Apirilaren 26

**Apirilaren 26**a gregoriotar egutegiaren urteko ehun eta hamaseigarren eguna da, 117garrena bisurteetan. 249 egun falta dira urtea amaitzeko.

## Gertaerak 
### Euskal Herria 
* 1937 &ndash; Alemaniako Kondor Legioak Gernika bonbardatu zuen.
* 1965 &ndash; Ikurrinaren pegatinak jartzeagatik Jon Urrujulegik TOP epaitegian deklaratu zuen. Urtebeteko kartzela zigorra ezarri zioten, baina ez zuen bete behar izan. 
* 1980 &ndash; *Egin* bahitu zuen Espainiako Poliziak. *Eskolako liburu gorria*ren hainbat atal zituen barnean zenbaki hark. Frankismoaz geroztik egunkari bat bahitu zen lehen aldia izan zen.
* 1990 &ndash; Euskal Herrian Euskarazeko zazpi kide atxilotu zituen Espainiako Poliziak, erdara hutsezko trafiko seinaleak ezabatzeagatik.
* 2008 &ndash; Durango (Bizkaia): Herrizaingo Sailak Herri Batasunako 30. urteurrena ospatzeko debekatutako ekitaldietan, Ertzaintzak hamairu lagun atxilotu zituen izandako istiluetan parte hartu zutelakoan.
* 2014 &ndash; Espainiako Gobernuak Gipuzkoako Foru Aldundiaren jauregian Espainiako bandera jartzea inposatu ostean, Aldundiak Donostiako Gipuzkoa plazan Ikurrinari omenaldia ekitaldia egin eta Inaxio Kortabarria futbolari ohiak masta batera igoarazi zuen.
* 2018 &ndash; *La Manada* auziaren sententzia erabakiak amorrua eta protesta piztu zituen Iruñean, Euskal Herrian eta Espainiako hainbat tokitan.
* 2021- David Beriain eta Roberto Fraile euskal kazetariak Burkina Fason desagertu ziren dokumental bat egiten ari zirela. Hurrengo egunean talde armatu batek eginiko eraso batean hil egin zituztela jakitera eman zen.

### Mundua 
* 1921 &ndash; Armenian Armenia Menditsuko Errepublika aldarrikatu zuten.
* 1986 &ndash; Txernobilgo zentral nuklearren istripua.
* 2001 &ndash; Junichiro Koizumi Japoniako lehen ministro bilakatu zen.
* 2005 &ndash; Siriak Libanon zituen bere soldaduak atera zituen, nazioarteko presioa dela eta.
* 2008 &ndash; Itsas-lapurrek Somalian bahitutako *Playa de Bakio* euskal herritar atun-ontziko marinelak askatu zituzten.

## Arte eta kultura 
### Euskal Herria 
* 2006 &ndash; Miren Azkarate sailburuak Guernica koadroa Guggenheim Bilbao Museora aldi baterako ekartzeko eskaera egin zuen.
* 2006 &ndash; Bernardo Atxaga idazleak New Yorkeko nazioarteko literatura festibalean parte hartu zuen.

### Mundua 
## Zientzia eta teknologia 
### Euskal Herria 
### Mundua 
## Kirolak 
### Euskal Herria 
* 1959 &ndash; Latasa eta Luxiaren arteko aizkora apustua
* 2012 &ndash; Bilboko Athletic Kluba Euskal Herriko futbol taldeak Lisboako Sporting portugaldar taldeari San Mames estadioan 3-1 irabazi ondoren Bukarest hirian UEFA Europa League txapelketako finalerdietara iragan zen.

### Mundua 
## Jaiotzak 
### Euskal Herria 
* 1575 &ndash; Maria Medici, Nafarroako eta Frantziako erregina (h. 1642).
* 1762 &ndash; Pierre-Jean Garat, *Frantziako Orfeo*, Lapurdiko opera-abeslari eta musikagile ospetsua (h. 1823).
* 1781 &ndash; Juan Jose Mogel, euskal idazlea (h. 1849).
* 1814 &ndash; Jean Iribarne, zuberoar idazlea (h. 1890).
* 1823 &ndash; Pedro Prudentzio Hualde, euskal idazle, itzultzaile eta Bidankozeko erretorea (h. 1879).
* 1847 &ndash; Cleto Zabala, bizkaitar musikagilea (h. 1912).
* 1881 &ndash; Edmund Vansteenberghe, Baionako apezpikua, Winnezeelen (h. 1943).
* 1885 &ndash; Antonio Amundarain, gipuzkoar antzerkigile eta idazlea (h. 1954).
* 1900 &ndash; Ricardo Gartzia Villoslada, nafar historialaria (h. 1991).
* 1906 &ndash; Juan Thalamas Labandibar, gipuzkoar apaiza, filosofo, idazle, poeta eta soziologoa (h. 1981).
* 1911 &ndash; Henri Hell, lapurtar saskibaloi jokalaria (h. 1979).
* 1919 &ndash; Xabier Alvarez de Eulate, euskal artista eta fraidea (h. 2012).
* 1925 &ndash; Angelita Alberdi, gipuzkoar erraketista.
* 1947 &ndash; Cosme Cortazar, bizkaitar aktorea (h. 1993).
* 1949 &ndash;
** Mikel Mindegia, nafar aizkolaria, Euskal Herriak eman duen onenetakoa.
** Rosa Miren Pagola, nafar filologoa.
* 1951 &ndash; Marisa Barrena, bizkaitar maistra, psikopedagogoa, euskaltzalea eta feminista.
* 1956 &ndash; Francisco Javier López Izkue, nafar txirrindulari ohia.
* 1973 &ndash; Txema del Olmo, bizkaitar txirrindulari ohia.
* 1975 &ndash; Iker Urreizti, gipuzkoar saskibaloi jokalaria.
* 1979 &ndash; Bea Salaberri, baxenabartar idazlea.
* 1986 &ndash; Manuel Alejandro García, arabar futbolaria.
* 1990 &ndash; Ekhi Senar, nafar futbolaria.
* 1991 &ndash; Laura Goldarazena, gipuzkoar arraunlaria.
* 1994 &ndash; Iñigo Pradera Belar, bizkaitar futbolari ohia.

### Mundua 
* 121 &ndash; Marko Aurelio, erromatar enperadorea (h. 180).
* 1648 &ndash; Petri II.a Portugalgoa, *baketsua*, Portugalgo erregea (h. 1706).
* 1711 &ndash; Jeanne-Marie Leprince de Beaumont, frantziar idazlea, *Ederra eta Piztia* ipuinaren bertsioari esker ezaguna (h. 1780).
* 1774 &ndash; Leopold von Buch, alemaniar geologo eta paleontologoa (h. 1853).
* 1782 &ndash; Maria Amalia Napolikoa eta Siziliakoa, Frantziako erregina ezkontidea (h. 1866).
* 1785 &ndash; John James Audubon, frantziar ornitologo, naturalista eta margolaria (h. 1851).
* 1786 &ndash; Marie-Pauline Soyer, frantziar grabatzailea (h. 1871).
* 1798 &ndash; Eugène Delacroix, frantziar margolaria (h. 1863).
* 1812 &ndash; Alfred Krupp, alemaniar industria-gizona (h. 1887).
* 1822 &ndash;
** Francisco Coello, espainiar kartografo eta militarra (h. 1898).
** Frederick Law Olmsted, estatubatuar paisaia-arkitekto eta kazetaria (h. 1903).
* 1856 &ndash; Joseph Ward, Zeelanda Berriko lehen ministroa (h. 1930).
* 1861 &ndash; Rudolf Stöger-Steiner von Steinstätten, Austro-Hungariako armadako koronel-jenerala eta Austria-Hungariako azken Gerra Ministroa (h. 1921).
* 1863 &ndash; Arno Holz, alemaniar idazlea (h. 1929).
* 1865 &ndash; Akseli Gallen-Kallela, finlandiar margolaria (h. 1931).
* 1879 &ndash; Owen Willans Richardson, britainiar fisikaria, 1928ko Fisikako Nobel Saria (h. 1959).
* 1884 &ndash; Marcellí Domingo, kataluniar politikaria (h. 1939).
* 1888 &ndash;
** Anita Loos, estatubatuar aktore, eleberrigile, antzerkigile eta gidoilaria (h. 1981).
** Mahmoud El Nokrashy Pasha, Egiptoko lehen ministroa (h. 1948).
* 1889 &ndash; Ludwig Wittgenstein, austriar filosofoa (h. 1951).
* 1892 &#x2013; Adrienne Monnier, frantses poeta eta liburu-saltzailea (h. 1955)
* 1894 &ndash; Rudolph Hess, Alemania Naziko politikaria (h. 1987).
* 1897 &ndash; Douglas Sirk, alemaniar zinema zuzendaria (h. 1987).
* 1898 &ndash; Vicente Aleixandre, espainiar olerkaria, 1977ko Literaturako Nobel Saria (h. 1984).
* 1899 &ndash; Juana Mordó, arte-merkataria (h. 1984).
* 1900 &ndash; Charles Francis Richter, estatubatuar geofisikaria, Richter eskalaren sortzailea (h. 1985).
* 1904 &ndash; Xenofon Zolotas, Greziako lehen ministroa (h. 2004).
* 1905 &ndash;
** Raúl Leoni, Venezuelako presidentea (h. 1972).
** Jean Vigo, frantziar zinema zuzendaria (h. 1934).
* 1907 &ndash; Ilias Tsirimokos, Greziako lehen ministroa (h. 1968).
* 1909 &ndash; Luigi Marchisio, italiar txirrindularia (h. 1992).
* 1912 &ndash; A. E. van Vogt, kanadar-estatubatuar zientzia-fikziozko idazlea (h. 2000).
* 1914 &ndash; Bernard Malamud, estatubatuar idazlea (h. 1986).
* 1916 &ndash; Morris West, australiar idazlea (h. 1999).
* 1917 &ndash; Ieoh Ming Pei, estatubatuar arkitektoa (h. 2019).
* 1918 &ndash; Fanny Blankers-Koen, *Etxekoandre hegalaria*, herbehereetar atleta, 1948ko Olinpiar Jokoetan lau urrezko dominaren irabazle (h. 2004).
* 1926 &ndash; Verka Siderova, bulgariar abeslaria (h. 2025).
* 1927 &ndash; Anne McLaren, britainiar biologoa, garapen biologiaren arloan aitzindaria (h. 2007).
* 1932 &ndash;
** Francis Lai, frantziar soinu-banda konpositorea (h. 2018).
** Michael Smith, britainiar-kanadar kimikaria, 1993ko Kimikako Nobel Saria (h. 2000).
* 1933 &ndash;
** Carol Burnett, estatubatuar aktore eta umorista.
** Arno Allan Penzias, estatubatuar fisikaria, 1978ko Fisikako Nobel Saria (h. 2024).
* 1934 &ndash;
** Maria Barmitx, nenetsera irakasle eta ikerlaria (h. 2023).
** Esteban Sánchez, espainiar piano-jotzailea (h. 1997).
* 1935 &ndash; Sheila Tobias, unibertsitateko administratzaile estatubatuarra, matematika eta zientzietako genero-arrakala aztertu zuena unibertsitate mailan (h. 2021).
* 1936 &ndash; Omana Gopalakrishnan, indiar itzultzailea (h. 2003).
* 1938 &ndash;
** Hudson Austin, grenadar militar eta politikaria (h. 2022).
** Nino Benvenuti, italiar boxeolaria (h. 2025).
* 1940 &ndash; Margaret Cruikshank, estatubatuar idazle feminista lesbiana eta akademikoa.
* 1941 &ndash; Claudine Auger, frantziar aktore eta modeloa (h. 2019).
* 1943 &ndash;
** Dominik Duka, txekiar kardinala (h. 2025).
** Peter Zumthor, suitzar arkitektoa.
* 1945 &ndash; Jorge Serrano Elías, Guatemalako presidente ohia.
* 1946 &ndash; Edouard Kisonga Ndinga, kongoar apezpiku katolikoa (h. 2025).
* 1948 &ndash; Jon Ramon Aboitiz, euskal jatorriko filipinar enpresaburua (h. 2018).
* 1951 &ndash; Tito Valverde, espainiar aktorea.
* 1953 &ndash;
** Leonardo Dantés, espainiar abeslaria.
** Arved Fuchs, poloen esploratzaile eta idazle alemaniarra.
* 1954 &ndash; Alan Hinkes, ingeles alpinista.
* 1956 &ndash; Imanol Arias, espainiar aktorea.
* 1957 &ndash; Gert Engels, alemaniar futbolari ohia eta entrenatzailea.
* 1959 &ndash; Rosa Estiarte, kataluniar igerilari olinpikoa (h. 1985).
* 1960 &ndash; Yolanda Flores, espainiar kazetaria, esataria eta telebistako aurkezlea.
* 1961 &ndash; Anthony Cumia, estatubatuar irrati esatari eta umorista.
* 1962 &ndash;
** María del Monte, espainar *sevillana* eta kopla kantaria.
** Matteo Messina Denaro, Siziliako mafiaren buruzagietako bat (h. 2023).
* 1967 &ndash; Marianne Jean-Baptiste, ingeles aktorea.
* 1968 &ndash; Timothy McVeigh, estatubatuar hiltzailea (h. 2001).
* 1970 &ndash; Melania Trump, Ameriketako Estatu Batuetako lehen dama.
* 1973 &ndash; Lindita Ahmeti, albaniar-mazedoniar poeta eta itzultzailea (h. 2024).
* 1975 &ndash; Joey Jordison, estatubatuar musikaria eta musikagilea, *Slipknot* taldearen sortzaileetako bat (h. 2021).
* 1977 &ndash;
** Samantha Cristoforetti, italiar astronauta, Europako Espazio Agentziaren hirugarren eta Italiako lehen emakumezko astronauta.
** Roxana Saberi, estatubatuar kazetaria.
* 1978 &ndash; Stana Katic, kanadar aktorea.
* 1980 &ndash;
** Jordana Brewster, estatubatuar aktorea eta modeloa.
** Channing Tatum, estatubatuar aktore, dantzari, ekoizle eta modeloa.
* 1982 &ndash; Joanne Gobure, nauruar poeta.
* 1987 &ndash; Jon Henrik Fjällgren, kolonbiar-suediar abeslari samia.
* 1988 &ndash; Macarena García, espainiar aktorea.
* 1990 &ndash; Antoine Resche, frantziar historialari, youtuber eta editorea.
* 1996 &ndash;
** Artur Dalaloyan, errusiar gimnasta artistikoa.
** Pablo Ráez, hezur-muinaren donazioen aldeko espainiar aktibista, 20 urterekin leuzemiaren ondorioz hil zena (h. 2017).
* 1997 &ndash; Pedro Martínez Portero, valentziar tenis-jokalaria.
* 2001 – Julieta, kataluniar abeslaria.
* 2006 &ndash; Kamila Valieva, errusiar patinatzaile-artistikoa.

## Heriotzak 
### Euskal Herria 
* 1718 &ndash; Mixel Xurio, euskal idazlea.
* 1857 &ndash; Antonio Urbiztondo, gipuzkoar militar eta politikaria (j. 1803).
* 1909 &ndash; Vicente Berrueta, gipuzkoar margolaria (j. 1867).
* 1916 &ndash; Juan Cancio Mena, nafar idazle, kazetari, politikari eta legelaria (j. 1834).
* 1960 &ndash; Fernando Alkain, gipuzkoar bertsolaria (j. 1877).
* 1963 &ndash; Paulino Gómez, euskal okina eta politikari sozialista (j. 1891).
* 1968 &ndash; Urbano Mantxobas, bizkaitar arkitekto eta marrazkilaria, Caracasen (j. 1886).
* 1969 &#x2013; Teresa Subinas, bizkaitarra, frankismoaren biktima. (j. 1889)
* 1975 &ndash; Diego Perez de Arriluzea, Frai Diego Dulantzikoa, arabar historialari, irakasle eta fraide agustindarra, Madrilen (j. 1888).
* 1981 &ndash; Francisco Belaustegigoitia, Bilboko Athletic Klubeko jokalaria, Mexiko Hirian (j. 1897).
* 1985 &ndash; Horacio Martínez Prieto, bizkaitar anarkista, Parisen (j. 1902).
* 1986 - Urbano Ruiz, bizkaitar futbolaria (j. 1911).
* 1999 &ndash; Pio Lindegaard, Zornotzako daniarra, Danimarkako kontsula Bilbon eta jazz musikan aditua (j. 1920).
* 2004 &ndash; Iñaki Linazasoro, gipuzkoar idazlea (j. 1931).
* 2007 &ndash; Conchita Montenegro, euskal herritar aktore eta dantzaria (j. 1911).
* 2008 &ndash; Felix Markaida, Athletic Clubeko futbolaria (j. 1931).
* 2017 &ndash; Josetxo Mayor, donostiar pertsonaia, Ulia mendiko bideak garbitu eta bide berriak zabaltzeagatik ezaguna (j. 1934).

### Mundua 
* 757 &ndash; Eztebe II.a, aita santua (j. c. 715).
* 1290 &ndash; Gaston VII.a Biarnokoa, *Froissard*, Bearnoko bizkondea (j. 1225/1226).
* 1318 &ndash; Matilda Brunswick-Lüneburgekoa, alemaniar printzesa, Welf leinukoa (j. 1276).
* 1444 &ndash; Robert Campin, flandriar pintorea.
* 1478 &ndash; Francesco de' Pazzi, italiar noblea (j. 1444).
* 1478 &ndash; Juliano Medici, Pizkunde garaiko italiar politikaria (j. 1453).
* 1489 &ndash; Ashikaga Yoshihisa, japoniar shoguna (j. 1465).
* 1558 &ndash; Jean Fernel, frantziar astronomo, matematikari eta sendagilea (j. 1497).
* 1815 &ndash; Carsten Niebuhr, alemaniar matematikari, kartografo eta Danimarkaren zerbitzura dagoen esploratzailea (j. 1733).
* 1826 &ndash; Luzia Migliaccio, Fernando I.a Bi Sizilietakoaren bigarren emazte morganatikoa (j.1770).
* 1865 &ndash; John Wilkes Booth, estatubatuar aktore eta Abraham Lincoln presidentearen hiltzailea (j. 1838).
* 1866 &ndash; Hermann Mayer Salomon Goldschmidt, alemaniar astronomo eta margolaria (j. 1802).
* 1894 &ndash; Alice King, ingeles idazle, irakasle eta hizlaria (j. 1839).
* 1907 &ndash; Josef Hellmesberger, austriar musikagile, biolin-jotzaile eta orkestra-zuzendaria (j. 1855).
* 1910 &ndash;
** Bjørnstjerne Bjørnson, norvegiar politikari eta idazlea, 1903ko Literaturako Nobel Saria (j. 1832).
** Garretson W. Gibson, Liberiako presidentea (j. 1832).
* 1913 &ndash; Anna Roparzh, bretainiar poeta eta aktibista erregionalista (j. 1839).
* 1914 &ndash; Eduard Suess, britaniar geologoa (j. 1831).
* 1920 &ndash; Srinivasa Aiyangar Ramanujan, indiar matematikaria (j. 1887).
* 1931 &ndash; George Herbert Mead, estatubatuar soziologo, gizarte-psikologo eta filosofoa (j. 1863).
* 1940 &ndash; Carl Bosch, alemaniar kimikari eta ingeniaria, 1931ko Kimikako Nobel Saria (j. 1876).
* 1941 &ndash; Eufemia von Adlersfeld-Ballestrem, alemaniar idazlea (j. 1854).
* 1945 &ndash; John Mulgan, zeelandaberritar idazle, kazetari eta argitaratzailea (j. 1911).
* 1951 &ndash; Arnold Sommerfeld, alemaniar fisikaria eta matematikaria (j. 1868).
* 1964 &ndash; Edwin John Pratt, kanadar olerkaria (j. 1882).
* 1970 &ndash; Francisco da Cunha Leal, Portugalgo lehen ministroa (j. 1888).
* 1972 &ndash; Margaret Bonds, estatubatuar konpositore, pianista, moldatzaile eta irakaslea (j. 1913).
* 1973 &ndash; Gregor Townsend, eskoziar errugbilari ohi eta entrenatzailea.
* 1977 &ndash; Mwambutsa IV.a, Burundiko erregea (j. 1912).
* 1984 &ndash; Count Basie, estatubatuar jazz piano-jotzaile, organo-jotzaile eta musikagilea (j. 1904).
* 1985 &ndash; Aurora Reyes, mexikar artista plastikoa, poeta eta ekintzailea (j. 1908)
* 1986 &ndash; Broderick Crawford, estatubatuar aktorea (j. 1911).
* 1989 &ndash; Lucille Ball, estatubatuar aktorea (j. 1911).
* 1991 &ndash; A. B. Guthrie Jr., estatubatuar idazlea (j. 1901).
* 1998 &ndash; Juan José Gerardi, guatemalar gotzain katolikoa eta Giza eskubideen defendatzailea (j. 1922).
* 1999 &ndash; Jill Dando, ingeles kazetaria eta telebista aurkezlea (j. 1961)
* 2001 &ndash; Lili Massaferro, argentinar idazle eta aktorea (j. 1926).
* 2002 &ndash; Hans Heinrich von Thyssen-Bornemisza, suitzar industrialari eta arte bildumagilea (j. 1921).
* 2003 &ndash; Yun Hyon-seok, Hego Koreako giza eskubideen aldeko ekintzaile eta poeta homosexuala (j. 1984).
** Ruth Gall, jatorri poloniarreko zientzialaria, fisikaria, ikertzailea eta irakasle mexikarra (j. 1920)
* 2005 &ndash;
** Elisabeth Domitien, Afrika Erdiko Errepublikako lehen ministroa, kargu horretan aritutako emakume bakarra (j. 1925).
** Augusto Roa Bastos, paraguaiar idazlea (j. 1917).
** Maria Schell, suitzar-austriar aktorea (j. 1926).
* 2007 &ndash; Jack Valenti, MPAAren presidentea eta copyright aldeko lobbysta garrantzitsua (j. 1921).
* 2010 &ndash; 
** Fred Halliday, irlandar historialari eta Britainiar Akademiako kidea (j. 1946).
** Hulda Shipanga, namibiar erizain eta emagina (j. 1926).
* 2012 &ndash; Helga Kõrge, estoniar artista (j. 1926).
* 2014 &ndash; Jacqueline Ferrand, frantziar matematikaria (j. 1918).
* 2017 &ndash; Jonathan Demme, estatubatuar zinema zuzendaria, ekoizlea eta gidoigilea (j. 1944).
* 2018 &ndash; Yoshinobu Ishii, japoniar futbolaria (j. 1939).
* 2020 &ndash; Georges-Jean Arnaud, frantziar idazlea (j. 1928).
* 2021 &ndash; Tamara Press, pisu eta disko jaurtiketan espezializatutako sobietar atleta (j. 1937).
* 2022 &ndash; Klaus Schulze, alemaniar musika elektronikoaren aitzindari, musikagile eta musikaria (j. 1947).
* 2023 &ndash; Adela Ringuelet, argentinar astronomoa (j. 1930).
* 2024 &ndash; Umm Fahad, irakiar Interneteko ospetsua (j. 1996).
* 2025 &ndash;
** Jair da Costa, brasildar futbolaria (j. 1940).
** José Carlos da Silva José, portugaldar futbolaria (j. 1941).

## Jaiak eta urteurrenak 
* Seaska egutegiko izendegia: Gernika eta Xaho.
* Jabetza Intelektualaren Munduko Eguna
* Txernobylgo hondamendia gogoratzeko nazioarteko eguna

## Kanpo estekak 
Apirilaren 25 | Urteko egutegi | Apirilaren 27