open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
La Tribuna del País Vasco

***La Tribuna del País Vasco*** informazio orokorreko egunkari digital donostiarra da. Raúl González Zorrillak 2013an sortua, ideologiaren aldetik eskuin liberala eta espainiar nazionalista da.

Enrique Arias Vega, Fernando José Vaquero Oroquieta, Carlos X. Blanco, Ernesto Ladrón de Guevara, Antonio Ríos Rojas, Yolanda Couceiro Morín, Marta González Isidoro, David Engels, Susana Antolín, Juan de Dios Ramírez Heredia, Miklós Cseszneky, Javier Salaberría, Pedro Carlos González Cuevas, Pablo Mosquera eta Sergio Fernández Riquelme bertan idatzi dute. Liburu digital eta tradizionalak ere argitaratzen ditu, baita *Naves en Llamas* aldizkaria ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Juan Bautista Arismendi

**Juan Bautista Arismendi** (La Asunción, 1775eko martxoaren 15a - Caracas, 1841ko ekainaren 22a) militar espainiar izan zen eta ondoren venezuelarra, Venezuelako Armadako ofiziala eta Venezuelako Independentziaren prozerra, Luisa Cáceres Díaz de Arismendi heroiaren senarra.

## Biografia 
Gurasoak Miguel Arismendi Marcano eta Maria Subero de Ibáñez de Eguía Alfonzo izan zituen. Aita, jatorriz euskalduna, Milizietako Kapitaina, Alguacil Nagusia, Fiel Ejecutor, Regidor y Santa Hermandad de La Asuncióngo alkate izan zen. 1785 eta 1788an bizileku-epaiketak ere egin zituen. 1791ko azarorako, justizia nagusia eta Iparraldeko Armen Komandantea (Santa Ana) zen, ondoren bere seme Juan Bautistak bete zuen kargua.
Juan Guillermo Iribarren

**Juan Guillermo Iribarren** (Araure, Venezuela, 1797 &ndash; 1827) abertzale eta Venezuelako Independentziaren jenerala izan zen.

## Biografia 
Araure hirian jaio zen 1797ko martxoaren 25ean. Bere aita, Juan Bautista Iribarren Loyena Suarez, nafar merkataria eta Errege Ogasunaren administratzailea zen. Bere ama Margarita Chaquea y Pérez Hurtado izan zen. Bere anai-arrebak José María, koronel independentista, Inés María eta Begoña Josefa izan ziren.
Rafael Urdaneta

**Rafael José Urdaneta Farías** (Maracaibo, Venezuelako kapitaintza nagusia, 1788ko urriaren 24a - Paris, Frantzia, 1845eko abuztuaren 23a) Venezuelako militar eta politikari bat izan zen, Venezuelako Independentziaren prozerra, "Simon Bolivarri leialena" eta Kolonbia Handiko seigarren presidentea.
Eskolim

**Eskolim** Frantzian hizkuntza gutxituak murgiltze ereduan irakasten duten elkarte estatutuko eskolen sarea da. 2009ko otsailaren 8an sortu zen Ziburun. Sei federazio biltzen ditu: Seaska (euskara), Diwan (bretainiera), Calandreta (okzitaniera), ABCM-Zweisprachigkeit (alsaziera), La Bressola (katalana) eta Scola Corsa (korsikera).

## Historia 
* 2009an otsailaren 9an Ziburun sortu zuten Seaska, Diwan, Calandreta, La Bressola eta ABCM-Zweisprachigkeit elkarteek.
* 2010an, Paxkal Indo lehendakari izendatu zuten.
* 2019an, Stéphanie Stoll Diwaneko lehendakariak elkarteko lehendakaritza hartu zuen.
* 2021eko martxoaren 27an, Scola Corsa elkartean sartu zen.

## Eskola eta ikasle kopuruak 
2022-2023 ikasturtean, Eskolim sareak 14.470 ikasle dituzten 187 ikastetxe biltzen zituen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Seaska (ikastolen elkartea)
* Diwan
* Calandreta
* Bressola
* Murgiltze (hizkuntzalaritza)
* ABCM-Zweisprachigkeit
* Scola Corsa

## Kanpo estekak
Piñoi (mekanismoa)

[thumb| [Nekazaritza-makinaria|Nekazaritzako makina baten engranajea, non piñoiaren mugimendua gurpil zoro baten bidez transmititzen den. Bitarteko gurpil honi esker transmisio erlazioa aldatu daiteke, piñoiko eta koroako hortz kopurua aldatuz, ardatz eragilearen eta ardatz gidatuaren arteko distantzia aldatu beharrik izan gabe.]]
Mekanikan, **piñoi** deritzo kremailera-mekanismo baten gurpilari edo gurpil horzdun pare baten gurpil txikienari, dela engranaje bidezko zuzeneko transmisio batean, dela transmisio-kate baten edo transmisio-uhal horzdun baten bidezko zeharkako transmisio batean. Piñoi tenkatzailea, kate bat edo transmisio baten uhal horzdun bat tenkatzeko erabiltzen den gurpil horzdunari ere deitzen zaio.

Engranaje fasean, gurpilik handienari " koroa" deitzen zaio; kate transmisioan berriz, esaterako, bizikleta edo motozikleta, koroaz gain, gurpil handienari "platera", "izarra" edo "katalina" deitu dakioke".  Etapa anitzeko engranaje tren batean etapa baten koroa ondoz ondoko etapako piñoarekin batera biratzen da.

Kate eta uhal bidezko transmisioetan, pinoi txikiegi batek kurbadura handiagoak eragiten ditu transmisioaren elementu malguan, eta horrek higadura areagotzen eta elementuen bizitza erabilgarria murrizten du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fernando Adolfo Gutiérrez Díaz de Otazu

**Fernando Adolfo Gutiérrez Díaz de Otazu** (Bilbo, Bizkaia, 1957ko martxoaren 29a) Espainiako militarra da, erreserba-egoeran dagoena, dibisioko jenerala karguarekin, eta Alderdi Popularreko politikaria. Diputatuen Kongresuan diputatu izan da, eta Melillako senataria da 2023az geroztik. Aurretik, Melillako Komandante Nagusia izan zen 2014 eta 2018 artean.

## Biografia 
1957an jaio zen Bilbon. 1975ean sartu zen Akademia Militar Orokorrean, XXXV. promozioan. Bere ibilbide profesionalean Infanterian espezializatu zen, eta eginkizunak bete zituen bai unitate operatiboetan bai Estatu Nagusiko destinoetan.

## Ibilbide militarra 
Prestakuntza militarra amaitu ondoren, Espainiako Lurreko Armadako hainbat unitatetan zerbitzatu zuen, batez ere hedapen azkarreko indarrekin lotutakoetan. Estatu Nagusiko Ikastaroa egin zuen, eta Armadaren plangintza-organoetan eta nazioarteko egituretan ardura-postuak bete zituen.

Bakea mantentzeko nazioarteko misioetan parte hartu zuen, OTANen esparruan, besteak beste 1990eko hamarkadan Balkanetan egindako operazioetan. Halaber, OTANen Kuartel Nagusian egon zen destinoan, Napolin.

2014ko uztailean Melillako Komandante Nagusi izendatu zuten, eta kargu hori 2018ko martxora arte bete zuen. Bere agintaldian hiri autonomoko agintari militar gorena izan zen. Urte horretan bertan, erreserba-egoerara igaro zen, dibisioko jeneral mailarekin.

## Ibilbide politikoa 
Erreserbara igaro ondoren, Alderdi Popularrean hasi zuen bere jarduera politikoa.

### Diputatuen Kongresua 
2019ko apirileko hauteskunde orokorretan diputatu hautatu zuten Melillatik XIII. legealdian, eta kargua berritu zuen 2019ko azaroko hauteskundeen ondoren, XIV. legealdian. Aldi horretan, Alderdi Popularreko bozeramailea izan zen Diputatuen Kongresuko Defentsa Batzordean.

## Ikus, gainera 
* Melillako Komandantzia Nagusia
* Espainiako Indar Armatuak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sylvie Kinigi

**Sylvie Kinigi** (Mugoyi, Ruanda-Urundi, 1953ko azaroaren 24a) burundiar politikaria da, Burundiko Errepublikako lehen ministro eta presidente izandakoa. 1993ko uztailaren 10etik 1994ko otsailaren 7ra egon zen lehen ministro. Lehen ministro zela, herrialdeko bitarteko presidentea izatea egokitu zitzaion 1993ko urriaren 27a eta 1994ko otsailaren 5a bitartean. Herrialdeko historiako aurreneko emakume lehen ministroa eta presidentea izan zen.

## Kanpo estekak
Miguel Etchecolatz

**Miguel Osvaldo Etchecolatz** (Azul, Buenos Airesko probintzia, 1929ko maiatzaren 1a - La Plata, 2022ko uztailaren 2a) Argentinako polizia bat izan zen, genozida kondenatua eta errepresorea, Buenos Aires probintziako poliziako Ikerketa zuzendaria izan zena eta Ramon Camps brigada jeneralaren eskuineko eskua, diktadura militarraren garaian, Berrantolaketa Prozesu Nazionala deitua (1976-1983). Behin baino gehiagotan zigortu zuten biziarteko espetxealdira, gizateriaren aurkako hainbat krimenengatik, 1986, 2004, 2006, 2014, 2016, 2018 eta 2020an emandako epaien bidez. Epai horiek biziarteko espetxealdiko zigor bakar batean bateratu ziren.

Etchecolatz zigortu zuten krimenen artean nerabe talde baten bahiketa eta hilketa, *Noche de los Lápices* bezala ezagutzen dena; adingabeen jabetzea eta Jorge Julio Lópezen desagerpena daude. Obedientzia Behartuaren Legea aplikatzearen onura jaso zuen, baina 2006an zigorgabetasun-legeak baliogabetu zirenean, itxi ziren auzietan berriro epaitu zuten. Jorge Julio Lópezen bigarren desagerpenarekin lotu dute, haren aurkako epaiketa batean lekuko izan baitzen. 2014an, Etchecolatzi "Jorge Julio López Secuestrar" zioen eskuizkribu bat eskuetan zuela argazkia atera zioten.
Ezeizako sarraskia

**Ezeizako sarraskia** () Ezeizako aireportutik 10 kilometrotara dagoen Puente 12an gertatutako tiroketa bat izan zen, 1973ko ekainaren 20an Juan Domingo Perón Argentinara behin betiko itzuli zenean, ia 18 urtez erbestean egon ondoren.

## Kanpo estekak
Rosalía Arteaga

**Rosalía Arteaga Serrano** (Cuenca, Ekuador, 1956ko abenduaren 5a) ekuadortar politikaria da. 1996ko abuztuaren 10a eta 1997ko otsailaren 6a bitartean Ekuadorko Errepublikako presidenteordea izan zen, Kongresuak Abdalá Bucaram presidentea kargutik kendu zuen arte. Kargugabetzearen ondoren, Rosalía Arteagaren eta Fabián Alarcón kongresuburuaren arteko eztabaida hasi zen, presidentetza nork hartuko zuen erabakitzeko. 1997ko otsailaren 9an Arteagak presidente kargua zin egin zuen, eta Ekuadorko Errepublikako historiako lehen emakume presidentea izan zen. Bi egun geroago, ordea, Fabián Alarcónek Kongresuaren eta armadaren babesarekin presidente-kargua hartu zuen, Arteaga kargutik kenduz. Arteagak Ekuadorko presidenteorde karguan jarraitu zuen 1997ko otsailaren 11tik 1998eko martxoaren 30era.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Elisabet erregina (argipena)

Europako errege-etxeetan Elisabet izena (Euskaltzaindiak hobetsia) eta bere aldaerak (Isabel, Elizabeth, Isabella...) ohikoak izan dira. Hortaz, Elisabet izeneko zenbait monarka izan dira historian.

## Nafarroako erreginak 
* Elisabet Nafarroakoa (1395-1435) edo Elisabet Evreuxkoa.
* Elisabet Nafarroakoa (1513-1560) edo Elisabet Albretekoa.
* Elisabet Frantziakoa (1242-1271), Nafarroako erregina ezkontidea.

Bai eta ere, hainbat infanteren izena:
* Elisabet Nafarroakoa (moja), Karlos II.a Nafarroakoaren alaba.
* Elisabet Nafarroakoa (1395-1435), Karlos III.a Nafarroakoaren alaba.
* Elisabet Nafarroakoa (1513-1560), Katalina I.a Nafarroakoaren alaba.
* Elisabet Nafarroakoa edo Borboikoa (1602-1644), Henrike III.a Nafarroakoaren alaba, Espainiako erregina ezkontidea.

## Beste erresuma batzuetakoak 
### Elisabet I.a 
* Elisabet I.a Gaztelakoa, Elisabet Katolikoa.
* Elisabet I.a Ingalaterrakoa (1532-1603)
* Elisabet I.a Errusiakoa, Elisabet Petrovna (1709-1762)

### Elisabet II.a 
* Elisabet II.a Espainiakoa, Elisabet Borboikoa.
* Elisabet II.a Erresuma Batukoa, Elisabet Windsor, Ingalaterrako erregina 20. eta 21. mendeetan.

### Beste batzuk 
* Elisabet edo Zabel Armeniakoa.
* Elisabet Aragoikoa (zenbait erregina eta printzesaren izena).
* Elisabet Bavariakoa, *Sissi* izenez ezaguna.
* Elisabet Bavariakoa, Belgikako erregina.
* Elisabet Valoiskoa (1546-1568), Espainiako erregina ezkontidea.
1,3-dibromopropano

**1,3-Dibromopropanoa** (CH2)3Br2 formulako konposatu organiko bromatua da, hots, haluroetako bat. Usain goxoko likido kolorgea.

Ziklopropanoa prestatzeko baliatzen da.

## Sintesia 
1,3-Dibromoproponoa fotokimikoki eragindako erradikal-adizioaz prestatzen da. Alil bromuroa eta hidrogeno bromuroa dira lehengaiak.

H2C=CHCH3 + HBr ->[hv] BrCH2-CH2-CH2Br

Kontuz ibili behar da erreakzioa ez dadin gerta adizio elektroizalea, zeren eta kasu horretan Markovnikov-en arauari men eginez 1,2-dibromopropanoa eratuko litzatekeen.

## Erreakzioak 
Bromuroa irteera-talde ona denez, 1,3-dibromopropanoa ordezkapen-erreakzioetan parte hartzen du. Nukleozale egokien presentzian ziklobutanoaren deribatuak sintetiza daitezke. Adibidez ziklopentadienoarekin erreakzionatuz espiro konposatu bat sor dezake.
 523x523px
Ziklopropanoaren sintesian usatzen da non zink erabiltzen den agente deshalogenatzaile moduan eta sodio ioduroa katalizatzaile gisa.

BrCH2CH2CH2Br + 2 Na -> (CH2)3 + 2 NaBr

## Arriskuak 
1,3-Dibromopropanoak azala narritatzen du, kaltegarria da irentsiz gero eta toxikoa ur-organismoentzako.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* 1,1-Dibromopropanoa
* 1,2-Dibromopropanoa
* 2,2-Dibromopropanoa

## Kanpo estekak
Kathleen Winter

**Kathleen Winter** (Bill Quay, Ingalaterra, 1960ko otsailaren 25a) idazle eta eleberrigile kanadarra da. *Annabel*, bere eleberriak, *Thomas head Raddall* saria irabazi zuen 2010ean, eta hainbat hizkuntzetara itzulia izan zen.

## Biografia 
Kathleen Winter Bill Quayn jaio zen Ingalaterrako iparraldean, eta 1968an iritsi zen Kanadara. Winterrek Sesame Streeteko gidoilari  gisa hasi zuen bere ibilbidea, The Telegram-eko zutabegile bihurtu aurretik St. John's-en. Bere lehen ipuin bilduma, *boYs,* 2007an argitaratu zen, eta urte horretako *Winterset* eta *Metcalf-Rooke* sariak irabazi zituen.

2010ean argitaratu zuen *Annabel* eleberria, eta *Thomas Head Raddall* Saria irabazi zuen. 2010eko *Scotabank Giller*, ''Rogers Writers' Trust Fiction Prize* eta *Governor General's Awards* sarietarako aurrehautatua izan zen.  2011n, urte horretako *Orange Prize for Fiction* sarirako aurrehautatua izan zen. 2014an *Canada Reads* lehiaketarako aukeratu zuten eta Sarah Gadon aktoreak defendatu zuen. Eleberri honek arrakasta handia izan zuen salmentetan, eta hainbat hizkuntzetara itzulia izan zen euskara barne.

Bigarren ipuin liburua, *The Freedom in American Songs*, 2014an kaleratu zen, *Boundless*: *Tracing Land and Dream in a New Northwest Passage,* ez-fikziozko liburuarekin batera. *Boundless* *Hilary* *Weston Writers' Trust Prize for Nonfiction* 2014 sarirako aurrehautatua izan zen.
* *boYs* (2007)
* *Annabel* (2010)
* *Nostalgia for the Criminal Past* (2012)
* *The Freedom in American Songs* (2014)
* *Boundless: Tracing Land and Dream in a New Northwest Passage* (2014)
* *The New Leader Primer: I'm Responsible for Others, Now What?!*
* *Lost in September* (2017)
* *Simple.transparent.uncluttered.: 3 Strategies for Impactful Leadership (2017)*
* *I Will Not Kick My Friends* (2018)
* *Eisgesang: Meine Reise durch die Nordwestpassage* (2020)
* *Transformer* (2020)

## Sariak 
* *The Governor General's Award* Sarirako finalista *Lost in September*-gatik. 2017
* *The Hugh MacLennan Fiction Prize* Sarirako finalista *Lost in September*-gatik. 2017
* *Scotiabank Giller* Sarirako finalista *Annabel*-gatik. 2010
* *Rogers Writers' Trust* Sarirako finalista *Annabel*-gatik. 2010
* *Metcalf-Rooke* Saria *BoYs*-gatik. 2007
* *Winterset* Saria *BoYs''-gatik. 2008

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Kathleen Winterren bloga
* Kathleen Winterren twitter orria
* Annabel liburuaren kritika
Azido 1-aminoziklopropano-1-karboxiliko

**Azido 1-aminoziklopropano-1-karboxilikoa** (ACC) aminoazido zikliko bat da ziklopropanoaren egitura oinarri duena.

ACCk paper garrantzitsua duen etilenoaren biosintesian. Metioninatik abiatuta ACC sintasa entzimak sintetizatzen du eta etileno bihurtzen du ACC oxidasak.

2019an AEBetako Ingurumen Babeserako Agentziak baimena eman zuen ACC testatzeko intsektiziada moduan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mariya Ahmed Didi

**Mariya Ahmed Didi** (Male, Maldivak, 1963) maldivar politikaria, legebiltzarkidea eta giza eskubideen aldeko ekintzailea da. Maldivetako Alderdi Demokratikoko kidea da. 2018ko azaroaren 17az geroztik Maldivetako Defentsa ministroa da. Maldivetako Defentsako lehen emakume ministroa da.

Galesko Aberystwytheko Unibertsitatean egin zituen Zuzenbide ikasketak. Didi Maldivetako lehen emakume abokatua da. 4 legegintzalditan jarraian hautautu dute legebiltzarkide.

## Kanpo estekak
Ignacio Azkarate

**Ignacio Azkarate Artazkoz** (Bilbo, 1929ko uztailaren 15a) bizkaitar futbolaria ohia da, aurrelari moduan aritu zena.

## Biografia 
Futbol munduan Santiago Apostol salestar ikastetxean hasi zen. Deustuko Unibertsitatean ikasketak hasi zituenean, Zuzenbidean lizentzia lortzeko, unibertsitateko taldearekin jolastera pasa zen. Bere hurrengo helmuga Larramendi izan zen, Indautxu KE taldera pasa aurretik. Hiru denboraldi gehiago egin zituen talde bizkaitarrean erretiratu aurretik, eta sei gol lortu zituen hogeita bederatzi partidatan.

## Ibilbidea 
## Tituluak 
## Erreferentziak
Curazia

**Curazia** (italieraz, singularrean *curazia*, pluralean *curazie*) San Marinoko udalerri () bat banatzen den unitate administratiboetako bakoitza da. San Marinok 43 curazia ditu 9 udalerritan banatuta.

## Curaziak 
## Ikus, gainera 
* Castello

## Kanpo estekak
Mailu gisako behatz

**Mailu gisako behatza** behatz baten deformazioa da, nagusiki oineko hirugarren falangea, non jarrera flexionatua hartzen duen, behatzaren muturra beherantz okertuz. Hausturak edo fibrosiak, juanikote baten presioak edo sortzetiko nahasmenduak behatzaren tendoi luzatzaile luzea gutxiegi izatea eragin dezake.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gualdicciolo

**Gualdicciolo** San Marinoko Acquaviva udalerriko herrigune (curazia) bat da. Udalerriko curaziarik populatuena da.

## Geografia 
Gualdicciolo herrialdearen ipar-mendebaldeko kokatzen da, Italiako mugatik hurbil, mugaren bestaldean Emilia-Romagnako San Leo eta Verucchio udalerriak daudela.

## Kanpo estekak
1,2-Dibromopropano

**1,2-Dibromopropanoa** CH3CHBrCH2Br formulako konposatu organiko bromatua da, hots, halogenuroa. Likido laru kolorekoa, lurrunkorra eta sukoia da uretan apur bat disolbatzen dena. Bi bromo-atomo dituen hidrokarburo kiralik sinpleena da.

## Prestakuntza 
1,2-Dibromopropanoa propenoa bromoarekin erreakzionaraziz sintetizatzen da.
 Fitxategi:Propen1.svg
Adizio-erreakzioa da eta emaitza 1,2-dibromopropanoaren enantiomeroen nahaste errazemikoa da.

ezkerrera|thumb|158x158px|1,2-Dibromopropanoaren bi enantiomeroak
 

## Erabilera 
1,2-Dibromopropanoa bitartekoa da botiken eta beste konposatu organiko batzuen sintesian. Disolbatzaile gisa ere usatzen da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* 1,1-Dibromopropanoa
* 1,3-Dibromopropanoa
* 2,2-Dibromopropanoa

## Kanpo estekak
Biriketako fibrosi

**Biriketako fibrosia** biriketako gaixotasun interstizial bat da, biriketako ehunaren ordez ehun kolagenoa sortzen duena. Analisi erradiologikoetan orbainak ikusten dira biriketan. Ordezkapen horrek aldaketak eragiten ditu haien ezaugarri fisikoetan, eta aldaketa hemodinamiko eta kliniko handiak eragiten ditu, heriotza ere ekar dezaketenak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Agustín García Braceras

**Agustín García Braceras**, kirol arloan **Tini** deitua (Sodupe, 1931ko abenduaren 30a - Laredo, 2010eko uztailaren 24a)  bizkaitar futbolaria izan zen, erdilari moduan aritu zena.

## Biografia 
1951ko abenduan iritsi zen Athleticera, Telmo Zarrak egun batzuk lehenago izan zuen lesio larriaren ondorioz. Ordurako Tini Barakaldo CFn utzita jokatzen denboraldi bat emana zuen, eta hamar gol egin zituen. Abenduaren 2an egin zuen debuta Valentziaren aurka 2-3ko emaitzarekin. Denboraldi erdian, Athletic Cluben hamaika gol sartu zituen Ligako 14 partidatan, tartean Errealaren (1-4) eta Deportivo de la Coruñaren (4-1) aurkako bi *hat-trick*.

Telmo Zarra sendatu zenean, Tini Bilboko taldetik kanpora joan zen. Real Valladolidek 1952an fitxatu zuen eta zazpi denboraldi eman zituen titular moduan. Valladolideko taldearekin 199 partida jokatu zituen eta 25 gol lortu.

Azken bi denboraldiak Kordoban eta Ferrolen jokatu ondoren, 1961ean erretiratu zen.

## Ibilbidea 
## Erreferentziak
Real Sociedad 1986-1987

**1986-1987 denboraldia** Real Sociedadek historiako haren bigarren Kopa txapelketa irabazi zuenekoa izan zen, Zaragozan. Ligan, bestela, 5. postua eskuratu zuten, eta horri esker UEFA Koparako sailkatu ziren hurrengo denbdoraldirako.

Entrenatzaile lanetan John Benjamin Toshack egon zen, eta presidente moduan Iñaki Alkizak jardun zuen.

## Jokalariak 
### Atezazainak 
* Luis Migel Arkonada (40 partida, 0 gol)
* Jose Luis Gonzalez (4 partida, 0 gol)

### Atzelariak 
* Javier Sagarzazu (38 partida, 0 gol)
* Aitor Lopez Rekarte (33 partida, 0 gol)
* Alberto Gorriz (41 partida, gol 1)
* Agustin Gajate (39 partida, 3 gol)
* Luis Fernando Dadie (19 partida, 0 gol)
* Xanti Bakero (19 partida, 0 gol)
* Javier Bengoetxea (3 partida, 0 gol)

### Erdilariak 
* Juan Antonio Larrañaga (40 partida, 0 gol)
* Jesus Maria Zamora (40 partida, 7 gol)
* Juan Mari Mujika "Busti" (37 partida, 5 gol)
* Javier Zubillaga (18 partida, gol 1)
* Luciano Iturrino (5 partida, 0 gol)
* David Billabona (2 partida, 0 gol)

### Aurrelariak 
* Jose Maria Bakero (39 partida, 11 gol)
* Roberto Lopez Ufarte (33 partida, 10 gol)
* Aitor Begiristain (42 partida, 9 gol)
* Lorenzo Juarros (30 partida, 7 gol)
* Ricardo Arrien (19 partida, gol 1)
* Mikel Loinaz (2 partida, 0 gol)

## Liga 
Bosgarren postuan amaitu zen Ligan talde txuri-urdina, 47 punturekin. 44 partida jokatuta, 19 irabazita, 9 berdinduta eta 16 galduta. Aldeko 59 golekin, eta aurkako 54.

### Sailkapena 
1. Real Madril: 66.

2. FC Barcelona: 63.

3. RCD Espanyol: 54.

4. Atletico Madril: 47.

5. **Real Sociedad**: 47.

6. Sporting de Gijon: 45.

7. Real Betis Balompié: 45.

8. Real Zaragoza: 44.

9. Athletic: 42.

10. Real Mallorca: 42.

11. Real Murcia: 41.

12. UD Las Palmas: 41.

13. Real Valladolid: 41.

14. Sevilla Fútbol Club: 39.

15. CD Sabadell: 38.

16. CA Osasuna: 38.

17. Racing de Santander: 33.

18. Cadiz CF: 29.

### Emaitzak 
## Kopa 
### Hirugarren kanporaketa 
1986/10/22: UD Montijo 0 - **Erreala** 1.

### Laugarren kanporaketa 
1986/11/05: Villareal 0 - **Erreala** 1.
 
### Zortzirenak 
* 1987/01/28: Eibar 0 - **Erreala** 2.
* 1987/02/11: **Erreala** 2 - Eibar 0.

### Laurdenak 
* 1987/02/25: Mallorca Atlético 0 - **Erreala** 0.
* 1987/03/11: **Erreala** 10 - Mallorca Atlético 1.

### Finalerdiak 
* 1987/06/03: **Erreala** 0 - Athletic 0.
* 1987/06/10: Athletic 0 - **Erreala** 1.

### Finala 
1987/06/27: **Erreala** 2 - At. Madrid 2. Penaltien bidez txapeldunak gelditu ziren (4-2).

## Ikus, gainera 
* Espainiako futbol ligako lehen mailako 1986/1987ko denboraldia

## Erreferentziak
2,2-Dibromopropano

**2,2-Dibromopropanoa** CH3CBr2CH3 formulako konposatu organiko bromatua da, hots, halogenuroa. Likido kolorgea da eta etanoletan, eterretan eta kloroformotan disolbatzen da.

127x127px
 
Propinoa hidrogeno bromuroz tratatuz sintetizatzen da.

## Ikus, gainera 
- 1,1-Dibromopropanoa

- 1,3-Dibromopropanoa

- 1,2-Dibromopropanoa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ahuleria

**Ahuleria** elikagai, bitamina eta energia-ahorakinen murrizketa larria da. Malnutrizio modurik muturrekoena da, elikagai gutxiegi izatearen ondorioz. Pisu-galera, tasa metabolikoaren murrizketa eta muturreko ahultasuna ditu ezaugarri. Gaixorik daudenek kalte larriak jasan ditzakete organoetan, eta, azkenik, hil egin daitezke, elikadura-gutxiegitasunagatik. Ahuleria kasuak ortorexia, anorexia, bigorexia eta bulimiarekin loturik ere ager daitezke.

Zentzu metaforikoan ere aplikatzen da, erakundeak, korporazioak, erakunde politikoak, sozialak eta abar aipatzean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nicolás Arriola

**José Nicolás Arriola** (Corrientes, 1793 &ndash; ibid, 1835eko ekainaren 3a) Argentinako militar, estratega, enpresari eta lurjabe bat izan zen, Hispanoamerikako Independentzia Gerretan aktiboki parte hartu zuena. Arriolak Argentinaren independentzian parte hartu zuen Iparraldeko Armadan, Andeetako Armadan eta Peru Askatzeko Espedizioan parte hartu zuen, errespetatua eta miretsi da, eta Maynasko Komandantzia Orokorraren askatzailetzat hartzen da, Peruko Independentziaren pareko gerra batean tokiko baliabide eta gizon gutxirekin buru izateagatik.
Asistolia

**Asistolia** inaktibitate sinusalaren edota sinu aurikularraren blokeoaren ondorioz bihotzeko jarduera elektrikoa erabat gelditzean sortzen den egoera da. Paziente batek asistolia duenean, aukerako tratamendua epinefrina (adrenalina ere esaten zaio) eta atropina (basopresina erabil daiteke)-injekzio bat da. Erabiltzen badira, bihotzera zuzenean injektatu daitezke, kardiologoaren irizpidearen arabera. Gainera, bihotz-biriketako bizkortzea praktikatzen da. Bihotzak ez dio desfibriladore bati erantzungo, dagoeneko despolarizatuta dagoelako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Giltzurruneko lesio akutu

**Giltzurruneko lesio akutua** (**GLA**), lehen **giltzurrun-gutxiegitasun akutua** deitua, giltzurrun-funtzioaren galera bizkorra. Hainbat kausa izan ditzake: hipobolemia, toxinekiko esposizioa eta organo anitzen gutxiegitasunarekin azaltzen den sepsia. Giltzurrun-gutxiegitasuna odola iragazteko funtzioa benetan gauzatzeko ezintasuna da, toxinak organismotik ateraz gernuaren iraizpenaren bidez eta odol-uharrera elementu erabilgarriak bidaliz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nawal

**Nawal Mlanao** (Komoreak, 1965), ezagunagoa **Nawal** izenez, komoretar abeslaria eta kantautorea da.

Komoreeraz, arabieraz, frantsesez eta ingelesez abesten du. Gainera, gitarra eta qanbūs musika-tresnak jotzen ditu.

## Kanpo estekak 
* Nawalen webgune ofiziala
Sharon Firisua

**Sharon Firisua** (Malu'u, Salomon uharteak, 1993ko abenduaren 15a) salomondar atleta da. 2015eko Pazifikoko Jokoetan urrezko hiru domina lortu zituen hurrengo kategorietan: 5.000 metroko lasterketan, 10.000 metroko lasterketan eta maratoi erdian. 2019ko Pazifikoko Jokoetan urrezko beste domina bat lortu zuen 10.000 metroko lasterketan.

## Kanpo estekak
1,1-Dibromopropano

**1,1-Dibromopropanoa** CHBr2CH2CH3 formulako bromatua da, hots, halogenuroa.
ezkerrera|thumb|205x205px

## Ikus, gainera 
* 1,2-dibromopropanoa
* 1,3-dibromopropanoa
* 2,2-dibromopropanoa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sandra Pierantozzi

**Sandra Sumang Pierantozzi** (Koror, Palau, 1953ko abuztuaren 9a) palauar politikaria da. Palauko presidenteordea izan zen 2001eko urtarrilaren 19a eta 2005eko urtarrilaren 1a bitartean. Gaur egun, Txekiar Errepublikaren ohorezko kontsula da Palaun.

## Kanpo estekak
Diptongizazio

Hizkuntzalaritza historikoan, **diptongizazioa** monoptongo bati eragiten dioen soinu aldaketa bat da, diptongo edo triptongo bat sortuz. Monoptongo bat soinu bokaliko puru bat da, artikulazioa finko bat duena hastapenetik bukaerara, beherantz edo gorantz edo artikulazio posizio berri baterantz lerratzen ez dena. Diptongoa aldiz, bata bestearen osteko bi soinu bokalikoren konbinazioa da silaba bakar batean. Teknikoki, diptongo bat bi jomuga ezberdin dituen bokal bat da; hau da, bokala ahoskatzerakoan mihiaren kokapena aldatzen da.

### Mota ezberdinak 
Digtongizazioa baldintzatua edo testuingururik gabekoa izaiten ahal da. Azentuak edo beste soinu baten eraginak abiarazten ahal du, edo arrazoi argirik gabe gara daiteke.

#### Asimilizazioaren ondorioz 
Bokal haustura (*vowel breaking*) batzuetan diptongizazio azpi motatzat hartua da. Bokal hausturan, diptongizazioa bilakabide harmoniko baten ondorio da, non, ondoko bokal edo kontsonantearen eraginez, bokal bat diptongizatzen den.

Bokal hausturan jatorrizko bokal hutsa bi segmentutan zatitzen ohi da. Lehen segmentua jatorrizko bokala da, eta bigarren segmentua bilakabidearen eragile den bokal edo kontsonantearen tasunarekin harmonian dago. Adibidez, bigarren segmentua /u/ (atzeko bokala bat) izaiten ahal da ondoko bokal edo kontsonantea atzekoa bada (belar edo faringala), eta bigarren segmentua /i/ (aitzineko bokala) izaiten ahal da ondoko bokal edo kontsonantea aitzinekoa bada (kontsonante sabaikariak, esaterako).

Halaber, bokal haustura, zentzu hertsian, bokal baten ondorengo bokal edo kontsonantearekiko asimilizazio kasu bat bezala kontsideratua izaiten ahal da.

#### Testuingururik gabe 
Diptongizazioa batzuetan ez da asimilazio baten ondorio, hau da, ez du inguruko hots batek eragin. Ingelesean adibidez, /i:/ eta /u:/ guztiak diptongo bilakatu ziren *Great Vowel Shift* hots aldaketa katearen barnean.

#### Azentuaren ondorioz 
Diptongizazioa batzuetan silaba azentudunetan sortzen da. Adibidez, latin arruntean /ɛ/ eta /ɔ/ diptongo bilakatzen dira, baina azentudunak direlarik bakarrik.

### Adibideak 
#### Hizkuntza erromantzeak 
Hizkuntza erromantze anitzek diptongizazioak ezagutu dituzte. Latin arrunteko *e* /ɛ/ eta *o* / ɔ / bokal irekiek kokapen azentudunean diptongizazioa jasan zuten, silaba idekietan frantsesez eta italieraz eta silaba ideki eta hertsietan gaztelaniaz. Katalanez diptongizazioa ez da usu aurkitzen, /ɛ/ eta /ɔ/ diptongo bilakatzen dira baizik kontsonante sabaikari baten aitzinean. Aldiz, portugesez, esaterako, ez da batere diptongizaziorik.

## Kanpo estekak
Sebastian Zapirain

**Sebastian Zapirain Aginaga** (Donostia, 1903ko azaroaren 17a-*ib.*, 1996ko urtarrilaren 18a) Euskal Herriko buruzagi eta militante komunista izan zen, Espainiako Alderdi Komunistaren militante historikoa.

## Biografia 
Donostian jaio zen 1903ko azaroaren 17an. Lanbidez arotza zen. Gaztetan bertako Langile Elkarteen Federazioan sartu zen Luis bere anaiarekin batera. 1928an Espainiako Alderdi Komunistan (PCE) sartu zen. Euskal Herriko PCEren batzorde zentraleko pertsonaia nagusietako bat bihurtu zen, baita Espainiako Nazioarteko Laguntza Gorriko buruetako bat ere. 1931 eta 1932 artean ikastaro bat egin zuen Moskuko Eskola Leninistan.

1933ko hauteskundeetan Bizkaian PCEko hautagaia izan zen, diputatu ziurtagiria lortu ez zuen arren. 1936an, Gerra Zibila hasi zenean, Madrilen zegoen eta *Mundo Obrero*ko zuzendari lanetan aritu zen. Azkar sartu zen borrokan, instrukzio militar eta komisario politikoren funtzioak betez. Guadalajarako guduan IV. Armadako komisarioa izan zen. Geroago 39. Dibisioko eta XVIII. Armadako komisario politiko ere aritu zen Bruneteko guduan. Gerraren azken egunetan, hegazkinez, beste buruzagi komunistekin batera, Espainiatik ihes egin zuen. Oranera iritsi ondoren, Sobietar Batasunera joan zen, eta gero Latinoamerikara misio batera bidali zuten. 1943an Dora Trumper argentinarrarekin ezkondu zen; alaba bat izan zuten.

Gizon fidagarria zela eta "monzonismoak" kutsatuta ez zegoela, Mexikotik Espainiara bidali zuten Santiago Álvarezekin batera, Madrilen PCE berrantolatzeko misioarekin. Hala ere, Francoren poliziak, 1945eko abuztuan, biak atxilotu eta torturatu egin zituzten.

Frankistek heriotza-zigorrera kondenatu zuten. Nazioarteko kanpaina sendo bati esker heriotzatik burua salbatu ahal izan zuen. Ondoren Zapirainek hamar urte eman zituen preso Palentziako espetxean. Kartzelatik atera zenean, Espainiatik kanporatu zuten, Mexiko eta Uruguaitik joanez. Alderdiren Batzorde Zentraleko kidea, 1956an PCEk Parisko Euskadiko Alderdi Komunista berreraikitzeko agindua jaso zuen. Ez zuen denbora asko igaro Frantzian, atxilotu eta herrialdetik kanporatu baitzuten, ondoren Txekoslovakian finkatuz. Bi hamarkadaz egon zen herrialde horretan, alderdiarentzako hainbat funtzio betetzen. Diktadoreak hil ondoren Espainiara eta Euskal Herrira itzuli zen. Donostian egokituta, 1993an bere alaba Aurora Errusiatik itzultzea lortu zuen. Donostian hil zen, 1996ko urtarrilaren 18an. 

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Juan Carlos Jiménez de Aberásturi: *Protagonistas de la historia Vasca*, "Sebastián Zapirain", Saileko koadernoa, 6.zk., Historia eta Geografia, Eusko Ikaskuntza, 1985, 105-190.https://www.eusko-ikaskuntza.eus/es/publicaciones/protagonistas-de-la-historia-vasca-sebastian-zapirain/art-10415/
 
## Kanpo estekak 
* Zapirainen argazkia Auñamendi Entziklopedian.
* :Biografia Auñamendi Entziklopedian.
Real Sociedad 1988-1989

**1988-1989 denboraldia** Real Sociedad UEFA Kopan final-laurdenetaraino heldu zirenekoa da.

Entrenatzaile lanetan John Benjamin Toshack eta Marco Antonio Boronat egon ziren, eta presidente moduan Iñaki Alkizak jardun zuen.

## Jokalariak 
### Atezazainak 
* Luis Migel Arkonada (31 partida, 0 gol)
* Jose Luis Gonzalez (7 partida)

### Atzelariak 
* Alberto Gorriz (36 partida, gol 1)
* Agustin Gajate (36 partida, gol 1)
* Javier Bengoetxea (33 partida, 0 gol)
* Miguel Fuentes (25 partida, 2 gol)
* Jose Migel Zúñiga (21 partida, 0 gol)
* Jokin Uria (15 partida, 0 gol)
* Mikel Lasa (13 partida, 0 gol)
* Luis Fernando Dadie (11 partida, 0 gol)

### Erdilariak 
* Juan Antonio Larrañaga (38 partida, gol 1)
* Jon Andoni Goikoetxea (38 partida, 6 gol)
* Jesus Maria Zamora (32 partida, 4 gol)
* Juan Mari Mujika "Busti" (22 partida, 0 gol)
* Luciano Iturrino (19 partida, 3 gol)
* José Luis Agirre (12 partida, 0 gol)
* Carlos Martínez Ugarte (17 partida, gol 1)
* David Billabona (4 partida, 0 gol)

### Aurrelariak 
* Lorenzo Juarros (28 partida, 6 gol)
* Mikel Loinaz (19 partida, 8 gol)
* Jose Maria Bakero (19 partida, gol 1)
* Jon Igoa (5 partida, gol 1)
* Martin Begiristain (3 partida, gol 2)
* Imanol Urbieta (0 partida)

## Liga 
Hamaikagarren postuan amaitu zen Ligan talde txuri-urdina, 36 punturekin. 38 partida jokatuta, 11 irabazita, 14 berdinduta eta 13 galduta. Aldeko 38 golekin, eta aurkako 47.

### Sailkapena 
### Emaitzak 
## Kopa 
## UEFA 
### Hogeitahamabienak 
* **Erreala** 2 - Dukla Praga 1.
* Dukla Praga 3 - **Erreala** 2.

### Hamaseienak 
* Sporting Clube de Portugal 1 - **Erreala** 2.
* **Erreala** 0 - Sporting Clube de Portugal 0.

### Zortzirenak 
* **Erreala** 1 - FC Köln 0.
* FC Köln 2 - **Erreala** 2.

### Laurdenak 
* VfB Stuttgart 1 - **Erreala** 1.
* **Erreala** 1 - VfB Stuttgart 1. Penaltien bidez kanporatuta.

## Ikus, gainera 
* Espainiako futbol ligako lehen mailako 1988/1989ko denboraldia
* Errealaren ibilbidea Europan

## Erreferentziak
Koroa-engranaje

[eskuinera|thumb| Bi engranajeren animazioa: koroa (eskuinean) eta [Piñoi (mekanismoa)|piñoia (ezkerrean).]]
Mekanismo batean, **koroa**, **platera** edo **izarra** transmisioetan erabiltzen den elementu horzduna da, dela engranaje bidezko zuzeneko transmisio batean, dela transmisio-kate baten edo transmisio-uhal horzdun baten bidezko zeharkako transmisio batean. Piñoi baten aldean, koroa deritzo gurpil horzdun pare baten gurpil handienari eta, beraz, abiadura murrizteko edo biderkatzeko etapa bakoitzeko hortz kopuru handiena duenari.

Abiadura murrizteko mekanismo baten parte izanez gero (non irteerako ardatza sarrerako ardatza baino astiroago biratzen den), hala nola auto baten abiadura-kaxa, koroa gidatutako gurpil bat da. Aldiz, abiadura biderkatzeko mekanismo batean (non irteerako ardatza sarrerako ardatza baino azkarrago biratzen den), hala nola bizikleta baten transmisioan, koroa gurpil eragilea da.

Diametro eta luzera handiko zuloak egiteko erabiltzen den ebaketa tresnari koroa ere deitzen zaio.

## Kanpo estekak
Edda Mussolini

**Edda Mussolini** (Forlì, Italia, 1910eko irailaren 1a - Erroma, 1995eko apirilaren 9a) 1922 eta 1943 bitartean Italiako diktadore faxista izandako Benito Mussoliniren alaba nagusia izan zen. Galeazzo Ciano propagandista faxista eta Atzerri ministroarekin ezkondu ondoren, **Edda Ciano** ezkon-izena hartu eta Cortelazzo eta Buccariko kondesa egin zuten.

Eddak ukatu zuen Alderdi Nazional Faxistarekin lotura eduki izana edo erregimenean parte hartu izana. Italiar partisanoek Bigarren Mundu Gerran zehar bere aita exekutatu ondoren, txinatar komunista batekin maite-afera izan zuen.

## Kanpo estekak
José Antonio Corcuera

**José Antonio Corcuera Oca** (Pradoluengo, Casa de Beni, Burgos, Espainia, 1948ko abuztuaren 24a ) erdilari gisa aritu zen futbolari ohia da. 

## Klubak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Profila transfermarkten.
Real Sociedad 1987-1988

**1987-1988 denboraldia** Real Sociedad hala Ligan nola Kopan txapeldunorde gelditu zenekoa izan zen. Horri esker UEFA Koparako sailkatu ziren hurrengo denboraldirako.

Europako Futbol Errekopan, bi norgehiagoka jokatu zuten.

Entrenatzaile lanetan John Benjamin Toshack egon zen, eta presidente moduan Iñaki Alkizak jardun zuen.

## Jokalariak 
### Atezazainak 
* Luis Migel Arkonada (38 partida, 0 gol)
* Jose Luis Gonzalez (0 partida)

### Atzelariak 
* Agustin Gajate (38 partida, 2 gol)
* Javier Sagarzazu (38 partida, 0 gol)
* Alberto Gorriz (37 partida, 6 gol)
* Xanti Bakero (33 partida, 2 gol)
* Aitor Lopez Rekarte (33 partida, gol 1)
* Miguel Fuentes (24 partida, 0 gol)
* Jokin Uria (20 partida, 0 gol)
* Jose Migel Zúñiga (18 partida, 2 gol)
* Luis Fernando Dadie (10 partida, 0 gol)
* Javier Bengoetxea (3 partida, 0 gol)

### Erdilariak 
* Juan Antonio Larrañaga (38 partida, 0 gol)
* Jesus Maria Zamora (35 partida, 10 gol)
* Juan Mari Mujika "Busti" (19 partida, 2 gol)
* Luciano Iturrino (15 partida, gol 1)
* David Billabona (2 partida, 0 gol)

### Aurrelariak 
* Lorenzo Juarros (36 partida, 11 gol)
* Aitor Begiristain (36 partida, 5 gol)
* Jose Maria Bakero (32 partida, 17 gol)
* Imanol Urbieta (20 partida, 2 gol)
* Ricardo Arrien (0 partida)
* Mikel Loinaz (0 partida)

## Liga 
Bigarren postuan amaitu zen Ligan talde txuri-urdina, 51 punturekin. 38 partida jokatuta, 22 irabazita, 7 berdinduta eta 9 galduta. Aldeko 61 golekin, eta aurkako 33.

### Sailkapena 
1. Real Madril: 62.

2. **Real Sociedad**: 51.

3. Atletico Madril: 48.

4. Athletic: 46.

5. CA Osasuna: 40.

6. FC Barcelona: 39.

7. Celta de Vigo: 39.

8. Real Valladolid: 38.

9. Sporting de Gijon: 38.

10. Sevilla Fútbol Club: 37.

11. Real Zaragoza: 36.

12. Cadiz CF: 35.

13. CD Logroñés: 33.

14. Valencia Club de Fútbol: 33.

15. RCD Espanyol: 33.

16. Real Betis Balompié: 33.

17. Real Murcia: 31.

18. Real Mallorca: 30.

19. CD Sabadell: 29.

20. UD Las Palmas: 29.

### Emaitzak 
## Kopa 
### Hamaseienak 
* Cartagena 1 - **Erreala** 0.
* **Erreala** 3 - Cartagena 0.

### Zortzirenak 
* Sporting 0 - **Erreala** 0.
* **Erreala** 4 - Sporting 0.
 
### Laurdenak 
* At. Madrid 2 - **Erreala** 1.
* **Erreala** 3 - At. Madrid 1.

### Finalerdiak 
* **Erreala** 1 - R. Madrid 0.
* R. Madrid 0 - **Erreala** 4.

### Finala 
1988/03/20: FC Barcelona 1 - **Erreala** 0.

## Europako Errekopa 
### Hamaseienak 
* **Erreala** 0 - Slask Wroclaw 0.
* Slask Wroclaw 0 - **Erreala** 2.

### Zortzirenak 
* **Erreala** 1 - Dinamo Minsk 1.
* Dinamo Minsk 0 - **Erreala** 0.

## Ikus, gainera 
* Espainiako futbol ligako lehen mailako 1987/1988ko denboraldia
* Errealaren ibilbidea Europan

## Erreferentziak
Koloman Moser

**Koloman Moser** (Viena, 1868ko martxoaren 30a - ibidem, 1918ko urriaren 18a) austriar artista izan zen. Vienako Sezesioko eta Wiener Werkstätteko sortzaileetako bat izan zen. Artelan sorta zabala diseinatu zuen: liburuak, posta-zigiluak, beirateak, portzelanak, zeramika, bitxiak, altzariak...

Moserrek Wiener Akademie eta Kunstgewerbeschule-n ikasi zuen eta gero irakasle izan zen. Bere diseinuak greziar eta erromatar arte klasikoaren ildo argietan eta estilo errepikakorrean inspiratu ziren.

1903an Wiener Werkstätte sortu zuen Josef Hoffmann lankidearekin batera, baina 1907an joan zen taldetik. 1905ean Vienako Sezesiotik ere banandu zen Gustav Klimten taldearekin batera. Vienar *Ver Sacrum* arte aldizkariaren diseinatzaileetako bat izan zen. Bere lan nagusietako bat Vienako Steinhof elizako beirateak dira.

## Iruditegia 

Bookcase_-_LACMA_M.2003.29.jpg
Koloman_Moser_-_Inlaid_Armoire_from_the_Eisler-Terramare_Apartment_Bedroom_-_Google_Art_Project.jpg
Armchair,_Der_reiche_Fischzug_(The_Rich_Catch_of_Fish)_LACMA_M.2000.180.39_(2_of_2).jpg
Kolo_Moser_-_Möbel-Entwurf3_-_1903.jpeg
Koloman Moser 007.jpg
Koloman Moser 005.jpg
Kolo Moser - Abimelech - 1899.jpeg
Kolo_Moser_-_Garten_mit_Springbrunnen_-_1911.jpeg
Kolo_Moser_-_Blühender_Kastanienbaum_-_ca1912.jpeg
Kolo_Moser_-_Bühnenbildentwurf_für_„Das_Phantom“1.jpeg
Boliviako Cholitas escaladoras

thumb
**Boliviako Cholitas Escaladoras** 2015ean sortutako aimara emakume eskalatzaile talde bat da, beren soineko tipikoekin Latinoamerikako mendietara igotzen direnak. 2019ko urtarrilaren 23an, Aconcaguako gailurrera iristea lortu zuten lehen emakumezko aimarak honako hauek izen ziren: Dora Magueño Machaca, Ana Lía Gonzales Magueño, Cecilia Llusco Alaña, Lidia Huayllas Estrada eta Elena Quispe Tincuta.

## Historia 
alt=|thumb| Huayna Potosí, Bolivian, 2015ean mendi honetara igon ziren
Bolivian, chola emakume indigena eta mestizoei erreferentzia egiten dien izen etnikoa da. Hasierako mestizaje-prozesuan jantzi tradizionalak erabiltzen dituzten emakume guztiei aplikatzen zaie. Boliviako eskalatzaile taldea laguntza-eskalatzaileen lanbidekoa izan zen. Eskalatzaile horiek 24 eta 50 urte bitartean izan ohi dituzte, Boliviako El Alto eta La Paz hirietan bizi dira, eta sukaldari gisa lan egiten dute mendiko kanpamentuetan edo eskalatzaile profesionalen eta mendi-gidarien taldeen garraiolarietan, eta 20 eta 25 kg artean kargatzen dituzte Andeak mendikatean.

2015ean, dozena bat txolitak, Lidia Huayllas Estrada mendiko sukaldariak gidatuta, La Pazetik 25 km-ra kokatutako 6.088 metroko elurrez estalitako Huayna Potosí igotzea lortu zuten. Une horretatik aurrera herrialdeko gailurrik garaienak konkistatzea erabaki zuten, *Boliviako Cholitas Escaladoras* taldea osatuz..

Hastapenak ez ziren errazak izan, altuerak prestakuntza gutxirekin eskalatuz, euren bikotekideak, eskalatzaileak eta turistak egiten ikusten zituztenak baino ez baitzituzten ezagutzen eguneroko lanaldietan. Gainera, eskalatzaileek eta gidariek kritikatu egin zituzten emakumeak izateagatik, baina bikotekideen babesa izan zuten.

Ordutik aurrera hainbat mendi igo zituzten, guztiak itsas mailatik 6000 metrotik gorakoak. Huayna Potosí gailurraren ondoren Acotango (6.050 metro), Parinacota (6.350 metro) eta Pomarapi gailurretara (6.650 metro) iritsi ziren.
alt=|thumb|220x220px| Illimani, taldea 2017an igo zen mendia
2017 hasieran Illimani (6.462 metro) igotzea lortu zuten , La Paz departamenduko mendirik enblematikoena. Tontor hau taldearentzat zailena izan zen, 3 egun behar izan zituen bertara iristeko Esperientzia horren ondoren jada ez zen zaletasun hutsa izan, ekainean turista taldeei laguntzen hasi ziren.

Igoeretan jantzi tradizionalak janzten dituzte, gona deiturikoarekin. Segurtasun osagarriak erraz jartzen dira praktikarakoː botak, kranpoiak, arnesa, kaskoa eta sokak. Lidia Huayllasen hitzetan:“Gailurrak egiteko ez dugu gure janzkera utzi, horixe izan baita gure ezaugarria beti. Ezin dugu utzi. Erakutsi dugu polleradun andreak, txolitak, igo daitezkeela beren arropekin".2019ko urtarrilaren 23an, Argentinako lehen nazioarteko gailurrik altuenera iristea lortu zuten, Aconcaguara (6.960, 8 metro) iritsiz Mendozen, mendebaldeko hemisferioko gailurrik altuena. Boliviako Kultura eta Turismo Ministerioak kondekoratu zituen bere balentriagatik. Jaime Murciegok egindako Cholitas dokumentalak espedizio honen berri ematen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Cholitas dokumentalaren webgunea
Ricardo Ibáñez

**Ricardo Ibáñez Conde** (Barakaldo, 1949ko urriaren 5a) bizkaitar futbolaria ohia da, aurrelari moduan aritu zena.

## Biografia 
Athletic Clubeko harrobian hazi eta 1968an iritsi zen lehen taldera. 1969ko otsailaren 23an egin zuen debuta, Errealaren aurka 2-0 galduta. 1973ra arte Athletic Cluben egon zen, jarraikortasun gutxirekin (25 partida eta bost gol). Bizkaitar klubeko bere etapan, Kopako bi titulu (1969 eta 1973) lortu zituen taldeko kide izan zen.

1973an Cádiz CFek fitxatu zuen, non 1980ra arte jokatu zuen. Urte horretan Recreativo de Huelvak fitxatu zuen, non 1981ean futbola utzi zuen.

## Ibilbidea 
## Tituluak 
## Erreferentziak
Pikondoaren madarikazioa

thumb|Pikondoaren madarikazioa, ikono batean.
**Pikondoaren madarikazioa**, Marko eta Mateoren ebanjelioetan dagoen Jesusen mirarietako bat da, baina ez Lukasenean, ezta Joanenean ere. Markoren testuan bi zatitan agertzen da: lehenengoan, Jerusalemen garaile sartu ondoren eta merkatariak Tenplutik kanporatu aurretik, Jesusek pikondo bat madarikatzen du aurrerantzean antzua izan dadin; bigarren zatian, ziurrenik hurrengo egunean, zuhaitza zimelduta dago, Jesus otoitzaren eraginkortasunaz hitz egitera bultzatuz.

## Testua Markon eta Mateon 
Marko 11:12–14 eta 11:20–25:

Mateo 21:18–22:

Ikerlari askok uste dute Markorena izan zela lehen ebanjelioa eta Mateok iturri gisa erabili zuela. Markoren eta Mateoren ebanjelioen artean dauden ezberdintasunak ere azal daitezke Mateok Markoren istorioa berregin bazuen, bat-batekotasun hori sartuta. *Bat-batean* terminoa () oso oikoa da Lukaren ebanjelioan (10 aldiz) eta Apostoluen Eginetan (6 aldiz).

## Interpretazioak 
Kontakizun hauekiko exegesi kristau tradizionalak Jesusen Jainkotasunaren baieztapena barne hartzen du, naturaren gainean duen autoritatea frogatzeagatik. Erreforma Protestantearen pentsamendu tradizionalak, gertaera hau, Jesusek, Jainkoaren eta juduen arteko aliantzaren esklusibotasunaren amaieraren seinale bat zela ezartzen du. Interpretazio honen arabera, zuhaitza nazio juduaren metafora bat da, hau da, kanpoko handitasun jainkotiarraren itxura du (hostoak), baina ez du ezer sortzen Jainkoaren loriarako (frutarik eza). Matthew Henry ministro inkonformistak, adibidez, esan zuen:

Interpretazio hau fruiturik gabeko pikondoaren parabolarekin lotzen da.

F. F. Brucek adierazi du pikondoek uztapikuak sortzen dituztela denboraldia baino lehen, denboraldi berean fruitua emango badute. Hori egin ez zuenez, urte hartan ere frutarik ekoitziko ez zuenaren seinale zen. Craig Keener teologia irakasleak atal hauek erabili zituen Mateoren Ebanjelioaren datazio goiztiar baten argudio bezala, soilik Olibondoen Mendiaren gertuko ezagutza zuen norbaitek bere pikondoei pazkoaren inguruan hostoak sortu zitzaizkiola jakingo zuela esanez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marie Wawa

**Marie Wawa** vanuatuar aktorea da. *Tanna* (2015) australiar-vanuatuar filmean parte hartu zuen, Vanuatun osorik filmatu zen lehen filma izan zena. Filmak 2015eko Veneziako zinema-jaialdian bi sari nagusi irabazi zituen eta 2016ko ingelesez besteko film onenaren Oscar sarirako izendatu zuten.

Wawa Vanuatu hegoaldeko Tanna uharteko barnealdeko Yakel herrikoa da.

Wawa, *Tanna* filmeko gainerako aktoreak bezala, aktore hasiberria zen. Filmekoa bere lehendabiziko antzezpena izan zen, castingaren aurretik inolako esperientziarik ez zuen eta.

## Kanpo estekak
Danae Boronat

**Danae Boronat** **Lozano** (Tarragona, Katalunia, 1985eko urriaren 21a) kataluniar kazetaria eta telebista aurkezlea da, kirolean aditua. 2019ko maiatzean Espainiako futbol ligako lehen mailako futbol-partida bat Espainiako telebistan kontatu zuen lehen emakume kazetaria izan zen, baita Espainiako selekzioak Munduko Futbol Txapelketa batean, 2019ko Frantziako Munduko Txapelketan, izan zuen parte-hartzea kontatu zuen lehen emakumea ere.

Helburuen artean hedabideetan kristalezko sabaia apurtu eta etorkizuneko kazetariei bidea irekitze nahia du, hurrengo belaunaldiei errazagoa izan dakien.

## Bizitza 
Danae Boronat Lozanok Tarragonan jaioa, kazetaritza ikasketak Rovira i Virgili Unibertsitatean egin zituen.

### Kazetari ibilbidea 
Kirol-kazetari lanak egin zituen Radio Nacional de España eta Onda Cero irrati-kateetan. Telebistan, *Deportes Cuatro* kirol-saioan aritu zen bost urtez, Bartzelona Futbol Klubaren inguruko informazioa eskainiz. 13TV telebista katean *La goleada* saioaren aurkezleetako bat izan zen. *La Vanguardia*ko eta *Sport* egunkarietako zutabegilea ere izan da..

2019an beIN LaLiga kateko *Xtra* saioaren aurkezlea izan zen, eta #Vamos eta Movistar Liga de Campeones (Movistar+) kanaletan aurkezle lanetan. Esport3 (TV3) kateko *Gol a Gol* saioan ere kolaboratzen du, baita RAC1eko *Tu diràs* eta Catalunya Ràdioko *Els matins* irratsaioetan ere kolaboratzaile lanetan aritzen da.

### Aitzindari 
2019ko maiatzaren 12an, 2018/2019 denboraldian, Atletico Madril - Sevilla, Espainia mailako ligako partida baten emanaldia telebistan kontatu zuen lehen emakumea bihurtu zen. Eta Sara Giménez Leónekin batera, Espainiako selekzioak munduko txapelketa batean (2019ko Emakumezkoen Munduko Futbol Kopa) jokatutako partidak kontatu zituen lehen emakumea izan zen, eta 800.000 ikusle izan zituen bataz beste GOL katean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak