Arrosa

**Arrosa** Euskal Herriko udalerri bat da, Nafarroa Beherea lurraldean kokatuta. Baigorri-Ortzaize eskualdean dago, Donibane Garazi hiriburutik 12,7 kilometrora. Altuera 100 eta 810 metro artekoa da, eta 18,43 km²-ko azalera hartzen du. 2018. urtean 538 biztanle zituen.

Bertako biztanleak *arrosatarrak* dira.

## Izena 
Arrosa beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:

* frantsesez: ''Saint-Martin-d'Arrossa*
* okzitanieraz: *Sent Martin d'Arròsa*

Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:

* *Sanctus-Martinus d'Ouses* (1302)
* *Sainct-Martin de Osses* (1529)

### Etimologia 
**Arrosa** izena *Arlausa* edo *Erlausa* izenetatik heldu da, hain segur. Horiek Eiharze auzoaldeko bi etxe ziren, Erdi Aroan. XIII. mendetik goiti aipatuak dira.

Frantses eta okzitanierazko izenak, Baigorri edo Donamartiri bezalako beste kasu batzuetan, tokiko santuaren (kasu honetan, *Done Martin*) eta euskal izen tradizionalaren (kasu honetan, *Arrosa'') elkartzetik dator.

## Geografia 
Arrosa Ortzaizeko ibarran dago.

### Mugakideak 
### Klima 
### Etxeak eta auzoak 
* Landaburua
* Etxabe
* Iribarne
* Alhahiri
* Eihartze
* Lantikoenea
* Pelenea
* Erdikoborda
* Atherexenea
* Aroztegia

## Historia 
Arrosa Ortzaize udalerriko kide izan zen 1923ko uztailaren 2ra arte.

1996tik 2003 arte, bertan antolatu zuten Euskal Herria Zuzenean musika jaialdia.

## Demografia 

## Politika 
### Ingurumen-politika 
2020ko Herriko Etxeko hauteskundeetan, gehiengoa lortu zuen zerrendak Biziren metamorfosi ekologikoaren aldeko Ituna sinatu zuen,  azken honekin sinatzaileek mugikortasunaren, elikaduraren, etxebizitzaren, energiaren eta tokiko eta zirkularra den ekonomiaren arloko trantsizioaren alde jarduteko engaiamendua hartzen dute. 2021eko jarraipen-txostenaren ondotik, Herriko Etxeari 4tik 0ko metamorfosi puntuazioa eman zitzaion eta 2023ko kargualdi-erdiko txostenean, puntuazioa 4tik 0,5ekoa  izan zen.

### Erakunde publikoak 
2017ko urtarrilaren 1era arte, Arrosa Garazi-Baigorri herri elkargoaren kide zen. Une horretatik aurrera, sortu berria zen Euskal Hirigune Elkargoaren parte izatera pasa zen.

## Garraioa 
Euskal Hirigune Elkargoaren esku dago Car Express hiriarteko autobus sareak zerbitzatzen du herria. Guztira, linea batek eskaintzen du zerbitzua.

Gainera, Baiona-Donibane Garazi burdinbideak zerbitzua ematen du Arrosa udalerriri, Txik Txaken 54. linearen bidez.

## Euskara 
Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Ortzaizeko ibarreko herri guztiak sailkatu zituen, mendebaldeko behe-nafarrera euskalkian, Arberoa eta Aldude ibarretan hitz egiten zena.

Koldo Zuazok, 2010ean, Arrosak nafar-lapurtera euskalkian sailkatu zituen.

## Arrosatar ospetsuak 
* Raymond Albaladejo (1932-1964), errugbilaria.
* Maialen Errotabehere (1983-), abeslaria.
* Xan Errotabehere, Kalakan taldeko kidea.

## Irudiak 

Image:Saint Martin d'Arrossa Eglise.jpg|Done Martin eliza
Image:Saint Martin d'Arrossa Fronton.jpg|Pilotalekua
Image:Saint Martin d'Arrossa Maisons.jpg|Herri Barnea
Image:X 73500 en gare d'Ossès - Saint-Martin-d'Arrossa.jpg|Geltokia

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Baigorri-Ortzaize
* Nafarroa Beherea

## Kanpo estekak 
* Joseba Aurkenerena: Arrosako kabalkada erauntsi ororen gainetik. https://zuzeu.eus/kultura/arrosako-kabalkada-erauntsi-ororen-gainetik/
* Arrosako udalaren web ofiziala.