Estatuko Fiskal Nagusia (Espainia)

**Estatuko Fiskal Nagusia** Espainian herri-salataritzaren aginte gorena ordezkatzen duen funtzionarioa da. Hainbat fiskal izan da kargu honetan, azkenengoa 2020. urtean izendatu zen: Dolores Delgado García.

## Estatuko Fiskal Nagusiak 
## Izendatzea eta kargua 
Espainiako Fiskal Nagusia izendatzea Erregearen lana izango da, betiere, gobernuak proposatuta. Gobernuak proposizio hori egin baino lehen Botere Judizialeko Kontseilu Nagusia entzun beharko du.

Espainiarren artean hautatuko dan fiskala da. Era berean, kargu hori lortzeko legelariek hamabost urte baino gehiago egon behar izan dira profesioan eta prestigioa aintzatetsita izan behar dute.

Erregeak Fiskal Nagusia izendatu ondoren, kargua onartzeko eta konpromisoa erakusteko, Fiskal Nagusiak Auzitegi Gorenaren Osoko Bikuraren aurrean legean aurreikusten den zina irakurriko du, Erregearen aurrean.

### Iraupena 
2007.urtean karguaren gehienezko iraupena legez zehaztu egin zen. Izan ere, 24/2007 Legeak aurreikusten duenez kargu honen gehienezko iraupena lau urtekoa da. Karguaren iraupena Gobernu baten iraupenarekin lotzen da; horregatik, aukeratu egin zen lau hilabeteko iraupena. Ministerio Fiskalaren Estatutu Orokorrak agintaldia berritzeko aukera ematen du soilik kargua bi urte baino gutxiagokoa izan bada.

### Kargutik kentzeko zioak 
Aurretik aipatutako 2007ko legeak beste berri batzuk aurreikusi zituen; horien artean kargutik kentzeko hurrengo zioak:

* Ministroen Kontseiluak eskaera propioa egitea.
* Legearekin bat ez datorren kasua ematea.
* Funtzioak behar bezala ez betetzea (ez-betetze larria edo errepikatua).
* Kargua izendatu zuen gobernua amaitzea.
* Gaixotasunak direla eta, karguan jarduteko ezgaitasunak sortzen direnean.

## Eginkizunak 
Espainiako Fiskal Nagusia funtzio ugari izan arren, bi dira nagusienak: Ministerio Fiskalaren Burutza Nagusia eta Estatuko Fiskaltza Nagusiaren zuzendaritza. Beste funtzioen artean honako hauek aurkitu ditzakegu:

# Organo desberdinen burua: honekin estatu mailan dauden fiskaltza guztien funtzionamendua koordinatu daiteke.
# Lantokiak zehaztu: Estatuko Fiskal Nagusiak Idazkaritza Teknikoaren lantoki desberdinak zehaztuko ditu; fiskal-dekanoak izendatzen ditu eta fiskal ordezkarien izendapena ere bere lana izango da.
# Gobernuari kargu desberdinen izendapenak eta igoerak proposatzeko aukera izango du, prozedura errespetatuz.
# Ministerio Fiskalean ari diren kide guztiei aginduak eta instrukzioak emateko beharra du: edozein motatako agindua eta edozein motatako instrukzioa, orokorra nahiz zehatza.
# Aretoko Fiskalak, Fiskal Nagusiaren funtzio batzuk eskuorde ditzake; baina, badira funtzio zehatz batzuk eskuordetu ezin dituenak; ezin izango du Estatuko Fiskal Nagusia kargutik kendu, esate baterako.
# Ministerio Fiskalean ari direnak txostenak jaso behar dituzte; horretarako, Fiskal Nagusiak edozein langile izenda dezake; baina, betiere, fiskalburua helaraziz.
# Diziplina-ahalmena izango du. Ministerio Fiskalean lan egiten duten kideak zigortzeko aukera izango du; soldata murriztu, lana kendu, etab.

## Laguntzeko organoak 
Estatuko Fiskal Nagusiaren organoaren barruan, laguntza ematen dioten beste hiru organo daude bere barruan: ikuskaritza fiskala, idazkaritza teknikoa eta laguntza-unitatea.

### Ikuskaritza fiskala 
Organo honen funtzioak Ministerio Fiskalaren barnekoak dira: ikasketa fiskalaren kideen jarduera funtzionala eta organoen funtzionamendua. Izan ere, kide horien jarduera funtzionalaren gobernua, zainketa eta kontrola izango du; nahiz eta, oraindik araututa ez egon.

Estatu mailan ikuskaritza fiskal horrek, bere funtzioak Estatuko Fiskal Nagusia eskuordetuta betetzen ditu; baina, autonomia-erkidegoetan fiskal nagusiak izango du ikuskaritza arrunterako eskumena.

### Idazkaritza teknikoa 
Izenak dioen bezala funtzio teknikoak betetzen duen organoa da. Funtzio desberdinak betetzen ditu; batetik, prestatze-lanak materietan egiten ditu, eta Aretoko Fiskalen Batzarrari laguntza ematen du; eta bestetik, ikasketa fiskalaren formazioan parte hartzeko aukera izango du, zehazki kideen formazioaren. Kontuan izan behar dugu, nazioarteko kooperazio judizialean Ministerio Fiskalari esleitzen zaizkion funtzioetan eragina izango duela; baina, betiere beste organoen lana kaltetu gabe.

Ministerio Fiskalaren Estatutu Orokorraren 13.3. artikuluaren haritik, idazkaritza teknikoa fiskal batzuk osatzen dute: zuzendaritzaren menpeko fiskalburu bat, teniente fiskal bat eta txantiloiak zehazten dituen beste fiskal batzuk.

### Laguntza-unitatea 
Estatuko Fiskal Nagusiari laguntza emango dio funtzio desberdinetan; harremanetan, komunikazioan, antolakuntzan, etab. Izan ere, ordezkaritza instituzionalekiko eta botere publikoekiko harremanak kudeatuko ditu. Era berean, komunikabideak eta herritarren arteko komunikazioaren antolakuntzan laguntza emango du eta Ministerio Fiskalaren funtzionamenduaren beharretan emandako proposamenak aztertuko ditu.

Aurrean aipatutako funtzio desberdinak betetzeko, Ministerio Fiskalaren Estatutu Orokorrean esaten den bezala, 13.4.artikuluan, Administrazio Orokorraren eta Justizia Administrazioaren funtzionarioak organo honetan atxikitzeko aukera izango dute.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Herri-salatari

## Kanpo estekak