open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aibolandia

**Aibolandia** (), **Suediar Estonia** () edo **Egelandia** ere deitua, Estoniako suedo-estoniarren iparraldeko eta mendebaldeko eremu eta hirietarako eremu geografikoa da.

## Geografia 
Aibolandiak Saaremaa (), Hiiumaa (), Muhu (), Vormsi () eta Ruhnu () uharteak hartzen ditu, baita Naissaar (), Osmussaar () eta Pakri uharteak () ere. Kontinentean, Haapsalu () hiri inguruko eremua sartzen da, Estoniako iparraldeko kostaldean, Noarootsi () barne.

## Historia 
1939an, Sobietar Batasunak Estonia base militarrak ezartzeko itun bat sinatzera behartu zuen. Suedo-estoniarren uharte asko konfiskatu egin zituzten, baseak eraiki zituzten eta indigenek beren etxeak utzi behar izan zituzten. Urtebete geroago, Sobietar Batasunak Estonia anexionatu zuen. Suedo-estoniarrak soldadutzarako errekrutatu zituzten Armada Gorrian, sobietarren okupaziopean, eta Wehrmachten, alemaniarren okupazioan. Bigarren Mundu Gerran, 1944ko udan, Aibolandian bizi ziren suedo-estoniar ia guztiek Suediara ihes egin zuten Armada Gorriak Baltikoko estatuak inbaditu aurretik.

Gaur egun, suediar estoniar talde txiki bat bere kultura berrantolatzen eta berrezartzen ari da suediera eta suediar kultura aztertuz. Estoniako Kontseilu Suediarrak zuzentzen ditu, eta Estoniako gobernuaren babesa du. 2000. urtean 300 suediar inguru zeuden Estonian, baina Estoniako dialektoak ia desagertuta daude.

1782an, suediar estoniarrek, Gammalsvenskby (antzinako suedo-estoniarren herrixka alemaniarra) kokalekua sortu zuten, gaur egun, Ukraina hegoaldean. Jatorri suedo-estoniarreko egoiliarrak bertan bizi dira gaur egun ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kapilautzako zisterna (Mont-Saint-Michel)

**Kapilautzako zisterna** (frantsesez, ''Citerne de l'aumônerie'') Mont-Saint-Michelgo abadiako eraikin multzoko zisterna bat da, apaindura gotikoak dituena, 16. mendekoa. Guillaume de Lamps abade zela eraiki zen, kapilautzan hartzen zituzten erromes eta txiroentzako ura egon zedin, bestela Saint Aubert iturria baitzen ur freskoa lortzeko modua mendi gainetik asko jaitsita (eta gero igota). 

Grand Degré eskaileren ondoan kokatzen da, eliza nagusira igotzeko bide nagusian.
erdian|thumb|380x380px|Eskumatan, zisterna.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maklár

**Maklár** Hungariako udalerri bat da, Egerko barrutian. Azken zentsuaren arabera  zituen  kilometro karratutan banatuta.
## Kanpo estekak
Eugène Koffi Adoboli

**Eugène Koffi Adoboli** (Togo, 1934ko urriaren 3a – Suitza, 2025ko apirilaren 23a) togoar politikaria izan zen, Togoko lehen ministroa 1999tik 2000ra.

Berrogei urtez nazioarteko funtzionarioa izan zen Genevan Merkataritza eta Garapenari buruzko Nazio Batuen Biltzarrean eta Baterako Ikuskaritza Unitatean. Gnassingbé Eyadéma presidenteak Togoko lehen ministro izendatu zuen 1999ko martxoan. Adoboli kritika asko jaso bere herrialdeko ekonomia hobetzeko ezintasuna. 2000ko abuztuan dimisioa eman zuen, zentsura-mozio bat galdu eta hurrengo egunean.

2002an Suitzara joan zen bizitzera. 2011n 800 milioi CFAko liberako iruzurra leporatu zioten lehen ministroa zen bitartean, eta bost urteko kartzela-zigorra ezarri zioten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Finlandiako suedierazko hiztunak

**Finlandiako suedierazko hiztunak** (izen asko dituztenak, tartean **suedo-finlandiarrak** (; ) gutxiengo linguistiko bat dira herrialde horretan. Kontinentean 270.000 inguru dira, eta 25.000 uharteetan, non gehiengoa osatzen duten. Finlandiako suediar hiztunen herena elebiduna da finlandierarekin, eta 1.900.000 finlandiar hiztun inguru elebidunak dira suedierarekin.

Herrialdean gutxiengo etniko baino linguistiko moduan hartzen dute. Hori dela eta, suediar baino suedierazko hiztun deitzen diete. Edonola ere, izaera linguistiko eta kulturala ez ezik beste ezaugarri etnikoak ere- folklore, poesia, portaera- badituzte.

## Banaketa 
Finlandiako suedierazko hiztunak kostaldetik gertu daude nagusiki: Ostrobotnia (*Österbotten*), Turku (*Åbo*) hirian, Uhartediaren itsasoan (*Skärgårdshavet*) eta Nylanden hegoaldeko kostaldean (*Nyland* eta *Östra Nyland*), Helsinki (*Helsingfors*) hiriburuarekin.

Finlandiako biztanleria osoaren % 5,8 dira, gutxi gorabehera. Horien kopuruak behera egin du azken urteetan, batez ere emigrazioagatik. 1995eko datuen arabera, 294.664 zeuden lurralde osoan banatuta:

* Uusimaan (*Nyland*), 137.595 (biztanleriaren % 10,4)
* Vaasan (*Vasa*), 100.005 (biztanleriaren % 22,3)
* Turku eta Pori konderrian (*Åbo och Björneborg*) 27.257 (biztanleriaren % 3,9)
* Åland uharteetan 23.732 (uharteetako biztanleriaren % 94,2)

Suediar Alderdi Popularra (*Svenska Folkpartiet*) sortu zuten gutxiengoa ordezkatzeko asmotan, Finlandiako batzarrean 12 diputatu inguru lortzen dituena. Ez dago Åland uharteetan, bertan beren alderdi-sistema propioa baitute.

## Legezko estatutua 
Finlandiako konstituzioaren 14. artikuluaren arabera, suediera eta finlandiera ofizialki onartutako hizkuntzak dira, eta Estatuak horien erabilera eta irakaskuntza bermatzen ditu. Bi hizkuntzetan, legeak argitaratuko eta instrukzio militarra egingo dute.

Hizkuntzen Legeak (*Språklag* 1.6.1922/148) suedierazko erabilera ofiziala eta irakaskuntza bermatzen ditu. Zonaldeka, 26  suedierazko udalerri elebakar daude (horietatik 16 Ålanden) eta 39 elebidun (22 gehiengo suediarrarekin eta 17 gehiengo finlandiarrarekin).

## Demografia 
* Finlandiako suediar hiztunen % 9 Åland uharteetan bizi da.
* % 6 ofizialki Finlandia kontinentaleko hiri eta udalerri suediar hiztunetan bizi da
* % 35 ofizialki elebidunak diren hiri eta udalerrietan bizi da, non suedierazko hiztunak gehiengoa diren.
* % 44 ofizialki elebidunak diren hiri eta udalerrietan bizi da, non suedierazko hiztunak gutxiengoa diren.
* % 6 finlandieraz bakarrik hitz egiten den hiri eta udalerrietan bizi da.

## Suedo-finlandiar ezagunak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gagyapáti

**Gagyapáti** Hungariako udalerri bat da, Encseko barrutian. Azken zentsuaren arabera  zituen  kilometro karratutan banatuta.
## Kanpo estekak
Kate Beath

**Katherine Christian (Kate) Beath** (ezkondu ondoren **McDougall**, 1882ko abenduaren 20a – 1979ko ekainaren 29a) Zeelanda Berriko lehen emakume arkitektoa izan zen ziurrenik. 

## Biografia 
Beath Christchurchen jaio zen 1882an. Ama Marie Malcolm, aita, berriz, George Low Beath, Christchurch Beath and Co saltoki handien sortzailea.. Kate Sheppard feministaren iloba zen, eta Peter Beaven arkitektoaren izeba eta amona.

1904an Christchurch-eko Canterbury College School of Art-en ikasketak amaitu ondoren, Samuel Hurst Seager-ekin arkitekto lanetan trebatu zen 1904tik 1908ra. Colin Barclay McDougall-ekin ezkondu zen 1915ean.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Emakumeak arkitekturan

## Kanpo estekak
Kisar

**Kisar** honakoa izan daiteke:
* Kisar (jainkosa), Mesopotamiako jainkosa.
* Kisar (Hungaria), Hungariako udalerria.
Emilio Torres

**Emilio Torres** (1906ko apirilaren 29a) atleta zen. Kolonbia ordezkatu zuen 1936ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Currane aintzira

**Currane aintzia** edo **Leeagh aintzia**,  eta  eta *Lough Leeagh*, Irlandako hego-mendebaldeko Kerry konderrian eta Ozeano Atlantikoaren kostaldean dagoen aintzira bat da, Iveragh penintsulako Waterville herriaren ekialdean.

10 kilometro karratuko azalera du.
Burtsa (liturgia)

**Burtsa** (latinezko *bursa*-tik dator, *larrua* esan nahi du) osagai liturgiko bat da; eliza kristauetan korporala gordetzeko balio du.

Gutxi gorabehera hogei zentimetroko aldea duten kartoizko bi karratuk osatzen dute, kanpoaldean kasullaren antzeko zetazko oihal batez estaliak (eguneko liturgia-kolorearen arabera) eta barnealdean forro batez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alfredo de Sá Cardoso

**Alfredo Ernesto de Sá Cardoso** (Lisboa, 1864ko ekainaren 6a – *ibidem*, 1950eko apirilaren 24a) portugaldar militar eta politikaria izan zen. Portugalgo lehen ministroa izan zen 1919tik 1920ra.

Lisboako Eskola Militarrean ikasi zuen eta artillerian espezializatu zen. 1888an Luandako kanpaina militarrean parte hartu zuen eta São Paulo de Luanda gotorlekuko gobernadorea izan zen. 1917-18an Portugalgo espedizio-taldean parte hartu zuen Lehen Mundu Gerran. Bere karrera militarra jeneral mailarekin amaitu zuen.

Portugalgo Alderdi Errepublikanoko kide izan zen eta Álvaro de Castrorekin batera Berreratzearen Alderdia sortu zuen. 1890 eta 1908ko altxamendu errepublikarretan parte hartu zuen.

1893an Portugalgo masonerian sartu zen eta 1934tik Kontseilu Goreneko kide izan zen. 1910eko urrian Portugalgo errepublika aldarrikatu zuen batzorde militarreko kide izan zen. Funchaleko gobernadore zibil izendatu zuten eta 1915eko mugimendu iraultzailearen antolatzaileetako bat izan zen.

1917ko abenduko Sidónio Pais matxinadaren aurka agertu zen eta 1918 eta 1919 bitartean kartzelan egon zen. Iparraldeko Monarkiaren aurka borrokatu zuen 1919an. 1913, 1915, 1919 eta 1922an diputatu izan zen eta azken legealdian Ganberako presidente izan zen.

1919ko ekainetik 1920ko urtarrilaren 15era lehen ministro izan zen. Egun horretan Francisco José Fernandes Costak lehen ministro kargua hartu zuen, baina ezegonkortasun politikoaren ondorioz berehala dimititu zuen. Sa Cardoso berriro gonbidatu zuten gobernua osatzera, eta bigarren aldiz lehen ministro izan zen urtarrilaren 16tik 21era.

1923tik 1924ra Barne ministro izan zen Álvaro de Castroren gobernuan. 1926ko Iraultzaren eta diktadura ezarri ondoren, Sá Cardoso atxilotu eta bortxazko bizilekuan bizitzera behartu zuten Azoresen eta, ondoren, Cabo Verden, 1927 eta 1933 bitartean. 1934an Portugalera itzuli eta Aliantza Errepublikar eta Sozialista sortu zuen.
Waterville (Kerry konderria)

**Waterville**, , Irlandako hego-mendebaldeko Kerryko konderriaren mendebaldean dagoen udalerri bat da, hain zuzen ere Iveragh penintsularen mendebaldeko muturrean kokatua dago, istmo estu batean.

2002ko erroldaren arabera 538 biztanle zituen. Ekialdean Currane aintzira du eta mendebaldean Ballinskelligs badia (eta udalerria), biak Currane ibaiak elkarlotzen dituelarik. Udalerri hau N70 errepideak zeharkatzen du, Ring of Kerry ibilbide turistikoaren ohiko geldigunea delarik.

## Historia 
XVIII. mendearen amaieraldera bertako errekatxo batean Butler familiak heuren etxea edo egoitza eraiki zuen. Ziurrenik, kokalekuaren ondorioz lursailari *Waterville* (Uretako Udalerria) izena emanez. Gerora, jada XIX. mendearen hasieran, beste hainbat etxe eraiki ziren. Herrigune txikiak sortzaileek emandako leku izena mantendu zuen.

Udalerriaren historia 1880an bertan ezarri eta lehenbiziko aldiz Amerika eta Europa elkarlotu zituen tsaspeko klabe transatlantikoari lotua doa, honek Waterville udalerria eta Eskozia Berriko Canso udalerria elkarlotu zituelarik. Dena dela, gaur egun den udalerri txikia izatetik ez zion inoiz ere laga izan.

Ondoren, Ingalaterrako Weston-super-Mare eta Frantziako Le Havre hiriekin ere kable bidez komunikatu zen. Irlandako Gerra Zibilan zehar, 1922ko abuztuaren 7an, Irlandako Armada Errepublikarrak kableak moztu eta Paris eta New York hiriak denboraldi batetarako kable bidezko komunikazioarik gabe utzi zituen.

## Bitxikeriak 
Udalerri honetan Charlie Chaplin ingeles aktore ospetsuak eta bere familiak oporraldiak igaro ohi zituzten, hain zuzen ere Butler Arms Hotel delakoan, bere oporleku gogokoenetako bat zelarik. Ondorioz, udalerrian aktorearen omenezko brontzezko estatua eta plaka batzuk ikusgai daude. Aktoreak udalerriari bere omenez urtero burutu ohi den Charlie Chaplin Comedy Festival zinemaldia ospatzeko baimena eman zion. Mick O'Dwyer futbol gaeliko jokalari eta entrenatzaile ospetsuaren jaioterria ere bada, bere omenezko estatua bat ere badagoelarik.

## Herritar ezagunak 
* Mick O'Dwyer (1936-), futbol gaeliko jokalari ospetsua eta entrenatzailea.

## Iruditegia 

Irudi:Waterville - geograph.org.uk - 247220.jpg|Udalerria.
Irudi:St Patrick's Day Parade, Waterville 2012.JPG|Zalgurdiak San Patrizio Eguneko kale martxan.
Irudi:Waterville Estátua de Chaplin.JPG|Charlie Chaplinen omenezko brontzezko estatua eta plaka.
Irudi:Mick O'Dwyer in the Timeless Landscape.JPG|Mick O'Dwyer futbol gaeliko jokalariaren omenezko estatua.
Irudi:Waterville in November sunshine.jpg|Udalerriko etxebizitzak.
Irudi:-Islands outside Derrynane Harbour.jpg|Kostaldea.
Irudi:Grass, gorse, bracken stretch to Ballinskelligs Bay at Toor, Waterville, Co Kerry, Ireland.jpg|Kostaldea.
Irudi:Beach at Waterville - geograph.org.uk - 248911.jpg|Watervillego hondartza.

## Kanpo estekak 
* Watervillego webgunea
Iker Gómez

**Iker Gómez López de Goikoetxea** (Altsasu, 2006ko martxoaren 27a), txirrindulari nafarra da.

## Palmaresa 
## Taldeak
* Quesos Albéniz - (2023-2024)
* Finisher - (2025-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Iker Gómez - *Firstcycling*
Vizsoly

**Vizsoly** Hungariako udalerri bat da, Gönc barrutian. Azken zentsuaren arabera  zituen  kilometro karratutan banatuta.
## Kanpo estekak
Aroma

**Aroma** Arratzua-Ubarrundia aldean egon zen herri bat izan zen, gaur egun herri hustua. 

1025. urteko Donemiliagako goldean, dokumentatzen da, ***Aroma*** gisa. Moio, Langara Ganboa eta Zuhatzu Ganboa herrien artean egon zen.

XIII. mendean-edo herria hustu zela pentsa daiteke, zeren 1257. urteko dokumentu batean, espero zitekeen tokian ez zen aipatzen.

## Kokapena 
Gaur egun Aroma herri hustua Uribarri Ganboako urtegiaren uraren azpian datzalala pentsatu dute batzuek.

GeoEuskadin Aroma izeneko herrixka bat markatuta dago, "*Aromako herriska*" (sic) bat markatu dute Marietatik iparraldera, Beraza eta Errieta erreken artean. Ondare-elementu arkeologikoa dela adierazten da. OpenStreetMapen ere markatuta dago Aromaren kokapena.

Aroma Marietatik iparraldera dagoen herrixkaren hondakinekin, ondare-elementu arkeologikoarekin, identifikatu egin da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zsámbok

**Zsámbok** Hungariako udalerri bat da, Gödöllőko barrutian. Azken zentsuaren arabera  zituen  kilometro karratutan banatuta.
## Kanpo estekak
Ircio

**Ircio** Burgoseko Miranda Ebro herriko 6 alkate-auzoetako bat da. Ebro ibaiaren ertzean dago eta Araba (ibaiaren beste ertzean Arabako Zanbrana herria du) eta Errioxa probintziekin egiten du muga. Ekainaren 29an San Pedroren omenez ospatzen ditu bere jaiak, eta abuztuaren 16an San Rokeren omenez.

Egun industrialde bat dago Ircio alkate-auzoan.

1025. urtean, Donemiliagako goldean, ***Irzu*** toponimoa dokumentatzen da.
ko pasartea: In Quartango, XII regas: In Urca, octo regas. Boara (Bocara c marratua), una rega. Irzu, una rega. Revendeca, una rega. Olhaerrea, una rega. Bardahuri, una rega.  Alfoze de Fornello, XX ...	]]

## Irudiak 

Fitxategi:Ircio 17.jpg
Fitxategi:Ircio 25.jpg
Fitxategi:Calle ircio (Bayas).jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1999ko Lieja-Bastogne-Lieja

**1999ko Lieja-Bastogne-Lieja** txirrindularitzako lasterketa klasiko honen 85. edizioa izan zen. 1999ko apirilaren 18an ospatu zuten Lieja eta Ans artean, 264 kilometroko ibilbidearekin.

Garailea, Cofidis taldeko Frank Vandenbroucke belgikarra izan zen, helmugara bakarrik heldu zelarik. Podiumean  Michael Boogerd  eta Maarten den Bakker nederlandarrak alboan izan zituen.

## Taldeak 
## Sailkapen orokorra 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1991ko Lieja-Bastogne-Lieja

**1991ko Lieja-Bastogne-Lieja** txirrindularitzako lasterketa klasiko honen 77. edizioa izan zen. 1991ko apirilaren 21ean ospatu zuten Lieja eta Lieja artean, 267 kilometroko ibilbidearekin.

Garailea, Ariostea taldeko Moreno Argentin italiarra izan zen, helmugako esprintean Claude Criquielion belgikarrari eta Rolf Sørensen daniararri gailendu zitzaielarik.

Lehenbiziko euskalduna, Miguel Indurain nafarra izan zen, laugarren sailkatu zena

## Taldeak 
## Sailkapen orokorra 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Elurretako errugbi

250px|thumb|Elurretako errugbia.

**Elurretako errugbia** () errugbiaren modalitate berezi bat da, elurra sendo dagoen eremuan jokatzen dena. Kanadan, Errusian, Baltiko ertzeko herrialdetan eta Indiako Kaxmir eskualdean besteak beste jokatzen da. Zero azpiko tenperaturatan jokatu ohi denez jokalariek jantzi beroak erabiltzen dituzte.

## Historia 
1939an Zeelanda Berrian errugbiko Ranfurly Shield txapelketa elurertan jokatu zen. 1978. urtean Errusian -23ºCtan jokatu zen errubi partida bat. 

2009an Kaxmirren historiako lehenengo elurretako errugbi partida jokatu zen eta 2011n Zeelanda Berriko Mount Dobsonen -20ºC-ko Munduko Errugbi Kopa jokatu zen. 2019ko azaroan Moskun izan zen Europako txapelketa eta Errusiak irabazi zuen, hala gizonezkoetan nola emakumezkoetan.

## Ezaugarriak 
Errugbi klasikoaren zelaiaren tamaina bera du eta baloia ere berdina da. Arauei dagokionez Zazpiko errugbiarenak jarraitzen ditu.

Desberdintasuna janzkera da, elurretan aritzeko egokia izan behar baita, eta elurra jokalarien berna-bizkarreraino iritsi behar da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Yorkshire pudding

**Yorkshire pudding** () Ingalaterra iparraldeko Yorkshire konderriko plater tradizionala da, arrautzaz, irinez eta esnez edo urez egiten den budina. Era askotara zerbitzatzen da, zizka-mizka gisa edo plater nagusiaren alboan, normalean haragiarekin batera.

## Historia 
Ingalaterrara gari-irina iritsi zenean pastelak eta budinak egiteko erabiltzen hasi zen. Yorkshiren haragia labean egiten zutenean budina haren azpian egiten zuten eta goiko haragiaren gantza budinera erortzen zen, horrela haragiaren zukua aprobetxatzen zuten. Horrela jaso zuen 1737an Sir Alexander William George Casseyk *The Whole Duty of a Woman* liburuan. Hannah Glassek ere horrela jaso zuen 1747an *The Art of Cookery made Plain and Easy* liburuan. Gaur egun baino masa trinkoagoa zen garai hartan eta budina lauagoa zen.

Lehen plater gisa zerbitzatzen zen, merkea izanik gosea asetzeko gaitasuna baitzuen.

## Prestaketa 
Gari-irina, arrautza eta esnea nahastuz budina egiten da eta katilu itxura ematen zaio, goitik datozen haragi-zukuak biltzeko. 10 cm inguruko diametroa du eta hormak garaiak dira. 2008an *Royal Society of Chemistry* erakundeak egiazko Yorkshireko budinaren ezaugarriak zehaztu zituen.

## Zerbitzatzea 
Oraindik zizka-mizka edo lehen plater bezala zerbitzatzen bada ere, gehienetan Britainia Handiko igandeetako jakien haragizko plateren guarnizioetako bat da. Inola ere ez da azkenburukoa izaten.

Aspaldian ohikoa da Ingalaterrako pubetan Yorkshireko budina barazkiz edo haragiz beteta aurkitzea ere.

2007tik aurrera otsaileko lehenengo igandean Yorkshireko Budinaren Nazio Eguna ospatzen da Britainia Handian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vello Salo

**Vello Salo** (1945 baino lehen **Endel Vaher**; Lalsi, Viljandiko konderria, 1925eko azaroaren 5a – Tallinn, 2019ko apirilaren 21a) estoniar apaiz katolikoa, teologoa, historialaria, idazlea, itzultzailea eta argitaratzailea izan zen.

## Bizitza 
Vello Salo Viljandiko konderriko Lalsi herrian jaio zen irakasleen familian. 1943an Finlandiako armadan sartu zen eta 1944an Estoniara itzuli zen, Armada Gorriari aurre egiteko armak lortzen saiatuz, baina harrapatu eta Alemaniara eraman zuten. Salok Silesiako guduetan parte hartu zuen. 1954ko maiatzean, exekutatzetik ihes egin zuen Txekian eta Italiara joatea erabaki zuen. Estonian geratu ziren senideak errepresiotik babesteko, Vello Salo izen berria hartu zuen. Hamar herrialdetan bizi izan zen.
* 1997: Estoniaren Berpizkunde Saria
* 2004: Estoniako Errepublikako Kultura Bikaintasunaren Saria
* 2006: Armarri Nazionalaren Ordena (II. klasea)
* 2008: protonotario apostolikoa
* 2009: Pirita auzoko urteko pertsona
* 2010: Estoniako Kultura Fundazio Nazionalaren saria
* 2011: Identitate Nazionalaren Saria
* 2015: Estoniako Eliza Ebanjeliko Luteranoaren Meritu Gurutzearen Ordena (III. klasea)
* 2015: Barne Arazoetarako Ministerioaren Merezimenduaren Zilarrezko Domina
* 2017: Helsinkiko Unibertsitateko *honoris causa* doktorea
* 2018: Estoniako Ikasleen Elkarteko ohorezko kidea

## Iruditegia 

Fitxategi:Salo, Vello.IMG 3659.JPG|Vello Salo Estoniako Liburutegi Nazionalean, Estonia Osoko Abestien Jaialdiko partitura bildumaren aurkezpenean (2012ko urriaren 4a).
Fitxategi:Vello Salo 2018.jpg|Vello Salo 2018an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Daniel Maclise

**Daniel Maclise** (Cork, 1806ko urtarrilaren 25a – Londres, 1870eko apirilaren 25a) irlandar margolari eta ilustratzailea izan zen.

Bi urtez banku batean lan egin zuen Corkeko Arte Eskolan ikasten hasi aurretik. 1827an Londresera joateko aukera izan zuen, dirua aurreztu ondoren, eta pertsonaien zirriborroak egin zituen, ondoren litografiatu zituenak. 1828an Royal Society-n hasi zen ikasten eta 1829an bere lehen erakusketa egin zuen. Pixkanaka, gai historikoen pinturak eta pertsonaien erretratuak egiten hasi zen.

Charles Dickens eta beste idazle batzuen liburuen ilustrazioak ere egin zituen. 1846an Lorden Etxerako horma irudiak egin zituen.

## Iruditegia 

Maclisechivalry.jpg|*Zalditeriaren espiritua*
William Harrison Ainsworth by Daniel Maclise.jpg|*William Harrison Ainsworthen erretratua*, 1834
Daniel Maclise Henry VIIIs first interview with Anne Boleyn.jpg|*Henrike VIII.a eta Ana Boleynen lehen topaketa *, 1835
Daniel Maclise (1806-70) - A Scene from Gil Blas - RCIN 407173 - Royal Collection.jpg|*Gil Blasen eszena bat*, 1839
Charles Dickens by Daniel Maclise.jpg|*Charles Dickensen erretratua*, 1839
Marriage of strongbow and aoife.jpg|*Strongbow eta Aoiferen ezkontza*, 1854
NoahsSacrifice.JPG|thumb|*Noeren sakrifizioa*
The Death of Nelson - detail.jpg|*Nelsonen heriotza*

## Kanpo estekak
1989ko Lieja-Bastogne-Lieja

**1989ko Lieja-Bastogne-Lieja** txirrindularitzako lasterketa klasiko honen 75. edizioa izan zen. 1989ko apirilaren 16an jokatu zen Lieja eta Lieja artean, 268 kilometroko ibilbidearekin.

Garailea, PDM taldeko Seán Kelly irlandarra izan zen, helmugako esprintean Fabrice Philipot frantziarrari eta Phil Anderson australiarrari gailendu zitzaielarik.

Lehenbiziko euskalduna, Miguel Indurain nafarra izan zen, hamargarren sailkatu zena

## Taldeak 
## Sailkapen orokorra 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Berriatua (argipena)

**Berriatua** izenak hainbat adiera du:

* **Berriatua**, Bizkaiko udalerria.
* **Berriatua dorretxea**, Mutrikuko etxe bat.

Euskal deitura ere bada Berriatua, adibidez pertsona hauena:

* **Imanol Berriatua** (1914-1981), euskaltzaina eta euskal idazlea.
* **Zoe Berriatua** (Madril 1978), aktorea.
Bakearen eta Adiskidetasunaren Estadioa

**Bakearen eta Adiskidetasunaren Estadioa** (), **SEF** () akronimoz ere deitua, erabilera-anitzeko pabiloi estalia da, Pireon dagoena. Estadioa ezaguna da Olympiacos BC Euroligako taldearen egoitza eta Faliroko Kostaldeko Olinpiar Eremuaren egoitza nagusia delako. 1985ean inauguratu zuten eta bere diseinua Milango Palasport di San Siron oinarritu zen.

Eraikin-multzoan, gainera, 942 eserlekuko anfiteatro bat, gimnasio bat, entrenamendurako areto bat, Olympiakoseko gazteen klubak erabiltzen dituen hiru pistak eta Olympiakoseko taldearen bulegoa ere badaude. Greziako bigarren saskibaloi-pabiloirik handiena da, O.A.C.A. Areto Olinpikoaren atzetik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Antero Rubín

**Antero Rubín Homent** (Redondela, 1851ko otsailaren 15a - Ourense, 1935eko maiatzaren 1a) jeneral eta politikari espainiarra izan zen, Kuban egindako ibilbide luzeagatik ezaguna.

## Biografia 
Bere aita, Evaristo Rubín, Prim jeneralaren agindupean Afrikako gerran bikain borrokatu zuen karrerako ofiziala izan zen. Antero Rubín bere borondatez sartu zen armadan 1868ko maiatzaren 11n, eta hamasei urterekin Kubara joan zen armadarekin. Handik urte gutxira itzuli zen, teniente mailara igo ondoren. Redondela, Vigo, Pontevedra eta Santiago de Compostelan ikasi zuen.

1869an, bigarren kabo gisa, Kubara abiatu zen berriro. 1895ean, komandantzia militarreko buru gisa Tuyn (Pontevedra) destinatuta zegoela, Kubara bidali zuten berriro, Espainiaren interesak defendatzeko. Granada batailoiarekin, 700 gizonez osatua, matxinada bati aurre egin zion Potrero de las Varasen 1895eko irailaren 24an. Bere garaipenak hainbat kondekorazio ekarri zizkion, baina zauritu ere egin zuten. Berreskuratu ondoren, Cienfuegos eta Bayamoko komandantzia militarrak hartu zituen. 1897an Santa Fe, El Revolcadero eta Lomas del Vientoko borroketan parte hartu zuen, besteak beste. 98an Quemado eta Guanacoako guduetan parte hartu zuen. Ekainaren 22, 23 eta 24an estatubatuarren aurkako guduetan parte hartu zuen. Uztailaren 1ean Kubako Santiagoren kapitulazioa ikusi zuen.

1898ko otsailaren 14an, María Kristina erregina erregeordeak brigadako jeneral mailara igo zuen. 1901ean Oviedoko gobernadore zibil izatera pasa zen. 1908an dibisioko jeneral izendatu zuten eta 1916ko abenduan teniente jeneral. 1917an Galiziako kapitain jeneral izendatu zuten, Coruña, Zaragoza eta Bilboko gobernu militarrak zuzendu ondoren. 1918an, Espainiako XIV. Artilleria Erregimentua Pontevedrako Campolongo auzora lekualdatu zenean, hiriko etorbide bat Antero Rubín jeneralaren izenarekin bataiatu zen, unitate militar hori Pontevedrara eramateagatik errekonozimendua adierazteko. Zamorako senatari izan zen 1921-22 bitartean. 1923an erreserbara pasatu zen. Ourensen hil zen 1935eko maiatzaren 1ean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Peristeri BC

**Peristeri B.C.** (), ofizialki **Gymnastikos Syllogos Peristeriou K.A.E.** (), A1 Ethniki txapelketan parte hartzen duen saskibaloi talde greziarra da, hiriburutik gertu dagoen izen bereko udalerri eta aldirian egoitza duena. G.S. Peristeri () kirol anitzeko klubaren parte da.

## Palmaresa 
### Europar txapelketak
***FIBA Champions League**
****Final Four (1):** 2023–24

### Greziako txapelketak
***Greziako Kopa:** 
****Finalista (1):** 2022–23
***Greziako Superkopa:** 
****Finalista (1):** 2020
*** A2 Liga** (2. maila):
****Txapelduna (3):** 1988–89, 2008–09, 2017–18
***B Liga** (2./ 3. maila):
****Txapelduna (3):** 1982–83 (2. maila), 2006–07 (3. maila), 2016–17 (3. maila)
***3. maila:** 
****Txapelduna (1):** 1977–78 (ESKA)
***ESKA Cup:** 
****Txapelduna (1):** 2014–15

## 2024-2025 denboraldiko taldea 
## Kanpo estekak
Kevin Farrell

**Kevin Joseph Farrell** (Dublin, 1947ko irailaren 2a) irlandar jatorriko estatubatuar kardinala da.

Nobiziotza egin zuen Kristoren Legionarioetan, eta Salamancako Unibertsitatean eta Erromako Gregoriotar Pontifize-Unibertsitatean ikasi zuen. 1978an apaiz ordenatu zuten. 2001ean Washingtongo apezpiku laguntzaile izendatu zuten eta 2007tik 2016ra Dallasko gotzain izan zen. Frantzisko aita santuak kardinal izendatu zuen 2016an. 2019tik kardinal kamarlengo da.

2025ean, aita santuaren heriotzaren berri eman zuen, eta Vatikanoaren aldi baterako administrazioa bere gain hartu zuen aita santu berria aukeratu arte.

## Kanpo estekak
Maroussi BC

**Maroussi B.C.** () A1 Ethniki txapelketan parte hartzen duen saskibaloi talde greziarra da, hiriburutik gertu dagoen izen bereko udalerri eta aldirian egoitza duena.

## Palmaresa 
### Europar txapelketak
* **Saporta Kopa**
**  **Txapelduna (1):** 2001

* **FIBA EuroChallenge**
**  *Txapeldunordea (1):* 2004

### Greziako txapelketak
*** A2 Liga** (2. maila):
**  **Txapelduna (1):** 2022–23

## 2024-2025 denboraldiko taldea 
## Kanpo estekak
Rennesko katedraleko Anberestar erretaula

**Rennesko katedraleko Anberestar erretaula** Bretainiako Rennes hiriko katedraleko altxorrean gordetzen den zurezko erretaula bat da, eskola flandriarrararen 16. mendeko lana.

Andre Mariaren bizitzaren pasarteak, Jesusen haurtzaroa

## Historia 
1470 eta 1570 urteen artean, Anberesen (Flandria), erretaula bikainak ekoizten zenbait lantegi aritu ziren, esportaziorako lanean, eta Rennesko hau, 1520. urtearen ingurukoa, langintza horren tipikoa da, eta egikeran, maisulanetako bat..

1845 arte ia abandonatua eta ezkutuan egon zen apezpikutzaren jabetzen artean, baina toki nabarmenagoa eman zitzaion 1872an. Erretaulako piezetako batzuk lapurtu izan dituzte garai desberdinetan. 1975ean lapurtutako pieza bat 2017an agertu zen Riomeko museo batean, eta erretaulara itzuli zen. Beste hiru zati (Mariaren jaiotza, errege magoen pasarte bat eta ezkontza) 2007ko ekainaren 26an lapurtu zituzten. Ana eta Joakimen ezkontzaren pieza hurrengo 2007ko uztailean berreskuratu zuten; eta mago baten irudia 2017an (Erdi Aroko Cluny museoan, Parisen). Eguberriko Andre Mariaren irudi bat 1871tik Rennesko Arte Ederren Museoan egon zen, bestalde.

## Iruditegia 

Fitxategi:Rennes (35) Métropole Saint-Pierre - Intérieur - Retable anversois - 48.jpg|Jesus tenpluan.
Fitxategi:Rennes (35) Métropole Saint-Pierre - Intérieur - Retable anversois - 19.jpg|Profetak.
Fitxategi:Rennes (35) Métropole Saint-Pierre - Intérieur - Retable anversois - 01.jpg|Ana eta Joakimen ezkontza, desagertu eta berreskuratutako pieza.
Fitxategi:Rennes (35) Métropole Saint-Pierre - Intérieur - Retable anversois - 33.jpg|Mariaren lokartzea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ano Liosiako Areto Olinpikoa

**Ano Liosiako Areto Olinpikoa** (), **SUNEL Arena** ere deitua, erabilera-anitzeko pabiloi estalia da, Atenasko izen bereko auzoan dagoena. 

Hasiera batean, 2004ko Atenasko Udako Olinpiar Jokoetan arte martzialetako ekitaldiak hartzeko eraikia, pabiloia hainbat erabileratarako egokitua izan dute. 2021ean, AEK Atenas B.C.ren egoitza bihurtu zen, Greziako Saskibaloi Ligako eta Saskibaloiko Txapeldunen Ligako partidak hartzeko.

Estadioak 8.327 ikusle hartzen ditu kirol ekitaldietarako. Kopuru hori 9.327ra igotzen da eserleku erretratagarriak erabat hedatzen direnean, eta horrek aukera ematen du muntaia moldakorra egiteko, kirol-ekitaldiei, kontzertuei eta eskala handiko beste bilera batzuei komeni zaiena. AEK-ko saskibaloi partidetarako 9.025 eserleku ditu. Gainera, aretoak 11.600 ikusle har ditzake kontzertuetarako. Greziako hirugarren saskibaloi-pabiloirik handiena da, O.A.C.A. Areto Olinpikoaren eta Bakearen eta Adiskidetasunaren Estadioaren atzetik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ester Mägi

**Ester Mägi** (Tallinn, 1922ko urtarrilaren 10a – 2021eko maiatzaren 14a) estoniar musikagilea izan zen.

## Bizitza 
Ester Mägi musikagile oparoa izan zen eta genero guztietako musika moldatu zuen, ganbera-musika, abestiak eta sinfonia-lanak barne. Hasieran Mart Saarren eskutik ikasi zuen Tallinngo Musika Kontserbatorioan, eta 1951tik 1954ra Moskuko Musika Kontserbatorioan, Vissarion Xebalinen eskutik. Tallinngo Kontserbatorioan irakatsi zuen 1984an erretiratu zen arte. Bere lanik ezagunenaj *Pianorako sonata* (1949), *Fa minorreko pianorako hirukotea* (1950), *Pianorako kontzertua* (1953), *Biolinerako kontzertua* (1958), *Sinfonia* (1968), *Piano, Klarinete eta Ganbera Orkestrarako Aldaerak* (1972), *Bukoolika* (1983) eta *Vesper* (biolin eta piano/organorako bertsioa 1990ekoa da eta 1998an hari instrumentuetarako moldatu zen) dira. Bere obra gehiena Estoniako herri musikan inspiratuta dago. Mägi 2021eko maiatzean hil zen, 99 urte zituela.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 1971: Estoniako Sobietar Errepublika Sozialistako meritu oneko arte langilea
* 1980: Sobietar Estoniaren Saria
* 1984: Estoniako Sobietar Errepublika Sozialistako Herri Artista
* 1985: Estoniako Sobietar Errepublika Sozialistako Musika Saria
* 1991: Estoniako Musika Saria
* 1996: Estoniako Errepublikako Kultur Saria
* 1997: Gustav Ernesaks saria
* 1998: Armarri Nazionalaren Ordena (V. klasea)
* 1999: Estoniako Kultura Fundazio Nazionalaren saria
* 1999: Estoniako Musika Akademiako *honoris causa* doktorea
* 2001: Estoniako Kultura Fundazioaren Urteko Musika Saria
* 2008: Estoniako Musika Kontseiluaren saria
* 2014: Estoniako Errepublikako Kultur Saria
* 2017: Maarja domina

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Qissa Khwaniko sarraskia

**Qissa Khwaniko sarraskia** 1930eko apirilaren 23an izan zen. Britainiar Indiar Armadak sarraskia egin zuen Pakistango Peshawar hirian, bertako Qissa Khwani bazarrean. Iturri ofizialen arabera, 20 manifestari hil ziren. Tokiko iturrien arabera, aldiz, 400 izan ziren.

## Gertakariak 
Paxtunek desobedientziarako deia egin zuten egunean, mugimendu horren buruzagiak atxilotu zituzten britainiarrek. Horrek protestak eragin zituen: Khudai Khidmatgar mugimenduko buruzagi batzuk atxilotu ondoren, talde handi bat bildu zen Qissa Khwani bazarrean. Britainiarrek tiroka erantzun zuten eta ordu gutxira ehunka hil zituzten. Gerra-legea ezarri zuten gero, eta istiluak hainbat egunez luzatu ziren. Handik hamalau urtera lortuko zuen Pakistanek independentzia Erresuma Batutik, Bigarren Mundu Gerra amaitu eta gutxira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Antxieta (argipena)

**Antxieta** izenak hainbat adiera du:

* **Antxieta jauregia**, Azpeitian,
* **Antxieta Torre**, Urrestillako baserria, Azpeitian.
* **Antxieta Arkeologi Taldea**
* **Antxieta Antzerki Taldea**

Euskal deitura ere bada Antxieta, gazteleraz *Anchieta* idatzia, adibidez pertsona hauena:

* **Joanes Antxieta** (Azpeitia, 1462 – 1523), elizgizona eta musikagilea.
* **José de Anchieta**  (1534–1597), kanariar apaiz eta musikagilea.
Doonmore

**Doonmore** edo **An Dún Mór**, Irlandako hego-mendebaldeko Dingle penintsulan dagoen tontor-gotorleku bat da, Kerry konderrian.

2,93 hektareako azalera du.

## Kokalekua 
Dingle badian dagoen lurmutur batean dago, An Daingean udalerritik 4 kilometro hego-ekialdera. 

## Historia 
Usadioz, Burdin Aroan Venetek eraiki izan zutela uste izan da, baina gaur egun beranduago, K.a. V. eta VIII. artean datatu izan da.
Cristina Mittermeier

**Cristina Goettsch Mittermeier** (Mexiko Hiria, 1966ko azaroaren 26a) mexikar itsas biologoa, argazkilari kontserbazionista, aktibista eta egilea da. *ILCP Argazkilari Kontserbazionisten Nazioarteko* Ligaren sortzailea da. 

## Ibilbidea 
1989an, Itsas Baliabideetan espezializatutako Ingeniari Biokimikoa ikasi zuen Monterrey ITESMko Teknologia eta Goi Mailako Ikasketetarako Institutuan, Guaymasen (Sonora, Mexiko). 

Kaliforniako Golkoari eta Yucatango Penintsulari buruzko aldizkari zientifikoetan argitaratutako  landa-lanak dokumentatu zituen. Argitaratu zituen gaien artean itsas ugaztunak, arrantza, akuikultura, ikerketa eta biodibertsitatearen kontserbazioa daude. 

Argazkilaritza ikasketak egin zituen Corcoran College for the Arts-en Washington D. C.. 2005ean kontserbazioaren argazkilarien nazioarteko liga sortu zuen. Aitzindaria da kontserbazioko argazkigintzaren kontzeptuan eta arloan. Bere irudiak giza kulturetan zentratzen dira, bereziki herri indigenak eta biodibertsitatea. Planetaren historia kontatzen duten argazkiak egiten ditu.   

Hainbat libururen egileetako bat da, eta bere argazkiak National Geographic-en argitaratu dira. Aldizkarian lan egin duen mexikar bakarra da. 

## Aktibismoa 
*Ozeanoen defentsaren* aldeko aktibista da, norbanakoaren boterea aldarrikatzen du, bere lanarekin bilatzen du babestutako itsas eremu gehiago sortzea bilatzen du, *baleak babestea eta baita eskubideak ematea ere*, itsasora plastikoen fluxua gelditzea eta *itsasoko biomasaren erauzketa industriala birpentsatzea*. 

2014an *Sea Legacy* irabazi-asmorik gabeko erakundea sortu zuen, argazkilariei ozeanoaren kontserbazioari buruzko istorio hunkigarri eta inspiratzaileak jasotzen dituzten espedizioak egiten laguntzeko. Ekintza klimatikoaren eta irtenbide jasangarrien arteko lotura gisa.  SeaLegacyren helburua da jendea jardutera bultzatzen duten estrategiak eta edukiak sortzea da. .

Klima-ekintzarekin konpromiso handiena duten 100 pertsona latinoen artean dago.

## Sariak 
* Naturako Argazkigintzaren Estatu Batuetako Elkartearen Misioak Saria.
* Smithsonian Saria Urteko Kontserbazioko Argazkilariari,
* Irudi Saria argazkilarientzat.
* 2018ko urteko abenturazalea, *National* Geographic-ek hautatua.
* HIPAren 2020/2021 Gizateriaren Argazki Edukien Sortzailearentzako Saria.
* Bere hiru hamarkadetako argazki-kazetaritzagatik Sylvia Earle Domina jaso zuen Seattleko Akuarioan 2021.
* 2021eko Travel + Leisure-ren Ikuspegi Globalaren Saria. 

## Argitalpenak 
National Geographic, TIME, McLean's, The Men's Journal and O. 2021 f 2021ean, Welcome to Earth on Disney+ dokumentala kaleratu zuen. 

Martxoan, National Geographicek ekoiztutako Photographer docuseriea estreinatuko da, eta Cristina Mittermeierrek bere lana aurkeztuko du bertan. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Estoniako keinu hizkuntza

**Estoniako keinu hizkuntza** () Estonian erabiltzen den keinu hizkuntza da. 

## Historia eta ezaugarriak 
Estoniako keinu hizkuntzaren jatorriaren eta izaeraren ikerketa ez zen 1980ko hamarkadaren amaierara arte hasi, beraz, xehetasun asko ezezagun geratzen dira oraindik.

## Erabilera 
1998ko datuen arabera, 4.500 lagun inguruk Estoniako keinu hizkuntza erabili zuten, batez ere Tallinn eta Pärnu hirietako estoniar etnikoek. Errusiako keinu hizkuntza ere erabiltzen da, batez ere Tallinnen bizi diren errusiar gorren artean.

Estoniako keinu hizkuntza irakaspenean onartzen ez zenean, ez zen asko garatu eta keinu berririk ez zen gehitu. 1994an, Tallinngo Helen eskolan erabiltzen hasi zen gorren hezkuntzarako, eta Estoniako gizartea gorrak gutxiengo kultural eta linguistiko gisa onartzen hasi zen.

2007an, Estoniako keinu hizkuntzak aitortza ofiziala jaso zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alborkoin

**Albergoien** edo **Alborkoin**, Arabako ekialdean, Dulantzi aldean, Gauna ondoan, egon zen herri bat izan zen, gaur egun **herri hustua**.

Herriaren izena behin baino gehiagotan dokumentatuta dago Erdi Aroan: 1025. urteko Donemiliagako goldean, ***Albergoihen*** aipatzen da. *Algorguiain* 1257. urtean, eta geroago *Aborciun* eta *Alborciun*. Gerardo López de Gereñuk hainbat aldaera batu zituen: *Aborciun*,​ *Albergoihen*,​ *Albergoyen*,​ *Alborciun*,​ *Alborcoin*​ y *Algorguiain*.

## Kokapena 
Mapetan Alborkoin erreka ikus daiteke, hegoaldetik ipar-ekialderantz doan ibaia. Alborkoingo bidea, Alborkoingo basoa... geoEuskadin etiketatuta dago *Algorkoingo herrixka eta Done Mikel tenplua (San Migel)*.

## Eraikinak 
San Migel Ermita herria hustu eta gero zutik iraun zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rossbeigh

**Rossbeigh** edo **Rossbehy**, , "Urkien Lurmuturra", Irlandako hego-mendebaldeko Dingle badian dagoen 1,6 kilometro luzeko hondartza bat da, Kerry konderrian. Iveragh penintsula eta Ring of Kerry delako ibilbide turistikoan dago.

## Hondartza 
Rossbeigh hondartzan duna eta belar landaredi ugari daude. Flora eta fauna habitat garrantzitsua da eta izokintegiak ere badaude.

Irlandako mendebaldeko kostaldean barna doan Wild Atlantic Way ibilbidean ere badago.
Caterina Mieras

**Caterina Mieras i Barceló** (San Joan, Mallorca, 1947ko apirilaren 5a) politikari, irakasle eta ikertzailea. Kataluniako Parlamentuan diputatua izan zen 1999tik 2012ra eta Kataluniako Kultura Kontseilaria Maragall Gobernuan, 2003 eta 2006 artean.

Egun, Societat Civil Catalana zuzendaritzaren parte da.

## Biografia 
San Juan herrian jaio zen, Mallorcan. Mierasek Bartzelonako Unibertsitateko Ikasleen Sindikatu Demokratikoaren sorreran parte hartu zuen 1967an, eta bi urtez matrikula eskubidea eten zioten.

Mieras Balearretako Magisteritza Eskolako irakaslea izan zen. Ondoren, Bartzelonako Ospitale Kliniko eta Probintzialeko dermatologia-zerbitzuetan eta Valle d´Hebrongo Unibertsitate-Ospitalean lan egin zuen. Carmen Navarro doktorearekin batera, HIESAren ikerketan aurrerapena lortu zuten helduengan toxoplasmosi granulomatosa zuen ehuna detektatzean. Garuneko infekzioa toxoplasmosiagatik eta HIES-a harremandu zuten lehenengoz eta horrek HIES-aren diagnostikoan lagundu zuen.

## Jarduera politikoa 
1975 eta 1979 urte artean Kataluniako Alderdi Sozialista Bateratuan militatu zuen, eta 1980an Kataluniako Sozialisten Alderdian. 1995etik 2003ra bitartean, Badalonako Udaleko zinegotzi izan zen eta Kultura, Elkartasuna eta Lankidetza arloak landu zituen.

2003an Kataluniako Generalitateko Kultura Kontseilari izendatu zuten, Pasqual Maragall presidente zela.

Bere agintaldian, diktadura frankistak konfiskatutako dokumentazioaren zati bat Gerra Zibilaren Agiritegi Nagusitik (Salamancan) itzultzeko operazioa burutu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Málainn Bhig

**Málainn Bhig**, , Irlandako ipar-mendebaldean dagoen kostaldeko herri bat da, Donegal konderrian. Gaeltacht eremuan dago.

2011ko erroldaren arabera 375 biztanle zituen.

## Toki nabarmenak 
* An Trá Bhán hondartza
* Reachlainn Uí Bhirn, herritik 3 kilometro mendebaldera dagoen uhartea.
Reachlainn Uí Bhirn

**Reachlainn Uí Bhirn**, , Irlandako ipar-mendebaldean dagoen uharte bat da, Donegal konderrian. Gaeltacht eremuan eta Gleann Cholm Cille barrutiko hego-mendebaldean dago, lur lehorreko Málainn Bhig herritik 2 kilometro mendebaldera.

Bertan itsasargi bat dago.
An Trá Bhán

**An Trá Bhán**, , Irlandako ipar-mendebaldean dagoen hondartza bat da, Donegal konderrian.

Málainn Bhig herrian dago, Gleann Cholm Cille udalerritik hurbil.
Herder Vásquez

**Herder Vásquez** (1967ko ekainaren 20a) atleta da. Kolonbia ordezkatu zuen 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pedro del Vecchio

**Pedro del Vecchio** atleta zen. Kolonbia ordezkatu zuen 1936ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Joe Cahill

**Joe Cahill**,  (1920ko irailaren 19a, Belfast, Irlanda - 2004ko uztailaren 23a, Belfast, Ipar Irlanda), Irlandako errepublikar mungimenduaren ekintzailea eta Behin-behineko IRAko buruzagi bat izan zen.

## Biografia 
1937an Fianna Éireann errepublikar erakundeko kidea izan eta ondorengo urtean IRAko kide bilakatu zen, ideologia horretan ibilbide luzeenetakoa izan duena.

Ipar Irlandako gatazka hastean Behin-behineko IRAren sortzaileetako bat izan eta buruzagietako bat bilakatu zen, erakunde armatu horrentzako arma inportazioan jardunez. 1972an britainiarrek Behin-behineko IRArentzako arma kargamendua zekarren itsasontzi bat atzematean Cahill atxilotu eta espetxeratu egin zuten.

1990eko hamarkadan libre gelditu eta Behin-behineko IEA eta Sinn Féin alderdiak Ostiral Santuko Akordioan amaituko zuen bake negoziaketetan parte hartu zuen.
Freundel Stuart

**Freundel Jerome Stuart** (Saint Philip, 1951ko apirilaren 27a) barbadostar politikaria da. Barbadosko lehen ministroa izan zen 2010etik 2018ra.

Zuzenbidean eta zientzia politikoetan lizentziatu zen Mendebaldeko Indietako Unibertsitatea Cave Hill-en. Zuzenbide penalean eta enpresa-zuzenbidean espezializatutako abokatu gisa lan egin zuen. 1974an Lan Ministerioak irakasle izendatu zuen Bigarren Hezkuntzako Princess Margaret eskolan.

1970ean Lanaren Alderdi Demokratikoarekin bat egin zuen eta senatari izan zen 1994ra arte. 1994an diputatu hautatu zuten Legebiltzarrean, baina 1999an ez zuen berriz hautatu. 2003an berriro lortu zuen eserlekua, eta 2008an berriro hautatu zuten.

Bere alderdiak 2008ko hauteskundeak irabazi ondoren, Stuart lehen ministrorde izendatu zuten, eta bi urte geroago lehen ministro bihurtu zen, David Thompson hil ondoren. 2013an hauteskundeak irabazi zituen, baina 2018ko hauteskundeetan eserleku guztiak galdu ondoren, dimisioa eman zuen.
1990eko Lieja-Bastogne-Lieja

**1990eko Lieja-Bastogne-Lieja** txirrindularitzako lasterketa klasiko honen 76. edizioa izan zen. 1990eko apirilaren 15ean jokatu zen Lieja eta Lieja artean, 256 kilometroko ibilbidearekin.

Garailea, Panasonic taldeko Eric Van Lancker belgikarra izan zen, helmugara bakarrik heldu zelarik. Podiumean, Jean-Claude Leclercq frantziarra eta Steven Rooks nederlandarra alboan izan zituen.

Lehenbiziko euskalduna, Miguel Indurain nafarra izan zen, hamabigarren sailkatu zena,

## Taldeak 
## Sailkapen orokorra 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1993ko Lieja-Bastogne-Lieja

**1993ko Lieja-Bastogne-Lieja** txirrindularitzako lasterketa klasiko honen 79. edizioa izan zen. 1993ko apirilaren 18an jokatu zen Lieja eta Ans artean, 261 kilometroko ibilbidearekin.

Garailea, Carrera taldeko Rolf Sørensen danimarkarra izan zen, helmugako esprintean Tony Rominger suitzarrari gailendu zitzaiolarik.

Lehenbiziko euskalduna, Iñaki Gaston bizkaitarra izan zen, hamazortzigarren sailkatu zena,

## Taldeak 
## Sailkapen orokorra 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kasari (ibaia)

**Kasari** Estoniako mendebaldeko ibai bat da, Matsalu badian drainatzen duena, Väinameriren zati dena. 88 metro luzeko oinezkoentzako zubi bat eraiki zuten haren gainean 1904an, eta garai hartako Europako hormigoizko zubirik luzeena zen. Ibaiak 112 kilometroko luzera du eta Estoniako laugarren ibairik luzeena da. Ibaian askotariko arrainak bizi dira, besteak beste, lutxo arrunta eta errutilo kontinentala.
Fitxategi:Kasari_jõgi_1.jpg|Kasari ibaia
Fitxategi:Kasari_jõgi,_2007.jpg|Kasaria bere beheko ibilguan
Fitxategi:Kasari_jõe_kärestik,_vaade_Teenuse_sillalt.jpg|Ur-lasterra Kasari ibaian
Fitxategi:Old_Kasari_Bridge.jpg|Kasariko zubi historikoa
Fitxategi:Kasari_luht_3.JPG|Kasariko uholde-belardia udaberrian Matsalu Parke Nazionalean

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rahinnane gaztelua

**Rahinnane gaztelua**,  eta , Irlandako hego-mendebaldeko Ceann Trá herrian dagoen dorretxe bat da, Kerry konderrian eta Dingle penintsulan.

Berez, dorretxea Ceann Trá herrigunetik 1,7 kilometro ipar-mendebaldera dago.

## Izena 
Eraikina dagoen tokian K.a. VIII edo VII. mendeko harrizko gotorleku borobil bat zegoen, hortik *Rath Fhionnáin*, "Finanen harrizko gotorlekua".

## Historia 
XV. edo XVI. mendeak FitzGeraldar normandiar-irlandarrek, Kerryko Zaldunen ondorengoak, dorretxea eraiki zuten.

1602an, Bederatzi Urteko Gerraren amaieran Sir Charles Wilmotek bereganatu zuen. Cromwellen Irlandako konkistan (1649-1653) zehar suntsitua eta hondakinetan gelditu zen.
Antoine Spire

**Antoine Spire** (Paris, 1946ko martxoaren 31a) frantziar kazetaria da.

Minbiziaren Institutu Nazionaleko ("*Institut national du cancer*") Giza Zientzien Ikerketa Saileko zuzendaria izan zen.

Konferentzia eta kultur topaketa nazionalen dinamizatzailea eta koordinatzailea ere bada. *Le Monde* egunkariko erredakzio aholkularia da, ''Le Monde de l'éducation*, *La Vie'' egunkariko kazetaria eta elkarteko hainbat argitalpenekin kolaboratzen du.

Liburu-egilea izanik, Pierre Bourdieu, Jacques Derrida, George Steiner eta Edgar Morin bezalako intelektualekin lankidetzan sortutako hainbat lan ezagunetan ere parte hartu zuen.

Antoine Spire HEC Parisen graduatu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1996ko Lieja-Bastogne-Lieja

**1996ko Lieja-Bastogne-Lieja** txirrindularitzako lasterketa klasiko honen 82. edizioa izan zen. 1996ko apirilaren 21ean jokatu zen Lieja eta Ans artean, 263 kilometroko ibilbidearekin.

Garailea, MG Maglificio taldeko Pascal Richard suitzarra izan zen, helmugako esprintean Lance Armstrong estatubatuarrari eta Mauro Gianetti suitzarrari gailendu zitzaielarik.

Lehenbiziko euskalduna, Abraham Olano gipuzkoarra izan zen, hamabigarren sailkatu zena.

## Taldeak 
## Sailkapen orokorra 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
HEC Alumni

**HEC Alumni** 1883an sortutako irabazi-asmorik gabeko erakundea da, *École des Hautes Etudes Commerciales* (HEC Paris) Frantziako negozio-eskolako ikasle ohien elkartea.

Elkartea 1883ko ekainaren 20an sortu zen, 1881ean eskola sortu zenetik 2 urtera. Hasieran, ''Association des Anciens Elèves de l'École des Hautes Études Commerciales* izendatu zuten. 1901eko uztailaren 1eko legeak eta 1901eko abuztuaren 16ko dekretuak arautzen dute. 1900eko urtarrilaren 11n, erabilgarritasun publikokoa zela aitortu zen. Elkartea *Conférence des Grandes écoles*-eko kidea da.

Bere helburuak, bere estatutuetan definituta, hauek dira: HEC Parisko erakundeetako graduatuen arteko harreman adiskidetsuak sortzea eta mantentzea; laguntza behar duten kideei lagundu; ekonomiari, kudeaketari eta negozioei lotutako ezagutza teknikoa publikoari zabaltzea; Frantziako enpresen presentzia eta eragina atzerrian eta nazioarteko merkataritzan garatzen laguntzea, eta HEC Parisko erakundeen eta eskolak irakasten dituen tituluen balioa mantentzeko eta ospea handitzeko bitarteko guztiak ezartzea, Frantzian eta atzerrian.

Elkarteak hilero argitaratzen du "*HEC Stories*" izeneko aldizkaria. Urtero ikasle ohien direktorioa ere argitaratzen du. Elkarteak WATs4U-rekin (*World Alumni Talents for you'') lankidetzan aritzen da, École polytechnique, CentraleSupélec eta abar bezalako beste eskola garrantzitsu batzuekin batera.

Administrazio Kontseilua 24 kidek osatzen zuten 2022an, horien artean 22 graduatu hautatu, Eskolako ordezkari bat eta HEC Fundazioko ordezkari bat. Emmanuel Chain elkarteko presidentea izan zen 2015etik 2018ra.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Nevesti ibaia

**Nevesti** edo **Navesti** ibaiak 100 km luze ditu Estonian. Bere iturria Järva konderriko Imavere herritik gertu dago (Jalametsa eta Käsukonna herrien artean). Oro har, mendebalderantz doa. Pärnu ibaiaren ezkerretik doan ibaiadarra da eta Tori inguruan elkartzen da Jõesuu herrian. Nevesti arroaren azalera 3.000 km²-koa da eta batez besteko emaria 27,9 m³/s-koa.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak