open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Raisa Álava

**Raisa Álava Robina** (Zuhatza, Araba, 1990) ilustzailea da, mundu osoko ekitaldi eta komunikabideetarako marraztu duen artista. 2023ko Frantziako Tourreko kartela egin zuen. Kolore asko eta oso bizidun ilustrazioa,Bilboko Guggenheim Museoaren, itsasadarraren eta Parisko Garaipen-Arkuaren irudiak txertatu zituen kartelean, irteera eta helmugako elementuak.

## Biografia 
La Taller Bilboko galerian egiten du lan. Arte Ederretan lizentziatua da Euskal Herriko Unibertsitatean. Zeramikan masterra egin zuen unibertsitate berean eta Bartzelonako Elisava eskolan Ilustrazioa eta Komikia graduondokoa.

Polonian egonaldi artistiko bat egina da, eta Artium Museoak beka bat eman zion *Eskualdea* lanagatik.

Arte Ederrak karrera egin ondoren marrazketa arloan zentratu zen, batez ere. 2018 aldera marrazkietan kolorea erabiltzen hasi zen, harrezkero, fluor koloreak sartzen saiatzen da.

Normalean paperean marrazten du, eskuz marraztea gustatzen zaio. Gehienetan, rotrin bidez sortutako marrazkiak egiten ditu. Halere, azkar entregatzeko marrazkiak eskatzen dizkiotenean, ordenagailuan egiten ditu. 

Ilustrazioen estiloari dagokionez, komikiak dira Raisaren erreferentziarik garrantzitsuena eta inspirazio iturria. Apur bat arraroa da inspirazioarekin zerikusia duen guztia.*Inspirazioa ez dator bakarrik: lan asko egin behar da, eta asko marraztu. Zirriborro asko desegin behar dira nahi duzun emaitza lortzeko. Ni beti hasten naiz zirriborro azkarrak egiten, eta gehien gustatzen zaidana lantzen dut ondoren.*

## Erakusketak 
Hainbat erakusketa egin ditu, besteak beste:

* Bakarkako erakusketa *Alkolea Beach* (Donostia)
* Taldekako erakusketa *Yimby* (Bilbo)
* Cuencako  Arte Ederren fakultatean
* Bizkaia Aretoan
* Barakaldoko Clara Campoamor aretoan
* Garabat galerian
* Gero Arte Efimerart Gallery-n
* Bizkaiko Batzar Nagusietan
* Rekalde Aretoan (Bilbo)
* "Popol Vuh" erakusketa, Montehermoso, Vitoria-Gasteiz, 2018
* Amurrioko La Casona erakusketa aretoa, 2020.

## Lanak 
* *The New York Times* egunkarirako zein *Pikara Magazine* aldizkarirako egin izan ditu lanak.
* BALA Bilboko Arte Liburu Azokaren kartela egin du.
* 2023ko Frantziako Tourreko kartela egin du.

## Sariak 
Sari ugari jaso ditu bere ibilbidean zehar:

* 2019an Ertibil Bizkaian hautatu zuten bere lana eta egoitza artistiko bat egin zuen AirWron (Wroclaw, Polonia).
* 2019an Gasteizko Artium Museoko “Eskualdea” produkzio-beka jaso zuen.
* 2017an Kalkografia Nazionaleko Arte Grafikoaren Lehen Saria lortu zuen (Madril).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa:Egungo arte galeriak Instagram-en eta Tik Tok-en daude  Argia, 2022.12.20
Grupo Austral

**Grupo Austral** 1930eko hamarkadatik Latinoamerikako arkitektura eta diseinuaren panoraman eragin handia izan zuen arkitekto talde bat izan zen, bai bere lan eta diseinuen bidez, bai argitalpenen bidez.

1938ko irailean Buenos Airesen sortua, bere estatutuak GATCPACen (GATEPACen Kataluniako adarra, Arkitektura Garaikidearen Aurrerapenerako Espainiako Arkitekto eta Teknikarien Taldea) oinarrituta sortu ziren.

Australaren lehen nukleoa Antonio Bonet, Jorge Ferrari Hardoy eta Juan Kurchanek osat dute, José Alberto Le Pera, Abel López Chas, Luis Olezza, Ricardo Vera Barros, Samuel Sánchez de Bustamante, Itala Fulvia Villa, Hilario Zalba eta Simón Ungarrekin batera.

Bere kideek euren arkitektura-ideia berrituak islatu zituzten taldearen izen bera zuen argitalpenean, eta hiru ale baino ez zituzten argitaratu, Walter Hylton Scottek zuzendutako Nuestra Arquitectura aldizkarian txertatuta.

## Kanpo estekak
Wimmen's Comix

[thumb|250px|[Trina Robbins, sortzailetako bat, 2010ean.]]
'''''Wimmen's Comix***, geroago ***Wimmin's Comix'''* izenekoa, 1972ko azaroaren 1tetik 1992ra argitaratutako underground lehen komiki-aldizkari feministaren antologia eragingarri izan zen. 1992 arte 17 zenbaki agertu ziren. Emakume komilikariek osatuta, publikazio erabat politikoa zen. Komikigintza feministaren historiaren partea da.

## Garrantzia 
Nahiz eta genero eta gai ugari biltzen zituen, *Wimmen's Comix*ek garaiko beste antologia batzuek baino gehiago bideratu zituen feminismoaren kezka, homosexualitatea, sexua eta politika oro har, eta komiki autobiografikoak; garai hartan underground eszenan sekula jorratu gabeko gaiak hartzen zituzten hizpide, hala nola, abortua, haurdunaldia kontrolatzeko pildora, emakumeen sexualitateak... *Wimmen's Comix* marrazkilari askoren ibilbidearen abiapuntua izan zen, eta prentsa txikiko eta autoargitalpeneko beste titulu batzuk inspiratu zituen, *Dyke Shorts* eta *Dynamite* bezalakoak. 

## Kolaboratzaileak 
### Lehenengo zenbakiko marrazkilariak 

* Patricia Moodian, Editore sortzailea
* Michele Brand
* Lora Fountain
* Aline Kominsky
* Lee Marrs
* Diane Noomin
* Sharon Rudahl
* Trina Robbins
* Shelby Sampson
* Janet Wolfe Stanley

### Marrazkigileak ondorengo zenbakietan 

* Lee Binswanger
* Angela Bocage
* Barb Brown
* M.K. Brown
* Dot Bucher
* Leslie Ewing
* Joyce Farmer
* Mary Fleener
* Melinda Gebbie
* Phoebe Gloeckner
* Roberta Gregory
* Krystine Kryttre
* Carol Lay
* Caryn Leschen
* Kathryn LeMieux
* Chris Powers
* Terry Richards
* Kay Rudin
* Nina Salina
* Leslie Sternbergh
* Carol Tyler
* Dori Seda
* Penny Van Horn
* Margery Peters as Margery Petchesky

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :*Wimmen's Comix'' at Lambiek's Comiclopedia
* :Diane Noomin's Wimmen and Comix Presentation at the 2003 UF Comics Conference
* :Wimmen's Comix @ Last Gasp
Yumako basamortua

**Yumako basamortua** (ingelesez: Yuma Desert) Sonorako basamortuaren zati bat da, Ameriketako Estatu Batuetako hego-mendebaldean eta Mexikoko ipar-mendebaldean. Salton ibaiaren arroan dago. Basamortuak landaretza gutxiko aldeak ditu eta hareazko duna eremu nabarmenak. Batez beste 200 mm-ko prezipitazioa du urtero, eta Ipar Amerikako basamorturik gogorrenetako bat da. Gizakiaren presentzia urria da eremu osoan. Hiririk handiena Yuma da, Arizonan, Colorado ibaian eta Kaliforniako mugan.

Basamortuak Arizonako hego-mendebaldeko izkinaren goragune txikienak hartzen ditu, mendebalderantz Colorado ibairaino hedatzen dena. Ibaiaren beste aldean, Kalifornian, Sonorako basamortuaren eskualdea dago. Bi eskualdeak Colorado ibaiak bakarrik banatzen dituen arren, badira alde batean edo bestean bakarrik bizi diren landare eta animalia espezie asko, saguaro kaktusaren kasu, ibaiaren ekialdean bakarrik dagoena.

## Iruditegia 

Image:
Catalina Eddy 2013-02-17.jpg|Basamortua zerutik ikusita.
GilaRiverAtUS95.jpg|Gila ibaia. Begetazioa eskasa da.
Muggins Mountains.jpg|Saguaro kaktus Colorado ibaiaren ekialdean bakarrik dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Britannica.com webgunearen informazioa.
* :Basamortuaren mapa.
* :Yumako basamortuaren *Interesko lekuak*.
Lycaena tityrus

220px|thumb|*Lycaena tityrus*.
***Lycaena tityrus*** Lycaenidae familiako tximeleta espezie bat da. Europan aurkitzen da, latitude ertainetan batez ere.

Nikolaus Poda entomologo austriarrak deskribatu zuen 1761. urtean.

## Deskribapena 
Tximeleta txikia da, hegal zabalera 28-30 mm-koa baino ez du. Hegalen gainaldean kolore marroi iluna du eta hegalden ertzetan puntu laranjak agertzen ditu. Emearen kolorea more iluna izaten da eta puntu beltzak agertzen ditu. Hegalen ertzetan lerro naranjak ikusten zaizkio.

Sexu bien kasuan hegalen azpialdea gris-horixka da eta puntu beltz ugari ditu. Hegalen ertzetan kolore laranjako puntuak ere azaltzen ditu.

Beldarra berdea da eta puntu zuri txikiak ditu.

## Bizi zikloa 
Hiru belaunaldi izan ditzake urtean, hasi apirilean eta urrirarte. Tximeleta arrak lurraldekoiak izaten dira. Arrautzak banan bana jartzen dituzte hostoen azpialdean. Arrautzetaik beldarra sortzen da mingarratzetaz (*Rumex acetosa* eta *Rumex acetosella*) elikatzen da. Negua hibernatzen igarotzen du. Udaberria hastearekin batera pupa zuria eratzen du eta handik tximeleta heldua jaiotzen da.

## Habitata 
Zelai zabal eta hezeak atsedin ditu eta 2.000 metrotako altueraraino aurki daiteke.

## Iruditegia 

Irudi:Sooty copper (Lycaena tityrus) male Pt.jpg|Arra.
Irudi:Sooty copper (Lycaena tityrus) female.jpg|Emea.
(MHNT) Lycaena tityrus - Altopiano del Montasio, Italy - male ventral.jpg|*Lycaena tityrus* ♀ △ 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cyaniris semiargus

***Cyaniris semiargus*** Lycaenidae familiako tximeleta espezie bat da. Europan eta Asian aurkitzen da, Iberiar penintsulatik Siberiako ekialdeko muturreraino. Marokon ere bizi da, Atlas mendilerroan.

S. A. von Rottemburg entomologo alemaniarrak deskribatu zuen 1775. urtean.

## Deskribapena 
Tximeleta ertaina da, 32-38 mm arteko hegal-zabalera duena. Sexu dimorfismo nabarmena du, arrak urdin biziko hegalak ditu, ertzean lerro beltzak dituztenak eta ertza bera zuria. Zain ilunak ere oso nabarmenak ditu. Emearen hegalak marroiak dira eta ertz zuria dute. Hegalen azpialdea antzekoa da sexu bietan, gris-marroi argia eta puntu beltzak sakabanatuta.

Beldarra hori-berdea da eta lerro ilunagoak ditu gorputzean. Iletsua da eta espirakulu marroi ilunak ditu. Pupa oliba kolorekoa da.

## Bizi zikloa 
Tximeletak belaunaldi bakarra izaten du eta apirila eta ekaina artean ikusten da hegan. Ondoren arrautzak hirusta gorrian (*Trifolium pratense*) jartzen ditu eta beldarra landare horretaz elikatzen da. Beldar egoeran hibernatzen du eta udaberrian pupa eratzen du hosto bati zetaz itsatsita. Hibernatzen ari den beldarra eta pupa bera *Lasius* generoko inurriek zaintzen dute. 

## Habitata 
2.200 metroko altuera arteko zelai eta larretan aurkitzen da. Ongarritu gabeko eremuak hobesten ditu. Askotan ikusten da lokatzetan edo behien gorotzetan gatz eta nektar bila.

## Iruditegia 

Irudi:Mazarine blue (Polyommatus semiargus) male.jpg|Arra.
Irudi:Polyommatus semiargus 04 - female (HS).jpg|Emea.
Irudi:Avene fg04.JPG|Arra eta emea elkarturik.
Irudi:Cyaniris semiargus (Azuré des anthyllides) femelle pondant sur Trifolium.jpg|Tximeleta emea hirusta gorrian arrautzak jartzen.
Irudi:Lycaenidae sp.jpg|Taldetxo bat lurrean gatz bila.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
José Orbegozo

**Jose Orbegozo** (Hernani, ? - ?, 2001) gipuzkoar txirrindularia izan zen. 

## Palmaresa 
**1950**
* Ordiziako Klasika
* 2. Laudioko Sari Nagusian

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Asiat Saitov

**Asiat Mansurovitx Saitov** (; Pugatxov, 1965eko urtarrilaren 1a) Errusiako txirrindulari ohia da. Profesional izan zen 1990tik 1996ra.

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Miguel Garai

**Miguel Garai**, (Zeanuri), bizkaitar txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
**1953**
* 2. Laudioko Sari Nagusian
**1956**
* Andaluziako Itzuliko etapa  1

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Izurdeen aurreko bizitza

***Izurdeen aurreko bizitza*** Kirmen Uribe idazlearen laugarren eleberria da, 2021eko azaroan argitaratua. Benetan existitu zen pertsonaia baten biografian (Rosika Schwimmer hungariar aktibista) eta bere familiarekin bizi izandako esperientzietan oinarritzen da. Liburua hiru zatitan banatzen da. Egilearen hitzetan, emakumeen inguruko eleberria da. Liburu autofikzionala da,  idazteko prozesuari buruzko nobela.

## Argumentua 
Liburuaren argitaletxeak honela laburtu du liburua:

## Egitura 
Argumentuan garbi ikusten denez, eleberria hiru planotan antolatzen da: 

* Familia euskaldun baten bizimodua, New Yorken; bertan gertatutako pasadizoak, arazoak; eta protagonistaren ikerketa proiektuaren inguruko gorabeherak zein idazketaren gaineko gogoetak.
* Rosika Schwimmer aktibistaren biografia.
* Kirmen Uriberen haurtzaroaren oroimenak; emakume borrokalariak azaltzen dira.

Hiru plano nahasten egiten dira lehenengo bi ataletan; lehenengoan gizonezko protagonistaren (Uri) ahotsean; eta, bigarrenean, emakumezkoenean (Nora). Hirugarrenean, aldiz, Ane eta Unai seme-alaben arteko elkarrizketa jasotzen da; azken hori oso laburra da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* https://www.youtube.com/watch?v=v9Mh-VQZy0k
* https://kritikak.armiarma.eus/?p=8457
Julián Montoya

**Julián Montoya** (Buenos Aires, 1993ko urriaren 9a)  argentinar errugbilaria da, orpokatzaile postuan aritzen dena. 2016−2020 bitartean Jaguares taldean ibili ondoren, Ingalaterrako errugbi txapelketako Leicester Tigersek kontratatu zuen 2021ean. 2014ko maiatzaren 17an egin zuen debuta Argentinako errugbi selekzioarekin, Paysandún, Uruguairen kontra, eta 2015eko, 2019ko eta 2023ko Munduko kopetan parte hartu zuen.

## Palmaresa 
### Pampas XV 
* Pacific Rugby Cup
** irabazlea: 2015
### Jaguares 
* Super Rugby
** finalista: 2019
### Leicester Tigers 
* Ingalaterrako errugbi txapelketa
** irabazlea: 2022

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Thomas Gallo

**Thomas Gallo** (San Miguel de Tucumán, 1999ko apirilaren 30a) argentinar errugbilaria da, harroin postuan aritzen dena. United Rugby Championshipeko Benetton Rugby Trevison jokatzen du 2020tik. 2021eko urriaren 2an egin zuen debuta Argentinako errugbi selekzioarekin, Gold Coasten, Australiaren kontra.

## Palmaresa 
### Benetton Rugby Treviso 
* Pro14 Rainbow Cup
** irabazlea: 2021

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jorge Ferrari Hardoy

**Jorge Ferrari Hardoy** (Buenos Aires, 1914 - 1977) arkitekto eta diseinatzaile argentinarra izan zen, hirigintzan eta etxebizitzan espezialista. 1930eko hamarkadaren erdialdean, barne-diseinuarekiko interes handia agertu zuen. BKF Aulkia da bere diseinu ezagunena.

## Ibilbidea 
1937ra arte ikasi zuen Buenos Aireseko Unibertsitateko Arkitektura Eskolan, garai hartan Zientzia Zehatzak, Fisika eta Naturaren Fakultatekoa zena. Eskolatik pasa ondoren, Europara bidaiatu zuen Parisen denbora pixka bat igarotzeko, Juan Kurchan bere ikaskidearekin.  1937an Le Corbusierren estudioan lan egin zuen, eta Antonio Bonet ezagutu zuen. Le Corbusierren postulatuen jarraitzaile handia izan zen, zeinak Latinoamerikan interes berezia izan zuen Arkitektura Modernoaren Nazioarteko Kongresuaren  (''"Congres Internationaux d'Architecture Moderne" CIAM'') ordezkari gisa. Biak Buenos Aireseko Araudi Planean lan egin zuten, eta 1947an zuzendari izendatu zuten. Hirigintzako arduradun gisa, Ferrari Hardoy Mendoza eta San Nikolaseko arau-planetan parte hartu zuen, baita 1944an San Juan hiriaren berreraikuntzan ere. 1947tik 1951ra Jorge Vivancorekin lan egin zuen, Argentinako CIAMeko delegatua. Berarekin batera, Ferrari Hardoy oso aktiboa izan zen La Platako Industria Eskolan, Universidad del Litoraleko Arkitektura eta Hirigintza Eskolan eta Buenos Airesko Unibertsitatean hizlari gisa. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Paul McNaughton

**Paul Peter Patrick McNaughton** (Dublin, 1952ko azaroaren 17a - 2022ko azaroaren 6a) irlandar errugbilari, futbolari eta GAA jokalaria izan zen.

Errugbian jokatu zuen erdiko postuan Wanderers, Greystones, Chicago Lions eta Leinster taldeetan. Irlandako errugbi selekzioarekin 15 aldiz jokatu zuen 1978 eta 1981 bitartean.

Gainera, futbolean jokatu zuen Shelbourne F.C. eta Bray Wanderers A.F.C. taldeetan eta hurlingean Wicklow GAAn.

2005ean Leinstereko Errugbi zuzendari izendatu zuten eta 2008tik 2011ra Irlandako selekzioko managerra izan zen.

## Erreferentziak
Ferenc Erkel

**Ferenc Erkel** (Gyula, 1810eko azaroaren 7a - Budapest, 1893ko ekainaren 15a) hungariar musikagile, piano-jotzaile eta orkestra zuzendaria izan zen.

"Hungariako operaren aita" izan zen, eta Hungariako gai historikoetan oinarritu zen. Himnuszen musika ere konposatu zuen, 1844an onartutako hungariar ereserki nazionala. Gainera, pianorako eta korurako obrak konposatu zituen. Budapesteko Orkestra Filarmonikoa zuzendu zuen eta Hungariako Musika Akademiako zuzendaria eta piano irakaslea eta Hungariako Estatu Operako musika zuzendaria izan zen.

## Operak 
* *Bátori Mária* (1840)
* *Hunyadi László* (1844)
* *Erzsébet* (1857)
* *Bánk bán* (1861)
* *Sarolta* (1862)
* *Dózsa György* (1867)
* *Brankovics György* (1874)
* *Névtelen hősök* (1880)
* *István király* (1885)
* *Kemény Simon*

## Kanpo estekak
Xakhty

**Xakhty** (errusieraz, Шахты, literalki ‘meatzeak’ pluralez) Rostoveko (Errusia) oblasteko hiri bat da. Donets mendikatearen hego-ekialdean dago, Rostoven ipar-ekialdetik 75 km-ra eta Ukrainako mugatik 26 km-ra. 

## Historia 
1805ean, Popov izeneko ofizial militar batek asentamendu txiki bat sortu zuen Gruxevka ibaiaren ertzean. Kokalekuari Popovka deitu zioten 1809an, Popovek lehen ikatz meatzea ireki zuen. 1830an tokiak Gruxevka izena hartu zuen.

1914an, 54.000 biztanle zituen. Diruiturri nagusia ikatzaren meatzaritza zen, non hamalau mila pertsona baino gehiago lanean ari baitziren,  1916 aldera, inguruko 10 meategi handienek 90,5 milioi ikatz ekoizten zituzten.

1917an, Iraultza errusiarraren garaian, hiria hiru aldiz aldatu zen eskuz, sozialista iraultzaile, boltxebike eta kosakoen artean.

1919ko abenduan, Errusiako hegoaldeko indar zuri kontrairaultzaileen ebakuazioaren ondorioz, hiriko gobernuak bertan behera utzi zituen bere jarduerak. Botere boltxebikea 1919ko abenduaren 25ean ezarri zen. 1920an, 38.179 pertsona bizi ziren hirian eta aldirietan. Meategiak ez zeuden erabilgarri.   

1921eko urtarrilaren 13an, Donetsk-eko Batzorde Iraultzaile Probintzialak bere izena eman zion azkenean,"Xakhti" izena, hiria ikatzaren meatzaritzarekin lotuta zegoelako. 1920ko hamarkadaren lehen erdian, hiriak biziraupen-erritmoa izan zuen, gerra-komunismoaren, goseteen eta suntsipenaren ondorioz. Gerora, ordea, hiriaren azpiegituraren eraikuntzan gorakada izan zen. 1925 eta 1930 bitartean, hiriak irratia, hegaldi-kluba, barrutiko osasun-laguntzarako zentroa, estolderia-sare berria eta energia elektrikoa sortzeko estazio bat, antzokia, eskola teknikoa eta medikuntzako eta pedagogiako institutu teknikoak eskuratu zituen.

Hiria 1928ko Xakhty Epaiketengatik ezagun egin zen, 1930eko purga estalinisten aurrekari izan zirenak. 

1970ko hamarkadan, Andrei Txikatilo hiltzailearen krimen askoren eszena ere izan zen

1980ko hamarkadan Perestroikaren neurriak eta 1990ekoan ondorengo Errusiako eraldaketa suntsitzaileak izan ziren hirirako, minak pribatizatu egin baitziren eta batzuk itxi, eta langabezia handia eragin zuen. Horren ondorioz, delinkuentzia eta drogen erabilera desegokia asko handitu ziren. 

21. mendean Xakhty da gaur egun Donbasseko ekialdeko industria-gune nagusia. Hiria Ekialdeko Europako baldosa-ekoizle eta -esportatzaile nagusietako bat ere bada.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Antoni Bonet i Castellana

**Antoni Bonet i Castellana** (Bartzelona, 1913–1989) Kataluniako arkitektoa izan zen, diseinatzailea eta hirigilea. 

Josep Lluís Sert eta Josep Torres Clavérekin hasi zuen bere ibilbidea. GATCPACeko kidea zen. 1936an Parisen Le Corbusierren atelierra sartu zen. Ondoren Argentinan eta Uruguain lan egin zuen.   

"BKF" Butterfly aulkiaren diseinatzaileetako bat zela gogoratzen da,  Grupo Austral-en barruan, Buenos Airesen, Argentinan, 1938an, Juan Kurchan eta Jorge Ferrari Hardoy bazkideekin batera.

1971tik 1975era, bere estudioa Bartzelonan, Miguel Cervantes Martinez Brocca estudioko buruak zuzendu zuen, eta orduan Espainiako Arte Ederren Bulego Nagusiko buru izan zen arkitekto uruguaitarra. Bonetek La Manga Campo de Golf-erako beheko apartamentuak diseinatu zituen, baita klubaren gaineko Cabeza Blanca goiko apartamentuak ere. Knoll 1940ko hamarkadan Buenos Airesera iritsi eta Butterfly aulkia ekoizteko eskubideak erosi zituenaren istorioa kontatu zuen. Bonet ez zen inoiz pozik egon eskubide horiengatik ordaintzen zutenarekin, baina beti harro bere diseinuaz.

Benetako "maisu" bat zen eta La Mangako beheko apartamentuetan lan egitea Ayn Rand eleberri bateko zerbait bezalakoa zen diseinuaren oso xehetasunetara bideratutako ikuspegi honetan. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa Design Hub Barcelona-ko Diseinu Industrialaren bilduman
* Antoni Bonet
Agave palmeri

***Agave palmeri*** Agave generoko landarea da, Asparagaceae familian. Arizonako hegoaldekoa, Mexiko Berriko hego-mendebaldekoa, Sonorakoa eta Chihuahuakoa da. Landarea maiz apaingarri-espezie gisa landatzen da beste eskualde batzuetan.

## Ezaugarriak 
*Agave palmeri* Estatu Batuetan hazten den Agave espezierik handiena da. Hosto basal, haragitsu, berde eta tenteko erroseta sortzen du, 120 cm luze artekoa, ertz horzduna eta hezur lodiak dituena, 3 eta 6 cm artekoak. Loreak horiak eta berdeak dira, 4 eta 5 zm. artekoak gutxi gorabehera, eta adarretan hazten dira mahats-sortaren goiko herenean, 5 metroko altuerara irits daitekeena.

## Laborantza 
Landareak loreontzi handi bat behar du, eta baldintza ugari onartzen ditu, baita – 10 ° C.7 inguruko tenperaturak ere.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Agave

## Kanpo estekak
Carmen García de Merlo

**Carmen García de Merlo** (Valdepeñas, 1962ko martxoaren 27a) abokatu, erizain eta funtzionarioa da. 

2018an, Madrilgo COGAM Colectivo de Lesbianas, Gays, Transexuales y Bisexuales elkarteko presidente aukeratu zuten, eta karguan zegoen lehen emakume transexuala izan zen.

## Biografia 
García de Merlo, emakumea, trans eta bisexuala,  Gaztela eta Mantxako Mantxan Valdepeñas herrian jaio zen, 1962an.  Zuzenbidean lizentziatu zen Urrutiko Hezkuntzarako Unibertsitate Nazionalean (UNED), eta Erizaintzan diplomatua da Madrilgo Konplutense Unibertsitatean (UCM). Horrez gain, Laneko Arriskuen Prebentzioko goi-mailako teknikaria ere da Madrilgo Karlos III Unibertsitatean.

Haurtzarotik jakin zuen emakumea zela, baina gizon bat bezala bizi behar izan zuen. ("Ezkerra nintzenean anbiestra bihurtu behar izan nuen"). 

80ko hamarkadan, Bartzelonara egindako bidaia batean, nahi zuen trantsizioa egiteko adorerik gabe geratu zen, erizain lana galtzeko eta bere etorkizuna "protistuzioa edo ikuskizuna" izango zela ikusteko beldurrez.

Beraz, karrera profesionalarekin jarraitu zuen. Gainera, emakume batekin ezkondu zen eta bi seme-alaba izan zituen. .   Hala ere, genero-trantsizioa egiteko nahiari eutsi zion.

2016ko apirilean, COGAMen laguntza eskatu zuen porrotaren eta suizidioaren ideiengatik. Berrogeita hamalau urte zituela, lehen aldiz emakume gisa agertu zen, eta horrek familiarekiko harremana etetea ekarri zuen, batez ere seme-alabekin. Harreman hori bost urte geroago berreskuratu zen.

## Aktibismoa 
2017an, COGAMeko bazkide egin zen eta bere aktibismoa Transcogam taldean hasi zen. Lehenik,  taldeko koordinatzaile gisa eta 2018an presidente izendatuko dute, eta 2020an berriz hautatuko dute.

Aktibista gisa aritu zenetik, hainbat komunikabidetan izan ditu eztabaidak eta elkarrizketak. 2020an, LesGaiCineMad zinema-erakusketa inauguratu zuen, Espainiako Arte eta Zientzia Zinematografikoen Akademiarekin lankidetzan hasi zen urtean, Ferrán Navarro-Beltrán dokumentalaren proiekzioarekin. Dokumentala *Belaunaldi isila* da, eta LGBTIQ + Espainiako eta Espainiako trantsizio frankistan izandako pertsonen bizitza-istorioak kontatzen ditu.

2020an, COGAMek LBT emakumeen istorioen liburu bat argitaratu zuen, García de Merlorekin, besteak beste. 

2022an "Más que Visibles" liburua ere argitaratu zen, bisexualitateari buruzkoa, eta bertan Merlorena ere agertzen da.

2020an, "ELLAS", Pilar Monsellek zuzendutako A3 Media-ko dokumental bat estreinatu zen, bost trans emakumeri buruzkoa, Gimenez Ricoren "Vestidas de Azul" eskemari jarraituz, 2003an Donostiako Nazioarteko  Zinemaldia.  

Garcia de Merlok Lola Rodriguez, Valeria Vegas, Miriam Amaya eta Alex Saint taldeekin batera parte hartu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Urtebetetze efektua

**Urtebetetze efektua** (batzuetan **urtebetetze-blues** deitzen zaio, batez ere bere buruaz beste egiteari buruz denean) fenomeno estatistiko bat da, non pertsona baten heriotza probabilitatea handitu egiten baita urtebetetzean edo handik hurbil. Urtebetetze efektua Ingalaterra eta Galesko, Suitzako, Ukrainako eta Estatu Batuetako biztanlegoaren azterketetan ikusi da, baita lagin txikiagoetan ere, hala nola Liga Handietako beisbol-jokalarietan. Ikerketek ez dute ondorio hori argi eta garbi erakusten; azterlan batzuen arabera, gizonen eta emakumeen heriotza-tasak desberdinak dira urtebetetze-egunaren aurreko aldian Horretarako iradokitako mekanismoek honako hauek hartzen dituzte: alkohol-kontsumoa, urtebetetzeari lotutako estres psikologikoa, suizidio-arriskua handitzea, bere urtebetetzera arte itsasten saiatzen diren gaixo terminalak, heriotza-tasa handiagoa edo gorputza urtero ahultzen duen ziklo fisiologikoa. Halaber, iradoki da artefaktu estatistikoa izan daitekeela, agian jakinarazpenean izandako akatsen ondorioz, baina jakinarazpen-anomalia ezagunak kontrolatzen dituzten azterlanetan ere ikusi da urtebetetze-efektua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Errusiar zuri (argipena)

**Errusiar zuri** terminoak zenbait adiera izan ditzake:

* **Errusia Zuria** izeneko eskualde historikoaren biztanleak.
* **Bielorrusia** ere, funtsean, Errusia Zuria da itzulpen literalean eta bielorrusiarrei ere esan izan zaie *errusiar zuri.*
* **Errusiar zuri** terminoak izenda ditzake, Errusiako Iraultzaren eta ondorengo Gerra Zibilaren kontestuan, **Armada Zuri** kontrairaultzaileko partaideak edo tsarismoaren aldekoak oro har, hala nola erbestera joan ziren errusiarrak.
Walter Lini

**Walter Hadye Lin̄i** (Agatoa Village, Mendekoste uhartea, 1942 &ndash; Port Vila, 1999ko otsailaren 21a) vanuatuar apaiz anglikano eta politikaria izan zen. Vanuatu ko lehen ministroa izan zen 1980tik 1991ra.

Teologia ikasketak egin zituen Salomon Uharteetan eta Zeelanda Berrian, eta bere herrialdera itzultzean Hebrida Berrien Kultur Elkartea sortu zuen Donald Kalpokas eta John Banirekin batera. *New Hebrides Viewpoint* egunkaria eta Hebrida Berrien Alderdi Nazionala ere sortu zituzten. 1974an alderdiko presidente hautatu zuten eta Nazio Batuen Deskolonizazio Batzordeari herrialdearen independentzia eskatu zion.

Alderdiaren izena Vanua'aku Patirengatik aldatu zuen eta 1979ko hauteskundeak irabazi ondoren lehen ministro bihurtu zen 1980an Vanuatuk independentzia lortu zuenean. Ondoren, 1983 eta 1987ko hauteskundeak irabazi zituen. Bere gobernuak harremanak izan zituen Ekialdeko Blokearekin, Libiarekin eta beste herrialde komunista batzuekin, eta eskualdeko proba nuklearren aurka agertu zen. Kanak independentziaren mugimendua babestu zuen Kaledonia Berrian eta Ekialdeko Timorren independentzia. Agintaldia amaitu ondoren, Alderdi Nazional Batuko buru izan zen.
Mayte Rodríguez

**Mayte Andrea Rodríguez Arregui** (Santiago, Txile, 1989ko urtarrilaren 25a) txiletar aktore eta publizitate-modeloa da.

## Telebista 
Telebistan 12 urte zituela egin zuen debuta, Canal 13-ko *Música libre* nerabeentzako musika-programan. Ondoren, hurbilketa txiki bat egin zuen, 2004an *BKN* seriean rol labur batekin.

## Bizitza pertsonala 
Ama Carolina Arregui da, telenobeletako aktorea eta aita Óscar Rodríguez Gingins da, telenobeletako zuzendaria.  

2011 eta 2016 artean maitasun-harremana izan zuen Tiago Correa aktore txiletarrarekin. Ondoren, Alexis Sánchez futbolari txiletarrarekin 2018  arte. 2019ko otsailetik 2020ko erdialdera arteko harremana izan zuen Diego Boneta aktore mexikarrarekin.2022ko urtarrilaren 10ean jaio zen bere lehen semea, Galo.

## Filmografia 
### Telenobelak 
* *Feroz* (2010)
* *Infiltradas* (2011)
* *La sexóloga* (2012)
* *Socias* (2013)
* *Caleta del sol* (2014)
* *Un diablo con ángel* (2017)
* *Dime quién fue* (2017)

### Serieak 
* *BKN* (Mega, 2004)

### Filmak 
* *Distancia* (2015)
* *Reverso* (2015, film laburra)
* *Malas costumbres* (2016)
* *American Huaso (2018)*
* *La novia de Azapa (2018)*
* *La forma del miedo* (2021)

### Dokumentala 
* *Chile salvaje y extremo* (2017), aurkezlea

## Publizitatea 
* Falabella (2011)
* Fitness (2014)
* Peugeot (2016-2018)
* París (2018tik... )
* Pamela Grant (2018)

## Erreferentziak
Tripolina

eskuinera|thumb|232x232px| Tripolina italiarra, 1930eko hamarkada.

**Tripolina** kanpainako aulki tolesgarria da, zurezko egitura eta olanazko estalkia duena, britainiar armadak XIX. mendean erabili zuena.

## Eragina 
BKF famatua Tripolinan inspiratu zen. Tripolina fabrikatzaile ingeles batek patentatu zuen 1877an eta geroago "tripolina" bataiatu zuten "Tripoli", Italiar Libiako hiriburua, XX. mendeko 30eko hamarkadan seriean fabrikatu zutenean. Egurrezko 10 piezaz egina dago, metalezko elementu artikulatuez elkartuta, eta oihalezko estalki batez, edo larruaz, ondorengo bertsioetan.

## Ekoizleak 
Jatorrizko Tripolina aulkia Italian ekoizten da eta Telami-k esklusiboki banatzen du. BKF aulkiarekin duen antzekotasuna dela eta, Argentinako fabrikatzaile askok, altzari diseinatzaileek, Tripolina ere egiten dute zela-larruak erabiliz. Hamarkada hauetan ekoizle garrantzitsuena Big BKF Buenos Aires da, Argentinako pampako herri txiki batean eskuz egiten dituena.

## Kanpo estekak 
* BKFren historiari buruzko bideoa, Ciudad Abierta kanala, Buenos Aires
Klismos

thumb| Bizkarralde kurbatua eta konikoa duen klismos aulkia, hanka kurbatuekin. Xantiporen hilarria, Atenas, ca. 430-420 K.a
***Klismos*** () antzinako Grezian ezaguna zen aulki mota bat da, greziar zeramikazko ontzietan margotutako antzinako altzarien irudikapenetan eta K.a. V. mendearen erdialdetik aurrerako beheerliebeetan dagoena.

## Erreferentziak 
## kanpo estekak
Danimarkako Galeria Nazionala

**Danimarkako Galeria Nazionala** baita *SMK* () Kopenhage hiriburuaren erdigunean dagoen pinakoteka ospetsua da. Museoak Danimarkako eta atzerriko artea biltzen, erregistratzen, kontserbatzen, ikertzen eta kudeatzen du, XIV. mendeaz geroztik. 260.000 obra baino gehiago gordetzen du.

## Eraikinak 
Museoak bi eraikin bereizi hartzen ditu, bata zaharra eta bestea modernoa. Vilhelm Dahlerupek eta G.E.W. Møllerrek diseinatu zuten Italiako Berpizkundea gogorarazten duen estiloan altxatu zen eraikin zaharra 1889 eta 1896 artean.  XX. mendeko amaieran Arkitektfirmaet C. F. Møller bulegoa handitzeko lanari ekin zioten, Anna Maria Indrio eta Mads Møller arkitektoek diseinatua, eta 1998ko azaroan ireki zuten. Eraikin berria, modernoa, eraikin zaharraren atzealdean dagoen parkean eraiki zuten, «Eskulturen kalezuloa» izeneko beirazko sabai batez estalitako pasabide batek lotzen duena. Museo osoa zeharkatzen duen "kale" horretan, kontzertuak eta dantza-ikuskizunak antolatzen dira aldizka.

## Museoaren funtsak 
SMK-ko arte bildumak hiru bilduma bereizten ditu:
* Pintura eta Eskultura Errege Bildumak, 1300. urtetik gaur egun arteko pintura eta eskulturak gordetzen ditu.
* Arte Grafikoen Errege Bilduma, paperean egindako grabatu, marrazki eta bestelako arte bildumarik handiena da, eta munduko bildumarik onenetakoa.
* Royal Cast Collection, Kopenhageko portuan dagoen West India Warehouse-n gordetako igeltsuzko 2.000 estatua baino gehiagoko bilduma da.

## Iruditegia 

Image:
Lucas Cranach d.Ä. - Melancholie (Statens Museum for Kunst).jpg|Lucas Cranach Zaharra (1532). *Melankolia*.
Det fede køkken. "Voluptas Carnis".jpg|Pieter Aertsen (1565-1575). *Sukalde betea. Alegoria bat*
Adam and Eve by Harald Slott-Moller - Statens Museum for Kunst - DSC08287.JPG|Harald Slott-Moller (1891). *Adán eta Eba*.
Youth by Ditlev Blunck - Statens Museum for Kunst - DSC08249.JPG|Ditlev Blunck (1840-1845). *Gaztetasuna*, *Gizakiaren lau aroak* saileko lana.
Modigliani alice.jpg|Amedeo Modigliani (1915). *Alice*.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Museoaren webgune ofiziala.
Porco Rosso

1992ko Hayao Miyazaki japoniar zinema zuzendariaren abenturazko anime filma da. Historiako marrazki biziduneko film onenen zerrenda askotan agertu ohi da.

## Sinopsia 
Gerren arteko garaia da, eta Benito Mussoliniren Alderdi Nazional Faxistak Italia gobernatzen du. Marco Pagot italiar pilotu militar eskarmentuduna da eta, lagun bat guduan hiltzen ikusi ondoren, txerri itxura ematen dion sorginkeria arraro baten biktima da. Hori dela eta, "Porco Rosso" ur-hegazkin gorria lortu eta sari-ehiztari ezagun bihurtuko da. Porcori asko gustatzen zaio Adriatikoko itsasertzean erasotzen duten pirata taldeen harrapaketa saiakerak zapuztea. Piratek, Porcoren boikotaz nekatuta, kontraerasoa erabakitzen dute Porco Rosso garaitzea helburu duen abenturazale estatubatuar bat kontratatuz.

## Pertsonaiak 
* Porco Rosso (ポルコ・ロッソ) edo Marco Pagot
* Madame Gina (マダム・ジーナ), abeslaria
* Maestro Piccolo (ピッコロ親父), mekanikaria
* Fio Piccolo (フィオ・ピッコロ), mekanikaria
* Donald Curtis (ミスター・カーチス), estatubatuar pilotua
* Mamma Aiutoren banda (マンマユート), piratak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Espetxe-zigor

thumb|Espetxe-zigorretan presoak espetxe batean sartzen dituzte.
**Espetxe-zigorra** edo **kartzela-zigorra** askatasunaz gabetzeko zigorra da, non kondenatua kondena-epaiak zehaztutako denboran espetxe batean sartu behar den.

Espetxeratzea mugagabea denean, biziarteko kartzela zigorra esaten zaio.

Eskubideez gabetzeko zigorraren zehaztapena bada ere, doktrina juridikoak aparteko eremu batean kokatzen du, duen garrantziagatik. Zigor penalik ohikoena eta zorrotzena da mendebaldeko ordenamenduetan (heriotza-zigorra izan ezik).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Old Sparky

[eskuinera|thumb|300x300px| *Old Sparky* [Tucker Unit-en (Arkansas). 1926 eta 1948 artean 104 exekuziorako erabili zen.]]
**Old Sparky** (euskaraz: "txinparta zaharra") aulki elektrikoaren goitizena da Arkansas, Connecticut, Florida, Georgia, Illinois, Kentucky, Nebraska, New York, Ohio, Oklahoma, Hego Carolina, Texas, Virginia eta Mendebaldeko Virginia AEBetako estatuetan. Old Smokey zen New Jerseyn, Pennsylvanian eta Tennesseen erabiltzen ziren aulkien ezizena.  "Old Sparky" aulki elektrikoak orokorrean aipatzeko erabiltzen da batzuetan eta ez estatu zehatz batena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Askatasunaz gabetzeko zigor

thumb|Espetxe-zigorretan presoak espetxe batean sartzen dituzte.
**Askatasunaz gabetzeko zigorra** epaile edo auzitegi batek prozesu penal baten ondorioz ezarritako zigor mota bat da. Zigor horren arabera, errudunari kendu egiten zaio bere benetako askatasun pertsonal anbulatorioa (hau da, nahi duen lekutik mugitzeko askatasuna), eta, zigor hori betetzeko, kondenatua establezimendu berezi baten barruan giltzapetuta geratuko da.

Zigor penalik arruntena eta zorrotzena da mendebaldeko ordenamenduetan, subjektuaren askatasuna kentzea dakar, eta, gabezia horren mailaren arabera, honako hauek bereiz daitezke:
* Espetxe-zigorra.
* Etxe barruko arrastatzea.
* Erbesteratzea.

Zigor askatasun-gabetzaileak amaiera-eperik ez duenean, biziarteko espetxealdi gisa ezagutzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Galera (zigorra)

thumb|300px|Galeretara zigortuak. Bartzelonako Itsas-Museoaren  birsorkuntza.
**Galerak** (normalean pluralez) gaizkile batzuei ezartzen zitzaien zigorra zen, erregearen galeretan arraunean egitea. Delitu iraingarriak egiteagatik edo berrerortzeagatik ezartzen zuten, kondenatuaren birgaitzea aurreikus ezin zezaketelako (garai haietan indarrean dagoen zigorraren teoriaren arabera). Zigorra jasaten zutenei galeriano zieten.

Garaiko legeriak delitu kalifikatuengatik, lapurretengatik, bidelapurretengatik, bortxaketengatik eta horien antzeko beste delitu batzuengatik ezartzen zuen edo handiagoengatik edo beste mota batekoengatik ezarritako heriotza-zigorra galerengatik trukatu behar zela, denbora gehiagoz edo gutxiagoz, eta ez zela bi urtetik beherakoa izango, egitateen inguruabarrak edo pertsonaren izaera kontuan hartuta, baina, betiere, delituak hain larriak ez baziren, heriotza-zigorra ezartzea ezinbestekoa zela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Erromatar ostatu batean

***Erromatar ostatu batean*** () Carl Heinrich Bloch margolari daniarraren oihal gaineko olioa da. 1866an amaitua, Blochen genero-eszenarik ezagunenetako bat da.  Markorik gabeko mihise gaineko olioak 148,5 X 177,5 zm. neurtzen du. 

## Historia 
Margoa Blochen lagun eta sustatzaile nagusia zen Moritz G. Melchior merkatariaren enkargu bat izan zen. Obraren atzealdean artistak Melchior bera sartu zuen eszenan (mahai batean eserita dago, lagunekin hizketan). Bi irudi femenino, berari bizkarra ematen eserita daude. Atzera eserita ikusleei begira dagoen gizona margolaria bera da. Bloch Wilhelm Marstranden ikaslea izan zen. Lan hau Marstranden *Ostatu italiar baten eszena* (1848) lanaren antzekoa da. Pintura Danimarkako Galeria Nazionalak erosi zuen 1935ean. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sari-ehiztari

[thumb|[Charles Dubois aktoreak sari-ehiztari baten papera antzezten du ''Il était une fois dans l'Ouest de la Corse'' (2004) film laburrean.]]
**Sari-ehiztaria** sari gisa eskaintzen den dirua kobratzeko lan egiten duen pertsona bat da, batez ere delinkuenteak jazarri eta atxilotzeagatik.

## Sari-ehiztariak Estatu Batuetan 
Estatu Batuetako lege-sisteman, Gorte Gorenak 1873an, Taylor vs. Taintor kasuan, ezarri zuen akusatu bat zaintzen duen eta fidantzan parte hartu duen pertsonak eskubide zabalak dituela pertsona hori berreskuratzeko, epaiketara aurkezten ez bada. Sari-ehiztari gehienek fidatzaile batentzat egiten dute lan. Sari-ehiztariak iheslariak hasieran ordaindutako fidantzaren zati bat kobratzen du. Iheslariak epaiketari ihes egiten badio, fidatzailea da iheslariaren fidantzaren erantzulea, ez sari-ehiztaria.

Horrela, sari-ehiztaria da fidatzaileek beren bezeroa epaiketara joateko duten modua. AEBetan, sari-ehiztariek urtean 31.500 iheslari inguru harrapatzen dituzte, epaiketara joateko betebeharra hausten dutenen % 90 (eta horrelako fidantzek estaltzen zituzten).

Figura hori arautzen duten legeak estatuz estatu aldatzen dira, nahiz eta orokorrean antzekoak izan. Horrela, estatu gehienetan iheslariaren jabetza pribatuan sar daitezke, epailearen agindurik gabe, atxiloketa egiteko. Estatu batzuetan ez zaio inolako entrenamendurik eskatzen, ezta lizentziarik izatea ere, eta fidatzaileak emandako eta bere izenean diharduena dioen agiri bat baino ez dute behar. Beste estatu batzuetan entrenamendu-ikastaro bat eskatzen zaie, beste batzuetan ezin dute suzko armarik eraman, etab.

Kentuckyn ezin dute operatu, estatu horretan ez baitago fidatzailearen figurarik. Louisianan, berriz, arropa identifikatzaileak eramatea eskatzen zaie. Hori dela eta, iheslariak sari-ehiztarien eskubideak jarduteko mugatuago dauden estatuetara ihes egiten saiatzen dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Etxe barruko arrastatze

thumb|Tsarren familia etxe barruko arrastatzean, 1917.
**Etxe barruko arrastatzea** edo **etxeko espetxealdia**, beste batzuen osagarri gisa edo nagusitzat, herrialde ezberdinetako kode penal gehienetan agertzen den zigorra da.

Honela definitzen da: «espetxez kanpo betetzen den kondenatu edo akusatu baten mugimendu- eta komunikazio-askatasuna kentzea, bai bizilekuan bertan, bai kaltetuak proposatuta epaia eman duen auzitegiak ezarritako beste batean».

## Erabilera 
Etxe barruko arrastatzea egoera berezietan erabiltzen dute, eta kondenatua ezin da espetxean sartu edo ez da espetxean sartu behar. Kasu horietan egongo lirateke delitu txikiagoa izan dutenak eta, beraz, askatasun-gabetzeak gehiegizko kargua dakartenak; baita adin aurreratuko kasuetan ere, pertsona batzuk beren kargura dituztenean edo etxebizitza batean geratzea eskatzen duen nahasmendua dutenean.

Atxiloketa kautela-neurri bat izan daiteke, prebentziozko espetxeratzearen alternatiba, ikerketa kriminalaren fasean edo inputatua kontrolpean geratzea komeni dela adierazten duen beste edozein zirkunstantzia, prozedura penalaren helburuak ziurtatzeko.

Justizia militarrean, etxeko espetxealdia ohiko figura da krisi larriko egoeretan, buruzagi eta ofizialen kontzentrazioa edo taldekatzea eta unitate armatuekiko harremana saihestu nahi denean. Kasu horietan konfinamenduarekin parekatzen da.

Atxiloketa behin-behineko egoera izan ohi da, eta, zigor osagarria bada, zigor nagusia betetzearekin amaitzen da, eta gainerako kasuetan, askatasun-gabetzeak prozeduran duen garrantzia galdu duenean. Egoera askotan, bereziki delitu baten ikerketa denean, atxiloaldiaren ordez prebentziozko espetxeratzea ezar daiteke, epaileak ohartarazten dituen delituen larritasunaren arabera.

## Ondorioak 
Zigorrak kondenatuaren mugimenduak etxebizitza jakin baten barrura mugatzen ditu, eta ezin da etxebizitza horretatik irten, epailearen baimena izan ezik. Kasuen eta legedien arabera, kanpoko bisitak eta komunikazioak mugatuta edo debekatuta egon daitezke. Gainera, neurri hori duen kondenatua etengabe zainduko dute poliziek, dagokion epaileak emandako kondena bete dezan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Datuak biltzeko gailu

thumb|Datuak biltegiratzeko zenbait gailu elektroniko
**Datuak** **bitzeko** edo **biltegiratzeko gailu**etan, informazioa (datuak) erregistratzen da bitartekoren batean. Eskuz idatzitakoa, grabazio fonografikoa, zinta magnetikoa eta disko optikoak dira biltegiratzeko bitartekoen edo euskarrien adibideak. RNA eta DNA bezalako molekula biologikoak datuen biltegitzat hartzen dituzte batzuek. Ia edozein energia-motarekin bideratu daiteke grabazioa edo erregistratzea. Datuak elektronikoki biltegiratzeko, energia elektrikoa erabiltzen da datuak gorde eta berreskuratzeko. 

*Datu digitalak* bitarteko digital batean biltegiratutako datuak dira. Datu informatikoak biltegiratzea da erabilera orokorreko ordenagailu baten oinarrizko funtzioetako bat. Dokumentu elektronikoak askoz leku txikiagoan gorde daitezke paperezko dokumentuak baino. Barra-kodeek makinaz irakur daitezkeen datuak paperean grabatzeko aukera ematen dute.

## Grabazio-bitartekoak edo *media* 
Informazioa erregistratu dezakeen material fisikoa da grabazio-bitartekoa. Berriki informazioa lau grabazio-bidetatik erregistra daiteke (inprimatuta, filmatuta, magnetikoki eta optikoki); eta lau modutan ikusi edo entzun daiteke: telefonoa, irratia, telebista, eta Internet. Grabazio digitalerako formatuak asko dira, informazio-mota, bitartekoa eta erabiltzen den sistemaren arabera. Formatu estandarren erabilera bultzatzen da datuen trukea errazteko.

Ondoko kategoriak bereiz daitezke bitarteko digitalei begira:

* Magnetikoak: zinta magnetikoa, disko malgua eta disketea eta disko gogorrak.
* Optikoak: disko optikoa, CDa, DVDa eta Blu-ray.
* SSD edo egoera solidoko unitatea. USBetan edo flash memorietan erabilita.

## Bestelako gailuak eta media 

Fitxategi:EdisonPhonograph.jpg|thumb|Edisonen zilindro fonografoa . Zilindro fonografoa biltegiratzeko bitarteko bat da. Fonografoa biltegiratzeko gailutzat har daiteke.
Fitxategi:Reel-to-reel_recorder_tc-630.jpg|thumb|Bobina irekiko zinta-grabagailua (Sony TC-630), non grabagailua biltegiratzeko gailua den, eta zinta magnetikoa datuak gordetzeko bitartekoa den.
Fitxategi:RNA-comparedto-DNA_thymineAndUracilCorrected.png|thumb|DNA eta RNA biltegiratze biologikorako bitartekotzat har daitezke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mariano Marín Rodríguez-Rivas

**Mariano Marín Rodríguez-Rivas** (Gijón, Asturias, 1926 - Gijón, 2022ko azaroaren 5a)  espainiar arkitektoa izan zen.

## Biografia 
Gijonen jaioa artearen munduari oso lotuta dagoen familia batean. Bere birraitona Florentino Decraene, belgikar jatorrikoa, margolari eta litografoa izan zen Isabel II.aren gortean. Bere birraitona Rudesindo antzerki eta opera eszenagintzan aritzen zen; bere amak, berriz, Julio Romero de Torres margolariarentzat posatu zuen "La muerte de Santa Inés" izeneko koadrorako. 

Madrilen, 1957an Madrilgo ETSAM Arkitektura Goi Eskola Teknikoan (Madrilgo Unibertsitate Politeknikoa) lizentziatu ondoren, Massachusettseko Teknologia Institutuan (1958-1959) masterra egiteko aukera eman zion beka bat lortu zuen. Madrilera itzuli zen, ETSAMen doktoretza egin zuen (1962), Ogasuneko Arkitektoen Kidegoan sartu zen, eta bere Gijonera joan zen behin betiko, non bere lanbide-jardueraren zati handi bat burutu zuen. 

Asturiasko Arkitektoen Elkargoko dekanoa izan zen bi etapatan (1976-1978) eta (1983-1985). 

Maria Isabel Ballina Alonsorekin ezkondua bigarren ezkontzetan. Bere lehen ezkontzan hiru seme-alaba izan zituen: Mariano, Tomás eta María Marín. 

2022ko azaroaren 5ean hil zen, 96 urte lehenago jaio zen hirian. 

## Lan nabarmenak 
Arkitektura lanaren zati handi bat Gijonen egin zuen. Asturiasko hirian honako hauek nabarmentzen dira: hainbat egoitza-eraikin, Errege Tenis Kluba (1963); Mayfer Gasolina-zerbitzugunea (1960), gaur egun desagertua, Portugalgo etorbidean kokatua, hormigoizko aterkiak bereizten dutena, Norman Foster-ekin partekatutako inspirazio nabaria, berrogei urte geroago Repsol gasolina-zerbitzuguneak diseinatu zituenean; Ramón y Cajal kaleko 38. zenbakiko eraikina (1961), edo Los Campos blokeko eraikina. 

Asturiasen, Babes Publikoko Etxebizitzei (HPP) lotutako jarduera zabala egin zuen. Lehen fase batean, barrakak eta meatze-auzoak berritu zituen; izan ere, geroago, bigarren etapa batean, honako herrietan eraikitako hainbat etxe-multzo jorratu zituen: Cudillero, L'Entregu, Grado, Nava eta Oviedo ; eta hirugarren etapa batean (1980-1995), Itsas Armadako Gizarte Instituturako hainbat proiektu zuzendu zituen, zehazki Cudillero, Luarca, Tapia de Casariego eta Ribadesellako itsas etxeen bitartez. 

Gijonera bueltan, bere jaioterriko trenbide-hesiaren kentzean esku hartu zuen, lur horietan trenbide eta autobus terminalak mantenduz; eta Biltzar Jauregia eraiki zuten. 

## Sariak 
* Sustapen Ministerioaren (Bilbo) ordezkaritzaren proiekturako lehen saria, Ignacio Álvarez Castelaorekin elkarlanean egindakoa (1967).
* Arkitekturako Asturias Saria (1986) Cudilleroko etxebizitza publikoen multzo bati.
* Asturiasko Arkitektoen Elkargoko Castelao Lehen Saria (2017) 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Stralsundeko hamar emakume

***Stralsundeko hamar emakume*** Melchior Lorckek paper gainean tinta marroia zuen arkatzezko marrazki bat da, 1571 inguruan egina. Egun Danimarkako Galeria Nazionalean dago, Kopenhagen. 2016ko apirilean, Europeana proiektuaren barruan, pintura hau Danimarkako hamar artelan garrantzitsuenetako bat bezala hautatua izan zen.

## Deskribapena 
Neurriak 22,2 x 31,3 zm-koak dira. Obra marrazki sail baten parte da, eta uste da marrazki horiek jantziaren historiako liburu bat ilustratzeko zirriborro gisa erabili zirela. Hansako Stralsund hiriko hamar emakume erakusten ditu lanak, XVI. mendeko jantziekin lerrokatuta daudenak. Emakumeek jarrera ezberdinak hartzen dituzte, eta horrek Melchior Lorck egileari aukera eman zion hainbat angelutatik arropak hobeto ikus zitezen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ihes betean (Ken Zazpi)

"Ihes betean", Ken Zazpi euskal rock taldearen abesti ezaguna da. *Ortzemugak begietan* izenburuko albuman argitaratu zen, 2010ean. Hitzak eta musika taldearenak dira. Abesti luzea da, diskoaren luzeena, 5:14 minutu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Abestia Youtuben.
* Abestiaren hitzak.