oso atsegina ematen dio hiriari, batez ere denboraldi beroko hilabeteetan (abendutik maiatzera). Baltrako aireportutik Santa Cruz uhartera iristen da, uretako taxietan, Itabacako ubidea eta Baltra zeharkatuz.

### Klima 
Köppen sailkapen klimatikoaren arabera, Puerto Ayorak klima erdilehor beroa (BSh) du. Klima horren ezaugarri dira tenperatura altuak eta eurite-sasoi orekatua. Prezipitazioak handiak baina laburrak izan daitezke, eta, beraz, urtean zehar klima lehorra da nagusi. Urtaroak ez dira oso sentikorrak ekuatore-eremuan; hala ere, Ozeano Baretik hurbil daudenez, Humboldt (hotza) eta El Niño (beroa) itsaslasterrek ondo bereizitako bi klima-aldi markatzen dituzte: negu euritsu eta beroa, abendutik ekainera doana, eta "uda" lehorra eta zertxobait freskoagoa, uztailetik azarora bitartekoa. 

Urteko batez besteko tenperatura 23,9 °C-koa da; martxoa hilabete beroena da, batez beste 26,3 °C-koa; iraila, berriz, hilabete hotzena da, 21,8 °C-koa, batez beste. Klima isotermikoa da, prezipitazio konstanteak izaten baititu urte osoan (urteko anplitude termikoa 5 °C-tik beherakoa izaten da hilabeterik hotzenaren eta beroenaren artean); hala ere, tenperatura erreala ez da oso altua, eta hezetasunak 35 °C edo gehiago igoarazten du sentsazio termikoa. Prezipitazioari dagokionez, hiriak euri gutxi eta aldi baterakoak izaten ditu; hilabete lehorrenen eta hezeenen artean 146 mm-ko prezipitazioko aldea dago; otsailean (13 egun) egun euritsuenak izaten ditu hileko, batez beste; irailean, berriz, egun euritsuak. Hezetasun erlatiboa ere konstantea da, urteko batez bestekoa %73,9koa izanik. 

## Politika 
Lurraldeari dagokionez, Puerto Ayora hiria hiri-parrokia bakar batean dago antolatua, eta bi landa-parrokia daude, Cantón Santa Cruz airetiko osoa osatzen dutenak. "Parrokia" terminoa Ekuadorren erabiltzen da udal administrazio dibisioaren barruko lurraldeak izendatzeko.

Puerto Ayora hiria eta Santa Cruz kantoia, Ekuadorreko gainerako herriak bezala, udal batek zuzentzen ditu, Errepublikaren Konstituzioan aurreikusitakoaren arabera. *Santa Cruzeko Udal Gobernu Autonomo Deszentralizatua* gobernu erakunde sekzionala da, eta kantoia autonomoki administratzen dio gobernu zentralari. Alkateak ordezkatutako botere betearazleak eta kontzeilu kantonaleko kideek osatutako izaera legegileko beste bat bereizteak antolatzen du udalerria.

Santa Cruzeko Udalak, batez ere, Errepublikaren Konstituzio Politikoaren 253. eta 264. artikuluetan eta Udal Araubidearen Legearen 1. eta 16. artikuluetan, erakundearen autonomia funtzional, ekonomiko eta administratiboari buruzkoan, ezarritakoari jarraituko dio.

## Kanpo estekak