open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Arrieta Rodríguez

**Arrieta Rodríguez Elosegi** (Donostia, 2002ko ekainaren 27a) gipuzkoar alpetar eskiatzailea da.

Irimo Eski Kirol Klubeko kidea, Espainiako txapelduna da konbinatuan (2021) eta eslalomean (2023 eta 2025). Munduko Eski Txapelketan eta Europako Eski Kopan 2023an hartu zuen parte lehen aldiz Rodríguezek, eta ondotik munduko onenak «gero eta gertuago» ikusten zituela adierazi zuen. 2026ko otsailaren 18an Milan-Cortina d'Ampezzoko Neguko Olinpiar Jokoetan eslalomeko proban debutatuko du, Tofaneko eski alpinoko pistetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* "Hogei onenen artean sailkatzea da helburua", 2026ko otsailaren 18ko Berria.
Álvaro Romero

**Álvaro Romero Villanueva** (Donostia, 2003ko uztailaren 3a) gipuzkoar snowboardlaria da.

## Biografia 
Brontzezko domina bat irabazi zuen 2020ko Lausanako Gazteriaren Olinpiar Jokoetan eta bi domina Junior mailako Snowboardeko Munduko Txapelketan, brontzea 2021ean eta urrea 2023an. 2023an bigarren izan zen Munduko Kopako proba batean, Suitzako Veysonnazeko estazioan, eta handik bi astera, junior mailako munduko txapeldun, Passo San Pellegrinon (Italia).

2026an azken orduan lortu zuen Milan eta Cortina d’Ampezzoko Olinpiar Jokotarako sailkatzea. Urtarrilaren 18an, Txinako Dongbeiya estazioan jokatu zen Munduko Kopako azken proba, eta hil ala biziko jarduna egin behar zuen sailkatzeko. 32. postua lortuta, bere lehen Olinpiar Jokoetarako ateak zabaldu zaizkio Romerori. Snowboard kros modalitatean lehiatuko da, Lucas Egibar herrikidearekin batera.

## Erreferentziak
Dušan Gregović

**Dušan Gregović** () diplomazialari eta politikari montenegroarra izan zen

## Biografia 
Kastel Lastvan, gaur egun Petrovac jaio zen 1875. urtean. Cetinjen graduatu zen batxilergoa, baita Konstantinoplako Galatasaray Turkiako Lizeoan ere. Montenegrora itzuli zenean, Montenegroko Printzerriko Kanpo Arazoetako Ministerioko idazkari bihurtu zen. 1906an Shkodran kontsul bihurtu zen eta kargu hori 1907ra arte izan zuen. Ondoren, Montenegroko Negozioen Kargudun izendatu zuten Konstantinoplan, 1907ko maiatzetik 1909ra. 1910ean Montenegroko kontsul hautatu zuten berriro Shkodran, eta han egon zen 1911ra arte, Petar Plamenacek ordezkatu zuen arte. 1911ko abuztuaren 23tik 1912ko ekainaren 19ra arte Kanpo Arazoetarako ministro izan zen. Vienara egindako bisita batean (1912), Nikolas I.a erregeak lagundu zion. 1918tik aurrera, Serbiarren, Kroaziarren eta Esloveniarren Erresumako Kanpo Arazoetarako Ministerioko departamentu-buru bihurtu zen. Belgraden hil zen 1923an

## Beste kargu diplomatikoak 
## Kanpo estekak
Annika Mehlhorn

**Annika Mehorn** (Kassel, Alemania, 1986ko abuztuaren 5a) alemaniar igerilaria da, tximeleta estiloko probetan espezializatua.

## Kirol ibilbidea 
2005eko Munduko Igeriketa Txapelketan, Montrealen (Kanada), brontzezko domina irabazi zuen 4 x 100 metro estiloetan, tximeleta-luzera igerian, Australiaren eta Ameriketako Estatu Batuen atzetik (zilarra); lau urte geroago, 2009ko Munduko Igeriketa Txapelketan, brontzezko domina irabazi zuen 4 x 100 metro estiloko erreleboetan, tximeleta estiloan igeri eginez, 3:55.79 segundoko denborarekin, Txinaren atzetik, (urrea 3:52.19 segundorekin, munduko errekorra) eta Australia (zilarra 3:52.58 segundorekin).

## Palmaresa 
### Munduko Txapelketa 
#### Igerileku handian 
* **2001eko Munduko Txapelketa** Fukuokan (Japonia):
** link=Archivo:Silver_medal_icon.svg|15x15px Zilarrezko domina 200 metroko tximeletan
* **2005eko Munduko Txapelketa** Montrealen (Kanada):
** link=Archivo:Bronze_medal_icon.svg|15x15px Brontzezko domina 4 × 100 metro estiloetako erreleboan
* **2009ko Munduko Txapelketa** Erroman (Italia):
** link=Archivo:Bronze_medal_icon.svg|15x15px Brontzezko domina 4 × 100 metro estiloetako erreleboan

### Europako txapelketak 
#### Igerileku handian 
* **2002ko Europako Txapelketa** Berlinen (Alemania):
** link=Archivo:Bronze_medal_icon.svg|15x15px Brontzezko domina 200 metro tximeleta proban
* **2006ko Europako Txapelketa** Budapesten (Hungaria):
** link=Archivo:Silver_medal_icon.svg|15x15px Zilarrezko domina 4 × 100 metro estiloetako erreleboetan.

#### Igerileku txikian 
* **1999ko Europako Txapelketa** Lisboan (Portugal):
** link=Archivo:Silver_medal_icon.svg|15x15px Zilarrezko domina 100 metroko estilo lauko proban.
* **2000ko Europako Txapelketa** Valentzian (Espainia):
** link=Archivo:Gold_medal_icon.svg|15x15px Urrezko domina 200 metroko tximeletan
** link=Archivo:Silver_medal_icon.svg|15x15px Zilarrezko domina 100 metroko estilo banakako proban
** link=Archivo:Silver_medal_icon.svg|15x15px Zilarrezko domina 400 metroko estilo lauko proban
* **2007ko Europako Txapelketa** Debrecenen (Hungaria):
** link=Archivo:Gold_medal_icon.svg|15x15px Urrezko domina 4 × 50 metroko estiloetako erreleboan
** link=Archivo:Bronze_medal_icon.svg|15x15px Brontzezko domina 200 metro tximeleta proban

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Laida Alzola Hierro

**Laida Alzola Hierro** (Iurreta, Bizkaia, 2007ko uztailaren 31) euskal txirrindularia da.

## Bizitza 
Kirol munduan hazi da eta umetatik txirrindularitza gertutik bizi izan du etxean. Gurasoak Naia Alzola Amezua durangar triatleta eta aita Alberto Hierro Seco bilbotar txirrindularia dira. Amak eskian eta triatloian ibili ostean, urte asko eman zituen ziklo-krosean. Ama du erreferente nagusi eta haren aholkuak baliotsuak dira Laidarentzat. Elite mailako debutaren ostean, txikitatik hainbestetan ikusitako Durango-Durango klasikoan parte hartzeko aukeran dago. 

* 2025-2026 Eulen-Amenabar

* 2024-2025 Mirat Team
* 2023-2024 Rio Miera-Meruelo / Rio Miera-Meruelo-Next Generation
* 2022-2023 Café Dromedario-Flotamet

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Miriam Garlo

**Miriam García López** (Molina de Segura, Murtzia, 1984) espainiar aktore eta aktibista da. Ezaguna egin zen batez ere Eva Libertad ahizpa zuzendariaren *Sorda* (2025) filmean protagonista izateagatik. Espainiako zinema garaikidean pertsona *gorren* irudikapenari egindako ekarpenarengatik nabarmendu da bere lana. 2026ko aktore berri onenaren Goya saria jaso zuen *Sorda* filmean egindako lanarengatik.

## Bizitza 
Miriam Garlo 1984an jaio zen Murtzia eskualdeko Molina de Segura udalerrian. Haurtzaroan entzumenaren zati handi bat galdu zuen erreakzio alergiko baten ondorioz, eta horrek bere bizi eta arte esperientzia markatu zuen. Urte luzez, ezpainetako irakurketaren bidez komunikatu zen nagusiki, eta helduarora arte ez zuen Espainierazko Zeinu Hizkuntza ikasi, eta hori inflexio puntu pertsonal eta sortzailea izan zen.

### Ibilbidea 
*Sorda* filmarekin (2025) heldu zitzaion zinemarako debuta, amatasuna eta identitatea emakume *gor* baten ikuspegitik lantzen dituen film luzearekin. Filma Berlingo Nazioarteko Zinema (Berlinale) Jaialdiko Panorama sailean aurkeztu zuten, Publikoaren Saria jaso zuen bertan, eta gero Malagako Zinemaldian Espainiako film onenaren Urrezko Biznaga lortu zuen.

Bere interpretazioari esker, Garlok kritikaren aintzatespena jaso zuen eta hainbat saritarako izendatua izan zen, Goya sarietarako izendapena barne, emakumezko aktore berri onenaren kategorian. 2026ko otsailaren 28an Aktore berri onenaren Goya saria jaso zuen *Sorda* filmean egindako lanarengatik.. 

### Aktibista 
Garlok publikoki defendatu du beharrezkoa dela pertsona gorren irisgarritasun eta ordezkaritza handiagoa izatea kulturaren eta hedabideen esparruan, informazioa eta hezkuntza izateko dauden egiturazko oztopoak azpimarratuz.

## Filmografia 
### Zinea 
* *Gorra* (2025), Angela pertsonaia

### Film laburrak 
* *Nikolina* (2020), emo neska gisa
* *Sorda* (2021), Angela gisa

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2026ko otsailaren 28an, Aktore berri onenaren Goya saria jaso zuen, *Sorda* filmean egindako lanarengatik. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Sorda* Wikipedian
* Miriam Garlori elkarrizketa. "Sorda" filmeko aktore protagonista. Zeinuen hizkuntzara egokitutako bideoa.
Little Saint James

**Little Saint James** uharte pribatua da Estatu Batuetako Birjina Uharteetan, Saint Thomas uhartearen hego-ekialdean. Little Saint James uhartetxo bat da; 28 eta 32 hektarea arteko azalera du.

## Historia 
Uhartearen jabetza Jeffrey Epstein haur-sexu abusu egiteagatik espetxeratutako estatubatuarrarena izan zen, 1998tik 2019an hil zen arte. Garai horretan, pederastaren egoitza eta operazio-zentro gisa erabili zen uhartea.

Uharteak ospea hartu zuen nazioartean, Epsteini lotutako adingabeen sexu-esplotazio eta -trafikoko sareari lotutako gune nagusietako bat zela adierazi zuten ikerketa federalen ondorioz. 2025eko abenduan, sexu-delitugilearen uharteko hainbat irudi argitaratu ziren, Gobernuaren Ikuskapen eta Erreforma Batzordeak zabaldu zituenak.

## Beste izenak 
Epsteinen aktibitateak zirela eta, uharteak beste izenak ezagutu zituen:
* Epstein Uhartea
* Pedofiliaren uhartea
* Elite pederastaren uhartea

## Iruditegia 

Fitxategi:USVI IMG 5365 - Serene outdoor pool area with stone tiles palm trees and buildings featuring vibrant blue roofs under a cloudy sky.jpg|Eremu nagusiko eraikinak. Ezkerrean lau ostatu.
Fitxategi:USVI IMG 9221 Redacted page1 - Grand study room with ornate patterned armchairs bookshelves and a large blackboard all set under a bright painted ceiling.jpg|Epsteinen etxolaren barrualdea.
Fitxategi:USVI IMG 5356 - Lush green lawn slopes down to a stone-paved walkway overlooking the turquoise sea and distant islands under an overcast sky.jpg|Egoitza Nagusiko terrazatik ikuspegia.
Fitxategi:EFTA00002941-Temple - Striking blue and white striped building with arched doors stands on a coastal terrace surrounded by palm trees and red-striped pavement under a bright sky.jpg|Tenplua.
Fitxategi:USVI IMG 5410 - Serene coastal patio with palm trees stone walls and a private pool overlooking the ocean.jpg|Igerilekuko etxetik tenplurantz begira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Uhartearen irudiak.
Ines Diers

**Ines Diers** (Rochlitz, Alemania, 1963ko azaroaren 2a) alemaniar igerilaria da, freestyle.

## Igerilari ibilbidea 
16 urte zituela, bost domina irabazi zituen 1980ko  Udako Olinpiar Jokoetan, Moskun (Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuna (SESB)). 4 × 100 metro igeriketa libreko erreleboko eta 400 metro igeriketa libreko txapeldun olinpikoa, zilarrezko domina lortu zuen 200 metro eta 800 metro igeriketa librean eta brontzezko domina 100 metro igeriketa librean.

## Palmaresa 
### Europako Txapelketa 
**1981eko Europako Txapelketa** Split-en (Jugoslavia):

* link=Archivo:Gold_medal_icon.svg|15x15px Urrezko domina 400 metro estilo librean
* link=Archivo:Gold_medal_icon.svg|15x15px Urrezko domina 4 × 100 erreleboetan
* link=Archivo:Silver_medal_icon.svg|15x15px Zilarrezko domina 800 metro estilo librean

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* databaseOlympics
Linn Gestblom

**Linn Gestblom** (1994ko uztailaren 21a) suediar kirolaria da, Biatloi diziplinan lehiatzen den eskiatzailea. Munduko Kopan lehiatu zen, eta Suedia ordezkatu zuen 2016ko Munduko Txapelketan. Gestblomek ibilbide bikaina izan du biatloian, Olinpiar Jokoetan eta Munduko Txapelketetan parte hartu baitu.

2018ko Pyeongchangeko Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina irabazi zuen Suediako emakumezkoen errelebo taldearekin. 2019ko Östersund Munduko Txapelketan beste zilarrezko domina bat irabazi zuen emakumezkoen errelebo lasterketan, etxean jokatu zena. 2024/2025 denboraldian, Gestblom erabat erretiratu zen lehiaketatik, 2024ko udaberrian sorbaldako ebakuntza egin ondoren. Duela gutxi itzuli zen Munduko Kopara, 2026ko urtarrilean, sorbaldako eta bihotzeko arazoetatik sendatze luze baten ondoren, Olinpiar Jokoetarako leku bat lortzeko helburuarekin. Bere senarrarekin, Christian Gestblomekin, Torsbyra (Värmland) joan da bizitzera.

## Kirol lorpenak 
**Olinpiar Jokoetako dominak**

* **Urrea** emakumezkoen erreleboan (4 x 6 km) Pekinen 2022an.
* **Zilarrezkoa** emakumezkoen erreleboan (4 x 6 km) Pyeongchangen 2018an.

**Munduko Txapelketako Dominak**

Linnek sei domina irabazi ditu guztira Munduko Txapelketetan, hiru zilarrezkoak eta hiru brontzezkoak barne.

* **Zilarrezko** domina emakumezkoen erreleboan Östersund 2019an.

* Banakako **zilarra** (15 km) Oberhof 2023an.

* **Zilarrezko** domina emakumezkoen erreleboan Nové Město 2024an.
* **Brontzezkoa** errelebo mistoan Pokljuka 2021ean.
* **Brontzezkoa** esprintean (7,5 km) Oberhof 2023an.
* **Brontzezkoa** emakumezkoen erreleboan Oberhof 2023an.

**Beste bereizgarri batzuk**

Munduko Kopako sailkapen orokor onena: 13. postua 2022/23 denboraldian. IBU Munduko Kopan hainbat podium banakako eta taldekako lortu ditu.

## Kanpo estekak
Madison Hubbell

**Madison Hubbell**  (Lansing, 1991ko otsailaren 24a) izotz gaineko patinatzaile artistiko estatubatuarra da, Zachary Donohue bere bikotea batera lortutako arrakasta olinpikoengatik, mundukoengatik eta Grand Prix-ekoengatik ezaguna da, baita 2022an Pekinen lortutako domina olinpikoengatik eta munduko tituluengatik ere. Lehiaz erretiratu zen Beijingo Jokoen ondoren, eta 2023an Adrián Díaz patinatzaile espainiarrarekin ezkondu zen. Patinatzaileak alaba bat du eta orain talentu gazteen entrenamenduan ari da buru-belarri.

## Kanpo estekak
Padishah

[thumb|[Suleiman I.a, Otomandar Inperioaren padishah. Erretratua Tizianori egokitu zaio, 1530 inguruan.]]

**Padisha** edo **badshah** (, ; ) jatorri persierako errege izendapena da. Etimologikoki persieratik *pād* «maisu» (edo *pati* persiera zaharrekoa eta *shāh* «errege». 

Hainbat monarka goreneko maila aldarrikatzen zuten, gutxi gorabehera antzinako persiar "Errege Handia" eta Mendebaldeko errege nagusiaren baliokidea izanik; geroago Akemenestar Inperioaren osteko eta Indiako mogol enperadoreek hartu zuten. Hala ere, garai batzuetan, oro har, agintari musulman autonomoentzat erabili izan zen, X. mendeko Hudud al-'Alam-en adibidez, non Afganistango printze txiki batzuei ere pādshā(h)/pādshāʼi/pādshāy deitzen zitzaien.

Otomandar Inperioan, *padishah* titulua Otomandar enperadorearentzat soilik gordeta zegoen, Otomandar kantzelaritzak gutxitan atzerriko monarkei *padishah* gisa zuzentzen baitzizaien.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jayne Torvill

**Jayne Torvill** (Nottinghamen, Ingalaterra, 1957ko urriaren 7a) izotz patinatzaile artistikoko kirolaria da. 8 urterekin patinatzen hasi zen, eskolako txango baten ondoren. Gaztetan, kirol-prestakuntza eta Norwich Unionen aseguru-langile gisa egindako lana uztartu zituen, 1975ean Christopher Dean poliziarekin garai hartako dantza-bikote mitikoa osatu zuen arte. Neguko Olinpiar Jokoetan urre bat eta brontzezko domina bat irabazi zituen.

Lehiaketa amateurrean nagusi izan ondoren, Torvill profesionalizatu egin zen 1984an, munduko bira masiboak eginez. 2006an, bere karrerak norabide mediatikoa hartu zuen, ITVko «Dancing on Ice» telebista-programara mentore eta epaile gisa batu baitzen, eta bertan, irudi nagusi gisa mantendu zen 2025ean show-a amaitu zen arte.

## Kanpo estekak
Angel Martino

**Angelina "Angel" Myers Martino** (Turcaloosa, Ameriketako Estatu Batuak, 1967ko apirilaren 25a) estatubatuar igerilari ohia da, sei domina olinpiko irabazi zituena, horietako hiru urrezkoak. Bartzelonan 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan eta Atlantan 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Kirol ibilbidea 
Bartzelonan 1992ko Udako Olinìar Jokoetako estatubatuar taldeak urrezko domina irabazi zuen 4 x 100 metro libreetan eta brontzezkoa 50 metro estilo librean.

Lau urte geroago, Atlantan 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan bi urre irabazi zituen: 4 x 100 metro libreetan —3:39.29 segundoko denborarekin Txina eta Alemaniaren aurretik— eta 4 x 100 metro estiloetan, 4:08.28 segundorekin, Australia eta Txinaren aurretik; eta brontzezko bi domina ere irabazi zituen: 100 metro tximeleta 100 metro libreetan.

## Palmaresa 
Bere ibilbidean zehar zilarrezko domina bat irabazi zuen igeriketako Munduko Txapelketan; bost domina igerileku motzeko Munduko Igeriketa Txapelketan, horietako bat urrezkoa; lau urrezko domina Panamerikar Jokoetan eta zortzi domina Pan Pacific Igeriketa Txapelketetan, horietako sei urrezkoak.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2001ean Georgia Sports Hall of Famen sartu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sasha Cohen

**Sasha Cohenen** (Westwood, Kalifornia, 1984ko urriaren 26a) izotz gaineko patinatzaile artistikoa da. 2006an Estatu Batuetako txapelduna izan zen eta urte berean Neguko Olinpiadetan zilarrezko domina bat lortu zuen. Gainera, zilarrezko bost domina, brontzezko bat eta urrezko bat irabazi ditu Estatu Batuetako Txapelketa Nazionalean, zilarrezko bi domina eta brontzezko bat Izotz gaineko patinaje artistikoko Munduko Txapelketan eta zilarrezko eta urrezko domina bana izotz gaineko patinaje artistikoko Grand Prix finalean. Gainera, zilarrezko bost domina, brontzezko bat eta urrezko bat ditu Estatu Batuetako Txapelketa Nazionalean.

## Ibilbidea 
### Lehenengo urteak
Bere lehen urteetan gimnasta izaten hasi zen, baina, zazpi urterekin, patinaje artistikora aldatzea erabaki zuen; hala ere, hamar urte bete arte ez zen irristaketa serioski egiten hasi eta kirol honetan lehiatzen hasi zen. Cohen 2000ko Estatu Batuetako Patinaje Artistikoko Txapelketan hasi zen nabarmentzen, non, 16 urterekin, zilarrezko domina irabazi zuen.

## Kanpo estekak
Chloe Kim

**Chloe Kim** (Long Beach, 2000ko apirilaren 23a) snowboardean lehiatzen den estatubatuar kirolaria da. Kaliforniako Torrance herrian hazi zen. Bere gurasoak Hego Koreakoak dira jatorriz.

Urrezko domina irabazi zuen 2018ko Pyeongchangeko Olinpiar Jokoetako halfpipe proban, 98,25 puntuko markarekin, Liu Jiayu txinatarra eta Arielle Gold taldekidea gaindituta. Lau urte geroago, 2022an, Pekinen, berriz irabazi zuen urre olinpikoa halfpipean, 94,00 punturekin, Queralt Castellet espainiarra eta Sena Tomita japoniarra gaindituta.

Neguko X. Gameetan hamar domina lortu zituen superpipeko proban, horietatik zortzi urrezkoak (2015, 2016, 2016, 2018, 2019, 2021, 2024 eta 2025eko edizioetan).

2019an eta 2020an Laureus saria jaso zuen, «Urteko ekintzako kirolari onenarena».

2020an The Masked Singer telebista lehiaketan agertu zen, marmoka baten mozorropean.

## Erreferentziak 
## Kabnpo estekak
Aurora Aksnesen diskografia

Aurora kantautore norvegiarrak hauek argitaratu ditu: bost estudio-album, bilduma-album bat, soinu-banda album bat, zazpi iraupen luzeko (bost EP-bilduma barne), 51 single (hamabi, nabarmendutako artista gisa barne), hamabi promozio-single eta 27 musika-bideo.

Aurorak 2015eko maiatzean estreinatu zuen bere lehen lan luzea, *Running with the Wolves*, Decca Records diskoetxearen bidez. EPko abesti batek, *Runaway*, 2021ean arrakasta handia izan zuen nazioarteko single-zerrenda askotan, US Billboard Bubbling Under Hot 100 Singles-en barne. Urte hartan bertan, John Lewis markako Eguberrietako iragarkirako atzeko ahotsa ezarri zuen, Oasis taldearen *Half the World Away* abestiaren bertsioa abestuz, zeinak Erresuma Batuan 11. postua lortu zuen. 2016ko martxoan, Aurorak *All My Demons Greeting Me as a Friend* lehen estudio-albuma argitaratu zuen, *Runaway*, *Running with the Wolves* eta *Half the World Away* aurreko singleak biltzen zituena. Europako hainbat herrialdetako zerrendetan sartu zen, eta Norvegian birritan lortu zuen platinozko ziurtagiria.. Aurretik beste hiru single izan zituen: *Murder Song (5, 4, 3, 2, 1), Conqueror eta I Went Too Far*.

2018an, bigarren estudio-albuma argitaratu zuen, *Infections of a Different Kind (Step 1),* eta *Queendom* eta *Forgotten Love* singleak sortu zituen. Auroraren jarraipen-albuma, *A Different Kind of Human (Step 2)*, 2019ko ekainean argitaratu zen. *Apple Tree* singleak remix gisa arrakasta txikia izan zuen. 2021eko uztailean, Aurorak milioi bat albumaren unitate baliokide baino gehiago saldu ditu mundu osoan.

## Albumak 
### Estudio-albumak 
### Bilduma-albumak 
### Soinu-banden albumak 
## Iraupen luzekoak (EP) 
### Iraupen luzekoen bilduma 
## Singleak 
### Artista nagusi gisa 
### Artista aipagarri gisa 
### Promozio-singleak 
## Gonbidatuekin agerraldiak 
## Abestiak idazteko kredituak 
 Egiaztatu gabeko ahots-ekarpen nagusia adierazten du.

## Musika-bideoak 
## .Erreferentziak
Janina Borońska

**Janina Borońska-Łągwa** (Łódź, 1943ko ekainaren 16a – 2026ko otsailaren 5a) poloniar aktorea izan zen.

## Bizitza 
1966an debutatu zuen antzerkian. 1967an, Łódźeko Zinema Eskola Nazionalean graduatu zen. 1969an masterra lortu zuen. 1985ean eta 2000n, Merizimenduaren Gurutzea jaso zuen (zilarrezkoa eta urrezkoa, hurrenez hurren). Jacek Łągwa musikagile eta abeslariaren ama zen. 2026ko otsailaren 5ean hil zen, 82 urte zituela.

## Filmografia hautatua 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lusitaniako Eliza Katoliko Apostoliko Ebanjelikoa

**Lusitaniako Eliza Katoliko Apostoliko Ebanjelikoa** () Portugalgo kristau-sinesbidea da, Komunio anglikanoko kide dena.

## Kidetza 
Elizen Munduko Kontseiluaren arabera, Lusitaniako Eliza Katoliko Apostoliko Ebanjelikoak 5.000 kide inguru ditu. 2016an, Cambridge University Pressen *Journal of Anglican Studies* aldizkarian argitaratutako ikerketa batek jakinarazi zuen elizak guztira 5.000 kide zituela. 2017an, Routledgek argitaratutako *Growth and Decline in the Anglican Communion: 1980 to the Present* liburuak Durhamgo Unibertsitateko irakasleek editatutako ikerketen berrikuspena bildu zuen, eta bertan jakinarazi zen Portugal osoan 2.700 anglikano zeudela, 1970eko 4.500etik behera.

## Gurtza eta liturgia 
Eliza sortu zen garaian, Otoitz Komunaren Liburuaren 1662ko edizioaren 1849ko portugesezko itzulpena erabiltzen zen. 1884an, elizak bere otoitz-liburua argitaratu zuen, anglikanoen otoitz-liburuetan, liturgia erromatar eta hispano-bisigotikoetan oinarrituta, lehen eliza apostolikoen ohiturak imitatzeko asmoz.

## Apezpikuak 
* Henrique Riley (1880), lehen kontzilioaren presidentea
* Joaquim Santos Figueiredo (1922), apezpiku-ordenaziorik jaso ez zuena
* António Ferreira Fiandor (1958-1961), apezpiku-ordenazioa jaso zuen lehena
* Luís Rodrigues Pereira (1962-1979)
* Fernando da Luz Soares (1980-2013)
* José Jorge Tavares de Pina Cabral (2013-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Paolo da Caylina «gaztea»

**Paolo Caylina «gaztea»** XVI. mendeko italiar margolari bat izan zen, batez ere estilo errenazentistan eta Brescian lan egin zuena.

## Biografia
Vincenzo Foppa eta Paolo Caylina «zaharra»ren iloba zen, eta Bartolomeo Caylinaren semea. Batzuetan, oker, Paolo Foppa edo Paolo Zoppo deitzen zaio. Paolo Caylina «zaharra» Pietro izeneko margolari baten semea zen, Fopparekin batera lanean aritu zena 1458an Pavian eta 1459tik 1575era Brescian. Iturri batzuek diotenez, Paolo Zoppok 1512an gertatu zen Bresciako arpilaketa irudikatuz ontzi bat margotu zuen Andrea Gritti duxarentzat opari gisa pentsatuta, baina ontzia hautsi egin zen, eta horrek, Desenzanon (Garda), atsekabez hiltzea eragin zion.

1578an, Edoloko San Giovanni Battista elizako kapera batean, San Joan Bataiatzailearen bizitzaren eszena bat, Herodesen oturuntza barne, margotu zuen freskoan.

## Galeria

Fitxategi:Collegiata dei Santi Nazaro e Celso decapitazione Caylina il Giovane Brescia.jpg|*Lepo moztea*, Collegiata dei Santi Nazaro e Celso
Fitxategi:Collegiata dei Santi Nazaro e Celso fustigazione Caylina il Giovane Brescia.jpg|*Zigorraldia*, Collegiata dei Santi Nazaro e Celso
Fitxategi:Museo di Santa Giulia Coro delle Monache Brescia.jpg|*Coro delle Monache*, erdiko kaperaren xehetasuna, Museo di Santa Giuliako freskoekin
Fitxategi:Museo di Santa Giulia Coro delle Monache Giuditta Palo da Caylina Brescia.jpg|*Judith eta Holophernesen burua*ren freskoa, Museo di Santa Giulia.
Fitxategi:Museo di Santa Giulia Coro delle Monache Deposizione Paolo da Caylina Brescia.jpg|Deposizioa, Museo di Santa Giulia.
Fitxategi:Museo di Santa Giulia Coro delle Monache Resurrezione noli me tangere Paolo da Caylina Brescia.jpg|*Pizkundea* freskoa Museo di Santa Giulia.

## Erreferentziak
Vladimir Alekseiev

**Vladimir Alekseiev** izan daiteke:

* **Vladimir Jefremovitx Alekseiev** (1784-1832), errusiar eskultorea.
* **Vladimir Fiodorovitx Alekseiev** (1852-1919), errusiar fisikari-kimikaria.
* **Vladimir Abramovitx Alekseiev** (1910-2000), errusiar gidoilaria.
* **Vladimir Mikhailovitx Alekseiev** (1932-1980), zeru mekanikan espezializatutako errusiar matematikaria.
* **Vladimir Nikolaievitx Alekseiev** (1912-1999), errusiar almirantea;
* **Vladimir Stepanovitx Alekseiev** (1961), errusiar teniente jenerala;
Euzko Ikastola Batzaren prestakuntza

alt=Gernika ateratako argazkia 50 andereño prestakuntza ikastaroa bukatzean|thumb|1932ko andereñoen ikastaroaren bukaera argazkia|526x526px
1932an **Euzko Ikastola Batza** elkarteak antolatuta ikastaro edo "cursillo" berezia antolatu zen, *Escuelas Vascas* edo Euzko-Ikastoletan heziketa euskalduna eta katolikoa eman ahal izateko. 

Besteak beste Polixene Trabudua egon zela badakigu, aipamen berezia egiten diotelako sasoiko *Euzkadi* egunkarian 1932ko Maiatzaren 22ko zenbakian, laugarren orrialdean: 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mendebaldeko kristau herria

Mendebaldeko kristautasuna, Mendebaldeko Kristau herri edo Mendebaldeko elizak, Mendebaldeko Erromatar Inperioko eskualdeetan hasierako kristautasunetik garatu ziren kristau-herri, kristautasunaren edo elizen (kontzeptu ez erabat baliokideak) zatia izendatzeko izendapenak dira; latinaren orbita kulturalean, latinezko kristautasunaz ere hitz egiten da. Adierazpen horiek guztiak greziar kristau-herri, Ekialdeko kristau-herri, Ekialdeko kristautasuna edo ekialdeko elizak kontzeptuen aurrean erabili ohi dira.
px=250|thumb|Mendebaldeko kristau herria (morez katolikoa eta urdinez protestantea) eta Ekialdeko kristau herria ( arrosa).

Patristikaren egile guztien artean, gehienak "ekialdekoak" izan zirenak, zortzik «Elizako doktore» titulua jaso zuten; lauk «Mendebaldeko Elizakoak», eta beste lauk «Ekialdeko Elizakoak».

14th-century unknown painters - St Ambrose Enthroned Flagellating Two Heretics - WGA23910.jpg|Anbrosio Milangoa.
Saint Jérôme, anonyme flamand.JPG|Jeronimo Estridongoa.
Saint Augustine by Philippe de Champaigne.jpg|Agustin Hiponakoa.
Antonello_da_Messina_010.jpg|Gregorio I.a.

## Erreferentziak
Phu Sangeko parke nazionala

**Phu Sang-eko parke nazionala** (thailandieraz, อุทยานแห่งชาติภูซาง) Thailandia iparraldeko eremu babestua da, Chiang Rai eta Phayao probintzietan. 280 kilometro koadroko hedadura du. 2000. urtean, parke nazional izendatu zuten.

Itsas mailako 440 m-tik 1.584 m-ra doan altitudearekin, Phu Sang parke nazionalak mendiko paisaia malkartsua du. Laosekin muga egiten du.

## Erreferentziak
Rosalía Torrent

**Rosalía Torrent Esclapés** (Castelló, Espainia, 1957) espainiar  feminista  da, arte kritikaria eta Castellóko (Espainia) Jaume I Unibertsitateko Estetika eta Arteen Teoriako katedraduna. Bere ikerketa-ildoak arte feministaren eta arte eta diseinu garaikidearen inguruan kokatzen dira. Ikasketa Feministen Unibertsitate Institutuko idazkaria.

*La loma del Olvido* Arte Zentroko zuzendaria. Bere Unibertsitateko Genero eta Herritartasun Ikasketa Feministetan Ikerketa Aplikatua Unibertsitate Masterraren zuzendaria eta Erakundearen beraren Genero Ikasketen Unibertsitate arteko Programaren koordinatzailea izan da. Bere ikerketa ildoak arte garaikidearen, diseinu industrialaren eta genero ikasketen inguruan kokatzen dira. Lehen eremuan saiakera nabarmentzen da: "*En Century of Spanish Art abroad"* (New York, Turner, 2004). Diseinu industrialean, Joan M. Marínekin batera "*Historia del diseño industrial*"(Editorial Cátedra, Madril, 2005) eta "*Breviario de diseño industrial*" (Editorial Cátedra, Madril, 2016) liburuak argitaratu ditu. Genero azterlanetan, "*Variaciones sobre género"* (Acen, 2012) liburua argitaratu du.

## Ibilbide profesionala 
Artearen Historian lizentziatua 1979an, *cum laude* doktorea Filosofian '*Estètica y Teoría de les Artes*' en, Valentziako Unibertsitatean, 1987an. Katedraduna da Castellóko Jaume I Unibertsitatean, artearen, diseinuaren, ondarearen eta generoaren arloetan.

Arteari, diseinuari eta generoari buruzko hainbat kongresutan parte hartu du. 

*CBN* aldizkariaren zuzendaria. *Estetika eta Arte Garaikideko Aldizkaria*. Ikerketa Aplikatua Ikasketa Feministetan, Generoan eta Hiritartasunean masterreko zuzendarikidea.

Epaimahaikide eta aholku-batzordeetako kide izan da, esate baterako, Valentziako Arte Ederren Museoko zuzendari hautaketan, 2019an.

2021ean, Castellóko Udalak 2021eko *Olimpia Saria* eman zion, egindako lanagatik

### Komisarioak 
Torrentek hainbat erakusketa komisariatu ditu, hala nola: "*Ánima animal"*, Castellóko "*La Sala 30 arte escondido"*, Cuencan Musep del Pintor Raúl Torrent. Galeria Octubre Jaume I.a Unibertsitateko (UJI) unibertsitateko zuzendaria ere bada.

Researchgaten hainbat izenburu dituen beste direktorio bat dago  eta baita World Cat direktorioan ere.

*Diseinuari eta generoari buruz. Emakume aitzindariak*

*Diseinu industrialaren historia*, Ed Katedrak 2005ean argitaratua ISBN 10: 8437622670ISBN 13: 9788437622675.

*Espainia Veneziako Bienalean* (1895 - 1997)

*CBN* aldizkariaren zuzendaria. *Estetika eta Arte Garaikideko Aldizkaria*.

*Isiltasuna indarkeria mota gisa: Artearen historia eta emakumeak.*

Ana Martínez Colladok eta José Luis Paneak argitaratutako monografikoetan parte hartu zuen, "*Secuencias de la experiencia, estado de lo visible aceraciones al videoarte español"* (2017) eta "*Archivo Ares. Estetikak, identitateak eta ikus-entzunezko praktikak Espainian"* (2022).

## Erreferentziak 
## Kanpo-estekak 
* Plaza Nagusian
* Rosalia Torrent, MACVACeko zuzendaria
Jesus gurutzetik eraistea

[thumb|right|205px|Rosso Fiorentino. Rosso Fiorentino, *Gurutzetik eraistea*. 1521. Olio-pintura egurraren gainean. 375 × 196 cm. Pinacoteca Comunale di [Volterra, Italia]]
**Jesus gurutzetik eraistea** (grezieraz: Ἀποκαθήλωσις, Apokathelosis) edo **Kristoren eraistea**, Jose Arimateakoaren eta Nikodemoren Ebanjelioko narrazioen artean irudikatzen den eszena bat da, Kristo gurutziltzaketaren ondorengo eraispenarena (Joan 19:19, 38-42). Bizantziar artean, gaia IX. mendean egin zen ezagun, eta, Mendebaldean, X. mendetik aurrera. Gurutzetik eraistea Gurutze-bidearen hamahirugarren geldialdia da, eta baita Ama Birjinaren Zazpi Atsekabeetatik seigarrena ere.

Ebanjelioetan aipatzen ez diren beste pertsonaia batzuk, gai honen irudikapenetan maiz agertzen direnak dira: Joan Ebanjelaria (batzuetan Maria konortea galtzen ari dela eskuetan duela irudikatzen dena, hala nola beheko Rogier van der Weyden-en lanean), eta Maria Magdalena. Ebanjelioek gurutziltzaketaren lekuko izan ziren emakume kopuru mugagabe bat aipatzen dute; horien artean, Hiru Mariak, Marko 15ean (15:40) aipatutako Maria Salome, baita Ama Birjinak eta Maria Magdalenak hileta ikusi zutela ere (Marko 15:47). Horiek eta beste emakume eta laguntzaile maskulino anonimo batzuk askotan agertzen dira.

[thumb|220px|[Pontormo. *Gurutzetik jaistea*. 1525–1528.]]
[thumb|220px|[Peter Paul Rubens. *Gurutzetik jaistea*. 1612–1614.]]

## Aipagarriak
**Kristoren eraistea*, (c. 1433) Fra Angelico, San Marco Museo Nazionalean Florentzia.
**Gurutzetik jaistea* (c. 1435) Rogier van der Weyden, Pradoko Museoa, Madrid).
**Gurutzetik jaistea*, Filippino Lippi, 1506 inguruan bukatua, Pietro Perugino, in the ''Galleria dell'Accademia di Firenze'' (Florentziako Galleria dell'Accademia).
**Gurutzetik jaistea* (1521), Rosso Fiorentino, Volterrako pinakotekan.
**Gurutzetik jaistea* (1528), Pontormo, Florentziako Santa Felicita elizako Capponi kaperan.
**Kristoren eraistea* (1545), Bronzino, Florentziako Palazzo Vecchion.
**Gurutzetik jaistea* (1612–1614), Rubens, Anberesko katedrala
**Gurutzetik jaistea* (1995–1996), David Folley, gaur egun Jesus Kaperan, San Andres elizan, Wickforden, Essex.

## Galeria

Fitxategi:SAAM-1929.6.81 2.jpg|Gurutzetik jaistea, XIV. mendea, olioa egur gainean, Italia
Fitxategi:Descent from the Cross, Daniel of Uranc، 1463.jpg|Gurutzetik jaistea. Armeniar eskuizkribua. Daniel Uranc-oa gospel, 1463.
Fitxategi:Descent from the Cross, Novgorod school (late 15th c., Tretyakov gallery).jpg|Gurutzetik jaistea, XV. mendeko ikonoa
Fitxategi:Rembrandt Harmensz. van Rijn 071.jpg|Rembrandt. *Gurutzetik jaistea*. 1633.
Fitxategi:Stylianos Stavrakis Descent from the Cross.png|Gurutzetik jaistea, Stavrakis, 1729–1786
Fitxategi:Edward Stott Memorial Window.jpg|Edward Stott Memorialeko beiratea, Robert Anning Bell, (1919)
Fitxategi:Stations of the Cross, number 13.jpg|Gurutzetik jaistea, Constance LaBoiteaux Drake (1962), Artzain Onaren eliza (Rosemont, Pennsylvania)
Fitxategi:Cloisters-final-intsall-1.jpg|Brontzezko eskultura, George Lundeen, Platte klaustroa Omaha, Nebraska inguruan (2018)

## Erreferentziak
Sara Justo

**Sara Justo** (Buenos Aires, 1870eko otsailaren 5a - 1941eko urriaren 6a) argentinar hezitzailea  izan zen, herrialdeko laugarren odontologoa eta Argentinako XX. mendeko lehen hamarkadetan mugimendu feministaren buruetako bat. Juan Bautista Justoren,  Argentinako Alderdi Sozialistaren sortzaile eta zirujauaren arreba zen.

## Bizitza 
thumb|450x450px|Sara Justo, diplomadunen argazkia 1901ean.
Sara Justo Buenos Aires hirian jaio zen 1870eko otsailaren 5ean, Juan Felipe Justo eta Aurora Castroren alaba.

1892an, Mauricio González Catán doktorearen ekimenez, Odontologiako katedra bat sortu zen Buenos Airesko Unibertsitatean, "Escuela Dental", eta horren buru Nicasio Etcheparaborda doktorea jarri zuten. Sara Justo bere lehen ikasleetako bat izan zen eta 1901eko uztailean graduatu ziren Argentinako lehen lau emakume dentistetako bat izan zen, Leonilda Rosa Meneclier, Catalina Marni eta Antonia Arroyorekin batera.

Irakasle bezala, Cecilia Grierson, Argentinako lehen medikuaren orientabideei jarraituz, haurtzaintza eta etxeko ekonomiako katedrak eman zituen. *Paula Albarracín de Sarmiento* Emakumeen Eskola Profesionaleko zuzendaria izan zen (gaur egun ET Nº 8 *Paula Albarracín de Sarmiento*), eta hezkuntza hobetzeko bidaiak egin zituen Europan zehar.

1907an, Alicia Moreau de Justo doktorearekin batera, Emakumeen Sufragioaren Aldeko Batzordea sortu zuen.eta 1928ko Emakumeen Hirugarren Nazioarteko Kongresuan parte hartu zuen.

Jaioterrian hil zen, 1941eko urriaren 6an.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
:* Vicente Osvaldo Cutolo, *Nuevo diccionario biográfico argentino (1750-1930)*, Editorial Elche, 1968.
:* Lily Sosa de Newton, *Diccionario biográfico de mujeres argentinas*, Buenos Aires, 1972

## Kanpo estekak 
:* Emakume aitzindariak odontologian
:* Odontologia Fakultatea, historia laburra
:* Emakumeak eta kultura XIX. mendeko Argentinan
Alba Rohrwacher

**Alba Caterina Rohrwacher** (italieraz   eta alemanez  ahoskatua; Florentzia, 1979ko otsailaren 27a) italiar aktorea da. Aita alemana eta ama italiarra ditu.

Medikuntza ikasketak utzi eta aktore ikasketak hasi zituen. Interpretazioko ikasketak egin zituen Erromako Centro sperimentale di cinematografia erakundean. Zineman egin zuen lehen papera 2004an izan zen, ''L'amore ritrovato* filmean. 2008an David di Donatello Saria eman zioten, Antzeztaldeko Emakumezko Aktore Onenarena. 2009an, emakumezko aktore onenaren David de Donatello Saria jaso zuen, Pupi Avatiren *Il papà di Giovanna* filmean egindako lanagatik. 2009ko Berlingo Nazioarteko Zinemaldian emakumezko aktore gazte onenaren saria irabazi zuen.

2014an, Rohrwacherrek emakumezko aktore onenaren Volpi Kopa irabazi zuen Veneziako Nazioarteko Zinemaldiaren 71. edizioan, Saverio Costanzo italiar zuzendariaren *Hungry Hearts* filmari esker.

Alice Rohrwacher du arreba, 2011n *Corpo celeste'' lanagatik zuzendari berri onenaren Nastro d'argento saria jaso zuena.

## Filmografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pito

**Pitoa** Ghanako iparraldean, Nigeriako zati batean eta Mendebaldeko Afrikako beste zenbait lekutan artatxiki edo basarto hartzituarekin egiten den garagardo mota bat da. Ekoizle txikiek egin ohi dute etxean eta edankuia hustuz egindako ontzietan zerbitzatzen dute.

Bero zein hotz edan daiteke. Pitoa hartzidura prozesuaren ondorioz berotzen da. Edari honek % 3ko alkohol-graduazioa du, eta bi egun eta astebete bitartean kontserba daiteke. Kolore nabar ilunekoa, zapore garratza du eta solido esekiak ditu.

## Kanpo estekak
GoldenEye 007

***GoldenEye 007*** 1997ko Rare britainiar bideo-joko konpainiaren espioitza-lehen pertsonako tiro bideojokoa da, Nintendo 64rako garatua. Izenburua James Bonden 1995eko izen bereko filmean oinarrituta dago. James Bonden ondorengo izenburua da. 1993an Segako hainbat plataformatarako merkaturaturiko *James Bond: The Duel*en ordezkaria da. *James Bond 007*k jarraitu zion, 1998an Game Boyrentzako jaurtia.

Jokoak kritika positiboak jaso zituen, eta bederatzi milioi kopia baino gehiago saldu zituen, Nintendo 64 katalogoko bigarren bideojoko salduena. Bere jokalari anitzeko moduaren kalitateagatik eta bere misioetan jokalari bakarrarentzako isiltasun elementuak eta helburu ezberdinak sartzeagatik goraipatu zen obra, lehen pertsonako tiro bideojokoen mekanika klasikoarekin kontrastean, etsaiak kanporatuz maila ibiltzera mugatzea. Garai guztietako FPS onenetako bat da eta James Bonden frankiziako titulurik onena.

Frankizia interaktiboko hurrengo tituluez gain, *GoldenEye 007*k «sekuela espiritual» bat ere izan zuen. Bideojokoa, *Perfect Dark* izenekoa, Rarek garatu eta banatu zuen bere aurrekoa gainditzeko helburuarekin. Izenburuak bertsio berri bat jaso zuen Eurocom eta Activisionen eskutik, 2010eko azaroan Wii eta Nintendo DSrentzat kaleratua, eta 2011ko azaroan PlayStation 3 eta Xbox 360rentzat. Jatorrizko bertsioa 2023ko urtarrilaren 27an berritu zuten lehen aldiz, Xbox Game Pass eta Nintendo Switch Online streaming-zerbitzuen bidez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sarita Choudhury

**Sarita Catherine Louise Choudhury** (bengaleraz  ahoskatua; Blackheath, 1966ko abuztuaren 18a) britainiar aktorea da, zineman eta telebistan aritutakoa. Choudhuryk *Mississippi Masala* (1991) drama erromantikoan egin zuen debuta pantaila handian. Geroago, Estatu Batuetako eta nazioarteko hainbat ekoizpen zinematografikotan parte hartu zuen, hala nola *A Perfect Murder* (1998), Spike Leeren *She Hate Me* (2004), *Lady in the Water* (2006), ''Midnight's Children* (2012) eta *The Green Knight* (2021).

Choudhury hainbat filmetako protagonista izan zen, horien artean *Kama Sutra: A Tale of Love* (1996) erromantiko historikoa, *For Real* drama (2009) eta *Evil Eye* (2020) naturaz gaindiko beldurrezko filma. Telebistan, Mira Berenson antzeztu zuen Showtimeren *Homeland* (2011-2017) eta Kith Lyonne superheroia Netflixen *Jessica Jones* (2019) telesailetan. 2021ean, Choudhury Seema Patelen papera egiten hasi zen HBO Maxen *And Just Like That...'' komedia dramatikoan.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vladimir Alekseiev (jenerala)

**Vladimir Stepanovitx Alekseiev** (, Holodky, Ukrainako Sobietar Errepublika Sozialista, SESB, 1961eko apirilaren 24a) errusiar teniente jenerala da. Errusiako Federazioko Heroi izendatu zuten Siriako Gerra Zibilean Errusiaren parte-hartzean izan zuen esku-hartzea sarituz.

2026ko otsailaren 6an tirokatu zuten eta oso larri zauritu zuten Moskun izandako atentatu batean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Elvira Rawson

**Elvira del Carmen Rawson Guiñazú** (Junin, 1867ko apirilaren 19a - Buenos Aires, 1954ko ekainaren 4a) **Elvira Rawson de Dellepiane** izenez ere ezaguna, argentinar mediku, politikari eta sufragista  izan zen, Herritarren Batasun Erradikala erakundeko emakume iraultzailea. Argentinan medikuntzan graduatu zen bigarren emakumea izan zen 1892an, Cecilia Grierson baino hiru urte geroago, eta emakumeen eskubideen berdintasunaren aldeko borrokalari feminista nabarmena izan zen. 

## Bizitza 
Junin hirian jaio zen, Buenos Aires probintziako ipar-mendebaldean, 1867ko apirilaren 19an. Juan de Dios Rawson militarraren eta Elizarda Guiñazuren alaba zen.

Zazpi neba-arrebetatik seigarrena izan zen. Sei urte zituela, familiarekin Mendozara joan zen bizitzera. Han, lehen hezkuntzako eskolara joan zen, eta probintziako lehen irakasleetako bat izan zen. Buenos Aires hirira joan zen, eta han medikuntza ikastea erabaki zuen gurasoak aurka izan arren, eta horretarako Unibertsitate Nazionaleko Medikuntza Fakultatean eman zuen izena. 1892an bere promozioko emakume bakarra izan zen, eta mediku gisa graduatu zen herrialdeko bigarren emakumea, Cecilia Griersonen ondoren.

Ikasketak ordaintzeko maistra gisa aritu zen. Leandro N. Alem-ek urrezko domina eman zion iraultzan eroritako soldaduak sendatzen egindako lanagatik. Bere medikuntza-jarduera emakumeen gaixotasunetara bideratu zuen. Higiene eta puerikultura irakaslea izan zen.

Eugenesiaren sarrarazlea izan zen bere herrialdean, eta gai horri eskaini ziola tesia esan ohi da. Azken puntu hori faltsua da, izan ere, bere graduko tesia, ,"Apuntes sobre higiene en la mujer" izenekoa, kontsulta daiteke. Bertan, Rawson de Dellepianek ez du inoiz eugenesia planteatzen, izatez, bere tesia genero ikuspegia duen Argentinako emakumeen ugalketa-osasunari buruzko lehen tratatu medikotzat jotzen da, XIX. mendearen amaieran idatzitakoa. 1910ean Buenos Airesen, herrialdearen Mendeurrena zela eta, egin zen Nazioarteko Emakumeen Lehen Kongresuan parte hartu zuen aktiboki. Elkarrekin emakumeen bozketa paralelo zirraragarria antolatu zuten.

1928an Emakumeen Nazioarteko Hirugarren Biltzarra antolatu zuen.

1951n, emakumezkoen botoa lortzeko borroka zehaztuta ikusi zuen. Buenos Airesen hil zen 1954ko ekainaren 4an, 87 urte zituela,

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Cecilia Grierson
* Sara Justo

## Kanpo estekak 
* Elvira Rawson, Argentinako Emakumeen Informazio Sarean.
* "Apunte sobre la higiene de la mujer": Elvira Rawson de Dellepianeren hasierako tesia
* "Elvira Rawson, Emakumearen Eskubideen aldeko Elkartea eta Argentinako emakumeen eskubide politikoen lehen lege-proiektua (1918-1923)"  Redalyc.org
Fallout (bideojokoa)

***Fallout*** () 1997ko Interplay Productions estatubatuar bideo-joko konpainiaren rol bideojokoa da, DOS, Windows eta Macintosherako garatua.

XXII. mendearen erdialdean, mundu post-apokaliptiko eta erretrofuturista batean, gerra nuklear bat gertatu eta bederatzi hamarkada geroago, protagonista, Babeslekuaren Bizilaguna, Babesleku 13 lurpeko bunker nuklearrean bizi da. Pertsonaia sortu ondoren, jokalariak ordenagailuko txip bat bilatu behar du, babeslekuko ur-horniduraren sistema konpondu ahal izateko. Bizirik dirauten beste batzuekin ere elkarreragiten du, eta horietako batzuek misioak esleitzen dizkiete. Txandakako borroketan parte hartzen du, eta borroka egiten du, ekintza-puntuak agortu arte.

Tim Cain 1994an hasi zen *Fallout*en lanean. Proiektua Steve Jackson Gamesen GURPS rol joko sisteman oinarritutako bideojoko motor gisa hasi zen. Interplayk lizentzia bertan behera utzi zuen Steve Jackson Games jokoaren indarkeriaren aurka agertu ondoren, eta Cainek eta Christopher Taylor diseinatzaileak pertsonaiak pertsonalizatzeko eskema berri bat sortu zuten, SPECIAL izenekoa. Nahiz eta Interplayk hasiera batean ez zion proiektuari ez lehentasunik ez arretarik eman, azkenean garapenak 3 milioi estatubatuar dolarreko kostua izan zuen eta 30 pertsona inguru enplegatu zituen. Interplayk *Wasteland*en oinordeko espiritualtzat hartu zuen, 1988an argitaratu zuten rol-bideojoko bat. *Fallout* 1950eko hamarkadako literaturan eta aro atomikoaren kulturan oinarritu zen artistikoki. Bere misioak nahita sortu ziren, moralki anbiguoak izateko. Hiru urte eta erdiko garapenaren ondoren, *Fallout* 1997ko urrian merkaturatu zuten Estatu Batuetan.

Bideojokoak gorespena jaso zuen bere jokagarritasunagatik, pertsonaien sistemagatik, tramagatik eta eszenatokiagatik. *Fallout* ere akreditatua izan da kontsumitzaileek bideojokoen rol generoan duten interesa berritzeagatik. GameSpoten eta Computer Games Magazineren «Role-Playing Game of the Year» saria irabazi zuen, Spotlight Awards sarietan Academy of Interactive Arts & Sciences sarietarako izendatua izan zen, eta askotan garai guztietako bideojokorik onenetako bat bezala agertzen da. *Fallout* arrakasta komertziala izan zen Interplayrentzat, 600.000 kopia saldu baitzituen mundu osoan. Sekuela eta spin-off sail arrakastatsu bat ere sortu zuen, eta Bethesda Softworksek erosi zituen eskubideak 2007an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pankarta-Eramaile Ortodoxoen Erakundea

[thumb|Pankarta-Eramaile Ortodoxoen Erakundearen bandera *[Ortodoxia edo heriotza!* esloganarekin.]]
[thumb|Pankarta-Eramaile Ortodoxoen [prozesioa Moskuko Etxe Zuriaren aurrean (2003).]]
thumb|Erakundeko kide bat homosexualen aurkako manifestazioan (Mosku, 2010).

**Pankarta-Eramaile Ortodoxoen Erakundea** () Errusiako erakunde erlijioso eta politiko ortodoxo monarkikoa da, Leonid Simonovitx-Nikxitxek 1992an sortutakoa. Fundamentalismo ortodoxoaren adibide bat da.

## Ideologia 
Pankarta-Eramaile Ortodoxoen Erakundea ideologia monarkia ortodoxoaren bidezko salbazioaren ideian oinarritzen da 2006ko protestetan, erakundeak «Inkisizio Santu Ortodoxo» baten sorrera iragarri zuen, Mendebaldetik datorren «indar gaizto eta misteriotsuaren» eta, aktibisten ustez, Errusian gobernatzen duen «Khazariar kaganerriaren» aurka borrokatzeko. Ortodoxo fundamentalistek gutxiengo sexualen aurka egindako protestetan ere parte hartzen dute.

Pankarta-Eramaile Ortodoxoek «fundamentalismo ortodoxoa» terminoa «kristautasunaren aurkako» erronka gisa ikusten dute.

## Historia eta jarduerak 
2005eko irailean, Pankarta-Eramaile Ortodoxoek, beste hainbat erakunde erlijioso eta politikoekin batera, Moskuko Slavianskaia plazan egindako manifestazio batean parte hartu zuten, Vladimir Kvatxkov koronela babesteko, Anatoli Txubais hiltzen saiatzeagatik akusatua baitzen. «San Ivan Izugarriaren» eta «Igor Talkov martiriaren» aurpegiak zituzten pankartak erabili ziren. Manifestariek «Errusia juduen uztarritik garbitzea» eta «Txubais exekutatzeko» eskatu zuten. 2011ko maiatzaren 28ko harrotasunaren desfilea ere sakabanatu zuten.

2007ko urriaren 10ean, J. K. Rowlingen *Harry Potter eta Herioaren erlikiak* liburuaren errusierazko itzulpena argitaratu bezperan, Pankarta-Eramaile Ortodoxoen Erakundeko ekintzaileek «Jainkoaren aurkako liburua» erre zuten. 2008ko azaroaren 21ean, Vladimir Sorokinen, Vladimir Solovioven eta Edvard Radzinskiren «kristautasunaren eta errusiaren aurkako liburuak» ere erre zituzten.

2010eko irailean, erakundearen buruzagietako batek, Juri Agestxevek, ijitoak Frantziatik kanporatzea onetsi zuen eta Errusiatik «Kaukasiako, Asiako eta Sobietar Batasun ohiko herrialdeetako gaizkileen...» deportazio masiboa egiteko nahia adierazi zuen. Liburuak erretzea hainbat apaizek gaitzetsi dute, Pankarta-Eramaile Ortodoxoak ez direla elizako erakunde bat eta haien ekintzek eliza gutxiesten dutela uste baitute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kapu Rajaiah

**Kapu Rajaiah** (Siddipet, Medak barrutian, 1925eko apirilaren 6a - Ibidem, 2012ko abuztuaren 20a) indiar margolari bikaina izan zen.

## Biografia 
Kapu Rajaiah Siddipet herrian jaio zen, Medaken, familia pobre batean. Hyderabadeko Gobernu Arte Eskolan diploma bat lortu zuen. Landako bizitzako pinturak erakusteagatik ezaguna izan zen. Bere lanak mundu osoan erakutsi ziren. Lalita kala Samithi sortu zuen 1963an.

Haren lanek jai desberdinak hartu zituzten gai nagusitzat: Vaddera mahila, Jogi Yellamma, Krishna Gopika, Polaalu Panta, Keli Vasantha, Kolatam, Tappers Toddy, Bonalu, Bathukamma e.a.

Parkinsonen gaixotasuna hil zen 2012ko abuztuaren 20an.

## Sariak 
* Chitrakalaa Prapoorna, 1975an
* Senior Fellowship of Government of India, 1988an
* Lalit Kala Akademi
* Kala Praveena, 1993an
* Kala Ratna by Bharatamuni Arts Academy, Madanapalli, 1993an
* Kala Vibhushana

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Margolariari eskainitako webgunea.
* :Margolariaren mendeurrena ospatzeko egin zen erakusketa 2025ean.