open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hourig Sourouzian

**Hourig Sourouzian** (Armenia, XX. mendea) Alemaniako  arkeologo armeniarra da.

## Bizitza 
Frantzian egin zituen goi mailako ikasketa guztiak, Louvre Eskolan, Ekialdeko Hizkuntzen Eskolan, armeniera eta antzinako arabiera menderatuz; eta frantsesaz gain hitz egiten du —ia ikasia  abenturak irakurriz—, alemana, arabiera eta ingelesa.* Paris-Sorbona Unibertsitatean doktoregoa lortu zuen "*Recherches sur la statuaire royale de la XIX. dynastie* (XIX. mendeko errege-estatuagintzari buruzko ikerketa)" izeneko tesiarekin, Pierre Grimalen zuzendaritzapean. 

Antzinako Egiptoko Artean espezializatu zen eta Errege Estatuagintzan interesatu zen bereziki, Paris-Sorbona Unibertsitatean egin zituen doktorego ikerketetan xehe-xehe aztertu baitzuen. 

### Lan ibilbidea 
Amenofis III.aren milioika urteko tenpluaren kontserbazio-proiektuaren zuzendaritza-ardura hartu zuen. 1998an hasi zen, Alemaniako Arkeologia Institutuaren babespean, “Memnongo kolosoen misioa” zuzentzen Kom el-Hettan (“Gres-muinoa”) gunean. Antzinako Egiptoko logistikari buruzko galderak ditu oraindik Sourouzianek:«Denboran atzera egiteko makina bat izango banu, Amenofisen erregealdira itzuliko nintzateke, ikusteko zelan eraman zituzten 800 tonako estatua erraldoiak Al Jabal Al-El Cairoko harrobietatik Luxorrera. Une hori ikustea izango litzateke nire ametsa egia bihurtuta. Egiptoko eraikitzaile eta eskultore bikainei omenaldia egitea litzateke.»

## Argitalpenak 
* Les monuments du roi Mérenptah, Mainz am Rhein, P. von Zabern, 1989, 237 or. (ISBN 9783805310536 et 3805310536, OCLC 1072532284).
* .
* Catalogue de la statuaire royale de la XIXe dynastie, IFAO, coll. « Bibliothèque d’études »  (177 zk.), 2019ko urria, 845 or. (ISBN 9782724707571).
* Recherches sur la statuaire royale de la XIXe dynastie, IFAO, coll. « Bibliothèque d’études » (173 zk.), 2020ko abendua (ISBN 9782724707342).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Badia Hadj Nasser

**Badia Hadj Nasser** (arabieraz: بادية حاج ناصر; Tanger, Maroko, 1938ko maiatzaren 8a) marokoar psikoanalista eta idazlea da, frantsesez idazten duena.

## Bizitza 
Badia Tanger herrian jaio zen 1938an. Paris eta Tanger artean bizi da.

### Lan ibilbidea 
Psikoanalista jardunean, frantsesezko ikerkuntzan eta idazketa sortzailean aritzen da. Besteak beste, *Le voile mis à nu* eleberria (Paris, Reditions de l'Arcantère, 1985), ''Corps écriten l'Arabie heureuse* (Paris, PUF, 1989) eta *La fascination de la virginité et ésa résonance dans le corp*s (Paris, PUF, 1989) argitaratu zituen. Kontakizun labur ugari ere idatzi ditu.

## Lanak 
Besteak beste, lan hauexek egin ditu:

### Argitalpenak 
* *Lettres à* Lui , edizioa: du Seuil, 1980. Eleberria.

* *Les plages ignorées*, edizioa: du Seuil, 1982. Eleberria.

* *Le voile mis à nu*, edizioa: Arcantères, 1985 ISBN 9782868290083 frantsesez ISBN 8496806227 gaztelaniaz

* *Les mille et une nuits*, corps écrits, l’Arabie heureuse, PUF, 1989. Saiakera.

* *La fascination de la virginité et sa résonance dans le corps des femmes* immigrées, edizioa: . La pensée sauvage, 1991. Saiakera.

* *Essai sur les femmes libres dans l’Antiquité et de nos jours de la Méditerranée au Gange*, edizioa:  G. Pastre, 1992.

* Lan kolektiboa. *Les hédonistes* 2009 ISBN 9782360550005

* *Tanger*, rue de Londres: nouvelles 2010 ISBN 9789954212011

* *Le cap des Trois Fourches* 2010 ISBN 9782360550012

* *Le cap des Trois Fourches*, edizioa: de la Guette, 2012, ISBN 9782360550012

### Literatura 
Gaztelaniaz argitaratutako lana:

* *El velo al desnudo'', María Esperanza del Arco Heras, Alcalá Grupo Editorial, Alcalá la Real, 2007 itzuli zuen. ISBN 978-84-96806-22-1

## Ohoreak 
### Kide berriak 
* Letretako Jendearen Elkartea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*   artxibatua .
Anselm – Das Rauschen der Zeit

***Anselm – Das Rauschen der Zeit*** 2023ko Wim Wenders alemaniar zinema zuzendariaren film dokumentala da.

## Sinopsia 
Anselm Kiefer artista garaikide onenetakoa da. Haren iragana eta oraina zinemaren eta pinturaren arteko muga lausotzeko uztartuko dira, artista baten lanean sakonki murgiltzen den eta haren bizitzaren bidea erakusten duen esperientzia zinematografiko bat eskainiz horrela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mariposas negras (filma)

***Mariposas negras*** 2024ko David Baute espainiar zinema zuzendariaren marrazki bizidunetako film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Zenbait emakumeren istorioetan inspiratuta, gizadiaren etorkizun zalantzagarrirako bidaia bat proposatzen du filmak, abiapuntutzat Afrika, Karibea eta Asia izanik. Klima aldaketak eragina du Tanit, Valeria eta Shailaren bizitzetan. Planetako oso leku desberdinetako hiru emakume dira, baina gauza bat dute komunean: hirurek dena galduko dute Lurra berotzearen ondorioz, eta migratzera behartuta egongo dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ramaria fennica

***Ramaria fennica*** *Gomphaceae* familiako onddo espezie bat da. Mingotsa da eta ez du balio sukalderako.

Sinonimoak: *Clavariella fennica*, *Clavaria aurea var. fennica*.

## Deskribapena 
**Kapela:** Koraloidea, garaiagoa (6-15) zabala baino (5-12). Oinarri haragitsu bakarretik, lodi eta handi batetik, 2 eta 4 adar primario bertikal handi ateratzen dira, eta bertatik azalera leuneko eta kolore aldakorreko adartxo ugari. Lehen adarrak ilunagoak dira (marroi-oliba kolorekoak tindu moreekin gaztetan), eta goiko adarrak horixkak, gris-beix kolorekoak  edo marroi-hori kolorekoak. Oinarria behean zurixka da, gorago adar primarioen tonu lilak hartzen ditu.

**Haragia:** Zuria, hauskorra, zapore mingotsekoa. Erreakzioak: KOH-rekin gorria; gatz ferrikoekin berdea. Espora-jalkina kanela kolorekoa edo laranja.

**Etimologia:** *Ramaria* terminoa, latinetik dator “ramus” hitzetik, adar esan nahi du. *Fenica* epitetoa herrialdearen izenetik dator.

## Jangarritasuna 
Interes gastronomikorik gabea.

### Nahasketa arriskua 
*Ramaria cettoi* delakoa baso mistoetan ateratzen da. *Ramaria fumigata* purpura kolorekoa da eta hostozabalen basoetan hazten da. *Ramaria fumosiavellanea* espezieak oinarri txikiagoa du.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean. Bakarka edo taldeetan. Urria.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Txile, Kanariak, Europa, Errusia, Japonia, Australia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rabia (filma)

***Rabia*** 2024ko Mareike Engelhardt alemaniar zinema zuzendariaren thriller dramatikoa da, bere izen bereko eleberrian oinarrituta.

## Sinopsia 
Bizitza berri baten promesak bultzatuta, Jessica, frantziar gazte bat, Siriara joango da EIn parte izateko. Raqqa hirian, etxe batean hartuko dute. Mundu osoko emakumeak daude bertan; borrokalarien emazte bihurtzea espero dute. Laster, Jessicak Madameren konfiantza bereganatuko du, zentroko zuzendari karismatiko eta beldurgarriarena. Harreman horrek, mendetasunak eta kontrolak markatuta, bere mugetatik harago jotzera bultzatuko du Jessica, gero eta ilunagoa den errealitate batera eramanez.

## Aktoreak 
* Megan Northam : Rabia
* Lubna Azabal : Madame
* Natacha Krief : Laïla
* Lena Lauzemis : Oum Maryam
* Klara Wöedermann : Oum Mikaïl
* Maria Wöedermann : Oum Mansour
* Andranic Manet : jihadista
* Christine Gautier

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lubna Azabal

**Lubna Azabal** (Brusela,  - ) belgikar aktorea da, *Paradise Now* eta *Incendies* filmetan edota *The Honourable Woman* egindako lanagatik ezaguna dena.

## Biografia 
Lubna Azabal Bruselan jaio zen, aita marokoarra eta ama espainiarra zituela. Bere kultura bikoitzak zinema frantsesaren zein marokoarraren ateak ireki zizkion.

Bruselako Errege Kontserbatorioan izan ondoren, Belgikako antzokian hasi zuen bere ibilbidea. 1997an, Vincent Lannook Olivier Gourmetekin batera zineman bere lehen papera egiteko kontratatu zuen, ''J'adore le cinéma* film laburrean.

2011n, Jutra Sarietako 13. ekitaldian, emakumezko aktore onenaren Jutra irabazi zuen, Denis Villeneuveren *Incendies* filmean Nawal Marwan antzezteagatik. Paper horrengatik, 2012ko otsailean, emakumezko aktore onenaren Magritte Saria ere jaso zuen.

Ramdam Festibaleko amabitxia ere izan da, Tournain, bere lehen bost edizioetan (2011-2016).

2017an, François Troukens eta Jean-François Hensgensen *Tueurs'' filmean filmatu zuen, Olivier Gourmetekin batera. Paper honengatik, emakumezko aktore onenaren garaikurra jaso zuen 2019ko otsaileko Magritte Sarietako 9. ekitaldian.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Donostiako Maizterren Liga

thumb|250px|Turismoak eragin handia izan zuen prezioetan. Turistak erakartzeko publizitatea 1920an.

**Liga de Inquilinos de San Sebastian** (Donostiako Maizterren Liga) izenarekin sortu zen, 1920ko abuztuaren 10ean, Donostiako maizterren antolakuntza tresna izan zen lehen etxebizitza sindikatua. Historia laburra izan zuen.

## Egoera 
XIX. mendearen amaieran, hiriaren garapen burgesak espekulazioa eta azpietxebizitza ekarri zituen. Betikoa, langile eta migratzaileak hiriaren kanpoan, etxe kaskarretan, eta jauntxo eta burgesak hiriaren erdigunean. Ez ziren gutxi «etxejabe diruzale» horiek aurrera eramaten zituzten «gehiegikeriak», esaterako, «ura, telefonoa, igogailua eta beste zerbitzu batzuk kentzea». Itxuraz, maizterrak babesteko lehenengo legeak hasi ziren adosten Espainian, bestetik. Hainbat etxejabe kartzelatu zituztela «alokairuen disposizioak ez betetzeagatik» eta «kontratuak faltsutzeagatik». Hirietan errentak igotzen zituzten bezala, gauza bera egiten zuten baserrietan eta herrietan, ekoizleek laborantzaren fruituak garestituz, horrela lehen mailako gaien igoera eraginez.

## Historia 
1920ko abuztuaren 10ean, *Boletín de la Liga de Inquilinos: órgano defensor de los intereses de los inquilinos de San Sebastián* aurkeztu zen: «Donostiako maizterren interesen defentsarako organoa». Aldizkariaren asmoa hilabetero plazaratzea zen eta egoitza San Martzial kalean zegoen, 13. zenbakian. Aldizkarian azaltzen zenez, «etxejabeen tiraniari» aurre egiteko antolatu zuten hainbat lagunek Maizterren Liga, Espainian sortu ziren bestelako ereduei jarraiki. Itxuraz, eztabaida puri-purian zegoen, Espainiako Grazia eta Justizia ministroak hainbat deklarazio egin baitzituen bezperan, esanez «ez zuela gehiago onartuko maizterrak zapalduak izatea».

Honela kontatzen zuten Maizterren Ligako kideek Donostiaren egoera: «1916. urteaz geroztik, ezinegon handia nabaritzen hasi zen etxebizitza gabeziari dagokionez, eskaria eskaintza baino handiagoa zelako eta etxeen eraikuntza gelditu zelako. Honi gehitu behar diogu, hoteletan ostatu hartuta, gerra amaitzeko zain zeuden atzerritar askok, gerra luzatu egin zela ikustean, gela finkoetan geratzea erabaki zutela, eta horrek areagotu egin zuela etxebizitzarik ezaren krisia».

Ligaren kontra «etxejabe diruzale» batzuek «propaganda» egin arren, indarrez sortu zen mugimendua. Honela kontatzen zuten: «Hala ere, gure elkarteak baditu mila bazkide, benetakoak direnak, arrazoia eta justizia defendatzeko prest daudenak (…). Guztiok, gizon bakar batek bezala elkarturik, lan egingo dugu etxejabeen amarru eta ihesbideen bidez zapaltzen ez uzteko». Kontuan izanda garaian 67.281 biztanle zituela Donostiak, ez zen zenbaki txikia.
 
Ligaren historiaz ez dago beste informazio askoriz. *Buletina*ren zenbaki gehiago ez da ezagutzen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :[*Boletina* Antso Jakituna Fundazioa(https://eu.wikipedia.org/wiki/Antso_Jakituna_Fundazioa)n.]
Theo de Rooij

** Theo de Rooij** (Harmelen, 1957ko apirilaren 25a), Herbehereetako txirrindulari ohia da, profesionala 1980tik 1990era.

Garaipenik aipagarrienak, 1980ko Flandriako txapelketa klasikoa eta 1982ko Alemaniako Itzulia izan ziren. Erretiratu ostean, Rabobank taldeko kirol zuzendaria izan zen 1996 eta 2007 artean.

## Dopina 
2012ko maiatzean, aitortu zuen 2003tik 2007ra bitartean zuzentzen zuen Rabobank taldean "arreta mediko sofistikatuaz" erabiltzen zirela jabetu zela. Dopin produktuen aukeraketa, funtsean, txirrindularien ardura zen. Taldeko medikuak arduratzen ziren haien osasuna arriskuan egon ez zedin. Hala ere, esan zuen taldeak ez zuela inoiz dopina sustatu edo ordaindu.

## Palmaresa 
### Amateurreutan 
**1975**
* 10. Munduko errepideko txapelketan (junior)
**1978**
* Munduko Unibertsitate txapelketa
* Eslovakiako Itzulia
* Renania-Palatinatuko Itzulia
* 3. Drentheko Itzulian
* 3. Jan van Erp garaikurrean
**1979**
* Ronde van Noord-Holland
* Ekialdeko Alamaniako Itzuliko etapa 1
* 2. Herbehereetako errepideko txapelketan (amateur)
* 3. Renania-Palatinatuko Itzulian eta etapa 1
* 3. Drentheko Itzulian
### Profesionaletan 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan eta Munduko txapelketan 
-: Ez zuen parte hartu
UT: Utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Triplax aenea

***Triplax aenea*** Erotylidae familiako kakalardoa da, zientziarako Johann Gottlieb Schallerrek 1783an deskribatu zuena. Europa erdialde eta iparraldean zabaldurik dago, Euskal Herrian ere bai.

## Deskribapena 
Kakalardo txikia da, 3,6 - 4,4 mm arteko luzera du eta iparralderago 6 mm ingurukoa izatera ere iristen da. Kakalardoa nahiko borobiltsua eta trinkoa da. Burua, pronotoa eta hankak laranja-gorrixkak ditu eta elitroak urdinak dira, distira metalikoa dutenak. Eremu batzuetan urdinak beharrean berdeak ere izan daitezke. Elitroetan puntutxoz osaturiko lerroak ditu aurretik atzera doazenak. Antena labur eta sendoak ditu, borra itxurakoak.

## Habitata eta elikadura 
Mediterranear isuriko Europan ez da ageri, Iberiar penintsulari dagokionez Piriniotan, Euskal Herrian, Kantabrian eta Errioxan baino ez. Europa mailan ugariena Erresuma Batuan eta Eskandinavian da.

Euskal Herriari dagokionez pagadietan aurkitzen da. Intsektu saproxilikoa da, hau da, usteltzen ari diren zuhaitzetan aurkitzen da, eta haietan hazten diren onddoetaz elikatzen da.
  
## Bizi zikloa 
Helduak maiatza eta urria artean ikusten dira. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cerambyx scopolii

***Cerambyx scopolii*** Cerambycidae familiako kakalardoa da, zientziarako Johann Kaspar Füsslik 1775ean deskribatu zuena. Europa guztian, Afrika iparraldean eta Ekialde Hurbilean zabaldurik dago, baita Euskal Herrian ere.

Ipar Amerikan ere ikusi da, Quebec probintzian hain zuzen ere.

## Deskribapena 
Tamaina ertaineko kakalardoa da, 17-28 mm artean neurtzen baitu. Antena oso luzeak ditu, arren kasuan gorputza bera baino nabarmen luzeagoak. Antena luze horien arrazoia ez da ezagutzen, badirudi hegaldian orekatzeko balio diotela.

Gorputz estu eta luzea du, kolore beltzekoa eta distiratsua.

## Habitata 
Baso hostozabaletako irekiguneetan ikusten dira. Arteak, haritzak, pagoak, erkametzak, ametzaketa fruita arbolak atsegin ditu.
  
## Bizi zikloa 
Helduak maiatza eta uztaila artean ikusten dira. Ondoren emeak zuhaitzen azalean arrautzak jartzen ditu. Handik ateratzen diren beldarrak zuhaitzen enbor barrenean garatzen dira. eta galeriak osatzen dituzte. Zuhaitz batean beldar asko aurkitzen badira zuhaitza bera hiltzera irits daitezke. Beldarrak bi urte ere pasa ditzake pupatu aurretik.

## Iruditegia 

Irudi:Cerambyx scopolii. 13.jpg
Irudi:2018.07.22.-06-Heimbach--Kleiner Eichenbock.jpg
Irudi:Cerambyx scopolii Piazzo 03.jpg
Irudi:Cerambyx scopolii Fuessly, 1775 male (3870738163).jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Certallum ebulinum

***Certallum ebulinum*** Cerambycidae familiako kakalardoa da, zientziarako Lineok 1767an deskribatu zuena. Mediterraneoaren inguruan arukitzen da, hala Europa hegoaldean nola Afrika iparraldean, baita Euskal Herrian ere.

## Deskribapena 
Tamaina txikiko kakalardoa da, 5 eta 12 mm artekoa. Gorputz iluna du, distira urdin edo berde metalikoak dituena. Pronotoa odol kolorekoa edo gorrindola du. Ile finak ditu gorputzean zehar barreiatuta

## Iruditegia 

Irudi:Certallum ebulinum. Cerambycidae - Flickr - gailhampshire (1).jpg|Lorean polenaz elikatzen.
Irudi:Certallum ebulinum head.jpg|Burua.
Irudi:Certallum ebulinum pair.JPG|Kopula.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tom Voyce

**Thomas Michael Dunstan Voyce** (Truro, 1981eko urtarrilaren 5a – Northumberland, 2024ko abenduaren 7a) britainiar hamabosteko errugbilaria izan zen, hegaleko eta atzelari postuetan aritzen zena.

Bere jaioterrian hasi zen errugbian jokatzen eta ondoren Bath Rugby, Wasps RFC, Gloucester Rugby eta London Welsh RFC taldeetan jokatu zuen.

Ingalaterrako errugbi selekzioarekin bederatzi partida jokatu zituen 2001 eta 2006 artean.

Voyce abenduaren 7an hil zen Darragh ekaitzak eragindako uholdeetan itota. Haren gorpua bost egun geroago aurkitu zuten.
Susannah V. Aldrich

**Susannah** (edo **Susanna**) **Valentine Aldrich** (Hopkinton, 1828ko azaroaren 14a – Boston, 1905eko azaroaren 30a) estatubatuar idazle eta poeta izan zen. Hainbat aldizkaritan kolaboratu zuen, prosa eta poesia idatziz, eta batez era erlijio ereserkiengatik ezaguna egin zen.

## Bizitza 
Willard Aldrich eta Lucy (Morse) Aldrichen alaba bakarra, Susannah Valentine Aldrich Hopkintonen jaio zen, Massachusetts estatuan, 1828ko azaroaren 14an. Umetan, bere pentsamenduak idazteko zaletasuna erakutsi zuen. Eskola garaian, nahiago zuen idazlanak egitea ikasgaiak buruz ikastea baino, eta idazlanen gaiak aukeratzeko baimena eman zioten. Hainbat urtez gaixorik egon zenez, ikasketak eten zituen.

Aldrichen ikastetxeko zuzendarietako bat, John Calvin Webster artzaina, bere idazlanen kalitateak harrituta geratu zen, horietako batzuk hautatu zituen aldizkari batean argitaratzeko, eta onartuak izan ziren. Urte askotan, Aldrichek prosa eta poesia idatzi zituen hainbat egunkari eta aldizkaritarako. Insomnioa zuen, eta papera eta arkatza beti eskura izaten zituen esna-aldietan ideiak apuntatzeko.

## Lan hautatuak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Emília Freitas

**Emília Freitas** (Jaguaruana, 1855eko urtarrilaren 11 – Manaus, 1908ko urriaren 18a) brasildar eleberrigile, poeta eta irakaslea izan zen. Brasilgo lehen fantasiazko eleberria idatzi zuen, *A Rainha do Ignoto* (1899), emakumeek osatutako gizarte utopiko bati buruzkoa.

## Bizitza 
Antonio José de Freitas teniente koronelaren eta Maria de Jesus Freitasen alaba, Emília Freitas 1855ean jaio zen Ceará estatuan. Aita hil ondoren, familia Fortalezara joan zen bizitzera, eta han Freitasek frantsesa, ingelesa, geografia eta aritmetika ikasi zituen ikastetxe pribatu batean.

Geroago irakasle moduan trebatu zen. 1873an, Ceará eta Pará estatuetako hainbat aldizkaritarako poemak idazten hasi zen, hala nola *O Libertador*, *O Cearense* eta *O lyrio e a brisa*. 1891n poesia bilduma bat argitaratu zuen: *Canções do lar*. Urtebete beranduago, ama hil ondoren, Freitas Manausera joan zen nebarekin bizitzera, eta han Benjamin Constant mutilen ikastetxean irakatsi zuen.

1900ean Antonio Vieira kazetariarekin ezkondu eta Cearára itzuli zen. Senarra hil eta gero, Manausera joan zen berriro eta han hil zen 1908ko urriaren 18an.

## Lanak 
* *Canções do lar* (1891)
* *A Rainha do Ignoto* (1899)
* *O Renegado* (urte ezezaguna)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Wilfried Wesemael

**Wilfried Wesemael**, (Aalst, 1950eko urtarrilaren 31a) belgikar txirrindulari ohia da, profesionala 1973tik 1982ra.

Garaipenik nabarmenenak, 1974ko Kuurne-Brusela-Kuurne klasikoa, 1975eko Espainiako Vueltako etapa bat eta batez ere 1979ko Suitzako Itzulia izan ziren.

## Palmaresa errepidean 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
-: Ez zuen parte hartu
UT: Utzi, ez zuen amaitu

## Palmaresa pistan 
**1970**
* 2. Belgikako madison txapelketan (amateur)
**1971**
* 20px Belgikako taldekako jazarpen txapelketa amateur (Roland Boulard, Éric Demeyer eta Marc Van de Putte-rekin)
**1972**
* 20px Belgikako bakarkako jazarpen txapelketa amateur
* 20px Belgikako taldekako jazarpen txapelketa amateur (Léonard Engelen, Lucien Zelck eta Marc Van de Putte-rekin)
**1973**
* 20px Belgikako omnium txapelketa amateur
* 20px Belgikako Madison txapelketa amateur (Robert Maveau-rekin)
* 3. Belgikako Derny txapelketan
**1981**
* 3. Belgikako Derny txapelketan

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Adélaïde-Isabelle-Jeanne Vivien Deschampsy

**Adélaïde-Isabelle-Jeanne Vivien Deschampsy**, ezkondu ondorengo abizenez **Rochelle de Brécy** (Lunéville, 1771ko otsailaren 7a – 1840), ***Adèle Chemin*** izengoitiaz ere ezaguna, frantziar idazlea izan zen.

## Bizitza 
Jean Vivien Deschampsy teniente koronelaren alaba, Adélaïde-Isabelle-Jeanne Vivien Deschampsy Lunévillen jaio zen 1771ko otsailaren 7an.

Erregezale amorratua zen eta ''L'Ami du roi* oposizioko aldizkarian eta beste zenbait hedabidetan kolaboratu zuen Frantziako Iraultzaren garaian. Geroago emigratu behar izan zuen. Bere idazlanak sinatzeko, Adèle Chemin izengoitia erabili zuen.

1840an hil zen (edo 1841ean, beste iturri batzuen arabera).

## Lanak 
* *Le Malheur des circonstances* (1803)
* *Origine de la chouannerie, ou Mémoires de Stéphanie de Tress*, pour servir à l’histoire de nos guerres civiles* (1803)
* *Le Courrier russe, ou Cornélie de Justal* (1806)
* *Clémence de Sorlieu ou l'homme sans caractère, avec des notes sur le peuple Basque* (hiru liburukitan, 1809)
* *Histoire de Madame de Palestro* (1812)
* *Un mot sur les Vendéens, ou La vérité dévoilée* (1816)
* *Un mot sur l’expédition de M. le duc d’Aumont Mme Adelle R… de B…y* (1817)
* *Histoire de ma première condamnation à mort par le Chevalier R… de B…y'' (1817)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hexafluoropropileno

**Hexafluoropropilenoa** edo **hexafluoropropenoa** konposatu organikoa da, F2C=CFCF3 formula duena konposatu organofluoratuen familikoa eta perfluoroalkiloen klasekoa. Gas kolorge, usainik gabea eta ez-sukoia da. Aireak baino dentsitate handiagoa du. Arnasbideak narritatzen ditu.

Hexafluoropropilenoa nagusiki kopolimeroak sintetizatzeko monomero gisa erabiltzen da, usuki tetrafluoroetilenoarekin batera.

## Sintesia 
Hexaflluoropropilenoa tetrafluoroetilenoaren edo klorodifluorometanoaren pirolisiaz prestatzen da.

3 CF2=CF2 -> 2 CF3CF=CF2

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hexafluropropileno-tetrafluoroetileno kopolimero

thumb

**Hexafluoropropileno-tetrafluoroetileno kopolimeroa** (**FEP**) fluoropolimero termplastikoa da hexafluoropropileno eta tetrafluoroetileno monomeroak elkarrekin polimerizatuz sintetizatzen dena. Bere ezaugarririk behinena da ohizko injekzioz edo estrusioz prozesa daitekeela.

## Ekoizpena 
FEP erradikal-polimerizazioz sintetizatzen da tetrafluoroetilenozko eta hexafluoropropilenozko nahasteetatik abiatuz. Peroxidisulfatoak usatzen dira hasarazle gisa eta erreakzioa normalean emultsioan egiten da azido perfluorooktanosulfonikoa surfaktante gisa baliatuz. Kopolimeroaren propileno osagaia % 5aren bueltan egoten da.

## Erabilera 
FEPren erabilera nagusia eta ia bakarra hari elektriko eta elektronikoen estaldura da. Nitxo erabileren artean konposatu kimiko korrosiboak maneiatzeko ontziteria aipa daiteke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maite Gartzia

**Maite Gartzia Ontiveros** (Errenteria, Gipuzkoa,  -) gipuzkoar informatikari eta politikaria da.

2019. urtetik Errenteriako Udaleko zinegotzia da, Elkarrekin Podemos koalizioaren partez. Horrez gain, udal gobernuko kidea ere bada, alkateorde eta zinegotzi delegatu moduan, EH Bildu-Elkarrekin Podemos koalizio-gobernuan.

Kultura zinegotzi delegatua eta lehen alkateorde izan zen (2019-2023) eta gaur egun Kultura zinegotzi delegatua eta bigarren alkateordea da (2023-).

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Aizpea Otaegi

## Kanpo estekak 
* Maite Gartzia Ontiveros.
Odarka Romanova

**Odarka Volodymyrivna Romanova** (; Salne, 1853ko martxoaren 18a – Kiev, 1922ko apirilaren 14a), ***Odarka*** mononimoz eta ***O. Romanenko*** izengoitiz ere ezaguna, ukrainar idazlea izan zen.

## Bizitza 
1853ko martxoaren 18an jaio zen Salne herrian, Txernihiv hiritik gertu. Haren ama erditzean hil zen, eta osaba bihotzekoak jota, arrebaren heriotzaren berri izan ostean, Oleksi Romanov politikaria (1875-1924) barne. Benderren eta Chisinaun bizi izan zen, 1883an Kievera joan zen eta Lehen Mundu Gerran Txernihivera.

1887an poesia idazten hasi zen. *Zoria*, *Literaturno-naukovy visnyk*, *Dzvinok*, *Akordy*, *Bahattia*, *Ukrainska muza*, *Z-nad khmar i dolyn*, *Rozvaha*, *Nova Rada*, *Ridny krai*, *Siaivo* eta *Moloda Ukraina* aldizkarietan kolaboratu zuen, besteak beste. 1894an *Pisni, dumky, lehendy* bilduma argitaratu zuen. Abestiak eta haurrentzako ipuinak ere idatzi zituen.

1922ko udaberrian tifusaz gaixotu zen eta apirilaren 14an hil zen.

## Lan hautatuak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Etileno-klorotrifluoroetileno kopolimero

**Etileno-klorotrifluoroetileno kopolimeroa** (**ECTFE**) fluoropolimero termplastikoa da etileno eta klorotrifluoroetilenoa monomeroak elkarrekin polimerizatuz sintetizatzen dena. Bere ezaugarririk behinena da konposatu kimikoen erasoekiko duen gaitasuna eta horrek ematen dio erabilgarritasuna.

## Ekoizpena 
ECTFE klorotrifluoroetilenotik eta etilenotik kopolimerizazio bidez ekoizten da -80 eta -60 °C inguruko tenperaturan. ECTFE pikor gisa edo hauts gisa ekoizten da errotazio-moldaketa edo injekzioa erabiliz prozesatzeko. Halaber, 250-300 µm-ko lodiera duten filmetan ere prozesatzen da.

## Erabilera 
ECTFE duten estaldurak bereziki egokiak dira tenperatura altuetan erresistentzia kimikoa lehentasuna duten aplikazioetarako. Azido eta alkaliekiko erresistentea da pH 1etik 14ra. Besteak beste, erresistentea da azido nitrikoarekiko, ozonoarekiko, hidrogeno peroxidoarekiko, azido sulfurikoarekiko, azido fluorhidrikoarekiko eta amoniakoarekiko.

Industria kimikoan, ECTFEz egindako estaldurak ontzi edo hodietarako erabiltzen dira. Eguzki-zeluletan babes-geruza zeharrargi gisa erabiltzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Stepan Tsirkin

**Stepan Tsirkin** (Omsk, Errusia, 1986) harri jasotzailea eta fisika teorikoko ikertzailea da. Donostiako (Gipuzkoa) Materialen Fisika Zentroan lan egiten du eta Math Club Donostia-ren antolatzailea da. Materia Kondentsatuaren Fisikako doktorea da, Tomskeko Estatu Unibertsitatean (Errusia).

## Bizitza 
Errusian bizi zela, hainbat kirol egin zituen: pisu jaurtiketa, borroka librea eta judoa lehenik (besteak beste), eta  halterofilia ondoren. Euskal Herrira lanera etorri zen lehenengoz 2012an, eta hemen ere halterofilian jarraitu zuen, Zarauzko kirol elkartearekin.

2022an, bigarrenez etorri zen lanera Euskal Herrira, eta harri jasotzeari ekin zion. Pisu arineko harriak baino gehiago, pisu handikoak jasotzea du gustuko. 2024ko abenduaren 14an, Euskadiko Harri Handien Harri Jasotze Txapelketako finalista izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Brasilgo Institutu Historiko eta Geografikoa

**Brasilgo Institutu Historiko eta Geografikoa** () baita ere **IHGB**, 1838ko urriaren 21ean sortua, Brasilen leku historiko, geografiko eta kulturalen ikerketa eta zaintza sustatzeko autoritaterik zaharrena eta tradizionalena da. Bere sorrera, Inperioko Artxibo Publikoarekin batera, kontserbadoreen ahaleginaren emaitza izan zen (Pedro de Araújo Limaren erregeordetza), estatu inperial indartsu eta zentralizatu bat eraikitzeko.

Erakundeak 1839tik *Revista do Instituto Histórico e Geográfico Brasileiro* aldizkaria plazaratzen du hiruhilabetero. Plazaratzn dituzten aldizkari guztiak webgunean daude irakurtzeko. 

## Presidenteak 
* José Feliciano Fernandes Pinheiro, São Leopoldoko bizkondea (1838-1847)
* Cândido José de Araújo Viana, Sapucaíko markesa (1847-1875)
* Luiz Pedreira do Couto Ferraz, Bom Retiro bizkondea(1875-1886)
* Joaquim Norberto de Sousa Silva (1886-1891)
* Olegário Herculano d'Aquino Castro (1891-1908)
* João Lustosa da Cunha Paranaguá, Paranaguáko markesa (1906-1907)
* José Maria da Silva Paranhos Jr., Río Brancoren baroia (1907-1912)
* Afonso Celso de Assis Figueiredo, Afonso Celsoko kondea (1912-1938)
* Manuel Cícero Peregrino da Silva (1938-1939)
* José Carlos de Macedo Soares (1939-1968)
* Pedro Calmon Moniz de Bittencourt (1968-1985)
* Américo Jacobina Lacombe (1985-1991)
* Vicente Costa Santos Tapajós (1992-1995)
* Arno Wehling (1996- )

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :IHGBren webgune ofiziala.
* :*Revista do Instituto Histórico e Geográfico Brasileiro*.
Bernat Capó

**Bernat Capó Plomer** (Muro (Balear Uharteak), 1919ko urriaren 20a - ib. 2000ko otsailaren 11) txirrindulari mallorcarra izan zen, profesionala 1945etik 1954ra. 

Hirutan sailkatu zen Espainiako Vueltako lehenengo hamarren artean eta 1950eko Vueltan bi etapa irabazi zituen.

Bere garaian ospe handia lortu zuen, 1947ko azaroaren 22an, Palmako Tirador Belodromoan, Espainiako Orduko errekorra hautsi zuelako, 42,663 kilometroko markarekin, horrela pista horretan bertan 1927ko azaroaren 6an Miquel Bover Salomek ezarritako marka gaindituz.

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan eta Munduko txapelketan 
-: Ez zuen parte hartu
X: Ez zen jokatu
UT: Utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Dendera Tenplua

**Dendera Tenplua**, Hathor maitasunaren eta emankortasunaren jainkosari eskainia, harresiz inguratutako eraikin multzo baten eraikin nagusia da. Denderatik 2,5 km hego-ekialdera dago, Egipton. Ongien kontserbatutako egiptoar konplexuetako bat da, batez ere bere tenplu nagusia, harea eta lokatzez lurperatuta egon zelako XIX. mendearen erdialdean Auguste Mariette frantsesak lurpetik atera zuen arte. Eskualdea Goi Egiptoko seigarren nomokoa zen, Abidoseko hegoaldean.  

## Deskribapena 
Eraikuntza osoak 40.000 metro karratu inguru ditu, eta zortzi eta hamar metro arteko adreiluzko horma sendo batek inguratzen du. Antzinako Egiptoren historiaren hasieratik kapera eta santutegien lekua izan zen Dendera. Dirudienez, Pepi I.a faraoiak toki honetan eraiki zuen eta XVIII. dinastiako tenplu baten ebidentzia dago (K.a. 1500. urtearen inguruan). Baina gaur egun dagoen eraikuntzarik zaharrena Mammisi da, Nektanebo I.ak eraikia, bertako azken faraoietako bat (K.a. 381-364).

Eraikuntza multzoak honako osagai hauek ditu:

* *Hathor Tenplua* (tenplu nagusia).
* *Isisen jaiotzaren Tenplua.*
* *Laku sakratua.*
* Adobezko *sendategia* (Sanatorium). Bertan ostatu har zezaketen ur sakratuetan bainatzeko eta jainkosaren sendaketa lortzeko.
* *Mammisi de Nektanebo I*
* *Mammisi erromatarra,* Hathor eta Horusen seme zen Harsomtus (edo Ihy, Hathorren berpiztua) oinordeko jainkotiarra jaiotzen zuena.
* *Domiziano eta Trajanoko ate monumentalak.*
* *Erromatar kioskoa.*
* *Basilika kristaua*, V. mendean eraikia.

## Turismoa 
Dendera Tenplua Antzinako Egiptoko lekurik irisgarrienetako bat da turistentzat. Ia konplexuaren zati bakoitza bisita daiteke, hilobiak eta gutxienez kripta ezkutu bat, teilaturaino. Teilatura igotzeko aukerak eta bertan kontserbatutakoaren kalitateak Athor tenplua bakarra egiten dute bere ezaugarriei dagokienez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Evripidis Bakirtzis

**Evripidis Bakirtzis** (; Serres 1895eko urtarrilaren 16a – Fourni, 1947ko martxoaren 9a) greziar militar eta politikaria izan zen. "Koronel Gorria" esaten zioten.

Bi aldiz bota zuten armadatik errepublikanoen aldeko estatu-kolpe saiakeretan parte hartzeagatik, eta heriotza-zigorra ezarri zioten. Alemaniak Bigarren Mundu Gerran Grezia okupatu zuen garaian, Dimitrios Psarrosekin batera, Erresistentzia Nazionala eta Soziala (EKKA) mugimenduaren sortzaileetako bat izan zen, eta erakundeko buruzagi militarra izan zen. Ondoren, Nazio Askapenerako Mugimenduarekin (EAM) eta haren adar militarrarekin (Nazio Askapenerako Herri Armada, ELAS) bat egin zuen. Nazio Askapenerako Batzorde Politikoaren (PEEA) burua izan zen. Batzorde hau erresistentziak kontrolatutako greziar lurraldearen gobernua izan zen eta "Mendiko gobernua" deitua izan zen.

1946an Ikariara erbesteratu zuten. 1947an hilda aurkitu zuten, bihotzean tiro bat zuela. Agintariek autopsia egitea galarazi zioten familiari eta suizidioa izan zela esan zuten.

## Kanpo estekak
Metal zuri

**Metal zuriak, marruskadura aurkako metalak** edo **kojinetetarako metalak** apaingarri gisa erabiltzen diren metal distiratsuen aleazio batzuk dira, eta mahai-tresna edo apaingarrietarako oinarri gisa erabiltzen dira, baita berunez edo eztainuz egindako edozein aleazio ere, kojineteak, bitxiak, miniaturazko irudiak, tapoi fusibleak, domina batzuk eta tipo mugikor batzuk egiteko. Antzinako gauzen merkataritzan ere erabiltzen da, zilarra izan daitekeen baina kontraste-zigilurik ez duen artikulu susmagarri baterako.

Metal zurizko aleazio batek antimonioa, eztainua, beruna, kadmioa, bismutoa eta zinka izan ditzake (horietako batzuk nahiko toxikoak dira). Metal horiek guztiak ez daude metal zurien aleazio guztietan. Metalak nahastu egiten dira nahi den helburua edo beharra lortzeko. Adibidez, bitxigintzarako oinarrizko metal batek xaflakorra eta leungarria izan behar du, fluxuaren ezaugarri onak izan behar ditu, xehetasun finak moldekatzeko gaitasuna izan behar du gehiegizko porositaterik gabe, eta 230 eta 300 °C artean moldeatu behar da.

## Eztainu-berun eta eztainu-kobre aleazioak 
thumb|250x250px|Babbitt metalezko barrak eta lingoteak
Babbitt metala bezalako eztainu-berun eta eztainu-kobre aleazioek fusio-puntu baxua dute, soldadura gisa erabiltzeko aproposa, baina aleazio horiek Marruskadura-kojineteetarako ere ezaugarri ezin hobeak dituzte. Kojineteentzat garrantzitsuena da materialak gogorra eta higadurarekiko erresistentea izan behar duela eta marruskadura-koefiziente txikia izan behar duela. Halaber, kolpeen aurrean erresistentea izan behar du, erresistentea eta errodajea egin aurretik deslerrokatze txiki bat ahalbidetzeko bezain harikorra.

Metal puruak bigunak, erresistenteak eta harikorrak dira, eta marruskadura-koefiziente handia dute. Metal arteko konposatuak gogorrak eta higadurarekiko erresistenteak dira, baina hauskorrak. Berez, horiek ez dira errodamenduetarako material aproposak.

Aleazioak konposatu gogor baten partikula txikiak dira, disoluzio solido baten hondo gogor eta harikorrean txertatuak. Lanean ari denean, azken hori zertxobait higa daiteke, eta konposatu gogorrari karga eramaten utzi. Higadura horrek lubrifikatzailea sartzeko kanalak ere ematen ditu. Errodamenduetako metal guztiek antimonioa dute, eta antimonioak kristal kubiko gogorrak eratzen ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eulalio Muñoz

**Eulalio Muñoz** (Gualjaina, 1995eko uztailaren 16a) atleta da. Argentina ordezkatu zuen 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Guillermo Newberry

**Guillermo Newberry** (Córdoba, 1898ko maiatzaren 9a) atleta zen. Argentina ordezkatu zuen 1924ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Luis Oliva

**Luis Oliva** (Córdoba probintzia, 1908ko ekainaren 21a - Córdoba, 2009ko ekainaren 30a) atleta zen. Argentina ordezkatu zuen 1932ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1936ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marta Orellana

**Marta Orellana** (1973ko abenduaren 29a) atleta da. Argentina ordezkatu zuen 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Omar Ortega

**Omar Ortega** (Buenos Aires, 1960ko abenduaren 13a) atleta da. Argentina ordezkatu zuen 1984ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Melchor Palmeiro

**Melchor Palmeiro** (1923 - 1997ko urriaren 14a) atleta zen. Argentina ordezkatu zuen 1948ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Verónica de Paoli

**Verónica de Paoli** (1973ko maiatzaren 7a) atleta da. Argentina ordezkatu zuen 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
María Peralta

**María Peralta** (Mar del Plata, 1977ko azaroaren 30a) atleta da. Argentina ordezkatu zuen 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ane Negueruela

**Ane Negueruela Llamas** (Lazkao, Gipuzkoa, 1994) gipuzkoar abeslari eta musikagilea da. Nøgen taldeko abeslaria da.

## Bizitza 
Lazkaon jaioa, 1994an. Medikuntza ikasketak egin zituen Euskal Herriko Unibertsitatean. 2018an graduazio ekitaldian hitzaldia egin zuen Negueruelak eta euskarazko ikasketak aldarrikatu eta emakumeek praktiketan jasaten duten matxismoa salatzeko baliatu zuen hitzaldia.

2016an Nøgen musika taldearen hiru sortzaileetako bat izan zen Alex Irazusta eta Markel Idigorasekin batera. 2018an taldea utzi behar izan zuen medikuntza-ikasketak zirela eta. Eider Saezek hartu zion lekukoa. 2022an Negueruela taldera bueltatu zen, MIRa bukatuta.

2009an ETB-1eko *Egin kantu!* talent showan parte hartu zuen eta irabazle izan zen. Garaipena eman zion abestietako bat Nena Daconteren «En qué estrella estará» abestiaren euskarazko bertsioa izan zen ("Izarren antzera").

## Filmografia 
### Telebista 
* 2024, *Gora Bihotzak!*, ETB 1 (gonbidatua)
* 2023, *Joseba Arguiñano Sukalerrian*, ETB 1 (gonbidatua)
* 2009, *Egin kantu!*, ETB 1 (lehiakidea, irabazlea)

## Diskografia 
### Nøgen taldearekin 
* 2017, *Lys*
* 2018, *Liv til døden*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ramaria flavobrunnescens

***Ramaria flavobrunnescens*** *Gomphaceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoa: *Ramaria michaelis*.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** 5 eta 8,5 cm bitarteko garaierakoa eta 4 eta 8 cm bitarteko zabalerakoa, txiki samarra. Hanka mugatua du, zuria behealdean, goialdean adarren kolorerako joerarekin, mehe samarrak, zilindrikoak, oso adarkatuta, U formako lepoekin, terminalak bi mutur kamuts ditu, baina baita ia zorrotzak ere, motzak. Hasieran hori-udaberri kolorea du edo horia apur bat laranja kolorea, gero hori-arrexka, batez ere eguraldi hezean, onddoa apur bat higrofanoa ere agertzen da.

**Haragia:** Zuri garbia; jaspeztatua eguraldi hezean eta zuri zikinagoa. Pixka bat *Hypholoma capnoides* delakoaren usaina gogorarazten du, eta zaporea gozoa du.

**Etimologia:** *Ramaria* terminoa, latinetik dator “ramus” hitzetik, adar esan nahi du. *Flavobrunnescens* epitetoa arre kolorerako joera duelako du

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria. Hausnarkarientzat (behientzat eta ardientzat) pozoitsutzat jo izan da.

## Sasoia eta lekua 
Hainbat hostozabalen basoetan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Brasil, Europa, Errusia, Himalaiako eremua, Australia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zilar-kobre

[thumb|[Jakue V.a Eskoziakoaren zilar-kobrezko txanpona]]
**Zilar-kobrea** zilar-aleazioa da (edo, batzuetan, urrea), eta metal ez-baliotsu ugari ditu, hala nola kobrea edo eztainua eta zinka. Batez ere, txanponak eta dominak egiteko erabili izan da, metal nobleen eskasia eta monetaren debaluazio garaietan.

Zilar-kobrezko txanponaren erabilerarik zabalena Grezia zaharraren eta Erdi Aroaren artean eman zen. Adibidez, K.a. VI. eta V. mendeetan, Lesbos irlako hiri batzuek %60 kobrez eta %40 zilarrez egindako txanponak erabiltzen zituzten. Erdi Aroan zilarraren edukia jaisten joan zen, %25 edo %20ra arte.

Inflazio-aldietan, hala nola III. mendean Erroman edo 1620. urtearen inguruan Habsburgo Inperioan, zilar-edukia etengabe eta pixkanaka murriztearen ondorioz, zilarrezko txanponak zilar-kobrezko txanpon bihurtu ziren azkenean. Errege-erregina Katolikoek gehieneko muga bat ezarri zioten zilar-kobrezko txanponen kopuruari, eta sistema egonkor bat ezarri zuten, XVI. mende osoan funtzionatu zuena. 1548an Karlos I.ak zilar-kobrezko txanpon kopuru handiagoa baimendu zuen, eta 1552an zilar-edukia 7tik 5,5 gramora murriztu zuen.

Txanpon zatikatu batzuk ere zilar-kobrezkoak egin ziren hasiera on batetik. Hori da, adibidez, 1850 eta 1877 artean jaulkitako 5, 10 eta 20 Rappen (franko suitzarraren zentimoak) piezen kasua, zilar-kobrezko txanponak baitziren.

## Kanpo estekak
Ramaria flavoides

***Ramaria flavoides*** *Gomphaceae* familiako onddo espezie bat da.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** 14,5 cm-ko garaiera artekoa, antzeko zabalerarekin. Oinarria eta enborra 4cm-koa izan daiteke forma zilindriko irregular batekin edo, hobeto esanda, oso laburra eta puntaduna, zuria. Goialdean adarren  koloreetarako joerarekin, leuna. Adarrak estu samar, masa trinko bat osatuz, sekzio irregularki zirkularra edo angeluarrarekin, luzetara ildaskatua, adar anitzeko terminalekin 2-5 punta kamutsekoak, ia urratuak. Kolorea uniforme samarra da, hori-udaberri kolorekoa, batez ere terminaletan apur bat arrexka bihur daitekeena.

**Haragia:** Zuri-krema kolorekoa, aldatzen ez dena, pixka bat urtsua eguraldi hezean, batez ere oinean, jaspeztatua. Errefau usain bereizgarri bat dario, *Hebeloma* *crustuliniforme* delakoaren antzekoa.

**Etimologia:** *Ramaria* terminoa, latinetik dator “ramus” hitzetik, adar esan nahi du. *Flavoides* epitetoa, *Clavaria flava*-ren antzekoa delako du.

## Jangarritasuna 
Ezezaguna.

### Nahasketa arriskua 
Ziurrenik beti nahastu izan da oso antzeko koloretakoa den *Ramaria flava-rekin*.

## Sasoia eta lekua 
Hostozabalen basoetan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gloria Carrá

**Gloria Andrea Curra**, artistikoki **Gloria Carrá** (Banfield, Lomas de Zamora, Buenos Aires probintzia, Argentina, 1971ko ekainaren 15a) argentinar aktorea, abeslaria eta konpositorea da. 

## Bizitza 
Alaba zaharrena Ángela Torres aktore eta abeslaria du, eta Marcelo Torres musikariarekin izan zuen.

### Ibilbidea 
#### Aktore 
Dario Vittori aktoreak aholkatuta aldatu zuen abizena. Aktore ibilbide oparoa izan zuen, eta telebistan bilauak antzezteagatik nabarmendu zen. 

#### Musika 
2013an Coronados de Gloria taldea sortu zuen. Talde horretako abeslari nagusia, konpositorea eta gitarrista da. 2018an, beste emakumezko artista batzuekin batera, "Bella Ciao" abestiaren bertsio bat grabatu zuten Argentinan legezko abortuaren alde.

## Telebista 
## Zinea 
; Filmak

; Film laburrak

## Antzerkia 
* *La mujer del vestido verde*. Jorgelina Aruzzik idatzia. 2022.
* *Las Irresponsables*, Julieta Díaz eta Paola Krumekin. 2022.
* *El recurso de Amparo*. Centro Cultural 25 de Mayo. 2021-2022.
* *Sex, viví tu experiencia* Gorriti Art Center. 2019 y 2020.
* *La Ratonera* Teatro Multitabaris. 2018, 2019 Gira Nacional y Países regionales.
* *Cuando llueve,* San Martin Antzokia eta Multiescena Antzokia 2017-2019
* *Red Carpet,* San Martín Abntzokia 2014.
* *En el cuarto de al lado,* Paseo la plaza Antzokia, 2012
* *4D óptico*, San Martin Antzokia , 2011
* *Qué será de ti*, Maipo Antzokia, 2010
* *Patito Feo: La historia más linda en el Teatro* (2007 y 2008)
* *La felicidad* ,San Martin Antzokia, 2007
* *Frida y yo,* Paseo la Plaza Antzokia, 2006
* *¿Estás ahí?,* Maipo Antzokia, 2003 -2004 eta 2014
* *Bésame mucho,* Paseo la Plaza Antzokia, 2002
* *Blanco sobre blanco, * Teatro el nacional Mar del Plata 1994
* *Las mariposas son libres,* Teatro el nacional 1994
* *La Banda del Golden Rocket* Teatro Gran Rex. 1993.
* *Señorita maestra en el Nacional* 1983-1985

## Sariak eta izendapenak 
### Zinea 
### Telebista 
### Antzerkia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Fitxa hemen: Cinenacional.com
Rubén Mendoza

**Ruben Mendoza** (Boyacá, Kolonbia, 1980) Kolonbiako zinema zuzendaria da , eta Luis Ospina zinemagilearen azken filmak editatu ditu.

## Biografia 
Mendoza Kolonbiako Unibertsitate Nazionalean Zinema eta Telebistako Errealizazio karreran egresatua da (Ohorezko Matrikula eta Merezimenduzko Tesia), bertan Unibertsitateko Bideotekako Zuzendari eta Historia Filmografikoaren euskarrian karrerako Monitore bezala aritu zen, eta Antes de cabalgar filmarekin seihilekorako gidoiaren barne lehiaketaren irabazlea izan zen. Hainbat tailer egin zituen, eta horien artean nabarmentzekoa da Eliseo Altunagak San Antonio de los Bañoseko (Kuba) Zinema eta Telebistako Nazioarteko Eskolan emandako *gidoi zinematografikoa*. 2010ean, Canneseko Zinemaldiko Egoitzan parte hartzeko aukeratu zuten, Oscar Ruiz Naviarekin batera.

2017an, *Señorita María: la falda de la montaña* dokumentalak sari berri bat eman zion Cartagenako Zinema Jaialdian, zuzendari onenaren atalean. Filma urte horretako azaroaren 23an estreinatu zen.

2017. eta 2018. urteetan Un Día en la UN filma zuzendu zuen, Scott Free Productions lizentziapean egindako ekoizpena, Kolonbiako Unibertsitate Nazionalaren sorreraren 150. urteurrena ospatzeko helburua zuena, 2017ko abuztuaren 24an unibertsitateko egoitzetako ikasle, irakasle, administrari eta bisitariek grabatutako bideoak bilduz. Filma 2018ko martxoaren 8an estreinatu zen herrialde osoan aldi berean.

Gaur egun, bere film berria, *Niña errante*, Frantziarekin koprodukzioa, Donostiako Zinemaldian dago aukeratua, *Zinema eraikitzen* sailean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Altamira-San Kristobal

**Altamira-San Kristobal** Busturiko auzoa da. Elkarren ondoan dauden bi nukleok -Altamirak eta San Kristobalek, hain zuzen- osatzen dute auzoa. 

## Demografia 
## Ondarea 
* Txirapozu jauregia (Altamiran)
* San Migel Goiaingeruaren eliza (Altamiran)

## Kanpo estekak
Axpe-San Bartolome-Abiña

**Axpe-San Bartolome-Abiña** Busturiko auzoa da. Busturiko udaletxea bertan dago. Axpe da herrigune nagusia, iparraldean San Bartolome dauka eta hondartza aldean Abiñako etxeak daude.

## Demografia 
## Kanpo estekak
Poli(biniliden kloruro)

**Poli(biniliden kloruro)a** (**PVDC**) polimero sintetiko termoplastikoa da biniliden kloruroaren polimerizazioz ekoizten dena. Biologikoki eta kimikoi erresistentzia handia duen produktu bat da: disolbaezina da disolbatzaile organiko gehienetan, baina disolbagarria disolbatzaile polarretan. Hesi eraginkorra da hezetasunarekiko, oxigenoarekiko eta usainekiko Ondorioz, elikagaiak biltzeko usatzen da.

## Ekoizpena 
Poli(biniliden kloruro)a biniliden kloruro monomeroaren erradikal-polimerizazioz ekoizten da.
ezkerrera|thumb|137x137px|Poli(biniliden kloruro)aren egitura

## Erabilera 
PVDCa prozesatzeko film edo estrusiorako pikor gisa lortzen da. Estaldurak egiteko baldin bada, disoluzioan edo dispertsioan eskaintzen da. Prozesatzean kontuz ibili behar da 125 C-tik gora deskonposatzen hasten delako hidrogeno kloruroa emanez.

PVDCa film babesleak egiteko erabiltzen da nagusiki. Bestetik, garbitzeko produktu gisa  baliatzen da, oihalak eta tapizak esaterako. Belar artifiziala edo hodiak egiteko ere erabiltzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Raúl Ilaquiche

**Raúl Clemente Ilaquiche Licta** (Tigua Yatapungo, Pujilí, Ekuador, 1973ko urtarrilaren 8a - Tanbillo, Ekuador, 2024ko abenduaren 13a) ekuadorreko abokatu, margolari eta buruzagi indigena izan zen, oso aktiboa gizarte eta politika lanetan. 2008an Bartolomé de las Casas saria irabazi zuen lehen ekuadortarra izan zen, herri indigenen eskubide eta balioak defenditzeagatik. Lourdes Tiban politikariarekin ezkonduta zegoen. Trafiko istripu batean hil zen.

Cotopaxiko Kichwa Defentsa Fundazioko zuzendaria eta Cotopaxiko Mugimendu Indigenako buruzagia izan zen. Ecuarunari elkarteko lehendakariorde kargua bete zuen, eta 2007an errepublikako diputatu kargua alboratu zuen. Irakasle eta hamar bat libururen egile ere izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Biáñez

**Biáñez** Karrantzan dagoen auzoa da. XIX. mendearen erdialdean, jada Karrantza Haraneko Udalaren parte zelarik, 460 biztanle zituen.

## Demografia 
## Ondarea 
* Santiagoren eliza

## Ikus, gainera 
* Enkarterri

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hans Streuli

**Hans Streuli** (Zürich, 1892ko uztailaren 13a – Aarau, 1970eko maiatzaren 23a) suitar arkitekto eta politikaria izan zen. Suitzako Konfederazioko presidentea izan zen 1957an.

ETH Zürichen ikasi zuen eta 1916an arkitekto diploma lortu zuen. 1918an arkitektura-estudio bat ireki zuen Wädenswilen eta 1922an Richterswilera joan zen. 1928tik 1935era herri honetako alkate izan zen.

Alderdi Erradikal Demokratikoko kide izan zen eta 1935ean Züricheko kantonamenduko gobernuko kide hautatu zuten. Suitzako Kontseilu Federaleko kide izan zen 1954tik 1959ra, eta Finantza saila zuzendu zuen. Ez zuen lortu zerga federal uniformea sartzea eta luxuaren gaineko zerga kendu zuen. Gastu federalak baxu mantendu zituen.

Suitzako Konfederazioko lehendakaria izan zen 1957an. 1959an politikatik erretiratu zen, eta, ondoren, hainbat elkarte eta erakundetako presidente izan zen.