Snowboard

250px|thumb|Snowboard gidaria elur xehean jaitsiera askean egiten (*freeride*)

**Snowboard, elur-surf, elurretako surf** edo **elur-ohola** neguko kirol bat da. Kirol modalitate hau bi hankak taula bati loturik elurrez estalitako malda baten gainetik irristatzean datza. Bere izena ingelesetik dator (*snow* -elurra- eta *board* -ohola-). *Skateboard* eta *surf* teknikak konbinatzen ditu. 1960 eta 1970eko hamarkadetan sortu zen Ameriketako Estatu Batuetan eta 1988ko Neguko Olinpiar Jokoetatik aurrera kirol olinpikoa bilakatu zen. 2014an Neguko Kirol Paralinpikoei batu zitzaion Sochi-n. Kirol hau praktikatzen duena gidari (edo *rider* ingelesez) izena jasotzen du.

Modalitate nagusiak hauek dira: jaitsiera askea (edo *freeride*), gizakiak egokitu gabeko malda batetik jaistean datzana; estilo askea (edo *freestyle)*, akrobaziak egitean datzana eta snowboard alpinoa, pista edo eremu zapaldu batetik jaistean datzana. Lehiaketaren kasuan, modalitate nagusiak hauek dira:
# Estilo askeko jaitsiera (edo *slopestyle):* estilo askearen barneko modalitate bat.
# Jauzi handia (edo *big air*).
# Hodi erdia (edo *half pipe*):  hau hodi erdi formako pistan jauziak eta akrobaziak egitean datza.
# Krosa (edo *cross*): oztopoekin eta eremu irregularrarekin egindako pistatik lasterketa.
# Eslaloma (edo *slalom*): zirkuitu batetik sigi-saga jaistea ahalik eta azkarren.

## Historia 
Snowboard modernoa 1965ean sortu zen Sherman Poppen-ek, Muskegoneko (Michigan) ingeniari batek, bere alabentzako jostailu bezala bi eski hartu zituenean; eski horiek batu eta soka batekin albo batetik lotu zituen, bere alabek taulan mantendu eta aldapak jaitsi bitartean kontrola izateko. Horri “snurfer” (snow eta surfer hitzetatik) deitu zioten. Alaben lagunen artean hain ezaguna egin zenez, Poppenek ideia manufakturatzera eraman zuen, *Brunswik Corporation* delakora, eta hurrengo hamarkadan zehar milioi bat snurfer saldu zituen.

1968ko Otsailean Poppenek Michiganeko eski pista batzuetan lehen snurfing lehiaketa antolatu zuen, zeinak herrialdeko jende asko erakarri zuen. Horietako batek, *Tom Sims*-ek, ohol zati baten goiko aldean tapiz zati bat itsatsi eta aluminiozko xafla mehe batzuk jarri zizkion beheko aldean. 1970eko hamarkadako erdialdean komertzializatzeko taulak egiten hasi ziren.

1977an, Jake Burton Carpenter, Vermonteko jatorrizkoa zena, Michinganeko snurfing txapelketan ikuslegoa harritu zuen berak diseinaturiko euskarri batzuekin, hauek hankak taulara hobeto finkatzeko sortu zituen. Urte berean, Burton Snowboards fundatu zuen, *Vermont-*eko Londonderry hirian. “Snowboard” berriak zurezko xaflekin eginak zeuden, malguak ziren eta uretako eskien hanka euskarriak zituzten. Hasieran oso jende gutxik erosten zituen bere prezio altuarengatik, baina gaur egun munduko ekoizle handiena da kirol honetan.

70 eta 80ko hamarkadetan gero eta ospetsuagoa egiten hasi zen elur-surfa, Dimitrije Milovich, Jake Burton, Tom Sims eta Chuck Barfoot (Gnu Snowboard markaren fundatzailea) bezalako aitzindariekin. Hauen diseinu, mekanismo eta ekipamendu berriak ezagutzera eman ziren, zeintzuk kirol hau garatu izan duten eta gaur egun oraindik ezagutzen diren.

Nazioarteko Snowboard Federakuntza (ISF, bere ingeleseko siglak, *International Snowboard Federation*), mundu mailako txapelketak antolatzeko eta kudeatzeko sortu zen 1990an. 1998an Japoniako Nagano hirian ospatutako Neguko Olinpiar Jokoetan kirola modalitate olinpikoa bilakatu zen. Karine Ruby frantziarra izan zen modalitate honetan domina olinpiko bat lortu zuen lehen emakumea, eta Ross Rebagliati kanadiarra lehenengo gizona. 2012. Urtean Nazioarteko Batzorde Paralinpikoak jakinarazi zuen 2014an gizonentzako zein emakumeentzako frogak barneratuko zirela neguko para-olinpiadetan,  para-snowboard bezala izendatu zena. Honi esker, lehendabiziko aldiz elur-surf para-olinpikoa agertu zen Sochin, Errusian.

Gaur egun mundu guzitan zehar ikusi daitezke snowboard txapelketa nagusienak komunikabideetan; hala nola, neguko X jokoak (*Winter X Games*),  Air &Style, US Open, eta Joko Olinpikoak.

## Modalitateak 
Snowboarda neguko kirol gisa hasi zenetik, estilo ezberdinak garatu ditu, bakoitza bere ekipo eta teknika espezializatuekin. Gaur egungo estilorik ohikoenak jaitsiera askea, estilo askea eta alpetar snowboarda (*freecarve/race*) dira. Estilo hauek snowboarda profesionalerako zein aisialdirako erabiltzen dira. 
### Jaitsiera askea (*freeride)* 
thumb|Jaitsiera askea egiten ari den freerider bat
Modalitate hau snowboard kirolaren modalitate bat da, eta mendiko jaitsierak nahi den tokitik egitean datza, askatasun osoz. Honek elur-surfaren beste modalitate batzuk biltzen ditu beregan (jauzi eta trebetasunak edo estilo askea, jaitsierak...), baina era natural eta espontaneo batean eginak. Modalitate hau praktikatzeko moldatu gabeko mendiak igo behar dira, eta elurra “hauts” eran dagoelarik, aldapa malkartsuetatik jaitsi, bidean amildegiak, haitzak, zuhaitzak eta abar saihestu behar direlarik.

### Estilo askea (*freestyle**)*** 
*Freestyle* bezala ezagutzen da. Modalitate honek edozein akrobazia edo trikimailuren gauzatzea biltzen du, eta horretarako naturako elementuak edo gizakiak eraikitakoak (jauziak egiteko arrapalak, errailak, kutxak, paretak eta abar, *jibs* ingelesez) erabiltzen dira. Modalitate honek aukera amaigabeak eskaintzen ditu sormenerako, eta akrobazia ugari tartekatzeko edo gauzatzeko. Modalitate honen barruan, zenbait diziplina bereizten dira:

* '*Jauzi-handia (*big air):'''* diziplina honetan gizakiak eraikitako arrapala handi bat erabiltzen da, espezifikoki horretarako bideratua, eta neurri eta forma ezberdinak eduki ditzakeena, baina orokorrean lur hartzearen eta arrapalaren artean 20 metro baino gehiago egoten dira. Hemen praktikatzaileak akrobazia honenak egiten saiatzen dira. Lehiakideek trikimailuak egiten dituzte airean, altuera eta distantzia handiak lortzeko asmoz, lurreratze garbia bermatuz. Lehiaketa askotan snowboarderrak trikimailu konplexuak egin behar ditu, perfekziora ahalik eta gehien hurbilduz. Hala ere, lehiaketa guztietan urrea irabazteko ez da trikimailurik eskatzen, lehiaketa batzuk snowboarderraren saltoaren altueran eta distantzian oinarritzen bait dira. Beste batzuetan berriz, trikimailu zehatz bat egin behar da sari nagusia irabazteko.thumb|Elur-surf gidaria *Method* deitutako estilo askeko akrobazia egiten *Les 2 Alps*-en, Frantzian|178x178px
* *'Hodi-erdia (*half pipe):*** Elurrez eraikitako hodi erdi formako eta pareta altuko egitura duen pista batean praktikatzen da, eta pista honek malda leun bat izaten du. Hodi horren barnean gidariak ahalik eta akrobazia gehien eta konplexuenak egiten saiatzen dira, hodi-erdiaren alboko bi ertzetatik jauzi eginez. Modalitate olinpikoa da.thumb|142x142px|Estilo askeko jaitsiera egiten ari den rider bat

***Estilo askeko jaitsiera (*slopestyle):*'* Lehiakideek trikimailuak egiten dituzte pista bat jaisten duten bitartean, alde batetik bestera mugituz, gaindituz, gora edo behera. Ibilbidea oztopoz beteta dago, besteak beste, kutxak, errailak, jauziak, edo oholak zeharka dezakeen beste edozer. Lehiaketa bat irabazteko gakoa, orokorrean, parkeko biderik zailena arrakastaz gainditzea izaten da, eta, aldi berean, oztopoen gainean egindako amarru zail eta akatsik gabekoen artean oreka bat edukitzea. Hala ere, inpresio orokorrak eta estiloak eragina izan dezakete lehiaketa kaskar bat irabazteko, eta amarrurik gogorrenak egiten dituen *riderak'' ez dio beti irabaziko bide zailagoetan trikimailu errazagoak egiten dituen snowboarderrari 
*Irati Idiakez Lopez
*Alvaro Romero 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak