open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jose Angel Irigarai

start=0|thumbtime=55|thumb|Ez Dok Amairu eta XX. mendeko kantagintza
**Jose Angel Irigarai Imaz** (Iruñea, 1942ko urriaren 9a) euskal idazle eta poeta da. Aingeru Irigarai mediku eta idazle euskaltzalea zenaren semea da eta Fermin Irigarai "Larreko" zenaren biloba. Erroak beraz Auritzen ditu, eta aspaldian Donostian bizi da.
Kulturgintzan betidanik murgildua, hainbat ekimen eta elkarteren sustatzaile eta partaide izan da (Ez Dok Amairu, Aranzadi, Nafarroako Ikastolak, hainbat Euskara Elkarte, Bilboko Kafe Antzokia, Oteiza Fundazioa...). Sorkuntzari dagokionez, literatura da bere eremu nagusia: saiakera, narrazioa eta bereziki poesia.[thumb|460x460px|[Ez Dok Amairu taldeko zenbait kide, Atahualpa Yupanqui (zutik, ezkerretik hirugarrena) eta Paco Ibáñez (zortzigarrena) kantariekin: Joxan Artze (ezkerretik bigarrena), Benito Lertxundi (laugarrena), Mikel Laboa (seigarrena), Jose Angel Irigarai (zazpigarrena), Xabier Lete (makurtuta, ezkerretik lehenengoa) eta Lourdes Iriondo.|erdian]]
## Ohorezko euskaltzaina (2010) 
[thumb|[2017ko Bertsolari Txapelketa Nagusia - BEC - Beñat Gaztelumendiri saria ematen.]]
Euskaltzaindiak ohorezko euskaltzain izendatu zuen 2010 urtarrilaren 29an beste hauekin batera: Pakita Arregi, Gorka Aulestia, Joxe Azurmendi, Luis Baraiazarra, Erramun Baxok, Martzel Etchehandy, Ana María Etxaide, Joshua Fishman, Joxemari Iriondo eta Xabier Lete. 

## Lanak 
[thumb|259x259px|Jose Angel Irigarairen testigantzekin osatutako bideoa ([Euskal Herriko Ahotsak|Ahotsak proiekturako)]]

### Narrazioa 
* *Gauerdiko ele galduak* (1985, *Elkar*)
* *Denboraren mugan* (2005, *Pamiela*)

### Saiakera 
* *Euskera eta Nafarroa* (1973, *Egilea editore*)
* *Euskara bizitzaren kenkan. Orekaren mintzoa* (1988, *Pamiela*)
[thumb|120x120px|Irigarai eta [Lourdes Iriondo]]

### Poesia 
* *Kondairaren ihauterian* (1978, *GAK*)
* *Bizi minaren olerkian* (1986, *Pamiela*)
* *Urdinkara* (1995, *Pamiela*)
* *XX. mendeko poesia kaierak - Jose Angel Irigarai* (2001, *Susa*): Koldo Izagirreren edizioa
* *Joan-jinaren labirintoan* (2002, *Pamiela*)
* Zeharbidetan (CD-liburuttoa, Antonio Breschirekin batera) (Arteola-Pamiela, 2004)
* *Isiltasunaz hunatago (Pamiela, 2020)*

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskarazko literatura
* Nafarroako idazleak
* Iruindar ezagunen zerrenda

## Kanpo estekak 
* Jose Angel Irigarai literaturaren zubitegian
* Elkarrizketa *Argia*n
Pilar Iparragirre

**Pilar Iparragirre Lazkano** (Idiazabal, 1951 &ndash; 2022ko azaroaren 29a) euskal idazlea eta kazetaria izan zen. Kazetaritza ikasketak egin zituen Donostian eta Bartzelonan eta hainbat tokitan aritu zen lanean, besteak beste Zeruko Argia, *Egin* egunkaria (itxi zuten arte), Punto y Hora eta Argia aldizkarian.

Urbia mendilerroan hazi zen, gurasoak bertan artzainak ziren eta.

Izatez Goierrikoa zen arren, Donostiako Amara Berri auzoan bizi zen gero eta maiz ibiltzen zen Parte Zaharretik.

Bere jarduera profesionalaren urte gehienak ‘Egin’en eman zituen Pilarrek, Politika saila edota Iritzi arloan, Baltasar Garzon epailaren aginduz hedabidea polizia espainolak itxi zuen arte, 1998an.*]]

## Idazlea 
Generoan eta hizkuntzan oso desberdinak diren liburuak argitaratu zituen. 

## Lanak 
### Narrazioa 
* *Hilerriko jolasak* (1989, *Elkar*)

### Biografia 
* *Felix Likiniano. Ezina ekinez egina* (1994, *Txalaparta*)
* *Deportación: el mal menor* (1998)

### Saiakera 
* Franco hil da (2002, Argia)
* Hitzak - 60ko hamarkadako elkarrizketa hautatuak (2001, Argia)

### Itzulpenak 
* *Eskubeltz taldearen abenturak* ("Die Abenteuer der schwarzen hand"). Elkar, 1985. Hans Jürgen Press alemaniar idazlearen haur eta abentura eleberria.
* *Sorgin txikia'', 1986

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Felix Likiniano

## Kanpo estekak 
* Pilar Iparragirre literaturaren zubitegian
Ander Iturriotz

**Ander Iturriotz Lauzirika** (Ordizia, Gipuzkoa, 1961eko urtarrilaren 31) euskal idazlea eta Soziologiako doktorea da. EHUn irakaslea da. Telebistan zein irratian agertu da hainbatetan, analista politikotzat. 2010eko otsailetik Euskal Idazleen Elkarteko lehendakaria da.

## Lanak 
### Narrazioa 
* *Birundak (ele laburra)* (1982, *Haranburu*)
### Nobela 
* *Goierri. I. Berrogei ta hiru heiagora* (1983, *Haranburu*)
* *Goierri. II. Odolezko oskaisto denero* (1983, *Haranburu*)
### Saiakera 
* *Boterea gizarte homerikoan* (2002, *Utriusque Vasconiae*)
* *Giza abere heroikoa kultura homerikoan* (2006, *Jakin*)
* *Lehen filosofia Heladen* (2007, *Jakin*)

### Poesia 
* *Mugaren ariketa* (2002, *Elkar*)

## Kanpo loturak 
*  Ander Iturriotz literaturaren zubitegian
Amaia Iturbide

**Amaia Iturbide Mendinueta** (Bilbo, Bizkaia, 1961 - ) euskal idazlea da. Bilbon jaio bazen ere, haurtzaroa Nafarroako Arbizu herrian igaro zuen. Euskal Filologia ikasketak egin zuen Deustuko Unibertsitatean eta euskarazko irakasle izan zen zenbait euskaltegitan.

## Lanak 
### Narrazioa 
* *Bidaiarik luzeenak* (2005, *Erein*)
* *Itzulerarik gabeko txartelak* (2008, *Labayru ikastegia*)
* *Kartografien eta mikrobio narratiboen artean* (2013, *Maiatz*)
* *Ispiluen arteko zirriborroak* (2017), *Beta*)
* *Urrutiko estanpetan* (2020, *Beta*)

### Saiakera 
* *B. Gandiaga, J.A. Artze eta X. Leteren poemagintza. Poesia tradizionalaren bidetik* (2000, *Erein*)
* *"Mimodramak eta ikonoak" gidari, estetikan barrena* (2002, *Arabako Foru Aldundia*)

### Poesia 
* *Eskaileraren bi aldeetan* (1986, *Erein*)
* *Itzulbidea* (1992, *Erein*)
* *Gelak eta zelaiak* (1994, *Erein*)
* *Lore mutuak eta tuaren ezkontzak* (2006, *Centro de Lingüística Aplicada Atenea*)
* *Eszenatoetako aztarnak hasten direnean* (2011, Erein)
* *Dorrearen eta penduluaren arteko ituna* (2017, Erein)
* *Lurra eta dardara. Zortzi ahots emakumezko* antologia poetikoa (2019, *Balea Zuria)*.

## Sariak 
* Becerro de Bengoa saria jaso zuen *Mimodramak eta ikonoak" gidari, estetikan barrena* lanagatik.
* 2012ko Lauaxeta saria jaso zuen **euskararen alde** egindako lanagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Amaia Iturbide literaturaren zubitegian
Martin Iturbe

**Martin Iturbe Balda** (Ikaztegieta, Gipuzkoa, 1932ko urriaren 9a - Hondarribia, Gipuzkoa, 2015eko azaroaren 25a) euskal idazlea eta apaiza izan zen. Zazpi senidetan bigarrena Ikaztegietako Muno baserrian jaioa, bere azken 45 urtean Hondarribian bizi izan zen. Hondarribiko udalbatzak, 2008. urtean, hiriko Urrezko Intsignia eman zion. Erretiroa hartu zuenetik, apurka-apurka bere apaiz lanak gutxitzen joan zen. Hala eta guztiz ere, ia egunero, hiriko zahar etxeko kaperara gerturatzen zen meza entzutera eta meza ematen laguntzera. 2015eko azaroaren 25ean hil zen, gaixoaldi luze baten ondorioz, Hondarribian.

## Lanak 
### Narrazioa 
* *Elorria* (1986, Haranburu)
* *Gizarte nekatua* (1986, Haranburu)
* *Gorostiaren abestei orlegia* (1987, Haranburu)
### Poesia 
* *Bizitzako urratsetan* (1973, GAK)
* *Asekaitz* (1974, GAK)
* *Eztigai zulatua* (1987, Kriselu)
* *Haizeak ekaitza sortuko du* (1987, Kriselu)
* *Itsasoaren itxaropen gazia* (1990, Sendoa)
* *Zelai ezberdiñetan amets-oihu berdinkatuak* (1991, Sendoa)

### Antzerkia 
* *Itsasoko muga estuak* (1983, Paisaje)
* *Bizitzako gazi-gezak* (1987, Kriselu)

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* «Martin Iturbe Balda», *Literaturaren Zubitegia*.
Imanol Irigoien

**Imanol Irigoien** (Altza, Donostia, Gipuzkoa, 1940ko azaroaren 5a) euskal idazle eta margolaria da.

Joan Mariren anaia eta Romanen semea. Enpresa ikasketak egin zituen Donostian (E.S.T.E, 1961-1965).

Aurretik beste margolariekin batera hainbat erakusketetan parte hartu izan zuen, eta 1981ean egin zuen bakarka lehen pintura erakusketa, Oiartzunen. Gerora ere egin ditu erakusketa batzuk, bai bakarka (Oiartzun, Altza) bai besteekin batera (Senpere). Margolana eta poesia uztartzen saiatu izan da bere poema bilduma bakarrean: *Argiaren barne-distantziak* (1989, Lizardi saria; 1990, Kritika saria).

## Lanak 
### Poesia 
* *Argiaren barne distantziak* (1989, *Erein*)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Imanol Irigoien literaturaren zubitegian
Juan Garzia

**Juan Garzia Garmendia** (Legazpi, Gipuzkoa, 1955eko otsailaren 8a) euskal idazlea, euskalaria eta itzultzailea da. Filologia ikasi ondoren, irakasle aritu da urte askoan. Gaur egun erretiratuta dago. EHUko Euskara Zerbitzuan lan egin zuen zenbait urtez, eta lanpostu horretatik *Zientzia Irakurle Ororentzat* (ZIO) bilduma zuzendu zuen. Bi anaia ditu, Joxerra Garzia idazle eta irakaslea, eta Alberto Santos Garzia kazetaria.  

Itzulpengintzako *Euskadi Saria* eman diote bi aldiz: 1999an, Jorge Luis Borgesen *Ipuin hautatuak* liburuagatik, eta 2015ean, William Shakespeareren *Sonetoak* disko-liburuagatik.

Itzulpengintzan egindako lanez gain, gramatikari eta estiloari buruzko entsegu batzuk ere argitaratu ditu.

2013an Euskaltzaindiak euskaltzain urgazle izendatu zuen.

## Bizitza 
Filologia ikasketak egin zituen Donostian eta Bartzelonan. Geroztik, irakasle jardun du hainbat urtez eta literatura itzulpen ugari egina da. Melville, Borges, Chesterton, Shakespeare, Primo Levi, Schwob, Beckett eta Rulforen obrak euskaratu ditu, besteak beste. 1999an, literatura itzulpen onenaren *Euskadi saria* irabazi zuen Jorge Luis Borgesen *Ipuin hautatuak* lanarekin. 

Harenak dira halaber *Akaso* (1987) ipuin bilduma eta *Itzalen itzal* (1993) eta *Fadoa Coimbran* (1995) narrazio-lanak. Haur eta gazte literaturan, *Antonio Maria Labaien* saria eskuratu zuen 1994an, *Sudur puntan mundua* lanagatik. *Herri Ardularitzaren Euskal Erakundearen* (HAEE-IVAP) Institutuan itzulpengintza-irakasle jardun zuen denboraldi batez eta 1997an, *Joskera lantegi* liburua argitaratu, euskararen sintaxia hizpide zuela. Urte hartan bertan, *Txirritaren baratzea Norteko trenbidetik* saiakera argitaratu zuen.

## Idazlanak 
### Narrazioa 
* *Akaso* (1987, Erein)
* *Itzalen itzal* (1993, Alberdania)
### Nobela 
* *Fadoa Coimbran* (1995, Alberdania)
* *Sonetoak: Zeru horren infernuak; William Shakespeare* (2014, Aztarna)
* *Formen matxinada; Jorge Wagensberg* (2007, EHU)
* *Hamlet; William Shakespeare* (2002, Ibaizabal; 2012, Elkar; 2016, eLiburutegia) testua on-line
* *Pedro Paramo; Juan Rulfo* (2001, Ibaizabal, 2017, El gallo de oro)
* *Bizi alegiazkoak; Marcel Schwob* (2002, Ibaizabal; 2016, eLiburutegia) testua on-line
* *Godoten esperoan; Samuel Beckett* (2001, Alberdania) 
* *Aspernen paperak; Henry James* (2000, Igela)
* *Ipuin hautatuak; Jorge Luis Borges* (1998, Ibaizabal)
* *Sistema periodikoa; Primo Levi* (1998, Alberdania)
* *Ostegun izan zen gizona; G.K. Chesterton* (1997, Ibaizabal; 2016, eLiburutegia) testua on-line
* *Soneto hautatuak; William Shakespeare* (1995, Alberdania)
* *Bartleby izkribatzailea*; Herman Melville (1991, 2016 Erein)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* 31 eskutik

## Kanpo estekak 
* «Juan Garzia», Literaturaren Zubitegia.
* «Juan Garzia» *Nor da Nor* euskal itzulpengintzaren datu-basean.
* Juan Garziari elkarrizketa *Argia* aldizkarian
* Juan Garziari elkarrizketa *Volgako Batelariak* blogean
* Juan Garzia *Hamlet* liburuaren berrargitalpenaren aurkezpenean
Bittor Kapanaga

**Bittor Kapanaga Elorza** (Otxandio, Bizkaia, 1925eko urriaren 15a - Gasteiz, Araba, 2011ko uztailaren 14a) euskaltzalea eta euskal idazlea zen.

Aita eta ama euskaldunak zituen, aita kaletarra eta ama baserritarra. Bost urtedun, amak erdara apur bat irakatsi eta eskolara joan zen, dena erdaraz ikasten zen garaian. Zortzi urte zituela aita hil zitzaion, zorte txarreko ebakuntza baten ondoren. Ama hiru seme-alabekin geratu zen bakarrik.

Hamar urte zituela gerra hasi zen, hegazkinetatik ihesi aititak Berrizen zuen baserriraino heldu zen. Bertan bederatzi hilabete eman eta gero Otxandioko baserri erre suntsitura itzuli ziren kale-baserri bizitzara, behi pare bat eta lur batzuekin.

Hogei urtedun, Eibarrera joan zen lanera. Egunez, fabrikan aritzen zen, eta gauez, Armeria Eskolan. Industria-maisu ikasketak egiten zebilela, herri hartako gerraosteko euskal mugimendua sortu zuen, beste zenbait euskaltzalerekin batera. Gauez, euskara irakasten hasi zen Klub Deportiboan. 1953an, *Euzko Gogoa* aldizkarian hasi zen idazten; geroago, *Zeruko Argian*, Anaitasunan eta beste batzuetan. 1978an, *Euskera erro eta gara* liburua argitaratu zuen, euskararen erroen bila joanda.

Eibarren 13 urte egin eta Otxandiora itzuli zen kooperatibak sortu eta antzeko beharretara, beti ere hiru zaletasun hauekin: euskaraz idatzi, hizkuntza ikertu eta baratza zaindu.[thumb|267x267px|Bittor Kapanagari buruzko bideoa ([Euskal Herriko Ahotsak|Ahotsak proiekturako)]]

## Lanak 
### Saiakera 
* *Euskera erro eta gara* (1978, egilea editore)
* *Badator olentzaro* (1995, Olentzaro)
* *Olentzaro: sua hilda* (1995, Olentzaro)
* *Olentzaroren aurpegiak* (1995, Olentzaro)
* *Olentzaroren lagunak* (1995, Olentzaro)
* *Oxinondoko gertaerak* (1995, Olentzaro)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bizkaiko idazleen zerrenda

## Kanpo loturak 
* Bittor Kapanaga literaturaren zubitegian
* 2005. urtean Argia aldizkarian eginiko elkarrizketa.
* 2005. urtean Berria egunkarian eginiko elkarrizketa.
* Anaitasuna aldizkarian 'Kapanaga' bilaketaren emaitzak 94 artikulu.
Henrike Knörr

**Henrike Knörr Borràs** (Tarragona, Katalunia, 1947ko martxoaren 2a - Gasteiz, Araba, 2008ko apirilaren 30a) euskal hizkuntzalaria eta idazlea izan zen, Gorka Knörr abeslari eta politikariaren anaia.

Gasteizko Ramiro de Maeztu institutuan, gaur egun Urrutiko Hezkuntzako Euskal Institutua, frantses irakasle ibili zen.

EHUko katedraduna eta euskaltzain oso izan zen 1977tik hil arte, Euskaltzaindiko *Iker* saileko buru izanik 2004tik aitzina. Onomastikan eta toponimian bereziki aditua zen, *Onomasticon Vasconiae* izeneko bilduman hainbat argitalpen bildu baitzituen. Euskaltzaindian idazkari eta buruorde ere aritu zen.

## Lanak 
### Saiakera 
* *Gasteiz* (1976, Gordailu)
* *Arabako euskararen lekukoak. Ikerketak eta testuak* (1998, Eusko Legebiltzarra). Koldo Zuazorekin batera egindako ikerketa. ISBN-10: 8487122736; ISBN-13: 9788487122736

### Biografia 
* *Jose Paulo Ulibarri* (1975, Gordailu)

## Errekonozimenduak 
* 2023: Martxoaren 24an, euskara batuak "herriaren garapenean izan duen balioa" azpimarratzeko eta euskara batuaren sorreran bultzatzaile izan zirenak oroitzeko, Euskaltzaindiak eta Orereta Ikastolak Errenteria eta Donostia lotuko zuen 8.000 lagunek osatutako giza-kate erraldoi bat antolatu zuten. Euskara batuaren sorreran eta gorpuztean nabarmendutako 15 pertsona oroituko zituen ekimenak: Koldo Mitxelena, Resurreccion Maria Azkue, Pierre Broussain, Jose Maria Satrustegi, Julia Berrojalbiz, Xabier Kintana, Raimundo Olabide, Julene Azpeitia, Luis Villasante, Henrike Knörr, Arantxa Urretabizkaia, Arturo Campion, Gabriel Aresti, Jean-Louis Davant eta Jose Luis Alvarez Enparantza *Txillardegi*.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Henrike Knorren webgune pertsonala
* Knörr, Garikoitz (2009):&nbsp;*Henrike Knörr Borràs, 1947-2008.* Bidegileak bilduma, Eusko Jaurlaritzaren Argitalpen Zerbitzu Nagusia.
* «Henrike Knörr», *Literaturaren Zubitegia*.
* Euskaltzaindia: «Henrike Knörr 1947-2008»
*  Henrike Knörr: «La lengua vasca en el mundo», *Centro Virtual Cervantes*.
Manex Lanatua

**Manex Lanatua** (Ahatsa, Nafarroa Beherea, 1948ko martxoaren 16a - ) euskal idazlea da.

## Lanak 
### Poesia 
* *Kilim. Okabeko gauak* (1987, *Maiatz*)
* *Hegatz urratua* (1984, *Egilea editore*)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Manex Lanatua literaturaren zubitegian
Manu Lopez

**Manu Lopez Gaseni** (Bilbo, Bizkaia, 1961eko azaroaren 21a) euskal idazlea eta itzultzailea da. Euskal Filologiako lizentziaduna eta Psikodidaktikako doktorea. EHUko Irakasle Eskolan Literaturako irakaslea da. *Behinola* aldizkariaren koordinatzailea da.

Euskal Itzultzaile, Zuzentzaile eta Interpreteen Elkarteko (EIZIE) kide da 1991z geroztik. Elkartearen enkarguz, *Euskaratutako literaturaren azterketa eta inbentarioa* egin zuen 2008an, eta Idazlea Itzultzaileen Lantegian ekimenaren gidari izan zen 2010ean eta 2009an. Horrez gain, zenbait formazio-ikastaro eman ditu EIZIEren eskutik, eta hainbat artikulu idatzi ditu *Senez* aldizkarirako. EIZIEko lehendakaria izan zen 2022tik 2024a arte.

## Lanak 
### Saiakera 
* *90eko hamarkadako haur eta gazte literatura* (2005, Pamiela)
* *Autoitzulpengintza euskal haur eta gazte literaturan* (2005, Utriusque Vasconiae)

### Haur eta gazte literatura 
* *Jokoz kanpo* (1987, Elkar)
* *Borroka arroka* (1991, Erein)
* *Jaun agurgarria* (1993, Pamiela)
* *Andoni eta Maddalenen komediak* (1994, Pamiela)
* *Iñaxioren kefir bereziak* (1988, Pamiela)
* *Nobela argitaragarria* (1996, Elkar)
* *Urrutiko intxaurrak* (1996, Erein)
* *Olioa urpean* (1998, Alberdania)
* Segundo erabakigarriak (2024, Elkar)

### Itzulpengintza 
* *Aliceren abenturak lurralde miresgarrian* (Pamiela, 1989)
* *Ispiluan barrena eta Alicek han aurkitu zuena* (Pamiela, 1990)
* *Alizia haurrentzat* (Pamiela, 2004)
* *Alizia herrialde miresgarrian* (Pamiela, 2015)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* 31 eskutik

## Kanpo estekak 
* Manu Lopez Gaseni literaturaren zubitegian
* Liburuak Alberdanian
Gexan Alfaro

**Gexan Alfaro**, izengoitiz ***Lantziri*** (Urepele, 1941eko uztailaren 21a) Nafarroa Behereko euskal idazlea eta kazetaria da. Euskaltzain urgazlea da 1975etik.

## Bizitza 
Gexan Alfaro Urepelen jaio zen 1941eko uztailaren 21ean. Angelura joan zen bizitzera gaztetan, eta Baionan aritu zen lanean, liburu-saltzaile eta editore gisa. Elkar argitaletxearen sortzaileetako bat izan zen; bizitza profesional gehiena argitaletxe horretan iragan zuen. Haurrentzako kantu anitz sortu zituen, ikastolen eta argitaletxeen hastapenetan. Seaskan ere inplikatu zen anitz; lehendakari ere izan zen, 1986-1987 bitartean. Seaskaren Xalbador kolegioaren bultzatzailea izan zen; gisa hartan, ikastolako ibilbidea 2 urtetik 18 urtera artekoa izateari atea ireki zion.
* *Oxpin eta Lapatin*, 1986, Elkar)
* *Piarres baratzezaina eta bi amerikanoak*, 1986, Elkar, bi liburukitan argitaratua

### Itzulpenak 
* Bernard Lavielle *Irena...hitzemana*, 1996, Elkar, .

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Gexan Alfaro literaturaren zubitegian
Jose Mari Lertxundi Zuloaga

**Jose Mari Lertxundi Zuloaga** (Aia, Gipuzkoa, 1932ko abenduaren 9a - 2022ko maiatzaren 11)  euskal idazle eta bertsolaria da.

*Aranzazu*, *Zeruko Argia*, *Goiz Argi* aldizkarietan eta *El Diario Vasco* egunkarian argitaratu izan ditu idatzitako bertsoak.

## Lanak 
### Kronika 
* *Beti festara begiak* (1996, *Sendoa*)

### Bertsoa 
* *Baso tarteko oiua* (1983, *Auspoa*)
* *Sorlekuaren kezka* (1994, *Sendoa*)

### Oroitzapenak 
* *Igaroari begira* (1991, *Auspoa*)

## Kanpo estekak 
*  Jose Mari Lertxundi literaturaren zubitegian
Jon Lezamiz

**Jon Lezamiz** (Bilbo, Bizkaia, 1954 - ) euskal idazlea da.

## Lanak 
### Haur eta gazte literatura 
* *Bulegari itxura zuen* (1982, *Gero*)
* *Hegoak banitu* (1982, *Gero*)
* *Marrumak* (1982, *Gero*)
* *Sirenotsa* (1982, *Gero*)
* *Zapatarien aukera* (1982, *Gero*)

## Kanpo loturak 
*  Jon Lezamiz literaturaren zubitegian
Jon Iñaki Lasa

**Jon Iñaki Lasa** (Gernika-Lumo, Bizkaia, 1963ko irailaren 14a - ) euskal idazlea eta poeta da. Gaztetan hasi zen idazten; hemeretzi urterekin *Alizia eta biok* (1982) poema liburua argitaratu zuen eta handik bi urtera, 1984an, *Andaluziari ene bilduma*.

Gizarte eta Informazio Zientzietan lizentziatua, Gasteizko Kandela literatur taldearen sortzaile izan zen Jon Iñaki Lasa. 2001ean Galeusca literatur jardunaldietan parte hartu zuen (Pontevedran, Galizian), eta 2002tik 2006ra, *Komatxo artean* literatur saioaren zuzendari eta aurkezle izan zen Bizkaia Irratian. Hizkuntza eta literatura irakasle izan da UNEDen, Lea Artibai Ikastetxean eta Mondragon Unibertsitatean. Gaur egun, Eusko Jaurlaritzan egiten du lan.

2017an poesiara itzuli da eta *Bidaiak* argitaratu du Pamiela argitaletxearekin. Jose Mari Lasa osaba poeta izan omen da liburuaren bultzatzailea.

## Lanak 
### Poesia 
* *Alizia eta biok* (1982, Ustela)
* *Andaluziari ene bilduma* (1984, Susa-Kandela)
* *Triskantzatik esperantzara* (1987, Gernika-Lumoko Udala). Elkarlanean
* *Sobre las costumbres del Gran Kan y otros apuntes* (1987, Gernika-Lumoko Udala)
* *Bidaiak* (2017, Pamiela)
* *Pertsonaiak* (2019, Pamiela)

### Itzulpenak 
* *Dragoigilea*. Montiano, Juan Ignacio (2005, Hiria Liburuak)
* *Galderen Liburua*. Neruda, Pablo (2016, argitaratu gabe)

### Bestelakoak 
* *Euskal letren dantza 1983an* (1984, Kandela-Hordago). Elkarlanean. 1983ko literatur lanen azterketa kritikoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
*  Jon Iñaki Lasa literaturaren zubitegian
*  Jon Iñaki Lasa Euskal Idazleen Elkartearen webgunean
Abelin Linazisoro

**Abelin Linazisoro Azkue** (Zumaia, Gipuzkoa, 1942ko abuztuaren 4a - Zumaia, Gipuzkoa, 2022ko otsailaren 23a) euskal idazle eta aktorea izan zen.

AEK-ko irakaslea izan zen. Ondoren, bikoizketa eta telebista aktore lanak egiten egon zen. Zazpi urtez Euskal Telebistako *Goenkale* saioan Xaturren papera antzeztu zuen.

## Lanak 
### Nobela 
* *Axun* (1995, *Susa*)
* *Iraganean galdua* (2001, *Txalaparta*)
* *Aitortza* (2005, *Txalaparta*)

## Filmografia 
* *Goenkale* (ETB1) - Xatur.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Abelin Linazisoro literaturaren zubitegian
Paulo Iztueta

**Paulo Iztueta Armendaritz** (Berastegi, Gipuzkoa, 1941eko martxoaren 22a) euskal idazle eta filologoa da. Filosofian lizentziatua da (Erroma, 1969), eta Soziologian doktorea (Paris, 1976). 1981ean argitaratutako tesi horretan euskal klero kontestatarioaren soziologia aztertu zuen. Izan ere, soziologiaren ikuspuntutik landu ditu politika, hizkuntza, erlijioa, kultura eta literatura.

## Kultur eragile 
Areatzako sakramentinoen *Arnas* aldizkaria zuzendu zuen 5 urtez (1959-64).

*Zabal* (1973-1977) aldizkariaren sortzaile eta lankide izan zen Iparraldean. 1974an, Elkar argitaletxearen sortzaile eta partaide ere izan zen. Euskal Kulturaren Batzarreetan (EKB) bideratzailea izan zen 1983an.

2000. urtean, Utriusque Vasconiae argitaletxea sortu zuen, hainbatetan lankide izan duen Jokin Apalategirekin, diskurtso unibertsala testuinguru partikularretik abiatuta lantzeko asmoz.

## Lanak 
Euskal komunitate zientifikoaren Inguma datu-baseak, guztira berak sorturiko 120tik gora lan erakusten ditu. Bere liburu aipagarrienak hauek dira:

### Saiakera 
* *Kiton Arrebarekin irakurriz: Orixeren pentsamentu erlijiosoa*. (1988, Etor).
* *Orixe V: Orixe eta bere garaia*. (1991, Etor).
* *Marxismoa eta nazional arazoa Euskal Herrian*. (1974, Elkar): Jokin Apalategirekin elkarlanean.
* *Sei idazle plazara*. (1974, EFA).
* *Intelligentsia kimatuaren orbelak*. (1996, Kutxa).
* *Hezkuntza, hizkuntza eta boterea Euskal Herrian*. (2000, Utriusque Vasconiae).
* *Euskal irakaskuntza autonomi aroan (1983-1994)*. (2000, Utriusque Vasconiae).
* *Orixe auzitan*. (2003, Utriusque Vasconiae).
* *Orixe gaitzetsia*. (2003, Utriusque Vasconia).
* *Orixe saiogilea*. (2003, Utriusque Vasconiae).
* *Kritika literarioaren lehen saioak (1926-1936)* (2002, Utriusque Vasconiae).
* *Euskal idazleen belaunaldiez*. (2005, Utriusque Vasconiae).

### Poesia 
* *Herbestean* (1979, Gipuzkoako Aurrezki Kutxa)
* *Ibiltari* (1979, Elkar)
### Biografia 
* *N. Ormaetxea "Orixe" (1888-1961)* (1988)
* *N. Ormaetxea "Orixe"* (1994, Eusko Jaurlaritza)
* *Nikolas Ormaetxea "Orixe"* (2000, KM Kulturunea).
### Kolaborazioak beste liburutan 
* «Orixe erbestetuaren autorretratuak». *Herri bat bidegurutzean*, Xabier Apaolaza (koord.). Donostia: Saturraran Argitaletxea, 2003, 39-74 or.

## Sariak 
* 1979. CAP, Irun Literatur Saria Poesian: *Herbestean.*
* 1996. CAP, Irun Literatur Saria Saiakeran: *Intelligentsia kimatuaren orbelak.*

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Hezkuntza, Filosofia eta Antropologia Fakultatea (EHU)

## Kanpo estekak 
* «Paulo Iztueta», *Literaturaren Zubitegia*.
* Paulo Iztueta Inguma datu-basean.
Pello Lizarralde

**Pello Lizarralde Larraza** (Zumarraga, Gipuzkoa, 1956ko urriaren 3a - ) euskal idazlea da. 1980az geroztik Iruñean bizi da, ogibidez euskara irakasle.

Espainiako Kritika Saria saria bi aldiz eskuratu du, euskarazko narratibaren alorrean. 

Halaber, Euskadi Saria birritan irabazi du, euskarazko atalean. Horrelakorik Ramon Saizarbitoriak eta Jokin Muñozek ere baino ez dute lortu. 

## Lanak 
### Narrazioa 
* *Sargori* (1994, *Pamiela*)
* *Un ange passe -isilaldietan* (1998, *Erein*)

### Nobela 
* *E pericoloso sporgersi. Zuri beltzean* (1984, *Lur*)
* *Hatza mapa gainean* (1988, *Pamiela*)
* *Larrepetit* (2002, *Erein*)
* *Iragaitzaz -ilunbistan- (2008, *Erein*)
* *Orbanak (2012, *Erein*)
* *Elur bustia (2016, *Erein*)*
* *Argiantza (2020, *Erein*)*

### Poesia 
* *Hilargiaren hotzikarak* (1978, *Ustela*)

### Itzulpenak
* "Solasaldia Sizilian" (*Conversazione in Sizilia*). Elio Vittorini. (Igela, 2021).
* "Udaberri alua" (*Chien de printemps*). Patrick Modiano. (Igela, 2008).
* "Denak hasperenka" (*La banda dei sospiri*). Gianni Celati. (Igela, 2006).
* "Arratseko ahotsak" (*Le voci della sera*). Natalia Ginzburg. (Igela, 2003).
* "Hirira doan bidea" (*La strada che va in città*). Natalia Ginzburg. (Igela, 2001).

### Beste batzuk
* *Sastraka* (2022, *Erein*). Jose Ignacio Agorreta, Imanol Ubeda eta Imanol Rayorekin batera egindakoa.

## Sariak 
* 2002ko Espainiako Kritika Saria: "Larrepetit".
* 2003ko "Euskadi Saria": "Larrepetit".
* 2020ko Espainiako Kritika Saria: "Argiantza".
* 2020ko 111 Akademia saria: "Argiantza".
* 2021eko "Euskadi Saria": "Argiantza".

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskarazko literatura
* Gipuzkoako idazleak

## Kanpo estekak 
* Pello Lizarralde literaturaren zubitegian
* *Iragaitzaz -ilunbistan-* nobelari buruzko elkarrizketa *Argia* astekarian
* Elkarrizketa *Volgako Batelariak* blogean
* Iñigo Astizen elkarrizketa *Berria*n, 2020/12/20.
Manuel Lasarte

**Manuel Lasarte Arribillaga** (Leitza, Nafarroa, 1927ko abenduaren 16a - Aretxabaleta, Gipuzkoa, 2012ko otsailaren 12a) euskal bertsolari eta idazlea izan zen. Hamazazpi urterekin hasi zen bertsotan eta 40 urte inguru eman zituen plazaz plaza.

Leitzako Franki baserrian jaio zen. Hamabi urte zituela Aiara joan zen bizitzera, eta Oriora gero. Errementaria zen bizibidez. Hemezortzi urte zituela hasi zen bertsotan Basarri eta Uztapiderekin. Errima biribila, hots kidetasun gozoa eta bertsoa neurtzen zehaztasun handikoa izan zen Lasarte. Bere bertso-bildumak ziren lehenengo bi liburuak, bertso jarri eta bat-batekoez osatutakoak: *Bertso-mordoxka* (1970), eta *Gordean neuzkanak* (1975). Geroztik egunkarietako artikuluak bildu eta argitara eman zituen *Beranduko lanak* (1992) izenburupean. Azken lanak hauek izan zituen: *Enbor zarraren ezpalak* (1995), *Kantuaren ordainez* (1997), eta *Lazkao Txiki gogoan* (1995) eta *Uztapide gogoan* (1999), bertsotan luzaro berarekin ibilitako bi lagunen omenez idatziak azken biak.
[thumb|263x263px|Patxi Etxeberria Manuel Lasarte bertsolariari buruz [Euskal Herriko Ahotsak|(Ahotsak proiekturako)]]

## Lanak 
### Antologia 
* *Bertso mordoxka* (1970, *Auspoa*)
* *Gordean neuzkanak* (1975, *Auspoa*)
* *Enbor zarraren ezpalak* (1995, *Sendoa*)
* *Kantuaren ordañez* (1997, *Sendoa*)
* *Plaza-gizonak* (2005, *Gipuzkoako Foru Aldundia*)

### Biografia 
* *Lazkao Txiki gogoan* (1994, *Sendoa*)
* *Uztapide gogoan* (1999, *Sendoa*)
### Autobiografia 
* *Beranduko lanak (bizitza eta bertsoak)* (1993, *Auspoa*)

## Erreferentziak 
[thumb|Lasarte (eskuinetik laugarrena) beste zenbait bertsolariren ondoan, [1970eko hamarkadako saio batean|258x258px]]

## Bibliografia 
* Zubizarreta, Iñaki: *Manuel Lasarte*. - Egan, 2010-1/2, 63-88

## Kanpo estekak 
*  Manuel Lasarte literaturaren zubitegian
*  Bidegileak bilduman Manuel Lasarteri eskainitako alea (pdf)
*  Ixiar EIZAGIRRE: "Eskola falta sumatzeko ere eskola behar da" Elkarrizketa (2001-04-01). Argia.com
*  Bertsozale.com_ Manuel Lasarte
Juan Antonio Letamendia

**Juan Antonio Letamendia Perez de San Roman** (Donostia, 1940ko urriaren 18a - Hondarribia, 2019ko abenduaren 24a) euskal idazle, irakasle, hizkuntzalari eta komikilaria izan zen.

Euskara irakasle izan zen Donostiako EUTGn, Santo Tomas Lizeoan, Gipuzkoako Irakasle Eskolan, Hondarribiko institutuan eta UBEI-IVBAD urrutiko irakaskuntzako institutuan. Euskaltzain urgazle izendatua izan zen 1975ean.

## Lanak 
### Hizkuntzalaritza 
* *Erretorika Klasikoaren eragina Axularren aipamenen itzulpenetan*, *(1977, Euskera aldizkaria XXII)*
* *Leizarragak partitiboz dakartzan partizipioak Duvoisinen ordainekin alderatuta* *(1980, Euskera aldizkaria XXV)*
* *Equivalencias léxicas vasco-latinas en el Gero de Axular* *(1981, ASJU XV)*
* *Hondarribiko Euskara-Bokalismoari buruzko oharrak* *(1990, Hondarribia)*
* *Hondarribiko hizkera Roque Jazinto Salazarren predikuan (1778)* Txomin Sagarzazurekin batera *(1992, Iker 7)*

### Didaktika 
* *Euskera-6* *(1975)*
* *Jalgi Hadi* euskara irakasteko metodoa, beste batzuekin batera *(1978)*
* *Bakarka* metodoa * 1, 2 eta 3 (1984)*

### Itzulpenak 
* *Denak nire semeak*, Arthur Miller-en antzerkia *(1965)*
* *Zenbait Hitzaldi*, Koldo Mitxelenak emandako hitzaldien euskarazko bertsioa *(1972)*
* *Masen errebolta*, Ortega y Gasset-en "La Rebelión de las masas" (1991, Klasikoak)*

### Komikiak 
* *Pan-pin*, *Zeruko Argia* eta *Muga'' aldizkarien kolaboratzailea izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Juan Antonio Letamendia literaturaren zubitegian
Xabier Mendiguren (argipena)

**Xabier Mendiguren** pertsona hauen izena izena da:

* **Xabier Mendiguren Bereziartu** (Ezkio-Itsaso, 1945-), idazlea;
* **Xabier Mendiguren Elizegi** (Beasain, 1964-), idazlea.
Mikel Lasa

**Mikel Lasa Alegria** (Donostia, Gipuzkoa, 1938ko irailaren 1a) euskal idazlea da, olerkigintzan eta itzulpengintzan nabarmendu dena. Salamancan Filosofia eta Teologiako ikasketak egin ondoren Ekonomiako eta Informatikako ikasketak amaitu zituen. Euskaltzain urgazlea da. *Egan, Olerti, Yakin, Zeruko Argia, Zabalik, Literatur Gazeta *aldizkarietan eman ditu argitara lanik aipagarrienak.

Lasaren olerkigintzak berrikuntza nabarmena ekarri zuen euskal literaturara, bere garaiko olerki sozialetik aparte, Europako joerei irekita, poesia intelektualagoa egiten baitzuen. Bere lan poetikoaren oinarria 1971n, bere arreba Amaia Lasarekin batera ateratako *Poema bilduma* izeneko liburua da, olerki zaharrenak 1963az gero idatziak badira ere. 1984an berriro argitaratu zen bilduma hori, orduko hartan Mikelenak bakarrik, eta 1993an *Memory Dump* izeneko obra eman du argitara, lehengo bilduma osoa, poema berriekin eta literaturari buruzko aburuekin batera.

Bestalde, Alfonso Sastreren, Marcel Schwoben, Michel Tournierren eta Arthur Rimbauden obra batzuk itzuli ditu euskarara.

Lasarena da, halaber, *Nobela Berria Hego Ameriketan *(1972) saiakera.

## Lanak 
### Saiakera 
* *Novela berria Hego-Amerikan* (1972, *Etor*)

### Poesia 
* *Poema bilduma* (1971, *Herri Gogoa*): Amaia Lasarekin batera
* *Poema bilduma* (1984, *Erein*)
* *Tamariza eta pikondoa* (1967, *Papeles de Son Armadans*): lau poema euskaraz eta gaztelaniaz
* *XX. mendeko poesia kaierak - Mikel Lasa* (2002, *Susa*): Koldo Izagirreren edizioa
* *Memory Dump 1969-1990* (1993, *EHU-UPV*)

### Itzulpena 
* *Denboraldi bat infernuan*; Arthur Rimbaud (1991, *Erein*)
* *Poemak; Arthur Rimbaud* (1993, *Erein*)
* *Paretaren kontra; Jean-Paul Sartre* (1983, *Haranburu*)
* *Bazterrean utzitako panpinaren ixtorioa; Alfonso Sastre* (1984, *Antzerti*)
* *Mimoak; Marcel Schwob* (1985, *Baroja*)
* *Errainuen sonata; August Strindberg* (1984, *eskuizkribua*): Koldo Mitxelena liburutegian dago eskuizkribua

## Erreferentziak 
* Aizpuru, A. 2013: *Suak erreko ez balu* (I), *hAUSnART*, 3: 102-121.

## Bibliografia 
* Igerabide, Juan Kruz: *Mikel Lasaren poesigintza*. - Egan, 1997-3/4, 105-130
* Mujika, Luis Mari: *Mikel Lasaren lehen poetikara hurbilketa bat*. - Egan, 2000-3/4, 63-77

## Kanpo loturak 
* «Mikel Lasa», Literaturaren Zubitegia.
* Mikel Lasarekin Miel A. Elustodoren elkarrizketa Berrian, 2025/09/24.
Xabier Monasterio

**Xabier Monasterio Torre** (Bilbo, Bizkaia, 1959 - ) euskal idazlea eta itzultzailea da.

## Lanak 
### Narrazioa 
* *San Braulioko eroa* (1985, *Euskaltzaindia*)
* *Ipuin naturalak* (1999, *Elkar*)
### Saiakera 
* *Mintzairaren miraria* (2005, *Gaiak*)
### Eleberria 
* *Atzekoz aurrera* (1990, *Gara*)

## Kanpo loturak 
*  Xabier Monasterio literaturaren zubitegian
Inazio Mujika

**Inazio Mujika Iraola** (Donostia, Gipuzkoa, 1963ko azaroaren 18a) euskal idazlea eta editorea da. Erein argitaletxean lan egiten du. Itzulpengintzan eta gidoigintzan ere aritu izan da.

## Bizitza 
Irakasle eta filologia ikasketak egin zituen. 1993an Alberdania argitaletxea sortu zuen, Jorge Giménez Bech-ekin batera. 1991-1993 bitartean, Lur argitaletxearen euskarazko hiztegi entziklopedikoaren erredakzio taldean lan egin zuen. 1994-1997 bitartean, *Goenkale* telesailerako elkarrizketak idazten jardun zuen. *Karramarro Uhartea* animaziozko film luzearen gidoilaria ere izan zen, Joxean Muñozekin elkarlanean. Filmak animaziozko film onenaren Goya Saria irabazi zuen 2002an. Bestalde, Oscar Wilderen *Salome*, Sylvain Saulnierren *Marie ttikia* eta Javier Aguirre Gandariasen *Eguzkiak* liburuak itzuli ditu euskarara.

## Lanak 
80ko hamarkadako euskal narraziogintzaren ikur bilakatu zaigu *Azukrea belazeetan* (1987) bere lehen narrazio-bilduma. 

### Narrazioa 
* *Azukrea belazeetan* (1987, Erein)
* *Tu Quoque* (1991, Arabako Foru Aldundia)
* *Itoak ur azalera bezala* (1993, Kutxa fundazioa)
* *Hautsaren kronika* (1994, Alberdania)
* *Matriuska* (1995, Erein)
* *Sagarrak Euzkadin* (2007, Alberdania)

### Eleberria 
* *Gerezi denbora* (1999, Alberdania)

### Haur eta gazte literatura 
* *Linkon* (1991, Erein)
* *Urguleko arima herratua* (1997, Donostiako Udala): Joxean Muñozekin elkarlanean
* *Akeita gol* (2001, Ttarttalo-Irusoin): Joxean Muñozekin elkarlanean
* *Balearekin kantuan* (2001, Ttarttalo-Irusoin): Joxean Muñozekin elkarlanean
* *Dimitri eta itsas txakurrak* (2001, Ttarttalo-Irusoin): Joxean Muñozekin elkarlanean
* *Dimitri eta sorgina* (2001, Ttarttalo-Irusoin): Joxean Muñozekin elkarlanean
* *Urrezko zuhaitza* (2002, Ttarttalo-Irusoin): Joxean Muñozekin elkarlanean
* *Perla zuria* (2002, Ttarttalo-Irusoin): Joxean Muñozekin elkarlanean
**Hans eta igela* (2020, Erein)
**Ez apuratu* (2020, Erein)

### Saiakera 
* *Xabier Lete (auto)biografia bat* (2011, *Alberdania*) liburu honekin, *"Euskadi Saria"* eskuratu zuen.

## Sariak 
* 2012 Euskadi saria,  Xabier Lete (Auto)biografia bat obrarengatik.
* 1994 Espainiako Kritika Saria euskarazko narratibari
* 1992 Irun Hiria saria, Itoak ur azalera bezala ipuinarengatik.
* 1990 Ignacio Aldecoa saria, Tu quoque ipuinarengatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* «Inazio Mujika Iraola», *Literaturaren Zubitegia*.
Xabier Olarra

**Xabier Olarra** (Tolosa, Gipuzkoa, 1953ko irailaren 5a - ) euskal idazlea eta itzultzailea da. Olarrak hiru alditan irabazi du Euskarazko Literatura Itzulpena Euskadi saria  eta 2025ean Itzultzaile Baten Lanari Sari Nazionala jaso zuen. 

## Biografia 
Filosofia eta Letretan lizentziatua (Hizkuntza Erromanikoak), euskara eta euskal literaturako irakasle izana da hainbat urtez. Nafarroako Gobernuko itzultzaile izan zen 1988tik, erretiroa hartu zuen arte. Joseba Urteagarekin eta Jose Manuel Gonzalezekin batera Igela argitaletxea jarri zuen martxan.

2006an, Literatura Itzulpengintzako Euskadi Saria jaso zuen lehen aldiz *Estilo ariketak* liburuarekin, Raymond Queneauren *Exercices de style* liburuaren itzulpenagatik.

2012an, Arantzazu Royorekin batera, Euskadi saria jaso zuen "Euskal hizkuntzako literatura itzulpena" kategorian, *Jakobian eraikina* liburuagatik. Faulkner, Chandler, Hammett, Capote, Ford Madox Ford, Thompson, James M. Cain, Jean-Paul Sartre edo James Joyce idazleen lanak euskaratu ditu.

2016an, Literatura Itzulpengintzako Euskadi Saria irabazi zuen, oraingoan, *Ulises* lanagatik, James Joyceren *Ulysses* lanaren itzulpena.

2025ean, Itzultzaile Baten Lanari Sari Nazionala jaso zuen. Epaimahaiaren arabera, Olarra "euskararen historiaren itzultzaile bikain, garrantzitsu, oparo eta diziplinartekoenetako bat da. Euskarazko nobela beltzaren aitzindari eta sartzaile nagusia, Olarra jariakortasun handiz mugitu da genero, garai, erregistro eta hizkuntzen espektro zabal batean zehar. Lau hamarkadatik gorako ibilbide luze eta bikaina, itzulitako lanen kalitatean eta konplexutasunean nabarmentzen dena ". Joyce, James: *Ulises* (2015). Iruñea, Igela. eleberriaren euskaratze lanagatik.
* 2025ean, Itzultzaile Baten Lanari Sari Nazionala.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* 31 eskutik

## Kanpo estekak 
* Xabier Olarra NorDaNor euskal itzulpengintzaren datu-basean
Xabier Mujika

**Xabier Mujika** (Donostia, Gipuzkoa, 1946 - ) euskal idazlea da.

## Lanak 
### Haur eta gazte literatura 
* *Lagun eta bi lagun* (1987, *Elkar*)
* *Haurrak nagusi* (1990, *Elkar*)
* *Diruaren hotsa* (1991, *Elkar*)
* *Berritsu* (1992, *Erein*)

## Kanpo loturak 
*  Xabier Mujika literaturaren zubitegian
Antton Luku

**Antton Luku Hargindegi** (San Frantzisko, Ameriketako Estatu Batuak, 1959ko apirilaren 15a - ) Nafarroa Behereko euskal idazle eta antzerkigilea da. Lanbidez, Donibane Garaziko ikastetxeko irakaslea da.

Nahiz eta Estatu Batuetan jaio zen, amikuztarra da, han hazi eta bizi izan baita.

## Bizitza 
Garaziko Ezterenzubin 19 urte eman zituen eskolak ematen eta bertan euskaltzaletu zen.

Antzerkiaren munduan, aktore, zuzendari eta idazle modura aritu da, baita antzerki lantegiak zuzentzen ere Donibane Garaziko ikastetxean.

"Hirurak bat" taldearekin jardun zuen 1985tik 1990ra, eta orduan izan zuen lehen esperientzia idazle moduan; geroago antzerki labur batzuk, irratietako gidoiak, inauterietarako lanak, ipuinak eta abar idatziz jarraitu zuen. Baina lanik oparoena dramaturgian egin du: hamabost bat antzezlan eta beste hainbat egokitzapen egin ditu.

Argitaratu dituen antzerki lanen artean daude: *Ezkonduko ditugu *(1995), *Tu quoque fili* (1996),* Antso azkarra eta Miramolinen esmeralda* (1997). Azken bi obra horiekin, *Donostia Hiria* literatura saria eskuratu zuen bi urtez segidan.

Horrekin batera, *Botoiletan* ipuin bilduma ere kaleratu zuen 1998an.

## Lanak 
### Narrazioa 
* *Botoiletan* (1998, *Maiatz*)

### Antzerkia 
* *Ezkonduko ditugu?* (1995, Maiatz)
* *Tu quoque fili* (1996, Kutxa Fundazioa)
* *Antso Azkarra edo Miramamolilnen esmeralda* (1997, Kutxa Fundazioa)
* *Zeru&Zuri* (2010, Donibane Garaziko lizeoko ikasleekin)

### Saiakera 
* *Euskal Kultura?* (2009, Pamiela)
* *Libertitzeaz* (2014, Pamiela)

### Artikuluak 
Euskal kulturaz, antzerkiaz, eta Literaturaz idatzi dituen artikuluetako batzuk dira hauek:

* *Piarres Hegitoa istorio kondan: zirtzilen mundua* (2015, EGAN)
* *Larzabal eta taulagaina* (2015, EUSKERA)
* *Oraingo antzerkiaz* (1999, EUSKERA)
* *Bidaia literaturan* (1998, HEGATS)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Nafarroa Behereko idazleak
* Euskal Herriko antzerkia

## Kanpo estekak 
* «Antton Luku», Literaturaren Zubitegia.
* Joseba Aurkenerena: Antton Luku eta libertimenduaren lilura. https://www.elinberri.eus/2023/04/09/antton-luku-eta-libertimenduaren-lilura/
Luis Mari Mujika

**Luis Mari Mujika Urdangarin** (Lizartza, Gipuzkoa, 1939ko urriaren 10a - Donostia, 2017ko apirilaren 3a) euskal idazlea izan zen.

Teologia ikasketak egin zituen Erroman, eta Filosofia eta Letretakoak Valentzian. *Zeruko Argia*, *Euzko-gogoa*, *Olerti*, *Jakin*, *Egan* eta *Arnas* aldizkarietan eman zituen argitara lan aipagarrienak. 1992an Azkue saria irabazi zuen *Loitzu herrian uda partean* eleberriarekin.

## Lanak 
### Narrazioa 
* *Abuztuaren hamabosteko trena* (1996, *Erein*)
* *Ipuin ubelak* (1996, *Haranburu*)
### Nobela 
* *Loitzu herrian uda partean* (1993, *Erein*)
* *Udarbe eta Urtuella lekuko* (1995, *Haranburu*)
* *Hiru egun Larburun* (1996, *Euskaltzaindia BBK*)
* *Ladix Petrirenekoa* (1997, *Erein*)
* *Bidean ihes...* (1997, *Kutxa Fundazioa*): Berrargitalpena R&B 1998
* *Memoria galduak* (2000, *Hiria*)
### Saiakera 
* *Aintzinako sozio-ekonomia* (1974, *Gero*)
* *Historia de la literatura euskérika* (1979, *L. Haranburu*)
* *Latina eta erromanikoaren eragina euskaran* (1982, *Sendoa*)
* *Lizardiren lirika-bideak* (1983, *Haranburu*): Bi liburuki dira
* *Miranderen poesiagintza* (1984, *Haranburu*): Bi liburuki dira
* *Euskal lirika tradizionala* (1985, *Haranburu*): Lau liburuki dira
* *Poeta baten narrazio nagiak* (1987, *GAK*)
* *Bideko prosak: Nafarroa* (1999, *Hiria*)
* *Iparraldeko toponimia* (2005, *Hiria*)

### Poesia 
* *Bide-giroak* (1963, *Sendoa*)
* *Urdin eta burni* (1965, *Auñamendi*)
* *Hitzak ebakitzean* (1975, *Kriselu*)
* *Zortziko hautsiak* (1978, *Ediciones Vascas*)
* *Herria eta bidea* (1978, *Ediciones Vascas*)
* *Arnas gaiztoa erromantzeen airera* (1979, *Ediciones Vascas*)
* *Aire neurtuak* (1984, *Haranburu*)
* *Barne ibilierak* (2001, *Hiria*)
* *Mirakontxako solasak* (2002, *Hiria*)
### Bidaia liburua 
* *Bideko prosak: Araba eta Bizkaia* (2003, *Hiria*)
* *Bideko prosak: Iparraldea* (2003, *Hiria*)
* *Bideko prosak: Gipuzkoa* (2002, *Hiria*)
* *Bideko prosak: mundu zabalean* (2004, *Hiria*)
### Hiztegiak 
* *Diccionario general y técnico 1. Castellano - Euskara* (1977, *Ediciones vascas*)
* *Hiztegi orokor-teknikoa 2. Euskara - Gaztelania* (1977, *Ediciones vascas*)
### Beste 
* *La prefijación, clave del euskara técnico y urbano* (1978, *Ediciones vascas)*

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Hezkuntza, Filosofia eta Antropologia Fakultatea (EHU)

## Kanpo estekak 
* Luis Mari Mujika literaturaren zubitegian
* Joseba Aurkenerena: Luis Mari Mujika eta Urruñako toponimia tipia.https://zuzeu.eus/kultura/luis-mari-mujika-eta-urrunako-toponimia-tipia/
Karlos Otegi

**Karlos Otegi Lakuntza** (Donostia, Gipuzkoa, 1940ko uztailaren 12a - ) euskal idazlea da. Halaber, Euskaltzain urgazlea ere bada.

## Lanak 
### Saiakera 
* *Pertsonaia euskal nobelagintzan* (1977)
* *Lizardi: lectura semiotica de Biotz begietan* (1991, *Deustuko Unibertsitatea*)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Karlos Otegi literaturaren zubitegian
Jesus Mari Mendizabal

**Jesus Mari Mendizabal Iraola**, goitizenez ***Bizargorri***, (Ormaiztegi, Gipuzkoa, 1949ko urtarrilaren 5a) euskal idazlea da. Aspalditik Hondarribian bizi da, eta irakasle lan egiten du.

Bere ezaugarri nagusia herri tradizioaren ezagutza sakona da. Haur eta gazte literatura landu du gehienbat: *Alegiak, sudur ondoan begiak* (La Fontaineren alegiak, 1985), *llargia lekuko* (ipuin bilduma, 1989), *Roque ttikia* (Maupassanten ipuina, 1992), *Zelina, Leizezulo* eta *Kalezulo* (gazteentzako kontakizunak). Bertsolaritzan ere jarduna da, bertso irakasle eta gai jartzaile lanetan. *Lazkao Txiki gizon txikiaren handitasuna* liburua kaleratu du.

Orobat, hainbat liburu euskaratu ditu: *35 kilo esperantza* (2004), *Kaio baten historia eta hegan egiten irakatsi zion katuarena* (2007), *Eguzki kolpea* (2009).

Gaur egun, kolaborazioak plazaratzen ditu: *Diario Vasco*-n eta *Hatsaren Poesia*-n, besteak beste.

## Lanak 
### Narrazioa 
* *Apextegik goiti* (1986, *Kutxa*)
* *Kalezulo* (1997, *Alberdania*)
* *Leizezulo* (1993, *Alberdania*)
* *Zelina* (1988, *Elkar*)
* *Ilargia lekuko* (1989, *Erein*)

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* Jexux Mari Mendizabal literaturaren zubitegian
Joxean Sagastizabal

**Joxean Sagastizabal Errazu** (Eibar, Gipuzkoa, 1956ko irailaren 5a) euskal idazlea da.

## Biografia 
Ekonomia eta maisu ikasketak egin zituen.

1983an Cafe Iruña saria irabazi zuen *Jolasean* izenburuko nobela laburrarekin.

Bereak dira, halaber, *Zerura igotzeko* (1986, ipuin-bilduma), *Paixibo* (1987, eleberria), *Inguratuta gatxeuden* (1989, ipuin-bilduma) eta *Kutsidazu bidea, Ixabel* (1994, eleberria). Baserri batera euskara hobetzera doan euskaldun berri baten gorabeherak kontatzen dira azken liburu horretan. Liburua, umorez gainezka, euskal literaturako libururik arrakastatsuena bihurtu da, eta zinemara zein antzerkira eraman da. 2006an liburuaren bigarren partea argitaratu zen: *Kutsidazu berriz, Ixabel*. Hurrengo urtean, lehen liburuaren gaztelaniazko bertsioa argitaratu zen, Jorge Gimenez Bechek itzulia, *Monte arriba, ¡los vascos!* izenburuarekin.

**Sagastizabalen** beste lan batzuk: *Zorotariko euskal hiztegia* (1996, hitz-jokoen gaineko hiztegi modukoa), *Gerturik daukagu odola* (2004, eleberria), *Nomadak kantari doaz* (2006, eleberria).
thumb|Joxean Sagastizabal

## Lanak 
### Narrazioa 
* *Jolasean* (1983, Elkar)
* *Inguratuta gatxeuden* (1989, Baroja)
* *Gerturik daukagu odola* (1999, Pamiela)

### Nobela 
[thumb|[Ainere Tolosa eta Mikel Sarriegi, *Kutsidazu Bidea, Ixabel* antzezten (2004).]]

* *Paixibo* (1987, Elkar)
* *Kutsidazu bidea, Ixabel* (1994, Alberdania)
* *Kutsidazu berriz,Ixabel* (2006,Alberdania)
* *Nomadak kantari doaz* (2005, Alberdania)
* *Kutsidazu berriz, Ixabel: ad maiorem vasconae gloriam* (2006, Alberdania)
* *Monte arriba, ¡los vascos!* (2008, Alberdania)

### Antzerkia 
* *Moskatel Team* (2005, Kutxa Fundazioa)
### Aforismoak 
* *Zorotariko euskal hiztegia* (1996, Alberdania)
[erdian|thumb|400x400px|Zurriola Ikastolakoen emanaldiak [Donostiako Gazteen Antzerki Topaketetak|Donostiako Gazteen Antzerki Topaketetan 2016an  saria jaso zuen (Kutsidazu bidea, Ixabel) ,]]

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Kutsidazu bidea, Ixabel (filma)
* Kutsidazu bidea, Ixabel (telesaila)
* Kutsidazu bidea, Ixabel (antzezlana)

## Kanpo loturak 
* «Joxean Sagastizabal», *Literaturaren Zubitegia*.
* *Kutxidazu bidea, Ixabel* liburuaren fitxa, Alberdania argitaletxearen webgunean.
Eneko Olasagasti

**Eneko Olasagasti Ezeiza** (Parte zaharra, Donostia, Gipuzkoa, 1960ko martxoaren 23a - ) aktorea, ekoizlea, zinema zuzendaria, irakaslea eta euskal idazlea da. Euskal Aktoreen Batasunaren antolakuntza idazkaria da 2018tik.

## Biografia 
Kazetaritza ikasketak egin zituen Euskal Herriko Unibertsitatean, Leioan. 1984an Eusko Jaurlaritzako Arte Dramatiko Eskolan (Antzerti) diplomatu zen. 1980ko hamarkadan aktore gisa aritu zen batez ere, eta 1990eko hamarkadan salto egin zuen zuzendaritzara eta gidoi idazketara, Carlos Zabala lagunarekin batera. Telebista-saioetarako gidoiak idatzi eta zuzendu zituen. 1994an *Maité* filma zuzendu zuen eta Habanako Zinemaldiaren Ikusleen Saria lortu. 1998an Tentazioa produkzio-etxearen sorkuntzan parte hartu zuen eta horrela, zenbait proiektu eta antzezlan plazaratu zituzten. 2012tik hainbat dokumental zuzendu ditu. Bestalde, Mondragon Unibertsitateko Humanitate eta Hezkuntza Zientzien Fakultateko irakaslea da (HUHEZI).
[thumb|alt=|330x330px|[Alardearen seme-alabak filmaren aurkezpena]]
Hainbat komunikabidetan idazten du.

Euskal Aktoreen Batasunaren antolakuntza idazkaria da 2018tik.

## Filmografia 
### Zuzendaria 
* Hilos de sororidad (2019)
**Alardearen seme-alabak* (2013)
* *Barrura begiratzeko leihoak* (2012)
* *Sí, quiero...* (1999, Zuzendaritza, gidoia)
* *Jaun ta Jabe* (1997)
* *Maité* (1994)
* *Bi eta bat* (1991)
* *Petit Casino* (1986,Zuzendari laguntzailea)

### Antzezlea 
* *Mugaldekoak* (2010)
* *Mi querido Klikowsky* (2006)
* *Ez da hain erraza*, (2000)[thumb|350x350px|[Eneko Olasagasti, Joseba Apaolaza, Paco Mir, Mireia Gabilondo eta Fernando Bernues, Viktoria Eugenia antzokian,'Ez da hain erraza' lanaren aurkezpenean (Egunkaria, 2000-07-14, Gari Garaialde)]]
* *Maité* (1994) (Zuzendaritza, gidoia, aktorea)
* *Ander eta Yul* (1988), Ana Díezek zuzenduta. (Elkarrizketak/Aktorea)
* Amor light (1987, Zuzendari laguntzailea, aktorea)
* *Lauaxeta, a los cuatro vientos* (1987), Jose Antonio Zorrillak zuzenduta.
* *The Hit* (1984), Stephen Frearsek zuzenduta.

### Ekoizlea 
* *Kutsidazu bidea, Ixabel* (2006)
* *Martin* (telesaila) zazpi denboraldietan 2003tik 2009ra
* *Los caracoles no sienten nostalgia* (2001)

## Antzerkia 
### Zuzendaria 
* *Metxa*. (2002) Tentazioak.
* *Ama begira zazu (1989).*

## Idazlanak 
### Poesia 
* *Gauzurtz baten izenak asmatzen* (1985, *Susa*)
* *Eta zergatik ez?... Sigrid* (1983, *Susa*): Maripi Solbes, Gorka Setien eta Ramon Agirrerekin batera.

### Artikuluak 
* *Antzerkiaren etorkizuna: erroetara itzultzea* (2007, *Hegats*)
* *Euskal zinemaren ekoizpena telebistaren ardura zatia* (2004, *Jakin*)

## Sariak 
* 1995: *Maité* (Ikusleen Coral Saria, Habanako Zinemaldian)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal antzerki berria

## Kanpo estekak 
* Eneko Olasagasti literaturaren zubitegian
* Elkarrizketa *Argia*n