open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bertute txikiak

***Bertute txikiak*** Natalia Ginzburgen liburu bat da, jatorrizko bertsioa, italieraz, *Le piccole virtù*, (1962). 

Liburu honek hamaika kontakizun labur biltzen ditu, denak ere saiakera literarioaren eta autobiografiaren artean daudenak. 1944ko udazkenetik 1962ko udara bitartean lehen pertsonan idatziak. Narrazioak edo saiakerak bi partetan antolatuak agertzen dira, ordena kronologikoari jarraitu gabe, narrazio autobiografikoak lehen partean eta saiakera literarioak bigarrenean.

Edertasun inarroslea darien kontakizunotan, bizi-ibilbidean egokitu zitzaizkionak hizpide, gogoeta zorrotza eskaintzen dio irakurleari, bere barneko kontuak agerian utziz. Liburu honetan, eskura du irakurleak naziek kartzelan senarra erail ondoren Nataliak idatzi zuen lehen testua, «Negua Abruzzon». Senarraren erailketa presente dago, baita ere, «Zapata urratuak» eta «Gizakiaren umea» kontakizunetan, gerra ondoko hondamendi sozial eta pertsonalarekin batera. 

Cesare Pavese adiskide eta lankidearen suizidioaren aztarnatik dator «Lagun baten erretratua», eta «Bera eta ni» kontakizunean, Gabriele Baldini bere bigarren senarrarekiko amodioaren sorreraz dihardu. 1959tik 1962ra arte Ingalaterran Baldinirekin izandako egonaldiaren fruitu dira Ingalaterrari eskainitako bi kapituluak: «Ingalaterraren gorazarrea eta arrangura» eta «La Maison Volpé». 

Bigarren zatiko lau testuetan –«Bertute txikiak» izenekoa da horietako bat–, gizarte eta komunitateari erasaten dieten gai edo auzi betierekoei heltzen die Ginzburgek: gerrak suntsitutako belaunaldiarekiko kezka, arimaren gaitzak, isiltasuna, egoismoa, erantzukizuna, errua, eta, betiere, familia, bere lanbidea, klase soziala, dirua, hizkuntzaren eta hezkuntzaren garrantzia, seme-alaben hazkuntza eta zaintza, amatasuna eta idazketa bateratzeko oztopoa, emakume izateak baldintzatutako bizitza, «bertute handien» gorazarrea eta, finean, errukia zer den ikasteko arorik aro kateatzen den giza bizitzan ibili beharreko bidea.

## Itzultzailea 
Irene Hurtado de Saratxo Mendieta

## Erreferentziak
Melsonbyko altxorra

**Melsonbyko altxorra** Iparraldeko Yorkshireko Melsonby ondoko zelai batean aurkitutako burdin aroko ehunka objektu multzo bat da. Peter Heads metalak detektatzeko espezialistak 1921eko abenduan seinaleztatu zuen aurkikuntza, eta Durhamgo Unibertsitateak 2022an egin zituen indusketak. Indusketek Britainiar Museoaren babesa eta Historic England erakundearen dirulaguntza jaso zuten. Aurkikuntzaren iragarki publikoa 2025eko martxoaren 25ean egin zen.

## Deskribapena 
vignette|193x193px
Erresuma Batuan aurkitutako metalurgiako altxorrik handienetako bat da. Kristoren ondorengo I. mendekoa da, erromatarrek Britania hegoaldea konkistatu zutenekoa. Aurkikuntzaren lekua Stanwick muino gotortutik gertu dago, Kartimandua erreginaren errege hiriburua zena.

Aurkitutako 900 objektu baino gehiagoren artean, bi pertz apaindu, hiru lantza zeremonial, burdinazko ispilu bat, ponien arnesak eta bi eta lau gurpileko gurdi hondarrak daude.

Erabilitako materialak burdina, kobrezko aleazioa, beira, esmaltea eta Mediterraneoko korala izan ziren. Espezialistek uste dute objektuak nahita erre zituztela, jabearen maila altua erakusteko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ghostlight (filma)

***Ghostlight*** 2024ko Kelly O'Sullivan eta Alex Thompson zuzendarien film dramatikoa da. Gidoia O'Sullivanek egin zuen. 110 minutu irauten du. Ameriketako Estatu Batuetan egina, argazkia Luke Dyrarena da. Sundanceko Zinemaldian aurkeztu zen.

## Sinopsia 
Dan eraikuntzako peoia da, eta familiako tragedia batek atsekabetua bizi da. Sharon emaztearengandik eta Daisy alaba talentudun baina arazotsuarengandik urrun, Danek kontsolamendua eta komunitatea aurkituko ditu aktore amateurren konpainia batean. Protagonistak bere emoziorik sakonenei aurre egin beharko die Shakespeareren tragediarik handienari buruzko aurrekontu txikiko antzezpen batean.

## Aktoreak 
* Keith Kupferer, Danen paperean 
* Dolly De Leon, Ritaren paperean 
* Katherine Mallen Kupferer, Daiysiren paperean
* Tara Mallen, Sharonen paperean
* Hana Dworkin, Lanoraren paperean
* Tommy Rivera-Vega, Lucianen paperean
* Alma Washington, Moiraren paperean
* H.B. Ward, Jonahen paperean
* Dexter Zollicoffer Gregen paperean
* Deanna Dunagan bera gisa
* Francis Guinan Franen paperean

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Surbibalismo

[thumb|1950eko argitalpen bat, [gerra atomikoaren aurrean hartu beharreko pausoak zehazten zituena.]]
**Surbibalismoa** () edo **preparazionismoa** norbanakoen (*prepper* deituak) edo taldeen gizarte-mugimendua da. Larrialdietarako aktiboki prestatzen dira, gizarte- edo politika-ordenaren asaldura posibleak barne, tokiko mailatik nazioarteko eskaletara. Prestakuntzak larrialdi pertsonaletarako prestakuntza ere barne hartzen du, hala nola enplegua galtzea, naturan edo baldintza klimatiko txarretan galtzea. Autosufizientzia, hornigaien metaketa eta biziraupenerako ezagupen eta tekniken eskuraketa azpimarratzen dira. Preparazionistek larrialdietarako eta autodefentsarako prestakuntza medikoa jaso ohi dute, elikagaiak eta ura biltegiratzen dituzte, buruaskiak izateko prestatzen dira, eta bizirauteko babesleku edo lurpeko egiturak eraikitzen dituzte, hondamendi batetik bizirik ateratzen laguntzeko.

## Kanpo estekak
Gladys Lounsbury Hobby

**Gladys Lounsbury Hobby** (New York, 1910eko azaroaren 19a - New York, 1993ko uztailaren 4a) estatubatuar mikrobiologoa izan zen, eta haren ikerketek funtsezko rola izan zuten antibiotikoen garapenean eta ulermenean. Bere lanak laborategiko esperimentu batetik penizilina Bigarren Mundu Gerran masiboki ekoitzitako droga batera eraman zuen. 

## Biografia 
Hobby Theodore Y. Hobby eta Flora R. Lounsburyren bi alabetako bat zen. Hobbyk Vassar Collegen egin zituen ikasketak, eta 1931. urtean graduatu zen. Bakteriologian doktoratu zen Columbia Unibertsitatean 1935ean. Doktore-tesia organismo ez-patogenoen medikuntzako erabilerei buruzkoa izan zen. Garai hartan, Hobbyk New Yorkeko Prespyterian Ospitalean ere lan egin zuen.

1959an, Hobbyk Pfizer utzi eta gaixotasun kroniko infekziosoetan espezializatu zen, East Orangeko (New Jersey) Beteranoen Administrazioko Ospitaleko ikerketa-buru gisa. Cornell Unibertsitateko Mediku Ikastetxean osasun publikoko ikerketa klinikoetako irakasle laguntzaile gisa ere lan egin zuen. 1972an *Antimicrobial Agents and Chemotherapy* hilabetekaria sortu zuen, zortzi urtez argitaratzen jarraitu zuena. Penizilinaren garapenaren saga kontatzen du, eta Manhattan proiektuarekin alderatzen du, gerraren garapenean izan zuen garrantziagatik. Mikrobioen terapian espezialista gisa, sendagai horiek giza gorputzean nola funtzionatzen zuten ikertu zuten lehenetakoa izan zen.

## Sariak eta aintzatespenak 
* *Mademoiselle Award in Science*, 1951
* *Commercial Solvents Award in Antibiotics*, 1951
* *Honorary Award* da New York Lung Association, 1977

## Bibliografia 
* *Antimicrobial Agents and Chemotherapy* (editorea) Journal (1972-1980)
* *Primary Drug Resistance - Continuing Study of Drug Resistance in a Veteran Population within the United States*, American Review of Respiratory Diseases 110, No. 1 (1974)
* *Penicillin: Meeting the Challenge*, Yale University Press (1985)
* *The Drug That Changed the World*, Journal of the College of Physicians & Surgeons of Columbia University v. 1-1, 25 ', No. 1 (2005eko negua)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Gladys Lounsbury Hobbies-ren lanak Liburutegi irekian, Interneteko artxiboan
Amy Smart

**Amy Lysle Smart** (Los Angeles, 1976ko martxoaren 26a) estatubatuar aktorea da.

Hamar urtez balleta ikasi eta Italian modelo gisa lan egin ondoren, 1997an zineman debutatu zuen.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Kanpo estekak
Hélène de Montgeroult

**Hélène de Montgeroult**, Charnayko kondesa, jaiotzako izen-deiturez **Hélène Antoinette Marie de Nervo** (Lyon, Frantzia, 1764ko martxoaren 2an - Florentzia, Italia, 1836ko martxoaren 20a) piano jotzailea, musika irakaslea eta konpositorea izan zen. Frantziako Iraultzan bizi, eta Parisko Goi Mailako Musika Kontserbatorio Nazionaleko pianoforteko lehen maistra izan zen.

## Bizitza 
Hélène Lyongo familia noble batean hazi zen. Gaztetan Nikolas Hüllmandelen eskutik jaso zuen musika heziketa; 1785etik aurrera, J. L. Dussek izan zuen irakasle. Horrez gain, ez dago ziur ea Hélènek Clementiren eskolarik jaso zuen; hala ere, baietz uste da. Battista Viotti ere ezagutu zuen eta harreman artistiko estua izan zuen honekin. Hélène de Montgeroult lehen aldiz 1784an ezkondu zen André Marie Gautier de Montgeroult markesarekin. Austriarrek André Marie Gautier Izu Garaian hil zuten, 1793ko uztailaren 14an, Italiaren alde zerbitzatu ondoren.

### Gatazka politikoak 
Hélène Frantziako Iraultzako bi alderdien biktima izan zen, arrazoi politikoak zirela eta. Lehenik austriarrek espetxeratu zuten, eta gero Auzitegi Iraultzaileak, bere jatorri nobleagatik, akusatu eta gillotinara kondenatu zuen.

Epaimahian, Bernard Sarettek, Parisko Kontserbatorioaren sortzaileak, Montgeroulten irakaskuntza- eta interpretazio-trebetasunak Kontserbatorioarentzat funtsezkoak zirela azpimarratu zuen. Horrez gain, kondairak dio, 1794an, bere burua salbatu zuela Comité de Salut Public epaimahai iraultzailearen aurrean *Marseillesa*ren bariazio bat interpretatzeari esker. Seguru dagoena da, bere konposizioak argitaratzeko eta irakasle karrera jarraitzeko, nobleziari uko egin behar izan ziola. Askatasuna lortu ondoren, Alemaniara ihes egin zuen, eta bi urte geroago itzuli zen Kontserbatorioko goi mailako irakasleetako bat izateko. Azkenik, 1798ko urtarrilaren 16an utzi zion irakasle izateari, osasun arrazoiengatik.

## Obrak 
* *Opus 1 1795* - Pianoforterako hiru sonata.

* *Opus 2 1800* - Pianoforterako hiru sonata.

* *Opus 3 1804* - Pianoforterako 37. pieza.

* *Opus 4 (galdua) 1804-1807* - Pianorako pieza solteak.

* *Opus 5 1804-1807* - Pianoforterako hiru sonata.

* *Opus 6 1807* - Sei nokturno, pianofortearekin.

### Opus-zenbakirik gabe 
* Viottiren pianorako 1. kontzertua (Montgeroultek pianorako moldatutako Viottiren biolinerako 6. eta 4. kontzertuak).
* Viottiren pianorako 2. kontzertua (Montgeroultek pianorako moldatutako Viottiren biolinerako 10. kontzertua).
* Pianorako irakaskuntza progresiboa.

## Erreferentziak
Seboflurano

**Sebofluranoa** konposatu organikoa da, C4H3F7O formula duena, eter halogenatuen klasekoa, konposatu organofluoratuen familiakoa. Likido kolorgea da. Narritagarria da.

Sebofluranoa berotegi-efektuko gasa da.

## Sintesia 
Sebofluranoa sintetizatzeko hainbat molde egon daiteke. Adibidez, hexafluoroisopropil alkohola formaldehidoz eta hidrogeno fluoruroz tratatuz azido sulfurikoa katalizatzailea izanik.

CF3CHOHCF3 + HCHO + HF ->[H2SO4]CF3CH(OCH2F)CF3 + H2O

## Erabilera 
Sebofluranoa anestesiko lurrunkorra da erabilera zabalekoa. Adin-tarte guztietan erabiltzen bada ere, pediatrian usatzen da gehien.

Munduko Osasun Erakundearen funtsezko sendagaien zerrendan dago.

## Toxikotasuna 
Sebofluranoa oso segurua bada ere, hepatotoxikoa ote daitekeen ikerketa-fasean dago egun.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ole Ritter

**Ole Ritter**, (Slagelse, 1941eko abuztuaren 29a) errepideko eta pistako txirrindulari daniar ohia da, profesionala 1967tik 1977ra. 

1968an, Mexiko Hirian,  Orduko errekorra lortu zuen (48km eta 653m). Errepidean hiru etapa garaipen lortu zuen Italiako Giroan, 1967an, 1969an eta 1971an.

## Palmaresa errepidean 
### Amateurretan 
### Profesionaletan 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan
-: Ez zuen parte hartu
UT: Utzi, ez zuen amaitu

## Palmaresa pistan 
### Munduko txapelketak 
* **Erroma 1968**
* 2. 15px Jazarpen proban
**Varèse 1971**
* 4. Jazarpen proban
### Europako txapelketak 
**1976**
* 15px derny proba
**1977**
* 3. 15px derny proban

### Sei Egunak 
* Herningeko Sei Egunak : 1974 eta 1975 (Léo Duyndamekin)
* Kopenhageko Sei Egunak : 1977 (Patrick Sercurekin)

### Errekorrak 
* Orduko errekorra 1968tik 1972ra: 48km 653m.
* 100 kilometroko errekorra, Erroma 1965: 2o 19min 01s

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  
* Filma eta komentarioak frantsesez, 1968/10/10 Ole Ritter bat le record du monde de l'heure à Mexico
Europaren bahiketa (Rubens)

[thumb|250px|[Tizianoren margolan originala. Rubensek kopiatu zuen.]]

***Europaren bahiketa***  olio mihise gainean erabilitako teknikarekin Peter Paul Rubens margolariak 1628-1629 artean egindako margolana da. *Europaren bahiketa* Rubensek gai mitologikoak aztertzen dituen lan sorta zabalago baten parte da. 76 x 66 zm. ditu eta Madrilgo, Pradoko museoan erakusten da.

## Deskribapena 
Zeusek, zezenez mozorrotuta, Agenorren alaba den Europa printzesa bahitzen du. Animaliaren gainean, hau da, Zeus gainean Kreta uhartera eramaten dute, Gortinara.

Margolan hau Tiziano italiar margolari errenazentistaren gai berari buruzko 1562ko lan baten kopia da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Margolanaren fitxa Prado museoaren webgunean.

]
Isoflurano

**Isofluranoa** konposatu organikoa da, C3H2ClF5O formula duena, eter halogenatuen klasekoa, konposatu organofluoratuen familiakoa. Likido kolorge eta ez-sukoia da. Enfluranoa bere egiturazko isomeroa da. Disolbagarria da disolbatzaile organikoetan Narritagarria da.

Isofluranoa kirala da eta bi estereoisomero ditu. Berotegi-efektuko gasa da.

## Sintesia 
Isofluranoaren sintesia lau urratseko prozesua da gertatzen da. 2,2,2-trifluoroetanoletik eta dimetil sulfatotik abiatuta, lehen urratsean *2,2,2-trifluoroetilmetil eterra* lortzen da. Hau *2,2,2-trifluoroetildiklorometil eter* bihurtzen da kloroz tratatuta. Halogeno-trukeak hidrogeno fluoruroa erabiliz antimonio pentakloruroaren presentzian *2,2,2-trifluoroetildifluorometil eterra* ematen du hirugarren urratsean. Helburu-konposatua bigarren klorazio-erreakzio batean lortzen da. Ondorioa isofluranoaren bi estereoisomeroren nahaste errazemikoa da.

524x524px|Isoflurane synthesis01

## Erabilera 
Isofluranoa anestesiko lurrunkorra da erabilera zabalekoa. Albo-ondorioen artean aipagarriena bihotz-arritmiak eragin ditzakeela da.

Industrian konposatu fluoratuen disolbatzaile moduan usatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gisela Birkemeyer

**Gisela Kohler**, **Birkemeyer** ezkonduaren abizena (Fasendorf, 1931ko abenduaren 22a – Berlin, 2024ko martxoaren 26a) alemaniar atleta izan zen.

Munduko bederatzi errekor ezarri zituen 80 metroko hesidun proban eta errelebo-probetan. Alemaniako Ekialdeko atleta, Alemaniako Talde Bateratuarekin lehiatu zen joko olinpikoetan eta bi domina lortu zituen. 1956ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina irabazi zuen 80 metro hesiduneko proban Shirley Strickland australiarraren atzetik eta 1960ko Udako Olinpiar Jokoetan brontzezko domina lortu zuen Irina Press sobietarraren eta Carole Quinton britainiarraren atzetik. 1960tik Birkermeyer senarraren abizenarekin lehiatu zen. Txapelketatik erretiratu ondoren entrenatzaile izan zen.

## Palmaresa 
## Kanpo estekak
Hexafluoroisopropil alkohol

**Hexafluoroisopropil alkohola** edo **hexafluoro-2-propanola** konposatu organikoa da, C3H2F6O formula duena, alkoholen klasekoa, konposatu organofluoratuen familiakoa. Likido kolorgea da. Korrosiboa eta narritagarria da.

## Sintesia 
Hexafluoroisopropil alkohola hexafluoroazetona hidrogenatuz sintetizatzen da.

: (CF3)2CO + H2 → (CF3)2CHOH

## Erabilera 
Hexafluoroisopropil alkohola disolbatzaile eta bitarteko produktu gisa usatzen da sintesi organikoan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aiztondoko Alkatetza Nagusia

**Aiztondo** edo **Aiztondoko Alkatetza Nagusia** Gipuzkoako alkatetza nagusietako bat izan zen.

Alkatetza nagusiak Asteasun zuen herriburutzat eta Larraul eta Sorabillako herriak ere hartzen zituen. Asteasuko ordezkari-alkateak hartzen zuen parte Batzar Nagusietan erakundearen izenean, baina alderdi ekonomikoan herri bakoitzak bere kontuak kudeatzen zituen.
[erdian|thumb|480x480px|Aiztondoren tokia (Aistondo idatzia), [Zestoako udaletxea|Zestoako udaletxean gordetzen diren Batzar Nagusi ibiltarietarako eserlekuen artean.]] 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Saiatz (argipena)

**Saiatz** izenak hainbat adiera du:

* **Saiatz** edo **Saiazko Alkatetza Nagusia**, Gipuzkoako alkatetza nagusietako bat.
* **Saiatz**, Aizarnazabalgo auzoa (Gipuzkoa).
Evelyn Holden

**Evelyn Holden** (1877 – c.1960) artista, liburu ilustratzaile eta diseinatzaile ingelesa izan zen.

## Biografia
Evelyn Holdenen gurasoak Emma Wearing Holden idazlea eta Arthur Holden industria gizona izan ziren. Beste lau ahizpa eta bi neba zituen eta haien artean: Effie Margaret Holden, Violet Mary Holden eta Edith Holden. Alabak etxean eskolatuak izan ziren eta semeak eskolara bidali zituzten.

1890an Evelyn, Edith eta Violet Holden Birminghamgo Arte Eskolara joan ziren (*Birmingham School of Art*). Garai hartan familia Gowan Bank-era aldatu zen, hirira trenez joan ahal izateko errazago zeukaten toki batera. Birminghamera hitzaldiak ematera joaten ziren sozialista, espiritualista eta beste hizlariak sarri joaten ziren haien etxera. Lorategian zuten kaperan, erregularki antolatzen zituzten, bai espiritismo saioak bai antzerki saioak.

Erakusketak egin zituen Birminghamgo Errege Artista elkartean (*Royal Birmingham Society of Artists*, RBSA).

Liburuen ilustratzailea izan zen eta Violet Holden bere ahizparekin batera ere egin zuen lan (esate baterako, *The House That Jack Built And Other Nursery Rhymes*). Tinta eta akuarela lanak egiten zituen batez ere.

Era berean, bere senar Frank Matthewsekin hasi zen lanean, auzo pobreetako desgaitasunak dituzten umeekin.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Saiazko Alkatetza Nagusia

**Saiatz** edo **Saiazko Alkatetza Nagusia** Gipuzkoako alkatetza nagusietako bat izan zen.

Alkatetza nagusiak Batzar Nagusietan ordezkatzen zituen zenbait herri: Albiztur, Altzola, Laurgain, Urdaneta, Aia, Beizama, Goiatz, Errezil eta Bidania.

[erdian|thumb|480x480px|Saiatzen tokia, Hernanikoaren ondoan, [Zestoako udaletxea|Zestoako udaletxean gordetzen diren Batzar Nagusi ibiltarietarako eserlekuen artean.]] 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Daiana Capdevila

**Daiana Andrea Capdevila** (Argentina, c.1987) kimikaria, ikertzailea eta zientzia-dibulgatzailea da. L'Oréal – UNESCO “Por las mujeres en la ciencia” beka irabazi zuen, uraren kutsadura neurtzeko egindako ikerketengatik. Buenos Aireseko Ikerketa Biokimikoen Institutuko (IIBBA, CONICET-Fundación Instituto Leloir) CONICETeko ikertzaile laguntzailea eta Leloir Institutuko laborategiko burua da.

## Bizitza 
Daiana Capdevila Buenos Aireseko Elkargo Nazionalean ikasi zuen, eta, ondoren, Kimika Zientzietan lizentziatura amaitu zuen, Buenos Airesko Unibertsitateko Zientzia Zehatz eta Naturalen Fakultateko Kimika Ez-organikoa, Analitika eta Kimika Fisikoaren alorrean. 2015ean doktoretza osatu zuen *Mecanismos de inducción y regulación de la función alternativa del citocromo c: fundamentos estructurales* (euskaraz:C zitokromoaren funtzio alternatiboaren indukzio eta erregulazio mekanismoak: oinarri estrukturalak) tesiarekin.

### Lan ibilbidea 
#### Ikertzaile 
Giza gorputzean estres egoeretan bakterioek zelan jokatzen duten aztertzen hasi zen. 2018an, doktoretza ondorengo beka batekin lan egitera gonbidatu zuten Northwestern Unibertsitateko proiektu batera (Illinois, Estatu Batuak), non bere aurreko ikerketaren datuak erabiltzea bakterio horien proteina espezifikoen erreaktiboen bidez uretako bakterioak neurtzea proposatu zitzaion. Detekzio-sistema horri “Rosalind” deitu zioten, Rosalind Franklin biofisikari eta kristalografialari britainiarraren omenez, eta 15 kutsatzaile baino gehiago detektatzeko aukera ematen zuen, besteak beste, metalak (kobrea, beruna, zinka, kadmioa), antibiotiko-mota desberdinak eta beste substantzia batzuk.

2018anLeloir Institutua Fundazioan Gaixotasun Infekziosoen Fisikokimika laborategiaren buru lanetan hasi zen, giza gorputzean bakterio-patogenoen biziraupena bermatzen duten eboluzio molekularren mekanismoak aztertzera bideratu dena. Gero, Argentinako Ikerketa Zientifiko eta Teknikoen Kontseilu Nazionaleko Ikertzailearen Karreran (CONICET) sartu zen.

2019an, Capdevilak Matantza-Riachuelo Arroko kutsaduraren azterketan aplikatu zuen bere lana, Argentinako eta Latinoamerikako arro kutsatuenetako batean. Horretarako, arroko urak monitorizatzen dituen Estatuko APILAR erakundearekin elkartu zen, eta “Matantza-Riachuelo arroan metal astunak uretan arin detektatzeko zelula bako sentsoreak” proiektua formulatu zuen. Uraren kalitatea arin eta merke ebaluatzeko metodoa probatzea helburu zuen lan horrengatik, L´Oréal – UNESCO “Por las mujeres en la ciencia” Beka kategoriako saria jaso zuen 2020. urtean.

#### Zientzia-dibulgatzaile 
Aktiboki parte hartzen du emakumeek zientzian duten ikusgaitasuna zabaltzen eta sustatzen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
La furia (2025eko filma)

***La furia*** 2025eko Gemma Blasco kataluniar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Alex aktore gaztea bortxatu egin dute Urtezahar gaueko festa batean, eta ez daki erasotzailea nor den. Haren anaia Adrianengana jotzean, hark zalantzan jarri eta estu hartuko du. Horrela, Alex anaiarengandik eta ezagutzen duen horretatik urrunduko da, lotsak, nazkak eta erruak gaina hartuta. Adrianek, amorruak jota, bide gero eta ilunago bat hartuko du. Bitartean, Medea pertsonaia mendekuzalea antzeztuko du Alexek; antzerkian aurkituko du bere mina eta haserrea bideratzeko modu bakarra.

## Aktoreak eta pertsonaiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lau kontinenteak (Rubens)

***Lau kontinenteak***, baita ere ***Paradisuko lau ibaiak***, olio mihise gainean erabilitako teknikarekin Peter Paul Rubens margolariak 1610ean egindako margolana da. 209 × 284 zm. ditu eta Vienako, Kunsthistorisches Museumen erakusten da.

## Historia 
Herbehereetako Errepublikaren eta Espainiaren arteko su-eten-aldi batean margotua, hau da Hamabi Urteko Su-etenan, ibaien alegoriek eta ingurune oparo eta ugariko emakume lagunek islatzen dituzte borroka militarren ondoren Rubensenek baldintza baketsuetara eta Anberesko egunerokora itzultzea espero zuen.

Laurogei Urteko Gerra garaian Rubensek paper desberdinak bete zituen, tartean artistarena eta diplomatikoarena. Ama gaixorik zegoela eta, 1608an, Rubens, Espainian bizi eta lan egin ondoren, Anberesera itzuli zen. Flandestarra 1621. urtera arte egon zen Anberesen, Hamabi Urteko Su-etena amaitu zen arte, alegia, eta Espainiar Herbehereen izenean Frantzia eta Ingalaterrarekin negoziatzera deitu zuten. 1620ko hamarkadan zehar, Rubensek jarduera diplomatiko askotan parte hartu zuen, eta jarduera horiek bere estatus soziala indartu zuten.

## Deskribapena 
Koadro alegorikoak, antza, garai hartan ezagutzen ziren lau kontinenteen (Europa, Asia, Afrika eta Amerika) pertsonifikazioak erakusten ditu, euren ibai handien pertsonifikazioekin batera (Danubio, Ganges, Nilo eta Rio de la Plata):
* Europa margolanaren ezkerrean eserita dago, Danubiori besotik helduta; Danubiok arraun bat heltzen du.
* Ikusleari bizkarra emanez, Nilo agureak galburu koroa bat du buruan, bere ibaiertzen emankortasunaren sinboloa. Bere eskuineko besoarekin erdian dagoen Afrika besarkatzen du, burua ikuslearengana biratzen duen neska beltz bat. Rubensek krokodilo sinboliko bat jarri zuen haien aurrean, eta, harekin batera, putti batzuk, ibaiak sortutako aberastasuna eta ugalkortasuna irudikatzeko motiboa.
* Eskuinean, Asia Gangesen soinaren gainean kokatzen da, halaber pegar handi baten gainean etzanda. Haien aurrean tigre batek Asiako kontinentea sinbolizatzen du.
* Atzean, Amerika dago. Magalean Río de la Plata du. Jainkoak pentsakor eusten dio txanpon handi bati, El Doradoren mitoari eta amerikar aberastasunei aipamena eginez.

Krokodiloaren azala eta tigrearen muskuluak errealismoz irudikatzen dira. Eszena ur-ibilgu baten ertzean garatzen da (maskorrek eta karramarroak erakusten duten bezala), eta luxuzko xehetasunak aurkezten ditu, hala nola konposizioaren alde banatan estilo klasikoan apaindutako bi pitxer handiak.

## Beste interpretazio 
Elementu alegorikoen beste interpretazioak ere eman dira. Elizabeth McGrath artearen historialariak kontinenteetako emakumezko pertsonifikazioak lau ibaien iturriak irudikatzen dituzten pertsonaiak ninfak izatea proposatu du. McGrathek, gainera, Danubio ibaia Tigris eta Río de la Plata Eufrates izan daitezkela esan zuen zeren eta ibai hauek *Biblia*n aipatzen baitira. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Margolanaren gaineko komentarioa.
Ana García Armada

**Ana García Armada** (Santiago de Compostela, Coruña, Galizia, 1970eko ekainaren 17a) zientzialaria, telekomunikazio-ingeniaria, irakaslea eta ikertzailea da, banda zabaleko komunikazio mugikorretan eta 5G teknologian espezializatua eta Madrilgo Karlos III.a Unibertsitatean Seinalearen Teoria eta Komunikazioko katedraduna.

## Bizitza 
1994. urtean Telekomunikazio Ingeniaritzan lizentziatu zen E.T.SI Madrilgo Unibertsitate Politeknikoko Telekomunikazio Fakultatean, eta 1998. urtean doktoretza lortu zuen unibertsitate bereko Seinale, Sistema eta Irrati-komunikazioen Sailean. 

### Lan ibilbidea 
1998an Madrilgo Karlos III.a Unibertsitateko irakasle eta ikertzailea izan zen, eta banda zabaleko komunikazio mugikorren arloan egiten du lan.

Ikerketa-egonaldiak egin ditu Stanford Unibertsitatean, Bell Labs ikerketa elektronikoko laborategian, eta "Bell Labs Prize 2014" berrikuntza-sarian hirugarren postua lortu zuen taldeko eta Southamptongo Unibertsitateko kidea izan da.

Seinalearen Teoria eta Komunikazioen katedraduna da Madrilgo Karlos III.a Unibertsitatean, eta Komunikazio Taldeko arduraduna eta bertako irakaslea da.

## Ikerketa 
Ana García Armadak algoritmoak diseinatzen ditu, informazioa kodetzeko formula matematikoak, Lurreko Telebista Digitala, WIFI konexioak edo ADSL teknologia bezalako teknologiek erabiltzen dituztenak, eta estatuko eta nazioarteko hainbat proiekturen ikertzaile nagusia da. Europako TeleRescuer proiektuaren arduraduna ere bada. Proiektu horretan, meategi baten barruan erreskateak egiteko gai zen robot teleoperatua garatu zen.

2015ean, Karlos III.a Unibertsitateko MIMO HUB patentea lortu zuen taldeko kidea izan zen: gailu mugikorren edukien igoera-abiadura hamar aldiz biderkatzeko gai zen jaka bat da, eta aukera ematen du jantzi bat, non dozenaka antena kamuflatzen diren, edozein terminal mugikorretara konektatu ahal izateko, datuen transferentzia-abiadura handitzeko, energia-kontsumoa murrizteko eta fidagarritasuna hobetzeko.

Era berean, kaleko farolei Li-Fi ahalmena emateko proiektu baten burua izan da. Teknika horrek diodo argi-igorleak (LED) erabiltzen ditu datuak kode bitarrean transmititzeko, giza begiak hauteman ezin ditzakeen keinada azkarren bidez. Gainera, TeamUp5G proiektuaren koordinatzailea da. Proiektu hori 5G telefonia mugikorreko sareak ikertzeko eta horietan trebatzeko Europako ekimen bat da (European Training Network, ETN).

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2010: Madrilgo Karlos III.a Unibertsitateko Gizarte Kontseiluaren Bikaintasun Saria, Ikertzaile Gazteen modalitatean.   

* 2014: Hirugarren postua Bell Labs Prize berrikuntza sarian.
* 2019: Outstanding service award. IEEE Communications Society Signal Processing and Communications Electronics technical committee.
* 2020: Otustanding service award, IEEE Communications Society Women in Communications Engineering standing committee.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Ana García Armadaren argitalpenak IEEE Xplore
* UC3M Research Portal
* e- Artxiboa, UC3Mren biltegi instituzionala
Alkatetza nagusi

**Alkatetza Nagusiak** izan ziren Gipuzkoako lurralde-erakunde administratibo batzuk, zenbait herri batzen zituztenak Batzar Nagusietan ordezkaritza bateratua izateko. 14. mendetik 19.era izan zen ordezkaritza hori indarrean.

Gipuzkoako egitura osatu zuten herri nagusiek Gaztelako erregeak emandako forua zuten, baina beste haran ez hain urbanizatu batzuetan ahaide nagusien noblezia lokala zen boteregunea. Haran hauetarik batzuetan, Gipuzkoako Batzar Nagusietan parte hartzeko tresna gisa osatu ziren alkatetza nagusiak.

Hiru alkatetza nagusi ezagutu dira historikoki: Areriakoa, Saiazkoa eta Aiztondokoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anbulantzia-ontzi

[alt=|thumb|230x230px|Anbulantzia-ontzia [Jeziorak aintziran, Polonian.]]
**Anbulantzia-ontzia**, **hidroanbulantzia** ere deitua, neurri txikiko itsasontzia da (normalean txalupa bat), arina eta azkarra, gaixoak eta zaurituak garraiatzeko balio duena.

## Deskribapena 
Ontzi horiek ezinbestekoak dira pazienteak osasun-zerbitzu egokirik ez duten lekuetatik (uharte txikiak, itsas zabaleko ontziak...) arreta egokia eskaintzen duten lekuetara garraiatzeko. Gainera, kanal sare zabalak dituzten hirietan erabiltzen dira, askotan (puntako orduetan, batez ere) errepide bidezko trafikoa eta garraioa azkarragoak izaten baitira.

Lurreko eta aireko anbulantziek bezala, minusbaliatuak eta adinekoak garraiatzeko ere balio dute, beren egoerari (kontrol medikoak, terapiak, etab.) dagozkion arrazoiak direla-eta lekuz aldatu behar dutenean. Herrialde batzuetan aintziretan erabiltzen dira, eta, batez ere, bainulariak eta istripua izan duten itsasontzi txikiak erreskatatzeko balio dute.

Anbulantzia-ontziak zerbitzu publiko edo pribatu baten parte izan daitezke, eta haien ekipamendua eta hornidurak helburuaren araberakoak dira. Esku-ohe batekin eta erizain edo osasun-langile batekin hornitutako garraiobide hutsa izan daitezke, edo, asistentzia-unitate gisa, tresna mediko aurreratuak eraman ditzakete, hala nola bizi-zeinuen monitoreak, desfibriladoreak, arnasgailu artifizialak eta abar. eta ontzian larrialdietako mediku bat izatea.

Anbulantzia-ontziak salbamendu- eta erreskate-zerbitzuek, tokiko agintari zibilek, suhiltzaileek, enpresa pribatuek eta kostazainek ere gobernatu ditzakete. Nazioartean, haren funtzionamendua arautzen duten araudiak Itsasoan Giza Bizitza Segurtatzeko Nazioarteko Hitzarmenaren (SOLAS) eta Nazioarteko Itsas Erakundearen (NIE) mende daude, eta garatu egin dira horrelako itsasontzien fabrikatzaileek eta ingeniariek jarraitu beharreko jarraibideak.

Ospitale-ontziak zerbitzu ibiltari bihur daitezkeen arren, ez dira anbulantzia-itsasontzitzat hartzen, baizik eta kanpaina-ospitale mugikorrtzat.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sara Purca

**Sara Regina Purca Cuicapusa** (Lima, Peru, 1974) zientzialaria, ingeniaria eta ozeanografoa da.

## Bizitza 
### Ikasketak 
Federico Villarreal Unibertsitate Nazionalean (UNFV) arrantza-ingeniaritzako titulua lortu zuen 1998an, "*El fenómeno La Niña en el Mar Peruano* (eskaraz: La Niña Fenomenoa Peruko Itsasoan)” izeneko tesiarekin. Tesi hori Peruko Itsas Armadako Hidrografia eta Nabigazio Zuzendaritzan (DHN) garatu zen.

### Lan ibilbidea 
Purca doktoreak ikertzaile gisa lan egiten du IMARPEn, Kostaldeko Itsas Ikerketen Arlo Funtzionalean. El Niño Oscilación Sur (ENOS) delakoaren urtaro barneko eta hamarkadetako aldakortasunak Peru aurreko itsas ekosisteman duen eraginari buruzko 20 argitalpen baino gehiagotan parte hartu du. Handik urte batzuetara, Norma Chirichigno Fonseca ezagutu zuen eta Unibertsitateko lehen urteetan bere lan zientifikoa sustatu zuen. Purcak esan izan du haren laguntza garrantzitsua izan zela ikertzaile gisa trebatzeko. Chirichigno bere aholkulari akademiko bihurtu zen, eta arrainen, krustazeoen, fitoplanktonaren eta zooplanktonaren sailkapen taxonomikoarekin eta identifikazioarekin lotutako guztia irakatsi zion.
## Sariak eta aitorpenak 
* 2018an, L’Oreal-UNESCO Fundazioak, UNESCOk Liman duen bulegoak, Zientzia, Teknologia eta Berrikuntzarako Kontseilu Nazionalak (CONCYTEC) eta Zientzien Akademia Nazionalak (ANC) babestutako “For Women in Science” sariaren irabazleetako bat izan zen. Nazioarteko sari horrek hainbat ekarpen egin ditu, hala nola aztertzen ari den astronomo txiletar batena, gaixotasunen detekzio goiztiarra hobetzea helburu duen kimika arabiar batena, eta atmosferara joan ez dadin karbono dioxidoa berrerabili nahi duen fisikokimika mexikar batena.
* Purca doktorea aukeratua izan zen ozeanoei eta kreosferari buruzko txosten berezia idazteko. Klima Aldaketari buruzko Gobernu arteko Taldeak (IPCC) babesten du txostena.
* 2013an, Alemaniako Errepublika Federaleko Ikerketa Proiektuen Lehiaketan (BMBF) irabazle izendatu zuten, proiektu honekin: "*Iniciativa Peruana-Alemana para la preparación conceptual de una propuesta para establecer un Centro de Excelencia Peruano* para el manejo costero marino e hídrico sustentable (euskaraz: Peruar-alemaniar ekimena, proposamen baten prestakuntza kontzeptuala egiteko, Peruko Bikaintasun Zentro bat ezartzeko itsas eta ur kudeaketa jasangarrirako”.
* 2021ean, Zientzia, Teknologia eta Berrikuntzaren Kontseilu Nazionalak egindako ekarpenak aitortu zizkion, eta "*Científicas del Perú: 24 historias por descubrir* (euskaraz: Peruko zientzialariak: 24 historia ezagutzeko)" izeneko liburuan sartu zuen.
* Bere ekoizpen zientifikoa Concytec-eko Zientzia, Teknologia eta Berrikuntza Teknologikoaren Erregistro Nazionaleko III. mailako ikertzaile gisa katalogatzen du.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* UNESCO
* L'Oréal-UNESCO Sariak, Zientziako Emakumeentzat
* Emakume eta Neska Zientzialarien Nazioarteko Eguna

## Kanpo estekak 
* Ikertzaile profila Concytec-eko ikertzaileen erregistroan
* Emakumeak Zientzian saria
* Peruko zientzialariak: 24 istorio aurkitzeke
Rosario Moratalla Villalba

**Rosario Moratalla Villalba** (Espainia, XX. mendea) neurobiologia alorreko zientzialari eta ikertzaile espainiarra da, Parkinson gaixotasunean eta gongoil basalen neurobiologian espezializatua da. Baita Zientzia Ikerketen Kontseilu Nagusiko Cajal Institutuan irakaslea.

## Biografia 
Farmazia ikasi zuen Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean eta doktore-tesia egin zuen CSICeko Cajal Institutuan. Doktoretza osteko prestakuntza Londresko Unibertsitatean (1986-1988), Massachusettseko Teknologia Institutuan(MIT) (1987-1997) eta Harvardeko Unibertsitatean (1997-1998) osatu zuen.

1996tik, Moratallak hainbat kargu izan ditu CSICeko Cajal Institutuan, besteak beste, Zientzialari Titularra, Ikertzaile Zientifikoa eta Ikerketa Irakaslea. Gongoil Basalen Neurobiologia taldea zuzentzen du Cajal Institutuan. Bertan, nazioko eta nazioarteko 30 ikerketa-proiektu baino gehiago gidatu ditu, endekapen dopaminergikoaren mekanismo molekularretan eta L-DOPAk eragindako diszinesietan ardatz dituelarik. Optogenetika, farmakogenetika, elektrofisiologia teknikak erabiltzen dituzte eta baita  animalia eredu transgenikoak bezalako metodologia aurreratuak ere erabiltzen dituzte Parkinson gaixotasunean plastikotasun sinaptiko eta estrukturala aztertzeko.

Ehundik gora ikerketa-artikulu eta hainbat liburu idatzi ditu. Hamabi dira zuzendu dituen doktore-tesiak .

### Ibilbide instituzionala 
2004tik 2007ra Ikerketa Kooperatiboko Sare eta Zentroen Ebaluazio Batzordeko presidentea izan zen, Carlos III.a Osasun Institutua, Osasun eta Kontsumo Ministerioa. 2017tik Cajal Institutuko (CSIC) zuzendariordea da. 2021etik, Alcalako Diziplinarteko Ikerketa Zentroa (CI2A), CSIC, zuzentzen du. 2021etik Espainiako Neurozientzia Elkarteko (SENC) presidentea da.

## Sariak eta aitorpenak 
* 2009an Gaztela-Mantxako autonomia erkidegoko  (Espainia)Emakume Ikertzailea Saria . .
* 2018ko Alberto Rábano saria, Oscar Solís Neurozientziako doktore-tesi onenari. Romanillos fundazioa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Parkinson gaixotasunean aurrerapenak, Natur Zientzien Museo Nazionalaren Lagunak, 2022ko urtarrilaren 28a
Hexakloroazetona

**Hexakloroazetona** konposatu organikoa da, CCl3COCCl3 formula duena, zetonen klasekoa, konposatu organokloratuen familiakoa. Likido toxiko horixka da. Disolbagarria da azetonatan, bentzenotan eta ohiko disolbatzaile organikoetan. Narritagarria da.

## Sintesia 
Hexakloroazetona sintetizatzen da azetona edo isopropil alkohola zuzenean kloratuz.

CH3COCH3 + 3Cl2 -> CCl3COCCl3 + 3H2

## Erabilera 
Hexakloroazetonak ez du egun erabilera industrial handirik hexafluoroazetonaren sintesian izan ezik. Garai batean herbizida moduan usatu zen.

## Toxikotasuna 
Hexakloroazetona toxikoa da arnastuta eta larruazalean zehar xurgatuta. Toxikapenaren sintomak eztula, eztarriko mina, erredura-sentsazioa eta arnasteko arazoak dira. Kaltegarria da ugalketa-aparatuarentzat.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Erreelina

**Erreelina** batez ere garunean dago, baita bizkarrezur-muinean, odolean eta beste organo eta ehun batzuetan ere dagoen proteina bat da. Funtsezkoa da neurona-migrazioko eta posizionamenduko prozesuak erregulatzeko garunaren enbrioi-garapenean, eta etapa horretan Cajal-Retziusen neuronek sortzen dute nagusiki. Garapen goiztiarreko zeregin garrantzitsu horretaz gain, erreelinak garun helduan lan egiten jarraitzen du, plastikotasun sinaptikoa modulatuz eta indukzioa eta LTP mantentzea hobetuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hexafluoroazetona

**Hexafluoroazetona** konposatu organikoa da, CF3COCF3 formula duena, zetonen klasekoa, konposatu organofluoratuen familiakoa. Gas kolorgea, toxikoa eta oso erreaktiboa da. Korrosiboa eta narritagarria da.

## Sintesia 
Industrian hexafluoroazetona sintetizatzeko hexakloroazetona hidrogeno flurouroz tratatzen da; Finkelstein-en erreazioa.

: (CCl3)2CO + 6 HF → (CF3)2CO + 6 HCl

Laborategian hexafluoropropilenoa oxidatuz Lewisen azido bat katalizatzaile gisa usatuz presta daitekte hexafluoroazetona.

## Erabilera 
Hexafluoroazetonak erabilera adierazgarria du polimeroen, sendagaien eta nekazaritzarako konposatu kimikoen eta hexafluoroisopropil alkohol disolbatzailearen sintesian.

## Toxikotasuna 
Hexafluoroazetona oso toxikoa da arnastuta eta larruazalean zehar xurgatuta. Toxikapenaren sintomak eztula, eztarriko mina, erredura-sentsazioa eta arnasteko arazoak dira. Kaltegarria da gibelarentzat, giltzurrunentzat eta ugalketa-aparatuarentzat.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Finkelsteinen erreazio

**Finkelstein-en erreakzioa**, Hans Finkelstein kimikari alemaniarraren omenez izendatua, SN2 erreakzioa  da (ordezkapen-erreakzio bimolekular nukleozalea), halogeno-atomo bat beste batekin trukatzea dakarrena. Oreka-erreakzioa da, baina erreakzioa osatzeraino bultza daiteke hainbat haluro-gatzek duten disolbagarritasun-diferentziala ustiatuz, edo nahi den haluroaren soberakin handia erabiliz.
alt=Finkelstein reaction Ü3|erdian

## Metodoa 
Finkelstein-en erreakzio klasikoak alkil kloruro bat edo alkil bromuro bat alkil ioduro bihurtzea dakar, sodio iodurozko azetona-disoluzio batekin tratatuz. Sodio ioduroa azetonan disolbagarria da sodio kloruroa eta sodio bromuroa ez diren bitartean; beraz, erreakzioa produktuetarantz bultzatzen da, NaC-aren edo NaBr-aren hauspetzearen ondorioz. 

: EtO2C(CH2)4Br  +  NaI   →   EtO2C(CH2)4I + NaBr

Konposatu organokloratuak organofluotatu bihurtzeko potasio fluoruroa erabiltzen da. Erreakzio horietan disolbatzaile polarrak erabili ohi dira, hala nola dimetil formamida, etilen glikola eta dimetil sulfoxidoa.

## Erabilgarritasuna 
Alkil haluroak oso desberdinak dira Finkelstein-en erreakzioa jasaten duten erraztasunean. Erreakzioak ondo funtzionatzen du haluro primarioetan, eta oso ondo alil, bentzil eta α-karbonil haluroetan. Haluro sekundarioak ez dira oso erreaktiboak. Binil, aril eta alkil haluro tertziarioak ez dira erreaktiboak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
SWATH

[eskuinera|thumb|SWATH ontzi baten flotazio-lerroa da [katamaran batekiko desberdintasun nagusia.]]
[eskuinera|thumb|300x300px|*SWATH* motako itsasontzia, Rotterdameko portuan [Portuko gidari|portuko gidariak garraiatzeko erabilia.]]
**SWATH** (ingelesezko *small-waterplane-area twin hull* hitzen siglak) flotazio-azalera txikia duen katamaran motako ontzia da. Kontzeptua Frederick G. Greed kanadarrak asmatu zuen, 1938an. SWATH bat motorrekin bultzatutako itsasontzi bat da, bi krosko dituena, eta krosko horietako bakoitza —katamaran arruntekiko— sakonki murgilduta dago. Erdiko plataforma flotazio-mailan jarritako junturen bidez lotzen zaie kroskoei; hala, badirudi goiko egitura bi itsaspekotan bermatzen dela.

## Ezaugarriak 
SWATH konfigurazioaren alderdirik interesgarriena da ontziaren egonkortasuna hobetu egiten dela ekaitzetan; izan ere, kroskoak sakon sartuta daudenez —katamaranak eta trimaranak arruntekin alderatuta— eta azalera flotazio-lerroaren gainean murriztuta dagoenez, itsasontziak askoz gutxiago jasaten du olatuen edo haize-boladen eragin ezegonkortzailea. Ontzi-mota hori erdiurperagarria izan daiteke, konpartimentu estankoak edo balastoak izan baititzake kroskoetan.

Desplazamendu-karga bereko kroskobakarrarekin alderatuta, oszilazioak % 20-50 murrizten dira. Baina, ordainetan, flotazio-lerroaren azpian azalera handiagoa duenez, urarekiko marruskadura handitu egiten da, eta abiadura murriztu.

Flotazio-azalera murrizteak esan nahi du nabe mota honen zabalera proportzionalki handitu behar dela, zeharkako egonkortasun nahikoa izateko.

## Erabilgarritasuna 
SWATH teknologia gaur egun erabiltzen da tripulatutako itsasontzi geldikorretan, ikerketa zientifikoko ontzietan eta, noizean behin, transbordadore-zerbitzuetan.Gaur egun (2008ko abendua) SWATH pakebote bakarra eraiki da: *Radisson Diamond*, duela gutxi *Asia Star* berrizendatua.

## Adibideak 
* *Asia Star* pakebotea, *Radisson Diamond* ohia
* *Cetus* eta *Elbe* (tripulatutako itsasontzi geldikorrak)
* *Prinses Maxima* ferrya
* Ameriketako Estatu Batuetako Armadaren *stealth* edo isilpeko *Sea Shadow* gerraontzia

Fitxategi:Neue_Planet_von_vorn.jpg|SWATH Civil Planet Luzera 73m
Fitxategi:US_Navy_Sea_Shadow_stealth_craft.jpg|*Sea Shadow*.
Fitxategi:SWATH_pilot_boat_in_Rotterdam.jpg|Rotterdameko portuko gidarien ontzia

## Erreferentziak 
* SWATH Elbe-ri buruzko xehetasunak (Ingelesez)
* Nazioarteko muga. (Ingelesez)

## Kanpo estekak
Hego Armagheko frankotiratzaileak (1990–1997)

**Hego Armagheko frankotiratzaileen kanpainia **, 1990 eta 1997 artean eta Ipar Irlandako gatazkan zehar, Armagh konderriaren hegoaldean, IRAren Hego Armagheko Brigadak Britainiar Armadaren aurka burututako frankotiratzaileen bidezko eraso kanpainia bat izan zen.

## Kanpainia 
Kanpainia honetan IRAren frankotiratzaileak Barrett M82 eta Barrett M90 tiro-irismen luzeko errifleak erabiltzeagatik nabarmendu ziren.

Denboraldi guzti honetan zehar IRAren Hego Armagheko Brigadak bi frankotiratzaile talde espezializatu jardunean izan zituen, Britainiar Armadako 7 soldadu eta RUCen bi polizia hil eta polizia 1 zaurituz, aldiz, IRAren frankotiratzaile bakarra atzemana izan zen.

## Snipper at work: Frankotiratzailea lanean 
IRAren frankotiratzaileak jarduten zuten eremu eta guneetan maiz IRAkideek jarritako obra eta eraikuntz lanetako ohiko seinale gorri-hori borobilak agertu ohi ziren, baina haietan fusildun IRAkide frankotiratzaile baten irudia eta ingelesezko *Snipper at work* ("Frankotiratzailea lanean") leloa jartzen zuen, bai errepublikar eta katolikoei arriskuaz ohartu eta urrutira zaitezen, nahiz Britainiar Armadako soldaduei, RUCko poliziei nahiz talde armatu loialistetako kideei desafio gida, handik pasatzeko erronka eginez.

## Tiroketak 
## Kanpo estekak
BAZ1B

**BAZ1B tirosina proteina kinasa** BAZ1B geneak gizakietan kodetutako entzima da. Bere aktibitate entzimatikoa 2.7.10.2 EC zenbakiari dagokio.

BAZ1B bromodominioak dituzten proteinen familiakoa da. Bromodominioak kromatinaren mendeko transkripzioaren erregulazioan parte hartzen duten proteinen egitura bereizgarriak dira. BAZ1B genea Williams-Beurenen sindromean deleziotuta dago, 7q11.23 eskualdean kokatutako gene anitzen delezioak ere eraginak sortutako garapenaren desordena bat.
* TOP2B
* SMARCC2
* SMARCC1
* SMARCB1
* SUPT16H
* Kaltzitriol-hartzailea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alaitz Rekondo

**Alaitz Rekondo Ferrero** (Lesaka, Nafarroa Garaia, 1980ko abuztuaren 5a) irakaslea, bertso,-jartzailea, gai-jartzailea, antolatzailea eta aurkezlea da.

## Bizitza 
Lesakako Tantirumairu ikastolan Haur Hezkuntza eta Lehen Hezkuntza. Hondarribiako Talaia Institututan Bigarren Hizkuntzako ikasketak. Eskoritzako HUHEZI fakultatean magisteritzako heziketa berezia espezialitatea. Salamancan Magisteritza Entzumena eta Hizkuntza espezialitatea.

### Lan ibilbidea 
Entzumen eta Hizkuntzako irakaslea da ofizioz. Herrigintza eta kulturgintza ekimenetan murgilduta ibili da gazte-gaztetandik: dantza taldea, trikitixa taldea, bertso-eskola, solfeoa, gazte asanblada... Dantza eta bertsolaritzari lotua jarraitu du.

Ikastola sasoian sortu zitzaion bertsoarekiko zaletasuna eta gazterik hasi zen Bortzirietako bertso-eskolan, eta hala egin zuen bere ibilbidea Nafarroako Eskolarteko Bertsolari Txapelketan 1994tik 1999ra bitartean; bertso-jarri eta literatur lehiaketa batzuetan ere hartu zuen parte aldi horretan, sari batzuk eskuratuz.

Eten txiki baten ostean, antolatzaile eta gai-jartzaile zereginetara itzuli zen bertsolaritzara. Ohiko plazetan egindako lanaz gain, 2002an hasita 21 urtez aritu da Nafarroako Bertsolari Txapelketako gai-jartzaile taldean, gaiak paratzen eta gai-emaile zein aurkezle lanak eginez; era berean jardun du Euskal Herriko Bertsolari Txapelketa Nagusian ere, gai-jartzaile nahiz gai-emaile eta aurkezle lanak egiten, 2005etik 2022ra bitarteko txapelketetan.

Bertsozale Elkarteak antolatutako ekimen ugarietan egin ditu aurkezle lanak, Nafarroako Elkarteak antolatutako ekimenetan, Bertso Egunetan, 2016ko "Europa bat-batean" Nazioarteko Kantu Inprobisatuen Topaketan ...

Bertsolaritzaren ia arlo guztiak jorratu dituen emakumea izaki, eginkizun garrantzitsua bete du Nafarroako bertsolaritzaren garapenean. Nafarroako Bertsozale Elkarteko lehendakaria izendatu zuten 2011n; Manolo Arozenari hartu zion lekukoa eta kargu horretan jardun du hamabi urtez 2023ko otsailean Nerea Bruñok ardura hartu zuen arte. Aldi horretan Euskal Herriko Bertsozale Elkarteko zuzendaritza kide ere izan zen.

## Jarduerak 
Nafarroako Eskolarteko Bertsolari txapelketa: parte-hartzaile, 1994-1999

Mattin saria: parte-hartzaile, 2000

Nafarroako Bertsolari Txapelketa: gai-jartzaile taldeko kidea 2002-2023

Nafarroako Bertsolari Txapelketa: gai-emaile eta aurkezle 2004-2023

Euskal Herriko Bertsolari Txapelketa Nagusian gai-jartzaile taldeko kidea 2005, 2009, 2013, 2017 eta 2022

Euskal Herriko Bertsolari Txapelketa Nagusia, gai-emaile eta aurkezle 2005, 2009, 2013, 2017 eta 2022

Bertso Eguna: gai-emaile eta aurkezle 2008, 2011, 2015, 2016, 2018 eta 2025

Nafarroako Bertsozale Elkarteko lehendakaria 2011tik 2023ko otsailera

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrrizketa: Jendartea aldatu den heinean aldatu da bertsolaritza ere Bertsolari.eus, 2024.03.01
* Nafarroako bertsolaritza egonkortzeko bidean - Alaitz Rekondo Ferrero YouTube
The Rumjacks

**The Rumjacks** Australiako celtic punk estiloko musika taldea da, 2008an Hegoaldeko Gales Berrian sortua. 2016an Europara joan eta egun bertan lan egiten dute.

Bere abesti ezagunetariko bat, «An Irish Pub Song», biral bilakatu eta 85 milioi aldiz baino gehiago ikusi dute YouTuben.

## Taldekideak 
* Mike Rivkees – ahotsa, tin whistle, gitarra akustikoa (2020–egun)
* Gabriel Whitbourne – gitarra, koruak (2008–egun)
* Pietro Della Sala – bateria (2016–egun)
* Adam Kenny – mandolina, bouzouki, banjo, koruak (2008–egun)
* Johnny McKelvey – baxua, koruak – (2008–egun)
* Kyle Goyette – akordeoia, koruak – (2023–egun)

**Lehenagokoak**
* will swan - akordeoia (2009)
* Anthony Matters – bateria (2008–2016; died 2019)
* Frankie McLaughlin – ahotsa, tin whistle, gitarra (2008–2020)

## Diskografia 
### Estudioko albumak 
* 2010 : *Gangs of New Holland*
* 2015 : *Sober and Godless*
* 2016 : ''Sleepin' Rough*
* 2018 : *Saints Preserve Us*
* 2021 : *Hestia*
* 2025 : *Dead Anthems*

### EPak 
* 2009 : *Hung, Drawn and Portered*
* 2009 : *Sound as a Pound*
* 2022 : *Brass for Gold''

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak