Laura Aguilar

**Laura Aguilar** (San Gabriel, AEB, 1959ko urriaren 26a - Long Beach, AEB, 2018ko apirilaren 25a) argazkilaria izan en. Entzumen-dislexiarekin jaio zen, eta anaiak argazkigintzara bideratu zuen, gela ilunetan moldatzen erakutsi baitzion. Gehienbat, autodidakta izan zen, baina zenbait argazki ikastaro egin zituen East Los Angeles Collegen. Hantxe egin zuen bigarren banakako erakusketa: *Laura Aguilar: Show and Tell*. Bere erretratuengatik zen ezaguna, batez ere bere buruari egindakoengatik; komunitate marjinatuetako pertsonetan ere zentratzen zen, LGBT eta latindar gaiak, autoestimua eta gizentasunaren estigma soziala (lodifobia) barne.

## Ibilbidea 
Aguilarren aita lehen belaunaldiko mexikar-estatubatuarra zen, eta ama Mexikoko eta Irlandako jatorri mistoa zuen. Cuadrosek Los Angeleseko hirigunera lagundu zion Aguilarri, argazkiak egiteko.

Aguilar argazkilari gisa aritu zen 1980ko hamarkadatik aurrera. Autodidakta izan zen batez ere, baina East Los Angeles Community Collegen ikasi zuen denboraldi batez, eta The Friends of Photography Workshop eta Santa Fe Photographic Workshop tailerretan parte hartu zuen.

Aguilarrek erretratuak egin zituen, batez ere. Bere lana giza formari buruzkoa da, eta edertasunaren eraikuntza sozial garaikideei aurre egiten zien, lesbiana latinoetan, beltzetan eta gainpisua duten pertsonetan arreta jarriz. Kritikarien arabera, askotan autorretratua erabiltzen zuen bere gorputza onartzeko, sexualitateari, klaseari, generoari eta arrazari buruzko gizarte-arauei aurre egiten zien bitartean. *Stillness* (1996-99), *Motion* (1999) eta *Center* (2001) bere serieetan, erretratua paisaia-generoekin eta natura hila uztartu zuen.

Aguilarren lanak toki hauetan erakutsi izan dira, besteak beste: Italiako 1993ko Veneziako Biurtekoa; Los Angelesko Udaleko Bridge Gallery; Los Angeles Contemporary Exhibitions (LACE); Los Angeles Photography Center; Kaliforniako Snata Barbara Unibertsitateko Women's Center Gallery, eta Artpaceko *Visibilities: Intrepid Women of Artpace*. 1995ean, argazkigintzako James D. Phelan saria jaso zuen, eta, 2000n, Anonymous Was A Woman saria. Lehenengo atzera begirakoa East Los Angeles Collegeko Vincent Price Art Museumen izan zuen, Pacific Standard Time LA/LA erakusketa-serieko parte gisa, 2017-18an. Erakusketa Miamin ere egin zuten Frost Art Museumen, eta Chicagoko National Museum of Mexican Arten. Leslie-Lohman Museoan, 2021eko udaberrian inauguratu zen.

Aguilar diabetesak eragindako arazoen ondorioz hil zen, Long Beacheko (Kalifornia) Care Center egoitzan, 58 urterekin.

## Bildumak 
Bere lana hainbat bilduma publikoren parte da, hala nola Bloomingtongo Indianako Unibertsitateko Sexu, Genero eta Erreprodukzioari buruzko Ikerketako Kinsey Institutua; Los Angelesko Konderriko Arte Museoa; Los Angelesko Arte Garaikideko Museoa; New Yorkeko Arte Whitney Museoa, eta Arte Garaikideko Museoa.

## Obra 
* *Nudes and Self Portraits*. Aguilarren lanaren zati handi bat autorretratu biluziak dira. Telesail horien artean daude *Stillness*, *Window (Nikki on My Mind)*, *Motion*, *Grounded*, *Center* eta *Nature Self-Portraits*.
* *Clothed/ Unclothed Series* (1990-1994). LGBT komunitateetako pertsonak, heterosexualak, latindarrak eta beltzak biltzen dituzten diptikoak. Lehen argazkiak jantzita dauden subjektuak erakusten ditu, eta bigarrenak, jantzirik gabe daudenak.
* ''In Sandy's Room* *1989* autorretratu bat da. Aguilar ageri da zabalik dagoen leiho baten aurrean, aulki batean etzanda .
* *Three Eagles Flying 1990* triptiko bat da. Erdian, sokekin lotuta dago Aguilar, Mexikoko banderarekin, buruaren inguruan bilduta, eta bandera estatubatuarrarekin, aldaken inguruan. Mexikoko banderako arranoak estaltzen dio aurpegia. Ezkerreko panela Mexikoko banderaren argazkia da, eta eskuinean AEBetako bandera dago.
* *Latina Lesbian Series 1986-1990.* Emakume lesbianen zuri-beltzeko erretratuak dira, gehienak Yolanda Retterrek enkargatuak eta Connexxusek babestuak. Argazki bakoitzaren azpian, argazkietan emakumeek eskuz idatzitako oharrak daude.
* *Plush Pony Series 1992*. Aguilarrek lesbiana latindarraren aurpegi guztiak erakutsi nahi izan zituen. Aguilar Los Angelesko ekialdeko lesbianen tabernan jarri zen, The Plush Pony izenekoan, eta argazkiak atera zizkien bezeroei. Hala, zuri-beltzeko erretratu batzuk egin zizkien, langile-klase apaleko komunitatekoak.

## Kritikarien harrera 
Kritikariek eta akademikoek hertsiki identifikatzen dute Aguilarren lana feminismo chicanoarekin; idazle batek dioenez, "Aguilar kontzienteki urruntzen da emakumeen chicano gorputzen irudi sozialki arautzaileetatik, eta nostalgiatik edo gizakietan oinarritutako idealizazioetatik". Chon A. Noriegak, UCLAko Estudio Chicanoen Ikerketa Zentroko zuzendariak, adierazi zuen Aguilar ez dela ohikoa "bere parekok diren subjektuekin lankidetzan aritzen delako; beraz, bere lanek ez dute zerikusirik argazkilariaren eta subjektuaren arteko botere-desberdintasunekin, normalean gertatzen den bezala, baina inplizituki, gizarte-dokumentalaren tradizioarekin berarekin".

*Three Eagles Flying* Aguilarren lanari buruz diharduela, hau dio Charlene Villasenor Black UCLAko irakasleak, zeinak Aguilarren obra irakasten baitu bai artearen historiari buruzko ikastaroetan, bai Chicanx estudioetan: "[Aguilarrek] emakumeen biluziaren ideiari desafio egiten dio -mendebaldeko artearen generorik garrantzitsuenetako bat-, gizonezkoen begiradaren objektu pasibo gisa. Oso argi dago tradizioaz jabetzen dela, eta gai dela kanonaren zenbait elementu errepikatzeko, halako moldez non erakusten baitigu zein ezegonkorra den esanahi hori, eta zalantzan jartzen ditu emakumeari buruzko ideia esentzializatu horiek".

Kritikarien arabera, autorretratu berrienek nortasun latindarra, lesbiana, dislexikoa eta gainpisua dituzten identitateen elkargunean nabigatzen dute. Haren serierik ezagunena *Latina* *Lesbians* da (1986-89), osasun mentalari buruzko hitzaldi baterako lesbiana latindarren irudi positiboa erakusten laguntzeko hasi zuena. Beste lan herrikoi batzuk *Clothed/Unclothed* (1990-94), *Plush Pony* (1992) eta *Grounded'' (2006-07) dira; azken hori da koloretan egindako lehen lana. A. M. Rousseau kritikariak hau dio: "[Aguilarrek] pribatuena dena egiten du publiko. Ekintza arriskutsu horrekin, giza gorputzaren irudikapenaren familia-irudiak urratzen ditu, eta estereotipoen ordez autodefinizio-irudiak jartzen ditu. Bere gorputza beretzat aldarrikatzen du".

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Alfaro, Luis. "Queer Culture: 'Exposing Ourselves': Photography Expression Workshops by Laura Aguilar." Vanguard, 1992.
* Fellner, Astrid M. (2011). Body Signs: The Latino/a Body in Cultural Production. American Studies in Austria (Book 6). LIT Verlag. ISBN 978-3-643-90182-8. 
* Foster, David William (2017)." Woman's Body and Other Objects of Nature: The Nude Photography of Laura Aguilar". [75.-86. or.] in Picturing the *Bario*: Ten Chicano Photographers. U Pitts Press.  ,  
* 
* Shooting from the Wild Zone: A Study of the Chicana Art Photographers Laura Aguilar, Celia Álvarez Muñoz, Delilah Montoya, and Kathy Vargas (Tesis) (en inglés). 15 de mayo de 2006. 
* Yarbro-Bejarano, Yvonne (1998). «Laying It Bare: The Queer/Colored Body in Photography by Laura Aguilar».  En Trujillo, Carla, ed. Living Chicana Theory. Series in Chicana/Latina Studies. Berkeley, California: Third Woman Press. pp. 277–305. ISBN 978-0-943219-15-8. 

## Kanpo estekak 
* Laura Aguilarren Paper eta Argazkien Gida, 1981-1995