Boni Fernandez

'*Bonifazio *"Boni*" Fernandez Ortiz*' (1924ko urtarrilaren 2a, Bilbo, Bizkaia &ndash; 2009ko urriaren 31, Bilbo) goi-mailako txistularia izan zen.[thumb|330x330px|ezkerrera|[Euskaldunon Egunkaria|Egunkaria (1992-11-07)

1947an soldadutza egiten zegoela Vellido musika-dendara jo, txistu bat eta Aita Hilario Olazaranen ikas-metodoa erosi, eta jotzen ikasi hasi zen bere kaxaz. Izatez jostuna zenez txistua ikasteko ez zuen denbora askorik izan baina soldadutzan denbora libre asko izan zuenez, txistuari ekin zion. Soldadutza Santanderren egin behar izan zuen, beste euskaldun multzo batekin batera, eta behin amaituta Bilborako bueltan algaraka ospatu zuten. Hamaiketan Bilbora heldu berri zirela, txistua eta danbolina hartu eta egun osoan zehar ibili ziren tabernaz taberna. Ezagutzen zituen auzoko asko zur eta lur gelditu ziren Boni txistua jotzen ikustean. Eskola berritu haien metodo nagusia, Isidro Ansorenaren *Txistu ots gozoa, nola…?* liburua izango zen.

**Bonik** hiru hamarkadetan parte hartu zuen Bilboko hamaika kultur ekitalditan, Bilboko Aste Nagusian, esaterako. Igandero aritzen zen alborada jotzen Bilboko udaletxetik San Anton elizaraino. 

## Diskoak 
* FERNANDEZ ORTIZ, B. (1973). *Boni txistulari de Bilbao* [K]. CPS 9239 Columbia. L.G.: M-35760-1972.
* Euskal Herriko Txistularien Elkarteko Urrezko Domina. Besteak beste, domina hau irabazi zuten beste txistulari hauek ere: Hilario Olazaran, Isidro Ansorena, Maurizio Elizalde, Sandalio Tejada eta Jose Maria Gonzalez Bastida

## Bilbo eta Begoñako beste txistulari batzuk 
Francisco Arzuaga Bilboko Danbolintero Nagusiaren kargua bete zuen 56 urtez jarraian 1828tik 1884a arte. ‘Txango’ ezizenarekin ezaguna zen ia sumatu ere egiten ez zen herrentasun batengatik, eta ‘Sorgin’ atabalariarekin batera aritzen zen. Biak, *Txango* eta *Sorgin* hilezkortu zituen Manuel Losada margolariak Sociedad Bilbainaren aretoetan ikus daitekeen “pastel” batean. Tolosan jaioa zen Txango, 1800eko abuztuaren 14an, eta 28 urterekin aldatu zen Bilbora, euskal txirula eta danbolina erabiltzen zuen trebetasunagatik Hiriko Danbolintero Nagusiaren kargua irabazi zuenean. ‘Txango’k presentzia izugarria zuen eta ezagutza musikal handia. Hori dela eta, txistu, txistu, bigarren txistu, silbote eta atabalerako hainbat konposizio sortu zituen, eta horien artean *Sua-Dantza* nabarmentzen da. Oso ospetsua izan zen. Bilbon hil zen, 1881ean.

Martin Elola (Idiazabal, 1867 - Bilbo, 1935) Begoñako Udaleko azken txistularia 1908tik 1925 eta Bilbokoa gero 1935era arte. Maixu, zuzendari eta txistu-egilea ere izan zen, Euskal Herriko Txistulari Elkartea sortzeko lan egin zutenetako bat. Hari zor zaio inoizko txistu grabaziorik zaharrena, 1905ekoa. Manolo Landaluzek laguntzen zion, eta  igande goizetako paseoaren tradizioari eutsi zion, Bilboko udaletxetik ibaian gora San Anton elizaraino. 

Txelu Etxebarria txistulariak txistu metalikoaren asmatzailea eta bizkaitar dantzen inguruko liburuen egilea izan zen. Garaizar auzoan Ramon Etxebarria, Joseba Pinilla, Iñaki Monge edo Tomas Sarazibar bezalako txistulariekin jotzen zuen.

Javier Leiva txistularia Indautxuko koruko zuzendaria ere izan zen, akordeoia ere jotzen zuen, eta akuarela margotzen zuen. Frankismo-garai latzetan folklorearen alde gogor borrokatu zuten Dindirri taldeko txistularik (Elías Pradera, Beni Ayastui eta Jon Egiguren) eta Gaztedikoek (‘Piti’ Andoio, Lejarzatar anaiak, ‘Txutxu’ Basterra, Javi Valencia eta Isusi).

Bilboko Zazpi Kaleetan nagusi ziren ‘Txistulito’ eta Jon Ajuria. Auzoetako ekitaldi ugaritan aritu ziren zenbait txistulari "nekaezin": Gerva Bilbao (Mallona-Begoña),  Patxi Zorrozúa, Gotzon Tueros, Pedrín Aróstegi, Jose Jaúregi, Joseba Resines...

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Hilario Olazaran
* Isidro Ansorena
* Maurizio Elizalde
* Jose Ignazio Ansorena

## Kanpo estekak 
* Boni Fernandezen biografia. Auñamendi Entziklopedia. Euskomedia.org 
* Boni Fernandez bilbotar txistulari ezaguna hil da. Elcorreo.com