open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Acmella oleracea

***Acmella oleracea*** edo **jambú** Asteraceae familiako landare loredun bat da. Ezaguna da bere loreak analgesiko gisa duen indarragatik. Brasilgo jatorrizko herriek hortzetako mina arintzeko erabili ohi dute. 

Landarea Brasil eta Peruko tropikoetan sortu zen, baina gaur egun munduko beste leku batzuetan ikus daiteke dekorazio gisa zein sendabelar gisa.

## Erabilera 
Sukaldaritzan, hostoen zati txiki bat baino ez da erabiltzen, eta zapore berezia ematen die entsaladei. Egositako hostoek zapore gogorra galtzen dute eta barazkitzat erabil daiteke. Freskoa zein kozinatua Brasilgo gastronomian agertzen da hainbat plateretako osagai gisa, tacacá adibidez. Hosto eta infloreszentziak herri medikuntzan erabiltzen dira herrialde hartako iparraldean, aho eta eztarriko gaixotasunak tratatzeko, baita tuberkulosi eta biriketakoak, eta behazuneko kalkuluak tratatzeko ere. 

Hosto eta lore murtxikatuek lokartzea eragiten dute ezpainetan eta mihian, eragin anestesiko lokala dela eta; beraz, hortzetako minerako eta apetituaren estimulatzaile gisa erabiltzen da. Infusioan anemia, eskorbuto eta dispepsiaren aurka eta urdaileko estimulatzaile gisa ere erabiltzen dira. Ahoko mukosan eragin anestesikoa eragiten duen substantzia espilantola da. Espilantina, afinina eta fitosterina ere agertzen dira. Landare horren barietate bat Asiako hego-ekialdeko sukaldaritzako plateretan erabiltzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bernard Lancy Pinto

**Bernard Lancy Pinto** (Vikroli, Bombay, 1963ko abuztuaren 20a) indiar elizgizon katolikoa da. 2023tik 2024ra Aurangabadeko apezpiku lagunkidea izan zen eta 2024tik aurrera elizbarruti bereko ordinarioa da.

## Bizitza 
Bernard Lancy Pintok hasieran zientzia naturalen eta gizarte-lanaren tituluak lortu zituen. Ondoren, filosofia eta teologia ikasi zituen St. Pius Collegen eta 1997ko apirilaren 29an apaiztu zen, Bombayko artxidiozesian inkardinatuta geratuz.

Apaiz-ordenazioa jaso ondoren, hainbat parrokiatan aritu zen lanean. 2010etik 2018ra Kurla Denaryko dekanoa izan zen eta ordutik San Mikel elizako parrokoa. 2021etik aurrera, Mumbaiko Iparraldeko dekanoa eta Elizbarrutiko Apaizen Konferentziako presidentea ere izan zen. 2013tik Justitia et Pax batzordeko idazkari izendatu zuten. 2024ko apirilaren 6an, Oswald Gracias kardinalak apezpiku ordenatu zuen Aurangabadeko Gurutze Santuaren eskolan, kontsakratzailekideak Ambrose Rebello eta Elias Joseph Gonsalves izanik.

## Ondorengotza apostolikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sebastião Mascarenhas

**Sebastião Mascarenhas** (Camurlim, Salcete, Goa, 1959ko uztailaren 29a) indiar elizgizon katolikoa da, San Frantzisko Xabierkoaren Misiolarien Elkarteko kidea. 2022tik aurrera Barodako apezpikua da.

## Bizitza 
Joaquim Mascarenhas eta Maria Joaquina Barretoren semea, Sebastião Mascarenhas Camurlimen (Goa) jaio zen 1959ko uztailaren 29an. Theodore Mascarenhas Daltonganjeko apezpikuaren anaia da, eta beste bi anai-arreba ere baditu, Maria Dias eta Albert Mascarenhas.

Goak Pilarreko Fr. Agnel Schoolen graduatu ondoren, Ekonomikan eta Ingelesezko Literaturan lizentziatu zen Nagpurreko Unibertsitatean. 1984ko maiatzaren 6an apaiztu zen San Frantzisko Xabierkoaren Misiolarien Elkarteko kide gisa.

Apaiz-ordenazioa jaso ondoren, honako kargu hauek izan zituen: Gujarateko Vapiko Velankani Ama Birjinaren elizako bikarioa eta Vapiko Itxaropenaren Amaren eskolako zuzendaria izan zen (1984tik 1988ra); Silvassako Pietatearen Ama Birjinaren elizako bikarioa eta Fr. Agnel High Schooleko zuzendaria (1988tik 1990era); Nagar Haveliko Sheltiko kapilaua (1990etik 1992ra); Nagar Haveliko Dudhniko kapilaua, San Frantzisko Xabierkoaren eskolako zuzendaria eta Goako Pilarreko Misio Apaizgaitegiko irakasle bisitaria (1994tik 1996ra); Goako Pilar Teologia Eskolako irakaslea eta geroago errektorea (2000tik 2009ra); San Frantzisko Xabierkoaren Misiolarien Mumbaiko probintziako nagusia (2009tik 2012ra); Damango misioko nagusia (2013tik 2017ra). 2017ko abuztuaren 10ean, San Frantzisko Xabierkoaren Misiolarien Elkarteko nagusi bilakatu zen. Ikasketak ere jarraitu zituen. 1994an Misiologian lizentziatu zen San Augustin Filosofia eta Teologia Unibertsitatean, Alemanian. 2000an Teologia Sistematikoko doktoretza lortu zuen herrialde bereko Friburgoko Unibertsitatean.

2022ko abenduaren 31n, Frantzisko aita santuak Barodako apezpiku izendatu zuen. 2023ko otsailaren 18an apezpiku-ordenaioza jaso zuen Vadodarako Arrosario Santuaren eskolaren aurrean, Oswald Gracias kardinalaren eskutik, kontsakratzailekideak Thomas Ignatius Macwan eta Filipe Neri Ferrão izanik.

Konkaneraz, gujarateraz, hindiz, maratheraz, ingelesez, alemanez eta frantsesez hitz egiten du.

## Ondorengotza apostolikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Efate

**Efate** Vanuatuko uharte bat da, Shefa probintzian kokatua.

Port Vila, herrialdeko hiriburua, uharte honetan dago.

James Cookek **Sandwich uhartea** izena eman zion 1774an.

Uharteak 899.5 km2-ko azalera du eta 2010ean 66.000 biztanle zituen.
Erich Wolfgang Korngold

**Erich Wolfgang Korngold** (Brno, 1897ko maiatzaren 29a – Los Angeles, 1957ko azaroaren 29a) austriar-estatubatuar musikagilea izsn zen.

Korngold Austria-Hungariako Inperioan jaio zen familia judu batean. Ume miraria izan zen eta hamaika urterekin ballet arrakastatsu bat konposatu zuen. Hamahiru urterekin pianorako sonata bat konposatu zuen eta 1916an haren bi opera estreinatu ziren.

1934an nazismotik ihes egin zuen eta Hollywoodera joan zen Max Reinhardt zuzendariak eskatuta filmetarako musika konposatzera. Hollywoodeko hamasei filmen soinu-banda konposatu zuen eta bi Oscar sari irabazi zituen *Anthony Adverse* eta *The Adventures of Robin Hood* filmetan egindako lanagatik. Ameriketako Estatu Batuetako zinemarako musikaren sortzaileetako bat izan zen, eta eragin handieneko soinu-banden konpositoreetako bat. 1970eko hamarkadatik aurrera interes berria piztu zuen erromantizismo berantiarreko estiloan konposatu zuen.
## Lan hautatuak 
* Piano Sonata No. 1 in D minor with concluding passacaglia (1908)
* Piano Trio in D major, Op. 1 (1910)
* Piano Sonata No. 2 in E major, Op. 2, in four movements (1910)
* *Schauspiel-Ouvertüre*, Op. 4 (1911)
* Sinfonietta, Op. 5 (1912)
* Violin Sonata in G major, Op. 6 (1912)
* *Der Ring des Polykrates*, Op. 7 (opera) (1916)
* *Violanta*, Op. 8 (opera) (1916)
* *Einfache Lieder*, Op. 9 (1911–16)
* String Sextet in D major, Op. 10 (1914–16)
* *Much Ado About Nothing*, Op. 11 (1918–1919)
* *Die tote Stadt*, Op. 12 (opera) (1920)
* *Sursum Corda*, Op. 13 (symphonic overture) (1919)
* Quintet for two violins, viola, cello and piano in E major, Op. 15 (1920)
* String Quartet No. 1 in A major, Op. 16 (1923)
* Piano Concerto for the Left Hand, Op. 17, (1923)
* *Das Wunder der Heliane*, Op. 20 (opera) (1927)
* Suite for 2 violins, cello and piano left hand, Op. 23, (1930)
* Piano Sonata No. 3 in C major, Op. 25 (1931)
* String Quartet No. 2 in E-flat major, Op. 26 (1933)
* *Die Kathrin*, Op. 28 (opera) (1939)
* *Tomorrow*, Op. 33, tone poem for mezzo-soprano, women's choir and orchestra, for the movie *The Constant Nymph*. (1944)
* String Quartet No. 3 in D major, Op. 34 (1945)
* Violin Concerto, Op. 35 (1945)
* *Die stumme Serenade*, Op. 36 (musical comedy) (1954)
* Cello Concerto in C major, Op. 37 (1950)
* Symphonic Serenade in B major for string orchestra, Op. 39 (1947–48)
* Symphony in F-sharp major, Op. 40 (1947–52)
* Theme and Variations, Op. 42 (1953)

### Soinu-bandak 
* *Waltzes from Vienna* (1934)
* ''A Midsummer Night's Dream* (1935)
* *Captain Blood* (1935)
* *Hearts Divided* (1936)
* *The Green Pastures* (1936)
* *Anthony Adverse* (1936) – Oscar Saria
* *The Prince and the Pauper* (1937)
* *Another Dawn* (1937)
* *The Adventures of Robin Hood* (1938) – Oscar Saria
* *Juarez* (1939)
* *The Private Lives of Elizabeth and Essex* (1939)
* *The Sea Hawk* (1940)
* *The Sea Wolf* (1941)
* *Kings Row* (1942)
* *The Constant Nymph* (1943)
* *Between Two Worlds* (1944)
* *San Antonio* (1945)
* *Devotion* (1946)
* *Of Human Bondage* (1946)
* **Deception** (1946)
* *Escape Me Never* (1947)
* *Magic Fire'' (1956)
Asier Arzalluz

**Asier Aritz Arzalluz Loroño** (Bilbo, Bizkaia, 1974a) bizkaitar abokatu, legelari, merkantilista eta unibertsitateko irakaslea da.

Gaur egun Zuzenbide Merkantileko irakaslea da Euskal Herriko Unibertsitatean (EHU).

1998. urtetik Euskal Herriko Unibertsitatean irakaslea da. EHUko Ekonomia eta Enpresa Fakultateko nazioarteko mugikortasuneko eta eleaniztasuneko dekanordea izan zen.

Bestalde, abokatu bezala ere jardun da, abokatu-langela ezberdinetan.

Horrez gain, Bizkaiko Txakolinaren kontseilu arautzailearen lehendakaria izan zen. BBK bankuko administrazio kontseiluko bokala ere izan zen.

## Lanak 
* *Bizkaya, del Fuero a la Independencia. (Siglos XVI-XX)*. Anticuaria Astarloa, Bilbo, 2006.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Irati Basoredo
* Nerea Irakulis

## Kanpo estekak 
* https://ekoizpen-zientifikoa.ehu.eus/investigadores/127119/detalle
Eibarko Baso Biziak

**Eibarko Baso Biziak** Eibar eta inguruko basoak leheneratzeko eta oro har bertako naturaren kontserbazioa sustatzeko sortutako natur elkarte bat da, 2020 urtearen bukaeran eta 2021-ren hasieran sortua.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Elgoibarko Baso Biziak
* Baso Biziak Plataforma
* Lurgaia Fundazioa
Errealismo fantastiko

[thumb|[Georges Mathieuk egindako mosaiko bat (1959), errealismo fantastikoaren barruan kokatu zuena.]]

**Errealismo fantastikoa** 1960ko hamarkadako mugimendu kontrakulturala da, *Planète* aldizkariak bultzatua. Zientzia-bokazioa duen pentsamendu- eta ikerketa-korronte gisa aurkezten da, eta zientzia ofizialak oker baztertutzat jotzen dituen esparruak aztertzea du helburu: fenomeno paranormalak, alkimia, zibilizazio galduak, etab. 
Bere jarraitzaileek, besteak beste, uste dute giza burmuinak gutxiegi erabilitako botereak dituela eta gizateriak estralurtarrekin kontaktua izan zezakeela, bereziki antzinako eta desagertutako zibilizazioetan.

## Sorrera 
Errealismo fantastikoaren sorrera-ekitaldia Jacques Bergier eta Louis Pauwelsek 1960ko urrian argitaratutako *Le Matin des magiciens* liburua izan zen. Lan honen hitzaurrean agertu zen izena publiko orokorrarentzat (izan ere, terminoa urtebete lehenago zegoen jada, Bergierrek *Fiction* aldizkarirako 63. zenbakian idatzitako "Pour un Réalisme fantastique" artikuluan, 141-142 or.). Mugimendu horren jatorrian Jacques Bergier zegoen, ingeniari kimiko eta idazlea, kultura handikoa, eta Charles Hoy Forten oinordeko intelektual gisa aurkeztu zen. Bergierrek Louis Pauwels kazetaria (*Figaro Magazine* aldizkariaren zuzendaria izango zena) bere alde konbentzitzea lortu zuen; kazetaria 1954an ezagutu zuen, justu Pawelsek Georges Gurdjieff pentsalari esoterikoari eskainitako liburu bat argitaratu berri zuenean.

Errealismo fantastikoaren ideiak egile askorengan oinarritu dira, horietako asko  *Le Matin des magiciens* liburuan jasoak: Georges Ivanovitch Gurdjieff, Charles Hoy Fort, Pierre Teilhard de Chardin), Loren Eiseley antropologoa, J. B. S. Haldane biologoa, John Buchan, H. P. Lovecraft, Arthur C. Clarke, Walter M. Miller, Jorge Luis Borges idazleak, e.a.

## Sortzaileak 
* Jacques Bergier
* Louis Pauwels
* Oopart

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Derek Fernandes

**Derek Fernandes** (Sirsi, Karnataka, 1954ko maiatzaren 14a) indiar elizgizon katolikoa da. 2007tik 2019ra Karwarreko apezpikua izan zen eta 2019tik aurrera Belgaumeko apezpikua da.

## Bizitza 
thumb|left|Derek Fernandes apezpikuaren armarria.|209x209px
Derek Fernandes 1954ko maiatzaren 14an jaio zen Sirsin, Karnataka estatuan. Jaioterrian ikasi ondoren, Belgaumeko apaizgaitegi txikian sartu zen, eta gero Bangaloreko San Petri pontifize-apaizgaitegira joan zen filosofia eta teologia ikasketak egiteko. 1979ko maiatzaren 5ean apaiztu zen, Belgaumeko elizbarrutian inkardinatuta geratuz. 1986tik 1990era Erromako Urbaniana unibertsitatean ikasi zuen, eta Zuzenbide Kanonikoko doktoretza lortu zuen.

Apaiz-ordenazioa jaso ondoren, honako kargu hauek izan zituen: Dharwadeko Gurutze Santuaren elizako bikarioa eta gero parrokoa (1979tik 1983ra); Tumarikopeko Arrosarioko Andre Mariaren elizako parrokikoa; Modageko (Belgaum) Andre Mariaren Bihotz Guztiz Garbiaren elizako parrokoa eta Nirmala Nagarreko umezurztegiko zuzendaria (1983tik 1986ra); Belgaumeko elizbarrutiko kantziler eta diruzaina; Administrazio Kontseiluko kidea; bikario judiziala; aholkularia eta Apaizen Senatuaren kidea; Pontifize Misio Laguntzako Elkarteen idazkaria; Laikoentzako Batzordeko idazkaria; San Frantzisko Xabierkoaren eskolako eta P.U. Collegeko administrazio zuzendaria (1991tik 2002ra); Belgaumeko elizbarrutiko administratzailea (2004tik 2006ra). leloa hautatu zuen.

2019ko maiatzaren 1ean, Frantzisko aita santuak Belgaumeko apezpiku izendatu zuen. 2019ko ekainaren 19tik 2024ko apirilaren 9ra arte Karwarreko administratzaile apostolikoa ere izan zen.

## Ondorengotza apostolikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Saraswati Parbat I

**Saraswati Parbat I** edo (hindieraz: सरस्वती पर्वत I) Indiako Uttarakhand-en dagoen mendi bat da. Indiako 45. mendirik altuena da. Nanda Devi da kategoria honetako mendirik altuena. Saraswati Parbat I munduko 311. mendirik altuena da. Gailurra 6.940 metrokoa edo 22.769 oinekoa da. Kamet Zaskar mendikatean dago.  Lehen aldiz Indiako eta Japoniako Emakumeen Espedizio batek egin zuen saiakera. Santosh Yadav (buruzagia) eta Reiko Terasawa (japoniar buruzagia) buru zirela. 

## Eskaladaren historia 
Lehen aldiz Indiako eta Japoniako Emakumeen Espedizio batek igo zuen, 1992ko abuztuaren 18an. Santosh Yadav (buruzagia) eta Reiko Terasawa (japoniar buruzagia) buru zirela. Beste kideak Rita Patel (medikua), Alpana Pangtey (LO), Takako Kato, Mayumi Shirasawa, Emiko Yamaguchi, Yoshie Kameda, Eri Kusuda (japoniarra), Jyotica Negi, Bhanita Timungpi eta Mamata Thakur (indiarra) dira. Indiako taldea izan zen gailurrera iritsi zen lehena, 1992ko abuztuaren 18an, arratsaldeko 4etan, eta hurrengo egunean, abuztuaren 19an, japoniar taldea ere gailurrera iritsi zen. Hiru kanpamentu ezarri zituzten gailurrera iristeko. 

## Ondoko gailurreak 
Saraswati Parbat I mendiaren ondokoak:

* **Kamet**, 7.756 m (25.446 ft), 
* **Mukut Parbat**, 7.242 m (23.760 ft), 
* **Abi Gamin**, 7.355 m (24.131 ft), 
* **Chamrao Parbat I**, 6.910 m (24.131 ft), 

## Glaziarrak eta ibaiak 
Balbala glaziarra. Saraswati ibaia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Peter Sebastian Goveas

**Peter Sebastian Goveas** (Hosabettu, Karnataka, 1955eko otsailaren 8a) indiar elizgizon katolikoa da, 2017tik aurrera Bettiahko apezpikua dena.

## Bizitza 
Peter Sebastian Goveas 1955eko otsailaren 8an jaio zen Hosabettun, Hospeten, Karnatakan. Bigarren hezkuntza amaitu ondoren, Bhagapurreko San Joan apaizgaitegi txikian sartu zen. Filosofia ikasketak Ranchiko St. Albert’s Collegen (1975) eta Mendebaldeko Bengalako Barrackporeko Morning Star Collegen (1975etik 1978ra), eta teologia ikasketak berriro ete Ranchiko St. Albert’s Collegen (1979tik 1983ra) egin zituen. Horrez gain, Arte Lizentziatura lortu zuen Kalkutako Unibertsitatean 1978an. 1983ko abenduaren 9an apaiztu zen, Bhagalpurreko elizbarrutian inkardinatuta geratuz.

Apaiz gisa, honako kargu hauek izan zituen: Damruhateko Kristo Erregearen elizako bikarioa (1983); Damruhatekoelizako  parrokoa (1984tik 1988ra); Maheshmundako San Pio X.a elizako parrokoa (1988tik 1997ra); Susniko Jesusen Bihotz Guztiz Santuaren elizako parrokoa (1997tik 2009ra); Dakaitako Santa Klara elizako parrokoa (2009tik 2017ra). Halaber, Dakaitako San Tomas eskolako (2013tik 2014ra) eta Damriko San Tomas eskolako (2014tik 2015era) administratzailea, Lalmatiako dekanoa (2009tik 2013ra), elizbarrutiko aholkularia (2008tik 2017ra), presbiteroen kontseiluko kidea (2009tik 2017ra) eta Bhagalpurreko elizbarrutiko bikario jenerala (2013tik 2015era).

## Ondorengotza apostolikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Paul Velten

**Paul Velten** (Hanoi, Vietnam, 1993ko abuztuaren 10ean) xake jokalari baionarra da, Nazioarteko Maisu Handia. Munduko Koparako sailkatu den Euskal Herriko lehen xakelaria da.

Bederatzi urte zituenean hasi zen xakean jokatzen, Baionan (Lapurdi) eskolan, hantxe egin zituen lehen urratsak. 2013. urtean Baionako kluba utzi eta Châlons-en-Champagnera joan zen, 2024an Baionara itzuli zen bizitzera.

## Xakelari ibilbidea 
2006an jokatu zuen goi mailako lehen lehia, 12 urterekin: Frantziako Gazteentzako Txapelketa, Aix-les-Bainsen.

2012an eta 2013an gazteentzako Frantziako xake txapelketak irabazi zituen, eta, horri esker Munduko Txapelketetan parte hartu zuen. Txapelketa horiek Atenasen (Grezia) eta Kocaelin (Turkia) jokatu zituzten.

2013an, hobetzen jarraitzeko, Baionako kluba utzi behar izan zuen, eta Châlons-en-Champagnerajoan zen, hiru urterako kontratuarekin.

2015eko ekainean, Frantziako Taldekako Txapelketetan GM izateko lehen araua eskuratu zuen. Bere hurrengo araua Frantziako Taldekako Top 12 Txapelketan izan zen, 2016ko ekainean, eta Bundesliga Sued-en, 2018ko otsailean.

2018ko abuztuan, Velten, Antoine Favarel, eta haien ikasle Antoine Bournel bertan lehiatu ziren, Hourtinen, Bordeletik gertu. Bourneli garaipena lortzen lagundu zioten txapelketan.

2020ko ekainean, 5. postuarekin berdindu zuen Lichess web plataformako Quarantine Charity Txapelketan.

2023ko otsailean, Chalonnais Exchequer xake kluba ordezkatu zuen Cappelle-la-Grande Open txapelketan, non 30 parte-hartzaileetatik 9. postuan amaitu zuen.

2024 Euskadiko Txapelketan eta Euskal ligan jokatu zuen Donostiako Gros Xake taldearekin. Donostia Hiria Xake Irekia irabazi zuen.

2025eko Munduko Xake Txapelketa jokatu zuen, eta Vladislav Kovalevek garaitu zuen lehen kanporaketan.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Munduko Xake Txapelketa
Chamrao Parbat I

**Chamrao Parbat I** (hindiz: चमराओ पर्वत I) Indiako Uttarakhand estatuan dagoen Garhwal Himalaiako mendi bat da. Chamrao Parbat I dotoreki altxatzen da 6.910 metrora (22.671 oin). Uttrakhanden barruan kokatutako 22. mendirik altuena da. Nanda Devi kategoria honetako mendirik altuena da. Chamrao Parbat I Mukut Parbat eta Saraswati Parbat I artean dago. India eta Txina arteko mugan dago. Kamet (7.756 m) menditik 9,9 km ipar-mendebaldera dago eta 5,3 km ipar-ipar-mendebalde-ra dago Saraswati Parbat I (6.940 m).

## Glaziarrak eta ibaiak 
Ondoko glaziar eta ibaiak

Dakshini Chamrao glaziarrak, Balbala glaziarrak eta Paschimi Kamet glaziarrak Saraswati ibaira isurtzen dituzte urak, eta gero Alaknanda ibaira batu egiten da Mana herrixkatik gertu, Ganga ibaiaren ibaiadar nagusietako bat dena.

## Inguruko gailurrak 
Chamrao Parbat I-ren inguruko gailurrak:

* Kamet:   
* Abi Gamin:   
* Mukut Parbat:  
* Saraswati Parbat I:  
* Balbala:  

## Erreferentziak
Pirrolina

**Pirrolina** konposatu organiko heteroziklikoa da, C4H7N formula duena. Hiru egitura-isomero ditu: *1-pirrolina, 2-pirrolina* eta *3-pirrolina*. Lotura bikoitzaren posizioak bereizten ditu. 1-pirrolina imina gisa sailka daiteke eta 2-pirrolina eta 3-pirrolina amina zikliko moduan.

Pirrolina produktu naturala da. Adibidez, 1-pirrolina giza-hazian aurkitzen da eta 2-pirrolina errefauan, ilarretan eta ziazerban.

!´-pirrolina aromatizatzaile gisa usatzen da.

Pirrolinaren eraztuna konposatu organiko ugaritan aurkitzen da porfirinan eta tienamizinan esaterak.

## Erreferentziak
Thomas Pulloppillil

**Thomas Pulloppillil** (Nadukani, Ernakulam barrutia, Kerala, 1954ko uztailaren 14a) indiar elizgizon katolikoa eta fikzioz kanpoko idazlea da. 2000tik aurrera Bongaigaongo apezpikua da.

## Bizitza 
Thomas Pulloppillil Kerala estatuko Nadukani herrian jaio zen 1954ko uztailaren 14an. Lehen eta bigarren hezkuntza jaioterrian burutu zituen, eta filosofia eta teologia Ranchiko San Alberto eskualdeko apaizgaitegian ikasi zituen. 1981eko apirilaren 6an apaiztu zen, Tezpurreko elizbarrutian inkardinatuta geratuz. 1987tik 1989ra eta 1992tik 1994ra Teologia Morala ikasi zuen Erromako Alfonsianumen.

Apaiz-ordenazioa jaso ondoren, honako kargu hauek izan zituen: Salanako, Doomniko eta Soraibilgo elizetako bikarioa (1981etik 1987ra); Shillongeko eskualdeko apaizgaitegiko irakaslea (1990etik 1992ra); apaizgaitegi bereko irakasle eta diruzaina (1994tik 1997ra); Guwahatiko artxidiozesiko ekonomoa (1998tik 2000ra).

2000ko maiatzaren 10ean, Joan Paulo II.a aita santuak Bongaigaongo elizbarruti berriko lehen apezpiku izendatu zuen. Urte bereko abuztuaren 20an apezpiku-ordenazioa jaso zuen Thomas Menamparampil artzapezpikuaren eskutik, kontsakratzailekideak Joseph Mittathany eta Robert Kerketta izanik.

Pullopillil apezpikua Indiako Ipar-ekialdeko Apezpikuen Kontseiluko Apaizgaien Prestakuntzarako Batzordeko burua da.

## Idazlanak 
* *The Bodos : children of Bhullumbutter* (Jacob Aluckalekin batera, 1997)
* *Church, Private Property, and the Scheduled Castes* (1998)
* *Identity of Adivasis in Assam* (1999)

## Ondorengotza apostolikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
James Shekhar

**James Shekhar** (; Singamparai, Tamil Nadu, 1967ko irailaren 23a) indiar elizgizon katolikoa da, 2023tik aurrera Buxarreko apezpikua dena.

## Bizitza 
James Shekharrek lehenik Muzaffarpurreko apaizgaitegi txikian ikasi zuen eta ondoren Allahabadeko San Jose apaizgaitegian sartu zen filosofia eta teologia ikasteko. 1996ko maiatzaren 26an apaiztu zen, Patnako artxidiozesian inkardinatuta geratuz.

Apaiz-ordenazioa jaso ondoren, hasieran Mokamako parrokian aritu zen, eta 1998tik 2003ra elizbarrutiko gazteen kapilau eta Santa Maria apaizgaitegiko irakaslea izan zen. 2003tik 2005era, Erromako San Tomas Akinokoaren Pontifize Unibertsitatean ikasi zuen, Teologia Biblikoko lizentziatua lortuz. Ondoren, Innsbruckeko Unibertsitatean jarraitu zituen ikasketak 2009ra arte, Teologia Biblikoko doktoretza lortuz. 2009tik 2015era, William D'Souza artzapezpikuaren idazkari pertsonala izan zen. 2015az geroztik, Bihar eta Jharkhand estatuetako eta Andaman uharteetako Apezpikuen Kontseiluko idazkari gisa aritu zen.

## Ondorengotza apostolikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kurian Valiakandathil

**Kurian** (batzuetan **Kurien**) **Valiakandathil** (Elanjy, Kerala, 1952ko azaroaren 18a) indiar elizgizon katolikoa da, 2007tik aurrera Bhagalpurreko apezpikua dena.

## Bizitza 
thumb|left|Kurian Valiakandathil apezpikuaren armarria|209x209pxKurian Valiakandathil 1952ko azaroaren 18an jaio zen (edo azaroaren 11n, beste datu batzuen arabera), Elanjyn, Kerala estatuan. Bhagalpurreko apaizgaitegi txikian ikasi ondoren, Ranchiko St. Albert's Collegen sartu zen filosofia ikasteko, eta teologia ikasketak Puneko pontifize-apaizgaitegian burutu zituen. 1977ko urriaren 28an apaiztu zen, Bhagalpurreko elizbarrutian inkardinatuta geratuz.

Apaiz-ordenazioa jaso ondoren, honako kargu hauek izan zituen: Belantarreko elizako bikarioa; apaizgaitegiko zuzendari espirituala eta irakaslea (1977tik 1979ra); Bhagalpurreko mutil tribalentzako Vianney Hotel barnetegiko zuzendaria (1979tik 1983ra); Leelako elizako parrokoa; Giridiheko ashram katolikoko zuzendaria; Maheshmundako San Joan Britoren bigarren hezkuntzako eskolako zuzendaria (1983tik 1986ra); Leelako parrokiako apaiza (1997tik 2007ra). Presbiteroen Kontseiluko kide eta idazkaria eta elizbarrutiko aholkularia ere izan zen.

## Ondorengotza apostolikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Juan Alejandro Mujika

**Juan Alejandro Mujika**, euskal arkitekto bat izan zen, Tolosako udal srkitektoa izana. 

Berak diseinatutako eraikin nabarmenena Tolosako Zerkausia izan zen, udalerri berdinean dagoen Berdura plazako estalkia edo egituraren egilea ere bada.
Anthonisamy Neethinathan

**Anthonisamy Neethinathan** edo **Neethinathan Anthonisamy** (Kakkanur, Tamil Nadu, 1955eko uztailaren 3a) indiar elizgizon katolikoa da, 2002tik aurrera Chingleputeko apezpikua dena.

## Bizitza 
Anthonisamy Neethinathan 1955eko uztailaren 3an jaio zen Kakkanurren, Pondicherry eta Cuddaloreko artxidiozesian, Tamil Nadu estatuan. 1987ko maiatzaren 9an apaiztu zen, Madras eta Mylaporeko artxidiozesian inkardinatuta geratuz. 1996an Ameriketako Estatu Batuetara joan zen ikasketak jarraitzera, eta han Teologia Pastoraleko masterra lortu zuen New Yorkeko San Joan unibertsitatean.

Apaiz-ordenazioa jaso ondoren, honako kargu hauek izan zituen: Zentro Pastoraleko zuzendariaren laguntzailea eta artxidiozesiko gazteen kapilaua, Bokazioen sustatzailea, Eskoletako Kristau Ikasbide eta Zientzia Moralen ikuskatzailea, Chingleputeko Landa Garapenerako Elkarteko zuzendaria, parrokoa, baita Chennaiko Jesusen Bihotz Guztiz Santuaren apaizgaitegiko irakasle eta errektoreordea ere. 2024ko apirilean, manifestazio batean parte hartu zuen New Delhin, dalit kristau eta musulmanen eskubideekiko errespetua eskatuz.

## Ondorengotza apostolikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Antony Kattiparambil

**Antony Kattiparambil** (; Mundamveli, Kochi, 1970eko urriaren 14a) indiar elizgizon katolikoa da, 2025etik aurrera Cochingo apezpikua dena.

## Bizitza 
thumb|left|Antony Kattiparambil apezpikuaren armarria.|209x209pxAntony Kattiparambil Mundamvelin jaio zen, Kochin, Jacob eta Treesa Kattiparambilen zazpi seme-alabetatik gazteena. Apaizgo-prestakuntza Karmengo Ama Birjinaren apaizgaitegi txikian hasi zuen, Fort Kochin, 1986an, eta filosofia-ikasketak Alwayeko San Jose pontifize-apaizgaitegian egin zituen 1990etik 1993ra. Geroago, Erromara joan zen Collegio Urbanon teologia-prestakuntza jasotzeko, eta 1998ko abuztuaren 15ean apaiztu zen Joseph Kureethara apezpikuaren eskutik. Teologia Biblikoan (1998) eta Zuzenbide Kanonikoan (2016) lizentziatu zen Erromako Urbaniana unibertsitatean.

Apaiz-ordenazioa jaso ondoren, Fort Kochiko Gurutze santuaren basilikan (1998tik 2002ra) eta Thoppumpadyko San Sebastian elizan (2002) aritu zen bikario gisa. Geroago, Italian jardun zuen hainbat zeregin pastoral eta akademikotan, besteak beste, Pratoko San Frantzisko elizann eta Erromako San Pio V.aren elizan. 2016an Indiara itzuli zen Kallancheryko San Martin elizako parroko gisa, eta 2023az geroztik Kumbalamgo San Jose elizan aritu zen.

2025eko urriaren 25ean, Leon XIV.a aita santuak Kattiparambil Cochingo apezpiku izendatu zuen, Joseph Kariyilen ordez.

## Ondorengotza apostolikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Boiling Point (1993ko filma)

***Boiling Point***, , 1993ko James B. Harris estatubatuarrak zuzendutako ekintza film bat izan zen. Wesley Snipes, Dennis Hopper, Lolita Davidovich, Viggo Mortensen eta Dan Hedaya aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Red Diamond (Dennis Hopper) espetxetik atera berri den iruzurgile bat da, Ronnie ( Viggo Mortensen) gaizkile gazte eta mentalki manipulagarriarekin batera. Honela bada, Redi ez zaio Ronnieri bere egitasmo berrian parte hartzeko konbentzitzea asko kostatuko: diru garbiketa faltsuak antolatu, erosleak hil eta haien diruaz jabetu. Baina Ronniek prozesu horretan ezkutuko polizia erail eta Jimmy Mercer (Wesley Snipes) polizia bere lankideaz mendekatzeko asmoz bi gaizkileak atzematera ekingo dio.

## Aktoreak 
* Wesley Snipes: Jimmy Mercer, AEBetako Altxorraren agentea
* Dennis Hopper: Rudolph "Red" Diamond
* Lolita Davidovich: Vikki Dunbar
* Viggo Mortensen: Ronnie
* Dan Hedaya: Sam Brady, AEBetako Altxorraren agentea
* Seymour Cassel: Virgil Leach
* Jonathan Banks: Max Waxman
* Christine Elise: Carol
* Tony Lo Bianco: Tony Dio
* Valerie Perrine: Mona
* James Tolkan: Jerry Levitt, AEBetako Altxorraren agentea
* Paul Gleason: Michael, Trantsaziolaria
* Lorraine Evanoff: Connie
* Stephanie E. Williams: Sally Mercer
* Tobin Bell: Freddie Roth
* Bobby Hosea: Steve
* Al Guarino: Sal Russo, AEBetako Altxorraren agentea
* George Gerdes: Henderson 
* James Pickens Jr.: Espetxezaina
* Jophery Brown: Edmund, taberna barrako laguntzailea
* Rick Dean: Tabernaria

## Kanpo loturak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Lur-zaintza

[thumb|Larreratu edo bazkatzen den [Danimarka|Danimarkako baso bat.]]
**Lur-zaintza, lurraldearen zaintza** edo **lur zaintzailetza** lurraldearen balore naturalak, kulturalak eta paisajistikoak kontserbatzeko zein lurralde horren erabilera arduratsua bermatzeko teknika eta estrategia multzo bat da. Lur jabeen eta lur-zaintzako entitate ezberdinen arteko akordio boluntarioko prozedura bat da, zeinean akordioa idatzia (oinarri juridikoekin) ala ahozkoa (oinarri juridikorik gabe) izan daiteke. 

Lur-zaintza ehun sozialean oinarritzen da lurraldearen biodibertsitatea eta ekosistemak zaindu, hobetu edo leheneratzeko. Potentzialitate handia du natura kontserbatu eta leheneratu edo hobetzeko, gizarte zibila eta pertsonen inplikazio zuzena baitakar.

## Historia 
Lur-zaintzak AEBn dauka bere jatorria (*land stewardship* ingelesez) eta garapen prozesu luze baten ondoren 1980ko hamarkadan sendotu editen den kontzeptua eta praktika da. Jatorrian lur-zaintza pertsonek (jabeek, kudeatzaileek, erabiltzaileek, administratzaileek...) baliabide natural, kultural eta sozialen kudeaketa arduratsua eta lurraldea zaintzeko filosofia moduan planteatu zen. Gerora, besteak beste, lur-zaintza lur jabeek administrazio publikoarekin akordatuta eta beste entitateen laguntzaz bere lursailetako balore natural, kultural eta sozialak kontserbatu eta hauen kudeaketa arduratsu bat bermatzeko mekanismo boluntario multzo bat bezala zehaztu egin zen. Dena den, jatorrizko esanahia, lurraldea zaintzen duten pertsonei modu zabalean erreferentzia egiten diena, gaur eguneraino mantentzen da eta egungo lur-zaintza ekimen ugari filosofia horren pean egiten dira. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Paul Mattekatt

**Paul Mattekatt** (Thuravoor, Kerala, 1961eko ekainaren 1a) indiar elizgizon katolikoa da, 2013tik aurrera Diphuko apezpikua dena.

## Bizitza 
Paul Mattekatt 1961eko ekainaren 1ean jaio zen Keralan, siro-malabar errituko familia katoliko batean. Shillongeko San Paulo apaizgaitegi txikian, St. Anthony’s Collegen eta Christ King Collegen ikasi zuen. Ondoren, Dokmokako eta Chokiholako parrokietan aritu zen, tokiko eskoletan irakasten eta herrietan prestakuntza pastorala burutzen. Teologia ikasketak Puneko Jnana Deepa Vidyapeeth pontifize-apaizgaitegian burutu zituen. 1988ko abenduaren 31n apaiztu zen, Diphuko elizbarruti sortu berrian inkardinatuta geratuz. 1996tik 1999ra Zuzenbide Kanonikoaren lizentziatura ikasketak eta espezializazio diploma egin zituen Erromako Urbaniana unibertsitatean eta Zuzenbide Kanonikoaren unibertsitate berean. Horrez gain, denbora batez Ingalaterran ikasi zuen, Kenteko San Anselmo Institutuan, non Aholkularitza Pastoraleko Diploma lortu zuen.

Apaiz-ordenazioa jaso ondoren, honako kargu hauek izan zituen: Japralangsoko Familia Santuaren elizako bikarioa eta tokiko parrokia-eskolako zuzendariordea (1989tik 1991ra); Diphuko apezpikuaren eta elizbarrutiko kantzilerraren idazkaria (1991tik 1996ra); Elizbarrutiko diruzaina eta Gizarte Laneko Bulegoko zuzendaria (1999tik 2005era); Dokmokako Kristo Iyoti elizako bikarioa (2005etik 2008ra); 2008tik: Japrajango Familia Santuaren elizako parrokoa eta parrokia-eskolako zuzendaria (2008tik aurrera). Diphuko elizbarrutiko Apaizen Kontseiluko presidentea ere izan zen.

2013ko uztailaren 26an, Frantzisko aita santuak Diphuko apezpiku izendatu zuen. Urte bereko urriaren 6an apezpiku-ordenazioa jaso zuen Salvatore Pennacchio artzapezpikuaren eskutik, kontsakratzailekideak George Alencherry eta John Moolachira izanik.

## Ondorengotza apostolikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anthony Swamy Thomasappa

**Anthony Swamy Thomasappa** (Mariannapalaya, Karnataka, 1951ko otsailaren 9a) indiar elizgizon katolikoa da, 2006tik aurrera Chikmagalurreko apezpikua dena.

## Bizitza 
Anthony Swamy Thomasappak leheni hezkuntza jaioterrian egin zuen eta gero bigarren hezkuntza Bangaloren. 1970etik 1973ra, teologia prestakuntza ikastaroa egin zuen Mysore eta Bangaloreko prestakuntza-apaizgaitegian. Ondoren, filosofia eta teologia katolikoa ikasi zituen Bangaloreko San Petri pontifize-apaizgaitegian. 1984ko maiatzaren 20an apaiz-ordenazioa jaso zuen Mariannapalayako Donejakue elizan, Packiam Arokiaswamy artzapezpikuaren eskutik, Bangaloreko artxidiozesian inkardinatuta geratuz.

Apaiz gisa, lehenik Bangaloreko Ulsoor barrutiko Lourdesko Ama Birjinaren elizako bikario gisa aritu zen, eta 1988an Bangaloreko Piztueraren elizako parroko bihurtu zen. 1990etik 1992ra, Bangaloreko Santa Teresa elizako parroko gisa jardun zuen. 1992tik aurrera, Bangaloreko San Petri pontifize-apaizgaitegian irakatsi zuen. Geroago, Bangaloreko Kannada Sangha Akademiako zuzendari eta Bangaloreko San Petri pontifize-apaizgaitegiaren Institutu Teologikoaren argitalpen-sortaren editore gisa ere aritu zen, eta 2003tik aurrera, bertako misiologia saileko zuzendari gisa ere. Bere ikerketak Indian aritu ziren misiolarien espiritualitatean zentratu ziren. Mestripalayako Santa Ana misioko kapilau gisa ere jardun zuen. Bangaloreko artxidiozesiko Kontsultoreen Elkargoko kide izan zen

2006ko abenduaren 2an, Benedikto XVI.a aita santuak Chikmagalurreko apezpiku izendatu zuen. Hurrengo urteko otsailaren 6an apezpiku-ordinazioa jaso zuen Bernard Moras artzapezpikuaren eskutik, kontsakratzailekideak John Baptist Sequeira eta Thomas Anthony Vazhapilly izanik.

## Ondorengotza apostolikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jaya Rao Polimera

**Jaya Rao Polimera** (Dharmasagar, Andhra Pradesh, 1965eko abuztuaren 27a) indiar elizgizon katolikoa da, 2013tik aurrera Eluruko apezpikua dena.

## Bizitza 
Jaya Rao Polimera 1965eko abuztuaren 27an jaio zen Dharmasagarrean, Warangal barrutian, P. Yobu eta Mariammaren semea. Hiru anaia eta bi arreba ditu. Lehen eta bigarren hezkuntza jaioterrian egin ondoren, Fatimanagarreko San Pio X.aren apaizgaitegian sartu zen. Prestaketa urtea egiteko Nuzvideko San Paulo apaizgaitegira bidali zuten eta, geroago, Vijayawadako Andhra Loyola Collegera. Filosofia eta Teologia ikasketak eta apaizgorako prestaketa Hyderabadeko San Joan eskualdeko apaizgaitegian burutu zituen. Hyderabaden egon zen bitartean, lizentziatura amaitu zuen eta Karnatakako musika klasikoa ikasi zuen. Ingelesezko Literaturako lizentziatura, Zuzenbide Zibileko lizentziatura eta Erakundeen Lidergo, Kultura eta Komunikazioko masterra lortu zituen Ameriketako Estatu Batuetako Siena Heights unibertsitatean. 1992ko apirilaren 2an apaiztu zen Fatimanagarren, Warangalgo elizbarrutian inkardinatuta geratuz.

2024ko otsailaren 17tik 2025eko apirilaren 3ra arte, Visakhapatnamgo artxidiozesia zuzendu zuen administratzaile apostoliko gisa.

## Ondorengotza apostolikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sustraia (aldizkaria)

**Sustraia** Lekeitioko aldizkari bat izan zen, 1977-1987 urteen artean argitaratu zena.

## Sorrera eta bilakaera 
Sustraia aldizkaria "Gaztedi" gazte elkarteak sortu zuen 1977ko gabonak aldera, elkartearen berripaper gisa, eta herriko kirol, mendizaletasun eta abarren gainean informatzeko. Gaztedi elkartea desegin zenean, jende gehiago sartu zen eta aldizkarian eduki berriak sartzen hasi ziren: herriko pertsonekiko elkarrizketak, poesia, ipuinak, eskoletako umeen beharrak, eta abar. Aldizkaria urte horretan bertan desagertu zen, Lekeitioko Udal korporazio berriak komunikazio proiektu bat bultzatu nahi izan zuenean, herrian zeuden komunikabideekin kontatu barik (Kostra fanzinea, Arrakala irratia eta Sustraia).

## Ezaugarriak 
Aldizkaria maiztasun irregularrez agertu zen, hasieran hilero eta gero bizpahiru hilean behin. 250 ale inprimatzen ziren, nahiz eta ale bereziren baten 1000 ere atera ziren. Lehengo aleak vietnamitaz eta multikopistaz egin ziren; gero, fotokopiaz; eta 25. zenbakitik aurrera, inprentan. Guztira, aldizkariaren 51 zenbaki argitaratu ziren. Aldizkariaren finantziazioa gehienbat arduradunen poltsikotik egin zen, eta hauek ematen ez zutenean, jaialdiren baten bildutako diruarekin edo esponsorrek lagunduta atera zuten.

Erredakzio-taldeaz gain pertsona askok lagundu zuten artikuluak idatziz, herritarrak nahiz kanpotarrak, besteak beste, Andres Urrutiak.

1985ean Resurreccion Maria Azkueri eskainitako alea berezia izan zen: koloretan eta inprentako letraz, Erramun Landa eta Bittor Txakartegiren eskutik. Kolaboratzaile bereziak ere izan ziren, hala nola Eusebio Erkiaga eta Jon Juaristi. 

## Erreferentziak
Baso Biziak Plataforma

**Baso Biziak Plataforma** Euskal Herriko talde ekologista, kontserbazionista zein agroekologia eta landa eremuko elkarte ezberdinak biltzen dituen plataforma edo erakunde bat da, 2021an sortu zena.  

Plataforma honen helburu nagusia biodibertsitatea eta natura kontserbatzea da eta bere izenak dioen moduan bertako basoen errekuperazio, leheneratze eta kontserbazioan oinarritzen du bere jarduera nagusia, kontserbazio hutsa eta aldi berean beste basogintza eredu bat aldarrikatuz.

## Ekimenak 
Baso Biziak Plataforma osatzen duten elkarteek biodibertsitatea kontserbatzeko helburuarekin ekimen ezberdinak egiten dituzte, hala nola, herriz herri hitzaldiak antolatu bertako baso bizien garrantziaz ohartarazteko, anfibioentzako eta oro har biodibertsitaterako putzuak sortu edo hobetu eta basoa lehenerazteko bidean bertako zuhaitz eta zuhaixka espezie ezberdinak landatu.

Ekosistemak eta basoa leheneratzeko, plataforma osatzen duten kideek lur-zaintza akordioak egiten dituzte lur jabeekin, lagatutako edo erositako lurrak kontserbaziorako izango direla bermatuz.

## Partaideak 
Hainbat eta hainbat elkartek osatzen dute Baso Biziak Plataforma. Gaur egun hauek dira plataformaren parte direnak:

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Basoa
* Lur-zaintza
* Lurgaia Fundazioa
The Accountant 2

***The Accountant 2***, , 2025eko Gavin O'Connor estatubatuarrak zuzendutako ekintza thriller film bat da. Ben Affleck, Jon Bernthal, Cynthia Addai-Robinson, Daniella Pineda eta J. K. Simmons aktoreek antzeztu zuten.

*The Accountant* (2016) filmaren jarraipena da.

## Argumentua 
Christian Wolff (Ben Affleck) arazo konplexuak konpontzeko talentua du. Raymond King aspaldiko ezaguna eraila topatzen dutenean, bete besoan "Kontularia bilatu" mezua idatzirik duela ikusiko dute, hortaz Wolff kasua argitzera derrigortua egongo da. Kasua segitzeko muturreko neurriak beharko dituztela jabetzean, Wolffek harengandik denbora luzez urrundua egon den Brax (Jon Bernthal) anaiarrekin elkartuko da, hark lagundu diezaion. Bi anaiek, Marybeth Medina (Cynthia Addai-Robinson) AEBetako Altxorraren agentearen laguntzaz, konspirazio kriminal bat azaleratu eta hiltzaile sare gupidagabe baten jomuga bilakatuko dira, haien sekretuak ezkutuan mantentzeko edozer egiteko prest agertuz.

## Aktoreak 
* Ben Affleck: Christian Wolff
* Jon Bernthal: Braxton
* Cynthia Addai-Robinson: Marybeth Medina
* Daniella Pineda: Anaïs
* Allison Robertson: Justine
* Robert Morgan: Burke
* J. K. Simmons: Raymond King
* Grant Harvey: Cobb
* Andrew Howard: Batu
* Lombardo Boyar: Tomas
* Michael Tourek: Ike Sudio

## Kanpo loturak 
* IMDBko fitxa irakurgai
David Patrick Kelly

**David Patrick Kelly** (1951ko urtarrilaren 21a, Detroit, Michigan), estatubatuar zinema eta telebista eta antzerkiko aktore eta musikari bat da. 

Zineman film nabarmen hauek sntzeztu ditu, *The Warriors* (1979), *48 Hrs.* (1982), *Commando* (1985), *Wild at Heart* (1990), *Malcolm X* (1992), *Crooklyn* (1994), *The Crow* (1994), *The Funeral* and *Last Man Standing* (biak 1996koak), *The Longest Yard* (2005), *Flags of Our Fathers* (2006) eta *Chi-Raq* (2015).

Telebistan berriz, telesaila hauek antzeztu ditu, *Twin Peaks* (1990-91/2017) eta *The Blacklist*.

## Kanpo loturak 
* Webgunea 
* IMDBko fitxa irakurgai
Paul Alois Lakra

**Paul Alois Lakra** (; Naditoli, Gumla barrutia, Jharkhand, 1955eko uztailaren 11 – Ranchi, 2021eko ekainaren 15a) indiar elizgizon katolikoa izan zen, 2006tik 2021era Gumlako apezpikua izan zena.

## Bizitza 
thumb|left|Paul Alois Lakra apezpikuaren armarria.|209x209px
Paul Alois Lakrak Gumlako San Patrizio eta San Ignazio eskoletan ikasi zuen. Ondoren, Kartick Oraon Collegen prestakuntza ikastaro bat burutu zuen, 1976an Ranchiko St. Albert's College sartu aurretik. 1980an Arte Lizentziatura lortu zuen St. Xavier's Collegen. 1980tik 1983ra, filosofia ikasi zuen. 1983tik 1984ra Topnako Eskola Apostolikoan praktikak egin ondoren, teologia katolikoa ikasten hasi zen Barrackporeko Moming Star Collegen. 1987tik 1988ra, diakono gisa aritu zen Gumlan. 1988ko maiatzaren 6an apaiztu zen, Ranchiko artxidiozesian inkardinatuta geratuz. 1991tik 1993ra Erromako Urbaniana unibertsitatean ikasi zuen, Teologia Biblikoan lizentziatuz, San Paulo Apostoluaren pontifize-ikastetxean bizi zelarik. 1993ko maiatzaren 28an Gumlako elizbarrutia ezarri ondoren, bertako kleroan sartu zen.

Paul Alois Lakra 2021eko ekainean hil zen Ranchiko Orchid Medikuntza Zentroan, COVID-19aren ondorioz izandako konplikazioengatik. Gumlako San Patrizio katedralean hobiratuta dago.

## Ondorengotza apostolikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Julio Urkixo Euskal Filologia Mintegiaren Urtekariaren gehigarriak

**Julio Urkixo Euskal Filologia Mintegiaren Urtekariaren gehigarriak** EHUko Julio Urkixo Euskal Filologia Mintegiak editatu eta argitaratutako liburu bilduma da. Hizkuntzalaritza eta filologia gaietako liburuak dira, euskararen hizkuntzalaritza historikoaren inguruko gaiak, etab.

Gaur egun EHUko argitalpen zerbitzuak online, irekian, eskaintzen ditu bildumako liburu gehienak.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* ASJU aldizkaria.
* Julio Urkixo Euskal Filologia Mintegia.
Thomas Aquinas Lephonse

**Thomas Aquinas Lephonse** (Pillaithope, Kanyakumari, Tamil Nadu, 1953ko martxoaren 6a) indiar elizgizon katolikoa da, 2002tik aurrera Coimbatoreko apezpikua dena.

## Bizitza 
Thomas Aquinas Lephonse 1953ko martxoaren 6an jaio zen Pillaithopen, Kottarreko elizbarrutian. Jaioterrian lehen hezkuntza amaitu ondoren, Santhomeko San Tomas apaizgaitegi txikian sartu zen. Filosofia eta teologia Chennaiko Poonamalleeko Jesusen Bihotz Guztiz Santuaren apaizgaitegian ikasi zituen. 1980ko maiatzaren 22an apaiztu zen, Velloreko elizbarrutian inkardinatuta geratuz. Zuzenbide Kanonikoko doktoretza lortu zuen Lovainan (Belgika).

Apaiz-ordenazioa jaso ondoren, honako kargu hauek izan zituen: Velloreko Zamin Gudaloreko elizako bikarioa, urtebetez; Velloreko Viruduvilanginalgo elizako bikarioa, denbora labur batez; Velloreko eliza bereko parrokoa, bost urtez; Velloreko San Frantzisko Xabierkoaren apaizgaitegi txikiko errektorea; elizbarrutiko fiskala, urtebetez; Jesusen Bihotz Guztiz Santuaren apaizgaitegiko Zuzenbide Kanonikoko irakaslea, bi urtez; apaizgaitegi bereko irakasle eta Ikasketa Dekanoa, sei urtez; katedraleko parrokoa (1997tik 1999ra); elizbarrutiko Haur eta Zaharren Komunitate Fundazioko Ikasleen Babes Proiektuaren zuzendaria (1997az geroztik). Velloreko elizbarrutiko bikario jenerala eta Haur eta Zaharren Komunitate Fundazioko zuzendaria ere izan zen.

## Ondorengotza apostolikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alberto (antipapa)

**Alberto** edo **Adalberto** antipapa bat izan zen, 1101eko otsailean aukeratua, eta 105 eguneko agintaldia izan zuen.

Data ezezagunean jaio zen Atellan, Italiako hegoaldean. Klemente III.a antipapak Silva Candidaren elizbarrutiaren buru jarri zuen eta kardinal izendatu zuen. Alberto Erroman Klemente aitasantutzan sinatutako zenbait dokumentutan agertzen da. 1098ko abuztuan, Gregorio VII.aren heresiak kondenatu zituen batzarrean egon zen, eta, geroago, Erroman, Urbano II.aren jarraitzaile zismatikoak aipatu zituen.

1101eko otsailean, Teodoriko (Klemente III.aren oinordeko aukeratua izan zena) bere aurkariek harrapatu zuten eta Alberto aukeratu zuten oinordeko izateko. Bere hautesleak elizgizonak eta erromatarrak izan ziren, Klemente III.aren eta Inperioaren aldekoak.

Aukeratu eta hilabete gutxira, Alberto Paskoal II.a aita santuaren aldekoek harrapatu zuten, eta Aversako San Lorentzo monasterio beneditarrera bidali zuten. Han eman zuen bizitza osoa.
José Vallejo Sánchez

**José Vallejo Sánchez** (Sevilla 1896- 1959), latín katedraduna izan zen. Besteak beste, Koldo Mitxelenaren doktore tesia, *FHV*, zuzendu zuen.

José Vallejo Sánchezek gaztelaniara itzuli zuen Friedrich Stolzen (1860-1936) "Latinaren Historia", 1922an argitaratua (Stolz 1922), baina itzultzailetzat jo izan zen Américo Castro (1885-1972). Vallejo batez ere Sintaxiari eta latindar Testu Kritikari buruzko ikerketetan nabarmendu zen. 

Bere ikasle izandakoarekin batera, Antonio Tovar (1911-1985) irakaslearekin batera, Salamancako Unibertsitatean hizkuntzalaritza klasikoa eta prerromanikoa sustatu zuten eta Koldo Mitxelenaren talentua sustatu zuten. Espainiako gerra zibilaren ondoren Filologia Klasikoaren lanketan gailendu egin ziren Tovar eta Vallejo.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Txintxarri elkartea

**Txintxarri elkartea** edo **Txintxarri** Errenterian 1983an sortutako kultura eta gastronomia elkartea da.

## Historia 
Elkartea 1983an sortu zen.

## Ekimenak 
Elkarteak ekimen asko antolatzen ditu bazkideentzat eta herriko kultura programazioan, hauek dira horietako batzukː

## Argazkiak 

Fitxategi:Txintxarri elkartearen 40 urteurreneko talde aegazkia.jpg|40 urteurreneko ospakizun bazkariko talde argazkia
Fitxategi:Txintxarri Elkartearen fatxada.jpg|Elkartearen egoitzaren fatxada

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Euskal Autonomia Erkidegoko elkarteen erregistroko orrialdea
Hubert Raudaschl

**Hubert Raudaschl** (St. Gilgen, 1942ko abuztuaren 26a – Bad Ischl, 2025eko azaroaren 26a) austriar belaontzien fabrikatzailea eta kirolari olinpikoa izan zen.

1964 eta 1996 artean bederatzi Udako Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen eta zilarrezko bi domina lortu zituen, bata 1968an Finn modalitatean eta bestea 1980an Star modalitatean.

Munduko txapeldun ere izan zen bi aldiz. Lehena 1964an Finn modalitatean eta bigarrena 1978an Microcupper modalitatean. Gainera, bost aldiz izan zen Europako txapeldun.

## Domina olinpikoak
Robert Miranda (apezpikua)

**Robert Michael Miranda** (Kirem, Karnataka, 1952ko apirilaren 10a) indiar elizgizon katolikoa da, 2005etik aurrera Gulbargako apezpikua dena.

## Bizitza 
Robert Miranda 1952ko apirilaren 10ean jaio zen Kiremen, Mangaloreko elizbarrutian. Lehen hezkuntza tokiko eskola katolikoan egin zuen eta Mangaloreko St. Aloysius Collegen graduatu ondoren, Mangaloreko San Jose apaizgaitegi nagusian sartu zen. 1978ko maiatzaren 4an apaiztu zen, Mangaloreko elizbarrutian inkardinatuta geratuz.

## Ondorengotza apostolikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aminoazido proteinogeno

**Aminoazido proteinogenoak** RNAtik itzultzean proteinetan biosintetikoki txertatzen diren aminoazidoak dira. "Proteinogeno" hitzak "proteinen sorkuntza" esan nahi du. Bizidunetan, genetikoki kodetutako 22 aminoazido daude ), 20 kode genetiko estandarrean eta 2 gehigarri (selenozisteina eta pirrolisina), itzulpen-mekanismo berezien bidez txerta daitezkeenk.

Hauek dira aminoazido proteinogenoak: alanina, zisteina, azido aspartikoa, azido glutamikoa, fenilalanina, glizina, histidina, isoleuzina, lisina, leuzina, metionina, aspargina, pirrolisina, prolina, glutamina, arginina, serina, treonina, selenozisteina, balina, triptofanoa eta tirosina.

Aminoazido ez-proteinogenoak, aldiz, proteinetan txertatzen ez diren aminoazidoak dira, Azido γ-aminobutirikoa etsenplurako.

Eukariotoetan, 21 aminoazido proteinogeno baino ez daude, kode genetiko estandarreko 20ak, gehi selenozisteina. Gizakiok horrelako 12 sintetiza ditzakegu bata bestearengandik edo metabolismo bitartekariaren beste molekula batzuetatik. Beste bederatziak kontsumitu egin behar dira (normalean haien deribatu proteiko gisa), eta horrela aminoazido esentzial deritze. Aminoazido esentzialak hauek dira: histidina, isoleuzina, leuzina, lisina, metionina, fenilalanina, treonina, triptofanoa eta balina.

## Erreferentziak
Estereo pertsonal

thumb|Sony WM-75 Sports Walkman bat
**Estereo pertsonala**, edo **kasete erreproduzitzaile pertsonala**, kasete zintentzako audio erreproduzitzaile eramangarria da. Horri esker, erabiltzaileak musika entzungailuen bidez musika entzun dezake oinez, korrika edo erlaxatzen ari den bitartean. Estereo pertsonalek gerriko klip bat edo sorbaldako uhal bat izaten zuten, erabiltzaileak gailua gainean eraman ahal izateko. Estereo pertsonal batzuk bateria estutxe bereizi batekin etortzen ziren.