Hots-kutsadura

**Hots-kutsadura** edo **kutsadura akustikoa** bizi-kalitatea edo ingurumena kaltetu dezakeen soinu gogaikarria edo neurriz gainekoa da. Beste kutsadura motak ez bezala, zarata ez da pilatzen, baina orobat, kalte handiak eragin diezazkioke bizi kalitateari, modu egokian kontrolatzen ez bada.

Soinu kutsadura kontzeptuak giza-jardueren ondorio den zaratari egiten dio erreferentzia eta eragin negatiboak izaten ditu jendearen osasun fisiko,mental eta entzumenezkoan. Nazioarteko osasun organismoen arabera, kutsadura mota honek entzumen gaitasunaren murrizketa eragin dezake, baina baita trastorno psikologikoak (paranoia, perbertsioa) zein fisiologikoak.

[thumb|[Hegazkin bat Londresko etxebizitzetatik hurbil pasatzen]]

Osasunerako Mundu Erakundearen (OMS) txosten baten arabera, 50 dezibilen langa izan beharko litzateke gehiegizko muga. Maila honetatik gora, soinua atsedenaldi eta komunikaziorako kaltegarria izan ohi da. 2005eko Europar Batasunaren ikerketa baten arabera 80 milioi hiritar inguru nozitzen dute egunero 65 dB-tik gorako kutsadura eta beste 170 milioi 55-65 dB bitartekoa.[thumb|Hiriko [automobil|kotxeen zirkulazioa, soinu kaltearen eragile nagusietariko bat (Bangkok).]]
## Ingurugiroko zarataren neurketa 
Ingurugiroko zarataren eragina neurtzeko, oraindik guztiz garatu gabeko eta Lp-tik abiatutako hainbat indikatzaile erabiltzen dira:

* Soinu presioaren maila", Lp
* Soinu presio jarrai-baliokidearen maila, (Leq, T)
* SEL *Sound Exposure Level* edo soinuaren esposizioaren maila.
* LAmax
* LKeq, T "Soinu presio jarrai-baliokide haztatuta A zuzenduen maila"
* LDN

### Lp 
Soinu presioaren maila 20 aldiz p0 erreferentziako presio bat (balorea p0= 2 10-5 N/m², lortuta frekuentzien haztaketa normaliztu baten bitartez eta denboretan banatutako haztaketa exponentzial baten bitartez) eta soinu presio eraginkor baten arteko erlazio logaritmikoa gisa definitzen da. Ez badira zehazki aipatzen, ulertu behar da denboretan banatutako haztaketa FAST dela eta A frekuentzien haztaketa, hurrengo izendapena hartuz LpA.

### Leq, T 
### SEL edo Soinuaren esposizioaren maila 
SEL-a LEQren maila segundo 1 eko iraupenean da. SELa erabiltzen da onartutako zarata maila gainpasatutako aldi kopurua neurtzeko leku espezifikoetan: egoitzazko auzoak,hospitalak,eskolak,etab.

### LAmax 
Soinu presio jarrai-baliokide haztatuta A-ren mailarik altuena da, dezibeletan, segundo bateko(LAeq,1) tartean zehaztuta,ebaluaketa denbora tartean erregistratuta.

### LKeq, T 
### LDN edo Egun-Gau maila baliokidea 
## Zarataren eraginak osasunean 
thumb|320px|eskuinera|Ingurumenaren zarata parke batean.

### Entzumen sisteman jasandako eraginak 
Entzumen sistema kaltetzen da zarata iturri bat denbora luzean jasatzean,nahiz eta hau maila baxukoa izan.
Inguruneko zaratagatik sortutako entzumen defizitari sozioakusia deitzen zaio.

Gehiegizko zarata jasatzen duen pertsona batek txistu bat nabaritzen du belarrian,hori alarma seinale bat da.Lehenengoz,jasandako kalteak ez dira betirakoak,10 egunetan joaten dira.Hala ere,zarata jasaten jarraitzen badugu,kalteak betirakoak izango dira,erabat gor geratu arte.
#### Ahozko komunikazioan sortutako interferentzia 
Kanpoko zarata dela eta,komunikazioa zailagoa egiten da,beste pertsoeni entzutea edo telefonoz hitz egitea eraotziz.

### Ez-entzumenezko eraginak 
Soinu kutsadurak, belarrian kalteak eragiteaz aparte, kalte psikologikoak eta fisiopatologikoak ere eragin ditzake.

#### Eragin psikopatologikoak 
1.60 dBa baino gehiagorekin:
# Pupilen dilatazioa eta parpadeo azeleratua
# Takikardiak,pultsoaren azelerazioa eta arnasketa bortitzak
# Buruko mina eta presio arterialaren igoera.
# Muskuluen aktibitatea jaistea.
2.85 dBa baino gehiagorekin:
# Gastritis edo koloitisak
# Kolesterolaren igoera.
# Odolaren glukosia maila igotzen da.

#### Eragin psikologikoak 
# Insomnioa
# Nekea
# Estresa
# Histeria eta neurosia
# Aislamendu soziala
# Gogo sexualaren gabezia

Ez-entzumenezko eraginen artean beste hauek dauzkagu:

#### Logurearen gaineko eraginak 
Zaratak lo egitea zaila egiten du eta lo daudenak esnatzen ditu. Gainera, frogatuta dago 60 dBko soinuak logurearen sakontasuna txikiagotzen dutela.

#### Jarreraren gaineko eraginak 
Zaratak momentuko jarrera aldaketak eragiten ditu(agresitibitatea,haserrea,arduragabetasuna...) ziurgabetasun eza,ezinegona eta beldurra sortzen baitute pertsonengan.
#### Memoriaren gaineko eraginak 
Frogatuta dago zaratak memoriaren kapazitatea murrizten duela, nabarmenki hitz ezezagunak edo luzeagoak direnean.

#### Atentzioaren gaineko eraginak 
Zaratak eragiten du atentzioa ez sortzea aktibitate espezifiko batean, honek beste batzuetan galtzea eraginez eta aktibitatearen gaineko kontzentrazioa galaraziz.

#### Haurdunaldiaren gaineko eraginak 
Ikusi da haurdun dauden amak haurdunaldiaren hasieratik egon badira zonalde zaratatsuetan ez direla haurrengan arzorik sortzen. Baina, esposizioa gestazioaren 5 hilabete eta gero gertatzen bada, erditzearen ondoren umeak ez dute zarata jasaten eta negar egiten dute hau jasatzerakoan, gainera, jaiotzean tamaina txikiagoa dute ere.

#### Umeen osasunaren gaineko eraginak 
Zaratak negatiboki eragiten du umeen ikasketa eta osasunean. Umeak ingurune zaratatsuetan hezitzen direnean,soinu seinaleetara erne egoteko ahaalmena galtzen dute eta bai irakurtzeko bai komunikatzeko orduan atzerapena izaten dute. Guzti horrek,aislapen soziala eragiten du ume horieengan.

## Ikus, gainera 
* Uraren kutsadura
* Airearen kutsadura
* Argi kutsadura
* kutsadura

## Kanpo estekak 
*  “La lucha contra el ruido” Ruidos.org
*  Asociació catalana contra la Contaminació Acústica.
* Jokin: "Soinu kutsadura" Batxilergoko Fisikako edukiak Ordiziako Jakintza ikastolan
* "Soinu kutsadura. DBHko material didaktikoa *on-line*."
* “Hots kutsadura” in: *Ingurugiro hezkuntzarako materialak* .. I.I.H.I.I. (Ingurugiroarekiko Irakasbideen Hezkuntza eta Ikerketarako Ikastegiak). Euskal Autonomia Erkidegoaren Administrazioa. ISBN.: 84-921620-3-1 (Lan osoa ) ISBN.: 84-921620-8-2 ( 5. liburukia) 27. or.