Sedes sapientiae

**Sedes sapientia** edo **Jakituriaren Tronua** (latinez: ***sedes sapientiae***) Andre Mariaren deboziozko titulu ugarietako bat da, tradizio katolikoan. Eliza Katolikoak ohoratzen du adbokazioa ekainaren 8an.

## Ezaugarriak 
Forma bereizgarria duten ikono eta bereziki eskulturak egin dira, madonna tipologia bat, izen honekin identifikatuak: Maria tronu batean eserita dago Jesus Haurra altzoan duela. Kristau askok Kristo ikusi zuten jakituria edo jakintzaren sinbolo gisa, eta hortaz, Mariaren altzoa bera, jakituriaren eserleku edo tronu bihurtzen da, eta Maria bere ere tronu bikoitz batean dago.  

Madonna mota hau *Khora tou Akhoretou* ("Edukiezinaren edukiontzia") prototipo bizantziarrean oinarritzen da, XI. mendearen hasierako aipuak daudelarik. Irudi goiztiar bat, garai hartakoa, Alemanian Matilde Gurutzera esmalteetan aurki daiteke, bizantziar inspirazioko lana. Ondoren, adibide eskultoriko sorta zabal batean agertu zen, eta Mendebaldeko Europan margotutako irudietan, 1200. inguruan eta hortik aurrera. 

Irudikapen tipikoetan, tronuaren egitura-elementu batzuk agertzen dira, heldulekuak eta aurreko hankak baino ez badira ere. Ama Birjinaren oinak, maiz, oinak jartzeko aulkitxo baxu baten gainean pausatzen dira; tunika eta gainjantziz jantzia egon ohi da, eta gainjantziak estal diezaioke burua edo bestela koroa eraman. Haurra ezkerreko belaunaren gainean dago eseria edo magalean bestela, zentratua eta frontalki, eta gehienetan liburu bati eusten dio eskuarekin.. Honen ondorioz, oinetan bi lehoi agertzen ziren tipologia bat garatu zen, eta Salomonen tronua ere esan ohi zaio irudi tipo honi.

### Adibideak 

Fitxategi:017 Mare de Déu amb el Nen, s. XII, Catalunya (Museu Frederic Marès, Barcelona).jpg|Frederic Marès museoko bat, Kataluniakoa.
Fitxategi:Madonna Sedes Sapientiae by Presbyter Martinus Tiere.jpg|Mariaren oinetan, lehoiak: Salomomen Tronuari erreferentzia.
Fitxategi:Virgen entronizada en Majestad, Catedral de Calahorra.jpg|Calahorrako katedralekoa.
Fitxategi:Jan van Eyck - Lucca Madonna - Google Art Project.jpg|Jan van Eyck: Luccako Madonna.

## Euskal Herrian 
12. mendetik ohikoak dira era honetako eskulturak Euskal Herrian. Nafarroan eredu bat garatu zen Iratxeko adibide baten ondoren, non Mariak altzoaren erdian duen haurra ez duen eskuekin ukitzen. Iratxeko irudi hori eta beste batzuk gainera zilarrez apaindu zituzten, adibidez Iruñeko Katedraleko Andre Mariaren irudi nagusia.

Nafarroako zenbait irudi bikain Iruñeko Elizbarrutiko Museoan gordetzen dira, zur polikromatukoak erromanikoak direnak. 12. mendeko zaharrenetako batzuetan, hala nola Iharnotz, Eristain edo Zilegietakoan irudi hieratiko zurruna dute pertsonaiek, baina ondorengo lanek ikuspegi humanistagoa daukate. Aro gotiko horretako adibideak dira Meotz, Bezkitz, Urritzelki edo Zarikietakoak.
erdian|thumb|510x510px|Iruñeko Katedraleko museoko bilduma (guztiak ez dira zehatz Sedes sapientiae, baina bai gehienak).

Araban nabarmentzen da Esklabotasunaren Ama Birjinaren irudia, 13. mendearen amaieran, zeinak estiloa markatu zuten berritasun batzuk zituen, Georg Weise adituraren arabera: besteak beste, amak ohikoan bezala, fruta bati eusten dio ezkerrarekin Jesusek, eskumakoaren bedeinkapena egin bitartean. 

Beste hainbat Andre Mari ezagun ere tipologia honetakoak dira, hala nola Estibalizko Andra Maria, Eunateko Ama Birjina, Arantzazuko Amaren irudia, Antiguako Andra Mari (Lekeitio) eta Tuterako Andre Mari Zuria.

Fitxategi:Monasterio de Santa María la Real de Irache (NAVARRA). 74.JPG|Iratxeko Andre Maria.
Fitxategi:Santa maria la real catedral pamplona.jpg|Andre Maria Erregina, Iruñea.
Fitxategi:Eunate - Ermita de Santa Maria 20.jpg|Eunateko Andre Maria.
Fitxategi:Estibaliz - Monasterio de Nuestra Señora 16.jpg|Estibalizkoa.
Fitxategi:Izaskun - Ama Birjinaren baseliza (05).jpg|Izaskungo baselizakoa.
Fitxategi:Zilegietako madonna 11.jpg|Zilegietakoa, 12. mendekoa.
Fitxategi:Aranzazu Virgen 1.JPG|Arantzazuko Ama.
Fitxategi:Esklabotasunaren Ama Birjina.jpg|Esklabotasunaren Ama Birjina.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak