open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Errodadura

thumb|200px|1.Irudia. Errodadura. Zilindroaren tokialdatze horizontala 0 angelu zentraleko arkuaren luzera berekoa da.
thumb|200px|2.Irudia. Errodadura. O-tik pasatzen den planoarekiko perpendikularra den ardatza aldiuneko biraketa-ardatza da.
thumb|400px|3.Irudia. Oinarrizko bi mugimenduko gainjartzeko errodadura.
**Errodadurak** gorputz batek gainazal batean irrist egin gabe edo labaindu gabe errodatzea dakar. Honen ondorioz, gainazalarekin berehalako kontaktuan dauden puntu edo gorputzeko puntuak bat-bateko atsedenean aurkitzen dira (abiadurak gainazalarekiko ez du baliorik).

## Formalismoa: 
Errodadurak edo “biratzeko” baldintzak zinematikako erlazio jakin batzuk inposatzen ditu errodatzen duen higikariaren mugimendu lineal eta mugimendu angeluarraren artean. Lehenengo irudian zilindro bat gainazal horizontal baten gainean errodatzen ikus dezakegu. Zilindroak angelu jakin bat (θ) biratzen duenean, honen zentroak desplazamendu bat (x) nabaritzen du; bi magnitude hauen artean dagoen erlazioa honako hau da:

    *x = θ R*

R zilindroaren erradioa izanik. Erlazio honetatik aurrera erraz aurkitzen dugu, denborarekiko deribazioa eginik, zilindroko zentroarekiko abiaduraren eta abiadura angeluarraren (ω) artean dagoen erlazioa:

    *v = ω R*

Bigarren deribatuak zilindroaren zentroaren azelerazioa azelerazio angeluarrarekin (α) duen erlazio ematen du:

    *a= R α*

Errodadura-baldintzak, edozein unetan, zilindroaren azala ukitzen dauden puntuak une batez atsedenean aurkitzen direla esan nahi du. Aipaturiko puntuek zilindroaren aldiuneko biraketa-ardatz garbia zehazten dute. Zilindroaren gainerako puntuek une horretan izango dute aldiuneko biraketa-ardatzaren eta partikula ardatzarekin elkartzen duen lerroaren perpendikularra den abiadura, aipaturiko distantziarekiko proportzionala den modulukoa. Beste era batera esanda, zilindroa, une bakoitzean azalarekin ukituz dagoen zilindroko sortzailearen inguruan biratzen da, abiadura angeluar ω bat duela.

## Adibideak: 
Eman dezagun zoladura batean mugitzen ari den auto bat dugula eta zoladura horretan pneumatikoen lorratza geratzen dela. Errodadurak oinatzak gardenak eta ondo definituak izatea dakar. Geldiarazterakoan gurpilak partzialki blokeatzen badira, pneumatikoek errodatu egiten dute eta zoladuraren gainean irristatzen dira; oinatzak ez lirateke gardenak izango, baizik eta geldiarazitako arrasto tipikoa. Egoera hau ez dator bat errodadurarekin.

## Oharra: 
Gaztelaniazko Wikipediako "Rodadura" textuaren itzulpena da.

## Kanpo estekak
Arrabol bidezko forjatze

**Arrabol bidezko forjatzea** (ingelesez *roll forging*) material bat plastikoki deformatzeko prozesuari deritzo, non materialaren zeharkako sekzio zilindrikoa edo errektangeluarra murrizten den arrabolen bidez. Forjatze-prozesuaren parte da deformazio plastiko bidezko konformatu-eremuan.
 
thumb|Arrabol sinple bidezko forjatzea.
thumb|Arrabol berezi bidezko forjatzea. (GIF)

## Prozesua 
Arrabol bidezko forjatze-prozesua dimentsio espezifikoko luzera-forma duten arrabol berezi batzuekin gauzatzen da; hau da, arrabola biratzen da baina arrabolaren zati batek bakarrik eragiten dio materialari, deformatzen duen zatiak. Beste prozesu industrial batzuetan ez bezala, arrabolak bira osoa ematen du piezaren inguruan, baina dagokion forma duen arrabolaren perfil jakinak bakarrik eragiten du materialaren deformatzean. Prozesu honek pieza-unitate luzeak sortzea ahalbidetzen du makinariaz edo erremintaz aldatu beharrik gabe, kostuak eta denbora murriztuz. Behin pieza konformatu denean, dagokion luzeratan moztu daiteke, forjatua pieza osoan zehar errepikatzen baita. Atariko prozesu bezala ere erabiltzen da askotan materiala aurrezteko eta beste forjatze-prozesuetan gauzatu beharko diren ziklo kopurua murrizteko.
 
### Efektuak materialean 
Materiala forjatzen denean aldaketa hauek jasaten ditu:
   
* Materiala deformatzean, deformatutako gunearen gogortasuna handitzen da.
* Deformatutako guneko pikortadun egitura deformazio berdinak eragiten dituzten beste prozesuekin lortutakoa baino hobea da.
* Arrabol handiagoek alboetako hedadura handiagoa eragiten dute baina piezaren luzapen txikiagoa.
* Arrabol txikiagoek pieza deformatuaren luzapen handiagoa eragiten dute.

Alboetako deformazioa txikitzeko eta luzetarakoa handitzeko, pieza arrabolaren barruan mantentzen duten arrabol bereziak erabiltzen dira.
 
thumb|Arrabola berezia.
Esquema forjado con rodillos especiales.

### Emaitzak 
Piezaren gainazal-akabera nahiko leuna izaten da eta zimurtasun gutxikoa, materialaren konformatze-prozesua jarraitua baita, prozesuan ez dago geldialdirik. Hona hemen prozesu honekin lortzen diren objektu eta erreminten adibideak:
  
* Forma konplexuko barra eta habeak.
* Makineria edo ibilgailuentzako ardatzerdiak.
* Makinerientzako bielak.
* Nekazaritzarako erremintak.
* Laneko erremintak.

## Oharra 
Gaztelaniazko "Forjado con rodillos" artikuluaren itzulpena.

## Kanpo estekak
Torloju-azkoin

thumb|Torloju-azkoina bikotea ageri da irudian.

**Torloju azkoina** luzera eta diametro handia duen torloju mota bat da. Hainbat zereginetarako erabiltzen da: prentsa edo mordaza moduko estutze-elementuak eragiteko, fresagailu zein tornuen orga desberdinetan desplazamendu lineala sortzeko, edo konporta hidraulikoa eragiteko. Torloju-azkoina metalezkoa (gehien erabiltzen dena altzairu tenplatua da), egurrezkoa edo PVCzkoa izan daiteke.

**Torloju-azkoina** torloju batez osatuta dagoen mekanismo mota bat da, biratzen denean azkoinaren luzetarako desplazamendua eragiten duena (higidura zuzena).

|}

## Torloju azkoinaren ezaugarriak 
Azkoinak sarrera kopuru bat (z) (edo hari karakteristikoa) du. Hau torlojuaren nukleoarekiko paraleloki sartzen den helize kopurua da. Normalean 1, 2 edo 3 izaten da.

Hari-neurria (p) helize berean jarraian dauden bi hariren arteko distantzia da. Normalean, milimetrotan (mm) neurtzen da. Hari-neurria, azkoinak bira ematen duen bakoitzean torlojuak aurreratzen duen luzeraren berdina da. Torlojuak azkoina biratzean aurreratzen duen luzera (L) honako hau da:

***L=p·N*** non N azkoinak ematen dituen bira kopurua den.

Aitzinamendua edo aitzinamendu-abiadura, bereziki makina-erremintetan, milimetro minutuko (mm/min) adierazten da. Hau hari-neurria p (mm/biraketa-abiadura) biraketa-abiadurarekin biderkatuz n (biraketa-abiadura/min edo rpm) kalkulatzen da.

***A=p·n***

L luzerak sarrera kopuruarekiko (z) ez du mendekotasunik, hariaren pausuak azkoinak ematen duen bira bakoitzeko torlojua zenbat mm aurreratzen den adierazten duelako.

## Oharra 
Gaztelaniazko ":es:husillo" artikuluaren itzulpena da.

## Kanpo estekak
Zoru irradiatzaile

**Zoru irradiatzailea** beroa lurzoruaren azpitik igortzen duen berokuntza-sistema da. Funtzionamendua energia elektrikoaren erabilpenean soilik oinarrituta dago.

Berokuntza-sistema hau, ur bidezko galdarak eta hoditeria erabiltzen zituzten sistemen eboluzioa da, sare batean aldez aurretik distantzia jakin batean dagoen bihurdikatze-banaketa erabiltzen duena, estalduraren azpian edo azkeneko pisuan txertatuz. Berotu beharreko gainazala bere osotasunean estaltzen da, bero-emate homogeneo eta konstante bat onartuz.

## Ezaugarriak 
* Elementu honen potentziek kapazitate handiko bonbilla batekin antzekotasun handiak dituzte, 80 w/m2 eta 200 w/m2 artean.
* Elementu mota hau zoru mota ezberdinekin bateragarria da, hala nola, laminatua, zura, flotatzailea, zeramikoa, tapiza, eta abar.
* Inertzia termiko baxua dauka, berotze-sistemaren abiatze-denborak murrizten dituena.
* Elementu finko bat izanik, pieza mugikorrik gabekoa, ez du inolako mantentzerik behar.
* Elementu oso fina denez (2 mm-tik 3 mm-rako lodiera), berregituraketako eraikuntzetan kokatu daiteke, edo soilik zona batzuetan, solairuen altuera aldatu gabe.

Sistema aurreratu batzuk badaude kontrol adimentsuzko termostatoa dutenak. Tenperaturetan oinarrituz berokuntza-sistemaren pizketa aurreratzen du, hain zuzen ere erabiltzailearen eskakizuna lortzeko, bai tenperaturan bai programaturiko ordutegian ere. Termostato adimentsua

## Isolamendua 
Isolamendu-mota ugari daude elementu bero-emaile mota hauekin bateragarri direnak, poliestirenoz egindako xafla irazgaitz batean oinarrituta. Kasu batuetan, beirazko zuntzezko sarea batez estaldurik egon daiteke, zementuzko mortairu xehean txertaturik. Elementu honek hobekuntza nabarmen bat ekartzen du elementu bero-emailearen betetzean.

## Elikatze Iturria 
Berokuntza-sistema hau energia elektrikoaren erabilera bultzatzen du, ez bakarrik arrazoi ekologikoengatik, baita arrazoi ekonomikoengatik ere. Energia berriztagarri eta garbien aldaketa aprobetxatzeko oso ondo moldatzen da, eguzki-energia eta energia eolikoaz elikatuz.

## Eraginkortasun Energetikoa 
Erabilitako energia bere osotasunean bero bihurtzen da, galdara bidezko berokuntza-sistema tradizionalen aldean, ia % 30eko energi galera dutenak. Beroa ihesbide edo tximinietatik zehar galtzen da, eta maila txikiago batean banatze-isurbideen tarteetatik, galdaratik beroketa-zonaldera arte.

## Kanpo estekak
Edateko uraren hornidura-sare

260px|thumb|eskuinera|Edateko uraren tratamendurako instalakuntza bat.

**Edateko uraren hornidura-sarea**, kateatutako ingeniaritzako obra-sistema da. Honi esker, hiri, herri edo populazio-dentsitate altuko landa-espazioetako biztanleen etxebizitzetara, edateko ura eramaten da.

## Uraren jatorria 
Edateko uraren hornidura-sareak jatorritzat duten ur-iturriaren arabera sailka daitezke:

* Uharketan bildutako euri-urak.
* 	Lurrazpiko ura azaleratzen den iturburu naturaletatik eratorritako urak.
* 	Iragazteko putzu edo galerietatik jasotako lurrazpiko urak.
* 	Ibai, erreka, urtegi edo aintzira naturaletatik datozen azaleko urak (azaleko urek aurretiko tratamendua daukate).
* 	Itsasoko ura (gatzgabetu egin behar da derrigorrean).
Ura edangarri bihurtzeko bere jatorriaren arabera tratatu behar da. Tratamendu hauek oso desberdinak izan daitezke: desinfekzio eta filtrazio hutsak adibidez, baita gatzgabetze konplexuagoak ere.

## Hornidura-sarearen osagaiak 
Azaleko urak erabiltzen dituen sarea da edateko uraren hornidura-sarerik konplexuena. Bost atal nagusi ditu:
* 1. Ur-bilketa.
* 	2. Ur gordin bilketa.
* 	3. Tratamendua.
* 	4. Tratatutako uraren biltegiratzea
* 	5. Ur-hornidurarako sare irekia

## Ur-bilketa 
Iturburu bateko ur-bilketa kontu handiz egin behar da. Horretarako, babes-ingurune itxi bat mugatu behar da, azaleratze-gunean gerta daitezkeen kutsadurengandik babesteko.
Lurrazaleko uren biltegiratzea ur-hartune bidez egiten da. Kasu batzuetan aurretiko iragaztea duten urak lortzeko, galería-iragazle erabiltzen dira. Galeriak ur-ibilguarekiko paraleloak edo perpendikularrak izan daitezke.
Azkenik, lurrazpiko uren bilketa, iragazteko putzu edo galerien bitartez egiten da.

## Ur-gordinaren biltegiratzea 
Ur-gordinaren bilketa, ur-iturburuaren emaria eskaerei aurre egiteko nahikoa ez denean gauzatzen da. Uneoro gutxieneko emaria ez duten erreka edo ibaien ura biltzeko urtegiak eraikitzen dira.
Lurrazpiko ura erabiltzen duten sareetan, akuiferoak biltegiratze-tanke moduan egiten du lan. Gehienetan ura naturalki jasotzen duen arren, batzuetan obra hidrauliko berezien bidez betetzen dira.

## Kanpo estekak
Txartaketa

**Txartaketa** edo **leunketa** metalei oso akabera leuna emateko metodo bat da, oso erreminta leun batez metalaren azala konprimatuz edota altzairuzko bola batzuk bere gainean erabiliz. Txartaketa txirbil harroketa eta material urratzaileak erabiliz lortzen da. Prozesu honen helburua piezaren doitasuna, gainazaleko kalitatea eta bere makrogeometria hobetzea dira.

Orokorrean barne-diametraok artezteko erabiltzen da; prozesu hau harri txartatzaileak erabiliz gainazaleko akatsak kendu eta gainazala leuntzean datza. Bielen, barne-diametroen, engranajeen... fabrikazioan erabiltzen da. Txartaketak, beraz, gainazaleko akabera aldatzen du; ez du piezaren geometria aldatzen.

## Txartaketan erabilitako erremintak 
thumb|Buru hedagarria

Txartaketan erabilitako erremintak harri edo barreta urratzaileak dira; erreminta hauekin gainazal doiagoak lortzen dira eta artezketako markak ezabatzen dira. Harri edo barreta hauek buru hedagarri baten gainean jartzen dira, buruak eskuinerantz biratzen du eta txartatu beharreko materialean zehar goranzko edo beheranzko aitzinapen_mugimenduaz higitzen da.

Harri edo barreta hauek ale urratzaile edo aglomeratzaileez osaturik daude eta alearen tamaina hazbeteko galbaheko sare kopuruaren araberakoa da. Txartaketan erabilitako aleen tamaina 80 eta 600 artean dago. Zenbat eta handiagoa izan zenbakia orduan eta finagoa da alea; gainera, zenbat eta finagoa izan alea orduan eta leunagoak izango dira txartatutako gainazalak.

Material urratzailea piezaren ezaugarrien arabera aukeratzen da. Material erabilienak korindoi edo alundum  (Al2O3), silizio karburoa edo carborundum (CSi) dira. Erremintaren bizitza luzatzeko eta errentagarriagoa izateko argizari edo sufreaz tratatzen dira; ingurumenari kalterik ez egiteko argizaria erabili ohi da.

Aglomeratzaileari esker, ale urratzaileak ez dira harri edo barretatik askatzen mozte-prozesua hasi baino lehen, prozesu honen bidez aleak askatu egiten dira eta. Aglomeratzailea ale hauetatik askatzean, ale hauen azpian ale berriak agertzea eragiten du, honi autozorrozketa deritzo.

Txartaketan moztea leunagoa izateko eta askatutako materiala kentzeko, olio mota bereziak erabiltzen dira. Olio hauen iragazpenarekin kontu handia izan behar da; izan ere, iragazi gabeko partikulek gainazalean arrastoak utzi ditzakete.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Josu Ibarbia

**Josu Ibarbia Perurena** (Ibarra, Gipuzkoa, 1995eko maiatzaren 9a-) gipuzkoar futbolaria da, batez ere eskuin atzelaria. Portugaleten jokatzen du.

## Ibilbidea 
Uzturpe Ikastolan hasi zen futbolean zazpi urte zituela. Tolosan egin zuen kimuetako bigarren urtea eta Errealekin hainbat txapelketa jokatu zituen. Errealaren haurra mailetara pasa zen eta handik aurrera Errealean egon da.
2014/2015 denboraldian gazte mailetatik Sansera igo eta Real Uniónera laga zuten.
2015eko maiatzean kontratua 2017 arte luzatu zuen errealarekin.
## Ibilbide profesionala 
*2020eko maiatzak 8an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak
Hizki (argipena)

**Hizki** hitzak bi esanahi nagusi ditu:

* **Hizkia** edo letra, alfabetoko elementuetako bakoitza;
* **Hizkia** edo afixua, hitzetan txertatzen diren unitateak haien esanahia aldatuz.
Ainhoa Murua Ugarte

**Ainhoa Murua Ugarte** (Legazpi, Gipuzkoa,  - Gasteiz, Araba, ) ikertzaile biokimikaria zen. Nafarroako Unibertsitatean Biologian eta Biokimikan lizentziatu zen.

Nafarroako Unibertsitateko Zoologia eta Ekologia Sailean hasi zituen tesiaren lehen pausuak eta gerora, Biomedikuntza, Bioingeniaritza, Biomaterial eta Nanomedikuntzaren Zentroan (CIBER-BBN) eta Euskal Herriko Unibertsitateko Farmazia Fakultatean lanean aritu zen NanoBioCel ikerketa taldean. Bertan, zelula bizien mikrokapsularatzea ikertu zuen, zelula jakin batzuk biomaterialez inguratuz gaitz zenbait tratatzeko erabiltzen dena.

thumb|Ainhoa laborategian, 2011n.
2010. urtean Farmazia Zuzenbideko Espainiako Elkarteak (ASEDEF) “Berrikuntzaren” kategorian IX. ASEDEF Saria eman zion Ainhoaren lantaldeari, 2011ko urrian doktorego-tesi hoberenaren IX. SPLC-CRS Saria jaso zuen Oporton eta 2014ko apirilean Euskal Herriko Unibertsitatean Doktoretzako Aparteko Saria eman zioten. 14 artikulu argitaratu zituen eta horietako bat 2009an Journal of Controlled Release aldizkariaren portada izan zen: «Xenogeneic transplantation of erythropoietin-secreting cells immobilized in microcapsules using transient immunosuppression» izenekoa.

2012ko martxoaren 21ean hil zen, hamaika hilabete lehenago atzeman zioten minbiziaren eraginez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Ainhoa Muruari buruzko webgunea
*  La tesis de Ainhoa Murua, fuente de conocimiento para nuevos investigadores. Diario Vasco (Cristina Limia, 2017-01-08)
Almirantearen etxea (Tutera)

**Almirantearen etxea** edota **Cabanillas Berrozpetarren etxea** Nafarroako Tutera udalerrian dagoen eraikin bat da. Tuterako Alde Zaharrean dago, Plaza Zaharra eta Rua kalearen artean, Tuterako udaletxea eta Ibáñez de Lunatarren etxetik hurbil. Gaur egun María Forcada Fundazioaren egoitza da.

## Historia 
[thumb|ezkerrera|200px|[Tuderako Almirantearen etxea.]]

Aurretik XV. mendeko jauregi bat ordezkatzeko 1550ean eraikia. 1997an zaharberritua eta txukundua, bere fatxada bikaina egokituz. Gerora, 2010ean Belén Esparza arkitektoaren eskutik bere barnealdea zaharberritzeari ekin zitzaion, María Forcada Fundazioaren egoitza izan zedin, eta 2010ko abenduan inauguratu zen. Data horretatik aurrera Almirantea aipatutako María Forcada Fundazioaren egoitza da, Tutera hiriko kultura jardueren kokalekua, bertan arte plastiko eta garaikidearen erakusketak, ikastaroak, mintegiak, hitzaldiak, etab. burutu ohi dira. Zaharberritzeak eraikinaren birbaloraketa eta bere erabilera osoa suposatu du, eta Maria Forcada Fundazioak kudeatzen du.

## Eraikina 
Gaur egungo etxe platereskoak aurretik bertan zegoen jauregi bat ordezkatu zuen, antzinako eraikin hartatik oinplano karratuko antzinako eskailera bikainak iraun du. Gaur egungo jauregia adreiluz eraikia dago eta hiru solairuko garaiera du, azken solairuak arkupe edo arkuz osatutako galeria du eta teilatuondoa oparo apaindua dago. Patioa laukizuzena eta zurruna da, garaiko aragoiar arkitekturaren eskemetara atxikia. Lehen solairuko baldoi handien apaindura nabarmentzen da, goi erliebeko giza itxurako irudiez osatutako apaindura platereskoekin osatua. Balkoien eta teilatuondoaren artean erliebezko friso bat ere badago.
 
## Ikus gainera 
* Tuterako historia

## Kanpo estekak 
* Tuterako jauregiak, ciudadtudela.com 
* Auñamendi Eusko Entziklopedia
Ibáñez de Lunatarren etxea (Tutera)

**Ibáñez de Lunatarren etxea** edota **Señorenatarren etxea** Nafarroako Tutera udalerrian dagoen eraikin bat da. Tuterako Alde Zaharrean dago, Rua kalean, Tuterako udaletxea eta Almirantearen edo Cabanillas Berrozpetarren etxetik hurbil.

## Eraikina 
XVI. mendean eraiki zen. Señorenatarren etxea oinplano laukizuzena eta hiru solairuko garaiera duen berpizkundeko eraikina da. XVII. mendeko Ibáñez de Lunatarren harrizko armarria du. Berpizkundeko hiru friso interesgarri ditu, barnealdeak hiru solairuko garaiera eta oinplano karratua du.

Lehen solairuak kanpoaldetik burdin-hesiz babestutako leihoak ditu. Bigarren solairuak balkoiak. Azken solairuak aragoiar arkitekturan hain ohikoa den adreiluzko arku galeria du, bai eta egur landuzko teilatuondoa.

## Ikus gainera 
* Tuterako historia

## Kanpo estekak
Literaktum

[thumb|Literaktum 2015 [Okendo kultur etxea|Okendo Kultur Etxean]]
**Literaktum**, Donostia Kulturak literaturaren inguruan antolatzen duen jaialdia da. 1995an Okendo Kultur Etxean eta Liburutegi Nagusian ospatzen hasi ziren Literatura Sormen Jardunaldietan du bere jatorria. 2005ean Ernest Lluch eta Loiola Kultur Etxeak batu ziren, azken honen Poesia Urumea bazterrean programarekin batera.

Harrez geroztik, Casares-Tomasene eta Lugaritz batu dira.

## Iruditegia 

Fitxategi:Lur Korta. Literaktum.jpg| Lur Korta Alderdi Eder Donostia
Fitxategi:Jordi Fibla. Literaktum 2016 02.jpg| Jordi Fibla Alderdi Eder Donostia
Fitxategi:Anjel Lertxundi Literaktum 2016.jpg| Anjel Lertxundi Alderdi Eder Donostia
Fitxategi:James Rhodes Literaktum 2016.jpg| James Rhodes eta Zilarrezko Euskadi Saria Donostia
Fitxategi:Juan José Millás Literaktum 2016 03.jpg| Juan José Millás eta Eva Monente Donostia
Fitxategi:Juan José Millás Literaktum 2016 02.jpg| Juan José Millás eta Donostia
Fitxategi:Alaine Agirre 02.jpg| Alaine Agirre eta Zilarrezko Euskadi Saria Donostia
Fitxategi:Gunter Wallraff eta Ferando Aranguren.jpg|Günter Wallraff eta Fernando Aranguren 2011ko edizioan.
Fitxategi:Cees Nooteboom3.jpg|Cees Nooteboom San Telmo Museoan Literaktum jaialdian 2015ean.
Fitxategi:Antton Valverde eta Patxi Zubizarreta.jpg|Antton Valverde eta Patxi Zubizarreta Lugaritz kultur etxean 2015ean.
Fitxategi:Danele Sarriugarte.jpg|Danele Sarriugarte, 2015eko Zilarrezko Euskadi Sariduna.
Fitxategi:Maria Dueñas.jpg|María Dueñas

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Donostiako Jazzaldia
* Donostiako Zinemaldia
* Donostia Kultura

## Kanpo estekak 
* Literaktum webgunea
* Literaktum Flickr-en webgunea
Titirijai

**Titirijai** Tolosan urtero azaroan ospatu ohi den Nazioarteko Txotxongilo Jaialdia da.

Jaialdi honek 1982. urtean hasi zuen ibilbidea eta 1983. urtean izan zen lehen edizioa Tolosako Ekinbide Etxeak antolatua. Bertan mundu guztiko txotxongilo taldeek beren antzezlanak aurkezten dituzte batez ere Topicen Entzunaretoan eta Leidor antzokian. 2014ko 32. ediziotik aurrera kaleko ikuskizuna berreskuratu da, saio batzuk herriko plazetan eskainiz. Eskena Irekia atalaren barruan antzerki munduan hasiberriak direnei eta nazioarteko zirkuituetan parte hartu ez dutenei aukera ematen zaie.

Gaur egun 25.000 ikusle mugitzen dituen jaialdia da, bataz beste 160 ikuskizun antolatzen direlarik.

Titirijaiaren arrakasta ikusita Tolosako Ekinbide Etxeak beste proiektu bat gauzatu zuen, Topic Tolosako Nazioarteko Txotxongilo zentroa.

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak 
* Tolosako Nazioarteko Txotxongilo zentroa: Topic
* Tolosako Ekinbide Etxea
Tuterako udaletxea

**Tuterako udaletxea** Nafarroako Tutera udalerriko Udalaren egoitza da. Tuterako Alde Zaharrean dago, Plaza Zaharran, Tuterako katedralaren alboan. Udalaren egoitza diren eraikinak XV. mendekoak dira eta Mosen Pierres de Peraltakoak eraikitako “Almudí Etxeen” gainean altxatu ziren. Udal egoitza bi eraikinez osatua dago, nagusia Plaza Zaharrekoa da eta bigarrena Rua kalekoa.

## Historia 
Udalaren eraikin nagusia edo udaletxea 1490ean eraiki zen. Bigarren eraikina 1575koa da, eta 1490ean eraikitako etxe baten zimentuen gainean eraiki zen. Eraikin hauek zaharberritze eta eraldatze ugari izan dituzte, XVII., XIX. eta XX. mendeetan, 1994an erabateko zaharberritzea egin zitzaion, honi esker fatxada, ezkaratzea, sotoak eta areto nobleak berreskuratu ziren.1562tik 1841era udalareen eraikin nagusiko sotoa kartzela publiko gisa erabilia izan zen.

## Eraikina 
Eraikin nagusia, Plaza Zaharrera begira dagoena, hiru solairutako eraikina da, eta arkupedin galeria eta zurezko teilatuondoa ditu, honen fatxada 1800ean neoklasiko estiloan zaharberritu zen, eta oraintxuki beste behin ere zaharberritua izan da. Antzinako eraikinetik fatxada nagusiko hormartea eta bere ezkaratzea nahiz Batzar Aretoa mantendu dira, bai eta bere soto berezia ere (XVI. mendetik XIX. mendera kartzela publikoa izana). Udaletxearen barnean honakoak nabarmentzen dira: Batzar Aretoa, antzina Sekretuaren deitua, eta XVII. mendean hiriko Kontseiluaren batzarrak ospatzeko erabilia. Gaur egungo eraikinaren ezaugarri nagusiena da. Oinplano laukizuzeneko areto zabala da, 1919a neoberpizkundeko estiloaz apaindua, igeltsulan dotore, friso, ispilu, margolan eta beirateez betea. Solairu noblean, eta Batzar Aretoaren alboan, Alkatetza, Idazkaritza Orokorra eta Batzar Aretoa daude (Udala).

Bigarren eraikina, Rua kalera begira dagoena, XVI. mendearen amaierakoa da. Bere fatxadak XVI. mendearen amaierako armarria du. Zati handi bat udal administrazioaren bulego orokorren egoitza izateko gaitua dago.

## Ikus, gainera 
* Tuterako politika

## Kanpo estekak
René Coty

**René Coty**, izen osoa **René Jules Gustave Coty** (Le Havre, 1882ko martxoaren 20a - *ibidem*, 1962ko azaroaren 22a ), 1954-1959 bitartean Frantziako Laugarren Errepublikako bigarren eta azken presidentea izan zen.

## Bizia eta Karrera politikoa 
René Coty Le Havre hirian jaio zen, filosofia eta zuzenbidean graduatu zen 1902 urtean Caengo Unibertsitatean. Bere jaioterrian abokatua izan zen, merkataritza- eta itsas-zuzenbidean espezializatu zen. Germaine Corbletekin ezkondu zen 1907k maiatzaren 21ean.

Alderdi erradikalean militatzen zuen eta 1907an distrituko zinegotzi eta 1908an Le Havre kontzejuko kide izendatu zuten. Bi kargu horietan aritu zen 1919 urtea bitartean. Aldi berean, Frantziako iparraldean kokatuta dagoen Seine-Inférieure departamenduko kontzeju orokorraren kide izan zen 1913tik 1942ra.

Lehen Mundu Gerra iritsi zenean, Coty bolondres sartu zen ejertzitoan eta infanteriako 129. erregimentuan aritu zen, Verdungo guduan aritu zena hain zuzen ere.

## Ikus, gainera 
* Frantziako presidenteen zerrenda
Grapaketa

**Grapaketa** tolestaketa bidezko xafla arteko lotura-operazio bat da. Bi xafla ezberdinen arteko lotura nahiz pieza baten hasiera eta honen amaieraren arteko lotura-operazioa izan daiteke.

## Prozesua 
Grapaketaren prozesua bi xaflen arteko aldibereko tolestaketan datza, eta era honetan, hauen lotura lortzen da. Era honetako loturak egiteko ez da inolako lotura elementurik behar, nahiz eta tenperatura altuak eta esfortzu handiak behar diren tolestaketa on bat lortzeko. Horregatik, zenbait erreminta edota makineria espezializatu sinplea beharko da prozesua aurrera eramateko.

1100px|erdian

## Motak 
Tolestaketa kopuruen arabera bi **grapaketa** mota bereiziko ditugu:
* **Grapaketa sinplea**: xaflen arteko tolestaketa bakarra egiten da.

250px|ezkerretara

* **Grapaketa bikoitza**: xaflen arteko loturarako bi tolestaketa sinple egiten dira.

300px|ezkerretara

Xaflen formaren eta hauen arteko lotura-posizioaren arabera beste mota batzuk bereizten ditugu:
* Grapaketa laua.(1)
* Kanpo-josturadun hodien grapaketa.(2)
* Barne-josturadun hodien grapaketa.(3)
* Zirkunferentzia-grapaketa.(4)

1100px|erdian

## Lotura mota honen aukeraketa 
Lotura mota honen abantailak:
* Muntaia erraza duen lotura mota da. Baita ere, esan daiteke, desmuntatze erraza duen lotura mota dela. Izan ere, lotura erdi iraunkorrak izan arren, mekanizazio baten bitartez ezaba daitezke.
* Ezaugarri ezberdineko metalak lotu daitezke.
* Fabrikazio-kostu baxua du. Izan ere, beharreko makineria sinplea da eta ez da beharrezkoa lotura elementurik.
* Prestaketa gutxi edo ezer behar da lotu beharreko gainazalarentzat.

Lotura mota honen desabantailak:
* Ez ditu jasaten esfortzu handiak.
* Loturaren diseinu on bat egin beharra dago, honek hutsik egin ez dezan.
* Ez du nekea ondo jasaten.
* Erabili beharreko materialak eta hauen ezaugarriak kontuan hartu behar dira, akats bat egon daitekeelako materialak ez badu tolestaketa baten aurrean ondo jasaten.
## Lotura ezaugarriak 
Lotura mota honen bitartez honako ezaugarri hauek lortzen dira:
* Itxiera guztiz hermetikoa.
* Ertz zorrotzen ezabaketa.
* Lotura-zonaldean indargarri bat.
## Erabilpenak 
Mota honetako loturak, esfortzu handiak jasan behar ez dituzten eta soldadura edo beste lotura-prozesu bat baino ekonomikoagoa izango den loturetan erabiltzen dira.

Adibidez: *ontzi zilindrikoen itxiera, sabaietako xafla metalikoen lotura.*

## Oharra 
Gaztelaniazko "grapeado" testuaren itzulpena da.

## Kanpo estekak
Llollobelar

**Llollobelarra** (*Lolium*) Poaceae familiako genero baten izen arrunta da.

## Espezieak 
Gramineen genero honek 8 euroasiar espezie ditu:
* *Lolium canariense* Steud.
* *Lolium edwardii* H.Scholz, Stierst. & Gaisberg
* *Lolium multiflorum* Lam. - llollobelar italiarra
* *Lolium perenne* L. - llollobelar ingelesa
* *Lolium persicum*
* *Lolium remotum* Schrank
* *Lolium rigidum* Gaudin
* *Lolium temulentum* L. - iraka
* *Lolium saxatile*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ljubljanako gaztelua

**Ljubljanako gaztelua** () Ljubljana hirian dagoen gaztelua da, gazteluaren muinoan kokaturik Esloveniako hiriburua kontrolatzeko eraikia. Karniolako dukeen egoitza izan zen. XI eta XII mendeen artean eraiki bazen ere gaur egungo itxura XV mendean hartu zuen eta XVI eta XVII mendeetakoak dira eraikin gehienak.

## Historia 
Ljubljana inguruko lurraldea K.a. 1200 mendean populatu zen eta pentsatzekoa da Emona herri erromatarraren garaian muino honetan gotorleku bat izango zela.

### Erdi Aroa 
Badirudi gazteluren bat izango zela XI mendean baina lehenengo aipamena 1161 urtekoa da, eta Udineko katedraleko agiri batean azaltzen da. Sponheim Etxearen agindutara zegoen. 1256an Karniolako agintarien egoitza izan zen, 1270an Otakar II.a Bohemiakoak eskuratu zuen eta 1278an Rodolfo I.a Habsburgokoak kendu zion.

XV mendean berriz ere Karniolako dukeek eskuratu zuten eta gaztelua eraberritu egin zuten, eraikin ia guztiak eraitsi eta harresi eta dorre berriak eraikiz. Zubi altxagarria eta kapera ere garai hartan eraikitakoak dira. Gaztelua Otomandar Inperioari aurre egiteko erabili zen, bai eta nekazarien matxinaden aurka ere.

### Aro modernoa 
1797an armada frantsesak eskuratu zuen Napoleondar Gerretan eta hurrengo hamarkadan Ljubljana Iliriar Probintzietako hiriburu bihurtu zen. Urte haietan gaztelua militarren barrakoi eta ospitalea izan zen. 1815 urtean Austria-Hungariako Inperioaren barnean gelditu zen eta XIX mende guztian zehar gartzela funtzioa bete zuen. Gazteluko dorrea orduan eraiki zen, 1848an, eta guardien etxebizitza izan zen. Bertako kanoiak hirian agerturiko suteren bat iragartzeko edo hirira etorritako bisitari ilustreei omen egiteko erabili ziren.

Dena dela gazteluaren garrantzia nabarmen jeistiz joan zen eta hiritarrek ere asko maite ez zutela ikusirik 1905 urtean udaletxeak erosi zuen hiriko museoa bertan ezarri asmoz. Egitasmoa ez zen aurrera eraman eta hiriko familia behartsuenak ezarri ziren bertan.

### Berrizte lanak 
1960 hamarkadan berriztatze lanak hasi ziren eta 35 urte inguru iraun zuten. 1990 hamarkada bukaeran ezkontzak egiteko erabili zen eta ordutik aurrera ekintza kultural ugari antolatu izan dira gazteluan. 2006an funikularra eraiki zen, katedral ingurutik abiatzen dena.

## Iruditegia 

Irudi:Ljubljana BW 2014-10-09 13-59-37 1.jpg|Gazteluaren ikuspegia.
Irudi:Ljubljana (150) (3897552082).jpg|Barneko patioa.
Irudi:Le Château de Ljubljana (9415278154).jpg|Gazteluko eraikinak.
Irudi:Ljubljanski grad (11330143984).jpg|Dorrea.
Irudi:20130528 Ljubljana 256.jpg|Harresiko dorreak.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Iraka

**Iraka** (*Lolium temulentum*) Poaceae familiako espezie baten izen arrunta da. Gariaren antzeko landarea, laboreentzat kaltegarria, erauzten zaila. Landare kosmopolita honek 1 metroko garaiera ere izan dezake.

## Izen desberdinak 
*Iraka* batuaz, *zoragari* eta *llolloa* zaraitzueraz zein lizarreraz

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Llollobelar ingeles

**Llollobelar ingelesa** (*Lolium perenne*) Poaceae familiako landare belarkara da. Bazka-landare ezaguna da, 80 zentimetroko altuera ere izaten duena. Biomasa sortzeko iturri ona da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eru

**Erua** (*Vicia ervilia*) Fabaceae familiako urteko sastraka landarea da, 50 cm inguru luze hazten dena, sortako lore horiak eta lekako fruitua ematen duena. Landare horren aleaz jateko irina egiten da. Mediterraneo aldeko lurralde guztietan izaten da. Turkiako zenbait aztarnategi arkeologikotan K.a. VI. edo VII. milurteko aleak topatu dituzte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ljubljanako katedrala

**Ljubljanako katedrala** () edo **San Nikolas katedrala** () Ljubljanako eliza nagusia da. Ljubljanako merkatu nagusiaren eta udaletxearen artean dago, Ljubljanako gazteluaren azpian.

## Historia 
Gaur egun katedrala dagoen eremuan hiru habearteko eliza erromanikoa izan zen 1262an. 1361ean sute handi batek suntsitu zuen eta eraiki berria altxatu zen estilo gotikoan. 1461 urtean Ljubljanako diozesia eratu zen eta katedrala bihurtu zen. 1469an berriz erre zen, turkiarrek eragindako sutea izan zela uste da.

1700 urtean Florentianus Ponnensis fraide kaputxinoak eraikin berria diseinatu zuen estilo barrokoan eta 1701 eta 1706 artean eraiki zen. Kupula berriz 1841 urtekoa da. XIX eta XX mendeetan fatxadako nitxoetan eskultura ugari ezarri ziren.

## Deskribapena 
Kanpoaldetik aipagarriak dira bere kanpandorre bikiak eta kupula. Sarrerako ateetan ere eskulturak agertzen dira. Brontzezko ate hauek 1996an ezarri ziren, Joan Paulo II.aren bisitarako.

Barnealdean Giulio Quaglio-ren fresko barrokoak dira aipatzekoak, katedrala eraiki zen garaikoak. Azkenik katedralaren nitxoetan dauden sei apezpikuren hareharrizko estatuak eta pietà gotikoa ere ikustekoak dira.

## Iruditegia 

Irudi:Stolnica-Ljubljana.JPG|Kupula eta dorre bikiak.
Irudi:Stolnica Sv. Nikolaja 02.jpg|Katedrala eta merkatua.
Irudi:Ljubljana Cathedral inside.JPG|Katedralaren barnealdea.
Irudi:Cerkvijo sv. Nikolaja (2762706747).jpg|Nitxoetako estatuak.
Irudi:Ljubljana Mestni Trg Fontana.JPG|Alde zaharra.

## Kanpo estekak
Deikundeko eliza frantziskotarra (Ljubljana)

**Deikundeko eliza frantziskotarra** () edo **Eliza frantziskotarra** () Ljubljanako eliza ezagunena da, hiriko parrokia ere badena. Frantziskotar ordenekoa denez, kolore gorri sinbolikoa dauka.

## Historia 
1314 urtean agustindarrak Ljubljanara iristean harresietatik kanpo eraiki zuten beren eliza, hirirako zubiaren ondoan. 1491ean ordean turkiarrek hiria erasotzerakoan eliza suntsitu eta monjeek hirian babestu behar izan zuten. 1553 urtean agustindarrek hiri utzi zuten baina 1623an berriz itzuli ziren eta aurreko eliza izan zen tokian eliza berria altxatu zuten. 1628an eta 1645ean suteak izan zituen eta eliza oso kaltetua gelditu zen.

1645ean beraz elizaren hondarrak eraitsi eta Konrad Ruessenstein baroiak eliza berria altxatzeko egitasmoa eta dirua jarri zituen. Proiektuaren egilea nor izan zen ezagutzen ez bada ere Italiako joera estetiko modernoak hartu zituen. 1669an bukatu ziren lanak eta gaur egun duen itxurarekin. 1784an Vienako gobernuak agustindarren ordena desegin zuen eta **Deikundeko parrokia** izena hartu zuen elizak. 1805ean frantziskotarrek hartu zuten.

## Deskribapena 
Aurrealdea barroko goiztiarraren adierazgarria da eta Prešeren enparantzara (Prešernov trg) begira dago. Barnealdea gela handi batek osatzen du, basilikak izan ohi diren antzera. Koroa bera ere habeartea bezain zabala da. Alboetan dauden kaperak ilunagoak dira. Aldare nagusia Francesco Robba arkitektuak bukatu zuen 1736an.

## Iruditegia 

Irudi:Ljubljana - Annunciation Church.jpg|Deikundeko eliza frantziskotarra.
Irudi:Ljubljana BW 2014-10-09 12-18-49.jpg|Elizaren aurrealdea.
Irudi:Laibach (14075218712).jpg|Ljubljanica ibaiko zuhaitzaren ondoan frantziskotarren eliza.
Irudi:Ljubljana Franziskanerkirche.JPG|Zubi hirukoitza eta eliza.
Irudi:CerkevMarijinega oznanjenja.JPG|Barnealdea.

## Kanpo estekak
Llollobelar italiar

**Llollobelar italiarra** (*Lolium multiflorum*) Poaceae familiako espezie baten izen arrunta da. Bazka-landare ezaguna da, askotan hirusta gorriarekin landatzen dutena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lotus

**Lotus** izan daiteke:
* ***Lotus***, uso-belar izen arrunta duen landare-generoa.
* **Lotus Cars**, automobil-ekoizlea.
* ***Lotus***, Christina Aguileraren albuma.
* **Lotus,** IBMek erositako informatika-enpresa.
* **Lotus**, erloju-ekoizlea.
* **Lotus**, txirrindularitza-taldea.
Uso-belar

**Uso-belarra** (*Lotus*) (Fabaceae familiako genero baten izen arrunta da.

## Espezieak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mendiko uso-belar

**Mendiko uso-belarra** (*Lotus corniculatus*) Fabaceae familiako espezie baten izen arrunta da. Eurasian eta iparraldeko Afrikan jatorria duen espezie hau bazka-landare moduan erabili dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Prešeren enparantza

[thumb|300px|Prešeren enparantza eta [Deikundeko eliza frantziskotarra (Ljubljana)|Frantziskotarren eliza (gorria).]]
thumb|300px|Prešeren enparantza.
**Prešeren enparantza** () Ljubljana hiriaren erdialdeko plaza ezaguna da eta ekitaldi kulturak, kirol eta politiko ugari izaten dira bertan. 2007an berriztu zuten.

## Kokapena 
Alde zaharrerako sarreran dago, Ljubljanica ibaia zeharkatzen duen "zubi hirukoitzaren" ondoan (*Tromostovje*). Bertatik Strita kalea (*Stritarjeva ulica*) ateratzen da udaletxe aldera. Ljubljanaren alde berrira doazen kale nagusiak ere bertatik ateratzen dira, Čop (*Čopova ulica*), Miklošič (*Miklošičeva cesta*) eta Otsoaren kalea (*Wolfova ulica*).

Enparantzan dauden eraikin garrantzitsuenak Frantziskotarren eliza, Kresija jauregia eta *Emporium* galeria dira.

## Historia 
Prešeren enparantzak XVII mendean hartu zuen gaur egungo itxura, Frantziskotarren eliza eraiki zenean. Hasieran bidegurutzea bazen ere XIX mendean enparantza bihurtu eta pabimentatu egin zuten.

1895ean lurrikara izan zen eta Erdi Aroko etxeak suntsitu ziren. Max Fabiani arkitektuak berrizte lanak egin zituen, lau kaleren arteko korapiloa bihurtu eta jauregiak eraiki zituen inguruan. Esloveniako poeta nazionala kontsideratzen den France Prešeren-en brontzezko estatua eraiki zuen eta atzean hiru urki zuhaitz ezarri zituen. 1930 hamarkadan makalak landatu ziren zubi hirukoitzaren inguruan. Estatuak izena eman zion enparantzari eta 1991 urtean monumentu nazionala izendatua izan zen.

## Kanpo estekak
Jeroen Dijsselbloem

**Jeroen René Victor Anton Dijsselbloem** ( ahoskatua; Eindhoven, 1966ko martxoaren 29a) Herbehereetako politikaria da, Alderdi Laboristako (PvdA) kidea dena. 2013ko azaroaren 11tik Eurotaldeko presidentea da. Herbehereetan Mark Rutteren 2. gobernuko Finantza Ministroa da 2012ko azaroaren 5etik.
Eurotaldeko presidente gisa troikaren izenean Greziarekin egindako negoziaketak eztabaidatuak izan ziren.

## Erreferentziak
Adolfo Sarasketa

**Adolfo Sarasketa Maiztegi** (Eibar, 1931ko azaroaren 11 &ndash; Zalduondo, 2015eko maiatzaren 13a) futbol jokalaria izan zen. Aurrelari gisa jokatu zuen.

Eibarko jokalaria izan zen lau denboralditan zehar, 49-50 eta 51-52 bitartean, eta 60-61 denboraldian. 1952tik 1960a arte errealako jokalaria izan zen. Errealarekin 134 neurketa jokatu zituen, 38 gol lortuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Usu-belar

**Usu-belar** edo **latxaski** (*Agrimonia eupatoria*) arrosaren familiako belar landarea, zain laburra eta zurtoin zuzen iletsua duena, 30-80 cm luzea. Hosto elkartua du, 3-5 gingil horztunez eratua, eta kolorez berde iluna. Zurtoinaren oinean eta haren inguruan izaten ditu horiek. Lore hori txikiak ditu, bost hostokoak, zurtoinaren erditik gora eta haren inguruan kokatuak. Europa guztian hazten da, baso ertzetan, belardietan eta larre tokietan batez ere. Latxaskiaren hostoak eta zurtoina giltzurrunetako harriak botarazteko eta ebakiak sendatzeko erabiltzen da herri sendagintzan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Caenolestes

***Caenolestes*** Hego Amerikako martsupialen genero bat da. Caenolestidae familian eta Paucituberculata ordenan sailkatuta dago.

## Espezieak 
* *Caenolestes caniventer*
* *Caenolestes condorensis*
* *Caenolestes convelatus*
* *Caenolestes fuliginosus*
* *Caenolestes sangay*

## Kanpo estekak
Caenolestidae

**Caenolestidae** martsupialen familia bat da. Paucituberculata ordena monotipikoa osatzen duen talde bakarra da. Egun, sei espezie besterik ez ditu. Bertan sailkatzen dira Hego Amerikan bizi diren martsupial gehienak. Andeak bezalako animaliak talde honetakoak dira. Gaur egun familia bakarra dago bizirik, Caenolestidae, hain zuzen ere.

## Generoak 
* Genero *Caenolestes*
** *Caenolestes caniventer*
** *Caenolestes condorensis*
** *Caenolestes convelatus*
** *Caenolestes fuliginosus*
* Genero *Lestoros*
** *Lestoros inca*
* Genero *Rhyncholestes*
** *Rhyncholestes raphanurus*

## Kanpo estekak
Falling in Love (1984ko filma)

**Falling in Love** (euskaraz *Maitemintzea*) 1984ko Ulu Grosbard belgikar zinema zuzendariaren amodiozko drama filma bat da. Robert De Niro, Meryl Streep, Dianne Wiest, David Clennon, Jane Kaczmarek, George Martin eta Harvey Keitel aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Frank Raftis (Robert De Niro) arkitektoa eta Molly Gilmore (Meryl Streep) artista grafiko ederrak Eguberrietan heuren senideentzako opariak erosten ari direnean elkar ezagutu eta ustekabean heuren Eguberri opariak nahastuko dituzte. Adiskidetasun jator bat bezala hasitakoa elkarren arteko maitemintzean amaituko da. Biek ezkonduak daudenez egiten ari direna zuzena ez dela sentitzen dute, biak pertsona zintzoak dira, ez dituzte heuren senar-emazteak mindu edo kaltetu nahi, halere denen gainetik elkarrenganako maitasun sakona ere sentitzen dute eta elkarrekin daudenean une ederrak bizitzen dituzte. Heuren ezkontzek aspaldi funtzionatzetik utzi zuten. Horregatik elkar maiteminduta jarraitzen dute eta ezin izango diote maitasun horri uko egin.

## Aktoreak 
* Robert De Niro: Frank Raftis
* Meryl Streep: Molly Gilmore
* Harvey Keitel: Ed Lasky
* Jane Kaczmarek: Ann Raftis
* George Martin: John Trainer
* David Clennon: Brian Gilmore
* Dianne Wiest: Isabelle
* Victor Argo: Victor Rawlins

## Kanpo estekak 
* *Falling in Love* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Falling in Love* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Zalke

**Zalke** edo **txirta** (*Vicia sativa*) Fabaceae familiako urteko sastraka landarea da, 30-80 cm inguru luze hazten dena, sortako lore moreak eta lekako fruitua ematen duena.

Jada Neolitoan jaten zuten baina erromatarren garaian hasi ziren landatzen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ljubljanako udaletxea

**Ljubljanako udaletxea** () Ljubljanako udal gobernuaren egoitza da. Hiriko alde zaharrean kokaturik dago, udaletxeko enparantzan, Ljubljanako katedraletik gertu eta gazteluaren azpian.

## Historia 
1484 urtean eraiki zen estilo gotikoan, uste denez Peter Bezlaj arkitektuak diseinaturik. 1717 eta 1719 artean berriztatze lanak izan zituen, Gregor Maček-ek veneziar estilo barrokoan egindakoak.

1920 hamarkadan Petri I.a Serbiakoaren estatua ezarri zuen bertan Jože Plečnik-ek baina 1941ean italiar tropa faxistek hiria okupatzerakoan eskultura suntsitu egin zuten.

## Robbaren iturria 
1751 urtean Francesco Robba eskultorearen iturri ederra ezarri zen udaletxe aurrean. Gaur egun erreplika bat da ikusgai dagoena, orijinala Esloveniako Galeria Nazionalean dago ikusgai.

## Iruditegia 

Irudi:Ljubljana (259) (3897599872).jpg|Udaletxea.
Irudi:Ljubljana (4672173999).jpg|Udaletxeko enparantza.
Irudi:Cour de l'Hôtel de Ville (Ljubljana) (9416190461).jpg|Barneko patioetako bat.
Irudi:Town hall of Ljubljana map.jpg|Ljubljanako planoa.
Irudi:The Robba fountain 001 (6808663655).jpg|Robba iturria.

## Kanpo estekak
Aihenzuri

**Aihenzuri** edo **ezkabia-belar** (*Clematis vitalba*) Ranunculaceae familiako zuhaixka da. Jada Harri Aroan arropa egiteko erabilia saskigintzan nahiko ezaguna da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tivoli parkea (Ljubljana)

**Tivoli parkea** () Ljubljanako parke nagusia da. 1984an parke naturala izendatu zen.

## Historia 
XIX mendearen hasierako Napoleondar Gerratan Ljubljana frantziako tropek okupatu zuten eta Iliriar probintzien hiriburu bihurtu zen. Jean Blanchard ingeniari frantsesak Podturn Manor gazteluaren (gaur egungo Tivoli gaztelua) eta Cekin jauregiaren artean parke dotorea diseinatu zuen. XIX mendearen bukaera aldera jaso zuen Tivoli izena.

1880 urtean putzua eraiki zen eta 1894an landare haztegia. 1920 hamarkadan Jože Plečnik arkitektoak diseinua berriztu zuen eta Jakopič etorbide zentrala eraiki zuen, Tivoli gaztelutik Prešeren enparantzara zuzen doana.

## Arkitektura 
Hainbat jauregi eta elementu daude Tivoli parkean:
* Tivoli gaztelua: XVII mendean eraiki zen aurrez zegoen pizkundeko eraikin baten hondarren gainean. Joseph Radetzky txekiarrak XIX mendearen erdialdean estilo neoklasikoan berriztu zuen.
* Cenkin jauregia: 1720an eraikitako jauregia da. 1951ean bertan ezarri zen Esloveniako historia garaikidearen museoa.
* Tivoli putzua: Parkearen hego-mendebaldean dagoen putzu errektangularra da. 2011 urtean berriztua izan zen.
* Negutegia eta larrosen lorategia.
* Jolastokia.

## Iruditegia 

Irudi:Grad Tivoli-Ljubljana.JPG|Tivoli gaztelua.
Irudi:CekinovGrad-Ljubljana.JPG|Cenkin jauregia.
Irudi:Tivolski ribnik.jpg|Putzua.
Irudi:Le parc Tivoli (Ljubljana) (9385092326).jpg|Jakopič etorbidea.
Irudi:Ljubljana (322) (3896844335).jpg

## Kanpo estekak
Otabera arrunt

**Otabera arrunta** (*Genista hispanica*) Fabaceae familiako zuhaixka da. Otearen antzeko landare arantzatsua da.

## Deskribapena 
10-50 cm bitarteko zuhaixka, txandakatutako adarrak dituen zurtoin arantzadunak dituena eta kuxin formako mulua osatzen duena. Zurtoin zaharrrak oso adarkatuak dira, ez dute hostorik, eta galtzarbeko arantza adarkatuak dituzte. Urteko lore zurtoinetan, berriz, behe aldeko hostoak obatu eta kamutsak dira, gainerakoak lantzeolatuak izanik.

Loreak, bestetik, 5-7 arteko ginbailetan antolatzen dira, luku motzak eratuz. Kaliza 5 sepaloz dago osatuta, 5 mm ingurukoa eta ezkila-formakoa izanik. Leka txikiak eta iledunak aurkezten ditu, goraka zuzendutako puntan bukatua, eta 1-2 hazirekin.

## Ekologia 
Harizti, artadi edo pagadien atzerapen-larreetan agertu ohi da, itsas-mailatik 1500 metrorainoko altueretan, eta komunitateak eratuz..

## Banaketa 
Espezie mediterraneo menditarra da. Iberiar Penintsularen ipar eta ekialdean agertzen da, baita Frantzia hegoaldean ere. Euskal Herrian bi subespezie aurkitzen ditugu, banaketa desberdina dutenak.

## Euskal Herriko subespezieak 
* *Genista hispanica* subsp. *hispanica*. Subespezie tipikoa da. Sastrakadi eta larre lehorretan bizi da. Berezitasunak: aurkezten dituen arantzak oso zorrotzak dira; zurtoin eta hostoak ile zutituez estaliak dituzte; loreek 6-8 mm neurtzen dituzte.
* *Genista hispanica* subsp. *occidentalis*. Lurzoru karetsu edo margatsuetan bizi da. Baso hezeagoen ordezko etaparen bereizgarri da. Euskal Herriko zonalde atlantiko eta submediterranean zabalki hedaturiko kuxin formako sastrakadietan agertzen da, batzuetan bertako espezie nagusia delarik. Berezitasunak: zurtoin eta hostoak ile adpreso edo tentez estaliak ditu; loreek 8-11 mm neurtzen dituzte; kuxin formako sastrakadiak eratzen dituzte.

thumb|*Genista hispanica* subsp. *occidentalis*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jon Orbegozo

**Jon Orbegozo Orbegozo** (Azpeitia, 1984ko urriaren 31-) futbolari gipuzkoar ohia da, aurrelari postuan zebilena. Mikel Orbegozo aurrelaria du anai gaztetzat.

## Estatistikak 
*2015eko maiatzak 18an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak
Otabera zuri

**Otabera zuria** (*Retama monosperma*) Fabaceae familiako zuhaixka da. Otearen antzeko landare honek zitisina du, alkaloide toxiko bat.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Esloveniako Opera Antzokia

**Esloveniako Opera Antzokia** () Ljubljana hiriburuan dagoen Opera eta Balet antzokia da. Tivoli parkearen ertzean dago, Esloveniako Arte Galeria Nazionala eta Esloveniako parlamentuaren egoitzaren artean..

## Historia 
Operaren historia 1732an hasi zen Eslovenian, urte hartan Giuseppe Clemente de Bonomiren *Il Tamerlano* antzeztu zen. Gaur egungo eraikina 1890 eta 1892 artean altxatu zen. Jan Vladimír Hráský eta Anton Hruby arkitektu txekiarrek diseinatu zuten neo-pizkundeko estiloan. Hasiera batean Esloveniar eta Alemaniar operak eskaintzen ziren bertan baina 1911 urtean Alemaniarrek beraien Antzokia eraiki zuten (gaur egungo Esloveniako Antzoki Nazionala).

## Eraikina 
Opera Antzokiaren aurrealdean zutabe jonikoak eusten dute tinpanoa. Alboetan Alojzij Gangl eskultorearen bi estatua daude, tragedia eta komedia sinbolizatzen dituztenak.

## Iruditegia 

Irudi:Laibach (14097477763).jpg|Esloveniako Opera Antzokia.
Irudi:5.4.13 Ljubljana 58 (8623758498).jpg|Tinpanoa.
Irudi:SNGOperaLj-Dec2011.jpg|Barnealdea.
Irudi:Ljubljana Opera at night.jpg|Opera antzokia gauez.

## Kanpo estekak
Elorri-triska

**Elorri-triska** (*Genista scorpius*) Fabaceae familiako zuhaixka da. Otearen antzeko landare arantzatsua hau tindagai moduan erabiltzen zuten.

## Deskribapena 
1-2 m bitarteko zuhaixka da, adar arantzadun sendoz hornitua.

Zurtoinak ilegabeak eta galtzarbeko arantza ugaridunak dira; hauek, sendoak eta luzeak dira, zurtoinarekin angelu oso irekia eratuz. Arantzetatik lore-kimu motz hostotsuak jaiotzen dira. Hosto bakunak ditu: gainaldean ia ilegabeak eta azpialdean iledunak.

Lore horiak ditu, ale gutxiko faszikuluetan antolatzen direnak. Kaliza ilegabea da, ezpainak tamaina berdintsukoak direlarik. 3-7 hazidun leka ilegabe eta luzangak ditu.

Apiriletik ekainera loratzen da.

## Ekologia 
Sail harritsu eta higatuetan azaltzen da, lurzoru karetsu, margatsu eta igeltsuzkoen gainean. Batez ere karraskal eta ameztien ordezko komunitateetan ageri da.

## Banaketa 
Mediterraneo-mendebaldeko espeziea da. Euskal Herrian, hegoaldeko habitat ugarietan agertzen da, kasu batzuetan hauetako espezie nagusia izanik. Kantaurialdean ordea, oso gutxitan aurki dezakegu: kostaldeko gune lehor eta eguzkitsu batzuetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak