Sineko Erresuma

**Sineko Erresuma** (*Sin* edo **Siin** Serer-Sine hizkuntzan) kolonialismo garai aurretiko Serer erresuma bat izan zen, Saloum Ibaiaren deltaren iparraldeko ibaiertzean Senegal modernoan Biztanleek *Siin-Siin* edo *Sine-Sine* deitzen dira (Serereraren pluralaren forma edo Serer-Jentilizioa, adibidez *Bawol-Bawol* eta *Saloum-Saloum* / *Saluum-Saluum*, Baol eta Saloum herrialdeen biztanleak, hurrenez hurren).

## Historia 
### Erdi arotik XIX. mendera 
[ezkerrera|thumb|''Carte des peuplades du Sénégal de l ' abbé at Boilat (1853)*: frantziar kolonialismoaren garaiko Senegalgo mapa etnikoa. Kolonial aurretiko [Baol, Sine eta Saloum estatuak hego-mendebaldeko kostaldean zehar kokatzen dira, barnealdeko eremuak "*Peuple Sérère*" bezala adierazten dira.]]
eskuinera|thumb|19an mendeko *junjung'' batetik Sine.
David Galvan historialariaren arabera, "ahozko erregistro historikoa, arabiar eta Europako lehenengo esploratzaileek idatzitakoek eta ebidentzia fisiko eta antropologikoek iradokitzen dute hainbat Serer herri Fuuta Tooro eskualdetik hegoaldera migratu zutela (Senegaleko Ibaiaren harana) XI. mendearen inguruan, Islama lehenengoz Saharara iritsi zenean." Belaunaldiz belaunaldi jende hori, seguru asko, jatorriz Pulaar hiztun artzainak, Wolof eremuan migratu eta Siin eta Saluum ibai-haranetan sartu ziren. Wolof-Serer harreman epe luze honek ziurtasunik gabe utzi gaitu  "terminologi, erakunde, egitura politika, eta praktiken" jatorri partekatuan.

Sine Erresumako benetako eraketa ez dago argi eta garbi, baina XIV. mendearen amaieran mandinga migratzaileak sartu ziren. Gelwaar izeneko klan matrilineal batek zuzendu zituen. Hemen, jadanik agintari lamanikoen sistema ezarri zuten Sererekin elkartu ziren eta Gelwaar buru zuen estatu bat ezarri zuten, Mbissel-en zentratua zegoen Serer lamanika estatutik gertu sortuz bere hiriburua.. Serer ahozko historiak dio Maysa Wali Serer kultura bere egin eta gero eta hautesleen Laman kontseiluaren aholkulari gisa zerbitzatu ondoren, lamanek eta herriak agintzeko aukeratu zutela. Ia hamarkada bat geroago, Wolof Inperioaren sortzaile zen Ndiadiane Ndiaye (aldaketa asko: Njaajaan Njie edo I'Diadian I'Diaye) Wolof Erresumaren buru izendatu zuten. Maisa Wali, Senegambian, Ndiadiane Ndiayeri borondatez atxikipena eman zion lehen erregea izan zen, horrela Sine Wolof Inperioaren basailu eginez. Horregatik, adituek Wolof inperioa ez zela konkistatik sortu proposatzen dute, baizik eta hainbat estatuen borondatezko konfederazioaren bidez. 1550eko hamarkadaren hasieran, Sine eta Serer Erresuma (Saloumeko erresuma) Wolof agintetik kendu eta erresuma independente bihurtu ziren.

Sine eta Wolof agintariek Afrikako erlijio tradizionala jarraitu zuten. 1867 uztailaren 18an, Maba Diakhou Bâ musulman klerikoa Fandane-Thiouthioune gatazkan (Sombeko gatazka bezala ere ezagutua) hil zuen Sineko errege zen Maad bat Sinig Kumba Ndoffene Famak Joof-ek, klerikoa Sineko kontrola hartu eta lurralde musulmanean bihurtzen saiatzen ari zela. 
Sineko agintariek bere titulua mantendu zuten (Maad bat Sinig) kolonialdian zehar eta ez zuten onarpen ofiziala galdu 1969 arte, Maad bat Sinig Mahecor Joof (azken Sine Erregea, erregealdia: 1924 - 1969) hil ondoren.

XV. mendeko esploratzaile portugesek Sine Barbacimeko erreinua bezala ezagutzen zuten, "Bur-ba-Sine" ("Sine Erresuma" woloferaz) endekatzik. Europako mapek maiz adierazten dute Saloum ibaia "Barbacines / Barbecines ibaia" bezala. Izan ere, "Serreos" (Serere) eta "Barbacini" ("Bur-ba-Sine" Woloferaren endekatzea) Alvise Cadamostok sortuak dira - XV. mendeko nabigatzailea. Alvisek "Sereri" eta "Barbacini" gaizki bereizten ditu, eta badirudi bi pertsona desberdin aipatzen zirela, izan ere Sine Erresuma Serer Erreinu bat zen, non "Sineko erregeak" ( "Barbacini") egoitza hartu zuen. Serer herrialdean inoiz ez baitzuen oina jarri, sererei buruzko kontuak batez ere Wolof interpreteek kontatu zizkioten. "Barbacini" "Buur ba Sine" ("Bor-ba-Sine" edo "Bur-ba-Sine" idatzita, Wolof esaldiaren endekatzea da) hitza, Sineko erregea esan nahi duenak, Serereek inoiz erabiliko ez zuten esaldia.

## Ekonomia 
Sineren oinarri ekonomikoa nekazaritza eta arrantza izan ziren. Artatxikia eta beste laborantza batzuk hazi zituzten. Sinek errezeloa zuen frantziar merkatuarentzako kakahueteak ekoizteko, Frantziako zuzentarau kolonialak hala zioten arren. Serere kontserbadurismoa eta Serere erlijioa sakon errotuak zeudenez, XIX. mendeko hainbat hamarkadatan zehar Serere nekazariak hura hazteari ezezkoa eman zioten, eta egin zutenean, beren nekazaritza-zikloa kakahueteak ekoiztera bakarrik ez mugatzeaz arduratu ziren. Ekosistema kontserbatzeko beren filosofia erlijiosoak Sineko kakahuete ekoizpenean eragin zuen. Nahiz eta beranduago pilakako ekoizpena onartu zen, XIX. mendearen bukaerako errege etxeen arteko ondorengotza gatazkek ekoizpena kaltetu zuten. Hala eta guztiz ere, Sine Erresumak gosete eta zorpetzerako joera gutxiago zuen, eta ondare hau Sineko azken erregeraino - Maad Sinig Mahecor Joof - iraun zuen. Oso ohikoa zen beste estatutako jendeak Sine eta Saloum Serer erresumetara migratzea bizitza hobea bilatzeko. Sineko biztanleak oso gutxitan migratu zuten.

## Gizarte-antolakuntza 
Erregearen gobernu batzuk *Lamanak *(probintziako buruzagiak eta tituludunak, ez dira nahastu behar antzinako Serer Lamanekin) zituzten; oinordekoak *Buumi, Thilas eta Loul* (ordena horretan); Farba Kaba Handia (armadako buruzagia); Farba Binda (Ogasun, polizia eta errege jauregiko ministroa) eta Jaraff Handia (erregearen kontseilaria eta erregea hautatzeko hautesleen noble kontseiluko burua).

## Oharrak 
## Erreferentziak 
* Sarr, Alioune. *Histoire du Sine-Saloum.* Sarrera, bibliografia eta oharrak Charles Becker, BIFAN, 46 alea, Serie B, 3-4 zk, 1986-1987
* Ngom, Biram (notak Babacar Sédikh Diouf): "La question Gelwaar et l 'histoire du Siin", Université de Dakar, Dakar, 1987
* Martin A. Klein, *Islam and Imperialism in Senegal Sine-Saloum, 1847-1914,* Edinburgh University Press (1968)
* Diouf, Niokhobaye. *Chronique du royaume du Sine.* Jarraian Sine Erresumari buruzko ahozko tradizioei eta idatzitako iturriei buruzko oharrak Charles Becker eta Victor Martin. (1972). Bulletin de l'Ifan, 34 alea, Série B, 4 zk., (1972)
* Diop, Cheikh Anta & Modum, Egbuna P. *Towards the African renaissance: essays in African culture & development,* 1946-1960
* Gravrand, Henry: *La Civilisation Sereer - Pangool.* Les Nouvelles Editions Africaines du Senegal. 1990. .
* Henri Gravrand, *La Civilisation Sereer: Cosaan, Les Origines*, Nouvelles Editions africaines, (Dakar) 1983. 
* Almada, André Alvares (1594) ''Tratado breve dos Rios de Guiné egin Cabo-Verde: desde o Rio egin Sanagá até aos baixos de Sant' Anna* 1841 edizioa, Porto: Typographia Commercial Portuense. online
* West Africa, Gai 3600-3616. West Africa Pub. Co. Ltd., 1986
* Clark, Andrew F. & Phillips, Lucie Colvin. *Historical Dictionary of Senegal,* Bigarren Edizioa 65 zk. African Historical Dictionaries, (Metuchen, New Jersey: Scarecrow Press, 1994) 246-247 orrialdeak
* Diouf, Mahawa. Ethiopiques 54 zk.. Revue semestrielle de culture négro-Africaine. Serie berria-7. bolumena , 2. seihilekoa 199.
* Teixera da Mota, Avelino (1946) "A descoberta da Guiné", *Boletim cultural da Guiné Portuguesa*, P. 1, 1 alea, 1 zk. (Urtarrila), 11-68 orrialdeak.
* Boulègue, Jean. *Le Grand Jolof*, (XVIIIe - XVIe Siècle). (Paris, Edition Façades), Karthala (1987), 16 orrialdea.
* *Research in African literatures,* 37. bolumena. University of Texas at Austin. African and Afro-American Studies and Research Center, University of Texas at Austin, 8. orrialdea. African and Afro-American Studies and Research Center, University of Texas (Austin) (2006)
* Becker, Charles, *Vestiges historiques, témoins matériels du passé dans les pays sereer,* CNRS-ORSTOM, Dakar, 1993
* Jarri, Ebou Momar, *Senegambian Ethnic Groups:* Common Origins and Cultural Affinities Factors and Forces of National Unity, Peace and Stability. 2010
* Foltz, William J., *From French West Africa to the Mali Federation,'' Yale studies in political science 12 bolumena, 136. orrialdeaYale University Press, 1965

## Kanpo estekak