Estée Lauder

[thumb|260px|[Estée Lauder, 1966 ]]

**Josephine Esther Mentzer,** ezagunagoa **Estée Lauder** izenez (Corona, Queens, New York, AEB, 1906ko uztailaren 1a - Manhattan, 2004ko apirilaren 24a) estatubatuar enpresaburua da. Bere senarrarekin batera, Joseph Lauter (geroago Lauder), kosmetika enpresa homonimoa sortu zuen. Lauder izan zen XX. mendean eragin handiena izan zuten 20 enpresa-jenioetako Time aldizkariaren 1998ko zerrendako emakume bakarra.

## Biografia 
New Yorkeko auzo baten jaio zen Lauder Rose Schotz eta Max Mentzerren arteko ezkontzaren bigarren alaba izan zen.  Haren gurasoak etorkin hungariar juduak ziren; amaren aldetik, amona Sátoraljaújhelyrena zen, eta aitona Gellerena (gaur egun Holice, Eslovakia); aitak, berriz, judu jatorri txekiarra zuen. Europako aristokraziatik zetorren Lauderren baieztapenak ezeztatuta geratu ziren Lee Israelek 1985ean idatzitako *Estée Lauder: Beyond the Magic* (Estée Lauder: Magiaz haraindi) biografian — geroago, ustezko ospeek idatzitako gutunen faltsutzeagatik ezaguna izan zen idazlea —. The *New York Times* egunkariaren esanean, «New Yorkekoa zen, ez erabat aristokrata», nahiz eta «edertasunaren industriaren magiaren zati handi bat diren mitoak sortu». Bere historia gogokoena Flushing-en, Long Island-en, modan zegoen Vienako amak hazia, zalditegiak, gidari eta erizain italiar bat zituen etxe bikain batean.

Egia esan, bere ama Rose Hungariatik Estatu Batuetara joan zen 1898an bere bost seme-alabekin Abraham Rosenthal senarrarekin elkartzeko. 1905ean, Max Mentzer merkatariarekin ezkondu zen, 1890eko hamarkadan Estatu Batuetara emigratu zuen merkatariarekin. Alaba 1906an jaio zenean, «Eszti» deitu nahi izan zioten, bere amaren izeba hungariarraren omenez, baina azken momentuan adostu zuten «Josephine» izena mantentzea. Hala ere, haurtxoaren izen ona «Estee» bihurtu zen, eta izen horrekin hazi, erabili eta erantzuten zuen. Azkenik, lurringintza-inperioa senarrarekin hasi zuenean, bere izenari azentu bat gehitu zion, frantsesa eman zezan, eta aitak hala egiteko zuen moduan hasi zen esaten, Hungariako azentuarekin.

Lauder Elmhurst-eko (Queens, New York hiria) Newtown High Schoolera joan zen, eta haren haurtzaroko zati handi bat hilaren bukaerara iristen saiatzea zen. Zortzi neba-ahizpetatik gehienek bezala, familiaren burdindegian lan egin zuen. Bertan, negozioen munduan eta arrakastako minorista bihurtzeko behar zen guztian hasi zen lanean. Bere haurtzaroko ametsa aktore bihurtzea izan zen, argi, lore eta gizon ederrekin.

Lauder handia egin zenean, osabak, John Schotz doktoreak, bere negozioan laguntzea onartu zuen. Schotz kimikaria zen, eta bere enpresak, New Way Laboratories enpresak, edergintzako produktuak saltzen zituen, hala nola kremak, lozioak, rougea eta lurrinak. Aitak baino interes handiagoa agertu zuen bere negozioan. Liluratuta zegoen osaba bere produktuak sortzen ikusten. Aurpegia garbitzen eta aurpegiko masajeak egiten ere erakutsi zion. Bigarren hezkuntzan graduatu ondoren, osabaren negozioetan jarri zuen arreta.

1953an aurkeztu zuen lehen lurrina, Youth-Dew, efektu bikoitza egiten zuen bainu-olioa, lurrin gisa. Artean frantses lurrinak belarrien atzean tanta bat jarrita erabiltzen ziren, eta emakumeak Youth-Dew erabiltzen hasi ziren, xaboi-botilaren ondoan bainatzen ari zirela. Lehen urtean 50.000 botila saldu zituen eta 1984an 150 milioira igo zen kopurua.

1985ean Lauder izan zen telebistako dokumental baten gai nagusia: *Estée Lauder: The Sweet Smell of Success* (Estée Lauder: arrakastaren usain gozoa). Bere arrakasta azalduz, zera esan zuen: «Inoiz ez dut lanik egin nire bizitzan saldu gabe. Zerbaitetan sinesten badut, saldu egiten dut, indarrez saltzen dut, gainera».

Bere osaba John Sotzen eraginpean, eskuetarako hainbat krema egin zituen kimikaria, 1920ko hamarkadatik aurrera aurpegiko kremak egiten hasi zen eskuz. 1946an, Arnold L. van Ameringen enpresaburu holandarraren laguntzari esker, bere izena zeraman enpresa sortu zuen. Kosmetikaren sektoreko erraldoi bihurtu zen Estée Lauder inperioa, urtetan, bere produktuek kontsumitzaileei egiten dizkieten sustapen pertsonalen eta gizonentzako kosmetikoen aitzindaria. Estée Lauder inperioak bost konpainia independente ditu (Estée Lauder, Clinique, Prescriptivas, Aramis eta Lauder for Men). 1985. urtean Estée, *A Success Story* (Historia arrakastatsua) autobiografia argitaratu zuen. Besteak beste, 1978an Ohorezko Legio frantsesarekin kondekoratu zuten. 

## Bizitza pribatua 
Estéek 20 urte baino gehixeago zituela ezagutu zuen Joseph Lauter. 1930eko urtarrilaren 15ean ezkondu ziren. Geroago, haren abizena aldatu egin zen Lauterretik Lauderrera. Bere lehen semea, Leonard, 1933ko martxoaren 19an jaio zen.  Lehenengo bikotea banandu egin zen, gero 1939an dibortziatu eta Floridan bizitzera joan ziren, baina 1942an berriro ezkondu ziren. Bere bigarren semea, Ronald, 1944an jaio zen. Estée eta Joseph Lauder ezkonduta egon ziren 1982an hil arte, eta, ondoren, damutu egin zen dibortzioaz, gazte ezkondu zela eta bizitza galdu zuela esanez, baina laster ohartu zen «munduko senarrik gozoena» zuela.

Estée Lauder enpresa 1946an sortu zen. Leonard Lauder seme nagusia konpainiako burua izan zen eta Zuzendaritza Batzordeko lehendakaria. Bere seme gazteena, Ronald Steven Lauder, filantropo ospetsua da, Ronald Reaganen administrazioari esleitutako politikari errepublikanoa, defentsako idazkariordea izan zen eta Estatu Batuetako enbaxadore izan zen Austrian 1986 eta 1987 bitartean. eta, besteak beste higiezinen sustatzaile bat Berlinen. 2007az geroztik, Juduen Munduko Kongresuko lehendakaria da.

### Heriotza 
Estée Lauder 97 urte zituela hil zen, 2004ko apirilaren 24an Manhattango egoitzan bihotz eta biriketako arazo baten ondorioz.

thumb|200px|Lauder College House, Estee Lauder familiarena, eta hainbat ikasle izan ditu eskolan.
## Sariak eta aintzatespenak 
* 1978ko urtarrilaren 16an Ohorezko Legioko Caballera intsignia jaso zuen, Gerard Causer kontsul frantziarraren eskutik. Urte hartan Zaldun egin zuten AEBko lehen emakumea izan zen. 
* 1988. urtean Estatu Batuetako Enpresa Ospearen Júniors Aretoan sartu zen. 
* 1998an, emakume bakarra izan zen Time aldizkariak argitaratutako «XX. mendeko 20 jenio komertzial garrantzitsuenak» zerrendan.
* 2004ko ekainaren 23an Askatasunaren Lehendakaritza Domina jaso zuen.

## Iruditegia 

Fitxategi:Estee Lauder logo.png|Estée Lauder logoa
Fitxategi:Estée Lauder Companies logo.svg|Estée Lauder logoa
Fitxategi:Estee and Joseph H. Lauder at a fine arts festival at Mar-A-Lago. BM00493 (1).jpg|Estée eta Joseph H. Lauder, Mar-A-Lakuko arte ederren jaialdi batean, 1970
Fitxategi:Estée Lauder Farmers Dunedin 2013.jpg|Estée Lauder enpresa Zeelanda Berrian, 2013
Fitxategi:Estée Lauder MYER Sydney City 2013.jpg|Estée Lauder enpresa Sydney (Astralia) 2013
Fitxategi:HK Admiralty 太古廣場 Pacific Place mall interior stall booth Estée Lauder Nov-2013.JPG|Estée Lauder enpresa, Hong Kong, 2023.11.07
Fitxategi:Estee Lauder offices, Frenchmans Rd Petersfield - geograph.org.uk - 95349.jpg|Estee Lauder, Frenchmans Rd Petersfield-en bulegoak. Estee Lauder etxez aldatu zen, eta lekua alokairuan jarri.
 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Estée Lauder Companies-en Espainiako webgunea
* profila Estée Lauder *Times* Archivado aldizkarian, , . (ingelesez)