open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Anita Asante

**Anita Amma Ankyewah Asante** (Londres, Ingalaterra, Erresuma Batua, 1985eko apirilaren 27a)  futbolari ingelesa da. Aston Villaren erdiko atzelari gisa jokatzen du Ingalaterrako FA Emakumeen Super Ligan. Asante Ghana herrialdeko jatorria du. Asantek 71 txapel irabazi ditu Ingalaterrako selekziorako eta 2012ko Londresko Olinpiar Jokoetarako Britainia Handiko selekzioan hautatu zuten.
## Hezkuntza 
Asantek politika eta ingelesa ikasi zituen Brunel Unibertsitatean. "Edozer soziopolitikoa, ikertzen eta ezagutza gehiago lortzen saiatuko naiz". 

## Ibilbidea 
2003an hasi zuen bere ibilbidea Arsenal LFC taldearekin, eta hurrengo urtean debuta egin zuen Ingalaterrako selekzioarekin 2004an. 2009an eta 2013an beste bi Europako txapelketetara joan zen, baita 2007an eta 2011n Munduko Kopetara ere, baita 2012ko Olinpiar Jokoetara Britainia Handiarekin batera.

Arsenalekin 2006-07 Europako Kopa irabazi ostean, 2008an Chelsea F.C.rekin fitxatu zuen, eta hurrengo urtean Estatu Batuetara joan zen WPS-n (Women's Professional Soccer) jokatzera. 2009an, Sky Blue FC taldean jokatu zuen. 2010ean, hiru talde ezberdinetatik pasatu zen: Saint Louis Athletica, Chicago Red Stars eta Washington Freedom. 2011n Sky Bluera itzuli zen.

2012an WPS (Women's Professional Soccer) desegin ostean, Asante Suediara joan zen, eta han Göteborg FC taldean jokatu zuen 2013an FC Rosengard-en fitxatu aurretik.

2018an, Ingalaterrara itzuli zen Chelsearekin berriro sartzeko eta lehen denboraldia baino lehen Aston Villarekin sinatu zuen.

2022ko apirilaren 26an, Asantek egungo denboraldiaren amaieran jokatzeko erretiratzeko asmoa iragarri zuen. "Nire 37. urtebetetze bezperan, denboraldi amaieran futboletik erretiroa iragartzeko garaia da!" Asantek sare sozialetan argitaratu du. «Eskerrak eman nahi dizkiet nire familiari, taldekideei, entrenatzaileei, zaleei eta jokatu dudan klub guztiei. Pribilegio bat izan dela esatea gutxiespena da. Amets bat izan da». «Azken batean nire ametsa da egunen batean nire haurtzaroko kluba zuzentzea. Oso ona izango litzateke egunen batean bertara iristea eta Arsenal taldea entrenatzea".

## Bizitza pertsonala 
Asante lesbiana da eta Beth Fisher ITV News Sports kazetari, aurkezle eta nazioarteko hockey jokalari izan zenarekin harremana du. Beth Fisher eta Anita Asante kirolean LGBT izatearen inguruko ekitaldi batean aurkeztu ziren. «Emakumeen futbolean gay edo lesbiana izatea tabua izan zen denbora luzez».

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Puck (hockeya)

thumb|Puck-a
**Puck-a**, **disko** izenarekin ere ezaguna, zenbait kiroletako funtsezko elementua da, eta izotz hockeya da ezagunena. *Stick* izeneko makil luzeez kolpatuz erabiltzen da, kontrako atean sartzeko. Diskoa kautxu bulkanizatuz egina dago eta 2,54 cm-ko (hazbete bat) lodiera du, eta 7,62 cm-ko diametroa (hiru hazbete). Pisua 156 eta 170 gramo bitartekoa da (5,5 eta 6 ontza bitartekoa). Izotz-hockeyaz gain, beste kirol batzuetan ere erabiltzen dira puck-en aldaerak. Horixe da urpeko hockeyaren kasua. Ohiko hockey-arekin duen alde nagusia da kilo eta erdiko berunezko nukleo bat duela, ur azpian errazago mugitzeko, eta tefloiz edo beste material plastikoz estalita dagoela. Antzeko objektuak ere erabiltzen dira teila-puskaren jokoan edo mahai-hockeyan.

## Historia 
[thumb|142x142px|[Izotz hockey|Izotz-hockeyko jokalaria pucka bere stickarekin kontrolatzen]]
Izotz-hockeyko diskoa 1877an sortu zuen William F. Robertsonek, pilota bat bi aldiz moztuz, pilota esferiko batek eragiten zuen errebote etengabea saihesteko, hainbat aldiz jaurtiz publikoarengana.

Puck baten tiroak erregistratutako abiadura maximoa 170 kilometro orduko izan zen (105,4 mph).

Fox telebista kateak, NHL jokoak telebistan errazago jarraitzeko asmoz, *FoxTrax* izenekoa asmatu zuen, bere fabrikazioan LEDak barne hartzen zituen puck bat.

NHLk, Ipar Amerikako liga profesionalak, ez zuen erregularizaziorik eskatu 1990-91 denboraldira arte, nahiz eta haren neurriak eta pisua mende erdi lehenago estandarizatu zituen, 1940an, Arte Rossek.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hockeyko makila

thumb| *hockey* makilak
***Hockeyko*** **makila** edo ***stick-a*** da hockeyan jokatzeko tresna nagusia. Hau egurrezkoa edo plastikozkoa izan daiteke j formakoa eta *hockey-ko* diskoa jotzeko erabiltzen da. Lehen, helduek 36 hazbeteko makilekin jolasten zuten, baina gero beste neurri batzuk agertu ziren, horien artean 37,5 hazbetekoa, 36 hazbeteko makilarekin batera munduan 2000. urtetik gutxi gorabehera erabiltzen diren makilen gehiengoa.

## Neurriak 
ezkerrera|thumb| Izotz hockey-makilen ohiko neurriak, zentimetrotan.
Belar hockeyan neurriak eta pisua zorrozki kodetzen dira Nazioarteko Hockey Federazioaren Arauetan. Bere gutxi gorabeherako tamaina metro bateko altuera da, oinarria 15 zentimetro ingurukoa eta zabalerak ez du bost zentimetro ingurutik gorakoa izan behar. Pisua ez da hiru kilo laurden baino gehiagokoa. Makila bost zentimetroko uztai batetik pasatu behar da.

## Materialak 
Hasieran onartutako material bakarra egurra zen. Makilak India eta Pakistanen egiten ziren batez ere, kirol honetan munduko liderrak ere izan ziren herrialdeetan, masustondoko egurrekin. Zuhaitzaren egurra lurrun-prentsa handietan makurtzen zen j-aren beheko aldea egiteko, *pipa* ere deitua. Ondoren, pipa amaierako heldulekuan sartzen zen.

1980ko hamarkadan egurra sintetikoak ordezkatzen du. Makilak beira-zuntz, Kevlar eta karbono nahasketa batez osatuta daude. Egurrezko makilak ez bezala, gogorragoak eta arinagoak dira, bolari abiadura handiagoa ematen diotelarik. bola baten energia zinetikoa abiaduraren karratuaren araberakoa denez, horrek segurtasun neurriak indartzera behartu ditu, batez ere atezainak hobeto babesteko.

Bestalde, makil sintetikoek ez dute aldaketarik jasaten fabrikazioan. Makilak ere hautsi daitezke, eta, gainera, tolestura-higadura jasan dezakete.

## Geometriak 
Atezainaren makil bereziak garatu dira, batez ere, bola 'J' kurba azpitik ez pasatzea makilarekin lurretik parean dagoen atzealdean geldialdi batean.

Beste bilakaera bat J-aren kurbadura-erradioa izan da. Izan ere, 1940 inguruan kurbadura-erradioa hogei zentimetro ingurukoa zen. 1980ko hamarkadatik aurrera, kurbadura-erradioa pixkanaka murrizten joan zen, batik bat zelai sintetikoak sartu zirelako. 1990eko hamarkadaren amaieratik bost zentimetro inguruko kurbadura erradioak erabiltzen dira.

## Kanpo estekak
Ping Fu

**Ping Fu** (1958) txinatar-estatubatuar emakume ekintzailea da. Ping Fu Txinan hazi zen Iraultza Kulturalean, eta Estatu Batuetara joan zen 1984. urtean. Bera 3D-ko softwarea garatzeko konpainia bateko sortzaileetako bat da, Geomanic konpainiakoa hain zuzen. 

## Haurtzaroa eta gaztetasuna 
Ping Fu 1958an jaio zen Nanjingen (Txina) eta bertan pasa zituen haurtzaroa eta nerbezaroa. Kultura Iraultzan hazi zen, eta handik urte batzuetara gurasoengandik banandu zen. Iraultza Kulturala amaitu ondoren, Suzhouko Unibertsitatera joan zen txinatar literatura ikastera. Fu Txinatik atera zen eta 1984ko urtarrilean Estatu Batuetara heldu zen. Bera Mexiko Berriko Unibertsitatean (UNM) matrikulatu zen hasieran Albuquerquen, baina gero San Diegora joan zen Kaliforniako Unibertsitateko (San Diego)

## Zuzenduriko proiektua 
Ping Fu *Geomanic* enpresako zuzendari exekutiboa izan zen 2013ko otsailera arte, 3D Systems Inc-k enpresa erosi zuenera arte. 2014. urteaz geroztik, 3D Systemseko lendakariorde eta negozio-zuzendaria da. Denetarako erabiltzen da enpresak sortzen dituen produktuak, Jay Lenoren garajean auto zaharrak konpontzen hasi eta Askatasunaren Estatuaren berregite digitalera arte. Horrekin batera, enpresak produkzioak kostu txikiagoan diseinatu eta ekoizteko aukera ematen du.

Ping Fuk  enpresa-espiritua eta emakumeak sustatzen parte hartzen du, matematikan eta zientzia arloetan. 2010az geroztik, Ping NBEn (Berrikuntza eta Ekintzailetzako Kontseilu Aholku-emaile Nazionala) aritu da lanean Merkataritza Sailean, eta Etxe Zuriko Zientzia eta Teknologia Politikarako Bulegoaren defendatzaile aktiboa da. 

## Sariak  
* 2003an "urteko ekintzaile" izendatu zuten Ernst & Young de las Carolinasetik, eta Ipar Carolinako Enpresa Garapeneko Kontseiluaren Enpresa Inspirazioko Saria jaso zuen.
* 2004an, Fast Companyk 2004ko "Fast 50" saria irabazi zuen. 
* 2005ean, Inc. aldizkariak "Urteko ekintzailea" izendatu zuen Ping. 
* 2008an Txinako Enpresa Emakumeen Aliantza Amerikarrak "Enpresa Berrikuntzaren Saria" eman zion.
* 2010ean eta CAD Elkartearen "Lidergo Saria" jaso zuen. 
* 2011n, Business Journal triangeluak "Bizitzaren araberako lorpena" saria eman zion eta  William C. Friday saria jaso zuen Ipar Carolinako Estatuko Unibertsitatean. 
* 2012an Estatu Batuetako Herritartasun eta Immigrazio Zerbitzuek "estatubatuar bikaina" izendatu zuten Fu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Coco Austin

**Nicole Natalie Marrow** (Tarzana, Kalifornia, 1979ko martxoaren 17a) aktore, dantzari eta modelo estatubatuarra da. 2002tik, Ice-T aktore eta rap abeslariarekin ezkonduta dago. Coco Austin, Coco, Coco Marie Austin, Coco Marie o Coco-T bezala ere ezagutzen zaio.

## Haurtzaroa 
18 urterekin, bainujantzi eta lentzeria modelatzen hasi zen. Lehiaketa desberdinetan parte hartu zuen, eta egutegi, katalogo eta bideo desberdinentzako lan egin zuen. 1997an, Swimwear Illustrated aldizkariko lehenengo azalean agertu zen. 1998an, 18 urte zituela, Miss Ujena lehiaketa irabazi zuen Mexikon. 2001. urtena, Austinek Playboyentzako lan egin zuen. R sailkapeneko eta aurrekontu gutxiko pelikuletan parte hartu zuen; hala nola Southwest Babes (2001), Desert Rose (2002), y The Dirty Monks (2004).

Telebista saio desberdinetan agertu da gonbidatu bezala, esate baterako, Hip-Hop Wives, Comedy Central Roast of Flavor Flav, RuPaul's Drag Race 5, The Late Late Show con Craig Ferguson, The Dr. Oz Show, y La Ley y el Orden: Unidad de Víctimas Especiales. Thira pelikulan parte hartu zuen aktore bezala.

## Bizitza pertsonala 
1999 eta 2001 urteen artean Mike Williamsekin ezkonduta egon zen. 2002k urtarrilean, Austin Ice-T abeslariarekin ezkondu zen. 2012an, Edgewaterren etxebizitza bat eraikitzen hasi ziren, New Jerseyn. 2018 eta 2019 urte bitartean bertan bizitzera joan ahal izan ziren. 2015eko azaroaren 28an beraien alaba jaio zen, Chanel Nicole.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sandra Day O'Connor

'''Sandra Day O 'Connor''' (El Paso,1930eko martxoaren 26a - Phoenix, Arizona, 2023ko abenduaren 1a) Texaseko lehen emakume legelaria izan zen. Hain handia izan zen gortean izandako eragina, zenbait kasutan bere botoa erabakigarria izan zela. Abortatzeko eskubidearen eta homosexualen eskubidearen boto kasuetan bezela, historian zehaztu dituztenak. 1952an Stanfordeko zuzenbide fakultatean graduatu zen. Legelari izan aurretik, Sandra Kaliforniako abokatuen fiskal laguntzaile gisa hasi zen lanean eta geroago abokatu zibila Alemanian. 1965ean Arizonako auzitegi fiskal nagusiko laguntzaile izendatu zuten. 1973an Estatuko Senatuan liderra izan zen. 1975ean Maricopa konderriko auzitegi nagusiko epaile hautatu zuten 1979ra arte, geroago, Arizonako apelazio-auzitegira gora egin zuten. 1981an AEB-tako lehendakariak gorte gorenerako izendatu zuen.

## Bizitza pertsonala 
1952an John Jay O 'Connor III.arekin ezkondu zen. Hiru seme-alaba izan zituzten, Scott, Brian eta Jay. 1988an, sabel minbizia diagnostikatu zioten, mastektomia egin zioten. Bere postua utziko zuela pentsatu zuten. Baina minbiziaren aurka borrokatu eta gortean jarraitu zuen. 1989an Alzheimerra diagnostikatu zioten senarrari, buru narriadura izan zuen, 2009an hil zen arte. Urte berean, Sandrak iCivics izeneko irakaskuntza hasi zuen, ikasleek gobernu estatubatuarraren funtzionamendua uler zezaten.

## Liburuak 
* *Day O´Connor, Sandra. Lazy B*
* *Day O´Connor, Sandra. The majesty of the law*
* *Day O´Connor, Sandra. Out of Order*

## Sariak 
Sandraren ibilbidean zehar hainbat sari lortu ditu:

* *Elizabeth Blackwell saria [******1985]*
* *Franklin saria [******2008]*
* *Askatasunaren Presidentzia domina [******2009]*
* *Askatasun domina [******2003]*
* *Sylvanus Thayer saria [******2005]*
* *John Heinz saria [******2003]*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Susan Landau

**Susan Landau** (New York, 1954ko ekainaren 3a) estatubatuar matematikari, ingeniaria eta segurtasun politiketan aditua da. Zibersegurtasunean eta Politikan irakaslea da Zuzenbide eta Diplomatuaren Fakultatean, Tufts Unibertsitatean, Massachusetts.

## Ibilbidea 
1989an, lehen algoritmoa sartu zuen erabakitzeko zein erradikal hierarkizatu deshierarkizatu egin daitezken, Landauren algoritmoa izenez ezagutzen dena. 1999tik 2010era bitartean Interneteko segurtasunean espezializatu zen Sun Microsystems informatika enpresan. Anita Borg Emakumeen Institutuak 2008an egindako dibulgazio-lana aitortu zion Gizarte Eraginari buruzko '''Vision Award''' saria emanez.

2010etik 2011ra Harvard Unibertsitateko Radcliffe Ikasketa Aurreratuen Institutuko bazkide izatera heldu zen. Googleko pribatasun pertsonalari buruzko analista seniorra izan zen eta Guggenheim eta Harvard Unibertsitateko Informatika Departamentuko egoilar bekak lortu zituen 2012an.

Urte horretan, Zaintza Ikasketen Sarearen Liburu Saria irabazi zuen '*Surveillance or Security? The Risks Posed by New Wiretapping Technologies*' liburuarengatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Christine Ohuruogu

alt=Christine Ohuruogu, British athlete, at the parade in London to celebrate the achievements of British competitors at the 2008 Summer Olympics. |thumb|Christine Ohuruogu, 2008ko urrian
**Christine Ijeoma Ohuruogu** (Londres, 1984ko maiatzaren 17a) Nigeriatik 400 metro lauetan espezialista den atleta britainiarra da. Proba horretan, 2008an txapeldun olinpikoa izan zen, 2012an zilarrezko domina lortu zuen eta 2007an eta 2013an munduko txapelduna.

## Ibilbidea 
Munduko txapelketako sei domina irabazi ditu emakumezkoen txandan, Britainia Handiko eta Ipar Irlandako taldearen parte gisa, eta brontzezko domina olinpikoak irabazi ditu, 2008ko Beijingeko Joko Olinpikoetan eta 2016ko Riokoetan.

1984an Kathy Cook-ek ezarritako Erresuma Batuko errekorra 0,02 segundotan gainditu zuen, eta, aldi berean, Munduko Txapelketako bi titulu irabazi zituen lehen emakume britainiarra izan zen. Ondoren, 2016ko Udako Olinpiadetan izan zuen errelebuak pista eta zelaiko bigarren atleta britainiarra bihurtu zuen.

### Urtebeteko zehapena 
Ohuruoguk urtebeteko zigorra jaso zuen, dopinaren aurkako hiru kontroletara ez aurkezteagatik. Britainiar Elkarte Olinpikoak Britainia Handiarekin joko olinpikoetan lehiatzeko bizitza osorako debekua ezarri zion. Zigorra Osakan egingo zen Christine Ohuruogu Memorial Van Damme-n 2013rako munduko txapelketa hasi baino lehentxeago amaitu zen.

### Mundu mailako titulua eta titulu olinpikoa 
Zigorra amaitu eta egun gutxira, 2007ko Munduko Txapelketan urrezko domina irabazi zuen 49,61 segundoz, eta Nicola Sanders herrikidearen aurretik geratu zen. 2008ko Pekingo Joko Olinpikoetan txapeldun olinpiko izan zen eta Shericka Williams eta Sanya Ricdshar estatubatuarra garaitu zituen.

### Munduko bigarren titulua 
2013. urtean urrezko domina irabazi zuen Moskuko Munduko Txapelketan, Amantle Montsho gaindituz. Finish argazkian erabaki behar izan zen, eta Ohuruogu garaile atera zen lau milaren truke. 8 jaurtiketa irabazi zuen 49,41 segundoz, eta Kathy eta Cochen arteko errelebo britainiarra irabazi zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Emma Laine

**Emma Johanna Laine** (Karlstad, Suedia; 1986ko martxoaren 26a), **Emma Laine** izenez ezaguna, tenis jokalari profesional ohia da.

Lainek 11 banakako eta 44 titulu bikoitz irabazi ditu ITF Emakumeen Zirkuituan. 2006ko abuztuaren 7an, 50 zenbakiko munduko rankingik onenera iritsi zen. 2006ko urriaren 30ean, 64 zenbakira begiratu zuen bikoizketen rankingean.

Fed Kopan Finlandiarako jokatuz, Lainek 56-21eko galeren errekorra du.

## Biografia 
Laine 5 urterekin sartu zuten tenisean gurasoek. Teniseko jokalekuak gogorrak izatea nahiago duen jokalaria da. Bere entrenatzailea Olli Leppänen izan da. Bere entrenatzailearekin edo bere ahizparekin (eta lagunik onenarekin) bidaiatzen du, Essi Lainerekin, bera ere teniseko jokalari profesionala da.

Gehien miresten duen tenislaria Andre Agassi da, jokalekuan eta jokalekutik kanpo duen jarrera onaregatik. Jokalari ezkertiaren ustez, bidaiatzea eta hainbat herrialde, kultura eta pertsona ikustea da tenis-jokalari profesionala izatearen abantaila.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Biloba

thumb|Georgios Jakobidesen *aitona eta biloba* pintura.
thumb|Amona bat bilobarekin jolasten.
**Biloba** seme edo alaba baten semea edo alaba da. Biloba bat duenari aitona-amona esaten zaio.

Bilobek zenbait eskubide eta erantzukizun dituzte aitona-amonekiko. Ezgaitasuna duten bilobek aitona-amona baten laguntza ekonomikoa jasotzeko eskubidea dute, behar adinako baliabide ekonomikoak badituzte, gurasoen laguntza hori jaso ezin badute. Era berean, behar adina baliabide dituzten bilobak behartuta daude aitona-amonei laguntzera, beharrezkoa bada, ezkontidearen edo seme-alaben baliabide materialik jaso ezin badute. Bilobek herentzia-eskubideak dituzte. Bilobek legez oinordetzan hartuko dute jaraunsle bat bera ere herentzia eskualdatzen den unean bizi ez bada, eta gainera, legearen arabera hildako gurasoena izan behar zuen zatia ere oinordetzan hartuko dute.

Biloben eta aitona-amonen arteko harremana errazagoa da hurbiltasun geografikoa dagoenean edo bideokonferentzien bidez harremana mantentzen denean, baita sare sozialen bidez ere. Aitona-amonek lagundu egin diezaiekete gurasoei biloben hazkuntzan, baita ordezkatu ere, gurasoak hiltzen badira. Aitona-amonen eta biloben arteko lotura emozionalek iraun egiten dute denboraren poderioz. Aitona-amonek ere zeregin nabarmena dute familiako kulturaren elementuak transmititzean, nolabait, iragana, oraina eta etorkizuna elkartuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rachel Brown

**Rachel Brown** (Burnley, Erresuma Batua, 1980ko uztailaren 2a) emakume futbolari profesional ohia da. Atezain lanetan aritu zen Liverpool,Everton, ÍBV, Arsenal taldeetan eta Ingalaterrako emakumezkoen futbol selekzio nazionalean.

Liverpool taldean hasi zuen futbol ibilbide profesionala 1995an hamabost urte zituela. Hiru urte pasa ondoren, Brown, Estatu Batuetara joan zen eta bertan bost urte igaro zituen, Crimson Tide eta Panthers taldeetan. 2003ko udarako denboraldia ÍBV taldean pasa zuen eta txapelketa amaitzean Everton taldeak fitxatu zuen, non bertan 11 urte igaro zituen. 2014an futbol profesionaleko azken denboraldia osatu zuen Arsenal taldean.

## Futbol ibilbidea 
Brown lehen hezkuntzan hasi zen futbolean jolasten atezain modura, St Christopher CE High School mutilen taldean. Hainbat urtez futbol talderik gabe egon zen, Inglaterrako Futbol Federazioak ez baitzun talde mixtorik onartzen. Hori dela eta, Brown, Accrigton neska taldera joan zen 14 urte zituela.

Hamabost urte besterik ez zituela ekin zion futbol ibilbide profesionalari. 1995an Liverpool emakumezkoen taldean egin zuen debuta Arsenal taldearen aurka. Urte berean, FA Women's Cup finala jokatu zuen Croydon futbol taldearen aurka, non partida penaltietan amaitu zen Croydon taldearen garaipenarekin.

Hiru urte pasa ondoren, Brown, Estatu Batuetara mugitu zen, non bertan bost urte igaro zituen. Lehenengo bi urteak Crimson Tide futbol taldean pasa zituen, bertan Sunday Mirror aldizkariak argitaratu zuen Brownek 100,000 libratako kontratua sinatu zuela Uhlsport konpaniarekin. 2000.urtean Ameriketako Panthers taldeak fitxatu zuen eta bertan izugarrizko denboraldiak egin zituen. Denboraldiko atezain hoberenaren saria irabazi zuen eta denboraldi batean gol gutxien sartutako marka hautsi zuen.

2003an, Brown, Ingalaterrara itzuli zen, baina emakumezkoen denboraldia oraindik hasteko zegoen, beraz, ÍBV taldera joan zen udako denboraldia egitera. 2003ko abuztuan, emakumezkoen ingeles txapelketa hastear zela, Everton emakumezkoen futbol taldeak fitxatu zuen eta bertan hamaika urtez aritu zen. 2010an bere bigarren FA Women's Cup finala jokatu zuen Liverpool taldearen aurka. Evertonek garaipena lortu zuen eta Brownek bere lehendabiziko domina irabazi zuen.

2014an Brownek bere azken denboraldiari ekin zion talde berri batean, Arsenal futbol taldean. 2015an erretiroa hartzea erabaki zuen 35 urterekin.

## Ibilbide Internazionala 
2000ko azaroan egin zuen Brownek debuta Ingalaterrako emakumezkoen futbol selekzio nazionalarekin. Partida Ukrainaren aurka izan zen Women's Euro 2001 sailkapen partidan eta Ingalaterrak 2-1 irbazi zuen.

Ligamentuetako bihurdura baten ondorioz selekziotik baztertua egon zen, baina 2007an berreskuperapen luze bat pasa ondoren selekziora bueltatzeko aukera izan zuen eta 2007ko FIFA Women's World Cup txapelketa jokatu zuen txinan.

## Erreferentziak 
*
*
*
Georgina Cassar

**Georgina Cassar** (Welwyn Garden City, Erresuma batua, 1993ko irailaren 9a) Gibraltar-ingeles jatorriko gimnasta erritmikoa da. 2010ean, Delhi-n ospatutako Mankomunitatearen jokoetan  Gibraltar taldearekin aritu zen, eta gimnasia erritmikoan Gibraltar errepresentatu zuen. Beranduago, 2012an, Londresen ospatzen ziren udako olimpiar jokoetan hartu zuen parte, Erresuma Batuko taldean. 

## Bizitza 
**Georgina**, 1993ko irailaren 9an jaio zen, Erresuma Batuko Welwyn Garden City loratregi-hirian. Bere ama, britainiarra, Jackie izenekoa da, eta bere aita, maltarra, Franco izenekoa. Gainera, bi arreba gehiago ditu. Nahiz eta Erresuma Batuko Welwyn lorategi-hirian jaio, 1996an Gibraltarrera joan zen bizitzera, 3 urte zituenean. **Georgina**k Governor's Meadow Primary School-en, Bishop Fitzgerald Middle School-en and Westside School-en jaso zuen bere hezkuntza.

## Bide profesionala 
Georgina Cassar 3 urterekin hasi zen Ballet dantza egiten. Hala ere, bere amak konbentzitu ondoren, gimnasia erritmikoan sartu zen. **Cassar**rek Indiako Delhi-n ospatutako 2010eko Mankomunitate jokoetan hartu zuen parte, Gibraltar errepresentatuz, eta 16. postuan geratu zen. 2012an, Bath-era bidaiatu zuen, Erresuma Batuko taldearekin denbora osoz entrenatzeko. Han, berrogei ordu baino gehiago entrenatzen zuen astero.

### Debut olinpiko-a 
Londresen ospatzen ziren udako olinpiar jokoetan hartu zuen parte 2012an, Erresuma Batuko taldearekin. Ezin izan zuen jokoetan Gibraltar errepresentatu, Gibraltarreko Batzorde Olinpikoak ez baitzuen Batzorde Olinpiko Internazionalaren errekonozimendurik. **Georgina** lehen gibraltar atleta izan zen joko olimpikoetan parte hartzen. Hala ere, 12. postuan geratu ziren, eta ezin izan ziren finaletara iritsi.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alison Lohman

**Alison Marion Lohman** (Palm Springs, Kalifornia; 1979ko irailaren 18a) aktore estatubatuarra da. Laburmetrai eta pelikula independentetan paper txikiak betez ekin zion ibilbideari, 2002. urtean ezagun egin zen *White Oleander* filmarekin. Ordutik hainbat ekoizpenetan aritu izan da lanean zineman eta baita telesaioetan ere. Esate baterako, *Pasadena, 7th Heaven, Flicka* eta *The Big White* ikus-entzunezkoetan. 

## Hastapenak 
Aita arkitektoa eta ama okina zuen aktoreak gaztea , 9 urte zituela hasi zen antzerkia egiten, baita kantatzen eta dantzatzen ere. Bere herrian hainbat obratan antzeztu ostean 1990. urtean 11 urte zituela “Desert Theater League” sariketako aktore musikal onenaren saria jaso zuen. Derrigorrezko bigarren hezkuntza amaitzean, 1997. urtean, Los Angelesera joan zen antzerkigintza ikastera.

## Zinemagintzako ibilbidea 
Bere lehen lan esanguratsua *White Oleander* filmean gorpuztu zuen *Astrid Magnuss*en pertsonaia izan zen. Peter Kosminskyk zuzendutako Jane Fitch idazlearen eleberrian oinarritutako filmean hain zuzen.  2003. urtean, Ridley Scott ek zuzendutako umore beltzean oinarritutako *Matchstikck Men* filmean hartu zuen parte, Angelaren papera betez. Urte berean mundu mailan ezagun egin zen Tim Burton ren *Big Fish* filmean hartu zuen parte. Ordutik hamaika ikus-entzunezkotan hartu du parte, *Where the Truth Lies*, *The Big With, Beowulf, Gamer* pelikuletan besteak beste. Kamera aurrean eginiko azken lana 2016. urtean grabatutako *Officer Downe* pelikulakoa da.

### Zinema 
### Telebista 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Familiaren soziologia

**Familiaren soziologia** soziologiaren adar bat da, eta ikertzaileek eta akademikoek familia-egitura gizarte-erakunde eta sozializazio-unitate gisa ebaluatzen dute hainbat ikuspegi soziologikotatik.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Familia zabala
* Familia nuklearra
* Mugimendu feminista

## Kanpo estekak
Cataplana

**Cataplana** Portugalgo sukaldaritzako tresna bat da, Algarbe eskualdean erabilia batik bat, jakiak lurrunetan prestatzeko ontzi mota bat. Metonimiaz terminoa bera erabiltzen da ontzi honetan prestatzen diren platerak izendatzeko, adibidez, *txirlen* c*ataplana*.

## Deskribapena 
Lapiko eta zartagin baten arteko erdibidean dagoen tresna da, bi zati ahur ia berdinak dituena, bata bestearen gainean ixten dena gontz bati esker, eta sarritan bi alboko itxitura izaten ditu.

Jatorriz, cataplanak kobrez edo letoiz eginak zeuden. Gaur egun aluminiozkoak izaten dira, eta, askotan, kobrezko estaldura izaten dute, itxura berezia emateko. Hainbat tamainatako cataplanak daude, prestatu nahi den janari-kopuruaren arabera, eta, horrez gain, altzairuz eta elektrizitatez dabiltzan cataplanak ere badaude, zerbitzu bera egiten dutenak baina formatuari dagokionez tradiziotik aldentzen direnak.

Normalean, elikagaiak (batez ere itsaskiak eta arrainak, baina baita txerrikia tipularekin, espeziekin, patatekin eta barazkiekin) gordinik jartzen dira cataplanaren barruan, eta lurrunetan egosten uzten dira, su motelean itxita.

Cataplanak tajin arabiarrean du jatorria, lurrunetan kozinatzeko ontzia, eta filosofia berari jarraitzen dio.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Joanna Moore

**Joanna Moore** (1934ko azaroaren 10a - 1997ko azaroaren 22a) Estatu Batuetako zinema eta telesail aktore bat izan zen. 17 pelikuletan eta telebistako telesaileko ia 100 kapitulutan agertu zen bere lanbidearen urrezko urteetan. Ryan O'Nealrekin ezkondu (1963 - 1967) eta bi seme-alaba izan zituzten: Griffin O'Neal eta Tatum O'Neal.

Joannaren karrerak 1960. hamarkadan urrezko urteak bizi zituen. Urte horietako hainbat telesail ezagunetan parte hartu zuen, adibidez: Alfred Hitchcock Presents, Perry Mason, The Fugitive, Bewitched edo The Real McCoys. 1962tik 1963ra *The Andy Griffith Show* telesailean agertu zen, Peggy "Peg" McMillan pertsonaia jokatuz,  [Sheriff Andy Taylor](https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Andy_Taylor_(The_Andy_Griffith_Show)&oldid=1084765427)en interes erromantiko bezala. Agertu zen beste pelikuletako batzuk hauek izan ziren: Monster on the campus, Ride a Crooked Trail, Follow That Dream edo [Walk on the Wild Side](https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Walk_on_the_Wild_Side_(film)&oldid=1080428878).

1970. hamarkadan bere karreraren arrakasta gutxituz joan zen bere alkohol eta drogaren erabilera ezegokiagatik . 1986. urtean egin zuen bere azken lana eta 1997an birikietako minbiziagatik hil zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jane Stafford

**Jane Stafford** (1899-1991) idazle, kimikari eta mediku estatubatuarra izan zen. Nazio mailan sindikatuko egunkarietako zutabe bat idatzi zuen, "Your health - Here's How" izenekoa eta Society for Science & the Public-entzat egin zuen lan. Minbiziari, poliomielitisari, bihotzeko gaixotasunei, gripeari, sexu-transmisiozko gaixotasunei eta bitaminari buruz idatzi zuen.

## Hezkuntza eta karrera 
Stafford Smith College-n graduatu zen 1920an kimikan lizentziatuz. 1922 eta 1925 artean Evanston Ospitalean teknikari kimiko gisa lan egin zuen American Medical Association-en hasi aurretik, muntaketa laguntzaile gisa, 1927ra arte. 1928an, Stafford Zientzia Zerbitzuko langilea bihurtu zen mediku langileen idazle gisa eta 1956an, Osasun Institutu Nazional-era (NIH) joan zen eta NIH Ikerketarako Informazio Bulegoan ikerketa-txosten laguntzaile gisa aritu zen, non "zientzi mediko eta biologikoekin lotutako informazioa bildu, prestatu eta zabaldu zuen". Staffordek Zientzia Idazleen Elkarte Nazionala sortu zuen eta presidentea izan zen 1945ean, gainera, National Press Clubeko presidentea izan zen 1949tik 1950era. Etxe Zuriko Korrespontsalen Elkarteko, American Public Health Association eta Potomac Hunting Clubeko kide ere izan zen; AAAS George Westinghouse Science Writing Award sariaren Administrazio Batzordean parte hartu zuen eta Komunikazioetako Emakumeen Elkartearen kidea izan zen.

## Sexismoa 
Staffordek lanbide zientifikoen barneko jokabide sexista esplizituki salatu ez badu ere (soldata desberdintasunak izan ezik), "Zerbitzu Zientifikoko erregistroek agerian uzten dute genero-oztopoak zeudela eta Staffordek eta Watson Davis zuzendariak ahalegin batzuk egin zituztela haiei aurre egiteko". Cosmos Club eta Harvard Club bezalako gizarte-erakundeek ere gizonezkoentzako soilik politika ezarri zuten, Stafford-i elkarretaratzeak galaraziz. Horren erantzuna izan zen, Independent Woman-ek eskatu ziola Stafford-i alor zientifikoetan lan egiten duten emakumeei buruzko artikulu bat idaztea; Stafford-en ondoriozko artikuluak "emakumeek zientziari ekarpenak egin zitzakeela erakutsi zuten aitzindari talde txikiari buruz hitz egin zuen". Staffordek ere Mildred Rebstock elkarrizketatu zuen Adventures in Scienceko atal baterako, non Rebstock animatu zuen "zientzia emakumeentzako karrera gisa aipatzera eta emakume-bizitza normalarekin, ezkontza barne, bateragarria ote zen eztabaidatzera".

## Sariak 
* 1946ean, Idazkera Zientifikorako Westinghouse Saria.
* 1955ean, American Heart Association Prentsa Elkartearen Howard W. Blakeslee saria.

## Kanpo estekak
Karen Carney

**Karen Carney** (Birmingham, 1987ko abuztuaren 1a) Erresuma Batuko futbol jokalaria izan zen, 2001. urtetik 2019. urterarte. Futbolista izan zen 18 urte horietan Erresuma Batuetako hiru talde garrantzitsuetan aritu zen jokatzen; Birmingham City Football Club, Arsenal Football Club Chelsea Football Club-ean jokatu zuen. 2019. urtean futbolaren mundutik erretiratu eta gero Visa Inc.-en eskutik "The Second Half" proiektuan hasi zen parte hartzen. Emakumezko futbola areagotu, jokalari berriei lagundu eta interesa igotzeko asmoarekin. Kasu batzuetan erreportari bezala aritu da lanean. 

## Karrera profesionala 
2001etik 2006- urterarte Birmingham City Football Club-ean aritu zen jokatzen, bertan 2005 eta 2006. urteetan *FA National Women of the year* sariak irabazi zituen. Ondoren, 2006. urtetik 2009. urterarte Arsenal Football Club-ean jokatu zuen. Hiru urte hauetan jokatutako partiduetan 28 gol sartzea lortu zituen guztira.

2009. urtean Erresuma Batuetatik joan zen "Chicago Red Stars" Estatu Batuar taldean jokatzera (2009-2010). Urte bat pasa eta gero, 2011. urtean Birmingham City Football Club-era bueltatu zen 2015. urterarte. Eta 2015. urtetik 2019. urterarte Chelsea Football Club-ean jokatu zuen, hau izan zen erretiratu baino lehenago jokatu zuen azken kluba. 2018. urtean ''Women's Champions League* irabazi zuten 9 mintutako penalti saio eduki eta gero.

## Karrera internazionala 
2005. urtean debutatu zuen senior mailan Ingalaterrak Italiaren aurka eduki zuln partide batean. Gainera Ingalaterrak 4-1 irabazi zuen. Senior mailan debutatu zuten guztietatik jokalari gazteena bera izan zen, baina azkar integratu zen taldearekin. 2005. urtean Finlandiaren aurka eduki zuten partiduko azken minutuan irabazle bilakatuko zien gola sarta zuen, gol honek lehenago zena baino ospetsuagoa bilakatu zion.

2014. urtean Wembley Stadium-ean jokatu zuten Alemaniaren aurka, kasu honetan 3-0 galdu zuten. Ila 46.000 pertsonak iluso muten partido hori estadio barruan. Lehenengo aldia izan zen neskez osatutako futbol talde batek Wembley Stadium-ean jokatzen zuena. 

2015. urtean, Mark Simpson Ingalaterra managerrak Karen izendatu zuen urte horretako *FIFA women's World Cup*-erako. Canadan jokatzen zen , Ingalaterrak 3. amaitu zuen.

Eta 2019. urtean *England World Cu*p-erako deitu zioten. Lehiaketaren azken partiduan Sueciaren aurka eduki zuten, 2-1 galdu. 3. geratu ziren hemen ere. 

## Bizitza pertsonala 
Karen Carney *Hall Green''-en jaio zen Birmingham hegoaldean. St. Ambrose Barlow Catholic Primary escolano eta St. Peter's RC Secondary eskolan ikasi zuen. Bere aita suhiltzailea da eta bere amak Sainsbury's-en emiten du lan. 

Zientzietatik bideratutako batxilerra egin zuen, eta ondoren *Loughborough* unibertsitatean kirol zientziak ikasi zituen, psikologian eta kirol psikologian espezializatuta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Scaligero gaztelua (Sirmione)

**Scaligero gaztelua**, Italiako Lonbardia lurraldeko Sirmione udalerriaren herrigunean dagoen gotorleku bat da, Gardako aintziran. Italian hobekien mantendutako gazteluetako bat da. XIII. mendean Scaligeri familiak eraikiarazi zuen.

2019an Italiako 22. turismogune bisitatuena izan zen, 308.459 bisitekin.
Oni

thumb|200px|Oni baten irudikapena.
**Oni**, japoniar folkloreko yōkai izaki bat da, Mendebaldeko deabru eta ogroekin antzekotasunak dituena. Japoniako arte, literatura eta antzerkian ohikoak dira.

Oniak mozorrodun deabruak bezala irudikatzen dira, eta hain zuzen ere, mundu sinboliko horretako sinismena sinbolizatzen dute. Deabru hauen funtzioa gaiztoak eta ankerrak direnak zigortzea da. Honela bada, Oni gaiztoak daude, baina baita babesa sinbolizatzen duten Oni zintzoak ere.

## Kanpo estekak
Sugerren Arranoa

***Sugerren Arranoa*** porfirozko ontzi bat da, hegoak zabalduta dituen arrano baten itxura duen zilarra urreztuaren muntai batez apainduta. Objektuaren armazoia 1130-1140 urteetan egin zen, Suger abadearen agindupean. Egileak Parisko edo Lotaringiako artisauak izan ziren. Oinarrian antzinako ontzi bat hartu zuten. Arranoa Saint-Denisko basilikaren altxorraren partea zen. Egun Louvreko museoan ikus daiteke.

## Historia 
Sugerrek, Saint-Deniseko abadeak, bere administrazio-lanari (*De administratione*) liburuari amaiera ematen dio altxortegian jarri zituen ontzi liturgikoei eskainitako pasarte batekin; horietatik beste bi Louvren ere ikus daitezke. Idazten du nola, kutxa batean gordeta zegoen porfido eder lontzi hau, arrano bihurtzeko ideia izan zuen, horretarako zilar urreztuaz egindako armazoi bat aginduz. Harrapariaren lepoaren oinarrian idatzita zituen latinezko bi bertsoek ("versiculi") bere pentsamenduak laburbiltzen dituzte: "Includi gem(m)is lapis iste meretur et auro / Marmor erat, sed in his marmore carior est"; euskaratuta "Harri hau urre eta harribitxiz betea izatea merezi du. Marmola zen, baina marmola baino ederragoa da orain".

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Haurgabetasun

thumb|Haurgabetasuna azaltzen duen infografia, 30 urteko adinarekin.
**Haurgabetasuna** edo **umegabetasuna** haurgabea izatea da, hots, pertsona batek haurrik ez izatea. Esanahi pertsonal, sozial zein politikoa izan dezake.

Egoera honetan, aukeratua ala behartua den, haurgabetasun boluntarioa (haurrik ez izatea aukeratzen denean) eta antinatalismoa (haurrik ez izatea behartzen denean) desberdintzen dira.

## Motak 
Hainbat kategoriatan sailka daiteke:

* *Esterilitate naturala* banakoei modu aleatorioan eragiten diena. Umegabetasunaren kausa honek % 2 osatzen du, Huteritasen datuen arabera, 1950ko hamarkadan ezarritako estandar demografikoan.
* *Esterilitate soziala*, pobreziak edo esterilitate endogenoak bultzatutako umegabetasuna litzateke. Bizi-kalitate txarragatik ugalkortasunean ondorio kaltegarriak izan dituzten emakume pobreen egoera deskribatzen du.
* Egoeragatik seme-alabak ez dituzten pertsonak. Pertsona horiek ezin dituzte umeak izan ez dutelako haurrak izatea gustatuko zitzaien bikote bat aurkitu, haurrak izateko adina ez dutelako dagoeneko, arazo medikoak dituztelako (endometriosia, obulutegi polikistikoa...) edota saiatu arren ez dutelako lortu.
* Haurrak ez izatea aukeratu duten pertsonak.

Lehenengo hiru kategoriak boluntarioak ez direla esan genezake eta, aldiz, azkeneko kategoria boluntarioa litzateke. 

## Antisorgailuak 
Metodo antisorgailu guztiek paper garrantzitsua jokatu dute umegabetasunean, baina bereziki, antisorgailu pilulak ideia eta arau sozialen iraultza suposatu zuen. Umegabetasun boluntarioa, antisorgailuen ondorio gisa, emakumeen osasunean, lege eta politikan, pertsonen arteko harremanetan, arazo feministetan eta praktika sexualetan eragin du.

Margaret Sangerrek, 1910eko hamarkadako aktibistak, leku garrantzitsua bete zuen erreprodukzio eskubideen mugimenduan. "Jaiotze kontrol" terminoa sortu zuen eta lehenengo klinika ireki zuen Estatu Batuetan. Sangerrek beste jende askorekin kolaboratu zuen lehenengo ahozko antisorgailua posible egiteko, Gregory Pincus, John Rock, Frank Colton edota Katharine Dexter McCormik, adibidez. Pildora FDAk 1960an onartu zuen, kontrobersiaz beteta egon zen arren. 1967ra arte antisorgailu metodo ospetsuena izan zen, osasunean izan zitzakeen albo-ondorioen publizitatea egiten hasi ziren arte. Ondorioz, salmenta % 24 jaitsi zen. 1988an, dosi altuko pildora merkatutik baztertu zen eta dosi baxuko pildorak ordezkatu zuen, albo-ondorio gutxiago eta onura batzuk zituela ikusi zenean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Frank Hoste

**Frank Hoste** (Gante, 1955eko abuztuaren 29a), belgiar txirrindulari ohia da, profesionala 1977 eta 1991 artean izan zena. 

Kirol ibilbideko garaipenik nabarmenenak Gante-Wevelgem eta Flandrian Zehar lasterketa klasikoak izen ziren, horretaz gain Frantziako Tourrean bost etapa eskuratu zituen eta 1984ko edizioan Puntukako sailkapeneko elastikoa lortu zuen. Italiako Giroko 2 etapatan gailendu zen.

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
*Frank Hosteren fitxa (El sitio de ciclismo)
Hansel & Gretel: Witch Hunters

***Hansel & Gretel: Witch Hunters*** (euskaraz *Hansel eta Gretel: Sorgin Ehiztariak*), 2013ko Tommy Wirkola norvegiarrak zuzendu eta idatzitako fantasia eta ekintza film bat da. Grimm anaien *Hansel eta Gretel* ipuinean oinarritua dago. Jeremy Renner, Gemma Arterton, Famke Janssen eta Peter Stormare aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
1820ko hamarkada, Bavaria, Augsburgo hiria, Hansel (Jeremy Renner) eta Gretel (Gemma Arterton) anai-arrebek ospetsu bilakatu zituen abentura bizi izan zutenetik hamabost urte bete dira. Umeak zirela odolaren zaporea dastatu ondoren, biak nola edo hala sorginez mendekatzeko asmoz sorgin-ehiztariak bilakatu dira. Baina, haiek jakin gabere ere, sorginen jomuga bilakatu dira, eta gainera haiek baina oraindik eta beldurgarriagoa den zerbaiti aurre egin beharko diote: beren iragana. 

## Aktoreak 
* Jeremy Renner: Hansel, sorgin-ehiztaria
* Gemma Arterton: Gretel, sorgin-ehiztaria
* Famke Janssen: Muriel, sorgin buruzagia
* Peter Stormare: Berringer, Augsburgoko sheriffa
* Thomas Mann: Benjamin "Ben" Walser, Hansel eta Gretelen zale nerabea
* Derek Mears: Edward trolla
** Robin Atkin Downes: Edward (ahotsa)
* Pihla Viitala: Mina
* Ingrid Bolsø Berdal: Sorgin adarduna
* Joanna Kulig: Sorgin ilegorria

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Lombard Street (San Frantzisko)

**Lombard Street**, AEBeta San Frantzisko hiriko kale ospetsu bat da,Presidio parkea eta Embarcadero auzoaren artean, Kalifornia estatuan. 

Bere ospea kale honetako maldan dagoen eta sigi-saga itxura duen zatiari zor dio, maiz zinema eta telebista askotako film eta telesailetan agertu izan delarik, bereziki auto lasterketa eszenetan, adibidez, *Bullitt* (1967) filmean.
Alessandro Allori

**Alessandro di Cristofano di Lorenzo del Bronzino Allori** (Florentzia, 1535eko maiatzaren 31 - *ibidem*, 1607ko irailaren 26a) italiar margolari manierista izan zen.

Bere familiaren laguna zen Agnolo Bronzino margolariaren ikaslea izan zen. Batez ere erretratuen egilea izan zen.

## Iruditegia 

Alessandro Allori 003.jpg|Maria de' Medici (1540–1557), c. 1555
Alessandro Allori, Sainte Famille avec le cardinal Fernand de Médicis (1584), huile sur toile, 363 x 201 - Madrid, Museo Nacional del Prado (36903026421).jpg|Familia Santua Fernando de Medici kardinalarekin, 1584
Alessandro Allori - The Body of Christ Anointed by Two Angels - Google Art Project.jpg|*Kristoren gorputza bi aingeruk gantzutua*, c. 1593
Allori - Portrait of a Lady in Black and White, about 1590-1599.jpg|*Andre baten erretratua, zuri-beltzean*, 1590s
Alessandro Allori, , Kunsthistorisches Museum Wien, Gemäldegalerie - Christus bei Maria und Martha - GG 1625 - Kunsthistorisches Museum.jpg|Kristo Maria eta Martarekin, 1625
Alessandro Allori - Bianca Capello (Dallas Museum).jpg|*Bianca Capello de Medici dukesa handia*

## Kanpo estekak
Synclavier

**Synclavier**, New England Digital (1976-1993) estatubatuar enpresa ekoitzitako musika konposatzeko gailu elektroniko bat izan zen, lehenbiziko sintetizadore eta samplerretako bat izan zen.

1976an merkaturatua, musikagile nabarmen askok erabili izan dute, bereziki musika elektroniko generokoak bai eta soinu berezi bat topatu nahi duten beste generatakoek ere.
Sampler

thumb|AKAI MPC2000 samplerra.
**Samplerra**, musika-tresna elektroniko bat da, sintetizadoreen antzeko zenbait ezaugarri ditu baina soinuak erabili beharrean soinuen sample edo grabazioak erabiltzen ditu, horiek erabiltzaileak teklatu edo sekuentziadore baten bidez gailu honetan bertan kargatu, grabatu eta entzuten ditu. 

## Ekoizle nagusiak 
* Akai
* E-Mu
* Ensoniq
* Fairlight
* Korg
* Yamaha
* Roland

## Kanpo estekak
Embarcadero (San Frantzisko)

**Embarcadero**, AEBetako Kalifornia estatuko San Frantzisko hirian dagoen eremu bat da. Luzekako ardatzean hiri honetako portua komunikatzen du. Modu berean, hiri honetako Finzantza Barrutia eta Telegraph Hill muinoa eipar-mendebaldean, Fisherman's Wharf mendebaldean eta South Beach eremuen artean dagoen auzoa ere bada.
Xiangqi

thumb|Xiangqui taula bat, fitxak hasierako posizioan dauzkana.
***Xiangqi*** (, ) taula baten gainean jolasten den estrategia mahai-jokoa da.  Shōgi, janggi eta markuk jokoen famili berekoa da, guzti horiek indiar txaturanga jolasaren edo antzeko baten ondorengoak dira. Mahai-joko zabalduenetarikoa da Txinako herrialdean. Jolasak bi armaden arteko borroka irudikatzen du eta helburua kontrako jokalariaren erregea harrapatzea da. Xiangqiaren ezaugarri bereziak kanoia (pao) barne hartzen dute, salto egin behar duena fitxa jateko; jeneralak euren artean aurrez-aurre jartzea debekatzen duen araua; taulako zonaldeak "erreka" eta "jauregia" deitzen direnak eta pieza batzuen mugimendua mugatzen dutenak (beste batzuena hobetu egiten dute) eta fitxen kolokazio berezia (marren gainean kokatzen dira koadroen barruan ipini beharrean).

## Historia 
Xiangqia k.a. V. mendean hasi zen gutxi gorabehera Antzinako Txinan. Joko honek bere goreneko aldia Tang Dinastiarekin lortu zuen (618-907), bost dinastien eta hamar erreinuen aldian (907-960) eta Song Dinastiarekin (960-1279), Txina guztian zabaldu zena. Gaur egun, Asian zehar ez ezik, munduan zehar ere zabaldu da.
thumb|Xiangqui partida bat Pekingo kaleetan

## Xiangqi txapelketak 
Gaur egun joko honen txapelketak ospatzen dira, hala nola 2015ean Munichen ospatu zena, zeinetan 60 pertsonek parte hartu zuten. Munduko Txapelketa Xiangqui Mundu Federazioak antolatzen du bi urtean behin 1991an hasi zirelarik. Herrialde batzuetan txapelketa nazional propioa antolatzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Telegraph Hill (San Frantzisko)

**Telegraph Hill**, AEBetako San Frantzisko hirian dagoen muino eta auzo bat da, 87 metroko garaiera du. Hiriko 47 muinoetako bat da. Muino honetan Coit dorrea dago.
Chinatown (San Frantzisko)

**Chinstown**, txineraz: 唐人街; pinyinez *tángrénjiē*; jyutpingez: *tong jan gaai*, AEBetako San Frantzisko hirian dagoen Txinatar Auzoa da.

Hiriko lau txinatar eremuetatik antzinakoena eta jatorrizkoa da, 1848an sortu baitzen, eta Ipar Amerikako txinatar komunitatean berebiziko papera eta eragina jokatu izan du.
Russian Hill (San Frantzisko)

**Russian Hill**, AEBetako San Frantzisko hiriko auzo eta muino bat da. Hiriko 44 muinoetako bat ere bada.
Fisherman's Wharf (San Frantzisko)

'''Fisherman's Wharf''', euskaraz "Arrantzalearen Kaia", AEBetako San Frantzisko hirian dagoen  auzo da. Hiriko turismogune nagusienetakoa ere bada, bertan jartetxeak eta arrantzale portu bat daude.
Coit dorrea

**Coit dorrea** edo **Lillian Coit Dorre Oroigarria**, AEBetako San Frantzisko hirian dagoen dorre bat da, Telegraph Hill auzoan.

1933an Arthur Brown Jr. arkitektoak eraikiarazi zuen, Lillie Hitchcock Coit (1843-1929) hiritar emakume ongile eta suhiltzaile boluntarioaren omenez.
Sareen Zientzia

Zientzia honek sare konplexuak aztertzen ditu, hala nola telekomunikazio-sareak, sare informatikoak, sare biologikoak, sare semantikoak, sare kognitiboak eta sare sozialak. Horretarako, aintzat hartzen ditu, batetik, nodoek (edo erpinek) irudikatutako elementu edo aktoreak eta, bestetik, loturak (ertzak) edo elementu zein aktoreen arteko harremanak. Alor akademiko hau honako teoria eta metodotan oinarritzen da: matematikan Grafo teoria barne hartzen duten alorretan, fisikan mekanika estatistikoan, informatikan informazioaren bistaratzean eta datu-meatzaritzan, estatistikan inferentzia estatistikoan eta soziologian gizarte egituran. Estatu Batuetako Ikerketarako Kontseilu Nazionalak honela definitzen du Sareen Zientzia: "irudikapenen azterketa da eta irudikapenok iragarri daitezkeen ereduak sortzen dituzten saretutako fenomeno fisiko, biologiko eta sozial gisa aztertzen ditu".

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Royal mendia

**Royal mendia** ( eta , Kanadako Quebec probintziako Montreal hirian dagoen mendi bat da, Mont-Royal parkean. 

Mendiak hiru muino dauzka: Colline de la Croix (Mont Royal, 223 metro), Colline d'Outremont (Mont Murray, 211 metro) eta la Petite Montagne ou sommet Westmount Westmount (201 metro).
Núria Feliu

eskuinera|thumb|260px|Núria Feliu, Bartzelona 2008

**Núria Feliu i Mestres**  (Bartzelona, 1941eko irailaren 21a - *ibidem*, 2022ko uztailaren 22a) kataluniar abeslaria eta aktorea izan zen. Mota askotako musika herrikoia kantatu zuen.

## Ibilbide artistikoa 
Núria Feliu i Mestres Bartzelonako Sants auzoan jaio zen. Josep Carreras tenoreak eta Àngel Casas aurkezleak izan zuten solfeoko irakasle beraren eskutik hasi zen musikan. Auzoko bizilagunek bere iruditzarra paseatzera ateratzen dute jaietan.

### Antzerki-aktore 
Abeslari gisa arrakasta izan bazuen ere, arte eszenikoen munduan hasi zen aktore gisa, eta antzerkian aritzea zuen gaztetako amets. Hain zuzen ere, 1963an Teatre Experimental Català delakoan sartu zen, eta Èdip Rei de Sòfocles, Britànic de Racine eta Les Arrels de Wesker lanak estreinatu zituen. Bartzelonako Elkarte Dramatikoarekin ere lan egin zuen, eta halaxe aurkitu zuen Antoni Ros Marbà konpositore eta orkestra-zuzendariak. Edigsarekin harremanetan jarri zuen, "Els Setze Jutges" mugimenduaren diskoetxe nagusiarekin, beste genero batzuetara zabaldu nahi baitzuen, eta ez katalanezko kantautoreetara mugatu.

2011ko urriaren 9an, Bartzelonako Liceuko Antzoki Handian, Núria Feliuk 50 urteko ibilbidea eta 70 urteko bizitza ospatu zuen *"Núria Feliu 50/70"* ikuskizun kolektiboan. Artista batzuek hartu zuten parte, eta berak abestu zituen zenbait abesti.

2015. urtean "Dies i records d'infantesa" liburua argitaratu zuen, Ara Laskek argitaratua, eta Albert Torras i Corbella kazetariak idatzia. Bere haurtzaroa gogoratzen zuen.

### Heriotza 
Feliu Nova Cançóren aitzindarietako bat izan zen eta boleroak eta jazza katalanez interpretatzeagatik nabarmendu zen. Artistak 40 album baino gehiago utzi zituen. Feliuri oso egokia iruditu zitzaion "katalanez denetarik kanta daitekeela eta kantatu behar dela frogatzea"; beraz, katalanez abestutako herri-musikaren ahotsa izatea onartu zuen, frankismoak oso tratu txarra eman zion eta 70eko hamarkadan ere halaxe zen.
* Bartzelonako Sants auzotarrek bere irudi erraldoia dute jaietan paseatzera ateratzeko..

## Diskografia 
Hauxek dira bere lan batzuk: 
; 1960 urteak

; 1970 urteak

; 80-90 urteak

; 2000tik aurrerako urteak

eskuinera|thumb|200px|Núria Feliu Casino del Poble Nou-n, 2013
## Argitaratutako liburuak 
* Feliu, Núria. *Núria Feliu: 25 anys*. Bartzelona: Pòrtic, DL 1991. .
* Feliu, Núria. *Desvetllant poemes. Tria de versos per a un recital*. Proa Edizioak, 1999. 
* Feliu, Núria; Torras i Corbella, Albert. ''Dies i records d'infantesa*. Bartzelona: Ara Llibres, 2015. . Autobiografia honetan, santuak hazten ikusi duen Bartzelonako auzoan eskaintzen ditu orri hauek. Artista gisa agertoki goiztiarra, maitasunen oroitzapena, txutxu-mutxuak, usainak eta garai eta auzo bateko giroa, Sants.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* *Tretze'' kantari. Mainat, Joan Ramon. (Josep Maria Espinàsen hitzaurrea eta Colitaren argazkiak). Editorial Mediterránea. Bartzelona, 1982. .
* Núria Feliu. 25 urte Argazki-liburu biografikoa, Núria Feliuren testuekin. Pòrtic argitaletxea, Bartzelona. 1991. .

## Kanpo estekak 
* Núria Feliuren webgune ofiziala