open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Botika

[alt=Eraikin bat ikusten da, arku bat du ate gisa, eta farmazia irudikatzen duen gurutze berde bat du.|thumb|Farmazia bat [Uharte Arakil|Uharte Arakilen.]]
**Botika** edo **farmazia** osasun-establezimendu bat da. Bertan, botikariak medikuak agindutako sendagaia ematen dio pazienteari, eta zentzuz erabiltzeko behar den informazioa ematen dio. Erantzukizun profesionaleko ekintza bat da, denboran isolatua, eta paziente bakoitzaren historialak jarraipen farmakoterapeutikoa eragin dezake, farmazia-arretaren barruan deskribatua.

Botikaria arduratzen da medikuak agindutako sendagaiak emateaz, mediku-errezeta beharrezkoa denean; edo kontsumitzaileak edo erabiltzaileak eskatutako sendagaiak emateaz, mediku-errezetarik behar ez denean eta pazientearentzat egokia eta egokia dela uste duenean.

Botikan, gainera, bestelako gaiak ere saltzen dira, parafarmazia izen kolektiboa hartzen dutenak. Horien artean daude produktu dietetikoak, elikadurari lotutakoak, kosmetikoak, higienekoak, diagnostikorako produktuak, biozidak edo umeei lotutakoak, txupeteak eta pixoihalak kasu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Minusinskeko altxamendua

**Minusinskeko** **altxamendua** 1918ko azaroan Minusinsk inguruan (Krasnoyarsk Krai) gertatutako matxinada izan zen. Matxinada Errusiako Gerra Zibilaren testuinguruan eman zen, Armada Zuriaren estortsioa, behartutako errekrutamendua eta Goardia Zuriaren errepresioagatik.

## Altxamendua 
Matxinada 1918ko azaroaren 9an hasi zen, Dubenskoe herrixkako destakamendu punitibo Zuri baten porrotarekin. Matxinoek Azaroaren 11n Karaceko herri kosakoa hartu zuten. Azaroaren erdialdean buruzagitza bateratua antolatu zuten eta Minusinsk eraso zuten Shilnikov jeneralaren destakamendu punitiboa garaitzeko eta sobietar boterea ezartzeko. Azaroaren 19an 7 destakamenduk (10.000 gizon inguru), V. Ostxepkov Estatu Nagusiko buruaren agindupean (armada tsaristako kaboa), Minusinsk hiru aldetatik eraso zuten. Hala ere, Shilnikoven destakamenduak (3.000 soldadu inguru) azaroaren 19tik 21era matxinoen etengabeko erasoei aurre egitea lortu zuen bitartean. Azaroaren 7an altxamenduarekin akabatu zuten, eta unitate soilen aurkako borrokak abenduaren 7ra arte luzatu ziren.

Matxinadaren porrota armamentu eskasak (artilleriarik ez, 2.000 fusil eta kartutxo kopuru txiki bat besterik ez) eta matxinoen destakamenduen ekintza inkoherenteek eragin zuten. Armada Zuriaren errepresioa oso latza izan zen: 87 pertsona fusilatu zituzten, 50 morrontzara behartu zituzten, 200 bat kartzela zigorrera kondenatu zituzten eta 300 bat isun handi ordaintzera. Bizirik atera ziren matxinoen talde nagusia basoetara mugitu zen, eta gerrilla borrokan jarraitu zuen handik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Karin Dor

**Kätherose Derr** (Wiesbaden, Hesse, 1938ko otsailaren 22a - Munich, Bavaria, 2017ko azaroaren 6a), 1960ko hamarkadan James Bond-en *You Only Live Twice* filmean eta Alfred Hitchcock *Topaz* filmean parte hartu zuen aktore alemaniarra izan zen.

Edgar Wallaceren eta Karl Mayren lanetan oinarritutako filmetan heroiak interpretatzen hasi zuen bere ibilbide zinematografikoa.

2008an Municheko oholtzetan izan zen *Man liebt nur dreimal* filmarekin.

Dor 2017ko azaroaren 6an hil zen, Munichen, 79 urte zituela.

## Filmografia (hautaketa) 
* *Der Schatz im Silbersee* (1962)
* *Winnetou 2. Teil* (1964)
* *You Only Live Twice* (1967)
* *Winnetou und Shatterhand im Tal der Toten* (1968)
* *Topaz* (1969)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Durand Lerroa

**Durand Lerroa** (; ; ) edo **Afganistan-Pakistan muga** Afganistan eta Pakistan bereizten dituen nazioarteko muga bat da. Iranekin muga hirukoitzetik, ekialdean, Txinarekin duenera mendebaldean hedatzen da, 2.640 kilometrotan zehar. 

Durand Lerroa 1893an ezarri zuten Afganistango Emirerriaren eta Indiako Britainiar Inperioaren arteko nazioarteko muga gisa Indiako Zerbitzu Zibileko diplomazialari britainiar Mortimer Durandek eta Afganistango emir Abdur Rahman Khanek, euren eragin esparruaren muga ezartzeko eta merkataritza harremanak hobetzeko. Britainia Handiak Afganistan estatu independentetzat jotzen zuen orduan, nahiz eta bere kanpo arazoak eta harreman diplomatikoak kontrolatzen zituen.

Akordioak, orrialde bakarrekoa eta 1893ko azaroaren 12koa, zazpi artikulu labur ditu, Durand Lerrotik harago esku-sartzerik ez egiteko konpromisoa barne. 1894tik aurrera, mugatze britainiar-afganiar baterako azterketa bat egin zen, mugaren zati bat hartuz, 1.300 kilometro ingurukoa. Britainiarren eta errusiarren arteko “Joko Handiaren” arteko lehiaren amaierarantz ezarrita, horren ondorioz sortutako lerroak Afganistan ezarri zuen eskualdeko britainiarren eta errusiarren interesen arteko tanpoi-eremu gisa. 1919ko Anglo-Afganiar Itunak zertxobait aldatutako lerroa 1947an hartu zuen oinordetzan Pakistanek, independentzia lortu ostean.

Durand lerroak Jyber Pajtunjwa, Balutxistan eta Gilgit-Baltistan eskualde lehiatua banatzen ditu, Pakistango ipar eta mendebaldean, Afganistango ipar-ekialdeko eta hegoaldeko probintzietatik. Ikuspegi geopolitiko eta geoestrategikotik, munduko muga arriskutsuenetako bat bezala deskribatu da.

Durand Lerroa nazioartean Pakistango mendebaldeko muga gisa onartuta badago ere, Afganistanen neurri handi batean aitortu gabe jarraitzen du. Sardar Mohammed Daoud Khan, lehen ministro ohi eta Afganistango presidenteak, mugaren aurka gogor egin zuen eta gerra propagandistikoa abiatu zuen; hala ere, 1976ko abuztuan Pakistanera egindako bisitan, tonua leundu zuen, Durand lerroa muga gisa aitortuz. 2017an, mugaz gaindiko tentsioen erdian, Hamid Karzai Afganistango presidente ohiak esan zuen Afganistanek ez duela «inoiz» Durand Lerroa bi herrialdeen arteko muga gisa aitortuko.

## Erreferentziak 
## Oharrak 
## Kanpo estekak
Sisigambis

**Sisigambis** (Antzinako grezieraz: Σισύγαμβρις *Sisyggambis*), Dario III.aren ama, Alexandro Handiak errege pertsiarrak abandonatu ondoren harrapatu zuen errege-familiako kidea izan zen. Errege hark presaka ihes egin zuen bere familia ahaztuz. Familia horretako kideen artean, honako hauek aipa daitezke:

* Sisigambis, erregina ama.
* Estatira, erregina ezkontidea.
* Barsine-Estatira eta Dripetis, errege-printzesak.
* Oko, printze infantea.

## Sisigambis eta Alejandro 
thumb|left|Alexandro Handia Darioren familiaren artean.
Alexandrok ontasuna eta begirunea erakutsi zituen bere armadaren aurrean Persiako errege-familiaren maila ohoratzean, eta kalterik ez egitean, egin ahal izan zuen bezala. Gerra batean ohikoa ez den keinu horrek erakusten dio erregina amari bera ohorezko gizona dela; beraz, anfitrioi gaztearen «gatibualditik» ihes egiteko aukera suertatzen zaionean, ihes egiteari uko egiten dio, eta haren ondoan geratzen da. Horrela, Alexandrok audientzietarako interprete bat eskuratu zuen

Alexandro Babilonian hil zenean, erregina gosez hiltzen utzi zuten, bere babeslea hil zela-eta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Samadhi

alt=Tian Tan Buddah izeneko estatua ikusi daiteke meditazio posizio batean alboz agurtzen bezala.|thumb|246x246px|Tian Tan Buddah, Ngong Pingen dagoen Buda Handia bezala ere ezaguna, Lantau uhartean kokatua, Hong Kongen.
**Samadhi** kontzientzia-egoera da, meditazioan zehar pertsonak unibertsoarekin bat egiten ari dela sentitzen duenean lortzen dena. Asia ekialdeko hainbat tradizio erlijioso eta mistikotan – hala nola hinduismoan, budismoan, jainismoan, sijismoan eta yogan – samaydhi-a hausnartzeko, kontenplatzeko edo biltzeko kontzientzia-egoeratzat hartzen da, eta, bertan, jainkotiarrarekiko batasuna lortzen dela sentitzen da. 

Yogaren praktika meditatiboaren azken helburua samadhia lortzea da.

Samadhia, hinduismoan zein budismoan helburu bezala hartzen da.

## Samadhira iristeko ariketak 
Samadhira meditazioaren Sadhanaren bidez iristen da nagusiki, eta badira zenbait ariketa gorputzari eta adimenari hura lortzeko prestatzen laguntzea helburu dutenak. Yoga kontzientzia-maila horretarako bidea da, beste batzuk behaketa, mandala baten pintura edo mantra baten errepikapena izan daitezke.

## Bi samadhi mota 
Lehenengo mota savikalpa samadhi da, trantze, ikuskera edo esperientzia bat, oraindik nahigabe datorrena eta ustekabean joaten dena, oraindik ez baitago kontrolik.

Urte askoan meditazioan jardun ondoren, honako mota honetara iritsiko ginateke. Nirvikalpa samadhian, samadhi egoeraren borondatezko kontrola dago, nahierara sartu eta irten daitekeena, gutxieneko meditazio batekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dibrivkako gudua

**Dibrivkako gudua** Nestor Makhno eta Fedir Shchus buru zituzten ukrainar matxinoen eta Ukraina hegoaldea okupatzen ari ziren Erdialdeko Inperioen arteko gatazka militarra izan zen. 1918ko irailaren 30ean gertatu zen, Lehen Mundu Gerraren amaiera aldera. Gudua Makhnok, Shchusek eta anarkisten jarraitzaile talde batek Dibrivkan Austria-Hungariako eta Ukrainako destakamenduen aurka hasi zen. Anarkistak metrailadorez armaturik zeuden eta bertako nekazarien laguntza zuten. Guduaren ondorioz munizioak, armak eta gerra-presoak hartu zituzten. Garaipen matxinatu osoa izan zen, eta lurralde autonomo bat ezarri zen eskualdean, Botere Zentralen porrotaren ondoren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Edie McClurg

**Edie McClurg** (Kansas City, 1945eko uztailaren 23a) estatubatuar aktore eta umorista da. Carrie (1976), Ferris Bueller 's Day Off (1986) eta Elvira: Mistress of the Dark (1988) filmetan parte hartu du, gainera Mr. Mom (1983) Back to School (1986), Planes, Train and Automobiles (1987), A River Run Through It (1992), Natural Born Killers (1994), Flubber (1997) eta Spikes (2003) filmetan bigarren mailako paperetan parte hartu du.

Telebistan, McClurgek The David Letterman Show antzezlanean aritu zen, Bonnie Brindleren Small Wonder (1985 – 1987) eta Patty Pooleren The Hogan Family (1986 – 1991) antzezlanetan aritu aurretik. Pertsonaia puntual gisa bezala hainbat lekutan agertu zen, hala nola;  *Alice*, *Mr. Belvedere*, *Roseanne*, *Full House*, *Seinfeld*, *Sabrina the Teenage Witch*, *Malcolm in the Middle*, *Hannah Montana*, *Crashbox*, eta *Portlandia*. 

## **Haurtzaroko bizitza eta hezkuntza** 
McClurg Kansas Cityn jaio eta hazi zen. Anaia zaharrago bat zuen, Bob (Robert), aktorea eta komikoa. Lehen eta Bigarren Hezkuntzako hamabi urte egin zituen eskola katoliko batean eta, hirurogeiko hamarkadaren erdialdean,  Missouriko Unibertsitatean (Kansas City)1967an lizentziatu zen , eta irratia irakatsi zuen zortzi urtez.1970ean Sirakusako Unibertsitatean masterra lortu zuen.

Missouriko Unibertsitatean, Kansas Cityn, McClurg DJ, albistegi eta produktore gisa sartu zen NPRko KCUR-FM afiliatuarentzat. Han, John Ehrlichman erretratatu zuen NPRren Nixon Tapen transkripzioaren zabalkunde nazionaleko 26. elkarrizketan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arsinoe II.a

**Arsinoe II Filadelfo** (K.a. 316- K.a. 270 ) Traziako erregina izan zen lehenik, eta Egiptoko gobernaria gero. Egiptoko Ptolomeo I.a Soter erregearen eta Berenizeren alaba zen.

## Biografia 
K.a. 300 -tan. Lisimako, Traziako erregearekin ezkondu zen, bera baino askoz zaharragoa. Harekin ezkontzeko, Lisimakok Amastris, bere lehen emaztea, arbuiatu zuen, eta hil zenean, Arsinoeri Sintika, Amastris eta Dion hiriak eman zizkion opari gisa.
thumb|Arsínoe II
Semeen oinordekotza segurtatu nahian, Agatokles semeordearen aurka konspiratu zuen, Lisimakoren lehen ezkontzako semea zena eta, gainera, Lisandrarekin, Arsinoeren beraren anaiordearekin, ezkondua. Eta etengabe saiatu zen K.a. 284an Agatoklesi heriotza zigorra ezarri ziezaioten Arsinoeren maltzurkeria esker. Baina heriotza hori desegokia izango zen bere asmoentzat, zeren Lisandrak babesa bilatu baitzuen Seleuko gortean, poza handiz hartu zuena Lisimakoren aurka joateko aitzakia bat zuelako.

Ondorengo gerran, Seleukok Lisimako garaitzea eta hiltzea lortu zuen, eta, beraz, Arsinoek bere semeekin Efesora ihes egin behar izan zuen (garai hartan Arsinoe izena zuena bere omenez), eta hortik Kasandrea (Mazedonia). Seleukok hilabete gutxi batzuk baino ez zituen Mazedonian gobernatu, Ptolomeo Zeanuro, Arsinoeren anaiordeak, hil zuelako herrialdeko errege berria izanez.

## Egiptoko erregina 
Anaiaren dibortzioaren ondoren, berarekin ezkondu zen. Ondorioz, biek Filadelfoi epitetoa jaso zuten (Φιλάδελφοι, "elkar maite duten anaiak"). Hala ere, ez dira ezagutzen ezkontza horren inguruabar eta arrazoi zehatzak.

Arsinoe II.a eta bere anaia Ptolomeo II.aren arteko ezkontza, ikerlarien arabera, K.a. 275. urtearen inguruan gertatu zena. K. a. 273. edo K.a. 272.,Papiroen hitzaurrearen aldaketaren ondorioz, harrigarria izan zen greziar munduarentzat, baina orokorrean Egipton onartua izan zen.

## Heriotza eta kultua 
Hil ondoren, K.a. 270. Ptolomeo II.ak bere arreba eta emaztearen kultu indibiduala ezarri zuen, "anaiarteko maitasunaren jainkosa" deitzen ziona.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Emma Raducanu

**Emma Raducanu** (Toronto, 2002ko azaroaren 13a) tenislari britainiarra da. 2021ean sailkapen kanporaketatik abiatuta eta setik galdu gabe Grand Slam bat irabazi zuen lehen tenislaria izan zen, US Openeko finalean Leylah Fernandez mendean hartuta.

## Profila 
Raducanu Toronton jaio zen, Kanadan, eta aita errumaniarraren eta ama txinatarraren alaba da.. Bere familia Erresuma Batura joan zen Emmak 2 urte zituenean, eta Londresen bizitzen jarri zen. Tennis Academy Bromleyn tenisa jokatzen hasi zen bost urterekin. Newstead Wood School-eko ikaslea izan zen, Londresko Bromley barrutian dagoen Lehen Hezkuntzako Estatuko eskola batean. Bere aitaren amonari bisita egin zion Bukaresten (Errumania) urtean behin baino gehiagotan. Errumaniako sukaldaritza gustatzen zaio. Tenisean erreferenteak Na Li txinatarra eta Simona Halep errumaniarra dira.

## Karrera Tenistikoa 
Junior mailan, Emma Raducanuk bere lehen txapelketa irabazi zuen Liverpoolen, 13 urte bete eta egun gutxira. Lau titulu irabazi zituen jarraian 2018 hasieran, Indian, Moldavian eta Lituanian. Junior mailako Wimbledon torneoko final-laurdenetara ere iritsi zen, Iga Šwiątekek garaituta, eta US Open mailan Clara Burelen aurka galdu zuen. Aldi berean, senior mailako zirkuitu profesionalean hasi zen, eta bi torneo irabazi zituen Israelen eta Turkian. 2019 amaieran, Punen (India) irabazi zuen.

2021eko Nottingham Openean izan zuen WTA txapelketa bateko koadro nagusian debuta, bakarkako koadrorako gonbidapen bat (*wildcard*) jaso ondoren. Era berean, Grand Slam batean, Wimbledon 2021ean, koadro nagusian debutatu zuen beste gonbidapen bat jasota. 2021eko apirilaren 3ra arte, Wimbledoneko Open Aroan 16ko finalerdietara iritsi zen britainiar gazteena izan zen, errumaniar Sorana Cîrsteari irabazi ondoren. Txapelketan zuen parte-hartzea amaitu zuen Australiako herritartasuna hartutako kroaziar Ajla Tomljanovićen aurka galduz.

2021ean, Estatu Batuetako Irekia irabazi zuen, bere lehen WTA txapelketa, Leylah Annie Fernandez kanadarrari 6-4 eta 6-3 irabaziz. Raducanu tenisaren historian lehenengo jokalaria izan zen, gizonezko zein emakumezko, txapelketa berean hamar partida irabazi eta Grand Slam bateko finalera sailkapenetik abiatuta iritsi zena. Lorpen hori, gainera, set bakar bat ere galdu gabe eta tie break bat ere jokatu gabe lortu zuen.

2022an, Alize Cornet frantziarraren aurka galdu zuen Estatu Batuetako Irekiko lehen errondan, 6-3 bikoitz batekin eta 55 minutuko partidarekin. Horren ondorioz, ezin izan zuen 2021ean irabazitako titulua berriro eskuratu.

Raducanu 2022an Britainiar Inperioaren Ordenako Komendadore izendatu zuten (CBE) bere kirol-arrakastengatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Helmut Duckadam

**Helmut Duckadam** (Semlac, 1959ko apirilaren 1a – Bukarest, 2024ko abenduaren 2a) errumaniar futbol atezaina izan zen.

Semlacen jaio zen, alemaniar jatorriko familia batean. 1978an eskualdeko ligetan jokatzen hasi ondoren profesional bihurtu zen eta FC UTA Arad taldearekin fitxatu zuen. 1982an bi partida jokatu zituen Errumaniako futbol selekzio nazionalarekin eta, horren ostean, Steaua taldeak kontratatu zuen.

1986ko Europako Kopako finalean lau penalti gelditu zizkien Bartzelonako jokalariei eta Steauak txapelketa irabazi zuen. Harrezkero, "Sevillako heroi" gisa ezagutu izan da Duckadam.

## Palmaresa 
**Steaua București**
* Errumaniako futbol liga: 1984–85, 1985–86
* Errumaniako futbol kopa: 1984–85
* Europako Futbol Kopa: 1985–86

## Kanpo estekak
Madeline Kahn

**Madeline Kahn** (Boston, Massachusetts, 1942ko irailaren 29a - New York, 1999ko abenduaren 3a) aktore eta abeslari liriko estatubatuarra izan zen, eta Mel Brooksen filmetan ospea lortu zuen aktore komiko gisa. Bi nominazio jaso zituen Oscar sarietan eta Tony saria ere irabazi zuen 1993an, lau aldiz izendatu zuten antzerki-sari horretarako, eta bost aldiz Urrezko Globorako. 

## Ibilbidea 
Madeline Gail Wolfson Bostonen jaio zen eta New Yorken bizi izan zen txikitatik. Queenseko Martin Van Buren High School-en ikasi zuen,  Hofstra University-n antzerkigintza ikasteko beka bat lortu zuen eta 1964 bertan graduatu zen.

1967an egin zuen debuta Broadwayn, eta 1968an Leonard Bernsteinen *Candide* operetan parte hartu zuen, konpositorearen 50. urtebetetzearen ohoretan. Hainbat showetan eta musikaletan aritu zen, zineman debuta eginez *De Düva* (Usoa) film laburrean, Ingmar Bergmanren estiloari buruzko parodia batean, eta Peter Bogdanovichen ''What 's Up Doc?'' (1972) filmean Ryan O' Neal eta Barbra Streisandekin batera.

Haren ondoren, *Paper Moon* filmak Oscarretarako izendapena lortu zuen, "Trixie Delight" , eta Mel Brooksen film komikoetan egindako paper nabarmenak: *Blazing Saddles* (1974) (Marlene Dietrichen parodia gogoangarria, "Lili von Shtupp" mendebalde urrunean, Oscarretarako beste hautagaitza bat merezi izan zuen);  *Young Frankenstein*, munstroaren neska-laguna, Jeanette MacDonalden parodian (1974);  *At Long Last Love* (1975); *High Anxiety* (1977); eta *History of the World, Part 1* (1981) filmean Nympho enperatriz sentsuala.

Hainbat filmen ondoren, 1983an bere showaren protagonista izan zen telebistan, "Oh Madeline", hainbat saiotan parte hartuz, hala nola Muppetsak, Carol Burnett, Johnny Carson,  Irving Berlinen mendeurrenaren ospakizunetan Carnegie Hall,  etab.

Bere karreraren amaiera aldera antzerkira itzuli zen Judy Hollidayren paperean Born Yesterdayren revivalean 1989an.

1993an emakumezko aktore onenaren Tony Saria irabazi zuen Wendy Wassersteinen Rosensweig ahizpengatik.

## Gaixotasuna eta heriotza 
Kahni obulutegiko minbizia diagnostikatu zioten 1998an. Tratamendua jaso zuen, Cosby'-n lanean jarraitu zuen, eta John Hansburyrekin ezkondu zen 1999ko udan. Hala ere, gaixotasuna berehala zabaldu zen, eta 1999ko abenduaren 3an hil zen, 57 urte zituela.

Abenduaren 6an erraustu zuten North Bergeneko (New Jersey) Garden State Crematoryn, Haren oroimenari eskainitako banku bat Central Parken eraiki zuten haren senar Johnek eta anaia Jeffreyk. Bankua Jacqueline Kennedy Onassis Reservoir-etik gertu dago, West 87th Street.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Antzinako astronautak

[thumb|Figura [antropomorfoak petroglifoetan, Val Camonican, Italia. Antzinako astronauten ideia barreiatzen dutenek diote hemen astronautak ikus daitezkeela.]]
**Antzinako astronautak** edo **antzinako alienigenak** sinismen pseudozientifiko bat da, proposatzen duena izaki estralurtar adimendunek (astronauta estralurtarrek) Lurra bisitatu zutela eta Antzinaroan eta Historiaurrean gizakiekin harremanak izan zituztela. Teoria horren aldekoek iradokitzen dute harreman horrek eragina izan zuela kultura modernoen, teknologien, erlijioen eta giza biologiaren garapenean. Jarrera arrunt bat da erlijio gehienen (guztiena ez bada) Jainkoak jatorri estralurtarrekoak direla, eta antzinako astronautek Lurrera ekarritako teknologia aurreratuak jainkozko estatusaren frogatzat jo zituztela lehen gizakiek.

Antzinako astronautak existitu zirela eta Lurra bisitatu zutela dioen ideia ez dute serio hartzen akademiko eta arkeologoek, baieztapen horiek sasi-arkeologiko edo azientifiko gisa identifikatzen baitituzte. Ez du inolako arreta sinesgarririk jaso pareen bidez berrikusitako ikerketetan. Ideiaren aldekoek beren sinesmenen aldeko frogak aurkezten dituztenean, desitxuratuak edo asmatuak izaten dira maiz. Gainera, gai honen inguruko pentsamenduaren historiak erakusten du bere defendatzaileek sinesmen supremazista zuriak hartu dituztela argudiatzeko mundu osoko kultura indigenak ez zirela gai lortu zituzten balentria teknologiko eta kulturalak egiteko.

XX. mendearen bigarren erdialdean sinesmen horien defendatzaile ezagunenen artean daude —liburu ugari idatzi dituzte, edo hedabideetan erregularki agertzen dira—, Robert Charroux, Jacques Bergier, Jean Sendy, Erich von Däniken, Alexander Kazantsev, Zecharia Sitchin, Robert Kolk, Giorgio A. Tsoukalos, David Hatcher Childress, Peter Kolosimo edo Mauro Biglino.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Neale Fraser

**Neale Andrew Fraser** (Melbourne, 1933ko urriaren 3a – *ibidem*, 2024ko abenduaren 2a) australiar tenislaria izan zen.

1960an Wimbledongo txapelketa eta 1959 eta 1960an Ameriketako Estatu Batuetako Irekia irabazi zituen eta 1957, 1959 eta 1960an Australiako Irekiko finalista izan zen.

Binakako kategorian hamaika txapelketa irabazi zituen hiru bikoterekin (Ashley Cooper, Lew Hoad, eta Roy Emerson). Wimbledon (1959 eta 1961), Australiako Irekia (1957, 1958 eta 1962), Roland Garros txapelketa (1958, 1960 eta 1962) eta Ameriketako Estatu Batuetako Irekia (1957, 1959 eta 1960) irabazi zituen.

Binakako mistoen kategorian Australiako Irekia irabazi zuen 1956an Beryl Penrosekin batera. Margaret Osborne duPontekin Wimbledon irabazi zuen 1962an eta Ameriketako Estatu Batuetako Irekia 1958, 1959 eta 1960an.

1959 eta 1960an Ameriketako Estatu Batuetako Irekia irabazi zuen hiru kategorietan (banakakoa, bikoitzak eta bikoitz mistoak).

Tenisko Ospearen Aretoko kide eta Australiako Kirolaren Ospearen Aretoko presidentea izan zen. 1974an Britainiar Inperioaren Ordenarekin kondekoratua izan zen eta 1988an Australiako Ordenarekin.

1959., 1960. eta 1962. urteetan Davis Kopa irabazi zuen Australiako selekzioko kidea izan zen, eta erretiroa hartu ondoren, Australiako taldeko kapitaina izan zen hogeita lau urtez.
Feliksas Baltušis-Žemaitis

**Feliksas Rafailovitx Baltušis-Žemaitis** (Errusieraz: *Феликс Рафаилович Балтушис-Жемайтис;* 1897ko azaroak 30 - 1957ko ekainak 1) Lituanian jaiotako Armada Gorriko jenerala izan zen. Lehen Mundu Gerran, Errusiako Gerra Zibilean, Lituania-Sobietar Gerran, Hamburgoko altxamenduan eta Bigarren Mundu Gerran borrokatu zuen. 

Baltušis-Žemaitis Otsaileko eta Urriko iraultzen ondoren Errusiar Armada Inperialetik Armada Gorrira igarotu zen lituaniar jeneral bakanetakoa izan zen (beste batzuen artean Vytautas Putna, Ieronim Uborevitx, Viktoras Penkaitis). Frunze Akademia Militarreko irakasle izan zen 1935-1940 artean. Baltušis-Žemaitisek Lituaniako Armada labur zuzendu zuen, 1940an, Sobietar Batasunak Lituania anexionatu zuenean. 1940an Zientzia Militarretarako Hautagai titulua lortu zuen. SESBeko Estatu Nagusiko Akademiako irakasle titularra ere izan zen 1940-1941 eta 1943-1945 bitartean, eta SESBeko Aginte Goreneko Ikastaroetako buru izan zen 1945 – 1947 bitartean. 1942-1943 artean Lituaniako 16. Errifledun Dibisioaren zuzendaria izan zen Bryanskeko frontean.

## Sariak 
* Bandera Gorriko Ordenaren domina (bi aldiz)
* Leninen Ordenaren domina (bi aldiz)
* Beste zenbait domina

1975ean Baltušis-Žemaitisen estatua bat eraiki zen Šiauliain, Lituanian. 1990ean Lituaniak independentzia berreskuratu ondoren, estatua hau bere posizio nabarmenetik kendu zuten. Gaur egun eskultura sobietarraren lorategian dago, Grūtas Park-en, Sobietar Arte Museoan.

## Erreferentziak
Antsa Azearitz

**Antsa Azearitz** (IX-X) nafar aristokrata izan zen. IX. mendearen bigarren erdian jaioa, Azeari Garindoitz II.a kondea eta Oneka Gartzeitz iruindar infanta izan zituen gurasoak.

Muhammad al-Tawil Huescako *wāli* muladia ezkondu eta bost seme-alaba izan zituzten:
* Abd al-Malik ibn Muhammad
* Amrus ibn Muhammad
* Furtun ibn Muhammad
* Yahya ibn Muhammad
* Belaskita ibn Muhammad

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Edith Ainge

**Edith M. Ainge** (1873ko irailaren 10a –1948ko urriaren 25a)  Bradford-en Inglaterra-n jaioa eta  AEBko sufragista eta Silent Sentinels (Jagole isilak) talde aktibistako kidea izan zen. Ainge-k bat egin zuen Alice Paul buru zuen Emakumearen Alderdi Nazionalarekin (NWP), emakumeek AEBn bozkatzeko eskubidearen alde egiteko; 1920an 19. zuzenketa berrestearekin ezarri zen. Ainge bost bat aldiz atxilotu zuten 1917ko irailetik 1919ko urtarrilera, NWPren protestetan "legez kanpo batzartzeagatik (trafikoa oztopatuz), eta geroago NWPko diruzaina izan zen.

## Sufragioa New York-en 
Ainge-k emakumeen mugimendu sufragistarentzat lan egin zuen New York estatuan 1915ean. New York, New Jersey eta Pennsylvaniako boto-emaileek parte hartu zuten Askatasunaren Zuziaren ekitaldian, eta ekitaldiak antolatu zituzten parte-hartze eta kontzientzia handiagoa biltzeko eta mugimendu sufragistarako eta mitin politikoetarako dirua biltzeko.

## Beldurrezko Gaua 
New York-eko Estatuko Sufragioan lan egin ostean, Ainge New York-era bizitzera joan zen, emakumeen boto nazionalaren eskubidearen alde biltzeko. 1917ko azaroaren 10ean, Edith Ainge eta Eleanor Calnan sufragistak atxilotutako hogeita hamahiru pertsonetatik bi izan ziren, Washington D.C.ko Etxe Zuriaren aurrean protesta egin ondoren. Protesta baketsua izan zen, eta 68 sufragistek 19. Emendakinaren onarpena lortzeko manifestatu ziren. Ainge-k eta Calnanek idazkun hau eraman zuten: “Zenbat denbora ukatu behar zaion emakume bati bere seme-alabak errekrutatzen ari den gobernu batean ahotsa izatea”. Aingek eta beste sufragista batzuek 60 eguneko kartzela-zigorra jaso zuten Okcoquan Workhouse-n, Lorton-en (Virginia), zirkulazioa oztopatzeagatik. Honela deitu zieten: "Legez kanpoko batzarra". Ainge bakartze erregimenean giltzapetu zuten, atxilotuetako asko torturatu egin zituzten, eta "Night of Terror."(Izuaren gaua) deitu diote ekitaldiari.

## 1918ko atxiloketa 
Ainge berriro atxilotu zuten Lafayette Square-n manifestatzeagatik, 1918ko abuztuaren 15ean.

## Sua ikusi manifestaldia, 1919 
*Watch Fire* (Sua ikusi) manifestazioetan, Lafayette Square-n,  NWPko kideek Woodrow Wilson presidentearen diskurtsoen kopiak erre zituzten hautestontzietan. Ainge izan zen bere hautestontzia pizteko lehena. Emakumeak, Ainge barne, berriro atxilotu zituzten.

## Bizitza pertsonala 
Ainge Ingalaterran jaio zen eta AEBetara emigratu zue umetan, 1884an. William Ely Ainge eta Susanna Taylor Ainge gurasoek bederatzi seme-alaba zituzten guztira. Amak Atlantikoa zeharkatu zuen bost seme-alabarekin Edith-ek 9 urte zituenean eta itxuraz aitak bidaia lehenago egin zuen.  Aitak, altzairuzko konpainia garrantzitsu baterako lan egin zuen Ohio-n kontulari eta enpresa zuzendari gisa. Jamestown-eko loturak hasi ziren, bereziki bulego haltzarietan lan egiten zuten Art Metal konpainiarekin,  afiliatu zenean William. 1910eko hamarkadan berak bere  kontabilitate enpresa propioa ireki zuen eta bulegoak bai Jamestown-en, New York eta bai Youngstown-en, Ohio zituen.

1948ko urriaren 25ean Edith Ainge 75 urterekin hil zen eta Jamestown-eko (New York) Lake View Cemetery-n lurperatuta dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Quate-Vaths

**Quate-Vaths** (; ) Gaskoiniako jurisdikzio feudal txiki bat izan zen, hasieran Baskoniako Dukerrian eta, egun, Frantziako hego-mendebaldean kokatua. Lau zatiz osatua zegoen: Aurako harana (), Varossa harana (), Manhoac harana (), eta Nestésko harana ().

## Ezaugarri orokorrak 
Aura eta Varossa haranak elkarren ondoan daude. Nestésko harana ere Varossa eta Aureren ondoan dago, baina Nestésko haranaren zati handiena Gaskonia eta Cominges jurisdikziopean zegoen, eta Nestésko haraneko bi enklabe txikik bakarrik osatzen zuten Quate-Vaths lurraldea. Bi enklabe horiek Gaskonia eta Cominges jurisdikzioan integratutako herriek inguratzen zituzten, eta fisikoki Aura eta Varossa haranetatik bereizita zeuden. Aura, Varossa eta Nestésko haranak Pirinioetan daude, gaur egun Frantziako Pirinio Garaietako departamendua denaren hego-ekialdean.

Manhoac harana iparralderago dago Gaskoiniako landa-eremu malkartsuan, eta gaur egun Pirinio Garaietako ipar-ekialdean dago. Manhoac Auratik eta Varossatik bananduta zegoen Quate-Vaths osatzen ez zuen hemeretzi kilometroko lurrez.

## Historia 
Hasiera batean, Comingesen zati bat, Aura, Varossa, Nestés eta Manhoac haranak Comingesetik banandu ziren XI. mendean, eta Aurako kondeen, Aragoiko erregeen basailuen, eta Astarac kondeen (Gaskoinian) artean banatu zituzten. Aurako kondeen leinua 1242an iraungi zen, gizonezko oinordekorik ez zuelako, eta Aurako konderria Labartheko kondeek (La Barthe-de-Nesten bizi zirenak) jarauntsi zuten, garai hartan beste hiru haranek baitzituzten: Nestés, Varossa eta Manhoac. Beraz, lau haranak Labartheko kondeen azpian batu ziren eta Quate-Vaths bezala ezagutzen hasi ziren. Labartheko kondeak Aragoiko erregeen basailuak ziren, Quate-Vaths Aragoiko erresumaren parte baitzen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Argibide (testua)

[thumb|Sukaldaritzan erabili ohi diren [errezetak, argibide testuen adibide bat dira. Normalean, 1 izenburua, 2 osagaien zerrenda bat eta 3 prestatzeko prozeduraren azalpena izaten dute.]]**Argibideak** edo **jarraibideak**, testu tipologiaren testuinguruan, testu mota bat da. Eginbeharrekoen zerrenda, osagaien zerrenda, azalpenen zerrenda... informazio jakin bat ematen duen testu tipo bat dira normalean pluralean izendatzen diren argibideak edo jarraibideak. Azalpen testu mota bat dira argibideak, maiz zerrenda itxura duten azalpenak.

Argibideak ematen dira, esate baterako, gailu batzuekin batera, gailuak nola erabiltzen diren, nola konpontzen diren erakusteko. Jarraibideek erakusten dute nola egin, nola sortu, nola konpondu, nola hasi, nola amaitu, nola zuzendu... Urratsez urrats prozesuak azaltzen duten testuak dira, eta horretarako zer behar den, zeintzuk izan behar diren hasi baino lehenago egin behar diren urratsak, nola hasi, nola segi, nola bukatu, zer egin gero... Zergatik, zertarako azaltzen badute, agian, jarraibideekin batera argudioak agertuko dira.

Jarraibideetan edo argibideetan, batzuetan, sarrera bat egoten da prozesuak erakusten hasi baino lehenago. Sarrera hori deskripzio bat izan daiteke, edo argudio testu bat, non azaltzen den zergatik eman behar diren geroago azalduko diren urratsak.

Sukaldaritzan erabiltzen diren errezetak, honelako testu motaren azpikategoria bat osatzen dute.

Gaur egun tutorial hitza askotan erabiltzen da, ez ikastaro labur bat aipatzeko, argibide testu bat aipatzeko baizik.

## Ezaugarriak 
Argibide testuek honelako galdera hauei erantzuten diete, normalean zerrenda baten itxura daukan testu ez oso luze batean:
* Nola egin
* Nola erabili
* Nola instalatu/desinstalatu
* Nola konpondu
* Nola erosi
* Nola ordaindu
* Nola muntatu
* Nola prestatu
* Nola antolatu
* Nola ekoitzi
* ...

Argibideen aurretik edo atzetik zenbat azalpen eman ohi dira. Batzuetan argudioak ere eman daitezke prozedura mota bat-edo sustatzeko.

## Adibideak 
* Nola egin liztor asiarrak harrapatzeko tranpak.
* Nola prestatu patata frijituak (Wikiliburuak: Iñigo Esnaola. *Errezetak*.
* [Nola txertatu irudiak Wikipediako artikuluetan](https://eu.wikipedia.org/wiki/Laguntza:Tutoriala_(irudiak)).

## Argibide motak 
Gorago deskribatu diren argibide testuek idatzizko formaren antzera, ahozkoak edota irudien bidezkoak, edo audio edo bideo formatukoak ere izan daitezke.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Azalpen testu.
* Errezetak.
* Testu tipologia.
* Tutorial.
Helikopteroaren hieroglifoak

thumb|Helikopteroaren hieroglifoen azalpen grafikoa.
**Helikopteroaren hieroglifoak**  Abidoseko Seti I.aren Tenpluan aurkitu ziren Antzinako Egiptoko hieroglifo batzuei ematen zaien izena da. Palinpsesto bat da, bi inskripzio bata bestearen gainean erakutsiz. Alde batetik Ramses II.aren titulua agertzen da, aurretik zegoen Seti I.aren tituluaren gainetik. Horrela, ematen du helikoptero bat dagoela irudian, eta hau hainbat teoria pseudozientifikotan erabili da, besteak beste antzinako astronautak izeneko ideia sasiarkeologikoan. Bi izenen baturak pareidolia bat eratzen du, Seti I.aren arkua irudikatzen duen hieroglifoa Ramses II.aren bi besoekin elkartzen denean. 

## Itzulpena 

Abydos-Hieroglyphen_Tempel_Sethos_I._03_(cropped)_2.jpg|Grabatu osoa, eskumatik ezkerrera irakurtzen dena. Ikusi ezkerreko kartutxoan bi faraoien izenak, gainezarrita.

Seti I.aren garaian (K.a. 1294-1279) egindako testuak dio:

Ramses II.ak (c. K.a. 1279–1213), hieroglifoak estaltzeko eskatu zuen eta berriro grabatzeko:

Denborarekin, estaltze hori higatu zen, eta bi testuak erakusgai utzi zituen, palinpsesto bat eratuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2024ko Hego Koreako lege martziala

**2024ko Hego Koreako lege martzaila** Yoon Suk Yeol Hego Koreao presidenteak 2024ko abenduaren 3an egin zuen ekintza politikoa izan zen. Gauean egindako YTN telebista bidezko agerraldi batean adierazi zuen lege martziala aldarrikatzen zuela. Bere mezuan Koreako Alderdi Demokratikoari, Batzar Nazionalean gehiengo duena, Ipar Korearen aldekoa izatea leporatzen zion, "estatuaren aurkako jarduerak" egitea eta herrialdea suntsitzeko komunismoarekin lanean ari zen taldea izatea. Lege martzialak jarduera politiko guztiak bertan behera uzten zituen, Batzar Nazionala gelditzen zuen, eta prentsa-askatasuna ere bertan behera uzten zuen. 

Aldarrikapenak Alderdi Demokratikoko kideen arbuio azkarra jaso zuen, baita Yoonen Herri Boterearen Alderdiko hainba kiderena, eta protestak eragin zituen. Bi ordu beranduago, indar armatuak saiatu baziren ere ganbarara sartzeko debekua ezartzen, parlamentarioen gehiengoak bilkura egin zuen bertan, jada abenduaren 4 zela, eta 190-0 emaitzarekin lege martziala bertan behera uzteko bozketa egin zuten. Yoonek formalki esan zuen kenduko zuela lege martziala. Aste bat geroago parlamentuak Yoon kargugabetu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lekki-Ikoyi lotura zubia

**Lekki-Ikoyi lotura zubia** (), Lagos hirian dagoen tirante-zubia da. Nigeriako hiri handieneko Lekki eta Ikoyi barrutiak lotzen ditu, hortik zubiaren izena. Five Cowries Creek ibaiadarra gainditzeko eraiki zen. 

## Historia 
2008an hartu zen zubia eraikitzeko erabakia. Julius Berger Nigeria konpainiak diseinatu eta eraiki zuen eta Babatunde Fashola presidenteak 2013ko maiatzaren 29an inauguratu zuen. 

## Deskribapena 
Zubiak 635 metrotako luzera du eta zazpi zutabek eusten dute. Albo bietan 722 metrotako luzerako inkorporazioak dituenez guztira 1.360 metrotako luzera du. Erdiko zutabeak "X" itxura du eta 90 metro neurtzen ditu. Bertatik ateratzen dira zubia eusten duten kableak. Albo banatara dituen zubibegiek 112 metro neurtzen dute.

## Erabilera 
Errepideak zeharkatzen du zubia eta ordaindu egin behar da. Bestalde goizetan jendea kirola egiten ikusten da espaloietan.

Zubiak urarekiko 9 metrotako altuera du, itsasontziek zeharkatzea ahalbidetuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Valborg Platou

**Karen Valborg Elisa Stoud Platou** (Kristiania, 1839ko abuztuaren 29a – Bergen, 1928ko abenduaren 29a) norvegiar liburuzain, idazle eta arte kritikaria izan zen. Norvegiako lehen emakumezko liburuzain nagusia izan zen, eta kargu horretan 27 urtez jardun zuen Bergengo Liburutegi Publikoan. 

## Bizitza 
Carl Nicolai Stoud Platou alkatearen (1809-1888) eta Christence Dorothea Plade Nielsenen (1817-1889) alaba, Valborg Platou Kristianian jaio zen 1839ko abuztuaren 29an. 1882tik 1909ra, Bergengo Liburutegi Publikoko liburuzain nagusi gisa aritu zen eta liburutegia hazteko hainbat erreforma aurkeztu zituen. 

Kultura kazetari gisa ere lan egin zuen, eta Norvegiako aldizkari askotan kolaboratu zuen, besteak beste, *De Bergenske Adressecontoirs-Efterretninger* eta *Bergens Aftenblad*. 

1909an Erregearen Merezimenduaren Domina jaso zuen.  

Ez zen inoiz ezkondu. Bergenen hil zen 1928ko abenduaren 29an. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pla d'Adet

'''Pla d'Adet**, **Saint-Lary 1700''' ere deitua, Frantziako Pirinioetan dagoen eski-estazio handi bat da, Pirinio Garaiak departamenduan. 1700 eta 2515 metro arteko garaieran dago, Saint-Lary-Soulan herriaren gainean. Gaur egun, estazioa 55 pista eta 30 erremontez osatuta dago.

Frantziako Tourraren hamaika etapen helmuga ere izan da, aurrenekoz 1974an. Hona hemen garaileak:
* 2024:  Tadej Pogačar
* 2014:  Rafał Majka
* 2005:  George Hincapie
* 2001:  Lance Armstrong
* 1993:  Zenon Jaskuła
* 1982:  Beat Breu
* 1981:  Lucien van Impe
* 1978:  Mariano Martinez
* 1976:  Lucien van Impe
* 1975:  Joop Zoetemelk
* 1974:  Raymond Poulidor

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bucharest Tower Center

**Bucharest Tower Center**, Errumaniako Bukarest hiriburuan dagoen bulego etxe orratz bat da. Garaipen olazan dago.

2008an Westfourth Architecture estudioak diseinatu eta eraikisrazi zuen.  106,3 metro eta 28 solairuko garaiera du.
Garaipen plaza (Bukarest)

**Garaipen plaza**, , Errumaniako Bukarest hiribiruko plaza publiko nagusiena da. 1 sektorean dago.

Bertan, Errumaniako Gobernuaren egoitza den Garaipen jauregia dago.
Garaipen jauregia

**Garaipen jauregia**, , Errumaniako Bukarest hiriburuan dagoen jauregi bat da. Errumaniako Gobernuaren egoitza da eta Garaipen plazan dago.

1937-1944 artean eraiki zen. Duiliu Marcu arkitektoak diseinatu zuen.
Balcluthako errepide zubia

**Balcluthako errepide zubia** () Zeelanda Berriko hegoaldeko uhartean dagoen Balclutha herriko arku-zubia da. Clutha ibaia zeharkatzen duenez *The Clutha Bridge* izenaz ere ezagutzen da, nahiz eta ibaia zeharkatzen duten zubi ugari dauden.

Balcluthako errepide zubia "Zeelanda Berriko toki historiko" izendatu zuten 1990eko abenduaren 12an. Ibaian behera Balcluthako trenbide zubia aurkitzen da.

## Egitura 
Art Déco estiloan, hormigoi armatuz eraiki zen zubia. Sei arku paraboliko ditu jarraian alde bakoitzean. Bakoitzak 36,6 metro ditu eta zubiak guztira 244,1 metro neurtzen ditu. Bost zutabe ditu uretan eta beste bi ertzetan. Errepideak 6,7 metrotako zabalera du eta alboetan oinezkoentzako espaloiak daude.

## Historia 
Aurrez beste zubi bat egon zen toki hartan, 1868an eraiki zena, baina uholdeek suntsitu egin zuten 10 urteren ondoren. 1881ean bigarren zubi bat eraiki zen.

XX. mendearen hasieran autoak ibiltzen hasi zirenean zubi egokiago bat eraiki beharra ikusi zen, aurrekoa zaldizko gurdientzako zurez eraikia izan baitzen

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fort St. James

**Fort St. James** Kanadako Columbia Britainiarrearen erdialdean dagoen udalerria da. 2016ko erroldan 1598 biztanle zituen.  Stuart lakuaren hego-ekialdeko muturrean dago, Prince Georgetik 120 km ipar-mendebaldera. Indiako hainbat komunitate edo erreserbaz inguratuta dago.

## Biztanleria 
* 1 598 (2016ko errolda)
* 1 691 (2011ko errolda)
* 1 355 (2006ko errolda)
* 1.927 (2001eko errolda)

## Klima 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Daniel Castaños

thumb|359x359px|Daniel Castaños Díez - Filosofoa eta idazlea
**Daniel Castaños Díez** (Barakaldo, Bizkaia, 1961eko urriaren 6a) filosofoa, idazlea eta irakaslea da. Filosofian doktorea Deustuko Unibertsitatean eta Madrilgo Xabier Zubiri Fundazioaren kide akademikoa da, non Xabier Zubiri filosofoaren pentsamendua sakon aztertu duen bere doktorego tesian.

## Bizitza 
Daniel Castaños Díez Barakaldon jaio zen eta Bilboko Deustuko Unibertsitatean Filosofia ikasi zuen. Bertan Filosofiako lizentzia eta doktoretza lortu zituen, azken hori Madrilgo Xavier Zubiri Fundazioaren babespean. Fundazio horretan Zubiri filosofoaren lanetan sakontzeko aukera izan zuen, haren pentsamendua aztertuz eta garatuz.

Castaños Filosofiako irakaslea da Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzan eta Batxilergoan. Gaur egun, Barakaldoko Beurko BHI institutuan lan egiten du, Filosofia irakasteaz gain, tutore lanak eta Mintegi Burua izatearen ardura ere betez.

Daniel Castañosek Ágora Filosofia Elkarteko kide aktiboa da, eta bertan filosofiaren dibulgazioa eta eztabaida sustatzeko lan egiten du. Halaber, Barakaldoko *Aebak* Idazle Elkartearen partaidea da, literatura eta idazketa-jardueretan ere parte hartuz.

Castañosen lanaren ardatza filosofia eta pentsamenduaren dibulgazioa izan da, Xavier Zubiri filosofoaren ekarpenak bereziki nabarmentzen direlarik. Espainiako pentsamenduaren garapenean egin duen ekarpena bere doktorego tesiaren bidez ere ikusten da, non Zubiriren ideiak aztertu eta interpretatu zituen.

## Ikerketa eta filosofia 
Daniel Castañosen ikerketa ontologia eta existentziaren inguruan ardazten da. Gizakiaren existentziaren aurreformazio elementuak eta izatearen eta egotearen arteko harremanak aztertzen ditu, ontometafisika denbora-dimentsionalaren ikuspegitik.

Doktoretza tesian (*Lo diáfano en Zubiri*), izatea eta egotea «egiturazko eraikuntzak» direla defendatzen du, inguruko dinamismo alogikoek etengabe aldatzen dutela erakutsiz. Egitura horiek, denboran zehar, gizakiaren identitatearen eta ulermenaren garapenean laguntzen dute.  Lan horrek oihartzuna izan du hainbat espazio akademikotan, eta haren ideia nagusiak *Diálogo Filosófico*  aldizkarian argitaratu ziren, *Ser y estar: Ontometafísica tempo-dimensional* liburuaren edukiei lotuta, izenburu berdineko artikuluan.

## Argitalpenak 
* 
* 
* 

## Parte hartzeak 
* *Ágora Filosofia Elkarteko* kidea (Euskadi).
* Aebak, Barakaldoko Idazle Elkarteko partaidea.
* Madrilgo Xavier Zubiri Fundazioaren partaide akademikoa, Madrilgo Eskolaren testuinguruan.

## Erreferentziak
Al-Baqarah

**Al-Baqara** (, «Behia») Koranaren bigarren sura eta kapitulu luzeena da. Medinako sura da (Medinan zegoela Mahomari errebelatua), 281. bertsoa izan ezik, musulmanek uste baitute Agurraren erromesaldian errebelatu zela. Halaber, Mekatik Medinarako Hejiraren ondorengo errebelatutako lehen kapituluetako bat da.

Kapituluak 286 bertso (ayat) hartzen ditu, Aliren banaketaren arabera, izendapen musulman guztien artean onartuena, eta Koranaren bertsorik luzeena barne hartzen du (2:282). Suraren izena israeldarrek sakrifikatutako bigantxa baten historia gogorarazten duten 66-72 bertseteei dagokie.

Sura honek baraua ezartzen dio fededunari Ramadanaren hilabetean zehar.

## Laburpena 
[thumb|250px|[Hejira|Hejiraren lehen mendeko eskuizkribua bitelan, Surat al-Baqarako 207tik 217ra bitarteko bertsetak dituena.]]
* 1-20: sinesgabeak eta hipokritak gaitzesten dira.
* 21-38: benetako Jainkoaren jaurespenera bultzatzen da
* 39-102: Mahomak Jainkoaren profeta dela dioen baieztapena onartzeko eskatzen zaie juduei eta kristauei.
* 103-112: juduak eta kristauen Mahomaren asmo profetikoei aurka egitearen aurkako borroka
* 113: abrogazioaren doktrina
* 115: alkiblaren behar eza aipatzen da
* 116-141: juduak salatzen dira eta islama Abrahamen benetako erlijio gisa aipatzen da
* 142-153 juduek Meka utzi eta arabiarrek Islamaren Alkibla bezala onartzen dute.
* 154-163 Badreko guduan senitartekoak galdu zituzten dolu-lagunak kontsolatzen dira
* 164-172 Mekako biztanleei Jainkoaren fedearekin bat egiteko eskatzen zaie eta debekatutako haragiei buruzko legea betetzeko agintzen zaie.
* 173-176 legezko eta legez kanpoko elikagaiei buruzko legea (Medinan entregatuak)
* 177: musulmanaren betebeharra
* 178-179: errepresalien legea
* 180-182: jarauntsiari buruzko legea
* 183-185: barauari buruzko legea
* 186-187: Ramadaneko barauari buruzkoa
* 188-202: Mekarako erromesaldia (haj) eta fedearen aldeko gerra
* 203-206: hipokritak eta benetako fededunak aurrez aurre jartzen dira
* 207-208: Islamaren onarpen adeitsua eskatzen da
* 209: fedegabeen patua azaltzen da
* 210-212: islama gaitzesten duten juduei buruzkoa
* 213: sufrimendua pazientziaz jasan behar da
* 214-242: limosnarekin, gerrarekin, ardoarekin, zortearekin, umezurtzekin, ezkontzarekin, emakumeekin, zinekin eta dibortzioarekin lotutako hainbat lege.
* 243-253: erlijioaren defentsan borrokatzeko betebeharrari buruzkoa, aginduz ordenatua eta aurreko profeten historiak ilustratua
* 254- 255 256-257: tronuari buruzko bertsoa
* 258-260: berpizkundearen doktrina ilustratzen da
* 261-274: limosnaren alde
* 275-277: lukurreria debekatuta dago
* 278- 282, 283-284: kontratu eta zorrei buruzko legeak
* 285-286: profetaren aitortzari eta otoitzari buruz

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Sura

## Kanpo estekak
Miguel Enrico

**Miguel Enrico** atleta zen. Argentina ordezkatu zuen 1924ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gladys Erbetta

**Gladys Erbetta** (Santo Tomé, 1928ko irailaren 28a – 2026ko otsailaren 2a) atleta izan zen. Argentina ordezkatu zuen 1952ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Guillermo Evans

**Guillermo Evans** (Villa María, 1923ko apirilaren 27a - Resistencia, 1981eko azaroaren 8a) atleta zen. Argentina ordezkatu zuen 1948ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Corsino Fernández

**Corsino Fernández** (Buenos Aires, 1920ko azaroaren 12a - 2011ko ekainaren 6a) atleta zen. Argentina ordezkatu zuen 1952ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Columbia Britainiarreko eskualde-barrutiak

Kanadako Columbia Britainiarra eskualde-barrutietan banatuta dago, udalerriek eta landa-eremuek eskualde mailan elkarrekin funtziona ditzaten. Banaketa hau probintziakoerroldarentzat ere erabiltzen da.

## Zerrenda 
## Erreferentziak 
## Oharrak 
## Kanpo estekak 
* Barrutietako eskualde-mapak
* Tokiko Administrazio Departamentua Historia, Komunitate eta Landa Garapeneko Ministerioa, Columbia Britainiarra
* Informazio zibikoa BC
* *Columbia Britainiarreko Eskualde Barrutiei buruzko lehen* txostena, Columbia Britainiarreko Gobernua
Bulkley-Nechakoko eskualde-barrutia

**Bulkley-Nechakoko eskualde-barrutia** () Columbia Britaniarrako eskualde-barrutia da. 2021eko erroldan, 37.737 biztanle zituen. 73 419,01 km2 eremua dauka.  Eskualdeko distrituko bulegoak Burns Lake hirian  daude.

## Udalerriak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Montserrat Martínez Parera

**Montserrat Martínez Parera** (Bartzelona, Katalunia, 1975eko otsaila) bartzelonar ekonomialaria da. 2020ko abenduaren 16an Balore Merkatuaren Batzorde Nazionaleko (CNMV) presidenteorde lanetan hasi zen.

## Bizitza 
Katalunia Erkidegoko Bartzelona hirian jaio zen. 1993tik 1997ra Ekonomiako eta Enpresen Administrazioko Gradua (Ekonomian espezializatua) ikasi zuen jaioterriko Pompeu Fabra Unibertsitatean (CEMF) ikasi zuen. 1997tik 1999ra osatu zuen Ekonomia eta Finantzak Masterra, Moneta eta Finantza Ikasketen Zentroa (CEMFI - Moneta eta Finantza Ikasketen Zentroan, Madrilen.

2012 eta 2017 artean Banco Bilbao Vizvaya Argentariako (BBVA) inbertitzaileekiko harremanen arloan egon zen. Gero, Fernando Restoyren kabineteburua izan zen, Luis Maria Linde Espainiako Bankuko gobernadoreordea izan zenean Espainiako Bankuan, 2012an eta 2017an, eta 2018ko urtarrilean presidenteorde izendatu zuten arte CaixaBanken egon zen, Gonzalo Gortazar presidentearen bulegoan. Kargu hori dela eta, Caixabankek Bankia xurgatzea saihestu behar izan zuen.

## Argitalpenak 
Besteak beste, lan hauexek kaleratu ditu:

* "Ajuts públics i reestructuració bancària a Espanya 2009-2015", 2016, Presupuesto y Gasto Público adizkaria, 83 zk (2016/02), Institut d'Estudis Fiscals.
* "Cap a la maduresa de la supervisió financera: Una aproximació als reptes de la política macroprudencial" Xavier Torresekin batera, 2013, Ensayos sobre Economía y Política Económica, Homenaje a Julio Segura. Antoni Bosch editorea. 
* "Les implicacions regulatòries de la crisi financera", Fernando Restoyrekin batera, 2009, Papeles de Economía Española,  122 zk. 
* "La nova estructura de la supervisió financera europea", Víctor Rodríguez Quejidorekin, 2009, Butlletí Trimestral de la CNMV, IV. 
* "Organització de la supervisió financera: cap a un model twin peaks?", 2009/04, Revista Economistas, 120 zk.
* "Introducció a la gestió alternativa dels hedge funds", 2008, Régimen Jurídico y Económico de los Hedge Funds. Aranzadi argitaletxea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* CV CNMVren webgunean