open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cares ibaia

**Cares ibaia** Espainia iparraldeko ibai labur bat da, Leongo probintziatik eta Asturiasetik igarotzen eta Deva ibaian itsasoratzen dena, azken hau Tina Mayorreko itsasadarra eratuz Kantauri Itsasoan itsasoratzen den ibaia eta Asturias eta Kantabriaren arteko muga egiten duen ibaia dena. Bertatik Caresko ibilbide ospetsua igarotzen den arroila ikusgarri bat eratzen du. Bi presa ditu (Camarmeñako zentral elektrikokoa eta Poncebosekoa) eta bere izokinengatik da ezaguna. Vega de Llés inguruan itsasoratzen da Deva ibaian. Bere ibaiadar nagusiak Bulnes ibaia, Duje ibaia eta Casaño ibaia dira.

## Zeharkatzen dituen herriak 
### Leongo probintzian 
* Posada de Valdeón
* Caín

### Asturiasen 
* Poncebos
* Las Arenas

## Ikus, gainera 
* Caresen nazioarteko jaitsiera

[250px|thumb|ezkerrera|[Deva ibaia, Cares itsasoratzen dena]]

## Kanpo estekak
Wen Jiabao

**Wen Jiabao** (txinera sinplifikatuz: 温家宝; txinera tradizionalez: 温家寶; pinyineraz: Wēn Jiābǎo), (Beichen, Tianjin, 1942ko irailaren 15a - ), Txinako Herri Errepublikako lehen ministroa 2003ko martxoaren 16tik, 2013ko martxoaren 15era arte.

Horrez gain, Txinako Alderdi Komunistako 16. eta 17. batzordeetako kidea da.

## Kanpo estekak 
*  Wen Jiabaori buruzko biografia.
Mendillorri linea (Iruñeko bidegorria)

**Mendillorri linea** izango da Iruñeko Mendillorri auzoan eraikiko den bidegorri linea. Mendillorri auzoa, Iruñeko Alde Zaharra eta eta Belosorekin lotuko duen linea da.

## Ezaugarri orokorrak 
Hiru adar izango ditu. Lehenengoa, Zabalgune lineatik hasita, Mendillorriko beste puntara igaroko da auzoko zonalde berdea zeharkatuz. Bigarrena, Zabalgune lineatik hasiko da ere bai, baina hau mendebalderantz joko du Mendillorriko hego puntan bukatzeko. Eta azkenik, hirugarren adarra lehenengoa bukatzen den puntutik Mendillorriko ekialderantz joango da, han bertan bukatzeko.

## Proiektua 
Bidegorri linea hau ez dago guztiz bukatua. Iruñeko Udalak aurkeztu duen proiektuaren araberakoa dira datu hauek. Proiektu hau, **Iruñeko Ziklabilitate Plana**, Mendillorri linea ez ezik beste batzuk hartzen ditu bere baitan.

Hauek dira linea guztiak:

Ibilgu orokorrak:
* Ipar konexioa
* Done Jakue bidea konexioa
* Hego konexioa
* Mendebalde konexioa
Barne-lineak:
* Donibane linea
* Txantrea linea
* Mendillorri linea
* Soto linea
* Zabalgune linea
* Arrosadia linea
* Iturrama linea
* Unibertsitate linea
* Yamaguchi-Ospitaleak linea
* Mendebaldea-Etxabakoitz linea
* Sanduzelai-Landaben linea
* Buztintxuri linea
* Errotxapea linea
* Bus-Txirrindu linea

Espero da proiektua 2013. urtean bukatzea.

## Kanpo estekak
Las Arenas (Cabrales)

**Las Arenas** Asturiaseko Cabrales kontzeju edo udalerriko herri eta parrokia bat da.

20,15 kilometro karratuko hedadura eta 2007ko erroldaren arabera 853 biztanle ditu, bi herrixkatan banatuta:

* Arangas: 64 biztanle 2007an.
* Arenas: 789 biztanle 2007an.

Arenas herria 150 metroko altueran dago. Kontzejuko hiriburua den Carreñatik 3 kilometrora dago. Hiribildu titulua du 1910etik eta bertan 789 pertsona bizi dira.

Bertan ospatzen da abuztuko azken igandean Cabraleseko gaztaren lehiaketa.

## Pertsona ezagunak 
* José Angel Sarrapio, txirrindulari profesional ohia.

## Kanpo estekak
Zaraobe Saskibaloi Taldea

thumb|Bi taldeen arteko neurketa
**Zaraobe Saskibaloi Taldea** edo **Zaraobe S.T.** Arabako Amurrio udalerrian dagoen Zaraobe Institutuaren saskibaloi taldea da.

Maila desberdineko taldeak daude, adinaren arabera.

## Kanpo estekak 
*  Zaraobe Institutuaren webgunea.
*  Zaraobe Saskibaloi Taldea, El Correo Español egunkariaren webgunean.
Gazta urdin

eskuinera|250px|thumb|*Cabrales*.
eskuinera|250px|thumb|''Bleu d'Auvergne''.
**Gazta urdin** behi, ardi eta ahuntz esneko gazten sailkapen orokor bat da, euren oreetan azken produktuari penicillium hazteak dituzten eta lizunen ondorioz urdin eta berde-grisaxka arteko kolore bereizgarria jasotzen dutena. Gazta urdinak erregulatutako tenperatura duten tokietan ontzen dira, soto edo leizeetan kasu. Batzuk Jatorri Izendapen babestua dute, Roquefort, Stilton gazta edo Gorgonzola gaztak kasu.

## Ezaugarriak 
Gazta talde honen ezaugarri orokorren artean, garratza eta pixka bat gazia den zaporea izatea da. Usaina orokorrean oso bizia da, mina izateraino.

## Gazta urdin mota batzuk 
### Irudiak 

Image:Cabrales blue Cheese.jpg|Cabraleseko gazta
Image:Cambozola.jpg|Cambozola
Image:Roquefort cheese.jpg|Roquefort
Image:Danish Blue cheese.jpg|Daniarra
Image:Dorset Blue Vinney cheese.jpg|Dorset Blue Vinney gazta
Image:Fourme d'Ambert entamée.jpg|Fourme d'Ambert
Image:Blue Stilton Quarter Front.jpg|Stilton
Image:Gorgonzola_1.jpg|Gorgonzola

## Kanpo estekak
Ädelost

**Ädelost** izenekoa (suedieraz "gazta noblea") behi esne pasteurizatuz eginiko gazta urdin suediar bat da. Bere ezaugarri nabarmenen artean krema argi kolore bat uniformeki banatutako zain urdin-grisaxkekin eta zapore bizi eta gazi bat daude. Gazta honek azal arinki lizuntsua du, eta 18 zentimetroko diametroa eta 10 zentimetroko altuera duten zilindroetan etortzen da, 2,5 kiloko amaierako pisuarekin. Ädelostak %50eko koipe materia du eta 2 eta 3 hilabete ematen ditu heltzen. Sarri mahaiko gazta bezala erabiltzen da.

## Kanpo estekak
Dobres

thumb|200px|Armarridun etxetzarra
**Dobres** Kantabriako Vega de Liébana udalerriko herri bat da. Bertara, herriburua den La Vegatik iristen da, CA 894 errepidetik, honen amaieran Cucayo izeneko auzoa dagoelarik, Dobresena dena. Herriburua eta Dobresen artean bederatzi kilometro eta hirurehun metroko distantzia dago. Dobres 936 metroko altueran dago, mendi handi baten aurpegietako batean. 86 biztanleak (2008ko INEa), bi auzotan banatzen dira: Dobres bera, 39 biztanlerekin, eta Cucayo, 47rekin. Herriko mendiak esplotatzen dituen auzo batzorde propioa du. Multzo Historiko bezala izendatua dago bere interes urbanistiko eta etnografikoagatik. Herri arkitekturako zenbait adibidez gain, herrian armarridun bi etxetzar noble eta San Mames eliza ikus daitezke.

Aipaturiko etxetzarretako batek, lehen solairuko leihoen mailan, ezkerretik eskuinera Bedoya, Corral eta Salceda abizenen hiru armarri ditu. Azken honek "El montañés más valiente/ que con su espada lucida/ al moro quitó la vida/ y se libró de la muerte" idazkuna du. Beste etxetzarrean ere badago Salcedatarren armarri bat idazkun berarekin.

San Mames elizak, oso zaharberritua 1914an, XVI. mendeko sagrario bat eta XVII. mende eta XVIII. mendeko irudi batzuk ditu XIX. mendeko erretaula batzuetan. XVIII. mendean eraikia berari sakristia eransten zaion zabalera bereko laukiluze formako abside batean jarraitutako hiru zatitan banatutako nabe bakarrekoa da. Estalkia gurutzadura gangazkoa da. Barnean XVIII. mendeko Jesusen jaitsiera bat eta 1879an Augusto Manuel de Quesadak eginiko bi margolan daude.

## Kanpo estekak
Antso II.a Gaztelakoa

'*Antso II.a Gaztelakoa *Azkarra''''' (1036/1038-Zamora, 1072ko urriaren 7a), Gaztela (1065 &ndash; 1072), Galizia (1071 &ndash; 1072) eta Leongo erregea (1072) izan zen.

Fernando I.a Leon eta Gaztelakoa eta Antsa Leongoa zituzten gurasoak. Alberta ezkondu zuen, litekeena atzerritarra. Aitaren partetik Gaztelako Erresuma jarauntsi zuen.

1068an Antso IV.a Nafarroakoa eta Antso Aragoikoa bere lehengusuak mendean hartu zituen Hiru Antsoen Gudan. Aragoiko konderritik Bureba, Errioxa eta Araba berreskuratu zituen.

Orduan Leongo Erresuma konkistatzeari ekin eta 1072an lortu zuen. Hala ere, leondarrek onartu ez eta Antsok Zamora setiatu zuen. Setioan Vellido Dolfos bertako nobleak erail zuen. Hori zela eta, Alfontso bere anaiak Leongo Erresuma berreskuratu ez ezik Antsoen lurrak ere lortu zituen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Gaztelako erregeen zerrenda

## Kanpo estekak
Anastasio Otadui

**Anastasio Otadui Axpe** (Arrasate, 1913 &ndash; 1978) euskal apaiza izan zen.

## Biografia 
Arrasateko San Andres auzoko Iramendi baserrian jaiotako apaiza. Hogeita hamazazpi urtez izan zen Eskoriatzako Apotzaga auzoko parrokoa. Bertan, auzoko seinaleztapena hobetu zuen, San Migel eliza konpondu zuen, haurrentzako haur-parkea eta futbol zelaia eraiki zituen. Baina, batez ere, Anastasio Otadui da famatua Apotzagan eraiki zuen hilerri zirkularragatik. Hilerria euskal tradizioan oinarritzen da. Itxura biribila du eta bertan auzoko hemezortzi baserriek beraien hilarri eta lursaila dute. Galiziako harginek egin zuten lan monumentu horretan.

Anastasio bera ere Apotzagako hilerri ederrean lurperatu zuten 1978ko ekainaren 20an. Bere hilobia hilerriaren sarreraren eskuinaldera dagoen lehen lursaila da. Hilarrian apaizaren funtzioarekin lotutako elementuak azaltzen dira, kaliza eta meza-liburua. Hilerriko sarreran irakur daitezkeen hitzak izan ziren On Anastasiok esandako azkenak: "Gero arte".
Henrike I.a Gaztelakoa

**Henrike I.a Gaztelakoa** (Valladolid, 1204ko apirilaren 14a -Palentzia, 1217ko ekainaren 6a) Gaztelako erregea izan zen.

## Biografia 
Alfontso VIII.a Gaztelakoa eta Leonor Plantagenet, (Henrike II.a Ingalaterrakoa eta Leonor Akitaniakoaren alaba) izan zituen gurasoak.

1211an, Henrike oinordeko bihurtu zen Fernando anaia nagusia hil zenean.

1214an aita hil zitzaionean, 10 urte besterik ez zituen eta Berengaria Gaztelakoa arreba, Alfontso IX.a Leongoaren emaztea, erregeorde bihurtu zen.

1215ean, Henrike Antso I.a Portugalgoaren alaba zen Mafalda ezkondu zuen. Oso gaztea zenez, ezin zuen ezkontza-eginbideak bete eta hurrengo urtean indargabetu zuten.

1217an eta 13 urte zituela Palentzian hil zen teila bat erori zitzaionean. Berengaria Gaztelakoa izan zuen oinordekoa.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Gaztelako erregeen zerrenda
Mos Eisleyko taberna

**Mos Eisleyko taberna** Star Wars film sagan (Star Wars IV. Atala: Itxaropen Berria atalean), aisialdigune bat zen, legez kanpo zegoen jendea biltzen zena. Tatooine planetako Mos Eisley portuan kokatua zegoen. Taberna hau Chalmun izeneko wookiee baten jabetzakoa zen.

Luke Skywalker eta Obi-Wan Kenobi tabernara Alderaanera eramango zituen pilotu baten bila sartu zirenean, bezero dibertsitate handia zegoen. Horien artean Momaw Nadon, Takeel, Kabe, Muftak, Kitik Keed'kak, Melas, Ketwol, Myoo, Feltipern Trevagg, Labria, Nabrum Leids, Bo-Shek, Djas Puhr, Dr. Evazan, Ponda Baba, Han Solo eta Chewbacca zeuden.

Taberna Fingrin D'an taldearen zuzeneko musikak girotzen zuen (benetan John Williamsek idatzitako musika zen, gainontzeko soinu banda bezala, baina oso erregistro ezberdinean, jazzaren eragin handiagoaz musika sinfonikoarenaz baino). Barran, Wuherrek trago exotikoak zerbitzatzen zituen, segundo bakar batean espezie bat hil zezaketenak edo beste bat estasira eraman zezaketenak.

Obi-Wan Kenobi eta Luke Skywalkerrekin eginiko negoziaketen ondoren, Han Solo taberna barnean harrapatu zuen Greedok, Jabba Huttaren zerbitzura zegoen ordainsari bilatzaile bat. Eztabaida baten ondoren, Han Solok Greedo hil zuen bere laserrezko pistolarekin.

## Kanpo estekak
Sonnō jōi

[thumb|*Sonnō jōi* ikurpean dauden [samuraiak 1864ko Mitoko matxinadan. Utagawa Kuniteruren margolana.]]
japonierazko esaldi bat da, Matthew Calbraith Perry komodoroaren ontzidiak Japoniako merkatua Ameriketako Estatu Batuentzat irekitzera behartu zuenetik Japonian kanpotarrekiko sortutako beldur eta gorrotoaren adierazpen muturrekoena. *Bakumatsu* garaian matxinoek oihukatutako leloa, *Bakufu* edo shogunerriaren aurkako jarrera adierazten du.

## Datu gehigarriak 
* Meiji berrezarkuntza

## Kanpo estekak
Cabralesko gazta

**Cabraleseko gazta** edo **Cabrales gazta** (asturieraz: *Quesu de Cabrales*) edo **Cabrales** soilik Asturiasen behi, ardi eta ahuntz esnearekin egiten den gazta urdin mota bat da. Zapore oso bizia eta usai indartsukoa da. Cabrales udalerriko eta Peñamellera Alta udalerriko herri batzuetako bereizgarria da.

## Elaborazioa 
Bi jeztetako esnea erabiltzen da, goizekoa eta gauekoa. Esneak tenperatura egokia hartzen duenean, gatzagia gehitzen zaio, modu artisanalean edo prestaketa industrialen bidez lor daitekeena. Ez da gatzagi askorik erabiltzen prozesua motelki gerta dadin eta esnea sukaldean mantentzen da tenperatura epel batean kontserba dadin. Hurrengo goizean, gatzatua eratu denean koilaratzar batekin apurtzen da eta ordu batzuez jalkitzen uzten da, beranduago esne-gazura kentzeko. Hortik irtendako orea prentsatu gabeko molde zilindriko batzuetara pasatzen da. Molde hauek euren edukieratik gorago betetzen dira, gatzatu kono batez koroatuz. Moldeak zurezko taulen gainean mantentzen dira sukaldean beroak gatzatua lehortzen lagun dezan zenbait egunez. Behin moldetik atera ondoren, gazta aurpegi batetik gazitzen da, eta egun batzuk igaro ondoren bestetik.

Heltze prozesua Europako Mendietan dauden leize naturaletan egiten da. Leize hauetan, hezetasun erlatiboa %90ekoa da eta tenperatura 8 eta 12º bitartekoa da. Baldintza hauetan, gaztan *Penicillium* motako lizunak garatzen dira, gazta urdin guztien hain bereizgarriak diren zerro urdin-berdexkak ematen dizkiotenak. Prozesu honek bi eta lau hilabete bitartean irauten du, hauetan zehar artisauak gazten posizioa aldatzen duelarik aurpegietako bakoitza gazitzeko. Denbora honetan zehar gaztak astigar hosto hezetuz estaltzen dira (higiene arrazoiengatik jada egiten ez dena). Azken produktuak bi eta bost kilo arteko pisua hartzen du.

## Ezaugarriak 
thumb|ezkerrera|250px|Cabrales gazta.
Gazta honek ia ez du azalik, barnealdearen antzeko forma koipetsu eta biguneko kanpoalde bat baitu. Helduta dagoenean berde-urdinxka kolore bat du eta orea krematsua da, oso usai biziduna. Gazta gutxi gora-behera horia izango da erabili den behi esne kopuruaren arabera, orokorrean kolore zurixka izaten duen arren.

Oso zabalduta dagoen hiri kondaira da barnean harrak dituen gaztak zapore hobea dutenak direla dioena. Gezurra da, baita ere, gazta hau satsarekin estaliz ontzen dela. Cabraleseko gazta eta harren mitoa, ziur asko euren elaborazioan, bilketan edo garraioan behar diren higiene berme guztiak bete ez diren produktuetan *Pyophila casei* espezieko euliaren larben agerpenagatik izan daiteke.

1981etik gazta egileak Cabraleseko Gazta Jatorri Izendapenaren araudiaren mende daude, prozedimentu batzuk behar dituztelarik, horien artean bertako esnea erabiltzea edo elaborazioan artisautza teknikak erabiltzea.

Abuztuko azken igandean Las Arenasen Cabraleseko gaztaren lehiaketa ospatzen da.

## Ikus, gainera 
* Asturiaseko gaztak

## Kanpo estekak 
* Cabrales Fundazioa. Cabrales gaztaren jatorrizko izendapenaren kontseilu erregulatzailea 
* Cabrales gaztari buruzko argibidea Asturiasko produktuen webgunean
Berengela Bartzelonakoa

**Berengela Bartzelonakoa** (Bartzelona, 1116-Palentzia, 1149ko urtarrilaren 15a) Gaztelako, Leongo eta Galiziako erregina ezkontidea izan zen. Erramun Berenger III.a eta Dultze Proventzakoaren alaba zen.

1128an Alfontso VII.a Gaztelakoarekin ezkondu zen Saldañan.

## Seme-alabak 
Hona hemen Alfontso VII.a Gaztelakoarekin izandako seme-alabak:
* Antso III.a Gaztelakoa (1134-1158)
* Erreamun (1136-1136)
* Fernando II.a Leongoa (1137-1188)
* Konstantza Gaztelakoa eta Bartzelonakoa (1138-1160)
* Antsa Gaztelakoa (1139-1179)
* Gartzia (1142-1145/6)
* Alfontso (1144-1149)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Gaztelako erregeen zerrenda
Histologia

[eskuinera|250px|thumb|Giza birika-ehunaren lagin bat [Hematoxilina-eosina tindaketa|hematoxilina-eosinarekin tindatu eta eremu argizko mikroskopioz ikusita.]]
**Histologia** (Grezierazko '** ehuna eta -**' ) animali eta landare ehunen azterketaz arduratzen den zientzia da. Ehunen egitura mikroskopikoa, euren garapena eta funtzioak aztertzen ditu eremu argizko edo mikroskopio elektronikoaren bidez. Histologiarako azterketa-laginak biopsien bitartez zein laborategian mantenduriko ehunen kulturetatik lortzen dira. Ehunen eta zelulen behaketa mikroskopikorako laginak aldez aurretik prozesatu eta tindatu beharra dago. Histologia biologia eta medikuntzarentzat ezinbesteko atala da.

Histologiarekin zuzenean erlazionatuta histopatologia dago. Honek kaltetutako ehunak aztertzen ditu gaixotasun desberdinen diagnostikorako.

## Erlazionatutako zientziak 
* Zitologia. Zelulen azterketaz arduratzen da.
* Anatomia. Organoak aztertzen ditu.
* Fisiologia. Organismoen funtzioak aztertzen ditu.
* Enbriologia. Enbrioiaren garapena aztertzen du.

## Kanpo estekak
Soto linea (Iruñeko bidegorria)

**Soto linea** izango da Iruñeko Lezkairuko auzo berria eta erdi aldea lotuko dituen bidegorri linea.

## Ezaugarri orokorrak 
Bizikleta bide hau Nafarroako Foru plazan hasiko da, eta Julian Gayarre kalean zehar jaitsi ondoren, Nafarroako Unibertsitate Publikora iritsikoa da. Gero, Lezkirura joko du bi adarretan bereiziz: bat hegoaldera joanez eta bestea zuzen jarraituz. Azkenean, biak bat egingo dute eta Bigarren Zabalgunerantz joan. Apaizgaitegian bukatuko da linea hau eta han hego konexioarekin batu.

## Proiektua 
Bidegorri linea hau ez dago guztiz bukatua. Iruñeko Udalak aurkeztu duen proiektuaren araberakoa dira datu hauek. Proiektu hau, **Iruñeko Ziklabilitate Plana**, Soto linea ez ezik beste batzuk hartzen ditu bere baitan.

Hauek dira linea guztiak:

Ibilgu orokorrak:
* Ipar konexioa
* Done Jakue bidea konexioa
* Hego konexioa
* Mendebalde konexioa
Barne-lineak:
* Donibane linea
* Txantrea linea
* Mendillorri linea
* Soto linea
* Zabalgune linea
* Arrosadia linea
* Iturrama linea
* Unibertsitate linea
* Yamaguchi-Ospitaleak linea
* Mendebaldea-Etxabakoitz linea
* Sanduzelai-Landaben linea
* Buztintxuri linea
* Errotxapea linea
* Bus-Txirrindu linea

Espero da proiektua 2013. urtean bukatzea.

## Kanpo estekak
Mallatobuck

**Mallatobuck** Star Warseko liburu saileko pertsonaia bat da.

Mallatobuck emakumezko wookiee bat zen, Chewbacca ausartaren emaztea. Bere bizitza osoa bere jatorrizko planeta zen Kashyyyken bizi izan zen eta Chewbaccarekin izan zuen semea, Lumpy (Lumpawarrump) hazi zuen. Mallak bere bizilekua bere aitaginarreba Attichitkukekin banatu zuen.

## Ikus, gainera 
* Star Wars

## Kanpo estekak
Berengela Gaztelakoa

**Berengela Gaztelakoa** (Segovia, 1180ko ekainaren 1a -Burgos, 1246ko azaroaren 8a) Gaztelako erregina eta Leongo Erresumaren erregina ezkontidea izan zen.

## Biografia 
Alfontso VIII.a Gaztelakoa eta Leonor Plantagenet, (Henrike II.a Ingalaterrakoa eta Leonor Akitaniakoaren alaba) izan zituen gurasoak.

Berengelak Alfontso IX.a Leongoa ezkondu zuen 1198an. 1204an Inozentzio III.a aita santuak ezkontza indargabetu zuen lehengusuak zirelako. Ordurako, Berengelak bost seme-alabak zituen.

Aita hiltzean Henrike bere anaia txikiaren erregeorde bihurtu zen. Hau 1217an hil eta Gaztelako erregina izendatu zioten. Hala ere, laster uko egin zuen koroari Fernando bere semearen alde.

## Seme-alabak 
Hona hemen Alfontsorekin izandako seme-alabak:
* Leonor (1198/1199- 1210)
* Fernando (1200-1252)
* Alfontso Molinakoa (1203-1272)
* Berengela (1204-1237),
* Konstanzia (1200 edo 1205- 1242), moja sartuta.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Gaztelako erregeen zerrenda

## Kanpo estekak
Ered Wethrin

Tolkienen hil ondorengo lana den Silmarillionen, **Ered Wethrin** izenekoa, sindarinezko izena dena eta *Itzalaren Mendiak* esan nahi duena, Beleriand iparmendebaldean kokatuta dagoen arku formako mendilerro luze bat da. Bere hegomendebaldeko muturrean Taras mendia eta Vinyamar hiria daude. Puntu honetatik aurrera, mendilerroa kurba leun bat eginez iparrekialderantz hedatzen da, Belegaerreko iparraldereneko kostaldeetan amaitzeko, Helcaraxëko, "Izotz karraskaria", izotzetatik gertu, Ered Lominen "buru"arekin elkartuz.

Azken hauek hegoalderantz jaisten dira Itsaso Handiaren kostaldearekiko paraleloan eta berriz Ered Mithrimekin elkartzen dira, eta Dengristen Estuarioarekin batera osatzen duten hirukian, Nevrast eskualdea kokatzen da. Ekialderantz milia askora, Ered Wethrinen beso luze bat iparralderantz irekitzen da, Mithrim mendiak deitua, Ered Lominekin batera Dor-Lomin eskualdea inguratzen duena. Mithrim mendiekin elkartzen den tokian bertan hasten da Ered Wethrin mendilerroa iparralderako kurba sakona egiten, lehenekin beste hiruki zabal bat eratuz eta Mithrim eskualdea osatuz, bertako zelaietan, zati batean, Beleriandeko Gerretako bigarren gudua gertatu zelarik, "Izarpeko gudua" edo "Dagor-nuin-Giliath". Mithrimetik iparraldera eta Ered Wethrinetik mendebaldera Hithlum eskualde handia zegoen, elforik noble eta ausartenak bizi izan ziren tokia: Fingolfinen etxea, Erdialdeko Lurraldeko Noldor guztien erregea, baita gizakirik ausartenak ere: Hadorren etxea. Eta azkenik Ered Wethrinen ekialdeko magalek Ard-Galenen mendebaldeko muga osatzen dute, ondoren Anfauglith deitua.

Ibai askok dute euren jatorria Ered Wethrinen. Iparraldereneko zatian, bere mendebaldeko magaletatik, argitaratutako mapetan izenik gabe dauden ibaietako bi jaiotzen dira, Mithrim lakuaren ibaiadarrak direnak. Ekialdekoetatik eta Eithel Sirion izeneko toki batean Sirion ibaia jaiotzen da, bere urak hegoalderantz bideratzen dituenak mendilerroaren ingurua jarraituz Sirionen pasabiderarte. Hegoalderaxeago eta Ered Wethrin mendiak Mithrim mendiak elkartzen diren tokian Malduin ibaia jaiotzen da, Teiglin ibaiaren ibaiadar nagusia dena, hau, aurrekoak bezala, mendilerroko hegoaldeko magaletan jaiotzen delarik, eta 50 milia mendebalderago dago. Ered Wethrinen jaiotzen den azken ibai handia Narog da, Teiglinen iturritik 100 milia inguru ekialdera.

## Etimologia 
Izena bi zatiz osatuta dago: "ered", "orod" izenaren plurala izan eta "mendiak" esan nahi duena, eta "wethrin", "gwathren" izenondo edo adjektiboaren plurala eta forma mutatua dena eta "itzaltsua" esan nahi duena. Beraz, Ered Wethrin-ek Mendi Itzaltsuak edo Itzalaren Mendiak esan nahi du.
Fernando III.a Gaztelakoa

[thumb|260px|eskuinera|[Santiago de Compostelako katedrala|Compostelako Donejakue katedralean dagoen XII. mendeko Fernando III.aren irudia.]]
'*Fernando III.a Gaztelakoa *Santua'''* —— (Corrales del Vino, 1199ko abuztuaren 5a -Sevilla, 1252ko maiatzaren 30a), *Santua'' ezizenaz ezaguna, Gaztela (1217 &ndash; 1252) Galizia eta Leongo erregea (1230 &ndash; 1252) izan zen.

## Biografia 
Alfontso IX.a Leongoa eta Berengela Gaztelakoa zituen gurasoak. Alfontso VIII.aren errekonkista sendotu eta ia Andaluzia osoa konkistatu zuen. Úbeda 1233an, Kordoba 1236an, Murtzia 1243an, Jaén 1246an eta Sevilla 1248an okupatu zituen, hau da, ia hegoaldeko Espainia osoa Granadako Erresuma izan ezik.

1231an, behin betiko lotu zituen Gaztela eta Galizia-Leongo Erresumak. Aragoiko Erresumarekin zuen muga finkatu zuen Almizrako itunean.

1671an Klemente X.a aita santuak santu izendatu zuen.

## Ezkontzak eta seme-alabak 
1219an Suabiako Filiperen alaba Elixabetekin ezkondu zen. Hamar seme-alaba izan zituzten:
# Alfontso X.a, oinordekoa
# Fadrike
# Fernando (1225–1243/1248)
# Leonor (1227-?)
# Berengela (1228–1288/89), moja sartu zena
# Henrike
# Filipe (1231–1274), Haakon IV.a Norvegiakoaren alaba Kristinarekin ezkondu zena.
# Antso (1233–1261), artzapezpikua
# Joanes Manuel, Villenako jauna
# Maria (?-1235)

1237an Ponthieuko kondesa Joana Dammartinekin ezkondu zen. Bost seme-alaba izan zituzten:
# Fernando (1239–1260), Aumaleko kondea
# Leonor (1241–1290), Eduardo I.a Ingalaterrakoarekin ezkondu zena.
# Luis (1243–1269)
# Simon (1244)
# Joanes (1245)

## Zuhaitz genealogikoa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Gaztelako erregeen zerrenda
Matraze aforatu

thumb|300px|Bolumen desberdineko matraze aforatuak.
**Matraze aforatua** edo **bolumetrikoa** kimika laborategian kontzentrazio jakineko disoluzioak prestatzeko erabiltzen den beirazko flaskoa da.

Matrazeak esfera itxura du beheko aldetik eta lepo estu bat goiko aldean. Estaltzeko plastikozko tapoi hermetiko bat du, disoluzioa atera ez dadin bertatik. Lepoan aforo izeneko marka bat du, graduatzeko balio duena. Normalean gardenak diren arren, zenbait kasutan opakoak izan daitezke argiarekiko sentikorrak diren substantziak erabiltzen diren kasuetarako.

Bolumen desberdineko matrazeak daude: 10ml, 50ml, 100ml, 500ml edo 1L-koak besteak beste.

## Erabilera 
Matraze aforatuak kontzentrazio eta bolumen jakin bateko disoluzioak prestatzeko erabiltzen dira. Bere barnera disoluzioaren solutua botatzen da eta ondoren disolbatzailea gehitzen zaio. Matrazea kontu handiz mugitu solutua disolbatzailean ondo disolbatu arte eta ondoren, gainerako disolbatzailea gehitzen da. Gehitu beharreko disolbatzaile kantitatea matrazearen lepoan agertzen den markak adierazten du.

Horretarako, matrazea begien parean jarri eta meniskoa aforoaren altueran dagoela ziurtatu behar da. Oso garrantzitsua da hau zehatza izatea eta horregatik disolbatzailearen azken tantak (normalean ur distilatua) tantakontagailu baten bidez gehitzen dira. Behin disoluzioa lepoko markaren parean dagoenean, tapoiarekin estali eta ondo astintzen da disoluzioa homogenizatu dadin.

## Kanpo estekak
Matraze

thumb|300px|**Matraze** mota zenbait.

**Matrazeak** laborategietan erabiltzen diren hodi erako flaskoak dira, oinarrian forma esferikoa edo konikoko zabalgunea dutenak. Zenbait matraze mota daude:

* matraze aforatua,
* Erlenmeyer matrazea,
* destilazio-matrazea,
* Kjeldahl matrazea,
* kitasato edo iragaz-matrazea.

## Erreferentziak
Camembert (gazta)

**Camembert** frantziar jatorriko gazta bigun, koipetsu eta leuna da. Gazta honentzako izendapen orokor bat da, gaur egun mundu osoan ekoizten delarik. Frantziak ez du *Camembert* izendapen orokorrerako babesik eskatu, baina bai berezia den batentzat, Normandiako Camembert gazta (AOC eta Jatorrizko Izendapena).

Jatorriz camembert gazta Frantziako Normandia Beherea eskualdean dagoen Orne departamentukoa da, zehatzago izatekotan Camembert herrikoa. Camembert izen soilarekin ekoizpen industrialeko gazta izendatzen da. Camembert fermier bat, aldiz, espezifikoki Normandian ekoitzitako gazta bat da. Camembert au calvados gazta Normandiako berezitasun bat da. Camembert de Madame Clément delakoa Kanada herrialdeko Quebec eskualdean ekoizten dena da. Moutier gazta (frantseseraz fromage de Moutier) Moutier-d'Ahun frantziar udalerrian ekoizten den camembert gasna bat da.

Behi esne eta txuri koloreko lizun azalez laduntako gazta bat da. Ore zurixka, tinko eta malgua du. Zahartu edo ontzean zapore bizia bereganatzen du. Plater ugaritan erabil daiteke, baina ohikoena gordinik eta ogi xerra baten gainean zabaldurik jatea da, bere zapore eta egitura finak ez baitu berorik jasaten.

## Erreferentzia 
* *Camembert: A National Myth*, Pierre Boisard,  (egilearen esanetan camembert gazta globalizatutako aurrenekotako jakietakoa izan da)

## Kanpo estekak 
* Camembert gasnari buruzko argibide guztiak ikusgai
Liuyang

**Liuyang Hiria** (txinera sinplifikatuz: 浏阳市; pinyineraz: Liúyáng shi), Changsha osatzen duten barrutietako bat da. 2003ko erroldaren arabera, 400.000 biztanle bizi ziren 5.007,0 kilometro koadroko azaleran.

## Ikus, gainera 
* Changsharen banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Liuyang hiriko gobernuaren webgunea.
Zabalgune linea (Iruñeko bidegorria)

**Zabalgune linea** izango da Iruñeko Bigarren Zabalgunea eraikiko den bidegorria.

## Ezaugarri orokorrak 
Bizikleta bide honek bi adar independente izango ditu.
* Lehenengo adarra, Iruñeko Zezen Plazan hasi eta Erriberri kalean zehar igaro ondoren, hego linean bukatuko da, Espainiako Irrati-Telebistan.
* Bigarren adarra aldiz, Vianako Printzearen Plazan hasi eta Zangoza kalean jarraiki, Gayarre eta Zangotza kalea bat egiten duten kaleburuan bukatuko du bere ibilbidea.

## Proiektua 
Bidegorri linea hau ez dago guztiz bukatua. Iruñeko Udalak aurkeztu duen proiektuaren araberakoa dira datu hauek. Proiektu hau, **Iruñeko Ziklabilitate Plana**, Zabalgune linea ez ezik beste batzuk hartzen ditu bere baitan.

Hauek dira linea guztiak:

Ibilgu orokorrak:
* Ipar konexioa
* Done Jakue bidea konexioa
* Hego konexioa
* Mendebalde konexioa
Barne-lineak:
* Donibane linea
* Txantrea linea
* Mendillorri linea
* Soto linea
* Zabalgune linea
* Arrosadia linea
* Iturrama linea
* Unibertsitate linea
* Yamaguchi-Ospitaleak linea
* Mendebaldea-Etxabakoitz linea
* Sanduzelai-Landaben linea
* Buztintxuri linea
* Errotxapea linea
* Bus-Txirrindu linea

Espero da proiektua 2013. urtean bukatzea.

## Kanpo estekak
Alfontso VIII.a Gaztelakoa

'*Alfontso VIII.a Gaztelakoa *Noblea''''' (Soria, 1155eko azaroaren 11 &ndash; Gutierre-Muñoz, 1214ko urriaren 5a) Gaztelako erregea izan zen 1158 eta 1214 bitartean. Erreinuaren eremua zabaldu zuen mairuei konkistaturiko lurraldeekin.

## Bizitza 
Antso III.a Gaztelakoaren eta Zuria Nafarroakoaren semea zen. Hiru urte besterik ez zituenean, aita hil zitzaion. Adin txikikoa zen bitartean, gatazka latzak izan ziren Gaztelako bi leinuren artean: kastrotarrak eta laratarrak. Hortaz baliaturik, Antso VI.a Nafarroakoak Errioxa eta Bureba berreskuratu zituen, eta Errando II.a Leongoak Burgos beretu zuen. 1170ean, 14 urte zituela, Gaztelako errege izendatu zuten.

Gaztela, Leon eta Nafarroa denbora luzean leiatu ziren Iberiar penintsulan nagusi izateko. 1173-1176 bitartean, Nafarroaren aurka borrokatu zen, eta Errioxa beretzea lortu zuen. 1177an, musulmanen esku zegoen Cuenca hartu zuen:
* Berengaria, (1180 – 1246), Alfontso IX.a Leongoarekin ezkondu zena.
* Antso (1181)
* Antsa (1182 – 1184)
* Henrike (1184)
* Urraka (1186 – 1220), Alfontso II.a Portugalgoarekin ezkondu zena.
* Blanka (1188 – 1252), Luis VIII.a Frantziakoarekin ezkondu zena.
* Fernando (1189 – 1211)
* Mafalda (1191 – 1204)
* Konstantzia (1195 – 1243), moja sartu zena.
* Leonor (1200 – 1244), Jakue I.a Aragoikoarekin ezkondu zena.
* Henrike (1204 – 1217), oinordekoa

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Gaztelako errege-erreginen zerrenda

## Kanpo estekak
Wangcheng konderria

**Wangcheng Konderria** (txinera sinplifikatuz: 望城县; pinyineraz: Wàngchéng Xiàn), Changsha osatzen duten konderrietako bat da. 2003ko erroldaren arabera, 700.000 biztanle bizi ziren 1.361,0 kilometro koadroko azaleran.

## Ikus, gainera 
* Changsharen banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Wangcheng konderriko gobernuaren webgunea.
Lishui konderria

**Lishui Konderria** (txinera sinplifikatuz: 溧水县; pinyineraz: Lìshuǐ Xiàn), Nanjing osatzen duten konderrietako bat da. 2004ko erroldaren arabera, 400.000 biztanle bizi ziren 1.048,0 kilometro koadroko azaleran.

## Ikus, gainera 
* Nanjingen banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Lishui konderriko gobernuaren webgunea.
Gaochun konderria

**Gaochun Konderria** (txinera sinplifikatuz: 高淳县; pinyineraz: Gāochún Xiàn), Nanjing osatzen duten konderrietako bat da. 2004ko erroldaren arabera, 420.000 biztanle bizi ziren 750,0 kilometro koadroko azaleran.

## Ikus, gainera 
* Nanjingen banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Gaochun konderriko posta kodea.
Jiangning Barrutia

**Jiangning Barrutia** (txinera sinplifikatuz: 江宁区; pinyineraz: Jiāngníng Qū), Nanjing osatzen duten konderrietako bat da. 2004ko erroldaren arabera, 760.000 biztanle bizi ziren 1.602,0 kilometro koadroko azaleran.

## Ikus, gainera 
* Nanjingen banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Jiangning barrutiko gobernuaren webgunea.
Txiki (argipena)

**Txiki** hitza, bere esanahi arruntaz gainera, pertsonaia zenbaiten ezizena da:

* Jon Zabalo, *Txiki*, euskal herritar marrazkilaria;
* Juan Paredes, *Txiki*, erregimen frankistak fusilatutako etakidea;
* Txiki Begiristain, euskal herritar futbolaria;
* Txiki Benegas, PSE-EE alderdiko politikaria.

## Ikus, gainera 
* Txikia (argipena)
AGP

thumb|Goialdean, marroiz, AGP deritzon arteka.

**AGP** (**Accelerated Graphics Port**) Intelek 1996an sortutako portua da. Txartel grafikorako zabaltze-erretena da. Prozesadorearekin komunikatzeko bus arina dauka.

## Kanpo estekak
Nepotismo

**Nepotismo** (italierazko *nepotismo* hitzetik, *nipote*: "iloba") agintarien jokaera mota bat da; senitartekoei zein lagunei kargu publiko edo pribatuak ematean datza, kargu horietarako duten gaitasuna eta merituak aztertu gabe, haiei egindako mesede huts moduan edota beren fideltasuna ziurtatzearren. Edozein mailatako erakundeetako jokaera da, bai estatuko goi organoetan, bai enpresa txikienetan, eta herrialde demokratikoetan ustelkeriatzat jotzen da, meritokraziaren aurkakoa izateagatik.

## Kanpo estekak
Time-lapse

[thumb|300px|*Time-Lapse*[Atacama Large Millimeter Array|ALMAn]]
***Time-lapse*** teknika bideo-sekuentzia baten abiadura azkartzean lortzen da; horri esker, irudiko elementuak benetan baino agudoago hazten, mugitzen edo bilakatzen ikusten dira.

## Gauzatze edo errealizazioa 
Hainbat teknika erabil daitezke emaitza lortzeko. Ohikoenak bi hauek dira:

* Bideo sekuentzia bat grabatzea, eta ondoren editatuz, haren abiadura bizkortu.
* Hainbat argazki egitea, haien artean denbora-tarteak hartuta. Ondoren, edizio software batekin argazki horiek lotuz, Time-lapse efektua lor daiteke, eta denbora luzean gertatu dena denbora tarte txikiagoan azaldu.

## Erabilpena 
Erabilpen ugari ematen zaizkio teknika horri. Besteak beste:

* Denbora luzea daramaten prozesu edo gertaerak laburtzeko: adibidez, bideo honetan, zuhaitz baten lau hileko hazkundea 15 segundoan erakusten da. Hor, argazki bana egin zen egunero 4 hilean. Beste honetan, hiri baten denboraren igaroa ikusten da.
* Film edo telesail batzuetan pertsonaia benetako denboran agertzen den bitartean, ingurukoa askoz azkarrago mugitzen denean.
* Argazki kamera batekin, bideoa sortzeko.

## Ikus, gainera 
* *Stop Motion*

## Kanpo estekak 
*  Nola sortu Time-Lapse bat
* Time-Lapse adibide bat (youtube.com)
VirtualBox

**VirtualBox** x86rako birtualizazio software pakete bat da, jatorriz Innotek enpresa alemaniarrak sortua eta ondoren Sun Microsystemsek garatua Sux xVM birtualizazio plataforman erabiltzeko. Sistema eragile ostalarian instalatzen da, eta aplikazioaren barruan hainbat sistema eragile desberdin koka daitezke (gonbidatuak).
Euskarria daukaten sistema eragile ostalariak ondokoak dira: Linux, Mac OS X, OS/2 Warp, Windows XP, Windows Vista eta Solaris; FreeBSDrako ere euskarri esperimentala badago. Euskarria daukaten sistema eragile gonbidatuen artean, ondokoak aipa daitezke: Linux, FreeBSD, OpenBSD, OS/2 Warp, Windows eta Solaris. Azkenengo bertsioak Windows 7rako euskarria dakar.

## Kanpo estekak
Soziolinguistika matematiko

**Soziolinguistika matematikoa** Jose Luis Alvarez Enparantza *Txillardegi*k sortutako kontzeptu sortari deitzen zaio. Saiakera horrek nahi izan zituen batu soziolinguistika eta matematika. Hizkuntza gutxituen erabilera azaldu du oinarrizko kontzeptu matematikoak erabiliz. Teoria hau lantzen 1984an hasi zen. Teoria hau oinarritzat hartu da Euskal Herriko Kale Erabileraren Neurketak egiteko.

## Kanpo estekak 
*  Alvarez Enparantza, J.L. eta Isasi, X.: *Soziolingustika matematikoa* liburua.
*  Isasi, Xabier, eta Iriarte, Arantxa (1998): "Euskararen kale-erabilera. Txillardegiren eredu matematikoa".
Cooperacion Records

**Cooperacion Records** Trintxerpeko (Pasaia, Gipuzkoa) diskoetxea zen. 90eko hamarkadan fanzine gisan hasi zen, baina denboraren poderioz, fanzinear kaleratzeari utzi eta diskoetxe bihurtu zen. DIY jarreran oinarrituriko zigilua zen eta gehienbat hardcore, punk eta rock taldeen lanak kaleratu zituen.

## Musika taldeak 
* Amoniako 87
* Erantzun
* Ezin Izan
* Folkcore
* Gaizkiñe
* Ira et Decessus
* Nor Jainkoa bezala
* Ruido de Rabia
* Trigger Travis

## Kanpo estekak
Gaizkiñe

**Gaizkiñe** 90eko hamarkadan Andoainen (Gipuzkoa) sortutako hardcore taldea zen. Bere ibilbide guztian zehar, Hüsker Dü, Dag Nasty eta Jawbreaker bezalako taldeen eragina izan zuen.

## Taldekideak 
* Gorka - ahotsa eta gitarra
* Kulu - baxua
* Pablo - gitarra
* Iñaki - bateria

## Diskografia 
* Maketa (Cooperacion Records, 1998)
* Gaizkiñe (Cooperacion Records), 2004)

## Kanpo estekak
771 Libera

**771 Libera** asteroide gerrikoan aurkitutako 771. asteroidearen izena da. 1913ko azaroak 21ean aurkitu zuen J. Rheden astronomoak Vienako behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1913 TO** zen.

## Kanpo estekak
772 Tanete

**772 Tanete** asteroide gerrikoan aurkitutako 772. asteroidearen izena da. 1913ko abenduak 19an aurkitu zuen A. Massingerrek Heidelbergeko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1913 TR** zen.

## Kanpo estekak
773 Irmintraud

**773 Irmintraud** asteroide gerrikoan aurkitutako 773. asteroidearen izena da. 1913ko abenduak 22an aurkitu zuen Franz Kaiser astronomo alemaniarrak Heidelbergeko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1913 TV** zen. Bere izena germaniar sagatako Irmtraud izeneko pertsonaiagatik jasotzen du. 2000ko urtarrilak 18an Kanadako Tagish Lake lakuan erori zen meteoritoaren jatorria izan zen. D motako asteroidea da.

## Kanpo estekak
Tokugawa klana

Tokugawa Ieyasuk sorturiko klana izan zen. Meiji berrezarkuntza arte, shogunen —Japoniako buruzagi militarren— klana izan zen.

Tokugawa klanak hiru etxe edo adar zituen: Mito, Kishû eta Owari. Shogun guztiak Kishû edo Owari etxekoak izan ziren; lege hau Mito etxeko Tokugawa Yoshinobu azken shogunak hautsi zuen garaiko egoeraren ondorioz.

## Sendi honen partaideak 
* Tokugawa Ieyasu
* Tokugawa Hidetada
* Matsudaira Nobuyasu
* Yūki Hideyasu
* Matsudaira Ietada
* Matsudaira Tadaaki
* Matsudaira Tadanao
* Tokuhime
* Tokugawa Komatsu
* Tokugawa Iemitsu
* Senhime

* Tokugawa Mitsukuni
* Tokugawa Iesada
* Tsunenari Tokugawa
* Muneyoshi Tokugawa

## Iturria 
* *Saigo no shogun* (*Azken shoguna*), Shiba Ryôtarô, 1967

## Kanpo estekak
775 Lumière

**775 Lumière** asteroide gerrikoan aurkitutako 775. asteroidearen izena da. 1914ko urtarrilak 6an aurkitu zuen J. Lagrulak Nizako behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1914 TX** zen. Bere izena zinemaren asmatzaileak izan ziren Lumiere anaiengatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
776 Berbericia

**776 Berbericia** asteroide gerrikoan aurkitutako 776. asteroidearen izena da. 1914ko urtarrilak 24an aurkitu zuen A. Massinger astronomoak Heidelbergeko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1914 TY** zen. Bere izena Adolf Berberich alemaniar astronomoagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Mundo Insociable

**Mundo Insociable** 2006ko Urrian jaio zen Punk Rock musika talde gasteiztarra da. Taldea Gilenek (baxua) eta Borjak (gitarra) banda bat sortzeko elkartzea eta bateria bat bilatzea erabaki zutenean jaio zen. Saul, orain arte beste proiektuetan aritu izan zena, izan zen baketak hartu zituena. Hortik gutxira Totxu batu zitzaien bigarren gitarra bezala.

## Taldearen garapena 
2007ko udan, arrazoi pertsonalak zirela eta, Totxuk taldea utzi behar izan zuen eta taldeak deskantso hilabete batzuetan murgildu zen entseguak alde batera utziz. Taldea bizirik zirauen, baina momentu honetan deskantso eta taldearen asmoei buruzko erreflexioan murgildurik zegoen.

Hilabete batzuk geroago berriro elkartu ziren eta oraingoan Yeray izango zen Totxuren lekua beteko zuena. Berarekin -M-I bere bizitzaren etapa berri batean murgildu zen eta maiztasun gehiagorekin ekin zion kontzertuak emateari. Batez ere antifaxismoaren alorreko festibal eta kontzertu desberdinetan, Gaztetxeetan eta taberna desberdinetan.

Taldea, duen estilo propioagatik bereizten da. Honetan gaur egungo Punk Rock-aren akorde propioak eta gure eskualdean 1980ko hamarkadaren amaieran entzundako Rock Radikalaren soinuak konbinatzen dira. Letrei dagokienez mezu zehatza eta zuzenago bat dutenak eta pertsonalagoak direnak bereiztu daitezke.

## Kanpo estekak 
* Taldearen webgunea myspace.com-en
777 Gutemberga

**777 Gutemberga** asteroide gerrikoan aurkitutako 777. asteroideearen izena da. 1914ko urtarrilak 24an aurkitu zuen Franz Kaiser astronomo alemaniarrak Heidelbergeko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1914 TZ** zen. Bere izena inprentaren asmatzailea izan zen Johannes Gutenberg alemaniarragatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
779 Nina

**779 Nina** asteroide gerrikoan aurkitutako 779. asteroidearen izena da. 1914ko urtarrilak 25ean aurkitu zuen Grigory Neujmin astronomoak Simeizeko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1914 UB** zen.

## Kanpo estekak
27P/Crommelin

**27P/Crommelin**, **Pons-Coggia-Winecke-Forbes kometa** ere deitua gure eguzki sistemako aldikako kometa bat da. Bere izena Andrew Crommelin astronomoagatik jasotzen du. Ezagutzen diren kometa guztietatik, bere benetako aurkitzailearen izena ez daraman lau kometetako bat da, Encke kometa, Lexell kometa eta Halley kometarekin batera.

Kometa hau ikusi zuen lehena Jean-Louis Pons izan zen, 1818ko otsailak 23an. Kometa hau ikusi zuten hurrengoak Jérôme Eugène Coggia 1873ko azaroak 10ean Marseillatik eta hurrengo egunean Friedrich August Theodor Winecke Estrasburgotik izan ziren.

Kometa honen hirugarren aurkikuntza Alexander F. I. Forbesek egin zuen 1928ko azaroak 19an Hegoafrikako Lurmutur Hiritik eta Harry Edwin Woodek berretsi zuen Hego Afrikako Union Observatorytik bi egun beranduago.

## Kanpo estekak
Tlaloque

**Tlaloqueak** azteka mitologian Tlaloc jainkoaren laguntzaileak ziren, pitxerretan bilduta zuten ura lurretik euri eran banatzeaz arduratzen zirenak. Esaten zenez, euria egin zezan, tlaloqueek euren pitxerrak apurtu behar zituzten, eta, beraz, trumoia, pitxerra apurtzean sortzen zen soinua zen.

## Ikus, gainera 
* Azteka mitologia

## Kanpo estekak
Tonalpohualli

**Tonalpohualli** izeneko egutegi azteka erritual hau **tonalamatl**ean (egunen liburua) erregistratzen zen, orein larruz edo enborrazal paperez eginiko kodex bat, honetatik abiatuta apaiz batek (tonalpouque) horoskopoak atera eta zikloko egun onak eta txarrak iragartzen zituelarik. Egiturak (askoz lehenago maiek garatutakoaren antzerakoa eta ziuraski hauengandik oinordetua tolteken bidez) 260 urteko egun bat hartzen zuen, horietako bakoitzari data bat ematen zitzaiolarik egunen 20 zeinuen eta 1etik 13rako zenbaki baten arteko konbinaketa baten bidez, puntuen bidez irudikatua, urteko zikloaren bi egun nahastea erabat ezinezkoa zelarik.

Beraz, egutegi hau 20 hamairukoz osatua zegoen, hau da, 13 eguneko 20 astez, lehen astea 1-Kaimanean hasiz eta 13-Kanaberan amaituz, bigarrena 1-Ozelotean hasiz eta 13-Burezurrean amaituz eta hala 20 asteak amaitu arte. Egun hauetako bakoitza eguneko 13 ordutan eta gaueko beste 9tan banatua zegoen. Jarraian ikus daitekeen koadroan adierazten den bezala, egunetako zeinu bakoitza jainko edo jainkosa batek presiditzen zuela uste zen, eta bakoitza puntu kardinal batekin ere lotua zegoen (erlojuaren orratzen aurkako zentzuan, Ekialdetik hasiz, eguzkia irtetzen den tokia).

## Izendun egunak 
## Ikus, gainera 
* Tzolkin, Tonalpohualliaren baliokide maia

## Kanpo estekak 
* Tonalpohualliko egunak horoskopo bezala (astrologia)
Karratu (musika)

eskuinera|thumb|Karratua irudikatzeko hiru era ezberdin

**Karratua** edo **laburra** zortzi beltzek adina irauten duen musika irudi bat da, lotutako bi biribilen baliokidea. Zenbait eratara irudikatzen da, arruntena laukiluze huts bat delarik.

Erdi Aroko musikan, laburra zen notarik laburrena, eta longa baten erdia edo herena iza zitekeen.

Sarri Pizkunde garaian eta Barrokoan erabilia, non 4/2 eta 3/2 metriketan erabiltzen zen.

Gaur egungo musikan ez da askorik erabiltzen.

## Kanpo estekak
Portugalgo Kontseilua

thumb|eskuinera|350px|Monarkia Hispanikoa 1598an.

**Portugalgo Kontseilua** Filipe II.a Espainiakoak sortu zuen 1582an lurralde honen administrazio egokian laguntzeko, espainiar erresumara bateratua izan ondoren, eta batez ere bere itsas aktibitate garrantzitsua kontrolatzeko. Hala ere, bere eskumenak beste kontseilu batzuenak baino txikiagoak ziren, ez baitzen justizia organo bat, aldiz bazituen eskumenak gerra arloan, hartutako erabaki guztiak Estatu Kontseiluaren eta Gerra Kontseiluaren onarpenaren mende zeuden, ez zuen benetako autonomiarik.

## Kanpo estekak
Gerra-kontseilu

**Gerra-kontseilua** izaera sumario edo sumarisimoko prozedura judizial militar bat da, non modu azkarrean erabakitzen den Justizia militar kodean tipifikatutako delitu bat egin ote den, gerra egoeragatik edo beste antzekoren batengatik (setio egoera, salbuespen egoera edo larrialdi egoera) justizia arruntaren zain egotea ahalbidetzen ez duena.

Jeneral batek presiditzen du, eta orotara maila altuko hiru edo bost militarrek osatzen dute, noiz-behinka epaileren batek parte hartuz. Gerra egoeratan leporatzen diren gertaerak ziurtatzen dira, akusatuaren defentsa labur bat baimentzen da eta zigorra berehala jarri eta betearazten da. Modu orokorrean, ez ditu Zuzenbide estatuak dituen berme konstituzionalak.

## Kanpo estekak
Alfontso X.a Gaztelakoa

'*Alfontso X.a Gaztelakoa *Jakituna'''* (Toledo, 1221eko azaroaren 23a -Sevilla, 1284ko apirilaren 4a) Gaztela, Galizia eta Leongo errege izan zen 1252-1284 bitartean.

## Biografia 
Fernando III.a eta Beatriz Suabiakoaren semea zen. Mairuen aurkako borrokan, Murtziako konkistan hartu zuen parte, printze zelarik, eta, erregetzan, Lebrija eta Cádiz hiri andaluziarrak eskuratu. 1257-1275 bitartean, Germaniako Erromatar Inperio Santuko  izaten saiatu zuen, baina Aita Santuak baztertu zuen haren hautagaitza. 1273an, Ingalaterrara zihoan artilea kontrolatzeko helburuz Mesta elkartea sortu zuen. Oinordekotza arazoak zirela eta, Antso semeak bultzaturiko matxinadari aurre egin behar izan zion.

Politikari txarra, hala eta guztiz ere, Alfontso X.aren ospea kulturaren ildotik dator batez ere. XII. mendean Toledon antolatu zen Itzultzaile Eskolari jarraipena eman zion, gai bakoitzeko espezialista guztiz onak hartara bilduz, eta tradizio klasiko, judu, arabiar eta kristauak uztartuz.

Koordinazio lanez gainera, Alfontso X.ak bultzatu eta parte hartu zuen hainbat arlotan. Legeak biltzeko *Siete Partidas* argitaratu zuen, Erromatar zuzenbidean oinarritua, gaztelaniaz egindako lehendabiziko kodigo juridikoa; historia ere landu zuen (*Crónica General* eta *Grande e general estoria*, Espainiako lehen historia liburua bide dena); astronomia eta zientziari buruzko Ekialdeko liburuak itzuli ziren (*Los libros del saber de la Astronomia*, *Lapidario*), eta *Libro del ajedrez, dados y tablas* idaztarazi zuen, Mendebaldeko lehendabiziko xake-tratatua. Poeta gisa, *Cantigas de Santa Maria'' delakoa da Alfontso X.aren lan nagusia, galegoz idatzia. Amodio eta eskarniozko poesiak ere idatzi zituen.

Beste hainbati bezala, Tolosa (1256), Segura (1256), Ordizia (1256), Arrasate (1260) eta Bergara (1268) herriei hiribildu izaera eman zien, Gasteizko Forua emanez.

## Ezkontza eta seme-alabak 
1249an Jakue I.a Aragoikoaren alaba Violanterekin ezkondu eta hamahiru seme-alaba izan zituzten:
# Fernando.
# Berengaria (1253 – 1284), moja sartuta.
# Beatriz (1254–1280)
# Fernando (1255 – 1275), Luis IX.a Frantziakoaren alaba Blankarekin ezkondu zena.
# Leonor (1257–1275)
# Urraka (1256-?)
# Antso (1258 – 1295), oinordekoa
# Konstantza (1258 – 1280), moja sartu zena
# Piarres (1260 – 1283)
# Joanes (1262 – 1319), Valentziako jauna
# Elisabet
# Violante (1265–1287/1308). Diego V.a Lopez Harokoarekin ezkondu zena.
# Jakue (1266 – 1284)

Gainera zenbait sasikume izan zituen, tartean Beatriz, Alfontso III.a Portugalgoarekin ezkondu zena, eta Valladolideko gotzain izan zen Martin.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Gaztelako erregeen zerrenda
* Alfontso X.a Jakitunaren Ordena
* Alfonso X de Castilla y León, en Cancioneros Musicales Españoles.

## Kanpo estekak
Bavaria blu

**Bavaria blu** izenekoa krema hirukoitzeko gazta bat lortzeko esnegaina gehitu zaion behi esne pasteurizatuz eginiko gazta alemaniar bat da. Azala zuri kolorekoa da, camembert gaztaren antzerakoa. Orea krema zurbil kolorekoa da lizun urdin puntuekin. Zapore leuna du. Gazta nahiko berria da, Bergader enpresak egina eta 1972an merkaturatua. Gazta taula, entsalada, kanapeentzako edo ogiarekin bakarrik jateko erabiltzen da.

## Kanpo estekak
774 Armor

**774 Armor** asteroide gerrikoan aurkitutako 774. asteroidearen izena da. 1913ko abenduak 19an aurkitu zuen C. le Morvan astronomo frantziarrak Paristik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1913 TW** zen.

## Kanpo estekak
Acedo eta Granada

**Azedo eta Granada** Nafarroako udalerri-ohi bat da, Azedo herria eta Granada jaunerriak osatuta, Lizarrerriko Berrotza eskualdean.

1857ko erroldarako desagertuta agertzen zaigu eta harrezkero Mendaza udalerriaren menpean dago.

## Demografia 
Bi herriak bat eginik egondako azken errolda 1842koa da. Orduan Azedo eta Granadan 210 biztanle eta 41 etxe zeuden.

## Ikus gainera 
* Azedo
* Granada

## Kanpo estekak 
*  Udalerri hau 1842tik aurrera izandako biztanleria datuak aurkitzeko webgunean.