Marrazo balea

**Marrazo balea** (*Rhincodon typus*) *Rhincodontidae* familiako espezie bakarra da, *Rhincodon* generokoa. Munduko arrainik handiena da, gutxi gorabehera 12 metro luze baita. Ur epel tropikal eta subtropikaletan bizi da. Adituen ustez, espeziea duela zazpi milioi urte sortu zen.
      
## Izena 
Aurkitu zen lehena 4,6 metrokoa zen: 1828an Hegoafrikako Table Bayko kostaldean harrapatu eta arpoitu zuten eta 6 libra esterlinan erosi; egun, Parisko Historia museoan dago. Lehen deskribapen zientifikoa handik urtebetera egin zuen Andrew Smith zientzialariak: britaniar armadarako lan egiten zuen mediku militarra zen, egun haietan Lurmutur Hirian zebilena. *Marrazo* *balea* izendatu zen, arrain fisiologia zela eta: marrazoa izan arren, balearen neurriak ditu.

## Bizilekua 
Itsaso eta ozeano beroetan bizi da, tropikoaren alboan. Arrain pelagikoak direla uste da, baina urte batzuetan, kostaldera emigratzen dute, Australiako Ningaloo Reffera edo Hondurasko Utilara, adibidez. Nahiz eta ur handietan bizi, kostaldean ere aurki daiteke. ±30°-ko latitudean egoten da eta 700 metroko sakoneran. Bakarti jokatzen du; hala ere, batzuetan taldeak osatzen dituzte, elikagai bila joateko, janari-kontzentrazio handiak dauzkaten zonaldeetan.

Arrak harat-honat ibiltzen dira. ibilbide zehatzik gabe; emeek, berriz, leku jakinetan egon nahiago izaten dute.

## Anatomia 
Sabela guztiz zuria dute; bizkarraldea, aldiz, grisa, beste motetako marrazoak baino ilunagoa. Orbanak eta marra zuri-hori bertikalak eta zeharkakoak ditu, xake-taula baten itxurakoak: espezimen bakoitzarentzako patroi bakarra irudikatzen dutenez, horrek biologoei aleak identifikatzeko eta biztanleria zenbatzeko laguntzen die.

Batzuek hamar zentimetroko lodierako azala dute. Gorputz hidrodinamikoa du, zabala eta sendoa, eta buruan eta bizkarraldean hainbat marra longitudinal erakusten ditu. Burua nahiko zabala du; alboetan bi begi txiki ditu, eta haien atzean, arnas-zulotxoak. Haietatik ura sartzen da arnasketa egin ahal izateko zakatzetan. Ahoa inoiz 1,5 metro zabal da eta barrualdean, hotz txiki eta zorrotzak dauzka, ilaretan. Bost zakatz pare ditu, printzadura erraldoiekin. Bi hegats pare ditu: horietako bi, bizkarraldean eta beste biak —oso indartsuak dira—, bularraldean. 

Buztana inoiz 2.5 metro luze da. Gazteen gainaldeko hegatsa barrualdekoa baino handiagoa da; helduena, berriz, ilargi-erdiaren modukoa da eta propultsioa ematen die. Hala ere, ez da igerilari eraginkorra, igeri egitean gorputz osoa baitarabil, eta hori ez da arrainen artean oso ohikoa. Horren ondorioz, 5 km/h -ko abiaduraz mugitzen da: nahiko motel, hain neurri handiko arraina izanik.

Inoiz ikusi den marrazo balearik handiena 1947ko azaroaren 11n izan zen, Baba irlaren alboan, Karachitik (Pakistan) hurbil: 2,5 metro zabal zen eta 21,5 tonako pisukoa. Zenbaitek diote 18 metro edota gehiagoko luzerako marrazoak badirela. 1868an, Edward Perceval Wright irlandar botanikoak, Seychelles uharteetan zela, marrazo balea espezimenak behatu eta 15 - 21 metroko luzerakoak ikusi zituela baieztatu zuen.

## Elikadura 
Ura iragaziz elikatzen diren hiru marrazo espezieetako bat da, marrazo erraldoi (*Cetorhinus maximus)* eta marrazo aho-zabal (*Megachasma pelagios)* marrazoekin batera. Nagusiki, fitoplanktonez, nektonez, makro algaz eta krillez elikatzen da, baina baita karramarroen larbaz, txibiaz, arrain txikiz (sardinak, atunak eta horrelakoak) eta abarrez ere, ahotik ura xurgatu eta zakatzetatik kanporatzean, ura iragazi eta elikagaiak atxikiz. Hortzak dituen arren, ez dute elikaduran funtzio handirik.

Elikagaia usaimenaren bidez antzematen du.

## Gizakiekiko harremanak 
Marrazorik handiena izan arren, ez da gizakientzako arriskutsua. Izatez, nahiko amultsuak eta jolastiak dira urpekariekin. Gainera, bada esaten dutenik gainazalera ateratzen direla, urpekariek sabelean hazka egin diezaieten.

## Erreferentziak