Genevieve Estelle Jones

**Genevieve Estelle Jones** (Circleville, 1847-Circleville, 1879), ***Gennie*** izenez ezaguna, estatubatuar naturalista eta artista ilustratzaile autodidakta  izan zen. ***Beste Audubon*** bezala ezaguna, lan bakar baten egilea izan zen, "*Illustrations of the nests and eggs of birds of Ohio"*, litografia zainduen bidez Ohion habia egiten zuten ehun eta hogeita hamar hegazti espezieen habiak eta arrautzak testuekin identifikatzen zituen argitalpena.

## Bizitza 
1847ko maiatzaren 13an jaio zen, Nelson Edward Jonesen (1821-1901) eta Virginia Smithen (1826-1906) alaba. Howard izeneko neba bat zuen, sei urte gazteagoa. Bere aita Nelson, lanbidez landa-medikua zena, historia naturalaren eta ornitologiaren zale amorratua zen eta Gennie eta Howardi bere pasioa irakatsi zien. Familia Ohio eta Erie kanalaren ondoan bizi zen, Circleville Erie lakuarekin eta hegoaldean Ohio ibaiarekin lotzen zuen ubidearen ondoan,  hegaztiak behatzeko hezegune ugari zituen eremuan. 

Sei urterekin aitari laguntzen hasi zen, bisita medikoak egiten ari zenean. Bidean, berak ornitologiaren hastapenak erakusten zizkion eta habiak eta hegaztien arrautzak biltzen zituzten bere bildumarako (garai hartan oso ohikoa zena). Ibilbide horietako batean, identifikatu ezin izan zuten habia bat aurkitu zuten (gero jakin zuten Baltimoreko Oropéndola bat zela), eta horrek Estatu Batuetako habiei eta hegaztien arrautzei buruzko lan zientifikorik ez zegoela konturatu ziren. Txoriak ere erreskatatzen eta hazten zituzten, eta abioitegi bat zuten, etxe atzeko aletegian espezie desberdinekin. 

thumb|Ohio eta Erie kanala

### Prestakuntza 
Bere amak Gennie eta bere neba Howard etxean hezi zituen Bigarren Hezkuntza hasi zuten arte. Ikasketetan, matematikan, natur zientzietan, hizkuntzetan (frantsesa, grekoa eta alemana), musikan (pianoa eta flauta), joskintzan eta dantzan nabarmendu zen. 1865ean, Bigarren Hezkuntzan graduatu zen eta hizkuntza, musika, kimika, aljebra eta kalkulu ikasketak jarraitu zituen berriro ere etxean. Garai hartako tutore batek *sekula erakutsi zuen ikaslerik trebeena zela* esan zuen.  Bikaina bazen ere, gurasoek ez zioten unibertsitatera joateko aukerarik eman Howard anaiak bezala. Hala ere, bere testuliburuen kopiak erosi zituen Gennierentzat eta berak bere kabuz ikasten jarraitu zuen.  Ornitologiari eta ilustrazioari dagokionez, autodidakta izan zen.  

### Bizitza pertsonala 
Oso argia eta distiratsua izan arren, Gennie lotsatia zen eta nerabezaroan AEBetako Gerra Zibilean bizi ondoren sortutako antsietate iraunkorra pairatzen zuen. Gerra garaian bere aita mediku zirujau gisa aritu zen Batasuneko Armadan, eta horrek familia etengabeko kezka eta tentsioan mantendu zuen. Genniek maiz izaten zituen migrainak. Gainera, bere altuera handiak (1,78 m) eta larruazaleko gaitza, une oro gorrituta zegoela ematen zuena, ez zioten harreman sozialetarako aukerarik ematen eta laster bere adiskideengandik isolatuta sentitu zen.

Hogeita hamar urterekin oraindik ezkongabe egoteak kezkatzen zituen bera eta bere gurasoak. Baina, ustekabean, bera baino hamar urte zaharragoa zen musikari eta literatur kritikari talentudun batez maitemindu zen. Senargaia familiak ondo ikusten bazuen ere, bazuen gurasoentzat akats larri bat: alkohola edaten zuen. Nelson alkoholaren kontra zegoen, botika bezala izan ezik, eta ama Neurritasunaren Aldeko Mugimendukoa zen. Ondorioz, Gennieri ezkontzea debekatu zioten, eta Gennie depresioak jota geratu zen.

thumb|Filadelfiako Erakusketa Unibertsala iragartzeko txartela (1876)
Bere maitasun-haustura behartuaren ondoren, Filadelfiara joan zen, Eliza Jane Shulze txikitako lagunarekin denboraldi bat bizitzera. 

Gurasoen etxera itzultzean, alaba depresioan are gehiago sar ez zedin eta bere arreta bere amodiozko bizitza hutsaletik urrun bideratu ez zezan, aitak neska gaztea animatu zuen haurtzaroko amets bat egia bihur zezan: habiei eta txorien arrautzei buruzko ilustrazio-liburu bat sortzea. Baina, hogeita hamabi urterekin eta laminen zati bat bakarrik eginda zeramanean, Genniek sukar tifoideoa hartu zuen eta egun batzuk geroago hil zen, 1879ko abuztuaren 17an. Dolu asteen ondoren, bere familiak erabaki zuen zorigaiztoko gazteari egindako omenaldi gisa hartuko zutela liburua osatzeko ardura.

## Ohioko hegaztien habien eta arrautzen irudiak 
thumb|Audubon Amerikako hegaztiak liburua, 1926
1876an, Filadelfiara joan zenean, maiatzetik azarora egiten zen Erakusketa Unibertsala bisitatu zuen. Hura zen Estatu Batuetan Mundu Azoka bat egiten zen lehen aldia. Han, John James Audubonen "*Amerikako hegaztiak"* liburuko ilustrazioen erakusketa bat ikusi ahal izan zuen. Erakusketara egindako bisitak Amerikako hegaztien habiak eta arrautzak ilustratzeko ideiari heldu zion berriro. Circlevillera itzultzean, gurasoek proiektua hastera animatu zuten.

Eliza Schulze lagunarekin batera, biak artista afizionatuak eta prestakuntza akademikorik gabekoak, abenturari ekin zion. Hasiera batean Estatu Batuetan ugaltzen ziren hirurehundik gora espezieak ilustratu eta inprimatu nahi bazituzten ere, bere aitak konbentzitu zituen Ohiokoetara bakarrik mugatu zitezen, 130 hegazti inguru. Nelsonek proiektua finantzatuko zuen eta bere neba Howardek habiak bildu eta laminekin batera joan behar zuen testua idatziko zuen. Elizak habiak neurtzen eta marrazten lagunduko zion. Gainera, gero nebaren aitaginarreba izango zenak, McMullin apaizak, bere burua eskaini zuen hegaztien izen zientifikoak latinez gainbegiratzeko. 

Irudiek prestakuntza neketsua eskatzen zuten argitaratu aurretik, baina familian inork ez zekien ezer litografiaz. Horregatik, ilustrazioak inprimatzeko eskatu zioten enpresa, *The Krebs Lithographing Company*, Gennie eta Elizari posta bidez irakasteko prest agertu zen. Lan egiten zuten estudio txikia hainbeste bete zen erremintekin, pinturekin, grabatuekin eta harrizko xafla litografikoekin, non familiak beste bi gela gehitu behar izan zizkion etxeari.  Genevievek eta Elizak ilustrazio bana marrazten zuten hogeita hamar kiloko harri litografikoen alde banatan. Gero, harriak kontu handiz kaxatan biltzen ziren babesteko, eta handik laurogei kilometrora bidaltzen ziren, Cincinnati-ko *Krebs Lithographing Company-r*a, inprimatzeko. Liburua merkaturatzeko planak garai hartan argitaratu ziren formatu handiko beste liburu klasiko batzuen ildoari jarraitu zion: ilustrazioak aldiro-aldiro eta harpidetza bidez plazaratzea erabaki zen. Hiru xaflako joko bakoitzak 5.99 dolar balioko luke eskuz koloreztatutako bertsioaren kasuan, eta 2 dolar kolorerik gabeko bertsioarentzat.

thumb|Cyanopica cyanusen habia. Azulejo indigo
1878an lehen hiru litografiak osatu ziren, eta hainbat erakunde zientifiko eta adituei laginak bidali zitzaizkien, balora zitzaten. Inprimatutako frogek eta testuarekin batera zetorrenak oso aldeko aipamenak jaso zituzten, Elliott Coues eta William Brewsterrenak barne. Laster hogei bat harpidetza ziurtatu ziren eta lehen orri sorta 1879ko uztailean bidali zen. Hala ere, bigarren inpresio-jokoa bidaltzeko prest zegoenean, Gennie gaixotu egin zen eta hiru aste zituela hil zen. Osatu ahal izan zituen bost ilustrazio bakarrak hegazti hauen habiei zegozkienak izan ziren: basoko birigarroa, azulejo indigo, sabanako tiranoa, ekialdeko febea eta reinita horia.

thumb|Turdus mustelinus edo Hylocichla mustelinaren habia. Basoko birigarroa.
Hala ere, familiak obra osatzea erabaki zuen. Bere lagun Elizak tituluari buruzko eskubide guztiak eman zizkion Jones familiari, eta honek, aurrera egitea erabakita, ilustrazio guztien ardura bere gain hartu eta beste hiru artista kontratatu zituen: Nellie D. Jacob, Josephine Klippart eta Kate Gephart. Gennieren amak, Virginiak, marrazten ikasi zuen eta, alabaren estiloa kopiatuz, oso antzeko kalitateko irudiak egin zituen. Azkenean, eta kostuak igo arren, harpidetza programa mantendu zen eta laurogeita hamar orri bete ziren, horietatik berrogeita hamahiru eskuz koloreztatuak. Ondoren, ilustrazio guztien ehun ale argitaratu ziren, bi liburukitan koadernatuta, eta gaur egun oso ale gutxi gordetzen dira. Nelson 1901ean hil eta Virginia 1906an, bere seme Howardek estudioko ateak behin betiko itxi zituen.

Liburua Historia Naturaleko ilustrazio zientifikoan lan aitzindaria izan zen eta Estatu Batuetako Ornitologia Elkarteak hegaztiak aztertzeko funtsezko erreferentzia gisa aitortu zuen. Lana teknika digitalekin argitaratu da berriz ere, kostua merkatzeko eta eskuragarriago egiteko.

## Ikus, gainera 
* The Birds of America ("*Estatu Batuetako hegaztiak") "Las aves de Estados Unidos"* gaztelaniaz) John James Audubon.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak