Florence Cestac

**Florence** **Cestac** (Pont-Audemer (Eure), 1949ko uztailaren 18a) komikigile, ilustratzaile eta editore frantsesa da.

Florence Cestac Rouengo Arte Ederretako eta Parisko Dekorazio Arteetako Eskolako ikaslea izan zen. Gaur egun, hainbat aldizkaritan kolaboratzen du. 1970eko hamarkadaren hasieran, Étienne Robial editorearekin batera, *Futuropolis* sortu zuen, Frantziako komikigintzan eragin handia izan zuen argitaletxea. Cestacek sorturiko album askok arrakasta handia izan dute publikoaren eta kritikarien artean. *Harry Mickson*, *Les Déblok*, *Le Démon de midi*, *La Véritable Histoire de Futuropolis* eta *Un Amour Exemplaire* aipa daitezke haien artean. Askotan izan da saritua bere lanagatik. 2000. urtean, Angulema hiriko Sari Nagusia (''Grand prix de la ville d'Angoulême*), komikigintzaren arloan Frantzian den saririk entzutetsuena, jaso zuen.

Bere estiloaren ezaugarri nagusiak pertsonaien sudur handiak, bere marratze biribildua eta, gazteei zein helduei zuzendutzen zaienean, ohikoa duen ikuspegi umoretsu eta ironikoa. Bere ibilbidean zehar, emakumearen eskubideen defentsan lan egin du eta komikigileen eskubideak defendatzeko hainbat ekimenetan parte hartu du.

## Biografia 
### Gaztaroa eta ikasketak 
Florence Cestac Normandiako landa-ingurunean hazi zen, lehenengo Pont-Audemer-en eta gero Rouen-en. Aita Arte eta Lanbideetako (*Arts et Métiers*) ingeniaria zuen. Haurtzaro “jostari eta alaia” bizi izan zuen: «Nire familia alaia zen, umore onekoa. Ama, batez ere; aita, hura ez bezala, oso zakarra baitzen». Garai hartan, komikiak mutikoen kontuak ziren, horregatik, Florencek ezkutuan eskuratu behar izaten zituen, edo nebarenak irakurri. Berak, aldi berean,  marrazkiez betetzen zituen bere koadernoak. Hauek ziren Florenceren irakurgairik gustukoenak: *Pépito*, *Tartine* *Mariolle* eta *Blek le Roc* edo *Sapeur Camember* Florencek etxetik urrun ikasteko eskatu zien gurasoei, familia-ingurunetik aparte bizi nahi zuelako, eta horregatik, Honfleur-eko barnetegi katoliko batean matrikulatu zuten. Han ikasi zuen seigarren mailatik bigarren hezkuntzara arte. Handik urte askotara, artistak barnetegiko esperientzia kontatu zuen *Filles des Oiseaux* seriearen lehen liburukian: *N 'oubliez jamais que le Seigneur vous regarde!* (Dargaud, 2016). Inoiz adierazi izan du urte haietan bizi izandakoek erabateko ateismoaren jarraitzaile bihurtu zutela.
1965etik 1968ra, Arte Ederretako ikasketak egin zituen Rouen-en (*École supérieure d'art et design Le Havre-Rouen*). Horren ostean, Pariseko Dekorazio-Arteetako Goi-mailako Eskolan ikasten hasi zen. 68ko maiatzeko borroketan parte hartu zuen Etienne Robial lankide maketatzaile eta diseinatzailearekin eta beste zenbait lagunekin. Manifestazioetan izan zen eta kolore gorriko banderak egin zituen, Frantziako hiru kolorekoak moztuz, kalean erabiltzeko. Cestacek uste du 1968ko maiatza inflexio-puntu bat izan zela bere bizitzan: bera «programatuta zegoen probintzietako bizimodu xume eta lasaia izateko, etxekoandre gisa»; baina "olatu kolektibo kartsu" hark tradizio sozialak hautsi eta Pariseko mugimenduan parte hartzera bultzatu zuen.

### Hastapen profesionalak 
Florence Cestac Daniel Filipacchi editoreak zuzendutako aldizkari batzuetan hasi zen lanean, adibidez, *Mademoiselle Âge tendre*  —bertan marraztu zuen, Claude Brulé-k idatziriko  gidoiarekin,  *Pénélope*, bere lehen komikia—, *Salut les copains*, *Lui*

### Futuropolis: liburu-saltzaile, editore, sortzaile 
1972an, nahiz eta ordura arte halako negozio batean sartzea bururatu ere ez zitzaion egin, Futuropolis liburu-dendaren ardura hartu zuen Étienne Robial eta Denis Ozanne haurtzaroko lagunarekin batera. Futuropolisen izen handiko autoreen lanak argitaratu zituzten, haien artean,  Edmond François Calvo, Jacques Tardi edo Moebius-enak. Cestacek enpresa zuzentzen zuen Robialekin batera. Berak hainbat ardura hartu zituen bere gain: itzulpena, maketazioa, diseinua, banaketa, kontabilitatea, egileei laguntzea, prentsarekiko harremanak, bilduma-zuzendaritza (irabazi handiak ematen zituen *Copyright* bilduma barne, non egunkarietako komiki-banda amerikar klasikoak argitaratzen baitziren). 1974an sortu zenetik, Cestac eta Robial urtero joaten ziren Angulemako Komiki Azokara.

Garai berean, Florence Cestacek komikigile gisa lan egiten zuen zenbait aldizkaritan: *Métal hurlant,* *L'Écho des savanes*, *Charlie Mensuel*, *(À suivre)*, *Pilote* eta *Ah!Nana*. Orduantxe sortu zuen Harry Mickson, bere baitan bi pertsonaia ospetsuren ezaugarriak batzen zituen detektibe parodikoa: Disneyren Mickey Mouse-renak eta Jean Ray idazle belgiarraren Harry Dickson ikertzailearenak.

Harry Mickson sudurrandia, txapela beti buruan, Futuropolisen maskota bihurtu zen, eta era guztietako hedabideetan agertzen zen argitaletxea irudikatuz. 1976an, detektibea hainbat aldizkaritako komiki-protagonista ere bilakatu zen, eta, 1979tik 1988ra, Futuropolisek bere istorioak argitaratu zituen albumetan bilduta. 1989an plazaratutako bosgarren liburukiak, *Les Vieux Copains pleins de pépins*-ek, Thierry Groensteen kritikariaren harrera bereziki ona izan zuen, eta *Alph-Art humour* saria lortu zuen Angulemako Komiki Azokan. Cestac-ek *Edmond François Ratier* pertsonaia ere sortu zuen. 1982an *Charlie* *Mensuel* aldizkarian agertu zen, eta 1986an haren istorioak bi albumetan bilduta argitaratu zituzten: *Le Chien coiffé* eta *Ma vie est un roman policier*. 2007an, *6 Pieds sous terre* argitaletxeak istorio guztiak jasotzen zituen bilduma argitaratu zuen. 2001ean, Dargaud argitaletxean bertsio eguneratu eta handitua agertu zen. Cestacen beste lan bat, *Gérard Crétin*, Mikado egunkarian agertu zen. eta helduendako komikiaren sorrera erraztu zutelako. Baina hamalau pertsonako enpresa baten kudeaketak gainezka egin zien jabeei. 1987an, Futuropolis argitaletxea Gallimard-i saldu zioten, sinbolikoki, franko baten truke.

### Komikigile ibilbidea eta arrakasta 
Futuropolis utzi ondoren, Cestacek, Nathalie Roques gidoilariarekin batera, Sophie Héroutek 1989an sorturiko *Les Déblok* komikia berreskuratu eta *Le Journal de Mickey* aldizkarian marrazten hasi zen; seriea  Dargaud-en argitaratutako bederatzi liburukitan jasota dago, eta familia baten eguneroko bizimodua kontatzen du umorez eta  samurtasunez. Hala ere, Cestacek, aldizka, seriea uzten zuen beste proiektu batzuei ekiteko. 90eko hamarkadan, adibidez, Nathan eta Syros argitaletxe frantsesekin kolaboratu zuen. Horrez gain, Marie Ange Guillaume eta Dodo gidoilariekin eta Édith Grattery ilustratzailearekin elkartu zen *J'attends un chien* eta *Je veux pas divorcer* komikiak sortzeko (Albin Michel argitaletxea); editore berak Cestacek, Dodok, Gratteryk eta Roquesek sorturiko *Quatre punaises au Club* argitaratu zuen., *Le Démon de midi ou "Changement d 'herbage réjouit les veaux"* (*Eguerdi aldeko deabrua edo "Bazkaleku berrian, txahalak alai"*) lana argitaratu zuen, eta, horrela, hasiera eman zion *Cestac pour les grands* bildumari. Komikiak «senarrak 25 urteko emakume batekin joateko utzi duen 40 urteko emakume baten istorioa» kontatzen du. Komikigileak bost urte behar izan zituen berarentzat balio terapeutikoa izan zuen proiektu hau burutzeko. Zinemarako egokitzapena ere egin zen, baina filmak ez zuen hainbesteko arrakastarik izan. Egileak ironiaz adierazi duenez, «emakumezkoen prentsak baztertu egin zuen emakume batek egindako album hau, zeinean emakume batek senarraren adulterioagatik jasan duen mina azaltzen baita; baina, aldi berean, gizonez osaturiko epaimahai batek kultura arloko sari garrantzitsu bat eman zion».; *Du sable dans le maillot ou on est bien arrivés, il fait beau et les gens sont sympa* (*Harea bainujantzian edo Ondo heldu gara, eguraldi ona dugu eta jendea atsegina da* - 1999), "frantses familia tipiko baten oporren istorioa"; eta, azkenik, *La Vie d'artiste sans s'emmêler les pinceaux sur les chemins détournés* (*Artistaren bizitza pintzelak bide bihurrietan galdu gabe* - 2000), istorio autobiografikoa, neurri batean, umorez kontatzen baititu artista baten hastapen zailak komikiaren munduan.

### Angulema hiriko Sari Nagusia, kritikaren arrakasta egiaztatua 
2000. urtean, komikigile baten ibilbide osoa aitortzen duen Angulema hiriko Sari Nagusia jaso zuen, zortzi epaimahikideetik seik aldeko botoa emanda. Hurrengo urtean, 2001eko ekitaldiko lehendakari izendatu zuten, eta bi erakusketa eskaini zizkioten: *Les pieds de nez de Florence Cestac* Urte hartan, azokaren antolatzaile gisa, Cestacek sarien banaketaz arduratuko zen epaimahaia osatu behar izan zuen. Aukeratutako mahakide gehienak emakumeak izan ziren, eta erabaki horrek emakume saridun gehiago ekarri zituela egiaztatu ahal izan zuen.

2000. urtean, Véronique Ozanne-rekin batera, *Les Phrases assassines* (éd. Verticales) argitaratu zuen, “*gurasoek haurrei esaten dizkieten esaldi krudel edo ergelen*” bilduma ilustratua. 2004an, René Pétillon gidoilariarekin batera, Dargaudek argitaratutako *Super Catho* komikia sortu zuen,. Lan autobiografikoa da, Pétillonek 1950eko hamarkadan Bretainian izan zuen haurtzaroan oinarritua. Bertan, idazleak bere familia iruzurti erlijioso baten sareetan erori zela kontatzen du. Artista biek, txikitan, heziketa katolikoaren eragin handia jasan zuten, eta biek ala biek jakin dute beren bizitzako aldi hori umorez deskribatzen. 2004an, Cestacek *Le Poulpe* polizia-eleberrien bildumako liburuki bat egokitu zuen izen bereko komiki-serierako: *La Pieuvre à la Pouy* (*Olagarroa Pouy-n*) *6 Pieds sous terre-k* argitaratua. *Pif Gadget* aldikariarentzat, *La Fée Kaca* (*Kaca maitagarria*) haurrentzako seriaren hainbat pasarte marraztu zituen. Les Humanoïdes associés argitaletxeak seriea argitaratu zuen album batean 2007an. Sylvie Lenôtre idazlearen haurrentzako liburu bat ere ilustratu zuen: *Le Grand Voyage des gastrognomes (Gastrognomoen Bidaia Handia)*. 2005ean, berak idatzi, marraztu eta koloreztatutako *Le Démon d 'après-midi...* (*Arratsaldeko deabrua*) komikia argitaratu zuen, Dargauden, berriro ere.  Hein batean, kontakizun autobiografikoa da. Berrogeita hamar bat urteko hiru lagun, tartean Noémie, asteburu batean elkartu eta beren iraganeko kontuak errepasatzeko aprobetxatzen dute; hirurek aitortzen dute oraindik ere haien bizitzeko grinak bere horretan segitzen duela.; Laura eta Ludo neba-arrebek, gurasoen erruz, bizimodu jasanezina dute: familia horretan, helduak eta nerabeak ez dira gai elkar ulertzeko, ezta elkarren ohituretara egokitzeko ere. 2007an,  Cestacek, Futuropolis argitaletxean izandako hogei urteko esperientzia gogoratuz, *La Véritable Histoire de Futuropolis* argitaratu zuen. Izenburuak gogora ekartzen du Jacques Tardiren *La Véritable Histoire du soldat inconnu* komikia, zeinen argitaratzea oztopatu zuten agintariek, gazteei zuzendutako argitalpenei buruzko 1949ko uztailaren 16ko legean oinarriturik. Jean-Pierre Mercier CNBDIko (*Cité internationale de la bande dessinée et de l'image*) aholkulari zientifikoaren aburuz, Cestacen lana, berez, berrikuntza bat izan zen, komikiei buruzko saiakera bat komiki formatuan idatzi baitzuen. Albumak harrera positiboa izan zuen hainbat egunkaritan, hala nola *Le Monde*  *Libération*

2005ean, Cestac-ek bere webgunea sortu zuen. 2009an, Jean Teulé gidoigilearekin elkartu zen lau urte lehenago zendu zen Charlie Schlingo artistaren omenez komiki biografiko bat egiteko: *Je voudrais me suicider mais j'ai pas le temps* (*Neure buruaz beste egin nahi nuke, baina ez dut astirik*. Dargaud). Lan horrek ere oso harrera ona izan zuen kritikarien aldetik. Bestalde, 2009an, Cestacek Schlingo saria sortu zuen Yves Poinot Angulemako Komiki Azokaren lehendakari ohiarekin batera. Saria urtero ematen da, Angulemako jaialditik kanpo, desagertutako marrazkilariaren izaera eta pentsamoldearekin hurbiltasuna erakusten duen autore edo lan bat saritzeko. Gainera, Yves Poinoten eskariz, Angulemako Udalak kale itsu baten izena aldatzea onartu zuen *Impasse Charlie Schlingo* izen berria emateko. 2013ko otsailean inauguratu zuten, eta Cestacek horma-pintura bat egin zuen bertan. 2009an, Hoëbeke argitaletxeak, *J'aime pas…* bilduman, Cestacen istorio bat argitaratu zuen: *J'aime pas les gens qui se prennent pour… (Ez ditut gustuko zera direla uste dutenak...)*

2011n, Tonino Benacquista gidoilariarekin elkarlanean, Cestacek abortatzeko eskubidearen aldeko borrokei buruzko komiki bat marraztu zuen,  *Des salopes et des anges* (*Putak eta aingeruak*). Narrazioan 1973an —Frantziako *Mouvement pour la liberté de l’avortement et de la contraception'' elkartea sortu zen urtean—  Londresera abortatzera joan behar duten hiru emakumeren bizipenak gurutzatzen dira. Liburua Simone Veil politikariari eskainia dago. Veil Valéry Giscard d 'Estaing-en lehendakaritzapeko ministroa izan zen eta haurdunaldiaren borondatezko etendura despenalizatzen zuen legea lortzeko borrokatu zuen.

2011n, *On va te faire ta fête, maman!* marraztu zuen. Gidoia Nadège Beauvois Temple-k idatzi zuen, erditu ondoko depresioa jasaten duten emakumeei laguntzea helburu duen *Maman Blues* elkartearen sortzaileak. 100 marrazki biltzen dituen komiki horren helburua haurdunaldiaz eta haurdunak bere ingurukoen aldetik jasan behar dituen aldrebeskeriez barre egitea da: «''rire autour du thème de la grossesse et des maladresses de l'entourage*». 2012an, Marie-Ange Guillaumen-ek idatzitako *Qui dit chat, dit chien* (*Katua dioenak txakurra dio*) komikia marraztu zuen. 2013an  Le Monde - SNCF argitaletxeko *Les Petits Polars* bilduman parte hartu zuen Jean Bernard Pouy-k idatzitako *Plein le dos* (*Gogaiturik*) albuma marraztuz. Urte berean, *Le Démon du soir ou la Ménopause héroïque* (*Gaueko deabrua edo Menopausia heroikoa*) argitaratu zen. Komikia, neurri batean, autobiografikoa da. Bertan, heroinak, Noémie pertsonaia ezagunak, aldi berean bizi ditu ibilbide profesionalaren amaiera eta bizitzako etapa berri baten hasiera.  2014. urtean, Cestac-ek berriz ere kolaboratu zuen Pouy idazlearekin *La Capture du tigre par les oreilles* ilustratzeko. 2015ean, Daniel Pennacek  idatzitako *Un amour exemplaire* komikia ilustratu zuen. Gidoilariak, lan autobiografiko horretan, maila sozial desberdinetako bi pertsonaia aurkezten ditu. Protagonistak, gizarte-konbentzioei uko eginez eta haien maitasun perfektuaren kontzeptua gauzatu nahian, ezkondu egiten dira, eta ez dute lan egin nahi ez eta seme-alabarik izan. Liburua, aurrerago, antzerkira egokitu zen, Clara Bauer-ek zuzenduta, eta Parisko Rond-Point-eko antzokian antzeztu zuten. Ikuskizunetan, aktoreek beren papera jokatzen zuten bitartean, Cestacek zuzenean marrazten zuen eta Pennacek bere testuak irakurtzen zituen. *Charlie Hebdo* aldizkariak jasan zuen atentatuko biktimak omenduz ematen zioten hasiera antzezlanari. Cestac erabat hunkitu zuten Hebdo aldizkariko kideen hilketek. 2018an, argitaletxe berean, autoreak seriearen bigarren liburua argitaratu zuen: *Hippie, féministe, yéyé, chanteuse, libre et de gauche, top-model, engagée, amie des arts, executive woman, maman, business woman, start-upeuse, cyber communicante… what else ?* 68ko maiatzean girotutako liburu horretan, bi lagunek haien bizitza aztoratua aztertzen dute.

2019an, *Siné Madame* hilabetekari feminista satirikoaren sorreran parte hartu zuen marrazkilari-taldeko kide gisa. 2021ean, *Un papa, une maman, une famille formidable (la mienne!)* komiki autobiografikoa argitaratu zuen Dargaud-en. Cestacek, lan horretan, irudikatzen duen aita, berea, familiako buru patriarkalaren adibide bikaina da.

2013an, komikigileak jakinarazi zuen ez zuela erretiroa hartzeko asmorik, eta buruan zuela bere saga autobiografikoaren azken atala, *Le Démon de minuit* izenburua izan zezakeena. Beste batzuk bildumagileek erosi zituzten. Komikigilea pintore amateurra ere bada, eta *détournement'' (desbideraketa) teknikaz baliatzen da koadroak sortzeko.

### Bizitza pertsonala 
Florence Cestac-ek seme bat du. 2013ean jakinarazi zuen 6.000 alez osatutako Mickey Mouse-ren irudi bilduma saldu zuela egoitza probintzial baten finantzaketan laguntzeko.

## Estilo grafikoa eta narratiboa 
alt=photographie en couleur d'une main en gros plan dessinant|eskuinera|thumb|Florence Cestac bere liburuetako bat eskaintzen ari dela, 2008ko martxoan Liburu Aretoan.
Cestacek gizon-emakumeen hauskortasuna eta sentsibilitatea islatzen dituzten antiheroiak ditu gogoko. Bere lanetan umorea funtsezkoa da. Zaletasun hori oso nabaria da bere pertsonaien zenbait ezaugarritan, hala nola zentraturik izaten ez dituzten ahoetan. Harry Micksonek sudur handia du. Ezaugarri hori Cestacen estilo grafikoaren "fabrika-marka" bihurtu da. Yves Marie Labé *Le Mondeko* kronistak Cyrano de Bergeracen omenalditzat hartu du ezaugarri hori.

Sudur handiaz gain, Cestacen estiloan «bere adierazkortasun grafikoa eta dinamika narratiboa» ere nabarmendu daitezke. *BoDoi* aldizkariko kritikarien arabera, Cestacek «marra karikaturizatzaileak eta biribilak» erabiltzen ditu, «marrazketa satirikotik hurbil dagoen» estiloaz. Marrazki biribildu horiek gai larriak —abortua edota Charlie Schlingoren bizitza tragiko-komikoa

## Komiki-sortzaileen aldeko jarrera 
1998an, Florence Cestacek Marc Thévenet-ek idatzitako *Comment faire de la « Bédé » sans passer pour un pied-nickelé* (*Nola egin komikiak txoro bat zarela inork pentsatu gabe*) komikia marraztu zuen. Lanak egile hasiberriei lagundu eta bideratzeko helburu didaktiko eta ludikoa zuen. 2016an Angulemako Azokan polemika piztu zen Grand Prix sarirako aurre-aukeraketan bat ere emakumerik ez zegoelako. Horren ondorioz, Cestacek Franck Bondoux azoka antolatzen zuen 9emArt+ enpresa pribatuko zuzendariaren aurkako adierazpenak egin zituen *Le Journal du dimanche* frantses astekarian. Aurre-aukeraketan emakumeek jasandako bereizkeriaz gain, Cestacek uste zuen jaialdiak antza handiagoa zuela, "sinadura merkatu" edo "negozio" batekin kultur ekitaldi batekin baino. Halaber, haurrei eskainitako jarduerak berrasmatzeko beharra adierazi zuen. Cestacen adierazpenek oihartzun handia izan zuten prentsan. Néanmoins, azokaren antolatzailea, ez zegoen ados kritika horiekin, baina, hala ere, haien ondorioz, sei emakume sartu zituzten aukeraketan: Lynda Barry, Julie Doucet, Moto Hagio, Chantal Montellier, Marjane Satrapi eta Posy Simmonds. Urte horretan bertan, Cestacek eta Grand Prix saria irabazia zuten beste sei pertsona ospetsuk, izen handiko zenbait autorerekin elkartuta, "*Angoulême la renaissance*" taldea sortu zuten. Haien ustez, ekimena Azokaren “erreskate-operazio” bat izan zen, eta baita Franck Bondouxek egindako kudeaketaren salaketa bat ere. Azoka erabat berritzeko hamalau puntuko plana proposatu zuten.

2017an, Perros-Guirec-eko Komiki Azokaren 24. edizioan ohorezko gonbidatua izan zenean, Cestacek autore hasiberrien egoeragatik zuen kezka adierazi zuen. Haren ustez, komikigile berriek presio handia jasan behar dute, izan ere, beren ibilbidearen hasiera-hasieratik album bat egitera behartuta daude, ezin baitute komiki-fanzinetan lan egiten hasi, gero eta gutxiago daudelako. arteko paralelismoa. “Aitzindariak”, Cestac (2000. urteko *Grand Prix* saria) eta Claire Bretécher (1982ko ekainean *Grand Prix spécial* bat jaso zuen), lagunak izan ziren. 1960ko eta 1970eko hamarkadetan gaur egun baino komikigile gutxiago zeuden; gainera, komikigintza ez zen lanbide seriotzat hartzen, eta profesionalek haien ogibideari buruzko galderak saihesten zituzten, "haurrentzako liburuak" egiten zituztela adieraziz. Cestac eta Bretécher lanean hasi zirenean, emakumeak oso gutxi ziren eta, batzuetan, baztertuak izaten ziren. estilora mugatu behar dela pentsatzea. Cestacek honako ondorio hau atera du: «Oraindik ere, komikietako emakumezko pertsonaiak, neurri handi batean, gizonezkoen fantasiazko proiekzioak dira, titi handiekin eta eskuetan pistola banarekin; bestela, agertu ere ez dira egiten.» 1985eko urtarrilean, beste hiru marrazkilari frantsesekin batera, komikietako indarkeriaren eta sexismoaren aurkako manifestua sinatu zuen *Le Monde-n*. Tonino Benacquistak idatzitako *Des salopes et des anges* lana Simone Veil-i eskainia da. Simone Veil, Valéry Giscard d'Estaing-en lehendakaritzapeko ministroa, haurdunaldiaren borondatezko etena despenalizatzeko legea ezartzeko borrokatu zen. Cestacek errespetu handia zion ministro ohiari. 2001ean, Angulemako Azokaren buru izendatu zutenean, Cestacek albumak aukeratzeko osatu zuen epaimahaiko kide gehienak emakumeak izan ziren. Sariak erabakitakoan, egiaztatu zuen osaketa horrek ohi baino emakumezko saritu gehiago ekarri zituela urte hartan. Zailtasun horien lekukotasuna ematen dituzten hainbat testigantzaz gain, zenbait ikerketak agerian utzi dute emakume komikigileak bazterkeria eta ikusgarritasun eza pairatzen dituztela eta gizonezkoek baino gutxiago ordaintzen dietela beren lanaren truke. 

2018an, komikigileak bere kezka adierazi du emakumeen eskubideetan  gertatzen ari den atzerakadagatik: «Une honetan, 1960-1970 urteetako aurrerapen guztiak deuseztatzen ari dira». Berak, bereziki, erlijioek bilakaera horretan duten eragina nabarmentzen du. 2014ko Emakumeen Eskubideen aldeko Borrokaren Nazioarteko Egunean, *Des salopes et des anges* lana argitaratu eta hiru urtera, Cestacek haurdunaldiaren borondatezko eteteari buruzko eztabaida batean parte hartu zuen, eta honako hau adierazi zuen: «Bizi izan dudanaren testigantza ematera nator, emakumeen eskubideak gelditu edo atzera egiten ari diren garai honetan»..
* *Tous citoyens* Élisabeth de Lambilly-rekin, Mango, 2008 .
* *La Capture du tigre par les oreilles*,- Jean-Bernard Pouy-ren testua, éd. Le Monde - SNCF, « Les Petits Polars » bilduma, 2014 .
* Edmond Rostand-en *Cyrano de Bergerac*, Les Échappés, 2018 .
* ''Bienvenue dans mon demi-monde, le journal pas triste d'une survivante*, Caroline Lhomme-ren testua, Éditions Hugo & Cie, 2020 

### Komikia 
* *Harry Mickson*

# *Mickson Alphabet*, Futuropolis, 1979.
# *Harry Mickson*, Futuropolis, 1980.
# *Harry Mickson nettoie ses pinceaux*, Futuropolis, 1982.
# *Cauchemar matinal*, Jean-Luc Cochet-en gidoia, Futuropolis, 1984.
# *Mickson et les Gaspards*, Futuropolis, 1985.
# *Les Vieux Copains pleins de pépins*, Futuropolis, 1988.
# Hors seriea: *Mickson BD Football club*, Futuropolis, 1987.

* *Edmond François Ratier*

# *Ma vie est un roman policier*, Futuropolis, 1986.
# *Le Chien coiffé*, Futuropolis, 1986 .

* *Comment faire de la bédé sans passer pour un pied-nickelé* (Jean-Marc Thévenet-en gidoia), Futuropolis, 1988 .
* *Quatre punaises au club*, Dodo, Édith et Nathalie Roques-ekin (gidoia), éditions Albin Michel, *L'Écho des savanes*, 1995 .
* *Les Déblok* :

# *L'Année des Déblok* (marrazkia), Nathalie Roques-en gidoia, éditions du Seuil, Seuil Jeunesse bilduma, 1994 .
# *Les Déblok rient* (marrazkia), Nathalie Roques-en gidoia, éditions du Seuil, coll. Seuil Jeunesse, 1995 .
# *Les Déblok font le printemps* (marrazkia), Nathalie Roques-en gidoia, éditions du Seuil, coll. Seuil Jeunesse, 1997 .
# *Poilade de Déblok aux éclats de rire* (marrazkia), Nathalie Roques-en gidoia, Dargaud, 1997 .
# *Truffes et Langues de chats à la Déblok* (marrazkia), Nathalie Roques-en gidoia, Dargaud, 1998 .
# *Déblokeries à la crème anglaise* (gidoia eta marrazkia), Dargaud, 1999  (BNF 37041515).
# *Farandole de farces à la Déblok* (gidoia eta marrazkia), Dargaud, 2000 .
# *Fines conserves Déblok façon boute-en-train* (gidoia eta marrazkia), Dargaud, 2001  (BNF 37678401).
# *Turlupinades de la maison Déblok* (gidoia eta marrazkia), Dargaud, 2002 .

* *La Vie en rose ou l'Obsessionnelle Poursuite du bonheur*, Dargaud, 1998 .
* *Du sable dans le maillot ou On est bien arrivés, il fait beau et les gens sont sympas'', Dargaud, 1999 .
* Florence Cestac, Piquante ! Catalogue d'exposition, Christian Desbois, 2000ko apirila, 72 or. (ISBN 978-2-910150-14-3).
* ''La Vie d'artiste sans s'emmêler les pinceaux sur les chemins détournés*, Dargaud, 2002 .
* *Super Catho* (marrazkia), René Pétillon-en gidoia, Dargaud, 2004 .
* *Le Poulpe*, 14. liburukia: *Pieuvre à la Pouy* (marrazkia), Francis Mizio-ren gidoia, 6 Pieds sous terre, 2004 .
* *Les Démons de l'existence*

# *Le Démon de midi ou «nbsp;Changement d'herbage réjouit les veauxnbsp;»*, Dargaud, 1996 .
# *Le Démon d'après midi...*, Dargaud, 2005 .
# *Le Démon du soir ou la Ménopause héroïque*, Dargaud, 2013 .
# *Les Démons de l'existence*, tome 0 : *Ou ce qui ne nous tue pas, nous rend plus forte… Ben voyons !*, lehenengo hiru liburuak biltzen ditu, Dargaud, 2018 .

* *Vive la politique !*, zenbaiten artean, Dargaud, 2006 .
* *Les Ados Laura et Ludo*, Dargaud :

# *Laura et Ludo*, 2006 .
# *Laura et Ludo 2*, 2007 .
# *Laura et Ludo 3*, 2008 .
# *Laura et Ludo 4*, 2010 .

* *La Fée Kaca*, Les Humanoïdes associés, 2007 .
* *La Véritable Histoire de Futuropolis*, Dargaud, 2007 .
* *Je voudrais me suicider mais j'ai pas le temps* (marrazkia), Jean Teulé-ren gidoia, Dargaud, 2009 - Charlie Schlingo-ren biografia .
* *J'aime pas… *, 6. liburukia: *Les gens qui se prennent pour…*, Hoëbeke, 2009 .
* *Des salopes et des anges*, Tonino Benacquista-ren gidoia, Dargaud, 2011 .
* *On va te faire ta fête, maman !*, Nadège Beauvois-en gidoia, Dargaud, 2011 .
* *Qui dit chat, dit chien*, Marie-Ange Guillaume-ren gidoia, Dargaud, 2012 .
* *Plein le dos*, texte de Jean-Bernard Pouy, éd. Le Monde - SNCF, « Les Petits Polars » bilduma, 2013 .
* *Un amour exemplaire*, Daniel Pennac-en gidoia, Dargaud, 2015 .
* *Filles des Oiseaux*, Dargaud.

# *Filles des Oiseaux : N'oubliez jamais que le Seigneur vous regarde !*, tome 1, 2016 .
# *Filles des Oiseaux : Hippie, féministe, yéyé, chanteuse, libre et de gauche, top-model, engagée, amie des arts, executive woman, maman, business woman, start-upeuse, cyber communicante… what else ?*, tome 2, 2018 .

* *Un papa, une maman, une famille formidable (la miennenbsp;!)*, Dargaud, 2021 
* *Ginette'', éd. Le Monte-En-L'air, Bd-Cul bilduma, 2022 
* *Le prof qui a sauvé sa vie*, Albert Algoud-en gidoia, Dargaud, 2023 

### Animazioa 
* *Il était une fois…*, *Ahatexo itsusiaren* egokitzapena, 1995.

## Goraipamenak 
### Sariak 
* 1989 : Angulemako Komiki Azokako *Alph-Art humour* saria *Harry Mickson*, tome 5 : *Les Vieux Copains pleins de pépins* kokimikagatik (France).
* 1997 : Angulemako Komiki Azokako *Alph-Art humour* saria *Le Démon de midi* komikiagatik.
* 2000 : Grand Prix de la ville d'Angoulême saria.
* 2014 : Grand Prix Saint-Michel saria (Belgika).
* 2022 : Grand Prix Victor Rossel (Belgika).

### Donariak 
* 2017ko martxoaren 23an Commandeure de l'ordre des Arts et des Lettres gradua eman zioten.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Bibliografia 
### Ikerlanak 
* 
* 
* 
* 
** 
** 
** 
** 

### Prentsa-artikuluak 
* 
* 
* 

* 
* 
* 

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
* Komikiari buruzko informazio iturriak : 
** BD Gest'
** INDUCKS
** Lambiek Comiclopedia
** *Tebeosfera*
* Arteari buruzko informazio iturriak: 
** Artists of the World Online
** *Delarge*
** MutualArt
* Ikuskizunei buruzko informazio iturriak: 
** *Les Archives du spectacle*
* Ikus-entzunei buruzko informazio iturriak: 
** Radio France
** IMDb
* Hiztegiak eta entziklopediak:
** *Dictionnaire universel des créatrices*
** *Larousse*
* Autoritateen kontrola:
** VIAF
** ISNI
** BnF (données)
** IdRef
** LCCN
** GND
** Israël
** WorldCat

* France Culture, « Le sexisme dessiné par Florence Cestac », youtuben, 25 janvier 2019