open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Oñatiko Udal Liburutegia

**Oñatiko Udal Liburutegia** Kultur etxean dago, Santa Marina plazako 1n. 1963 sortu zen. Euskadiko Irakurketa Publikoko Sarearen parte hartzaile da.
## Atalak 
* Haur liburutegia: 0-14 urte bitartekoentzat
* Helduen liburutegia
* Mediateka
## Funtsak 
* 6 egunkari: Berria, Deia, El Diario Vasco, Gara , Mundo deportivo, El Pais
* 70 aldizkari: Arkeoikuska, Olerti, Oñate, besteak beste.
* 26.572 monografia: 99 Oñatiren gainean, Tokiko Bilduma atalean hala nola, KRO, 1992ko Astigarragaren *Emakume oñatiarraren egoerari buruzko azterketa* edo 1998ko Gerardo Luzuriagaren *Oñatiko Unibertsitatea, bertako liburutegiaren bidez, XVI. mendea : historia, irakaskuntzako metodoak, bizitza akademikoa, ikasgaiak eta zentsura*.
* 5.132 ikus-entzuneko: 1874 soinu-grabazio eta 3.258 bideo-grabazio.
## Zerbitzuak 
* Irakurketa eta kontsulta: mailegatu ezin direnen dokumentuenak, hala nola, egunkariak, atlasak, entziklopediak, atlasak... Baita behin galtzen baldin badira berriz ere erosi ezin ditekeen dokumentuenak ere.
* Mailegua.
* Internet.
* Erreprografia.
* Ordenagailuak,
## Kultura ekintzak 
* Irakurketa eta liburutegiko zerbitzuen erabilera suspertzeko ekintzak: gidak, gomendioak, literatur tertuliak, erakusketak, ipuin kontaketak, haurrentzat eta helduentzat.
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* http://www.oinati.eu/eu/udal-zerbitzuak/kultura/udal-liburutegia, Oñatiko Udaleko web-orriaren Liburutegiaren atala.
* http://www.boe.es/boe/dias/1963/09/27/pdfs/A13936-13937.pdf, Oñatiko Udal Liburutegia sortzeko agindua, Espainiako Aldizkari Ofizialean argitaratua.
* https://web.archive.org/web/20140111001449/http://www.katalogoak.euskadi.net/cgi-bin_q81a/abnetclop/O9289/ID525e1b3e?ACC=101, Euskadiko Irakurketa Publikoko Sarearen katalogo bateratua.
Olaberriko Udal Liburutegia

**Olaberriko Udal Liburutegia** San Joan plazako 1n dago. 1962 an sortu zen. Euskadiko Irakurketa Publikoko Sarearen parte hartzaile da.
## Kanpo estekak 
* https://web.archive.org/web/20140107024436/http://www.olaberrikoudala.com/eu/html/2/836.shtml, Olaberriko Udaleko web-orria.
* http://www.boe.es/boe/dias/1962/08/24/pdfs/A12059-12059.pdf, Olaberriko Udal Liburutegia sortzeko agindua, Espainiako Aldizkari Ofizialean argitaratua.
* https://web.archive.org/web/20140111001255/http://www.katalogoak.euskadi.net/cgi-bin_q81a/abnetclop/O9209/ID720b5ff2?ACC=101, Euskadiko Irakurketa Publikoko Sarearen katalogo bateratua.
Beasaingo Udal Liburutegia

**Beasaingo Udal Liburutegia** Loinazko San Martin plazan dago. 1987tik du kokapen hau. Dena dela, 1953an "Gipuzkoako Aurrezki kutxa Probintziala" deituriko entitateak eman zituen lehen urratsak berau sortzeko. , baina benetako funtzionamendu formala 1962an sinatutako hitzarmenarekin iritsi zen. Liburutegia orduan Nafarroa Etorbideko "Mikelete etxean" kokatu zen,  Foru Aldundiak Mikeleteentzat eraikitako etxean. Orduan, Ciriaco Villalba Prieto Jauna izendatu zuten liburuzain. 

1981ean liburutegia Oriamendi kaleko "Etxe-Urbi" deituriko lokalean kokatu zen  eta bertan 5 urte inguru iraun zuen. Azkenik, 1987an Kultur Etxea zabaltzea lortu zen, bertan gaur egungo Udal liburutegia kokatzen delarik. Euskadiko Irakurketa Publikoko Sarearen parte-hartzaile da. Beasaingo udaletxearen eraikinaren arkupean dago.

## Atalak 
* Helduentzat bi irakurketa gela 
* Haurrentzat irakurketa gela bat
* Ikasgela bat
## Funtsa 
* Egunkariak.
* Aldizkariak: Beasaingo paperak edo Beasain Jaietan , besteak beste.
* Ikus entzunezkoak.
* Ordenagailuko fitxategiak.
## Zerbitzuak 
* Irakurketa; kontsulta; mailegua: pertsonala eta liburutegien artekoa; erreserbak
* Erreprografia.
* Wifi.
* Ikasgela.
* Ebook mailegua 
* Irakurle taldeak: Haurrentzat zein helduentzat, euskaraz eta erdaraz. 
* Liburutegiaren katalogo propio eguneratua 
* Bloga 

## Kultura ekintzak 
* Ipuin kontaketak: Adin ezberdinetako haurrei zuzendutako ipuin kontaketak euskaraz.
* Bisita gidatuak: Eskolekin eta interesa duen talde edo elkarte ororekin.
* Hitzaldiak
* Liburu aurkezpenak
* Lantegiak: Formakuntza edo tailer formatu gisa. 
* Ikuskizunak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* http://www.beasain.org/eu/html/7/430.shtml, Beasaingo Udaleko web-orriaren Liburutegiaren atala.
* http://www.boe.es/boe/dias/1962/08/24/pdfs/A12058-12058.pdf, Beasaingo Udal Liburutegia sortzeko agindua, Espainiako Aldizkari Ofizialean argitaratua.
* https://web.archive.org/web/20140111001255/http://www.katalogoak.euskadi.net/cgi-bin_q81a/abnetclop/O9209/ID720b5ff2?ACC=101, Euskadiko Irakurketa Publikoko Sarearen katalogo bateratua.
Alegiako Udal Liburutegia

**Alegiako Udal Liburutegia** Inaxio Begiristain kirol eta kultur etxean dago. 1962 an sortu zen. Euskadiko Irakurketa Publikoko Sarearen parte hartzaile da.
## Aretoak 
* Haurren liburutegia.
* Helduen liburutegia.
* Bilera gela.
* Ikasketa gela.
* Ekitaldi gela.
* Eskulanen tailerra.
## Funtsak 
* 4 aldizkari: *Aranzadiana*, *Boletín de estudios históricos sobre San Sebastián*, *Guía de hostelería y turismo* eta *Munduaren egoera*.
* 9.578 monografia: Alegiaren gainean, Felix Elejalde eta Juan Erenchuren *Alegría de Oria, Amézqueta, Ugarte, Alzo, Bedayo* eta Angel Oyarzabalen *Alegia: bere kondairako bi gizaldi*, besteak beste.
* 285 ikus-entzunekoak: 7 soinu-grabazio eta 278 bideo-grabazio.
* 28 ordenagailuko fitxategi.
## Zerbitzuak 
* KZgunea bertan dago
* Wi-fi.
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* https://web.archive.org/web/20140106194611/http://www.alegia.eu/alegia_ezagutu/leku_interesgarriak/kultur_etxea/, Alegiako Udaleko web-orriaren Kultur atala
* http://www.boe.es/boe/dias/1962/04/17/pdfs/A05187-05187.pdf, Alegiako Udal Liburutegia sortzeko agindua, Espainiako Aldizkari Ofizialean argitaratua.
* https://web.archive.org/web/20140111000955/http://www.katalogoak.euskadi.net/cgi-bin_q81a/abnetclop/O9585/ID34ac3f2a?ACC=101 Euskadiko Irakurketa Publikoko Sarearen katalogo bateratua.
Errenteriako Udal Liburutegia

alt=Lekuona Fabrikako Errenteriako Udal Liburutegiaren irudia, Ugarritza kalean aurkitzen dena. 2021. urtean inauguratutako liburutegi berri hau Oiartzun ibaiaren eta Errenteriako Zumardiaren alboan aurkitzen da.|thumb|304x304px|Lekuona Fabrikako Errenteriako Udal Liburutegia.
**Errerenteriako Udal Liburutegia**k bi egoitza ditu: helduena Madalena kaleko 27-29an dago eta haurrena 32an. 1961 n sortu zen. Euskadiko Irakurketa Publikoko Sarearen parte hartzaile da.

Horrez gain, 2021eko maiatzean, Ugarritza kaleko Lekuona Fabrikan Errenteriako Udal Liburutegi berria ireki zuten. Hau Oiartzun ibaiaren eta Errenteriako Zumardiaren alboan aurkitzen da.    

## Kanpo estekak 
* http://www.boe.es/boe/dias/1962/04/17/pdfs/A05187-05187.pdf, Errenteriako Udaleko web-orriaren Liburutegiko atala.
* http://www.boe.es/boe/dias/1962/04/17/pdfs/A05187-05187.pdf, Errenteriako Udal Liburutegia sortzeko agindua, Espainiako Aldizkari Ofizialean argitaratua.
* https://web.archive.org/web/20140111001255/http://www.katalogoak.euskadi.net/cgi-bin_q81a/abnetclop/O9209/ID720b5ff2?ACC=101, Euskadiko Irakurketa Publikoko Sarearen katalogo bateratua.
Azkoitiko Udal Liburutegia

**Aizkibel Azkoitiko Udal Liburutegia eta Artxiboa** Trenbideko zumardiaren 1n dago. 1962 an sortu zen. Euskadiko Irakurketa Publikoko Sarearen parte hartzaile da.
## Kanpo estekak 
* https://web.archive.org/web/20140106220058/http://www.azkoitikoudala.info/eu/liburutegia-eta-artxiboa/144-aizkibel-udal-liburutegia, Azkoitiko Udaleko web-orriaren liburutegi eta artxiboko atala.
* http://www.boe.es/boe/dias/1962/01/19/pdfs/A00889-00889.pdf, Azkoitiko Udal Liburutegia sortzeko agindua, Espainiako Aldizkari Ofizialean argitaratua.
* https://web.archive.org/web/20140111000955/http://www.katalogoak.euskadi.net/cgi-bin_q81a/abnetclop/O9585/ID34ac3f2a?ACC=101,Euskadiko Irakurketa Publikoko Sarearen katalogo bateratua.
Idiazabalgo Udal Liburutegia

**Idiazabalgo Udal Liburutegia** Plaza Nagusiko 1n dago. 1960 ean sortu zen. Euskadiko Irakurketa Publikoko Sarearen parte hartzaile da.
## Kanpo estekak 
* https://web.archive.org/web/20110124215045/http://www.idiazabal.info/eu/ficheros/5_3982eu.pdf, Idiazabalgo Udaleko informazioa.
* http://www.boe.es/boe/dias/1960/12/14/pdfs/A17174-17174.pdf, Idiazabalgo Udal Liburutegia sortzeko agindua, Espainiako Aldizkari Ofizialean argitaratua.
* https://web.archive.org/web/20140111001255/http://www.katalogoak.euskadi.net/cgi-bin_q81a/abnetclop/O9209/ID720b5ff2?ACC=101, Euskadiko Irakurketa Publikoko Sarearen katalogo bateratua.
Intsektizida

[thumb|[Flit|FLIT eskuzko
intsektu-hiltzailea, 1928]]
**Intsektizida** edo **intsektu-hiltzailea** intsektuak hiltzeko erabiltzen den kimika gai pozointsua da. Era askotara eragiten du intsektuen heriotza intsektu-hiltzaileak: ukipenez, intsektuak irensten badu edo itolarria eraginez. Kimika osagarrien arabera, mota hauek daude: olio mineralak, inorganikoak eta organikoak (naturalak edo sintesiz lortutakoak). Intsektu-hiltzaile erabilienak hauek dira, besteak beste: pelitrea, nikotina, errotenona (hirurak naturalak), DDT-a (diklorodifeniltrikloroetanoaren laburdura) eta malathiona (azken biak sintesiaz lortutakoak).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hernaniko Udal Liburutegia

**Hernaniko Udal Liburutegia** Biteri Kultur Etxeko 1. eta 2. solairuan dago, Nafar kaleko 18an. 1961 n sortu zen. Euskadiko Irakurketa Publikoko Sarearen parte hartzaile da.
## Aretoak 
* Helduen liburutegia
* Haurren liburutegia
## Funtsak 
* Aldizkariak: 165 aldizkari, Argia, Bertsolari, Consumer, Elhuyar zientzia eta teknologia, besteak beste.
* Liburuak: 34.472 liburu
* Ikus entzunekoak: soinu-grabazioak (1.195) eta bideo-grabazioak (2.928)
* Ordenagailuko fitxategiak (224)
* Mailegagarri ez diren dokumentuen erreprografia (0,10 €)
* Internet: 14 urteko beherakoek idatzitako gurasoen baimena behar dute
## Kultura ekintzak 
* literatur solasaldiak
** euskarazkoak Ane Mayozek gidatuak.
** gaztelaniazkoak, Jose Luis Canchok gidatzen ditu
* liburu gomendioak
* gidak
** idazleak liburutegian
** irakurketa gidak
** literatur solasaldien txostenak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* https://web.archive.org/web/20140107022427/http://www.hernaniliburutegia.net/hernani/portada.asp?sesion=14, Hernaniko Udal Liburutegiaren web-orria.
* http://www.boe.es/boe/dias/1962/01/19/pdfs/A00889-00889.pdf, Hernaniko Udal Liburutegia sortzeko agindua, Espainiako Aldizkari ofizialean argitaratua.
* https://web.archive.org/web/20140111001255/http://www.katalogoak.euskadi.net/cgi-bin_q81a/abnetclop/O9209/ID720b5ff2?ACC=101, Euskadiko Irakurketa Publikoko Sarearen katalogo bateratua.
* http://www.hernaniarrak.net/, Liburutegiko herriko bilduma digitalizatua.
Auriac

**Auriac** Okzitaniako hainbat udalerriren izena da:
* Auriac, Cantaleko udalerria.
* Auriac, Corrèzeko udalerria.
* Auriac, Creuseko udalerria.
* Auriac de Perigòrd, Dordoinako udalerria.
* Auriac-Lagast, Aveyroneko udalerria.
* Auriac de Dròt, Lot eta Garonako udalerria.
* Auriac de Vendinèla, Garona Garaiko udalerria.
Bidegorri

Euskal Herrian, **bidegorriak** bi motatakoak dira:

* **Bide berdeak** ere deritzotenak (naturatik joateagatik), Euskadin askotan gorriak dira-eta.
* **Bizikleta bideak** hirietan.
Mota (argipena)

**Mota** izenak adiera zenbait ditu:

* **mota**, ezaugarri komunak dituzten banakoen multzoa, horiek dituzten ezaugarri bereziek mugatua; adibidez, testu-mota;
** kasua eta mota, kontzeptu bat eta kontzeptu horri dagozkion objektuak bereizten dituen irizpide filosofikoa;
* mota-belarra;
* toponimian,
** Mota gaztelua, Donostiako (Gipuzkoa) Urgull mendian dagoen gaztelua;
** Mota mendia, Lantarongo (Araba) altuena (1315 metro);
** Mota, Vanuatuko uhartea;
** Mota, Esloveniako herria;
** Mota del Cuervo, Espainiako herria;
** Mora de Altarejos, Espainiako herria;
** Mota del Marqués, Espainiako herria.
Mota-belar

**Mota-belarra** (*Tanacetum vulgare*) lore-elkartuen familiako belar landare zurtsua da, zurtoin zuzena eta orratz itxurako gingilez osatutako hostoak dituena. Landarearen goiko aldean izaten ditu loreak, buru txiki batzuen itxurakoak, hostoen oinean kokatuak eta kolore horixkakoak. Lurralde freskoetan ez du lorerik ez fruiturik ematen. Berez Asiakoa da, baina Europan eta Amerikan ere zabaldua dago gaur. Botikagintzan oso erabilia da. Herri sendagintzan urdaileko mina, hesteetako haizeak eta bizkarroiak kentzeko, eta beherakoa mozteko erabiltzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aznar Santxitz Larraungoa

**Aznar Santxitz Larraungoa** —— iruindar noblea izan zen. Gartzia Enekoitz aitona eta Antso Gartzeitz aita izan zituen. Larraungo jauna izan zitekeen.

880. urtean Abd Allah I.a Kordobakoak arbuiatu berria zuen Oneka Ortitz, Orti I.a Gartzeitzen alaba eta bere lehengusina, ezkondu zuen eta hiru seme-alaba izan zituzten:
* Antso Aznaritz
* Tota Aznaritz, Antso I.a Gartzeitz ezkondu zuena, eta
* Antsa Aznaritz, Ximeno Gartzeitz ezkondu zuena.

## Erreferentziak
Itsasondoko Udal Liburutegia

**Itsasondoko Udal Liburutegia** Kalea Nagusiaren 24an dago. 1972 an sortu zen. Euskadiko Irakurketa Publikoko Sarearen parte hartzaile da.
## Kanpo estekak 
* http://www.itsasondo.net/node/73, Itsasondoko Udal Liburutegiaren web-orria.
* http://www.boe.es/boe/dias/1972/08/26/pdfs/A15739-15739.pdf, Espainiako Aldizkari Ofizialean Itsasondoko Udal Liburutegia sortzeko agindua.
* https://web.archive.org/web/20140111001255/http://www.katalogoak.euskadi.net/cgi-bin_q81a/abnetclop/O9209/ID720b5ff2?ACC=101, Euskadiko Irakurketa Publikoko Sarearen katalogo bateratua.
Aitzindari (argipena)

**Aitzindari** hitzak adiera zenbait ditu:

* **aitzindaria**, lider, asmatzaile edo buruzagia;
* **aitzindaria**, zerbaiti bidea egiten dion pertsona edo taldea,
** Ipar Amerikako aitzindariak, Ipar Amerikan mendebalderuntz abiatu ziren kolono eta emigranteen multzoa;
* kimikan, aitzindari, erreakzio kimiko baterako beharrezko substantzia.
* Aintzindariak (*sic*), Zuberoako maskaradetako pertsonaiak.
Windsor Park

**Windsor Park** Ipar Irlandako Belfast hiriko futbol-zelai bat da. 1905ean inauguratu zen, Archibald Leitch eskoziar arkitektoak dizeinatu zuelarik. Linfield F.C. eta Ipar Irlandako Futbol Selekzio Nazionalaren jokalekua da. Urtero Ipar Irlandako Futbol Kopako finala bertan jokatu ohi da.

1996an zaharberritua izan zen, 2013ko irailean bigarren zaharberritze lanei ekitea aurreikusia zegoelarik.

## Kanpo estekak
Aurelhan

**Aurelhan** (), Okzitaniako bi udalerriren izena da:
* Aurelhan, Landetako udalerria.
* Aurelhan, Pirinio Garaietako udalerria.
Aurensan

**Aurensan** Okzitaniako bi udalerriren izena da:

* Aurensan, Pirinio Garaietako udalerria da.
* Aurensan, Gerseko udalerria da.
Auterive

**Auterive** Okzitaniako hiru udalerri ezberdinen frantsesezko izena da:
* **Autariba**, Garona Garaiko udalerria.
* **Autariba**, Tarn eta Garonako udalerria.
* **Autarriba**, Gerseko udalerria.
Aubiac

**Aubiac** Okzitaniako bi udalerriren izena da:
* **Aubiac**, Lot eta Garonako udalerria.
* **Aubiac**, Girondako udalerria.
Tropel

thumb|

Txirrindularitzan, **tropela** abian doazen txirrindularien talde handia da, elkarrengandik gertu, energia aurrezteko helburuarekin osatua.

## Kanpo estekak
Txirrindularitza (kirola)

[thumb|300px|[Tropela, munduko txirrindularitza lasterketa ospetsuena den Frantziako Tourrean.]]

**Txirrindularitza**, kirol moduan, modalitate anitz biltzen ditu, hainbat bizikleta motarekin, hala nola errepideko txirrindularitza, erlojupekoa, ziklokrosa eta pistako txirrindularitza, gehienetan lasterketa moduan.

## Kanpo estekak
Ascas

**Ascas** () Okzitaniako bi udalerriren izena da:
* **Ascas**, Girondako udalerria.
* **Ascas**, Tarn eta Garonako udalerria.
Artigas

**Artigas** () Okzitaniako hainbat udalerriren izena da:
* Artiga, Garona Garaia departamenduko udalerria.
* Artiga, Var departamenduko udalerria.
* Artigas, Ariège departamenduko udalerria.
* Artigas, Pirinio Garaiak departamenduko udalerria.
* Artigas de Bordèu, Girondako udalerria
Arabako konderria

IX-XIII. mendeen artean egungo Araba konderri moduan antolatu zen: **Arabako konderria** izenekoa.

IX. mendean ageri da lehenengoz Araba (Albeldako Kronika). Betiere konderri bezala, Araba Gaztela eta Nafarroako erregeen mende egon zen, 1200ean Alfontso VIII.a Gaztelako erregeak Gasteiz eta Trebiñu konkistatu ondoan, Arabako lurraldea Nafarroako erregeen eskuetatik kanpora geratu zen arte. 1332. urtean, Araba osoa Gaztelako koroaren pean geratu zen.

Hasieran burujabeak gero erregeen konde edo tenente bilakatu ziren, muga babesteko arduradunak. Kondeek Arabako, Lantarongo eta Cerezoko konde izan zuten izendapena.

## Arabako kondeen zerrenda 
Hauxe da Arabako kondeen zerrenda. Eglion Arabako lehen kondea izan zen (850ean hasita) eta Saltzedoko Diego Lopez azkena (1332an amaituz). 1332 eta gero, titulua Gaztelako koroari lotu zen.

Lehendabiziko kondeek ia askatasun osoz gobernatzen zuten bere lurraldeak, orduko erreinutik urrun, baina Fernan Gonzalezek Araba konkistatu eta gero, konderria Gaztela eta Nafarroen erregeen menpe izan da, Haroko leinuarekin Gaztelatik hurbil eta beste kondeekin Nafarroatik.

### Independienteak 
* Eglion, 850-875
* Bela Ximenez, 875-883
* Munio Belaz, 883-921
* Alvaro Herrameliz, 921 - 931

### Gaztelako Erresumako morroiak (923-1046) 
Fernan Gonzalezek, Alvaro Herramelizen alargunarekin, Antsa, ezkondu zenean, Lantaron, Araba eta, ziur asko, Cerezoko konderriak lortu zituen.

* Fernan Gonzalez, 931-944, baita Gaztelako lehen konde burujabea ere.
* Ansur Fernandez,944-945
* Fernan Gonzalez, 945-970
* Nuño Gonzalez, 970-1033
* Fortun Eneko, 1033-1046

### Nafarroako Erresumako morroiak (1046-1085) 
Gatzia Santxezek napar erregeak Araba konkistatu zuen, Leon eta Gaztelako Fernando I.a bere anaiaren laguntzaz.

* Munio Muñoz kondekidea, 1046-1060
* Antso Mazeratio kondekidea, 1046-1060
* Arabako Ramiro, 1060-1075
* Arabako Martzelo, 1075-1085

### Gaztelako Erresumako morroiak (1085-1123) 
Leon eta Gaztelako Alfontso VI.ak, Nafarroako Antso IV.a hil zenean, Araba, Bizkaia, Gipuzkoa eta Bureba konkistatu zituen eta 1077 Enperadorearen titulua aldarrikatu zuen. Haroko Lope Enekori konderria eman zion, Bizkaia, Errioxa eta ia Gipuzkoa osoarekin batera 1082ko Donemiliaga Kukulako Monasterioko dokumentu baten arabera.

* Haroko Lope Eneko, 1085-?
* Haroko Diego Lopez I.a ezizenez *Zuria*, ?-1093
* Lope Gonzalez, 1093-1099
* Lope Antso, 1099-1114
* Haroko Diego Lopez I.a, 1114-1123

### Nafarroako Erresumako morroiak (1123-1199) 
Alfontso I.a Aragoi eta Nafarroako erregeak herrialdea konkistatu zuen.

* Ladron jauna, 1123-1158
* Bela jauna, 1158-1175
* Joan Belaz, 1175-1181
* Diego Lopez II, 1181-1187
* Orizeko Eneko, 1187-1199

### Gaztelako Erresumako morroiak (1199-1332) 
Gaztelako Alfontso VIII.ak Nafarroako Antso VII.ari kendu zion konderria eta Haro leinuari eman.

* Haroko Diego Lopez II.a, 1199-1214
* Haroko Lope Diaz II.a, 1214-1240
* Larako Nuño Gonzalez, 1240-1252
* Haroko Lope Diaz III.a, 1252-1274
* Cerdako Fernando, 1274-1280
* Haroko Diego Lopez IV.a, 1280-1288
* Haroko Joan Alonso, 1288-1310
* Saltzedoko Diego Lopez, 1310-1332

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vaths

**Vaths** Okzitaniako bi udalerriren izena da:
* **Vaths (), Landetako udalerria, Mugroneko kantonamenduan.
* **Vaths (), Landetako udalerria, Geauneko kantonamenduan.
* '''Vaths (), Garona Garaiko udalerria.
Lasioglossum

***Lasioglossum*** erle genero bat da, guztien artean espezie kopuru gehien dituena, mundu osoan zehar banatutako 1.700 espezie baino gehiagorekin. Oso aldakorrak dira tamaina, kolore eta forman; euren egitura arraroenen artean, batzuk kleptoparasitoak dira, beste batzuk gautiarrak eta badaude oligolektikoak diren beste batzuk. Gehienek habiak lurrean eraikitzen dituzte, baina batzuek zuhaitz hustuak erabiltzen dituzte.

Bi espezie ezagunenak *Lasioglossum malachurum* eta *Lasioglossum zephyrum* dira.

## Espezieak 
## Ikus, gainera 
* Erle

## Kanpo estekak
Yun Hyon-seok

**Yun Hyon-seok** (Incheon, 1984ko abuztuaren 7a - Seul, 2003ko apirilaren 26a) Hego Koreako giza eskubideen aldeko ekintzaile eta  poeta homosexuala izan zen. Kontzientzia eragozpenaren aldekoa, 2003an bere buruaz beste egin zuen homosexualen diskriminazioa salatzeko. **Yukwudang**(육우당 六友堂) goitizena eta **Sulheon**(설헌 雪軒) eta **Midong**(미동 美童) ezizenak erabili zituen.

## Lanak 
* "My spirit was drop flowers rain" (내 영혼은 꽃비 되어) (2013)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Memorial Yun Hyon-seok
Muroidea

**Muroidea** karraskari goi-familia bat da. Bere barruan arratoiak, saguak, hamsterrak eta antzeko animaliak daude. Antarktikan ezik, beste kontinente guztietan bizi dira, habitat gehienetan. Autore batzuek guztiak Muridae familian sartzen ditzute, zailtasunak daudelako familien artean dauden harremanak konpontzen.

## Familiak 
* Platacanthomyidae
* Spalacidae
* Calomyscidae
* Nesomyidae
* Cricetidae
* Muridae

## Kanpo estekak
The Oval (Belfast)

**The Oval** Ipar Irlandako Belfast hiriko futbol zelai bat da. Hiriaren ekialdean dago, portuaren alboan. 1903an inauguratu zen. Glentoran F.C. futbil taldearen egoitza eta jokalekua da.

1941an Bigarren Mundu Gerrako bonbardeketen ondorioz kalteatua izan eta 1948rarte ezin izan zen erabili, urte hartan Lisburn Distillery F.C. eta Crusaders F.C. futbol taldeei esker berreraikia izan zelarik.

## Iruditegia 

Irudi:The Main Stand at The Oval - geograph org uk - 1599418.jpg|Harmaila nagusia.
Irudi:The oval.png|Zelaiaren ikuspegi orokorra.
Irudi:Stand Syd.jpg|Harmaila.
Irudi:JESUS at The Oval.jpeg|Iragarkiak.

## Kanpo estekak 
* Glentoran FC taldearen webgunea 
* IFCPko The Oval estadioaren argazkiak ikusgai 
* Ground Hopper-ren The Oval estadioaren bisita gidatua 
* The Oval estadioaren aireko ikuspegia
Crown Liquor Saloon

**Great Victoria Street** Ipar Irlandako Belfast hiriaren erdigunean dagoen pub edo tarbena ezagun bat da, hain zuzen ere, Great Victoria Street kalean dago, Europa Hotelarekin parez-pare.

1849n Felix O'Hanlonek *The Railway Tavern* izenez ireki zuen, Michael Flanaganek erosi eta 1885an haren semea zen Patrick Flanaganek zaharberritu etaa berrizendatu zuen. Horretarako, garai hartan Irlandara bertako katedralak eraikitzera etorritako italiar artista eta beharginei bertara lan egitera deitu zien. Ondorioz, gaur egun tabernak kanpoaldean nahiz barnealdean ospetsu bilakatu duten italiar estiloko egur nahiz beirazko apaindurak ditu.

Gaur egun Belfast hiriko taberna ospetsuenetakoa da, bai eta leku bisitatuenetakoa ere.

## Iruditegia 

Irudi:Crown Bar interior.jpg|Barnealdea.
Irudi:The Crown Bar, Belfast - geograph.org.uk - 637922.jpg|Gauez.
Irudi:The Crown Liquor Saloon, exterior detail - geograph.org.uk - 1010928.jpg|Ataria.
Irudi:The Crown Liquor Saloon, side entrance - geograph.org.uk - 1010932.jpg|Alboko irudia.

## Kanpo estekak 
* Crown Liquor Saloon tabernaren webgunea 
* Crown Liquor Saloon tabernaren argibidea National Trust erakundearen webgunean ikusgai 
* Belfasteko Turismo Bulegoko webgunea 
* Crown Bar tabernaren kokapena
Ilargi horia (eleberria)

***Ilargi horia***, Joxemari Iturralderen liburua, 2012.urtean kaleratu zen. Argumentua Espainiako Melilla hirian kokatzen da. Eugenio Areitioaurrena lantegi baten saltzaile bat da eta saltzeko asmoz Afrikako hirira heltzen da. Behin hirian agure marokoar bat berarekin harremanetan jartzen da eta historia bitxia azaltzen dio baina ez elkarrizketa bakar batean, bisitaldi eta testu desberdinen bidez. Poliki-poliki euskaldunen presentzia Afrikako iparraldean ezagutuko dugu, tartean Eugenioren familiakideena.
Eleberri honetan intriga, historia eta bidaia-liburua nahasten dira. Estiloa erreza eta arina da.

## Kanpo estekak 
* : Leire Zubeldiaren liburuari buruzko iritzi kritikoa *Gara*n: http://kritikak.armiarma.eus/?p=5784
Txulo (argipena)

**Txulo** hitzak adiera zenbait ditu:

* **txulo** edo zulo;
* txuloa, proxeneta edo delikuentzia giroan ibiltzen den pertsona; hedaduraz, pertsona harroputza.
Joxe Jabier Uresberueta

**Joxe Jabier Uresberueta Ugarte** (Donostia, 1850eko urtarrilak 18 &ndash; 1927ko urriak 24) XIX. eta XX. mende mugako Donostiako traineru patroi bat izan zen.

Garai hartako traineru-patroi gehienentzat bezala, arrantza-kuadrillen patroitza zen haren ogibidea, estropadetan izan zuen ibilbideaz aparte.

## Kirol-ibilbidea 
Patroi-lanetan lortutako garaipen nagusi modura, 1883ko Kontxako Bandera irabazi zuen *Angelita* traineruarekin. Bigarren geratu zen 1898an eta 1906ko Kontxako Banderan ere parte hartu zuen. Luis Karril handiari irabazi zion 1882an Kontxako estropada batean

## Arrantza-patroia 
Donostiako portuan sardina eta antxoaren arrantzarako ohiko traineru eta lantxen ordez arrantza-baporeak sartu zituen lehen arrantza-patroia izan zen (beste erabilera batzuetarako bapore handiak lehendik sartuak zituen Mercader familiak, 1877tik aurrera). 1900ean, *Pierre Mari* baporea erosi zuen Donibane Lohizunen, eta *Denak-Bat* izen berria emanda, Donostian matrikulatu zuen. Gerora, beste bapore batzuk ekarri edo eraikiarazi zituen.

## Erreferentziak 
## Bibliografia
Elkarte (argipena)

**Elkarte** hitzak adiera zenbait ditu:

* elkartea, helburu edo interes komun baten alde lagun eta lankide zenbaitek osaturiko taldea,
** auzo-elkartea,
** kirol elkartea,
* **elkarte**, erakunde politiko eta ekonomiko zenbaitek adosturiko itun edo hitzarmena.
* Elkarte, Berriobeitiko kontzejua;
Yu Kil-chun

**Yu Kil-chun** (; 1856 &ndash; 1914) Koreako independentziaren aldeko ekintzaile, politikari eta kazetaria izan zen. **Kudang**(구당, 矩堂), **Kuil**(구일, 矩一) eta **Chonmin**(천민, 天民) goitizenak erabili zituen. *Seoyu gyeonmun* (서유견문, 西遊見聞) bidai-liburu ospetsu idatzi zuen.

## Kanpo estekak 
* Yu Gil-jun 
* Yu Gil-jun 
* Yu Gil-jun 
* Yu Gil-jun 
* 구당 유길준(矩堂 兪吉濬):2003년 12월의 문화 인물
Elkarte

**Elkartea** edo **kluba** helburu eta interes komunetarako elkartu egiten den pertsonen multzoa da. Mota askotako elkarteak daude, hala nola kirol elkarteak, auzo-elkarteak, kultura elkarteak, elkarte gastronomikoak eta aisialdi-taldeak.

## Kanpo estekak
Great Victoria Street

**Great Victoria Street** (euskaraz *Victoria Handiaren Kalea*) Ipar Irlandako Belfast hiriaren erdiguneko etorbide bat da, bai eta hiri honetako kale garrantzitsuenetako bat ere. Belfast Great Victoria tren geltokia eta Royal Avenue denda eta merkataritza kalearen arteko oinezkoen ohiko pasabidea da. Kale hau Donegall Road eta Lisburn Road kaleekin lotua dago, hegoaldean Shaftesbury Square eta iparraldean Donegall Square plazak ditu.

## Eraikin nabarmenak 
* Grand Opera House
* Crown Liquor Saloon
* Belfast Great Victoria Street tren geltokia
* Europa Hotela
* Blackstaff House, BBC Northern Ireland irrati-telebistaren egoitza

## Kanpo estekak
Eskalabilitate

**Eskalabilitatea** teknologia arloan erabiltzen den terminoa da; sistema, sare edo prozesu baten lanerako gaitasuna handitzeko ahalmena, tamaina handitzeko ahalmena edota erantzun eta egokitzeko ahalmena izatea da, kalitatea galdu gabe eskainitako zerbitzuan. Sarea eskalablea izateko nahiz eta izugarrizko trafikoa jasan, egoki erantzun beharko dio trafiko horri, sarearen eraginkortasuna galdu gabe.

Eskalabilitatea oso garrantzitsua da konputagailu eta komunikazio sistementzat. Adibidez, Interneteko arrakastetako arrazoietako bat izan da; TCP/IP (Transmission Control Protocol/ Internet Protocol) erabiltzen duenez eta hau oso eskalablea delako.

## Eskalabilitate motak 
Bi motatakoak izan daitezke:

* **Eskalabilitate bertikala** edo gorakorra dagoeneko existitzen diren osagaiei hobenkuntzak egitean datza. Adibidez, sistema bateko nodo batean eguneraketak edo hardware hobekuntzakgehitzean sistema osoko eraginkortasuna hobetzen duenean.

* **Eskalabilitate horizontala** erabiltzen da sistemako osagai kopurua handitzen denean. Adibidez, ordenagailu batean prozesadore gehiago gehitzean edota memoria handitzean, ordenagailuaren eraginkortasuna handitzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aktinomizina

**Aktinomizina** *Streptomyces* generoko hainbat bakteriok era naturalean ekoizten duten antibiotiko polipeptidikoen multzoari deritzo, Selman Abraham Waksman mikrobiologo estatubatuarrak estreinakoz 1940an isolatu zuena. Isolatutako antibiotiko zaharrenetarikoa da.

Botika honek bakterioen transkripzioa inhibitzen du, hots, DNAri estuki lotzen zaio RNA katearen sintesia oztopatuz.

Aktinomizinak espektro zabaleko antibiotikoak dira, bakterio Gram negatibo zein Gram positiboei eraso egiten dietenak. Zoritxarrez, oso toxikoak dira organismoarentzat, eta horrek haren erabilera klinikoa asko murrizten du gaixotasun infekziosoak tratatzeko orduan.

Aktinomizina bat, D-aktinomizina, hainbat minbizi mota tratatzeko erabiltzen da, efektu zitotoxiko nabarmen duelako. Zain barneko bidetik sartu ohi da, beste botika batzuekin batera, gaixo minbizidunen kimioterapia egiterakoan.

## Kanpo estekak
Atodo jauregia

**Atodo jauregia** Tolosako (Gipuzkoa) Pizkunde garaiko eraikin bat da, XVI. mendekoa. Eraikinaren izena bere sortzailearengandik dator, Fermin Atodo konde palatinoarengandik, zeina tolosar tertzioetako kapitaina eta Filipe II.a Espainiakoaren Erromako enbaxadorea izan zen. Eraikina kultura-ondasuna da, eta hainbat berrikuntza egin dizkiote historian zehar; gaur egun, etxebizitza pribatuetarako erabiltzen da.

## Deskribapena 
Eraikinak bi pisu eta ganbara bat ditu, bitarteko horma batek eta beste hirurek bi kaletara eta kalezulo batera ematen dutelarik. Bi isurkiko teilatua du, eta zuburu zizelkatuek eusten dioten aleroi bikoitza. Eraikinaren barneko egitura zurezkoa da. Fatxada nagusia harlanduz egina dago, eta beste hiru fatxadak, berriz, harlangaitz-hormak dira. Berpizkunde garaiko eraikuntza da, tamaina handikoa. Solairu nagusiak balkoi forjatu ederrak ditu, eta azken solairuak arku beheratuek osatutako hogei bao simetriko. Armarri artistikoa du: eskortzo jarrera xelebrean dagoen haur bikote bat, arrapala-lehoi bat erakusten dutela. Atodo leinuak Albiztur herrian du jatorria. Famili honetakoak dira XVI. eta XVII. mendeko pertsonaia garrantzitsu batzuk.

## Arkitektura 
Eraikinaren jatorriari buruzko informazio askorik ez dago. Hemen azaldutako hipotesia *La construcción de Tolosa* liburuan oinarritzen da. Bertan autoreak dio lehenagotik eraikia zegoen dorretxe baten gainean eraiki zela agian jauregia, hots, dorretxe hura baliatu zutela abiapuntutzat, jauregia eraikitzeko. Hau dio liburuaren atal batean (gaztelaniaz jatorrian, artikulu honetarako euskaratua):

## Datu interesgarriak 
Kultur ondasun mota : Onartua

Sailkatua:
17-01-1964 BOE (29-02-1964).

###### Esku-hartzeak 
* 1999. urtean: fatxada nagusia zaharberritzea.
* 1987. urtean: estalkia eta teilatu hegalak berritzea.
* 2004. urtean: estalkia zaharberritzea.

## Bibliografia 
* MARTIN RAMOS, Ángel. *La construcción de Tolosa*. Bilbao: Colegio Oficial de Arquitectos Vasco-Navarro, 1993

## Kanpo estekak 
* Tolosako Udalaren webgunea
* Atodo jauregiari buruzko argibidea. Tolosaldea.net
Eskolako liburutegi

thumb|300px

**Eskolako liburutegia** hezkuntza komunitateari (ikasle, irakasle eta gurasoei, bereziki) ikaskuntza eta irakaskuntza prozesuan laguntzeko informazio-baliabideak eskaini eta irakurketa eta beste kultura jarduerak sustatzen dituen liburutegia da; helburu horien baitan, aisialdirako gunea ere bada. Liburutegien kultura haur eta gazteen artean bultzatzeko abiapuntu garrantzitsutzat jotzen da, gainera.

## Helburuak 
Bere helburuen artean hauek nabarmentzen dira:

* Irakaskuntza-programetan etengabe laguntzea eta hezkuntza-aldaketak bultzatzea. 
* Baliabide eta zerbitzu askotarako sarbidea ahalbidetzea. 
* Ikasleek baliabideak eta zerbitzuak ahalik eta gehien lortzeko eta erabiltzeko teknikak eskaintzea. 
* Bizitza osoan liburutegiko erabiltzaile eraginkorrak izateko heztea ikasleak, ondo pasatzeko, informatzeko eta etengabe ikasteko. 

Eskola Liburutegiak beste liburutegi publiko batzuekin edo dokumentazio-zentroekin lankidetzan aritzeko aukera eman beharko luke, baita hezkuntza-komunitatearen (ikasleak, irakasleak eta familiak) zerbitzurako espazio bat eskaini ere.

## Baliabideak eta zerbitzuak 
IFLAren arabera, hauek dira eskola liburutegiak eduki eta eman beharko lituzkeen baliabideak eta zerbitzuak:

Inprimatutako baliabideen zentzuzko bilduma batek hamar liburu izan behar ditu ikasle bakoitzeko. Eskolako liburutegirik txikienak gutxienez 2.500 titulu garrantzitsu eta eguneratu beharko lituzke adin, trebetasun eta interes pertsonal guztietarako liburu-funts orekatua bermatzeko. Funtsaren %60k, gutxienez, curriculum akademikoarekin lotutako informazio-baliabideak izan beharko lituzke, ez eleberrikoak, ez fikziozkoak.

Gainera, eskolako liburutegiak aisialdirako materialak erosi beharko lituzke, hala nola eleberri arrakastatsuak, musika, ordenagailu-jokoak, ikus-entzunezkoak, aldizkariak eta posterrak. Material mota horiek ikasleekin batera aukeratu daitezke, beren interesak eta kultura islatzen dituztela ziurtatzeko, estandar etikoen zentzuzko mugak gainditu gabe.

Zerbitzuen barruan informazio baliabide elektronikoen sarbidea izan behar du, curriculuma, kultura eta erabiltzaileen interesak bilduko dituena, liburutegi digitala sortuz. Baliabide elektronikoen barruan, zera izan beharko luke: interneterako sarbidea, datu-base erreferentzialetara sarbidea, bai eta ikaskuntza objektuen multzoetarako eta hezkuntza baliabide irekietarako sarbidea ere.

Bestalde, liburutegiak tresnak eta estrategiak eskaintzen ditu informazioa erabiltzeko gaitasuna sustatzeko eta gaitasun hori ikasleen eta irakasleen eskura dagoen prestakuntza gune bihurtzeko. Horregatik, berariazko prestakuntza-programak garatzen ditu, ikasle guztiek gaitasun horiek gara ditzaketela bermatzeko.

Eskola Liburutegiko espazioaren antolaketak baldintza hauek bete beharko lituzke:

* Espazio sozialak izatea.
* Erabiltzaileek erakartzen dituzten espazioak izatea.
* Funtzio anitzeko erabilera sustatzea.
* Ikerketa eta ezagutzaren eraikuntza sustatzea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Itsas anemona arrunt

**Itsas anemona arrunta** (*Anemonia viridis*) Actiniidae familiako anemona da, Mediterraneoan eta ekialdeko Ozeano Atlantikoan bizi dena.

Hego-mendebaldeko Espainian, batez ere, Cádizko golkoaren inguruan, jaten dute, non  izena dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Itsas triku arrunt

thumb|*Paracentrotus lividus*

**Itsas triku arrunta** (*Paracentrotus lividus*) Parechinidae familiako itsas trikua da. Mediterraneoan eta ekialdeko Ozeano Atlantikoan bizi den espezie hau generoaren espezie tipoa da

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hezkuntza komunitate

**Hezkuntza komunitatea** eskola bateko irakasleek, ikasleek eta bere familiek eta eskolak diharduen hezkuntza eremuko gobernu-erakundeek elkarrekin dituzten harremanen multzoa da. Adiera irekiago batean, toki eta une jakin batean hezkuntzan eragin eta laguntzen duten gizarteko beste pertsona eta erakundeek ere osa dezakete hezkuntza komunitatea.

## Kanpo estekak
Uda betiko balitz

***Uda betiko balitz*** liburua gaztetxoen udalekuen eleberria dela esan daiteke. Xabier Mendiguren Elizegik, haren oroimenetan oinarrituta, poztasunez betetako liburu hau idatzi zuen. Kronologikoki 1976tik 1980ra doa argumentua. Protagonista gazte talde bat da, udalekuetan biltzen den taldea; zentzu horretan nobela korala moduan definitu daiteke. Hiru ataletan dago antolatuta: "12 urteko uda", "14 urteko uda" eta "16 urteko uda". Estiloa erraza eta zuzena da. Argumentoan protagonisten gutunak tartekatzen dira, hauek gipuzkeraz idatzita. Amaieran, izenburuan berean ikusten denez, joandako denboraren inguruko nostalgia nabarmena da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : Arantza Etxebarria Iturrateren liburuari buruzko iritzi kritikoa *Idatz & Mintz* aldizkarian: http://kritikak.armiarma.eus/?p=963
Trhové Sviny

**Trhové Sviny** (txekieraz  ahoskatua; ) Txekiar Errepublikako Hego Bohemia eskualdean kokatutako udalerria da. 52,8 km²ko azalera du eta 2013an 4.982 biztanle zituen.

## Kanpo estekak 
* Udal webgunea Tsviny.cz
Europa Hotel (Belfast)

**Europa Hotel** (euskaraz *Europa Hotela*) Ipar Irlandako Belfast hiriaren erdigunean dagoen hotel bat da, hain zuzen ere, Great Victoria Street etorbidean dago, Crown Liquor Saloon tabernarekin parez-pare. 1971aren uztailean inauguratu zen.

Hotel honek hirian ospe handia du, Ipar Irlandako gatazkako garai latzenetan atentatu askoren kokalekua izan baitzen, denera 28 lehergailu erasoren jomuga izan delarik, ondorioz *Europako hotelik bonbardeatuena* edota *mundu osoko hotel bonbardeatuena* ezizenak jaso zituen.

Bestalde, bertan mundu osoko herrialde askotako presidente eta lehen ministro ugarik ostatu hartu izan dute, tartean, 1995 eta 1998an AEBtako Bill Clinton presidentea bera ere egon zelarik.

## Iruditegia 

Irudi:The Great Survivor - The Europa Hotel - geograph.org.uk - 310163.jpg|Aurrealdea.
Irudi:Europa Hotel, Belfast, October 2010.JPG|2010an.
Irudi:Europa Hotel, Belfast, May 2010.JPG|2010an.
Irudi:Franklin Street, Belfast - geograph.org.uk - 384091.jpg|Urrutira, Franklin Street kaletik ikusita.

## Kanpo estekak 
* Europa Hotelaren webgunea
Tokioko udaletxea

**Tokioko udaletxea** edo  Tokioko metropoliaren gobernuaren egoitza da, Shinjuku auzoan 1991an eraiki zena.

## Egitura 
Hiru eraikinek osatzen dute udaletxea. Handiena 48 solairutako eraikina da, 33. garren solairurarte batera eta gainerakoak bi dorretan banaturik dituena. Katedral gotiko bat irudikatu nahi izan zuen Kenzo Tange arkitektuak. Lur barnean beste hiru solairu ditu.

Bigarren eraikina ere altua da baina 37 solairu ditu. Hirugarren eraikinean, zortzi solairutakoan, Tokioko metropoliko parlamentua dago.

## Historia 
1991 urtean eraiki zen eta 157 bilioi yenetako kostua izan zuen. Chiyoda auzoan zegoen udaletxearen ordezko eraikina izan zen. Eraiki zutenean Japoniako eraikin altuena zen, 1993an Yokohama Landmark Tower eraiki zuten arte, eta Tokioko altuena 2006an Midtown Dorrea altxatu zen arte.

## Kanpo estekak 
*    Tokioko gobernuko webgune ofiziala
Baratze-barraskilo

**Baratze-barraskiloa** (*Cepaea hortensis*) erdi tamainako barraskilo espeziea da, beraz molusku gasteropodo lurtarra. Europa osoan bizi da eta jateko ona da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mediateka

thumb|Azkuna Zentroko Mediatekako kartela
**Mediateka** komunikazio eta informazio-iturri natural (liburuak eta beste idatzizko agiriak) nahiz teknikoak (telebista, irratia, Internet, ...) eskaintzen dituen gunea da, gehienetan publikoa.

## Kanpo estekak
Baso-eguerdilili

[225px|thumb|Baso-eguerdililiak [errizoma bidez asko hedatzen dira eta baso baten azpialde guztia har dezakete.]]
**Baso-eguerdililia** edo **baso-anemona** (*Anemone nemorosa*) *Anemone* generoko landare loreduna da, Europan jatorria duena. Eguerdilili hau toxikoa da eta herri sendagintzan aprobetxatu dute. 

## Deskribapena 
Landare bizikor belarkara da. Errizoma bidez zabaltzen da eta baldintza egokiak direnean baso azpiko zoruaren zati handi bat hartzen du. Errizoma horretatik 5-15 cmko altuera hartzen duten zurtoinak ateratzen ditu. Hostoak palmatuak dira, zurtoinaren erdialdean hazten dira eta hirutan zatiturik daude. Zati bakoitzak aldi berean hiru lobulu ditu.

Lore zuri biziak ditu, 2 cm-ko diametroa dutenak, eta bost zazpi petalo izaten dituzte. Ez dute usainik eta nektarra ere gutxi dute, ugaltzeko intsektuen behar handirik ez baitute. Udaberrian izaten da loraldia.

Fruitua akenio bat da.

## Habitata 
Baso itzaltsuetan aurkitzen da. Zabalkunde geldoa duenez basoen adina zehazteko indikatzaile gisa erabili izan da.

## Erabilera 
Izatez toxikoa da. Anemonina eta protoanemonina printzipio aktiboak ditu eta sendabelar gisa erabili izan da, azaleko eritasunak, bakterio infekzioak, eztula eta erreuma tratatzeko.

## Iruditegia 

Irudi:Anemone nemorosa (35814193232).jpg|Landarea.
Irudi:Anemone Nemorosa (32599803933).jpg|Lorea.
Irudi:Anemone nemorosa 2019-04-04 8919.jpg|Hostoak.
Irudi:Anemone nemorosa IP0204155.jpg|Fruitua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Austropotamobius

***Austropotamobius*** Astacidae familiako ibai-karramarroen generoa da. Egun hiru espezie besterik ez ditu, baina barremiar garaian beste bat zegoen:
* *Austropotamobius llopisi* (Via, 1971) †
* *Austropotamobius italicus* (Faxon, 1914)
* *Austropotamobius pallipes* (Lereboullet, 1858) — ibai-karramarro arrunta
* *Austropotamobius torrentium* (Schrank, 1803)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cautín probintzia

**Cautín probintzia** () Txileko erdialdeko probintzia bat da. Araucanía eskualdean kokatuta dago. 2002ko erroldan, 667.920 biztanle zituen.

### Komunak 
Cautín probintziak 21 komuna ditu.

# Temuco (Hiriburua)
# Pucón
# Carahue
# Lautaro
# Villarrica
# Gorbea
# Galvarino
# Freire
# Cunco
# Cholchol
# Curarrehue
# Loncoche
# Melipeuco
# Nueva Imperial
# Padre Las Casas
# Perquenco
# Pitrufquén
# Saavedra
# Teodoro Schmidt
# Toltén
# Vilcún

## Kanpo estekak 
*  Cautín gobernuaren webgunea.

## Erreferentziak eta oharrak
Anemona landatu

**Anemona landatua** (*Anemone coronaria*) *Anemone* generoko landare loreduna da, Mediterraneoan jatorria duena. Eguerdililietan, espezie tipoa da. 20–40 cm-ko altuera du.

## Kanpo estekak
Valdivia probintzia

**Valdivia probintzia** () Txileko erdialdeko probintzia bat da. Los Ríos eskualdean kokatuta dago. 2002ko erroldan, 259.243 biztanle zituen.

### Komunak 
Valdivia probintziak 8 komuna ditu.

# Valdivia (Hiriburua)
# Corral
# Lanco
# Los Lagos
# Mariquina
# Máfil
# Paillaco
# Panguipulli

## Kanpo estekak 
*  Valdivia gobernuaren webgunea.

## Erreferentziak eta oharrak
Garda seizakatz

**Garda seizakatza** (*Hexanchus griseus*) ur gaziko arrain kartilaginosoa da, Hexanchidae familiakoa. Gardarik handiena da, izan ere, badaude 4,8 metroko espezimenak.

2 m inguruko isatsa izaten du, gorantz okertua. Burua gorputza baino zabalagoa eta zapala du. Sei zakatz ditu. Kolorez arre iluna da bizkarraldean, eta gris gorriska alboetan. Tropikoko eta tropikoaren bi aldeetarako itsasoetan bizi da, batez ere. Euskal Herriko uretan ere aurkitu daiteke

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Muxar (arraina)

**Muxar** edo **muxkar** (*Diplodus*) sparidae familiako arrain-generoa da. Hauen artean, muxar handia edo sargo deritzona, euskal kostaldean ezaguna, sukaldaritzan preziatua da.

## Espezieak 
* *Diplodus annularis* (Linnaeus, 1758) (muxar buztanbeltza)
* *Diplodus argenteus* (Valenciennes, 1830)
* *Diplodus bellottii* (Steindachner, 1882)
* *Diplodus bermudensis* (Caldwell, 1965)
* *Diplodus capensis* (Smith, 1844)
* *Diplodus cervinus* (Lowe, 1838) (muxar ezpainlodia)
* *Diplodus fasciatus* (Valenciennes, 1830)
* *Diplodus holbrookii* (Bean, 1878)
* *Diplodus noct* (Valenciennes, 1830)
* *Diplodus prayensis* (Cadenat, 1964)
* *Diplodus puntazzo* (Cetti, 1777) (akermuxarra)
* *Diplodus sargus* (Linnaeus, 1758) (muxar handia)
* *Diplodus vulgaris* (Geoffroy Saint-Hilaire, 1817) (muxar arrunta)

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Helix pomatia

thumb|*Helix pomatia*

***Helix pomatia*** tamaina handiko barraskilo espeziea da, beraz molusku gasteropodo lurtarra. Erdialdeko eta hego-mendebaldeko Europa jatorria duen helizikulturan oso aintzat hartua dute. Frantziar gastronomian  diote. Euskal Herritik hedaturik dagoen barraskilo arrunta oso antzekoa du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Garda zazpizakatz

**Garda zazpizakatza** (*Heptranchias perlo*) ur gaziko arrain kartilaginosoa da, Hexanchidae familiakoa. Espezimenik handienak 1,4 metroko luzera dute. Zazpi zakatz ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kolín

'''''' () Txekiar Errepublikako Erdialdeko Bohemia eskualde administratiboan kokatutako hiria da. 2013an 31.077 biztanle zituen. Pragatik 55 km ekialdera dago, Elba ibaiaren ertzean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Llanquihue probintzia

**Llanquihue probintzia** () Txileko erdialdeko probintzia bat da. Los Lagos eskualdean kokatuta dago. 2002ko erroldan, 321.493 biztanle zituen.

### Komunak 
Llanquihue probintziak 9 komuna ditu.

# Puerto Montt (Hiriburua)
# Puerto Varas
# Calbuco
# Cochamó
# Fresia
# Frutillar
# Llanquihue
# Los Muermos
# Maullín

## Kanpo estekak 
*  Llanquihue gobernuaren webgunea.

## Erreferentziak eta oharrak
Zerra horzdun marrazo

**Zerra horzdun marrazoa** (*Odontaspis ferox*) ur gaziko arrain kartilaginosoa da, Odontaspididae familiakoa. Espezimenik handienak 4,1 metroko luzera dute. Arraroa den arren, Euskal Herriko uretan ere topatu daiteke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Belfast Great Victoria Street geltokia

**Belfast Great Victoria geltokia** Ipar Irlandako Belfast hiriko tren geltoki nagusia da. Hiriaren erdigunean dago, Great Victoria Street etorbidean. Grand Opera House, Europa Hotela eta The Crown Liquor Saloon tabernatik hurbil.

## Kanpo estekak
Marrazo muturmotz

**Marrazo muturmotza** (*Lamna nasus*) ur gaziko arrain kartilaginosoa da, Lamnidae familiakoa. Espezimenik handienak 3,7 metroko luzera dute. Arraroa den arren, Euskal Herriko uretan ere topatu daiteke. Bizkaian **marraixu** diote.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Estereotipo femenino

[thumb|[Spice Girls pop taldea. Kritikari batzuen ustez, zenbait **estereotipo femenino** sustatzen zuen musika taldea zen.]]

**Estereotipo femeninoa** kultura batean emakume edo neskei buruz osatzen den estereotipoa da, hau da, emakumeari buruzko aurreiritzi multzoa eta irudi sinplifikatu eta muturrekoa. Hainbat ekoizpen kulturaletan (literaturan, zineman...) maiz baliatzen da. Denborarekin aldatzen doaz eta estereotipo edo eredu zaharrak, horien aldean berriagoak diren ereduez ordeztu edo proposatu egiten dira, genero gaiei buruzko diskurtsoetan oinarrituta askotan.

## Ikus, gainera 
* Feminitate.
* Generoaren soziologia.
* Soziologia.
* Generoa.
* Genero ikasketak.
* Queer teoriak.
* Feminismoa.
* Antropologia feminista.

## Kanpo estekak
Lema (argipena)

**Lema** hitzak adiera zenbait ditu:

* lema, itsasontzi eta antzekoak zuzentzeko erabiltzen den gailua;
* matematikan, lema, teorema bat frogatzeko bitarteko proposizioa;
* hizkuntzalaritzan, lema edo lexema, esanahia duen oinarriko lexiko-unitatea.
Euskadiko Irakurketa Publikoko Sarea

**Euskadiko Irakurketa Publikoko Sarea** Euskal Autonomia Erkidegoko udal liburutegi gehienak, HABEko liburutegiarekin batera, koordinatzen dituen zerbitzua da. Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza, Hizkuntza Politika eta Kultura Sailaren **Kultura, Gazteria eta Kirola Sailburuordetza**ren **Kultura Ondarearen Zerbitzu**ko Liburutegi Zerbitzuak kudeatzen du.

2007an sortu zen, urte horretan bertan onartu zen Euskadiko Liburutegien Legearen aginduz. 2025ean ia 300 liburutegik osatzen dute, Araba, Bizkai eta Gipuzkoako udal liburutegi guztiek eta hitzarmen bidez sarean sartu diren erabilera publiko orokorreko beste liburutegi batzuek ere.

### Euskadiko Irakurketa Publikoko Sarearen katalogoa 
Euskadiko Irakurketa Publikoko Sarearen online katalogoa Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza, Hizkuntza Politika eta Kultura Sailaren Kultura Ondarearen Zerbitzuko Liburutegi Zerbitzuak kudeatzen dituen lau katalogoetako bat da. Sareko edozein liburutegitatik kontsultatu daiteke:

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* AUBI, Autoritate Elebidunen katalogoa
* Bilgunea
* Liburubila
* Liburuklik, Liburutegi digitala
* Gipuzkoako liburutegi nagusietako bi: Arrasateko Udal Biblioteka eta Errenteriako Lekuona Fabrika Udal Biblioteka
## Kanpo estekak 
* Liburutegi Zerbitzua. *Kultura eta Hizkuntza Politika Saila, Eusko Jaurlaritza*
* Euskadiko Irakurketa Publikoko Sarea. Online Katalogoa (OPAC).