open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ciudad de Vascos

thumb|250px|Erorkinak Ciudad de Vascos aztarnategian.

**Ciudad de Vascos** Navalmoralejon (Toledo, Espainia) dagoen aztarnategi arkeologikoa da. Turismoari irekita dago.

## Toponimia 
Madina al-Talabaira hiriaren hiru barrutietako bat Basaq izena zuen; homonimiaz, toponimoak Basaq > Vasak > Vascos eboluzioa izan zuen. Ez dirudi, beraz, euskaldunekin zerikusirik duenik. Gainera, Basaq toponimo honek barruti osoari egingo lioke erreferentzia; arabiar garaiko dokumentazioa aztertuz ez da lortu hiriaren beraren izena zehaztea (hipotesi baten arabera, Nafza herrigune galdua litzateke, izen horretako amazig tribuak populatu zuena).

## Geografia 
thumb|250px|Ciudad de Vascos kanpo-harresitik ikusita; gotorlekua (al-quasba) beheko aldean dagoela
Aztarnategia Toledoko Mendietan dago, Huso ibaiaren ondoan (Tajo ibaiaren afluentea), Toledo hiriburutik 70 bat kilometrotara, Navalmoralejo herrigunetik 5 kilometrotara, El Puente del Arzobispo herritik hurbilago.

## Historia 
Hiria IX. mendean sortu zen, Kordobako Emirerriaren baitan.

## Aztarnategia 
Aztarnategia eremu partikular batean dago: Las Cucañas esparrua. Jabeek (Cavestany-Corsini familiak) ikerketa arkeologikoak bultzatu dituzte Administrazioarekin elkarlanean, eta aztarnategia bisitagarria da larunbatetan 10:00-14:00 ordutegian (otsailetik maiatzera, izan ezik -biak barne-).

Hiria E-M norabidean zeharkatzen duen kale nagusiaren inguruan antolatua dago. Egituren hainbat aztarna ikusi daitezke, besteak beste: harresiak, artistikoki landutako arku-ateak, gotorlekua, bainuetxea (bere hipokaustoarekin), meskita, kanposantua...

Zenbait epigrafe ere gordetzen dira: meskitaren ekialdeko horma batean kufikoz eginiko jakulatoria; alkazarreko dintel batean tailatutako alkerke jokoa...

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Leon Uris

**Leon Marcus Uris** (Baltimore, Maryland, 1924ko abuztuaren 3a - Shelter Island, New York, 2003ko ekainaren 21a) estatubatuar eleberrigilea izan zen.

Jatorri juduko familia batean jaio zen. Hamazazpi urterekin Marinetan sartu zen eta Guadalcanaleko guduan eta Tarawakoan parte hartu zuen.

Gerra ostean kazetari gisa lan egin zuen eta idazten hasi zen. Gerrako bere esperientzia *Battle Cry* eleberrian islatu zuen, arrakasta handia izan zuena eta film bat inspiratu zuena. Bere eleberririk ospetsuena *Exodus* izan zen. 1958an argitaratu zen eta mundu mailako arrakasta izan zuen.

## Lan hautatuak 
* Battle Cry, 1953
* The Angry Hills, 1955
* Exodus, 1958
* Exodus Revisited, 1960
* Mila 18, 1961
* Armageddon: A Novel of Berlin, 1963
* Topaz, 1967
* The Third Temple (William Stevenson-en *Strike Zion*-ekin), 1967
* QB VII, 1970
* Ireland, A Terrible Beauty, 1975 (Jill Urisekin)
* Trinity, 1976
* Jerusalem: A Song of Songs, 1981 (Jill Urisekin)
* The Haj, 1984
* Mitla Pass, 1988
* Redemption, 1995
* A God in Ruins, 1999
* O'Hara's Choice, 2003

## Kanpo estekak
Vasile Alecsandri

**Vasile Alecsandri** (Bacău, 1821eko abuztuaren 2aGreg./uztailaren 21aJul. - Mircești, 1890eko irailaren 3aGreg./abuztuaren 22aJul.) errumaniar olerkari, antzerkigile, politikari eta diplomazialaria izan zen.

Paper nagusi bat izan zuen 1848ko iraultzetan Moldavian eta Valakian. Errumaniako Printzerriak batzeko borrokatu zuen eta *Hora Unirii* idatzi zuen 1856an. Uko egin zion Moldaviako Printze tituluari Alexandro Joan Cuzaren alde. Errumaniako lehen Kanpo Harremanetako ministroa eta Errumaniako Akademiaren sortzaileetako bat izan zen. Idazle oparoa izan zen eta poesia, prosa, antzerki lanak eta erromatar folkloreko bildumak idatzi zituen. Mihai Eminescurekin batera, XIX. mendearen bigarren erdiko idazle errumaniarrik garrantzitsuenetako bat da. 1881ean "Trăiască Regele" (Gora Erregea) idatzi zuen, Errumaniako Erresumako ereserki ofiziala izan zena.

## Kanpo estekak
Aizkorri-Aratz

**Aizkorri-Aratz** Araba eta Gipuzkoa arteko mendigune bat da, bereizten diren bost mendilerrok osatua: Altzania, Aizkorri, Urkilla, Elgea eta Zaraia. Aizkorri-Arazko mendi altuena Aitxuri da (1.551 m); EAEko mendirik altuena ere bada.

Aizkorri-Aratz mendigune karstikoak Aretxabaleta, Asparrena, Donemiliaga, Eskoriatza, Legazpi, Oñati, Zegama, Zerain eta Zalduondo udalerriak barne hartzen ditu.

Antolatutako aldea Euskal Herrian Atlantikoko eta Mediterraneoko urak bereizten dituen banalerroko basoetan kokatzen da. Banalerro hau zona horretan nagusi diren ipar-mendebaldeko haizeek topatzen duten hesi orografiko garrantzitsuena da. Hala ere, antzeko altuera duten beste mendigune batzuen (hots, Durangaldearen) haizebera dagoenez, prezipitazioak ez dira pentsa dezakegun bezain ugariak.

## Mendilerroak 
Aizkorri-Aratzeko mendigunea dauden mendilerroen zerrenda:
# Aizkorriko mendilerroa (Aloña)
# Altzaniako mendilerroa
# Elgeako mendilerroa
# Urkilla mendilerroa
# Zaraiako mendilerroa

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mendilerroen zerrenda
* Euskal Herriko Geologia

## Kanpo estekak
Odesako Opera eta Ballet Antzokia

**Odesako Opera eta Ballet Antzokia** edo **Odesako Opera eta Ballet Antzoki Akademiko Nazionala**, (ukraineraz Одеський національний академічний театр опери та балету), Ukrainako Odesa hirian dagoen opera eta ballet antzoki bat da.

Lehen eraikina 1810eran inauguratu zen baina 1873an sute batek kiskaldu zuen. 1887an Ferdinand Fellner eta Hermann Helmer austriar arkitektoek neobarroko estiloan berreraiki zuten. Barnealdean, ondorengo rococo estiloko apaindurak gehitu zitzaizkion.

Bere zaldi-perra itxurako antzokilekuaren diseinu bereziari esker antzokiak sekulako bikaintasun akustikoa du, horrek abeslari, dantzari eta aktoreek tonu baxuan hitz eginda ere ikusleek ongi entzutea ahalbideratzen du.

2007an zaharberritua izan zen.

## Iruditegia 

Fitxategi:Front view of Odessa opera theater.jpg
Fitxategi:Front stairs.jpg
Fitxategi:Ceiling Odessa opera theater.jpg
Fitxategi:Одеський національний академічний театр опери та балету 02.jpg

## Kanpo estekak
Tinta (argipena)

**Tinta** hitzak adiera zenbait ditu:
* Tinta hainbat pigmentu (edo koloratzaile) eta likido garraiatzaile bat. Horien arteanː
** Tinta txinatar, kaligrafia txinatarrean, japoniarrean eta korearrean erabiltzen den tinta .
** Tinta ikusezin, dagokion erreaktiboa ezarri arte, paper batean marraztutakoa edo idatzitakoa ikusten uzten ez duen tinta.

Gaisotasunakː
* Tinta (zuhaitzen gaitza), gaztaina eta haritza kaltetzen duen gaixotasun oso larria.

Eskualdeakː
* Tinta barrutia, Peruko Canchis probintziako 8 barrutietako bat.
Toconce sumendia

**Toconce sumendia** Antofagastako Andeetako mendikatean dago, Txileko iparraldean.

## Geologia 
Toconce sumendiak erdiko kraterra du, eta laba-fluxu andesitikoek osatzen dute batez ere. Fluxu horiek hiru etapatan kokatu ziren. Azken etapan, eraikin bolkaniko gehiena sortu zen. Sumendiak duela 15.000 eta 11 000 urte bitarteko glaziazioa jasan zuen, eta glaziarren higadura eta 4,300 metrotik gorako morrenak izan zituen. Higadurak haran glaziar batzuk hondeatu ditu sumendian, eta eraikinaren barrutik hidrotermalki aldatutako arrokak agerian geratu dira.

Toconceko arrokak, batez ere, plagioklasa eta beiraz osatuta daude, anfibola, biotita, piroxenoa eta kuartzoa dituzte. Sekuentzia bolkanikoa potasiotan aberatsa den kaltzio alkalinoa da. Alterazio hidrotermalak buztina, oxidazio-produktuak eta serizita sortu ditu. Menditik obsidiana ere atera da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Katia Reimberg

**Katia Reimberg Castello Branco** (São Paulo, Brasil, 1977ko irailaren 11) Giza Eskubideen aldeko ekintzailea eta feminista da. 2006an heldu zen Euskal Herrira, eta Donostian (Gipuzkoa) bizi da. Kartzela ezagutu zuen. 2012an Donostiako Bidez Bide elkartean hasi zen lanean, Donostiako Emakumeen Etxeko koordinakundean parte hartzen du.

## Bizitza 
Katia Reimberg Brasilgo São Paulo hirian jaio zen, eta Marketineko ikasketak egin zituen UNIBANen Bandeiranteko Unibertsitatean. Euskal Herriratu eta lanean ari zela espetxeratu egin zuten. Lau urteko kartzela-zigorra ezarri zioten, eta hamabost hilabete Martuteneko espetxean eman ostean, presoak egunez espetxetik atera eta lotara itzultzea ahalbidetzen duen erregimen irekiari heldu zion. Sei hilabete geroago, espetxetik atera zen, baina ez zuen zigorra amaitu. *Cárceles Bolleras* eta *La mochila invisible* dokumentaletan azaldu zuen bere ibilbidea emakume etorkinek jasan behar izaten dituzten egoerak bistaratzeko.

### Aholkulari 
2009tik Bidez Bide elkarteko kidea da eta elkartearen bidez emakume etorkinei ikasketak homologatzeko aholkularitza eskaintzen die, *Hezkuntza Sistema Atzerritarretako ikasketen homologazio eta konbalidazioa, eredu espainiarrean* proiektuko arduradun gisa. Harreman estua du etxeko eta zaintza lanetan ari diren emakume hegoamerikarrekin.

### Hizlari 
thumb|Katia Reimberg, 2020an.
Katiak hainbat mahai-inguru eta hitzalditan parte hartu du, besteak beste:

* 2015ean , *XI Jornadas de estudios penitenciarios* jardunaldietan parte hartu zuen Nafarroako Unibersitatean *La motxila invisible* dokumentaleko partaide gisa.

* 2020an, *Kartzelari kritika feminismotik. Itsutu eta mututako errealitateak* izenburuko hitzaldia eman zuen Oiartzunen, Ekhine Eizagirrerekin batera, biak ala biak preso ohi eta militante feministak.
* 2020an, Villabonako Lurgatz talde feministak antolatutako *Emakumea, espetxea, zaintza* mahai-inguruan parte hartu zuen, Nekane Txapartegi, Esti Amenabarro, Maite Aranalde eta Maite Ortizekin batera.
* 2021ean, Zarautzen, zaintza lanak sostengatzen dituzten beste bi emakume migratzailerekin batera bere bizipenak azaldu zituen, Zarauzko Koordinadora Feministak antolatutako saioan.
* 2021ean, Tolosako Jabetze eskolan *Nik ere baditut ikasketak. Nola homologatu?* saio informatiboa.

## Dokumentalak 
Bi dokumentaletan parte hartu du:

* Emakumeek egindako *La mochila invisible* dokumentalean bere ibilbidea azaldu zuen emakume etorkinek jasan behar izaten dituzten egoerak bistaratzeko, espetxeetan esperientzia izan duten eta babesgabetasuneko eta kalteberatasun handiagoko egoeran daudenak atzerritar jatorriko emakumeak baitira.

## Argitalpenak 
* *Poesia dekolonialari buruzko poema-liburua* (Bide Batez), talde lanean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Katia Reimberg, Facebook.
* «Katia Reimberg: “Funtzionario askok sexu-mesedeak eskatzen dizkiete presoei gauzak lortzearen truke”», bideoa, EITBko *Ur handitan* saioan, 2021-06-15.
The Dark Side of the Moon (1990eko filma)

***The Dark Side of the Moon*** (euskaraz *Ilargiaren Alde Iluna*), 1990eko D.J. Webster estatubatuarrak zuzendutako zientzia-fikzio eta beldurrezko film bat da. Robert Sampson, Will Bledsoe, Joe Turkel, Camilla More, John Diehl, Wendy MacDonald eta Alan Blumenfeld aktoreek antzeztu zuten.

Zuzenean bideoklubetan estreinatu zen.

## Argumentua 
2022. urtea, gizakien espaziontzi bat noraezean gelditu eta Ilargiaren alde ilunean amaituko du. Eskifaiako kideek espazioan 30 urtez noraezean dabilen NASAren Discovery anezka zahar bat topatu eta hartara elikagaien bila sartzera erabakiko dute, baina bertan espero ez zuten zeozer aurkituko dute.

## Aktoreak 
* Robert Sampson: Flynn Harding
* Will Bledsoe: Giles Stewart
* Joe Turkel: Paxton Warner
* Camilla More: Lesli
* John Diehl: Philip Jennings
* Wendy MacDonald: Alex McInny
* Alan Blumenfeld: Dreyfus Steiner

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
František Kupka

**František Kupka** (Opočno, Austria-Hungaria, 1871ko irailaren 23a - Puteaux, 1957ko ekainaren 24a) txekiar margolari eta artista grafikoa izan zen. Aitzindaria arte abstraktuaren lehen faseetan eta orfismoaren sortzaileetako bat izan zen.

1889tik 1892ra Pragako Arte Ederretako Akademian ikasi zuen. Han gai historiko eta aberkoiak margotu zituen. Vienako Arte Ederren Akademian gai alegoriko eta sinbolikoetara aldatu zen. Vienan teosofiarekin eta ekialdeko filosofiarekin erlazionatu zen. 1894ko udaberrian Parisen ezarri zen. Frantziako armadan boluntario gisa parte hartu zuen Lehen Mundu Gerran.

Parisen liburu eta posterren ilustratzaile eta egunkari eta aldizkarietarako marrazkilari gisa lan egin zuen. Manifestu futuristak txundituta, bere margolaritza gero eta abstraktuagoa bihurtu zen. 1931n Abstraction-Création taldearen sortzaileetako bat izan zen. Kolorearen teoriaz eta elkarte deskriptiboen koloreak askatzeaz interesatu zen.

## Kanpo estekak
Gorbata kolonbiarra

**Gorbata kolonbiarra** ( edo *corte de franela*) erailtzeko modu bat da, biktimaren eztarria ebaki eta gero mingaina zauritik irtenaraztean datzana. 1940ko eta 1960ko hamarkaden bitartean sortu zen Kolonbian, hango alderdi politikoen artean piztu zen *La Violencia* izeneko gatazkan.

1978 eta 1993 bitartean jardunean egon zen Medellingo kartel narkotrafiko-erakundeak egin zuen ezaguna. Tortura eta exekuzio metodotzat erabiltzen baitzuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
5. linea (Nantesko IAB)

**Nantesko igarotze azkarreko autobusaren 5. linea** (estilitzatua) sareko bi igarotze azkarreko autobus lineetako bat da. Lineak 16 geltoki eta 6 kilometro ditu guztira eta Gare Sudgo geltokia, Nantes udalerrian dagoena, Hangar à Bananesko geltokiarekin lotzen ditu, Nantes udalerrian.

2020ko otsailaren 27an inauguratu zen, Gare Sud eta Hangar à Bananes geltokien artean.

## Historia 
linearen arrakastaren ondoren eta ohiko autobusen C5 linearen saturazio progresiboa ikusita, Nantes Metropolak 2019ko ekainaren 7an iragarri zuen igarotze azkarreko autobus linea bihurtzeko izapideak hasiko zituela. Horretarako, lineako ibilgailu zaharrak erabiliko ziren, beste elektriko batzuekin ordeztu zirenak. Geltokietan mugikortasun urriko pertsonentzako banagailuak eta arrapalak ere jarri ziren. linea 2020ko otsailaren 27an inauguratu zen.

COVID-19 pandemian, gaueko zerbitzuetan Commerceraino egiten zen luzapena bertan behera uztea erabaki zen.

## Ibilbidea 
### Geltokiak 
### Disuasio-aparkalekuak 
Gaur egun, ez dago disuasio-aparkalekuak lineko ibilbidean.

## Ustiapena 
Gaur egun, Semitan enpresak ustiatzen du linea.

### Flota 
Linean 20 ibilgailuk egiten dute lan guztira.

### Tarifak 
Linearen tarifikazioa Nantesko beste garraiobideen berdina da, eta garraio-titulu berberekin dago eskuragarri.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Nantesko garraiobideak
* Nantesko igarotze azkarreko autobusa

## Kanpo estekak 
* Nantesko igarotze azkarreko autobusaren webgune ofiziala
Julián Andiano

**Julián Carlos Andiano Egiguren**, (Errenteria, 1951ko azaroaren 28a - ) euskal txirrindulari ohia da, 1975etik 1980ra profesionala izan zena.
## Palmaresa 
**1973**
* Etorkizuneko Tourreko etapa 1
* 6. Nafarroako Itzulian
**1974**
* Loinaz Proba
**1976**
* 4. Nafarroako Sari Nagusian
* 5. Espainiako errepideko txirrindularitza txapelketan
**1977**
* 2. Leganeseko Hiru Egunetan eta etapa 1
* 5. Ordiziako Klasikan
* 9. Samianigoko Klasikoan
**1979**
* 2. Samianigoko Klasikoan
* 3. Meatze Haranetako Itzulian eta etapa 1
* 8. Euskal Herriko Itzulian
* 10. Espainiako Vueltan
**1980**
* 7. Nafarroako Sari Nagusian
* 9. Euskal Herriko Itzulian

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
-: ez zuen parte hartu
UT: utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Julián Andianoren palmaresa procyclingstats webgunean
Ollagüe sumendia

**Ollagüe sumendia** geruza-sumendi aktiboa da, Bolivia eta Txileko mugan dago, Txileko Antofagastako eskualdean, eta Boliviako Potosí departamenduan, Andeetako mendikatean, 5868 m-ko altuerarekin.

1250 metroko diametroa duen kraterra du, hegoaldean higatu dena, laben arrastoak agerian utziz. Era berean, airetik, bi fumarola antzematen dira: nagusia, 100 metro neurtzen dituena, kraterraren mendebaldean 700 metrora dago, eta bertan gas horiak (sufrea) eta zuriak (ur lurruna) ihesak ikus daitezke. Beste fumarola sumendiaren goialdean dago.

Txilen aldean gora eginez, itsasoaren mailatik 5500 metro ingurura igota, sumendiaren oinetik oinez bisitatu daitezkeen Santa Cecilia eta Santa Rosa izeneko sufre kanpamentu ohien hondakinak ikus daitezke. Igoerak egoera fisiko ona behar du. Kontuz ibili sumendiaren hego-mendebaldera hurbiltzeko bideetan dauden gaizki identifikatutako meategiak. Hobe da ipar-mendebaldeko ibilbidea erabiltzea edo Ollagüe herriko poliziari kontsultatzea gune arriskutsuei buruz.

## Kanpo estekak
Dark Souls II

2014ko FromSoftware japoniar bideo-joko konpainiaren akziozko bideo-joko bat da, Microsoft Windows, PlayStation 3 eta Xbox 360rako garatua. The Game Awardseko urteko jokorik hoberenaren sarirako izendatu zuten.

Mundu irekiko bideo-joko hau *Dark Souls* jokoaren jarraipena da eta Hidetaka Miyazakik zuzendu zuen.

## Kanpo estekak
Dark Souls

2011ko FromSoftware japoniar bideo-joko konpainiaren akziozko bideo-joko bat da, PlayStation 3, PlayStation 4, Xbox 360 eta Microsoft Windowserako garatua. Souls saileko bigarren atala izan zen eta hasieran *Project Souls* izena zuen.

Dark Souls Lordran fikziozko erresuman gertatzen da. Jokalariek, hil gabeko gizaki baten papera hartzen dute, hil ez direnen patua ezagutzeko erromesaldi bat egiteko aukeratua izan dena. Bideo-jokoaren argumentua jolasaren objektuen deskribapenen eta jolastu ezin diren pertsonaiekin izandako elkarrizketen bidez garatzen da. Jokalariek arrastoak bildu behar dituzte istorioa ulertu ahal izateko. Dark Soulsek ospe handia lortu zuen bere zailtasun eta erronka neketsu eta gupidagabeagatik. Jokoaren mundua armaz, armaduraz eta objektu kontsumigarriz beteta dago, eta jokalariari bidaian laguntzea dute helburu.

## Kanpo estekak
Hearthstone

***Hearthstone*** (hasieran '''''Hearthstone: 'Heroes of Warcraft'''''' deitua) 2014ko Blizzard Entertainment estatubatuar bideo-joko konpainiaren karta bideo-joko bat da. The Game Awardseko urteko jokorik hoberenaren sarirako izendatu zuten.

Warcraft munduan oinarrituta, berez doakoa da baina erosketen bidez esperientzia errazago bilakatu daiteke.

## Ikus, gainera 
* Unity (joko-motorra)

## Kanpo estekak
Bayonetta 2

2014ko PlatinumGames japoniar bideo-joko konpainiaren akziozko bideo-joko bat da. The Game Awardseko urteko jokorik hoberenaren sarirako izendatu zuten.

Hack and slash motakoa, 2010eko *Bayonetta* jokoaren jarraipena da. Yusuke Hashimotok zuzendu eta Atsushi Inabak ekoiztu zuen, Hideki Kamiya telesailaren sortzailearen gainbegiradapean. 2012ko irailaren 13an Wii Urentzat bakarrik izango zela iragarri zuten.

## Kanpo estekak
Middle-earth: Shadow of Mordor

***Middle-earth: Shadow of Mordor*** 2014ko Monolith Productions estatubatuar bideo-joko konpainiaren akziozko bideo-joko bat da, Microsoft Windows, PlayStation 3, PlayStation 3, Xbox One eta Xbox 360rako garatua. The Game Awardseko urteko jokorik hoberenaren sarirako izendatu zuten.

## Sinopsia 
J. R. R. Tolkienen legendariumean oinarrituta, istorioa "Hobbita" eta "Eraztunen Jauna" arteko garaian gertatzen da. Joko honetan, Talion kontrolatuko dugu, Gondorreko esploratzaile bat, bere emazte eta semearekin batera, Sauronen Esku Beltzaren esku hiltzen dutena. Baina Talion, antzinako gerlari elfo baten espektroak berpizten du, Mordorreko lurretan bere etsaiei aurre egiteko eta, honela, bere mendekua osatzeko trebetasun bereziak ematen dizkiona.

## Kanpo estekak
Fallout 4

***Fallout 4*** 2015eko Bethesda Game Studios estatubatuar bideo-joko konpainiaren akziozko bideo-joko bat da, Microsoft Windows, PlayStation 4 eta Xbox Onerako garatua. The Game Awardseko urteko jokorik hoberenaren sarirako izendatu zuten.

*Fallout* saileko bideo-jokoa Massachusettsko gune estatubatuar post-apokaliptikoan girotuta dago 2287. urtean, zibilizazioaren zati handi bat suntsituko zuen gerra nuklearra hasi eta 210 urtera. Protagonistak Vault-Tec konpainiaren lurpeko bunker batean bizirauten du.

## Kanpo estekak
Bloodborne

2015eko FromSoftware japoniar bideo-joko konpainiaren akziozko bideo-joko bat da, PlayStation 4rako garatua. The Game Awardseko urteko jokorik hoberenaren sarirako izendatu zuten.

## Sinopsia 
Bideo-jokoak Ehiztaria izeneko protagonistaren ekintzak jarraitzen ditu Yharnamen, viktoriar estiloko fikziozko hiri batean. Bertako biztanleei ezohiko odol-transmisiozko gaixotasun bat eragin diena. Yharnamen, "odol miraritsua"ren tratamendua jaso ondoren, "Ehizaren" gauean esnatzean, ehiztariak *paleblood* ("odol zurbila") izenaz ezagutzen den zerbait bilatuko du ehizaldia amaitzeko.

## Kanpo estekak
Metal Gear Solid V: The Phantom Pain

2015eko Kojima Productions japoniar bideo-joko konpainiaren akziozko bideo-joko bat da, PlayStation 3, PlayStation 4, Xbox 360, Xbox One y PCrako garatua. The Game Awardseko urteko jokorik hoberenaren sarirako izendatu zuten.

Metal Gear sailekoa, *Metal Gear Solid V: Ground Zeroes* jokoaren jarraipena da. Jokoa 1984an girotua dago eta Punished "Venom" Snake du protagonista, Afganistanen infiltratzen dena sobietarren esku-hartzean, baita Angolako Gerra Zibilean Angola eta Zaireren arteko mugan ere, *Ground Zeroes*en bere enpresa militar pribatua eta bera kaltetu zituen taldeaz mendekatzeko asmoz.

## Kanpo estekak
2021eko Pirinio Atlantikoetako departamendu hauteskundeak

**2021eko Pirinio Atlantikoetako departamendu hauteskundeak** 2021eko ekainaren 20an eta 27an izan ziren, Pirinio Atlantikoetako Departamendu Kontseiluko hurrengo sei urteetarako 54 hautetsiak aukeratzeko. Egun ber-beretan Akitania Berriko Eskualde Kontseilurako hauteskundeak izan ziren.

## Departamendu kontseiluaren egoera 
Hauteskundeak baino lehen Jean-Jacques Lasserre (MoDem) zen kontseiluaren lehendakaria, eta ondoko taulan alderdi politiko eta talde departamental bakoitzak zeuzkan eserlekuak ageri dira.

## Hauteskunde sistema 
Hauteskundeak bi itzulitan edo txandatan egiten dira, eta 54 eserlekuak 27 kantonamendu edo hautesbarrutiren bidez hautatzen dira. Kantonamendu horietatik 12 Ipar Euskal Herrian daude, eta 15 Biarnon. Sistema paritarioa da: kantonamendu bakoitzean zerrendak emakume batek eta gizon batek osatutako binomio baten moduan aurkezten dira.

Lehen itzulian hautatua izateko, binomio batek botoen gehiengo osoa lortu behar du, eta gutxienez erroldatutako hautesleen %25aren botoak. Lehen itzulian binomiorik langa hori gainditzen ez badu, bigarren itzulian erroldaren %12,5en sostengua lortu duten binomioak bakarrik aurkeztu ahal dira. Bigarren itzulian boto gehien lortzen dituen binomioak irabazten du.

## Emaitzak 
### Emaitzak Euskal Herrian 
300px|thumb|eskuinera|Lehen itzuliko irabazleak herriz herri.
Departamendua osatzen duten 27 kantonamenduetatik honako hauek daude Euskal Herrian: Angelu, Baigura eta Mondarrain, Baiona-1, Baiona-2, Baiona-3, Bidaxunerria, Amikuze eta Oztibarre, Donibane Lohizune, Errobi-Aturri, Hendaia-Hegoko Euskal Itsasbazterra, Mendialdea, Miarritze, eta Uztaritze-Errobi eta Urdazuri ibarrak.

Ondoko taulan Ipar Euskal Herri osoko emaitzak ageri dira.

### Emaitzak departamendu osoan 

## Emaitzak kantonamenduka 
Ipar Euskal Herria osatzen duten kantonamenduetako emaitzak:

### Angelu 

### Baigura eta Mondarrain 

### Baiona-1 

### Baiona-2 

### Baiona-3 

### Bidaxunerria, Amikuze eta Oztibarre 

### Donibane Lohizune 

### Errobi-Aturri 

### Hendaia-Hegoko Euskal Itsasbazterra 

### Mendialdea 

### Miarritze 

### Uztaritze-Errobi eta Urdazuri ibarrak 

## Presidentea hautatzea 
## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Galtza petodunak

**Galtza petodunak** edo **praka petodunak** bularra estaltzeko aurrealdea duen galtza da. Jatorrian lanerako jantzi gisa asmatua bada ere, bere erabilera zabaldu da. 1890eko hamarkadan Levi Strauss eta Jacob Davisek asmatu zituzten Levi Strauss & Co.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Baleazaleen harria (Donostia)

**Baleazaleen Harria** edo **Baleazalearen talaia** Ulia mendiko talaia naturala da, baleak ikusteko eta haiek harrapatzera joateko XVIII. mendera bitarte Donostiako baleazaleek erabiltzen zutena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Super Mario Maker

***Super Mario Maker*** 2015eko Nintendo japoniar bideo-joko konpainiaren bideo-joko bat da, Wii Urako garatua. The Game Awardseko urteko jokorik hoberenaren sarirako izendatu zuten.

Jokalariek *Super Mario Bros.*, *Super Mario Bros. 3*, *Super Mario World* edota *New Super Mario Bros. U* jokoetarako bere diseinu berriak sor ditzakete eta baita beste jokalariekin partekatu ere.

## Kanpo estekak
David O. Selznick

**David O. Selznick** (Pittsburgh, 1902ko maiatzaren 10a - Hollywood, 1965eko ekainaren 22a estatubatuar zinema ekoizle eta gidoilaria izan zen.

Lewis J. Selznick judu lituaniarraren semea izan zen. Lewis zine mutuaren ekoizlea eta banatzailea zen.

Columbia Unibertsitatean ikasi ondoren, aitarekin ikasi zuen lanbidea. 1926an Hollywoodera joan zen eta Metro-Goldwyn-Mayerren hasi zen lanean. 1928tik 193ra Paramount Picturesen egon zen eta 1931n RKO enpresako ekoizpen buru bihurtu zen. 1933an MGMra itzuli zen bere aitaginarreba Louis B. Mayerrekin lan egitera. 1935ean Selznick International Pictures sortu zuen eta bere filmak United Artists bidez banatu zituen. Bere arrakastarik handienak *Gone With the Wind* eta *Rebecca* filmak izan ziren. Bere bigarren emaztea Jennifer Jones aktorea izan zen.

## Kanpo estekak
Luis del Sol

**Luis del Sol Cascajares** (Arcos de Jalón, 1935eko apirilaren 6a - Sevilla, 2021eko ekainaren 20a) espainiar futbolari eta entrenatzailea izan zen.

Betisen egin zuen debuta Espainiako futbol ligan, eta bost denboraldi egin zituen bertan. Hiru urtez Real Madrilen egon ostean, Juventus FC taldearekin fitxatu zuen. Italian ere AS Roman jokatu zuen eta Betisera itzuli zen bere ibilbidea amaitzera.

Munduko bi txapelketatan eta Europako txapelketa batean parte hartu zuen Espainiako futbol selekzio nazionalarekin.

Andaluziako hainbat talde ere entrenatu zituen.

## Palmaresa 
### Taldeetan 
**Real Madrid**
* Espainiako futbol ligako lehen maila: 1960–61, 1961–62
* Futboleko Espainiako Errege Kopa: 1961–62
* Europako Kopa: 1959–60
* Kontinente arteko Futbol Kopa: 1960

**Juventus**
* Serie A: 1966–67
* Italiako futbol kopa: 1964–65

**Roma**
* Anglo-Italiar Kopa: 1972

### Espainiako selekzioa 
* Europako Futbol Txapelketa: 1964

## Kanpo estekak
Lidia Txarskaia

**Lidia Alekseievna Voronova** (), ***Lidia Txarskaia***. Hamaika urte zituela, Lidiak Pavlovsk Institutuan (neska nobleentzako barnetegian) ikasten hasi zen. Hamaika urte zituela, Lidia Pavlovski Institutuan (familia nobleetako neskentzako barnetegian) ikasten hasi zen. 1885eko azaroaren 10ean Aleksei bere lehengusu Anna Pavlovna Voronovarekin ezkondu zen. Ezkontza horretan, beste lau seme-alaba izan zituen: Pavel (1886ko abenduaren 29an), Aleksandr (1888ko irailaren 18an), Anna (1891ko abuztuaren 11n) eta Natalia (1895eko ekainaren 26an).

Lidiak zazpi urte eman zituen Pavlovski institutuan. Urte haietako oroitzapenak bere liburuetarako material bihurtu ziren.

1894ko azaroaren 3an Lidia Voronova Boris Pavlovitx Txurilovekin ezkondu zen. Bi urte geroago, 1896ko abenduaren 15ean, Georgi semea izan zuten. 1901eko irailaren 7an ezkontza deuseztatu zuten eta semea amarekin geratu zen.

1897ko abuztuan, Lidiak San Petersburgoko Antzerki Eskola Inperialean sartzeko eskaera egin zuen. Ikasketen hirugarren urtean, Mijailovski antzokiaren emanaldietan parte hartuz, *Txarskaia* izengoitia erabiltzen hasi zen (*xarma* errusierazko hitzetik). Urte bat geroago graduatu ondoren, Alexandrinski antzokian sartu zen, eta han aritu zen 1924ra arte.

1914ko apirilaren 27an, Lidia Vasili Ivanovitx Stabrovskirekin ezkondu zen. Ezkontza desegiteko data eta arrazoia ez dira ezagutzen.

1920ko maiatzaren 15ean Aleksei Nikiforovitx Ivanov ezkondu zen, biek abizen bikoitzak ofizialki hartu zituzten: Lidia Ivanova-Txarskaia eta Aleksei Ivanov-Txarski.

Txarskaiaren iraultzaren ondorengo bizitza Viktor Xklovskik, idazle eta literatura kritikariak, horrela gogoratu zuen:

Sobietar eta errusiar iturri askotan, Adler Txarskaiaren heriotza-tokia dela adierazten da. Hala ere, Evgenia Putilova filologian doktoreak adierazi zuen Txarskaiak, bere egoera sozialagatik eta osasunagatik, ezin zuela hiria utzi eta Leningraden hil zela 1937an.

## Bere obra 
1901ean, *Zapiski institutki* (*Institutuko ikasle baten oharrak)* eleberria idazten hasi zen, bere eguneroko pertsonaletan oinarrituta. Liburuak arrakasta handia ekarri zion egileari eta haurren artean zabaldu zen, batez ere nesken artean. Txarskaiak idatzi zuen bere liburuen xedea hezkuntza morala zela. 20 urtez 80 eleberri, 20 ipuin eta 200 olerki idatzi zituen.

Urriko Iraultzaren ondoren, Txarskaiaren liburuak debekatuta zeuden literatura burges gisa. 1933an, Nadezhda Krupskaiak protesta egin zuen bere liburuen debekuaren aurka. *Motyliok* (*Tximeleta*), Txarskaiaren azken liburua, amaitu gabe geratu zen. Geroago, zailtasun handiz, haurrentzako lau liburu txiki argitaratu zituen N. Ivanova izengoitiaz (Ivanov bere hirugarren senarraren abizena zen, eta N. Nina Dzhavaja bere liburuko pertsonaiaren izenarekin lotu daiteke).

## Lanak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Portugalgo Rallya

**Argentinako Rallya**, , Portugalen burutzen den Munduko Rally Txapelketako rally lasterketa da. 1967an sortu zen eta Automóvil Club de Portugal elkarteak antolatzen du. 1973an munduko txapelketa sartu zen, 2002an munduko txapelketako denboralditik kanpo gelditu arren, 2007an egutegira berriz ere itzuli zen.

Lur zoruko bideetan barna burutzen da. Lehen edizioak Estoril inguruan ospatu ohi ziren, gaur egun aldiz, Algarve eskualdean.

## Irabazleak 
## Ikus gainera 
* Munduko Rally Txapelketako rallyak

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
The Kiss (1988ko filma)

***The Kiss*** (euskaraz *Musua*), 1988ko Pen Densham britainiar-kanadarrak zuzendutako beldurrezko film bat da. Joanna Pacula, Meredith Salenger, Nicholas Kilbertus, Mimi Kuzyk eta Jan Rubeš aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
AEB, Albany, Amy Halloranen (Meredith Salenger) amaren heriotzaren ondoren, ordurarte ezagutzen ez zuen Izeba Felice Dunbar (Joanna Pacula) agertu eta Amyren etxean bizitzen jarriko da. Amyren aita, Jack (Nicholas Kilbertus) Felice erakargarriaz maitemindu eta bertaera bitxiak jazotzen hasiko dira.

## Aktoreak 
* Joanna Pacula: Felice Dunbar
* Meredith Salenger: Amy Halloran
* Nicholas Kilbertus: Jack Halloran
* Mimi Kuzyk: Brenda Carson
* Jan Rubeš: Gordon Tobin
* Shawn Levy: Terry O'Connell
* Sabrina Boudot: Heather
* Pamela Collyer: Hilary Dunbar Halloran
* Céline Lomez: Izeba Irene
* Richard Dumont: Abe
* Dorian Joe Clark: T.C.
* Priscilla Mouzakiotis: Felice gaztea
* Talya Rubin: Hilary gaztea
* Tyrone Benskin: Tren geltokiko doktorea

## Kanpo loturak 
* IMDBko fitxa irakurgai
3. linea (Nantesko tranbia)

**Nantesko tranbiaren 3. linea** (estilitzatua) sareko hiru tranbia lineetako bat da. Lineak 32 geltoki eta 14  kilometro ditu guztira eta Marcel Paulgo geltokia, Saint-Herblain udalerrian dagoena, Neustrieko geltokiarekin lotzen ditu, Bouguenais udalerrian.

2000ko abuztuaren 28an inauguratu zen, Commerce eta Trocarière geltokien artean.

2015. urtean, 29 200 000 bidaiari eraman zituen, sareko 3tik 3.

## Historia 
1970eko hamarkadaren amaieran, Nantesen garraioa, batez ere, autoaren erabileran oinarritu zen. Auto-pilaketa murrizteko asmoz, Erdre ibaian zehar autobideak eraikitzea proposatu zen. Honek, hiri sarea suntsitzea ekarriko zuen, plana, azkenean, atzera botatzea eragin zuten protestak piztuz.

Hainbat aukera aztertu ziren, hala nola autobus- eta trolebus-zerbitzuak hobetzea (edukiera mugatua) edo metro-sarea (garestiegia). Azkenean, aukera guztiak baztertu zituzten eta tranbiak berreskuratzea proposatu zuten.

Puntu honetan, tranbia berriak eraikitzeko ideia iraultzailea zen. Mundu osoko joera tranbiak kentzea izan zen, linea berriak ireki beharrean. Frantzian hiru tranbia sistema txiki geratzen ziren (Lille, Marseilla eta Saint-Étienne).

Ipar Amerikan metro arinaren berpizkundea gertatzear zegoen, 1981ean Edmonton Light Rail Transit ireki zenean, urte horretan bertan Calgary C-Train eta San Diego Trolley izan zirelarik. Europan, ordea, urte askotan ez zen tranbia sare berririk eraiki.

Nantesko Udalak ingeniari talde bat bildu zuen tranbia sare berri bat garatzeko aukera aztertzeko. Proiektua eta bere xehetasun ekonomikoak 1981eko otsailaren 10ean zehaztu ziren. Gobernuak gastuen % 30 finantzatzea onartu zuen, eta Alstom enpresa hogei ibilgailu egiteko aukeratu zuten.

Tranbia, azkenik, 1985ean inauguratu zen, Place du Commerce eta Haluchère lotzen zituen linea bakar batekin, hiriaren ipar-ekialdean.

Gaur egungo linearen lehen atala 2000ko abuztuan ireki zen. Bere amaieratik, Hôtel Dieu geltokian, pasa den Commerce arte, non trenbideak Longchamp aldera banatzen ziren, hiriaren ipar-mendebaldean.

2004ko apirilean, linea Longchamp geltokitik Sillon de Bretagne geltokira hedatu zen.

2007ko irailean, zati txiki bat ireki zen, lineatik Pont Rousseaura aldatzen zuena. Konpentsazio gisa, linea Hôtel Dieu geltokitik Neustrie geltokira hedatu zen.

2009an, linea 600 metro luzatu zen Sillon de Bretagne geltokitik Marcel Paul autobus-biltegira, tranbiak hartzeko eraberritu zena. Linearen amaiera Marcel Paul geltoki berrira eraman zuten, biltegitik gertu.

## Ibilbidea 
### Geltokiak 
### Disuasio-aparkalekuak 
Lineak 14 disuasio-aparkaleku ofizial ditu guztira, seinaleztatuta eta araututa.

## Ustiapena 
Gaur egun, Semitan enpresak ustiatzen du linea.

### Flota 
Linean 36 ibilgailuk egiten dute lan guztira.

### Tarifak 
Linearen tarifikazioa Nantesko beste garraiobideen berdina da, eta garraio-titulu berberekin dago eskuragarri.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Nantesko garraiobideak
* Nantesko tranbia

## Kanpo estekak 
* Nantesko tranbiaren webgune ofiziala
Henrique Rosa

**Henrique Pereira Rosa** (Bafatá, 1946ko urtarrilaren 18a - Porto, 2013ko maiatzaren 15a) gineabissautar politikaria izan zen. Ginea-Bissauko behin-behineko presidente izan zen 2003tik 2005era.

2003ko irailaren 28an behin-behineko presidente izendatu zuten, Kumba Ialá estatu kolpe militar batean kargutik kendu ondoren. Bere gobernuaren helburua herrialdean demokrazia berrezartzea izan zen. 2004an hauteskunde legegileak eta 2005ean presidentetzarako hauteskundeak egin ziren. 2005eko urriaren 1ean João Bernardo Vieira irabazleari eman zion boterea. Egonkortasun politikoa herrialdera eramatea lortu zuen eta giza eskubideen errespetua hobetu zuen. Hirugarren postuan geratu zen 2009ko hauteskunde presidentzialetan.

## Kanpo estekak
Nantesko itsas anezkak

**Nantesko itsas anezkak** (**Navibus** gisa merkaturatua; frantsesez: *navibus de Nantes*; galoz: *navibus de Naunnt*; bretainieraz: *navibus Naoned*) Bretainiako Nantes hirian dagoen itsas anezka sarea da. Sarea hiru line osatzen du, Loira eta Erdre ibaietatik igarotzen direnak.

Anezka 1995eko urriaren 1an inauguratu zen linearekin, Petit Port–Facultés eta Port Boyer geltokien artean, eta 2020ko otsailaren 11an linea inauguratu zen, Bas–Chantenay eta Hangar à Bananes geltokien artean.

## N1 linea 
## N2 linea 
## N3 linea 
## Irudiak 

Fitxategi:Jules Verne Universités.JPG|*Jules Verne* itsasontzia
Fitxategi:La Mouette Port Boyer.JPG|Itsasontzia Port Boyerren
Fitxategi:Nantes - navibus.JPG|Itsasontzia Loira ibaiaren gainean
Fitxategi:Navibus Isle de Nantes at Nantes.jpg|Itsasontzia Gare Maritimen
Fitxategi:Roquio Trentemoult 2.JPG|Itsasontzia Trentemoulten

## Erreferentziak 
* Tan «Ibilbideak» *www.tan.fr*

## Ikus, gainera 
* Nantes
* Itsas anezka
* Nantesko garraiobideak

## Kanpo estekak 
* Nantesko itsas anezken webgune ofiziala
Bartolome Kolon

**Bartolome Kolon**, baita **Bartolomeo Colombo** ere, ( Genoa?, 1460 &ndash; Concepción, 1514) espainiar konkistatzailea izan zen, Kristobal Kolonen anaia. Hispaniola uharteko gobernaria izan zen denbora labur batez, baina nortasun ahulekoa zenez, bere anaia Diegoren esku utzi behar izan zuen kargua. Espainiara itzuli ondoren, apaiz egin zen 1.500. urtean.
## Erreferentziak
Clyfford Still

**Clyfford Still** (Grandin, Ipar Dakota, 1904ko azaroaren 30a - Baltimore, Maryland, 1980ko ekainaren 23a) estatubatuar margolaria izan zen.

Espresionista abstraktuen lehen belaunaldiko famatutako bat izan zen Bigarren Mundu Gerraren ondoren. Mugimendu artistikoaren sorrerak jarri zituen, pintura figuratibotik abstraktura 1938 eta 1942 artean aldatu baitzen, Jackson Pollock eta Mark Rothko lankideak baino lehen.

## Kanpo estekak
V. V. Giri

**Varahagiri Venkata Giri** (Berhampur, Orissa, 1894ko abuztuaren 10a - Chennai, 1980ko ekainaren 24a) Indiako 4. presidentea izan zen.

University College Dublinen zuzenbidea ikasi zuen. Mahatma Gandhi Londresen ezagutu zuen Lehen Mundu Gerran. 1916ko Pazko matxinadako buruzagiekin harremana izateagatik susmagarria izan zen, eta Irlandatik kanporatu zuten urte horretan bertan.

Indian Kongresuko Alderdiko kide izan zen, Gandhiko erresistentzia baketsuko mugimenduan parte hartu zuen eta bere ibilbidea osoan sindikalismoarekin lotuta egon zen.

Enbaxadore Ceilanen (1947-51), Lan ministro (1952-54), Uttar Pradesheko gobernadore (1952-60), Keralako gobernadore (1960-65) eta Mysoreko gobernadore (1965-67)izan zen.

1967tik 1969ra Indiako presidenteordea izan zen. 1969ko maiatzaren 3an Zakir Hussain hil ondoren, Giri jarduneko presidente bihurtu zen. Uztailaren 20an dimisioa eman zuen hauteskunde presidentzialera hautagai independente gisa aurkezteko.

Indiako presidentea izan zen 1969tik 1974ra.

## Kanpo estekak
Akropoliko Rallya

**Akropoliko Rallya** edo **Greziako Rallya**, grezieraz Ράλλυ Ακρόπολις, ofizialki ingelesez *Acropolis Rally of Greece*, Grezian burutzen den Munduko Rally Txapelketako rally lasterketa da. 

1951n sortua izan zen eta lur bideetan barna lasterka egiten da.

## Irabazleak 
## Ikus gainera 
* Munduko Rally Txapelketako rallyak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Sorhoeta

**Sorhoeta** Irulegiko auzo bat da, Euskal Herriko Nafarroa Beherea lurraldean kokatuta, Baigorri-Ortzaize eskualdean. Antzina, herri propioa izan zen, Baigorriko ibarrekoa, baina Irulegi udalerrian sartu zuten sortu ondoren, Anhauze edo Lasa ez bezala.

Bertako biztanleak *sorhoetarrak* dira.

## Izena 
*Sorhoeta* toponimoak itxura hauek izan ditu: *Soroete* (XIII. mendea, Baionako kartularioa), *Sorhete* (1397, Naparrenkoxeko notariak), *Soroheta* (1513, Iruñeko tituluak) eta *Sorueta* (1621).

## Geografia 
Herria Baigorriko ibarran dago, 190 metroko altueran.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Irulegi
* Baigorri-Ortzaize
* Nafarroa Beherea

## Kanpo estekak
Iratz Urkizu

**Iratz Urkizu Gastañazpi** (Orio, Gipuzkoa, 1996) euskal abeslaria eta musikaria da.

## Ibilbidea 
Bide Batez trikiti taldean plazarik plaza aritu zen abesti ezagunen bertsioak kantatzen eta 2021ean bere abestiz osaturiko diskoa argitaratu du. Hainbat bertsolari eta olerkariren hitzak hartu (Kirmen Uribe, Itzea Urkizu, Xabier Sukia, Maddalen Arzallus, Aner Peritz eta abar) eta musikatu egin ditu. Grabatzerako orduan hainbat lagun izan ditu alboan. Ekainaren 18an egin zuen aurkezpen kontzertua Arraunetxen.

## Diskografia 
* *Iratz* (2021, autoekoizpena)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Johan Peter Claesson

**Johan Peter Claesson, Clason** edo **Klason** (Arstad, Halland, Suedia, 1848ko apirilaren 4a – Stockholm, Suedia, 1937ko urtarrilaren 1a) suediar kimikaria izan zen, merkaptanoen eta bestelako sufre-deribatuen kimikan eginiko lanagatik ezaguna .

## Bizitza 
Gurasoak  Christoffer Adam Claesson eta  Elna Helena Billing zituen. 'Claus' zen familiaren jatorriko abizena.

Herriko eskolan ikasi zuen1863an Lunden ikastera joan zen zen arte. 1867an Malmoko eskola pribatu batean hasi zen eta 1848ko urriaren 12an Lundeko unibertsitatean. 1874ean kimika organikoan doktore-titulua lortu zuen eta irakasle bihurtu zen Lundeko unibertsitatean. 1890ean Stockholmgo Unibertsitate Teknologikoko kimika irakasle izendatu zuten.

Hainbat elkarteko kide izendatu zuten, hala nola, Suediako Zientzien Errege Akademia (1889), Suediako Nekazaritza Akandemia (1890) eta Ingeniaritza Zientzien Akademia (1920).

## Lana 
Gorago esan bezala merkaptano eta beste sufre-konposatu batzuekin eginiko lanagatik da ezaguna. Lunden egon zen garaian egin zituen lanik inportanteenak. Bere lanak eraman zuen sufre-deribatu organikoak detektatzeko metodo bat garatzea, geroago aplikatu zena zelulosa sulfatoaren produkzioan sortzen ziren usain txarreko substantziak ezagutzeko. Claessonek frogatu zuen nagusiki metil merkaptanoz osatuta zeudela. Alor horretan eginiko lanaren beste fruitu bat dimetil sulfatoaren sintesia izan zen sintesi organikoan alkilazio-erreaktibo oso inportantea dena.

Egurraren kimikan ere aritu zen. Metodo kuantitatibo bat garatu zuen neurtzeko egurraren, landareen eta egur-orearen lignina-kantitatea. Egun oraindik usatzen da Claessonek diseinatutako metodoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Paniri sumendia

**Paniri sumendia** Antofagastako eskualdean (Txile) dagoen geruzu-sumendia da. San Pedro eta San Pablo sumendien ondoan dago, eta 5946 metroko altuera du.

Sumendiak bi gailur ditu: bata tontor perfektua du eta bestea motza krater bat bezala (biak kraterrak dira, baina ez dira aktiboak).

Kunza jatorria du izena, baina Andeetako historia berrienarekin ere lotzen dute. Atacamatar Thomás Panire gaztea, inguruko herri batean jaioa, Túpac Amaru II azken inkaren ondorengoa, 1780an buru izandako matxinada indigenen iparraldeko heroi garrantzitsuenetakotzat jo zen. Panirek eragin politiko handia izan zuen lurraldean, eta ez litzateke harritzekoa haren abizena balioren bat izatea eskualdeko sumendi batek antzinatik izen hori izan dezan.

Erregistratutako lehen igoera Claudio Lucerok eta Nelson Muñozek egin zuten 1972an. Mendizaleek inka santutegi baten aztarna arkeologikoak aurkitu zituzten gailurrean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
James Michael Tyler

**James Michael Tyler** (Greenwood, Mississippi, 1962ko maiatzaren 28a - Los Angeles,  2021eko urriaren 24a) estatubatuar aktorea izan zen. *Friends* telesailean Gunther izeneko pertsonaiarena egiteagatik ezaguna da.

## Filmografia 
### Filmak 
### Telebista 
## Kanpo estekak
GEZKI-Gizarte Ekonomia eta Zuzenbide Kooperatiboaren Institutua

thumb|270x270px|GEZKI taldeko kideak (2019)
**GEZKI Institutua** (edo **Gizarte Ekonomia eta Zuzenbide Kooperatiboaren Institutua),** diziplina arteko Unibertsitate-institutua da, 1986an UPV/EHUn sortu zena. Bere helburu nagusia Euskal Herrian nabarmena den Gizarte Ekonomiako eta mugimendu kooperatiboko erakundeen gaineko ezagutzan eta hedapenean sakontzea da.

## Jarduera 
thumb|GEZKI taldeak 2021eko udako ikastoetan antolatutako ikastaroa|270x270px
Lau jarduera-ardatzetan aritzen da: ikerkuntza, prestakuntza, hedapena eta interkooperazioa.   Lantzen dituzten ikerketa-ildoak hauek dira:

* Demokrazia eta langileen parte hartzea enpresan
* Ekonomia sozial eta solidarioa eta berrikuntza soziala
* Gizarte ekonomiako erakundeen gobernantza eta zuzenbidea
* Gizarte ekonomiaren sustapenerako politika publikoak
* Globalizazioa eta kooperatiben nazioarteratzea
EHUko Zuzenbide Fakultatea eta Eusko Jaurlaritzako Lan, Osasun, eta Giza Segurantza Sailaren arteko lankidetza hitzarmen bitartez. Ondoren, 1999ko Urriaren 19an, Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza, Unibertsitate eta Ikerketa Sailak, 355/1999 Dekretuaren bidez, GEZKI formalki eta behin betikotasunez eratzea erabaki zuen. 

## Kokapena 
Karlos Santamaria Zentroko ikerketa taldeen solairuan kokatzen da Institutuaren egoitza, Elhuyar Plaza 2, 20018 helbidean, Donostian.

## Zuzendaritza 
Zuzendaritza-taldea Aitziber Etxezarreta EtxarriKoldo (zuzendaria) eta Julen Izagirre Olaizola (idazkaria) irakasleek osatzen zuten 2025ean.

Zuzendaritzako kide izan diraː

* Aitor Bengoetxea Alkorta 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Koldo Gorostiaga

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
* GEZKI UPV/EHU kanala Youtuben
* @GEZKI_ kontua Twitterren. (GEZKI (UPV/EHU))
Nor-Nork (argipena)

Termino honek hainbat adiera du:

* Nor-Nork (gramatika), **euskal aditzaren** ezaugarri bat.
* **Nor Nork (barrutia)**, Erevango —Armeniako hiriburuko— 12 barrutietako bat.
Ayub Ogada

**Job Seda**, izen artistikoz **Ayub Ogada**, (Mombasa, Kenya, 1956 &ndash; 2019ko otsailaren 1a) abeslari eta aktore afrikarra izan zen. 

Nyatitia (zortzi sokadun lira tradizionala) izan zen bere musika tresna kuttunena eta txorien kantak, animalien oihuak eta jolasean zebiltzan haurren soinuak sartzen zituen bere abestietan. Ayub Ogadaren abesti arrakastatsuena "Kothbiro" da. Aktore lanetan bi filmetan hartu zuen parte, *Out of Africa* (1985) eta *The Kitchen Toto* (1987).

## Biografia 
### Hastapenak 
Ayub Ogada Mombasan jaio zen eta Luo leinuaren ondorengoa izanik haien ondarea jaso zuen bere gurasoengandik. Gurasoak ere musikariak zituen eta oso gaztetatik familiak asko bidaiatu zuen, hala Afrikan zehar eta Estatu Batuetan ere izan ziren. Afrika mendebaldeko eta ekialdeko kulturak agertzen dira Ayub Ogadaren musikan, musika tradizionala irratian entzuten zen rock eta soul musikarekin uztartzen zituena.

### Nazioartean ezaguna 
1985ean *Out of Africa* filmean aktore lanak egin zituen eta 1986an Londresera bizitzera joan zen bere nyatiti lira besapean hartuta. Londresko kaleetan eta metroan jotzen aritu zen eta 1988an WOMAD jaialdian jotzeko eskatu zioten, Kornuallesen. Hamar minutuko ekitaldia izan behar zen baina ondorengo taldeak azken unean kontzertua bertan behera utzi zuenez kontzertu oso bat eman ahal izan zuen. Ikusleen artean Peter Gabriel musikaria zegoen eta bere diskoaren grabaketara gonbidatu zuen. 1993an atera zuen aurreneko diskoa, *En Mana Kuoyo* ("harea baino ez") Peter Gabrielen diskoetxean, Real World Records
* *La Habitación azul* (Mexiko, 2002) - "Kothbiro" abestia
* *The Constant Gardener* (Alemania, 2005) - "Kothbiro" eta "Dicholo" abestiak
* *Samsara* (AEB, 2011) - "Kothbiro"
* *The Good Lie* (AEB, 2014)

### Azken urteak 
2007an *Tanguru* diskoa berrargitaratu ondoren Ayub Ogada Kenyara itzuli zen. 2012an Trevor Warren musikari ingelesa Kenyara joan zitzaion bisitan eta Isaac Gem ingeniari musikal kenyarrarekin batera 'Kodhi: Trevor Warren's Adventures with Ayub Ogada* diskoa grabatu zuten, 2015ean atera zena.

## Diskografia 
* *En Mana Kuoyo* (1993)
* *Tanguru* (1998)
* *Kodhi: Trevor Warren's Adventures with Ayub Ogada'' (2015)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak