open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cill Chiaráin

**Cill Chiaráin** (ingelesez *Kilkieran*) Irlandako mendebaldeko Galwayko konderrian dagoen Connemara eskualdeko udalerri bat da. Kostaldea zeharkatzen duen R340 errepideak Galway hiriarekin lotzen du. Gaeltacht eremuan dago, hots, irlandera hiztunen eremuan.

Udalerriaren izenak "Ciaránen eliza" esan nahi du, usadioaren arabera San Ciarán santua leku honetan denboraldi batez bizitzen egon baitzen.

Urtero udalerri honetara turista asko hurbildu ohi dira, bestalde bertan Connemarako triatloia ospatu ohi da.

## Kanpo estekak
Na Forbacha

**Na Forbacha** (ingelesez *Furbo* edo *Futbogh*) Irlandako mendebaldeko Galwayko konderrian dagoen kostaldeko herri bat da. 2006ko erroldaren arabera 800 biztanle zituen. Bearna eta An Spidéal udalerrien artean kokatua dago, Galway badiaren ertzean eta Gaeltacht eremuan, hortaz irlandera hiztunen eremuan.

Azkeneko datuen arabera, bertako biztanleriaren %39ak egunero irlanderaz mintzatu ohi zen. Herri honetan Údarás na Gaeltachta erakundearen egoitza bat ere badago. Berez, Galway hiritik mendebalderuntz irten eta Connemara eskualdera bidean An Spidéal udalerrira iritsi artera irlandera gehienen mintzatzen den herri edo kokalekua da.

Zoritzarrez Galway hiritik duen hurbiltasunaren ondorioz (12 kilometro) bertako lursailen salneurriak ere igo egin dira, honek ingeles hiztunen etorrera eta irlandera hiztunen beherakadaren arriskua dakarrenez, udalerriko etxebizitzen %80a irlandera hiztunek erosteko gordeak daude.

## Auzoak 
* Cnocán an Bhodaigh
* An Straidhp
* An tSaoirsin
* Baile na hAbhann
* Na Poillíní
* Doire Uachtair
* Aill an Phréacháin
* An Coisméig Mór
* Na Forbacha Garbha
* Seanadh Fhréachóg
* Cnoc na Gréine

## Iruditegia 

Irudi:Furbo Beach - geograph.org.uk - 1072995.jpg|Na Forbacha herriko hondartza.

## Kanpo estekak 
* Na Forbacha herriari buruzko argibidea
Sleeping Tune

**Sleeping Tune** (euskaraz "Lotarako Doinua"), besta betzuk *Sleeping Tune* ("Esnatze Doinua") ere deitua, Eskoziako erritmo moteleko doinu herrikoi bat da. Gaitarekin jo ohi da, normalean eta doinuaren seriotasunaren ondorioz ekitaldi formaletan. Nazioartean ere ezaguna bada.

Ohikoa da doinu hau Edinburgheko gazteluan udaldean gauero ospatu ohi diren tattoo edo martxa militarretan jo diren abesti eta doinuen artean izatea.

## Kanpo estekak 
* *The Sleeping Tune* abestia entzungai
* Gaitajole taldea *The Sleeping Tune* doinua joaz
* Culbeag musika taldearen *Sleeping Tune* doinuaren bertsioa entzungai
* Ceolbag musika taldea *Sleeping Tune* zuzenean joaz
* Dresden Bagpipers musika taldearen *The Sleeping Tune* abestia entzungai

## Kanpo estekak
Cleggan

**Cleggan** (irlanderaz *An Cloigeann*) Irlandako Galwayko konderriaren ipar-mendebaldean dagoen kostaldeko arrantzale udalerri bat da. Connemara eskualdean dago, izen bereko Cleggan badian dago, Clifden udalerritik 10 kilometro ipar-mendebaldera.

Bertako portutik Inishbofin eta Inishturk uharteetara doazen ferriak atera ohi dira.

## Kanpo estekak 
* Cleggango udal webgunea 
* Cleggan udalerria Connemara eskualdeko webgunean
Noeren ontzia

[thumb|280px|[Edward Hicksen (1780-1849) margolana, animaliak ontziratzen.]]
Hasieraren arabera, **Noeren ontzia** Noe profetak, bere familia eta animaliak Uholde Handiaren ondorioak saihesteko eta gero Lurra birpopulatzeko, egindako itsasontzia izan zen. Itsasontzia egiteko agindua Jaungoikoak eman zuen.

Judu-kristau testu sakratuetan, Toran eta Itun Zaharrean, eta baita Koranen ere agertzen den mito honek sumertar Ziusudra mitoan oinarria du, Jerusalemen eroriaren ondoren hebreerek mesopotamiar kulturaren eragina jasan zuten eta.

Nahiz eta mendeetan zehar gertaera historikotzat jo, geologia eta historiografia modernoak mitotzat jotzen dute. Hala ere guztiz ere badaude Ararat mendian bere bila aritzen diren ikerlariak.

Hasieraren 6-9 kapituluek Noeren ontziaren istorioa azaltzen dute:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1986ko Munduko Eskrima Txapelketa

**1986ko Munduko Eskrima Txapelketa** Munduko Eskrima Txapelketaren 49. edizioa izan zen. 1986ko uztailak 25 eta abuztuak 3 artean Bulgariako hiriburua den Sofian Nazioarteko Eskrima Federakuntzak eta Bulgariako Eskrima Federakuntzak antolatuta.

## Emaitzak 
### Gizonezkoak 
**Banakako floretea**
# Andrea Borella 
# Tulio Díaz 
# Mauro Numa 

**Taldekako floretea**
# 
# Mendebaldeko 
# Ekialdeko 

**Banakako ezpata**
# Philippe Riboud 
# Miklos Bodoczi 
# Olivier Lenglet 

**Taldekako ezpata**
# Mendebaldeko 
# 
# 

**Banakako sablea**
# Sergei Mindirgasov 
# Imre Bujdosó 
# Jean-François Lamur 

**Taldekako sablea**
# 
# 
# 

### Emakumezkoak 
**Banakako floretea**
# Anja Fichtel Mendebaldeko 
# Sabine Bau Mendebaldeko 
# Olga Voschchakina 

**Taldekako floretea**
# 
# 
# Mendebaldeko 

## Kanpo estekak
Dícido

**Dícido** hondartza Castro Urdialesko Mioño auzoan kokatuta dago, Kantabrian. Hondartza hau ez da famatua eskaintzen duen lasaitasunagatik, baizik eta bere olatuengatik. Nahiz eta bertako olatuak famatuak izan, Kastro hirian, ez da gauza handirik, tamaina handia izan arren, nahiko motza delako.

## Kanpo estekak
Sraith Salach

**Sraith Salach** (ingelesez *Recess*) Irlandako Galwayko konderriaren mendebaldean dagoen Connemara eskualdeko udalerri bat da. Gaeltacht eremuan dago, hots, irlandera hiztunen eremuan. *Sraith Salach* izenak euskaraz "Sahatsen korrontea" esan nahi du.

## Kanpo estekak
John Belushi

**John Adam Belushi** (1949ko urtarrilaren 24a, Wheaton, Illinois &ndash; 1982ko martxoaren 5a, West Hollywood, Kalifornia) estatubatuar aktore, musikari eta umorista bat izan zen. James *Jim* Belushi aktorearen anai zaharra zen.

NBC telebista kateko *Saturday Night Live* saioan umorezko pasarteak antzezteagatik ospetsu bilakatu zen. Ondoren, Dan Aykroyd aktore eta umoristarekin batera The Blues Brothers musika bikote ospetsua osatu zuen. Berak antzeztutako filma ospetsuenen artean honako hauek daude: *1941* (1979) eta *The Blues Brothers* (1980).

## Filmak 
* ''National Lampoon's Lemmings* (1973) (Antzerkia)
* *The National Lampoon Radio Hour* (1973–1974) (Irraita) (baita zuzendari sortzaile gisa)
* *The National Lampoon Show* (1975) (Antzekia)
* *The Beach Boys: It's OK* (1976) (TB)
* *Saturday Night Live* (1975–1979) (TB)
* *Tarzoon: Shame of the Jungle* (1975) (ahotsa)
* *Goin' South* (1978)
* *National Lampoon's Animal House* (1978)
* *The Rutles: All You Need Is Cash* (1978) (TB)
* *Old Boyfriends* (1979)
* *1941* (1979)
* *The Blues Brothers* (1980)
* *Continental Divide* (1981)
* *Neighbors'' (1981)

## Kanpo estekak 
* John Belushi aktoreari buruzko IMDBko fitxa irakurgai 
* John Belushi aktorearen omenezko webgunea
2008ko Italiako Giroa

**2008ko Italiako Giroa** Itzuli Handi honen 91. edizioa izan zen. 2008ko maiatzak 10 eta ekainak 1 artean ospatu zen, 21 etapatan banatutako 3424 kilometroko ibilbidea eginez Palermo eta Milan artean.

Mendate tontorrean amaitu ziren 4 etapa, Plan de Coroneserako kronoigoera, taldekako erlojupeko bat Palermon 1. etapan eta 2 banakako erlojupeko izan zituen edizio honek, banakako erlojupeko horietako azkena azken etapan Milanen, ohiko amaiera esprintean egon ez zelarik.

UCI ProTour mailako 18 taldeek eta Profesional Kontinental mailako beste 4k parte hartu zuten. Hiru Handien eta UCIren arteko haustura gora-behera, edizio honetan bai egon ziren ProTour mailako talde guztiak.

## Taldeak 
## Etapak 
## Sailkapenak 
### Sailkapen nagusia 
[thumb|140px|**[Alberto Contador**, sailkapen nagusiko liderraren maglia arrosarekin Milango azkeneko erlojupekoan]]

### Puntukako sailkapena 
### Mendiko sailkapena 
### Gazteen sailkapena 
### Taldekako sailkapena 
## Sailkapenen eboluzioa 
;Maillot eramaleak beste txirrindulari bat bi sailkapen edo gehiagoren liderra zenean:
* 7–11 etapen artean, Matthias Russek jantzi zuen maglia zuria
* 12–14 etapen artean, Vincenzo Nibalik jantzi zuen maglia zuria

## Telebista 
Lasterketa telebistaz emateko ardura RAI italiar telebista kate publikoarena izan zen, etapa guztiak Rai international eta Rai Sport/Treren bidez zuzenean eman zituenak.

Lasterketaren telebista seinalea, era berean, nazioarteko beste kate batzuei ere eman zitzaien:

* Eurosport
* ETB 1
* NRK (Norvegia)
* Cycling.tv (AEB eta Kanada)
* Sporza (Belgika)
* SBS (Australia)
* TVEko 2. kateak azken hiru etapak eman zituen Alberto Contadorren lidertzaren ondorioz.

Era berean, RadioCorsa (irratitzuli ofiziala) eman zen erabat doan mundu guztiarentzat internet bidez (italieraz, ingelesez, frantsesez, gaztelaniaz eta alemanez).

## Dopinga 
Mendiko sailkapena eta bi etapa irabazi zituen Emmanuelle Sellak, sailkapen nagusian 6. ere amaitu zuena, CERAgatik positibo eman zuen Giroaren ondoren, uztailean eginiko antidoping kontrol batean. Italiar autoritateen aurrean eginiko bere deklarazioan Sellak urte horretako Giroan beste txirrindulari batzuk ere substantzia bera (detektaezintzat hartzen zena) hartu zutela salatu zuen. Riccardo Riccók (bigarren sailkapen nagusian eta gazterik hoberena) ere CERAgatik positibo eman zuen urte horretako Frantziako Tourrean.

2009ko maiatzean, Paduako fiskala zen Benedetto Robertiren aginduz 2008ko Giroan eginiko antidoping kontrolen laginak (aurreko urtetik Erromako dopingaren aurkako laborategian gordeak zeudenak) Frantziako Châtenay-Malabryko laborategira bidali ziren berriz aztertuak izateko, kasu honetan CERAgatik balizko positiboen bila.

UCIk bere presidentearen bidez, 2009ko abuztuak 6an, italiar autoritateek CERAren bila egin nahi izan zituzten berrazterketei buruzko berri faltaren aurrean, laginak aztertuak izan zitezen ziurtatzeko ekintza propioak egingo zituela iragarri zuen.

## Kanpo estekak
Indreabhán

**Indreabhán** (ingelesez *Inverin* edo *Invarean*) Irlandako mendebaldeko dagoen Galwayko konderrian dagoen kostaldeko udalerri bat da. Connemara eskualdean dago, An Spidéal eta Casla udalerrien artean. R336 errepideak Galway hiriarekin lotzen du. Gaeltacht eremuan kokatzen da.

Berez, Indreabhán udalerrian irlanderaz oraindik An Spidéal udalerrian baino gehiago mintzatzen da. Udalerri honetan udaldean irlanderazko ikastaroak izan ohi dira, Coláiste Lurgan eta Coláiste Uí Chadhain ikastetxeetan.

Udalerri honetan aireportu txiki bat ere badago, Connemara airepotua, bertan Aran Uharteetara joateko hegaldiak atera ohi direlarik.

## Herritar ezagunak 
* Padraic O Neachtain, (1972-), telebista aurkezlea eta kazetaria.
* Sinéad Ní Neachtain, (1977-), argitaratzailea.
* Aoife Ní Thuairisg, TG4 telebista kateko aurkezlea.

## Kanpo estekak
Prolog

**Prolog** ( edo ** PROLOG**), frantses jatorria (***PRO**grammation **LOG**ique*) duen programazio-lengoaia logiko interpretatu bat da. Adimen artifizialeko ikerketetan erabiltzen da.

## Ikus gainera 
* SWI-Prolog
* GNU Prolog
* Ciao
* P#
* Programazio logiko
* Teorema logikoen frogatzaile
* 

## Kanpo estekak 
* Ciao-prolog konpilatzailea/interpretatzaile eraginkorra GPL/LGPL lizentziapean banatzen dena.
* Strawberry Prolog, Prolog konpilatzaile librea
* Programazio logikoko laborategia Madrileko Unibertsitate Politeknikoan.
* Prolog ikasteko doako tutoriala (oinarrizko maila, espainieraz)
* Prolog ikasteko doako tutoriala (maila ertaina, espainieraz)
* Learn Prolog Now! Prolog ikasteko doako tutoriala (maila ertaina, ingelesez)

## Erreferentziak
Pospolo

thumb|300px|**Pospolo** bat pizteko prozesua erakusten duen irudi-multzoa.

**Pospoloa** sua pizteko erabiltzen den ziri bat da, mutur batean substantzia sukoia duena. Mutur hori azalera latz baten aurka igurtzen denean, marruskaduraz sortutako beroak substantzia sukoia piztu eta sua sortzen da. Egun ezagutzen diren pospoloak XIX. mendean asmatu ziren eta hasiera batean fosforoz eginak zeuden. Aurrerago, ordea, fosforoaren toxikotasuna dela eta, mutur sukoian beste substantzia kimiko batzuk jarri ziren. Pospoloen erabilera arrunta izan da sukaldean eta erretzaileek maiz erabiltzen dituzte zigarroak pizteko; egun, ordea, sukalde gehienetan suaren ordez bero elektrikoa erabiltzen da eta sua piztu behar denean ohikoa da pospoloen ordez pizgailuak erabiltzea.

## Kanpo estekak
Uholde Handia

[thumb|[Gustave Doréren "Uholdea".]]
**Uholde Handia** jatorrian Sumerren jaiotako eta Bibliak zabaldutako mito bat da. Hasieraren arabera, K.a. 2370ean Jaungoikoak bidalitako zigorra izan zen eta Noe baino ez zen salbatu. Munduko beste mitologia batzuetan ere jasotzen den gertaera da. Batzuen arabera, mitoak munduan duen zabalkuntza ikusita, benetan gertatu zen kataklismo baten kondairazko kontakizuna da.

## Tradizio judu-kristaua 
Tradizio judu-kristauaren arabera, honela izan zen:

Onik atera ziren bakarrak Noe bere ontzian gordetako bere familia eta animalien bikoteak izan ziren.

Aditu askoren ustez, istorioa K.a. XIV. mendeko mesopotamiar literaturan oinarrituta zegoen, Gilgameshen epopeiaren Utnapishtimen mitoan, hain zuzen ere. Juduek sumeriarren eragina jaso zutenez, litekeena da horrela izatea.

## Uholdearen mitoa 
Beste kulturetan ere antzeko istorioak daude:
* Mesopotamiako Gilgameshen poeman, K.a. 2000. urtekoa, Ea jainkoak Utnapishtim gizonari esaten dio itsasontzi bat egin beahr duela, bizidun guztiak bertan sartzeko, lurra urpean utziko duen euritea buotako dutelako jainkoek.
* Indiako vedetan Svayambhuva Manu erregearen ontzia Vishnuren gizakunde Matsya arrain erraldoiak salbatu zuen.
* Greziar mitologian, Poseidonek Prometeoren sua onartzeagatik gizakiak hiltzea erabaki eta titanek Deukalion semeari eta emazte Pirrari ontzi bat egitea aholkatu zien.
* Maputxeen ustez, Treng-treng Vilu eta Cai-cai Vilu izeneko sugeak elkarrekin borrokatu ziren eta lehenak gizakiei mendi batera joatea aholkatu zien.
* Pazko uharteko Rapa Nuiek beren arbasoak *Hiva* izeneko uharte edo kontinente bateko uholdetik ihes egiten haraino iritsi zirela uste dute.
* Txadeko moussaye herriak antzina ama batek zerutik artatxikia kentzean ustekabean zerutik hautsi eta zazpi egunez euria egin zuela dio.
Maiek, aztekek, inkek, Titikakako uruek, Patagoniako kaweskarrek, tainoek eta guaraniek ere antzeko kontakizunak dituzte.

## Bibliako aldaera 
Bibliako lehen liburuko 6. 7. eta 8. ataletan kontatzen da Uholde handiaren narrazioa eta nola Jainkoak garbiketa bat egin zuen baina Noe eta bere familia salbatu zituen. Horra hemen *Elizen Arteko Biblia*tik bi pasarte:
[thumb|Pietro Liberi, *Il Diluvio Universale*, [1661. Santa Maria Maggiore Bergamo]]
[thumb|[Michelangelo, c. 1509]]

thumb|left|1600. urteko irudi bat.
thumb|left|Noeren arkan animalia asko gobernatu beharko ziren.

[thumb|Noe [uso bat esploratzera bidaltzen.]]

thumb|left|13 neure ostadarra ezartzen dut hodeien artean, eta nire eta munduaren arteko itunaren seinale izango da. (Hasiera 9:13)
[thumb|Noeren sakrifizioa. Ke beltza eta [Ostadar|ortzadarra.]]

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Noeren ontzia

## Kanpo estekak
Gilgamex

**Gilgamex** (, *Gilgameš*, hasiera batean, **Bilgamex** ) Urukeko errege bat zen, Mesopotamian, K.a. 2800 eta 2500 artean bizi izan zena. *Gilgamexen epopeia*ko pertsonaia nagusia da, literaturaren historiako lehen lan handitzat hartzen den poema.

Epopeian Gilgamex erdijainko bat edo super-gizon bat da indar nagusia duena Urukeko harresia eraikitzeko bere jendea babesteko eta Utnapishtim jakintsuarekin elkartzeko bidaia egin zuen. Sumerreko Erregeen Zerrendaren arabera Gilgamexek hirian agindu zuen 126 urtez. Tummal Inskripzioan Gilgamexek eta bere seme Ur-Nungalek Ninlilen santutegia berregin zuen Tummalen, Nippurreko hiriko auzo sakratuan.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Gilgamexen epopeia*

## Kanpo estekak 
* Joseba Aurkenerena: "Gilgamesh eta uholde handia". *Naiz.eus*. 2016/01/05
* Joseba Aurkenerena: "Gilgamex, gizateriaren lehen ametsak". *Zuzeu.eus*. 2025/03/23
Cañete (Txile)

**Cañete** Txileko erdialdeko komuna eta hiri bat da. Biobío eskualdeko Arauco probintzian dago. 2002ko erroldan, 31.270 biztanle zituen.

[thumb||200px|ezkerrera|**cañete** komuna [Biobío eskualdea|Biobío eskualdean.]]

## Kanpo estekak 
*  Cañeteko udalaren webgunea.
Pospolo saltzaile txikia

thumb|300px|**Pospolo saltzaile txikia** ipuinaren

**Pospolo saltzaile txikia** (jatorrian, danieraz, *Den Lille Pige med Svovlstikkerne*) Hans Christian Andersen idazleak 1845 urtean idatziriko ipuina da. Kalean negu gorrian pospoloak saltzen dituen neskato txiro baten istorioa kontatzen du, pospolorik saldu ez duenez etxera joatean aitak jipoitu egingo duen beldurrez dagoena; pospoloak pizten hasten da eta horien argitan eguberrietako zuhaitza, izar iheskorra eta bere amona maitea irudikatzen ditu; irudi horiek berreskuratzeko pospoloak behin eta berriz pizten ditu; azkenean, hotzak hilda, bere amonak haurraren arima zeruratz daraman. Biharamunean, herritarrek neskatoaren gorpua aurkitzen dute.

## Kanpo estekak
Yumbel

**Yumbel** Txileko erdialdeko komuna eta hiri bat da. Biobío eskualdeko izen bereko probintzian kokatuta dago. 2002ko erroldan, 20.498 biztanle zituen.

[thumb||200px|ezkerrera|**Yumbel** komuna [Biobío eskualdea|Biobío eskualdean.]]

## Toponimia 
Yumbel hitzak Mapudungunez *ostadar dirdaitsua* esan nahi du.

## Kanpo estekak 
*  Yumbeleko udalaren webgunea.
Kino (softwarea)

** Kino** programa aske bat da, bideo digitalaren edizio ez lineala duena, GTK+rekin lan egiten du. Haren ikustea da: "* DV fitxategien edizio fidagarri eta erraza Linux-en idazmahairako, proiektuak zenbait formatu baliagarritara esportatzea baimentzen duena.*" Programak, edizioaren oinarrizko zereginen gehiengoa eta bideoaren muntaia onartzen ditu .

Kinok AVI eta DV fitxategiak inportatu ditzake, baita kamera digitalen bideoak harrapatu ere, raw1394 eta dv1394 liburutegiak erabiltzen, eta bideoak kameretara esportatu ieee1394 bideo liburutegiak edo video1394 erabiliz.

Kinoren webaren arabera Firewirerekin erabil daiteke, aurretiko urratsen batzuk jarraituz.

Kino GNU/Linux banaketako zenbait pakete-repositoriotan sartuta dago, Debian eta Ubuntu barne.

## Ikus, gainera 
* Kdenlive

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Kino official website
* Import/export tutorial
* Kino - 2003 Tutorial on professional video editing, from Linux Magazine (PDF)
Zollverein ikatz-meategiaren industriagunea

**Zollverein ikatz-meategiaren industriagunea** (alemanez *Zeche Zollverein*) Alemaniako Essen hiriaren inguruan dagoen industriagune erraldoia da, 2001 urtean UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuena.

## Historia 
Duisburgeko Franz Haniel (1779–1868) industria gizonak ireki zuen Zollverein ikatz-meategia 1847an. Lehenengo ikatza ateratzen hasi zirenean 130 metrotako zuloa egin zuten. Gero eta putzu gehiago egin ahala ikatzaren ekoizpena zugarri igo zen. Lehenengo Mundu Gerraren garairako jadanik bi eta erdi milioi tona ateratzen zitzuten eta 1937an 6.900 langile izatera iritsi zen.

1986ko abenduan bukatu zen meagintza Essenen baina bere lehenaldi historikoa gogoratu nahian udaletxeak *Bauhütte Zollverein Schacht XII* fundazioa eratu zuen, izan ere eraikin guztiak behera botatzeko arriskua nabarmena baitzen. Azkenik UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen Zollverein eremua.

## Kanpo estekak
TUSEM Essen

**TUSEM Essen** (izen osoa *Turn- und Sportverein Essen-Margarethenhöhe e.V. 1926,*), Alemaniako eskubaloi talderik indartsuenetakoa izan zen 80. hamarkadan, Alemaniako Eskubaloi Liga 3 aldiz eta Kopa ere beste 3 aldiz irabazteaz gain Europako Errekopa ere irabazi baitzuen. Essen hiriko eskubaloi taldea da.

2005 urtean Europako bigarren titulu bat irabazi zuen, EHF Kopa baina diru arazoengatik hurrengo urtean lizentzia galdu eta hirugarren mailaraino jeitsiarazi zuten.

## Uniformea 
Kamiseta zuria eta praka gorriak.

## Palmaresa 
**Alemanian:**
* Bundesliga (3): 1986, 1987, 1989
* Alemaniako Kopa (3): 1989, 1994, 2005

**Nazioartean:**
* EHF Txapeldunen Liga (0): finalista 1988an.
* EHF Errekopa (1): 1989
* EHF Kopa (1): 2005
* EHF City Cup (1): 1994

## Kanpo estekak
Pontivyko gaztelua

**Pontivyko gaztelua** (bretainieraz *Kastell Pondi*, frantsesez *Château de Pontivy*) Bretainiako Morbihan departamenduan dagoen Pontivy udalerrian kokatutako gaztelu bat da.

## Historia 
Rohan familia indartsuaren gazteluetako bat izan zen. XV mendean eraiki zuen Joan II.a Rohangoak Bretainiako dukeari eta gobernadoreari aurre egiteko. 20 metrotako garaiera duten harresiez inguratu zuen.

Barneko jauregia XVIII mendekoa da eta lorategi ederrak ere baditu barnean.

1940an independentzia aldarrikapena bertan egin zuen Bretainiako Alderdi Nazionalak, helburua aurrera eramateko aukerarik izan ez bazuen ere. 1953an Rohan familiak Pontivy herriari alokatu zion franko bakarren prezio sinbolikoarengatik.

## Iruditegia 

Irudi:Pontivy (56) Château 04.JPG|Sarrera.
Irudi:Chateau de Pontivy.jpg|Dorre zirkularrak.
Irudi:Pontivy château.jpg|Harresiak.
Irudi:Rohan pontivy.jpg|Bretainiako bandera.
France Bretagne 56 Pontivy 02.jpg

## Kanpo estekak 
* Pontivyko gazteluari buruzko argibidea
Psycho Killer

***Psycho Killer*** Talking Heads estatubatuar new wave musika taldearen abesti bat da. 1977. urtean *Talking Heads: 77* diskoaren barnean kaleratu zuten.

## Kanpo estekak 
* *Psycho Killer* abestia zuzeneko telebistako emanaldi batean entzungai 
* *Psycho Killer* abestia entzungai
Ailt an Chorráin

**Ailt an Chorráin** (ingelesez *Burtonport*) Irlandako Donegalgo konderrian dagoen kostaldeko udalerri eta portu bat da. Gaeltacht eremuan dago, hots, irlandera hiztunen eremuan. Dungloe udalerritik 7 kilometro ipar-mendebaldera kokatua dago.

Bertan, Arranmore uharteko An Leadhb Gharbh udalerriko portura joateko ferriak atera ohi dira.

## Historia 
Udalerri honetan 1798ko Irlandako matxinadan aldameneko Inishmacadurn uhartean James Napper Tandy irlandar nazionalistaren gidaritzapean frantziar gudaroste baten lehorreratzea oroitarazten dun plaka bat dago.

## Iruditegia 

Irudi:Skipper's, Burtonport - geograph.org.uk - 501435.jpg|Taberna.
Irudi:Boats at Burtonport - geograph.org.uk - 1188904.jpg|Portua.
Irudi:Burtonport - Harbour and ferry ramp - geograph.org.uk - 1181340.jpg|Portua.
Irudi:St Mary's RC Church, Burtonport - geograph.org.uk - 501502.jpg|Santa Mariaren eliza.

## Kanpo estekak 
* Ailt an Chorráin udalerriari buruzko webgunea 
* Burtonporteko jaialdiaren webgunea
Pedro Kastrejana

**Pedro Kastrejana** (Loiu, ?-?) bizkaitar bertsolaria izan zen.

## Biografia 
Larrauri baserrian jaioa eta Kareane baserrira ezkondua (Mari Cruz Bolunburu Kareagarekin). Gerra aurreko bertsolaria zen, etorri handikoa, izan ere, bertsolari familia batekoa zen. Haren aita Erramon Kastrejana eta anaia Hipolito ere bertsolariak izan ziren.

## Bertsolaritza 
Balendin Enbeita “Urretxindorra” bertsolari handiaren garaikoa zen. Besteak beste, harekin kantatu zuen 1958ko Bizkaiko Bertsolari Txapelketako finalean eta, “Urretxindorrak” berak dionez, baita 1929 inguruan Mungiako txapelketa baten ere.

## Txapelketak 
* Bat-bateko sariketak: Mungiako saria 1930
* Bizkaiko Bertsolari Txapelketa 1958 : finala Bilboko Areatzan. (Orduko egunkarien arabera, 12-14 mila ikusleren aurrean abestu zuten)
* Bizkaiko Bertsolari Txapelketa 1962 : kanporaketa
* Bizkaiko Bertsolari Txapelketa 1964 : kanporaketa (Uztailaren 19an, Mungian)

## Erreferentziak
An Fál Carrach

**An Fál Carrach** (ingelesez *Falcarragh*) Irlandako Donegalgo konderriaren iparraldean dagoen udalerri bat da. Gaeltacht eremuan dago, hots, irlandera hiztunen eremuan, hain zuzen, gaur egun ere udalerri honetan irlanderra erruz mintzatzen da. Udalerri honi bertakoek batzutan **Na Crois Bhealaí** deitu ohi diote ("Bidegurutzea").
## Iruditegia 

Irudi:Mouth of the Ray River - geograph.org.uk - 1432241.jpg|Erraroey hondartza.
Irudi:Main Street, Falcarragh - geograph.org.uk - 899834.jpg|Kale nagusia.
Irudi:Falcarragh - Spar convenience store off N56 - geograph.org.uk - 1332762.jpg|Denda.
Irudi:Pass beneath Muckish - geograph.org.uk - 556309.jpg|Muckish mendia An Fál Carrach udalerriaren inguruan.

## Kanpo estekak 
* An Fál Carracheko udal webgunea
Annascaul

**Annascaul** edo **Anascaul** (irlanderaz *Abhainn an Scáil* edo *Abha na Scáil*) Irlandako hego-mendebaldeko Kerryko konderrian dagoen udalerri bat da, hain zuzen ere, Dingle penintsulan dago. 2006ko erroldaren arabera 271 biztanle zituen. Annascaul udalerria Dingle penintsulako mendebaldeko muturrean dagoen Gaeltacht eremuko ataria edo sarbidea da, jada errepidez hurrengo udalerria den Lios Póil irlandera hiztunen eremuan kokatua dagoelarik.

## Tom Cream 
Zalantzarik gabe nazioartean udalerri honetan jaiotako biztanle ezagunena Tom Crean itsasgizon eta esploratzaile polarra da, hau Ernest Shackleton eta Robert Falcon Scott esploratzaile sopetsuen espedizioetan parte hartu eta gizon zaildua zela maiz erakutsi zuen. Ondoren, erretiroa hartu eta bere jaioterrira itzuli ondoren, bertan South Polar Inn ostatua ireki zuen, lanbide horretan bere heriotza arte aritu zelarik.

## Iruditegia 

Irudi:Anascaul, South Pole Inn - geograph.org.uk - 256287.jpg|South Pole Inn ostatua.
Irudi:Crean statue.jpg|Tom Crean esploratzaileraren omenezko estatua.
Irudi:Bridge over the Owenascaul River in Anascaul - geograph.org.uk - 15753.jpg|Zubia Owenascaul ibaia zeharkatzen.
Irudi:Owenascaul River in Anascaul - geograph.org.uk - 256296.jpg|Owenascaul ibaia.

## Herritar ezagunak 
* Tom Crean, (1977-1938), itsasgizon eta esploratzaile polarra.

## Kanpo estekak 
* Annascaul udalerriari buruzko webgunea 
* Annascaul udalerria Dingle penintsularen webgunean
Dungloe

**Dungloe** (irlanderaz *An Clochán Liath*), Irlandako Donegalgo konderrian dagoen kostaldeko udalerri bat da. 2006ko erroldaren arabera 1.608 biztanle zituen. Dungloe badian dago eta The Rosses eskualdearen hiriburua da.

## Hizkuntza 
Gaur egun, Dungloe udalerria ere Gaeltacht eremuan dago, halere herriguneko eguneroko hizkuntza nagusia ingelesa da, nahiz eta ama hizkuntza gisa irlandera duten herritar gutxi batzuk ere egon. Aldiz, udalerri honen kanpoaldean irlandera nagusi den landa eremu eta baserri gune txiki batzuk badaude.

## Iruditegia 

Irudi:Anclochanliath.JPG|Kale nagusia.
Irudi:Dungloe RC Church - geograph.org.uk - 501526.jpg|Eliza.
Irudi:The R259 through Dunglow - geograph.org.uk - 1052746.jpg|Kalea.
Irudi:Dungloebay.JPG|Dungloe badia.

## Herritar ezagunak 
* Alexander Campbell, udalerri honetan jaiotako estatubatuar enpresaburua.
* Goats Don't Shave, irlandar folk musika taldea.
* Paddy "the Cope" Gallagher, enpresaburua.
* Pat the Cope Gallagher, politikaria.
* Peadar O'Donnell, errepublikar marxista.

## Kanpo estekak 
* Dungloe udalerriari buruzko webgunea 
* Dungloe parrokiako webgunea 
* Mary from Dungloe jaialdiaren webgunea
Gertakizunen Katearen Metodologia

**Gertakizunen Katearen Metodologia** proiektuen kudeaketarako eta arriskuen kudeaketarako metodologia bat da. Bide Kritikoaren Metodoaren eta Kate Kritikoaren Metodoaren osagarria da. Proiektuaren ziurgabetasun eredua arakatzen du. Teknika honen ardatz nagusia proiektuaren plangintzan eragina izan luketeen gertakizunen katea identifikatzean eta kudeatzean datza. Gertakizun katearen metodologiak honako printzipioak jarraitzen ditu:

* Gertakizun kateak
* Proiektuaren jarraipena gertaerekin
* Arrisku une probabilistikoak
* Monte Carloko simulazioa
* Gertakizunen katea bistaratu

## Kanpo estekak
Quilaco

**Quilaco** Txileko erdialdeko komuna eta hiri bat da. Biobío eskualdeko izen bereko probintzian kokatuta dago. 2002ko erroldan, 3.867 biztanle zituen.

[thumb||200px|ezkerrera|**Quilaco** komuna [Biobío eskualdea|Biobío eskualdean.]]

## Toponimia 
Quilaco hitzak Mapudungunez *kila uretan* edo *hiru ur* esan nahi du.

## Kanpo estekak 
*  Quilacoko udalaren webgunea.
Brazomar

**Brazomar** hondartza Castro Urdiales udalerrian dago, Kantabrian. Hondartza hau herriko hondartza tradizionala da, bera baino handiagoa den Ostende hondartza artifiziala delako.

## Kanpo estekak
An Post

**An Post** (euskaraz, *Posta*) 1984tik aurrera Irlandako Errepublikako posta-hornitzailea da. Enpresa Posta Batasun Unibertsala erakundearen partaidea denez, herrialde horretako azken txokoraino iristen den posta-zerbitzu unibertsala eskaintzen du. Haren zerbitzuen artean, hauek daude: gutunen eta paketeen bidalketa, gordailu-kontuak, *Swiftpost*a (zerbitzuen aurkezpen ondorengo *Irlanda Osorako* zerbitzua) eta EMS (nazioarteko presako posta).

## Historia 
Enpresa 1984an sortu zen. Aurretik, 1983an *Posta eta Telekomunikazio Zerbitzuen Legea* edota *Posta eta Telegrafo* (P & T) saileko posta zerbitzu izenpean zegoen erakundea bi erakunde berritan banatu zen: bata *An Post*, eta bestea *Telecom Éireann* (gaur egun, Eircom). Egun, eta nahiz eta salneurrien jarraiko beherakada bat egon, An Post erakundearen bezero nagusiak Irlandako Errepublikan daude; hortaz herrialde horretako administrazio publikoaren sektoreko enpresarik handiena da.

## Kanpo estekak 
* An Post enpresaren webgunea
Carrick-on-Shannon

**Carrick-on-Shannon** (irlanderaz *Cora Droma Rúisc*), Irlandako Leitrim konderriko hiriburua da. Bere izenak dioen bezala, udalerri hau Shannon ibaiak zeharkatzen du. 2006ko erroldaren arabera 3.163 biztanle zituen.

## Etimologia 
Ingelesezko *Carrick-on-Shannon* izenak "Shannon ibaiko haitza" esan nahi du, irlanderazko *Cora Droma Rúisc* izenak aldiz "paduradun mendikateko presa".

## Historia 
Shannon ibaia gurutzatzeko toki hegokia denez Ulster mendebalderako atea izan da mendeetan zehar.

Burdin Arotik populatua izan da ingurunea. Erdi Aroan O'Rourke eta O'Raghnaill familien menpe egon zen 1607an hiri eskubideak lortu zituen arte. 1840an Jamestown ubidea ireki zenean Carrick arte nabigatu ahal izateak garapen handia ekarri zion herriari. 1846an harrizko zubia eraiki zen egurrezkoa ordezkatzeko.

1960 urtean Grand Canal konpainia itxi zenean Carrickeko portua kirol portu bihurtu zen.

## Ondasun nabarmenak 
* Carrick gazteluaren aztarnak
* Andre Mariaren eliza
* Costello kapera, munduko txikienetakoa, 1877an eraikia.

## Jaialdiak 
2005 urtetik aurrera *Water Music Festival* jaialdia ospatzen da, 2008tik aurrera astebeteko jaialdia izaten da gainera.

## Hiri senidetuak 
* 

## Iruditegia 

Irudi:St Mary's Church Carrick-on-Shannon.jpg|Santa Mariaren eliza.
Irudi:The Dock, Carrick-on-Shannon - geograph.org.uk - 209499.jpg|Arte Zentrua, antzinako epaitegia.
Irudi:Costello Memorial Chapel, Carrick-on-Shannon - geograph.org.uk - 210173.jpg|Costello kapera.
Irudi:The Bridge, Carrick-on-Shannon - geograph.org.uk - 210813.jpg|Zubia.
Irudi:Le pont Carraick-on-Shannon.jpg|Shannon ibaia eta zubia.
Irudi:Le port Carraick-on-Shannon.jpg|Kirol portua.

## Kanpo estekak 
* Carrick-on-Shannongo merkataritza ganberaren webgunea 
* Carrick-on-Shannongo alde zaharraren inguruko ibilbidea eta argibideak
Futbol Club Barcelona (eskubaloia)

** Bartzelona Futbol Klubaren eskubaloi atala** 1942ko azaroaren 29an sortu zen eta gaur egun ** FC Barcelona Intersporten** izenarekin lehiatzen da, babesaren kariaz. Munduan, Espainiar estatuan eta Europan lortutakoei esker, titulu gehien irabazi dituen taldea da gaur egun.

## Historia 
Eskubaloiaren atala ofizialki 1942ko azaroaren 29an sortu zen.

Jatorriz, kirol hau futbol-zelaietan eta 11 jokalarirekin jokatzen zen, eta orain ezagutzen dugun moduan ez zen hasi praktikatzen 50 hamarkadaraino,hau da, zazpi jokalari taldeekin eta estalitako pistetan.

## Palmaresa 
### Estatuan: 103 
* ASOBAL Liga (32): 1969, 1973, 1980, 1982, 1986, 1988, 1989, 1990, 1991, 1992, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2003, 2006, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023, 2024, 2025.
* ASOBAL Kopa (18): 1995, 1996, 2000, 2001, 2002, 2010, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023.
* Errege Kopa (29): 1969, 1972, 1973, 1983, 1984, 1985, 1988, 1990, 1993, 1994, 1997, 1998, 2000, 2004, 2007, 2009, 2010, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023, 2024, 2025.
* Espainiako Superkopa (24): 1986-87, 1988-89, 1989-90, 1990-91, 1991-92, 1993-94, 1996-97, 1997-98, 1999-2000, 2000-01, 2003-04, 2006-07, 2008-09, 2009-10, 2012-13, 2013-14, 2014-15, 2015-16, 2016-17, 2017-18, 2018-2019, 2019-20, 2020-21, 2021-22.

### Nazioartean: 30 
* Eskubaloi Kluben Munduko Txapelketa (5): 2013-14, 2014-15, 2017-18, 2018-19, 2019-20.
* EHF Txapeldunen Liga (12): 1990-91, 1995-96, 1996-97, 1997-98, 1998-99, 1999-2000, 2004-05, 2010-11, 2014-15, 2020-21, 2021-22, 2023-24.
* EHF Kopa (1): 2003.
* EHF Errekopa (5): 1984, 1985, 1986, 1994, 1995.
* Europako Superkopa (5): 1997, 1998, 1999, 2000, 2004.
* Iberiar Superkopa (4): 2022, 2023, 2024, 2025.

## Kanpo estekak
Condamine

**Condamine** izan daiteke:

## Toponimoak 
* Condamine, Frantziako udalerria
* Condamine, Frantziako udalerria
* La Condamine-Châtelard, Frantziako udalerria
* La Condamine, Monakoko auzoa
* Condamine ibaia, Australiako ibaia
* Condamine (Queensland), Australiako herria

## Biografiak 
* Charles Marie de La Condamine (1701-1774), frantziar esploratzaile eta matematikaria.
* Robert "Robin" de la Condamine (1877-1966), britainiar aktorea, Robert Farquharson izen artistiko zuena.
Heraclio Alfaro

thumb|*Pitcairn PCA-2* autogiroa.

**Heraclio Alfaro Fournier** (Gasteiz, 1893ko irailaren 20a - *ib.*, 1962ko abuztuaren 10a) arabar ingeniari eta hegazkinlaria izan zen.

## Biografia 
Aita Juan Bautista Alfaro eta aitona Heraclio Fournier izan zituen. Félix bere anaia familiaren negozioa jarraitu zuen eta politikaria izan zen.

Gasteizko marianisten ikastetxean ikasi eta Luis Heintz bere irakasleak bultzatuta aeronautikari ekin zion. Frantzian eta Liejan ikasi eta, jadanik 1910ean *ACA* eta *Antoinette* hegazkinetan aritu zen Mourmelon-le-Granden. Hurrengo urtean pilotu bilakatu eta 1913an Lakuako Hegazkinlaritza Eskolako irakasle bilakatu zen.

1914ko ekainaren 22an jaioterrian eta 25.000 lagunen aurrean, Espainian inboiz eraikitako lehendabiziko hegazkina, *Alfaro I* gidatu zuen. Zerbitzu militarrak Espainiako Aire Armadan egin eta 1917 eta 1920 artean Armadarako lau hegazkin diseinatu zituen. *Pescara* izeneko helikopteroan ere lan egin zuen.

1920 eta 1922 artean eta 1924 eta 1945 artean, Estatu Batuetan bizi zen. Massachusetts Institute of Technologyn ingeniaritza titulua lortu ondoren, National Airwaysrako *City of Peoria* hegazkina egin zuen. 1928an Juan de la Ciervaren autogiro sartu zuen, Harold Pitcairnekin batera. MITen irakasle, guztira 21 patente Estatu Batuetan eta 6 Kanadan garatu zituen.

Etxera itzuli zen parkinsonen gaixotasunak jota

## Erreferentziak
Jeronimo Aiantz

**Jeronimo Aiantz Beaumont** (Gendulain, Nafarroa Garaia 1553 - Madril, Espainia 1613ko martxoaren 23a) nafar militarra izan zen. Lagun polifazetikoa, matematikari, margolari, kosmografo, musikari eta, batez ere, asmatzailea izan zen. Lurrun-makinaren erabileraren aitzindaria, instrumentu zientifikoak hobetu eta haize-errotak sortu zituen. Urpekaritza egiteko kanpaia asmatzeaz gain, 1606an lurrun-makinaren lehendabiziko patente erregistratu zuen.

Amaren partez, Leringo kondearen familiakoa izan zen eta haurtzaroa jaioterrian eman ostean 1567an Madrilera joan zen Filipe II.a Espainiakoaren paje izateko. Italiako gerretan aritu zen, soldadu moduan nabarmendu. Lope de Vegak bere balentriak *Lo que pasa en una tarde* izeneko komedian azaldu zituen. 1587an Meategien Administratzaile Nagusi bilakatu eta asmakizunak egin zituen ekoizpena hobetzeko.

Bere ekarpen matematikoak bere instrumentazio-diseinuetan, errotarako kalkuluetan eta fisika aplikatuaren ulermen sakonean ikusten dira, meatzaritzaren eta nabigazioaren eraginkortasuna hobetzea bilatuz, hori guztia mekanika matematikaren adartzat hartzen zen testuinguru batean.

## Bibliografia 
* García Tapia, Nicolás: Un inventor navarro: Jerónimo de Ayanz y Beaumont (1553-1613). Nafarroako Gobernua, Iruñea, 2001.
Enniscorthy

**Enniscorthy** (irlanderaz *Inis Córthaidh*), Irlandako Wexfordeko konderrian dagoen udalerri bat da. 2006ko erroldaren arabera 9.538 biztanle zituen. Konderriko hiriburua den Wexford udalerritik 24 kilometro ipar-mendebaldera dago. Slaney ibaiak zeharkatzen du herria.

## Etimologia 
Irlanderazko *Inis Córthaidh* izenak "Corthaidhen uhartea" edo "haitzen uhartea" esanahiak izan ditzake.

## Historia 
465ean populatua zegoenez, Irlandan jarraian luzaroen populaturik egon den herrietako bat da. 1205ean anglo-normandiarrek Enniscorthy gaztelua eraiki zuten. Cronwellen gerratan eta 1798ko matxinadan borroka latzak izan ziren gaztelua eskuratu nahian.

## Ondasun nabarmenak 
* Enniscorthy gaztelua
* St. Aidan's katedrala
* Vinegar Hill muinoa, irlanderaz *Cnoc Fhiodh na gCaor*
* Ferns: 16 kilometrotara dagoen herrixka historikoa.

## Hiri senidetuak 
* * 

## Iruditegia 

Irudi:EnniscorthyCastle.jpg|Enniscorthy gaztelua.
Irudi:Enniscorthy St. Aidan's Cathedral SE 2009 09 28.jpg|San Aidan katedrala.
Irudi:Slaney bridges at Enniscorthy - geograph.org.uk - 703954.jpg|Erdigunea.
Irudi:Enniscorthy town centre - geograph.org.uk - 442901.jpg|Erdigunea.

## Kanpo estekak 
* Enniscorthyko udal webgunea 
* Enniscorthyko gazteluaren webgunea
José María Mathé

**José María Mathé Aragua** (Donostia, 1800eko irailaren 26a - *ibidem*, 1875eko urtarrilaren 28a) gipuzkoar militarra izan zen.

Gaztetan Espainiako Lehor Armadaren Ingenieri Taldean sartu zen. 1845ean Estatu Nagusiko kidea zela, Espainiako Mapa Orokorra egiteko agindua izan zuen, berak hobetutako telegrafo optikoa erabiliz.

Proiektua ez zuten bete, hala ere, lerro hauek eraiki zituzten:
* Madril-Valentzia-Bartzelona-La Jonquera,
* Madril-Toledo-Ciudad Real-Kordoba-Sevilla-Cádiz,
* Madril-Valladolid-Burgos-Gasteiz-Donostia-Irun.

## Bibliografia
Antroposofia

**Antroposofia** XX mendearen hasieran Rudolf Steiner pedagogoak sortu zuen pentsamendu eta espiritualtasun korronte bat da. Korronte honen helburua espirituaren fenomenoak zehaztasun guztiekin aztertzeko zientzia bat sortzea da; zientzia hori mundu fisikoa aztertzen duen zientziaren parekoa izango litzateke. Dena dela zientzia terminoa antroposofiari aplikatuta nahiko eztabaidatua izan da eta sektore tradizionalek ez dute inolaz ere onartzen. Orokorrean, bestetik, hitz horrekin Steinerrek utzitako obra guztia izendatu egiten du.

Antroposofiaren oinarriak diziplina eta zientzia desberdinetan aplikatu egin dira, esaterako, pedagogian (Waldorf hezkuntza), nekazaritzan (nekazaritza biodinamikoa) eta medikuntza antroposofikoan.
thumb|250px| 1920an Steinerrek diseinatutako lehendabiziko Goetheanum, Dornachen (Suitzan).
 
## Hitzaren jatorria 
Antroposofia literalki gizakiaren jakinduria esan nahi du. Hitz hau ez da Steinerrek asmatutako neologismoa, tradizioa duen hitza baizik. Aurkitu ditugun lehenengo aztarnak XVI. mendeko egile anonimo baten liburuan topatu ditugu. 1650an Thomas Vaughan izeneko idazleak *Antroposophia Magica* liburua sortu zuen. Ondoren, beste idazle eta pentsalariek erabili izan dute: Troxlerrek (1780-1866) 1806an, Immanuel Hermann von Fichtek 1856an, Gideon Spickerrek (1872-1920) 1872an, Robert Zimmermannek (1824-1898) Vienako filosofoa 1882an.

## Ondarea 
* Ondare intelektuala
Bereziki elementu hauek osatzen dute: saio filosofikoak, saio espiritualak eta itzaldien bildumak. Intelektuala ondarearen bolumen nagusia da hau, 300 liburuko baino gehiago baitira.

* Ondare artistikoa
Literaturaren ikuspuntutik Steinerrek poesía eta antzerkia landu zituen, bata zein bestea eduki espiritualak zabaltzeko asmoarekin.

* Ondare diziplinarra
Antroposofiaren ondorioz sortutako diziplina guztietako lanak biltzen du atal honek.

## Goetheanuma 
Izen horrekin Dornach herrian, Basilea inguruan, eraikitako eraikuntza ezagutzen da. Bertan Rudolf Steinerrek sortutako Antroposofia Unibertsalaren Elkartea dago. Eraikuntzaren izena Johann Wolfgang von Goethe idazlearen omenaldia da. Gotheanum horretan Faustoren antzezpenak eskaintzen dira eta baita ere kontzertuak eta euritmiaren espektakuluak. Helburu horrekin eraikinaren barruan antzoki handi bat dago. Leku berean urtero elkartearen mundu batzarrak egiten dira. Goetheanum barruan ere liburutegi handi bat eta biltzeko gela desberdinak daude.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Goetheanumen web ofiziala.
*  Goetheanum espainieraz.]
Oder Behereko Parke Nazionala

**Oder Behereko Parke Nazionala** (), Alemaniako Brandenburgo estatuko parke nazionala da.

## Geografia 
Oder ibaiaren behe arroko mendebaldeko ertza hartzen du, izan ere ekialdeko ertza Poloniari baitagokio. Parkeak guztira 165 m²-ko azalera badu ere, Alemaniako zatiari 105 m² dagozkio eta 1997 urtean eratu zen. Eremu laua izanik neguan urak estaltzen ditu eta uholdeak ekiditeko hainbat dike eraiki dira.

## Fauna 
Hainbat hegazti bereziren bizilekua da, aipagarriak dira zikoina beltza, ur benarriza eta giloia.

Ugaztunen artean igaraba arrunta eta kastore europarra daude.

## Kanpo estekak 
*  Parke Naturaleko webgunea
Félix Alfaro

**Félix Alfaro Fournier** (Gasteiz, 1895eko otsailaren 2a - *ibidem*, 1989ko urtarrilaren 23a) arabar enpresaburu eta politikaria izan zen.

## Biografia 
Aita Juan Bautista Alfaro eta aitona Heraclio Fournier izan zituen. Heraclio Alfaro bere anaia hegazkinlari eta asmatzailea izan zen eta Tomás margolari, historialari eta Gasteizko alkatea.

Aitona ordezkatu zuen familiako enpresan, Naipes Heraclio Fournierren hain zuzen ere. Espainiako Gerra Zibila hastean, matxinoen alde egin eta Francoren propaganda bultzatu zuen. 1942an Gorteetako prokuradore hautatu zuten Arte Grafikoetako sindikatua ordezkatuz.

thumb|400px|erdian

Jaioterrian museoak bultzatu zituen: Arabako Fournier Karta Museoa sortzeaz gain, Arabako Arma museoa ere zuzendu zuen. Deportivo Alavés sortzaileetako bat ere izan zen, egun kale bat du jaioterrian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Arabako Fournier Karta Museoa
* Arabako Arma Museoa
* Arabako Arte Ederren Museoa
* Naipes Heraclio Fournier S.A
Bizkar-zorro

**Bizkar-zorroa**, halaber **motxila** (Heg.), bizkarrean eramaten den zakua da, eusteko sorbalden inguruan kokatzen diren bi uhal dituena. Uhal bakarreko bizkar-zorro arinak ere badaude. Zorro arrunten ordez erabiltzen dira, zama astunak, tresnak eta objektu handiagoak garraiatzeko, edukiera handiagoa baitute eta pisu astunak eta handiak denbora luzeagoz eraman baitaitezke.

Hamar kilotik gorako zamak eramateko erabiltzen diren bizkar-zorro handienek gerrikoa izaten dute, pisuaren zati bat (batzuetan % 90era irits daiteke) gerrian eta aldaketan zamatzeko eta sorbaldetako uhalak gehienbat zama orekatzeko utzirik.

## Historia
[thumb|240px|left|[Lehen Mundu Gerrako frantses soldadua, bizkar-zorroa duela (1914ko abenduan).]]
Betidanik, gizakiak historiarretik garraiatu behar izan ditu ura edo elikagaiak, edo Antzinatekik tresnak eta armak. Hainbat prozesu garatu dira, buztinezko ontziak eta zahagiak esaterako. Animaliak etxekotu ondoren, elikagaien garraioak garrantzia galdu zuen. XI. mende inguruan zumezko bizkar-saskia agertu zen. XVII. mendean zurezko egiturekin zurruntzen hasi ziren, larruzko uhalekin sorbaldei lotuta.

Europan, mendeetan zehar, motxila batez ere helburu militarretarako erabili zen. XX. mendearen bigarren erdian erabilera hedatu zen, estilo alpinoaren garaipenarekin.

Bizkar-zorroak eguneroko bizitzara hedatu ziren XX. mendearen hasieran, aire zabaleko kirol batzuen gorakadarekin, horien artean mendizaletasuna eta eskautismoa nabarmentzen direlarik.

## Ezaugarriak
### Egitura
Batez ere olanaz egina, gehienetan nylonezkoa edo antzeko materialekoa, metalezko hagatxoekin indartu daiteke, askotan aluminiozkoak direnak. Motxilek uhal doigarriak eta betegarri bigunezkoak dituzte, zama sorbaldan ezartzeko. Mendiko motxilek sabelpeko uhal bat ere izaten dute, motxila kulunka ez dadin. Oro har, begizta bat jartzen da goiko aldean bi uhalen artean, kako batean zintzilikatu ahal izateko. Poltsiko, luzapen eta irekidura ugari izaten dira motxilaren alboetan, atzean edo azpian, baita konpartimentu ugari ere, modularitatea hobetzeko.

### Edukiera eta tamaina
Modeloak edukieragatik bereizten dira, litrotan adierazten baitira. Bolumen nagusia nabarmen aldatzen da, litro gutxi batzuk eta ehun litro baino gehiagokoen artean. Azken hauek, armada batzuetan erabiliak, 30 kilotik gorako zama erabilgarria ahalbidetzen dute.

### Osagarriak
Helburuaren arabera, bizkar-zorroak kanpoko uhalez hornitua egon daiteke, hainbat gauza garraiatu hala izateko: piolet bat edo bi, eskalada kasko bat, eski pare bat, kranpoi pare bat, kanpadenda bat, etab.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Bizkar

**Bizkarra** gorputzaren atzealdeko gune zabala da, ipurmasailetatik gora lepo eta sorbaldetaraino doana. Bularraren beste aldean dagoen azalera da. Bizkarrezurrak definitzen du bere luzera, eta zabalera bular-kaxaren eta sorbalden tamainaren araberakoa da.

## Kanpo estekak
Poltsa

:*Agian, akzioak, tituluak eta lehengaiak saldu eta erosi diren Burtsa artikulua bilatzen ari zinen.*

**Poltsa** edo **zorroa** irekigune bat duen objektua da, gauzak gordetzeko erabiltzen dena. Erabilera zenbait ditu:

* zorroa, jantzi-osagarria;
* plastikozko poltsa,
* paperezko poltsa,
* zorabio-poltsa,
* anatomian, zaku itxurako zenbait egiturari ematen zaion izena,
** Fabriciusen poltsa.
* poltsa militarra

## Kanpo estekak
Dominika Etxart

**Dominika Etxart** (Altzürükü, Zuberoa, 1933 &ndash; Oloroe, 2012ko martxoaren 16a) euskal herri-kantaria izan zen. Bere bizitza osoan Zuberoa jaioterria eta zubererari sekulako atxikimendua izan zien; gainera, Zuberoako herri kantu erdi galduak berreskuratzen lan aparta egin zuen.

## Biografia 
Hiru seme-alaba izan zituen, Madalene Jarragoienekin batera: Niko Etxart kantaria eta musikaria zaharrena; Jean, hura ere kantaria eta *Altzürükütarrak* taldeko partaidea; eta Katti gazteena, dantzaria. Hiru seme-alabetan Niko izan zen Altzürükün jaiotako bakarra, Dominikak 21 urterekin Pariserako bidea hartu baitzuen. Han 37 urte eman zituen lanean, 1955etik 1992ra, eliza handi bateko sakristau modura.

Niko Etxart semearekin ere kantari ibili zen, Parisen bizi izan bazen ere. Hiriburuko Euskal Etxean herri kantak eta berak sortutakoak ere ematen zituen, musika tresnarik gabe, halere. Erretiratu eta Zuberoara itzuli zelarik, herriz herri kantaldiak egin zituen seme Nikorekin eta suhi Robert Larrandabururekin batean. 2004 urtean era herrikoiaz moldaturiko kantez osatu zuten *Eperra* diskoa.

## Ikus gainera 
* *Eperra*.
* Niko Etxart.
* Robert Larrandaburu.

## Kanpo loturak 
* Kantua doluz. 2011ko martxoaren 17a. Berria.info
Gladwyn Jebb

**Hubert Miles Gladwyn Jebb**, 1. Gladwyngo baroia, (1900eko apirilaren 25a – 1996ko urriaren 24a), britainiar diplomatiko eta politikaria izan zen, Nazio Batuen Erakundeko idazkari nagusi bitartekari moduan aritu zena.

## Biografia 
Etonen eta Oxforden ikasi ondoren, 1929an Cynthia Noble ezkondu zuen. Hiru seme-alaba izan zituzten: Miles, Vanessa (Hugh Thomas hispanistaren emaztea) eta Stella.

1924an Zerbitzu Diplomatikoan sartu eta Teheranen eta Erroman lan egin zuen. 1940ko abuztuan, Gerra-Ekonomiako Ministro izendatu zuten eta 1943an *Foreign Office*n sartu zen. Bertan zegoela, Teheran, Jalta eta Potsdamgo Batzarretan parte hartu zuen.

Bigarren Mundu Gerraren ondoren, Nazio Batuak sortzeko Biltzarrean parte hartu zuen, 1946an Trygve Lie idazkari nagusi izendatua izan zen arte bitartekari moduan arituz.

Londresera itzuli eta Nazio Batuetan eta Parisen aritu zen enbaxadore. 1960an Gladwyngo baroi izendatua, Alderdi Liberalean sartu zen.

## Lanak 
* *Is Tension Necessary?*, 1959
* *Peaceful Co-existence*, 1962
* *The European Idea*, 1966
* *Half-way to 1984*, 1967
* ''De Gaulle's Europe, or, Why the General says No*, 1969
* *Europe after de Gaulle*, 1970
* *The Memoirs of Lord Gladwyn'', 1972
Trygve Lie

**Trygve Halvdan Lie** (Oslo, 1896ko uztailaren 16a - Geilo, 1968ko abenduaren 30a) norvegiar politikaria izan zen.

Sindikalismo sozialistaren jarraitzailea, 1939an Merkataritza Ministroa zen naziek Norvegia okupatu zutenean. Nygaardsvolden gobernuan parte hartu zuen Londresko erbestaldian.

San Franciscoko 1946ko Biltzarrean, Nazio Batuak sortu zuena, erakunde berriaren lehendabiziko Idazkari Nagusi izendatu zuten. Kargua utzi ondoren, berriro jaioterriko politikan murgildu zen.

## Lan hautatuak 
* *Den nye arbeidstvistlov*, 1933
* *De forente nasjoner*, 1949
* *Syv år for freden*, 1954
* *Internasjonal politikk*, 1955
* *Leve eller dø. Norge i krig*, 1955
* *Med England i ildlinjen 1940–42*, 1956
* *Hjemover*, 1958
* *Oslo–Moskva–London*, 1968