open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Idolopeia

**Idiolopeia** erretorika barruan pentsamendu baliabidea dugu hau non funtsean hildako pertsona baten ahoan diskurtso bat jartzen dugun. Etimologikoki grezieratik dator, εἰδωλοποιΐα, euskaraz irudi baten errepresentazioa. Adibide klasikoa Zizeronena dugu: honek, *De Senectute* liburuan, hilda zegoen Katoni ahotsa eman zion.

## Kanpo estekak 
* : Erretorikari buruzko webgunea.
Katafora

**Katafora** (grezieratik: , 'beherantz daroana'; Kατα, 'beherantz', φορά 'eramaten duena') figura erretoriko bat da, hau da, adierazpeneko, diskurtsoko edo erretorikako baliabide bat, geroago aipatuko den erreferente baten aurrerapena egiten duena, edo geroago aipatuko den erreferente baten ordezkapen aurreratua.

Esaterako:
* *Zera* adierazi nahi zuen: lanak bukatu bezain laster etorriko zela.
* *(Honako) hau* esan zigun: guretzat zenbait albiste zekartzala.
* *Zientzialaria* agertu zenean inork ez zekien *zientzialari hura* geroago Nobel Saria irabaziko zuen Einstein jauna zela.
* *Hona hemen* herri batzuen izenak: Altsasu, Urdiain, Arbizu.

## Bibliografia 
* Euskaltzaindia: *Literatura Terminoen Hiztegia*. Bilbo: 2008. Xabier Altzibarren artikulua, 43-44. orrialdeak.
* Juan Garzia Garmendia *Kalko okerrak*. 75. orrialdea eta hurrengokoak.
* Juan Garzia Garmendia "Katafora-esapideak bateratzeko bidean". In *Espezialitate-hizkerak eta terminologia: jardunaldiak*. EHU, 2003.
* Angelo Marchese eta Joaquín Forradellas: *Diccionario de retórica, crítica y terminología literaria*. Bartzelona: Ariel, 1982. 25.or.

## Ikus, gainera 
* Anafora
* Figura erretorikoak

## Kanpo estekak 
* Euskaltzaindiaren Literatura Terminoen Hiztegia.
Leszno

**Leszno**  (*Lissa* alemanez) Polonia Handiko voivoderriko hiria da, Poloniako erdi-mendebaldean kokatua dagoena. 2008. urtean 63.955 biztanle zituen. 1975 eta 1998 artean, jada desagertutako Lesznoko Voivodiako hiriburua izan zen. Hiriak konderri titulua du.

## Historia 
Lesznori buruzko lehen aipamen historikoak 1393. urtekoak dira. Establezimendua Wieniawa leinuko Stefan z Karninarena zen. Haren familiak Leszczyński abizena hartu zuen poloniar nobleziaren ohiturei jarraituz.

XVI. mendearen hasieran, Bohemiatik zetozen protestante errefuxiatuak Lesznora joan ziren bizitzera Leszczyński familiak gonbidaturik, eta familia honetako kideak kalbinismora bihurtu ziren. Bohemiako protestanteen eta Silesiako ehuleen etorreraren ondoren, Poloniako Segismundo I.a Zaharra erregeak establezimenduari hiri titulua eman zion. Horrez gain, Leszno Polonia Handiko inprimagunerik handiena izan zen, batez ere protestante komunitateari esker. Protestante biztanle kopuruak nabarmen egin zuen gora, batez ere Hogeita Hamar Urteko Gerratik ihesi zihoazen Silesiako alemaniar errefuxiatuei esker. 1636 eta 1639 bitartean, hiria gotortu zuten eta honen lurrak hedatu ziren. Alabaina, 1655. urteko sute handiak Lesznoko garai oparoari amaiera eman zion. Hori gutxi balitz, 1707an, Iparraldeko Gerra Handian zehar, errusiarrek hiri erre egin zuten. Gainera, bi urte geroago, hiriak izurrite bat jasan zuen. Leszczyński familia hiriaren jabe izan zen 1738. urtera arte, Stanisław Leszczyński erregeak bigarrenez abdikatu eta lurrak saldu zituenean.

1793ko Poloniako bigarren zatiketarekin, Leszno Prusiara anexionatu zuten eta Posengo probintzian sartu zen *Lissa* izenarekin. Hiriak 1918 eta 1919 arteko Polonia Handiko altxatzean parte hartu zuen, eta Poloniaren eskuetara bueltatu zen 1920ko urtarrilaren 17an sinatutako Versaillesko Itunari esker. Bertako biztanlegoak poloniar herritartasuna hartu behar izan zuen. Hala ere, 1939an, Alemania Naziak Leszno berriz beretu zuen. Nazien Einsatzgruppen taldeak bertako judu gehienak hil zituen. Alemania Naziaren porrota ondoren, 1945an, hiria Poloniaren eskuetara itzuli zen. Gerra ondoren, hiriak hazkunde azkarra izan zuen eta 1975 eta 1998 bitartean Lesznoko Voivodiako hiriburua izan zen. Lesznoko Voivodia desagertu ondoren, Polonia Handia voivodian sartu zen.

## Hiri senidetuak 
Lesznok ondorengo hiriekin ditu senidetza-hitzarmenak:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Kanpo estekak
Zerbitzu-modulu

thumb|150px|Apolo 13aren matxuratutako zerbitzu-modulua
**Zerbitzu-modulua** Apolo ontzian presurizaturik ez zegoen modulu bakarra zen. Modulu honek erregaia, bateriak, garaitze handiko antenak, erradiadore, ura, oxigenoa, hidrogenoa, erreakzio kontrolaren sistema eta ilargiaren orbitan sartzeko eta orbita bera atzean uzteko propulsio sistema eramaten zituen. Apolo 15, Apolo 16 eta Apolo 17 misioetan Lurraren satelitea ikertzeko zenbait tresna zientifiko zeramatzan barnean. Propultsatzaileak eta motore nagusiak zerbitzu-moduluaren zati handiena okupatzen zuten. Hauek, ilargiaren orbitara sartzeko eta irtetzeko aukera ematen zuten. Era berean, norabidean zehazpenen bat egiteko parada eskeintzen zuen. Zerbitzu- moduluak aginte-moduluarekin bat egiten jarraitzen zuen misio osoan zehar. Horregatik, Aginte- eta zerbitzu-modulua zeritzon zati honi. Hala ere, Lurraren atmosfera zeharkatu baino arinago askatu egiten zen, bere betebeharra agortuta zegoelako fase horretan eta gainera ezkutu termikorik ez zuelako.
Dublingo portua

**Dublingo portua** (; ) Irlandako porturik handiena da. Irlandako Errepublikako Dublin hiriburuan kokatua dago. Herrialde honetan itsaso bidezko trafikoaren bi heren portu honetatik iragaten da. Nagusiki Dublingo Iparraldeko ekialdeko muturrean kokatua dago, Liffey ibaiaren bokalean eta Dublingo badian.

Hiriaren iparraldea eta Dublingo aireportuarekin Dublingo portuko tunelarekin lotzen da.

## Ikus gainera 
* Dublingo portuko tunela

## Kanpo estekak 
* Dublingo portuaren webgunea
Sarkasmo

**Sarkasmo** hitza grezieratik dator, σαρκασμός, latinez, sarcasmus, eta euskaraz “larrutzea”, “ezpainetan hozka egitea”. Pentsamendu figuren artean kokatzen da figura erretoriko hau Juan Kruz Igerabideren arabera “pertsona edo erakunderen bat gogotik larrutzea, burla eta trufa ironikoa eta gogorra egitea” da. Ironiarekin badu zer ikusirik baina sarkasmoren kasuan oso gogorra da, sarritan iraintzeko asmoarekin. Normalean esaten den kontrakoa adierazi nahi da.

## Adibideak euskal literaturan 
Igerabidek Itun Berriaren adibide bat eman du, Jesus gurutzean zegoenean Jainkoaren semeak izanik, zergatik ez zuen bere burua salbatzeko gai.

Hona hemen beste adibide bat, orain prosaz, Ramon Saizarbitoriarena:

:Esango nuke aurpegian ageri nituen kalteak neurtu zituela, eta ez zitzaizkion larriak iruditu, antza. Nolanahi ere, "egin nahi duzuna" esan, eta aitzurrean jarraitu zuen gero.
::-Noski, zuri ez zaizu axola hemen bertan hiltzen banaiz ere.

## Idazkera 
Hitz egitean intonazioak eta testuinguruak seinalatu ohi du sarmasmoa, hartzaileari mezua literalki ulertu behar ez duela adieraziz. Ordea, idaztean, eta batez ere mezu hori testuingurua ezezaguna duen jendeak irakur dezakeenean, sarkasmoa erabiltzeak gaizkiulertuak sor ditzake. Horregatik, batzuek sarkasmoa esplizituki markatzen dute. Idazteko garaian sarkasmoa tipografikoki adieraz daiteke, letra larriak erabiliz (pertsona hori ez da OSO ONA), edo kakotxen artean (oso “listoa” da hori). Ingelesaren eraginez honako baliabide hau ere erabiltzen da: galdera edo harridura marka parentesi artean (!).

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Euskaltzaindia: *Literatura terminoen hiztegia*. Bilbo: 2008. Juan Kruz Igerabideren artikulua, 678 or.

## Ikus, gainera 
* Ironia
* Satira

## Kanpo estekak 
* Euskaltzaindiaren Literatura Terminoen Hiztegia.
Iragate (astronomia)

[alt=|thumb|2004ko [Artizarraren trantsitua Eguzkiaren aurretik. ]]
Astronomian, **iragatea** edo **trantsitua** (batzuetan **igarotzea** bezala izendatua) gizakiaren begiradaz nahiz teleskopio edo beste gailu batetik argizagi bat beste baten aurretik igarotzean gertatzen den fenomeno astronomikoa da. Igarotze astronomikoen azterketa garrantzitsua da, besteak beste argizagien arteko distantzia neurtzeko erabil daitezkeelako. Exoplanetak hautemateko ere aztertzen dira, exoplaneta orbitatzen duen izarraren aurretik igarotzen denean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Amaia Intza

**Amaia Intza** (Oñati, 1974ko uztailaren 1a) euskal herritar politikaria da, 2007-2011 agintaldian H1! alderdiaren baitan Oñatiko zinegotzia eta Kultura Batzordekoa arduraduna izan zena. Aurretik Eusko Alkartasuna alderdian jardun zuen. Zientzia politikoetan doktorea da. 2021. urtean, Euskal Herriko Unibertsitateko Lan Harreman eta Gizarte Langintza Fakultateko dekano izendatu zuten. 

## Erreferentziak
Lunar orbiter 2

thumb|200px|Lunar Orbiter programaren bigarren zundak ateratako argazkia
1966ko azaroaren 6an jaurti zen eta 1967ko urriaren 11an amaitutzat jo zen. Lehenengo laborategi fotografikoaren kopia izan zen. 2.870 agindu baino gehiago betetzeko gai izan zen eta 280 maniobra burutu zituen. Halaber, Ilargiari ateratako 422 argazki bidali zituen. Azkenean, 3º I, -119º E gunean talka egin zuen NASAk bideratuta.

## Kanpo estekak
Lunar Orbiter 3

thumb|Lunar Orbiter zundaren kamara
1967ko otsailaren 5ean jaurtitako eta 1967ko urriaren 9an amaitutako misioa. Aurreko laborategien betebehar berdinak izan zituen. 422 argazki atera zizkio Lurraren satelite naturalari eta 14,6º I, -97,7º M puntuan talka egin zuen Ilargiako gainazalaren aurka.

## Kanpo estekak
Lunar Orbiter 4

[thumb|Lunar Orbiter 4 misioaren jaurtiketa [Atlas Agena suziriaren bidez]]
1967ko maiatzaren 4an jaurtia eta 1967ko urriaren 6an amaitutako misioa. Ilargiako hego poloaren lehenengo argazkiak. Guztira 163 argazki bidali zituen Lurrera, Ilargiako gainazalaren aurka talka egin aurretik.

## Kanpo estekak
Dublingo portuko tunela

**Dublingo portuko tunela** (ingelesez *Dublin Port Tunnel* eta irlanderaz *Tollán Chalafort Bhaile Átha Cliath*) Irlandako Dublin hiriburuan dagoen tunel bat da. M50 errepidearen zati da.

Hiriko ekialdean dagoen Dublingo portua eta Dublingo aireportutik hurbil iragaten den M1 errepidea elkarlotzen ditu. Tunelak 5,6 kilometro luze eta 752 euroko kostua izan zuen.

2006ko abenduaren 20an Irlandako Errepublikako Bertie Ahern Taoiseach-ak ofizialki inauguratu zuen. 2007ko urtarrilaren 28an trafikoari ireki zen.

## Ikus gainera 
* Dublingo portua

## Iruditegia 

Irudi:PortTunnelM50.JPG|Barnealdea.
Irudi:Dublin Port Tunnel - South Entrance - geograph.org.uk - 395732.jpg|Hegoaldeko sarrera.
Irudi:DublinPortTunnelConstruction 2004 SeanMcClean.jpg|2004ko eraikuntza lanak.

## Kanpo estekak 
* Dublingo tunelaren webgunea (eleanitza)
Lunar Orbiter 5

[thumb|Lunar Orbiter 5 zundak [Ilargia|Ilargiko krater bati ateratako argazkia]]
1967ko abuztuaren 1ean jaurti zen eta 1968ko urtarrilaren 31an amaitu zen zunda honen misioa. Kartografiatze-programa amaitutzat eman zen gainazaleko %99,5 ikertuz. Bereizmen ertaineko eta handiko 212 argazki bidali zituen Lurrera. Interes handiko 36 guneen informazioa bildu zuen, horietako 5 Apolo misioetarako, eta ,era berean, Ilargiaren alde ezkutua aztertu zuen. Azkenean, 1968ko urtarrilaren 31an Ilargiaren gainazalaren aurka talka egin zuen 2,79º H, -83º M puntuan. Zunda honen mugimenduak ikertzean, MASCONak aurkitu ziren.

## Kanpo estekak
Anakoluto

**Anakoluto** hitza latinetik dator, *anacoluthon*, eta hau grezieratik, ανακόλουθον, euskaraz “jarraipenik eza” esan nahi du. Hitzezko figura erretorikoa da eta elipsian oinarritzen da. Praktikan esaldiaren koherentzia sintaktikoan galtzean datza. Hizlariak edo idazleak bere pentsamendua jarraitzen du eta, ondorioz, diskurtsoa aldatu egiten du. Ahozko hizkuntzan oso ohikoa da, adibidez “hotza egiten du, arraioa, irekiko dut atea”, baina baita literaturan ere.
 
Bertsolaritzan ohikoa da baita ere. Ikus dezagun Xenpelarren bertso hauetan, esaterako:

:Iya guriak egin du,
:badegu zeñek agindu,
:ez oraindik umildu:
:alkarrengana bildu,
:gerra nai duben guziya,
:berari kendu biziya!
Itxuraz, azkeneko bi lerro besteekin ez dute ezer ikusirik baina, oinarrian, pentsamendu beraren jarraipena da.
Batzuetan anakolutoa osatu gabeko esaldi bezala ager daiteke: “Zu ez zara izango…?”. Horretan, nahiz eta esaldia ez osatu, modu batez erantzuna lerro antean gelditzen da.
Prosan batez ere erabiltzen da eguneroko hizkuntza erreproduzitu nahi denean, barruko pentsamenduen imitazioaz.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Euskaltzaindia: *Literatura Terminoen Hiztegia*. Bilbo: 2008. Xabier Altzibarren artikulua, 43-44 or.
* Angelo Marchese eta Joaquín Forradellas: *Diccionario de retórica, crítica y terminología literaria*. Bartzelona: Ariel, 1982. 24-25 or.

## Kanpo estekak 
* Euskaltzaindiaren Literatura Terminoen Hiztegia.
Ranger 1

thumb|250px|eskuinera|Ranger 1 zunda prestakuntza gunean

**Ranger 1** Ameriketako Estatu Batuek 1960ko hamarkadan ilargiari argazkiak ateratzeko helburua zuen Ranger Programa barnean ilargira bidalitako lehen espazio-zunda izan zen.

## Misioaren datuak 
* Jautiketaren data: abuztuaren 23a, 1961. urtean.
* Espazioaren pisu lehorra: 306.2 kg.
* Forma: base hexagonala eta dorre konikoa.
* Helburu nagusia: espazioan ateratzea funtzionamenduaren sistemak frogatzeko eta ilargiaren azalean talka egitea, baina talka egin baino lehen, argazkiak bidaltzea.
* Helburuaren egoera: erratu zuen lurraren orbitatik atera ezin zuen momentuan.
* Ilargiratzearen data: erratuta.
* Talkaren eremua: ez zen lortu.
* Beheratzearen data: abuztuaren 30a, 1961. urtean.

## Kanpo estekak
Ranger 4

**Ranger 4** Ameriketako Estatu Batuek 1960ko hamarkadan ilargiari argazkiak ateratzeko helburua zuen Ranger Programa barnean ilargira bidalitako laugarren espazio-zunda izan zen.

## Misioaren datuak 
* Jaurtiketaren data: apirilaren 23an, 1962. urtean.
* Espazioaren pisu lehorra:331.1 kg.
* Forma: base hexagonala eta dorre konikoa.
* Helburu nagusia: espazioan ateratzea funtzionamenduaren sistemak frogatzeko eta ilargiaren azalean talka egitea, baina talka egin baino lehen, argazkiak bidaltzea.
* Helburuaren egoera: 50% osatua.
* Ilargiratzearen data: apirilaren 26an, 1962. urtean
* Talkaren eremua: 229.3º E eta 15.5º I
* Beheratzearen data: apirilaren 26an, 1962. urtean

Ibilbidearen erdialdean izan zuen zuzenketaren ondorioz ilargiaren kontra talka egin 10 minutu baino lehen ilargiaren argazkiak lortzea eta bidaltzea zuen helburu. Geroago egingo zituen lan zientifiko batzuk. Zundaren Konputadorean izan zuen akatsaren ondorioz ez zuen lortu eguzki plakak zabaltzea, eta zunda ilargiaren kontra talka egin zuen, eta honen ondorioz ez zuen lortu informazio zientifikorik bidaltzea.

## Kanpo estekak
Ranger 7

thumb|275px|Ranger 6

**Ranger 7** Ameriketako Estatu Batuek 1960ko hamarkadan ilargiari argazkiak ateratzeko helburua zuen Ranger Programa barnean ilargira bidalitako zazpigarren espazio-zunda izan zen.

## Misioaren datuak 
* Jaurtiketaren data: uztailaren 28an, 1964. urtean.
* Espazioaren pisu lehorra: 365.7 kg.
* Forma: base hexagonala eta dorre zilindrikoa.
* Helburu nagusia: espazioan ateratzea funtzionamenduaren sistemak frogatzeko eta ilargiaren azalean talka egitea, baina talka egin baino lehen, argazkiak bidaltzea.
* Helburuaren egoera: 100% osatua.
* Ilargiratzearen data: uztailaren 31an, 1964. urtean.
* Talkaren eremua: jakintasunaren itsasoan.
* Beheratzearen data: uztailaren 31an, 1964. urtean.

Ranger 07ak ilargiaren kontra talka egitea lortu zuen, eta 18 minutu lehenago hasi egin zen argazkien bidalketa, guztira bidali egin ziren 4.308 argazki kalitate altua zutenak, azken argazkia bidali zena izan zuen 0.5 metroko resoluzioa. Talkaren abiadura izan zen 2.62 km/segundokoa.

## Kanpo estekak
Ranger 8

**Ranger 8** Ameriketako Estatu Batuek 1960ko hamarkadan ilargiari argazkiak ateratzeko helburua zuen Ranger Programa barnean ilargira bidalitako zortzigarren espazio-zunda izan zen.

## Misioaren datuak 
* Jaurtiketaren data: otsailaren 17an, 1965. urtean.
* Espazioaren pisu lehorra: 367 kg.
* Forma: base hexagonala eta dorre zilindrikoa.
* Helburu nagusia: espazioan ateratzea funtzionamenduaren sistemak frogatzeko eta ilargiaren azalean talka egitea, baina talka egin baino lehen, argazkiak bidaltzea.
* Helburuaren egoera: 100% osatua.
* Ilargiratzearen data: otsailaren 20an, 1965. urtean
* Talkaren eremua: lasaitasunaren itsasoan.
* Beheratzearen data: otsailaren 20an, 1965. urtean

Ranger 08 lortu zuen ilargiaren kontra talka egitea, 23 minutu lehenago hazi zen argazkien bidalketaren prozesua. Lehendabiziko argazkia atera egin zen 2,510 km.ra, eta guztira 7137 argazki bidaltzea lortu zen. azkeneko argazkia 1,5ra egin zen. talkaren abiadura 2.60 km/segundokoa izan zen.

## Kanpo estekak
Rodope (argipena)

**Rodope** izan daiteke:

* Rodope, Greziako prefektura.
* Rodope, Erromatar Inperio berantiarreko probintzia
* Greziar mitologian, Rodope, Hemoren emazte eta Traziako erregina.
* Rodopeak, Grezia eta Bulgaria arteko mendilerroa.
* 166 Rodope, asteroidea.
* *Rhodopis*, Fabaceae familiako generoa.
* Rodopeko ponia, Greziako bertako zaldi Arraza (biologia)|arraza]].
MathWorld

**MathWorld** kontsultako matematika entziklopedia bat da, Wolfram Researchek finantzatua, Mathematica aljebra konputazional softwarearen sortzaileek. Zati batean, Estatu Batuetako National Science Foundation-ek Urbana-Champaigneko Illinois Unibertsitateari emandako beka batek ere finantzatua da.

## Kanpo estekak
Robert Goddard

**Robert Hutchings Goddard** (Worcester, 1882ko urriaren 5ean – Baltimore, 1945ko abuztuaren 10ean) kohetegintza alorrean aintzindarietako bat izan zen. Nahiz eta bere eremuan iraultzailea izan, sarritan ridikluzia izan zen bere teoriengatik. Izan ere, garaiko testuinguan bere ideiak oso aurrerakoiak ziren eta ez zuen arrakasta reconocimiento handirik izan bizirik zegoen bitartean. Handik mende erdira, kohete espazialen aitatzat hartzen da.

Goddard Worcester, Massachusettsen jaio zen eta H.G. Wellsen *Munduen Gerra* nobela irakurriz espazioarengandik interesa berenganatu zuen hamasei urte zituenean. 1889ko urriaren 19an, koheteeten inguruko gogoetarekin hasi zen. Goddardek Martitzera heltzeko ahalmena izango zuen dispositiboa eraikitzea miresgarria izango zela pentsatu zuen. Geroztik, urriak 19 bere urteurrenaren eguntzat hartu izan du, jai pribatua alegia.
Bidaia gida

thumb|1871. urteko bidaiarientzako gida bat.
**Turismo-gida**, **gida turistiko**a edo bidaia-gida bat turistentzako edo bidaiarientzako liburu bat da, eta herri edo eremu geografiko bati, helmuga turistiko bati edo ibilbide jakin bati buruzko xehetasunak ematen ditu.

Gida turistiko batek bidaiariarentzat interesgarriak diren xehetasunak izango ditu, hala nola mapak, planoak, kale-bisitatzeko gunerik interesgarrienak, telefono-zenbakiak, helbideak, prezioak, hotelen eta jatetxeen balorazioak, ostatu eta jatetxe mota batzuei buruzko oharrak... Erabilgarri dauden garraiobide nagusiak eta ontziratzeko puntuak, ibilbideak, prezioak edo txartelak eskuratzeko modua adieraziko ditu. Telefono-zenbakiak eta laguntza-helbideak ere eskaini ohi ditu, baita larrialdi-kasuetarako ere (osasun-zentroak, polizia, enbaxadak, etab.). Gomendio praktikoak, txanpon-trukeak, telefono-kodeak edo higiene-kontsiderazioak sartzen dira.

Bidaiarientzat lekuan lekuko kultura oharrak ere eskaintzen dira. Esate baterako, nola agurtu bertakoak, esaldi sorta erabilgarri bat bertoko hizkuntza batean edo batzuetan, bertoko ohitura eta sinesmen batzuk, (esate baterako: prezioak eztabaidatu ohi dira, eskupekoa eman ohi da...).

Turismo gidak inguruko zentro eta jarduera kulturalei (opera eskaintza, kontzertu eskaintza, museoak, antzokiak, aisialdi-parkeak, natura parkeak, kirol guneak...) buruzko informazio zehatza jaso ohi du, baita bidaiariak bisita ditzakeen monumentu eta leku turistiko nagusiei buruzkoa ere.

Sarritan, turismo gidek udalerriari edo eremu geografikoari buruzko hainbat xehetasuneko mapak dituzte, kutxazainak eta interes handieneko puntuak barne. Batzuetan, gomendatutako ibilbideak ere sartzen dituzte, oinez, bizikletaz, autobusez, autoz... egiteko ibilbideak eta. Sarritan, turismo gidek hiri, herrialde edo eskualdearen informazio historiko eta kulturala ere jasotzen dute.

Bidaiaren hainbat alderditan arreta jar dezaketen hainbat turismo gida mota daude, abentura-bidaiatik erlaxazio-bidaiara edo aurrekontu handiagoak edo baxuagoak dituzten bidaiariei zuzenduta. Beste batzuk interes partikularretan eta gizarte-talde jakin batzuen kezketan oinarritzen dira, hala nola lesbianak eta gayak edo bikoteak. Era berean, ikusizko gida batzuek helmugari buruzko irudi ugari dituzte, eta bidaiaren informazio praktikoari buruzko beste batzuk.

Gida turistikoak, eskuarki, benetako bidaia batean erabiltzeko pentsatuta daude, eta, beraz, tamaina ertainak edo txikiak izaten dituzte. Maleta edo bizkar-zorro arrunt batean erraz eramateko moduko tamaina izaten dute.

[thumb|240px|ezkerrera|eskuinera|Bidaia giden erakusketa [Japonian]]
Batzuetan, bertoko hizkuntza nagusian edo bertoko zenbait hizkuntzatan oinarrizko elkarrizketak egiteko elkarrizketa-gida laburrak ere agertzen dira.

## Ikus, gainera 
* Codex Calixtinus. (XII. mendeko bidaia gida, Donejakue bideari buruzkoa).

## Kanpo estekak
Bus Éireann

**Bus Éireann** (irlanderaz "Irlandar Busa" esan nahi du) Irlandako Errepublikako autobus zerbitzua da. 1987an sortua izan zen eta ikurtzat irlandar setterra du.

Bere zerbitzuak Irlandako Errepublikan eskeintzen ditu, aldiz Ipar Irlandako Ulsterbus enpresarekin aliantza bat ere badu. Cork, Galway, Limerick eta Waterford hiriei, nahiz Athlone, Balbriggan, Drogheda, Dundalk, Navan eta Sligo udalerriei autobus zerbitzua eskeintzen die.

Dublingo portua eta Rosslare Europorterako autobus zerbitzuak ere eskintzen ditu.

## Kanpo estekak 
* Bus Éireann enpresako webgunea
Monkstown (Dublin)

**Monkstown** (irlanderaz *Baile na Manach*) Irlandako Errepublikako Dublin hiriburuko eremu bat da, hain zuzen ere Dublingo Hegoaldean kokatua dago, Dun Laoghaire-Rathdowneko konderrian. Historikoki **Carrickbrennan** (irlanderaz *Carraig Bhraonáin*) izenaz ezaguna izan da.

Dublin hiriko Blackrock eta Dún Laoghaire udalerriaren artean kokatua dago. Auzo honetan DART trenaren bi geltoki daude: Seapoint eta Salthill and Monkstown.

## Iruditegia 

Irudi:Monkstown Dublin.JPG|San Patrizio eliza.
Irudi:Monkstown Castle from the North.jpg|Monkstown gazteluaren iparraldeko ikuspegia.
Irudi:Scoil Lorcain, Monkstown.JPG|Scoil Lorcain ikastetxea.
Irudi:Seapoint Monkstown Panorama1.jpg|Malekoia.

## Auzotar ezagunak 
* The Edge, U2 rock taldeko gitarra-jotzailea.
* Chris DeBurgh.
* Sinéad O'Connor.
* Colm Ó Maonlaí
* Liam Ó Maonlaí
* Paul McGuinness.
* Malcolm Arnold.
* Gary Mason.
* Bláthnaid Ní Chofaigh
* Tim Pat Coogan
* D.J. Carey
* John O'Shea
* Scott Woodward-Smith

## Ikus, gainera 
* Monkstown (Cork)
* Monkstown (Antrim)

## Kanpo estekak
Mathematica

**Mathematica** informatikako programa bat da, ingeniaritzan, matematikan eta konputagailuen zientzietako arloetan erabiltzen dena. Jatorrian, Stephen Wolframek sortua, matematikarien taldeko burua izaten jarraitzen duena. Programatzaileek Wolfram Research-en garatzen dute produktua eta konpainia Champaignen (Illinois) kokatuta dago. Aljebra konputazionalaren sistema bat bada ere, Mathematica helburu orokorreko oso programazio-lengoaia indartsua ere bada.

## Kanpo estekak 
* Wolfram Research
* Mathematica (Wolfram Research)
* Mathematica-ren historia eta garapena
* Wiki-Mathematica
* IMTEK Mathematica Supplement (IMS) Open Source Add-On
The O2 (Dublin)

**3Arena** (batzutan **The O2** izenez apaindua) Irlandako Dublin hirian dagoen antzoki bat da. Bertan mota askotako iksukizun eta ekitaldi nahiz musika emanaldiak eskeini ohi dira. Dublin Docklands auzoan dago, Liffey ibaiaren iparraldeko ertzean, East-Link Bridge zubia eta Dublingo portuaren alboan.

2008ko abenduan antzina Point Theatre antzokia kokatzen zen lekua inauguratu zen. Bertan ospatutako lehenbiziko ekitaldia Michael Flatley dantzariaren *Lord of the Dance* irlandar dantzen ikuskizuna izan zen. 14.000 ikusleentzako edukiera du.

## Iruditegia 

Irudi:The O2 -The Point -Dublin Docklands-3Feb2009.jpg|Kanpoaldea.
Irudi:O2dublininterior.jpg|Barnealdea.

## Kanpoaldea 
* The O2 eraikinaren webgunea 

## Kanpo estekak
Xuxa

**María da Graça Meneghel** (Santa Rosa, Rio Grande do Sul, 1963ko martxoaren 27a) brasildar telebista-aurkezlea, aktore, modelo eta abeslari ezaguna da. ***Xuxa*** (portugesez  "shusha" ahoskatua) ezizenaz ezaguna da.

Batez ere umeentzako lanetan aritu da; musikarekin, pelikuletan edota telebistan.

## Lana 
**Brasilgo diskografia**

* 1983 - Clube da Criança
* 1985 - Xuxa e Seus Amigos
* 1986 - Xou da Xuxa
* 1987 - Xegundo Xou da Xuxa
* 1987 - Karaokê da Xuxa
* 1988 - Xou da Xuxa 3
* 1989 - 4º Xou da Xuxa
* 1990 - Xuxa 5
* 1991 - Xou da Xuxa 6
* 1992 - Xou da Xuxa 7
* 1993 - Xuxa
* 1994 - Sexto Sentido
* 1995 - Luz no meu Caminho
* 1995 - Xuxa Hit's Vol. 1.
* 1996 - Xuxa 10 Anos
* 1996 - Tô de bem com a vida
* 1996 - Xuxa Hit's Vol. 2.
* 1997 - Boas Notícias
* 1997 - Arraiá da Xuxa
* 1998 - Só faltava você
* 1999 - Xuxa 2000
* 2000 - Xuxa só para Baixinhos
* 2001 - Xuxa só para Baixinhos 2
* 2002 - Xuxa só para Baixinhos 3
* 2003 - Xuxa só para Baixinhos 4
* 2004 - Xuxa só para Baixinhos 5
* 2005 - Xuxa só para Baixinhos 6
* 2005 - Xuxa só Para Baixinhos 7
* 2008 - Xuxa só para Baixinhos 8

**Nazioarteko diskografia**
* 1990 - Xuxa
* 1991 - Xuxa 2
* 1992 - Xuxa 3
* 1993 - Todos sus éxitos
* 1994 - El pequeño mundo
* 1996 - Xuxa Dance
* 1999 - El mundo es de los dos
* 2005 - Xuxa solamente para bajitos
----
**Telebistarako programak**

**- Txikientzako edo familia osoarentzako (portugaleraz)**
* 1983-1985 - Clube da Criança
* 1986-1992 - Xou da Xuxa
* 1991 - Xuxa Xuperstar
* 1991-1992 - Paradão da Xuxa
* 1993 - Programa Xuxa
* 1994-2001 - Xuxa Park
* 1995-1996 - Xuxa Hit's
* 1997-2002 - Planeta Xuxa
* 2002-2004 - Xuxa No Mundo da Imaginação
* 2005-actualmente - TV Xuxa
* 2007 - Conexão Xuxa

**- Nazioarteko programak**

* 1991-1993 - El Show de Xuxa (Argentina)
* 1992-1993 - Xuxa Park (Espainia)
* 1993-1995 - Xuxa (Estatu Batuak)
* 1999 - Xuxa de América (Argentina)
----
**Filmografia**
* 1982 - Aluga-se Moças
* 1982 - Fuscão Preto
* 1982 - Amor, extraño amor
* 1983 - Os Trapalhões e o Mágico de Orós
* 1984 - Os Trapalhões e a Arca de Noé
* 1985 - Os Trapalhões e o Reino da Fantasia
* 1988 - Super Xuxa Contra Baixo Astral
* 1989 - A Princesa Xuxa e os Trapalhões
* 1990 - Lua de Cristal
* 1990 - O Mistério de Robbin Hood
* 1990 - Sonho de Verão
* 1990 - Gaúcho Negro (bakarrikan narrazioa)
* 1999 - Xuxa Requebra
* 2000 - Xuxa Popstar
* 2001 - Xuxa e os Duendes
* 2002 - Xuxa e os Duendes 2
* 2003 - Xuxa Abracadabra
* 2004 - Xuxa e o Tesouro da Cidade Perdida
* 2005 - Xuxinha e Guto: Contra os Monstros do Espaço
* 2006 - Xuxa Gêmeas

## Kanpo estekak 
* Xuxa - Webgune Ofiziala
Lunar Orbiter 1

[thumb|[1966ko abuztuaren 23an Lunar Orbiter I-ak gure sateliteatik Lurraren lehenengo argazkiak igorri zituen]]
1966ko abuztuaren 10ean jaurti eta 1966ko urriaren 29an bukatutzat eman zen misioa izan zen. Bere orbita zuzentzeko ahalmena zuen lehenengo laborategi fotografiko ilargiarra bilakatu zen. Ilargiatik Lurraren lehenengo argazkiak atera zituen. Apolo misioetarako ilargiratze-eremuen 207 argazki atera zituen. Filmina hauek Apolo programarako jeitsiera-gune egokiak bila zezaten atera ziren. 1966ko urriaren 29an Ilargiaren gainazalaren aurka jaurti zen 7º I, 162º E puntuan, Lunar Orbiter 2 zundarekin interferentziarik egon ez zedin.

## Erreferentziak 
* DESTINATION MOON: A history of the Lunar Orbiter Program (PDF) 1976

## Kanpo estekak
Santos Zunzunegi

**Santos Zunzunegi** pertsonai zenbaiten izena da:

* Santos Zunzunegi Díez (Bilbo, 1947), ikusentzuneko komunikazioko katedraduna EHUn eta zinema-kritiko eta ikerlaria;
* Santos Zunzunegi Etxebarria (1875-1945), bizkaitar arkitektoa.
Joan Bosco

**Joan Bosco** (italieraz: *Giovanni Melchiorre Bosco*; I Becchi, 1815eko abuztuaren 16a - Turin, 1888ko urtarrilaren 31), **Don Bosco** izenez ere ezaguna, italiar apaiz, hezitzaile eta idazlea izan zen, Salestar Elkartearen eta Maria Laguntzailearen Alaben Institutuaren sortzailea. Pio XI.ak santu aitortu zuen 1934ko apirilean. Jaieguna urtarrilaren 31n ospatzen da.

## Bizitza 
Joan Bosco Italiako Piemonten sortu zen, 1815eko abuztuaren 16an. Gurasoak, Francesco Bosco eta Margarita Occhiena, nekazariak ziren. Bi urte besterik ez zituela aita hil zitzaion. Hamasei urte zituelarik, Chieriko apaizgaitegian sartu zen. Diakonotza harturik, Turingo seminario nagusira joan zen. Bertan, babesgabeko mutiko batzuk biltzen zituen igandero, eskola eta jolastoki zen egitura batean. Laster ikaskuntza-tailerrak eraikitzea erabaki zuen. Lehenbiziko biak 1853an inauguratu ziren. 1856an, 650 ikasle (150 barneko eta 500 kanpoko), lau tailer, inprimategi bat, latineko lau eskola eta hamar apaiz zeuden.

1859an, San Frantzisko Saleskoaren Elkartea sortu zuen, eta 1872an Maria Laguntzailearen Alaben Institutua emakume-kongregazioa, Maria Mazzarelloren laguntzaz. Italiako agintari zibil eta erlijiosoen errespetua izan zuen, eta baita ospe handia atzerrian ere. Haren obra bizkor hedatu zen, askotan agintari eklesiastikoen eta estatuburuen eskariz; Don Bosco bizi zela, Argentina, Uruguai, Brasil, Txile eta Ekuadorren kokatu ziren salestarrak.

1888an hil zen, 72 urte zituela. Andre Maria Laguntzailearen basilikan hilobiratu zuten; hil eta denbora gutxira Valsaliceko salestarren etxera eraman bazuten ere, geroago basilikara eraman zuten berriz ere, eta han dago gaur egun. Pio XI.ak santu aitortu zuen 1934ko apirilean, hil eta 46 urte geroago, eta Joan Paulo II.ak *Gazteen aita, maisu eta laguna* titulua eman zion. Hainbat herrik, probintziak, parkek, kalek, museok, unibertsitatek eta, batez ere, ikastetxek daramate haren izena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Don Bosco, italieraz.
* Don Boscoren bizitza, gaztelaniaz.
Plano konplexu

eskuinera|thumb|z eta bere konjugatuaren \bar{z} irudikapen geometrikoa **plano konplexuan**. *r* Jatorritik *z* punturainoko distantzia lerro urdinaren gainean *modulua* edo *z*-ren *balio absolutua* da. *φ* angelua *z*-ren *argumentua* da.
Matematikan, **plano konplexua** edo '''*z*-planoa** zenbaki konplexuak bi dimentsiotan irudikatzeko erabiltzen den irudikapen geometrikoa da. Planoak ardatz kartesiarren sistema bat du; abzisa **ardatz erreala** da eta ordenatua **ardatz irudikaria**, eta z = x + yi zenbaki konplexuari planoko (x,y) koordenatuak ematen zaizkio.

Batzuetan, plano konplexuak **Arganden planoa** izena ere hartzen du **Arganden diagramengatik'''. Plano konplexuaren sorrera Jean-Robert Argandi egozten zaio, nahiz eta jatorrian Caspar Wessel norvegiar-daniar inkestatzaileak eta matematikariak deskribatua izan.

## Kanpo estekak 
*
Eric W. Weisstein

**Eric W. Weisstein** (Bloomington, Indiana, 1969ko martxoaren 18a) estatubatuar entziklopedista bat da, hainbat internet bidezko entziklopedien sortzailea eta mantentzailea: *MathWorld*, ''Eric Weisstein's World of Science* (*ScienceWorld*). Gaur egun, Wolfram Research enpresarako lan egiten du.

### Weissteinen entziklopediak 
; Osoak
::* *MathWorld*
::* *ScienceWorld*

; garapen bidean daudenak
::* Scientific Books
::* Game of Life in Cellular Automata Theory
::* Music
::* Rocketry

### Oharrak eta erreferentziak 
* Eric Weissteinen webgune ofiziala 
* Eric Weissteinen biografia *MathWorld*-en 
* *ScienceWorld''-en FAQ-a 
* Eric Weissteinen Curriculum Vitae-a 
* Eric Weisstein doktore tesia
Sanferminak (argipena)

**Sanferminak** Euskal Herriko zenbait tokitan San Ferminen omenez irailaren 7aren inguruan ospatzen diren jaiak dira:

* Iruñeko Sanferminak, Iruñeko jai nagusiak, mundu guztian ospetsuak;
* San Fermin Txikito, Iruñean irailean ospatzen diren jaiak;
* Lesakako Sanferminak, Lesakan ospatzen direnak;
* Pasai Antxoko Sanferminak, Pasai Antxon ospatzen direnak;
* New Orleansko Sanferminak, New Orleansen 2007tik ospatzen direnak.
Sistema aljebraiko konputazional

**Sistema aljebraiko konputazionala** edo **aljebra konputazionalaren sistema** SAK (**CAS**, ingelesetik *computer algebra system*) ordenagailu-programa edo kalkulagailu aurreratu bat da, sinbolo-kalkulua errazten duena. CAS bat eta ohiko kalkulagailuen artean dagoen alde nagusia, lehenengoak daukan trebetasuna ekuazioekin eta formulekin sinbolikoki lan egitekoa da, zenbakiekin egin beharrean. Hau da, esate baterako, *a + b* bezalako adierazpena beti "bi aldagaien batura" bezala interpretatzen da, eta ez "bi zenbakien batura" bezala.
CAS batek eskuztatze zailak eta luzeak automatizatzea ahalbidetzen du, Newtonen binomioaren bidez (x-10)^{500} adierazpena garatzea, esaterako.

## Sistema aljebraiko konputazionalen zerrenda 
* genero-erabilera
** Software jabeduna
*** 
*** Derive
*** DoCon
*** Maple
*** Mathematica
*** MuMATH
*** MuPAD
*** Reduce
*** MathCad
** Software librea
*** Axiom
*** Eigenmath
*** GiNaC
*** Macsyma
*** Maxima
*** 
*** Yacas
*** dcas
* Geometria aljebraikoa, polinomio-konputazioa:
** Macaulay
** SINGULAR
* Grafo teoria
** VEGA
* Aljebra, multzo-teoria
** GAP
** Magma
* Zenbaki-teoria:
** PARI-GP doakoa
* Aljebra-sistemak dituzten kalkulagailuak
** TI-89 (Derive teknologian oinarrituta)
** TI-92 (Derive teknologian oinarrituta)
** HP 49G+
* Konputazio aljebraikoaren bibliotekak
** SymbolicC++

## Kanpo estekak
Litote

**Litote** hitza grezieratik dator, λιτότης, euskaraz “soildua”, “gutxitua”. Izen horrekin erretorikan pentsamendu figura bat adierazten da. Modu batez ironia, perifrasi eta eufemismoarekin badu zer ikusirik. Funtsa hauxe da: adierazpena leundu egiten du itxuraz baina, horrela, kontrako adiera indartuz. Adibidez, “liburu hori ez da batere txarra”, “txarra” adierazpena leundu dugu modu batez baina benetan ona dela esan nahi dugu.

Ahozko hizkuntzan ohikoa da baliabide hau:
: “Neska hori ez da batere tuntuna”
: “Diruz ez zaude gaizki, e?”
: “Ezin da ukatu etxe hori ederra dela”

Adibideotan ikusten denez, sarritan ezezko esaldien bitartez adierazten da. Hiru kasutan perifrasi topatuko ditugu: “Neska azkarra da” esan beharrean hitz gehiago erabiliz gauza bera esaten dugu, “Neska hori ez da batere tuntuna”.

Esan ohi da litote hiperbolearen kontrakoa dela baina, berez, antzeko prozedura da.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Euskaltzaindia: *Literatura terminoen hiztegia*. Bilbo: 2008. Xabier Altzibarren artikulua, 544 or.

## Ikus, gainera 
* Figura erretoriko.
* Hiperbole.

## Kanpo estekak 
* Euskaltzaindiaren Literatura Terminoen Hiztegia.
Converse

**Converse** EEBBko kirol oinetakoak eta arropa ekoizten dituen enpresa bat da.

1908ko otsailean Marquis Mills Converse zapatariak sortu eta egoitza Massachusetts estatuko North Andover udalerrian du. Enpresak kirol oinetakoak ekoizten hasi eta berehala zaletu ugari beregantu zituen, halere bere oinetakoak olanaz ekoizten hasi zenean sekulako arrakasta izan zuen, saskibaloian jokatzeko ezin egokiagoak bilakatu baitziren, horrela kirol honetako oinetako ofiziala bihurtu ziren.

1923an garai hartako saskibaloia izarra zen Chuck Taylor jokalariak kirol oinetako hauek bere egin eta Connverse etxearen enbaxadore onena bilakatu zen. 1950eko hamarkadan Converse etxeak Chuck Taylorren irudia zeramaten oinetakoak merkaturatu ziren, hauei *Chuck Taylor All Star Converse* deitu zitzaielarik. 1970ko hamarkadan *Converse Jack Purcell* eta *Converse Heritage* oinetakoak merkaturatu zituen.

1980ko hamarkadan Converse etxeak bere bigarren urrezko aroa izan zuen, garai honetan Nike eta Reebok enpresekin lehia hasi zen, bai eta ironikoki Converse etxeraren gainbeheraren hasiera ere, lehiakide berriei aurre egiteko prest ez baitzegoen. Converse etxeaaren iragarkietan Larry Bird eta Magic Johnson izar beteranoak agertu ohi ziren, aldiz Nike etxearen iragarkietan Michael Jordan izar gaztea.

2003ko uztailaren 8an Nike etxeak Converse enpresa 3500 dolar miloiengatik erosi zuen. Ondoren, kirol oinetako enpresa gehienen antzera bere lantegiak Asiare lekualdatu zituen.

Gaur egun Converse etxeko kirol oinetekoek berpizkundea jasan eta bildumazale eta zaletu ugariren oinetakoak bilakatu dira.

## Iruditegia 

Irudi:ConverseJeans.jpg|Converse kirol oinetakoak.
Irudi:Converse Chucks shoes black with flames.jpeg|*Chuck Taylor All Star Converse*.
Irudi:Converse Weapons.JPG|*Converse Weapons*.
Irudi:40DifferentConverseVariations.JPG|Bilduma.

## Kanpo estekak 
* Converse enpresaren webgunea
Epifonema

**Epifonema** grezieratik dator, eta “azken espresioa” esan nahi du. Erretorikan izen horrekin testu baten bukaeran osoaren laburpena edo sententzia moduan esaten dena da. Iritzi horrekin idazleak testua biribiltzen du. Ahozko hizkuntzan ere aurki daitezke horren adibideak. Horrela, elkarrizketa baten bukaeran “Hamaika ikusteko jaioak gara!” esaten badugu, nolabait, guztiari buruzko iritzi bat ematen ari gara.
 
Epifonema, beraz, sintesi bat bezala uler daiteke. Horren arabera, handiagotze figura literario gisa sailka daiteke. Sarritan harridura perpausa izaten da. Halaber, moduz batez aforismo edota sententzia esaera gisa onar daiteke.

Euskaltzaindiaren *Literatura Terminoen Hiztegia*n bi motatako epifonema bereizten dira:
* Pasarte baten ondotik azken esaldia sententzia gisa denean.
* Epigrama baten bukaeran azken eztenkada.

Bertsolaritzan epifonemak asko erabiltzen dira. Euskaltzaindiaren hiztegi hartan, esaterako, jaso da Bilintxen “Kontzezirentzat” bertsoa; hor, neskaren edertasuna goraipatu ondoren, horrela bukatzen du:

: Bedeinkatua izan dadila
: zu egin zinduen ama!

## Bibliografia 
* Euskaltzaindia: *Literatura terminoen hiztegia*. Bilbo: 2008. 207-208 or. Juan Mari Lekuona eta Jean Haritxelharren artikulua.

## Erreferentziak 
## Ikus, baita ere 
* aforismo

## Kanpo estekak 
* Euskaltzaindiaren literatura hiztegia.
Maiorazko

**Maiorazkoa** herentzia seme-alaba zaharrenaren esku uzten duen zuzenbide-instituzioa da. Europako zenbait herrialdetan Erdi Arotik egon zen indarrean XX. mendera arte, lur-ondasunak zatitu gabe uztearren.

Noblezia tituluen transmisioan, oraindik ere, indarrean dagoen usadioa da.

## Kanpo estekak
Zut

**Zut** edo **bertikal**a berun-hariaren norabidean doana da; lurrazalaren puntu bakoitzean, draiadaren noranzkoak, tokiko lerro zuta adierazten du zeru-esferarekin duen mozteek, eta zenit eta nadir izena hartzen dute. Zuta denaren nolakotasunari *zutitasun* deritzo. Lerro zutak eta horizontalak elkarzutak dira; halaber, lerro zutak eta lurreko ostertza elkarzutak dira. Errazago azaltzeko, aintzira baten ertzean egonez gero, ur erabat lasaiarekin, belaontzi bat posizio horizontalean egongo litzateke, eta bere masta zut.

Zabalkuntzaz, *zut* adigaia ez da horizontalarekin erabiltzen lotuta dauden lerro eta adigaiak deskribatzeko, ostertzarekin edo draiadarekin bat egin ez arren, garrantzia duen gauza bakarra, bien artean, angelu zuzen bat eratzea da. Honela erabiltzen dira adigai horiek edozein planotan elkarzutak diren ibilbideak deskribatzeko, arkitektura, herri-lanen ingeniaritzan edo xakearen kasuan bezala, hiru adibide bakarrik emateagatik.

Are errazago, lerro zutak bere ibilbidea lurgaineko edozein puntutatik planetaren erdiguneraino du. Lerro horizontal bat zut batekiko defini daiteke: horizontalak eta lerro zutak elkarzutak dira.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Elkarzut

## Kanpo-estekak
Otalazt

'*Peio Jorajuria *Otalazt'''* (Donibane Lohizune, Lapurdi, 1979ko irailaren 14a) euskal idazlea da.

2019. urtean Seaskako lehendakari izendatu egin zuten. Kargua bere gain hartu zuen, Paxkal Indori hartu zion lekukoa.

## Biografia 
Peio Jorajuriak lehen obra 2012an plazaratu zuen, *Otalazt* izengoitiarekin: *Jaun Martin* eleberria.

2012ko Gazteluma saria eskuratu zuen.

Luzaz Ikas euskal pedagogia zerbitzuko zuzendariorde jardun eta gero, Maurice Ravel nazioarteko musika akademiako zuzendaritza hartu zuen.

*Herria* astekariko kazetaria izan zen denbora luzean.

2019ko irailean, Seaskako lehendakari izendatu zuten.

## Lanak 
### Nobela 
* *Jaun Martin* (2012, Elkar). 2012ko Gazteluma saria.
### Hitzak 
* Izate rock taldeko lehen bi disken hitzak idatzi zituen. Bakarrik *Diska* (2006, MusikHerria/Anorak Records) diskan, Odei Barroso eta Xabi Bizkai-ekin *Gure Negu Hotzak'' (2010, Argi Lur) diskan..

## Seaskako lehendakariak 
[thumb|300x300px|Seaskako lehendakari izandakoei eg8ndako omenaldia, [2019an Bernat Etxepare Lizeoan ikasturte hasierako ekitaldian.]]
Hauek izan dira Seaskako lehendakariak 1969an elkartea sortu zenetik:

* 1969-1979: Argitxu Noblia
* 1979-1980: Jean Pierre Seilliez
* 1980-1983: Jean Louis Maitia
* 1983-1985: Mailux Zaldunbide
* 1985-1986: Jean Berria
* 1986-1987: Gexan Alfaro
* 1987-1992: Jean Louis Maitia
* 1992-1997: Philippe Goyetche
* 1997-1999: Marie Josée Anetas
* 1999-2000: Itxaro Borda
* 2000-2003: Mixel Etxeberri
* 2003-2004: Filgi Claverie
* 2004-2008: Isabel Charritton
* 2008-2019: Paxkal Indo
* 2019: Peio Jorajuria

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ipar Euskal Herriko idazleak
* Lapurdiko idazleak

## Kanpo estekak 
*  Peio Jorajuria Otalazt literaturaren zubitegian
Wallisen biderkadura

Matematikan, **Wallisen biderkadura** adierazpen bat da, π zenbakiaren balioa adierazteko erabiltzen dena. John Wallisek aurkitu zuen 1655ean eta hau da:

: 
\prod_{n=1}^{\infty} \frac{(2n)(2n)}{(2n-1)(2n+1)} = \frac{2}{1} \cdot \frac{2}{3} \cdot \frac{4}{3} \cdot \frac{4}{5} \cdot \frac{6}{5} \cdot \frac{6}{7} \cdot \frac{8}{7} \cdot \frac{8}{9} \cdots = \frac{\pi}{2}

## Kanpo estekak 
*  Wallisen biderkadura
Scott monumentua

**Scott monumentu** (ingelesez *Scott Monument*) Eskoziako Edinburgo hiriburuko erdigunean dagoen monumentu bat da. Hiriko seme kutuna den Sir Walter Scott idazlearen omenez eraiki zen. Edinburgoko Hiri Berrian dago, Princes Street Gardens lorategiaren albo batean, Princes Street kalean eta Jenners dendarekin parez-pare, Edinburgoko tren geltokitik oso hurbil.

## Eraikina 
61,11 metroko garaiera du eta Livingston udalerriko arbelaz eraikia dago. Karakolezko eskailera baten bidez bisitaria garaiera ezberdinetako soilairuetara igo daiteke, hauetatik hiriaren ikuspegiez goza daitekelarik. Garaiena dagoen solairua eskaileraren 287. mailan dago, monumentuaren gailurra, gailur honetara iristea lortzen duten bisitariei oroigarri bat eman ohi zaie. Garai hartako giro keatuak jatorrizko harri argia beltztu egin zuen, gaur egun ere kutsaduraren ondorioz oraindik harriei koipe beltz modukoa darielarik, honek monumentuari itxura iluna ematen dio. Bill Bryson estatubatua-britainiar idazleak *Suziri Gotiko* ezizena ipini zion.

## Historia 
1832an behin Walter Scott idazlea hil ondoren, bere omenezko monumentu bat eraikitzeko lehiaketa bat ireki zen. George Meikle Kemp arkitektoaren diseinuak irabazi zuen, aldiz oinarriko Walter Scotten estatua John Steell eskulturgileak landu zuelarik.

1840ko abuztuaren 15an monumentuaren lehenbiziko harria ezarri zen eta 1841an eraikuntza lanari ekin zaitzaion. 1844ko udazkenean eraikitzetik amaitu eta 1845ko abuztuaren 15an ofizialki inauguratu zen. Zoritxarrez, George Meikle Kemp ez zen bere eraikuntza lanaren inaugurazioaren lekuko izan, urte hartako martxoaren 6an lainoz beteriko arratsalde batean etxera itzultzen ari zela Union Canal kanaleko uretara erori eta bertan ito baitzen.

1990ko hamarkadan zaharberritze lanak jasan zituen, National Heritage Lottery Fund erakundeak ordaindutako 2'36 milioi liberako kostuaz. 1998 eta 1999 artean bisitariei itxia egon zen, 1996an bere zaharberritze lanen kostu handia zela eta, jabe pribatu bati saltzeko asmoa ere agertu zelarik. Gaur egun monumentu hau Edinburgoko Udalaren museo sailak kudeatzen du.

## Iruditegia 

Irudi:Edinburgh 1120882 nevit.jpg|Dorrea.
Irudi:Scott Monument Statue 8.jpg|Behealdeko Walter Scotten estatua.
Irudi:New town from the Castle 2.JPG|Edinburgoko gaztelutik ikusita.
Irudi:The Scott Monument, Edinburgh.jpg|Oinarria, behealdean Walter Scotten estatua ikus daitekelarik.

## Kanpo estekak 
* Scott monumentuari buruzko informazioa Edinburgoko Udalaren webgunean 
* Scott monumentuaren historia
UEFA Euro 2012ko B multzoa

**UEFA Euro 2012ko B multzoari**ri dagozkion partiduak ekainaren 9 eta ekainaren 17 bitartean jokatuko dira Ukrainako Kharkiv eta Lviv hirietan. Multzoa Herbehereak, Danimarkak, Alemaniak eta Portugalek osatzen dute.

*Ordutegi guztiak bertako ordu-eremuari dagozkio: (UTC+3)*

## Herbehereak - Danimarka 
|300px
|valign="top" width="50%"|

|}

## Alemania - Portugal 
|300px
|valign="top" width="50%"|

|}

## Danimarka - Portugal 
## Herbehereak - Alemania 
## Portugal - Herbehereak 
## Danimarka - Alemania 
## Kanpo estekak
UEFA Euro 2012ko A multzoa

**UEFA Euro 2012ko A multzoari**ri dagozkion partiduak ekainaren 8 eta ekainaren 16 bitartean jokatuko dira Poloniako Varsovia eta Wrocław hirietan. Multzoa Poloniak, Greziak, Errusiak eta Txekiar Errepublikak osatzen dute.

Polonia eta Greziaren arteko norgehiagoka UEFA Euro 2012ren hasierako partidua izan zen.

*Ordutegi guztiak bertako ordu-eremuari dagozkio: (UTC+2)*

## Polonia - Grezia 
|300px
|valign="top" width="50%"|

|}

## Errusia - Txekiar Errepublika 
|300px
|valign="top" width="50%"|

|}

## Grezia - Txekiar Errepublika 
|300px
|valign="top" width="50%"|

|}

## Polonia - Errusia 
|300px
|valign="top" width="50%"|

|}

## Txekiar Errepublika - Polonia 
## Grezia - Errusia 
## Kanpo estekak
Manolo Preciado

**Manuel Preciado Rebolledo**, ezagunagoa **Manolo Preciado** gisa, ezizenez *Manolín* (1957ko abuztuaren 28a, El Astillero, Kantabria &ndash; 2012ko ekainaren 6a, Sueca, Valentziako Erkidegoa) espainiar futbolari eta entrenatzaile bat izan zen.

Futbolari gisa Espainiako futbol ligako lehen mailan Racing de Santander taldean jokatu zuen, halere maila apalagoetan beste hainbat taldeekin jokatu zuen, tartean, 1985-1986 denboraldian Euskal Herriko Deportivo Alavés taldean ere.

Entrenatzaile gisa bost igoera lortu zituen, horietako bi Lehen Mailara. Lortutako azkeneko igoera 2007-2008 denboraldian Real Sporting de Gijón taldearekin izan zen. 2012ko ekainaren 6an Valentziako Erkidegoko Sueca udalerrian bihotzekoz hil zen, hain justu ere, hurrengo egunean Villarreal CF taldearekin entrenatzaile gisa aurkeztu behar zen unean bertan.

## Ibilbidea 
### Futbolari gisa 
### Entrenatzaile gisa 
## Sariak 
### Bakarkako sariak 
## Kanpo estekak 
* Manolo Preciado bihotzekoak jota hil da. 2012ko ekainaren 2a. Eitb.com
Italiar txolarre

**Italiar txolarrea** (*Passer italiae*) *Passer* generoko animalia da. Hegaztien barruko Passeridae familian sailkatua dago. Italian eta Mediterraneo inguruko beste eskualdetan bizi da.

Lehen etxe-txolarrearen azpiespezietzat joa, egun hau eta txolarre ilunaren arteko espezie hibridoa dela diote adituek.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Passer
* Passeridae

## Kanpo estekak 
* World Bird Names
KK Zagreb

**Košarkaški klub Zagreb** Zagrebeko saskibaloi taldea da, azken urteetan Cibonari aurre eginez Kroaziako Liga bat eta hiru Kopa irabazi dituena.

## Historia 
1970an fundatu zuten *KK Siget* izenarekin, Zagrebeko Siget auzoan sortu baitzen. 1976an Sava ibaraien hegoaldera garatzen joandako Zagreb hiri berri osoaren erreferentzia bihurtu nahian *OKK Novi Zagreb* izena hartu zuen eta urteek aurera egin ahala KK Zagreb izenarekin ezagutu zen. Hasiera hasieratik *inurriak* ezizena izan zuen, Cibonaren anai pobre eta langilea kontsideratzen baitzen taldea.

1989an Jugoslaviako Ligako lehen mailara igotzea lortu zuen eta Kroaziako liga hasi zenetik aurrera egin du urtetik urtera eta azken aldian emaitza onak lortuz talderik indartsuenen artean kokatu da.

Aipagarria da besteak beste Kopako azken zazpi finaletan izan dela, hirutan gailendu delarik. Liga bat ere irabazia badu.

## Palmaresa 
* Kroaziako Liga (1) = 2011
* Kroaziako Kopa (3) = 2008, 2010, 2011

## 2013/2014 denboraldiko taldea 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Zapelatz

**Zapelatz** Accipitridae familiako hainbat hegaztiren izen arrunta da. Miruaren antzeko hegazti harraparia da, airean dagoenean miau moduko bat egiten duena. Maiz, *Buteo* generoarekin lotzen da, baina badira zapelatzak ez direnak genero horretakoak, 

## Espezieak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak