open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cortinarius paleaceus

***Cortinarius paleaceus*** *Cortinariaceae* familiako onddo espezie bat da. Toxikoa den susmoa dago.

## Deskribapena 
**Kapela:** 2 eta 4 cm bitarteko diametrokoa. Hasieran koniko-kanpai itxurakoa, gero zabaldu egiten da puntadun titi baten inguruan depresio batekin. Higrofanoa, matea, arre kolorekoa eguraldi hezean, arre-grisaxka edo hori-lehoi kolorekoa eguraldi hezean. Ezkata finez guztiz estalita egoten da, tenteak, zeta itxurakoak, zurixkak, ertzean lodiagoak.

**Orriak:** Ez oso estu, itsatsiak edo koska batez dekurrenteak, hasieran gris edo arre-grisaxka kolorekoak, gero kanela kolorekoak.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak 

**Hanka:** 3 eta 10 cm bitarteko garaierakoa eta 0,4 eta 0,8 cm bitarteko lidierakoa. Oro har, nahiko luzea, flexuosoa, berdina, fistulosoa, marratua, arre-gorrixka, zuriz nabartua, errezelaren ezkata flokonosoengatik. Oinarria tomentu zuri batekin. Eraztun zuri, iheskor eta mintzezko samarrarekin.

**Haragia:** Mehea. Zopatuta dagoenean marroi ilun kolorekoa eta marroi argi kolorekoa eguraldi lehorrarekin. Geranioaren antzeko usaina du.

**Etimologia:** *Cortinarius* hitza, gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta. *Paleaceus* epitetoa latinetik dator, lastoa esan nahi duen,  "palea" hitzetik. Eguraldi lehorrarekin lasto kolorea izaten duelako.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua 
*Cortinarius paleiferus* delakoarekin nahas daiteke, baina honek tindu moreak izaten ditu orritxoetan.

## Sasoia eta lekua 
Udaren amaieran eta udazkenean, erretxinadun eta hostozabal basoen leku goroldiotsuetan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia, Brasil, Australia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Amagoia Mujika Tolaretxipi

**Amagoia Mujika Tolaretxipi** (Andoain, Gipuzkoa, 1971) Euskal Herriko kazetari euskalduna da. BERRIA egunkariko zuzendariordea da 2019. urteaz geroztik, eta zuzendaria 2023ko uztailaren 1etik aurrera, Martxelo Otamendiren ordez. 

Kazetaritza lizentziaduna da Mujika, eta eskarmentu handia du. Praktikak Euskadi Irratian egin zituen, eta gero *Aiurri* aldizkarian aritu zen. 1995ean hasi zen *Euskaldunon Egunkaria*-n lanean, eta hura itxi arte aritu zen bertan, Agenda, Gizartea, Politika eta Kultura sailetan. *Egunkaria*-ren itxieraren ondoren, *Egunero*n aritu zen lanean, 2003ko ekainaren 21ean BERRIA argitaratzen hasi zen arte. Hogei urte hauetan BERRIAko erredakzioan aritu da, Mundua eta Webgunea sailetan eta lurraldeetako *Hitzetako* arduradun. Donostiako Musika Hamabostaldian ere aritu zen lanean denbora batez, komunikazioan.

Erredakzioko zuzendaritza taldean sartu ondoren, 2019. urtetik BERRIAko zuzendariordea izan da Mujika. Iaz, Ukrainako gerra hasi berritan, herrialde horren eta Poloniaren arteko mugara joan zen  berriemaile. Aurretik nazioarteko beste gertaera garrantzitsu batzuetan ere izan da berriemaile berezia; besteak beste, Kataluniako erreferendumean eta Hugo Chavez hil osteko Venezuelako lehen hauteskundeetan, 2013an.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Berria*
* *Euskaldunon egunkaria*

## Kanpo estekak 
* Amagoia Mujikak berrian idatzitako artikuluak (800 baino gehiago). Berria.eus
* Amagoia Mujikak Euskaldunon Egunkarian idatzitako artikuluak (700 artikulu). Euskaldunon Egunkariaren hemeroteka. Berria.eus
Hertford

**Hertford** Hertfordshire konderriko hiriburua da, Ingalaterra. 2001ean 24.180 biztanle zituen.

Herriaren izena antzinako inglesean du jatorria eta "oreinak ibiltzen diren lurra" esan nahi du. Ezaguna da Deep Purple rock-talde bertan sortu zelako.

Estatu Batuetako Hartford hiriaren jatorri koloniala Hertforden dago.

## Hiri senidetuak 
Hertford hiria herri hauekin senidetuta dago:

* Évron, Frantzia.
* Wildeshausen, Alemania.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Hertforden udal webgunea
* Hertfordshire County Council
Alicja Dorabialska

**Alicja Dorabialska** (Sosnowiec, 1897ko urriaren 14a – 1975) kimikari poloniarra zen.

## Biografia 
Alicja Dorabialska Sosnowiec-en jaio zen, Vistula Land-en, Errusiako Inperioan (orain Polonia). Varsoviako bigarren hezkuntzako eskola batean graduatu zen 1914an, eta, gero, Moskuko Emakumeen Goi Mailako Ikastaroen Matematika Fisikoko Departamentuan matrikulatu zen hurrengo urtean, eta 1918an graduatu zen. Dorabialskak Varsoviako Unibertsitateko doktoretza jaso zuen 1922an, eta Marie Curiren ikaslea izan zen Curie Institutuan, Parisen, 1925ean. Dorabialska Varsoviako Unibertsitate Teknologikoko Kimika Fisikoko Institutuko laguntzailea izan zen 1918tik 1932ra. Bi urte geroago, 1934an, Lviv Polytechnic-eko kimika fisiko eta ez-organikoko departamentuko irakasle laguntzaile izendatu zuten, eta ondoren Bigarren Mundu Gerraren testuinguruan saileko buru izan zen. 1945ean, Dorabialska irakasle titular izendatu zuten eta Kimika saileko dekanoa izan zen 1945-1951 bitartean. Saileko burua ere izan zen 1945etik 1968ra. 1975ean hil zen.

Dorabialskak zetonen esteroisomerismoari buruzko ikerketa termokimikoari buruzko tesia idatzi zuen, Wojciech Świętosławskiren zuzendaritzapean.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
*  

## Kanpo estekak
Miroslav Hroch

**Miroslav Hroch** (Praga, 1932ko ekainaren 14a) historialari txekiarra da. Ekialde eta Erdialdeko Europan nazio eraikuntzan espezializatu zen eta nazionalismoari eta garapen nazionalari buruzko lan ugari idatzi ditu. Pragako Unibertsitate Karolinoan egin izan du lan.

## Pentsamendu politikoa
Ikertzale txekiar honen arabera, ideologia nazionalista baten garapenean hiru epe leudeke, Hrochek A-B-C terminologiarekin definituak. A fasean, esnatze kulturala, non intelektual abertzaleek beren herriko hiostoria, kultura eta ohituren azterketan eta erreibindikazioan jarriko luketen indarra. Hurrengo fase batean, B delakoan, nazionalismo kulturala politiko bihurtzen da, eta intelektualez gain beste talde sozial batzuk ere biltzen dira korrontera. Hirugarren epe edo C estadioan, mugimendu nazionalista masa-fenomeno bihurtuko lutzateke.

Hroch lan konparatiboak ere egin ditu, mugimenduak aztertuz Norvegia, Bohemia, Finlandia, Estonia, Lituania, Flandria eta Danimarkan, eta ondorioztatu zuen ez dagoela talde sozial jakin bat funtsezkoa denik mugimendu nazionalista baten indartzerako, baizik eta parte-hartze zabal bat beharrezkoa dela. Hala ere, faseetan desberdintasunak badaude, eta bere iritziz B fasean nekazariak ez dira hain inportanteak, baina bai gero C fasera igarotzekotan.

Euskal Herrian Ludger Meesek aplikatu du Hochen eskema euskal nazionalismoaren bilakaera historikoa atzertzeko, eta Hoch A-B-C faseen garai paraleloak aurkitu eta aztertu ditu, baina eskemari egokitzen ez zaizkion kontuak azpimarratu ere.

## Liburu aukeratuak 
* *Social Preconditions of National Revival in Europe. A Comparative Analysis of the Social Composition of Patriotic Groups Among the Smaller European Nations*, übersetzt von Ben Fowkes. Cambridge University Press 1985 (Google Books)
* *Das Europa der Nationen. Die moderne Nationsbildung im europäischen Vergleich*, übersetzt von Eliška und Ralph Melville, herausgegeben von Philipp Ther und Holm Sundhaussen. Vandenhoeck und Ruprecht, Göttingen 2005, .

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marta Hillers

**Marta Hillers** (Krefeld, Alemaniar Inperioa, 1911ko maiatzaren 26a &ndash; Basilea, Suitza, 2001eko ekainaren 16a) kazetari alemaniarra izan zen eta *Eine Frau in Berlin* (*Emakume bat Berlinen*) liburu autobiografikoa idatz izanagatik ezaguna batez ere. 

## Biografia 
Hillersek Parisen Sorbonan ikasi zuen eta gero Europan zehar bidaiatu zuen. Frantsesez eta errusieraz hitz egiten zuen, alemanez gain. Kazetari profesionala izan zen, eta nazien propagandista gisa deskribatu izan dute.

1945ean, Berlinen harrapatuta geratu zen sobietarrek hiria inbaditu bitartean. Orduan eguneroko oharrak idazten hasi zen. Eguneroko erako lan autobiografiko horrek 1945eko apirilaren 20tik ekainaren 22ra bitarteko kontakizun bat isatzen du, Berlingo Guduan eta ondorengoan bizi izandakoaren narrazioa. Armada Gorri sobietarraren hasierako okupazioan izandako bortxaketen biktima gisa izandako esperientzia kontatzen du liburuak bere alde gordinenean.

Memoria horiek 1954an ingelesez argitaratu ziren anonimoki, *A Woman in Berlin* izenburuarekin. Kurt Marek editore alemanak Estatu Batuetan argitaratu zuen memoria liburua, ingelesera itzulia. Mareken laguna zen Hillers, eta lagun gisa anonimotasunaren baldintzapean pasatu zion editoreari bere lana Hillersek. Era berean Marek ezaguna zen jada arkeologiaren dibulgatzaile gisa C.W. Ceram izenez argitaratu zuelako 1949an *Götter, Gräber und Gelehrte (Jainkoak, hilobiak eta jakintsuak)* liburua, eta hortaz idatziari zabalkundea emateko bide ona zen.

1959an irten alemanezko lehen edizioa, Genevan (Suitzan beraz, ez Alemanian), eta zabalkunde eskasa izan zuen Alemanian, non bortxaketa sobietarren gaia tabu izan zen urte luzez. Salmenta gutxi, baina polemika eragin zuen liburuak, eta Hillersek anonimo jarraitzen zuen arren, isiltasuna aukeratu zuen aurrerantzean: ez zuen kazetaritza gehiago egin, eta berrargitalpenik ere ez zuen baimendu bizi izan zen bitartean. 2001ean hil zen, 90 urterekin.

2003an berrargitaratu zen liburua alemanez berriro Hans Magnus Enzensbergerrek editatutako liburu sorta berri batean. Garai bertsuan egin zen publiko idazlearen nortasuna, eta beste polemika bat ere hasi zen, ea liburuko kontakizuna zein puntura arte zen egiazkoa eta ez literatura. Kurt Mareken emaztearen bidez, ikertzaileek material originala aztertu dute, Hillersen oharrak eta ohar horietatik mekanografiatutako lehen originala, eta horietan kontatzen denak objektibitate eta egiazkotasun zantzuak dituela ondorioztatu dute; aldiz, liburuko bertsioa, ia bikoitza luzeago dena, artefaktu literario gehiagoz dago hornitua, izenetan ezkutatze eta aldaketak daude, eta nazismoranzko autoreak izan zitzakeen hurbiltasunak disimulatu egin ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dionisio Traziakoa

**Dionisio Traziazkoa**, ager daitekeena **Dionysios Thrax** ( ) eta **Dionysius Thrax** (erromatarrek emandako izena) izenez ere, antzinateko lehen hizkuntzalarien artean jar daitekeen pentsalari greziarra da, lehen gramatikalaria askoren iritziz.

Pergamoko eskolako filosofo eta filologoen artean, hizkuntzaren ezaugarro erregulartasunetan zentratu ziren batzuk izan ziren, batez ere 3. mendetik 1.era. Horien artean nabarmendu ziren Aristarko Samotraziakoa (217-145 K.a.), eta honen dizipulu nabarmemena izan zen Dionisio Traziakoa.

Mendebaldeko lehen gramatikaren egiletzat hartzen dugu Dionisio bere “” ( , “zientzia gramatikala”) liburuagztik. Lan laburra da, 45 lerrokada gordin, baina grekoen lau mendetako hausnarketa gramatikalaren fruitua. Bertan emango da esaldiaren, eta izen hori merezi lezakeen, lehen definizio zehatza: esaldia da... hitzez eginiko osotasuna, pentsamendu oso bat adierazten duena. Grekeraren fonologia eta morfologia ditu ardatz, eta flexio kontzeptuaren deskribapen goiztiar bat ere bada bertan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
George Vella

**George William Vella** (Żejtun, 1942ko apirilaren 24a) maltar sendagile eta politikaria da. Maltako presidentea izan zen 2019tik 2024ra.

Medikuntza ikasi zuen Maltako Unibertsitatean eta familia medikuntzan espezializatu zen. Ospitaleetan lan egin zuen eta ontzioletako eta Maltako hegazkinetako medikua izan zen.

Maltako Alderdi Laboristako kidea da, eta 1978an hautatu zuten lehen aldiz diputatu. Kanpo Arazoetako ministro eta lehen ministrorde izan zen Alfred Santen gobernuan, eta Kanpo Arazoetako ministro kargua errepikatu zuen Joseph Muscaten gobernuan.

2109an Maltako parlamentuak herrialdeko presidente aukeratu zuen bost urterako.
Faustulo

**Faustulo** izan zen, erromatar mitologian, Romulo (Erroma hiriaren sortzailea izango zena) eta bere anaia bikia, Remo, aurkitu zituen artzaina, Tiber ibaiaren ertzean, otsemeak xurgatzen zituen bitartean. Elezaharraren arabera, Faustulok bere etxera eraman zituen haurrak, bere emazte Aka Larentiak zain zitzan. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Telemaco Signorini

**Telemaco Signorini** (Florentzia, 1835eko abuztuaren 18a - *ibidem*, 1901eko otsailaren 10a) italiar margolaria izan zen. Macchiaioli taldeko kidea izan zen.

Margolariaren semea izan zen eta Florentziako Akademian ikasi zuen. Toskanar eremuko paisaiak margotzen hasi zen, tipikoan eta tokikoan inspiratuz, estilo erromantiko batekin, eta gai historikoekin ere esperimentatu zuen. Caffè Michelangelo kafetegiran ezagutu zituen Giovanni Fattori, Silvestro Lega eta Saverio Altamura. 1850eko hamarkadan hasi ziren kanpoan margotzen, inpresionista frantsesen aurretik.

Giuseppe Garibaldiren ondoan borrokatu zuen Italiako Bigarren Independentzia Gerran.
Parisera joan eta han beste margolari italiar batzuekin harremanetan jarri arren, Signorini Italian sustraituta egon zen. Italian Macchiaioli taldeko lider eta polemista nagusia bihurtu zen.

Erakusketa askotan parte hartu zuen eta hainbat sari irabazi zituen. Walter Scott eta Machiavelli.ren istorioak aukeratu zituen pintura historikoetarako, eta omenaldia egin zien bere jaioterriko biztanle, ohitura eta paisaiei.

## Iruditegia 

Telemaco Signorini 002.jpg|*Leith* (1881)
(Venice) Telemaco Signorini - La sala delle agitate al Bonifacio di Firenze - Museo d'arte moderna.jpg|*Emakume eroen pabiloia San Bonifazion* (1865)
Sulle colline a Settignano.jpg|*Settignanoko muinoak*
Telemaco Signorini, La Via del fuoco, 1881 circa 38,8x65cm.jpg|*La Via del fuoco*, 1881
Telemaco Signorini, Mercato Vecchio a Firenze 1882-83 39x65,5 cm.jpg|*Florentziako Mercato Vecchio*, 1882–83
Telemaco Signorini, Il ghetto di Firenze, 1882, 95x65 cm.jpg|*Florentziako Ghettoa*, 1882
Bagno penale a Portoferraio.jpg|*Portoferraioko espetxea*, 1890
File:Telemaco Signorini, Artiglieria toscana a Montechiaro salutata dai francesi feriti a Solferino.jpg|*Artiglieria toscana a Montechiaro salutata dai francesi feriti a Solferino*, 1860
Telemaco Signorini, Santa Maria de' Bardi 1870 100x75cm.jpg|''Santa Maria de' Bardi*, 1870
Telemaco Signorini, Via Torta, Firenze, 1870 circa 16,6x11,3cm.jpg|*Via Torta, Firenze*, 1870 circa
Telemaco Signorini 001.jpg|*Piazzetta di Settignano*, 1880
Telemaco_Signorini_-_Mago_Chiò.jpg|*Un ritratto di Mago Chiò*, 1888
Idle hours at Riomaggiore (c.1892-94), by Telemaco Signorini.jpg|*Chiacchiere a Riomaggiore'', 1894

## Kanpo estekak
Nik sinesten dizut

**Nik sinesten dizut: bortxaketaren kultura eta Sanferminetako kasua** Samara Velte kazetari eta idazleak Iruñeko taldeko sexu erasoaren 2016ko kasuaz idatzitako 2019ko liburua da. Jakin, Berria eta Elkarren artean osatutako kazetaritza luzeko  *Aleka* bilduman argitaratu zen

Autoreak berak deskribatu duenez, ez da Iruñeko gertakarien kronika liburua, baizik eta «bortxaketaren kultura deitzen zaion hori aletzea, ulertzea eta deszifratzea; hain zuzen ere aldatzeko» helburuarekin. 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Emily St. John Mandel

**Emily St. John Mandel** ( Comox,  Columbia britaibiarra, 1979 ) ingelesezko idazle kanadarra da. 

Mandel Kanadako mendebaldeko kostaldeko Denman uhartean jaio eta hazi zen. 18 urterekin Torontora joan zen dantza garaikidea ikastera School of Toronto Dance Theatre-n. Geroago Montrealen bizi izan zen denbora labur batez, azkenean New Yorkera joan eta *The Millions* sareko literatur aldizkarian idatzi zuen. 

## Idazlan nagusiak 
Ospea eman zion lehen lana bere laugarren eleberria izan zen, *Station Eleven*, etorkizun hurbileko distopia bat da, birus epidemia batek despopulatutako mundu batean kokatua (telesaila ere egin dute eleberrian oinarritua). Laku Handien eskualdean leku batetik bestera ibiltzen den antzerki konpainia ibiltari bati jarraitzen dio Shakespeareren antzezlanak eta musika antzezten. *Station Eleven* National Book Award, PEN/Faulkner Award for Fiction, Baileys Women's Prize for Fiction sarirako  eta Sunburst Award sarirako  eta Arthur C. Clarke Award  eta Toronto Book sariak jaso zituen. Filmaren eskubideak Scott Steindorff ekoizleari eskeitu zitzaizkion zizkion.  

Bere hurrengo eleberri ere arrakastatsua suertatu zen, *The Glass Hotel*, Ponzi eskema baten ingurukoa, Bernard Madoff-en kasuaren nobelizazio bat, baina Madoff edo beste pertsonaia errealik gabe. Eleberri honek Barack Obamaren bultzada jaso zuen, bere irakurketa gogokoenen artean aipatu zuenean Obamak.

## Bizitza pertsonala 
New Yorkera bizitzera joan zenean Kevin Mandel idazlea ezagutu zuen, eta berarekin ezkondu, harrezkero idazlanetan erabiltzen duen deitura senar horrena delarik nahiz eta 2022an dibortziatu egin zen.

Kevin Mandelekin ezkonduta egon zenetik alaba bat du.  2022tik beste harreman batean dagoela jakinarazi izan du, neskalagunarekin kasu honetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Candida Höfer

**Candida Höfer** (Eberswalde, Alemania, 1944) alemaniar argazkilaria da, Kolonian bizi da eta Düsseldorfeko Eskola izenekoaren ordezkarietako bat da.

## Biografia 
1944an jaio zen, Brandenburgoko Eberswalde probintzian, Werner Höfer kazetariaren alaba da

1968an egunkarietan argazkilari erretratugile lanetan hasi zen Candida, eta 1970etik aurrera Werner Bokelbergen laguntzaile gisa. Gero, Düsseldorfeko Arte Ederren Akademiara joan zen 1973 eta 1982 bitartean, eta bertan zinema ikasi zuen Ole Johnekin eta, 1976tik aurrera, Bernd Becherren ikasle gisa  jardun zuen argazkilari. Thomas Ruffekin batera, Becher-ek kolorea erabili zuen lehen ikasleetako bat izan zen, eta bere lana diapositiba-proiekzioetan erakutsi zuen.

## Lanak 
1973tik 1978ra bitartean, Höfer *Turks in Germany* telesailean aritu zen lanean. Turkiako langile etorkinen bizitza islatzen du serie horrek, baina 1979an hasi zen Düsseldorfen ikasten, eraikin publikoetako (bulegoak, bankuak eta itxarongelak) barneko koloretako argazkiak ateratzen. Argazkien ohiko formatua 38 x 38 cm edo 38 x 57 cm da.

Azken urteotan, arkitekturaren eta barrualdeen argazkigintzan jardun du.

2010ean, Xacobeorako lan bat egin zuen Espainian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Kandida Höfer-en lana ArtNet-en
(463902) 2014 UB117

**(463902) 2014 UB117** asteroide-gerrikoko asteroidea da. Spacewatch taldeak aurkitu zuen 2011ko azaroaren 29an Kitt Peak-eko Behatoki Nazionalean (Arizona, Estatu Batuak).

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Eguzki-sistemako gorputz txiki

## Kanpo estekak 
* :Minor Planet Center webgunea.
Bixente Artola

**Bixente Artola "Artiol"** (Donibane Lohizune, 1978ko irailaren 29) lapurtar errugbilari ohia da, Biarritz Olympique taldean hegaleko postuan jokatu zuena.

## Biografia 
Donibane Lohizunen jaio zen eta Stade Hendayaisko harrobian aritu zen. 1998an Biarritz Olympiquek fitxatu zuen eta 2000 urtean Frantziako Errugbi Kopa irabazi zuen. Aurrez 1999an 21 urtez azpiko Frantziako Selekzioarekin Argentinan jokaturiko Munduko Kopan aritu zen. Hendaiako gazteen entrenatzaile bihurtu zen eta ondoren eskubaloi ataleko arduraduna izan zen.

## Taldeak 
## Palmaresa 
* Frantziako Errugbi Kopa (1): 2000

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
William D. Coleman

**William David Coleman**, Fayette konderria, Kentucky, 1842ko uztailaren 18a - Clay-Ashland, 1908ko uztailaren 12a) liberiar politikaria izan zen. Liberiako presidentea izan zen 1896tik 1900era.

Estatu Batuetan esklabo jaio zen eta hamaika urte zituenean Liberiara emigratu zuen familiarekin. Arotz lanbidea ikasi zuen, eta gero merkataritzan aritu zen, gaueko eskolak jasotzen zituen bitartean.

True Whig alderdiko kidea, diputatua eta senataria izan zen, eta 1892an presidenteorde aukeratu zuten Joseph James Cheeseman presidentearen hautagaitzan. 1896an Cheeseman hil zen eta Colemanek hartu zuen bere lekua lehendakaritzan. Bere agintaldia hezkuntzara, finantzetara eta barne-politikara bideratu zuen, eta gobernuaren boterea handitu zuen herrialdearen barruan. 1900eko abenduan dimisioa eman zuen bere politikekin herriak zuen nahigabearen ondorioz, eta 1901, 1903 eta 1905eko hauteskunde presidentzialetara aurkeztu zen arrakastarik gabe.
Hélène Devynck

**Hélène Devynck (**Paris 1966), Frantziako telebistako kazetaria da. MeToo mugimenduaren Frantziako kasuetan Patrick Poivre d'Arvor salatu duen emakumezkoetako bat izan da, bere bortxatzaile gisa salatu ere.

## Biografia 
1980ko hamarkadaren amaieran sartu zen TF1ean  . Zientzia politikoetan masterra egiten ari zela, Patrick Poivre d'Arvorren laguntzaile izan zen 1991tik 1993ra 

2011n, Emmanuel Carrère idazlearekin ezkondu zen, eta harekin alaba bat dauka  . Bikotea dibortziatu zenean *Le Monde-* ri eskainitako elkarrizketa batean adierazi zuen, Emmanuel Carrèrerekin bikotean izandako hamabost urteetan, Carrereren liburu, gidoi, artikulu guztietan zuzenean lan egin zuen Devynckek  .

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Francis Daguerre

**Francis Daguerre "Ttiko"** (Saint-Pierre eta Mikelune, 1908ko urriaren 31 &ndash; Miarritze, 1985eko azaroaren 27a) Biarritz Olympique taldeko errugbilaria izan zen hegaleko postuan jokatu zuena. Ondoren entrenatzailea ere izan zen.

Jean Daguerre anaia zaharra ere errugbilaria izan zen eta Biarritzen harrobian hazi zen, baina ondoren Parisera joan zen jokatzera.

## Biografia 
Saint-Pierre eta Mikelunen jaio zen eta Miarritzeko harrobian hazi zen. 1933an Frantziako slekzioarekin Alemaniaren aurkako partida jokatu zuen. Bigarren Mundu Gerraren aurreko urteetan Biarritz Olympique taldeko kapitaina izan zen. Frantziako bi txapelketa eta Kopa bat irabazi zituen. 

Gerra amaitu ondoren Biarritzeko entrenatzailea izan zen.

## Palmaresa 
* Frantziako errugbi txapelketa (Liga)
** Txapelduna (2): 1935, 1939
** Txapeldun ordea (2): 1934, 1938
* Yves du Manoir Kopa
** Txapelduna (1): 1937
* Pierre Faillot Kopa
** Txapeldunordea (1): 1937 (*Côte basque* selekzioarekin)

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak
The Exchange (telesaila)

***The Exchange*** (; ) kuwaitar telesail laburra da.

## Sinopsia 
Kuwaiten jazotako istorio bat da, 1980ko hamarkadaren amaierakoa, eta bi emakume dira protagonista. Herrialdeko burtsa merkatua konkistatzen eta ustelkeriaz blaituriko gizonezkoen botere sarea birrintzen ahaleginduko dira. Benetako gertakarietan oinarrituta dago, eta Saddam Husseinek gobernaturiko Irakek Kuwait inbaditu aurreko urteetan dago girotuta.

## Aktoreak 
* Rawan Mahdi
* Mona Hussain
* Mohamed Mansour
* Hessa Jasem Al-Nabhan
* Hussain Al-Mahdi

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Curse (telesaila)

***The Curse*** britainiar telesail komikoa da, Steve Stampek, Allan Mustafak eta Hugo Chegwinek Channel 4erako sortua.

## Sinopsia 
1980ko Londres. Artaburuen modura jarduten duten lau lagun euren bizitza hobetu nahian dabiltza. Protagonistetako batek kafetegi xume batean egiten du lan; beste batek, biltegi batean. Diru apur bat irabazteko asmoz, lehenak lapurreta bat antolatuko du bigarrenaren lantokian, eta, ezustean, inoizko urre kopururik handienetako bat eskuratu.

## Aktoreak 
*Allan Mustafa: Albert Fantoni
*Abraham Popoola: Joe Boy
*Steve Stamp: Sidney Wilson
*Tom Davis: Big Mick Neville
*Hugo Chegwin: Phil 'The Captain' Pocket
*Emer Kenny: Natasha "Tash" Fantoni
*Natalie Klamar: Candice
*Peter Ferdinando: Crazy Clive Cornell
*Michael Smiley: Ronnie Gatlin
*Geoff Bell: Detective Saunders
*Ambreen Razia: Detective Thread
*Ramon Tikaram: Billy English

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Project Wolf Hunting

'''''''''' () 2022ko Kim Hong-seon hegokorear zinema zuzendariaren akziozko filma da.

## Sinopsia 
Koreako gaizkile arriskutsu talde bat kargaontzi batean eraman behar dute Manilatik Busanera. Suk-woo Koreako Poliziaren kapitainak eta beste 22 detektibe eskarmentudunek laguntzen diete, gutxienez 10 urteko esperientzia dutenak indarkeriazko krimenak ikertzen. Presoak oso kontrolatuta daude, dena lasai dago, matxinada bat hasten den arte.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tell Me Everything (telesaila)

***Tell Me Everything*** britainiar telesail dramatikoa da, Mark O'Sullivanek ITVXerako sortua.

## Sinopsia 
Nerabe baten buru osasuneko arazoak areagotu egin dira, gertakari tragiko baten ondorioz. Eskola giroko drama honen ardatza da zenbateko eragina duten gazteen bizitzan sare sozialek eta teknologia nonahi egoteak. Harreman sentimentalak, drogak, alkohola, sexua… Euren burua topatzeko bideak betiko aldatu diren mundu batean bizi dira.

## Aktoreak 
* Eden H Davies : Jonny Murphy
* Spike Fearn : Louis Green
* Lauryn Ajufo : Neve
* Callina Liang : Mei
* Tessa Lucille : Regan Cullen
* Carla Woodcock : Zia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
La cabeza de Joaquín Murrieta

***La cabeza de Joaquín Murrieta*** mexikar akziozko telesaila da, Mauricio Leiva-Cockek eta Diego Ramírez Schremppek Amazon Prime Videorako sortua.

## Sinopsia 
Joaquin Murrietaren abenturak kontatzen ditu. Robin Hood mexikar gisa ezagun egin zen gizonak Joaquin Carrillorekin bat egingo du, etsai komun bati aurre egiteko. Ez dute etsiko hura atzeman arte. Kaliforniako urrearen sukarraren garaian girotu dute.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pobre diablo

***Pobre diablo*** espainiar marrazki biziduneko telesail komikoa da, Miguel Estebanek, Joaquín Reyesek eta Ernesto Sevillak HBO Maxerako sortua.

## Sinopsia 
Stan mutiko arrunt bat litzateke, salbuespen batengatik izango ez balitz: Antikristo da. 665 hilabete bete berri ditu, eta 31 egun besterik ez zaizkio geratzen profezia bete eta bere patua betetzeko: gizateria kaosean murgiltzea eta munduaren amaiera eragitea. Stanek, ordea, nahiago du musikal batean antzeztu, abestu eta dantzatu.

## Gaztelaniazko bikoiztaileak 
* Joaquín Reyes: Stan
* Ernesto Sevilla: Mefisto
* Gakian: Samael
* Ignatius Farray: Satan 
* Stephanie Magnin: Gaby
* Miguel Esteban : Kantzerbero
* Carlos Areces: Guy
* Verónica Forqué: Rose

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bernardine Dohrn

**Bernardine Rae Dohrn** (Milwaukee, Wisconsin,  AEB, 1942ko urtarrilaren 12a) estatubatuar aktibista, irakaslea eta aktorea da. Zuzenbideko irakasle elkartua da eta Haurren zuzendari izan zen Ipar Mendebaldean eta Northwestern Unibertsitateko Familia Justiziako Zentroan. Dohrn Weather Undergroundeko liderra izan zen eta, hiru urtez, FBIko bilatuenen zerrendako 10. postuan egon zen. Simpsondarren Mona Simpson fikziozko pertsonaia sortzeko orduan inspirazio izan zen.

## Biografia 
Bernardine Dohrn Milwaukee-n (Wisconsin) jaio zen 1942an, Bernardine Ohrnstein gisa, eta Whitefish Bayn hazi zen, Milwaukee-ko klase ertain-altuko auzo batean.

## Ibilbidea 
Dohrn Weather Undergroundeko liderra izan zen, New Yorkeko polizia-etxe batzuen, Estatu Batuetako Kapitolioaren eta Pentagonoaren aurkako atentatuaren arduraduna. Weather Underground-eko kide gisa, Dohrn-ek "gerra-egoera baten deklarazioa" irakurri zuen Estatu Batuetako gobernuaren aurka, eta FBIko bilatuenen zerrendako 10. postuan egon zen, hiru urtez. Gero, Northwestern Zuzenbide Fakultatean irakasten du, eta Weather Underground-en sortzailekide izen zen Bill Ayersekin ezkonduta dago, lehenago Chicagoko Illinois Unibertsitateko irakasle titularra izan zen.

Zuzenbideko irakasle elkartua da Zuzenbide Fakultatean, eta Haurren zuzendari izan zen Ipar Mendebaldean eta Northwestern Unibertsitateko Familia Justiziako Zentroan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Her biography at the Northwestern Law site, with a link to her CV
* Transcript of interview in 1996 with Bernardine Dohrn and Bill Ayers
* PBS Article "The Weathermen Today"
* Mugshot From Chicago PD Files
* Interview with Amy Goodman on Democracy Now
* Interview with Bernardine Dohrn by Jonah Raskin, The Rag Blog, October 20, 2011
* Bernardine Dohrn on Rag Radio, October 21, 2011, interviewed by Thorne Dreyer (57:33)
Hello Tomorrow!

***Hello Tomorrow!*** estatubatuar zientzia-fikziozko telesaila da,  	Amit Bhallak eta Lucas Jansenek Apple TV+erako sortua.

## Sinopsia 
Ilargian bizitzeko eskaintzak egiten dituzten etxe agentzia bateko langileak dira telesail honetako protagonistak. Publizitate mezu erakargarriak, bezeroak konbentzitzeko bide anitzak, salmentak handitzeko estrategiak… negozioen munduan hasi berri den mutil gazte bat eta haren mentorea dira protagonistak, androideez eta teknologia aurreratuz jositako unibertso futurista honetan.

## Aktoreak 
* Billy Crudup : Jack Billings
** Will Fitz : Jack (gaztea)
* Hank Azaria : Eddie
* Haneefah Wood : Shirley Stedman
* Alison Pill : Myrtle Mayburn
* Nicholas Podany : Joey Shorter
* Dewshane Williams : Herb Porter

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vanessa Springora

**Vanessa Springora** (Paris, 1972ko martxoaren 16a ) editore eta idazle frantsesa da .

## Biografia 
Springorak *Le Consentement* izeneko liburu autobiografikoa kaleratu zuen 2020an. Bertan Gabriel Matzneff idazleari sexu abusuak egitea leporatzen dio. Liburuak erantzun sendoa izan zuen, MeToo mugimenduaren baitan eta areago literaturaren zirkulu frantziarretan. Alderdi biografikotik, 14 urte zituenean ordurako gizon heldua zen Gabriel Matzneff idazlearekin harremana hasi zuen. Biktima izatearen kontzientzia eza eta ondoren jasandako sufrikario psikologikoa deskribatu izan ditu Springorak.  Liburuan oinarrituta filma egin zen 2023an.

### Ibilbide profesionala 
Springorak Parisko Lycée Fénelon- en ikasi zuen lehenbizi eta gero literatura ikasi zuen Paris-Sorbona unibertsitatean. 2003an prestakuntza osagarria egin zuen Institut national de l'audiovisuel-en eta film dokumental bat sortu zuen. 2006tik aurrera editore eta argitalpen laguntzaile gisa lan egin zuen Éditions Julliard liburu-argitaletxean. Horrez gain, 2010az geroztik Mazarine Pingeot eta Sophie Nordmann-ek zuzendutako “Nouvelles Mythologies” saila editatu du Éditions Robert Laffont- en. 2019ko abenduaz geroztik Julliard-eko argitalpen negozioa zuzentzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cortinarius odorifer

***Cortinarius odorifer*** *Cortinariaceae* familiako onddo espezie bat da. Ez da jangarria.

Sinonimoak: *Gomphos odorifer*, *Cortinarius orichalceus var. odorifer*, *Phlegmacium odorifer*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 5 eta 10 cm bitarteko diametrokoa, hasieran erdiesferikoa, gero ganbila, azkenean zabaldu egiten da, marroi-horixka kolorekoa edo marroi-larru kolorekoa. Gaztaroan ertzean, luze irauten duten ondo markatutako tonu lilak izaten ditu. Azal likatsua, distiratsua eguraldi lehorrean eta zuntz txiki erradialekin.

**Orriak:** Estu, itsatsiak, oinaren ondoan biribilduak. Hasieran hori-berdexka kolorekoak, gero hori-oliba kolorekoak eta amaieran oliba-burdintsu kolorekoak.

**Hanka:** 3 eta 9 cm bitarteko garaierakoa eta 1 eta 2 cm bitarteko lodietakoa, trinkoa, lehorra, zetaduna, hori-berdexka argi kolorekoa, oinarrian marroi-gorrixka koloreko erraboil baztertu batean amaitua. Hori-berdexka koloreko gortina ugarirekin.

**Haragia:** Lodia, trinkoa, hori-limoi kolorekoa kapelan eta hori-urre kolorekoa oinean. Zapore ahulekoa eta anis usain sendo eta iraunkorrarekin.

**Etimologia:** *Cortinarius* hitza, gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua 
*Cortinarius orichalceus* eta *Cortinarius xanthophyllus* oso antzekoak dira, baina anis usain onak eta pinuetan hazteak, nahastezina egiten dute.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean, kare lurretako pinuen basoetan.

### Banaketa eremua 
San Laurendi ibaiaren eremua, Europa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Unrueh

***Unrueh*** 2022ko Cyril Schäublin suitzar zinema zuzendariaren drama historikoa da.

## Sinopsia 
Teknologia berriak XIX. mendeko erlojugileen hiri bat eraldatzen ari dira Suitzan. Joséphinek, lantegi bateko langile gazteak, erloju mekanikoaren bihotzean dagoen gurpila sortu du. Dirua, denbora eta lana antolatzeko modu berrien eraginpean, erlojugile anarkisten tokiko mugimenduan sartuko da, eta Piotr Kropotkin bidaiari errusiarra ezagutuko du.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mabel Palacín Lahoz

**Mabel Palacín Lahoz** (Bartzelona, 1965) diziplina anitzeko artista da.

## Biografia 
Artearen Historian eta Arte Ederretan lizentziatu zen Bartzelonako Unibertsitatean, eta Zineman, Argazkigintzan eta Bideoan espezializatu zen. Era guztietako argazkiak, bideoak eta instalazioak egiteagatik egin da ezagun. Parisko ENSBAn (Arte Ederren Goi Eskola Nazionala) osatu zuen bere prestakuntza.

2011an, Katalunia eta Balear Uharteetako ordezkaria izan zen Veneziako Biurtekoan. Proiektu horren komisario izan zen David G. Torres ere kataluniarra.

Bere lanean, Palacínek pertsonek irudiekin duten harremana eta irudi horiek errealitate mediatizatuarekin duten elkarreragina aztertzen ditu.

Bere proiektuetatik prozesua nabarmentzen da; izan ere, bere lanaren bidez, gure bizitza errealitatearen eta besteen irizpideen artean nola eraikitzen dugun ikustarazteko asmoa du, zentzu metaforikoan. Bere lana nazioartean egon da ikusgai, besteak beste, MACBA, Floridako Salvador Dalí museoan, Municheko Kunstbunker Tumulk, Frankfurteko Lothar Albrecht Galerie, Lisboako Museu Colecçao Berardo eta abar.

## Obra 
Hona hemen lan nabarmen batzuk:

* *Proyecto 180°* (2011)
* *Una noche sin fin* (2006 - 2008)
* *La distancia correcta* (2002 - 2003)
* *Un/Balanced* (2001 - 2005)
* *Name no one man* (1997)  Helga de Alvear Arte Garaikidearen Museoan
* ''En la carretera (Sur l'Autoroute)'' (1998 - 1999)
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa, Veneziako Biurtekoan parte-hartzeari buruzkoa
Salma Kikwete

**Salma Kikwete** (1963ko azaroaren 30a) Tanzaniako hezitzaile, aktibista eta politikaria da, eta Tanzaniako lehen dama izan zen 2005etik 2015era, Tanzaniako presidente Jakaya Kikweteren emazte gisa.

## Biografia 
Salma Kikwete irakaslea izan zen hogei urte baino gehiagoz. 2009tik, GIB/hiesaren aurkako Afrikako lehen damen erakundeko (OAFLA) Ekialdeko Eskualdeko presidenteordea izan zen.

Kikwetek *Wanawake na Maendeleo* edo *Women in Development (WAMA)* ere sortu zuen, emakumeen eta haurren arteko garapena sustatzeko irabazi-asmorik gabeko erakundea.

## Erreferentziak 
thumb|ezkerrera|Salma Kikwete eta bere senarra Erresuma Batuaren eta Tanzaniaren Inbertsio Goi Bileran, Londresen.
Maggie Roswell

**Maggie Roswell**, jaiotzaz **Mary Margaret Nena Roswell** (Los Angeles, Kalifornia, AEB, 1952ko azaroaren 14a) estatubatuar aktorea eta bikoizketa-aktorea da. *Los Simpson* izeneko telesail animatuan egindako lanagatik da ezaguna, non Mona Simpson fikziozko pertsonaiari ahotsa jarri dio. Besteak beste, Maude Flanders, Helen Lovejoy, Miss Hoover eta Luann Van Houtenen pertsonaiei ahotsa jarri die.

## Biografia 
Bere bikoizketa-aktore lankide zen Hal Raylerekin ezkondu zen 1987ko ekainaren 5ean Aspen, Pitkin County, Colorado. Bere alaba, Spenser Freeland Rayle, 1993ko ekainaren 20an jaio zen. Bikotea grabazio-estudio baten jabea da Denverren (Colorado). Haren neba, G. Marq Roswell, musika zinematografikoaren ikuskatzailea da.

## Ibilbidea 
1999ko denboraldiaren ondoren, Roswell ez zen berriz agertu 2002ko denboraldira arte. Denbora horretan, Marcia Mitzman Gavenek ordeztu zuen, Maude Flandersen pertsonaia izan ezik, Roswell joatean hil egin baitzen.

1997an Roswellek Annie Sarietarako izendapena jaso zuen, "Banakako lorpenik onena: Emakumezkoen Ahotsaren Emanaldia Telebistako Produkzio batean" kategorian, Simpsondarren Shary Bobbins umezainaren lanarengatik. *Simpsoncalifraguisticexpiala (Annoyed Grunt)* atalean seriearen zortzigarren denboraldiko egin zuen lanarengatik.

Izar gonbidatu gisa hainbat agerraldi egin ditu Estatu Batuetako serieetan, besteak beste, *Love, American Style, M*A*H, L.A. Law eta Murphy Brown*.

## Aintzatespenak 
* 1997an Roswellek Annie Sarietarako izendapena jaso zuen, Simpsondarren Shary Bobbins umezainaren lanarengatik. 

## Filmografia 
### Zinema 
### Serieak 
### Ahots-aktore lanak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Ocharan jauregia

**Ocharan jauregia** () Castro Urdialesko multzo arkitektonikoa da. Eladio Laredo arkitektoak diseinatu zuen, Luis Ocharan bilbotar idazle, argazkilari eta enpresariarentzako etxe gisa.

1901ean jauregia eraiki zuten arkitektura-lan multzo baten lehen elementu gisa, eta biak batera, Kantabriako monumentu garrantzitsuenetako bat bihurtu ziren. 1914an jada gaztelu neogotiko bat eraiki zen mudejar estiloko harresi almenadun batez inguratua, arkitekto berak diseinatua, eta honen barruan behatoki txiki bat eraiki zuten, Luisek astronomiarekiko zuen zaletasunagatik. Hori guztia berrogeita hamar zuhaitz-espezie baino gehiagorekin, urmael batekin eta bi eraikin gehigarrirekin sortutako lorategi batzuen gainean dago, hala nola familiarentzako kapera pribatu bat eta zaindarien etxea, horiek zaintzen baitzuten finka.

1984ko abenduaren 20an Kultura Intereseko Ondasun izendatu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
La chica invisible (telesaila)

***La chica invisible*** espainiar telesaila da, Morena Filmsek Disney+erako sortua.

## Sinopsia 
Aita eta alaba bat argitzen saiatuko dira Andaluziako fikziozko herri batean festa giroan eraildako neska gazte baten kasua. Denak dira susmagarri, eta neskaren senideek euren ezberdintasunak alboratu beharko dituzte, egiaren mesedetan.

## Aktoreak 
* Daniel Grao: Miguel Ángel
* Zoe Stein: Julia
* Rebeca Matellán
* Pablo Gómez-Pando
* Javier Córdoba
* Marta Vallés: Aurora
* Hugo Welzel

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Laleh Osmany

**Laleh Osmany** (paxtuneraz: **لیلے عثمانی**) (Afganistan, 1992) Afganistango emakumeen eskubideen aldeko ekintzailea da. *#WhereIsMyName* kanpaina hasi zuen sare sozialetan, emakumeei beren izenak publikoki erabiltzea eragozten dien Afganistango tradizioari aurka egiteko, eta horrek dokumentu ofizialetan duten ikusezintasuna eragozteko. Bere lanagatik BBCko 100 Women Awards sarietan aintzatetsia izan zen 2020an.

## Biografia 
Osmany 1992an jaio zen Afganistanen. Zuzenbide Islamikoa ikasi zuen Herateko Unibertsitatean. 2017an, *#WhereIsMyName* sare sozialen kanpaina sortu zuen Tahmineh Rashiqekin, emakumeek beren izenak jendaurrean erabili ezin dituzten herrialdeko tradizioaren aurka protesta egiteko. Ohitura horrek esan nahi du emakumeen izenak ez direla dokumentu ofizialetan agertzen, hala nola jaiotza- edo heriotza-ziurtagirietan, baina ezta ezkontza-gonbidapenetan, mediku-errezetetan eta hilarrian bertan ere. Emakume baten izena ezagutaraztea ez da begi onez ikusten Afganistanen, eta iraintzat ere har daiteke eremu jakin batzuetan. Emakume batek bere izena beste pertsona bati esatea lotsagarritzat jotzen da, eta, beraz, horiek aipatzeko, gizona beti erreferentzia den ingurutxoak erabiltzen dira: "...ren ama", "...ren arreba" edo "...ren emaztea".

Hiru urteko borrokaren ondoren, 2020an, Afganistango gobernuak erabaki zuen Afganistango amei baimena ematea beren izenak beren seme-alaben NANetan inprimatuta egon zitezen.

Afganistango Emakumeen Sareko presidente Mary Akramik legearen aldaketaren albistea "emakumeen nortasuna ezartzeko urrats positibo" gisa deskribatu zuen. Osmanyren lanaren beste jarraitzaile batzuk Farhad Darya, Aryana Sayeed kantautorea eta Maryam Sama parlamentaria dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* #Whereismyname? : emakumeen kanpaina, beren nortasun autonomoa lortzeko
Ostende hondartza

**Ostende hondartza** () Castro Urdiales udalerrian dago, Kantabrian. Maskor formakoa da, 900 metro luze eta 50 metro zabal, batez beste. Bi sekziotan banatuta dago: lehenengoa, txikiagoa,  () izenekoa, udal-hiltegi zaharra bere ondo-ondoan zegoelako. Cuervos lurmuturrak bereizten du Ostende hondartza, handiagoa. Hondartza 1990eko hamarkadaren hasieran sortu zuten harrobiko legarrarekin, baina badira zenbait gune, hala nola Peru Zaballa kiroldegitik gertu dagoena, non harea naturalak harri ehoa ordezkatu duen pixkanaka.

## Kanpo estekak
Gizonen Estatua

**Gizonen Estatua** () Errusiako muturreko mugimendua da, patriarkatuaren, arrazismoaren eta nazionalismoaren ideiak aldarrikatzen dituena.

Vladislav Pozdniakovek sortu zuen 2016an VK sare sozialeko komunitate itxi gisa. Mugimenduaren jarduera batik bat Internet ingurunean egiten da. Komunitateko kideak emakumeen, pertsona beltzen, arraza arteko harremanetan dauden pertsonen eta LGBT pertsonen aurkako jazarpen eta mehatxuetan aritzen dira. 

2020an, VK-k komunitatea blokeatu zuen. 2021eko urriaren 18an muturrekotzat aitortu eta Errusian debekatu zen Nizhni Novgorod oblasteko auzitegiaren erabakiz.

## Ekintzak 
Taldeak patriarkatua, errusiar nazionalismoa eta informazio gerra erradikala defendatzen ditu egungo gobernuaren aurka, eta Errusiako egungo buruzagiak emakumeen aldekoegiak direla dio. Haren jarduerak batez ere Interneten biltzen dira: kideek sare sozialetan ikuspegi feminista edo LGBT pertsonen eskubideen aldekoa adierazten duten pertsonak (gehienetan emakumeak) kokatzen dituzte eta irainak eta jipoi edo hilketa mehatxuekin bideratzen dituzte.

## Historia 
Gizonen Estatua komunitate pribatu gisa hasi zen VK sare sozialean. Vladislav Pozdniakov errusiar kulturistak sortu zuen 2016an eta kideentzako arau zorrotzak mantendu zituen, baina urtebete geroago, zigorra baliogabetu egin zen.

2019an, Khabarovskeko lau kide, 2017an atxilotuak, muturreko jarduerengatik epaitu zituzten.

2020an, erakundeak Jekaterina Frolovaren jazarpena antolatu zuen haur beltz bat adoptatzeagatik.

2021eko uztailean, Pozdniakovi Kaliningradeko oblasteko igerilari bat erreskatatzen ari zen ikasle nigeriar baten emaztearen aurka gorroto kanpaina burutzea leporatu zioten.

2021eko irailean, Tanuki jatetxe kateak enpresaren aurkako mugimenduaren mehatxuak salatu zituen, gizon beltz batekin eta emakume zuri batzuk irudikatzen dituen iragarkiarekin lotutakoak.

2021eko urriaren 18an, Nizhni Novgorod oblasteko auzitegiak erakundea muturrekotzat jo zuen, eta, ondorioz, Errusian bere jarduerak debekatu zituen. Dzambolat Gabaraev abokatuak esan zuen epaia helegitea jarriko zuela, legez kanpokotzat jotzen zuelako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tress MacNeille

**Teressa Claire Payne** edo **Tress MacNeille** (Chicago, Illinois, AEB, 1951ko ekainaren 20a) estatubatuar aktorea, ahots-aktorea, abeslaria eta disko jartzailea da. Ezaguna da marrazki bizidunetako telesailetako pertsonaiei ahotsa ematen dielako, hala nola *Simpsondarrak,* *Futurama, Rugrats, All Grown Up!, Tiny Toon Adventures, Mickey Mouse Works, House of Mouse* eta *Animaniacs*.

## Ibilbidea 
Simpsondar-en paper garrantzitsuenak Agnes Skinner, Brandine Spuckler eta Lindsey Naegle dira; eta buruz egiten duen Ama interpretazioa, berriz, *Futuramako* bere paperetan nabarmenena da. 1999an, Daisyren ahots bihurtu zen.

MacNeille-k telebistako serie eta marrazki bizidun ugaritan eman du ahotsa; besteak beste, Chip & Dale's Rescue Rangers eta *Tiny Toon Adventuresen*, baita anime-itzulpenak ingelesez bikoiztea ere. Lehoiaren ahotsa ere bada *Lilly the* Witch-en.

MacNeille "Weird Al" Yankovic-ekin kantatu eta agertu zen musika-bideoan (Lucille Ball bezala), "Ricky" abestian; *I Love Lucy* telebista-programan oinarrituta zegoen, eta "Mickey" abestiaren parodia egin zuen. Yankovic Runningen 1999ko albumean ere agertu zen MacNeille, Jerry Springerren, Scissors-ekin.

## Interpretatutako pertsonaiak 
### *Simpsondarrekin* 
## Pata Daisy gisa 
## Babsy Bunny gisa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Tress MacNeille  artxibatua, . Voice Chasers Database ()
* Tress MacNeille en Internet Movie Database (en inglés).
Till (filma)

***Till*** 2022ko Chinonye Chukwu nigeriar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Mamie Till Mobleyren justizia bilaketa etengabearen benetako istorioa kontatzen du filmak. 1955ean, Mississippin lehengusuak bisitatzen ari zela hil zuten haren 14 urteko semea, Emmett Till. Mamieren borroka bihurtutako dolu bidaia hunkigarrian, ama batek mundua aldatzeko duen boterea ikusiko da.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Simira

***Simira*** loreak dituzten 43 landare-espezieen generoa da. *Rubiaceae*n familiakoak dira. *Simireae* tribuko genero bakarra da. Mexikoa zein Erdialdeko eta Hego Amerikakoa da.

## Espezieak 
**Simira alba* 
**Simira aristeguietae* 
**Simira cesariana* 
**Simira colorata* 
**Simira cordifolia* 
**Simira corumbensis* 
**Simira ecuadorensis* 
**Simira eliezeriana* 
**Simira erythroxylon*  Venezuelan **aguatire** izena duena
**Simira fragrans* 
**Simira gardneriana* 
**Simira goudotii* 
**Simira grazielae* 
**Simira hadrantha* 
**Simira hatschbachiorum* 
**Simira hexandra* 
**Simira hirsuta* 
**Simira ignicola* 
**Simira klugei* 
**Simira lezamae* 
**Simira longifolia* 
**Simira macrocrater* 
**Simira maxonii* 
**Simira mexicana* 
**Simira mollis* 
**Simira panamensis* 
**Simira paraensis* 
**Simira paraguayensis* 
**Simira pikia* 
**Simira pilosa* 
**Simira podocarpa* 
**Simira rhodoclada* 
**Simira robusta* 
**Simira rubescens*  **Orinokoko paraguata**
**Simira rubra* 
**Simira salvadorensis* 
**Simira sampaioana* 
**Simira standleyi* 
**Simira tinctoria* 
**Simira walteri* 
**Simira williamsii* 
**Simira wurdackii* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mesones parkea

**González Mesones doktorearen parkea** Kantabriako Santander hiriko parke luzeenetariko eta ezagunetariko bat da.

## Ezaugarriak 
Parke hau Manuel González-Mesones alkatearen omenez eraiki zuten, El Sardineroko bigarren hondartzaren ondoan dagoen zuhaizti-berdegune zabal batean, 32.628 m²-ko hedadurarekin, eta horiei gehituta ondorengo handitzearen 19.029 m². Horrela, bost hektarea baino gehiagoko berdegunea sortu zuten. 1955ean inauguratu eta aurreko urteetan eraiki zuten hondartzaren atzean dauden dunen gainean.

El Sardinero estadioaren, Erakusketa Azokaren eta Piquío lorategien ondoan dago. Parkeak makalez, kanariar palmondoz, alboez eta, batez ere, tamarizez betetako berdegune handia eskaintzen du, parkeari morfologia berezia ematen diona. Gainera, lorategiak ere badaude, eta horietan nagusi dira hego-ipuruak, jukak, mingranondoak eta beste lore-espezie batzuk.

Parkeak haurrentzako parke txiki bat ere badu, urmael bat, non belaontzi telegidatuen lehiaketak, komun publikoak eta kafetegi eta jatetxe asko egiten diren. Aipagarriak dira Tonetti anaien, Benito Pérez Galdós poetaren, Joaquín Fuentes Pila tenientearen eskulturak eta bola-jokoz aritzeko kirolagunea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mikaël Etcheverria

**Mikaël Etcheverria** (Baiona, 1982ko ekainaren 1a) lapurtar errugbilari ohia da, Aviron Bayonnais eta Biarritz Olympique taldean atzelari postuan jokatu zuena eta miarriztarrekin bi Liga irabazi zituena.

## Biografia 
Baionan jaio zen eta errugbian jokatzen Kanbon hasi bazen ere Aviron Bayonnais taldeko harrobian formatu zen. 2002an Biarritz Olympique taldera pasa zen eta bi Liga irabazi zituen, 2005ean eta 2006an. Ondoren Montaubanen eta Tarbesen jokatu zuen eta azken talde honetan erretiratu ondoren entrenatzaile lanetan aritu zen.

21 urtez azpiko Frantziako selekzioarekin jokatu zuen 2003an eta 2004an.

## Taldeak 
## Palmaresa 
* Frantziako errugbi txapelketa (2): 2005, 2006

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak
Mitragyna

***Mitragyna*** *Rubiaceae* familiako loreak dituzten hamabost landare-espezien generoa da. 

## Espezieak 
* *Mitragyna diversifolia* (Wall. ex G.Don) Havil.	
* *Mitragyna hirsuta* Havil.	
* *Mitragyna inermis* (Willd.) Kuntze	
* *Mitragyna parvifolia* (Roxb.) Korth.	
* *Mitragyna parvifolia var. microphylla* (Kurz) Ridsdale	
* *Mitragyna parvifolia var. parvifolia*	
* *Mitragyna rotundifolia* (Roxb.) Kuntze	
* *Mitragyna speciosa* (Korth.) Havil.	
* *Mitragyna tubulosa* (Arn.) Kuntze

## Iruditegia 

Fitxategi:Mitragyna inermis.jpg|*Mitragyna inermis*
Fitxategi:Mitragyna Hirsuta.jpg|*Mitragyna hirsuta*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak