Pedro Mesía de la Cerda

**Pedro Messía de la Cerda y de los Ríos** (Kordoba, 1700eko otsailaren 16a &ndash; Madril, 1783ko apirilaren 15a) noble eta itsas gizon espainiar bat izan zen, 5. **Armijoko Ibarreko markesa**, Errege Armadako teniente jenerala eta 5. Granada Berriko erregeordea.

## Biografia 
### Karrera militarra 
*Karabanak korrika* egin ondoren, Maltako Ordenako zalduna izan zen. Errege Armada berritu berrian zerbitzatzeko asmoz, Cádizen zaindari-plaza jarri zen 1717ko ekainaren 10ean. Sardiniako espedizioan su-bataioa jasotzeaz aparte, Mariko markesaren eskuairarekin ere lan egin zuen. Antonio Gaztañetaren eskuadrarekin Sizilia konkistatze-lanetan ere parte hartu zuen, baita Passarok George Byng almirantearen eskuadraren aurka egin zuen ekintzetan ere. Aldizkako espetxera sartu eta trukatu egin zuten.

Guevarako dibisioan Cadizera itzuli zenean, gerra britainiarreko fragata bat harrapatu zuen. 1719an, Kantauri itsasoan, Rodrigo de Torresen dibisioan sartuta, fragata batekin eta balandra britainiar batekin gudu egin zuen, haiekin batera jo ziren. San Bizente lurmuturraren gainean bost orduz, goi-mailako hiru britainiar ontziak aurka jo ziren, baina azkenean borrokak amaitu ziren.

Guevarak Amerikatik egindako bidaia ugariak, flota agindua zituen horiekin, eta geroago, Mediterraneo itsasoan, berberen kontrako ekintza batzuetan parte hartu zuen. Azaroaren 26an, 1726an, fragata-alfereza izendatu zuten, eta gradu horrekin, Rodrigo de Torresen eskuadraren parte egin zuen; Kantauri itsasoan nabigatu zen, bost merkatari britainiarrak atzetik hartuta. Francisco Javier Cornejo jeneralaren eskuadraren, jadanik fragata-teniente zela, parte hartu zuen, Montemarko dukea zituen tropenekin Oranen egindako ekintzan 1732ko ekainean.

Hurrengo urtean Italiako ekintza batean parte hartu zuen Clavijo kontearen eskuadra. Itsas-armadaren soldaduekin elkartu zen eta hainbat bataila izan zituen. 1735ean, kapitain-fregata izendatu zuten, eta ibilaldian Amerikako uretan aritu zen, San Vicente eta Azore uharteetako garaitzearen babesean. Hamar urte beranduago, ontziaren kapitaina zeneko, Glorioso itsasontziaren agintea hartu zuen, eta harekin ospatu zen Gloriosoko ibilaldia. Azoreen inguruan, Warren Britainiarren ontziaren (60 kanoa) eta Lark fragataren (1747ko uztailaren 25ean) erasoa uko egin zioten. Finisterreko inguruan, britainiarren oxfortek (60 kanoa) eta John Byng almirantearen eskuadra beraren 2 fragata (1747ko ekainaren 20a) erasoa errepresaliatu zuten, eta azkenean, Corkubio-en sartu eta harrapatu zuten (1747ko abuztuaren 16a). Portuko portura itzuli zen eta San Vicente garaitzearen parean bost korsario-fragata britainiarrek erasoa egin zioten, bata bestearen atzetik (King George eta Prince Frederick, Duke eta Princess Amelia) —suntsitu egin ziren—, eta Darmouth itsas-ontziak 50 kanoa egin zituen, eta 12 gizon besterik ez zituen suntsitu. Azkenik, beste britainiar baxu bat 80 kanoiko Russell eta beste bi fragata inguratuta, Mesía de la Cerda kapitainaren ontziak municioak agortu zituenean (1747ko abuztuaren 19a). Eskuadraren buru izendatu zuten eta jentil-giltza ere jaso zuen.

1750eko martxoan, Aljeriako kortsarioei aurre egiteko itsas indar baten agintea jaso zuen. Bi ontzi eta lau ontzi berri eraikitzea erabaki zuten. Kanpaina horretan, espero ziren emaitzak ezin izan ziren lortu, eta, basurdeak gaizki eraiki ziren, horregatik, ontziekin batera jarraitu behar izan zuten. Francisco Liaño jeneralaren eskuadran zerbitzu labur bat egin ondoren, Cartagena de Levante saileko komandante nagusiak, koronari eusten zion lehenengo aldiz, lau basurdeekin. 1755ean, Tigre lineako ontziko intsignia hartuta eta Mediterraneoko eskuadrako komandante nagusi gisa, bere bi dibisioetako baten zuzeneko agintea hartu zuen: bi ontzi, fragata bat eta lau basurde. 1757an, teniente jenerala izendatu zuten, eta Gerra Goreneko kontseilari gisa aritu zen.

### Granada Berriko erregeordea 
1760ko martxoaren 13an erregeorde, Nueva Granadako gobernadore eta kapitain nagusi eta Santa Feko Errege Auzitegiko lehendakari izendatu zuten. 1761eko otsailaren 24an hartu zuen kargua. Haren mediku pertsonala, José Celestino Mutis, Espainiako Ilustrazioko garrantzitsuenetakoa zen zientzialaria.

Mesíak txirreinatoa egoera kaotikoan topatu zuen, kutxa hutsak aurkitu zituelako, Gorteari lehen txostenaren bidez jakinarazi zion bezala. Hamar hilabete eman zituen Cartagena de Indiasen eta gotorlekuak berrezartzeko agindu zion Antonio de Arévalo ingeniari-jenerala. Bogotan, Virreinatuko lehen emakume-eskola sortu zuen eta Mutis bidez, Nueva Granadako goi-mailako matematika-katedrak sortu zituen. 1762ko abenduaren 8an, Karlos III.aren errege zedularen bidez, Mesíari zuzendua, Juan Antonio Zelaya Guayakilgo gobernadore izendatu zuen 1763ko urriaren 11n, eta 1766ko maiatzaren 17an Quitoko bitarteko presidente titulua eman zion.

Zilarrezko meatzaritza Mariquitako aztarnategietan bultzatu zuen eta haren kargura Fausto eta Juan José Delhuyar anaiak jarri zituen, wolframioa aurkitzeko aholkulariak. Errege-kutxen diru-sarrerak handitzeko, kanabera-pattarraren estankoa ezarri eta posta-zerbitzua nazionalizatu zuen. Gainera, Erregeordetzako merkataritzaren liberalizazioa proposatu zuen, Karlos III. erregeak onartu zuena zenbait urte geroago, 1778ko urriaren 12an.

Zerga berriek, Quitoko Audientzia deuseztatzeko proposamenarekin batera, hiri horren matxinada bikoitza eragin zuten, 1765ean aristokrazia kreolak, Estankoen Iraultza deiturikoak. Lehenengoan, matxinatuek pattarraren estankoa bertan behera uzteko eskatu zuten, baina bigarrenean, beren eskarien asebetetzeak bultzatuta, hiri osoratik kanpo sartu eta espainiar guztiak kanporatzea aldarrikatu zuten. Mesía erregeordeak ez zuen soldadurik istiluak zapaltzeko, eta gertatutakoa onartu behar izan zuen.

1767an, Zigor Pragmatikoa betetzeko helburuarekin, Granada Berrian bizi ziren 187 jesuiten kanporatzea agindu zuen. Era berean, jesuiten liburutegiak aldatzea erabaki zuen eta haien funtsekin Bogotako Santa Fe-ko Errege Liburutegia sortu zuen, gero Kolonbiako Liburutegi Nazionala izango zena, Nueva Granadako lehen liburutegi publikoa.

Goarnizio militarrentzako bolbora-falta endemikoa zela eta, azterketa egin eta bularreko mina aurkitzeko ekintza bat egin zuten. Tunjan eta Sogamoson aurkitu zuten, eta Santa Feko Bolbora Errege Fabrika sortu zuen.

Azken urte hauetan, Quitoko istiluek eta hiri horretako audientziarekin izandako negoziaketak erabat nahigabetuta egon ziren. 1771ko abenduaren 21ean karguari uko egitea onartu zen, eta 1772ko urriaren 31n gauzatu egin zen, eta gero Espainiara itzuli zen.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Martín-Valverde eta Martínez, Carlos. *Itsasoko Entziklopedia Orokorra*. Garriga, 1957.
* VVAA *Entziklopedia Unibertsal Ilustratua*. Espasa, Madril, 1917. 34. liburukia, 21. or. 1023 eta 1024.

## Kanpo estekak 
* Testu egokitua, egilearen baimenarekin, GFDL lizentziapean Wikipedian erreproduzitzeko aukera eman zuena: Espainiako Itsas Historiaren Foroa eta Espainieraz hitz egiten duten herrialdeak (erregistroa behar du).