Normandiarren Siziliako Inbasioa

**Normandiarren Siziliako inbasioa** 1061 urtean hasi eta 1091an amaitu zen prozesu militarra izan zen. Hamarkada batzuk lehenago normandiarrak mertzenario gisa hasi ziren lanean Italia Hegoaldeko eliteen zerbitzura, baina haien indar militarrari esker laster haien anbizio propioei ekin zieten, penintsularen muturrean botere berriak sortuz. 

Siziliari dagokionez, jada hainbat hamarkada pasa ziren musulmanek bizantziarrak kanporatu eta haien indarra ezarri zutenetik bertan. Alabaina, uharteko autoritateek tentsio ugariri aurre egin behar izan zieten, eta bertan ezarritako emirerria kolapsatu egin zen. Honek ateak ireki zizkien indar kristauei, eta normandiarrek, Hauteville-ko leinuak zuzenduta, uhartearen konkistara jo zuten. Musulmanen barne borrokez baliatu ziren, alde batekin edo bestearekin batuz beharren arabera, eta aldi berean uharteko biztanleria kristau ortodoxoaren aurrean euren burua askatzaile gisa aurkeztuz. Normandiarren buruzagi nagusiak Robert Guiscard boteretsua eta haren anaia Roger Bosso izan ziren. Penintsulako lurretan ez bezala, hemen normandiarrek azkar kontrol bateratu bat ezartzea lortu zuten, behin Sizilia hartuta Guiscardek Roger bere menpeko konde izendatu baitzuen. Honen seme Roger II.ak Siziliako konderria erresuma bilakatu zuen, koroa lortuz Aita Santuaren onespenarekin. 

Estatu berria laster eskualde-potentzia bilakatu zen, lurralde islamiarren aurka erasoak bideratuz. Gainera, sistema politiko eta kultura oso bereziak garatu ziren uhartean greziar, latindar eta islamiar gizarteen elkarbizitzaren ondorioz, Erdi Aroko estatu kristau berezienetarikoa sortuz. Siziliaren galera erabakigarria ez izan arren, Mediterraneoko indarren dinamika aldaeraren seinale dugu, islamiar munduak jada ezin zuelako mantendu hamarkada batzuk lehenago zuen jarrera erasokor eta espantsionista. Aitzitik, orain kristauak ziren ofentsibara pasa zirenak, honen gailurra gurutzadak izanik.

## Sizilia Musulmana 
thumb|Italiako egoera normandiarren konkista baino lehen.
*Restauratio Imperii* bizantziarraren ondorioz Siziliatik ostrogodoak kanporatu eta gero Ekialdeko Erromatar Inperiora integratu zen uhartea, Siziliako Thema bilakatuz. Bizantziarrek Sizilian boterea atxiki zuten 902. urtera arte, musulmanak iritsi zirenean.

Denborarekin, musulmanek Afrika iparraldeko lurraldeak konkistatu zituzten, bizantziarrei kenduz. Eskualde hauek garrantzia handia zuten Inperioarentzat elikagaien ekoizpena eta merkataritza zela eta, eta haiek galtzeak inperioa jasaten ari zen gainbehera areagotu zuen. Musulmanek haien ohiturak eta erlijioa sustatu zituzten hiri berriak sortuz eta Mediterraneoko merkataritza sustatuz. 750. urtean Abbas-tarrek Omeiatar Kalifa-herria amaitu ostean emirerri berri asko agertu ziren *Ifriqiya*-n, gaur egungo Tunisia inguruan. Hauetako batzuek ez zituzten kalifa berriak onartuko, eta beraien kalifa-herri propioak aldarrikatu zituzten.

Siziliara musulmanak iritsi zirenean IX. mendean, biztanleria greziarra zen: kristau ortodoxoak ziren, eta grezieraz hitz egiten zuten. Agintari berriekin, ordea, islamizazio prozesu bat hasi zen, eta erlijiora bihurtzeaz gain, biztanleriaren zati bat arabizatu egin zen, arabiar ohiturak eta hizkuntza barneratuz. Horrela, bertako elite arabizatuak agertu ziren, eta irlako egoera sozio-politikoa guztiz aldatu zen.

### Aglabtarrak 
Aipatu ditugun emirerri berri hauen artean aglabtar leinua dugu, *Ifriqiya*n hegemonia lortu zuena. Aglabtarrek hainbat pirateria kanpaina egin zituzten Mediterraneo Mendebaldean eta Italia hegoaldean, eta espedizio militar hauen ostean Siziliaren konkistara jo zuten, zeina 827. urtean hasi eta 902.era arte luzatu zen. Alabaina, 909. urtean Egiptoko Fatimatar kalifa-herriak emirerri hau suntsitu zuen..

Normandiar asko pixkanaka bertako eliteen artean ezartzen hasi ziren, haien boteregune propioak sortuz, batez ere XI. mendeko hogeita hamar edo berrogeigarren hamarkadetan, hauen artean Hautevilleko dinastiako kideak. XI. mendeko bigarren erdialderako normandiarrak guztiz finkatuak zeuden Mezzogiorno eremuan. 

1053an, Gilenen anaia bat, Roberto Hauteville-koa edo Roberto Guiscard, Apuliako buruzagi izendatu zuten. 1059an Guiscardek Calabria, Apulia eta Siziliako duke tituluak jaso zituen Nikolas II. Aita Santuaren eskutik, izan ere, honek bere laguntza behar zuen Benedicto X. antipaparen aurka jotzeko. Nikolas II.aren babesarekin, gainontzeko hegoaldeko lurraldeak konkistatzera abiatu zen, Apuliako eta Calabriako dukerriak (bizantziarren esku zeudenak) hartuz. Guiscarden konkisten ostean ikusi dezakegu Mezzogiorno-aren ia hego-mendebalde guztia kontrolatzen zutela normandiarrek, Salerno, Apulia, Calabria eta Capuako Printzerriak menpean baitzituzten, ia guztiak Hautevilleko leinuaren kideen buruzagitzapean (Capua zen salbuespena). Geroago, 1061an, Roberto Guiscardek eta Rogerrek Siziliaren konkistari ekin zioten, eta Siziliako Konderria sortu zuten 1072an .

1061ean bizantziarrak garaitu ondoren eta itsas armada bat batu ostean, 150 gizon eta 450 laguntzailez osaturiko armada bat joan zen Siziliara, Messinara zehazki. Bertan landa arpilatu zuten eta Messinako gobernaria hil ostean, goarnizioaren zati bat garaitu zuten hiritik kanpoko bataila batean, baina ezin izan zuten hiria hartu eta zailtasun askoren ostean haien itsasontzietan ihes egin zuten, baina ia hildakorik izan gabe. Bigarren inbasio saiakeran 2000 gerlari eta 450 zaldun eraman zituzten. Horretaz gain, aurreko ihesaldian armada musulmana haien atzetik ibili zenez, gerraontziak eraman zituzten. Inbasio armada bitan zatitu zen: alde batetik Roger, 500 gizonekin Messiarantz hegoaldetik joan zena, eta bestetik Roberto, hau berriz iparraldetik. Hiriko goarnizioak iparralderantz jo zuen, Robertoren tropen aurka egiteko, eta hiria hutsik utzi zuen. Hiriaren hegoaldea defentsarik gabe zegoela ikustean, Rogerren gudarosteak aurrera egin eta hirira sartu zen. Hiriko harresietan normandiarren estandarteak ikustean, tropa musulmanek ihes egin zuten, eta Ibn Hawwas-en armadarengana zuzendu ziren, honi batzeko .

## Normandiar Sizilia 
### Siziliako Konderria 
thumb|Italiako egoera 1084rako, Robertoren kanpainen ostean.
1072rako Roberto Guiscardek eta bere anaia Roger Bossok Siziliako Palermo hiria konkistatu zuten eta Rogerrek, bere anaiaren eskutik, Siziliako Konde Handiaren titulua jaso zuen . Irlaren burujabe bilakaturik eta bere anaia nagusia basailu bihurtuz, Siziliako kanpainarekin bukatu zuen 1088rako. Roger I.aren heriotzarekin 1101ean bere seme nagusia zen Simon Siziliakoak jasoko zuen oinordetzan titulua . Hala ere, honen agintaldiak ez zuen askorik iraun eta 1105erako bere anaia zen Roger II.a boterearen ondorengo izendatu zuten.

Bere agintaldian normandiar eskuetan zeuden lurralde guztiak bateratu zituen. Normandiar lurraldea bitan banaturik zegoen Siziliako konderria eta Apulia eta Calabriako dukerria ezberdinduz, baina azken honen buru zen Gilen II. Apuliakoren heriotzarekin, Roger II.ak lurraldearen jabetza erreklamatu eta lortu zuen . Behin lurraldea guztiz baturik, bere erresuma propioa sortzera abiatu zen Aita Santutzaren inbestiduraren bitartez. Errege titulua 1130 urtean lortu zuen Anakleto II. antipaparen eskutik, izan ere, Roger I.arekin gertatu zen antzera, babesa behar zuen Aita Santuaren kargua ere erreklamatzen zuen Inozentzio II.aren aurka jotzeko . Beraz, momentu hartan Siziliako Erresuma jaio zen normandiarren agintepean.

### Siziliako Erreinua 
Siziliako Erresumak ordura arteko beste erreinuetatik desberdintzen zuen ezaugarri bat zuen: lurraldearen kultura-aniztasuna. Normandiarrak Siziliara heldu zirenerako, latindarrekin batera biztanleriaren gutxiengo bat osatzen zuten musulman eta grekoekin alderatuz gero. Hainbeste komunitateren bizikidetzak problema handia suposatu zezakeen subiranoarentzat. Hori dela eta, normandiarrek hauen ordura arteko karguak eta ohiturak errespetatu eta mantendu zituzten hein handi batean, horretarako feudo eta basailutza harreman berriak sortuz lekuko agintariekin. Ordura arte, hainbat emirrek gobernatzen zuten lurralde hura eta normandiarrek hauekin akordio pertsonalak burutu zituzten boterea lortu ahal izateko.

Administrazioa errazteko eta gobernuan laguntzeko, erregeak kargu berriak sortu zituen. Ministeritza bat sortu zuen eta, aldi berean, *ammiratus ammiratorum* (*emirren emir*) edo *diwan* bezalako kargu politikoak agertu ziren . Horrekin ere aurreko arabiar gobernuarekin zuten nolabaiteko jarraipena erakusten zuten. Gainera, hauen armadaren zati handi batek ere musulmanez osatua egoten jarraitu zuen . Erregea ere, patroi gisa, arabiar arte eta kulturaren zale sutsua izan zen eta hainbat artista finantzatu zituen siziliar-normandiar artea garatuz, bistako arabiar kutsua zuena .
ezkerrera|thumb|Siziliako Erresuma 1154. urtean.
Komunitateen arteko liskarrak ekiditeko beste zenbait neurri hartu zituen. Esate baterako, nahiz eta gurtzarako zenbait egitura kristau eraiki zituen, misiolari taldeei Sizilian predikatzea debekatu zitzaien. Bestalde, ediktuak eta bestelako agiri ofizialak idazterako orduan erabilitako hizkuntza ez zen frantziar-normandoa ezta latina izan. Grekera izango zen monarkia honen hizkuntza nagusia . Normandiar gorteak Bizantziar Inperiokoaren antza zuen oinarrian, baina administrazio ereduak emirerri musulmanen antz handiagoa zuen. Azken finean, azken hauek ziren garai hartako lurralde aberatsenak. Maila lokaleko gobernuetan, ordea, arabiera edota latina erabiltzen ziren, bertako baroien edo biztanleriaren arabera. 

Siziliako normandiarrek merkataritza alorrean zuten botereak kultur-aniztasun hori garatzen eta sendotzen lagundu zuen. Mediterranear itsasoa Erdi Aroko nazioarteko merkataritzaren gune garrantzitsuenetariko bat bilakatu zen eta normandiarrak berauen posizioaz eta itsas-baliabideetaz baliatu ziren alor honetatik etekin handiak lortzeko eta erlazioak sendotzeko. Erlazioen sendotze horrek Ekialde Hurbileko gurutzadetan parte hartzera eramango zituen normandiarrak .

## Erreferentziak