open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bigelow mendia (Maine)

**Bigelow mendia**, , *Bingelow Range* eta *Bigelow Mountain*, AEBetako hainbat gailurrez osatutako mendi luze bat da, Maine estatuan. 1.259 metroko garaiera du.

Apalatxeetako bidezidorra bertatik igarotzen da.
Pablo Bengoechea

**Pablo Javier Bengoechea Dutra** (1965eko ekainaren 27a) uruguaiar futbolari profesional ohia da, gaur egun entrenatzailea. Teknika bikaina zuen erdilaria, Uruguaiko eta Espainiako hainbat klubetan jokatu zuen.  CA Peñarol klubeko eta Uruguaiko selekzioko kapitaina izan zen. 1990eko Munduko Kopan ere jokatu zuen.  "El Profesor" eta "El Diez" ezizenez ezagutzen da.

## Klubaren ibilbidea 
Bengoechea, Riveran jaioa, Riverako Oriental Atlético Klubean hasi zuen bere ibilbidea. Geroago, Montevideo Wanderers, Sevilla FC, Argentinako Gimnasia y Esgrima La Plata eta CA Peñarol taldeetan jokatu zuen.

### Peñarol 
Bengoechearen ibilbidea Peñarolen oso arrakastatsua izan zen irabazitako tituluei dagokienez. Bigarren “Quinquenio de Oro” (bost liga titulu jarraian) irabazten lagundu zion taldeari, 1993, 1994, 1995, 1996 eta 1997 denboraldietan liga titulua irabaziz. Tituluak ere irabazi zituen 1999an eta 2003an, 1997ko *Liguilla*, eta bi *Parmalat* txapelketa 1993an eta 1994an.

## Selekzio nazionala 
Uruguaiko selekzio nazionala 1986tik 1997ra ordezkatu zuen. 1987ko eta 1995eko Amerika Kopan jokatu zuen. 1987ko eta 1995eko Amerikako Kopako finalean sartu zuen gola, Uruguaik Txile eta Brasilen aurka irabazi baitzituen, hurrenez hurren. 1990eko Munduko Kopan Uruguaik Belgikaren aurka galdu zuen partidan jokatu zuen, ordezko gisa sartuz eta partidako gol bakarra sartuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Article on Pablo Bengoechea from zonacharrua.com
Armonk (New York)

**Armonk**, AEBetako herri nat da, New Yorkeko estatuan eta Westchester konderrian. 2020an 4.445 biztanle zituen.

Bertan, IBM teknologia multinazionalaren egoitza nagusia dago.
Banjulgo elizbarrutia

**Banjulgo elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren gambiar elizbarruti bakarra da. 1931ko maiatzaren 6an ezarri zen Gambiako *sui iuris* misio gisa, 1951ko martxoaren 8an Gambiako Bathursteko prefetura apostoliko egin zen, 1957ko ekainaren 24an elizbarruti mailara igo zen eta 1974ko maiatzaren 9an gaur egungo izena hartu zuen. Apezpikuaren egoitza Banjulen dago. Egun apezpikua Gabriel Mendy da.

## Ordinarioak 
### Gambiako *sui iuris* misioko nagusiak 
* Giovanni Meehan (1931-1946)
* Matteo Farrelly (1946-1951)

### Gambiako Bathursteko prefektu apostolikoa 
* Michael Joseph Moloney (1951-1957)

### Gambiako Bathursteko apezpikua 
* Michael Joseph Moloney (1957-1974)

### Banjulgo apezpikuak 
* Michael Joseph Moloney (1974-1980)
* Michael Joseph Cleary (1981-2006)
* Robert Patrick Ellison (2006-2017)
* Gabriel Mendy (2017-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2025eko Espainiako Traineru Txapelketa

**2025eko Espainiako Traineru Txapelketa** (txapelketaren 78. ekitaldia) urte horretako ekainaren 14 eta 15ean jokatu zen Castro Urdialesen. Oriok gizonezkoetan 16. garaipena lortu zuen, aurreko garaipenetik 26 urtetara. Emakumezkoetan Arraun Lagunak izan zen txapelduna, bigarrenez jarraian. Lehenengo aldiz beteranoen txapelketak jokatu ziren; beterano gizonezkoetan Samertolameu izan zen txapeldun eta beterano mixtoan Esteirana.

Castro Urdialesko estropada eremuak bost kale ezartzeko aukera ematen duenez finaletan bost traineru aritu ziren. Lehenengo aldiz beteranoen txapelketa ere jokatu zen.

## Gizonezkoak 
### Parte-hartzaileak 
### Sailkapen estropadak 
Txanda bakoitzeko irabazlea sailkatzen da eta hauekin batera gainontzekoen artean hiru denbora onenak egin dituztenak.

### Emaitzak 
### Tripulazio irabazlea 
* Orio Arraunketa Elkartea
** Entrenatzailea: Iker Zabala
** Patroia: Gorka Aranberri
** Arraunlariak: Ander Zabala, Ibon Arruti, Aitzol Elu, Leandro Salvagno, Iñaki Elorza, Jon Lizarralde, Adrián González, Jon Urresti, Oscar Medina, Beñat Egiazu, Joseba Aristi, Martxel Alday eta Mikel Lizarralde.

## Emakumezkoak 
Espainiako Txapelketaren IV. ekitaldi ofiziala izan zen. Lehenengo aldiz milia eta erdira jokatu zen, Euskal Herriko eta Kantabriako taldeek egin ohi duten bezala.
### Parte-hartzaileak 
Bost traineruk eman zuten izena, horregatik ez zen sailkapen estropadarik jokatu behar izan.

### Emaitzak 
### Tripulazio irabazlea 
* Donostia Arraun Lagunak
** Entrenatzailea: Juan Mari Etxabe
** Patroia: Joana Halsouet
** Arraunlariak: Aiora Belartieta, Marcia Larrea, Nahikari Azkue, Lorea Etxabe, Zuberoa Egurrola, Maren Etxabe, Ane Sanchez, Beatriz Piñeiro, Maider Bereau, Lucía Canal, Ania Pérez, Xunabe Uribarrena eta Jule Arkotxa.

## Beteranoak 
Espainiako Txapelketaren lehenengo ekitaldi ofiziala izan zen.
### Parte-hartzaileak 
Sei traineruk eman zuten izena eta erlojupeko estropadan bost sailkatu ziren.
### Sailkapen estropadak 
Txanda bakoitzeko irabazlea sailkatzen da eta hauekin batera gainontzekoen artean hiru denbora onenak egin dituztenak.

### Emaitzak 
### Tripulazio irabazlea 
* Samertolameu
** Entrenatzailea: 
** Patroia: Antonio Vicente Casqueiro
** Arraunlariak: Francisco Costa, José Ramón Riobo, José Antonio Hermo, Manuel Gómez Silva, Victor Manuel Jorge, Manuel Gómez Fntán, Roberto Carlos Santos, Francisco javier Parada, José Rodríguez, José Christian Álvarez, Ramón Rodríguez, Miguel Angel Costa eta Pablo Curras

## Beterano mixtoak 
Espainiako Txapelketaren lehenengo ekitaldi ofiziala izan zen. Bost taldek izena eman zutenez ez zen sailkapen estropadarik egin bezperan.
### Parte-hartzaileak 
### Emaitzak 
### Tripulazio irabazlea 
* Asociación Deportiva Esteirana
** Entrenatzailea: 
** Patroia: Alcira Romero Candamo
** Arraunlariak: Ivan Teijeiro, María Manuela Romero, Oscar Rodríguez, Juan Carlos Díaz, Juan Caamaño, María Carmen Caamaño, Ana Rosa Sande, José Eugenio Mayo, Antonio Otero, Lidia Nieto, David Torea, Marta Rodríguez eta María Teresa Rivadeneira.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Espainiako Traineru Txapelketa

## Kanpo estekak
Glandon mendatea

**Glandon mendatea**, , Frantziako Dofinerriko Alpeetako mendate bat da, Savoia eskualdean. 1.924.metroko garaiera du.

Le Bourg-d'Oisans eta La Chambre udalerriak errepidez elkarlotzen ditu, eta Croix de Fer mendatearen mendebaldean dago.

Mendatea normalki azarotik maiatzaren erdialdera arte itxirik egon ohi da.

1947 urteaz geroztik Frantziako Tourra bertatik hainbat aldiz igaro da.
Kong: Skull Island

***Kong: Skull Island***, , 2017ko Jordan Vogt-Roberts estatubatuarrak zuzendutako fantasia, abentura eta ekintza film bat da. Edgar Wallace eta Merian C. Cooperrek sortutako *King Kong* munstroaren kontakizunean oinarritua dago. Tom Hiddleston, Samuel L. Jackson, John Goodman, Brie Larson, Jing Tian, Toby Kebbell, John Ortiz, Corey Hawkins, Jason Mitchell, Shea Whigham, Thomas Mann, Terry Notary eta John C. Reilly aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
1973, lanbide ezberdinetako pertsonez eta soldaduez osatutako talde bat Ozeano Barean dagoen uharte misteriotsu eta isolatu batera bidaiatzeko erreklutatuak izan dira. Haien artean James Conrad (Tom Hiddleston) britainiar soldadu ohia, Packard (Samuel L. Jackson) teniente kolonel estatubatuarra eta Mason Weaver (Brie Larson) argazkilari-kazetaria daude.

Uharte eder baina arriskutsu honetan barneratzean, esploratzaileek zeozer harrigarriarekin topo egingo dute. Heurek jakin gabe, King Kong mitikoaren lurjabetzak inbaditzen ariko dira, uharteko erregea. Taldeak uharteko Iwi herriko biztanleelin nahiz 1947tik uhartean bizi den Marlow (John C. Reilly) estatubatuar hegazkin pilotu xelebrearekin topo egingo du, azken honek Garezur Uharteko sekretuez gain bertan bizi diren munstroen aztarnak erakutsiko dizkie.

## Aktoreak 
* Tom Hiddleston: James Conrad
* Samuel L. Jackson: Preston Packard
* John Goodman: Bill Randa
* Brie Larson: Mason Weaver
* Jing Tian: San Lin
* John Ortiz: Victor Nieves
* Corey Hawkins: Houston Brooks
* Jason Mitchell: Glenn Mills
* Shea Whigham: Earl Cole
* Thomas Mann: Reg Slivko
* Terry Notary eta Toby Kebbell: King Kong
* John C. Reilly: Hank Marlow

## Kanpo loturak 
* IMDBko fitxa orakurgai
Ben Youssef Meïté

**Ben Youssef Meïté** (1986ko azaroaren 11) atleta da. Boli Kosta ordezkatu zuen 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Brasil Animado

***Brasil Animado*** 2011ko Mariana Caltabiano brasildar zinema zuzendariak zuzendu eta ekoitzitako animaziozko komedia film bat da. Mariana Caltabiano Criações ekoiztetxeak ekoitzi zuen eta Imagem Filmes ekoiztetxea da banatzailea.

## Bikoiztaileak 
* Eduardo Jardim: Relax / Stress
* Fernando Meirelles
* Daiane dos Santos
* Ariel Wollinger
* Mariana Caltabiano

## Kanpo estekak 
*
Familisterio

**Familisterioa** Jean-Baptiste André Godin industrialariak Guisen (Frantzia Garaia) XIX. medean eraikitako falansterioa da. Sozialismo utopikoaren teoriak aplikatzeko saiakera izan zen, eta xede nagusia zen industria-langileak (familiak eta banakoak) elkarrekin bizitzea, bertan denda kooperatiboak eta aisialdia izanik.

"*Familistère*" izena eman zien Godinek 1858 eta 1883 bitartean langileentzat eta familientzat eraiki zituen bizitegi-eraikinei, ziurrenik Victor Calland arkitektoaren planoetan oinarrituta. Godin Charles Fourierren falansterioan oinarritu zen, baina, beti bezala, teoria aztertu zuen bere ideietara egokitzeko eta, batez ere, bideragarriagoa egiteko.

## Historia
1846an, Jean-Baptiste Godin industrialaria Guisen kokatu zen sukaldeko eta berokuntzako tresnak ekoizten zituen enpresa bat sortzeko: berak asmatutako "Godin berogailu" (*poêles Godin*) ospetsuak. Burdinurtuz eginda, beroa askoz hobeto zabaltzen zuten antzinako modeloen xafla metalikoek baino, eta horri esker, jatorri apalekoa izanik azkar aberastu zen. Hala ere, langile industrialen bizi eta lan baldintza lazgarrien oroitzapena mantentzen zuen, 1835 eta 1837 bitartean egindako bidaian ere ikusi zuena. Godinek, horrela, bere aberastasuna erabili zuen bere langileen bizitza hobetzeko eta langileen pobreziaren arazoari berezko irtenbideak proposatzeko.

Charles Fourierren ikaslea, "eskola sozialarekin" harremanetan jarri zen eta, 1854an, bere ondasunen herena inbertitu zuen Texasen Phalanx kolonia bat ezartzeko ahaleginean, Victor Considéranten gidaritzapean. Esperimentuak porrot egin zuen, baina era berean konbentzitu bere ideia propioak praktikan jartzeko, modu progresibo eta pragmatikoan.

## Ezaugarriak 
Familisterioak hainbat eraikin-multzo ditu:
*Jauregi Soziala (*Palais social*), eraikin nagusia bizitegi-erabilerarako. Erdiko pabiloi handi bat eta alboetan bi hegal txikixeagoz osatua. Landrecies pabiloia eta Cambrai pabiloia, Jauregi Sozialetik bananduak daudenak, eskuineko hegalaren aurrean, horiek ere bizitegi-erabilerarako. Azken eraikin hau, 1883 eta 1884 artean eraikia,
*haurtzaindegia eta haur-eskola, Gizarte Jauregiko pabiloi nagusiaren atzean, Lehen Mundu Gerran suntsitua
*ekonomatuaren eraikina, Gizarte Jauregiaren ezkerreko hegalaren aurrean
*eskolaren eta antzokiaren eraikina, Gizarte Jauregiaren pabiloi nagusiaren aurrean
*garbitegia, komunak eta igerilekua, Oise ibaiaren beste ertzean, fabrikaren aldean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alejandro Atchugarry

**Alejandro Víctor Washington Atchugarry Bonomi** (Montevideo, 1952ko uztailaren 31 &#x2013; Montevideo, 2017ko otsailaren 19a ) uruguaiar abokatu eta politikaria izan zen.

Ekonomia eta Finantza ministroa izan zen Jorge Batlleren presidentetzaren garairik zailenean, 2002ko Uruguaiko banku-krisian,  mende bateko Uruguaiko une ekonomikorik txarrena konpontzeko eginkizun aitortua izan zuen. 

Atchugarry aneurisma baten ondorioz hil zen Montevideon, 2017ko otsailaren 19an, 64 urte zituela. 

## Bibliografia 
*  

## Dokumentala 
* *Jorge Batlle: entre el cielo y el infierno* . Federico Lemosek zuzendutako 2024ko dokumentala. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Inocybe lutescens

***Inocybe lutescens*** *Inocybaceae* familiako onddo espezie bat da.

## Deskribapena 
**Kapela:** 1,5 eta 3 cm bitarteko diametrokoa, kanpai itxurakotik zabaldu samarrera lautu arte, erdian titi nabarmen batekin. Okre edo okre arrexka kolorekoa, eta gainazala ikusgarria ez den fibrila-ezkatatsuekin apaindua dago, baina honek kapelaren azala opakua egiten du.

**Orriak:** Ez oso estu, tartean orritxoekin, mehetu-itsatsiak edo baita koska batez dekurrente samarrak ere.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain beherantz jarraitzen duten orriak.

**Hanka:** Mehe samarra, pixka bat loditua goitik behera, erraboil txiki batekin oinarrian, orrien kolorekoa, goialdean argiagoa, ia zuria eta pruinaduna.

**Haragia:** Horia, oinean ilunagoa, non kolore arrexkak har dezaken behealdean. Usain meleka samarra du, frutarena, baita zaporea ere.

**Etimologia:** *Inocybe* terminoa, muskulua, nerbioa, zuntza esan nahi duen "is inós" hitzetik eta burua esan nahi duen "cybe" hitzetik dator; hau da, zuntzezko kapela. *Lutescens* epitetoa, oinean eta orrietan kolore horia duelako du.

## Jangarritasuna 
Susmagarria Inocybe guztiak bezala.

### Nahasketa arriskua 
Erraz ezagutzen da bere koloreagatik.

## Sasoia eta lekua 
Koniferoen basoetan, soilgune belartsuetan, baina baita hosto zabaletan ere (hurritzak).

### Banaketa eremua 
Alpeak, Austria, Espainia, Frantzia eta Polonia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rodney Arismendi

**Tibaldo Rodney Arismendi Carrasco** (1913ko martxoaren 21a - 1989ko abenduaren 27a) uruguaiar politikari eta idazle politikoa izan zen, Río Brancon (Uruguai) jaioa eta Montevideon hila.

## Biografia 
1930ean, Uruguaiko Alderdi Komunistan (PCU) sartu zen, eta 1947 eta 1973 artean Parlamentuan ordezkatu zuen.

1955etik aurrera PCUko idazkari nagusia izan zen; 1971n alderdia Frente Zabaleko kide bihurtu zen. 1974an espetxeratu egin zuten eta 1975ean diktadura militarrak Uruguaitik kanporatu zuen eta Sobietar Batasunera erbesteratu zen.

Komunismoaren Latinoamerikako ideologo garrantzitsuenetakotzat hartzen zen.

Bere alaba Marina Arismendi ere PCUko politikaria da.

## Lanak 
* *La filosofía del marxismo y el señor Haya de la Torre* (Editoriala "América". 1946)
* *Para un prontuario del dólar (Al margen del Plan Truman)* (Ediciones Pueblos Unidos. 1947)
* *Problemas de una revolución continental* (2 volúmenes. Ediciones Pueblos Unidos. 1962)
* *Un instante de transición hacia batallas más altas* (Ediciones de la Agrupación Comunista de Médicos. 1969)
* *Lenin, la revolución y América Latina* (Ediciones Pueblos Unidos. 1970)
* *Insurgencia juvenil* (Ediciones Pueblos Unidos. 1972)
* *Sobre la enseñanza, la literatura y el arte* (Ediciones Pueblos Unidos. 1984)
* *Enseñanza democrática* (1985)
* *Ocho corazones latiendo* (1987)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Fundación Rodney Arismendi
Jonas Collett

**Jonas Collett** (Næstved, 1772ko martxoaren 25a – Christiania, 1851ko urtarrilaren 3a) daniar-norvegiar funtzionario, legegile eta estatu-gizona izan zen. Norvegian jarraitu zuen Danimarkarekiko batasuna amaitu ondoren eta Norvegiako lehen ministroa izan zen 1822tik 1836ra.

Næstveden dagoen Rønnebæksholm familiaren etxean jaio zen. 1791n Zuzenbidean graduatu zen Kopenhageko Unibertsitatean eta berehala gobernuko ofizioetan hasi zen.

Norvegiako Parlamentuko kide izan zen 1814, 1818, 1824 eta 1827an. Norvegiak 1814an independentzia aldarrikatzeko ahaleginean eta Mosseko Konbentzioan berebiziko garrantzia izan zuen. Azken horretan, Suediaren eta Norvegiaren arteko batasuna adostu zen.

Collett Norvegiako lehen ministroa izan zen 1822tik 1936ra, nahiz eta kargua Norvegiako gobernadorearen menpe egon.
Pedro Arispe

**Pedro Arispe** (1900eko irailaren 30a - 1960ko maiatzaren 4a), *El Indio* ezizenez, futbolari uruguaitarra izan zen.  Urrezko domina irabazi zuen 1924ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1928ko Udako Olinpiar Jokoetan futbol txapelketetan. 

17 denboralditan zehar (1919–1937) Uruguaiko Lehen Mailan 300 partida baino gehiago jokatu zituen Rampla Juniors taldean, 1927an titulua irabaziz eta 1932an txapeldunorde izanik. Belgrano Oriental, Reformers eta Albion del Cerro talde amateurretan ere jokatu zuen.  

Alberto Suppiciren entrenatzaile laguntzailea izan zen 1930eko FIFA Munduko Kopan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Santa Cruz Markesaren jauregia (Viso del Marqués)

**Santa Cruz Markesaren jauregia**, , Espainiako Viso del Marqués udalerrian dagoen jauregi bat da, Gaztela-Mantxa erkidegoko Ciudad Realgo probintzian.

1564-1584 artean Álvaro de Bazán, Santa Cruzko 1. markesak, eraiki arazi zuen. 

Gaur egun Espainiako Itsas Armadaren Álvaro de Bazán Artxibo Nagusiaren egoitza da.
Beta mugimendua

[eskuinera|thumb|Beta mugimenduaren adibidea, askotan [phi fenomenoa|phi fenomenoarekin nahasten dena]]
**Beta mugimendua** pertzepziozko ilusio bat da, Max Wertheimerrek, 1912an, deskribatu zuena. Oinarrizko hondo batetik abiatuta, irudi estatikoak erakusten dira, aldatuz doazenak eta garunak konbinatzean nolabaiteko mugimendu-sentsazioa sortzen dutenak.

## Beta mugimendua
Beta mugimendua ilusio optiko bat da, non gure garunak etengabeko mugimendua hautematen duen ondoan dauden argi-bulkaden segida batetik abiatuta. Hau da, mugimendua dagoela interpretatzen dugu benetan gertatzen ari dena ingurune jakin batean mezu argitsuak trukatzea denean.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Charles-Antoine Coypel

**Charles-Antoine Coypel** (Paris, 1694ko uztailaren 11 – *ibidem*, 1752ko ekainaren 14a) frantziar margolari, arte-kritikari eta antzerkigilea izan zen.

Gai historikoetako margolari ospetsuen familia batean jaio zen. Ia bizitza osoa Louvre jauregian eman zuen. Familiak hamabost gela zituen Galeria Handiaren azpian, estudio batez gain.

Coypel bere aitak erakutsita hasi zen margotzen eta 1715ean Errege Akademian sartu zen. 1722an, Orléanseko dukearen lehen margolariaren aitaren kargua heredatu zuen. 1847an errege gorteko margolari eta Errege Akademiako zuzendari izendatu zuten.

Gainera, tapizak diseinatu zituen eta berrogei antzezlan inguru idatzi zituen 1717 eta 1747 artean, nahiz eta "Les Folies de Cardenio" bakarrik antzeztu.

## Iruditegia 

Coypel-autorretrato con su hijo.jpg|Antoine Coypel, autorretratua semearekin (1698)
Coypel, Charles-Antoine - Fury of Achilles - 1737.jpg|*Akilesen haserrea* (1737)
Charles-Antoine Coypel - Self-portrait.jpg|*Autorretratua* (1739)
File:Portrait of Philippe Coypel and His Wife, 1742.jpg|*Philippe Coypel eta emaztea* (1742)
Coypel Athalie interroge Joas.jpg|*Atali Joasi galdezka*, 1741,

## Kanpo estekak
Phi fenomeno

derecha|thumb|200px|Phi fenomenoan, abiadura jakin batean erreproduzitutako irudi-segida batek mugimenduaren inpresioa sortzen du.
[eskuinera|thumb|200px|[Beta mugimendua|Beta mugimenduaren adibidea, askotan phi fenomenoarekin nahasten dena.]]
**Phi fenomenoa** gure garunaren ilusio optiko bat da, eta mugimendu jarraitu bat hautemanarazten digu, non, maiztasun jakin baten pean, agertzen diren irudi estatikoen segida bat dagoen. 1912an, Max Wertheimerrek definitu zuen Gestalt-en psikologian, eta, bere esperimentuekin, itxurazko higiduraren azterketan sakondu zuen, erretinako iraunkortasunaren mitoari oker lotua. Esan ohi da zinemaren teoriaren oinarriaren parte izan zela, zinema lehendik ere bazegoen ere. Erretinaren iraunkortasuna oinarri duen teknika hori, Hugo Münsterbergek 1916an aplikatua, gizakiaren ikusmen-sistemaren muga bat besterik ez da.

Ilusio optiko horren oinarria da giza begiak mugimendua hauteman dezakeela informazio zatikatutik abiatuta, adibidez, irudi-segida bat. Hau da, maiztasun jakin batekin izoztutako irudi sorta bat erreproduzitzean (irudi-abiadura segundoko), etengabeko mugimendua sumatzen da.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Hans Poelzig

**Hans Poelzig** (Berlin, 1869ko apirilaren 30a – *ibidem*, 1936ko ekainaren 14a) alemaniar arkitekto, margolari eta agertokien diseinatzailea.

Clara Henrietta Maria Poelzig kondesaren semea izan zen George Acland Ames ingelesarekin ezkonduta zegoenean, baina senarrak ez zuen Hansen aitatasuna ezagutu.

Poelzigek arkitektura ikasi zuen eta Breslauko Arte eta Diseinu Eskolako eta Berlingo Unibertsitate Teknikoko irakaslea izan zen. Eraikin industrial asko diseinatu zituen eta 1916an Dresdengo udal arkitekto izendatu zuten. Deutscher Werkbundeko presidentea ere izan zen.

UFA enpresa alemaniarrak ekoitzitako filmetarako agertokien egilea izan zen. Espresionismo eta Objektibotasun Berriko estiloko eraikinak diseinatu zituen, estilo konbentzionalagoarekin amaitu arte. Bere lan nagusia IG Farben eraikina izan zen, 1931n amaitua. 1933an Arte Aplikatuen Ameriketako Estatu Batuetako Eskolako bitarteko zuzendari izendatu zuten. 1936an hil zen, Turkiara lanera joateko prestatzen ari zela.

## Iruditegia 

Wieża Górnośląska w Poznaniu.jpg|Ur-dorrea Poznańen
SM Wrocław Ofiar Oświęcimskich 38-40 ID 599147.jpg|1912 *Geschäftshaus Junkernstraße*, Wrocław
Pawilon Czterech Kopuł po remoncie.jpg|Lau kupulen pabiloia, Wrocław
Goethe University Frankfurt Poelzig Building.jpeg|Goethe Unibertsitatea Frankfurten
Berlin Babylon 2005.jpg|Babylon zinema eta etxebizitzak, Berlinen
IG-Farben-Haus.jpg|IG Farben eraikina, Frankfurt
Berlin - Haus des Rundfunks.jpg|Berlin - Haus des Rundfunks

## Kanpo estekak
Avelino Arredondo

**Avelino Arredondo** euskal jatorriko hiltzaile uruguaitarra izan zen.

## Biografia 
Arredondo Juan Idiarte Borda Uruguaiko presidentearen Colorado Alderdiko gobernuko talde arerio baten aldekoa izan zen.

Idiarte presidentearen bizitzaren aurkako atentatu bat egin zuten 1897ko apirilean, itxuraz. Hau asko zabaldu zen, José Batlle y Ordóñezek editatutako *El Día* aldizkarian barne, non Arredondoren izena ere misteriotsu agertu zen gertakari honekin lotuta, nahiz eta itxuraz Idiarteren bizitzaren aurkako atentatu honekin zerikusirik ez zuen.

## Uruguaiko presidentearen hilketa 
1897ko abuztuaren 25ean, Arredondok Idiarte hil zuen Montevideoko Uruguaiko hiriburuan, elizako zerbitzu batetik irteten ari zela.  Bakarrik jokatu zuela aldarrikatuz, delituagatik kondenatu eta espetxeratu egin zuten.

Arredondok Idiarte tiroz hiltzea izan da orain arte Uruguaiko historian presidente baten hilketaren adibide bakarra.

## Literaturan tokia 
Geroago, Arredondo Jorge Luis Borges idazle argentinarraren idatzietan agertu zen, Uruguaiko historia eta politikaren behatzaile zorrotza izan baitzen; *Avelino Arredondo* istorioa Borgesen *El libro de la arena* (1975) liburuan agertzen da. 

## Erreferentziak 
* :es: Juan Idiarte Borda
* https://www.amazon.com/dp/0140286802

## Kanpo estekak
Emakumezkoen Traineru Ligako 2025eko denboraldia

**Emakumezkoen Traineru Ligako 2025eko denboraldia** Euskotren Ligaren hamazazpigarren denboraldia izan zen, zortzi traineruz osaturiko hirugarren Liga hain zuzen ere. Arraun Lagunak taldeak laugarren Liga irabazi zuen, hirugarrena jarraian.

## Historia 
2024an galiziar traineru biak jaitsi ziren eta Astillerok eta Zumaiak hartu zituzten haien lekuak.

Berritasunik ere izan du egutegian, izan ere lehenengo aldiz ez baita Liga Zarautzen amaituko.

## Partaideak 

## Estropadak 

## Sailkapena 

### Jaitsiera/Igoera play-offa 
Kanporaketan bost ontzik hartu dute parte: Euskotren Ligako denboraldia 7. postuan amaituko duen elkarteak, Donostiarrak; ETE Ligako txapeldunak, Zarautzek, eta txapeldunordeak, San Juanek; eta Galiziako Traineruen Ligako ontzi azkarrenek, Chapelak eta Tiránek.

# San Juango neskek bi estropadetan markatutako denbora 22:21.02-koa izan da; Donostiarrakoek markatutakoa, aldiz, 22:22.60-koa.

## Patroirik onena 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofizialean 2025eko datuak
Mosseko Konbentzioa

**Mosseko Konbentzioa** (*Mossekonvensjonen*) Suediako erregeak eta Norvegiako gobernuak 1814ko abuztuaren 14an sinatutako su-eten akordioa izan zen. Suedia-Norvegia gerrari amaiera eman zion, Norvegiak subiranotasuna eskatu zuenean. Bake akordioa "de facto" ere izan zen, eta Suediako eta Norvegiako batasun pertsonalaren oinarria osatu zuen. Batasun hau Karlos XIII.a Suediako erregea Norvegiako errege aukeratzearekin hasi zen, Norvegiako parlamentuak 1814ko azaroaren 4an bozkatua, eta Norvegiak 1905ean onartutako desegite adierazpenarekin amaitu zen.

## Aurrekariak 
1814an, Dinamarca-Norvegia batasuna Napoleondar gerren alderdi galtzailean zegoen. 1814ko urtarrilaren 14ko Kielgo Itunean, Norvegia Suediako erregeari laga zioten. Norvegiako parlamentua Eidsvollen bildu zen batzar konstituziogilean 1814ko maiatzaren 17an, eta Norvegiako konstituzioa eta Kristian Frederiko Danimarkako printzea errege aukeratzea onartu zuen.

Suediak ez zuen independentzia aldarrikapena onartu eta Norvegiari eraso zion 1814ko uztailaren 26an gerrari hasiera emanez. Erresistentziak negoziatzera behartu zuen. Bi herrialdeak Mossen bildu ziren, suediarrek Norvegiako konstituzioa onartu zuten eta bi herrialdeek bi herrialdeen batasun pertsonala onartu zuten.

## Kanpo estekak
José Belloni Garaycochea

**José Belloni Garaycochea** (1882ko irailaren 12a - 1965eko azaroaren 28a) errealismo eskolako uruguaitar eskultorea izan zen.

## Biografia 
José Belloni Montevideon jaio zen, 1882an; bere aita Ticinokoa, suitzarra eta ama euskal herritarra zen. Hala ere, bere familia Europara itzuli zen 1890ean, eta Belloni familia Luganon (Suitza) kokatu zen. Gaztetatik interesatu zen eskulturan, eta Luis Vasselik gidatu zuen, 1899an Uruguaira laburki joan ahal izan zen beka bat lortuz. Geroago, Municheko Akademian matrikulatu zen, eta Europa osoko erakusketa ugaritan parte hartu zuen. 

Uruguaira itzuli zenean, Belloni Arte Ederrak Sustatzeko Batzordeko irakasle bihurtu zen, eta 1914an, Carlos María Herrera margolariaren ondorengo izendatu zuten erakundeko zuzendari gisa. Bellonik eskultura bat sortu zuen duela gutxi hil zen bere aurrekoaren omenez, eta urte berean Montevideoko Prado Pasealekuan inauguratu zutenean, bere lanen eskaera monumentu gisa sortu zen.

Lehenengoa Belloniren *La carreta* (*Gurdidia*) izan zen, XIX. mendean nonahi zeuden idi-gurdi gidariei egindako oda, Ferdinando Marinelli Galdaketa Artistikoak Florentzian (Italia) urtua eta 1919an hiriko parke batean (gaur egun José Batlle y Ordoñez parkea) aurkeztua. *La música* (1923), Guillermo Telli monumentu bat (1931) ondoren egin zen (Ferdinando Marinelliren galdategiak Florentzian urtua hau ere), eta Bellonik brontze eta baxuerliebe ugari ere eman zizkion Uruguaiko Batzar Nagusiari.

Eskultore ospetsuak pintura irakatsi zuen Montevideoko Unibertsitateko Arkitektura Eskolan. Bizitzan geroago eskultura lantzen jarraitu zuenez, garai hartako bere lanik ezagunen artean *Nuevos rumbos* ( *Bide Berriak* ) dago, Rodó parkearen gainean dagoen lan naturalista bat, baita parkearen izen bereko idazle eta legegile José Enrique Rodóren omenezko monumentua ere. Bellonik *El entrevero* (*Borroka*) ia hil zenean amaitu zuen, 1965ean, 83 urte zituela. Maisulana Fabini Plazan jarri zen, Uztailaren 18ko Etorbidean, 1967an. 

Bere seme Stelio ere eskultore nabarmena izan zen.

## Kanpo estekak 
* Revista Raíces – José Belloni

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pablo Aurrecochea

**Pablo Fernando Aurrecochea Medina** (1981eko martxoaren 3an jaioa) uruguaiar futbolari profesional ohia da, atezain gisa jokatzen zuena. Tom eta Jerry, Krusty pailazoa, Hulk izugarria, Batman, He-Man, El Chapulín Colorado eta beste batzuk bezalako marrazki bizidunetako pertsonaiekin apaindutako jantziak janzteagatik zen ezaguna. 

## Biografia 
Aurrecochea Artigasen jaio zen, Uruguain. Bere futbol ibilbide profesionala Uruguaiko Nacional futbol taldean hasi zuen. Argentinara joan ondoren, lehenik Argentinos Juniorsera eta gero Talleres de Remedios de Escaladara, atezain nagusi gisa finkatzen hasi zen. Horrek Paraguaiko futbol ligako Tacuary taldera eraman zuen. Ondoren, taldeko hainbat denboralditan ohikoa izan zen, 2007ko liga denboraldian Cerro Porteñoko beste Paraguaiko talde batera utzi zuten arte. Pablo mailegu-alditik itzuli eta Tacuaryrekin jokatuko zuen beste bost liga partidatan. Hala ere, hori ez zen nahikoa izan taldean bere postua berreskuratzeko eta alde egin zuen Bucaramanga Kolonbiako lehen mailako taldera joatera.

2009an, Aurrecochea beste Paraguaiko talde batekin batu zen Guarani taldean, eta hasieran 2009ko Libertadores Kopako multzoko partidetan jokatu zuten.  Liga denboraldian zehar, pixkanaka klubean finkatzen joan zen, eta 2010eko Paraguaiko Lehen Dibisioko denboraldirako 2010eko Apertura irabazi zuen taldeko kide izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Abujako artxidiozesia

**Abujako artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren nigeriar artxidiozesia da. 1981eko azaroaren 6an ezarri zen *sui iuris* misio gisa, 1989ko ekainaren 19an elizbarruti mailara igo zen eta 1994ko martxoaren 26an artxidiozesi mailara. Artzapezpikuaren egoitza Abujan dago. Egun artzapezpikua Ignatius Ayau Kaigama da.

## Ordinarioak 
### Abujako *sui iuris* misioko nagusia 
* Dominic Ekandem (1981-1989)

### Abujako apezpikuak 
* Dominic Ekandem (1989-1992)
* John Onaiyekan (1992-1994)

### Abujako artzapezpikuak 
* John Onaiyekan (1994-2019)
* Ignatius Ayau Kaigama (2019-)

## Apezpiku lagunkidea 
* John Onaiyekan (1990-1992)

## Artzapezpiku lagunkidea 
* Ignatius Ayau Kaigama (2019)

## Apezpiku laguntzailea 
* Anselm Umoren (2011-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gbokoko elizbarrutia

**Gbokoko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren nigeriar elizbarrutia da. 2012ko abenduaren 29an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Gbokon dago. Egun apezpikua William Avenya da.

## Ordinarioak 
* William Avenya (2012-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Idahko elizbarrutia

**Idahko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren nigeriar elizbarrutia da. 1968ko irailaren 26an ezarri zen prefetura apostoliko gisa eta 1977ko abenduaren 17an elizbarruti mailara igo zen. Apezpikuaren egoitza Idahn dago. Egun apezpikua Anthony Adaji da.

## Ordinarioak 
### Idahko prefektu apostolikoa 
* Leopold Grimard (1968-1977)

### Idahko apezpikuak 
* Ephraim Obot  (1977-2009)
* Anthony Adaji (2009-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Paula Eva Logares Grinspon

**Paula Eva Logares Grinspon** (Buenos Aires, Argentina, 1976ko ekainaren 10a) bahitu eta lapurtutako umea da. Azterketa immunogenetikoaren bidez, bere identitatea berreskuratu zuen lehen umea izan zen, 1984ko uztailaren 31n. Bere gurasoek desagertuta jarraitzen dute.

## Bizitza 
Paula Eva Logares Argentinako hiriburuan, Buenos Airesen jaio zen 1976an. Monica Sofia Grinspon eta Ernesto Claudio Logares bere gurasoekin batera bahitu zuten, 1978ko maiatzaren 18an, Monica haurdun zegoen. Bizirik atera zirenei esker jakin da bikotea San Justoko Ikerketa Brigadan eta "Pozo de Banfield" zentro klandestinoan atxilotuta egon zela.

### Nortasuna berreskuratu 
1983an, Ruben Lavallen Buenos Aireseko poliziaren komisariordeak eta Raquel Leiro haren emazteak alaba propio gisa inskribatu zuten neskato bat aurkitu zuen desagertuebn bila zebilen Abuelas taldeak. Bahitu eta hilabetera, senar-emazte horiek Paula alaba gisa inskribatu zuten, haren egoera zibila aldatuz eta, horrela, nortasun faltsu bat ezarriz, jaiotze-data desberdina eta datu filiatorio faltsuak zituen dokumentu apokrifo baten bidez. Mediku-agiri horretan, Paula benetako jaioteguna baino 16 hilabete geroago jaio zela jaso zen, eta, ondorioz, urte eta erdi gutxiagoko bizitza izan balu bezala biziarazi zioten.

Demokraziara itzulita, neskatoaren nortasuna zehazteko aukera emango zuten ikerketak egin ahal izateko ekintza legalak hasi ziren. 1984ko ekainean, adituaren emaitzek Paula Eva Logares zela baieztatu zuten. Justiziak filiazio froga gisa analisi genetikoak erabili zituen lehen kasua izan zen. 1984ko abenduaren 13an bere benetako nortasuna berreskuratu zuen. Amaren aldeko amonak hazi zuen Paula. Gurasoak eta gatibualdian jaio zen neba/arreba desagertuta daude oraindik. 

Paulak hauxe aipatu zuen:Ez gara biktima gisa erregistratuak.

### Datu Genetikoen Banku Nazionalak 
Datu Genetikoen Banku Nazionalak (BNDG), mundu mailan bere motan lehena, azken diktaduran haurtxoen lapurreta sistematikoaren 81 biktima itzultzea ahalbidetu zuen 2022ko ekainerako. Identitate biologikoa birbilobengandik abiatuta ere itzultzen du, bilobak nortzuk ziren jakin gabe hil badira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lafiako elizbarrutia

**Lafiako elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren nigeriar elizbarrutia da. 2000ko abenduaren 5ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Lafian dago. Egun apezpikua David Ajang da.

## Ordinarioak 
* Matthew Ishaya Audu (2000-2020)
* David Ajang (2021-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
José Manuel Blecua Perdices

**José Manuel Blecua Perdices** (Zaragoza, 1939) filologo espainiarra da, José Manuel Blecua Teixeiro filologo eta gramatikariaren semea ( sarritan semearekin nahasten dena), eta Alberto Blecua filologoaren anaia.

Andoni Sagarna euskaltzainaren tesi-zuzendaria izan zen.

## Biografia 
Bere anaia Albertorekin irakurzaletu zen komikiak eta herri-literatura irakurriz (José Mallorquík *El Coyoteri* buruz idatzitako eleberriak, batez ere). Goya Institutuan, non aitak lan egiten baitzuen, Francisco Ynduráin Hernández, literaturaren historiakoa, edo Ildefonso Manuel Gil, berarentzat bereziki garrantzitsua izan zena, izan zituen irakasle filologo gisa. Irakaskuntza ertaineko irakasle izan zen, eta, ondoren, gaztelaniako katedraduna Bartzelonako Unibersitate Autonomoan; Filologia eta Informatika Mintegia zuzendu zuen han. Cervantes Institutuko zuzendari akademikoa ere izan da. Ohio State University-ko (1970) eta Mexikoko Ikastetxeko Hizkuntza eta Literatura Ikasketen Zentroko (1986-1987) irakasle gonbidatua izan da. Juan Alcina Franch-ekin *Gramática Española* oso ospetsuaren egilea da; *Diccionario general de sinónimos y antónimos* zuzendu zuen, eta lexikografiari eta *Espainiako* hizkuntza-ideien historiari buruzko lan ugari argitaratu ditu, bai eta teknologia berrien aplikazioa gaztelaniaren azterketan eta gaztelania atzerriko hizkuntza gisa aztertzea ere. *La Vanguardia* egunkariko estilo liburuaren egilekidea da. Aragoi saria lortu zuen, bere modalitate nazionalean, 2005ean, eta Kixotearen IV. Mendeurrena Ospatzeko Estatuko Batzordeko presidentea izan zen. 2006an Real Academia de la Lengua Españolan sartu zen, eta bertako zuzendaria da (2010). 2011ko urriaren 8an, Zaragozako alkate Juan Alberto Belloch-ek hiriaren urrezko domina eman zion. 2013ko apirilaren 10ean, 2012ko Aragoiar Letren Saria jaso zuen, hizkuntza aztertzen egindako ibilbide luzeagatik, bai gramatika-alderdietan, bai literatura-sorkuntzen azterketan. Kataluniako Generalitateak Sant Jordi Gurutzea eman zion 2014an.

## Obrak 
* *Atlas de la literatura española*. Barcelona: Jover, 1972.
* *Lingüítica y significación*. Barcelona: Salvat, 1973.
* *Gramática española*. Barcelona: Ariel, 1979 ( Juan Alcina Franch-ekin).
* *Qué es hablar*. Barcelona: Salvat, 1982.
* *Literatura española*. Madrid: SA de Promoción y Ediciones, 1988.
* *Diccionari avançat de sinònims i antònims de la llengua catalana*. Barcelona: Bibliograf, 1997, 7a ed. (editorea).
* *Estudios de grafemática en el dominio hispánico*. Salamanca: Universidad de Salamanca / Instituto Caro y Cuervo, 1998 (editorea,  Juan Gutiérrez eta Lidia Sala-rekin).
* *Diccionario general de sinónimos y antónimos*. Barcelona: VOX Universidad, 1999 (zuzendaria

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lokojako elizbarrutia

**Lokojako elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren nigeriar elizbarrutia da. 1995eko otsailaren 21ean ezarri zen Kabbako prefetura apostoliko gisa, 1964ko uztailaren 6an elizbarruti mailara igo zen eta 1965eko maiatzaren 5ean gaur egungo izena hartu zuen. Apezpikuaren egoitza Lokojan dago. Egun apezpikua Martin Dada Abejide Olorunmolu da.

## Ordinarioak 
### Kabbako prefektu apostolikoa 
* Auguste Delisle (1955-1964)

### Kabbako apezpikua 
* Auguste Delisle (1964-1965)

### Lokojako apezpikuak 
* Auguste Delisle (1965-1972)
* Alexius Obabu Makozi (1972-1991)
* Joseph Sunday Ajomo (1992-2004)
* Martin Dada Abejide Olorunmolu (2005-)

## Apezpiku laguntzailea 
* Alexius Obabu Makozi (1971-1972)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Begoña Artabe

**Begoña Artabe Rodriguez** (Zornotza, Bizkaia, 1946) artista plastikoa da, margolaria.

## Bizitza 
### Lehen urteak 
Txikitatik zuen irudiak asmatzeko gaitasuna. Pinturarako ere afizio handia zuen, eta jaioterriko monja karmendarren Karmengo ama ikastetxean hasi zen pintura eskolak jasotzen. Ikastetxe berean egin zituen idazkaritza edo administratibo ikasketak ere eta horri esker notario batekin lan egin zuen zenbait urtez, baina sormenak egiten zion beti tira.

20 urte zituela gaixotasun oso arriskutsua izan zuen, tuberkulosi oso larria zuela esan zioten eta heriotza arriskua zuela, mirari bat tarteko izan ezik. Begoñak bizitzeko gogoa zuen, ordea, eta lana utzi eta artea ikasten hasi zen, bere bizitzako ametsa betez.
* 2016an *Lurraren koloreak* erakusketa Abanto-Zierbenako Euskal Herriko Meatzaritzaren Museoan. Erakusketak teknika aparta adierazten du, lurra bere mezuaren elementu kondentsatzaile gisa erabiltzean agertzen dena, bere testura eta gama kromatikoekin. 

* 2022an *Itsasoaren begiradak-Miradas del mar.* erakusketa Bilboko Itsasmuseumean. Koloreak eta materiak eginkizun erabakigarria duten itsas paisaien aukeraketa batekin. Atzera begirakoa da, Begoñaren etapa artistikoen adierazgarri diren lanekin, gaztarotik heldutasunera, batzuk erakusketa honetara arte erakutsi gabeak Teknika eta estilo artistiko ugariko hogei bat piezaz osatutako erakusketan, surrealismotik abstrakziora eta espresionismotik harago, material naturalak erabiltzen dira, hala nola mineralak, itsas fosilen hondarrak, harea, harriak, lurra eta baita hezurrak edo errautsak ere.Bere bizitza pertsonalean eta profesionalean garrantzitsuak izan diren koadroak azaltzeko, liburua da, haren neba Juan Luisek eman die forma liburuko testu poetikoei.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Itsasoaren begiradak-Miradas del mar. Irudiak YouTube
Otukpoko elizbarrutia

**Otukpoko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren nigeriar elizbarrutia da. 1995eko uztailaren 10ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Otukpon dago. Egun apezpikua Michael Ekwoy Apochi da.

## Ordinarioak 
* Fidelis oga Orgah (1995-2000)
* Michael Ekwoy Apochi (2002-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Makurdiko elizbarrutia

**Makurdiko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren nigeriar elizbarrutia da. 1934ko uztailaren 9an ezarri zen Benueko prefetura apostoliko gisa, 1950eko apirilaren 18an Oturkpoko prefetura apostolikoa izena hartu zuen, 1959ko apirilaren 2an elizbarruti mailara igo zen eta 1960ko ekainaren 28an gaur egungo izena hartu zuen. Apezpikuaren egoitza Makurdin dago. Egun apezpikua Wilfred Chikpa Anagbe da.

## Ordinarioak 
### Benueko prefektu apostolikoa 
* Giuseppe Kirsten (1937-1947)
* James Hagan (1948-1950)

### Oturkpoko prefektu apostolikoa 
* James Hagan (1950-1959)

### Oturkpoko apezpikua 
* James Hagan (1959-1960)

### Makurdiko apezpikuak 
* James Hagan (1960-1966)
* Donal Joseph Murray (1968-1989)
* Athanasius Atule Usuh (1989-2015)
* Wilfred Chikpa Anagbe (2015-)

## Apezpiku lagunkideak 
* Athanasius Atule Usuh (1987-1989)
* Wilfred Chikpa Anagbe (2014-2015)

## Apezpiku laguntzailea 
* William Avenya (2008-2012)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Agente libre

[thumb|[Kylian Mbappé libre sartu zen Real Madrilekin, PSGrekin kontratua amaitu ostean, 2024ko ekainean.]]
**Agente librea** kirolari profesional bat da, eta talde batekin duen kontratu loteslea iraungi egin da edo deuseztatu egin da; beraz, libre da beste kontratazio bat negoziatzeko, aurretiazko baldintzarik gabe eta edozein talderekin. XX. mende amaieran sortutako terminoa da, kirol eremu profesionalean.  Ez da nahasi behar «agenterik gabe» esatearekin, kirol-agenterik ez izateari dagokionez.

## Futbola 
Futbol profesionaleko elkartean, agente libre bat futbol profesionaleko klub batek askatu duen jokalari bat da, eta orain jada ez dago ezein klubetan afiliatuta. Halaber, beste jokalari bat ere bada, bere egungo klubarekin duen kontratua iraungi egin baita, eta, beraz, libre da beste edozein klubekin bat egiteko, Bosman Kasuaren epaiaren arabera. Hau da, klubak ez du beste klub batekin akordiorik egin behar, eta bat egin dezake beste klub batekin, bere etorkizuneko soldata negoziatzeko inolako esku-sartzerik ordaindu gabe.

Herrialde batzuetako ligetan inplementatzen den fitxaketa merkatuaren egunetan agente libreak ez dira sinatu behar. Talde batek sinatuta badaude, haien sinaduraren taldeak ez du kuotarik ordaindu behar - batzuetan horri «askatasun gutuna» esaten zaio.

Jokalari bat bere klubetik liberatzen bada transferentzia-leihoa ixten denean, ezin dute beste talde batek sinatu leihoa berriro ireki arte. Honen adibide nabarmen bat Sol Campbell da, 2009ko irailean Notts County FC-tik askatu zutena, askatasun gutuna sinatu eta hilabete pasa eta berehala. Arsenal F klub ohiak fitxatu zuen. 2010eko urtarrilean, neguko merkatuan, taldearekin bere sasoiari eusteko hilabete batzuetako entrenamendua egin ondoren.

## Beisbola 
Liga handien beisbolean, Jim «Catfish» Hunter (eskuineko *pitcherra*) izan zen teknikoki talde batekin sinatu zuen lehen agente librea, 1974an US$ 4 000 kontratu bat sinatu baitzuen, lau denboraldirako New York Yankees taldearekin, Oakland Athleticsetik zetorrena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gernika Kluba 2025-2026

Entrenatzailea:  Jabi González (2025-Egun) 
* 15px = Kapitainak.
* 15px = Epe luzeko lesioa.
*  25 baino handiagoa den zenbakia duten jokalariak Urbieta taldeko jokalariak dira, eta beraz talde biekin joka ditzakete partidak. Espainiar ferezadioaren arauak diotenez, taldeko jokalariek 1-etik 25-erako zenbakiak eraman beharko dituzte. Bigarren Federazioan gehienez 16 jokalari izan daitezke 23 urtetik gorakoak.

#### Lagatakoak 
### Neguko merkatua 2026 
### Udako merkatua 2025 
## Ikus, gainera 
* Gernika 2024-25
* Gernika 2026-27

## Kanpo estekak
Txillarre

**Txillarre** Elgoibarren dagoen baserria da, Sallobente-Ermuaran auzunean. Euskadi Ta Askatasuna (ETA) erakundearen borroka armatuta eteteko etxe horretan Jesus Egiguren eta Arnaldo Otegi politikariek egindako topaketengatik da ezaguna.

## Elkarrizketa politikoak 
Pello Rubio LKIko militante izandakoarena da baserria, eta honen ekimenez, 2000. urtean, Francisco Egea Eusko Jaurlaritzako Justizia sailburu ohia (PSE-EEkoa) eta Arnaldo Otegi Batasunako buruzagia bertan biltzen hasi ziren, Rubio tarteko zela. Otegi eta Egea, biak elgoibartarrak ziren. 2001. urtearen hasieran PSE-EEko orduko presidentea Jesus Egigurenek ere bat egin zuen, era aurrerago Pernando Barrena elkartu zitzaien urte berean. 

40 bat bilera egin zituzten, eta azkena 2006an izan zen. Rubioren arabera, hasiera batean asmo politiko jakinik gabe hitz egitea zen kontua, baina gero bake prozesu balizko bateranzko urratsak definitzen saiatzera iritsi ziren.

## Beste jarduera batzuk 
Pello Rubio baserritarrak beste jarduera batzuk ere bultzatu ditu Txillarretik. Nekazaritza ekologikoaren esparruan Biolur elkartea sortu zuen beste batzuekin batera 1993an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The 4400

***The 4400*** () estatubatuar zientzia-fikziozko telesaila da, René Echevarriak eta Scott Petersek USA Networkerako sortua.

## Sinopsia 
Argi-bola bat malkartsuki bere ibilbidea aldatu eta Lurrera bidean jartzen da. Izua eta larritasuna sortzen dira, neurri ezezaguneko hondamendiaren beldur. Baina, iragarpen guztien aurka, "kometa" honek ez du planetaren gainazala jotzen, baizik eta moteldu egiten du eta Estatu Batuetako ipar-mendebaldeko kostaldeko laku batean pausatzen da uren gainean. Bat-batean, 4400 pertsona agertzen dira argi zuri itsugarri batetik, adin eta bizimodu desberdinetako jendea, hilda edo desagertuta daudela uste dutenak. Non egon diren batere gogoratu gabe, haietako bakoitzak bere bidea jarraitu duen bizitza batera itzuli behar du, zenbait kasutan hamarkadatan zehar, nahiz eta haiek ez diren egun bakar batean ere zahartu, eta, gainera, badirudi batzuk aparteko trebetasunekin itzuliak izan direla. Horrela, 4400 pertsona horiek orainaldi batean bizitzearen erronka berriei aurre egin behar diete, kasu askotan oraina ez baita norberarena, erdibana maite eta beldurtzen dituen mundu batean.

Gertaera horiek munduari nola eragingo dioten argi izan gabe, Gobernua 4400 pertsona horiek ikertzen hasi da, non egon diren eta zergatik itzuli diren jakiteko piezak elkartzen saiatzeko; izan ere, laster ikusten da haien presentziak giza arraza aldatzeko mehatxua egiten duela, ordura arte inoiz ikusi ez den moduan. Ikerketa hori NTAC (Mehatxu Nazionalak Ebaluatzeko Batzordea) izeneko Segurtasun Nazionalarekin lotutako agentzia federal batek egiten du. Bere agente onenetako bi, Tom Baldwin eta Diana Skouris, herrialdea erabat iraulita duen misterio bitxi hau argitzen saiatuko dira.

## Aktoreak 
* Joel Gretsch: Tom Baldwin
* Jacqueline McKenzie: Diana Skouris
* Mahershala Ali: Richard Tyler
* Laura Allen: Lily Moore
* Patrick John Flueger: Shawn Farrell
* Billy Campbell: Jordan Collier
* Megalyn Echikunwoke: Isabelle Tyler
* Chad Faust: Kyle Baldwin
* Peter Coyote: Dennis Ryland
* Conchita Campbell: Maia Rutledge
* Jeffrey Combs: Kevin Burkhoff
* Samantha Ferris: Nina Jarvis
* Richard Kahan: Marco Pacella

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Babylon 5

***Babylon 5*** estatubatuar zientzia-fikziozko telesaila da, J. Michael Straczynskik Warner Bros. Television Studioserako sortua.

## Sinopsia 
Dena 2257an hasten da Babylon 5 estazio espazialean. Giza ekimenez eraiki zen, espezie desberdinen arteko gerra batzuen ondoren, merkataritzarako eta diplomazia galaktikorako puntu neutral gisa, etorkizuneko gerrak saihesteko asmoz. Telesailaren protagonistak estazio horretako arduradunak eta estazio horretara bideratutako diplomatiko estralurtarrak dira. Arraza estralurtar askotako pertsonaiak ikus daitezke estaziotik igarotzen, nahiz eta gertaera gehienak dozena bat arraza "nagusitan" zentratzen diren.

Telesaileko trama nagusiak, bot urtetan zehar hedatzen direnak, pertsonaien parte-hartzea barne hartzen dute, arraza zahar eta boteretsu batzuen arteko milaka urteko gatazka batean. Arraza horiek beste gazte batzuk baino askoz lehenago egon dira galaxian, hala nola gizakiak, gerra galaktikoak eta horien ondorioak, konspirazioak eta barne-matxinadak arraza batzuen gobernuetan, gizakiak barne, Lurra totalitarismora jaistea eragozten saiatuz. Tramak gertaera handiek banakako pertsonaietan duten efektuan zentratu ohi dira, eta bilakaera pertsonala, galera, ustelkeria edo berrerospena bezalako gaiak jorratzen ditu.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Warehouse 13

***Warehouse 13*** () estatubatuar zientzia-fikziozko telesaila da, Jane Spensonek eta D. Brent Motek Syfyrako sortua.

## Sinopsia 
Myka Bering eta Pete Lattimer AEBetako Isilpeko Zerbitzuko agenteak 13 Biltegira bidaltzen dituzte naturaz gaindiko artefaktuak zaintzeko. Hego Dakotako paisaia antzu batean dago, eta hasiera batean zigortzat jotzen dute. Desagertutako tramankuluak berreskuratzera eta berrien txostenak ikertzera doazen bitartean, egiten ari direnaren garrantzia ulertzen dute.

## Aktoreak 
* Eddie McClintock: Peter Lattimer
* Joanne Kelly: Myka Bering
* Saul Rubinek: Arthur "Artie" Nielsen
* Genelle Williams: Leena
* Simon Reynolds: Daniel Dickinson
* Allison Scagliotti: Claudia Donovan
* CCH Pounder: Irene Frederic
* Aaron Ashmore: Steven Jinks

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Benin Cityko artxidiozesia

**Benin Cityko artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren nigeriar artxidiozesia da. 1884ko maiatzaren 2an ezarri zen Niger Garaiko prefetura apostoliko gisa, 1911ko abuztuaren 24an Mendebaldeko Nigeriako prefetura apostolikoa izena hartu zuen, 1918ko abuztuaren 24an bikariotza apostoliko mailara igo zen, 1943ko urtarrilaren 12an Asaba-Beningo bikariotza apostolikoa izena hartu zuen, 1950eko apirilaren 18an Benin Cityko elizbarruti egin zen eta 1994ko martxoaren 26an artxidiozesi mailara igo zen. Artzapezpikuaren egoitza Benin Cityn dago. Egun artzapezpikua Augustine Obiora Akubeze da.

## Ordinarioak 
### Niger Garaiko prefektu apostolikoa 
* Carlo Zappa (1896-1911)

### Mendebaldeko Nigeriako prefektu apostolikoa 
* Carlo Zappa (1911-1917)

### Mendebaldeko Nigeriako bikario apostolikoak 
* Thomas Broderick (1918-1933)
* Leo Hale Taylor (1934-1939)

### Asaba-Beningo bikario apostolikoa 
* Patrick Joseph Kelly (1939-1950)

### Benin Cityko apezpikuak 
* Patrick Joseph Kelly (1950-1973)
* Patrick Ebosele Ekpu (1973-1994)

### Benin Cityko artzapezpikuak 
* Patrick Ebosele Ekpu (1994-2006)
* Richard Anthony Burke (2007-2010)
* Augustine Obiora Akubeze (2011-)

## Apezpiku lagunkidea 
* Patrick Ebosele Ekpu (1971-1973)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak