open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Wallace Lerroa

**Wallace Lerroa**, Insulindiaren bidez muga biogeografiko bat adierazi eta Asia eta Ozeania banatzen dituen irudizko lerro bat da. Animaliak, eta, neurri txikiagoan, landareak, nabarmenki ezberdinak dira alde bakoitzean, hurbiltasun geografiko eta antzekotasun klimatikoa gora-behera, eboluzio historia bananduak islatuz. Lerroa, Bali eta Lombok uharteen artetik igarotzen da, Javatik ekialdera, Borneo, mendebaldean utziz, eta Sulawesi artean jarraitu eta Filipinak uharteetako hegoaldetik igarotzen da azkenik. Lerroaren ipar-mendebaldean, Hego-ekialdeko Asiako bereizgarria da, eta, hego-ekialdean, berriz, australasiarra, Ginea Berria, Australia eta Ozeano Barearen hego-mendebaldeko uhartedi ugaritan hedatzen dena.

Lerroaren egungo eta azaleko behaketa baten ondorioz, irudizkoa dela pentsa daiteke, baina muga fisiko garrantzitsu batekin bat dator, Wallace fosarekin, alegia, Eurasiar eta Australiar plaken arteko mugatik gertu subdukzio bidez eragindako urazpiko osin zabala.

Laugarren aroko glaziazio garaietan, gaur egun uraren mailaren azpitik dauden eskualdeak, lerroaren bi alboetatik, agerian geratu ziren, fosaren gaineko itsasarte baten bidez bananduak, eta animalien migraziorako oztopo izan zen. Azken glaziazio aroan (Würm glaziazioan), lerroaren mendebaldean, Sonda azpikontinentea agertu zen, eta, ekialdean, Sahul, biak, 100 kilometro baino gutxiagoko tarte batez bananduak. Hominidoen hedapenean, fosa eta lerro horiek, ia gaindiezinezko oztopo izan ziren Australasia alderantz igarotzerako orduan, hasiera batean, *Homo erectus*aren forma modernoek gainditutakoa (espezie honetatik *Homo floresiensis*a dator, Flores uhartean aurkitu zena, 2004an, lerroaren ekialdean) eta ondoren, *Homo sapiens*ak, egungo espezieak, dirudienez, duela 70.000 urte, horretarako, almadia edo enborrez eginiko baltsa primitiboak erabiliz.

Izena, Alfred Russel Wallacen omenez du, Insulindia 1860 inguruan aztertu zuen naturalista eta geografo ingelesa. Darwinekin batera, hautespen naturalean oinarritutako eboluzioaren teoriaren egileetako bat izan zen.

Fitxategi:Lowland Anoa.JPG|Sulawesiko anoa
Fitxategi:Bearded Pig.JPG|Sus barbatus
Fitxategi:Indian_rhinoceros.jpg|Javako errinozeroa

## Kanpo estekak
Antartikako plaka

250px|thumb|Plaka tektonikoen mapa. Antartikako Plaka, behean agertzen da, kolore urdinez.
**Antartikako plaka**, Antartika osoa hartzen duen eta kanporantz inguruko ozeanoen petik hedatzen den plaka tektoniko bat da. Ia 17.000.000 km²-ko hedadura du. Antartikako plakak beste plaka hauekin egiten du muga:

* Nazcako plaka
* Hego Amerikako plaka
* Afrikako plaka
* Indoaustraliako plaka (plaka nagusi horren barruan, haren zati den Australiako plaka du mugakide, zehazkiago)
* Scotiako plaka
* Pazifikoko plaka. Harekiko muga dibergenteak Pazifiko-Antartikako dortsala eratzen du.

## Kanpo estekak
Xamxi-Adad IV.a

**Xamxi-Adad IV.a**, Asiriako errege bat izan zen. K.a. 1054 eta K.a. 1050 bitartean gobernatu zuen. Tiglath-Pileser I.aren semea zen, eta bere iloba zen Eriba-Adad II.ari usurpatu zion tronua. Shamshi hil ondoren, bere seme Asurnasirpal I.arentzat izan zen Asiriako tronua.

## Erreferentziak
Zubieta (Gordexola)

**Zubieta** Gordexolako erdialdean dagoen auzoa da, Ibardugain eta Calzada izeneko auzuneek osatua.

Aipatzekoa da Zubiete-Oribai izeneko dorretxea.

## Demografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Gordexolako udalaren webgunea.
Ames

**Ames** izenburuak honako adiera ezberdinak eduki ditzake:

* Ames (Coruña) - Galiziako udalerria.
* Ames (Pas-de-Calais) - Frantziako udalerria da, Pas-de-Calais departamenduan dagoena, Nord–Pas-de-Calais eskualdean.

## Ameriketako Estatu Batuak 
* Ames (Iowa)
* Ames (New York)
* Ames (Oklahoma)
* Ames (Texas)
Kadashman-Harbe I.a

**Kadashman-Harbe I.a**, Babilonia, Khana, Itsasoko Herrialdea eta Akadeko kasitar dinastiako errege bat izan zen. Ziuraski, kargu honetan, Karaindashen seme eta oinordekoa izango zen. K.a. XIV. mendearen amaiera aldean gobernatu zuen.

Bere oinordekoa, bere seme Kurigalzu I.a izan zen.
Interstate 78

**Interstate 78** Ameriketako Estatu Batuetako mendebaldetik ekialdera doan estatuarteko autobidea da. 231,04 km-ko luzera du, Bordnersvilleetik (Texas) New Yorkera (New York) du ibilbide. Pennsylvania, New Jersey eta New York estatuetatik igarotzen da. Igarotzen dituen hiri nagusiak hauek dira:

* Harrisburg (Pennsylvania) (I-81-ren bidez)
* Allentown (Pennsylvania)
* Bethlehem (Pennsylvania)
* Easton (Pennsylvania)
* Phillipsburg (New Jersey)
* Clinton (New Jersey)
* Newark (New Jersey)
* New York Hiria (New York)

## Kanpo estekak
Interstate 79

**Interstate 79** Ameriketako Estatu Batuetako hegoaldetik iparraldera doan estatuarteko autobidea da. 552,39 km-ko luzera du, Charlestonetik (Mendebaldeko Virginia) Eriera (Pennsylvania) du ibilbide. Mendebaldeko Virginia eta Pennsylvania estatuetatik igarotzen da. Igarotzen dituen hiri nagusiak hauek dira:

* Charleston (Mendebaldeko Virginia)
* Clarksburg (Mendebaldeko Virginia)
* Fairmont (Mendebaldeko Virginia)
* Morgantown (Mendebaldeko Virginia)
* Washington (Pennsylvania)
* Pittsburgh (Pennsylvania) (I-279-ren bidez)
* Erie (Pennsylvania)

## Kanpo estekak
Banco de Bilbao

[thumb|220px|[Bilboko Bankuaren egoitza|Bilboko Bankuaren egoitza nagusia izandako eraikina.]]
**Banco de Bilbao** Bilbon 1857an sortu zen banketxea izan zen, Bilboko Merkatzaritza Elkarteak bultzatua. Gaur egungo Bilboko Bankuaren egoitzaren eraikinean zegoen. 1856an jarri zen hura sortzeko lehen hazia, burdinbidea Madrildik Bilboraino eraikitzeko planen epelean.

## Sorrera 
1856ko urtarrilean, Igorpen Bankuen Legea (*Ley de Bancos de Emisión*) onartu zen Espainian, eta bankuak sortzeko bide berriak ireki. Hori ikusita, Credit Mobilier Bilbon banku bat sortzeko asmotan zebilen, Juan Ybarra enpresaburua alde zuela (Uribarrenekin batera, Labe Garaien nagusietako bat). Aldiz, frantsesen kontrako giroa zebilen hirian, eta bertako hainbat handikik akziodunen bilera bat egin zuten urte horretako apirilean, zortzi milioi euroko kapital ekarpena eginez. Aldi berean, Mirandatik Bilborainoko burdinbide tartea onartu zen Madrilen, frantses enpresaburuei bizkarra emanez.

1857ko maiatzaren 8an, Espainiako Ministro Kontseiluak onartu egin zuen titularitate horretako bankuaren sorrera, Epaltza aberatsa buru zuela. Beste akziodun nabarmen batzuk ondorengoak izan ziren: Ibarra familia, Epaltza familia, Arellano familia, Urigüen, Zabálburu, Orbegozo, Ingunza, Mac Mahón, Uhagón, Aguirre, Yohn, Lund eta Mendiguren. Bankuko lehen buruak Juan Ibarra eta Pablo Epaltza izan ziren. 

## Azken hamarkadak 
1988an Banco de Vizcayarekin batu zen Banco Bilbao Vizcaya sortzeko, Euskal Herriko bankurik handiena. Bankuaren egoitza nagusia Bilboko San Nikolas elizaren ondoko eraikinean izan zuen. Horrez gain, On Diego Lopez Haroko kale nagusiaren eta Mazarredo zumarkalean artean sei solairuko eraikina altxatu zuten.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Gabriel Ybarra Gutiérrez de Cabiedes
* Bilboko Bankuaren egoitza
* Crédito Mobiliario
* Banco de Vizcaya

## Kanpo estekak
El precio de un hombre

***El precio de un hombre***, 1966an, Eugenio Martin zinema zuzendari espainiarrak zuzendutako film bat da. Filmeko protagonistak, Tomas Milian eta Richard Wyler dira. Spaghetti western generokoa da. Film nahiko interesgarri bat da, eta ondo garatutako istorioa duena.

## Istorioa 
Jose Gomez (Tomas Milian), ihesean dabilen gaizkile bat, bere herrira itzultzen da atzetik ordainsari bilatzaile bat duelarik: Luke Chilson (Richard Wyler). Herri txikiko biztanleek babestuko dute Gomez, babesik gabe hasiera batean, berehala, lurralde horretatik kanpo ezagutzen den gizon arriskutsua bihurtzen baita. Pixkana-pixkana, mesfidantza nagusitzen hasten da bere erkideen artean, eta, beraz, hauek, ordainsari bilatzailearen alde jartzen dira.

## Bitxikeriak 
* Film hau, bere garaian, Europa eta AEBetako atzerriko kritikak ere laidotu zuten, azken herrialde honetan "The Bounty Killer" izenburuarekin merkaturatu zelarik.

## Aktoreak 
* Tomás Milián
* Richard Wyler
* Mario Brega
* Ella Karin
* Hugo Blanco
* Luis Barboo
* Manuel Zarzo
* Frank Braña
* Charo Bermejo
* Lola Gaos

## Kanpo estekak 
*  Fitxa - imdb.com
Lau esne

***Lau esne*** (gaztelaniaz *Cuatro leches*) *Hiru esne* izenekotik datorren azkenburuko latinoamerikar bat da.

*Hiru esne* delakoarekin duen ezberdintasuna, izenak dioen bezala, beste esneki bat gehitzen zaiola da, tokiaren arabera desberdina. Adibidez, Argentinan, osagai gehigarri hori, *Dulce de leche* delakoa da. Txilen, berriz, esneki gehigarri hori, esne osoa da.

## Kanpo estekak
Saint-Tropez

**Saint-Tropez** (frantsesez  ahoskatua; ) Frantziako hego-ekialdean eta Okzitanian dagoen kostaldeko hiria da, Var departamenduko hiria dena. Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean dago.

1950eko hamarkadatik aurrera turismogune famatu bihurtu zen, batez ere, Brigitte Bardoten *Et Dieu… créa la femme* filmean agertu eta gero.

## Klima 
## Demografia 

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.7,0.9,0.7)

ImageSize = width:700 height:300
PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:50
DateFormat = x.y
Period =from:0 till:8000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:2000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1793 
  bar:1800 text:1800
  bar:1806 
  bar:1821 
  bar:1831 
  bar:1836 
  bar:1841 
  bar:1846 
  bar:1851 text:1851
  bar:1856 
  bar:1861 
  bar:1866 
  bar:1872 
  bar:1876 
  bar:1881 
  bar:1886 
  bar:1891 
  bar:1896 
  bar:1901 text:1901 
  bar:1906 
  bar:1911 
  bar:1921 
  bar:1926 
  bar:1931 
  bar:1936 
  bar:1946 
  bar:1954 text:1954
  bar:1962 
  bar:1968 
  bar:1975 
  bar:1982 
  bar:1990 
  bar:1999 text:1999
  bar:2006

PlotData=
 color:barra width:15 align:left  
 bar:1793 from:0 till: 3629
 bar:1800 from:0 till: 3156
 bar:1806 from:0 till: 3319
 bar:1821 from:0 till: 3360
 bar:1831 from:0 till: 3736
 bar:1836 from:0 till: 3637
 bar:1841 from:0 till: 3538
 bar:1846 from:0 till: 3647
 bar:1851 from:0 till: 3595
 bar:1856 from:0 till: 3640
 bar:1861 from:0 till: 3558
 bar:1866 from:0 till: 3739
 bar:1872 from:0 till: 3532
 bar:1876 from:0 till: 3531
 bar:1881 from:0 till: 3545
 bar:1886 from:0 till: 3636
 bar:1891 from:0 till: 3533
 bar:1896 from:0 till: 3599
 bar:1901 from:0 till: 3704
 bar:1906 from:0 till: 3708
 bar:1911 from:0 till: 3704
 bar:1921 from:0 till: 3842
 bar:1926 from:0 till: 4324
 bar:1931 from:0 till: 4589
 bar:1936 from:0 till: 4102
 bar:1946 from:0 till: 4161
 bar:1954 from:0 till: 4925
 bar:1962 from:0 till: 5668
 bar:1968 from:0 till: 6130
 bar:1975 from:0 till: 5427
 bar:1982 from:0 till: 6213
 bar:1990 from:0 till: 5754
 bar:1999 from:0 till: 5444
 bar:2006 from:0 till: 5612

## Monumentuak 
* Zitadela
* Annonciade museoa
* Lices enparantza
* Portua
* La Ponche auzoa
* Papillons etxea
* Jasokundeko Gure Amaren eliza
* Marin hilerria

## Saint-tropeztar ezagunak 
* Marcel Aubour (1940-), futbolaria.
* Emmanuelle Béart (1965-), aktorea.

## Galeria 

File:Saint-Tropez Citadel cannons.jpg|Zitadelako kanoiak
File:Saint_Tropez_Tour_Jarlier.jpg|Jarlier dorrea
File:Luxury yachts in Saint-Tropez, 2006.jpg|Luxuzko itsasontziak
File:Sailboats at the Saint-Tropez marina.JPG|Itsasontziak
File:Wcze_port_ST.jpg|Portuko pasealekua
File:St. Tropez - alte Gendarmeriestation.jpg|Antzinako jendarmeria-kuartela
File:Tarte Tropezienne.jpg|*Tarte Tropézienne* ("tropeztar tarta")
File:Main gate to Citadel.jpg|Zitadelako ate nagusia
 

## Ikus, gainera 
* Kosta Urdina

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Hiriko webgune ofiziala
Arbendol garrapiñatuak

**Arbendol garrapiñatuak** edo **arbendol azukregorrituak**, gordinik daudela, karamelizaturiko azukrez eginiko karameluzko estalki bat gehitzen zaien (alegia, azukregorritzen diren) arbendolei deritze. Karamelu honek, arbendola ilundu egiten du, txigorturiko azukreak gozotu egiten du eta testura gogor bat ematen dio.

## Ezaugarriak 
Bere ekarpen energetikoa oso esanguratsua da, almendra eta azukrearen energia ematen baitu, eta, beraz, diabetesa duten pertsonek, oso kontutan hartu behar duten jakia da.

## Antzerako gozokiak 
* Praline
* Nogat

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sète

**Sète** (okzitanieraz *Seta* ) Frantziako hiria da, Hérault departamenduko hiria dena.

## Geografia 
Arrantza portua eta barrutiaren hiriburua, Mediterraneo itsasoa eta Thau urmaelaren kostaldean dago. 1927 arte, bere izena idazteko « *Cette* » erabiltzen zuten.

## Demografia 
## Sètetar ezagunak 
* Georges Brassens (1921-1981), abeslaria.

## Herri eta hiri senidetuak 
* 
* 
* 

## Galeria 

Image:Sete von Mont St Clair.jpg|Saint Clair menditik ikusita
Image:Sete, France.jpg|Canal Royal
Image:Lighthouse at Sete, France.jpg|Itsasargia
|Iturria

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Interstate 80

**Interstate 80** Ameriketako Estatu Batuetako mendebaldetik ekialdera doan estatuarteko autobidea da. 4.666,36 km-ko luzera du, San Frantziskotik (Kalifornia) Fort Leera (New Jersey) du ibilbide. Kalifornia, Nevada, Utah, Wyoming, Nebraska, Iowa, Illinois, Indiana, Ohio, Pennsylvania eta New Jersey estatuetatik igarotzen da. Igarotzen dituen hiri nagusiak hauek dira:

* San Frantzisko (Kalifornia)
* Oakland (Kalifornia)
* Sacramento (Kalifornia)
* Reno (Nevada)
* Elko (Nevada)
* Salt Lake City (Utah)
* Evanston (Wyoming)
* Rock Springs (Wyoming)
* Cheyenne (Wyoming)
* Sidney (Nebraska)
* North Platte (Nebraska)
* Kearney (Nebraska)
* Grand Island (Nebraska)
* Lincoln (Nebraska)
* Omaha (Nebraska)
* Council Bluffs (Iowa)
* Des Moines (Iowa)
* Iowa City (Iowa)
* Chicago (Illinois)
* South Bend (Indiana)
* Toledo (Ohio)
* Cleveland (Ohio)
* Sharon (Pennsylvania)
* Clarion (Pennsylvania)
* Du Bois (Pennsylvania)
* Clearfield (Pennsylvania)
* Bellefonte (Pennsylvania)
* Williamsport (Pennsylvania)
* Bloomsburg (Pennsylvania)
* Hazleton (Pennsylvania)
* Stroudsburg (Pennsylvania)
* Delaware Water Gap (Pennsylvania)
* Netcong (New Jersey)
* Paterson (New Jersey)
* George Washington Bridge (I-95-ren bidez)
* New York Hiria (New York) (I-95-ren bidez)

## Kanpo estekak
Banco Bilbao Vizcaya

**Banco Bilbao Vizcaya** (BBV) 1988an sortutako euskal enpresa eta banketxea izan zen, Banco de Bilbao eta Banco de Vizcayak bat egitearen ondorioa. Bankuaren egoitza nagusia Bilboko Bide Nagusiaren hasieran dagoen BBVAren Dorrean izan zuen 1960ko hamarkadaren amaieran eraikin zaharra bota zutenetik.

2000. urtean BBVAren egitasmo handiagoan barne gelditu zen.

## Ikus, gainera 
* Banco de Bilbao
* Banco de Vizcaya

## Kanpo estekak
Tourcoing

**Tourcoing** (nederlanderaz *Toerkonje*) Frantziako Nord departamenduko hiria da.

## Geografia 
Belgikako mugan kokatuta dago, Lille eta Roubaix hirietatik gertu.

## Demografia 

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:700 height:300
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:125000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:25000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:5000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1793 text:1793
  bar:1800
  bar:1806
  bar:1821
  bar:1831
  bar:1836 text:1836
  bar:1841
  bar:1846
  bar:1851
  bar:1856
  bar:1861 text:1861
  bar:1866
  bar:1872
  bar:1876
  bar:1881
  bar:1886 text:1886
  bar:1891
  bar:1896
  bar:1901
  bar:1906
  bar:1911 text:1911
  bar:1921
  bar:1926
  bar:1931
  bar:1936
  bar:1946 text:1946
  bar:1954
  bar:1962
  bar:1968
  bar:1975
  bar:1982 text:1982
  bar:1990
  bar:1999 text:1999

PlotData=
  color:barra width:14 align:left
  bar:1793 from:0 till: 12110
  bar:1800 from:0 till: 11380
  bar:1806 from:0 till: 11999
  bar:1821 from:0 till: 14661
  bar:1831 from:0 till: 17973
  bar:1836 from:0 till: 19966
  bar:1841 from:0 till: 22503
  bar:1846 from:0 till: 26834
  bar:1851 from:0 till: 27615
  bar:1856 from:0 till: 29646
  bar:1861 from:0 till: 33498
  bar:1866 from:0 till: 38262
  bar:1872 from:0 till: 43322
  bar:1876 from:0 till: 48634
  bar:1881 from:0 till: 51895
  bar:1886 from:0 till: 58008
  bar:1891 from:0 till: 65477
  bar:1896 from:0 till: 73353
  bar:1901 from:0 till: 79243
  bar:1906 from:0 till: 81671
  bar:1911 from:0 till: 82644
  bar:1921 from:0 till: 78600
  bar:1926 from:0 till: 81379
  bar:1931 from:0 till: 81972
  bar:1936 from:0 till: 78393
  bar:1946 from:0 till: 76080
  bar:1954 from:0 till: 83416
  bar:1962 from:0 till: 89258
  bar:1968 from:0 till: 98755
  bar:1975 from:0 till: 102239
  bar:1982 from:0 till: 96908
  bar:1990 from:0 till: 93765
  bar:1999 from:0 till: 93540

## Hiri eta herri senidetuak 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Tourcoingdar ezagunak 
* Brigitte Fossey (1946- ), aktorea.
* Brigitte Lahaie (1955- ), aktorea.
* Marcel Lefebvre (1905-1991), artzapezpikua.

## Iruditegia 

Fitxategi:Florilège tourcoing.JPG|Ikuspegia
Fitxategi:Église Saint-Christophe de Tourcoing.jpg|Saint-Christophe eliza
Fitxategi:Tourcoing hospice d'Havré.jpg|"Maison Folie"
Fitxategi:Eglise Sainte-Anne quartier du Brun-Pain.jpg|Sainte-Anne eliza
Fitxategi:Place de la Victoire.jpg|Garaipena enparantza
Fitxategi:Ancienne chambre de commerce et d'industrie de Tourcoing.jpg|Kanpandorrea

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Tutmosis IV.a

**Menkheperura Thutmose**, **Thutmose IV.a** edo **Tutmosis IV.a**, Egiptoko XVIII. dinastiako zortzigarren faraoia izan zen, eta K.a. 1401/K.a. 1400etik K.a. 1391/K.a. 1390 bitartean gobernatu zuen.

**Thutmosis IV.a**, **Thutmes IV.a** eta beste greziartutako izen batzuez ere ezagutzen da. Bere tituluen hieroglifoen transkripzioa **Men-Jeperu-Ra Dyehuty-Mose** da, bere tronu eta jaiotza izenak.

## Bizitza 
Tutmosis IV.a, Amenofis II.a faraoiaren seme ugarietako bat zen, eta tronura iristeko zuen itxaropena, ia ez zen existitzen, bere aurretik, beste errege seme batzuk zeudelako eta bigarren mailako emazte baten semea zelako, Tiaa izenekoa. Baina, patuaren gora-behereak direla eta, bere aita hil zenean, tronurako balizko hautagai guztiak jada hilda zeuden, eta errege koroatzea lortu zuen.

Bere erregealdi laburrean, bere biloba Akenatonenean gertatuko zen Amarnako krisia eragingo zuten aldaketen lehen zantzuak nabaritzen hasten dira. Amonen kleroaren boterea, handiegia zen jada, eta faraoiarenarekin lehiatzen ari zen, denbora asko lehenago jaso zituzten aberastasun ugarien ondorioz. Horregatik, bere aurreko erregeek ez bezala, hauek, euren tronuratzea, Amonen laguntzaren bidez legitimatzen zutelarik, Tutmosis IV.ak, Rak, Gizako Esfinge Handia lurpetik ateratzen bazuen, duela mende askotik erdi lurperatuta eta guztiengatik ahaztua zegoena, errege izango zela esan ziola adierazi zuen.

Ra, Amonen lehiakide bihurtuz, botere erlijiosoa orekatzen saiatzea, epe motzean, oso ongi funtzionatu zuen amarru bat izan zen, eta Tutmosis IV.ak erregealdi lasai bat izan zuen, non, gauzak, zeuden bezala mantentzen aritu zen, baita herrialdearen nazioarteko distira mantentzen ere, baina ez konkisten bidez, baizik eta lehen ezkon aliantzen bidez.

Baina, Errege Emazte Handi baten semea ez zenez, Tutmosis IV.ak, bere bi arreba-orderekin ezkondu behar izan zuen, Iaret eta Nefertarirekin, hauekin, alaba ugari izan zituelarik. Bere lehen semea eta oinordeko izango zuena, bere lehen emazte izan zen Mutemuiarekin izan zuen, jatorri apalekoa, oraindik printze soil bat baino ez zenean.

Gazterik hil zen, eta, bere oinordekoa, bere seme nagusia izan zen, Amenofis III.a, garai hartan, hamabi urte baino ez zituen mutikoa. Bere gorpua, Erregeen Haranean lurperatua izan zen. Bere momia, Amenofis II.aren hilobian aurkitu zen, kontserbazio egoera bikainean.

## Bere garaiko testigutzak 
Tutmosis IV.ak, hil tenplu eder bat eraikiarazi zuen Erregeen Haranean

**Idazkunak eta eraikinak Karnaken**
* Karnaken zenbait eraikin eraikitzea agindu zuen (Le Tellier 1979; Le Tellier 1991)
* Zenbait idazkun mantentzen dira (Sethe 1955:1552-1557)
* Tutmosis IV.aren zenbait eskultura ere aurkitu dira.

**Tutmosis IV.a, honako hauetan aipatzen da:**
* Asuandik gertu dagoen harkaitz batean eginiko idazkuna (Flinders Petrie)
* Seheletik gertu dagoen harkaitz batean eginiko idazkuna (de Morgan 1894:90.87)
* Granitozko estela Gizako Esfinge Handiaren ondoan (Sethe 1955:1539 a-1545)
* Konossotik gertu dagoen harkaitz batetako estela batean grabatutako Nubian eginiko kanpaina bati buruzko txostena (Sethe 1955:1545-1548)
* Neferhotep ofizialaren estela (Sethe 1955:1611-1612)
Pirinio Atlantikoetako Departamenduko Kontseilua

**Pirinio Atlantikoetako Departamenduko Kontseilua** —lehen *Pirinio Atlantikoetako Kontseilu Orokorra*, *Pirinio Atlantikoetako Kontseilu Nagusia* edo *Pirinio Atlantikoetako Kontseilu Jenerala* deitua— Pirinio Atlantikoetako departamendua kudeatzeaz arduratzen den erakunde politikoa da. Pauen du egoitza.

Departamenduko kantonamendu bakoitzak hautatzen du bere kontseilaria.

Kontseilarien biltzarrak edo Kontseiluak hautatzen ditu bai lehendakaria eta bai arlo bakoitzeko arduraduna, kontseilarien artea hautatuak betiere.

Gaur egun 52 kontseilari dira, 52 kantonamenduren ordezkari. 21 kontseilari hautatuak dira Ipar Euskal Herriko kantonamenduetan, eta 31 Bearnoko kantonamenduetan.

Askotan kontseilu honi Nafarroako Parlamentua ere deitzen zaio.

## Kontseiluko lehendakariak (1945etik aurrera) 
* 1945-1949: 25px Henri Lapuyade (Muneiñeko ordezkaria)
* 1949-1960: 25px Louis Intxauspe (Garaziko ordezkaria)
* 1960-1964: 25px Jean-Louis Tinaud (Paueko ordezkaria)
* 1964-1976: 25px Pierre de Chevigné (Salbaterrako ordezkaria)
* 1976-1985: 25px Franz Duboscq (Donapaleuko ordezkaria)
* 1985-1992: 25px Henri Grenet (Baionako ordezkaria)
* 1992-2001: 25px François Bayrou (Paueko ordezkaria)
* 2001-2008: 25px Jean-Jacques Lasserre (Bidaxuneko ordezkaria)
* 2008-2011: 25px Jean Castaings (Bastidako ordezkaria)
* 2011-2015: 25px Georges Labazée (Thèzeko ordezkaria)
* 2015tik: 25px Jean-Jacques Lasserre (Bidaxuneko ordezkaria)

## Kontseilariak 
## Sailak 
* Kontseiluko Lehendakaritza
* Lehenengo Lehendakariordetza: Finantzak, Aurrekontuak eta Ondasuna
** Giza Baliabideak eta Gizarte Gaietako Zuzendaritza
** Hitzarmen Politiketako Zuzendaritza
** Lurraldeetako Hitzarmenen Zuzendaritza
** Aurrekontuen Zuzendaritza
* Bigarren Lehendakariordetza: Integrazioa, Udal Politikak eta Elkarbizitza
** Umeak eta Familien Zuzendaritza
** Ezgaituen Zuzendaritza
** Adin Nagusikoen Zuzendaritza
** Etxebizitza Zuzendaritza
* Hirugarren Lehendakariordetza: Hezkuntza
** Gazteria eta Kirol Zuzendaritza
** Kultura eta Ondare Zuzendaritza
** Euskararen Zuzendaritza
** Bearnera, Gaskoia eta Okzitanieraren Zuzendaritza
* Laugarren Lehendakariordetza: Nekazaritza, Arrantza, Basoak eta Mendiko Ekonomia
** Merkataritza, Industria, Artisautza eta Enpresa Txikien Zuzendaritza
** Turismo Zuzendaritza
** Ingurugiro, Garapen Iraunkor eta Kosta Zuzendaritza
** Mugikortasun, Garraio eta Azpiegitura Zuzendaritza

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Pirinio Atlantikoetako Departamenduko Kontseiluaren webgune ofiziala
* Pirinio Atlantikoetako Departamenduko Kontseiluaren logotipoa
Huzzia II.a

**Huzzia II.a**, errege hitita bat izan zen. Zidanta II.aren oinordekoa izan zen, eta bi hauen arteko harremana zein zen ez da ezagutzen. Hititar aro ilun edo inperio ertain garaiko errege guztiekin gertatzen den bezala, bere erregealdiari buruz ez da ezertxo ere ezagutzen.

Bere oinordekoa, Muwatallis I.a izan zen. Honek, Huzzia II.a hil zuen.

## Familia 
## Kanpo estekak
Valence (Drôme)

**Valence** (okzitanieraz *Valença*) Frantziako Drôme departamenduko hiriburua da.

## Geografia 
Lyonetik 65 kilometrotara hegoalderantz dago, Marseilleko bidean. Rodano ibaiaren ezkerraldean dago

## Demografia 
## Hiri eta herri senidetuak 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Valencetar ezagunak 
* Didier Camberabero (1961- ), errugbi jokalaria.
* Sébastien Chabal (1977- ), errugbi jokalaria.
* Paul Ricœur (1913-2005), filosofoa.

## Galeria 

Image:Kiosque 2004-09-18 009.jpg|Kioskoa
Image:GS Valence facade rue.JPG|Lizeoa
Image:Valence 2005-11-05 039 ret02.jpg|Rodano ibaia
Image:Gare de Valence-Ville.JPG|Tren geltokia
Image:Cathédrâle Saint-Apollinaire de Valence (Drôme).JPG|Saint-Apollinaire katedrala
|Chateau d'eau de Philolaos

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Antonio Gaston Orleans-Bragantzakoa

**Antonio Gaston Orleans-Bragantzakoa** (portugesezko izen osoz *Antônio Gastão Filipe Francisco de Assis Maria Miguel Gabriel Rafael Gonzaga de Orléans e Bragança* (Paris, 1881eko abuztuak 9-Edmonton, 1918ko azaroak 29) Orleans eta Bragantza etxeko Brasilgo printzea izan zen.

Bere guraso ziren Elisabet I.a Bragantzakoa eta Gaston Orleansekoa, Euko Konteak alokatutako etxe batean jaio zen, bere gurasoek, osasun arazoak zirela medio, Parisen jarraitzen zuten bitartean.

Antonio, Austriar-Hungariar Inperio eta Errege Armadako Husarren tenientea izan zen 1908tik 1914 arte, baina, Lehen Mundu Gerrak eztanda egin zuenean, britainiar itsas armadan izen eman zuen, pilotu bezala zerbitzatuz.

Bere hegazkina Londresetik gertu puskatu zenean hil zen, printzeak, ohiko ariketa militarren maniobrak egiten zituen bitartean, gerra amaitu eta hiru egunera, gerratik zauririk gabe irten zelarik.

Dreuxeko Errege Kaperan lurperatuta dago, Orleanstarren mausoleoan, Frantzian.

## Kanpo estekak
Brasilgo printze

thumb|200px|Brasilgo printzerriaren itsas bandera
**Brasilgo printzea**, Portugalgo koroaren oinordekoaren titulu ofiziala izan zen 1645 eta 1808 bitartean. Titulu hau sortu aurretik, Portugaleko tronuaren oinordeak, soilik, **Oinordeko Printzea** titulua zuen. Printze titulu hau, Joan IV.a Portugalgoak sortu zuen bere seme nagusia zen Teodosio printzearen mesedetan.

Nabarmendu beharrekoa da Joan IV.aren erregealdiaren ondoren eta 1743 arte, titulua, soilik gizonezko oinordekoek erabil zezaketela. Portugaldar tronurako emakumezko oinordekoen titulua, Beirako printzesa zen. Egoera, 1734an aldatu zen, Joan V.a Portugalgoaren biloba zen Maria Frantziska printzesa jaio zenean. Erregeak, titulu sistema berrantolatu zuen. Ordutik aurrera, Brasilgo Printzerria, tronurako oinordekoarentzat izatera pasatzen da, gizonezkoa zein emakumezkoa izan. Beirako Printze edo Printzesa titulua, Brasilgo Printzearen oinordekoarentzat pasatzen da, hau da, oinordekotza zerrendan bigarrenari, hau ere, gizonezkoa ala emakumezkoa den kontutan hartu gabe.

## Kanpo estekak
Kona Badia

**Kona Badia** () Titikaka lakuko badia bat da, Isla del Sol uhartean dagoena. 1,7 itsas miliako (3.148 kilometro) sarrera ahoa du, 3,60 kilometroko sakonera duelarik. Bere hedadura, gutxi gora-behera, 4,6 kilometro karratukoa da, uharteko badiarik handiena delarik.

## Ikus, gainera 
* Isla del Sol
* Yampupata penintsula
* Yampupata itsasartea

## Kanpo estekak
Falklandetako Gerra

**Falklandetako Gerra** edo **Malvinetako Gerra**, **Hego Atlantikoko Gerra** izenarekin ere ezaguna, Argentina eta Erresuma Batuaren arteko gatazka armatua izan zen, Hegoaldeko Georgiak, Hegoaldeko Sandwichak eta batez ere Falkland uharteetan jazo zena. Gerrak hiru hilabete iraun zuen, 1982ko apirilaren 2tik (Argentinak uharteak okupatu zituen) 1982ko ekainaren 14ra (argentinarrak errenditu egin ziren).
thumb|ezkerrera|Gerra operazioen mapa.
Gatazkaren iturburua uharteen gaineko subiranotasunean datza. 1833. urtean, Erresuma Batuak indarrez eskuratu zituen Argentinaren eskuetan zeuden hiru uharte multzoak. Ordutik, Argentinak ez du sekula aitortu uharteon gaineko kontrol britainiarra, eta eskubide osoko lurralde argentinartzat ditu, administratiboki Tierra del Fuego, Antartida eta Hego Atlantikoko Uharteak deritzon probintzian kokatzen dituelarik. Era berean, Argentinako konstituzioaren begietara, ofizialki britainiarrak diren Falkland uharteetako biztanleak argentinar herritarrak dira.

Gatazka 1982ko apirilaren 2an hasi zen, argentinar soldaduak uharteetan sartu zirenean. Aise berenganatu zituzten Falklandak, inor hil gabe. Britaniarren erantzunaren zain, asteak eman zituzten defentsak prestatzen. Diplomazia saioek huts egin zuten, eta Erresuma Batuak bere erantzun militarra abiatu zuen maiatzaren 27an, Corporate Operazioa, uharteak berreskuratzeko asmoz. Hildako ugari eragin zuten borrokaldi latzen ostean, argentinarrek errendizioa eskatu behar izan zuten ekainaren 14an, britainiarren nagusitasun militarrari aurre egin ezinik. Argentinarentzat berealdiko porrota izan zen, eta gertakari hark erregimen militarraren amaiera bizkartu zuen.
thumb|Militar argentinarrak preso ekainaren 15ean, Port Stanleyn.

## Kanpo estekak
GEU Elkartea

**Geu elkartea** Gasteizko euskaldunak biltzeko asmoz 1992an sortutako elkartea da. Elkartearen helburu nagusia euskararen erabilera sustatu eta haren inguruan sortutako komunitatea sendotzea da.

## Lan ildo nagusiak 
GEU elkarteak esparru askotan sustatzen ditu euskarari lotutako jarduerak. Egitasmo nagusiak hauek dira:
* GEUrekin mendira: Mendirako txangoak antolatzen dituen taldea da.
* Gasteizko Irakurle Kluba: Aldizka biltzen den taldea euskaraz idatzitako edo euskarara itzulitako liburuen inguruan aritzeko, liburuaren egilearen beraren parte hartzearekin.
* Kultur Errota: Kultura eta aisialdi jardueren programa, urte osoan hiriko hainbat gunetan garatzen dena.
* Gasteizko Euskararen Agenda: Gasteizen eta Araban euskaraz antolatzen diren jarduera guztien bilduma.
* Gasteizko Mintzalaguna: Euskara praktikatu nahi dutenen topagunea, aldizkako topaketen bidez eta laguntzaile batekin euskarazko etorria hobetzeko.

## Hedabideak 
1992tik 2009ra GEU (Geu Gasteiz) izeneko aldizkaria kaleratu zuen elkarteak. 2012an Hirinet izeneko proiektu multimedia jarri zuen abian, Internet bidezko komunikazioari garrantzi berezia emanez. 2014ko amaieran, berriz, Alea aldizkari astekaria argitaratzen hasi zen.

## Oihaneder 
Elkarteak, Gasteizko Kafe Antzokia Plataformako beste talde batzuekin eta Udalarekin batera Oihaneder Euskararen Etxea 2014ko urrian zabaldu zuten, Montehermoso edo Oihaneder jauregian hain zuzen ere. Bertan, kultur ekimenak antolatzea eta euskaldun komunitatearen bilgune izatea dituzte helburu nagusi.

## Ikus, gainera 
* Topagunea
* Arabako euskara

## Kanpo estekak 
* alea.eus aldizkariaren webgune ofiziala
* geuelkartea.euswebgune ofiziala
Belaiki Euskara Elkartea

**Belaiki euskara elkartea** 1998an, Baranbio eta Amurrio osoko euskaldunak biltzeko asmoz sortutako elkartea da.

Besteak beste, Euskal jaiak antolatu dituzte. 2010ean antolatu zuten jaian, Belen Ortuetak esan zuen helburua “euskaldun zaharren eta berrien arteko harremanak euskaraz ematea da”, izan ere, Baranbion euskaldun zaharrak daude baina herriko euskaldunen artean erdaraz egiten zen. Euskal jaiarekin eta egiten diren beste hainbat ekintzak direla eta, urtean euskaldunen artean euskaraz egitea lortu da.

Urtean zehar haurrentzako ipuin kontalariak edo sagardotegira edo bodegara irteerak egiten ditu Belaiki elkarteak, euskaraz mintzatzea helburu jarrita.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Topagunea

## Kanpo estekak 
*  Topagunea euskara elkarteen webgunea.
Basalarrina Kultura Elkartea

**Basalarrina Kultura Elkartea** Laudioko euskaldunak biltzeko asmoz eta Laudion hizkuntza normalkuntza bultzatzeko eta erdiesteko sortutako elkartea da.

## Sorrera 
**Basalarrina Kultura Elkartea**, *Laudioko Euskaltzaleen Batzarrea* izeneko euskara elkartearen ekimenaz sortu zen. Euskara elkartea baino gehiago, euskaldunon elkarte bat osatu nahi zen. Elkartea osatzeko asanblada 1999ko urriaren 20an egin zen. Estatutu eta gainerako dokumentazioa 1999ko abenduan eraman ziren Eusko Jaurlaritzako erregistrora eta beraien erantzuna 2000an jaso zelarik, 2000an bertan hasi zen lanean euskararen normalizazioaren alde. Basalarrina elkartea, beraz, 2000 urtean sortu zela esan dezakegu.

## Parte hartzea 
**Basalarrina Elkartea**, sortu zenetik, Topagunea Euskara Elkarteen Federazioaren partaide da. 2010ean, Topagunearen Arabako beste zenbait euskara elkarterekin batera Arabagara izeneko Arabako euskaldunen elkarteen federazioaren sortzaile da.

## Ekimenak 
Ez dira gutxi **Basalarrina elkarteak** urtean zehar egiten dituen ekintzak. Ezagunenak, agian, *Kultura Errota*, *Laburbira* zine emanaldia, *Irakurri Gozatu eta Oparitu* irakurzaletasuna bultzatzeko kanpaina, *Aiaraldeko zirkuitua*, *Hitzaldiak*, *Ikastaroak*, *Eskolen arteko umeen kantaldia*, *Olentzero*, ....

Laudion bertoko zein kanpoko beste zenbait elkarte kulturalek antolaturiko hainbeste ekimenetan ere, parte hartzen du: *inauteriak*, *aiaraldea.com*, *Euskal Herriko kantu txapelketa*, *Herriko jaiak*, *Korrika*, *Berbalagun*, *Euskal Herriko Mus txapelketa*, e.a.

Elkartearen helburu nagusia Hizkuntza Normalkuntza dela, berau erdiesteko *Laudion euskarak pauso bat harago* programa du abian. Programa honen bidez, Laudion diren erakunde kultural, publiko zein pribatuetan eragin nahi du, euskara eta euskaraz bizitzea guztion ardura dela ezagutarazteko.

Arlo ludikoa ere lantzen dugu eta *Kantuzaleak* ekimena aurrera eramaten dugu euskal kantak eta doinuak irakasteko eta kantatuz gozatzeko.

Azkenik, gure elkartearen egoitza Laudion euskaraz ekitaldiren bat edo antolatu nahi duen edonori uzten diogu; esaterako, Fi ta fik, Bertsozale elkartea, aiaraldea.com, Kirikiño, Udala, Ikastola, aek, e.a.

## Ikus, gainera 
* Topagunea

## Kanpo estekak 
*  Elkartearen webgunea
*  Topagunea euskara elkarteen webgunea.
Ttiki-Ttaka elkartea

**Ttiki-Ttaka elkartea** Arabar Errioxako euskaldunak biltzeko asmoz sortutako elkartea da, Lapuebla de Labarcan egoitza duelarik. 1990eko hamarkadaren amaieran sortu zen. Elkartearen egoitza nagusia Lapuebla de Labarcako Tejerias kalean dago. Noizbehinka herriko ikastolan ere egiten dituzte bilerak.

## Ikus, gainera 
* Topagunea

## Kanpo estekak 
* Elkartearen webgunea
Ibiltarte (estatistika)

**Ibiltartea** estatistikan erabiltzen den sakabanatze neurri absolutua da. Honela kalkulatzen da:

:I=x_{max}-x_{min}

Hau da, lagin datuetarako, datuetan aurki daitekeen balio handiena ken balio txikiena da.
Zenbat eta handiagoa izan, sakabanatzea handiagoa dela baiezta daiteke.

Bi datuetan bakarrik oinarritzen denez eta hauek gainera muturreko datu izan daitezkeen handiena eta txikiena izanik, ez da gomendagarria datu kopurua txikia denean. Datu kopurua handia denean ordea sakabanatzea neurtzeko adierazgarriagoa dela esan daiteke.

Froga daiteke ibiltartea desbideratze estandarra baino bi aldiz handiagoa dela beti.

Ibiltarteari dagokion sakabanatze neurri erlatiboa ibiltarte erlatiboa da.

## Kanpo estekak
Hipotesi-proba

Inferentzia estatistikoan, **hipotesi-proba** edo **proba estatistiko** bat egiten dela esaten da, eredu estatistiko bati buruzko hipotesi edo baieztapen bat jasotako datuekin erkatzen denean, hipotesi hori onartu edo baztertzeko. *H0* hipotesi nulu abiatzen da, galdera hau planteatzeko ondoren:

:*Zenbatekoa da kontrastean erabilitako estatistikoaren balioa bera edo bera baino muturrekoagoa izateko probabilitatea, hipotesi nulua egia izanik?*

Probabilitate hau aski txikia bada, zehatzago, aurrez finkaturiko α adierazgarritasun maila bat baino txikiagoa, suertaturiko estatistikoaren balioa *harrigarria* dela ondorioztatu, eta beraz hasierako hipotesi hutsa baztertu egingo da.

Hipotesi-froga baten eremu kritikoa ezarritako adierazgarritasun mailarako hipotesi hutsa ukatzera eramango luketen estatistikoaren balizko balioen multzoa da. Estatistikoa eremu kritikoan kokatzen bada, hipotesi nulua baztertu, eta bestela onartu egingo da.

## Kanpo estekak
Interstate 77

**Interstate 77** Ameriketako Estatu Batuetako hegoaldetik iparraldera doan estatuarteko autobidea da. 981,86 km-ko luzera du, Columbiatik (Hego Carolina) Clevelandera (Ohio) du ibilbide. Hego Carolina, Ipar Carolina, Virginia, Mendebaldeko Virginia eta Ohio estatuetatik igarotzen da. Igarotzen dituen hiri nagusiak hauek dira:

* Charleston (Hego Carolina) (I-26-ren bidez)
* Columbia (Hego Carolina)
* Charlotte (Ipar Carolina)
* Statesville (Ipar Carolina)
* Wytheville (Virginia)
* Bluefield (Mendebaldeko Virginia)
* Beckley (Mendebaldeko Virginia)
* Charleston (Mendebaldeko Virginia)
* Parkersburg (Mendebaldeko Virginia)
* Marietta (Ohio)
* Canton (Ohio)
* Akron (Ohio)
* Cleveland (Ohio)

## Kanpo estekak
Adolphe Quételet

**Lambert Adolphe Jacques Quételet** (Gante, Belgika, 1786ko otsailaren 7a - Brusela, Belgika, 1874ko otsailaren 17a) estatistikari, matematikari, astronomo eta naturalista belgikarra izan zen, demografia zientziaren aitzindaria.

## Ikus, gainera 
* Quételet-en indizea (Gorputz-masaren indizea).
Interstate 82

**Interstate 82** Ameriketako Estatu Batuetako mendebaletik-ekialdera
doan estatuarteko autobidea da. 231,07 km-ko luzera du, Ellensburgetik (Washington) Hermistonera (Oregon) du ibilbide. Washington eta Oregon estatuetatik igarotzen da. Igarotzen dituen hiri nagusiak hauek dira:

* Yakima (Washington)
* Richland (Washington)
* Pendleton (Oregon) (I-84-ren bidez)

## Kanpo estekak
Interstate 81

**Interstate 81** Ameriketako Estatu Batuetako hegoaldetik iparraldera doan estatuarteko autobidea da. 1.375,81 km-ko luzera du, Dandridgetik (Tennessee) Fishers Landingera (New York) du ibilbide. Tennessee, Virginia, Mendebaldeko Virginia, Maryland, Pennsylvania eta New York estatuetatik igarotzen da. Igarotzen dituen hiri nagusiak hauek dira:

* Knoxville (Tennessee) (I-40-ren bidez)
* Bristol (Tennessee)
* Roanoke (Virginia)
* Winchester (Virginia)
* Martinsburg (Mendebaldeko Virginia)
* Hagerstown (Maryland)
* Chambersburg (Pennsylvania)
* Carlisle (Pennsylvania) (Pennsylvania)
* Harrisburg (Pennsylvania)
* Hazleton (Pennsylvania)
* Wilkes-Barre (Pennsylvania)
* Scranton (Pennsylvania)
* Binghamton (New York)
* Syracuse (New York)
* Watertown (New York)

## Kanpo estekak
Interstate 83

**Interstate 83** Ameriketako Estatu Batuetako hegoaldetik iparraldera
doan estatuarteko autobidea da. 137,28 km-ko luzera du, Baltimoretik (Maryland) Harrisburgera (Pennsylvania) du ibilbide. Maryland eta Pennsylvania estatuetatik igarotzen da. Igarotzen dituen hiri nagusiak hauek dira:

* Baltimore (Maryland)
* York (Pennsylvania)
* Harrisburg (Pennsylvania)

## Kanpo estekak
Interstate 85

**Interstate 85** Ameriketako Estatu Batuetako hegoaldetik iparraldera doan estatuarteko autobidea da. 1.076,25 km-ko luzera du, Montgomerytik (Alabama) Petersburgera (Virginia) du ibilbide. Alabama, Georgia, Hego Carolina, Ipar Carolina eta Virginia estatuetatik igarotzen da. Igarotzen dituen hiri nagusiak hauek dira:

* Montgomery (Alabama)
* Atlanta (Georgia)
* Greenville (Hego Carolina)
* Spartanburg (Hego Carolina)
* Charlotte (Ipar Carolina)
* Greensboro (Ipar Carolina)
* Durham (Ipar Carolina)
* Petersburg (Virginia)

## Kanpo estekak
Interstate 87

**Interstate 87** Ameriketako Estatu Batuetako egoaldetik-iparaldera
doan estatuarteko autobidea da. 536,70 km-ko luzera du, New Yorketik (New York) Champlainera (New York) du ibilbide. New York (estatua) estatutik igarotzen da. Igarotzen dituen hiri nagusiak hauek dira:

* New York (New York)
* Albany (New York)
* Plattsburgh (New York)

## Kanpo estekak
Interstate 89

**Interstate 89** Ameriketako Estatu Batuetako hegoaldetik iparraldera doan estatuarteko autobidea da. 307,58 km-ko luzera du, Concordetik (New Hampshire) Highgate Springsera (Vermont) du ibilbide. New Hampshire eta Vermont estatuetatik igarotzen da. Igarotzen dituen hiri nagusiak hauek dira:

* Concord (New Hampshire)
* Lebanon (New Hampshire)
* White River Junction (Vermont)
* Barre (Vermont)
* Montpelier (Vermont)
* Burlington (Vermont)
* Saint Albans (Vermont)

## Kanpo estekak
Augsburgeko Dieta

[thumb|300px|Karlos V.ak *[Ausburgeko Sinesbidea|Confessio Augustana* jasotzen du, 1530eko ekainak 25ean.]]
**Augsburgeko Dieta**, Germaniako Erromatar Inperio Santuko Dieta Inperialak Augsburg hirian egindako biltzarrei deritze. Biltzar asko egin ziren, baina garrantzitsuenak, Erreforma garaian eta Karlos V.a Germaniako Erromatar Inperio Santua buru zuten katolikoen eta Schmalkaldengo Ligako protestanteen artean XVI. mendearen hasieran gertatutako erlijio gerren garaian eginiko hirurak dira.

1530eko biltzarra, Erreforma Protestanteak piztutako tentsioak lasaitzen saiatu zen. *Ausburgeko Sinesbideak* izan ziren emaitza, funtsezko dokumentua luteranismoarentzako, enperadoreari aurkeztu zitzaiona. Esmalkaldako Ligaren aurka lortutako garaipenaren ondoren, Karlos V.ak 1547-1548ko biltzarra deitu zuen (*geharnischter Reichstag*), non Augsburgoko Interima aldarrikatu zen. Katolizismoari lehentasuna emateko saiakera hau, printze ugarik arbuiatu zuten, eta gatazka, 1555eko biltzarrean konpondu zen, Augsburgoko Bakea lortu zenean. Hitzarmenak, *Confessio Augustana* onartzen zuen eta *Cuius regio, eius religio* printzipioa ezarri zuen (latinez, *Erregearen erlijioa, bere mendekoena da* esan nahi duena). Printzipio honen arabera, printze edo errege bakoitzak erabaki zezakeen bere mendekoen erlijioa zein izango zen.

Trentoko kontzilioko dekretuek, balioa hartu zuten Italia, Portugal, Polonia eta Alemaniako printze katolikoentzat, Augsburgeko Dietaren 1566ko biltzarrean. Frantziaren politika erregezaleak (oso errege kristaua) eta Espainiarenak (monarkia katolikoa) horiek indarrean sartzeaz arduratzen zirenak euren erregeak izatea eragiten zuen.

## Kanpo-estekak
Pralin

250px|thumb|Pralin edo Praliné batzuk
**Pralin** edo **Praliné** deritzona, fruitu lehor batez (almendra, intxaurra, hurra, kakahuetea)z eginiko gozoki bat da. Fruitu lehorra, ganatxez estalia egoten da, eta %25eko gutxienezko txokolate edukia izan behar du, ahoan sartzen denean, hatsaren beroarekin ur dadin. Nougataren antzerakoa da. Behin birrindu ondoren, bonboi ezberdinak betetzeko erabiltzen da. Ez da pralinearekin nahastu behar, almibarrez estalitako hur, almendra edo intxaur bat dena, almendra garrapiñatuen antzerakoa.

## Kanpo estekak
Praline

**Pralinea**, intxaur, hur edo almendraz eginiko eta koloreztaturiko almibar batez estalitako gozoki familia bat da. Modu ezberdinetan aromatizatzen da. Espainiako almendra garrapiñatuen antzerakoa da. Pralinea, Montargis herri frantziarreko jaki berezi bat da.

## Izenarekin nahasketa 
Gozoki hau, Frantziako gastronomian asmatu zen. Pralineak, jatorrian, karamelizaturiko azukrez (almibar) estalitako almendrak ziren, nougat iluna ez bezala, txokolatez estalitako intxaur bat dena. Izena dela eta, ohikoa da pralin edo praliné deritzon gozogintzako prestaketarekin nahastea. Azken hau, antzera prestatzen da, azukrez estalitako intxaur bat birrinduz, eta pastel askotako osagaia da.

Praline hitza, herrialde gehienetan, birrindutako prestaketa hau bezala ulertzen da, edo baita txokolateen betezean erabilitako orea ere. Ondorioz, hitza, sinekdoke bezala erabiltzen da Herbehereak, Belgika, eta Alemanian, praline hitzari, orokorrean txokolatezko bonboien beteki bati erreferentzia eginez. Erresuma Batuan, beteki honi erreferentzia egiten dio, eta ez du zentzurik edo ia ez da ulertzen praline bezala, hau da, karamelututako intxaurra.

## Historia 
Praline hitza (jatorrian prasline ahoskatzen da), esaten denez, Caesar, duc de Choiseul (1598-1675) soldadu eta diplomatikari frantziarraren omenez izendatua izan zen, uste denez, asmatzailea, honen sukaldaria izan zelarik. Sukaldariak, Clément Lasagne deitua, soldadutzatik erretiratu ondoren, esaten denez, *Maison de la Praline* izeneko lokala ireki zuen, Montargiseko kanpoaldean, gaur egun oraindik existitzen dena, Paristik 110 kilometro hegoaldera.

## Kanpo estekak
Saint Louis (Missouri)

**Saint Louis** Ameriketako Estatu Batuetako Missouri estatuko bigarren hiri nagusia da. 350.800 biztanle inguru ditu.

Ikur ezagunenetakoa Gateway Arch da.

## Klima 

## Herri eta hiri senidetuak 
Saint Louis ondorengo herri eta hiriekin senidetuta dago:

thumb|ezkerrera|250px|Gateway Arch.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
## Kanpo estekak 
* St. Louisko Udalaren webgune ofiziala
Neferites II.a

**Nayfaarud** edo **Neferites II.a** (K.a. 379-K.a. 378), Egiptoko XXIX. dinastiako bosgarren eta azken faraoia izan zen, Mendestarra ere deitua.

Manetonek, Sexto Julio Afrikano eta Eusebio Zesareakoaren arabera, **Neferites** deitzen du, eta soilik lau hilabetez gobernatu zuela dio. Kronika Demotikoan aipatzen da.

Neferites II.a Akorisen semea zen, K.a. 404an Persiar Inperioagandik independente izan ondoren, Egipto birkonkistatzen saiatu zen armada persiarra garaitu zuen faraoia. Bera hil zenean, K.a. 379an, Egipto baketsu eta oparo bat utzi zuen.

Gobernatzen hasi zenean, beste erregegai bat zegoen: Nektanebo I.a, XXIX. dinastiaren sortzailea izan zen Neferites I.aren ondorengoa. Nektanebok, faraoi berria hiltzea agindu zuen, soilik lau hilabetez gobernatu ondoren hil zena.

Neferites II.a, soilik iturri literarioen bidez ezagutzen da. Ez da bere izena daraman monumentu bakar bat bera ere aurkitu.
Muwatallis I.a

**Muwatallis I.a**, errege hitita bat izan zen. Huzzia II.a hil zuen, eta honen oinordeko izan zen. Bere erregealdia, aro iluna edo inperio ertaina deritzon garaian dago, honi buruz, ia informaziorik ez dagoelarik.

Kantuzzili eta Himuili izeneko bere segizioko bi gizonen esku hil zen, hauek, historialari batzuen arabera, Huzzia II.aren semeak izan daitezkeelarik.

Bere oinordekoa, Tudhalia I.a izan zen, hititar inperio berriko lehen erregea.

## Familia 
## Kanpo estekak
Asurnasirpal I.a

**Asurnasirpal I.a** Asiriako errege bat izan zen. K.a. 1050etik K.a. 1031 arte gobernatu zuen. Asurnasirpalek, Asiriako historiaren garai nahaspilatsu batean gobernatu zuen, gosetea eta, mendebaldean, basamortuko nomaden aurkako gerrengatik bereizi zena. Bere aita Shamshi-Adad IV.aren oinordekoa izan zen, eta, bere oinordekoa, bere seme Salmanasar II.a izan zen. Gainera, handik denbora batera errege izango zen Ashur-rabi II.aren aita ere izan zen. Ez da 150 urte lehenagoko izen bereko printzearekin, Tukulti-Ninurta I.aren semearekin nahastu behar.

## Erreferentziak
Tomás Milián

**Tomás Quintín Rodríguez**, ezizenez **Tomás Milián**, (Habana, Kuba, 1933ko martxoaren 3a - Miami, 2017ko martxoaren 22a) jatorri kubatarreko aktore estatubatuarra izan zen. Zenbait spaghetti westernetan parte hartzeagatik da ospetsu, horien artean, Sergio Sollimak zuzendutako trilogian, *Cuchillo* izeneko gaizkilearen papera eginez.

1966an debutatu zuen, Eugenio Martin zine zuzendari espainiarraren agindupean, *El precio de un hombre* izeneko spaghetti westernean, non gaizkile baten papera egiten duen.

## Filmografia hautatua 
* 1966: *El precio de un hombre*
* 1967: *Oro maldito*
* 1967: *El halcón y la presa*
* 1967: *Cara a cara*
* 1968: *Tepepa*
* 1969: *Corre, cuchillo, corre*
* 1970: *Vamos a matar, compañeros!*
* 1975: *Los cuatro del Apocalipsis*
* 1982: *Monsignor*
* 1990: *Revenge*
* 1990: *Havana*
* 1991: *JFK*
* 1994: *The Cowboy Way*
* 1997: *Amistad*
* 2000: *Traffic*

## Kanpo estekak
Gottfried Achenwall

**Gottfried Achenwall** (Elbing, 1719ko urriaren 20 &ndash; Göttingen, 1772ko maiatzaren 1a), alemaniar filosofo eta estatistikaria izan zen. Estatistikaren asmatzaileetako bat izan zen.

## Argitalpenak 
* *Abriß der neuen Staatswissenschaft der vornehmen Europäischen Reiche und Republiken*, 1749, ondorengo edizioetan *Staatsverfassung der Europäischen Reiche im Grundrisse* izenburuaz argitaratua.
* *Jus Naturae, 2 vol.*, 1755-56 ff, edition VII 1781ean Johann Henrick Christian de Selchowen sarrerarekin.
* *Grundsätze der Europäischen Geschichte, zur politischen Kenntnis der heutigen vornehmsten Staaten*, 1754, 2. edizioa 1759 *Die Geschichte der heutigen vornehmsten Staaten im Grundrisse* izenburuarekin, 5. edizioa 1779
* *Entwurf der Europäischen Staatshändel des 17. und 18. Jahrhunderts*, 1756, 4. edizioa 1759
* *Staatsklugheit nach ihren ersten Grundsätzen*, 1761, 4. edizioa 1759
* *Juris gentium Europaei practici primae lineae*, 1775, amaitu gabea.

## Ikus, gainera 
* Estatistika

## Kanpo estekak
Guantanamoko Badia Basea

**Guantanamoko Badia Basea** (ingelesez *Guantanamo Bay Naval Base*) Ameriketako Estatu Batuen kontrolpean dagoen base militar kubatarra da. Kubako uhartearen hego-ekialdean kokatuta dago.

Ameriketako Estatu Batuetako gobernuak, bertara eramaten dituzte arriskutsuak diren presoak, gehienbat preso islamistak edo Al-Kaidakoak direnak.

## Instalazioak 
Base militar honek ondorengo instalazioak ditu:
* Presoentzako segurtasun goreneko kartzelak (Delta Kanpamendua, Echo Kanpamendua, eta Iguana Kanpamendua)
* Zenbait auzitegi
* Militarrentzako etxeak

## Historia 
2014ko abenduaren 20an, Guantanamoko lau preso afganiar etxera eraman zituzten AEBetako hegazkin militar. Egun berean jakin zenez, Guantanamoko presoak AEBetara eramateko debekua ez zen deuseztatuko.

200px|eskuinera|thumb|Badiaren ikuspegia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak