open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Xuancheng

**Xuancheng** (txinera sinplifikatuz: 宣城; pinyineraz: 	Xuānchéng), Anhui probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 2.752.000 biztanle inguru dauzka eta 12.340 kilometro karratuko azalera.

## Inguru naturala eta kokapena 
Prefektura mailako Xuancheng hiriaren mugakideak honakoak dira: Wuhu ipar-mendebaldean, Jiangsu probintzia iparraldean, Zhejiang probintzia ekialde eta hego-ekialdean, Huangshan hegoaldean, eta Chuzhou mendebaldean.

## Banaketa administratiboa 
* Xuanzhou Barrutia (宣州区)
* Ningguo Hiria (宁国市)
* Langxi Konderria (郎溪县)
* Guangde Konderria (广德县)
* Jing Konderria (泾县)
* Jixi Konderria (绩溪县)
* Jingde Konderria (旌德县)

## Herritar ezagunak 
* Mei Wending (梅文鼎), 1633 - 1721), Qing dinastia garaiko matematikari eta astronomialaria.

## Ikus, gainera 
* Anhui probintziaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Xuanchengo gobernuaren webgunea.
Nanping

**Nanping** (txinera sinplifikatuz: 南平; pinyineraz: Nánpíng), Fujian probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 2.860.000 biztanle inguru dauzka eta 26.300 kilometro karratuko azalera.

## Inguru naturala eta kokapena 
thumb|250px|ezkerrera|Hiriaren gaueko ikuspegia.
Prefektura mailako Nanping hiriaren mugakideak honakoak dira: Jiangxi probintzia ipar-mendebaldean, Zhejiang probintzia ipar-ekialdean, Ningde ekialdean, Sanming hegoaldean, eta Fuzhou hego-ekialdean.

Min ibaiaren ondoko haran batean garatu zen hiria eta malda handiko hormak dituzten mendixkek inguratzen dute.

## Banaketa administratiboa 
* Yanping Barrutia (延平区)
* Shaowu Hiria (邵武市)
* Wuyishan Hiria (武夷山市)
* Jian'ou Hiria (建瓯市)
* Jianyang Hiria (建阳市)
* Shunchang Konderria (顺昌县)
* Pucheng Konderria (浦城县)
* Guangze Konderria (光泽县)
* Songxi Konderria (松溪县)
* Zhenghe Konderria (政和县)

## Klima 

## Ikus, gainera 
* Fujian probintziaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Nanpingo gobernuaren webgunea.
Garmendia eta zaldun beltza

**"Garmendia eta zaldun beltza"** Kirmen Uribe bizkaitarrak haur literaturaren arloan argitaratutako lehenengo liburua da.

Lan hau Ipar Amerikara joandako Garmendia pertsonaia ondarrutarraren trilogiaren osagaia da.

## Istorioa 
Garmendia izeneko gizon bat Wilde Rose-ko senar-emazteen hilketa egotzi ziotenean Harry Garbi-k, Clean City-ko alkatea, basamortuko mendietan ezkutatu zuen. Gizon txintxo bat zen Garmendiak; berak ez zuen inor hil nahi, pistolaria izanez. Txepetx txiki bat darama beti ezkerreko sorbaldean: Gilda. Garmendia beti kontatzen zuen istorio bat berari barre egiten ziotenean txepetxak nola arranoak baino garaiago hegan egin zuenean eta hegaztien erregea zela buruz. Basamortuko mendietan txabola bat egin zue eta hor egin zuen lo. Ametsgaizto bat ere zuen hor: gizon bi, Harry Garbiren morroietakoak, berari harrapatu ziotela eta ere, bere bihotzeko lagunarekin, Amalio Juarez, bere buruak moztuko ziotela. Esnatu zenean, benetako Amalioa agertu zen eta, gero, Harry Garbiren morroiak ere, Bat eta Rat, Harry Garbirekin.

Harrapatu zioten Garmendiari eta kazetari bat, Philip Delacroix, galdera batzuk egin zion eta paper bat bere izenarekin eman zion. Hurrengo egunean, berari urkatuko eguna zen, baina urkatu aurretik, emakume bat agertu zen, Fanny izenekoa, esaten zuela hori egiten baizuten, herria madarikatua izango zela. Herria esan zion txori hari kontatzea, Gilda, eta berari esanez hildakoa egin zuen txoritxoak. Hau eta gero, Fanny Garmendiari salbatu zuen, eta Sirena Saloonara joan ziren biok. Hor Amalio eta beste Fannyren lagunak zeuden. Baina egun batean, Bat eta Rat joan ziren Saloonera, eta Garmendia eta Amalio emakumez mozorratu ziren. Gero, lokaletik joan ziren biok beste estatura, iblitzen eta trenez joaten.

Egunak pasa eta Garmendia eta Amalio basamortu batean gaua pasatzea aukeratu zuten. Han, zaldun beltz batekin topo egin zuten, eta eskuak altxa egin zuten. Baina Garmendiak bere aurpegia ezagutu zuen: bere lehengusua Anton zen! Garmendiak kontatu zuen Wilde Rose-koa, eta Anton zekien Harry Garbik hilketa hori negoziatu zuela. Hau kontatuz gero, Garmendiak eman zion kazetariaren papera berari kontatzeko. Guztia konponduta zegoen, eta Sirena Saloonara itzuli ziren hau ospatzeko. Amalio eta Garmendiak bertsoak kantatu zituen, eta Garmendiak Fannyri begira geratu zen, maiteminduta.

## Kanpo estekak 
* Liburuaren aipamena
Putian

**Putian** (txinera sinplifikatuz: 莆田; pinyineraz: Pútián), Fujian probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 3.000.000 biztanle inguru dauzka eta 4.200 kilometro karratuko azalera.

## Inguru naturala eta kokapena 
Prefektura mailako Putian hiriaren mugakideak honakoak dira: Fuzhou iparraldean, Itsaso Horia ekialdean, eta Quanzhou mendebalde eta hegoaldean.

Putiango kostaldetik gertu Meizhou uhartea dago, Matsu jainkosa bertan jaio izanagatik famatu dena.

## Banaketa administratiboa 
* Hanjiang Barrutia (涵江区)
* Licheng Barrutia (荔城区)
* Xiuyu Barrutia (秀屿区)
* Xianyou Konderria (仙游县)

## Ikus, gainera 
* Fujian probintziaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Putiango gobernuaren webgunea.
Quanzhou

**Quanzhou** (txinera sinplifikatuz: 泉州; pinyineraz: Quánzhōu), Fujian probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 7.520.000 biztanle inguru dauzka eta 11.015 kilometro karratuko azalera.

## Inguru naturala eta kokapena 
thumb|ezkerrera|250px|Hiriaren ikuspegia Qingyuan menditik.
Prefektura mailako Quanzhou hiriaren mugakideak honakoak dira: Putian ipar-ekialdean, Itsaso Horia ekialdean, Fuzhou iparraldean, Sanming hego-mendebaldean, Longyan mendebaldean, Zhangzhou hego-mendebaldean, eta Xiamen hegoaldean.

Prefekturaren hirigunearen inguruan tamaina txikiko mendixka multzoa dago, tartean mendirik altuena 300 metro inguruko Qingyuan mendia.

## Banaketa administratiboa 
* Licheng Barrutia (鲤城区)
* Fengze Barrutia (丰泽区)
* Luojiang Barrutia (洛江区)
* Quangang Barrutia (泉港区)
* Shishi Hiria (石狮市)
* Jinjiang Hiria (晋江市)
* Nan'an Hiria (南安市)
* Hui'an Konderria (惠安县)
* Anxi Konderria (安溪县)
* Yongchun Konderria (永春县)
* Dehua Konderria (德化县)
* Jinmen Konderria (金门县) (Txinako Errepublikak zuzendua)

## Klima 

## Ikus, gainera 
* Fujian probintziaren banaketa administratiboa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Quanzhouko gobernuaren webgunea.
Sanming

**Sanming** (txinera sinplifikatuz: 三明; pinyineraz: Sānmíng), Fujian probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 2.700.000 biztanle inguru dauzka eta 22.900 kilometro karratuko azalera.

## Inguru naturala eta kokapena 
Prefektura mailako Sanming hiriaren mugakideak honakoak dira: Nanping iparraldean, Jiangxi probintzia mendebaldean, Fuzhou ekialdean, Quanzhou hego-ekialdean, eta Longyan hegoaldean.

## Banaketa administratiboa 
* Meilie Barrutia (梅列区)
* Sanyuan Barrutia (三元区)
* Yong'an Hiria (永安市)
* Mingxi Konderria (明溪县)
* Qingliu Konderria (清流县)
* Ninghua Konderria (宁化县)
* Datian Konderria (大田县)
* Youxi Konderria (尤溪县)
* Sha Konderria (沙县)
* Jiangle Konderria (将乐县)
* Taining Konderria (泰宁县)
* Jianning Konderria (建宁县)

## Ikus, gainera 
* Fujian probintziaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Sanmingo gobernuaren webgunea.
Longyan

**Longyan** (txinera sinplifikatuz: 龍岩; pinyineraz: Lóngyán), Fujian probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 2.870.000 biztanle inguru dauzka eta 19.100 kilometro karratuko azalera.

## Inguru naturala eta kokapena 
thumb|250px|ezkerrera|Hakka herrigunea Longyanen.
Prefektura mailako Longyan hiriaren mugakideak honakoak dira: Jiangxi probintzia mendebaldean, Guangdong probintzia hego-mendebaldean, Zhangzhou hego-ekialdean, Quanzhou ekialdean, eta Sanming iparraldean.

Jiulong eta Tingjiang ibaiek Longyan zeharkatzen dute.

## Banaketa administratiboa 
* Xinluo Barrutia (新罗区)
* Zhangping Hiria (漳平)
* Liancheng Konderria (连城县)
* Yongding Konderria (永定县)
* Shanghang Konderria (上杭县)
* Wuping Konderria (武平县)
* Changting Konderria (长汀县)

## Klima 

## Ikus, gainera 
* Fujian probintziaren banaketa administratiboa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Longyango gobernuaren webgunea.
Jiuquan

**Jiuquan** (txinera sinplifikatuz: 酒泉; pinyineraz: Jiǔquán), Gansu probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 962.000 biztanle inguru dauzka eta 193.974 kilometro karratuko azalera.

## Historia 
Aurrez **Fulu** izena izan zuen eta K.a. 111 urtean sortu zen, Hexi korridoreko Jadezko Atearen ondoan hain zuzen ere, Zetaren Bidean barna. Hasieran ekialdeko Han dinastiaren prefetura izan zen, ondoren Sui dinastiaren menpe gelditu zen eta *Suzhou* edo *Suchow* izena hartu zuen. Azkenik Tang dinastiak *Jiuquan komandantzia* izena eman zion. 624 urtean Jiuquan konderria eratu zen.

763 urtean Tibetar inperioak eskuratu zuen. 842an inperioa desegin zenean Uigur leinuak eskuratu zuen harik eta Ekialdeko Xia dinastiak inguratu eta konkistatu zuen arte. Zetaren Bideari esker aberastu egin zen eta Gansu probintziako hiriburua ere izan zen sarritan.

XIX mendearen erdialdera Dungan matxinadan erabat suntsiturik gelditu zen baina Zuo Zongtan generalak azkar berreraiki zuen 1873an.

## Banaketa administratiboa 
* Suzhou Barrutia (肃州区; Suzhou Qu)
* Yumen hiria (玉门市; Yùmén Shì)
* Dunhuang hiria (敦煌市; Dūnhuáng Shì)
* Jinta Konderria (金塔县; Jīntǎ Xiàn)
* Guazhou Konderria (瓜州县; Guāzhōu Xiàn)
* Subei Mongoliar Konderri autonomoa (肃北蒙古族自治县; Sùběi měnggǔzú Zìzhìxiàn)
* Aksai Kazakhtar Konderri autonomoa (阿克塞哈萨克族自治县; Ākèsài hāsàkèzú Zìzhìxiàn)

## Geografia eta Klima 
### Kokapena 
Gansu probintzia luzeko mendebaldeko muturra osatzen du. Itsasoaren mailatik 1.500 metrotako altueran kokaturik dago basamortu kontinental baten erdian.

### Klima 

## Ondasun nabarmenak 
* Yumenguan (Jadezko Atea)
* Dunhuang hiria
* Mogao leizeak
* Yueyaquan aintzira
* Jiuquango satelite jaurtigunea
* Zetaren Bidearen museoa

## Iruditegia 

Irudi:Mondsichelsee-03.JPG|Dunhuang hiriko etxeak.
Irudi:Dunhuang Mogao Ku 2013.12.31 12-30-18.jpg|Mogao leizeak.
Irudi:Yumenguan.jpg|Jadezko Atearen hondarrak.
Irudi:Crescent Moon Lake (23889572731).jpg|Yueyaquan aintzira.
Irudi:玉门市玉泽湖公园，玉泽湖和远处的楼阁 Yuzehu Park, Yuzehu and the pavilion in the distance, Yumen, Gansu Province, Aug 2017.jpg|Yumen hiria.
Irudi:Long March 2D launching off pad with VRSS-1.jpg|Jiuquango satelite jaurtigunea

## Ikus, gainera 
* Gansu probintziaren banaketa administratiboa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Jiuquango gobernuaren webgunea.
Jiayuguan

**Jiayuguan** (), Gansu probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 231.853 biztanle inguru dauzka eta 2.935 kilometro karratuko azalera.

## Historia 
Txinako Harresi Handiak hiru pasabide garrantzitsu zituen eta Jiayu pasabidea mendebalderen zegoen atea zen. Beste biak Juyong pasabidea eta Shanhai pasabidea ziren, biak ere Beijing hiriburutik gertu. Pasabidea merkataritza eta negoziogune bihurtu ahala inguruan ostatuak eta jatetxeak agertuz joan ziren eta Jiayuguan hiria sortu zen. Eremu honetako Txinako Harresiaren zatia XIV. mendean eraiki zuen Ming dinastiak. Pasabidea kontrolatzeko Jiayuguaneko gotorlekua eraiki zuten, Harresiko azken gotorlekua, eta gaur egun oraindik oso egoera onean aurkitzen da. Hexi korridorean kokaturik zegoenez Zetaren Bidea igarotzen zen bertatik.

## Banaketa administratiboa 
* Xiongguan Barrutia (雄关区): Jiayuguan pasabidea bertan dago
* Changcheng Barrutia (长城区)
* Jingtie Barrutia (镜铁区)

## Klima 
## Ekonomia 
1958an *Jiuquan Steel Company* altzairutegia eraiki zen eta honek bultzada berria eman zion hiriari. Gansu probintziako altzairutegi handiena da.

## Garraioa 
312 autopistak zeharkatzen du hiria eta bi trenbideren elkargunea da, Lanzhou-Xinjiang eta Jiayuguan-Ceke.

Aireportua ere badu eta egunero Xi'an eta Beijingerako hegaldiak ditu. 1938 urtean eraiki zen hegaldi militarretarako eta 1953an zibilentzako berreraiki zen aurrekoa zegoen toki berean. 2006an handitu egin zuten.

## Ondasun nabarmenak 
* Jiayuguan pasabidea eta gotorlekua
* Jinq Tie kaleko merkatua

## Iruditegia 

Irudi:JiayuguanFort.jpg|Jiayuguan gotorlekua
Irudi:JiayuguanWall.jpg|Txinako Harresi Handia, Jiayuguanen.
Irudi:Jiayuguan-101.JPG|Udaletxea.
Irudi:Jiayuguan Railway Station.jpg|Tren geltokia.
Irudi:Jiayuguan Airport 01.jpg|Aireportua.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Gansu probintziaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Jiayuguango gobernuaren webgunea.
Bingen Mendizabal

**Bingen Mendizabal Álvarez de Arkaia** (Gasteiz, 1962ko abenduaren 5a) konpositore arabarra da.

Zinema arloan nabarmendu da soinu bandak eginez, batez ere.

## Lanak 
### Zineman 
Hamarka soinu banda konposatu ditu, tartean Juanma Bajo Ulloaren hainbat pelikulatarako (*"El reino de Victor"*, *"Alas de mariposa"*, *"La madre muerta"*, *"Airbag"*...), Montxo Armendarizen *"Secretos del corazón"*, Francisco Lombardiren *"Pantaleón y las visitadoras"*, Manuel Gutiérrez Aragónen *"Visionarios"* eta Marcelo Piñeiroren *"Kamchatka"*, besteak beste. 2009an Goya Sarietarako izendapena jaso zuen, *El juego del ahorcado* filmaren musika konposatzeagatik.

### Beste batzuk 
Mikel Urdangarin eta Kirmen Uriberekin kolaborazioak egin izan ditu, "Bar Puerto" eta "Zaharregia, txikiegia agian" dira nabarmentzekoak.

## Ikus, gainera 
* Gasteiztar ezagunen zerrenda

## Kanpo loturak 
*  Bingen Mendizabalen datuak "Filmoteca Vasca"n
*  Mendizabali egindako elkarrizketa ("Euskonews")
Haitzetan

**"Haitzetan"** Mikel Urdangarinen lehenengo diskoa da, 1997. urtean argitaratutakoa.

## Kantuen zerrenda 
# "Bazkal osteko kafea"
# "Usaiak"
# "Arrasto umela"
# "Gizerailea"
# "Amarauna"
# "Azken irudiak"
# "Inpuntuala"
# "Haitzetan"
# "Maria"
# "Urriko mozkorrak"
# "Damua"

## Kanpo estekak 
* Diskoaren aipamena
Badira hiru aste

**"Badira hiru aste"** Mikel Urdangarinen bigarren diskoa da, 1998. urtean argitaratutakoa.

## Kantuen zerrenda 
# "Badira hiru aste"
# "Letra hauek"
# "Egun argian"
# "Begetarianoan"
# "Beso helduetan"
# "Gabon gauean"
# "Idazlea"
# "Lekandapean"
# "Gaur gurutzatu gara"
# "Killin"
# "Grabatu bat"
# "Edari goxoa"

## Kanpo estekak 
* Diskoaren aipamena
Espilue

**"Espilue"** Mikel Urdangarinen hirugarren diskoa da, 2000. urtean argitaratutakoa.

## Kantuen zerrenda 
# "Hau ez da amodiozko kanta"
# "Urrun izanik"
# "Non geratzen den denbora"
# "Hutsik daude kaleak"
# "Goizetik"
# "Zatozte"
# "Esku leunak"
# "Baneki"
# "Lau koplatxo"
# "Ez esan ezetz"
# "Zenbat"
# "Zapata gorriak"
# "Hondar apur hauek"
# "Ez eidazu eskatu"

## Kanpo estekak 
* Diskoaren aipamena
Heldu artean

**"Heldu artean"** Mikel Urdangarinen laugarren diskoa da, 2002. urtean argitaratutakoa.

## Kantuen zerrenda 
# "Oihana"
# "Lehengo moduan"
# "Negua"
# "Hegaz"
# "Ekainak 27"
# "On vas"
# "Jadanik"
# "Gaueko hamabiak"
# "Bolare"
# "Ez naiz oroitzen"
# "Egon"
# "Maiatza"

## Kanpo estekak 
* Diskoaren aipamena
Ningde

**Ningde** (txinera sinplifikatuz: 宁德; pinyineraz: Níngdé), Fujian probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 3.200.000 biztanle inguru dauzka eta 13.500 kilometro karratuko azalera.

## Inguru naturala eta kokapena 
[thumb|250px|ezkerrera|[Lu Youren irudia Jiaocheng Barrutian.]]
Prefektura mailako Ningde hiriaren mugakideak honakoak dira: Itsaso Horia ekialdean, Zhejiang probintzia iparraldean, Nanping mendebaldean, eta Fuzhou hegoaldean.

## Banaketa administratiboa 
* Jiaocheng Barrutia (蕉城区)
* Fu'an Hiria (福安市)
* Fuding Hiria (福鼎市)
* Xiapu Konderria (霞蒲县)
* Gutian Konderria (古田县)
* Pingnan Konderria (屏南县)
* Shouning Konderria (寿宁县)
* Zherong Konderria (柘荣县)
* Zhouning Konderria (周宁县)

## Ikus, gainera 
* Fujian probintziaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Ningdeko gobernuaren webgunea.
Taqwacore

**Taqwacore** Islamarekin eta kultura islamikoarekin zerikusia duen punk musikaren adar bat da. Kontzeptua Michael Muhammad Knightek sortu zuen The Taqwacores eleberrian. Hardcore eta Taqwa hitz arabiarraren elkartzetik sortutako hitza da. Taqwaren ohiko itzulpena "errukia" da edo "Jainkoaren beldur" izatea.

Lehen Taqwacore taldeak The Kominas, Vote Hezbollah eta the Sagg Taqwacore Syndicate izan ziren. Geroztik beste hainbat talde sortu dira, besteren artean, Diacritical eta Secret Trial Five.

Ez da musika mota zehatz bat, taldeek hainbat estilo nahasten dituzte, punketik hip-hoperaino, musika tradizio islandarrarekin nahasirik. The Kominas taldeak bere estiloa "Bollywood punk" bezala definitzen du, Sagg Taqwacore Syndicatek rap eta techno oinarridun musika egiten du eta Al-Thawra taldeak "raicore" estiloa lantzen du, arabiar rai musikan oinarriturik.

## Kanpo linkak 
* "Young Muslims Build a Subculture on an Underground Book", *New York Times*, 2008 Abendua
* "Islamic Street Preachers: From Boston to Lahore & Beyond", *Guardian*, 2007 Apirila
* [Kim Badawi(https://eu.wikipedia.org/wiki/Kim_Badawi)ren argazkiak Taqwacoreari buruz], *Pangea Magazine*
* *The Taqwacores* (liburua) Autonomedia-ko webgunea
* "Muhammad Rocked the Casbah by Lydia Craft", "Texas Observer"

## Kanpo estekak
Lagun artean

**"Lagun artean"** Mikel Urdangarinen bosgarren diskoa eta DVDa da, 2002. urtean argitaratutakoa eta zuzeneko emanaldia jasotzen duena.

## Kantuen zerrenda 
# "Ez naiz oroitzen"
# "Lehengo moduan"
# "Maiatza"
# "Hutsik daude kaleak"
# "Letra hauek"
# "Txatxamatxalinatxu"
# "Negua"
# "Gaur gurutzatu gara"
# "On vas"
# "Hau ez da amodiozko kanta"
# "Urriko poema"
# "Non geratzen den denbora"
# "Edari goxoa"

## Kanpo estekak 
* Diskoaren aipamena
Zhangzhou

**Zhangzhou** (txinera sinplifikatuz: 漳州; pinyineraz: Zhāngzhōu), Fujian probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 3.760.000 biztanle inguru dauzka eta 12.607 kilometro karratuko azalera.

## Inguru naturala eta kokapena 
Prefektura mailako Zhangzhou hiriaren mugakideak honakoak dira: Longyan ipar-mendebaldean, Quanzhou iparraldean, Xiamen ipar-ekialdean, Itsaso Horia ekialdean, eta Guangdong probintzia hegoaldean.

## Banaketa administratiboa 
* Longwen Barrutia (龙文区)
* Xiangcheng Barrutia (芗城区)
* Longhai Hiria (龙海市)
* Changtai Konderria (长泰县)
* Dongshan Konderria (东山县)
* Hua'an Konderria (华安县)
* Nanjing Konderria(南靖县)
* Pinghe Konderria(平和县)
* Yunxiao Konderria(云霄县)
* Zhangpu Konderria(漳浦县)
* Zhao'an Konderria(诏安县)

## Klima 

## Hiri senidetuak 
*  Kalgoorlie, Australia

## Ikus, gainera 
* Fujian probintziaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Zhangzhouko gobernuaren webgunea.
Dana (Mikel Urdangarin)

**"Dana"** Mikel Urdangarinen seigarren diskoa da, 2005. urtean argitaratutakoa.

## Kantuen zerrenda 
# "Ezin esan"
# "Abendua"
# "Behin bazen"
# "Gosaria"
# "Musua"
# "Hegan"
# "Lo"
# "Bihar"
# "Zu ta ni"
# "Zugan"
# "Oinez"
# "Dana"
# "Baratze bat"

## Kanpo estekak 
* Diskoaren aipamena
Bar Puerto

***Bar Puerto*** euskal musika diskoa da, Kirmen Uribe idazlearen testuetan oinarrituta Mikel Urdangarin eta Bingen Mendizabalek elkarrekin musikatua.

## Abestiak 
1. *Bar Puerto (Intro)*.

2. *Biluzik*.

3. *Txatxamatxalinatxu*.

4. *Plaza berrian*.

5. *Oraindik goiz da*.

6. *Ene mutil ttipiena*.

7. *Zeruak eta lurrak*.

8. *Lehenago bezala*.

9. *Urrian*.

10. *Urriko poema*.

11. *Ene maite*.

12. *Bisita*.

13. *Bar Puerto*.

## Musikariak 
* Hasier Oleaga: bateria.
* Josu Izagirre: kontrabaxua.
* Josu Zabala Ajuriagerra: soinu txikia.
* Alex Ruiz de Azua: ahosoinua.
* Aitor Rubia: gitarra akustikoa eta elektrikoa.
* Bingen Mendizabal: mandolina eta biolina.
* Mikel Urdangarin:ahotsa eta gitarrak.
* Borja Ramos: pianoa eta soinu elektroakustikoak.
* Txuma Murugarren eta Rafa Rueda: azken orduko koroak.

## Kanpo estekak 
* Diskoaren aipamena
Polka

thumb|Polka

**Polka** Bohemian 1830 inguruan agertu zen herri-dantza bat da. Haren forma zuzenean minuetotik dator, gaiaren sarrera prestatzen duen atariko batekin, eta lanarentzako amaiera gisan balio duen koda batekin. Tuba, klarinete, akordeoi eta kontrabaxuarekin jotzen da, baina baita batzuk bateriarekin ere bai.

2/4ko (bi laurdeneko) konpasean eta tempo azkarrean, *pausoa*, *itxi*, *pausoa*, *jauzi* motako alboko pausoekin eta eboluzio azkarrekin dantzatzen da: horregatik, Europan eta Amerikan oso ezagun egin zen.

Argentinan, AEBetan, Mexikon, Perun eta Paraguain (han *purajei* ere deitzen da), bertara XIX. mendearen erdialde inguruan iritsi zenetik, estilo bereziekin musika folkloriko nazionaletako bat bihurtu da. Nikaraguako musika folklorikoa da, mazurka eta son nicarekin batera: bertara herrialdearen erdialdean ezarri ziren Europa erdialdetiko eta Espainiatiko etorkinek eraman zuten, nagusiki Carlos Mejía Godoyk eta Palacagüinakoek bildutako musikaz.

Bedrich Smetana eta Antonin Dvořák konposatzaile bohemiarrek ondu zituzten eta dantza hura musika akademikoan sartu.

Strauss familiako musikari austriarrek ere polka ugari konposatu zituzten. Horien artean, ezagunenetako batzuk *Pizzicatto polka* eta *Triszt traszt polka* dira. Egungo adibideak:

* Igor Stravinskiren *Circus polka*.
* Škoda lásky.
Telmo Esnal zinema-zuzendariaren Dantza filmean eszena batzuetan ikus daiteke dantza hau, hainbat euskal dantzarekin batera.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Dantza (filma)

## Kanpo estekak
Praga Irratia

**Praga Irratia** (), kapital publikozko irrati igorpeneko kate txekiar bat da. Atzerrirako programazioa sei hizkuntzatan ematen du: ingelesez, frantsesez, alemanez, gaztelaniaz, txekieraz eta errusieraz. Honekin batera, Praga Irratiak, beste herrialde batzuetako irrati emisoreekin saioak elkarrekoizten ditu Errumania, Kroazia eta AEBetako txekiar elkarteentzako.

Europa mendebaldean, Praga Irratiko saioak, elkarlaguntza akordioetara iritsi den beste estazio batzuk ere igortzen dituzte. Radio France Internationalek, adibidez, "Accents d'Europe" saioaren ekoizpen eta igorpenean laguntzen du. Praga Irratiko ingelesezko erredakzioak, "Central Europe Today" saioa egiten du, Europa erdialdeko egunerokotasunarentzako, Eslovakia Irratia, Budapest Irratia eta Polonia Irratiaren parte hartzearekin.

Praga Irratiaren igorpenen medio nagusiak uhin laburra izaten jarraitzen duen arren, kate honek, internet bidez ere igortzen du zuzenean sei hizkuntzatan, eta Real Media eta MP3 formatuetan hemeroteka aberatsa ere badu.

Kate honen borondatea, Txekiar Errepublikaren mundurako leihoa izatea da. Horretarako, herrialdeka espezialdutako zenbait erredakzio ditu, Txekiar Errepublikako eguneroko jazoerak kontatzen dituztenak alde guztietatik: politika, ekonomia, kultura, kirola eta gizartea.

Český rozhlas kate sareko zati da, 7 irrati kate eskaintzen dituena:

* **ČRo 1 - Radiožurnál** (Informazioa)
* **ČRo 2 - Praha** (Magazineak eta saio familiarrak)
* **ČRo 3 - Vltava** (Kultura, artea eta musika klasikoa)
* **ČRo 4 - Radio Wave** (Gazteentzako irratia)
* **ČRo 5** (Hamaika tokiko kate)
* **ČRo 6** (Tertuliak eta elkarrizketak)
* **ČRo 7 - Praga Irratia** (atzerritarrentzako)

Česká televize, Txekiar Errepublikako telebista kate publikoa da.

2006an, bere 70. urteurrena bete zuen.

## Kanpo estekak
Soulten Sortzez Garbia

***Soulten Sortzez Garbia*** Bartolomé Esteban Murillo margolariak 1678an egindako margolan bat da, Andre Maria (katolizismoan, Sortzez Garbia izenaz ere ezaguna) irudikatzen duena. Jean de Dieu Soult mariskalak eraman zuen Frantziara 1813an, eta horregatik jaso du haren izena.

## Historia eta deskribapena 
Sortzez Garbiaren margolan ugariren egilea, Murillok, bere bizitzako azken urteetan, Andre Maria zuriz eta urdinez jantzia agertzen den formula ideal bat sortzen du, eskuak bularrean gurutzatuta, Ilargia zapaltzen eta begirada zerurantz zuzendua duela, bultzada igokari argi batekin, oso barrokoa, Andre Mariaren irudia, argiz, hodeiz eta aingeruz betetako espazio enpireoan jartzen duena, eta bi tradizio ikonografiko bateratzeko balio duena: Andre Maria Guztiz Garbia berarena eta Igokundearena.

Justino de Neve y Yébenesek enkargatua Sevillako Gurgarrien Ospitalerako, Jean de Dieu Soult mariskalak eraman zuen Frantziara 1813an, eta horregatik jaso du haren izena.

Ia mende betez Louvre museoan erakutsia, Pradoko Museoaren bilduman sartu zen Espainiako Gobernuak Frantziakoarekin 1941ean eginiko lan truke baten ondoren.

## Kanpo estekak
Jinchang

**Jinchang** (txinera sinplifikatuz: 金昌; pinyineraz: Jīnchāng), Gansu probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 458.000 biztanle inguru dauzka eta 3.434 kilometro karratuko azalera.

## Inguru naturala eta kokapena 
Jinchang hiria, Gansu probintziaren erdialdean dago, Ibai Horiaren mendebaldean, Qilian mendien iparraldean eta Alashan lautadaren hegoaldean. Iparraldean Qinghai probintziarekin eta hegoaldean Barne Mongoliarekin egiten du muga.

## Banaketa administratiboa 
* Jinchuan Barrutia (金川区)
* Yongchang Konderria (永昌县)

## Ondarea 
Jinchangen duela milaka urteetako aztarnak aurkitu dira. Horrez gain, antzinako inperioen ipar-mendebaldeko mugan dagoenez, Txinako Harresi Handiaren Han eta Qing dinastia garaietako zatiak daude.

## Ikus, gainera 
* Gansu probintziaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Jinchango gobernuaren webgunea.
Dingxi

**Dingxi** (txinera sinplifikatuz: 定西; pinyineraz: Dìngxī), Gansu probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 2.960.000 biztanle inguru dauzka eta 7.837 kilometro karratuko azalera.

## Banaketa administratiboa 
* Anding Barrutia (安定区)
* Tongwei Konderria (通渭县)
* Longxi Konderria (陇西县)
* Lintao Konderria (临逃县)
* Weiyuan Konderria (渭源县)
* Zhang Konderria (漳县)
* Min Konderria (岷县)

## Ikus, gainera 
* Gansu probintziaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Dingxiko gobernuaren webgunea.
Baiyin

**Baiyin** (txinera sinplifikatuz: 白银; pinyineraz: Báiyín), Gansu probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 1.750.000 biztanle inguru dauzka eta 20.164 kilometro karratuko azalera.

## Banaketa administratiboa 
### Barrutiak 
* Baiyin Barrutia (白银)
* Pingchuan Barrutia (平川)

### Konderriak 
* Huining Konderria (会宁县)
* Jingyuan Konderria (靖远县)
* Jingtai Konderria (景泰县)

## Ikus, gainera 
* Gansu probintziaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Baiyingo gobernuaren webgunea.
Longnan

**Longnan** (txinera sinplifikatuz: 陇南; pinyineraz: Lǒngnán), Gansu probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 2.676.000 biztanle inguru dauzka eta 27.000 kilometro karratuko azalera.

## Banaketa administratiboa 
### Barrutiak 
* Wudu Barrutia (武都区)

### Konderriak 
* Cheng Konderria (成县)
* Kang Konderria (康县)
* Li Konderria (礼县)
* Xihe Konderria (西和县)
* Dangchang Konderria (宕昌县)
* Wen Konderria (文县)
* Liangdang Konderria (两当县)
* Hui Konderria (徽县)

## Klima 

## Ikus, gainera 
* Gansu probintziaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Longnango gobernuaren webgunea.
Pingliang

**Pingliang** (txinera sinplifikatuz: 平凉; pinyineraz: Píngliàng), Gansu probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 2.220.000 biztanle inguru eta 11.196,71 kilometro koadroko azalera dauzka.

## Banaketa administratiboa 
* Kongtong Barrutia (崆峒区 Kōngtóng Qū)
* Jingchuan Konderria (泾川县 Jīngchuān Xiàn)
* Lingtai Konderria (灵台县 Língtái Xiàn)
* Chongxin Konderria (崇信县 Chóngxìn Xiàn)
* Huating Konderria (华亭县 Huátíng Xiàn)
* Zhuanglang Konderria (庄浪县 Zhuānglàng Xiàn)
* Jingning Konderria (静宁县 Jìngníng Xiàn)

## Klima 

## Ikus, gainera 
* Gansu probintziaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Pingliango gobernuaren webgunea.
Qingyang

**Qingyang** (txinera sinplifikatuz: 庆阳; pinyineraz: Qìngyáng), Gansu probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 2.548.000 biztanle inguru dauzka, horietatik 310.000 erdiguneko Xifeng Barrutian.

## Banaketa administratiboa 
* Xifeng Barrutia (西峰区)
* Qingcheng Konderria (庆城县)
* Zhenyuan Konderria (镇原县)
* Heshui Konderria (合水县)
* Huachi Konderria (华池县)
* Huan Konderria (环县)
* Ning Konderria (宁县)
* Zhengning Konderria (正宁县)

## Ikus, gainera 
* Gansu probintziaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Qingyango gobernuaren webgunea.
FN FAL

***Fusil Automatique Léger*** (), **FAL** laburduraz ere ezaguna, 1940ko hamarkada amaieran eta 1950koaren hasieran Fabrique Nationale de Herstal (FN) enpresa belgikarrak diseinaturiko eraso fusila da. 70 herrialdek erabili dute beraien indar armatuetan eta gutxienez 10 herrialdetan produzitu da. 7,62 x 51 NATO kartutxoak erabiltzen ditu eta su automatikoa zein erdi-automatikoa egiteko gai da. NATOko eta Mendebaldeko herrialde askotako armadek hartu zuten infanteriako arma nagusi bezala Bigarren Mundu Gerraren ondoren, herrialde askotan lizentziapean produzitu zelarik aldaera askotan.

## Ezaugarri teknikoak 
* Herrialdea: Belgika
* Kalibrea: 7,62 x 51 NATO
* Funtzionamendua: Gas bidezkoa, ixtailu kulunkaria
* Pisua: 4,45 kilogramo (3,77 kilogramo **Para** bertsioan)
* Luzera: 1100 milimetro (990 / 736 milimetro **Para** bertsioan)
* Kanoiaren luzera: 533 milimetro (431 milimetro **Para** bertsioan)
* Elikagailua: 20 kartutxoko kargagailua (30 kartutxokoa metrailadore arin bertsioan)
* Su abiada: 650-700 bala minutuko

## Kanpo estekak 
* FNforum - FN etxeari buruzko orria
* Fusilari buruzko informazio gehiago, argazkiak barne Modern Firearms orrian
Tianshui

**Tianshui** (), Gansu probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 3.250.000 biztanle inguru dauzka eta probintziako bigarren hiririk handiena da.

## Etimologia 
*Tianshui* izena Qin dinastiaren garaian azaldu zen lehen aldiz eta "ur zerutiarra" esan nahi du. Wei dinastiaren garaian **Hanyang** izena izan zuen eta Tang dinastiaren garaian **Shanggui**.

## Historia 
Kondairak dioenez Fuxi-ren jaiolekua da. Txinako kulturan arbaso kontsideratzen den hiru errege jakintsuetako bat zen Fuxi.

Neolito garaian Dadiwan kultura sortu zen eskualde honetan eta ondoren Qin estatua eratu zen. Tianshui ondoan dagoen Fangmatan arkeologia eremuan hainbat Qin hilobiren indusketak egin dira eta beste altxor ugariren artean 2.200 urte dituen Qindarren Guixian konderriaren mapa bat aurkitu da.

K.a. X mendean Mendebaldeko Zhou dinastiak Rong leinuen erasoek eraginda Tianshui lurraldea berreskuratu zuen hainbat etnia nomadei kenduta eta dukerri garrantzitsua bihurtu zen. Budismoa bide hau jarraituz hedatu zen eta erakusgarri artistiko ugari utzi zituen, Tianshuien dauden aipagarrienak Maijishan leizeak dira.

## Banaketa administratiboa 
* Qinzhou Barrutia (秦州区; Qínzhōu Qū)
* Maiji Barrutia (麦积区; Màijī Qū)
* Qingshui Konderria (清水县; Qīngshuǐ Xiàn)
* Qin'an Konderria (秦安县; Qín'ān Xiàn)
* Gangu Konderria (甘谷县; Gāngǔ Xiàn)
* Wushan Konderria (武山县; Wǔshān Xiàn)
* Zhangjiachuan Hui Konderri Autonomoa (张家川回族自治县; Zhāngjiāchuān huízú Zìzhìxiàn)

## Geografia eta Klima 
### Kokapena 
Tianshui Jie ibaiaren ertezean kokaturik dago, hego-ekialderantz isurtzen dena. Jie Wei ibaiaren adar nagusia da. Hiriaren hegoaldea eta ekialdea menditsuak dira eta iparraldean loess eremu bat dago.

Iparralde eta mendebaldean Dingxi hiriarekin egiten du muga, hegoaldean Longnan hiriarekin eta ekialdean Shaanxi probintziarekin.

### Klima 
## Ondasun nabarmenak 
* Maijishan leizeak
* Fangmatan arkeologia eremua
* Fuxi tenplua
* Manshu tenplua

## Iruditegia 

Irudi:Majishan entire hill 20090226.jpg|Maijishan leizeak.
Irudi:2016-12-15 Maijishan Grotten 麥積山石窟 anagoria 06.JPG|Maijishan leizeak.
Irudi:伏羲庙牌坊.jpg|Fuxi tenplua.
Irudi:甘肃天水，曼殊寺1.jpg|Manshu tenplua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Tianshuiko gobernuaren webgunea.
Caudeteko Dama

thumb|Caudeteko Dama.
**Caudeteko Dama** () arte iberiarreko harrian landuriko emakume soingain bat da. Alberto Benito Sánchezek aurkitu zuen dama oso egoera kaltetuan eta bi zatitan zatitua, alde batetik burua eta bestetik, gorputza. Burua Casica del Tío Alberto izeneko tokitik gertu aurkitu zen, 1945 inguruan, eta gorputzari dagokion zatia 200 metro uretan behera, Caudeteko hilerriko zubitik gertu. Albaceteko probintziako herri hartan bertan, Caudeteko oreina ere aurkitu zen.

Piezaren agerpenak, arte iberiarreko beste zenbait piezarekin batera, iberiar zibilizazioak Espainia Ekialdeko toki horretan oso presentzia handia izan zuela adierazten du.

Dama, gaur egun, Villenako Arkeologia Udal Museoan kontserbatzen da (Alacant), eta Elxeko Damarekin batera egon zen, azken hori Elxen egon zenean, Elxeko Historia eta Arkeologia Museoa ireki zenean.

## Kanpo estekak
Osunako Zezena

[thumb|300px|eskuinera|**Osunako Zezena**, Espainiako Arkeologia Museo Nazionala, [Madril.]]
**Osunako Zezena**, K.a. V. mendean datatua dagoena, iberiar garaiko eskultura bat da, zehazki, turdetaniar herriak egina, eta Sevillako Osuna herrian aurkitu zena, Urso izeneko antzinako herri iberiarreko aztarnategi arkeologikoan.

## Ezaugarri teknikoak 
* Materiala: kareharria
* Neurriak: 82 zentimetroko altuera
* Hil monumentu baten zati zen
* Antziniberiar estilokoa
* Zezen formako irudia

## Egungo kokapena 
Gaur egun, eskultura hau, Espainiako Arkeologia Museo Nazionalean dago, iberiar garaiko beste zenbait eskulturarekin batera.

## Ikus, gainera 
* Arte iberiar

## Kanpo estekak
Slipknot

**Slipknot** 1995. urtean Ameriketako Estatu Batuetan sortutako heavy metal musika taldea da.

## Taldekideak 
* Sid Wilson – disko-jogailuak (1998–gaur egun)
* Joey Jordison – bateria (1995–gaur egun)
* Paul Gray – baxua, koroak (1995–gaur egun)
* Chris Fehn – perkusioak, koroak (1997–gaur egun)
* Jim Root – gitarrak (1999–gaur egun)
* Craig "133" Jones – samplerrak (1996–gaur egun)
* Shawn "Clown" Crahan – perkusioak, koroak (1995–gaur egun)
* Mick Thomson – gitarrak (1996–gaur egun)
* Corey Taylor – abeslaria (1997–gaur egun)

### Lehenagoko taldekideak 
* Donnie Steele - gitarrak (1995-1996)
* Anders Colsefini - ahotsak (1995-1997)
* Greg "Cuddles" Welt - perkusioak (1997)
* Josh Brainard - gitarrak, koroak (1995-1999)

## Diskografia 
* *Slipknot* (1999)
* *Iowa* (2001)
* *Vol. 3: (The Subliminal Verses)* (2004)
* *All Hope Is Gone* (2008)
* *.5: The Gray Chapter* (2014)
* *We Are Not Your Kind* (2019)
* *The End, So Far* (2022)

## Kanpo estekak 
*  Taldearen webgune ofiziala
35 Leukotea

**35 Leukotea**, asteroide gerrikoan aurkitutako 35. asteroidearen izena da. Karl Theodor Robert Lutherrek aurkitu zuen 1855eko apirilak 19an Düsseldorfetik.

Bere izena, greziar mitologiako Leukotea izeneko pertsonaiagatik jasotzen du, Ino bezala ere ezagutzen dena eta Dioniso jainko jaio berria zaindu zuen inudea izan zena.

## Kanpo estekak
Asterix eta pertza

***Asterix eta pertza*** (), Asterixen abenturak kontatzen dituen komikietako bat da, Goscinny eta Uderzoren artean eginiko 13.a. Lehen aldiz, Pilote aldizkarian argitaratu zen, 1968ko urriak 31n. Liburu bezala, abentura hau, 1969an argitaratu zen Frantzian, lehenengo aldi horretan, 1.100.000 ale salmentan jarriz. Salvat argitaletxeak 2017an argitaratu zuen Maddalen Arzallusen itzulpena.

## Istorioa 
*Moralelastix* buruzagi galiarrak, Asterixi, sestertzioz beteriko pertz bat zaintzeko lana ematen dio, dirua, Erromatar Inperioko zerga-biltzailearen eskuetan eror ez dadin. Asterixen zaintzapean, dirua lapurtu egiten dute, soilik pertza hutsik geratuz, tipula zopa usainarekin. Egoerak, beste buruzagi galiarraren aurrean Asterixen herrixkaren ohorea konpromiso batean jartzen duenez, Asterix erbesteratua da, desagertutako dirua itzuli ezean. Obelixek, bere burua erbesteratzen du, eta bere lagunari laguntzen dio pertza berriz diruz betetzeko eta Asterixen akatsa konpontzeko.

Asterix eta Obelix, dirua berreskuratzen saiatzen dira, modu ezberdinetan, baina arrakastarik gabe. Horien artean, piratak jipoituz, behingoagatik bada ere, negozio ondratu bat ezartzen saiatzen ari zirenak, euren itsasontzia jatetxe bihurtuz. Bikotea, basurde salmentarekin ere saiatzen da, borrokarekin, aktore gisa, jokoarekin eta baita banketxe bat lapurtzen saiatuz ere, erromatarren zerga igoeraren ondorioz, dirurik gabe geratu dena.

Azkenean, zerga-biltzaile erromatar batekin topo egiten dute, honi lapurtzen diotelarik, baina, dirua Moralelastixi eramatera doazenean, Asterixek, txanponetan, usain bitxi bat nabaritzen du. Pertza, aldez aurretik, tipula zopa prestatzeko erabili zen, eta zerga-biltzaileak kobratutako txanponei, usain hori bera zerieten.

Asterix eta Obelix, Moralelastixen herrixkara abiatzen dira, kostaldean, amildegi batean dagoena. Asterixek Moralelastixi aurre egiten dio, Moralelastixek bere diru propioa lapurtu duela, erromatarrekin harreman onak izaten jarraitzeko zergak ordaindu dituela eta Asterix eta Obelix diru hori berreskuratzeko erabili dituela jakiten baitu. Ondoren, Obelix eta herrixkako jendearen arteko borroka bat gertatzen da, eta Asterix eta Moralelastixen artean, pertza amildegitik eroriz amaitzen dena, honela, eszena amaituz.

Baina dirua piraten itsasontzian erortzen da, behingoagatik bada ere, ondo amaitzen dutelarik. Asterix eta Obelix euren herrixkara itzultzen dira garaile.

## Pertsona ospetsuen irrimarrak 
* Goscinny eta Uderzok eurek, agerraldi labur bat egiten dute antzezlana ikustera doan publikoaren zati bezala.
* Zergabiltzailea, Valéry Giscard d'Estaingen irrimarra bat da, komiki hau idatzi eta argitaratu zen garaian, Frantziako Ekonomia Ministroa zena, eta, ondoren, Frantziako Presidentea izan zena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Death metal

**Death metala** heavy metalaren azpigenero bat da. Bere izugarrizko zakarkeriagatik ezaguna da. Eztarriko ahotsak (ingelesez *growls* deituak) zakarrak eta askotan ulertezinak dira. Tempo gogorrarengatik ere bereizten da, bateria azkar batzuekin. Abestien letrak izuarekin erlazionaturik daude, terrore eta heriotzaren historiak edukiz, antikristianismoa eta satanismoa ere genero honek dituen gaiak izanik. Gizonaren arazo fisiko eta mentalak, gaitzak dira banda batzuek hautatzen dituzten topikoak. Gainera, gai asko hiltzaileekin eta kanibalismoarekin loturik daude, batez ere death metal basatian, parafiliak.

Generoko bandak abeslari batez, bi gitarrajolez, baxulari batez eta baterijole batez osaturik egoten dira gehienbat.

## Kanpo estekak
Dick Fosbury

**Richard Douglas Fosbury**, **Dick Fosbury** bezala ezaguna (Portland, Oregon, 1947ko martxoaren 6a - Salt Lake City, Utah, 2023ko martxoaren 12a), altuera jauzian espezialitateko atleta estatubatuar bat izan zen, 1968ko Mexikoko Udako Olinpiar Jokoetan proba horretan garaile izan zena, eta ospetsu egin zen barraren gainetik jauzi egiteko teknika berri bat erabiltzeagatik, ondoren, ia jauzilari guztiek erabili dutena eta *Fosbury Flop* bezala ezagutzen dena.

Fosbury, teknika berria, 16 urte zituela probatzen hasi zen, jauzia egiteko ordura arte erabiltzen ziren estiloak, sabel biribilkia, artazi estiloa edo mendebaldeko biribilkia kasu, zailegiak ikusten baitzituen.

Teknika berriak, barrarantz, zeharkako norantzan eta kurba bat eginez korrika joatean zetzan, behin barra ondora iritsi ondoren, honekiko bizkarrez eta gertueneko besoa luzatuta jauzi egiteko. Era hau, askoz eraginkorragoa da, ikuspuntu biomekanikotik, jauzilariaren grabitate zentroa eta gainditu beharreko barraren artean tarte txikiagoa uztea ahalbidetzen baitu, honela, altuera irabaziz.

Oregongo Estatu Unibertsitatean ikaslea zela, Fosburyk, 1968an, AEBetako titulu unibertsitarioa irabazi zuen bere teknika berria erabiliz, eta beste hainbeste egin zuen 1968ko Mexikoko Olinpiar Jokoetarako sailkapen probetan ere.

Behin Olinpiar Jokoetan, aurretik Fosbury sekula ikusi ez zuen jende asko, honek erabiltzen zuen teknika ikustean, harritu egin zen, eta are gehiago harritu zen urrezko domina irabazi zuenean, 2 metro eta 24 zentimetroko errekor olinpiko bat eta urteko munduko errekorra ezarriz.

Garai honetan, munduko errekorra Valery Brumel sobietarrarena zen, 1963an, teknika zaharrarekin 2,28 metroko altuera jauzi egin zuenean. Dick Fosburyk altuera hau sekula gainditu ez zuen arren, eta metodo berriaren eraginkortasuna zalantzan jartzen zuen eszeptiko ugari zegoen arren, hau, laster ezagun egin zen, eta, hurrengo urteetan, geroz eta altuera jauzilari gehiagok, gizon zein emakume, erabili zuten.

Gaur egun, eliteko altuera jauzilari guztiek erabiltzen dute *Fosbury Flop* teknika, eta bere eraginkortasun handiagoa erabat frogatua dago. 1984an, Dick Fosburyk honako adierazpen hauek egin zituen: "nire estiloaren egungo ospea, hasieran, inork gogoko ez zuen estilo batekin jasan behar izan nuen guztiagatik sari bikaina da. Bizkarreko jauzia, jada praktikatzen nuen institutuan, eta guztiek nitaz barre egiten zuten, erotzat hartuz, eta, batzuk, baita "snob" bat ere, arau ezagunak alde batera uzteagatik. 1968an Mexikon garaile izan nintzen arte, orduan heroi bihurtuz".

Dick Fosbury erretiratu egin zen 1972ko Municheko Udako Olinpiar Jokoetarako sailkatzerik lortu ez izan ondoren, oraindik oso gaztea zen arren. Beharbada, ez zen bere garaiko altuera jauzilaririk dohaitsuena, baina, bere berrikuntza handiari esker, txapeldun olinpiko izatea lortu zuen eta betirako aldatu zuen altuera jauzia ulertzeko era.

Dick Fosbury Ketchumen bizi zen, Idaho estatuan, bere jaiolekua izan zen Oregon estatutik urruti alergia arazo baten ondorioz, non ingeniari zibila zen.

## Kanpo estekak
Oregongo Estatu Unibertsitatea

**Oregongo Estatu Unibertsitatea** (OSU ingelesezko siglengatik), lau urteko ikerketa epea ematen duen unibertsitate publiko bat da. Unibertsitate hau, AEBetako Oregon estatuko Corvallis herrian dago.

Unibertsitate honetan, 19.000 ikaslek eman dezakete izena (jada graduatuak diren ikasleak). Bertako ikasleetako %81a, Oregonen bizi da, eta soilik %5a dira atzerrikoak.

Oregongo Estatu Unibertsitateak heziketarako 200 egitarau baino gehiago eskaintzen ditu, horien artean, ingeniaritza, ingurugiro zientziak, silvikultura, ozeanografia eta farmazia.

## Fakultateak 
* Oregongo Estatu Unibertsitateko Ingeniaritza Fakultatea
* Oregongo Estatu Unibertsitateko Atmosfera eta Ozeanoko Zientzien Fakultatea
* Oregongo Estatu Unibertsitateko Nekazaritza Zientzien Fakultatea
* Oregongo Estatu Unibertsitateko Osasun eta Giza Zientzien Fakultatea
* Oregongo Estatu Unibertsitateko Heziketa Fakultatea
* Oregongo Estatu Unibertsitateko Albaitaritza Fakultatea
* Oregongo Estatu Unibertsitateko Arte Liberalen Fakultatea
* Oregongo Estatu Unibertsitateko Farmazia Fakultatea
* Oregongo Estatu Unibertsitateko Basogintza Fakultatea
* Oregongo Estatu Unibertsitateko Negozio Fakultatea
* Oregongo Estatu Unibertsitateko Zientzia Fakultatea

## Ikasle ezagunak 
* Douglas McKay
* John Hubert Hall
* Cecil D. Andrus
* Anthony E. Van Dyke
* Marion Eugene Carl
* Rod Chandler
* George Oppen
* Michael Lowry
* Mary Carlin Yates
* Julia Butler Hansen
* Norris Poulson
* Lowell Stockman
* Mike Rich
* Travis Rush
* John Nole Holcomb
* Jolene Unsoeld
* Frederick Steiwer
* Edward Allworth
* Thomas J. Autzen
* Wayne L. Hubbell
* Mercedes Alison Bates
* Brian McMenamin
* Paul H. Emmett
* Leonard Shoen
* Bernie Newcomb
* William Oefelein
* Donald Pettit
* Jodi Ann Paterson
* Sara Jean Underwood
* Hüsnü Ozyeğin
* Octave Levenspiel
* Douglas Engelbart
* Terry Baker
* Milton Harris
* Chad Ochocinco
* T. J. Houshmandzadeh
* Steven Jackson
* Derek Anderson

## Kirol egitaraua 
Oregongo Estatu Unibertsitateak, NCAAk antolatutako hamar probetan hartzen du parte emakumezkoetan eta zazpitan gizonezkoetan. Taldearen izena, Oregon State Beavers da, eta Beavers ezizena jasotzen du (kastoreak ingelesez). Talde honen koloreak, laranja eta beltza dira.

## Kanpo estekak
Espainolak eta euskaldunak

***Espainolak eta euskaldunak*** Joxe Azurmendi zegamarrak idatzitako saiakera liburu arrakastatsua da.

Espainolen eta euskaldunen mitologia eta ideologia historiak osatzen du obraren muina, ernazimentuan oinarrituz batez ere, garai guztietako materialak biltzen baditu ere. Kritikak bi zentzutan egiten ditu Azurmendik: alde batetik euskaldunoi buruz espainiarren topikoak kritikatzen ditu; bestetik, euskaldunok gure kultura eta hizkuntzarekiko kontzientzia eza kritikatuko du. Idazle euskaldunei dagokienez, era berean, ez ditu kritikatu gabe utziko euskaldunon harrokeriak puztuz euskaldun erreala mespretxatu dituztenak. Hausnarketa horien bitartez gure lehenari, orainari eta geroari begi berriekin begiratzeko gonbidapena egiten digu Azurmendik.

Liburuaren proiektua eta lehen idazketa 1976an burutu zen, beroaldi batean eta erreakzio gisa, eta hala ere gaurkotasun izugarria du, gure arazo eta zauriak zahar-berriak diren seinale. Orduan argitaratu ezinda, ekarpen eta hausnarketa gehiagoz horniturik argitaratu zen 1992an. Aurrerago espainolera itzuli zuten.

Testuaren atal interesgarrienetakoa «Batasunaren kontzeptu mito-patologiko bat» izenekoa da. Bertan estatu modernoen kontzeptuen jatorri eliztarra azaltzen da Agustin Hiponakoa eta historiaren filosofia kristaua aipatuz. Egungo Frantzia edo Espainia gisako estatu demokratiko eta ilustratuen oinarri katolikoak (Jainko bat, errege bat, lege bat, hizkuntza bat) agerian uzten dira:

## erreferentziak 
## Bibliografia 
* Agirre, Lorea: *Joxe Azurmendirekin solasaldia*, Jakingunea webgunean.
* Mendiguren, Xabier (2010): «Txango bat, Azurmendiren liburuetan barrena», *Hegats*, 45: 19-26.
* Mendiguren, Xabier (2025): «Joxe ezagutu nuenekoa», *Jakin*, 269/270: 128, 129.

## Ikus, gainera 
* Euskarazko literatura idazlan nagusien zerrenda

## Kanpo estekak 
* Liburuen kritikak
* Liburuaren aipamena EHUren webgunean
Halo

**Halo** hitzak hainbat esanahi du:

* **Halo**, argi-koroa, santuak irudikatzeko argia, normalean buruaren inguruan.
* **Halo (gertaera meteorologikoa)**, izotz partikulek eragindako efektu optikoa.
* **Halo galaktikoa**, galaxia kiribil bat inguratzen duen gas masa eta izarrak.
* **Halo: Combat Evolved**, **Halo 2** eta **Halo 3** bideo-jokoak

Musika:
* **Halo** Beyoncé Knowles abeslari estatubatuarraren abestia.
Travian

**Travian** MMORTS edo lineako denbora errealeko estrategiazko jokalari anitzeko bideo-joko masibo bat da, helburua kolonizazioa eta konkista izanik. Bideo-jokoa Alemanian sortu zen *Travian Games GmbH* enpresaren eskutik. Milaka jokalarik batera parte har dezakete mundu birtual historiko batean, Erromatar Inperioaren gainbeheran girotua. Jokoa dohainik da eta web nabigatzaile batez jokatzen da, inongo programa informatikorik instalatu gabe. PHPz programatuta dago.

Gaur egun jokoa 40 hizkuntzetara itzuli da eta 4 milioi erabiltzaile ditu, 250 zerbitzarietan banaturik. 2006an *Superbrowsergame Award* saria irabazi zuen.

## Jokoa 
Helburu nagusia 100. mailan *eraikin miresgarria* lortzea da.

Hasiera batean, jokalariak hiru zibilizazio motetatik bat aukeratu dezake: erromatarrak, germaniarrak eta galiarrak, eta herrixka txiki bat eskuratzen du, pixkanaka handitu beharrekoa, inperio handi bat osatu arte. Jolasteko modu ezberdinak daude:

* modu **normala** arruntena da: normalean 13 hilabeteko denboran bukatzen dira hauek.

* modu **klasikoa** izenekoaren ezaugarri hauek dira:
** Kultura puntuen formula v2-ko aren berdina da (v3-an baino kultura puntu gutxiago behar dira).
** Ez dago tranparik ezta heroirik ere ez (jakina, ez dago heroiaren etxerik ezta iruzur-jartzailerik ere).
** Hiriburuko produkzio laukiak 12.mailaraino bakarrik handiagotu daitezke.
** Ez dago oasirik.
** Ez dago harrobirik.

* **izarra**: Travian.net webguneak aurkezturiko zerbitzari berezi bat da. Zerbitzari normal baten ezaugarri berberak ditu, baina jokalaririk onenak daude, aliantza onena izateko lehiatzen direnak.

* **speed 3x**:
** Produkzioa normalaren hirukoitza da
** Eraikuntzak eta produkzio laukiak hiru aldiz azkarrago eraikitzen dira.
** Tropen ikerketa, formazioa eta hobekuntza hiru aldiz azkarrago egiten da.
** Merkatariek hiru aldiz lehengai gehiago garraiatzen dituzte.
** Beste herrixka bat sortzeko behar diren kultura puntuak normalaren 1/3 dira.
** Tropen mugimendu denbora normalaren bikoitza da.

## Kanpo estekak
Altamirako leizea eta Espainia iparraldeko paleolitoko labar-artea

**Altamirako leizea eta Espainia iparraldeko paleolitoko labar-artea** Unescok izendatutako Gizateriaren Ondare da, 1985ean Altamirako leizea bakarrik hartzen zuena eta 2008an Bizkaiko golko ertzeko beste hainbat leize gehitu zitzaionak. Guztira 18 leize dira, Paleolitoko labar-artearen gailurra direnak, K.a. 35.000 eta 11.000 artean garatua.

Leize nagusia Altamirakoa da, Santillana del Mar udalerrian, Kantabrian. Magdaleniar eta Solutrear aldietako labar-artea dago bertan, Goi Paleolito garaikoa.

Izendapen honen barnean daude Euskal Herriko hiru leize:
* Santimamiñe (Bizkaia)
* Ekain (Gipuzkoa)
* Altxerri (Gipuzkoa)

## Leizeak 
18 dira izendapenean sartutako leizeak:

### Kantabrian 
Kantabrian 10 leize daude eta izendapenaren jatorria den Altamirako leizea:

### Asturias 
Asturiasen 5 leize daude, denak Comarca de Oriente eskualdean:

### Euskal Herria 
## Kanpo estekak
Londinium

**Londinium**, Erromatar Inperioko Britainia probintziako hiri bat izan zen. Inguruan zuen *Llyn Din* izeneko zelten herrixkatik izena hartu zuen. Gaur egungo Londres hirian zegoen, Tamesis ibaiaren iparraldeko ertzean. 50 urte aldera sortua izan zen.

thumb|400px|erdian|Londinium hiriaren maketa.

## Kanpo estekak