open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lehen Olerti Eguna

**Lehen Olerti Eguna** edo **Euskal Poesiaren Eguna** 1930eko ekainaren 1an,  ospatu zuten Errenterian. Euskaltzaleak elkarteak antolatua izan zen.

## Koldobika Jauregiren omenez 
Euskaltzaleak elkarteak, Lizardi bazkide zuela eta Aitzol presidentea, sakabanatuta zeuden olerkariak bildu nahirik, Euskal Poesiaren Eguna antolatu zuen Errenterian Koldobika Jauregiren omenetan (1930).

Euskal kulturako idazlerik nabarmenenak izan ziren bertan: Xabier Lizardi, Estaban Urkiaga "Lauaxeta", Nikolas Ormaetxea "Orixe", Txomin Jakakortajarena, Jose Antonio Loidi Bizkarrondo, Alejandro Tapia Perurena... Errenteria ez zen ausaz hautatu ospakizunerako, aurreko urtean argitaratutako *Biozkadak* olerki liburuaren egile Luis Jauregiren bertan sortua zelako, baizik. Euskal olerkigintza bizitu zuen liburutzat hartzen zen *Biozkadak*. Egunean zehar olerki irakurketez eta bertsolariez gain, elebitasunaren aldeko mitina izan zen.

## Lauaxeta irabazle 
Olerki lehiaketan Esteban Urkiaga "Lauaxeta" gertatu zen irabazle, «*Maitale kutuna*» olerkiari esker. Orixe izan zen bigarren. Bertan esku hartu zuen Lizardik, hiru poesia aurkeztuz.

## Ekintza ugari 
Saioak jendetza handia biltzea lortu zuen. Olerti Egunean milaka lagun eta momentuko idazlerik entzutetsuenak eta ez hain entzunak Errenterian bildu ziren. Mezak olerki irakurketei, bertsolariei, antzerkiari, dantzei eta euskararen aldeko mitinei eman zien bidea. Herriko plaza gainezka zen. Olerti eguna herritarren festa eguna nahi zen, helburua estetikatik haratago baitzen; elitetatik herriarengana hedatu nahi zen. Pizkundea zen helburua, herria eta gizartea iratzartzea, nazioa eraikitzea eta poesia horren oinarrian jarri zen.

Bigarren Olerti Eguna 1931n egin zen, Tolosan.

## Iruditegia 
Pascual Marínen argazkiak:

Image:
Eusko Olerki Eguna celebrado en la localidad de Errenteria (2 de 4) - Fondo Marín-Kutxa Fototeka.jpg|
Eusko Olerki Eguna celebrado en la localidad de Errenteria (3 de 4) - Fondo Marín-Kutxa Fototeka.jpg|Herriaren erantzuna erabatekoa izan zen.
Eusko Olerki Eguna celebrado en la localidad de Errenteria (4 de 4) - Fondo Marín-Kutxa Fototeka.jpg|Mota askotako ekintzak antolatu ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* https://static.errenteria.eus/web/eu/herria/artxiboa/Oarso/Oarso2012/53%20guria.pdf Mikel Guria: «Mundu bat Errenterian. I. Eusko Olerti Egunean», *Oarso* aldizkarian.
Eric (telesaila)

***Eric*** 2024ko estatubatuar suspensezko telesaila da, Abi Morganek Netflixerako sortua.

## Sinopsia 
Vincent Anderson New Yorken 1980ko hamarkadan ezaguna den txotxongilolaria da. Egun batean, haren semea eskolara bidean desagertu eta egundoko zalaparta piztuko da. Gertakariak arreta mediatiko handia bereganatuko du, eta txotxongilolaria telebista saioa baliatzen hasiko da New Yorkeko autoritateei kritika zorrotzak egiteko. Hori gutxi ez eta, bat-batean, hezur haragitan agertuko zaio haren semeak ohe azpian ezkutatzen zela-eta paperean marrazturiko Eric munstroa. Irudimeneko laguna errealitate bilakatuko da. Haren agerpenak arindu eta komedia kutsuz zipriztinduko du orotara tonu ilun eta etsigarria duen istorioa.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jasokundearen eliza (Hernialde)

**Andre Mariaren Jasokundearen eliza** Hernialde herriko eliza da, Gipuzkoan. 

Nabe bakarreko eraikuntza da, XVI. mendekoa eta abside poligonalekoa. Arkupe batek babesturiko ate barroko batean zehar egiten da sarrera. Kanpandorre karratua du. Barrualdean, erretaula nagusia nabarmentzen da.

19. mendean eliza honetako bikarioa izan zen Santa Kruz Apaiza gerrilari karlista, atxilotzeko zorian egon zelarik Hernialdetik ihes egin zuen arte. Elizak albo batean duen plazak apaiz haren izena du 21. mendean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lilies Handayani

**Lilies Handayani** (Surabaya, 1965eko apirilaren 15a) arkularia da. Indonesia ordezkatu zuen 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lockoneco

**Lockoneco** (1978ko martxoaren 19a) arkularia da. Indonesia ordezkatu zuen 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
João Justino Amaral dos Santos

**João Justino Amaral dos Santos**, **Amaral** eta **Amaral II.a** bezala ezaguna (Campinas, 1954ko abenduaren 25a – Sao Paulo, 2024ko maiatzaren 31) brasildar futbolaria izan zen, atzelari postuan jokatu zuena.

Brasilgo Guarani FC, Corinthians, Santos eta Blumentau taldeetan eta Mexikoko Club América eta Leones Negros de la Universidad de Guadalajan jokatu zuen. Sao Pauloko txapelketa bat eta Mexikoko futbol liga bat irabazi zituen

Nazioartean 41 partida jokatu zituen Brasilgo futbol selekzio nazionalarekin 1975 eta 1980 artean. 1978ko Munduko Futbol Txapelketan zortzi partida jokatu zituen eta brontzezko domina lortu zuen.

## Palmaresa 
**Corinthans**
* Campeonato Paulista: 1979

**América**
* Mexikoko futbol liga: 1983–84

**Brazil**
* 1976 U.S.A. Bicentennial Cup Tournament: 1976
* Taça do Atlântico: 1976
* Copa Rio Branco: 1976
* Copa Roca: 1976
* 1978ko Munduko Futbol Txapelketa: brontzezko domina

## Kanpo estekak
Alderdi Justizialista

**Argentinako Errepublikako Alderdi Justizialista Nazionala** (), arruntki **Alderdi Justizialista**

Sortu zenetik, subiranotasun politikoa, independentzia ekonomikoa eta justizia soziala hartu zituen estandarte nagusi gisa, eta, ordutik, oso lotuta geratu zen langile-klasearekin eta sindikatuekin. Horrela, jaio zenetik, Herritarren Batasun Erradikala alderdiarekin batera, Argentinako alderdi politiko ezagunenetako bat izatea lortu zuen. Afiliatu gehien dituen herrialdeko alderdia da, 2022an 3.237.605 afiliatu izanda.

Justizialismoa hamar aldiz iritsi zen herri-hautaketaz Nazioko Lehendakaritzara: Juan Domingo Perón (1946, 1951n hautatua eta berriro 1973ko irailean), Héctor José Cámpora (1973ko martxoan), Carlos Saúl Menem (1989, 1995ean hautetsia), Néstor Kirchner (2003), Cristina Fernández de Kirchner (2007, 2011n hautetsia) eta Alberto Fernández (2019).

## Buruzagiak
* 1946–1974: Juan Perón (Presidente: 1946–1955, 1973–1974)
* 1974–1985: Isabel Perón (Presidente: 1974–1976)
* 1985–1990: Antonio Cafiero
* 1990–2001: Carlos Menem (Presidente: 1989–1999)
* 2001: Rubén Marín (Bitartekaria)
* 2001–2003: Carlos Menem
* 2003–2004: Eduardo Fellner
* 2004–2005: (No leader)
* 2005–2008: Ramón Ruiz
* 2008–2009: Néstor Kirchner (Presidente: 2003–2007)
* 2009: Daniel Scioli (Bitartekaria)
* 2009–2010: Néstor Kirchner
* 2010–2014: Daniel Scioli (Bitartekaria)
* 2016–2018: José Luis Gioja
* 2018: Luis Barrionuevo (ordezkari judiziala)
* 2018–2021: José Luis Gioja
* 2021–egun: Alberto Fernández (Presidente: 2019–2023)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Euskal futbol taldeen ibilbidea Europan

**Euskal futbol taldeen ibilbidea Europan** artikuluan euskal taldeek historian zehar Europako txapelketatan izan duten ibilbidea jorratzen da. Gizonezkoen lau talde eta emakumezkoen bi talde izan dira txapelketa hauetan jokatu duten taldeak.

## Taldeak 
2024ko ekainean eguneratua.
### Gizonezkoak 
### Emakumezkoak 
## Emaitza onenak 
* Europako Kopa / Txapeldunen Liga: 
** Final aurrekoak:
*** 25px Real Sociedad (1982-83)
* UEFA / Europa League:
** Finalak:
*** 25px Athletic (1976-77, 2011-12)
*** 25px Alavés (2000-01)
** Finalaurrekoak:
*** 25px Osasuna (2006-07)
* Latindar Kopa:
** Finalak:
*** 25px Athletic (1956)
* Iberiar Kopa: (Espainiako eta Portugalgo Ligetako txapeldunen arteko finala)
** Finalak:
*** 25px Athletic (1983)

## Urtez urte 
### Gizonezkoak 
*  txapelduna
*  finalista
*  final 1/2

### Emakumezkoak 
*  txapelduna
*  finalista
*  final 1/2

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Herritarren Batasun Erradikala

**Herritarren Batasun Erradikala**  (, UCR) Argentinako alderdi politikoa da, Leandro N. Alemek 1891n sortu zuena.

UCRk hainbat ideologia dituzten taldeak biltzen ditu, hala nola krausismoa, federalismoa, liberalismoa, nazionalismoa, desarrollismoa eta sozialdemokrazia, besteak beste. Laikotasuna defendatzen duen ideologia izan du bereizgarri, inspirazio berdinzalekoa, sustraiak federalismo tradizionalean eta autonomismo alsinistan dituena, eta rol erabakigarria izan du gizonezkoen derrigorrezko sufragioa eta sekretua konkistatzeko eta herrialdean demokrazia liberala ezartzeko, XX. mendean zehar Argentinako klase ertainen adierazgarri izateaz gain. COPPPALeko kidea da eta 1996tik Internazional Sozialistako kidea da.

Hamar aldiz iritsi zen herri-hautaketaz Nazioko Lehendakaritzara: Hipólito Yrigoyen (1916-1922 eta 1928-1930), Marcelo T. de Alvear (1922-1928), Agustín P. Justo (1932-1938), Roberto M. Ortiz (1938-1942), Arturo Frondizi (1958-1962), José María Guido (1962-1963), Arturo Illia (1963-1966), Raúl Alfonsín (1983-1989) eta Fernando de la Rúa (1999-2001).

## Buruzagiak 
*(1891–1896) Leandro N. Alem
*(1896–1897) Bernardo de Irigoyen
*(1897–1930) Hipólito Yrigoyen
*(1930–1942) Marcelo T. de Alvear
*(1942–1946) Gabriel Oddone
*(1946–1948) Eduardo Laurencena
*(1948–1949) Roberto J. Parry
*(1949–1954) Santiago H. del Castillo
*(1954–1957) Arturo Frondizi
*(1971–1981) Ricardo Balbín
*(1981–1983) Carlos Raúl Contín
*(1983–1991) Raúl Ricardo Alfonsín
*(1991–1993) Mario Aníbal Losada
*(1993–1995) Raúl Ricardo Alfonsín
*(1995–1997) Rodolfo Terragno
*(1997–1999) Fernando de la Rúa
*(1999–2001) Raúl Ricardo Alfonsín
*(2001–2005) Ángel Rozas
*(2005–2006) Roberto Iglesias
*(2006–2009) Gerardo Morales
*(2009–2011) Ernesto Sanz
*(2011) Ángel Rozas
*(2011) Ernesto Sanz
*(2011–2013) Mario Barletta
*(2013–2015) Ernesto Sanz
*(2015–2017) Jose Manuel Corral
*(2017–2021) Alfredo Cornejo
*(2021–2023) Gerardo Morales
*(2023–egun) Martín Lousteau

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Petri eta San Pauloren gotorlekua

**San Petri eta San Pauloren gotorlekua**, , Petropavlovskaya krepost', Errusiako San Petersburgo hirian dagoen gotorleku bat da, Neva hiriaren bazterrean. Hiriko jatorrizko zitadela da.

1703–1740 artean Domenico Trezzini suitzar arkitektoak diseinatu eta eraikiarazi zuen, Petri Handiaren aginduz.
Aitortu beharreko gaixotasun

**Aitortu beharreko gaixotasunak**, edo **adierazi beharreko gaixotasunak**, osasunaren profesionalek osasun-agintaritzari jakinarazi behar dizkioten gaixotasun infekziosoak dira. Ikuspuntu epidemiologiko batetik garrantzi handikoa baita gaitz infekzioso batzuen behaketa etengabea, horrek ahalbidetzen duelako gaixotasun baten hedapena eta larritasuna ikustea, eta neurri erangikorrak hartzea balizko agerraldiak agertzean .

Aitortu beharreko gaixotasunak aldakorrak dira herrialdeen arabera, baina horietako batzuk ia zerrenda guztietan agertzen dira. Hego Euskal Herriko kasuan, hauek dira osasun-agintaritzari (Osakidetzari eta Osasunbideari) jakinarazi beharreko gaitzak:

## Euskal Autonomia Erkidegoa  
## Nafarroako Foru Erkidegoa  
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Proposamen Errepublikanoa

**Proposamen Errepublikanoa** (, PRO) Argentinako eskuindar alderdi politikoa da. 2005ean jaio zen, Aldaketarako Konpromisoa () izenarekin, baina gero Proposamen Errepublikanoa izena hartu zuen 2008an.

PROk Argentina gobernatu zuen 2015 eta 2019 artean, Mauricio Macri presidente zela, eta, aldi berean, Buenos Airesko Udala gobernatzen du 2007tik, Mauricio Macri (2007-2015), Horacio Rodríguez Larreta (2015-2023) eta Jorge Macri (2023) alkateak izanda.

## Presidenteen zerrenda 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eusko Olerti Eguna

[thumb|250px|[Lehen Olerti Eguna Errenterian ospatu zen, 1930ean.]]

**Olerti Eguna** edo **Euskal Poesiaren Eguna** XX. mendeko 1930. hamarkadan Euskal Pizkundearen barruan eman zen ekimen arrakastatsua izan zen. Lehenengoa 1930eko ekainaren 1ean antolatu zen Errenterian eta handik aurrera urtero ospatu zen Espainiako Gerra Zibila hasi arte. Ekimena Euskaltzaleak elkarteak eraman zuen aurrera. Egun horiek euskararen aldeko ekimen indartsuak izan ziren non, poesiarekin batera, folklorea, musika eta festa egiten zen.

## Antolatutako Olerti Egunak 
Zazpi izan ziren:
* 1930: I.a,  Errenterian ospatua (Gipuzkoa). Koldobika Jauregi omenez egin zen. Bertan izan ziren, besteak beste, honako olerkari hauek: Jose Mari Agirre "Lizardi", Nikolas Ormaetxea Pellejero “Orixe”...  Irabazlea  Estepan Urkiaga "Lauaxeta" izan zen.
* 1931: II.a, Tolosan (Gipuzkoa). 
* 1932: III.a, Hernanin (Gipuzkoa).
* 1933: IV.a, Urretxun (Gipuzkoa).
* 1934: V.a, Zarautz (Gipuzkoa) 
* 1935: VI.a, Bedoña, Aretxabaleta (Gipuzkoa).
* 1936: VII.a, Lekeition (Bizkaia). Eusebio Azkue eta bere semea, Resurreccion Maria Azkue, omenduak izan ziren.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Lehen Olerti Eguna

## Kanpo estekak
Olga Skorokhodova

**Olga Ivanovna Skorokhodova,** errusieraz:  **Ольга Ивановна Скороходова, (**Bilozerka**,** Errusiako Inperioa, 1911ko maiatzaren 24agreg./maiatzaren 11jul. - 1982ko maiatzaren 7a)  sobietar zientzialaria, terapeuta, irakaslea eta idazlea izan zen. Bost urterekin ikusmena eta entzumena galdu zituen meningitisaren ondorioz, eta SESBeko Pedagogia Zientzien Akademiako Minusbaliatuentzako Institutuan lan egin zuen, munduko gor- itsuen ikertzaile bakar gisa. Skorojodovak haur gor-itsuen hezkuntzaren eta irakaskuntzaren garapenari buruzko lan zientifikoak sortu zituen.

## Biografia 
Iturri batzuek Olga Skorojodovaren jaiotze datari buruzko informazio okerra adierazi zuten: batzuetan 1912 edo 1914koa zen. Hala ere, Elizaren erregistroen laburpenen arabera, hil ondoren aurkitu zirenak, 1911n jaio zen (juliotar egutegia).

Olga Skorojodova Bilozerkan jaio zen, Jersongo Gobernazioan (gaur egun Ukrainako Khersongo oblasta), nekazari familia pobre batean. Bere aita 1914an gerrara bidali zuten eta ez zen inoiz itzuli, eta bere ama apaiz batentzako neskame bezala lan egitera behartu zuten. Olga bost urte zituenean hasi zen entzumena galtzen, meningitis baten ondorioz. 1922an, bere ama hil ondoren, Odesako itsuentzako eskola batera bidali zuten.

1925ean, ia erabat mutu, Ivan A. Sokolianski irakasleak sortutako Kharkiveko haur gor-itsuentzako Eskola Klinikora iritsi zen Olga. Bere zaintzapean, Olgak hizketa berreskuratu zuen eta bere burua behatzeari buruzko oharrak hartzen hasi zen.

## Sariak eta aintzatespenak 
* *K. D. Ushynski saria.*
* 2017an, Googleren Doodle batek ohoratu zuen Emakumearen Nazioarteko Egunean.
* Bere lan guztiagatik *Laneko Bandera Gorriaren Ordena* jaso zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* "*Como percibo el mundo que me rodea: la extraordinaria experiencia de Olga Skorojodova, escritora ciega y sorda desde los cinco años"*  El Correo de la UNESCO: munduari buruzko leiho irekia, XXVII, 3, 10-14, 1974
* Olga Skorojodova  Entziklopedia2 - thefreedictionary.com
Germinal (aldizkaria)

***Germinal*** Joaquín Dicentak zuzendutako Espainiako literaturako aldizkari aurrerakoia izan zen, eta bizitza laburra baina bizia izan zuen, (1897-1899).

## Historia 
Batzuek diote astekari hau 98ko lehen aldizkaritzat har daitekeela, bertan agertzen baitira lehen aldiz 98ko belaunaldiko idazle gazte guztiak, Azorín eta Unamuno izan ezik. Aldizkariaren orrietan garaiko krisiarekiko errebeldi-espiritua erakusten zuten idazleek. Beren buruak Jende Berri gisa aurkezten zuten. Adin guztietako utopikoen talde eklektikoa zen, «brontzezko gizonak, indartsuak eta ausartak», «etorkizunerako sakrifizio emankorra» onartzen zutenak. Bai izenburua, Émile Zolaren izen bereko eleberritik hartua (1899an aldizkariak argitaratu zuen Zolaren nobelaren itzulpena, foiletoi formatuan), bai Gustavo Doréren hasierako zenbakiaren marrazki alegorikoa, "«Askatasuna» herri armatua gidatzen" irudikatzen duena, idazle horien borroka-espirituaren adierazpide ziren.

Aldizkarian Espainiako letretan geroago nor izango ziren hainbat idazlek idatzi zuten, guztiak gizonak, besteak beste, Jacinto Benavente, Rafael Delorme, Ricardo Fuente, Jurado de la Parra, Félix Limendoux, Antonio Palomero, Antonio Paso, Nicolás Salmerón García, Valle-Inclán, Eusebio Blasco, Alejandro Sawa, Mariano de Cavia, Ramiro de Maeztu , Pio Baroja, Ricardo Yesares, Manuel Paso, Urbano González Serrano eta Eduardo Zamacois.

Argitalpenaren jarrera aurrerakoia atzerriko autoreen itzulpenetan ere nabari zen, hala nola Zola, Victor Hugo, Leopardi, Proudhon, Renan, Stecchetti edo Bakunin-en itzulpenetan, eta Santiago Rusiñol eta Ángel Guimarán autore katalanen presentzian. Ez zen literatura-aldizkaria bakarrik, *Germinalek* arazo politikoak hartu zituen, hala nola Montjuicheko prozesuak, kartzelen egoera, anarkismoa eta antiklerikalismoa, betiere erlijioa eta sentimendu erlijiosoa errespetatuz.

1898ko urriaren 22an Nicolás Salmerón eta García, Nicolás Salmerón politikariaren semea, aldizkariaren ardura hartu zuen. Aurrerantzean, «errepublikano-ideologiko» astekariaren azpititulua jarri zuen. Erredaktoreen artean Blasco Ibañez zegoen, eta lehen zenbakiek aurreko garaikoek baino kutsu literarioagoa izan zuten. Handik gutxira, 1899ko apirilaren 14an, bere azken alea argitaratu zuen.

## Erreferentziak 
*  Pérez de la Dehesa, Rafael: *El grupo "Germinal": una clave del 98*. Madrid, Taurus, 1970.

## Kanpo estekak
Loia (argipena)

**Loia** izenak hainbat adiera du:

Euskal Herrian:

* **Loia**, euskaraz, **lonja** esateko modu bat, bereziki herri batzuetan (Bermeon edo Mundakan, non Loia-Etxea dagoen).
* **Loia**, Nafarroa Garaiko herri hustua.
* **Loia ibaia** eta arroila, Nafarroa Garaian.

Munduan:

* **Loia fiordoa**, Norvegian.

Ikus, halaber:

* **Loja (argipena)**.
Loia (Norvegia)

**Loia** (*Loja* eta *Logja* eran ere idatzita Norvegian)   Flekkefjord udalerrian dagoen fiordo itxi bat da, norvegieraz *poll* esaten den egitura bat.  Itsasoarekin itsasgoran lotura dagoen arren, urak gazitasun gutxi du, eta izoztu ohi da neguan metro lodi izan ohi den izotzarekin.

Kayakean arraungintza praktikatzeko egokia da, haize eta baldintza nahiko bareekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Panorama Tower

**Panorama Tower**, AEBetako Miami hirian dagoen etxe orratz bat da, Florida estatuan. Downtown Miami barrutian dago. 265 metroko garaiera eta 85 solairu ditu.

2018ko uztailaren 9an inauguratu zen eta Moshe Cosicher AIA arkitektura estudioak diseinatu zuen.
Jonathan Gómez (2003an jaiotako futbolaria)

**Jonathan Germán Gómez Mendoza** (North Richland Hills, Texas, AEB, 2003ko irailaren 1a), **Jonathan Gómez** izenez ezagunagoa, estatubatuar-mexikar futbol jokalaria da. Gaur egungo Espainiako Bigarren Mailako CD Mirandes-en jokatzen du, Real Sociedad taldetik utzita. Ezker-atzelari gisa jokatzen du nagusiki.

Mexikar eta estatubatuar selekzioekin debuta egin ondoren, bigarren honekin jokatzea erabaki du.

## Estatistikak 
## Kanpo estekak
Aston Martin Residences

**Aston Martin Residences**, AEBetako Miami hirian dagoen etxe orratz bat da, Florida estatuan. Downtown Miami barrutian dago. 259 metroko garaiera eta 66 solairu ditu.

2024ko apirilaren 30ean inauguratu zen eta Bodas Miani Anger, Revuelta arkitektura estudioak diseinatu zuen.
Brickwell Flatiron

**Brickwell Flatiron**, AEBetako Miami hirian dagoen etxe orratz bat da, Florida estatuan. Brickwell barrutian dago. 224 metroko garaiera eta 64 solairu ditu.

2019an inauguratu zen eta CMC Group enpresak eraiki zuen.
David Wilkie (margolaria)

**David Wilkie** (Pitlessie, 1785eko azaroaren 18a – Gibraltar, 1841eko ekainaren 1a) eskoziar margolaria izan zen.

1799tik 1804ra arte Trustees Academyn ikasi zuen. 1811n Royal Academyko kide hautatu zuten. 1814tik aurrera eta hil zen arte bidaiatzeari ekin zion. Frantzia, Herbehereak, Italia, Suitza, Alemania eta Espainia zeharkatu zituen. Egiptora egindako bidaia batetik bueltan, Maltan gaixotu eta Gibraltarreko kostaldean hil zen.

Genero-margolan nabarmendu zen eta gai historikoak, erretratuak eta bere bidaietako eszenak ere margotu zituen. Gilen IV.a Erresuma Batukoaren eta Viktoria Erresuma Batukoaren margolari ofiziala izan zen.

## Iruditegia 

Sir David Wilkie - Pitlessie Fair - Google Art Project.jpg|*Pitlessie Fair* (1804)
David Wilkie Chelsea Pensioners Reading the Waterloo Dispatch.jpg|*The Chelsea Pensioners reading the Waterloo Dispatch*, 1822
Sir David Wilkie - The Letter of Introduction - Google Art Project.jpg|*The Letter of Introduction*, 1813.
The Highland Family MET DP169629.jpg|*The Highland Family*, 1824
Sir David Wilkie - Sketch for 'The Reading of a Will' - Google Art Project.jpg|Sketch for 'The Reading of a Will'
George IV in kilt, by Wilkie.jpg|Portrait of the kilted King George IV
The Rent Day by Abraham Raimbach after Sir David Wilkie (1817).jpg|*The Rent Day 1817*
Josephine and the Fortune-Teller 1837 David Wilkie.jpg|*Joséphine de Beauharnais and the Fortune-Teller* (1837)]]
Sir David Wilkie's residence in Kensington London, by William Collins 1841 (painted just after Wilkie's death).JPG|Sir David Wilkieren egoitza Kensingtonen, William Collinsek margotua
Terner 2.jpg|*Peace – Burial at Sea*, David Wilkieren hileta itsasoan, Joseph Mallord William Turnerrek margotua. 

## Kanpo estekak
Hakainde Hichilema

**Hakainde Hichilema** (1962ko ekainaren 4a) Zambiako enpresaburu, nekazari eta politikaria da, 2021eko abuztuaren 24az geroztik Zambiako zazpigarren eta egungo presidentea 2006, 2008, 2011, 2015 eta 2016an aurreko bost hauteskundeetan parte hartu ondoren, 2021eko presidentetza irabazi zuen. hauteskundeak botoen %59,02rekin. 2006az geroztik Nazio Garapenerako Alderdi Batua zuzendu du Anderson Mazoka alderdiaren sortzailea hil ostean.

Hauteskundearen aurretik, Hichilema Edgar Lunguren aurkari nagusia izan zen, 2015etik 2021era Zambiako presidentea. 2017ko apirilaren 11n, Hichilema atxilotu eta traizio leporatu zioten, Lungu-k ekintza ez-legitimotzat jo zuen bat isilarazteko. arerio politikoa. Atxiloketa eta kargua oso gaitzetsi ziren, Zambian eta atzerrian egindako protestekin, Hichilema aske uzteko eskatuz eta Lunguren erregimenaren autoritarismoa gero eta handiagoa gaitzetsiz. Hichilema 2017ko abuztuaren 16an atera zen espetxetik, eta traizio salaketa kendu zuten.
Biozkadak

***Biozkadak*** poema liburua 1929. urtean argitaratu zuen Iruñean Luis Jauregi apaizak, "Jautarkol", ondoren Koldobika gisa sinatuko zuenak. *Biozkadak* gerora etorriko zen olerkarien mugimenduan oihartzun handia izan zuen liburua da, generoaren berritzailea. Garaiko euskal poesian aldaketa handia ekarri zuen. Izan ere, deologikoki tradizionala eta tradizionalistaren zutabeak defendatzen ditu egileak.
Garaiko idazleek liburuaren garrantzia ikusi zuten. Horregatik, bere egileari omentzeko, Euskaltzaleak elkarteak antolatu zuen Lehen Olerti Eguna Errenterian egin zen eta, egitaraua barruan, Jaurtakol omendu zuen.

## Ezaugarriak 
Kortazarrek berak lau ezaugarri nagusi nabarmentzen ditu poesia-multzo honetan:   

* Erromantizismoaren bideak, oso bide topikoak.
* Alegoriarako tendentzia berezia, kanpoko egoera bihurtzen du barne munduaren erakusgarri.
* Pertsonaien aukeraketan, Jauregik pertsonaia nagusien balio sentimentala eta jakinduriakoa erabiltzen du bizitzari barne zentzua emateko.
* Poema liburuak ideologia tradizionala eta tradizionalistaren zutabeak defendatzen ditu, bereziki erlijioa Jacint Verdaguer poetak egin zuen moduan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* https://aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus/eu/biozkadak-1929-koldobika-jauregi/ar-154301/ Jon Kortazar: "Biozkadak (1929). Koldobika Jauregi".
* https://klasikoak.armiarma.eus/pdf/JautarkolBiozkadak.pdf] *Biozkadak* liburua PDF batean.
* :https://kritikak.armiarma.eus/?p=3563 Orixek egindako liburuaren metrikaren gaineko kritika Euzkadi aldizkarian, 1930/01/03.]
Fronte Berritzailea

**Fronte Berritzailea** (, FR) Argentinako alderdi politikoa da, joera peronista duena. Buenos Aires probintziako hauteskunde-koalizio distritala du aurrekaria, 2013an sortua urte horretako hauteskunde legegileetan parte hartzeko, eta bere buruzagi nagusia Sergio Massa da.

Fronte Berritzaileak bere burua "arima peronista, buru desarrollista eta bihotz progresista" definitu du, eta espektro politikoaren zentroan kokatzen direla diote.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Espainieraren Hiztegia (DRAE)

thumb|1780ko edizioa.
**Espainieraren hiztegia** (ofizialki, **DLE** — **DRAE**, Diccionario de la Lengua Española - Diccionario de la Real Academia Española) ***Espainiako Errege*** Akademiak argitaratutako gaztelaniaren hiztegi arauemailea da. Lehen edizioa 1780 izan zen eta honezkero dozenaka edizio egin dira. Gaur egun RAEk editatu eta egiten du, Espainieraren Akademien Elkartearen laguntzarekin.

## Aurrekariak 
ezkerrera|thumb|Autoritateen hiztegia 1726-1739
Erakunde honen lehenengo hiztegia Diccionario de autoridades (Autoritateen hiztegia, 1726-1739) izan zen. Hiztegi honek hitzen zentzua eta izaera, esaera zaharrak, atsotitzak eta hizkuntzaren beste erabilera batzuk azaltzen ditu. 

1770ean hiztegiaren bigarren edizioa egin zen, urte hartan alfabetoko lehenengo bi letrak bakarrik.

## Argitalpenak 
* 1780. 46 000 lema erregistratu zituen serieko lehen hiztegia izan zen.
* 1803. 4. edizioak 59.000 lema inguru ditu.
* 1869. 11. edizioan 47.000 lema erregistratu ziren.
* 1884. 12. edizioan 51.000 lema inguru jaso ziren.
* 1925. 15. edizioak 67.000 lema inguru ditu.
* 1992. 21. edizioan 83.000 lema erregistratu ziren.
* 2001. 22. konpilazioa: 88.000 lema baino gehiago.
* 2014. 23. edizioan 93.000 lema baino gehiago izan dira.

## Formatuak 
21. ediziora arte, kiztegia paperean bakarrik argitaratu zen. 2001eko edizioan paperezkoaz gain edizio bat gehitu zen CD-ROMean. 22. edizioa hiru formatutan argitaratu zen: paperean, CD-ROMean eta Internet bidezkoa bidean, doako sarbidearekin. 2024an, lineako bertsioa 22. bertsioaren eta 23. edizioaren hibrido bat da.
 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Espainieraren hiztegia (RAE).
* 1826ko edizioaren lineako facsimilea (*Google Books*).
WordReference.com

**WordReference** lineako itzulpen-hiztegia da, eta, besteak beste,  hizkuntza-bikote hauek ditu: ingelesa/frantsesa, ingelesa–italiera, ingelesa–gaztelania, frantsesa–gaztelania, gaztelania–portugesa eta ingelesa–portugesa.

WordReferencek aurretik Oxford Unabridged eta Oxford Concise hiztegiak zituen harpidetza bidez. Hiztegi horiek doako hiztegiek baino itzulpen gehiago zituzten. 2008an, prezioa 30 € zen urtean.

2008rako hizkuntza-bikote berriak gehitu zituzten: ingelesa-alemana, ingelesa-errusiera, ingelesa-poloniera, ingelesa-errumaniera, ingelesa-txekiera, ingelesa-turkiera, ingelesa-txinera, ingelesa-japoniera, ingelesa-koreera, ingelesa-arabiera. Orduz geroztik, nederlandera, islandiera eta suediera gehitu dira.

Web guneak sarbide publikoko foroak eskaintzen ditu, erregistratutako erabiltzaileek hiztegiari eta gramatikari buruzko galderak egin ditzaten.  Ingelesezko, espainierazko, italierazko eta katalanezko hiztegi elebakarrak ere baditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Official website
Estrel Tower

**Estrel Tower**, Alemanialo Berlin hiriburuan eraikitzen ari den etxe orratz bat da. Neukölln barrutian dago.

2024ean amaitzea aurreikusia dago eta Barkow Leibinger arkitektoak diseinatu zuen. 176 metroko garaiera eta 45 solairu izango ditu.
BCAM

**BCAM** (**Basque Center for Applied Mathematics** edo **Matematika Aplikatuen Euskal Zentroa**) 2008an irabazi asmorik gabeko erakunde gisa sortutako euskal ikerkuntza-taldea da, matematika aplikatuan lan egiten duena.

Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza, Hizkuntza Politika eta Kultura Sailak, Euskal Herriko Unibertsitateak, Ikerbasquek, Bizkaiko Foru Aldundiak eta Innobasquek sortu zuten 2008an.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* José Antonio Lozano Alonso
* Lore Zumeta
* Maria Jesus Esteban
* Inmaculada Arostegi
* Jone Uria
* Amaia Abanda Elustondo
* Naukas 
* Gladys saria
* Txiotesia lehiaketa
* Ikergazte

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
ELEBILAB

**ELEBILAB**, euskal ikerkuntza-taldea da, eleaniztasuna ikertzen duena, euskarari eta harekin ukipenean dauden hizkuntzei arreta berezia eskainiz.
[thumb|300x300px|[Itziar Idiazabal irakaslea aurkezpen digital batean]]
Hizkuntza eta eskolako zein familiako eleaniztasuna aztertzen dituzte. Ikuspegi ezberdinetatik egiten dute: maila sozialean eta psikologikoan, umearengan eta helduarengan, diskurtsoan eta gramatikan Testuinguru ezberdinetan bildutako ahozko zein idatzizko ekoizpenak aztertzen dituzte, baita pertsona eleaniztunak hizkuntza jabetzeko eta garatzeko dituen une ezberdinetan ere.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Itziar Idiazabal
* Ibon Manterola
* Beñat Garaio
* Hizkuntza Gutxituetako Hiztun Gazteen Topaketa
* Txiotesia lehiaketa
* Ikergazte 

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Suradi Rukimin

**Suradi Rukimin** (1959ko urriaren 28a) arkularia da. Indonesia ordezkatu zuen 1984ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nurfitriyana Saiman

**Nurfitriyana Saiman** (Jakarta, 1962ko martxoaren 7a) arkularia da. Indonesia ordezkatu zuen 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan, 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hendra Setijawan

**Hendra Setijawan** (1970eko apirilaren 20a) arkularia da. Indonesia ordezkatu zuen 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Leane Suniar

**Leane Suniar** (Jakarta, 1948ko otsailaren 4a - Gatot Soebroto Army Hospital, 2021eko azaroaren 21a) arkularia da. Indonesia ordezkatu zuen 1976ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kusuma Wardhani

**Kusuma Wardhani** (Makassar, 1964ko otsailaren 20a - 2023ko azaroaren 12a) arkularia da. Indonesia ordezkatu zuen 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Toyosu merkatua

handizkako merkatua da Tokion, badian berreskuratutako lurretan  eraikia. Bi merkatu edo arrain-lonja daude itsaskientzat, bata handizkako salerosketa egiteko eta bestea enkanteetarako, eta beste merlatu bat fruta eta barazkientzat, bakoitza bere eraikinean. Turistek enkanteen merkatua ikus dezakete bigarren solairuko estalki batean. Badira jatetxe batzuk itsaski freskoekin eta merkatuko produktuekin eta dendekin (merkatuan eta dendetan). 

Tsukijiko arrain-merkatu historikoa ordezkatu zuen Toyosuk. 2018ko urriaren 11n ireki zenean, munduko handizkako arrain merkatu handiena bihurtu zen.

## Garrantzi ekonomikoa 
400 produktutik gora saltzen dira bertan, merkeenak diren algetatik hasi eta garestiena izan daitekeen kabiarreraino. Balea ere aurki daiteke. Arrain ohikoena ordea hegalaburra da, *maguro*.

Tokioko merkatuak kontutan harturik, 21. mendean, 700.000 tona itsas produktu lantzen ziren urtero eta honek 600 bilioi yeneko (5 bilioi euro) mozkinak ematen ziren. 2010 urtean 60.000-65.000 langile izan ziren langintza honetan; maioristak, enkantegileak, banatzaileak eta abar.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zaragozako Lonja

**Zaragozako Lonja** edo Burtsa (gaztelaniaz *Lonja de Zaragoza,* aragoieraz *Loncha de Zaragoza*) estilo errenazentistako eraikin zibil bat da. Bere garaian Zaragozan hiriko ekonomia eta merkataritza jardueretara zuzendua, 21. mendean Udalaren erakusketa areto gisa balio du.

## Historia eta ezaugarriak 
Eraikina 1541 eta 1551 artean eraiki zen Don Hernando de Aragónek (1498-1575) eskatuta, zeinak hiriari leku publiko bat eskaini nahi zion, merkatariak euren negozietarako elkartzeko. Juan de Sariñena arkitekto eta proiektu zuzendariaren planoen arabera eraiki zen.

Aragoiko eraikin errenazentistarik garrantzitsuenetakoa da. Estilo hau herrialdean izan zuen lehena izan zen, Italiako Quattrocentoko Florentziako jauregiek eraginda, baina Aragoiko mudejar estiloaren ñabardurak jaso zituen. Hain zuzen ere eraikuntza-materiala adreilua da, Aragoiko arkitekturan ohikoa dena, non ez den material pobretzat hartzen baina arte islamikoaren eraginez erabili ohi dena. Estilo bertsua Aljaferia jauregian eta monumentu mudejarretan ikus daiteke.

Adreiluen gainean, azulejuak eta igeltsuzko erretratu polikromatuak nabarmentzen dira baita ere.

Eraikina oinplano angeluzuzenaren arabera eraiki zen. Fatxaden kanpoko altxaera hiru mailatan egituratzen bada, barruko bolumenak solairu bakarra du. Ganga estilo gotikokoa da.
Fitxategi:La_Lonja_de_Saragosse_-_J-A_Brutails_-_Université_Bordeaux_Montaigne_-_1805.jpg|link=Fichier:La_Lonja_de_Saragosse_-_J-A_Brutails_-_Université_Bordeaux_Montaigne_-_1805.jpg|alt=La Lonja photographiée par Jean-Auguste Brutails|Jean-Auguste Brutails-ek eginiko argazkia
Fitxategi:Zaragoza_-_Lonja_-_Detalle02.jpg|link=Fichier:Zaragoza_-_Lonja_-_Detalle02.jpg|alt=Décoration de portraits en plâtre polychrome de la façade| Fatxadako igeltsu polikromatutako erretratuen dekorazioa
Fitxategi:Lonjazaragoza.jpg|link=Fichier:Lonjazaragoza.jpg|alt=Voûte de la Loge| Ganga

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Joseph Oughourlian

**Joseph Oughourlian** (Paris, 1972ko otsailaren 15a) armeniar eta libanoar jatorriko enpresaburu eta kirol kudeatzaile frantziarra da, inbertsioaren arloan diharduena. Oughourlian Lens eta Millonarios futbol kluben jabea da, baita Paduako akziodun gehiengoa ere.

HEC Paris, Sciences Po eta Parisko Unibertsitatea I - Panthéon-Sorbonne lizentziatu zen.

## Biografia 
Oughourlian 1994an hasi zuen bere lankidetza-karrera Société Générale-n. 1996an New Yorkera joan zen eta, hurrengo urtean, zuzenean Société Générale-ren fondoak kudeatzen hasi zen. Horrela sortu zuen 2001eko urrian lehen Amber fondoa, zatika, bankuaren hasierako kapitala erabiliz. Ondoren, sei mila milioi aktibo baino gehiago zituen funts bat kudeatu zuen.

2005ean Amber Capital inbertsio funts aktibistak sortu zituen New Yorken, baina hiru urte geroago 2007ko finantza krisiak bere bezeroak eta kudeatzen zituen aktiboak ahuldu zituen. 2012an kudeaketa konpainia Londresera eraman zuen Europan egindako inbertsio ugariengatik, baina baita Milanen bulegoekin ere; Oughourlian ere Italian hogei bat enpresa ezberdinetan inbertitzen aritu da.

2015eko abenduan, Oughourlian Espainiako PRISA prentsa taldeko administrazio kontseilurako izendatu zuten. 2019ko apirilaren 29an presidenteorde izendatu zuten, akziodun nagusia Amber Capital sozietatearen bidez, gero administrazio kontseiluko presidente izendatu zuten 2021eko otsailean. Frantziako Lagardère taldean bere ekintzak amaitu ondoren, bereziki inbertitzen du. Madrileko aferetan; 2021erako Prisa taldearen ia heren baten jabe zen, eta Vivendi, Lagardèreren erasoaren ostean bazkide bihurtu zena, bere akzioen ia hamarren baten jabe zen.

2020ko martxoaren 1etik, hau da, 2020ko burtsaren kraskaduraren ostean, Amber Capitalek 1.100 milioi euro kudeatu zituen aktiboetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ningkiangar zaldi

**Ningkiangar zaldi**a,edo  **mingling**, (Txinera sinplifikatua : 宁强马 ; Txinera klasikoa: 寧強馬 ; pinyin : Níng qiáng mǎ),  Txinako bertako zaldi arraza bat da. Bere tamaina zein gainontzeko ezaugarriengatik ponien sailkapen taldean dartzen da. Bere tamaina txikia dela eta, zaldi miniatura bat da era berean.

## Arrazaren hiztoria 
Bere jatorria Shaanxi probintzian dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Amanita vaginata var. plumbea

***Amanita vaginata var. plumbea*** *Amanitaceae* familiako onddo espezie bat da. Aldaera honek nominalaren antzeko balio gastronomikoa du. Asko eta tenperatura altuan egosi behar da bere toxikotasun hemolitikoa lurruntzeko.

Sinonimoak: *Amanita plumbea*, *Amanitopsis vaginata*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 3 eta 7 cm bitarteko diametrokoa. Koniko-kanpai itxurakoa, likatsu samarra, gris-errauts kolorekoa, batzuetan tonu urdinxkekin; ertz sendoa eta luze ildaskatua; batzuetan bolbaren hondar lodi grisaxka kolorekoz partzialki estalita.

**Orriak:** Zuriak, sabeldunak, estu eta libreak.

Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak baina ukitzen ez diotenak.

**Hanka:** 6 eta 10 cm bitarteko garaierakoa eta 0,5 eta 1,5 cm bitarteko lodietakoa. Luzea eta liraina, goialdera mehetua, zuri-hauskara, zorro itxurako zuri grisaxka koloreko bolbarekin.

**Haragia:** Zuria, hauskorra, zaporegabea eta usaingabea.

**Etimologia:** Amanita grekotik dator eta Zilizia eta Siria arteko mendiari egiten dio erreferentzia, Han oso ugariak ziren eta. Grezieraz beste esanahi bat ere badu, perretxikoa kontzeptu orokor gisa. Plumbea epitetoa latinetik dator, berunaren kolorea esan nahi duen, "plumbeus" hitzetik. bere koloreagatik.

## Jangarritasuna 
Jangarria baina kontuz.

### Nahasketa arriskua 
*Amanita vaginata* nominalak kapela arre-grisaxka du (berun koloreko isla gabe), ertzeko ildaskak ez hain nabarmenak eta ez du errezelaren hondarrik izaten. *Amanita lividopallescens* (zuri-okre kolorekoa) eta *Amanita umbrinolutea* (gris-marroia) espezieen antza ere badu.

## Sasoia eta lekua 
Udaberritik udazkenera. Euria behar du. Hostozabalen basoetan batez ere.

### Banaketa eremua 
Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Frantzia, Suitza, Suedia, Portugal.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Amanita flavescens

***Amanita flavescens*** *Amanitaceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Amanitopsis vaginata var. flavescens*, *Amanita contui*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 4 eta 8 cm bitarteko diametrokoa, kanpai itxurakoa, gero ganbila, hori-laranja kolorekoa eta ertza oso ildaskatua.

**Orriak:** Estu, sabeldunak, libreak, zuriak.

Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak baina ukitzen ez diotenak.

**Hanka:** Oso liraina, zilindrikoa, goialdean mehetua, zuria, pixka bat jaspeztatua. Bolba zuria ertz markatuekin, garaia.

**Haragia:** Zuria, hauskorra.

**Etimologia:** *Flavescens* epitetoa latinetik dator, horia esan nahi duen “flavus” hitzetik. Bere koloreagatik.

## Jangarritasuna 
*Amanita vaginata* guztiak bezala jangarria. Ondo egosi behar dira.

### Nahasketa arriskua 
*Amanita fulva* eta *Amanita crocea* aldaerekin nahas daiteke.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean. Hostozabalen basoetan. Ez oso ohikoa.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sylvia Nordskar

**Sylvia Thorson Nordskar** (Bærum, 1993ko ekainaren 19a) Norvegiako atleta da, maratoian eta mendi-lasterketatan aritzen dena. 2024an Zegama-Aizkorri Maratoia irabazi zuen.

## Biografia 
Haurtzaroan orientazioa egin zuen eta gaztetan iraupen-eskian aritu zen Norvegiako eta Eskandinaviako zirkuituetan. 

2016an Denverreko Unibertsitatera joan zen Enpresa Administrazioko masterra egitera eta han ezagutu zuen trail mundua. Lehenengo lasterketan garaipena lortu zuen Barr Trail mendi lasterketan, maratoi erdiko luzera zuen. Oslora itzuli eta Norvegiako hainbat lasterketa irabazi zituen hurrengo urteetan.

2023an Mont-Blanceko maratoian bosgarren egin zuen.

## Nazioarteko palmaresa 
**2016**
*  Barr Trail Mendi Lasterketa () - 20 km
**2018**
*  Oslo EcoTrail () - 50 km
*  Salomon Xreid Jotunheimen () - 105 km
*  Tromso Skyrace () - 31 km
**2019**
*  KRS Ultra () - 59 km
**2020**
*  Senja Ultra () - 100 km
**2021**
*  Arctic Triple Lofoten Ultra-Trail () - 50 km
*  Molde 7 Topper () - 48 km
**2023**
*  Fjällmaratonveckan Årefjällen () - 26 km
*  Kullamannen Sprint Ultra () - 26 km
*  K42 Canarias Anaga Maratoia () - 42 km
**2024**
*  **Zegama-Aizkorri Maratoia** () - 42 km

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ranch Hand operazioa

**Ranch Hand operazioa**, Vietnamgo Gerran, 1962tik 1971ra egindako estatubatuar operazio militarra izan zen. Neurri handi batean, 1950eko hamarkadako «Malaysiar Emergentzia» deiturikoan 2,4,5-T edo azido 2,4-diklorofenoxiazetikoa bezalako gai kimikoen britainiar erabileran inspiratua, «Ranch Hand» Vietnamen «Trail Dust» izeneko operazioa gerra kimikoko programa baten parte izan zen, lur erreko taktikak erabiltzen zuena. Operazioan zehar, 80 milioi litro hosto-galtzaile eta herbizida baino gehiago busti ziren Hego Vietnamgo landa-eremuetan, Vietnamgo Askapenerako Fronte Nazionalari (Viet Cong) elikagaiak eta estaldura ematen zien landaredia kentzeko ahaleginean. Laos eta Kanbodia bezalako inguruko herrialdeetako eremuak ere neurri txikiagoan buzti zituzten. 1961 eta 1971 artean 20.000 borroka-hegaldi inguru izan ziren.

Operazioaren izena  eta  leloetan oinarritu zen, Normalean, operazioetarako, hiru eta bost hegazkin arteko taldeak aireratzen ziren eta paraleloan hegan egiten zuten kimikariek jaurtitzen zuten bitartean. AEBek Vietnamgo gerran erabilitako herbizida eta hosto-galtzaile guztien % 95 operazio honetan erabili zituzten. Gainerako % 5a Ameriketako Estatu Batuetako Gorputz Kimikoak, beste adar militar batzuek eta Vietnamgo Errepublikak (Hego Vietnam) erabili zuten, kamioiak, helikopteroak, itsasontziak edo eskuzko lainoztagailuak erabiliz, batez ere Estatu Batuetako instalazio militarren inguruan. Erabilitako produktu kimikoen artean, «ortzadar herbizida» izenekoak

Substantzia horien Vietnamgo gerran erabilera hasieratik izan zen polemikoa, eta talde ekologisten eta komunitate zientifikoaren kritikei aurre egin behar izan zien.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Donostiako Kofradia (argipena)

**Donostiako Kofradia** izenak hainbat adiera du:

* **Donostiako Arrantzaleen Kofradia**, Donostiako portua arrantzale-portua zenean bertako arrantzaleak batzen zituen erakundea.
* **Donostiako Kofradia (eraikina)**, Donostiako portuko 20. mendeko eraikina, 21. mendean zenbait erakunderen egoitza.
* **Kofradia Itsas Etxea**, Donostiako portuko 20. mendeko eraikina, izatez arrain-lonja zena eta ez kofradia, 21. mendean berrizendatua.
* **Donostiako Piratak**, elkartea, *kofradia* eran antolatua haien esanetan.
Vera Fischer

**Vera Fischer** (Blumenau, Santa Catarina, 1951ko azaroaren 27a) brasildar aktore eta edertasun lehiaketako tituluduna da, 1969an Miss Brasil izendatu zuten eta bere herrialdea ordezkatu zuen Miss Universe 1969an, non Top 15 sailkatu zuen.

## Kanpo estekak
Donostiako Kofradia (eraikina)

**Donostiako Kofradia** hiriko portuan dagoen eraikin bat da, arrantzaleen kofradiarentzako zerbitzuak eskaintzeko sortua 20. mendean, eta berriztua eta beste erakunde batzuen egoitza izateko prestatua 21. mendean.

1927ko apirilean inauguratu zen. Besteak beste, eskola bat zuen 2. solairuan, arrantzaleen seme-alabentzakoa. Mosaikoz eginiko erretuloak bere gaztelerazko izen zaharra eraksten du: *Pósito de Pescadores de Nuestra Sra del Carmen*. 

21. mendean berritu egin zen, eta Donostia jada arrantza-portua ez denez, beste zerbitzu batzuen egoitza da, zehazki Gipuzkoako Portuen Lurralde Zerbitzuarena eta Euskadiko Kirol Portuak erakundekoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fairchild C-123 Provider

**Fairchild C-123 Provider** () Chase Aircraft Companyk diseinaturiko eta Fairchild Aircraft hegazkingintza enpresak ekoitzitako garraio militarreko aireontzia da. Hasieran AEB Aireko Armadarentzat ekoitzia, Estatu Batuetako Kostazainek, Aire-Erreserbak eta Guardia Nazionalak ere erabiltzen dute.

Chase Aircraft Companyk (XCG-20) eta geroago XG-20 (Chase MS.8 Avitruc barne-izendapena) C-123 Provider asalto-planeagailu gisa diseinatu zen Ameriketako Estatu Batuetako Aire Indarrarentzat (USAF). 1950eko hamarkadan XCG-20rako bi bertsio motorizatu garatu ziren, hala nola XC-123 eta XC-123A. Bien arteko alde bakarra motorraren eredua zen. XC-123ak airez hoztutako Pratt & Whitney R-2800 Double Wasp bi motor erradial erabiltzen zituen, eta XC-123Ak, berriz, General Electric J47-GE-11 lau turborreaktore, hegalen azpiko bi gondolatan. Hegazkina ondo ikusi zen tropa taktikoak garraiatzeko, bere sendotasun eta fidagarritasunagatik eta pista labur eta erdi konponduetatik jarduteko gaitasunagatik; hala ere, turborreaktoreek bultzatutako bertsioa ez zen onartu hainbat arazorengatik, besteak beste, erreaktoreek objektu arrotzak irensteko joera zutelako, eta, beraz, USAFek bertsiorik konbentzionalenaren alde egin zuen.

## Kanpo estekak
Haize Lekuona

**Haize Lekuona Blanco** (Biriatu, Lapurdi, 2006) bertsolari lapurtarra da. Bertsolari Aldizkariko ohiko kolaboratzailea da. Bertan bertso-paperak idatzi ohi ditu.

## Palmaresa 
* Iparraldeko Eskolarteko Bertsolari Txapelketa
** Finalista (4): 2021, 2022, 2023, 2024.
* Taldekako Xilaba
** Finalista (1): 2023 (Ibai Lekuona, Irati Alcantarilla eta Miren Artetxerekin batera)
* Xilaba Bertsulari Xapelketa
** Lehengo fasea (1): 2025

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ferreira Gullar

**José Ribamar Ferreira**, **Ferreira Gullar** izengoitiz ezaguna (São Luís, 1930eko irailaren 10a – Rio de Janeiro, 2016ko abenduaren 4a) brasildar olerkari, antzerkigile, saiakeragile, ipuingile, kazetari eta arte-kritikaria izan zen.

Neoconcretismo mugimendu poetikoaren sortzailea izan zen. Brasilgo Alderdi Komunistako kide izan zen, eta 1964an erbesteratu behar izan zuen, diktadura militarra Brasilera iritsi ondoren, eta SESBen, Txilen, Perun eta Argentinan bizi izan zen. 1975ean idatzi zuen Argentinan bere lanik ezagunena, "Poema Sujo" ("Poema zikina"). Bertan, bere haurtzaroko eta gaztaroko oroitzapenak eta erbesteratuta bizitzearen larritasuna jorratzen ditu, eta erbesteratuen jazarpenaren ondorioz poesia idazteari uzteko erabakia azaltzen du. Erbestetik itzuli ondoren, liburuak argitaratzen eta egunkarietan idazten jarraitu zuen.

2002an Claus printzea saria jaso zuen, 2005ean Machado de Assis saria, 2007an Jabuti saria eta 2010ean Camões saria.

## Lanak 
;Olerkigintza 
* *Um pouco acima do chão*, 1949
* *A luta corporal*, 1954
* *Poemas*, 1958
* *João Boa-Morte, cabra marcado para morrer* (cordel), 1962
* *Quem matou Aparecida?* (cordel), 1962
* *A luta corporal e novos poemas*, 1966
* *História de um valente*, (cordel, na clandestinidade, como João  Salgueiro), 1966
* *Por você por mim*, 1968
* *Dentro da noite veloz*, 1975
* *Poema sujo*, 1976
* *Na vertigem do dia*, 1980
* *Crime na flora ou Ordem e progresso*, 1986
* *Barulhos*, 1987
* *O formigueiro*, 1991
* *Muitas vozes*, 1999

;Antologiak
* *Antologia poética*, 1977
* *Toda poesia*, 1980
* *Ferreira Gullar* - seleção de Beth Brait, 1981
* *Os melhores poemas de Ferreira Gullar* - seleção de Alfredo Bosi, 1983
* *Poemas escolhidos*, 1989

;Ipuinak
* *Gamação*, 1996
* *Cidades inventadas*, 1997

;Antzerkia
* *Um rubi no umbigo*, 1979

;Kronikak
* *A estranha vida banal*, 1989
* *O menino e o arco-íris*, 2001

;Oroitzapenak 
* *Rabo de foguete - Os anos de exílio*, 1998

;Biografia
* *Nise da Silveira: uma psiquiatra rebelde*, 1996

;Saiakerak
* *Teoria do não-objeto*, 1959
* *Cultura posta em questão*, 1965
* *Vanguarda e subdesenvolvimento*, 1969
* *Augusto do Anjos ou Vida e morte nordestina*, 1977
* *Tentativa de compreensão: arte concreta, arte neoconcreta - Uma contribuição brasileira*, 1977
* *Uma luz no chão*, 1978
* *Sobre arte*, 1983
* *Etapas da arte contemporânea: do cubismo à arte neoconcreta*, 1985
* *Indagações de hoje*, 1989
* *Argumentação contra a morte da arte*, 1993
* *O Grupo Frente e a reação neoconcreta*, 1998
* *Cultura posta em questão/Vanguarda e subdesenvolvimento*, 2002
* *Rembrandt*, 2002
* *Relâmpagos*, 2003

;Telebista
* *Araponga* - 1990/1991 (Rede Globo) - laguntzailea 
* *Dona Flor e Seus Dois Maridos* - 1998 (Rede Globo) - laguntzailea 
* *Irmãos Coragem* - 1995 (Rede Globo) - laguntzailea 

## Kanpo estekak
Cernuella virgata

***Cernuella virgata*** lehorrek gasteropodo bat da. Oso ohikoa da Iberiar penintsulan, baina Mendebaldeko Europa eta Hegoaldeko Europan aurki daiteke. Munduko beste leku batzuetan ere ager daitezke, baina gizakiak sartu dituelako. Zuhaitz, belar eta zuhaixketan egon ohi dira atseden hartzen, baita gizakiek sortutako egituretan ere. 

## Ezaugarriak 
Tamaina ertaineko barraskilo bat da, 10-25 milimetroko diametroarekin eta 6-19 milimetroko altuerarekin. Espirala altua da, 5-7 birekin helizean. Kolorea aldakorra da, baina normalki zurixka da eta espiral marroiak ditu. 

## Kanpo estekak