open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gureak ez diren kale ixileen bi milagarren samiña

**Gureak ez diren kale ixileen bi milagarren samiña** 1977an Iñaki Eizmendik grabatutako estudioko lehenengo diskoa. Oso ezaguna egin zen bai abeslariaren ahots pertsonalagatik baita abestien lirikotasunagatik ere. Lan honetan kantariaren abesti ezagunenak aurki daitezke.

## Kantuen zerrenda 
### A aldea 
# 01 - "Gure jakintsuak", I. Eizmendi
# 02 - "Odol zaharrak", I. Eizmendi
# 03 - "Larra erdian", I. Eizmendi
# 04 - "Gernikari", I. Eizmendi

### B aldea 
# 01 - "Ene maitea nauzu", I. Eizmendi
# 02 - "Gure herria", I. Eizmendi eta Bernardo Atxaga
# 03 - "Zintzilik dauden eskuen baladak", I. Eizmendi
# 04 - "Euskalherria neska balitz", I. Eizmendi
# 05 - "Kanta zaharra", Zuberoako herri kanta

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* "Ene maitea nauzu" kanta Youtuben.
Bihozkadak

**Bihozkadak** 1979an Koska taldeak grabatutako bigarren estudioko diskoa. Errobi taldearekin batera Koska rock musika euskaratzeko lan handia egin zuen. Haien testuetan konpromezua nabaria da. Diskoa hau Progressive rock ildoan kokatu daiteke.

## Kantuen zerrenda 
Kanta guztien letren egilea Alfonso Guillo izan zen. Musika, Guillorena eta Gabi Agirregomezkortarena zen.

### A aldea 
# 01 - "Ehun urte"
# 02 - "Esnaera"

### B aldea 
# 01 - "Gurea"
# 02 - "Xurgatu egin zituzten"
# 03 - "Zaramagako boza"
# 04 - "Ama esnez"

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* "Esnaera" kanta Youtuben.
Lau haizetara (diskoa)

***Lau haizetara*** albuma Imanol Larzabalek *Gwendal* taldearen laguntzaz 1977an grabatu zuen. Erbestetik itzulita, horixe izan zen legalitatean egin zuen lehenengo diskoa. Kanta guztiek konpromiso politiko handia erakusten zuten. Diskoan hamar kanta grabatu zituen, horietatik bi ("Caminito de Erandio" eta "Martillo pilón") gaztelaniaz.
[thumb|[Imanol Larzabal, doinuaren egile eta abeslaria]]

## Kantuen zerrenda 
### A aldea 
# 01 - "Lau haizetara", Mikel Arregi eta Imanol
# 02 - "Berrizko zortzikoa", Herrikoia
# 03 - "Irakaslerik onena: bizitza", Mikel Azurmendi eta Imanol
# 04 - "Caminito de Erandio", Somorrostro eta Imanol
# 05 - "Euskadin, Castillan bezala", Mikel Azurmendi eta Imanol

### B aldea 
# 01 - "Vietnam 1970", "Txato" Agirre eta Imanol
# 02 - "Martillo pilón", Somorrostro eta Imanol
# 03 - "Gabriel Aresti", Lantzaile eta Imanol
# 04 - "Arin-arin herrikoia", Herrikoia
# 05 - "Maitasunaren sutegia", Mikel Arregi eta Imanol

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* "Lau haizetara" kanta Youtuben.
Appenzell (barrutia)

**Appenzell barrutia** Appenzell Innerrhoden kantonamenduan dagoen Suitzako barrutia da. Bere hiriburua Appenzell da. 16,9 kilometro koadroko azalera du eta 5750 biztanle.

## Mugakideak 
## Kanpo estekak
Rugby Pro D2

**Rugby Pro D2** Frantziako errugbi txapelketaren bigarren maila da, Top 14 Ligaren azpian dagoena. 2000 urtean abiatu zen.

## Egitura 
Frantziako 16 taldek hartzen dute parte txapelketa honetan eta 30 partida jokatzen dituzte elkarren artean. Pro D2 ligako txapeldunak zuzenean lortzen du igoera eta 2 eta 5. postuen artean daudenek igotzeko bigarren postu baten bila play-offak jokatzen dituzte. Azken bi taldeak maila galdu eta Nationalera (3. maila profesionalera) jaisten dira.

2017-18 denboraldian aldaketa izan zen. Ordutik aurrera lehenengo sei sailkatuek garaipenerako play-offak jokatzen dituzte. Irabazleak Top 14-rako igoera lortzen du eta finalistak play-offa jokatzen du Top-14ko azken aurrekoarekin.

## Palmaresa 
* ¹ COVID-19 pandemiaren eraginez txapelketa bertan behera gelditu zen. Ez zen txapeldunik izendatu eta ez zen jeitsiera eta igoerarik izan.

## Euskal taldeak 2025-26 denboraldian 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Elisa Serna

**Elisa Serna** (Madril, 1943ko martxoaren 7a – Collado Villalba, 2018ko irailaren 4a) espainiar kantautorea izan zen, protesta abestiak egiten zituena.

## Bizitza 
Jaioterrian hasi zen, besteak beste Hilario Camacho kantautorekin batera. 1970ean Tábano antzerki taldean izan zen. Urte hartan Parisa joan zen. *Quejío* bere lehen LPa 1972an atera zuen, Paco Ibáñez ekoizlea izanik.

1973an Espainiara itzuli zenean, atxilotu eta presondegitik irtetean abestea debekatu zioten. Lluís Llach edo José Antonio Labordetarekin lan egin du.

## Diskografia 
* *Cuatro poemas de Miguel Hernández, Antonio Machado, Jesús L. Pacheco según Elisa Serna* (1969). Ep
* *La luciérnaga* (1969). Ep
* *No quiso ser* (1970). Single.
* *Quejío* (1972).
* *Este tiempo ha de acabar* (1974).
* *Brasa viva* (1975).
* *¡Choca la mano!* (1977).
* *Regreso a la semilla* (1978).
* *Alkimia* (1992).

## Erreferentziak
Kimiorganotrofo

**Kimiorganotrofoak** energia lortzeko materia organikoa oxidatzen duten bizidunak dira. Landare guztiak eta bakterio gutxi batzuk izan ezik, gainontzeko bizidunak kimiorganotrofoak dira (bakterio gehienak eta onddo eta animalia guztiak, alegia).

Kimiorganotrofo denak heterotrofoak dira, hots, materia organikoa ere erabiltzen dute karbono iturri gisa.

Horretaz gain, organismo kimiorganotrofoak aerobioak edo anaerobioak izan daitezke. Lehenengoetan materia organikoaren oxidazioaren azken elektroien hartzailea oxigenoa da.

## Ikus, gainera 
* Bizidunen oinarrizko sailkapen nutrizionala

## Kanpo estekak
Juliette Gréco

**Marie-Juliette Gréco** (Montpellier,  - Ramatuelle, 2020ko irailaren 23a) frantziar kantautore eta aktorea izan zen, protesta abestiak egiten zituena.

1949tik aurrera kantua hobetsi zuen, Jean-Paul Sartrek eta Raymond Queneauk bultzaturik, baina antzertia eta zinema utzi gabe (*Élena et les hommes*, J. Renoir, 1956). Haren errepertorioa mingotsa da eta teknika bera erabiltzen du beti bere pertsonaiak jokatzerakoan: soineko beltza, gorputza geldi, eskuen jokoa.

## Diskografia 
## Erreferentziak
Fédérale 1

**Fédérale 1** Frantziako errugbi txapelketaren bosgarren maila da, 2022ko birrantolaketaren ondoren, amateurren arteko maila gorena. Bertan nagusitzen diren bi taldeek Nationale 2 (4. maila) liga profesionalera igotzeko play-offak jokatzen dituzte. 2000 urtean abiatu zen txapelketa.

## Egitura 
### 2000-tik 
Zortzi taldetako sei multzo eratzen dira eta lehenengo fasean talde bakoitzak 14 partida jokatzen ditu. Multzo bakoitzeko lau talde onenek igoera play-offak jokatzen dituzte (*Trophée Jean-Prat*) eta lau talde txarrenek Fédérale 2 mailarako jeitsiera plau-offak.

Igoera play-offetarako 24 talde sailkatzen dira beraz eta lau taldetako sei multzo berri eratzen dira. Lehen faseko puntuek ez dute baliorik izaten. Ligaren bukaeran beraz bi taldeko Rugby Pro D2 mailara igotzea lortzen dute eta 12 talde jeitsi egiten dira.

### 2016-2018 
11 taldetako multzo bat eta 10 taldetako beste hiru osatzen dira. 11 talde dituen multzoan dauden taldeek Rugby Pro D2-ra igotzea dute helburu dute eta ligako txapelduna zuzenean igotzen da. 2, 3, 4 eta 5. postuetan gelditu direnek igoera play-offak jokatzen dituzte.

Gainerako hiru multzotako taldeek uko egiten diote igoerari baina multzo bakoitzeko onenek *Jean-Prat Garaikurra* jokatzen dute.

### 2020-tik aurrera 
2020an Nationale maila ezarri zen Rugby Pro D2 eta Fédérale artean eta beraz laugarren maila izatera pasa zen, 2022an ordea Nationale 2 abiatu zen eta Frantziako errugbiaren bosgarren maila bihurtu zen.

## Palmaresa 
* ¹ COVID-19 pandemiaren eraginez txapelketa bertan behera gelditu zen. Ez zen txapeldunik izendatu eta ez zen jeitsiera eta igoerarik izan. Hurreng denboraldian ere gauza bera gertatu zen.

## Jean-Prat Garaikurra 
## 2025-26 denboraldiko euskal taldeak 
* 4. multzoan:
**  US Nafarroa (Garazi eta Baigorri)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pollaiolo

**Pollaiolo** Pizkundeko hiru artisten ezizena da:
* Antonio del Pollaiolo (1432 edo 1433 – 1498) margolari, eskultore eta urregilea.
* Piero Pollaiolo (1441 – 1496), margolaria, Antonioren anaia.
* Simone Pollaiolo (1457 - 1508), eskultore eta arkitektoa. Ez zen Antonio eta Pieroren ahaidea.
Anglet Olympique Rugby Club

[270px|eskuinera|thumb|Angelu eta [Ordizia Rugby Elkartea|Ordiziaren arteko partida Euskal Errugbi Ligan.]]
**Anglet Olympique Rugby Club** edo **AORC** Angeluko errugbi kluba da, gaur egun Fédérale 1 maila amateurrean ari dena.
 
## Historia 
Taldea 1946a sortu zen *Union sportive blancpignonnaise* izenarekin baina 1954an *Anglet Olympique* izena hartu zuen. 1995 urtean errugbi saila banatu egin zen. 2015ean *Fédérale 1* mailara igotzea lortu zuen Stade Hendayais (Hendaia) garaituz. 2016an 9. postuan amaitu du eta jeitsiera play-offa jokatu du baina mantentzea lortu du.

## Azken urteak 
* COVID-19 pandemiaren eraginez 2019-20 eta 2020-21 denboraldiak bertan behera gelditu ziren.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Alexandro Haleskoa

**Alexandro Haleskoa** (Hales, Shropshire, -Paris, ) pentsalari eskolastiko nabarmena izan zen, eta eskola frantziskotarraren sortzailetzat hartzen da. Aristotelesen lanak aztertu zituen lehenengo eskolastikoetakoa izan zen, bereziki haren *Metafisika*. Hausnarketa teologikorako Petrus Lombardusen *Sententziak* lana oinarritzat hartu zuen eskolastizismoaren baitan.

## Erreferentziak
Equus conversidens

**Equus converdidens**, edo **Mexikoko zaldia**, egun desagertutako zaldi espezie bat izan zen. Pleistozenoan Ipar Ameriketan zein Erdialdeko Amerikan larretzen zen.

Mexikon, Kanadan, Ameriketako Estatu Batuetan (Texas, Arizona, Mexiko Berrian, Oklahoma, Kansas, Wyoming eta Florida estatuetan) Equus conversidens bezala sailkatuak izan diren fosilak topatu dituzte.

## Ezaugarriak 
## Kanpoko louturak 
thumb|350 px|Equus conversidensen hezurdura

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Euskal dantza doiñuak

**Euska Dantzak doiñuak** 1975ean Argia Dantza Taldeak plazaratutako estudioko grabazioa da. Lan honetan taldearen ikerketan bildutako dantza tradizional batzuk.

## Musiken zerrenda 
Doinu guztiak herrikoiak dira.

### A aldea 
# 01 - "Baztan"
# 02 - "Iribesko ingurutxoa"
# 03 - "Txakolin"
# 04 - "Punta motz"
# 05 - "Zortzinango"
# 06 - "Aitormena"
# 07 - "Ezpata joko nagusia"
# 08 - "Usurbilgo doiñuak"

## B aldea 
# 01 - "Arantzako mutil dantza"
# 02 - "Dantza luze"
# 03 - "Muxikoak"
# 04 - "Makilari dantza"
# 05 - "Karrika dantza"
# 06 - "Hegi"
# 07 - "Katalina"
# 08 - "Ostalerrak"

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Azalpenak eta doinuak.
Sentimentuen hauspoz

***Sentimentuen hauspoaz*** albuma Imanol Larzabalek Klabelin Komik taldearen laguntzaz 1979an grabatu zuen. Erbestetik itzulita hauxe izan zen legalitatean egin zuen bigarren diskoa. Diskoan zazpi kanta grabatu zituen, horietatik bi ("La parábola" eta "Mayo") gaztelaniaz.

## Musikariak 
Klabelin Komik:
* Karlos Giménez
* Santi Giménez, kontabaxua
* Michel Longaron, bateria
* Pedro San Martin, gitarra
* Iñaki Uria (musikaria), baxua

Kanta batean:
* Luis Pastor, ahotsa

## Kantuen zerrenda 
### A aldea 
# 01 - "Poeta Kaxkarra", Mikel Arregi eta Imanol
# 02 - "Amayur gaztelu baltza", Lauaxeta, Xeberri eta Imanol
# 03 - "La parábola", León Felipe eta Paco Ibáñez

### B aldea 
# 01 - "Mayo", Somorrostro eta Imanol
# 02 - "Zure askatasunagatik", Mikel Arregi eta Imanol
# 03 - "Maitiak galde egin zautan", Herrikoia
# 04 - "Picasso-ren Gernika", Joxe Iriarte eta Pedro San Martin

## Ikus gainera 
* Euskadin, Castillan bezala
* Lau haizetara
* Maitia, nun zira
* Mendian gora haritza
* Oroitzen
* Lau haizetara
* Orain borrokarenean
* Baionatik Bilbora
* Haur kanta II-III

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Karlos Arcoren komentarioa *Anaitasuna* aldizkarian.
Lau haizetara (argipena)

**Lau haizetara** hurrengoa izan daiteke:
* Lau Haizetara Euskaldunon Elkartea, Errenteria-Oreretan euskararen normalizazioaren alde eta bertako hizkuntz komunitatearen trinkotzearen alde lan egiten duen euskara elkartea;
* Lau haizetara, Imanol Larzabal abeslariaren abestia;
* Lau haizetara, Imanol Larzabalek Gwendal taldearen laguntzaz 1977an grabatutako diskoa.
Ion Erize

**Ion Erize Domínguez** (Iruñea, Nafarroa Garaia, 1986ko azaroaren 3a) futbolari ohi eta entrenatzaile nafarra da. Bere lehengusua Juan Domínguez futbolaria zen ere.

## Estatistikak 
*2019eko Ekainaren 8an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak
Argia Dantza Taldea

**Argia Dantza Taldea** euskal dantzen talde bat da, Donostiakoa (Gipuzkoa). 1965tik Juan Antonio Urbeltz gidapena, frankismoaren azken hamarkadan euskal dantzen panorama erabat berritu zuen. Zenbait kritikoen ustez Ez Dok Amairu euskak musikan eragin parekoa izan zuen, batez ere Nafarroako eta Iparraldeko dantzak berreskuratuz. Taldeak ospe handia lortu zuen bereziki Middlesgrough hirian (Britainia Handia) nazioarteko lehen saria eskuratuez gero.

## Diskografia 
* *Euskal dantza doiñuak*, 1975.

## Espektakuluak 
* Euskal Jaiak, Donostiako Trinitate enparantzan, 1971an.
* *Besta Berri*, Donostiako Victoria Eugenia antzokian, 2013an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Argia Dantza Taldearen lehenengo arrakasta prentsan.
* Argia Portugaleteko Nazioarteko Folklore Jaialdian, 2012an.
Zilarrezko Ohorezko maila (eskubaloia)

**Zilarrezko Ohorezko maila** Espainiako eskubaloi txapelketaren bigarren maila da. ASOBAL Liga eta Lehenengo Nazionalaren (amateurra) artean kokaturik dago.

## Egitura 
1994-95 denboraldian abiatu zen *Ohorezko B maila* izenarekin. Espainiar Estatu osoko 16 taldek hartzen dute parte. 30 jardunaldi jokatu ondoren txapeldun gelditzen dena igo egiten da Asobal Ligara (talde filiala ez bada), eta 2. eta 5. postuen artean daudenek bigarren txartela eskuratzeko play-offa jokatzen dute. Azkenengo hirurek maila galtzen dute.

## Palmaresa 
* ¹ 2019-20 denboraldia 21. jardunaldia jokatzen ari zela bertan behera gelditu zen COVID-19 pandemiaren erruz. Une horretako sailkapena bihurtu zen Ligako sailkapen ofiziala.

## Kanpo estekak
Hontz gaua

**Hontz gaua** 1979an Haizea taldeak plazaratutako bigarren diskoa eta azkena izan zen. Ordurako Txomin Artolak taldea utzia zuen. Bigarren esperientzia honetan kantak luzeagoak dira, atmosfera bat sortzeko prestatuak. Diskoa progressive rock ildoan kokatzen da, folk, jazz eta herri musikarekin nahastua. 70.hamarkadako euskal disko nagusietarikoa izan zen.

## Musikariak 
* Amaia Zubiria, ahotsa
* Gabriel Fernandez Barrena, kontrabaxua
* Xabier Lasa, gitarra
* Carlos Busto, bateria

## Kantuen zerrenda 
Kanta guztiak herrikoiak dira nahiz eta bertsioa bereziak izan.
### A aldea 
# 01 - "Anderea"
# 02 - "Egunaren hastapena"
# 03 - "Argizagi ederra"
# 04 - "Arnaki"
### B aldea 
# 01 - "Hontz gaua"
# 02 - "Hegoa heldu da"
# 03 - "Mari Txiki korupeko"

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Diskoaren gaineko komentarioa.
* Diskoa Youtuben.
Mezulari (musika diskoa)

**Mezulari** 1985an Antonio Breschi musikari italiarrak zenbait musikari euskaldunekin batera plazaratu zuen album hau. Diskoan kutsu zeltiarra eta nostalgikoa nagusia zen. Azalean Benito Lertxundiren laguntza azpimarratzen zen.

## Musikariak 
* Antonio Breschi, pianoa, tronpeta, ahotsa
* Benito Letxundi, armonika, gitarra, ahotsa
* Johnny M′Carthy, flautak, ahotsa
* Davi Hopkins, danborra, tarabuka
* Joaquin Melara, biolina, mandolina
* Belen López de Muniain, hambi soken gitarra
* Jean Phocas, baxu elektrikoa
* Cesar Ibarretxe, baxu elektrikoa

## Kantuen zerrenda 
### A aldea 
# 01 - "Harpetikako ritmoetan", Antonio Breschi eta Federiko Krutwig
# 02 - "Kaioaren ametsa", Antonio Breschi
# 03 - "Connemara maitea", Antonio Breschi eta Jose Angel Irigarai

### B aldea 
# 01 - "Atlantic kresal eta laino", Antonio Breschi eta Jose Angel Irigarai
# 01a - "Kaioaren auhena", Antonio Breschi
# 03 - "Connemara maitea", Antonio Breschi eta Jose Angel Irigarai

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Diskoa Youtuben.
The Danish Girl (filma)

***The Danish Girl*** () 2015eko Tom Hooper britainiar zinema zuzendariak zuzendutako biografia drama film bat da. 2000ko David Ebershoff estatubatuar idazlearen izenburu bereko *The Danish Girl* eleberrian oinarritua dago. Eddie Redmayne, Alicia Vikander, Matthias Schoenaerts, Ben Whishaw, Sebastian Koch eta Amber Heard aktoreek antzeztu zuten.

## Sinopsia 
Lili Elbe/Einar Wegener (Eddie Redmayne) eta Gerda Wegener (Alicia Vikander) daniar artisten bizitzan oinarritua dago. Senar-emazte hauen bizitza emazteak margotu behar zuen emakumezko modeloa Einarrek ordezkatu zuenean aldatu zen. Erretratuek arrakasta izatean, emazteak senarra emakumezko itxura bereganatu dezan bultzaraziko du. Joko gisa hasi zena Einarrentzako ezusteko metamorfosia bilakatuko da.

## Aktoreak 
* Eddie Redmayne: Lili Elbe / Einar Wegener
* Alicia Vikander: Gerda Wegener
* Matthias Schoenaerts: Hans Axgil
* Ben Whishaw: Henrik
* Amber Heard: Ulla
* Sebastian Koch: Dr. Warnekros
* Emerald Fennell: Elsa
* Adrian Schiller: Rasmussen
* Henry Pettigrew: Niels

## Kanpo estekak 
* *The Danish Girl* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *The Danish Girl* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Su Nuraxi

**Su Nuraxi** Sardiniako Barumini udalerrian dagoen aztarnategi arkeologikoa da. 1997an UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

*Su Nuraxi* sardinierazko Campidanese aldaeran "nuraghea" esan nahi du. Nuraghe eraikin multzo megalitiko bat, kantoietan lau dorre eta nagusia erdian osaturiko multzoa da. K.a. XVII. eta K.a. VI. mendeen artean eraiki zuten eta K.a. I. mendera arte biztanleak izan zituen. Giovanni Lilliu arkeologoak induskatu zuen 1949 eta 1956 artean.

File:Il Nuraghe Su Nuraxi incantato " Tra Fiaba e Realtà " 01.JPG|Neguan
File:Nuraghe Su Nuraxi - Barumini - Sardinia - Italy - 18.jpg|thumb|250px|left|Herrixka
File:Su nuraxi copertura.JPG|Tholosa
File:Barumini-Pano 11.jpg|Dorre nagusia
File:Site nuragique de Barumini Su Nuraxi en Sardaigne, Italie -032.JPG|Barnealdea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nora goaz

**Nora goaz** 1977an Patxi Villamor arabarrak plazaratutako lehenengo diskoa izan zen. Orokorrean, kutsu herrikoiaren kantak ziren, abesteko errazak. Diskoari izenburua ematen dion kanta dezente zabaldu zen urte haietan.

## Musikariak 
* Patxi Villamor, ahotsa
* Josu Fernandez, biolina
* Alberto M. Mitxelena, biolina
* Francisco Cruz, biola
* Enrique Bullich, biolontxeloa
* Luis Cobos, pianoa, gitarra elektrikoa, zuzendaritza
* Enrique Medina, kontrabaxua
* Fernando Lopez, gitarra akustikoa
* E. Duarte, perkusioa
* Carlos Oianguren, perkusioa
* Pedro Elosegi, bonbardinoa, tuba, silbotea, dultzaina
* Jose Mari Bastiola, txirula, txistua, dultzaina
* Fernando Beitia, txistua
* Josu Zabala, akordeoia

## Kantuen zerrenda 
Kanta guztiak herrikoiak dira nahiz eta bertsioa bereziak izan.
### A aldea 
# 01 - "Nora goaz", Bittor Kapanaga eta Patxi Villamor
# 02 - "Xoxo beltz bat", Herrikoia
# 03 - "Gure griñetan", Josu Zabala
# 04 - "Gabean amets egin dut", J. M. Markiegi
# 05 - "Bost aizeetatik", Josu Zabala eta Patxi Villamor

### B aldea 
# 01 - "Geroa", J. Zabala eta Patxi Villamor
# 02 - "Herri batean", J. Uranga eta Josu Zabala
# 03 - "Harria", J. Bangel, P. Villamor eta Josu Zabala
# 04 - "Ni bai ausarta", Bittor Kapanaga eta Patxi Villamor
# 05 - "Aita zergatik?", Patxi Villamor

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* "Nora goaz" Youtuben.
Berriz Arte

**Berriz arte** 1988an Txomin Artolak plazaratutako zazpigarren diskoa izan zen. Ordurako Txomin Artolak bakarlari bezala bide luzea zuen egina. Disko honetan, testuen aldetik, Joxerra Garziaren laguntza izan zuen. Horrekin batera musika eta kanta tradizionalak bildu zituen. Albumaren argazkia Xabi Oterok egin zuen.

## Musikariak 
* Iñaki Salvador, teklatuak, akordeoia
* Paco Diaz, bateria
* Gonzalo Tejada, baxua
* Joseba Tapia, trikitixa, panderoa
* Jean Marie Ekai, gitarra elektrikoa
* Alan Griffin, tin whistle-a
* Joe Lineham, bodhran-a
* Anjel Valdes, perkusioa
* Joxe Mari Irastorza, gaita
* Juan Ezeiza, biolina
* Jose Angel Loran, akordeoia
* Amaia Zubiria, ahotsa
* Joxerra Garzia, esataria
* Txomin Artola, gitarra, ahotsa 

## Kantuen zerrenda 
Kanta guztiak herrikoiak dira nahiz eta bertsioa bereziak izan.
### A aldea 
# 01 - "Izen ala ez izen", Joxerra Garzia eta Txomin Artola
# 02 - "Itsuneska", Joxerra Garzia eta Txomin Artola
# 03 - "Ibiltariarena", Joxerra Garzia eta Txomin Artola
# 04 - "Ama zuriak neri", Herrikoia eta Txomin Artola
# 05 - "Sor lekua utziz geroz", Joan Batista Elizanburu, herrikoia eta Txomin Artola
# 06 - "Central Park N.Y.C.", Joxerra Garzia eta Txomin Artola
  
### B aldea 
# 01 - "Boneta ta txapela", Louis Ligetx, herrikoia eta Txomin Artola
# 02 - "Zu-enea", Joxerra Garzia eta Txomin Artola
# 03 - "Triste bizi naiz eta" Bilintx eta Txomin Artola
# 04 - "Izarapean", Joxerra Garzia eta Txomin Artola
# 05 - "Irla han da", Txomin Artola eta herrikoia
# 06 - "Euskal anaiak", Iratzeder, herrikoia eta Txomin Artola

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Diskoa Deezer webgunean.
Olaxta

**Olaxta** 1975ean Txomin Artolak plazaratutako lehenego diskoa, lehen unetik Euskal Herriko kantagintzaren benetako klasikoa bihurtua. Kantak egiteko Artolak haren aita zena Fernando Artola "Bordari" bertsolariaren testuak erabili zituen, guztiak itsasoarekin eta arrantzaleekin lotuta. Musikazio aldetik oso disko sinple eta zuzena da. Lan osoak melankolia eta tristura ukitu nabariak ditu. Kanten artean gure kantagintzaren bi klasiko: "Txakurren Partia" eta "Itxasoan"

## Musikariak 
* Txomin Artola, ahotsa, gitarra
* Jose Mari Zabala, gitarra elektrikoa
* Antton Valverde, moog, organoa
* M.L. Ansa, esku soinua 

## Kantuen zerrenda 
Kanta guztiak Fernando Artola "Bordari" bertsolariaren testuak dira, azkena izan ezik.
### A aldea 
* 01 "Sarrera"
* 02 "Arrantzale Erri"
* 03 "Goazen Itxasora"
* 04 "Txakurraren partia"
* 05 "Tostartekoaren Eskaria"

### B aldea 
* 06 "Errian"
* 07 "Ondorenak"
* 08 "Alargunaren"
* 09 "Aitona Brontze"
* 10 "Itxasoan", Herrikoia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Diskoaren gaineko komentarioa.
* Diskoa Youtuben.
Santa Maria delle Grazie

(eusk. 'Graziaren Andre Maria') Milango domingotar eliza eta komentua da. Jangelan Leonardo da Vinciren *Azken Afaria* horma-pintura ospetsua dago.

Frantzisko I.a Sforzak hala aginduta, Guiniforte Solari arkitektoak 1469rako komentua amaitu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hadrianoren villa

**Hadrianoren villa** () Tivoliko erromatar multzo arkeologikoa da. Villa edo landa-etxe hau II. mendeko bigarren eta hirugarren hamarkadetan eraiki zuten, Hadriano enperadorearentzat. Enperadoreak ez omen zuen gustukoa Palatinoko jauregia eta bere agintaldiaren azken urteetan bertatik gobernatu zuen Inperioa. Gero, bere ondorengoek noizbehinka erabili zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Villa d'Este

'''Villa d'Este''' Tivoliko pizkundetar villa da. Bere lorategiei esker, UNESCOk 2001ean Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

Este leinuko Hipolito II.a kardinalak eraiki zuen 1550 eta 1572 artean. Egun, museoa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Val d'Orcia

'''Val d'Orcia** edo **Valdorcia''' Toskanako eskualde historiko eta geografikoa da, Sienako hegoaldeko muinoetatik Monte Amiataraino hedatzen dena. Bere landek eta herri pintoreskoek (tartean Pienza, Radicofani edota Montalcino) ospetsu bilakatu zuten eskualdea artearen historian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1888ko elur-bisuts handia

[thumb|[Brooklyn zubia elur-bisutsa zegoenean.]]
**1888ko elur-bisuts handia** () 1888ko martxoaren 11tik martxoaren 14ra AEB eta Kanada ekialdea astindu zituen elur-bisutsa izan zen, AEBtako historiako handienetakoa.

## Ezaugarriak eta ondorioak 
Elur-bisutsak ezustean harrapatu zuen New York hiria, izan ere, bizpahiru egun lehenago udaberri aurreratuak tenperatura epelak ekarri zituen.

Egun horietan metro eta erdiko elur geruzak inkomunikatuta utzi zuen Manhattan. Brooklyn zubia berehala itxi zuten eta ferryek ez zuten zerbitzurik eman; New Jerseytik Hudson ibaiko ur izoztuen gainean oinez abiatutako gutxi batzuek soilik lortu zuten uhartera iristea. 130&nbsp;km/h-ko haizeek egoera okertu zuten, besteak beste hiriko kaleetako elektrizitate eta telefono hari amarauna botata. Asteak behar izan zituen hiriak bere onera etortzeko. New Yorkeko suhiltzaileen arabera, piztutako suteek garaiko 25 milioi dolarreko galera eragin zuten; orotara izandako kalte materialak ezin izan zituzten kalkulatu. Inguru osoan 400 hildako izan ziren, erdia New Yorken.

## Gertakaria komunikabideetan 
Benetako ondorioak jakin baino lehen ere, martxoaren 13an, *The New York Times* egunkariak “*hiriak ezagutu duen ekaitzik larriena*” zela esan zuen. Komunikabideak gogor kritikatu zituen hiriko azpiegiturak, baita irtenbidea eman ere: “*Zirkulazio oso azkarra ahalbidetuko duen eta ekaitzek etengo ez duten garraio-sistema planifikatu eta eraiki behar da lehenbailehen, eta hari elektriko guztiak (telegrafoarenak, telefonoarenak, suteen aurkako alarmenak eta argiteriarenak) lurpean jarri behar dira atzerapenik gabe*”.

Ekaitza amaituta, udalak lurpeko tren sistema eraikitzeko plana diseinatzeari ekin zion. Plana 1894an osatu zuten eta 1900. urtean hasi ziren New Yorkeko metroa eraikitzen. Ordurako, egunkariaren aholkua aintzat hartuta, hariteria lur azpian sartuta zegoen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Equus francisci

***Equus francisci*** edo ***Haringtonhippus francisci*** Ipar Ameriketan Pliozeno eta Pleistozenoren artean bizi izandako eta orduan iraungitako ekido bat izan zen. Topatutako fosilen arabera, espezieak Ipar Ameriketan bertan eboluzionatu zuen.

*Equus francisci* aurreneko aldiz 1915 urtean deskribatu zuten. *E. francisci*ren gorpuzkinak aurkituak izan dira Texasen, Hego Dakotan eta Albertan.

## *Haringtonhippus* generoa 
2017. urtean hainbat ikerlariek zaldi honen hezurdura eta ADNa aztertuta genero berri bat proposatu zuten zaldi espezie hau sailkatzeko, *Haringtonhippus*.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hudson (argipena)

**Hudson** hurrengoetan aurkitu daiteke:
* Geografia:
** Hudson ibaia: AEBetako ipar-ekialdean dagoen erreka, New Yorkeko estatua zeharkazten duena eta New York hirian itsasoratzen dena;
** Hudson badia: Kanadako ipar-ekialdeko badia, Ozeano Artikoaren zatia;
** Hudson itsasartea: Ozeano Atlantikoa eta Hudson badia lotzen dituen itsasartea;
** Hudson (Quebec): Quebeceko udalerria, Kanadan;
** Hudson konderria (New Jersey): New Jerseyko konderria, Ameriketako Estatu Batuetan;
* Pertsonak:
** Rock Hudson (1925-1985): Estatu Batuetako zinema antzezlea;
** Henry Hudson (1550 inguru-1611): ingeles itsasgizona eta esploratzailea, Hudson ibaiak eta Hudson badiak bere izena hartzen dute;
* Beste batzuk:
** Hudson Hawk (euskaraz *Belatz Handi*): 1991ko Michael Lehmann estatubatuar zinema zuzendariaren abentura eta akzio filma;
Bertoldo di Giovanni

[thumb|250px|Bertoldo di Giovanni
: *Congiura dei pazzi* domina, [1478]]
**Bertoldo di Giovanni** (Florentzia, 1430 aldean - Poggio a Caiano, Florentziatik hurbil, 1491ko abenduaren 28a) italiar eskultore eta domina-egilea izan zen.

## Bizitza 
Donatelloren ikaslea izan zen, eta haren tailerrean lan egin zuen. 1460-1470 bitartean, Florentziako San Lorenzo basilikako bi pulpitu egin zituen, Donatello hil zelarik amaitugabe gelditu zirenak. Bertoldoren lanik aipagarriena gudu-eszena bat irudikatzen duen brontzezko erliebea da, Lorentzo Medicirentzat egina. Bizitzaren azken urteetan, Lorentzo Mediciren arte ikastegiko irakasle eta zuzendaria izan zen. Akademia horretan, besteak beste, Michelangelok ikasi zuen.

## Erreferentziak
Salina

**Salina** izan daiteke:

## Curaçao 
* Saliña (Curaçao)

## Italia 
* Salina (uhartea)

## Malta 
* Salina (Malta)

## Estatu Batuak 
* Salina (Colorado)
* Salina (Kansas)
* Salina (New York)
* Salina (Oklahoma)
* Salina (Pennsylvania)
* Salina (Utah)
Sassi di Matera

**Sassi di Matera** Basilicatako Matera udalerriko leize multzoa da. Herrigune historikoan kokaturik, *Sasso Caveoso* eta *Sasso Barisano*k osatzen dute. Etxebizitza troglodita hauek Italia osoko lehendabizikoetarikoen artean daude eta jada Paleoliton biztanleak zituzten.

File:Basilicata Matera1 tango7174.jpg|Sasso Barisano
File:Basilicata Matera6 tango7174.jpg|Sasso Caveoso
File:Matera san pietro caveoso.JPG|San Pietro Caveoso eliza
File:Sassi innevati.jpg|2007ko elurtea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bechhofen

**Bechhofen** honako udalerriak izan daiteke:

##  
* Bechhofen (Bavaria)
* Bechhofen (Renania-Palatinatua)
Bizargorri

**Bizargorri** () izan daiteke:

## Biografiak 
* Frederiko I.a Bizargorria, Frederiko I.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoa, (1122–1190)
* Oruç Reis (c. 1474–1518), Aruj Bizargorria, Aljerko bey eta otomandar kortsarioa
* Hayreddin Bizargorria (c. 1478–1546), otomandar kortsarioa, Oruçen anaia

## Historia militarra 
* Bizargorri Operazioa, Bigarren Mundu Gerrako kanpaina (1941)
Salina (uhartea)

**Salina** () Italiako uharte bat da, Eoliako uhartedi bolkanikoko zazpi uharteetariko bat. Tirreniar itsasoan dago, Siziliako iparraldean; Messinako probintziaren hiru udalerriei dagokie, Leni, Malfa eta Santa Marina Salina hain zuzen ere. Lipari artxipelagoko uharte bigarren handiena da, 26,8 km²-ko azalerarekin. Biztanleriari dagokionez ere, bigarren handiena da: 2.300 biztanle daude hiru udalerrietan.

UNESCOk 2000. urtean Gizateriaren ondare izendatu zuen. Greziarrek  (bikiak) zioten, Fossa delle Felci (962 m.) eta Monte dei Porri (860 m.) sumendiek osaturik dagoelako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tarragonako nekropoli paleokristaua

**Tarragonako hilerri paleokristaua** Kataluniako Tarragona hirian dagoen III. mendeko erromatar garai berantiarreko nekropoli bat da, alde zaharretik kanpo eta Francolí ibaitik hurbil. Mendebaldeko Mediterraneoko hilerri paleokristau garrantzitsuena da eta Gizateriaren Ondarea den Tarracoko arkeologia multzoaren barnean dago.

1923an topatu zuten eta 2.051 hilobiz osatua dago.

## Kanpo estekak 
* MNATen webgunea
* Tarragonako Udal webguneko orrialdea
* Tarragonako Historiaren Museoko orrialdea
* Tarragona - Tarrakoko historia eta kultura informazioa, Erromatar Garaian Hispania Citerior probintziako hiriburua
Piazza dei Miracoli

(eusk. 'Mirakuluen enparantza'), ofizialki  (eusk. 'Katedralaren enparantza') 8,87 hektareako eremu harresitua da, Pisan dagoena. Erdi Aroko artearen gune nagusienetariko bat da, baita munduko eraikin multzo liluragarrienetariko bat ere. Bere jabea Erromatar Eliza Katolikoa da eta barnean lau eraikin erlijioso ditu: Pisako katedrala, Pisako bataiotegia, Pisako dorre okertua eta Camposanto Monumentale ('Hilerri monumentala').

'Piazza dei Miracoli' izena Gabriele d'Annunzio poetak eman zion. Honek *Forse che sì forse che no* (1910) bere eleberrian enparantza  edo "mirakuluen belardia" moduan deskribatu zuen. 1987an UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

## Eraikinak 
### Pisako katedrala 
*Duomo* ("Katedrala"), enparantzaren muina da. Santa Maria Assuntaren omenezko eliza da. 1063 urtean hasi ziren eraikitzen Buscheto arkitektoak diseinaturiko Pisako estilo erromaniko berezian. Elizaren barnean Pisako patroia den Rainieroren erlikiak daude.

Aurrealdea marmol zuri eta grisez eraikita dago eta barnealdean marmol zuri eta beltzak estaltzen ditu hormak. 55,7 eta 55,8 metro arteko altuera du eta okerdura nabarmena da, ardatz bertikaletik 3'9 metro aldentzen baita, 4º inguruko angeluaz.

Zortzi solairu ditu eta itsuak diren 15 arku ditu solairu bakoitzean. Oinerria da handiena, ondoren sei solairu antzeko daude eta azken solairuak diametro txikiagoa du eta bertan kokatzen dira kanpaiak. Dorrearen barneko eskilarak 294 maila ditu.

1964 urtean Italiako Gobernuak mantentze lanen beharra ikusi zuen eta 1990 eta 2001 artean egindako lanei esker okerdura gutxitu zitzaion segurtasun neurri gisa.

### Bataiotegia 
*Battistero di San Giovanni* ("San Joanen bataiotegia") katedralaren mendebaldean eraiki zen XII. eta XIV. mendeen artean. Deustesalvet arkitektoak eraiki zuen katedralaren eta dorrearen estilo berean. Italiako bataiotegi handiena da, 107,25 metrotako diametrodun eraikin borobila baita. Eraikinaren erdian ur bedeinkatuaren putzua dago, 1246an eraikitako putzu oktogonala da.

### Hilerria 
*Camposanto monumentale* ("Hilerri monumentala") enparantzaren iparraldean kokaturik dagoen eraikin errektangularra da. Kondairak dioenez gurutzada batean Golgotatik ekarritako lurraren gainean eraiki zen XIII eta XV mendeen artean. Gotiko itxurako klaustro erraldoia du barnean eta erromatarren garaiko eskultura eta hilobi ugari ditu pasabidetan.

## Iruditegia 

Irudi:Pisa 02.jpg|Katedrala.
Irudi:Duomo di Pisa Front Facade 2009.jpg|Katedralaren aurrealdea.
Irudi:Catedral de Pisa. Nave central. 05.JPG|Habearte nagusia.
Irudi:Pisa Duomo inside 2.jpg|Aldare nagusia.
Irudi:A Classical View of Leaning Tower in Pisa.jpg|Pisako dorre okertua.
Irudi:Piazza dei Miracoli - The Baptistry in Pisa (2).jpg|Bataiotegia.
Irudi:Camposanto Monumentale Courtyard (5986667939).jpg|Hilerria.

erdian|thumb|800px|Ikuspegi panoramikoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Armand Assante

**Armand Anthony Assante, Jr.** (1949ko urriaren 4a, New York) estatubatuar aktore bat da.

## Filmografia 
## Kanpo estekak 
* Armand Assante aktorearen IMDBko fitxa irakurgai 
* Armand Assante aktorearen webgunea
Arrautza eskalfatu

**Arrautza eskalfatua** edo **arrautza poxatua** ur irakinetan eginiko arrautza osoa da, nagusiki oiloarena, oskolik edo kuskurik gabe. Zuringoa zuri mantentzeko eta batez ere gorringoari itsatsia egoten segi dezan ur horri ozpina edota limoi zukua gehitu ohi zaio.

Egosketa denbora 3-4 minutukoa izango da eta arrautza uretara isurtzeko unean koilara batekin urari bira batzuk eman behar zaizkio, horrela uraren biraketak arrautzaren zuringoa gorringoaren inguruan bilduarazi dezan.

## Kanpo estekak
Joe Kidd

**Joe Kidd** 1972ko John Sturges estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako western filma bat da. Clint Eastwood, Robert Duvall eta John Saxon aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Frank Harlam (Robert Duvall) izeneko estatubatuar jauntxo aberatsak Joe Kidd (Clint Eastwood) pistolari ibiltaria kontratau du, hark eskualdea erasotu eta izuarazten ari den mexikar bidelapur taldeko kideak akatu ditzan.

## Aktoreak 
* Clint Eastwood: Joe Kidd
* Robert Duvall: Frank Harlan
* John Saxon: Luis Chama
* Don Stroud: Lamarr Simms
* Stella Garcia: Helen Sanchez
* James Wainwright: Olin Mingo
* Paul Koslo: Roy Gannon
* Gregory Walcott: Bob Mitchell, Sinola konderriko sheriffa
* Dick Van Patten: Hoteleko nagusia
* Lynne Marta: Elma
* John Carter: Epailea
* Pepe Hern: Apaiza
* Joaquín Martínez: Manolo
* Ron Soble: Ramon
* Pepe Callahan: Naco
* Clint Ritchie: Calvin, zaindaria

## Kanpo estekak 
* Joe Kidd filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* Joe Kidd filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Arrautza olioizartu

**Arrautza olioizartuak** olio ugariz frijitutako arrautzak dira. Gaur egun plater zehatz bat izendatzeko erabiltzen da izendapena. Adibidez, Madrilgo gastronomian zartagian frijitutako arrautzez (zuringo likidoa dutela), patata frijituez eta haragagizko jaki batez (urdaiazpikoa, hirugiharra, txorizoa edo txistorra) osatutako platera bat da.

## Kanpo estekak
Arrautza egosi

**Arrautza egosia** edota ** arrautza gogortua** gatzun edo uretan egosi ohi den arrautza bat da, nagusiki oilo arrautza. Egosketan zehar arrautzak oskola mantentzen du.

Uretan oskolik gabe egosten diren arrautzei arrautza poxatuak edo arrautza eskalfatuak deitzen zaie.

## Egosteko moduak 
Arrautza egosterako orduan era desberdinak daude, eta egoste denbora aldatuz arrautza modu desberdina lortu dezakegu. Dena delako moduan, kontu garrantzitsua izan ohi da kazolan jartzen lehena arrautza izatea, eta ondotik ura eta gatza. Hona hemen aipaturiko moduak:

* **Uretan pasata**. Hitzak dioen bezala, uretan pasada bat ematearen tankera du moduak. 4 minutuz arrautza ur irakinetan mantentzea da gakoa.
* **Mollet arrautza**. Hiruzpalau minutuz egosita, bost minutura iritsi gabe.
* **Arrautza egosia**. Zortzi-hamar minutuz egosita, zuringo eta gorringoa guztiz gogortuta geratzen dira.

### Uretan pasata 
Ura irakiten hasten denetik 4 minutu bitarte mantendu egoste prozesua. Honela, zuringoak gorputz pixka bat hartzen du, eta gorringoa berriz likido mantentzen da. Prestatzen den momentuan jatea komeni da, salmonellaz gaixotzeko arriskua baitago, batez ere haur pertsona nagusi eta sistema inmunitarioa makal duten pertsonengan.

### Mollet 
Mollet arrautza edo itzulpena eginda *arrautza biguna* bost minutuz egosten edukita lortzen dugu, honela zuringoa mamituta eta gorringoa likido antzean gelditzen dira. Arrautza mota hau asko erabiltzen da gosari modura jartzeko, arrautzaren moldeko ontzian jarri eta goilaretxo batekin barruko edukia atereaz.

### Arrautza egosia 
Arrautza egosia zortzi eta hamar minutu bitarte egosten edukita lortzen dugu, honela, bai zuringo zein gorringoa gogortuta geratzen dira. Hau da sukaldean gehien erabiltzen den modua, ondoren erditan edo laurdenetan zatituta aurkezteko. Bestalde, ogitarteko edota sandwitch-etan sartzeko xerra biribilak moztu ohi dira.

Euskal sukaldaritzan osagarri bezala erabiltzen da, adibidez Legatza saltsa berdean.

## Kanpo estekak
Arrautza frijitu

**Arrautza frijitua** arrautza oskola apurtuta (ohikoena oiloarena), gorringo eta zuringoak nahastu gabe biak oliotan frijituta egiten den janaria da. Herrialde askotan ohikoa da gosari gisa. Euskal Herrian ohikoagoa da patata frijituekin edo xingarrarekin jatea, askotan plater konbinatu baten baitan.

Egokiena da apurtu behar dugun arrautza ez egotea oso hotz, hozkailutik atera berri, baizik eta 10-20&nbsp;°C artean. Olioa oso bero egon behar du, 120&nbsp;°C inguru. Gatza bota ohi zaio, eta hobeto da frijitu ondoren egitea, ez lehenago. Olioa gainean bota eta, ondoren, arrautza zartaginetik ateratzeko bitsadera bat erabili ohi da.

## Kanpo estekak 
* Arrautzak nola frijitu - Sukaldean.com
* Arrautza frijituak errezeta - Pagotxa.eus
Sueztitze

[thumb|Sueztitze bat [paella egiteko.]]
**Sueztitze** edo **su eztian frijitzea** barazkiak tenperatura ez oso beroan frijitzeko teknika da, barazki horiek bigundu edota barazki horien saltsa bat egite aldera. Maiz, tipula, baratxuri eta tomatearekin egiten da. Normalean sakonera txikiko eltzeetan egiten da, sueztitzea uniformea izateko barazkiak mugitu behar baitira. Beste platerak prestatzeko aurreko prestaketa izaten da, hala nola paellaren kasuan.

## Sueztitze teknika (Sueztitu) 
Sueztitu
Koipe gutxirekin, zatitutako barazki edo bestelakoak su geldo edo eztian estalkiarekin edo gabe kozinatzean datza.

ERABILPENA

* Gehienetan, plater baten aurre lana izaten da eta beraz, bigarren mailako teknika bezala edo eta, txigortu nahi ez dugun osagai bigun baten prestaketa moduan ere har daiteke.
* Barazki desberdinak elkarrekin kozinatzeko erabiltzen da bereziki.

HAINBAT AHOLKU

* Salteatu teknika, su bizian eta denbora laburrez burutzen den bitartean, sueztitzea su baxu-ertainean eta denbora luzeagoan egiten den teknika da.
* Gatza hasieratik pittin bat gehitzen zaio, izerdia bota dezan. Bukaeran, puntuan jarriko dugu.
* Sutan denbora luze edukiz, barazkia goxatu egingo litzateke, kolore gorrixka hartuz.
* Oinarri ona izango da saltsa edo gisatu askorentzat.
* Xehatuta, dadotan edo karratuetan, juliana eran, edo forma bereziak emanda sueztitzen dira barazkiak.

ONTZITERIA EDO TRESNERIA

* Sautea , zartagina, kazola, marmita ertaina.

## Kanpo estekak
Zoersel

**Zoersel** (nederlanderaz ahoskatua: ; ) Belgikako iparraldean dagoen hiria da, Flandriako Anberesko probintzian dagoena. Udalerriaren barruan herri hauek daude: Halle, St. Antonius, eta Zoersel bera. 2015eko urtarrilaren 1ean 21.555 biztanle zituen.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Zarauzko Kirol Elkartea (eskubaloia)

**Zarauzko Kirol Elkartea eskubaloia** Zarauzko eskubaloi taldea da, Zarauzko Kirol Elkartearen barnean dagoena. Gizonezkoen eta emakumezkoen taldeak ditu, biak ere Zilarrezko mailan aritu ohi dira baina 2015ean emakumezkoen taldeak lehen mailara igotzea lortu zuen eta urte bete egin du bertan.

## Historia 
Zarauzko Kirol Elkartea 1944 urtean sortu zen. Emilio Olazabalek 1965 inguruan eskubaloiaren atala sortu zuen eta 1967an Generalisimoaren Kopako finalera iritsi zen. 1970-71 denboraldian entrenatzailea kontratatzea erabaki zen, gerora entrenatzaile handia izango zen Juantxo Villarreal errenteriarra. 1980an nesken senior taldea antolatu zen.

2003-04an nesken taldea zilarrezko mailara igo zen eta 2011-12an gizonezkoek lortu zuten zilarrezko mailara igotzea.

## Azken denboraldiak 
### Gizonezkoak 
### Emakumezkoak 
* 2019-20 denboraldia bertan behera gelditu zen COVID-19 pandemiaren eraginez. Une horretan Zarautz 4. postuan zegoen.

## Kanpo estekak 
*  www.zke-eskubaloia.com
Amalfiko kostaldea

**Amalfiko kostaldea** () Salernoko golkoan dagoen kostaldea da. Turismo-gune garrantzitsua, UNESCOk 1997an Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

## Udalerriak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Casertako jauregia

**Casertako errege-erreginen jauregia** (,  ahoskatua) Casertan Napoliko errege-erregina borboiek eraikitako jauregia da. Europan XVIII. mendean eraikitako jauregirik handiena da, bai eta orduko eraikinik handienetariko bat ere. 1997an, UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen. Bolumena kontuan hartuta, munduko errege jauregirik handiena da, bi milioi m³ baino gehiago eta 235.000 m² inguru baititu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ereintza Eskubaloia

**Ereintza Eskubaloia** Errenteriako eskubaloi taldea da. 2012 urtean Zilarrezko mailara igo zen eta bi urte egin zituen bertan.

## Azken denboraldiak 
## Palmaresa 
* Euskal Kopa (0): finalista 2021ean.

## Kanpo estekak
Vulcano

**Vulcano** (, , *Therassía* edo *Thérmessa*) Tirreniar itsasoan dagoen sumendi-uharte txikia da. Vulcano Eoliar uharteetan, Siziliako iparraldean dagoen sumendi-uhartedian, dago kokaturik

Hiru sumendi ditu, eta horietako batek fumarolak eta solfatarak jaurtitzen ditu. Vulcanello (123 m) sumendi itzaliaren azpian sortzen den ur geza beroak itsasoko ura irakinarazten du.

Greziarrek Hefestoren egoitzetako bat zela uste zuten (Etna eta Olinporekin batera)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vanvitelliren akueduktua

**Vanvitelliren akueduktua** () edo **Karolinar akueduktua** () Casertako jauregia eta San Leucioko multzoa hornitzeko eraikitako akueduktua da, Taburno menditik- Bucciano udalerrian dauden iturburuetatik- eta 38&nbsp;km-ko ibilbide egin ondoren ura ekartzen duena.

Karlos Borboikoak aginduta eta Luigi Vanvitellik diseinatua, eraikitze lanak 1753ko martxoan hasi eta 1762ko maiatzaren 7an amaitu ziren.

1997an UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Val di Noto

**Val di Noto** Siziliako hego-ekialdeko eskualde historiko eta geografikoa, Iblei mendietako goi-ordokian dagoena. Musulmanen agintaldian, uharteko hiru probintzietako (arabierazko *wāli* sizilierazko *val*) bilakatu zen. 1693an lurrikara batek eskualdea erabat suntsitu zuen eta eraikinak barroko estiloan berreaiki zituzten. Hori zela eta, 2002an UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

## Kokapenak 
Hona hemen UNESCOk babesturiko hiriak:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Leucio

**San Leucio** Caserta udalerriko auzo edo  da. Karlos Borboikoak, Bernardo Tanucci ministroak hala aholkaturik, 1750ean bertan zetagileen industriagune bat eraiki zuen.

1997an UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Le Chemin d'Ernoa

'''''Le Chemin d'Ernoa***, ***L'américain''''' bezala ere ezaguna, 1921. urtean Louis Delluc-ek dordoinarrak zuzendutako film mutua da. Frantzian agertoki naturaletan egindako lehenengo filma da eta horretarako Delluc-ek Azkaine herria aukeratu zuen. Fikziozko dokumentala da eta kontrabandoa da filmaren ardatza. Aipatzekoa da filmean argiari ematen zaion garrantzia, izan ere, zuzendaria hainbat tokiren bila ibili zen Azkaineko ingurua zuen argitasunagatik aukeratu arte.

## Argumentua 
Herritar aberats bat neska amerikar gazte batekin maitemintzen da. Neskaren senarra erromantzea errazten du alibi bat behar baitu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bizidunen oinarrizko sailkapen nutrizional

**Bizidunen oinarrizko sailkapen nutrizionala** izaki bizidunak haien metabolismo eta energia eta karbono iturrien arabera ordenatzen dituen sailkapena da. Bera osatzeko, hiru aldagai aintzakotzat hartzen dira:

* organismoaren karbono iturria
* organismoaren energi-iturria
* organismoaren elektroien emailea, hots, metabolismoan oxidatzen den molekula

## Karbono iturria 
Bi bizidun mota daude karbono iturriaren arabera:

* autotrofoak: karbono iturria karbono dioxidoa (CO2) da
* heterotrofoak: karbono iturria materia organikoa da

Organismo aututrofoak gai dira materia organikoa eratzeko (gluzidoak) materia inorganikotik (CO2 eta ura) abiatuta. Organismo hauek beren kabuz elikatzen dira, ez dute beste organismorik jan behar. Landare guztiak, zianobakterioak eta bakterio batzuk dira autotrofoak.

Organismo heterotrofoak beste izaki bizidunengandik elikatu behar dira, ezin baitute beren kabuz materia organikoa eratu. Dietaren bidez hartu behar dute aipatutako materia organikoa. Animaliak, onddoak, bakterio gehienak eta protozooak heterotrofoak dira.

## Energia iturria 
Bi organismo mota daude energia iturriaren arabera:

* fototrofoak: energia iturria argia da.
* kimiotrofoak: energia iturria molekula organikoak ala inorganikoak dira.

Energia iturria bat ala bestea izanik, bizidunek haien metabolismoaren bidez hasierako energia hori energia biokimiko bihurtzen dute, ATP moduan. ATP hori izango da zelulak bere funtzioak burutu ahal izateko erabiliko duen molekula energetikoa.

Organismo fototrofo gehienak autotrofoak dira, hots, CO2 dute karbono iturria. Esaterako, landareak. Argiak elektroiak mugiarazteko behar den energia ematen du, eta fotosintesiaren argi-fasean elektroi-garraiorako kate batek energia kimikoa (ATP) sortzen du.

Organismo kimiotrofoak (animalia guztiak eta bakterio gehienak) molekula inorganiko edo organikoak oxidatzen dituzte haien prozesu katabolikoetan energia (ATP) lortzeko. Oxidazio horietan elektroien mugimendu bat dago, elektroiak ematen dituen lehenengo molekulatik elektroi horien azken hartzailearaino (oxigenoa, kasu gehienetan).

## Elektroien emailea 
Elektroi-emailearen arabera, bi organismo mota bereizten dira:

* organotrofoak: elektroien iturria molekula organikoak dira
* litotrofoak: elektroien iturria molekula inorganikoak dira

Molekula organikoak zein inorganikoak beren ingurugirotik hartzen dituzte bizidunek. Organotrofo gehienak heterotrofoak dira (adibidez, animaliak). Litotrofo gehienak, aldiz, autotrofoak dira (landareak). Bakterioak organotrofoak (gehienak) edo litotrofoak izan daitezke.

Goian aipatu den bezala, bizidunen metabolismoaren erredox erreakzioen bidez elektroiak mugitu egiten dira, emaile batetik hartzaile bateraino. Prozesu horretan energia biokimikoa sortzen da, ATP moduan.

Aldagai hauek guztiak kontutan hartuz, honako taula hau osa daiteke:

## Kanpo estekak
Crespi d'Adda

'''Crespi d'Adda''' Capriate San Gervasio udalerriko auzoa da. 1869an Cristoforo Benigno Crespi Busto Arsizioko ehun-industriagizonak Brembo eta Adda ibaien arteko harana erosi zuen Addaren ertzetan kotoi-errota bat ezartzeko. 1878an inguruan industria-herri bat eraiki zuen bertoko langileentzat.

1997an UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gabardina

150px|eskuinera|thumb|Ekialdeko Alemaniako gabardina bat, 1953.
**Gabardina** beroki arina da, euritik babesteko janzten dena.

Ehun iragazgaitza Thomas Burberryk sortu zuen 1880an baina, jada 1861ean, Garibaldiren armadak *garibaldina* edo *gabardina* izeneko berokiak janzten zituen. Lehen Mundu Gerran britainiar eta frantziar soldaduek erabili zuten eta, 1930 eta 1940ko hamarkadetan, Hollywoodeko aktoreek modan jarri zuten *gangster*rak irudikatzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aralar zeharkalea (Iruñea)

**Aralar zeharkalea** Nafarroako hiriburua den Iruñeko Bigarren Zabalgunean dagoen norantza bakarreko zeharkale bat da.

## Izena 
Izena Aralar mendilerroaren omenez darama.

## Kokapena 
Media Luna kalea eta Aralar kalearen artean hedatzen da.

Felipe Gorriti kalea eta Amaiurko Gaztelua kalearekiko paraleloki doa.

## Kanpo estekak
Cipriano Olaso kalea (Iruñea)

**Cipriano Olaso kalea** Nafarroako hiriburua den Iruñeko Bigarren Zabalgunean dagoen norantza bakarreko kale bat da.

## Izena 
Izena Cipriano Olaso (1869-1930) iruindar apaizaren omenez darama.

## Kokapena 
Aralar kalea eta Media Luna kalearen artean hedatzen da.

Pascual Madoz kalearekiko paraleloki doa.

## Kanpo estekak