Juliette Usach

alt=Photo de l'avers et du revers d'un médaille avec barbelés et bras décharnés sur l'avers, et la phrase « Le peuple juif reconnaissant » au revers.|thumb|Nazioen arteko Justuaren Domina.
**Juliette Usach** (Katalunia, 1899 - Andusa, Frantzia, 1984) kataluniar mediku eta hezitzailea izan zen, eta Le Chambon-sur-Lignongo «la Guespy» errefuxiatuentzako harrera-etxea zuzendu zuen Bigarren Mundu Gerran. Justutzat onartua izan zen Nazioen artean, haur judu ugari hartu eta babesteagatik, hala nola Alexandre Grothendieck, Rudy Llamada, Lily Braun eta Joseph Atlas.
## Biografia 
### Mediku errefuxiatua 
Juliette Usach 1899an jaio zen Katalunian. Aita artzain protestantea izan zen. Medikuntza ikasi zuen. 1938an, Espainiako 36ko gerrako errefuxiatu gisa iritsi zen Frantziara, eta 1939an Le Chambon-sur-Lignon-en finkatu zen bere aita eta ahizparekin. 

### Haurtzaindegiko zuzendari 
1939an, Le Chambon-sur-Lignon-en sortutako haurtzaindegi bat zuzentzea eskaini zioten, Espainiako erbesteratuak hartzeko. Haurtzaindegia berehala bihurtu zen umezurztegi. Bokazioz betetako lan horren ordainetan, mantenu eta elikadura gastuak bakarrik jaso zituen.

Bigarren Mundu Gerran, Chambonen juduen harrera masiboak harrera-egiturak handitzea eskatu zuen. 1941eko maiatzean, André Trocmé artzainak eta Auguste Bohnyk, Suitzako Sorospeneko zuzendariak, establezimendua Gurutze Gorriaren babespean egotea eta gazte juduei harrera egitea erabaki zuten. 

### Gazte juduei harrera 
Juliette Usachek zuzendu zuen 1941eko maiatzaren 14an izen horrekin ireki zuen etxea, eraberritua eta "la Guespy" bataiatua, eta herritik pixka bat aldendua zegoen. Horrela, Suitzako Sorospeneko lehenengo etxearen ardura bere gain hartu zuen.  25-30 gazte inguru hartzen zituen, juduak ia denak, sei eta hemezortzi urte bitartekoak.

Jatorriz herrialde desberdinetakoak, batez ere Alemaniakoak eta Ekialdeko Europakoak, Madeleine Dreyfus eta Haurren Laguntzarako Obrak (Ose) jasotzen zituzten gazteak, barneratuta zeuden zelaietatik aterarazten zituztenak, batez ere Gurseko konzentrazio esparrutik, Guespy bezalako leku seguruetara ekartzeko.  Han aurkitu zuten babesa, adibidez, Alexandre Grothendieck, Elizabeth Kaufmann, Rudy Llamada, Lily Braun, Joseph eta Victor Atlas, Jean Rachmann, Manfred Goldberger eta  Hanne Hirschek

Gazteek ikasketei berrekin ziezaioketen. Frantsesa ongi zekitenak Cévenol ikastetxera joaten ziren; besteak, berriz, lehen hezkuntzara edo Roger Darcissac-en ikastaro osagarrira. 1942an, sei gazte joaten ziren eskolara, eta hamalau, eskola publikora. Zaintzaile bat Juliette Usachengana joaten zen eta gazteei lana eginarazten zien; eskolako emaitzak oso onak ziren. 

Juliette Usachek sortutako tolerantzia handiko giroan bizi ziren Guespyn, zortzi nazionalitate eta lau erlijio desberdinetako umeak. Deskribapen baten arabera, guztira hogei haur zeuden, hamahiru mutil eta zazpi neska; bederatzi frantziar, eta hamaika Europa erdialdekoak, zentzu zabalean, Gurseko esparrutik ateratako sei gazte judu barne. 

Juliette Usachek erlijio-giroa eman zion Guespyri, baina tolerantzia erlijiosoz eta parte-hartze kolektiboz jantzita: gazteek festa juduak ospatzeko aukera zuten, batez ere argien festa, Hanuka; horretarako, Juliette Usachek pianoan laguntzen zuen *Maoz Tsur* kantu errituala, eta Rudy Appel gaztea animatzen zuen erritualak antola zitzan,eta haurrak kandelak pizten zituzten festa honek irauten zuen zortzi egunetan,  arratsaldero 

Juliette Usachek bazekien arriskuak zituela, bere babestuen paper faltsuak gorabehera. 1942ko abuztuaren 25ean, Guespy eta beste etxe batzuen aurkako sarekada bat izan zen, Guespyko umeentzat ondoriorik gabekoa, Auguste Bohny Suitzako Sorospeneko zuzendariari esker, zeinak jendarmeei sarrera ukatu zien, umeak Suitzako gobernuaren babespean zeudela baieztatuz, eta gertaera diplomatiko bat eragiteko mehatxua eginez. 

Juliette Usachen deskribapen labur batek nabarmentzen zuen betaurreko txikiak erabiltzen zituela, beltzarana zela, ilea erdian marra zuela eta motots txiki batean bildua. Zango bat bestea baino motzagoa zuen, eta herrenka ibiltzen zen. [5] Bere aspaldiko babesturiko gehienek bere adeitasunaren eta debozioaren berri eman zuten, baita ezarri zuen tolerantzia erlijiosoaren berri ere; neskek oso zorrotza zela beraiekin adierazi zuten eta mutilak eurak baino nahiago zituela. 

### Gerra ostean 
Gerra ostean, Usach Chambonen geratu zen, eta 1950etik 1964ra bitartean kudeatu zuen liburu-denda baten ardura hartu zuen. Ondoren, Lyonera joan zen, eta han Salbazioko armadarekin bat egin zuen. 1984ko urriaren 17an hil zen Rollin fundazioan, Andusako erretiroetxe protestantean.

## Aintzatespenak 
* Yad Vashem institutuak 1989ko apirilaren 18an eman zion hil osteko Nazioen arteko Justua titulua.

## Erreferentziak 
## Bibliografia eta iturriak 
* « Usach, Juliette », dans Israel Gutman, Lucien Lazare, Dictionnaire des Justes de France, Jérusalem et Paris, Yad Vashem et Arthème Fayard, 2003 ISBN 2-213-61435-0, 559. or.
## Kanpo estekak