open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1999ko Azpeitiko Euskal Antzerki Topaketak

**1999ko Azpeitiko Euskal Antzerki Topaketak** gertakari honen 17.Edizioa izan zen. Urriaren 30etik abenduaren 21era arte ospatu zen Zelaitxo aretoan. Hala ere, Enparan dorretxean ere ekintza batzuk egin ziren.

Edizio honetan Nemesio Etxaniz idazle azkoitiarra omendu zuten Enparan Dorretxean. Gainera, irrati lehiaketa antolatu zen topaketen baitan, omendutako idazle honi buruz izan zen eta Herri Irratian izan zen guztia entzungai.

1999ko Ikusleen saria, talde profesionalari, Hika Antzerki Taldeak jaso zuen *"Euskal off 2050"* lanarekin, eta talde amateurrari Lakrikun Antzerki Taldeak *"Zereko zera zertzen delako zereko zerarekin"* lanarekin. Euskal Antzerki Bultzatzaile Saria Lukas Dorronsorok jaso zuen. Kartelaren egilea Vanesa Ugartemendia izan zen, lehiaketa bidez.

Irrati lehiaketan Urola Ikastola Azpeitiak irabazi zituen DBH lehenengo zikloko bi sariak. Bigarren ziklokoa, aldiz, Xabier Munibe Azkoitia Ikastolak irabazi zuen eta Azpeitiko Ikasberri Ikastolak bigarrena.

## Antzezlanak 
## Eskola antzerkiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jesse Eisenberg

**Jesse Adam Eisenberg** (New York, 1983ko urriaren 5a) estatubatuar aktorea da.

Jatorri juduko newyorkarra da, eta 1996an egin zuen debuta telebistarako lanetan. 2009an zineman lehen rol protagonista izan zuen eta 2022an lehen filma zuzendu zuen.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Kanpo estekak
Phoebe Waterman Haas

**Phoebe Waterman Haas**, jaiotzaz **Emma** **Phoebe Waterman** (Ipar Dakota, AEB, 1882ko irailaren 20a - Vilanova, Pensilvania, AEB, 1967) estatubatuar astromoa izan zen. Astronomian doktoretza jaso zuen lehen emakume estatubatuarretako bat izan zen (1913). Karrera profesional formala ezkontzaren ondoren amaitu zuenean, herritar zientifiko gisa, Izar Aldakorreko Behatzaileen Amerikako Elkartean (AAVSO) boluntario gisa lagundu zuen. Phoebe Waterman Haas Behatoki Publikoak bere familiaren dohaintzen laguntza jaso zuen eta bere omenez halaxe izendatu zuten.

## Bizitza 
Phoebe Waterman Haas Ipar Dakotan jaio zen, Estatu Batuetan, 1882an, Emma Phoebe Waterman bezala. John Charles Waterman zuen aita. Hasieran gurasoek irakasten zioten etxean, eta gero Grand Rapids, Michigan, bigarren hezkuntzako eskolan hasi zen ikasten.

### Hezkuntza eta lan goiztiarra 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/89/Star-Spectroscope.jpg/220px-Star-Spectroscope.jpg|eskuinera|thumb|Star espektroskopioa, Lick behatokia, Brashearrek eraikia, 1898
Phoebe Waterman Ipar Dakotatik New Yorkera joan zen Vassar Collegen, emakumeentzako unibertsitatean, ikastera. 1904an lizentziatura titulua jaso zuen. Bi urte geroago, Matematika eta Astronomiako maisutza lortu zuen, Caroline E. Furnessekin lanean. Espektroen sailkapenean eta murrizketan eta laborategiko espektroen neurketan parte hartu zuen. Tesiaren izenburua "*Izar distiratsuenen espektroaren ikus-eremua*" izan zen.)

### Ezkontza 
1913an, Argentinako Behatoki Nazionalaren laguntzaile izendatu zuten Phoebe Kordoban (Argentina).  Buenos Airesera doan ontzian Otto Haas kimikaria ezagutu zuen. 1914ko otsailaren 22an ezkondu ziren.  Bi seme-alaba izan zituzten: Fritz Otto eta John C. Haas.

### AAVSO lana 
Urte askoan, Amerikako Izar Behatzaile Aldakorren Elkarteko (AAVSO) behatzaile, boluntario eta ongile izan zen Phoebe. AAVSO 1911n sortu zen, eta zientzialari, herritar eta profesionalen arteko lankidetza sustatu zuen. John Cranek

## Legatua 
1945ean, Bigarren Mundu Gerraren ondoren, Phoebek eta Otto Haasek Phoebe Waterman Fundazioa sortu zuten aitarik gabeko haurrei laguntzeko eta medikuntza- eta hezkuntza-erakundeei laguntzeko. 

## Ikus, gainera 
* Phoebe Waterman Haas behatoki publikoa
* Airearen eta Espazioaren Museo Nazionala

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ramzan Kadyrov

**Ramzan Akhmatovitx Kadyrov** (; ; Tsentaroi, 1976ko urriaren 5a) Txetxeniar Errepublikako presidentea da.

Akhmat Kadyroven semea, bere aita bezala, Ramzan Txetxeniaren independentziaren alde borrokatzetik Errusiaren aliatu leial izatera igaro zen. 2007ko otsailean Txetxeniako presidente bihurtu zen eta Txetxeniako beste komandante batzuekin boterea lortzeko borroketan parte hartu zuen. Gainera, 2015etik Errusiako Federazioko Estatu Kontseiluko kide da.

Bere Errepublika zuzentzen du indarkeriaren eta errepresioaren bidez, bereziki emakumeen, homosexualitatearen eta giza eskubideen aldeko aktibisten aurka. 

Errusiako armadako teniente jeneral maila du, eta Ukrainako inbasioan parte hartzen du bere tropekin, Errusiako bandoaren barruan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1996ko Azpeitiko Euskal Antzerki Topaketak

**1996ko Azpeitiko Euskal Antzerki Topaketak** gertakari honen 14. Edizioa izan zen. Abenduaren 1etik 21era arte ospatu zen Zelaitxo aretoan. Hala ere, udaletxean eta Antxieta eraikinean ere ekintza batzuk egin ziren. 

Edizio honetan Xabier Lizardi omendu zuten, berari buruzko erakusketa bat irekiz Antxieta Etxean eta omenaldi ekitaldian bere olerkien errezitaldi bat eginez. In Fraganti antzerki taldea arduratu zen horretaz Edi Naudoren zuzendaritzapean. Gainera, irrati lehiaketa antolatu zen topaketen baitan eta idazle honi buruzkoa izan zen eta Herri Irratian izan zen guztia entzungai.

Euskal Antzerki Talde Amateurren Elkartearen (EATAE) bilkurabat burutu zen herrian eta antzerki amateurraren topagunea ere egin zen. Elkarte hau bereziki kritikoa izan zen topaketekin, antolakuntza kritikatuz eta berrazterketa baten beharra azpimarratuz.Topagune honetan, hitzaldi hauek egin ziren:

* Eugenio Arozena (Antzertiko zuzendaria): Euskal antzerkia 1960tik 1980ra Trantsizio garaian.
* Lukas Dorronsoro: EATAEri buruz.
* Daniel Landart: Iparraldeko antzerkia azken 30 urteetan.
* Debatea: Antzerkia gaur egun. Ikuspegi politikoa.

* Antzerkiaren egoera Katalunian. Antzerkiaren egoera Iparraldean bi lurraldeetako ordezkariekin.

Txotxongilo Artegintza erakusketa ere egin zen topaketen baitan eta bertan munduko txoko desberdinetako txotxongiloak jarri ziren ikusgai. 

1996ko Ikusleen saria Tanttaka taldearen *“El florido Pensil”* lanak jaso zuen  eta kartelaren egilea Julian Ruiz Requena izan zen, lehiaketa bidez.

Irrati lehiaketan Karmelo Etxegarai Ikastolak irabazi zuen DBH lehenengo zikloko lehen saria eta Andoaingo Aita Manuel Larramendi Ikastolak bigarrena. Bigarren zikloko lehen saria Zarautzeko Salbatore Mitxelenak irabazi zuen eta bigarrena Karmelo Etxegarai Ikastolak.

## Antzezlanak 
## Eskola antzerkiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ainhoa Nadia Douhaibi

**Ainhoa Nadia Douhaibi Arrazola** (Oñati, 1983) gizarte hezitzailea, ikertzailea eta idazlea da. Arrazismoa eta islamofobia ditu hizpide.

## Biografia 
Gizarte hezitzaile eta bitartekari kulturala izan da urteetan, eta arrazakeriaren aurkako aktibista izan da Tanquem els Cie, Bartzelonako Assemblea Antiracista eta Stop Deportaciones kolektiboetan. Horrez gain, Universitat Oberta de Catalunya-ko irakasle gonbidatua ere bada. 2014ean *Dejadnos crecer. Menores migrantes bajo tutela institucional* liburuan parte hartu zuen, berak idazten duen kapituluan bere esperientzia kontatzen du. Izan ere, bi urtez aritu zen Bartzelonan haur etorkinei harrera egiteko zerbitzu baten. 2019an, Salma Amazian-ekin batera *La radicalización del racismo. Islamofobia de Estado y prevención antiterrorista* liburua idatzi zuen.

## Argitalpenak 
#### Liburuak 
* *La radicalización del racismo. Islamofobia de Estado y prevención antiterrorista* (Cambalache, 2019).

#### Liburuetako kapituluak 
* "Lo que no tendría que volver a pasar. El dispositivo nocturno de primera acogida para menores no acompañados en Cataluña" (Virus, 2014)
* *Deportar o linchar a menores: la falsa paradoja del racismo* (El Salto, 2019).
* T*HUG LIFE: The Hate U Give Little Infants Fucks Everyone* (El Salto, 2019).

* *La ciutat contra els infants rebels* (Directa, 2019).
* *No beure Coca-Cola, no celebrar Sant Jordi o esborrar-se els tatuatges són indicadors de "daricalització islamista", segons els mossos* (Directa, 2018).
* *L’aparel ideológic d´un model "islamófob"* (Directa, 2018).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa - Ainhoa Nada Douhaibi (La Trucada, 45´)
Yerba Buena lorategiak

**Yerba Buena Lorategiak**, ingelesez *Yerba Buena Gardens*, AEBetako San Frantzisko hirian dagoen bi blokeez saotutako hiri-parke publiko bat da. 

Lehen blokea 1993an inauguratu zen eta Mission eta Howard kaleen artean dago, eta bigarrena 1998an eta Howard eta Folsom kaleen artean.
Dahmer – Monster: The Jeffrey Dahmer Story

***Dahmer – Monster: The Jeffrey Dahmer Story*** izenburuarekin 10 ataleko telesaila egin zuen Netflixek 2022an,  Jeffrey Dahmer serieko hiltzailearen krimenak eta bizitza kontatuz. Ryan Murphyk eta Ian Brennanek sortua, Evan Peters du protagonista Dahmerren rolean, eta beste aktore nagusi batzuk dira Richard Jenkins, Molly Ringwald, Michael Learn eta Niecy Nash.

Mundu mailako estreinaldia izan zenean 2022ko irailean, Netflixek euskarazko azpidatziekin banatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1995eko Azpeitiko Euskal Antzerki Topaketak

**1995eko Azpeitiko Euskal Antzerki Topaketak** gertakari honen 13. Edizioa izan zen. Abenduaren 1etik 21era arte ospatu zen Zelaitxo aretoan. Hala ere, Urrestillako frontoian, Sanjuandegiko Aitonenan, enparantza nagusian, udaletxean eta Soreasu antzoki zaharrean ere antzezlan eta ekintza batzuk egin ziren. Izan ere, edizio honetan topaketek agertokiak zabaltzea erabakitzen du, herritarrek gertuago senti dezaten. Agertoki hauetan talde amateurrek antzeztu zuten.

Hain zuzen, amateur taldeek pisu berezia izan zuten topaketen edizio honetan, 9 antzezlanetik 6 amateurrenak izanik. Arrazoi honengatik, *"Antzerki amateur maratoia"* deitu zitzaion herrian zehar egin ziren antzerki emanaldi hauei. Aipatzekoa da guztira 5 antzezlan estreinatu zirela topaketa hauetan, estreinatzeak duen garrantzia azpimarratuz.

Edizio honetan Iñaki Begiristian omendu zuten eta irrati lehiaketa idazle honi buruzkoa izan zen, irratsaio  hauek Herri Irratian izan izan ziren entzungai.

1995eko Ikusleen zein kritikaren sariak Markeliñe Taldearen *“Kale gorrian”* lanak jaso zituen eta kartelaren egilea Jon Berdejo izan zen, lehiaketa bidez.
thumb|1995eko Azpeitiko Euskal Antzerki Topaketetako kartela
Irrati lehiaketan Alegiako San Juan Herri Eskolak irabazi zuen DBH lehenengo zikloko lehen saria eta Azkoitiko Xabier Munibe Ikastolak bigarrena. Bigarren zikloko lehen saria Andoaingo Aita Manuel Larramendik irabazi zuen eta bigarrena Tolosako Laskurain Ikastolak.
thumb|252x252px|Kukubiltxo Taldea "Jaiotza" antzezten
thumb|251x251px|Kukubiltxo Taldea "Jaiotza" antzezten
thumb|251x251px|Kukubiltxo Taldea "Jaiotza" antzezten

## Antzezlanak 
## Eskola antzerkiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aingeruak nekez ausartzen diren tokian

***Aingeruak nekez ausartzen diren tokian*** () E. M. Forster idazleak 1905ean plazaratu zuen eleberria da. Izenburua Alexander Poperen *An Essay on Criticism* liburuaren lerro batetik dator: "For fools rush in where angels fear to tread" (Aingeruak zapaltzeko beldur diren tokietan ergelak sartzen dira).

## Laburpena 
*Aingeruak nekez ausartzen diren tokian* Forsterrek argitaratutako lehendabiziko eleberria da, 1905ean hain zuzen ere. Ingelesa izan arren, herri eta kultura mediterraneoenganako interes handia izan zuen beti eta Italian gertatzen da hemen kontatzen zaigun istorioa. Pertsonaia nagusiak bi emakume ingeles eta gizon italiar bat dira eta liburuak bi kultura ezberdinon arteko gatazka erakusten digu, pertsonaiek bizi dituzten egoeretan oinarriturik. Forsterrek XIX. mendeko hizkuntza elaboratu eta korapilatsuari utzi eta hemen estilo libreago eta ahozkoagoa erabili zuen. Bere garaiko gizarteari buruzko ardura erakutsi zuen beti eta gizarte maila ertaineko bizimoduaren begirale zehatz eta zorrotza izan zen.

## Bertsioak 
BBCk 1966an egokitu zuen eleberria telebistarako, Hilabeteko Antzezlan gisa. 1991n Charles Sturridgeren pelikula bihurtu zen, Rupert Graves, Giovanni Guidelli, Helen Mirren, Helena Bonham Carter eta Judy Davis aktoreek antzeztu zuten. Eleberriaren hamar ataleko irrati-moldaketa bat eman zen BBC Radio 4-n. Mark Weiserek eleberria opera gisa estreinatu zuen Peabody Institute of Music-en, 1999an, eta 2015ean izan zuen estreinaldi profesionala Kaliforniako Opera San Josén.

## Bibliografia 
*Edward Morgan Forster: *Aingeruak nekez ausartzen diren tokian*, Ibaizabal, 1993, 90 orri, ISBN: 84-7992-187-0. Itzultzailea Idoia Santamaria. Literatura Unibertsala bildumaren barruan argitaratutako lana, itzulpen-lehiaketa irabazi ondoren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Luisa Landová-Štychová

**Luisa Landová-Štychová**, jaiotzaz **Aloisie Vorlíčková**  (Ratbor, Austria-Hungaria , 1885eko urtarrilaren 31 – Praga, 1969ko abuztuaren 31) txekoslovakiar politikaria, feminista, hezitzailea eta astronomoa zen. 1920an, Diputatuen Ganberarako hautatutako lehen emakumeetako bat izan zen.

## Biografia 
Landová-Štychová 1885ean jaio zen, okindegiko jabe baten alaba zen. Eskola monastiko batean hezi zuten eta negozio-akademia batera joan zen. Ondoren, bitxi-konpainia bateko korrespontsal gisa lan egin zuen Vienan, eta Jaroslav Štych ezagutu zuen. Abortua legeztatzen zuen lege bat onartzen saiatu zen, baina ezin izan zuen behar adinako laguntza lortu. Anarkisten eta Alderdi Sozial Nazionaleko jatorrizko kideen arteko tentsioak lehertu egin ziren, eta 1923ko martxoan Landová-Štychová eta beste hiru partidatik bota zituzten errepublika babesteko lege bat bozkatu ez zutelako. Ondoren, Ganberako aulkitik kendu zuten ekainean.

Kanporatutako anarkistek Langileen Alderdi Sozialista Independentea osatu zuten, eta Landová-Štychovak alderdia ordezkatu zuen Pragako Udalean, Bohualav Vrbenský Vrbensky-ren ordezko gisa. Alderdi berria Txekoslovakiako Alderdi Komunistan batu zen 1925ean, eta Diputatuen Ganberara itzultzeko hautatu zuten 1925eko hauteskundeetan. Parlamentuan 1929ra arte aritu zen. 

### Astronomo 
Bigarren Mundu Gerraren ondoren, bere jarduera politikoa neurri handi batean eten egin zen, eta Txekoslovakiako Elkarte Astronomikoan sakonago aritu zen. 1945ean bere batzordeko presidenteorde bihurtu zen, eta  hvnaut aldizkari astronomikoaren kontseilu editorialean jardun zuen. 1952tik Jakintza Politiko eta Zientifikoak Zabaltzeko Txekoslovakiar Elkarteko lehendakariordea izan zen, eta 1959an Txekoslovakiako Zientzia Akademiako ohorezko kide izendatu zuten. 

### Heriotza 
Pragan hil zen 1969an abuztuaren 31n, 84 urte zituela.

## Sariak 
* 1949an, František-Nušl saria jaso zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Donetsk eta Luhanskeko 2022ko ebakuazioa

**2022ko Donetskeko eta Luhanskeko ebakuazioa** Luhanskeko Herri Errepublikako eta Donetskeko Herri Errepublikako egoiliarren ebakuazio masiboari dagokio, Errusiako Federaziora, 2022ko otsailetik aurrera. Horrekin Ukrainak erangidako erasoetatik populazio babestu omen nahi zuten.

## Ebakuazioa 
2022ko otsailaren 18an, Denis Pushilin Donetskeko Herri Errepublikako buruzagiak iragarri zuen herritarrek Errusiara ebakuatu behar zutela Ukrainaren eraso mehatxuaren ondorioz. Geroago, Leonid Pasechnik, Luhanskeko Herri Errepublikako buruzagiak, gauza bera egin zuen eta biztanleria zibila Errusiara eramango zutela iragarri zuen. Ukrainak, ordea, ukatu egin zuen bi errepubliken aurkako erasoaldia hastearen akusazioa. Ebakuaziorako lehen trena otsailaren 19an abiatu zen Errusiara. Errusiako Larrialdi Egoeren Ministerioaren arabera, Donbasseko 50.000 ebakuatu Errusiara iritsi ziren ebakuazioa iragarri eta lehen bi egunetan.

Ukrainako agintariek jakinarazi zuten Donetskeko eta Luhanskeko pertsona gehienek ez zutela etxetik alde egin. Pertsona batzuk beldurragatik joan ziren, ez ukrainar erasoaldi baten salaketengatik esan zuten. Dmitri Peskovek, Vladimir Putin Errusiako presidentearen prentsa idazkariak, esan zuen ez zuela informaziorik Donetskeko Herri Errepublikan gertatzen ari zenaz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1997ko Azpeitiko Euskal Antzerki Topaketak

**1997ko Azpeitiko Euskal Antzerki Topaketak** gertakari honen 15.Edizioa izan zen. Urriaren 10etik abenduaren 21era arte ospatu zen Zelaitxo aretoan. Hala ere, herriko kiroldegian, Enparan dorretxean eta beste zenbait gunetan ere ekintza batzuk egin ziren. Edizio hau udazken osora luzatzen lehena izan zen, ordura arte topaketak abendura mugatzen baitziren.

Edizio honetan Piarres Larzabal eta Aita Jose Antxieta omendu zituzten , berauei buruzko liburuxka bana argitaratuz. Gainera, irrati lehiaketa antolatu zen topaketen baitan eta omendutako bi egile hauei buruzkoa izan zen eta Herri Irratian izan zen guztia entzungai.

Talde amateurrei bultzada berezi bat emateko asmoz, edizio honetan bi talde amateurri sari edo aitortza berezia egiten zaie eta beraien antzezlanak herriz herri antzezteko aukera luzatzen zaie. Aukeratutako taldeak Antxieta Antzerki Taldea eta Bordaxuri taldeak izan ziren.

1997ko Ikusleen saria, talde profesionalari, Tanttaka Antzerki Taldeakk jaso zuen, eta talde amateurrari Antxieta Antzerki Taldeak. Euskal Antzerki Bultzatzaile Saria Goenkale telesailak jaso zuen .Kartelaren egilea Iñaki Martinez izan zen, lehiaketa bidez.
thumb|1997ko Azpeitiko Euskal Antzerki Topaketetako kartela
Irrati lehiaketan Xabier de Munibe Ikastolak irabazi zuen DBH lehenengo zikloko lehen saria eta Karmelo Etxegarai Ikastola bigarrena. Bigarren zikloko biak ere, Karmelo Etxegarai Ikastola irabazi zituen.

## Antzezlanak 
## Eskola antzerkiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Susan Jane Cunningham

**Susan Jane Cunningham** (Virginia, AEB, 1842ko martxoaren 23a -1921eko urtarrilaren 24a) Swarthmore College sortzen eta garatzen lagundu zuen matematikari estatubatuarra izan zen.

## Biografia 
Virginian jaio zen, eta matematika eta astronomia ikasi zituen Maria Mitchellekin, Vassar Collegen, ikasle berezi gisa 1866-1867 bitartean. Harvardeko Unibertsitatean, Princetongo Unibertsitatean, Cambridgeko Newnham Collegen, Greenwicheko Behatokian (Ingalaterra) eta Williams Collegen ere ikasi zituen gai horiek. Swarthmore-ko astronomiako lehen irakaslea izan zen eta matematikako irakaslea unibertsitatean 1871tik aurrera. 1888an Matematika Departamentuko zuzendari bihurtu zen, eta urte horretan baimena eman zitzaion Swarthmoreko lehen behatokia planifikatu eta hornitzeko -Cunninghameko Behatokia bezala ezagutu izan zen beti-, astronomia saila hartzen zuena, eta bertan bizi izan zen erretiroa hartu zuen arte. Eraikina oraindik campusean dago, nahiz eta jada ez den behatoki gisa erabiltzen, eta orain Cunningham Eraikina bezala ezagutzen da.

## Aintzatespenak 
1888an, Cunninghamek Swarthmoreko Unibertsitateak emandako zientzietako lehen *Honoris causa doktoregoa* jaso zuen. Lehena Charlotte Angas Scott izan zen, eta beste laurak Smith Collegeko Mary E. Byrd, Vassar Unibertsitateko Mary Watson Whitney, Wellesley Collegeko Ellen Hayes eta Amy Rayson, New Yorkeko eskola pribatu batean matematika eta fisika irakatsi zituena.

## Erreferentziak
Charles Cornwallis

**Charles Cornwallis, I. Cornwallis markesa** (Londres, 1738ko abenduaren 31a - Ghazipur, 1805eko urriaren 5a) britainiar jenerala izan zen.

Eton Collegen eta Cambridgeko Unibertsitatean hezi zen eta 1757an armadan sartu zen. Zazpi Urteko Gerran parte hartu zuen eta 1762an bere aita hil zenean Cornwallis markesa titulua jaso zuen oinordetzan. 1781ean bere armadak errenditu zizkien frantziar eta estatubatuarrei Yorktowngo guduan garaitua izan ondoren.

1786an gobernadore nagusi eta komandante buru izendatu zuten Indian. Han erreformak egin zituen Ekialdeko Indietako Britainiar Konpainian eta lurraren gaineko zergetan.

1798an Lord teniente eta Irlandako komandante buru izendatu zuten. 1798ko Irlandako matxinadaren errepresioa eta 1800eko Britainia Handiko eta Irlandako Batasun Agiria gainbegiratu zituen.

1802an Amiensko Ituna sinatu zuen britainiarra izan zen, eta 1805ean Indiara bidali zuten berriro, eta han hil zen.
Anna Estelle Glancy

**Anna Estelle Glancy** (Waltham, Massachusetts, AEB, 1883ko urriaren 29a - ib., 1975eko maiatzaren 19a) estatubatuar astronomoa eta lente profesionalen diseinatzailea izan zen. Lente horien lanak lente, kamara, teleskopio eta tresna optiko militarren optika hobetu zuen. Walthamen (Massachusetts) jaio eta hil zen.

## Argitalpenak 
* Glancy, A. (1909). Kometen eta asteroideen behaketak. Berkeley: University Press.
* Glancy, A. (1909). Kometaren argazkiak, c 1908 (Morehouse). Berkeley: University Press.
* Cole, F., Cummings, L., Glancy, A., Leuschner, A., Levy, S., Merrill, G., Van Orstrand, C. eta White, H. (1921). Zientzien Akademia Nazionalaren memoriak. XIV. liburukia. Washington, DC: [s.n.].
* Glancy, A., Leuschner, A. eta Levy, S. (1922). Planeta txikien Hecuba taldearen perturbazioen von Zeipelen teoriari buruz. [Washington].
* Leuschner, A., Glancy, A. eta McDonald, S. (1922). James C. Watsonek aurkitutako planeta txikien taulak. Washington: Govt.' Print. Off-a.
* Perrine, C. eta Glancy, A. (1934). Halley kometaren oharrak, 1910ean agertu zenean. Kordoba: Behatokiak argitaratua.
* Glancy, A. (1936). Lente oftalmikoen ahalmen fokala. [Southbridge, Mass]: American Optical Co.

## Patenteak 
* Lenteak leuntzeko makina US1503497 A, 1924ko abuztuaren 5a, Anna Estelle Glancy, American Optical Corp
* Lente oftalmikoa US1518405 A, 1924ko abenduaren 9a, Anna Estelle Glancy, American Optical Corp
* Lente US1520617 A, 1924ko abenduaren 23a, Anna Estelle Glancy / Edgar D Tillyer, American Optical Corp
* Lente oftalmikoa US1659197 A, 1928ko otsailaren 14a, Anna Estelle Glancy, American Optical Corp
* USlentea asentatzeko gailua: 1722520 A, 1929ko uztailaren 30a, Anna Estelle Glancy, American Optical Corp
* USlentea probatzeko gailua: 1726820 A, 1929ko irailaren 3a, Anna Estelle Glancy, American Optical Corp
* Anna Estelle Glancy, American Optical Corp, 1939ko azaroaren 14ko US2179850 A handitzean izandako aldaketak neurtzeko sistema optikoa
* Lente oftalmikoa US2180003 A, 1939ko azaroaren 14a, Anna Estelle Glancy / Louis L Gagnon, American Optical Corp
* US2191107 A tamainako proba-sistema, 1940ko otsailaren 20a, Anna Estelle Glancy, American Optical Corp
* Irekiera handiko helburua US2371165 A, 1945eko martxoaren 13a, Anna Estelle Glancy, American Optical Company
* Aberrazio esferikoak murrizteko bitartekoak dituen lente irekien sistema US2474837 A, 1949ko uztailaren 5a, Anna Estelle Glancy, American Optical Corp

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Margaret Mayall

**Margaret Walton Mayall** (Condado de Cecil, AEB, 1902ko urtarrilaren 27a - Cambridge, AEB, 1995eko abenduaren 6a) estatubatuar astronomoa izan zen.

## Lana 
Mayallek Annie Jump Cannonentzat lan egin zuen Harvardeko ordenagailu gisa. Fotometrian eta izar bideragarrien espektro-klaseetan jarri zuen arreta, eta gai horiei buruzko artikuluak argitaratu zituen. American Association of Variable Star Observersen zuzendaria izan zen 1949tik 1973ra. 1958an, Annie Jump Cannon saria irabazi zuen Astronomian. Haren senarra Newton Mayall izan zen.

Bihotz-gutxiegitasun kongestibo baten ondorioz hil zen Cambridgen, Massachusetts-en, 1995eko abenduaren 6an, 93 urte zituela.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 1958an, Annie Jump Cannon saria irabazi zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* AAVSO biography
* American Institute of Physics-en historia
*
Bort

[thumb|200px|[Joan Austriakoa, Karlos V.a enperadorearen sasiko semea.]]
**Bort** edo **sasiko** ezkontzatik kanpo jaiotako haurra, ―semea, alaba―, etiketatzeko erabiltzen zen terminoa da. Ezkontza errito garrantzitsutzat daukaten kulturetan, ezkontzatik kanpo sortutako pertsona bort edo sasiko horiek gutxietsiak izaten ziren, eskubide gutxiago izaten zituzten.

## Historia 
Dokumentu zahar batzuek, Bibliak esate baterako, erakusten dute sasikoak seme-alaba legitimoak baino eskubide gutxiagoak zirela eta, batzuetan, zorroztasun handienaz tratatzen zirela. Deuteronomioan, adibidez, hau irakur daiteke: "Bortak ezin izango du Jaunaren Batzarrean sartu hamargarren belaunaldira arte".

Periklesek, Anaxagorasen ikasle eta Antzinako Grezia loratzera eraman zuen kapitain eta filosofo ospetsuak, sasikoen aurkako dekretu krudela eman zien atenastarrei. Bost mila bort inguru kondenatu zituen eta esklabo gisa saldu zituzten enkante publiko batean. Solonen legeen arabera, gurasoek ez zuten aitaren aginpiderik sasikoen gainean. Haiek sortzeko momentuko plazer hura, zioen legegile honek, aitaren sari bakarra izan behar du.

Erromatarren artean, sasikoen zoria oso eskasa izan zen. Hamabi tauletako legeek ez zieten sasikoei oinordetza-eskubidea onartzen. Justinianoren legeek elikagaiak ere ukatzen zizkieten bortei, eta kristautasunak bakarrik moderatu zuen zorroztasun hori. Anastasio enperadoreak adopzioaren bidez sasikoak legitimatzen utzi zien gurasoei. Justinok eta Justinianok ezeztatu egin zuten legitimazio hori, zeharka ohaidetza ez baimentzeko.

## Ikus, gainera 
* Maiorazkoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ubik (eleberria)

**Ubik**, 1969ko Philip K. Dick estatubatuar idazlearen zientzia-fikzioko eta umorezko eleberri bat da. Nagusiki hainbat errealitate eta unibertsoei buruzkoa da, bata bestearen barnean daudenak.

## Argumentua 
Glen Runciter hilda dago, edo gainontzeko guztiak al daude? Ziurra dena Runciterren lehiakideek antolatutako leherketaren ondorioz norbait hil dela da. Baina dueluan zehar nere nagusiaren mezu bitxiak jasotzen hasiko da, baita morbodunak ere. Eta mundua bere inguruan haiei ere denbora askorik gelditzen ez zaien moduan desegiten hasiko da.
Klik kimika

**Klik kimika** konposatu kimikoak sintetizatzeko metodologia bat da K. Barry Sharpless-ek proposatu eta garatu duena. Konposatu kimikoak modu azkar eta fidagarri batean sintetizatzen dira molekula txikiak lotzean. Naturaren sintesibideak imitatzean oinarritzen da.

## Ezaugarri nagusiak 
Klik kimikan erreakzioek honelako ezaugarriak izan behar dituzte:

* modularrak izatea,
* disolbatzailearen ezaugarrien meneko ez izatea,
* etekin handia izatea,
* albo-produktu kalteberak sortzea,
* urarekiko eta oxigenoarekiko inerteak izatea,
* erregioselektiboak eta estereoespezifikoak izatea,
* atomo-ekonomia izatea,
* eta erreakzioan askatzen den energia 84 kJ/mol baino handiagoa izatea horrek erreakzio-produktu bakarra eratzea faboratzen baitu.

Prozesuak, halaber, propietate hauek izan beharko lituzke:

* erreakzio-baldintza sinpleak izatea,
* erreaktibo eta lehengai eskuratzeko errazak usatzea,
* disolbatzaileakez baliatzea eta erabiltzekotan ezabatzea erraza izango den, ura adibidez,
* eta erreakzio-produktuak separatzeko modu sinplea egotea, metodo kromatografikoak itzuriz.

Klik kimikaren kontzeptu asko subjektiboak dira eta nekeza izango da erreakzio batek guztiak betetzea.

## Hainbat adibide 
Klik kimikaren erreakzio-mota tipiko batzuk zehazten dira segidan.

* Huisgenen zikloadizio 1,3-dipolarra, bereziki Cu(I)-ek katalizatutakoa. Hain zuzen ere, Morten Meldal-ek eta K. Barry Sharpless-ek erreakzio hori garatzeagatik jaso duten 2022ko Kimikako Nobel saria.
* Diels-Alder zikloadizioaren moduakoak.
* Eraztun txiki tentsionatuetan gertatzen diren ordezkapen nukleozaleak, epoxidoetan eta aziridinetan adibidez.
* Karbono-karbono lotura bikoitza duten molekulekiko adizio-erreakzioak, hala nola, alkinoen dihidroxilazioa

## Erabilera 
Klik kimikaren erabilera tipikoetako batzuk segidan zerrendatzen dira:

* Triazol 1,4-ordezkatuen sintesia.
* Peptidoen funtzioa aldatzea triazolen bidez.
* Produktu naturalak eraldatzea.
* Botiken sintesia.
* DNA eta nukleotidoak eraldatzea triazol bidez.
* Kimika supramolekularra.
* Dendrimeroen diseinua

Klik kimika biomolekulak selektiboki etiketatzeko erabili izan da. Erreakzioa organismo bizidun batean egingo denez irizpide are zorrotzagoak bete beharko ditu: bioortogonala izan behar du, hots, usatutako erreaktiboek ezin dute sistema biologikoarekin elkarrekin eta ez dira toxikoak. Halaber, pHak neutroa izan behar dut eta erreakzio-tenperaturak gorputz-tenperaturaren parekoa behar du izan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Notarioen jauregia

**Notarioen jauregia**, italieraz *Palazzo dei Notai*, Italiako Bolonia hiriaren erdigune historikoan dagoen jauregi bat da, San Petronio basilikaren parean.

Antzina hiriko notarioen lan jarduera Notarioen Elkarteak kudeatzen zuen, elkarte honek 1381an jauregi hau eraikiarazi zuen.
Iñigo Ibargoien

**Iñigo Ibargoien Azkarate** (Usurbil, Gipuzkoa, 1995eko irailaren 3a) gipuzkoar futbolaria da. 

## Biografia 
Normalean aurrelari gisa aritzen da, baita eskuin hegalean ere. Antiguokon hezi eta gero Eibarrek fitxatu zuen. Lagun Onaken jokatu zuen bere lehen denboraldia senior mailan talde armaginak lagatua. Beasainekin Bigarren Federaziorako igoera lortu zuen 2025ean, baina ez zuen hurrengo denboraldirako kontratua berritu.

## Ibilbidea 
*2025eko maiatzaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
Accursioren jauregia

**Accursioren jauregia**, italieraz ''Palazzo d'Accursio* edo *Comunale'', Italiako Bolonia hiriaren erdigune historikoan dagoen jauregi bat da, bertako Piazza Maggioren. Gaur egun hiriko udaletxea da.

Mendeetan zehar elkartu ziren eraikin multzoa da, hasiera batez Francesco Accursioren bizilekua izana. 1336an Agureen Egoitza bilakatu zen, hiriko aginte nagusiaren kokapena.
Cédric Villani

**Cédric Villani** (Brive-la-Gaillarde, 1973ko urriaren 5a) frantziar matematikari eta politikaria da.

École Normale Supérieuren ikasi zuen eta Paris Dauphine Unibertsitatean doktoratu zen. 2009tik 2017ra Sorbonneko Unibertsitateko Henri Poincaré Institutuko zuzendaria izan zen, eta gaur egun Lyongo Unibertsitateko irakaslea da.

Batez ere, deribatu partzialetako ekuazioetan, Riemannen geometrian eta fisika matematikoan aritzen da. Fields Domina irabazi zuen 2010ean.

2017an, Erem alderdiak Frantziako Nazio Biltzarreko diputatu hautatu zuen Errepublika Martxan alderdiko kide gisa. 2020an alderdia utzi zuen Ekologia, Demokrazia, Elkartasuna izeneko berria sortzeko. Alderdi berria desegin ondoren Ekologia Belaunaldia alderdiarekin bat egin zuen. 2022ko hauteskundeetan eserlekua galdu zuen.

## Lan hautatuak 
* Limites hydrodynamiques de l'équation de Boltzmann, Séminaire Bourbaki, 2001ko ekaina; *Astérisque* vol. 282, 2002.
* A Review of Mathematical Topics in Collisional Kinetic Theory, in *Handbook of Mathematical Fluid Dynamics*, Susan Friedlander eta D. Serre argitaratzaileak, vol. 1, Elsevier, 2002, .  .
* *Topics in Optimal Transportation*, volume 58 of *Graduate Studies in Mathematics*, American Mathematical Society, 2003, 
* Optimal transportation, dissipative PDE's and functional inequalities, pp.&nbsp;53–89 in *Optimal Transportation and Applications*, Luis Caffarelli eta S. Salsa argitaratzaileak, volume 1813 of *Lecture Notes in Mathematics*, Springer, 2003, .
* Cercignani's conjecture is sometimes true and always almost true, *Communications in Mathematical Physics*, vol. 234, No. 3 (2003ko martxoa), pp.&nbsp;455–490, .
* On the trend to global equilibrium for spatially inhomogeneous kinetic systems: the Boltzmann equation (Laurent Desvillettesekin batera), *Inventiones Mathematicae*, vol. 159, #2 (2005), pp.&nbsp;245–316, .
* Mathematics of Granular Materials, *Journal of Statistical Physics*, vol. 124, #2–4 (2006ko uztaila/abuztua), pp.&nbsp;781–822, .
* *Optimal transport, old and new*, volume 338 of *Grundlehren der mathematischen Wissenschaften*, Springer, 2009, .
* Ricci curvature for metric-measure spaces via optimal transport (John Lottekin batera), *Annals of Mathematics* vol. 169, No. 3 (2009), pp.&nbsp;903–991.
* *Hypocoercivity*, volume 202, No. 950 of *Memoirs of the American Mathematical Society*, 2009, .
* 
* *Théorème vivant*, Bernard Grasset, Paris 2012
* *Les Coulisses de la création*, Flammarion, Paris 2015 (Karol Beffa musikagile eta pianojolea batera)
* *Freedom in Mathematics*, Springer India, 2016 (Pierre Cartier, Jean Dhombres eta Gerhard Heinzmannekin batera), . Frantsesaren itzulpena: *Mathématiques en liberté*, La Ville Brûle, Montreuil 2012, .
* *Birth of a Theorem*, Farrar, Straus and Giroux, New York 2015; Malcolm DeBevoise itzultzailea.
* *De mémoire vive*, Une histoire de l'aventure numérique, Philippe Dewost, Cédric Villani, Éditions Première Partie, 2022, .

## Kanpo estekak
1994ko Azpeitiko Euskal Antzerki Topaketak

**1994ko Azpeitiko Euskal Antzerki Topaketak** gertakari honen 12. Edizioa izan zen. Abenduaren 1etik 21era arte ospatu zen Zelaitxo aretoan. Hala ere, herriko kiroldegian, udaletxean eta Enparan dorretxean ere antzezlan eta ekintza batzuk egin ziren.

Aipagarria da urte honetan udalari esker lau lan ekoiztu zirela, horien estreinaldia topaketetan eginez. Antolatzaileen barne-dokumentuetan garrantzia ematen zaio koprodukzioari, laguntza horren bidez antzerki taldeek beraien obrak topaketetan estreinatzea ekartzen baitu gehienetan. 

Edizio honetan Katalina Eleizegi omendu zuten, bere bizitzari buruzko liburuxka argitaratu zen eta irrati lehiaketa ere idazle honi buruzkoa izan zen, irratsaio hauek Herri Irratian izan izan ziren entzungai. Gainera, *"Emakume egileak euskal antzerkian"* izenpean, omenaldia egin zitzaien Janamari Malharin, Miren Nekane Arrizabalaga eta Maria Arizmendiri ere. Udalak liburuxka bana argitaratu zuen bakoitzari buruzkoa.

1994ko Ikusleen sari berezia Maskarada Taldeak irabazi zuen eta kartelaren egilea Iñaki Aliste izan zen, lehiaketa bidez.
thumb|1994ko Azpeitiko Euskal Antzerki Topaketetako kartela
Irrati lehiaketan Azpeitiko Jesusen Alabak Ikastetxeak irabazi zuen DBH lehenengo zikloko lehen saria eta Azkoitiko Xabier Munibe Ikastolak eta Ataungo Jose Migel De Barandiaran eskolak bigarrena banatu zuten. Bigarren zikloko lehen saria Karmelo Etxegarai Ikastolak irabazi zuen eta bigarrena Andoaingo Aita Manuel Larramendi Ikastolak.

## Antzezlanak 
## Eskola antzerkiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1992ko Azpeitiko Euskal Antzerki Topaketak

**1992ko Azpeitiko Euskal Antzerki Topaketak** gertakari honen 10. Edizioa izan zen. Abenduaren 1etik 21era arte ospatu zen Zelaitxo aretoan. Hala ere, udaletxean eta zenbait tabernetan ere ekintza eta antzezlan batzuk ere egin ziren.

Edizio honetan bi omenaldi berezi aipa daitezke. Alde batetik, Leon Leon antzerki idazleri omenaldia egin zitzaion. Irrati lehiaketa ere idazle honi buruzkoa izan zen, irratsaio hauek Herri Irratian izan izan ziren entzungai. Bestetik, Anastasio Albisu antzerki idazleaari ere omendia egin zitzaion. Bi kasuetan, beraiei buruzko liburuxka bat argitaratu zuen Azpeitiko udalak Antzerkiren zuzendaritzapean.

1992ko Sari berezia, epaimahaiak hala erabakita, Taun Taun Kolektiboak irabazi zuen eta bigarrena Antxieta Antzerki Taldeak. Kartelaren egilea Mary Carmen Santos Pujó izan zen, lehiaketa bidez.
thumb|1992ko Azpeitiko Euskal Antzerki Topaketetako kartela
Irrati lehiaketan, Azpeitiko Ikastolak irabazi zuen EGB-ko saria eta Andoaingo Ikastolak maila ertaineko saria.
thumb|248x248px|Azpeitiko ANTXIETA Antzerki Taldea  "Nornorinork" antzezten
thumb|250x250px|Azpeitiko ANTXIETA Antzerki Taldea  "Nornorinork" antzezten
thumb|251x251px|Azpeitiko ANTXIETA Antzerki Taldea  "Nornorinork" antzezten

## Antzezlanak 
## Eskola antzerkiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Martín de Salvatierra

**Martín de Salvatierra** (Vitoria, 1525 &ndash; Ciudad Rodrigo, 1604ko abenduaren 13an) XVI. mendeko apezpikua izan zen.

## Biografia 
Tristán de Salvatierra eta Ana de Ulibarri-ren semea. Aitaren partetik, Juan Martínez de Salvatierra eta María de Adurza zituen aiton-amonak, amaren partetik ordea, Hernán Sánchez de Ulibarri eta Mari López de Esquivel.

Salamancako Unibertsitatean ikasi zuen. Fiskal eta inkisidore aritu zen zenbait epaitegitan, Murtzian, Llerenan eta Valentzian, hain zuzen ere. Hil ondoren, bere omenez Antzinako Gasteizko babes-etxea sortu zen, zeina 1777an jarri zen martxan.

## Irudi galeria 

Fitxategi:Vitoria - Antiguo Hospicio 12.JPG|thumb|Martin de Salvatierraren hilobia, antzinako bases-etxea zena, eta egungo San Prudentzio zaharren egoitza dena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Velma Dinkley

**Velma Dinkley** (hizkuntza batzuetan, **Vilma Dinkley**) Hanna-Barbera Productions konpainia estatubatuarrak *Scooby-Doo* telesailerako sortutako eta ekoitzitako fikziozko pertsonaia da. Neska lasaia da, eta bere grina lagunekin aurkezten diren misterioak partekatzea da.

Koadrilako baxuena da, eta jertse laranja bat, gona bat, belaunerainoko galtzerdiak, zapatak eta betaurreko beltzak ditu, erraz galtzeko joerarekin. Haiek gabe, Vilmak berak dioenez, "ezin du ezer ikusi".

Vilma taldeko kide gazteena da eta 15 urte ditu. Guztietan adimentsuena da, eta bere ezagutzak eta trebetasunak erabiltzen ditu kasuak argitzen laguntzeko, pistak aurkituz, txinera edo japoniarra irakurriz, formula zientifikoak deszifratuz eta prestatuz, antzinako objektuak aztertuz, irrati- eta komunikazio-ekipoak operatuz eta konponduz, bikingoen edo egiptoarren garaiko hieroglifikoak eta idazkerak itzuliz, etab.

2021eko otsailaren 10ean jakinarazi zen Vilmak ekintza errealeko bere telesaila izango duela, HBO Max streaming-plataformaren bidez, Mindy Kaling aktorea protagonista eta ekoizlea izanik. Telesailak pertsonaiaren izena izango du izenburu, eta publiko heldu bati zuzenduko zaio. Vilma Asiako hegoaldeko ondorengo gisa erretratatuko dute.

## Kanpo estekak
Arroz de pato

thumb|Arroza ahate haragiarekin eta txerrikiarekin
**Arroz de pato** edo  arroza ahate haragiarekin, Portugalgo  gastronomian  ezaguna den platera da, bereziki Alenjo inguruan. Arroz lehorra da, bere horretan edo hornigai moduan jaten dena.

## Errezeta 
Mahaikideak: 4-6 

**Osagaiak**

* Ahatea haragia edo ahate konfitatua: 600 g

*Ardo beltza: 75 ml
*Arroza 400 g
*Ahate salda: 800 ml
*Oliba olioa: Zurrusta 1 edo 50 ml.
*Tipulina: 2 xehatu
*Baratxuria: 1 xehatu
*Piperbeltz: Pitin 1
*Gatza: Pitin 1
*Txorizoa: 100 g xerretan.

**Prestaketa**

*Lehenik  ur, gatz, eta ardo beltzarekin  ahatea 30 minutuz egosi, ahatea konfitatua  edo erretakoa balitz  berriz 5 minutuz. Salda iragazi, koipea erretiratu eta gorde.
*Haragia  hezurretik banandu eta zatitu.
*Kazola batean jarri oliba olioa, tipula eta baratxuria sueztitzen.
*Tipula kolorea hartzen hasitakoan gehitu arroza eta salteatu minutu bat.
*Busti saldarekin  eta  gehitu gatza eta piperbeltza. 10 minutu irakin.
*Jarraian gehitu ahate haragia eta nahasi, txorizo xerrak gainetik zabaldu  eta sartu labera 180ºC, 15 minutuz arroza lehortu arte.

**Oharra**

*Bere horretan platera moduan edo hornigai bezala erabili daiteke.
Bien Hoa

**Bien Hoa** Vietnamgo hiria da, Đồng Nai probintziaren hiriburua. Herrialdearen hegoaldean dago, Ho Chi Minh Hiriaren metropoli eremuan. 2019an, 830.829 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Thuan An

**Thuan An** Vietnamgo hiria da, Bình Dương probintzian dagoena. Herrialdearen hego-ekialdean dago, Ho Chi Minh Hiriaren metropoli eremuan. 2019an, 588.616 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Per Albin Hansson

**Per Albin Hansson** (Malmö, 1885eko urriaren 28a - Stockholm, 1946ko urriaren 6) suediar politikaria izan zen. Suediako lehen ministroa izan zen 1932tik 1946ra, 1936ko udan izandako krisi labur batean izan ezik.

1925etik Suediako Alderdi Sozialdemokratako presidente izan zen. Bigarren Mundu Gerran alderdi nagusien koalizio gobernua zuzendu zuen, Komunistarena izan ezik. XX. mendearen amaierara arte Suediaren ezaugarri izan ziren politika sozialdemokraten egilea izan zen. Horietan neutraltasun-politika zorrotza, ongizate-estatua eta korporatibismo sozial erreformista sartu ziren.

Gerra amaitu ondoren, gehiengo osoko gobernu sozialdemokrata zuzendu zuen, lanetik itzuliz bihotzekoak jota hil zen arte.
1993ko Azpeitiko Euskal Antzerki Topaketak

**1993ko Azpeitiko Euskal Antzerki Topaketak** gertakari honen 11. Edizioa izan zen. Abenduaren 1etik 21era arte ospatu zen Zelaitxo aretoan. Hala ere, herriko enparantzan ere ekintza batzuk ere egin ziren.

Edizio honetan bi omenaldi berezi aipa daitezke. Alde batetik, On Manuel Lekuonari omenaldia egin zitzaion Oiartzungo udaletxean, izan ere, bertako udalarekin elkarlanean eta Kutxa Fundazioaren laguntzaz, Azpeitiko udalak omenduari buruzko liburuxka bat argitaratu zuen. Irrati lehiaketa ere idazle honi buruzkoa izan zen, irratsaio hauek Herri Irratian izan izan ziren entzungai.

Bestetik, Arkotxa anaiak ere omendu ziren edizio honetan, euskal literaturaren alde egindako lanarena aitortuz. Eibarko, Mutrikuko eta Azpeitiko udalak, honetan ere Kutxa Fundazioarekin laguntzarekin, Arkotxa anaiei buruzko liburuxka kaleratu zuten.

1993ko Ikusleen sari berezia Maskarada Taldeak irabazi zuen *"Munstro sakratuak"* lanarekin eta bigarrena Markeliñe taldeak *"Teilatua"* lanarekin. Kartelaren egilea Rafa Serras izan zen, lehiaketa bidez.
thumb|1993ko Azpeitiko Euskal Antzerki Topaketetako kartela
Irrati lehiaketan, Donostiko La Salle Ikastetxeak irabazi zuen EGB-ko lehen saria eta Azkoitiko Xabier Munibe Ikastolak bigarrena. BUP-eko lehen saria Basauriko Institutuak irabazi zuen eta bigarrena Azpeitiko Institutuak.
[thumb|249x249px|[Pirritx, Porrotx eta MariMotots|TAKOLO, PIRRUTX eta PORROTX "Lumak" antzezten]]
[thumb|251x251px|[Pirritx, Porrotx eta MariMotots|TAKOLO, PIRRUTX eta PORROTX "Lumak" antzezten]]
[thumb|250x250px|[Pirritx, Porrotx eta MariMotots|TAKOLO, PIRRUTX eta PORROTX "Lumak" antzezten]]

## Antzezlanak 
## Eskola antzerkiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Garatxo marroi

**Garatxo marroia** (*Hypoxylon fragiforme*) *Xylariaceae* familiako onddo espezie bat da. Ez da kontsumitzen. Oso espezie arrunta da pagoen adar hiletan eta enborretan, eta urriagoa haritzetan eta beste hostogalkorretan.

Sinonimoak: *Lycoperdon variolosum*, *Tremella carbonacea*, *Valsa fragiformis* (Basionimoa), *Sphaeria lycoperdoides*, *Sphaeria rubra*, *Sphaeria rugosa*, *Hypoxylon coccineum*, *Sphaeria fragiformis*, *Sphaeria tuberculosa*, *Sphaeria radiata*, *Sphaeria bicolor*, *Tremella coccinea*, *Sphaeria lateritia*, *Sphaeria argillacea*, *Peripherostoma fragiformis*, *Gamosphaera fragiforme*, *Discosphaera radians*, *Sphaeria enteromela*, *Stromatosphaeria fragiformis*, *Anthina flavovirens*, *Hypoxylon argillaceum*, *Hypoxylon cupreum*, *Hypoxylon enteromelum*, *Hypoxylon majusculum*, *Hypoxylon variolosum*.

## Deskribapena 
**Stroma:** Hemisferikoa, globo formakoa, 4 eta 15 mm bitarteko diametrokoa, garatxoz betetako gainazala, hasieran arrosa-izokin kolorekoa, gorri-adreilu kolorera pasatuz eta zahartzean belztuz.

**Etimologia:** *Hypoxilon* terminoa grekotik dator, pixka bat gutxiago, esan nahi duen "hupó" hitzetik eta zura, esan nahi duen "xylon" hitzetik. Zurkaitz samarra. *Fragiforme* epitetoa berriz latinetik dator, marrubia esan nahi duen "fragum" hitzetik. Forma biribildua duelako.

## Jangarritasuna 
Sukaldaritzarako baliorik gabekoa.

### Nahasketa arriskua 
Genero bereko beste espezie batzuekin: *Hypoxylon rutilum*, *Hypoxylon fuscum*, etab.

## Sasoia eta lekua 
Urritik ekainera, pagoen adar hiletan, *Fagus sylvatica*, ale ugariko taldeetan.

### Banaketa eremua 
Ipar Amerika, Nikaragua, Côte d'Ivoire, Europa, Errusia, Kaukasia, Turkia, Japonia, Himalaiako eremua, India. 

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
San Joan Bataiatzailearen eliza (Irisarri)

**San Joan Bataiatzailearen eliza**, baita ere **Donibane eliza**, Irisarriko parrokia eliza da. Elementu zaharrenak XV. eta XVI. mendetakoak dira. Kanpoko arkitektura eta ezkila dorrea ikusgarriak dira. San Joan Bataiatzailearen historia irudikatzen duten berinate koloretsuak ditu. Ondoan hilerria dago non disko formako hilarriak ikus daitezkeen. Eliza herriaren erdigunean dago.

## Historia 
Eugène Goienetxeren arabera, baliteke egungo eliza Donibaneko oratorioa zegoen tokian eraiki izana. Kanpandorrean eraikitako XV. mendeko arku zorrotzeko bao handi batetik sartzen da bertara. Eraikina XVIII. mendearen hasieran zaharberritu zuten, baita XVIII. mendearen amaieran ere. Udal artxiboek 1847an elizari atxikitako eranskin bat aipatzen dute. E. Goienetxek 1860an egin zen zaharberritzeen berri eman zuen. Orduan arkupea eraiki zen. Udal artxiboak, bere aldetik, elizan eta kanpandorrean egin beharreko obren planoen eta zehaztapenen berri eman zuen 1866an. Need arkitektoak 1859an egindako planoak onartu ziren. 1871n, arkitekto berri batek, Mongaston jaunak, kanpandorrearen planoak egin zituen. Ezagutzen ez den arrazoiren batengatik, bigarren gailentze bat egiten da, neorromanikoa, gaur egun ikusten duguna. Argazki zaharrago batek erakusten duen bezala XX. mendearen hasieran egin zen. 1906ko inbentarioak bi galeria-maila aipatzen ditu elizaren barruan. Bakarra geratzen da. Bi beirate datatuak eta sinatuak daude, bestetik: lehena, koruan, hegoaldean, Baionako G. P. Dagrandek sinatua eta 1866ko data duena. Bigarrena, iparraldean, sartzean, Henri Gesta Tolosakoak sinatua eta 1923ko data duena.

## Iruditegia 

Image:
Irissarry (Pyr-Atl, Fr) Église St.Jean-Baptiste, la tour.JPG|Hilerria eta ezkila-dorrea.
Irissarry (Pyr-Atl, Fr) Église Saint-Jean-Baptiste intérieur, choeur.JPG|Aldare nagusia.
Irissarry (Pyr-Atl, Fr) vitrail, baptême du Christ.JPG|Beirate bat.
Irissarry_Eglise.JPG|Barruko ikuspegia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :POP : la plateforme ouverte du patrimoine.
Joiki gozo

**Joiki gozoa** (*Clavariadelphus truncatus*) *Clavariadelphaceae* familiako onddo espezie bat da. Zapore gozoegia du. Manitol-a du, eta gozoegia egiten du. Gozogintzako errezeta batzuetan bakarrik erabil dezakegu.

Sinonimoa: *Clavaria truncata*.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** 8 eta 15 cm bitarteko luzerakoa, zimurtsua, batzuetan ildaskatua, borra forma irregularra du, moztua edo bat-batean zabaldua goiko aldean; zahartzean irregularragoa bihurtzen da eta hondoratu egiten da. Lehenik hori argi kolorea du, eta, ondoren, hori bizia pixka bat laranja koloreko samarra.

**Himenioa:** Karpoforoaren azalera osoa estaltzen du.

**Hanka:** Betea, Karpoforoaren luzapena da, oinarrira mehetua, arre-horixka kolorekoa, okrea, lehoi kolorekoa edo tonu moreekin.

**Haragia:** Zuria, kotoikara, zurixka, okrea edo apur bat arrosa-purpura kolorekoa azalaren azpian. Zapaldutakoan gorrixka bihurtzen da, arre-morea ebakitzean edo igurtzitakoan. Usain ahula du eta zapore gozoa, azukretu samarra ere bai.

**Etimologia:** *Clavaria* terminoa latinetik dator, “clavarius” hitzetik eta borra, iltze, esan nahi du. Bere itxuragatik.  *Truncata* epitetoa ere latinetik dator, moztua, esan nahi duen "truncatus" hitzetik. Bere formagatik.

## Jangarritasuna 
Zapore gozokoa, azukretu samarra.

### Nahasketa arriskua 
*Clavariadelphus pistillaris* delakoarekin, honek 25 cm-ko altuera har dezake, Karpoforoaren goiko aldea biribildua du, okre-hori zikin kolorea du, eta zapore mikatzekoa da. *Clavariadelphus ligula*, *Clavariadelphus pistillaris* txiki bat bezalakoa da eta taldeetan hazten da, koniferoen goroldio edo humusaren artean.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean. Talde txikitan ateratzen da koniferoen eta pagoen basoetan, eremu menditsuetako lurzoru karedunetan, baina ugariena goiko mendietako izeietan da.

### Banaketa eremua 
Ipar Amerika, Europa, Errusia, Txina, Turkia, Himalaiako eremua, Japonia.

## Galeria 

Fitxategi:Clavariadelphus truncatus 1.jpg
Fitxategi:Clavariadelphus truncatus bat.jpg

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak