open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1959ko Kontxako Bandera

**1959ko Kontxako Bandera** (Banderaren 64. ekitaldia, garai hartan 57. ekitaldia bezala aurkeztu bazen ere) urte honetako irailaren 6 eta 13an jokatu zen, eta Sestaok bigarren Kontxako Bandera eskuratu zuen. Urte hartan Iberia ta Kaiku klubeek aritu ziren Sestao traineruan.

## Kontakizuna 
Faboritoa San Juan zen arren, Sestaoko traineruak erraz irabazi zuen jardunaldi bietan. Gainontzeko bi traineruak ere pasaitarrak ziren, bata sanjuandarren bigarren ontzia eta bestea Trintxerpe. Ez zen beraz donostiarrik izan.

Bibiano Etxabek 18 urte zituen, eta bera da Kontxako Banderko historiako patroi gazteena.

## Parte-hartzaileak 
## Emaitzak 
## Tripulazio irabazlea 
* Sestao
** Patroia: Andoni Arraiz
** Arraunlariak: Proatik popara ta baborretik: Enrique Tejedor, Sabino Valero, Jose Angel Elosegi, Toño Artetxe, Jenaro Cabrera ta Berna Alberdi. Ta estriborretik:Txutxi Maruri (proela), Antonio Contreras, Felines Bañales, Iñaki Llamas, Juan Mari Uterga, Tontxu Alberdi ta Fernando Elosegi.

## Ikus, gainera 
* Kontxako Bandera

## Kanpo estekak 
* https://www.kutxateka.eus/Detail/objects/349693/s/24
* https://www.donostiakultura.eus/index.php?option=com_flexicontent&view=items&cid=56&id=30471%20&Itemid=251&lang=es#!prettyPhoto
1958ko Kontxako Bandera

**1958ko Kontxako Bandera** (Banderaren 63. ekitaldia, garai hartan 56. ekitaldia bezala aurkeztu bazen ere) urte honetako irailaren 7 eta 14an jokatu zen, eta Sestaoko Oriok bere 18. Kontxako Bandera eskuratu zuen, hamarkadako bosgarrena. Gainera bi egunetako errekorra ezarri zuen, 41:39:3/5 ezarriaz, 1978 arte gaindituko ez zena.

## Kontakizuna 
Orio faboritoa bazen ere San Juanek asko estutu zuen. Horrela, lehen jardunaldian oriotarrek bost segundo atera zieten eta bigarrenean San Juan segundo bakarraz nagusitu zen.

Aipatzeko datu pare bat, pasaitarrek hiru ontzi aurkeztu zituztela (sanjuandarrak bi), eta bestalde Donostiako Esperanza taldearen azken Kontxako estropada izan zela.

Hiru urtez hiru ziabogako ibilbidea egin ondoren (ez zuen arrakastarik izan), urte honetan ziaboga bakarreko ibilbide tradizionalera itzuli zen estropada.

## Parte-hartzaileak 
## Emaitzak 
* (R) Errekor berria.

## Tripulazio irabazlea 
* Emen Gatoxti
** Patroia: Inazio Sarasua
** Arraunlariak: Alejandro Oliden, Antonio Oliden, Julian Pikabea, Joakin Fresnedo, Inazio Urdangarin, Patxi Urdangarin, Antonio Mujika, Tiburzio Etxeberria, Inazio Zinkunegi, Juan Lizarralde "Altxerri", Antonio Manterola, Juan Ikutxa eta Batista Oliden.

## Ikus, gainera 
* Kontxako Bandera

## Kanpo estekak
Joan I.a Borgoinakoa

**Joan I.a Borgoinakoa** (Dijon, 1371ko maiatzaren 28a - Montereau, 1419ko azaroaren 10a) edo **Joan Beldur Gabea** (, ) Borgoinako dukea izan zen 1404-1419 urteetan.

## Bizitza 
Frantziako erregeorde Filipe Ausartaren semea zen. Frantziako tronua hartu nahi izan zuen Karlos VI.a erregearen eroaldian, Luis Orleansekoaren aurka, eta borgoinarren buruzagia izan zen, istilu hura zela-eta sortu zen gerra zibilean, armañactarren kontra. Luis Orleansekoa hilarazi zuen 1407an eta Parisen egon zen jaun eta jabe, 1413an Bernardo VII.a Armañacekoak bertatik bidali zuen arte. Geroago ingelesen laguntza jaso zuen. Karlos VII.aren aldekoek hil zuten 1419an.

## Ezkontza eta seme-alabak 
1385eko apirilaren 11n ezkondu zen, Cambrain, Margarita Bavariakoarekin. Zazpi seme-alaba izan zituzten:
* Margarita (1393-1441), 1404an Luis Guienakoarekin ezkondu zena; 1415ean alargundu ostean, 1423an Arturo Bretainiakoarekin ezkondu zen;
* Maria (1394-1463), 1406an Adolfo I.a Clèveskoarekin ezkondu zena;
* Filipe (1396-1467), Borgoinako dukea;
* Katalina (1400-1414), Luis III.a Anjoukoarekin ezkondu zena;
* Joana (1401 aldean-1412) ;
* Elisabet (1403 aldean-1412), 1406an Olivier Châtillongoarekin ezkondu zena;
* Ana (1404-1432), 1423an Joan Lancasterkoarekin ezkondu zena;
* Agnès (1407-1476), 1425ean Karlos I.a Borboikoarekin ezkondu zena.

Lau ume sasiko ere izan zituen:
* Marguerite de Borselen-ekin
** Guy (1436an hila)
** Antoine
** Philippotte
* Agnès de Croÿ-rekin
** Joan (1480an hila), Cambraiko apezpikua

## Zuhaitz genealogikoa 
## Erreferentziak
Kailu

thumb|300px|**Kailu** baten bilakaera.

**Kailua**, **maskurra** edo **baba** larruazalean frikzioz edo ukipen eta presio jarraituaz sortzen den gogorgunea da, keratina metatzeak eraginda.

## Ikus, gainera 
* Hiperkeratosia

## Kanpo estekak
1956ko Kontxako Bandera

**1956ko Kontxako Bandera** (Banderaren 61. ekitaldia, garai hartan 54. ekitaldia bezala aurkeztu bazen ere) urte honetako irailaren 2 eta 9an jokatu zen, eta San Juanek bere bigarren Kontxako Bandera eskuratu zuen, aurreko garaipenetik 32 urtetara.

## Kontakizuna 
Orio faboritoa bazen ere San Juanek lortu zuen garaipena. Lehenengo jardunaldian ateratako 32 segundoak nahikoa izan ziren bigarren jardunaldiko Orioren 3 segundoko abantaila ezerezean uzteko. Aipatzekoa lehenengo aldiz arraun egin zuten bi traineru izan zirela lehian, Aginaga eta Usurbil. Ez zen traineru donostiarrik izan, hau ere datu aipagarria.

Aurreko urteko estropada eremua mantendu zen, hiru ziabogaduna.

## Parte-hartzaileak 
## Emaitzak 
## Tripulazio irabazlea 
* San Juan
** Patroia: Jose Angel Lujanbio
** Arraunlariak: Anbrosio Dadie, Juan Lasurtegi, Manuel Goikoetxea, Felix Urtizberea, Lorenzo Garmendia, Inazio Ollokiegi, Leonzio Etxarri, Inazio Etxarri, Joakin Salaberria, Gabino Puy, Jose Maria Karrere, Florentino Legorburu, Manuel Etxabe

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Kontxako Bandera

## Kanpo estekak
1957ko Kontxako Bandera

**1957ko Kontxako Bandera** (Banderaren 62. ekitaldia, garai hartan 55. ekitaldia bezala aurkeztu bazen ere) urte honetako irailaren 1 eta 18an jokatu zen, eta Aginagako **Txitxardin Zale Elkarteak** bere lehenengo Kontxako Bandera eskuratu zuen.

## Kontakizuna 
San Juan eta Orioren arteko lehia espero zen, baina *mirotzek* ez zuten trainerurik aurkeztu. Batzuek diote galtzeko beldurragatik izan zela, besteek diote Aginagako arraunlariak beti izan direla Orioko traineruan eta hauentzako omenaldi gisa atera zela *Aginaga* izeneko trainerua. Edozelan ere, Aginagaren traineruan hiru arraunlari baino ez ziren herrikoak, gainontzeko gehienak oriotarrak ziren.

1955eko estropada eremua mantendu eta hiru ziabogatara antolatu zen. Lehenengo jardunaldia arazorik gabe jokatu zen, eta Aginagak hiru segundo eskaseko abantailaz irabazi zuen. Bigarren igandean itsaso oso txarra zela-eta asteartera, hilaren 10era atzeratu zen. Aginagak irabazi zuen berriz ere, baina San Juan Aginagaren baliza barnerantz mugitu izanaz kexatu eta epaileek estropada baliogabetu zuten. Asteazkenean, hilaren 11n, zen estropada errepikatzekoa baina itsaso txarrak balizak ongi jartzea zaildu zuenez hirugarren aldiz atzeratu zen estropada. Azkenean hilaren 18an jokatu eta Aginagak 26 segundu atera zizkien sanjuandarrei.

## Parte-hartzaileak 
## Emaitzak 
## Tripulazio irabazlea 
* |Txitxardin Zale Elkartea
** Patroia: Ramon Arreseigor "Trabuko"
** Arraunlariak:

## Ikus, gainera 
* Kontxako Bandera

## Kanpo estekak 
* Traineras.es webguneko informazioa
Wyndham Worldwide

**Wyndham Worldwide** Estatu Batuetako ustiategi enpresa da. Parsippany, New Yersey-n du egoitza. S&P 500-en dago zerrendatuta.
Wyndham Worldwide taldeak, 6.500 hotelekin kontatzen du, denak batuta milioi erdi gela baino gehiago dituena (532.284), horregatik, lehenengo hotel tadea da mundu osoan.

## Hotelen frankiziak 
* Amerihost Inn
* Days Inn
* Howard Johnson’s|Howard Johnson
* Knights Inn
* Ramada Worldwide
* Super 8 Motels
* Travelodge
* Wingate by Wyndham
* Wyndham Hotels & Resorts
* Baymont Inn & Suites
* Microtel Inn & Suites
* Hawthorn Suites
* Tryp by Wyndham

## Kanpo estekak
Excavata

**Excavata** eukarioto zelulabakarren talde handi bat da. Cavalier-Smithek proposatu zuen 2002an, kategoria filogenetiko gisa. Libreki bizi diren forma sinbiotiko asko ditu, baita gizakientzat parasitoak direnak ere.

## Kanpo estekak
Jose Ignazio Larramendi

**Jose Ignazio Larramendi Sorazu** (Azkoitia, Gipuzkoa, 1786ko urtarrilaren 24 &ndash; Arrasate. Gipuzkoa, 1855eko martxoaren 23), euskal herritar musikaria izan zen.

1786an jaio zen Azkoitian eta 1804an botoak egin zituen Arantzazun frantziskotar gisa. 1810ean klaustrotik atera zenean Tolosako organo-jole postua hartu zuen 1814an San Frantziskoren Komentura erretiratu zen arte. 1828an Arrasateko Koruko Bikarioa izan zen eta Arrasaten bertan hil zen 1855ean.

Musikari nekaezina izan zen. Kantu lauan aditua zen eta aipatutako kantu horretan konposatu zuen otoitza berria eta, era berean, *Método Nuevo para aprender con facilidad el Canto Llano y la Salmodia* metodoa inprimatu zuen Madrilen 1928an.

Hirurogeita hamabosten bat musika-lan gordeta daude. Genero erlijiosoaren atalean euskarazko hitzez sortutako gabon kantak nabarmentzen dira. Musika-tresnaz jotzekoen artean teklaturako eta musika bandarako konposatu zituen. Garai horretan bere musika-lanak leku askotan jotzen ziren, artxibo askotan gordetzen baitira gaur egun.

## Kanpo estekak 
* Eresbil, partiturak
* *Método Nuevo para aprender con facilidad el Canto Llano y la Salmodia* liburua Google Boks atarian
Trivago

**Trivago** hotelen web konparatzailea da: hotelak aurkitu eta bidaia agentzien prezio erreala aurkitzen du.

## Historia 
Alemanian fundatu zen 2003an eta 2007tik geroztik dago Espainian ikusgai. Gaur egun, bere datu-baseak, 500.000 hotel ditu eta 10 milioi bisita baino gehiago ditu hilero.

Fundatzaileak Rolf Schrömgens, Peter Vinnemeier eta Malte Siewert izan ziren.

## Kanpo estekak
San Luisen Ehun Mila Semeak

**San Luisen Ehun Mila Semeak**, (Frantzian,  bezala ezaguna) 1823ko apirilaren 7an, Luis Borboikoa, Angulemako dukea gidari zela, Espainiako erregetza konstituzionala eraitsi eta absolutismoa berriro ezartzeko asmoz, Bidasoko muga zeharkatu zuten osteei jarri zitzaien izena da.
thumb|273px|San Luisen Ehun Mila Semeak Orreagatik igarotzen (1823)
60.000 gizonek osatzen zituzten frantses osteak, eta beste 35.000 gizon altxatu ziren liberalen aurka Espainiako estatuan. Apirilaren 9an Donostia inguratu zuten frantses osteek eta egun berean Espainiako eta Indietako behin-behineko gobernu absolutistak, Oiartzunen bildurik, baliorik gabe utzi zituen kargu konstituzional guztiak eta indarrean jarri zituen 1820ko iraultza liberalaren aurreko erakunde guztiak, Hego Euskal Herriko foruak barne.

Gipuzkoan, Gaspar Jauregi *Artzaia* gerrillari liberalak, aurre egin zien frantsesei, baina etsi egin behar izan zuen absolutisten erasoei ezin erantzunik. Nafarroan armada absolutista eratu bazen ere, Iruñeko hiria militar konstituzionalen esku geratu zen. Iruñeko setioa sei hilabetez luzatu zen ia, eta irailaren 16an errenditu zen. Absolutistek Bilbo hartu zuten.

Espainiako estatuan, Katalunia izan zen absolutistei denbora luzeagoan aurre egin zien herria. Francisco Espoz Mina nafar militar liberala zen bertako Jeneral Gorena eta azaroko lehen egunetara arte ez zen errenditu hura. Irailaren 30ean Fernando VII.a erregeari bere lagun frantsesengana joaten utzi zioten gorte konstituzionalek, Cádizen zegoela, Trocaderoko fuertean eta horrekin bukaera eman zitzaion Erregezaleen matxinadari. Erregeak ez zuen, ordea, hitza bete eta liberalak zigorrik gabe utziko zituela agindu bazuen ere, absolutismoa ezarri zenean neurri bereziak hartu ziren buruzagi liberalen aurka.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Monadologia

thumb|Eskuizkribuaren lehenengo orrialdea
**Monadologia** (alemanez: *Monadologie*) edo monaden teoria. Gottfried Wilhelm Leibnizen lana da, 1714. urte inguruan idatzia eta egilea hil ondoren argitaratu zena. Monaden kontzeptuan oinarritutako filosofia laburbildu zuen bertan. Monadak izate sinpleak dira, baina ez materia partikulak, energiaguneak baizik, oharmena dutenak, eta Jainkoak sortu dituenak aurrez ezarritako egokitasunean. Unibertsoa monaden hierarkiazko mailaketaren bitartez azaltzen da, monada txikienetatik hasi, ohar ilunak egiteko gai baizik ez direnetatik, eta Jainkoarengana iritsi arte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Theropoda

**Theropoda** dinosaurio subordena bat izan zen. Narrasti berezia Kretazeo esan nahi du. Haragijaleak Jurasiko ziren. Hamabi metro eta bi tonelada inguru zituen Bere hegatzi ezaugarri nagusia begi aurreko protuberantziak ziren.

## Taxonomia 
* **Theropoda** subordena
**Coelophysoidea subfamilia
***Cryolophosaurus*
***Dilophosaurus*
** *Sinosaurus*
** Ceratosauria goiordena
*** Ceratosauridae familia
*** Abelisauroidea subfamilia
** Tetanurae
***Megalosauroidea subfamilia
*** Carnosauria goiordena
**** Allosauroidea subfamilia
*** Coelurosauria
**** Tyrannosauroidea subfamilia
****Compsognathidae familia
**** Maniraptoriformes
*****Ornithomimosauria goiordena
***** Maniraptora klado
******Alvarezsauridae familia
****** Therizinosauria goiordena
****** Oviraptorosauria goiordena
****** Paraves
******* Deinonychosauria goiordena
******** Dromaeosauridae familia
******** Troodontidae familia
********Archaeopterygidae familia
******* Avialae

## Filogenia 
## Kanpo estekak
Sifoi

thumb|250px|Sifoi.
**Sifoi** U forma duen hodi alderanztua da, alde bat bestea baino luzeagoa duena, eta maila edo garaiera desberdinetan dauden ontzietako isurkariak batetik bestera pasatzeko erabiltzen dena. Sifoiak funtzionatzea nahi bada aurrez hodia isurkariz bete behar izaten da.

Ur karbonikoa presioan duen beira lodiko botila ere bada; palanka bat duen metalezko txapel batez estalia izaten da, eta palanka hori zapaltzean hodi batetik isurkaria ateratzen da.

## Sifoi deitu arren bestelako funtzionamendua duten elementuak 
Badira elementu batzuk sifoi izenak jaso arren, sifoiaren oinarri hidraulikoarekin ez dabiltzanak.

### Sifoi alderantzikatua 
Ingeniaritza Zibilean, ura presio atmosferikoan duen grabitate bidezko ur-garraio sistema batean sifoi alderantzikatu deitu ohi zaio sakonune bat zeharkatzeko (izan bailara, errepide edo egitura), presiopean dagoen ubide tarteari.

### Sifoi botila 
Ur gasduna gordetzeko botila, barneko ura ateratzeko sakatzen den giltza moduko bat duena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Siphonophora

**Sifoidun** (*Siphonophora*) hidrozooen klaseko izen bereko ordenako polipo eta marmoka itxurako animaliez esaten da. Itsasoan eta kolonietan elkartuta bizi dira. Kolonia horien barnean duten eginkizunaren arabera itxura ere desberdina dute batzuek eta besteek. Taldea higiarazi behar dutenak, adibidez, kanpai egiturakoak izaten dira, eta koloniari igerian eutsi behar diotenak, berriz, puxika itxurakoak. *Physalia* da sifoidun motarik ezagunena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Polipo (zoologia)

[thumb|*[Gorgonacea* baten polipoak]]

**Polipo** gorputza zaku itxurakoa duen itsas animalia da, mutur bat itxia eta harkaitzei itsatsia, eta bestea irekia eta garroz inguratua duena

Marmokekin batera *cnidaria* filuma osatzen dute. Bere izena antzinako grezierazko πολύ (*poly*, "asko") adberbio eta πούς (*pous*, "oin") izenaren lotunetik dator.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maria II.a Portugalgoa

'*Maria II.a Portugalgoa *Hezitzailea''''' (Rio de Janeiro, 1819ko apirilaren 4a - Lisboa, 1853ko azaroaren 15a) 1826-1828 eta 1834-1853 bitartean Portugalgo erregina izan zen.

## Bizitza 
Petri I.a Brasilgoa eta IV.a Portugalgoa eta Maria Leopoldina Austriakoaren alaba zen. 1826an, zazpi urte besterik ez zuelarik, aitak Portugalgo erregetza utzi zion, osaba Migel ezkontzeko baldintzarekin. Migelek, ordea, Maria agintetik kendu eta 1828ko ekainean bere burua errege (Migel I.a Portugalgoa) izendatu zuen. Aitaren laguntzarekin, 1834an berreskuratu zuen koroa.

1835ean Maria eta Augusto Beauharnaiskoa ezkondu ziren, baina senarra hilabete gutxiren buruan hil zen. 1836an Fernando Augusto Saxonia-Coburg-Gothakoa hartu zuen senartzat eta 11 seme-alaba izan zituzten. Maria 1853an hil zen, Eugenio semeaz erditzean.

## Erreferentziak
Mukosa

**Mukosa** edo **muki-mintza** epitelioz eta azpiko ehun konjuntibo laxoz (xafla propioa) osatutako geruza bat da, gorputzaren kanpoaldearekin kontaktuan dauden organoen barneko hormak estaltzen dituena. Mukiak jariatzen dituzten guruin askorekin lotuta egon ohi da. Oro har, babesteko, jariatzeko eta xurgatzeko funtzioak dituzte, eta azpisistema immunologiko oso garatuak eta espezializatuak.

Ehun organiko leun eta hezeak dira (ahoaren barnealdekoa, esaterako), eta digestio-organoen (aho-barrunbea, faringea, esofagoa, urdaila, heste meharra, kolona eta ondestea), arnas aparatukoak (sudurreko mukosa, trakea eta bronkioak), urologiakoak (uretra, maskuria, uriak, ureterrak) eta emakumearen genitalak (zati bat) estaltzen dituzte.

Ehun horrek hiru geruza ditu:
* Organoaren argiarekin kontaktu zuzena duen epitelio-estaldura.
* Ehun konektibo areolarraren azpiko geruza bat, zuntz kopuru handiagoko ehun konektiboko geruza batekin batera, Xafla Propioa izenekoa.
* Kasu batzuetan, digestio-hodian, esaterako, amaierako muskulu-geruza fin bat dago, muskulu leuna, muscularis mucosae izenekoa, zeharkako zuntzez osatutako barne-geruza batez eta luzetarako kanpo-geruza batez osatua. Kasu horretan, korioaren ehun konjuntiboari xafla propio deritzo.

## Mukosa nagusiak 
* Ahozkoa
* Esofagokoa
* Gastrikoa
* Hesteetakoa
* Sudurrekoa
* Bronkioetakoa
* Uterokoa
* Endometrio
* Zakilekoa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fernando II.a Portugalgoa

**Fernando II.a Portugalgoa** (; Viena, Austriar Inperioa, 1816ko urriaren 29a - Lisboa, 1885eko abenduaren 15a), izengoitiz ***Errege ertilaria*** () deitua, 1837-1853 bitartean bere emaztearen eskubidez Portugalgo erregea izan zen.

1836an Maria II.a Portugalgo erreginarekin ezkondu zen. Erresumako legediak agintzen zuen bezala, 1837ko irailaren 16an Petri lehenbiziko semea jaio zelarik, Portugalgo errege izendatu zuten. 1853an emaztea hil zenetik, erregeordeko izan zen Petri V.a erregetzarako adinera heldu arte.

1868ko Iraultzaren ostean Espainiako koroa eskaini zioten, baina ez zuen hartu nahi izan. 1869an Elisa Hensler, Edlako kondesarekin ezkondu zen.

## Erreferentziak
Diprotodontia

**Diprotodontia** ugaztun martsupialen ordena bat da. Bertan sailkatzen dira Australian bizi diren martsupial gehienak. Taldeak dibertsitate handia du.

## Sailkapena 
**Diprotodontia** ordena
* **Vombatiformes subordena**
** Phascolarctidae familia: koala
** Vombatidae familia: wombatak
** †Ilariidae familia
** †Diprotodontidae familia
** †Thylacoleonidae familia
** †Palorchestidae familia
** †Wynyardiidae familia
* **Phalangeriformes subordena**
** Phalangeroidea goifamilia
*** Phalangeridae familia
*** Burramyidae familia
** Petauroidea goifamilia
*** Tarsipedidae familia
*** Petauridae familia
*** Pseudocheiridae familia
*** Acrobatidae familia
* **Macropodiformes subordena**
** †Balbaridae familia
** Macropodidae familia
** Potoroidae familia
** Hypsiprymnodontidae familia
[thumb|[Diprotodon baten eskeletoa. Australian galdutako megafaunaren % 90 baino gehiago harekin batera galdu zen.]]

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jelgava

**Jelgava** (letonieraz  ahoskatua; alemanez: *Mitau*) Letoniako hiria da Rigatik 41 kilometratara dagoena. 2012an 63.534 biztanle zituen. Zemgale eskualdeko hiririk nagusia da.

## Herri eta hiri senidetuak 
Jelgavak honako hiri senidetuak ditu:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Torre Lúgano

**Lúgano dorrea** Benidormeko etxebizitza eraikina da. 158 metro eta 42 solairu ditu eta Residencial In Tempo eraikitzen amaitu bitartean Espainiako etxebizitza eraikinik garaiena da.

Levante hondartzatik 600 metrora eta hondartza-mailatik 60 metrora dago. Eraikinean 204 etxebizitza daude eta 2008ko ekainean amaitu zuten eraikitzen.

## Argazkiak 

Fitxategi:Lugano Obras.jpg|Dorrea eraikuntza bitartean.
Fitxategi:Lugano 2.jpg|Goi-aldea.
Fitxategi:Lugano 3.JPG|Etxe-orratza hirian.

## Ikus, gainera 
* Espainiako eraikinik garaienen zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Benidormeko eraikinei buruzko informazioa.
Ventspils

**Ventspils** (letonieraz  ahoskatua; errusieraz *Виндава*; alemanez: *Windau*; polonieraz: *Windawa*; livonieraz: *Vǟnta*) ipar-mendebaldeko Letoniako hiria da, Kurlandia eskualdean dagoena. 2012an 41.998 biztanle zituen, Venta ibaiaren bokalean eta Itsaso Baltikoan egonik.

## Herri eta hiri senidetuak 
Ventspilsek honako hiri senidetuak ditu:
* 
* 
* 

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Rēzekne

**Rēzekne** (letonieraz  ahoskatua; latgalieraz *Rēzne*,  ahoskatua, edo *Rēzekne*,  ahoskatua; alemanez: *Rositten*; polonieraz: *Rzeżyca*) Letoniako hiria da Rigatik 242 kilometrotara, Errusiako mugatik gertu, dagoena. 2012an 32.295 biztanle zituen. Latgalia eskualdeko hiririk nagusia da.

## Rēzeknetar ezagunak 
* Eber Landau (1878–1959) fisikaria
* Fridrikh Ermler (1898–1967) sobietar zinema zuzendaria
* Aiga Grabuste (1988-) heptatleta.
* Juri Tinjanov (1894–1943) sobietar idazlea.
* Iveta Apkalna (1976) organista
* Teuvo Tulio (1912–2000) finlandiar aktorea.

## Herri eta hiri senidetuak 
Rēzeknek honako hiri senidetuak ditu:
* 
* 
* 

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Ascraeus Mons

**Ascraeus mendia** (Nazioarteko Astronomia Elkartea ofizialki latinez *Ascraeus Mons* deitua) Marte planetako ipar-hemisferioan kokatua dagoen ezkutu-sumendi erraldoi bat da, hain zuzen ere 11.92º N, 255.92º W koordenatuetan dago.

Tharsis mendietan garaiena, planeta osoan eta gaur egun arte Esne Bidean topatu ahal izan den bigarren mendirik garaiena da (Olympus Monsek bakarrik garaitua).

Mariner 9k 1971n topatua, lehendabizikoz North Spot izena izan zuen baina mendi bat zela konturatu zirenean, *Ascraeus Mons* izena hartu zuen

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bostongo metroa

thumb|250px
**Bostongo metroa** AEBko Massachusetts estatuko Boston hiriguneko metroa da, Massachusetts Bay Transportation Authority (MBTA) edo "The T" erakundeak kudeatzen duelarik. Ibilbide azkarreko hiru linea dauzka (Linea Gorria, Linea Laranja eta Linea Urdina, eta tren arineko beste bi linea, Linea Orlegia eta Ashmont-Mattapan High Speed Line delakoa, azken hau Linea Gorriaren barnean dagoelarik.

## Lineak 
## Kanpo estekak 
* MBTA erakundearen webgunea
Archosauria

**Archosauriak** diapsida amnioten multzo bat dira, gaur egun bizirik dauden animalien artean krokodiloak eta hegaztiak dira dituzten gertuko senide bakarrak dituena. Dinosauroek, krokodiloek eta hegaztiek taldea osatzen zuten, Permiarren bukaeran agertu zen narrasti mota bat izanik, Triasikoan nahiko ohiko bilakatu zena.

## Sailkapena 
## Kanpo estekak
San Pelaio jaiak (Zarautz)

**San Pelaio jaiak** ekainaren 2ean, 26an eta 27an ospatzen diren jaiak dira, Zarautzeko izen bereko auzoan (Iñurritza) eta udalerri guztian antolatutakoak. 26a da egun nagusia, baina bezperan eta biharamunean ere izaten da ospakizunik.

Ekainaren 25ean txupinazoa, lagun taldeen erromeria eta Zarauzko ermitako danborrada dira ospakizun nagusiak. Ekainaren 26an, buruhandi eta erraldoiz osatuko taldeak izaten dira Zarauzko kaleetan, eta ondoren Iñurritzako zelaiko erromeria. 27an Inurritza auzoko gazteak baserriz baserri aritzen dira dantzan, trikitilari eta txistulariz lagunduta, oilasko biltzea egiten.

## Kanpo estekak 
* Oier ARAOLAZA: «Zarautz San Pelaio oilasko-biltzea 2008» argazki saila, *Dantzan.com*. Inurritza auzoko gazteak, 2008ko ekainaren 27an, baserriz baserri dantzan, oilasko biltzea egiten.
Baginako eraztun

thumb|300px|**Baginako eraztuna**.

**Baginako eraztuna** edo **eraztun baginala** iraupen luzeko antisorgailu hormonala da. Etileno-binil azetato polimeroaz osatuta dago, 5 zentimetroko diametroa du eta baginan kokatzen da. Eraztuna etonogestrel eta etinilestradiol, eme-hormonak, kopuru txikian eta jarraian askatzen joaten da, pilula antisorgailuaren moduan. Hauek mukosa baginala xurgatzen dute eta obulazioa galarazten du. Eraztunaren eraginkortasuna pildora antisorgailuaren antzekoa da, %99,7koa.
## Erabiltzeko modua 
Eraztun baginala, emakumearen hilekoarekin bat doa, hilekoaren lehen egunean jartzen da eta tanpoiaren moduan ezartzen da baginaren barruan. Hor uzten da hiru astez (21 egun) eta hiru asteak igarotzen direnean eraztuna kentzen da eta aste batez deskantzatzen da suposatuz tarte horretan hilekoa etortzen dela. Eraztuna ez da baginatik mugitzen baginako hormen artean finkaturik geratzen delako. Eraztuna baginaren barruan egoten da sexu harremanak edukitzean eta normalean ez da nabaritzen. Erabiltzen hasi aurretik komenigarria da medikuarenera joatea. Herrialde batzuetan medikuaren agindua behar da.
## Abantailak 
* Hilabetean behin aldatzen da.
* Eraginkortasun oso handia %99,7.
* Beste metodoak dituzten hormonen erdiak ditu.
* Kanpotik ez da ikusten, horregatik pribatua da.
* Umetokiko minbizia izateko probabilitateak txikitzen ditu.
* Behin metodoa utzita berriro haurdun gelditu ahal zara.
* Ez ditu albo ondorioak digestioa egiteko orduan.
* Botaka egitean edo beherakoarekin eraginkotasuna mantentzen du, pildoraren kasuan hormonak botatzen dira.
* Botikak hartzea ez du eraginkortasuna oztopatzen (pildoraren aldean).
* Berarekin igeri egin daiteke.
## Desabantailak 
* Ez du gaixotasunetatik sahiesten.
* Kasu batzuetan sexu harremanetan nabari daiteke.
* Jartzea deserosoa izan daiteke.
* Albo ondorioak izan ditzake.

## Kanpo estekak
El-Alameingo lehen gudua

**El-Alameingo lehen gudua** Bigarren mundu gerrako Ipar Afrikako Kanpainan gertatu zen gudua izan zen. El-Alameingo bigarren guduaren aurrekaria, 1941eko uztailaren 1etik 27ra iraun zuen. Gudu honetan, ardatzeko Afrika Korps tropak azken erasoaldia egin zuten. Hala ere, aliatuek, Claude Auchinleck gidatuta, erasoa gelditzea lortu zuten, horrela ondoren emango zen kontraerasoa baimenduz.

## Kokapena 
El-Alameingo guduaren testuinguruan kokatzen da. 1941eko udan, ardatza Ipar Afrikan zehar eraso global bat bideratu zuen. Afrika Korpsak aski ongi prestatuak zeuden, eta aliatuek, berriz, atzeratuak zebilen Ipar Afrikako Kanpainan. Erwin Rommelek lan aparta ari zen egiten gudarostearen gidaritzapenean, izan ere, tropa alemaniarrei, italiarrak batu zizkion eta bateratze-lan horretan arrakasta handia lortu zuen.
Gudaren momentu honetan, Hitlerrek itxaropen handiak jarri zituen bere tropengan, Egipton primerako lana betetzen ari baitziren. Haren xedeak, Suezko kanala bereganatzea, aliatuen inperio koloniala desegonkortzea eta gerran jarraitzeko erregai adina lortzea bete ahal zirela ohartu zenez, erasoaldi gogorra aurrera eramatea agindu zuen.

## Gerraren garapena 
Afrika Korps haren indar militarra eta kokapen estrategiko hobea, aliatuak atzera egin izan behar zuten Gazalan kapitulatu ostean, baliatu zuten, Claude Auchinleck taldearen ezkerreko hegala erasotuz (ondoren, bigarren guduan, Rommelek gauza bera egingo du). Eraso horretan, Afrika Korpsak haien baliabide gehienak gastatu zituzten arrakastarik gabe. Britaniarrek behin eta berriz biltzen ziren, eta haien hutsik gabeko defentsa abantaila eskaini zien. Rommelen indar lermatuak asko sufritzen ari ziren basamortuan eta lubakiratze orokorra agindu zuen taldea indarrak berreskuratu zedin.
Honen ostean, aliatuek hegal guztietatik erasotu zuten Afrika Korpsei, baina hauek ez zuten eremu handirik galdu. Hala ere, gelditzen zitzaien baliabide murritza erabili behar izan zuten. Arrakasta handirik lortu ezean, Claude Auchinleck defentsazko posizioak kokatzea erabaki zuen, ondoren emango zen kontraerasoa prestatzeko.
thumb|250px

## Garrantzi estrategikoa 
El-Alameingo gudu osoa bezala, gudu hau Ipar Afrikako Kanpainan erabakigarria bilakatu zen. Garaipen honek bidea ireki zion aliatuen kontraerasoari, eta azkenik, Afrika Korps tropen kanporatzeari.
Era berean, Hitlerren funtsezko helburuak ez ziren bete, aliatuei abantaila itzela eskainiz gerraren garapenean.
Halaber, Egiptoren askatasuna bermatu egin zen garaipen honi (eta ondoren bigarren guduan emango zenari) esker.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
 El-Alameingo guduaren dokumentala
Mikel Azpiroz

**Mikel Azpiroz Garmendia** (Donostia, Gipuzkoa, 1971ko irailaren 21a) musikaria eta sortzailea da. Piano-jotzailea eta teklista, taldean jazz eta blues musika landu du bereziki. Bakarka aritzen denean, intimismoa du ezaugarri nagusi. Mamusik zigilua eramaten du.

## Bizitza 
Mikel Azpiroz (Donostia, 1971) musikazalea eta bidaiazalea izan da betidanik. Sei urte zituela hasi zen pianoa jotzen, musika klasikoa. Oso goiz ere erakargarri sentitu zituen Afrikako doinuak. 1995tik Lau Behi taldean jo zuen. 1996tik 1998ra, aldi berean, Parafunk taldean jo zuen. 

XXI. lehenengo hamarkadan, Cristian Bianco eta Michael Fossenkemperekin batera Elkano Browning Cream taldea sortu zuen; talde horren ezaugarria afroamerikar doinuen eragina da. Bere musikaren ezaugarri bat mundu osoko eraginak biltzea izan daiteke. 

Proiektu hauek aparte lan eta musikari desberdinekin kolaboratu du: Gari, Jabier Muguruza, Triz3ps, The Waifs. Halaber, itzuliak egin ditu munduko hainbat bazterretan beste musikari batzuekin batera joz, tartean direla Estatu Batuak eta Txina. Ezkondua, bi seme-alaba ditu.
 
## Lanak 
[alt=Mikel Azpiroz teklatua jotzen|thumb|250px|Mikel Azpiroz, 2018an [Travellin' Brothers taldearekin batera.]]

### Bakarka 
* *Gaua*, 2013. Disko hau doinu lasaiez osatua dago. Haren hitzetan "bere bakarko disko barrukoena". Hamar abestiz osatua, Tarragonako El Vendrelleko Pau Casals auditorioan grabatua izan da. Abesti guztiak "gauez sortutakoak eta denak gauez grabatutakoak". Diskoaren azala Iker Spozio marrazkilariarena da.
* *Zuri*, 2016. Disko intimista eta mestizajean oinarrituta; pianoa blusetik euskal erritmoetara, soinu exotikoetatik abangoardietakoetara doa.
* *Islak*, 2020. Nolabait Zuriren jarraipena, disko honetan Karlos Aranzegi bateriajolearen kolaborazioa izan zuen.
* *Pake pieza*, 2023. Lan honetan ere Karlos Aranzegiren bateriaren laguntza du.

### Taldean 
#### Lau Behi 
* *Lau Behi*, 1995.
* *Lau Behi 2*, 1996.
* *Emakume interesgarriak*, 2000.

#### Elkano Browning Cream 
Azpirozekin batera Dave Wilkinsonek eta Franck Montegarik osatutako taldea.
* *Elkano Browning Cream*, 2006.
* *Elkano Browning Cream 2*, 2010.
* *Elkano Browning Cream Bohemia*, 2012.
* *Elkano Browning Cream UH EH*, 2014. Disko honetan, Mikel Azpirozekin batera, Franck Mantegari, bateria, eta Dave Wilkinson, ahotsak eta gitarra, aritzen dira.
* *Eup*, 2021.

### Kolaborazioak 
#### Jabier Muguruzarekin batera 
# *Beste hogei*, 2013.
# *Bikote bat* (Resistencia, 2011).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Mikel Azpirozen blog pertsonala.
* Mikel Azpiroz Facebooken.
* Elkarrizketa Euskadi Irratian, 2013ko apirilaren 25an.
* Elkano Browning Cream taldearen bloga.
* Jabier Muguruzarekin "Bikote bat" kanta interpretatzen.
* *Zuri*, zuzeneko grabazioa Donostiako Victoria Eugenian.
* Elkarrizketa Irutxulo Hitzan, 2021/12/10, 6-11 or.
Guillermo Lauzurika

**Guillermo Lauzurika** (Gasteiz, Araba, 1968), euskal herritar musikaria da.

Bere formazioa Vitoria-Gasteizko Jesús Guridi Kontserbatorioarekin lotua dago, non konposizioko ikasketak Carmelo Bernaola eta Antonio Lauzurika-rekin egin zituen, eta konposizio elektroakustikakoak Alfonso García de la Torre-rekin. Formazioa Salvatore Sciarrino, Mauricio Sotelo, Luis de Pablo-rekin osatu zuen eta jazz pianista moduan Iñaki Salvador-rekin. Sorkuntza ekimen ugari egin izan ditu: konposizioa, inprobisazioa, instalazioak, musika esperimentala, dantza, margoa, performace... *Ensemble Espacio Sinkro* eta *Sirius*-eko kide da, Big Band Berri jazz orkestra zuzentzen du, eta Musikeneko musika elektroakustikako irakasle da.

## Kanpoko loturak 
* http://www.musikagileak.com, Musikagileak
* https://web.archive.org/web/20160205060435/http://www.eresbil.com/,Eresbil
Sinadura

[thumb|[Erpuruarekin sinatzen. Analfabetismoa gainditzeko, dokumentu ofizial batzuk irakurtzeko eta sinatzeko gaitasuna lortzea izaten da urrats garrantzitsu bat.]]
[thumb|260px|[Serafin Baroja euskal idazlearen izenpea, -c/-k ergatiboarekin.]]
[thumb|260px|[Marie Curie Skłodowska zientzialariaren sinadura. Bere aitaren familiaren deitura agertzen da aurretik, Skłodowska, eta bere senarraren deitura gero, Curie, agertzen dira.]]
[thumb|260px|[Julian Gaiarre|Julian Gaiarrerena, ponte-izena bakarrik, euskarazko gutun batetik.]]
Pertsonek bere burua identifikatzeko, norberak bere izen-deiturekin, eskuz egiten den marra multzoari esaten zaio **sinadura**; **izenpe**a ere esaten zaio.

Sinaduretan egilearen izena besterik gabe ager daiteke, edota izenarekin batera deitura bat edo bi. Deiturak bakartuak agertzea ere gerta daiteke. Izenaren edo deituren letra bakartuak ager daitezke baita marra irakurgaitzak ere.

Ohikoa da zenbait testu-tipotan, amaiera aldera sinadura agertzea.

## Ikus, baita 
* Autografoa.
* Sinadura digitala.

## Kanpo estekak
Ruper Lekue

**Ruper Lekue Bernaola** (Bilbo, Bizkaia, 1961), euskal herritar musikaria da.

Bilbon jaioa da. Piano, organo, konposizio eta zuzendaritza ikasketak egin zituen Esteban Elizondo, Tomás Aragüés, Gotzon Aulestia eta Francisco Escudero irakasleekin, besteak beste. Igorreko “Luis Iruarrizaga” eta Galdakaoko Ganbera Abesbatzako sortzailea eta zuzendaria da. 1983an “Areatzako Banda” musika elkartea sortu zuen, eta egun oraindik ere bertan lanean dihardu. Gasteizko Goi Mailako “Jesús Guridi” Kontserbatorioko irakasle izana da. Amorebieta-Etxanoko “Zubiaur Musika Eskola”ko zuzendaria da. Konposizioari dagokionez, batez ere korurako obrak, ganberako taldeentzako obrak eta bandarako obrak sortu izan ditu.

## Erreferentziak 
* Musikagileak, http://www.musikagileak.com/euskera/miembros/miembrosdetalle/article/lekue-bernaola-ruper/?tx_ttnews[backPid=10&cHash=3daab05dcd]

## Kanpoko loturak 
* Eresbil, https://web.archive.org/web/20160205060435/http://www.eresbil.com/], partiturak
Guillermo Lazkano

**Guillermo Lazkano** (Donostia, Gipuzkoa, 1910eko urtarrilaren 19a - *Ib.* 2001eko urtarrilaren 11), euskal herritar musikaria izan zen.

## Bizitza 
1910ean jaio zen Donostian. Bertako Orfeoiko kantaria izan zen haur zenetik eta solfeoa eta piano ikasi zituen Secundino Esnaolarekin eta Manuel Cendoyarekin, hurrenez hurren. Geroago, harmonia, kontrapuntua eta fugako ikasketak burutu zituen Luis Urteagarekin eta konposiziokoak Beltran Pagolarekin. 16 urte zituela, Kursaal Kasinoan hasi zen pianoa jotzen bertako Ritmo orkestra txikian, zeinenetzat jazz musika-lan asko idatzi baitzituen. 1940an “Los Xey” taldearen sorreran parte hartu zuen eta musika-lan ugari moldatu zituen beraientzat. 1942an Madrilera abiatu zen lan egitera. 1975ean jubilatu ondoren, Donostiara itzuli zen eta koruentzako musika-lan ugari idatzi zituen. Bere ekoizpena musika funtzionalean oinarritzen da nagusiki eta disko-etxeetarako konposizioak, moldaketak eta orkestrazioak burutu zituen. Era berean, kamarako musika eta batez ere korurako musika sortu zuen.
2001. urtean hil zen Donostian.

## Erreferentziak 
* Auñamendi Entziklopedia, http://www.euskomedia.org/aunamendi/87733

## Kanpoko loturak 
* Eresbil https://web.archive.org/web/20160205060435/http://www.eresbil.com/, partiturak eta diskoak
Rodrigo de Santiago

**Rodrigo Alfredo de Santiago Majó** (Barakaldo, Bizkaia, 1907ko irailaren 23a - Coruña, 1985eko irailaren 30a), euskal herritar musikagilea izan zen.

Barakaldon (Bizkaia) jaio zen, 1907an. Musika ikasketak Bilboko Kontserbatorioan egin zituen, eta Rafael Navarro (biolina), Jesús Guridi (harmonia), José Sainz Basabe (konposizioa) eta Armand Marsik (orkestrazioa eta zuzendaritza) izan zituen irakasle. Hamasei urte zituela, Bilboko Udal Orkestraren biolinista plaza atera zuen. Honako banda zuzendari plazak ere atera zituen: Mungian (Bizkaia, 1931-1936), Valencia de Don Juan (Leon, 1940-1947), Coruña (1947-1967) eta Madril (1967-1977). Galizian eman zuen garai oparoan zuzendari izan zen Coruñako Udal Orkestran eta “El Eco” Koru Polifonikoan. Irakaslana Coruñako Musika eta Deklamazio Kontserbatorioan burutu zuen, harmonia eta konposizio zuzendariorde eta katedratiko gisa.
Musika idazki ugari idatzi zituen, maiz polemikoak, musika galegoaren zein euskal musikaren inguruan, batez ere zortzikoa gai hartuta.
Bere kreazio lanak genero ugari hartzen ditu. Bi zarzuela eta lau ballet sortu zituen. Lan sinfonikoetan, berriz, nabarmentzekoak dira egin zituen hiru sinfonia, lau kontzertu eta hainbat obra sinfoniko-koral, horien artean Requiem bat. Banda, talde instrumental eta korurako sortutako hainbat lanen egile ere bada.
Coruñan hil zen, 1985ean.

## Kanpo estekak 
* [Eresbil], https://web.archive.org/web/20160205060435/http://www.eresbil.com/, *Rodrigo de Santiago*ren funtsa
* Historias de Erandio: Rodrigo Alfredo de Santiago
Xabier Sarasa

**Xabier Sarasa** (Donostia, Gipuzkoa, ?), gipuzkoar tronpa-jotzaile eta musikagilea da.

Donostian jaio zen. Tronpako Goi Mailako Irakasle titulua eskuratu zuen Donostiako Goi Kontserbatorioan, non Gotzon Aulestia eta Tomás Aragüésekin ikasi zuen musika idazketa. Roosevelteko Unibertsitatean musikako masterra egin zuen (Chicago-EEBB). Era berean, organoko ikasketak egin zituen Baionan (Frantzia) Esteban Landartekin.

Nafarroako Goi Kontserbatorioan konposizioko azken ikasturtea egiten ari da, Jaime Berrade eta Joseba Torrerekin. Euskadiko Orkestra Sinfonikoko tronpa titularra da, 1992az geroztik.

## Argitaratutako lanak 
* Historias infantiles (p). Padua, 2011
* Tiento (fl/fl/cl/tpa/tpa/perc/p). Padua, 2011
* Ave Maria (S/A/T/B/órg). Padua, 2012

## Kanpo loturak 
* Eresbil,https://web.archive.org/web/20160205060435/http://www.eresbil.com/, partiturak
Xabier Sarasola

**Xabier Sarasola Lasa** (Beasain, Gipuzkoa, 1960ko urtarrilaren 23a), euskal herritar musikaria da.

Biolin eta piano tituluduna, Beasaingo Udal Musika Eskolako biolin, harmonia, kantu koral eta harizko orkestrako irakasle da. Gipuzkoako Abesbatzen Elkarteak antolatutako ikastaroak egin ostean Javier Busto, E. Ericcson, A. Eby, C. Hogset, eta G. Graden maisuen Zuzendaritzako ikastaroetan parte hartu izan du. Loinatz Abesbatzako zuzendari , eta “Donostiako Orfeoi”-ko eta “KEA” ahots taldeko abeslari izan da. 

Koruen zuzendaritzako ikastaroak eta tailerrak antolatzen ditu, eta hainbat lehiaketatako epaimahaietan parte hartu izan du: Europako Kantu Koraleko Sari Nagusia (Gorizzia, 2004), Arezzo (2007) eta Varna (2010). Tolosako Abesbatzen Lehiaketako epaimahaiko presidente izan zen.
Bere obrak derrigorrezkoak izan dira Tolosako Abesbatzen Lehiaketan, eta CM-Ediciones Musicales argitaletxeak editatuko ditu. 

**Sarasolak** sortutako Ahots zurien korurako konposizioak, "Vocalia" abesbatzak Basilio Astúlez-en zuzendaritzapean grabatuta *Haizeak dakar* diskoan monografikoan jasoa dago, pianoan autorea bera dagoelarik. Abesti sakroez gain, Joxan Artze, Xabier Amuriza, Tere Irastortza, Kirmen Uribe eta Joxerra Garziaren olerkiei ere jarri diete doinua Sarasolak eta Vocaliak.

## Lanak 
Hauek dira Xabier Sarasolaren obra edo harmonizazio batzuk:

* Airia
* Neskatx ederra
* Neguan 
* Ave Maria
* Haizeak dakar

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Loinatz Abesbatza  ‎  ‎
* Lartaun abesbatza  ‎ 
* Ivan Martin Cea

## Kanpo estekak 
* Eresbil, https://web.archive.org/web/20160205060435/http://www.eresbil.com/, partiturak eta grabazioak
Petri V.a Portugalgoa

**Petri V.a Portugalgoa** (Lisboa, 1837ko irailaren 16a - Lisboa, 1861eko azaroaren 11), izengoitiz *Esperantzaduna* (portugesez: *o Esperançoso*) deitua, 1853-1861 urteetan Portugalgo erregea izan zen. Ama, Maria II.a, 1853an hil zenean haren lekua hartu zuen. Hala ere, aginpidea Fernando aitaren esku egon zen 1855 arte. Hezkuntza ministerio eraginkor bat sortzeko ardura hartu zuen. 1858an Estefania Hohenzollern-Sigmaringenkoarekin ezkondu zen. 1861ean hil zen, 24 urte zituela, eta Luis anaia izan zuen ondorengo.

## Erreferentziak
Uncyclopedia

**Uncyclopedia** ingelesez sortutako Wikipediaren parodia da. Umorea erabiliz Wikipediaren edukiak eta proposamenak era absurdo batean jasotzen dira. Esaterako sasizientziak matematika edo fisika dira eta parapsikologia benetako zientzia. Uncyclopediaren ikuspuntutik Wikipedia da haien parodia. Wiki hau 2005eko urtarrilean sortu zen eta bakarrik sortzaile baten izena ezagutzen da: Jonathan Huang. Ideia honek espainieraz sortutako La Frikipediarekin aurrekari bat izan zuen. Egile eskubideak zirela eta, SGAEren salaketaren ondorioz La Frikipedia itxi zenean, artikulu gehienak Uncyclopediara pasatu ziren. Izan ere, gaur egun berriro ere martxan dago Frikipedia ere bai.

Uncyclopedia Wikipedia moduan antolatzen da: hasierako orrian antzeko sailak aurkitzen dira: eguneko esaldia, eguneko argazkia, artikulu nabarmendua, egungo berriak, bilatzailea... Izan ere, atari orokorrean mezu batek edukiei buruzko azalpen bat ematen du: "Uncyclopedia umorezko wikia da".

Euskaraz ez dago baina bai beste hizkuntzetan, izen moldatuez, jakina:

Uncyclopedia Creative Commons lizentziapean dago Attribution-NonCommercial-ShareAlike 2.0. Wikicitiesen aurkitzen diren beste edukiak moduan, hauek ere deskargatu daitezke.
thumb|400px|"Inciclopedia" espainieraz.
## Ikus, gainera 
* Wikipedia
* La Frikipedia

## Kanpo estekak 
* Uncyclopediaren hasiera orria.
Sofía Martínez

**Sofía Martínez Ramírez** (Gasteiz, Araba, 1965eko urriaren 25a) arabar musikagilea da. Piano ikasketak Madrilgo Goi Mailako Kontserbatorioan egin zituen Manuel Carrarekin, eta konposiziokoak Carmelo Bernaolarekin, Gasteizko Jesus Guridi kontserbatorioan. Parisen konposizioko ikasketak egin zituen Emmanuel Nunes-ekin, musika analisia, orkestazioa eta konposizioko kurtsoetan parte hartu zuen Marc André Dalbavie, Alain Louvier, Betsy Jolas-ekin. Luis de Pablo, L. Nono, P. Boulez, C. Halffter-en ikastaro eta sinposioetan parte hartu izan du.

“Eresbil” konposizio saria lortu du eta INAEM eta Colegio de Españaren konposizio lehiaketan aipamen berezia jaso zuen “*Apolo y Dafne*” obrarengatik. Hainbat erakunderen enkarguak jaso izan ditu, esate baterako: CDMC, INAEM, Frantziako Kultura Ministerioa, Eusko Jaurlaritza eta Musika Hamabostaldia.

1996 eta 2004 urteen artean, musikako irakasle izan zen Sevran-eko L’Ecole Nationale de Musique-n, Parmain-eko l’Ecole de Musique-n, eta Paris XVI-ko Kontserbatorioan; 2007 eta 2012 bitartean Las Palmaseko Goi Mailako Kontserbatorioko irakasle da.

## Erreferentziak 
* Mujer y guitarra española, http://mujeryguitarra.wordpress.com/introduccion/las-compositoras-espanolas-de-obras-con-guitarra/sofia-martinez/
* Compositoras de hoy, http://compositorasespanolas.wordpress.com/compositoras-de-hoy/

## Kanpo estekak 
* Eresbil, https://web.archive.org/web/20160205060435/http://www.eresbil.com/, Partiturak eta grabazioak
1920ko Kontxako Bandera

**1920ko Kontxako Bandera** (Banderaren 28. edizioa), urte horretako irailaren 5ean eta 12an jokatu zen; Donostiak bere 12. Kontxako Bandera eskuratu zuen.

## Kontakizuna 
Bandera istilutsua izan zen: lehen jardunaldian, sanjuandarrak izan ziren irabazle, donostiarrei 10 segundo aterata. Estropada amaitzean, pasaitarrek erreklamazioa aurkeztu zuten, Donostiak ababorretik 3. baliza utzi zutelako arauz 2. baliza utzi behar zutenean. Epaileek ez zuten erreklamazioa ontzat hartu, donostiarrek ez zutelako abantailarik lortu eta inori kalterik ez ziotelako egin. Badirudi, antolakuntzak ez zuela sobrako bosgarren baliza bat kendu eta hortik etorri zela Kirikoren nahasmendua-edo. Nolanahi ere, Pasai San Juan eta Donostia sailkatu ziren bigarren jardunaldirako; eta, urte haietan egiten zen moduan, traineruak trukatu egiten ziren bigarren jardunaldi horretan.

Bigarren jardunaldian, Donostia sanjuandarren traineruarekin aurkeztu zen (arauak agindu bezala traineruak trukatu egiten baitziren), eta pasaitarrak ageri ez. 13 minutuz zain egon ondoren, irteera eman zen eta Donostiak 19:45 bikaina lortu zuen. Kaira iristean, trainerua jasotzera joan ziren pasaitarrek ontzia garbitu egin zuten, kutsatua balego bezala. Istiluak izan ziren, baina ezer larririk ez.

Esaten zenez, sanjuandarren jarreraren arrazoia omen zen beren ontzia askoz arinagoa zela donostiarrena baino, eta, ondorioz, susmoa zutela Donostiak erraz irabaziko zutela bigarren jardunaldian, pasaitarren trainerua erabiliko zutenez..

Epaileen erabakiarekin konforme ez zeudenez, San Juan eta Santurtzik beste estropada bat antolatu zuten Zarautzen irailaren 26an. Sanjuandarrak atera ziren irabazle, 18 segundoko aldearekin.

## Parte-hartzaileak 
## Emaitzak 
Bigarren jardunaldian traineruak trukatu egin zituzten bi lehenek.

## Tripulazio irabazlea 
* Donostia
** Patroia: Frantzisko Zubiaurre "Kiriko"
** Arraunlariak: Sebastian Bakeriza, Juan Kaperotxipi, Celestino Aristigieta, Valentín Bakeriza, Inazio Agote, Roke Landaberea, Fermin Aristigieta, Marcial Alvarez, Jose Juan Aldanondo, Joxe Mari Zubiaurre, Pascual Vicuña, Javier Galdos, Antton Bakeriza. Ordezkoak: Francisco Blanco, Jose Balenziaga, Tomas Agote, Inazio Karril.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* AGUIRRE, Rafael (2002): *Donostiako Estropadak (1879 - 2001) Regatas de la Concha*. Donostia: Kutxa Fundazioa, 
* ZAVALA, Antonio (2003): *Estropadak bertsotan*. Auspoa Bilduma. Sendoa Argitaletxea, 

## Ikus, gainera 
* Kontxako Bandera

## Kanpo estekak
The Ladykillers (2004ko filma)

**The Ladykillers** (euskaraz *"Andere Hiltzaileak"*) 2004ko Ethan Coen eta Joel Coen estatubatuar zinema zuzendarien filma bat da. Tom Hanks, Irma P. Hall, Marlon Wayans, J. K. Simmons, Tzi Ma eta Ryan Hurst aktoreek antzeztu zuten.

Berez, 1955eko izenburu berdineko *The Ladykillers* britainiar komedia beltzaren berregokitzapen bat da, hura Alexander Mackendrickek zuzendu eta Alec Guinness, Cecil Parker, Herbert Lom, Peter Sellers, Danny Green, Jack Warner eta Katie Johnson aktoreek antzeztua..

## Argumentua 
G.H. Dorr (Tom Hanks) irakasle bitxia Munson andrearen (Irma P. Hall) etxera iritsi berri da, adineko emakumezko beltz alarguna, eta bertan ostatu hartuko du. Bide batez beheko sotoa ere alokatuko du, Berpizkundeko musika garaiko musika-tresnekin jo ohi duen bere taldearen entsegu lekua izan dadin.

Baina musika talde hau trikimailu edota azpijoko bat besterik ez da, handik hurbil dagoen "Bandit Queen" ontzi-kasinoko dirua lapurtzeko asmoz profesoreak elkartu dituen gaizkile xelebreez osatutako talde bat baita.

Lapur taldea alproja xelebre hauek osatzen dute:

* G.H. Dorr irakaslea (Tom Hanks), Hegoaldeko zaldun planta eta hizkuntz hiletan aditua, hizketan eta zurikerietan aritzeko trebea oso.
* Gawain (Marlon Wayans), "Bandit Queen" ontzi-kasinoko langile beltz, gazte eta ahoberoa.
* "Jenerala" (Tzi Ma), tuneletan aditua den 50 urte inguruko asiar ixil, erretzaile eta petrala.
* Garth (J.K. Simmons), lehergailuetan aditua, antzina ekintzailea izana, Kolon minberatuaren sindromea du.
* Lump (Ryan Hurst), kankailu ergela, taldeko indartsua da.

Dirua ohosteko plana honetan datza: Munson andrearen sototik tunel bat ireki, bertako hormak lurrez eginak baitira, eta handik ontzi-kasinoaren diru biltegiaren hormaraino doan tunela zulatzea; Gawainek hormako zuloa estaliko du, eta Garth eta Jeneralak tunela eraitsiko dute.

Halere, filma eta plana bera aurrera doazen einean gauzak erabat nahastu eta ezusteko amaiera emango da.

## Aktoreak 
* Tom Hanks - Profesor G.H. Dorr
* Irma P. Hall - Marva Munson
* Marlon Wayans - Gawain MacSam
* J. K. Simmons - Garth Pancake
* Tzi Ma - "Jenerala"
* Ryan Hurst - Lump Hudson
* Diane Delano - Mountain Girl/Mendizale
* George Wallace - Wyner sheriffa
* Stephen Root - Fernand Gudge

## Ikus gainera 
* *The Ladykillers* (1955): Alexander Mackendrickek zuzendu eta Alec Guinness, Cecil Parker, Herbert Lom, Peter Sellers, Danny Green, Jack Warner eta Katie Johnson aktoreek antzeztua.

## Kanpo estekak 
* *The Ladykillers* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *The Ladykillers* filmaren webgunea