Gipuzkoako armarria

thumb|335px|Gaur egungo armarri ofiziala, 1990ean onartua.
**Gipuzkoako armarria** Gipuzkoa irudikatzen duen ikur heraldikoa da. Ikur instituzional gisa, Gipuzkoako Foru Aldundiak erabiltzen du, eta Batzar Nagusiek arautzen dute. Lurralde historikoa irudikatzeko erabiltzen denez, beste hainbat ikurretan ere erabiltzen da, hala nola *Zazpiak Bat* armarrian edo Euskal Autonomia Erkidegokoan (Eusko Jaurlaritzarena).

Lehen aldiz 1466an agertu zen, Azkoitian elkartutako Batzar Nagusien agiri batean, zigilu itxurarekin. Harrezkero, zigilu izateko armarri izatera igaro eta, beste askok bezala, bilakaera luzea izan du.

## Egungo armarria 
Gaur egungo armarria 1990eko martxoaren 27ko 6/1990 Foru Arauak onartu zuen. 1979an aldatu zuten azken aldiz, eta geroztik hurrengo deskribapen ofiziala du:

Latinezko azken esaldi horrek «Gipuzkoa txit leiala, inoiz ez garaitua» esan nahi du, Antzinateko barduliarrak gogoraraziz. Bertan agertzen diren hiru zuhaitzak hagin arruntak dira   

## Bilakaera 
Gipuzkoako probintziaren edo anaiartearen armarriak ia 600 urteko iraupena izan du, XV. mendearen bigarren erdialdean sortu zenetik harik eta 1990ean argitaraturiko azken aldaketetara arte. Hauek dira bilakaeraren mugarri nagusiak, Aierbe Iribarren arabera Horrez gain, hasieran bitan zatitzen zen Gipuzkoaren zigilua: goian, erregea zegoen eta behean, berriz, zuhaitzak (erregea sostengatzen bezala) eta itsasoa. Erregeaz, Garibaik (1533-1599) zalantzak agertu zituen haren identifikazioaz, bi koroaren artean: Aragoikoa edo Nafarroakoa ote zen. Halaber, gaineratu zuen gehienek bere garaian uste zutela Nafarroakoa zela. Bitxia da adierazi zuela erregeak bakarrik zetro bat heltzen zuela, ordu arteko azterketek ezpata bat zuela aipatzen zutenean.

Gipuzkoako Ermandadea 1397an sortu zen, eta urte horretan bertan *Compendio de crónica de reyes* argitaratu zen. Bertan, errege eta enperadore ugariren irudiak ematen ziren, eta Ermandadeko kideek bilduma eredutzat hartzea erabaki omen zuten. Bildumako irudiak eta Gipuzkoako Ermandadearen lehen zigiluetako erregea konparatuz, Olazabal Irizarrek Gipuzkoako armarriko erregea identifikatu du, esertzeko moduagatik, koroaren formagatik eta tronuagatik: Eneko Enekoitz Iruñeko lehen agintari edo erregea. 

Asko idatzi da ere zuhaitzei buruz. Martinez Zaldibiak jatorri epiko bat egotzi zien, erromatarren garaian. Haren esanetan (1564), haginak ziren, gipuzkoarrek haien hosto pozoitsuak baliatzen omen zituztelako beren buruaz beste egiteko, erromatarrek harrapatu baino lehen, Martinez Zaldibiak berak asmaturiko kontakizunean. Argi dago, bederen, 1566ko zuhaitzei begira, ez zirela haginak, eta hostozabalak zirela. Kanoiak agertu aurreko eta geroko zuhaitzen balorazioa eginez, Jakoba Errekondo agronomo eta paisajistaren ustez, zuhaitz irudi zaharrenak oso figuratiboak dira, baina ezkurtarren familiakotzat jo ditu (haritz, ametz, arte, artelatz, abaritz, erkametz...); kanoiak agertu ondokoei erreparatuz, oso argi ikusi du: haritzak. 

Zuhaitzen sinbolismoaz, hainbat teoria eman dira XVI. mendetik. Haranetako eta udalerrietako batzarrak sagastietan elkartzen bide ziren Erdi Aroan, Jose Luis Orellak azaldu duenez. Nolanahi ere, garai hartan batzarrak zuhaitzen ondoan edo azpian egiten ziren, beharbada haginen azpian ere. Zuhaitzen kopuruaz, hainbat teoria azaldu dira: Gipuzkoan hiru bailara naturaletan bereizia omen izatea, eta zuhaitzek haiek adierazten dituztela, edo hiru elizbarrutiren bidegurutzean egotea, edo antzinateko hiru herrirena (barduliar, karistiar eta baskoi). Azkenik, Gipuzkoak jatorria Nafarroako Erresuman izanik, Beñi Agirreren hipotesiaren arabera, armarriak hiru tenentzia emango lituzke aditzera: Aitzorrotz, Ipuzkoa eta Hernani.

## Irudiak 

File:Armas de Guipúzcoa (1466-1979).svg|Gipuzkoako armarriaren 1513-1979 bitarteko bertsioa.
File:Coat of Arms of Gipuzkoa (1466-1979).svg|Gipuzkoako armarriaren 1595-1979 bitarteko bertsioa; koroarekin, idazpuruarekin eta *barduliar*rekin (Madrilgo kolore ofizialekin, ez Gipuzkoan erabilitakoekin).
File:Gipuzkoa coat of arms.svg|Gipuzkoako Foru Aldundiaren logoa, armarriaren estilizazioa.
File:San Sebastian - Diputacion Foral de Gipuzkoa 04.jpg|Gipuzkoako armarria foru jauregiaren fatxada nagusian

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* 

## Kanpo estekak 
* Gipuzkoako armarriaren historia, Gipuzkoako Foru Aldundiaren webgunean.