1512

## Gertaerak 
#### Euskal Herria 
* Urria erdialdean Nafar erresumaren lehen kontraerasoa.
* Maiatzaren 28a &ndash; Gaztelako Fernando II.ak, Burgostik idatzi zien Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako Ahaide Nagusiei, Nafarroako Erresumaren aurka abiatzear zen gudan beren laguntza eskatuz.
* Ekainaren 12a &ndash; Gaztelako armada Nafarroari eraso egiteko prestatzen ari zela, armada nafarreko Petri mariskalak eta Mauleko Ladron beaumontarrak kontaktuak hasi zituzten, inbasioa ekiditen saiatzeko. Alferrik, ordea, Gaztelako erregearen asmoak irmoak baitziren.
* Uztailaren 21a &ndash; 
** Nafarroaren inbasioa hasi zuen Albako Dukeak Ziordia eta Goizuetatik sartuz. 12.000 soldadu zituen berekin, Afrika eta Italiako gerretan aritutakoak.
** Gaztelako gudalosteek Etxarri-Aranatz konkistatu zuten. 
* Uztailaren 22a &ndash; Gaztelako ejerzitoak Uharte Arakil hartu zuen mendean.
* Uztailaren 25a &ndash; Iruñeko alkateak eta hainbat zinegotzik hiria Albako Dukeari entregatu zioten, obeditu ezean gaztelarrek hiria suntsituko zutela mehatxu egin ostean. Gaztelako tropak hiribildura sartu ziren.
* Abuztuaren 30a &ndash; Cristóbal Villalba militar gaztelarrak sarraskia egin zuen obeditzen ez zuten nafarren aurka, Nafarroako Erresumaren konkistan.
* Irailaren 9a &ndash; Tutera Gaztelako Armadaren aitzinean errenditu zen.
* Irailaren 10a &ndash; Nafarroa Beherea inbaditu zuen Gaztelako armadak. Nafarroa Garaia ia osorik menderatuta, bereziki krudelak izan ziren Behe Nafarroan.
* Irailaren 24a &ndash; Donibane Garaziko gaztelua setiatzen ziharduen gaztelarren soldadu unitate bat matxinatu egin zen euren aginte militarraren aurka.
* Urriaren 21a &ndash; Monjolose herri baxenafarra erre zuten Albako Dukearen aginduetara zeuden soldadu gaztelarrek. Herritarrak etxeetatik aterarazi eta Donibane Garazira bidali zituzten, herria errautsetan utziz.
* Azaroaren 5a &ndash; Iruñeko murruen kanpoaldean borroka hasi zen Nafarroako armadaren eta okupatzaile gaztelarraren artean.
* Azaroaren 18a &ndash; Petri Rada nafarra torturatuta hil zuten gaztelarrek, konkista garaian. Nafarroako errege-erreginen alde Murillo el Frutoko altxamenduaren buru izana zen De Rada.
* Azaroaren 27a &ndash; Iruñeko murruen aurkako bigarren erasoa abiatu zuen Nafarroako armadak, barnean gaztelarrak gotortuta zirela.
* Abenduaren 7a &ndash; Gaztelaren aldeko Gipuzkoako bandokide talde batek, Nafarroako beaumontarren talde batekin batera, Nafar legitimisten armadari eraso egin zion Belaten.

#### Mundua 
* Maiatzaren 3a &ndash; Laterango V. kontzilioa hasi zen San Joan Laterangoaren basilikan, Julio II.ak antolatua.
* Uztailaren 18a &ndash; Bloisko IV. ituna sinatu zen.
* Uztailaren 19a &ndash; Fernando Katolikoak, Aragoiko errege eta Gaztelako gobernadoreak, Nafarroako Erresumaren inbasioa agindu zuen ofizialki.

### Arte eta kultura 
* Urriaren 31 &ndash; Kapera sistinoko freskoak inauguratu zituzten Vatikanoko Jauregi Apostolikoan, Michelangelok margotuak.

### Zientzia eta teknologia 
### Kirolak 
## Jaiotzak 
* Urtarrilaren 31 &ndash; Henrike I.a Portugalgoa, Portugalgo erregea (h. 1580).
* Martxoaren 5a &ndash; Gerhard Mercator, flandestar geografoa, matematikaria eta kartografoa (h. 1594).
* Apirilaren 10a &ndash; Jakue V.a Estuardo, Eskoziako Erresumako erregea (h. 1542).
* Maiatza &ndash; Katalina Parr, Ingalaterrako erregina ezkontidea (h. 1548).
* Irailaren 6a &ndash; Alfonso de Córdoba, nafar noble eta militarra (h. 1565).
* Abenduaren 4a &ndash; Jerónimo Zurita, espainiar historialaria (h. 1580).
* Domingo Salazar, arabar apaiza (h. 1594).
* Pedro Ganboa, bizkaitar lan-maisu misiolaria (h. 1552).

## Heriotzak 
* Otsailaren 22a &ndash; Ameriko Vespuzio, Gaztelako Koroa eta Portugalentzat lan egin zuen italiar jatorriko nabigatzailea (j. 1454).
* Apirilaren 8a &ndash; Margarita Brunswick-Lüneburgekoa, Brunswick-Lüneburgeko dukesa jaiotzez eta Mecklenburg-Stargardeko dukesa ezkontzaz (j. 1442).
* Apirilaren 11a &ndash; Gaston Foixkoa, Nemoursko eta Narbonako dukea, frantziar noble eta militarra (j. 1489).
* Maiatzaren 21a &ndash; Pandolfo Petrucci, Italiako tiranoa (j. 1452).
* Maiatzaren 26a &ndash; Bayezid II.a, Otomandar Inperioko sultana (j. 1447).
* Azaroaren 13a &ndash; Emery d'Amboise, Jerusalemgo San Joan Ordenaren 41. Maisu Handia (j. 1434).

## Kanpo estekak