open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jose Frantzisko Iturtzaeta

**Jose Frantzisko Iturtzaeta Eizagirre** (Getaria, 1788ko azaroaren 23a - Madril, 1853ko urriaren 19a) gipuzkoar kaligrafoa izan zen. Ospe handia erdietsi zuen, bere idazketa metodo didaktikoa oso erabilia izan zelako. Haren izena darama Getariako Herri Eskolak.

## Bizitza 
Irunen, Donostian eta Tolosan lan egin ondoren, Madrilera aldatu zen 1816an.

Estatuaren enplegatu, aipatu obra horrez gain beste zenbait liburu ere idatzi zuen gai didaktikoak jorratuz, besteak beste 1833ko Errege Agindu batek irakaskuntzarako ezarri zuen *Arte caligráfico Iturzaeta* izenekoa. Iturtzaetaren sistema kaligrafikoari atxikitzen zaio idazkera zurruntasunetik aske geratu izana, eta oso estetikoak ez ziren letrak sartu izana leporatzen, ordea. 1849an (maiatzaren 26ko Errege Agindua) Lehen Irakaskuntzako ikuskari nagusi izendatu zuten, eta 1850eko urtarrilaren 1ean, Erresumako Maisu Eskola Mintegi Arrunteko zuzendari.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Jose Frantzisko Iturtzaeta Eizagirre, iturzaeta.net
* Egaña, Andoni, Kaligrafia, *Berria* egunkaria, 2019ko urriak 1, berria.eus
Emin minaretea

**Emin minaretea** (), Turfan hirian dagoen minarete bat da, izen bereko uigur meskitan kokaturik dagoena.

## Historia 
1750eko hamarkadan Qing dinastiaren garaiko txinatarrek dzungariar mongol musulmanek agintzen zuten probintzia hau konkistatu zuten. Uigurren Emin Khoja (額敏和卓) erregeak Qing dinastiaren alde egin zuen borroketan eta meskitari Emin izena eman zioten. Minaretea 1777 urtean hasi zirfen eraikitzen Qianlong enperadorearen erregealdian (1735-1796) eta urtebetean eraiki zen. Turfaneko agintariek finantzatu zuten eta meskitari bezala Emin Khojaren izena ezarri zioten.

## Deskribapena 
Txina guztiko minarete garaiena da, 44 metrotako altuera baitu. Egurrez eta adreiluz eraikita dago eta itxura konikoa du. Oinarrian 14 metrotako diametroa du eta puntan 2'8 metrotakoa baino ez. Minareteak ez du solairurik, 72 maila dituen eskailera zirkularra baizik.

## Uigur meskita 
Uigur meskitak oinplano errektangularra du eta Emin minaretea meskitaren ipar-ekialdeko erpinean kokaturik dago. 1.000 fededunentzako tokia du. Mihrabak ditu hiru albotan eta laugarrenean patio estali bat dago. Barneko aretoa txikia eta itxia da baina kanpoaldean plaza zabalak ditu. Adobezko adreiluz eraikita dago. Ez da inolako irudirik ageri egituretan.

## Iruditegia 

Irudi:Turpan-minarete-emir-d06.jpg|Emin minaretea.
Irudi:Turfan Emin 2.jpg|Minaretearen apaindurak.
Irudi:Emin Minaret (40010270790).jpg|Uigur meskita.
Irudi:Turpan-minarete-emir-d02.jpg|Meskitaren barneko patioa.
Irudi:2015-09-18-160443 - Turpan, Hoja Emin-Palast, Haremstrakt.jpg|Meskitaren kanpoaldeko patioa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aldaketaren Aldeko Mugimendua

**Aldaketaren Aldeko Mugimendua** (**KINAL**;  (ΚΙΝΑΛ),) Greziako koalizio politiko ezkertiarra da, 2018ko martxoan sortua. Mugimendu Sozialista Panheleniarra (PASOK) eta Sozialista Demokratikoen Mugimendua (KIDISO) alderdiek osatzen dute, lehen baita To Potami eta Ezkerra Demokratikoa (DIMAR) alderdiek ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Subbuteo

[thumb|250px|Subbuteo jokalariak [Italian]]
**Subbuteo** edo **mahai-futbola**, futbol partida bat simulatzen duen mahai-joko bat da. Cricket, errugbi eta hockey kirolen partidak simulatzen dituzten bertsioak ere badaude.

Mahai-joko hau jokalari-irudiez osatua dago, hauek taula lau batean zehar mugitzen dira, hatzarekin joz, hauek era berean baloitxo bat jotzen dute, eta jokoaren helburua arerioaren atean ahal bezainbeste gol sartuz partida irabaztean datza, alegia, futbolaren antzera.

1929an, Ingalaterran Peter Adolphek (1916-1994) sortu zuen.

## Ikus, gainera 
* Mahai-futbol

## Kanpo estekak
A Dry White Season

***A Dry White Season*** (euskaraz *Urtaro Lehor Zuria*), 1989ko Euzhan Palcy martinikar zinema zuzendariaren historia drama film bat da. André Brink hegoafrikar idazlearen *1980ko izenburu berdineko eleberrian* oinarritua dago. Donald Sutherland, Janet Suzman, Jürgen Prochnow, Zakes Mokae, Susan Sarandon eta Marlon Brando aktoreek antzeztu zuten.

Taldeko gizonezko aktore onenaren Oscar Sariaren izendapena jaso zuen (Marlon Brando).

## Argumentua 
1970eko hamarkada, Hegoafrika. Ben du Toit arraza zuriko irakasle prestigiotsua Apartheidaren izugarrikeri eta bidegabekerietatik hat bizi da. Inoiz ez zuen parterik hartu nahi izan. Hortaz, poliziak bere arraza beltzeko Gordon Ngubene (Winston Ntshona) lorezainaren semea Sowetoko protestaldi batean jipoitzen dutenean, Benek poliziak horrela jarduteko bere arrazoiak dituela pentsatuko du. Baina poliziak mutila berriz ere atxilotu eta ez da bere etxera gehiago itzuliko. Ondorioz, Benek lorezainari gertaera ikertuko duela hitzemango dio.

## Aktoreak 
* Donald Sutherland: Ben du Toit
* Janet Suzman: Susan du Toit
* Susannah Harker: Suzette du Toit
* Rowen Elmes: Johan du Toit
* Marlon Brando: Ian McKenzie
* Susan Sarandon: Melanie Bruwer
* Leonard Maguire: Bruwer irakaslea
* Zakes Mokae: Stanley Makhaya
* Winston Ntshona: Gordon Ngubene
* Thoko Ntshinga: Emily Ngubene
* Bekhithemba Mpofu: Jonathan Ngubene
* Jürgen Prochnow: Stolz kapitaina
* Michael Gambon: Magistratua
* John Kani: Julius
* Gerard Thoolen: Viljoen kolonela
* David De Keyser: Susanen aita

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Mugimendu Sozialista Panheleniarra

**Mugimendu Sozialista Panheleniarra** (,  ahoskatua), normalean **PASOK** (,  ahoskatua) akronimoz ezaguna, Greziako alderdi politiko sozialdemokrata da, 1974an Andreas Papandreouk sortua. 2015era arte Demokrazia Berria zuen arerio nagusia eta biek txandakatzen ziren gobernuan. Egun Aldaketaren Aldeko Mugimendua koalizioaren parte da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Herri Batasuna (Grezia)

**Herri Batasuna** (, **LAE**) Greziako alderdi politiko sozialista da, 2015ean SYRIZAtik alde egindako kide batzuek sortua. Panagiotis Lafazanis bozeramailea du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ennahda

**Ennahda** (; ) Tunisiako alderdi politiko islamista moderatua da. 1981ean sortu zuten, Irango Iraultza eta Anaia Musulmanak izpidea izanda. Rached Ghannouchi bere sortzailea izan zen eta, 38 urtez, baita bere presidentea ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ezker Plurala

**Ezker Plurala** () Guadalupeko alderdi politiko sozialdemokrata da. Frantziako erakundeetan, Frantziako Alderdi Sozialistarekin bat egiten du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
June Carter

**June Carter Cash**, jaiotzako izena **Valerie June Carter** (Maces Spring, Virginia, 1929ko ekainaren 23a - Nashville, Tennessee, 2003ko maiatzaren 15a) estatubatuar abeslari, egile abeslari, musikari eta aktorea izan zen, Carter Family taldeko kidea eta Johnny Cashen bigarren emaztea. Gitarra, banjoa, aho-soinua eta autoharpa jotzen zituen. Bost Grammy sari irabazi zituen, eta *Christian Music Hall of Fame*-n sartu zuten 2009an. 2003an 31. postuan kokatu zuen CMT telebista kanalak country musikako 40 emakume garrantzitsuenen zerrendan.

## Diskografia 
### Bakarka 
* 1975 - *Appalachian Pride*
* 1999 - *Press On*
* 1999 - ''It's All In The Family*
* 2003 - *Wildwood Flower*
* 2003 - *Louisiana Hayride*
* 2005 - *Keep On The Sunny Side: June Carter Cash - Her Life In Music*
* 2005 - *Church In The Wildwood: A Treasury Of Appalachian Gospel*
* 2005 - *Ring Of Fire: The Best Of June Carter Cash*
* 2006 - *Early June*

### Johnny Cashekin 
* 1967 - *Carryin' On With Johnny Cash And June Carter*
* 1973 - *Johnny Cash And His Woman*
* 1979 - *Johnny And June*
* 1999 - *It's All In The Family*
* 2006 - *Duets*
* 2006 - *Collections''

## Erreferentziak
Bezeklik leizeak

eskuinera|250px|thumb|Buda, arraza desberdinetako pertsonaz inguratuta.
**Bezeklik leizeak** edo **Mila Buden Bezeklik leizeak** izenez ere azagunak (uigurreraz: ېىزەكلىك مىڭ ئۆيى ;txineraz: 柏孜克里千佛洞; Pinyineraz: Bózīkèlǐ Qiānfódòng) Txinako Xinjiang probintzian, Turfan hiritik hurbil, dagoen 77 leize budisten multzo bat dira.

## Historia 
Antzinako Gaochang hiritik gertu eraiki ziren V eta XIV. mendeen artean, gaur egungo Turfan hiritik 45 kilometrotara, Mendi gartsuetako Mutou haranean. Zetaren Bidean kokaturik zegoenez Turfan ingurua budismoaren erdigune garrantzitsua bihurtu zen. Mantentzen diren leize gehienak Uigur erresuma garaikoak dira, X eta XIII. mendeen artekoak, eta labarren goialdean kokaturik daude.

Jatorriz budistak ziren uigurrak baina 1389an Chagatai kanatoko Khizr Khoja agintariak konkistatu eta islamera bihurtu zituen. Uigurrek ez zuten beren jatorrizko kulturaren memoria mantendu eta irudi budistak atzerritar sinesgabeek egin zituztela sinistarazi zitzaien. Islamak irudiak debekatzen dituenez hormirudi asko suntsituak izan ziren eta iristeko zailak zirenak baino ez ziren kontserbatu.

XIX. mendearen amaieran eta XX. mendearen hasieran esploratzaile europarrek eta japoniarrek hormirudi hauek aurkitu eta asko eraman egin zituzten, munduan zehar sakabanatuz. Piezarik onenak Albert von Le Coq esploratzaile alemaniarrak eraman zituen Berlinera, baina Bigarren Mundu Gerrako bonbaketetan suntsituak izan ziren. Artelan onenetako batzuk San Petersburgoko Hermitage museoan, Tokioko Museo Nazionalean eta Londresko British Museumean aurkitzen dira.

## Artea 
77 leizek osatzen dute multzoa eta hauetatik 40 inguruk hormirudiak dituzte. Irudi hauek 1.200 metro koadroko azalera estaltzen dute guztira. Leize gehienak errektangularrak dira, arku itxurako sabaia dutenak. Sabaiak lau zati izan ohi ditu eta bakoitzean Budaren hormirudi bat dago. Horrela beraz sabai guztia Budaren ehundaka irudik osatzen dute, hortik *Mila Buden leizeak* ezizena. Badira hormirudi handi batzuk ere, kalitate artistiko handikoak.

Zetaren Bideak ekarri zuen kultura aniztasun hadiaren adierazgarriak dira irudiak. Budaren inguruan arraza anitzetako pertsonaiak agertzen dira, turkiarrak, persiarrak, indiarrak eta baita europarrak ere. Budak berak mongoloide arrazaren ezaugarriak ageri ditu, uigur leinuaren ezaugarriak hain zuzen ere. Hizkuntza askotako idazkiak ere aurkitzen dira, gehienak uigurez eta txineraz badira ere. 11. leizean bazen hormirudi berezi bat, gaur egun Japonian aurkitzen dena. Bertan kultura askotako musikarien talde bat aurkitzen da, musika tresna mota ugari jotzen ari dela. Musikari gehienak mongoloideak dira baina Asia hegoaldeko beltzaran bat eta kaukasiar bat ere ikusten dira.

## Iruditegia 

Irudi:Bezelik Caves 01.jpg|Bezelik leizeak dauden Mutou harana.
Irudi:Museum für Indische Kunst Dahlem Berlin Mai 2006 063.jpg|Uigur printzeak.
Irudi:Museum für Indische Kunst Dahlem Berlin Mai 2006 064.jpg|Uigur printzesak.
Irudi:Bezeklik Caves - Praṇidhi scene No. 6, Temple No. 9.jpg|Praṇidhi.
Irudi:Marchands, dynastie Tang.jpg|Tang dinastiako merkatariak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Irtenbide Greziarra

**Irtenbide Greziarra** () Greziako alderdi politiko kontserbadorea da, 2016an Kyriakos Velopoulosek sortua. Greziar nazionalismo eta euroeszeptizismoaren jarraitzailea, Errusia eta Eliza Ortodoxoaren aldeko jarrerak adierazi ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Italiako Anaiak

**Italiako Anaiak** (, **FdI**) Italiako alderdi politiko populista ultraeskuindarra da. 2012an sortu zuten Il Popolo della Libertà alderditik alde egindako kide batzuk. Bere asmoa eskuindar jarraitzaileentzat leku bat topatzea zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fratelli d'Italia

'''Fratelli d'Italia** () izan daiteke:
* ***Il Canto degli Italiani*'* ereserkia, *Fratelli d'Italia'' izen herrikoia duena (horixe bere lehenengo bertsoa baita).
* **Italiako Anaiak** alderdi politikoa, joera kontserbadore eta nazionalista duena.
Yisrael Beiteinu

**Yisrael Beiteinu** (, ) Israelgo alderdi politiko sionista moderatua da. Bere oinarri demografikoa errusiar etorkinen artean zegoen. Estatu bien konponbidearen aldekoa, egungo hirugarren alderdirik inportanteena da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alderdi Liberal Demokratikoa (Japonia)

, normalean  deitua, Japoniako alderdi politiko kontserbadorea da. Herrialdeko alderdi hegemonikoa da eta 1955etik aurrera gobernuan izan da beti, 1993-1994 eta 2009-2012 tarteetan izan ezik.

## Alderdiaren presidenteak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alderdi Liberal Demokratikoa

**Alderdi Liberal Demokratikoa** (**PLD**) izan daiteke:

* **Alderdi Liberal Demokratikoa (Txile)** (1893-1932).
* **Alderdi Liberal Demokratikoa (Japonia)**
* **Alderdi Liberal Demokratikoa (Errusia)**
* **Alderdi Liberal Demokratikoa (Australia)**
Japoniako Alderdi Demokratikoa

Japoniako alderdi politiko zentrista izan zen. 1998an sortu zuten oposizioko zenbait alderdi bilduz. 2009an mende erdiz poterea izan zuen Alderdi Liberal Demokratikoa ordezkatu zuen baina bere barneko arazoek eta gobernuan egindako lanak arazoak eragin zituzten. 2016an Berrikuntzaren Alderdiarekin bat egin zuen eta Minshinto izeneko alderdi berria sortu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Japoniako Alderdi Komunista

Japoniako alderdi politiko komunista da. Sozialismo eta demokraziaren aldekoa, militarismoaren aurkako jarrera sendoa azaldu du. Bigarren Mundu Gerra amaitu arte klandestinitatean izan zen.

## Alderdiaren buruzagiak 
### Zuzendari nagusiak 
* Kanson Arahata (1922-1923)
* Toshihiko Sakai (1923- )

### Idazkari nagusiak 
### Presidenteak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Komeito

Japoniako alderdi politiko kontserbadorea da. Soka Gakkai talde erlijiosoaren zenbait kidek sortua, 2012tik aurrera Gobernuan dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gilen Wiedekoa (Albaniako printzea)

**Gilen Wiedekoa** (; ; Neuwied, Alemaniar Inperioa, 1876ko martxoaren 26a - Predeal, Errumania, 1945eko apirilaren 18a) Albaniako Printzerriko monarka izan zen 1914ko martxoaren 7tik irailaren 3ra **Vidi I.a** bezala. Kanpoan printze subirano eta Albanian errege edo *mrbet* zioten. **Skanderbeg II.a** izena ere bazuen.

Gilen V.a Wiedekoa eta Maria Herbehereetakoaren semea izan zen. Elisabet Wiedekoa bere izeba Errumaniako erregina izan zen.

Europako potentziek Albaniako erregea aukeratu zuten 1913ko irailean eta Ismail Qemalik erabakia onartu zuen. Albaniako gerra zibila eta Lehen Mundu Gerrak bere erregealdia zaildu zuten. Tronuari uko egin gabe Alemaniara itzuli zen eta Alemaniako Armada Inperialarekin elkartu zen. 1925eko urtarrilaren 31n errepublikaren aldarrikatzeak bere erregealdia amaitu zuen formalki. Errumanian erbesteratuta hil zen.
thumb|Hilobia. Bukaresteko eliza luterarra

thumb|Monograma
Ramuntxo (pastorala)

[thumb|300px|**Ramuntxo** [pastoralaren une bat.]]
'''*Ramuntxo* pastorala'* Pier Paul Berzaitzek idatzitako lana da, 2001eko uztailaren 27an lehen aldiz taularatuta. Idauze-Mendi herriko lagunek plazaratu zuten. Pastoralaren testua 1897an Pierre Loti idazleak idatzi zuen eleberri ospetsuan oinarrituta dago. Herriko 85 aktorek hartu zuten parte.

## Ezaugarriak 
Lanak hogeita hiru jelkaldi ditu. Argumentua Euskal Herrian kokatzen da. Ordurarte Lotiren eleberriak urrutiko herrialde eta lurraldeei buruzkoa izan ziren, baina *Ramuntcho* eleberriarekin ohitura horrekin apurtu zuen. Bertan, Ipar Euskal Herriko ohitura eta usadioen goraipamena egiten du. Kontakizuna Gatchutcha eta Ramuntchoren arteko amodio istorioari buruzkoa da. Ramuntcho kontrabandoan dabilen arrantzale eta abenturazalea da.

## Abestiak 
# "Haiku" (Itxaro Borda - Pierre Paul Berzaitz)
# "Mendiko adixkideak" (Pierre Paul Berzaitz)
# "Ikusten duzu goizean" (Joan Batista Elizanburu)
# "Maitea non zira" (Herrikoia)
# "Solferinoko ütsüa" (Joan Batista Elizanburu)
# "Damüen amarra" (Pierre Paul Berzaitz)
# "Haiku" (Itxaro Borda - Pierre Paul Berzaitz)
# "Züberoko gaü ülünak" (Itxaro Borda - Pierre Paul Berzaitz)
# "Artzainak" (Pierre Paul Berzaitz)
# "Nevadarako mendian" (Pierre Paul Berzaitz)
# "Larrazken ederra" (Pierre Paul Berzaitz)
# "Herriko kanta" (A. Eppherre)

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* *Ramuntxo pastorala. Idauze Mendi*, 2001. 135 or.

## Ikus gainera 
* Pastoral
* Pier Paul Berzaitz
* *Ramuntcho (eleberria)*

## Kanpo estekak 
* Erreportaia Youtuben.
* EITBko bidoea (1)
* EITBko bidoea (2)
* Pastoralaren gaineko informazioa *Berria'' egunkarian.
* Pastoralaren testu osoa.
Ascensión Badiola

**Ascensión Badiola Ariztimuño** (Bilbo, Bizkaia, 1961eko apirilaren 1a) bizkaitar idazlea da. Gaztelaniaz idazten du. Ekonomian lizentziatua eta Historia Garaikidean doktorea da. Auditoretza du gaur egun ogibide.

Eusko Ikaskuntzako kidea da eta Asociación literaria “El espíritu de la Alhóndiga, ALEAko partaidea.

## Biografia 
Aldizkari batzuetan artikulu eta ipuinak argitaratzeaz gain nobelak ere idatzi ditu, bai nobela historikoak baita fikziozkoak ere. Beste autore batzuekin batera elkarlanean aritu da 'La última trinchera' dokumentalean eta "1937ko Enkarterri. Itxaropena inoiz ez da galtzen" lanetan. Errepresioari eta Gerra Zibilari buruzko hainbat hitzaldi eman ditu. Deia egunkariko "Historia de los Vascos" gehigarrian zenbait ekarpen egina da.

## Lanak 
### Narrazioak 
* *La ría de los afrancesados* (Txertoa, 2010).

* *La bala que mató al general* (De Librum Tremens, 2011).

* *Martina Gerrillera* (Txertoa, 2013)

* *Cárceles y campos de concentración en Bizkaia 1937-1940* (Txertoa, 2012).
* *1937ko Enkarterri. Itxaropena inoiz ez da galtzen* (2017an Biltzar Nagusiak argitaratua).

* *Individuas peligrosas. La prisión central para mujeres de Amorebieta 1939-1947* (2019)
* *La decisión de Juana Mir.* (Txertoa, 2020).

### Hitzaldiak 
Errepresioari eta Gerra Zibilari buruzko hitzaldiak eman ditu hainbat hiri eta herritan.

* Gernikan gaia: Cárceles y Campos de Concentración en Bizkaia 1937-1940
* Ugao-Miraballesen Burdinazko hesiaren 2. historia astean
* Lemoatx 1937 Memoria Historikoa, I. astean
* Situación Penal en la cárcel de Larrinaga 1937 Aranzadi Zientzia Elkarteak eta Bizkaiko Foru Aldundiak antolatuko hitzaldia
* Zornotzan gaia: Prisión Central de Amorebieta 1939-1947
* Portugaleteko Santa Clara Kulturtegian "Mujer y Memoria" gaiaz
* Txostengilea Eusko Ikaskuntzak antolatutako "Historia de Bilbao XVIII Symposium"-ean (elkarlanean)
* Bilbon Gogorak antolatutako "El activismo político y social de las Mujeres Vascas" gaiaz

### Dokumentalak 
* *La última trinchera* (elkarlanean)

## Sariak 
* *La decisión de Juana Mir* (Txertoa 2020). Ramiro Pinilla eleberri laburren saria (Gaztelaniaz).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* http://aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus/eu/badiola-ariztimuno-ascension/ar-154693/--(http://aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus/eu/badiola-ariztimuno-ascension/ar-154693/)
* Elkarrizketa https://anboto.org/durangaldea/1571927252680-durangoko-eta-zornotzako-emakumeen-kartzelak-bereziki-gogorrak-izan-ziren-zuzendaritzak-ahaztuta-eta-utzita-izan-zituelako
* Elkarrizketa Telebilbao-n (1) https://www.youtube.com/watch?v=YnrviAFuc8E&feature=youtube_gdata
* Elkarrizketa Telebilbao-n (2) https://www.youtube.com/watch?v=QtBn6Pzmak0
Herauskorrixe

**Herauskorrixe** (*Herauscorritse*) erromatarren garaian Zuberoan gurtu zuten idolo, jainko edo jainkosa bat dela dirudi, euskarazko, akitanierazko edo aitzineuskarazko forma duen izena argiki. Atharratzeko Arhane edo Maidalena mendiko Maidalenaren baselizan aurkitu zen aldare bateko inskripzioagatik ezagutzen dugu.
## Izena eta esanahia 
thumb|left|Herauscorritse aipatzen den aldarearen xehetasuna.
Herauskorrixe delakoaren identitateaz, Atharratzeko idazkun batzuek jainkosa batekin lotu dute bukaerako E hori genero femeninoaren ezaugarri gramatikala izan zitekeelakoan, eta herauts erreprodukziorako hazten den zerri arra baita.

Akitanierazko beste zenbait izaki jainkotiar bezala, honek ere naturako izaki baten jainkotzearen ohitura jarraitzen du eta ez da aurkitu izaki jainkotiar honen irudirik.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Herauscorritseren idazkuna*

## Kanpo estekak 
* Informazio zaharkituta badu ere, informazio baliagarria dauka: Altare-harria. Atharratze Sorholüze udaletxearen web gunea.
The Badge

**The Badge** 2002ko Robby Henson estatubatuar zinema zuzendariaren thrillerra da.

## Argumentua 
Darl Hardwick sheriffa Gobernadorearen oposizioko kide nagusietako baten semea da. Mozkorraldi baten ostean, autoan esnatuko da Hardwick, eta, errepidean, autoaren ondoan, emakume transexual baten gorpua aurkituko du. Hasiera batean, alde batera utziko du kasua, epaileak gomendatuta, gobernadorearen kanpainan eragin negatiborik izan ez dezan. Emakumearen hilketaren inguruko datu gehiago agertzen direnean, ordea, ireki egingo du, gertatutakoa argitzen saiatzeko.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Good Lie

***The Good Lie*** 2014ko Philippe Falardeau quebectar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Argumentua 
Ameriketako Estatu Batuetan bizi den Sudango gerra zibileko errefuxiatu baten istorioa kontatzen du pelikulak. Sudandar gehiagorekin bizi da han, eta Carrie ezagutuko dute. Gizarte-langilea da bera, eta, euren tragedia ondo ezagutzen duenez, mundu berri batean bizitzeko jakin beharrekoak erakutsiko dizkie.

## Aktoreak 
* Reese Witherspoon: Carrie Davis
* Ger Duany: Jeremiah
* Arnold Oceng: Mamere
* Emmanuel Jal: Paul
* Kuoth Wiel: Abital
* Femi Oguns: Theo
* Corey Stoll: Jack
* Sarah Baker: Pamela
* Mike Pniewski: Nick
* Thad Luckinbill: Matt

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Ottoman Lieutenant

***The Ottoman Lieutenant*** (; ) 2016ko Joseph Ruben estatubatuar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Argumentua 
Lehen Mundu Gerraren garaian, filmak erizain estatubatuar baten eta otomandar ofizial baten arteko maitasun istorioa kontatzen du.

## Aktoreak 
* Michiel Huisman: Ismail Veli
* Hera Hilmar: Lillie Rowe
* Josh Hartnett: Jude Gresham
* Ben Kingsley: Dr. Garrett Woodruff
* Haluk Bilginer: Halil Bey

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
La Chance de ma vie

***La Chance de ma vie*** 2011ko Nicolas Cuche frantziar zinema zuzendariaren film komikoa da.

## Argumentua 
Julien Monnierrek arazo larria du: bere maitasun harremanek bi asteko iraupena baino ez dute, nahiz eta aholkulari aparta den. Arrazoia hauxe da: txikitatik zorte oso txarra du Julienek, eta balbea du gainera; gertu dituen emakumeengan du eragina horrek.

## Aktoreak 
* Virginie Efira - Joanna Sorini
* François-Xavier Demaison - Julien Monnier
* Raphaël Personnaz - Martin Dupont
* Marie-Christine Adam - Dominique
* Brigitte Roüan - Joannaren ama
* Élie Semoun - Philippe Markus
* Eric Godon - Py doktorea
* Jean-Louis Sbille - M. Mexès
* Armelle Deutsch - Sophie
* Tania Garbarski - Alice
* Thomas N'Gijol - Vincent

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kokzigodinia

**Kokzigodinia** kokzix edo uzkorno inguruetan sortutako minari esaten zaio, normalean esertzean pizten dena.

## Historia 
Kokzigodinia baten lehen aipua 1588koa da, Henri de Smet mediku flandriarrak egina. Halere, izen hori James Young Simpson zirujau eskoziarrak eman zion 1859an; izen honekin egitate klinikoa adierazi zuen bakarrik, haren jatorria apropos izendatu barik. Izan ere, ez zegoen kokzigodiniaren jatorriari buruzko adostasunik, eta eztabaida XX. mendeko erdi aldean areagotu zen. 1994tik aurrera, Jean-Yves Maigne frantsesa kokzixaren mugikortasun arazoen kontzeptuaz hitz egiten hasi zen.

## Anatomia 
Kokzixa garai baten gure espeziearen aurrekariek zuten buztanaren aztarna dela uste da. Elkartutako 3-5 ornoz osatua egoten da, baina pertsona batetik bestera aldaera handiak daude: segmentuen artean disko aztarnak egon daitezke edo ez; ornoen artean giltzadura gehiago edo gutxiago egon daitezke; giltzadura hauek kapsula sinobiala izan dezakete, edo sinfisi forma hartu; eta egituren artean malgutasun handiagoa edo txikiagoa egon daiteke. Kokzixaren mugikortasuna ere asko aldatzen da pertsona batetik bestera.

Kokzixaren aurre aldeak forma ahurra hartzen du, eta atzeak ganbila; baina angeluak ere alde handia har dezake pertsona batetik bestera.

Erlazio anatomikoak:

* Sakro-kokzix artikulazioa (sinfisi edo sinobial motakoa).
* *Gluteus maximus* eta *coccygeus* muskuluak.
* *Corpus anococcygeum* lotailua.

## Etiologia 
Kokzigodiniaren arrazoi nagusiak bi dira:
## Klinika 
Kokzigodiniak bat-batean has daitezke (traumatismo baten ondorioz) edo pixkanaka.

Mina sakro-kokzix artikulazioaren gainean igartzen da, batzuetan azalean eta bestetan sakonago. Zoru pelbikorantz irradiatu daiteke, baita ipurmasail, gerri eta izterretara ere.

Mina eseriz gero areagotzen da, batez ere eserleku gogorraren gainean. Kaka egitean, sarketan edo oinez ere handitu daiteke. Kokzixean min eman dezaketen beste patologiak ezeztatzea ere komeni da, hala nola schwannomak, neurinomak edo kisteak (araknoide, cauda equina...). Kasu horretan, froga erradiologiko dinamikoetan kokzixaren mugimenduan anomaliak aztertzen dira.

Kokzixaren mugimendu sagital normala 5 eta 25º artean egoten da, eseritako postura eta zutikakoaren artean. Kokzigodinia duten pertsonek, askotan, hipomobilitatea erakusten dute (25º). Kasu batzuetan, nerbio blokeoak ere egin daitezke ganglion impar mailan.
* Fisioterapia mailan, esku terapiaren bidez kokzixeko biomekanika (artikulazioak eta muskuluak) orekatzen saia daiteke. Hidroterapia, elektroterapia, termoterapia ere erabiltzen da.

Orokorrean, tratamendu kontserbatzaileekin emaitza onak lortzen dira kasuen %90ean.
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lergako hilarria

**Lergako hilarria, Lergako hileta-estela, Lergako estela, Lergako idazkuna**, **Lergako inskripzioa** edo **Narhungesen epitafioa**,  erromatarren garaiko hilarri bat da, 1960an Lergan (Nafarroa Garaian) aurkitutakoa, euskal itxurako aztarna epigrafikoak dituelako nabaria; izan ere, ***Umme Sahar*** izen itxura argiki euskaldunekoa irakurtzen da. Egun, Nafarroako Museoan dago.

Idazkunean agertzen diren beste bi pertsona izan (antroponimo) euskararekin erlazionatuta daudela uste da: Abisunhar eta Narhunges, H (asperena) baitute, eta letra hori ez da agertzen ez iberiar testuetan ez eta zeltiberiarren artean ere. H ahoskatua euskalki guztietan zabalduta zegoen duela zenbait mende arte.

## Aurkikuntza 
1960an aurkitu zuten, Lergako Santa Barbara baseliza zaharraren hormetan sartua zegoelarik. Lerga Eslabatik 5 km exkaxera dago, eta Eslaban Santakriz erromatar garaiko hiriaren aztarnategia, eta Burdin Aroko herrixka (oraindik ez da induskatu).

Hareharriz egina da 125 zentimetro garai da, eta II. eta III. mendeen artekotzat jotzen da.

## Erliebeak 
Harriak dituen lau aldetatik, aurrekoak bakarrik du dekorazioa. Goiko frisoan zaldun bat dago bere zaldi gainean, erdian, eszena arkitektoniko bat; bi pertsona bi zutaberen artean, bien artean, kutxa moduko bat heltzen, eta lerro bateko inskripzioa duen ateburu baten azpian. Erdiko frisoaren azpian, maila bat sakonago dagoen lauki  baten barruan idazkunaren zati handiena idatzi zuten

Historialari horrentzat, bestalde, hildakoaren, Narhungesen jatorria baskoien lurraldearen mendebaldean legoke, eskualde indoeuroparra, eta beraz, bere jaioterritik urrun lurperatu zuten, Lerga, eusko-akitaniar aldeko hiri izan baitzitekeen.

## Irakurketa 
### Transkripzioa 
Alejandro Marcos Pusen arabera:

### Proposatzen diren itzulpenak 
Koldo Mitxelenak azaldu zuen zergatik goiko lerroko testua "Ume, Zaharren semea" gisan irakur eta itzul zitekeen. Orduña Aznar epigrafistak ere bi izen direla uste du, nahiz eta "Sahar"-ek genitiboaren (noren) marka eduki beharko lukeen gramatikalki zuzena izateko. Carmen Castillok, Fernando Fernández Palaciosek eta Joakin Gorrotxategik, besteak beste, izen bakarra dela uste dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Berbasatze (argipen)

**Berbasatze** hitzak erabilpen ezberdinak ditu:

* Berbasatze (kontserbazio biologia), kontserbazio biologiaren adar bat.
* Europa Berbasatzen, Europa berbasatzeko programa.
* Pleistozena berbasatzen, megafaunaren bidez Pleistozenoko ekosistema eta paisaiak berreskuratzeko ekimenak dira.
* Berbasatze (anarkismoa), teoria politiko anarkista.
Playmobil (filma)

***Playmobil*** 2019ko Lino DiSalvo estatubatuar zinema zuzendariaren marrazki bizidunetako filma da.

Zineuskadik eta Eusko Jaurlaritzako Kultura eta Hizkuntza Politika Sailak sustatutako Zinema Euskaraz programari esker, filma euskaraz ikusi daiteke zinema aretoetan.

## Sinopsia 
Marla abentura epiko batean murgilduko da bere anaia txikia Charlie aurkitzeko. Charlie, ordea, errealitatetik desagertu eta Playmobilen mundu magikoan sartu da. Horregatik, Marlak mundu horretara bidaiatu beharko du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Entre amis

***Entre amis*** 2015eko Olivier Baroux frantziar zinema zuzendariaren film komikoa da.

## Argumentua 
Richard, Gilles eta Philippe, haien bikotekideekin batera, Korsikara, itsasontziz, bidaia egingo duten hiru lagunak dira. Itsasoaren baldintzak nahiko txarrak izango dira bidaia osoan zehar, eta elkarren arteko bizikidetza geroz eta zailagoa izango da

## Aktoreak 
* Daniel Auteuil: Richard
* Gérard Jugnot: Gilles
* François Berléand: Philippe
* Zabou Breitman: Astrid
* Mélanie Doutey: Daphnée
* Isabelle Gélinas: Carole
* Justine Bruneau de la Salle: Cathalina
* Jean-Philippe Ricci: Battistou

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
L'ora legale

'''''L'ora legale''''' 2017ko Ficarra e Picone italiar zinema zuzendarien film komikoa da.

## Argumentua 
Pietrammare herriko biztanleak kaosean bizitzen ohituta daude: errepideek zulo handiak dituzte, sekulako trafikoa jasan behar izaten dute, zaborra pilatzen da kaleetan, txakurren gorotzak ez dira jasotzen... Egoera honekin nazkatuta, alkate berria aukeratu dute, eta hau hauteskunde-programan agindutako guztia martxan jartzeko prest azalduko da, hasieran behintzat.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pension complète

***Pension complète*** 2015eko Florent-Emilio Siri frantziar zinema zuzendariaren film komikoa da. 1963ko *La Cuisine au beurre* filmaren berregokitzapena izan zen.

## Argumentua 
François eta Charlotte senar-emazteak itsasoaren ondoko hotel baten jabeak dira. Bien arteko harremana ez da oso ona, eta okertu egingo da Alex, Charlotteren lehen senarra, hotelean agertzen denean.

## Aktoreak 
* Franck Dubosc : François
* Gérard Lanvin : Alex
* Pascale Arbillot : Charlotte
* Audrey Dana : Pascale
* Abdoulaye Dembele : Brice
* Nora Hamzawi : Victoire Bonnaire
* Nader Boussandel : Mamed
* Marc Barbé : Franck
* Catherine Lachens : Françoisen ama
* Franck Adrien : Vincent

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Compromessi sposi

***Compromessi sposi*** 2019ko Francesco Miccichè italiar zinema zuzendariaren film komikoa da.

## Argumentua 
Ilenia modako blogariaren eta Riccardo konpositore izan nahi duen musikagilearen arteko maitasun istorioa dugu, eta nahiz eta hasiera batean amankomunean askorik ez dutela atzeman, gerora, ezkontzea erabakitzen dute. Beraien aitek ere ez dute ezertxo ere amankomunean, bata, Gaetano da eta Italiako hegoaldeko alkatea da, eta, bestea, Diego, iparraldeko empresario aberats bat da. Beraien arteko gorrotoa nabaria da eta gauza bakarrean egin dute ados: ahalik eta guztia egingo dute bikotea banatze aldera. Lortuko al dute?

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Angriest Man in Brooklyn

***The Angriest Man in Brooklyn*** 2014ko Phil Alden Robinson estatubatuar zinema zuzendariaren komedia dramatikoa da. 1997ko *The 92 Minutes of Mr. Baum* filmaren berregokitzapena izan zen.

## Argumentua 
Sharon Gill medikuak 90 minutuko bizia geratzen zaiola adieraziko dio gaixo bati. Handik minutu gutxira akatsa egin duela konturatuko da eta New York guztian zehar gizon horren bila hasiko da. Gaixoa, ordea, bizitzan zehar egin dituen hanka-sartzeak konpontzen arituko da buru-belarri.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maika Makovski

**Maika Makovski** (Palma Mallorcakoa, -) espainiar kantautorea da. 2018an La 2 katean, *La hora musa* saioa aurkeztu zuen.

## Diskografia 
* *Kradiaw* (2005)
* *Kraj so Koferot* (2007)
* *Maika Makovski* (2010)
* *Desaparecer* (2011)
* *Thank You for the Boots* (2012)
* *Live- Apolo!* (2015)
* *Chinook Wind* (2016)
Paulette (filma)

***Paulette*** 2013ko Jérôme Enrico frantziar zinema zuzendariaren film komikoa da.

## Argumentua 
Paulette izeneko adineko emakumea Parisko auzo pobre batean bizi da, bakarrik, eta pentsioarekin hilabeteko gastuak ordaindu ezin dituenean, etorkizuna kolokan ikusten du. Enbargatzeko puntuan dagoenean, azken ahalegina egingo du, eta drogaren mundu ilunean sartuko da, saltzaile gisa, lagunak lagun dituela.

## Aktoreak 
* Bernadette Lafont : Paulette Courtine
* Axelle Laffont : Agnès
* Jean-Baptiste Anoumon : Ousmane
* Ismaël Dramé : Léo
* Carmen Maura : Maria
* Dominique Lavanant : Lucienne
* Françoise Bertin : Renée «Alzheimer»
* André Penvern : Walter
* Paco Boublard : Vito
* Priscilla Attal-Sfez : Vitoren neska-laguna
* Aymen Saïdi : Rachid
* Kamel Laadaili : Momo
* Pascal Nzonzi : aita Baptiste
* Lionnel Astier : Fred
* Mathias Melloul : Jérémy
* Philippe du Janerand : epaitegiko langilea
* Brigitte Boucher : andrea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
François-Xavier Demaison

**François-Xavier Demaison** (Asnières-sur-Seine, -) frantziar umorista eta aktorea da, telebistan eta zineman aritutakoa.

## Filmografia
Ginger Baker

**Peter Edward "Ginger" Baker** (Lewisham, Londres, 1939ko abuztuaren 19a - Canterbury, 2019ko urriaren 6a) ingeles musikari eta bateria-jotzailea izan zen. Jack Bruce eta Eric Claptonekin Cream taldea sortu zuen. Blind Faith taldean laburki egon zen Claptonekin eta Ginger Baker's Air Force taldea liderra izan zen. 1970eko hamarkadan bizi izan zen eta diskoak grabatu zuen Afrikan, Fela Kutirekiko hainbatetan.
Harizpe (pastorala)

'''*Harizpe* pastorala'* Pier Paul Berzaitzek idatzitako lana da, 1991ko uztailaren 21ean lehen aldiz taularatuta. Muskildi herriko lagunek plazaratu zuten. Pastorala Jean Isidore Harizpe (Baigorri, Nafarroa Beherea, 1768ko abenduaren 7a - Lakarra, Nafarroa Beherea, 1855eko maiatzaren 26a) jeneralaren biografian oinarritzen da. Piarres Xarritonek aukeratutako pertsonaia gogor kritikatu zuen. Hogeitasei jelkaldi ditu.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* *Harizpe*, Crédit Agricole des Pyrénées-Atalntiques, 1991. 92 or.

## Ikus gainera 
* Pastoral
* Pier Paul Berzaitz
* Jean Isidore Harizpe

## Kanpo estekak 
* [Aire Ahizpek(https://eu.wikipedia.org/wiki/Aire_Ahizpak) Elizondon, 1994an, pastoralaren kantu bat interpretatu zuten. Youtubeko bideoa.]
* *Arizpe'' pastoralaren argazkia.
Zabou Breitman

**Isabelle Breitman** (Paris, -), 1998ra arte **Zabou** eta harrezkero **Zabou Breitman** deitua, frantziar aktore eta zinema zuzendaria da, telebistan eta zineman aritutakoa.

## Filmografia 
### Aktorea 
### Zuzendaria
Beltza naiz

**Beltza naiz** 2018ko Fermin Muguruza iruindar zinema zuzendariaren filma da, making of erako dokumentala, Black is Beltza filma nola egin zuten kontatzen duena.

Bi partetan banatzen da, lehenak kontatzen du nola egin zen transmedia proiektu bat *Black is Beltza* filmaren inguruan, eta horren ardatza da Amaia Jackson, filmean parte hartu zuen zarauztar bat. Bigarren partean animazio prozesua azaltzen da zehatzago, eta tartean elkarrizketak daude artista eta aktibistekin.

*Black is Beltza* Donostiako 2018ko Zinemaldian erakutsi eta egun gutxitara estreinatu zen ETB1en Beltza naiz, 2018ko urrian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jack Bruce

**John Symon Asher Bruce** (Bishopbriggs, Lanarkshire, Eskozia, 1943ko maiatzaren 14a - Suffolk, 2014ko urriaren 25a) eskoziar musikari eta baxu-jotzailea izan zen. Ginger Baker eta Eric Claptonekin Cream taldea sortu zuen. Blues Incorporated, the Graham Bond Organisation, Bluesbrakers, Manfred Mann, Powerhouse eta West. Bruce & Laing taldeetan jo zuen.
Isabelle Gélinas

**Isabelle Gélinas** (Montreal, -) franko-kanadar aktorea da, telebistan eta zineman aritutakoa. Bere emaitzarik onenak antzerkian lortu ditu.

## Filmografia 
* 1986 : *Triple sec* (film laburra)
* 1988 : *Suivez cet avion*
* 1988 : *Chouans !*
* 1989 : *Mado, poste restante*
* 1992 : *Louis, enfant roi*
* 1992 : *Bilan provisoire*
* 1993 : ''Drôles d'oiseaux*
* 1993 : *À l'heure où les grands fauves vont boire*
* 1993 : *Regarde-moi quand je te quitte*
* 1997 : *Didier*
* 1998 : *Paparazzi*
* 1999 : *Tout baigne !*
* 2000 : *Les gens en maillot de bain ne sont pas (forcément) superficiels*
* 2003 : *Ne quittez pas !*
* 2005 : *Cherche fiancé tous frais payés*
* 2008 : *Ça se soigne ?*
* 2010 : *La Rafle*
* 2015 : *La Vie très privée de Monsieur Sim*
* 2015 : *Entre amis''
Mélanie Doutey

**Mélanie Marie Doutey** (Paris, -) frantziar aktorea da, telebistan eta zineman aritutakoa. Alain Doutey eta Arièle Semenoff aktoreen alaba da.

## Filmografia 
* 1998 : ''Les Gens qui s'aiment*
* 1999 : *Mystery Troll, un amour enchanté*
* 2000 : *Le Frère du guerrier*
* 2001 : *Leïla*
* 2002 : *La Fleur du mal*
* 2003 : *Narco*
* 2004 : *Il ne faut jurer de rien !*
* 2004 : *El Lobo*
* 2005 : *Président*
* 2006 : *On va s'aimer*
* 2006 : *Fair Play*
* 2007 : *Ma place au soleil*
* 2007 : *Ce soir je dors chez toi*
* 2009 : *Le Bal des actrices*
* 2009 : *Rien de personnel*
* 2009 : *RTT*
* 2010 : *Une petite zone de turbulences*
* 2011 : *Les Infidèles* (*Ultimate Fucking* atala)
* 2012 : *Aux yeux de tous*
* 2013 : *Post partum*
* 2014 : *Jamais le premier soir*
* 2014 : *La French*
* 2015 : *Entre amis*
* 2018 : *Le Grand Bain*
* 2019 : *Paradise Beach*
* 2019 : *Donne moi des ailes*
* 2020: *L'Enfant rêvé''
Luis Etxebeste

**Luis Etxebeste Askasibar** (Errenteria, 1928ko apirilaren 21a - Hondarribia, 2019ko irailaren 30a) gipuzkoar futbolaria izan zen.

## Ibilbidea 
Racing de Santanderren hasi zen futbolari gisa Errelak sinatu baino lehen. 1952ko irailaren 14an Errealaren lehen taldearekin debutatu zuen Real Sociedad - Valencia partidan (0-0). Guztira 99 neurketa jokatu zituen txuri-urdinez. Azken denboraldia 1957-1958. denboraldia izan zen. Erreala utzi ondoren Real Unionen jokatu zuen erretiratu baino lehen.

## Kanpo estekak 
* Heriotz-oharra Errealaren webgunean
Javier Remírez

**Javier Remírez Apestegia** (Iruñea, 1975eko apirilaren 5a) nafar abokatu eta PSNko politikaria da eta 2026tik Nafarroako Gobernuaren lehen lehendakariordea eta Lehendakaritzako eta Berdintasuneko kontseilaria da Chivite II gobernuan.

2019ko abuztuaren 7tik 2023ko abuztuaren 17ra, Nafarroako Gobernuaren Lehendakaritza, Berdintasun, Funtzio Publiko eta Barne sailburu eta lehen lehendakariordea izendatu zuten Chivite I gobernuan. Kargua hartu ondoren, Espainiako Senatuan aritu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jose Mari Aierdi

**José María Aierdi Fernandez de Barrena** (Etxauri, 1958) nafar politikaria da.

Napar Bideak kooperatibaren sortzailea, 1984 eta 2015 artean Lekunberriko alkatea izan zen. 1999ko hauteskundeetan EAJ-EAren zerrendetan hautatu zuten.

2019ko abuztuaren 7an, Nafarroako Lurralde Antolaketa, Etxebizitza, Paisaia eta Proiektu Estrategikoen sailburu eta bigarren lehendakariordea izendatu zuten
Más País

**Más País** () Espainiako alderdi politiko bat da, 2019an aurkeztua.

## Historia 
Irailaren 25ean, Iñigo Errejónek *Más País* izena zuen plataforma sortu zuen. Plataformaren aurkezpenean, Errejónek iragarri zuen, irizpide teknikoak oinarritzat hartuta, Más Madrilek saihestu egingo lukeela hauteskunde txikiagoetan (7 eserleku baino gutxiago) hautagaitza bat aurkeztea, aukera hori kaltegarria izango zelakoan. Hauteskundeen aurrean, koalizioak erregistratu zituen Compromís ( Alacant, Castelló eta Valentzia ), Chunta Aragonesista ( Zaragoza ) eta Equo-rekin ( Madril, La Coruña, Pontevedra, Murtzia, Asturias, Santa Cruz de Tenerife, Las Palmas, Bizkaia, Cadiz, Granada, Málaga eta Sevilla ).

## Kanpo estekak
Mari Carmen Maeztu

**Maria del Carmen Maeztu Villafranca** (Valtierra, 1962) PSNko politikaria da.

Gizarte Langintzako diplomaduna da Euskal Herriko Unibertsitatean eta Zuzenbidean lizentziatua Urrutiko Hezkuntzako Unibertsitate Nazionalean.

2019ko abuztuaren 7an Nafarroako Eskubide Sozialetako kontseilari izendatu zuten.

## Erreferentziak
Santos Indurain

**Santos Indurain Orduna** (Uztarroze, 1959) nafar mediku eta politikaria da.

Medikuntza eta Kirurgian lizentziaduna Euskal Herriko Unibertsitatean, familiako mediku moduan lan egin du. Bestetik irakasle kliniko elkartua/Nafarroako Unibertsitateko Medikuntza Fakultateko Irakaslea (1997-2016) da eta Osasun Saileko eta Familia Medikuntzako Irakaskuntza Unitateko ikastaroak eman ditu.

2019ko abuztuaren 7an Nafarroako Eskubide Osasun kontseilari izendatu zuten.

## Erreferentziak
Juan Cruz Cigudosa

**Juan Cruz Cigudosa García** (San Adrián, 1964) nafar genetista eta politikaria da. 2023tik, Zientzia, Berrikuntza eta Unibertsitateetako estatu-idazkaria da.

Biologia Zientzietan lizentziaduna eta da Nafarroako Unibertsitatean. Bere ibilbide profesionalean giza genetikak minbizia eta gaixotasun arraroekin izandako harremanak ikertu ditu. Hainbat artikulu idatzi eta ikastaroak eman ditu.

2019ko abuztuaren 7an Nafarroako Unibertsitateko, Berrikuntzako eta Eraldaketa Digitaleko kontseilari izendatu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Carlos Gimeno

**Carlos Gimeno Gurpegi** (San Adrián, 1965) nafar hezkuntza orientatzaile eta politikaria da.

Psikologian lizentziaduna da Salamancako Unibertsitatean. Hezkuntza orientatzaile gisa lan egin du 1991tik, Nafarroako Gobernuaren Hezkuntza Departamentuan eginkizun hauek garatuz.

2019ko abuztuaren 7an Nafarroako Hezkuntza kontseilari izendatu zuten.

## Erreferentziak
Rebeca Esnaola

**Rebeca Esnaola Bermejo** (Iruñea, 1975) nafar hezkuntza orientatzaile eta politikaria da.

Ikus-Entzunezko Komunikazioan lizentziatu zen Nafarroako Unibertsitatean. Kultura arloan lan egin du, Nafarroako Kultur Kudeaketaren Profesionalen Elkartearen batzordeko kidea izanda.

2019ko abuztuaren 7an Nafarroako Kultura eta Kirol kontseilari izendatu zuten.

## Erreferentziak
Amelia Salanueva

**Amelia Salanueva Murgialdai** (Lizarra, ) nafar abokatu eta politikaria da.

1991 eta 1999 artean jaioterriko zinegotzia, 1995 eta 2004 artean legebiltzarkidea, 2007an Toki Administrazioa kontseilari izendatu zuten. 2011 eta 2016 artean senataria izan zen.
Bernardo Ziriza

**Bernardo Ziriza Pérez** (Faltzes, 1955) nafar bankari eta PSNko politikaria da.

Banco Guipuzcoanoren bulegoan hasi zen lanean jaioterrian. Beranduago, zuzendari aritu zen Nafarroako Rural Kutxan. PSN-PSOEko zinegotzia izan zen Faltzesko Udaletxean, 2011-2015 eta 2015-2019 legegintzaldietan.

2019ko abuztuaren 7an Nafarroako Eskubide Sozialetako kontseilari izendatu zuten.

## Erreferentziak
Hil Kanpaiak

***Hil Kanpaiak*** Imanol Rayo zuzendariaren 2020ko euskarazko misteriozko filma da, Miren Gorrotxategiren *33 ezkil* eleberrian oinarritua. Abra Prodek ekoitzia, 2 milioi eurotako aurrekontua zuen eta Eusko Jaurlaritzaren zein Nafarroako Gobernuaren diru-laguntza jaso zuen. Joanes Urkixo arduratu zen gidoiaz, eta Barton Films banaketaz.

Aktore nagusiak Eneko Sagardoy, Itziar Ituño eta Yon González dira. Hauekin batera Josean Bengoetxea, Itsaso Arana, Asier Hernandez, Iñigo Aranburu, Ander Azurmendi, Dorleta Urretabizkaia eta Kandido Uranga ageri dira paper sekundarioetan.

Filmaren grabaketa 2019ko irailean hasi zen, eta 7 astez luzatzea aurreikusten da, Nafarroako zein Gipuzkoako zenbait herritan grabatuz. Hego Euskal Herriko zinemetan 2020ko azaroaren 20an estreinatu zuten.

## Aktoreak eta pertsonaiak 
* Eneko Sagardoyː Nestor Araia
** Eneko Sagardoyk Aitor, Nestorren anaia bikia, ere antzezten du.
* Itziar Ituñoː Karmen.
* Yon Gonzalezː Luis Kortazar.
* Josean Bengoetxea: Abel.
* Itsaso Arana: Berta.
* Asier Hernandez: Estanis Araia.
* Iñigo Aranburuː Fermin Araia.
* Ander Azurmendi
* Dorleta Urretabizkaiaː Miren Ezpeleta ertzaina.
* Kandido Uranga: herriko apaiza.
* Patricia López Arnaiz
* Andrés Gertrúdix: Felipe.
* Patxi Santamaria
* Sara Cozar
* Mikele Arizkorreta
* Nerea Mazo: Karmen (gaztetan).
* Ander Aldekoa
* Pablo García Fernández

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Adjustment Bureau

***The Adjustment Bureau*** (euskaraz *Doikuntza Bulegoa*), 2011ko George Nolfi estatubatuar zinema zuzendariaren zientzia-fikziozko eta amodiozko thriller film bat da. Philip K. Dick idazlearen *Doikuntza taldea* (1954) kontakizun laburrean oinarritua dago. Matt Damon, Emily Blunt, Anthony Mackie, John Slattery eta Terence Stamp aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
AEBetako Senaturako Hauteskunde egunean, David Norris (Matt Damon) politikari gazte eta karismatikoak Elise Sellas (Emily Blunt) ballet dantzari ederra ezagutu eta Daviden bizitza guztiz aldatuko du. Norrisek naturaz gaindiko zenbait indarrek bikotea banatzen saiatzen ari direla susmatzean, hori jazotzeko kausen berri izatean saiatuko da.

## Aktoreak 
* Matt Damon: David Norris
* Emily Blunt: Elise Sellas
* Anthony Mackie: Harry Mitchell
* John Slattery: Richardson
* Michael Kelly: Charlie Traynor
* Terence Stamp: Thompson, Bulego taldeburua
* Donnie Keshawarz: Donaldson
* Anthony Ruivivar: McCrady

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai
William P. Gottlieb

**William Paul Gottlieb** (1917ko urtarrilaren 28-2006ko apirilaren 23) Ameriketako Estatu Batuetako kazetaria eta argazkilari ospetsua. Bere lan ezagunenak jazzaren «Urrezko Garaiaren» irudiak dira, 1930. eta 1940. hamarkadetan.

## Biografia 
Gottlieb Lehigh Unibertsitatean matrikulatu zen, 1938an. Ondoren, *Washington Post* egunkarian lan egin zuen. Egunkari horretan jazzi buruzko zutabea argitaratzen zuen. Une batean egunkariak, argazkilaria oso garesti ateratzen zela eta, kendu zuen. Orduan Gottliebek argazki-kamera erosi zuen eta bere zutabean argazki propioak argitaratzen hasi zen.

Bigarren Mundu Gerra ondoren *Down Beat* aldizkarian lan egin zuen, jazzi buruzko garrantzitsuena. Beste aldizkarietan ere kolaboratu zuen, besteak beste, *Record Changer*, *Saturday Review * eta ''Collier's*.

Hauek izan ziren erabili zituen kamerak: Speed Graphic, Graflex eta Rolleiflex.

Hil ondoren, bere nahia jarraituz, bere lanak jabari publikoan gelditu ziren.

## Argitalpenak 
* Gottlieb, William P. *The golden age of jazz: on-location portraits, in words and pictures, of more than 200 outstanding musicians from the late '30s through the '40s''. New York: Simon and Schuster, c. 1979.  

## Argazkien protagonistak 
William Paul Gottliebek jazzaren «Urrezko Garaiaren» irudi asko egin zituen. Haien protagonistak mundu horren benetako izarrak izan ziren: Louis Armstrong, Duke Ellington, Charlie Parker, Billie Holiday, Dizzy Gillespie, Earl Hines, Jo Stafford, Thelonious Monk, Stan Kenton, Ray McKinley, Benny Goodman, Coleman Hawkins, Louis Jordan, Ella Fitzgerald, Benny Carter.

## Iruditegia 

Image:
Ahmet_M._Ertegun,_Duke_Ellington,_William_P._Gottlieb,_Nesuhi_Ertegun,_and_Dave_Stewart,_William_P._Gottlieb's_home,_Maryland,_1941_(Delia_Potofsky_Gottlieb).jpg|Ahmet Ertegün, Duke Ellington, William P. Gottlieb, Nesuhi Ertegün, Dave Stuart eta emakume ezezagun bat, William P. Gottlieben etxean, Marylanden. Argazkilaria Delia Potofsky Gottlieb izan zen.
Sy_Oliver,_New_York,_N.Y.,_ca._Sept._1946_(William_P._Gottlieb_06671).jpg|Sy Oliver Gottlieben argazkian, 1946ko irailean.
Sarah Vaughan - William P. Gottlieb - No. 1.jpg|Sarah Vaughan, 1946an.
(Charlie's Tavern, New York, N.Y., between 1946 and 1948) (LOC) (5189944534) (cropped).jpg|Charlie's Tavern, New York, 1946-1948 artean.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* : [William P. Gottlieb Collection Ameriketako Estatu Batuetako Kongresuaren Liburutegia(https://eu.wikipedia.org/wiki/Ameriketako_Estatu_Batuetako_Kongresuaren_Liburutegia)n.]
Zelman Cowen

**Sir Zelman Cowen** (Melbourne, 1919ko urriaren 7a - Toorak, Melbourne, 2011ko abenduaren 8a) hemeretzigarren Australiako Gobernadore Orokorra izan zen. Bigarren Mundu Gerran Australiako Erregen Itsas Gudarostean parte hartu zuen. Zuzenbidea ikasi zuen eta zuzenbide konstituzionalean espezialitatu zen. 1977an Malcolm Fraserek Gobernadore Orokorra izendatu zion. 1982a Ninian Stephenek ordezkatu zuen. Jatorri juduko bigarren Gobernadore Orokorra izan zen Isaac Isaacsen ondoren.
Peter J. Ratcliffe

**Sir Peter John Ratcliffe** (1954ko maiatzaren 14a) britainiar mediku eta biologoa da. Mediku klinikoa da Oxfordeko John Radcliffe ospitalean, eta Nuffieldeko Medikuntza Klinikoko Departamentuko burua izan da 2004tik. 2016tik Oxfordeko Unibertsitateko Discovery Institute Targeteko zuzendaria da, eta Francis Crick Institute ikerketa klinikoko zuzendaria. 2019an Medikuntzako Nobel Saria eskuratu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak