Adela Figueroa

**Adela Clorinda Figueroa Panisse** (Lugo, 1948ko abenduaren 6a), galiziar biologoa, aktibista eta idazlea da.

## Ibilbidea 
Biologia Zientzietan lizentziaduna da Santiagoko Unibertsitatean, 1971n, eta Biologia Geologiako katedraduna izan zen Lugoko Lucus Augusti BHIn, 1996tik erretiroa hartu zuen arte. Aurretik, A Xunqueira BHIn, Valle Inclan BHIn eta Pontevedrako IES Sanchez Cantonen izan zen.  1990az geroztik, Ingurumen Hezkuntzan Masterduna da, UNEDen eta Enpresa Unibertsitatearen eskutik. Galiziako Misio Biologikoarekin eta Lourizángo Baso Zentroarekin lankidetzan aritu zen, baita Minhoko Unibertsitatearekin ere, bekadun gisa, Hezkuntzaren Institutuko sailean eta Kimika Huts eta Aplikatukoan.

ADEGA, Galiziako Elkarte Sozio-Pedagogikoa eta *O Ensino* aldizkariaren fundazioan parte hartu zuen, eta bertako zuzendaria izan zen. Lugoko *Nunca Más* alderdiko bozeramailea izan zen, baita ADEGA (2005-2010), Xoanako Eiraren Adiskideen eta Eira Fundazioaren presidentea ere (Ramilen dago, Agoladan). 1986an Rio de Janeiron Portugesaren Lehen Akordio Ortografikoaren bileretan parte hartu zuen. El Gallo Kultur Elkarteko kidea izan zen Compostelako ikasle urteetan (1966-1970). ISSOLeko (Biziaren jatorria ikertzeko nazioarteko elkartea) kide izan zen, hainbat kongresutan parte hartu zuen, eta Galiziako Biologoen Elkargo Ofizialeko eta Galiziako Zientzietako Irakasleen Elkarteko (ENCIGA) kolaboratzaile ere izan zen. UNICEFentzat lan egin du Garapenerako Hezkuntza sailean.

Era berean, hainbat aldizkaritan kolaboratu du, hala nola *Cerna* *ENCIGA*, Agália edo *Portal Gallego de la Lingua* aldizkarietan eta *Él Progreso, La Voz de Galicia, Periódico.com, Vieiros, Nuestra Tierra, Plaza Pública, Sérmelos Galicia eta Nosotros Diario* egunkarietan.

Poesia feministaren, ingurumen eta gizarte konpromisoaren, maitasunaren eta erotikaren lanen egilea da. Prosazko lana ere idatzi du, haur eta gazte literatura, emakumeen ipuinak, ipuin herrikoiak, umorezkoak; baita beldurrezkoak eta misteriozkoak ere.

2021ean *Las mulheres de la Casa de la Bouça de la ropa extendida* argitaratu zuen, eta Claudio Rodríguez Fer-ek honela dio:Ankerkeriaz eta izugarrikeriaz betetako lana da, baina lurraren edertasuna ere badu, kasu honetan Incio-rena, eta bizitzarena, batez ere maitasunaren eta etorkizun hobe baterako itxaropenaren bidez, aurrera egin ahal izateko nolabaiteko idealismo eskuzabal baten beharraz kontziente izateari utzi gabe.ECIR argitaletxeko DBHko 1., 2., 3. eta 4. mailetako eta Batxilergoko Biologia/Geologia ikasliburuetan ere parte hartu zuen.
[alt=Ibel Villalba 'Jasangarritasunaren aldeko aktibismoak' mahai-inguruan, 2018ko azaroaren 30ean Ribadeon|thumb|Ezkerretik eskuina: [Isabel Vilalba Seivane|Isabel Vilalba, Adela Figueroa, Dora Cabaleiro eta Elena Hierro 'Jasangarritasunaren aldeko aktibismoak' mahai-inguruan, 2018ko azaroaren 30ean Ribadeoko Letren Etxean, Berdintasunaren aldeko Mariñaren Behatokiak antolatuta.]]

## Lanak 
### Poesia 
* *Vento de amor ao mar* (2003). Ediciós do Castro. .
* *Xanela aberta* (2009). Sada: Ediciós do Castro SBN 978-84-8485-286-5.
* *Memória de pés sem sombra* (2017). Fundación Eira. Desenhos de Celsa Sánchez Vázquez.
* *Matria. Poesía para a Terra* (2022). A Coruña: Medulia. .

* *Itsasoari maitasun haizea (Vento de amor ao mar)* (2003). Castroren edizioa. 97 orrialde. ISBN 84-8485-136-2.

#### Poesia lan kolektiboak 
* *Xistral* (2004tik)
* *Eskolhidas olerkiak. Vozes De Um Almo* (vol I) eta *Melhor de Mim* (vol. 2) (2014) Brasil.
* *Abraço Poetico*, Cabo Verd-Galizia, 2015
* *Hizkuntzaren Haziak*, Angola-Galizia, 2016
* *Literarte*, Lugo, 2015
* *Nahasketak*, Lugo 2015
* *Ellas São de Marte Coletanea Galaico Brasileña de poesia erótico femenina* (Poesias Escolhidas).
* *Abraço Poético*. Coletanía Luso Galaica de Poesia.
* *Poetas de la raya*. Poesia garaikidearen bilduma Hispano Lusa
* *Homenagemetik Rosaliara*. *150 Rosaliarako abestea*. Obra kolektiboa edizio digitalean.

### Narratiba 
* *Emakume Egurra (Madeira de mulher)* (2011). Sada: Ediciós del Castro. 209 orr. ISBN espan8484853053.
* Atlantidae: Mulher D'Água (2017). Kontakizunak eta poesia. Eira Fundazioa. 180 orrialde ISBN 978-84-697-9180-6. Mª Celsa Sánchezen ilustrazioak.
* Arropa hedatuaren *Bouçaren Etxeko mulhereak* (2021). Santiago: Laiovento. 188 orrialde ISBN 978-84-8487-534-5.
* *Zirkuluaren quadratura. Lugoko historiak, beste leku qualquer batean gertatu ahal izan direnak* (2023). Coruña: Medulia. 232 orrialde. ISBN 978-84-19438-43-0.

### Saiakera 
* *Suaren aurkako borroka*, Galiziako Xunta.

### Haur eta gazte literatura 
* *Florestako Erregea* (2011). Sada: Ediciós del Castro. Celsa Sanchez Vazquezen ilustrazioak. Angel Moureren hitzaurrea. El Apalpador da osaba Nicandrok Courel mendietako Martiño haurraren inguruan kontatzen duen istorioen bilduma honetako pertsonaia nagusia.
* Sada: Ediciós del Castro. Haur eta Gazteen Antzerkia. 78 orrialde ISBN 978-84-8485-308-4.
* *Cloe Loreen Laginha. Ipuin Kantatua*. (2017). Egilearen testua. Xaquin Facalen musika. Celsa Sánchezen diseinuak. Egileak editatzea.

### Elkarlanean idatzitakoak 
* *Iruzkinak hitzarmen ortografiko berriari*  Galiziako eta Portugaleko hizketa-ermandadeak  del Habla ortografia-hitzarmen berriari (1986).
* Carvalho Calero 1910-2010: ehun urteko irudia, 2010, Ferrolgo Udala.
* *150* Rosalia de Castrorentzat kantatu (2015).
* *Manuel Mariari omenaldia*. 2017. Lugoko Diputazioa.
* "Rosalia poeta Ambientalista". *Portugesaren Galiziar Akademiaren buletina* (2019).

### Sariak 
* "O Facho" Haur Antzerki Saria 2018 *Tantak (Pingas)* (uraren zikloa haurrentzat) lanarekin
* Poesia Saria 2019an Rosa de Cem Folhas. Santiago.
* Letra Gallegoen Poesia Saria 2020an, El Progreso de Lugo

## Bibliografia 
* "Figueroa Panisse, Adela". Dicionario biográfico de Galicia 2. Ir Indo Edicións. 2010-2011. p. 101. 
* Barrera, F., ed. (2002). Gallegos. Quién es quien en la Galicia del siglo XXI. El Correo Gallego. p. 220. . 
* Fernández del Riego, F. (1992) [1990]. Diccionario de escritores en lingua galega (2ª ed.). Do Castro. p. 577. . 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Orria Facebooken
* Orria Twitterren
* Me los pensare el Nunca Más Adela Figueroarekin, 2020. Burla Beltza.