open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sándor Puhl

**Sándor Puhl** (Miskolc, 1955eko uztailaren 14a - Budapest, 2021eko maiatzaren 20a) hungariar futbol epailea izan zen.

Lau partida arbitratu zituen 1994ko Munduko Futbol Txapelketan, Italia eta Brasilen arteko finala barne. 1997ko Txapeldunen Ligako finala ere arbitratu zuen, eta Borussia Dortmundek 3-1 irabazi zion Juventusi.

1994 eta 1997 artean lau urtez jarraian aukeratu zuten munduko arbitro onena.

Erretiratu ondoren, Hungariako Futbol Federazioko presidenteordea 2000tik 2006ra eta telebistako komentarista izan zen.

Hungarieraz, alemanez, italieraz eta ingelesez hitz egiten zuen.
Max Beerbohm

Sir **Henry Maximilian "Max" Beerbohm** (Londres, 1872ko abuztuaren 24a - Rapallo, 1956ko maiatzaren 20a) ingeles saiakeragile, eleberrigile eta parodien eta karikaturen egilea izan zen.

Oxfordeko Unibertsitatean ikasi zuen. Oxfordeko Unibertsitatean ikasi zuen. Han Oscar Wilde eta Aubrey Beardsley ezagutu zituen eta literatur zirkuluetan sartu zen.

1894an bere nortasuna garatu zuen dandy eta umorista gisa. Saiakerak eta fikziozko lanak argitaratzen hasi zen. Antzerki kritika idatzi zuen *The Saturday Review*. Florence Kahn aktorearekin ezkondu zen eta 1910ean Rapallora joan ziren bizitzera. Bere azken etapan, irrati emanaldi ezagunen egilea izan zen.

1896 eta 1930 artean bere karikaturak argitaratu zituen, estilo propioz bereiziak.

Max_Beerbohm_-_Kipling_and_Britannia,_1904.jpg|*Kipling eta Britannia*
Caricature_of_Chesterton,_by_Beerbohm.jpg|Chesterton

## Lanak 
* *The Works of Max Beerbohm, with a Bibliography by John Lane* (1896)
* *A Defence of Cosmetics* (1896)
* *The Happy Hypocrite* (1897)
* *More* (1899)
* *Yet Again* (1909)
* *Zuleika Dobson; or, An Oxford Love Story* (1911)
* *A Christmas Garland, Woven by Max Beerbohm* (1912)
* *Seven Men* (1919; enlarged edition as *Seven Men and Two Others,* 1950)
* *Herbert Beerbohm Tree: Some Memories of Him and of His Art* (1920, ed. Max Beerbohm)
* *And Even Now* (1920)
* *A Peep into the Past* (1923)
* *Catalogue of an Exhibition of Caricatures by ″Quiz″* [Powys Evans] *With an Introductory Note by Mr. Max Beerbohm* (1923)
* *Around Theatres* (1924)
* *A Variety of Things* (1928)
* *The Dreadful Dragon of Hay Hill* (1928)
* * Lytton Strachey* (1943) Rede Lecture
* *Mainly on the Air* (1946; enlarged edition 1957)
* *The Incomparable Max: A Collection of Writings of Sir Max Beerbohm* (1962)
* *Max in Verse: Rhymes and Parodies* (1963, ed. J. G. Riewald)
* *Letters to Reggie Turner* (1964, ed. Rupert Hart-Davis)
* *More Theatres, 1898–1903* (1969, ed. Rupert Hart-Davis)
* *Selected Prose* (1970, ed. by Lord David Cecil)
* *Max and Will: Max Beerbohm and William Rothenstein: Their Friendship and Letters* (1975, eds Mary M. Lago and Karl Beckson)
* *Letters of Max Beerbohm: 1892–1956* (1988, ed. Rupert Hart-Davis)
* *Last Theatres* (1970, ed. Rupert Hart-Davis)
* *A Peep into the Past and Other Prose Pieces* (1972)
* *Max Beerbohm and "The Mirror of the Past"* (1982, ed. Lawrence Danson)
* *Collected Verse* (1994, ed. J. G. Riewald)
### Karikatura-bildumak 
* *Caricatures of Twenty-five Gentlemen* (1896)
* ''The Poets' Corner* (1904)
* *A Book of Caricatures* (1907)
* *Cartoons: The Second Childhood of John Bull* (1911)
* *Fifty Caricatures* (1913)
* *A Survey* (1921)
* *Rossetti and His Circle* (1922)
* *Things New and Old* (1923)
* *Observations* (1925)
* *Heroes and Heroines of Bitter Sweet* (1931) five drawings in a portfolio
* *Max's Nineties: Drawings 1892–1899* (1958, ed. Rupert Hart-Davis and Allan Wade)
* *Beerbohm's Literary Caricatures: From Homer to Huxley* (1977, ed. J. G. Riewald)
* *Max Beerbohm Caricatures* (1997, ed. N. John Hall)
* *Enoch Soames: A Critical Heritage'' (1997)

## Kanpo estekak
26. Oscar Sariak

**26. Oscar Sarien ekitaldia** 1954ko martxoaren 25ean Hollywoodeko Pantages Antzokian egin zuten 1953. urtean zinemagintzan egindako lanik onenak saritzeko. Aurkezleak Donald O'Connor eta Fredic March izan ziren, azken hau New Yorketik, eta Estatu Batuetan NBC telebistak eman zuen.

## Sari eta izendapen laburpena 
* Efektu berezi onenengatik Ohorezko Oscar Saria eskuratu zuen.

## Izendapen eta Sariak 
Garaileak letra lodian agertzen dira.

### Ohorezko Oscar Saria 
* **Pete Smith**
* **Twentieth Century-Fox Film Corporation**
* **Joseph I. Breen**
* **Bell and Howell Company**
* ***The War of the Worlds***, efektu berezi onenengatik

### Irving G. Thalberg oroigarrizko Saria 
* George Stevens

### Merituaren Saria 
* Henri Chretien, Cinemascope ekarpenagatik

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
José Calviño Domínguez

**José Calviño Domínguez** (Meaño, ? - Madril, ) galiziar kazetari eta politikaria izan zen.

Santiago de Compostelako Unibertsitatean zuzenbidea ikasi ondoren, jaioterriko epaile izendatu zuten. *Vida Gallega*, *El Ideal Gallego* eta *El Pueblo Gallego* egunkarietarako lan egin zuen. Irmandade Nazonalista Galega (ING) alderdiaren kidea, Organización Republicana Gallega Autónomaren sorreran parte hartu zuen. Espainiako Bigarren Errepublikan, Lugo, Pontevedra eta Bizkaiko gobernadore zibila izan zen.

Gerra Zibilean erbesteratu eta Gestapok Biarritzen preso hartu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
José Macián

**José Macián Pérez** (Murtzia, 1905 &ndash; Tarragona, ) espainiar abokatu eta politikaria izan zen.

Primo de Riveraren diktaduran Batasun Aberkoiaren eta Espainiako Bigarren Errepublikan Eskuin Autonomoen Espainiako Konfederazioaren kidea izan zen.

Gerra Zibilean matxinoen alde egin zuen eta errepublikanoek preso hartu zuten. Gerra ondoren, FET y de las JONSen sartu eta zenbait kargu izan zituen. 1960an, Bizkaiko gobernadore zibila zela, Sabin Etxea suntsitzea agindu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Manuel Salvador Ascaso

**Manuel Salvador Ascaso** (? - Zaragoza, ) espainiar militarra izan zen. 1957an Bizkaiko gobernadore zibila izan zen Genaro Riestra ordezkatuz.

## Kanpo estekak
Edurne Koch Elizegi

**Edurne Koch Elizegi** (Irun, 1973ko martxoaren 28a) argazkilaria, eta kultur kudeatzailea da. Euskal prentsan argazkilari moduan lan egin zuen lehen emakumea izan zen, zazpi urtez aritu zen Euskaldunon egunkarian. UEUra hurbildu zen geroago, 2008an, eta Nafarroako egoitzaren arduraduna da harrezkero. Transexualitate egoeran dauden haur eta gazteen familien Naizen elkarteko kidea da.

## Argazkilaria 
Alemanian jatorria zuen artista- eta kirolari-familia donostiar bateko senitartekoa da. Familia argazkilari horretan Edurne laugarren belaunaldiko da. Bere aita Sigfrido Koch Arruti argazkilari ospetsua zen, aitona ere argazkilaria zen, Sigfrido Koch Bengoetxea, birraitona zen Willy Koch Schoneweiss pintore eta argazkilariaren semea. Willy Koch birraitonak alemaniarra zen. Euskal Herrira etorri eta bertara ezkondu zen. Edurnerena Kochtarren laugarren belaunaldia da Euskal Herrian, gazteena.]]
2008az geroztik UEUko Iruñeko egoitzan lan egiten du, Nafarroako arduraduna da bera. Nafarroako jarduera akademikoaren diseinua egiten du eta martxan jarri gero. Unibertsitateko mailako prestakuntzan funtsezko ekarpena egiten du UEUk Nafarroan euskaraz. 2018 eta 2020 urteen artean 36 ikastarotan milatik gora ikasle parte hartu zuen, ikastaro guztien artean 570 ordu bete zirela.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Isabel Azkarate

## Kanpo estekak 
* Edurne Koch | Esker onez,  Yasmine Khris Maansri, Hamaika Telebista, 2024
* *Edurne Koch | Naizen* Xaloa Telebista
* *Edurne Koch: "Haurren askotariko identitate sexualak gizarteratu behar ditugu" Goiena, Youtube*
* Egun Ero Kantuz: Edurne Koch Elizegi Amezti.eus aldizkaria 2019-10-04 10:55
Nostos

***Nostos*** (antzinako grezieraz: νόστος, nostos, "Itzulera", "familiaren etxera itzultzeko bidaia", "aberrira itzultzea"; plurala νόστοι) Antzinako Greziako literaturan asmatutako genero eta kontzeptu bat da, bere bilbean greziar heroiak Troia suntsitu ondoren euren aberrira itsasoz itzultzea ardatz duena.

Greziar gizarte zaharrean heroismo edo handitasun maila handitzat zuten itzulera lortzea. Bidaia honetako etapak askotarikoak izan ohi dira, eta barnean hartzen du leku ezezagun batean hondoratua izatea eta heroia probatzen duten zenbait proba egitea, besteak beste. Itzulera ez da bakarrik etxera fisikoki itzultzea, baizik eta baita *status* jakin batzuk gordetzea eta iristean norberaren nortasuna gordetzea ere.

## *Nostos* Odisean 
Homeroren *Odisea* da lehen *nostos*a, ezagunena eta beste guztien jatorria. *Nostos*en gaia Homeroren Odiseatik ekarria da, non Odiseo heroi nagusia etxera itzultzen saiatzen den, Troian borrokatu ondoren. Odiseo tentazio askok desafiatzen dute, hala nola Sirenek eta Lotofagoek. Odiseok tentazio horietan erori izan balitz, heriotza segurua izango zen eta, beraz, etxera ez zen itzuliko. *Nostos* kontzeptua*,* gaur egun, literatura eta film askotan erabiltzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
22M2

**22M2** edo **HogeitaBiMetroKoadro** 2013. urtean Bilbon sorturiko pop rock taldea izan zen.

Amaiur dantza taldeko Naroa Gaintzak abiatu zuen proiektua. Disko bakarra atera zuten eta bakarkako disko gisa sailkatu arren rock talde baten itxura izan zuen. 2017an amaitu zen proiektua.

## Diskografia 
* *Karratura* (2014, Oihuka)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Altzükütarrak (musika taldea)

**Altzükütarrak** sei altzürükütarrek osatutako musika taldea da. 1979an elkartu ziren, 1985ean lehendabiziko diskoa eta 1999an azkena atera zuten.

Kanta herrikoiak abesten dituzte *a capella*, eta Jean Etxartek harmonika, gitarra, perkusioak eta esku zartak ere jotzen ditu.

## Diskografia 
* *Altzükütarrak Vol. 1* (1985, autoekoizpena)
* *Altzükütarrak Vol. 2* (1987, autoekoizpena)
* *Altzükütarrak Vol. 3* (1990, autoekoizpena)
* *Altzükütarrak Vol. 4* (1993, autoekoizpena)
* *Altzükütarrak Vol. 5* (1999, autoekoizpena)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Akatu (musika taldea)

**Akatu** 2004an Iruñean sorturiko heavy taldea da.

2012. urterarte iraun zuen eta hiru diska atera zituen.

## Diskografia 
* *Utopiaren indarra* (2006, eremulauak)
* *Kateak* (2008, Betau Records)
* *Phoenix* (2011, Betau Records)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Andrakan

**Andrakan** 2008 urtean Elgoibarren (Gipuzkoa) sortutako pop rock taldea izan zen.

## Ibilbidea 
Iban Urizarrek sorturiko proiektua da. Disko bakarra atera zuen taldeak, 2010ean.

## Diskografia 
* *Poto egin nuenekoa* (2010, autoekoiztua)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Luis Altamirano

**Luis Altamirano Talavera** (Concepción, 1876ko ekainaren 7a - Santiago, 1938ko uztailaren 25a), Txileko militar eta politikaria izan zen. 1924ko irailaren 11 eta 1925eko urtarrilaren 23 artean 1924ko Gobernu Batzordeko buru izan zen.
Luis Altamirano
Aurretik Errepublikako presidenteordea, Barne ministroa (epe labur batez) eta Txileko Armadako ikuskari nagusia (1922-1924) izan zen.

## Biografia 
Eulogio Altamirano Aracena eta Antonia Adelina Talavera Applebyren semea zen. Txileko Unibertsitatean Zuzenbidea ikasi zuen, geroago Justizia Ministerioan lan egiteko. Elvira Zaldívar Reyesekin ezkondu zen.

Militarra lanbidez, kapitain karrera hasi zuen 1891ko gerra zibilean, José Manuel Balmacedaren gobernuaren aurka, armada iraultzailean sartu zen eta gatazkaren amaieran jada Artilleroen komandante zen, soilik amaituko zuen 1925ean, Armadako Ikuskari Nagusia bihurtu zen, instituzioko gradu gorena.

Ondoren, bere bizitza kuarteletan jarraitu zuen eta misiora bidali zuten Europara, eta han Austrian, Alemanian eta Espainian kondekoratu zuten. Arlo politikora salto egin zuen 1924ko irailaren 5ean, armadako ofizialen alde zeuden eskaeren zerrenda emanez.

Ekintza horrek krisia eragin zuen kabinetean: Arturo Alessandri presidenteakble egun hartan izendatu zuen Gerra eta Itsas Armadako ministro (1923 &ndash; 1924). *Sable zarata* deritzonaren ondoren, mugimendu militarreko kide gisa deitu zioten Barne ministro kargua betetzeko. Handik hiru egunera, senatariek eta diputatuek ofizialek eskatu zituzten lege guztiak tramitatu eta onartu zituzten (egun batean).

Militarrek presioa egin zuten Kongresuan armadaren izenean eskaera politiko, sozial eta ekonomikoen zerrenda onartzeko. Alessandrik dimisioa aurkeztu zuen, baina ez zen onartu, 6 hilabeteko baimena eman zioten herrialdetik irteteko eta, 9. eguneko egunsentian, asiloa hartu zuen bere familiarekin Ipar Amerikako egoitza diplomatikoan. Barne Ministro karguan, Altamiranok 1924ko irailaren 9an eta 11n zin egin behar izan zuen Errepublikako presidenteordearen kargua, eta data horretan estatu kolpea eman zuen, Juan Pablo Bennett jeneralarekin eta Francisco Nef almirantearekin batera, ondoren Gobernu Batzordea osatu zuen.

Bere lehen neurria legegintzako adarra desegin zela deklaratzea izan zen. Ondoren, gobernuko junta sortuko zen, harekin presidente karguan, non 1925eko urtarrilaren 23ra arte egongo zena, Marmaduque Grove-k eta Carlos Ibáñez del Campok antolatutako beste estatu kolpe bat kargutik kendu zutenean, beste junta zibil-militar batekin ordezkatuz, Emilio Bello Codesido buru eta Pedro Pablo Dartnell jeneralak eta Carlos Ward almiranteak osatua. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jose Antonio Begiristain

**Jose Antonio Begiristain Mujika,** *Napo* ezizenez ezaguna*,* (Olaberria, Gipuzkoa, 1963) gipuzkoar dantzaria da.

## Ibilbidea 
Beasaingo La Salle euskal dantzen taldean egin zituen lehen urratsak dantzaren munduan, eta Kontxi Aranbururen akademian egin zituen balleteko ikasketak. 1982an Madrilera joan zen, bere prestakuntza Luis Fuente irakaslearekin osatzeko, eta haren taldean hainbat urtez egin zuen dantza. Iruñeko Almudena Loboren dantza eskolan ere izan zen garai hartan, eta *Don Quijote* ballet ikuskizunean parte hartu zuen.

Carmen Roche eta Lola de Avilarekin lan egin ondotik, 1987an Espainiako Dantza Konpainia Nazionalean sartu zen, Maia Plisetskaiaren zuzendaritzapean, eta ballet klasiko eta neoklasikoko rol ugari jokatu zituen. Ondorengo urteetan ospe handiko koreografoen sorkuntzetan parte hartu zuen.

1999. urtean erretiratu zen agertokietatik. Espainiako Dantza Konpainia Nazionalean 35 urtez lan egin ondoren, 2023ko apirilaren 12an hartu zuen erretiroa.

## Aitortzak 
2017 Gipuzkoako Dantza Profesionalen Elkartearen Ibilbide Artistikoaren saria

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tesi eleberri

[thumb|250px|[Paul Bourget idazlea (1852-1935).]]
**Tesi eleberria** literaturan ausnarketa filosofikoa, politikoa, zientifikoa edo erlijiosoa lantzen den azpigeneroa da. Liburu horietan ausnarketa argumentoa baino garrantzitsuagoa da. Protagonistak ideia edo korronte filosofikoen adibideak dira. Kontzeptua batzutan zentzu gutxiesgarriarekin erabili izan da eta, horregatik, gaur egun, **Eleberri ideologikoa** esaten zaie baita ere. Nolabait, liburu hauek helburu didaktikoa dute.

## Lehen lanak 
Genero didaktiko hau XVIII. mendean agertu zen, Ilustrazioarekin batera. Denis Diderot edo Voltaire bezalako idazleak dira azpigenero honen lehenengo egileak. Lanok errealistak izan nahi zuten, "sinesgarritasunaren eta irudikapenaren estetikan oinarrituta".

Paul Bourget eleberri mota honen adibiderik adierazgarriena izan da. Hala ere, bere eleberriak "eleberri analitiko" gisa definitzen zituen berak. Haren arabera, George Sand eta Victor Hugoren eleberriak ziren benetako tesi eleberrien egileak.

## Tesi eleberrien adibideak 
* Voltaire: *Kandido*
* Victor Hugo: ''Le Dernier Jour d'un condamné*
* Bourget: *Le Disciple*
* Maksim Gorki: *Mat* (Ama)
* Friedrich Nietzsche: *Honela mintzatu zen Zaratustra*
* Ayn Rand: *La Grève*
* Albert Camus: *La Peste*
* Miguel Unamuno: *San Manuel Bueno, mártir*
* Benito Pérez Galdós: *Doña Perfecta*

## Euskal literaturan 
Maria Jose Olaziregien iritziz Txomin Agirreren eleberriak eta estilo horren jarraitzaileen lanak tesi eleberrien sailkapenean sartuko lirateke: "azken batean tesi eleberria da harena (Agirrerena), hiru ardatzen inguruan taxutua -fedea, abertaletasuna eta euskalduntasuna- eta kontalari ahalguztidun batek zuzendua eta kontatua".

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Joyce Cary, *Le roman à thèse*, Les Nouvelles Littéraires, 1955
* Susan Rubin Suleiman, *Le roman à thèse ou l'autorité fictive'', Ecriture, 14. liburuki, PUF, 1983, ISBN:9782130379058.

## Kanpo estekak
Willem Einthoven

**Willem Einthoven** (Semarang, Ekialdeko Herbeheretar Indiak, 1860ko maiatzaren 21a - Leiden, 1927ko irailaren 29a) herbeheretar sendagilea izan zen. 1895ean asmatu zuen lehen elektrokardiograma praktikoa eta, horregatik, Medikuntzako Nobel Saria jaso zuen 1924an.

Bere aita, sendagilea zena, Willem ume bat zenean hil zen. Ama bere seme-alabekin itzuli zen Herbehereetara eta Utrechten kokatu zen. Medikuntza ikasi zuen Utrechteko Unibertsitatean eta Leidengo Unibertsitatean irakasle izan zen.

Elektrokardiogramari eta gaixotasun kardiobaskularrei buruzko ikerketez gain, akustika eta bihotzeko soinuak aztertu zituen.
Ereñoko Udala Sari Nagusia

**Ereñoko Udala Sari Nagusia** urtero martxoan edo apirilean Ereño inguruan jokatzen den txirrindularitza lasterketa da. 2004an sortua, proba hau 23 urtetik beherako txirrindularientzat da eta Lehendakari Txapelketaren barruan dago.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2011ko munduaren amaieraren aurreikuspena

thumb|2011ko maiatzaren 21ean oramendua etorriko zela zioen kartela, gaztelaniaz.
**2011ko munduaren amaieraren aurreikuspena** Harold Campingen jarraitzaileen ustea izan zen. Euren ustez, oramendua (fede kristauan, Jainkoaren hautatuak paradisuan hartzea) 2011ko maiatzaren 21ean gauzatuko zen, honen ondoren Larrialdi Handia hasiko zelarik, munduko jendearentzat sufrimendu handiko garaia, eta honen ondoren munduaren amaiera 2011ko urriaren 21ean iritsiko zen.

Iragarpen hauek Campingek egin zituen, Family Radio kristau irratien sareko presidenteak, Biblian oinarritzen dena informazioa lortzeko, testuak numerologikoki aztertu ondoren. Suposatzen zen 200 milioi pertsona inguru (munduko biztanleriaren % 3 inguru) *oratuko* zituztela egun hartan.

Iragarpenak oso baztertuak izan ziren kristau izendapen nagusiengatik, Campingen oinarri ziren Bibliako pasarteen interpretazioan zeuden desadostasunengatik. Camping ere kritikatu dute, haren fundazioak milioi askoko irabaziak lortu zituelako, bere fededunen dohaintzen ondorioz (80 milioi dolar 2005 eta 2009 artean).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Wonder Bread

**Wonder Bread** Ameriketako Estatu Batuetako ogi marka bat da. 1921eko maiatzaren 21ean agertu zen lehen aldiz azokatan, eta 1930erako herrialde osoan jada aurrez moztutako moldeko ogia saldu zuen lehen marka izan zen. Gaur egun Flowers Foodek dauka marka AEBn, Grupo Bimbok Mexikon eta Weston Limitedek Kanadan.

Produktuaren promozio kanpaina berritzaile batekin jarri zen salmentan: denbora luzez *Wonder* bat (*mirari*, *lilura*) egun horretan iritsiko zela esan zuten, baina ogia zela esan gabe.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Francisco Brines

**Francisco Brines Bañó** (Oliva, Espainia, 1932ko urtarrilaren 22a - Gandía, Espainia, 2021eko maiatzaren 20a) espainiar poeta izan zen, Espainiako 50eko Belaunaldiko kidea. 2001etik hil zenera arte Espainiako Errege Akademiako kide izan zen. Espainiako Letren (1999), Iberoamerikar Poesiako Sofia Erregina (2010) eta Miguel de Cervantes (2020) sariak irabazi ditu.

## Obra 
### Obra poetikoa 
**Las brasas*, Madril, Colección Adonais, 1960 (Adonais Saria 1959).		
**El santo inocente*, Madril, Poesía para todos, 1965.		
**Palabras a la oscuridad*, Madril, Ínsula, 1966 (Kritikaren Saria). 1996an Huerga & Fierro editoreek berrargitaratuta.		
**Aún no*, Bartzelona, Llibres de Sinera, 1971.		
**Insistencias en Luzbel*, Madril, Visor, 1977.
**El otoño de las rosas*, Sevilla, Renacimiento, 1986 (Espainiako Poesia Sari Nazionala).
**La última costa*, Bartelona, Tusquets, 1995. Fastenrath Saria, Real Academia Española.		
		
### Antologiak 
**Ensayo de una despedida. Poesía 1960-1971* (1974)
**Poesía. 1960-1981* (1984) 
**Selección propia*, Madril, Cátedra, 1984
**Poemas excluidos* (1985)
**La rosa de las noches* (1986)
**Poemas a D. K.* (1986)
**El rumor del tiempo*, Bartzelona, Anagrama, 1989
**Espejo ciego*, Valentzia, 1993
**Breve antología personal* (1997)
**Francisco Brines, poesía*, Universitat de Lleida, 1997
**Selección de poemas* (1997)
**Poesía completa (1960-1997)* (1997) 
**Antología poética* (1998)
**La Iluminada Rosa Negra* (2003)
**Amada vida mía* (2004)
**Antología poética*, Madril, Espasa-Calpe, 2006
**Todos los rostros del pasado*, Bartzelona, Círculo, 2007
**Las brasas*, Madril, Biblioteca Nueva, 2009 
**Para quemar la noche*, Madril, Patrimonio Nacional, 2010 
**Yo descanso en la luz*, Madril, Visor, 2010 
**Aún no*, Madril, Bartleby, 2012 
**Jardín nublado. Antología poética*, Valentzia, Pre-Textos, 2016

### Beste lanak 
* *Escritos sobre poesía española contemporánea*, Valentzia, Pre-Textos, 1994.
* "Carmen Calvo", Caja de Ahorros de Asturias, 1999
* Luis Cernudaren *Ocnos* liburuaren edizioa, Madril, Huerga y Fierro, 2002.
* *Unidad y cercanía personal en la poesía de Luis Cernuda. Discurso de ingreso en la Real Academia Española*, Francisco Nievaren erantzuna, Sevilla, Renacimiento, 2006.
* *Elca. Libro de artista*, Mariona Brinesekin batera, Valentzia, Krausse, 2010.

## Kanpo estekak 
*["Betierekoa zirudienaren agurra" Aitor Francos(https://eu.wikipedia.org/wiki/Aitor_Francos)en artikulua, *Bilbao* aldizkaria, 2021eko uztaila.]
Charlie Christina Martin

**Charlie Christina Martin** (Leicester, Ingalaterra, 1981eko abuztuaren 24a) britainiar auto-lasterketa gidaria eta pertsona transgeneroen eskubideen aldeko ekintzailea da. 2021eko Britcar txapelketan parte hartuko du.

## Bizitza 
Charlie Martin Percy Martin ingeniariaren birbiloba da. Birraitonak 1921ean sortu zuen makina-tresna enpresaren jabeetako bat da.

Charlie Martin emakume transgeneroa da. Bere genero-nortasunaz baliatzen da pertsona LGBT eta transgeneroak ikusgai egiteko.

## Kanpo estekak
Altzoko Igoera

**Altzoko Igoera** urtero uztailaren 31n jokatzen den txirrindularitza lasterketa da. Proba hau erlojupeko igoera da, Alegian hasi eta Altzo herriaren goialdean amaitzen dena, 5,2 kilometroko distantziara.

Lasterketa honen irabazleen artean badira zenbait txirrindulari ospetsuak, hala nola Santiago Blanco (1993 eta 1994), Unai Osa (1996), Joseba Beloki (1997), José Iván Gutiérrez (1999), edo Andrey Amador (2008). Lasterketaren errekorra Gaizka Lejarretak lortu zuen 2003ko edizioan, 7 minutu eta 49 segundoko denborarekin.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Louis Renault (legelaria)

**Louis Renault** (Autun, 1843ko maiatzaren 21a - Barbizon, 1918ko otsailaren 8a) frantziar legegilea eta hezitzailea izan zen. 1907ko Bakearen Nobel Saria jaso zuen Ernesto Teodoro Monetarekin batera.

1868tik 1873ra, Dijongo Unibertsitateko zuzenbide erromatar eta zuzenbide komertzialeko irakaslea izan zen. 1873tik hil zen arte Parisko Unibertistateko irakasle izan zen. 1890. urtean Frantziako Kanpo Arazoetako Ministerioan legelari izendatu zuten. Postu horretan Frantziako atzerri-politika gainbegiratu zuen, nazioarteko zuzenbidera egokitzeko. Arbitro izan zen garrantzi handiko nazioarteko hainbat kasutan.
Txileko Unibertsitatea

**Txileko Unibertsitatea** herrialde honetako lehen unibertsitate errepublikarra da.  Txileko Estatuak 1842ko irailaren 17an ezarri zuen, horrela San Felipe Unibertsitate Koloniala ordezkatuz. Historia aberatsaren jabea, modu erabakigarrian lagundu du bere herrialdeko kulturan sortu zenetik gaur arte. 1968ko Unibertsitate Erreformatik eta 1981eko erregionalizazio prozesutik, Txileko Estatuko Unibertsitateen Partzuergoaren 16 unibertsitateetako bat da. Bere etxe nagusia Santiago hirian dago eta Bello etxea bezala ezagutzen da, bere lehen errektorearen omenez, Andrés Bello Venezuela-Txileko humanista ospetsuaren omenez. Graduko 24.000 ikasle baino gehiagorekin eta 6.000 graduondoko ikasleekin (2009), Santiagoko 13 campusetan banatuta dago. Unibertsitate konplexutzat jotzen da, jakintza arlo guztietako ikasketa akademikoak baititu, Txileko ikerketa zientifikoaren zentro nagusia izanik, argitalpen zientifiko guztien (ISI) % 37 biltzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpoko estekak 
* Txileko Unibertsitatea
Juan Luis Sanfuentes Andonaegui

**Juan Luis Sanfuentes Andonaegui** (Santiago, 1858ko abenduaren 27a - Santiago, 1930ko uztailaren 16a) Txileko abokatu eta politikaria izan zen, Errepublikako presidentea 1915-1920 bitartean.

Alderdi Liberal Demokratikoaren (PLD) buruzagia izan zen, Txileko parlamentarismoan eragin handiena izan zuen politikarietako bat. Alderdi balmacedista mesede politikoen kutxa bihurtu zuen, alderdiaren pisu politikoa bere nahierara erabiliz kabineteak jartzeko eta eraisteko, unean uneko egokitasunen arabera.

1915ean aukeratu zuten presidente, Koalizioaren babespean. Bere esperientzia politikoa gorabehera, ez zen gai izan ministeriak kontrolatzeko, eta aldi askotan ministerioak antolatu behar izan zituen bere arerio politikoekin. Aliantza Liberala (AL) zatitzeko nahia izan zuen, neurri batean lortu zuen helburua, baina alderdi horren arrakasta ez zuen saihestu 1918ko Parlamenturako hauteskundeetan eta 1920ko Presidentetzarako hauteskundeetan.

Txileko neutraltasuna mantendu zuen Lehen Mundu Gerran. Gatazkak iraun zuen bitartean, nazio-industriak bere auge handienetako bat izan zuen, baina gerraren amaierak gatz-industriaren krisi bat eragin zuen, eta horrek asaldura sozial handia ekarri zuen.

Bere administrazioan, Derrigorrezko Lehen Instrukzioaren Legea onartu zen eta bultzada handia eman zitzaion hezkuntza establezimenduen eraikuntzari.

Kanpo estekak
Abraham Oyanedel Urrutia

**Abraham Oyanedel Urrutia** ( Copiapó, 1874ko maiatzaren 25a - Santiago, 1954ko urtarrilaren 28a ) abokatu eta epaile txiletar bat izan zen. 1932ko urria eta abendua bitartean Errepublikako presidenteorde izan zen, eta Txileko Gorte Goreneko ministro eta presidente.

## Kanpo estekak
Toallaren eguna

[thumb|Bi zale, toalla lepoan dutela, [Krasnoiarsken.]]
**Toallaren eguna** maiatzaren 25ean ospatzen da urtero Douglas Adams idazlearen omenez. Egun horretan, bere jarraitzaileek toalla bat eramaten dute berarekin, ''The Hitchhiker's Guide to the Galaxy* eleberrian aipatzen den bezala, egileari eta idazleari gorazarre egiteko. Lehen aldiz 2001eko maiatzaren 25ean ospatu zen, Adamsen heriotza eta bi astera.

## Jatorria 
[thumb|Toallaren Eguna ospatzen [Arkhangelsk-en (Errusia)]]
Adams, 2001eko maiatzaren 11an, bihotzeko batek jota hil zen 49 urte zituela, Montecitoko (Kaliforniako) gimnasio pribatu batean egin zuen entrenamenduaren ondoren.

2001eko maiatzaren 25ean, Adamsen heriotzaren bi aste ondoren, bere zaleek omenaldi bat egin zioten soinean eskuoihal bat zeramatela. Adams hil zenean gimnasio batean kirola egiten ari zenez, eskuoihal bat eramango zuela suposatu ahal zela esan zuten fanek. *The Hitchhiker's Guide to the Galaxy* liburuan garrantzi handia ematen zaio toallari eta, honela, Toallaren Eguna ezarri zen, urtero ospatzen dena.

Toallaren Egunean, jarraitzaileek, eskuoihal bat daramate agerian, liburuekiko eta egilearekiko estimua adierazteko. *The Hitchhiker's Guide to the Galaxy'' liburuaren 3. kapituluan toallaren garrantzia azaltzen da:

Toalla Eguna abiarazi zuen jatorrizko artikulua "Clyde" (ziurrenik D. Clyde Williamson) izeneko erabiltzaile batek argitaratu zuen "System Toolbox" programan, iturburu irekiko foro laburrean.

Chris Campbellek eta bere lagunek towelday.org domeinu izena erregistratu zuten eguna sustatzeko, jendeari eskuoihalak ekartzea gogoraraziz. Toalla egunak berehalako arrakasta izan zuen zaleen artean eta jende askok bere eskuoihalekin argazkiak bidali ditu. Mundu osoan zehar ospatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
José Francisco Urrejola Menchaca

**José Francisco Urrejola Menchaca** ( Concepción, 1877ko azaroaren 11 &ndash; Santiago, 1946ko azaroaren 19a) politikari eta abokatu txiletarra izan zen. José Manuel Urrejola Unzueta eta Maria Isabel Menchaca Sandersen semea.

## Ikasketak 
Enrique Molina Garmendia Lizeoan eta Seminario penquistan hasi zituen ikasketak. Gero Santiagora emigratu zuen, eta han Lege-ikasketak egin zituen Txileko Unibertsitatean, 1901eko apirilaren 1ean titulua lortuz. Bere graduko memoria "Lurren Zuzenbideari" buruzkoa izan zen, bere ahalegin nagusia herrialdean inoiz ikusiko ez zuen nekazaritza erreforma bat izan zelarik.

## Kanpo estekak
Léon Bourgeois

**Léon Victor Auguste Bourgeois** (Paris, 1851ko maiatzaren 21a - Épernay, 1925eko irailaren 29a) frantziar politikaria izan zen. Frantziako lehen ministroa izan zen 1895etik 1896ra. 1920ko Bakearen Nobel Saria jaso zuen.

Zuzenbidea ikasi zuen eta administrazioan sartu zen. Tarn eta Garona Garaia departamenduetako prefektua izan zen. 1887an polizia prefektua izan zen Jules Grévy presidenteak dimisioa eman zuenean. 1888an diputatu hautatu zuten eta Erradikal Independenteen taldean sartu zen.

Lehen ministro izan zen 1925etik 1926ra. Zergen progresibitatea, berdintasun ekonomikoa eta hezkuntzarako aukerak eta elkartasun kooperatiboa sustatu zituen. Kanpo politikan, Nazioen Liga indartsu bat babestu zuen. Bakeari eusteko neurriak proposatu zituen: derrigorrezko arbitrajea, desarmea eta zigor ekonomikoak.

Ondoren, Batzarreko presidente (1902-04), senatari (1905) eta Atzerri ministro (1906) izan zen. Lehen Mundu Gerraren ondoren, Senatuko presidente (1920-23) eta Nazioen Ligako Kontseiluko presidente izan zen.

1920an Bakearen Nobel Saria jaso zuen.

## Kanpo estekak
Juan Antonio Saráchaga

**Juan Antonio Saráchaga** (Córdoba, Argentina, 1781ko ekaina - 1840ko urria) argentinar legelari, irakasle eta politikaria, Córdobako probintziaren federalismoaren lehen urratsetan jardun zuena.

## Biografia 
Monserrat ikastetxean eta Cordobako Unibertsitatean ikasi zuen, eta zuzenbidean doktoregoa lortu zuen 1804an.

Unibertsitatean irakasle eta Kabildoko funtzionario izan zen. Bere kargua 1810ean utzi zuen, gerra auditore bezala Peru Garaia laguntzeko lehen espedizioarekin bat egiteko. Feliciano Antonio Chiclana gobernadorearen idazkaria izan zen, Saltakoa, eta, Suipachako guduaren ondoren, Charcaseko gobernadore zen Pueyrredónen idazkaria ere izan zen, aldi berean, Errege Auzitegiko presidentea zena. Pueyrredoni lagundu zion Huaquiko guduaren ondorengo ihesaldian, Pueyrredón Iparraldeko Armadako komandante izan zen aldi laburrean.

## Kanpo estekak
Salvador Ezpeleta

**Salvador Juachin Ezpeleta** **Mendiburu** (Oiartzun, Euskal Herria, 1776ko urtarrilaren 24a - Paraná, Argentina, 1835) euskal merkataria izan zen, Río de la Platako erregeorderrian eta Rio de la Platako Probintzia Batuetako lehen urteetan jardun zuena. Paraná hiriaren garapena bultzatu zuen aktiboki, Entre Ríos probintziako hiriburua.

## Biografia 
Oso gazte zela, Río de la Platako erregeorderrirantz ontziratu zen, lehen erregeordea izan zen Pedro de Cevallosen espedizioarekin batera iristen zen merkataritza-ontzi batean. Euskalduna izanik, ez zekien gaztelaniaz hitz egiten, Río de la Platan ikasi zuen hizkuntza.

Montevideon finkatu zen merkataritzaren menpeko bezala, eta urte gutxira independizatu zen. Eskualdeko merkatari aberatsenetako bat izatera iritsi zen, eta laster hedatu zituen bere jarduerak abeltzaintzara.

Mendea hasi baino pixka bat lehenago Bajada del Paraná herrian kokatu zen, egungo Paraná hirian . Erregeordetzaren hegoaldeko erdialdearen barnealdean kargak eramaten zituzten bagoien tropak antolatu zituen - ez Peruko Garaiko eremu menditsuan - Paraná eta Plata ibaietan ibaien merkataritza egiten zuten belaontzi txikien flotilla zuen. Paranan ezarri zituen txahal sebaren erauzketa, kandela fabrika handi bat, kare labea eta adreiluzko hainbat labe. La Bajada del Paraná herriaren hasierako loraldiaren zati handi bat Ezpeletak egindako merkataritzari eta ondoko Santa Fe- rekin zuen loturari esker gertatu zen. Handiena duen harreman komertzialak bizia izan zuen arrantxo ordua, of Francisco Candioti .

XIX. mendea hasi baino lehentxeago, Bajada del Paranáko herrian kokatu zen, gaur egungo Paraná hirian. Erregeorderriaren hegoalde osoan –ez Peru Garaiko mendialdean– kargak zeramatzaten gurdi tropak antolatu zituen, Paraná eta Plata ibaietan ibai merkataritza egiten zuten belaontzi txiki batzuen jabe izan zen. Paranán behi-bilbe bat, kandela fabrika handi bat, karobi bat eta adreilu labe batzuk ezarri zituen. La Bajada del Paraná hiribilduaren hasierako loraldiaren zati handi bat Ezpeletak egindako merkataritzari eta aldameneko Santa Ferekin zuen loturari zor izan zitzaion. Harreman komertzial handiak zituen Francisco Candioti garaiko estantzierorik handienarekin.

1810ean Maiatzeko Iraultza babestu zuen, Paraná hiribilduko kabildoak harekin bat egitea lortuz. Diruz lagundu zuen eta ehunka zaldi eta idi eman zizkion Manuel Belgranoren armadari bere Paraguaiko kanpainarako, Montevideo setiatu zuen armadari bezalaxe. Gobernu nazionaleko floten eraketa eta hornikuntza ere babestu zituen.

## Bibliografia 
* Cutolo, Vicente, *Nuevo diccionario biográfico argentino*, 7 liburuki, Ed. Elche, Bs. As., 1968-1985.
* Bosch, Beatriz, *Entre Ríosko historia*, Ed. Plus Ultra, Bs. As., 1991. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* EZPELETA, Salvador Joaquín - Auñamendi Eusko Entziklopedia
Theodor Kallifatides

**Theodor Kallifatides** (Grezieraz: Θοδωρής Καλλιφατίδης, 1938ko martxoaren 12a) suediar idazle bat da, greziar jatorrikoa, eta gehienbat suedieraz idatzi duena, nahiz eta azken urteotan bere ama hizkuntzan idazten hasi den.

## Biografia 
Kallifatides 1938an jaio zen Molaoi herrian, Lakonian, Grezian. Aita Dimitrios Kallifatides zuen, maisua, jatorriz Ponto eskualdekoa, eta ama Antonia Kyriazakou, Molaoi herrikoa. 1946an, Bigarren Mundu Gerra amaitu berritan, eta Grezian gerra zibila bizi zela komunisten eta monarkikoen artean, Atenasera aldatu zen bere familiarekin batera, errepresalietatik ihesi. Atenasen egin zuen Batxillergoa, eta baita Karolos Koun antzerki eskolan ikasi ere.

1964an. 25 urte zituela, Suediara migratu zuen, eta bertan bizi izan da harrezkero. Sukalde-laguntzaile moduan lan egiten zuen bitartean, suediera ikasi zuen Strindberg-en “Julia andereñoa” irakurriz. Uda bukaeran hitz egiten zuen suedieraz eta udazkenean izena eman zuen unibertsitatean. Bertan Filosofia ikasi zuen, eta 1969 eta 1972a artean Stockholmeko Unibertsitatean egin zuen lan irakasle moduan. 1972 eta 1976 artean, berriz, Bonniers literatur aldizkariko buru izan zen.

Kallifatides-en debuta literaturan 1969an izan zen, poesia-liburu batekin, baina ezagun egin zen ondoren argitaratu zituen nobelei esker. Denetarik argitaratu du: nobelak, poesia-bildumak, bidai liburuak eta antzerkiak. Orobat, film-gidoiak idatzi ditu, eta baita pelikula bat zuzendu ere.

Itzuli ditu suedieratik grezierara Suediako zenbait egile handiren lanak, hala nola Ingmar Bergman eta August Strindberg. Alderantzizko bidea ere egin du, grezieratik suedierara ekarrita Giannis Ritsos-en eta Mikis Theodorakis-en zenbait lan.

2000. urtean polizi nobelak idazten hasi zen, *Hilketa bat baino ez* (Ett enkelt brott), katramila kriminal bat, Kristina Vendel komisarioa protagonista duena, eta zenbait nobelatan agertuko dena.

Berrogeita hamar urte suedieraz idatzi ondoren, laurogei urteren bueltan, 2018an berriz hasi zen grezieraz idazten. Bere harridurarako, ohartu zen berez-berez jariaten zitzaizkiola hitzak bere ama-hizkuntzan.“Nire lehen hizkuntza bihotzaren taupada bat da. Bigarrena, hausnarketa bat. Lehena erraietatik jaiotzen zen; bigarrena, garunetik”.

Kallifatides-ek sari dezente jaso ditu bere lanengatik, zeinek hitz egiten duten Grezian bizi izandako esperientzien inguruan eta zer den greziar izatea atzerrian. 2017an, esate baterako, Dobloug literatur saria jaso zuen. Bere lan gehienak hogei bat hizkuntzatara itzuli dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  IMDB datu-basean.
* Theodor Kallifatides, The Immigrant Institute-ren arabera.
Substratu (kimika)

Kimikan **substratua** da erreakzio kimiko batean produktua sortzeko erreaktiboarekin erreakzionatzen duen espezie kimikoa. Erreakzioa gertatzen ari den gainazalari ere esan dakioke. Kimika organikoan substratua transformatzen ari den konposatu organikoa da.

Biokimikan substratu esaten zaio entzima baten eragina jasaten duen substantziari.

Le Chatelierren printzipioaren testuinguruan, substratua kontzentrazioa aldatzen ari den erreaktiboa da. Adibidez, erreakzio katalitiko batean katalizatzailearen eragina medio egitura aldatzen ari den erreaktiboari esaten zaio substratu, inoiz ez katalizatzaileari.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jose Manuel Ostolaza

**Jose Manuel Ostolaza Zabala** (Valladolid, 1875eko abenduaren 15a - Mexiko DF, 1954ko urriaren 23a).

## Haurtzaroa 
thumb|Aintzinako "Okel Kalea", gaur egunean Jose Manuel Ostolaza izena daramana. Baserria eskuineko eraikinaren lekuan zegoen.
Jose Manuelen aitona Martin Feliz Ostolaza debarra zen: zezen-enpresaria, musikaria (Debako zezenketetan jotzen den hil-zortzikoaren egilea). Martin Feliz 1859ean hil zen, eta Debako "*Okel Kalian*" zegoen baserri baten jabea zen.

## Hastapenak: merkataritza eta itsasoa 
thumb|Kubako Gerrako irudi sorta
Gaztetandik merkataritzan hasi zen: 5 urtez enplegatua izan zen. Gero nautika ikasi eta merkatal-itsasuntzietan sartu zen; lehen praktikak Bilbotik Ingalaterrara mea-garraioa egiten zuten barkuetan egin zituen. aritzen ziren nekazarientzat egiten zituzten: kuadrilla bakoitzak 30 pertsona inguruk osatzen zuten, eta lana amaitutakoan kapelak lasto-fardelak egiteko makinara jaurtitzeko ohitura zuten. Ostolazatarrena lastozko kapelak egiten zituen AEB-etako enpresa garrantzitsuena bihurtuko zen, 1945ean egunean 5.000 bat kapelu ekoitziz. Enpresaren beste berrikuntzetako bat kapelaren kaskoan airea sartzeko zuloak izan ziren.

## Gizarte ekintzaren hastapena 
Jose Manuelek, bide onean zihoala ikusita, enpresaren pisua Franciscoren esku utzi zuen (*Frank*-ek eta formakuntza eta Ameriketarako emigrazioa sustatzea deliberatuz, zehazki gazteak komertzio ikasketetara bideratuz ("kosturik txikiena eta etekinik handiena duen karrera" zelako, bere esanetan). Bitartean, Ostolazak Gipuzkoako Gobernu Zibilean eta Espainiako Hezkuntza Ministerioan gestioetan aritu zen, eskolarentzat ura eta elektrizitate hornidura lortzeko, eta bertako langileek irakasle publikoen eskubide berak izan zitzaten.

1928an hasi zen martxan bertan EBEFO (*Escuela Biblioteca Emigrante Fundación Ostolaza*) elkartea, ikastetxeak beharko zituen funtsak ziurtatuz. Liburutegia 4.200 libururekin hasi zen, gehienak Ostolazak berak erosiak, baina Foru Aldunditik eta partikularren aldeko dohaintzetatik ere etorriak. Pio Barojak -udaren bat Deban pasatu zuenetik Ostolazaren adiskidea zena- eta beste zenbait idazlek, adibidez, fundaziorako liburuak eman zituzten.

1932an, Espainiar Errepublikako lehendakari Niceto Alcalá Zamorak eta Indalecio Prieto ministroak Eibarrera eginiko bisita bat EBEFOri babesa emateko aprobetxatu zuten; Jose Manuelek hartu zituen, instalazioak erakutsiz; Deban ikusi zuten gauza bakarra izan zen. Saint Louisen Espainiako ohorezko konsulorde postua bete zuen.

Jose Manuel Ostolaza 1954ko urrian hil zen. Ez zituen seme-alabarik izan, eta Francisco anaia izendatu zuen oinordeko; honek bere ondasunen kudeaketarekin jarraitu zuen, gizarte ekimenen sustengua barne. Aro honetan, Jose Luis Urkaregi margolari eta eskultoreak eragin handia izan zuen; AEB-etan denbora batez aritua, eta Francisco Ostolazak estimu handian zuena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iñigo Baque

**Iñigo Baque Atxotegi** (Durango, Bizkaia, ) Euskal herritar futbolaria da.

## Biografia 
Aurrelari edo erdilari gisa aritzen da. Bere jaioterriko Cultural Durangon hasi zen futbolean eta 2012an Athleticen harrobira batu zen. Baskonian jokatu ondoren Bilbao Athleticera igo zen 2017-2018 denboraldian. Bigarren talde zurigorrian belauneko lesio larriak sufritu zituen. Bere aro zurigorria bukatuta, 2021an Lehen Federazioan jokatzen zuen Zamorak fitxatu zuen. Bigarren Federazioan jokatzen zuten Euskal Herriko talde ezberdinetan ibili da.

## Kirol ibilbidea 
*2025eko Ekainaren 8an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Mikel Kortazar

**Mikel Kortazar Idiakez** (Ondarroa, Bizkaia, 1999ko martxoaren 10a) Euskal Herriko futbolaria da, 

## Biografia 
Erdiko edo ezker atzelari moduan aritzen da, ezker hanka bikaina dauka. Athleticeko harrobian hezia 2009tik, bere aro zurigorria 2022an bukatu zuen Bilbao Athleticen.Ondoren urte berean Logroñes eta Calahorra taldeetan aritu zen. Hurrengo urtean Tarazona taldera joan zen eta urte oso ona egin zuen, bere kalitatea eta baloi irteera ona erakutsiz. 2024ko udan Amorebietak fitxatu zen Lehen Federazioan jokatzeko. Denboraldi pattal baten ondoren talde zornotzarrak maila galdu zuen eta ez zuen kontraturik berritu.

Indiara joan zen Diamond de Harbourd taldera eta ikaragarrizko gola sartu zuen txilenaz kopako semifinaletan

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Ivan Konev

**Ivan Stepanovitx Konev** (; Lodeino, 1897ko abenduaren 28aGreg./abenduaren 16aJul. - Mosku, 1973ko maiatzaren 21a) sobietar mariskala izan zen.

1916an Errusiako Armada Inperialean sartu zen eta Lehen Mundu Gerran parte hartu zuen. 1919an Armada Gorrian sartu zen eta Errusiako Gerra Zibilean borrokatu zuen.

Alemaniar Inbasioaren ondoren, 1941ean, Moskuko eta Rhzeveko guduetan parte hartu zuen. Baita Kursk, Dnieper-Karpatoak eta Vistula-Oder eraso sobietarretan ere. Konev buru zuen Ukraniako Lehen Frontea Georgi Zhukoven aurka lehiatu zen Berlin konkistatzen lehenak izateagatik. Konev hiria matxinatu ondoren Pragan sartu zen lehen militar aliatua izan zen.

1946an Zhukov ordezkatu zuen sobietar armadako buruzagi bezala. 1956an, Hungariako Iraultza suntsitu zuten Varsoviako Itunaren tropak zuzendu zituen. 1961ean, armada sobietarra zuzendu zuen Berlinen, eta ekialdetik mendebaldera bitarteko pasabideak ixteko agindu zuen, harresia eraikitzen zen bitartean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Victor San Bartolome

**Victor San Bartolome Prieto** (Barakaldo, Bizkaia, 1999ko urriaren 26a) Euskal Herriko futbolaria da. Erdilari gisa jokatzen du, eta bere taldea Albacete Balompié da, Espainiako Bigarren Mailan.

## Biografia 
Erdilari moduan aritzen da, jokalari erasokorra izanik. Athleticeko harrobian hezia 2009tik, Baskonian eta Bilbao Athleticen jokatu zuen, azken honetan bost denboraldiz. Bere aro zurigorria bukatuta Celtak fitxatu zuen Celta Fortunan jokatzeko, Lehen Federazioan. Bi denborladi jokatu eta gero talde galizaiarrean Euskal Herrira bueltatu zen Real Unionen jokatzeko. 2025eko udan Lehen Federazioan jokatzen zuen Barakaldok fitxatu zuen. 2026ko otsailean Bigarren mailan zegoen Albacetek fitxatu zuen.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 29an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Xabier Arberas

**Xabier Arberas Zabala** (Gernika, Bizkaia, 2000ko apirilaren 6a) Euskal Herriko futbolaria da.

## Biografia 
Erdiko atzelari moduan aritzen da. Bere anaia nagusia Aitor futbolean aritzen da ere. Bere jaioterriko Gernikatik batu zen Athleticen harrobira 2013an. Baskonian maila ona erakutsi eta gero Bilbao Athleticera igo zen. Ez zuen ia aukerarik izan bigarren talde zurigorrian eta 2022ko urtarrilean Gernikara bueltatu zen. 

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Marcel Breuer

**Marcel Lajos Breuer** (Pécs, 1902ko maiatzaren 21a - New York, 1981eko uztailaren 1a) hungariar-estatubatuar arkitekto eta altzarien diseinatzailea izan zen.

Hungarian jaio zen judu jatorriko familia batean. Hemezortzi urterekin Bauhauseko ikasle gazteenetako bat izan zen Weimarren. Han Walter Gropiusek zurgintza saila zuzentzeko eskatu zion. Bauhaus Dessau-era eramanda, Marcel Breuerrek arkitektura sailean irakatsi zuen.

1936an Londresera joan zen eta 1937an Gropiusekin Massachusettsera joan zen. Han Harvardeko Unibertsitatean irakatsi zuten eta eragin handia izan zuten arkitekto estatubatuarretan. 1946an New Yorken kokatu zen eta hurrengo hogeita hamar urteetan ehun eraikin baino gehiago diseinatu zituen: Museoak, liburutegiak, bulego-eraikinak, unibertsitate-eraikinak eta egoitzak, asko estilo brutalistakoak.

## Iruditegia 

Bauhaus Chair Breuer.png|Wassily aulkia
WALTER_GROPIUS_MARCEL_BREUER_LÁSZLÓ_MOHOLY-NAGY_-_Lawn_Road_Flats_Hampstead_London_NW3_2XD_(2).jpg|Lawn Road Flats, Hampstead, Londres
Marcel Breuer. Long Chair, ca. 1935-1936.jpg|Aulki luzea, c. 1935-36
Marcel-Breuer-Robert-C-Weaver-Federal-Building-Department-of-Housing-and-Urban-Development-Headquarters-Washington-DC-04-2014.jpg|Headquarters of the U.S. Department of Housing and Urban Development
Marcel Breuer. Table, Model B19, ca. 1928.jpg|Marcel Breuer. Mahaia, B19 eredua, ca. 1928
Breuer chair 2008.jpg|Cesca aulkia
BreuerRothDoldertal01.jpg|thumb|right|Doldertal Apartamentuak, Zürich (1935)
Parador Ariston.jpg|thumb|Ariston Club (1948) – Mar del Plata, Argentina
Dexter_M._Ferry_Cooperative_House,_October_2014.jpg|Dexter M. Ferry Cooperative House, Vassar College (1950)
SEYMOUR_KRIEGER_HOUSE,_BETHESDA,_MONTGOMERY_COUNTY_MD.jpg|Seymour Krieger House, Bethesda, Maryland (1958)
Livingroomwindow.jpgHooper House II, Baltimore County, Maryland (1959)
Saint John's Abbey.jpg|St. John's Abbey Church, Saint John's University, 1961
University_of_Mary_Bell_Tower.jpg|Mary College University of Mary (1960)
Bridge_to_Colston_Hall.jpg|Colston Hall, Bronx Community College (1961)
St. Francis De Sales Catholic Church.jpg|St. Francis De Sales Catholic Church, Muskegon, Michigan (1966)
Armstrong Rubber Company HQ, aka Pirelli Building.jpg|Armstrong Rubber Company Building (1970)
The Clarksburg-Harrison Public Library in Clarksburg, West Virginia LCCN2015631632.tif|Clarksburg-Harrison Public Library in Clarksburg, West Virginia (1975)
Grand_Coulee_Dam_Visitor_Center.jpg|Grand Coulee Dam Visitors Arrival Center (1978)
Atlanta-Central-Library-01.jpg|Atlanta Central Library, 1980

## Kanpo estekak
Julen Lobete

**Julen Lobete Cienfuegos** (Lezo, Gipuzkoa, 2000ko irailaren 18a-) euskal herritar futbolaria da. 

## Biografia 
Aurrelari moduan jokatzen du. Bere jaioterriko Allerrun hasi zen futbolean, Antiguokora pasatu aurretik. 2018ra Errealaren harrobira batu zen. 2021/22 denboraldian lehen taldearekin egin zuen debuta, lehen mailan bi gol lortuz. Uda horretan, Celtara saldu zuen talde txuriurdinak Brais Méndezen fitxaketaren barruan. Talde galiziarrean debuta egin gabe, 2024an Málagak fitxatu zuen.

## Kirol Ibilbidea 
*2024eko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
Quintin Altolagirre

**Quintín Altolagirre Zabala** (Idiazabal, Gipuzkoa, 1876ko ekainaren 6a - Donostia, Gipuzkoa, 1936ko urriaren 28a) mediku eta politikari gipuzkoarra izan zen.

## Ibilbidea 
### Medikuntza 
Zaragozako Unibertsitatean medikuntza ikasketak hasi zituen 1903 urtean, eta ondoren Madrilgo Complutense Unibertsitatean jaraitu zuen. Ginekologia eta obstetrizian espezializatu zen. Beasainen mediku titular bezala aritu zen. 1903an, Gipuzkoako mediku titularren Junta osatu zen, eta bertako presidente izendatu zuten.

1921 urtean, beste mediku batzuekin batera, Donostiako Arantzazuko Amaren Ospitaleko fundatzaile eta lehen zuzendaritza taldeko kide izan zen.

### Gizarte arloa 
1904an Beasain Kirol Elkartearen sorrera suposatu zuen *Sociedad Recreativa Casino de Beasain* elkartea sortu zen, eta bertako lehen presidentea izan zen Altolagirre.

1925ean, jada Donostiara bizitzera joana zela, intelektualen eztabaidarako Ateneo Guipuzcoano foroan parte hartzen hasi zen. Ateneoko zuzendaritza batzordeko kide izan zen.

### Politika 
Primo de Riveraren Unión Patriótica alderdiko kidea izan zen.1925ean hasita Alderdiaren Donostiako delegazioko lehendakariorde, Donostiako Udaleko zinegotzi, Probintziako Diputatu eta Cámara de la Propiedad Urbana de Guipuzcoa erakundeko lehendakari izendatu zuten.

Diputatu modura euskal probintzien Kontzertu Ekonomikoa defendatzeagatik nabarmendu zen, eta Unión Patriotica alderditik aldentzen hasi zen batez ere diktadurak Kontzertu Ekonomikoaren inguruan hartu zuen jarreragatik. Politikoki garai oso nahasiak izan ziren: Primo de Riveraren diktadura krisi sakonean sartu zen eta 1930ean diktadura erori zen eta azkenean kargua utzi behar izan zuen.

Espainiako II. Errepublikaren garaian, berriro ere Gipuzkoako Aldundiko gestore bezala aritu zen 1936an hil zen arte, azken urte honetan presidenteorde kargua bete zuelarik.

## Argitalpenak 
* *Tic de Salaam: tesis del doctorado,* Tolosa, 1910
* *El Concierto Económico visto desde mi escaño de diputado,* Beasain, 1930.
* *En torno al estatuto vasco: impresiones de un solitario*, 1934.
* *La justicia Social: religión, socialismo, comunismo, democracia,* 1936.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak