Luz Amorocho

**Luz Amorocho Carreño** (Bogota, 1922ko apirilaren 23a - 2019ko irailaren 29a) Kolonbian trebatutako lehen arkitektoa izan zen.

## Lehen urteak 
Berdintasun giroan hazi ziren lau anai-arrebetatik hirugarrena izan zen Luz. Aita pentsamolde liberaleko gizona zen, hezkuntzarekin eta kulturarekin zerikusia zuen guztiari garrantzia ematen ziona, eta alaba profesionala izango zelako ziurtasua zuena.

1941ean, sarrera azterketak gainditu eta marrazteko zuen erraztasuna aprobetxatuz, Kolonbiako Unibertsitate Nazionalak Bogotan zabaldu berri zuen Arkitektura Eskolan sartu zen. Deigarria egin zitzaien bere ikaskideei, taldeko emakume bakarra izan baitzen, nahiz eta beste emakume batzuk ere izan ikasketak egiten. Bost urteko ibilbidean baldintza guztiak bete ondoren, eta oporretan Herri Lan Ministerioan – MOPen marrazkilari gisa eta senide arkitekto batekin lan egiten zuen bitartean, 1945ean graduatu zen, eta herrialdeko lehen emakumezko arkitektoa izan zen.

## Ibilbidea 
Graduatu eta berehala, Amorocho arkitekturako delineatzaile-karrerako lehen zuzendari izendatu zuten, 1946an Cundinamarcako Emakumezkoen Kultura Elkargo Nagusia sortu zenean —gaur egun Cundinamarcako Ikastetxe Nagusia—, emakumeen hezkuntza teknikoaren aldeko apustua izan zen.

Halaber, Luz Amorocho “arkitekto andereñoa” izan zen Proa aldizkari abangoardista eta polemikorako artikulu bat idatzi zuen lehena. Lau eskutara idatzita, Enrique García, José Angulo eta Carlos Martínezekin batera, *Bogota hiri modernoa izan daiteke* artikulua argitaratu zen, Le Corbusierrek 1947an Bogotara egindako bisita aurreratuz eta arkitektura eta hirigintza modernoa 1960ko hamarkadara arte Kolonbiako arkitekturaren korronte nagusi gisa ezarriz.

1947an Tumacoko portua suntsitu zenean, Town Planning Associates elkarteari —Le Corbusier-en ikasle José Luis Sert eta Paul Lester Wiener-en sinadura— Tumacoko hiri berria berreraikitzeko Plan Pilotua eskatu zitzaion 1948an. Amorocho Herri Lan Ministerioan (MOP) hasi zen lanean, eta 1950era arte planean  aritu zen arkitekto-taldeko kide izan zen.

1950 eta 1960 artean Amorocho izan zen Cuellar Serrano Gómezen Arkitektura Saileko arkitekto bakarra, Kolonbiako arkitektura- eta eraikuntza-enpresa handienetakoa. Nahiz eta Tequendama Hotela bezalako eskala handiko lanetan parte hartu, Amorocho berak onartzen du bere funtzioa marrazkilari batena zela batez ere, eta han lan egiten zuen giro kontserbadorea deskribatzen du, ia emakume profesionak ezkongabea eta bakarra izanik.

Saturazio profesional eta emozional horren aurrean beroaldi batean, Parisera aldatu zen 1960an, “bere askatasuna bere gain hartzera” eta bere beste pasioak lantzera: soziologia, literatura eta antzerkia. Hala ere, ez zuen inoiz arkitektura utzi eta Nicole Sonoletekin lan egin zuen.

1966an Kolonbiara itzuli eta Unibertsitate Nazionalean hasi zen lanean. 1970erako, Unibertsitateko Plangintza Fisikoko Bulegoko zuzendari izendatu zuten. Bertan, unibertsitateko proiektu berriak —hala nola liburutegi nagusia eta administrazio-dorrea— diseinatzen zituzten marrazkilariak eta arkitektoak zuzentzeaz gain —gaur egun, Erizaintza Fakultatea—, Amorotxok “hiri zuria” egokitzeko eta mantentzeko lanen diseinuan parte hartu zuen. 

1982an, herrialdeko unibertsitate publiko garrantzitsuenaren campuseko eraikinen historia biltzen duen lehen liburua argitaratu zuen, unibertsitatearen, Bogotaren eta Kolonbiaren historia arkitektonikoaren funtsezko testua. Urte hartan bertan, liburua entregatu ondoren, Amorocho pentsionatu egin zen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Emakumeak arkitekturan

## Kanpo estekak