Dazia (erromatar probintzia)

**Dazia** (*Dacia Traiana* eta *Dacia Felix* ere izndatua) Danubioko iparraldean zegoen erromatar probintzia zen, gaur egungo Errumanian kokatua, eta Trajanok Daziako erresuma konkistatu zuenean, erromatarrek eratutako probintzia administratiboa. Hiriburua, Ulpia Traiana Sarmizegetusa izan zen, aurreko Dazia erresumako hiriburuaren izen bera (Sarmizegetusa Regia) zuen kolonia, baina harengandik 40 bat kilometrora sortu berria.

Pretoriar mailako gobernatzailea zeukan, Legio XIII Gemina bere aginpean. Daziako Gerrek eraginda, populazio urria zegoen konkistaren hurrengo urteetan. Hildakoaz gain, daziar askok iparraldera ihes egin zuten. Hortaz, erromatarrek kolonoak eraman zituzten, lursoroetan eta urre-meatzetan lan egitera.

Erromatarren nagusitasunak, halere, ez zuen oso oinarri sendorik, kokapena zela eta, defenditzeko zaila baitzen. Hadriano hango tropak erretiratzekotan egon zen, baina kolonoen segurtasunarengatik ez zuen egin.

129an, erromatarrek probintzai bi zatitan banatu zuten: *Dacia Inferior* (Dazia beherea) eta *Dacia Superior* (Dazia Garaia). Marko Aureliok (161-180) hiru probintziatan banatu zuen, *Dacia Porolissensis* (Porolissum hiri hiriburua zelako), Dacia Apulensis (Apulum zen hiriburua) eta Dacia Malvensis (Malvakoa) izenekoak hurrenez hurren, hiriburu eta batzar komun batekin, baina bakoitza bere prokuradorearekin, maila kontsularreko gobernadore (prokontsula) baten menpe.
thumb|Probintziako hiri nagusiak
256an, Galienoren agintaldian, karpiarrek eta godoek Karpatoak zeharkatuta, probintziatik bota zituzten erromatarrak. Ez dago horren zertzelada handirik. Avienoren esaldi bat baino ez dago: "Galienoren agintaldian Dazia galdu zen."

Antza, 271 – 275an, daziar libreen eta godoen presioak erromatarrak Daziatik erretiratzera behartu zituenean.

thumb|Bukatu gabeko daziar baten eskultura
### Limesa 
Danubioko Limesaren zatia, Errumanian, Gizateriaren Ondare izateko hautagai bihurtuko dela aurreikusten da, eta 600 km-tan zehar hedatzen da, Durustorumetik (Silistra) Danubio ibaiaren deltaraino, Itsaso Beltzean. Ibai-muga horren ibilbidean, Klaudio enperadorearen garaitik, Traziako erresuma ezabatu ondoren, gaztelu, gotorleku eta defentsa-dorre ugari ezarri ziren. Horietako batzuk oso ondo mantentzen dira, hala nola Capidava, Dinogetia (Garvetn) eta Halmyris (Murighiol) gotorlekuak. Azken biak, Aegyssus gotorlekua (Tulcea), Noviodunum gotorleku erromatar-bizantziarra (Isaccea), Classis Flavia Moesicako itsas basea eta Troesmis gotorlekua (Turcoaia), Tulcea probintzian daude, herrialdeko aberatsenetako bat arkeologiari dagokionez. Leku horiek guztiak, Drobetarekin batera, non Danubio gaineko Trajano zubiaren muturretako bat zegoen, Sucidava (Celei), Axiopolis (Cernavoda) eta Carsium (Harsova) UNESCOren Munduko Ondare izendatzea sustatzen duen «Danube Limes Brand» proiektuaren parte dira.[thumb|[Tropaeum Traiani|Adamclisiko trofeo monumentala]]
### Adamclisi 
Konstanta probintzian (Dogobrea), Itsaso Beltzak bustia, antzinako greziar koloniak daude, hala nola Tomis (Konstantza), Callatis (Mangalia) eta Histria (Istria). Eremu hori Behe Moesiako erromatar probintziaren zati zen inperio garaian. Tomis izan zen Augustok Ovidio poeta erbesteratu eta K.o. 17an hil zen tokia. Probintziaren barnealdean, Adamclisik arreta berezia merezi du. Leku horretan, Trajano enperadoreak monumentu bat eraikitzea agindu zuen, daziarren aurkako garaipena ospatzeko eta legioek Domizianoren garaian jasandako porrota mendekatzeko.thumb|Alburnus Maior urre meatzeetako galeriatako bat
### Daziako urrea 
thumb|Alburnus maiorren aurkitutako pitxerra bitxia, K.o. II. mendekoa.
Clujetik hegoaldera, Alba probintzian, Trajanok Dazia konkistatzeko arrazoietako bat dago: urre daziarra. Rosia Montanan dago Alburnus Maior urre meatze multzoa, erromatar urrezko meatze-gune handienetako bat, lurpeko galeria ikusgarriak dituena eta Gizateriaren Ondare izateko hautagai potentzialarekin. Hurbileko Alba Iulia herrian Apulum gotorleku legionarioaren aztarnak daude, Alburnus Maior meatzetan ateratako urrezko kargamentuak babesteko betebeharra zuena.
## Erreferentziak 
## Bibliografia osagarria 
* Soria, Molina, David (2020)  “Migraciones, deportaciones, colonización y geopolítica durante las guerras dácicas de Trajano (101-106 d.C.)”. *Revista de Estudios en Seguridad Internacional*, ISSN: 2444-6157, 6 (2) 1-16. or. DOI:  ç
* Carbó García, Juan Ramón (2010) “Dacia capta: particularidades de un proceso de conquista y romanización”. *Habis*, ISSN 275-292, 41. Universidad de Sevilla.
* ZZ.AA (2021eko azaroa) “Tesoros arqueológicos de Rumanía. Las raíces dacias y romanas” Espainiako Kulura eta Kirola Ministerioa.

## Kanpo estekak 
* “Roman Province of Dacia”. *World History Edu*
* “Romania Dacia.” *Roman Heritage*