Luigi Cadorna

**Luigi Cadorna** (Verbania, 1850eko irailaren 4a - Bordighera, 1928ko abenduaren 21) Lehen Mundu Gerran parte hartu zuen italiar jeneral bat izan zen, Caportetton jasotako italiar porrotarengatik ezaguna.

## Biografia 
### Karrera militarra 
Luigi Cadorna 1850eko irailaren 4an jaio zen Piemonteko Verbaniako herrian, garai hartan Sardinia-Piamonteko Erresumaren parte zena. Raffaele Cadorna jeneralaren semea izan zen, Italiaren bateratzea lortzeko gerran parte hartu izan zuena.

1868 2. Mailako artilleria teniente tituluarekin graduatu zen Turingo akademian eta bi urte geroago ofizial titulua jaso zuen eta Estatu Nagusiaren parte izan zen Veronan. 1892an jada zen bere sistema gogorrengatik ezagutua.

1898. urtean mailara igo zuten eta dibisio batzuetan agindu zuen baina beste agintari politiko eta militarrekin arazoak izateagatik ezaguna egin zen. 1908an armadaren agintari gorena izatea eskaini zioten baina ezetz esan zuen "politikoak kontrol osoa zutelako". 1914ko uztailean, haren aurrekoa izango zen Alberto Pollio hiltzean berriz proposatu zioten eta orduan baietz esan zuen.
thumb|ezkerrera|Luigi Cadornak, Italiako Estatu Nagusiko burua, britainiar bateriak bisitatzen ditu.

### Lehen Mundu Gerra 
Italiako Gobernuak 1914ko abuztuan Mundu Gerra hasi zenean herriaren neutralitatea aldarrikatu zuen, baina Austria-Hungariako Inperioarekiko ostilitateak Italiako Erresumak aliatuen aldean gerran parte hartzea motibatu zuen 1915eko maiatzetik aurrera. Garai hartan Cadorna ia 65 urte zituen eta erretiratzekotan zegoen.

Postu horretan, Italiaren neutraltasunaren behin-behinekotasunaz jabetuta eta Italia monarkia Habsburgotarraren aurkako gatazkan sartzearen aldekoa, mobilizazio handiago baterako baldintzak ezartzen ditu, hasieran ziren 250.000 soldaduren kopurua 550.000 gizonera pasaraziz hilabete gutxiren buruan, nahiz eta unitateek ekipamendu falta larria jasan. Aurrerago, 1916an, gerra industriaren ekoizpenei esker, hamahiru dibisio berri sortu zituen, ederki hornituak.

1915ko udaberrian, Italian Alpetar ofentsiben oinarrian, Cadornak hogeitabost infanteria dibisio eta lau zalditeria dibisio bere agindupean zituen baina artilleria oso gutxi zeukan, eta honek erabakigarria izan zen hurrengo borroketan. Aurrez-aurre erasotzeko taktikak erabiliz, baina aurretik artilleria bonbardaketak agindu gabe, Austria-Hungariar posizio ondo gotortuek erraz mantendu ziren lekuan eta italiarrek milaka hil eta zauritu jaso zituzten. Argi geratu zen, 1914an Mendebaldeko Frontearen hasieran eman zen bezala, 1915ean Italiar estatu-nagusiak gerra egiteko bide berriei aurre egiteko prest ez zegoela. Lehenengo momentuetan bere konportamendua askotan jasoko zituen kexak hurrengo urteetan zehar.

Hala ere, Benito Mussolinik 1924. urtean boterera heldu zenean Cadorna marexal egin zuen, jada erretiratuta egon arren. Titulu hau ez zituen kritikak isildu, hainbeste jende bere kontra zegoelako eta Cadornak memorietan bere burua justifikatu behar izan zuen.

Luigi Cadorna Bordigheran hil zen 1928ko abenduaren 21ean, 78 urterekin.

1931n, Regia Marinako gurutzaontzi arin bat izendatu zuten haren omenez: *Luigi Cadorna*; Bigarren Mundu Gerran biziraun zuen, eta 1951. urtera itsas armadan egon zen, erretiratu zutenera arte. 

Raffaele, bere aitonaren omenez izendatutako Cadornaren semeak karrera militarra egin zuen baita eta Bigarren Mundu Gerran parte hartu zuen. Italia 1943ko Irailean errenditu ondoren Italiako iparraldea askatzeko CVL (Corpo volontari della libertà - Askatasunerako Gorputz Bolondresa) talde armatuaren agintari bihurtu zen.

### Herri-kulturan 
1920ko hamarkadan gertatutako italiar migrazioengatik gaur egun Buenos Airesen "Cadorna" entzun dezakegu modu txarrean esanda. Zerbait kalitate baxukoa denean "Cadorna" esaten zaio.

## Erreferentziak 
## Kanpo-estekak 
* Luigi Cadorna First World War.com webgunean
* [*Treccani biografia hiztegian sartzea*](http://www.treccani.it/enciclopedia/luigi-cadorna_(Dizionario-Biografico)/) http://www.treccani.it/enciclopedia/luigi-cadorna_(Dizionario-Biografico)/