open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Alessandro Del Piero

**Alessandro Del Piero** (Conegliano, Veneto, Italia, 1974ko azaroaren 9a) aurrelari postuan jokatzen duen futbolari italiarra da. 1995. urtetik Italiako futbol selekzio nazionalarekin internazionala da. 1993. urtetik Juventus futbol talde italiarran jokatzen du.

Alessandro del Pierok oso palmares zabala du. Italiako futbol selekzio nazionalarekin 2006ko Munduko Futbol Txapelketa irabazi zuen. Horrez gain, 5 A Serie, 4 Italiako Superkopa, UEFAren Txapeldunen Liga bat, Europako Superkopa bat, Kopa Interkontinental bat, UEFAren Intertoto Kopa bat eta Italia Kopa bat irabazi ditu.

## Taldeak 
## Palmaresa 
### Txapelketa nazionalak 
### Nazioarteko txapelketak 
### Selekzioarekin 
### Sari pertsonalak
Doministiku

**Doministikua** edo **usina** biriketako haizea sudurretik eta ahotik indarrez kanporatzeko erreflexu-ekintza bat da, diafragmaren eta saihets tarteko giharren bat bateko mugimenduak eraginda, sudurreko mukosen narritadura edo mukosetan beraietan kanpoko objektu baten ukipena dela-eta.

## Izena 
*Doministiku* izena latinezko *Dominus tecum* esapidetik dator (euskaraz *Jauna zurekin*), doministiku egitean hori esaten baitzitzaion usinlariari.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bibiana Aído

**Bibiana Aído Almagro** (Alcalá de los Gazules, Cádiz, Espainia, 1977ko otsailaren 2a-) politikaria da, PSOE alderdikoa. Berdintasunerako ministroa izan zen Espainiako Gobernuan 2008tik 2010era, hots, ministerio hori sortu zutenetik ezabatu zuten arte. Francisco Aído Alcalá de los Gazules herriko alkate ohiaren alaba eta Manuel Chaves Andaluciako presidente ohiaren besoetakoa da. Espainiak sekula izan duen emakume ministro gazteena da.

## Erreferentziak
Dodro

**Dodro** Galiziako A Coruñako probintzian dagoen O Sar eskualdeko udalerria da.

## Parrokiak 
* Dodro (Santa María)
* Laíño (San Xián)
* San Xoán de Laíño (San Xoán)

## Kanpo estekak 
* Dodro udalerrian webgunea
Dumbría

**Dumbría** Galiziako A Coruña probintziako Fisterrako eskualdean dagoen udalerria da.

## Parrokiak 
* Berdeogas (Santiago)
* Buxantes (San Pedro)
* Dumbría (Santa Baia)
* O Ézaro (Santa Uxía)
* Olveira (San Martín)
* Olveiroa (Santiago)
* Salgueiros (San Mamede)

## Kanpo estekak 
* www.dumbria.com
329 Svea

**329 Svea**, asteroide gerrikoan aurkitutako 329. asteroidearen izena da. 1892ko martxoak 21ean aurkitu zuen Max Wolfek Heidelbergetik. C motako asteroide bat da, ziuraski karbonoz osatua dagoena.

Bere izena, Moder Sveagatik jasotzen du, gaur egungo Suedia herrialdearen suedierazko eponimoa dena.

## Kanpo estekak
Antonio Mercero

**Antonio Mercero Juldain** (Lasarte-Oria, Gipuzkoa, 1936ko martxoaren 7a – Madril, Espainia, 2018ko maiatzaren 12a) zinema zuzendari eta gidoigilea izan zen. Haren semea da Antonio Santos Mercero gidoigilea.

## Bizitza 
Antonio Mercero Lasarte Gipuzkoan jaio zen ehungintzako enpresaburuen familia batean. 1958an Zuzenbideko ikasketak bukatu zituen Valladolideko Unibertsitatean, eta 1962an Madrilgo Zinema Eskolan zinema zuzendari bihurtu zen.

Zinemako Eskola Ofizialean zenbait film labur egin zituen, hala nola *Lección de arte* (1962, *Arte irakaspena*), Donostiako Zinemaldiko Urrezko Maskorra irabazi zuena. Urtebete geroago egin zuen bere lehenengo film luzea: *Se necesita chico* (1963, *Mutila behar da*), baina ez zuen arrakasta handirik izan eta film laburrak egiten jarraitu zuen. 1970ean telebistarako lanean hasi zen. Handik gutxira *La cabina* (1972, *Telefono kabina*) egin zuen, Espainiako eta nazioarteko hamar sari jasotakoa, Estatu Batuetako Emmy saria, besteak beste. Telebistarako lanen artean, arrakasta handi-handiko hiru aipa daitezke: *Crónicas de un pueblo (Herri bateko kronikak)*, *Verano azul* (1981, *Uda urdina*) eta *Farmacia de guardia* (Goardiako farmazia)*. Beste lan aipagarri batzuk: *La guerra de papá* (1977, *Aitaren gerra*), *Toby* (1978), *Espérame en el cielo* (1987, *Itxaron nazazu zeruan*), *Don Juan, mi querido fantasma* (1989, *Don* *Juan, nire mamu maitea*) eta* La hora de los valientes* (1998) dira. Film honek Moskuko Nazioarteko Zinemaldiaren XXI. edizioan epaimahaiaren sari berezia irabazi zuen. 2000. urtean utzi zion Espainiako Telebista Elkartearen presidente izateari. Zuzendari izateaz gain, 18 gidoi baino gehiago egin ditu.

2010eko otsailaren 14an Ohorezko Goya Saria. Antonio Mercerok ezin izan zuen ekitaldira joan, alzheimer gaitza zuelako; hortaz, saria etxean jaso zuen.

## Lanak 
### Zinema 
* *Trotin Troteras* (1962)
* *Leccion de arte* (1962) Donostiako Zinemaldia 1962an saritutako laburmetraia
* *Tajamar* (1970)
* *Manchas de sangre en un coche nuevo* (1975)
* *La Guerra de papa* (1977)
* *Tobi* (1978)
* *Don Juan, mi querido fantasma* (1990)
* *La hora de los valientes* (1998)
* *Planta 4ª* (2003)
* *Zu nor zara?* (2007)

### Telebista 
* *Verano azul*
* *Crónicas de un pueblo*
* *Este señor de negro*
* *Farmacia de guardia*
* *Manolito Gafotas*.
* *La cabina* (1972)

## Sariak 
* 2010: Ohorezko Goya Saria.
* 1973: Emmy Saria (*La cabina* telefilmagatik)
* 1972: Ondas Saria
* 1962: Donostiako Zinemaldiko Urrezko Maskorra (*Lección de Arte'' dokumentalagatik)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Antonio Mercero - Museo Birtuala
* IMDBko fitxa
330 Adalberta

**330 Adalberta**, asteroide gerrikoan aurkitutako asteroide bat da. 1910eko otsailak 10ean aurkitu zuen Max Wolfek Heidelbergetik. Hasiera batean, Adalberta izena, Max Wolfek berak 1892ko martxoak 18an aurkitutako beste asteroide bati eman zitzaion, 1892 X bezala izendatua. 1982an, 1892 X izenara zaroaten behaketak, izarrenak zirela adierazi zen, eta objektua ez zela sekula existitu. 330 Adalberta zenbaki eta izenak, orduan, Max Wolfek 1910eko otsailak 2an aurkitutako beste asteroide batentzat berrerabili ziren.

## Kanpo estekak
331 Etheridgea

**331 Etheridgea**, asteroide gerrikoan aurkitutako 331. asteroidearen izena da. 1892ko apirilak 1ean aurkitu zuen Auguste Charlois astronomo frantziarrak Nizatik. C motako asteroide bat da, ziuraski karbonoz osatua dagoena.

## Kanpo estekak
332 Siri

**332 Siri**, asteroide gerrikoan aurkitutako 332. asteroidearen izena da. 1892ko martxoak 19an aurkitu zuen Max Wolfek Heidelbergeko behatokitik.

Bere izenaren jatorria ez da ezagutzen.

## Kanpo estekak
333 Badenia

**333 Badenia**, asteroide gerrikoan aurkitutako 333. asteroidearen izena da. 1892ko martxoak 19an aurkitu zuen Max Wolfek Heidelbergetik. C motako asteroide bat da, ziuraski karbonoz osatua dagoena.

Bere izena, Alemaniako Baden-Württemberg estatuagatik jasotzen du, Heidelberg hiria dagoen estatua.

## Kanpo estekak
335 Roberta

**335 Roberta**, asteroide gerrikoan aurkitutako 335. asteroidearen izena da. 1892ko irailak 1ean aurkitu zuen Anton Stausek Heidelbergetik.

Robert von Osten-Sackenengatik jasotzen du bere izena.

## Kanpo estekak
334 Chicago

**334 Chicago**, asteroide gerrikoan aurkitutako 334. asteroidearen izena da. 1892ko abuztuak 23an aurkitu zuen Max Wolfek Heidelbergetik. C motako asteroide bat da, ziuraski karbonoz osatua dagoena.

Bere izena, AEBetako Illinois estatuko hiriburua den Chicagogatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
336 Lacadiera

**336 Lacadiera**, asteroide gerrikoan aurkitutako 336. asteroidearen izena da. 1892ko irailak 19an aurkitu zuen Auguste Charlois astronomo frantziarrak Nizatik.

D motako asteroide bat da, eta, ziuraski, silikato, karbono eta anhidro silikatoetan aberatsa den materia organikoz osatua dago.

## Kanpo estekak
337 Devosa

**337 Devosa**, asteroide gerrikoan aurkitutako 337. asteroidearen izena da. 1892ko irailak 22an aurkitu zuen Auguste Charlois astronomo frantziarrak Nizatik.

Bere izenaren jatorria ez da ezagutzen.

## Kanpo estekak
Katagiri Katsumoto

Sengoku Aroaren amaierako eta Edo Aroaren hasierako samurai bat izan zen, Toyotomi Hideyoshiren aginduetara zegoena.

Katsumotok, Shizugatakeko guduan parte hartu zuen, non Shizugatakeko zazpi lantzetako bat bezala ezagutua izan zen, bere parte-hartze militar nabarmenagatik. Katsumoto, Toyotomi Hideyoriren zerbitzura mantendu zen, baina, beranduago, Osakan traditu zuen.

## Kanpo estekak
Mentuhotep VII.a

**Seankhenra Mentuhotep** edo **Mentuhotep VII.a**, Egiptoko XVII. dinastiako faraoi bat izan zen, K.a. 1601 inguruan gobernatu zuena.

Bere emaztea, *Satmut* izan zen, eta, bere semea, *Herunefer*.

Mentuhotepen erregealdi laburra eta Tebaseko zati batean izan zuen erregeorde paper sekundarioa, bere izena idatzita dagoen Edfuko bi esfingek, Karnakeko hilarri batek eta eskarabeo batzuk berresten dute.

Turineko Errege Kanonak, 11.4 erregistroan, partzialki irakurgarria dena, bere balizko izena adierazten du: (Seankh...ra) 1... urte beteko erregealdiarekin.

* Ryholtek, Egiptoko XVI. dinastian jarri zuen, K.a. 1628 eta K.a. 1627 bitartean gobernatuz.
Tokugawa Ieyoshi

Japoniako Tokugawa shogunerriko hamabigarren shoguna izan zen. Tokugawa Ienari shogunaren bigarren semea izan zen.

1837an izendatu zuten shogun, bere aita hil ondoren. Mizuno Tadakuniri eman zion Tenpō erreforma egiteko betebeharra.

Tokugawa familiaren urruneko adarra zen Mito klana gorroto bazuen ere, Rekkô Nariaki Mito etxeko jaunaren zazpigarren semea begi onez ikusten zuen, bere babesa eskainiaz. Zazpigarren seme hura, Tokugawa Yoshinobu, azken shoguna bihurtuko zen; Ieyoshirengatik ez balitz ezinezkoa izango zena.

Harrituta azaldu zen Mathew Perryren itsasontziak Tokioko badiara iritsi ondoren. Handik gutxira, gaixotu eta hil egin zen.

## Iturriak 
* *Saigo no shogun* (*Azken Shoguna*), Shiba Ryôtaro, 1967
Rafael de León glorieta (Sevilla)

**Rafael de León glorieta** Sevillako Maria Luisa Parkean kokatua dago, eta Rafael de León olerkari ospetsuari eskainia dago, kopla ezagun askoren egilea izan zena ("Romance de la Reina Mercedes" deritzona kasu), eta Espainiako *tonadillera* handienek kantatu zituztenak. 1980an inauguratu zuen Sevillako Udaletxeak, omendutako egilea bertan egon zen zeremonia batean.

Bertan, erdigune bezala, iturri bat dago, eta azuleju batean, *No te mires en el río* irakur daiteke, bere olerkirik ezagunenetako bat dena.

Gune honetan ikus daitezkeen landareen artean, enbor sendoko washingtonia (*Washingtonia filifera Endl*) bat nabarmentzen da.

Dante Alighieri glorietaren eskuinean eta Covadonga glorietaren atzean kokatua dago.

## Kanpo estekak
Frades

**Frades** Galiziako A Coruña probintziako Ordesko eskualdea kokatzen den udalerria da.

## Parrokiak 
## Iruditegia 

Irudi:Ponte_Carreira._Gafoi_(Santa_Mariña)._Frades._Galicia_009.jpg|Gafoi parrokiako Ponte Carreirako errepide nagusia
Irudi:Ponte Carreira. Gafoi (Santa Mariña). Frades. Galicia 005.jpg|Herriko emakumearen omenezko estatua, Gafoi parrokia
Irudi:Ponte_Carreira._Gafoi_(Santa_Mariña)._Frades._Galicia_006.jpg|Aurreko estatuaren zertzelada

## Kanpo estekak
Izar aldakor kataklismiko

eskuinera|260px|thumb|Izar bitar kataklismiko baten eskema.
**Izar aldakor kataklismiko** bat, bere distiran bat-bateko aldaketa ikusgarriak dituen izar aldakor mota bat da; badaude, baita ere, aldaketa txikiak baina oso azkarrak jasaten dituzten izar aldagarriak ere, GP Com kasu, akrezio diskoko Hot Spotean material erorketaren ondorio direnak. Honako mota hauek ezberdin daitezke:

* Izar bitar kataklismikoak, elkarrengandik oso gertu dauden sekuentzia nagusiko nano zuri eta nano gorri edo laranja batek osatutako sistema bitar batean datzatenak. Hauek, aldi berean, beste bi azpitaldetan banatzen dira:
** Talde ez magnetikoa, noba nanoak hartzen dituena, U Geminorum kasu.
** Talde magnetikoa, polarrak hartzen dituena -objektu oso polarizatuak-, AM Herculis kasu, eta tarteko polarrak, DQ Herculis kasu.
* Izar sinbiotiko motaren batzuk, Z Andromedae kasu.
* Supernoba mota oro.

## Kanpo estekak
Tol Morwen

**Tol Morwen** ("Morwenen uhartea" esan nahi duena sindarinez), Tolkienen legendarium ospetsuko fikziozko toki bat da, idazlearen hil ondorengo lana den Silmarillionen agertzen dena. Belegaer itsasoaren iparmendebaldean dagoen uharte bat da, Eguzkiaren Lehen Aroaren amaieran Beleriandeko lurrak urpean hartuak izan ondoren eratu zena.

Bertan, Túrin eta bere ama Morwenen hilobiak zeuden. Uharte hau, hasiera batean, Cabed-en-Aras zen, Teiglin ibaiak bere urak isurtzen zituen zintzur sakon bat, baita Turinek Glaurung herensugea hil zuen tokia ere. Glirhuinek, Brethil basoko igarle eta harpajole batek, mundua urpean geratuko balitz ere (Beleriandi gertatu zitzaion bezala), itsasoak, bi hilobi hauek sekula ez zituela estaliko zioen kantu bat idatzi zuen.

## Kanpo estekak
Zeruko Aintzira

**Zeruko Aintzira** (; ), Txinako Herri Errepublikaren eta Ipar Korearen arteko mugako Paektu mendian dagoen aintzira da. Sumendi baten galdaran sortua, 9,82 kilometro koadroko azalera du; eta, batez beste, 213 metroko sakonera. Gehienezko sakonera 384 metro da, eta itsas mailatik 2.189 metro gorago dago.

## Geologia 
Aintzira dagoen galdara, 969an izandako erupzioan sortu zen. Altuera eta sumendia dagoen kokagunea direla kausa, aintzira izozturik egoten da urriaren erditik ekainaren hasiera arte.

## Ikus, gainera 
* Baekdudaegan

## Kanpo estekak
Hulun lakua

thumb|250px|eskuinera|Arrantza ontzia lakuan.
thumb|250px|eskuinera||Lakuaren ondoan dagoen lorategi baten ikuspegia.

**Hulun lakua** askotan **Dalai nuur** ere deitua, (txineraz: 呼倫湖; pinyineraz: Hūlún Hú; mongolieraz: Hulun Nur edo Далай нуур), Txinako Herri Errepublikako Barne Mongolia eskualde autonomoan dagoen lakua da.

## Ezaugarriak 
Txinako bost lakurik handienen artean dago, eta 2.339 kilometro koadroko azalera dauka. Barne Mongoliako iparraldeko muturrean dago, Mongolia eta Errusiako mugatik gertu. Lakuaren inguruko biztanleak, arrantzatik bizi dira, eta urtean batez beste 7.000 tona arrain arrantzatzen dira bertan.

Horrez gain, uda garaian milaka turistek bisita egiten dute, eta turismoari begira eraikitako hainbat azpiegitura daude. Lakutik hurbilen dagoen hiririk garrantzitsuena Manzhouli da.

## Kanpo estekak 
*  Lakuaren profila worldlakes.org webgunean.
Jingpo lakua

**Jingpo lakua** (txineraz: 镜泊湖), Txinako Herri Errepublikako Heilongjiang probintziako Ningan Konderrian dauden Wandashan mendietan dagoen lakua da.

## Kokapena eta ezaugarriak 
Lakua Mudanjiang ibaiaren goiko arroan dago eta askotan Jingbo laku ere deitzen zaio. Jatorrizko izena Meitouhu zen.

Lakuak iparraldetik hegoaldera duen zabalera 45 kilometrokoa da, eta ekialdetik mendebalderako tarterik zabalena 6 kilometrokoa da. Lakuak 95 kilometro koadroko azalera eta 1.630 milioi metro kubikoko edukiera dauka.

Sakonerarik handieneko gunea iparraldean dago, 62 metro.

## Ur-jauzia 
Lakuaren iparraldean, 40 metroko altuera duen Diaoshuilou ur-jauzia dago.

## Kanpo estekak 
*  Lakua eta ingurunearen argazkiak.
Karakul (Xinjiang)

**Karakul** (, *Qaraköl*, Қаракөл, eusk. "aintzira beltza"; ), Txinako Herri Errepublikako Xinjiang eskualde autonomoko Kizilsu Kirgizistar Prefektura autonomoan dagoen aintzira da. Aintzirak 380 kilometro koadroko azalera dauka eta gehienezko sakonera 242 metrokoa da.

## Ezaugarriak 
Pamirko goi-ordokian dagoen aintzirarik altuena da, itsasoaren mailatik 3.600 metrora, Pamir mendiek Tian Shan eta Kunlun Shan mendiekin bat egiten duten tokitik gertu. Aintziraren inguruan, elurra urte osoan zehar mantentzen duten mendiak daude, Muztagh Ata (7.546 metro), Kongur Tagh (7.649m), eta Kongur Tiube (7.530 metro).

## Herrixkak 
Aintziraren mendebaldean bi kirgiz herrixka daude, harriz egindako etxeekin.

## Kanpo estekak 
*  Karakul Lake - Wikivoyage

## Erreferentziak
Lugu lakua

250px|thumb|Lakuaren ikuspegia.

**Lugu lakua** (txineraz: 泸沽湖; pinyineraz: Lúgū Hú), Txinako Herri Errepublikako Sichuan eta Yunnan probintzien artean dagoen lakua da.

## Kokapena eta ezaugarriak 
Lakua Yunnan-Guizhou goi-ordokian dago, itsasoaren mailatik 2.685 metrora, eta Lijiang herritik 202 kilometro ipar-ekialdera. Lakuak 48,5 kilometro karratuko azalera dauka eta mendien artean dagoenez, nahiko sakona da. Sakonera gehieneko puntua 93,5 metro dauzka.

Lakuak zortzi uharte, eta beste hainbat badia eta hondartza dauzka.

## Etnografia 
Lakuaren inguruan Mosuo etnia bizi da, Naxi etniarekin zerikusia duten pertsonak dira.

## Ikus, gainera 
* Dian lakua

## Kanpo estekak
Bárboles

**Bárboles** (Aragoieraz: *Barbols*) Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 346 biztanle zituen 15,77 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak
Boquiñeni

**Boquiñeni** Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 1.012 biztanle zituen 19,09 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak
Luoma lakua

**Luoma lakua** (txineraz: 骆马湖), Txinako Herri Errepublikako Jiangsu probintzian dagoen lakua da.

## Kokapena 
Lakuak 375 kilometro koadroko azalera dauka, eta Txinako lakurik handienetako bat da. Suqian hiriaren ipar mendebaldean dago.

## Jakingarriak 
Lakuak Lok Ma eta Ma Yue izenez ere deitzen da.

## Kanpo estekak 
*  Luoma lakuari buruzko informazioa Jiangsu.net webgunean.
Cabañas de Ebro

**Cabañas de Ebro** (Aragoieraz: ''Cabañas d'Ebro'') Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 541 biztanle zituen 8,55 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak
Figueruelas

**Figueruelas** Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 1.267 biztanle zituen 24 kilometro koadroko azaleran.

## Ikus, gainera 
* Higueruelas

## Kanpo estekak
Nansi lakua

thumb|Nansi lakua
**Nansi lakua** (txineraz: 南四湖; pinyineraz: Nánsì Hú), Txinako Herri Errepublikako Shandong probintzian dagoen lakua da. Lau lakuk osatzen dute:

* Weishan (txineraz: 微山湖; pinyineraz: Wēishān Hú)
* Zhaoyang (txineraz: 昭阳湖; pinyineraz: Zhāoyáng Hú)
* Nanyang (txineraz: 南阳湖; pinyineraz: Nányáng Hú)
* Dushan (txineraz: 独山湖; pinyineraz: Dúshān Hú)

## Kanpo estekak 
*  Lakuko uren kudeaketaz arduratzen den erakundearen webgunea.
Luzeni

**Luzeni** (gaztelaniaz eta ofizialki: *Luceni*) Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 1.080 biztanle zituen 27,1 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak
Kanas lakua

thumb|250px|eskuinera|Lakuaren ikuspegia.

**Kanas lakua** (txineraz: 喀納斯湖; pinyineraz: Kānàsī Hú), Txinako Herri Errepublikako Xinjiang probintzian dagoen lakua da.

## Ezaugarriak 
Kanas lakua Altai mendien ondoan dago, Xinjiang probintziaren iparraldean, Mongolia eta Errusiako mugatik gertu. Sakonera handieneko Txinako lakua da, 184 metro punturik sakonenean.

Lakuak 44,78 kilometro koadroko azalera dauka eta itsasoaren mailatik 1.340 metrora dago.

## Kanpo estekak 
*  Ustezko animalia ezezagun bat erakusten duen Youtube webguneko bideoa.
Pinseque

**Pinseque** (Aragoieraz: *Pinsec*) Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 3.252 biztanle zituen 16,12 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak
Pradilla de Ebro

**Pradillas de Ebro** (Aragoieraz: ''Pratiella d'Ebro'') Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 642 biztanle zituen 25,22 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak
Irixoa

**Irixoa** Galiziako A Coruñako probintzian dagoen Betanzos eskualdeko udalerria da.

## Parrokiak 
* Ambroa (San Tirso)
* Churío (San Martiño)
* Coruxou (San Salvador)
* Irixoa (San Lourenzo)
* Mántaras (Santa María)
* Verís (Santa María)
* A Viña (Santaia)

## Kanpo estekak 
* Irixoa udalerriko webgunea
Mon Calamari

**Mon Calamari** (*Dac* ere deitua), Star Wars film sagan agertzen den planeta baten izena da. Bertan, gizaki erako izen bereko espezie bat bizi da.

Ozeano erraldoiek ia osorik estaltzen zuten planeta, han garatu ziren adimendun espezieak, uretakoak edo anfibioak zirela argi utziz. Izatez, bi adimendun espezie zeuden bertan: *mon calamari*ak, buru konkortu eta begi jauzikariak zituztenak, arrainen oso antzerako aurpegiekin. Hauek, baketsuak eta ikasiak ziren, ikerketa zientifiko eta izpiritualean aritzen zirenak. Beste espeziea, *quarren*a zen. Sakonune handitan bizi zen eta hotz eta maltzurra zen.

*Mon Calamari*en ordezkaria Antzinako Errepublikan, urte askoan, Ackbar Almirantea izan zen (garai hartarako, *Mon Calamari*ko Kontseiluko presidentea zena).

Klon Gerretan, *mon calamari*ek, paper garrantzitsu bat bete zuten. Quarren Isolamendu Liga, Errepublika eta *mon calamari*en aurka altxatu zen, behin Sistema Independenteen Konfederakuntzako separatistekin elkartu ondoren. Errepublika Galaktikoak, azkar erantzun zuen, klon armada bat eta Kit Fisto jenerala Mon Calamari planetaren babesle bezala bidaliz. Garaipena, Errepublika eta mon calamarientzat izan zen, separatistak planeta urdin honetatik kanporatuz.

Errepublika Galaktikoaren azken hilabeteetan, planeta, Senatu Galaktikoan, Meena Tills senatari ospetsuak ordezkatzen zuen.

Urte batzuk beranduago, Inperio Galaktikoa planetan sendotu ondoren, Mon Calamariak Aliantza Errebeldera batu ziren, Palpatine Enperadorearen porrotean funtsezko papera bete zutelarik.

## Kanpo estekak
Volsunga saga

[thumb|450px|[Ramsund harriak, Suedian, honako hau adierazten du:1) nola Sigurd, suaren aurrean eserita eta biluzik dagoen, bere adopziozko aita eta Fafnerren anai den Reginentzat Fafner herensugearen bihotza prestatzen ari den. Bihotza oraindik ez dago prest, eta, Sigurdek ukitzen duenean, erre egiten da eta behatza ahoan sartzen du. Herensuge odola dastatu duenez, hegaztiaren kantua ulertzen hasten da. 2) Hegaztiek, Reginek, bakeak egiteko bere agindua beteko ez duela diote, eta Sigurd hiltzen saiatuko dela, honek, lehenaren burua moztea eragiten duena. 3) Regin, hilda geratzen da bere buruaren ondoan, eta bere errementari tresnak, hauekin, Sigurden ezpata den Gram landu zuelarik, bere inguruan sakabanatuak daude. Eta 4) Reginen zaldia, herensugearen altxorrez betea dago. 5) Aurreko gertakaria da, non Sigurdek Fafner hiltzen duen, eta 6), Odderri, sagaren hasiera erakusten dio. Zintan ikus daitezkeen errunak, eskaintza bat dira: "*Sigriðr gærði bro þasi, moðiR Alriks, dottiR Orms, for salu HolmgæiRs, faður SigrøðaR, boanda sins*", "Sigríðrek egin zuen zubi hau, Alrikrren ama, Ormrren alaba, Holmgeirren arimarentzat, bere senar Sigrøðren aita.]]
**Volsunga saga** edo **volsungarren saga**, XIII. mende amaieran prosan idatzitako testu islandiar bat da.

Sigurd heroi germaniarraren abenturak kontatzen ditu, eta Nibelungoen kantorean (burgundiarren suntsipena kontatzen duen epopeia bat, goi aleman ertain hizkuntzan idatzia eta Volsunga sagaren antzekoa, baina hitz neurtuan idatzia) jorratzen den gaiaren bertsio zaharrago bat dena.

Lehenagoko olerki tradizionaletan oinarritzen da, horietakoren batzuk, Edda poetikoan bilduak daudelarik. Honegatik, adituek, saga hau, saga arkaikoetan edo antzinatekoetan sartzen dute, saga hauek, elementu mitologiko eta fantasiazkoak sartzen dituztelako bereizten direnak.

## Volsunga saga artean 
Volsunga sagaren eta Sigurd heroiaren pasarteak Zangozako Andre Maria Erregina elizan ikus daitezke, atearen alboetan.

Sigurden gaia Zangozan aurkitzea ez da arraroa, izan ere Donejakue bidearen Aragoiko bidea bertatik igarotzen da, eta Europako iparraldeko hainbat erromesek kontakizun hori ekarriko zuten. Sigurd herioak udaberria ordezkatzen du, Eguzkia, neguaren dargoia hiltzen eta bere atzaparretatik Lurraren ondasunak askatzen. Kristau ikonografian ere paralelismoak ditu, Kristo eta Satanen arteko borrokan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fornaldarsögur Norðurlanda eta Völsunga Saga antzinako eskandinavieraz «Kulturformidlingen norrøne tekster og kvad»retik Norvegia.
*  Historia de los Descendientes del rey Vǫlsungr
* Irakurri Volsunga Saga hemen
Sobradiel

**Sobradiel** Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 965 biztanle zituen 11,98 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak
Torres de Berrellén

**Torres de Berrellén** Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 1.517 biztanle zituen 53,7 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak
Lousame

**Lousame**, Galiziako A Coruñako probintzian dagoen Noiako eskualdean kokatzen den udalerria da.

## Parrokiak 
* Camboño (San Xoán)
* Fruíme (San Martiño)
* Lesende (San Martiño)
* Lousame (San Xoán)
* Tállara (San Pedro)
* Toxos Outos (San Xusto)
* Vilacova (Santa Eulalia)

## Iruditegia 

Irudi:San Xusto. Lousame. Galicia 1.jpg|San Xustoko eliza.
Irudi:San Xusto. Lousame. Galicia 2.jpg|Gaur egun aterpetxea den San Xustosko antzinako elizetxea.
Irudi:Río_San_Xusto._San_Xusto._Lousame._Galicia_20.jpg|San Xusto ibaia.

## Kanpo estekak 
* Lousameko udalaren webgunea
Cadrete

**Cadrete** (aragoieraz *Cadret*) Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 2.588 biztanle zituen 11,9 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak
Cuarte de Huerva

**Cuarte de Huerva** (aragoieraz *Cuart de la Uerba*) Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 6.404 biztanle zituen 8,9 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak
Mañón

**Mañón** A Coruñako probintzian dagoen Ortegal eskualdeko udalerria da. Udalerri honen lursailetan Estaca de Bares lurmuturra dago.

## Parrokiak 
* Bares (*Santa María*)
* As Grañas do Sor (*San Mamede*)
* Mañón (*Santa María*)
* Mogor (*Santa María*)
* As Ribeiras do Sor (*San Cristovo*)

## Iruditegia 
### Estaca de Bareseko itsasargia 

Irudi:Ga-Estacadebares-faro 144.jpg
Irudi:Aceña Estaca lou.jpg

### O Barqueiroko portua 

Irudi:Barqueiro-128.jpg
Irudi:Barqueiro-129.jpg
Irudi:Barqueiro-133.jpg
Irudi:Barqueiro-135.jpg

## Kanpo estekak 
* Mañoneko udalaren webgunea
Jaulín

**Jaulín** (aragoieraz *Exaulín*) Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 295 biztanle zituen 46,1 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak
Botorrita

**Botorrita** Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 538 biztanle zituen 19,8 kilometro koadroko azaleran. Contrebia Belaisca aztarnategia udalerrian dago eta bertan, Botorritako brontze ospetsuak topatu zituzten.

## Geografia 
Aragoiko Erdialdeko Eskualdean dago, Zaragozatik 22 kilometrora. Mudejar autobideak (A-23) eta N-330 errepide nazionalak (474 eta 477 kilometroen artean) zeharkatzen dute udalerria, baita Jaulínekin lotzen duen tokiko errepide batek ere.

Udalerriaren erliebea Huerva ibaiaren haranak definitzen du iparraldetik, eta eremu garaiago eta irregularrago batek hegoaldetik. Altitudea 658 metrotik hegoaldera dago (Cerro Ataque), Jaulínekiko mugan, eta 350 metrotik Huerva ibaiaren ertzean. Herria itsasoaren mailatik 384 metrora dago.

## Demografia 
## Kanpo estekak
Fuentes de Ebro

**Fuentes de Ebro** (aragoieraz ''Fuens d'Ebro'') Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 4.416 biztanle zituen 141,73 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak
Mesía

**Mesía** Galiziako A Coruñako probintzian dagoen Ordesko eskualdean kokatzen den udalerria da.

## Parrokiak 
## Kanpo estekak 
* Mesiako udalaren webgunea
María de Huerva

**María de Huerva** (aragoieraz *María de la Uerba*) Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 4.008 biztanle zituen 108,09 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak
La Joyosa

**La Joyosa** (Aragoieraz: *La Choyosa*) Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 873 biztanle zituen 6,44 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak
El Burgo de Ebro

**El Burgo de Ebro** (aragoieraz ''Lo Burgo d'Ebro'') Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 2.188 biztanle zituen 24,86 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak
Pedrola

**Pedrola** Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 3.488 biztanle zituen 113,53 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak
339 Dorothea

**339 Dorothea**, asteroide gerrikoan aurkitutako 339. asteroidearen izena da. 1892ko irailak 25ean aurkitu zuen Max Wolfek Heidelbergetik.

## Kanpo estekak
338 Budrosa

**338 Budrosa**, asteroide gerrikoan aurkitutako 338. asteroidearen izena da. 1892ko irailak 25ean aurkitu zuen Auguste Charlois astronomo frantziarrak Nizatik.

## Kanpo estekak
342 Endymion

**342 Endymion**, asteroide gerrikoan aurkitutako 342. asteroidearen izena da. 1892ko urriak 17an aurkitu zuen Max Wolfek Heidelbergeko behatokitik.

Bere izena, greziar mitologiako Endimion izeneko pertsonaiagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
343 Ostara

**343 Ostara**, asteroide gerrikoan aurkitutako 343. asteroidearen izena da. 1892ko azaroak 15ean aurkitu zuen Max Wolfek Heidelbergeko behatokitik.

## Kanpo estekak
345 Tercidina

**345 Tercidina**, asteroide gerrikoan aurkitutako 345. asteroidearen izena da. 1892ko azaroak 23an aurkitu zuen August Charlois astronomo frantziarrak Nizatik. Tercidina, C motako asteroide bat da, ziuraski karbonoz osatua dagoena.

## Kanpo estekak
Rodriguez Marinen Glorieta (Sevilla)

**Rodriguez Marinen Glorieta**, Amerikako Plazan kokatua dago, Sevillako Maria Luisa Parkearen zati dena.

Patio sevillar erako gune karratu txiki bat da, Cervantesen Glorieta aurrean kokatua (Rodriguez Marinen lanaren zati bat, Kixoteari eskainitakoa da), Errege Pabiloirako sarrera ondoan bertan. Arabiar zantzu gutxi batzuk dituen iturri bat du, eta gunea apaintzen duten azulejuek, bere lanaren zaiak dituzte. Zapalden artean, hau ere azulejuan egina dagoen egilearen irudikapen bat ikus daiteke.

## Kanpo estekak
Endimion

Greziar mitologian, **Endimion** (antzinako grezieraz Ἐνδυμίων Endymíôn), Asia Txikiko artzain eder bat zen -edo, ez hain ohi, errege edo ehiztari bat-. Hain ederra zen, Selenek, Ilargiaren jainkosak, Zeusi (edo Hipnosi), betiereko bizitza ematea eskatu ziola, Endimionek Selene sekula utzi ez zezan. Alternatiboki, Selenek hainbeste maite izan zuen Endimion, eta hainbeste fidatu zen honetaz, honek, betirako, lo eginez bizitzea erabaki zuela. Edonola ere, Zeusek, betiereko loaldi bat emanez bedeinkatu zuen. Gauero, Selenek, Endimion, berau lurperatuta zegoen tokian bisitatzen zuen, Latmus mendian, Miletetik gertu, Asia Txikian. Selenek eta Endimionek, berrogeitamar alaba izan zituzten, Naxos horien artean.

Endimionek, Aetolus izeneko seme bat ere izan zuen, Elis edo Eleako erregea zena. Aurrerago, Etolia gobernatu zuen, beragatik hala deitua izan zena. Endimionek beste seme bat ere izan zuen, Epeo, bere aitaren erresuma, bere anaiak lasterketa batean garaituz lortu zuena.

Plinio Zaharrak, Endimion aipatzen du Ilargiaren mugimenduak ikusi zituen lehen gizaki bezala, (Plinio beraren arabera) Ilargiak Endimionen maitasuna kontutan hartu zuelarik.

## Kanpo estekak
Doxografia

**Doxografia**, grekerazko δόξα (*doxa*) - "*iritzia*" eta γράφειν (*grafein*)- "*idatzi, irudikatu*" hitzetatik antzinako pentsalari, filosofo eta zientzialarien bizitza, lan eta iritzien aipamena eta bilduma egiten dituen historialariaren jarduera eta lana da. Doxografiak pentsalarien lana aurkeztu soilik egiten du, luzeago edo laburrago, haien iritziak (grekeraz, *doxa* edo *dogmata*; latinez, *opiniones*) eta doktrinak (grekeraz, *areskonta*; latinez, *placita*) analitikoki edo sakontasunez aztertu gabe. Hala ere, iraganean idatzitako doxografiak iturri garrantzitsuak dira antzinako pentsamenduaren berri izateko, pentsalari klasikoen lan idatzi gehienak galdu egin direlako. Hermann Alexander Diels historialariak sortu zuen *doxografia* neologismoa *Doxographi Graeci* (Berlin, 1879) liburuan.

## Doxografia ezagunak 
* Diogenes Laerzioren *Filosofoen bizitzak*;
* Teofrastoren *De sensibus*

## Kanpo estekak 
*  Panorama de la historiografía antigua, *www.filosofia.org* webgunean.
*  Doxography of Ancient Philosophy, *Stanford Encyclopedia of Philosophy* webgunean.

## Bibliografia osagarria 
*  Baltuseen, Han: *THE PRESOCRATICS IN THE DOXOGRAPHICAL TRADITION. SOURCES, CONTROVERSIES, AND CURRENT RESEARCH*.
Nebirau I.a

**Nebiryrau Suadyenra** edo **Nebirau I.a**, Egiptoko XVII. dinastiako faraoi bat da, K.a. 1601etik K.a. 1582 arte gobernatu zuena.

Nebirauren garaian datatua dago Karnaken 1927an aurkitutako hilarri ospetsu bat, El Kabeko alkate kargua, *Sebeknakht* eta honen ondorengoei emateko konpromezua duelarik. Beste objektu ezagun batzuk, erregearen izena duten eskarabeo batzuk eta Diospolis Parvako hilobi batean aurkitutako daga bat dira.

Turineko Errege Kanonak, 11.5 erregistroan, ondo irakurtzeko moduan, bere izena adierazten du (Nebiryaura) 19... 19 urteko erregealdiarekin.

* Ryholtek, Egiptoko XVI. dinastian sartzen du, K.a. 1627tik K.a. 1601 arte gobernatuz.
346 Hermentaria

**346 Hermentaria**, asteroide gerrikoan aurkitutako 346. asteroidearen izena da. 1892ko azaroak 25ean aurkitu zuen Auguste Charlois astronomo frantziarak Nizatik.

Bere izena, Frantziako Auvernia eskualdeko Puy-de-Dome departamenduan dagoen Herment herriagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Miño (Coruña)

**Miño** Galiziako A Coruñako probintzian dagoen Betanzosko eskualdean kokatzen den udalerria da.

## Parrokiak 
* Santo Tomé de Bemantes (Bemantes)
* San Juan de Callobre (Callobre)
* San Julián de Carantoña (Carantoña)
* Santa María de Castro (Castro)
* Leiro (Divino Salvador)
* Santa María de Miño (Miño)
* San Pedro de Perbes (Perbes)
* San Juan de Villanueva

## Kanpo estekak 
* Minoko udalaren webgunea
344 Desiderata

**344 Desiderata**, asteroide gerrikoan aurkitutako 344. asteroidearen izena da. 1892ko azaroak 15ean aurkitu zuen Auguste Charlois astronomo frantziarrak Nizatik. Desiderata, C motako asteroide bat da, ziuraski karbonoz osatua dagoena.

Bere izena, Max Ehrmannen olerki liburu baten izenburuagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Ponteceso

**Ponteceso** Galiziako A Coruñako probintzian dagoen Betanzos eskualdeko udalerria da.

## Parrokiak 
* A Graña (Ponteceso)
* Anllóns (Ponteceso)
* Brantuas (Ponteceso)
* Cores (Ponteceso)
* Corme Aldea (Ponteceso)
* Corme Porto (Ponteceso)
* Cospindo (Ponteceso)
* Langueirón (Ponteceso)
* Nemeño (Ponteceso)
* Niñóns (Ponteceso)
* Pazos (Ponteceso)
* Tallo (Ponteceso)
* Tella (Ponteceso)
* Xornes (Ponteceso)

## Iruditegia 

irudi:Ponte_sobre_o_río_Anllóns.jpg|Anllóns ibaiaren gaineko zubia
irudi:Ponteceso e Rio Anllons dende o Monte Branco.jpg|Ponteceso udalerria Branco menditik ikusita
irudi:Pazo Pondal.jpg|Pondal jauregia.

## Kanpo estekak 
* Pontecesoko udalaren webgunea
Dantooine

**Dantooine**, Star Wars film sagako planeta bat da. Ez da saga honetako filmeetan agertzen baina Star Wars IV. Atala: Itxaropen Berria izeneko IV. atalean aipatzen da.

Dantooine, Star Warseko fikziozko unibertsoaren arabera, kanpoaldeko ertzean kokatua dago, Errepublikaren arau eta kontroletik urruti. Tatooine bezala, Dantooine, bere zati gehienean, Huttek kontrolatzen dute. Bertako klima, epela da.

Palpatine Enperadorearen Inperioa iritsi baino lau mila urte lehenago, Dantooinek, Jedi akademia ba izan zuen, Koruskanten zegoen Akademiaren sukurtsal bezala funtzionatzen zuena Kanpoaldeko Ertzean. Akademia hau, Darth Malakek suntsitu zuen, Bastila Shan emakume jedia bilatzeko bere nahian. Akademia honen hondakinak, ondoren, Aliantza Errebeldearen base sekretuetako bat izan ziren.

Klon Gerretan, Sistema Independenteen Konfederakuntzak, planeta inbaditu zuen bere droide armadarekin.

Mace Windu buru zuen klon armada handi batek, inbaditzaile droideei aurre egin zien. Gudu honen erdian, lurrikarak eragiten zituen tanke erraldoi separatista bat sartu zen. Zenbait lurrikarekin, klon armadaren zati handi bat suntsitzea lortu zuen, baina ez aurretik droide armadaren zati handi bat sakrifikatu gabe. Mace Windu, lurrikara horien eraginetik bizirik irten zen, baina bere ezpata galdu zuen, eta droideetatik, indarra erabiliz defendatu behar izan zuen, beste lurrikara bati esker, bere laser ezpata aurkitu zuen arte, eta, jauzi batekin bultzatuz, tankean sartzea, pilotuak akabatzea eta tankea barrutik suntsitzea lortu zuen arte. Honekin, Dantooineko gudua Errepublikak irabazi zuen, Star Warsen arabera.

Planeta hau, Aliantza Errebeldearen lehen base sekretuetako bat izan zen, non armak eta borrokaontziak deskargatzen zituzten, aparatu eta hornikuntzez gain. Handik denbora batera, bere kargetako batean Inperioaren zunda bat aurkitu zen, eta planeta utzi egin behar izan zen, Inperioak aurkitu izanak suposatzen zuen arriskuagatik, halakorik gertatu ez zen arren. Beranduago, Inperioak Leia Organari Heriotzaren Izarrean galdeketa egin zionean, honek, Dantooineko basearen kokapena esan zien, basea inor gabe zegoela jakinda.
Atenas-Eleftherios Venizelos aireportua

**Atenasko Eleftherios Venizelos nazioarteko aireportua** Atenasko hiria zerbitzatzen duen aireportu bakarra da. Olympic Airlines estatuko airelinearen egoitza nagusia da. Aireportua 2001eko martxoaren 29an jarri zen martxan.

Atenasko erdigunetik 20 kilometrora dago.

## Kanpo estekak 
*   Atenasko nazioarteko aireportuaren webgune ofiziala
Greziaren banaketa administratiboa

Greziak 2011 urtean onartu zen *Kallikratis* Planak Grezioak azpibanaketak sakonki aldatu zituen. Ordura arte 13 *periferia* (περιφέρειες), 54 prefektura eta 1.033 udalerri zituen. Gaur egun, 7 administrazio deszentralizatu, 13 periferia eta 325 udalerri ditu.

Udalerri eta periferiek gobernu propioa dute, administrazioak aldiz, Greziako Gobernuak izendatutako *idazkari* banak zuzentzen ditu — gobernuko ordezkaritza gisa funtzionatzen dute. Athos mendiko autonomiadun estatua erreformatik kanpo geratzen da.

## Zerrenda 
### Atikako Administrazioa 
* Hiriburua: Atenas
* Periferiak: 1
** Atika

### Mazedonia eta Traziako Administrazioa 
* Hiriburua: Tesalonika
* Periferiak: 2
** Ekialdeko Mazedonia eta Trazia
** Erdialdeko Mazedonia

### Epiro eta Mendebaldeko Mazedoniako Administrazioa 
* Hiriburua: Ioanina
* Eskualdeak: 2
** Epiro
** Mendebaldeko Mazedonia

### Tesalia eta Erdialdeko Greziako Administrazioa 
* Hiriburua: Larisa
* Eskualdeak: 2
** Tesalia
** Erdialdeko Grezia

### Peloponeso, Mendebaldeko Grezia eta Joniako Uharteetako Administrazioa 
* Hiriburua: Patras
* Periferiak: 3
** Peloponeso
** Mendebaldeko Grezia
** Joniako Uharteak

### Egeoko Administrazioa 
* Hiriburua: Pireo
* Periferiak: 2
** Ipar Egeo
** Hego Egeo

### Kretako Administrazioa 
* Hiriburua: Heraklion
* Periferiak: 1
** Kreta

Horietaz gain, badago eskualde edo *periferia* autonomo bat, Atos mendia deritzon penintsula, Erdialdeko Mazedoniarekin mugakide dena, Greziarekiko independentea den eskualde administratiboa osatzen duena.

## Kanpo estekak
Nan Tathren

**Nan Tathren**, "sahatsaren harana" esan nahi duena sindarinez, Tolkienen legendarium ospetsuan agertzen den sahasti bat da. Mendebaldeko Beleriandeko lurretan dago, Arvernienetik iparrekialdera eta Andrametik hegoaldera. Nan-Tathrenen, Narog ibaiak, bere urak Sirion ibaian isurtzen ditu, eta azken honen ibilbidea, lasai doa lur horietatik aurrera.

Voronwë elfoa, Turgon erregeak, Nirnaeth Arnoediad guduaren ondoren Zirdani bidali zion mezularietako bat, Balar uharterako bidaian atzeratu zen, Nan Tathreneko larreetan harantz eta honantz ibiliz, hauen edertasunak liluratuta.

Gondolinen erorketatik bizirik mantendu zirenek, Nan Tathrenen atseden hartu zuten denbora batez, eta han, euren suntsitutako hiria gogoratu zuten. Tuorrek ere idatzi zuen bere seme Eärendilentzako, Ulmo valarraren Nevrasteko kostalderako iritsiera kontatzen zuen kantu bat, eta kantu horrek, biengan, itsasoaganako nostalgia piztu zuen, hala, basoa utzi eta kostalderantz bidaia jarraitzea erabaki zutelarik.

Bi dorreak izeneko liburuan, Barbol Entak, Nan Tathrenen quenyazko aldaerak diren Tassarinan eta Nan-Tasarion erabiltzen dituen kantu bat kantatzen du.

## Kanpo estekak
Tokugawa Iesada

Japoniako Tokugawa shogunerriko hamairugarren shoguna izan zen. Bost urte baino ez zituen eman karguan, 1853tik 1858 arte. Adimen urritasuna zuen eta ez zen shogun bezala aritzeko gai. Itsasontzi Beltzen gertakariaren ondoren kargura iritsia, ustez, bere aita Tokugawa Ieyoshiren gaixotasuna eta heriotzaren arrazoia izan zirenak, Iesada, sakokua hautsi eta Japoniako mugak, atzerriko eraginei zabaldu zizkien Kanagawako Konbentzioan sinatutako Ezpareko hitzarmenen (Anglo-Japoniar adiskidetasun hitzarmena, Harris hitzarmena eta Anglo-Japoniar adiskidetasun eta merkataritza hitzarmena) arduraduna izan zen, Bakumatsuari bidea irekiz.
Torredonjimenoko altxorra

**Torredonjimenoko altxorra** (), errege bisigodoek Elizari eskaini zizkien zenbait botozko koroak osatzen duten altxor bisigodo bat da. Guarrazarreko altxorraren antzekoa da, baina zakarragoa. Beharbada, koroak, Justa eta Rufina santuei eskainiak egongo ziren.

1926an aurkitu zuen Torredonjimeno herrian, egungo Kontsolazioaren Andre Mariaren Ermitatik gertu, olibondodun hazienda batean, Torredonjimenoko hirigunetik 2 kilometrora eta Martosetik 4 kilometrora baratzan lanean ari zen nekazari batek. Zati horiek inongo baliorik ez zutela pentsatuz, bere seme-alabei eman zizkien, bitxiak desmuntatzen eta buztinarekin nahastuz denbora pasatzen zutenak. Handik denbora batera, zati haiek erosi zituen trapero bat agertu zen. Hor galtzen da bere arrastoa, 1940ko hamarkadan berriz agertzen diren arti zatituak. Altxorra, gaur egun, Madril, Bartzelona eta Kordobako Arkeologia Museoen artean banatua dago.

## Kanpo estekak
Renewi Tour

[thumb|270px|[José Iván Gutiérrez (erdian), David Millar (ezkerrean) eta Gustav Larsson (eskubian) 2007ko podiumean.]]
**Renewi Tourra** (lehenago **BinckBanck Tour** eta **Eneco Tour** izenekin ezaguna), Benelux eskualdean (Belgika, Herbehereak eta Luxenburgon) ospatzen den etapakako txirrindularitza lasterketa da. 2005ean sortu zen UCI Pro Tour txapelketako lasterketa bat izateko. Herbehereetako Itzulia ordezkatu zuen.

## Palmaresa 
## Herrialdekako sailkapena 
## Ikus, gainera 
* Herbehereetako Itzulia

## Kanpo estekak
Katō Kiyomasa

Japoniako historiako Sengoku aroaren amaierako eta Edo aroaren hasierako daimyō japoniarra izan zen.

## Lehen urteak eta bere karreraren hasiera 
Kiyomasa Owari probintzian jaio zen eta Katō Kiyotadaren semea zen. Kiyotadaren emaztea, Ito, Toyotomi Hideyoshiren amaren lehengusina zen. Kiyotada, bere semea oraindik oso gaztea zenean hil zen, eta, beraz, handik gutxira, Toyotomi Hideyoshiren zerbitzura sartu zen, hamalau urteko adina eta 170 kokuko sari bat baino ez zuenean.

Hideyoshiren armadarekin borrokatu zuen Yamazakiko guduan, eta, beranduago, Shizugatakeko guduan, non, bere parte-hartze nabarmenagatik, Shizugatakeko zazpi lantzetako bat bezala ezagutua izan zen. Hideyoshik, Kiyomasaren saria 3.000 kokura igoz errekonozitu zuen.

1586an, Sassa Narimasari Higo probintzia konfiskatu zitzaionean, Kiyomasak 250.000 koku lur jaso zituen (ia probintziaren erdia), Kumamoto gazteluaz gain, bere egoitza ofiziala bihurtu zena.

1592an, Korearen japoniar inbasioetara batu zen.

## Kiyomasa, Korearen inbasioetan 
Kiyomasa, Hideyoshik egin zuen Chosŏn dinastiak gobernaturiko Korearen inbasioko hiru komandante nagusietako bat izan zen. Konishi Yukinagarekin batera, Seul eta Busan hartu zituen, beste funtsezko hiri batzuen artean.

## Ondorengo bizitza 
Budista sutsu bezala, Kiyomasak, Nichiren tenpluen eraikitzea bultzatu zuen. Konishi Yukinagarekin gatazka batzuk izan zituen, ondoko Higo probintzia gobernatzen zuena, eta, gainera, kristaua zena. Kiyomasa, kristautasuna ezabatzeagatik izan zen ospetsu, eta, beraz, Hondoko guduan, haurdun zeuden emakume kristau guztien sabelak ireki eta haien haurrei burua mozteko agindu zuen.

Sekigaharako guduan, Kiyomasa Kyushun geratu zen, Tokugawa Ieyasuren ekialdeko armada babestuz. Tokugawa klanarenganako bere leialtasunagatik, Kiyomasa, bere antzinako arerioa izan zen Konishiren (Ishida Mitsunariren alde egin zuena) lurrekin saritua izan zen, bere domeinua, 530.000 kokuraino handitu zuelarik.

Bere ondorengo urteetan, Kiyomasa, Toyotomi Hideyori eta Tokugawa Ieyasuren arteko geroz eta arazotsuagoak ziren harremanetan bitartekari bezala aritzen saiatu zen. 1611n, batzar horietako batetara joateko itsasozko bidaian, gaizki sentitzen hasi zen, eta joan beharreko lekura iritsi eta gutxira hil zen. Honmyō tenpluan lurperatua izan zen, Kumamoton, baina baditu hilobiak Yamagata prefekturan eta Tokion ere.

## Kanpo estekak
Epikteto

**Epikteto**, (; , *Epíktētos* ; -135) filosofo estoiko nabarmena izan zen. Frigiako Hierapolisen esklabo jaioa, Erroman bizi izan zen. Bertan, estoikoen doktrina hartu eta askatasuna lortu ondoren, Greziako Nikopolis hirira erbesteratu behar izan zuen. Bertan, eskola estoiko bat sortu eta zuzendu zuen, hil zen arte. Filosofia bizimodu bat dela irizten zuen eta horrela, bere irakaspen gehienek bizitzan nola jokatu behar den erakusten dute. Historian zehar, eta baita gaur egun ere, garrantzi handiko pentsalaria izan da etika arloan.

## Biografia 
Epikteto grezierazko *epiktetos* (euskaraz, *erosi berria*) hitzetik datorrelarik, bere benetako izena ez da ezagutzen. Neronen liberto eta idazkaria zen Epafroditoren esklabo izan zen gaztetan eta horrela Musonio Rufo filosofo estoikoaren irakaspenak jaso zituen. Hanketan ezindua zela jakina da . Askatasuna lortu eta filosofia irakasten hasi zen Erroman bertan. 93-94 urtetan kanporatua izan zen Domizianoren aginduz, aurrena Erromatik eta geroago Italiatik ere. Epiroko Nikopolis hirira erbesteratu eta bertan filosofia eskola bat sortu zuen. Arriano Nikomediakoa edo Flabio Arriano bere ikasle izan zen eta berari zor zaizkio Epiktetori buruz lehenengo iturri moduan ezagutzen diren idaki bakarrak: *Hitzaldiak* eta *Enkhiridion* edo *Eskuliburua* izeneko lanak. Bere eskolak pizgarriak ziren eta Hadriano enperadorea bera etorri omen zen Epikteto ezagutu eta bere irakaspenak jasotzera. Apaltasun handiz bizi izan zen, ondasun materialik gabe. Zaharretan, abandonaturiko haur bat hartu eta hezi zuen, emakume baten laguntzaz.

## Lanak 
Bi dira Epiktetori zor zaizkio lanak: *Hitzaldiak* (grezieraz idatzia jatorrian: Διατριβαί edo *Diatribai*) eta *Eskuliburua* (grezieraz idatzia jatorrian, Εγχειρίδιον edo *Enkhiridion*). c. 108. urtean Epiktetoren ikasle izan zen Flavio Arriano da bi lan hauen idatzizko egilea, Epiktetok emandako lezioetan oinarritzen baitira biak. Lehenengo idatziriko *Diatribai* delakoak luze eta zabal azaltzen du Epiktetoren pentsaera, baina maisuaren eta ikasleen eztabaida moduan, Epiktetoren eta estoikoen pentsaera sistematikoki azaldu gabe. *Enkhiridion*, berriz, *Diatribai* edo *Hitzaldiak* liburu sortaren hautaketa bat da. Arrianoren beraren hitzetan, liburuetan Epiktetoren ikasbideak literalki azaltzen badira ere, batzuen iritzietan, Arrianoren beraren lana nabarmena da, literatura estilo landua ikusirik. Bi liburuek egitura berdina dute: irrikiaren diziplinaz aritzen dira lehendabizi, jokaeraren diziplinarekin jarraitu eta zentzutasunaren diziplinarekin bukatzen dute. 

## Oharrak eta erreferentziak 
## Bibliografia 
* Agirre, Javier (2008): "Estoizismoa" in Agustin Arrieta (et al.): *Filosofiaren historia*, Donostia, Elkar. 

## Kanpo loturak 
* (Euskaraz) Enkhiridion (eskuliburua) Epikteto https://webargitalpena.adm.ehu.es/listaproductos.asp?arbol=01&IdTopics=010110(https://web-argitalpena.adm.ehu.es/listaproductos.asp?arbol=01&IdTopics=010110)
*  Epicteto y su filosofía. Manual de Epicteto (Enquiridión)., *La editorial virtual* webgunean.
*  "Epictetus", *The Internet Encyclopedia of Philosophy* webgunean.
Ahots Elektronikozko Fenomeno

**Ahots Elektronikozko Fenomenoak** edo **AEF** (gaztelaniaz, *psicofonía* eta ingelesez, *EVP* edo *Electronic Voice Phenomenon*) tresna elektronikoez jasotako eta jatorri ezezaguna duten ahots-mezuak dira. Pertsona askok fenomeno paranormaltzat hartzen dituzte ustezko ahots hauek, hildako pertsonen mezuak direla baieztatuz sarritan. Parapsikologiaren arloko beste aditu batzuek fenomeno psikokinesiko bat dela defendatzen dute, hots, esperimentua egiten dutenen psikiaren eraginez grabatu litezke ahots elektroniko horiek. Beste ikerlari batzuen ustez,azkenik, fenomeno hauek apofeniaz, hau da soinu nahasien artean mezu garbiak entzunez, zein iruzurrez sor daitezke.

## Kanpo estekak 
*  Psikofoniak