Ginekologia eta obstetrizia

thumb|Leopolden maniobrak.
**Ginekologia eta obstetrizia,** obstetrizia eta ginekologiaren alorretan aritzen den espezialitate medikoari deritzo, biak prestakuntza akademikoko programa bakar baten barnebiltzen direlarik. Prestakuntza konbinatu horrek, emakumearen aparatu genitalaren osasuna zaintzen eta konplikazio obstetrikoak maneiatzen aditu bihurtzen ditu praktikatzaileak, baita ebakuntza kirurgikoen bidez ere.

Tradizioz, eta **ginekologian** bereziki, prestakuntza gehiena trebetasun kirurgikoak entrenatzera bideratuta dago. Honakoa, gernu-inkontinentziako arazoak, miomen presentzia, tumore onbera nahiz gaizto batzuen erauzketa eta abar kirurgikoki konpontzera bideratuta dago. **Obstetrizia** espezialitatearen kasuan, nahiz eta irakaskuntza-ekintzak prestakuntza kirurgikora bideratuta dauden, ehuneko handi bat gaixotasun klinikoen tratamendura zuzentzen da. Besteak beste, haurdunaldiko diabetesa, haurdunaldiak eragindako hipertentsioa, eta ginekologikoak ez diren beste gaixotasun kliniko batzuen tratamendura zuzentzen da. Hori dela eta, obstetriziako egoiliarrak gehiago ezagutzen du tratamendu farmakologikoa ginekologiako egoiliarrak baino.

## Historia 
Medikuntzaren jatorria gizakiaren historiako garairik urruneneko iluntasunean galtzen da, berarekin batera jaio baitzen. Bere lehen garaietan, sorgin eta apaizen monopolioa zen, beraien probetxurako ustiatzen zutelarik. Geroago, Hipokratesek, enpirismo superstiziosoaren fantasiazko ikusmoldeetatik kendu eta behaketaren eta metodo arrazionalaren oinarri sendora lekualdatu zuen. Honen ostean, Platonek bere filosofiaren zigilua txertatu zion, eta azkenik, Aristotelesek bere ideia zehatzak txertatu zizkion gaur egungo zientziaren aitzindari izango ziren printzipioak ezarriz. Gainerako zientzietan gertatu bezala, medikuntzak geldialdi prozesu bat jasan zuen Erdi Aroan, gerora Pizkunde garaian berriro indarra hartu zuelarik obstetrizia eta ginekologiaren diziplina medikoa garatuz. Honakoa, medikuntzaren alorrean garrantzia berezia duen adarra da, bigarrengo honen sorrera eta eboluzioarekin batera garatu baitzen. Oro har, diziplina mediko honek, historian zehar izan duen bilakaera gizartearen aurrerapenarekin batera eman da.

## Azpiespezialitateak 
Ginekologia eta obstetrizia ondorengo azpiespezialitateetan banatzen da: **ama-fetuaren medikuntza, onkologia ginekologikoa, ugalketa-medikuntza** eta **pelbis-zoruaren patologia****.**
thumb|Fetuaren garapena
**Ama-fetuaren medikuntza**: erditze-aurreko nahiz erditze garaiko zaintza, eta itzulezina den kaltea izateko arriskua duen edo erditzean hiltzeko arriskua duen fetuaren identifikazio goiztiarra egitea ditu xede. Horretarako, baliabide klinikoak, ekografikoak (dopplerra eta bolumetria barne), elektronikoak, likido amniotikoaren datuak, parametro biokimikoak eta hormonalak ezinbestekoak bilakatzen dira.

**Onkologia ginekologikoa**: pazientearen bizitza arriskuan jartzen duten edo haren osasun-egoeran narriadura eragiten duten egoerak kudeatzea du xede, gaixotasun neoplasikoarekin edo haren tratamenduarekin zuzenean edo zeharka lotuta daudenak.

**Ugalketa-medikuntza:** gizonezkoen eta emakumezkoen ugalketa-sistemez arduratzen da. Ugalketa-baldintza ugari hartzen ditu bere baitan, honen prebentzio, ebaluazio, tratamendu eta pronostikoarekin batera**.** Ugalketa-medikuntza belaunaldi berriko jaiotzekin lotuta dago. Eskaintzen dituen tratamenduen hobekuntzari esker, ugalketa-tasa nabarmen igo da azken urteetan. Hauen artean ondorengoak daude:
thumb|In Vitro ernalketaren pausoen diagrama
Lagundutako ugalketa tratamenduak:

* Intseminazio artifiziala
* In Vitro ernalketa
* Mikro injekzio espermatikoa
* Testikuluaren biopsia (MESA, TESA eta microTESA)
* Ezarpenaren aurreko diagnostiko genetikoa
* Enbrioiak, obuluak eta espermatozoideak kriokontserbatzea 

**Pelbis-zoruaren patologia:** pelbis-zoruaren disfuntzio eratorritako arazo medikoak hartzen ditu bere baitan eta kontzeptualki ondorengo eremuen tratamendura zuzentzen da: gernu- eta gorotz-inkontinentzia, pelbiseko organoen prolapsoa, anomalia sentsitibo edo beheko gernu-traktuaren hustuketarekin zerikusia duten arazoak, libratze-disfuntzioak, emakumezkoen sexu-disfuntzioak eta pelbiseko sindrome mingarri kronikoak.

## Konplikazioak nahiz patologiak 
## Tratamendu kirurgikoak (ginekologian) 
thumb|Emakumearen ugaltze-aparatuaren irudiaJarraian ginekologian sarritan erabili ohi diren prozedura batzuk aipatzen dira:
* **Anexektomia/salpingo-oforektomia**: Umetokiko tronpa eta obulutegia erauztea. Garrantzitsua da zehaztea aldebakarrekoa edo aldebikoa izan daitekeela.
* '*Konizazioa*:*** Umetokiaren lepoko zati bat erauzten da (kono baten forma duen transformazio eremu osoa barne). Patologia zerbikala, minbizi aurreko lesioak edo minbizia hasierako egoeretan duten pazienteetan erabiltzen da.
* **Umetoki-legratua**: Umetoki-barrunbearen edukia karrakatzean datza (endometrioa, abortu hondakina).
* **Histerektomia**: Umetokia erauztea, salpingo-oforektomiarekin edo gabe. Erabatekoa (umetoki-gorputza eta zerbixa), subtotala (umetoki-gorputza bakarrik) edo erradikala (gorputza, zerbixa eta ehun parametriala) izan daiteke.
* **Miomektomia**: mioma edo miomak erauzten dira. Prozedura horrek umetoki-orbain bat uzten du, kokapenaren arabera. Laparotomiagatik, laparoskopiagatik eta/edo erresektoskopiagatik izan daiteke.
* **Plastia**: Pelbiseko zoruaren prolapsoa zuzentzea. Kolporrafia ere esaten zaie. Adib.: aurrekoa (maskuria) edo ostekoa (ondestea).
* **Salpingektomia**: tronpa bat kentzea. Osoa edo partziala.
* **Salpingostomia**: Ebakidura lineala tronpa baten gainean.
* **Trakelektomia**: Umetoki-lepo osoaren erauzketa kirurgikoa.
* **Salpingoligadura*:*** Umetokiko tronpen lotura.
* **Erresektoskopia*': Ehunen erresekzioa egitea (polipoak, mioma submukosoak) helduleku elektro-kirurgiko bat erabiliz.

## Irudiak 
## Ginekologia eta obstetrizia EAEn 
Ginekologiako eta Obstetriziako Euskal Erakundearen web-orrialden, gaiaren inguruo informazio asko aurkitu dezakegu: http://www.svgo.es/
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Europar Batasuneko osasun publikoaren ataria
* Ginekologia eta Obstetriziako Espainiako Elkartea