open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mugaretenea etxea

**Mugaretenea etxea** Gipuzkoako Hondarribia udalerriko Alde Zaharrean dagon eraikin bat da, San Nikolas kalean.

## Eraikina 
Zenbaiten ustez, eraikin hau XVI. mendekoa da, eta beste zenbaiten ustez, XVII. mendekoa. Segur aski, XVI.ean hasi eta XVII.ean bukatuko zuten. Pizkunde garaiko etxe ederra da, eta Hondarribiko harresiek babesten zuten eremu barruan zegoen, baina ez zen Erdi Aroko hiriguneko zati. Oinplano angeluzuzena du, hiru isuriko teilatua eta hiru solairu (behekoa eta beste bi).

Alde nagusia hareharri landuz egina du. Beheko solairuan bi bao ditu, eta hiru gainerakoetan. Beheko sarbidea izan ezik, gainerako baoek moldura dotoreak dauzkate. Beheko solairuan sarbide dintelduna du, eta leiho hesitu bat. Lehen solairuan hiru leiho ditu, eta horietako bat, erdikoa, balkoi bihurtua dago, eta zertxobait irtena. Bigarren solairuan hiru leiho ditu moldura baten gainean (alderdik alde zeharkatzen du aurrealdea). Leiho horien gainean, erlaitza du, obaz apaindua, eta, gainean, egurrezko teilatu hegal itzela, harburu zizelkatuekin. Aurrealde horrek Mugarrieta familiaren armarria ere badu, aski soila (beheko solairuko sarbidearen gainean dago)

Eskuineko aldeak lorategi batera ematen du. Manposteriaz egina dago, eta baoak nahiko modu irregularrean jarriak dauzka. Barrualde ongi zaindua dago. Ezkaratz handia du sarreran, eta eskailera ondoren, hori ere handia eta ederra, solairu nagusira igotzeko.

## Ikus gainera 
* Gipuzkoako jauregi eta dorretxeen zerrenda

## Kanpo estekak
Sacoglossa

**Sacoglossa** itsas-barraskilo eta itsas-bare klado bat da, Heterobranchia kladoaren barruan sailkatua, molusku gastropodoa. Algen zeluletako elikagaiak jaten dituzte. Batzuek sinpleki algen zelula barneko likidoak irensten dituzte, baina beste batzuek bertako kloroplastoak erabiltzen dituzte eta kleptoplastia izeneko fenomenoa erabilita fotosintesia egiten dute, animaliak izan arren.

Sacoglossa taldearen barruan bi klado ezberdin daude: Oxynoacea oskoldun familiak eta Plakobranchacea oskol-gabekoen familia. Lehenengoaren barruan lau familia daude: Cylindrobullidae, Volvatellidae, Oxynoidae eta Juliidae, kuxkubiko gastropodoak. Oskolik gabekoen artean sei familia daude, bi goi-faimiliatan banatuak: Plakobranchoidea eta Limapontioidea. Sacoglossa beste kladoetatik bereizten da radulan hortz lerro bakarra duelako.

Kathe R. Jensenen arabera 284 espezie baliagarri daude.

## Kanpo estekak
Joana Eroaren etxea

**Joana Eroaren etxea** edota **Egiluz etxea** Gipuzkoako Hondarribia udalerriko Alde Zaharrean dagon eraikin bat da. Izena ustez, 1502an Joana Gaztelakoa erreginak bertan ostatu hartu omen zuelako datorkio.

## Eraikina 
Etxea noizkoa den eta zer estilotakoa den, ez dago gutiz garbi, baina badirudi XVI. mendearen bukaerakoa dela, eta estiloz, berriz, pizkunde herrerianoa.

Oinplano laukizuzena du, eta aurreko aldea, nagusia, harri landuz egina (gainerakoak manposteriazkoak dira). Aurreko aldean, harlanduzko kateak kuxindura moduan jarriak ditu izkinetan, eta sistema bera du solairuen arteko inpostetan eta taulamenduaren azpiko erlaitzean.

Baoak dinteldunak dira, eta kuxindura dute inguru guztian. Bi solairu ditu, eta aurreko aldea hiru ardatzetan antolatua dago. Beheko solairuan, sarbidea du erdian, janbetan kuxindurak dituela, eta gainean, frontoi makotua (etena dago, erdian armarria jartzeko). atearen alde bakoitzean, bao handi bat ageri da. Goiko solairuan, armarria du erdian (hondatua dago zenbait zatitan), gainean hiruki formako frontoia duela, eta leiho bat alde bakoitzean. Armarria Egiluz leinuarena da (Arabakoa zen jatorriz sendi hori). Armarriaren gainean, latinezko idazki bat dago, *"Generatio Reg. Esp. Benedicetur"*, eta azpian ere badu gaztelaniazko idazkia, *"De las órdenes de Fuenmayor"*.

Teilatua bi isuritakoa da, eta teilatu azpian, erlaitz molduraduna dauka. Egun ez da inor bizi, eta utzia dago.

## Ikus gainera 
* Gipuzkoako kultura ondasunak
* Gipuzkoako jauregi eta dorretxeen zerrenda

## Kanpo estekak
Ensifera

**Ensifera** ortopteroen subordena bat da, kilkerrak eta Tettigoniidae familiakoak barnean dituena.

## Sailkapena 
* Grylloidea goifamilia
** Gryllidae
** Gryllotalpidae
** Mogoplistidae
** Myrmecophilidae
* Hagloidea goifamilia
** Prophalangopsidae
* Rhaphidophoroidea goifamilia
** Rhaphidophoridae
* Schizodactyloidea goifamilia
** Schizodactylidae
* Stenopelmatoidea goifamilia
** Anostostomatidae
** Cooloolidae
** Gryllacrididae
** Stenopelmatidae
* Tettigonioidea goifamilia
** Tettigoniidae
** Haglotettigoniidae
** Tettigoniidae

## Kanpo estekak
2005eko urriaren 3ko eguzki eklipsea

**2005eko urriaren 3ko eguzki eklipsea** eklipse anularra izan zen. 

0,9576ko magnitudea izan zuen. Eklipse anularraren iraupenik handiena erdialdeko Sudanen izan zen eta 4 minutu eta 31 segunduko iraupena izan zuen. Iberiar Penintsula (non azken eklipse anularra 241 urte aurrerago izan zen) eta Afrika zeharkatu zituen. Europan 2028ko urtarrilaren 26ko eguzki eklipsearen aurretik azken eguzki eklipse osoa izan zen.

Ez zuen Euskal Herritik pasa, lekurik gertuena Salamancako probintzia izan zen.

## Irudiak 

File:SE2005Oct03A.gif
File:Annular solar eclipse 2005-10-03 NASA map.jpg
File:Eclipse Valladolid October 3 2005 01.jpg
File:Eclipse EastAfrica AMO 20051003.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1999ko abuztuaren 11ko eguzki eklipsea

**1999ko abuztuaren 11ko eguzki eklipsea** eklipse osoa izan zen. 

1,029ko magnitudea izan zuen. Eklipse osoaren iraupenik handiena Errumanian izan zen eta 2 minutu eta 23 segundoko iraupena izan zuen. Europan 1990eko uztailaren 22ko eguzki eklipsearen ondotik lehen eguzki eklipse osoa izan zen.

Europako leku askotan eguraldi txarra izan arren, ikusle gehien izandako eguzki-eklipseetako bat izan zen.

## Irudiak 

File:Sonnenfinsternis 1999-08-11 1.jpg|Paderborn, Alemania
File:Korona.png|Balaton, Hungaria

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Stormbringer (Deep Purple)

***Stormbringer*** (euskaraz literalki *Ekaitz-Ekarle*) Deep Purple rock musika taldearen abesti bat da. 1974ko izen berdineko *Stormbringer* diskoaren barnean argitaratu zen.

## Kanpo estekak 
* *Stormbringer* abestia entzungai. Youtube.com
Man in the Rain

**Man in the Rain** (euskaraz *Gizona Euripean*) Mike Oldfield ingeles musikariak konposatu eta jo, eta Cara Dillon irlandar abeslariak abestutako pop abesti bat da. 1998ko *Tubular Bells III* diskoaren barnean argitaratu zen.

1983ko musikari berdinaren *Moonlight Shadow* abesti ospetsuaren estilo beretxua du.

## Kanpo estekak 
* *Man in the Rain* abestia entzungai. Youtube.com
José Manuel García Maurin

**José Manuel García Maurin** edo futbolean **José García** moduan ezagunagoa, (Iruñea, Nafarroa Garaia, 1997ko urtarrilaren 13a) futbolari nafarra da, Osasuna taldeko jokalari ohia dena. Erdilari lanetan aritzen da. 

## Estatistikak 
*2024ko Ekainaren 8an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak 
* Profila
Yoel Sola

**Yoel Sola Cariñanos** (Iruñea, Nafarroa Garaia, 1992ko apirilaren 10a) Euskal Herritar futbolaria da. Puntaerdi lanetan aritzen da.

## Estatistikak 
*2024ko Ekainaren 8an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Profila
Santa Maria eliza (Nabaskoze)

**Santa Maria eliza** edo **Zelaiko Santa Maria eliza** Nabaskoze almiranterriko Nabaskoze kontzejuan XII. mendeko kristiau eliza bat da, erromaniko estiloan.

## Eraikina 
Eliza herrigunetik kanpo dago eta paisaian integratuta. Garai batean Nabaskoze jatorrizko herria zegoen bertan, eta eliza parrokiala zen. Oinplano angeluzuzena du, zirkuluerdi-formako absidea, labe-gangaz estalia; ganga, berriz, inposta gaineko kanoi zorrotzez estalia, eremu lauaren edo xake-formakoaren arabera. Gurutzadurari dagokion atalaren behealdean, arku bikoitzeko galeria bat irekitzen da, kapitel apainduak dituzten pilareen gainean. Kanpoaldearen egituraketa, dorrea nabearen erdian dagoela, eliza hori hilerritzat hartu da, izan ere, hilerriko kapera gisa jarduten du. Bao sortak harlanduzko hormen sendotasuna apurtzen du, bai leihoek (apainduriko hauts-babesa dute), bai krismoi itxurako portada txikiak (xake-erakoa), bai lodiera desberdineko billetez egindako arkiboltek. Azpimarratzeko beste puntu bat absideko teilatutxoari eusten dioten harburuak dira, non animalien irudikapena ugaritzen den jarrera zailetan, Iruñeko tailerra deritzonaren lorpen xaloekin egindako deribazioa.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Erromanikoa Euskal Herrian
* Euskal Herriko arkitektura erromanikoen zerrenda
* Nabaskoze
* Nabaskoze Almiranterria

## Kanpo estekak
Santa Maria eliza (Deba)

**Santa Maria eliza** Gipuzkoako Deba udalerriko herrigunean dagoen eliza bat da. XV. mendean eraikitzen hasi eta XVII. mendean amaitu zen. Gipuzkoako kultura ondasun izendatua dago.
 
## Eraikina 
Eliz atari polikromatu ikusgarria duen eraikin gotiko bikaina da, Gipuzkoan kalostra gotikoa izan zuen lehenbizikoa. Barnealde bikaina hiru nabe eta nabearen kontraforteen artean irekitzen diren kaperez gurutzadura inguratutako gangez eta hiru nabez osatua dago.

Hiru norantzetara begira dagoen atariaz gain altxatzen den dorre bat du. Sakristia Frantzisko Ibero azpeitiar masisuak diseinatutako altzari barrokoz apaindua dago.

Barnealdean, Jasokundeko Gure Amaren Erretaula Nagusia nabarmentzen da, 1662an Bernabé Corderok egin eta 1668an Pedro Alloitizek armatua. 1683ko Gure Andra Arrosariokoa eta Done Mikel ezagutzen diren Pedro Alloitizen azken lanak izan ziren.

Fitxategi:Deba - Iglesia de Santa Maria, claustro 05.jpg|Kalostra gotikoa.
Fitxategi:Deba - Iglesia de Santa Maria, claustro 29.jpg|Kalostra gotikoa.
Fitxategi:Deba - Iglesia de Santa Maria, retablo mayor 1.jpg|Erretaula Nagusia.
Fitxategi:Deba - Iglesia de Santa Maria, portada 29.jpg|Eliz ataria.
Fitxategi:Deba - Iglesia de Santa Maria, portada 02.jpg|Eliz atariko atezangoak eskulturekin.
Fitxategi:Deba - Iglesia de Santa Maria, portada 19.jpg|Eliz atariko tinpanoa.
Fitxategi:Deba - Iglesia de Santa Maria, vidrieras 1.jpg|Beiratea
Fitxategi:Deba - Iglesia de Santa Maria, vidrieras 5.jpg|Beiratea
Fitxategi:Deba - Iglesia de Santa Maria, vidrieras 2.jpg|Beiratea

## Ikus gainera 
* Gipuzkoako kultura ondasunak
* Eliza Kolumnarioak Euskal Herrian

## Kanpo estekak 
* «Santa Maria», Debako Udalaren webgunea.
Mikel Pagola

**Mikel Pagola Biurrun** (Iruñea, 1982ko martxoaren 4a) euskal herritar futbolaria da, atzenai postuan aritzen zena. Tudelano taldean jokatu du gehienbat.

## Estatistikak 
*2020eko maiatzaren 8an eguneratua. Datu ofizialak.*
Aimar Sagastibeltza

**Aimar Sagastibeltza Caballero** (Leitza, Nafarroa Garaia, 1984ko uztailaren 5) Euskal Herritar futbolari ohia da. Erdiko atzelari gisa jokatzen zuen.

## Kirol ibilbidea 
*2024ko maiatzak 11n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Bertsolaritza 
Aimar Sagastibeltzak bertsolaritzaren munduarekin lotura estua dauka eta 2021eko Nafarroako Bertsolari Txapelketan zein 2023koan epaile lanetan aritu da.

## Kanpo estekak
Helmuga marketin

**Helmuga marketina** marketin tradizionalaren oinarrizko kontzeptuak, Philip Kotlerek ezarritakoak, aprobetxatzean datza, hiri, probintzia edota herrialde bateko ezaugarri turistikoak sustatzen beraien iturburu-merkatuentzat helmuga erakargarri bezala posizionatzeko.

Marketin tradizionalaren etapa tipikoak (merkatu, salmenta, merkatu ikerketa eta posizionamendua) barneratzeaz gainera, helmuga marketina geroz eta gehiago dago erlazionatua "on line" munduarekin, turismoaren sektoreak erarik efizienteenetako batean aprobetxatu baituelako internet promozio eta salmenta kanal bezala.

## Kanpo estekak
Irismen (argipena)

**Irismen** hitzak adiera zenbait ditu:
* irismena, arma bat distantzia batera heltzeko ahalmena;
* irismena, aireontzi bat distantzia batera heltzeko ahalmena;
* irismena, hedabide baten erabiltzaile kopuruaren neurria.
Marketin korporatibo

Marketin korporatiboa organizazio baten barnean marketin estrategiak ezartzean datzan marketinaren disziplina bat da non enpresako kolaboratzaileak fideltzea eta hauen produktibitatea handitzea bilatzen den.

Sarrera

Sozietate baten eta sistema ekonomiko global baten bazkide bezala, enpresa bat ez da entitate isolatu bat, orain inoiz baino gutxiago. Dinamika propioaz eta barneko konplexutasunaz aparte, bere ingurunearekin erlazio sakonak ditu, non normalean aparteko dinamikotasun eta konplexutasuna dituen.

Konpetentzia handiak, merkatuko aldaketak, teknologian eta kokapenean aurrerapenak, beste faktore batzuen artean, aurrekaririk gabeko ingurune bat moldatzen dute. Enpresa batek arrakasta izan dezake gaur eta bihar desagertu.

## Kanpo estekak
Germanwingsen 9525 hegaldia

**Germanwingsen 9525 hegaldia** (**4U9525**/**GWI9525**), nazioarteko hegaldi erregularra izan zen, 2015eko martxoaren 24an, Airbus A320 hegazkin batekin operatuta, istripua izan zuena. Hegaldia Bartzelona-El Prat aireportutik 10:01ean aireratu zen Düsseldorf aireportura 144 bidaiari, 2 pilotu eta 4 laguntzaile zeramatzala. Trois-Évêchés mendizerran talka egin zuen, Frantziar Alpeetan, Barcelonnette herriaren aldean eta inor ez zen bizirik atera.

## Bidaiariak 
Hildakoen artean euskal herritar bat zegoen: Rogelio Ofizialdegi, 62 urteko nafarra.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Germanwings konpainiaren informazioa gertaerari buruz.
Gaizka Saizar Lekuona

**Gaizka Saizar Lekuona** (Oiartzun, 1980ko uztailaren 22a) euskal herritar futbolari bat da. Real Unión gipuzkoar klubean jokatu zuen aurrelari gisa.

## Estatistikak 
*2015eko maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak
2026ko abuztuaren 12ko eguzki eklipsea

**2026ko abuztuaren 12ko eguzki eklipsea** eklipse osoa izango da. 

1.0386ko magnitudea izango du. Eklipse osoaren iraupenik handienak 2 minutu eta 18 segunduko iraupena izango du. Hau da 1905eko abuztuaren 30eko eguzki eklipsearen ondoren Euskal Herria zeharkatuko duen lehen eguzki eklipse osoa.

## Ordutegia Euskal Herrian 
Hona hemen Euskal Herriko hiriburuen ordutegia:

## Irudiak 

File:SE2026Aug12T.gif

### Serie metonikoak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1905eko abuztuaren 30eko eguzki eklipsea

**1905eko abuztuaren 30eko eguzki eklipsea** eklipse osoa izan zen. 

1.0477ko magnitudea izan zuen. Eklipse osoaren iraupenik handiena Euskal Herrian izan zen eta 3 minutu eta 46 segundoko iraupena izan zuen. Euskal Herria zeharkatu zuen azken eklipse osoa izan zen, eta hurrengoa 2026ko abuztuaren 12an izango da.

## Irudiak 

File:PSM V68 D557 Eclipse party at daroca.png
File:Trutat, Eugene - Bibliotheque de Toulouse - Eclipse du 30-08-1905, Foix (pd).jpg
File:PSM V67 D580 Path of total eclipse.png

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fernando Cabero

**Fernando Cabero Zubiria** (Iruña, 1984ko maiatzaren 8a) euskal herritar futbolari ohi bat da. Sestao River bizkaitar klubean jokatu du atzelari gisa gehienbat.

## Estatistikak 
*2015eko maiatzaren 18an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak
Done Jakue atea (Hondarribia)

**Done Jakue atea** Gipuzkoako Hondarribia udalerriko Alde Zaharrean dagoen ate edo pasabide bat da. Gipuzkoa plaza eta Done Jakue kalea elkarlotzen ditu.

Irudi:Hondarribia (Guipúzcoa)-Calle Santiago de Compostela-Casas.jpg|Done Jakue kaletik ikusita.

## Kanpo estekak
Haritz Mujika López

**Haritz Mujika López** (Pasaia, 1981ko azaroaren 13a -) futbolari euskal herritarra da, aurrelari moduan jokatzen duena.SD Amorebietako entrenatzailea da gaur egun.

## Estatistikak 
*2015eko maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak
Steven Lukes

**Steven Michael Lukes** (1941eko martxoaren 8a) soziologoa eta politologoa da. Gaur egun, politika eta soziologia irakaslea da New Yorkeko Unibertsitatean. Irakasle bezala ere aritu da Sienako Unibertsitatean, Europar Unibertsitate Institutuan, eta London School of Economics unibertsitatean.

## Lanak 
* *Emile Durkheim: His Life and Work. A Historical and Critical Study* (jatorrizko argitalpena 1972an); Penguin Books, 1973.
* *Individualism,* New York: Harper & Row, 1973. 
* *Power: a Radical View,* Macmillan, 1974; Blackwell, 1986.
* *Essays in Social Theory,* Columbia University Press, 1977.
* *Rationality and Relativism,* Martin Hollis, Blackwell, 1982.
* *Durkheim and the Law,* Andrew Scull eta Martin Robertson, 1983.
* *Marxism and Morality*, Clarendon Press, 1985.
* *The Category of the Person: Anthropology, Philosophy, History,* M. Carrithers eta S. Collins. Cambridge University Press, 1985.
* *Moral Conflict and Politics*, Oxford: Clarendon Press, 1991.
* *Five Fables about Human Right*, Susan Hurley-rekin eta Stephen Shute-rekin batera, Basic Books, 1993.
* *Isaiah Berlin: Tra la filosofia e la storia delle idee. Una conversazione con Steven Lukes* (italieraz), Florence: Ponte alle Grazie, 1994.
* *The Curious Enlightenment of Professor Caritat*, Verso, 1995.
* *Multicultural Questions*, 1999.
* *Liberals and Cannibals* Verso 2003.
* *Power: A Radical View,* Macmillan, bigarren argitarapena, 2005.
* *Moral Relativism,* Picador/Macmillan, 2008.
Jon Tena

**Jon Tena Martínez** (Irun, Gipuzkoa, 1993ko otsailaren 21a ) gipuzkoar futbolaria da, atezain gisa aritzen dena. 

## Biografia 
Errealeko behe mailetako aroa bukaturik, lagatu gisa irten zen Hernanira, hurrengo denboraldian Sansera igo baino lehen. Geroago Real Unionen jokatu zuen maileguta. 2015eko maiatzean kontratua 2018 arte luzatu zuen errealarekin. Amorebietan bi denboraldi aritu ostean, Islandiara joan zen jokatzera. Bi denboraldi eta gero Euskal Herrira bueltatu zen Barakaldon jokatzeko. Talde horibeltzarekin igoera bikoitza lortu zuen bi denboralditan, 3.federazioan hasi, 2.federaziora igo eta hurrengo denboraldian 1.federaziorako igoera lortu zuten, jokalari oso garrantzitsua izanik. Mailari eutsi egin ondoren naiz eta taldeko kapitaina izan, 2025eko udan talde horibeltzak bere kontratua ez zuen berritu. Harrezgero, bere jaioterriko Real Unionera itzuli zen Bigarren Federazioan jokatzeko.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
Andre Mariaren Jasokundearen eliza (Irunberri)

**Jasokundeko Andre Mariaren eliza** Irunberri udalerrian XIV. mendeko kristiau eliza bat da.

## Eraikina 
XIV. mendean eraikitako gurutze latindar oinplanoa duen tenplua da, bost ataleko nabe bakarra, gurutzadura zabala eta goiburu pentagonala ditu.

Erretaula nagusia neurri handitakoa da, bere iruditegi barrokoan XVI. mendean Pedro Moret eta Frai Juan Beauvesekoak egin eta Juan Landak margotutako eskultura eta erliebeak daude. Erdigunea dagoen Jasokundearen egur-taila nabarmentzekoa da.

Gurutzadurako hormetan Irunberriko Juan de la Hera eskulturgilearen bi erretaula erromaniko daude. Bere arkitektura multzoak antzekotasuna gordetzen du, bankua, bi gorputz eta ganberarekin. Gurutzaduraren alboko hormetan bi erretaula erromaniko bikain daude. Nabean, sarbideko ate aurrean, San Adriango baselizatik ekarritako XIV. mendeko gurutze gotiko bat dago. Epistolako horman Pedro Moreten estilotik hurbil dagoen XVI. mendeko erretaula txiki bat dago. Santa Katalinaren erretaula Juan Uitzi irunberriak egina dela uste da, eta bertan dagoen taila eta zati polikromatu bakarra Juan Landak.

Kanpoaldean, dorrea elizaren oinetan altxatzen da, denera bloke prismatiko handi bat osatuz.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Irunberri

## Kanpo estekak
Prezipitazio (argipena)

**Prezipitazio** hitzak adiera zenbait ditu:
* meteorologian, **prezipitazioa**, meteoro baten ondorioz lurrera erortzen den ura, bere egoera anitzetan, eta horren kantitatea;
* kimikan, **prezipitazioa**, **prezipitatzea** edo **hauspeatzea**, disoluzio batean sortzen den solidoa, kristalizazioz edo erreakzio kimiko batez.
John Holt

**Winston Holt** (Kingston, Jamaika, 1947ko uztailaren 11 &ndash; Londres, Erresuma Batua, 2014ko urriaren 19a), **John Holt** izenaz ezagunagoa, reggae abeslari eta kantagilea izan zen. *The Paragons* taldearen kide gisa lortu zuen fama, eta ondoren, bakarlari moduan aritu zen.

## Diskoak 
* A Love I Can Feel (1971), Bamboo
* Like a Bolt (1971), Treasure Isle
* OK Fred (1972), Melodisc
* Holt (1973), Jaguar
* Still in Chains (1973), Trojan
* Pledging My Love (1972), Jackpot/Trojan
* Time Is The Master (1973), Moodisc
* Presenting the Fabulous John Holt (1974), Magnet
* The Further You Look (1974), Trojan
* Dusty Roads (1974), Trojan
* Sings For I (1974), Trojan
* A Love I Can Feel (1974), Attack
* Don't Break Your Promise (1974), Lord Koos
* Before the Next Tear Drop (1976), Klik
* Up Park Camp (1976), Channel One
* World of Love (1977), Justice
* Channel One Presents The Magnificent John Holt (1977), Channel One
* Roots of Holt (1977), Trojan
* Showcase (New Disco Style) (1977), Thunderbolt
* Holt Goes Disco (1977), Trojan
* In Demand (1978), Dynamic Sounds
* Let It Go On (1978), Trojan
* Super Star (1978), Weed Beat
* The Impressable John Holt (Disco Mix) (1978), Harry J
* Peace In the Sun (1978), Volt
* Just a Country Boy (1978), Trojan
* Introspective (1980), Dynamic Sounds
* My Desire (1980), Jackpot
* Children of the World (1981), VP
* A1 Disco Showcase (1981), Taurus
* Just the Two of Us (1982), CSA
* Sweetie Come Brush Me (1982), Volcano
* Gold (1983), Creole
* Police in Helicopter (1983), Greensleeves/Arrival
* For Lovers and Dancers (1984), Trojan
* Live in London (1984), Very Good
* Pure Gold (1985), Vista Sounds
* Wild Fire (1985), Natty Congo/Tad's (with Dennis Brown)
* Vibes (1985), Leggo Sounds
* The Reggae Christmas Hits Album (1986), Trojan
* From One Extreme to Another (1986), Beta
* Time Is The Master (1988), Creole
* Rock With Me Baby (1988), Trojan
* If I Were a Carpenter (1989)
* Why I Care (1989), Greensleeves
* Reggae, Hip House, R&B Flavor (1993)
* Reggae Peacemaker (1993), House of Reggae
* All Night Long (1997), MIL
* New Horizon (1998), VP
* John Holt in Symphony With The Royal Philharmonic Concert Orchestra (2001), Jet Star
* Born Free (2001)
* Fist Full Of Holt (2009)
Amorrortu editores

**Amorrortu editores** Argentinako argitaletxe bat da, egoitza Madrilen (Espainia) eta Buenos Airesen (Argentina) duena. 1967an sortua, publiko profesional eta unibertsitariori zuzendutako giza zientzia eta gizarte zientzien arloko liburuak argitaratu ohi ditu. Argitaletxe honen lan zabalduenetarikoa *Obras Completas de Sigmund Freud* da, José Luis Etcheverryk zuzenean alemanetik itzulia.

## Kanpo estekak
Prismatiko (argipena)

**Prismatiko** hitzak adiera zenbait ditu:
* **prismatiko**, prima forma duena;
* prismatikoak, urrutiko objektuak ikisteko bi leiarrek osaturiko tresna optikoa (hau da, tresna optiko binokular bat).
Castellare-di-Casinca

**Castellare-di-Casinca** (korsikeraz **U Castellà di Casinca**) Frantziako administrazioaren menpeko Korsika Garaia departamentuko udalerri bat da, Korsika eskualdean kokatua.

## Erreferentziak 
* INSEE

## Kanpo estekak
Albufeira

**Albufeira** Portugalgo hiria da, herrialdearen hegoaldean dagoena, Faroko Barrutian, Algarben. 2011ean 40.828 biztanle zituen.

## Historia 
Paleolito garaian populatua izan zela uste den arren, lehenengo asentamentua erromatarrek egin zuten eta herriari *Baltum* izena eman zioten. Erromatarrek akueduktoak, bideak eta zubiak eraiki zituzten, eta batzuek oraindik zutik diraute.

Albufeira izenak arabiar jatorria du. *Al-buhera* (itsasoko gaztelua) edo *al-Buħayra* (albufera, aintzira) izan daiteke jatorria. Mairuek 713 urtean konkistatu eta babes harresi sendoak eraiki zituzten herria nabarmen gotortuz. Paderne gaztelua eraiki zuten. Nekazaritza teknika modernoak ere ekarri zituzten, ongarriak, ureztatze sistema berriak eta urtegiak. Honi esker landugabeak ziren eremuetan lorategiak ezarri zituzten. XII mendean kristauek Algarbe eskualdearen konkistari ekin zioten eta hurrengo menderako Alfontso III.a Portugalgoak Algarbe guztia eskuratu zuen, Albufeira eta Faro ezik. Faro erortzean soilik lortu zuten portugaldarrek Albufeira bera ere eskuratzea. Oviz-eko ordena erlijiosoari eman zizkioten lurrak eta hauek musulmanak gogor jazarri zituzten. Foruak 1504an eskuratu zituen Albufeirak, eta hau kontsideratzen da hiriaren fundazio data.

Albufeirak hainbat gertaera larri ezagutu zituen, lehenengoa 1755eko Lisboako lurrikara eta bestetik 1833an Remexido kapitain absolutistaren setioa. XIX mendean orea arrantzari esker goraldi ekonomikoa ezagutu zuen hiriak eta XX mendean ireki ziren lantegiek bultzada handiagoa eman zioten, denak ere arrantza jardueren ingurukoak. Baina sektorearen ginbeherarekin batera Albufeirak ere behea jo zuen 1930tik aurrera.

1960 hamarkadan ordea jarduera ekonomiko berria azaldu zen, turismoa. Ordutik aurrera bisitari asko jaso izan ditu eta inguruko muinoetan etxe ugari eraiki da.

## Geografia 
Albufeirak bi hondartza aipagarri ditu, *Praia dos Pescadores* eta *Praia do Túnel*. Dena dela, guztira 21 hondartza daude hirian.

## Banaketa administratiboa 
### Fregesiak 
* Albufeira e Olhos de Água
* Ferreiras
* Guia
* Paderne

## Ondasun nabarmenak 
* Paderne gaztelua

## Iruditegia 

Irudi:Beach at Albufeira.JPG|Albufeirako hondartza.
Irudi:AlbufeiraBeach.jpg|Albufeirako hondartza.
Irudi:Paderne Castle 26 Nov 2007 (9).JPG|Paderne gazteluaren hondarrak.
Irudi:Albufeira 7.jpg|Albufeirako gaugiroa.

## Demografia 
## Hiri senidetuak 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Hiriko webgune ofiziala
Binokular (argipena)

**Binokular** hitzak adiera zenbait ditu:
* ikusmen binokularra, bi begi edo leiarrezko ikusmena (adibidez, mikroskopio binokularraren bitartez), estereoskopia ahalbidetzen duena;
* **binokularrak** edo prismatikoak, urrutiko objektuak ikusteko gailu optikoak.
Okular (argipena)

**Okular** hitzak adiera zenbati ditu:
* **okular**, begiari dagokiona edo begiz egiten dena;
* okularra, gailu optiko batzuetan txertatzen den leiarra, irudiak handitzearren eta begien aurrean begiratzekoa (adibidez, mikroskopioaren *okularra*).
Myomorpha

**Myomorpha** ugaztun karraskarien subordena da. Barruan 1.137 espezie ditu, tartean arratoiak, saguak, hamsterrak, lemingiak eta antzeko animaliak izanik.

## Taxonomia 
* **Dipodoidea goifamilia**
** Dipodidae familia

* **Muroidea goifamilia**
** Platacanthomyidae familia
** Spalacidae familia
** Calomyscidae familia
** Nesomyidae familia
** Cricetidae familia
** Muridae familia

## Kanpo estekak
Émile Boutroux

**Étienne Émile Marie Boutroux** (Montrouge, 1845ko uztailak 28a &ndash; Paris, 1921eko azaroaren 22a) frantses filosofoa eta filosofiaren historialaria izan zen.

## Lanak 
* *De la contingence des lois de la nature*, tesia, 1874
* *De Veritatibus aeternis apud Cartesium * tesia latinez, 1874
* *La Grèce vaincue et les premiers stoïciens*, 1875
* *La Philosophie des Grecs*, de E. Zeller, traduction, 1877-1884
* *La Monadologie de Leibnitz*, 1881
* *Socrate, fondateur de la science morale*, 1883
* *Les Nouveaux Essais, de Leibnitz*, 1886
* ''Questions de morale et d'éducation*, 1895
* * De l'idée de loi naturelle dans la science et la philosophie contemporaines*, 1895
* *Études d'histoire de la philosophie*, 1897
* *Du devoir militaire à travers les âges*, 1899
* *Pascal*, 1900
* *Essais d’histoire de la philosophie*, 1901
* *La Philosophie de Fichte. Psychologie du mysticisme*, 1902
* *Science et religion dans la philosophie contemporaine*, 1908,
* *WilliamJames.html William James]*, 1911,
* *La Nature et l'Esprit*, 1925
* *Études d'histoire de la philosophie allemande*, 1926
* *La Philosophie de Kant, 1926
* ''Nouvelles études d'histoire de la philosophie*, 1927
* *Leçons sur Aristote'', 1990
Basazabal jauregia

**Basazabal jauregia** Gipuzkoako Azpeitia udalerrian dagoen XIV. edo XV. mendeko jauregia da. Herrigunean dago, Urola ibaiaren alboan. Azpeitiarren artean "Etxe-Zahar" bezala ezaguna da. Bere bereizitasuna nagusia erakusten duen fatxada da, erabat originala, nahiz eta gaur egun jauregia beste etxeen artean kokatuta egon. Atzealdea Urola ibaira ematen du. Hau da Azpeitiko eraikuntza zibilik zaharrena.

## Historia 
Horrelako etxeak merkatari aberatsen edo bigarren mailako nobleenak izaten ziren, horrelakoek hiri guneetan eraikitzen baitzuten. Eraikuntza horien bidez hain boterea eta dirua erakusten zuten. Basozabalekoa horrelako gelditzen diren azkenetarikoa da Gipuzkoan Roke Aldabaldetrekuren ustez. 

Azpeitiako matxinada eman zenean Basozabal familia aipatzen ziren artekoan zegoen. Altuna etxean gertatu zen bezala, hemen ere zegoen armarria kendu zuten XIX. mendearen hasieran, frantsesen beldurrez; dirudienez, frantsesek armarriak zituzten etxean botatzen zituztela zurrumurrua zabaldu zen eta hori izan armarria kentzeko justifikazioa. Jauregia etxebizitzen etxea bihurtzearen ondorioz leiho berriak eta ibai aldean zeuden eguterak ixtea ekarri zuen. XX. mendearen 70. hamarkadan eraikinaren egoera tamalgarria zen eta berreskuratzeko proiektua Eduardo Manzano Monis arkitektoak egin zuen.

## Deskribapena 
Azpeitiako erdigunean dago eraikia, Enparan kalean. Fatxada da bere elementu bereiziena, Gipuzkoan bakarrenetarikoa. Fatxada nagusia harlanduez egina dago. Etxea hiru solairu ditu. Behekoan erdi puntuko arkua ziriharri edo dobela luzeez adabar batez apainduta ikus daiteke. Bigarren solairuan hiru leiho bikoitzak mainelez eta buru molduatuez dira elementu nagusiak.

Barruan erdiko patio bat dago literna batez errematuta; hortik barrura argia sartzen da. Solairu bakoitzean galeria bat dago.

Atzealdean, Urola ibaia aldetik, hirugarren solairuan, garai bateko eguterak ikus daitezke.

## Babesa 
1976ko azaroaren 26an Espainiako Ministro kontseiluaren onura publikoaren izendapena jaso zuen.

## Galeria 

Fitxategi:Azpeitia - Basozabal Etxea 1.jpg|Basozabal jauregia'
Fitxategi:Azpeitia - Basozabal Etxea 2.jpg|Lehioaren xehetasuna.
Fitxategi:Basozabal_etxea_P1270558.jpg|Basozabal beste bi etxe artean.

## Bibliografia 
* Roke Aldabaldetreku: Casas solares de Guipúzcoa. Gipuzkoako Aurrezki Kutxa, 1979. ISBN:84-7231-501-0.

## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* Gipuzkoako kultura ondasunak
* Gipuzkoako jauregi eta dorretxeen zerrenda

## Kanpo estekak
Olaetxea dorretxea

**Olaetxea dorretxea** Gipuzkoako Legazpi udalerrian dagon etxe bat da. Patrizio Etxeberriaren lantegiaren aurrean eta suhiltzaileen parkearen alboan, errepidetik ikusgai dago, Zumarragatik etorrita Legazpiko herrigunera sartu aurretik. 1964ean Gipuzkoako kultura ondasuna izendatua izan zen.

Jatorrizko Erdi Aroko dorretxea nahiz kokalekua ez da gaur egungoa, hura 1957an erautsia izan zen, bere apaindura eta materialak gaur egungo eraikina eraikitzeko erabili ziren.

Jatorrizko dorretxea Urola ibaiaren ertzean zegoen eta harlanduz egina zegoen.

## Ikus gainera 
* Gipuzkoako kultura ondasunak
* Gipuzkoako jauregi eta dorretxeen zerrenda

## Kanpo estekak
Bikuña jauregia

**Bikuña jauregia** Gipuzkoako Legazpi udalerrian dagon etxe bat da. Legazpiko herrigunean dago, Legazpiko gaztetxearen alboan.

## Eraikina 
XVII. mendearen bukaeran eraikitako jaunetxea. Oin karratua du, harlanduzko eta adreiluzko aurrekaldea, lau balkoi, hamarri bikaina eta hareharrizko losaz osaturiko sarrera plazatxoa ditu. Alde batean egurrezko barrenbide zabal bat du. Beste guztia harrihorma eta adreilua da. Bikuñatarrek 1212.urtean Tolosako Navasetan eta 1227-an Baezako harketan hartu zuten parte.

Beren Harmarria lekuko: Miramamolingo kataiak, ilgora batzuk eta Ander Deunaren gurutzeak.

Itxura berezia du, erdi jauregia, erdi baserria. Lau uretako teilatua du, harlandu eta adreiluzko aurrealdea, egurrezko beste aldea eta gainontzekoa harginlanez egina.

Eraikin honetan Aszensio Bikuña itsas eta lurreko almirantea eta Tomas Bikuña itsas intendente nagusia jaio ziren, biak ere XVIII. mendean bizi izan ziren.

1992an Lantegi eskola batek berregin zuen eta gaur egun LENBUR Fundazioaren egoitza da.

## Ikus gainera 
* Gipuzkoako jauregi eta dorretxeen zerrenda

## Kanpo estekak
Rush (2013ko filma)

***Rush*** 1976. urtean girotutako filma da, bat formularen bi gidarien arteko lehia ekartzen digu gogora. James Huntek, Mclaren taldekoak, eta Niki Laudak, Ferrarikoak, izaten duten arteko borroka, nahiz errepidean nahiz errepidetik kanpo gure begien aurrean jartzen du.

## Sinopsia 
Filmak, hiru fase ezberdin ditu.
Lehenengoan, pertsonaiak aurkezten ditu. Bat formulara heldu baino urte batzuk lehenago, F3 (formula 3) kategoriaren lasterketa batean ikusten ditugu Hunt eta Lauda. Garai horretan ez zuten oraindik elkar ezagutzen, baina bertan, bere norakoa lotuta egongo dela ikusteko aukera daukate. Lasterketa horretan, Huntek eta Laudak haien arteko lehia izugarria daukate, baina azkenean, Huntek irabazten du, Laudaren autoari kolpe bat eman ondoren. Horrek asko haserretzen du- Niki Lauda, nork, bere jarrerarekin, haien arteko erlazioa nola izango den zehazten hasten du. Hunt gidari oso azkarra da, trebea, baina berak nahi duena arrakasta izatea da. Pistatik kanpo beti ikusten zaio parrandan, neskekin, edaten, eta ondo pasatzen. Niki Lauda, ordea, oso langilea da lanari dagokionean. Autoan ordu asko ematen ditu parametro guztiak ondo edukitzeko, autoa ondo joan dadin. Goiz altxatzen da eta hurrengo lasterketa prestatzen du.

Bigarren fasean, bi gidari ikusten dira bat formulan. Niki Lauda, Ferrari taldera doa eta James Hunt, Mclaren-era. Bertan hasten da haien arteko benetako lehia. Baina dena aldatzen da Alemaniako lasterketan. Niki Lauda, Munduko txapelketaren liderra zenean, istripu oso larri bat izaten du. Lasterketa horretan, euria zegoen, eta errepide horren egoera oso arriskutsua zen. Niki Laudak lasterka ez egitea proposatu zuen, baina azkenean ez zuen lortu.
Egun horretan, bere aurpegia eta gorputza erretzen du suaren ondorioz, baina ez da hiltzen. Hortik aurrera, ospitalean bere zauriak sendatzen dagoen bitartean, James Hunt hasten da lasterketak irabazten eta puntuak murrizten Niki Laudarekiko.

Azken faseak, azken lasterketan kokatzen gaitu, non Niki Laudak hiru puntuko aldea du Huntekiko. Lasterketa honetan, euria izaten dugu protagonista berriro ere. Lasterketa honetatik bat formularen garailea aterako zen, eta bertan geratzen dena… ikustekoa izan zen.

## Kanpo estekak 
* : Filmaren trailerra Youtuben. Azpitituluak gaztelaniaz.
Legazpiko udaletxea

**Legazpiko udaletxea** Gipuzkoako Legazpi udalerriko Udalaren egoitza da. Euskal Herria plazan dago, Andre Mariaren Jasokundearen elizaren alboan.

## Historia 
1730an gaur ezagutzen duguna eraiki zuten. Auzokideek auzo lanean, herriko arotzei eta harginei laguntzen zieten. Herriak bizi zituen arazo ekonomikoak zirela eta, 20 urte kosta zitzaien eraikitzea. Egilea ezezaguna da baina Martin Carrera izan zela pentsa daiteke.

Harlanduzko aurrealdeak, hiru arkuko ataria, Oñatiko Xabier Bikuñak eginiko Haraneko armarriak agertzen du. Barruan Alonso Cohomontek burdinean landuriko harmarria dago.

[thumb|500px|erdian|Euskal Herria plaza, [Andre Mariaren Jasokundearen eliza (Legazpia)|Andre Mariaren Jasokundearen eliza eta Legazpiko udaletxearen irudia.]]

## Ikus gainera 
* Gipuzkoako jauregi eta dorretxeen zerrenda

## Kanpo estekak
Andre Mariaren Jasokundearen eliza (Legazpi)

**Andre Mariaren Jasokundearen eliza** Gipuzkoako Legazpi udalerrian dagoen eliza bat da. Euskal Herria plazan dago, Legazpiko udaletxearen alboan.

Irudi:Legazpiko plaza.jpg|Euskal Herria plaza, Andre Mariaren Jasokundearen eliza eta Legazpiko udaletxearen irudia.
Irudi:Legazpi - Iglesia de Nuestra Señora de la Asuncion 22.jpg|Barnealdea.
Irudi:Legazpi - Iglesia de Nuestra Señora de la Asuncion 02.jpg|Arkupea.
Irudi:Legazpi - Iglesia de Nuestra Señora de la Asuncion 03.jpg|Arkupea.
Irudi:Legazpi - Iglesia de Nuestra Señora de la Asuncion 23.jpg|Erretaula.
Irudi:Legazpi - Iglesia de Nuestra Señora de la Asuncion 24.jpg|Korua.

## Kanpo estekak
Moko (ontzia)

[thumb|175x175px| Heldulekua likidoa isurtzeko mokoarekin, [Karlovy Varyn (Txekiar Errepublika) egindako "Txinako portzelanaren" diseinu moderno batean.]]
**Mokoa** edo **muturra** zulo txiki bat duen ahokadura bat da, ontzi batzuek daukatena, barruan dagoen likidoa errazago isurtzeko eta dosifikatzeko. Likidoak isurtzeko balio duen ontzi baten ertzeko alderdia da, moko-itxura izan ohi duena. Protuberantzia horrek normalean forma "zilindrikoa edo konikoa" izaten du eta zeramika tradizionalean ontziaren gorputzari gehitzen zaio behin modelatu ondoren, eta orokorrean bere goiko aldean. Horrela deitzen zaio, halaber, porroiaren eta ureztontziaren isurgailu koniko luzatuari.

## Kanpo estekak
Banku (argipena)

**Banku** hitzak adiera zenbait ditu:
* banku, finantza erakundea;
* bankua, esertzeko altzaria;
* **banku**, gordailua,
** odol-bankua,
** datu-bankua;
* **banku**, lan-mahaia;
* bankua, itsas hondoan sakonera txikian dagoen hondarrezko azalera;
* banku, Ghanako sukaldaritza-platera.
Arrue jauregia

**Arrue jauregia** Gipuzkoako Segura udalerriko Alde Zaharrean dagoen jauregi bat da. Martin Lardizabal kalearen 27. zenbakian dago. XVII. mendean eraiki zen. Gipuzkoako kultura ondasuna izendatua dago.

Oinplano laukiluzea du, aurrealde interesgarriarekin. Lurzorutik lehen solairura harginlanez egina, burdin landuzko piezak dituen egurrezko ate batez babestutako sarbide zabala du. Bigarren eta hirugarren solairuaren artean Arruetarren armarria dago. Azken solairuan aragoiar mudejar artearen zantzuak daude: 17 erdipuntuko arkuz osatutako galeria.

Irudi:Arrue jauregia Segura 2007.jpg|Arrue jauregia.
Irudi:Segura (Guipúzcoa)-Palacio Arrúe-2.JPG|Armarria.
Irudi:Segura (Guipúzcoa)-Palacio Arrúe-1.JPG|Eraikina.

## Ikus gainera 
* Gipuzkoako kultura ondasunak
* Gipuzkoako jauregi eta dorretxeen zerrenda

## Kanpo estekak
Zizeilu

**Zizeilua** Euskal Herriko sukaldeko altzari tradizional eta funtzional bat da, banku baten antzekoa. Beheko suaren parean egoten da, hiruzpalau lagun eserita egoteko diseinatua da, bizkarralde altua du, eta erdian mahaiarena egiten duen ohol eraisgarria izaten du.

## Funtzioa 
Zizeilua sutondotik gertu kokatzen den altzari funtzionala da Euskal Herriko etxe tradizionalean. Erabilera etxeko barne hierarkian gainaldean zeudenei mugatuta zegoen, familia burua eta aitaren aldeko aitona esertzen ziren eta inguruan hiru hankako eserlekuetan eta eserleku baxuagoetan seme-alabak. Ordea, gonbidatuak zeudenean maila baxuenean zegoen ahaideak bere eserlekua laga behar zuen, abegi ona adierazteko. Etxeko emakumeek ez ohi zuten altzari hau baliatzen.

Euskal Herriko bilduna etnografikoetan ezagutzen diren gehienak XVI. eta XVII. mendekoak dira, XIX. mendera arte ekoitzi bazen ere. Jarleku luzea du, pinu, gaztainondo edo makalaren zurarekin egindakoa. Horma batean kokatzen da sutondotik gertu eta lurrean sostengatzen den bizkarralde garaia du, inguruan egon litezkeen aire korronteak saihesteko eta suak sortutako epeltasuna inguruan ez barreiatzeko.

Bereizgarria izaten du sarri taula eraisgarri batː mahai modura erabiltzen den elementu hau bizkarraldearen erdialdean eusten da banden bitartez. Era berean, taula honek hanka bat du erantsita, oinarri gisa.

Eredu batzuetan gortina, atez edo egur barra txikien bitartez itxitako espazio bat egokitzen da eserlekuaren azpian, suaren epeltasuna aprobetxatuz oiloak edo untxiak bezalako animalia txikien hazkuntzarako erabilia. Objetu arruntak gordetzeko kutxa gisa ere erabil zitekeen. *sub* (beheko) + *sellium* (aulkia).

### Euskalkietako aldaerak 
Euskara baturako hartu den eta jatorriz batez ere goi nafarrerakoa den *zizeilu* formaz gainera, Gipuzkoako eta Nafarroa Garaiko zenbait tokitan *zizailu* deritzo, zubereraz *zuzulu* edo *züzülü*, Gipuzkoako eta Nafarroa Garaiko nahiz Behereko zenbait tokitan *zizilu* edo *zizilo*, erronkarieraz *xuxulu*, bizkaieraz *txisallu, txiselu, txisilu, txitxelu, txitxilu* edo *txixilu*. Arabako erdaran oraindik ere *xixilu* hitza erabiltzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  «Le "züzülü"», *Mintzoak*.
*  «Zuzulu», *Auñamendi Eusko Entziklopedia*.
Lardizabal jauregia

**Lardizabal jauregia** Gipuzkoako Segura udalerriko Alde Zaharrean dagoen jauregi bat da, Martin Lardizabal kaleko 8. zenbakian. Gipuzkoako kultura ondasuna izendatua dago. Gaur egun udaletxea da.

XVII. mendean eraikitako gipuzkoar jauregi klasikoaren adibide garbia da. Bere aurrealdea harlanduz egina da eta gainontzeko aldeak harginlanez. Bi solairuko garaiera du eta lau uretako teilatua.

Lardizabaldarren armarria ikusgai du, familia honetako senide nabarmenen jaiotetxea izan zen: Joan Antonio Lardizabal Elortza (Salamancako unibertsitateko katedraduna eta 1733an Mexikoko Artzapezpikua izendatua izatean zendua), Martin Lardizabal Elortza (aurrekoaren anaia, Segurako ongile handienetakoa, Salamancako unibertsitateko Kode katedraduna, eta Caracasko komandante jenerala, 1743an zendua), eta Ignazio Lardizabal (Lehen Karlistaldian jeneral karlista izana. 1849ko urtarrilaren 24ean Irunen zendua).

Leinukoa izan zen halaber, nahiz eta Mexikon jaioa izan, Migel Lardizabal Uribe. 1811an Espainiako Errege Kontseiluko ordezkaria izan zen, baita Bergarako Errege Mintegiko zuzendaria ere.

Irudi:Segura (Guipúzcoa)-Palacio Lardiazábal (Ayuntamiento)-1.JPG|Aurrealdea.
Irudi:Segura (Guipúzcoa)-Palacio Lardiazábal (Ayuntamiento)-2.JPG|Lardizabaldarren armarria.

## Ikus gainera 
* Gipuzkoako kultura ondasunak
* Gipuzkoako jauregi eta dorretxeen zerrenda

## Kanpo estekak
Aprendiz

**Aprendiz** Malúren debut diskoa da, 1998.urtean ''Pep's Records*en eskutik editatua, Jesús Yanesen produkziokoa. Espainian, 650.000 kopia baino gehiago saldu zituen. Pedro Guerra edo Alejandro Sanzek sortutako konposizioak izan zituen eskura.

*Premios Amigo*n, Malúk sari bat irabazi zuen, ezagutarazte artista onenarentzat, album honengatik. Bada, baita emakume artista onenarentzat izendatua egon zen ere.

## Abesti zerrenda 
# *Aprendiz*
# *Lucharé*
# *Si tú me dejas*
# *Donde quiera que estés*
# *Antes que amantes amigos*
# *Hoy desperté*
# *Días que fueron*
# *Como una flor*
# *Si tú me dejas'' (free version)

## Kanpo estekak
Prismatikoak

thumb|280px

**Prismatikoak** urrutiko objektuak ikusteko tresna optiko binokularra, hau da, bi leiarrek osaturikoa. Bi leiarrei esker, prismatikoek gizakiaren begien ikusmen estereoskopikoa ahalbidetzen dute.

## Funtzionamendua 
Begi hutsez ondo ikusten ez diren objektuak urrutira ikusteko balio du tresna honek. Argiak lenteak zeharkatzen dituenean lortzen da hedapena. Prismek irudia zuzentzen dute posizio egokian jarriz, barne-islapen osoaren printzipioaren bidez, teleskopioek ez bezala, alderantziko irudia erakusten baitute. Tradizioz, modelo gehienek bi prisma "porro" erabiltzen dituzte. Kamera bakoitzeko okularra ez dago objektiboarekin lerrokatuta, eta prismak argia S forman islatzen du okularrerantz.

Eredu askok okularren arteko distantzia erabiltzailearen aurpegira egokitzeko aukera ematen dute. Irudia enfokatzeko biratzen den fokuratze-gurpil bat ere badute. Oro har, eskuineko okularrak dioptrika zuzentzen duen eraztuna du, eta biratu egiten da ezkerreko okularrean dioptria desberdina lortzeko eta bi begiekin behatutako irudia are gehiago hobetzeko.
ezkerrera|thumb|210x210px
Gainera, teleskopio errefraktore txikiak direnez, euste-hodia laburtzeko eta alderantzizko ikusmena saihesteko prisma sistema bat dutenez, teleskopio batek baino ahalmen txikiagoa dute handitzeko, baina ikuseremu handiagoa dute. Bibrazioak saihesteko argazki-tripode batean finkatzea komeni da.

Binokularrek lenteak eta prismak konbinatzen dituzte irudiak handitzeko. Lenteek argia bideratzen dute eta handitutako irudia behatzailearen begietara bideratzeko aukera ematen dute.

Prismei esker, irudiak bi begietatik bereizitako ardatzetatik atera daitezke, ikusten denaren sentsazio estereoskopikoa edo erliebekoa handituz. Lente edo prismek argi guztia xurgatzen dutenean, prismek irudi bihurtzen dute, eta irudi hori handitu egingo da urrutiegi dauden eta giza begiarekin bereizi ezin diren gauzak behatzeko. Horri guztiari estereoskopio deitzen zaio, prismatikoek edo binokularrek informazio bisuala bildu eta 3D irudi bat transmititzeko erabiltzen duten teknika hain zuzen ere.

## Kanpo estekak
Sibley-Monroe hegazti zerrenda

**Sible-Monroe hegazti zerrenda** Charles Sibley eta Burt Monroek hegaztiak ikertzeko sortutako dokumentu bat da. ADN-ADN hibridazioa erabili zuten ikerketa zabalbatean sailkapen filogenetikoa egiteko.

Sibley-Monroeren familien asignazioa eta familia bakoitzaren ordenaren sailkapenak polemika handia sortu zuen. Kritikoek diote ADN-ADN hibridazioan arreta jartzeaz gain beste ikerketa batzuetan ere jarri behar dela, eta badirela beste ebidentzia batzuk sailkapenetan lagun dezaketenak. Ez dago akordio orokorrik, baina ikerlari gehienek uste dute zerrenda %80an baliagarria dela. 9.993 espezie daude sartuta 18 sekzio ezberdinetan:

* 1: **Struthioniformes, Tinamiformes, Craciformes, Galliformes.**
* 2:** Anseriformes, Turniciformes, Piciformes.**
* 3: **Piciformes** (jarraipena), **Galbuliformes, Trogoniformes, Coraciiformes.**
* 4:** Coraciiformes** (jarraipena), **Coliiformes, Cuculiformes, Psittaciformes.**
* 5: **Apodiformes, Trochiliformes, Musophagiformes.**
* 6: **Strigiformes, Columbiformes.**
* 7: **Gruiformes**, **Ciconiiformes**: Pteroclidae, Thinocoridae, Pedionomidae, Scolopacidae, Rostratulidae, Jacanidae
* 8: (jarraipena) Chionididae, Pluvianellidae, Burhinidae, Charadriidae, Glareolidae, Laridae, Accipitridae, Sagittariidae, Falconidae
* 9: (jarraipena) Podicipedidae, Phaethontidae, Sulidae, Anhingidae, Phalacrocoracidae, Ardeidae, Scopidae, Phoenicopteridae, Threskiornithidae, Pelecanidae, Ciconiidae, Fregatidae, Spheniscidae, Gaviidae, Procellariidae, Hydrobatidae
* 10: **Passeriformes**: Acanthisittidae, Pittidae, Eurylaimidae, Philepittidae, Tyrannidae
* 11: (jarraipena) Thamnophilidae, Furnariidae, Formicariidae, Conopophagidae, Rhinocryptidae
* 12: (jarraipena) Climacteridae, Menuridae, Ptilonorhynchidae, Maluridae, Meliphagidae, Pardalotidae, Petroicidae, Irenidae, Orthonychidae, Pomatostomidae, Laniidae, Vireonidae
* 13: (jarraipena) Corvidae
* 14: (jarraipena) Callaeaidae, Picathartidae, Bombycillidae, Cinclidae, Muscicapidae, Sturnidae
* 15: (jarraipena) Sittidae, Certhiidae, Paridae, Aegithalidae, Hirundinidae, Regulidae, Pycnonotidae, Hypocoliidae, Cisticolidae
* 16: (jarraipena) Zosteropidae, Sylviidae
* 17: (jarraipena) Alaudidae, Nectariniidae, Melanocharitidae, Paramythiidae, Passeridae
* 18: (jarraipena) Fringillidae

## Kanpo estekak 
* www.ornitaxa.com: *The Sibley/Monroe World List of Bird Names*
Cartas marruecas

***Cartas marruecas*** (euskaraz: marokoar gutunak) José Cadalso espainiar idazlearen gutun nobela bat da. Nobela protagonistek elkarri bidalitako gutunez osatzen da, 90 gutun inguru dituelarik. Hauen bitartez, egileak garaiko Espainiako gizartearen kritika zorrotza egiten du, noblezia, hitzartutako ezkontzak eta baita beste hainbat kontzeptu kritikatuz.

## Pertsonaiak 
Pertsonaia nagusiak hiru dira: Gazel, Ben-Beley eta Nuño. Lehenengo biak atzerritarrak dira, marokoarrak, zehazki. Gazel Espainiara heldutako enbaxadorea da, eta Ben-Beley Marokon geratu den bere maisua. Nuño, berriz, espainiarra eta kristaua, Gazelen laguna eta gida espainiar gizartean. Cadalsok bi marokoarren ikuspuntua erabiltzen du, aurreiritzirik gabea, Espainiako gizartea eta bere ohiturak kritikatzeko.

## Edukiak 
Gutun gehienak Gazelek Ben-Bely-ri bidalitakoak dira, nahiz eta badauden Ben-Beley-ek Gazeli, honek Nuñori eta Nuñok Gazel eta Ben-Beleyri idatziak daudenak. Gutun gehienetan, Gazelek bere maisuari espainiar ohiturak kontatzen dizkio, askotan zentzugabeak iruditzen zaizkionak. Zerbait ulertzen ez duenean, bere lagun Nuñori eskatzen dio azaltzeko, baina azkenean, hau ere ohitura edo kontzeptu zentzugabea dela konturatzen da.

## Kanpo estekak
2082ko otsailaren 27ko eguzki eklipsea

**2082ko otsailaren 27ko eguzki eklipsea** eklipse anularra izango da. 

0,9298ko magnitudea izango du. Eklipse osoaren iraupenik handienak 8 minutu eta 12 segundoko iraupena izango du. Hau 1764ko apirilaren 1eko eguzki eklipsearen ondoren Bilbo zeharkatuko duen lehen eguzki eklipse anularra izango da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1764ko apirilaren 1eko eguzki eklipsea

**1764ko apirilaren 1eko eguzki eklipsea** eklipse anularra izan zen. 

0,9323ko magnitudea izan zuen. Eklipse osoaren iraupenik handiena 6 minutu eta 20 segundokoa izan zen. Bilbo zeharkatu zuen azken eguzki eklipse anularra izan zen, hurrengoa 2082ko otsailaren 27koa izango da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1683ko urtarrilaren 27ko eguzki eklipsea

**1683ko urtarrilaren 27ko eguzki eklipsea** eklipse anularra izan zen. 

0,9195eko magnitudea izan zuen. Eklipse osoaren iraupenik handiena 10 minutu eta 44 segundokoa izan zen. Bere ibilbidean Bilbo zeharkatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak