Enggano uhartea

**Enggano uhartea** (*Pulau Enggano*) Indonesiako Sumatratik 114 km hego-mendebaldera dago. Ofizialki zerrendatutako Indonesiako kanpoaldeko 92 uharteetako bat da, nahiz eta Sumatrako hesi uhartetzat har daitekeen.

Enggano (izenak portugesez "akatsa" esan nahi du) 28 km inguru ditu ekialdetik mendebaldera eta 14 km zabalera iparraldetik hegoaldera. Bere azalera 400,6 km2 bere kostaldearen inguruko lau uharte txiki barne - *Pulau Merbau*, *Pulau Dua* eta *Pulau Banggai* txiki-txikia Engganoko ekialdeko kostaldean, eta *Pulau Satu* bere hegoaldeko kostaldean. Batez besteko altuera 100 m da eta punturik altuena 281 m. 

Politikoki, Indonesiako Bengkulu probintziako Ipar Bengkulu Erregeordetzaren barrutia (*kecamatan*) osatzen du. Uharteko hiru herririk handienak Barhau, Kabuwe eta Kayaapu dira. Indonesiako *Kantor Statistik* Bengkulu-ren arabera, uharteak 1.420 biztanle zituen 1989an  . Kopuru hori, *Pukesmasen* arabera, 1.635era igo zen 1994rako, eta biztanleriaren % 64k Enggane herriaren jatorria aldarrikatzen zuen.  Gerora immigrazio handia izan da, batez ere Java eta Sumatratik, eta, beraz, jatorrizko engganesekoak asko gainditzen ditu etorrerak. 2010eko Erroldan 2.691 biztanle zeuden,  eta 2020ko Erroldak 4.035 biztanle zituen,  2023aren erdialdean kalkulu ofiziala 4.502koa zen bitartean. 

## Herriak 
thumb| Enggano emakume dantzariak
Enggano uhartean sei herri daude, guztiak uharteko errepide nagusi bakarrean daudenak, uharteko ipar-ekialdeko kostaldea zeharkatzen duena (Yoder 2011: 6). 

* Kayaapu
* Kaana
* Malakoni
* Apoho
* Meok
* Banjarsari

Malakoni, Apoho eta Meok-ek Enggano natibo gehiago dituzte, eta gainerako herrietan etorkin-populazio handiagoak dituzte. Kahayapu eta Malakonitik Bengkulurako ferryak daude (Yoder 2011: 6). 
eskuinera|thumb|250x250px| Enggano uharteko mapa
Elio Modigliani esploratzaile italiarrak Enggano uhartea bisitatu zuen 1891ko apirilaren 25etik uztailaren 13ra bitartean. 1894an lehen aldiz argitaratu zen ''L'Isola delle donne* (*Emakumeen uhartea*) Enggano kulturan emakumeek itxuraz nagusi izan zuten papera zehaztu zuen  Rijksmuseum-ek Engganoko artefaktu bilduma garrantzitsu bat dauka eta Pieter J.ter Keurs-ek argitaratutakoak Modiglianiren marrazkiak erreproduzitzen ditu.

Biztanleriak 1870eko hamarkadan beherakada handia izan zuen, agian gaixotasunengatik. Holandarrek mediku ofizialak bidali zituzten ikertzera. Uharteko punturik altuena 281 m baino ez baita itsasoaren mailatik gora, 1883ko Krakatoaren erupzioari lotutako tsunamiak eragin handia izango zuen, baita sumendi-hondakin masiboek ere.  Biztanleria indigena ez zen berreskuratu eta 400 pertsona inguru baino ez ziren 1960ko hamarkadaren hasieran.  Hori dela eta, Indonesiako gobernuak uhartea erabiltzen du Javako adingabe delitugileak birgaitzeko, behartutako lanak egiten dituztenak, zuhaixkak garbitu eta arroz-soroak eraikitzeko. Goian esan bezala, biztanleria nabarmen hedatu da ordutik, eta 4.035era iritsi zen 2020ko Erroldan. 

7,9-koEngganoko lurrikarak Sumatra hego-mendebaldea astindu zuen Mercalli-ren VI ( *Indartsu* ) intentsitate maximoarekin. Ehun eta hiru pertsona hil eta 2.174-2.585 zauritu ziren.

## Espazioportuen egitasmoak 
Aeronautika eta Espazioko Indonesiako Institutu Nazionalak (LAPAN) uhartea espazioportu gisa erabiltzeko proposatu du, bere "biztanleria baxua eta urruntasuna" irizpide erabakigarritzat joz, baita ekuatoretik hurbil egotea ere.  Aldundiak berehala salatu zuen egitasmoa ingurumenaren arazoa zela. 

2011ko otsailean, ingurumen-inpaktuaren azterketa bat egiteko plana iragarri zen, batez ere hegazti-populazioak aztertuz. 

## Enggano hizkuntza 
Enggano hizkuntza, engganesera bezala ere ezaguna, lexikoki oso dibergentea den austronesiar (zehazki malayo-polinesiar ) hizkuntza bat da, beste inorekin estuki lotuta ez dagoen hizkuntza, edo bestela hizkuntza isolatua izan daiteke  austronesiar maileguekin.

## Flora eta fauna 
Uharteko landare eta animalia espezie ugari daude endemikoak. Horien artean, Otus enganensis, Enggano uso inperiala, Enggano birigarroa, *Gracula enganensis'' eta Enggano begi zuria daude.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak