Rudolf Höß

**Rudolf Franz Ferdinand Höß**, halaber **Rudolf Hoess** edo **Höss**, (Baden-Baden, Alemania, 1900eko azaroaren 25a – Auschwitz, Polonia, 1947ko apirilaren 16) Alemania Naziko *SS-Obersturmbannführer*ra izan zen eta, 1940ko maiatzaren 4tik 1943ko azaro arte, Auschwitzeko kontzentrazio- eta sarraski-esparruko burua; han, azken zenbatespenen arabera, 1,1–1,6 miloi lagun hil ziren. Bigarren Mundu Gerra amaitu ostean, 1946ko martxoaren 11n atzeman zuten, nekazari plantak eginez ezkutatuta zebilela. Nurenbergeko epaiketetan auziperatu eta hiltzera zigortu zuten.

## Bizitza 
thumb|Rudolf Höß (1938 eta 1941 artean)

Rudolf Höß 1900ean jaio zen, Baden-Badenen, eta familia katoliko batean hezi zuten. Ume bakartia omen zen, eskolan hasi arte lagunik gabe hazi zena. Gurasoek semea apaiz izatea nahi bazuten ere, hamabost urte bete bezain laster, Lehen Mundu Gerran parte hartzeko izena emanda zuen, turkiarren frontean. 1917an, sarjentu zen, jada, eta hainbat kondekorazio jaso zituen, Burdinazko Gurutzea tartean. Alemaniarrek jasandako porrotaren ondoren, Freikorpseko kide izan zen probintzia baltikoetan, Silesia eta Ruhr arroan.

Rudolf Höß ezkondu eta bost seme-alaba izan zituen: aita zintzo eta eredugarria izan omen zen. Familia Auschwitzeko kontzentrazio- eta sarraski-esparruaren kanpoaldean kokatzen zen Komandantzia Etxean bizi zen.

## Ibilbidea 
thumb|ezkerrera|200px|Auschwitz
thumb|200px|Höß, aliatuek harrapatu eta gero

Lehen Mundu Gerra amaitutakoan, 1922an Rudolf Hößek Alemaniako Langile Alderdi Nazionalsozialista (NSDAP) antolatzen lagundu zuen eta 10 urteko kartzela zigorra ezarri zioten 1923an, Walter Kadowren hilketan parte hartu zuela-eta. Martin Bormanni haren kideari, berriz, urtebeteko kartzela zigorra eman zioten.

1933an, SSetan sartzeko eskaria egin zuen eta, 1934an, onartu egin zuten. *Totenkopfverband*eko unitatearen kide ere egin zen eta, urte berean, Dachauko kontzentrazio esparrura aldatu zuten. 1935ean, hango *Blockführer* —blokeko arduradun nagusi—- izendatu zuten.

1938an, *SS Hauptsturmführer* egin zuten eta laguntzaile izan zen Sachsenhausengo esparruan.

1939an, Auschwitzeko komandante izan zen esparru berrian eta, 1940an, hura antolatu beharrean izan zen. Hantxe izan zen 1943ko amaiera arte, eta Josef Mengele sendagilearekin harremana izan zuen.

Auschwitzen egon zen bitartean, haren lana Azken Irtenbideko hilketen alderdi administratiboa izan zen. Diziplina eta antolaketaren maisu bazen ere, Auschwitzen destinatuta zeuden SSetako kideek bizitza erlaxatua izateko aukera izan zuten eta, aldi berean, abusuak, presoei eginiko lapurretak eta kontrabandoa ere izan ziren. 24. barrakoia prostituzio-etxe zela zabaldu zen eta SSekin kolaboratzen zutenek hantxe jasotzen omen zuten saria. Horrekin jarri zitzaion Gestapo atzetik eta behin baino gehiagotan miatu zuten esparrua, baina Rudolf Höß Azken Irtenbideko helburuak zorrotz betetzen zituen ofiziala zenez, ez zioten ezer egin; alderantziz, karguz igo zuten.

1943ko abenduan, Arthur Liebehenschelek hartu zuen ordea Auschwitzeko komandante lanetan eta Höß aurreko Liebehenscheleren lantokira joan zen, *Wirtschaftsverwaltungshauptamt*eko presidente egin baitzuten, hots, SSen administrazio ekonomikoaren bulego nagusi. Zyklon B gasa erabiltzen hasi zen esparruko judu andana hiltzeko.

Auschwitzera itzultzeko eskaria egin zuen, *Aktion Höß* aurrera eramatearren eta 1944ko maiatzaren 8an itzuli. Esparrua handitzeko asmoa zuen, Auschwitz II Birkenauko hilketa makina erraldoia prestatzeko eta hungariar juduak erabat suntsitzeko.

## Kartzela eta heriotza 
thumb|ezkerrera|250px|Hößek Nurenbergen aitortutakoaren zati bat
thumb|ezkerrera|250px|Auschwitzeko urkamendia
thumb|100px|Höß, epaiketan
thumb|250px|Höß, urkamendian
thumb|ezkerrera|250px|Hößen exekuzioa

1945eko maiatzaren 8an bukatu zen gerra Alemanian. Höß armada alemaniarraren subofizial jantzipean ezkutaturik, Baltikoko kostarantz alde egin zuen, baina hantxe harrapatu zuten aliatuek. Franz Lang izen faltsua erabiltzen zuen nekazari haren aurka ez zuten atxilotzeko frogarik aurkitu eta berehala zen Höß kalean. Aliatuek ez zuten nabaritu eskuartean zuten presoaren garrantzia.

Rudolf Höß Flossenburg inguruan zegoen nekazaritza etxe batean hasi zen lanean, Danimarkako mugatik gertu, eta bertan izan zen zortzi bat hilabetez. Bitarte horretan, polizia militarra bila zebilkion eta haren familia zelatatzen ari ziren. Horrela, 1946ko martxoaren 11n, ofizial britainiar batzuk iritsi ziren Höß andrearen etxera eta, senarra non zen ez bazien esaten, bera eta seme-alabak sobietarren esku utziko zituztelako mehatxua egin egin zioten. Emazteak amore eman zuen, eta senarraren ezkutalekua non zen jakinarazi.

Goizeko 02:30ean, polizia militar britainiarrak atxilotu zuen. Ezin izan zuen bere buruaz beste egin, egun pare bat lehenago, pozoia erori egin baitzitzaion. Hortik aurrera gertatu zena ez dago garbi. Bi aitorpen agertu ziren ondoren. Bata alemanez egin zuen, britainiar autoritateen aurrean. Bestea, geroxeago, Krakovian, eta abokatu baten aurrean. Lehen aitorpena torturapean egin zuela deklaratu zuen eta ez zela egia. Epaileek ez zuten kontuan hartu eta Nurembergeko Epaiketetan lekuko izan behar izan zuen. Nurembergeko Auzitegiaren aurrean (1945ean), besteak beste, hau deklaratu zuen:

1946ko maiatzaren 25ean, Poloniara eraman zuten eta beste epaiketa bat hasi zen: horretan, ez zuen ezer ukatu eta Himmlerren aginduak bete beharrean izan zela esan zuen. Presoek ez zuten abusu pertsonalik aipatu; hiltzeko makina zuzentzen zuen hoztasun handiz:

Krakoviako epaiketan, 1947ko apirilaren 2an, Höß erabateko hotz agertu zen ezarri zioten heriotza zigorra entzun zuenean. 1947ko apirilaren 16an urkatu zuten, Auschwitzeko kontzentrazio-esparrua izan zen tokian.

1958an, Martin Broszat historialariak argitaratu zituen Rudolf Hößek presondegian idatzitako memoriak, lapitzez idatzi zuen *Kommandant in Auschwitz*, kartzelari poloniar komunistek zaintzen omen zuten Krakoviako kartzelan, epaiketaren zain zegoen bitartean. Hala ere, ez dago garbi benetako memoriak diren ala ez.

## Kanpo estekak 
* Rudolf Höß, Nurenbergen deklaratzen. Youtubeko bideoa.