Julia Tagüeña

**Julia Tagüeña Parga** (Frýdlant, Txekoslovakia, 1948ko urriaren 21a) zientzialaria, fisikaria, ikertzailea eta irakaslea izan da Mexikoko Unibertsitate Nazional Autonomoko (UNAM) Zientzia Fakultatean. Gainera, Oxfordeko Unibertsitateko Zientzietako doktoretza du. UNAMeko Energia Berriztagarrien Institutuko irakaslea eta ikertzailea izan da.

## Bizitza 
Julia Frýdlanten (sasoi hartanTxekoslovakia) jaio zen. Aita, Manuel Tagüeña, fisikaria zen eta ama, Carmen Parga irakaslea. Juliak Fisika ikasi zuen Mexikoko Unibertsitate Nazional Autonomoan (UNAM) eta Zientzietako doktoretza lortu zuen Oxfordeko Unibertsitatean. Bere ikerketa-eremu nagusia egoera solidoaren fisika eta energia berriztagarriak izan dira.

### Ibilbide akademikoa 
1976 urtean lanean hasi zen UNAMeko Materialen Ikerketa Zentroan (CIM) (gero, Materialen Ikerketen Institutua (IIM) izan zena). 1985 urtean, UNAMen Morelos Campusera joan zen, Temixcon, Morelosen, eta ireki berri zen Eguzki Energiaren Laborategiaren (LES) lehen ikertzailea eta talde sortzailearen parte izan zen. 1996 urtean, Laborategi hori Energiaren Ikerketa Zentro bihurtu zen eta Tagüeña doktorea izan zen azken zuzendaria 2012 urtean, baita bulegoaren arduraduna ere 2013 urtean Energia Berriztagarrien Institutu (IER) bihurtu zenean. Urte horietan, hainbat egonaldi sabatiko egin zituen: bat Mexikoko Iztapalapa Metropoli Unibertsitate Autonomoan (1984-1985); beste bat Universum, UNAMeko Zientzien Museoaren eraikuntzan parte hartzeko (1991); eta beste bat Moreloseko Estatuko Unibertsitate Autonomoan (1998-1999), sortu berri zen Zientzia Fakultateari laguntzeko. Gutxienez, indexatutako 66 argitalpen ditu, 93 artikulu dibulgaziokoak, 46 kapitulu liburuetan eta 20 tesitik gora zuzendu ditu, horietatik 13 bat graduondokoak.

#### Zientziaren dibulgazioa 
Erredakzio-kontseiluetako partaide izan da: *Revista Ciencia y Desarrollo* (CONACYT), Mexikoko *Fisika* Aldizkaria (Mexikoko Fisika Elkartea), *Ciencias* (FC), *Reforma* egunkariko kultura saila, *Revista Digital Universitaria* (2009tik 2013ra ere zuzendu zuena), Brasilen *Multiciencias de la Universidad estadual de Campiñas* aldizkaria, eta El Universal egunkariko kultura-kontseilu editorialarena, Chiapasko *Quehacer Ciencia* aldizkariarena (Chiapasko Unibertsitate Autonomoa), *Mundo Nano*-ko batzorde editorialarena, Morelos Zientzien Akademiako “*La Ciencia desde Morelos para el mundo*” seriearena eta Moreloseko Batasunarena, Institutu Politekniko Nazionalaren *Conversus* aldizkaria, Advisory Board de Dimensions argitaletxea (ASTC), *Forum* aldizkaria (FCCYT) eta *¿Cómo ves?* (UNAM). DGDC erredakzio-batzordeko presidentea izan zen (2004-2008) eta dibulgazio- eta ikerketa-aldizkari askoren berrikuslea da. 

#### Administrazio publikoa 
Administrazio publikoan, 2013 urteko apiriletik 2018 urteko abendura, Mexikoko Zientzia eta Teknologiaren Kontseilu Nazionaleko Garapen Zientifikoko zuzendari ondokoa izan zen. 2019 urteko urtarrilean, bi urterako hartu zuen bere gain AC Foro Aholku-emaile Zientifiko eta Teknologikoaren Koordinazioa; hala ere, urte eta erdian baino ez zuen bete kargu hori, 2020 urteko uztailaren 6an uko egin baitzion, Conacyt-ek hornitu beharko zituzkeen baliabideak ematean ez zela bete argudiatuta.
* 2025ean,UNAMeko ikertzaile emeritua 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak