open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tito Jackson

**Toriano Adaryll "Tito" Jackson** (Gary, Indiana, 1953ko urriaren 15a – Gallup, Mexiko Berria, 2024ko irailaren 15a) estatubatuar musikaria izan zen.

*The Jackson 5* taldearen sortzaileetako bat izan zen, Jermaine, Marlon, Michael Jacson eta Randy anaiekin batera. Taldea 1960ko eta 1970eko hamarkadetan nabarmendu zen, eta Tito taldea utzi zuen azkenetarikoa izan zen. 2001ean bere anaiekin bildu zen Michael Jacksonen 30. urteurreneko kontzertuan. 2003an ekin zion Titok blues abeslariaren bakarkako ibilbideari.

## Diskografia 
;The Jackson 5 (Motown)
* *Diana Ross Presents The Jackson 5* (1969)
* *ABC* (1970)
* *Third Album* (1970)
* *Christmas Album* (1970)
* ''Goin' Back To Indiana (1971)
* *Greatest Hits* (1970)
* *Maybe Tomorrow* (1971)
* ''Lookin' Through The Windows* (1972)
* *Skywriter* (1973)
* *Get It Together* (1973)
* *Dancing Machine* (1974)
* *Moving Violation* (1975)
* *Joyful Jukebox Music* (1976)
* *Jackson 5: The Ultimate Collection* (1995)

### Bakarka 
* *We made it* (2011)

;The Jacksons (CBS)
* *The Jacksons* (1976)
* *Goin' Places* (1977)
* *Destiny* (1978)
* *Triumph* (1980)
* *Live* (1981)
* *Victory* (1984) 
* *2300 Jackson Street'' (1989)

## Kanpo estekak
Barquisimetoko artxidiozesia

**Barquisimetoko artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren venezuelar artxidiozesia da. 1863ko martxoaren 7an ezarri zen Barquisimetoko elizbarruti gisa, 1867ko abuztuaren 14an Coroko elizbarrutia izena hartu zuen, 1869ko urriaren 22an aurreko izena berreskuratu zuen eta 1966ko apirilaren 30ean artxidiozesi mailara igo zen. Artzapezpikuaren egoitza Barquisimeton dago. Egun artzapezpikua Polito Rodríguez Méndez da.

## Ordinarioak 
### Barquisimetoko apezpikuak 
* Víctor José Díez Navarrete (1868-1893)
* Gregorio Rodríguez y Obregón (1894-1900)
* Agüedo Felipe Alvarado Liscano (1910-1926)
* Enrique María Dubuc Moreno (1926-1947)
* Críspulo Benítez Fontúrvel (1949-1966)

### Barquisimetoko artzapezpikuak 
* Críspulo Benítez Fontúrvel (1966-1982)
* Tulio Manuel Chirivella Varela (1982-2007)
* Antonio José López Castillo (2007-2020)
* Polito Rodríguez Méndez (2024-)

## Apezpiku lagunkidea 
* Enrique María Dubuc Moreno (1926)

## Apezpiku laguntzaileak 
* Marcial Augusto Ramírez Ponce (1967-1970)
* Eduardo Herrera Riera (1970-1994)
* José Luis Azuaje Ayala (1999-2006)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Thurayya Malhas

'''Thurayyā 'Abd al-Fattāḥ Malḥas'* (; Amman,   1925 – ibidem, 2013) palestinar poeta aitzindaria, eleberrigilea, saiakeragilea eta irakaslea izan zen. Bertso libreko poesiaren aitzindaritzat hartzen da palestinar emakume idazleen artean. 

## Bizitza 
Maldauas 1925ean jaio zen Amanen, garai hartan Transjordaniako Emirerrian. Hamabost urte zituela, Jerusalemera joan zen, eta hantxe osatu zuen bigarren hezkuntza eskola secundari. Beiruteko Ahliyya Neskatilen Eskola Nazionalean  egin zituen ikasketak. Ikaskide izan zuen gero pertsona nabarmena izan zirenak, hala nola Saloua Rabuda Choucair libanoar margolari eta eskultorea.

1945. urtean, Maldauas American Junior College for Women delakoan graduatu zen, gero Libanese American University izena hartu zuen. Arabiera eta pedagogia ikasi zituen Beiruteko Unibertsitate Amerikarrean, non 1947. urtean lizentziatu zen eta master bat egin zuen 1951. a. Gero, 1950. urteko hamarkadan, Erresuma Batura bidaiatu zuen, Londresko Ekialdeko eta Afrikako Ikasketen Eskolan ikasketak jarraitzeko. 

### Lan ibilbidea 
1952. urtean Beirut College for Women izeneko American Junior College for Women delakora itzuli zen irakastera, eta, geroago, arabiar departamentuko zuzendari izendatu zuten.

#### Literaturan erreferente 
Maldauas da Palestinako lehen idazle erreferentea da, bertso libreko poesiaren sortzailea, hau da, metrikari erreparatu bako olerkigintzan. 1948. urteko Palestinako exodoaren aurretik palestinar emakumeen literatur produkzioan aldaketa bat markatu zuen, oro har, ordura arte lengoaia loretsu eta oso tradizional batek ezaugarritu zuena. Garaiko jakintsuek "abstrakzioaren poetisa" gisa deskribatu zuten, eta prosazko poesiak elementu liriko eta mistikoak zituen, "hitz eta irudi ezezagunak" barne. Batzuetan, modernistatzat jotzen da, baina garai hartan Transjordanian jaiotako emakume-poeta modernoen lehen belaunaldiko kidetzat ere hartzen da Maldauas.

1940. urteko hamarkadatik aurrera, Libanoko tokiko hainbat argitalpenetarako idatzi zuen, batez ere arte-kritikari lanetan, Saloua Rabuda Choucair ikaskide ohiaren lehen erakusketa publikoaren estaldura barne, Beiruten, 1952. urtean. 1940. urteko hamarkadaren erdialdean eta bukaeran, poesia eta prosa argitaratzen hasi zen *Al Adib* aldizkarian, eta zuen estilo bereizgarriak eragina izan zuen tokiko literatura-eszenan.

Prosazko bere lehen poesia bilduma, *al-Nashid al-Ta'ih* (Himno deskarriatua), 1949. urtean argitaratu zen. Beste sei poesia bilduma argitaratu zituen 1952. urtean eta 1968an. Ingelesezko poema liburu bat ere kaleratu zuen, *Prisoners of Time* izenekoa. 2001. urtean, *La poesía de las mujeres árabes: una antología contemporánea* liburuan sartu zuten.

#### Bestelakoak 
Poesia izan zen nabarmenena, baina ipuinak, nobelak eta saiakerak ere idatzi zituen. Gainera, hainbat hezkuntza-liburu eta lan akademiko ekoitzi zituen, *Mikhail Naimy al-Adib al-Sufi'' barne, Mijail Nuáima idazle libanoarrari buruzko azterketa bat, 1964. urtean.

### Heriotza 
Musa Sulaiman kide akademikoarekin ezkonduta zegoen. 2013. urtean hil zen jaioterrian, Amanen, 88 urte zituela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
David Young Cameron

**David Young Cameron** (Glasgow, 1865eko ekainaren 28a – Perth, 1945eko irailaren 16a) eskoziar grabatzaile eta margolaria izan zen.

Presbiteriano artzain baten eta akuarelista baten semea izan zen. Glasgow School of Art-en eta Edinburgh School of Art-en hezi zen eta 1890eko hamarkadan grabatzaile bezala onartua izan zen.

Bere lanaren gaiak arkitektura-estudioak, elizen barrualdeak eta Eskoziako paisaia hondatuak izan ziren. Olio-margolanetan eta akuareletan ere erabili zituen gai horiek.

1899an Cameron eta bere emaztea Eskoziako Lur Garaietara joan ziren bizitzera. 1901ean, Cameron Margolari, Eskultore eta Grabatzaileen Nazioarteko Elkartean sartu zen, Royal Academyren aurka. Haiekin erakutsi zuen 1904ra arte, orduan sortu baitzuen Hamabietako Elkartea, grabatuari eskainia.

1907tik aurrera, margolaritzan eta eskoziar paisaian zentratu zen, giza irudia alde batera utziz. Bere lanak argitsuagoak eta koloretsuagoak izaten hasi ziren. 1917an, Kanadako gobernuak Frantziako Lehen Mundu Gerra margotzeko agindu zion.

## Iruditegia 

David Young Cameron - Harfleur - B1994.4.806 - Yale Center for British Art.jpg|*Harfleur*, 1903
David Young Cameron - Beauvais - B1994.4.123 - Yale Center for British Art.jpg|*Beauvais*, 1910
Rocks and Ruins by David Young Cameron 1913.JPG|*Rocks and Ruins*, 1913
Ben Ledi by David Young Cameron.jpg|*Ben Ledi*
David Young Cameron - Menteith - Sarjeant Gallery.jpg|*Menteith*
David Young Cameron - Craigievar Castle - B2001.12.17 - Yale Center for British Art.jpg|*Craigievar Castle*, 1908
David Young Cameron - Battlefields of Ypres.jpg|*The Battlefields of Ypres—After*, 1920

## Kanpo estekak
Carorako elizbarrutia

**Carorako elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren venezuelar elizbarrutia da. 1992ko uztailaren 25ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Caroran dago. Egun apezpikua Carlos Enrique Curiel Herrera da.

## Ordinarioak 
* Eduardo Herrera Riera (1994-2003)
* Ulises Antonio Gutiérrez Reyes (2003-2011)
* Luis Armando Tineo Rivera (2013-2020)
* Carlos Enrique Curiel Herrera (2021-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Askanio

**Askanio** edo **Julio**, antzinako grezieraz Ἀσκάνιος, *Askánios* eta latinez *Iulus*, Eneas eta Kreusaren semea, Troia eta Dardaniako errege-erregin leinuaren kidea izan zen.
Guanareko elizbarrutia

**Guanareko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren venezuelar elizbarrutia da. 1954ko ekainaren 7an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Guanaren dago. Egun apezpikua Oswaldo Enrique Araque Valero da.

## Ordinarioak 
* Pedro Pablo Tenreiro Francia (1954-1965)
* Eduardo Herrera Riera (1966-1970)
* Ángel Adolfo Polachini Rodríguez (1971-1994)
* Alejandro Figueroa Medina (1995-2000)
* José Sótero Valero Ruz (2001-2011)
* José de la Trinidad Valera (2011-2023)
* Oswaldo Enrique Araque Valero (2023-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Felipeko elizbarrutia (Venezuela)

**San Felipeko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren venezuelar elizbarrutia da. 1966ko urriaren 7an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza San Felipen dago. Egun apezpikua Rubén Gregorio Delgado Carmona da.

## Ordinarioak 
* Tomás Enrique Márquez Gómez (1966-1992)
* Nelson Antonio Martínez Rust (1992-2016)
* Víctor Hugo Basabe (2016-2023)
* Rubén Gregorio Delgado Carmona (2024-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Calabozoko artxidiozesia

**Calabozoko artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren venezuelar artxidiozesia da. 1863ko martxoaren 7an ezarri zen elizbarruti gisa eta 1995eko ekainaren 17an artxidiozesi mailara igo zen. Artzapezpikuaren egoitza Calabozon dago. Egun artzapezpikua Manuel Felipe Díaz Sánchez da.

## Ordinarioak 
### Calabozoko apezpikuak 
* Salustiano Crespo (1881-1888)
* Felipe Neri Sendra (1891-1921)
* Arturo Celestino Álvarez (1921-1952)
* Antonio Ignacio Camargo (1952-1957)
* Domingo Roa Pérez (1957-1961)
* Miguel Antonio Salas Salas (1961-1979)
* Helímenas de Jesús Rojo Paredes (1980-1995)

### Calabozoko artzapezpikuak 
* Helímenas de Jesús Rojo Paredes (1995-2001)
* Antonio José López Castillo (2001-2007)
* Manuel Felipe Díaz Sánchez (2008-)

## Apezpiku lagunkideak 
* Arturo Celestino Álvarez (1919-1921)
* Antonio Ignacio Camargo (1949-1952)

## Apezpiku laguntzaileak 
* Antonio Ignacio Camargo (1947-1949)
* Víctor Manuel Pérez Rojas (1998-2001)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ku Minerva

**Minerva Pérez Garrido**, artistikoki **Minerva** edo **KU** **Minerva** (Bartzelona, Katalunia, 1976ko abuztuaren 23a) dance eta eurodance abeslaria da.

## Ibilbide artistikoa 
1995. urtean, *Llorando por ti* eta *No seas malo* abesti ezagunak kaleratu zituen. Bi kantu horiek *Promesas* izeneko lehen albumaren parte izan ziren. 1995 eta 1998 urteen artean, hainbat kantu atera zituen merkatura: *Me he enamorado, ¿Quién?, Déjame soñar*, eta abar. 1999. urtean Mexikora bidaiatu zuen Hispanoamerikan bere burua ezagutzera emateko. 2006. urtean bere arrakastarik ezagunenaren bertsio berri bat argitaratu zuen: *Llorando por ti*.

## Diskografia 
Besteak beste, hauexek dira bere lanak:

### Albumak   
* Promesas (1995).   
* Déjame soñar (1997).
* Ábreme las puertas (1998).
* Perdiendo el control (2000, Méxicoko bertsioa).
* Fuera de control (2000, Espainiako bertsioa).

### Sinpleak   
* Llorando por ti (1995)   
* Llorando por ti (balada bertsioa)
* No seas malo (1995)
* No seas malo ( 1970ko hamarkadako bertsioa)
* Me he enamorado
* ¿Quién?
* Déjame soñar
* Ábreme las puertas
* Hoy sin ti
* No quiero que siga
* Basta ya
* Juntos
* Bella mujer (Ojos de miel)
* Estoy llorando por ti (nahasketa, 2006)
* Sin mirar atrás (2016ko bertsioa)
* Sin mirar atrás (2019ko bertsioa)
* Estoy llorando por ti con Sofic (2021)
* Sirena con iMarchiati (2021)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Myspace de Minerva gune ofiziala
Bojana ibaia

**Buna** () edo **Bojana** (), 41 km-ko luzera duen ibaia da, Shkodërko aintziran jaio, Albania eta Montenegroko mugak zeharkatu eta Itsaso Adriatikoan itsasoratzen dena. Morača ibaiaren jarraipen gisa hartzen da Skadar aintziratik, eta, ondorioz, 183 km inguruko luzera du. 

Ibaiaren ibilguaren zati bat Albanian eta beste zati bat Montenegron igarotzen da eta Itsaso Adriatikon itsasoratzen da, delta itxuran, erdian Ada Bojana uharte montenegroarra osatzen duten bi adarrekin. Ezkerreko adarrean, gainera, Albaniako uharte txiki bat dago, Franco Jozeph uharte bezala ezagutzen dena. 

## Erreferentziak 
* Mala *Prosvetina Enciklopedija*, Third edition, Prosveta, 1985, ISBN 86-07-00001-2
* Jovan Đ Marković, *Entziklopedijski geografski leksikon Jugoslavije*, Svjetlost-Sarajevo, 1990, ISBN 86-01-02651-6

## Kanpo estekak
San Fernando de Apureko elizbarrutia

**San Fernando de Apureko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren venezuelar elizbarrutia da. 1954ko ekainaren 7an ezarri zen lurralde prelatutza gisa eta 1974ko azaroaren 12an elizbarruti mailara igo zen. Apezpikuaren egoitza San Fernando de Apuren dago. Egun apezpikua Elieser Rivero da.

## Ordinarioak 
### San Fernando de Apureko prelatuak 
* Ángel Adolfo Polachini Rodríguez (1966-1971)
* Roberto Antonio Dávila Uzcátegui (1972-1974)

### San Fernando de Apureko apezpikuak 
* Roberto Antonio Dávila Uzcátegui (1974-1992)
* Mariano José Parra Sandoval (1994-2001)
* Víctor Manuel Pérez Rojas (2001-2016)
* Alfredo Enrique Torres Rondón (2016-2025)
* Elieser Rivero (2025-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Valle de la Pascuako elizbarrutia

**Valle de la Pascuako elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren venezuelar elizbarrutia da. 1992ko uztailaren 25ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Valle de la Pascuan dago. Egun apezpikua Ricardo Aldo Barreto Cairo da.

## Ordinarioak 
* Joaquín José Morón Hidalgo (1992-2002)
* Ramón José Aponte Fernández (2004-2024)
* Ricardo Aldo Barreto Cairo (2024-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lope de Zúñiga

**Lope de Zúniga**, baita ere **Lope de Stunzziga** eta **Lope de Stúñiga** (Zuñiga (Nafarroa Garaia), 1408-Toledo, 1477), jatorri nafarra zuen aristokrata eta poeta izan zen. Bere ama, Joana Nafarroakoa, Karlos III.a Nafarroakoaren ezkontzatik kanpoko alaba zen.
 
## Obra 
Bere konposizioak, izaera politiko, moral eta maitasunezkoak, hainbat kantutegitan agertzen dira eta 1458an konposatutako *Cancionero de Stúñiga* lanaren buru dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Lope de Zúñigaren biografia.
* :Lope de Zuñigaren poema bat.
Fiona Campbell-Walter

**Fiona Frances Elaine Campbell-Walter** (Auckland, Zeelanda Berria, 1932ko ekainaren 25a) 1950eko hamarkadako britainiar modelo ohia eta baronesa ezkontidea da. Hans Heinrich von Thyssen-Bornemiszarekin ezkondu ostean, Thyssen baronesa bihurtu zen.

## Bizitza 
Eskoziar jatorriko familia batean jaio zen. Aita Royal Navy Keith McNeill Campbell-Walterneko almiranteordea izan zen. Ama, Frances Henriette Campbell, Sir Edward Taswell Campbell parlamentari kontserbadorearen alaba zen.

### Lan ibilbidea 
#### Modelo 
Amak bultzatuta, Fiona nerabezarotik hasi zen modelo lanetan, estilo aristokratiko eta sofistikatuagatik nabarmenduz, Londresen ezagutu zuen Henry Clarke emankorrak argazkia atera ziolarik. 

Cecil Beaton, Ingalaterrako Errege Familiako erretratugile ofizialaren kuttuna izan zen. Fiona bere karreraren gailurrera heldu zen 1950eko hamarkadaren erdialdean eta eguneko 2.000 libera esterlina irabazten zuen. 1953. urteko urtarrilean Life aldizkariko azalean agertzeko modelo batentzako pribilegio arraroa du berak.

Thyssen baronesa deitua, Suitzako Lugano lakuaren gaineko *Villa Favoritara* joan zen bizitzera, eta bidaiaz eta harreraz osatutako bizitza soziala izan zuen, dotorezia, kultura eta boterearen arteko nahasketa. Fionak bi seme-alaba izan zituen, Frantzeska Thyssen-Bornemisza 1958. urtean eta seme bat, Lorne, 1963. urtean. Semea jaio eta gutxira dibortziatu zen eta Londresera joan zen seme-alabekin bizitzera.

1969. urteko udaberrian, Fiona titularretan agertu zen denbora labur batean, Aristoteles Onassisen seme Alexanderrekin zuen harremana zela eta, bera baino hamasei urte gazteagoa baitzen. Ezkontzeko planak iragarri ziren, baina gero bertan behera geratu ziren Jacqueline Kennedyk esku hartu zuen eta. Alexander Onassis 1973ko urtarrilean hil zen hegazkin istripu batean, bere banaketa zigilatuz.

2015. urteeko ekainean, Fiona Sevillako Pilatosen Jauregira joan zen alaba Frantzeska Thyssen-Bornemiszarekin, sasoi hartan bere suhia zen Karlos Habsburgo-Lorrenakoa eta euren seme-alabekin batera, azken hauek, bere bilobak, publikoki aurkezteko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Caracasko artxidiozesia

**Caracasko artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren venezuelar artxidiozesia da. 1531ko ekainaren 21ean ezarri zen Coroko elizbarruti gisa, 1637ko ekainaren 20an Caracasko elizbarrutia izena hartu zuen eta 1803ko azaroaren 27an artxidiozesi mailara igo zen. Artzapezpikuaren egoitza Caracasen dago. Egun artzapezpikua Raúl Biord Castillo da.

## Ordinarioak 
### Coroko apezpikuak 
### Caracasko apezpikuak 
### Caracasko artzapezpikuak 
## Apezpiku lagunkideak 
* Juan Bautista Castro (1903–1904)
* Lucas Guillermo Castillo (1939-1946)
* Rafael Ignacio Arias Blanco (1952-1955)
* José Alí Lebrún Moratinos (1972-1980)

## Apezpiku laguntzaileak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oscar Schmidt

**Oscar Schmidt** (Natal, 1958ko otsailaren 16a-) brasildar saskibaloi jokalari izandakoa da, inoizko hoberenetarikoa. Hegaleko postuan jokatu zuen.

## Jokalariaren ibilbidea
### Klubekin
Besteak beste, Italiako Ligaren saskiratzailerik onena izan zen 7 aldiz (1984–1987, 1989, 1990, 1992). Italiako Kopa irabazi zuen 1988an. Izan ere, 1982 eta 1990 artean JuveCaserta taldean jokatu zuen, eta 1990–1993 Pallacanestro Pavian.

Halaber, Espainiako Ligaren saskiratzailerik onena izan zen 1994an (CB Valladolid).

### Selekzioarekin
Brasilgo selekzioan 5 aldiz jokatu zuen Olinpiar Jokoetan, eta horietatik hirutan saskiratzailerik onena izan zen. 

Markarik hoberena dauka Munduko Saskibaloi Txapelketaren historian, puntu gehien sartu duen jokalariarena (843 puntu 33 partidatan, 25.5 puntu partidako). Halaber, txapelketa haren 1978ko edizioan brontzezko domina lortu zuten.

## Kanpo estekak
*Schmidten profila FIBAren webgunean.
Kanadako saskibaloi selekzio nazionala

**Kanadako saskibaloi selekzio nazionala** herrialde haren ordezkaria da saskibaloiaren nazioarteko partidetan 1923tik.

1936ko Olinpiadetan zilarrezko domina lortu zuten, eta 2023ko Munduko Saskibaloi Txapelketan brontzezkoa.

Gaur egun, Kanada  6. postuan dago FIBAren munduko sailkapenean.

## Jokalari nabarmenak
* Shai Gilgeous-Alexander
* Dalano Banton

## Entrenatzaile nabarmenak
* Jordi Fernández
* Gordon Herbert

## Erreferentziak
## Kanpo loturak
*Webgune ofiziala.
Guarenasko elizbarrutia

**Guarenasko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren venezuelar elizbarrutia da. 1996ko azaroaren 30ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Guarenasn dago. Egun apezpikua Tulio Ramírez Padilla da.

## Ordinarioak 
* Gustavo García Naranjo (1996-2020)
* Tulio Luis Ramírez Padilla (2020-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Acarigua-Araureko elizbarrutia

**Acarigua-Araureko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren venezuelar elizbarrutia da. 2002ko abenduaren 27an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Acariguan dago. Egun apezpikua Gerardo Salas Arjona da.

## Ordinarioak 
* Joaquín José Morón Hidalgo (2002-2013)
* Juan Carlos Bravo Salazar (2015-2021)
* Gerardo Salas Arjona (2022-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
La Guairako elizbarrutia

**La Guairako elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren venezuelar elizbarrutia da. 1970eko apirilaren 15ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza La Guairan dago. Egun apezpikua Pablo Modesto González Pérez da.

## Ordinarioak 
* Marcial Augusto Ramírez Ponce (1970-1972​)
* Francisco de Guruceaga Iturriza (1973-2001)
* José de la Trinidad Valera (2001-2011)
* Raúl Biord Castillo (2013-2024)
* Pablo Modesto González Pérez (2025-)

## Apezpiku lagunkidea 
* Rafael Ramón Conde Alfonzo (1997-1999)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Petareko elizbarrutia

**Petareko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren venezuelar elizbarrutia da. 2021eko azaroaren 16an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Petareen dago. Egun apezpikua Juan Carlos Bravo Salazar da.

## Ordinarioak 
* Juan Carlos Bravo Salazar (2021-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Los Tequesko elizbarrutia

**Los Tequesko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren venezuelar elizbarrutia da. 1965eko uztailaren 23an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Los Tequesen dago. Egun apezpikua Alberto Valentín Castillo García da.

## Ordinarioak 
* Juan José Bernal Ortiz (1965-1980)
* Pío Bello Ricardo (1981-1995)
* Mario Moronta (1995-1999)
* Ramón Ovidio Pérez Morales (1999-2004)
* Freddy Fuenmayor Suárez (2004-2025)
* Alberto Valentín Castillo García (2025-)

## Apezpiku laguntzailea 
* Pío Bello Ricardo (1977-1981)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Longobardoak Italian: botere-lekuak (568-774)

**Longobardoak Italian: botere-lekuak (568-774)** () UNESCOk 2011ko ekainaren 25an Gizateriaren ondarea bezala izendatu zuen Italian dagoen multzo arkitektonikoa da. Honela azaltzen du UNESCOk:

## Ondareen zerrenda 
Hona hemen lekuen zerrenda:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ernz Beltza

**Ernz Beltza** (luxenburgeraz: *Schwaarz Iernz*, frantsesez: *Ernz noire*, alemanez: *Schwarze Ernz*) Luxenburgo zeharkatzen duen ibaia da, Grundhofen Sauer ibaiarekin bat egiten duena. Junglinster eta Mullerthal herrietatik igarotzen da. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ernz Zuria

**Ernz Zuria** (luxenburgeraz: *Wäiss Iernz*, frantsesez: *Ernz blanche*, alemanez: *Weiße Ernz*) Luxenburgotik igarotzen den ibaia da, Sauer ibaiarekin bat eginez Reisdorfen. Larochette, Medernach eta Ermsdorf herriak zeharkatzen ditu. Ibaiaren haranak ere ezaugarri nabarmen bat du: XIV. mendeko gaztelu biki bat du, Larochette gaztelua izenekoa. Izena ematen dio Vallée de l'Ernz udalerriari, 2012an Medernach eta Ermsdorfen fusioaren bidez eratua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ken McArthur

**Kennedy Kane McArthur** (1881eko otsailaren 10a - 1960ko ekainaren 13a) atletismoko atleta eta 1912ko Udako Olinpiar Jokoetako maratoiaren irabazle gisa da ezaguna.

## Biografia 
Dervock-en jaioa, Antrim konderrian, Irlandan, McArthur atleta itxaropentsu gisa aitortua izan zen nerabezaroan, baina ez zuen atletismo karrerarik egin 1901ean Hegoafrikara emigratu arte, 20 urte zituela.

1906an Johannesburgoko Polizian sartu ondoren, McArthur atletismoa serio hartzen hasi zen. Laster Transvaaleko erdi eta milia bateko txapelketak, bost miliako pistako txapelketa eta bi kros txapelketa nazional irabazi zituen.

McArthurrek bere lehen maratoia 1908ko denboraldiaren amaieran egin zuen, eta harrigarriki Charles Hefferon zilarrezko domina olinpikoa zena gainditu zuen. Milia bateko eta hamarreko txapelketa nazionalak ere irabazi zituen.

Stockholmeko Olinpiar Maratoia bero itogarripean egin zen. Hegoafrika ordezkatuz ekitaldian, McArthur eta bere taldekide Christian Gitsham elkarrekin egin zuten korrika, eta laster hartu zuten aurrea. Garaipenaren konfiantzaz, Gitsham ura hartzera gelditu zen,  McArthurek berarekin bat egingo zuela espero zuela, adostu bezala. Horren ordez, McArthurrek korrika jarraitu zuen, bien arteko aldea handituz eta Gitshamekiko 58 segundoko abantailarekin garaipen ziurra lortuz.

Hurrengo denboraldian, McArthurrek oina mindu zuen istripu batean eta atletismotik erretiratzera behartuta egon zen. Sei maratoi lasterketa egin zituen (Olinpiar Jokoetako maratoia barne) bere ibilbide osoan eta ez zuen bat ere galdu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ōnosato Daiki

(Tsubata, Ishikawa, 2000ko ekainaren 7a),  jaioa, Japoniako sumolari handia da. 2025eko maiatzean 75. *yokozuna* bihurtu zen. 1'92m-ko garaiera eta 191ko pisua du.

## Biografia 
Ishikawa prefeturan jaio zen eta eskolako lehen mailan sartu zen sumo taldean. 2016an Hakuhō Kopan eskolarteko mailako txapelduna izan zen. 2019an Kirol Zienztian Unibertsitatean sartu zen, unibertsitate hau sumo talde indartsua izateagatik da ezaguna. Urte hartan. dagoeneko maila absolutuan, *National Athletic Meet* sonatua irabazi zuen, txapelketa honetako bigarren borrokalari onena bihurtuz. Horrekin profesional izatera pasa zen eta Makushita tsukedashi zerrendak 15. postuan kokatu zen.

2022an Sumoaren Munduko Jokoetan hartu zuen parte Alabaman, Estatu Batuetan. 115 kilogramotik gorako pisuan aritu zen eta txapeldunordea izan zen. Kisenosato Yutaka *yokozunaren* gidaritzapean 2025eko maiatzaren 26an *yokozuna* bihurtu zen, sumo lehiaketako maila goreneko borrokalaria. Epaimahaiak sei minutu baino ez zituen behar izan aldeko erabakia hartzeko.

2024ko Japoniako itsasoko lurrikara gertatu zenean Ōnosato eta beste hainbat sumolari biktimak ikustera joan ziren eta urtarrileko biran bildutako dirua Hiroshi Hase gobernadoreari eman zioten ingurua berreraikitzen laguntzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eñaut Urkaregi

**Eñaut Urkaregi Sanz** (Larraul, ) txirrindulari gipuzkoarra da, pistan zein errepidean aritzen dena.

Pistan, 2025eko junior mailako Munduko txapelketan urrezko domina lortu zuen Madison proban  eta zilarrezkoa bakarkako jazarpen proban .

## Pistako palmaresa
**2025**
* 20px 15px Munduko madison txapelketa (junior)
* 2. 15px Munduko bakarkako Jazarpen txapelketan (junior)

## Errepideko palmaresa
**2024**
* 4. Espainiako erlojupeko txirrindularitza txapelketan (junior)
* 8. Gipuzkoako Itzulian
* 9. Iruñerriko Itzulian
**2025**
* Gipuzkoako Itzulia eta 4 etapa 
* Iruñerriko Itzuliko etapa 1
* Altsasuko Saria 
* Udaberri Saria (junior)
* Amaikak-Bat Saria
* Lierniko Proba
* 2. Espainiako errepideko txirrindularitza txapelketan (junior)
* 5. Europako erlojupeko txapelketan (junior)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Eñaut Urkaregi - *FirstCycling*
María Adela Bonavita

**María Adela Bonavita** (San José de Mayo, 1900eko azaroaren 4a – Montevideo, 1934ko maiatzaren 9a) uruguaitar poeta izan zen.

## Bizitza 
Bere bizitza laburrean liburu bat bakarrik argitaratu zuen, *Conciencia del canto sufriente* izenekoa, Pedro Leandro Ipucheren hitzaurrea zuena, eta bertan kalitate liriko handiko poesia jaso zuen. Bere poema kaleratu gabeen bilduma bat *Asir* aldizkarian argitaratu zen 1956an. Montevideoko kale batek bere izena darama.

## Lanak 
* *Conciencia del canto sufriente* (1928)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Magnus Muhrén

**Magnus Muhrén** (Skutskär, 1974ko azaroaren 4a) suediar bandy jokalari ohia eta gaur egun entrenatzailea da. Lau urtez jarraian Suediako bandy jokalari onena izendatu zuten.

## Ibilbide Profesionala 
Jaioterriko Skutskärs IF taldean hasi zen jokatzen eta Sandvikens AIK talde handiak fitxatu zuen 1993an. 1997an, 2000an, 2002an eta 2003an Liga irabazi zuen. 2000. urtean 55 gol sartu zituen, marka ikusgarria da. 2004an Errusiako Ligara joan zen.

2007an Sediara itzuli zen, berriz ere Sandvikens AIK taldera. 2010an bigarren mailako Gais Bandy taldeak fitxatu zuen eta lehen mailara igotzea lortu zuen.

### Suediako selekzioa 
Suediako selekzioa oso indartsua da eta Munduko Txapelketan urteko podiumean kokatzen da. Magnus Muhrének lau aldiz irabazi zuen Munduko Txapelketa. Guztira zazpi txapelketatan hartu zuen parte eta 42 gol sartu zituen 37 partidatan.

## Palmaresa 
### Sandvikens AIK 
* Suediako Liga (5): 1997, 2000, 2002, 2003, 2014
* Munduko Bandy Kopa (1): 2002
### Suediako selekzioa 
* Munduko Bandy Txapelketa (4): 1997, 2003, 2005, 2009

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ciriaco Jiménez Ugalde

**Ciriaco Jiménez Ugalde**, edo Giménez Hugalde, (Iruñea, 1828ko otsailaren 5a - Toledo, 1893) XIX. mendeko organo jotzaile, kapera maisu eta musikagile espainiarra izan zen. Juan María Gelbentzu eta Hilarión Eslavako ikaslea, Jakako, Valentziako eta, 1865etik, Toledoko katedraletako organista izan zen. Obra erlijiosoen egilea izan zen.

## Biografia 
1828ko otsailaren 5ean Iruñean jaioa, aita bera izan zuen solfeo-maisu, eta Jose Guelbenzu irakasle eta hiri horretako San Zernin elizako organistaren zuzendaritzapean ikasi zuen pianoa. Konposizio eta organoa ikasteari ekin zion, eta Madrilgo Kontserbatoriora trebatzera joan zen, Hilarion Eslavaren zuzendaritzapean. Garai hartan bi irakasgai horiek Eslavak ematen zituen. Ciriacok bietan bikain kalifikazioa lortu zuen. 

1857ko maiatzean, oposizioa gainditu ondoren, Jakako katedraleko maisu postua lortu zuen. 1861ean Valentziako eliza metropolitarraren oposizioa lortu zuen, eta 1865eko otsailean Toledoko Santa Maria Katedralaren oposizioa lortu zuen. 

## Obra 
Mezak, salmoak, errespontsuak, moteteak, salbeak, letania ugari sortu zituen. Antza, antzerki lanetarako musika ere prestatu zuen baina bere izenarekin sinatu gabe.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nosy Be

**Nosy Be**, aurrez **Nossi-bé** edota **Nosse Be**, Madagaskarko ipar-mendebaldeko kostaldean dagoen sumendi-uharte bat da. Gaur egun herrialdeko turismogune garrantzitsuena da. 2018ko erroldaren arabera 109.465 biztanle ditu. Uharteko hiri handiena Andoany da, 40.000 biztanle inguru ditu.

Madagaskarko Malgaxe hizkuntzan *Nosy Be* izenak "uharte handia" esan nahi du.

## Geografia 
Itxura borobildua badu ere kostaldea oso bihurria da, badia eta lurmutur ugari dituena. Hegoaldean Nosy Komba uharte txikia du. IParraldetik hegoaldera 24 kilometro neurtzen ditu eta ekialdetik mendebaldera 20 km. Azalera 320.02 km²-koa du.

Uharte bolkanikoa denez krater ugari daude eta hauetako 11 kraterretan aintzirak daude. Mendirik altuena Lokobe mendia da (450 m). 

## Historia 
Uharteko lehenengo biztanleak Antakarana eta Zafinofotsy leinuetajko kideak izan ziren eta ondoren Sakalava jendea etorri zen eta uharteko leinu ugariena bihurtu ziren. Beranduago iritsiko ziren inmigrante berriak Komore uharteetatik eta Indiatik.

XIX. mendearen hasieran Radama I.a erregeak Madagaskarren mendebalde guztia menperatu nahi izan zuen eta 1837an lortu zuen Sakalava Erresuma konkistatu zuenean. Handik gutxira, 1840an, frantziarrek eskuratu zuten Nosy Be uhartea eta Hell-Ville asentamendua eraiki zuten (gaur egungo Andoany). Frantziarrek **Assada** izena eman zioten uharteari. Azukre-kanabera landaketak egin zituzten eta Afrika ekialdetik langileak eraman zituzten. Mozanbikeko kanalean zuen kokapen estrategikoa mantzentzeko Mayotte uhartearekin batera administrazio berean ezarri zuten, eta Réunion eta Maurizio uharteekin batera frantziarrentzako kolonia garrantzitsua bihurtu zen. XIX. mendearen amaiera Madagaskarri lotu zitzaion.

## Ekonomia 
Historikoki azukre-kanabera landaketa handiak izan ziren Nosy Ben eta handik azukrea eta rona ekoizten zen. Gaur egun *Cananga odorata* landare usaintsua ustiatzen da, "Lurrinen uhartea" esan izan zaio horregatik.

Bestalde Madagaskarren turismoa gehien garatu zen tokia izan da.

## Azpiegiturak 
Fascene aireportua dago uhartean.

## Fauna 
Nosy Be uhartean soilik bizi diren animaliak *Microcebus mamiratra* ugaztun txikia, *Stumpffia pygmaea* munduko igel txikiena eta *Furcifer pardalis* pantera kamaleoia dira. Uhartearen inguruko uretan Omura baleak ohikoak dira.

## Pertsona ezagunak 
* Ferdinand Botsy (1940-2025), Ambanjako apezpikua
* Marie Christina Kolo (1989-), klimaren aktibista, ekofeminista

## Iruditegia 

Irudi:Ville de Nosy Be Hell ville, Madagascar.jpg|Andoany herria.
Irudi:Nosy Be Island when arriving from the sea (6).jpg|Kostaldea.
Irudi:A community in Nosey Be.jpg|Nosy Beko biztanleak.
Irudi:Nosy Be mouse lemur (Microcebus mamiratra) head.jpg|Microcebus mamiratra.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Saitō Makotoren gobernua

Saitō Makoto Japoniako lehen ministroa izan zen 1932tik 1934ra, tentsio politikoen areagotzeak, militarismoaren gorakadak eta gobernu zibilaren ahultzeak markatutako garaian. Bere agintaldia une kritiko batean iritsi zen, Inukai Tsuyoshi lehen ministroa 1932ko maiatzaren 15eko gertakarian hil ondoren, Japoniako Itsas Armada Inperialeko ofizial gazteek egina.

## Testuinguru orokorra 
* Japonia zilegitasun demokratikoaren krisi bat jasaten ari zen, politikan gero eta esku-hartze militar handiagoarekin.

* Herrialdea Asiako hedapen inperialean murgilduta zegoen, batez ere 1931n Mantxuriako inbasioaren ondoren, nazioarteko kritikak eragin zituena.

## Saitō Makotoren gobernua (1932–1934) 
1. Barne politika:

* Militarismoaren hazkundea: Saitōk gobernuaren kontrol zibila mantentzen saiatu bazen ere, militarren boterea nabarmen handitu zen. Ez zuen botererik edo borondaterik haiei aurre egiteko.

* Sistema parlamentarioaren hondatzea: Saitōren kabinetea "batasun nazionaleko gobernua" deiturikoa zen, baina errealitatean teknokratikoagoa zen eta alderdi politikoek baino interes militar eta burokratikoek menderatu zuten.

* Militarismoa moderatzen saiatu zen, baina nazionalistek bigunegia eta liberalek permisiboegia zela uste zuten.

2. Kanpo harremanak:

* Japonia ofizialki Nazioen Ligatik erretiratu zen 1933an, Mantxuriako inbasioaren nazioarteko gaitzespenari erantzunez.

* Horrek Japonia nazioarteko ordena liberaletik urrundu eta orientazio nazionalistago eta hedatzaileago baterantz aldatu zen.

* Bere gobernuak Mantxuriako okupazioa mantendu zuen, Mantxukuoko estatu txotxongiloa sendotuz.

3. Ekonomia eta gizartea:

* Japonia oraindik Depresio Handiaren ondorioak jasaten ari zen, nahiz eta gastu militarrari eta lurralde-hedapenari esker suspertzen hasi zen.

* Politika nazionalistak eta mobilizazio ideologikoa sustatu ziren, gizartea militarizazio gehiagorako prestatuz.

## Bere gobernuaren amaiera 
Saitõk 1934ko uztailean dimisioa eman zuen, Teijin eskandalua izeneko ustelkeria eskandalu baten ondoren, nahiz eta zuzenean inplikatuta ez egon. Bere erorketak tentsio politiko gero eta handiagoak eta aginte zibilaren hondatzea islatu zituen.

## Kabinetea 
## Kanpo estekak
Done Mikel Aralarkoaren irudia

**Done Mikel Aralarkoaren irudia**, Done Mikel Aralarkoaren santutegiko XVIII. mendeko erlikia-ontzi bat da, zilar gainberotuzkoa. Mikel goiaingerua irudikatzen du, hegoak zabalduta eta besoak goian, buruaren gainean gurutzea duela. Bertan, antzinako zurezko tailla bat gordetzen da: tradizioaren arabera, goiaingeruak berak leku horretan utzitako erlikia. Lignum crucis zatiak ere gordetzen ditu lanak, 1756. urtera arte santutegiko bolizko kutxa baren egon zirenak.

Azken ikerketek erakutsi dutenez, zurezko arimak altzifre gorriaren arrastoak ditu, jatorriz Palestinakoa eta gure aroko lehen mendean datagarria. edo azken epaiketaren arimak balantza batekin pisatzen. 

[thumb|[Mikel Gartziandia, Done Mikel Aralarkoaren santutegiko apaiza zenean, irudiari eusten.]]

## Zaharberritzeak 
### 1756ko zaharberritzea 
Zilarrezko estaldura XVIII. mendearen erdialdekoa da; Jose Iabar iruindar urregileak egin zuen. 1756ko apirilaren 23an, Juan Lorenzo Irigoien Dutari doktorearen aginduz eta lekukoen aurrean, zilarrezko soinekoa aldatu zioten, eta ustez antzinako iruditik falta ziren egurrezko hego, beso eta gurutze berriak jarri zizkioten. Aldi berean, San Migel Kaperako sagrarioko marfilezko kutxatila batean gordetzen ziren lignum Crucis-en zatiak gehitutako gurutze bat jarri zioten.

### 2017ko zaharberritzea 
2017an, aingeruaren gorputzaren eta hegoen zilar kaltetua zaharberritu zen, eta egungo irudiaren zurezko arima sakonki aztertzeko probestu zen, irudiak historian zehar izan duen itxura ikusteko.

Iruñean, Done Mikelen bisitaren helburu nagusia da katedralaren dedikazioaren urteko ospakizunera joatea (Pazkoko bigarren asteko asteartean). Gainera, egun horietan, eramaileentzako jardunaldi luzeetan, erlikia-ontzia hiriko laurogei erakunde baino gehiagotan hartzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gloria Thurn eta Taxiskoa

**Gloria Thurn eta Taxiskoa** (Stuttgart, Baden-Württemberg, Alemania, 1960ko otsailaren 23a) aristokrata, pertsonaia sozial eta ekintzaile katolikoa da. Printzesa ezkontidea da eta senar Juan Bautista Thurn eta Taxiseko XI. printzearen alarguna.

## Bizitza 
Sortzez Glauchau eta Waldenburgeko Gloria Schönburg kondesa jaio zen. Gurasoak Beatriz Széchenyi de Sárvár-Felsestimék kondesa eta Joaquín de Schönburg-Glachau kondea izan ziren. 

Baden-Württemberg-eko *Basoko Klaustroa* delakoan hezia izan zen, Santa Lioba Korteren Ahizpek zaindua.

1980. urteko maiatzaren 30ean Juan Bautista Thurn eta Taxiseko printzearekin ezkondu zen (1926-1990), eta handik aurrera Thurn eta Taxiseko printzesa bihurtu zen.

* María Teresa Thurn eta Taxiskoa (Ratisbona, Mendebaldeko Alemania, 1980ko azaroaren 28a).
* Isabel Thurn eta Taxiskoa (Ratisbona, Mendebaldeko Alemania, 1982ko martxoaren 24a).
* Alberto de Thurn eta Taxis (Ratisbona, Mendebaldeko Alemania, 1983ko uztailaren 24a), Thurn eta Taxiseko printze bezala 1990ean bere aitaren lekua hartu zuena.

Ezkondu baino lehen, Gloriak era guztietako lanak egin zituen Alemanian. 1980ko hamarkadan, Gloria *Punk* edo *TNT* *printzesa* bezala zen ezaguna, ezkondu ostean izan zituen jarduera sozial ugarietan izan zuen izaera eta jarrerarengatik.

## Kaleratutako lanak 
* *Unsere Umgangsformen. Die Welt der guten Sitten von A-Z* - Alessandra Borghese printzesarekin - (2000). ISBN 9783806875799
* *Gloria: Die Fürstin - Im Gespräch mit Peter Seewald* (2005). ISBN 9783453380004
* *Die Fürstin und der Kardinal* - Joachim Meisner kardinalarekin - (2008). ISBN 9783451298714

## Ohorezko goraipamenak 
* Alemaniako Errepublika Federaleko Merezimenduaren Ordenako ofiziala (2006/09/07).link=Archivo:GER_Bundesverdienstkreuz_3_BVK_1Kl.svg|50x50px
* San Gregorio Magnoren ordenako komendadora plaka (Vatikano Hiria, 2008/07/23).link=Archivo:Order_of_St._Gregory_the_Great.png|50x50px  
* Maltako Ordenako ohorezko eta deboziozko gurutze handia ( 2009/06/).link=Archivo:SMOM-gcs.svg|50x50px

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Thurn und Taxis Etxea eta Museoa (alemanez)
Cecilia Fajardo-Hill

**Cecilia Fajardo-Hill** (Venezuela, XX. mendea) historialaria da, eta erakusketa komisario venezuelar-britainiarra da, Latinoamerikar arte garaikidean espezializatua dagoena. Ezaguna da *Radical Women: Latin American Art 1960-1985* 2017ko erakusketarengatik, zeinetan eremu esperimentaleko emakume artisten lanak biltzen dituen.

## Bizitza 
### Ikasketak 
1985. urteean Artearen Historiako gradua jaso zuen Andeetako Unibertsitateko Humanitate Fakultatean (Merida, Venezuela). 1993. urtean graduondoko diploma lortu zuen Arte eta Arkitektura britainiar eta europarrean. PhD da Artearen Historian, Essex-eko Unibertsitatean, 1993. urtean, eta XX . mendeko Artearen Historiako magisterra Courtauld Arte Institutuan, 1994. urtean. Bi tituluak Ingalaterran lortu zituen. 

### Ibilbidea 
2017. urtean *Radical Women: Latin American Art 1960-1985* izeneko erakusketarekin egin zen ezagun, eremu esperimentaleko emakume artisten lanak biltzen dituen erakusketa. Ameriketako Estatu Batuetako Los Angeleseko Hammer Museum-ek antolatu zuen, Getty Fundazioaren eta bere Pacific Standard Time: LA/LA programaren babesarekin. Andrea Giunta arte argentinarreko ikerlariarekin batera ondu zuen erakusketa.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Monica Kupfner
* Paola Antonelli
## Kanpo estekak
Béla Wenckheim

**Béla von Wenckheim** baroia (Körösladány, 1811ko otsailaren 16a – Budapest, 1879ko uztailaren 7a) hungariar noblea, lurren jabea eta politikaria izan zen. Hungariako lehen ministroa izan zen 1875ean.

Austria-Hungariako familia aberats batean jaio zen, Frankonian jaioa eta Arpad dinastiaren ondorengoa.

Alderdi Liberaleko kide, diputatu, Magnateen Ganberako kide eta Barne ministro (1867 eta 1871-1879) izan zen.

Hungariako lehen ministroa izan zen 1875eko martxoaren 2tik urriaren 20ra.
Leonor Habsburgo-Lorenakoa

**Eleonore Maria del Pilar Iona Christina Jelena** edo **Eleonore von Habsburg-Lothringen**, ezagunagoa **Eleonore Habsburg** izenez (Salzburgo, Austria, 1994ko otsailaren 28a) modelo eta diseinatzailea da eta Habsburgo-Lorena etxeko kidea.

## Bizitza 
Leonor Habsburgo-Lorenakoa 1994an jaio zen Salzburgon, Austriako hiri handienetako batean. Gurasoak Karlos Habsburgo-Lorenako artxidukearen (Habsburgo-Lorena etxeko buru eta politikaria) eta Frantzeska Anne Dolores *Freiin* Thyssen-Bornemisza de Kászon et Impérfalva baronesaren (Thyssen-Bornsen familiako kidea. Amaren aldeko aitona-amonak Hans Heinrich Thyssen-Bornemisza baroia eta Fiona Frances Elaine Campbell-Walter dira. Bere aitona-amonak Oton Habsburgoko artxidukea, Austriako Printze Oinordekoa eta Saxonia-Meiningen-eko Regina Saxonia-Meiningengo printzesa izan ziren. Bere aitaren aldeko birraitona-birramonak Karlos I.a Austriakoa eta Zita Borboi-Parmakoa izan ziren, hurrenez hurren, Austriako azken enperadorea-enperatrizak izan zirenak. Habsburgo Gstaad-eko eskola pribatu batean izan zen Londresko European Business School eskolan zuzenbidea ikasi aurretik. Habsburgok modelo lanak egiten ditu eta Dolce & Gabbanaren kanpaina eta desfileetan agertu da. Adingabea zen bitartean edateagatik atxilotu zuten Coachellan, baina beranduago heldua zela baieztatu zuten eta ez zuten haren aurkako kargurik aurkeztu. Bere neba auto lasterketetako korrikalari jardun du, Fernando Zvonimir Habsburgo-Lorrenakoa. 

### Ezkontza eta ondorengoka 
2017. urtean, Habsburgok Jérôme d'Ambrosio lasterkari belgikarrarekin hasi zuen harremana. 2020ko uztailaren 20an ezkondu ziren Monakoko Erregistro Zibilean. Bere lehen semea, Otto, 2021eko urriaren 20an jaio zen.

## Tituluak eta estiloak 
Habsburgok ez ditu *Austriako artxidukesa* eta Hungariako, Bohemiako eta Kroaziako errege-printzesa titulu inperial tradizionalak erabiltzen, austriar, hungariar, txekiar edo kroaziar gobernuek ez baitituzte aintzatesten. Batzuetan titulu horiek gizartean eta literatura genealogikoan aipatzen dituzte, baina titulu horiek ez dira legezkoak Austriar Inperioa desegin zenetik eta bere aitonak, Oton Habsburgo-Lorenakoak, ofizialki tronu austriarrari uko egin zionetik 1961. urtean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bvlgari

**Bvlgari** bitxi eta luxuzko produktuen (bitxiak, erlojuak, lurrinak, larruzko produktuak eta ostalaritza produktuak) marka italiarra da, LVMH konglomeratu frantsesaren parte dena. 1884an Erroman (Italia) sortu zen enpresa bitxi-denda gisa ospetsu bihurtu zen, nahiz eta denborarekin bere produktu sorta handitu den erlojuak, poltsak, lurrinak, osagarriak eta hotelak barne hartzeko.

## Izenaren jatorria 
Izena Bvlgari bezala idatzi ohi da latinezko alfabeto klasikoan (non V = U) eta Sotirios Vulgaris konpainiaren sortzaile greziarraren abizenetik du jatorria (grezieraz: Σωτήριος Βούλγαηρ, ˈvulɣaris ahoskatua], italieraz: Sotirio Bulgari 1857–1932).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sisowath

**Sisowath** (, Banteay Meanchey probintzia, 1840ko irailaren 7a – Phnom Penh, 1927ko abuztuaren 7a) Kanbodiako erregea izan zen 1904tik hil zen arte.

Ang Duong erregearen semea eta Norodom erregearen anaia izan zen. Sisowath jaio zenean, Kanbodia Siam eta Vietnamen mende zegoen. Sisowath bere anaia Norodomekin batera Bangkoken hezi zen eta 1860an Kanbodiara itzuli zen bere aita hil zenean. Norodomen tronurako sarbidea babestu zuen, baina frantsesek Kanputxea menderatzeko eta protektoratua deklaratzeko aprobetxatu zuten matxinada bat gertatu zen.

Errege Kontseiluak Sisowath errege izendatu zuen 1904an, Norodom hil ondoren. Hil zen arte izan zen errege, Frantziako agintari kolonialekin lankidetzan.

## Genealogia
Ciudad Bolívarko artxidiozesia

**Ciudad Bolívarko artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren venezuelar artxidiozesia da. 1790eko maiatzaren 20an ezarri zen Guayanako elizbarruti gisa, 1953ko urtarrilaren 2an Ciudad Bolívarko elizbarrutia izena hartu zuen eta 1958ko ekainaren 21ean artxidiozesi mailara igo zen. Artzapezpikuaren egoitza Ciudad Bolívarren dago. Egun artzapezpikua Ulises Antonio Gutiérrez Reyes da.

## Ordinarioak 
### Guayanako apezpikuak 
* Francisco de Ibarra (1791-1798)
* José Antonio García Mohedano (1800-1804)
* Mariano de Talavera y Garcés (1828-1842)
* Mariano Fernández Fortique (1841-1854)
* José Manuel Arroyo y Niño (1856-1884)
* Manuel Felipe Rodríguez Delgado (1885-1887)
* Antonio María Durán (1891-1917)
* Sixto Sosa Díaz (1918-1923)
* Miguel Antonio Mejía (1923-1947)
* Juan José Bernal Ortiz (1949-1953)

### Ciudad Bolívarko apezpikua 
* Juan José Bernal Ortiz (1953-1958)

### Caracasko artzapezpikuak 
* Juan José Bernal Ortiz (1958-1965)
* Crisanto Darío Mata Cova (1966-1986)
* Medardo Luis Luzardo Romero (1986-2011)
* Ulises Antonio Gutiérrez Reyes (2011-)

## Apezpiku laguntzaileak 
* Tomás Enrique Márquez Gómez (1963-1966)
* Francisco de Guruceaga Iturriza (1967-1969)
* José de Jesús Núñez Viloria (1982-1987)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kırşehir

**Kırşehir**, antzinean **Macissus** () hiri erromatarra eta, ondoren, **Justinianopolis** (), izen bereko barrutiaren hiriburua da, Turkiako Erdialdeko Anatolia eskualdean. Kırşehir probintziaren burua da baita ere. 2023an 162.989 biztanle zituen.

## Historia 
Kırşehir hiriak historia luzea du. Lehen aztarnak hitita herrikoak dira. Erromatar Inperioan, hiriak Macissus izena hartu zuen eta, bizantziar enperadore Justiniano I.ak (527-565) berreraiki zuenean, Justinianopolis izena hartu zuen. Bizantziar domeinua amaitu arte mantendu zen azken izen hori. Turkiarrek 1071n hartu zuten hiria eta gaur egungo izena eman zioten. Turkieraz, "Kır Şehri" k "esteparen hiria" esan nahi du. Angorako Valierri otomandar sanjak baten hiriburu bihurtu zen, 8.000 biztanle zituena.

XIX. mendean,  Kırşehir Ankarako sanjakarekin bat egin zuen. 1921. urtean, bere probintziako hiriburu bihurtu zen. Mustafa Kemal Atatürkek 1921ean eta 1931n bisitatu zuen hiria.

1954ko maiatzaren 30ean, Nevşehir barrutia bihurtu zen. Ondoren, Kırşehir probintziako hiriak hirutan banatu ziren: Ankara, Yozgat eta Nevşehir. 1957an, Kırşehir berriz ere probintzia bihurtu zen.

## Iruditegia 

Fitxategi:Kirsehir aerial view.jpg|Kırşehir ikuspegia zerutik.
Fitxategi:Ahi_Evran_Mosque_-_panoramio_(1).jpg|Ahi Evranen hilobia aurretik ikusita.
Fitxategi:Cugun.jpg|Cügün (Cogun) aintzira.
Fitxategi:Üçayak Gesamt.jpg|Üçayak eliz bizantinoaren erorkinak.
Fitxategi:Kentpark_at_Night_-_panoramio.jpg|Hiria gauez.
Fitxategi:Özbağ-Kırşehir_Merkez-Kırşehir,_Turkey_-_panoramio.jpg|Özbağeko meskita berriaren eraikuntza.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Hiriko webgune ofiziala.
Maturíngo elizbarrutia

**Maturíngo elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren venezuelar elizbarrutia da. 1958ko maiatzaren 24an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Maturínen dago. Egun apezpikua Enrique Pérez Lavado da.

## Ordinarioak 
* Antonio José Ramírez Salaverría (1958-1994)
* Diego Padrón Sánchez (1994-2002)
* Enrique Pérez Lavado (2003-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Coroko artxidiozesia

**Coroko artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren venezuelar artxidiozesia da. 1922ko urriaren 12an ezarri zen elizbarruti gisa eta 1998ko azaroaren 23an artxidiozesi mailara igo zen. Artzapezpikuaren egoitza Coron dago. Egun artzapezpikua Víctor Hugo Basabe da.

## Ordinarioak 
### Coroko apezpikuak 
* Lucas Guillermo Castillo (1923-1939​)
* Francisco José Iturriza (1939-1980)
* Ramón Ovidio Pérez Morales (1980-1992)
* Roberto Lückert León (1993​-1998)

### Coroko artzapezpikuak 
* Roberto Lückert León (1998​-2016)
* Mariano José Parra Sandoval (2016-2023)
* Víctor Hugo Basabe (2023-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak