Pruden Gartzia

**Pruden Gartzia Isasti** (Oñati, Gipuzkoa, 1964ko maiatzaren 13a) euskal liburuzain eta euskaltzain urgazlea da. 1997. urteaz geroztik Euskaltzaindiaren Azkue Liburutegiko eta Artxiboko zuzendaria da. Haren kezka intelektual eta profesionalak Bibliotekonomia, Artxibistika eta Historiaren esparruetakoak dira. Egun, Gasteizen bizi eta Bilbon lan egiten du.

Gazte-gaztetatik ari da euskal kulturan ekarpenak egiten, *Jakin* aldizkariko harpidedun eta kolaboratzailea da hogei urte zituenetik. Historia ikasketak egin zituen Donostian, Gasteizen eta Madrilen. Filosofia eta Letretan doktoratu zen Madrilgo Unibertsitate Autonomoan (2002).

## Nazionalismoen ikertzailea 
Madrilgo Unibertsitate Autonomoan Filosofia eta Letretan doktorea da 2002tik. Gartziak Ramón Menéndez Pidalek erabiltzen zuen Espainia kontzeptua aztertu zuen bere tesian, *Espainiako Errege Akademia*ko buruak 1891tik 1936ra bitarte idatzi zuen guztia arakatuta. Tesian bezala, haren idatzietako gai nagusi bat nazionalismoen azterketa da, alegia, nazionalismo zehatz hau, hori edo hura nolakoa den zehaztea.

Espainiar nazionalismoan gutxiagotasun-konplexu bat sumatzen du, gutxienez azken ehun edo berrehun urtean. Espainiaren historia begiratuta, ezintasun handia ikusten da frantsesak bezalakoak izateko, edo ingelesak edo alemanak bezalakoak. Gartziak uste du gaur egun ez dagoela horretarako arrazoirik, Espainia herrialde edo estatu europar bat da, eta ez daukala lotsarako besteek baino arrazoi gehiago edo gutxiago, baina gutxiagotasun konplexu hori azaltzen denean, agresibo bihurtzen dela.

## Euskara erabiltzeko testuinguruak Lazarraga eta Larramendiren artean 
Manuel Larramendiz geroztik (XVIII. mendea), euskarak bazterreko erabilera izan du Hego Euskal Herriko eliteetan, eta lehenagoko garaietan ere Hegoaldean erabilera molde hori nagusi zela uste izan zen. Lazarragaren eskuizkribua aztertuta, Pruden Gartziaren ustez eskema hori hautsi egin zen:

## Idazlanak 
Euskal komunitate zientifikoaren Inguma datu-baseak, guztira berak sorturiko 70 lan baino gehiago erakusten ditu. Azkue Liburutegiko datu-baseak ere haren 35 lan baino gehiago erakusten ditu.

Hona haren liburu aipagarrienak:

* Historia eta gizarte zientzien urtekaria III (1990, UEU) Mikel Aizpuru-rekin
* Historia: zientzia ala literatura? (1995, UEU) Iban Zaldua-rekin
* *La España metafísica* (2004)
* *Nafarroako auziaz* (2015)
* Nazionalismoa eta kultura: entseguak eta iruzkinak Euskal Herriaren alde (2020). Udako Euskal Unibertsitatea eta Euskal Herriko Unibersitatea.

## Sariak eta errekonozimenduak 
* 2005: Entseguetarako Juan Zelaia saria *Lazarraga. Ernazimendua euskaraz* liburuarekin irabazi zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Txoroen untzia. Pruden Gartziaren iruzkinak
* Pruden Gartzia Twitterren
* Pruden Gartzia - *Artizarra* sare sozial profesionala
*
* Pruden Gartziari elkarrizketa irakurgai. 2007ko ekainaren 13a. Erabili.eus
* Pruden Gartzia Ahotsak.eus
* «Euskara hegemonikoa zenean Nafarroan. El iceberg navarro: Euskera y castellano en la Navarra del siglo XVI» *Nabarralde*. Gartzia, Pruden (2018-09-03)
* Iraultza zientifiko bat behar dugu» Gartzia, Pruden*, Berria* 2015-11-11.
* Pruden Gartzia Uztaro aldizkaria. (>10 artikulu)
* Pruden Gartzia. Jakin aldizkaria (14 artikulu)
* Pruden Gartzia - IKAS Euskal Pedagogia zerbitzua» *www.ikas.eus*