open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lakadiveetako itsasoa

**Lakadiveetako itsasoa** (, ) Indiako ozeanoaren ipar-mendebaldeko itsasoa da, hegoaldeko India (Lakadiveak barne), Maldivak eta Sri Lankaren artean hedatua. 786.000 kilometro koadroko eremua hartzen du. Portu garrantzitsuenak Thiruvananthapuram, Kolonbo, Kollam eta Male dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Atiko (argipena)

**Atiko** izan daiteke:
* **Atiko**, grezierazko dialektoa;
* **Atiko**, eraikin bati erlaitzaren gainetik ateratzen zaion akaberako atala;
* **Atiko**, eraikuntza baten azken solairua;
* **Tito Ponponio Atiko** (*Titus Pomponius Atticus*, k .a. 109 – K.a. 32), erromatar historialari eta idazlea.
* **San Atiko** (f. 425), Konstantinoplako patriarka.
Mission to Moscow

**Mission to Moscow** (euskaraz *Misioa Moskun*) 1943ko Michael Curtiz hungariar-estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako gerra propaganda film bat da. Joseph E. Davies estatubatuar enbaxadoarearen *Mission to Moscow* liburuan oinarritua dago. Walter Huston, Ann Harding eta Oskar Homolka aktoreek antzeztu zuten.

Filma Bigarren Mundu Gerra bete-betean zela eta AEB eta Sobietar Batasuna nahi eta nahiezko aliatu interesatuak ziren garaian burutu zela oso nabarmengarria da, bertan Stalinismoari ematen zaion tratamendu oso onbera baita, adibidez Purga Handiaz ez da txintik ere aipatzen, Sobietar Batasuna eta Stalinismoaren Hollywoodeko propaganda izateraino adina, alegia, gerora mundu gerra amaitu eta Gerra Hotza hastean bi herrialdeak etsaitu zirenekoa baina oso bestelakoa. Ondorioz, Estatubatuen Aurkako Jardueren Barne Batzordearen zerrenda beltzean sartua izan zen, *The North Star* (*Iparraldeko Izarra*, 1943) eta *Song of Russia* (*Errusiaren Abestia*, 1944) filmeekin jazo zen bezala.

1944ko Zuzendaritza artistiko onenaren Oscar Sariaren izendapena jaso zuen.

## Argumentua 
Franklin D. Roosevelt, AEBtako presidenteak Joseph E. Davies (Walter Huston) enpresaburua Sobietar Batasunerako enbaxadore izendatu berri du, herrialde horrek eta komunistek jada hastear dagoen Bigarren Mundu Gerrara begira zein asmo dituzten jakitun jarri dadin. Enbaxadore berria Sobietar Batasunera iritsi eta mendebaldetar gutxik ezagutzen duten herrialdearekin ezusteko asko eramango ditu.

## Aktoreak 
* Walter Huston: Joseph E. Davies
* Ann Harding: Marjorie Davies andrea
* Oskar Homolka: Maxim Litvinov, Kanpo Aferetarako sobietar ministroa
* George Tobias: Freddie
* Gene Lockhart: Viatxeslav Molotov, sobietar lehen ministroa
* Eleanor Parker: Emlen Davies
* Richard Travis: Paul
* Helmut Dantine: Lev Borisovitx Kamenev maiorra
* Victor Francen: Andrei Vyshinski, sobietar legegizona eta diplomatikoa
* Henry Daniell: Joachim von Ribbentrop, Kanpo Aferetarako alemaniar ministroa
* Barbara Everest: Litvinov andrea
* Dudley Field Malone: Winston Churchill, britainiar lehen ministroa
* Roman Bohnen: Krestinsky jauna
* Maria Palmer: Tanya Litvinov
* Moroni Olsen: Faymonville kolonela
* Maurice Schwartz: Botkin doktorea
* Ernst Hausman: Itsasontziko zaindaria
* Manart Kippen: Iosif Stalin, sobietar diktadorea

## Kanpo estekak 
* *Mission to Moscow* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Mission to Moscow* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Atiko (arkitektura)

**Atiko** eraikin baten erlaitzaren gainean apainketarako jartzen den eraikuntza atala da. Bi motakoak dira:

* erromatarra (I.-V. mendeak): garaipen arkuetan erabiltzen zutena, batzutan idazkun batekin. Neoklasizismo garaian ere erabili zuten (ad. Brandeburgoko Atea).
* Mailakatua edo flandriarra (XIV.-XVI. mendeak): triangelu mailakatu honek gableteren antzera zuen eta Flandrian erabili zuten.

Image:RomeForumRomanumArchofSeptimiusSeverus01.jpg|Erromatar atiko
Image:Arc de Triomphe.jpg|Atiko neoklasiko
Image:HausLangendreer01.jpg|Flandriar atiko

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Teilatupe

[thumb|300px|[São Pauloko eraikin baten atikoa.]]

**Teilatupe** edo **atiko** eraikuntza baten azken solairua da. Sabaia beheko solairuetakoa baino apalagoa izaten du. Teilatuaren hasierak estaltzeko eraikitzen da gehienetan; batzuetan eraikuntza apaintzeko ere eraikitzen da. Teilatuaren azpian dagoenez tenperatura eta hezetasun arazoak ditu baina egun, isolamenduaren aurrerapenei esker, luxuzko apartamentuak eraikitzeko erabili dituzte. Ganbararen antzekoak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Blackwatertown

**Blackwatertown** edota **Blackwaterstown** (irlanderaz *An Port Mór*) Ipar Irlandako Armagh konderrian dagoen udalerri txiki bat da, Ulster probintzian. 2011n 376 biztanle zituen.

Blackwater ibaiaren ertzean dago, Tyrone konderriaren mugaren alboan.

## Iruditegia 

Irudi:Methodist Church, Blackwatertown - geograph.org.uk - 765037.jpg|Eliza metodista.
Irudi:River Blackwater - geograph.org.uk - 528790.jpg|Blackwater ibaiko zubia.

## Kanpo estekak
Broomhill (Armagh konderria)

**Broomhill** (irlanderaz *Druim na hUinseann*) Ipar Irlandako Armagh konderrian dagoen udalerri txiki bat da, Ulster probintzian. 2011n 197 biztanle zituen.

Portadown hiriaren hego-mendebaldean dago, Portadownetik Armagh hirira doan errepidearen alboan.

## Kanpo estekak
Carrickaness

**Carrickaness** (irlanderaz *Carraig an Easa*) Ipar Irlandako Armagh konderrian dagoen udalerri txiki bat da, Ulster probintzian. 2001n 99 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Mannarko golkoa

**Mannarko golkoa** (, ) Indiako ozeanoko itsasoa da, Lakadiveetako itsasoaren ipar-ekialdea hartzen duena. Indiako hego-ekialdeko eta Sri Lankako mendebaldeko itsasbazterren artean hedaturik dago; iparraldean Adamen Zubiak bereizten du Palk itsasartetik.

## Biosfera erreserba 
Mannarko golkoa itsas bioaniztasun handiko lekua da. 3.600 landare eta animalia espezie aurkitu dira bertan, tartean *Dugong dugon* itsas behia eta 6 mangle espezie endemiko. Mannarko golkoko biosfera erreserbak 10.500 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 21 uharte, hondartzak, estuarioak, padurak, koralezko uharriak eta mangladiak dauzka. 100.000 lagun inguru bizi dira erreserbako 47 herrietan, gehienak Marakkayar etniako arrantzaleak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Charlemont (Armagh konderria)

**Charlemont** (irlanderaz *Achadh an Dá Chora*) Ipar Irlandako Armagh konderrian dagoen udalerri txiki bat da, Ulster probintzian. 2011n 109 biztanle zituen.

Blackwater ibaiaren ekialdeko bazterrean dago, bestaldean jada Tyrone konderrian dagoen Moy udalerria parez-pare duela. Charlemont zubiak bi udalerriak elkarlotzen ditu.

## Kanpo estekak
Camlough

**Camlough** edota **Camloch** (irlanderaz *Camloch*) Ipar Irlandako Armagh konderrian dagoen udalerri txiki bat da, Ulster probintzian. Izena hego-mendebaldean duen Cam aintziratik datorkio (*Cam Lough*). 2011n 1.081 biztanle zituen.

Bessbrook udalerritik hurbil dago.

## Iruditegia 

Irudi:Cross Townland in Camlough - geograph.org.uk - 1542709.jpg|Croos herria, Camlough.
Irudi:Mourne Mountains from inside the ring of gullion. - geograph.org.uk - 229256.jpg|Mourne mendiak, Camlougheko menditik ikusita.
Irudi:Camlough Mountain - geograph.org.uk - 1494058.jpg|Camlough mendia.
Irudi:Cam Lough - geograph.org.uk - 267458.jpg|Cam aintzira (*Cam Lough*).

## Kanpo estekak
Bessbrook

**Bessbrook** (irlanderaz *An Sruthán*) Ipar Irlandako Armagh konderrian dagoen udalerri bat da, Ulster probintzian. 2001ean 2.420 biztanle zituen.

Newry hiritik 5 kilometro ipar-mendebaldera dago, Dublin eta Belfast arteko autobide nagusia eta trenbidetik hurbil.

XX. mendearen azken herenean Ipar Irlandako gatazkako gertakizun lazgarrienetako batzuk bertan edo inguruetan jazo ziren, ondorioz garai horretan oso militarizatutako eremua izan zen.

## Iruditegia 

Irudi:The Clubhouse - geograph.org.uk - 1188282.jpg|The Clubhouse.
Irudi:Bessbrook War Memorial in Charlemont Square - geograph.org.uk - 1347311.jpg|Gerra oroigarria, Charlemont plaza.
Irudi:Bessbrook Presbyterian Church on Convent Hill - geograph.org.uk - 1345539.jpg|Presbiteriar eliza.
Irudi:Bessbrook Institute - geograph.org.uk - 1347223.jpg|Institutua.

## Kanpo estekak
Clonmore (Armagh konderria)

**Clonmore** (irlanderaz *Cluain Mór*) Ipar Irlandako Armagh konderrian dagoen herrixka bat da, Ulster probintzian. Blackwater ibaiatik hurbil dago, Armagh konderriaren iparraldeko muturrean eta Tyrone konderriaren mugan.

## Iruditegia 

Irudi:Bond's Bridge - geograph.org.uk - 531634.jpg|Bond's zubia.
Irudi:Clonmore Road - geograph.org.uk - 279144.jpg|Clonmore bidea.

## Kanpo estekak 
* Clonmore udalerriaren webgunea
Collegeland (Armagh konderria)

**Collegeland** (irlanderaz *An Choláiste*) Ipar Irlandako Armagh konderrian dagoen baserri edo landa eremu bat da, Ulster probintzian. 2011n 122 biztanle zituen.

Charlemont udalerrritik hurbil dago, eta Blackwater ibaiaz bestalde Tyrone konderria eta Moy udalerria bertatik-bertara dauzka.

## Kanpo estekak
Janba

**Janba** (frantsesetik , zangoa), arkitekturan, arkuari edo ateburuari eusten dioten elementu bertikaletako bakoitza da. Atearen kasuan **atezango** du izena, eta leihoarenean **leihozango**.

## Iruditegia 
### Atezangoak 

Fitxategi:Gothic doorjamb - Cathedral of Maribor.jpg|Ate honetan atezangoak arku bilakatzen dira, Mariborko katedralean.
Fitxategi:Idiazabal - Iglesia del Señor San Miguel, portada tardorrománica 05.jpg|Arkiboltadun eliz atarietan, atezango multipleak egoten dira, hala nola Idiazabalgoan.
Fitxategi:Apostolado de la portada de la Iglesia de Santa María de los Reyes, Laguardia.jpg|Guardiako eliz atariko janbetan, estatuak droselen azpian.
Fitxategi:Santiago, Platerías 06-12e.jpg|Zilargintzetako Ateko janba, Santiago de Compostelako katedralean.

### Leihozangoak 

Fitxategi:Haardt_an_der_Weinstraße_Mandelring_018_(an)_001_2021_07_20.jpg|Harrizko leihozango sendoak, leiho bakoitzak ezker-eskuin dituenak.
Fitxategi:Corickmore Friary East Window Detail 2012 09 21.jpg|Corickmore abadian, leihozango baten hondarrak.
Fitxategi:Львів_(39).JPG|Leihozango neoklasikoak Kieven, zeinean erlaitzetan bermatutako estatuak jarri dituzten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Andoni Ugalde Muguruza

**Andoni Ugalde Muguruza**, pilota arloan **Ugalde** deituraz ezaguna (Oiartzun, Gipuzkoa, ) esku huskako pilotari profesional ohia da. Aurrelari aritzen zen, Aspe enpresarekin. Profesionaletako estreinako partida 2016ko ekainaren 24an jokatu zuen, Eibarko Astelena pilotalekuan; eta azkena, 2016ko ekainaren 24an, Beasaingo Antzizar pilotalekuan. Hala, bada, ibilbide laburra egin zuen profesionaletan (hiru urte besterik ez); izan ere, ez zuen espero zen mailarik eman, eta enpresak ez zion kontratua berritu.

Ekoteknologiako Ingeniaritzako ikasketak egin ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Enpresako fitxa
Ulysse 31

**Ulysse 31** (euskaraz *Ulises 31*, japonieraz 宇宙伝説ユリシーズ31 Uchū Densetsu Yurishīzu Sātīwan, literalki *Ulises 31 Espazio Kondaira*) frantziar-japoniar marrazki bizidun telesail bat da. Homeroren Odisea idazlana eta Ulises greziar heroi klasikoaren istorioan oinarritua dago, baina etorkizunean eta espazioan girotua. Jean Chalopin eta Nina Wolmarkek sortu zuten.

1980ko hamarkadaren hasieran herrialde askotako haurren artean sekulako arrakasta izan zuen marrazki bizidun telesaila izan zen, tartean Euskal Herrian.

## Argumentua 
K.o. XXXI. mendea. Ulises, Odiseus espaziontziaren agindupean, Ziklope erraldoia hil eta bere seme Telemako barne dagoen haur preso talde bat erreskatatu du, honek berarekiko jainkoen berebiziko haserrea piztuko du. Poseidon jainkoak Zeusi laguntza eskatu eta Ulises Olinpoko unibertsoan barna bere eskifaia izoztuarekin batera noraezean ibiltzera zigortua izango da, hauek Hades jainkoaren erresuma topatu arte, orduan Lurrera itzultzeko baimena izango dutelarik. Bitartean, espazio bidaian greziar mitologiako jainko eta izaki ugarirekin topo egingo dute, betiere etorkizunera egokituak daudela.

## Pertsonaiak 
* **Ulises** (ユリシーズ Yurishīzu) - Pertsonaia nagusia eta Odiseus espaziontziaren kapitaina.
* **Telemako** (テレマーク Teremāku) - Ulisesen semea eta espazio bidaiaren zatirik handienean espaziontziko bigarrena agintean. Thais/Thémis/Yumiren lagun eta babeslea.
* **Thais/Thémis/Yumi** (ユミ Yumi) - Izatez Zotra planeta zurikoa, neska agitz ederra. Bere azala urdina da, ezti koloreko begiak eta botere telepatikoak ditu. Bere anai Numaios espaziontziko gainontzeko eskifaiarekin batera hibernazio egoeran dago.
* **Nono** (ノノ Nono) - Telemakoren robota eta laguna.
* **Shirka** (シルカ Shiruka) - Odiseus espaziontziko ordenagailu nagusia.
* **Zeus** (ゼウス Zeusu) - Jainkoen jainkoa.
* **Poseidon** (ポセイドン Poseidon) - Itsasoetako jainkoa.
* **Hades** (アデス Adesu) - Hildakoen erresuma edo beste munduko jainkoa. Ulisesek Lurrera itzuli nahi baldin badu derrigorrez topatu beharreko erresuma.

## Kanpo estekak 
* *Ulysse 31* telesailaren sarrera eta doinua ikusgai eta entzungai. Youtube.com 
* *Ulysse 31* telesailaren webgunea
Piramide oktogonal

Geometrian, **Piramide oktogonala** gorputz geometrikoa da, oinarritzat oktogono bat duena, eta poligono horren erpinak goiko beste erpin bati lotzen zaio, piramidearen *goierpinari* hain zuzen ere; alboetako aurpegiak triangeluak dira.

Piramidearen garaiera (h) oinarritik kuspiderainoko distantzia da.

Bolumena V=Ah/3 da, A oinarriaren azalera izanik; eta aldeko azalera ps/2, p oinarriaren perimetroa eta s aldeen altuera izanik.

## Ikus, gainera 
## Kanpo estekak
Bipiramide heptagonal

Geometrian, **bipiramide heptagonala** bi piramide heptagonal lotzean, oinarriak bat eginez, lortzen den poliedroa da.

## Ikus, gainera 
## Kanpo estekak
Talaia (Ogoño)

**Talaia** mendia Ibarrangelu eta Elantxobe artean dagoen itsaso ondoko mendia da. 276 metro ditu. Tontorra itsas labarren ondoan dago.

Mendebaldean Laga hondartza dago eta ekialdean Elantxobe herria. Urdaibairen ekialdeko muga aldean dago.

## Ibilbideak 
Ogoño lurmuturra inguruetan mendizaleen ibilbide asko daude. Garrantzitsuena Elantxobeko kanposantuaren ondotik hasten da itsasoaren mailatik 160 metrora. Txuri-gorriz markaturiko GR bideari jarraiki Talaia mendi tontorrera iristeko aukera dago.

## Erreferentziak 
## Irudiak 

Irudi: Laga hondartza Talaia mendi tontorretik.jpg|Laga hondartza Talaia mendi tontorretik

## Ikus, gainera 
* *Euskalerriko Mendiak, 300 ibilbide zazpi probintzietan zehar*, Miguel Angulo, ELKAR
* Bizkaiko kostaldea.
* Bizkaiko mendiak.
* Laga

## Kanpo estekak
Creeveroe

**Creeveroe** (irlanderaz *An Chraobh Rua*) Ipar Irlandako Armagh konderrian dagoen baserri edo landa eremu bat da, Ulster probintzian.

Armagh konderri hibirubutik hiru milia eta erdi mendebaldera dago, eta antzinako Ulstergo Erresumako Conchobar Mac Nessa erregearen hiru egoitzetako bat izan zen Emain Macha gotorlekutik hurbil.

## Kanpo estekak
Festo

**Festo** edo **Phaistos** (,  ahoskatua; , ) ahoskatua: ), zibilizazio minoikoaren gune garrantzitsuenetakoa izan zen eta aldi berean Kreta hegoaldeko hiri aberats eta boteretsuena. Uharteko hiri zaharrenetakoa da.

Kondairaren arabera Festos hitza du jatorria, Kretara alde egin zuen Heraklesen semeren izena hain zuzen ere. 

## Historia 
Neolito garaitik bertan bazen biztanleria. Hiri minoikoak, jauregi inguruan hedapen handia izan zuen baina K.a. XV. mendean suntsitua izan zen. Hala ere, hiriak gutxienez K.a. VIII. mendera arte zutik eta biztanleriarekin iraun zuen eta Homeroren  *Iliada*n aipatu zuten. Geroago jauregi zaharraren hegoaldean, Rea deritzon tenplua eraiki zuten eta hiri berri eta aberatsa berriro bihurtu zen. Gaur egun garai honetako etxeen hondakinak bertan diraute, jauregiaren mendebaldean. K.a. II. mendean, aldameneko Gortinak, hiria suntsitu egin zuen eta bere lurraldeen menpe geratu zen.

## Arkeologia gunea 
Indusketa arkeologikoak, 1884. urtean F. Halbherrek hasi zituen, ondoren Atenasko italiar arkeologia eskolak jarraitu zituen (zuzendaria F. Halbherr eta L. Pernier) 1900-1904 tartean , eta azkenik Doro Levik 1950-1971. urtera. Indusketa hauetan jauregi zaharra, errege auzoa eta jauregi berriaren biltokiak aurkitu zituzten.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Jean-Claude Poursat, *La Grèce préclassique, des origines à la fin du VIe mairena eta abel*, Nouvelle histoire de l Antiquité, bolumena 1, Seuil, coll. "Puntu Histoire", 1995, .

## Kanpo estekak
Creggan (Armagh konderria)

**Creggan** (irlanderaz *An Creagán*) Ipar Irlandako Armagh konderrian dagoen udalerri txiki bat da, Ulster probintzian. 2001ean 246 biztanle zituen.

Crossmaglen udalerritik hurbil dago.

## Kanpo estekak
Crossmaglen

**Crossmaglen** edota **Crosmaglen** (irlanderaz *Crois Mhic Lionnáin*) Ipar Irlandako Armagh konderrian dagoen udalerri bat da, Ulster probintzian.

2001ean 1.592 biztanle zituen, ondorioz Hego Armagheko udalerri populatuena da.

## Iruditegia 

Irudi:Crossmaglen Colourful Pubs.jpg|Tabernak.
Irudi:Hunger strikers memorial photo.jpg|1981eko Irlandako gose grebalarien omenez oroitarria.
irudi:The Poet's Glen - geograph.org.uk - 547126.jpg|The Poet's Glen parkea.
Irudi:Signs, Crossmaglen - geograph.org.uk - 1447353.jpg|Bidegurutzea.

## Kanpo estekak
Cullaville

**Cullaville** edota **Culloville** (irlanderaz *Baile Mhic Cullach*) Ipar Irlandako Armagh konderrian dagoen udalerri txiki bat da, Ulster probintzian. 2001ean 400 biztanle zituen.

Crossmaglen udalerritik hurbil dago, Ipar Irlanda eta Irlandako Errepublikaren mugan bertan, eta azken estatu horretan dauden Dundalk hiria eta Castleblaney udalerria elkarlotzen dituzten A37 eta N53 errepideen arteko trafiko handiko bidegurutze batean.

## Kanpo estekak
Cullyhanna

**Cullyhanna** (irlanderaz *Coilleach Eanach*) Ipar Irlandako Armagh konderrian dagoen udalerri txiki bat da, Ulster probintzian. 2001ean 306 biztanle zituen.

Newtownhamilton eta Crossmaglen udalerrien artean dago.

## Kanpo estekak
Darkley

**Darkley** (irlanderaz *Dearclaigh*) Ipar Irlandako Armagh konderrian dagoen udalerri txiki bat da, Ulster probintzian. 2011n 224 biztanle zituen.

Keady udalerritik (iparraldean) eta Irlandako Errepublikaren mugatik (hegoaldean) hurbil dago.

## Kanpo estekak
Balearretako itsasoa

**Balearretako itsasoa** () Mediterraneon, Balear uharteen ondoan, dagoen itsaso txikia da. Bertan ahoa duen ibai nagusia Ebro da. Hegoaldetik iparralderantz, Júcar, Turia, Mijares eta Llobregat ibaiak ere bertan dute ahoa.

Nazioarteko Erakunde Hidrografikoaren arabera, honako mugak ditu: hego-mendebaldean Sant Antoni lurmuturra, ekialdean Aire uhartea eta iparraldean San Sebastian lurmuturra.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Derryadd

**Derryadd** (irlanderaz *Doire Fhada*) Ipar Irlandako Armagh konderrian dagoen herrixka bat da, Ulster probintzian. 2001ean 201 biztanle zituen.

Neagh aintziraren hegoaldeko ertzean eta Portadown eta Lurgan hirien iparraldean dago, bai eta Derrymacash udalerriaren alboan ere.

## Kanpo estekak
Irminger itsasoa

**Irminger itsasoa** iparraldeko Ozeano Atlantikoan dagoen itsaso txikia da, Danimarkako itsasartea eta Labrador itsasoaren artean dagoena.

Izena Carl Ludvig Christian Irminger (1802–1888) almiranteordearen omenez jarri zioten, Irminger itsaslasterra bezala.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Derrycrew

**Derrycrew** (irlanderaz *Doire craobh*) Ipar Irlandako Armagh konderrian dagoen landa eremu bat da, Ulster probintzian.

Loughgall udalerriaren parrokiaren eremuaren barnean dago, Tall ibaiaren ertzean.

## Kanpo estekak
Derrymacash

**Derrymacash** (irlanderaz *Doire Mhic Cais*) Ipar Irlandako Armagh konderrian dagoen udalerri txiki bat da, Ulster probintzian. 2001ean 629 biztanle zituen.

Lurgan hitirik lau miliatara eta mendebaldera dago, M1 autobidea eta Neagh aintziraren artean.

## Iruditegia 

Irudi:The M1 at Derrymacash - geograph.org.uk - 350718.jpg|M1 autobidea udalerritik igaroz.

## Kanpo estekak
Derryhale

**Derryhale** (irlanderaz *Doire Chaol*) Ipar Irlandako Armagh konderrian dagoen udalerri txiki bat da, Ulster probintzian. 2011n 360 biztanle zituen.

Portadown, Richhill eta Tandragee udalerrien artean dago.

Udalerri honetako lursailetan Brontze Aroko hainbat aztarna eta lanabes topatu izan dira, tartean izardun faiantza, labanak eta apaingarriak. Gaur egun Belfast hiriko Ulstergo Museoan ikusgai daude.

## Iruditegia 

Irudi:Derryhale Controlled Primary School - geograph.org.uk - 511188.jpg|Lehen Hezkuntzako ikastetxea.
Irudi:UlsterMuseumPrehistorybr (3).JPG|Derryhalen topatutako Brontze Aroko lanabesak Ulstergo Museoan ikusgai.
Irudi:UlsterMuseumPrehistorybr (4).JPG|Derryhalen topatutako Brontze Aroko lanabesak Ulstergo Museoan ikusgai.

## Kanpo estekak
Derrynoose

**Derrynoose** (irlanderaz *Doire Núis*) Ipar Irlandako Armagh konderrian dagoen udalerri txiki bat da, Ulster probintzian. 2001ean 2.956 biztanle zituen.

Keady udalerritik 4,5 kilometro hego-mendebaldera dago, Irlandako Errepublikaren mugatik oso hurbil, eta Castleblayney udalerrirako errepidean.

## Iruditegia 

Irudi:St Mochta's Church, Derrynoose - geograph.org.uk - 1634886.jpg|San Mochua eliza.
Irudi:Derrynoose village - geograph.org.uk - 1634816.jpg|Kalea.
Irudi:Central Derrynoose Panorama.jpg|Udalerriaren inguruko paisaia.
Irudi:"Your Store", Derrynoose - geograph.org.uk - 1634823.jpg|Gasolindegia eta denda

## Kanpo estekak
Piramide dekagonal

Geometrian, **Piramide dekagonala** gorputz geometrikoa da, oinarritzat dekagono bat duena, eta poligono horren erpinak goiko beste erpin bati lotzen zaio, piramidearen *goierpinari* hain zuzen ere; alboetako aurpegiak triangeluak dira.

Piramidearen garaiera (h) oinarritik kuspiderainoko distantzia da.

Bolumena V=Ah/3 da, A oinarriaren azalera izanik; eta aldeko azalera ps/2, p oinarriaren perimetroa eta s aldeen altuera izanik.

## Ikus, gainera 
## Kanpo estekak
Piuria

**Piuria** (grezieratik: *pyo*, zorne eta *urie*, gernu) zornearen agerpena gernuan da.

Gernu-analisiak leukozitoen kopuruaren igoera agerian jartzen du piuriaren kasuetan.

Gehienetan piuria baten atzean gernu-traktuaren infekzioak daude (zistitis, uretritis, pielonefritis....). Litiasi batek ere piuria eragin dezake.

## Kanpo estekak
Derrytrasna

**Derrytrasna** (irlanderaz *Doire Trasna*) Ipar Irlandako Armagh konderrian dagoen udalerri txiki bat da, Ulster probintzian. 2001ean 249 biztanle zituen.

Neagh aintzira, Gullion aintzira eta Bann ibaiaren artean dago.

## Kanpo estekak
Dorsey (Armagh konderria)

**Dorsey** edota **Dorsy** (irlanderaz *Na Doirse*) Ipar Irlandako Armagh konderrian dagoen udalerri txiki bat da, Ulster probintzian. 2001ean 130-160 biztanle zituen. Belleeks eta Cullyhanna udalerrien artean dago.

Udalerriko lursailetan antzinako horma edo harresi baten aztarnak daude, batzuen uztez Ulstergo Erresumako Emain Macha hiriburuaren defentsa postu aurreratu bat omen zen.

## Kanpo estekak
Drumnacanvy

**Drumnacanvy** (irlanderaz *Droman Uí Chonbhuí*) Ipar Irlandako Armagh konderrian dagoen udalerri bat da, Ulster probintzian. 2011n 1.147 biztanle zituen.

Portadown hiritik hego edo hego-ekialdera 3 kilometrora dagoen lo-herria da.

## Kanpo estekak
Dromintee

**Dromintee** edota **Drumintee** (irlanderaz *Droim an Tí*, iraganean *Druim an Tighe*) Ipar Irlandako Armagh konderrian dagoen udalerri bat da, Ulster probintzian. 2001n 364 biztanle zituen.

Meigh eta Forkhill udalerrien artean dago, Irlandako Errepublikako mugatik hurbil.

## Iruditegia 

Irudi:St Patrick's R.C. Church, Drumintee geograph.org.uk 1420213.jpg|Drumintee kapera.
Irudi:St Patrick's R.C. Church, Drumintee, from the New Line geograph.org.uk 1420222.jpg|Drumintee kapera.

## Kanpo estekak
Edenaveys

**Edenaveys** (irlanderaz *Éadan na bhFiach*) Ipar Irlandako Armagh konderrian dagoen udalerri txiki bat da, Ulster probintzian. 2011n 190 biztanle zituen.

Armagh udalerriaren hego-ekialdean dago.

## Kanpo estekak
Forkhill

**Forkhill** edota **Forkill** (irlanderaz *Foirceal*) Ipar Irlandako Armagh konderrian dagoen udalerri txiki bat da, Ulster probintzian. 2011n 498 biztanle zituen.

Ipar Irlanda eta Irlandako Errepublikaren arteko mugan dago.

## Kanpo estekak
Granemore

**Granemore** (irlanderaz *Grainseach Mhór*) Ipar Irlandako Armagh konderrian dagoen udalerri txiki bat da, Ulster probintzian. 2011n 498 biztanle zituen.

Keady udalerritik 3 milia ekialdera dago.

## Iruditegia 

Irudi:St. Mary's Primary School, Granemore - geograph.org.uk - 1406666.jpg|Santa Maria Lehen Hezkuntzako ikastetxea.
Irudi:Pairc Mhuire, Granemore - geograph.org.uk - 1406675.jpg|Pairc Mhuire.
Irudi:Granemore Townland - geograph.org.uk - 1406661.jpg|Landa paisaia.

## Kanpo estekak
Solidoen garapen

Geometria deskribatzailean **solido baten garapena** zenbait eraikuntza geometriko dira, solidoaren azala planoaren gainera eramaten dutenak
Etorkizuneko Tourra

**Etorkizuneko Tourra** () Frantziako txirrindulari lasterketa bat da, Frantziako Tourraren oso antzekoa, ia ibilbide berdina duena, baina amateur eta semiprofesionalentzat egina dagoena. Felice Gimondi, Joop Zoetemelk, Greg Lemond, Miguel Indurain, Laurent Fignon eta Tadej Pogačar, besteak beste, izan dira Etorkizuneko Tourraren irabazle.

Lasterketa 1961ean sortu zuen Jacques Marchandek, ''L'Equipe'' aldizkariko editoreak, eta hastapeneko helburua Sobietar Batasunetik eta herrialde komunistetatik txirrindulari profesionalak ez zituzten taldeak erakartzea zen gero Frantziako Tourrean sartzeko. 1967 bitarte, Tourraren egun beretan jokatzen zen eta etapen zati batzuk ere berberak izaten ziren. 1968tik aurrera, irailean jokatzera iragan zen eta Tourretik bereizi egin zen. Bere ibilbidean izen desberdinak hartu ditu: Etorkizuneko Sari Nagusia (1970); Etorkizunekok Peugeot Saria (1972-1979) eta Europar Komunitatearen Tourra (1986-1990). 1961etik 1980ra txirrindulari amauteurretara mugatua zegoen eta 1981ean profesionaletara ireki zen. 1992tik, 25 urtetik beherako guztientzat ireki zen, eta gaur egun, muga hori 23 urteetan dago.
 
2017tik, lasterketa herrialdeen arteko lehiaketa bilakatu da. 2013an herrialde hauek hartu zuten parte: Frantzia, Herbehereak, Belgika, Norvegia, Alemania, Eslovenia, Erresuma Batua, Italia, Kazakhstan, Danimarka, Kolonbia, Australia, Errusia, Ameriketako Estatu Batuak, Ukraina, Espainia, Austria, Suitza, Letonia, gehi World Cycling Centreko nahas-mahas talde bat.

## Palmaresa 
**Oharra:** 1970eko ekitaldia diru-arazoak zirela eta bertan behera geratu zen eta "L'Équipe" eta "le Parisien Libéré" egunkarietako jabeek Paris-Vierzon antolatzaileekin batera ''Grand Prix de l'Avenir'' sortu zuten.

## Ikus, gainera 
* Frantziako Tourra
* Giro Next Gen

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Heraren tenplua (Olinpia)

**Olinpiako Heraren tenplua** edo **Heraion** K.a. 600. urte inguruan Olinpian eraikitako greziar santutegi bat izan zen.

## Ezaugarriak 
Periptero motako eraikina zen (lau aldeetan zutabez inguratuta) sei eta hamasei zutabez osatua. Oinplanoa honako egitura hau zuen: *pronaos*, *cella* eta *opistodomos* zaharra. Muturretako aldeko zutabeak *in doble antis* motakoak ziren, hots, *cella*ko alboko hormak bi zutabez itxita.

Bere hormak adobezkoak ziren baina behealdea metro bateko garaiera zuen harriz osatuta zegoen eta bere jatorrizko zutabeak zuhaitz enborrez osatua. Ondorengo mendeetan enbor hauek harrizko zutabeez aldatu zituzten.

Tenplu hau hasierako doriar tenpluen eredu bihurtu zen.

## Erreferentziak 
* Antonio Blanco Freijeiro, *Arte griego*, pp. 69-70, Madril:CSIC (2004), .
* Henri Stierlin, *Arquitectura mundial. Grecia. De Micenas al Partenón,*, 42. orr, Bartzelona, Taschen, 2009. 
* Pausanias, *Descripción de Grecia,* V,16,1 - V,20,6.

## Kanpo estekak
Perla Arrantzaleen Kostaldea

thumb|Perla Arrantzaleen Kostaldeko mapa, Indiaren hego-ekialdeko muturrean.
**Perla Arrantzaleen Kostaldea** Indiako hego-ekialdeko itsasbazter zatia da, Mannarko golkoan dagoena, Kanyakumariren ekialdean, Sri Lanka uhartearen aurrean. 250 kilometroko hondar zerrenda da, Kanyakumaritik Adamen Zubiraino doana. Bertako bizilagunak, paravak, perla arrantzatik bizi ziren; hortik itsasalde honen izena. Frantzisko Xabierkoa 1542an iritsi zen bertara eta paravak ebanjelizatzen jardun zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Amundsen golkoa

**Amundsen golkoa** () Kanadako golkoa da, Ipar-mendebaldeko Lurraldeetako Banks eta Victoria uharteen eta kontinentearen artean dagoena. 400 kilometro da luze eta 150 kilometro zabal, Beaufort itsasoarekin bat egiten duen punturaino. Roald Amundsen norvegiar esploratzaileak zeharkatu zuen 1903 eta 1906 artean, bertan Ipar-mendebaldeko Pasaiaren mendebaldeko muga dagoelako.

Amundsen golkoaren itsasertzean ia ez da herririk; nagusiak Sachs Harbour, Ulukhaktok and Paulatuk dira. Haize bolada zakarrak izaten dira. Artikoko tundra da bertako landaredia. Bere uretan belugak, itsas txakurrak, amuarrain artikoak eta bakailaoak bizi dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Boothiako golkoa

**Boothiako golkoa** () Kanadako ipar-ekialdeko golkoa da, Nunavuten dagoena, Printze-erregeordearen itsasartearen iparraldean. William Edward Parryren eskifaiak begiztatu zuen 1822an. Zazpi urte geroago, John Rossek zeharkatu zuen eta Felix Booth bere babeslearen izena eman zion.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gustavo Adolfo Printzearen itsasoa

**Gustavo Adolfo Printzearen itsasoa** () Kanadako ipar-ekialdeko itsasoa da, Nunavuten dagoena, Kanadako Uhartedi Artikoan. Otto Sverdrup norvegiar esploratzaileak eman zion izena 1898an, orduan printze gaztea zen Gustavo VI.a Adolfo Suediakoaren omenez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lincoln itsasoa

**Lincoln itsasoa** () Ozeano Artikoko bazterreko itsasoa da, Kanada eta Groenlandia artean dagoena. Adolphus Greely estatubatuar esploratzaileak Gerra idazkaria zen Robert Todd Lincolnen izena eman zion.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Wandel itsasoa

**Wandel itsasoa** () Ozeano Artikokoaren bazterreko itsasoa da, Svalbard eta Groenlandia artean dagoena. Eskualdea esploratu zuen Carl Frederick Wandel daniar almiranteordearen izena du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fram itsasartea

**Fram itsasartea** Svalbard eta Groenlandia uharteen arteko itsasartea da, 77° N eta 81° N arteko latitudean kokatua. Hegoaldean Groenlandiako itsasoa eta Norvegiako itsasoa diru, eta iparraldean Nansenen arroa eta Ozeano Artikoa. Ozeano Artikoak munduko gainerako ozeanoekin duen lotune sakon bakarra da. Barnean bi itsaslaster ditu: ekialdean Spitsbergengo mendebaldeko itsaslasterra eta mendebaldean Groenlandiako ekialdeko itsaslasterra.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gargantua (atrakzioa)

thumb|300px|Gargantua Santutxun 2007an
thumb|300px|Gargantuaren karroza Donostiako 1909ko inauterietan
**Gargantua** Euskal Herria eta inguruko herriko jaietan kalera ateratzen duten erraldoi baten karikatura-figura da, Bilbon 1854an sortua. Umeak figuraren ahotik sartzen dira, eta, txirrista baten bidez, atzealdetik ateratzen.

## Historia 
Gargantua frantziar literatura-pertsonaian oinarrituta, lehendabizikoa 1854an eraiki zuen Bilbon Antonio Etxaniz suhiltzaileak.

Hirugarren Gargantua, buruhandi eta erraldoi berriekin batera, 1934an sortu zuten Radio Bilbaori esker. Atxurin ere egin zuten. 1939an, Francoren bisita aprobetxatuz, zaharberritu zuten. Bilboko jaietako programetan 1950ean agertu zen azkenekoz.

Hamabi urte geroago, berriro Radio Bilbaoren ekimen bati esker laugarrena eraiki zuten Boluetako tailerretan Tomás Martínez de Arteagak eta José Luis Teresak. 500.000 pezetako aurrekontua izan zuen eta 1962an On Diego Lopez Haroko kale nagusitik desfilatu zuen.

1978an, Bilboko Aste Nagusiaren lehenengo ekitaldian, Bilboko Udalak Gasteizkoari eskatu zizkion Gargantua eta erraldoiak.

## Beste hirietan 
Ideia Espainiara (Valladolid (2 unitate), Palentzia, Logroño (2 unitate), Zaragoza, Alcalá de Henares eta Borja) eta Argentinara (Mar del Plata eta Necochea) zabaldu zuten XX. mendearen amaieran.

Hala ere, izena aldatu zuten: Bilbon, Gasteizen, Laudion, Mar del Platan eta Necochean Gargantua da; Logroñon, *Tragantúa*; Zaragozan eta Borjan, *Tragachicos*; eta Valladoliden, Palentzian eta Alcalá de Henaresen, *Tragaldabas*.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Antonio Etxaniz

**Antonio Etxaniz**, ***Etxaniz suhiltzailea*** bezala ezaguna (Bilbo, 1815 - *ib.*, ) bilbotar zurgin eta suhiltzailea izan zen. 1854an, jaietarako lehendabiziko Gargantua egin zuen.

Udalak 1856an suhiltzaile kidegoa sortu zuenean, sartu eta buruzagi bilakatu zen. 1867ko ekainaren 6an, Bilboko Posta kalean zegoen "Delmas eta semea" liburudenda eta inprentak sutea izan zuten. Egurrez egina zenez sutea erraldoia bihurtu zezakeen eta alde zaharra berriz ere desegin. Baina Bilboko suhiltzaileek gogor egin zuten lan, hori ekiditzeko. Han lan egiten ari zirenean Etxaniz eta beste hiru suhiltzaile hil egin ziren, baina sutea kontrolatu eta itzali egin zuten. Bere omenez plaza eta anbulatorio bat daude Bilbon.

Berak Gargantua izeneko panpin erraldoia diseinatu eta eraiki zuen 1854ko Bilboko Aste Nagusirako.
Behatxulo

thumb|200px|Behatxuloa
**Behatxuloa** horma edo ate batean egindako eta leiar batez hornitutako zulotxoa da, kanpoaldean dagoena ikusteko erabilia. Helburua seguritatea handitzea da, hots, kanpotik deitzen duena ikusteko. Normalean, gaur egun, atearen zulo batean egokitutako beirazko edo plastikozko angeluzabaleko leiarra da. Ikusteko angelua 132° izaten dute baina badira ere angelu zabalagoa dutenak.

## Behatxulo berriak 
Teknologia berriei esker, behatxuloren mekanismoak hobetu egin dira seguritatea handitzeko asmoz. Esaterako, batzuek minikamera bat dute, horrelako etxetik kanpoko irudiak grabatzeko; askotan, Infragorrien ikuspenari esker, gauez grabatzeko prestatuta daude.
thumb|Lehen erabiltzen zen behatxulo bat.

## Kanpo estekak
Dallas (filma)

***Dallas*** (frantsesez: *Dallas, ville frontière*; gaztelaniaz: *Dallas, ciudad fronteriza*) western filma da, Stuart Heisler estatubatuar zinemagileak 1950ean zuzendu zuena. Gary Cooper, Ruth Roman, Steve Cochran, Barbara Payton eta Raymond Massey izan ziren aktore nagusiak.

## Argumentua 
Behin AEBtako Gerra Zibila amaitu eta gero, behinola Quantrillen gerrillari taldeko kide izan zen Blayde Hollister (Gary Cooper) soldadu konfederatu ohia legearengandik ihesi Texasko Dallas hirira iritsi berri da, bera gerran zela, Georgiako bere jabetzak arpilatu eta familia erail zioten Marlow anai carpetbagger unionisten (Steve Cochran eta Raymond Massey) arrastoari jarraika eta haietaz mendekatzeko asmoz.

## Aktoreak 
* Gary Cooper: Blayde Hollister
* Ruth Roman: Tonia Robles
* Steve Cochran: Bryant Marlow
* Raymond Massey: Will Marlow
* Barbara Payton: Flo
* Leif Erickson: Martin Weatherby, AEBtako marshala
* Antonio Moreno: On Felipe Robles
* Jerome Cowan: Matt Coulter
* Reed Hadley: Wild Bill Hickok

## Kanpo estekak 
* *Dallas* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Dallas* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Izu-barra

eskuinera|thumb|**Izu-barra** kristalezko kanpoko ate batean
**Izu-barra** Larrialdietako atearen erdialdean jartzen den zeharkako barra da, bultzatze hutsarekin atea irekitzen duena.

## Kanpo estekak
Flight of the Intruder

**Flight of the Intruder** (euskaraz *Intruderren Hegaldia*) 1991eko John Milius estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako gerra film bat da. Stephen Coonts idazlearen izenburu berdineko *Flight of the Intruder* eleberrian oinarritua dago. Danny Glover, Willem Dafoe, Brad Johnson, Rosanna Arquette eta Tom Sizemore aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Vietnamgo Gerrako azken egunetan, AEBtako Armadaren sail ezberdinetako bi militarrek, Jake "Cool Hand" Grafton (Brad Johnson) eta Morgan "Morg" McPhearson (Christopher Rich), euren adiskide baten heriotza mendekatzeko asmoz beren nagusiak jakin gabe helburu bat lortzeko elkarlanean hasiko dira: Grumman A-6 Intruder hegazkin batekin Tonkingo golkoa zeharkatu, Ipar Vietnamen isilpean sartu eta Hanoiko arma biltegi bat bonbardatzea.

## Aktoreak 
* Danny Glover: Frank "Dooke" Camparelli komadantea
* Willem Dafoe: Virgil "Tiger" Cole kapitaina
* Brad Johnson: Jake "Cool Hand" Grafton tenientea
* Rosanna Arquette as Callie Troy
* Tom Sizemore: "Boxman"
* J. Kenneth Campbell: "Cowboy" Parker kapitaina
* Jared Chandler: Jack "Razor" Barlow tenientea
* Dann Florek: "Mad Jack"/"Doc" kapitaina
* Madison Mason: C.A.G.
* Ving Rhames: CPO Frank McRae
* Christopher Rich: Morgan "Morg" McPherson tenientea
* Douglas Roberts: "Guffy"
* Scott N. Stevens: Hardesty (Scott Newton Stevens gisa)
* Justin Williams: Sammy Lundeen tenientea
* John Corbett: "Big Augie"
* Fred Dalton Thompson: Epaimahai militarreko lehendakaria

## Kanpo estekak 
* *Flight of the Intruder* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Flight of the Intruder* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Hamiltonsbawn

**Hamiltonsbawn** edota '''Hamilton's Bawn'* (irlanderaz *Bábhún Hamaltún'') Ipar Irlandako Armagh konderrian dagoen udalerri bat da, Ulster probintzian. 2001ean 895 biztanle zituen.

Armagh udalerritik 5 kilometro ekialdera dago.

## Iruditegia 

Irudi:Hamiltonsbawn Orange Hall.jpg|Areto Orangista.
Irudi:Druminnis Presbyterian Church - geograph.org.uk - 121703.jpg|Presbiteriar eliza.
Irudi:Derrynaught Road, Hamiltonsbawn - geograph.org.uk - 673251.jpg|Derrynaught bidea.
Irudi:Tirnascobe Road, Hamiltonsbawn - geograph.org.uk - 647428.jpg|Tirnascobe bidea.

## Kanpo estekak
Jonesborough (Armagh konderria)

**Jonesborough** edota **Jonesboro** (irlanderaz *Baile an Chláir*) Ipar Irlandako Armagh konderrian dagoen udalerri txiki bat da, Ulster probintzian. 2001ean 273 biztanle zituen.

Newry udalerritik 8 kilometro hegoaldera eta Irlandako Errepublika eta Louth konderritik kilometro batera dago.

## Iruditegia 

Irudi:Old YHANI Youth Hostel at Jonesborough, Co Armagh - geograph.org.uk - 350206.jpg|Youth Hostel edo Gazte Ostatua.

## Kanpo estekak
Keady

**Keady** (irlanderaz *An Céide*) Ipar Irlandako Armagh konderrian dagoen udalerri bat da, Ulster probintzian. 2011n 3.036 biztanle zituen.

Newry udalerriaren hegoaldean eta Irlandako Errepublika eta Monaghan konderriaren mugatik hurbil dago.

## Iruditegia 

Irudi:Church Street, Keady (2) - geograph.org.uk - 1442284.jpg|Church kalea.
Irudi:St. Patrick's High School, Keady - geograph.org.uk - 1635320.jpg|St. Patrick institutua.
Irudi:St. Matthew's Church of Ireland, Keady - geograph.org.uk - 1406784.jpg|St. Matthew eliza.
Irudi:Keady Monument - geograph.org.uk - 500945.jpg|Monumentua.

## Kanpo estekak
Killean (Armagh konderria)

**Killean** edota **Killeen** (irlanderaz *Cillín*) Ipar Irlandako Armagh konderrian dagoen landa eremu bat da, Ulster probintzian. 2001ean 75 biztanle zituen.

Newry udalerritik 6,5 kilometro hegoaldera eta Irlandako Errepublikaren mugatik hurbil dago

## Kanpo estekak
Rollerball (1975eko filma)

***Rollerball*** Norman Jewison kanadar zinema zuzendari eta ekoizleak zuzendu eta ekoitzitako 1975eko zientzia-fikziozko eta akziozko kirol film bat da. James Caan, John Houseman, Maud Adams, John Beck eta Moses Gunn eta Ralph Richardson aktoreek antzeztu zuten.

2002an John McTiernanek zuzendu eta izenburu bereko berregokitzapena izan zuen,

## Argumentua 
2018. urtea, mundua sei korporazioen artean banatuta dago: Energia, Elikadura, Luxua, Etxebizitza, Komunikazioa eta Garraioa. Lasaitasun soziala erabatekoa da, baina baita jendearen askatasunik eza ere. Ihesbidetzat, *Rollerball*a dago, ikusle ugari dituen eta berau jokatzen duten jokalarien bizitza bera arriskuan jartzen duen joko bortitz eta hilgarria.

## Aktoreak 
* James Caan: Jonathan E.
* John Houseman: Bartholomew jauna
* Maud Adams: Ella
* John Beck: Moonpie
* Moses Gunn: Cletus
* Ralph Richardson: Liburuzaina
* Pamela Hensley: Mackie
* Barbara Trentham: Daphne
* John Normington: Enpresaburua
* Shane Rimmer: Rusty, taldeburua
* Burt Kwouk: Japoniar medikua
* Nancy Bleier: Liburutegiko neska
* Richard LeParmentier: Bartholomewren laguntzailea
* Robert Ito: Houston taldeko estrategia entrenatzailea

## Kanpo estekak 
* *Rollerball* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Rollerball* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Killylea

**Killylea** (irlanderaz *Coillidh Léith*) Ipar Irlandako Armagh konderrian dagoen udalerri txiki bat da, Ulster probintzian. 2011n 253 biztanle zituen.

Armagh konderriaren mendebaldean dago, Tyrone konderria eta Irlandako Errepublikan dagoen Monaghan konderriaren mugatik hurbil.

## Iruditegia 

Irudi:Killylea, County Armagh - geograph.org.uk - 607031.jpg|Kalea:
Irudi:Holy Trinity Church of Ireland , Drumsallan - geograph.org.uk - 600645.jpg|Trinitate Santuaren eliza katolikoa.
Irudi:Killymaddy Methodist Hall - geograph.org.uk - 600661.jpg|Eliza metodista.
Irudi:Drumsallen Primary School - geograph.org.uk - 600649.jpg|Lehen Hezkuntza ikastetxea.

## Kanpo estekak
Zeusen tenplua (Atenas)

**Zeus Olinpiarraren Tenplua** (), **Olinpeion** izenaz ere ezaguna, Atenasen kokatutako tenplu bat da. K.a. VI. mendean eraikitzen hasi bazen ere, II. mendeko Hadriano enperadorearen garaian bukatu zuten. Helenistiko eta erromatar garaietan, Greziako tenplu handiena izan zen.

## Historia 
Tenplua Atenasko Akropolitik hego-ekialdera 500 metrora kokatuta dago eta Sintagma plaza hegoaldetik (Atenasko erdialdean) 700 metrora.

Tenpluaren oinarriak K.a. 515. urtean Pisistratok ezarri zituen baina bere semeak, Hipiasek, lanak bertan behera utzi zituen. Atenasko demokrazia urteetan zehar tenplua amaitu gabe egon zen, *hybris*-aren kontrakoa zela uste zutelako, handiegia izango zelako. Horrela bada, Aristotelesek, *Politika*n, tenplua adibide gisa adierazi zuen; bere esanetan halako lan handiek herri xehea erakartzen zutenez, matxinatzeko denbora eta indarrik gabe uzten zuten.

Mendeetan zehar hainbat aldiz lanei ekin eta gero, azkenik II. mendean Adriano enperadoreak, greziar kulturaren zaletua berau, 129 urte inguruan eraikina bukatu egin zuen.

Ez dago batere argi eraikina noiz hondatu zen baina Greziako beste eraikin askoren moduan, baliteke Erdi Aroan izandako lurrikara bat dela eta suntsitua izana. Sarri gertatu ohi zen bezala, eraikinaren hondakinak beste eraikuntza batzuk egiteko erabili ziren.

## Deskribapena 
Penteliko mendiko marmola erabiliz eraiki zuten. Neurriak honako hauek ziren: 96 metro luze 40 metro zabalera. 17 metroko garaiera zuten 104 koritiar zutabe zituen. 

Adrianok Zeus jainkoari eskeini zion tenplua (erromatarrentzat Jupiter), hots, jainkoen erregeari. Cella-n, boliz eta urrezko Zeus-en estatua erraldoi bat eraiki zuen.

## Irudi galeria 

Fitxategi:Temple of Zeus in Athens in 2002.jpg|Ikuspegi orokorra.
Fitxategi:Columns in details on the Temple of Olympian Zeus.jpg|Korintiar zutabeen kapitelak.
Fitxategi:View through the Temple of Zeus to the Acropolis in Athens.jpg|Zutabeetako bat.
Fitxategi:Ναός του Ολυμπίου Διός, Αθήνα.jpg|Ikuspegi orokorra.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Thiruchendur

**Thiruchendur** (tamileraz: திருச்செந்தூர்) hegoaldeko Indiako hiria da, Tamil Nadu estatuan kokatua. 2011n 32.171 biztanle zituen. Aipagarria da Muruganiri eskainitako tenplu hindua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jerez de la Fronterako Alkazarra

**Jerez de la Fronterako Alkazarra**, () almohade motako gotortutako eraikin multzo bat da; ziurrenik XII. mendekoa, Iberiar Penintsulako almohade eraikuntza zaharrena izaki. Geroago barroko jauregiak gaineratu zitzaizkion eta egun Jerez de la Frontera hiriko eraikin garrantzitsuenetakoa da.

Bere garaian, Alkazarra hiria zuzentzen zuen boterearen gotorleku-jauregia izan zen. Gaur egun, bisita turistikoak eta ekitaldi bereziak ospatzeko erabiltzen da.

Iberiar Penintsulan dagoen Almohade arkitekturako adibide bakanetakoa da.

## Historia 
Alkazarra hirigune historikoaren muinoan kokatzen da. Gune honetan gutxienez Kobre Arotik biztanleria izan da, hots, K.a.-ko hiru mila urte aurretik. Oraintsu, 2009ko indusketa lan batzuek, kalkolito garaiko, hots, duela 5.000 urteko, biltegi eta etxola batzuen aztarnak aurkitu zituzten. Alabaina ondorengo tartesiar, feniziar eta erromatar kulturek ez zuten erregistro arkitektonikorik utzi, alkazarrari dagokionez behintzat.

Jatorrizko islamiar alkazarrari dagokionez, honako atal hauek mantendu dira: ateak, meskita, bainu arabiarrak, dorre oktogonala eta Doña Blanca de Borbonen pabiloiko patioa.

Ondorengo aldiei dagokionez, aipagarriak dira Omenaldiaren Dorrea (XV mendea), Villavicencio jauregi barrokoa, eta Olio Errota (XVIII mendekoa).

Alkazarra gaur egunera arte heldu bada, Diez familiari esker izan da. Familia honek Alkazarra eskuratu eta eraikinaren hondamena saihestu egin zuen. D. Salvador Díez Perez de Muñoz (1858-1939) izan zen hain zuzen ere 1926an Alkazarra erosi zuena , jereztar upeltegi-jabe ospetsua bera. Izan ere, udaletxeko arduradunek eraisketa asmoen berri izan zuenean - eraikinaren egoeraren aitzakia hartuta eraikina bota eta bertan parke publiko bat erakitzeko asmoa- Alkazarra erosi eta eraberritzeari ekin zion.

## Iruditegia 

Mezquita, Alcázar, Jerez de la Frontera, España, 2015-12-07, DD 58.JPG|Mezkitako barne aldea.
Alcázar, Jerez de la Frontera, España, 2015-12-07, DD 64.JPG|Alkazarreko arkeologi aztarnak.
Palacio de Villavicencio, Alcázar, Jerez de la Frontera, España, 2015-12-07, DD 60.JPG|Lorategiko iturria.
Antigua farmacia municipal, Alcázar, Jerez de la Frontera, España, 2015-12-07, DD 88-91 HDR.JPG|Villavicencio Jauregiko antzinako udal botika.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Monumentos de la Provincia de Cádiz, Pueblo a Pueblo. Editado por Diario de Cádiz, Diario de Jerez y Europa Sur. Año 1.997.
* Guías El Viajero. Andalucía III. Editado por El País, año 2.005

## Kanpo estekak
Atena Poliasen aldarea

**Atena Poliasen Aldarea** Atenasko Akropolian kokatuta dago, Atenaren tenplu zaharraren ekialdean. Atena jainkosa eta Erekteo I.aren (Atenaseko erregea) omenez eraikia izan zen.

Gaur egun, aldarearen oinarria besteri ez da geratzen; izan ere Akropoliaren erdigunean eraikitako hainbat tenpluek erabilia izan zen. Aldare honetan jainkoei animaliak oparitzen zizkieten.

## Kanpo estekak 
* Aldare Atenearen Polias, Kronoskaf: *Proiektu Athinai* 
* Aldare eta Santutegiaren Polieus, *Maquettes Historiques*, eskala eredu eraikina
Argentinako itsasoa

**Argentinako itsasoa** () Ozeano Atlantikoaren hegoaldean dagoen itsasoa da, Argentinako kostaldearen aurrean. Montevideo eta Suaren Lurraldearen artean zabaltzen da. ‰35aren gazitasuna du. Bere uretan plankton, algak, krustazeoak, sardinak eta antxoak bizi dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Campecheko golkoa

**Campecheko golkoa** () Mexikoko golkoaren hegoaldeko golkoa da, Mexikoko Campeche, Tabasco eta Veracruz estatuetako kostaldearen aurrean dagoena. Bertan itsasoratzen dira Candelaria, Usumacinta, Grijalva, Coatzacoalcos eta Papaloapan ibaiak. Bere uretan petrolio ustiatzen dute eta 2003an herrialdeko ekoizpenaren bi herenak bertatik ateratzen zuten. Ekainean eta uztailean hainbat urakan jasaten ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Foxe arroa

**Foxe arroa** () Hudson badiaren iparraldean dagoen ozeano arroa da, Baffin uhartea eta Melville penintsula artean dagoena. 1631n eskualde esploratu zuen Luke Foxe ingelesaren izena du. Biodibertsitate handiko eremua da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rosetta (argipena)

**Rosetta** honakoa izan daiteke:
* **Rosetta** edo Raxid, Egipto iparraldeko hiri eta portua
* **Rosetta harria**, hieroglifo egiptoarrak ulertzeko erabili zen harria, Rosettan aurkitua.
* **Rosetta proiektua**, hizkuntzalari aditu eta jatorrizko hiztunen arteko mundu mailako elkarlana, Rosetta harriaren bertsio garaikidea garatzeko.
* **Rosetta zunda**, Europako Espazio Agentziak *67P/Txuriumov-Gerasimenko* kometaren inguruan orbitatzera bidalitako zunda.

Honako pertsona izenak ere izan daiteke:
* **Sister Rosetta Tharpe** (1915-1973), estatubatuar abeslaria.

## Ikus, gainera 
* Erroseta
Åland itsasoa

**Åland itsasoa** (; ) Botniako golkoaren hegoaldean dagoen ur-eremua da, Åland eta Suedia artean dagoena. Botniako itsasoa eta Itsaso Baltikoa lotzen ditu. Hainbat ferryk zeharkatzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Levanteko itsasoa

**Levanteko itsasoa** (; ; ; ) Mediterraneoaren ekialdean dagoen itsasoa da. Iparraldean Turkia, ekialdean Siria, Libano, Israel eta Gazako zerrenda, hegoaldean Egipto eta Libia eta ipar-mendebaldean Egeo itsasoa ditu. Bertoko uharterik handiena Zipre da.

## Ikus, gainera 
* Levante (Ekialde Hurbila)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Libiako itsasoa

**Libiako itsasoa** (; ; , *Livykó Pélagos*) Mediterraneoaren ekialdean dagoen itsasoa da, Kreta eta antzinako Libiako kostaldearen artean dagoena. Kretaz gain, Gavdos, Gavdopoula, Koufonisi eta Chrysi ditu uharte nagusiak. Ekialdean Levanteko itsasoa, iparraldean Jonikoa eta mendebaldean Siziliako itsasartea ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maineko golkoa

**Maineko golkoa** (; ) Ozeano Atlantikoaren ipar-ekialdean dagoen golkoa da, Massachusettsko Cod lurmuturra eta Eskozia Berriko Cape Sable uharteko hegoaldeko muturraren artean dagoena. Massachusettsko eta Fundy badiak golkoaren barnean daude. Bere ur hotzetan arrantza asko egiten dute, nazioarteko arazoak ere sortu dituena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak