open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hidra (Grezia)

**Hidra uhartea** (grekeraz Ύδρα) Saroniko Golkoko uretan dagoen Egeo itsasoko uhartea da, Atenastik hegoaldera dago, Argolidako penintsularen parean, Saronikoko eta Argolikoko golkoen artean. Peloponesotik bereizten du Hidrako itsasarteak. Hidra udalerria ere bada, uharte osoa hartzen duena, biztanlez hutsik dauden Dokos eta Agios Georgios uharteekin batera.

## Kanpo estekak
Carlos Arreola

**Carlos Alberto Arreola Rodríguez** (1995eko martxoaren 4a) Mexikoko futbolaria da, Ascenso MX taldeko Coras de Nayarit taldeko atzelari eta defentsako erdilari gisa jokatzen duena, Club Atlas de Guadalajara-k lagatuta. 

## Ibilbidea 
### Atlas 
Arreolak 2011n hasi zuen bere ibilbidea Atlasekin, bigarren eta hirugarren mailetako filial taldeetan jokatuz.

2015eko otsailaren 20an, Arreolak bere debuta ofiziala egin zuen Atlasekin, Club Santos Lagunaren aurkako partida batean. 66 minutu jokatu zituen eskuineko atzelari gisa 4ko lerroan, Estadio Coronan ospatutako partidan Atlasek 0-1 irabazi zuen.

### Tampico Madero 
2016ko ekainaren 8an, Tampico Maderok Arreola fitxatu zuen Club Atlas-ek lagatuta.

### U. de C. 
2017an, Arreolak Loros UdeCrekin sinatu zuen Atlasetik lagatuta.

## Nazioarteko ibilbidea 
Arreola 2013an deitu zuten Mexikoko U18rako.  Geroago, 2015eko FIFA U-20 Munduko Txapelketan parte hartu zuen Mexikoko 20ko taldean parte hartu zuen. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Carlos Arreola Liga MXn
*
Sergei Botkin

**Sergei Petrovitx Botkin** (; 1832ko irailaren 17agreg. /irailaren 5ajul. - 1889ko abenduaren 24agreg./abenduaren 12ajul.) errusiar mediku, terapeuta eta ekintzaile ezaguna izan zen, Errusiako zientzia eta hezkuntza mediko modernoaren sortzaileetako bat. Errusiako medikuntzan sartu zituen triajea, anatomia patologikoa eta post mortem diagnostikoak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Juan Ignacio Basaguren

**Juan Ignacio Basaguren García** (1944ko uztailaren 21a -) Mexikoko futbolari profesional ohia da.

## Karrera 
Basagurenek Atlante FC taldean jokatu zuen 1970eko 71ko Lehen denboraldian. 

Basaguren Mexikorekin lehiatu zen 1968ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1970eko FIFA Munduko Txapelketan. 1970ean, Munduko Txapelketako partida batean gola lortu zuen lehen ordezko jokalaria izan zen, El Salvadorren aurka. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Juan Ignacio Basaguren – FIFA competition record (archived)
* Juan Ignacio Basaguren at National-Football-Teams.com
Alberto García Aspe

**Alberto García Aspe Mena** (1967ko maiatzaren 11) Mexikoko futbolari profesional ohia da, erdilari gisa jokatu zuena. Mexikoko selekzioko itxura guztietako liderretako bat da. 109 partidatan parte hartu zuen, guztira 21 gol sartuz. Horrez gain, hiru Munduko Futbol Txapelketetan jokatu ditu.

## Ibilbidea 
García Asperen karrera 1984an hasi zen UNAMekin, Pueblaren aurka 4-1 irabazita debutatu zuen. García Aspe UNAM Pumas, Necaxa, Argentinako River Plate, América eta Puebla taldeetan jokatu zuen. Profesional mailan hiru nazio txapelketa irabazi zituen, UNAM Pumas (1991) eta Necaxarekin (1995, 1996). Orotara, García Aspek 518 partida jokatu zituen, 142 gol sartu zituen eta 51 asistentzia eman zituen Mexikoko Lehen Mailan; lehiaketan bere azken agerraldia Moreliaren aurka 5-2 galdu zuen.

## Nazioarteko ibilbidea 
García Asperen nazioarteko debuta 1989ko otsailaren 21ean izan zen, Guatemalaren aurka 2-1eko garaipen ikusgarrian. 109 partidatan parte hartu zuen, guztira 21 gol sartuz. Horrez gain, Munduko Futbol Txapelketako hiru txapelketatan jokatu zuen: 1994, 1998 eta 2002 .  1994an behin sartu zuen Bulgariaren aurka eta beste behin 1998an Belgikaren aurka, biak penalti jaurtiketetatik. 2002ko Munduko Futbol Txapelketan, García Aspe partida bakarrean agertu zen, hamabi minutu jokatu zituen Estatu Batuen aurka final- zortzirenetako porrotean.

## Karrera ostekoa 
García Aspe UNAMeko exekutiboa zen.  Gaur egun Fox Deportes-ko iruzkintzailea da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Beto García Aspe Webgunea
* Alberto García Aspe 
* Nazioarteko estatistikak rsssf-n
Hidra (Norvegia)

**Hidra** (1918. urtera arte *Hitterø* idatzia) Agder konderriko uharterik handiena da, Norvegian.  20,8 kilometro koadroko Flekkefjordeko udalerrian dago, kostalde norvegioar kontinentalaren hegoaldean. 

## Geografia eta populazioa 
Kontinentetik banatzen dy Hidrasund itsasarteak, 350 metro zabal, denak eta Listafjorden fiordoak.  2007an, Norvegiako Gobernuak itsaspeko tunel bat eraikitzeko aukera aztertu zuen, uhartea kontinentearekin transbordadorerik gabe lotzeko, baina onura txikirako garestiegitzat jo zen.

Uharteak 500 bizilagun inguru zituen 2015ean, gehienak Kirkehavn mendebaldeko herrian bizi dira, uharteko eliza dagoen tokian.  Uhartearen hegoaldeko beste herrixka da Rasvåg. Azken toponimo honek halaber bertako fiordo txiki bat izendatzen du, zeinak uhartea bi alderditan bereizten duen.

Uhartea Hidra udalerri zaharraren erdigunea zen, 1893tik 1965era artean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nive Nielsen

**Nive** **Nielsen** kantautore eta aktore inuka da, Groenlandiako Nuuk hirikoa. *The Deer Children* taldean jotzen du.

## Diskografia 
### Albumak 
* 2012 – *Nive* *Sings!* 
* 2015 – *Feet First* 

## Filmografia 
### Filmak 
* 2005 – *The New World*
* 2019 – *Togo*

### Telebista 
* 2018 – *The Terror* 
* 2021 - *The North Water*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ethon

Greziar mitologian, **Ethon** (; ), **Kaukasoko arranoa** edota **Prometeoren arranoa** ere deitua, Ekidna eta Tifonen seme-alaba zen arrano beltz erraldoia izan zen.

Zeus jainkoak, Olinpo menditik sua lapurtzeagatik, Prometeo titana Kaukasoko mendietako harresi batera kateatu zuen. Egunez, Ethonek Prometeoren gibela jaten zuen eta, gauez, organoa birsortzen zen. Zigorrak Heraklesek arranoa hil eta gatibua askatu zuen arte iraun zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Epepeotes meleagris

***Epepeotes meleagris*** Epepeotes generoko kakalardo Cerambycidae familiakoa da, Lamiinae subfamiliakoa. Pascoe ikerlariak 1866an zientifikoki deskribatu zuen. Indonesian (Sulawesin eta Moluketan) banatzen da. 28 milimetroko luzera neurtzen du. Hegaldia otsailan, martxoan, maiatzan eta uztailan egiten dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
We Are Lady Parts

***We Are Lady Parts*** () britainiar sitcoma da, Nida Manzoorrek sortua, idatzia eta zuzendua. Emakume musulmanez osatutako punk rock talde bateko kideen bizipenak kontatzen ditu. Telesaila Londresen kokatua dago. 2021eko maiatzaren 20an estreinatu zen.

## Sinopsia 
Amina tradizio musulmanean kateatuta dabil, amodio erromantikoari eta ezkontzeko desirari uko egin ezinik. Gitarra irakaslea den arren, agertokira igotzearen beldur da, eta bere bizitza hankaz gora jarriko dute musika talde bat osatu nahi duten lau neska grinatsuk.

## Pertsonaiak 
* Amina (Anjana Vasan), mikrobiologiako doktorego ikaslea, Lady Parts taldeko gitarra-jotzailea
* Saira (Sarah Kameela Impey), Lady Parts taldeko abeslari nagusia eta gitarra-jotzailea
* Ayesha (Juliette Motamed), Lady Parts taldeko bateria
* Bisma (Faith Omole), Lady Parts taldeko baxu-jotzailea
* Momtaz (Lucie Shorthouse), Lady Parts taldeko managerra
* Noor (Aiysha Hart), Aminaren lagun mina
* Ahsan (Zaqi Ismail), Ayesharen neba eta Aminak gustuko duen mutila
* Abdullah (David Avery), Sairaren mutil-laguna
* Seema (Shobu Kapoor), Aminaren ama
* Zarina (Sofia Barclay), *influencerra* eta aldizkari bateko zuzendaria

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Emmanuel Arriaga

**Emmanuel Arriaga Pérez** (Taxco de Alarcón, Guerrero, 1991ko otsailaren 1) futbolari profesional mexikarra da, eta gaur egun Potros UAEMentzat jokatzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hugo Ayala

**Hugo Ayala Castro** (1987ko martxoaren 31) Mexikoko futbolari profesionala da, Ligako MXko Tigres UANL taldean erdiko atzelari gisa jokatzen duena.

## Ibilbidea 
### Atlas 
Hugo Ayalak Atlasekin hasi zuen bere ibilbide profesionala. 2006an debutatu zuen ofizialki titular gisa CD Guadalajararen aurka. Atlasek 3-1 galdu zuen arren, sarritan erabilitako ordezko bihurtu zen denboraldia amaituz. Hurrengo denboraldian defentsarako talentu handia erakusten hasi zen eta Atlasen defentsako hamaikakoan titular bihurtu zen, Atlas final-laurdenetaraino eraman zuen Club Américaren aurka, baina galdu egin zuen (7-4) emaitzarekin. Atlasen bere ibilbidean zehar ordezko gisa erabili zuten gehienbat Ricardo La Volpe Atlaseko entrenatzaile gisa hartu zuten arte. Orduan hasi zen La Volpe Ayalengan konfiantza izaten, eta Atlaseko titular eta kapitain bihurtu zuen Ayala. Orduan Tigresek Ayalarekiko interes handia ikusi ondoren bere klub berria Tigres izan zen

### Tigres UANL 
2010ean, Tigres UANLera iritsi zen eta 2011rako lehen atzelari titular zen Juninhorekin batera, biak Apertura 2011 txapelketako jokalari giltzarriak. Ayala 2011ko Aperturako Denboraldiko defendatzaile onena izendatu zuten Jorge Torres Nilo taldekidearekin batera. Ayala, 2011. urtetik Tigres-en hasarazle bat, gero txapeldun izango da taldearekin 2015eko Apertura, 2016ko Apertura eta 2017ko Apertura denboraldietan, eta, gainera, 2015ko Libertadores Kopa hartuko du.

## Nazioarteko ibilbidea 
2018ko maiatzean, Mexikoko 28 gizonen lehen eskuadroian izendatu zuten Ayala Errusiako Munduko Txapelketarako, eta, azkenik, ekainaren 4an ezagututako 23 gizonen azken zerrendan sartu zuten. Alemaniaren aurkako taldearen hasierako etapan agertuko zen, non Mexikok 1–0 irabazi baitzuen, eta Brasilek final-zortzirenetan galdu baitzuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ramón Arriaga

**Ramón Eduardo Arriaga Tabares** (Zapopan, Jalisco, 1990eko ekainaren 15a) **Ramón Arriaga**, Mexikoko futbol-elkarteko jokalari profesionala da, eta gaur egun Reynosa F.C.-rentzat jokatzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jacek Malczewski

**Jacek Malczewski** (Radom, Batzarreko Polonia, Errusiar Inperioa, 1854ko uztailaren 15a - Krakovia, 1929ko urriaren 8a) poloniar margolaria izan zen.

17 urterekin Krakoviara joan zen eta 1872an hezkuntza artistikoa jasotzen hasi zen. Besteak beste, Jan Matejkoren eskolak jaso zituen. 1876an Parisera joan zen urtebetez bere artea hobetzera. 1885etik 1916ra Paris, Munich eta Viena aldizka bisitatu zituen, Italia, Grezia eta Turkiara bidaiatu zuen eta espedizio arkeologikoetan parte hartu zuen.

Polonia Gaztea mugimendu patriotikoko kide izan zen eta poloniar sinbolismoaren aitatzat hartzen da. Garaiko estiloa Poloniako martirioaren gai historikoekin, independentziarako ideal erromantikoekin, greziar eta kristau mitologiarekin, ipuin herrikoiekin eta naturarekiko maitasunarekin uztartu zuen.

Rafał Malczewski  margolariaren aita izan zen.

## Iruditegia 

Malczewski melancholia.jpg|*Melankolia*, 1894
Jacek Malczewski, Hamlet Polski - Portret Aleksandra Wielopolskiego.jpg|*Hamlet poloniarra. Aleksander Wielopolskiren erretratua*, 1903
Malczewski Jacek Chrystus i Samarytanka 2.jpg|*Kristoa eta emakume samariarra putzuan*, 1910
Malczewski Jacek Tobiasz i Parki.jpg|*Tobias eta Parkak*, 1912
Malczewski Jacek Pokusa fortuny.jpg|*Zoriari buruzko tentazioa*, 1904
Malczewski Jacek Portret kobiety.jpg|*Bakante*, ca. 1907
Bledne kolo.jpg|*Gurpil zoro*, 1895-1897
Malczewski wigilia na syberii.jpg|*Bijilia Siberian*, 1892, 
Malczewski Jacek Ojczyzna.jpg|*Aberria*. Maria Balen erretratua, 1903
Malczewski_Thanatos.jpg|*Thanatos*, ca. 1899
Jacek Malczewski - Portret Władysława Reymonta.jpg|*Władysław Reymonten erretratua*, 1905
Malczewski Prisoners.jpg|*Presoak*, 1883
Malczewski Self-portrait with violin.jpg|*Autoerretratua biolinarekin, 1908
Lwowska Galeria Sztuki - Jacek Malczewski - Christ and the Samaritian Woman.jpg|*Kristoa eta emakume samariarra*, 1912
Jacek Malczewski - Preludium 1918.jpg|*Preludium*, 1918
Malczewski Jacek Wiosna.jpg|*Udaberria'', 1909

## Kanpo estekak
Hidra (argipena)

**Hidra** izenak hainbat adiera du:

* **Hidra**, hidrozoo mota bat, Hydra generoko animalia knidarioa.
* **Hidra**, Greziako uhartea eta udalerria ere bai.
* **Hidra**, Norvegiako uhartea.
* **Hidra**, Pluton planeta nanoaren satelitea.
* **Hidra** edo **Hydra** konstelazioa, asterismo bat.
* **Lernako Hidra**, greziar mitologiako munstro bat, buru anitzekoa.

Ikus, halaber:
* Hydrus, konstelazioa.
* Hidrato, kimikako terminoa.
* Hidrozoo.
Valentín Arredondo

**Valentín Arredondo** (Ahome, Sinaloa, 1989ko otsailaren 13a) Mexikoko futbolari profesional erretiratua da, Ascenso MXko Murciélagos taldean jokatu zuena.

## Kanpo estekak
Daniel Arreola

**Daniel Arreola Argüello** (1985eko urriaren 8a -) atzelari gisa jokatu zuen futbolari profesional ohia da.

## Ibilbidea 
### Atlante 
Arreolak 2008ko Apertura 2008ko denboraldiko hasierako partidan debutatu zuen, 54. minutuan ordezko gisa sartuz, Atlantek Deportivo Toluca irabazi zuen 2-1. Urte bereko azaroaren 12an sartu zuen bere lehen gola Tecos UAGen aurka 3-1 irabazita.

### Atlas 
2016ko ekainaren 8an, Atlasek Arreolaren fitxaketa ofiziala egin zuen Apertura 2016rako. 

## Nazioarteko ibilbidea 
### Mexikoko selekzioa 
Bere nazioarteko lehen agerraldia 2010eko martxoaren 17an izan zen, Mexikoko selekzioarekin, Torreónen Ipar Koreari 2-1 irabazita.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Julio César Armendáriz

**Julio Cesar Armendariz Hernandez** (Monterrey, Nuevo León, Mexiko, 1962ko apirilaren 13a ) Mexikoko futbolari ohia da, erdilari gisa jokatu zuen eta bere lehen eta azken taldea Santos Laguna izan zen.

2010ean, "ohorezko gudari" izendatu zuten, Santos Lagunaren historiako futbolari onenei ematen zaien aintzatespena.

## Ibilbidea 
Futbolean egin zituen lehen urratsak Tigres klubarekin egin zituen, Fuerzas Basicas-ekin jokatu zuen, eta, bere aukera hurbiltzean, hainbat talderi eman zioten, El Charro Lara Santoseko teknikariak harengatik joan eta Laguna taldean sartu zuen arte. 1984-1985 denboraldiaren erdialdean iritsi zen talde zuriberdera.

Jokalari profesional gisa erretiratu ondoren, Santos Lagunako Fuerzas Basicas-en entrenatzaile izan zen 1993 eta 1997 bitartean. Aulkian egin zuen ibilbideak Durangoko Alakraneetako Zuzendaritza Teknikoa ere hartzen du, 2001ean desagertutako "A" Lehen Mailan; Tijuana Klubean lan egin zuen Wilson Graniolattiren laguntzaile tekniko gisa 2007 eta 2009 artean, eta, ondoren, Toluca Deabru Gorriekin 2012an. Bi urtez zuzendu zuen Santos Lagunako 20 urtez azpiko taldea, eta 2013ko hasierako txapelketaren txapelketa lortu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hidra (zoologia)

**Hidrak** *edo **Hydra*** generoko izakiak Hydridae familiako hidrozoo generoa dira, ur gezetan bizi direnak. Milimetro gutxi batzuetako neurriak dituzte, eta zelula urtikatzailez betetako garroekin harrapakin txikiak harrapatzen dituzten harrapariak dira. Birsortzeko ahalmen harrigarria dute, eta sexu ugaleketa asexuala nahiz sexuala erabil dezakete hermafroditak baitira.

## Deskribapena 
Knidario guztiek bezasla simetria erradiala dute eta mesoglea gelatina-itxurazko batek bereizitako bi zelula-geruza baino ez dituzte; kanpoko geruza ektodermisa da eta barruko geruza gastroderma. Oro har, hidrek milimetro gutxi batzuk dituzte, 1 mm-tik 20 mm-ra, guztiz zabalduta daudenean. Gorputz tubularra dute, disko basala izeneko oin itsaskor batez bukatua. Diskoko guruin-zelula basalek krokadura likido bat jariatzen dute, eta likido horrek ematen dizkio propietate itsasgarriak. Gorputzaren mutur librean, aho irekidura dago, garro mehe mugikorrez inguratua, zeinak izan daitezke bakar batetik hamabi garro arte.

Generoko zenbait espezie dira:

** *Hydra carnea*
** *Hydra circumcincta*
** *Hydra hymanae*
** *Hydra littoralis*
** *Hydra magnipapillata*
** *Hydra oligactis*
** *Hydra oxycnida*
** *Hydra polymorphus*
** *Hydra sendoa*
** *Hydra sinensis*
** *Hydra utahensis*
** *Hydra viridissima*
** *Hydra vulgaris*
** *Hydra zhujiangensis*

## Kanpo estekak
María Gay

**Maria Lourdes Pichot i Gironès** (edo Pitchot eta Gironès), artistikoki **Maria Gay** bezala ezaguna (Bartzelona, 1876ko ekainaren 12a &ndash; New York, 1943ko uztailaren 29a), jatorri katalaneko mezzosopranoa izan zen.

Ramón Pichot i Gironès margolariaren arrebak Joan Gay i Planella konpositorea ezagutu zuen Kataluniako Orfeoian, eta harekin ezkondu eta bakarlari gisa aritu zen, María Gay izen artistikoa hartuta. XIX. mendearen amaierako Bartzelonako artista modernisten taldeko kide izan zen senarrarekin, Kataluniako Musika Erakundearen kontzertuetan, Katalunia Berriko abesbatzan eta Bartzelonako Ateneoan kantatuz. 

Josep Maria Jordánen eta Morera maisuaren zarzuela batekin egin zuen debuta antzokian. Ikasketa gehiago egin zituen Bruselan, eta 1902an egin zuen debuta Théâtre de la Monnaie zentroan. Harrezkero arrakasta handia lortu zuen Europan (Londres, 1906; Paris, 1906; Milan, 1906, etab.), batez ere Carmen operarekin, 1928an Bartzelonako Lizeoan kantatu zuenarekin. Kuban ere arrakasta izan zuen, Habanako Antzoki Nazionaleko kontzertua azpimarratuz. 1908an New Yorken finkatu zuen bere egoitza, eta Metropolitan Opera House antzoki estatubatuarrean abestu zuen. Juan Gaygandik banandu zen eta 1913an Giovanni Zenatello enpresaburu eta tenorearekin ezkondu zen. Bera izan zen Veronako Jaialdian ikuskizunak hasi zituena , eta harekin 1927an New Yorken kantu-akademia bat ireki zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpoko estekak
Jorge Aparicio (mexikar futbolaria)

**Jorge Aparicio Estrada** (Mexiko Hiria, 1989ko maiatzaren 27a) mexikar futbolari profesionala da, Ascenso MXko Sonora taldean jokatzen duena, Celayatik lagatuta. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Madalena eliza (Donazaharre)

**Madalena eliza** Nafarroa Behereko Donazaharre herrian dagoen eliza da. XIV. mendeko eraikina da. Monumentu Historiko gisa erregistratuta dago 2008tik. Udalaren jabegoa da.

## Historia 
1328an agertzen den eliza Lehuntzeren prioreatu bateko kapera da, Gersko Beaumarchésen zegoen Case-Dieu abadiatik zetozen, Premontretarrek sortua. Erromesen bideari lotuta zegoen multzo honek ospitalea barne hartzen zuen. Kanpandorrea, jatorrian kanpai-horma zena, ataripe aurretik kanpandorre bihurtu zen XIX. mendean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elizaren argazkiak eta mapa.
Enterobacter cloacae

**Enterobacter cloacae** Enterobacter generoko eta Enterobacteriaceae familiako bakterioa da, 1890ean lehenbizikoz deskribatu zena (*Bacillus cloacae* deitu zitzaion). Bakterio Gram negatiboa, oxidasa (-) eta katalasa (+), anaerobio fakultatiboa eta laktosaren hartzitzailea da, Enterobacter guztien antzera .

Giza heste-floraren ohiko partaidea da eta ez da patogeno hertsia, oportunista baizik. Horrek esan nahi du immunitate-sistema ahula duten pertsonengan infekzioak sortu ohi dituela. Infekzio nosokomialekin lotu izan ohi da , arnas-aparatukoak, gernuarenak eta septizemiak (bakteriemiak) eraginez batik bat.  

Gaitz horien aurkako tratamendua ez da erraza, Enterobacter guztiek antibiotikoekiko erresistentzia handia dutelako (antibiotiko betalaktamikoen aurkako betalaktamasak ekoizten baitituzte). Hirugarren eta laugarren belaunaldiko zefalosporinak eta beste antibiotiko batzuk (gentamizina, ziprofloxazino...) erabiltzen dira, baina andui batzuek erresistentzia ere garatu dute. Horrenbestez, antibiograma bat egitea funtsezkoa da beti tratamendua hasi aurretik 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
George du Maurier

**George Louis Palmella Busson du Maurier** (Paris, 1834ko martxoaren 6a - Hampstead, 1896ko urriaren 8a) frantziar ingeles marrazkilari, umorista grafiko eta idazlea izan zen.

Parisen ikasi zuen artea, eta Ingalaterran bizi izan zen bere emaztearekin. Marrazkilaria izan zen *Punch* aldizkarian, eta astean bi marrazki egin zituen, gizarte viktoriarra kritikatuz. Eleberrien egilea ere izan zen, eta *Trilby* eleberri gotikoan Svengali pertsonaia sortu nuen.

Gerald du Maurier aktorearen aita eta Angela du Maurier eta Daphne du Maurier idazleen eta Jeanne du Maurier artistaren aitona izan zen. James Matthew Barrieren Peter Pan liburua inspiratu zuten bost haurren aitona ere izan zen.

## Lanak 
* *Peter Ibbetson* (1891), eleberria
* *Trilby* (1894), eleberria
* *The Martian* (1898), eleberria
* *Social Pictorial Satire* (1898) (Harper's New Monthly Magazine)

## Kanpo estekak
Janine Connes

**Janine Connes** (Dijon, Frantzia, 1926ko maiatzaren 19a - Orsay, 2024ko azaroaren 28a) frantziar astronomoa izan zen, Fourierren espektroskopia infragorri eraldatuaren metodoa ezartzera eraman zuena.

## Bizitza 
Connesen lana Fourierren transformatu espektrofotometroaren teknika aztertzea izan zen batez ere, 1954an hasi baitzen arlo hori ikasten. Bere tesiak eta ondorengo argitalpenek erabiltzeko behar diren xehetasun praktikoen azterketa sakona egin zuten, diseinu goiztiarraren printzipioetako asko ezartzeko egiaztatutako tesiarekin. Pierre Connes senarrarekin, Artizarra eta Marteren argazkiak egin zituen Bigorreko Observatoire du Pic du Midin, metodoa erabiliz, ordura arte besteek baino irudi hobeak aurkeztuz. Connesek interferometriaren erabileraren abantaila identifikatu zuen.

## Argitalpenak 
* "The Field of Application of the Fourier Transform Method," *J. Phys. Radium* **19**: 197 (1958)
* "A Study of the Night Sky in the Near Infrared," *J. Phys. Radium* **21**: 645 (1960), with H.P. Gush (frantsesez)
* "Near-Infrared Planetary Spectra by Fourier Spectroscopy. I. Instruments and Results," *Journal of the Optical Society of America* 56: 896 (1966), with P. Connes (ingelesez)

Hurrengo artikuluak "arlorako berebiziko garrantzia duten oinarrizko lanak" dira -- Ian McLean irakaslea.

* "Spectroscopic Studies Using Fourier Transformations," *Rev. Opt.* 40 (no.2): 45 (1961) (frantsesez)
* "Spectroscopic Studies Using Fourier Transformations," *Rev. Opt.* 40 (no.3): 116 (1961) (frantsesez)
* "Spectroscopic Studies Using Fourier Transformations," *Rev. Opt.* 40 (no.4): 171 (1961) (frantsesez)
* "Spectroscopic Studies Using Fourier Transformations," *Rev. Opt.* 40 (no.5): 231 (1961) (frantsesez)
* "Fourier Transform Spectroscopy: Introductory Report," *Mem. Soc. Roy. Sci. Liège* 9: 81 (1964) (frantsesez)

## Erreferentziak
Formazio geologiko

[link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/45/BrushyBasin.jpg/220px-BrushyBasin.jpg|eskuinera|thumb|[Morrison Formazioa|Morrison Formazioko Brushy Basin kidea. Coloradoko Goi Jurasikoa.]]
**Formazio geologikoa** unitate litoestratigrafiko formal bat da, ezaugarri litologiko komun batzuk (konposizioa eta egitura) dituzten arroka-gorputzak definitzen dituena, eta ezaugarri horiek aldamenekoetatik bereizten dituzte. Litoestratigrafikoaren unitate nagusia da. Unitate handiagoetan elkartu (**taldeak** eta **supertaldeak**), zatitu (**kideak**) edo horien barruan unitate txiki esanguratsuak bereiz daitezke (**geruzak**). Unitate litoestratigrafikoez arduratzen den diziplina geologikoa estratigrafia da.

Nazioarteko Estratigrafia Batzordearen arabera, lurrazaleko arroka sedimentarioen multzoak formazioen bidez erabat definituta egon beharko luke, eta ez litzateke beharrezkoa izango beste unitate litoestratigrafiko batzuekin egitea.

Formazio terminoa era informalean erabiltzen da ezaugarri jakin batzuk partekatzen dituzten arroka-multzoak edo egitura geologikoak izendatzeko, hala nola «arrezife-eraketa» (jatorriaren arabera), «eraketa siliziklastikoa» (konposizioaren arabera), «estalaktita-eraketa» (egituren multzo homogeneo bat deskribatzeko), etab.

Formazio geologikoaren kontzeptua geologia zientifiko modernoaren hastapenetan dago. Terminoa Abraham Gottlob Wernerrek erabili zuen Lurraren jatorriari buruzko teorian, 1774tik 1817 artean garatu zuena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Claude Perrault

**Claude Perrault** (Paris, 1613ko irailaren 25a - *ibidem*, 1688ko urriaren 9a) frantziar sendagile eta arkitektoa izan zen.

Charles Perrault idazlearen eta Pierre Perrault zientzialariaren anaia izan zen. Medikuntza ikasi zuen Parisko Unibertsitatean eta Frantziako Zientzien Akademiako lehen kideetako bat izan zen.

Luis XIV.ak Louvreko Museoaren ekialdeko fatxada diseinatzeaz arduratuko den batzordeko kide aukeratu zuen. Batzordeko beste kideak Louis Le Vau eta Charles Le Brun izan ziren. Perraultek Parisko Behatokia ere diseinatu zuen.

Vitruvioren arkitekturako hamar liburuak frantsesera itzuli zituen eta arkitekturaren bost ordenei buruzko tratatu bat idatzi zuen.

## Idazlanak 
* ''Les dix livres d'architecture de Vitruve, corrigez et traduits nouvellement en françois avec des notes et des figures*. Paris, Coignard, 1673.
* *Mémoires pour servir à l’histoire naturelle des animaux*, 1676 (Memoirs for a natural history of animals: containing the anatomical descriptions of several creatures dissected by the Royal Academy of Sciences at Paris).
* *Essais de Physique, ou receuil de plusieurs traitez touchant les choses naturelles*, 4 volumes. Paris, Coignard, 1680-1688.
* *Ordonnance des cinq espèces de colonnes selon la méthode des anciennes*. Paris, Coignard, 1683.
* *Oeuvres diverses de physique et de mechanique* vol. 1 (1721)
* *Oeuvres diverses de physique et de mechanique'' vol. 2 (1721)

## Iruditegia 

Claude Perrault, perspective bird's-eye view of the Louvre from the east – Berger 1993, figure 67.jpg|Louvreko ekialdeko fatxadaren diseinua, 1688
Louvre et Tuileries - Plan général suivant le second projet de Claude Perrault - Architecture françoise Tome4 Livre6 Pl2.jpg|Louvre eta Tuilleriak lotzeko proiektuaren planoa
Claude Perrault, perspective bird's-eye view of the Observatoire, Paris – Berger 1993, figure 68.jpg|Parisko Behatokia, 1667
Arc de Triomphe du Thrône, RP-P-1964-1779.jpg|Tronuaren Garaipen Arkuaren diseinua, 1670
Perrault, Claude – Oeuvres diverses de physique et de mechanique, 1721 – BEIC 4638705.jpg|*Oeuvres diverses de physique et de mechanique*, 1721

## Kanpo estekak
Alejandro Arana

**Alejandro Arana** (Álvaro Obregón, Barruti Federala, Mexiko, 1997ko abuztuaren 5a) Mexikoko futbolaria da, atezain gisa jokatzen duena, eta egungo taldea Mexikoko Liga MXko Querétaro FC da.  

## Ibilbidea 
### CD Tudelano 
2021eko ekainaren 28an, ofizial bihurtu zen CD Tudelano-ra iristea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Greip

**Greip** edari marka bat da, mahats muztioarena, Tafallan (Nafarroa Garaia) ekoitzia 1964. urtetik. Zumos de Navarra izan zen enpresa sortzailea zeina 1990eko hamarkadatik PepsiCo multinazionalaren jabetza den.

## Historia 
1964. urtean sortu zuen enpresa Santiago Palacio Gotia enpresariak, besteak beste Tafallako Udalak 6.000 metro koadro utzi zizkiolako lantegia eraikitzeko. Greip izena hasieratik izan zuen muztio produktuak, ingelesezko *grape* (mahats) hitzaren ahoskeragatik. Lantegiak 14 langile zituen hasieran, orduko 800 boteila ekoizteko gaitasunarekin. Urteekin ekoizpena asko hasi zen, eta Espainian zabalkunde handia izan zuen produktuak 1980ko hamarkadako telebistako iragarkiei esker. 1992an Kas PepsiCo multinazionalean erosi zuelarik Kas, Zumos de Navarra enpresa eta Greip marka haren jabetza bihurtu ziren. 

Greip ekoizten duen Tafallako lantegiak beste edari batzuk ere ekoitzi ditu urteen buruan, hala nola KasFruit eta Radical Fruit Company markak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ales Bialiatski

**Ales Viktaravitx Bialiatski** (; Viartsilia, Kareliako Errepublika, SESB, 1962ko irailaren 25a) bielorrusiar demokraziaren aldeko ekintzaile eta kontzientzia-presoa da. 2022ko Bakearen Nobel Saria jaso zuen Memorial errusiar elkartearekin eta ukrainar Askatasuren Zibiletarako Zentroarekin batera.

Karelian jaio zen, Bielorrusiako gurasoekin, eta errusiar eta bielorrusiar filologia ikasi zuen. Bielorrusiako literaturan aditua da. Graduatu ondoren, eskolako irakasle aritu zen Gomel eskualdean.

1980ko hamarkadaren hasieran hasi zen aktibismoa demokraziaren eta Bielorrusiako independentziaren aldeko taldeetan. 1989tik 1997ra Maksim Bahdanovitx Literatur Museoa zuzendu zuen eta 1991tik 1996ra Minskeko Udaleko zinegotzia izan zen.

1996an Viasna Giza Eskubideen Zentroa sortu zuen. 1995etik Bielorrusiako Idazleen Batasuneko kide da. Bielorrusiako Fronte Popularreko sortzailea eta bertako presidentea izan zen 1986tik 1999ra.

Bielorrusiako agintariek bi aldiz espetxeratu dute demokraziaren eta giza eskubideen aldeko aktibismoa dela eta. Lehen aldia 2011 eta 2014 artean eta bigarrena 2021etik.
Alejandro Abasolo

**Alejandro Abasolo Rodríguez** (1997ko uztailaren 13a) Mexikoko futbolari ohia da, azkenekoz Guadalupe FC-ko erdilari gisa jokatu zuen Alebrijes de Oaxaca-k lagatuta. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Abasolo twitter
Dominic Earl

[thumb|300px|Dominic Earl [Niko Etxarten gitarra-jole 2022an Zarautzen]]
**Dominic Earl** (Trowbridge, Wiltshire) musikagile eta musikari ingelesa da Baionan bizi dena.

## Biografia 
Ingalaterra hegoaldeko Trowbridge herrian jaio zen Bristoldik 32 km hego-ekialdera. Saint James elizako abesbatzan hasi zen kantuan eta 1975ean atera zuten diskoan hartu zuen parte.

1990. hamarkadan Baionara etorri zen bizitzera. Han ezagutu zuen Niko Etxart abeslaria eta hura laguntzen zuen Hapa Hapa taldea osatu zuen beste hainbat musikarirekin batera. Bi disko atera zituen abeslari zuberotarrak Hapa Hapa taldearekin. 15. Korrikarako Niko Etxartek egin zuen *Heldu!* abestian ere hartu zuen parte. 2018an Niko Etxartekin batera "Izan gira Euskal Herrin rock and rollin" biran aritu zen gitarjole.

Niko Etxartez gain iparraldeko beste hainbat abeslariren laguntaile ere izan da, hala kontzertuetan nola diskoen grabaketatan. Esate baterako Jean Bordaxarren *Adiskideer* eta *Aitzina* diskoetan.

2000. urtean CEL3 taldea osatu zuen Christophe Duguetekin batera eta 2008an Xabi Etcheverry gehitu zitzaien. Irlandar musika egiten zuen taldeak eta hiru disko kaleratu zituen.

2022an bakarkako disko bat atera zuen, *All the rides*. Urteetan zehar idatzi dituen abestiak sartu zituen bertan eta "Txoriñoak kaloian" euskarazko abesti tradizionala ere interpretatu zuen. Aldi berean Hapa Hapan taldekide izan zuen Kiki Graciet harmonika-jotzailea rekin batera Niko Etxart laguntzen dute kontzertuetan, eta blues ikutua duten abesti pare bat jotzen dute. 

## Diskografia 
### Trowbridgeko St James elizako abesbatza 
* ''The Choir Of St. James' Parish Church* (1975)
### Niko Etxart eta Hapa Hapa taldea 
* *Gili-gilikatzen haüt* (1995, Zohardi)
* *Minuette* (2005, Elkar)

### CEL3 
* *Once upon a time… in euskal herri* (2007, autoekoizpena)
* *It could be worse* (2009, autoekoizpena)
* *Faraway hain hurbil* (2011, autoekoizpena)
### Bakarka 
* *All the rides'' (2022, autoekoizpena)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  All the rides proiektuaren webgunea
EuroCup Women

**EuroCup Women** FIBAk urtero antolatzen zuen saskibaloi txapelketa izan da, Europa mailako emakumezkoen txapelketen artean bigarrena, EuroLeague Women baita garrantzitsuena. 2002-03 denboraldia izan zuen aurrenekoa.

## Egitura 
2002an sortu zenean Final Four-a jokatzea erabaki zen. Hiru urteren ondoren ordea egitura aldatu zen eta lehiaketa sistema klasikoa onartu zen. Horrela finala bi partidatara jokatu zen. 2020-21 denboraldian COVID-19 pandemiak azken fasea ez jokatzea eragin zuen eta ondoren Final Four sistemara itzuli zen.

Gaur egun herrialdetako ligetatik 60 talde sartzen dira eta sailkapen fase bat izaten dute taldekako fasera sartzeko. Lau taldetako multzoak eratzen dira ondoren. Haietatik sailkatzen direnek play-offak jokatzen dituzte eta 16 talde sartzen dira azken fasera. Hortik aurrera urkila erako sistema klasikoa erabiliz lau talde iristen dira Final Four-a jokatzera.

## Palmaresa 
*1 2020-21 denboraldian COVID-19 pandemiaren eraginez azken fasea bertan behera gelditu zen.

## Garaipenak 
### Klubeka 
### Herrialdeka 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Javier Orozco

**Javier Antonio Orozco Peñuelas** (Irapuato, Guanajuato, Mexiko, 1987ko azaroaren 16a), Mexikoko futbolari eta entrenatzaile ohia da, aurrelari lanetan aritu zena. Concacaf Txapeldunen Ligako historiako goleatzailerik onena da 25 gol sartuta. 27 zenbakia erabili zuen Carlos Hermosilloren idoloaren omenez.

## Erreferentziak 
## kanpo estekak 
* Javier Orozcoren fitxategi ofiziala LIGAMX.net -en
* Javier Orozco ren profila Transfermarkt-en
* Javier Orozcoren profila Soccerway-n
* Javier Orozcoren errekorra futbol360n
Gaddi Aguirre

**Gaddi Aguirre Ledesma** "Harry Maguire Mexicano" izenez ezagutzen dena (Guadalajara, Jalisco, Mexiko . 1996ko martxoaren 31) mexikar futbolaria da, erdiko atzelari edo ezker atzelari jokatzen du eta gaur egun Liga MXko Atlas FC taldeko jokalaria da.

## Ibilbidea 
Atlas Futbol Club taldearekin debutatu zuen Clausura 2016 txapelketan Deportivo Toluca Futbol Cluben aurkako partidan.

## klubak 
## Kanpo estekak
Matt Smith (aktorea)

**Matthew Robert Smith** (Northampton, 1982ko urriaren 28a - ) Ingalaterrako aktore bat da, telebistan, zineman eta antzerkian lan egin duena. *Doctor Who* telesailean hamaikagarren doktorearen papera betetzeagatik da ezaguna. Ondoren *The Crown* eta *House of the Dragon* telesailetan protagonista izan da.

## Biografia 
### Futboletik antzerkira 
Gaztetan futbolari profesionala izatekoa zen eta Nottingham Forest eta Leicester City klubetako gazte mailako taldetan jokatu zuen. Leicesterren kapitaina ere izan zen. Bizkarreko lesio baten ondorioz erretiratu egin zen eta antzerkia egiten hasi zen National Youth Theatre-n eta Ekialdeko Angliako Unibertsitatean drama eta idazkera kreatibo ikasketak egin zituen. 2003an hasi zen antzerkian lan egiten; *Murder in the Cathedral*, *Fresh Kills*, *The History Boys*, *On the Shore of the Wide World*... Telebistan ere hainbat telesail egin zituen, aipagarriena *Party Animals* telesailean egin zuen Danny Foster detektibearen lana.

### Doctor Who 
2009ko urtarrilaren 3an hamaikagarren doktorea izango zela iragarri zen eta sorpresa handian izan zen, Smith baino askoz ezagunagoak ziren aktoreak aurrikusten baitziren paper horretarako. 26 urte baino ez zituen orduan. Karen Gillan eskoziarra izan zuen Amy Pond laguntzailearen paperean eta bientzako arrakastatsua izan zen Doctor Whon egindako papera. Telesailaren 5., 6. eta 7. denboraldietan protagonista izan ondoren 2013ko Gabonetako atal berezia izan zuen Doctorearen papera bete zuen azkena. Azken denboraldiaren erdialdetik aurrera Jenna Coleman izan zuen laguntzaile.

Hamaikagarren doktore gisa egindako lanarengatik hainbat sari irabazi zituen, SFX Awards (2011n eta 2012an) eta National Television Awards (2012an eta 2014an).

### Ondorengo lanak 
Doctor Who amaitu eta hurrengo urtean Netflix kateko *The Crown* telesailean Filipe Edinburgokoa izateko aukeratua izan zen. Bi denboraldi egin zituen bertan eta 2018ko Emmy Sarietarako izendapena lortu zuen.

2020an *Game of Thrones* telesail arrakastatsuaren prekuela den *House of the Dragon* telesaileko protagonista izateko aukeratu zuten. Telesaila 2022ko abuztuaren 21ean hasi zen emititzen.

## Filmografia 
[260px|thumb|Matt Smith eta [Karen Gillan, *Doctor Who* telesaileko bikote protagonista, 2010ean.]]
### Zinema 
### Telebista
### Antzerkia
### Bideojokoak
### Laburmetraiak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Daniel Aguiñaga

**Daniel Ernesto Aguiñaga Contreras** (Leon, Guanajuato, Mexiko, 1994ko abuztuaren 14a) mexikar futbolaria da. Erdiko atzelari gisa jokatzen du Liga de Expansión MXko Tepatitlán FC taldean. 

## Ibilbidea 
Jatorriz Leondik eta Guanajuatotik dator, eta Guanajuatoko Deportivo Ikastetxean ikasi zuen. Han lortu zuen San Luis atletikoko beheragoko jokalarietako bat izateko aukera; talde horretan, debutatu eta hainbat partida jokatu zituen.

### Atletico San Luis 
2015eko uztailaren 28an debutatu zuen, Atlético San Luisekin, Club León taldearen aurka, Potosiar taldearekin hainbat partida jokatu zituen Liga de Ascenso MX eta Copa MX-n. 

### Tepatitlan FC 
2016. urterako Tepatitlán FC taldeko partaide izan zen, Potosiar taldearen filiala zen taldean; **Alteñoekin** hainbat etapa eta mailatan parte hartu zuen; talde horretan Bigarren Mailako liga titulua lortu du, 2017-2018 denboraldiko Ascenso *Txapelketatik* Liga de Ascenso MXra . 

### Loros UdeC 
Unibertsitateko taldean, Colimako Unibertsitateko Loroak ; Bigarren Mailan, Ascenso MX Liga eta MX Kopan ere hainbat denboralditan parte hartu zuen, talde horrekin *zilarrezko ligara* igoera lortu zuen 2018-2019 denboraldian . 

### Tepatitlán FC (Bigarren fasea) 
Kanariar selekzioko jabea hil eta kluba galdu ostean, *Alteñosera* itzultzen da orain Liga de Expansión MXn; talde horrekin txapelketen bikotea lortzen du; liga eta 2020-2021 denboraldiko *Txapeldunen Txapelduna* .  

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Daniel Aguiñagaren fitxategi ofiziala LIGAMX.net -en
* Daniel Aguiñagaren fitxategia Transfermarkt-en
Julen Jiménez

**Julen Jiménez** (Zornotza,  -) bizkaitar aktorea da, telebistan eta zineman ibilitakoa, eta dantzaria.

## Bizitza 
Ánima Eskola Arte Dramatikoko eskolan arte dramatikoan eta interpretazioan diplomatu zen (2012-2016), non arte dramatiko goi ikasketak egin zituen David Valdelvira, Marina Ximanskaja eta Algis Arlauskasekin, metodo-aktore moduan formatuz, Stanislavsky-Vakhtangov-M.Txekhov-Meyerhold metodologia jarraituz (metodo errusiarra), errusiar eskola klasikoko metodologia. Musika eta musika teoria ikasi zuen Roberto Bienzobasekin eta dantza Rakel Rodríguezekin. Ahotsan formatu zen Alejandra Nóvoarekin.

Ondoren, Grotowsky teknikan formatu zen Jaroslaw Bielskirekin eta antzerki-laborategian Richard Sahagúnekin.

Zinema Zuzendaritzan titulua lortu zuen Euskal Herriko Zinema Eskolan (2013-2015).

## Filmografia 
### Telebista 
* 2020, *Altsasu*, zuz. Asier Urbieta
* 2020, *La línea invisible*, zuz. Mariano Barroso

### Filmak 
* 2018, *El silencio de la ciudad blanca*, zuz. Daniel Calparsoro
* 2016, *Un último capricho*, zuz. Joseba Hernández
* 2016, *El puente*, zuz. Xabier Xalabardé
* 2016, *Cinco minutos y medio*, zuz. Pablo Alonso
* 2015, *Contacto desconocido*, zuz. Pablo Alonso
* 2013, *Below*, zuz. Maria Zabala

### Antzerkia 
* 2017, *Proceso a Jesús*, zuz. Algis Arlauskas
* 2013-2017, *Escrito en la piedra*, zuz. Algis Arlauskas
* 2016, *Carmen y Antonio*, zuz. Algis Arlauskas
* 2016, *Blancanieves*, zuz. Galder Pérez
* 2015, *El primitivo auto sentimental* (Lorca), zuz. Marina Shimanskaya
* 2015, *Relatos de Chejov*, zuz. David Valdelvira
* 2015, *El guante*, zuz. David Valdelvira
* 2014–2016, *El pabellón del olvido*, zuz. David Valdelvira

### Dantza 
* 2016, *Il barbiere di Siviglia* (Opera), zuz. Emilio Sagi, koreogr. Nuria Castejón
* 2016, *Lucrezia Borgia* (Opera), zuz. Francesco Bellotto, koreogr. Martín Ruiz
* 2012-2014, *Bailando el silencio*, zuz. Rakel Rodríguez

### Opera 
* 2017, *Andrea Chénier*, zuz. Alfonso Romero

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Luis Amaya

**Luis Fernando Amaya Medellín** (1997ko ekainaren 11) mexikar futbolaria da, erdilari gisa jokatzen duena UATen. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Miren Arenzana Letamendi

**Miren Arenzana Letamendi** (Bilbo, 1965eko ekainaren 6a) euskal artista da.

## Biografia 
Miren Arenzana Bilbon jaio zen 1965ean. Arte Ederretan lizentziatu zen Euskal Herriko Unibertsitatean (EHU) eskultura espezialitatean. Ondoren, Londresera joan zen *Advanced Studies in Sculpture* graduatu-ondoa egitera, Central St. Martins of Art and Design-en.

Arenzanak Artelekuko tailerretan parte hartu zuen, Angel Bados eta Francisco Javier San Martinen zuzendaritzapean. 1990ean Basauriko Udaleko Juan de Otaola y Pérez de Saracho beka eman zioten eta hurrengo urtean Eusko Jaurlaritzako Arte Sorkuntzarako Beka.

1992ko Joseph & Josephine erakusketaren ondoren, Xabier Sáenz de Gorbea historialari eta arte-kritikariak bere lanari buruz ondorengo hauxe idatzi zuen:*"Berea plastiko eta aluminiozko konstruktibismo futurista da. Bere piezek beren formen barruan istorioak sortzeko interes gehigarria dute. Askotan, itsasgarriek, panpina txiki-txikiak eta giza irudiak baino ez ditu erabiltzen, eta erreferentzia egiten diete espazio sideralari nahiz interespazioari, kanpoaldeari, barrualdeari eta intimoari, makrokosmosari eta mikrokosmosari".*

## Erakusketak 
* 1990 Spite Byte, Basauri Art´s Council Gallery. Bilbo.
* 1992 Joseph& Josephine, Gallery ibilbidea, Gasteiz.
* 1993 Si I were you...RED, Gran Vía BBK Gallery, Bilbo.               
* 2004 Kolorezko biotza, London Met: Business Link, Londres.
* 2008 From the absurdity of the heights, Centre d´Art Santa Mònica (CASM), Bartzelona
* 2007 La bola de cristal: Le Module, Montehermoso, Gasteiz.
* 2010 Playroom: Sculpture kita, Galerie du Tableau, Marseille, Frantzia
* 2013+ De Lumière, Marseille Proventzako Europako Hiriburu Kulturaduna.
* 2015 Love 3, Galería Carreras Mugica, Bilbo.

### Erakusketa kolektiboak 
* *1994 Un siglo de Arte* Donostiako Koldo Mitxelena Kulturunean.
* 1995 *Plastika garaikidea* Gasteizko Ur Biltegi Zaharrean

## Sariak eta aintzatespenak 
* INJUVEk (Gazteriaren Institutua) antolatutako 1992ko Gazte Artearen Erakusketan hautatua, Madril.
* Gure Artea 2019 saria.
* XVIII. Ikusizko sorkuntzarako laguntzen deialdia, arte plastikoen kategoria, 2014.
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Tailerra Zer da instalazio bat? Miren Arenzanarekin Bilboko Guggenheim Museoan.
* Miren Arenzana artistari elkarrizketa EITBn.
* Miren Arenzana Bilboko Arte Ederren museoan (2019/03/13 )
Onddo gorri

thumb|Onddo gorria
thumb|Onddo gorria azpitik

**Onddo gorria** (*Hortiboletus rubellus*) *Boletaceae* familiako onddo espezie bat da. Beste perretxiko batzuekin nahastuta eta hornigai gisa balio du , kontserbetarako ere bai.

Sinonimoak: *Boletus sanguineus*, *Tubiporus erythrocephalus*, *Boletus rubellus* (Basionimoa), *Boletus versicolor*, *Boletus bullatus*, *Viscipellis sanguinea*, *Suillus sanguineus*, *Xerocomus rubellus*, *Suillus rubellus*, *Suillus bullatus*, *Suillus versicolor*, *Leucobolites rubellus*, *Xerocomus versicolor*, *Xerocomus sanguineus*, *Tubiporus rubellus*, *Paraxerocomus rubellus*, *Xerocomellus rubellus*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 3 eta 7 cm bitarteko diametrokoa, hemisferikoa, gero ganbila, eta azkenean ia zabaldua. Gorri-purpura kolore eder batekoa da, karmin kolorekoa edo granate kolorekoa eta gainazalak tomentu fin-fin bat darama, belusduna da eta lehorra.

**Tutuak:** Hori-krema kolorekoak, ondoren hori-oliba kolorekoak, atzamarrarekin zapaltzean urdindu egiten dira.

**Poroak:** Angelutsuak, tamaina ertainekoak, horiak, hori-urre kolorekoak, hori-laranjak edo berde-olibak.

**Hanka:** Kolore aldakorrekoa, horixka goiko aldean eta gorri-arrosa erdialdean, zertxobait sabelduna, oinarrira mehetua, ez da ildaskatua, ez fibrilosoa, baizik pruina fin bat du.

**Haragia:** Krema kolorekoa edo hori zurbilekoa, azalaren azpian gorria, aireak ukitzean pixka bat urdindu egiten da, zapore leunekoa eta fruta usain atseginekoa.

**Etimologia:** *Hortiboletus* terminoa latinetik dator, lorategi, esan nahi duen "hortus" hitzetik. Lorategiko Boletusa. *Rubellus* epitetoa latinetik dator, gorri bizia, esan nahi duen "rubellus" hitzetik.

## Jangarritasuna 
Erdipurdiko jangarria.

### Nahasketa arriskua 
*Xerocomus chrysenteron* delakoarekin, baina hau marroixkagoa da. Baita *Aureoboletus gentilis* espeziearekin ere, honek arrosa kolorea du eta poro handiagoak ditu. 

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean, hostogalkorren basoetako soilguneetako bideetako belarretan.

### Banaketa eremua 
Europa, Ipar Amerika, Errusia, Honduras, Guadalupe, Himalaiako eremua, Malaysia, Kaukasia, Turkia, Israel, Hego Korea, Japonia, Txina, Taiwan, Japonia, Australia.

## Galeria 

Fitxategi:Hortiboletus rubellus 3.jpg
Fitxategi:Hortiboletus rubellus 4.jpg
Fitxategi:Hortiboletus rubellus 5.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Efraín Amézcua

**Efraín Amézcua** (1907ko abuztuaren 3a - heriotza data ezezaguna) Mexikoko futbol erdilaria izan zen, 1930eko FIFA Munduko Txapelketan Mexikoko selekzioarekin bi partida jokatu zituena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gerardo Arteaga

**Gerardo Daniel Arteaga Zamora** (Zapopan, Jalisco, Mexiko, 1998ko irailaren 7a) mexikar futbolaria da, espainiar nazionalitatea duena. Atzelari gisa jokatzen du eta bere egungo taldea Belgikako Lehen Mailako KRC Genk da .

## Ibilbidea 
### Club Santos Laguna 
2013an hasi zen Club Santos Laguna 15 urtez azpiko taldearekin jokatzen. 2014an 17 urtez azpiko kategorian jokatzera joan zen, kategoria horretan bi denboraldiz 2014ko Aperturan txapeldunorde izan zen,  2015eko apirilean Dallas Txapelketako txapeldun izan zen,   non hiru gol sartu zituen , 2015eko Apertura txapelketako titulua lortu zuen finalean Pachuca garaituz  eta 2016ko Clausura txapelketan berriz txapeldunorde izan zen  .

2016ko irailaren 13an estreinatu zuen lehen taldearekin, Tiburones Rojos de Veracruzen aurka Mexikoko Koparako partidan. 2016ko urriaren 1ean estreinatu zen lehen mailan, Querétaro Fútbol Clubaren aurkako partidan.

### KRC Genk 
2020ko abuztuaren 5ean, KRC Genk-ek Gerardoren transferentzia ofizial egin zuen bost urteko kontratu baterako.   Fitxaketa honek Belgikan jokatzen zuen laugarren mexikar bihurtu zuen, Carlos Hermosillo, Guillermo Ochoa eta Omar Govea-rekin batera. 

## Selekzio nazionala 
### Behe mailako kategoriak 
2017ko abuztuan lehen aldiz deitu zuten 21 urtez azpiko kategoriako kontzentrazio baterako hautaketa egiteko.  2018. urte hasieran kontzentrazio baterako beste deialdi bat zuen. 

### Senior taldea 
2018ko abuztuaren 29an Ricardo Ferrettik lehen aldiz deitu zuen senior taldera, bi lagunarteko partida jokatzeko, bata Uruguairen aurka eta bestea Estatu Batuen aurka.   Irailaren 11n debutatu zuen titular gisa Estatu Batuetako selekzioaren aurkako lagunarteko partida batean,  partida osoa jokatu zuen eta Mexikok 1-0eko emaitzarekin galdu zuen.  Irailaren 27an, bere lehen gola sartu zuen selekzioarekin Mexikoko Kolonbiaren aurka 2-3ko azken emaitzarekin porrotean.  

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Gerardo Arteagaren erregistro ofiziala LIGA MXn
* Gerardo Arteagaren erregistro ofiziala FEMEXFUTen
* Gerardo Arteagaren fitxategia Transfermarkt-en
* Gerardo Arteagaren diskoa MedioTiempo-n
* Gerardo Arteagaren fitxa Soccerway-n
* Gerardo Arteaga fitxa futbol360n
Jahir Barraza

**Jahir Alejandro Barraza Flores** (1990eko irailaren 17a -) Mexikoko futbolari profesionala da, Santa Tecla Salvadorreko Primera Division taldean aurrelari gisa jokatzen duena.

## Biografia 
Delicias-en (Chihuahua) jaioa, Barraza Mexikoko Hirugarren Mailako  Dorados Fuerzas Basicasen hasi zuen bere ibilbidea. 2008-09 denboraldian Atlas-ek fitxatu zuen eta Académicos talde filialak fitxatu zuen, Ascenso Ligan, Atlas B Team Bigarren Mailan eta C taldean Hirugarren Mailan. Primera A-n debutatu zuen, 2009ko urtarrilaren 17an Albinegros de Orizabarekin 1-1 berdinduta.

Académicos taldearen zatiaren ondoren, 2009-10 denboraldian Atlas B taldean jokatu zuen Bigarren Mailan eta Fuerzas Basicas U20 Team taldean Fuerzas Basicas U20 Ligan (Atlasek 2. mailatik 7. mailara jokatu zuen). 2013ko Copa MX Aperturan, Barraza izan zen goleatzailerik onena.

2019ko urtarrilaren 15ean, Barraza USL Txapelketako San Antonio FC-k fitxatu zuen.  Hala ere, San Antoniok eta Barrazak elkarren artean adostu zuten mailegua bertan behera uztea klubean hilabete bakarra igaro ondoren.  Finlandiako FF Jaro-n proba baten ostean, urtebeteko mailegu-kontratua sinatu zuen 2019ko apirilaren 10ean. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Jon Zeberio

**Jon Zeberio Mutuberria** (Donostia, Gipuzkoa, 1996ko irailaren 21a-) euskal herritar futbolaria da. Erdilari lanetan aritzen da. Antiguoko taldean hezi zen.

## Kirol Ibilbidea 
*2024ko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
Jon García (argipena)

**Jon García** izen-abizenak pertsonai ezberdinen izen deiturak dira:

* Jon García Aguado euskal kirolaria, taekwondon.
* Jon García Aristegi, gipuzkoar patinatzaile ohia.
* Jon García Herrero futbolari bizkaitarra.
* Jon García Fuentes futbolari nafarra.

Aldaerakː

Joan Gartzia de Crial eskultorea eta pintorea izan zen.
Joan Garcia i Oliver anarkista ospetsua izan zen.