open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sare usaintsu

**Sare usaintsua** (*Cortinarius suaveolens*) *Cortinariaceae* familiako onddo espezie bat da. Ez da jaten. Galzorian dagoen espeziea.

Sinonimoa: *Phlegmacium suaveolens*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 5 eta 10 cm bitarteko diametrokoa. Lehenengo subglobosoa, gero lau-ganbila eta amaieran zabaldu egiten da; lila kolorekoa, malba kolorekoa edo purpura kolorekoa, okre-laranja kolorekoa erdian. Azal likatsua, bereizgarria, mehea eta zaila; distiratsua eguraldi lehorrarekin.

**Orriak:** Meheak eta estu, itsatsiak edo pixka bat dekurrenteak, hasieran lila kolorekoak, amaieran marroi-purpura kolorekoak.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.

**Hanka:** Hasieran laburra, gero luzanga, 6 eta 10 cm bitarteko garaierakoa eta 1 eta 1,5 cm bitarteko lodierakoa, betea, fibrilosoa eta marratua luzetara, lila zurbil kolorekoa, zahartzean okre antzekoa bihurtzen da. Erraboila alboan eta oinarri biribilduarekin, zuria. Lila zurbil koloreko gortina.

**Haragia:** Lodia, irmoa, zurixka, lila azalaren azpian eta oina ebakitzean, zertxobait okre-antzekoa oinaren goialdean. Usain sendo eta iraunkorra, atsegina, laranjondoen lore usaina.

**Etimologia:** *Cortinarius* hitza, gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta. *Suaveolens* epitetoa latinetik dator, usain gozoa edo lurrindua esan nahi du.

## Jangarritasuna 
Ez du interes gastronomikorik.

### Nahasketa arriskua 
*Cortinarius dibaphus* delakoarekin nahas daiteke, baina *Cortinarius suaveolens* espezieak duen laranja-lore usain atseginak, berehala zehazteko aukera ematen du.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean, hostozabalen azpian.

### Banaketa eremua 
Europa. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cortinarius triformis

***Cortinarius triformis*** *Cortinariaceae* familiako onddo espezie bat da. Jan daiteke, baina balio gutxi du sukaldaritzan.

Sinonimoak: *Agaricus ingricus*, *Gomphos triformis*, *Telamonia triformis*, *Hydrocybe triformis*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 4 eta 10 cm bitarteko diametrokoa, konikoa gaztetan, gero ganbila, titi zabal batekin, erdira mamitsua. Azal horixka-ilehori kolorekoa edo krema-okre antzekoa, berezko zuntz txikiekin. Higrofanoa, marroi-gorrixka ilun kolorekoa zopatuta dagoenean. Ertz izurtua eta mehea.

**Orriak:** Estu, kafesnearen kolorekoak.

**Hanka:** Zurixka, zilar kolorekoa goialdean, batzuetan desagertzen den zuntz-lerro batekin. 3,5 eta 8 cm bitarteko garaierakoa eta 1 eta 1,5 cm bitarteko lodierakoa. 3 cm-ko diametroa duen erraboil puztu oboide-fusiforme batekin. Gortina zuri eta iheskor batekin.

**Haragia:** Trinkoa, zuria kapelarena, urtsua eta grisaxka samarra oinarena. Usain atsegina du eta zapore leuna. Kolore gorria hartzen du fenolanilina erreaktiboarekin.

**Etimologia:** *Cortinarius* hitza, gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta.

## Jangarritasuna 
Jangarria, baina balio gastronomiko txikikoa.

### Nahasketa arriskua 
*Cortinarius turgidus* delakoarekin nahas daiteke.

## Sasoia eta lekua 
Urritik azarora, hostozabalen azpian.

### Banaketa eremua 
Europa, Errusia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jim Hines

**James Ray Hines** (Dumas, Arkansas, 1946ko irailaren 10a - Hayward, Kalifornia, 2023ko ekainaren 3a) estatubatuar atleta eta futbolaria izan zen.

Kaliforniako atletismoan hasi zen. 1968an, 100 metroko proba 10 segundo baino gutxiagoko denboran egin zuen lehen gizona izan zen. 1968ko Udako Olinpiar Jokoetan urrezko bi domina irabazi zituen, bat 100 metroko lasterketan eta bestea 4 x 100 metroko erreleboan, Charles Greene, Mel Pender eta Ronnie Ray Smithekin batera. 100 metroko lasterketan lortu zuen 9.95 segundoko denbora ez zen munduko errekor gisa gainditu 1983ra arte.

1968an partiduren bat jokatu zuen NFLko Miami Dolphins taldearekin.
Hans von Marées

**Hans von Marées** (Elberfeld, 1837ko abenduaren 24a - Erroma, 1887ko ekainaren 5a) alemaniar margolaria izan zen.

Koblenzen, Berlingo Akademian eta 1857tik Munichen hezi zen. Garai horretan erretratuak margotzen aritu zen eta 1864an Erromara joan zen antzinako maisuen lanen kopiak egitera. 1870-71n, Frantzia-Prusia Gerran parte hartu zuen, eta, ondoren, Italiara itzuli zen, non gero eta gai mitologikoko pintura gehiago egin zituen.

## Iruditegia 

Selbstbildnis mit gelbem Hut (1874).jpg|*Selbstbildnis mit gelbem Hut* (1874) Alte Nationalgalerie, Berlin
Die Lebensalter (Orangenbild) (1877-78).jpg|*Die Lebensalter* (1877/8). Alte Nationalglerie, Berlin.
Hans_von_Marées_-_Courtyard_with_the_Grotto_in_the_Munich_Royal_Residence_-_WGA14058.jpg|Courtyard with the Grotto in the Munich Royal Residence
Putti_from_'The_Judgement_of_Paris'_by_Hans_von_Marées.JPG|Parisen epaiketaren zatiak
Hans_von_Marées_005.jpg|thumb|Hesperiden, Triptychon
Hans-von-marees-doppelbildnis-marees-und-lenbach.jpg|Marées eta Lenbach
Hans von Marées - Die Schwemme - 11515 - Bavarian State Painting Collections.jpg|mini|Die Schwemme
Ruderer - Vorstudie.jpg|Die Ruderer. Studie zu den Fresken in der Zoologischen Station Neapel''
Marées und Hildebrand.jpg|Marées eta Hildebrand, Neue Pinakothek

## Kanpo estekak
San Petersburgoko bandera

**San Petersburgo hiriko bandera**, Errusiako Federazioa, 1991ko irailaren 6an onartu zen. 

## Ezaugarriak 
Haien proportzioak 2:3 dira. Bandera heraldikoa da, hiri horretako armarriaren elementuek osatzen baitute (kanpoko apaingarririk gabe). Horma-atal gorri bat da, erdian gurutze formako bi aingura dituena. Aingura bat itsasokoa da, bi besokoa, eta bestea ibaikoa, lautakoa. Bi ainguren gainean, bertikalean, urrezko zetro bat ageri da, armarri errusiarrarekin errematatua.

Aingurek hiri horretako ibai- eta itsas-portuaren ezaugarri bikoitza irudikatzen dute.

Zetroa edo errege-makila Errusiako Inperioko hiriburua izan zela adierazten du. Oihalaren kolore nagusiak, gorria, errusiar odola irudikatzen du, herriak iraun dezan gerretan isuria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mary Kay Bergman

**Mary Kay Bergman** (Los Angeles, AEB, 1961eko ekainaren 5a- West Los Angeles, AEB, 1999ko azaroaren 11) estatubatuar ahots-aktorea izan zen. Ezaguna da *Los Padrinos Mágicos* saioan, *South* Parkeko, Timmy Turnerreko hainbat pertsonaiari ahotsa jartzeagatik eta 1998tik 2000ra Scooby Dooren zenbait filmetan, Daphne Blakeren ahotsa egin izanagatik.

## Biografia 
Mary Kay Bergman 1961eko ekainaren 5ean jaio zen Los Angelesen. David "Dave" Bergman eta Patricia Paris "Pat" McGowan musikarien alaba bakarra izan zen. Disneyren Edurnezuriren jatorrizko ahotsa egiten zuen Adriana Caselottiren etxe inguruan hazi zen.

Gurasoek kantari bikote gisa aritu ziren Renon eta Las Vegasen eta Los Angelesen, areto eta klubetan. Ama haurdun geratu ondoren, Los Angelesen finkatu ziren. Bere amaren aurreko lanean Fleischer-en gelaxkak tindatzen eta margotzen karakterizatzen zituen. Bergmanek lan mekanikoa zela esan zuen, baina amak  larunbat goizean marrazki bizidunak ikustean, urte batzuk geroago izan zuen animazioarekiko interesa piztu zion. Bergmanen telesail gogokoenen artean *Jonny Quest, Los Picapiedra* eta *Wait Till Your Father Gets Home* zeuden, berak "Simpsondar-en aitzindaritzat" jotzen zuena.

Bergman Le Conte Middle School eta Hollywood High Schoolera joan zen, eta 1978ko ekainean graduatu zen, ohore akademiko handienekin. Bere idoloetako baten urratsei jarraituz, Carol Burnett, Bergman Kaliforniako Unibertsitatera joan zen Los Angelesen (UCLA) eta antzerki-arteak ikasi zituen 1978tik 1981era. Simpsondarren etorkizuneko ahots- aktore izan zen Nancy Cartwrighten Ikaskide eta laguna izan zen.

Bere gurasoak juduak ziren, baina Bergmanek ez zuen praktikatzen eta katolizismo erromatarra bihurtu zen; hala ere, bere herentzia juduaz harro zegoen.

## Heriotza 
1999ko azaroaren 11n, nahaste bipolar baten eta antsietate-desordena baten ondorioz, bere buruaz beste egin zuen, Los Angeleseko etxean, eskopeta-tiro bat buruan emanda. Dino Andrade senarra ere ahots aktorea izan zen, lagun batekin batera, bere buruaz beste egiteko oharraren ondoan gorpua aurkitu eta Forest Lawnen lurperatu zuten. Ondoren, Andradek *Mary Kay Bergman Memorial Fund* sortu zuen, bere buruaz beste egiteari aurrea hartzeko zentroa.

### Filmografia 
### South Parkeko ahotsak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
John Couch Adams

**John Couch Adams** (Laneast, 1819ko ekainaren 5a - Cambridge, 1892ko urtarrilaren 21a) britainiar matematikari eta astronomoa izan zen.

Bere lorpenik garrantzitsuena Neptunoren existentzia eta posizioa iragartzea izan zen, matematikaren bidez soilik. Uranoren orbitaren eta Kleper eta Newtonen legeen arteko desadostasunak azaltzeko kalkuluak egin zituen. Urbain Le Verrierrek aldi berean egin zituen kalkulu berberak, baina Couchentzat ezezagunak.

Leoniden orbita ere behin betiko ezarri zuen. Cambridgeko Unibertsitatean irakasle izan zen 1859tik hil zen arte.
Otoitz-bandera

thumb|Lung ta otoitz-banderak zintzilik Nepaleko mendibide batean.
[thumb|Lung ta ("Haizearen zaldia") bat gertutik, [Ladakh|Ladakhen, Indian.]]
**Tibeteko otoitz-banderak** zapi karratu koloretsuak dira. Askotan, Himalaiako bidexka eta tontor altuetan eskegiak. Inguruko eremua bedeinkatzeko erabiltzen dira.

Beste erlijio budistetan azaltzen ez direnez, otoitz-banderak Bon erlijio-tradizioaren barruan sortu zirela uste da. Bon erlijioan, *Bonpo* txamanistak oinarrizko koloredun banderak erabili zituen Tibeten. Usadiozko otoitz-banderek zurezko litografiaz inprimaturiko testuak eta irudiak dituzte.

Gaur egun, edozein kolore edo hizkuntzatako otoitz-banderak ohikoak dira, esaterako Everest mendian edo bai eta Euskal Herriko mendi gailurretan ere.

## Historia 
Nepaleko Sutrak, hasiera batean oihalezko pankartetan idatziak, otoitz-bandera gisara transmitituak izan ziren munduko beste eskualde batzuetara. Kondairak arrazoi bat eman diezaioke Bhiku indiarrari bandera zelestiala eramateko, ahimsarekiko konpromisoa adieraziko baitzuen. Ezagutza hori Tibetera 800 OA-rako eraman zuten, eta gaur egungo banderen aurrekariak beranduenez 1040 OA-n sartu ziren. eta bost argi puruak adierazten dituzte. Urdinak zerua eta espazioa sinbolizatzen ditu, zuriak airea eta haizea, gorriak sua, berdeak ura eta horiak lurra.  Tibeteko medikuntza tradizionalaren arabera, osasuna eta harmonia bost elementuen orekaren bidez lortzen dira. 

## Sinbolismoa eta tradizioa 
Tradizioz, otoitz-banderak bakea, errukia, indarra eta jakinduria sustatzeko erabiltzen dira. Akats arrunta da banderek jainkoei perpausak ematen dizkietela, baina aitzitik, tibetarrek uste dute haizeak perpausak eta manpostak eraman egingo dituela, borondate ona eta errukia espazio osoan zabalduz. 
[thumb|Otoitz-banderak Leh, Indiako bi gailurren artean. [Tsemo Namgyaleko monasterioa|Namgyalen Tsemo Gompa ikus daiteke gailurrean.]]

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cuervos lurmuturra

**Cuervos lurmuturra** () Castro Urdiales udalerrian dagoen harkaitza da. Ostende hondartzan dago, beraz, lurmuturraren hasiera harea artifizialez estalita dago. Sartzeko eskailerak eta begiratokia ditu.

XX. mendearen lehen erdian, jatorri zamorarreko Estebanot familiako kideek, horien artean ingeniari bat eta Epaitegiko langile bat, etxe bat izan zuten Cuervos lurmuturra inguruan (baina ez lurmuturrean bertan), baizik eta Los Hierros inguruan. Hori zela eta, batzuk lurmuturrari jatorrizko izena baino "Estebanot lurmuturra" () deitzen hasi ziren. Hala ere, "Punta Estebanot" izen toponimikoak ez du inoiz izaera ofizialik izan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arenillas hondartza

**Arenillas hondartza** Castro Urdialesen dagoen hondartza da. Jatorrizko toponimoa *Arena*tik baino *Arna*tik dator, eta, beraz, bere benetako izena Arnillas da. Itsasgora garaienekin batera desagertzen den hondartza txiki bat da, eta itsasbeheran espazio ederra uzten du arroken artean, Oriñongo hondartzarekin lotura duten itsaslabarrez inguratuta dago. Nudismo egiteko leku aproposa da.

## Kanpo estekak
Donostiako antzinako himnoa

**«Donostiako antzinako himnoa»**, baita ere «Primitivo Himno de San Sebastián», doinu zahar baten gainean Jose Juan Santestebanek konposatu zuen. Egungo hitzak Jose Bizente Etxagarairenak ziren. Antza denez, danbolindariek Santa Mariatik Antiguaraino zihoan prozesioan jotzen zuten. Udalak ereserki hori ofizialtzat hartu zuen 1838an, eta lehenengo danborradetan erabili zen. Gero, erabilerarik gabe geratu zen. 2013an berreskuratu zuten, Donostiaren suntsiketaren eta berreraikuntzaren bigarren mendeurrena zela eta.

Berez, abestiaren jatorria askoz zaharragoa da. Egile batzuen ustez XVII. edo XVIII. mendekoa izan daiteke. Gaur egun, urtetan ahaztuta egon ondoren, Donostiako danborradaren beste pieza gisa berreskuratu da.

## Hitzak 
:Oroipena gaur zuri
:gure Donostia
:utzirikan alde bat
:nahigabe guztia.
:Zuri gaur oroipena
:zuri gure herria
:kanta ta dantzatuaz
:zortziko berria.

## Bertsioa 
* Donostiako Orfeoiaren Orfeoi Txiki abesbatza abestiaren bertsioa 2013an *Donostiako kantu zaharrak. Antiguas canciones donostiarras* musika-diskoan grabazu zuen, orduan Donostiako Udaleko Txistulari Taldearen laguntzarekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Nola zuzendu behar den Himnoa Youtuben.
* Himnoaren interpretazioa.
El Berrón hondartza

**El Berrón hondartza** Castro Urdialesen dagoen hondartza da. Ontón auzotik 500 metrotara dago. Gertuen dagoen bidea N-634 da, baina oso gertu dago A-8 autobidea. Hondartzatik gertu, 50 ibilgailu inguru har ditzakeen zaindutako aparkaleku bat dago. Oinez sar daiteke, baina zaila da. Sabiote errekak bertan du bere ahoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Janet Maslin

**Janet R. Maslin** (New York, AEB, 1949ko abuztuaren 12a) estatubatuar kazetaria eta kritikaria da. *The New York Times* egunkarirako literatura- eta zinema-kritikari egindako lanagatik ezaguna. *Times*-en lan egin zuen 1977 eta 1999 bitartean.

## Biografia 
Maslin arteetan graduatu zen Rochesterreko Unibertsitatean, 1970ean. 

## Kritikari ibilbidea 
The *Boston Phoenix* eta *Rolling Stone* rock-musikaren kritikari gisa hasi zen. *The New York Times*-ekin lan egin zuen 1977 eta 1999 bitartean. Zinema-kritikari gisa egindako ibilbidea, Estatu Batuetako zinema independentean egindako ibilbidea barne, *For the Love of Movies: The Story of American Film Criticism* (2009) dokumentalean eztabaidatu zen. Film horretan, *Entertainment Weekly-ko* Lisa Schwarzbaum kritikariak bere emozioa azaldu zuen, *The New York Times*-eko kritika liderra emakume bat delako.

Bere 2011ko A ''Widow's Story* saiakera, Joyce Carol Oates eleberrigilearen memoriekin zerikusia duena, luze eztabaidatu zen eta eztabaida handia sortu zuen.

Maslinek *The New York Times* web orrirako liburuak kritikatzen jarraitzen du. 

## Argitaratutako lanak 
* 2011ko A *Widow's Story'' saiakera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alderraien gidaria

***Alderraien gidaria*** (; ) judu filosofia-lan bat da, Erdi Aroko hebrear garrantzitsuenetako batek, Al-Andaluseko Maimonidesek (1135, Kordoba – 1204, Fustat, Egipto), hebreeraz Moshe ben Maimon (laburtuta, Rambam) eta arabieraz Musa Ibn Maymun bezala ere ezagutzen denak, idatzitakoa da. Jatorriz arabieraz idatzia 1190 inguruan, hebreerara itzuli zen jada bere egilearen garaian. Maimonidesen lan guztien artean garrantzitsuena eta unibertsalena da.

Gaztelaniazko idazkera kurtsiboko eskuizkribu bat kontserbatzen da, 1396an kopiatua, Samuel ibn Tibbonen sarrera batekin. Eskuizkribu honek 496 orrialde ditu, zutabe bakoitzeko 23 lerroko bi zutabetan idatzita, 229 irudiekin eta ia osorik dago, bere bi orrialderen artean hutsune bat izan ezik. Eskuizkribu hau David Solomon Sassoon bibliofiloak aurkitu zuen Yemenen, Ingalaterrako Letchworth-eko bere liburutegiaren parte bihurtuz; bere *Deskriptive Catalog of the Hebrew and Samaritan Manuscripts in the Sassoon Library* katalogoan deskribatzen da. Hil ondoren, liburua Torontoko Unibertsitateak eskuratu zuen.

Euskarazko itzulpena Xabier Kintanak egin zuen 2006an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Kopenhage, Det Kongelige Bibliotek
* Alemanezko eta hebreerazko bertsioa
* Le guide des égarés: traité de théologie et de philosophie, par Moïse ben Maimoun, dit Maïmonide, Volume 3 
* Le guide des égarés, Volume 3
Bihotzaren doinuak

***Bihotzaren doinuak. Canciones del corazón*** musika instrumentalaren diskoa da. Juan Carlos Irizar piano-jotzaileak grabatu zuen 2013an. Musika klasikoaren estiloan kokatzen da. Nolabait, albuma, bihotz-osasun krisialdi gogor baten ondoriozko eskertza da; izenburuak horrekin jokatzen du. Grabazioa artistaren estiloan murgiltzen da: musika lasaia, sentimenduz beterik. 

## Musikariak 
* Juan Carlos Irizar: pianoa eta orkestrazio lanak
* Miguel Angel Fernández: teknikaria
* Iker Orozko: oboea
* Susana Aurkia eta Karmelo Mendizabal: soinua
* Richard Roda: saxoa
* Idoia Arrieta: txalaparta
* Idoia Arrieta: diseinua
* Miren Itziar Aizpurua: koordinaketa

## Abestiak 
* 01. Bihotz-bihotzez
* 02. Itsasoari begira Aquariumetik
* 03. Marrazoak dantzan
* 04. Bihotz Bizi Elkartea
* 05. Ignacio Gallo
* 06. Xabi txiki
* 07. Paseo Nuevo
* 0.8 Zumaiako Flyschak
* 0.9 Aquarium, 360° itsasoan murgilduta
* 10 Arantxa
* 11. Lankorpe
* 12. Ulia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
David Solomon Sassoon

**David Solomon Sassoon** (; 1880ko abenduaren 8a - 1942ko abuztuaren 10a), David Suleiman Sassoon izenez ere ezaguna, David Sassoon Bagdadeko juduen komunitateko buruzagiaren bibliofiloa eta biloba izan zen.

## Familia 
Sassoon Bombayn jaio zen Solomon eta Flora Sassoonengandik, David eta ama Flora Londresera joan ziren bizitzera 1902an, aita 1894an hil ondoren.

## Eskuizkribu-biltzailea 
Sassoonek asko bidaiatu zuen hebrear liburuak eta eskuizkribuak biltzeko asmo bakarrarekin, gero bi liburuki batean katalogatu zituen, *Ohel David* izenekoa. Bere liburuen eta eskuizkribuen bilduma pribatuaren garrantzia ezin da gehiegi balioetsi, jakintsuei aukera ematen baitie XIX. mendeko judu-komunitate ezberdinek erabilitako hogeita lau erritu liturgiko desberdin batzuk aztertzeko: Alepokoa, askenazia, egiptoarra, italiarra, Afrika iparraldekoa (Maroko), Tunisiakoa, Tilimsengoa, karaita, sefardia, Bene Israel, Cochingoa, Turkiakoa, Yemengoa, besteak beste. 

Sassoon 412 eskuizkribu eta hogei inkunableren jabea izan zen jatorriz, eta horietako arraroena Bagdadetik berreskuratu zuen. 1914rako, Sassoon bildumak 500 eskuizkribu zituen. 1914 eta 1932 artean, katalogoa argitaratu zenean, eskuizkribuak 1.220 izatera iritsi ziren, eta horietatik 1.153 Katalogoan guztiz deskribatuta daude. Davidek eta bere amak 1925ean Lur Santua bisitatu zutenean, *Isaiah ben Mali di Trani Z*aharraren *Errabinoaren erabakiak* (XIII. mendea) eskuratu zituen *Hullinen* (MS 702. zk., kat. 697 or.). Sassoonek berreskuratutako beste altxor bat *Damaskoko Pentateukoa* da, 1915ean Damaskon erosi zuen eta Jerusalemgo Unibertsitateko Liburutegi Nazional Juduak 1975ean eskuratu zuen kodexa. 1923ko irailean erosketa bereziki esanguratsua izan zen *Samuel Hanagiden Diwana* (MS 589. zk., Kat. 451–460 orr.), Oxford University Press-ek Sassoonen sarrera batekin argitaratu zuena 1924an. Gaur egun, David Solomon Sassoonen hebreerazko eskuizkribuen bilduma pribatutik geratzen den zatirik handiena Torontoko Unibertsitatean dago gordeta, Kanadan, nahiz eta bere ondareko eskuizkribu multzo txiki bat British Libraryn dagoen, eta liburutegiari eskaini zizkiotenak zergaren ordez, edo 1970eko hamarkadan Sotheby's enkantean erosi ziren.

Bere semea, Solomon David Sassoon (1915–1985), hezitzailea, errabinoa, filantropoa eta diru-biltzailea izan zen, eta eskuizkribu juduen bildumazalea ere izan zen. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mathieu Hirigoyen

**Mathieu Hirigoyen** (Baiona, 1999ko urtarrilaren 25a) lapurtar errugbilari da, hirugarren lerroko hegal postuan jokatzen duena. Biarritz Olympique taldean aritu zen eta Frantziako gazte mailako selekzioarekin munduko txapelduna izan zen.

## Biografia 
Angeluko Isatsak taldean futbolean jokatzen hasi zen gazte mailan. 2017an Biarritz Olympique taldean sartu zen eta berehala egin zuen debuta 18 urtez azpiko Frantziako selekzioarekin eta ondoren 20 urtez azpikoarekin. 2019an Munduko gazte mailako txapelduna izan zen. *Barbarians français* (7ko errugbia) selekzioarekin ere jokatu zuen 2021ean eta Tongari 42-17 irabazi zion.

2022an Stade Français taldeak fitxatu zuen hiru urtetarako.

## Taldeak 
## Palmaresa 
* Munduko gazte mailako Txapelketa (1): 2019 (Frantziako selekzioarekin)

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak
Liaison (telesaila)

***Liaison*** franko-britainiar telesaila da, Virginie Bracek Apple TV+erako sortua.

## Sinopsia 
Garai batean maitale izandako zerbitzu sekretuetako bi agente dira istorio honetako protagonistak. Euren helburua: nazioartean zibererasoak gauzatzen hasi den talde bat atzematea.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Joseph Ilharreguy

**Joseph Ilharreguy** (Oloroe-Donamaria, 1978ko urriaren 11) frantziar errugbilari ohia da, uztartze-erdilari postuan jokatzen duena. 

## Biografia 
Oloroe-Donamarian jaio eta Mauleko SA Mauléonais taldeko harrobian hasi zen jokatzen eta 1993an egin zuen debuta talde nagusiarekin. 2000 eta 2002 artean Stade Toulousain eta Biarritz Olympique taldeekin Europako Kopako lau partida jokatu zituen. Tolosarrekin bi entsegu egin zituen, bata Saracensen aurka eta bestea Cardiffen aurka.

Hurrengo urteetan hainbat taldetan jokatu zuen eta jokalari ibilbidea Barkoxen amaitu zuen, Mauleren ondoan.

2012an Avenir de Barcuseko entretnatzailea izan zen bost urtea eta 2017tik aurrera Boucau Tarnos Stade (Bokale (Lapurdi)) taldea entrenatzen du.

## Taldeak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mayfair Witches

'''''Anne Rice's Mayfair Witches***, edo soilik ***Mayfair Witches''''',  estatubatuar telesail dramatikoa da,  Esta Spaldingek eta Michelle Ashfordek AMCrako sortua.

## Sinopsia 
Rowan Mayfair protagonista neurokirurgialari gazte eta intuitibo bat da. Sorgin familia bateko oinordekoa dela jakitean, bere botere berriak ezagutu eta bere senideak belaunaldiz belaunaldi jazarri duen presentzia ilun bati egin beharko dio aurre.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Donostiako kantu zaharrak

***Donostiako kantu zaharrak. Antiguas canciones donostiarras*** 2013an, Donostiako Orfeoiaren Orfeoi Txikiaren sorreraren 25. urtemuga ospatzeko plazaratu zen musika-diskoa da. Grabazioan Donostiako Udaleko Txistulari Taldeak parte hartu zuen. Orfeoiaren zuzendariak hiru izan ziren: Isabel Montecón, Leticia Vergara eta Esteban Urzelai. Grabazioaren tonua, orokorrean, alaia da.

## Beste efemerideak 
Orfeoi Txikiaren sorrerarekin batera beste bi urtemuga ospatu ziren urte horretan eta, nolabait, diskoaren edukia bidezkotu zuten:
* 1813ko sutearen bigarren mendeurrena
* Raimundo Sarriegiren heriotzaren ehun urtemuga, 1913ko apirilaren 23]]a gertatu baitzen.

## Abestiak 
Guztiak Donostian oso ezagunak edo hiriaren historiarekin lotura estukoak dira:

* 01: "Gabiltzan kalez kale" (3:02), Pablo Sorozabal.
* 02 "Donostiarren abestiak" (6:45), Jose Ignazio Ansorena.
* 03 "Festara" (3:58), Jose Bizente Etxagarai (hitzak), Raimundo Sarriegi musika.
* 04 "Kiriko" (3:26), Pasodoblea. Egile ezezaguna, Jose Ignazio Ansorena.
* 05 "Viva la broma (Martxa eta tangoa" (4:52), Adolfo Comba, musika Raimundo Sarriegi.
* 06 "Himno al derribo de las murallas" (3:51), Ramon F. Garayalde, doinua Jose Juan Santesteban
* 07 "Gure Donosti" (2:49), Jose Olaizola Gabarain
* 08 "Entraban en las casas" (2:31), Bizente Etxegarai, doinua Manuel Sagasti
* 09 "Petra, sardin saltzailea" (3:54), Biktoriano Iraola, doinua Sarriegi.
* 10 "En la Plaza Constitución" (2:47), Juan Álvarez Urresti
* 11 "Euskal lurreko lore baratza" (3:18), Pedro Mari Otaño, doinua Jose Juan Santesteban.
* 12 "Coro de bebés para el Carnaval de 1890" (3:37), Norberto Luzuriaga
* 13 "Donostiako antzinako himnoa" (2:47), Bizente Etxegarai, doinua Santesteban.
* 14 "Donostiako antzinako iragarkiak" (4:29), Jagoba Astiazaran
* 15 "Donostia" (2:45), Antonio Peña Goñi.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Made in Oslo

***Made in Oslo*** norvegiar telesail dramatikoa da, Kathrine valen Zeinerek Viaplayrako sortua.

## Sinopsia 
Ama izan nahi baina ezin duen 40 urteko emakume bat da drama norvegiar honetako protagonista. In vitro ernalketak, ugalketa lagundua ahalbidetzen duten klinikak, adopzio prozedurak… telesail honen erdigunean daude. Izan ere, ama izateko, Elin prest dago sekretuak gordetzeko eta hainbat muga etiko gainditzeko. Bidean, arriskuan jarriko ditu lanbidea, familia eta bere bizitza.

## Aktoreak 
* Pia Tjelta: Elin
* Jakob Cedergren: Bjørn
* Ola G. Furuseth: CC
* Mariann Hole: Renate
* : Stella
* Sara Khorami: Lily
* Ane Skumsvoll: Maiken

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Stonehouse (telesaila)

***Stonehouse*** britainiar telesail dramatikoa da, John Prestonek ITVrako sortua.

## Sinopsia 
1974an John Stonehouse parlamentari laboristak, Harold Wilsonen gobernuko ministro izandakoak, hondartzan desagertu eta hil izanaren plantak egin zituen AEBetan, Miamin. Iruzur delitua leporatu zioten, baita espioi komunista izatea ere, eta kartzelan amaitu zuen.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Stone House

**Stone House** — edo **Stonehouse** — izan daiteke:

## Toponimoak
### Kanada 
*Stonehouse (Eskozia Berria)
### Erresuma Batua 
* Stone House (Cumbria)
* Stonehouse (Gloucestershire)
* Stonehouse (Plymouth)
* Stonehouse (Hegoaldeko Lanarkshire)
### Estatu Batuak 
* Stone House (Nevada)
* Stone House (Mendebaldeko Virginia)

## Besteak 
* *Stonehouse* (telesaila), 2023ko dokudrama
To Leslie

***To Leslie*** 2022ko Michael Morris ingeles zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Sei urte urte igaro dira Lesliek loteria irabazi zuenetik. 190.000 dolar. Telebista kameren aurrean ospatu zuen saria; ez dirudi diru asko denik, baina aurrera egiteko nahikoa zen Texasko herri txiki batean bizi eta seme nerabe bat zuen ama langile batentzat. Bere pozean, trago guztiak bere kontu doazela garrasi egingo du, eta, sei urteren ondoren, egungo egoerak argi uzten du hitza bete zuela. Leslie alkoholikoa da; ez du dirurik, ez lanik, ez etxerik. Ez du harremanik 19 urteko semearekin, eta egunak (eta gauak) taberna zuloetan igarotzen ditu. Gertuko harreman guztiak hautsi ditu, eta noraezean dabil. Azken aukera gisa, semearengana joko du, bere bizitzaren norabidea zuzendu nahian.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
La Syndicaliste

***La Syndicaliste*** 2023ko Jean-Paul Salomé frantziar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Maureen Kearney Frantziako potentzia nuklear multinazional baten ordezkari sindikal nagusia izan zen; salatzaile bihurtu zen, Frantziako sektore nuklearra astindu zuten ezkutuko akordioak salatu zituenean. Gobernuko ministroen eta industriako liderren aurka borroka egin zuen, eskandalua argitara ateratzeko eta 50.000 lanpostu baino gehiago defendatzeko.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Europaren bahiketa (De Vos)

***Europaren bahiketa*** Maerten de Vos margolari flandriarrak 16. mendearen amaieran egindako margolana da, agian artista honen lanik landuena. Europaren bortxaketaren gai mitologikoa, hainbat artistak landua, du gaitzat margoak, nola Zeusek zezen zuri forma baten forma hartuta engainatu zuen Europa printzesa gaztea, eta behartuta eraman zuen, gero Kretan bortxatzeko.

Margoak ukitu idilikoak dituen arren, Europaren jarrera behartuak bortxaren inpresioa ere transmititzen du. De Vosek Italia eta bertako 16. mendeko margolaritza ezagutu zituen, eta hangp estilo elegantea bere flandriar prestakuntzarekin uztartu zuen lan honetan.

Margo hau Bilboko Arte Ederren museoan dago, 1919. urteko dohaintza baten ondorioz.

## Desioa ala bortxaketa 
Margolan hau agertu zen Arte Ederren Museoko *ABC Bilboko Museoaren Alfabetoa e*rakusketan, non artelan bat lotzen zen letra bakoitzarekin:lan hau D letrarekin eta *Desio* terminoarekin lotu zuen erakusketa komisarioak, Kirmen Uribek. Aukera gogor kritikatu zuen Haizea Barcenilla arte kritikari feministak: "Jakina da XVI. mendean artea gizonezko begiradarentzat egiten zela, baina, egun, irakurketa historiko-kritikoa egiteko gai izan beharko genuke, barneratutako lotura hori auzitan jartzeko".    

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Los caballos mueren al amanecer

***Los caballos mueren al amanecer*** 2022ko Ione Atenea iruindar zinema zuzendariaren film dokumentala da.

## Sinopsia 
Zer gertatuko litzateke ezezagun batzuengandik gauzak jasoz gero? Atenea, filmaren zuzendaria, Garcia anai-arreben etxean bizitzen hasten denean, ikusiko du bizirik daudela utzitako objektuetan: piano batean, ehunka marrazkitan, milaka argazkitan edo kasete piloan. Antonio komikigilea zen Bruguera argitaletxean; Rosita, opera abeslaria eta piano jotzailea. Etxea sormen eta fikzio gune bihurtu zuten, diktadura frankistaren errealitatetik ihes egiteko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Glaucophyta

**Glaukofitoak** edo **Glaucophyta** alga zelulabakarren talde txiki bat dira, ur gezako eta lehorreko ingurune hezeetan daudenak. Gaur egun, Proterozoikoan baino ezohikoagoak dira. Taldeko espezie ezagunak 14 eta 26 bitartekoa da. Alga gorriekin (Rhodophyta) eta alga berdeekin eta lehorreko landareekin (Viridiplantae edo Chloroplastida) batera, Archaeplastida taldea osatzen dute. Hala ere, alga gorrien, alga berdeen eta glaukofitoen arteko erlazioak ez daude argi, neurri handi batean glaukofitoen azterketa eskasa dela eta.

Glaukofitoak interesgarriak dira kloroplastoen garapena aztertzen duten biologoentzat; izan ere, azterketa batzuen arabera, landare berdeak eta alga gorriak sortu zituen jatorrizko algaren antzekoak izan daitezke, hau da, glaukofitoak Archaeplastida basalak izan daitezke.

Alga gorri eta berdeek ez bezala, glaukofitoek ugalketa asexuala besterik ez dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Armand de Caulaincourt

**Armand-Augustin-Louis de Caulaincourt, Vicenzako dukea** (Caulaincourt, 1773ko abenduaren 9a - Paris, 1827ko otsailaren 19a) frantziar militar eta diplomazialaria izan zen.

Nobleziako familia batean jaioa, bere karrera militarra hamalau urterekin hasi zuen, 1788an. 1801ean koronel maila zuen, hamahiru kanpainatan parte hartu zuen eta bi aldiz zauritu zuten.

San Petersburgon diplomazialari izan ondoren, Napoleonen landa-laguntza izendatu zuten. Vicenzako dukerria ere eman zioten. 1807tik 1811ra San Petersburgora itzuli zen enbaxadore gisa.

Caulaincourtek ez zion aholkatu Napoleoni Errusiako Kanpainari ekiteko. Enperadoreari lagundu zion Ezkutari Handiaren karguarekin, zaldien eta guardiaren arduraduna.

Frantziara itzulita, Jauregiko Mariskal Handi izendatu zuten, harreman diplomatikoen arduradun. Napoleonen Kanpo Arazoetako ministroa izan zen Ehun Egunetan.
Al Sadd (filma)

***Al Sadd*** (; ) 2022ko Ali Cherri libanoar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Sudan, Meroweko urtegitik gertu. Maherrek adreilu fabrika tradizional batean lan egiten du; Niloko urez elikatua dago. Gauero isilpean sartzen da basamortuan, buztinez egindako eraikuntza misteriotsu bat eraikitzeko. Sudango herria askatasuna eskatzeko altxatzen den bitartean, bere sorkuntza bizitza propioa hartzen hasiko da.

## Aktoreak 
* Maher El Khair
* Mudathir Musa
* Santino Aguer Ding

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Meroweko urtegia

**Meroweko urtegia**, **Merowe Multi-Purpose Hydro Project** edo **Hamdabeko urtegia** bezala ere ezaguna, Nilo ibaian dagoen urtegi handia da, Merowe hiritik gertu dagoena, Sudan iparraldean.

Niloko Laugarren Ur-jauzitik gertu dago, non ibaia hainbat irlatan banatuta dagoen. Merowe herria presatik 40 kilometrora dago, basamortu batean. Presa, Afrikako proiektu hidroelektrikorik handiena da eta Khartum hiriburutik 350 km iparraldera dago.

## Ezaugarriak 
Presak 9 kilometroko luzera eta 67 metroko altuera ditu. Zentral hidroelektrikoaren bi aldeetan eta presaren gunean bi zatitan banatuta dago: 883 metroko zabalera eta 67 metroko altuera du, eta 300 metroko zabalera duen hustubide bat, turbinekin. Mendebaldeak (ibaiaren ezkerraldean) 1590 metroko luzera eta 50 metroko altuera du; ekialdekoak 4300 metroko luzera eta 53 metroko altuera. Biak hormigoizko harri handiz eraikita daude, zementuz estalitako harri-lubeta moduan.

Urtegiak 12,5 km³-ko edukiera du, ibaiaren urteko emariaren % 20. Urtegian aurreikusitako ur-maila 300 m³/s ingurukoa da, eta ibaia, berriz, presaren ondoren, 265 metrora dago itsas mailatik. Urtegia 174 kilometrokoa izango da, eta 700 km²-ko azalera izango du.

Presa bakoitzak 125 MW-ko 10 Francis turbina ditu, 300 m³/s-ko deskarga baterako diseinatuak. Elektrizitate ekoizpen itzelaren ondorioz, Sudango sare elektrikoa 500 kilometro inguru hedatu da Bayudako basamortuan zehar Atbaratik eta Omdurman/Khartumeraino, baita 1000 kilometro inguru ekialderantz ere, Port Sudaneraino, eta ibaian zehar Merowe, Dabba eta Dongolaraino.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Donosti Romántico

***Donosti romántico*** musika instrumentalaren diskoa da. Juan Carlos Irizar piano-jotzaileak grabatu zuen 1981ean eta bere lehenengo albuma izan zen. Musika klasikoaren estiloan kokatzen da. Xoxoa diskoetxeak zabaldu zuen. Ziur aski musikariaren album ezagunena izan da.

## Musikariak 
* Juan Carlos Irizar: pianoa eta orkestrazio lanak
* Roberto Yabeu: gitarra akustikoa
* Jesús Maria Aramburu: baxua
* José Angel Alonso: biolontxeloa
* Xabier Ugarte: gitarra klasikoa
* Juan Carlos Badiola: perkusioa
* Luis Udabide: biolina

## Abestiak 
* «Papilio»	
* «Paseábamos Los Dos»	
* «Tívoli»	
* «Ametzak»	
* «Monólogo»
* «Renacer»	
* «Nostalgia»	
* «Hojas De Otoño»	
* «Apoteosis»

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Albuma Discogos webgunean.
* «Papilio» abestia Youtuben.
Va, pensiero

***Va, pensiero*** Giuseppe Verdiren *Nabucco* operaren hirugarren ekitaldiko korua da, *fa* sostenitu maiorrean 1842koa, Temistocle Soleraren letrarekin, «Super flumina *Babylonis»* izeneko 137. salmoan inspiratua. «Verdiren maisulan» gisa kalifikatua, hebrearrek jaso zuten Babiloniako gatibualdia kantatzen du. Jerusalemgo Lehen Tenplua galdu ondoren.

Ondoren, Italiako abertzaleentzako ereserki bihurtu zen, hebrear herriarekin identifikatzen baitziren, austriar domeinuaren aurrean batasun nazionala eta subiranotasuna bilatzen zituztenean. Kantaren gaia erbestea da  , jaioterriarekiko nostalgia adierazten du; horrela kantak eta «Oh mia patria sì bella e perduta!» esaldiak  () italiar askoren bihotzean oihartzuna hartzen zuten.

Nana Mouskourik abestiaren bertsio bat egin zuen 1980 inguruan. Boney M-ren «Rivers of Babylon» abestia ere 137. Salmoan inspiratuta dago.

## Musika 
erdian|600x600px

## Hitzak 
thumb|Piano eta abesbatzarako erredukzioa.[thumb|207x207px|[Giuseppe Verdi]]

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Va, pensiero, esklaboen abesbatza-doinua (Metropolitan Opera House, New York, 2002).]
* Va, pensiero. Une gogoangarriak, Va pensiero delakoan. Une gogoangarriak, Operamania web gunean.  artxibatua .
* Va, pensiero: Riccardo Mutik publikoa eta abesbatza batzen ditu 2011ko emanaldi batean.
* Va, pensiero, Ramón Generrek deskribatua.
Hannah Collins

**Hannah Collins** (Londres, Erresuma Batua, 1956) britainiar artista, irakaslea, argazkilaria, zinemagilea eta zinema ekoizlea da.

## Biografia 
Collinsek Londresko Slade Shool of Fine Arts-en (1974-78) eta Ameriketako Estatu Batuetan *Fulbright* beka batekin (1978-79) ikasi zuen. Artista plastikoa izateaz gain, irakaslea izan da Kaliforniako Davis Unibertsitatean eta Londresko Royal College of Art delakoan.  2007-2008an irakasle gonbidatua izan zen Le Fresnoyn, Roubaixen, Arts Contemporains-en Studio nazionalean.

Hannah Collins Bartzelona eta Londresen artean bizi da.'

## Ibilbide artistikoa 
Collinsen lanak oroimenaren, historiaren eta mundu modernoko egunerokotasunaren esperientzia kolektiboetan jartzen du arreta. Ezaguna da bere argazki-instalazioengatik, baina ijitoei buruzko filmak ere zuzendu ditu Espainian eta Errusiako landa-herri batean.

Hainbat zinema-jaialditan eta nazioarteko ekitaldietan parte hartu du, hala nola Veneziako (1988 eta 2011) eta Istanbuleko (1992) biurtekoetan. 

### Erakusketak 
Bereziki aipatzekoak dira bere erakusketak, besteak beste, Institute of Contemporary Arten (Londres, 1989); Tate Gallery (Londres, 2000); Centre for Contemporary Art (Varsovia, 1993); Centre d’Art Santa Mónica (Bartzelona, 1993); Centre for Contemporary Arts (Glasgow, Erresuma Batua, 1996); Irish Museum of Modern Art (Dublín, 1996); Koldo Mitxelena Kulturunea (Donostia, 1996); Peer Foundation (Londres, 2003); Malagako Arte Garaikideko Zentroa (2003); Gasteizko Arte Garaikideko Euskal Museoa-Museoa (2008); Centro Georges Pompidou (Paris, 2009); Suñol Fundazioa Bartzelonan (2012), Sprengel Museum (Hanóver, Alemania, 2015), Reina Sofía Museoa (Madril), MACBA (Bartzelona), Dallas Museum of Art, MNHA Luxemarte,edo Arte Garikideko Helga de Alvear Museoa.
* 2006 *Beshencevo – A Current History* – Hannah Collinsek ekoitzia, Sevillako Biennale, Film London.
* 2007 Basilisk Communications-ek ekoitzitako *Parallel*, Londres.
* 2007 *La Mina* *2001-2007*, Seacex, Spainek ekoitzia.
* 2008 Hannah Collins *eta* Le Fresnoyk ekoitzitako *Solitude and Company*, Studio National, Frantzia.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 1991 European Photography Award - Berlingo Europako Argazki Saria.
* 1993 Turner sarirako izendatua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Errealitate bitxia. 1993ko maiatzaren 17a, astelehena. Herrialdea.

* Hannah Collinsen erakusketa Bartzelonako Antoni Tàpies fundazioan, 2019
Nafarroa Arena pilotalekua

**Nafarroa Arenako frontoia** erabilera anitzeko Nafarroa Arena pabiloaren part frontoia da. Eraikina Iruñeko kanpoaldean dago, eta 3.000 lagunentzako lekua du. 2.000 besaulki bilkor ditu, erdiko pistara eta frontoira bideratutako harmaila teleskopikoei esker. Harmaila hori sotoan ezkuta daiteke, lehen aipatutako pabiloiko bi pistak bateratuta. Harmailen banaketak jokotik hurbil egotea eta kantxaren ikuspen ona ahalbidetzen du.

## Ekipamendua eta zerbitzuak 
Nafarroa Arenak eraikin osoan emititzeko aukera ematen duen soinu-sistema bat dauka, eremuka doitzeko aukerarekin. Frontoiak 6x4 m-ko bi LED pantaila ditu, ikus-entzunezko edukia eta markatzailea transmititzeko gaitasuna dutenak. Gainera, frontoiak pilotari eta epaileentzako aldagela osoak, pilotarientzako beroketa gunea, armairuak, erizaintza, kafetegia eta barra, prentsa aretoa eta prentsa aulkiak baditu. Gainera, sistema geotermikoei eta biomasarekin beroa sortzeko sistemei esker azpiegitura jasangarria da.

## Inaugurazioa 
Nafarroa Arenako frontoiaren inaugurazioa irailaren 29an izan zen, Masters Codere Finalarekin.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Nafarroa Arena
* Labrit pilotalekua
* Euskal pilota

## Kanpo estekak
Hebeloma laterinum

***Hebeloma laterinum*** *Hymenogastraceae* familiako onddo espezie bat da. Jangarria, baina ez preziatua eta beste *Hebeloma* toxiko batzuekin nahasteko arriskuarekin.

Sinonimoak: *Hebeloma edurum*, *Hebeloma sinuosum*, *Hebeloma birrum*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 3 eta 7 cm bitarteko diametrokoa, haragitsua, likatsua, kanpai itxurakoa edo erdiesferikoa gaztetan eta ganbila helduaroan. Lehoi kolorekoa, okre antzeko argia edo arrexka-okre antzekoa, ertza pixka bat bakarrik argiagoa, eta ertzean soilik ildaskatua.

**Orriak:** Haragi zikin kolorekoak, gero arrexkak, estu, ur tanta gabe.

**Hanka:** 4 eta 6 (9,5) cm bitarteko garaierakoa, 0,5 eta 1,7 cm bitarteko lodierakoa; krema kolorekoa, arrexkarako joerarekin; betea, fibrilosoa, xerlo eta ezkatekin, zuzena, oinarria lodituta, sustrai antzekoarekin pinuetan hazten bada eta ez hain sustrai antzekoarekin eta oinarria ez hain loditua hostozabaletan hazten bada. Gortina gabe 

**Haragia:** Zurixka, trinkoa. Kakaoaren edo frutaren usain atsegina du, inoiz ez patatarena eta zapore mikatza.

**Etimologia:** *Hebeloma* terminoa antzinako grekotik dator eta errezel gaztea esan nahi du, perretxiko heldugabeetan bakarrik ikusten delako errezela. *Birrum* epitetoa latinetik dator, arre-gorrixka kolorea esan nahi duen, "birrum" hitzetik. Kapelaren koloreagatik.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua 
*Hebeloma crustuliniforme* delakoarekin nahas daiteke, hau kolore argiagokoa da, patataren usaina du eta orrietan ur tantak izaten ditu.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean. G. Bruchet-en arabera, bi ekotipo daude: bat hostozabalen basoekin lotuta dagoena, honen oinak ez du ia sustrai antzekorik eta frutaren usaina du eta beste bat pinuei lotua, honek sustrai antzeko oina du eta kakao usaina. Oso ugaria, ale askoko taldeetan hazten da gehienetan.

## Banaketa eremua 
Europa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Chicks on Speed

**Chicks on Speed** izeneko musika taldea Munichen (Alemania) 1997an sortu zen, Melissa Logan, Kiki Moorse eta Alex Murray-Lesliek Arte Ederren Akademian elkar ezagutu zutenean. Talde hau punk eta DIY inspiraziodun estetika aplikatzen zuen talde artistiko gisa hasi zen; ekintzazko artea, *collageak* eta etxean egindako moda egiten zituzten. Municheko Seppi Bar-en hasi ziren, eta *I wanna be* *a DJ, Baby* izeneko obra sortu zuten. Disko B musika ekoizpeneko agentziako Upstart (Peter Wacha) ezagutu zutenean, taldearen ibilbidea musika esparrura bideratu zen.

## Historia 
Logan eta Murray-Leslie arte-ikasleak ziren Municheko Arte Ederren Akademian. 1997an ezagutu zuten elkar festa batean. Elkarrekin hasi ziren lanean, arte-erakusketak egiten eta legez kanpoko jaiak antolatzen. Melissak eta Alexek Kiki Moorse ezagutu eta taldeko kide izatera gonbidatu zuten, baina 2006an taldetik banandu zen. Denboraldi horretan hasi ziren Disko B-rekin lanean, eta musika-arlo handia eman zioten taldeari.

### Musika 
*Analog Internet* izeneko lehen kasetea 1997an sortu zen. Hortik aurrera, musika sortzen eta ekoizten jarraitu zuten, baita beste artista batzuekin lankidetzak egiten ere. Nazioarteko hainbat kontzertu egin dituzte.

## Beste proiektu batzuk 
Liburuak argitaratu dituzte, antzerki-lanetan aritu dira eta hainbat modako arropa eta bitxi-denda sortu dituzte.  Chicks on Speed-en lehen erakustaldi berezia egin zuten Dundee Contemporary Arts Centren, Erresuma Batuan. «*Object instruments*» ezohikoak diren instrumentu-serie batzuetan ere aritu dira lanean, hala nola, gitarra elektrikoa den zapata batean.

## Kideak 
thumb|260px|Alex Murray-Leslie eta Melissa Logan, Bartzelonako Gaudiren eraikin batean, 2009
Hauexek dira: 
* Alex Murray-Leslie (Bowral, New South Wales, Australia)
* Melissa Logan (Upstate New York, EE. AEB)
* Kroot Juurak (Estonia)

## Diskografia 
### Albumak 
### EP eta sinpleak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* The Official Chicks on Speed Site
* Chicks on Speed at Kate MacGarry
* Dundee Contemporary Arts Centre
* https://www.encyclopedia.com/education/news-wires-white-papers-and-books/chicks-speed
* **Chicks On Speed, emeen gauzak**
Vanessa Beecroft

**Vanessa Beecroft** (Genova, Italia, 1969ko apirilaren 25a) artista garaikide italiarra da. New Yorken bizi eta lan egiten du.

## Biografia 
1969ko apirilaren 25ean jaio zen Genovan, Italian. Aita britainiarra eta ama italiarra zuen. 1983tik 1987ra arkitektura ikasi zuen bere jaioterriko Nicoledo Barabino Liceo Artistiko Zibikoan. 

1987tik 1988ra, Accademia Ligustica *Di Belle Artin* ikasi zuen,

hizkuntzalaritza espezialitatean.

1988tik 1993ra Brerako Arte Ederren Akademian (diseinua) ikasi zuen, Milanen.ezkerrera|thumb|287x287px|*Still Death! Darfur Still Death* 2007.Greg Durkin soziologoarekin ezkonduta dago, eta bi seme-alaba dituzte.
## Lanak 
1994tik aurrera, hainbat performance egiten hasi zen bere marka pertsonalarekin. Gau batean, normalean, estreinaldian, gizon uniformedun talde bat edo emakume kaukasiar batzuk galeria edo museoko aretoan egoten dira.

### Erakusketak 
## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Vanessa Beecroft: Performances (por V. Beecroft, D. Hickey; Germany, Hatje Cantz, 1999)
* Vanessa Beecroft Performances, 1993-2003 (exh. kat. by V. Beecroft, M. Becaria, et al. ; Rivoli, Castello, Mus. A 2003)
* Vanessa Beecroft: Photographs, Films, Drawings (exh. kat. V. Beecroft, T. Kellein; Bielefeld, Städt. Ksthalle, 2004)
* Vanessa Beecroft: VB53 (by V. Beecroft et al. ; Italy, Charta, 2005)
* Vanessa Beecroft: Drawings and Paintings 1993-2007 (exh. kat. V. Beecroft, Giacinto Di Pietrantonio; Edizioni Elega, 2007)

## Kanpo estekak 
*Sitio web de la Artista 
*Vanessa Beecroft en Deitch Projects
*Vanessa Beecroft en designboom.com
*Vanessa Beecroft- Classic Cruelty
*[Review of VB55 by The Guardian(https://eu.wikipedia.org/wiki/The_Guardian)]
**Take 100 nudes ...
**VB55 in Berlin
*Las pinturas vivas de Vanessa Beecroft
Kakhovkako zentral hidroelektrikoa

**Kakhovkako zentral hidroelektrikoa** Dnieper ibaian zegoen zentral hidroelektriko bat zen, Nova Kakhovkan (Ukraina). Nova Kakhovka urtegiaren hegoaldeko ertzean dagoen portu-hiria da. Presaren helburu nagusiak energia hidroelektrikoa sortzea, ureztatzea eta nabigazioa ziren. Dnieperreko urtegien segidako seigarren eta azken presa zen. Ur sakonetako ubideak ibaian gora eta ibaian behera nabigatzeko aukera ematen zuen. Instalazioak neguko lorategi bat ere badu. P47 errepideak eta tren batek Dnieper ibaia zeharkatzen zuten presaren gainetik. 

Kakhovkako zentral hidroelektrikoak 241 langile zituen 2015eko urrian. Zuzendaria Yaroslav Kobelya zen, 2012ko irailetik. 2019tik aurrera, presa errentagarria zen, 6,1 milioi ₴ emanez tokiko gobernuen aurrekontuei eta 44,6 ₴ milioi emanez diru-sarrera nazionalei. Ukrainako inbasioaren testuinguruan, Errusiak kontrolatutako gunean geratu zen. 2023ko ekainaren 6ko goizean, presaren zati handi bat suntsituta geratu zen, ur kantitate handia askatuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cortinarius xanthophyllus

***Cortinarius xanthophyllus*** *Cortinariaceae* familiako onddo espezie bat da. Ez kontsumitzea gomendatzen da, *Cortinarius splendens* espeziea antzekoa da, eta honen intoxikazio orellanikoak,  giltzurrun-gutxiegitasun larria eragiten du.

Sinonimoak: *Cortinarius dibaphus ss.*, *Phlegmacium xanthophyllum*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 4 eta 8 (10) cm bitarteko diametrokoa, lodia, haragitsua, hemisferikoa, gero ganbiletik ganbil-laura. Ertz inkurbatua eta kobre kolorekoa esfumatura more-oliba antzeko kolorekoekin. Azal bereizgarria, likatsua eta distiratsua eguraldi hezearekin eta matea lehorrarekin, lila purpuratik kobre kolorera doana, erreflexu moreekin eta zuntzexka erradialez estalia, kolore okre-horixkara dekoloratzeko joera du erdialdean.

**Orriak:** Estu, adnatatik subdekurrenteetara eta tartekatutako lamelulekin; hori bizi koloretik hori zikinera doan kolorekoak edo kafesnearen kolorekoak zahartzean eta ertz zurbilagoekin.

**Hanka:** 6 eta 8 cm bitarteko garaierakoa eta 1 eta 2 cm bitarteko lodierakoa, zilindrikoa, betea, lehorra eta distiratsua; horixka koloretik horixka-berdexkara doan kolorekoa, erraboil handi batekin oinaren alboan eta esporen metatzeagatik orban burdintsuz zikintzen diren errezel orokorraren hondarrekin. Zetadun gortina, horia eta iheskorra.

**Haragia:** Lodia, trinkoa, zurixka kapelan, baina morexka azalaren azpian eta hori-berdexka oinean.

**Etimologia:** *Cortinarius* hitza, gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta. *Xanthophyllus* epitetoa grezieratik dator, hori, esan nahi duen "xanthos" hitzetik eta orri, esan nahi duen "phyllon" hitzetik. Orrien koloreari erreferentzia eginez.

## Jangarritasuna 
Ez du interes gastronomikorik.

### Nahasketa arriskua 
*Cortinarius rufoolivaceus* delakoarekin nahas daiteke. *Cortinarius splendens* toxikoak ere antza du, baina honen kapelaren azalak hori-sufre kolorea izaten du, ez lila-oliba antzeko kolorea.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean, hostozabalen basoetan, batez ere pagoetan eta haritzetan (*Quercus*).

### Banaketa eremua 
Europa, Japonia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak