Billy Graham

**William Franklin Graham Jr.** (1918ko azaroaren 7a&nbsp;- 2018ko otsailaren 21a) estatubatuar ebanjeliko eta Hegoaldeko Bataiatzaileen Elizako gurtza-ministro ordenatua izan zen; nazioartean, ezaguna egin zen 1940ko hamarkadaren amaieran. Kristau figura ebanjeliko nabarmena izan zen, eta, biografo baten arabera, XX. mendean, eragin handia izan zuen kristauen artean.

Grahamek, aretotan zein kanpoan, mitin handiak egin zituen; sermoiak irratian eta telebistan emititzen ziren, eta, batzuk, oraindik emititzen dira, XXI. mendean. Telebistan egondako sei hamarkadetan, Grahamek urteroko gurutzadak (ebanjelizazio kanpainak) antolatu zituen 1947tik erretiroa hartu zuen arte, 2005ean. *Hour of Decision* irratsaioa ere zuzendu zuen 1950etik 1954ra. Arraza-segregazioa arbuiatu, eta arraza-integrazioan tematu zuen 1953an hasitako bere suspertze eta gurutzadak. Geroago, Martin Luther King Jr. gonbidatu zuen 1957an New Yorkeko suspertze batean elkarrekin predikatzera. Bere helburu erlijiosoez gain, jatorri ezberdinetako jende ugariren mundu-ikuskera moldatzen lagundu zuen, Bibliaren eta egungo ikuspuntu sekularren arteko harremana bilatzera eramanez. Bere webgunearen arabera, Grahamek, 185 herrialde eta lurralde baino gehiagotan, 210 milioi pertsonaren aurrean predikatu zuen hainbat bileraren bidez, BMS World Mission eta Global Mission barne.

Graham, bereziki, Dwight D. Eisenhower, Lyndon B. Johnson (Grahamen lagun minenetako bat) eta Richard Nixonengandik gertu zegoen. Gainera, Robert Schuller-en laguna izan zen (telebanjelaria eta Crystal katedraleko artzain sortzailea), zeina bere telebista-ministerioa hasteko kobentzitu zuen Grahamek. Jatorri-protestante Elizetako nagusiek estimatzen zuten Grahamen ebanjelizazioa, beren eliza nagusietan geratzera edo itzultzera animatzen baitzituen bere mezu ebanjelikora bihurtu ziren protestante nagusi horiek. Hasieran erromatar katolizismoarekiko susmoak eta beldurrak izan arren (garaiko protestante ebanjelikoen artean ohikoak), Grahamek, azkenean, harreman adiskidetsuak garatu zituen Ameriketako Eliza katolikoko pertsonaia askorekin, eta, gero, katoliko eta protestanteen arteko batasuna bultzatu zuen.

Grahamek hainbat komunikabide eta argitalpen erabiltzen zituen. Bere langileen arabera, 3,2 milioi lagun baino gehiago erantzun diote, «Jesu Kristo salbatzaile pertsonal gisa onartzeko», Billy Graham Crusades-en gonbidapenari. Grahamen estimatutako bizitza osoko audientzia, irrati eta telebistako emankizunak barne, 2 mila milioi izan ziren 2008an. Bere gurutzaden ondorioz, Grahamek, kristautasunaren historian, beste edozeinek baino pertsona gehiagoren aurrean predikatu zuen ebanjelioa. Grant Wacker-ek idatzi zuen, 1960ko hamarkadaren erdialderako «Legitimatzaile Handiadun» bihurtua zela. «Ordurako, bere presentziarekin presidenteei estatusa, gerretan onargarritasuna, arraza-aurreiritzien aurrean lotsa, zintzotasunaren desiragarritasuna, lotsagabekeriari desohorea eta hiritarren gertaeretan ospea ematen zien»" gertu dagoen baserri bateko beheko solairuko logelan. Eskoziar-irlandar jatorrikoa zen, eta Morrow (Coffey sotzez) eta William Franklin Graham Sr. esne-ekoizleen seme zaharrena lau seme-alaben artean. Bederatzi urte zituela, familia, orduan, beren egur zuriko etxetik 69 metrotara eraiki berria zen adreilu gorriko etxe batera aldatu zen. Graham Sharon-eko Grammar School-era joan zen. Txikitatik hasi zen liburuak irakurtzen, eta mutilentzako ziren eleberriak irakurtzea gustatzen zitzaion, batez ere, *Tarzan*. Grahamek 15 urte zituen Lege Lehorra amaitu zenean, 1933ko abenduan, eta bere aitak garagardoa edatera  (gaixotu ziren arte) behartu zituen bera eta bere ahizpa Katherine. Horrek halako nazka sortu zien ezen Grahamek eta bere arrebak alkohola eta drogak bizitza osoan saihestu zuten.

Grahami tokiko gazte talde bateko kide izatea ukatu zioten «mundutarregia» izateagatik.

1936ko maiatzean, Sharon High Schoolen graduatu ondoren, Bob Jones Collegera joan zen. Seihileko baten ondoren, ikastaroak eta arauak legalistegiak zirela ikusi zuen. Oraindik ikasle zela, Grahamek bere lehen sermoia bota zuen Bostwick Baptist Churchen Palatkatik (Florida) gertu. Bere autobiografian, Grahamek idatzi zuen *bere deia* Temple Terrace Golf and Country klubeko 18. berdegunean jaso zuela, institutuaren campusaren ondoan zegoena. Geroago, Reverend Billy Graham Memorial Park-ea ezarri zen, Hillsborough ibaian, 18. berdegunetik zuzenean ekialderantz; Grahamek, sarritan, piraguaz egiten zuen arraun ibaiko uharte txiki bateraino, non hegazti, kaiman eta altzifre-motzondoei predikatzen praktikatzen baitzuen. 1939an, Hegoaldeko Bataiatzaileen Elizako kleriko talde batek ordenatu zuen Graham, Palatka-ko (Florida) Peniel Baptist Churchen. 1940an, Teologian lizentziatu zen.

Graham Wheaton-eko (Illinois) Wheaton Collegen matrikulatu zen. Bertan egon zen garaian, Biblia Jainkoaren hitz hutsezin gisa onartzea erabaki zuen. Kaliforniako Hollywoodeko First Presbyterian Churcheko Henrietta Mears, hortaz, funtsezkoa izan zen Grahamek zituen arazoekin borrokatzen laguntzeko. Forest Home Christian Campen (gaur egun Forest Home Ministries izenekoa) kokatu zuen, Kalifornia hegoaldeko Big Bear Lake eremuaren hego-ekialdean. Wheatonen zegoen bitartean, 1941eko igande batean, United Gospel Tabernacle elizan predikatzera gonbidatu zuten Graham. Haren ostean, kongregazioak behin eta berriz eskatu zion Grahami bere elizan predikatzeko, eta, geroago, beren elizako artzain izateko eskatu zion. Graham, otoitz egin eta bere lagun Edman doktoreari aholkua eskatu ondoren, haien elizako artzain bihurtu zen.

1943ko ekainean, Graham Wheaton Collegen lizentziatu zen, antropologian. Urte horretan bertan, Robert Van Kampenek, National Gideon Association-eko diruzainak, Graham Western Springs Baptist Churchen predikatzera gonbidatu zuen, eta Grahamek, aukera, berehala onartu zuen. Han zegoela, bere lagun Torrey Johnson, Chicagoko Midwest Biblia Elizako artzainak, Grahami esan zion bere irratsaioa, *Songs in the Night*, bertan behera uztear zegoela finantzaketa faltagatik. Western Springs-eko bere elizako kideekin kontsultatuta, Grahamek Johnsonen programa hartzea erabaki zuen, bere kongregazioaren diru-laguntzarekin. 1944ko urtarrilaren 2an, irratsaio berria martxan jarri zuen, oraindik *Songs in the Night* izenekoa, Grahamek George Beverly Shea baxu-baritonoa kontratatu zuen bere irrati-ministerioko zuzendari gisa.

1948an, Modestoko (Kalifornia) hoteleko gela batean, Grahamek eta bere ebanjeliko taldeak Modesto Manifestua ezarri zuten (bizitzarako eta lanerako kode etikoa) finantza eta sexu- eta botere-abusuaren akusazioetatik babesteko. Kodeak, elizetan, eskaintzak biltzeko arauak biltzen ditu, ebanjeliko-kooperatiboaren aldeko elizekin bakarrik lan egitea, kanpoko ekitaldietan jendetzaren kalkulu ofizialak soilik erabilitzea eta bere emaztea ez den emakume batekin inoiz bakarrik ez egoteko konpromisoa (Billy Graham izenez ezagutzen dena araua).

Grahamek 29 urte zituen Minneapoliseko Northwestern Bible Collegeko presidente bilakatu zenean, 1948an. Herrialdeko institutu edo unibertsitateko presidente gazteena zen, eta lau urtez bete zuen kargua 1952an dimisioa eman baino lehen. Grahamek, hasieran, Indar Armatuetako kapilau izateko asmoa zuen, baina paperak harrapatu zituen eskaera egin eta gutxira. Floridan indarberritzeko garai baten ondoren, Torrey Johnson eta Charles Templeton ebanjeliko kanadarrak, horrenbestez, elkarrekin sortutako Youth for Christ (YFC) berrian, lanaldi osoko lehen ebanjeliko gisa kontratatu zuten. Grahamek Estatu Batuetan eta Europan zehar bidaiatu zuen YFCIko ebanjeliko gisa. Templetonek teologia-titulu aurreratua eskatu zion Princeton Theological Seminary-ri, eta Grahami gauza bera egiteko esan zion, baina hark ezezkoa eman zion, Northwestern Bible Collegeko presidente gisa ari baitzen jada.

1949an, Grahamek berpizte-bilera batzuk antolatu zituen Los Angelesen, eta, horretarako, zirku-karpak jarri zituen aparkaleku batean. Gurutzada ekitaldiak zortzi aste iraun zituen —aurreikusitakoa baino bost aste gehiago. Graham figura nazionala bihurtu zen berri-zerbitzuen eta aldizkari nazionalen estaldura handiarekin. Rudy Atwood piano-jotzaileak karpan jo zuen bileretan, eta idatzi zuen: «Billy Graham protagonismo nazionalera bultzatu zuen, eta, ondorioz, ikuskizunetako negozio-pertsonaia batzuk bihurtu zituen».

### Gurutzadak 
[link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f4/Bundesarchiv_Bild_194-0798-29%2C_D%C3%BCsseldorf%2C_Veranstaltung_mit_Billy_Graham.jpg/220px-Bundesarchiv_Bild_194-0798-29%2C_D%C3%BCsseldorf%2C_Veranstaltung_mit_Billy_Graham.jpg|thumb| Graham [Düsseldorf-en (Alemania) Gurutzada batean hitz egiten. 1954ko ekainaren 21ean.]]
1947an bere ministerioa hasi zuenetik, Grahamek 400 gurutzada baino gehiago egin zituen sei kontinenteetako 185 herrialde eta lurraldetan. Lehenengo Billy Graham gurutzada, 1947ko irailaren 13tik 21era Grand Rapids-eko (Michigan) Civic Auditoriumean, 6.000 lagunek hartu zuten parte. Grahamek 28 urte zituen, eta areto handi bat alokatuko zuen estadioa, parkea edo kalea, esaterako. Saioak handitu ahala, 5.000 laguneko taldea osatu zuen abesbatza batean abesteko. Ebanjelioa predikatu, eta, jendeari, bere burua aurkeztera gonbidatzen zien (Dwight L. Moody-k hasitako praktika). Pertsona horiei ikertzaile deitzen zitzaien, eta aholkulari batekin, bakarka, hitz egiteko, galderak argitzeko eta elkarrekin otoitz egiteko aukera ematen zitzaien. Ikertzaileei, askotan, Joanen Ebanjelioaren kopia bat edo Biblia aztertzeko liburuxka bat ematen zieten. 1973an, Durbanen (Hegoafrika) 100.000 lagunek hartu zuten parte; hura Hegoafrikako apartheid-aren lehenengo arraza-ekitaldi misto handia izan zen, eta adierazi zuen: «Apartheida bekatua da». 1992an, Moskun, Grahamen entzuleen 155.000 pertsonen laurdenak ikertzaile egin ziren bere deiari erantzunez.

NBCk, bost urterako, milioi bat dolarreko kontratua eskaini zion Arthur Godfreyren aurrean telebistan agertzeko, baina Grahamek aldez aurreko konpromisoak zituen, eta eskaintzari uko egin zion biran suspertzen jarraitzeko.

Urbanako hitzaldi bakoitzean, milaka bertaratuei, erronka bota zien Jesukristoren jarraipenerako konpromisoa har zezaten bizitza osorako. Askotan aipatzen omen zuen zilarraren magnate aberats baten semea zen William Whiting Borden-en biblian idatzitako sei hitzeko esaldi bat: «Erreserbarik ez, atzerapenik ez, damurik ez». Borden Egipton hil zen, misio eremurako bidean.

Grahamek unibertsitateko campus batzuetan ere egin zituen ebanjelizatzeko bilerak: Minnesotako Unibertsitatean InterVarsity-ren "Ebanjelismoaren urtea 1950–51n; 1957an, 4 eguneko misioa Yale Unibertsitatean, eta, astebeteko bilera sorta batean, Ipar Carolinako Unibertsitateko Carmichael Auditoriumean 1982ko irailean.

1955ean, Cambridge Unibertsitateko ikasleek unibertsitateko misioa gidatzeko gonbidatu zuten; misioa Cambridge Inter-Collegiate Christian Unionek antolatu zuen, John Stott Londresko artzain-teologoa Grahamen laguntzaile nagusi gisa. Gonbidapen hori gaitzespen handiz hartu zuten *The Times*-eko korrespondentzia zutabetan.

#### Elkarte ebanjelikoa 
1950ean, Grahamek Billy Graham Evangelistic Association (BGEA) sortu zuen, egoitza Minneapolisen zuena. Elkartea Charlottera (Ipar Carolina) lekualdatu zen 1999an, eta, nazioartean, hainbat bulego mantentzen ditu, hala nola Hong Kongen, Tokion eta Buenos Airesen BGEAko ministerioek honako hauek hartzen dituzte:

* *Hour of Decision*, 66 urtez astero, mundu osoan zehar emititzen den irratsaioa (1950-2016).
* Misio telebista emanaldi bereziak AEBko eta Kanadako ia merkatu guztietan emititzen dira. 
* Egunkarien *My Answer* zutabe sindikatua, Estatu Batuetako egunkari batzuek zabaldua eta Tribune Content Agency-k banatua.
* *Decission* aldizkaria, elkartearen argitalpen ofiziala.
* *Christianity Today*, 1956an hasi zen Carl FH Henry-rekin lehen editore gisa.
* Passageway.org, BGEAk sortutako gazteen dizipulu programa baten webgunea.
* World Wide Pictures, 130 film baino gehiago ekoitzi eta banatu dituena.

2013ko apirilean, Billy Graham Evangelistic Associationek «Nire itxaropena Billy Grahamekin» hasi zuen, bere historiako zabalkunderik handiena. Grahamen bideo-mezu bat erakutsi ondoren, talde txikiko bileretan, ebanjelioa zabaltzera animatu zituen elizako kideek. «Ideia kristauek Itun Berriko Mateo dizipuluaren adibidea jarraitzea da, eta ebanjelioa, beren etxeetan zabaltzea». *The Cross* bideoa My Hope America telesaileko programa nagusia da, eta Grahamen 95. urtebetetzearen astean ere eman zen.

#### Eskubide zibilen mugimendua 
Grahamen lehen gurutzadak bereiziak izan ziren, baina, 1950eko hamarkadan, bere planteamendua egokitzen hasi zen. Ikusle zuri talde bati ohartarazi zion: «Harro egon gara, eta uste izan dugu beste edozein arraza, beste edozein pertsona baino hobeak ginela. Jaun-andreok, gure harrotasunagatik infernuan sartuko gara». Martin Luther King Jr. ere gonbidatu zuen (1955ean, Montgomeryko autobusen boikotean ezagutu zuen lehen aldiz). Grahamek bere autobiografian gogoratu zuen, garai horretan, berak eta Kingek adiskidetasun estua garatu zutela, eta, azkenean, Kingi «Mike» deitzen zion pertsona bakanetako bat bera zela, Kingek bere lagun hurbilenekoei bakarrik eskaintzen zien ezizena. 1968an, Kingen hilketaren ostean, AEBek «lider sozial eta profeta bat».

Adiskideak izan arren, Graham eta Kingen arteko tirabirak 1958an sortu ziren, uztailaren 25ean San Antonion (Texas) gurutzada bateko babesle-batzordeak erabaki zuenean estatu horretako gobernadore segregazionistak, Price Daniel-ek. Grahamen aholkulariak, Grady Wilsonek, Kingi hauxe erantzun zion: «Arazo guztietan berarekin bat ez bagatoz ere, oraindik, Kristorengan maite dugu». Graham Danielekin egindako agerraldiak, horrenbestez, Kingek Hegoalde sakonean Grahamekin batera gurutzadak egiteko itxaropenak zapuztu bazituen ere. Steven Miller historialariak gertakariaren frogarik ez zuela aurkitu esan zion CNNri. Grahamek gurutzada integratuak egin zituen Birminghamen, 1964ko Aste Santuan, Sixteenth Street Baptist Churcheko atentatuaren ostean, eta, Alabaman, berriro egin zuen bira 1965ean, Selma-tik Montgomeryrako lehen martxan izan zen indarkeria zela eta. Youngek esan zuen ere Grahamek iparraldeko estatuetan egindako gurutzadetara sarri gonbidatu zuela King. Ikasleen Indarkeriarik gabeko Koordinazio Batzordearen (SNCC) buruzagi ohi eta Estatu Batuetako Kongresuko kide izango zen John Lewisek ere bere aktibismorako inspirazio nagusitzat jo zuen Graham. Lewisek *santu* gisa deskribatu zuen Graham, eta «bizitzen eta hiltzen irakatsi zigun».

Grahamen fedeak arrazaren eta segregazioaren ikuspegi heldua bultzatu zuen. Ku Klux Klan-eko kide bati, integrazioa beharrezkoa zela esan zion, batez ere, arrazoi erlijiosoengatik. «Eskrituretan ez dago bereizketarako oinarririk» argudiatu zuen Grahamek. «Gurutzearen oinean dagoen lurra berdinduta dago, eta bihotza ukitzen dit zuriak, soinez soin, beltzekin gurutzean ikusten ditudanean» gisa deskribatu zuena; 150 naziotako 2.700 parte-hartzaile bildu ziren Munduaren Ebanjelizaziorako Nazioarteko Kongresuran. Emakumeek Millie Dienert-ek ordezkatu zituen, otoitz batzordeko buru izan zena. Lausanan (Suitza) egin zen, 1974ko uztailaren 16tik 25era, eta bertan sortutako mugimenduak harrera-hiritik hartu zuen izena. Bere helburua, munduaren ebanjelizaziorako, eliza globala indartzea zen, eta horrekin zerikusia zuten joera ideologiko eta soziologikoetan eragitea. Grahamek, Kongresutik ateratako Lausanako Itunaren arkitekto nagusia izateko, Stott gonbidatu zuen, eta haren arabera: «Kristau ebanjelikoak bultzatzen eta batzen lagundu zuen munduko ebanjelizazioaren zeregin handian». Mugimenduak Grahamen ondarearen fruitu esanguratsua izaten jarraitzen du, ia nazio guztietan presentzia duelarik.

## Rol anitz 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/05/Billy_Graham.JPG/220px-Billy_Graham.JPG|thumb| Graham bere seme Franklinekin, Cleveland Stadiumen, 1994ko ekainean
Grahamek elkar indartu zuten hainbat rol jokatu zituen. Hark jokatutako zortzi rol nagusi identifikatu zituen Grant Wacker-ek: predikari, ikono, hegoaldeko, ekintzaile, arkitekto (zubi eraikitzailea), erromes, artzain eta Amerikako patriarka protestante gisa onartutako estatusa, Martin Luther King eta Juan Paulo II.a aita santuaren pare zegoena.

Graham, nahita, zubi eraikitzaile gisa iritsi zen mundu sekularrera. Esaterako, enpresari gisa, bere pabiloia eraiki zuen 1964ko New Yorkeko Munduko Azokarako. 1969an, Woody Allenen telebista-programa berezi batean, gonbidatu gisa agertu zen, eta, umoristarekin, bat egin zuen gai teologikoei buruzko elkartruke burutsu batean. Gerra Hotzaren garaian, Graham izan zen Altzairuzko ohialaren atzean hitz egin zuen lehen ebanjeliko nabarmena Ekialdeko Europa eta Sobietar Batasuneko herrialdeetako jendetza handiei zuzenduz eta bakea eskatuz. Apartheidaren garaian, Grahamek etengabe egin zion uko Hegoafrika bisitatzeari, bere gobernuak, ikusleentzako, eserleku integratuak onartu zuen arte. 1973an, bertan egin zuen lehen gurutzadan, argi eta garbi salatu zuen  apartheida.
thumb|Graham Roterdameko (Herbehereak) Feyenoord estadioan (1955eko ekainaren 30ean)
1984an, udako bilera sorta bat zuzendu zuen —Mission England— Erresuma Batuan, eta futbol-zelaiak erabili zituen bere emanaldietarako.

Grahamek mundu osoko ebanjelizazioa sustatzeko interesa zuen. 1983, 1986 eta 2000. urteetan, kristau ebanjelikoentzako prestakuntza-jardunaldi handiak babestu, antolatu eta ordaindu zituen; hura izan zen, garai hartan, inoiz eman den nazio-ordezkaritzarik handiena. 2000. urtean, 157 nazio baino gehiago bildu ziren Amsterdameko (Herbehereak) RAI Convention Center-en. Seulen (Hego Korea) suspertze batean, Grahamek milioi bat pertsona baino gehiago erakarri zituen zerbitzu bakarrera.

1989ko urriaren 15ean, Grahamek izar bat jaso zuen Hollywoodeko ospearen pasealekuan. Gurtza-ministro gisa aritzen zen pertsona bakarra izan zen kargu horrekin izar bat jasotzen zuena.

1991ko irailaren 22an, Grahamek Ipar Amerikako bere ekitaldirik handiena egin zuen Manhattaneko Central Parkeko Belardi Handian. Udal arduradunek 250.000 lagun baino gehiago bertaratu zirela kalkulatu zuten. 1998an, Grahamek zientzialari eta filosofo andana batekin hitz egin zuen Technology, Entertainment, Design Conferencen.

2001eko irailaren 14an, (World Trade Centerreko erasoetatik hiru egunera), Graham Washingtongo katedrale nazionaleko elizkizun bat burutzera gonbidatu zuten; elizkizunean, George W. Bush presidenteak eta iraganeko eta egungo buruzagiek hartu zuten parte. 1995ean, Oklahoma Cityko atentatuaren ostean egindako oroimen ekitaldian ere, hitz egin zuen.

## Geroko bizitza 
Aurreikusitako erretiroa, bere osasun hutsaren ondorio zela esan zuen Grahamek, 1992az geroztik hidrozefalia pairatzen baitzuen. 2005eko abuztuan, Graham Charlotte-ko (Ipar Carolina) bere liburutegirako inaugurazioan egon zen. Garaian, 86 urte zituen, eta ibilgailu bat erabili zuen ekitaldian. 2006ko uztailaren 9an, Metro Maryland Franklin Graham Festival-en hitz egin zuen, Baltimoreko (Maryland) Camden Yards-eko Oriole Parken.

2010eko apirilean, Grahamek 91 urte zituen, eta ikusmen, entzumen eta oreka galera handia zekarren Billy Graham Biblioteka eraberrituaren birdedikazioan agerraldi publiko arraroa egin zuenean.

Bere familian, eztabaida sortu zen Grahamek proposatutako hilobiaren inguruan. 2007ko ekainean, bera eta bere emaztea Charlotte jaioterriko Billy Graham liburutegian izango zirela lurperatuak iragarri zuen, elkarren ondoan. Grahamen seme gazteak, Nedek, liburutegi batean lurperatzea egokia izango zen ala ez eztabaidatu zuen seme nagusiarekin. Ruth Grahamek esan zuen bera mendian lurperatua izatea nahi zuela, Asheville (Ipar Carolina) inguruko The Cove-ko Billy Graham Training Centerren, urte askotan bizi izan baitzen han; Nedek bere amaren hautuaren alde zegoen. Patricia Cornwell eleberrigilea, familiako laguna, liburutegian lurperatzearen aurka agertu zen, erakargarri turistikotzat jotzen baitzuen. Franklinek, aldiz, bere gurasoak liburutegian lurperatzea nahi zuen.

Graham Alderdi Demokratako kide erregistratua izan zen bizi osoan. 1960an, John F. Kennedyren hautagaitzaren aurka egin zuen, Kennedy, katolikoa zen heinean, aita santuari jarraitzera behartuta egongo ote zen beldur. Grahamek, «isil-gordean», lan egin zuen ministro protestante eragingarriak Kennedyren aurka hitz egitera bultzatzeko. PBS *Frontline*ren *Jainkoa Ameriketan* programaren arabera, Grahamek, horretarako, ehunka gurtza-ministro protestanteren bilera antolatu zuen Washington, DCn 1960ko irailean; bilera, Norman Vincent Pealek gidatu zuen. Hori Kennedyk, Houstonen (Texas), eliza eta estatua bereizteari buruzko hitzaldia eman baino pixka bat lehenago izan zen; hitzaldia, hautesle askoren kezkak uxatzeko, arrakastatsutzat jo zuten. Hauteskundeen ostean, Kennedyk Palm Beachen (Florida) golfean jokatzera gonbidatu zuen Graham, eta, ondoren, Grahamek Kennedyren hautaketa onartu zuen katoliko eta protestanteek elkarrengana hurbiltzeko aukera gisa. Bilera hartan Jesukristori buruz hitz egin ondoren, biak harremanetan jarraitu zuten,  azken aldiz 1963ko otsailean egin zen Otoitz Egun Nazionaleko bileran bilduz.

Grahamek, abortuan, gehiengo handiaren aurka egin zuen, baina legezko aukera gisa onartzen zuen egoera sorta oso estu batean: bortxaketan, intzestuan eta amaren bizitza-arriskuan. Billy Graham Evangelistic Association-ek dio: «Bizitza sakratua da, eta giza-bizitza guztia babestea bilatu behar dugu: jaio gabekoak, umeak, helduak eta adinekoak».

Graham, Richard Nixonen presidentetzan, errepublikarrengana makurtu zen, Dwight D. Eisenhowerren presidenteorde gisa ezagutu eta lagun egin baitzen.

2006ko *Newsweek*-en agertutako elkarrizketa baten arabera, «Grahamentzat, politika ebanjelioaren bigarren mailakoa da... *Newsweek*ek galdetu zionean gurtza-ministroek —berdin beren burua ebanjelikoa, artzain edo bietatik apur bat dela uste badute ere— beren denboraren zati bat politikarako erabili behar zuten edo ez hark erantzun zuen: "Badakizu, uste dut modu batean norberaren esku egon behar duela, Jaunak gidatuta sentitzen den heinean. Duela urte batzuek komentatu nituen gauza asko ez ziren Jaunarenak izango; ziur nago, baina uste dut badirela gauza batzuk —komunismoa edo segregazioa esaterako—, zeinaren gainean hitz egiteko erantzukizuna duzula uste dudan"».

2012an, Grahamek Mitt Romney babestu zuen presidentetzarako hautagai errepublikar gisa. Behatzaileek zalantzan jarri dute errepublikar politikaren eta eskuineko erlijioaren laguntza sexu bereko pertsonen arteko ezkontza bezalako gaietan, Grahamengandik —jendaurrean edo kazetariekin hitz egiteari utzi diona—  ote datozen edo bere seme Franklinen, BGEAko buruaren, iritziak islatzen dituzten. Franklinek hura ukatu, eta prentsaurrekoak onartu beharrean aitaren bozeramaile gisa jokatzen jarraituko zuela esan zuen. 2016an, bere seme Franklinen arabera, Grahamek Donald Trumpen alde bozkatu zuen.

### Presidenteen artzain 
[link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8b/President_Ronald_Reagan%2C_Nancy_Reagan%2C_and_Billy_Graham_at_the_National_Prayer_Breakfast.jpg/220px-President_Ronald_Reagan%2C_Nancy_Reagan%2C_and_Billy_Graham_at_the_National_Prayer_Breakfast.jpg|thumb| [Ronald Reagan presidentea eta Nancy Reagan lehen dama Graham agurtzen, 1981eko Otoitz Gosari Nazionalean]]
Grahamek audientzia pertsonalak izan zituen AEBko presidente askorekin, Harry S. Trumanetik hasi eta Barack Obamaraino, 12 presidente jarraian. 1950ean, Trumanekin bildu ostean, Grahamek Ipar Koreako komunismoari aurre egiteko eskatu ziola presidenteari esan zuen prentsaren aurrean. Trumanek ez zuen gustuko izan, eta, bilera horren ostean, ez zuen berarekin hitz egin urtetan.
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/79/Billy_Graham_%281966%29_by_Erling_Mandelmann.jpg/170px-Billy_Graham_%281966%29_by_Erling_Mandelmann.jpg|thumb| Graham 1966an
Graham ohiko bisitari bihurtu zen Dwight D. Eisenhowerren agintaldian. Ustez, Little Rock Nine-ren kasuan, tropa federalekin esku hartzeko eskatu zion ikasle beltzak eskola publikoetan sartzeko. Eisenhowerrek Grahamengatik galdetu zuen heriotz-ohean zegoenean.

Graham Richard Nixonen, Eisenhowerren presidenteordearen, lagun mina izan zen. Erregistratutako demokrata bazen ere, Grahamek komunismoaren atzerriko mehatxuaren aurkako erasoari eusten zion, eta Nixonek Amerikako atzerri politikari buruz zituen iritziekin bat egin zuen Horrela, errepublikarren administrazioarekin solidarioagoa zen.

1963ko abenduaren 16an, AEBko presidentea, Lyndon B. Johnson, harrituta gelditu zen ikustean Grahamek nola goraipatzen zuen bere birraitonaren, George Washington Bainesen, lana. Graham Etxe Zurira gonbidatu zuen aholkularitza espirituala jasotzeko. Bisita horren ostean, Johnsonek maiz deitzen zion Grahami aholkularitza espiritual eta laguntasun gehiago jasotzeko. Grahamek, Frady bere biografoari gogorarazi zionez, «Etxe Zuria ia hotel gisa erabili nuen Johnson presidente zenean. Beti saiatzen zen ni hor edukitzen. Ez zuen inoiz ni alde egitea nahi». Azkenean, Nixonen dimisioaren ostean adiskidetu ziren. Monica Lewinsky-ren eskandaluan, Bill Clinton presidentea «pertsona espirituala» zela uste zuela baieztatu zuen Grahamek. 2004ko ekainaren 11n, aldaka ordezkatzeko ebakuntzatik sendatzen ari zela, ezin izan zen Ronald Reaganen estatu-hiletara joan. Hori aipatu zuen George W. Bush-ek bere laudorioan.

2010eko apirilaren 25ean, Barack Obama presidenteak Graham bisitatu zuen Montreaten (Ipar Carolina), bere etxean, non «otoitz pribatu bat egin zuten».

### Isabel II. erreginarekin harremana 
Grahamek adiskidetasun harremana zuen Elizabeth II.a erreginarekin, eta sarritan gonbidatzen zuen errege familiak ekitaldi berezietara. 1955ean elkartu ziren lehen aldiz, eta Grahamek Windsor Chapel-en predikatu zuen hurrengo urtean, Erreginak gonbidatuta. Haien adiskidetasun harremana kristau fedearen alderdi praktikoen ikuspegi tradizionala partekatzen zutelako izan zitekeen.

### Kanpo politikaren ikuspegiak 
Graham komunismoaren aurka agertu zen, eta Ameriketako Gerra Hotzaren politika onartzen zuen, Vietnamgo gerra barne. 1969ko apirilaren 15eko gutun sekretu batean, hogei urte geroago jendaurrean jarri zena, Grahamek Ipar Vietnameko dikeak bonbardatzera animatu zuen Nixon Parisko bake elkarrizketek huts egiten bazuten. Ekintza horrek «Ipar Vietnameko ekonomia suntsituko zukeen», eta, Nixonen kalkuluen arabera, milioi bat pertsona hilko ziren.

1982an, Grahamek Sobietar Batasunean predikatu zuen, eta parte hartu zuen Bigarren Mundu Gerrako hildakoak omentzeko (sobietarrak nazismoaren aurkako borrokan estatubatuar aliatuak zirenean) koroak jartzeko ekitaldi batean. Bigarren holokausto baten beldurra adierazi zuen, ez juduen aurkakoa, baizik eta «holokausto nuklearra», eta  gomendatu zuen: «Munduko bakeari gure ekarpenik handiena Kristorekin egunero bizitzea da».

1999ko hitzaldi batean, Grahamek Kim Il-sung Ipar Koreako buruzagi zenarekin zuen harremanari buruz hitz egin zuen, eta «komunista mota ezberdina» eta «japoniarren aurkako bere herrialdeko borrokalari handietako bat» gisa goraipatu zuen. Grahamek adierazi zuen Kim Jong-il-ekin, Ipar Koreako buruzagiaren semea eta orduko Ipar Koreako buruzagiarekin, inoiz ezagutu ez bazuen ere, «opariak trukatu» zituela.

## Ikuspegi eztabaidagarriak 
### Juduei buruzko eztabaida Nixon presidentearekin 
Watergate aferan, Graham Richard Nixonen iritzi antisemita askorekin ados zegoela iradoki zen, baina hark ukatu, eta komunitate juduarekin zubiak eraikitzeko ahaleginen beharrak azpimarratu zituen. 2002an, polemika berritu zen «Richard Nixon zinta» desklasifikatuak Grahamek, hiru hamarkada lehenago, Nixoni egindako iruzkinak baieztatu zituztenean. Zintetan agertzen zenez, Graham, 1972an Nixonekin izandako elkarrizketa batean, ados zegoen harekin juduek komunikabide amerikarrak kontrolatzen zituztela esatean, «erabateko nagusitasun» bezala kalifikatuz, eta Nixonek, berriro hautatua bazen, zerbait egin zezakeela iradokiz.

Zintak jendaurrean jarri zirenean, Grahamek barkamena eskatu, eta esan zuen: «Mementuaren oroitzapenik ez dudan arren, oso damutzen naiz Nixon presidentearekin bulego obalatuan izandako elkarrizketa batean, itxuraz, egindako iruzkinez... duela 30 bat urte... Ez dute nire iritzia islatzen, eta, zintzoki, barkamena eskatzen dut iritziek eragindako edozein ofensarengatik». *Newsweek* aldizkariaren arabera, «Agerraldiaren harridura handitu zen Grahamek, aspalditik, Israeli ematen zion laguntzagatik eta juduen konbertsiorako deiekin bat egiteari uko egiteengatik»"),  juduak direla aldarrikatzen zutenei (baina judu tradizionalaren balioei eutsi gabe) zegoela zuzenduta bereziki.

### Ekumenismoa 
1957an New Yorken, gurutzada baten ondoren, kristau protestante fundamentalista batzuek bere ekumenismoagatik kritikatu zuten Graham, "Antikristo" ere deituz.

Grahamek ikuspegi inklusiboak adierazi zituen, Jesusengan fede esplizitua ez duten pertsonak ere salba daitezkeela iradokiz. 1997an, Robert Schuller-i egindako elkarrizketa batean esan zuen Grahamek:

Iain Murrayk, protestante-kontserbadore baten ikuspuntutik idatziz dio: «Grahamen kontzesioak, izan ere, noizbait Bibliako ziurtasunetan oinarrituta hitz egin zuenaren hitz tristeak dira».

### Emakumeei buruzko ikuspegiak 
1970ean, Grahamek adierazi zuen «permisibitatearen filosofia orokorraren oihartzuna» zela feminismoa, eta emakumeak ez zutela «har chauvinisten aurkako jostailu lehiakorrak» izan nahi. Gainera adierazi zuen, judeo-kristau etikaren arabera, «benetako feminitatearen» rola emazte, ama eta etxekoandrea izatea zela. ''Ladies' Home Journal*-en argitaratutako Grahamen baieztapenek protesta-gutunak jaso zituzten, eta argitalpenaren *Feminismo Berria* atala ezartzearen aurkako errefusa gisa eskaini ziren, zeina gehitua izan baitzen argitalpeneko langileen artean emakumezkoen ordezkaritza eskatzeko aldizkariaren bulegoetan egindako eserialdi baten ondoren.

Grahamen alabak, Bunnyk, bere aitak berari eta bere ahizpei goi mailako ikasketak ukatu zizkiola kontatu zuen. *The Washington Post*-en jakinarazi zenez. Anneren webguneak dio bere aitak «familiako predikaririk onena» ere deitu ziola. Ruthek, bere emaztea izan nahi zuela aitortu ondoren, Grahamek Bibliak senarra emaztearen burua dela dioela adierazi zuen eta esan zuen: «Orduan, nik egingo dut lidergoa eta zuk honakoa».

### Homosexualitateari buruzko ikuspegiak 
Grahamek homosexualitatea bekatutzat hartzen zuen, eta, 1974an, «perbertsio forma maltzur bat» bezala deskribatu zuen. 1993an, HIESa Jainkoaren «epaia» izan zitekeela uste zuela esan zuen, baina, handik bi astera, atzera egin zuen: «Ez dut hori sinesten, eta ez dakit zergatik esan nuen». Grahamek sexu bereko pertsonen arteko ezkontzaren aurka egin zuen: «Etxea eta ezkontza gure gizartearen oinarri direla eta babestu behar direla uste dut». Gai politiko gisa, homosexualitateari buruz ez zuela hitz egin nahi zen Grahamek adierazitako jarrera. Hala eta guztiz ere, Grahamek, homosexualitatearen gaiari buruz, badirudi ikuspegi toleranteagoa hartu zuela 1997ko maiatzaren 2an *20/20* atalean agertu zenean esanez: «Bibliak homosexualitatea bekatua dela irakasten duela uste dut, baina Bibliak irakasten du ere harrotasuna bekatua dela, jeloskortasuna bekatua dela, gorrotoa bekatua dela, pentsamendu gaiztoak bekatua direla, beraz, ez dut uste homosexualitatea gaur egun egiten ari garen bekatu izugarri gisa aukeratu behar denik». Hil ondoren, iruzkintzaileek, hala nola Douglas Robertsonek, *The Independent'' egunkarian idazten zuenak, "homofobo" deitzen zioten Grahamri.

2012an, Grahamek eta bere seme Franklinek, publikoki onartu zuten Ipar Carolinako 1. Zuzenketa, zeinak, estatuan, sexu bereko pertsonen arteko ezkontzak debekatzen zuen. Obama presidenteak urte horretan egindako sexu bereko pertsonen arteko ezkontzaren aldeko aldarri publikoa, biek hala biek gaitzetsi zuten.

## Sariak eta ohoreak 
Graham sarritan izan zen saritua inkesten bidez, «Bizirik Dagoen Estatubatuar Handiena» barne, eta etengabe sailkatu zuten Estatu Batuetako eta munduko pertsona miretsienen artean. Hil zen egunean, Gallupen 10 «pertsona mirestsenen» zerrendan, 61 aldiz agertua zen Graham, eta, 1948an zerrenda hasi zenetik, beste edozein pertsonak baino goragoko maila zuen. 1983an, Ronald Reagan AEBko presidenteak Askatasunaren Domina eman zion.

Grahamek Urteko Anaia Handiaren saria jaso zuen haurren alde egindako lanagatik. George Washington Carver Memorial Institutek aipamena egin zion arraza harremanei egindako ekarpenengatik. Templeton Foundation Prize for Progress in Religion eta Sylvanus Thayer saria jaso zituen «betebeharrarekin, ohorearekin, herriarekin» hartutako konpromisoagatik. Ashevilleko «Billy Graham Haurren Osasun Zentroak» Grahamen izena darama, eta hark finantzatzen du.

1999an, Gospel Music Associationek Gospel Music Hall of Famen sartu zuen Graham, hain zuzen ere, Billy Graham gurutzadetan aritutako Michael W. Smith, dc Talk, Amy Grant, Jars of Clay eta beste artista batzuek kristau-musikari egindako ekarpenak aitortzeko. Graham izan zen sartu zen lehen ez-musikaria, eta ereserkiekiko interesa suspertzen eta gogoko abesti berriak sortzen lagundu zuen. Michael W. Smith abeslariak aktiboki hartu zuen parte Billy Graham Crusades eta Samaritan's Pursen. Smithek *Just As I Am* abestu zuen Grahami egindako omenaldian, 44. GMA Dove sarietan. 2018ko otsailaren 28an, Estatu Batuetako Kapitolioko errotondan, Graham omentzeko egindako oroimen-zerbitzuetan ere abestu zuen.

2001ean, Isabel II.a erreginak ohorezko zaldun izendatu zuen. Ohorea, Sir Christopher Meyer-ek —AEBko britainiar enbaxadoreak— eman zion 2001eko abenduaren 6an, Washington DCn.

Alabamako Eliza Bataiatzaileari lotutako Samford Unibertsitateko irakasle katedra batek bere izena darama: Billy Graham Ebanjelizatzeko eta Elizaren Hazkundeko irakaslea. San Frantziskon (Kalifornia), Bill Graham Civic Auditoriumari, batzuetan, «Billy Graham Civic Auditorium» deitzen zaio oker, eta haren omenez izendatzen zaiola uste izaten da, baina, egiazki, Bill Graham rock and roll sustatzailearen izena darama.

2007ko maiatzaren 31n, 27 milioi dolarreko Billy Graham liburutegia inauguratu zen ofizialki, Charlotten. Jimmy Carter, George HW Bush eta Bill Clinton presidente ohiak Grahamekin ospatzen agertu ziren- Charlotteko autobide batek Grahamen izena darama, Ashevilleko I-240 errepideak bezala, Grahamen etxetik gertu dagoena.

2005ean, Grahamen azken gurutzada hurbildu zenean, bere lagun Pat Boone-k Grahamen omenezko abesti bat sortzea erabaki zuen, eta, David Pack eta Billy Deanekin batera, idatzi eta ekoitzi zuen artista ezberdinen estudioko grabazioak digitalki konbinatuta, *We Are the World* motako ekoizpena deitu izan den horretan. *Thank You Billy Graham* izeneko abestiaren bideoaBonok aurkeztu zuen. Brian Lockwood-ek zuzendu zuen omenaldi-disko gisa. 2013an, *My Hope: Songs Inspired by the Message and Mission of Billy Graham* diskoa Amy Grant, Kari Jobe, Newsboys, Matthew West, tobyMac eta beste musika-artistak grabatu zuten abesti berriekin, Graham omentzeko bere *My Hope America with Billy Graham* dibulgazioarekin eta bere *The Reason for My Hope: Salvation* liburuaren argitalpenarekin. Graham omentzeko idatzitako beste abesti batzuk dira: NewSong-eko Eddie Carswell-ek idatzitako *Hero of the Faith*, arrakastatsu bihurtu zena, Greg Hitchcock-en ''Billy, You're My Hero*, The-ren *Billy Graham* dira. Swirling Eddies, Joe Nichols-en *Billy Graham's Bible*, Randy Stonehill-en *Billy Frank* eta Fernando Ortegaren *Just as I Am'' izeneko abesti originala. Grahamek ez zuen pelikulari buruzko iruzkinik egin, baina bere seme Franklinek adierazpen kritiko bat kaleratu zuen 2008ko abuztuaren 18an, Billy Graham Evangelistic Associationek: «ez duela filmarekin kolaboratu eta ez duela onartzen» esanez. Grahamen alaba zaharrenak, Gigik, filma goraipatu, eta aholkulari gisa kontratatu zuten hura sustatzen laguntzeko.

### Beste ohore batzuk   
* The Salvation Army's Distinguished Service Medal
* Who's Who in America listing annually since 1954
* Freedoms Foundation Distinguished Persons Award (several years)
* Gold Medal Award, National Institute of Social Science, New York, 1957
* Gold Award of the George Washington Carver Memorial Institute, 1964, for contribution to race relations, presented by Senator Javits (NY)
* Speaker of the Year Award, awarded by Delta Sigma Rho-Tau Kappa Alpha, 1965
* The American Academy of Achievement's Golden Plate Award, 1965
* Horatio Alger Award, 1965
* The Torch of Liberty Plaque by the Anti-Defamation League of B'nai B'rith, 1969
* Distinguished Service Award from the National Association of Broadcasters, 1972
* Franciscan International Award, 1972
* American Jewish Committee's First National Interreligious Award, 1977
* Southern Baptist Radio and Television Commission's Distinguished Communications Medal, 1977
* Templeton Foundation Prize for Progress in Religion award, 1982
* Good Housekeeping Most Admired Men Poll, 1997, No. 1 for five years in a row and 16th time in top 10
* Ronald Reagan Presidential Foundation Freedom Award, for monumental and lasting contributions to the cause of freedom, 2000
* Honorary Knight Commander of the Order of the British Empire (KBE) for his international contribution to civic and religious life over 60 years, 2001
* Many honorary degrees including University of Northwestern – St. Paul, Minnesota, where Graham was once president, named its newest campus building the Billy Graham Community Life Commons. He also received honorary Doctor of Divinity degrees.Hedabideen erretratuak

## Hedabideen erretratuak
* *Unbroken: Path to Redemption* (2018): bere biloba Will Grahamek antzeztua .
* *Koroa* (2016&nbsp;- oraina): Netflix seriea, 2. Denboraldia, 6. Atala. Paul Sparks aktoreak antzeztua
* *Billy: The Early Years* (2008): Armie Hammer aktoreak antzeztua
* *Man in the 5th Dimension* (1964): Graham protagonista duen film biografiko laburra.

## Lanak 
2017tik aurrera, Grahamen *My Answer* aholku-zutabea egunkarietan agertu zen 60 urte baino gehiagoz.

### Liburuak 
Graham-ek honako liburu hauek idatzi zituen, eta horietako asko salduenak bihurtu dira. 1970eko hamarkadan, esaterako, *The Jesus Generation* 200.000 ale saldu zituen argitaratu ondorengo lehen bi asteetan; ''Angels: God's Secret Agents* milioi bat kopia saldu zituzten kaleratu eta 90 egunetan; *How to Be Born Again* argitalpenen historia egin omen zuen 800.000 aleko lehen inprimaketarekin
* *Where I Am: Heaven, Eternity, and Our Life Beyond the Now'' (2015)

## Bizitza pertsonala 
[link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bc/Billy_Graham_-_L0055_860Fo30141612210024.jpg/170px-Billy_Graham_-_L0055_860Fo30141612210024.jpg|ezkerrera|thumb| Billy Graham eta bere emaztea [Oslo|Oslon, Norvegia, 1955.]]
1943ko abuztuaren 13an, Graham Wheatoneko Ruth Bell ikaskidearekin ezkondu zen; gurasoak misiolari presbiterianoak ziren Txinan. Bere aita, L. Nelson Bell, zirujau orokorra zen. Bikotea ia 64 urtez egon zen ezkonduta.

Grahamek eta bere emazteak bost seme-alaba izan zituzten elkarrekin: Virginia Leftwich (Gigi) Graham (1945ean sortua), hizlari-inspiratzaile eta idazlea; Anne Graham Lotz (1948an sortua), AnGeL ministerioen buruzagia; Ruth Graham (1950an sortua), Ruth Graham & Friends-en sortzaile eta presidentea, eta AEBn eta Kanadan zehar kongresuen buru; Franklin Graham (1952an sortua), Billy Graham Evangelistic Association-eko presidente eta zuzendari nagusia, eta Samaritan's Purse nazioarteko sorospen erakundeko presidente eta zuzendari nagusia, eta Nelson Edman Graham (1958an sortua), East Gates Ministries International zuzentzen duen artzaina eta Txinan literatura kristaua banatzen duena.

2018an hil zenean, 99 urte zituela, Grahamen 5 seme-alaba, 19 biloba (Will Graham eta Tullian Tchividjian barne), 41 birbiloba eta 6 birbiloba bizi ziren.

## Heriotza 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f0/Rev._Billy_Graham_Lying_in_Honor_%2840830035821%29.jpg/220px-Rev._Billy_Graham_Lying_in_Honor_%2840830035821%29.jpg|ezkerrera|thumb| Billy Graham agurgarriaren ekitaldia, Kapitolioko Errotondan 2018ko otsailaren 28an.
Graham arrazoi naturalengatik hil zen 2018ko otsailaren 21ean, Ipar Carolinako Montreaten bere etxean, 99 urte zituela.

2018ko otsailaren 28an eta martxoaren 1ean, Graham Estatu Batuetako historiako laugarren hiritar pribatua izan zen Washington DCn, Estatu Batuetako Kapitolioko errotondan, ohorez atsedendua izan zena. Hain ohoratua izan den lehen buruzagi erlijiosoa da. Ekitaldian, Senatuko gehiengoaren buru Mitch McConnell-ek eta Ganberako presidente Paul Ryanek «Amerikako artzaina» izendatu zuten Graham. Donald Trump presidenteak esan zuen: Graham «Kristoren enbaxadore bat» zela. Horrez gain, Jim Bakker telebangelikoek errespetua eskaini zion Grahami, Jesusen geroztik predikaririk handiena zela adieraziz. Grahamek espetxean bisitatu zuela esan zuen ere.

2018ko martxoaren 2an, hileta-zerbitzu pribatua egin zen. Graham bere emaztearen ondoan lurperatu zuten, Prayer Garden-eko gurutze formako adreiluzko pasabidearen oinean, Billy Graham Liburutegiaren ipar-ekialdean. Grahamen pinu-kontratxapatutako hilkutxa Louisiana State Penitentziarioko hiltzaile kondenatuek egin zuten 2006an, eskuz, eta presoek bertan iltzatu zuten egurrezko gurutze batekin.

Ipar Amerikako Eliza Anglikanoaren egutegi liturgikoan, Otsailaren 21ean ospatzen da.

## Erreferentziak 
## Literatura 
Aikman, David (2007) *Billy Graham: His Life and Influence*. Nashville: Thomas Nelson. ASIN B008JM5FE2 short biography
** Aikman, David (2010). "Lyndon B. Johnson". *Billy Graham: His Life and Influence*.   2010 edition
*  Long, Michael G., ed. (2008). ''The Legacy of Billy Graham: Critical Reflections on America's Greatest Evangelist*. ASIN B002LE87N0 short biography scholarly essays
*  Miller, Steven P. (2009). * University of Pennsylvania Press. *
*  Schier, H. Edward (2013). "Civil Rights Movement". **. 

## Irakurketa gehiago 
* Allison, Lon (2018) [2018]. *Billy Graham: An Ordinary Man and His Extraordinary God*. Paraclete Press. 
* Bruns, Roger (2004). *Billy Graham: A Biography*. Greenwood Publishing Group. 
* Finstuen, Andrew, et al., eds. *Billy Graham: American Pilgrim* (Oxford UP, 2017) 326 pp. essays by scholars
* Himes, A. (2011). *Sword of the Lord: the roots of fundamentalism in an American family* Seattle: Chiara Press.
* King, Randall E. (1997). "When Worlds Collide: Politics, Religion, and Media at the 1970 East Tennessee Billy Graham Crusade". *Journal of Church and State*. **39** (2): 273–95. doi:
* Laurie, Greg (2021). *Billy Graham The Man I Knew*. Salem Books. pp. 115–117. 
* Martin, William (2007). *A Prophet with Honor: The Billy Graham Story*. Grand Rapids: Zondervan. ISBN 978-0-310-24198-0 scholarly biography, updated from 1991 edition published by William Morrow.
* Martin, William (2013). *Prophet with Honor: The Billy Graham Story*. Grand Rapids: Zonderkidz. ASIN B004HOV0CW Middle-school version.
* Pollock, John (1979). **. 
* Sherwood, Timothy H. (2013). *The Rhetorical Leadership of Fulton J. Sheen, Norman Vincent Peale, and Billy Graham in the Age of Extremes*. Lexington Books. pp. 1–158. ASIN B00E1CYKCC
* Strober, Deborah Hart; Strober, Gerald S. (2006). *''. Jossey-Bass. 
* Wacker, Grant (2009). "Billy Graham's America". *Church History*. **78** (3): 489–511. doi:. S2CID 162380291
* Wacker, Grant (2014) [2006]. ''America's Pastor: Billy Graham and the Shaping of a Nation*. Harvard University Press. Jossey-Bass. 
* Whalin, Terry (2014). *Billy Graham A Biography of America's Greatest Evangelist*. Morgan James Publishing. pp. 32–33. 

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
* Billy Graham Papers, Billy Graham Center Archives, Wheaton College.
* 1957 event in Times Square Archived November 5, 2013, Wayback Machine-n, streaming video clip
* Monroe Billington, Oral History Interview with Billy Graham, October 12, 1983, transcript, Lyndon Baines Johnson Library
* Billy Graham TEDen
* Appearances C-SPANen
* *The New York Times'' obituary
* Reuters obituary