Oinak bendatze

thumb|Emakume txinatarra oina erakusten. 1870eko hamarkada
**Oinak bendatzea** neskatoen oinak hautsi eta lotzeko ohitura txinatarra izan zen. Modu honetan aldatutako oinei **loto-oinak** esaten zitzaien, eta oin horietarako egindako oinetakoei **loto-oinetakoak**. Txina inperialaren amaieran, oina bendatuak estatus ikurtzat eta edertasun markatzat hartzen ziren. Hala ere, oinak bendatzea emakumeen mugikortasuna mugatzen zuen eta bizitza osorako desgaitasuna eragiten zuen praktika mingarria izan zen.

## Historia 
Oinak bendatzearen prebalentzia eta praktika aldatu egin ziren denboran zehar eta eskualde eta klase sozialen arabera. Baliteke praktika hori gorteko dantzarien artean sortu izana X. mendeko Bost dinastien eta hamar erresumen garaian, eta pixkanaka-eliteen artean ezagun bihurtu zen Song dinastiaren garaian. Qing dinastiaren garaian oinak bendatzea gizarte-klase baxuetan ere zabaldu zen. Mantxuriako enperadoreak praktika hori debekatzen saiatu ziren XVII. mendean, baina arrakastarik gabe. Hainbat eskualdetan, oinak bendatzeak ezkontzeko aukerak areagotu zituen. XIX. menderako, Txinako emakume guztien % 40-50ek oinak bendatuak izan zituztela kalkulatu da, eta ia % 100era igo zen goi-klaseko han etniako emakumeetan.

XIX. mendearen amaieran, misiolari kristauek eta txinatar erreformatzaileek praktika hori zalantzan jarri zuten eta XX. mendearen hasieran desagertzen hasi zan oinak bendatzearen aurkako kanpainei esker. Goi-klaseko eta hirietako emakumeek oinak bendatzearen praktika utzi zuten landa-eremu pobreagoek baino lehenago. 2007rako, oinak bendatuak zituzten txinatar adineko emakume gutxi batzuk baino ez zeuden bizirik. Bestalde, Gansu probintziako hui etniaren artean, derrigorrezkoa zen. Dungan etniak ere praktikatzen zuen XX. mendean alde batera utzi arte. Kantonen, James Legge sinologoak meskita bat aurkitu zuen, non oinak bendatzea salatzen zuten liburuxkak banatzen zituzten, islamak ez zuela onartzen argudiatuta, Alaren sorkuntzaren urraketa zelako.

Mantxu emakumeei oinak bendatzea debekatu zitzaien enperadorearen ediktu batek 1644an. «Loto-oinak» jada oso hedatuta zeudenez, mantxuek, oinak bendatuak zituzten emakumeen ibilaldi berezia ere erakargarritzat jotzen zutenez, emakumezkoen oinetako mota bat asmatu zuten, ibilaldi hori deformaziotik gabe imitatzeko.

Oinak bendatuak zituzten behe-erdi-klaseko emakume askok, izan ere, lanetan ibiltzeko gai ziren, nahiz eta muga askorekin oin normalak zituzten emakumeekin alderatuta. Lehenik oin bakoitza bainatu eta belar eta animalien odol nahasketa bero batean bustitzen zen. Ondoren, azazkalak mozten ziren hazten zirenean oin-zola zula ez zezaten. Belar eta animalien odol nahasketa berean murgildutako 3 metro luze eta 5 zentimetro zabaleko kotoizko bendak prestatzen ziren. Oinaren tamaina murrizteko, oin bakoitzaren behatzak tolestu eta oin-zolaren kontra gogor zapaltzen ziren apurtu arte.

Hautsitako behatzak oin-zolaren kontra estu eusten ziren oina beherantz tiratzen zen bitartean, gainerako hankarekin lerro zuzen bat osatuz.

Neskatoen oin hautsiek arreta handia behar izan zuten. Bendatu gabe zeuden bakoitzean bakoitzean arretaz garbitu behar zen, behatzak zauririk egon ez zedin egiaztatu eta azazkalak moztu. Orduan, masajea egiten zitzaien mina arintzeko eta artikulazioak eta hezurrak malgutzeko. Nahasketa berezi batean murgiltzen ziren, ehun nekrotikoa, halakorik balego, atera zedin.

Bendatze eta desbendatze hori ahalik eta gehien errepikatzen zen (aberatsentzat egunean behin gutxienez, klase xumeagoetarako astean bi edo hiru aldiz). Familiako emakume zaharragoek edo profesionalek hezurrak apurtzen eta oinak bendatzen ohi zituzten. Hobetzat jotzen zen amarentzat, alaben sufrimenduagatik errudun senti zitekeelako eta bendak behar bezala jartzeko prest ez zegoelako.

8-10 zentimetro luze edo gutxiagoko oinak perfektutzat jotzen ziren. Diseinu batzuk oinaren puntan bakarrik sartzen ziren, gona luze baten atzean ezkutatuta are txikiagoa zela ilusioa emanez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak