MangaDex

**MangaDex** irabazi-asmorik gabeko webgune bat da, manga, manhwa eta manhua itzulpenak gordetzen dituena. Edukia nagusiki ez-ofiziala izaten da, eta *scanlation* taldeek igotzen dute, baina webgunean zerbitzu ofizialetarako kanpoko estekak ere aurki daitezke, hala nola Manga Plus eta Bilibili Comics. MangaDex 2018an hasi zuen Hologfx garatzaileak, eta hasiera batean erabiltzaileen dohaintzen bidez finantzatu zen, une jakin batzuetan afiliatuen esteken bidez, baina duela gutxi laguntzeko modu berri bat sortu da NamiComi-n duten orrialde ofizialaren bidez. Webgunea blokeatuta dago munduko herrialde batzuetan, Italia, Errusia eta Indonesia barne.

## Edukia 
MangaDex-ek nagusiki zaleek sortutako itzulpen (*scanlations*) ez-ofizialak biltzen ditu, eta erabiltzaileek igotako manga, manhwa eta manhua  itzulpenak, eta webgunearen edukia, askotan, egile-eskubideengatik ezabatzen da. Hala ere, Manga Plus eta Bilibili Comics bezalako zerbitzu ofizialetako kapituluetara sartzeko loturak ere badaude. MangaDex-ek datu demografikoetan (adib. *Shōjo*, *Shōnen*), gaietan, generoetan, formatuan eta argitalpen-egoeran oinarritutako serieetako bilaketa aurreratuko iragazki bat eskaintzen du, eta, gainera, erabiltzaileei beren liburutegi pertsonalizatuetan izenburuak antolatzeko aukera ematen die. Foro bat ere badago webgunean bertan. Webgunearen interfazea ingelesez, gaztelaniaz, frantsesez eta Brasilgo portugesez dago eskuragarri, eta kapituluak beste hizkuntza batzuetan ere badaude.

## Historia 
MangaDex Hologfx garatzaileak sortu zuen 2018ko urtarrilean "AniDex Proiektuaren" barruan. Webgunerako foro ofiziala martxoan argitaratu zen.

### DMCA zitazioa 
2019ko abenduaren 20an, Evan Stone abokatuak zitazio bat eskatu zuen Viz Mediaren izenean Cloudflareren aurka, honek MangaDexeko operadoreari buruzko identifikazio informazioa eman zezan. Stonek argudiatu zuen webguneak Viz Mediaren egile-eskubideak urratzen zituela Boruto: Naruto Next Generations mangarren ostatzearen bidez. Zitazioa Texasko Iparraldeko Barrutirako Estatu Batuetako Barruti Auzitegiaren bidez aurkeztu zen. 2020ko urtarrilaren 1ean, MangaDex-ek Twitterren iragarri zuen gunea aldi baterako itxi zutela eta edukia web ostatatze zerbitzu berri batera eramango zutela. 72 orduz zerbitzurik gabe egotea espero zuten. Everyeye.it-erako idatziz, Amedeo Sebastianok Viz Mediaren asmoa, Shueisharen jabetzakoa zenez, bere Manga Plus plataforma berritik konpetentzia posiblea ezabatzea izan zitekeela pentsatu zuen.Shueishak Mangastream webgunerako zitazioa eskatu zuen martxoan, eta urte bereko irailean beste webgune bat, Hoshinoromi, auzitara eraman zuen.

Webgunea urtarrilaren 5ean jarriko zen berriro martxan, beste aldi baterako goi-mailako domeinu batean, .cc; lehen .org zena. DMCA zitazioa, ustez, Borutoren ingelesezko itzulpen ofizialen koloretako bertsioak igo zituen erabiltzaile batek eragin zuen, eta hori erabat debekatuta zegoen webgunean. Lege kontuak zirela eta, anfitrioi berriak ez zuen lekurako dohaintzarik onartuko, eta horrek arazo gisa uzten zuen gunearen finantzaketa. Kapitulu problematikoak ezabatu egin ziren eta webguneak kapituluen bertsio ofizialik ez igotzeko eskatu zien erabiltzaileei. Horrekin lotutako edozein arau-hauste salatzeko ere eskatu zieten erabiltzaileei.

### 2020ko banda-zabalerako arazoak eta MangaDex@Home 
2020an, MangaDex banda-zabalerako arazoak izaten hasi zen, COVID-19aren konfinamenduetan trafikoa handitu egin zelako, MangaRock webgune pirataren itxierak ere partzialki areagotuta. Bi gertaerek %15 inguruko hazkundea eragin zuten trafiko osoan. Webguneko operadoreei jakinarazi zitzaien, halaber, hornitzaileetako batek ez zuela irudiak cachean gordeko bere zerbitzarietan. Ondorioz, "kapitulu zaharretarako karga-denbora tamalgarriak" deskribatu zituzten, eta ekainean iragarri zuten MangaDex@Home ekimena abiaraziko zutela, kode irekiko konputazio-proiektu banatua, peer to peer, erabiltzaileei beren ordenagailuak edo zerbitzariak borondatez eskaintzeko aukera emango ziena cachean gordetako irudiak gordetzeko, banda-zabaleraren kostu altuak arintzen saiatuz.

Erabiltzaileen parte-hartzea "[beraiek] pentsa zezakeena baino handiagoa" izan zela deskribatu zuten, eta webguneko bisitari guztiak MangaDex@Home bidez beste erabiltzaile batzuen irudiak jasotzeko konfiguratuta zeuden, MangaDex zerbitzarien ordez. Alfonso Maruccia, PC Professionale-ko idazleak, zerbitzua kokatzeko baldintzak zorrotz samar zirela esan zuen, erabiltzaileek segundoko 80 megabyteko igoera- eta jaitsiera-abiadura, 40 gigabyteko biltegiratze-espazioa egunean 24 orduz eta astean 7 egunez izatea eskatzen baitzuten. Abuztuan, MangaDex-ek jakinarazi zuen bere zerbitzariak karga handian zeudela KissAnime eta KissManga webguneen itxierak eragindako erregistro berrien uholde handi baten ondorioz.

### Datu-arraila eta kode-oinarriaren berridazketa 
2021eko martxoaren 17an, MangaDexeko operadoreek ohartarazi zuten pirata informatiko batek administratzaile baten kontura sartu zela, datu-basearen filtrazio zahar batetik zetorren saioaren identifikatzaile baten bidez. Garatzaileek gertaera hori eragin zuten ahultasunak aurkitu zituzten, baina hiru egun geroago, hackerrak beste administratzaile baten kontuan sartzea lortu zuen. Erabiltzaileen datuetarako sarbidea lortu zutela ere adierazi zuten, eta garatzaileei 10000 dolarreko erreskate abisua bidali zieten bitcoinen. Bi ordu geroago, iturburu-kodearen filtrazio bat argitaratu zuten GitHuben, eta bertan esaten zuten oraindik bazegoela ahultasun bat webgunean, garatzaileek partxeak egin arren. Webguneko operadoreek ez zuten inolako frogarik datuak filtratu zirela frogatzeko, baina, hala ere, segurtasun-arrazoiengatik, gertatu zela onartu zuten eta webgunea aldi baterako itxi zuten, erabiltzaileei pasahitzak berrezartzeko eskatzeaz gain. Hilabete horren amaierarako, iturburu-kodearen filtrazioa GitHub-etik ezabatu zen, MangaDex-en kentzeko abisu baten ondoren. Erasoaren ondoren, MangaDexek akatsei buruzko sari-programa bat sortuko zuela iragarri zuen, horrela segurtasuna are gehiago hobetzeko asmoz.

Apirilaren erdialdean, MangaDex-ek baieztatu zuen erabiltzaileen helbide elektronikoak, IP helbideak eta pasahitzen hash-ak zituen datu-filtrazio bat identifikatu zutela. Ondorioz, Have I Been Pwned? segurtasun webgunearekin lan egin zuten erabiltzaileei berri emateko, eta pasahitzak aldatzera eskatu zuten. Une horretan, filtrazioa modu pribatuan ibili zen Interneten, baina ez modu orokorrean, Troy Hunt *Have I Been Pwned?* operadorearen arabera.

Hack ondoren, garatzaileek adierazi zuten webgunearen kodea erabat berridatziko zutela v5 bertsio askoz seguruagoa lortzeko, eta hori aste bat eta hiru aste artean hartuko zutela uste zuten. Halaber, adierazi zuten zaila zela jarduerarik gabeko denbora osoaren zenbatespen zehatza ematea, webgunea boluntarioek zuzentzen zutelako. v5 bertsioaren APIa beta bertsio itxian kaleratu zen apirilaren 12an, eta publiko egin zen maiatzaren 11n. Urte bereko ekainaren 6an, interfaze berritua aldez aurretik sartu zen.

### Blokeoak 
2021eko ekainean, Verizon Interneteko zerbitzu hornitzailearekin (ISP) Internet kontratatuta zuten erabiltzaile batzuk MangaDexera eta DDoS-Guardek ostatutako beste webgune batzuetara sartzerik ez zutela hasi ziren ohartarazten. Ernesto von der Sar TorrentFreakeko kazetariaren arabera, litekeena da blokeoa nahita egin ez izana, baizik eta Verizonek MangaDexen antzeko IP helbideak blokeatu izana. Azaroan, MangaDexeko garatzaileek irtenbide bat sortzea lortu zuten Verizonen bezeroei plataforman sartzeko aukera emateko, baina ezin zuten ziur jakin irtenbide horrek etengabe funtzionatuko ote zuen. Erabiltzaileek "Interneteko sarbidea zentsuratzen ez duen ISP batera igarotzea aztertu" behar zutela iradoki zuten. Ez zuten soluzioaren azalpen zehatzik eman. Era berean, Indonesiako ISP batzuk Telkom Indonesia jabetzakoak, IndiHome eta Telkomsel barne, web sarbidea blokeatzen saiatu ziren 2021eko azaroan. MangaDexeko administratzaile batek baieztatu zuen Discordeko zerbitzari ofizialean Telkomek diruz estortsioa egiten saiatzen ari zirela, Telkomeko bezeroek ezingo zutela webgunera sartu MangaDexek ordaindu ezean.

2021eko abenduaren 23an, Autorità per le Garanzie nelle Comunicazioni Italiako gobernu-agentziak galarazi egin zuen MangaDexek Italian jardutea, Italiako Editoreen Elkarteak salaketa jarri ostean. Horrek beste manga webgune askori ere eragin zien. 2022ko abuztuan, erabiltzaile errusiarrek ere webgunerako sarbide osoa galdu zuten.

## Erreferentziak 
## Iturri primarioak 
## Ikus, gainera 
* Scanlation
* Online pirateria

## Kanpo estekak 
* Web orrialde ofiziala
* MangaDex GitHuben