open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Venus Flytrap (Thailandiako taldea)

**Venus Flytrap** Thailandiako pop musika taldea izan zen. 2005ean sortua, emakume transgeneroz (Thailandian kathoey deritzetenak) bakarrik osatutako boskotea zen. Taldekideak Sony BMG disko-etxeak aukeratu zituen 200 hautagaitik 2005ean.

Venus Flytrap disko-etxe batetik kontratu bat sinatu zuen kathoeyz bakarrik osatutako lehenengo musika-taldea bihurtu zen Thailandian; munduan bigarrena, Hego Koreako *Lady* taldearen ondoren.

2007an Nok-ek eta Amy-k taldea utzi zuten arrazoi pertsonalak zirela medio. Haien ordez Mew eta Bell Nuntita sartu ziren, *Venus Flytrap Search For the Missing Puzzle* izeneko telebista-lehiaketako garaileak.

## Diskografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mianne Bagger

**Mianne Bagger** (Kopenhage, Danimarka, 1966ko abenduaren 25a) daniar golflari profesionala da. 2003an golflari profesionala bihurtu zen. 2004an Emakumezkoen Australiako Irekian parte hartu zuen, golf-txapelketa profesional batean inoiz jokatu zuen lehenengo emakume transexuala bilakatuz. Gainera, 2004an ere Ladies European Tourrerako sailkatu zen lehen emakume transexuala izan zen.

Kopenhagen jaioa 1966. urtean, zortzi urterekin hasi zen golfean. 1979an Australiara joan zen bizitzera familiarekin. 1992an hormonak ordezteko terapiarekin hasi zen eta 1995ean sexua berresleitzeko ebakuntza egin zioten. 1998an golfean aritzeari ekin zion berriro amateurretan eta 2003an profesonaletara igaro zen.

## Amateurreko garaipenak 
* 1999ko Hego Australiako Emakumezkoen Amateurra
* 2000ko Hego Australiako Negozio Emakumeen Txapelketa
* 2001eko Hego Australiako Emakumezkoen Amateurra, Hegoaustraliar 72 Zulodun Kolpekako Txapelketa (Rene Erichsen sariketa)
* 2002ko Hego Australiako Emakumezkoen Amateurra South Australian Ladies Amateur
Parinya Charoenphol

**Parinya Charoenphol** (), **Parinya Kiatbusaba** eta **Nong Toom** ezizenez ezaguna, (Thailandia, 1981eko ekainaren 9a) thailandiar boxeolari, modelo eta aktore kathoeya da. Muay Thaiko txapeldun izandakoa da.

## Filmografia
Ida Mandenova

**Ida Panovna Mandenova** (, 1909ko uztailaren 26a - 1995ko irailaren 4a) sobietar botanikoa eta esploratzailea izan zen, San Petersburgoko Unibertsitateko Botanika Departamenduko kidea. Tbilisin egin zuen lan, eta Komaroven herbarioan ikerketak egin zituen. Hainbat landare espezie izendatzeaz gain, kopuru handi batek bere izena darama.
Çağla Akalın

**Çağla Akalın** (Turkia, 1990eko ekainaren 17a) turkiar aktore, modelo, abeslari eta giza eskubideen aldeko ekintzailea da.

2013an emakume transgeneroentzako Miss Queen Turkia edertasun-lehiaketa irabazi zuen.

2015ean *Köpek* filmeko protagonista izan zen.

## Filmografia 
## Kanpo estekak  
* Çağla Akalınen Twitter profila
Ringgit

**Ringgita** (malaysieraz: *Ringgit Malaysia*, jawi malaysieraz: ريڠݢيت مليسيا, mandarin txineraz: 令吉), Malaysian zirkulazioan dagoen dibisa da. Bere ISO 4217 kodea **MYR** da eta bere sinboloa RM. Ringgit banako baten ehunena sen deitzen da eta ringgit bakoitza 100 senez osatuta dago.

## Historia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Malaysiako Banku Zentralaren webgunea.
Seyhan Arman

**Seyhan Arman** (Adana, Turkia, 1980ko otsailaren 26a) turkiar aktore eta transgeroen eskubideen aldeko ekintzailea da.

*Akasya Durağı* telesailean aktore egon zen. 2010ean antzezpen onenaren saria irabazi zuen Singapurko Nazioarteko Film Sariketan *Güneşi Gördüm* filmean egindako antzezpena goraipatuz.
Harisu

**Lee Kyung-eun**, **Harisu** () goitizenez ezaguna , (Seongnam, Hego Korea, 1975eko otsailaren 17a) hegokorear pop abeslari, modelo eta aktorea. Emakume transgeneroa da, 1990eko hamarkadan sexua berresleitzeko ebakuntza egin zuen eta Hego Korean sexu-aldaketa legez aitortu zitzaion bigarren pertsona izan zen.

2001ean ospea lortu zuen DoDo kosmetika-etxeko telebista iragarki arrakastatsu batean agertzeagatik. Horrek musikagintzaren eta antzezpenaren bidea ireki zion. Guztira bost musika-album argitaratu ditu, tekno eta R&B musika-estiloak uztartuz.

## Diskografia 
### Estudioko albumak 
## Filmografia
Suancesko Bandera

**Suancesko Bandera** 1997 eta 2003 artean Suancesen jokaturiko estropada izan zen. 2000tik aurrera "Bandera Bayesa" izena izan zuen.

## Bandera Ría de Requejada 
## Suancesko Bandera 
* 2000, 2001 eta 2002 urteetako ekitaldiak ofizialki **Bandera del Besaya** izena eraman zuten. 2022ko ekitaldia Suancesko Banderaren laugarren ekitaldia da beraz.

### Garaipenak 
## Kanpo estekak 
* Traineras.es webgunean Ría de Requejada Banderaren palmaresa
* Traineras.es webgunean Suancesko Banderaren palmaresa
Ríos Berrazueta Bandera

**Ríos Berrazueta Bandera** 1986 eta 1989 artean Santanderren jokaturiko estropada izan zen. 1988tik aurrera **Memorial Rivero-Berrazueta** izena izan zuen.

## Bandera Ría de Requejada 
## Kanpo estekak 
* Traineras.es webgunean Ríos Berrazueta Banderaren palmaresa
SEAT Sari Handia

**SEAT Sari Handia** 1986 eta 1987an Santoñan jokaturiko estropada izan zen. Ekitaldi biak Zumaiak irabazi zituen.

## Palmaresa 
## Kanpo estekak 
* Traineras.es webguneko informazioa
Somoko Bandera

**Somoko Bandera** 1994an Ribamontán al Mar udalerriko Somo herrian jokaturiko estropada izan zen.

## Kanpo estekak 
* Traineras.es webguneko informazioa
Loiolatarra Kirol Elkartearen 75. Urteurrenaren Bandera

**Loiolatarra Kirol Elkartearen 75. Urteurrenaren Bandera** Loiolatarra Kirol Elkarteak bere 75. urteurrenean antolaturiko estropada izan zen. 1999ko maiatzaren 16an jokatu zen erlojuaren aurka Loiola eta Donostia artean, Urumea ibaian.

## Emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Traineras.es webguneko informazioa
Irene Kaminka Fischer

**Irene Kaminka Fischer** (Viena, 1907ko uztailaren 27a - Boston, 2009ko urriaren 22) matematikari, geodesista eta Ingenieritzaren Akademia Nazionaleko kidea. Geodesiaren eremuan lanean egon ziren bi emakume famatuenen artean egon zen bere garaian, Mercury eta Apollo programan egindako lana zela eta. Bere Mercury Datum edo Fischer Elipsoidea 1960 eta 1968an eta ilargiaren paralaxian egindako ikerketa ezinbestekoa izan zen misioak egin ahal izateko. Bernard Chovitzen arabera XX. mendeko hirugarren laurdeneko geodesista garrantzitsuenen artean sartu zuen, baina garai hori eskualdeko geodesiatik geodesia globalera iragateko trantsizioa izan zenez, historiako geodesista garrantzitsuenen artean dago.
Conchita Wurst

**Thomas "Tom" Neuwirth** (Gmunden, 1988ko azaroak 6a) abeslari eta drag artista austriarra da, **Conchita Wurst** drag pertsonaiaren paperean agertzen dena. Wurst nazioarteko arretara etorri zen Austriako ordezkari bezala 2014ko Eurovision Abesti Lehiaketa irabazi zuenean "Rise Like a Phoenix" abestiarekin.

Gmundenen jaioa, Neuwirth Graz hirira bizitzera joan zen modan espezializatutako heziketa jasotzera, 2007an *Starmania* telebista lehiaketan parte hartuz abeslaritza munduan hasi zen arte. Ondoren denbora gutxi iraun zuen Jetzt Anders! boy band-eko kide izan zen. 2011an agertu zen Neuwirth Conchita Wurst bezala lehenengo aldiz; Conchita Wurst emakumezko bizardun pertsonaia bat izanik. 2012an Wurst bigarren izan zen Eurovision-en Austria ordezkatu ahal izateko lehiaketan.

2014an Austria Eurovisionen ordezkatzeko aukeratua izan zen, bertan puntu gehien jaso zituelarik. Honek nazioarteko arreta ekarri zion eta gay ikono bilakatu zen, hainbat LGBT harrotasun ekiltalditan, Europako Parlamentuan edo Vienako Nazio Batuen egoitzan antzesteko gonbidapenak lortuz.

## Diskografia (Albumak) 
* *Conchita* (2015)
* *From Vienna with Love* (2018)
* *Truth Over Magnitude* (2019)

## Kanpo estekak 
* Conchita Wurst-en webgune ofiziala
Bamiyango Budak

**Bamiyango Budak** () Afganistanen zeuden bi Buda erraldoi izan ziren, Gizateriaren Ondare gisa sailkatuak. Kabuletik 230 kilometrora ipar-mendebaldean, Bayman bailaran zeuden, Hazarajat eskualdean. 507an (txikiena) eta 554an (handiena) eraikiak, estatuak arte greko-budistaren estilo klasikoa zuten. 35 eta 53 metroko altuera zuten.

Gorputzak zuzenean egin ziren hareharrizko hegietan, baina detaileak egiteko buztina eta lastoa erabili zuten, estukoarekin inguratuz. Inguratze hau guztia denborarekin galdu zen, baina margotua egon zen, aurpegiak, eskuak eta arropetako tolesak hobeto ikus zitezen; handiena gorrimin kolorez margotua zegoen, txikiena hainbat kolore ezberdinez. Besoen beheko aldeak buztin-lasto nahasketarekin eginak zeuden eta egurrezko egitura batez eutsiak. Uste denez, aurpegien goiko aldeak egurrezko maskarekin eraiki zeuden.

2001eko martxoan Talibanak dinamitatu zituen, Mullah Mohammed Omar liderarren aginduz, gobernuak idoloak zirela adierazi ostean. Afganistanen ordezkari batek Ameriketako Estatu Batuetan adierazi zuenez protesta gisa dinamitatu zituzten, nazioarteko laguntza bakarrik estatuak babesteko heltzen baitzen, eta ez gosetea pairatzen zuen herritarrak laguntzeko. Hala ere Afganistaneko Atzerri Ministroak esan zuen Islamaren erlijio ikonoklastismoa zela eta eraitsi zituztela. Nazioarteko komunitateak Buda horien suntsipena gogor salatu zuen, eta Talibanaren erlijio intolerantziaren adibidetzat jarri zen. Japonia eta Suitzak laguntza eskaini dute estatuak berreraikitzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Canelones

**Canelones**, Uruguaiko hiri bat da eta izen berdineko departamentuko hiriburua da. 2011ko erroldaren arabera, 19.865 biztanle ditu. Departementuaren mendebaldean dago, Canelón Chico errekaren ertzean, 5, 11 eta 64 errepideen gurutze-bidean. Era berean, Montevideoko Metropolialdearen barruan dago, izan ere, hiriburutik 40 kilometrora baino ez baitago.

## Kanpo estekak
Åkermanita

**Åkermanita** (Ca2Mg[Si2O7]) melilitaren taldeko sorosilikato bat da. Kaltzioa, magnesioa, silizio eta oxigenoa du. Siliziodun kareharrien eta dolomiten eta sanidinita fazieseko arroken kontktu metamorfikoaren ondorioa da. Sanidinita faziesa da mineral hidrikorik gabe ematen den tenperatura altueneko metamorfismoaren adierazgarria. 2.944 g/cm3ko dentsitatea du. Åkemanitaren gogortasuna Mohs eskalan 5 eta 6 bitartekoa da, eta aurki daiteke kolore gris, berde, marroi edo kolorgeetan. Marra zuria du eta distira bitrosoa edo erretxinotsua. Sistema kristalino tetragonalean kristaltzen du eta fraktura ona eta bereizgarria du. Gehlenitan (Ca2Al[AlSiO2]) hasten den soluzio solido baten muturra da.

Mineralak Anders Richard Åkerman suediar metalurgikoaren izena darama. Vesuvioan eta Monte Somman zein Erromatik gertu dagoen Monte Cavalluccion aurkitua izan da.

## Kanpo estekak
Akimotoita

**Akimotoita** (MgSiO3) ilmenitaren taldeko mineral oxido bat da. Syun-iti Akimoto geologo japoniarraren omenez dauka izena.

## Ezaugarriak 
Akimotoita magnesiodun metasilikato bat da, sistema kristalino trigonalean kristaltzen duena. Aluminioa izan dezake, kopuru txikietan. Bridgmanitaren mineral dimorfoa da eta geikielitaren presio altuko siliziozko analogoa.

## Egitura 
Kristal egitura ilmenitaren antzekoa da (FeTiO3) Si eta Mg atomoekin oktaedroak betetzen oxigenoarekin. Silizio eta Magnesio oktaedroak c-ardatzan zehar modu alternoan lerratzen dira. Bere talde espaziala R (trigonala) da, a = 4.7284&nbsp;Å; c = 13.5591&nbsp;Å; V = 262.94&nbsp;Å3; Z = 6 parametroekin.

## Okurrentzia 
Uste denez akimotoita mineral garrantzitsua da mantuan, 600-800 kilometroko sakonera inguru, plaken tektonikaren ondorioz subdikzioz hotzagoak diren plaka zatiak mantora iristen diren lekuan. Akimotoita elastikoki anisotropoa da, eta goi eta behe-mantoaren arteko trantsizio sismiko anisotropoaren azalpen gisa aurkeztua izan da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aksaita

**Aksaita** (Mg[B6O7(OH)6]·2H2O) boratoen taldeko mineral bat da. Bere izena Kazakhstaneko Aksai bailaratik hartzen du. Kristal-sistema ortorronbikoan kristaltzen du. Bere kristalak luzeak dira [001] planoan eta lauak {100}, {010}, {021} planoetan. Batzuetan {001} norabidean 1,5 zentimetroko kristalak osatzen dira. Bere prismetako aurpegiak estriatuak dira, eta [100]]ri paraleloak. Mohs eskalan 2,5eko gogortasuna du.

Gatz depositoekin lotuta agertzen da, kieserit, anhidrita, preobrazhenskita, borazita, ginorita, halurgita, estrontzioborita, metaborita eta halitarekin batera. Hala ee Aksaiko haramenko Txelkar gatz domoan baino ez da aurkitu.

## Kanpo estekak
Macarena Gelman

**María Macarena Gelman García** (Montevideo,  1976ko azaroaren 1a) uruguaitar giza eskubideen aldeko ekintzaile eta politikari bat da. Bere aiton-amonak dira Juan Gelman argentinar poeta eta María Eugenia Casinelli de García Irureta Goyena, Maiatzeko Plazako Amonak taldearen sortzailetakoa.

## Bizitza 
Macarena Gelman, Maria Claudia Garcia Irureta Goyenaren eta Marcelo Ariel Gelmanen alaba da, biak Argentinako diktadura militarrean atxilotuak eta desagertuak. Ama haurdun zegoela atxilotu zuten eta Uruguaira eraman zuten, Kondor operazioaren barruan.

Macarena gatibutzan zehar jaio zen 1976ko azaroan eta adopzioan eman zioten Uruguaiko familia bati. Guraso biologikoak erail zituzten.

Zientzien Fakultatean eta Kimika Fakultatean ikasi zuen, Errepublikaren Unibertsitatean, baina ez zituen ikasketak burutu.

### Macarenaren bilaketa 
1988ko abenduaren 23an Juan Gelmanel *Brecha* astekarian "nire bilobari gutun irekia" argitaratu zuen. Testu horretan, 1995ean idatzia, oraindik aurkitu ez zuen bere bilobari haren sentimenduak kontatzen zizkion eta bere gurasoen istorioa kontatzen zion.

2000 urtean Mararenak bere benetako identitatea ezagutu zuen, aitonak egindako ikerketa luze bati esker.

Bilaketak nabarmentasuna hartzen hasi zen aitonaren eta Julio María Sanguinetti lehendakari ohiaren arteko gutun irekien truke baten ondoren, 1999 eta 2000 urteen artean. Gelmanek agintaruaren lankidetza eskatzen zuen eta Sanginettik aldiz ukatu egiten zuen Uruguaik parte hartu izana haurren lapurretan. Orduan Sanginetti mundu osoko gutunak jasotzen hasi zen, Nobel Saridunak barne.

Jorge Batllen kasuan aintzat hartu ondoren, lehendakari iritsi berriak bi ikerketa paralelo egitean agindu zuen eta Gelmanen ikerketa pribatuak aurkitutako berdina ondorioztatu zuten. Macarenaren benetako identitatea baieztatua geratu zen.

Aurkikuntzaren ondorioz, Macarenak bere abizenak aldatu eta gurasoenak hartu zituen (Gelman García). Militantzia sozialari ekin zion, batez ere, estatu terrorismoaren giza eskubideen urraketen inguruan eta beren jatorrizko familiak ezagutzen ez dituzten pertsonen bilaketan.

### María Claudiaren aztarnen bilaketa 
2005ean, Tabaré Vázquez lehendakaritzara iritsi eta gero, diktaduran zehar desagertutakoen aztarnan bilatzeko indusketak hasi ziren. 2005eko abuztuan Vazquezek adierazi zuen %99ko aukerak zeudela María Claudiaren aztarnak, Macarenaren ama, Batallón 14an aurkitzeko, Canelones departamenduan. Alta, indusketek ez zuten emaitza onik eman, eta beraz, amaren aztarnarik ez da aurkitu. Aitarenak, aldiz, Argentinan topatu ziren 1989an.

## Erreferentziak 
## Kanpoko loturak 
*
Esperita

**Esperita** (PbCa3Zn4(SiO4)4) berun, kaltzio eta zink silikato bat da. Zuria da, 5-5,5 gogortasunekoa Mohs eskalan eta 4,25-4,42 g/cm3ko dentsitatearekin. Sistema monoklinikoan kristaltzen du. Fluoreszentzia erakusten du argi ultramorearekin ikusten denean. Bere izena Esper Signius Larsenen oemenzkoa da, Harvardeko Unibertsitateko mineralogo eta petrologoa.

Ameriketako Estatu Batuetako Franklin herrian aurkitu zen, beste mineral fluoreszente batzuekin batera.

## Kanpo estekak
Iranita

**Iranita** (Pb10Cu(CrO4)6(SiO4)2(OH)2) sulfato mineral bat da, iranitaren taldeari izena ematen diona. Izena, aldi berean, Iran herrialdean aurkitu zelako dauka. Sistema triklinikoan kristaltzen du, eta kristal lau eta euhedrikoen forman aurkitzen da, milimetro bateko tamainara arte. Bere gogortasuna Mohs eskalan 3koa da. Hemihedritaren analogoa da hidroxilo eta kuprearekin, bien artean soluzio solido bat ematen delarik. Iranita taldearen beste espeziea Raygrantita da.

## Kanpo estekak
Errepublikaren Unibertsitatea

**Errepublikaren Unibertsitatea** (, Udelar) Uruguaiko unibertsitate publikoa da. Herrialdeko handiena da eta 2012an 108.886 ikasle zituen. 1849ko uztailaren 18an sortu zuten Montevideon. Lehen errektorea Lorenzo Fernández presbiterioa izan zen. Hamabost fakultate eta hainbat unibertsitate eskola eta institutu ditu.

## Erreferentziak
Cassedanneita

**Cassedanneita** (Pb5(CrO4)2(VO4)2·H2O) sulfatoen klaseko mineral bat da. Sistema monoklinikoan kristaltzen du, kristal sasi-hexagonal ñimiñoak sortuz, {010}n lauak, agregatu biribiletan. 3,5eko gogortasuna du Mohs eskalan.

Jacques P. Cassedanneren omenezko izena darama, Rio de Janeiroko unibertsitateko mineralogia irakaslea, Brasilen.

## Kanpo estekak
Krokoita

**Krokoita** kromodun mineral bat da (Pb(CrO4)), sulfatoen klasekoa. Uraletan aurkitu zen lehen aldiz, 176an, eta *krokos* izena eman zioten, azafrai grezieraz, bere kolorea dela eta. Sistema monoklinikoan kristaltzen duen minerala da, normalki kristal prismatikoak sortuz eta, gutxi batzuetan, beira biribilduak. Beti ditu kolore horixka eta gorrien artekoak, distiratsuak, gardenak eta distira adamantinokoak.

Analisi kimikoan erabiltzen da, ingurugiroan dagoen oxigeno eskaera aztertzeko. Toxikoa da.

## Kanpo estekak
Baionako Bandera

**Baionako Bandera** Baionan jokatu zen estropada izan zen, bi ekitaldi izan zituena, 1999 eta 2000 urteetan. Euskal B Ligako estropada izan zen.

2019an estropada berri bat jokatu zen, erlojuzkontra, eta gizonezko zein emakumezkoak aritu ziren lanean.

## Aurrekariak 
XIX. mendean izan ziren hainbat estropada Baionan. Lehenengoa 1855 urtekoa da, Kontxako Bandera bera baino 24 urte zaharragoa, eta Lekeitio izan zen nagusi. Garai hartako azken estropada etxekoek irabazi zuten 1891 urtean.

## Palmaresa 
## Emakumezkoen Bandera 
## Kanpo estekak 
* Traineras.es webguneko informazioa
Omango Imamerria

**Omango Imamerria** (Arabieraz: عمان الوسطى'Umān al-Wusṭā) gaur egungo Omango Sultanerriaren barruko eremu historiko bat da. Maskatetik barrurago eremuan zegoen Jebel Akhdar (Mendi Berdeak), eta Nizwa hirian zentratu zen gaurko Ad Dakhiliyah eskualdeko eremuaren inguruan. Maskat eta Dhofarrekin batera, Maskat eta Omango Sultanerriaren parte osatzailea izan zen, baina 1970eko jauregi kolpearekin, Oman terminoa besterik ez zitzaion aplikatu herrialde guztiari.

## Historia 
Oman Imamerria Ibadiar imamek gobernatua izan zen, eskualdearen aginpide espirituala eta, askotan, aldi baterako zutenak. Imamerria mila urteko gobernu sistema da, aitzinean Ibadi erlijioko Omango liderrek erabli zutena, eta Xaria islamiarrean oinarritzen dena. Oman osoa edo zati batzuk eta beste lurralde batzuk 1000 urte baino gehiagoko epe etenetan gobernatu zituzten. Imamen eta Maskateko sultanen arteko tentsioak izan ziren sarritan, eta 1913an, Salim ibn Rashid al-Kharusi imam gisa hautatzeak Seeb Bakearen Ituna ekarri zuen Omango Imamerriaren (Arabiera: إمامة عمان Imāmat'Umān), Nizwa hiribua duena eta Omango Sultanerriaren artean, Maskat hiriburua duena. 1954an, imam berri batek, Ghalib bin Alik, defendatu zuen Imamerria Maskaten erasoetatik, petrolioa bere lurretan aurkitu ondoren. Said Bin Taimur Maskateko sultanak britainiar indar kolonialen laguntzarekin azkenean irabazi zuen. 1955. urtean, Nizwa hartu zuten, imama Saudi Arabiarrera erbesteratu zuten, baina Imamerriaren burua izaten jarraitu zuen eta gerra ahaleginak zuzendu zituen Dammam-en, Saudi Arabian, aldi baterako gobernuarekin. 1959an, imamerriaren azken indarrak garaitu zituzten eta Maskat eta Oman izen osoa 1970eko hamarkadan Omango Sultanerriara aldatu zuten. "Omango Imamerria" egungo izenaren erabilera gaur egungo sultanerriari ere dagokio, Musandam eta Madha barrendegiak kenduta.

## Kanpo estekak
Deanesmithita

**Deanesmithita** merkuriodun sulfatoen klaseko mineral bat da. Bere formula kimikoa (Hg2+)Hg32+(CrO4)S2O da. Sistema triklinikoan kristaltzen du. Kristalak lauak edo tabularrak dira {100}, {100} dominatzen du, baina hainbat forma izan ditzakete, {320}, {001}, {510}, {011}... adibidez. Estriak sortzen dira {100} norabidean, [001]ekiko paraleloak. Normalki agrupazio erradialak egiten dituzte. Mohs eskalan 4,5 eta 5 arteko gogortasuna dute.

Oso mineral arraroa da, serpentinitaren aldera gisa agertzen da, merkurioa dagoen lekuetan.

## Kanpo estekak
Edoylerita

**Edoylerita** (Hg32+(Cr6+O4)S2) merkuriodun mineral bat da, sulfatoen taldekoa. Edward H. Oyler mineral kolekzionistaren izen darama.

Sistema monoklinikoan kristaltzen du. Kristal prismatiko azikularrak egiten ditu, luzeak [101] norabidean, eta 0,5 milimetro arteko {010}, {111}, {001} eta {101} erakusten, tipikoki izar formako agregatuetan. Zinabrioaren alterazio arraroa da.

## Kanpo estekak
Audrey Tang

**Audrey Tang Feng**, **Autrijus Tang Tsung-han** jaiotza-izenez, (1981eko apirilaren 18a) taiwandar software aske programatzailea da. Tiananmengo erbesteratuen artean hazi zen hacker zibiko bat da, Perl eta Haskell programazio lengoaien biziberritzeagatik ezaguna da, baita EtherCalc lineako kalkulu orrien sistemaren eraikuntzagatik ere. Taiwango hamar programatzailerik onenetakoen artean kokatu izan dute. 2016ko abuztuan bertako gobernuak sailik gabeko ministro izendatu zuen eta herrialdeko kabinetean inoiz egondako lehen pertsona transgenero bihurtu zen. Ministro digital izendatu zuten, herrialdearen benetako arazoak konpondu zitzan teknologia irekietan eta software librean oinarrituta (politika orokorrean barneratu dituen munduko lehenengo herrialdea da). 

## Biografia 
### Bizitza 
Tiananmengo erbesteratuen artean hazi zen. Tangek aparteko adimen-kozientea du, 180koa. Eskolan jaso zuen jazarpenaren ondorioz suizidioarekin fantasiatzera iritsi zen hainbat komunikabidek azaldu dutenez. 14 urterekin utzi zion ikasteari, bere kabuz programatzen ikasteko eta informazio-teknologien hainbat enpresa antolatzeko. Bere burua ‘hiritar hackerra’ eta ‘anarkista kontserbadore’ moduan definitzen du; 't''eknologiaren laguntzaz problemak era sortzailez ebazten dituen norbait' dela esaten du, eta gainera 'sareko anarkia kontserbatzera aspiratzen duena, bi hamarkadatan esperimentatu dudan utopia bat'''.

Hauek bere Facebooken agertzen ziren printzipioak:Herritarren esku-hartzea bozkatzera mugatu den demokraziak demokratizatzeko, gobernu ireki batean parte-hartze digitala sustatu eta inklusioa, aniztasuna eta entzuteko gaitasun mailakatua beharrezkoak direla aldarrikatu du ere bai. Gardentasunaren eta informazioa erraz eskuratzearen alde egin du. Zerbitzatzen dutenak zerbitzatzea, teknologia digitala erabiliz arazoak konpontzeko eta zientzia- eta teknologia-sektoreak bultzatzeko, sektore publiko eta pribatuen arteko elkarrizketa eta lankidetza indartuz, denen bistan. Azken finean. Interneteko indarrak eta adimenak eskaintzen dituzten konbinazioak zabaltzeko 'kanal' moduan jokatu nahi izan du.

### Ekintzaile soziala 
Tang-ek emakume *posgenero* bezala aldarrikatzen du bere burua. 2005ean operatu zen bere jaiotzeko izena, Autrijus, eta bere jatorrizko generoa atzean uzteko. *"Posgenero ideia pertsonak beren balioengatik epaitzean datza, eta, beraz, uste dute garrantzitsua dela, beren itxuragatik, adinagatik eta faktore horiengatik izan beharrean. Ezaugarri horiek guztiak alda daitezke. Izan ere, oso azkar eboluzionatzen dute. Itxura fisikoa eralda daiteke une batean kirurgia estetikoarekin. Nik intersexualitatea eta aniztasuna defendatzen ditut".* 

## Audrey Tang Euskal Herrian 
2016an Bilbon software librea eta datu irekiei buruz antolatu zen LibreCon bilkuran bera izan zen hizlari nagusia bideokonferentzia bidez, software libreari eta programazioari dagokionez munduko erreferentzia nagusitzat hartzen zelako, baita eAdministrazio eta Gobernu Irekiaren kontuetan ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Audrey Tang Linkedin sare profesionalean
* [https://www.youtube.com/watch?reload=9&v=FyqegLREoxs ]
Place de l'Hôtel de Ville

'''Place de l'Hôtel de Ville** (), ofizialki **Place de l'Hôtel-de-Ville - Esplanade de la Libération'*, Parisen dagoen enparantza bat da, Parisko Udaletxearen aurrean dagoena, Parisko 4. barrutian.

## Historia 
### Place de Grève 
1357 urtean Parisko merkatarien lehenkaria zen Étienne Marcel-ek *Maison aux piliers* ("Zutabeen etxea") erosi zuen udaletxe izateko, Sena ibaiertzeko kaiaren alboko hondartzan zegoena. Kai garrantzitsua zen izan ere bertan deskargatzen baitzen egurra, garia, ardoa eta lastoa. Bertan merkatua ezarri zen eta 1141ean merkatua debekatu zenean *Place de Grève'' ("hareatako plaza") bihurtu zen eta hiriko burgesek bertan ekitaldi sozialak eta jaialdiak egiten hasi ziren. Beteak beste San Juan sua bertan ezartzen zen eta Frantziako Erregeak berak pizten zuen. 1310 urtean hiriko exekuzioak bertan egiten hasi ziren. 1413an ardoaren merkatua ezarri zen eta 1642an ikatzaren merkatua ere bai.

* Exekuzio garrantzitsuenak:
** Margarita Porete (1310)
** François Ravaillac (1610)
** Robert-François Damiens (1757)
** Antoine Quentin Fouquier-Tinville (1795)

### Place de l'Hôtel de Ville 
1803ko martxoaren 19an ''Place de l'Hôtel de Ville* ("Udaletxearen plaza") izena hartu zuen eta XIX mendearen amaiera aldera gaur egungo itxura hartu zuen. Iparralderantz ere luzatu zen, Rue de Rivoli aldera. 1982an peatonalizatu egin zen eta 2013 urtean *Place de l'Hôtel-de-Ville - Esplanade de la Libération'' izena hartu zuen ("Udaletxearen plaza- Askatasunaren zabalgunea"), 1944ko Parisko askatasunaren omenez.

## Informazio praktikoa 
* Helbidea: Place de l'Hôtel de Ville, 75004
* Geltokiak:
** 15px15px15px Hôtel de Ville

## Iruditegia 

Irudi:Hotel de Ville de Paris 2012 Olympic Bid.jpg|Parisko Udaletxea.
Irudi:Place de l'Hotel de Ville, Paris.JPG|Enparantza.
Irudi:Notre Dame from the Hotel de Ville, Paris, 26 Sept. 2009.jpg|Enparantza.
Irudi:BHV vue de l'hotel de ville.JPG|Bazar de l'Hôtel de Ville.
Irudi:Carrousel of the City Hall of Paris, 11 November 2016.jpg|Zaldiko maldikoa.
Irudi:Fountains, Hotel de Ville, Paris May 2014.jpg|Iturriak.

## Kanpo estekak
Saint-Jacques dorrea

**Saint-Jacques dorrea** () Parisen dagoen dorre gotiko bat da. Parisko 4. barrutian dago.

## Historia 
1509 eta 1523 artean Saint-Jacques eliza eraiki zen eta Toursetik zetozen erromesei ongi etorria egiten zienez Done Jakueren izenean sagaratu zuten. Bideak Donejakue bidearekin bat egiten zuen. 1998an UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen **Donejakue bideak Frantzian** izendapenaren barnean.

Frantziako Iraultzaren ondoren 1793an eliza eraitsi egin zen baina dorrea mantendu zuten. 1836an Parisko Udalak erosi eta Monumento historiko izendatu zuen 1862an. Théodore Ballu arkitektoak dorrea berriztu zuen eta Donejakue santuaren estatua bat ezarri zen dorrearen puntan. 2008 eta 2009 artean ere berrizte lan berriak egin zitzaizkion.

## Iruditegia 

Irudi:Tour Saint-Jacques BLS.jpg|Saint-Jacques dorrea.
Irudi:Tour Saint-Jacques 070508 01.jpg|Done Jakueren estatua.
Irudi:La Tour Saint Jacques August 22, 2009.jpg|Saint-Jacques dorrea.

## Informazio praktikoa 
* Helbidea: Square de la Tour Saint-Jacques, 75004
* Ordutegia: 10:00 - 17:00 ostiraletik astelehenera (ekaina, uztaila eta abuztua)
* Geltokiak:
** 15px15px15px15px15px15px Châtelet
** 15px15px15px Hôtel de Ville

## Kanpo estekak
Besarkada (Uxue Alberdi)

***Besarkada*** Uxue Alberdik idatzitako eta Maite Gurrutxagak ilustratutako liburua da. Elkar argitaletxean argitaratu zen 2015ean eta 2016ko Euskadi Literatura Saria saria irabazi zuen, Haur eta Gazte Literatura sailean. Halere, egileen ustetan, helduei zuzenduriko lana ere bada.

Sorkuntza prozesuari dagokionez, lana Uxue Alberdik, haurdun zegoela,idatzitako kopla batzuetatik abiatu zen. Material horrekin eta Gurrutxagaren ilustrazioekin, besarkaden inguruko istorioak sortu dituzte, interpretazio irekikoak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Châtelet plaza

**Châtelet plaza** () Frantziako Paris hiriburuan dagoen plaza bat da. 4. eta 1. barrutietan kokatua dago.

## Historia 
Paris iparraldea zaintzen zuen Grand Châtelet gotolekua Frantziako Iraultzan suntsitua izan ondoren bertan eraiki zen plaza 1802 eta 1810 artean. François-Jean Bralle arkitektoak plazaren erdian dagoen *Palmierren iturria* diseinatu zuen, 6 metrotako diametroduna eta 18 metrotako garaierako zutabea daukana. Lau irudi alegoriko ere baditu, *zuhurtzia*, *neurria*, *justizia* eta *indarra*.

## Antzokiak 
Plazaren alde banatan bi antzoki daude, *Théâtre du Châtelet* eta *Théâtre de la Ville*, biak ala biak Gabriel Davioud arkitektuak 1860 eta 1862 artean eraikiak.

## Iruditegia 

Irudi:Fontaine du Palmier 240907 04.jpg|Palmierren iturria.
Irudi:Colonne palmier.jpg|Zutabea.
Irudi:Fontaine du Palmier, May 2011.jpg|Garaipenaren eskultura.

## Kanpo estekak
Besarkada (argipena)

Besarkada, izan daiteke:
* Besarkada, pertsonen arteko atxikimenduzko keinua.
* *Besarkada*, Uxue Alberdik idatzitako eta Maite Gurrutxagak ilustratutako liburua.
* *Besarkada (Picasso)*, Pablo Picassoren margolana.
* *Besarkada* COVID-19ko biktimei eskainita Donostian dagoen Iñigo Aristegiren eskultura da.
Estatu burujabe

[thumb|2022ko abenduaren 4an munduko estatu burujabeek *[de facto* zituzten mugak jasotzen dituen mapa.]]

Nazioarteko zuzenbidean, **estatu burujabea** edo **estatu independentea** —edo, besterik gabe, estatua— lurralde geografiko jakin baten gain burujabetza duen gobernu zentral batek ordezkatutako nortasun juridiko bat da. Nazioarteko legeek estatu burujabeak oinarrizko lau baldintzen arabera zehazten dituzte: biztanleria iraunkor jakin bat, lurralde zehatz bat, gobernu bat eta beste estatu burujabeekin harremanak ezartzeko gaitasuna izatea. Estatu burujabe bat beste estatu edo goi botere baten menpe ez dagoela ere jotzen da.

## Kanpo estekak
Paula Etxeberria

**Paula Etxeberria Martínez** (Ordizia, Gipuzkoa, 1997ko ekainaren 10a) euskal abeslari, aktore eta tiktokerra da. Bere ahizpa Aitana Etxeberriarekin batera *Twin Melody* musika taldeko kidea da.

## Biografia 
Ordizian jaio zen. 2013ko urtarrilean YouTuben kontu bat ireki zuen bere ahizparekin batera, *Twin Melody* izenekoa, eta bertan biek abestutako zenbait abesti partekatzen hasi ziren. Hor sortu zen gaur egun ezaguna den *Twin Melody* talde musikala.

2014an ETB 1 telebista-kateko *A ze banda!* saio musikalean hartu zuten parte, eta lehenengo edizioko irabazleak izan ziren. Horren ostean, 2015ean, Telecinco kateko beste musika-lehiaketa batean hartu zuten parte, *Caza Stars* deiturikoa, saio hau ere irabazi egin zuten eta Alejandro Sanzen kontzertu bateko telonero gisa jardun zuten.

Aktore lanetan lehen aldiz *Go!azen* telesailean aritu zen. Pixkanaka telebistan zein YouTuben arrakasta handia lortzen hasi ziren, eta 2017an Sony musika ekoizle enpresak fitxatu zituen bikiak. YouTuben 1.82 milloi jarraitzailetik gora dituzte euren kanalean, eta puri purian dauden nazioarteko abeslarien bertsioak egiten dituzte.

## Filmografia 
### Telebista 
#### Lehiakide bezala 
* *A ze banda!* (2014). ETB 1. Irabazlea.
* *Caza Stars* (2015). Telecinco. Irabazlea.

#### Aktore bezala 
* *Go!azen 3.0* (2016 &ndash; 2017). Haizea Jauregi. (10 atal)
* *Go!azen 4.0* (2017 &ndash; 2018). Haizea Jauregi. (13 atal)

## Erreferentziak
Kromatita

**Kromatita** sulfatoen klaseko mineral kromatu bat da (Ca[CrO4]). Sistema tetragonalean kristaltzen du. Batzuetan bipiramide tetragonalak osatzen aurki daiteke, kristal labur eta prismatikoak, beti ere. Normalki granularki kristaltzen da, 0,1 milimetroko aleetan, lurraren antzeko kostrak osatuz.

## Kanpo estekak
Wieliczkako gatz meatzea

**Wieliczkako gatz meatzea** () Krakoviatik gertu dagoen Wieliczka hirian dagoen gatz-meatze bat da, Poloniako hegoaldean.

Neolitotik sodio kloruroa (mahaiko gatza) sortzen zen, azaleratzen zen gatzunaren bidez. Wieliczkako gatz-meatzeak, XIII. mendetik aurrera induskatu zenak, mahaiko gatza sortu zuen etengabe 1996ra arte, eta funtzionatzen ari zen munduko gatz-meatze zaharrenetako bat izan zen. 

Gatzaren prezioen beherakadaren eta meategiko uholdeen ondorioz, gatzaren ustiapen komertziala eten egin zen 1996an.

Gaur egun, Wieliczka gatz-meategia Poloniako monumentu historiko ofiziala eta UNESCOren Gizateriaren Ondarea da. Bere erakargarritasunen artean daude labirintoko putzu eta pasabideak, gatza ateratzeko teknologia historikoaren erakusketak, lurpeko laku bat, lau kapera eta meatzariek gatz-arrokan zizelkatutako estatua ugari, baita artista garaikideen eskultura berriagoak ere.

## Erreferentziak
Marta Betaniakoa

**Marta Betaniakoa** (arameraz: מַרְתָּא, *Martâ*) Bibliako pertsona da, Lukasen eta Joanen ebanjelioetan agertzen dena. Lazaroren arreba eta Maria Betaniakoaren ahizpa zen. Jesusekin joan zen Kalbarioraino. Jaieguna uztailaren 29an ospatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Angeluko Bandera

**Angeluko Bandera** 1993. eta 1994. urteetaan Angelun jokaturiko estropada da. Lehenengoa Gipuzkoako Promozio Ligaren barnean jokatu zen eta bigarrena Euskal B Ligarako puntuagarria izan zena.

## Sailkapena 1993 
## Sailkapena 1994 
## Kanpo estekak 
* Traineras.es webguneko informazioa
Kelly van der Veer

**Kelly van der Veer** (Hilversum, Herbehereak, 1980ko maiatzaren 6a) herbehereetar emakume abeslari transexuala da.

## Biografia 
Kelly, Ferry van der Veer jaiotza-izenez, gizon jaio zen. Haurtzaroan *Kinderen voor Kinderen* haur-koroan kantatu zuen. 19 urterekin sexua berresleitzeko ebakuntza egin zuen.

2001ean partaide sartu zen Herbehereetako Anaia Handia reality showra eta ospea lortu zuen. Showaren finaletara heldu zen eta telesaioa utzi zuenean, bere musika ibilbideari berrekin zion. 2002an ''I'm What I am* singlea argitaratu zuen.

2006an *Kelly* izenburudun liburu autobiografikoa idatzi zuen Anaia Handia telesaioan lehiakide izan zuen Andries de Jongekin.

2011ko martxoan bere senargaiak eta biek ezkon hitza eman zioten elkarri, baina urtebete geroago banandu ziren. Ostera, webcam-neska eta makillaje-espezialista bezala egin zuen lan. 2016ko udan, Hagako prostituzio-etxe batean lan egiten zuela jakitera eman zen.

## Diskografia 
* *I'm What I Am* (2002)
* *Proud Mary* (2006)
* *Ik Doe Wat Ik Doe* (2010)

## Filmografia 
## Bibliografia 
### Autobiografia 
* Jong, A.; van der Veer, K. (2006): *Kelly'', 

## Kanpo loturak 
*  Kelly van der Veerren webgune ofiziala
Historia Naturalaren Museoa (Paris)

**Historia Naturalaren Museoa** () Parisen dagoen Natur Historia museoa da, Parisko 5. barrutian.

## Historia 
1635 urtean sortu bazen ere fundazio datatzat 1793 urtea hartzen da. *Jardin royal des plantes médicinales* zegoen tokian ezarri zen. Zientzialari garrantzitsuak izan zituen irakasle, besteak beste Georges Cuvier, Jean-Baptiste Lamarck eta Étienne Geoffroy Saint-Hilaire.

XIX mendean Parisko Unibertsitatearekin lehian sartu zen zientzia ikerketan eta Fisika aplikatua lantzen hasi zen. 1891eko abenduaren 12ko dekretu batek historia naturalera mugatzeko agindua eman zion.

## Bildumak 
Hainbat bildumak osatzen dute museoa:
* Francisco Javier Muñiz naturalista argentinarraren bilduma.
* Jean Henri Dupotet almirantearen fosilak.
* Jean Baptiste Christophore Fusée Aublet-ek Guyana Frantsesetik ekarritako herbariuma.

## Museoaren kokapenak 
Museoaren jatorria ondoan dago. 14 eraikin desberdin ditu, batzuk Parisko beste toki batzuetan. Publikoari ateak irekita dituztenak honako hauek dira:
* Jardin des plantes-en:
** **Eboluzioaren galeria**
** Historia gabinetea
** Mineralogia eta geologia galeria
** Paleontologia eta Anatomia konparatuaren galeria
** *La ménagerie* ("piztien etxea")
* Gizakiaren museoa (''Musée de l'Homme*) - 16. barrutian

Honetaz gain Museoari lotuta badaude hiru parke zoologiko, hiru parke botaniko eta bi museo gehiago (*Musée de l'abri Pataud* eta *Harmas de Fabre'')

## Iruditegia 

Irudi:Paris 75005 Grande Galerie de l'Evolution 20070804.jpg|Eboluzioaren galeriaren eraikina.
Irudi:Grande galerie de l'évolution - L'intérieur du bâtiment.jpg|Eboluzioaren galeriaren barnealdea.
Irudi:Galerie de paléontologie et d'anatomie comparée côté Jardin des plantes à Paris le 12 mars 2017 - 1.jpg|Paleontologia eta Anatomia konparatuaren galeria.
Irudi:Galerie d'Anatomie comparée - Muséum national d'histoire naturelle.jpg|Paleontologia eta Anatomia konparatuaren galeria.
Irudi:Galerie de géologie.jpeg|Mineralogia eta geologiaren galeria.
Irudi:P1240507 Paris V jardin des Plantes maison Cuvier rwk.jpg|Cuvierren etxea.
Irudi:Galerie de Botanique du Muséum national d'histoire naturelle côté rue Buffon au Jardin des plantes à Paris le 12 mars 2017 - 1.jpg|Botanika eskola.
Irudi:Sarracenia purpurea herbarium specimens.jpg|*Herbariuma*.
Irudi:Kangourou (animal) (2).jpg|Kanguroak (*La ménagerie*).
Irudi:Bustes de Charles Cordier P1070691.jpg|''Musée de l'Homme''.
Irudi:Jardin des Plantes with Natural History Museum in the background, Paris 2014.jpg|Jardin des plantes.

## Ikus, gainera 
* Jardin des plantes

## Informazio praktikoa 
* Helbidea: 57 Rue Cuvier, 75005
* Ordutegia: 8:00 - 18:00
* Geltokiak:
**  Place Monge
**  Jussieu
**  Paris-Austerlitz geltokia
**  Paris-Austerlitz geltokia

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Avilésko forua

**Avilésko forua** Erdi Aroko agiri bat da eta, haren bitartez, Alfontso VI.a Gaztelakoak Avilési pribilegio politiko eta ekonomikoak eman zizkion 1086. urtean hiri-gutunaren bidez, Gaztelako Erresuman agintzen zuela. Toki horretan, lehenago hirigune bat zegoen Erromaren garaitik. Agiri hau, asturieraz gaurdaino topatutako zaharrena ez ezik, Menéndez Pidalek Erdi Aroko agiri garrantzitsuenetakotzat jo zuen bere hizkuntz balioagatik. Kesosko agiriarekin batera, asturieraz idatzitako lehenengo agiritzat jotzen da eta, zalantzarik gabe, baita hizkuntza horretako eta Asturiasko lehen agiri juridikotzat ere.

Avilésko foruak erregearen hiribildu kategoria eman zion eta, Erdi Aroan, beti babestu zuen koroa, hari zergak ordainduz. Avilések ez zuen erregearen ez beste eskumeneko auzitegirik izan, eta haren mendeko baino ez zen izan. Foru hori Alfontso VI.aren biloba Alfontso VII.a Gaztelakoak berretsi zuen 1155 eta, hartara, Avilés hiria sortu zen. Artean, gorde egiten da Alfontso VI.a Alfontso VII.aren bilobak 1289an egindako 1155eko agiriaren kopia bat.

Agiriak Avilèsen garapen ekonomikorako akuilua izan zen, eta Asturniasko Erresumako lehen hiria bihurtu zuen. Bere estatus berriaren bultzadaz, haren portua, abantaila komertzialek hauspotuta, Europa atlantikoko garrantzitsuenetako bat bihurtu zen, Avilésko udalaren arabera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Filipa Gonçalves

**Filipa Gonçalves** (Lisboa, Portugal, 1980ko apirilaren 2a) portugaldar modelo eta aktorea da. 2010ean Portugalgo ILGA Elkarteak «Ortzadar saria» eman zion genero-nortasunaren araberako bazterkeriaren aurka egindako lana eskertuz.

## Biografia 
Gonçalves Nené futbolari ohiaren eta Iriaren alaba da. 3 urterekin psikologoen eta psikiatrenenera zihoan genero-disforia zela-eta. 16 urte zituenean trantsizio-prozesua hasi zuen eta 1999an, 18 urterekin, sexua berresleitzeko ebakuntza egin zioten.

1999az geroztik modelo lanetan dabil. Aktore gisa *Camilo e Filho* (2000) telesailean antzeztu du.
Euskadi saria - Literatura lanaren ilustrazioa

**Euskadi saria - Literatura lanaren ilustrazioa** Eusko Jaurlaritzako Kultura Sailak 1997tik urtero antolatzen duen Euskadi Literatura Sariak literatura sariaren zazpi kategoriatariko bat da, 2009an agertua.

## Irabazleak 
### Azken urteetakoak 
{{Wikidata list
|sparql=SELECT DISTINCT ?item ?ilustratzaile ?year ?irudi ?egileLabel ?itemLabel ?argiLabel ?generoLabel ?year2 WHERE {
  {?item wdt:P31/wdt:P279* wd:Q17537576} UNION {?item wdt:P31/wdt:P279* wd:Q571} .
 ?item p:P166 ?award_statement .
 ?award_statement ps:P166 wd:Q33100746.
 ?award_statement pq:P585 ?urtea.
 OPTIONAL{?item wdt:P110 ?ilustratzaile.}
 OPTIONAL{?item wdt:P50 ?egile.}
 OPTIONAL{?item wdt:P123 ?argi.}
 OPTIONAL{?item wdt:P136 ?genero.}
 OPTIONAL{ ?item wdt:P577 ?urtea2.}
 OPTIONAL{?ilustratzaile wdt:P18 ?irudi.}
 BIND(year(?urtea) AS ?year)
 BIND(year(?urtea2) AS ?year2)
 SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "[AUTO_LANGUAGE],eu, fr, en, es". }
 }
ORDER by ?urtea
|columns=?ilustratzaile:Ilustratzailea,?year:Urtea, ?irudi:Irudia, Label:Obra, ?egileLabel:Egilea, ?generoLabel:Generoa, ?argiLabel:Argitaletxea, ?year2:argitaratze-data
|links=red
|thumb=128
|autolist=fallback
|wdedit=yes
|references=all
}}

## Kanpo estekak
Alex Tello

**Alex Tello** (Donostia, Gipuzkoa, 1977ko uztailaren 31) euskal aktorea da.

## Egindako lanak 
* *Wazemank* (2006-2007)
* *Goenkale* (2013-2014)
Zesura Euskal Rap

**Zesura Euskal Rap**, Ordizian (Gipuzkoa) sortutako rap taldea da.

## Ibilbidea 
Talda 2015ean sortu zen eta urte bereko irailean *Euskal Hip Hop Herriak* txapelketa irabazi zuten. 2017an atera dute beren aurreneko lana, *Gure Garaia*.

## Diskografia 
* *Gure Garaia* (2017)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* www.cdbaby.com
Pinta (softwarea)

**Pinta** software libreko irudi editorea da, GNOME komunitateko boluntario talde batek garatua. Irudi editore sinple eta erabilerraza bat behar dutenentzat da egokia, intuitiboa eta berehala erabiltzen hasteko modukoa. Irudiak editatzeko, marrazteko eta pintatzeko software erakargarria eta erabilerraza sortzeko asmoarekin egin zen.

Aplikazioak gordetzeko memoria gutxi behar du, 30 bat MB.

Aplikazioa lehen aldiz 2010-02-07 eman zen argitara.

C Sharp programazio lengoaia erabilita egindako softwarea da.

Bilbe editore grafikoa, raster editore grafiko, oso sinple eta erabilgarria da.

Bat-batean erabiltzen hasteko moduko software intuitibo eta erabilerraza sortzen saiatu ziren eta urtetan arrakasta izan dute. Munduko hainbat Eskoletan, ikastetxetan, unibertsitatetan-eta asko erabiltzen den software librea da.

## Ikus, baita 
* Bilbe editore grafikoa.
* KolourPaint, Pinta honen antzekoa KDE komunitateak garatua.
* Tux Paint Pinta honen antzekoa GNOME komunitateak garatua. Umeengan pentsatuz sortutako aplikazioa.
* Microsoft Paint Pinta honen antzekoa Microsoft Windowserako sortua.
* MacPaint Pinta honen antzekoa Apple Macintoshrako sortua.
* Deluxe Paint Pinta honen antzekoa Amigarako sortua.
* Pixel art.
* Pocket Paint, Pinta honen antzekoa Windows CErako sortua.
* XPaint, Pinta honen antzekoa Unix eta X11rako sortua.
* Microsoft Fresh Paint
* GIMP.
* GrafX2.

## Kanpoko loturak 
* Librezale.eus: Pinta euskaraz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tux Paint

**Tux Paint** software libreko irudi editorea da, boluntario talde batek garatua, Bill Kendrick eta beste batzuek garatua. Umeentzako marrazteko eta pintatzeko software erakargarria eta erabilerraza sortzeko asmoarekin egin zen. C programazio lengoaia erabilita egindako softwarea da. Argitara eman ziren lehen bertsioak 2002. urtean eman ziren. Bilbe editore grafikoa, raster editore grafiko, sinple eta erabilgarria da.

Hiru urtetik aurrerako umeek erabiltzeko moduko software intuitibo eta erabilerraza sortzen saiatu ziren eta urtetan arrakasta izan dute. Eskoletan-eta asko erabiltzen den software librea da.

Tux Paint izenak Tux, Linuxeko maskotaren izena, eta Paint, ingelesezko hitza, 'pintatu', biltzen ditu.

## Ikus, baita 
* Bilbe editore grafikoa.
* Pinta, KolourPaint honen antzekoa GNOME komunitateak garatua.
* KolourPaint

## Kanpoko loturak 
* Librezale.eus: Tux Paint euskaraz.
*  Tux4Kids; Tux Paint eta beste antzeko aplikazio libre batzuk umeentzat sortuak.

## Kanpo estekak
San Andres eliza (Rasines)

**San Andres eliza** () Kantabriako Rasines udalerriko eliza gotikoa da, Rodrigo Gil de Hontañón arkitektoak hala aginduta eraikia. Hareharrizko eraikin hau XVI. eta XVII. mendeen artean eraiki zuten. 1985ean Bien de Interés Cultural izendatu zuten.

## Kanpo estekak
Bien Aparecida Ama Birjinaren santutegia

**Bien Aparecida Ama Birjinaren santutegia** () Kantabriako Ampuero udalerriko santutegia da, izen bereko ama birjiñaren omenez eraikia eraikia. 1605ean bertan ermita bat zegoen, San Markos izenarekin; eta artzain batzuek hantxe topatu zuten Ama Birjinaren irudia, Kantabriako zaindari bilakatu zena. 1983an Bien de Interés Cultural izendatu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alicia Liu

**Alicia Liu Xun-ai** (txineraz: 劉薰愛), batzuetan Xiao Ai goitizenez ezaguna, (Taoyuang, Taiwan, 1986ko ekainaren 12a) taiwandar modelo eta telebistako pertsonaia da.

Liuri jaiotzez gizonezko sexua esleitu zioten eta Zi-hua (txineraz: 子華) izena jarri zioten. 18 urterekin sexua berresleitzeko ebakuntza egin zioten. Parodia telesaio batean agertzeagatik egin zen ezagun. Hala ere, 2010eko urtarrilean Liuren ikaskide ohi batek bere graduazioko argazki bat argitaratu zuen sarean, Liuren sexu-nortasuna agerian utzi nahirik. Eraso horri erantzunez, Liuk prentsaurrekoa eman zuen esanez emakume izateaz harro zegoela eta bere iraganak ez zuela inolako garrantzirik.
Mioñoko zamatzeko tokia

**Mioñoko zamatzeko tokia** () edo **Dícidoko zamatzeko tokia** Kantabriako Castro Urdiales udalerriko Mioño herrian dagoen antzinako mea zamatzeko tokia da. Egun utzitako Dícidoko meategirako eraiki zuten. Lehenengoa 1880. urtean eraiki zuten eta M.T. Seiringek diseinatu zuen. Gerra Zibilean, 1937an, hondoratua, egungoa 1938koa da. *Compañía Anónima Basconia* eta *Gortazar Hermanos* enpresek eraikia, Bizkaiko Labe Garaiek muntatu zuten. Espainiako Gobernuak 1996an Bien de Interés Cultural izendatu zuen.

## Kanpo estekak
Ugalkortasun-tasa oso

[eskuinera|thumb|300x300px|Herrialdeen araberako ugalkortasun-tasa (iturria: [The World Factbook|CIA World Factbook, 2016).

]]

**Guztizko ugalkortasun-tasa** edo **ugalkortasun-tasa osoa** da, biztanleria jakin batean, emakumeek beren ugaltze bizitza osoan zehar batez beste duten seme-alaba kopurua.

### Ordezkatze-tasa  
Ordezkatze-tasa da emakumeek izan beharko luketen ugalkortasun-tasa, biztanleria kopuru absolutuak belaunaldiz belaunaldi berdin iraun dezan.

Emakumeek, umeak izateko bizitza epea bizirauten badu, ordezkatze-tasa bete dadin, ugalkortasun-tasa 2,0tik hurbil egon behar da.

Herrialde garatuetan ordezkatze-tasa 2,1 inguruan izan daiteke, baina herrialde ez garatuetan ordezkatze-tasa 2,5 artekoa ere izan daiteke (herrialde horietan hilkortasun-tasa handiagoa da).

## Ugalkortasun-tasa txikienak 
Munduko ugalkortasun-tasa txikienak herrilde garatuetan izan ohi dira. Besteak beste, Europa Ekialdea, Hego Europa eta Asia Ekialdeko herrialdeak.

Euskal Herriak munduko ugalkortasun-tasa txikienetakoa du. Ordezkatze-tasa ez du, beraz, betetzen. Are gehiago, historian zehar inoiz gertatu ez den fenomenoa gertatzen ari da, XX. mendeko 80 hamarkadatik aurrera. Fenomeno hau Ugalkortasun-tasa osoa 1 ingurura hurbildu edo 1 baino baxuagoa izatearen ondorioa da. Ondorioz, XXI. mendean, Euskal Herriko berezko populazioaren (immigrazioa kontuan hartu gabe) erdia galtzea izango da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ugalkortasun

## Kanpo estekak
Li Jing (telebista aurkezlea)

**Li Jing** (txineraz: 利菁) (Taichung, Taiwan, 1962ko urriaren 25a) taiwandar telebista aurkezle eta modeloa da, Taiwango lehenengo telebista aurkezle transexuala izateagatik ezaguna.

## Aurkeztutako saioak 
* *超級偶像 Super Idol* (Taiwan Television eta SET Metro)
Fernan López Eskoriatza

**Fernán López Eskoriatza Ibáñez Agirre** (Gasteiz, 1480- Madril, 1541) gasteiztar medikua eta noblea izan zen. Ospe handia izan zuen mediku bezala eta Henrike VIII. Ingalaterrakoaren eta Karlos V. Espainiako enperadorearen mediku pertsonal izatera iritsi zen.

## Bizitza 
Fernán López Eskoriatza mediku izendatu zuten Gasteizen bertan bertako udal batzordeak 1508an, Adatseko Andra Mariaren ospitalean. 1515 bitarte Gasteizen aritu zen baina ondoren Londresera joan zen, eta han, Henrike VIII.a Ingalaterrakoaren eta haren emaztearen, Katalina Aragoikoaren, mediku pertsonala izan zen.

Humanista handia izan zen eta bere garaiko beste nazioarteko humanista askorekin harreman estuak izan zituen. Victoria Anda Eskibelekin ezkondu zen, era berean, aski jakintsua omen zena.

Ingalaterrako egonaldian Oxforden lortu zuen medikuntzan doktoregoa (1520) eta Londresko Mediku Eskolaren sortzailetakoa izan zen(1518).

Espainiara itzuli zelarik, Karlos V.aren mediku pertsonala bihurtu zen.

XVI. mendearen erdialdera, bizitzaren hondarrean, emaztearekin batera jauregi bat eraiki zuten haien sorterrian, Eskoriatza Eskibel jauregia, Gasteizko eraikin eta monumentu nabarmenetakoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Karburagailu

thumb|250px|eskuinera|Auto baten karburagailua.
**Karburagailua**, barne-errekuntzako motorretan, aire eta erregai nahasketa gauzatzeaz arduratzen den gailua da. Motorrak ahal den modu ekonomikoenan funtzionatu eta irteerako potentzia handiena izan dezan, gasolina eta aire nahasketa proportzio egokiak izateak berebiziko garrantzia du. Proportzio hauek lambda faktorea izendapena jasotzen dute, gasolina zati bakoitzeko, pisuz, airearen 14,7ko zatia dira, alegia, "nahasketa estekiometrikoa" deritzona.

## Kanpo estekak