open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pipeta

thumb|Pipeta graduatua.
**Pipeta** zehaztasun handiz likido bolumen txikiak neurtzeko laborategian erabiltzen den beirazko instrumentu bolumetrikoa da. Hodi garden graduatua izan ohi da, bolumen desberdinak adierazita dituena eta mutur koniko bat duena.

Graduatuak edo aforo hutsekoak izan daitezke. Lehen kasuan, 0 ml-taraino enrasatzen da eta gero beharrezkoa den bolumena askatzen da. Bestean aldiz, marka edo goiko afororaino enrasatu eta likidoa beheko afororaino heldu arte askatzen da. Bigarren kasu honetan, zehaztasun handiagoarekin neurtzen dira likidoak, mutur konikoa puskatu edo deformatzen bada ere eraginik ez duelako izango horrek.

Likido xurgapena era seguru batean egiteko, gomazko udare izenarekin ezagutzen den tresna bat erabiltzen da.

1-1000 μl artean har ditzaketen pipetei mikropipeta izena ematen zaie.

Bere bolumenaren arabera, errore muga bat dute.

## Nola erabili 
# Pipeta, mutur konikoa beherantz duela, lagina duen ontzian sartzen da bertatik bolumen jakin bat hartzeko.
# Pipetaren beste aldean gomazko udarea jartzen da eta likidoa goiko aforoa gainditu arte hartzen da.
# Gomazko pipetaren laguntzarekin graduatu egiten da, hau da, likidoa goiko aforoan edo 0 ml-tan enrasatzen da.
# Enrasatutako pipeta likidoa isuri nahi den lekura eramaten da.
# Gomazko udarearen laguntzarekin likidoaren beharrezko kantitatea isurtzen da, betiere horren mutur konikoa ontzi hartzailearen paretetan bermaturik bolumena ahalik eta zehatzena izan dadin.
# Pipeta graduatuetan likidoaren bolumen desberdinak neur daitezke, aforatuetan aldiz, bolumen bakarra.

## External links 
* Helpful Hints on the Use of a Pipet and calibration

## Kanpo estekak
Bureta (laborategia)

:*Bureta hitzak hona birzuzenzen du, Zaragozako herria gaitzat duen artikulurako ikus: Bureta (Zaragoza).*

thumb|60px|Bureta baten irudia
**Bureta** beheko aldean giltza bat duen beirazko hodi luze, graduatu eta diametro uniformeduna da. Likido kantitate aldakorrak isurtzeko erabiltzen da, horregatik dago hain zehazki graduatuta (mililitrotan). Bolumetrietan erabiltzen da, likido bolumen zehatzak neurtu behar baitira bertan. Buretaren azpialdean kokatzen den giltza beirazkoa da. Honen itxiera egokia ziurtatzeko, lubrikatzaile baten erabilera beharrezkoa da.

## Nola erabili 
Bureta bat erabiltzean oso garrantzitsua da errore sistematikoak ekiditea. Horreratako, bureta enrasatzean begia likidoaren maila berean izan behar da. Likido argiak erabiliz gero, meniskoaren azpitik hartzen da neurria eta ilunekin aldiz, gainetik.

Sarritan egiten den beste errore batzuk, beheko aldean atxikita gelditzen diren likido tantak, giltzaren atzean kokatutako aire burbuila txikiak eta hustuketa azkarregia izaten dira. Goiko aldea babestea ere garrantzitsua da hautsarekin kutsatu ez dadin.

Amaieran, irteerako zuloan tantaren bat gelditzen bada zintzilik, ontzi hartzailearekin kontuz-kontuz ikutuz hartzea komeni da. Honekin, errorea izateko arriskua gutxituko da, tanta batek 0,05 ml inguru baititu eta kantitate txikietan hau errore handia izan daiteke.

## Kanpo estekak
As Pontes de García Rodríguez

**As Pontes de García Rodríguez** Galiziako A Coruñako probintzian dagoen udalerria da. Eumeko eskualdean kokatzen da. Iparraldetik Mañón eta Ortigueirarekin mugatzen du, ekialde eta hegoaldetik Muras eta Xermadekin, hego-mendebaldetik Monferorekin eta mendebaldetik A Capela, San Sadurniño eta As Somozasekin.

## Herritar ezagunak 
* Dani Álvarez (1977-), Radio Euskadiko esataria eta kazetaria.

## Kanpo estekak 
* Amigus Informatika elkartea
* Merca Nas Pontes
* Choiva Ázeda Kultur Elkartea
* CPI Monte Caxado
* IES Castro da Uz
* As Ponteseko Ibai Belaontzien Elkartea
* Arku Tiraketako Silex Elkartea
* Xarxa ciutadana de la vila d'As Pontes
As Somozas

**As Somozas** Galiziako A Coruñako probintzian dagoen udalerria da. Ferrolgo eskualdean kokatzen da.

## Kanpo estekak
Koroa-masaren eiekzio

[250px|thumb|Koroa-masaren eiekzioen lehen argazia, [1860ko uztailaren 18ko eguzki eklipsea|1860ko eguzki eklipsean Warren de la Rue ingelesak Araban atera zuena.]]
**Koroa-masaren eiekzioa** Eguzkitik askatzen den erradiazioz eta eguzki-haizez osatutako uhinari deritzo. Eguzki-jarduera maximo izeneko denboraldian gertatzen da, 11 urtetan behin ematen dena. Oso uhin arriskutsua da, Lurrera ailegatuko balitz eta Lurreko eremu magnetikoa hegoalderantz orientatuta balego, zirkuitu elektrikoak, transformadoreak eta komunikazio sistemak kaltetzeaz gain Lurreko eremu magnetikoa denboraldi batez gutxiagotu lezake. Egoera hau jazotzen denean eguzki ekaitza deritzo.

Halaber, Lurreko eremu magnetikoa iparralderantz orientatuta balego, uhinak magnetosferan errebotatuko luke.

## Ikus, gainera 
* Ekaitz geomagnetikoa
* Eguzkia
* Eguzki-koroa
* Eguzki erupzioa

## Kanpo estekak
Mendaur

**Mendaur** Nafarroako ipar-mendebaldean dagoen mendia da. 1.136 metroko garaiera du eta Malerreka eta Bortzirietako eskualdeen artean kokatzen da.

Mendi ederra da Mendaur. Ez dauka aldamenean bera adinakorik eta ikuspegi zabala eskaintzen du Bortziri eta Malerreka eskualdeen gain. Ibiltzeko gogoz izanez gero, berriz, erraza da ibilbidea Mendieder eta Ekaitza bitarteko gandorrarekin osatzea. Bere gailurrean Mendaurko baseliza kokatzen da. Bere magalean berriz, Mendaurko urtegia eta Bustitzako zutarria daude.

## Ikus gainera 
* Mendaurko baseliza
* Mendaurko urtegia

## Iruditegia 

Fitxategi:Aurtiz-village.jpg|Mendaur mendia Iturengo Aurtitz auzotik ikusita.
Fitxategi:Trinitate ermita - Mendaur.jpg|Mendaurko baseliza
Fitxategi:Mendaur Ibantelitik.jpeg|Mendaur Ibantelitik
Fitxategi:Mendaur gailurra.jpg|Mendaur mendiaren gailurra

## Kanpo estekak 
* Mendaur mendia Euskal Mendiak webgunean ikusgai
Esperantza Oneko lurmuturra

**Esperantza Oneko lurmuturra** (ingelesez: *Cape of Good Hope*, afrikaansez: *Kaap die Goeie Hoop*, nederlanderaz: *Kaap de Goede Hoop*, portugesez: *Cabo da Boa Esperança*) Hegoafrikako itsasalde atlantikoan kokatutako lurmuturra da. Bartolomeu Dias izan zen lehen esploratzaile europarra hara iristen.

Oso ohikoa da uste izatea Esperantza Oneko lurmuturra Afrikako punturik hegoaldekoena dela, baina Agulhas lurmuturra, handik 150 bat kilometrora kokatua, hegoalderago dago. Hala eta guztiz ere, ekuatoretik hegoalderantz, Afrikako mendebaldeko kostaldeari segika itsastatuz gero, Esperantza Oneko lurmuturrak psikologikoki garrantzitsua den mugarria ezartzen du, handik aurrera ekialderantz hegoalderantz baino gehiago ibiltzen hasten baita. Honenbestez, 1488an Bartolomeu Dias portugaldarra lehen aldiz iristea une gogoangarria izan zen, Ekialde Urrunarekin salerosian aritzeko ahaleginean. João de Barros historialariak honela deskribatu zuen aurkikuntza XVI. mendean:

.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arriandi

**Arriandi** hau izan daiteke:

# Arriandi (Iurreta), Bizkaiako Iurreta udalerriko auzoa.
# Arriandi (Garate), Gipuzkoako Garate mendian dagoen kokaleku edo eremu megalitikoa.
Goiuria

**Goiuria** Iurretako (Bizkaia) iparraldean eta Garairen ondoan dagoen auzoa da. BI-3341 errepideak auzoa zeharkatzen du, Iurreta erdigunearekin lotuz.

2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, auzoak 79 biztanle ditu.

## Ikus, gainera 
* Iurreta

## Kanpo estekak
Orozketa

**Orozketa** Iurretako (Bizkaia) hegoaldean eta Bernagoitia eta Izurtzaren artean dagoen auzoa da.

Ikastola edo herri-eskola zaharra oraindik ikus daiteke bertan eta ohiko abiapuntua da Mugarra mendira eta Aramozko beste tontor batzuetara igotzeko.

2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, auzoak 132 biztanle ditu.

## Ikus, gainera 
* Iurreta

## Kanpo estekak
Zintzarri

[thumb|330x330px|Hainbat zintzarri mota [Zubietako errota ekomuseoa|Zubietako Errota Ekomuseoan]]
thumb|200px|Pirineoko *zintzarri* mota zenbait: bulunba edo dunda, zintzarria eta kalaxka.
**Zintzarri**a, halaber **joare**a edo **arran**a (Bizk.), abeltzaintzan erabiltzen den ezkila antzeko tresna bat da. Abere talde bakoitzean hainbat animaliari (usu, hierarkikoki nagusiei) zintzarri bat lotzen die abeltzainak eta horrela animaliaren mugimenduek zintzarrien ahotsa entzunarazten dute. Modu horretan, errazagoa zaio abeltzainari abereen kokapena jakitea.

Metalezkoak edo zurezkoak dira. Neurria animaliaren arabera aldatzen da: behienak hamar zentimetrokoak izan daitezke eta ardienak, bost zentimetroak, esaterako.

thumb|200px|Zintzarri baten hotsa.

## Eratorriak eta sinonimoak 
Zintzarriari *joare*, *arran*, *bulunba* eta *klask* ere deitzen zaio, tokia zein den. Txikigarritzat *txintxarri* forma erabili ohi da. Ez dira ohikoak *zintzarri* lexemari txikigarria sortzeko ardurako atzizkiak (*-txo, -xka, -ño*) eranstea. *Txintxarritxo* forma txikigarri bikoitza, ordea, ohikoa da, oso zintzarri txikia izendatzeko.

## Zintzarri eta joare motak 
* Bildots-joarea edo zintzarri-kalaxka txikia edo txakur txintxarria: bildotsarentzat.
* Ardi-joarea, laukantoikoa edo zintzarri-kalaxka: ardientzat.
* Ardi-joarea (biribil formakoa): ardientzat.
* Joare-larria edo zikiro-joarea: ardiari edo zikiroari jartzen zitzaion.
* Dunba txikia: ardientzat.
* Behor-joarea: behorrari jartzen zitzaion.
* Dunba: zikiroari jartzen zitzaion; ardiarentzat handi xamarra bazen ere, bidean joateko ere jartzen zitzaion noizbehinka.

== Zintzarriaren atalak Beste azalpen batzuen artean bideoan Martzelinok zioen joare bat egiterakoan bezero bakoitzarentzat soinu desberdin bat sortu behar zuela, eta bezero bakoitzaren joare guztiek soinu bera eman behar zutela. Antzeko azalpen bitxiak eman dituzte 2018an Goizuetako Apezetxea joaregileek eta Ereñotzuko Jose Luix Beasain artzainak.

## Inauteriak 
Zubietako eta Iturengo inauterietan joaldunek zintzarriak eramaten dituzte, soinuak espiritu txarrak uxatuko dituelako ustean.

## *Ituringo arotza* 
Herri-kanta horretan, duela hiru mende zintzarriek (*joaliek*) Iturenen zuten garrantzia ikus dezakegu. Mikel Laboak bertsio ospetsu bat egin zuen.
Ituringo arotza, Erramun Joakin,
haserre omen zaude zeren degun jakin.
Santuek ez laitekez fiatu zurekin:
San Kritobal urtuta joaliak egin.

Arotzak erran dio bere andreari:
- Urtu behar dinagu, ekarran santu hori!
- Gizona nora zoaz, bekatu da hori!
- Etzionagu erranen sekula nihori.

Ituringo garaile Ramuntxo Joakin
haserre omen zira zeren dudan jakin.
Konfesa zaitez ongi erretoarekin:
ez dute zer fidatu Santuek zurekin.

Kobrezko Santurikan inon bazarete,
egoten al zarete hemendik aparte;
baldin arrotz horiek jakiten badute,
gariek egiteko urtuko zaituzte.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zubietako Errota Ekomuseoa
* Txintxarri (argipena)
* Joaldunak
* Ezkila

## Kanpo estekak
Hemopneumotorax

**Hemopneumotoraxa** bi baldintzen konbinaketa deskribatzen duen termino medikoa da: pneumotoraxa (airea gune pleuralean) eta hemotoraxa (odola gune pleuralean).

Gune pleurala birikak inguratzen dituen mintza eta barrunbea estaltzen duen mintzaren artean dago. Bertan pleura izeneko likido bat dago. Likido honek bi mintzak elkartuta mantentzen ditu gainazal tentsioari esker. Horma torazikoa zulatzen bada, bertara airea eta odola sartuko dira presioa aldatuz.

Patologia honetan arnasketa eragozten da birika baten (hemopneumotorax unilaterala) edo bien (hemopneumotorax bilaterala) funtzioa galtzen delako, aire eta odolaren presioak eraginda.

Arrazoi traumatikoek eragiten dute, esaterako kolpe batek. Nahiz eta zenbait kasutan, pneumotoraxa duten gaixoek konplikazioen eraginez hemopneumotoraxa garatzen duten.

## Tratamendua 
Prozedura arruntena pleurotomia izaten da. Hau, barrunbe pleurala kanpo ingurunearekin kontaktuan jartzen duen teknika kirurgikoa da. Bertan hodi drainatzaile bat erabiltzen da.

## Kanpo estekak
A Cañiza

**A Cañiza** Galiziako Pontevedra probintziako hego-ekialdeko udalerri bat da, A Paradanta eskualdekoa. Mondariz, Covelo, Melón (Ourense probintziakoa), Crecente, Arbo, As Neves eta Ponteareas udalerriekin mugatzen du. Galizieraren hiztunak %&nbsp;95,8 dira A Cañizan. Hango monumentu esanguratsuenak Franqueirako Ama Birjinaren Santutegia eta San Benitoren omenezko zistertar monasterio baten arrastoak dira.

## Ekonomia 
Bere ekonomia gehienbat behi eta txerri-aziendetan oinarritzen da, bai eta urdaiazpikoen ekoizketan. Bere industrialguneak ere piskanakako garrantzia hartzen hasi da, bere barnean galizia, espainia eta atzerriko industriak daudelarik.

## Parrokiak 
* As Achas (San Sebastián)
* A Cañiza (Santa Teresa)
* O Couto (San Bartolomeu)
* A Franqueira (Santa María)
* Luneda (Santa María)
* Folgoso (Santa María)
* Parada de Achas (Santiago)
* Petán (San Xián)
* Valeixe (Santa Cristina).

## Ikus gainera 
* Pontevedrako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
* Cañizako Webgunea
* A Cañiza, Rias Baixaseko Turismoa
Done Jurgi

**Jurgi Kapadoziakoa, Done Jurgi**  edo **San Jurgi** gaur egun Turkia den Kapadoziako erromatar gudari, martir eta gerora santua zen. 275-281 urteen artean jaio omen zen eta 303ko Apirilaren 23an hil. San Jurgi eguna apirilaren 23an ospatzen da, adibidez Katalunian. Euskaraz ere, **San Gorka** izena erabili izan da, baina neologismoa da.

Hagiografien arabera, dragoia hil zuen erromatar soldadu kristaua izan zen, eta horrela agertzen da ikonografian sarri, lantzarekin herensegu bat sastakatzen edo garaitzen.

Done Jurgi honako herrialdeen santu zaindari edo patroia da: Aragoi, Katalunia, Ingalaterra, Etiopia, Georgia, Grezia, Lituania, Palestina, Portugal eta Errusia, horien artean lotura nabarmenez bereziki Ingalaterran eta Katalunian. non Diada de Sant Jordi esaten dioten bere egunari, larrosak eta liburuak oparitzeko eguna ohituraz.

Ondorengo hiri haun santu zaindaria ere bada: Alcoi, Amersfoort, Beirut, Bteghrine, Cáceres, Ferrara, Freiburg, Genoa, Ljubljana, Gozo, Pomorie, Qormi, Lod, eta Mosku. Hainbat eta hainbat lanbide eta erakundeen patroia ere bada.

Si

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Katua eta sagua

***Katua eta sagua*** (*Katz und Maus*) Günter Grass idazle alemaniarrak 1961ean argitaratutako eleberria da. "Danzig trilogia" osatzen du "Latorrizko danborra" eta "Zakur urteak" liburuekin batera.

## Argumentua 
Liburuak Joachim Mahlke (Mahlke Handia) gaztearen bizitza azaltzen digu. Hau, bere lagun eta ikaskideekin batera, bizitza normala izaten saiatzen da, Bigarren Mundu Gerrak kutsatutako giro batean, nahiz eta gerra urrun egon oraindik.

Gazteek urperatutako ontzi baten bizkarrean aurkitzen dute bere olgeta-gunea, baita han gizontzen hasi ere. Han Mahlkek, zeinak oso zintzur-sagar handi eta mugikorra zuen, sagu bat bezala, erakustaldiak egiten zituen bere murgiltzeekin, eta behin eta berriro sartzen zen ontzian altxor txiki batzuk ekartzen. Hala ere, gerrak gazteak harrapatu zituen azkenean eta Mahlkek bere balentriak errepikatu beharko ditu guda-zelaian.

## Kanpo estekak 
* "Katua eta sagua" irakurtzeko on-line (Armiarma)
A Guarda

**A Guarda** Galiziako Pontevedrako probintzian dagoen udalerria da. O Baixo Miño eskualdean dago. Galiziaren hego-mendebaldean dago, hain justu Miño ibaia itsasoratzen den lekuan. Bertako herritarren izena galizieraz *Guardés* da, euskaraz berriz *Guardatar*. Herriko galiziar hiztunen kopurua %97,23koa da (2001).

## Parrokiak 
* Camposancos (A Guarda)
* Salcidos (A Guarda)

## Iruditegia 

Fitxategi:Castro_de_Santa_Trega_(Galicia,_España).jpg|Santa Tegrako kastroa.
Fitxategi:Desembocadura_miño_dende_santa_trega.jpg|Miño ibaiaren itsasoratzea Santa Tegra menditik ikusia.
Fitxategi:Atlantico_dende_santa_trega.jpg| Ozeanoa Atlantikoa Santa Tegra menditik ikusia.
Fitxategi:Casa do Condello da Guarda.JPG|
Fitxategi:Castro de Santa Trega, 2011.jpg|
Fitxategi:Solpor na Guarda, Galiza.jpg|

## Kanpo estekak 
* A Guardako Webgune Ofiziala
* A Guardaren Gida Interneten
* A Guardako Irudiak - Herriari buruzko albiste eta argazkien webgunea
* A Guarda, Rías Baixasko Turismoa
* A Guardako albiste garrantzitsuen web orria
Willis Drummond (Diska)

***Willis Drummond***, Willis Drummond taldearen estudioko bigarren diska da. Aurreko diskoan baino zuzenagoa da bigarren hau, jira bira gutxiago emanez.

## Abestien zerrenda 
# -
# Ez da irango
# Haustura (bizi berri bat)
# --
# Zenbat Gramo
# 1.
# Nun Daude
# Lerroak
# Ta garena
# Noix

## Taldekideak 
* Xan Bidegain - Bajua.
* Rafa - Gitarra.
* Felix "Rüdiger" - Bateria.
* Jurgi Erkizia - Gitarra eta ahotsa.

## Kanpo estekak
Matxalen Ziarsolo

**Matxalen Ziarsolo Areitioaurtena**, (Ermua, 1982ko otsailaren 1a) euskal herritar eskubaloi jokalaria izan da. Emakumezko gorengo mailan jokatzeaz gain, EHF Kopa ere jokatu izan du Akaba Bera Bera taldearekin. Honez gain, Espainiako selekzioarekin ere jokatu izan du. 2016an esan zion agur eskubaloiari. Gaur egun, Zarautzen bizi da.

## Biografia 
Bera-Bera eskubaloi-taldean jokatu du 2000. urtetik. Denbora horretan, ezker-hegalekoak gertutik ikusi du taldearen bilakaera. Bera bertan zegoen taldea profesional izatera iritsi zenean. Irakurtzea, lagunekin egotea eta ibiltzea ditu gustuko. Partida-egunetako siesta sakratutzat jo izan du. Euskaltzalea da eta, uste du bera bezalako pertsona ezagunek ikusgarritasuna eman ahal diotela euskarari.

### Ikasketak 
Giza Zientziak eta Enpresa ikasketak ditu. irakasle jarduteko gaitasun titulua ere badu. Bestalde, Nazioarteko Merkataritza Masterra egin du.

### Lorpenak 
* 2013an Donostiako Bera Bera eskubaloi taldeak hiru tituluak lortu zituen: Espainiako Superkopa, Kopa eta liga.

* Ziarsolok Bera Bera defendatu zuen 11 denboralditan (2005-2016) 1.400 gol baino gehiagoko marka gainditu zuen, hain zuzen 1.425 gol sartu zituen.
* Bera Berak lortutako 14 titulutan parte hartu zuen.
* 11 alditan naziortekoa izan zen Espainiako selekzioarekin

### Eskubaloiari agur 
* 2016an Eskubaloiari agur esan zion Bera Bera talderako 14 titulu lortu ondoren.

### Bestelakoak 
* 2017an zailtasunaren kudeaketari buruzko jardunaldia parte hartu zuen Antioko interpretazio zentroan.

## Omenaldiak eta sariak 
* 2013an omenaldia jaso zuen Ermuko Amigos de la Micologia taldearen eskutik.

* 2017an Sabino Arana saria jaso zuen Bilboko Arriaga antzokian kirol arloan izandako ibilbide oparoagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* https://es.linkedin.com/in/matxalen-ziarsolo-areitioaurtena-34870923
* https://twitter.com/matxalenz?lang=eu
* Matxalen Ziarso eta Aritz Aranburu jolasean
* Matxalen Ziarsolori elkarrizketa. Berria
Hanburgoko ATP txapelketa

|- valign="top"
|colspan="2"| erdian|250px
|- valign="top"
| **Lekua:**
|  Hanburgo, Alemania
|- valign="top"
| **Gainazala:**
| lur harrotua
|- valign="top"
| **Kategoria :**
| ATP World Tour 500
|- valign="top"
| **Sariak :**
| 2.450.000 estatubatuar dolar
|- valign="top"
| **Web orria:**
| German Open
|}

**Hanburgoko ATP txapelketa** edo **Hamburgeko ATP txapelketa** Alemaniako Hanburgo (edo Hamburg) hirian urtero jokatzen den tenis txapelketa da, ATP World Tour 500 kategoriakoa. Gaur egun abuztuan jokatzen da, lur harrotuan. 1990. urtean Tennis Masters Series txapelketak sortu baino lehen, **Alemaniako Irekia** izenarekin zen ezaguna. Gerora, **Hanburgoko Mastersa** izena izango zuen; eta gaur egun, berriz, **International German Open** (Alemaniako Nazioarteko Txapelketa Irekia) izen ofiziala du.

Lur harrotuan jokatzen diren txapelketetan, zaharrenen eta ospetsuenen artekoa dugu, lehen aldiz 1892. urtean jokatu baitzen. XX. mendean zehar, Alemaniako hainbat hiritan jokatu zen. Aipatzekoa da 1907. eta 1925. urteen artean Otto Froitzhem alemaniarrak 7 aldiz irabazi zuela txapelketa.

Masters Series (gaur egungo ATP World Tour Masters 1000) txapelketetako bat izan zen txapelketa multzo horren hasieratik 2008. urteraino. Hala ere, 2009. urtean egin zen egutegiaren berregituratzearekin batera, kategoria hori galdu eta ATP World Tour 500 multzoko kategorian sartu zuten.

## Finaletako emaitzak 
### Banakakoa 
### Binakakoa 
**1968. urtetik aurrera:**

## Txapelketa gehien irabazi dutenek 
1969. urtetik aurrerako txapelketak kontutan harturik.

### Banakakoan 
* **4 garaipen:**
**  Roger Federer: 2002, 2004, 2005, 2007
* **3 garaipen:**
**  Eddie Dibbs: 1973, 1974, 1976
**  Andrei Medveded: 1994, 1995, 1997
* **2 garaipen:**
**  Ivan Lendl: 1987, 1989
**  José Higueras: 1979, 1982
** 23px Juan Aguilera: 1984, 1990
**  Manuel Orantes: 1972, 1975

## Kanpo estekak 
* Txapelketaren web orria
Ricardo Uriz

**Ricardo Uriz** (Iruñea, Nafarroa, 1980ko uztailaren 30a - ) euskal saskibaloi jokalaria da. Tau Baskoniarekin egin zuen debuta ACB ligan.

Saskibaloiko euskal selekzioarekin ere parte hartu izan du. Anaia Mikel Uriz ere saskibaloi jokalaria da.

## Taldeak 
* ***Tau Ceramica*** - (ACB liga): 1998-1999.
* ***Alvecon Maristas*** - (EBA liga): 1999-2000.
* ***Tau Ceramica*** - (ACB liga): 1999-2000.
* ***CB Los Barrios*** - (LEB liga): 2000-2001.
* ***Forum Filatelico Valladolid*** - (ACB liga): 2001-2002.
* ***CAI Zaragoza*** - (LEB liga): 2002-2003.
* ***Bilbao Basket*** - (LEB liga): 2003-2004.
* ***Bilbao Basket*** - (ACB liga): 2004-2005.
* ***Gipuzkoa Basket*** - (LEB 2 liga): 2004-2005.
* ***Gipuzkoa Basket*** - (LEB liga): 2005-2006.
* ***Gipuzkoa Basket*** - (ACB liga): 2006-2007.
* ***Gipuzkoa Basket*** - (LEB liga): 2007-2008.
* ***Gipuzkoa Basket*** - (ACB liga): 2008-2009.
* ***Gipuzkoa Basket*** - (ACB liga): 2009-2010.
* ***Gipuzkoa Basket*** - (ACB liga): 2010-2011.

## Kanpo estekak 
*  Jokalariari buruzko informazioa ACBren webgunean
ATP World Tour 500

**ATP World Tour 500** (lehenago Internacional Series Gold izenarekin ezagunak), ATP barruko txapelketa multzo batek osatzen duen kategoria da. Grand Slam eta ATP World Tour Masters 1000 txapelketan ostean garrantzia gehien duten txapelketak direlarik. Gaur egun 11 txapelketek osatzen dute kategoria hau, eta $690.000 eta $1.426.250 bitarteko diru sariak banatzen dituzte, eta 500 puntu irabazlearentzat.

## Txapelketak 
## ATP sailkapenerako puntuak 
## Finaletako emaitzak (2009. urtetik aurrera) 
### 2010 
### 2009 
## Ikusi 
* ATP World Tour Masters 1000
* ATP World Tour 250 series

## Kanpo estekak
Txomin Aurrekoetxea

**Txomin Aurrekoetxea Iza** (Dima, Bizkaia, 1943 - Galdakao, 2024ko irailaren 29a) EAJ alderdiko euskal herritar politikaria izan zen.

Dimoztarra izanagatik, ibilbide politikoa eta bizitza Galdakaon hasi zuen gaztetatik. Zulaibar Heziketa Profesional Eskolaren zuzendari zela 1984an Eusko Legebiltzarkide aukeratua izan zen. 2005erarte Eusko Legebiltzarrean izan da, Karlos Garaikoetxea, Jose Antonio Ardanza eta Juan Jose Ibarretxe lehendakari zirela. Hezkuntza, Euskara eta Giza eskubideak izan dira gehien jorratu dituen arloak, batez ere azken urteotan Mendebaldeko Sahararen Aldeko Instituzioen lehendakari gisa egin duen lana aipagarria da, Euskadin, Espainian zein atzerrian; Nazio Batuetan hiru aldiz aritu baita Sahararen aldeko aldarrikapenak New Yorken entzun daitezen.

## Kanpo estekak 
*  Txomin Aurrekoetxearen fitxa Eusko Legebiltzarrean
Kimerismo

**Kimerismoa** trastorno genetikoa bat da, zeinetan bi obulu elkartzen diren eta fekundazioa baino lehenago konbinatzen diren bakarra sortuz, ondoren normalki haziz. Beraz, sortutako izaki bizidunak bi informazio genetiko desberdin ditu. Eman diren kasu gehienetan gorputzeko atal bakoitzak ADN desberdinak ditu eta badirudi bi pertsona daudela gorputz batean.

Halaber, mikrokimerismoa existitzen da. Kimerismoaren tankerakoa da baina maila askoz baxuagoarekin. Kasu honetan, zelula batzuek ADN bakarra dute eta beste batzuk bakarrik %50 berdinak dira. Beraz, desberdinak dira baina ez kimerismoan bezain beste. 2008. urtean Discovery Channelek programa berezi bat egin zuen honi buruz eta azaldu zuen pertsona kimerikoak bikiak edo bi biki bizigotikoak izan ahal zirela.

## Kimerismoa eta prozesu legalak 
Problema hau jasatzen duten pertsonek gorputzeko atal batzuetan izaera batek menperatu dezake eta beste gorputzeko ataletan beste izaerak. Badago kasu bitxi bat non emakume batek arazo legalak izan dituen kimerismoa dela eta. ADN azterketa batean aipatzen da bera ez dela bere semeen benetako ama. Eta horren ondorioz akusatuta dago semeak bahitu omen dituelako.

## Kanpo estekak
Elfo

Jatorriz **elfoak** naturarekin bat eginik bizi diren germaniar jatorriko mitologietako izaki txiki, antropomorfo eta magikoak dira. Ipar Europako hainbat kulturatan agertu ohi dira, batez ere Alemaniar kulturan, Eskandinaviarrean eta Anglosaxoian. Pertsonai mitiko-folkloriko gehienak bezala, gaiztoa, kaltegarria edo ona eta lagungarria izan daitezke. Erresuma Batua, Kanada eta Estatu Batuetan ere elfo izenaz ezagutzen dira, Aita Noelen laguntzaile ñimiñoak dira.

## Ezaugarriak 
### Erdi Aroan 
Erdi Aroan, germaniar familiako hizkuntza batean hitz egiten zuten herrialdeetan, elfoak, eskuarki, botere magikoak eta edertasuna paregabea zuten izaki gisa deskribatzen zituzten. Jendearekin anbibalenteak ziren, haiek laguntzen edo gogaitzen baitzituzten. Hala ere, sinesmen horien ezaugarriak asko aldatu dira denboran eta espazioan.

### Eskandinaviar folklorean 
Mitologia nordikoko elfoak folklorean iraun dute, emakume gisa batez ere, muinoetan eta harkaitzetan. Suediak *älvorrak, basoan elfo-e*rrege batekin  bizi ziren neska ederrak ziren.

Elfoak belardietan dantzan ikus zitezkeen, batez ere gauez eta behe-lainoa zegoen goizetan. Zirkulu bat uzten zuten dantzan egin zuten lekuetan, älvdanser (elfo-dantzak) edo älvringar (elfo-zirkuluak) izenekoa, eta batean pixa egiteak gaixotasun benereoak sortzen zituela pentsatzen zen. Normalean, elfoen zirkuluak onddo txikiez osatutako eraztun (fairy-ring) bat ziren, baina beste elfo zirkulu mota bat ere bazegoen. Anne Marie Hellström historialari hitzetan:Lakuen ertzetan, basoak aintzirarekin bat egiten zuen lekuan, elfo zirkuluak aurkitu ahal ziren. Leku biribilak ziren, eta barruan belarra zapalduta zegoen, Elfoak han dantzatu zirelako. Tisnaren lakuan, horietako bat ikusi dut nik. Arriskutsua izan liteke, eta norbait gaixotu egin zitekeen bertan sartzen bazen nolabait suntsitzen bazuen.

### Gaur egun 
Era berean, literatura fantastikoa izaki mitologiko hauetan oinarritu da pertsonai ezberdinak sortu ahal izateko. Gizaki itxurako izakiak izan ohi dira baina buruargiagoak, ile zuridunak eta naturarekin harremanetan jartzen dituzten botere telepatikoekin. Literatura unibertsaleko elfo guztien artean John R.R. Tolkien idazleak Erdialdeko Lurraldeari buruzko idazlanean sortu zuen elfoen arraza nabarmentzen da.

Islandian, jende askok elfoak *-huldufólk* edo "ezkutatzen den jendea"*-* bazirela sinisten zuen duela urte gutxi, eta errespetuz tratatu behar zirela. Harri edo harkaitzen azpian bizi dira horiek eta horrek herrialdeko errepideen diseinuan eragin du, elfoak bizi diren lekuetan, ezin izan baita errepiderik egin.
alt=Arthur Rackhamek (1867–1939) margotutako elfoak.|erdian|thumb|Arthur Rackhamen (1867–1939) ilustrazioa Shakespeareren "Uda-gau bateko ametsa" antzezlanerako; "To make my small elves coats" testua ilustratzeko marrazkia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Batugailu

**Batugailua** edo **Batutzailea** zenbakien batuketa egiten duen zirkuitu digitala da. Konputagailu modernoetan Unitate aritmetiko-logikoan dago. Bitarrean kodetutako kode hamartarrean (BCD) edota BCD gehi hirukoan (XS-3) dauden zenbaki adierazpideetarako diseinatu daitezkeen arren, batugailu arruntek zenbaki bitarrak batzen dituzte.

## Batugailu motak 
Bi mota orokor daude bit bakarreko zenbakiak batzen dituzten batugailuentzarako:

* **Semibatugailua** (*Semi Adder* ingelesez): bi sarrera, normalean A eta B izenekoak, eta bi irteera dituen zirkuitua da, S batuketa eta C bururako-bita. S aldagaia A eta B biten arteko ALA funtzioa da eta C berriz, A eta Bren arteko ETA funtzioa.
* **Batugailu osoa** (*Full Adder* ingelesez): hiru sarrera ditu, normalean A eta B aldagaiak eta Cin sarrerako bururako-bita. Irteerei dagokienez, bi ditu semibatugailuak bezala, S batuketa eta Cout irteerako bururako-bita.

### Semibatugailua 
[eskuinera|frame|Semibatugailuaren [Zirkuitu-diagrama|zirkuituaren diagrama.]]

Funtzioak honako hauek dira:

:S = A \oplus B
:C = A \cdot B

Semibatugailuaren egia-taula:

### Batugailu osoa 
[frame|Batugailu osoaren [Zirkuitu-diagrama|zirkuituaren diagrama **Sarrerak: {A, B, CarryIn} → Irteerak: {Sum, CarryOut}**]]
[thumb|200px|Bit bateko batugailu oso baten [Ikur elektroniko|ikur eskematikoa.]]

:S = (A \oplus B) \oplus C_{in}
:C_{out} = (A \cdot B) + (C_{in} \cdot (A \oplus B)) = (A \cdot B) + (C_{in} \cdot B) + (C_{in} \cdot A)

## Kanpo estekak
Tzipi Livni

**Tziporah Malka "Tzipi" Livni** (;  ahoskatua; Tel Aviv, Israel, 1958ko uztailaren 8) Israelgo politikaria da, Kanpo Harremanetarako ministroa izandakoa.
Lakari

**Lakaria** baserritar askok erabiltzen zuten neurria zen. Espainiako leku askotan erabiltzen zen sistema metriko hamartarra orokortu zen arte. Laborea, artoa, babarruna, etab. neurtzeko erabiltzen zen. Kutxa bi erabiltzen ziren baserrietan neurketak egiteko: lakaria bata eta gaitzerua bestea. Kutxa edo neurri haiek beteta, erregela batekin pasa behar gainetik berdin-berdin jarri arte. Lakariak 3,6 kg zituen gutxi gora-bera. Lursailen azalera neurtzeko ere erabiltzen zen.

## Kanpo estekak
Klake

[thumb|Klakerako [zapata (argipena)|zapatak.]]
**Klakea** (ingelesez *tap dance*) soinudun zapateatua egiten den bitartean oinak erritmikoki mugitzen diren dantza mota estatubatuarra da. Klake oinetakoek metalezko xafla batzuk dauzkate zolan eta, lurrean joaz, perkusio instrumentu gisa erabiltzen dira. Bi mota nagusi daude: klake erritmikoa eta Broadwayko klakea. Klake erritmikoa, arreta gehien bat musikaltasunean jartzen duena, jazzaren tradizioari loturik dago. Broadwayko klakeak, berriz, dantzan ipintzen du arreta eta askotan antzerki-musikalaren parte izaten da.

Ingalaterrako eskalapoi dantzan, zeltiar *giga* eta *reel* dantzetan eta afrikar dantzen zapateatu konpasatuan du jatorria.

## Kanpo estekak 
*  International Tap Dance Association
*  Klakearen jatorria Beholders.org
*  United Taps Tap Dance Resource and Guide
*  Tap moves
*  Klakea Open Directory Project
Himiko (astronomia)

**Himiko** 2008ko uztailaren 25ean aurkitutako gas-hodei misteriotsua da. Lurretik 12.900 milioi argi-urteko distantziara dago, Big Bangetik 800 milioi urtera sortutakoa. 55.000 argi-urteko diametroa du eta astronomoen arabera, ezagutzen den objektu astronomiko astunenak baino 10 aldiz pisu gehiago du.

Gas-hodei honen aurkikuntzak astronomoak harritu ditu Big Bangaren teoriarekin ez datorrelako bat. Big Bang Teoriak lehendabizi objektu txikiak sortu zirela eta geroago horiek sistema handiagoak sortzeko fusionatzen joan zirela dio. Harrigarriena Himiko handiegia dela unibertsoa hain gaztea zenekoa izateko.

Objektu honi Himiko erregina japoniarraren omenez jarri zioten.

## Kanpo estekak 
*  Himiko, urruneko gas-hodeia (zientzia.net)
Nanomedikuntza

**Nanomedikuntza** nanoteknologiaren zati bat da, gaixotasunak gorputzaren barnetik sendatzea ahalbidetzen duen maila zelular eta molekular batean. Medikuntzaren barnean dauden aurrerapenen artean arrakastatsuenetakoa da.
Osasun eremuan nanoteknologia aplikatzea biziki baliagarria gerta daiteke, diagnostiko zehatzagoak egiteko edo terapia eraginkorragoak eragiteko, botika premiazkoa den toki zehatzera joan dadin (horrek, noski, alboko efektuak murriztu egingo lituzke) edo zelulekin komunikatzeko gauza liratekeen materialak sortzeko, ehunen birsorkuntza eragin dezaten, adibidez.

## Arazo etikoak 
Agian, medikuntzaren alor honek eragin ditzakeen arazo etikoak batzuk besteen arteeko desadostasunak izan daitezke.

Zientziaren adar honek, zahartzeko prozesua atzeratu dezake atomoen egitura aldatuz; eta ondorioz, zahartzeari utzi edo gaztetasunera itzul gaitezke. Horrela, etorkizunean gizakion egitura zelularra eta genetikoa aldatzea lortzen denean inmortalak izatea ere lor daiteke.

Hau honela izanda, naturaren aurka jokatzearen aldeko eta kontrako iritziak daude. Batzuk, etorkizunerako progesutzat hartzen dute eta abantailatzat hartzen dute bizitzaren luzatzea. Baina, jarrera kontrajarriak dutenek, bizi iraupena luzatzea ea zoriontasuna ekartzen al duen planteatzen dute. Gainera haien ustetan, prozesu naturalen aurka egitea ez da etikoa.

## Kanpo estekak
ANC (argipena)

**ANC** siglak adiera zenbait ditu:
* *African National Congress* edo Afrikako Kongresu Nazionala;
* *Assemblea Nacional Catalana*.

## Kanpo estekak
Erremonte

[thumb|[Jesus Abrego, ezkerrean, eta Salsamendi III.a, 1944an.]]

**Erremontea** pilota jokoaren aldaera bat da, xistera ez oso sakonarekin jokatzen dena. Pilota xisteraren behealdetik sartzen da eta puntatik irteten da etengabeko mugimendu batean. Zesta puntan aldiz, pilota hartzen da, eta gero, bultzada batekin frontisera jaurtitzen da; pilota une jakin batean geldi dago saski barruan. Xisterak zesta-puntako xisteraren antza du, baina konkordura txikiagoa du, ez baitauka zestak daukan sabel sakona; eta sendoagoa da. Erremonte-xistera Juan Moya iruinsemeari zor zaio, XX. mendearen hasierako urteetan oraindik eskularruz egiten baitzen erremontean. Iruñeko Juego Nuevo pilotalekuan ari izaten zela, saskigile bati zesta puntako xisteraren antzerako bat enkargatu zion, eta denbora laburrean pilotari guztiek hartu zuten tresnatzat.

Egun, erremontean Galarreta 2000 enpresa arduratzen da profesional-mailako jokoaz. Esku huskako pilota da gaur egun jaun eta jabe pilota-modalitateen artean. Izan ere, esku huskako pilotak du ikusle, zale eta pilotari gehien; baina Gipuzkoan erremonteak ere indar handia du, Hernanin eta inguruetan batez ere. Bestalde, Malerreka eta Baztan erremonte jokalari askoren sorleku izan dira, ikasketa paregabea baita eskularruz ari izana, erremonte jokorako.

Pilotalekua gainerako pilotalekuen antzekoa da: 14 koadro ditu, eta sakea 12,5etik egiten da. Saskiak 67 zentimetro ditu eskumuturretik puntara eta 770 g pisatzen du. Pilotak 115 g pisatzen du, eta 6 zentimetroko diametroa dauka.

## Erremontari ospetsuak 
[thumb|[Koteto Ezkurra, 2013an.]]
* Julian Artzamendi Larrea (Azpeitia, 1889))
* Jose Irigoien Igoa *Irigoyen* (Bera, 1893 - 1970)
* Juan Abarrategi Errasti (Azpeitia, 1895)
* Jose Maria Saltsamendi *Salsamendi III* (Orio, 1925 - 2013)
* Jesus Abrego (1910 – 1997)
* Demetrio Abarisketa Sarasua (Beizama, 1910)
* Pedro Manuel Grazenea (Elgorriaga, 1929 - 2017)
* Raul Jimenez Albisu, *Raul* (1935 – )
* Hermenegildo Arbizu, *Mere* (1931 –)
* Kike Elizalde (Altsasu, 1961 –)
* Koteto Ezkurra (Doneztebe. 1973 –)
* Javier Urriza (Iruñea, 1981 –)
[thumb|Pilotari [Erremonte|erremontista Altsasuko sustraiak eskulturan.]]

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Altsasuko sustraiak

## Kanpo estekak
A Lama

**A Lama** Galiziako hego-mendebaldeko udalerri bat da, Pontevedra probintziako Pontevedra eskualdekoa. 2005eko erroldan, 3.026 biztanle zituen, horietatik 106 atzerritarrak. Galiziera hiztunak %&nbsp;92,88 dira. Galizieraz bertako herritarrei *lamense* deritze.

A Laman espetxe handi bat dago, 1.000 presotik gora dituena, horietako batzuk euskal herritarrak, Espainiako Gobernuak aplikatutako sakabanatze politikaren ondorioz. Espetxe hura 1.008 preso edukitzeko diseinatuta dago, baina 2000ko hamarkadaren amaieran ia 2.000 preso hartzera iritsi zen; geroztik, bere edukiera teorikora hurbilduz joan da.

## Parrokiak 
Udalerriko biztanleria oso barreiatuta dago, 10 parrokiatan banatuta. Herriburua den parrokia da jendetsuena, alde handiz.

Udalerriko biztanleen ehunekoa, parrokia bakoitzean:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  A Lamako udalaren webgunea
Fightstar

**Fightstar** 2003an Erresuma Batuan sortutako taldea da, post-hardcore eta alternative rock musika mota jotzen dute.

## Diskografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fightstar Webgunea
Zura (musika taldea)

**Zura** Gipuzkoako Bidasoaldeko (Hondarribia eta Irun) musika talde bat da, 2005ean sortua. Xabi Strubellek bultzaturiko proiektua da. Urte hartakoa da *Ilargi handi zauri zarae*, Lorca eta Lauaxetaren poemak biltzen dituen diskoa, Metak diskoetxeak ateratakoa. Diego Garcia bateria lagun duela, taldetxo bat bildu zen diskoa zuzenekoan jotzeko. 2005 eta 2006. urteen artean hamaika kontzertu eman ondoren, Zurak isilaldi bat izan zuen hurrengo urteetan, eta 2008an itzuli ziren lanera, berriz ere Xabi Strubellek sortutako kantu batzuei itxura emateko.

Geroztik Zurak talde itxura hartu du, eta Xabi Strubellek (kitarra eta ahotsa), Nerea Olaxak (ahots nagusia), Eñaut Balentziagak (bateria), eta Hans Dieckmannek osatzen dute.

2008ko udazkenean *Kiribil* diskoa kaleratu zuten, taldearen bigarren diskoa da, euskaraz egindako bossa nova estiloko diskoa, hain zuzen ere. Hainbat iturritatik edan duen bossa nova berritzailea da: rocka eta funkaren tradizioak brasildar samba eta bossarekin nahasita ageri dira. Oro har, harmoniak eta erritmoak brasildar kutsukoak dira, eta euskara da hizkuntza nagusi. Zuzenekoan, ikuspuntu berritzaile batetik landutako bossa nova darie, indartsua baina goxotasunez egina.

## Taldekideak 
* Xabi Strubell: Dut, Anari eta Zura taldeetan aritu da.
* Nerea Olaxa: Kabul eta Zura taldeetan aritu da.
* Eñaut Balentziaga: Kabul eta Zura taldeetan aritu da.
* Hans Dieckmann: Zura du lehen proiektu musikala.
* Gorka Sesma

## Diskoak 
* *Ilargi handi zauri zarae* (2005, Metak).
* *Kiribil* (2008, Gor diskak).

## Kanpo estekak 
* ZURA taldearen bloga.
* ZURA myspace webgunean.
* Metak diskoetxearen webgunea
Alboka

**Alboka** euskal haize instrumentu tradizionala da, mihi bakun jogune motako klarinete bikoitza duena. Musikalki, bi tutuak independienteak dira, baina aldi berean jotzen dira. Afinazioari dagokionez, egile bakoitzak ezberdina eman du: Arratian egiten zirenak La ♭ notan afinatzen ziren, eta Zegaman egiten zirenak La♯ musika notan. Normalki, albokariek ezkerreko bost zuloko kanaberarekin melodia jotzen dute eta eskumako hiru zulokoarekin laguntza. Alboka, normalki, panderoarekin laguntzen da, eta jota, porrusalda eta martxa dira ohiko abesti motak. Jotzerakoan, arnasketa zirkularra erabili behar da, arnasa hartuz eta joaz aldi berean.

Izena arabieratik dator: *al-bûq* (البوق).

thumb|300px|eskuinera|Albokaren atalak ikusgai.

## Albokari tradizionalak 
[thumb|300px|Garai bateko [Zeanuriko albokalari eta pandero joleak.]]

Bizkaian, Arratia eta Nerbioi ibarretan tradizio handia egon da XIX. mendetik, albokari handiak emanez: Anbrosio Gorostiaga "Anbros" (1867-1926), Bernardino Zautua, Tiburtzio Elezkano (1906-1958) eta Silbestre Elezkano "Txilibrin" (1912-2003) Igorrekoak; Migel Larrinaga "Txuskoa" (1881-1921), Alejo Etxezarraga eta Eugenio Etxebarria (1920-2008) Dimakoak; Graziano Lekue "Txisperue" (1882-1945) Zeberiokoa; Jose Amundarain "Muñegi" (1895-1969), Emilio Sagarna eta Andoni Goikoetxea Zeanurikoak; Ildefonso "Pontxo" Orue (1902-1980) eta Benito Iragorri (1906-1973) Lemoakoak; Alejo Gurtubai "Barberue", Juan Kruz Valle eta Juan Otxandio (1927-2000) Galdakaokoak; Jose Mari Bilbao eta Leon Bilbao semea (1916-1990) Arteagakoak; Inazio Uribarri "Andaluze" Dima/Zaratamokoa eta Manu Barandika Bediakoa.

## Gaur egungo albokariak 
[thumb|300px|eskuinera|Gaur egungo albokalari eta pandero joleak [Hernaniko 2008ko Txalaparta Jaialdian zehar kale emanaldia eskainiaz.]]
Azpimarratzekoa da Mariano Barrenetxea (Galdakao, 1938-), baina batik bat Juan Mari Beltran (Donostia, 1947-), musikari handia eta Ibon Koteron (Bilbo, 1967-) jole iraultzailea, Kepa Junkeraren eskolakoa.

Bestela, 1990eko hamarkadan musika tresna Exkixu taldeak rock esparruan ezagutarazi zuen. Albokalari bikain gisa Alboka musika taldeko kide den Alan Griffin irlandarra ere aipatzekoa da.

## Diskoak 
* "Maurizia, Leon eta Basilio" (1979)
* "Leonen Orroak" (Elkar, 1996).
* "Airea" (Elkar, 2004).
* "Albokak 2.1, Bizialdi berria upgrade" (Balea musika ideiak, 2009)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko musika
* Pibgorn, albokaren antzeko Galesko musikatresna.

## Kanpo estekak 
*  Albokaz eta albokarietaz "Euskonews"en
* Euskal Herriko Alboka Eguna
* Ibon Koteron
*  Alboka eta albokariak, Manu Gojenola Onaindia
*  La alboka, Mariano Barrenetxea
*  Alboka bat nola egin pausoz pauso
*  La alboka y otros albogues
*  Albokak 2.1, Atxikitako artxiboak
*  Albokerue.com, Fede de Dios-en web gunea, alboka jotzen ikasteko tutorialak, partiturak, ...
Hemotorax

**Hemotoraxa** barrunbe pleuralean odolaren presentzia da. Normalean lesio torazikoek sortua izaten da, baina zenbait kasutan birikako minbiziak edo bihotzeko edo toraxeko kirurgiak ere eragin dezakete.

Lesio traumatiko baten ondorioz, saihets batek birikako ehuna edo arteria zauri ditzake odola gune pleuralera sartzea eraginez. Zauria puntadun zerbaitekin edo bala bidez egina bada, birika arriskuan jar dezake. Hemotoraxa pneumotorax (gune pleuralean airearen sarrera) batekin erlazionatuta egon daiteke eta odol kantitatearen arabera, konplikatu egin daiteke shock egoerara helduz.

## Sintomak 
* Arnasa hartzeko zailtasunak
* Min torazikoa
* Antsietatea eta urduritasuna
* Bihotz-maiztasunaren igoera

## Diagnostikoa 
Medikuak azterketa fisiko batean arnasa hartzean soinuen murrizketa bat detektatu dezake edo bestela, toraxaren erradiografia bat egin dezake.

## Tratamendua 
Gaixoa egonkortu, odoljarioa gelditu eta gune pleuralean dagoen odola kanporatu behar da. Aitzitik, bertatik atera den odola gaixoari transfusioa egiteko erabili behar da.

Gainera, hematoraxaren eragilea tratatu behar da. Lesio traumatikoaren kasuan, hodi drainatzaile bat kokatzearekin nahikoa izango da, kirurgia beharrik gabe.

## Kanpo estekak
Lewis Hamilton

**Lewis Carl Davidson Hamilton ** (Stevenage, Ingalaterra, Erresuma Batua, 1985eko urtarrilaren 7a) 1 Formulako gidaria da. 2007ko 1 Formulako denboraldiko txapeldunorde eta 2008, 2014, 2015, 2017, 2018, 2019 eta 2020eko munduko txapelduna da.

## Palmaresa 
## Kanpo estekak
Enderika

**Enderika** Kortezubiko (Bizkaia) herrigune nagusia da, udaletxea bertan dagoelarik. Gernika (hegoaldean) eta Gautegiz-Arteaga (iparraldean) lotzen dituen errepidean dago, eta Forua mendebaldean eta udalerriko auzoa den Basondo ekialdean mugakide ditu.

## Ikus, gainera 
* Enderika Haundi baserria
* Busturialdea

## Kanpo estekak
Elorriaga-Santa Ana

**Elorriaga-Santa Ana** Kortezubiko (Bizkaia) herrigune nagusiaren hegoaldean dagoen auzoa da, Gernikatik eta hegoaldetik datorren errepidean kokatuta.

## Kanpo estekak
Urizar (Lemoiz)

**Urizar** Lemoizko auzoburua da. Andraka errekak sorturiko ibarrean, Armintza eta Andraka auzoen erdian dago kokaturik.

Goi Erdi Aroan sortua dela uste da. Egitura lineala dauka garaiera gutxiko muino baten gainean, barrualdetik kostaldera doan bidearen eta errekaren artean dago. Baserri ugari dagoen ibar emankor baten gainean dago. Bertan, udaletxea, parrokia eta udalerriko administrazio zerbitzuak daude. Auzo honetako ohiko jarduera nagusia nekazaritza izan da.

Auzo honetatik gertu, "Gure Mendi" urbanizazioa eraiki da orain gutxi. Auzoak eta urbanizazioak 350 biztanle inguru biltzen dituzte.

## Kanpo estekak
Zorrotzako geltokia (Adif)

**Zorrotzako geltokia (Adif)** hurrengoei egin ahal dio erreferentzi:

* Zorrotzako geltokia, Adifen jabetzapean Renfe Operadora eragileak ustiatzen duen tren geltokia, Renfeko Aldirien C-1 eta C-2 lineen zerbitzua eskaintzen duela.
* Zorrotza-Zorrozgoiti geltokia, Adifen jabetzapean Renfe Operadora eragileak ustiatzen duen tren geltokia, Renfeko Aldirien C-4 eta C-5 lineen zerbitzua eskaintzen duela.
Oma

**Oma** Kortezubi (Bizkaia) ekialdean eta herrigunetik kanpo dagoen auzoa da, Basondo eta Gabika (Ereño) artean kokatutakoa. Haran itxi eta endorreiko bat da, hau da, urak irtenbiderik ez duen puntua.

## Basoa 
300px|thumb|ezkerrera|Ibarrolaren "Baso margotua".

Auzo honetan Agustin Ibarrolak egindako "Baso margotua" dago. Izan ere, artista bizkaitarrak hango pinudia margotu zuen forma abstraktuak eta begi-efektu ederrak sortuz. XX. mendeko hirurogeigarren hamarkadan sortutako "Land art" korronte sortzailearen adierazpena da; izan ere, korronte honen helburua lan artistikoa naturara eramatea da, paisaia artistaren marko, euskarri eta materia gisa erabiliz.

## Bibliografia 
* *"Ibarrola: El bosque de Oma."*. Agustin Ibarrola. EHU, 2000.

## Erreferentziak 
* 

## Kanpo estekak 
* Basoaren argazkiak
* Omako Basoa
Bizia mantentze

Medikuntzan, **bizia mantentzea** edo **bizia luzatzea** gaixo baten bizia artifizialki mantentzea, gaixoak berez eta laguntzarik gabe horretarako gauza ez denean. Bizi mantentzerako hainbat tekniketako terapiak erabiltzen dira: elikatzeko hodiak, zainpeko elikapen totala, arnasketa mekanikoa, bihotz/birikiaren bypass-a, gernu-kateterazioa eta dialisia besteak beste. Teknika hauek erabiltzen dira zaintza intentsiboan eta operazio baten bitartean hainbat kasutan ere, nahiz eta, azkenean, eri bat estabilizatzeko erabili, eta ez eriaren errekuperazio totala lortzeko, gehienetan ezin baita.

## Arazo etikoa 
Proposatua izan da norbaiten bizia artifialki luzatzea ez dela etikoa. Bi sailetan banatu izan dira zainketak: arruntak eta apartekoak. Lehenengoari dagokionez, gaixoa elikatzea zainketa arrunt moduan hartu da adibidez, eta arnasketa modu artifizialean eskaintzea apartekotzat. Bereziketa gorabehera, medikuen betebeharra da gaixoari bizia salbatzea, nahiz eta teknikoki hilda egon eta metodo artifizialak erabili behar izatea. Maiz eztabaidatzen da gaixoa horrelako zainketak jasotzeko erabakia hartzeko gauza den, hori egiteko eskubidea duen bakarra gaixoarena delako, eta logikoa denez hura ezinduta dago, bere egoera dela eta.

## Kanpo estekak
Basondo

**Basondo** Kortezubi (Bizkaia) ekialdean eta herrigunetik kanpo dagoen auzoa da. Santimamiñeko kobazuloak eta baseliza ikusteko abiapuntua auzo honetan dago, Omako basoa ere bertatik bertara duelarik.

Haran itxi endorreiko bat da, urak beste irtenbiderik ez duena, alegia.

Bertako Morgotaurre baserrian Basondoko fauna-babeslekua kokatuta dago, Xabier Maiztegi fundazioak abiatutako egitasmoa dena.
## Erreferentziak 
* 

## Kanpo estekak 
* Basondoko fauna babeslekua
Sestaoko geltokia (Adif)

**Sestao** Euskal Herriko Bizkaiko tren eta autobus geltoki bat da, Sestao udalerrian kokatuta dagoena.

Geltokia 1888ko irailaren 27an ireki zen.

## Egoera 
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:

* : 9,600 kilometro-puntua

## Sarbideak 
* Rivas kalea, 70
* Rivas kalea, 50

### Irisgarritasuna 
Nahiz eta sarbideak irisgarriak izan, nasa eta trenaren arteko tartea eta nasen arteko ibilbidea dela eta geltokiaren erabilera ez da irisgarria. Arartekoak argitaratutako irisgarritasuna eta garrioaren ikerketa-diagnosiaren arabera, «*Mugikortasun Urriko Pertsona erabiltzaileak ezin du modu autonomoan nasa eta unitate mugikorraren plataformaren arteko desnibela libratu*», «*Burdinbide zerbitzuen eragileak ez du Mugikortasun Urriko Pertsona erabiltzaileari bermatu ibilgailutik igo edota jaistea*», eta «*Mugikortasun Urriko Pertsona erabiltzaileak ez du nasa batetik bestera gurutzatzeko elementu mekaniko edo eraikuntza elementurik.*»

## Historia 
Geltokia 1888ko irailaren 27an inauguratu zen, Bilbo-Santurtzi burdinbide tartea irekitzearekin batera, geroago Santurtzira helduko zen linean. Lanak Bilbotik Portugaleterainoko Burdinbide Konpainiak egin zituen. 1889. urtean geltokiari Bizkaiko Foru Aldundiaren esku zegoen Trianoko Burdinbidea batu zitzaion, hasiera batean zamak garraiatzeko zena, eta geroago bidaiarientzako zerbitzua eskaintzen hasi zuena.

2004ko abenduaren 31tik Renfe Operadorak linea ustiatzen du, Adif trenbide-instalazioen titularra den bitartean.

## Geltokia 
Arcelor (ArcelorMittal Sestao) taldearen Bizkaiko Altzairutegi Konpaktuaren ondoan dago, garai batean Bizkaiko Labe Garaiak, geltokitik kontrolatzen diren salgaien trenen irteeraren aurrean. Geltokiak langileei eman zien zerbitzua, BLGaren hedadura handia zela eta, hainbat sarrerarekin, beste enpresa laguntzaile batzuekin eta zeharkako enpleguekin; gaur egun, estazioak bidaiari-trafiko urria du. Arrazoiak honako hauek dira: la Iberiako geralekua ACBko langileen sarrera nagusietatik hurbilago dago geltoki hori baino (fabrika bere aurrekoa baino askoz txikiagoa), eta, beraz, langileen trafikoa la Iberiak estaltzen du. Geltokia hirigunetik erabat urrun dago. Amaitzeko, Bilboko metroaren irekierak bidaiari kopurua are gehiago jaitsi zuen, Urbinaga edo Sestao bezalako geltokiekin.

## Zerbitzuak 
### Aldiriko trenak 
### Hiriarteko autobusak 
## Etorkizuna 
Bizkaiko Garraio Partzuergoak eta Adifek finantziaketa akordioa sinatu zuten 2011ko maiatzean, Bilboko metroko Urbinagako geltokian Bilboko metroaren, Renfeko Aldirien eta Leioako eta Barakaldoko tranbien arteko geltoki intermodala eraikitzeko. Geltoki intermodala Sestaoko tren geltokitik oso hurbil egongo litzatekenez, Sestaoko tren geltokia zerbitzutik kanpo geldituko litzateke.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Operadora

## Kanpo estekak 
* ADIF enpresako web gunea
* RENFE enpresako web gunea