open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Adam eta Eva

thumb|250px|Adan eta Eva, M. v. Heemskercken artelanean.
**Adam eta Eva** judu, kristau eta musulmanen sinesmenaren arabera, Lurraren gainean egon ziren lehen gizakiak izan ziren, lehen gizona eta lehen emakumea, hurrenez hurren. 

Jainkoak (edo Yahwehk edo Alak) sortu zituen Kreazioaren seigarren egunean. Biblia eta Koranaren arabera Adam lehenago sortu zuen Jaungoikoak eta, bakarrik ikusterakoan, bere saihets batetik sortu zuen Eva. Euren lehen semeak Kain eta Abel izan ziren, eta ondoren Set. Gainera, izenik ez duten beste ume batzuk ere izan zituzten. 

Adam eta Evaren mitoa ezinbestekoa da gizadia, funtsean, jatorri arbasodun bikote baten ondorengo familia bakar bat delako usterako. Kristautasunean garrantzitsuak diren arren, judaismoan eta islamean konpartitzen ez diren gizakiaren erorketaren eta jatorrizko bekatuaren doktrinentzako oinarria ere ematen dute. 

Biblia hebrearraren Genesiaren Liburuaren lehen bost kapituluetan Munduaren sorreraren inguruko bi kontakizun daude, bi ikuspegi desberdinekin: 

# Adan eta Eva ez dituzte izendatu gabe Jainkoak gizateria bere irudira sortu zuela eta ugaritzeko agindu ziela kontatzen da, berak kreatu zuen guztiaren gainean gobernatuz. 
# Jainkoak Adan buztinetik sortzen du eta Edeneko Lorategian jarri. Adani esaten dio libreki jan dezakeela lorategiko zuhaitz guztietatik, ongiaren eta gaizkiaren ezagutzaren zuhaitzetik izan ezik. Ondoren, haren kide izateko sortu dute Eva, Adanen saihets batetik abiatuta. Errugabeak dira, eta ez dute lotsarik beren biluztasunaz, harik eta Edeneko Lorategiko Suge batek Eva debekatutako zuhaitzaren fruitua jan dezan konbentzitzen duen arte, eta Ebak fruitu horren zati bat ematen dio Adani. Ekintza horiek, ezagutza gehigarria emateaz gain, lotsa eta gaizkia bezalako kontzeptu negatiboak eta suntsitzaileak konjuratzeko gaitasuna ere ematen diete. Jainkoak gero sugea madarikatzen du eta desobeditzeko bekatuaren ondorioak profetizatzen dizkie emakumeari eta gizonari. Gero, Edeneko Lorategitik botatzen ditu.

Adam eta Eva ez dira aipatzen eskritura hebrearren gainerako zatietan, soilik aipatzen da Adanen zerrenda genealogiko bat Kroniken liburuetan, eta bertan aditzera ematen da, Adanen kontakizuna juduen historiari erantsi zitzaion arren, ez duela harekin batere loturarik. Mitoak lanketa zabala izan zuen geroko tradizio abrahamikoetan, eta gaur egungo ikertzaile bibliko modernoek sakon aztertu dute. Adam eta Evari buruzko interpretazioak eta sinesmenak eta hauen inguruko historia erlijioen eta sekten artean aldatzen dira; adibidez, istorioaren bertsio islamiarrak dio Adan eta Eva berdinki arduratsuak izan zirela beren harrokeriazko bekatuagatik, Eva desleiala izaten aurrena izan bazen ere. Adan eta Evaren istorioa sarritan irudikatzen da artegintzan, eta eragin handia izan du literaturan eta poesian.

## Ikus gainera 
Adam eta Eva Txikipedian

## Erreferentziak
Eider Merino

**Eider Merino Cortazar** (Balmaseda, Bizkaia, 1994ko abuztuaren 2a) emakumezkoen Lointek talde profesionaleko euskal txirrindularia izan zen. Errepideko txirrindularitzaz gain, ziklo-krosean ere aritzen da.

2020an hirugarren denboraldia zeramatzanean Movistar taldean, koronabirusak airean jarri zituen bere zenbait asmo.

2021ean italiako Monex taldean jardun zuen. 17. postuan amaitu zuen Italiako Giroa. 2022an Erresuma Batuan eta 2023an Euskal Herrira itzuli zen, Laboral Kutxa-Fundación Euskadi taldera.

## Palmaresa
**2016**
* 3. Emakumezkoen Burgosko Itzulian
**2017**
* Emakumezkoen Burgosko Itzulia
* 3. Durango-Durango Emakumeen Sarian
**2018**
* 20px 15px Espainiako errepideko txirrindularitza txapelketa
* 2. 15px Espainiako erlojupeko txirrindularitza txapelketan
* 3. Ardècheko Itzulian eta etapa 1
**2019**
* 3. Ardècheko Itzulian
**2020**
* 3. 15px Espainiako errepideko txirrindularitza txapelketan

## Taldeak 
### Errepideko txirrindularitza 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa: Onea emateko ilusioarekin Berria, 2022.04.22
Metauro

**Metauro** Italia erdialdeko ibaia da, Markak eskualdekoa. Apeninoetako Alpe della Luna mendigunean du iturburua, eta Adriatikora isurtzen da. 121 kilometro luze da, eta 1.325 kilometro koadroko arroa drainatzen du. Ibai ertzeko hiri handienak Sant'Angelo in Vado, Urbania, Fermignano, Urbino, Fossombrone, Cartoceto eta Fano dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Apalduak eta irainduak

**Apalduak eta Irainduak** () Fiodor Dostoievski errusiar idazleak 1861. urtean publikatutako eleberria da.

## Kanpo estekak
Pipi

**Pipiak** (**Anobiidae**) koleopteroen ordenako intsektuen familia bat dira, bereziki horien larbek zura zulatu egiten dutelako ezagunak, **pipi-hautsa** edo **zuhirina** sortuz.

Intsektu txikia eta kolore ilunekoa da, beldar egoeran dagoenean zur landua jaten duena. Pipiak beldar egoeran daudenean zur landua janez elikatzen dira, eta altzarietan kalte handiak egiten dituzte. Pipi-amak zuraren pitzaduretan erruten ditu arrautzak; ondo leundutako zurak nekezago izaten du beraz pipia. Egurra jaten duten pipi motarik ezagunenak *Anobium punctatum*, gorputza ile labur finez estalia duen intsektu txikia eta kolore ilunekoa, *Anobium pertinax* eta *Ptinus fur*, beldar zuri grisaxka duena, dira.

Familiak honako taldeak ditu:
* Anobiinae Kirby, 1837
** *Anobium* Fabricius, 1775
** *Gastrallus* Jacquelin du Val, 1860
** *Hadrobregmus* Thomson, 1859
** *Microbregma* Seidlitz, 1889
** *Oligomerus* Redtenbacher, 1849
** *Priobium* Motschulsky, 1845
** *Stegobium* Motschulsky, 1860
* Dorcatominae Thomson, 1859
** *Anitys* Thomson, 1863
** *Caenocara* Thomson, 1859
** *Dorcatoma* Herbst, 1792
** *Stagetus* Wollaston, 1861
* Dryophilinae LeConte, 1861
** *Dryophilus* Chevrolat, 1832
** *Grynobius* Thomson, 1859
* Ernobiinae Pic, 1912
** *Episernus* Thomson, 1863
** *Ernobius* Thomson, 1859
** *Ochina* Sturm, 1826
** *Xestobium* Motschulsky, 1845
* Eucradinae Le Conte, 1861
** *Hedobia* Dejean, 1821
* Ptilininae Shuckard, 1840
** *Pseudoptilinus* Leiler, 1963
** *Ptilinus* Müller, 1764
* Ptininae Latreille, 1802
** *Eupauloecus* Mulsant & Rey, 1868
** *Gibbium* Scopoli, 1777
** *Mezium* Curtis, 1828
** *Niptus* Boieldieu, 1856
** *Pseudeurostus* Heyden, 1906
** *Ptinus* Linnaeus, 1767
** *Sphaericus* Wollaston, 1854
** *Trigonogenius* Solier, 1849
* Xyletininae Gistel, 1856
** *Lasioderma* Stephens, 1835
** *Xyletinus* Latreille, 1809

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pipi (argipena)

**Pipi** hitzak adiera zenbait ditu:
* pipiak, intsektu koleopteroen familia, zura zulatzeagatik ezagunak;
* Pipi Kaltzaluze, Astrid Lindgren suediar idaleak sortutako fikziozko pertsonaia, haurrentzako liburu-sail baten protagonista.
Orbel

thumb|300px
**Orbela** zuhaitzetik eroritako hostoek zoruan osatzen duten geruza edo pila da. Bereziki udazkenean sortzen da, zuhaitz hosto-erorkorrek hostoa galdutakoan. Materia organikoa da, behar bezala deskonposatuta lurzorua ongarritu egingo duena.

## Kanpo estekak
Tania Calvo

**Tania Calvo Barbero** (Gasteiz, Araba, 1992ko ekainaren 26a) pistako txirrindularitzan espezializatutako euskal txirrindularia da. Gaur egun Eustrak-Euskadi taldean lehiatzen da.

## Palmaresa 
* 2010
** 20px|Europako txapelduna Europako junior txapelduna 500 metroko erlojupekoan
** *2.a Munduko junior txapelketako 500 metroko erlojupekoan*
** *3.a Europako junior txapelketako Keirin proban*
* 2011
** 20px|Espainiako txapelduna Espainiako txapelduna abiadura proban
** 20px|Espainiako txapelduna Espainiako txapelduna 500 metroko erlojupekoan
** 20px|Espainiako txapelduna Espainiako txapelduna taldekako abiadura proban (Ana Usabiagarekin)
* 2012
** 20px|Espainiako txapelduna Espainiako txapelduna 500 metroko erlojupekoan
** 20px|Espainiako txapelduna Espainiako txapelduna taldekako abiadura proban (Ana Usabiagarekin)
* 2013
** 20px|Espainiako txapelduna Espainiako txapelduna 500 metroko erlojupekoan
** 20px|Espainiako txapelduna Espainiako txapelduna taldekako abiadura proban (Ana Usabiagarekin)
** 1.a Mexikoko Kopako abiadura proban
** 1.a Mexikoko Kopako taldekako abiadura proban (Helena Casasekin)
* 2014
** *2.a Europako Pistako Txirrindularitzako Txapelketako abiadura proban*
** 20px|Espainiako txapelduna Espainiako txapelduna 500 metroko erlojupekoan
** 20px|Espainiako txapelduna Espainiako txapelduna Keirin proban
** 20px|Espainiako txapelduna Espainiako txapelduna taldekako abiadura proban (Ana Usabiagarekin)
* 2015
** 20px|Espainiako txapelduna Espainiako txapelduna abiadura proban
** 20px|Espainiako txapelduna Espainiako txapelduna 500 metroko erlojupekoan
** 20px|Espainiako txapelduna Espainiako txapelduna Keirin proban
** 20px|Espainiako txapelduna Espainiako txapelduna taldekako abiadura proban (Ana Usabiagarekin)
### Munduko Kopan 
* 2012-2013
** *2.a Glasgowen, taldekako abiadura proban (Helena Casasekin)*
** *3.a Glasgowen, Keirin modalitatean*
* 2014-2015
** *3.a Calin, taldekako abiadura proban (Helena Casasekin)*

## Kanpo estekak 
* Tania Calvo. Erronka berrien bila. Berria, 2021.02,02
* Tania Calvoren Twitter kontua
Newbattleko abadia

**Newbattleko abadia** () Eskoziako Newbattle herrixkako abadia zistertar historikoa da. Dalkeith herritik 2 kilometrotara dago eta Edinburgh hiriburutik 13 kilometro hego-ekialdera. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Historia 
Melrose abadiako monjeek sortu zuten 1140an David I.a Eskoziakoak bultzatuta. Abadiak berehala hartu zuen sona eta bertako apaiz ugari bihurtu ziren apezpiku. Ikatz meategiak ustiatzeko baimena jaso zuen eta 1526an itsas-portua eraikitzeko baimena ere lortu zuen. Ingalaterrako armadak 1385ean eta berriz 1544an su eman zion abadiari.

1560ko Eskoziako Erlijio Erreformaren ondoren erlijio izaera galdu zuen eta egoitza bihurtu. 1596an Marr Kerr komendatorea Newbattleko Lord bihurtu zen eta 1606an Lothiango konde. Hurrengo mendeetan hainbat eraldaketa izan zituen. 1870an Thomas Bonnar arkitektuak marrazketa gela dekoratu zuen eta Eskoziako gela ikusgarrienetakoa kontsideraturik dago. Garai hortakoa da kapera ere, XVI mendeko iturri baten inguruan eraikitakoa.

Lothiango markesen egoitza izaten jarraitu zuen baina Philip Kerr Lothiango XI markesak 1937an eskola bihurtu zuen, batez ere ikastera itzuli nahi zuten helduen eskola.

## Iruditegia 

Irudi:The driveway leading to Newbattle Abbey College - geograph.org.uk - 1470494.jpg|Parkea.
Irudi:Gates of Newbattle Abbey.jpg|Atea.

## Kanpo estekak
Eskoziako Eliza

**Eskoziako Eliza** (ingelesez *The Church of Scotland*, eskozieraz *The Scots Kirk* eta Eskoziako gaeleraz *Eaglais na h-Alba*), informalki **The Kirk** deitua, Eskoziako eliza ofiziala da. Bere goiburua latinez: "*Nec tamen consumebatur*", "*Halere ez zen kontsumitu*" – *Exodoa 3:2*". Protestantismoaren presbiterianismoaren adarreko Eliza bat da.

Eskoziako Elizak erlijioa herrialde horretako azken txokoraino hedatzearen ardura bere gain hartu du. Ondorioz, Eskoziako komunitate guztietan dago, baita isolatu edo urrunenetan ere. Ez die bere kideei bakarrik zerbitzua eskeintzen, baita eskoziar guztiei ere (Eskoziako hileta gehienak bere artzainek ospatu ohi dituzte).

## Historia 
Erdi Aroan, Ingalaterrako Koroak tronuaren jaurespena eta gurtza eskatu zuen. Eskozian, baina, besterik ziren gauzak, erregeak *primus inter pares *bat izateko joera zuen, non Elizako ordezkarien taldeak protagonismo berezia zuen. Ingalaterrako kultura politikoa, baina, gero eta nabarmenagoa egin zen Eskoziarren Erresumako erregeen artean.

Bi kultura horien arteko tentsioak agerian geratu ziren XIII. mende bukaerako Eskoziako independentzia gerren garaian. Une horretan nabarmendu zen Joan Duns Eskoto teologoa, eta berehala etorri ziren Elizjendearen Deklarazioa eta Arbroatheko Aldarrikapena. Elizjendea, Eskoziako Elizaren ordezkariek gogor egin zieten erregeen botere absolutuari, bereziki ingelesei.

Eliza horrek, Europako eliza erreformaren epelean, *covenant*, hitzarmena hartu zuen oinarri, eta *covenanter* mugimendua sortu zen. Eskoziako Erresuma eta Erromatar Eliza Katolikoaren arteko haustura jazo eta John Knox apaiz eta teologoaren gidaritzapean presbiterianismoa sortu zen.

## Kanpo estekak 
* Eskoziako Elizaren webgunea
Lourdes Oiarbide

**Lourdes Oiarbide Jiménez** (Egino, Asparrena, Araba, 1994ko apirilaren 8a) arabar txirrindularia da. Bizkaia-Durango talde profesionalean debutatu ondoren, profesionala izan zen 2013tik 2024an erretiratu arte.

## Palmaresa 
**2017**
* Espainiako erlojupeko txirrindularitza txapelketa 15px 20px
**2019**
* Burgosko Itzuliko etapa 1
* 2. Espainiako erlojupeko txirrindularitza txapelketan 15px
* Espainiako errepideko txirrindularitza txapelketa 15px 20px
* 3. Thüringen Ladies Tourrean
* 6. Donostiako Klasikoan
**2020**
* 4. Espainiako erlojupeko txirrindularitza txapelketan
**2021**
* 3. Espainiako erlojupeko txirrindularitza txapelketan 15px
* 4. Belgium Tourrean

## Emaitzak lasterketa nagusietan 
-: Ez zuen parte ospatu
Err.: Erretiratu zen
X.: Ez zen antolatu

## Taldeak 
### Errepideko txirrindularitza 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa: *Helburu garbien falta nabaritzen nuen, eta taldeak entzun egin nau* Berria, 2023.01.20
Palafre

thumb|280 px|Erdi aroko zaldiketari buruzko pintura
**Palafrea** bere ibilera berezia dela eta, gainean eroso ibiltzeko erabiltzen den zaldia da. Bereziki Erdi Aroan hazten zen, erregina, printzesa, dama eta nobleziaren beste andereak gainean ibiltzeko eta bidaia luzeak nekerik gabe egiteko. Abere otzanak izaten omen ziren. Palafre hitza abere hauek izendatzeko gerra zaldien abere motaren aurkaritzan erabiltzen zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Melville gaztelua

**Melville gaztelua** () Eskoziako Midlothian eskualdean kokatzen den gaztelua da, Dalkeith herrian. Edinburgh hiriburutik 13 kilometro hegoaldera kokaturik dago. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Historia 
Izan zen dorretxe bat bertan baina XVIII mendean eraitsi egin zuten oraingo gatzelua altxatzeko. Henry Dundas Melvilleko bizkondeak 1786 eta 1791 eraiki zuen James Playfair arkitektoa zela. 1980an bertan behera utzia izan zen baina 1991an William Hayk erosi eta berriztu egin zuen. Gaur egun hotela da.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Penicuik

**Dalkeith** (), Eskozia hego-ekialdeko udalerria da, Midlothian eskualdeko handiena, ez ordea hiriburua. 2011ko erroldaren arabera 15.926 biztanle ditu.

## Etimologia 
Britoierazko *Pen Y Cog* izenetik dator, "kukuaren muinoa" esan nahi du.

## Geografia 
Edinburgh hiriburutik 15 kilometro hegoaldera dago, North Esk ibaiaren mendebaldeko ertzean.

## Historia 
XVII mendean eraikin batzuk baziren bertan, hondarretan zegoen eliza bat ere bai. 1709an lehen paper-lantegia ireki zen eta hurrengo mendeetan jarduera nagusia bihurtu zen. 1770 urtean langileentzako etxe ugari egin behar zirenez herria planifikatu zuten Edinburgheko New Town-en antzera. Sir James Clerk izan zen egilea eta alboan Penicuik House jauregia eraiki zuen beretzat. 1800 urterako 1.700 biztanle zituen.

1811 eta 1814 artean Napoleondar Gerretako presoen kartzela egon zen bertan. Baldintza oso kaskarrak izan ziren bertan eta 309 preso hil ziren. 1847an curlingeko lehen partida handia jokatu zen Eskozia iparraldea eta hegoaldearen artean. 1867an Penicuik burgo bihurtu zen. Edinburgh eta Ingalaterraren arteko errepidean egonik ostatu ugari ireki ziren eta Esk ibaiaren zubian aduana ere jarri zuten.

2004an azken paper-lantegiak itxi ziren.

## Ondasun nabarmenak 
* Penicuik House
* Herritik 6&nbsp;km iparraldera Roslin herria dago eta bertako gaztelua eta kapera oso ezagunak dira.

## Iruditegia 

Irudi:South elevation of Penicuik House.JPG|Penicuik House.
Irudi:The Cowan Institute, Penicuik.JPG|Cowan Institutua, udaletxea.
Irudi:St Mungo's Church, Penicuik.JPG|St. Mungo eliza.
Irudi:The Clerk mausoleum and old kirk, Penicuik.JPG|Clerk mausoleoa.
Irudi:Park End, Penicuik.JPG|Park End.
Irudi:PENICUIK SOUTH CHURCH 3.JPG|Hegoaldeko eliza.
Irudi:Penicuik Cemetery looking towards the Pentland Hills.JPG|Hilerria.
Irudi:RoslinCastle1.JPG|Roslin gazteluaren hondarrak.
Irudi:Rosslyn Chapel.jpg|Rosslyn kapera.

## Herri eta hiri senidetuak 
* 
* 

## Kanpo estekak
Bonnyrigg

**Bonnyrigg**, Eskozia hego-ekialdeko udalerria da, Midlothian eskualdeko bigarrena. 2011ko erroldaren arabera 15.677 biztanle ditu.

## Geografia 
Edinburgh hiriburutik 13 kilometro hegoaldera dago, North Esk ibaiaren mendebaldeko ertzean.

## Historia 
David I.a Eskoziakoaren menpeko Simundus de Ramesie (Simon of Ramsey) zaldunak bere erregeari eskoziako koroa eskuratzen lagundu izanagatik 1140an Dalwolsey-ko lurraldea eman zion eta Ramsay leinua abiatu zuen.

1298an Dalhousie gazteluan bildu ziren Eduardo I.a Ingalaterrakoa eta Sir William Wallace Falkirkeko guduan zehar. 1400an ingelesek gaztelua setiatu egin zuten eta 1650an Oliver Cromwellek Eskoziako inbasiorako egoitza gisa erabili zuen.

Herriaren aipamen zaharrena 1750 ingurukoa da eta *Bonnebrig* izena agertzen da. Meagintzan oinarritu zuen bere ekonomia. 1865ean Bonnyrigg, Red Row, Polton Street, Hillhead eta Broomieknowe herrixkak elkartu ziren Bonnyrigg burgoa eratzeko. 1929an Lasswade burgoa gehitu eta Bonnyrigg & Lasswade burgoa eratu zen baina 1975ean banatu egin ziren berriz.

## Ondasun nabarmenak 
* Dalhousie gaztelua

## Iruditegia 

Irudi:Dalhousie Castle 350.jpg|Dalhousie gaztelua.
Irudi:Magnificent tower of Cockpen and Carrington Kirk - geograph.org.uk - 1379993.jpg|Cockpen and Carrington eliza.
Irudi:The Retreat Castle Hotel, Bonnyrigg - geograph.org.uk - 1742162.jpg|Retreat Castle Hotel.

## Herri eta hiri senidetuak 
* 

## Kanpo estekak
Borthwickeko gaztelua

**Borthwickeko gaztelua** () Eskoziako Midlothian eskualdean kokatzen den gaztelua da, Borthwick herrian. Edinburgh hiriburutik 21 kilometro hegoaldera kokaturik dago. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Historia 
1430an eraiki zuen Sir William Borthwick-ek aurrez bazen beste eraikin baten gainean. Dorretxe sendoa da, "U-itxurako" oinarriduna eta harresiak inguratzen du.

Maria I.a Eskoziakoak bi aldiz bisitatu zuen, 1563 eta 1567an. Bietan setiaturik egon zen Brothwick Lordaren babesean eta ihes egitea lortu zuen. 1650an Oliver Cromwellen armadak erasotu zuen eta kanoien suaren aurrean errenditu beharra izan zuen. Orduko kanoikaden kaltean nabaritzen dira oraindik.

Hurrengo mendeetan bertan behera utzia izan zen baina 1914an berriztu egin zuten. Bigarren Mundu Gerra garaian Altxor Nazionalak bertan ezkutatu zituzten. 1973an Brothwick familiak saldu eta hotel bihurtu zen.

## Deskribapena 
Muino baten gainean dago eta 23 metrotako garaiera duten bi dorrek osatzen dute gaztelua. Harresituriko patioa du aurrealdean. Areto handiak 12 metrotako luzera du eta altuera handia. Aretoaren dekorazioa gotikoa da eta 'De Temple of Honor' izenaz ezagutzen da.

## Iruditegia 

Irudi:Borthwick Castle - geograph.org.uk - 852315.jpg
Irudi:Borthwick Castle Gates - geograph.org.uk - 352018.jpg
Irudi:Borthwick Castle, North Middleton - geograph.org.uk - 23007.jpg
Irudi:Borthwick Castle - geograph.org.uk - 827421.jpg
Irudi:East wall of Borthwick Castle - geograph.org.uk - 1119864.jpg

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Arniston House

**Arniston House** Eskoziako Temple herrian dagoen jauregia da, Midlothian eskualdean. Edinburgh hiriburutik 17 kilometro hego-ekialdera. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Historia 
Erdi Aroan Arniston ehizalekua zen eta ondoren Tenpluko ordeneko zaldunek eskuratu zuten eta Temple herria sortu zuten.

1571ean Dundas familiak eskuratu zuen eta James Dundasek etxalde bat eraiki zuen 1620an. Honen biloba zen Robert Dundas legegilea eta politikaria izan zen eta 1726an etxea handitu eta jauregi bihurtu zuen baina diru arazoen erruz 1753 arte ez ziren lanak amaitu. William Adam eta Thomas White-k diseinatu zuten inguruko parkea XVIII mendean zehar. 1872an sarrerako areto berria eraiki zen.

Dundas familiaren esku izaten jarraitzen du jauregiak.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Oxenfoord gaztelua

**Oxenfoord gaztelua** () Eskoziako Midlothian eskualdean kokatzen den gaztelua da, Pathhead herrian. Edinburgh hiriburutik 19 kilometro hego-ekialdera kokaturik dago eta **A mailako eraikina** izendatu zuten 1971an.

## Historia 
XII mendetik aurrera Riddel familiaren lurraldea izan zen baina XVI mendean MacGill familiak eskuratu eta dorretxe bat eraiki zuten. 1651an James MacGill Oxfuirdeko bizkonde izendatu zuten.

1779an Sir John Dalrymplek haru zuen eta dorretxea gaztelu bihurtu zuen Robert Adam arkitektoak 1782an. L-itxurako oinarria egin zen Culzean gazteluaren estilora eta zubi ederra eraiki zen sarreran.

1840an Sir Johnen semeak Stair-eko konde titulua eskuratu zuen eta honek William Burn arkitektoari gaztelua modelatzeko agindua eman zion. Honek hegal berria eraiki zuen eta sarrera berria egin zion.

1931an Oxenfoord gazteluko eskola ireki zen bertan 1993an Dalrympe familiak gaztelua eretzako hartu zuen arte.

## Iruditegia 

Irudi:Oxenfoord Castle from the north (geograph 2437488).jpg|Inguruko parkea
Irudi:Oxenfoord Viaduct (geograph 2363578).jpg|Zubia.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Vogrie House

**Vogrie House** Eskoziako Pathhead herrian dagoen jauregia da, Midlothian eskualdean. Edinburgh hiriburutik 19 kilometro hego-ekialdera.

## Historia 
Dewar familiak zituen lurreytan 1876an Andrew Heiton arkitektoak eraiki zuen jauregia. Kanpoaldeko etxalde tipikoa da, eta liburutegia, zerbitzarien gelak eta logela ugari ditu. 1920an Edinburgheko ospitaleak erizaintzarako erabili zuen. 1950an etxea saldu eta gerra hotzeko komunikazio zentru gisa erabili zen 1950. hamarkadan.

## Iruditegia 

Irudi:Vogrie House - geograph.org.uk - 35524.jpg
Irudi:Vogrie House - geograph.org.uk - 361547.jpg

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Dama (argipena)

**Dama** hitzak adiera zenbait ditu:
* dama, emakume itzaltsuaren, eta hedaduraz, emakume guztien begirunezko trataera; hala nola,
** Lehen Dama;
* Euskal Herriko mitologiako emakume batzuei emandako izena,
** Aizkorriko Dama,
** Anbotoko Dama,
** Aralarko Dama,
** Murumendiko Dama;
* xakean, dama, xakeko pieza;
* dama-jokoan, dama, aurkako aldeko azken lerrora heltzean mugimendu berezia duen peza;
* Dama, Doneztebeko musika taldea;
* larru itzulia.
Angel Garitano

**Angel Garitano Urkizu**, ***Ondarru***, (Ondarroa, 1950eko irailaren 21a) futbolaren munduarekin harreman estua duen Bizkaiko futbolari ohi eta entrenatzaile ohia da. Gaur egun Euskadi Irratiarekin esatari lanak egiten ditu Athleticen partidetan.

## Futbolaria 
Ondarroan jaioa 1950. urtean, oso gaztetxo utzi behar izan zuen bere jaioterria Bilbon ikasteko. Etxean futbolak garrantzi handia zuen
eta askotan egiten zen hitz baloiaren munduaz (bere amaren osaba Athleticen eta Real Madrilen aritu zen - Juan Jose "Juanito" Urkizu Sustaeta - eta amaren lehengusua Alavesen, Luis Mari Urkizu). Bere futbolarekiko grinak erakutsi ahal izan zituen maite duen kirolean jolastuz Hirugarren mailan eta Bigarren B mailan. Aritutako futbol taldeak Bermeo Kluba, Sestao (Jose Maria Maguregi entrenatzaile zela Racing de Santandereko aulkitxoa betetzera joan baino lehen), Logroñes eta Erandio, besteak beste.

Famatuak dira bai bere bibotea eta bai bere ezizena, "Ondarru". Lehenengoa Sestaon zebilela futbolean utzi zuen, 18 bat urterekin. Harrezkero ez du moztu. Bigarrena, hots, "Ondarru" ezizena, Bermeoko futbol taldean ipini zioten bere taldekideek.

## Entrenatzailea 
Futbolari izatetik entrenatzaile izatera pasatu zen 1982an. Mundu berri horretan José Manuel Esnal "Mané" balmasedarrarekin sartu zen. Hain zen berezia haien arteko harremana, bien kirol ibilbidea aulkietan ezin izan dela banatu. Gauzak horrela lan egin ahal zuten Sestaon, Lleidan, Alavesen, Athleticen eta Espanyolen, besteak beste.

## Kirol lorpenak 
* 1985ean Bigarren Mailara igo zen Figueres taldearekin hiru jardunaldi geratzen zirela liga amaitzeko eta azkenean Bigarren B mailako txapelketa lortu zuen.
* 1993an Lleida taldearekin Lehenengo Mailara igo zen.
* 2001ean UEFAko Kopako azpitxapelketa lortu zuen Alavesekin Liverpoolen aurka 5-4 galdu ostean.

## Senitarte kirolaria 
Bere seme Gaizka Garitano Lehen Mailako futbolari ohia eta Lehen Mailako entrenatzailea da. Bere anaia Ander Garitano Lehen Mailako futbolari ohia da.

## Erreferentziak
Lubbeek

**Lubbeek** (nederlanderazko ahoskera: ; ) Belgikako iparraldeko udalerri bat da, Flandriako Brabante probintziakoa. Herri hauek hartzen ditu barnean: Binkom, Linden, Lubbeek bera eta Pellenberg. 2013ko urtarrilaren 1ean 13.953 biztanle zituen.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Élie Metchnikoff

**Élie Metchnikoff** edo **Ilia Ilitx Metxnikov** (Kharkiv, Errusiar Inperioa -gaur egungo Ukraina- 1845eko maiatzaren 15agreg./maiatzaren 3ajul. - Paris, 1916ko uztailaren 15a) mikrobiologoa izan zen. Errusiar Inperioan jaioa, Frantziako nazionalitatea hartu zuen geroago. Medikuntzako Nobel Saria eskuratu zuen 1908an.

Zoologia eta natur zientziak ikasi zituen bere jaioterriko unibertsitatean eta Würzburgen. Odesako unibertsitateko zoologia irakasle izendatu zuten 1867an, baina gero bere ikerketak mikrobiologiaren arlora zuzendu zituen. 1886an Odesako Institutu Bakteriologikoaren ardura bereganatu zuen.

Metchnikoffen ekarpen nagusia fagozitosiaren prozesuaren aurkikuntza izan zen. Berak immunitate-sistemaren makrofagoek duten funtsezko zeregina aipatu zuen, fagozitosiaren bidez mikrobio patogenoak eta partikula arrotzak suntsitzen baitituzte. Lehena izan zen azpimarratzen zelula horien garrantzia organismoaren immunitate prozesuetan.

Pasteurren bitartez 1888an Frantziara emigratu eta Parisko Pasteur Institutuan lanpostu bat lortu zuen. 1904an Institutu horren zuzendariorde izendatu zuten.

Zelulen fagozitosi prozesuak aurkitzeaz gain, jogurtaren bakterio laktikoen onurak ere aztertu zituen bere bizitzaren azken urteetan.

Iraultzaile eta ateoa, inoiz ez zuen Errusiako tsarren erregimenaren aurkako bere jarrera ezkutatu.

## Kanpo estekak
Opwijk

**Opwijk** (nederlanderazko ahoskera: ) Belgikako iparraldeko udalerri bat da, Flandriako Brabante probintziakoa. Herri hauek hartzen ditu barnean: Mazenzeleeta Opwijk bera. 2013ko urtarrilaren 1ean 13.679 biztanle zituen.

none|thumb|220px|Opwijk-eko udaletxea, 2. eraikina
none|thumb|220px|Saint-Paul eliza Opwijk erdigunean

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Beersel

**Beersel** (nederlanderazko ahoskera: ) Belgikako iparraldeko udalerri bat da, Flandriako Brabante probintziakoa. Herri hauek hartzen ditu barnean: Alsemberg, Beersel bera, Dworp, Huizingen eta Lot. 2013ko urtarrilaren 1ean 24.244 biztanle zituen. Hiria Bruselako erdigunetiko gutxi gorabehera 12 kilometrora da, hego-mendebalderantz.

Beersel ezaguna da "*Kasteel van Beersel*" (Beersel gaztelua) bertan dagoelako; 1300 eta 1310 bitarte eraikia Jan II, Brabanteko Dukearen babesaz, Bruselako defentsa gune bezala. Uste da Guillaume Dufay (1397–1474), 15. mendeko konposatzailerik ezagunena, Beerselen jaio zela..

## Hiritar ospetsuak 
* Herman Teirlinck (1879-1967), idazlea
* Morten Olsen (1949), Danimarkako futbol selekzioko entrenatzailea
* Guillaume Dufay (1397? – 1474), konposatzailea

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Dilbeek

**Dilbeek** (nederlanderazko ahoskera: ) Belgikako iparraldeko udalerri bat da, Flandriako Brabante probintziakoa. Herri hauek hartzen ditu barnean: Dilbeek bera, Groot-Bijgaarden, Itterbeek, Schepdaal, Sint-Martens-Bodegem eta Sint-Ulriks-Kapelle. 2013ko urtarrilaren 1ean 40.388 biztanle zituen. Dilbeek Brusela-Hiriburua eskualdearen kanpokaldean dago, Pajottenland izeneko zonaldean; horregatik *Poort van het Pajottenland* deitzen zaio, hots, *Pajottenlandeko atea*. Nahiz eta Belgikako nederlanderazko eremuan kokatua egon, badago frantsez hiztun gutxiengo bat tokiko batzarreko 33 eserlekutik 4 ordezkari dituena (2000an 5). Funtsean erresidentzia gunea bat izanagatik, baditu landa guneak eta zonalde industrial batzuk ere.

## Hiritar ospetsuak 
* Romain Maes, txirrindularia eta 1935eko Frantziako Tourraren irabazlea (1913–1983)
* Johan Anthierens, kazetaria, publizista, kritikoa eta idazlea (1937–2000)
* Urbanus, umorista flamenko ezaguna.

## Hiri senidetuak 
* : OberVellach, Hermagoreko zati, Austria
* : Dalton, Georgia, AEB
* : Franschhoek, Hegoafrika

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Wemmel

**Wemmel** (nederlanderazko ahoskera: ) Belgikako iparraldeko udalerri bat da, Flandriako Brabante probintziakoa. 2013ko urtarrilaren 1ean 15.341 biztanle zituen.

## Ikus, gainera 
* Hizkuntza erraztasunak dituzten udalerriak

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Nazio-produktu gordin

Herrialde bateko **nazio-produktu gordina (NPG)** ondasun eta zerbitzu amaituen multzo bat da. Zehazki, produkzio faktoreen bitartez produzitutakoak eta merkatuan salduak denboraldi zehatz batean. Alde batera uzten dira herrialdean lan egiten duten atzerritarrak eta aintzat hartzen dira herritar nazionalak atzerrian lan egiten ari diren bitartean.

## BPG eta NPG-ren arteko desberdintasuna 
thumb|thumbtime=44|start=0|BPGa ulertzeko bideoa.Barne Produktu Gordina eta Nazio Produktu Gordinaren arteko desberdintasuna biek egiten duten produkzioaren neurketan datza: Barne Produktu Gordinak herrialde bateko produkzio osoa kuantifikatzen du, faktore produktiboaren jatorriari erreparatu gabe. Nazio Produktu Gordinak aldiz, herrialdean jatorria duten produkzio-faktoreek lortutako produktu edo zerbitzuak bakarrik neurtzen ditu.

Atzerrian lehiatzen ari den kirolari baten irabaziak bere herrialdeko Nazio Produktu Gordinaren barne egongo dira. Baina Barne Produktu Gordinari dagokionez, lehiatzen ari den herrialdearen Barne Produktu Gordinaren baitan egongo dira, lehen adierazi bezala, ez baita faktore produktiboaren jatorria aintzat hartzen neurketan.

## Kanpo estekak
Dalhousie gaztelua

**Dalhousie gaztelua** () Eskoziako Midlothian eskualdean kokatzen den gaztelua da, Bonnyrigg herrian. Edinburgh hiriburutik 13 kilometro hegoaldera kokaturik dago. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Historia 
David I.a Eskoziakoaren menpeko Simundus de Ramesie (Simon of Ramsey) zaldunak bere erregeari eskoziako koroa eskuratzen lagundu izanagatik 1140an Dalwolsey-ko lurraldea eman zion eta Ramsay leinua abiatu zuen. Berak eraiki zuen lehenengo Dalhousie gaztelua.

1298an bertan bildu ziren Eduardo I.a Ingalaterrakoa eta Sir William Wallace Falkirkeko guduan zehar. 1400an ingelesek gaztelua setiatu egin zuten eta 1650an Oliver Cromwellek Eskoziako inbasiorako egoitza gisa erabili zuen.

XVII mendekoa da gaur egun dakusagun gazteluaren gehiengoa eta 1800 inguruan lorategi harresitua eraiki zen.

Ramsay familia iparralderago dagoen Brechingo gaztelura aldatu zen baina Dalhousieko jabegoa 1977 arte mantendu zuen. 1972an hotel bihurtua zegoen jadanik. 2004an sute batek teilatuaren zati bat erre zuen.

## Iruditegia 

Irudi:Dalhousie Castle 353.jpg
Irudi:Dalhousie Castle1.jpg
Irudi:Dalhousie Castle2.jpg
Irudi:Dalhousie Castle - geograph.org.uk - 1380003.jpg

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Haacht

**Haacht** (nederlanderazko ahoskera: ) Belgikako iparraldeko udalerri bat da, Flandriako Brabante probintziakoa. Udalerriaren barruan herri hauek daude: Haacht bera, Kelfs, Tildonk, Wakkerzeel eta Wespelaar. 2013ko urtarrilaren 1ean 14.186 biztanle zituen.

## Iruditegia 

Image:Haacht, kerk foto2 2007-08-27 14.28.JPG|Sint Remigius eliza
Image:Antitankwall.jpg|Tankeen aurkako harresia, Bigarren Mundu Gerran tanke alemaniarretatik babesteko eraikia, gaur egun babestutako gune naturala da.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Lennik

**Lennik** (nederlanderazko ahoskera: ) Belgikako iparraldeko udalerri bat da, Flandriako Brabante probintziakoa. Udalerriaren barruan herri hauek daude: Sint-Kwintens-Lennik, Sint-Martens-Lennik eta Gaasbeek. 2013ko urtarrilaren 1ean 8.915 biztanle zituen.

Udalerriaren lurraldeetan Gaasbeek gazteluko museo nazionala dago..

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Dalkeitheko jauregia

**Dalkeitheko jauregia** () Eskoziako Dalkeith herrian dagoen jauregia da, Midlothian eskualdean. Buccleuch dukeen egoitza izan zen.

## Historia 
XII mendean Graham leinuak eraiki zuen gaztelua eta XIV mendean Douglas familiari saldu zion. XV mendean familia hau Mortongo duke bihurtu zen. 1574an James Douglas Mortongo IV dukeak gaztelua eta jauregia handitu zituen. Mende hartan hainbat aldiz izan zuen errege familiaren bisita eta horregatik deitu izan zitzaion jauregia eta ez gaztelua.

1642an Dougals familiak Francis Scott, Buccleucheko II dukeari saldu zion jauregia. Honen alaba Karlos II.a Ingalaterrakoa eta Eskoziakoaren sasiko semearekin ezkondu zen, baina traizioa leporatuta senarra exekutatu eta Anne Buccleucheko dukesa alargun gelditu zen. Titulua mantentzeko jauregi ederra egitea erabaki zuen eta James Smith arkitekto eskoziarrak 1702an hasi zituen lanak.

1711 urtean bukatu zutenerako dukesak 17.727 libra gastatu zituen. Esate baterako, Richard Neale marmol moztaileak 64 aste pasa zituen bertan lanean bederatzi laguntzailerekin batera, 1709 eta 1711 artean. Ordutik Eskoziako eta Erresuma Batuko hainbat gizon-emakume garrantzitsuk hartu dute bertan ostatu.

1914tik aurrera Buccleuch dukerik ez da bertan bizi izan eta 1985ean Wisconsin–Madison Unibertsitatearekin atzerriko ikasketa programa baterako ituna sinatu zuen. ordutik aurrera 60-80 ikasle amerikarrek seihilekoa igarotzen dute bertan.

## Deskribapena 
Hareharriz egindako eraikina da. Sarrera hegoaldeko aurpegian dauka eta alboetan zutabe korintiar multzoak ditu. Garai hartarako ezohikoa zen gela antolamendua dauka, apartamentuak behe solairuan daude eta oturuntzatarako gela handia lehenengo solairuan.

## Iruditegia 

Irudi:Dalkeith Palace in 2011.jpg|Sarrera.
Irudi:Dalkeith House.jpg|Atzealdea.
Irudi:The Conservatory, Dalkeith country park - geograph.org.uk - 690132.jpg|Kontserbatorioa.
Irudi:Dalkeith House gates - geograph.org.uk - 724090.jpg|Atea.

## Kanpo estekak
One of These Days

**One of These Days** 1971ean Pink Floyd britainiar musika taldeak Meddle diskoaren barnean kaleratutako pieza da. Disko horren lehen gaia da, eta 5:57 minutuko iraupena du.

Echoes gaiarekin batera One of These Days disko honen piezarik arrakastatsuena bilakatu zen, eta irrati saioetan ez ezik, dokumental askotan eta kirol emankizunetan ere presentzia handia izan zuen hurrengo urteetan.

Gaia guztiz instrumentala da; esaldi bakarra botatzen du Nick Masonek ahots desitxuratu batekin: "''One of these days I'm going to cut you into little pieces"'' ("egun hauetako batean zati txikietan moztuko zaitut").

Taldeko lanaren emaitza da One of These Days, Pink Floydeko lau kideek parte hartu baitzuten bere sorreran. Roger Waters-ek behin esan zuenez, musika estudioan inprobisatuz ordu laurden batean konposatu zuten .

Haize soinuarekin eta bi baxu gitarrekin hasten da lana. Organoa sartzen da gero eta gaiaren erritmoa bizkortzen hasten da. Gero, sintetizadore batek soinu etena sortzen du, atmosfera onirikoa oroituz. Esaldi laburraren ostean, perkusioa indarrez sartzen da eta musika tresna guztiak (gitarrak, organoa eta perkusioa) batera aritzen dira gaiari intentsitatea eta erritmo bizia emanez, soinu-erakustaldi batekin amaituz.

Gai zaharra izan arren, zuzeneko kontzertuetan sarri jotzen zuen Pink Floydek. 1987ko A Momentary Lapse of Reason-en mundu biran, eta 1994ko The Division Bell-enean, esaterako (Donostiako Anoeta estadiora iritsi zena).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* One of These Days abestia entzungai
Iñaki Elorza

**Iñaki Elorza** (Azpeitia, 1952) Euskadi Irratiko euskal kazetari eta irrati esatari ospetsua da, batez ere Euskadi Irratian egindako kirol kazetaritzagatik ezaguna. Euskal kirolaren eta euskarazko komunikazioaren historiako figura erreferentea da, "Txapas" ezizenez ezaguna eta Euskadi Irratiaren ahots adierazgarrienetako bat izan zena.

## Bizitza eta hezkuntza 
Iñaki Elorza Azpeitian jaio zen 1952an, eta gaztetan aisialdian eta kirolean interesa izan zuen, hala nola eskubaloian aritu zelarik. Arkitektura teknikoko (aparejadore) ikasketak egin zituen, baina bere bidea komunikazioaren munduan kokatu zen, euskarazko irrati emisioak egitearen hasieretan parte hartuz.

## Aparejadoretik kazetarira 
Gipuzkoako Foru Aldundiaren edo Eusko Jaurlaritzaren bidez, Herri Irratiak laguntza jaso zuen euskarazko emanaldiak egiten hasteko. Egunean sei ordu emititu behar zituen euskaraz. Garai hartan Iñaki Elorzak Realaren partiden berak egindako kontakizunak grabatzen zituen eta irrati kateko Joxe Mari Oterminek jakin zuen grabaketa horien existentziaz. Orduan Iñakiri irratian lan egitea proposatu zioten.

Iñakik Mexikora joatea zeukan buruan garai hartan, hots, 1980. urtean, bukatu zituen bere aparejadore ikasketak lanean bihurtzeko bertan baina Herri Irratiko lan eskaintza onartu zuen.

## Euskadi Irratia 
Euskadi Irratiaren jaiotzean hasi zen lanean EITB taldean, 1982. urtean. Denetarik egitea suertatu zitzaion garai hartan ez zegoelako euskarazko ikasketadun kazetaririk eta gainera kirol hitz teknikoen bilaketan eta sorreran murgildu zen ere: langa edo langeta, anoi, itzulia...

Urte eta kilometro aunitz pilatu ditu bizkar zein hanketan: asko bidaiatzea egokitu zitzaion Europara Reala eta Athleticekin haien partidak emateko irratian.

Esatari eta kazetari lanez gain kirol sailaren arduraduna izan zen 26 bat urtez Euskadi Irratian, pilotarekin espezializatu eta esatari lanak egin ditu Euskal Herriko eta inguruko pilotalekuetan.

## Txapas 
Txapas du ezizena (gauza nahiko ohikoa Azpeitian ezizen bat izatea). Esproncedari buruzko literatura klase batean, irakasleak Iñaki hitz egiten harrapatu zuen eta "Callate Txapalangarra!" esan zion haserre. Eta "Txapas"ekin bueltatu zen Azpeitira.

## Katedra eta azken urteak 
Bere ibilbideko programarik luzena Katedra izan zen, programa berezia pelota eta kirolaren inguruko gaiak sakonago jorratzen zituena, eta 16 urte jarraian aurkeztu zuen Euskadi Irratian. Programak pilota zaleak eta kirol komunitatea lotzen lagundu zuen, eta horren bidez pilota tradizionalaren historia, istorioak eta gertakariak baliatu ziren zabaltzeko.

## Erretiroa 
Bere azken lana 2019ko uztailaren 14an izan zen, Sanferminetako «Gaixoa ni» emisioarekin, eta hortik aurrera erretiroa hartu zuen, 38 urtez irratian egindako ibilbide oparo baten ondoren.

Bere ibilbide oparoagatik, Ohorezko Aipamena saria jaso zuen Rikardo Arregi Kazetaritza Sarietan, non epaimahaiak euskarazko kirol kazetaritza eta haren ekarpena aitortu baitzuen.

## Zinema 
Paper txikiak izan ditu zineman. Hona hemen esanguratsuenak:

* *Segoviako ihesa* - 1981
* *Kareletik* - 1987
* *Crédito cero* - 2003

## Erreferentziak
Fermignano

**Fermignano** Italiako erdialdeko Markak eskualdean, Pesaro eta Urbinoko probintzian, kokatutako udalerria da. Metauro ibaiaren ertzean dago. 43,7&nbsp;km²ko eremua du eta 2015eko ekainean 8.643 biztanle zituen.

## Demografia 

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:9000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
  bar:2011 text:2011
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 2196
  bar:1871 from:0 till: 2510
  bar:1881 from:0 till: 2605
  bar:1901 from:0 till: 3086
  bar:1911 from:0 till: 3424
  bar:1921 from:0 till: 3784
  bar:1931 from:0 till: 4115
  bar:1936 from:0 till: 4175
  bar:1951 from:0 till: 4865
  bar:1961 from:0 till: 4855
  bar:1971 from:0 till: 5039
  bar:1981 from:0 till: 6041
  bar:1991 from:0 till: 6722
  bar:2001 from:0 till: 7598
  bar:2011 from:0 till: 8615
PlotData=
  bar:1861 at: 2196 fontsize:S text: 2.196 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 2510 fontsize:S text: 2.510 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 2605 fontsize:S text: 2.605 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 3086 fontsize:S text: 3.086 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 3424 fontsize:S text: 3.424 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 3784 fontsize:S text: 3.784 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 4115 fontsize:S text: 4.115 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 4175 fontsize:S text: 4.175 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 4865 fontsize:S text: 4.865 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 4855 fontsize:S text: 4.855 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 5039 fontsize:S text: 5.039 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 6041 fontsize:S text: 6.041 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 6722 fontsize:S text: 6.722 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 7598 fontsize:S text: 7.598 shift:(-10,5)
  bar:2011 at: 8615 fontsize:S text: 8.615 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:Iturria ISTAT

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tienen

**Tienen** edo **Thienen** (nederlanderazko ahoskera: ; ) Belgikako iparraldeko udalerri bat da, Flandriako Brabante probintziakoa. Udalerriaren barruan herri hauek daude: Tienen bera, Bost, Goetsenhoven, Hakendover, Kumtich, Oorbeek, Oplinter, Sint-Margriete-Houtem eta Vissenaken. 2013ko urtarrilaren 1ean 32.987 biztanle zituen. Tienen ezaguna Belgikan azukre ekoizpen gune nagusietakoa delako.

## Hiri senidetuak 
*  Bielsko-Biała, Polonia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Hollyford (Tipperary konderria)

**Hollyford** (irlanderaz *Áth an Chuillinn*) Irlandako hegoaldeko Tipperary konderriaren mendebaldean dagoen udalerria da. Nenagh udalerritik Tipperary udalerrira doan R497 errepidean dago.

## Kanpo estekak
Holycross

**Holycross** (irlanderaz *Mainistir na Croise Naofa*) Irlandako hegoaldeko Tipperary konderrian dagoen udalerria da.

## Kanpo estekak
Horse and Jockey

**Horse and Jockey** (irlanderaz *An Marcach*) Irlandako hegoaldeko Tipperary konderrian dagoen udalerria da. R639 errepidean dago, Thurles udalerrira doan N62 errepidearen elkargunean eta M8 autobideko 6. irteeran.

## Kanpo estekak
Fossombrone

**Fossombrone** Italiako erdialdeko Markak eskualdean, Pesaro eta Urbinoko probintzian, kokatutako udalerria da. Metauro ibaiaren ertzean dago. 106,88&nbsp;km²ko eremua du eta 2015eko ekainean 9.587 biztanle zituen

## Demografia 

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:15000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:5000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
  bar:2011 text:2011
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 9635
  bar:1871 from:0 till: 9845
  bar:1881 from:0 till: 9949
  bar:1901 from:0 till: 10847
  bar:1911 from:0 till: 11519
  bar:1921 from:0 till: 11842
  bar:1931 from:0 till: 10371
  bar:1936 from:0 till: 10650
  bar:1951 from:0 till: 11574
  bar:1961 from:0 till: 10798
  bar:1971 from:0 till: 10238
  bar:1981 from:0 till: 10087
  bar:1991 from:0 till: 9558
  bar:2001 from:0 till: 9591
  bar:2011 from:0 till: 9858
PlotData=
  bar:1861 at: 9635 fontsize:S text: 9.635 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 9845 fontsize:S text: 9.845 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 9949 fontsize:S text: 9.949 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 10847 fontsize:S text: 10.847 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 11519 fontsize:S text: 11.519 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 11842 fontsize:S text: 11.842 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 10371 fontsize:S text: 10.371 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 10650 fontsize:S text: 10.650 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 11574 fontsize:S text: 11.574 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 10798 fontsize:S text: 10.798 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 10238 fontsize:S text: 10.238 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 10087 fontsize:S text: 10.087 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 9558 fontsize:S text: 9.558 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 9591 fontsize:S text: 9.591 shift:(-10,5)
  bar:2011 at: 9858 fontsize:S text: 9.858 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:Iturria ISTAT

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Exorzismo

[eskuinera|thumb|[Frantzisko Asiskoa, Arezzoko deabruei egindako exorzismoa, Giottoren freskoa.]]

**Exorzismo**a (grezieratik= ἐξορκισμός, latinez: *exorcismus*, euskaraz: "arao egina", "zin bidez behartua") deabruaren aurkako konjurua da, Euskaltzaindiaren arabera, "Deabruen kontrako erlijiozko ekintza". Erlijio askotan deabrua nonbaitik, pertsona batengandik irtenarazteko zeremonia da, metodo bat erabiliz. Normalean, deabruak bere menpe daukanari laguntzeko metodoa da. Menperatutakoa pertsona ez ezik, animalia edo objektua ere izan daiteke. Batzuetan, herriak eta etxeak dira, halaber (etxe sorginduak, poltergeist). Deabruak hartuaren egoera erabatekoa izan daiteke –deabruak pertsonaren ekintzak guztiak menperatzen ditu– edo partziala. Eliza katolikoak berak aitortu duenez, azken urteotan ere, gure inguruko elizbarrutiek ofizialki exorzistak edo araolariak izan dituzte. Doktrina ofizialak onartu egiten du deabruak kristauen arimak bahitu eta gorputzen barrura sar daitekeela eta hura kanporatzeaz arduratzen diren apaizak izendatzen ditu.

## Exorzismoa Euskal Herrian 
Euskal Herrian, exorzismo kasuak aspaldidanik dokumentatutako kontuak dira. Esaterako, 1575eko exorzismo kasuak aipatzen dira Anozibarren, Odieta bailaran. Inazio Loiolakoak 1548an argitaratutako *Exercitia spiritualia* izeneko testuan, zehazki, deabrua kanporatzeko otoitzak bildu zituen, eta hainbat aldiz ageri dira deabruari sartzen ez uzteko aholkuak eta antzekoak ere. Hego Euskal Herrian, Iruñeko eta Tuterako elizabarrutiak badu gaur egun ere exorzista. Araba, Gipuzkoa eta Bizkaiko elizbarrutietakoa, berriz, orain gutxi hil zen.

## Exorzismoa zineman 
Askotan zinemara eramana, zenbait kasutan filmeok arrakasta handia izan dute:
* William Friedkin zuzendaria: * The Exorcist* (1973). William Peter Blatty idazlearen eleberrian oinarritua.
* Francis Lawrence zuzendaria: *Constantine* (2008), Jamie Delanoren eta Garth Ennis *Hellblazer* komikian oinarritua.
* Scott Derrickson zuzendaria: *The Exorcism of Emily Rose* (2005), Anneliese Michelen kasuan oinarritua.
* Mikael Håfström zuzendaria: *The Rite* (2011).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* https://gari2017.wordpress.com/2012/12/13/deabrua-zainetan-barrena/
* : Exorzismo katolikoaren inguruko informazioa.
* : Exorzismoa kristau ortodoxoen artean.
* : Sacrosanctæ Romanæ Ecclesiæ de Tempore & de Sanctis, Exorzista katolikoen ordena.
* : Mexikoko exorzismoa.
* : [Exorzismo kasua Burgos(https://eu.wikipedia.org/wiki/Burgos)en, 2012an.]
* : [Exorzismoari buruzko José Antonio Fortea(https://eu.wikipedia.org/wiki/Jos%C3%A9_Antonio_Fortea) apaizaren webgunea.]
Kilsheelan

**Kilsheelan** (irlanderaz *Cill Sioláin*) Irlandako hegoaldeko Tipperary konderriaren hegoaldean dagoen udalerria da. Suir ibaiaren iparraldeko bazterrean dago, Clonmel udalerritik 8.5&nbsp;km ekialdera eta Carrick-on-Suir udalerritik 11.8&nbsp;km mendebaldera.

## Kanpo estekak
Killenaule

**Killenaule** (irlanderaz *Cill Náile*) Irlandako hegoaldeko Tipperary konderriaren hego-ekialdean dagoen udalerria da. Cashel udalerritik 19&nbsp;km ekialdera dago, R689 eta R691 errepideetan.

## Kanpo estekak
Littleton (Tipperary konderria)

**Littleton** (irlanderaz *An Baile Dháith*) Irlandako hegoaldeko Tipperary konderrian dagoen udalerria da.

## Kanpo estekak
Lorrha

**Lorrha** (irlanderaz *Lothra*) Irlandako hegoaldeko Tipperary konderriaren iparraldean dagoen udalerria da. Birr eta Portumna udalerrien arteko R489 errepidean dago, eta Portumna udalerrira doan N65 errepidean, Shannon ibaia Derg aintziran sartzen den lekutik bost kilometro inguru ekialdera.

## Leku nabarmenak 
* Redwood gaztelua

## Kanpo estekak