Heather Couper

**Heather Anita Couper** (Wallasey, Ingalaterra, 1949ko ekainaren 2a - Aylesbury, 2020ko otsailaren 19a) britainiar astronomo, esatari eta zientzia-dibulgatzailea izan zen. 

Leicesterreko Unibertsitatean astrofisika ikasi eta Oxfordeko Unibertsitatean galaxien kumuluak ikertu ondoren, Greenwicheko Errege Behatokiko planetarioko irakasle titular izendatu zuten Couper. Ondoren, bi telesail aurkeztu zituen Canal 4 telebista katean: *The Planets* eta *The Stars*, eta, horrez gain, telebistan agerraldi asko egin zituen gonbidatu gisa. Irratian, Couperrek ''Britain's Space Race* programa aurkeztu zuen eta 30 kapituluko *Cosmic Quest'' telesaila BBC Radio 4rako . Couper Britainia Handiko Astronomia Elkarteko presidente izan zen 1984tik 1986ra, eta  Astronomiako irakaslea izan zen betiko Londresko Gresham College-n. Milurtekoko Batzordeko kide izan zen, eta, horren bidez, CBE izendatu zuten 2007an.  asteroideak bere izena darama. 

## Bizitza 
1949ko ekainaren 2an jaio zen Couper, Wallaseyn (Cheshire), eta George Couper eta Anita Couperren alaba bakarra zen. Zazpi edo zortzi urterekin, hegazkinak begiratzen ari zen gaueko zeruan, bere aita aireko lineako pilotua zelako, ustekabean meteoro berde distiratsu baten lekuko izan zenean. Gurasoek horrelakorik ez zegoela esan zuten, baina hurrengo egunean egunkariko titular batek "izar iheskor berde" bati buruz hitz egiten zuen, eta Couperrek astronomo izatea erabaki zuen.  

St Mary's Grammar School-en ikasi zuen (1977an St. Nicholas Grammar School-ekin batu zen Haydon School bihurtzeko), Wiltshire Lane-n, Northwood Hills-en, Middlesex-en. 16 urte zituela, Patrick Moore telebistako britainiar astronomoari idatzi zion astronomian karrera bat egin zezakeen galdetuz, eta erantzuna jaso zuen: "neska izatea ez da batere arazorik"! 

## Ibilbidea 
### Astronomia 
Peter Robinson moda-dendan eta bere Top Shop dibisioan (gaur egun Topshop) bi urtez kudeaketa-praktiketan aritu ondoren, Couper Cambridgeko Behatokian sartu zen ikerketa-laguntzaile gisa 1969an, eta 1970ean Royal Astronomical Society-ko kide bihurtu zen. 

### Liburuak eta bestelako argitalpenak. 
1978tik aurrera, Couperrek astronomiari eta espazioari buruzko 40 liburu baino gehiago idatzi zituen, asko Henbestekin lankidetzan. Kritikari baten arabera, Couper eta Henbest «pertsonaia koloretsuak ikusteko begia duten istorio-kontalari bikainak» dira.

Bere artikuluak astronomia eta zientzia aldizkari nagusietan agertu ziren, besteak beste, *BBC Sky at Night*, *BBC Focus* eta *New Scientist* aldizkarietan. *The Independent* online egunkariko zutabegilea izan zen.

### Eklipseak 
1999an, Royal Astronomical Society-k eta La Société Guernesiaise-k Couper gonbidatu zuten hurrengo eguzki eklipse osoari buruzko hitzaldi nagusiak ematera. Eklipse hori 1927az geroztik Britainiar Uharteetatik ikusgai izango zen lehena izango zen. Couperrek Sumatran (1988), Hawaiin (1991), Aruban (1998), Egipton (2006), Txinan (2009) eta Tahitin (2010) Eguzki eklipse osoak ikusteko espedizioak ere zuzendu zituen.

### Agerraldi publikoak 
Couperren nazioarteko hitzaldi-birak eta jendaurreko hitzaldiak AEBetatik Txinara eta Kolonbiatik Zeelanda Berrira bitartekoak izan ziren. P&O Arcadia kruzeroaren lehen bidaian hizlari gonbidatu nagusia izan zen, eta Cunard-en Queen Mary 2 eta Queen Victoria ontziei buruzko aurkezpenak egin zituen. 1986an, Couper Concorde ontzian egon zen Londresetik Aucklandera (Zeelanda Berria) egin zuen lehen hegaldian. Bidaiariei Halley kometa erakusteaz arduratu zen astronomo gisa, Indiako Ozeanotik 18.000 metrora hegan egiten zuen bitartean.

Couper jaialdi askotan agertu zen, besteak beste, Brightongo Jaialdian, Cheltenhamgo Zientzia Jaialdian eta The Sunday Times Oxfordeko Literatura Jaialdian.  Bere lan korporatiboak British Gas, AXA SunLife eta IBMrentzako aurkezpen magistralak barne hartu zituen.

### Irratia 
Couperrek programa eta telesail ugari aurkeztu zituen BBC Radio 4n, besteak beste, *Starwatch* zuzeneko telesailak, *Worlds Beyond* eta *The Modern Magi*. 2008ko Sir Arthur Clarke saria irabazi zuen Britainia Handiko espazio lasterketagatik Radio 4ko *Archive Hour* saioan.

BBC Radio 2, Radio 4 eta Radio 5Live irratietan ere agerraldi ugari egin zituen, baita Erresuma Batuko eskualdeko eta tokiko irrati-kateetan ere. 2008an, Couperrek astronomiaren historiari buruzko 30 x 15 minutuko *Cosmic Quest* seriea aurkeztu zuen Radio 4n.

Astronomiaz gain, Couper gonbidatu aurkezle izan zen Radio 4ko ''Woman's Hour*, *John Dunn Programme* eta *Start the Week* saio nagusietan. Literaturarekiko eta tokiko historiarekiko interesa erakutsi zuen Radio 4ko *With Great Pleasure* eta *Down Your Way* saioen atalak aurkeztuz, eta musika klasikoarekiko interesa *BBC Radio 3ko* *In Tune* saiorako "Proms saioen aukeraketa" eginez.

### Telebistako agerraldiak 
Couper astronomia aditu gisa agertu zen albistegietan eta gaurkotasuneko gaien programetan, eta telesail eta programa ugari aurkeztu zituen, batez ere Channel 4-n. Couperrek konpainiaren lehen dokumentala aurkeztu zuen 1989an, *The Neptune Encounter*, Voyager 2ren Neptunoren gainetik igarotako hegaldiari buruzkoa. Ekoizle gisa, Couperrek Channel 4rako telebistarako egin dituen lanetan, besteak beste, saritutako *Black Holes* eta *Electric Skies* telesailak daude, baita *Universe: Beyond the Millennium* telesaila ere. Couperrek Pioneer Productions 1999an utzi zuen irrati eta telebistako agerraldi orokorretan zentratzeko. 

Milurteko Batzordean egindako lanagatik, eta baita jendearen artean zientzia sustatzeagatik ere, Erreginaren Urtebetetze Ohoreen Zerrendan CBE izendatu zuten Couper 2007an. 

## Heriotza 
Couper 2020ko otsailaren 19an hil zen Stoke Mandeville ospitalean, 70 urte zituela, gaixotasun labur baten ondoren.
## Bibliografia 
* *Space Frontiers*, 1978, Woodpecker, 
* *Exploring Space*, 1980, Hennerwood, 
* *Heavens Above!*, 1981, Franklin Watts, 
* *The Restless Universe*, 1982, George Philip, 
* *Astronomy*, 1983, Franklin Watts 
* *Physics*, 1983, Franklin Watts, 
* *The Planets*, 1985, Pan 
* *The Universe: A Three-Dimensional Study* (pop-up book), 1985, Random House, 
* * Halley's Comet Pop-Up Book*, 1985, Hamlyn, 
* *The Stars* (Space Scientist), 1985, Franklin Watts  UK  US
* *The Planets* (Space Scientist), 1985, Franklin Watts  UK  US
* *Comets and Meteors* (Space Scientist), 1985, Franklin Watts  UK  US
* *The Sun* (Space Scientist), 1986, Franklin Watts  UK  US
* *The Moon* (Space Scientist), 1986, Franklin Watts,  UK;  US
* *Galaxies and Quasars* (Space Scientist), 1986, Franklin Watts  UK  US
* *Telescopes and Observatories* (Space Scientist), 1987, Franklin Watts  UK  US
* *Spaceprobes and Satellites* (Space Scientist), 1987, Franklin Watts  UK  US
* *The Stars*, 1988, Pan, 
* *The Space Atlas*, 1992, 
* *How the Universe Works*, 1994, Dorling Kindersley, 
* *Guide to the Galaxy*, 1994, Cambridge University Press, 
* *Black Holes*, 1996, Dorling Kindersley, 
* *Big Bang*, 1997, Dorling Kindersley, 
* *Is Anybody Out There?*, 1998, Dorling Kindersley, 
* *To the Ends of the Universe*, 1998, Dorling Kindersley, 
* *Universe*, 1999, Channel 4 Books,  hardback;  paperback
* *Space Encyclopedia*, 1999, Dorling Kindersley, 
* *Extreme Universe*, 2001, Channel 4 Books, 
* *Mars*: The Inside Story of the Red Planet, 2001, Headline, 
* *Encyclopedia of Space*, 2003, Dorling Kindersley, 
* *Universe: stunning satellite images from outer space*, 2006, Cassell Illustrated (UK) ; Thunder Bay (US) 
* *The History of Astronomy*, 2009, Cassell Illustrated (UK), ; Firefly (US), 
* *The Story of Astronomy*, 2011, Cassell, 
* *The Astronomy Bible: The Definitive Guide to the Night Sky and the Universe'', 2015, Firefly (US), ; Philip's (UK), 
* *The Secret Life of Space*, 2015, Aurum, 
* *Space Visual Encyclopaedia*, 2016, Dorling Kindersley, 
* *2019 Stargazing*, 2018, Philip's, 
* *The Universe Explained: A Cosmic Q&A*, 2018, Firefly, 

## Irrati aurkezpenak 
* *With Great Pleasure*, 1987, BBC Radio 4
* *Down Your Way*, 1989, BBC Radio 4
* *Seeing Stars* (monthly series), 1990–2001, BBC World Service
* *The Modern Magi*, 1995, BBC Radio 4
* *Starwatch* (6-part series), 1996, BBC Radio 4
* *Naming the Universe* (5-part series), 1999, BBC Radio 4
* *The Essential Guide to the 21st Century* (5-part series), 2000, BBC World Service
* *Red Planet* (3-part series), 2003, BBC Radio 4
* *Worlds Beyond* (3-part series), 2004/5, BBC Radio 4
* *Arthur C. Clarke: the Science and the Fiction*, 2005, BBC Radio 4/BBC World Service
* *A Brief History of Infinity* (2-part series), 2006, BBC World Service
* *Britain’s Space Race*, 2006, BBC Radio 4, winner of the 2008 Sir Arthur Clarke Award
* *Cosmic Quest* (30-part series), 2008, BBC Radio 4

## Filmografia 
## Sariak eta aintzatespenak 
* *Times Educational Supplement* *Adinekoentzako Informazio Liburuaren Saria* 1987.
* *Letren Doktore Honoris Causa,* Loughborough Unibertsitatea 1991.
* *Zientzia Doktore Honoris Causa*, Hertfordshire Unibertsitatea 1994.
* *Zientzia Doktore Honoris Causa*, Leicester Unibertsitatea 1994.
* *Urrezko Domina,* New Yorkeko Jaialdiak 1993, 1995, 1998.
* *Banff Rockie Saria* 1995.
* *Britainiar Inperioko Ordenako Komandantea* (CBE) 2007an.
* * asteroideak* bere izena darama.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Heather Couper-en webgunea
* Radio 4 *Bilaketa kosmikoa* 2008