open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vidyavati

**Vidyavati** (1939ko irailaren 15a) Indiako fikologo eta botanikaria da; Kakatiya, Warangal, Telangana, India Unibertsitateko errektoreordea izan zen. Indiako Elkarte Fikologikoko lehendakaria da.

## Hezkuntza eta lehen urteak 
Bere eskolatze elebiduna (bai hindieraz, bai marathiz bigarren hizkuntza bezala) Bansilal Balika Vidyalaya, Begum Bazar erakundeetan egin zuen; eta, HSC pasa zuen 1955ean. 1957an, Koti Women's College-n ingelesezko Bitarteko maila gainditu zuen. 1959an, B.Sc gainditu zuen. lehen mailan etxe berean, botanikan, zoologian eta kimikan. 1961ean, graduondokoa lortu zuen M.Sc. botanikan. Eta, Osmania Unibertsitateko Botanika Sailak kontratatu zuen, eta lehen mailan.

Bere Ph.D ikasketak Osmania Unibertsitateko ‘Desmids-eko Ikasketa Esperimental eta Zitologikoak' onartu zituen 1967an, Jafar Nizam eta M.R. irakasleen gidaritzapean. Saxena.

Literatura gehiena alemanez zenez,hizkuntza hori ikasteko matrikulatu zen, hiru urtez eta Arts Collegen lortu zituen Seniors diplomak alemanieraz, Osmania Unibertsitatean, 1963tik 1965era.

Bere espezializazio-eremuak hidrobiologia, fikologia, zitologia eta ultraegitura ekologikoak dira.

## Aintzatespenak 
* 1966, Hyderabad-eko Osmania Unibertsitatean behin-behineko hizlari izendatua.
* 1968, hizlari iraunkor izendatua eta P.G. Osmania Unibertsitateak Warangalen duen zentroa, geroago, 1974an, Kakatiya Unibertsitatera joan zena.
* 1990ean, unibertsitate berean, irakurle eta irakasle bihurtu zen, eta Botanika Saileko zuzendari.
* 1998ko maiatzaren 6an, Unibertsitateko errektoreorde izendatu zuten.

## Ikerketak 
* Urtebeteko doktoretza ondoko ikasketak egin zituen, Londresko Unibertsitateko Commonwealth Academic Real Holloway eta Bedfordeko Unibertsitateko bekadun gisa, John D. Dodge irakaslearekin. Eta hiru hilabete entrenatu zen mikroskopia elektronikorako material biologikoaren prozesamenduan.
* Doktoretza ondoko ikerketak J. Sulek doktorearekin egin zituen, Trebongo Mikrobiologia Institutuan, Txekoslovakian.
* Oxford, Cambridge, Frantzia, Txekoslovakia, Bratislava eta Torontoko hainbat erakunde bisitatu zituen.
* Botanikako irakasle gisa, Erresuma Batuan izan zen 1980tik 1981era, Langile Akademikoen Commonwealth-eko beka bati esker.
* British Phycological erakundeak Liverpoolen egindako bileretara joan zen.

## Zuzendaritzak 
* Phycological Society of India erakundeko presidentea.
* Seaweed Research & Utilization (Algei eta haien erabilerari buruzko azterketak) nazioarteko aldizkariko editore elkartua.
* Lehendakaria, Akreditazio eta Balorazio Nazionalen Kontseilua, Bangalore.
* Batzorde Aholku-emaile Nazionala, Sarojini Naidu Emakumeen Azterlanetarako Zentroa, Hyderabad.
* Journal of Aquatic Ecosystem Health (Uretako Ekosistemaren Osasun Aldizkaria) AEBetako editore elkartua. AEB.
* Amerikako Biografia Institutuko Aholkularien Ikerketa Batzordea, 1999.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* https://web.archive.org/web/20140515212127/http://www.kakatiya.ac.in/
* https://web.archive.org/web/20151118032957/http://phykosindia.com/
Sentzio Augurino

**Sentzio Augurino** Erromatar Inperioko poeta latindarra izan zen, Plinio Gaztearen garaian bizi izan zena, hau da, K.o. I. mendean.

Poema laburrak idatzi zituen, hala nola epigramak eta idilioak, *poematia* deitzen zizkionak, eta Katulo eta Gaio Lizinio Mazer Kalbo poeten estiloan eginak ziren: xarmangarriak, gozoak, batzuetan satirikoak ere bai. Plinio Gaztearen lagun mina izan zen, eta bere bertsoetan goraipatzen zuen; Pliniok, trukean, Augurino poeta finenetako bat zela esan zuen. Plinioren gutun batean haren laudoriozko poema bat gorde da gaurdaino.

Baliteke Kinto Gelio Sentzio Augurino izeneko Hadrianoren garaiko Mazedoniako gobernadorea izandakoa, pertsona bera izatea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Daisy Taylor

**Daisy Taylor** (Los Angeles, Kalifornia, 1998ko maiatzaren 28a) estatubatuar aktore pornografiko eta modelo erotiko transexuala da.

## Bizitza 
Taylor Los Angelesen jaio zen 1998ko maiatzaren 28an. 2018ko abenduaren amaieran egin zuen debuta ofizialki helduentzako zinema industrian, 20 urte zituela, bere lehen bakarkako eszena filmatu zuenean: *Starlet Is Born – Daisy Taylor*. Eszena Buddy Woodek zuzendu zuen Grooby Productionsen jabetzako TS Casting Couch webgunearentzat.

Harrezkero, helduentzako zinemagintzako hainbat ekoiztetxerekin egin du lan, hala nola, Evil Angel, Gender X, Transsensual, All Her Luv, Pornhub, Trans Angels, Mile High eta Kink.com.

2020an sarietarako lehen izendapenak jaso zituen. 2020ko AVN sarietarako bi izendapen jaso zituen Urteko artista transexuala kategorian eta Sexu eszenarik onena transexual batekin kategorian *Balls Deep in My Balloons* filmean egindako antzezpenagatik.

2021ean Brazzers webguneko lehen eszena transexualeko protagonista izan zen.

2024an bere lehenengo AVN saria irabazi zuen Film transexual bateko dramazko antzezpenik onena kategorian *Daisy’s Flower Box* filmean egindako lana sarituz.

## Sariak eta izendapenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sindhudurgeko elizbarrutia

**Sindhudurgeko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren indiar elizbarrutia da. 2005eko uztailaren 5ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Sawantwadin dago. Egun apezpikua Francisco Antonio Agnelo Jacinto Pinheiro da.

## Ordinarioak 
* Anthony Alwyn Fernandes Barreto (2005-2024)
* Francisco Antonio Agnelo Jacinto Pinheiro (2026-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hippo Regiuseko gudua

**Hippo Regiuseko gudua** itsas borroka bat izan zen, K.a. 46. urtean, Zesarren Gerra Zibilaren garaian, Afrikako Hippo Regius hiriko kostaldean gertatua. Metelo Eszipion eta Optimates fakzioko hainbat senatari ospetsu ihesean zebiltzan Tapsoko guduaren hondamenditik, baina haien ontzidia Publio Sitioren eskutik harrapatu eta suntsitu zuten; Sitio Boko II.a Mauritaniako erregearen zerbitzuko mertzenarioen buruzagia zen, eta hura Gaio Julio Zesarren aliatua zen. Eszipionek bere buruaz beste egin zuen, eta gainerako senatari guztiak borrokan hil ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nabeesa Ummal

**Nabeesa Ummal** (Attingal, 1930eko ekainaren 30a - Nedumangad, 2023ko maiatzaren 6a) Indiako irakasle,  politikari eta funtzionarioa izan zen.

## Biografia 
Asanummal eta Khader Moideen alaba.
Thiruvananthapuram Unibertsitate Ikastetxean ikasi zuen, eta Indiako Ekonomia eta Politika eta Historian saria lortu zuen. Irakaslea izan zen eta maisutasuna jaso zuen komunitate musulmaneko lehen emakumea, hizlari gisa ere nabarmendu zen. Nedumangad udalerriko lehendakaria izan zen.

2000. urtean, Gobernu Zentralaren Emakumearen Ahalduntze Saria jaso zuen.

Husain Kunju soldaduarekin ezkondu zen, Laila, Thara, Rahim eta Salimen ama izan zen.

## Heriotza 
Nabeesa Ummal 2023ko maiatzaren 6an hil zen, 91 urte zituela, Nedumangad-eko Pathamkallu-n zuen egoitzan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Postumio Suagro

**Postumio Suagro** edo **Suagrio** Erromatar Senataria izan zen, K.o III. mendeko bigarren erdian. 

## Biografia 
Postumio Suagro III. mendeko *Postumii* leinuko kidea izan zen, eta ez zen izen bereko Errepublikako familiaren ondorengoa. Baliteke K.o. 275. urtea baino lehen kontsul *suffectus* gisa aritu izana. Urte horretan bertan, Erromako hiriburuko prefektu (*Praefectus urbi*) izendatu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lauroko gudua

**Lauroko gudua** (K.a. 45ean gertatutakoa) Gneo Ponpeio Gaztearen azken erresistentzia izan zen, Gneo Ponpeio Handiaren semea, Julio Zesarren jarraitzaileen aurka, K.a. 49–45eko gerra zibilean. Mundako guduan garaitua izan ondoren, Ponpeio gazteak alferrik saiatu zen Hispania Ulteriorretik itsasoz ihes egiten, baina azkenean lehorreratzera behartu zuten. Luzio Zesenio Lentoren agindupean zeuden zesartarren indarrek jarraituta, ponpeiotarrak Lauro hiriaren inguruko baso menditsu batean hartu zuten babes, eta han gehienak, Ponpeio gaztea barne, guduan hil ziren.

## Erreferentziak
Delhiko artxidiozesia

**Delhiko artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren indiar artxidiozesia da. 1910eko irailaren 13an ezarri zen Simlako artxidiozesi gisa, 1937ko apirilaren 13an Delhi eta Simlako artxidiozesia izena hartu zuen eta 1959ko ekainaren 4an gaur egungo izena. Artzapezpikuaren egoitza New Delhin dago. Egun artzapezpikua Anil Joseph Thomas Couto da.

## Ordinarioak 
### Simlako artzapezpikua 
* Anselm Edward John Kenealy (1910-1936)

### Delhi eta Simlako artzapezpikuak 
* Sylvester Patrick Mulligan (1937-1950)
* Joseph Alexander Fernandes (1951-1959)

### Delhiko artzapezpikuak 
* Joseph Alexander Fernandes (1959-1967)
* Angelo Innocent Fernandes (1967-1990)
* Alan Basil de Lastic (1990-2000)
* Vincent Conçessao (2000-2012)
* Anil Joseph Thomas Couto (2012-)

## Artzapezpiku lagunkidea 
* Angelo Innocent Fernandes (1959-1967)

## Apezpiku laguntzaileak 
* Vincent Conçessao (1995-1998)
* Anil Joseph Thomas Couto (2000-2007)
* Franco Mulakkal (2009-2013)
* Deepak Valerian Tauro (2021-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Guwahatiko artxidiozesia

**Guwahatiko artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren indiar artxidiozesia da. 1992ko martxoaren 30ean ezarri zen elizbarruti gisa eta 1995eko uztailaren 10ean artxidiozesi mailara igo zen. Artzapezpikuaren egoitza Dispurren dago. Egun artzapezpikua John Moolachira da.

## Ordinarioak 
### Guwahatiko apezpikua 
* Thomas Menamparampil (1992-1995)

### Guwahatiko artzapezpikuak 
* Thomas Menamparampil (1995-2012)
* John Moolachira (2012-)

## Artzapezpiku lagunkidea 
* John Moolachira (2011-2012)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Intzako sorgin-ehiza

**Intzako sorgin-ehiza** 1595ean burutu zen. Atxiloketak otsailaren 1an hasi ziren. Prozesuaren jatorrian Fermin Lodosa Andueza Araitzeko jauntxoa zegoen. Epaiketa Iruñean egin zen eta, aurretik, jada hamabi hil egin ziren. 1595eko azaroaren 8an, salatutako pertsona guztiak absolbitu zituzten, bat izan ezik.

## Gertakizunak 
1595eko otsailaren 1ean, hamaika lagun atxilotu zituzten Araitzen, Nafarroan, "sorginkeria" akusaziopean. Torturatu ostean, ateratako informazioarekin beste hamasei atxilotu zituzten hurrengo egunetan. Anduezako jaunak bultzatutako prozesuan 7 eta 80 urte arteko 27 pertsona atxilotu zituzten. Alliko kobazuloan eta inguruetan akelarreak egiten zituztela esanarazi zieten. Ziotenez, akelarre horietan sorginak ziren nagusiki, eta beltzez jantzitako gizon bati ipurdian musu ematen zioten.

## Bibliografia 
* José Dueso Alarcón: *La caza de brujas en Euskal Herria a través de sus principales procesos judiciales*. Donostia: Txertoa, 2022.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Sorgin ehiza Euskal Herrian
* *Akelarre (1984ko filma)*

## Kanpo estekak
Fung-wong tifoia (2025)

**Fung-wong tifoia** (orobat **Fung-wong supertifoia** izenaz ere ezaguna) 2025ean Filipinetan lehorra jo zuen tifoi baten izena da. Azaroaren 9an 220 pertsona hil ziren euri jasa, uholde eta haizete indartsuengatik, eta 135 pertsonak desagertuta segitzen zuten. Bada, orduan supertifoi bat ari zen eremura gerturatzen, eta aurreikusten zen oraindik eta arriskutsuagoa izan zitekeela. Milioi bat lagun ebakuatu behar izan zituzten ordurako.

Filipinetako 54 probintzia alerta gorenean zeuden. 230 kilometro orduko haize ufadak zituzten, eta oraindik ez zitzaien okerrena heldu, tifoia ez baitzen lurreratu oraindik.

Iragan asteko tifoiak 2,3 milioi pertsonari eragin zien tifoiak, 88.649 familiari, eta 5.000 gune geratu ziren urpean edo lurpean. Agintariek ziurtatu zuten desagertutakoen bila ari zirela. Hildako gehienak Cebu hirian izan ziren: 139. Asteartean eta asteazkenean igaro zen tifoia bertatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Diphuko elizbarrutia

**Diphuko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren indiar elizbarrutia da. 1983ko abenduaren 5ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Diphun dago. Egun apezpikua Paul Mattekatt da.

## Ordinarioak 
* Mathai Kochuparampil (1983-1992)
* John Thomas Kattrukudiyil (1994-2005)
* John Moolachira (2007-2011)
* Paul Mattekatt (2013-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dibrugarheko elizbarrutia

**Dibrugarheko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren indiar elizbarrutia da. 1951ko uztailaren 12an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Dibrugarhen dago. Egun apezpikua Albert Hemrom da.

## Ordinarioak 
* Orestes Marengo (1951-1964)
* Hubert D'Rosario (1964-1969)
* Robert Kerketta (1970-1980)
* Thomas Menamparampil (1981-1992)
* Joseph Aind (1994-2021)
* Albert Hemrom (2021-)

## Apezpiku lagunkidea 
* Albert Hemrom (2018-2021)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Langpo

**Langpo** (*Lang-lo* bezala ere ezaguna) Himalaiako mendi bat da, Nepal eta Sikkim arteko mugan, Indian.

Langpo, Kangchenjunga Himal mendikatearen iparraldeko muturrean kokatua, 6.965 metroko altuera du. Kangchenjunga zortzimilako menditik 17,5 km iparraldera dago. Langpotik mendebalde-ipar-mendebaldera Jongsang La mendatea dago, 6.164 m-tan, Kangchenjunga Himal eta Janak Himal mendikateen arteko trantsizioa markatzen duena. Hegoaldean, mendikatea Pathibara-raino (7.123 m) hedatzen da, 4,27 km hego-mendebaldera. Ekialdean, gandor batek Fluted mendira eramaten du, 6.084 m-tan. Jongsang glaziarra Langporen iparraldeko magaletik jaisten da, Langpo glaziarra ekialdeko magaletik, eta Mendebaldeko Langpo glaziarra hego-mendebaldeko magaletik.

## Hegoaldeko Langpo 
Hegoaldeko Langpo gailurra (6.857 m) gailur nagusitik 1,6 km-ra dago, *Sphinx Peak* mendirantz eta aurrerago Pathibara-raino (*Pyramid Peak*) doan gandorrean. Ia 6.700 m-ko altuerako mendate batek bereizten ditu bi gailurrak.

## Langchung Kang 
Langchung Kang (6.803 m), edo beste iturri batzuen arabera 6.786 m, Langporen bigarren mailako gailurra da, gailur nagusitik 1,79 km mendebalde-ipar-mendebaldera kokatua. Ia 6.500 m-ko muino batek bereizten ditu bi gailurrak. Ipar-mendebaldean, mendi-gandorra 6.164 m-ko Jongsang La mendateraino jarraitzen du.

## Mendebaldeko Langpo 
Mendebaldeko Langpo gailurra (6.670 m), Nepalen kokatua osorik, mendi-gandor batek lotzen du Langchung Kang mendiarekin, 1,28 km ipar-ekialdera dagoena.

## Eskaladaren historia 
Langpo lehen aldiz 1909an igo zuen Alexander Mitchell Kellas mendizale eskoziarrak, sherpek lagunduta.   

## Erreferentziak 
## kanpo estekak
Bongaigaongo elizbarrutia

**Bongaigaongo elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren indiar elizbarrutia da. 2000ko maiatzaren 10ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Bongaigaonen dago. Egun apezpikua Thomas Pulloppillil da.

## Ordinarioak 
* Thomas Pulloppillil (2000-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Stille Hilfe

**Die Stille Hilfe für Kriegsgefangene und Internierte**, , edo soilik **Stille Hilfe**, SSeko kide iheslari, kondenatu eta atxilotuentzako laguntza erakundea da, Helene Elisabeth von Isenburg (1900-1974) printzesak sortutako beteranoen erakundeen antzekoa.

1951ean Gudrun Burwitzek dortu zuen.

Erakundea legalki onartua den arren, jarduera gehiena klandestinoki burutu izan du, eta kriminal nazien eta neonazien babesa izateagatik kritikatua izan da.
Casey Kisses

**Casey Kisses** (Hollywood, Florida, 1989ko irailaren 23a) estatubatuar aktore pornografiko transexuala da.

## Bizitza 
Floridako Hollywood hirian jaio zen 1989ko irailaren 23an. Auto istripu baten ondoren, web kamerako modelo lanetan hasi zuen bere ibilbidea helduentzako industrian, **Casey Haze** ezizenarekin, *Streamates*, *Chaturbate* eta *Imlive* bezalako webguneetan. Lau urtez aritu zen negozio honetan, eta sexua berresleitzeko ebakuntza finantzatzeko adina diru irabazi zuen.

2016an hasi zuen bere ibilbidea helduentzako zinemaren industrian, 27 urterekin. ​Estreinako eszena Korra Del Rio emakumezko aktore transexualarekin grabatu zuen *Online Friends Meet to Fuck* izenburuko filmean, *Two Girls* estudioak ekoitzia.

Harrezkero, hainbat ekoiztetxetarako egin du lan, hala nola, *Trans Angels*, *Third World Media*, *Pure Taboo*, *Evil Angel*, ''Devil's Film*, *Mile High*, *Trans500*, *Grooby Productions*, *Gender X*, *Kink.com* eta *Transsensual*.

Bere ibilbidean zehar, 390 film erotiko baino gehiagotan antzeztu du.

## Filmografia hautatua 
* *Aubrey Kate Plus 8*
* *Hot For Transsexuals 4*
* *Menage A Tranny*
* *My TS Stepsister*
* *Rogue Adventures 45*
* *T.S. I Love You*
* *Trans Massage*
* *Transsexual Addiction*
* *TS Bad Girls 2*
* *​TS Factor 6''

## Sariak eta izendapenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Casey Kissesen webgune ofiziala
Itanagarreko elizbarrutia

**Itanagarreko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren indiar elizbarrutia da. 2005eko abenduaren 7an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Itanagarren dago. Egun apezpikua Benny Varghese Edathattel da.

## Ordinarioak 
* John Thomas Kattrukudiyil (2005-2023)
* Benny Varghese Edathattel (2023-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tezpurreko elizbarrutia

**Tezpurreko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren indiar elizbarrutia da. 1964ko urtarrilaren 16an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Tezpurren dago. Egun apezpikua Michael Akasius Toppo da.

## Ordinarioak 
* Orestes Marengo (1964-1969)
* Joseph Mittathany (1969-1980)
* Robert Kerketta (1980-2007)
* Michael Akasius Toppo (2007-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Miaoko elizbarrutia

**Miaoko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren indiar elizbarrutia da. 2005eko abenduaren 7an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Miaon dago. Egun apezpikua George Palliparampil da.

## Ordinarioak 
* George Palliparampil (2005-)

## Apezpiku laguntzailea 
* Dennis Panipitchai (2018-)

## Santuak eta kanonizaziorako hautagaiak 
* Nicolas-Michel Krick Jainkoaren mirabea
* Augustin-Etienne Bourry Jainkoaren mirabea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Villamorón

**Villamorón**, Espainiako Villegas udalerrian dagoen herri bat da, Gaztela eta Leon wekidegoko Burgosko probintzian.

2024an biztanle bat zuen.

## Leku interesgarriak 
* Donejakue Apostoluaren eliza (Villamorón)
Ultraizozte

thumb|Izotz kristalen eraketa
thumb|Kriokontserbaziorako erabiltzen den izozte azkarra.

**Ultraizoztea** elikagaiak kontserbatzeko metodoa da. Izozteko modu konbentzionalaren printzipio berberean oinarritzen da: oso tenperatura txikiak erabiltzea mikoroorganismorik ez dadin hazi, entzimen jarduera murriztuta geldi dadin eta elikagaiak hondatzen dituzten erreakzio kimikoak mantsotu daitezen. Produktu batek prozesu hori pasatu duen jakin arazteko ontzian azaldu behar da, "uktraizoztua" hitza agerian jartzen. Teknika honen erabilerak janari izoztuen eta janari prestatuen industria sortu du. 

Fisikan eta kimikan, bat-bateko hoztea objektu bat azkar izozteko prozesua da, non objektua tenperatura kriogenikoetan jarriz edo -196°C-tan (-320,8°F) nitrogeno likidoarekin kontaktu zuzenaren bidez izozten den. Tenperaturaren jaitsiera bermatzeko, fluido kriogenikoak erabil daitezke, hala nola nitrogeno likidoa eta anhidrido karbonikoa, eta horiek produktu ultraizoztuak eragiten dituzte. Fluido horiek ez dira toxikoak, eta ez dute dastamena edo usaina transmititzen.

## Prozesua 
Elikagai bat ultraizozten denean berebiziko hotza ematen zaio eta izotzezko beira mikroskopikoak eratzen dira barnealdean daukan urean. Izozteko modu konbentzionalean baino askoz azkarrago hozten da, eta ondorioz, beira txikiagoak sortzen dira eta elikagaiak luzarogo irauten du, bere propietateak hobeto mantentzen dituela. Ultraizoztuta dauden elikagaietan oso mantenugai gutxi galtzen da, C bitamina salbuespena izanik.

## Ingurumena 
Ultraizozteak ingurumenaren ikuspegitik abantaila batzuk ditu: produktuen bizitza luzatu egiten du, elikagai gutxiago botatzen da zakarrontzira, garraiobideak ez dira azkarrak izan behar, e.a. Baina kalteak ere baditu: energia asko behar izaten da izozteko eta hotzaren katean eusteko. Batzuetan, gas hoztaileak kutsatzaileak dira... Gainera, hotzaren katea eteten bada, arrisku handia dago produktua hondatzeko. 
   
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Liofilizazio
* Hotzaren kate

## Kanpo estekak 
* "Ultraizoztuak", *Consumer* aldizkaria, 2025eko azaroa.
Kristina Magdalena Palatinatu-Zweibrückengoa

**Kristina Magdalena Palatinatu-Zweibrücken-Kleeburgekoa** (Nyköping, 1616ko maiatzaren 27a – Karlsburgeko gaztelua, Durlanch, 1662ko abuztuaren 4a) Zweibrücken-Kleeburgeko kondesa palatinatukoa izan zen jaiotzez, eta ezkontzaz Baden-Durlacheko margrave ezkontidea.

## Bizitza 
Kristina Magdalenaren gurasoak Juan Casimiro Zweibrücken-Kleeburgekoa (1589-1652) Palatinatuko kondea eta Katalina Vasa printzesa (1584-1638) izan ziren. Alaba zaharrena izan zen. Amaren aldeko aitona Karlos IX.a Suediako erregea zen.

Kristina Magdalenaren neba Karlos X.a Gustavo Suediakoa izenaz igo zen Suediako tronura 1654an. 1633an, Kristinaren eta Bernardo Saxonia-Weimarren arteko ezkontza negoziatu zen, baina arrakastarik gabe.

Ama hil ostean, Kristina Magdalena Suediako estatu inperialek komisionatu zuten, Kristina Suediako erreginak hezkuntza gainbegiratuz. Berak 1642ra arte egin zuen lan hori.

### Ezkontza 
Kristina Magdalena 1642ko azaroaren 30ean ezkondu zen Stockholmen Frederiko VI.a Baden-Durlacheko margravearekin (1617-1677). 1656. urtean, margravinak neba Karlos X.a Gustavorengandik Bavariako Kutzenhausen herria jaso zuen, eta margraveek 1705ean Hanauko kondeei saldu zieten.

### Ondorengoak 
Kristina Magdalenak ondorengo hauexek izan zituen:

* Frederiko Kasimiro (1643-1644).
* Kristina (1645-1705), 1665eko urtarrilaren 16an  Alberto II.a Brandeburgo-Ansbacheko margravearekin (1620-1667) ezkondu zen, eta 1681ean bigarren aldiz ezkondu zen  Frederiko I.a Saxonia-Gothako dukearekin (1646-1691).
* Leonor Katalina (1646).
* Frederiko VII. Handia margravea (  1647-1709). 1670ean Augusta Maria Holstein-Gottorpeko printzesarekin ezkondu zen (1649-1728).
* Karlos Gustavo Baden-Durlachekoa (1648-1703), 1677an,(1659-1742) Ana Sofia Brunswick-Wolfenbütteleko printzesari kendu zion.
* Katalina Barbara Baden-Durlachekoa (1650-1733).
* Juana Isabel Baden-Durlachekoa (1651-1680), 1673an, Juan Frederiko Brandeburgo-Ansbacheko (1654-1686) margravearekin ezkondu zen.
* Frederika Leonor (1658).

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Erik Gustaf Geijer, Fredrik Ferdinand Carlson, Ludvig Vilhelm Albert Stavenow: *Suediako historia*, 3. liburukia, F. Perthes, 1836. (alemanez)
* Daniel Ludwig Wundt, Johann Ludwig Christian Rheinwald: Revista de Historia del Palatinados, 1. liburukia, 1793. (alemanez)
## Kanpo estekak
Albertina Frederika Baden-Durlachekoa

**Albertina Federica de Baden-Durlach** (Durlach, 1682ko uztailaren 3a - Hamburgo, 1755eko abenduaren 22a) alemaniar printzesa izan zen. Frederiko VII.a Baden-Durlacheko margravearen eta bere emazte Augusta María de Holstein-Gottorpeko dukesaren alaba zen. Cristian Augusto Holstein-Gottorp-ekoarekin ezkondu zen, Eutineko printzearekin.

## Bizitza 
ezkerrera|thumb|240x240px|Albertina Federica (Balthasar Denner).
Ezkontza

1704. urteko irailaren 2an, Eutingo printze zen  Cristian Augusto Holstein-Gottorpekoarekin ezkondu zen.

1726. urtean, senarra hil zen eta seme zaharrena errege bihurtu zen. Urtebete geroago, seme-alaba barik hil zen eta seme gazteena, Adolfo Frederiko, tronura igo zen. Adolfo Fredericko adingabea zen, baina "amaren laguntzarekin eta orientazioarekin" gobernatzen utzi zioten. Stendorf, Mönch-Neversdorf eta Lenzahn jabetzak eman zizkion diru-sarrera bat izateko.

Aitaren aldeko amonaren bitartez, Kristina Magdalena Palatinatu-Zweibrückengo kondesa, Karlos X.a Gustavo Suediako erregearen arreba bat. Albertina Frederika suediar errege etxekoa zen, hortaz, 1743. urtean bere semea suediar tronuaren oinordeko hauta zitekeen.

## Ondorengotza 
Albertina Frederika  Kristian Augusto Holstein-Gottorpekoarekin ezkondu zen 1704. urteko irailaren 2an, eta hamar seme-alaba izan zituzten:

* Eduviges Sofia Augusta Holstein-Gottorpekoa  (1705-1764ko urriaren 4a), Herfordeko abadesa 1750. urtetik 1764. urtera.
* Karlos Augusto (1706-1727ko azaroaren 26a - 1727ko maiatzaren 31) gero Elisabet I.a Errusiakoa izan zenarekin konpromisoa hartu zuen, baina ezkontza baino lehen hil zen.
* Frederika Amalia Holstein-Gottorpekoa  (1708-1782ko urtarrilaren 12a), moja bat Quedlinburgen.
* Ana Holstein-Gottorpekoa (1709-1758ko otsailaren 2a) Saxonia-Gotha-Altenburgoko Gilermo printzearekin (1701-1771) ezkondu zen, oinordekorik gabe. Senarra Augusta Saxonia-Gothakoaren, Erresuma Batuko Jorge III.a erregearen amaren neba zen.
* Adolfo Frederiko Suediakoa (1710eko maiatzaren 14a - 1771ko apirilaren 12a), Eutineko printzea. 1743an Suediako koroaren printze izendatu zuten, eta 1751n  Adolfo Frederiko Suediako gisa igo zen tronura.
* Frederiko Augusto Oldenburgekoa (1711-1785eko uztailak 6), hasiera batean Lübeck-eko apezpikua izan zen, eta anaia Suediara joan ostean, Eutin ere oinordetu zuen. 1773, urtean, Danimarka, Errusia eta Holstein-Gottorp barne hartzen zituen familia akordio baten parte bezala, dukerri berri bat ere jaso zuen, Oldemburg, Oldemburg eta Delmenhorst konderriak zituena.
* Juana Isabel Holstein-Gottorpekoa (1712-1760ko urriaren 24a) Kristian Augusto Anhalt-Zerbst-eko printzearekin ezkondu zen, eta Katalina II.a Errusiako enperatrizaren ama bihurtu zen.
* Gilermo Kristian (1716-1719ko irailaren 20a - 1719ko ekainaren 26a), haurtzaroan hil zen.
* Frederiko Konrado (1718-1719ko martxoaren 12a), haurtzaroan hil zen.
* Jorge Luis (1719ko martxoaren 16a - 1763ko irailaren 7a), seme Pedrok oinordetu zuen Oldemburgeko dukerrian bere lehengusu ondorengorik gabekoarengandik, Frederiko Augustoren semearengandik.
## Erreferetziak 
## Kanpo estekak
Cuddapahko elizbarrutia

**Cuddapahko elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren indiar elizbarrutia da. 1976ko urriaren 19an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Kadapan dago. Egun apezpikua Paul Prakash Saginala da.

## Ordinarioak 
* Abraham Aruliah Somavarapa (1976-1998)
* Prakash Mallavarapu (1998-2002)
* Doraboina Moses Prakasam (2002-2006)
* Prasad Gallela (2008-2018)
* Paul Prakash Saginala (2025-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hyderabadeko artxidiozesia

**Hyderabadeko artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren indiar artxidiozesia da. 1851n ezarri zen bikariotza apostoliko gisa, 1886ko irailaren 1ean elizbarruti mailara igo zen eta 1953ko irailaren 19an artxidiozesi mailara. Artzapezpikuaren egoitza Hyderabaden dago. Egun artzapezpikua Anthony Poola kardinala da.

## Ordinarioak 
### Hyderabadeko bikario apostolikoak 
* Daniel Murphy (1851-1865)
* Jean-Dominique Barbero (1870-1881)
* Pietro Caprotti (1882-1886)

### Hyderabadeko apezpikuak 
* Pietro Caprotti (1886-1897)
* Pietro Andrea Viganò (1897-1908)
* Dionisio Vismara (1909-1948)
* Alfonso Beretta (1950-1953)
* Joseph Mark Gopu (1953)

### Hyderabadeko artzapezpikuak 
* Joseph Mark Gopu (1953-1971)
* Saminini Arulappa (1971-2000)
* Marampudi Joji (2000-2010)
* Thumma Bala (2011-2020)
* Anthony Poola (2020-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Borrokan

**Borrokan** Berako (Nafarroa Garaia) musika talde bat da. Post-hardcore, post-rock eta math-rock generoen bueltan aritzen dira, besteak beste.

## Taldekideak 
* Joseba Lertxundi (ahotsa)
* Mikel Lertxundi (bateria)
* Ibai Gogortza (gitarra)
* Iñigo Telletxea (baxua)
* Iñaki Iratzoki (gitarra)

## Historia 
13 urte inguru zituztela hasi sortu zen taldea. Bera herriko Zalakain auzoan bizi ziren lagun kuadrilla bat da taldearen sorburua. Lehen kontzertua auzoan bertan eman zuten, sandwich eta abarrez osatutako askari batez lagundurik.

Berako Gutariko Bat taldea ezagutzeak ikaragarrizko eragina izan zuen. Horrenbestez, denbora asko behar izaten dute abestiak sortu eta amaitutzat emateko. Horixe izan zen Ibai Gogortza gitarra joleak Harat taldea abiatzeko arrazoietako bat: gauzak arinago amaitu eta kontzertuak jotzea. Borrokan zuzeneko gutxi eman izan dituen taldea da.

Taldekideak beste hamaika proiektutan aritu dira eta aritzen dira, nola estudioan, hala zuzenean. Batez ere Iñigo Telletxea baxularia eta Ibai Gogortza gitarra jolea.

2007an argitaratu zuten «Hitzez Ulertu Ezin Dena Omendu Nahi Nuke. Oraintxe!» diskoa, beste guztien gisara, Aitor Garzia "Maikel"-ekin grabatua. 2014an kaleratu zuten «Zuak» hirugarrena, orain arteko azkena. 2022an hainbat zuzeneko eman zituzten eta bertan zenbait abesti berri jo zituzten, oraindik grabatu ez direnak.

## Diskografia 
### Albumak 
* Borrokan (2002, egilea editore)
* Hitzen ulertu ezin dena omendu nahi nuke. Oraintxe! (2007, egilea editore)
* Zuak (2014, egilea editore)

### Kolaborazioak 
* «Bidearen Erritmoa» Nafarroa Oinez 94 bilduman
* «Aditu» eta «Kutxa Zaharrean" abestiekin Museum (mer, 1999) bilduman
* «Momia» abestiarekin Oztopo Guztien Gainetik Bonberenea bilduman (2002, Bonberenea Ekintzak)
* «Komunikazio-Inkomunikazio" abestiarekin Mikel Laboaren omenezko Txinaurriak (2010, bIDEhUTS) bilduman.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Borrokan Badok atarian
* Borrokan Bandcamp atarian
Frederika Mecklemburgo-Strelitzekoa

**Frederika Mecklemburgo-Strelitzekoa** (Altes Palais,1778ko martxoaren 3a – Hannover, 1841eko ekainaren 29a) Mecklenburgeko dukesa, Prusiako printzesa, Solms-Braunfels & Britainia Handia, Hannoverko  erregina ezkontidea izan zen, Ernesto Augusto I.a Hannoverkoarekin ezkontzean (lehengusina ere bazen).

ezkerrera|thumb|Frederika bere haurtzaroan.|152x152px
## Bizitza 
Gurasoak Karlos II.a Mecklemburgo-Strelitzeko dukearen eta Frederika Carolina Luisa Hesse-Darmstadteko landgravina izan ziren, Luis VIII.a Hesse-Darmstadtekoaren biloba. Bikotearen bosgarren neskatoa eta zazpigarren umea izan zen. 

## Ezkontzak eta ondorengoak 
[thumb|310x310px|[Johann Gottfried Schadow|Schadow eskultoreak Frederikaren estatua ospetsua (eskuinean), bere ahizpa Luisarekin.]]
Frederika hiru aldiz ezkondu zen, eta horietan guztietan seme-alabak izan zituen.

### 1. ezkontza 
Lehen aldiz, Luis Karlos Prusiakoarekin (ahizpa Luisaren koinatua) ezkondu zen 1793. urteko abenduaren 26an, Berlingo Errege Jauregian. Handik hiru urtera, difteriak jota hil zen. Hiru seme-alaba izan zituzten:

#### Ondorengoak 
* Frederiko Gilermo Luis Prusiakoa (1794-1863).
* Frederiko Guillermo Carlos Jorge de Prusia (1795-1798).
* Frederika Guillermina Luisa Amalia Prusiakoa (1796-1850).

### 2. ezkontza 
Frederiko Gilermo Solms-Braunfelskoa printzearekin ezkondu zen. Ezkontza ez zen zoriontsua izan, nahiz eta printzeak ez zuen sekula dibortziatu nahi izan. Ondorengo hauexek izan zituen:

#### Ondorengoak 
* Sofia Solms-Braunfelsgoa (1799-1799). Jaio eta gutxira hila.
* Frederiko Guillermo Solms-Braunfelsgoa (1800-1800). Jaio eta gutxira hila.
* Frederiko Guillermo Enrique Casimiro Jorge Carlos Maximiliano de Solms-Braunfelsgoa(1801-1868).
* Augusta Luisa Teresa Matilde Solms-Braunfelsgoa (1804-1865).
* Alaba bat (hilda jaio, 1805).
* Alexandro Frederiko Solms-Braunfelskoa (1807-1867).
* Frederiko Guillermo Luis Jorge Carlos Alfredo Alejandro Solms-Braunfelsgoa (1812-1875).

### 3. ezkontza 
1815. urteko maiatzaren 29an ezkondu zen hirugarren aldiz, Neustrelitzen, bere lehengusu-anaia Ernesto Augusto Hannoverko printzearekin, gero Hannoverko errege izan zenarekin. Ezkontza formala urte bereko abuztuaren 29an egin zen Londresko Carlton Housen, bi aldeak bertan zirela. Karlota erregina ezkontzaren aurka azaldu zen, erraina ere bere iloba zelako eta aurretik bi ezkontza izan zituelako eta guztira 9 seme-alaba (gehi hilda jaiotako bat) izan zituelako. Cumberlandeko duke-dukesek hiru seme-alaba izan zituzten:

#### Ondorengoak 
* Frederika (hilda jaio., 1817ko urtarrilaren 27a).
* Alaba bat (hilda jaio, 1818ko ekaina).
* Jurgi V.a Frederikco Alejandro Carlos Ernesto Augusto Hannoverkoa (Berlin, 1819ko maiatzaren 27a - Paris, 1878ko ekainaren 12a), Hannoverko erregea aitaren oinordekotzan.
## Ordenak 
* Luisaren Ordenako Dama. (Prusiako Erresuma).
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Khammamgo elizbarrutia

**Khammamgo elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren indiar elizbarrutia da. 1988ko urtarrilaren 18an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Khammamen dago. Egun apezpikua Prakash Sagili da.

## Ordinarioak 
* Joseph Rajappa (1988-1989)
* Marampudi Joji (1991-1996)
* Paul Maipan (1997-2022)
* Prakash Sagili (2024-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Donejakue Apostoluaren eliza (Villamorón)

**Donejakue Apostoluaren eliza**, Espainiako Villegas udalerriko Villamorón herrian dagoen eliza gotiko bat da, Gaztela eta Leon erkidegoko Burgosko probintzian.

XIII. mendearen erdialdera eraiki zen, nahiz eta batzuk Fernando III.a Gaztelakoaren erregealdikoa dela uste duten.
Kurnoolgo elizbarrutia

**Kurnoolgo elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren indiar elizbarrutia da. 1967ko ekainaren 12an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Kurnoolen dago. Egun apezpikua Johannes Gorantla da.

## Ordinarioak 
* Joseph Rajappa (1967-1988)
* Mathew Cheriankunnel (1988-1991)
* Johannes Gorantla (1993-2007)
* Anthony Poola (2008-2020)
* Johannes Gorantla (2024-)

## Apezpiku lagunkidea 
* Mathew Cheriankunnel (1986-1988)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Frantzisko elizako erretaula nagusia (Tolosa)

**San Frantzisko elizako erretaula nagusia** Ambrosio Bengoetxea erretaulagile gipuzkoarrak egindako erretaula nagusia da, Tolosako San Frantzisko komentuko elizaren aldarearen atzekoa. Tolosako San Frantzisko elizarako erretaula nagusia egiteko akordioa 1604an egin zuten.  Lan hau 1609rako amaiturik egotea erabakia bazegoen ere, 1615era arte ez zen bukatu.

## Deskribapena 
Ondo gordetakoo polikromiak distira­ ematen dion erretaula honek hiru gorputz ditu, bost kale eta bi ni­txoen arteko Kalbarioa. Er­tzetako bi kaleetan badira San Fran­tziskoren bizi­tzari buruz­ko erliebeak daude. Erdiko kalean eta ondo ondoko etxeetan fran­tziskotar santuen irudiak ikus daitez­ke. 

Badirudi Bengoe­txeak zaindariaren gaztaroko gertakariak konta­tzen diren lehen gorpu­tzeko erliebe ba­tzuk eta beste santu ba­tzuen estatuak besterik ez zituela taillaz egin. Erliebe hauetan, Bengoe­txearen prestutasuna nabaria da, bai aurpegietako adieraz­penei nahiz janz­keren ugaritasunari naturaltasuna emateko, nahiz eta espazio perspek­tiban ondorioak sortzeaz arduratu ez.

Santuen estatuen artean, San Antonioren eta estasian dagoen San Fran­tziskorena nabarmen­tzen dira. Arte kalitate nabaria duen sagrarioa ere badu erretaulak, Hilobira­tze Santuaren irudikapenekin.

## Iruditegia 

Fitxategi:Tolosa - Iglesia de San Francisco, retablo mayor 1.jpg|
Fitxategi:Tolosa - Iglesia de San Francisco, retablo mayor 2.jpg|
Fitxategi:Tolosa - Iglesia de San Francisco, retablo mayor 3.jpg|
Fitxategi:Tolosa - Iglesia de San Francisco, retablo mayor 4.jpg|

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maximiliano Hernández Martínez

**Maximilano Hernández Martínez** (San Matías, 1882ko urriaren 21a – Danlí, 1966ko maiatzaren 15a) salvadortar militar eta politikaria izan zen. El Salvadorko presidente eta diktadorea izan zen 1931tik 1934ra eta 1935etik 1944ra.

Hernández El Salvadorko armadan sartu zen, Guatemalako Akademia Politeknikoan ikasi zuen eta 1919an jeneral mailara iritsi zen. 1931ko presidentetzarako hauteskundeetarako hautagaia izan zen, baina bere hautagaitza erretiratu eta Arturo Araujo babestu zuen. Araujo aukeratu zuten presidente eta Hernández izendatu zuen presidenteorde eta Defentsa ministro.

1931ko abenduan armadak estatu-kolpea eman eta Hernández izendatu zuen presidente. Ordutik 1979ra arte, diktadura militarrek gobernatu zuten El Salvador.

Hernándezek hamabi urtez gobernatu zuen El Salvafor. 1932ko urtarrilean matxinada komunista eta indigena bat zapaldu zuen eta 10.000 eta 40.000 nekazari artean hil ziren. El Salvador alderdi bakarreko estatu totalitario bihurtu zen, Pro Patria alderdiak gobernatua. 1935, 1939 eta 1944ko hauteskundeetan Hernández oposiziorik gabe hautatu zuten berriro. Ekonomia Alemaniara eta Ameriketako Estatu Batuetara esportatutako kafe-ekoizpenean oinarritu zen.

El Salvadorrek Bigarren Mundu Gerrakl aliatuekin bat egin zuen eta 1941eko abenduan gerra deklaratu zien Japonia, Alemania eta Italiari. Apirilean estatu-kolpe saiakera bat gertatu zen eta antolatzaileak exekutatu egin zituzten. Maiatzean Hernándezek dimisioa eman zuen eta familiarekin Hondurasera ihes egin zuen.

Hernández 1966an hil zuen bere lorezainak labankadaz, laneko liskar baten ondorioz.
Durgabai Deshmukh

**Durgabai Deshmukh** (Rajahmundry, Andhra Pradesh, 1909ko uztailaren 15a - 1981eko maiatzaren 9a) Indiaren askatasunaren aldeko borrokalaria izan zen, abokatua, gizarte langilea eta politikaria. Indiako Batzar Konstituziogileko eta Indiako Plangintza Batzordeko kidea eta helburu sozialak zituzten hainbat erakunderen sortzailea ere izan zen. Gizarte lanaren kontzeptua irauli zuen, Mahatma Gandhi bezalako estadistek ezarritako oinarrietatik abiatuta eta erakunde hauei  Estatuak  babesa eta errekonozimendua emateko oinarriak jarri zituen.      

«Gizarte Lanaren Ama» bezala ezagutzen da Indian.

## Biografia 
Indiako Rajahmundryn, Andhra Pradeshen, jaioa. Kakinadan hazi zen, Andhra Pradesh estatuan, eta aitari lagundu zion aktibismo sozialean. 8 urterekin zamindar batekin ezkondu zen. Neskak uko egin zion berarekin bizitzera heldutasunera iritsi arte, eta aitak eta anaiak haren erabakia babestu zuten. 15 urterekin banantzea lortu zuen. 21 urterekin, Madrin, India hegoaldean, T Prakasam atxilotu ondoren, Gatzaren Martxa mugimenduan jarduerak zuzendu zituen. Horregatik atxilotu zuten hiru urtez konfinamendu bakartian, 1930 eta 1933 artean. Espetxean egin zuen eskaera erabakigarria izan zen bere aktibismoarentzat. Irtetean, zuzenbidea ikastea eta bere burua emantzipatzea erabaki zuen, beste pertsona batzuei lagundu baino lehen.thumb|Durgabai Deshmukhen estatua, Swatantra Samara Yodhula parkean, askatasunaren aldeko borrokalariei eskainia, Rajahmundryn|ezkerrera|352x352px1946an, Batzar Konstituziogilean onartu zuten. Asanbladaren eztabaidetan, modu aktiboan parte hartu zuen emakumeek hindué-kodeetan dituzten eskubideen alde, jurisdikzio-independentziaren alde eta Hindustani hizkuntza nazional gisa hautatzearen alde.

1948an, *Andhra Mahila Sabha* sortu zuen, emakumeen eta haurren independentzia, hezkuntza eta osasunean jarduten duen irabazi-asmorik gabeko erakundea. Indiako Gizarte Ongizateko Batzorde Zentralaren zuzendaritza hartu zuen lehen pertsona izan zen. Batzordeak 30 mila GKE baino gehiago zerrendatu zituen, guztiak Indiako estatuak finantzatuak. Batez ere laguntza ekonomikoen programez arduratzen ziren, gaur egun autosufizientzia taldeak deitzen direnak.

Familia auzitegiak ezartzearen alde borrokatu zen, eta ideia hori Japonia, Errusia eta Txinara egindako bidaietan sortu zen, Indiako ordezkaritzaren parte bezala. Bere lanari esker Auzitegi horiek Familia Auzitegien Aktaren bidez ezarri ziren, nahiz eta, azkenean bera hil eta hiru urtera lortu bazen ere. 

1953an, 44 urte zituela, berriro ezkondu zen bere erabakiz, une hartan emakume indiarren artean ezohikoa zena. Oraingoan Chintaman Dwarakanath Deshmukhekin ezkondu zen, Indiako Erreserbako Bankuko lehen gobernadore indigena eta 1950-1956 aldian Indiako kabinete zentralean Ogasun ministro izan zena. Jawaharlal Nehru lehen ministroa bera izan zen bere ezkontzako hiru lekukoetako bat.

## Erreferentziak 
## Kanpo-loturak
Warangalgo elizbarrutia

**Warangalgo elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren indiar elizbarrutia da. 1952ko abenduaren 22an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Warangalen dago.

## Ordinarioak 
* Alfonso Beretta (1953-1985)
* Thumma Bala (1986-2011)
* Udumala Bala Showreddy (2013-2025)
** Aulki hutsa (2025-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lathi khela

320px|thumb|Lathi khela borrokalariak.
**Lathi khela** () Bengala eskualdeko borroka-arte bat eta dantza tradizional bat da. Bangladeshen eta Indiako Mendebaldeko Bengala estatuan jokatzen den borroka-arte honetan makila bat erabiltzen da. Lahi khela egiten duten borrokalariei *lathial* esaten zaie.

Bangladesh eta Indiako nekazal herrixketan egiten da lathi kela baina herrixken urbanizazioaren ondorioz  atzerapen handia izan du. Kushtian (Bangladesh) esate baterako urtero ospatzen zen txapelketa handia eta herrialde guztiko borrokalariek hartzen zuten parte. Borrokalarien eta ikusleen kopurua izugarri jaitsi zen eta 1989tik aurrera hiru urtean behi egiten da. Gaur egun jaialdietan eta ezkontzetan ikusten da batez ere. Mendebaldeko Bengalan (India) esate baterako puja erritual gisa praktikatzen da.

## Kirola 
Ohikoena borrokalariak bat baten aurka aritzea da, nahiz eta taldekako borrokak ere egiten diren. Kirolariek zutik borrokatzen dute, izan ere lathiaren energiaren erdigunea bihotzeko txakra baita.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Lathi khela ikuskizuna
Imphalgo artxidiozesia

**Imphalgo artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren indiar artxidiozesia da. 1980ko martxoaren 28an ezarri zen elizbarruti gisa eta 1995eko uztailaren 10ean artxidiozesi mailara igo zen. Artzapezpikuaren egoitza Imphalen dago. Egun artzapezpikua Linus Neli da.

## Ordinarioak 
### Imphalgo apezpikua 
* Joseph Mittathany (1980-1995)

### Hyderabadeko artzapezpikuak 
* Joseph Mittathany (1995-2006)
* Dominic Lumon (2006-2023)
* Linus Neli (2023-)

## Artzapezpiku lagunkidea 
* Dominic Lumon (2002-2006)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mami Varte

**Lalrinkimi Varte** (Aizawl, 1988ko apirilaren 19a), **Mami Varte** izenez ezaguna. Indiar abeslaria da, bere jaioterriko abeslari ezagunenetakoa. 2015eko martxoaren 20an ezkondu zen Zoramchhanarekin.

## Ibilbidea 
Mami Varte 12 urterekin hasi zen abesten, eta telebistako hainbat programatan, elizetan eta bere eskolan antolatutako zenbait jaialditan aurkeztu zen. 2007an kaleratu zuen bere lehen albuma, "Damlai Par" izenburupean.

Mami Vartek Bhupen Hazarika, Sourabhee Debbarma eta Lou Majaw artistekin egin du lan, 'Our North-East, Our Star' izeneko abestiaren bideo musikal batean, Shantanu Moitrak zuzendu zuen bideoa. Indian Idol musika-ekitaldiko telebista-programan ere parte hartu zuen, eta, gainera, Mizoramen ospe handiko hainbat sari irabazi ditu.

## Diskografia 
* *Ana E* (2004ko uztaila)
* *Tha Sensar* (2004ko iraila)
* *Kum Sang Atan* (2005ko apirila)
* *Lenrual Hlui* (2005ko uztaila)
* *Damlai Par* (2005ko iraila)
* *Ka Lung Di* (2006ko martxoa)
* *Suihlunglen* (2006ko azaroa)
* *Mangtha* (2007ko apirila)
* *Dawn Tawi* (2007ko maiatza)
* *Vawng Dun Zel Ang* (2007ko ekaina)
* *Hmangaihna Vanduai* (2009ko martxoa)
* *I Kiang Ah* (2011ko iraila)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Mami Varte on Twitter
* Mami Varte on Instagram
Kohimako elizbarrutia

**Kohimako elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren indiar elizbarrutia da. 1973ko urtarrilaren 29an ezarri zen Kohima-Imphalgo elizbarruti gisa eta 1980ko martxoaren 28an gaur egungo izena hartu zuen. Apezpikuaren egoitza Kohiman dago. Egun apezpikua James Thoppil da.

## Ordinarioak 
### Kohima-Imphalgo apezpikua 
* Abraham Alangimattathil (1973-1980)

### Kohimako apezpikuak 
* Abraham Alangimattathil (1980-1996)
* Jose Mukala (1997-2009)
* James Thoppil (2011-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nalgondako elizbarrutia

**Nalgondako elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren indiar elizbarrutia da. 1976ko maiatzaren 31n ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Nalgondan dago. Egun apezpikua Karnam Dhaman Kumar da.

## Ordinarioak 
* Mathew Cheriankunnel (1976-1986)
* Innayya Chinna Addagatla (1989-1993)
* Joji Govindu (1997-2021)
* Karnam Dhaman Kumar (2024-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fakhruddin Ali Ahmed

**Fakhruddin Ali Ahmed** (Delhi, Britainiar Raj, 1905eko maiatzaren 13a – New Delhi, 1977ko otsailaren 11) indiar abokatu eta politikaria izan zen, Indiako presidentea 1974tik hil zen arte.

Assamgo familia musulman batean jaio zen. Aita medikua zen eta ama Loharuko nawabaren alaba. Ahmedek bederatzi anaia-arreba izan zituen.

Cambridgeko Unibertsitatean Historia ikasi zuen eta 1928an Londresko Inner Templen abokatu bezala onartua izan zen. Urte horretan Indiara itzuli zen eta abokatu lanetan aritu zen Lahoreko Auzitegi Gorenean eta Guwahatin. Assamgo Auzitegi Goreneko abokatuen elkargoaren sortzaile eta presidente izan zen.

1931n Indiako Kongresu Nazionala Alderdian afiliatu zen. 1935ean Assam estatuko biltzar legegileko kide hautatu zuten eta 1938tik 1939ra Lan ministro izan zen. Ahmed 1940an atxilotu zuten, India Bigarren Mundu Gerran sartzeari uko egiteagatik, eta urtebete egin zuen espetxean. Mahatma Gandhiren Quit India mugimenduarekin bat egin zuen eta 1942ko abuztuaren 9an atxilotu zuten. Hiru urte eman zituen Johaten preso.

Ahmed Liga Musulmanak Pakistan estatua sortzeko proposatutakoaren aurka agertu zen, eta Indiaren partizioaren aurka ere agertu zen. 1946ko Assamgo hauteskundeetan Liga Musulmanaren hautagaiak garaitu zuen eta urte horretan Assamen gobernuaren aholkulari legal izendatu zuten.

1954tik 1957ra senatuko kide hautatu zuten. 1957an eta 1962an Assam estatuko biltzar legegileko kide hautatu zuten, eta Finantza, Lege, Komunitate Garapen eta Eskualde Autogobernuko ministro izan zen estatuko gobernuan.

Indira Gandhik Ahmed Irrigazio eta Energia ministro izendatu zuen 1966an. 1966tik 1967ra Hezkuntza ministro izan zen, 1967tik 1970era Industria Garapeneko ministro eta 1970etik 1974ra Elikadura eta Nekazaritza ministro.

1974an Indiako Kongresu Nazionaleko alderdiaren hautagaia izan zen presidentetzarako hauteskundeetan eta botoen % 89,18rekin aukeratu zuten. 1974ko abuztuaren 24an Indiako presidente karguaren zina egin zuen. Bosgarren presidentea izan zen eta erlijio musulmaneko bigarrena.

1975eko ekainaren 25ean, Ahmedek larrialdi nazionaleko dekretua sinatu zuen, Indira Gandhi lehen ministroak proposatuta. Eskubide zibilak eta oinarrizko askatasunak ezabatu ziren, eta oposizioko buruzagiak atxilotu egin zituzten. Gandhik dekretuen bidez eta parlamentua kontuan hartu gabe gobernatu ahal izan zuen.

Ahmed 1977ko otsailaren 11n hil zen bihotzekoak jota.  Aurretik bi bihotzeko izan zituen, 1966an eta 1972an. Urtarrilaren 13an estatu-hileta izan zen.
thumb|Ahmeden hilobia|left

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Chingleputeko elizbarrutia

**Chingleputeko elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren indiar elizbarrutia da. 2002ko uztailaren 19an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Chengalpattun dago. Egun apezpikua Anthonisamy Neethinathan da.

## Ordinarioak 
* Anthonisamy Neethinathan (2002-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ootacamundeko elizbarrutia

**Ootacamundeko elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren indiar elizbarrutia da. 1955eko uztailaren 3an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Udagamandalamen dago. Egun apezpikua Arulappan Amalraj da.

## Ordinarioak 
* Antony Padiyara (1955-1970)
* Packiam Arokiaswamy (1971)
* James Masilamony Arul Das (1973-1994)
* Antony Anandarayar (1997-2004)
* Arulappan Amalraj (2006-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Coimbatoreko elizbarrutia

**Coimbatoreko elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren indiar elizbarrutia da. 1850ean ezarri zen bikariotza apostoliko gisa eta 1886ko irailaren 1ean elizbarruti mailara igo zen. Apezpikuaren egoitza Coimbatoren dago. Egun apezpikua Thomas Aquinas Lephonse da.

## Ordinarioak 
### Coimbatoreko bikario apostolikoak 
* Melchior de Marion Brésillac (1850-1855)
* Claude-Marie Dépommier (1865-1873)
* Étienne-Auguste-Joseph-Louis Bardou (1874-1886)

### Coimbatoreko apezpikuak 
* Étienne-Auguste-Joseph-Louis Bardou (1886-1903)
* Jacques-Denis Peyramale (1903)
* Augustine-Antoine Roy (1904-1930)
* Marie-Louis-Joseph-Constantin Tournier (1932-1938)
* Ubagarasamy Bernadeth (1940-1949)
* Francis Xavier Muthu Muthappa (1949-1971)
* Manuel Visuvasam (1972-1979)
* Ambrose Mathalaimuthu (1979-2002)
* Thomas Aquinas Lephonse (2002-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maduraiko artxidiozesia

**Maduraiko artxidiozesia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren indiar artxidiozesia da. 1938ko urtarrilaren 8an ezarri zen Madurako elizbarruti gisa, 1950eko urriaren 21ean Maduraiko elizbarrutia izena hartu zuen eta 1953ko irailaren 19an artxidiozesi mailara igo zen. Artzapezpikuaren egoitza Madurain dago. Egun artzapezpikua Antonysamy Savarimuthu da.

## Ordinarioak 
### Madurako apezpikua 
* Jean-Pierre Léonard (1938-1950)

### Maduraiko apezpikua 
* Jean-Pierre Léonard (1950-1953)

### Maduraiko artzapezpikuak 
* Jean-Pierre Léonard (1953-1967)
* Justin Diraviam (1967-1984)
* Casimir Gnanadickam (1984-1987)
* Marianus Arokiasamy (1987-2003)
* Peter Fernando (2003-2014)
* Antony Pappusamy (2014-2024)
* Antonysamy Savarimuthu (2025-)

## Apezpiku laguntzailea 
* Antony Pappusamy (1998-2003)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mundakako portua

**Mundakako portua** Bizkaiko arrantza-portu txikia da, izen bereko herrian dagoena. Gernikako itsasadarra itsasoratzen den gunearen eskuinaldean kokatuta dago. Atrakalekuak portuko hegoaldean baino ez ditu. Egun, laketontzien portua da batik bat eta gune turistiko garrantzitsua da, surfa atsegin dutenentzat oso erakargarria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak