open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1907ko Montenegroko Parlamentuko hauteskundeak

1907ko urriaren 31n hauteskunde parlamentarioak egin ziren Montenegron.

## Aurrekariak 
Alderdi Popularrak (Klubeko kideak) boikota egin zien hauteskundeei, izan ere, kikildu egin ziren eta Nikolas printzearen etsaitzat jo zituzten. Nikšić herriko egunkariaren bulegoak bi alditan suntsituak izan ziren, eta, bitartean, Alderdi Popularreko kideen biltoki ezaguna zen kafetegi bat ere erasotu zen. Errege gortean eta armadan, Benetako Alderdi Popularra (*Eskuindarrak*) erregezale sortu berria zegoen.

## Emaitzak 
Montenegroko Batzar Nazionala (Parlamentua) 1907ko azaroaren 21ean bildu zen lehen aldiz. Hauteskundeen ondoren, Alderdi Popularreko (NS) 150 kide boikoteei atxilotu zituzten ustezko traizioagatik.

## Kanpo estekak
Bostak eta Laurenak

**Bostak eta Laurenak** jardunean dabilen euskarazko folk musika talde bat da. Zuzeneko hainbat emanaldi eman ditu eta zenbait bideo grabatu eta argitara eman ditu. Zuzeneko emanaldietan saiatzen dira entzuleak abestera animatzen.

## Historia 
Hasieratik, euren asmoa musika egiteko eta ondo pasatzeko biltzea zela diote, "baina gauza konplikatzen joan zen eta ateratzen genuen soinua ere asko gustatzen zitzaigunez, zuzenekoak ematen hasi ginen".

Diotenez, sei gizonek aspalditik elkar ezagutzen dute, "kantaguneetan eta horrelako musikaren inguruko giroan mugitzen baikinen gehienok". Hala ere, taldea sortzeko ideiarekin batu ziren, alde batetik, Unai Brea eta Josu Zarate, eta, bestetik, Jose Garate "Foisis" (Itoiz musika taldeko baxua), Pablo Olabarrieta eta Joseba Ibarra. Talde biak elkarrekin entseguak egiten hasi ziren Zaratamon, Olabarrietaren etxean, "eta gauzak martxa hartu zuten".

Hori 2020ko pandemiaren aurretik gertatu zen, eta itxialdian bakoitza bere etxetik abestiak grabatzen eta entseatzen jarraitu zuten. Gero, Edurne ere batu zitzaien seigarren kide bezala, baina izena bere horretan mantendu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Bostak*eta*Laurenak.eus* (webgune ofiziala).
Miriam Saavedra

**Miriam Isabel Saavedra Garamendi**, ezagunagoa **Miriam Saavedra** izenez (Lima, Peru, 1993ko abenduaren 30a) perutar telebistako aktore eta laguntzailea da, eta Espainiako nazionalitatea du 2023tik.

## Biografia 
1993ko abenduaren 30ean jaio zen Liman. Amaren aldetik alaba bakarra da; aitaren aldetik, ostera, bi ahizpa gazteagoak ditu. Gurasoak banantzearen ondorioz, amak eta bere aitona-amonek hazi zuten Callaon.

## Lan ibilbidea 
15 urte zituela, jaioterrian hasi zuen modelo-ibilbidea, eta antzerki libreko interpretazio-eskolan trebatu zen aktore. Orduz geroztik, Peruko antzerki-, zinema- eta telebista-lanetako kide izan zen.

2016. urtean oso ezaguna egin zen Espainian. Apirilean *Supervivientes* telerrealitate show-ean parte hartu zuen. Bosgarren kanporatua izan zen, lehiaketako 42 egunen ondoren. Gainera, urte horretan bertan, Peruko *Garamendi by Miriam Saavedra* izeneko emakumezkoen arropa-marka kaleratu zuen.

2017an, Peruko *Aventura Sangrienta* filmaren protagonista izan zen.

2018ko apirilean, laguntzaile hasi zen *Sálvame* saioan*.* Saioan bertan *Diario Mi* izeneko atal bat zuen, eta elkarrizketak egiten zizkien pertsonaia politikoei, hala nola Iñigo Errejon, Pedro Sánchez edo Martín Vizcarra, baita ikuskizun munduko artistei ere. Sekzioak atentzioa ematen zuen bere xalotasunagatik, bere ateraldiengatik eta gaiak gutxi ezagutzeagatik. Irailean, Espainiako reality-an (*Gran Hermano VIP 6*) parte hartuko zuela berretsi zen. Abenduaren 20an, 95 eguneko lehiaketaren ondoren eta publikoaren %71,1en aldeko botoekin, azken sariaren 100.000 €-ko irabazlea izan zen. Abenduaren amaieran, *Princess Inca* kanal digitala aurkeztu zuen Mediaset España, Mtmad lineako plataforman.

2019ko urtarrilean, *Gran Hermano Dúo* saioaren eztabaidetan parte hartzen hasi zen, iruzkingile. Otsailean, *Ven a cenar conmigo: Gourmet edition*, Carmen Lomana, José Antonio Canales Rivera eta Pocholo Martín-Bordiúrekin batera. Urte horretan bertan, martxoaren 21ean, *Sahara Ellen, el regreso del vampiro* filma estreinatu zen Perun. Saavedra protagonista da film horretan, eta Espainian Gran Hermano VIP 6an sartu baino lehentxeago grabatu zuen. Apirilean, 2019an *Supervivientes* saioaren galetan eta eztabaidetan iruzkingile hasi zen, eta iraganeko mamu gisa ere joan zen bisitan, Carlos Lozano bikotekide ohiak parte hartu baitzuen. Irailean, GH VIP 7ren eztabaidetan parte hartzen hasi zen, eta telerrealitatearen amaieran maletina eman zion bere hurrengo irabazleari,  Adara Molinerori. 

2020an, *Supervivientes* 2020ren emanaldietan eztabaidetan parte hartzen hasi zen.

## Filmografia 
### Telebista 
#### Serieak 
#### Saioak 
### Webgunea 
### Zinema 
### Antzerkia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Cortinarius spilomeus

***Cortinarius spilomeus*** *Cortinariaceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Agaricus araneosus*, *Gomphos spilomeus*, *Dermocybe spilomea*, *Cortinarius lebretonii var. spilomeus*, *Cortinarius anomalus var. spilomeus*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 2 eta 5 cm arteko diametrokoa, ez oso mamitsua, ganbil konkorduna, kaskoaren formakoa, ertz lauarekin; geruza lehorra, gorrixka, gris-arrea, kafesne kolorekoa edo gris lila, azkenik lehoi-gorrixka koloreko berezko fibrilekin ildaskatua, ondoren haritsua, pixka bat ezkatatsua, feltro itxurakoa.

**Orriak:** Zabal samar, meheak, okertu-subdekurrenteak edo sinuado-itsatsiak, buztin kolorekoak, batzuetan lilaz lausotuak.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.

**Hanka:** 5 eta 8 cm bitarteko garaierakoa eta 0,5 eta 0,8 cm bitarteko diametrokoa, zilindriko samarra, fibrilosoa, fistulosoa, lehoi-gorrixka kolorekoa hasieran, morea goialdean, gainjarritako eraztun-errodeteek apaindua, fibriloso-ezkatatsuak edo gorri-odol koloreko tanta oso txikiz punteatua. Gris koloreko gortina ugarirekin.

**Haragia:** Urria, zurixka, morea oinaren goialdean. Ia usaingabea eta zaporegabea.

**Etimologia:** *Cortinarius* hitza, gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta. *Spilomeus* epitetoa grekotik dator, orbana, esan nahi duen "spiloma" hitzetik. Hankan dituen orbantxoengatik.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua 
Oinean dituen dekorazioengatik *Cortinarius bolaris* delakoaren antzekoa izan daiteke, baina honek kolore ikusgarriagoak eta gorriagoak ditu.

## Sasoia eta lekua 
Udaren amaieran. Koniferoen eta urkien basoetan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia, Kaukasia, Japonia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maruja Lozano

**María Teresa Lozano Soto,** artistikoki **Maruja Lozano** izenez ezaguna (Valentzia, 1935eko urriaren 4a &ndash; Torremolinos, 2022ko urriaren 4a) bolero eta kopla-kantari valentziarra izan zen.

## Biografia 
María Teresa Lozano Soto, Maruja Lozano izenez ezagunagoa, Valentziako Ruzafa auzoan jaio zen, 1935eko urriaren 4an. 

Baldomero García Escobar gitarra-jolearekin, Manolo Escobar abeslariaren anaiarekin, ezkondu zen, eta bi seme-alaba izan zituen: Ana García Lozano kazetaria eta Javier.

## Lan ibilbidea 
1961ean grabatu zuen lehen diskoa Belter diskoetxearekin. Hurrengo urtean "*La luna y el toro*" kanta ezaguna grabatu zuen, eta hura interpretatu zuen lehen pertsona izan zen. Abesti ezagunenak, besteak beste, *"La Luna y el toro", "No te vayas de Navarra",* *"Calle Elvira", "Romance de Valentía", "Maldita abajo", "Luna de España", "Confesare", "Campanero jerezano"*  izan ziren. 80ko hamarkadan egin zituen azken grabazioak, eta, ondoren, erretiratu egin zen.

2022ko urriaren 4an hil zen Torremolinosko La Nogaleran zuen egoitzan.

## Aintzatespenak 
Hil baino bi egun lehenago, Pilar Boyerok Canal Extremadura Radion aurkezten zuen *"Soy lo prohibido"* saioak omenaldia egin zion bere ibilbidearen saio berezia eskainita.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Maruja Lozanoren diskografia
Carmen Lomana

**María Carmen Fernández-Lomana Gutiérrez**-**García,** ezagunagoa **Carmen Lomana** izenez (León, 1948ko abuztuaren 1a) leondar enpresaburua da, telebistako laguntzailea, idazlea eta Espainiako goi mailako joskintza bildumazalea.

Guillermo Capdevila (1947-1999) Txileko industria-diseinatzailearen alarguna da. Jendaurrean ezagutarazi zen prentsa arrosan eta telebista-saioetan maiz agertzagatik. Modarekin eta enpresa-jarduerarekin lotutako espainiar gizarteko pertsonaia ezaguna bihurtu zen.

## Biografia 
Carmen Lomana Filosofia eta Letretako lizentziaduna da. Euskal Herriko eta Frantziako arbasoak zituen aitak, Heliodoro Carmelo Fernández de Lomana Perelétegui bankariak. Ama, María Josefa Gutiérrez-García Fernández-Getino (1926-2015) leondarra zen. Lau neba-ahizpetako nagusiena da. Carmen Lomanak elkarrizketa batzuetan, 1958an jaio zela esaten du, aurretik prentsan egin zituen adierazpenetan eta kazetaritza-iturrien kontra, 1948ko abuztuaren 1ean jaioa esaten baitute.

Guillermo Capdevilarekin ezkondu zen 1974ko abenduaren 13an, Llanesko (Asturias) eliza erromanikoan. Capdevila aitzindaria izan zen Euskal Herrian 80ko hamarkadaren erdialdean. Iruñean hil zen, 1999ko urtarrilaren 10ean, 51 urte zituela. 2015eko otsailaren 20an, modari buruzko lehen ikastaroa eman zuen "*Pasarela de Asfalto, Luxury Edition*" nazioarteko aldizkariarekin.

2015eko hauteskunde orokorretan, independente aurkeztu zen Senaturako, alderdian militartu gabe, Madrilgo Erkidegoko Vox-en zerrendan. 2016. urtean, iragarri zuen ez zela gehiago aurkeztuko alderdi politiko horrekin, eta hori berretsi egin zen senatuaren zerrendetan ez zenean egon, 2016ko Espainiako hauteskunde orokorretan.

2018ko irailaren 19an, *Masterchef Celebrity*-ren hirugarren edizioan hartu zuen parte. Estatuko eta nazioarteko telebistaren beste aurpegi ezagun batzuekin lehiatzaile aritu zen, eta finalerdietarako bi saio falta zituenean bota zuten.
## Filmografia 
[thumb|293x293px|[Carmen Lomana, Lucía Bosé eta Olfo Bose, 2010]]
### Filmak 
### Telebistako serieak 
### Telebista saioak 
## Argitaratutako liburuak 
* *Los diez mandamientos de la mujer 11*. Ediciones Espasa Libros, S.L.U. (2010). ISBN 9788467034738
* *El glamour inteligentea*. Ediciones Espasa Libros, S.L.U. (2013). ISBN 9788467018752
* *Cuestión de actitud*. Planeta argitaletxea (2020). ISBN ά8427046849

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
*
*
2023ko Nafarroako Bertsolari Txapelketa

**2023ko Nafarroako Bertsolari Txapelketa** Nafarroako Bertsolari Txapelketaren 46. edizioa izan zen, 2023ko maiatzaren 26 eta abenduaren 2 bitartean ospatu zena. 28 bertsolarik eman zuten izena eta guztira 10 saio egin ziren: 2 aurre-kanporaketa, 4 final-laurden, 3 finalaurreko eta finala. Finala abenduaren 2an jokatu zen, Iruñeko Anaitasuna kiroldegian, eta Julio Soto izan zen txapelduna. Honako hau izan zen bere seigarren garaipena.

Finalean, Alaitz Rekondok jantzi zion txapela irabazleari.

## Parte-hartzaileak 
28 bertsolarik eman zuten izena.

### Bertsolariak 
### Gai-jartzaileak 
# Irati Agesta
# Izaskun Aleman
# Elisa Almandoz
# Ander Aranburu
# Maialen Belarra
# Migel Mari Elosegi "Luze"
# Zigor Gartzia "Zian"
# Ainhoa Iriarte
# Ainhoa Larretxea
# Kizkitza Mujika
# Alaitz Rekondo

### Epaileak 
# Mikel Beaumont
# Joseba Beltza
# Nerea Bruño
# Cesar Etxeberria
# Saioa Mitxelena
# Aimar Sagastibeltza
# Amaia Telletxea

## Saioak 
### Aurre-kanporaketak 
#### Larraun 
Larraungo aurre-kanporaketa Gabari gune irekian jokatu zen, 2023ko maiatzaren 26an .

#### Etxauri 
Etxauriko aurre-kanporaketa Udaletxeko Areto Nagusian jokatu zen, 2023ko ekainaren 2an.

### Final-laurdenak 
#### Irurita 
Lehen final-laurdena Iruritako Gizarte Bilgunean egin zen, 2023ko urriaren 7an.

#### Viana
Bigarren final-laurdena Vianako Kultur Etxean jokatu zen, 2023ko urriaren 14an.

#### Uharte
Hirugarren final-laurdena Uharteko Arte Garaikideko Zentroan jokatu zen, 2023ko urriaren 15ean.
Saio honetan, Xabier Silveirak izena emana bazuen ere, txapelketan parte hartzeari uko egin zion eta Ainara Ieregik ordezkatu zuen.

#### Leitza
Laugarren eta azkeneko final-laurdena Leitzako Herri Aretoan jokatu zen, 2023ko urriaren 21ean.

### Finalaurrekoak 
#### Altsasu 
Lehenbiziko finalaurrekoa Altsasuko Iortia Kulturgunean jokatu zen, 2023ko azaroaren 4an.

#### Agoitz 
Agoitzeko saioa bigarren finalaurrekoa izan zen. 2023ko azaroaren 11n jokatu zen herriko Kultur Etxean Julio Sotok irabazi zuen saioa, finalerako zuzenean sailkatuz.

#### Lesaka 
Hirugarren eta azken finalaurrekoa Lesakako Pilotalekuan jokatu zen 2023ko azaroaren 19an.

### Finala 
Finala Iruñean ospatu zen, Anaitasuna kiroldegian, 2023ko abenduaren 2ko 17:00etan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sonia Rueda

**Sonia Rueda** (Barakaldo, Bizkaia, 1964) artista da. 

## Biografia 
Sonia Rueda Arte Ederretan lizentziatua da Pintura eta Grabatu espezialitateetan, Euskal Herriko Unibertsitatean. Pintura, bitarteko elektrografikoak, ordenagailuz tratatutako irudiak eta argazkigintza landu ditu.

Euskara ikasten ari zela, Sonia Ruedak  eskolan, kalean, ikaskideen artean, filmetan, liburuetan, tabernetan... deskubritzen zituen hitzak idazten hasi zen. Handik denbora batera, zerrenda asko hazi zen, eta interesa ere bai. Horietako askotan, Soniak poema txiki-handiak aurkitu zituen, eta koaderno batean apuntatzen hasi zen – batzuetan marrazki batekin batera –. Koaderno horren azalean *Hitz politak* idatzi zuen.

## Erakusketak 
### Bakarkakoak  
* *El Cementerio Marino* (1989) Galería Arte Nativa.
* *Mirarse* (1990),BBKren kultura aretoa.
* *Juegos Peligrosos* (1995) Windsor Kulturgintza,
* *Fin de Siglo* (1998) Montehermoso kultur zentroa.Gazteiz.
* *Woman ´s Secrets* ,  (1998) Spectrum Galeria Zaragoza, 
* *El gran banquete* (2002) Barjola Museoa Gijón. 
* *Lujos y despojos* (2008) Bilboko Abokatuen Elkargoa. 
* *30 años. 3 vidas* (1987-2017)” (2017) Sala Exposiciones de Barakaldoko erakusketa aretoa.
* *Frontoiak-manos, Bi Hormetara*- Getxo.
* *Dolor, Tracto y Horizontes.*

* *Hitz politen soinuak eta zeinuak / Sonidos y señas de palabras bonitas.*  Artistaren diziplina anitzeko proiektua, Raúl Jiménezen musikarekin batera, Bilboko Vanguardia galerian dago ikusgai.

## Sariak 
Hainbat sari jaso ditu bere ibilbidean zehar, besteak beste:

* *Asfalto gaineko pintura*. lehen saria. Bilboko Udal Aurrezki Kutxa. (1987)

* *Sandro Botticelli* Marrazkigintzako Lehen Sari Nazionala. Madril. C (1990)
* *Artesport 91*.Lehen Pintura Saria. Bizkaiko Foru Aldundia (1991)
* ''Pilar Juncosa eta Sotheby 's'' Sari Berezia. Palma Mallorcakoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rosa Zufia Sanz

**Rosa Zufia Sanz** (Tutera, Nafarroa Garaia, 1958) kazetaria eta zinemagilea da. 

## Biografia 
### Kazetari 
Kazetari ikasketak egin zituen Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan eta ibilbide luzea du egina kazetaritzan 1986tik aurrera, besteak beste. 

ETB1eko Artefaktua Literatura programaren erredaktorea izan zen bi urte luzez, 2021etik. 2023era. EITB Kultura -.Transit programaren zuzendaria, ia 6 urtez,  2013tik -  2019ra. EITB "Eskerrik asko Petrov" / "Gracias Petrov seriearen zuzendaria izan zen, 11 hilabetez,  2012tik 2013ra. ETBeko Kultura erredaktorea izan 2012an zortzi hilabetez. 

Tabakalera Donostiako kultura garaikideko zentroko komunikazio arduraduna izan zen, 5 urte eta 8 hilabetez, 2005etik 2011ra.

ETBko Albistegietako erredaktorea/zuzendariordea izan zen  20 urtez, 1986tik  2006ra. 

### Zinemagile 
Emakumeen filmografia ikusarazteko asmoz, Bertha Gaztelumendi eta Rosa Zufia zinemagileek "Arnasa Betean. A Pulmon ", dokumentala egin zuten. Zazpigarren artean aitzindariak direnetatik hasi eta azken jaialdietan arrakasta izaten ari diren gazteenetarainokoen errepasoa eginez, honako alderdi hauek jorratuz:" filmen gaiak, pertsonaiak, begiradak, ametsak, aurrera ateratzeko ahaleginak eta, batez ere. Besteak beste ondorengo zinegileak izan zituzten gogoan: Leire Apellaniz, Maddi Barber, Ana Diez, Arantxa Etxebarria, Maria Elorza, Iratxe Fresneda, Mireia Gabilondo, Isabel Herguera, Lara Izagirre, Marina Lameiro, Ana Murugarren, Maider Oleaga, Izibene Oñederra, Maite Ruiz de Austri, Alauda Ruiz de Azua, Arantza Santesteban, Helena Taberna, Esti Urresola eta Bego Vicario.

## Dokumentalak 
* *Arnasa betean, 2023.* Bertha Gaztelumendirekin elkarlanean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Arnasa betean, emakume zinegileak - Bertha Gaztelumendi, Rosa Zufía (Trailer) YouTube.
Argitxu Beyrie

**Argitxu Beyre** (1973) euskal arkeologoa da. Baliabide naturalen ustiapenarekin eta eraldaketarekin lotutako hondakinen azterketan espezializatua, protohistoriatik Erdi Arora. Tolosako Unibertsitatean Antzinako Zientzian doktore titulua lortu zuen doktore Université Toulouse-Jean-Jaurès (Toulouse 2) 2003an. Bere tesirako, "*Mines et métallurgies antiques au Pays Basque, un vecteur de romanisation : un vecteur de romanisation ?*", Euskal Herriko erromatar garaiko meatzaritza eta metalurgia ikertu zituen. Meatzaritzako eta metalurgiako arkeologian espezializatutako IKER Patrimoine enpresako zuzendaria da..

Bere ikerketa-ildo nagusiak hauek dira: Burdinaren paleometalurgia, meatzetik objektura, burdingintzako eragiketa-katearen azterketa arkeologikoa. Meatzaritzako eta metalurgiako prozesuen bilakaeraren azterketa (aldaketa kronologikoak eta aldaketa geografikoak). - Meategiak eta mendi-ingurunea, Metalurgiaren jatorria Pirinioetan. Meatze eta ekoizpen metalurgikoko zentro protohistoriko eta zaharrak Pirinioetan (kobrea, burdina eta zilarra). 

Ikerketa arkeologikoko hainbat proiektutan parte hartu du antzinako meatzaritzako eremuetan, hala nola Roşia Montană (Alburnus Maior) guneko meategi erromatarrean, Transilvanian (Errumania), Barrencseko kobrezko meategian (Lastours, Fournes-Cabardès,

Aude), Somporteko mendebaldeko meategi zaharrean eta miaketak Pirinioetan.

## Argitalpenak 
Hauek dira bere argitalpen batzuk:

* 2023. Emmanuelle Meunier, Jean-Marc Fabre eta Argitxu Beyrie:  Mining in the Pyrenean area between the 5th and 1st centuries BC
* 2009-10-8. Premiers indices d'exploitation de cuivre et de fer dans les Pyrénées occidentales. Canal-U. Fondation Maison des sciences de l'homme. [Hitzaldia bideoan]
* 2006. R. Sablayrolles eta A. Beyrie: *Carte archéologique de la Gaule 31-2 : Le Comminges. 515 or., 620 iru. EAN : 9782877541015*
* 2006. Argitxu Beyrie eta Robert Sablayrolles (zuz) Le Comminges (Haute-Garonne). 516 orr. ISBN:978-2-87754-101-5
* 2004. F Monna, D Galop, L Carozza, M Tual, A Beyrie, F Marembert, C Chateau, J Dominik, F.E Grousset: "Environmental impact of early Basque mining and smelting recorded in a high ash minerogenic peat deposit", *Science of The Total Environment*, 327 liburukia, 1–3 gaiak, 197-214 or., ISSN 0048-9697,. 
* 2003. *Mines et métallurgies antiques au Pays Basque, un vecteur de romanisation : un vecteur de romanisation ?*. Robert Sablayrolles (zuz). Toulouse 2.                                               

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Rosa Moro

**Rosa Moro** (Salamanca, Espainia, 1969) kazetaria eta idazlea da. 

## Biografia 
Rosa Moro kazetari independentea da, eta Afrikako kontinenteari buruzko albisteak eta analisiak ikusarazten ditu, prentsa korporatiboak isilarazten dituena. Afrikan aditua da, Afrikan espezializatutako kazetaria, besteak beste. Ikasitakoa desikasi behar izan du Afrika ezagutzeko. Onkeria hori: *«Europarrok afrikarrak baino gehiago sentitzen garenez, lagundu egiten diegu gutxiago direnei»*Afrikaz informatzeko afrikarren laguntza behar dela sinetsita, Morok urteak daramatza sarean, Umoya bezalako webguneetan edo África en Mente blogean kontinente hori ulertzeko ezinbestekoak diren datuak eta analisiak eskaintzen. Afrikako 55 herrialdeetako prentsa nazionaleko ohiko irakurlea da, Interneten presentzia duen ingelesez, frantsesez eta portugesez idatzitako informazioarena.

Rosaren esanetan:*Afrika kontinente aberatsa da. Afrika dagoen bezala dago, kapitalismoaren ezinbesteko zatia delako. Afrika gabe eta Hegoalde osoa esplotatuta eta pobretuta egon gabe kapitalismoak ezingo luke bizirik iraun*.

## Argitalpenak 
* *El genocidio que no cesa en el corazón de África. Una historia de desinformación* (Etenik gabeko genozidioa Afrikaren bihotzean. Desinformazio istorio bat. Umoya).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa: Los africanos son gente muy valiosa y con una energía que nos hace falta en Europa

* Elkarrizketa:
Zentellazulo

**Zentellazulo**, baita ere **Muitzape**, Donostiako Igeldo mendian dagoen kala edo senadi baten izena da. Donostian jende asko Tximistarrekin nahasten dute. Berez, Tximistarri izena ez da kala batenena, harri batena baizik eta arroka hori ez dago Zentellazulon, ondoko Iruamuitzeta kalan baizik. 

Kala horretan ur-beltzen urpeko hustubide bat zegoen eta, ondorioz, urak oso kutsatuta egoten ziren. Oraindik hormak ikus daitezke. Gaur egun, 1967an eraikitako 900 metroko luzerako tunel baten bidez Añorga ibaiko urei irteera ematea da bere eginkizuna. Tunel horren bidez, Ibaeta eta Antigua auzoek jasaten zituzten arazo asko konpondu ziren, ibaiko uraren mailak gora egiten zuenean sortzen ziren uholdeen ondorioz. Ondorioz, urak oraindik orain nahiko kutsatuta daude.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Tximistarri (Donostia)

## Kanpo estekak 
* Tximistarri eta inguruko kalen bideoa.
* :Donostia-Tximistarri-Agiti ibilbidea.
Maialen Martija Díez

**Maialen Martija Díez** (Bilbo, 1981) ikertzailea eta metereologoa da.

## Bizitza 
Fisikan lizentziatua Madrilgo Unibersitate Konplutentsea-n (UCM, 2005) eta sistema konplezuko fisikan masterra (2013) Urrutiko Hezkuntzarako Unibertsitate Nazionalean (UNED). 

2005tik aurrera ikertzaile lan egiten du Tecnalia Meteorologia sailean, Euskalmet, Euskadiko Meteorologia Agentziarentzako zaintza eta iragarpen lanetan. Bere doktoretzako gaia Euskadiko aldakortasun klimatikoa da, tenperatura eta euriaren muturreko balioak barne, eta hauek urrutiko telekonexioetatik jaso dezaketen eraginean sakonduz (ENSO telekonexioa batik bat). 2017an New York-eko (AEB) Columbiako Unibertsitatean egonaldia egin zuen, hain zuzen ere, "International Research Institute for Climate and Society (IRI)"-an.

## Argitalpenak 
### Aldizkarietan  
* *Un estudio sobre aplicaciones móviles meteorológicas en países iberoamericanos, España y Portugal.* José Daniel Gómez de Segura, Santiago Gaztelumendi, Maialen Martija Díez

* *Palabras clave en twiter de centros meteorológicos.* Maialen Martija Díez, Virginia Palacio, Olatz Principe, Santiago Gaztelumendi

* *Influencia de El Niño en el País Vasco.* Maialen Martija Díez, María Belén Rodríguez de Fonseca

* *Influencia de el niño en la precipitación del País Vasco.* Maialen Martija Díez, María Belén Rodríguez de Fonseca

* *Meteo adversa y su comunicación via radio y Twitter.* Maialen Martija Díez, Virginia Palacio, Olatz Principe, Santiago Gaztelumendi

* *Servicios meteorológicos y Twitter.* Virginia Palacio, Maialen Martija Díez, Olatz Principe, Santiago Gaztelumendi

* *Análisis estadístico de las olas de calor y frío en España.* Carlos Yagüe Anguis, Maialen Martija Díez, Javier Torres, Ana I. Maldonado, Elvira Zurita García.
* *Impacto no estacionario de ENSO sobre las temperaturas en el oeste de Europa.* Maialen Martija Díez, María Belén Rodríguez de Fonseca, Jorge López Parages.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Giovanni Battista Guarini

**Giovanni Battista Guarini** (Ferrara, 1538ko abenduaren 10a - Venezia, 1612ko urriaren 7a) italiar olerkari, antzerkigile eta diplomazialaria izan zen.

Pisa, Padua eta Ferrarako unibertsitateetan ikasketak egin zituenean, literatura-irakasle izendatu zuten Ferraran, eta ospea eman zioten soneto  batzuk argitaratu zituen. 1562an, Alfontso II.a Estekoa Ferrarako dukearen zerbitzura sartu zen hogei urte geroago. Jaioterrira itzuli aurretik, Savoian, Mantuan, Florentzian eta Urbinon bizi izan zen. Bere azken egitekoa Paulo V.a aita santua zoriontzea izan zen hautatua izateagatik. Venezian hil zen epaiketa batean.

*Il pastor fido* bere lanik garrantzitsuena 1585ean estreinatu zen Karlos Emanuel I.a Savoiakoaren eta Katalina Mikaela Austriakoaren arteko ezkontzan . Artzain eta ehiztarien patu eta maitasunei buruzko tragikomedia pastorala da. XVII. mendean oso ezaguna izan zen, hainbat hizkuntzatara itzuli zen eta XVIII. mendera arte iraun zuen fintze eta galanteria kode bat ezarri zuen.

Gainera, Pizkundearen amaierako madrigalen egilerik garrantzitsuena izan zen, eta zenbait musikagileek musika jarri zieten bere lanei.

## Lanak 
* Compendio della poesia tragicomica (1601)
* Il segretario (1594)
* La idropica (1613)
* Lettere (1593)
* Trattato della politica libertà (Venezia, 1818)

## Kanpo estekak
Paul Bril

**Paul Bril** (Anberes, 1554 –  Erroma, 1626ko urriaren 7a) flandriar margolaria izan zen.

Margolarien semea eta anaia izan zen. 1582an, Erromara joan zen bere anaia Matthijsekin lan egitera, eta, hura hil ondoren, egiteke zituen enkarguak amaitu zituen. Gregorio XIII.a, Sixto V.a eta Klemente VIII.a aita santuentzat lan egin zuen, batez ere paisaiak margotuz. Kardinalentzat eta erromatar nobleziako kideentzat ere lan egin zuen. 1621ean San Luca Akademiako zuzendari izendatu zuten.

Hasieran flandestar tradizioko manierista estiloan margotu zuen. Erroman egon zenean, estilo lasaiagoan eta klasizistagoan aldatu zen.

## Iruditegia 

Paul Bril - Mountainous Landscape with Saint Jerome - 1204 - Mauritshuis.jpg|*Paisaia menditsua San Jeronimorekin*, 1592
Paul Bril - Diana and Callisto (National Gallery, London).jpg|*Diana eta Kalisto*, 1620ko hamarkada
Paul Bril - View of Bracciano - Google Art Project.jpg|*Braccianoko ikuspegia*, 1620ko hamarkada
Paul_Bril_-_Chasse_au_cerf_(Louvre).jpg|*Oreinaren ehiza*, 1620
Paul Bril - Landscape with a harbour.jpg|*Portu bat duen paisaia*, 1611
Bril, Paul - Self-Portrait - 1595-1600.jpg|Autoerretratua c. 1595-1600

## Kanpo estekak
Cortinarius speciosissimus

thumb|Cortinarius rubellus goitik eta azpitik.

***Cortinarius speciosissimus*** *Cortinariaceae* familiako onddo espezie bat da. Sindrome parafalodianoa, Orellanina pozoiak, geroago eragiten du (3-14 egun) eta giltzurrunen eta gibelaren nekrosi itzulezina sortzen du.

Sinonimoak: *Cortinarius rubellus*, *Cortinarius orellanoides*, *Telamonia rubella*, *Dermocybe orellanoides*, *Cortinarius orellanoides var. speciosissimus*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 3 eta 8 cm bitarteko diametrokoa. Hasieran konikoa gero baita zabaldua ere, baina beti erdian titi puntazorrotz batekin. Gorri-laranja  edo gorri-arrexka kolorekoa, fibrila erradialekin edo ezkata txiki-txikiekin.

**Orriak:** Lodi samarrak, zabalak, zabal, hankara biribilduak. Arrexka-gorri kolorekoak, kapelaren kolorekoak.

**Hanka:** 5 eta 12 cm bitarteko garaierakoa eta 0,7 eta 1 cm bitarteko diametrokoa. Kapelaren kolore berekoa, pixka bat loditua oinarrirantz, kolore horiko zerrenda ezaugarriekin apaindua.

**Haragia:** Hori-gorri kolorekoa, ia usaingabea.

**Etimologia:** *Cortinarius* hitza gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta. *Speciosissimus* epitetoa latinetik dator, ederra, itxura ederrekoa, esan nahi duen "speciosus" hitzetik. Bere kolore ikusgarriagatik.

## Toxikotasuna 
Toxikoa, sare hiltzailea (*Cortinarius orellanus)* bezala.

### Nahasketa arriskua 
*Cortinarius praestans* delakoarekin nahas daiteke, hau handiagoa eta sendoagoa da. Habitata partekatzen duten beste *Cortinarius* batzuk: *sanguineus*, *semisanguineus*. Gorrixka, laranja, hori edo kanela koloreko *Cortinarius* espezierik ez da kontsumitu behar.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean. Mendiko basoetan, batez ere koniferoetan. Oso gutxitan hostozabaletan.

### Banaketa eremua 

Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia, Nepal, Hego Korea, Japonia.

## Galeria 

Fitxategi:Cortinarius rubellus 2.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1911ko Montenegroko Parlamentuko hauteskundeak

Hauteskunde parlamentarioak Montenegroko Erresuman ospatu ziren 1911ko irailaren 27an.

## Aurrekariak 
Montenegroko lehen hauteskunde parlamentarioak izan ziren, Estatua 1910ean Erresuma aldarrikatu ondoren. Nahiz eta Benetako Alderdi Popularra zen herrialdeko erakunde politiko juridiko bakarra, oposizioko Alderdi Popularrako kide debekatu batzuk hautagai independente gisa aurkeztu ziren.

## Emaitzak 
Hauteskundeak Lazar Tomanović lehen ministroa eta Benetako Alderdi Popularrako gobernua berrautatu ziren, Nikolas I.aren gobernuari baldintzarik gabe leial izan zitzaiona.

## Ondorioak 
Montenegroko Parlamentua urriaren 31n bildu zen berriro. Hala ere, abenduaren 11n Parlamentuko presidentea aukeratu zutenean, Gobernuko hautagaia garaitu zuten, eta gobernuburu izendatu zuten.

## Kanpo estekak
Cetinjeko Gobernu Etxea

[thumb|Cetinjeko Gobernu Etxea 1916ko otsailean [Montenegroko austrohungariar okupazioa|Austria-Hungariako okupazioan]]
[thumb|Cetinjeko Gobernu Etxea gaur egun [Montenegroko Museo Nazionala da]]
**Cetinjeko Gobernu Etxea** (serbieraz/montenegroeraz: *Владин дом на Цетињу*; *Vladi nom a Cetinju*) Cesare Augusto Corradini arkitekto italiarrak eraiki zuen Batzar Nazionalaren gobernu etxea. Lehen fundazioa 1909ko ekainaren 7an jarri zuten eta 1910eko abuztuaren 15ean inauguratu zuten ofizialki, 13 egun Montenegroko Erresuma izendatu zutenean.

## Zertarako diseinatu zen? 
Gobernu etxea bereziki diseinatu zen "Cetinjeko printze, gobernuarentzat eta beste agintarientzat". 

## Deskribapena 
Gobernu Etxea, eraiki zen garaian, Montenegroko eraikinik handiena eta hormigoi armatuz egindako lehen eraikina zen. Atzerriko maisuek estilo neobarrokoan egin zuten. Fatxadaren aurrealdean erloju handi bat dago, eta ondoan gizon baten (Eguna) eta emakume baten (Gaua) irudiak, Florentziako Medici familiaren Michelangeloren hilobiaren eredua hartuta. Erlojuaren azpian Flora eta Minerva jainkosen irudiak daude.

1915eko abenduan, Montenegroko Erresumako Parlamentuaren azken saioa egin zen Gobernu Etxearen eraikinean. 1918az geroztik, **Askatasunaren Etxea** bezala ezagutzen zen.
Carrazeda de Ansiães

**Carrazeda de Ansiães** Portugalgo udalerri bat da, Duero azpieskualdean dagoena, Iparraldeko eskualdean eta Bragantza barrutian .

2021ean udalerriak 279,24 km 2 ,eta 5.494 biztanle zituen,  hau da, 20 biztanle km 2 ko. 14 freguesietan banatzen da.  . Iparraldean Murça eta Mirandela udalerriek mugatzen dute, ipar-ekialdean Vila Flor, ekialdean Torre de Moncorvo, hegoaldean Vila Nova de Foz Côa, hego-mendebaldean São João da Pesqueira eta mendebaldea Alijó .

Kontzejuak (lehen udalerria izendatzeko eraikitzen zen izena) Ansiães herri zaharrean zuen egoitza; haren hondakinak, egungo udal egoitzaren hegoaldean, muino baten gainean daude, Lavandeira herritik gertu. Udalerriak 1075ean lortu zuen bere forua, eta Joanes V.ren  foru batek berretsi zuen hiribildu izaera 1734ko apirilaren 6an. XIX. mendean, udal egoitza Ansiãesetik Carrazedara eraman zuten, eta herri zaharra abandonatu zuten.

## Freguesiask 
ezkerrera|thumb| Carrazeda de Ansiães udalerriko freguesiak.

#### Egungo freguesiak 
Carrazeda de Ansiães udalerria 14 freguesietan banatzen da:

* Amedo e Zedes
* Belver e Mogo de Malta
* Carrazeda de Ansiães
* Castanheiro do Norte e Ribalonga
* Fonte Longa
* Lavandeira, Beira Grande e Selores
* Linhares
* Marzagão
* Parambos
* Pereiros
* Pinhal do Norte
* Pombal
* Seixo de Ansiães
* Vilarinho da Castanheira

#### Eranskineko freguesiak 
* Amedo
* Beira Grande
* Belver
* Castanheiro do Norte
* Lavandeira
* Mogo de Malta
* Ribalonga
* Selores
* Zedes

#### Hainbat freguesietan dauden herriak 
* Ansiães (Lavandeira)
* Arnal (Linhares)
* Besteiros (Fonte Longa)
* Brunheda (Pinhal do Norte)
* Campelos (Linhares)
* Carrapatosa (Linhares)
* Codeçais (Pereiros)
* Coleja (Seixo de Ansiães)
* Coruto da Cabeça (Amedo)
* Fiolhal (Castanheiro do Norte)
* Foz do Tua (Castanheiro do Norte)
* Luzelos (Marzagão)
* Misquel (Parambos)
* Mogo de Ansiães (Belver)
* Paradela (Pombal)
* Pena Fria (Fonte Longa)
* Pinhal do Douro (Vilarinho da Castanheira)
* Quinta da Amendoeira (Seixo de Ansiães)
* Samorinha (Carrazeda de Ansiães)
* Santrilha (Pinhal do Norte)
* São Lourenço (Pombal)
* Tralhariz (Castanheiro do Norte)

## Udalerriko Biztanleriaren bilakaera 
*(Erroldak egin ziren egunean udalerri honetan egoitza ofiziala zuten biztanle kopurua.)*

*(Oharra: 1900. urtetik 1950. urtera bitarteko datuek udalerrian bertan zegoen biztanleriari dagozkio egin ziren egunean. Hortaz, desberdintasun batzuk daude biztanleria egoiliarra deitzen denarekiko)*

## Erreferentzia 
## Kanpo loturak
Marouf al-Bakhit

**Marouf Suleiman al-Bakhit** (Mahis, 1947ko martxoaren 18a - 2023ko urriaren 7a) jordaniar militar, diplomazialari eta politikaria izan zen. Jordaniako lehen ministroa izan zen 2005etik 2007ra eta 2011n.

1964an sartu zen Jordaniako armadan eta 1999an erretiratu zen maior jeneralaren mailarekin. Gainera, kudeaketa eta zientzia politikoa ikasi zituen Jordaniako Unibertsitatean, eta ikasketak egin zituen Kalifornian eta Londresen.

Abdullah II.a Jordaniakoa erregeak 2005eko azaroan izendatu zuen lehen ministro, Jordanian bonba-erasoak izan eta hiru astera, herrialdeko segurtasuna eta egonkortasuna berrezarri zitzan. Bi urte geroago dimititu zuen eta 2011ko otsailetik urrira lehen ministro izan zen berriro. Jordaniako enbaxadorea Israelen eta segurtasun nazionaleko burua ere izan zen.

## Kanpo estekak
Montenegroko Errepublika Sozialista

**Montenegroko Errepublika Sozialista** (serbokroazieraz : *Socijalistička Republika Crna Gora*/*Социјалистичка Република Црна Гора*), orokorrean **Montenegro Sozialista** edo, besterik gabe, **Montenegro** deitzen dena, Jugoslaviako Errepublika Federal Sozialistako montenegroarreko sei errepubliketako bat izan zen. Montenegrokoak. Egungo Montenegroren aurrekoa da.

## Historia 
1963ko uztailaren 7an, Montenegroko Herri Errepublika (serbokroazieraz: *Narodna Republika Crna Gora* / *Народна Република Црна Гора*) "Montenegroko Errepublika Sozialista" izena hartu zuen (Konstituzio Federalak eta Konstituzio montenegroar Federalak berretsitako aldaketa 1963an) serbokroaziera hizkuntza ofiziala izanik. 1991n, Montenegroko Komunisten Ligak bere izena aldatu zuenez Montenegroko Alderdi Demokratikoko Alderdi Sozialisten lehen hauteskundeen ondoren, alderdi anitzeko lehen hauteskundeen ondoren, "Sozialista" adjektiboa ezabatu zen errepublikaren titulutik (abuztuaren 2ko 84. Konstituzio Aldaketak berretsi zuen 1991ean). Bandera eta ikurra 1993ko abenduan aldatu ziren.

## Demografia 
1971ko errolda: 

* montenegroarrak: 355.632 (%67,15) 
* musulman etnikoak: 70.236 (%13,26) 
* serbiarrak: 39.512 (%7,46) 
* albaniarrak: 35.671 (%6,74) 
* jugoslaviarrak: 10.943 (%2,07) 
* kroaziarrak: 9.192 (%1,74) 
* **Guztira**: 529.604 biztanle 

1981eko errolda: 

* montenegroarrak: 400.488 (%68,54) 
* musulman etnikoak: 78.080 (%13,36) 
* albaniarrak: 37.735 (%6,46) 
* jugoslaviarrak: 31.243 (%5,35) 
* serbiarrak: 19.407 (%3,32) 
* kroaziarrak: 6.904 (%1,18) 
* ijitoak: 1.471 (%0,25) 
* mazedoniarrak: 875 (%0,15) 
* esloveniarrak: 564 (%0,1) 
* hungariarrak: 238 (%0,04) 
* alemaniarrak: 107 (%0,02) 
* errusiarrak: 96 (%0,02)
* italiarrak: 45 (%0,01) 
* beste batzuk: 816 (%0,14) 
* erantzunrik ez: 301 (%0,05) 
* eskualdeko afiliazioa: 1.602 (%0,27) 
* ezezaguna: 4.338 (%0,74) 
* **guztira**: 584.310 biztanle 

1991ko errolda 

* montenegroarrak: 380.467 (%61,86) 
* musulman etnikoak: 89.614 (%14,57) 
* serbiarrak: 57.453 (%9,34) 
* albaniarrak: 40.415 (%6,57) 
* jugoslaviarrak: 26.159 (%4,25) 
* kroaziarrak: 6.244 (%1,02) 
* ijitoak: 3.282 (%0,53)
* mazedoniarrak: 1.072 (%0,17) 
* esloveniarrak: 369 (%0,06) 
* hungariarrak: 205 (%0,03) 
* alemaniarrak: 124 (%0,02) 
* errusiarrak: 118 (%0,02) 
* italiarrak: 58 (%0,01) 
* beste batzuk: 437 (%0,07) 
* erantzunik ez: 1.944 (%0,32) 
* eskualdeko afiliazioa: 998 (%0,16) 
* ezezaguna: 6.076 (%0,99) 
* **Guztira: 615.035 biztanle**

## Kanpo estekak
The Wonderful Story of Henry Sugar (filma)

***The Wonderful Story of Henry Sugar*** 2023ko Wes Anderson estatubatuar zinema zuzendariaren fantasiazko film laburra da, Roald Dahlen izen bereko ipuinean oinarrituta.

## Sinopsia 
Filma gizon aberats baten inguruko istorioa da, begiak erabili gabe ikus dezakeen guru baten urratsei jarraituz apustuetan iruzur egin ahal izateko gaitasun hori menderatu nahi duen gizonarena.

## Aktoreak 
*Benedict Cumberbatch: Henry Sugar
*Ralph Fiennes: Roald Dahl
*Dev Patel: dottor Chatterjee
*Ben Kingsley: Imdad Khan
*Rupert Friend: Claud
*Richard Ayoade: Marshall doktorea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ferdi Van Den Haute

**Ferdi Van Den Haute** (Deftinge, 1952ko ekainaren 25a) belgikar txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
**1975**
* Liejako Itzulia
* Hainauteko Zirkuitua
**1976**
* Sardiniako Giroko etapa bat
* Espainiako Vueltako etapa bat 
* Étoile des Espoirsko etapa bat
* 3. Le Samynen
* 3. Stadsprijs Geraardsbergenen
**1977**
* Stadsprijs Geraardsbergen
**1978**
* 6. Espainiako Vueltan, Puntukako Sailkapena 20px eta bi etapa
* Luxenburgoko Tourreko bi etapa
* Stadsprijs Geraardsbergen
* Gante-Wevelgem
* 2. Druivenkoers Overijsen
* 3. Leeuwse Pijl-ean
* 5. Paris-Roubaixen
**1979**
* Herbehereetako Itzuliko etapa bat 
* Tour de l'Audeko etapa bat
* 2. Étoile de Bessègesen
* 3. Le Samynen
**1980**
* Stadsprijs Geraardsbergen
* 3. Tour de l'Auden
**1981**
* Denaino Sari Nagusia
* 2. Bordele-Parisen
* 2. Paris-Toursen
* 3. Isberguesko Sari Nagusian
* 7. Paris-Roubaixen
* 10. Paris-Bruselan
**1983**
* Paris-Nizako etapa bat
* Stadsprijs Geraardsbergen
* 3. Antibesko Sari Nagusian
* 3. Fourmiesko Sari Nagusian
* 8. Bordele-Parisen
* 8. Paris-Toursen
* 9. Paris-Bruselan
**1984**
* Frantziako Tourreko etapa bat
* Stadsprijs Geraardsbergen
* Argovia Kantonamenduko Sari Nagusia
* Fourmiesko Sari Nagusia
* 3. La Panneko Hiru Egunetan
* 3. Zottegem Hiriko Sari Nagusian
**1985**
* Stadsprijs Geraardsbergen
* Midden-Zelaand Itzulia
* Étoile des Espoirseko etapa bat
* 10. Paris-Roubaixen
**1986**
* Stadsprijs Geraardsbergen
* Belgikako Itzuliko etapa bat
* 2. Omloop Mandel-Leie-Schelden
* 4. Paris-Roubaixen
**1987**
* Belgikako errepide txirrindularitzako txapelketa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Rat Catcher

***The Swan*** 2023ko Wes Anderson estatubatuar zinema zuzendariaren film laburra da, Roald Dahlen *Someone Like You* ipuin-bilduman oinarrituta.

## Sinopsia 
Berriemaile bat eta mekanikari bat arratoi ehiztari baten plan maltzurraren lekuko dira Ingalaterrako herrixka batean.

## Aktoreak 
*Rupert Friend: Claud
*Richard Ayoade: Editorea/Berriemailea
*Ralph Fiennes: Roald Dahl/Arratoia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Poison (2023ko filma)

***Poison*** 2023ko Wes Anderson estatubatuar zinema zuzendariaren fantasiazko film laburra da, Roald Dahlen *Someone Like You* ipuin-bilduman oinarrituta.

## Sinopsia 
Filma salbazio istorio bat da, suge pozoitsu bat sabelean barneratu zaion gizon ingeles bat salbatzeko bi lagunek Indian egindako ahaleginaren ingurukoa..

## Aktoreak 
*Benedict Cumberbatch: Harry Pope
*Ralph Fiennes: Roald Dahl
*Ben Kingsley: Dr. Ganderbai
*Dev Patel: Timber Woods

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Steeltown Murders

***Steeltown Murders*** britainiar telesail dramatikoa da, 	Ed Whitmorek BBC Oneentzat egina.

## Sinopsia 
Galesko historiako saileko lehen hiltzailearen krimenak dira telesail honen ardatza: fikzioa eta dokumentala uztartzen ditu, lau ataletan. 1970eko hamarkadan eta XXI. mende hasieran Poliziek ikerketan erabilitako metodoak esploratzen ditu, bi denbora tarte ezberdinetan.

## Aktoreak 
* Philip Glenister: DCI Paul Bethell 
** Scott Arthur: DC Paul Bethell (gaztea)
* Steffan Rhodri: DC Phil ‘Bach’ Rees 
** Siôn Alun Davies: DC Bach Rees (gaztea)
* Keith Allen: Dai Williams
** Rhys Rusbatch: Dai Williams (gaztea)
* Sharon Morgan: Pat Williams
* Karen Paullada: DSI Jackie Roberts
* Richard Harrington: Dr Colin Dark
* Nia Roberts: Karina Bethell
** Elinor Crawley: Karina Bethell (gaztea)
* Priyanga Burford: Sita Anwar

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Swan (2023ko filma)

***The Swan*** 2023ko Wes Anderson estatubatuar zinema zuzendariaren fantasiazko film laburra da, Roald Dahlen *The Wonderful Story of Henry Sugar and Six More* ipuin-bilduman oinarrituta.

## Sinopsia 
Filmak bi gizon zapaltzaile eta kirten ditu ardatz, mutiko txiki eta argitsu baten atzetik jazarpen gupidagabean dabiltzanak.

## Aktoreak 
*Rupert Friend: Peter Watson (heldua)
*Ralph Fiennes: Roald Dahl
*Asa Jennings: Peter Watson (umea)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Everything Now (telesaila)

***Steeltown Murders*** britainiar komedia dramatikoa da, Ripley Parkerrek Netflixentzat egina.

## Sinopsia 
Mia Polanco neskatoa da istorio honetako protagonista: anorexiaren aurkako borroka luze batean ostean ospitaletik irten eta bigarren mailako hezkuntzara itzultzen den 16 urteko Londresko gaztea.

## Aktoreak 
* Sophie Wilde: Mia Polanco
* Lauryn Ajufo: Becca
* Jessie Mae Alonzo: Carli
* Harry Cadby: Cameron
* Noah Thomas: Will
* Robert Akodoto: Theo
* Vivienne Acheampong: Viv
* Alex Hassell: Rick
* Sam Reuben: Alex
* Niamh McCormack: Alison
* Stephen Fry: Dr. Nell

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Isaac Israëls

**Isaac Israëls** (Amsterdam, 1865eko otsailaren 3a - Haga, 1934ko urriaren 7a) herbeheretar margolaria izan zen, Amsterdamgo inpresionismoarekin lotua.

Judua zen jatorriz eta Jozef Israëls margolariaren seme izan zen. 1881 eta 1882 artean Hagako Errege Arte Akademian ikasle izan zen, bertan George Hendrik Breitner ezagutu zuen eta azkenera arte adiskidetasunari eutsi zioten.

1878tik, Frantziako Artisten Aretoa bisitatu zuen, eta 1882an, margolan bat erakutsi zuen. 1886tik Amsterdamen bizi izan zen eta Breitnerrekin Arte Bisualetako Errege Akademian izena eman zuen, baina bertan behera utzi zuten Tachtingerrekin harremanak izateko, artista eta idazle aurrerakoiagoekin.

Mende amaieran moda eta goi mailako joskintzaren mundua margotzen hasi zen.
1904an Parisen kokatu zen. Parkeak, kafetegiak, kabareak eta modaren mundua margotu zituen. Lehen Mundu Gerraren hasieran, Londresen bizi zen, dantzariak, boxeolariak eta zaldiak margotzen, eta Herbehereetara itzuli zen. Gerra amaitu ondoren, Paris, Stockholm, Kopenhage eta Londres bisitatu zituen, eta 1921 eta 1922an India eta Holandako Indietara bidaiatu zuen, eta hango bizimodua margotu zuen.

1928ko Udako Olinpiar Jokoetan urrezko domina irabazi zuen margolaritza lehiaketan.

## Iruditegia 

Gewonde KNIL-militair door Isaac Israels.jpg|*Zauritutako KNILeko soldadu baten erretratua*, 1882
Isaac Israels - Transport of colonial soldiers - Google Art Project.jpg|*Het transport der kolonialen* (1883–84)
Isaac Israels - Donkeyride.jpg|*Hondartzan astoak zamalkatzen*, c.1898-1900
Isaac Israëls - In het Bois de Boulogne bij Parijs.jpg|*Boulogneko basoa Paristik gertu*, 1906
Isaac Israëls - Naaiatelier van modehuis Paquin, Parijs.jpg|*Jostunak Parisko Paquin tailerrean*, c. 1904
Isaac Israels - Liggend naakt (Sjaantje van Ingen) 19e eeuw.jpg|*Biluzik etzanda*, c. 1894–1900
Israels Isaac - Shop Window.jpg|alt=|*Erakusleihoa*, 1898
Reading woman on a couch, by Isaac Israels.jpg|alt=|*Neska sofa batean irakurtzen*, c. 1920

Isaac Israëls - Portret van Nanette Enthoven.jpg|*Nanette Enthoven*, 1881
Isaac Israëls - Twee meisjes in de sneeuw.jpg|*Bi neska elurretan*, 1894, Rijksmuseum
Isaac Israels - Ippy and Gertie Posing at Fashion House Hirsch, Amsterdam.png|*Ippy eta Gertie Hirsch mida etxean, Amsterdam*, c. 1916
Painting of Mata Hari by Isaac Israels.jpg|*Mata Hari*, 1916
Isaac Israels - Woman before *Sunflowers* by van Gogh, 1917.JPG|*Emakumea Vincent van Goghen Ekiloreak margolanaren aurrean*, ca. 1917, Museum de Fundatie, Zwolle
Isaac Israëls - A table au Restaurant Le Perroquet, Paris.jpg|*Parisko Perroquet jatetxeko mahaian*, c. 1905-1923

## Kanpo estekak
O corno

***O corno*** 2023ko Jaione Camborda donostiar zinema zuzendariaren film dramatikoa da. Donostiako 71. Zinemaldiaren sari nagusia, Urrezko Maskorra, irabazi zuen filmak Zinemaldiaren 2023ko edizioan. Galizieraz egindako filma da.

## Sinopsia 
Mariaren istorioa kontatu du filmak, eta 1971. urtean kokatua dago istorioa. Maria Arousa irlan itsaskiak biltzen lan egiten duen emakume bat da. Era berean, inguruko emakumeei erditzen laguntzen die, esperientzia, enpatia eta samurtasuna eskainiz; eta aski ezaguna da nahi ez diren haurdunaldi horiek eteten laguntzeagatik ere. Gertakizun batek etxetik ihes egin eta Portugalera joatera behartuko du Maria. Bere bizitza osoa atzean utzi eta bidaiari ekingo dio, baina ez da bakarrik egongo; babestu eta lagundu egingo duten emakume batzuk aurkituko ditu bidean. Bizitza arriskuan duela adieraziko dion bizilagunetik hasi eta etxean hartuko duen prostitutaraino, sostengatuko duen sare bat aurkituko du Mariak. 

## Aktoreak 
* Janet Novás: María
* Siobhan Fernandes: Anabela
* Carla Rivas: Luisa
* Daniela Hernán Marchán: Ángela
* María Lado: Teresa
* Julia Gómez: Carmen
* José Navarro: Marcos
* Nuria Lestegás: Mabel
* Darío Fernández Raposo: Manuel
* Diego Anido: Juan
* Filomena Gigante: Belén

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arousa uhartea

**Arousa uhartea** () izen bereko itsasadarrean dagoen uhartea da, Rias Baixas eta A Illa de Arousa udalerrian.

## Etimologia 
E. Bascuasen arabera, Arousa jatorri paleoeuroparreko hidronimo bat da, **er-* 'mugitu' sustrai indoeuroparretik eratorria. Toponimo hori 899an "Insulam Arauza" gisa idatzi zuten.

## Geografia 
7 kilometro karratuko azalera du, gutxi gorabehera, eta biztanleak istmo estu batean eta inguruetan bizi dira. Istmoak penintsula txiki bat lotzen du, udalerriko punturik garaiena (69 m) eta uhartearen gainerakoa elkartzen dituena. 1985ean inauguratu zuten bi kilometroko zubi baten bidez Iberiar penintsularekin lotzen da. 36 kilometro inguruko kostaldea du, eta horietatik 11 hondartzakoak dira, maskorrez eta hondar fin eta zuriz egindako hondartza batekin. Udalerriaren zati dira beste irlatxo batzuk, hala nola Areosoko uhartetxoa.

## Turismoa 
Kostaldeko bere 36 kilometroei eta hondartzei esker, Europar Batasunak erreserba natural izendatu zuen uhartea. Bere paisaia eta hondartzak direla eta, uhartea Galiziako helmuga turistiko nagusietako bat da, Sanxenxo eta O Salnés eskualdeko beste udalerri batzuekin batera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
La Fiancée du poète

***La Fiancée du poète*** 2023ko Yolande Moreau belgikar zinema zuzendariaren komedia dramatikoa da.

## Sinopsia 
Mireille Stockaert emakume bakartia da. Namurreko Beaux-Artseko kafetegian lan egiten du. Bere bizitza aldatu egingo da oinordetzan hartzen duen familia-etxe handian bizitzea erabakitzen duenean. Mantentzeko baliabiderik ez duenez, hiru maizter hartzea erabakiko du. Bere errutina aldatuko duten hiru gizon.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Across the River and into the Trees (filma)

***Across the River and into the Trees*** 2022ko Paula Ortiz espainiar zinema zuzendariaren film dramatikoa da, Ernest Hemingwayren izen bereko eleberrian oinarrituta.

## Sinopsia 
Italia, Bigarren Mundu Gerraren ondoren. Richard Cantwell AEBetako armadako koronel bat da; gerrak oinazetua utzi du, eta, gaixotasun terminal bat duela jakitean, axolagabekeriaz hartuko du berria. Neska gazte batekin elkartzeak itxaropena berpiztuko dio.

## Aktoreak 
* Liev Schreiber: Richard Cantwell koronela
* Matilda De Angelis
* Danny Huston: Wes O'Neill kapitaina
* Josh Hutcherson
* Laura Morante
* Javier Cámara
* Sabrina Impacciatore: Agostina

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak