Venezuelaren aurkako estatubatuar erasoa (2026)

**Venezuelaren aurkako estatubatuar erasoa** 2026ko urtarrilaren 3an Ameriketako Estatu Batuek egindako Venezuelaren aurkako aire- eta lur-erasoa izan zen. AEBko Armadak ***Absolute Resolve*** (euskaraz, "Irmotasun osoa") **Operazioa** izena eman zion. Venezuelako iparraldeko hainbat guneri eraso egin zieten, Caracas hiriburua barne. Aldi berean, AEBetako indar bereziek helikopteroz lurreratzeko operazio bat egin zuten Nicolás Maduro presidentearen egoitzan, eta Cilia Flores haren emaztearekin batera bahitu zituzten. Ondoren, Maduro Venezuelatik USS *Iwo Jima* itsasontzira eraman zuten hegazkinez, eta, geroago, New Yorkera. Erasoaren ondorioz, gutxienez 80 pertsona erail zituzten, zibilak eta militarrak, denak venezuelarren aldekoak, tartean 32 soldadu kubatar, Maduroren segurtasun-taldeko kideak.

Nicolás Madurok Estatu Batuetako auzitegietan prozesu judizialak irekita zituela argudiatuz justifikatu zuten erasoa. Narkotrafikoarekin lotutako salaketak ziren horiek. Venezuelako Gobernuak "eraso militar larritzat" jo zuen gertakaria eta Estatu Batuek herrialdeko petrolio- eta mineral-erreserbak ebastea zutela helburu adierazi zuen.  

Estatu Batuetako eta beste herrialde batzuetako politikariek erasoen legezkotasuna zalantzan jarri zuten. Trumpen administrazioak ez zion Kongresuari operazioaren berri aurrez eman. Errusiak, Txinak, Mexikok, Kolonbiak, Brasilek eta Hegoafrikak, besteak beste, erasoa irmo gaitzetsi zuten eta Venezuelaren subiranotasuna urratu zela argudiatu. Aldiz, Nazio Batuen Erakundeak, Afrikar Batasunak eta Europar Batasunak, beste hainbat herrialderekin batera, ez zuten gaitzespen zuzenik egin eta nazioarteko legedia errespeta zedila eskatu zuten. Estatu Batuetatik hurbilenak ziren herrialdeek erasoa goraipatu zuten, tartean, Israelek, Argentinak, Somalilandiak eta Ekuadorrek. NATOk ere babesa adierazi zien ekintzei.

Trump presidenteak adierazi zuenez, Estatu Batuek Venezuela «zuzentzeko» asmoa dute, «trantsizio segurua, egokia eta zentzuzkoa» egon arte. Halaber, esan zuen Estatu Batuak eta enpresa estatubatuarrak «oso sartuta» egongo direla Venezuelako petrolio industrian, eta «petrolio kantitate handiak salduko dituztela beste herrialde batzuetara».

## Testuingurua 
Leherketak herrialdearen eta AEBen arteko tentsioa areagotzen ari zen garaian gertatu ziren. Horien aurretik Hegoaldeko Lantza Operazioa egin zen, SOUTHCOM buru zuen Estatu Batuetako operazioa, robotika eta arma autonomoekin hornitutako ontzien flota hibrido bat erabiltzeko Latinoamerikan, batez ere Venezuelan, Los Soles izeneko kartelaren bidez ustezko narkotrafikoa detektatu eta haren aurka borrokatzeko. 

Operazioan, Karibe Itsasoko itsasontzien aurkako aire erasoak egiten hasi ziren AEBak, euren esanetan Venezuelak babestutako narkotrafikoa gelditzeko. AEBek Karibe hegoaldean ere hasi zuten itsas ahalmena handitzen, USS *Iwo Jima* eta bere talde anfibioa hedatzea barne, eta USS *Gerald R. Ford* petrolio-ontziak atzeman eta konfiskatzen hasi zen, Venezuelaren aurkako itsas blokeoa ezarriz. Ameriketako Estatu Batuek ere ezkutuko operazioen fase bat abiarazi zuten Venezuelan, Inteligentzia Agentzia Zentralaren (CIA) zuzendaritzapean, 2025eko abenduaren amaieran.

## Erreakzioak 
### Venezuela 
Venezuelako Gobernuak adierazi zuen eraso militarra arbuiatu eta salatzen zuela. AEBetako gobernuari egotzi zion errua, baina ez zuen Donald Trump zuzenean aipatu. Maduro presidenteak larrialdi egoera ezarri zuen gertaeraren aurrean.

### AEB 
Brian Schatz senatariak, Senatuko Kanpo Harremanetarako Batzordeko kideak, ohartarazi zuen AEBek Venezuelan inolako parte-hartze militarrik izan ez zezaten, eta X gizarte sarean argitaratu zuen AEBek ez dutela "gerra justifikatzeko berebiziko interes nazionalik Venezuelan". 

Hasiera batean, Mike Lee senatari errepublikanoak X-i adierazi zion "irrikan" zegoela erasoak "konstituzionalki zerk justifika zitzakeen jakiteko", baina Rubio estatu-idazkariarekin izandako dei baten ondoren, esan zuen: "Litekeena da ekintza hori presidentearen berezko agintepean erortzea, Konstituzioaren II. artikuluaren arabera, AEBetako langileak benetako edo berehalako eraso batetik babesteko".

### Nazioartean 
Hauek dira biharamunean nazioartean jaso ziren hainbat erreakzio:
* : Atzerri Bulego Federalak esan zuen kezka handiz ikusten zuela egoera.
*  Argentina: Javier Milei presidenteak sare sozialetan ospatu zuen Maduro eta haren emaztea harrapatu izana, "askatasunak aurrera egiten du" esanez.
* : Aliaksandr Lukaxenka presidenteak «erabat gaitzetsi» zituen erasoak, eta Bielorrusiako Atzerri Ministerioak esan zuen AEBen «eraso armatua» «mehatxu zuzena» zela nazioarteko bakearentzat eta segurtasunarentzat.
* : Keir Starmer lehen ministroak adierazi zuen "Erresuma Batuak ez zuela inolaz ere operazio horretan parte hartu" eta "... beti esaten dut eta uste dut denok defendatu behar dugula nazioarteko zuzenbidea", nahiz eta erasoari gaitzesteari uko egin zion.
* : Kanpo Arazoetako Ministerioak erasoak gaitzetsi zituen, "eraso armatuko ekintzatzat" joz.
* : Kanpo Arazoetako Ministerioak "deseskalatzea eta moderazioa" eskatu zituen, eta "nazioarteko zuzenbidea eta NBEren gutunaren printzipioak" betetzea, eta gaineratu zuen ministerioa "bere baliabide onak eskaintzeko prest" zegoela "irtenbide baketsu eta negoziatua lortzeko". Berretsi zuten ez zituztela aitortu 2024ko Venezuelako presidentetzarako hauteskundeen emaitzak, eta Espainiak "begi onez hartu dituela, eta hartzen segituko duela, arrazoi politikoengatik beren herrialdea utzi behar izan duten dozenaka mila venezuelar. "
* : Atzerri Gaietarako eta Segurtasun Politikarako Batasuneko goi ordezkari Kaja Kallasek EBren jarrera berretsi du, Maduroren gobernuak "zilegitasunik ez duela" esanez, eta nazioarteko zuzenbideari eusteko eta hura errespetatzeko eskatu du.
* : Lee Jae Myung presidenteak funtzionarioei agindu zien Venezuelan Hego Koreako nazionalen babesa bermatzeko eta ebakuazio planak prestatzeko, egoerak okerrera eginez gero. Kanpo Arazoetarako Ministerioak lantalde bat sortu zuen Hego Koreako herritarrak babesteko. 
* : Yvonne Mewengkang Atzerri Ministerioko bozeramaileak deseskalatzea eta elkarrizketa eskatu zituen, "nazioarteko zuzenbidea eta NBEren Gutunaren printzipioak errespetatzearen garrantzia" azpimarratuz.
* : Kanpo Arazoetako Ministerioak komunikatu bat argitaratu zuen AEBek Venezuelari egindako erasoa gogor gaitzetsiz, herrialdearen subiranotasun nazionalaren eta lurralde-osotasunaren urraketa nabarmentzat deskribatuz.
* : Antonio Tajani Kanpo Arazoetako ministroak esan zuen Erroma eta Caracasen zuen ordezkaritza diplomatikoa egoeraren jarraipena egiten ari zirela.
* : Gustavo Petro presidenteak "misilekin egindako bonbardaketa" gisa aipatu zituen leherketak, eta Nazio Batuen Erakundea eta Amerikako Estatuen Erakundea berehala biltzeko deia egin zuen. Nazio Batuen Segurtasun Kontseiluaren bilera ere eskatu zuen Petrok. 
* : Miguel Díaz-Canel Alderdi Komunistako presidente eta lehen idazkariak "AEBen eraso kriminala" salatu zuen Venezuelaren aurka, eta nazioarteko komunitatearen premiazko gaitzespena eskatu zuen, "Venezuelako herri ausartaren aurkako eta Gure Amerikaren aurkako estatu-terrorismotzat" jo zuenagatik.
* : Claudia Sheinbaum presidenteak "gogor gaitzetsi eta arbuiatu" du AEBen ekintza militarra, eta adierazi du erasoek Nazio Batuen Gutuna hautsi zutela. AEBei nazioarteko legedia betetzeko eta Venezuelako Gobernuaren eta herriaren aurkako "eraso ekintza guztiak" amaitzeko eskatu zien.
* : Atzerri Ministerioak eta Txinak Venezuelan duen enbaxadak Venezuelara ez bidaiatzeko aholkatu zieten Txinako herritarrei, segurtasun egoera zela eta.
* : Kanpo Harremanetarako Ministerioak gaitzetsi egin zuen AEBek Venezuelan esku hartzea, eta AEBei eskatu zien NBEren Gutunarekin bat egiteko eta Venezuelaren subiranotasuna errespetatzeko.
* Brasil, Txile, Kolonbia, Espainia, Mexiko eta Uruguaik adierazpen bateratua plazaratu zuten Venezuelan gertatutakoaren aurrean, lau puntutan: nazioarteko zuzenbidearen baitan erasoa gaitzetsi, bakezko bideen zilegitasuna berretsi, Nazio Batuen markoan Latinoamerika eta Karibe bake eremu gisa landu eta Venezuelan kanpo injerentziaren aurrean kezka adieraziz.

### Euskal Herrian 
Imanol Pradales Eusko Jaurlaritzako lehendakariak Europar Batasuneko jarrerarekin bat egin zuen, Estatu Batuen erasoari gaitzespen zuzenik egin gabe, "nazioarteko legedia eta Nazio Batuen Gutuna errespetatzeko" eskatuz. Nafarroako Gobernuko lehendakari Maria Chivitek, aldiz, erasoa gaitzetsi zuen eta petrolioaren ustiaketaren gaineko interesetan arreta jarri Bestalde, Eusko Alderdi Jeltzaleak Estatu Batuek nazioarteko araudia hautsi zutela adierazi zuen, baina kezka soilik adierazi zuen, gaitzespen zuzenik egin gabe. Nicolás Maduro zilegitasunik gabeko presidentea zela oroitarazi zuen eta zuzenbidea errespetatzeko deia egin. EAJko zenbait kide, tartean Iñaki Anasagasti, "pozik" agertu ziren Estatu Batuek egindako erasoaren ondoren. 

Euskal Herriko Kontseilu Sozialistak protestak deitu zituen Euskal Herriko hiriburuetan, Estatu Batuen erasoa salatzeko. eta LAB Venezuelako defentsa ministro Vladimir Padrino Lópezek ere adierazi zuen erasoak legez kanpokoak zirela.

## Erasoaren ondorioak 
Erasoak hainbat kalte material eta pertsonal eragin zituen, Nicolás Maduro eta Cilia Floresen bahiketaz gain. Gainera, Venezuelako erakundeetan premiako berrantolaketa ekarri zuen.

### Kalte material eta humanoak 
### Berrantolaketa instituzionala 
### Nicolás Maduroren prozesamendua AEBetan 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak