Zainab Fawaz

Zainab Fawaz edo **Zaynab Fawwaz**, 1850 inguruan jaio zen Tibninen (gaur egun Libanon) eta 1914ko urtarrilaren 16an hil zen Kairon, feminista izan zen, arabieraz mintzatzen ziren lehenengo feministetako bat. Eleberrigile, antzerkigile, poeta eta emakume ospetsuen historialaria izan zen, Otomandar Inperioan jaioa (garai hartan Turkia, Ekialde Hurbileko zati handi bat eta Egipto hartzen zituena), gaur egun Egipto eta Siria den lekuan bizi eta argitaratu zuena.

Bere eleberria حسن العواقب/Ḥusn al-Awaqib (*Amaiera zoriontsua*, 1899) emakume batek idatzitako arabierazko lehen eleberritzat hartzen da. Bere الهوى والوفاء/Al-Haawa wa al-Wafa (*Pasioa eta fideltasuna*, 1893) antzezlana da emakume batek arabieraz idatzitako lehen antzezlana. Emakumeen historia ere idatzi zuen eta emakume ospetsuen ehunka biografia bildu zituen.

Ekialde Hurbileko emakume idazle feminista aitzindarien artean figura ezohikoa da, bere jatorri xumeagatik. Bere gairik gogokoena arabiar emakumeen eskubideak ziren. Bere lanak gailurra jo zuen XIX. mendearen azken laurdenean eta XX. mendearen hasieran Egipton.

## Biografia 
Gutxi dakigu bere bizitzaren hasierari buruz, eta bere jaiotze data zehatza ez dago argi. Joseph Zeidanen kontakizunaren arabera, Zainab Fawāz fenomeno arraroa da emakume idazle aitzindarien artean. Ez zen hiri-familia elitista batekoa, baizik eta 1850 inguruan jaio zen Tabnīn herriko familia xiita pobre eta analfabeto batean, gaur egun Libano hegoaldea den tokian. Iturri gehienek bat datoz, emakume gaztea zela, Fawwazek familia noble baten zerbitzari gisa lan egin zuela. Lan hori oso onuragarria izan zen berarentzat. Dirudienez, lan egiten zuen printzearen emaztea ezagutzeko aukera eman zion, eta honek tutoretza ematen hasi zitzaion.

Zaynab falkonero izateagatik ezaguna den gizon batekin ezkondu zen, baina bateraezintasunagatik banandu egin ziren. Orduan, Damaskora joan zen aitarekin, eta Adib Nazmi izeneko idazle damaszeno batekin ezkondu zen. Baina berdin dibortziatzen dira. Sirian bizitzen jarraitu ondoren, Egiptoko armadako ofizial bat ezagutu eta harekin ezkondu da. 1870eko hamarkadan Egipton kokatu ziren. Egipton, Alexandrian bizi da eta bere ezagutzan sakontzen du. Bizi den inguruneak bere literatur talentuak azaleratzen laguntzen du. Hasan Husni Pasha Al-Tuwayran poetaren eta Al-Nil aldizkariaren jabearen laguntzarekin, emakumeei buruzko gizarte-gaiei buruzko artikuluak idazten hasi zen, Durrat al-Sharq (*Ekialdeko Perla*) ezizenarekin. Egiptoko egunkari nagusietan argitaratutako artikulu ugari idatzi zituen, hala nola Al-Moayyed, Al-Nil, *Al-Ahali*, Al-Liwaa, *Al-Ustaz*, Al-Fata eta beste batzuk. Bere kronikak Labiba Hashimek 1905ean argitaratutako liburu batean bildu ziren. Egiptoko egunkari garrantzitsuenetan argitaratutako artikulu ugari idatzi zituen, hala nola Al-Moayyed, Al-Nil, Al-Ahali, Al-Liwaa, Al-Ustaz, Al-Fata eta beste batzuetan. Bere zutabeak ere Labiba Hashimek 1905ean argitaratutako liburu batean bildu ziren.

Fikziozko lanak ere argitaratu zituen. Bere eleberria حسن العواقب/Ḥusn al-Awaqib (*Amaiera zoriontsua*, 1899an argitaratua) emakume batek idatzitako arabierazko lehen eleberritzat hartzen da. Bere الهوى والوفاء/Al-Haawa wa al-Wafa (*Pasioa eta fideltasuna*, 1893an argitaratua) emakume batek arabieraz idatzitako lehen antzezlana da.

Garai horretan, hiztegi biografiko bat ere idatzi zuen, emakumezkoen ehunka biografia bilduz, 1893 eta 1896 artean argitaratuak, الدر المنثور في طبقات ربات الخدور/al-Durr al-manthur-figurdqatt-tabaudqatar (*The Scabadur-fittinger de Pearl*) *Klaustroko Emakumeak*). Arabiar munduan "emakumeen esnatzera eta haien eskubideak, gizatasuna eta gizonekiko berdintasuna defendatzeko deia egin zuen lehen emakumezko ahotsa" bezala hartzen da.

Zaynab Fawwaz 1914an hil zen Kairon, Egipton.

## Aitortzak 
Zoritxarrez, zaila da Zaynabek bere inguruan izan zuen benetako eragina jarraitzea. Siriako ikertzaile eta idazle askok esan dute Zaynab-en izena entzun dutela, baina bere idatziak arraroak dira oraindik ere haientzat. Hala ere, Zaynabek eragina utzi zuen Siriako jende askorengan, non eskola bati bere izena jarri zioten. Gainera, Zaynab-en idatzi gehienak ez daude liburutegietan eta ahaztuta daude. Uste da Zaynab-en argitalpenekiko utzikeria hori bere gizarte-klaseagatik dela. Zaynab familia zorte gutxiagoko batekoa zen eta bizitza oso xume eta apala zuen.

## Erreferentziak