Santa Ana haizeak

[thumb|Santa Ana haizeak basamortuetatik eta [Hegoaldeko Kalifornia|Kaliforniako hegoaldeko kostatik mugitzen dira, eta, ondorioz, basoetako hautsa eta sute-kea bultzatzen dituzte Ozeano Barera. Los Angeles irudiaren goiko ezkerreko aldean dago, eta San Diego erdigunetik gertu.]]
**Santa Ana haizeak**, batzuetan *deabru-haizeak* (*devil winds*) ere, barnealdean sortutako haize katabatiko indartsu eta lehorrak dira, Hegoaldeko Kaliforniako kostan eta Behe Kaliforniako iparraldean eragina dutenak. Arro Handian eta Mojaveko basamortuan dauden presio handiko aire-masa hotz eta lehor sortzen dira.

Santa Ana haizeak udazkenean ekartzen duten klima bero eta lehorragatik dira ezagunak (askotan urteko beroena), baina urteko beste garai batzuetan ere sor daitezke. Sarritan, urteko hezetasun erlatibo apalenak Kaliforniako hegoaldeko kostaldera eramaten dituzte, baita "zeru oso argiak" ere. Hezetasun baxu horiek, konpresioak berotutako aire beroaren masarekin konbinatuta, haize-abiadura handiez gain, baso suteak eragin dezakeen eguraldi kritikoa sortzen dute eta.

Normalean, 10-25 Santa Ana haizeak daude urtero. Santa Ana gertakari batek egun bat eta zazpi egun artean putz egin dezake, hiru egun bataz beste. Santa Ana haizeen gertakaririk luzeena, 1957ko azaroan izan zen, 14 eguneko haizea. Haize bortitzen kalteen eragina ohikoagoa da Santa Ana ibaiaren arroan, Orangeko konderrian, Santa Klara ibaiaren arroan, Venturan, eta Los Angelesko konderrian, Newhalletik Los Angelesko konderriko San Fernando haranera igarotzean eta Cajonetik San Bernardinora igarotzean.

## Deskribapena 
### Meteorologia 
"Santa Anak" haize katabatikoak dira ("maldan behera" grekoz). Goiko altueretan sortzen dira eta itsas mailarantz jotzen dute.[thumb|300x300px|Illustrazio honek goi-presioko eremu bereizgarri bat erakusten du, [Arro Handia|Arro Handian zentratua. Erlojuaren orratzen norabidean antizikloia goi-presioko zentrotik ateratzen da, eta, horren ondorioz, Santa Ana haizea sortzen da, aire-masa Kaliforniako hegoaldeko korridore eta arroiletan zehar dabilen heinean, eta ipar-ekialdeko haize lehor gisa agertzen da.]]

## Etimologia 
*Santa Ana haizeen* izenari dagokionez, izena Orange konderrian kokatutako Santa Ana arroilatik datorrela da, haizeek gogor jotzen duten lekuetako bat. Egunkariek *Santa Ana haize* izenari buruz egiten dituzten aipamenak 1882 arte agertzen dira. Riverside-Press-Enterpriseri dagokionez, 2020an:
*Santa Ana haizeak* izena ezaguna egin zen 1901eko egunkari-istorio sentsazionalista baten ondorioz. Ez da inoiz azalpen hau bermatzen duen ebidentziarik agertu, eta litekeena da etimologia faltsua izatea. *The New York Times* egunkariak 2003an adierazi zuenez, "Santa Anak, lehor eta beroa, mehatxu izendaezin bat irudikatu ohi du Kaliforniako bizitza eguzkitsuaren azpian." Pasadenako Liburutegi Publikoaren blogaren arabera, haizeak nabarmen agertzen dira Richard Henry Danaren *Two Years Before the Mast*-en, Raymond Chandlerren Philip Marlowe pertsonaiaren "Red Wind" istorioan, Joan Didionek Los Angelesi buruz idatzitako hiru saiakeretan ("Los Angeles Notebook" and "Some Dreamers of the Golden Dream", biak 1968ko Slouching Towards Bethlehem liburuan barne, eta "Fire Season", 1992ko *After Henry* liburuan barne), Dean Koontzen *The Husband-*en, Janet Fitchen *White Oleander-*en eta Bret Easton Ellisen *Less than Zero*.

Sentitutako atmosfera aldaketa hau elektrizitate estatikoa egoera lehorretan handitzearen ondorioa izan daiteke. Hortaz, Kaliforniako folklorean, haizeak dakar "argitasun bitxia,  haizeekin datozen txinparta eta dirdirak" eta gehiegizko "ioi positiboak; osasuna, ongizatea eta izaera nahasten dituztenak".

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak