open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bereterio jauregia

**Zuloaga-Bereterio jauregia edo etxea, edo Mastereka dorrea edo dorretxea,** Gipuzkoako Bergara udalerrian dagoen jauregi bat da. Hain zuzen ere, Bergarako Alde Zaharran kokatua dago, Mahasterreka kaleko 30. zenbakian. Gipuzkoako kultura ondasuna izendatua dago.

thumb|300px|erdian|Armarria.Antonio Lopez de Zuloagak eta Magdalena Perez de Bereteirok eraikitzea agindu zuten, 1663 aldera, lehenagotik Bereterio familiaren ondasuna zen etxearen zati bat baliatuz.

Eraikina errektangularra da, harrizkoa, lau solairukoa. Goiko solairuan, hiru erdi-puntuko arkuko logia errenazentista ageri da.

## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* Gipuzkoako kultura ondasunak

## Kanpo estekak
Jauregi etxea (Bergara)

**Jauregi etxea** Gipuzkoako Bergara udalerrian dagoen pizkundetar eta gotiko estiloko jauregi bat da. Hain zuzen ere, Bergarako Alde Zaharran kokatua dago, Plaza Nagusian eta Bergarako Errege Mintegia, Ondartza dorrea eta Moiua Barrena jauregiaren alboan. Gipuzkoako kultura ondasuna izendatua dago.

## Ezaugarriak 
Jauregi Etxea XVI. mende hasieran eraiki zuten. Jatorrian hiru solairu bazituen ere, egungo etxeak bost ditu.
Mendeotan hainbatetan eraberritu dute. Dena den, garai hartako artelan bikainenetako bat mantentzen du oraindik: lehenengo solairuan dagoen erliebea, alegia. Askotariko motiboak ditu: landareak, erregeak koroa eta zetroarekin, basurdearen ehiza, trobadorea eta haren dama eta animalia fantastikoak, besteak beste. Europa erdialdeko grabatu gotiko berantiarrak dira, oso ohikoak ziren garai hartan Alemanian.

## Iruditegia 

Fitxategi:Bergara - Jauregi etxea 5.JPG|Armarria
Fitxategi:Bergara - Jauregi etxea 6.JPG|Erliebearen xehetasuna
Fitxategi:Bergara - Jauregi etxea 4.JPG|Leihoa eta erliebea
Fitxategi:Bergara - Jauregi etxea 2.JPG|Ikuspegi orokorra

## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* Gipuzkoako kultura ondasunak

## Kanpo estekak
Service for Ladies (1927ko filma)

***Service for Ladies*** 1927ko Harry d'Abbadie d'Arrast lapurtar zinema zuzendariaren komedia mutua da.

## Argumentua 
Oinordeko batek zerbitzari bat ezagutu eta maitemindurik izango da.

## Aktoreak 
* Adolphe Menjou: Albert Leroux
* Kathryn Carver: Elizabeth Foster
* Charles Lane: Robert Foster
* Lawrence Grant: King Boris
* André Cheron: Rajah
* James A. Marcus: burua
* Nicholas Soussanin: zerbitzaria

## Kanpo estekak 
* Filmaren IMDBko fitxa irakurgai
San Joan baseliza (Lazkaomendi)

**San Joan baseliza**, **San Joan Txiki** edota **San Joan Ante Portam Latinam** Gipuzkoako Lazkao udalerriko Lazkaomendi auzoan dagoen baseliza bat da. Itxurrene jatetxetik hurbil dago. Leku honetatik Txindoki mendiaren ikuspegi bikaina dago.

Baselizari buruzko lehen datuak 1625koak dira. 1770ean San Joan Maiz-koa izenez agertzen da. Ate gainean duen karteltxo batean *San Joan Ante Portaliña* irakur daiteke. Barnean, kaliza bere eskuetan duen San Joanen taila da, ziurrenik XV. mendekoa.

Bertan, mezak jaiegun katolikoetan eta San Isidro egunean ospatzen dira.

## Kanpo estekak
Aix (generoa)

***Aix*** Anatidae familiako egurra ahatea (*Aix sponsa*), eta mandarin ahate (*Aix galericulata*): Aix bi ahate espezie biltzen dituen generoa da.

## Espeziea 
* *Aix galericulata*
* *Aix sponsa*

## Kanpo estekak
Santa Engrazia baseliza (Aizarna)

**Santa Engrazia baseliza** Gipuzkoako Zestoa udalerriko Aizarna auzoaren lursailetan dagoen baseliza bat da. Aizarnako herrigunetik urrun dago, Santa Engrazia muino edo mendiaren tontorrean. Bertatik, Ernio nahiz Izarraitz, Pagoetako Kurutzea eta Erlo mendien ikuspegi paregabea dago. 507 metrotako altueran dago kokatuta.

Euskal Herrian auzolanean eraikitako baseliza askoren antzera itxura eta egitura xumea ditu. Gaur egungo baseliza 1600ean eraiki zen, aurrekoa tximista batek jo eta bertan kiskaldu baitzuen.

Natura aldetik Santa Engrazia basaeliza Pagoetako natura parkean kokatzen da eta Parke Naturalaren gaineko ikuspegi onak daude bertatik.

Konfirmatu gabeko zenbait kontakizunen arabera, basaeliza gaztelu txiki bat izan zen ertaroan.

## Erlojua 
1914koa da baselizan dagoen erlojua, Yeregitarrek egindakoa. 2017an, auzolanean, berriztatu zuten. Gaur egun puntutan eta erdietan jotzen du kanpaiak, birritan.

## Argazki galeria 

Fitxategi:Santa engrazi zestoa 0006.JPG|Barnealdea.
Fitxategi:Santa engrazi zestoa 003.JPG|Barnealdea.
Fitxategi:Santa engrazi zestoa 0004.JPG|
Fitxategi:Santa engrazi zestoa 0005.JPG|Beiratea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Mendiari buruzko informazioa.
Kalamidadeen liburua

***Kalamidadeen liburua*** 1996an Joan Mari Irigoien euskal idazleak idatzitako umorezko, komedia gisako eleberri da. Liburua Antton Olariagaren marrazkiez lagunduta zetorren. Kritikari askoren ustez eleberri honek austura suposatu zuen garaiko narratiban.

## Sinopsia 
Eleberriak familia kalamitoso baten istorioa kontatzen du: Ladis, aita; Enriketa, ama; Gorki, aitona; eta Manoli eta Juanita alabak. Beraz, ez dago protagonista bakarra. Haien arteko harremanak, gatazkak, eztabaidak ohikoak dira baina, aldi berean, areagotuak. Baina argumetua ez da garrantzitsuena. Ikuspuntu surrealista erabiliz, Jose Jabier Fernandezen hitzetan, Irigoienek Euskal Herriaren inguruko azterketa aurkezten du. Aldi berean, egileak garai hartan hainbeste maite zuen errealismo magikoaren islak aurkituko ditugu.

## Kanpo estekak 
* [Jose Jabier Fernandez(https://eu.wikipedia.org/wiki/Jose_Jabier_Fernandez)ek *Euskaldunon Egunkaria*n idatzitako kritika, 1997-02-15.]
* *Kalamidadeen liburua* liburua Elkar argitaletxeko webgunean ikusgai
Topaze (1933ko filma)

***Topaze*** 1933ko Harry d'Abbadie d'Arrast lapurtar zinema zuzendariaren komedia da.

Marcel Pagnolen izen bereko antzezlanean oinarrituta dago.

## Argumentua 
Auguste A. Topaze (John Barrymore) irakasle zintzoa Philippe de La Tour-La Tour (Reginald Mason) baroiaren azpijokoetan sartuko da.

## Aktoreak 
* John Barrymore: Auguste A. Topaze irakaslea
* Myrna Loy: Coco
* Reginald Mason: Philippe de La Tour-La Tour baroia
* Jobyna Howland: Hortense de La Tour-La Tour baroisea
* Jackie Searl: Charlemagne de La Tour-La Tour
* Albert Conti: Henri de Fairville
* Frank Reicher: Stegg doktorea
* Luis Alberni: Bomb doktorea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Agliata

***Agliata*** (, , hitzetik ekarria;  ahoskatua; ,  ahoskatua) Sardiniako Bosa hirian, Oristanoko probintzia, erabilitako saltsa tradizionala da.

## Jatorria 
Historikoki Genovako Errepublikan sortu omen zen eta handik Sardiniara eraman zuten. Saltsa hau arrantzaleek sortu zuten. Arrantzaleek, gaur egungo hozkailuak ez zeudenan, janaria luzaro kontserbatu behar zuten eta helburu horrekin saltsa hau erabiltzen zuten. Saltsa horrekin prestatutako janaria gehiago irauten du, zapore indartsuago izanik.

## Prestaketa 
Plateraren oinarria baratxuri txikitua da. Ondoren, oliba olioaz erregosia egiten da, tomate idortuaz eta ardo ozpinaz ondua. Horrelako egindako saltsaz normalean arrainak kondimentatu egiten dira (katuarraina, olagarroa, Rajiformesak); lehorreko haragiaz ere jan daiteke, esaterako arkume hankaz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Laughter (filma)

***Laughter*** 1930eko Harry d'Abbadie d'Arrast lapurtar zinema zuzendariaren komedia erromantikoa da.

Filmak argumentu onenaren Oscar Sarirako izendatua izan zen. Kongresuaren Liburutegiak kopia bat mantentzen du.

## Argumentua 
Peggy Foliesko dantzariak helburu bat du: milioidun bat ezkontzea. C. Morton Gibson agurea ezkonduko du baina laster aspertu eta beste nonbait entretenimendu bilatuko du.

## Aktoreak 
* Nancy Carroll : Peggy Gibson
* Fredric March : Paul Lockridge
* Frank Morgan : C. Mortimer Gibson
* Glenn Anders : Ralph Le Saint
* Diane Ellis : Marjorie Gibson
* Leonard Carey : Benham, maiordomoa
* Ollie Burgoyne : Pearl, neskamea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Pachyptila

***Pachyptila*** familiaren Procellariidae eta ordena Procellariiformes ere itsas hegaztiak generoa da. Genero horren eta ekaitz-txori urdinaren kideak prioi izeneko azpi-talde bat osatzeko. Bitartekoa hego hemisferioan zehar dute, sarri, latitude askoz freskoago handiagorik ere.

## Espeziea 
* *Pachyptila belcheri*
* *Pachyptila crassirostris*
* *Pachyptila desolata*
* *Pachyptila salvini*
* *Pachyptila turtur*
* *Pachyptila vittata*

## Kanpo estekak
Pardulas

**k** edo **k**, Sardiniaren zonaldeen arabera, Pazkoako gozoki tipikoa da.

Torta txiki batzuk dira, gaztaz edo gaztanberaz beteak. Zonaldeen arabera gozoak edo gatzatiak aurkitzen dira, baita ere zapore desberdinetakoak: laranjazkoak, limoizkoak, batzutan mahaspasez... Erabilitako gazteen arabera zapore gozoago edo fuerteago dute.

## Kanpo estekak 
* *Pardule di ricotta (Pardulas de arrescottu)*
* Pardulak egiteko errezeta.
La traviesa molinera

***La traviesa molinera*** 1934ko Harry d'Abbadie d'Arrast lapurtar zinema zuzendariaren komedia da. Pedro Antonio de Alarcónen 1874ko *El Sombrero de Tres Picos* eleberrian oinarrituta dago.

Egun ez dago filmaren kopiarik baina, Federico García Lorcaren esanetan, "film hau hain da politia eta aparta... ezen ez dirudien espainiarra denik". Chaplinek berak, New Yorkeko Arte Garaikidearen Museoko Film Libraryk egindako zinemaren historian film hoberenetarikoez egindako galde-sortan *La traviesa molinera* izenburua besterik ez zuen aipatu.

Munduan zehar ingelesezko izena izan zuen: *It Happened in Spain* hain zuzen ere.

## Argumentua 
Errotaria eta bere emaztea senar-emazte zoriontsuak dira. Baina korrejidorea errotariaren emazteaz maiteminduko da eta aguazilen laguntzaz emakumea izatea saiatuko da.

## Aktoreak 
* Manuel Arbó: apezpikua
* Antonio Berdegue: korrejidorea
* Hilda Moreno: errotariaren emaztea
* Santiago Ontañón: errotaria
* Alberto Romea: aguazila
* Eleanor Boardman

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Aroztegi jauregia

**Aroztegi jauregia** Gipuzkoako Bergara udalerrian dagoen jauregi bat da, Gipuzkoako kultura ondasun izendatua. Alde Zaharrean dago, Barrenkaleko 7. zenbakian. Gaur egun han dago Aroztegi aretoa.

## Ikus gainera 
* Gipuzkoako kultura ondasunak

## Kanpo estekak
Le Bleu des Basques

***Le Bleu des Basques*** Ipar Euskal Herriko ardi gasna bat da.

Onetik enpresa kooperatiboak ekoizten du Makean. Marka bat da, beraz ez du jatorrizko izendapenik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Felipe Uhagon

**Felipe Uhagon Agirre** (Bilbo, 1821eko maiatzaren 1a - *ibidem*, 1890ko apirilaren 24a) bankaria eta Bilboko alkatea izan zen.

1857an Banco de Bilbao elkartearen sortzaileetako bat izan zen. Bi urte geroago, Sociedad Bilbaína elkartearen presidentea, Hirugarren Karlistaldian Bilboko alkate izendatu zuten. 1877an, gerra amaitu zenean, dimititu zuen.

## Ikus, gainera 
* Bilboko alkateen zerrenda

## Erreferentziak
Vedette

[thumb|[Mistinguett frantziar vedette.]]

**Vedette** zenbait ikuskizunetako artista nagusia da.

 hitza frantsesezkoa da eta euskaraz izarra esan nahi du. Gehienetan dantzariak dira baina badaude beste abileziak dituztenak, adibidez, Celia Gámez tango abeslariak.

Gehienetan emakumeak dira baina badaude gizon batzuk ere. Izena Espainian eta Hispanoamerikan erabiltzen dute, herrialde anglosaxoietan  eta Frantzian  bere baliokideak izanik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Irizar jauregia

**Irizar** edo **Urrutia-Espilla jauregia** Gipuzkoako Bergara udalerrian dagoen jauregi bat da. Hain zuzen ere, Bergarako Alde Zaharreko Barrenkaleko 33. zenbakian dago, Egino Mallea jauregitik hurbil.

## Historia 
XVII. mendean hainbat urtez Espainiako Armadan jardun ostean, Ignacio Urrutia jauna eta Ana Espilla emaztea Bergarara itzuli eta antzina etxe bat zegoen leku honetan jauregia eraiki zuen.

Garrantzi historiko handiko eraikina da, bertan 1839an Maroto eta Espartero jeneralek Lehen Karlistaldiari amaiera eman zion Bergarako Ituna sinatu baitzuten.

Gaur egun eraikinean Udal bulegoak daude, beraz, kanpotik soilik bisitatu daiteke.

## Eraikina 
Lorategi batek inguratzen duen eraikin xumea da, apaindura gutxikoa. Halere, dituen apaindura gutxien artean izkinako armarria eta balkoietako burdin forjatuzko lanak daude.

## Iruditegia 

Fitxategi:Vergara (Guipúzcoa)-Palacio Irizar-2.jpg|Irizar jauregiaren izkinako armarriaren xehetasuna.
Fitxategi:Irizar jauregia.jpg
Fitxategi:Bergara - Irizar jauregia 4.JPG

## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* Gipuzkoako kultura ondasunak

## Kanpo estekak
Lina Morgan

**Lina Morgan**, **María de los Ángeles López Segovia** jaioa, (Madril,  - *ibidem*, ) espainiar *vedette* komiko eta aktorea izan zen.

Bere ibilbidean pertsonaia komiko eta herrikoiak antzeztu zituen errebistan eta komedia musikalean. Hainbat film ospetsuak egin zituen, tartean *Los subdesarrollados*, *Soltera y madre en la vida* edo *La tonta del bote*, eta baita telesailak- *Compuesta y sin novio*, *Hostal Royal Manzanares* edo *Academia de baile Gloria*- ere.

## Lanak 
#### Filmografia 
### Telebista 
## Kanpo loturak 
* Lina Morgan aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Paloma San Basilio

**Paloma Cecilia San Basilio Martínez** (Madril, ) espainiar abeslari eta aktorea da. Kantu melodikoan eta popean nabarmentzen da eta bere ibilbidean hainbat musikal egin ditu.

## Diskografia 
* *Sombras* (1975)
* *Dónde vas* (1977)
* *Beso a beso... dulcemente* (1978)
* *En directo* (1978)
* *Evita* (musical) (1980)
* *Ahora* (1981)
* *Dama* (1983)
* *Paloma* (1984)
* *La Cenicienta del Palace* (1985)
* *Las Leandras* (1985)
* *El sobre verde* (1985)
* *La fiesta terminó* (1985)
* *En vivo* (1985)
* *Vuela alto* (1986)
* *Grande* (1987)
* *La sinfonía de los tres tiempos de América* (1988)
* *Vida* (1988)
* *Nadie como tú* (1990)
* *Quiéreme siempre* (1990)
* *Plácido, Paloma por fin juntos!* [zuzenean] (1991)
* *De mil amores* (1991)
* *Paloma mediterránea* (1992)
* *Al este del edén* (1994)
* *Como un sueño* (1995)
* *Clásicamente tuya* (1997)
* *El hombre de La Mancha* (musikala) (1997)
* *Perlas* (1999)
* *Escorpio* (2001)
* *My Fair Lady* (musical) (2001)
* *Eternamente, grandes éxitos de grandes musicales* (2002)
* *La música es mi vida* (compilation) (2003)
* *Víctor Victoria* (musical) (2005)
* *Diva* (compilation) (2006)
* *Invierno Sur* (2006)
* *Encantados* (2008)
* *Amolap* (2012)

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Norma Duval

**Norma Duval**, **Purificación Martín Aguilera** jaioa, (Bartzelona, ) espainiar *vedette*, telebista-aurkezle eta aktorea da. 1973an Miss Madril izan ondoren, antzerki munduan ospetsu bilakatu zen. Folies Bergèren lan egin zuen eta hainbat film eta telesail egin zituen.

## Filmografia hautatua 
* *Los bingueros* (1979)
* *Tres mujeres de hoy* (1980)
* *Préstame tu mujer* (1981)
* *La mujer del juez* (1984)

## Kanpo estekak
Andre Mariaren Jasokundearen eliza (Zumarraga)

**Andre Mariaren Jasokundearen eliza** Gipuzkoako Zumarraga udalerrian dagoen eliza bat da.

## Iruditegia 

Irudi:Zumarraga - Santa Maria de la Asuncion 05.jpg|Aurrealdea.
Irudi:Zumarraga - Santa Maria de la Asuncion 02.jpg|Arkupea.
Irudi:Zumarraga - Santa Maria de la Asuncion 23.jpg|Barnealdea.

## Kanpo estekak
Libe Enbeita

**Libe Enbeita Ealo** (Muxika, Bizkaia, 1944ko abuztuaren 26a -) Bizkaiko bertsolaria da. Balendin Enbeita bertsolariaren eta Klara Ealoren alaba da. Euskara eta Euskal kulturaren aldeko lanean jarduna. AEKn irakasle urteetan. Lanbidez hezkuntza formalean irakasle Lehen hezkuntza eta Haur hezkuntzan jubilatu den arte.

Sabin Egigurenekin ezkondua, *Bizkai* Euskal Folklor Elkarteko zuzendaria.

## Lanak 
### Bertsoak 
* *Eskerrak emanez* (urtea 1983, *Aitaren omenaldia*)
 

* *Nire seme Asiertxuri* (1977 urtea, *Atzeratua ta euskaldun*)
 

## Erreferentziak
León Gieco

**Raúl Alberto Antonio Gieco** (Cañada Rosquín, Santa Feko probintzia, 1951ko azaroaren 20a), ezagunakoa **León Gieco** izen artistikoaz, argentinar folk-rock musikari eta musikagilea da. Argentinako musika folklorikoaren eta rockaren arteko fusioa egiteagatik bereizten da. Hori dela eta, *Argentinako Bob Dylan* izengoitia eman zaio.

1978an, «Sólo le pido a Dios» abestia aurkeztu zuen, nazioartean errekonozimendua lortuz, eta munduan zehar ibiltzera iritsi zen; Mercedes Sosak ere interpretatu zuen. Giecok beste album batzuk grabatu zituen Argentinako Music Hall seiluarentzat hirurogeita hamarreko hamarkadaren erdialdean, guztiak ezagunak, Argentinako gobernuak bere laudorioa zentsuratzeko presio handiagoa jasan zuen arte.

## Diskografia 
## Erreferentziak
Litto Nebbia

**Félix Francisco Nebbia Corbacho** (Rosario, Santa Feko probintzia, 1948ko uztailaren 21a), ezagunagoa **Litto Nebbia** izen artistikoaz, argentinar rock musikagile eta abeslaria da. Gaztelaniazko rockaren aitzindarietako bat izan zen. 1967an, Tanguitorekin batera ondu eta Los Gatos taldearekin grabatu zuen *La Balsa* kantuaren 200.000 ale saldu zituen. Handik aurrera 100 disko baino gehiago argitaratu ditu.

## Erreferentziak
Fito Páez

**Rodolfo "Fito" Páez** (Rosario, Santa Feko probintzia, 1963ko martxoaren 13a) argentinar rock musikagile, abeslari eta pianista, eta zinegilea da. 1984an grabatu zuen lehenbiziko diskoa, *Del 63* izenekoa, baina arrakastarik handiena 1990eko hamarkadan erdietsi zuen, *El amor después del amor* (1992) eta *Circo beat* (1994) lanekin. Bost Grammy Latino irabazi ditu.

## Diskografia 
### Estudioko diskoak 
* 1984: *Del 63*
* 1985: *Giros*
* 1986: *Corazón clandestino*
* 1986: *La la la* (Luis Alberto Spinettarekin)
* 1987: *Ciudad de pobres corazones*
* 1988: *Ey!*
* 1990: *Tercer mundo*
* 1992: *El amor después del amor*
* 1994: *Circo beat*
* 1998: *Enemigos íntimos* (Joaquín Sabinarekin)
* 1999: *Abre*
* 2000: *Rey Sol*
* 2003: *Naturaleza sangre*
* 2005: *Moda y pueblo*
* 2006: *El mundo cabe en una canción*
* 2007: *Rodolfo*
* 2010: *Confiá*
* 2011: *Canciones para aliens*
* 2013: *El sacrificio*
* 2013: *Dreaming Rosario*
* 2013: *Yo te amo*
* 2014: *Rock and Roll Revolution*

### Zuzeneko diskoak 
* 1996: *Euforia*
* 2004: *Mi vida con ellas*
* 2008: *No sé si es Baires o Madrid*
* 2012: *El amor después del amor 20 años*

## Erreferentziak
Beloki (Zumarraga)

**Beloki** Gipuzkoako Zumarraga udalerrian dagoen mendi bat da. Zumarragaz gain dagoen mendia da (360 m.). Berez, 659 metroko garaiera du eta Izazpi mendiaren alboan dago. Mendiaren hegoaldeko magalean Antioko baseliza dago.

Pinudi ugari dituen mendia da. Gailurrean gurutze bat du.

## Abiapuntuak 
* Zumarraga (ordu 1) eta Antioko baselizatik.

## Ikus, gainera 
* Gipuzkoako mendien zerrenda
* Izazpi
* Irimo
* Samiño

## Kanpo estekak
Andrés Calamaro

**Andrés Calamaro** (Buenos Aires, 1961eko abuztuaren 22a) argentinar rock musikagile, abeslari eta ekoizlea da. Bere lehenbiziko taldea Los Abuelos de la Nada izan zen, baina arrakasta 1990eko hamarkadan iritsi zitzaion, Espainian eratu zuen Los Rodriguez taldearekin. 1997tik aurrera bakarkako ibilbide arrakastatsua izan du. Bi Grammy Latino irabazi ditu. Argentinako rockaren ikonoetako bat da.

## Diskografia 
### Los Abuelos de la Nada 
* *Los Abuelos de la Nada* (1982)
* *Vasos y besos* (1983)
* *Himno de mi corazón* (1984)

### Los Rodriguez 
* *Buena suerte* (1991)
* *Disco pirata* (1992)
* *Sin documentos* (1993)
* *Palabras más, palabras menos* (1995)
* *Hasta luego* (1997)
* *Para no olvidar* (2001)

### Bakarrik 
* *Hotel Calamaro* (1984)
* *Vida cruel* (1985)
* *Por mirarte* (1988)
* *Nadie sale vivo de aquí* (1989)
* *Alta suciedad* (1997)
* *Honestidad brutal* (1999)
* *El salmón* (2000)
* *El cantante* (2004)
* *Tinta roja* (2006)
* *El palacio de las flores* (2006)
* *La lengua popular* (2007)
* *On the rock* (2010)
* *Bohemio* (2013)

### Zuzeneko diskoak 
* *Live in Ayacucho 88* (1994)
* ''Prix D'ami* (1994)
* *El regreso* (2005)
* *Made in Argentina - Made in Spain* (2005)
* *Dos son multitud* (2008) - Fito & Fitipaldisekin
* *Jamón del medio* (2014)
* *Pura sangre* (2014)
* *Hijos del pueblo'' (2015) - Enrique Bunburyrekin

## Erreferentziak
Bárbara Rey

**Bárbara Rey**, **María García García** jaioa, (Totana, ) espainiar *vedette*, telebista-aurkezle eta aktorea da. 1970ean Miss Espainia izan ondoren, destape garaian ospetsu bilakatu zen. Espainiako errege Juan Carlos I.aren maitale izana da, hainbat iturriren arabera.

## Filmografia 
* *Los cien caballeros* (1969)
* *La vida sigue igual* (1969)
* *Crimen perfecto* (1970)
* *A mí las mujeres ni fu ni fa* (1971), Mariano Ozoresena.
* *París bien vale una moza* (1972)
* *La llamaban la Madrina* (1973), Mariano Ozoresena.
* *Separación matrimonial* (1973), Angelino Fonsena.
* *El consejero* (1973)
* * La llamaban "La Madrina"* (1973)
* *La noche de los brujos* (1973)
* *La chica del molino rojo* (1973)
* *El buque maldito* (1973), Amando de Ossoriorena.
* *El amor empieza a medianoche* (1974), Pedro Lazagarena.
* *El chulo* (1974)
* *Onofre* (1974), Luis María Delgadorena.
* *Zorrita Martínez* (1975), Vicente Escrivárena.
* *Mi mujer es muy decente, dentro de lo que cabe* (1975), Antonio Droverena.
* *Cuando Conchita se escapa, no hay tocata * (1976), Luis María Delgadorena.
* *La viuda andaluza* (1976)
* *Deseo* (1976)
* *Call Girl: La vida privada de una señorita bien* (1976)
* *La muerte ronda a Mónica* (1976)
* *Las delicias de los verdes años* (1976), Antonio Mercerorena.
* *Virilidad a la española* (1976), Francisco Lara Polopena.
* *Carne apaleada* (1977), Javier Aguirrerena.
* *Me siento extraña* (1977), Enrique Martí Maquedarena.
* *Desnuda ante el espejo* (1977)
* *Cuentos de las sábanas blancas* (1977)
* *Virilidad a la española* (1977)
* *La escopeta nacional* (1978), Luis García Berlangarena.
* *Rostros* (1978)
* *Puerco mundo* (1978)
* *Historia de Eva* (1978)
* *El periscopio, Malicia erótica* (1979) José Ramón Larrazena.
* *Mi adúltero esposo* (1978)
* *Piccole Labbra* (1978)
* *Unos granujas decentes* (1980)
* *Onofre el virgo* (1982), Luis María Delgadorena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Luis Alberto Spinetta

**Luis Alberto Spinetta** (Belgrano, Buenos Aires, 1950eko urtarrilaren 23a - Buenos Aires, 2012ko otsailaren 8a) argentinar rock musikagile, abeslari, gitarrista eta poeta izan zen. Hego Amerikako rockean gehienik eragin duten musikarietako bat izan zen eta, Charly Garcíarekin batera, Argentinako rockaren aitatzat hartzen da. Almendra, Pescado Rabioso, Invisible, Spinetta Jade eta Spinetta y los Socios del Desierto taldeetako liderra izan zen. 62 urte zituela hil zen, birikako minbiziak jota.

## Diskografia 
### Almendra 
* *Almendra* (1969)
* *Almendra II* (1970)
* *El Valle Interior* (1980)
* *Almendra en Obras I/II* (1980, zuzenean)

### Pescado Rabioso 
* *Desatormentándonos* (1972)
* *Pescado II* (1973)
* *Artaud* (1973)

### Invisible 
* *Estado de coma* (1974, SP)
* *Invisible* (1974)
* *La llave de Mandala* (1974, SP)
* *Viejos ratones del tiempo* (1974, SP)
* *Durazno Sangrando* (1975)
* *El jardín de los presentes* (1976)

### Spinetta Jade 
* *Alma de Diamante* (1980)
* *Los Niños Que Escriben En El Cielo* (1981)
* *Bajo Belgrano* (1983)
* *Madre en Años Luz* (1984)

### Spinetta y los Socios del Desierto 
* *Socios del Desierto* (1996)
* *San Cristóforo* (1998, zuzenean)
* *Los Ojos* (1999)

### Bakarrik 
* *Spinettalandia y Sus Amigos - La Búsqueda de la Estrella* (1971)
* *A 18´ del Sol* (1977)
* *Only Love Can Sustain* (1979)
* *Kamikaze* (1982)
* *Mondo Di Cromo* (1982)
* *Privé* (1986)
* *La La La* (1986, Fito Páezekin)
* *Téster de Violencia* (1988)
* *Don Lucero* (1989)
* *Exactas* (1990, zuzenean)
* *Pelusón Of Milk* (1991)
* *Fuego Gris* (1993, soinu banda)
* *Estrelicia * (1997, MTV Unplugged)
* *San Cristóforo: Un Sauna de Lava Eléctrico* (1998, zuzenean)
* *Elija y Gane* (1999)
* *Silver Sorgo* (2001)
* *Argentina Sorgo Films Presenta: Spinetta Obras* (2002)
* *Para los Árboles* (2003)
* *Camalotus* (2004)
* *Pan* (2005)
* *Un Mañana* (2008)
* *Spinetta y las Bandas Eternas* (2010, zuzenean)

## Erreferentziak
Los chicos con las chicas (filma)

***Los chicos con las chicas*** 1967ko Javier Aguirre donostiar zinema zuzendariaren filma da.

## Argumentua 
*Los Bravos* musika taldeak oporrak hartzea erabaki eta mendira doa. Handik gertu, neska gazteentzako eskola zorrotz bat dago, baina neskek musikariak ezagutu nahi dituzte.

## Pertsonaiak 
* Mike Kennedy: Bera
* Pablo Sanllehi: Bera
* Tony Martínez: Bera
* Miguel Vicens: Bera
* Manolo Fernández: Bera
* Enriqueta Carballeira: Elisa
* Manolo Gómez Bur: Don Hilario
* Guadalupe Muñoz Sampedro: Doña Felicia
* María Luisa Ponte: Srta. Sarmiento
* Lola Gaos: Doña Arsenia
* Luis Sánchez Polack: Lorenzo, bedela
* Laly Soldevila: Srta. Enriqueta
* Irán Eory: Marta
* Rafaela Aparicio: Petra
* José Luis Coll: Pierre
* Conchita Goyanes: Matilde
* Pilar Velázquez: Menchu
* Conchita Rabla: Paula
* Gabriel Llopart
* Joaquín Roa: Martaren aitona
* Elisa Méndez
* Luis García Ortega
* Pilar Gómez Ferrer: dendaria
* Francisco Camoiras: bezeroa dendan
* Josefina Serratosa: Martaren ama
* Blaki: argazkilaria

## Kanpo estekak 
* Filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Gato Barbieri

'*Leandro *“Gato”* Barbieri*' (Rosario, Santa Feko probintzia, 1932ko azaroaren 28a - New York, 2016ko apirilaren 2a) argentinar jazz saxofoi-jotzaile eta musikagilea izan zen. 1950eko hamarkadan, Lalo Schifrinen taldean jo zuen, arrakasta handiz. 1972an, Grammy Sari bat jaso zuen Bernardo Bertolucciren *Last Tango in Paris* filmaren soinu bandagatik. Latinoamerikako historiako saxofonista onenetakotzat hartua da.

## Erreferentziak
Beloki (Aralar)

**Beloki** Aralar mendilerroko mendia da. Mendi honek, hegoaldetik, Unaga eta Etzantzako lautadak ixten ditu, eta, iparraldetik, Aralarko Malloak.

## Irispideak 
Guardetxetik ibilbide erosoenetako bat abiatzen da, kontu handia izan behar den arren. Badaezpada, hobe da iparrorratza eta mapa hartzea, Aralarko Errege Sailetako basoetan ez galtzeko. Izan ere, baso hau, hain da itxia, ia ikusbiderik ere ez dagoela, inguru hauetan hain ohikoa den lainoa agertuz gero, ibilaldia asko zailduz. Urdangoene lepora iritsi behar da lehenik. Hau, Txameni eta Beloki artean dago. Albiko lautada errepide ondoan dago, Guardetxera heldu baino pare bat kilometro lehenago. Albiko trikuharria bisitatuz abiatzen da bidea, ondoren, ondo adierazitako bidezidor batetik jarraitzeko, Mugardi eta Bustintza izeneko tokietara daroana. Soilgune batean, gurutze bat dago. Ezkerretara, arkuek izena hartzen duten kupula erako txabolen hondakinak daude. Aurrerago, haran estu batean sartu behar da, Urdangoene lepoa ikusteko. Tontorra eskuinetara geratzen da

Baraibartik, Izarriteko gañera doan bidea hartu behar da. Bertan, antena bat dago. Hemendik, ekialdera jarraitu behar da, Belutako langara heltzeko. Bideak, hego-mendebalderantz biratzen du, eta Txurtxur mendia inguratzen duten pagadi itxiak zeharkatzen ditu. Pagaditik irten eta Prantzes erreka izeneko ibaiaren goi arrora irten behar da. Ezkerretara Olatxikiko txabola utziz, Etzantzatik Atakaxarrera doazen lautadak igo behar dira. Hemendik, ezkerrera geratzen da tontorra. Eta zuzenean igotzen da.

## Inguruko tokiak 
* Bustintzako gurutzea
* Albiko trikuharria
* Unagako potzua

## Kanpo estekak 
*  euskal-herria.org webgunean
Acto de posesión

***Acto de posesión*** 1977ko Javier Aguirre donostiar zinema zuzendariaren filma da. Destape garaiko drama bat izan zen, Miguel Unamunoren *Dos madres* liburuan oinarritua..

## Argumentua 
Emakume antzu batek seme bat nahi du. Horretarako bere maitalea beste emakume bat ezkontzera bultzatuko du.

## Pertsonaiak 
## Kanpo estekak
En busca del huevo perdido

***En busca del huevo perdido*** 1982ko Javier Aguirre donostiar zinema zuzendariaren filma da, Las Hermanas Hurtado hirukotea protagonista duena.

## Argumentua 
Frenegal del Cascajoko landetxe batean bizi diren hiru ahizpek abeslari bilakatu nahi dute. Horretarako, herrira datozen hiru abeslarien lekua hartuko dute. Hauek, berez, ez dira abeslariak, baizik eta espioiak eta CIAk ahizpak kontratatuko ditu.

## Pertsonaiak 
* Paloma Hurtado
* Fernanda Hurtado
* Teresa Hurtado
* Rafaela Aparicio
* Luis Barbero
* Blaki
* Francisco Cecilio
* Florinda Chico
* Silvia Gambino
* Antonio Gamero
* Manolo Gómez Bur
* José Lifante
* Raúl Sender

## Kanpo estekak
La guerra de los niños

***La guerra de los niños*** 1980ko Javier Aguirre donostiar zinema zuzendariaren filma da, *Parchís* musika taldearentzat egina.

## Argumentua 
Don Atilio enpresariak (Ricardo Merino) Santo Tomás de Aquino eskola itxi nahi du. Don Matías irakasleak (Manuel Alexandre) bere kontra egingo du ikasleekin batera.

## Pertsonaiak 
## Kanpo estekak
El astronauta

***El astronauta*** 1970eko Javier Aguirre donostiar zinema zuzendariaren filma da. Almeríako probintzian grabatu zuten.

## Argumentua 
Minglanillas herriko taberna batean, lagun talde batek gizakiaren ilargiratzea ikusten duten bitartean, beraiek ere egitea erabakitzen dute. Horretarako Don Gregorio Minglanillas (Antonio Ferrandis) lurdunak eremua utzi eta Don Anselmo (José Luis López Vázquez) irakaslea, Wernher von Braunekin lanean aritutakoa dela diotena, bahitu eta lanean hasten dira.

## Pertsonaiak 
* Tony Leblanc - Pepe Fernández, astronauta
* José Luis López Vázquez - Don Anselmo, zientifikoa
* Francisco Cano - Faustino, zurgina
* José Sazatornil - Saturnino, pintorea
* Antonio Ferrandis - Don Gregorio Minglanillas, lurduna
* Rafael Alonso - Hilario, argiketaria
* José Luis Coll - Valeriano, esne-saltzailea
* Antonio Ozores - Matías, su artifizialen teknikaria
* Mary Paz Pondal - Pepe Fernándezen emaztea
* Laly Soldevila - Vicenta, 'La Quisquilla'
* Blaki - guardia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Iturbe etxea

**Iturbe etxea** Gipuzkoako Bergara udalerrian dagoen jauregi bat da. Hain zuzen ere, Bergarako Alde Zaharran kokatua dago, Bidekurutzeta kaleko 22. zenbakian, eta Bidekurutzeta 26. eta 28. zenbakiko etxeetatik hurbil.

Aurrealdeko bigarren solairua armarri bat du eta ataria bi zutabez apaindua.

## Kanpo estekak
Samiño

**Samiño**, **Hirumugarrieta**, **Zamiño**, **Irumugarri** edo  **Akaitzgaiña** Gipuzkoako Azkoitia, Azpeitia eta Zumarraga udalerrietan dagoen mendi bat da. Oleta mendiaren alboan dago. 932 metroko garaiera du. Hirumugarrieta izenaren jatorria tontorrean aipatutako hiru udalerrien arteko muga dagonean datza.

Mendi hontara ondorengo igoera puntuetatik igo daiteke: Aratz-Erreka, Loiola, Urretxu.

## Abiapuntuak 
Azkoitia (2 ordu), Loiola (2 ordu), Azpeitia (2 ordu), Oñatz (ordu 1 eta 30 minutu), Aginaga (ordu 1 eta 15 minutu) eta Zumarragatik (2 ordu).

## Ikus, gainera 
* Izazpiko mendilerroa
* Oleta
* Izazpi
* Irimo
* Beloki

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Samiño / Irumugarrieta, *http://www.euskal-herria.org/*.
Errekalde jauregia

**Errekalde** **jauregia** Gipuzkoako Bergara udalerrian dagoen jauregi neoklasiko bat da. Hain zuzen ere, Bergarako Alde Zaharran kokatua dago, Juan Irazabal Pasealekuan. Itxura orokorra, XVI. mendeko jauregiena da, nahiz eta osagai asko, XIX. mendekoak diren, estilo erromantikokoa hain zuzen.

1718ko matxinadan bertan zegoen jatorrizko dorretxea ordezkatu zuen jauregiari su eman zitzaion. XIX. mendean jauregi hau berreraiki zuten, eta sotorako kanpoaldeko sarbidea beharbada XVI. mendeko jauregia aztarna litzateke.

Xabier Munibe, Peñafloridako kondea Bergarako Errege Mintegian jardun ohi zuenean jauregi dotore hau bere bizilekutzat hautatu zuen. Bertan, Valentin Foronda ere bizi izan zen.

Jauregia inguratzen duen ingeles estiloko XIX. mendeko lorategia ere Bergarako altxorretako bat da.

Gaur egun, Laboratorium Bergara museoaren egoitza da.

alt=Loretagi ingelesaren panoramika|erdian|thumb|440x440px|Errekalde jauregiko loretagi ingelesa udazkenean. Aurrerago, Bergarako Alde Zaharra.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
Zabala, Amaia: Errekalde Jauregiaren historia eta bitxikeriak ezagutzen. Goiena. 2019-08-30
Errotalde jauregia

**Errotalde jauregia**, Aroztegitarren dorretxea eta oinetxea izan zen. Santa Ana jauregia ere deitzen zaio dokumentazioan, ermita horretatik gertu dagoelako. Batzuetan, Aroztegi dorretxea izenaz ere agertzen da.

Gaur egun Bergarako udal liburutegia, Udalaren Kultur Etxearen egoitza eta Jardun Euskara Elkartea dago bertan.

## Historia 
Santa Anako parke edo lorategian ikusten den Errotalde jauregia Aroztegitarren leinuko adar batek eraiki zuen 1598 eta 1604 urteen artean, antzinagoko dorretxe bat zegoen lekuan. Jauregiaren barrua oparotasunez aberastu zuten 1615. urtearen inguruan, sabai, erlaitz, eskailera eta teilatu-hegalaren zuretan egin ziren tailatutako dekorazio ederrekin. Etxea Murua familiarena izatera pasa zen 1661.ean. Izan ere urte horretan erosi egin zuen Errotalde Santiagoko Ordenuko zaldun eta Sevillan zituen negozioei esker gizon aberatsa zen Martin Murua Elorregi kapitainak. Honek aldaketa nabarmenak agindu zituen: Bere armarria ipini zuen jauregiaren fatxadan, leihoak handitu eta zabaldu zituen eta burdin-lan primerakoak diren karel eta balaustrekin hornitu zituen leihoak.alt=armarria|thumb|Errotalde jauregiko armarria|erdian
alt=egurrezko sabaia moldurez landua|thumb|Errotalde jauregiko eskaileretako egurrezko sabai landua|erdian

## Lorategia 
Jauregi hau Santa Anaren ermitagatik eta Frantzisko Borjakoaren predikuarengatik ezaguna bada ere XIX. mendeko lorategi aberatsa dauka.

Oso eraldatua dagoen arren, elementu begetal eta arkitektoniko interesgarriak mantentzen ditu, hagin ikusgarria (*Taxus baccata*) eta etxearen atzealdean dagoen Aranerreka gaineko zubia esate baterako.

## Erreferentziak
El jorobado de la Morgue

***El jorobado de la Morgue*** 1973ko Javier Aguirre donostiar zinema zuzendariaren filma da.

## Argumentua 
Wolfgang Goto (Paul Naschy) konkorra Feldkircheko ospitaleko gorputegian lan egiten du. Neska bategaz maitemindurik dago.

## Pertsonaiak 
* Paul Naschy: Gotho
* Rosanna Yanni: Elke
* Víctor Alcázar: Tauchner
* María Elena Arpón: Ilse
* Manuel de Blas: polizia
* Antonio Pica: polizia
* Kino Pueyo: Hans
* Adolfo Thous: eraila
* Ángel Menéndez: komisarioa
* Fernando Sotuela: Udo

## Kanpo estekak
Laureaga jauregia

**Laureaga jauregia** Gipuzkoako Bergara udalerrian dagoen jauregi bat da. Deba ibaiaren ertzean, eta Zubieta zubia eta XV. mendearen amaierako Usondo etxearen alboan dago, lorategi batez inguratua.

XVI. mendean Izagirre familiak eraiki zuen. XVIII. mendean handitutako oinplano laukizuzenko eraikin sendoa da. Fatxada silarriz egina dago. Bi sarbideko bi medailoiak nabarmentzen dira, hauetan Izagirretar leinuaren sortzaileen irudikapen idealizatua agertzen da. Behealdeko lehiateriko burdin-sareetan heriotzari buruzko gaztelaniazko idazkia dago: *Ni la busques ni la temas* (*Ez ezazu bilatu, ez iozu beldurrik izan*).

XVII. mendeko armarria eta XVIII. mendeko burdin landuzko balkoiak eta zurgindegi apainketak ditu.

Irudi:Vergara (Guipúzcoa)-Casa Laureaga-2.jpg|Armarria.
Irudi:Vergara (Guipúzcoa)-Casa Laureaga-3.jpg|Medailoia.
Irudi:Vergara (Guipúzcoa)-Casa Laureaga-4.jpg|Medailoia.

## Ikus gainera 
* Gipuzkoako jauregi eta dorretxeen zerrenda

## Kanpo estekak
Egino Mallea jauregia

**Egino Mallea jauregia** Gipuzkoako Bergara udalerrian dagoen pizkundetar estiloko jauregi bat da. Hain zuzen ere, Bergarako Alde Zaharran kokatua dago, Mazterreka kaleko 1. zenbakian, eta Irizar jauregitik hurbil. Gipuzkoako kultura ondasuna izendatua dago.

1585ean eraiki zen. Etxearen pizkundetar manierista estiloko fatxada nagusia nabarmentzen da, Pedro Ibarra arkitektoak egina.

## Ezaugarriak 
Egino-Mallea Jauregiaren errenazimendu garaiko aurrealdea Gipuzkoan ondoen mantentzen denetakoa da. Estilo manieristaren ezaugarri guztiak ditu: soiltasuna, apaingarri gutxi eta elementu klasikoen antolamendu simetrikoa. 

Fatxadaren erdialdean portada eder bat dago, garaipen-arkua bailitzan. Eraikinaren hiru solairuek oso antzeko egitura dute. 

Sarrera dobelekin apaindutako erdi-puntuko arku bat da. Bi zutabe joniko ditu alde bakoitzean. 

Solairu nagusiak oso antzeko egitura du, baina ez du erdi-puntuko arkurik. Bao dintelduna dauka eta zutabeek apaindurak dituen friso bati eusten diote. Goiko solairuko baoa txikiagoa da. 

## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* Gipuzkoako kultura ondasunak

## Kanpo estekak
Moiua Barrena jauregia

**Moiua Barrena jauregia** edo **Rocaverdeko markesaren jauregia** Gipuzkoako Bergara udalerrian dagoen jauregi barroko bat da. Hain zuzen ere, Bergarako Alde Zaharran kokatua dago, Bidekurutzeta kaleko 6. zenbakian, eta Jauregi etxearen alboan.

thumb|300px|erdian|Armarria.

## Ikus gainera 
* Moiua jauregia

## Kanpo estekak
Esperanza Roy

**Esperanza Fuentes Roy** (Madril, ) espainiar *vedette* eta aktorea da. Errebista munduan hasi ondoren, landismo garaian ospetsu bilakatu zen.

## Filmografia hautatua 
* *Dos chicas locas, locas* (1964), Pedro Lazagarena.
* *¿Qué hacemos con los hijos?* (1966), Pedro Lazagarena.
* *Si volvemos a vernos* (1967), Francisco Regueirorena.
* *Pecados conyugales* (1969), José María Forquérena.
* *¿Por qué pecamos a los cuarenta* (1969), Pedro Lazagarena.
* *El cronicón* (1969), Antonio Giménez Ricorena.
* *El jardín de las delicias* (1970), Carlos Saurarena.
* *Guapo heredero busca esposa* (1972), Luis María Delgadorena.
* *Un vasto varón español* (1973), Jaime de Armiñánena.
* *Return of the blind dead* (1973), Amando de Ossoriorena
* *Dormir y ligar, todo es empezar* (1974), Mariano Ozoresrena.
* *El insólito embarazo de los Martínez* (1974), Javier Aguirrerena.
* *Es pecado, pero me gusta* (1976), Juan Boschena.
* *Gusanos de seda* (1976), de Francisco Rodríguezena.
* *Memorias de Leticia Valle* (1976), Miguel Ángel Rivasena.
* *Carne apaleada* (1978), de Javier Aguirrerena.
* *Vida / Perra* (1981), Javier Aguirrerena.
* *La monja álferez* (1986), Javier Aguirrerena.
* *Divinas palabras* (1987), José Luis García Sánchezena.
* *Perdona bonita, pero Lucas me quería a mí* (1997), Félix Sabrosorena.

## Kanpo loturak 
* Webgune ofiziala
Ondartza dorrea

**Ondartza dorrea** Gipuzkoako Bergara udalerrian dagoen pizkundetar estiloko jauregi bat da, dorretxe izandakoa. Hain zuzen ere, Bergarako Alde Zaharran kokatua dago, Bidekurutzeta kaleko 1. zenbakian, Jauregi etxea, Olaso dorrea eta Bergarako udaletxearen artean. Parean, Iturritxo (edo Ondartza-Zabala) etxea parean dauka, Bidekurutzeta kaleaz bestaldean.

Beste izen batzuk izan ditu: Ondartza komendadorearen etxea, Ondartza etxea eta Burgosko dorrea.

## Ezaugarriak 
XVI. mendearen lehen erdian Gaztelako koroaren zerbitzura 53 urtez egon zen Andres Martinez Ondartzaren aginduetara eraiki zuten.

Bidekurutzeta kaleko fatxadak bi arku zorrotz handi ditu, eta bi armarri ere bai. Azpiko armarria familiarena da; eta gainekoa, Karlos V.a enperadorearena, fintasun handiz zizelkatua, bi buruko arranoaz eta urrezko toisoi edo ardi-larruaz apaindua. Izan ere Martinez Ondartza enperadorearen zerbitzari izan zen Espainiako gortean, aurretik Joana erreginarena eta Fernando katolikoarena izan zen bezala..

Barrokoan eraikinari teilatu-hegal dotorea ezarri zitzaion.

erdian|thumb|373x373px|Etxearen bi armarri nabarmenak.

## Ikus gainera 
* Gipuzkoako jauregi eta dorretxeen zerrenda

## Erreferentziak
Izagirre Moiua jauregia

**Izagirre Moiua jauregia** Gipuzkoako Bergara udalerrian dagoen jauregi gotiko eta barroko bat da. Hain zuzen ere, Bergarako Alde Zaharran kokatua dago, Bergarako Errege Mintegia eta Bergarako udaletxearen artean. Eraikinaren hiru fatxadek hiru kaleetara begira daude: Barrenkale, Plaza Nagusia eta Domingo Irala kalea.

Gipuzkoako kultura ondasuna izendatua dago. Gaur egun, jauregiaren azpialdean bi taberna daude.

Jauregia Erdi Aroko herrigunea itxitzen zuen egitura sendoko eraikin estrategikoa izan zen. Domingo Irala kaleko fatxadak XV. mendeko eraikinaren hainbat elementu gorde ditu: gotikoa, harrizko mentsulak eta leiho ojibala.

1725etik aurrera etxea sakonki eraldatua izan zen, solairu bat gehitu eta Plaza Nagusiko eta Barrenkaleko fatxadak leiho-ate handiez apaindu ziren, honela gaur egungo jauregi itxura jasoz.

[thumb|300px|erdian|Bergara - Real Seminario 1.JPG|[Bergarako Errege Mintegia eta eskuinean Izagirre Moia jauregia.]]

## Ikus gainera 
* Gipuzkoako kultura ondasunak

## Kanpo estekak
Bergarako epaitegiak

**Bergarako epaitegiak** Gipuzkoako Bergara udalerrian dauden epaitegien eraikina da. Hain zuzen ere, Bergarako Alde Zaharran kokatua dago, San Pedro kaleko 1. zenbakian, San Pedro Ariznoakoa elizaren alboan, Olaso dorrearen parean eta Azkarate Marutegi etxetik hurbil. Eusko Jaurlaritzak kultura ondasun izendatu du eraikina.

## Deskribapena 
Justizia Jauregia eta kartzela zaharra San Pedro elizaren plaza berean dago. Oinplano konplexuko eraikina da, "E" formakoa, bi altuera ditu, oinplanora egokitzen den estalkia eta aurrera doazen bi gorputz, honela bi patio mugatuz. Fatxada nagusiak atzeraemanguneak ditu, eta gorputz nagusia nabarmenduta dago. Behealdean sarrera dago, alboetan bi bao dituela. Bigarren solairuan, silarrixkako hormarekin, harrizko balkoi luze bat dago, landare-motiboekin apaindutako mentsulen gainean. Balkoi horrek hiru bao ditu, marko molduratuak dituztenak. 

Horma silarrixkakoa da, zokaloan izan ezik, harlanduzkoa, lehen solairuko leihoetaraino iristen dena. Gorputz bakoitzean zatitzen den erlaitz molduratu batek zeharkatzen du fatxada. Landareak platabandekin banatzen dira. Erdiko bolumena Justiziaren irudi neoklasiko batekin errematatzen da. Eraikin konplexua da eta Bergarako kartzela zaharrerako eraikin bat dauka. 

Kanpoaldera, bloke angeluzuzena da, hermetikoa, harlangaitzezkoa eta harlanduzkoa, hiru isurkiko estalkia duena, erlaitz gaineko teilatu-hegala eta harburu ganbilak dituena. Barrualdean, bi gelaxka-altuera antolatzen dira patio baten inguruan, eta patio horren muturretan honako hauek daude: sarrera bat eta abside txiki bat, presoei meza entzutea ahalbidetzen zien geroko obra baten emaitza. Nabarmendu behar da, batez ere, kartzela gisa duen tipologia, barruko espazio-antolamendu berezia eta kanpoalderako baoen murriztasuna zehazten dituena.

Justiziaren kontzeptua modu klasikoan jantzitako emakume batez irudikatzen da, baina ohi ez bezala, begiak irekita eta erne ditu. Martzial Agirre Lazkanoren eskultura da.

## Irudi galeria 

Irudi:Bergara - Juzgados 02.JPG|Justiziaren irudikapena.
Irudi:Vergara (Guipúzcoa)-Escultura en el Palacio de Justicia.jpg|Justiziaren irudikapena.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bergarako gaztetxea

## Kanpo estekak
El viaje a ninguna parte (filma)

***El viaje a ninguna parte*** 1986ko Fernando Fernán Gómez espainiar zinema zuzendariaren filma da, izen bereko eleberrian oinarrituta. Hiru Goya Sari irabazi zituen.

## Sinopsioa 
Gerra Zibil ondoren, antzerki konpainia bateko kideek arazoak dituzte. Bidaian zehar lana maitasunarekin, arazo ekonomikoak familiarrekin, gosea amestutako garaipenarekin nahasten da. Pertsonaia nagusia, Carlos Galván, Don Arturo konpainiako lehen aktore eta zuzendariaren semea da. Carlitosen aita ere bada, komikoa izan nahi ez duen mutikoaren aita. Carlitos konpainian geratzeko konbentzitzen saiatuko dira bai Carlos bai On Arturo.

Bien bitartean, Espainiako gerraostean, zinema hirietara iristen ari da, baita herrietara ere, eta jendeak jada ez du antzerkia ikusi nahi, eta horrek zalantzazko bihurtzen du konpainiaren etorkizuna. Apurka-apurka, lankideek Carlos abandonatzen dute, eta etorkizun bat bilatu beharko du hiriburuan.

## Aktoreak 
## Kanpo estekak
El sueño del mono loco

***El sueño del mono loco*** 1989ko Fernando Trueba espainiar zinema zuzendariaren filma da, Christopher Frank frantziarren *Le rêve du singe fou*eleberrian oinarrituta.

Sei Goya Sari irabazi zituen.

## Argumentua 
Dan Gilis (Jeff Goldblum) Parisen bizi den estatubatuar idazleak amodio arazoak ditu. Zuzendari gazte eta bitxi bat duen film baten gidoia idazteko lana lortuko du eta zuzendariaren arreba ezagutuko du.

## Aktoreak 
* Jeff Goldblum... Dan Gillis
* Miranda Richardson... Marilyn
* Anémone... Marianne
* Daniel Ceccaldi... Julien Legrand
* Dexter Fletcher... Malcolm Greene
* Liza Walker... Jenny Greene
* Jerome Natali... Danny
* Arielle Dombasle... Marion Derain
* Asunción Balaguer... Juana

## Kanpo estekak 
* Filmaren IMDBko fitxa irakurgai
La vida secreta de las palabras

***La vida secreta de las palabras*** 2005eko Isabel Coixet espainiar zinema zuzendariaren filma da.

Lau Goya Sari irabazi zituen.

## Argumentua 
Neska bakarti batek ehungintzan lan egiten du. Sindikatuak bultzatua oporrak hartuko ditu eta petrolio-plataforma batean erizain moduan lana lortuko du.

## Aktoreak 
* Sarah Polley (Hanna)
* Tim Robbins (Josef)
* Javier Cámara (Simon)
* Sverre Anker Ousdal (Dimitri)
* Steven Mackintosh (Dr. Sulitzer)
* Eddie Marsan (Victor)
* Julie Christie (Inge)
* Daniel Mays (Martin)

## Kanpo estekak 
* Filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Nadie hablará de nosotras cuando hayamos muerto

***Nadie hablará de nosotras cuando hayamos muerto*** 1995eko Agustín Díaz Yanes espainiar zinema zuzendariaren filma da. Filmak sekuela bat izan zuen: *Solo quiero caminar* izenekoa.

Zortzi Goya Sari irabazi zituen.

## Argumentua 
Mexikon bizi den emagaldu espainiar batek mafiakoen eta polizien arteko tiroketa baten lekukoa da. Polizietako batek, hil aurretik, bandak dirua non zauritzen duen azalduko du.

## Aktoreak 
* Gloria Duque - Victoria Abril
* Doña Julia - Pilar Bardem
* Eduardo - Federico Luppi
* Doña Amelia - Ana Ofelia Murguía
* Oswaldo - Daniel Giménez Cacho
* Juan - Ángel Alcázar
* Ramiro - Saturnino García
* María Luisa - Marta Aura
* Evaristo - Guillermo Gil

## Kanpo estekak 
* Filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Azkarate Marutegi etxea

**Azkarate Marutegi etxea** edota **Agirrebeña etxea** Gipuzkoako Bergara udalerrian dagoen pizkundetar estiloko jauregi bat da. Hain zuzen ere, Bergarako Alde Zaharran kokatua dago, San Pedro kaleko 4. zenbakian, eta Bergarako epaitegiak eta Olaso dorreatik hurbil.

Etxea 1541ean Gaztelako erregeen kontulari nagusia zen Joan Martinez de Marutegi Azkaratek sortutako maiorazgoaren egoitza nagusia izan zen.

thumb|300px|erdian|Izkinako balkoia eta armarria.

## Ikus gainera 
* Gipuzkoako kultura ondasunak

## Kanpo estekak
Amantes

***Amantes*** 1991ko Vicente Aranda espainiar zinema zuzendariaren filma da, benetako gertaera batean oinarrituta.

Bi Goya Sari irabazi zituen.

## Argumentua 
Probintzietatik etorritako gazte bat gerra ondoko Madrilen emakume baten etxean geratuko da. Bere betiko neskalagunaren eta bere maitale berriaren artean erabaki behar du.

## Aktoreak 
* Victoria Abril (Luisa)
* Jorge Sanz (Paco)
* Maribel Verdú (Trini)
* Enrique Cerro (komandante)
* Mabel Escaño
* Alicia Agut

## Kanpo estekak 
* Filmaren IMDBko fitxa irakurgai
La buena estrella

***La buena estrella*** 1997ko Ricardo Franco espainiar zinema zuzendariaren filma da, benetako gertaera batean oinarritua.

Bost Goya Sari irabazi zituen.

## Argumentua 
Rafael (Antonio Resines) istripu baten ondorioz antzua den harakina da. Bakarrik bizi da baina Marina (Maribel Verdú) ezagutuko du.

## Aktoreak 
* Antonio Resines - Rafael
* Jordi Mollá - Daniel
* Maribel Verdú - Marina
* Elvira Minguez - Ana Maria
* Ramón Barea - Paco
* Sonia Cuellar - Estrella

## Kanpo estekak 
* Filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Vivir es fácil con los ojos cerrados

***Vivir es fácil con los ojos cerrados*** 2013ko David Trueba espainiar zinema zuzendariaren filma da.

Sei Goya Sari irabazi zituen. Izenburua *Strawberry Fields Forever* abestiaren hitzetatik () dator.

## Argumentua 
1966an John Lennonek Beatles bere taldea utzi eta aktore bilakatzeko asmotan, Almeríara doa Richard Lesterrekin *How I Won the War* filma egiteko. Antonio (Javier Cámara) ingeles irakaslea da Albaceteko ikastetxe batean eta musikaria ezagutu nahi du.

## Aktoreak 
* Javier Cámara: Antonio
* Natalia de Molina: Belén.
* Francesc Colomer: Juanjo
* Jorge Sanz: Juanjoren aita
* Ariadna Gil: Juanjoren ama
* Ramon Fontserè: Ramón
* Rogelio Fernández: Bruno

## Kanpo estekak 
* Filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Te doy mis ojos

***Te doy mis ojos*** 2003ko Icíar Bollaín espainiar zinema zuzendariaren filma da, emakumeen aurkako indarkerian oinarritua.

Zazpi Goya Sari irabazi zituen.

## Argumentua 
Pilar Toledoko kanpoaldean bizi den emakumea da. Bikotekidea utzi eta, semearekin batera, ahizparen etxean babesa bilatuko du.

## Aktoreak 
* Laia Marull: Pilar.
* Luis Tosar: Antonio.
* Rosa María Sardá: Aurora.
* Candela Peña: Ana.
* Kiti Manver: Rosa.
* Sergi Calleja: terapeuta.
* Nicolás Fernández Luna: Juan.
* Dave Mooney: John.
* Elisabet Gelabert: Lola.
* Chus Gutiérrez: Raquel.
* Elena Irureta: Carmen.

## Kanpo estekak 
* Filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Fernando Guillén

**Fernando Guillén Gallego** (Bartzelona,  - Madril, ) espainiar zinema, telebista eta antzerkiko aktorea izan zen.

1960an Gemma Cuervo aktorea ezkondu eta hiru seme-alaba izan zituzten: Natalia, Fernando eta Cayetana.

## Filmografia hautatua 
## Kanpo estekak