Barbe-Nicole Clicquot-Ponsardin

**Barbe-Nicole Ponsardin**, ezkontzaz **Clicquot**, ezaguna **Veuve Clicquot** izenez (ezizenez: Xanpainaren dama handia; Reims, Frantzia, 1777ko abenduaren 16a - Boursault, Frantzia, 1866ko uztailaren 29a) frantziar enpresaburua eta asmatzailea izan zen. Mahastizaintza eta ardogintza arloko xanpain enpresa bat zuzendu zuen lehen emakumea izan zen. Teknika berriak sartu zituen, eta, horri esker, munduko xanpain-ekoizle onenetako bat bihurtu zen.

Bi ekarpen egin zituen xanpainaren esparruan, kalitatea hobetzeko dekantazio-teknika eta etiketa. Ponce-Jean Nicolas Ponsardin ehungintzako fabrikatzaile eta politikari aberats baten alaba zen, 1813tik baroia zena. Ama Marie-Clementine Letertre Huart izan zen.

Umetan Saint-Pierre-les-Dames abadetxean hezi zen, aitak handik kendu zuelarik, Iraultza baino lehentxeago. Jostun batekin egon zen ezkutatuta. Izu Garaiaren bukaeraren ostean, gurasoekin bizi izan zen berriro, eta etxean hezi zuten.

1798ko ekainaren 12an François Clicquotekin ezkondu zen, hogeita bat urte zituela. Zeremonia cava delako batean izan zen, apaiz erregogor batekin. Azken horrek Dom Pérignonen liburu bat oparitu zion bikoteari.

Bere senarrarekin Champagneko maldetan barrena ibili zen. Han, xanpain-soro guztiak bisitatu zituzten.

Ezkondu eta sei urtera François Clicquot senarra, 1805eko urriaren 23an hil zen sukar tifoidearen ondorioz. Nortasun handiko eta izaera bereziko emakumea zenez, negozioarekin jarraitzea erabaki zuen. Garai hartan xanpaina ez zen edari ezaguna eta errege-gortean baino ez zuten edaten. Erabaki ausarta hartu zuen: xanpaina Errusiara exportatzea. Esportazio horretan arrakasta izan zuen eta xanpaina erdi-mailako klasekoen artean zabaltzea lortu zuen. Denboraz, edari hori mundu guztian egin zen ezaguna. Reims Iparraldeko hilerrian dago lurperatuta.

## Ekarpenak 
#### Dekantazioa 
Kalitatea hobetzeko dekantazio teknika garatu zuen. Xanpain botila beherantz inklinatuta jarrita, botilari zortziren bat biratu behar zitzion egunero. Horrela, hondarrak lepoan gertazea lortzen da. Gero, tapoia atera eta hondarra kendu egiten zaio.  Dekantazio-teknika horri esker, xanpain edari gardena bilakatu zen.

Ondoan izan zituen Louis Bohne eta Alexandre Fourneaux, Fourneaux & Cie (gero Taittinger) xanpain etxekoa. Establezimenduaren zailtasunen aurrean, azken hau 1810ean urrundu zen. Geroago, aitaginarrebak laguntzea onartu zuen eta mezenas garrantzitsua bihurtu zen.

Antoine-Aloys de Mullerrekin, upategiko maisuarekin, pupitre bidezko ontzi-aldaketa (trasiegoa) asmatu zuen. Prozesu horrek ardoaren kalitatea hobetzen zuen, eta ardo argiagoak eta garbiagoak lortzeko aukera eman zuen.

Napoleondar gerrak gorabehera, Clicquot alargunak Europa osotik bidali zituen berriemaileak. AEBko banderapean bidaiatu zuten, Ingalaterraren blokeoa saihesteko asmoz.

1831n Édouard Werlérekin elkartu zen, 1821etik enpresako ikaslea. Gero, Ferdinand de Sachs baroiarekin elkartu zen.

«Clicquot alarguna» (Veuve Clicquot) edo «xanpainaren dama handia» goitizenez, bere enpresa zuzentzen jakin zuen eta, hil zenean, Veuve Clicquot Ponsardin etxeak 750 000 botila merkaturatzen zituen eta bere produkzioa herrialde askotara bidaltzen zen.
Pixkanaka, hazkuntza onenetako mahastiak erosi zituen, Bouzy, Verzy eta Verzenay-n, Reims mendian, Avize-n, Le Mesnil-sur-Oger-en, Côte des Blancs-en. Horrela, 515 hektarea dituen Veuve Clicquot Etxearen mahasti-ondare bikaina bihurtu zen.

#### Errusiako merkatuaren garapena 
1806tik aurrera, Louis Bohne, Errusiara esportatzearen ardura zuena, askotan joan zen hara. Oso azkar xanpaina nagusitu zen, bereziki Alexandro I.a tsarraren gortean. Napoleon I.a (Bonaparte) erori ostean, enpresak xanpaina zeraman itsasontzi bat bidali zuen San Petersburgora 1814an, bere lehiakideei aurrea hartuz.

### Mezenasgoa 
1822an, Barbe-Nicolek banku bat sortu zuen Reimsen, bere komunitatearen negozioa finantzatzeko. Denda 1827an itxi zuten, 700 000 liberako zorra utzita.

1842 eta 1849 artean, Boursaulteko gaztelua berreraikiarazi zuen bere alabarentzat, Chevigneko kondesarentzat, eta erretiratu egin zen.

## Ondorengotza 
* Bere alaba, Clémentine Clicquot (1799-1863), Louis Marie Joseph Chevigneko kondearekin (1793-1876) ezkondua.
* Bere biloba, Marie-Clémentine de Chevigné (1818-1877), Louis de Rochechouart Mortemarteko kondearekin (1809-1873) ezkondua.
* Bere birbiloba, Anne de Rochechouart Mortemart (1847-1933), Emmanuel de Crussol, Uzèseko dukearekin (1840-1878) ezkondua. Uzèsko dukesa ospetsua izan zen, historiak izen hori eman baitzion.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 1972an, Veuve Clicquot Ponsardin xanpain-etxeak urteko sari bat sortu zuen bere omenez, Veuve Clicquot saria, emakume zuzendariak edo enpresa-gerenteak saritzen dituena. Sari hori hemezortzi herrialdetara zabaldu da.

* Barbe Nicole Clicquoten historioak inspiratu zuen Beirut taldea bere historia kontatzen duen «Cliquot» abestia sortzeko, *The Flying Club Cup* izeneko bigarren albumean.
* 2009an, Elvire de Brissacek Barbe Nicole Ponsardin-en *Voyage imaginaire autour, veuve Clicquot,* 1777-1866 eleberria argitaratu zuen Grasset argitaletxeak.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Princesse Jean de Caraman Chimay. (1952). *Madame Veuve Cliquot Ponsardin, Sa vie, son temps*, illustrations de Drian.
* Daniel Pellus (1992). *Madame Veuve Clicquot et la conquête (pacifique) de la Russie*», Martelle éditions.

## Kanpo estekak