open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aizawleko elizbarrutia

**Aizawleko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren indiar elizbarrutia da. 1952ko urtarrilaren 17an ezarri zen Haflongeko prefetura apostoliko gisa, 1969ko ekainaren 26an Silcharreko elizbarruti egin zen eta 1996ko urtarrilaren 11n gaur egungo izena hartu zuen. Apezpikuaren egoitza Aizawlen dago. Egun apezpikua Stephen Rotluanga da.

## Ordinarioak 
### Haflongeko prefektu apostolikoa 
* George Daniel Joseph Breen (1952-1969)

### Silcharreko apezpikua 
* Denzil Reginald D'Souza (1969-1996)

### Aizawleko apezpikuak 
* Denzil Reginald D'Souza (1996-2000)
* Stephen Rotluanga (2001-)

## Apezpiku laguntzailea 
* Joachim Walder (2023-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jowaiko elizbarrutia

**Jowaiko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren indiar elizbarrutia da. 2008ko urtarrilaren 28an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Jowain dago. Egun apezpikua Ferdinand Dhkar da.

## Ordinarioak 
* Vincent Kympat (2006-2011)
* Victor Lyngdoh (2016-2020)
* Ferdinand Dhkar (2023-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hippokrates Autokrator Nikephoros

**Hipokrates Autokrator Nikephoros** izan zen izen grekodun errege bat, bilduma pribatu bateko txanpon baten bidez soilik ezagutzen dena. Bere izena partzialki berregina da, izan ere, *Hipokrates* izenaren lehen zatia ez dago osorik gordeta txanponean; soilik *pokrates* zatia dago ikusgai. Ezagutzen den bere txanpon bakarra tetradrakma bat da, non erregearen burua agertzen den. Erretratua Seleukotar erregeen estiloan egina dago, bereziki Seleuko VI.a Epifanes Nikator (K.a. 96–94 inguruan) erregearen antzekoa, bizar luzeran Demetrio II.a gogorarazten duena, eta aurpegiko ezaugarrietan Antioko IX.aren antzekoa. Txanponaren atzealdean, Zeus ageri da tronuan eserita, koroa bat eskuan duela, ohiko Nike-ren ordez. Txanpona argi datatua dago Seleukotar aroaren arabera, K.a. 81/80 urtera.

*Hipokrates Autokrator Nikephoros* izena agian beste txanpon batean ere ageri da, Kamnaskires III.a eta Anzaze errege-erreginen garaikoa, non haien txanpon bat gainetik zigilatu baitzen. Halako gainestaltze bat ezagutzen da Karazeneko errege Tiraios II*.*aren txanpon batean ere. Hipokrates Autokrator Nikephorosen posizio kronologiko zehatza ez dago argi. Bere txanponen estiloa ezberdina da Elimaidako erregeen txanponenarekin, eta horregatik ez dirudi hango erregea izan zenik. Bere titulua, *Basileus Autokrator* (“errege autokrata”), Seleukotar usurpadore batzuek ere erabili zuten, hala nola Trifon (K.a. 141–138 artean). Halaber, *Strategos Autokrator* (“jeneral autokrata”) titulua ere dokumentatua dago. Baliteke Karazenen denbora labur batez agindu izana, Tiraios II.aren txanponaren gainestaltzeak iradokitzen duen bezala. Azkenaldian proposatutako hipotesi baten arabera, Hipokrates Antioko XII.a Seleukotar erregearen jenerala (strategos) izan zitekeen. Antioko XII.a K.a. 83 edo K.a. 82 inguruan hil zen Nabateoen aurkako guduan, eta Hipokratesek bere tropa seleukotarrekin ihes egingo luke ipar-ekialdera, Elimaida inguruan bere burua errege ezarri nahian. Bidean gudu bat irabazteak *Nikephoros* (“garaile”) titulua eman zion, litekeenez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Turako elizbarrutia

**Turako elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren indiar elizbarrutia da. 1973ko martxoaren 1ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Turan dago. Egun apezpikua Andrew Raksam Marak da.

## Ordinarioak 
* George Mamalassery (1979-2007)
* Andrew Raksam Marak (2007-)

## Apezpiku lagunkidea 
* Andrew Raksam Marak (2004-2007)

## Apezpiku laguntzailea 
* Jose Chirackal (2020-)

## Santuak eta kanonizaziorako hautagaiak 
* Orestes Marengo Jainkoaren mirabea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Karazene

**Karazene** (Antzinako grezieraz: *Χαρακηνή,* latinizaturik: *Characene*), **Mesene** (*Μεσσήνη*) edo **Meshan** izenez ere ezaguna, Hispaosines Iraniarrak sortutako erresuma bat izan zen, Persiar golkoaren buruan kokatua, gehienbat egungo Iraken barruan. Bere hiriburua, Karax Spasinou (*Χάραξ Σπασινού*), garrantzizko portu bat zen Mesopotamiaren eta Indiaren arteko merkataritzarako, eta gainera portu-zerbitzuak eskaintzen zizkion Karun ibaiaren goialdean zegoen Susako hiriari. Erresuma sarritan Partiar Inperioaren menpeko estatu bat izan zen. Karazene batez ere arabiarrez populatua zegoen, eta haien hizkuntza kulturala aramera zen. Printzerriaren agintari guztiek izen iraniarrak zituzten. Artsazestar dinastiako kideek ere estatua gobernatu zuten.

## Erregeen zerrenda 
* Hispaosines K.a. 127–124

* Apodakos K.a. 110/09–104/03

* Tiraios I.a K.a. 95/94–90/89

* Bellaios K.a. 85/84

Beharbadako usurpadorea: Hippokrates Autokrator Nikephoros K.a. 81/80

* Tiraios II.a K.a. 79/78–49/48

* Artabazos I.a K.a. 49/48–48/47

* Atanbelos I.a K.a. 47/46–25/24

* Teonesios I.a K.a. 19/18

* Atanbelos II.a K.a. 17/16 – K.o. 8/9

* Abinergaos I.a K.o. 10/11; 22/23

* Orabazes I.a K.o. 19

* Atanbelos III.a K.o. 37/38–44/45

* Teonesios II.a K.o. 46/47

* Teonesios III.a K.o. 52/53

* Atanbelos IV.a K.o. 54/55–64/65

* Atanbelos V.a K.o. 64/65–73/74

* Orabazes II.a K.o. 73–80

* Pakorus K.o. 80–101/02

* Atanbelos VI.a K.o. 101/02–105/06

* Teonesios IV.a K.o. 110/11–112/113

* Atanbelos VII.a K.o. 113/14–117

* Meredates K.o. 131–150/51

* Orabazes II.a K.o. 150/51–165

* Abinergaios II.a (?) K.o. 165–180

* Atanbelos VIII.a K.o. 180–195

* Maga (?) K.o. 195–210

* Abinergaos III.a K.o. 210–222

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hispaosines

**Hispaosines** (**Aspasine** ere idatzia) Karazeneko erresumaren sortzailea izan zen, Mesopotamiako hegoaldean kokatutako lurraldea. Hasieran Seleukotar Inperioko satrapa bat izan zen, Antioko IV.a Epifanes erregeak (K.a. 175 – 164) izendatua, baina K.a. 141ean independentzia aldarrikatu zuen, Seleukotarren Irango eta Babiloniako lurrak Partiarrek hartu ondoren. Hispaosinesek aldi labur batez Babilonia hiria okupatu zuen K.a. 127an, eta han errege (šarru) gisa aipatzen da agirietan. Hala ere, K.a. 124an, Partiar nagusitasuna onartzera behartu zuten. Urte berean hil zen, eta bere seme gazte Apodakosek ordezkatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tiraios II.a

**Tiraios II.a** K.a. 79/78 eta 49/48 artean Karazenen gobernatu zuen errege bat izan zen, Partiar Inperioaren menpeko estatu batean.

Karazeneko beste errege gehienak bezala, iturri numismatikoetatik soilik ezagutzen da, bere kasuan zilarrezko eta brontzezko txanponen bidez.

Gainera, Luziano Samosatakoak ere aipatzen du. Bere idatzien arabera Tiraios 92 urteraino bizi izan zen.

Bere txanponek Karazeneko helenizazio prozesua erakusten dute; izan ere, erresumako lehen erregea izan zen bere burua *Soter* (“salbatzaile”) deitu zuena, grekerazko terminoa.

Bere txanponetako batek Hippokrates Autokrator Nikephoros izeneko errege baten txanpon baten gainean zigilatua dago. Azken hori, baliteke, Karazeneko uzurpatzaile bat izatea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Artabazos I.a

**Artabazos I.a** Karazeneko erregea izan zen, Partiar Inperioaren menpeko estatu bat. Bere erregealdia laburra izan zen, K.a. 49/48 eta 48/47 artean.

Karazeneko beste errege gehienak bezala, iturri numismatikoetatik soilik ezagutzen da.

Tetradrakma bakar baten bidez ezagutzen zaio, DXS (K.a. 48–47) urtearekin datatua. Txanponaren atzealdean inskripzio greko luze bat agertzen da: *basileōs artabazo theopatoros autokratoros sōtēros philopatoros kai philellēnos*, hau da, “Artabazos erregearena, jainkozko jatorrikoa, bere eskubide propioz gobernatzen duena, salbatzailea, bere aita eta greziarrak maite dituena.” Epiteto hori, Heraklesen irudiaren inguruan lauki batean antolatuta, garaiko partiar txanponen estilo arruntaren arabera egina dago.

Bere izena grekotua zen, eta bere aurrekoaren moduan, bere burua *Soter* (“salbatzaile”) bezala izendatu zuen txanponetan.

Baliteke Luzianok ere aipatu izana (Macrobii, 15). Luzianoren arabera, Artabazosek 86 urte zituen boterera iritsi zenean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Atanbelos I.a

**Atanbelos I.a** Karazeneko erregea izan zen, Partiar Inperioaren menpeko estatu bat. Karazene Persiar Golkoan kokatutako merkataritza-portu eta enporio garrantzitsu bat zen. Bere erregealdia K.a. 47/46tik 25/24ra bitartekoa izan zen.

Lau txanponen bidez baino ez da ezagutzen, hauek erregealdiaren10/11, 11/12, 13/14 eta 22/23 urteetan datatuak. Karakeneko txanpon gehienetan bezala, aurrealdean bera ageri da eta atzealdean Herakles (edo Nike).

Errege hau Josefok ere aipatzen du, eta badaude frogak bere agintaldia errege kanpotar batek eten zuela K.a. 18/19. urtean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Prunella Scales

**Prunella Margaret Rumney West**, **Illingworth** jaioa (Abinger, 1932ko ekainaren 22a – Londres, 2025eko urriaren 27a) ingeles aktorea izan zen. **Scales** abizena erabili zuen profesionalki, bere amaren ezkongabeko abizena.

Antzerkian hasi zuen bere ibilbidea, batez ere pertsonaia komikoekin. Zineman eta telebistan ere lan egin zuen, eta *Fawlty Towers* telesailean egindako lanagatik nabarmendu zen. Timothy West aktorearekin ezkonduta egon zen.

## Filmografia 
### Zinema 
## Kanpo estekak
Joyanti Chutia

**Joyanti Chutia** (Sivasagar, India, 1948ko abuztuaren 1a) indiar fisikaria da. Indiako erakunde zientifikoak zuzendu dituen lehen emakumeetako bat izan zen Guwahatin (Assam), Zientzia eta Teknologia Ikasketa Aurreratuen Institutuko zuzendari bihurtu zenean. Zientzien Akademia Nazionaleko kidea da. Indiako Gobernuko Zientzia eta Teknologia Saileko zientzialari emeritua da.

## Ibilbidea 
Chutia bere eskolan Matematika ikasgai nagusi gisa hartu zuen lehenengo nesketako bat izan zen. Geroago, fisika ikasi zuen Cotton Unibertsitatean, Assamen, non 1967an Zientzia Fisikoen lizentziatura lortu zuen. Cotton Collegen irakasten jarraitu zuen, 1969an Dibrugarh Unibertsitatean fisikako masterra lortu aurretik. Ondoren, Chutiak denbora batez irakasle lanean jarraitu zuen, eta azkenean ikerketarekin jarraitzea erabaki zuen 1976an Dibrugarh Unibertsitatean beka batekin doktoretza eginez. Bere ikerketak polimerozko film meheen eroapen-mekanismoan zentratu zen eta 1981ean lortu zuen titulua.

Chutiaren ikerketa biomedikuntzan, materialen zientzian eta bioteknologian oinarritzen da. Bere ikerketak zauriak josteko material oso iraunkor eta degradagarri bat garatzea ekarri du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Joyanti Chutia Google Scholar-ek indexatutako argitalpenak
* Joyanti Chutia doktorearen elkarrizketa YouTube
* J Chutia doktorearen hitzaldia UDVAWANA 2019an YouTube
Apodakos

**Apodakos** Karazeneko erregea izan zen, Partiar Inperioaren menpeko erreinu bat, Persiar golkoan kokatuta zegoena.

Apodakos bere zilarrezko eta brontzezko txanponen bidez ezagutzen da, eta haietatik batzuk soilik daude datatuak. Datatutako txanponak K.a. 110/09 eta 104/03 urteen artekoak dira.

K.a. 124an, Karazeneko lehen erregea, Hispaosines, hil zen. Bere heriotzaren ondoren, bere alargunak, Talasia izenekoak, haien semea tronura igoarazi nahi izan zuen. Hala ere, oinordetza inguruko gertakariak Babiloniako kuneiforme testuetatik ezagutzen dira, eta semearen izena ez da aipatzen.

Apodakos Hispaosinesen semea zen ala ez argi ez dago, baina badu historialtasun bat gutxi gorabehera hamalau urte geroago, erreinu txikiaren errege gisa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bellaios

**Bellaios** Karazeneko errege bat, K.a. 85/4 inguruan gobernatu zuena, eta Amatbene erreginarekin batera ezagutzen da. Bere existentziaren froga nagusiak txanpon gutxi batzuetan oinarritzen dira, bereziki zilarrezko tetradrakma oso arraro batean, non erregearen eta erreginaren irudi bikiak ageri diren. Haren agintaldia K.a. I. mendearen lehen erdian kokatzen da, Tiraios I.a eta Tiraios II.aren artean, Karazeneko erregeen kronologian hutsune bat betez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tiraios I.a

**Tiraios I.a** Karazeneko erregea izan zen K.a. 95/94 urtetik 90/89 urtera, Partiar Inperioaren menpeko estatu batean.

Karazeneko errege gehienak bezala, Tiraios ere iturri numismatikoetatik soilik ezagutzen da; bere kasuan, zilarrezko tetradrakmak eta brontzezko txanponak dira.

Karazeneko lehen agintaria izan zen bere txanponen idazkietan “*Euergetes*” (Ongile) bezala deskribatu zutena, eta bereizgarria da ere, bere txanponen atzealdean Tyche jainkosa agertzen delako, beste Karazeneko erregeek Heraklesen irudia erabili zuten bitartean.

Txinako esploratzaile Gan Ying-ek Karazene bisitatu zuen bere agintaldian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ekain Alegre

**Ekain Alegre Gil** (Altsasu, 2001) nafar bertsolari eta musikaria da.

## Bizitza 
11 urterekin hasi zen bertsotan Altsasun, Joxema Leitzaren eskutik eta horretaz gain, Ganibet musika taldearekin ari da, musika propioa sortzen,.

Ingeniaritza Elektronikoan graduatua da, EHUn.

## Txapelketak 
* Nafarroako Bertsolari Txapelketa
** Finalaurrekoak (2): 2023, 2025
** Final-laurdenak (1): 2021

## Sariak 
* Mariano Izeta sariketa
** Txapelduna (1): 2024 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tevita Momoedonu

*Ratu* **Tevita Momoedonu** (Lautoka, 1946ko urtarrilaren 13a – *ibidem*, 2020ko azaroaren 26a) fijar politikaria izan zen. Fijiko lehen ministroa izan zen 200an eta 2001ean.

1999an Momoedonu parlamentuko kide hautatu zuten eta gobernuko ministro izendatu zuten. 2000ko maiatzaren 19an, George Speightek estatu-kolpe bat zuzendu eta gobernua bahitu gisa hartu zuen. Kamisese Mara presidentea kolpearen aurka agertu zen, baina lehen ministroaren aholkua behar zuen larrialdiko botereak hartzeko. Orduan Marak Momoedonu lehen ministro izendatu zuen 2000ko maiatzaren 27an eta honek Marari parlamentua desegitea eta larrialdiko botereak bere gain hartzea aholkatu ahal izan zion. Minutu batzuk geroago, lehen ministro kargua utzi zuen.

Ondoren, Momoedonu Lan ministro izan zen Laisenia Qaraseren gobernuan 2001eko irailera arte.

2001eko martxoaren 14an, bigarren aldiz izendatu zuten lehen ministro. Josefa Iloilo presidentearen eta Laisenia Qarase lehen ministroaren behin-behineko gobernua konstituzioaren aurkakoak zirela adierazi ondoren izendatu zuten Konstituzio Auzitegia. Hala ere, Iloilo berriro izendatu zuten presidente eta Momoedonu izendatu zuen lehen ministro. Honek parlamentua desegitea eta hauteskundeak deitzea aholkatu zion presidenteari eta, misioa bete ondoren, dimisioa eman zuen.

2002 eta 2006 artean Fijiko enbaxadorea izan zen Japonian.
Uma Chakravarti

**Uma Chakravarti** (Delhi, India, 1941eko abuztuaren 20a) historialari eta feminista indiarra da, eta Delhiko Unibertsitateko Miranda Etxean irakatsi zuen. Bere ikasketak Budismoari, India primitiboaren historiari, . mendeko historiari eta gaur egungo gaiei buruzko ikasketetan oinarritu ziren. Mugimendu feministarekin eta eskubide demokratikoen aldeko mugimenduarekin lotutako aktibista ere izan da, eta hainbat ikerketa-batzordetan parte hartu du, Guyarateko Nazioarteko Justizia Auzitegia barne. Indiako historiako idazkera feministaren akademiko nabarmena da. Indiako mugimendu feministaren "ama sortzaile" izendatu dute.

## Biografia 
Uma Chakravarti Delhin jaio zen 1941eko abuztuaren 20an. Aita Palghat-eko funtzionario bat zen, jatorriz, Keralan. Delhiko Eskola Publikoan eta Bangaloreko *Mount Carmel Collegen* ikasi zuen. Ondoren, zuzenbidea ikasi zuen Bangaloreko Zuzenbide Fakultatean eta, aldi berean, Historiako Maisutza osatu zuen *Banaras Hindu Universityn*.

Anand Chakravarti soziologo indiarrarekin ezkonduta dago, eta bi seme-alaba izan zituzten: Upali alaba eta Siddhartha semea.

### Ibilbidea 
Chakravarti 1966an hasi zen lanean Miranda Etxean, Delhiko Unibertsitateko emakumeen unibertsitate nagusian. 1988ra arte egon zen bertan, budismoaz, India primitiboaren historiaz, XIX. mendeko historiaz eta gai garaikideez irakasten. Tarte horretan 7 liburu eta 50 ikerketa-artikulu baino gehiago idatzi zituen.

*Jawaharlal Nehru* Unibertsitateko historialari Kumkum Royk Chakravartiren omenezko saiakera akademikoen liburuki bat argitaratu du, esanez, maisu-maistren, ikasleen eta lagunen belaunaldiak inspiratu zituela. City University of New York-eko Ashley Tellis-ek gaineratu du eragin sakona izan zuela dozenaka gazte akademiko eta ekintzaileren bizitza eta karreretan, eta India feministaren historiako "ama fundatzaile" gisa jardun zuela, baita Indiako emakumeen mugimenduan ere.

## Bere obren harrera 
"Budismo Goiztiarraren Dimentsio Sozialak", bere doktore-tesian oinarritutako lanak, obra klasikotzat hartzen dira, Indiako historia goiztiarreko ikasle guztientzat derrigorrezko irakurketen parte izanik.

*Everyday Lives, Everyday Histories* India goiztiarraren historiari buruzko hiru hamarkadako lanetik eratorritako 14 saiakeraren bilduma da, aurretik hainbat aldizkari eta bildumatan argitaratuak. Shonaleeka Kaul akademikoak dio antologiak freskotasuna gordetzen duela oraindik, "Indiako historia goiztiarraren ikuspegi berri bat" irudikatzen duelako, elitetik eta ortodoxiatik (Erregeak eta Brahmanak) haratago dagoen iraganaren ulermena aurkeztuz. Gizarte-marjinatuen historia da, non "lan-talde" gisa hartzen den, barnean emakume langileak hartuz, kategoria zabalago gisa". Sarrerako atalean, Chakravartik emakumeen mugimenduaren bidez egindako bidaiaren berri ematen da, baita Indiako feminismoaren lehen istorioen ekoizpena ere.

## Erreferentziak
Amandarriko itsasargia

**Amandarriko itsasargia** Lekeition dagoen itsasargi zaharra da, izen bereko olatu-horman dagoena.

Lekeitioko portuan kokaturik, argi finko zuria du, 8 itsas miliatara ikus daitekeena.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko itsasargiak

## Kanpo estekak
Aruna Asaf Ali

**Aruna Asaf Ali** (Kalka, Punjab, 1909ko uztailaren 16a - New Delhi, 1996ko uztailaren 29a) Indiako hezitzaile, ekintzaile politiko eta idazlea izan zen,  eta Indiako Independentzia Mugimenduan figura garrantzitsutzat jo zuten, Delhiko lehen alkatea izan zelako.

## Biografia 
### Lehen urteak 
Aruna Ganguly 1909an jaio zen Kalkan, Punjab eskualdean, politikari eta artista familia batean. Oinarrizko prestakuntza egin ondoren, Kalkutara joan zen irakasle. Allahabaden Asaf Ali ezagutu zuen, Kongresuko Alderdiko buruzagi politikoa. Gurasoak bera baino askoz zaharragoa izateagatik aurka agertu arren, berarekin ezkondu zen 1928an. Poliziako kide batzuek bortizki erreakzionatu bazuten ere, Arunak aurre egin zion arriskuari eta 1942ko mugimenduko heroinatzat hartzen hasi ziren.

Bi urte geroago, Kongresuko Alderditik bereizi zen eta Alderdi Sozialistarekin bat egin zuen. Hala ere, 1950ean Indiako Alderdi Komunistari lotu zitzaion. 1953an bere senarraren heriotzari aurre egin behar izan zion eta urtebete geroago Indiako Emakumeen Federazio Nazionala sortzen lagundu zuen. 1958an, Delhiko lehen alkate bihurtu zen, eta hainbat gizarte-kausari lotuta jarraitu zuen, 1996ko uztailaren 29an hil zen arte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Edgar Cayce

**Edgar Cayce** (Hopkinsville, Kentucky, 1877ko martxoaren 18a -Virginia Beach, Virginia, 1945eko urtarrilaren 3a), Ameriketako Estatu Batuetako psikiko, medium eta astrologo ospetsua izan zen. Haren esanen arabera, trantzeko egoera hipnotikoan zegoen bitartean osasunaz zein sendabideaz, berraragitzeaz, hilezkortasunaz, espiritualtasunaz, gerretaz, Atlantidaz eta etorkizuneko gertaerak bezalako gaiei buruzko galderei erantzuteko trebetasuna zuela zioen. Erantzun horiek «bizitzaren irakurketa» gisa ezagutu ziren, eta pertsona jakin batzuei adierazi zitzaizkien Cayce trantzean zegoen bitartean. 

Trebetasun horri esker, *Loti Profeta* (Sleeping prophet) ezizena eman zioten. Association for Research and Enlightenment (Ikerketa eta Ilustraziorako Elkartea) sortu zuen, bere sinesmen psikikoen aplikazio praktikoari eskainia, ospitale bat eta unibertsitate bat zituena. AREk egin zituen irakurketa guztiak gordetzen ditu gaur egun, 14.000 inguru, eta horietatik 8.500 osasun-gaiei buruzkoak dira. Formatu elektronikoan saltzen dira. 

Caycek kristau elizkoi gisa deskribatu zuen bere burua, eta ukatu egin zuen espiritista izatea edo izpirituekin komunikatzea. Cayce New Age mugimenduaren sortzaile eta sinesmen berri askoren iturri nagusitzat jo egin da.

Eszeptikoek bere ustezko trebetasun psikikoak kritikatu zituzten, izan zituen akats ugariak gogoratuz, baita bere obraren ahultasuna ere, arreta handiz aztertzeko, eta kristauek ere zalantzan jarri zituzten erlijio-gaiei buruzko teoria ez oso ortodoxoak, hala nola |berraragitzea eta erregistro akasikoen ingurukoak.

## Biografia 
Louis Pauwels idazle frantsesak pertsonaia horren istorioa azaldu zuen *Le Matin des Magiciens* liburuan (1960, librairie Gallimard). Haren arabera, Cayce oso gizon xumea zen, prestakuntza kultural gutxikoa, eta lo zegoenean edozein gaixotasunen konponbide medikoa errezetatzeko gai zen. Bost urte zituenetik pilotakada baten ondorioz koman erori zen; bazirudien istripu horretatik ez zuela bizirik iraungo. Gaixotasun sendaezin baten biktima izan zen, bestetik, baina horretaz ez zion inori jakinarazi nahi izan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :A.R.E. Association for Research and Enlightenment Edgar Cayce erakundearen webgune ofiziala.
Learen itsasadarra

**Learen itsasadarra** edo **Lea itsasadarra** izen bereko ibaiak itsasoratzean sortutakoa da, Lekeitio eta Mendexa herrien artean.

Lea ibaiaren itsasadarrari dagokionez, ezkerreko ertzetik Madalena errekaren ekarpena jasotzen du, Arropain auzotik aurrera bozinduta dagoena, baita beste erreka txiki batena ere, azken zatian lurperatuta dagoena. Eskuinaldeari dagokionez, Kurutze errekastoa da ibilgurik garrantzitsuena, Marierrota errotako padura-eremuan ura husten baitu. Eskuinaldetik ere, Telleriatik gora isurtzen den erreka txiki bateko urak hartzen ditu.

EHAAk 215/2012 Dekretua argitaratu zuenetik, babesturik dago. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Karraspiotxikia

**Karraspiotxikia** edo **Karraspio Txikia** Bizkaiko hondartza txikia da, Mendexan dagoena. Lekeitioko Isuntza eta Mendexako Karraspio hondartzak gertu ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Endaidi (hondartza)

**Endaidi** edo **Endai** Bizkaiko harrizko kala da, Mendexan dagoena. Izen bereko ibaiaren bokalean dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dosa (janaria)

**Dosa** disko formako errezeta laua da, arroz eta babarrunen nahasketa erdilikido hartzituarekin egiten, espeziak gehitzen, eta beroari trinkotasuna ematen diona. Indiako sukaldaritzako plater tipikoa da, batez ere herrialdearen hegoaldekoa.

Fonetikoki, hitza *dóse* gisa ahoskatzen da zehazkiago, edo batzuetan *dósai*; hala ere, transkripzio *dosa* da ezagunena eta Indiako sukaldaritzaren industriak zabal onartu duena. Askari mota hau koipe gutxikoa da eta karbohidrato eta proteina ugari ditu. Indiako hegoaldean gosarietako elementu tipikoa da.

Masala dosa () patata frijituak, tipula eta espeziak gehitzen zaizkion dosa bat da. Masala dosaren aldaera bat, mysore masala dosa deitua, kokozko eta tipulazko chutneyekin zerbitzatzen dute. Bangaloren, masala dosa gainazalean emandako chutney gorri batekin zerbitzatzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dosa

**Dosa** izan daiteke:
* *Dosa* edo *dvesha*,  higuinaren kontzeptu budista;
* *Dosa*, indiar errezeta;
* Scolo Dosa, Italiako ibaia;
* *Gonodonta* generoaren sinonimoa.
Dvesha

***Dvesha*** (; ; tibeteraz: *zhe sdang*), hinduismoan eta budismoan, *klesha* edo sufrimenduaren bost arrazoietako bat da. Higuin, nazka, narda, ezinikusi, gorroto edo herra gisa itzultzen da.

*Yoga sutra* testuan (2:8), Patañjali mistikoak honela definitu zuen: «Higina (*dvesha*) esperientzia mingarrietan oinarritzen dena da». Horrela, *dvesha* da irudikatzen duen zorigaitzaren, nahigabearen, sufrimenduaren edo minaren sentimenduaren ondoriozko arbuioa adierazten duen oro. Beraz, *duḥkha* terminoaren jatorria da. Horrela, *dvesha* plazeraren aurkakotzat hartzen da (*sukha* eta *kāma* gisa). Hala ere, kontrakorik argiena *raga* da, atxikimendu gisa itzul daitekeena. Are gehiago, *dvesha* «arbuio» gisa defini daiteke, eta hori, hain zuzen ere, «atxikimendu»aren antonimoa da.

*Dvesha* sinbolikoki sugea bezala agertzen da Bhavacakraren tibetar marrazkien erdian.

Alderdi psikologiko batetik, esperientzien pertzepzioan eragin negatiboa duen erantzun emozional gisa kontzeptualiza daiteke *dvesha*. Joera horrek esperientziak «on» edo «txar» gisa etiketatzeko joera duen polarizazioa eragiten du. Horrela, gorrotatuaren kontrakoa den oro atsegina izango dela pentsatzeko falazian eror daiteke (horren esperientziarik izan ez bada ere).

## Erreferentziak 
## Bibliografia
* Bodhi, Bhikkhu (trans.) (2000). *The Connected Discourses of the Buddha: A Translation of the Samyutta Nikaya*. Boston: Wisdom Publications. ISBN 0-86171-331-1.
* Bodhi, Bhikkhu (2005). ''In the Buddha's Words*. Boston: Wisdom Publications. ISBN 0-86171-491-1.
* *Dictionary of Buddhism''. Oxford University Press, 2003, 2004.

## Kanpo estekak
Panaji

**Panaji** (,  ahoskatua; ) Indiako ipar Goa estatuko North Goa barrutian dagoen herria da. Mandovi ibaiaren estuarioan dago. Portu bat du, eta antzina Indiako kolonia portugaldar guztien hiriburua izan zen. 65.000 biztanle ditu hirian eta 100.000 inguru metropoli-eremuan. Panaji Goako hirugarren hiria da, Vasco da Gama eta Margaoren ondoren.

Panajik "inoiz urez betetzen ez den lurra" esan nahi du. Goa hiriburua eta Goa iparraldeko barrutiko egoitza dira, Mandovi ibaiaren ezkerraldean. Terrazak ditu muinoetan, hormigoizko eraikinak balkoiekin eta latindar estiloan eraikitako etxeetako teilatu gorriekin, elizak eta pasealeku bat ibai ondoan. Gulmohar, akazia eta beste zuhaitz batzuez inguratutako etorbideak daude. Praça da Igreja izeneko plaza nagusia, etxeak, galtzada-harrizko kaleak eta eraikin interesgarriak ikusita, Panajik giro portugaldarra du.

## Historia 
Portugaldarrek Goaren konkista XV. mendean hasi zuten, portugaldarrak Asiara iritsi eta merkaturatzeko itsas ibilbide bat aurkitzen saiatzen ari zirenean. Indiak Panaji atxiki zuen Goa eta garai bateko portugaldar lurraldeekin batera 1961eko inbasioan. Panaji Goako kapital-estatu bihurtu zen 1987an, estatu-izaera igotzean. 1961 eta 1987 artean, Goa, Daman eta Diu Batasuneko Lurraldeko hiriburua izan zen. Biltzar Legegilearen konplexu berri bat 2000ko martxoan inauguratu zen, Mandovi ibaiaren bidez, Porvorim Garaian. Panaji Goa iparraldeko barrutiko egoitza administratiboa ere bada.

## Klima 
## Galeria 

AbaDeFaria.JPG|Abbé Fariaren estatua
INOX_Multiplex_Theatre.jpg|Inox Multiplex Theatre, azokatik gertu
Miramar_Beach.jpg|Miramar hondartza
Panaji Market.JPG|Panajiko azoka
Goa Villa Paradiso.JPG|Villa Paradiso
Goa Mandovi Bridge view from Ribandar.JPG|Mandovi zubia Ribandarretik ikusia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ritu Karidhal

**Ritu Karidhal Srivastava** (Lucknow, 1975eko apirilaren 13a) Indiako Espazio Ikerketarako Agentzian (ISRO) lan egiten duen zientzialari eta ingeniari aeroespaziala da. Indiak Martera igorritako *Mars Orbiter Mission* (MOM) misioaren operazioen zuzendari laguntzailea izan zen. MOM misioan zuen bikaintasuna omentzeko, Bollywoodeko Mangal Misioko film bat sortu zen, non Vidya Balan aktore indiarrak bere papera egin zuen.

## Bizitza 
Karidhal Lucknowen (Uttar Pradesh) jaio zen. Hezkuntzari garrantzi handia ematen zion klase ertaineko familia batean hazi zen. Lucknoweko St. Anjani eskola publikoan ikasi zuen. Txikitatik jakin zuen bere interesa zientzia espazialetan zegoela. Orduak eman zituen gaueko zeruari begira eta kanpoko espazioaz pentsatzen, ilargiari buruz galdetu zion bere buruari, nola aldatzen duen bere forma eta tamaina; izarrak aztertu zituen eta jakin nahi zuen zer zegoen espazio ilun horren atzean. Nerabezaroan, espazioarekin lotutako edozein jarduerari buruzko egunkarietako ebakinak biltzen hasi zen eta ISRO eta NASAren jardueren jarraipena egin zuen.

Karidhalek Fisikako lizentziatura lortu zuen Lucknoweko Unibertsitatean. Fisikako masterra egin zuen unibertsitate berean eta doktorego ikastaro batean matrikulatu zen Fisika Sailean. Geroago, departamentu berean irakatsi zuen. Sei hilabetez ikerketa-bekadun izan zen Lucknow Unibertsitatean. Bangaloreko IISc-n sartu zen ingeniaritza aeroespazialeko masterra egiteko.

2019an, Lucknoweko Unibertsitateak *honoris causa* doktoretza eman zion.

## Ibilbidea 
Ritu Karidhalek Indiako Espazio Ikerketarako Agentziarentzat lan egin zuen 1997tik,

Erresuma Batuak G7ko presidentetza hartu zuenean 2021ean, Liz Truss Emakume eta Berdintasun ministroak izendatu zuen Karidhal Sarah Sandsek zuzendutako Genero Berdintasunerako Aholku Kontseilu (GEAC) berri bat osatzeko. 

Berriro ere 2023an, Indiak *Chandrayaan-3* misioa abiarazi zuen Ilargiko hego poloan lurreratzeko, eta, azkenik, India bihurtu zen Ilargiko hego poloan leunki lurreratu zen lehen herrialdea. Ritu Karidhalek ere misio berean lan egin zuen eta India arrakasta handi horretara eraman zuen.

## Sariak eta aintzatespenak 
* Karidhalek *UP Gaurav Samman saria* jaso zuen Yogi Adityanath Uttar Pradesh ministro nagusiaren eskutik UP egunean, 2024ko urtarrilaren 24an.
* *Gazte Zientzialarientzako ISRO saria* 2007an, APJ Abdul Kalam Indiako presidentearen eskutik.
* Karidhalek *ohorezko doktoretza* bat jaso zuen Lucknoweko Unibertsitatetik, bere *alma* mater-etik. Anandiben Patel gobernadoreak eman zuen.
* Karidhalek TED eta TEDx ekitaldietan ere aurkeztu du Mars Orbiter misioaren arrakasta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Nola joan zen India Martera TED
Chattahoochee ibaia

**Chattahoochee ibaia**, AEBetako hego-ekialdean dagoen ibai bat da, Georgia, Alabama eta Florida estatuetatik igarotzen dena. 690 kilometro luze ditu.

Blue Ridge mendietako Chattahoochee–Oconee Baso Nazionalan jaiotzen da, Jacks Knob menditik hurbil eta Georgia estatuan, eta behin Georgia eta Alabama arteko mugan barna ibilbidea egin ondoren, Georgia eta Florida estatuen mugan eta Flint ibaiaren elkargunean, bere urak Apalachicola ibaian isurtzen ditu.
Apalachicola ibaia

**Apalachicola ibaia**, AEBetako hego-ekialdean dagoen ibai bat da, Florida estatuetan. 260 kilometro luze ditu.

Georgia eta Florida estatuen mugan eta Chattahoochee ibaia eta Flint ibaiaren elkargunean jaio eta bere urak Mexikoko golkoan isurtzen ditu.
Indiako Parlamentua

**Indiako Parlamentua**, **Sansad** (, ) ere deitua, Indiako gobernuaren ganbera biko adar legegilea da. Indiako presidenteak eta bi ganberek osatzen dute: Rajya Sabha (Estatuen Kontseilua) eta Lok Sabha (Herriaren Etxea). Presidenteak, legegintzaldiko buru gisa, botere osoa du Legebiltzarreko edozein ganberatako legegintzaldia deitzeko eta luzatzeko, edo Lok Sabha desegiteko. Legebiltzarraren egoitza New Delhin dago.

## Ezaugarriak 
Indiako herrialdea errepublika federala da, eta parlamentu-gobernua du. Estatua hainbat lurralderen batasun historikoa da, non bakoitzak nolabaiteko autonomia duen konstituzio komun batekin, independentzia lortu ondoren batzar konstituziogile batek onartu zuena.

Erabiltzen den gobernu-sistema Mahatma Gandhik eta baita indarkeriarik ezaren sinesmen sutsuak inspiratu zuten.

Legebiltzarraren egoitza New Delhin dago, lorategiak dituen berdegune batean, aintzira batetik oso gertu.

### Rajya Sabha: Bigarren ganbera 
Rajya Sabha parlamentuko bigarren ganbera da, Estatu Kontseilua ere deitua. 250 kidek osatzen dute guztira, eta sei urteko agintaldiak dituzte. Agintaldiak bi urtean behin berritzen dira. Bere kideak estatuetako legegintza-organoek aukeratzen dituzte, gehi presidenteak hautatutako 12, nahiz eta presidenteak ezin dituen bere agintaldiak ezeztatu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ibai Agirre

**Ibai Agirre Basurko** (Mutriku, Gipuzkoa, 2007ko urtarrilaren 10a) Euskal Herritar futbolaria da.

## Biografia 
Erdilari lanetan aritzen da. Errealaren harrobian hezia, 2024an Berion jokatu zuen. 2025eko azaroan Bigarren mailan egin zuen debuta Sanserekin.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 29an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
Lakshmi Gopalaswamy

**Lakshmi Gopalaswamy** (Bangalore, India, 1970eko azaroaren 7a) aktore, modelo eta dantzari klasikoa da.

## Bizitza 
Kanares familia jatorria du. Gurasoak Uma Gopalaswamy eta M.K Gopalaswamy izan ziren.

### Ibilbidea 
2000. urtean egin zuen debuta, eta tamil, kanares eta malabarera zinemetan jardun du. Kerala estatuko zinema saria irabazi zuen, Vodafone Thakadhimi dantza ikuskizunean epailea izan zen. Iragarki askotan agertu da, bereziki Malabarerakoetan. Telebistako telesail batzuetan ere jardun zuen, Jeevan TV-n «Urrezko bikotea» izeneko joko-programa du.

Dantzari klasikoa da, bharatatyam-ean espezializatua. Dantza ikuskizunak aurkezten jardun du.

## Filmografia 
* 2000, *Arayannangalude Veedu*
* 2000, *Kochu Kochu Santhoshangal*
* 2004, *Symphony*
* 2005, *Boy Friend*
* 2010, *Shikkar*
* 2015, *Karbonn*

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2000n, Kerala Estatuko Zinema Saria, antzeztaldeko emakumezko aktorea
* 2001ean, Asianet Saria
* 2007an, Keralako Estatuko Zinema Saria eman zioten bigarren mailako aktoreari
* 2014an, Emakumezko Aktore Onenaren Karnataka Estatuko Zinema Saria

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2026ko Korrika

**2026ko Korrika** edo **24. Korrika** Korrika jaialdiaren hogeita laugarren edizioa izan zen, Euskal Herrian zehar ibiltzekoa. AEK elkarteak antolatu zuen, eta Errigora kolektiboa omendu zuen. Euskara gara lelopean, martxoaren 19tik 29ra zen egitekoa.

## Ibilbidea 
Atharratze-Sorholüzetik (Zuberoa) zen abiatzekoa, martxoaren 19an, eta Bilbon (Bizkaia) amaitzekoa, martxoaren 29an, 2.175 kilometro eta 3.436 lekuko-hartzeren ostean. Ekitaldi guztietan bezala Euskal Herriko zazpi probintzietatik barrena zen korritzekoa. 

Bilbon, 12:45 aldera amaitu zen, lekukoa Bilboko udaletxearen aurreko plazara heltzean. Milaka euskaltzale bildu ziren azken lekukoari harrera egin eta ospatzera. Bertan argitu zen nork eramango zuen lekukoa azken metroetan, eta barruko mezua nork idatzi zuen: Euskal Herriko zazpi lurraldeetako zazpi gaztek. Mezu kolektiboa izan zen, beraz. Beren mezua «Euskara gara eta hemen gaude» izan zen. 

## Argazkiak eta bideoak 

Fitxategi:Korrika 2026 hastapena - Atharratze 1.webm|Korrika hastapeneko adierazpena Atharratzen
Fitxategi:Korrika 2026 Altsasu (79079).jpg|Altsasun
Fitxategi:Korrika 2026 1850 lekuko Zumaia.jpg|Zumaian
Fitxategi:2026ko Korrika Gasteizen.jpg|Korrika Gasteizen
Fitxategi:Korrika 2026 Aretxabaletan 02.jpg|Aretxabaletan, ordu txikitan
Fitxategi:Korrikaren lekukoa Errenteriako Herriko plaza gurutzatzen.jpg|Errenteriako plazan
Fitxategi:Korrika 2026 Altsasu (82653).jpg|Olatzagutitik Altsasura

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Korrikaren webgunea
Ignazio Cassis

**Ignazio Daniele Giovanni Cassis** (Sessa, 1961eko apirilaren 13a) italiar sendagile eta politikaria da. Suitzako Konfederazioko presidentea izan zen 2022an.

Cassis Suitzan jaio zen, italiar herritartasunarekin. Suitzako hiritartasuna jaso zuen 1976an, bere gurasoekin batera. 2017an italiakoari uko egin zion.

Medikuntza ikasi zuen Zürich eta Lausanako unibertsitateetan, eta barne-medikuntzan eta osasun publikoan espezializatu zen. 1996tik 2008ra Ticino kantonamenduko medikua izan zen, eta 2008tik 2012ra Suitzako Medikuen Elkartea zuzendu zuen.

Suitzako Alderdi Liberal Erradikaleko kidea da, eta 2007tik 2017ra Suitzako Kontseilu Nazionaleko kidea izan zen. 2017tik Suitzako Kontseilu Federaleko kidea da eta Kanpo Arazoetako departamentua zuzentzen du. Israelgo estatuaren aldekoa da, eta Europar Batasunarekin lerrokatu zen Errusiaren aurkako zigorretan.

Suitzako Konfederazioko presidentea izan zen 2022an.
Trivandrumgo artxidiozesia

**Trivandrumgo artxidiozesia** (; , ) Erromatar Eliza Katolikoaren indiar artxidiozesia da. 1937ko uztailaren 1ean ezarri zen elizbarruti gisa eta 2004ko ekainaren 3an artxidiozesi mailara igo zen. Artzapezpikuaren egoitza Thiruvananthapuramen dago. Egun artzapezpikua Thomas Jessayyan Netto da.

## Ordinarioak 
### Trivandrumgo apezpikuak 
* Vincent Victor Dereere (1937-1966)
* Peter Bernard Pereira (1966-1978)
* Benedict Jacob Acharuparambil (1979-1991)
* Maria Callist Soosa Pakiam (1991-2004)

### Trivandrumgo artzapezpikuak 
* Maria Callist Soosa Pakiam (2004-2022)
* Thomas Jessayyan Netto (2022-)

## Apezpiku lagunkideak 
* Peter Bernard Pereira (1961-1966)
* Maria Callist Soosa Pakiam (1989-1991)

## Apezpiku laguntzaileak 
* Peter Bernard Pereira (1955-1961)
* Christudas Rajappan (2016-)

## Iruditegia 

Fitxategi:St. Joseph's Cathedral, Trivandrum 01.jpg|Thiruvananthapuramgo San Jose katedrala.
Fitxategi:St. Joseph's Cathedral, Trivandrum 44.jpg|San Jose katedrala gauez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alleppeyko elizbarrutia

**Alleppeyko elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren indiar elizbarrutia da. 1952ko ekainaren 19an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Alappuzhan dago. Egun apezpikua James Raphael Anaparambil da.

## Ordinarioak 
* Michael Arattukulam (1952-1984)
* Peter Michael Chenaparampil (1984-2001)
* Stephen Athipozhiyil (2001-2019)
* James Raphael Anaparambil (2019-)

## Apezpiku lagunkideak 
* Peter Michael Chenaparampil (1982-1984)
* Stephen Athipozhiyil (2000-2001)
* James Raphael Anaparambil (2017-2019)

## Iruditegia 

Fitxategi:Arthunkal Church - അർത്തുങ്കൽ പള്ളി 07.jpg|Arthunkalgo San Andres basilika.
Fitxategi:Sacred Heart Seminary.jpg|Mayitharako Jesusen Bihotz Guztiz Santuaren apaizgaitegia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Neyyattinkarako elizbarrutia

**Neyyattinkarako elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren indiar elizbarrutia da. 1996ko ekainaren 14an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Neyyattinkaran dago. Egun apezpikua Selvarajan Dasan da.

## Ordinarioak 
* Vincent Samuel (1996-2025)
* Selvarajan Dasan (2025-)

## Apezpiku lagunkidea 
* Selvarajan Dasan (2025)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Genaro Xabier Vallejos

**Genaro Xabier Vallejos Jabala**​ (Zangoza, 1897-1991) nafar apaiz eta idazlea izan zen. 

## Biografia 
1897ko martxoaren 11n jaio zen Zangozan, Nafarroa Garaia eta eleberria zein olerkia landu zituen. 1922an *Volcán de amor* lana estreinatu zuen, Frantzisko Xabierren bizitzari buruzko antzezlana. 1926an Mariano de Cavia saria jaso zuen «Mi paraguas» izeneko artikuluarengatik. 1991eko abenduaren 11n hil zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gangotri

**Gangotri** Indiako Uttarakhand estatuko Uttarkashi barrutian dagoen herri bat eta *Nagar Panchayat* (udalerria) bat da. Uttarkashi udalerritik 99 kilometrora dago, barrutiko egoitza nagusitik. Bhagirathi ibaiaren –Ganges ibaiaren jatorria– ertzean dagoen erromes hiri hindua da. Hiria Himalaia mendikate handian dago, 3.100 metroko garaieran. Kondaira hindu ezagun baten arabera, Ganga jainkosa hemen jaitsi zen Shivak bere ileko xerloetatik ibai ahaltsua askatu zuenean.

[thumb|[Bhagirathi ibaia eta Himalaya Gangotrin, Uttarakhand]]

## Garrantzia 
### Ganga ibaia 
Gangotri Chota Char Dham erromesaldi zirkuituko lau guneetako bat da. Ganges ibaiaren jatorria ere bada, eta, hinduismoaren arabera, Ganga jainkosaren egoitza. Ganges ibaiaren iturburua Bhagirathi ibaia da, Gangotri glaziarretik sortua.  Ibaia Alakananda ibaiarekin bat egiten duenean Devprayag izeneko herrian, azkenean *Ganga* izena hartzen du. 

Ibaiaren ondoan harri bat dago, non Bhagiratha erregeak Shivari penitentzia egin zion Ganga lurrera jaisteko eta bere arbasoen bekatuak barkatzeko.  Beste kondaira baten arabera, Pandavak 'Deva Yajna' handia egin zuten hemen, Mahabharatako gudu epikoan beren senideen heriotzak barkatzeko**.** Hinduek uste dute Bhagirathi ibaiaren ertzean arbasoen errituak egiteak arbasoen espiritua birjaiotze ziklotik askatzen duela eta uretan bainu santu batek orainaldian eta iraganean egindako bekatuak garbitzen dituela. 

### Gangotri tenplua 
Jatorrizko Gangotri tenplua Amar Singh Thapa jeneral nepaldarrak eraiki zuen eta geroago XIX. mendean zaharberritu zen.  Tenplua urtero Diwali egunetik itxita egoten da eta Akshaya Tritiyan berriro irekitzen da.  Garai horretan, jainkosaren idoloa Mukhba herrian gordetzen da, Harsil ondoan. Tenpluko erritu-betebeharrak pujarien Semwal familiak gainbegiratzen ditu. Pujari hauek Mukhba herrikoak dira.

## Demografia 
Indiako 2011ko erroldaren arabera, guztira 47 familia bizi ziren Gangotri-n. Gangotri-ko biztanleria osoa 110koa da, eta horietatik 97 gizonezkoak dira eta 13 emakumezkoak. Gangotri-ko alfabetatze-tasa % 99,1ekoa da. Gangotri-ko biztanleria osoak hindutzat jotzen du bere burua. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sita

Sita, sanskritoz *sīta,* hinduismoaren jainkosa bat da eta *Ramayana* erromantzean Rama heroi nagusiaren emazte gisa agertu zitzaion. Lakshmiren avatar gisa, emakume baten bertute idealak irudikatzen ditu, baita aberastasuna ere.

## Bizitza 
Janaka eta Sunayanaren alaba da. Jaiotza istorio desberdin eta kontraesankorretan dago kontatua, baina sasoi prebedidikoetako jainkosa ama nagusi baten alaba dirudi. Berarekin, pisu eta bolumen handiko arku magiko bat agertzen da, eta esaten da tiro egitea lortzen duenak baino ezin izango duela aukera bere eskuan izan, Ramak beste hautagai batzuekin egindako lehiaketa batean lortzen duen balentria. 

### Ibilbidea 
Ravanak bahitu egin zuen Sita. Basoan zegoela, hainbat abentura izan zituen senarrak neska salbatzeko. Erregearen jauregira itzultzean, Sita adulterio-salaketa faltsuei aurre egin behar izen zien, eta aldi baterako erbestera bidali zuten. Han bakarrik hazi zituen Lava eta Kusha bikiak. Azkenean barkatu egin zioten eta zegokion tronua hartu zuen berriro.

## Zineman 
1976. urtean *Seetha* Kalanyha film mitologikoan  Jada Prada aktoreak interpretatu zuen Sita jainkosa.

## Aintzatespenak 
* Argien edo diwalien zeremoniaren zati bat haren omenez da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gangotri (argipena)

**Gangotri** Indiako Uttarakhand estatuko herri eta erromesaldi gune bat da.

**Gangotrik honako** hau ere adieraz dezake:

* Gangotri Bhandari (1956an jaioa), Indiako emakumezkoen hockey taldeko jokalari ohia
* Gangotri Kujur, Indiako politikaria
* Gangotri glaziarra, Bhagirathi ibaiaren iturburua
* Gangotri (behia), Britainia Handian RSPCAk hil zuen tenpluko behia
* *Gangotri* (filma), 2003ko K. Raghavendra Raok zuzendutako telugu filma.
* *Gangotri* (2007ko filma), 2007ko Bhojpuri filma
* *Gangothri* (filma), 1997ko Indiako malayalam filma
* Gangotri parke nazionala, Uttarkashi barrutian dagoen parke nazionala, Uttarakhand, India
* Gangotri mendi multzoa, 6.600 m inguruko gailurrak dituena, Indiako Uttarakhand estatuko Garhwal Himalaiaren azpisaila, Gangotri glaziarra inguratzen duena.
* Dakshin Gangotri, Indiako zientzia-basea Antartikan
* Dakshin Gangotri glaziarra, Schirmacher oasiaren Antartikako Babes Bereziko Eremua
Punalurreko elizbarrutia

**Punalurreko elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren indiar elizbarrutia da. 1985eko abenduaren 21ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Punalurren dago. Egun apezpikua Selvister Ponnumuthan da.

## Ordinarioak 
* Mathias Kappil (1985-2005)
* Joseph Kariyil (2005-2009)
* Selvister Ponnumuthan (2009-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Quilongo elizbarrutia

**Quilongo elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren indiar elizbarrutia da. 1853ko martxoaren 15ean ezarri zen bikariotza apostoliko gisa eta 1886ko irailaren 1ean elizbarruti mailara igo zen. Apezpikuaren egoitza Kollamen dago. Egun apezpikua Paul Anthony Mullassery da.

## Ordinarioak 
### Quilongo bikario apostolikoak 
* Emanuele Valerga (1854-1864)
* Ephrem-Edouard-Lucien-Théoponte Garrelon (1868-1870)
* Ildefonso Giovanni Battista Borgna (1871-1883)
* Ferdinand Maria Ossi (1883-1886)

### Quilongo apezpikuak 
* Ferdinand Maria Ossi (1886-1905)
* Alberic Ludwig Benziger (1905-1931)
* Vincent Victor Dereere (1936-1937)
* Jerome M. Fernandez (1937-1978)
* Joseph Gabriel Fernandez (1978-2001)
* Stanley Roman (2001-2018)
* Paul Anthony Mullassery (2018-)

## Apezpiku lagunkidea 
* Alberic Ludwig Benziger (1900-1905)

## Santuak eta kanonizaziorako hautagaiak 
* Jerome M. Fernandez Jainkoaren mirabea

## Iruditegia 

Fitxategi:Kollam Infant Jesus KathedraleJS.jpg|Kollamgo Jesus Haurraren katedral zaharra.
Fitxategi:Kollam neue Kathedrale.JPG|Kollamgo Tangasseri auzoko Jesus Haurraren katedral berria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kalpana Dash

thumb|Everest mendia
**Kalpana Dash** (Dhenkanal, Odisha; 1966ko uztailaren 7a - Everest mendia, 2019ko maiatzaren 23a) indiar mendizale eta abokatua izan zen. Everest mendia eskalatzen odia talde etnikoko lehen alpinista izan zen, 2008ko maiatzaren 21ean gailurra eginez, Estatu Batuetako, Kanadako eta Nepaleko bost kideko talde batekin.

Aurretik ere saiatu zen Everest bi aldiz igotzen, bata 2004an eta bestea 2006an, baina huts egin zuen eguraldi txarragatik eta bere osasun egoeragatik.

## Heriotza 
2019ko maiatzaren 23an, Dashek beste bi pertsonarekin Everest gailurrera heltzea lortu zuen, baina jaitsieran gaixotu eta justu Everest mendiko balkoi gainean hil zen.

Bere heriotzaren arrazoia Everesteko gailurretik gertu zegoen ezohiko jende pilaketa izan zen, eskalada-leiho estu bat estuagoa bihurtu zelako baldintza klimatiko latzengatik eta Nepalgo gobernuak ehunka eskalatzaileri baimenak eman zizkielako.

Gutxienez 11 eskalatzaile hil ziren 2019ko eskalada denboraldian, horietako asko alpinista beteranoak, Nepal, Europa, Estatu Batuak eta Indiakoak, apiril eta maiatzean.  Donald Cash estatubatuarra edo Anjali Kulkarni indiarra izan ziren hildakoetako batzuk Dashen aste berean.

Kalpanaren gorpua sherpek berreskuratu zuten eta Indiara eraman zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oto (erreka)

**Oto** Gipuzkoako hegoaldeko erreka bat da, Goierri eskualdean kokatua dago. Beasaingo Txoritegi mendiaren iparraldean sortzen da eta bere urak Ibaieder errekara isurtzen ditu. Erreka onen luzera 1200 metrotakoa da.

Oto erreka, Txoritegi mendiaren iparraldean, Oroldio muinoaren ipar-mendebaldean  mendealderantz  irteten den sakanean, Azariuloeta deitzen duten lekuan eratutako laupabost iturburu txikietatik sortzen da.

Hasieran Errekatxikieta izena hartzen du, baina Oto erreka izena bereganatzen du Otogoena, Otoredikoa, Otabarrena eta Otoerripa baserriek eratuta­ko Oto auzora inguratzen denean.

Baserri horiek baino beherago, Errekaundi erreka elkartzen zaio ezkerreko aldetik eta hortik aurrera, jada Errekaundik ezarritako Beasain eta Ezkio-Itsaso arteko mugaleroa ezarritan jarraitzen du, Ibaieder errekari  Itsaso izeneko errotararen parean eskuinaldetik sartzen zaion arte.

Mandubiko gainetik Aratz-Matxinbentara jaisten den errepideak, bi aldiz zeharkatzen du erreka hau.

## Erreferentziak
Kokichi Tsuburaya

**Kōkichi Tsuburaya** (円谷 幸吉, Tsuburaya Kōkichi) (jaiotza: Kokichi Tsumuraya (円谷 幸吉, Tsumuraya Kōkichi); 1940ko maiatzaren 13a - 1968ko urtarrilaren 9a) japoniar atleta bat izan zen, nagusiki maratoian parte hartu zuena. Kokichi Japoniako Lurreko Autodefentsa Indarko 1. teniente bat ere izan zen.

## Korrikalari ibilbidea 
Tsuburaya 1964ko Tokioko Udako Olinpiar Jokoetan lehiatu zen, 10.000 metroko proban seigarren postuan amaituz eta maratoian ere parte hartuz, lehiaketaren azken egunean. Abebe Bikila etiopiarrak irabazi zuen lasterketa erabakigarria, proba horretan bere titulua defendatzen lehen gizona bihurtuz, 1960an Erroman oinutsik irabazi baitzuen. Tsuburaya bigarren sartu zen estadioan, baina azken itzulian Basil Heatley britainiarraren esprint sutsuak gainditu zuen eta hirugarren postuan amaitu zuen, brontzezko domina irabaziz. Tsuburaya lotsatu egin zen Heatleyren aurkako porrotarekin, Kenji Kimihara maratoilariari esanez: "Barkaezina den akats bat egin dut japoniar herriaren aurrean. Hurrengo Olinpiar Jokoetan, Mexikon, korrika eta Hinomaru altxatuz konpondu behar dut".

Tokioko Olinpiar Jokoen ondoren, Tsuburayak bizkarreko arazo etengabea izan zuen, lunbago izenekoa.

## Heriotza 
Tsuburayak bere buruaz beste egin zuen 1968ko urtarrilaren 9an. Bere gorpua Mexiko Hiriko Olinpiar Jokoetarako entrenatzen ari zela ostatu hartzen ari zen logelan aurkitu zuten. Brontzezko dominari helduta zegoen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak