open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mỹ Sơn

**Mỹ Sơn** ( ahoskatua) Champako erregeek IV. eta XIV. mendeen artean eraikitako Shivaren omenezko tenplu hinduisten multzoa da. Tenpluek hainbat izen dituzte, nagusiena Bhadresvara izenekoa izanik.

Duy Phú herrixkatik gertu, Quảng Nam probintzian daude. 70 tenplu ere izan ziren baina Vietnamgo Gerran, estatubatuar alfonbra-bonbardaketa zela eta, gehienak suntsituak izan ziren. UNESCOk 1999an Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Damien: Omen II

**Damien: Omen II** (euskaraz *Damien: Iragarpena II*) 1978ko Don Taylor estatubatuar zinema zuzendari eta aktoreak zuzendutako beldurrezko fim bat da. William Holden, Lee Grant, Jonathan Scott-Taylor, Nicholas Pryor, Lew Ayres, Sylvia Sidney, Lance Henriksen, Robert Foxworth, Allan Arbus, Ian Hendry, Meshach Taylor eta Leo McKern aktoreek antzeztu zuten.

1976ko *The Omen* filmaren jarraipena da, hura bezala honetan ere film sailaren ikur den *Ave Satani* doinu beldurgarria uneoro entzungai da. 1981ean *Omen III: The Final Conflict* ("Iragarpena III: Azken Gatazka") filmak jarraitu zuen.

## Argumentua 
Bere gurasoen heriotza ondoren, Damien Thorn (Jonathan Scott-Taylor) mutikoa bere osaba Richardek (William Holden) babespean hartu eta heziko du. Handik zazpi urtera Damien eta Mark lehengusua (Lucas Donat) eskola militarrean sartuko dira, baina denborarekin jazoko diren heriotz berri eta bitxiek osabaren susmoak piztuaraziko dituzte. Richardek bere anaiaren heriotzari buruz ikertzen hasi eta hura jazo zen egoera beldurgarria nahiz hiloba Damianen benetazko nortasuna zein diren jabetuko da: Antikristoa, alegia, Deabruaren semea gizaki egina. Bienbitartean, Damienek ere bere benetazko izatea eta nortasuna zein den jakingo du, bai eta bere patua eta azken helburua lortzeko gaizkiaren boterea kontrolatu eta inork nor den jakin ez dezan azpikeriaz jokatzen ere, horretarako maiz, gizakien artean ezkutuko deabruaren jarraitzaileen laguntza izango du.

## Aktoreak 
* William Holden: Richard Thorn
* Lee Grant: Ann Thorn
* Robert Foxworth: Paul Buher
* Lew Ayres: Bill Atherton
* Sylvia Sidney: Izeba Marion
* Jonathan Scott-Taylor: Damien Thorn
* Nicholas Pryor: Charles Warren doktorea
* Lance Henriksen: Daniel Neff sarjentua
* Elizabeth Shephard: Joan Hart
* Lucas Donat: Mark Thorn
* Allan Arbus: David Pasarian
* Meshach Taylor: Kane doktorea
* Fritz Ford: Murray
* Leo McKern (*krediturik gabe*): Carl Bugenhagen
* Ian Hendry (*krediturik gabe*): Michael Morgan

## Kanpo estekak 
* *Damien: Omen II* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Damien: Omen II* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Hueko Hiri Inperiala

**Hiri Inperiala** () Vietnamgo Hue hirian dagoen jauregi eta zitadela harresitua da. Gia Long enperadoreak eraiki zuen XIX. mendearen hasieran Hương ibaiaren ondoan. UNESCOk 1993an Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

## Galeria 

File:《大南一統志》京師.jpg|Hiri Inperialeko planoa
File:Dien Thai Hoa.jpg|Thái Hòa jauregia
File:Thai Hoa palace.jpg|Thái Hòa jauregia
File:Citadel Hue.jpg|Thế Miếu tenplua
File:Flagtower Citadel of Huế.JPG|Dorrea
File:At Hue Citadel4..JPG|Uharka
File:Statue at Hue.JPG|Estatua
File:Trường lang Đại nội Huế (8104954674).jpg|Korridorea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ave Satani

**Ave Satani** (euskaraz *Agur Satan*) The Omen film saileko soinu bandaren doinu nagusia da. Latinez abestua dago. 1976an Jerry Goldsmith musikagileak *The Omen* beldurrezko filmaren doinua izugarria izateko konposatu zuen, filma ikusten ari ziren ikusleak giro desatseginean barneratu eta doinu beldurgarri hau entzutean deseroso senti zitezen. Beldurrezko zinemazaleen artean oso ezaguna eta ospetsua den doinua da. Filmak Jatorrizko soinu banda onenaren Oscar Saria irabazi eta doinuak Jatorrizko abesti onenaren Oscar Sariaren izendapena jaso zuen.

Izenburua *Ave Christi* (*Agur Kristo*) izenburuari kontrajarria dago, Goldsmithek doinua konposatzean meza beltz baten doinuaren hitzak gehitzeko ideia bururatu baizitzaion, alegia, Kristoren apaimen guztiak Satanera igarotzea. Gainera, horri, mezetako kantu gregorianoaren estiloa gehitu zion.

## Hitzak 
## Kanpo estekak 
* *Ave Satani* doinua entzungai. Yotube.com
Thăng Longeko Hiri Inperiala

**Thăng Longeko Hiri Inperiala** () Hanoi hirian dagoen errege-zitadela harresitua da. Lý leinuak sortua eta Trần, Lê eta Nguyễn leinuek zabaldua, egungo Hanoiko zitadelarekin bat egiten du. UNESCOk 2010ean Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

## Galeria 

Image:Hanoi citadel.jpg|Iparraldeko atea
Image:Hanoi citadel 2.jpg|Iparraldeko atea
Image:Bắc Môn.JPG|Iparraldeko atea 2009an
File:Dien_Kinh_Thien_001.jpg|Kính Thiên jauregia
File:Main Gate - Citadel of Hanoi.jpg|Ate nagusia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Disbiosi

**Disbiosia** edo **disbakteriosia** giza gorputzeko mikrobiotaren desoreka da, gehienbat larruazala edo heste-florarena. Jakina denez, gure organismoko hainbat ataletan mikrobio sinbiotiko asko ditugu (larruazalean, ahoan eta sudurrean, hesteetan, baginan...). Mikrobio horiek ez dira patogenoak, lagunak baizik. Onura ugari dakarzkigute: mikrobio patogenoen sarrera oztopatzen dute, immunitate-sistema bizkortzen dute, bitaminak ekoizten dituzte, etab. Heste-floraren bakterioek, bereziki, zeregin oso garrantzitsua betetzen dute gure osasun egoera orokorrean, eta ikerketa berriek haien aldaketek asaldura gastro-intestinalak ez ezik, beste gaitz organiko batzuk ere eragin ditzaketeela agerian jarri dute  .

Heste-disbiosi dagoenean hesteetako bakterioen kopurua jaitsi eta bakterio horien aniztasuna ere murriztu egiten da .

Disbiosiaren jatorrian eragile ugari egon daitezke: antibiotikoen gehiegizko kontsumoa, dieta desegokia, alkohola, estresa, etab.  .

Disbiosiaren inguruko ikerketak oso berriak dira, XXI. mendearen hasierakoak. Honenbestez, herrialde gehienetan asaldura hori oraindik ez da benetako gaitzatzat jotzen (GNS-10 zerrendan ez da agertzen). Hala ere, herrialde batzuetako osasun-agintariek aintzakotzat hartu dute dagoeneko, eta AEB-etako Medikuntzako Liburutegi Nazionalaren 2014ko hitz berrien zerrendan *Dysbiosis* izena agertzen da .

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fansipan

**Fansipan** () Vietnam eta Indotxina osoko mendirik altuena da, 3143 metroko altuera duena. Lào Cai probintzian, Ipar-mendebaldeko eskualdean, kokaturik, Sa Pa herritik bederatzi kilometrotara dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Asiar txapel koniko

thumb|Vietnamdar estiloko txapel konikoa,  deitua

**Asiar txapel konikoa** hegoaldeko eta ekialdeko Asian tipikoa da txapel konikoa da. Bangladeshen, Bhutanen, Txinan, Kanbodian, Indian, Indonesian, Japonian, Korean, Malaysian, Myanmarren, Filipinetan, Errusiar Mantxurian eta Vietnamen erabiltzen dute. Txapela lotzeko oihalezko (askotan zetazko) xingola erabiltzen dute.

## Kanpo estekak
Furano

Kimika organikoan **furanoa** konposatu heteroziklikoa da, C4H4O formula duena. Likido kolorgabea da. Molekula bost katen mailako eraztuna da, lau CH taldez eta oxigeno-atomo batez osatua. Ezaugarri aromatikoak ditu. Furano esaten zaie ere bere deribatu ordezkatuei. 

Kolorgabez gain, sukoi eta oso lurrunkorra da. Alkohol, eter eta azetonan disolbagarria da eta baita uretan ere. Toxiko izateaz gain, gizakientzat kartzinogeno ere izan daiteke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Omen III: The Final Conflict

**Omen III: The Final Conflict** (euskaraz *Iragarpena III: Azken Gatazka*) 1981eko Graham Baker ingeles zinema zuzendariak zuzendutako beldurrezko film bat da. Sam Neill, Lisa Harrow, Rossano Brazzi eta Don Gordon aktoreek antzeztu zuten.

The Omen saileko filmeetako bat da, hain zuzen ere, *The Omen* (1976) eta *Damien: Omen II* (1979) filmeen jarraipena da; era berean film hauek jarraitu zioten: *Omen IV: The Awakening* (1991) eta *The Omen (2006ko filma)*.

## Argumentua 
Damien Thorn (Sam Neill) Deabruak ernalarazi eta bere helburu bakarra munduaz nagusitzea den 32 urteko gizon anker, hotz eta kalkulatzailea bilakatu da. Bere asmoak lortzearren bere bidean jartzen den edonor hiltzeko prest dago. Damien eta munduan kaosa eta suntsipena ezartzeko bere nahiaren artean oztopo bakar bat dago, hori gerta ez dadin Damiani aurre egiten saiatuko diren Aita DeCarlo (Rossano Brazzi) sakrifikatua eta bere fraide taldea. Aita DeCarlok bere jabetzan Antikristoa hiltzeko beharrezkoak diren Megiddoren zazpi aiztoak ditu, alegia, Damian hil eta gizateria salbatzeko beharrezko arma sakratuak.

## Aktoreak 
* Sam Neill: Damien Thorn
* Lisa Harrow: Kate Reynolds
* Rossano Brazzi: Aita DeCarlo
* Don Gordon: Harvey Pleydell Dean
* Barnaby Holm: Peter Reynolds
* Leueen Willoughby: Barbara Dean
* Marc Boyle: Anaia Benito
* Milos Kirek: Anaia Martin
* Tommy Duggan: Anaia Matteus
* Louis Mahoney: Anaia Paulo
* Richard Oldfield: Anaia Simeon
* Tony Vogel: Anaia Antonio
* Mason Adams: AEBtako presidentea
* Robert Arden: AEBtako enbaxadorea Erresuma Batuan
* Ruby Wax (*krediturik gabe*): AEBtako enbaxadorearen idazkaria
* Hazel Court (*krediturik gabe*): Ehizaldiko champagnedun emakumea

## Kanpo estekak 
* *Omen III: The Final Conflict* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Omen III: The Final Conflict* film osoa ingelesez ikusgai. Youtube.com 
* *Omen III: The Final Conflict* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Mobsters

**Mobsters** (euskaraz *Mobsterrak*) 1991ko Michael Karbelnikoff estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako akziozko drama film bat da. Christian Slater, Patrick Dempsey, Richard Grieco, Costas Mandylor, F. Murray Abraham, Lara Flynn Boyle, Michael Gambon eta Anthony Quinn aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
1920ko hamarkada, New York. Jatorri etniko ezberdin eta apaleko lau gazteen adiskidetasuna eta euren mafiaren buruzagitzarako igoera azaltzen da, etorkizunean herrialde osoan ospetsu bilakatu eta zerresan handia emango duten lau multil gazte: "Lucky" Luciano xarmangarria (Christian Slater), Meyer Lansky negoziatzaile trebea (Patrick Depsey), Bugsy Siegel burugogor eta gonazalea (Richard Grieco) eta Frank Costello diplomatikoa (Costar Mandylor).

## Aktoreak 
* Christian Slater: Charlie "Lucky" Luciano
* Patrick Dempsey: Meyer Lansky
* Costas Mandylor: Frank Costello
* Richard Grieco: Bugsy Siegel
* Michael Gambon: Salvatore Maranzano, filmean Faranzano izenaz
* Anthony Quinn: Joe Masseria
* Lara Flynn Boyle: Mara Motes, Luciano maitemindua zegoen Gay Orlova emakumean oinarritua
* F. Murray Abraham: Arnold Rothstein
* Chris Penn: Gaetano "Tommy" Reina
* Rodney Eastman: Joey
* Andy Romano: Antonio Luciano
* Bianca Rossini: Rosalie Luciano
* Robert Z'Dar: Rocco
* Titus Welliver: Al Capone
* Joe Viterelli: Joe Profaci
* Nicholas Sadler: Mad Dog Coll

## Kanpo estekak 
* *Mobsters* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Mobsters* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
San Migel eliza (Gaintza)

**San Migel eliza** Gipuzkoako Gaintza udalerrian dagoen eliza bat da. Done Mikel goiangeruari sagaratua dago.

## Kokalekua 
Herrigunean dago, Herriko Plazan.

## Historia 
XVI. mendean azaltzen dira eraikuntzaren inguruko lehenengo aipamenak. Eraikuntzari dagokiionez, Aralarko harrobietatik ekarritako harria erabili zen. . Pizkundetar arkitekturako eraikina da, 1936ko Gerra Zibilaren hasieran frankistak Nafarroatik Goierrira sartzean jasandako kalteen ondorioz berreraiki behar izan zuten. Eraikuntza honek eliza zaharra ordezkatu zuen, eta antzinako eliza baseliza bihurtu zen, alegia, San Martin Tourskoaren baseliza.

[thumb|300px|erdian|[Kanpandorrea.]]

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bruce Almighty

**Bruce Almighty** (euskaraz *Bruce Ahalguztiduna*) 2003ko Tom Shadyac estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako komedia filma da. Jim Carrey, Morgan Freeman, Jennifer Aniston, Philip Baker Hall eta Catherine Bell aktoreek antzeztu zuten.

*Evan Almighty* ("Evan Ahalguztiduna", 2007) izeneko jarraipena izan zuen.

## Argumentua 
Bruce Nolan (Jim Carrey) AEBetako Buffaloko WKBW-TV telebista kateko Eyewitness News saioko erreportari asegabea da. Denbora luzean postuan igo zezaten zain egon ondoren, lan hori Evan Baxter (Steve Carell) arerioari eman diote. Hortaz, haserretu eta bere saioko gonbidatuei iseka egiten hasi zaie. Horren ondorioz, lanetik bota dute eta hainbat gertakari eta ezbeharren ondoren, guztiz lurjota Jainkoari oihu egin dio. Jainkoak (Morgan Freeman) Bruce kontratatu eta bere lana hobeto bete dezan, ahalmen bereziak eman dizkio.

Berehala, Brucek botere hori gehiegikeriak egiteko darabil, baina gerora jendea lagundu beharra duela ere ikusi du. Gainera, haren jarreraren ondorioz, emaztegaiarekin ere (Jennifer Aniston) arazoak ditu, ez baitio jaramon handiegirik egiten. Azkenean, ahalmen horiek Jainkoari bakarrik dagozkiola ohartu da.

## Aktoreak 
* Jim Carrey: Bruce Nolan
* Morgan Freeman: Jainkoa / Etxegabea
* Jennifer Aniston: Grace Connelly
* Lisa Ann Walter: Debbie Connelly
* Philip Baker Hall: Jack Baylor
* Steven Carell: Evan Baxter
* Catherine Bell: Susan Ortega
* Sally Kirkland: Anita Mann
* Nora Dunn: Ally Loman
* Eddie Jemison: Bobby
* Micah Stephen Williams: Mutila txirrinduan
* Tony Bennett: bere burua antzeztuz
* Carlos Sánchez: Juan Valdez
* John Murphy: bere burua antzeztuz
* Madeline Lovejoy: Zoe
* Noel Gugliemi: alproja bat

## Soinu banda 
# "One of Us" - Joan Osborne
# "God Shaped Hole" - Plumb
# "You're a God" - Vertical Horizon
# "The Power" - Snap!
# "A Little Less Conversation" - Elvis Presley vs. JXL
# "The Rockafeller Skank" - Fatboy Slim
# "God Gave Me Everything" - Mick Jagger featuring Lenny Kravitz
# "AB Positive"
# "Walking on Water"
# "Bruce Meets God"
# "Bruce's Prayer"
# "Grace's Prayer"
# "Seventh at Seven"

## Kanpo estekak 
* *Bruce Almighty* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* Webgunea 
* *Bruce Almighty* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Mendiondo (argipena)

**Mendiondo** izenak esanahi zenbait ditu:
* Mendiondo, Lapurdiko Lekorne herriko beste izen bat;
* Mendiondo, Arabako Laukiz herriko auzoa.
San Martin Tourskoaren baseliza (Gaintza)

**San Martin Tourskoaren baseliza** Gipuzkoako Gaintza udalerrian dagoen baseliza bat da. Bertatik inguruko eta bereziki Txindoki mendiaren ikuspegi bikainak daude.

## Kokalekua 
Herrigunetik kanpo dago, Eizmendiko Elormendi baserriaren ondoan.

Gaintzatik Larraitzera doan errepidea, behin Gaintzatik atera eta berehala, bidegurutze batean baseliza eta Eizmendira joateko seinalean errepidea utzi eta mendi-pista batean gora eginez, muino batean.

## Historia 
1568an dagoeneko baseliza honen berri ematen zen eta 1580an berriz, berriztatua izan zen. Azkeneko berrikuntza 1990an eman zen.

## Eraikina 
Baselizaren barnealdean eta erdian San Martin Tourskoaren irudia duen erretaula barroko polikromatua aurkitzen da. Honen egilea Gabriel Arza idiazabaldarra izan zen (1973).

Bere kanpoaldeak, kontrako elementu klimatologikoak uxatzeko balio zuen ur bedenkatzailea agertzen du. Aditu batzuk inguruetako lehen parrokia izan zela onartzen dute, gaur egungo San Migel elizak ordezkatu zuen arte. Buruzko gurutzez ornitutako gurutz-bide zaharrean dago.

## Ospakizunak 
Ostiral Santuan bizilagunak parrokiatik baselizara prozesioan joaten dira. Maiatzeko Santikutz egunean (hilaren 3ª), iraileko santikutz egunean (hilak 14) eta hileko lehenengo igandeetan mezak ospatzen dira. Bere festa San Martin egunean (azaroak 11) ospatzen du.

## Kanpo estekak
Ganix Makeakoa

**Ganix Makeakoa**, sortzezko izenez **Jean Anxordoki Indart** (Ortzaize, Nafarroa Beherea,  – Luhuso, Lapurdi, ), Makean luzaz bizi zen XIX. mendeko kontrabandista eta mugalaria izan zen.

## Biografia 
thumb|ezkerrera|150px|Ganixen abenturak kontatzen dituen *Atheka-gaitzeko oihartzunak* liburuaren azala (Baiona, 1870).Karlistaldietan parte hartzeagatik hartu zuen sona, bereziki, 1838an, Maria Teresa Bragantzakoari, Beirako printzesa eta Don Karlos erregegaiaren andregaiari, muga pasa eta Elizondoraino lagundu zuelako. Pasadizo horretan oinarrituta, Francisque Michelek *Le romancero du Pays Basque* liburua (1859) idatzi zuen.

Gero, Joan Batista Azkonagerre notarioak *Les Echos du pas de Roland* eleberria argitaratu zuen haren abenturetan oinarrituz. Hain zuzen, Azkonagerre notarioak Ganix hipoteka egitera harengana joan zenean ezagutu zuen. Azken liburu hau euskaraz ere argitaratu zen *Atheka gaitzeko oihartzunak* izenburuarekin (1870). 2016 urtean Makean antolatu kabalkatan Ganix izan zen pertsonaia nagusietakoa.

## Erreferentziak
Liar Liar

**Liar Liar** (euskaraz *Gezurti Gezurti*) 1997ko Tom Shadyac estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako komedia film bat da. Jim Carrey, Maura Tierney, Jennifer Tilly, Swoosie Kurtz, Amanda Donohoe eta Cary Elwes aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Fletcher Reede (Jim Carrey) inongo eskrupulurik gabeko abokatu hitzontzi eta handigura bat da, lanean nahiz bizitzan arrakasta izateko gezurra barra-barra esaten ohitua. Gezurtero lotsagabe bat izateak lanean arrakasta lortzen lagundu dion arren, Audrey (Maura Tierney) emaztearekin nahiz Max semearekin (Justin Cooper) duen harremana guztiz suntsitu du. Bere bost urteko semeak, aitak hautsitako zinekin asperturik, bere urtebetzean desio bat eskatuko du, bere aitak 24 orduz gezurrik ez esatea. Honek bere lanean nahiz bizitzan sekulako eta ezusteko ondorioak ekarrio dizkio...

## Aktoreak 
* Jim Carrey: Fletcher Reede
* Maura Tierney: Audrey Reede
* Justin Cooper: Max Reede
* Jennifer Tilly: Samantha Cole
* Amanda Donohoe: Miranda
* Jason Bernard: Marshall Stevens epailea
* Cary Elwes: Jerry
* Swoosie Kurtz: Dana Appleton
* Anne Haney: Greta
* Eric Pierpoint: Richard Cole
* Chip Mayer: Kenneth Falk
* Mitchell Ryan: Allan jauna
* Cheri Oteri: Jane
* Marianne Muellerleile: Berry andrea
* Krista Allen: Igogailuko emakumea

## Kanpo estekak 
* *Liar Liar* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Liar Liar* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Jasokundeko Andre Mariaren eliza (Baliarrain)

**Jasokundeko Andre Mariaren eliza** Gipuzkoako Baliarrain udalerrian dagoen eliza bat da.

## Kokalekua 
Herrigunean dago.

## Eraikina 
Fatxada nagusian bikoizturiko bi leiho pare daude. Bi hauetariko baten giltzarrian J.H.S. (*Jesus Homo Salvator*) anagrama idatzirik dago. Besteko ikurrak berriz, Gurutzetik jaitsierari dagozkio. Leiho hauek sarrera-ate xume bati ematen diote leku. Dobela ederreko arku zorrozpean zabaltzen da. Atzeko fatxadan ere leiho bikoiztuak ditugu, nahiz eta hemen bakarrak erakusten duen dekoraziorik. Absidearen ondoan, fatxada berean, ganga baten abiaguneak ikusten dira, ustez gaur egun esistitzen ez den alboko kapera baten estalgarri izan zitekeena. Jasokundeko Andra Mariaren Parroki-Elizak baditu gainera barnekaldean tailaturiko hainbat ganga-giltzarri, XVIII. mendeko bataiarria eta abar.

Eliza parean, bidean beste aldean, apaizetxea lekutzen da, arduraz egindako eraikuntza; herri honetan dagoen Lopetedi baserriarekin badu nolabaiteko antzekotasunik.

## Kanpo estekak
Flash Gordon (filma)

**Flash Gordon** 1980ko Mike Hodges ingeles zinema zuzendariak zuzendutako zientzia-fikzio eta akziozko abentura film bat da. Alex Raymond estatubatuar komikigileak sortutako izen bereko Flash Gordon superheroiaren komikietan oinarritua dago. Sam J. Jones, Melody Anderson, Ornella Muti, Max von Sydow, Chaim Topol, Timothy Dalton, Mariangela Melato, Brian Blessed eta Peter Wyngarde aktoreek antzeztu zuten.

Soinu banda Queen britainiar rock talde ospetsuak eta Howard Blake ingeles musikagileak konposatu zuten. Denboraren poderioz kultuzko filma bilakatu zen.

## Argumentua 
NASAtik kaleratua izan zen Zarkov doktorea eta zientzialaria (Chaim Topol), Flash Gordon amerikar futbolari gaztea (Sam J. Jones) eta haren laguna den Dale Arden neska gaztea (Melody Anderson) espazio-suziri batean bidaiatuko dute. Hiruek Lur planeta Ming enperadorearen (Max von Sydow) mehatxutik salbatu nahi dute, urrutiko Mongo planetako agintaria, bere ilargietako bat Lurraren aurka talka egin dezan jaurti baitu.

## Aktoreak 
* Sam J. Jones: Flash Gordon
* Melody Anderson: Dale Arden
* Max von Sydow: Ming Gupidagabea enperadorea
* Chaim Topol: Hans Zarkov doktorea
* Ornella Muti: Aura printzesa
* Timothy Dalton: Barin printzea
* Brian Blessed: Vultan printzea
* Peter Wyngarde: Klytus jenerala
* Mariangela Melato: Kala jenerala
* Richard O'Brien: Fico
* John Osborne: Arboriar apaiza
* Philip Stone: Zogi apaiz nagusia
* John Hallam: Luro jenerala
* Suzanne Danielle: Neskamea
* John Morton: Hegaldi pilotua
* William Hootkins: Munson, Zarkov doktorearen laguntzailea
* Robbie Coltrane: Hegaldi baseko gizona
* Peter Duncan: Treeman gaztea
* John Hollis: Klytuseko 2. zelataria
* Leon Greene: Gudu Kontrol Gelako kolonela
* Tony Scannell: Mingen ofiziala
* Bogdan Kominowski: Mingen Aire Armadako tenientea
* George Harris: Thun printzea
* Deep Roy: Fellini, Aura printzesaren maskota
* Bob Goody: Azuriar gizona
* Kenny Baker: Dwarf

## Kanpo estekak 
* *Flash Gordon* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Flash Gordon* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
San Joan Bataiatzailearen eliza (Abaltzisketa)

**San Joan Bataiatzailearen eliza** Gipuzkoako Abaltzisketa udalerrian dagoen eliza bat da.

## Kokalekua 
Herrigunean dago, Larraitz, Orendain eta Amezketatik datozen errepideak elkartzen diren bidegurutzean.

## Historia 
Gaur egungo eliza XVI. mendean eraiki zen.

## Eraikina 
XIII. mendeko aurrealde erromanikoa du.

Kanpandorrea aipagarria da, 1493. urtean Abaltzisketan egindako kanpai ikusgarria daukalako.

thumb|350px|erdian|Elizaren ataria.

## Kanpo estekak
Barkarola

**Barkarola** (frantsesetik,  ere; jatorriz, , *barca*tik 'itsasontzi' etorria) Italiako doinua, Veneziako gondoleroek abesten dutena bereziki. Marinelek abesten dute eta 6/8 konpasean moldatua da. Arraunen higidura imitatzen du barkarolaren erritmoak.

## Adibidea 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Melanargia galathea

250px|thumb|*Melanargia galathea*.
***Melanargia galathea*** Nymphalidae familiako lepidoptero ditrisio (tximeleta) bat da, jatorriz Europa eta Ipar Afrikatik Iran artean aurki daitekeena.

## Ezaugarriak 
Arrek 53 milimetroko luzera izan dezakete eta emeek, 58. Hegoak zuriak dituzte, orban beltz oso nabarmenarekin, xake antzeko ereduaz. Espezie honek lekuan lekuko mota ezberdinak sortu ditu.  Itsaso mailatik 1.600 metro bitartera hegan egiten du.

(MHNT) Melanargia galathea - Foret de Bouconne, France - male dorsal.jpg|♂  
(MHNT) Melanargia galathea - Foret de Bouconne, France - male ventral.jpg|♂ △
(MHNT) Melanargia galathea - Tarabel, France - female dorsal.jpg|♀ 
(MHNT) Melanargia galathea - Tarabel, France - female ventral.jpg|♀ △

Tximeleta mota hau, ekaina edo uztaila bitartean agertu ohi dira, noizean behin baita maiatzaren bukaeran edota  irailaren hasieran ere gune gorenetan. Bere hegaldi mota uniboltinoa da. Emeak hegan doala, landaretzaren gainean arrautzak erruten ditu, larbek jakia izan dezaten.

Erakartzen duten lore motak hauek dira: *Centaurea*, *Cirsium*, *Carduus* eta *Scabiosa*.

## Deskribapena 
Gainaldea zuria, makula beltz zabalekin eta ozelo sorta batekin atzeko hegalen gune postdiskalean. Azpialdetik antzeko kolorazioa du aurreko hegaletan eta krema tonukoa da atzekoetan. Bestalde, leucomelas formak ez du ia marrazkirik erakusten atzeko hegalen azpialdean.

## Biologia 
Belaunaldi bakarra urtean. Helduek ekain-abuztu bitartean egiten dute hegan.

## Landare elikagarriak 
Beldarrek *Carex* (ziperazeoak) generoa onartzen dute, baita askotariko gramineoak ere, *Angrostis, Ammophila, Avenula, Brachypodium, Bromus, Dactylis eta Festuca* adibidez.

## Habitata 
Itsas mailatik 1000 metrotik gorako gunetaraino aurki dezakegu, nahiz eta garaiera ertainetan ugariagoa den. Espezie hau berezkoa da gramineo ugari duten eremu irekietan.

## Banaketa eremua 
Afrikako ipar-mendebaldea, Espainiako iparraldea, Europako erdialde gehiena eta Iran. Euskal Herrian, lurralde guztian ikus daiteke.

## Kontserbazioa 
Euskal Herrian espezie ohikoenetako  bat da. Errioxan populazioaren atzerakada bortitza ikusi da, eta horregatik arretaz jarraitu beharra dago, Arabako hegoaldeko populazioetan, ondorengo hamarkadetan antzeko prozesurik gerta ez dadin. M. lachesisekin espezieen arteko kopulak ikusi dira Herrerako portuan eta Gatzaga Buradon udalerrian.

## Nola ezagutu? 
M. lachesisekin batera, aurreko hegaletako gelan marra beltzik erakusten ez duten espezie bakarrak dira genero honetan. M. lachesisek ez bezala, gela beltz biribila du eta orban beltz nabarmena ikusten zaio atzeko hegalen gainaldean.

## Iberiar antzeko espezieak 
Iberiar penintsulan beste la Melanargia mota hegan egiten dute
* *Melanargia lachesis*
* *Melanargia occitanica*
* *Melanargia ines* (Almorabide-tximeleta)
* *Melanargia russiae*

## Galeria 

Fitxategi:Melanargia galathea bat.jpg
Fitxategi:Melanargia galathea bi.jpg
Fitxategi:Melanargia galathea hiru.jpg
Fitxategi:Melanargia galathea lau.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* UK Butterflies - Marbled White - Melanargia galathea 
* Butterflies of Europe - Melanargia galathea
Haurrak hondartzan

***Haurrak hondartzan***, gaztelaniaz ***Niños en la playa***, Joaquín Sorolla margolari valentziarrak 1909an egindako margolan ospetsua da; dena dela, ofizialki 1910ean egindako bezala katalogatua izan da sarritan. Sorollak 1919an Espainiako Arte Modernoaren Museoari eman zion. Gaur egun Pradoko Museoan gordeta dago. Mugimendu postinpresionistaren margolana da.

## Margolanaren ezaugarriak 
Margolanean ur garbien hondartza ikus daiteke. Itsasertzeko uretan hiru haur biluzik ikus daitezke; hirurak ahoz behera daude, bustiak, larruazala disdiratzen uraren eraginez. Umeek ezaugarri desberdinak erakusten dituzte: ikuslearengandik gertuen dagoenak, ile horikoak, gazteena ematen du; beste biak atzerago daude eta beltzaranak dira. Ilehoria zehaztasuna gehiagoz dago irudikatuta eta, ukondo batean gainean, beste biei begira dago. Haur beltzarenetako batek ile horikoari irribarretsu begiratzen dio; bestea aparte dago.

## Gaia 
Haurren gaia, bereziki hondartzan edo bainatzen, ohikoa da Sorollaren lanetan; ia bere obraren gai espezifikotzat jo daiteke. Hona hemen beste adibide batzuk:

Fitxategi:Niños en la playa (1904).jpg|*Haurrak hondartzan* (1904)
Fitxategi:Joaquín_Sorolla_-_Niño_en_las_rocas,_Javea.jpg|*Haurra arkaitzetan, Jávea* (1905)
Fitxategi:Joaquin_Sorolla_-_Niños_en_el_Mar,_Playa_de_Valencia_(1908).jpg|*Haurrak hondartzan, Valentziako hondartza* (1908)
Fitxategi:Joaquín_Sorolla_y_Bastida_-_The_Little_Sailing_Boat_-_Google_Art_Project.jpg| "Iot txikia". 1909.
Fitxategi:Joaquín_Sorolla,_Niños_en_la_playa,_1916._Sotheby%27s..jpg|*Haurrak hondartzan* (1916).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pangkal Pinang

**Pangkal Pinang** (jawiz: , ) Indonesiako hiria da, Bangka-Belitung probintziako hiriburua. Bangka uhartearen ekialdeko itsasaldean dago. 89,4 kilometro koadroko eremua du eta 2010ean 174.758 biztanle zituen

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Hiriko gobernuaren webgunea.
Santa Fe eliza (Zaldibia)

**Santa Fe eliza** Gipuzkoako Zaldibia udalerrian dagoen eliza bat da.

## Kokalekua 
Herrigunean dago, Herriko Plazan, Amundarain errekaren alboan, antzinako ubera batean buru egiten duela, antza, Lazkaomenditik zetozen bidaiariek erabiltzeko.

## Historia 
Jatorrizko eliza XIII. mendekoa zen. Egungo eraikuntza XVI. mendean egin zen, aurrez zegoen eliza txiki baten egitura aldatuaz. Elizatxoak Santa Fe Campanynskoa izena zuen. Herrigunea parrokia honen inguruan gorpuztu da.

## Eraikina 
Latindar gurutzeko oinplanoa du, ia osotasunean gurutzeriazko gangez estalia. Gurutzearen tartea izan ezik, kainoi gangak estaltzen baitu, gainerakoa fajoi-arkuek edertzen dute. Korua jatorriko absidearen parean lekutzen da, eta absidetik leihate gotiko bikaina gorde da. Barruan motibo geometrikoez apainduriko bataiarri bitxia dago.

## Kanpo estekak
The Naked Gun: From the Files of Police Squad!

**The Naked Gun: From the Files of Police Squad!** (euskaraz literalki *Pistola Biluzia: Polizia Eskoadraren Txostenetatik!*) 1988ko David Zucker estatubatuar zinema zuzendariak zuzendu eta berak, Jerry Zucker eta Jim Abrahams gidoigileek idatzitako komedia film bat da. Hiruek sortutako *Police Squad!* umorezko telesailan oinarritua dago. Leslie Nielsen, Priscila Presley, George Kennedy, Ricardo Montalbán, O.J. Simpson, John Houseman, Nancy Marchand eta Susan Beaubian aktoreek antzeztu zuten.

Izandako arrakasta itzelari esker beste bi jarraipen izan zituen: *The Naked Gun 2½: The Smell of Fear* (1991) eta *Naked Gun 33⅓: The Final Insult* (1994).

## Argumentua 
Frank Drebin (Leslie Nielsen) Los Angeles hiriko Poliziaren Brigada Bereziko polizia da. Bere lagunik onena eta lankidea den Nordberg detektibea (O. J. Simpson) larriki zauritu dute eta droga trafikoa burutzea leporatu diote. Orduan, Frankek bere adiskidea nork hil duen topatzen saiatuko da. Bere ikerketak Vincent Ludwig (Ricardo Montalbán) negoziogizon aberatsaren aztarnaren atzetik jarriko du, hain zuzen ere, Elisabete II.a Erresuma Batukoaren (Jeannette Charles) bisitaldiaren antolaketaren arduraduna dena. Bienbitartean, Frankek Ludwigen laguntzailea den Jane Spencer (Priscilla Presley) emakume eder eta erakargarria ezagutu eta hartaz txora-txora eginda maiteminduko da.

## Aktoreak 
* Leslie Nielsen: Frank Drebin tenientea
* Priscilla Presley: Jane Spencer
* Ricardo Montalbán: Vincent Ludwig
* George Kennedy: Ed Hocken kapitaina
* O. J. Simpson: Nordberg detektibea
* Susan Beaubian: Wilma Nordberg
* Nancy Marchand: Barkley maiorra
* Raye Birk: Pahpshmir
* Jeannette Charles: Elisabete II.a Erresuma Batukoa
* Ed Williams: Ted Olsen
* Tiny Ron: Al, laborategiko teknikaria
* "Weird Al" Yankovic: Bere burua antzeztuz
* Leslie Maier: Bere burua antzeztuz
* Winifred Freedman: Stephanie
* Joe Grifasi: 32 kaiko langilea
* Lawrence Tierney_ Angels taldeko lehendakaria

## Kanpo estekak 
* *The Naked Gun: From the Files of Police Squad!* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *The Naked Gun: From the Files of Police Squad!* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Fierce Creatures

**Fierce Creatures** (euskaraz *Izaki Basatiak*) 1997ko Robert Young ingeles eta Fred Schepisi australiar zinema zuzendariek zuzendutako komedia film bat da. John Cleese, Jamie Lee Curtis, Kevin Kline, Michael Palin, Ronnie Corbett, Carey Lowell eta Robert Lindsay aktoreek antzeztu zuten.

1988ko *A Fish Called Wanda* ("Wanda Izeneko Arraina") filmaren *ondorengo espirituala* da, bai umorearekiko nahiz hartan antzeztu zuten aktore askok ere honetan antzeztu zutelako.

## Argumentua 
Rod McCain (Kevin Kline) estatubatuar negoziogizonak (Kevin Kline) Erresuma Batuan Marwood zoologikoa erosi berri du. Inongo eskrupulurik ez duen gizona da eta diru etekinak lortzeko duen griña mugagabearen ondorioz zoologikoa ekonomikoki errentagarria izan dadin bertako langileek oso maite dituzten zenbait animali hain atsekaberako salgai jarriko ditu.

McCainek zoologikoan bere politika berria egoki ezarri dadin Erresuma Batura Willa Weston (Jamie Lee Curtis) ordezkaria bidali du, hark zuzenean zoologikoaren norndik-norakoak begiztatu ditzan, etorkizunean gainontzeko zoologikoek erabili dezaketen enpresa modelo errentagarri bat ezartzeko asmoa baitu.

## Aktoreak 
* John Cleese: Rollo Lee
* Jamie Lee Curtis: Willa Weston
* Kevin Kline: Rod McCain/Vince McCain
* Michael Palin: Adrian 'Bugsy' Malone
* Robert Lindsay: Sydney Lotterby
* Ronnie Corbett: Reggie Sea Lions
* Carey Lowell: Cub Felines
* Bille Brown: Neville
* Derek Griffiths: Gerry Ungulates
* Maria Aitken: Di Harding
* Cynthia Cleese: Pip Small Mammals
* Richard Ridings: Hugh Primates
* Gareth Hunt: Masefield inspektorea
* Tom Georgeson: Itsas lehoien ikuskaria
* Jack Davenport: Student zoo zaindaria

## Kanpo estekak 
* *Fierce Creatures* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Fierce Creatures* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Bangka

**Bangka** () Indonesiako uhartea da, Javako itsasoan kokatua, Belitung eta Sumatra artean. 11.623,5 kilometro koadroko eremua du, eta 2010ean 960.868 biztanle zituen. Hiri handiena Pangkal Pinang da. Munduko eztainu ekoizlerik handienetako bat da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Barografo

thumb|Hiru egunetako barografoa, Kanadako Meteorologia Zerbitzuak erabiltzen duena.
**Barografoa** denbora epe jakin bati dagozkion eguratseko presioaren balioak neurtzeko tresna da. Barometroaren antzekoa da; kajak dituen mugimenduak, orratz tindatu batera bidaltzen dira palanka baten bidez. Erloju mekanismo bati esker biraka dabilen zilindro baten gainean biribildutako orri laukidunetan adierazten du orratz tindatuak une bakoitzari dagokion datua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Disko sakabanatua

thumb|283x283px|Disko sakabanatuko gorputzak.
**Disko sakabanatua** edota **disko lausoa** Eguzki-sistemaren eremu bat da. Bere zatirik barnealdekoena Kuiper gerrikoarekin gainezarri (Eguzkitik 30 UAra) eta ehunka UA izan ditzakeen distantzia ezezagun bateraino hedatzen da, beste makurdura orbitalekin ere gainezartzen da eta ekliptikaren azpitik dago. Planetoide kopuru ezezagun batez osatua dago (oraingoz 90 inguru topatu dira), hauek objektu sakabanatu edota soilik disko sakabanatuko objektuak izendapenez ezagutzen dira (ingelesez *scattered-disk objects* edo *SDO*), eta Neptunoz haraindiko objektuen barnean daude. Gorputz izoztuak dira, batzuk 1000 kilometro baino gehiagoko diametroa dute, hauetako lehenebizikoa 1995ean aurkitu zen. Multzo honetako objekturik handiena 2005ean topatutako Eris planeta nanoa da.

## Ikus, gainera 
* Eguzki-sistema
* Kuiper gerrikoa
* Hillsen hodeia
* Oorten hodeia

## Kanpo estekak
Gijóngo Aste Beltza

**Gijóngo Aste Beltza** (asturieraz *Selmana Negra de Xixón* eta gaztelaniaz *Semana Negra de Gijón*) Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Gijón hirian urtero uztailaren lehen erdialdean ospatzen den literatura beltzari buruzko jaialdia da. 1988an Paco Ignacio Taibo II idazle eta kazetatiaren ekimenari esker sortu zen. Hasiera batean literatura beltzaren arlora mugatua egon arren, piskanaka zientzia-fikzioa, fantasia eta historiari buruzko literaturara nahiz zinema beltzari ere hedatu da. Jaialdia kultur ekitaldiek eta hainbat jarduerek osatzen dute, tartean kontzertuak, tabernetako terrazak, merkatuak, ikuskizunak, eta abar.

## Kanpo estekak 
* Gijóngo Aste Beltzaren webgunea
Nafarroako Horror Online Art Zinemaldia

**Nafarroako Fantasia eta Beldurrezko Horror Online Art Zinemaldia** (gaztelaniaz eta ofizialki *Festival Internacional de Cine Fantástico y de Terror de Navarra Horror Online Art*) Nafarroako Iruñea hiriburuan ospatzen den zinemaldia da.

2012an Cynthia Rico Abajo eta Miguel Suárez del Cerrok sortu zuten eta gaur egun arte zuzendariak izan dira. Zinemaldia bi ataletan banatua dago: Lehenbizikoa, online lehiaketa ekitaldia da, honetan Zinemaldiaren Sail Ofizialerako hautatutako laburmetraiek parte hartzen dute. Behin ekitaldi hori amaitu eta gero, Nafarroako hainbat zine aretoetan fantasia eta beldurrezko generoko film hainbat film nabarmen ikusgai daude.

Zinemaldiko kartel iragarleak Iruñeko hainbat eremu publiko ezagunetan ikusgai jartzen dira, tartean Gazteluko Plazan, Foruen monumentuan eta Iruñeko udaletxean.

## Kanpo estekak 
* Nafarroako Fantasia eta Beldurrezko Horror Online Art Zinemaldiaren webgunea
Subak

**Subaka** Baliko ureztatze sistema tradizionala da, IX. mendean garatua, arroz alorretan erabiltzen dena. Landareak urez hornitzeaz gain, ekosistema artifizial, konplexu eta dinamikoa eratzen du. Bost terraza eta ur-tenpluez osaturik dago, 19.500 hektareako eremuan. Laborantza sistema demokratiko eta berdintasunezko honi esker, balitarrek lortu dute Indonesiako arroz ekoizle hoberenak izatea. 2012an Unescok Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

Arrozaren laborantzak eta subakak forma eman diote uharteko paisaiari joan den mila urtean, eta erlijio bizitzaren funtsezko osagaiak dira. Arroza Jainkoaren dohaintzat hartua da, eta subaka tenpluko kulturaren zati da. Iturburuetako ura tenplura bideratzen da ubideen bidez, eta handik alorretara banatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jon Beloki

**Jon Beloki** (Zarautz, Gipuzkoa, 1973) alpinista eta eskalatzailea da.

2001ean Karakorum mendilerroko (Pakistan) Alberto Iñurrategi aretxabaletarrarekin batera Gasherbrum I (8.047 metro) igo zuen. 2004ko uztailaren 26ean, berriz ere aretxabaletar mendizalea lagun, Gasherbrum III (7.952 metro) igo zuen (haiekin batera zegoen Jose Carlos Tamayo mendizalea hotzaren eta pilatutako nekearen ondorioz gailurretik 300 metrora gelditu zen).

TVE espainiar telebista kateko *Al filo de lo imposible* abentura eta mendizaletasun saioko taldekidea da, eta saio honetarako igoera ugari burutu izan ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arreo (argipena)

**Arreo** hitzak adiera zenbait ditu:
* Arreo, Erriberagoitiko (Araba) herria;
* arreoa, ezkontzean senar-emazte berriek hartzen dituzten etxeko tresna, oihal, ontziteria eta abarrak.
Ostilamendu (argipena)

**Ostilamendu** hitzak adiera zenbait ditu:
* ostilamendua edo etxeko hornidura: ontziteria, mihiseria eta abar;
* arkeologian, hilobiratze-ostilamendua, aztarnategi arkeologikoetan gorpuen ondoan aurkitutako objektuen multzoa.
Ezkonsari

thumb|Alemaniar  zahar bat: "Emakumearen ogibiderik nobleena/zeinetarako Jainkoak sortu zuen/etxean isilik agintzea/ eta ahalegina eta ordena mantentzea da".
**Ezkonsaria** edo **dotea** kultura askotan emaztegaiak edo haren familiak senargaiari eman beharreko dirua edo ondasunen multzoa da, ezkondutakoan senarrak emaztearen kontu egiteko.

Gipuzkoan ondarea seme edo alaba bakar bati transmititzea eskualdatzea funtsezkoa zenez, gainontzekoek "legitima" edo seniparte bat jasotzen zuten, askotan alabei ezkonsari moduan ematen zitzaiena. Euskal baserrietan, neska nerabea goiz hasten zen ezkonsaria prestatzen: izarak, mantak, mahai zapiak eta etxeko oihalezko beste hornigai batzuk.

Neska nerabea ordu luzetan aritzen zen lanean, baina auzoko beste emakumezko batzuen laguntza izaten zuen, hala nola mojak, alargunak, ezkongabeak edo ahizpak. Oihal horiek ontzeko, lihoa eta artilea erabiltzen zen, Euskal Herrian ohikoak ziren materialak, eta kutxa dotore batean biltzen ziren, ezkontzarako.

Lanordu luze horietan, irun eta ehundu egiten zuten ehungailu eta goruen bidez, besteak beste. Laguntza horregatik, laguntzaileek ordain bat eskuratu ohi zuten. Emakumeek abestiak eta bertsoak kantatzen zituzten, baita ipuin, elezahar, igarkizun eta esaera zaharrak kontatu ere. Ondorioz, tradizioaren transmisiorako jarduera garrantzitsua zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Exorcist II: The Heretic

**Exorcist II: The Heretic** (euskaraz *Exorzista II: Heretikoa*) 1977ko John Boorman ingeles zinema zuzendari eta ekoizleak zuzendu eta ekoiztutako beldurrezko film bat da. Linda Blair, Richard Burton, Louise Fletcher, Max von Sydow, Kitty Winn, Paul Henreid, James Earl Jones eta Ned Beatty aktoreek antzeztu zuten.

1973ko *The Exorcist* ("Exorzista") film ospetsuaren jarraipena da, era berean, gaur egun arte lau jarraipen izan ditu: *The Exorcist III* (1990, "Exorzista III"), *Exorcist: The Beginning* (2004, "Exorzista: Hasiera") eta *Dominion: Prequel to the Exorcist* (2005, "Nagusitzea: Exorzistaren Aurrekaria").

## Argumentua 
Aita Lamont (Richard Burton) apaiza Aita Merrinen (Max von Sydow) heriotza eta Regan (Linda Blair) gaztearen deabrutzea ikertzeko arduradun egin dute. Afrikara beste deabrutze kasu bat ikertzeko bidaiatu ondoren, New Yorkera itzuli eta Gene Tuskin doktorearen (Louise Fletcher) hipnosi makinaren eraginez Regan berriz ere Pazuzuk deabrutua dagoela topatuko du.

## Aktoreak 
* Linda Blair: Regan MacNeil
* Richard Burton: Aita Philip Lamont
* Louise Fletcher: Gene Tuskin doktorea
* Max von Sydow: Aita Lankester Merrin
* Kitty Winn: Sharon Spencer
* Paul Henreid: Kardinala
* James Earl Jones: Kokumo
** Joey Green: Kokumo gaztea
* Ned Beatty: Edwards
* Belinda Beatty: Liz
* Barbara Cason: Phalor andrea
* Ken Renard: Abbot
* Dana Plato: Sandra Phalor
* Karen Knapp: Pazuzuren ahotsa

## Kanpo estekak 
* *Exorcist II: The Heretic* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Exorcist II: The Heretic* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Baroskopio

**Baroskopioa** Arkimedesen printzipioa gasetan ere betetzen dela frogatzen duen tresna da, Otto von Guerickek asmatua. Balantza txikia da, beso batean berunezko esfera txiki bat du eta bestean aldiz, kobrezko esfera bat, barrutik hutsa eta aurrekoa baino handiagoa. Balantza orekan dago airean, baina hutsunea egiten denean balantza desorekatu egiten da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Konrad Witz

**Konrad Witz** (Rottweil, Württemberg, Alemania, 1400/10 &ndash; Basilea, Suitza, 1445/46) germano-suitzar Erdi Aroko margolaria izan zen. Bere lan ezagunenetako bat eta, aldi berean, azkenetakoa, *Deikundea* da, Nurenbergeko Germanisches Nationalmuseumgo erakustoki iraunkorrean ikusgai dagoena. Hans Hirtzekin batera, Rhin Goialdeko Gotiko berantiarren azken ordezkarietako bat da.

## Biografia 
Konrad Witzek Alemaniatik Basileara bidaiatu zuen, Eliza Katolikoak 1431. urtean antolatutako Kontseilu Ekumenikoak erakarrita eta bertan bizi izan zen bere heriotza egunera arte. Bere izena 1434 urteko margolarien agirietan ageri da *Konrad von Rottweil*  ezizenaz. Ezkondu eta bost seme-alaba izan zituen. Bere bizitzako azken hamabi urteetako lan margoak besterik ez ezagunak dira, hala da guztiz ere, kopuru nabarmena. Bere azken lan datatua 1444. urtekoa da, * Die Wunderbare Vermehrung der Fische* da ('Ogiak eta arrainen biderkatze miraria').

Mendeetan zehar margolari hau ahaztua izan zen baina 1901. urtean Daniel Burckhardt-Werthemann historialariak berriro argira ekarri zuen. Bere lan batzuetan, irudi ironiko eta umoretsuak aurkitu izan dira, modernitate kutsua islatzen dutenak. Baliteke bere maisu lana Basileako San Leonardo elizako aldarea osatzen duen bederatzi taulak izatea.
Hồ leinuaren zitadela

**Hồ leinuaren zitadela** () Vietnamgo Tây Giai udalerrian dagoen zitadela harresitua da. Hồ leinuak eraiki zuen harlanduz. UNESCOk 2011n Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

## Galeria 

File:Tay Do castle South gate.JPG|Hegoaldeko atea
File:Tay Do castle North gate.JPG|Iparraldeko atea
File:Tay Do castle East gate.JPG|Ekialdeko atea
File:Dan da thanh Tay Do.png|Harrizko kanoi-bala

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Autorretratua hondo urdinez

**Autorretratua hondo urdinez** (gaztelaniaz, *Autorretrato con fondo azul*) 1942an Ignacio Zuloaga margolariak bere buruari eginiko erretratua da. Ziur aski hauxe da margolariaren irudi ezagunena eta frankismo garaian, 1954an, 500 pezetako biletea marrazteko hori erabili zen hain zuzen, nahiz eta bere autorretratu bakarra ez izan.

## Deskribapena 
Margolan honetan Zuloagak bere burua hondo urdin eta lauso baten gainean margotu zuen. Ertilaria kaleko arropaz jantzita ikusten dugu, baina eskuan lanerako paleta eta margoak prest ditu. Argiak aurpegiaren alde bat azpimarratzen dio, bestea argi-ilunetan gelditzen baita. Eskuineko eskuaren hatz bat barneko motzaren sakelan sartua du, eta horrek, era batez, margolanean tentsio puntu bat sortzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo-estekak
Maria Muzytxuk

**Maria Olehivna Muzytxuk** (; Lviv, Ukraina, ) xake jokalaria da, nazioarteko maisu handia eta emakumezkoen munduko xake txapelduna 2015etik 2016ra.

Bi aldiz irabazi du emakumezkoen Ukrainako Xake Txapelketa: 2012an eta 2013an. 2015ean emakumezkoen munduko xake txapelketa irabazi zuen finalean Natalia Pogonina errusiarra garaitzean (2½–1½). Emakumezkoen Munduko Xake Txapeldun tituluaz gain, garaipen horri esker Nazioarteko Maisu Handi titulua ere eskuratu zuen. 2016ko emakumezkoen munduko xake txapelketan Hou Yifan txinatarraren aurka galdu zuen txapeldun titulua (3-6).

Mariaren ahizpa Anna Muzytxuk ere nazioarteko maisu handia da, eta emakumezko xake jokalari onenetakoa.

## Kanpo estekak 
*  FIDE
*  Chessgames
Banten

**Banten** (sunderaz: ᮘᮔ᮪ᮒᮨᮔ᮪) Indonesiako 34 probintzietako bat da, Java uhartearen mendebaldea hartzen duena. 9.662 kilometro koadroko eremua du, eta 2014an 10.016.587 biztanle zituen. Hiriburua Serang da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Joan Bataiatzailearen eliza (Olaberria)

**San Joan Bataiatzailearen eliza** Gipuzkoako Olaberria udalerrian dagoen eliza bat da. San Joan Bataiatzaileari sagaratua dago.

## Kokalekua 
Herrigunearen lekurik garaienean dago, muino batean.

## Historia 
Elizaren lehen erreferentziak 1568 urtekoak dira, ordurako eliza oso hondatuta eta berriketa batean beharrean zegoen.

Jatorriz txikiagoa zen, XVII. mendean handitze lanekin hasi ziren (Beasaingo Abaria harginek burutua) eta XVIII. mendean gangak, korua eta leihoak bukatutakoan, aldare nagusia egiten hasi ziren (1747an Bergarako Migel Irustak entregatu zuen). Elizaren beste berezitasun bat bere bataiarria da (XVI. mendea).

## Eraikina 
Elizaren egitura gorputz nagusi batean oinarritzen da, zeini gehigarriak ipintzen joan zaizkion historian zehar. Guztira 527 metro karratuko azalera osatzen du eraikinak bere osotasuenan.

Laukizuzen itxurako nabe nagusia abside batek amaitzen du, bertan aldarea eta korua daude. Nabe honetatik aldebietako sakristietara hel daiteke.

Esan bezala, gorputz nagusiari gehigarriak ipintzen joan zaizkio gaur egungo itxura lortu arte: Elizpea 1670. urtekoa da (XVIII. mende erdian berriztatua), dorrearen eraikuntza 1683 eta 1703 urteak bitartekoa da; bobeda berriak eta korua 1723 eta 1725 urteak bitartean amaitutakoak dira, erretaula nagusia berriz 1747koa da.

Aldare nagusiaren gainean erretaula errenazentista ikus daiteke. Honen erdigunean, satutegi gainean, San Juan Bautistaren irudia dago, eta alde banatara San Jose eta San Inazioren tailuak. Gurutzeratutako Kristoren busto batek koroatzen du erretaula, San Pedro, San Pablo eta lau aingeru aldamenean dituelarik.

San Juan Bautista eliza elementu babestu gisa ageri da Euskal Herriko “Behin-behineko Ondare historiko-arkitektonikoaren” zerrendan. Baita Gipuzkoako Foru Aldundiak eginiko kultura ondasunen zerrendan

## Kanpo estekak
Serang

**Serang** (indonesieraz: *Kota Serang*) mendebaldeko Javako hiria da, Banten probintziako hiriburua. 267 kilometro koadroko eremua du, eta 2010ean 577.785 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bengkulu

**Bengkulu** Indonesiako 34 probintzietako bat da, Sumatra uhartearen hego-mendebaldean dagoena. 19.919 kilometro koadroko eremua du, eta 2014an 1.926.076 biztanle zituen. Hiriburua Bengkulu hiria da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Euskal Herriko ospakizuna (Antigua, Donostia)

***Euskal Herriko ospakizuna (Antigua, Donostia)*** () 1890. urtearen inguruan Darío de Regoyosek eginiko margolana da. Asturiar margolariak beti Donostiarekiko sentimendu berezia izan zuen, eta hiria behin baino gehiagotan haren lanen protagonista izan zen. Urte batzuk geroago, 1906an eta 1907an, Regoyos Donostian bizi izan zen, Trueba kaleko 8.ean. Euskal Herriko ohiturak eta pertsonaiak, bestetik ere, bere interesekoak ziren.

## Ezaugarriak 
Margolan honetan txistulariak eta dantzariak, paisaiarekin batera, protagonistak dira. Hamaika dira azaltzen zaizkigun pertsonaiak, ziur aski festa eguneko erromerian. Lau emakume dantzatzen duten bitartean beste lau begira daude. Eszena hiru gizonekin osatzen da: txistularia, atabala jotzen duen bestea eta begira dagoen hirugarren bat.

Hondoan, pertsonaiek duten garrantzi parekoarekin, Donostiako paisaia ikusten da. Margolanak garaiko Donostiaren gaineko informazioa ematen du: Urgull mendia, eta Parte Zaharra zehaztasun handiz ikus daitezke; atzean ere Ulia dago baina ez hainbeste zehaztasunez. Itsasontzi batzuk badian zehar ere ikus daitezke. Santa Klara uhartea ez da agertzen eta horrek erromeria egin zen tokiari buruzko datuak ematen dizkigu ere bai.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak