Edurne Pasaban

**Edurne Pasaban Lizarribar** (Tolosa, Gipuzkoa, 1973ko abuztuaren 1a) alpinista da, munduko hamalau zortzimilakoak igo dituen lehen emakumea. 2001ean igo zuen lehen zortzimilakoa eta 9 urte ondoren, 2010ean, osatu zituen hamalau zortzimilakoak Pasabanek. Edurneren babesle nagusia Televisión Española (TVE) da, eta *Al filo de lo imposible* programak bere azken 8 igoeretan lagundu dio. 2011. urtean, Euskal Herria eta euskal herritarrak munduan zehar egoki ordezkatzeagatik, Euskal Herritar Unibertsala Saria eman zioten.

Gaur egun, Bartzelonan bizi da, eta hitzaldiak eman ohi ditu ESADEn. Entrenatzaile izateko ahaleginetan ari da, eta bere burua entrenatzen ematen du egunean 3 edo 4 bat ordu, San Cugateko Goi Errendimenduko Zentroan. Horretaz gain, Zizurkilen (Gipuzkoa) dagoen landa turismoko Abeletxe etxe-jatetxearen jabe eta Kabi trekking enpresaren buru ere bada. Urte berean Maria Villota saria jaso zuen.

## Bizitza 
Industria Ingeniaritza Teknikoa ikasi zuen Donostian, eta gero master bat egin zuen Bartzelonako ESADE ikastetxean (Escuela Superior de Administración y Dirección de Empresas). Latorre iritsi zen lehenengo maiatzaren 18ko 14:45 inguruan, eta Oiarzabal, Pasaban, Izagirre eta Pasan bi ordu geroago igo ziren. Beranduegi arazorik gabe jaisteko. Txikonek atzera egin zuen gauak harrapatuko zituela konturatu zenean eta Egocheaga ere aurreko egunean jaitsi beharrean izan zen kanpamendura 7.700 metrotara zegoenean, bronkitisa zuela eta.

Edurne da tontor hura igo duen 4. emakumea, haren aurretik igoak baitziren Ginette Harrison ingelesa (1998), Gerlinde Kaltenbrunner austriarra (2006) eta Oh Eun-sun hegokorearra (2009ko maiatzaren 7an lortu zuen Eun-sunek bere 10. zortzimilakoa, eztabaida artean bada ere). Ez zuen lortu Wanda Rutkiewicz poloniarrak, 1992an desagertu baitzen hego-mendebaldetik saiatu zenean mendi arriskutsu honen gailurra lortzen. Beste 40 mendigoizale ere erori ziren saiakera berean, maiz izaten diren elur-jausi ikaragarrien azpian gehienak.

Gailurra lortu ondoren, 4. kanpamenduan pasatu zuten gaua, 24 orduko lanaren atsedena. Hurrengo egunean ekin zioten jaitsierari berriro, eta Edurne indarrik gabe geratu zen. Berak eta Alex Txikonek izozteak izan zituzten gorputzean, eta berriro MAZ klinikan ingresatu behar izan zuten.

Zortzimilako guztiak igotzeko lasterketan, hamabi zortzimilako igotako lehen emakumea zen une hartan Pasaban. Oh Eun-sunek 3 egun lehenago igoa zuen mendi hura, baina bere 10. zortzimilakoa zuen. Gerlinde Kaltenbrunnerrek, berriz, bi egun geroago berdindu zuen Pasaban, Lhotse igo zuenean. Nives Meroi ere bere 11.aren bila zebilen Kangchenjungan, baina uko egin behar izan zion, senarra, Romano Benet eskalatzailea, gaixotu zitzaiolako.

2009ko udazkenean, Pasaban, Ferrán Latorre, Alex Txikon, Asier Izagirre, Pasang Sherpa eta Zangmu Sherparen laguntzaz, laugarren aldiz saiatu zen Shisha Pangma (8.046 metro) lortzen, berriro alferrik, eguraldia kontran zutelako. Erabaki berri zuten bertan behera uztea saiakera hura, Roberto Piantoni hil zenean, kanpamendua beraiekin partekatu zuten italiar mendigoizaleetako bat. Edurneren espedizioko kideak ere Piantoniren kideekin batera aritu ziren haren gorpua errekuperatzeko lanetan.

## Zortzimilakoen igoerak 
Pasabanek munduan dauden hamalau zortzimilakoak igo ditu:

# 2001eko maiatzaren 23a - Everest (8.848 m), Txina/Nepal
# 2002ko maiatzaren 16a - Makalu (8.465 m), Txina/Nepal
# 2002ko urriaren 5a - Cho Oyu (8.201 m), Txina/Nepal
# 2003ko maiatzaren 26a - Lhotse (8.516 m), Txina/Nepal
# 2003ko uztailaren 19a - Gasherbrum II (8.035 m), Txina/Pakistan
# 2003ko uztailaren 26a - Gasherbrum I (8.068 m), Txina/Pakistan
# 2004ko uztailaren 26a - K2 (8.611 m), Txina/Pakistan
# 2005eko uztailaren 20a - Nanga Parbat (8.125 m), Pakistan
# 2007ko uztailaren 12a - Broad Peak (8.047 m), Txina/Pakistan
# 2008ko maiatzaren 1a - Dhaulagiri (8.167 m), Nepal
# 2008ko urriaren 5a - Manaslu (8.156 m), Nepal
# 2009ko maiatzaren 18a - Kangchenjunga (8.598 m), India/Nepal
# 2010eko apirilaren 17a - Annapurna (8.091 m), Nepal
# 2010eko maiatzaren 17a - Shisha Pangma (8.046 m), Txina

### Zortzimilakoen irudiak, igotako hurrenkeran 

Fitxategi:Everest Peace Project - Everest summit.jpg|Everest
Fitxategi:Makalu.jpg|Makalu
Fitxategi:ChoOyu-fromGokyo.jpg|Cho Oyu
Fitxategi:LhotseMountain.jos.500pix.jpg|Lhotse
Fitxategi:Gasherbrum2.jpg|Gasherbrum II
Fitxategi:HiddenPeak.jpg|Gasherbrum I edo Hidden Peak
Fitxategi:K2 2006b.jpg|K2
Fitxategi:Nanga-Parbat.jpg|Nanga Parbat
Fitxategi:7 15 BroadPeak.jpg|Broad Peak
Fitxategi:Dhaulagiri I.jpg|Dhaulagiri
Fitxategi:Sunrise, Manaslu.jpg|Manaslu
Fitxategi:Kanchanjanga peak of the Himalayas from Darjeeling.jpg|Kangchenjunga
Fitxategi:Annapurna I ABC Morning.jpg|Annapurna
Fitxategi:Shisha Pangma 2006.jpg|Shisha Pangma 

## Sariak 
[thumb|Edurne Pasaban, [Euskal Herritar Unibertsala Saria|Euskal Herritar Unibertsala saria jasotzen, 2010ean.]]

* Gipuzkoako Foru Aldundiaren Urteko Kirol Ekintza Oneanaren saria, 2001ean.
* Sabino Arana Fundazioaren Kirolari Onenaren saria, 2002an.
* Espainiako Olinpiar Batzordearen Urteko Emakume Kirolari Onenaren saria, 2005ean.
* Eusko Jaurlaritzaren Lan Onari goraipamena, 2009an.
* Eusko Jaurlaritzaren Euskal Herritar Unibertsala saria, 2010ean.
* Espainiako Kirol Merituaren urrezko domina, 2010ean.
* WOP saria Mendi Film jaialdian, mendizaletasunaren giza balioen defentsa eta transmisioan eginiko ibilbideagatik, 2023ean.
* 2025eko urriaren 20an, Hitz saria, ahaleginarengatik.
* 2025ean, Maria Villota saria.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko alpinismoaren historia

## Kanpo estekak 
*   Edurne Pasabanen webgunea
* "Askotan eman dut buelta beldur nintzelako": elkarrizketa Argian Edurne Pasabani (2011)
* Elkarrizketa Berria egunkarian. 2020.04.21. "Askatasuna eman dit niri mendiak; nik hari, historia apur bat, agian
* Elkarrizketa: Harro nago batez ere bizitzan eginiko hautuari jarraitzeko kemena eduki izanaz Berria, 2023.12.08