Aleksa Martinović

**Aleksa Vukov Martinović** () diplomazialari eta banku-zuzendari montenegroarra izan zen.

## Biografia 
### Lehen urteak 
1877an jaio zen Konstantinoplan, Vuko Martinović eta Zorica (Mojica) amaren, Andrianapolin jaioa - greziarra, semea. Bere aita, Vuko, merkataria zen eta merkataritzan aritu zen Konstantinoplan, eta han sortu zuen bere familia. Vuko Martinović, orduan, montenegroar asko bezala, mundura joan zen eta Konstantinoplara joan zen bizi-baldintza hobeak bilatzera. Han laster ondo moldatu zen, hizkuntza ikasi zuen, merkataritza hasi zuen eta gizon aberats bihurtu zen orduko Konstantinoplako emigrazioan. Konstantinoplara egindako bisitan, Nikolas printzeak bertan lan egiten zuten montenegroarrak bisitatu zituen, Vuko Martinović barne. Printzeak Vuko Martinovićen merkataritza-trebetasunak ikusi zituen, eta bere merkataritza Cetinjera eramateko eskatu zion, hiriburuari freskotasun ekonomiko berria emateko. Vuko Martinovićek printzearen proposamena onartu zuen eta Cetinjera itzuli zen bere emaztearekin eta seme Aleksekin. Merkataritza negozioa Cetinjera eraman zuen, dendak ezarri zituen, baina Montenegroko harrerak Vukok egoera ekonomiko zailean jarri zuen, negozioa amaitzea erabaki zuen, atzeraezin den transferentzia horrek ezinezko egiten baitzion imajinatzen zuen negozioa egitea. Nikolas printzearen ikasle gisa, Aleksa Martinović Konstantinoplako Lizeo Frantsesean ikasi zuen, eta han, jadanik bazekien frantsesa eta turkieraz gain, alemana, italiera, grekoa, armeniera eta albaniera ere menperatu zituen. Ikasketak amaitu ondoren, Kanpo Arazoetako Ministerioan sartu zen 1900ean. 

### Diplomazialari karrerare hasiera 
Ministerioko idazkari izendatu zuten 1904ko azaroan, eta laster Kanpo Arazoetako Ministerioko idazkari nagusi izendatu zuten. Kargu horretan egon zen 1907ko apirilera arte, Lazar Tomanović doktorearen gobernupean lan egin nahi ez zuelako dimisioa eman zuen arte. Idazkari Nagusia ofizialki Ministerioko bigarren pertsona zen, ministroaren ondoren. 1906an, Nikolas printzearen poema lirikoen aukeraketa bat itzuli eta argitaratu zuen frantsesera. 1906-1907 aldian. "*Glas Crnogorca*" editatu zuen. Garai haietan, montenegroar diplomazialari hezienetako bat izan zen, eta Kanpo Arazoetarako Ministerioaren oinarri moderno berriak ezarri zituen bere lanarekin eta adibidearekin. Gizarte eta kultura lanean ere aritu zen, Wimer Kapellmeisterrekin batera abeslari elkarteko burua izan zen, baita Langileen Elkartearen presidentea ere. 1907ko gatazka politikoetan, otsailaren 5ean, Mijušković eta Živković-en aurkako protestetan parte hartu zuen, Belgradeko egunkari batean idazteagatik haien etxeen aurrean. Nikolas printzeak atzerrira misio ugari egitera bidali zuen, beraz, Konstantinoplara bisita ofizial bat egin zuen Turkiako gobernuarekin Bosforoaren ertzean zegoen Nikola printzearen gazteluaren salmenta negoziatzeko, Abdul Hamid II.a sultanak berari oparitu ziona. Balkanetako Gerren aurretik, berriro sartu zen zerbitzu diplomatikoan, Montenegroren eta Otomandar Inperioaren arteko harreman diplomatikoak 1912an Balkanetako Gerra hasi zelako hautsi zirelako, Errusiako bankuko idazkari kargutik Montenegroko plenipotentziario izendatu zutenean Konstantinoplako Errusiako Kontsulatu Nagusian, Montenegroren interesak babesteko.

### Balkanetako Gerrak 
Garai hartan, montenegroarrak Montenegroko armadan sartzeko antolatzen lan egin zuen, pasaporteak emanez, eta, beraz, 1912ko azarorako 967 montenegroar Montenegrora bidaltzea lortu zuen. Petar Plamenacek Errusiako kontsul nagusiaren laguntzaile izendatu zuen Konstantinoplan, Montenegroko gaiak kudeatzeaz eta Montenegroren interesak babesteaz arduratu zena, protektoratu gisa. Bere zeregin nagusia Errusiako kontsulari laguntza ematea zen Turkian zeuden montenegroar menpekoak babesteko. Horrez gain, Plamenacek ohar bat utzi zion Turkiako Kanpo Arazoetarako ministroarentzat, eta bertan ofizialki jakinarazi zion Errusiako enbaxadak Montenegroren interesak babestuko zituela. Ohar horren entrega Errusiako Enbaxadak babes hori egiteko baimena ematearen baldintzapean zegoen, 1912ko irailaren 28an baimena lortu baitzen, aipatutako oharra Turkiako Kanpo Arazoetako ministroari eman baitzion. Eskuragarri dagoen informazioaren arabera, Jella Beyk positiboki hitz egin zuen hari buruz, eta Errusiako negozio arduradun Guljevic-ek bereziki gustuko zuen. Denbora batzuk geroago, Konstantinoplatik Cetinjera joan zen eta Kanpo Arazoetako Ministerioko buru izendatu zuten, eta laster Montenegroko Gurutze Gorriaren Batzorde Nagusiko atzerriko korrespondentzia idazkari izendatu zuten. 

### Lehen Mundu Gerraren hasiera eta bukaera eta Gabonetako Matxinada 
Laster Montenegroko kontsul izendatu zuten Konstantinoplan, emigranteen gaia arautzeko, Montenegroko enbaxadaren lana berritzeko eta Ivan Pavlović diplomazialari serbiarrak zuzendutako bake negoziazioak kontrolatzeko. Beraz, ekintza honekin, *de jure* ez bada ere, Montenegroko Erresuma independentearen azken enbaxadorea izan zen Turkian. Kargu honetatik, Montenegroko kontsul izendatu zuten Shkodran 1914ko hasieran, eta kargu horretan jarraitu zuen Lehen Mundu Gerraren lehen urteetan, Shkodra Montenegroko armadak kontrolatzen baitzuen, eta gobernadorea Božo Petrović-Njegoš vojvoda baitzen. Bere trebetasun diplomatikoa eta Montenegroko izaera nabarmendu ziren batez ere Shkodrako kontsul gisa. Montenegroren interesak defendatu eta defendatu zituen erreakzio gogorrekin, batzuetan erreakzio gogorrekin batera. Shkodërako Administrazio Kontseiluan Montenegroar interesak defendatzen zituen bitartean, "*oina zapaldu, oihu egin eta mehatxatu egin zuen bihar Montenegroar armada Shkodëran sartuko zela*", montenegroar aldearen eskaerak betetzeko eskatuz. Interesgarria da montenegroar errege kontsul gisa, lehenik Shkodërreko elizan haserretu zela, eta gero beste Europako ordezkari batzuek, eta horrek erreakzio sutsua eragin zuen. Shkodërren bere negozio diplomatikoetan zehar, Victor artximandritarekin eztabaida izan zuen. Montenegroar Gobernuari bidalitako telegrama ezaguna da, non albaniarrek Medovako Montenegroar ale guztia lapurtu zutela adierazten duen. Begin Bilehkok-en, Shkodërreko Frantziako kontsularen, laguna zen. Kontsul gisa, Radomir Vešović jeneralak zuzendutako Montenegroko tropak hartu zituen, 1915ean Skadarren sartu zirenak. 1915eko bigarren seihilekoan, Danilo Petrović printzearen laguntzaile izendatu zuten atzerriko bidaian, urte bereko udazkenean Erdialdeko Inperioen Balkanetako ofentsiba hasi zenean. Haren bidez, Danilo printzeak Gilen enperadore alemaniarrak Nikolas erregeari zuzendutako oharra bidali zion. 1916an, Cetinje udalerriko ordezkaritzako kide izan zen, Mirko printzearen gorpuzkiak Vienako Sanatoriotik hartu eta Montenegrora eraman zituena. Denbora batez Austria-Hungariako Boldogason esparruan sartu zuten. Gabonetako Matxinada 1918ko azaroan Podgoricako Batzarrerako hauteskundeetan, Berdeen ordezkari gisa, hitzaldi bat eman zuen Gobernuaren Etxean, demokraziaz, haren printzipioez, hauteskunde askatasunez eta botoa emateko eskubideaz hitz eginez. Cetinjeko 250 hautesle osok hauteskunde irregulartasunen aurka egindako adierazpenaren sinatzaileetako bat izan zen, eta Montenegro eta Serbia estatu berrian baldintza berdinetan sartzeko konpromisoaren alde. Cetinje eta Berdeak baino lehen, Podgoricako Batzarreko diputatu hautatu zuten eta ziurrenik irregulartasunak adierazi eta erabakien aurka agertu zen diputatu bakarra da. Eskuragarri dauden datuen arabera, Jovan Plamenac, Gabonetako Matxinadaren antolatzaile gisa, Montenegrotik ihes egin zuen bere babespean. NikolaS erregeak, Milo Vujovićen bidez, Montenegroko lau edo bost pertsona fidagarri eskatu zituen Parisera etortzeko, Montenegroko Gobernu berria osatuko zutenak, gonbidatuen artean Aleksa Martinović zegoen, ziurrenik kanpo edo barne arazoen saila hartzeko. Nikola Pašić lehen ministroak ohartarazi zuen Aleksa Martinović Parisera iristea espero dela Montenegroko gobernuan kargu bat hartzeko. Agintari berriek susmatzen dute Gaetako montenegroarrek haren bidez mantentzen dutela harremana Montenegrokoekin. Pašićek Belgradera gonbidatzea proposatu zuen, bidaia ofizial baten aitzakiarekin, eta han Nikolas erregearen gizonekin seniderik ote zuen zehazteko.

### Serbiarren, Kroaziarren eta Esloveniarren Erresuma 
1921ean, Serbiarren, Kroaziarren eta Esloveniarren Erresumako agintariek Parisen kontsul nagusi izendatu zuten, baina urte bereko abuztuan erretiratu zen. Jugoslaviako Erresuman pertsona sozialki eta politikoki aktiboa izan zen. 1922tik hil zen arte, Cetinjeko Trgovacka bankako zuzendaria izan zen. 1920ko hamarkadaren hasieran, Alderdi Errepublikarrean sartu zen eta 1925ean "*Republikanac*" eskualdeko egunkaria sortu zuen Cetinjen. Montenegroko Alderdi Errepublikarraren txapeldunetako bat da, hauteskundeetan bere hautagaia izan zen. Pertsona ospetsu gisa, Njegošen hezurrak lekualdatzeko Batzorde Nagusiko kide izan zen 1925ean. 1927an Cetinjen AD "Građevinar"-en sortzaileetako bat da. Garai hartan, Belgradoko Bankuen Elkarteko Zuzendaritza Batzordeko kide ere izan zen. *Zapisi za njeganje literati, Nauka o literatura od od history, etnography and folklorea*, *Mlada Zeta* eta *Slobodna misli* aldizkarietan idatzi zuen. 1939-1941 urteetan *Slobodna Mislan* argitaratu ziren memoriak idatzi zituen. Montenegroko Kanpo Arazoetarako ministro Gavro Vuković vojvoda 11 memoria liburu prestatu zituen inprentara eramateko.

## Apaingarriak 
Bertako eta atzerriko apaingarri gorenen jabea, besteak beste: Ohorezko Legioaren Ordena (1904, Frantzia) San Maurizio eta Lazaroren Ordena (1904, Italia) San Savaren Ordenarekin (1905, Serbia) Medjediren Ordena II gradukoa (1905, Turkia) Osmanliako Ordena III gradukoa (Turkia) Imitijaz Domina (1905, Turkia) Hilobi Santuaren Gurutzearen Ordena (1905, Jerusalem) Jerusalemgo Patriarkak emana, Arrano Zuriaren Ordena (Serbia) Danilo Printzearen Independentziaren Ordena I gradukoa, Italiako Koroaren Ordena (Italia), Ausardiarako Urrezko Domina eta beste batzuk.

## Familia 
Jelenarekin ezkondu zen, Gavro Vuković vojvodaren alabarekin. 1941eko irailaren 11n hil zen eta Bajicen lurperatu zuten.

## Kanpo estekak