Israel–Premier Techi boikota 2025eko Espainiako Vueltan

**Israel–Premier Tech taldeari 2025eko Espainiako Vueltan** Palestinaren aldeko protestariek planteatutako **boikot eskaera** faktore handia izan zen Vueltaren garapenean, 2025eko edizioan. Eragin mediatiko handia izan zuen ekintza izan zen, eta bi etapa irabazlerik gabe geratu ziren. Azken etapa izan zen moztu eta irabazlerik gabe utzitako bat, Madrilen, eta gainera sailkapen orokorreko sariak banatzeko ekitaldia ere ez zen egin.

Boikotaren motiboa izan zen Israel–Premier Tech taldearen parte-hartzea, Israelen izena daramana ez produktu jakin bat delako, baizik eta estatuaren beraren propaganda egiten duelako, estatu horren irudia kirolaren bidez zuritzearren. Beste talde batzuekin ere gertatzen da hori: Bahrein eta Arabiar Emirreri Batuen izenak daramatzaten txirrindulari taldeak ere baziren Vueltan; baina, Israelen kasuan, 2023an hasitako Gazako inbasioan, nazioarteko adituek, giza eskubideen aldeko erakundeek eta Nazio Batuen Erakundeak genozidiotzat kalifikatua, pizgarri izan zen talde zehatz hau jomugan jartzeko. Elkartasun talde eta norbanako askok bat egin zuten boikotarekin, eskatuz Israel taldea ken zezatela lasterketatik.

## Aurrekariak 
2023tik hasitako Gazako gerraren ondoriozko protestek 2024an jarri zuten jomugan Israel txirrindularitza taldea. Palestinarren aldeko Australiako manifestari batzuek Australiako Txapelketa Nazionaleko jarduna eten zioten Simon Clarkeri, Israel-Premier Tech taldeko kidea izateagatik. 2025eko itzuli handietan, Italiako Giroan ekintzaile bat atxilotu zuten, Israel-Premier Tech taldeko txirrindulari baten aurrera errepidera sartu ondoren. Frantziako Tourrean ere protestalari bat atxilotu zuten 11. etapan, uztailaren 16an, Tolosan, baina poliziak eraman aurretik Tourreko zuzendariak jo egin zuen manifestaria.

2025eko Vuelta hasi aurretik, apartheidaren eta genozidioaren aurkako erakundeek eskatu zuten Israel-Premier Tech baztertzeko 2025eko Espainiako Vueltatik, «Genozidiorik gabeko kirola» goiburua hartuta. Vueltako zuzendariak, Javier Guillenek, 2025eko abuztuaren 20an hau erantzun zuen, antolatzaileen izenean: «Israelgo taldearen inguruko polemikaren jakitun gara [...], baina ezin dugu Vueltatik kanporatu. Ezinezkoa da, eta lasterketan dago bere eskubidez. Eskubide osoa du parte hartzeko, eta eskubide osoa dugu hura hartzeko. Ez dakigu zer gertatzen ari den, baina ez dugu zer esanik manifestazio baketsuen aurka; protesta egitea eskubide konstituzionala da». 

2025eko abuztuaren 25ean, Espainiako Ezker Batua alderdi politikoak behin eta berriz Espainiako Gobernuari eskatu zion taldea baztertzeko, Nazioarteko Justizia Auzitegiak behin-behineko neurriak ezarri zituelako genozidio delitua prebenitzeko eta zigortzeko Konbentzioan oinarrituta (Hegoafrikaren ekimenez abiatutako genozidio kasua, Israelen aurka), eta galdatu zuen iker zitezela Israel-Premier Techekin egindako akordioak eta funts publikoen erabilera, «kirolaren bidez genozidioaren aurpegia garbitzeko tresna» dela eta.

## Vueltaren garapena 
Vuelta Italiako Alpeetan hasi zen, eta han ez zen berebiziko arazorik izan.

5. etapan (taldekako erlojupekoa), Katalunian abuztuaren 27an, protestariek Palestinako banderekin eta «Neutraltasuna konplizitatea da. Boikotatu Israel» zioen pankartarekin, Israel-Premier Tech taldearen jarduna blokeatu zuten. Lehiatu ziren 23 taldeetatik, Israel-Premier Techek 19. bukatu zuen etapa, etaparen irabazle UAE Team Emirates-XRG taldearekiko 0:54 segundo galduta; gero, ordea, 15 segundoko saria jaso zuen, protestaren ondorioz, eta horrela 14. postura eraman zuten. Kataluniako polizia autonomikoak atxilotu zuen protestari bat. Guillenek adierazi zuen ezin zutela onartu Israel-Premier Tech taldearekin 5. etapan gertatutakoa.

### Euskal Herriko etapak 
10. etapan, irailaren 2an, Euskal Herrira iritsi zen itzulia, eta Nafarroan garatu zen, protesta taldeen agerpen nabarmenarekin eta errepidea okupatzeko saiakera batekin, Aibarren. Bi lagun identifikatu zituen Polizia Foralak han, eta ez zen lasterketa eten.
[thumb|Israel-Premier Tech taldearen parte hartzearen aurkako protestariak, [Munitibar|Munitibarren (Bizkaia), 2025eko Espainiako Vueltako 11. etapan.]]
11. etapan (Bizkaian barrena egina biharamunean), areagotu egin ziren Israel-Premier Tech taldeak Espainiako Vueltan parte hartzearen kontrako protestak. Bide osoan izan ziren Palestinarekiko elkartasun keinuak, baina protesta giroak goia jo zuen helmugan, Bilboko Kale Nagusian. Handik hurbil, Gernika-Palestina plataformak, BDZ sareak eta beste elkarte batzuek deituta, txirrindularien iritsiera baino ordu batzuk lehenago jende andana batu zen, ikurrinekin eta Palestinako ikurrekin. «Israel boikotatu, Palestina askatu» oihuka hasi ziren. Manifestari batek azaldu zuenez, «Israelgo Estatuak diru asko jartzen du txirrindulari taldea hemen egon dadin. Haren parte hartzea genozidioa zuritzeko modu bat da». Apurka-apurka, tentsioak gora egin zuen, eta istilu bat izan zen manifestarien eta Vueltaren antolatzaileen artean. Antolakuntza taldeko bereizgarriak zeramatzaten batzuk oso gogor oldartu ziren manifestarien kontra, eta ertzainek ere esku hartu zuten. Kaleko jantzitako ertzain batzuek gizon bat atxilotu zuten: Palestinako bandera bat zeraman, eta ahoa odoletan zeukan.  Azkenean, antolatzaileek erabaki zuten lasterketa helmuga baino hiru kilometro lehenago amaitzea, txirrindulariak Bilboko erdigunera ez sartzea eta etapa irabazlerik ez izatea. 

Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako Segurtasun sailburuak jakinarazi zuenez, hiru lagun atxilotu zituzten, eta bost identifikatu; gainera, lau ertzain zauritu zituzten. Zupiriak arbuiatu egin zituen «segurtasunaren eta elkarbizitzaren aurkako jarrerak».

Israel–Premier Tech taldearen jabe Sylvan Adams (zeina zenbait etapatan taldearen autoan izan zen errepideetan itzulia jarraitzen ) aberatsak gertaturikoa ikusita adierazi zuen protestariak terroristak zirela. Israelgo lehen ministro Benjamin Netanyahuk (Adamsen adiskideaa) Israel-Premier Tech taldea zoriondu zuen, «gorrotoaren eta larderiaren aurrean» amore ez emateagatik; «Israel harro egotea eragiten ari zarete» adierazi zien talde horretako kideei.

Bilbokoa amaitutako Kiko Garcia itzuliko zuzendari teknikoak eskatu zion Israel taldeari denon on beharrez itzuliik joateko. Baina taldeak eutsi egin zion eta antolatzaileek ere ez zuten egoera behartu. 

### Aldaketak taldearen izenean eta ibilbideetan 
Euskal Herritik haratago itzuliak jarraitu zuen Kantabria, Asturias eta Galizia aldera, eta protestak izan ziren erkidego guztietan. Asturiask Gobernuak eskatu zuen Israelek ez zezala jarraitu Vueltan, baina ez zioten jaramonik egin.

Hala ere, aldaketak izan ziren. Irailaren 6an Israel taldeak izen hori kendu zuten beren maillotetatik eta errepideko autoetatik: Premier Tech bezala geratu ziren, nahiz eta izen horrek inongo produktu edo enpresarik iragartzen ez duen.

Etapetan, halaber, ibilbide aldaketak izan ziren, batzuk antolakuntzak aurrez erabakita, eta beste batzuk protestek behartuta. Hala izan zen Vigon (Galizia) irailaren 9an jokatu zen etapa, non lasterketa helmugatik 8 kilometrora eten zuten. Hala ere, Bilbon ez bezala, une horretako posizioak etapa garaipena eta denborak erabakitzeko erabili zituzten.

18. etapan, irailaren 11n, antolatzaileek aldez aurretik laburtu zuten ibilbidea; bezperan hartu zuten erabakia, bakarkako erlojupekoa zen etapa hartan «segurtasun handiagoa» bermatzeko asmoz. Hamabi kilometro izan zituen ibilbideak Valladolid hiritik irten gabe; 27 izango zituela zegoen planifikatuta. Hesiz eta poliziaz inguratuta lehiatu ziren txirrindulariak, Palestinaren aldeko protesten karietara antolatzaileek harturiko neurrien ondorioz. Mila poliziatik gora mobilizatu ziren; haietako asko, kaleko jantzita.

Irailaren 13an, jakin zen Israel–Premier Tech taldeko kirol zuzendariak, Óscar Guerrero Zelaia nafarrak, Vuelta utzi zuela egun batzuk lehenago.

### Azken etapako mobilizazio handia 
thumb|Manifestariak Madrilgo azken etapa ibilbidea okupatzen.
21. eta azken etapa, irailaren 14an, ez zen jokatu, Israel–Premier Tech taldearen parte hartzearen aurkako protesten ondorioz. Poliziaren eta manifestarien arteko istiluekin amaitu zen Vuelta. Madrilen abiatu zen azken etapa hori, eta han zen bukatzekoa 103 kilometroren ostean, zirkuitu bati bederatzi itzuli eman eta gero. Segurtasun neurriak handiak ziren, eta antolatzaileek aldaketak egin zituzten ibilbideko azken kilometroetan, protestak saihesteko asmoz. Gazako genozidioa salatzen ari zirenek, ordea, toki batean baino gehiagotan okupatu zuten ibilbidea. Etapa hasi eta kilometro gutxira, protesten eraginez, bertan behera utzi zuten etapa Vueltaren antolatzaileek.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak