open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Eshoweko elizbarrutia

**Eshoweko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren hegoafrikar elizbarrutia da. 1921eko abuztuaren 27an ezarri zen Zululandiako prefetura apostoliko gisa, 1923ko abenduaren 11n Eshoweko bikariotza apostoliko egin zen eta 1951ko urtarrilaren 11n elizbarruti mailara igo zen. Apezpikuaren egoitza Eshowen dago.

## Ordinarioak 
### Zululandiako prefektu apostolikoa 
* Thomas Spreiter (1921-1923)

### Eshoweko bikario apostolikoak 
* Thomas Spreiter (1923-1943)
* Aurelian Bilgeri (1947-1951)

### Eshoweko apezpikuak 
* Aurelian Bilgeri (1951-1973)
* Mansuet Dela Biyase (1975-2005)
* Thaddaeus Kumalo (2008-2020)
** Aulki hutsa (2021-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kokstadeko elizbarrutia

**Kokstadeko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren hegoafrikar elizbarrutia da. 1935eko apirilaren 8an ezarri zen Currie mendiko prefetura apostoliko gisa, 1939ko uztailaren  11n Kokstadeko bikariotza apostoliko egin zen eta 1951ko urtarrilaren 11n elizbarruti mailara igo zen. Apezpikuaren egoitza Kokstaden dago. Egun apezpikua Thulani Victor Mbuyisa da.

## Ordinarioak 
### Currie mendiko prefektu apostolikoa 
* Biagio Sigibaldo Kurz (1935-1939)

### Kokstadeko bikario apostolikoak 
* Biagio Sigibaldo Kurz (1939-1948)
* John Evangelist McBride (1949-1951)

### Kokstadeko apezpikuak 
* John Evangelist McBride (1951-1978)
* Wilfrid Napier (1980-1992)
* William Slattery (1993-2010)
* Zolile Peter Mpambani (2013-2020)
* Thulani Victor Mbuyisa (2022-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Claire Kerrane

**Claire Kerrane** (1992ko apirilaren 24a) Sinn Féingo irlandar politikaria da, 2020ko hauteskunde orokorretatik Roscommon–Galway barrutian Teachta Dála (TD) izan dena.

Sinn Féin Ard chomhairleko kidea da, eta Alderdiko haur eta gazteen bozeramailea

## Gaztaroa eta bizitza pertsonala 
Kerrane Roscommon konderriko Tibohine herrikoa da. Baserri batean hazi zen. Esana du ez zegoela errepublikanismoaren historiarik bere familian: bere ama ingelesa da, eta aitaren aldeko aitona "Fine Gael alderdiko aktibista sutsua" zen. Sinn Féin alderdiarekin bat egin zuen bere eremuan digestio anaerobioko planta bat eraikitzeko planen inguruko eztabaida batean, proiektuaren aurkako ekintza talde batean parte hartu zuenean.

2016an Kerranek bigarren hezkuntzako irakasle gisa titulua lortu zuen.

Kerranek bere eserlekua mantendu zuen 2024ko hauteskunde orokorretan.

## Erreferentziak 
## Ikus gainera
Altonako Igande Odoltsua

thumb|Uztailaren 18ko Hamburgoko *Volkszeitung* egunkaria.

**Altonako Igande Odoltsua** () 1932ko uztailaren 17an, egun Hanburgon dagoen Altona hirian. SA erakundeko 6.000 naziek beren erakundeen legeztatzea ospatzeko manifestazioa egin zuten hiriko auzo nagusiki komunista batean. Poliziaren babespean zeuden nazien aurka egin zuten komunistek, eta istiluak hasi ziren. 18 pertsona hil ziren; hiriko 16 pertsona hil ziren poliziaren tiroen ondorioz. Gero jakin zen ere beste biak ere poliziek tirokatuta hil zirela baita ere.

Garai hartan Altona Schleswig-Holstein prusiar probintziako parte zen. 1937an Hanburgon integratu zuten.

Gertakari hau Alemaniako Reicheko gobernuak erabili zuen, Franz von Papen kantzilerraren eta Paul von Hindenburgeko presidentea, erabili zuen 1932ko uztailaren 20an larrialdi dekretu baten bidez Prusiako Estatu Kolpea emateko, hau da, Prusiako gobernua boteretik kentzeko.

## Tiroketen polemika 
Istiluen hasieran bi nazi hil zituzten:  Heinrich Koch eta Peter Büddig. Poliziaren ustea hiltzaileak bertako komunistak zirela. Geroago egindako ikerketan bertakoek ez zituztela tiro egin eta SAko bi gizonak polizien tiroz hil zirela ere bai ezagutu da. Inoiz ez da frogatu protestan ari ziren egoiliar sozialistek tiro egin zutenik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Elisabeth Kaufmann

**Elisabeth Kaufmann** (Hidegkút, Hungaria, 1904ko urtarrilaren 17a - Geneva, 1991) hungariar jatorriko suitzar margolaria zen.

## Biografia 
Hungariako artisau-familia batean jaio zen, 1904an, eta, 1912an, Suitzan finkatu zen. Bernan trebatu zen arte ederren arloan, Joseph Simon Volmarren tailerrean, eta, gero, Düsseldorfen, Junghausen tailerrean, Parisen Arte Ederren Goi Eskola Nazionalean, eta, azkenik, Budapesten, János Vaszaryren tailerrean.

1932an, Ernest Adlerrekin ezkondu, eta Genevara joan zen bizitzera. Olio-pintura, akuarela, beira gaineko pintura eta kobre gaineko grabatua ziren bere bitarteko gogokoenak.

Bigarren Mundu Gerraren ondoren, pixkanaka pintura abstraktura jo zuen. 1953tik aurrera, Elisabeth Kaufmannek erregularki erakutsi zuen Suitzako Emakume Margolari eta Eskultoreen Elkartearekin. 

Lehen erakusketa Genevan egin zuen, Rath Museoan, 1931n.

Saint-Gallen zegoela, *Kreis Boden* taldeko kide izan zen. 1991n hil zen, Genevan.

## Erakusketak 
* 1931: Elisabeth Kaufmann, Marcel d'Eternod, Théo. Divorne,  Alexandre de Spengler: catalogue exposition, Musée Rath, Geneva, 1931ko apirilaren 1-3.
* 1935: Elisabeth Adler-Kaufmann, Yvonne Heilbronner: Musée Rath, Geneva, 1935eko apirilaren 3-5
* 1967: Grenier d'art, Place de la Fusterie, Geneva
* 1968: Grenier d'art, Place de la Fusterie, Geneva
* 1970: Exposition de la Section genevoise des femmes peintres et sculpteurs, Musée Rath, Genève

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Errobiko Festibala

**Errobiko Festibala** Itsasun (Lapurdi) uztailean antolatzen duten musika jaialdia da. Bertzelako arteak ere presente egoten dira: dantza, poesia eta abar.

Ezkandrai elkartea arduraduna da.

## Partaideak
Urte hauetan zehar, Beñat Axiari, Amaren Alabak, Joseba Irazoki, Itxaro Borda, Mandalain Ballet Biarritz, Mursego, Maddi Oihenart, Mixel Etxekopar eta Jean Mixel Bedaxagar egon dira artista parte hartzaileen artean.

Euskal Herritik kanpoko artistak ere gonbidatuak dira, Frantzia zoin munduko bertze herrialdetatik ere.

## Ikus, gainera
* Euskal Herria Zuzenean

## Kanpo estekak
*Jaialdiaren webgunea.
Katu-harramazkagatiko gaixotasun

**Katu-harramazkagatiko gaixotasuna** edo **katu-harramazkagatiko sukarra** Bartonella henselae bakterioak sortzen duen gaixotasun infekziosoa da, zoonosia dena. Bakterio horrekin infektatuta dauden katuek gizakia infektatzen dute, harramazka edo hozka egiten dutenean, eskuarki. Gaitzak haurrak jotzen ditu batik bat. Pertsona osasuntsuengan patologia hau ez da larria, eta kasu gehienetan berez sendatzen da aste batzuetan.

## Etiologia eta patogenia 
Katua da Bartonella patogenoaren animalia eramailea, asintomatikoa izanik kasu gehienetan. Bakterio patogenoa katuaren listuan dago. Ematen du katuak arkakusoen bidez infektatzen direla .

Katu batek harramazka egiten duenean, edo hozka, Bartonella henselae inokulatzen du. Katuaren listua ere izan daiteke infekzioaren jatorria, listu hori jabearen sudurrean, ahoan edo begietan sartzen bada .

AEBetan gaitz honek urtero 24.000 pertsona jotzen ditu .

## Sintoma klinikoak 
Gaitzaren inkubazio epea 3-12 egunetakoa da. Lehenengo sintoma harramazkararen edo hozkaren tokian koskor baten agerpena da, minik gabekoa. Gero, lesioaren inguruan gongoil linfatikoen hantura (linfadenopatia) agertzen da. Honekin batera sukarra, nekea eta buruko mina ohikoak dira, eta baita ondoeza orokorra ere. 

Linfadenopatiak luzaro iraun dezake (hilabete gutxi batzuk), baina gaitza mugatua da orokorrean eta gaixo gehienak berez ondoriorik gabe sendatzen dira. Pertsona immunogutxituengan soilik konplikazio sistemikoak ager daitezke.

## Diagnostikoa 
Beste patologia batzuek linfadenopatia eragiten dutenez, diagnostiko diferentziala garrantzi handikoa da.

Katu batekin aurrez kontaktuan eduki izanak (harramazkada, hozkada...) diagnostikorako zantzuak eman ditzake. Serologia (laginak hartuz fase akutuan eta 4 aste geroago, bakterioaren aurkako antigorputzak antzemateko) edo PCR (laginak gongoil linfatikoetatik hartuz, bakterioa detektatzeko) diagnostikorako tresna baliotsuak dira. Bakterio patogenoaren kultura ere tarteka egiten da, batez ere arrisku handiko gaixoen kasuetan edo konplikazio sistemikoak daudenean, hemokultiboa izanik erabilitako prozedura (kontuan hartu behar da bakterio patogenoaren hazkuntza motela dela hazkuntza-inguruneetan)

## Tratamendua 
Gizabanako gehienetan gaitza berez sendatzen da, eta tratamendua sintomak leuntzera soilik zuzendu ohi da. Baina kasuen %10 inguruan infekzioa sistemiko bihurtzen da eta konplikazioak sortzen ditu, gibela, begiak edo nerbio-sistema kaltetuz. Holakoetan tratamendu antibiotikoa ezinbestekoa da, azitromizina izanik lehentasunezko aukera. Errifanpina eta doxiziklina beste aukera terapetutikoak dira .

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Greenland Hangzhou Center

**Greenland Hangzhou Center**, Txinako Hangzhou hirian dagoen etxe orratz bat da, Xiaoshan Barrutian.

2017-2023 artean eraiki zen eta 304 metro eta 64 solairuko garaiera du.
Mariannhillgo elizbarrutia

**Mariannhillgo elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren hegoafrikar elizbarrutia da. 1921eko irailaren 10ean ezarri zen bikariotza apostoliko gisa eta 1951ko urtarrilaren 11n elizbarruti mailara igo zen. Apezpikuaren egoitza Mariannhillen dago. Egun apezpikua Neil Augustine Frank da.

## Ordinarioak 
### Mariannhillgo bikario apostolikoak 
* Joseph Adalbert Fleischer (1922-1950)
* Alphonse Streit (1950-1951)

### Mariannhillgo apezpikuak 
* Alphonse Streit (1951-1970)
* Martin Elmar Schmid (1970-1980)
* Paul Themba Mngoma (1981-2005)
* Pius Mlungisi Dlungwana (2006-2022)
* Neil Augustine Frank (2022-)

## Apezpiku lagunkidea 
* Neil Augustine Frank (2021-2022)

## Apezpiku laguntzaileak 
* Pius Bonaventura Dlamini (1967-1981)
* Pius Mlungisi Dlungwana (2000-2006)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jocelyne Trouillot

**Jocelyne Trouillot** (kreoleraz: Joslin Twouyo; Port-au-Prince, 1948ko apirilaren 21a) idazle, saiakeragile, irakasle eta editorea, eta Haitiko Karibeko Unibertsitateko errektorea da.

## Biografia 
Jocelyne Trouillot Port au Princen jaio zen, 1948an. Ernest Trouillot eta Anne-Marie Morisset Port-au-Princeko bi intelektual beltzen alaba da, eta Lyonel Trouillot idazle eta poetaren, Michel-Rolph Trouillot antropologo eta historialariaren eta Évelyne Trouillot eleberrigile eta idazlearen arreba da.

Psikologiako lizentzia egin zuen, Bordeleko Unibertsitatean (Frantzia). Hezkuntza Zientzietako ikasketak ere egin zituen.

Jocelyne Trouillot Lévy Karibeko Unibertsitateko errektore izan zen. Aldi berean, *CUC-Université Caraïbe* edizioak zuzendu ditu. Jocelyne Trouillotek kreolera hizkuntzako lizentzia eta Eskola-administrazioko doktoretza ditu. Haitiko kreoleraz bakarrik argitaratutako hogei liburu idatzi zituen, eta 6 eta 12 urte bitarteko haurrentzako literaturan espezializatu zen. «Kreoleraz idatzi dut gazteentzat, Kreoleraz idatzi dut zientzia fikzioaren alorrekoak ez diren beste inguruabar batzuetan», esan zuen.

1980ko hamarkadan, irakasle hirueleduna izan zen (frantsesa/kreolera/ingelesa) Floridako Unibertsitatean, Miamin.

Delmaseko Caraïbe Unibertsitateko errektore gisa, Jocelyne Trouillotek material didaktikoak ere argitaratu izan ditu, eta lan handia egin du haitiar guztien ama-hizkuntzan idatzitako lanen zabalkundean.

Dagoeneko ia hogei lan argitaratu ditu Haitiko kreoleraz, eta gazte literaturan espezializatu da. Era berean, gaurkotasuneko gaiak jorratzen dituzten hainbat saiakeren egilea da, hala nola: ''Histoire de l'éducation en Haïti, Psychologie de l'apprentissage, Premye diksyonè mwen*.

2010ean, Haitiko lurrikararen ondoren, Haitiko beste egile batzuekin batera *Haiti parmi les vivants* liburua idatzi zuen (Actes-Sud argitaletxea).

2019ko Sosyete koukouy Eleberriaren Saria irabazi zuen *Yo kenbe yon vòlè* eleberriarekin

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* *Betsi*, CUC/ Ediciones Universidad Caribe, Port-au-Prince (Haiti), 2007;
* *Yo bay kanè*, CUC/ Ediciones Universidad Caribe, Port-au-Prince (Haiti), 2008;
* *Pòpòl nèg Chanzòl*, CUC/ Ediciones Universidad Caribe, Port-au-Prince (Haiti), 2009;
* *Goudougoudou*, CUC/ Ediciones Universidad Caribe, Port-au-Prince (Haiti), 2010;
* *126 lèt damou*, CUC/ Ediciones Universidad Caribe, Port-au-Prince (Haiti), 2011;
* *Fifi pè peny*, CUC/ Ediciones Universidad Caribe, Port-au-Prince (Haiti), [datarik gabe];
* *Yo kenbe yon volè*

## Kanpo estekak 
* (Ingelesez) Jocelyne Trouilloteren biografia Africulturesi buruz
* Jocelyne Trouillot Lévy: *Kreoleraz irakurtzea eta idaztea'' eman beharreko pausoa da, 2015eko ekainaren 2ko Le Nouvellistén elkarrizketa
* Jocelyne Trouillot Lévy-ren lumaren azpian
* Haitiko haurrei liburuak beren hizkuntzan ematea
* Anne-Marie Morisset kulturgunearen inaugurazioa, Jocelyne Trouilloten ama
* Elkarrizketa elebiduna frantsesez/creole haitiarra Jocelyne Trouillot-ekin
Perrexil uharteko gertakaria

thumb|Espainiarrek F-18 eta F-1 hegazkinak zabaldu zituzten gatazkan.

**Perrexil uharteko gertakaria** 2002ko uztailaren 17an izan zen Maroko eta Espaianiako armaden artean. Egun horretan Espainiako legioak Leila edo Perrexil uhartean zeuden soldadu marokoarrak atxilotu eta lurraldea “berreskuratu” zuen Romeo-Sierra operazio barruan.

Leila edo Perrexik uhartetxoa 0,15 kilometro koadroko azalera duen eta Marokoko kostatik metro gutxira egon arren, espainiarrek beren lurraldetzat daukate. Espainiar nazionalismoa sustatzeko kanpaina mediatiko erraldoiak etengabea izan zen.

## Historia 
[thumb|200px|[Espainiaren menpeko lurraldeak Afrikako iparraldean.]]
Bertoko berbereek abelzaintzarako erabilia omen zen eta ez da inoiz bizitzeko erabilia izan. 1415ean, Portugalek, Ceuta Fèseko Erresumari kendu zionean, gertuko uhartetxoak ere okupatu zituen. 1580ean, Portugal Espainiako erregearen agindupean egon zen 1640 arte. Banatu zirenean, Ceuta espainiarren kontrolpean geratu zen.

2002ko uztailaren 11an, Marokoko gudaroste txiki batek uhartean kanpamendu bat sortu zuten. Honek José María Aznarrek zuzendutako Espainiako gobernuaren kexa eragin zuen. Espainiak Europar Batasunaren babesa lortu zuen, Marokoko, berriz, Arabiar Ligarena.

2002ko uztailaren 18an Espainiak Romeo-Sierra operazioa egin zuen uhartetxoa kontrolatzeko. Espainiako armadak uhartea okupatu zuen, Estatu Batuen bitartekotzari esker, Colin Powellek zuzenduta, herrialde bien arteko *status quo ante* mantentzea adostu zuten arte.

Egun uhartetxoa ez da inork okupatua.

## Errefereferentziak 
## Kanpo estekak
Wojciech Kilar

**Wojciech Kilar** (Lviv, 1932ko uztailaren 17a – Katowice, 2013ko abenduaren 29a) poloniar musika klasikoko eta zinemarako soinu-banden musikagilea.

Pianoa eta harmonia ikasi zituen eta 1948an Katowicera joan zen bizitzera. Han pianoa eta konposizioa ikasi zituen eta 1955ean graduatu zen. 1955etik 1958ra Krakovian ikasi zuen eta 1959an Nadia Boulangerrekin Parisen konposizioa ikasteko beka frantsesa jaso zuen.

1960ko hamarkadako Poloniako abangoardia musikalaren parte izan zen. 1977an Karol Szymanowski elkartearen sortzaileetako bat izan zen. Poloniako Konpositoreen Elkarteko kide ere izan zen.

Musika klasikoko konpositorea izan zen eta 1959tik aurrera zinemarako ere konposatu zuen, hasieran zuzendari poloniarrentzat, hala nola Krzysztof Kieślowski, Krzysztof Zanussi, Kazimierz Kutz eta Andrzej Wajdarentzat. Ondoren, Europako zineman eta Hollywoodekoan ere lan egin zuen.

## Soinu-bandak 
* *Nikt nie woła* (1960)
* *Milczące ślady* (1961)
* *Spotkanie w "Bajce"* (1962)
* *Tarpany* (1962)
* *Głos z tamtego świata* (1962)
* *Milczenie* (1963)
* *Pięciu* (1964)
* *[[Trzy kroki po ziemi][* (1965)
* *Salto* (1965)
* *Marysia i Napoleon* (1966)
* *Piekło i niebo* (1966)
* *Bicz Boży* (1967)
* *Sami swoi* (1967)
* *Westerplatte* (1967)
* *Lalka* (1968)
* *Sól ziemi czarnej* (1969)
* *Struktura kryształu* (1969)
* *Życie rodzinne* (1970)
* *Rejs* (1970)
* *Lokis. Rękopis profesora Wittembacha* (1970)
* *Perla w Koronie* (1971)
* *Bolesław Śmiały* (1972)
* *Iluminacja* (1973)
* *Opętanie* (1973)
* *Zazdrość i Medycyna* (1973)
* *Hubal* (1973)
* *Bilans Kwartalny* (1974)
* *Ziemia obiecana* (1974)
* *Smuga cienia* (1976)
* *Trędowata* (1976)
* *Jarosław Dąbrowski* (1976)
* *Ptaki ptakom* (1977)
* *Barwy ochronne*, 1977)
* *Spiral* (1978)
* *Rodzina Połanieckich* (1978, telesaila)
* *David* (1979)
* ''Le Roi et l'Oiseau* (1980)
* *Constans* (1980)
* *From a Far Country* (1981)
* *Przypadek* (1982)
* *Imperatyw* (1982)
* *Rok spokojnego słońca* (1984)
* *Paradigma* (1985)
* *Kronika wypadków miłosnych* (1986)
* *Salsa* (1988)
* *Gdzieśkolwiek jest, jeśliś jest...* (1988)
* *Stan posiadania* (1989)
* *Korczak* (1990)
* *Napoléon et l'Europe* (1991, telesaila)
* *Życie za życie. Maksymilian Kolbe (1991)
* ''Bram Stoker's Dracula* (1992)
* *Dotknięcie ręki* (1992)
* *König der letzten Tage* (1993)
* *Śmierć jak kromka chleba* (1994)
* *Death and the Maiden* (1994)
* *Faustina* (1995)
* *Legenda Tatr* (1995)
* *Cwał* (1996)
* *The Portrait of a Lady* (1996)
* *Fantôme avec chauffeur* (1996)
* *Deceptive Charm* (1996)
* *Our God's Brother* (1997)
* *The Truman Show* (1998) (*Requiem Father Kolbe*ren zatiak)
* *The Ninth Gate* (1999)
* *Pan Tadeusz* (1999)
* *Life as a Fatal Sexually Transmitted Disease* (2000)
* *The Supplement* (2002)
* *The Pianist* (2002)
* *The Revenge* (*Zemsta*, 2002)
* *Persona Non Grata* (2005)
* *We Own the Night* (2007)
* *Black Sun* (2007)
* *Two Lovers* (2008)
* *Welcome'' (2009)

## Kanpo estekak
Umtatako elizbarrutia

**Umtatako elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren hegoafrikar elizbarrutia da. 1930eko martxoaren 30ean ezarri zen prefetura apostoliko gisa, 1937ko apirilaren 13an bikariotza apostoliko mailara igo zen eta 1951ko urtarrilaren 11n elizbarruti mailara. Apezpikuaren egoitza Umtatan dago.

## Ordinarioak 
### Umtatako prefektu apostolikoak 
* Daniele Kauczor (1923-1926)
* Luigi Mohn (1926-1930)
* Emanuele Hanisch (1930-1937)

### Umtatako bikario apostolikoak 
* Emanuele Hanisch (1937-1940)
* Joseph Grueter (1941-1951)

### Umtatako apezpikuak 
* Joseph Grueter (1951-1968)
* Ernst Heinrich Karlen (1968-1974)
* Peter Fanyana John Butelezi (1975-1978)
* Andrew Zolile T. Brook (1979-1995)
* Oswald Georg Hirmer (1997-2008)
* Sithembele Anton Sipuka (2008-2026)
** Aulki hutsa (2026-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Klerksdorpeko elizbarrutia

**Klerksdorpeko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren hegoafrikar elizbarrutia da. 1965eko urriaren 14an ezarri zen Mendebaldeko Transvaalgo prefetura apostoliko gisa eta 1978ko otsailaren 27an elizbarruti mailara igo zen, gaur egungo izena hartuz. Apezpikuaren egoitza Klerksdorpen dago. Egun apezpikua Victor Hlolo Phalana da.

## Ordinarioak 
### Mendebaldeko Transvaalgo prefektu apostolikoa 
* Daniel Verstraete (1965-1978)

### Klerksdorpeko apezpikuak 
* Daniel Verstraete (1978-1994)
* Zithulele Patrick Mvemve (1994-2013)
* Victor Hlolo Phalana (2014-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Umzimkuluko elizbarrutia

**Umzimkuluko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren hegoafrikar elizbarrutia da. 1954ko otsailaren 21ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Hardingen dago. Egun apezpikua Stanisław Dziuba da.

## Ordinarioak 
* Pius Bonaventura Dlamini (1954-1967)
** Peter Fanyana John Butelezi (administratzaile apostolikoa; 1968-1972)
** Denis Eugene Hurley (administratzaile apostolikoa; 1972-1986)
* Gerard Sithunywa Ndlovu (1986-1994)
** Wilfrid Napier (administratzaile apostolikoa; 1994-2008)
* Stanisław Dziuba (2008-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pretoriako artxidiozesia

**Pretoriako artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren hegoafrikar artxidiozesia da. 1948ko apirilaren 9an ezarri zen bikariotza apostoliko gisa eta 1951ko urtarrilaren 11n artxidiozesi mailara igo zen. Artzapezpikuaren egoitza Pretorian dago. Egun artzapezpikua Dabula Mpako da.

## Ordinarioak 
### Pretoriako bikario apostolikoa 
* John Colburn Garner (1948-1951)

### Pretoriako artzapezpikuak 
* John Colburn Garner (1951-1975)
* George Francis Daniel (1975-2008)
* Paul Mandla Khumalo (2008-2009)
* William Slattery (2010-2019)
* Dabula Mpako (2019-)

## Apezpiku laguntzailea 
* Masilo John Selemela (2022-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Johannesburgeko artxidiozesia

**Johannesburgeko artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren hegoafrikar artxidiozesia da. 1886ko ekainaren 4an ezarri zen Transvaalgo prefetura apostoliko gisa, 1904ko irailaren 16an bikariotza apostoliko mailara igo zen, 1948ko apirilaren 9an Johannesburgeko bikariotza apostolikoa izena hartu zuen, 1951ko urtarrilaren 11n elizbarruti mailara igo zen eta 2007ko ekainaren 5ean artxidiozesi mailara. Artzapezpikuaren egoitza Johannesburgen dago. Egun artzapezpikua Stephen Brislin kardinala da.

## Ordinarioak 
### Transvaalgo bikario apostolikoak 
* William Miller (1904-1912)
* Charles Cox (1914-1924)

### Johannesburgeko bikario apostolikoak 
* David O'Leary (1925-1950)
* William Patrick Whelan (1950-1951)

### Johannesburgeko apezpikuak 
* William Patrick Whelan (1951-1954)
* Hugh Boyle (1954-1976)
* Joseph Patrick Fitzgerald (1976-1984)
* Reginald Joseph Orsmond (1984-2002)
* Buti Joseph Tlhagale (2003-2007)

### Johannesburgeko artzapezpikuak 
* Buti Joseph Tlhagale (2007-2024)
* Stephen Brislin (2024-)

## Bikario apostoliko lagunkidea 
* William Patrick Whelan (1948-1950)

## Apezpiku laguntzaileak 
* Peter Fanyana John Butelezi (1972-1975)
* Reginald Joseph Orsmond (1983-1984)
* Zithulele Patrick Mvemve (1986-1994)
* Duncan Theodore Tsoke (2016-2021)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Witbankeko elizbarrutia

**Witbankeko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren hegoafrikar elizbarrutia da. 1923ko ekainaren 12an ezarri zen Lydenburgeko prefetura apostoliko gisa, 1948ko abenduaren 9an bikariotza apostoliko mailara igo zen, 1951ko urtarrilaren 11n elizbarruti egin zen, 1964ko irailaren 13an Lydenburg-Witbankeko elizbarrutia izena hartu zuen eta 1987ko azaroaren 10ean gaur egungo izena. Apezpikuaren egoitza Witbanken dago. Egun apezpikua Xolelo Thaddaeus Kumalo da.

## Ordinarioak 
### Lydenburgeko prefektu apostolikoa 
* Giovanni Riegler (1939-1948)

### Lydenburgeko bikario apostolikoa 
* Giovanni Riegler (1948-1951)

### Lydenburgeko apezpikuak 
* Giovanni Riegler (1951-1955)
* Anthony Reiterer (1956-1964)

### Lydenburg-Witbankeko apezpikuak 
* Anthony Reiterer (1964-1983)
* Mogale Paul Nkhumishe (1984-1987)

### Witbankeko apezpikuak 
* Mogale Paul Nkhumishe (1987-2000)
* Paul Mandla Khumalo (2001-2008)
* Giuseppe Sandri (2009-2019)
* Xolelo Thaddaeus Kumalo (2020-)

## Apezpiku laguntzailea 
* Mogale Paul Nkhumishe (1981-1984)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rustenburgeko elizbarrutia

**Rustenburgeko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren hegoafrikar elizbarrutia da. 1971ko ekainaren 28an ezarri zen prefetura apostoliko gisa eta 1987ko azaroaren 18an elizbarruti mailara igo zen. Apezpikuaren egoitza Rustenburgen dago. Egun apezpikua Robert Mogapi Mphiwe da.

## Ordinarioak 
### Rustenburgeko prefektu apostolikoa 
* Henry Lancelot Paxton Hallett (1971-1987)

### Rustenburgeko apezpikuak 
* Henry Lancelot Paxton Hallett (1987-1990)
* Kevin Dowling (1990-2020)
* Robert Mogapi Mphiwe (2020-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tzaneengo elizbarrutia

**Tzaneengo elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren hegoafrikar elizbarrutia da. 1962ko abenduaren 27an ezarri zen Louis Trichardteko prefetura apostoliko gisa, 1972ko azaroaren 16an Louis Trichardt-Tzaneengo elizbarruti egin zen eta 1987ko uztailaren 18an gaur egungo izena hartu zuen. Apezpikuaren egoitza Tzaneenen dago. Egun apezpikua João Noé Rodrigues da.

## Ordinarioak 
### Louis Trichardteko prefektu apostolikoa 
* John Thomas Durkin (1963-1972)

### Louis Trichardt-Tzaneengo apezpikuak 
* John Thomas Durkin (1972-1984)
* Hugh Patrick Slattery (1984-1987)

### Tzaneengo apezpikuak 
* Hugh Patrick Slattery (1987-2010)
* João Noé Rodrigues (2010-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Polokwaneko elizbarrutia

**Polokwaneko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren hegoafrikar elizbarrutia da. 1910eko abenduaren 22an ezarri zen Iparraldeko Transvaalgo prefetura apostoliko gisa, 1939ko ekainaren 13an Pietersburgeko lurralde abadia egin zen, 1988ko abenduaren 15ean elizbarruti mailara igo zen eta 2009ko irailaren 4an gaur egungo izena hartu zuen. Apezpikuaren egoitza Polokwanen dago. Egun apezpikua Jeremiah Madimetja Masela da.

## Ordinarioak 
### Iparraldeko Transvaalgo prefektu apostolikoak 
* Ildefonso Lanslots (1911-1922)
* Salvatore van Nuffel (1922-1939)

### Pietersburgeko prelatuak 
* Frederic Osterrath (1939-1952)
* Francis Clement van Hoeck (1954-1975)
* Fulgence Werner Le Roy (1975-1988)

### Pietersburgeko apezpikuak 
* Fulgence Werner Le Roy (1988-2000)
* Mogale Paul Nkhumishe (2000-2009)

### Polokwaneko apezpikuak 
* Mogale Paul Nkhumishe (2009-2011)
* Jeremiah Madimetja Masela (2013-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ter (argipena)

**TER** edo **Ter** hitzak adiera zenbait ditu:

### Gizakiak 
* **Ter**, youtuber eta arkitekto espainiarra.

### Lekuak 
* **Ter** (ibaia), Kataluniako ibaia da.
* **Ter** (frantsesez), Frantziako ibaia da, Bretainian dagoena.
* Ter (ingelesez) Esloveniako herrixka bat da.
* Ter (departamendua) Frantziako departamendu ohia izan zen 1812tik 1813ra.
** Sègre departamenduarekin batu zuten 1813an, Sègre-Ter departamendua osatzeko (1814an bertan behera utzita).

### Besteak 
* Lajesko aireportuaren NAGE kodea.
* *Ter* edo *ter* herbehereko abizen batzuen partikula da.
Francesco Filippini

**Francesco Filippini** (Brescia, Italia, 1853ko irailaren 18a – Milan, Italia, 1895eko martxoaren 6a) margolaria izan zen, Lombardiako naturalismoaren garapenean egindako ekarpenagatik ezaguna. Paisaiaren pinturan nabarmendu zen. Filippinirengan eragin handia izan zuen Tranquillo Cremona margolariak.

## Bizitza 
Filippini Bresciako familia apal batean jaio zen. Brerako Arte Ederren Akademian ikasi zuen, Milanen, Giuseppe Bertini eta Tranquillo Cremonaren eraginpean. Parisen ibili zen, eta han garatu zuen inpresionismotik urrun zegoen paisaia-pintura soila eta egituratua. Bere lanak landa- eta mendialdeko gaiei eskainita daude, ikuspegi sinboliko zorrotzarekin.

## Loturak 
* Famiglia Artistica Milanese

## Lana 
Bere lan ezagunen artean daude: *Ilunabarrean* (ca. 1888), *La raccolta del fieno*, *Il torrente*, eta *Nevicata*. Bere pinturak argiaren erabilera zehatza eta paisaia alpinoaren irudikapen etiko eta barnekoi bat nabarmentzen ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Francesco Filippini Treccanin
* Francesco Filippini – BEWEB katalogoa
Ter (departamendua)

**Ter** (frantsesez  ahoskatua) Frantziako departamendu ohia da, egungo Espainiako lurraldean eta Kataluniako autonomia erkidegoan kokatua, eta bere hiriburua Girona hiria zen.

## Historia 
Departamendua 1812ko urtarrilaren 26an sortu zen, Katalunia Frantziako lehen Inperioak anexionatu zuenean. Ter ibaitik hartzen du izena. Hiru barrutitan banatuta zegoen, eta haien hiriburuak Girona, Vic eta Figueres hiriak ziren.

Urtebete ondoren (1813ko martxoaren 7an), departamendua desagertu eta batu egin zen ondoko Sègre departamenduarekin, Sègre-Ter departamendua osatzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
JR Bourne

**David Bourne** (Toronto, 1970eko apirilaren 8a), **JR Bourne** izen artistikoz ezaguna, aktore kanadarra da.

## Biografia 
Kanadatik kanpo ezaguna da *Stargate SG-1* telesailean Martouf bezala egindako paperagatik.

*The 100* telesaileko 6. eta 7. denboraldietan Russell Lightbourneren papera egiteagatik ere ezaguna da. Heroien etsai den planeta bateko buruzagietako bat antzezten du, sekretu asko ezkutatzen dituena.

## Filmografia
## Kanpo estekak
Laura Macaya Andrés

**Laura Macaya Andres** (Bartzelona, Katalunia, 1979) gizarte hezitzailea, idazlea, aktibista, eta militante anarkosfeminista da, genero indarkerietan aditua eta feminismo antipunitiboaren ikuspegietan ikertzailea. Bartzelonako Udaleko gaueko aisialdiko espazio pribatuetako eraso eta jazarpen sexualen aurkako «No callem (euskaraz: Ez isildu!)» protokoloaren egilea da eta 2021 urtera arte emakumeen aurkako indarkeria matxistaren biktimentzako harrera-etxe bat zuzendu zuen.«Zigorraren logika ez da biktimei erreparazioa ematea, baizik delitua egin duena zigortzea»

## Argitaratutako lanak 
* *Gatazka eta abusua ez dira gauza bera* (gaztelaniaz: *Conflicto no es lo mismo que abuso*) Amaia Astobizak itzulia. 2024

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* "Indarkerian esku hartzeko marko hegemonikoek ez diete onik egiten emakumeak suspertzeko prozesuei", Argia, 2025eko uztailaren 16a, Danele Sarriugarte Mochelesen elkarrizketa
Ivana Miličević

**Ivana Miličević** (kroazieraz  ahoskatua; 1974ko apirilaren 26a) Estatu Batuetan bizi den kroaziar-estatubatuar aktore eta modeloa da, Cinemax-eko *Banshee* (2013–2016) akzio-drama telesailean egindako paperengatik ezaguna da. *The 100* (2018–2020) zientzia-fikziozko telesailean Charmaine Dioza pertsonaia jokatzearengatik bereziki ezaguna da.

## Filmografia
## Kanpo estekak 
* 
* Ivana Miličević at Rotten Tomatoes
Aminat Adeniyi

**Aminat Oluwafunmilayo Adeniyi** (Akure, Nigeria, 1993ko apirilaren 21a) borroka librean lehiatzen den kirolari nigeriarra da. 2015eko Joko Panafrikarretan, urrezko domina bat irabazi zuen. Lau domina irabazi ditu Afrikako Borroka Txapelketan, 2012. eta 2016. urteen artean. 2014ko Mankomunitateko Jokoetan, urrezko domina lortu zuen. 2016ko Rio de Janeiroko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen, eta 16. postua lortu. 

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jaime Altozano

**Jaime García-Altozano Garrido** (Madril, 1993ko abuztuaren 4a), **Jaime Altozano** izenez ezagunagoa, dibulgatzaile, musika-ekoizle eta youtuber espainiarra da, Internet bidez egiten duen musika-dibulgazioagatik ezaguna. Halere, telebista-programa batzuetan kolaboratzaile izan da, hala nola *WifiLeaks* (#0, Movistar+), *La mejor canción jamás cantada* (La 1) edo *¿Dónde estabas entonces?* (La Sexta). 2024ko maiatzean 3,49 milioi harpidedun ditu YouTubeko bere kanalean.

## Biografia 
Madrilgo Ciudad Lineal barrutian jaioa, Altozanok pianoa ikasi zuen Madrilgo Arturo Soria Musika Kontserbatorio Profesionalean, bi urtez Matematikako eta Fisikako gradu bikoitza Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean eta musika ekoizpena Madrilgo Musika Sortzailea eskolan. 2017ko maiatzean hasi zituen hainbat gairi buruzko YouTubeko zenbait kanal. Musika-kanalarekin jarraitu zuen arrakasta izaten hasi zenean, non musika-irakaskuntza irisgarria eta doakoa eskaintzen duen. 

Musika gaiei buruzko bideoak, hala nola *Eraztunen jauna*, *Harry Potter* eta *Star Warsen* trilogiaren soinu-banden analisiak, edota musika klasikoari buruzko dibulgazio-bideoak, Pokémon, Dragon Ball, The Beatles edo La Oreja de Van Goghen abestiak erabiliz. Bere bideoak berehala zabaldu ziren eta, horrela, 187 000 harpidedun izatera iritsi zen urte amaieran eta bost hilabete geroago kopurua bikoiztu zuen.

2018an Hans Zimmer elkarrizketatu zuen, filmen konpositore ezaguna. Elkarrizketa honek 1,5 milioi bisita inguru izan ditu orain arte. Bertan, Jaime Altozanok konpositorearen bizitzako arrakasten errepasoa egiten du, hastapenetatik gaur egunera arte.  

2018ko azaroan Rosalíaren *El mal querer* lanaren inguruko analisia argitaratu zuen eta abeslariaren beraren erreplika bat jaso zuen Instagramen bidez. Orain arte, bere kanaleko bideorik ikusiena da, 7,6 milioi erreprodukzio baino gehiagorekin.

2019 urteam milioi bat harpidedunetara iristen da, eta urte horretako martxoaren 4an bideo berezi bat argitaratzen du mugarri hori ospatuz. Urte horretan bertan, TVEko *La mejor canción jamás cantada* programan parte hartu zuen.

2019ko urrian, Agoney abeslariarekin bere «Black» arrakastaren interpretazioa, balada bertsioan, *La 2 Noticias* telebista-katerako egin zuen. 

2022ko apirilean Rosalia elkarrizketatu zuen Motomami albumagatik, artistarekin batera analisi bat argitaratuz. Bideoak 5,4 milioi bisita inguru jaso ditu 2025eko urtarrilean. Bertan, bere produkzioa, konposizioa eta harmonia aztertzen dira.

Gaur egun, *Musihacks* izeneko bere platafoman, erabat hezkuntzan aritzen da, eta pianoa jotzen irakasten du berak garatutako metodo erraz baten bidez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
* Jaime Altozanoren Youtube kanala
* Jaime Altozano Instagramen
* Jaime Afterdark
* Musihacks
Ahmad Maher Paxa

**Ahmed Maher Paxa** (Kairo, 1888 – *ibidem*, 1945eko otsailaren 24a) egiptoar politikaria izan zen. Egiptoko lehen ministroa izan zen 1944tik hil zen arte.

Alderdi Saadista Instituzionaleko kide izan zen eta Finantza ministroa izan zen 1938an. Faruk erregeak lehen ministro izendatu zuen 1944ko urrian. Maherrek hauteskundeak deitu zituen 1945eko otsailean eta Anaia Musulmanek hautagaitzak aurkeztearen aurka agertu zen. Wafd alderdiak hauteskundeak boikotatu zituen eta gobernuko alderdia izan zen irabazlea. Maherrek ere gerra deklaratu zien Ardatzeko Potentziei, gerraren hurrengo amaieraren aurrean posizio abantailatsua izateko. Adierazpen hori egin eta berehala hil zuten parlamentuan.
Francistowngo elizbarrutia

**Francistowngo elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren botswanar elizbarrutia da. 1998ko ekainaren 27an ezarri zen bikariotza apostoliko gisa eta 2017ko urriaren 2an elizbarruti mailara igo zen. Apezpikuaren egoitza Francistownen dago.

## Ordinarioak 
### Francistowngo bikario apostolikoa 
* Franklyn Atese Nubuasah (1998-2017)

### Francistowngo apezpikuak 
* Franklyn Atese Nubuasah (2017-2019)
* Anthony Pascal Rebello (2021-2024)
** Aulki hutsa (2024-)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Gaboroneko elizbarrutia

## Kanpo estekak
Manziniko elizbarrutia

**Manziniko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren eswatiniar elizbarruti bakarra da. 1923ko apirilaren 19an ezarri zen Swazilandiako prefetura apostoliko gisa, 1939ko martxoaren 15ean bikariotza apostoliko mailara igo zen, 1951ko urtarrilaren 11n Bremersdorpeko elizbarruti egin zen eta 1961eko azaroaren 7an gaur egungo izena hartu zuen. Apezpikuaren egoitza Manzinin dago. Egun apezpikua José Luís Gerardo Ponce de León da.

## Ordinarioak 
### Swazilandiako prefektu apostolikoak 
* Pellegrino Bellezze (1923-1932)
* Romualdo Migliorini (1933-1939)

### Swazilandiako bikario apostolikoa 
* Costantino Maria Attilio Barneschi (1939-1951)

### Bremersdorpeko apezpikua 
* Costantino Maria Attilio Barneschi (1951-1961)

### Manziniko apezpikuak 
* Costantino Maria Attilio Barneschi (1961-1965)
* Girolamo Maria Casalini (1965-1976)
* Aloysius Isaac Mandlenkhosi Zwane (1976-1980)
* Louis Ncamiso Ndlovu (1985-2012)
* José Luís Gerardo Ponce de León (2013-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gaboroneko elizbarrutia

**Gaboroneko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren botswanar elizbarrutia da. 1959ko apirilaren 2an ezarri zen Bechuanalandeko prefetura apostoliko gisa, 1966ko abuztuaren 5ean Gaberonesko elizbarruti egin zen eta 1970eko apirilaren 7an gaur egungo izena hartu zuen. Apezpikuaren egoitza Gaboronen dago. Egun apezpikua Franklyn Atese Nubuasah da.

## Ordinarioak 
### Bechuanalandeko prefektu apostolikoa 
* Urban Charles Joseph Murphy (1959-1966)

### Gaberonesko apezpikua 
* Urban Charles Joseph Murphy (1966-1977)

### Gaboroneko apezpikuak 
* Urban Charles Joseph Murphy (1977-1981)
* Boniface Tshosa Setlalekgosi (1981-2009)
* Valentine Tsamma Seane (2009-2017)
* Franklyn Atese Nubuasah (2019-)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Francistowngo elizbarrutia

## Kanpo estekak
Zuatzola apezpikuaren hilobia

**Zuatzola apezpikuaren hilobia** Rodrigo Mercado Zuatzola apezpiku oñatiarraren ehorztoki monumentala da, Oñatiko San Migel elizan kokatua, Pietatearen kaperan. 

## Deskribapena 
Diego de Siloek 1528 eta 1529 bitartean landuan, arkosolio klasiko baten forma du, arku baten azpian ehortziaren irudia otoitzean dela; baina ez da hormetan eginiko arkosolio benetako bat, baizik eta monumentu osoaren parte bat, horixe baitago atxikia kaperan. Izatez, monumentua Granadan eraiki zen, Filabresko haitzurdinean eta Diego de Siloéren tailerretan, eta zatika garraiatu zuten Oñatira. 
ezkerrera|thumb|Unibertsitateko fatxadako irudi bertsua, anaiarik gabe ordea.
Hilobian zenbait elementu nabarmentzen dira, Espiritu Santuaren usoa laino eta aingeru-buruen artean dagoen erliebe bat eta, apezpiku belaunikatuaren ondoan eta bere anaia Sanchoren artean, Jakinduriaren alegoria bat. Irudi berea jarrera berdinean errepikatzen da (anaiarik gabe), irudi femeninoa apezpikuari babes eta bultzada emanez bezala, Sancti Spiritus unibersitateko fatxada nagusiko atarian.

Otoitzean diren figurak 15. mendeko Gaztelako hilobietan hasi ziren modan jartzen, eta aurrekari zuzen bat Oñatikoa egin zuen Diegoren aita Gil Siloék Burgosko Mirafloresko kartusian eraiki zuen Alfontso infantearen hilobia da. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Clara Nunes

**Clara Francisca Gonçalves Pinheiro**, **Clara Nunes** izenez ezagunagoa (Paraopeba, 1942ko abuztuaren 12a - Rio de Janeiro, 1983ko apirilaren 2a), bere herrialdeko abeslari ezagunenetako bat izan zen, 1983an shock anafilaktiko baten ondorioz goizegi hil zena. Brasilen samba abeslari garrantzitsuenetakotzat aitortu da.

## Diskografia ofiziala 
### Estudioko albumak 
* 1966 *A Voz Adorável de Clara Nunes* (Odeon)
* 1968 *Você Passa e Eu Acho Graça* (Odeon)
* 1969 *A Beleza Que Canta* (Odeon)
* 1971 *Clara Nunes* (Odeon)
* 1972 *Clara Clarice Clara* (Odeon)
* 1973 *Clara Nunes* (Odeon)
* 1974 *Brasileiro Profissão Esperança* (Odeon)
* 1974 *Alvorecer* (Odeon)
* 1975 *Claridade* (Odeon)
* 1976 *Canto das Três Raças* (EMI-Odeon)
* 1977 *As Forças da Natureza* (EMI-Odeon)
* 1978 *Guerreira* (EMI-Odeon)
* 1979 *Esperança* (EMI-Odeon)
* 1980 *Brasil Mestiço* (EMI-Odeon)
* 1981 *Clara* (EMI-Odeon)
* 1982 *Nação* (EMI-Odeon)

### Zuzenean 
* 2008 *Poeta, Moça e Violão* (Vinícius de Moraes y Toquinhorekin) (Biscoito Fino)

### Bildumak 
* 1979 Sucessos de Ouro (EMI-Odeon)
* 1983 Clara Morena (EMI-Odeon)
* 1984 Alvorecer (Som Livre)
* 1984 A Deusa dos Orixás (Som Livre)
* 1985 Clara (EMI-Odeon)
* 1989 O Canto da Guerreira (EMI)
* 1990 O Canto da Guerreira Vol.2 (EMI)
* 1993 10 Anos (Som Livre)
* 2003 Para Sempre Clara
* 2005 Clara Nunes Canta Tom e Chico
* 2007 Mestiça (EMI)
* 2008 Sempre (Som Livre)

#### Tributuak 
* 1995 Clara Nunes Com Vida /coletivo/ (EMI) 205.855 kopia salduak
* 1999 Claridade / Alcione / (Globo / Universal)
* 2003 Um Ser de Luz - Uma Saudação a Clara Nunes /coletivo/

## Kanpo estekak 
* Clara Nunes DCAMPBn
* Clara Nunes Kultur Etxea eta Kultur Jaialdia Caetanópolisen - Minas Gerais
Michel Sogny

**Michel Sogny** (Paue, 1947ko azaroaren 21a) frantses pianista, konpositore eta idazlea da, jatorri hungariarrekoa. Pianoa irakasteko ikuspegi berri bat garatu zuen. Bere metodoak adin guztietako ikasle askori tresna hau praktikatzen gozatzea ahalbidetu die, piano jotzea normalean haurtzaroan irakatsi ezean eskuraezinak hartzen baita.

## Biografia
Michel Sogny École Normale de Musique de Paris-en ikasi zuen, non piano ikasketak egin zituen Jules Gentil eta Yvonne Desportes-en zuzendaritzapean. Psikologiako master titulua, literaturako lizentziatura eta filosofiako doktoretza du, azken hau 1974an Vladimir Jankélévitch-en zuzendaritzapean Sorbonnan osatu zuena. Michel Sogny SOS Talents Fundazioaren sortzailea da.

Valéry Giscard d'Estaing eta Franz Liszt-en bilasoaba Blandine Ollivier de Prévaux-rekin batera, Sogny Franz Liszt Frantziako Elkartearen kide sortzaileetako bat izan zen.

## Michel Sogny piano metodoa
Sogny-ren metodologia bere eskoletan irakasten da Parisen eta Ginebrán. 1974az geroztik, 20.000 ikasle baino gehiagok menperatu dute pianoa Sogny-ren metodoarekin.

Metodoa bi osagai nagusik osatzen dute: Lan didaktikoak - Prolégomènes, ariketa txikiak dira. Polégomènes-ek sinfonia musikal eta soinu pertzepzioa garatzen dute. Bigarren norabidea etude zikloaz osatzen da, non kontzentrazioa trebetasun teknikoen garapenean jartzen den, hala nola eskuen keinuak eta posturak.

Sogny-ren ikasle bat, dagoeneko heldua zenean piano praktika hasi zuena, Michel Paris frantses hizkuntza irakaslea izan zen. Sogny-ren 4 urteko metodologia ikastaroa osatu ondoren, 30 urte zituela konzertu bakarra eskaini zuen Théâtre des Champs-Élysée-n Kultura Ministerioren babespean.

Michel Sogny-ren beste ikasle arrakastatsu bat Claudine Zévaco izan zen, 1983an eta 1984an Théâtre des Champs-Élysée-n jo zuena.

1981ean, Senatuak ofizialki helburu egin zion Kultura Ministro Jack Lang-ri Michel Sogny-ren metodologia Frantzia osoan sartzea eztabaidatzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
* Michel Sogny Official Website
* Michel Sogny, l’art de la résilience Le Figaro
* Michel Sogny Academy
* Michel Sogny Personal Website
* SOS Talents Foundation
* Works at Artchipel
* laflutedepan.com
Cornelia De Bey

**Cornelia De Bey doktorea** (1865eko maiatzaren 26a - 1948ko apirilaren 3a) erreformista, mediku homeopata, Chicagoko eskola publiko bateko administratzailea, abokatu laboralista eta emakumeen sufragioaren aldeko mugimenduko buruzagia izan zen. Hull House gizarte erreformisten komunitate entzutetsuarekin lan egin zuen, Jane Addams, Julia Lathrop, Alice De Wolf Kellogg eta Ellen Gates Starrekin batera. Eskola-administrazioaren erreforma garrantzitsu bat defendatu zuen, zegoen ustelkeria azalduz eta erabakiak hartzerakoan demokrazia gehiagoren alde agertuz, baita irakasleen asoziazionismoa eta sindikatuetako afiliazioa defendatuz ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Renzo Fontona

**Renzo Fontona**, (Riccò del Golfo di Spezia, Liguria, 1939ko uztailaren 2a) txirrindulari italiar ohia da, profesionala 1961etik 1968ra.

## Kirol ibilbidea 
Renzo Fontona txirrindularitzan hasi zen, aitak lanera joateko erabiltzen zuen bizikleta hartuz. Anaia Nandio, txirrindularia ere, auto istripu batean hil zen 1954an, afizionatu mailako Italiako txapelketetatik etxera zihoalarik. 

1961ean pasa zen profesionaletara, Gino Bartaliren San Pellegrino taldean. Eskalatzaile ona, urte horretako Lombardiako Giroan nabarmendu zen, Sormanoko harresiaren igoera berriak markatutako edizio batean. 1963an, Lygie taldearen mailotarekin, Frantziako Tourrean zazpigarren sailkatu zen, italiar txirrindulari onena izan zelarik,

1964ko Italiako Giroan, sailkapen nagusiko bigarren postuan zegoen hamaseigarren etapa jokatu ondoren, Jacques Anquetil elastiko arrosarengandik 33 segundo eskasera, ihesaldi bati esker. Maila horri eutsi zion Cuneo eta Pinerolo artean jokaturiko mendiko hogeigarren eta azken etaparaino, non faboritoekiko minutu batzuk galdu zituen. Hala ere, seigarren amaitu zuen "Giro" hau, bere emaitzarik onena Itzuli handi batean.

1968ra arte luzatu zuen ibilbide profesionala, hainbat taldetan, baina ez zuen berriro horrelako emaitzarik lortu.

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
-: Ez zuen parte hartu
UT: Utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  
*Renoz Fontona - *Musée du cyclisme*
Darren Clarke

**Darren Christopher Clarke** (Dungannon, 1968ko abuztuaren 14a) iparirlandar golflaria da.

Estatu Batuetako Wake Forest Unibertsitateko golf taldeko kidea izan zen. 1990ean zirkuitu profesionalean sartu zen eta 21 txapelketa irabazi ditu. 2011ko Erresuma Batuko Golf Irekian lortu zuen garaipenik garrantzitsuena. Irlanda ordezkatu du Munduko Golf Kopan eta Alfred Dunhill Kopan. 1997, 1999, 2002, 2004 eta 2006an Ryder Cupeko Europako taldeko kide izan zen, eta guztietan irabazi zuen, 2002an izan ezik. 2016an, kapitain ez jokalari izan zen Europako taldean.
Enric Yzaguirre Basterretxe

**Enric de Yzaguirre Basterretxe** (Ziburu, Lapurdi, 1849 - Reus, 1922) euskal jatorrizko industrialari katalana izan zen. Besteak beste, Yzaguirre bermuta sortu zuen. 

## Biografia 
Zumarragako gune karlista bateko familia liberal batekoa zen. Gurasoek Ipar Euskal Herrira ihes egin behar izan zuten Lehen Karlistaldian. Baionan eta Donibane Lohizunen ikasi zuen; ondoren, Ingalaterrara joan zen ikastera, eta, ondoren, Bartzelonara iritsi zen. Han bere bi anaia bizi ziren, eta orduan Kataluniako bigarren hiria zen Reusen kokatzea aholkatu zioten. Han hasi zen olioaren eta ardoaren negozioan bi bazkiderekin, baina 1884an bakarrik geratu zen, eta ardoari bakarrik ekin zion. Reuseko emakume batekin ezkondu zen, Ferrer Pratdesabatarren familiakoa. Bere bermut, Yzaguirre izenarekin, eta ardoak laster ospetsu egin ziren Katalunian eta Europan, hainbat sari eskuratuz.

Ardo Esportatzaileen Sindikatuko presidentea eta Reuseko Merkataritza Ganberako presidenteordea izan zen. Kataluniako bizitza politikoan aktiboki parte hartu zuen, Reusko Foment Nacionalista Republicà alderdiari lagunduz. Reus hiriko belodromoetako bat sortu zuen. Besteak beste, Reuseko Espainiako Bankuaren administratzailea izan zen. San Joseko Langile Patronatuko buru izan zen, bestetik. Euskara, katalana, gaztelania, frantsesa eta ingelesa ederki hitz egiten zituen.

## Bibliografia 
* Maria Clara de Yzaguirre Pabolleta. *Història de la família de Yzaguirre 1523-2011*. Bartzelona: Líniazero, 2011. 346 or.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Yzaguirre

## Kanpo estekak
Yzaguirre

thumb|Yzaguirre etxeko botil bat.
**Yzaguirre** familia-enpresa bat da, ia mende bat baino gehiagotik bermuta egiten duena. Enpresa 1884an sortu zen, Yzaguirre i Simó de Reus izenarekin; ondoren, jabeez aldatu eta El Morell herrian (Tarragona) kokatu zen. 

Lehen sortzailea Enric Yzaguirre Basterretxe euskaldun erbesteratua izan zen. Etiketetan agertzen den ezkutua familiakoa zen, Enric Yzaguirre aitoren seme familikoa baitzen.
 
Kataluniako bermut zaharrenetakoa da. Estatu osoan eta munduko herrialde desberdinetan saltzen da.

## Barietateak 
Yzaguirre kalitate handiko bermuten sorta zabala izateagatik nabarmentzen da, bereziki erreserbako mailan.

* *Gorria*
* *Zuria*
* *Gorri Erreserba*
* *Zuri Erreserba*
* *Dry Erreserba*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Yzaguirreren webgune ofiziala.
Anay Tejeda

**Anay Tejeda** (Habana, Kuba, 1983ko apirilaren 3a) 60 m hesiko proban espezializatutako atleta kubatarra da. 2008an pista estalian munduko brontzezko domina lortu zuen.

## Kirol ibilbidea 
2008ko Pista Estaliko Atletismoko Munduko Txapelketan, brontzezko domina irabazi zuen 60 m hesietan, 7.98 segundoko denboran iritsita helmugara, Lolo Jones (urrea 7.80 segundorekin) eta Candice Davis (zilarra 7.93 segundorekin) estatubatuarren atzetik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hallstätter See

**Hallstätter See**, Austriako Salzkammergut barrutian dagoen aintzira bat da, Hallstatt herriari izena zor dio. Salzkammerguteko Alpeetan dago.

8,55 kilometro karratuko azalera du eta 508 metroko haraieran dago. Traun ibaiaren jaiolekua da.
KTM 390 Duke

**390 Duke** 2013 utean estreinatutako KTM austriar eraikitzailearen motozikleta modelo bat da, Bajaj Autok Indian fabrikatzen duena.

Lau denborako 373,3 cm3-ko motor monozilindro bat du, 44 ZP-koa (32 kW), eta A2 baimenaren titularrek erabil dezakete.

Puntako abiadura 170 km/h-koa da. Deposituaren edukiera 13,4 L ingurukoa da. Fabrikatzailearen arabera, 3,64 L/100 km-ko kontsumoa du.

Eserlekuaren altuera: 800 mm

390 Duke eredu berrian dago 2017tik.

Kolorea: laranja eta zuria.

## Oharrak eta erreferentziak
Khulnako elizbarrutia

**Khulnako elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren bangladeshtar elizbarrutia da. 1952ko urtarrilaren 3an ezarri zen Jessoreko elizbarruti gisa eta 1956ko ekainaren 14an gaur egungo izena hartu zuen. Apezpikuaren egoitza Khulnan dago. Egun apezpikua James Romen Boiragi da.

## Ordinarioak 
* Dante Battaglierin (1956-1969)
* Michael Atul D’Rozario (1970-2005)
* Bejoy Nicephorus D’Cruze (2005-2011)
* James Romen Boiragi (2012-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Chattogramgo artxidiozesia

**Chattogramgo artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren bangladeshtar artxidiozesia da. 1927ko maiatzaren 25ean ezarri zen Chittagongeko elizbarruti gisa, 2017ko otsailaren 2an artxidiozesi mailara igo zen eta 2018ko abenduaren 28an gaur egungo izena hartu zuen. Artzapezpikuaren egoitza Chittagongen dago. Egun artzapezpikua Lawrence Subrata Howlader da.

## Ordinarioak 
### Chittagongeko apezpikuak 
* Alfredo Le Pailleur (1927-1951)
* Raymond Larose (1952-1968)
* Joachim J. Rozario (1968-1994)
* Patrick D’Rozario (1995-2010)
* Moses Costa (2011-2017)

### Chittagongeko artzapezpikua 
* Moses Costa (2017-2018)

### Chattogramgo artzapezpikuak 
* Moses Costa (2018-2020)
* Lawrence Subrata Howlader (2021-)

## Apezpiku laguntzailea 
* Lawrence Subrata Howlader (2009-2015)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Barisalgo elizbarrutia

**Barisalgo elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren bangladeshtar elizbarrutia da. 2015eko abenduaren 29an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Barisalen dago. Egun apezpikua Emmanuel Kanon Rozario da.

## Ordinarioak 
* Lawrence Subrata Howlader (2015-2021)
* Emmanuel Kanon Rozario (2022-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak