Inge Morath

**Ingeborg Morath** (Graz, Austria, 1923ko maiatzaren 27a &ndash; New York, Ameriketako Estatu Batuak, 2002ko urtarrilaren 30a) argazkilaria izan zen. Magnum Photos Agentzian sartzea lortu zuen lehen emakumea izan zen.

## Biografia 
### Haurtzaroa eta gaztaroa (1923 - 1945) 
Ingeborg Morath Austriako Graz hirian jaio zen. Bere gurasoak zientzialariak ziren eta Europako hainbat laborategi eta unibertsitatetan lan egin zuten, beraz, familiak sarritan joan behar izan zuen alde batetik bestera Ingeren haurtzaroan. Eskola frankofonoetan hezia, Morath familia Darmstadten bizi izan zen denboraldi batez 30eko hamarkadan, Berlinera joan aurretik, non Ingeren aitak egurrean espezializatutako kimika laborategi bat zuzendu zuen. Morath Luisenschüle-n erregistratua izan zen, Bahnhof Friedrichstrasse-tik gertu.

Morathek abangoardiako artearekin izan zuen lehen topaketa *Entartete Kunst* (Arte endekatua) izeneko erakusketa ospetsua izan zen, alderdi naziak 1937an egina, arte garaikideari uko egiteko diseinatua. "*Margolan hunkigarri horietako asko aurkitu nituen, eta maitemindu egin nintzen Franz Marc-en* "zaldi urdinarekin", idatzi zuen Ingek aurrerago, esanez "*obrei buruzko iruzkin negatiboak baino ez ziren onartzen, eta horrela hasi zen isilik egoten eta norberaren pentsamenduak ezkutatzeko garaia".*

Morathek Lionel Birch kazetari ingelesarekin ezkontza labur bat izan zuen eta 1951n Londresera joan zen bizitzera. Urte horretan bertan bere argazkiak ateratzen hasi zen Veneziara egindako bisita batean. "*Une horretatik aurrera argazkilaria izango nintzela argi geratu zen*", idatzi zuen. "*Argazkiak ateratzen jarraitu ahala, zoriontsuago sentitzen nintzen. Esan nahi nituen gauzak nire begien bidez adierazi nitzakeela jakin nuen".* Zentzu askotan, hala ere, Morathen argazkiek eta Millerren testuek txanpon beraren bi alde eskaintzen dituzte: bere bidaietan zehar, Morathek Miller itzuli ohi zuen, bere senarraren ospeari esker, Ingek, nazioarteko mundu artistikoko eliteko benetako pertsona ospetsuak ezagutzeko aukera asko izan zituen bitartean. Etxean edo bidaiek eramaten zuten tokian, Morath bertako artista eta idazleen bila ibiltzen zen, eta haiekin anaikidetu ohi zen.

Bere proiektuen irismenak gora egin ahala, Morath biziki prestatzen zen aurkituko zuen herrialdeko hizkuntza, artea eta literatura aztertzeko, bere kultura erabat ulertzeko. Argazkia Morathen adierazpide nagusia zen arren, erabiltzen zituen tresnetako bat baino ez zen, bere bizitzan zehar eskuratzen joan zen askoren artean. Hitz egiteko gai zen hizkuntza ugariz gain, Morath egunkari eta gutunen idazle oparoa zen, eta argazkiak ateratzeko eta idazteko zuen gaitasun bikoitzak oso ezohikoa bihurtzen zuen bere lankideen artean. Morathek oparo idatzi zuen, eta batzuetan doinu dibertigarriz, bere argazkietako gaiei buruz. Bere bizitzan oso gutxitan argitaratu zituen testu horiek, baina hil ondorengo argitalpenak bere lanari buruzko alderdi ezberdinetan oinarritzen dira, bai argazki-lanetan, bidaia-idazkietan, lan-oharretan edota bestelako materialetan ere.

## Aipuak 
* *Argazkigintza fenomeno bitxia da... Zure begiaz fidatzen zara eta ezin duzu zure arima biluztu besterik egin.*  

* *Inge Morath, batez ere, bidaiaria izan zen... Historiara hurbiltzea, egitura narratiboarekiko inolako kezkarik gabe hazten uztearena zen, bere esperientziak eta bere interesengan lana moldatuko zutelakoan, formula editoriala baino gehiago... Batere sentimentalak ez ziren argazkiak egiten zituen, leku batekin zuen harremanagatik gidatzen zirenak. Harreman horiek intimoak eta iraunkorrak izaten ziren beti; argazkiak egiteko eta garrantziaren hizkuntza ikasteko aukeratutako lekuak bisitatzen zituen berriro... Era berean, pertsonen argazkiak sentimentaltasunik gabeko intimitatetik sortzen dira. Erlazioen errepresentazioak historiaren egituraren lekua hartuko balu bezala da, eta bere lana hobeto ulertzen da berak beretzat egiten zuen bizitzari buruzko ondoz ondoko behaketa sail gisa.*

## Banakako erakusketa batzuk 
* 2008 *Well Disposed and Trying to See: Inge Morath and Arthur Miller in China,* Michigango Unibertsitateko Arte Museoa, Ann Arbor, AEB. AEB.
* 2004 *Inge Morath: The Road to Reno*, Chicago Cultural Center, Illinois, Estatu Batuak.
* 2004 *Inge Morath: Chinese Encounters*, Pingyao International Photography Festival, Pingyao, Txina.
* 2003 *Exposition,* Henri Cartier-Bresson Fundazioa, Paris, Frantzia.
* 2002 *Inge Morath: Danube*, Russeko hiri-galeria, Russe, Bulgaria.
* 2002 *Inge Morath: New York*, Fotohof Galeria, Salzburgo, Austria; Stadt Passau, Europäische; Wochen, Alemania ESWE Forum, Wiesbaden; Esther Woerdehoff Galerie, Paris, Frantzia; Amerikahaus Tübingen, Alemania.
* 1999 *Retrospective*, Kunsthalle Wien, Austria; FNAC Etoile, Paris, Frantzia; FNAC, Bartzelona, Espainia.
* 1999 Spain in the Fifties, Kabildoaren Museoa, Montevideo, Uruguai.
* 1998 *Inge Morath: Danube*, Centro Europea Kultura Jaialdia, Londres, Erresuma Batua; Museen d. Stadt Regensburg, Regensburg, Alemania.
* 1998 *Retrospective,* Edinburgh Festival, Edinburgo, Erresuma Batua; Charleroiko Argazki Museoa, Belgika; Udal Galeria, Iruñea, Espainia.
* 1998 *Celebrating 75 Years*, Leica Galeria, New York, AEB.
* 1997 *Retrospective* Kunsthal, Rotterdam, Herbehereak.
* 1997 Inge Morath: Danube, Keczkemet Museum, Esztergom Museum, Hungaria.
* 1997 *Photographs 1950s to 1990s*, Tokioko Argazki Museoa, Japonia.
* 1996 *Women to Women*, Takashimaya Galeria, Tokio, Japonia.
* 1996 *Inge Morath: Danube,* Neues Schauspielhaus, Berlin, Alemania; Leica Galeria, New York, AEB; Fotoforum Galeria, Bolzano, Italia.
* 1995 *Spain in the fifties*, Reina Sofía Arte Garaikidearen Museoa, Madril, Espainia; Nafarroako Museoa, Iruñea, Espainia.
* 1994 *Spain in the fifties*, Spanish Institute, New York, AEB.
* 1992/94 *Retrospective*, Neue Galerie Linz, Austria; America House, Frankfurt del Meno, Alemania; Hardenberg Gallery, Velbert, Alemania; Galerie Fotogramma, Milan, Italia; Royal Photographic Society, Bath, Erresuma Batua; Smith Gallery and Museum, Stirling, Erresuma Batua; America House, Berlin, Alemania; Hradcin Gallery, Praga, Txekiar Errepublika.
* 1991 *Portraits*, Kolbe Museum Berlin, Alemania; Rupertinum Museum de Salzburgo, Austria.
* 1989 Portraits, Burden Gallery, Aperture Foundation, New York, AEB; Norwich Cathedral, Norwich, Erresuma Batua; American Cultural Center, Brusela, Belgika.
* 1988 *Retrospective*, Union of Photojournalists, Mosku, Errusia; Kanaleko Sala Museoa, Madril, Espainia; Rupertinum Museum, Salzburgo, Austria.
* 1984 *Salesman in Beijing,* Hong-eko Antzerki Jaialdia
* 1979 *Inge Morath: Photographs of China*, Grand Rapids Art Museum, Michigan, AEB.
* 1964 *Inge Morath: Photographs*, Gallery 104, Art Institute of Chicago, Illinois, AEB.

## Monografia hautatuak 
* 2008 *Inge Morath: Iran*. Steidl, Alemania (forthcoming).
* 2006 *The Road to Reno*. Steidl, Alemania.
* 2002 *New York*. Otto Müller/Verlag, Austria.
* 2000 *Saul Steinberg Masquerade*. Viking Studio, AEB.
* 1999 Inge Morath: *Life as a Photographer*. Kehayoff Books, Alemania.
* 1999 *Arthur Miller: Photographed by Inge Morath*. FNAC, Espainia.
* 1999 *Inge Morath: Portraits*. Verlag, Austria.
* 1996 *Woman to Woman*. Magnum Photos, Japonia.
* 1995 *Donau*. Verlag, Austria.
* 1994 *Inge Morath: Spain in in the Fifties.* Arte textuarekin, Espainia.
* 1992 *Inge Morath: Photographs 1952 to 1992*. Otto Müller/Verlag, Austria.
* 1991 *Russian Journal* Aperture Foundation, AEB.
* 1986 *Portraits*. Aperture, AEB.
* 1984 *Salesman in Beijing*. Viking Press, AEB.
* 1981 *Bilder aus Wien:* Der Liebe Augustin. Reich Verlag, Suitza.
* 1979 *Chinese Encounters*. Straus & Giroux, AEB.
* 1979 *Inge Morath: Photographs of China.* Grand Rapids Art Museum, AEB.
* 1977 *In the Country*. Viking Press, AEB.
* 1975 *Grosse Photographen unserer Zeit: Inge Morath.* BM Bucher Verlag, Suitza.
* 1973 *East West Exercises.* Simon Walker & Co., AEB.
* 1969 *In Russia*. Viking Press, AEB.
* 1967 *Le Masque (Drawings by Saul Steinberg)*. Maeght Editeur, Frantzia.
* 1960 *Bring Forth the Children: A Journey to the Forgotten People of Europe and the Middle East.* McGraw-Hill, AEB.
* 1958 ''De la Perse à l'Iran*. Robert Delpire, Frantzia.
* 1956 *Venice Observed.* Reynal & Co., AEB.
* 1956 *Fiesta in Pamplona*. Univarse Books, AEB.
* 1955 *Guerre à la Tristesse''. Robert Delpire, Frantzia.

## Erreferentziak 
 

## Kanpo estekak 
* Inge Morathen web orria
*Gerraosteko Espainiako argazkiak