open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Xavier Gómez Guinovart

**Francisco Xavier Gómez Guinovart** informatikari galiziarra da, Vigoko Unibertsitateko irakaslea.

## Ibilbidea 
[eskuinera|thumb|300x300px|[Xavier Gómez Guinovart|Xavier Gómez, Andoni Sagarna euskaltzaina, eta Mirian Urkia euskaltzaina 

Euskaltzaindiaren egoitzan, "Corpusgintza gaur egun" jardunaldian, 2010-01-21.]]
Gómez Guinovart Vigoko Unibertsitateko Hizkuntzalaritza Informatikoko Mintegiaren (SLI) sortzailea da. Hizkuntzalaritza konputazionalari buruzko hainbat argitalpenen egilea da eta SEPLN elkarteko (Hizkuntzaren Prozesamendurako Espainiako Elkarteko zuzendaritza-batzordeko kidea izan da.

Prodiuktu teknologiko hauen arduradun nagusia da:

* Gaztelania-galizierako itzultzaile automatikoa, OpenTrad/Apertium proiektuan .
* OrtoGal - Galizierarako online zuzentzaile ortografikoa.
* CLUVI ingeles-galiziera hiztegia.
* Vigoko Unibertsitateko Corpus Linguistikoa (CLUVI).
* Galizierazko Corpus Teknikoa (CTG).
* FreeLing Galego - Galizieraren azterketa linguistiko automatikoa.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Galizieraren Corpus Teknikoa
* Vigoko Unibertsitateko Corpus Linguistikoa
* Vigoko Informatikako Hizkuntzalaritza Mintegia
* Linguamática
* Hizkuntzalaritza konputazionala
* Computational Linguistics
* HiTZ zentroa

* Arantza Diaz de Ilarraza
* Maria Antònia Martí
* Felisa Verdejo
* Sociedad Española para el Procesamiento del Lenguaje Natural

## Kanpo estekak 
* Hizkuntzalaritza Informatikoa Mintegiaren web orria
Gustaaf De Smet

**Gustaaf De Smet** (Gante, 1935eko maiatzaren 15a - Oostaker, 2020ko maiatzaren 28a) flandriar txirrindularia izan zen, profesionala 1957tik 1968ra.

## Palmaresa 
**1956**
* Flandriako Tourra (amateurra)
**1957**
* 2. Schaal Selsen
**1960**
* Schaal Sels
**1961**
* Belgikako Erdialdeko Zirkuitua
* 3. Flandriako txapelketan
* 8. Paris-Toursen
**1962**
* Gante-Brujas-Anberes
* Boucles de la Lys
* 2. Nationale Sluitingsprijsean
* 3. Isberguesko Sari Nagusian
* 5. Paris-Toursen
**1963**
* Denaingo Sari Nagusia
* Mendebaldeko Flandriako Hiru Egunak
* 3. Flèche Brabançonnen
**1963**
* Denaingo Sari Nagusia
* Nationale Sluitingsprijs
* Mendebaldeko Flandriako Hiru Egunak
* 2. De Drie Zusterstedenn
* 3. Flèche Brabançonnen
* 3. Orchies Sari Nagusian
* 3. Flandriako Erdialdeko Zirkuituan
**1964**
* Flandriako txapelketa
* Nationale Sluitingsprijs
* Circuit des régions flamandes
* 2. De Kustpijl Heisten
* 3. Paris-Toursen
* 8. Flandriako Tourrean
**1965**
* Dunkerqueko Lau Egunak eta hiru etapa
* Denaingo Sari Nagusia
* 2. Paris-Toursen
* 2. Schaal Selsen
* 2. Roubaix-Cassel-Roubaixen
* 2. Elfstedenronden
* 3. Gante-Wevelgemen
* 3. Flandriako txapelketan
* 3. Nokere Koersen
* 8. Flandriako Tourrean
**1966**
* Kuurne-Brusela-Kuurne
* Sint Martens-Lierde
* 2. Nationale Sluitingsprijsean
* 2. Tielt-Anberes-Tielten
* 3. Paris-Roubaixen
* 3. Flandriako txapelketan
* 3. Ekialdeko Flandriako Itzulian
* 5. Paris-Bruselan
**1967**
* Mendebaldeko Flandriako Hiru Egunak
* 3. Zottegemeko Sari Nagusian
**1968**
* Brusela-Bever

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Galizieraren Corpus Teknikoa

**Galizieraren Corpus Teknikoa** (CTG, **Corpus Técnico do Galego**) galiziera garaikideko erregistro espezializatuen corpus linguistikoa da. Vigoko Unibertsitateko Hizkuntzalaritza Informatikoaren Mintegia sortu zuen.

## Ezaugarriak 
CTGa libreki kontsulta daiteke Interneten. 2006ko urrian 9 milioi hitz baino gehiago zituen, eta honela osatuta zegoen:

* Galiziako testu juridiko-administratiboen GALEX corpusa (2.606.400 hitz)
* Galizierazko informatika- eta telekomunikazio-testuen XIGA corpusa (2.100.516 hitz)
* Ekologia eta ingurumen-zientzietako testuen AUGA corpusa galizieraz (1.866.914 hitz)
* ACHEGA corpusa Galizierazko ekonomiako testuekin (1 531 039 hitz)
* Galizierazko kazetaritza-testuen MEGA corpusa (921.575 hitz)

Bilaketak egiteko orduan Vigoko Unibertsitateko Corpus Linguistikoarekin lotuta dago.

## Ikus, gainera 
* Vigoko Unibertsitateko Corpus Linguistikoa
* Vigoko Informatikako Hizkuntzalaritza Mintegia
* Linguamática
* Xavier Gómez Guinovart
* Hizkuntzalaritza konputazionala
* Sociedad Española para el Procesamiento del Lenguaje Natural
* Computational Linguistics

## Kanpo estekak 
* Galizieraren corpus teknikoa
Linguamática

**Linguamática** Hizkuntzaren prozesamenduari buruzko aldizkari irekia da, eta arreta berezia eskaintzen die Iberiar penintsulan hitz egiten diren hizkuntzei, hala nola portugesa, galiziera, katalana, gaztelania, euskara, mirandes edo aranera.

## Sarbide irekiko aldizkaria 
Aldizkari honek argitaratutako artikuluen kontsulta librea errazten du, ikerketaren emaitzak modu irekian partekatzeak ezagutza sustatzea baitakar. Linguamátican argitaratzea doakoa da.

## Artikuluen hizkuntzak 
Artikuluak portugesez, galegoz, gaztelaniaz, katalanez edo euskaraz edo ingelesez idatzi beharko dira. Hala ere, ekarpenak Iberiar Penintsulako hizkuntza batean aurkezteko gonbita egiten zaie egileei, ahal den guztietan. Aldizkariko hizkuntza gustukoenetako batean (hau da, portugesez, galegoz, gaztelaniaz, katalanez edo euskaraz) autore batek ere hizkuntza-gaitasunik ez duenean soilik argitaratuko dira artikuluak ingelesez, baldin eta editoreek uste badute artikulua aldizkarirako garrantzitsua dela.

## Argitalpenaren maiztasuna 
Urtean bitan argitaratzen da aldizkaria: maiatzean/ekainean eta azaroan/abenduan. Edizio elektronikoa Interneten argitaratzen da, eta artikulu bakoitzerako sarbidea emanez, edo aldizkari osoa duen PDF dokumentu bakarrerako. Paperean inprimatutako aldizkaria eskuratzeko aukera ere badago.

## Artikuluak ebaluatzeko prozesua 
Bidaltzen diren proposamenek artikulu osoak eta identifikatuak izan behar dute. Berrikuspena irekia izango da, eta ikuskatzaileek ere sinatuko dituzte iruzkinak. Bidalitako proposamena gutxienez hiru berrikuslek aztertuko dute.

Ikasleen artikuluak (masterrekoak edo lizentziaturakoak) eta ikerketa-artikuluak bereiziko dira, eta ikertzaile berriei aldizkarian argitaratzeko aukera emango dien artikulu-kuota bat gordetzen da. Ikuskatzaileei eskatuko zaie ikasleek bidalitako proposamenak kontu handiagoz eta modu eraikitzailean berrikusteko.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* SEPLN
* Computational Linguistics
* Ekaia
* Euskera (aldizkaria)

* Galizieraren Corpus Teknikoa
* Vigoko Unibertsitateko Corpus Linguistikoa
* Xavier Gómez Guinovart
* Hizkuntzalaritza konputazionala
* HiTZ zentroa

## Kanpo estekak 
*     Linguamática webgune ofiziala
Harald II.a Danimarkakoa

**Harald Svendsen** (c. 996-998 - c. 1018) Danimarkako erregea izan zen 1014tik hil zen arte.

Svend I.a Danimarkakoaren eta Gunhild Wendengoaren semea izan zen. Erregeordea izan zen, aitak Ingalaterrako Æthelred Zalantzatiaren aurka borrokatzen zuen bitartean. Danimarkako errege bihurtu zen 1014an, eta tronua mantendu zuen, anaia Kanuto II.a Handiak Ingalaterra konkistatzen zuen bitartean. 1018ra arte Kanuto errege bihurtu zen.

## Genealogia 
## Kanpo estekak
Alemaniar nazionalismo

[thumb|right|200px|[Philipp Veiten *Germania* margolana, 1848]]
**Alemaniar nazionalismoa** () Alemaniaren kultura eta politika batasunaren alde egiten duen ideologia da. Alemaniar nazionalismoaren hastapena Napoleondar Gerretan nazionalismo erromantikoaren sorrerarekin hasi zen, pangermanismoa hedatzen hasi zenean. Alemaniar nazioaren defentsa indar politiko garrantzitsu bihurtu zen, Napoleonen Frantziak alemaniar lurraldeen inbasioari erantzuteko. Alemania naziaren gorakada eta erorketaren ondoren, nazionalismo alemaniarra tabu bihurtu da Alemanian bertan. Hala ere, Gerra Hotzean alemaniar nazionalismoaren korronte moderatu bat sortu zen, Ekialdeko eta Mendebaldeko Alemaniaren bateratzearen alde egin zuena, azkenean 1990ean lortuko zutena. Mugimendu nazionalista etsaiak ere izan ditu Alemaniaren barruan, bereziki bavariar nazionalistek, Bavaria 1871n Alemanian sartu zeneko terminoak eztabaidagarriak izan zirela eta Alemaniako gobernua Bavariako barne arazoetan gehiegi sartu dela mantentzen dutela diotenak. Alemaniaren inguruko herrialdeen kasuan, Austrian austriar nazionalistak daude, herrialdea Alemaniarekin bateratzeari uko egin diotenak, erlijio-nortasun katolikoa gordetzean eta austriarrei Alemania nagusiki protestantea izateak dakarren arrisku potentzialean oinarrituta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marcos de Alcorta

**Marcos de** **Alcorta Galarre** (Durango, Bizkaia, 1836- *Ibidem*, 1897) euskal konpositorea izan zen, korurako gabon-kanten lan emankorra eta euskal dantza herrikoien moldaketak egin zituena, hala nola pianorako zortzikoa edo dantza-lirikoa.

SEO musika-funtsaren (Oloteko San Esteve parrokia-elizaren funtsa, Garrotxako Eskualdeko Agiritegia) gordetzen dira haren lanak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Palle Lykke

**Palle Lykke** (Ringe, 1936ko azaroaren 4a-2013ko apirilaren 19a), daniar txirrindularia izan zen.

## Palmaresa 
### Pista 
### 1958 
Danimarkako Txapelduna Abiaduran

### 1959 
Danimarkako Txapelduna Abiaduran

### 1960 
Danimarkako Txapelduna Abiaduran

### Errepidea 
### 1965 
Flandriako Txapelketa 

### 1966 
3. Gante-Wevelgem 

## Kanpo estekak
Vigoko Informatikako Hizkuntzalaritza Mintegia

Vigoko Unibertsitateko **Hizkuntzalaritza Informatikoaren Mintegia** (SLI, ***Seminario de Lingüística Informática***) hizkuntzalaritza konputazionalaren arloan ikertzen duen entitatea da. Xavier Gómez Guinovartek sortua, SLIren lehentasunezko ikerketa-ildoak galizieraren teknologien eremuan oinarritzen dira: testu-corpusen prozesamendua, aplikazio lexikografiko eta terminologikoak, hizkuntza-analisi automatikoa, itzulpen automatikoa eta zuzentzaile ortografiko eta gramatikalak.

SLI mintegiak garatutako baliabide publiko nagusietako batzuk dira hauek: itzultzaile automatikoak, on line zuzentzaile ortografikoak, hiztegi teknikoak, corpus linguistikoak eta hizkuntza on line aztertzeko tresnak (xehetasun gehiago nahi izanez gero, ikus kanpoko estekak).

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Galizieraren Corpus Teknikoa
* Vigoko Unibertsitateko Corpus Linguistikoa
* Linguamática
* Xavier Gómez Guinovart
* Hizkuntzalaritza konputazionala
* Sociedad Española para el Procesamiento del Lenguaje Natural
* Computational Linguistics
* HiTZ zentroa

## Kanpo estekak 
*  Web institucional do Seminario de Lingüística Informática 
*  http://sli.uvigo.es/tradutor/(https://web.archive.org/web/20171003225052/http://sli.uvigo.gal/tradutor/)  Tradutor automático español  galego OpenTrad/Apertium
*  Ortogal  OrtoGal - Corrector ortográfico en liña de galego
*  https://web.archive.org/web/20171003224721/http://sli.uvigo.gal/galnet/(https://web.archive.org/web/20171003224721/http://sli.uvigo.gal/galnet/)  Galnet, rede léxico-semántica WordNet do galego
*  https://web.archive.org/web/20171003224619/http://gl.dbpedia.org/wiki/(https://web.archive.org/web/20171003224619/http://gl.dbpedia.org/wiki/)  DBpedia do galego
*  RILG  Plataforma RILG (de Recursos Integrados da Lingua Galega)
*  CLIG  Dicionario CLUVI inglés-galego
*  https://web.archive.org/web/20171004035641/http://sli.uvigo.gal/CTG/(https://web.archive.org/web/20171004035641/http://sli.uvigo.gal/CTG/)  Corpus Técnico do Galego (CTG)
*  https://web.archive.org/web/20171003225121/http://sli.uvigo.gal/lingua/(https://web.archive.org/web/20171003225121/http://sli.uvigo.gal/lingua/)  FreeLing Galego - Análise lingüística automática do galego
Mazatlán literatura saria

**Mazatlán literatura saria** () Mexikoko Sinaloa estatuan 1965etik ematen den literatura saria da. Antonio Haas, Francisco Álvarez Farber eta Raúl Rico Mendiolak sortu zuten.

## Sariaren irabazleak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Patricia Tornero

**Patricia Tornero Vidal** (Valentzia, 1978) gaztagilea da.

## Bizitza 
Valentzian jaio zen arren, Erratzuko (Baztan) Dorratxipia etxaldean ari da lanean. 2015ean tokiko ekoizpenaren aldeko apustua egin zuen, eta Pittika gasnategia abiatu zuen. 2023an, behi gasna ekologikoak egiten dihardu bertan. Baigorriko bizilagun bati behi esnea erosten dio eta horrekin eta etxeko hiru behietatik ateratzen duenarekin egiten du "Axule" Baztango gazta urdina. Salmenta zuzenaren bidez banatzen ditu bere produktuak.

25 urterekin joan zen Valentziatik Nafarroara bizitzera, abeltzaintzako ikasketak egiteko asmorekin. Landa eremuan murgildu nahi zuen. Gasnak egiteko hainbat kurtsotan parte hartu zuen, eta praktikak egin zituen Iparraldeko bi artzain eta gasnagilerekin. Pasta biguneko gasnak eta esnearen gatzapena egiten ikasi zuen bertan. Arantzazuko Artzain Eskolan (Oñatin) eta Katalunian ere formakuntza ikastaroak egin izan ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Carlos Fuentes saria

**Carlos Fuentes saria** () Mexikon 2012tik ematen den literatura saria da. Gaztelaniazko idazleei ematen zaie. Carlos Fuentes idazlearen izena darama.

## Sariaren irabazleak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Scarlett Byrne

**Scarlett Hannah Hefner**, jaiotzez **Scarlett Hannah Byrne**, (Hammersmith, Londres, Ingalaterra, 1990eko urriaren 6a) ingeles aktorea da.

## Bizitza 
2005ean hasi zuen aktore ibilbidea *CryBaby* film laburrean.

2009an, Pansy Parkinsonen papera lortu zuen *Harry Potter eta Odol Nahasiko Printzea* filmean, eta azken bi filmetan (*Harry Potter eta Herioaren erlikiak - 1. zatia* eta *Harry Potter eta Herioaren erlikiak - 2. zatia)* ere parte hartu zuen.

2015ean, *The Vampire Diaries* filmean parte hartu zuen Nora Hildegard gisa. 7. denboraldiko hamabi ataletan agertu zen. Hamaseigarren atalean, pertsonaia hil zuten.

2017ko otsailean, biluzik posatu zuen *Playboy* aldizkarirako.

2018ko urrian, *Dancing with the Stars*en 4. astean agertu zen Evanna Lynch eta Keo Motseperekin batera.

### Bizitza pertsonala 
2019ko azaroaren 4an, Cooper Hefnerrekin ezkondu zela iragarri zuen. 2020ko abuztuaren 24an, lehen alaba, Betsy Rose, eduki zuten, eta 2022ko martxoaren 26an alaba bikiak, Marigold Adele eta Blossom Pearl.

## Lanak 
### Telebista 
### Filmak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Al-Zaytoun (Gaza)

**Al-Zaytoun** (; literalki: 'olibak') Gazako barrutia da, hiriaren hegoaldean. Izen bereko auzoa ere bada.

## Historia 
1930 and 1940ko hamarkadetan eraiki zen, Gaza hiria erdigunetik kanporantz garatzen zen bitartean. Hasierako eraikuntzarako finantzaketaren zati handi bat atzerriko erakundeei eman zitzaien, esaterako, misiolari-ospitaleei. 1948ko gerra arabiar-israeldarraren ondoren, errefuxiatu palestinarren etorrerarekin, **Al-Zaytoun-eko** populazioa hazi egin zen. Ahmed Yasinen familia barruti honetan kokatu zen.

Israelen eta Gazaren arteko gatazkan (2008-2009), Israelgo Defentsa Indarrak (IDF) lurrez sartu ziren, barrutia okupatuz. Garai hartan, 48 palestinar, gehienak hiru familiakoak, hil zituzten. Gainera, 27 etxebizitza, hainbat abeltegi eta meskita bat suntsitu ziren.

2023ko Israel-Gaza Gerran, urriaren 17ko gauean, asteartean, eztanda bat izan zen **Al-Ahli Arab** ospitalean. Israelek egindako erasoen ondorioz lekualdatutako milaka pertsona zeuden ospitaleko patioan. Horren ondorioz, 500 palestinar baino gehiago hil ziren eta 600 zauritu baino gehiago, Palestinako Osasun Ministerioaren lehen informazioen arabera..

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Cohen, Amnon; Lewis, Bernard (1978). Population and Revenue in the Towns of Palestine in the Sixteenth Century. Princeton University Press. .
* Dumper, Michael; Stanley, Bruce E.; Abu-Lughod, Janet L. (2007), Cities of the Middle East and North Africa: A Historical Encyclopedia, ABC-CLIO, ISBN 978-1-57607-919-5
* Meyer, Martin Abraham (1907). History of the city of Gaza: from the earliest times to the present day. Columbia University Press.
* Milton-Edwards, Beverley (1999), Islamic Politics in Palestine, I.B.Tauris, ISBN 978-1-86064-475-7
* Palmer, E. H. (1881). The Survey of Western Palestine: Arabic and English Name Lists Collected During the Survey by Lieutenants Conder and Kitchener, R. E. Transliterated and Explained by E.H. Palmer. Committee of the Palestine Exploration Fund.
* Sharon, Moshe (2009). Corpus Inscriptionum Arabicarum Palaestinae, G. Vol. 4. BRILL. .

## Kanpo estekak
Junkers Ju 88

**Junkers Ju 88** Bigarren Mundu Gerrako Luftwaffeko motor-bikiko erabilera anitzeko gerra-hegazkina da. Junkers Aircraft and Motor Works (JFM) enpresak 1930eko hamarkadaren erdialdera diseinatu zuen hegazkina *Schnellbomber* izeneko hegazkin gisa ("bonbaketari azkarra"), garaiko beste hegazkinak baino askoz azkarragoa izango zen gailu bat sortzeko asmoarekin. Arazo teknikoak izan zituen bere garapenean eta lehen aldi operatiboetan, baina gerrako borroka-aireontzi erabilienetako bat bihurtu zen. *Luftwaffeko* beste bonbaketari batzuek bezala, bonbaketari, amiltze-bonbaketari, gaueko gerra-hegazkin, torpedo-bonbaketari, errekonozimendu-hegazkin, gerra-hegazkin astun eta, gerraren amaieran, bonba hegalari gisa balio izan zuen.

Garapen luzea izan arren, *Luftwaffeko* hegazkin garrantzitsuenetako bat bihurtu zen. Muntaketa-lerroa etengabe egon zen 1936tik 1945era, eta 15.000 Ju 88 baino gehiago egin ziren, dozenaka aldaeratan. Hori dela eta, inoiz gehien ekoitzi den bigarren bonbaketaria da, B-24 Liberator lau motor finkatuen atzetik, eta aldi horretan gehien ekoitzi den motor bikiko Alemaniako aireontzia. Produkzio osoan, aireontziaren oinarrizko egitura ez zen aldatu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mašan Božović

thumbthumb|Božović Kretako jendarmeria montenegroarraren lider bezala
**Mašan Božović** (), Montenegroko Erresumako Gerra ministro, Cetinje udalerriko presidentea, serdar, Piperren jaiotzez da.

## Biografia 
1876-1878 Montenegro-Otomandar gerran boluntario izan zen. Italiako Akademia Militarreko lehen belaunaldiko kadete bat izan zen 1882tik 1886ra. Cetinje udalerriko presidentea izan zen 1889tik 1894ra. Kretan Montenegroko destakamenduko lidergoan parte hartu zuen, nazioarteko bakegintzaren barruan irla horretan tropak. 1910ean berriro aktibatu zen. Prekotar destakamenduko komandantea izan zen 1912-1913an, Sandić-eko Bobov destakamenduetakoa, eta Lehen Mundu Gerran Sandžak armadako Bigarren Dibisioko komandantea. 1915ean *serdar* izendatu zuten, 1915 eko uztailaren 16tik 1916ko urtarrilaren 2ra Gerra ministro izan zenean. 1915eko abenduaren 5ean, Piperreko *serdar* titulua jaso zuen gerran bere aginte arrakastatsuagatik. 1915etik Serbiar Zaharreko destakamenduko komandantea izan zen. 1916tik 1918ra Hungariako kanpamentu batean egon zen. Bateratu ondoren, Jugoslaviako armadako koronel gisa, erregimentuko komandante eta Podgoricako tokiko komandante izan zen. Ausardiaren Domina eman zioten.

## Literatura 
* *Narodna rije*, Cetinje, 1920ko irailaren 29a,

* *Montenegroko almanaka*, Subotica 1929.

* *Entziklopedia Militarra 1*, Belgrad 1970

* *Rista Dragičević-en testua*, JLZ Zagreb JLZ Jugoslaviako Entziklopediako Institutu Historikoko aholkulari zientifikoa 1982.

## Kanpo estekak
Jean Petit (inprimatzailea)

**Jehan Petit**, **Jean Petit** edo **Johannes Parvus** Parisko inprimatzaile, argitaratzaile eta liburu-saltzailea izan zen. 1493tik 1530 arte liburu asko plazaratu zuen, hamar mila baino gehiago. Parisen egiten ziren ehun liburuetatik hamar Petitek egiten zituen. Petit inprimatzailearen adibide arrakastatsua izan zen inprentaren hasieran.

Parisko Unibertsitateko lau liburu-saltzaile garrantzitsuenetako bat izan zen Petit, eta Pizkunde Goiztiarreko Humanismoa zabaltzen lagundu zuen Parisen.

Jatorrizko edizio ugari argitaratu zituen. Bere kolaboratzaileen artean Robert Estienne eta Josse Bade zeuden; azken hau Parisera joan zenean hartu zuen eta bere kabuz bizitzen jarri arte lagundu zuen.

## Argitaratutako liburuak 
* *Euangelia Cum Commentariis Reverendissimi Domini Domini Thomae de Vio*.
* Pierre Gringor, *Heures de Nostre Dame*, c 1527.
* Filippo Beroaldo, *On the Symbols of Pythagorus*.
* Deguilville. *Le romant de trois pelerinaiges*.

Haren liburuek balio handia dute eta museoetan zein bildumetan gordetzen dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bernard Buffet

thumb|300px|Parisen kale batek bere izena du.

**Bernard Buffet** (Paris, 1928ko uztailaren 10a-Tourtour, 1999ko urriaren 4a) frantziar margolari espresionista garaikidea da. Akuarelista, pintore dekoratzailea eta ilustratzailea ere izan zen. Parisen kale batek bere izena du. Ohorezko Legioko ofiziala izan zen.

## Biografia 
Parisen, Frantzian, jaio zen Buffet. Artea École Nationale Supérieure des Beaux-Arts-en (Arte Ederretako Eskola Nazionala) ikasi zuen, eta Eugène Narbonne margolariaren estudioan lan egin zuen. Bere lagunen artean Maurice Boitel eta Louis Vuillermoz zeuden.

Emmanuel Davidek esklusiban kontratatu zuen, gero Maurice Garnierrek, eta hauek aldizkako erakusketak bermatzen zizkioten. Buffetek pieza erlijiosoak, paisaiak, erretratuak eta natura hil batzuk sortu zituen.

Buffet Annabel Schwob idazle eta abeslariarekin ezkondu zen. Buffeten ikasle bat, Jean Claude Gaugy, Espresionismo linealaren sortzailea izan zen.

Bere buruaz beste egin zuen Tourtourren, Frantziako hegoaldean, 1999ko urriaren 4an. Buffet sufritzen ari zen Parkinson gaixotasunarekin eta ezin zuen lanik egin. Poliziak esan zuen Buffet hil egin zela bere burua plastikozko poltsa batean sartu eta lotu ondoren.

## Obra batzuk 

* 1952 *La Passion du Christ*
* 1954 *Horreur de la Guerre*
* 1958 ''Jeanne d'Arc*
* 1961 *Portraits d'Annabel*
* 1962 *La Chapelle de Château l'Arc*
* 1965 *Les ecorches*
* 1967 *La corrida*
* 1971 *Les Folles*
* 1977 *L'enfer de Dante*
* 1978 *The French Revolution*
* 1989 *Vingt mille lieues sous les mers*
* 1991 *Souvenirs d'Italie*
* 1991 *New York*
* 1992 *Les Clowns Musiciens*
* 1992 *Saint-Petersburg*
* 1993 *L'Empire ou les plaisirs de la guerre*
* 1993 *Promenade Provencale*
* 1995 *Sept peches capitaux*
* 1996 *Pekin*
* 1998 *La maison*
* 1999 *Mes Singes*
* 2000 *La mort*

## Eskulturak 
Bernard Buffetek brontzezko lau eskultura handi egin zituen. Horietako bik kakalardo bat irudikatzen dute, beste biek tximeleta bat. Bi eskultura daude ikusgai Surugadairako (Japonia) Bernard Buffet Museoaren parkean; beste biak, hasiera batean Tourtourreko Bernard eta Annabel Buffet plazan Plazan jarri ziren, 1986tik 1999ra herri horretan izan zirela erakusteko.

## Sariak 
Hauek dira jaso zituen batzuk:

* 1947 Udazkeneko Saloiaren partaidea
* 1947 Société des Artistes Indépendants erakundearen partaidea
* 1948 Bernard Lorjourekin batera Kritika Saria
* 1950 *Prix Puvis de Chavannes*
* 1955 *First Prize*, Magazine Connaissanceren eskutik
* 1973 Ohorezko Legioaren ofiziala
* 1974 Académie des Beaux-Arts erakundearen partaidea.

## Filma 
* Étienne Périer zuzendariak *Bernard Buffet'' filma 1956an zuzendu zuen.

## Museoa 
Kiichiro Okanok (1917-1995) Bernard Buffet Museoa sortu zuen, 1973ko [azaroaren 25ean inauguratua, Higashinon, Nagaizumiko komunan, Shizuokako prefekturan. 1988an museoaren handitze bat inauguratu zen. Buffeten obrak, bestetik, mundu osoko museo eta erakundeetan aurki daiteke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Bernard Buffet museoa.
* :Bernard Buffeten biografia.
Baltikoko alemaniar

**Baltikoko alemaniarrak** (, geroago '**) Itsaso Baltikoko ekialdeko kostetako biztanle etnikoki alemaniarrak ziren, gaur egun Estoniako eta Letoniako eremuan bizi zirenak. Bigarren Mundu Gerra amaitu eta gero, Baltikoko alemaniarrak nabarmen gutxitu dira, eta jada ez dira talde etniko nabarmena eskualdean.

Erdi Aroaren bukaeratik, aleman hiztunek tokiko merkatarien eta kleroaren gehiengoa ziren, bai eta eremu horretako noblezia gehiena ere. Baltikoko alemaniarrak klase menderatzailea zen indigena letoniar eta estoniarren artean. XIX. mendean Baltikoan nortasun etniko desberdina sortzen hasi zenean, auto-identifikatutako alemaniar baltiko gehienak ez ziren nobleak, batez ere hirietako eta klase ertaineko langileak.

XII. eta XIII. mendeetan, merkatari eta gurutzatu katoliko alemanak ( Ostsiedlung) ekialdeko Baltikoko lurraldeetan bizitzen hasi ziren. Latinaren gainbeherarekin, alemana dokumentu ofizialen, merkataritzaren, hezkuntzaren eta gobernuaren hizkuntza nagusi bihurtu zen. XX. mendearen lehen erdian, Bigarren Mundu Gerraren ondoren arte, alemaniar baltikoak ziren, Transilvaniako saxoiarrekin eta Zipserrekin batera (Eslovakian eta Errumanian), Europako alemaniar diasporaren aleman hiztun hiru talde nagusiak.

Erdi Aroko kolono katoliko gehienak eta alemanez hitz egiten zuten ondorengoak Erdi Aroko Livoniako hirietan bizi ziren. Hala ere, elite aberats txiki batek noblezia baltikoa osatu zuen, landa-finka handiak hartuz. Suediak bere lurralde livoniarrak Errusiako Inperioari Iparraldeko Gerra Handiaren ondoren (1700 – 1721) eman zizkionean, alemanez hitz egiten zuten aristokrata horietako asko Errusiako Inperioko bizitza militarrean, politikoan eta zibilean goi-karguak betetzen hasi ziren, batez ere San Petersburgon. Alemaniar baltiko gehienak Errusiako Inperioko herritarrak ziren, Estoniak eta Letoniak 1918an independentzia lortu zuten arte. Gero, alemaniar baltiko gehienek Estoniako edo Letoniako herritartasuna zuten, harik eta 1939an Alemania Naziak derrigorrez mugiarazi zituen arte, Alemania-Sobietar Batasuna populazio trukean, Estonia eta Letonia 1940an sobietarrek inbaditu eta okupatu aurretik.

Alemania Naziak ia Baltikoko alemaniar guztiak berrezarri zituen **' programaren bidez, Warthelandeko Reichsgauean eta Danzig-Ekialdeko Prusia sortu berrietan (Poloniako Bigarren Errepublikaren lurraldean). 1945ean, alemaniar etniko gehienak lur horietatik kanporatu zituzten, Bigarren Mundu Gerraren ondoren Erdialdeko eta Ekialdeko Europako alemanen kanporatze zabalenaren parte gisa. Aliatuek Alemaniaren azpian geratzen zen lurraldea berrezartzeko plangintza egin zuten, Potsdameko Konferentzian, Oder–Neisse lerroaren mendebaldean ezarriz muga.

## Kanpo estekak
Israelgo politika eta gobernua

thumb|300px|Knesset Jerusalem hirian.
thumb|300px|Israelgo Presidentearen bulegoa 2007an.

**Israel** demokrazia parlamentario bat da, botere legegile, exekutibo eta judizialez osatua. Erakunde hauek ditu: lehendakaritza, Knesset (ganbera bakarreko parlamentua), gobernua (ministroen kabinetea), estatuaren kontrolatzailea eta sistema judiziala. Sistema botere-banaketaren printzipioan oinarritzen da, botere betearazlea botere legegilearen konfiantza-botoaren mende dagoenean (Knéset). Botere judizialaren independentzia legeak bermatzen du.

Arabiar populazioa gutxiengo garrantzitsua da Estatua sortu zenetik, eta, teorian, Israelgo herritartasun osoa du 1952tik. Hautesleak eta hautagarriak dira, nahiz eta derrigorrezko soldadutzatik salbuetsita egon (drusoen kasuan izan ezik). Familia-eskubideak auzitegi erlijioso desberdinek administratzen dituzte (juduak, sharia, drusoak eta kristauak), eta ezkontzei eta ezkontzak deuseztatzeari buruzko eskumen esklusiboa dute. Ez dago ezkontza edo dibortzio zibilik.

## Knesset 
Knesset 120 diputatuk osatzen dute, lau urtean behin sufragio unibertsal eta proportzionalaren bidez hautatuak. Parlamentuak «Israelgo presidentea» aukeratzen du (protokolozko kargua, ez-betearazlea) zazpi urteko aldi baterako, ezin da berritu, botere legegilea erabiltzen du eta exekutiboa lehen ministroaren esku uzten du.

## Israelgo presidentea 
## Lehen ministroa 
::::1 Behin-behineko Lehen Ministroa.
::::2 2006ko apirila arte funtzioetan egon zen; azken data honetan aukeratua izan zen.
::::M = Mapai. 1968tik, Alderdi Laborista.
::::L = Likud.
::::K = Kadima.
::::Y = Yamisa.
::::YA = Yesh Atid

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Israelgo historia

## Kanpo estekak 
* :The Israeli Left Archive International Institute of Social History
Mašo Vrbica

**Mašo Vrbica** () voivoda eta komandante militar montenegroarra izan zen.

## Biografia 
San Petersburgoko Mikhailovskaya Artilleria Militar Akademian lizentziatu zen.

Montenegrora itzuli ondoren, Njeguši miliziako kapitain izendatu zuten, Montenegroko armadaren parte zena. 1858an Grahovaceko guduan unitate bat agindu zuen, eta bertan harrapatutako kanoiarekin Montenegroko armadako artilleria antolatu zuen. 1861-1862ko Montenegro-Otomandar Gerran, artilleria agindu zuen.

Gerren artean "Serbiar Gazteria Batua" abertzalean sartu zen, non Vladimir Jovanović, Svetozar Miletić, Nikola Pašić, Nikola Petrovic, Marko Popović Miljanov eta Valtazar Bogišić bezalako gizonak ezagutu zituen.

1875ean Vrbicari *voivoda* titulua eman zioten. Montenegroko lotura izan zen Serbiako Komando Gorenarekin Serbo-Turkiar Gerran (1876–78), eta Montenegroko dragoiek agindu zituen Aleksinac eta Deligrad-eko guduetan (1876ko urriaren 20–21).

1877an Montenegroko Barne Arazoetarako ministro izendatu zuten. Nikšić-en aurkako erasoan Montenegroko indarrak gidatu zituen. Estrategikoki, Trebješka Glava hartu zuen, non herriaren aurkako erasoari eusten zion artilleria jarri zuen. Nikšić erori ostean, bere ahalegin nagusia inguruko tropa otomandarrak garbitzea izan zen. Hiru batailoi hartu eta irailaren 16an Bilek-eko gotorlekua hartu zuen, irailaren 25ean Dugskogo mendateko gotorlekuak hartu zituen. 1877ko azaroan Stari Bar setiatu zuen, kostaldeko portua eta azkenean herria hartuz 1878ko urtarrilean.

Vrbicak hainbat eraikuntza lan handi zuzendu zituen Montenegron, batez ere Danilovgrad-eko Zeta gaineko zubia, Rijeka Crnojevićatik Podgoricarako errepidea eta Cetinjeko ur hornidura.

1881eko maiatzaren 16an, Errusiako San Jorgeren Ordena Militarra eman zioten.

Vrbica Nikolas printzearekin gatazkan sartu zen, eta Austria-Hungariara alde egin zuen bere seme Labud-ekin, Danicarekin ezkonduta zegoena, Theodor von Milinković Montenegrorako mandatari austro-hungariarraren alabarekin. Milinković-en laguntzarekin, Banja Luka ondoko finka bat eta estatuko pentsioa lortu zituen Mašo Vrbicak. Berriro ezkondu eta bertan eman zituen azken urteak. Nikolas printzeak Njegušin lurperatzeko eskubidea ukatu zion.

Vrbica hil zen eta Banja Luka ondoan lurperatu zuten 1898an. Haren aztarnak Vrbako St Petka elizak eraman eta berriro lurperatu zituen 2007ko azaroaren 17an, Njeguši.

## Kargu politikoak 
## Kanpo estekak
Pecas

**Pecas** Jack Russell terrier arrazako txakur arra izan zen, Espainian famatua 2010eko hamarkadan, Esperanza Aguirre Alderdi Popularreko politikoaren maskota izan zelarik. Aguirre askotan agertu zen jendaurrean Pecasekin batera alderdiko eta erakundeko ekitaldietan, Aguirre Madrilgo Erkidegoko presidente izan zen bitartean.

## Politikan nabarmen 
Madrilgo Erkidegoko 2011ko hauteskunde-kanpainan, bozketaren maiatzean bertan, Twitter kontu bat sortu zen Pecasentzat, Isabel Díaz Ayuso Aguirreren komunikazio-aholkulariaren ekimenez. Behin eta berriz esan izan zen Díaz Ayuso kontu horretako community manager izan zela, baina Díazek berak gezurtatu zuen hori, bera ere Madrilgo Erkidegoko presidente bilakatutakoan: kontua sortzeko ekimena bai, baina zerikusi gutxi izan zuela kudeaketan adierazi zuen; izan ere, 2011ko uztailean Madrilgo Asanbladan sartu zen bera, eta, ordutik aurrera, beste pertsona batzuk arduratu ziren. Pecasen kontua 2015. urtean erabili zuten azkenengo aldiz.
[ezkerrera|thumb|[Yolanda Barcina Iruñeko alkate zela, Esperanza Aguirre eta bere txakur Pecasekin, 2011.]]
2019an, Esperanza Aguirrek jakinarazi zuen bere maskota hilda zegoela, Madrilen auto batek istripuz harrapatuta hil zela. Ez zuen istripuaren xehetasunik eman, eta ez zuen zehaztu urte horretan bertan, 2019an, edo lehenago izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Pecas Twitterren
Pentatloi modernoa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak

**2024ko Udako Olinpiar Jokoetako** pentatloi modernoaren **gizonezkoen proba** 2024ko abuztuaren 8tik 10era egin zen. Ahmed El-Gendy egiptoarrak irabazi zuen urrea, Taishu Sato japoniarrak zilarra eta Giorgio Malan italiarrak brontzea.

## Lekua 
Pentatloi modernoaren proba guztiak Versaillesko jauregian egin ziren, Villepinteko Arena Paris Nord delakoan egiten den eskrimaren sailkapen-erronda izan ezik.

## Egutegia 
## Emaitzak 
### A finalerdia 
Talde bakoitzeko lehenengo 9ak finalerako sailkatzen dira (F). Eskrimako garaipenen kopurua kalifikazioena da. Puntu-kopurua txanda-bonuaren arabera doitzen da.

### B finalerdia 
### Finala 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Entoloma minutum

***Entoloma minutum*** *Entolomataceae* familiako onddo espezie bat da.

## Deskribapena 
**Kapela:** *Entoloma papillatum* delakoaren oso antzekoa da, baina kapelak ez du papilarik, edo gutxi batzuk ditu, eta haragi-arre-gris kolorekoa du, zurixka lehortzean.

**Orriak:** Gris-arrosa zurbil kolorekoak.

**Hanka:** 6 cm inguruko garaierakoa eta 0,2 cm inguruko lodierakoa, antzeko kolorekoa edo hori-laranjaz tindatua.

**Haragia:** Usain eta zapore leunekoa.

**Etimologia:** *Entoloma* terminoa grekotik dator; ertza barrurantz biribildua esan nahi du.

## Jangarritasuna 
Interes gastronomikorik gabea.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean. Hostozabalen baso hezeetan.

### Banaketa eremua 
Europa, Islandia, Svalbard.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Deba eta Zumaia arteko itsasertzeko Paisaia natural babestua

2009. urtean Deba eta Zumaia arteko itsasertza Babestutako Biotopo gisa izendatu zuten eta urte berean naturagune babestu horren Natura Baliabideak Antolatzeko Plana (NBAP) onartu zuten. Bi dokumentu horietan tokiaren deskribapen zehatza egiten da, alde batetik, eta, bestetik, gunea kudeatzeko eta arautzeko lerro nagusiak ezartzen dira.

Geroago, 2023. urtean, Natura eta Baliabide Naturalak Kontserbatzeko Nazioarteko Batasunak (NKNB) ezarritako kudeaketa-kategoriarekin bat egiteko asmoz, Euskal Autonomia Erkidegoko biotopo babestuen izena egokitu izan zen, eta Deba eta Zumaia arteko itsasertzeko Babestutako Biotopoa, Paisaia natural babestua bilakatu zen.

## Erreferentziak
Karakateko erromatar kanpalekua

thumb|Karakate mendia
**Karakateko erromatar kanpalekua**, Karakateko tontorrean armada erromatarrak eraiki zuen kanpalekua da. 2016an Antxoka Martínez arkeologoak zuzendutako katen eta bestelako azterketen bidez aurkitu zuten, Elgoibar eta Soraluzeko Udalen laguntzarekin. Aurkikuntza honek eta beste batzuek, froga dezakete Hego Euskal herriko iparraldean erromatar armada aritu zela, eta, oraindik guztiz baieztatu ezin den arren, armen bidezko konkista egon zela.

## Udako kanpalekua 
Oinarrizko kanpalekua da, lurrezko eta harrizko ezponda (*agger*), lubanarro (*fossa*) batez eta, agian, bigarren lubeta (*contra-agger*) batez inguratua, *castra aestiva* motakoa. Lubanarroak V forma duena eta zati batean harri aman zulatua egin zena. Lehen ilara horren atzean bigarren lubeta bat ageri da, lurrez eta harriz egina hura ere, lehenbizikoaren paraleloan doan trazaketarekin. Bigarren lubeta horrek lehenbizikoak baino motzagoa da (25 metro gutxi gorabehera), sartzeko puntuaren parean, hortik egingo ziren sarrerak oztopatzeko, eta lehenbiziko lubeta baino pixka bat goragoko puntuan egin zen, bigarren maila gisa. Beharbada babes erretena izango du honek ere, baina alderdi hori ezin izanda oraingoz baieztatu.

Datatzeko aztarna nahikorik ez da agertu, Illunzarren gertatu bezala, baina baliteke I. mende hasierakoak izatea, 49 eta 44 urteen artean, Zesarren Gerra Zibilaren garaian.

## Beste garaitako aztarnak 
Kanpoan Fernando VII.aren txanpon bat, gerra karlistekin lotuta antza. 1936ko Espainiako Gerra Zibilean erabili izan zen ere, eta prospekzio magnetikoan gari hartako kartutxoak aurkitu ziren, bai eta kanpaitxo bat. metraila zati ugari daude eremu osoan eta horregatik badakigu bertan artilleriak bonbardaketak egin zituela gailur honetako posizioetatik. Gailurra  artilleriaren bonbardaketa jasan zuen lehorretik eraso egin aurretik.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Blažo Bošković

**Blažo Bošković** () buruzagi militar eta epailea izan zen. Bjelopavlići mendiko tribuan jaio zen.

## Biografia 
1876-1878 Montenegro-Otomandar gerran boluntario gisa parte hartu zuen. 1876ko Vučji Do-ko guduan borrokalaririk nabarmenenetako bat izan zen. Gerra amaitu ondoren, bigarren teniente izendatu zuten, eta, ondoren, printzearen guardiako ofizial eta komandante gisa, Cetinjen egon zen. Perjanic komandante mailara igo zen, eta geroago Bjelopavlić Brigadako komandante izendatu zuten Nikolas Printzearen dekretuz. 1911n, Montenegroko Armadako Bigarren Dibisioko komandante bihurtu zen. 1912an, Gerra Kontseiluak Zeta destakamenduko komandante izendatu zuen, baina Nikolas Printzeak erabaki hori baliogabetu eta bere semea izendatu zuen kargu horretarako. Nahikoa argitu gabeko egoeran hil zen, Otomandar Inperioaren aurkako gerra deklaratu ondorengo lehen egunetan Shkodër aldera frontean.

Bere bizitzan zehar, beste eginkizun batzuk bete zituen, hala nola: Nikšić eremuko kudeatzailea, Auzitegi Militar Handiko lehen epailea, Gerra Kontseiluko kidea eta Montenegroko Batzar Nazionalean diputatu izendatu zuten bi deialditan. Herri abestietan abesten zen.

Bere aita Bajo Bošković senataria zen.

## Kanpo estekak
Poul Hartling

**Poul Hartling** (Kopenhage, 1914ko abuztuaren 14a - *ibidem*, 2000ko apirilaren 30a) daniar politikaria izan zen. Danimarkako lehen ministroa izan zen 1973tik 1975era.

Teologian graduatu zen 1939an, eta apaiz ordenatu zuten. Legebiltzarreko kide izan zen 1957 eta 1960 artean eta 1964 eta 1977 artean. Venstre alderdiko buruzagia izan zen 1965 eta 1977 artean, eta Kanpo Arazoetako ministro izan zen Hilmar Baunsgaarden koalizio-gobernuan.

1975etik 1977ra lehen ministro izan zen, eta 1974ko gizarte-laguntzako legea onartu zuen.

Danimarkako politika utzi eta Nazio Batuentzat lan egin zuen. Iheslarientzako Nazio Batuen Goi Mandataritza izan zen 1978tik 1985era, eta 1981eko Bakearen Nobel Saria onartu zuen.
Maialen Braña

**Maialen Braña Agerrebere** (Elizondo, Baztan, 1988) lanbidez irakaslea da eta musikazalea. 2015etik Donostiako Orfeoian abesten du, sopranoa da, bigarren sopranoa zehazki.

## Bizitza 
Musikoterapia ikasia da eta frogatuta dago ikasleen garapenean arras erreminta ona dela. Musikak emozioak adierazten laguntzen digu, eta pertsona batzuk errazago komunikatzen dira musikaren bidez. 

Txikitatik izan du musika zaletasuna. 9 urterekin solfeoa ikasten hasi zen eta ahots-teknikako klaseak hartzen 15 urterekin hasi zen, Elizondoko Abesbatzako zuzendariarekin. 2005ean, 17 urterekin, Iruñeko Maria Eugenia Echarren Kantu Eskolan hasi zen, eta han egon zen hainbat urtez. Donostiako Orfeoian kantatzen du, eta entseguez aparte bokalizazio klaseak jasotzen ditu. Formakuntza etengabea da eta praktikatzea ona da beti, gauzak ikasteko eta norbere instrumentua hobe ezagutzeko balio baitu.

Akordeoia jotzen ere badaki. 9 urterekin hasi zen ikasten eta noizbehinka jotzen segitzen du oraindik, Elizondoko Musika Eskolakoekin ateratzeko deitzen badiotenetan, adibidez.

Pianoa eta organoa ere jotzen ditu, baina orain gutxitan. Eta beti gustatu izan zaio zeharkako txirula, atentzioa eman dio txikitatik eta jotzen ikastea gustatuko litzaioke, baina orain ez du denbora askorik.

### Abeslari ibilbidea 
Leku handietan kantatzeko aukera izan du: Londresko Royal Albert Hallen, Rotterdameko De Doelenen, Municheko Auditorioan… eta 2022an Erroman kantatu zuen, Vatikanoan, Orfeoiaren 125. urteurrenean. Hurbilago ere hainbat lekutan ibili da: Madrilgo Auditorio Nacionalean eta Madrilgo Errege Antzokian, Zaragozako Auditorioan, Frantziako Ròcamadorren eta Carcasonako jaialdian, besteak beste. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kardulatz

thumb|250px|Kardulatz udan loratzen da. Argazkikoa Alemanian jaso da.
thumb|250px|Loratzearen prozesua amaitzen.

**Kardulatz** edo *Cirsium arvense* *Asteraceae* familiako landare ezaguna da. Europa osoan zabalduta dago, baita Euskal Herrian ere. Habitat ugarietan aurki daiteke: Laborantza-soroak, larreak, lugorriak, soilguneak basoan.

## Ezaugarriak 
Landare bizikor eta zutitua da. Zurtoinak adar ugari ditu. Kapituluak ez daude korinbo-erako panikulan; kardilauna loreak baino laburragoa	da;	korolaren orria	erdiraino zatiturik dago. Udan loratzen da.

## Banaketa 
Europa osoan arrunta da. Islandian eta Ipar Amerikan gizakiak sartua izanda eta izurrite bihurtu da. Karduetako eulia, *Urophora cardui*, nahita sartu da lurralde batzutan kontrol biologiko gisa.

## Propietateak 
Propietate astringenteak ditu. Landare osoa ere erabiltzen da kanpoan, hemorroideen aurkako bainu moduan.

## Taxonomia 
*Cirsium arvense* Carlos Linneok deskribatu zuen, *Serratula arvensis* gisa. Erreferentzia *Species Plantarum* lanean plazaratu zuen (2. liburuki, 820. or., 1753). Giovanni Antonio Scopoli *Cirsium* generoan sartu zuen ondoren, erreferentzia *Flora Carniolica*n plazaratuz (Editio Secunda, 2. liburuki, 126-127. or., 1772).

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Iñaki Aizpuru Oiarbide, Carlos Aseginolaza, Pedro Maria Uribe-Echebarria, Pello Urrutia eta Iñaki Zorrakin: *Euskal Herriko landareak eta inguruetakoak sailkatzeko gako irudidunak*, Aranzadi Elkartea, 2004. https://www.ingurumena.ejgv.euskadi.eus/ac84aBuscadorWar/fichero/descargarFichero?ficheroid015=1100417

## Ikus, gainera  
* Kardu

## Kanpo estekak
Zumaiako naturagune babestuak

Euskal Autonomia Erkidegoko Euskadiko natura-ondarea kontserbatzeari buruzko legearen arabera, Zumaian hiru naturagune babestu daude:

* Natura 2000 Sareko Urolako Itsasadarra Kontserbazio Bereziko Eremua. 
* Deba eta Zumaia arteko itsasertzeko Paisaia natural babestua (lehen, Deba eta Zumaia arteko Biotopo babestua).
* Euskal Kostaldeko Geoparkea.

## Erreferentziak
Apotomis betuletana

***Apotomis betuletana*** sits espeziea da, *Apotomis* generokoa, *Olethreutini* tribukoa, *Tortricidae* familiakoa. Zientifikoki Haworthrek deskribatu zuen, 1811an. 

Tamaina 16 – 20 milimetro ingurukoa da. Europan zehar banatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :*Apotomis betuletana* Interim Register of Marine and Nonmarine Genera.
Saman Arastoo

**Saman Arastoo** (; Shahrud, Iran, 1967ko ekainaren 5a) irandar aktore eta antzerki-zuzendaria da.

## Bizitza 
Saman Arastoo gizon transa da. Genero-trantsizioa baino lehen, *Avaye Divanegan* antzerki taldea sortu zuen 1983an eta *Abadan* draman parte hartu zuen 2003an. Pertsona transgeneroen onarpenari buruzko antzezlanak zuzentzen ditu. *Khodkar-é-Bikar* antzezlanean, pertsona transgeneroen rolak aktore transgeneroek betetzen dituzte.

1991n lehen aldiz ezkondu zuen (haren esanetan, behartuta), eta dibortzioak urte eta erdi iraun zuen. 2008an, 42 urte zituela, sexua berresleitzeko ebakuntzak egin zizkioten. 2015ean berriro ezkondu zen.

## Lanak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Meriem Saâdane

**Meriem Saâdane** (Merouana, 1932ko uztailaren 14a &ndash; Hamma Bouziane, 1958ko ekainaren 22a) erizain aljeriar bat izan zen. Militante nazionalista izan zen, eta Aljeriako independentzia-gerran parte hartu zuen zauritutako mujahidinak artatzen. Fadila Saâdane-ren ahizpa nagusia zen.

## Biografia 
### Familia, haurtzaroa eta ikasketak 
Meriem Saâdane 1932ko uztailaren 14an jaio zen Merouanan, Batnatik gertu, Aljeriako Aurès mendi eskualdean. Aita Mohammed Salah Saâdane zuen, eta ama, Khedidja Chettab. Aita Aurés eskualdeko Merouana herrikoa zen. Oum El Bouaghi probintziako Aïn M'lila herrian abokatu gisa lan egiten zuen bertako epailearekin istilu bat izan zuen arte. Handik aurrera, maisu lanean jardun zuen. Familia Ksar el Bokharitik joan zen El Eulma-ra (behialako San Arnaud) bizitzera, Aljeriako ekialdean, Sétif-etik gertu, dagoen herrira. Aita 1940an hil zenean, familia El Harrouch-era joan zen aldi baterako, amaren aldeko senideekin batera. Han hasi zen Fadilaren eskolatze-prozesua. Gero, Konstantinara joatea erabaki zuten, eta han, auzo arabiarreko Abdallah Bey kalean bizi izan ziren.

Konstantinan, *Collège de Jeunes Filles* ikastetxean sartu zen. 1949an, irakaskuntza ertaineko titulua jaso zuen. Gero erizaintza eskolara joan zen eta 1951n diploma lortu zuen. 1953an lanean hasi zen Konstantinako ospitalean.

### Ibilbide militantea 
Aljeriako Independentzia Gerra hasi zenetik, Konstantina hiriko zelula sekretuekin bat egin zuen. Zauritutako mujahidinak sendatzen zituen eta haien horniduraz arduratzen zen 1958ko urtarrilean atxilotu zuten arte. Handik gutxira askatu zuten, baina 1958ko maiatzean berriro ere atxilotu zuten.

### Meriem Saâdaneren heriotza 
1958ko maiatzean atxilotutakoan, Amezianeko Inteligentzia eta Ekintza Zentrora eraman zuten. Han, abusurik okerrenak jasan zituen eta hil arte torturatu zuten.

## Erreferentziak
Errumania Handia

thumb|Errumania Handiaren mapa politikoa.
**Errumania Handia** terminoa (), oro har, Errumaniako Erresumaren mugei erreferentzia egiten dion kontzeptua da, gerra-arteko garaian lortutako Elkarte Handia. Ideia pannazionalista bat ere bada.

Kontzeptu gisa, errumaniera hizlari guztiak bilduko dituen estatu-nazioa sortzea du helburu nagusia. 1920an, Transilvania, Bukovina, Bessarabia eta Banat, Crișana eta Maramureșko zatiak batu ondoren, Errumaniako Estatuak bake-garaian inoizko hedapen geografikorik handiena eskuratu zuen (295,049 km2). Gaur egun, kontzeptua printzipio gidaria da Errumania eta Moldavia bateratzeko.

Ideiak baditu parekoak Europako beste leku batzuetan, hala nola Bulgaria Handia, Megali Idea, Jugoslavia Handia, Hungaria Handia edo Italia Handian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Entoloma mougeotii

***Entoloma mougeotii*** *Entolomataceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Agaricus ardosiacus*, *Agaricus schistochrus*, *Eccilia atrides*, *Entoloma ardosiacum*, *Eccilia griseorubella*, *Agaricus mougeotii*, *Rhodophyllus ardosiacus*, *Leptonia ardosiaca*, *Eccilia ardosiaca*, *Hyporrhodius mougeotii*, *Leptonia serrulata var. berkeleyi*, *Hyporrhodius ardosiacus*, *Rhodophyllus mougeotii*, *Entoloma ardosiacum var. mougeotii*, *Leptonia mougeotii*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 5 cm arteko diametrokoa, lehenengo ganbila, laster lau-ganbila eta pixka bat deprimitua edo unbilikatua erdian, hasieran ertza oso inbolutua, ildaskatu gabea. Kapelaren azala 1/3raino bereiz daiteke, ez da higrofanoa, tomentuduna edo iletsua, helduaroan ezkata txikitan apurtzen da, basiodoma zaharretan pitzatua, beltz-more ilun kolorekoa, argituaz gris-more kolorera edo gris-lila antzekora, diskoa ilunagoa mantenduz.

**Orriak:** Estu, adnatuak, sabeldunak, ertz irregularra eta kolore berekoa, lehenengo zurixkak, helduaroan arrosakarak.

**Hanka:** 8 cm arteko garaierakoa, zilindrikoa edo luzetarako ildoak konprimituta, oinarrirantz pixka bat loditua, fibrilosua edo tomentuduna, zuntzexkak ilunagoak dira, oinarri zurixka; lehenengo more-gris ilunetik gris-lila antzekora doan kolorekoa.

**Haragia:** Urria, more-urdinxka kolorekoa kapelan, bereziki azaletik gertu, gainerakoa zurixka, usain eta zapore nabarmenik gabea.

**Etimologia:** *Entoloma* hitza grekotik dator; ertza barrurantz biribildua esan nahi du.

## Jangarritasuna 
Interes gastronomikorik gabea.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean. Eremu belartsuetan, biofritoekin, lurzoru karetsuetan. Urria.

### Banaketa eremua 
Ameriketako Estatu Batuak, Islandia, Europa, Errusia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Baiona-Iruñea

**Baiona-Iruñea** Euskal Herriko txirrindularitza lasterketa bat izan zen, Baiona eta Iruñea lotzen zituena. Nafarroa Garaiko UCN eta Lapurdiko Aviron Bayonnais (omnisports) elkarteek antolatzen zuten elkarrekin. Lasterketaren noranzkoa bi urtetik behin aldatzen zen. Amateurrek soilik har zezaketen parte.

Lehen irabazlea Javier Urrutia izan zen eta Gorka Verdugo bitan irabazi zuen txirrindulari bakarra da.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Baiona-Iruñea “memoire-du-cyclisme.eu”
* Baiona-Iruñea “siteducyclisme.net”
* Baiona-Iruñea “museociclismo.it”