Arte eta kultura klasikoa

thumb|  Praxíteles, K. a. IV. Mendeko jatorrizko erromatarren garaiko kopia.
[thumb| *[Neptuno (mitologia)|Neptuno eta Anfitrita*, Mabuse (1516), flandriar " erromanistetako " batena.]]
[thumb| [Partenoia (Nashville)|Nashville-eko Centennial Park Parthenoia (1897), K. a. V. mendeko Ateneo Partenoiarenberreraikitze historizista.]]
thumb| *Monumenta Paderbornensia ex history Roman, francica, saxonica eruta, novis inscriptionibus, figuris, tabulis geographicis ...*, 1669 eta 1714 artean argitaratua.  Antzeko egitura duten argitalpen jakintsu ugariren artean, *Monumenta Germaniae Historica* edo *Corpus Inscriptionum Latinarum nabarmentzen dira*.
[thumb| *Maitasun gutuna,* by John William Godward (1913), *[kitsch* mugimenduaren alderdi batean, girotze klasikoaren erabileraren adibide bat.]]
**Arte eta kultura** **klasikoa**, edo **arte klasikoa** eta **kultura klasikoa**, zibilizazio klasikoekin, hau da, greziar eta erromatarrekin lotutako mendebaldeko zibilizazioaren kontzeptu kultural eta artistikoen multzo zabala bat izendatzeko erabiltzen diren adierazpenak dira. Bere hedadura geografikoa mundu greko-erromatarra edo greko-latinoa deiturikoa zen. Mota guztietako literatura ekoizpena eta arte ederrak, arte txikiak eta kultura materiala deiturikoak biltzen ditu; baita erakundeak, tradizioak eta ohiturak ere. Bere esparru kronologikotik kanpo, Errenazimentutik berreskuratzea eta birbaloratzea ere jasotzen dute kontzeptu horiek.

Antzinaro klasikoaren denbora mugak periodizazio irizpide desberdinen mende daude. Agerikoena VIII. Mendeko hasierako eta amaierako mugarriak markatzen dituena da .&nbsp; (Lehen Olinpiada, K. a. 776 edo Erromako Fundazioa, K. a. 753an) eta V. mendean (Mendebaldeko Erromatar Inperioaren erorketa, K. a. 476 an); baina justifikatuta dago III. mendea amaitzea ere (K. o. IV. mendean kristautasunaren hegemonia kulturala hasiko litzateke); edo K. a. hirugarren milurtekoan hastea.&nbsp;(zibilizazio minoikoa eta zibilizazio mizenastarra barne, "Aro Iluna" baino lehenagokoak). Literaturaren alorreko mugarri gisa, **kultura klasikokoak** Homero edo Hesiodo bezalako egileengan jar daitezke (K. a. VIII. Mendea) eta Apuleyo edo Marco Aurelio (K. a. II. Mendea); kultura materialari dagokionez, berriz , Knossoseko jauregia bezalako obretan sar daitezke (K. a. 2000. urte inguruan) eta Trajanoren zutabea (K. a. 113)

Greziaren historian, garai klasikoaren izena V. mendetik IV. mendearen erdialderarte&nbsp;gordetzen da (zati bat *Periklesen mendea* bezala ezagutzen da), Erromarentzat gauza bera gertatzen da Erromako Errepublikaren azken mendeetatik aurrera (K. a. II. Mendea eta K. a. I. mendea) Erromatar Inperioaren goren aldira arte, Antoninorekin (K.a. II. mendea).

## Antzinatasuna 
Antzinako artearen periodizazioan (Antzinako Aroko mendebaldeko arte gisa ulertuta), garai pre-klasikoa (Antzinako Ekialde Hurbileko zibilizazioak), garai klasikoa (greziar eta erromatar artea) eta garai post-klasikoa (Antzinaro Berantiarreko artea: Erromatar berantiarra, Paleokristaua eta Bizantziarra) identifikatu izan dira.

Literaturaren arloan, literatura klasikoak edo greko-erromatarrak (literatura grekoa eta latina ) bere agerpen, modalitate edo genero desberdin guztiak biltzen ditu: poesia, antzerkia, historia, filosofia; ez bakarrik oso-osorik gordetako idazkiak, baizik eta zatika soilik gordetzen direnak ere, laburpenetan (*epitomeak*) edo beste lan batzuen artean glosatu, aipatu edo besterik gabe aipatzen direnak.

Artearen eremuan, arte **klasikoaren** edo greko-erromatarraren kontzeptua arte ederretako bi izatera mugatzen da batzuetan: eskultura klasikoa eta arkitektura klasikoa. Bestalde, "pintura klasikoa" kontzeptuaren erabilera, Aro Modernoaren hasieratik pintoreek eskuragarri zituzten Antzinako Greziako pinturaren edo Antzinako Erromako pinturaren aztarnak eskasak izanik, hauen ekoizpen piktorikoetara hedatzen da: Errenazimentu klasikoa, XVII. mendeko Klasizismoa edo geroagoko Akademizismoa; arte garaikidearen testuinguru kronologikoan estilo modernoko arte kontzeptuaren aurka dago. Musikan, kontzeptuak musika klasikoa (baliokidea *musika kultua)* edo musika klasizismoa (XVII. mende bukaera eta XIX. mende hasierako estiloa, Barrokoari jarraitzen dio eta Erromantizismoaren aurretik). Ez dute zer ikusirik Antziaroko musikarekin.

Zibilizazio gisa ulertuta, bere kulturaren beste ezaugarriak zibilizazio **klasikoaren** edo greko-erromatarraren zati dira: sinesmenak (mitologia klasikoa - greziarra eta erromatarra -), eguneroko bizitza (greziar eta erromatar ohiturak), ekonomia, gizartea eta Greziako eta Erromako erakundeak. bere alderdi guztietan (juridiko-politikoa - greziarrak eta erromatarrak -, militarrak - greziarrak eta erromatarrak -, erlijiosoak - greziarrak eta erromatarrak -, etab. )

## Klasikoa Mendebaldeko kultur ondare gisa 
Klasikoa arlo historiko eta teorikoan aldi berean funtzio konplexua betetzen duen ideien historian termino garrantzitsua da. 

Arte eta kultura klasikoa mundu greko-latindarraren kultura ondaretzat hartu izan da mendebaldeko zibilizaziorako. Mundu hortatik kontserbatu eta ezagutzen den zati handi bat Errenazimenduan egindako aldarrikapen eta berreskuratze kontzienteari esker izan zen, XV eta XVI mendeen artean, XVII. Mendeko klasizismoa eta XVIII. Mendeko neoklasizismoa, ezaugarri desberdinekin. Italiako Errenazimenduko humanista eta artista plastikoak (garrantzitsuenek bi baldintzak betetzen zituzten) Erroman eta beste hirietan gordetzen ziren edo kasualitatez aurkitutako Antzinateko lanak aztertzen eta imitatzen aritu ziren (balio ikaragarri bat emanez XX. mendetik jatorri helenistikoen kopia erromatartzat jotzen diren eta orokorrean gutxi balioesten diren piezei),  testu klasikoen berrikuspenerako eta horien kontserbaziorako; berrinterpretatuz, bere garaira egokituz eta kultura klasikoko kanonak ezarriz.

*Europako Konstituzio Proiektuaren zirriborroari* buruzko eztabaidetan (2004ko Erromako Ituna, azkenean indarrean sartu ez zena), gehien eztabaidatu zen gaietako bat Europako kulturaren eta zibilizazioaren sustraiak zeintzuk diren eta hemen sartu behar ote zen izan zen. Itunaren testua erro klasikoak eta kontinenteko erro kristauak maila berean edo ez jartzen dituen aipamen espresua da. 

## Prestakuntza arlo klasikoan 
Greziar eta latindar klasikoen ezagutzak biltzen zituen prestakuntza intelektuala edukitzea ("kultura klasikoa" izatea) tradizionalki hezkuntza bikainaren froga zen, "letrak", " humanitate " edo "humanistika" izenarekin ezagutzen zirenekin identifikatuta. ».  Hala ere, prestakuntza humanistikoaren eta zientifikoaren arteko banaketa gero eta handiagoak XIX. mendetik hona identifikazio hori baliogabetu du, eta, ondorioz, XX. mendearen erdialdetik " bi kulturak " izeneko arazoa sortu du .

## Oharrak eta erreferentziak 
## Kanpo estekak 
; Kultur eta hezkuntza atariak

* Culturaclasica.com
* Culturaclasica.net
* Kultura klasikoa - Mundu klasikotik gaur egungo mundura (Palladium - cnice.mec.es - Espainiako Hezkuntza Ministerioaren hezkuntza baliabideen webgunea)