open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Spoiler

***Spoiler***, bere horretan ingelesetik munduko hainbat hizkuntzatara zabaldu den hitza, (), telebista, film, liburu eta abarretako programa baten bilbearen zati garrantzitsu baten deskribapena da, norbaitek ikusi aurretik. Sare sozialetan, lagunarteko erregistroan, spoiler hitzaren sinonimo bezala **izorraki** erabili da euskarazko ordain gisa.

Publikoaren zati batek *spoiler*rak arbuiatzen dituenez, badago jendea praktika horren alde argudiatzen duena. Jarrera horren atzean dago kultur produktu batek bere bilbeak harrigarritasunetik haratago balio duela dioen ideia. Beraz, sorkuntza bat artistikoki landua eta kalitatezkoa denean, bilbearen argumentu-birak ezagutzeak ez luke eragozpen izan behar obrarekin gozatzeko.

2011n, Kaliforniako Unibertsitatea San Diegon irakasleak diren Nicholas Christenfeldek eta Jonathan Leavittek esperimentu psikologiko bat egin zuten, *spoiler*rek fikzio baten gozamena gutxitzen ote duten frogatzeko asmoz. Probarako boluntario bakoitzak ustekabeko amaierekin istorio txiki bat jaso zuen. Proban zehar, boluntario batzuei tramaren zati garrantzitsuak azaldu zitzaizkien, eskatu gabe. Esperimentuaren ondorioa izan zen *spoiler*rak irakurri zituzten subjektuek gehiago gozatu zutela obraz amaiera aurreratu ez zitzaien subjektuek baino.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Norkzer?!

**Norkzer?!**, 2015ean Hernanin sortutako hardcore taldea da.

## Diskografia 
* *Norkzer?!* (2017, autoekoizpena)
* *Isiltasuna suntsitu* (2019, Mal-Mai Records, Impure Records, Lengua Armada, XCementerioX, Torture Chamber Records, Can\'t Keep Us Down, Potencial Hardcore)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zeinke

**Zeinke** 2014 urtean Lemoan sortutako musika taldea da.

## Diskografia 
* *Sormena, kemena* (2016, autoekoizpena)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iñorkiñak

**Iñorkiñak** Usurbilen sortutako triki-pop musika taldea da.

## Diskografia 
* *Iñorkiñak* (2019, autoekoizpena)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Serpiente (musika taldea)

**Serpiente** 2015ean Bilbon sortutako post-punk musika taldea da.

## Diskografia 
* *Serpiente* (2017, autoekoizpena)
* *Krisanteilu* (2019, Humo Internacional)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Yining

**Yining** () edo **Ghulja** (uigurreraz: غۇلجا‎) edo **Qulja** () Txinako Xinjiangeko Uigur Eskualde Autonomoan dagoen hiri bat da, Ili Kazakhstandar Prefektura autonomoan kokaturik dagoena. Kazakhstanekiko mugan kokaturik dago. Zetaren Bidean hiri garrantzitsua izan zen Almaliq hiriaren hondarren alboan dago.

## Historia 
### Almaliq 
XIII. eta XV. mendeen artean Almaliq hiria Txagatai Khanerriaaren menpeko hiria izan zen. Tian Shan mendilerroaren eta Ili ibaiaren artean zegoen kokatuta. *Ili* izenaz ere ezagutu izan zen garai hartan. Almaliqeko Siknak Tekin erregea Gengis Khan enperadore mongolaren bilobarekin ezkondu zen, honek erakusten du hiriaren garrantzia zenbatekoa zen. 1351 eta 1363 artean Moghulistango Tughlugh Timur khanaren menpe egon zen eta islamaren erdigune garrantzitsua bihurtu zen.

### Qing dinastia 
XVIII. mendean Txinatarrek konkistatu zuten eta txinatar immigranteak iritsi ziren hirira. Almaliq hiria dagoeneko bertan behera gelditu eta hndarretan zegoen eta txinatarrek 1762 urtean Ningyuan gotorlekua (寧遠城) eraiki zuen kolonoak hartzeko. Ondoren beste bi gotorleku ezarri ziren, Huining (惠寧城) 1765ean eta Xichun (熙春城) 1780 urtean, baina hiriak *Ningyuan* izenarekin jarraitu zuen.

1851 urtean Errusiarren eta txinatarren artean Quljako itunari esker bi herrialdeen arteko merkataritza librea ezarri zen. 1864 eta 1866 artean Dungan matxinadaren eragina nozitu zuen Ningyuanek. 1867an Yakub Beg general turkiarrak Kashgaria erreinua sortu zuen eta Ningyuan ere konkistatu zuen. Ingelesen laguntza izan zuenez Errusiaren etsai bihurtu zen eta 1872an errusiarrek hiria setiatu eta okupatu egin zuten. 1881 urtean txinatarrek berreskuratu zuten eta Ningyuan konderria ezarri zuten.

### XX. mendea 
Txinan Ningyuan izeneko toki gehiago zeudenez 1914 urtean *Yining konderria* izena eman zitzaion. 1952 urtean Yining hiria Yining konderritik banatu zen eta 1954an Ili Kazakhstandar Prefektura autonomoaren hiriburua bihurtu zen.

## Geografia eta klima 
### Kokapena 
Ili ibaiaren iparraldeko ertzean kokaturik dago, Dzungaria ordokian, eta Kazakhstanekiko mugatik 70 kilometro eskasera. Ili ibaiaren harana Xinjiangeko eremurik hezeena da eta larre zabalak ditu.

### Klima 

## Iruditegia 

Irudi:Yining-trainstation.jpg|Tren geltokia.
Irudi:Main Gate of Yili Normal University.jpg|Unibertsitatea.
Irudi:伊宁城南区小车商贩 - panoramio.jpg
Irudi:金顶阁 - panoramio.jpg
Irudi:ISS-57 China, Sayram Lake.jpg|Sayram aintzira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Belatz (musika taldea)

**Belatz** 2015 urtean Gernikan (Bizkaia) sortutako rock taldea da.

## Diskografia 
* *Hotz egin duen arren* (2019, Baga Biga)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lamiak (musika taldea)

**Lamiak**, Donostian (Gipuzkoa, Euskal Herria) 2017an sorturiko rock *power trio* musika taldea da. Haien eraginik nabarmenenak bai euskal eta bai nazioarteko stoner-hard rock taldeak dira, hala nola, Berri Txarrak, Kuraia (musika taldea), Black Sabbath, edo Kyuss. Gehienbat euskarazko musika egiten dute.

2019ko urrian, *Itsuen Aroa* izeneko autoekoiztutako lehen diska argitaratu zuten, Gaztain Estudioetan grabatua.

## Diskografia 
* *Itsuen aroa* (2019, autoekoizpena)
* *Itzalak, Argiak* (2022, autoekoizpena)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Saia Goait

**Saia Goait**, 2017 urtean Mutrikun sortutako rock musika taldea da.

## Diskografia 
* *Saia Goait* (2019, Rock CD Records) - 6 abesti

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Orbel (musika taldea)

**Orbel** 2017. urtean Baionan sorturiko post-rock musika talde elektronikoa da.

## Diskografia 
* *Beyond There* (2018, Usopop Diskak / Urgence Disk Records / Dingleberry Records / Ruin Your Fun)
* *Hegan* (2019, Usopop Diskak / Urgence Disk Records / Dingleberry Records)
* *Lur hezea* (2022, Usopop Diskak).

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera
* Euskal Herriko musika garaikidea

## Kanpo loturak
* Orbel taldea Badok.eus atarian.
Kurkuma (musika taldea)

**Kurkuma** Donezteben (Nafarroa Garaia) 2018 urtean sorturiko musika talde bat da, rock estilokoa.

## Diskografia 
* *Kurkuma* (2019, autoekoizpena)
* *Bel3zidorrean hör* (2022, autoekoizpena)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Beñat Antxustegi

**Beñat Antxustegi Goikoetxeta** (Barakaldo, 1989) izen artistikoa *Physis versus nomos* duena, euskal musikaria da.

## Biografia 
Galdakaon jaio bazen ere oso gaztetatik Donostian bizi da. Donostiako hainbat taldetan jo izan du Xikinkei, Liher, Txemak, Bi Zaldi, besteak beste. Gaztezulo aldizkariko musika kritikaria ere bada. Hainbat diska atera ditu *Physis versus Nomos* izenarekin bere bakarkako ibilbidean.

Bi aldiz irabazi du Mikel Laboa Katedra Saria, lehen aldiz, 2013an, "Zu gabe" lanarekin, eta bigarren aldiz 2015ean, "Ohm 13" lanarekin.

## Diskografia 
* *Zartada eta ferekaren artean* (2011, autoekoizpena)
* *Ezin* (2013, autoekoizpena)
* *Saudade é fatal 2* (2016, autoekoizpena)
* *Zaharrak, berriak eta kuttunak. Goiz batin* (2017, autoekoizpena)
* *Arraro nioenean* (2019, Kortxoenea / Balio Dute)

## Erreferentziak
Catherine the Great (telesaila)

***Catherine the Great*** Philip Martinek zuzendutako minisail historikoa da.

Errusiako enperadore bihurtu, eta herrialdea Europako potentziarik handien artera eraman zuen agintariaren azalean barneratu da Helen Mirren aktorea *Catherine the Great* telesailean. Nigel Williams erregetza ardatz duten istorioetan trebatu da, eta berak idatzi du telesaila.

## Aktoreak 
* Helen Mirren: Katalina II.a Errusiakoa
* Jason Clarke: Grigori Potiomkin
* Rory Kinnear: Nikita Ivanovitx Panin
* Gina McKee: Praskovya Bruce kondesa
* Kevin R. McNally: Alexei Orlov
* Richard Roxburgh: Grigori Orlov
* Joseph Quinn: Paulo tsarevitxa
* Clive Russell: Zoroa
* Paul Kaye: Iemelian Pugatxov
* Paul Ritter: Alexander Suvorov

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lukiek

**Lukiek** 2015 urtean Mungian sorturiko rock musika talde bat da. Taldea nahiz eta 2015ean jaio, taldekide bakoitzaren proiektu paraleloak zirela eta, taldeak ez zuen bere lehenengoko kontzertua eskeiniko 2016ko bigarren seihilekora arte. Errepertorio propioarekin eta bertsio batzuetaz lagunduta, taldeak Euskal Herriko eta estatuko zenbait hiritako (Leon, Madril eta Tarragona) hainbat leku zeharkatuko zituen Zea Mays, Árida, Belako edo Mahalo bezalako taldeak edota DMA australiarrak eta Tijuana Bibles eskoziarrak bezalako nazioarteko taldeak teloneatzera iritsiz. Hainbat jaialditan baita parte hartu dute; hala nola, Kutxa Kultur '17, Basque Fest '18 eta Bilbao BBK Live '18. Josu Ximun Billelabeitiak (ahotsa eta gitarra), Antton Goikoetxeak (baxua eta koruak) eta Christian Rodriguezek (bateria eta koruak) eratzen dute taldea.

## Musika mota 
Lukiek musika estilo baten sailkatzea ez da erraza musika mota askotatik edaten duen taldea baita. Grunge soinu gordinak, erritmo psikodelikoak, rock klasikoaren influentziak, post-punkaren soinu bitxiak edota gaur egungo traparen autotunea aurkitu ditzakegu haien abestietan besteak beste. Dena den, rock alternatiboan aritzen den taldea da Lukiek. 

## Lukiek #1 
2019ko irailean kaleratu zuten *Lukiek #1* taldearen lehen diskoa. Horrekin batera, 25 kontzertuko bira bat planifikatu zuten eta oso harrera ona eduki zuen. Haien jarraitzaileak kontzertu oro ugaritu egiten zirela ikusi zuten. Pandemiak behartuta, taldeak ezin izan zuen bere album debuta aurkezten jarraitu. Hala ere, taldearen aktibitatea ez zen bertan behera geratu: abesti berriak konposatzen hasi ziren, kontzertu puntualak eskaini zituzten Bilbon eta Donostian. 2020ko irailean Santana 27 aretoan eskainitako emanaldia nabarmenduz, 250 sarrerak agortu baitzituzten. Osasun-larrialdia hasi zenetik taldeak eskaintzen zuen lehen kontzertua izan zen.
* *Lukiek #2* (2021, Ático Stereo)
* *Lukiek #3* (2025, Ático Stereo)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mocker's

'''Mocker's'* 2010 urtean Durangon sortutako blues eta rock and roll musika taldea.

## Kanpo estekak 
* *Oreka ahula'' (2019, Spinda Records)

## Erreferentziak
Iramo

**Iramo**, 2018 urtean Gasteizen sortutako punk-Oi! musika taldea da.

## Diskografia 
* *Iramo Gasteiz Oi!* (2019, autoekoizpena) - 4 abesti

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Virtues (minisaila)

***The Virtues*** Shane Meadowsek eta Jack Thornek idatzitako minisail dramatikoa da. Haurrei egindako sexu abusuen gainekoa da, eta horiek eragiten duten gaitz psikologikoetan sakontzen du.

## Sinopsia 
Telesailak iraganeko traumen esklabo diren pertsona batzuek zama hori gainditzeko igarotzen duten prozesua kontatu du. Saio gordin bezain itxaropentsu honek gai nagusien artean ditu zurztasuna, drogen menpekotasuna, gizarte zerbitzuen lana eta sufritzen duten pertsonek elkar ulertzeko duten gaitasuna.

## Aktoreak 
* Stephen Graham: Joseph
* Niamh Algar: Dinah
* Helen Behan: Anna
* Frank Laverty: Michael
* Mark O'Halloran: Craigy

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
A Tuti Plain

**A Tuti Plain** 2016an Soraluzen sortutako rock musika bikotea da.

## Diskografia 
* *A Tuti Plain* (2019, autoekoizpena) - 5 abesti

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Unbelievable (telesaila)

***Unbelievable*** Susannah Grantek, Ayelet Waldmanek eta Michael Chabonek sortutako minisail dramatikoa da.

## Sinopsia 
Marie nerabearen istorioa zortzi ataletan bildu dute: bortxaketa faltsu baten salaketa aurkeztea leporatu zioten. Pulitzer saria irabazi zuen *An Unbelievable Story of Rape* artikulua du oinarri telesailak; bi emakumezko detektibek kasua argitzeko urraturiko bideari erreparatuko dio, indarkeria matxistaren biktima diren horien istorioen ezohiko xehetasunei erreparatuta.

## Aktoreak 
* Kaitlyn Dever : Marie Adler
* Toni Collette : Grace Rasmussen
* Merritt Wever : Karen Duvall
* Dale Dickey : RoseMarie
* Liza Lapira : Mia
* Kai Lennox : Steve Rasmussen
* Omar Maskati : Elias
* Austin Hébert : Max Duvall
* Eric Lange : Robert Parker
* Scott Lawrence : Billy Taggart
* Danielle Macdonald : Amber Stevenson
* Connor Tillman : Nick Selig
* Elizabeth Marvel : Judith
* Patricia Fa'asua : Becca
* Max Arciniega : Jason Alvarez

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mänägäitz

**Mänägäitz** 2011 urtean Zarautzen sortutako hardcore musika taldea da.

## Diskografia 
* *Managaitz* (2014, Discos Enfermos) EP-a
* *S/T* (2015, autoekoizpena)
* *Gaztaroko erokeria bat gehiago* (2019, DDT Banaketak / In My Heart Empire) - Fly Shit-ekin batera

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Odolkiak Ordainetan (musika taldea)

**Odolkiak Ordainetan** Tafallan sorturiko rock and roll musika taldea da.

## Ibilbidea 
2014an atera zuten aurreneko diskoa, taldearen izen bera daramana eta bigarrena 2019an iritsi zen, *Lo egin aurretik* izenekoa. 2020an Aretxabaletako Screamers and Sinners taldearekin LP konpartuitu bat egiteko asmoa zuten baina COVID-19 pandemiaren ondorioz ezarruitako murrizketek atzeratu egin zuten diskoaren grabaketa. 2021. urtearen amaiera argitaratu zuten talde bien arteko disko berria.

## Diskoak 
* *Odolkiak ordainetan* (2014, autoekoizpena)
* *Lo egin aurretik* (2019, autoekoizpena)
* *Odolkiak Ordainetan vs Screamers & Sinners* (2021, Kaset ekoizpenak)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lumi (musika taldea)

**Lumi** 2014 urtean Donibane Lohizunen Nahia Zubeldiak (ahotsa eta gitarra elektrikoa) eta Manu Matthysek (elektronika) sortutako pop elektroniko musika taldea da.

## Diskografia 
* *Lumi* (2015, Moï Moï Records)
* *Itzal zikinak* (2019, Moï Moï Records)
* *Bezperen dirdira* (2022, UsoPop Diskak)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Occhi di Farfalla

**Occhi di Farfalla** 2013 urtean Miren Aranguren eta Hodei Estebanek Zarautzen sortutako rock musika taldea da.

## Diskografia 
* *Occhi di Farfalla* (2013, autoekoizpena)
* *Lerroetatik ihes* (2016, autoekoizpena)
* *Destino epikoak* (2019, autoekoizpena)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maraca Diablo

**Maraca Diablo** Ina Iriondo Saint-Gerons mendarotar musikariak 2012 urtean martxan jarritako proiektua da. Rock musika jorratzen du.

## Ibilbidea 
Munleteko Ina Iriondoren proiektu pertsonal bezala hasten da, sonoritate intimistago bat lortzeko saiakeran. Bi disko argitaratu ondoren, Hail Zigurat eta El Regreso del Niño Indio, 2020ko konfinamenduaren ondorioz sortutako kantu berrietarako taldea inguratzen du, Josu Iriondo baxuan, Rafa Furnier baterian eta Asier Etxaniz gitarran, Anita Pérezek ahots eta sintetizadoreetan eta Soraia Urbietak ahotsetan emandako laguntza puntualaz gain. Hauekin "Maraca Diablo" izeneko diskoa argitaratzen dute 2022ko apirilean eta kontzertuak ematen hasten da taldea.

## Diskografia 
* *Hail Zigurat* (2012, Screaminguy Records)
* *El regreso del niño indio* (2019, Screaminguy Records)
* Maraca Diablo (2022, Screaminguy Records)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Julen Etxezarreta

**Julen Etxezarreta** (Urretxu, 1986) Gipuzkoako abeslaria da. **Katu** izeneko proiektua sortu du.

## Diskografia 
* *Elysian* (2019, Rock CD Records)

## Erreferentziak
Ibil bedi

**Ibil bedi** 2018 urtean Nafarroan sorturiko pop musika talde bat da. Irunberri, Erriberri, Zangoza eta Iruñeko bost lagunek osatzen dute taldea eta jotzen dituzten instrumentuak gitarra, baxua, biolina, saxoa, bateria, teklatua eta ahotsak dira. Haien lehenengo diskoak *«Berandu baina garaiz»* du izena eta 2019ko ekainean argitaratu zuten.

Urte bereko bukaeran abesti bikoitz bat atera zuten: *«Bide Zuzena-Teilaturantz»*, bideoklip eta guzti. Taldearen bigarren lanaren izenburua *«Beltxarga Beltza»* da, 2021an argitaratua, hamaika abestiz osatua.  2023ko apirilean, hirugarren lan luzea argitaratu zuten *«Goldea»* izenburupean. 

Ibil bedi taldearen abestiak gai anitzezkoak dira: maitasuna, dudak, sorpresak, galerak eta bizipenak. Musikalki pop-a da estilo nagusia, baina beste estilo batzuk hauteman daitezke.

## Taldekideak 
# Amets Aranguren Arrieta: saxoa, ahotsa eta teklatua
# Eder Escalera Llorente: bateria
# Javier Larrañeta Iribarren: baxua
# Ibai Osinaga Gogorcena: gitarra eta ahotsa
# Areta Senosiain Elorza: biolina eta teklatua

## Diskoak 
* *Berandu baina garaiz* (2019, autoekoizpena)
* *Beltxarga beltza* (2021)
* *Goldea* (2023) 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tonu (hizkuntzalaritza)

{{irudi multzo|float={}
|image1=First tone (Mandarin).svg
|image2=Second tone (Mandarin).svg
|image3=Third tone (Mandarin).svg
|image4=Fourth tone (Mandarin).svg
|total_width=240
|footer= Mandarin txineraren lau tonu nagusiak, *ma* silabarekin ahoskatuak.erdian|220px
}}
**Tonu**a, hizkuntzalaritzan, ahotsaren maiztasun-aldaketa da, silaba edo hitz bat ahoskatzean egiten dena.

Hitzezko hizkuntza guztiek erabiltzen dute intonazioa informazio paralinguistikoa, emozionala edo beste mota batekoa adierazteko, eta enfasia, kontrastea eta antzeko ezaugarriak transmititzeko. Baina, horrezaz landa, hizkuntza batzuek hitzak edo haien inflexioak bereizteko baliatzen dute tonua, kontsonanteen eta bokalen antzera. Ezaugarri hori duten hizkuntzei tonu hizkuntza deitzen zaie; hizkuntza horien tonu-patroi bereizgarriei tonema izena ematen zaie, fonemekiko analogiaz. Tonu hizkuntzak arruntak dira Asiako ekialdean eta hego-ekialdean (txinera, vietnamera, thailandiera eta besteak), Pazifiko aldean, Afrikan (khoisan hizkuntzak, adibidez) eta Ameriketan (navajo, txerokiera eta besteak); munduko hizkuntzen %&nbsp;70 inguru tonala dela jotzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Antton Aranburu Osorio

**Antton Aranburu Osorio** (Busturia, 1979) Bizkaiko musikaria, antzezlea eta ipuingilea da, egun Gasteizen bizi den arren.

## Diskografia 
### Bakarka 
* *Goraka* (2010, autoekoizpena)
* *Bizirik* (2013, autoekoizpena)
* *Kaos#Kosmos: Zabal dadila kaosa* (2019, autoekoizpena)
* *Kaos#Kosmos: Sor Bedi Kosmosa* (2019, autoekoizpena)
* *Plazera nirea da* (2024, Atelier Rercords/D'Straperlo Inc)

## Erreferentziak
Michiel Huisman

**Michiel Huisman** (Amstelveen, 1981eko uztailaren 18a) nederlandar aktorea, musikaria eta abeslaria da, nederlanderazko eta ingelesezko telesail eta filmeetan aritu dena.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Erreferentziak
Üther

**Üther** Ondarroan sortutako hardcore musika taldea da. Taldekideak Ondarroa, Soraluze eta Azpeitiakoak dira. Bi diska atera dituzte, bigarrena Maggot Bath taldearekin batera.

## Diskografia 
* *Argitu orduko iluna* (2017, autoekoizpena)
* *Maggot Bath/Üther* (2019, autoekoizpena)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Agurtzane eta Jon Elustondo

**Agurtzane eta Jon Elustondo** euskal trikitilari bikotea da, Legazpin sorturikoa.

## Diskografia 
* *Elustondo* (2015, Elkar)
* *Bizirik dauden eskuak* (2019, Elkar)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Zuzeneko aktuazkioa Youtuben.
Acto Messie

**Acto Messie** Hondarribiako rap abeslaria da.

## Diskografia 
* *Ortzi* (2018, autoekoizpena)
* *Euskolover* (2019, autoekoizpena)
* Beatartean (2022, autoekoizpena)
* Takit Deus (2024, autoekoizpena) 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Howl (2015eko filma)

***Howl***, (euskaraz *Ulu*), 2015eko Paul Hyettek zuzendutako beldurrezko film independiente bat da. Ed Speleers, Sean Pertwee, Holly Weston, Shauna Macdonald, Elliot Cowan, Rosie Day, Calvin Dean, Duncan Preston eta Ross Mullan aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Ingalaterra, gaueko trenak burdinbidean oztopo bat topatzean berehalako geldiune bat egin beharko du, ondorioz bertan doazen bidaiariak geroz eta urduriagotzen hasiko dira, kanpoan zerbait berak atzeman nahizik dabilela ohartzen baitira. Hortaz, izaki misteriotsuaren erasoei biziraun nahi baidiete elkarrekin batera mantendu beharko dira.

## Aktoreak 
* Ed Speleers - Joe
* Holly Weston - Ellen
* Sean Pertwee - Tony, tren gidaria
* Shauna Macdonald - Kate
* Elliot Cowan - Adrian
* Amit Shah - Matthew
* Sam Gittins - Billy
* Rosie Day - Nina
* Duncan Preston - Ged
* Ania Marson - Jenny
* Calvin Dean - Paul, tren-txartel errebisatzaile berria
* Brett Goldstein - David, tren arduradun berria
* Ryan Oliva - Orbaindun otsogizona
* Robert Nairne - Konkordun otsogizona
* Ross Mullan - Otsogizon ileoria

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Fits (musika taldea)

**Fits**, Urretxu, Zumarraga eta Bergarako musikariek 1996 urtean sorturiko rock musika talde bat da.

## Diskografia 
* *Maketa* (2001, autoekoizpena)
* *Zaurgarriari* (2019, autoekoizpena)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fusible (musika taldea)

**Fusible** 2016 urtean Ziburun sorturiko punk-rock musika taldea da.

## Diskografia 
* *EP#1* (2017, autoekoizpena) EP-a
* *EP#2* (2017, autoekoizpena) EP-a
* *Fusible* (2019, autoekoizpena)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Postal kolekzionistak

**Postal kolekzionistak** 2018 urtean Tolosan sortutako pop musika taldea da.

## Diskografia 
* *Azken gaua hirian* (2019, autoekoizpena)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kapilau

thumb|300px|Ameriketako Estatu Batuetako armadako kapilau bat.
[thumb|300px|Bill Devine kapilaua, marinesen 7. [erregimentuan, Tikriten, Iraken.]]
**Kapilau** parrokia ez duen apaiz kristaua eta beste instituzio partikular batean edo fededun multzo batean bere funtzioak betetzen dituen erlijiozko pertsona da.

## Ezaugarriak 
Kapilaua kleroko partaidea da baina instituzio askotan ari daiteke: kapera pribatu batean, ikastetxeetan, armadan, itsasontzietan, espetxeetan, ospilatetan, unibertsitateetan, legebiltzarretan, e.a. Tradizionalki, katolizismotik kanpoko beste erlijio kristauetan ere, esaterako artzain protestanteen artean, "kapilauak" aipatutako instituzioetan sermoiak ematen zituzten apaizak dira. Batzutan ere apaiza gisa meza ematen dute otoiztegietan; kasu horietan kapilau sari baten eliz-onurak jaso ditzakete (errentak) edota, egindako zerbitzuen ondorioz, diru-sari bat jaso dezakete.

## Kapilau motak 
Asko dira, izan daitezkeen instituzioak bezainbeste. Hona hemen batzuk:
* Ohorezko kapilau: erregearei eta nobleziako parataideei meza ematen ziena.
* Abesbatzaren kapilaua
* Erregearen kapilau nagusia
* Militar kapilaua
* Mojen kapilaua
* Aitasantuaren kaperaua
* Espetxeko kapilaua
* Eskola kapilaua

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Imam
* Apaiz
* Errabino

## Kanpo estekak 
* : *El País* egunkariko artikulua egungo kapilauei buruz, 2013.
Habi (musika taldea)

**Habi**, 2018 urtean Yeray Gascón-ek eta Jon Ander Artolak Villabona-Amasan sortutako rock musika taldea da.

## Ibilbidea 
Aurrez beste talde batzutan ibili ziren eta gerora elkarrekin lokalean batu eta "Hitzak" abestia sortu zuten. 2019an aurreneko diskoa kaleratu zutenerako dagoeneko bigarren diskoko kantak ere sortzen hasiak ziren. *Loratu* diskoaren aurkezpen kontzertuan dagoeneko hurrengo diskoko abesti bat ere jo zuten. 2020an *Koloreak* diska atera zuten, azal beltza duen arren kolore askotako gaiak jorratzen dituzte bertan.

2021. urtean *Arimak Denboran*, Etxekalte taldearekin batera sortutako single bikoitza kaleratu zuten. Laguntasunak eta gogoak bultzaturiko lana, garagardo artean hasi zena eta gure memorian iltzatuta amaitu nahi duena, hori diote Habiko kideek, eta baita asmatu ere, barruraino iltzatuta...

2022. urtean *Helmuga* disko laburra kaleratu dute, lau abesti dituena.

2023. urtean, unibertso berri bat eraiki duela esan daiteke Habi taldeak *Ohartu* diskoarekin. Hamar kantu dituen diskoa da, Elkar estudioan eta Victor Sanchezekin grabatua. Osagaiak betikoak, Jon Ander Artolaren erritmika bereziak eta Yeray Gasconen gitarra eta ahots dotoreak. Baina, oraingoan, beste unibertso bat osatu dutela esan daiteke, ohiko Habiz harago. Hirugarren disko batek duen sendotasuna du Habiren lanak eta zuzenekoa ere oso sendoa eta paregabea da, magikoa.

## Diskografia 
* *Loratu* (2019, autoekoizpena)
* *Koloreak* (2020, Elkar)
* Arimak denboran (2021, Elkar)
* *Helmuga* (2022, Elkar)
* *Ohartu* (2023, Elkar)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
ALBA (musika taldea)

**ALBA** 2017 urtean Hazparnen sorturiko rock musika taldea da.

## Diskografia 
* *Anomia* (2019, Bidehuts) - 4 abesti

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Osto eta Ale

**Osto eta Ale** euskal trikitilari bikotea da.

## Diskografia 
* *Osto eta Ale* (2009, Gaztelupeko Hotsak)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Striknina

**Striknina**, 2006 urtean Leioan sortutako punk-rock musika taldea da.

## Diskografia 
* *Ikasitako mugak* (2019, autoekoizpena)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
A History of Violence

***A History of Violence*** (euskaraz: *Indarkeria istorio bat*) 2005eko akziozko thriller filma da, David Cronenberg kanadar zinemagileak zuzendu zuena. John Wagner eta Vince Lockeren 1997ko izenburu berdineko komikian oinarriturik dago. Viggo Mortensen, Maria Bello, William Hurt, Ashton Holmes eta Ed Harris izan ziren antzezle nagusiak.

2005eko Cannesko Zinemaldian Urrezko Palma bereganatzeko lehiatu zen. Taldeko gizonezko aktore onenaren (William Hurt) eta egokitutako gidoi onenaren (Josh Olson) Oskar sarietarako izendapenak jaso zituen.

## Argumentua 
AEB, Indiana. Tom Stallek (Viggo Mortensen) bizimodu lasaia darama, Edie emaztearekin (Maria Bello) eta Jack (Ashton Holmes) seme nerabearekin batera, inoiz ezer gertatzen ez den herri txiki batean. Baina, egun batez, jatetxe batean lapurreta bat ekidin ondoren, herriko heroia bilakatzeaz gain, hedabideen harreta bereganatuko du. Egoera horretan, haren iragana ezagutzen duela dioen norbaiten telefono deia jasoko du...

## Aktoreak 
* Viggo Mortensen: Thomas "Tom" Stall / Joseph "Joey" Cusack
* Maria Bello: Edie Stall
* Ed Harris: Carl Fogarty
* William Hurt: Richie Cusack
* Ashton Holmes: Jack Stall
* Peter MacNeill: Sam Carney sheriffa
* Stephen McHattie: Leland Jones
* Greg Bryk: Billy Orser
* Kyle Schmid: Bobby
* Sumela Kay: Judy Danvers
* Gerry Quigley: Mick
* Deborah Drakeford: Charlotte
* Heidi Hayes: Sarah Stall
* Aidan Devine: Charles "Charlie" Roarke
* Bill McDonald: Frank Mulligan
* Michelle McCree: Jenny Wyeth
* Ian Matthews: Ruben
* R. D. Reid: Pat
* Morgan Kelly: Bobbyren mutila

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Eztanda (musika taldea)

**Eztanda** 2015 urtean Tolosan sortutako trash metal musika taldea da.

## Diskografia 
* *Errua norena da?* (2019, Bonberenea Ekintzak)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pilou Asbæk

**Johan Philip "Pilou" Asbæk** (Kopenhage, 1982ko martxoaren 2a) daniar aktorea da, *Borgen* eta *Game of Thrones* telesailetan aritzeagatik ezaguna.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Erreferentziak
Ezpalak (musika taldea)

**Ezpalak** 2019 urtean Zestoan sortutako rock musika taldea da.

## Diskografia 
* *Ezpalak* (2019, 1218083 Records DK)
* *Kolpatu Topatu* (2021, Oso Polita / Ayuken Management & Productions)
* *Hortz aina hots* (2022, Oso Polita)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Diabolo Kiwi

**Diabolo Kiwi** 2016 urtean Donibane Garazin sortutako funk musika taldea da.

## Ibilbidea 
Donibane Garaziko eskolan elkar ezagutu eta 2016an taldea sortu zuten Julen eta Allandek, Garaziko gaztetxean antolaturiko jaialdi batean parte hartzeko. Bi urtetan nahiko geldirik egon ondoren 2018ko maiatzean berriz elkartu ziren eta Leire eta Amaiur sartu ziren taldean. Aurreneko diskoa 2019an argitaratu zuten, *Kokinkeriak fini* izenekoa. Funk estiloko bost kanta hartzen zituen barnean. 

2020an Herri Urrats ikastolen jaiaren abestia atera zuten, "Gaki ge" izena zuena. Ekitaldi berezia izan zen gainera, izan ere etxean konfinatuta ospatu baitzen jaia. 2021. urtean lehenengo diska luzea argitaratu zuten, *Uhin galduak*.

2022ko urtarrilean Leire Iribarne abeslaria auto istripuz hil zen.

## Diskografia 
* *Kokinkeriak fini* (2019, autoekoizpena)
* *Uhin galduak* (2021, autoekoizpena)

## Besterik 
* "Gaki ge" abestia, Herri Urrats 2020

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Leire Iribarne

## Kanpo estekak
TOC (musika taldea)

**TOC** 2016 urtean Mungian sorturiko rock musika talde bat da.

## Diskografia 
* *Zaratak saltzen* (2018, autoekoizpena) - singlea
* *Badau* (2019, autoekoizpena)
* *Zidazun* (2021,autoekoizpena)
**Bat barik ez daukz bi* (2022, autoekoizpena)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eñaut Zubizarreta

**Eñaut Zubizarreta Mendieta** (izen artistikoa **Trigger**) (1992, Aretxabaleta) biolontxeloa jotzen duen musikagilea eta musika irakaslea da. Hainbat disko argitaratu ditu dagoeneko.

"Prototxeloa" musika tresna hau jotzeko modu esperimentala deitzeko izena da, estiloak nahastuz. 

## Biografia 
Eñautek biolontxelo ikasketak egin zituen Bartzelonan eta ordutik biolontxeloa jotzeko modu berritzaileak ikertzen aritu da. 2019ko otsailean *Esku bi hamar hatz* diskoa atera zuen. Eskenatokira bera bakarrik ateratzen da bere biolontxeloarekin.

2021. urteko urrian *Poliedro Vol. I* izeneko disko liburua atera du. Hiru atal ditu, *Aurretiko bista* dago, bakarkako txelo formatua Dorletako santutegian grabatu zuen; *Albotiko bista*, binakako eta hirunako formatuan jotakoak; eta hirugarrena *Goiko bista*, tekno estiloraino hurbilduta. Guztira 19 kantu instrumental bildu ditu.

Aretxabaletako Wood Strings musika taldeko kidea ere bada. 

Halaber, Aitor Etxebarria musikariarekin kolaborazioak egin ditu. 

## Diskografia 
* *Esku bi hamar hatz* (2019, autoekoizpena)
* *Mendian hil. Hirian hil* (2021, Forbidden Colours). Izen bereko dokumentalaren soinu-banda da. 
* *Poliedro Vol. I* (2021, Forbidden Colours)

## Ikus, gainera
* Zerrenda:Euskal Herriko egungo musikariak

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak
Sasuke Uchiha

Naruto telesaileko deuteragonista da, eta Uchiha Klanaren bizirauleetako bat.

Fugaku Uchiha eta Mikoto Uchiharen semea da, Itachi Uchiha anaiaren anaia, baita gaur egungo Indra Ōtsutsuki berraragiztapena ere. Kakashi Taldeko kideekin harremanak sortu arren, Sasukek Konohagakure uztea erabaki zuen, bere klana mendekatu eta Itachi hiltzeko beharrezkoa zen boterearen bila. Bere anaiaren egia aurkitu ondoren, Taka sortu zuen, Akatsukiren aldi baterako aliatu bat izan zen eta nazioarteko kriminal bihurtu zen. Hashirama Senjurekin hitz egin ondoren, bere anaiaren ametsa jarraitzea erabaki zuen, Shinobi Indar Aliatuekin kolaboratzea eta Shinobi Munduan iraultza bat egitea jarri zen helburu bezala. Shinobiren Laugarren Mundu Gerraren ondoren, Naruto Uzumakiren pentsamoldearen aurrean amore ematen amaituko zuen, herrixkara itzuliz eta bere bizitza, bera eta bere biztanleak babestuz, euskarriko Kage (支う影, *Sasaukage*; Hitzez hitz: euskarriaren itzala) bezala aipatua izatera pasatuz. Era berean, Sakura Harunoren senarra eta Sarada Uchiharen aita bihurtu zen.

## Kanpo estekak
Paco Marí Blanco

**Francisco Marí Blanco**, **Paco Marí** bezala ezaguna, (Madril, 1914ko abuztuaren 15 - Donostia, 1972ko maiatzaren 20) Madrilen jaiotako argazkilaria izan zen. Espainiako Gerra Zibilaren ondoren Donostiara joan zen bizitzera eta Pascual Marín argazkilariarekin lan egin zuen.

## Biografia 
Argazkilarien familia batean jaioa, Paco Marí Madrilgo San Fernandoko Arte Ederren Errege Akademian ikasi zuen. Gerra garaian Madrilgo errepublokanoaren argazki asko egin zituen. Iruñeako Sanferminetan Maria Teresa Pacual ezagutu zuen, Pascual Marín argazkilari tuterarraren alaba. Ezkondu ziren eta 1945an Paco Marí bere aitaginarrebak Donostian zuen argazki-dendan hasi zen lanean. 1952an, Pascual Marín hil zenean, Pacok negozioa eraman zuen bera hil arte, 1972an.

## Obra 
Paco Marínen lanak hedabide askotan agertu ziren, besteak beste, *La Voz de España*, *Marca* eta The Associated Press eta EFE prentsa agentzietan. Zezenzale amorratua, *Ruedo* aldizkariaren korrespontsala izan zen, bestetik. NODOko kameralari izan zen ere bai.

Paco Marínek Donostiako milaka argazkiak atera zituen, urte haietako testigantza garrantzitsua utzirik.

## Iruditegia 

Image:
Accidente_ferroviario_(14_de_14)_-_Fondo_Marín-Kutxa_Fototeka.jpg|Tren istripua Donostiako Amaran.
Acto_de_inauguración_de_la_ermita_de_Endoia_de_Zestoa_(2_de_38)_-_Fondo_Marín-Kutxa_Fototeka.jpg|Zestoako Endoiako baselizaren inaugurazioa.
Acto_militar_(1_de_5)_-_Fondo_Marín-Kutxa_Fototeka.jpg|Donostiako Gobernu Militarra.
Autoridades_durante_la_inauguración_de_la_casa_medico_de_Zegama_e_Idiazabal_(4_de_10)_-_Fondo_Marín-Kutxa_Fototeka.jpg|Medikuaren etxearen inaugurazioa Zegaman.
Campaña_de_recogida_de_aguinaldo_para_la_guardia_municipal_de_tráfico_en_el_Boulevard_(2_de_2)_-_Fondo_Marín-Kutxa_Fototeka.jpg|Donostiako udaltzainek gabonsaria biltzen. Boulevad.
Campeonato_de_bertsolaris_celebrado_en_el_frontón_Anoeta_(1_de_17)_-_Fondo_Marín-Kutxa_Fototeka.jpg|Bertsolarien txapelketa Donostiako Anoeta pilotalekuan.

## Kanpo loturak 
* :Sansebastian.com webguneko biografia.
Tentenublo

**Tentenublo** edo **tente nublo**, tradizioz, txingor-ekaitzak urruntzeko asmoz egiten zen kanpai-hotsa da. Batez ere Gaztela eta Leon, Gaztela-Mantxa eta Aragoiko eskualdeen bereizgarria zen. Kanpai-hotsarekin batera otoitzak egiten zizkioten Santa Barbarari, eta letaniak ere bai, hala nola: *«Si lluvia traes ven para acá, si piedra, vete para allá»* (). Gaur egun kanpai-hotsa egiten duten parrokien kopurua asko jaitsi da.

## Los Arcosko eta Puentedey-ko *tente nublo* 
Kanpai-hots hau mantentzen den herrietako bat Nafarroako Los Arcos hiribildua da, non, maiatzaren 3tik irailaren 14ra, egunero, eguerdia iragarriz, Santa Maria elizako kanpaiak jotzeko ohitura zegoen. Gaur egun, meza nagusiaren ondorengo igandeetan egiten dute kanpai-hotsa. Ohitura horren arrazoia zera da, ekaitzei eutsi, desegin edo, behinik behin, leundu egiten zitzaiela, landari kalte beldurgarririk egin gabe. Kanpai-soinua entzutean, biztanleek honako letania hau errezitatzen dute: *«Tente nublo, tente en ti, no te caigas, sobre mi, guarda el pan, guarda el vino, guarda los campos, que están floridos»*. Done Jakue bidean zihoazen erromesentzat ere orientazio gisa balio zuen, Los Arcosena ibilbide horren ia derrigorrezko etapa baita.

Burgosko Puentedeyko herrian Tentenublok aldaketa txiki dauka: han Tentenube izena dauka tradizioak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
New York County Lawyers Association eraikina

**New York County Lawyers Association eraikina** New Yorkeko eraikin historikoa da. Manhattan uhartea kokatua, 1982tik New Yorkeko konderriaren Gune Historikoen Erregistro Nazionalean jasoa dago. Georgian estiloan 1929tik 1930era eraiki zen, 1908an sortu zen New York konderriko Abokatuen egoitza bezala. Barruti finantzieroan dago, 14 Vesey Streeten, Broadway eta Church Street artean. Diseinatzailea Cass Gilbert arkitektoa izan zen. Modu batez, eraikin honen estiloak kalearen beste aldean dagoen Trinity elizaren St. Paul's Chapelena osatzen du.

Eraikinak gaur egun abokatuen egoitza izaten jarraitzen du. 1965an New Yorkeko hiriak haren balorea azaldu zuen eta 1982an Gune Historikoen Erregistro Nazionalean sartu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* 
* :New Yorkeko konderriaren Gune Historikoen Erregistroa.
* :New Yorkeko konderriaren Gune Historikoen Erregistro Nazionalaren webgunea.]
Angelus

[thumb|311x311px|[Jean-François Milleten *Angelusa*.]]
**Angelus** hitz horrekin hasten den otoitza da, goizean, eguerdian eta arratsean errezatzen dena. Gainera, otoitz hori egiteko ordua dela adierazten duen ezkila ere bada. Hots horiei argi-ezkila, eguerdi-ezkila eta ilun-ezkila izena ematen zaie, Iparraldean ere zeinu   esaten zitzaien.

Bere izena, bere bertsio latinaren lehen hitzetatik hartzen du: *«Angelus Domini nuntiavit Mariae»* (). Misterioa laburbiltzen duten hiru testu ditu. Modu alternatiboan errezitatzen dituzte bertseta eta honen erantzuna. Hiru testuen artean, Agur Maria errezitatzen dute. Eguneroko otoitza da Eliza katolikoan.

Angelusaren idazkera, batzuen ustez, Urbano II.ak egin zuen, eta, beste batzuen ustez, Joan XXII.ak. Egunean hiru aldiz errezitatzeko ohitura, berriz, Luis XI.a Frantziakoaren ideia izan zen, nork, 1472an, egunean hiru aldiz errezitatzeko agindu zuen.

## Hitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo-estekak
Aintza Aitari

[thumb|270px|[Kantu gregorianoko liburu batean agertzen den bertsioa.]]
**Aintza Aitari** hitz horrekin hasten den otoitz kristaua da, izaera hirukoiztarra duena. Kristautasunaren hasieran jada egiten zuten.

Salmo batzuen errezitazioaren amaieran gehitzen dute, arrosarioaren misterio bakoitzaren amaieran edo Gure Aita-Agur Maria-Aintza triptiko jainkozkoa osatzeko ere otoitz egiten dute.

## Hitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Goiz gorri

[eskuinera|300px|thumb|Laino gorriak [eguzki-irteeran.]]
**Goiz gorri** euskal atsotitzen topiko bat da, eguraldiaren iragarpenarekin lotuta dagoena. Euskal Herrian «goiz gorri, arrats euri» edo «goizeko laino gorri, gaueko iturri» diogu eta beste hizkuntzetan ere antzeko arau praktikoak ere badituzte, adibidez ingelesez *«Red sky at morning, sailors take warning»* () eta nederlanderaz *«morgenrood, water in de sloot»* () diote.

Ideia bera antzinakoa da. Homerok eguzki-irteerako jainkoari, Eosi, "hatz-arrosako Eos" () zioen. Itun Berrian ere topikoa agertzen da, noiz fariseu eta saduzearrek Jesusengana etorri eta Jainkoarengandiko
seinale bat erakusteko eskatu ziotenean:

## Ikus, gainera 
* Oskorri (laino)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zabor-bilketako kamioi

thumb|Zabor-bilketako kamioia
**Zabor-bilketako kamioia** edo **zabor-kamioia** zabor kopuru txikiak biltzeko eta zabortegietara eta tratamendu eta birziklapen zentroetara garraiatzeko diseinatutako kamioia da. Batzuetan, badu hondakinak konprimitzeko mekanismoa ere, zabor gehiago biltzeko ahalmena lortzeko. Nahiko ohikoak dira hiriguneetan.

## Kanpo estekak
London Waterloo geltokia

**London Waterloo geltokia**, , Erresuma Batuko Londres hiriburuko geltoki bat da. Bertan, trenez gain Londresko metroa ere gelditzen da. Network Rail enpresak kudeatzen du.

1848an inauguratu zen.

## Kanpo estekak
En man som heter Ove (filma)

***En man som heter Ove*** (euskaraz *Ove izeneko gizona*), 2015eko Hannes Holm suediarrak zuzendutako drama-komedia film bat da. Fredrik Backman idazlearen *2012ko izenburu berdineko eleberrian* oinarritua dago. Rolf Lassgård, Bahar Pars, Filip Berg eta Ida Engvoll aktoreek antzeztu zuten.

89. Oscar Sarien ekitaldian Nazioarteko film onenaren Oscar Saria eta Makillaje onenaren Oscar Sariaren izendapenak jaso zituen.

## Argumentua 
Ove Lindahl (Rolf Lassgård) 59 urteko gizon alargun eta ozpindu bat da, jada mundua eta jende guztian fedea galdu duena, baita bere buruan ere. Baina familia berri bat bere etxe alboan bizitzen jartzen denean, Ovek gizakia eta gizarteari buruz duen ikuspegi ezkorra aldatuz joango da.

## Aktoreak 
* Rolf Lassgård: Ove
* Bahar Pars: Parvaneh
* Filip Berg: Ove gaztea
* Ida Engvoll: Sonja
* Tobias Almborg: Patrick (Lufsen)
* Klas Wiljergård: Jimmy
* Chatarina Larsson: Anita
* Börje Lundberg: Rune
* Stefan Gödicke: Overen aita
* Johan Widerberg: Atorzuria
* Anna-Lena Bergelin: Lena kazetaria
* Nelly Jamarani: Sepideh (Parvanehren alaba)
* Zozan Akgün: Nasanin (Parvanehren semea)
* Viktor Baagøe: Ove, 7 urterekin
* Simon Edenroth: Adrian
* Poyan Karimi: Mirsad
* Maja Rung: Anita gaztea
* Simeon Da Costa Maya: Rune gaztea
* Jessica Olsson: Mähät
* Fredrik Evers: Anders
* Ola Hedén: Tom
* Lasse Carlsson: Overen lankidea
* Anna Granath: Beppo pailazoa
* Emelie Strömberg: Loredendako langilea
* Christoffer Nordenrot: 1. atorzuria
* Simon Reithner: 2. atorzuria
* Jerker Fahlström: Gidaria
* Johanna Karlberg: DIY dendako langilea
* Johan Friberg: Zuzendaria
* Erik Ståhlberg: Atorzuria (flashbacka)
* Magnus Sundberg: Lepo tatuaidun gizona
* Karin de Frumerie: Overen medikua

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Eos

Antzinaro klasikoan, **Eos** (joniar eta homeriar grezieraz  *Ēōs*, atikarrean  *Éōs*, "egunsentia",  edo  ahoskatua; eoliarrean  *Aúōs*, doriarrean  *Āṓs*) egunsentiaren jainkosa eta titana zen. Mundua inguratzen zuen ozeanoaren ertzeko bere etxetik irteten zen bere anaia Helios, Eguzkia, iragartzeko.

Uste denez, greziar gurtza indoeuropar garaitik heredatua izan zen. Eos izena, latinoen Aurora eta Vedetako sanskritoaren Ushas jainkosen koinatu bat da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hekate

Antzinaro klasikoan, **Hekate** () greziar jainkosa eta titan bat izan zen. Muga jainkosa edo jainkosa liminala da. Gehienetan zuzi edo giltza pare bat eutsita agertzen da, eta ondorengo aldietan hirukoiztu egin zuten. Hainbat modutan lotu zuten bide-gurutzeekin, sarrerekin edo pasabideekin, argiarekin, magiarekin, sorginkeriarekin, belar eta landare pozoitsuen ezagutzarekin, mamuekin, nigromantziarekin eta sorginkeriarekin.

Hekate atenastarren etxeetan jainkosa babesletzat zuten, eta oparotasuna eta bedeinkapenak ematen zizkien egunero familiari. Beraz, ongilea eta gaizkilea da.

Irudietan zuzi edo argi bat eraman ohi du, gauarekin duen lotura gogoratzen duena, eta garai klasikoko eta garai helenistikoko eskulturetan, hiru aurpegi ditu, mugetako jainkosa eta bidegurutzeen zaindari den aldetik.

## Jatorria eta aldaketak 
Jatorrian, emankortasunarekin, nekazaritzarekin, ehizarekin eta arrantzarekin lotutako jainkosa traziarra izan zen, Grezian gurtza jaso zuena. K.a. V. mendetik aurrera, Greziako iturriek Hekate Asteria eta Persesen (edo Zeusen) alaba titanide dela aipatzen dute, bidegurutzeak, etxeen sarrerak eta tenpluak babesten dituena. Mugako puntu horiek, espazio batetik besterako trantsizioa ahalbidetzen dutenak, beti jo izan dira arriskutsutzat hainbat sinismenetan, espiritu gaiztoek erabil ditzaketelako eguneroko bizitza barnera sartzeko. Horregatik, jainkosaren irudia elementu apotropaiko gisa erabiltzen hasi ziren greziarrak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lelanto

Antzinaro klasikoan, **Lelanto** () titan bat izan zen. Peribea ozeanidearekin batera, Aura jainkosa izan zuen.

## Erreferentziak
Ofion

Antzinaro klasikoan, **Ofion** () titan bat izan zen. Eurinome ozeanidearekin batera, mundua gobernatu zuen Kronosen garaiaren aurretik. Baina hau bere aitaren aurka altxatu zenean, garaitu eta Tartarora edo itsas hondora jaurti zuen.

## Erreferentziak
Ankiale

Antzinaro klasikoan, **Ankiale** () suaren etxeko jainkosa eta titan bat izan zen. Urano eta Gaia edo Japetoren alaba, Hekatero ezkondu eta daktiloen ama izan zen.

## Erreferentziak
Anito

Antzinaro klasikoan, **Anito** () nekazal jainko eta titan bat izan zen. Urano eta Gaiaren semea, Despena hezi zuen.

## Erreferentziak
Fosforo (mitologia)

Antzinaro klasikoan, **Fosforo** () Artizarra edo goizeko izarra irudikatzen zuen jainko eta titan bat izan zen. Erromatarrek *luzifer* zioten. Bere anaia Eosforo (gaueko izarra) izan zen.

## Erreferentziak
Wieprz

**Wieprz** ( ahoskatua, ; ) ekialdeko Poloniako ibaia da, Vistularen adarra. 348,9 kilometroko luzera eta 10.415&nbsp;km²ko arroa ditu.

Bere ibaiadar nagusiak Łabuńka, Wolica eta Tyśmienica (eskuinaldetik) Por, Giełczew, Bystrzyca eta Minina (ezkerraldetik) dira. Bere ibilbidean Krasnobród, Zwierzyniec, Szczebrzeszyn, Krasnystaw, Łęczna, Lubartów eta Dęblin zeharkatzen ditu.
Eos (argipena)

**Eos** izan daiteke:

## Mitologia 
* **Eos**, greziar mitologian, egunsentiaren jainkosa;

## Zientziak 
* ***Eos (generoa)***, Psittaciformesen genero bat;
* **Eos (aldizkaria)**, astekaria;
* **Canon EOS** (*Electro-Optical-System*) argazki-sistema
* **Volkswagen Eos**, Volkswagenen kotxe bat.
* **(221) Eos**, asteroidea;

## Artea 
* Euskadiko Orkestra Sinfonikoaren siglak.
Bóbr

**Bóbr** (, ) erdialdeko Europako ibaia da, Oderren adarra. 272 kilometroko luzera eta 5.876&nbsp;km²-ko arroa ditu.

Txekiako Errepublikan- Erraldoien mendietako hego-ekialdean- jaioa, bi kilometro aurrerago Polonian sartzen da. Bere ibilbidean Lubawka, Kamienna Góra, Jelenia Góra, Wleń, Lwówek Śląski, Bolesławiec, Szprotawa, Małomice, Żagań, Nowogród Bobrzański eta Krosno Odrzańskie zeharkatzen ditu.
Drwęca

**Drwęca** (polonieraz  ahoskatua; , ) iparraldeko Poloniako ibaia da, Vistularen adarra. 231 kilometroko luzera eta 5.697&nbsp;km²-ko arroa ditu.

Bere ibilbidean Nowe Miasto Lubawskie, Brodnica, Golub-Dobrzyń eta Toruń zeharkatzen ditu.
Biebrza

**Biebrza** (, ) ipar-ekialdeko Poloniako ibaia da, Vistularen adarra. 164 kilometroko luzera eta 7.092&nbsp;km²-ko arroa ditu.

Bere ibilbidean Lipsk, Sztabin, Goniądz, Osowiec-Twierdza, Radzilow eta Wizna zeharkatzen ditu. Bere haranean herrialdeko hezegunerik handiena dago, Biebrzako zingirak izenekoa.

## Erreferentziak
Aura

**Aura** izan daiteke:

## Zientzia 
* Aura, epilepsia, histeria eta kideko nerbio eritasunetan, krisi bat izan aurre-aurretik sumatzen den sentipen fisiko edo psikikoa.
* *Aura*, NASAk 2004an jaurtitutako satelite artifiziala.
* AURA (*Association of Universities for Research in Astronomy*) astronomia ikertzen dituzten unibertsitateen elkartea.

## Toponimoak 
* Aura, Finlandiako ibaia.
* Aura, Norvegiako ibaia.
* Aura, Finlandiako udalerria.
* Aura, Etiopiako barrutia.
* Aura an der Saale, Alemaniako udalerria.
* Aura im Sinngrund, Alemaniako udalerria.

## Musika 
* *Aura* (1988), Mario Lavistaren opera.
* *Aura* (1989), Miles Davisen albuma.
* *Aura* (2000), Asia taldearen albuma.
* Aura Noir (1993-), norvegiar black metal taldea.

## Kultura 
* Aura, greziar ninfa.
* *Aura* (1962), Carlos Fuentesen eleberria.
* *El aura* (2006), argentinar filma.
* Aura, *Flash Gordon* komikiaren pertsonaia.

## Besteak 
* Aura, pertsona eta gauza batzuei darien argitasuna, ustez halako sentsibilitate berezi bat dutenek bakarrik ikus dezaketena.
* Aura, finlandiar gazta urdina.
* Saturn Aura, Saturn Corporationen kotxe bat.
Nida (ibaia)

**Nida** ( ahoskatua) erdialdeko Poloniako ibaia da, Vistularen adarra. 154 kilometroko luzera eta 3.844&nbsp;km²-ko arroa ditu. Arro honen barnean Nidako Naturagune Babestua dago.

Bere ibilbidean Radków, Oksa, Sobków, Pińczów, Wiślica eta Nowy Korczyn zeharkatzen ditu.
Brda (ibaia)

**Brda** (polonieraz  ahoskatua; ) ipar-mendebaldeko Poloniako ibaia da, Vistularen adarra. 245 kilometroko luzera eta 4,665&nbsp;km²-ko arroa ditu.

Bere ibilbidean Przechlewo, Konarzyny, Tuchola, Koronowo eta Bydgoszcz zeharkatzen ditu.
Dunajec

**Dunajec** (polonieraz  ahoskatua) erdialdeko Europako ibaia da, ipar-ekialdeko Eslovakia eta hegoaldeko Polonia zeharkatzen dituena. Vistularen ibaiadarra da. Nowy Targen du iturburua, Czarny Dunajec eta Biały Dunajec (Dunajec Zuria eta Beltza) ibaien bilgunean. 17 kilometroz herrialde bien arteko muga sortzen du. 249 kilometroko luzera eta 6.796&nbsp;km²-ko arroa ditu.

Bere ibilbidean Spišská Stará Ves, Majere, Lechnica, Červený Kláštor, Lesnica, Nowy Targ, Maniowy, Czorsztyn, Szczawnica, Krościenko nad Dunajcem, Łącko, Stary Sącz, Nowy Sącz, Gródek nad Dunajcem, Czchów, Zakliczyn, Wojnicz, Tarnów eta Żabno zeharkatzen ditu.
Łyna (ibaia)

**Łyna** (polonieraz  ahoskatua; ; ; ) erdialdeko Europako ibaia da, iparraldeko Polonia eta Errusiako Kaliningradeko oblasta zeharkatzen dituena. Pregoliaren ibaiadarra da. 264 kilometroko luzera eta 7.126&nbsp;km²-ko arroa ditu.

Erdi Aroan Ordena Teutonikoaren Monasterio-Estatuaren barnean zegoen, gero ekialdeko Prusia bilakatuko zena. Bere ibilbidean Łyna, Nidzica, Olsztyn, Dobre Miasto, Lidzbark Warmiński, Bartoszyce, Sępopol, Pravdinsk eta Znamensk zeharkatzen ditu.
Aura (mitologia)

Antzinaro klasikoan, **Aura** () brisaren jainkosa eta titan bat izan zen. Peribea ozeanidearen eta Lelanto titanaren alaba, haizea bezain azkarra zen. Aurak Artemisaren kideekin ehizatzen zuen. Dioniso Auraz maitemindu zen baina alferrik saiatu zen lasterka harrapatzen. Aurak, berak baino arinago izanda, beti lortzen zuen ihes egitea, harik eta Afroditak, jainkoaren eskaerari erantzunez, erotu zuen arte. Honela, Dionisori errenditu zen, eta bi seme izan zituen berarekin, bikiak zirenak. Bere eromenean, Aurak, bat hil zuen, eta, ondoren, bere burua Sangario ibaira bota zuen. Orduan, Zeusek Aura iturri bihurtu zuen. Bikietako bat Jako izan zen. Artemisak garaiz salbatu zuen Jako, Dionisori sagaratuko ziona.

## Erreferentziak
Bzura

**Bzura** erdialdeko Poloniako ibaia da, Vistularen adarra. 173 kilometroko luzera eta 7.764&nbsp;km²-ko arroa ditu.

Bere ibaiadar nagusiak Linda, Moszczenica, Mroga, Struga, Bobrówka, Skierniewka, Rawka, Pisia, Sucha, Utrata eta Łasica (eskuinaldetik) eta Witonia, Ochnia eta Słudwia (ezkerraldetik) dira.

Bigarren Mundu Gerran poloniar armada bertan saiatu zen Wehrmacht gelditzea.

Bere ibilbidean Zgierz, Aleksandrów Łódzki, Ozorków, Łęczyca, Łowicz, Sochaczew, Brochów eta Wyszogród zeharkatzen ditu.