open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Belœilgo gaztelua

**Belœilgo gaztelua** Belgikako Henao probintzian dagoen gaztelua (châteaua) da, Belœil udalerrian. XIV. mendetik Ligneko printzearen egoitza izan da. Châteaua 1664an diseinatutako lorategi barrokoaren erdian dago. Château eta lorategien multzoa, "Versalles belga" bezala ezagutzen dena, udaberrian eta udan bisitatu daiteke.

## Historia 
### Lehen urteak 
1394an, Ligne familiaren jabego bihurtu zen. XV. mendearen hasieran herriko gaztelua aukeratu zuten familiaren egoitza nagusia izateko. Gaztelu zaharra eraikin angeluzuzena zen, gotortua, eta inguruan zulo bat zuen. Lau dorre biribil zituen, bat angelu bakoitzean. Oinarrizko egitura hori oraindik ere mantentzen da, nahiz eta fatxadak eta barrualdeak nagusiki aldatu egin ziren hurrengo mendeetan.

### XVII. mendea 
1664tik aurrera parkea, bere etorbide zuzenekin, urmael geometriko eta perspektiba izugarriekin, sortu egin zen. Ohiko "basotxoak" —heskai garaiez estalitako lorategiak— XVIII. eta XIX. mendeetako moda aldakorrak gorabehera, Ingalaterrako paisaia-lorategia hobesten zenean kontserbatu ziren. Paisaiarako lorategi txiki bat, gutizia batekin, château ondoko auzoan ezarri zuen Charles-Joseph de Ligne printzeak.

### XVIII. mendea 
Gaztelu gotortua luxuzko landa-etxe batera (châteaua) egokitu zuten, Frantziako ereduari jarraituz. Barnekoak altzari dotorez apaindu zituzten, eta familiaren arte bildumak. 1900eko Urte Berria ospatzen ari zirela, hondamendiak gaztelua jo zuen, guztiz erre zutenean. Altzari gehienak, 20.000 ale arraroko liburutegia eta arte bilduma barne, salbatu ahal izan ziren. Gaztelua, hurrengo urteetan, Ernest Sanson arkitekto frantsesak berreraiki zuen, barrukoak, Ligne familiaren bildumako piezak erabiliz, berrapaindu ziren bitartean.

## Galeria 

Fitxategi:Beloeil.jpg|Belœilgo gaztelua
Fitxategi:Beloeil_castel_1_Luc_Viatour.jpg|Gazteluaren atzeko ikuspegia gauez
Fitxategi:Birdhouse_swan_lake.jpg|Beltxarga bat lubanarroan
Fitxategi:51008_Beloeil_Château_de_Belœil_08.jpg|Belœilgo gazteluaren alboaldea
Fitxategi:51008_Beloeil_Château_de_Belœil_01.jpg|Harrizko eskailera.
Fitxategi:Château_de_Beloeil_1106.jpg|Gazteluko ​​liburutegia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mónica Kupfer

**Mónica Kupfer** (Panama, 1957) historialaria, artezalea, kritikaria eta editorea da. Ospe handia du, bai herrialdean, bai nazioartean, bere komisariotza-lanarengatik zein Panamako artearen garapenari egindako ekarpenarengatik, Panamako Arte Biurtekoaren bitartez. Gainera, Panamako emakume artisten inguruan egindako ikerketa ere aipagarria da, herrialdean egindako lehena izan baitzen. 

## Bizitza 
Artearen Historian doktorea Texasko Unibertsitatean, Austinen. Artearen Historiako Maistratasuna du New Orleanseko Tulane Universityn eta Freie Universität Berlinen, Alemanian, eta Lizentziatura bat grabatuan eta artearen historian espezializazioekin. 

### Lan ibilbidea 
Mónica Kupfer Panamako Arte Biurtekoaren zuzendari fundatzailea izan zen. 1992. urtean sortu zen, eta Arte y Cultura Fundazioaren zuzendaria ere izan zen. Irabazi-asmorik gabeko erakunde horrek Panamako kultura-garapena sustatzen hasi zen 1999an. Panamako Arte Garaikidearen Museoko lehenengo erakusketa komisarioa izan zen, eta Kontseilu Teknikoko kide lanetan jardun du.

Epaimahaia, hizlaria eta arte entziklopedietako kolaboratzailea izan da, *Art Nexus* aldizkariko korrespontsala izateaz gain.

#### Erakusketa onduak 
* 1998an, *Encuentro de corrientes: Pintura contemporánea de Panamá* (euskaraz: Korronteen topaketa: Panamako pintura garaikidea) - New Yorkeko Americas Society eta Miamiko Bass Museum.
* 2003an, *Un siglo de pintura en Panamá* - Garapenerako Banku Interamerikarraren galeria Washingtonen.
* 2013ko martxoa, *Trazos perceptivos: artistas mujeres de Panama* (euskaraz: Pertzepzio trazuak: Panamako emakume artistak). GBIko gobernadoreen urteko bilera.

#### Panamako Arte Biurtekoa 
Panamako Arte Biurtekoa 1992. urtean sortu zuen Monica Kupfer-ek Irene Escoffery-rekin batera.

Pintura lehiaketa izan zen hasieran. Biurtekoak eboluzionatu egin zuen, herrialdeko arte garaikideko ekitaldirik garrantzitsuena bihurtu arte. 16 urtez gutxienez, biurtekoak arte garaikidea ekoizteko eta erakusteko plataforma ez-komertzial nagusia izan da. 

## Argitalpenak 
* "*América Central*", E. Sullivanek argitaratutako XX. Mendeko Arte Latinoamericano liburuko kapitulua. Phaidon Press argitaletxea, London,1998
* *Cien años de arte en Panamá* (euskaraz: Ehun urte arte Panaman) - egilekidea. 2003an argitaratua, Errepublikaren Mendeurrena dela eta.
* *Mujeres en las artes de Panamá en el siglo XX* (euskaraz: Emakumeak Panamako arteetan XX. mendean) liburuaren editorea da, eta Julieta de Diego de Fabregaren, Priscila Filosen, Carmen Linaresen, Angela Picardiren, Isis Tejeiraren, Consuelo Tomásen, Maida Watsonen eta Mónica Kupfer editorearen saiakerak ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Moravia Ochoa López

**Moravia Ochoa López** (Panama Hiria, Panama, 1939) idazlea da, ipuin eta poesia literatur generoak lantzen dituena. Ricardo Miró sari nazionalaren irabazlea izan zen 17 urterekin. 

“*Yesca*” (1961) ipuin-liburuarekin, hogeita hamar urte baino gehiagoko isiltasun luzea hautsi zuen, non emakumeek ez zituzten ipuinak argitaratzen. Kaleratu zenean idatzi ausartzat jo zuten adituek. Barne-bakarrizketaren baliabidea erabiltzen du, eta emakumeek idatzitako Panamako literaturaren erreferente egin da. 

## Bizitza 
Panamako Unibertsitateko Filosofia, Letra eta Hezkuntza Fakultatean egin zituen ikasketak.

### Lan ibilbidea 
1958. urtean, 17 urte baino ez zituenean, Ricardo Miró Saria jaso zuen lehen aldiz, Panamako literatura-lehiaketa garrantzitsuena, “*Las raíces primordiales* (euskaraz: Jatorrizko erroak)” soneto-liburuarekin, eta, 1961. urtean, sari bera jaso zuen, ordukoan, Ipuinaren sailean, “*Yesca* (euskaraz: Igeltsua)” lanarekin. Era berean, aintzatespenak jaso zituen Salvador Allenderi eskainitako “*Compañero president*e” poemarengatik. Poema hori Perun eta tokiko lehiaketa batean egindako literatura-lehiaketa baterako erabili zen, “*Cuando María venció a los rubios de Oakland*” (euskaraz: Mariak Oaklandeko ilehoriak menderatu zituenean) lanarengatik.

## Beste lan batzuk 
### Poema-liburuak 
* Cuerdas sobre tu voz de albas infinitas (1960)
* Donde transan los ríos (1967)
* Círculos y planetas (1975)
* Hacer la guerra es ir con todo (1978)
* Ganas de estar un poco vivos (1975)
* Me ensayo para ser una mujer (1984)
* Contar desnuda (2000); La gracia del arcángel (2005)
* La casa inmaculada (2005)

### Ipuin liburuak 
* El espejo (1966)
* Juan Garzón se va a la guerra (1992)
* En la trampa y otras versiones inéditas
* Las esferas del viaje (2005)

## Sariak eta aintzatespenak 
* 1958an, Ricardo Miró saria *Las raíces primordiales*soneto-liburuarekin
* 1961ean,   Ricardo Miró saria *Yesca* Ipuinarekin
* Aintzatespenak j Salvador Allenderi eskainitako “*Compañero president*e” poemarekin

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Consuelo Tomás

**Consuelo Tomás Fitzgerald** (Bocas del Toro, Panama, 1957ko abuztuaren 30a) poeta, narratzaile, komunikatzaile eta antzerki-aktorea da.

2022. urteko otsailean Panamako Hizkuntza Akademiako akademiko izendatu zuten.

## Lan ibilbidea 
[ezkerrera|thumb|Consuelo Tomas (eskuinean) eta [Moravia Ochoa López 1997an.|275x275px]]
[eskuinera|thumb|[Consuelo Tomás poesia bat errezitatzen Penonomeko Jaialdian 2015eko apirilean.]]
Poesia eta ipuingintzako sari nazionalak irabazi ditu eta literatura topaketa askotan gonbidatua izan da Espainian, Erdialdeko Amerikan, Alemanian, Argentinan, Kuban, Puerto Ricon, Mexikon, Kolonbian zein Dominikar Errepublikan. Bere lanaren zati bat nazio eta nazioarteko aldizkarietan kaleratu da eta ingelesera, frantsesera, nederlanderara, suedierara, alemanera, errumanierara, portugesera eta bengalerara itzuli da.

Crisol FM kultur eta hezkuntza irratian lan egin du, Panamako Estatuko Irrati eta Telebista Sisteman (SERTV). AlterArte Kultur Elkarteko kidea da, Erdialdeko Amerikako (Carromato) antzerki-sektorea gaitzeko proiektuaren batzorde exekutiboko kidea, suediar lankidetzak babestua.

## Kaleratutako lanak 
Lanaren izenburua, mota, argitaletxea eta urtea,urrenez hurren:

* *Confieso estas ternuras y estas rabias* (Poesia, Formato 16, 1983)   
* *Las preguntas indeseables* (Poesia, Formato 16, 1985)
* *Cuentos rotos* (Narrazioa, Mariano Arosemena, 1991)
* *Motivos generales* (Poesia, Búho, República Dominicana, 1992)
* *Apelaciones* (Poesia, Col. Antologías y Homenajes,  Mariano Arosemena, 1993)
* *El cuarto Edén* (Poesia, Epic Publications, 1985)
* *Inauguración de la fe* (Narrazioz, Col. Premio, Ed. Mariano Arosemena, 1995)
* *Agonía de la reina* (Poesia, Col. Premio,  Mariano Arosemena, 1995)
* *Libro de las propensiones* (Poesia, 2000)
* *Evangelio según san Borges* (Antzerkia, Ed. Mariano Arosemena, 2005),
* ''Pa'na'má quererte* (Narrazioa, 2007).
* *Lágrima de dragón'' (Nobela, 2009) Mariano Arosemena, 2010

## Sariak eta aintzatespenak 
* Ricardo Miró literatura sari nazionala irabazi du poesian, ipuinean, eleberrian, antzerkian.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak 
* 
*  (en castellano)
*  (en castellano)
Andrei Lukanov

**Andrei Karlov Lukanov** (; Mosku, 1938ko irailaren 26a – Sofia, 1996ko urriaren 2a) bulgariar politikaria izan zen, Bulgariako lehen ministroa 1990eko otsailetik abendura.

Andrei Lukanov Moskun jaio zen, erbesteratutako komunista bulgariar baten semea. Familia 1944an itzuli zen Bulgariara, komunistek boterea hartu ondoren.

1963an Alderdi Komunistako kide bihurtu zen eta diplomazia zerbitzuan ibilbide hasi zuen. Bulgaria ordezkatu zuen Nazio Batuetan eta COMECONen, eta 1987tik 1989ra Kanpo Ekonomiako Gaietarako ministro izan zen. Bulgariako Alderdi Komunistako atal erreformistako kide izan zen eta Todor Zhivkoven kargugabetzean parte hartu zuen.

Bulgariako lehen ministroa izan zen 1990eko otsailetik abendura. Bere agintaldian, Alderdi Komunista Bulgariako Alderdi Sozialista bihurtu zen. 1990eko ekainean egin ziren lehen hauteskunde demokratikoak Bulgarian 1931tik, Lukanov eta Alderdi Sozialistaren garaipenarekin. Lukanovek ez zuen oposizioko alderdiekin koalizioa osatzea lortu eta abenduan dimisioa eman zuen manifestazio jendetsuen eta greba orokor baten ondoren.

1992an funts-desbideratzek epaitu zuen, baina absolbitu egin zuten.

Lukaniv 1996ko urriaren 2an hil zuen ihes egitea lortu zuen hiltzaile ezezagun batek.
Havana (filma)

***Havana***, 1990eko Sydney Pollack estatubatuarrak zuzendutako drama film bat da. Robert Redford, Lena Olin, Alan Arkin eta Raul Julia aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
1958, Kuba, Fulgencio Batista jeneralaren diktadura garaian, Jack Weil (Robert Redford) apustu-jokalari profesionala Habana hiriburura bete bizitzako poker partida garrantzitsuena jokatzeko asmoz ailegatu da. Politikaz kanpo bizi da, baina berehala hiria espeoi, polizia sekretu eta iraultzaile kastristez betea dagoela jabetuko da. 1959ko Kubako Iraultzaren bezperan, bere bizimodu lasaia eta arduragabeak erabateko aldaketa jasango du, Roberta Duran (Lena Olin) erradikalaz maiteminduko baita, eta Roberta eta Arturo Durán (Raúl Juliá) senarra kastristak eta Weilek bizitza osoz ekiditen saiatu dena errepresentatzen baidute.

## Aktoreak 
* Robert Redford: Jack Weil
* Alan Arkin: Joe Volpi
* Tomás Milián: Menocal jenerala
* Daniel Davis: Marion Chigwell
* Tony Plana: Julio Ramos
* Betsy Brantley: Diane
* Lise Cutter: Patty
* Richard Farnsworth: Irakaslea
* Mark Rydell: Meyer Lansky gangsterra
* Vasek Simek: Willy
* Fred Asparagus: "Baby" Hernández
* Richard Portnow: Mike MacClaney
* Dion Anderson: Roy Forbes
* Carmine Caridi: Potts kapitaina
* Raul Julia (krediturik gabe): Arturo Durán

## Kanpo loturak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Neturei Karta

**Neturei Karta**, , "Hiriaren Zaindariak", judu ultraortodoxoen talde bat da.

## Historia 
Neturei Karta juduen gehiengoak Hungarian jatorria du eta XIX. mendearen hasieran Jerusalemgo Hiri Zaharrean bizitzen jarri ziren. Ondoren, Palestinako Britainiar Mandatuan, 1938an Agudat Israel alderditik banandu ziren.

## Sionismoaren aurkariak 
Judu talde hau sionismoaren aurka dago eta Israelgo Estatuaren «desmantelamentu baketsu» bat eskatzen du, juduei Mesiaren ailegatzerarte estatu bat izatea debekatzen zaiela eta Israelgo Estatua Jainkoaren aurkako matxinada bat delako siniskeran oinarrituz. 

Palestinar Herriak jasandako okupazioa salatu eta haren aurka protesta egin ohi dute. 

Talde honetako kideen gehiengoa Jerusalem hirian bizi da, baina Israelgo nahiz munduko beste hirietan ere ordezkaritzak badituzte, Londres eta New York nabarmenduz.
Kortrijkeko Borgoinako gaztelua

**Kortrijk-eko Borgoinako gaztelua** 1394 eta 1684 artean Kortrijk hiri belgikarrean (frantsesez *Courtrai*) existitu zen gaztelu ohia da. Borgoinako Filipe Ausarta (1342–1404) dukeak eraiki zuen eta gaur egungo arrain-merkatuaren ondoan zegoen.

880. urte aldera, normandiarrek gotorleku bat eraiki zuten negua pasatzeko. 1000. urte inguruan, Balduin IV.a Flandriakoak (980-1035) gaztelu bat eraiki zuen hiriko biztanleen kontura. Jacques de Chatillonek (+1302), Filipe I.a Nafarroakoa eta IV.a Frantziakoa erregearen basailuak (1268-1314), gaztelu berri bat eraiki zuen. Baina Frantziako erregeordearen eta Flandriako diputatuen arteko 1316ko itun baten bidez, hura eraistea eta beste bat eraikitzea debekatzea erabaki zen. Hala ere, 1337an Kortrijk-eko biztanleei baimena eman zitzaien, beste behin ere, gaztelu berri bat eraikitzeko.

1382an Frantziako armadako mertzenario bretoiek eraso eta su eman zioten hiriari. Borgoinako dukeak, Filipe Ausartak (1342-1404), gotorleku hobe bat eraikitzea erabaki zuen, flandriar herriaren matxinadei aurre egiteko ere balioko zuena. 1369tik Margarita Dampierrekoarekin (1350-1405) ezkonduta zegoen, Luis kondearen oinordeko bakarrarekin. 1384an kondea hil zenean, Margaritak Flandriako konderria oinordetu zuen. 1386an gaztelu berria eraikitzea agindu zuen. Lanak 1394an hasi ziren eta gaztelu zaharreko harriak aprobetxatzeaz gain, Tournaiko (Brabante) kareharria eta hareharria erabili ziren eskualdeko beste hainbat eraikuntzatan bezala. 1398ko apirilean dorre nagusiak bukatuta zeuden eta gaztelua inguratzen zuen lubakia hasita zegoen. Lanak 1402ko apirilaren 27an amaitu ziren.

Gaztelua Joan Beldur Gabeak (1371-1419) eta frantsesek handitu zuten. Bileren Gerrara arte iraun zuen osorik, Frantzia, beste behin ere, Flandes osoa bereganatzen saiatzen denean, eta hiria okupatzen duenean. 1684ko azaroaren 29an, bolbora leherketa batek gaztelua suntsitu zuen. Mende oso batez ez ziren aurriak ukitu. Frantsesek 1744an Courtrai berriro okupatu zutenean, hiriko gotorlekuak suntsitu zituzten, Broelgo Dorreak izan ezik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Haragikeriaren Zutabea

**Haragikeriaren Zutabea** Arabako arte erromanikoaren lan bat da, zutabe konposatu bat 12. mendekoa, Madrilgo Arkeologia Museo Nazionalean dagoena 21. mendean.

## Deskribapena 
Ez dago argi zein zutabe forma den, baliteke mainel bat izatea, eta bere jatorri zehatza ere, agian Armentiako Basilikan zegoen. Erdiko parte lauki bat du, eta ezker-eskuin bi gehigarri zirkular irudiz zizelkatuak, goian landaredia erakusten duten kapitelak daudelarik.

Haragikeriaren bekatuarekin lotu diren zenbait irudi ditu zutabeak. Emakume biluzia bularra ematen hiru apori, deabru-buru baten gainean ipurdia erakusten norbait, animalia-buruak dituzten pertsonaiak... Bularra ematearena beste irudi batzuetan ere agertzen da euskal erromanikoan: edoskitzen, apoez gain, sugeak eta animalia fantastikoak ere bai. Irakurketa tradizionalak emakumezkoak bekaturako suposatzen duen arriskuaren haragikeriazko bekatuaren ohartarazpen ikonikotzat aurkeztu du zutabeko iruditeria, baina beste analisirik ere bada, aurrekoetan misoginia ikusi dutenak: ohartarazpena izan daitekeela elizgizonentzat bereziki, eta apoa bezalako animalia bat ugalkortasunaren sinbolo ere izan daitekeela.
erdian|thumb|570x570px|Emakume biluzia hiru apo edoskitzen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sidnéia Rossi

**Sidneia Câmara Rossi** (São Paulo, 1916ko urriaren 28a – *ibidem*, 1991ko urria) brasildar aktorea izan zen. Monteiro Lobatoren *Sítio do Picapau Amarelo* liburu sailan oinarritutako telesail batean Benta andrea antzeztu zuen lehen aktore izateagatik ezaguna egin zen.

## Bizitza 
Ibilbide artistikoa 1950eko hamarkadan hasi zuen antzerkian, Brasilgo Komedia Antzokian eta Nydia Licia eta Sérgio Cardosoren taldean.

1952an, TV Tupin sartu zen *Sítio do Picapau Amarelo* liburuan oinarritutako telesailean parte hartzeko, Benta andrea antzeztuz. 1960ko hamarkadan, TV Excelsior kateko hainbat telesailetan parte hartu zuen.

Zineman, bere lehen paperak *Floradas na Serra* eta *Candinho* filmetan egin zituen 1954an.

## Lanak 
### Telebista 
### Zinema 
### Antzerkia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Amaia Naberan Urkiaga

**Amaia Naberan Urkiaga** (Gernika-Lumo, Bizkaia)  diseinatzaile grafikoa da profesioz eta ilustratzailea pasioz.

## Bizitza 
Txikitan pintzelak eskuetan zituela ibiltzen zen, pintzelak edo margotzeko edozer gauza. Handitu ahala, beldurrek eta segurtasun faltek pasioa ordezkatu zuten eta bere buruari sinestarazi zion margotzea ez zela berarentzat. *“Ez daukazu ideiarik”, “Oso txarra zara”* errepikatzen zuen*.* Pintzelak, koloretako arkatzak eta akuarelak gorde eta ahaztu egin zituen luzaroan…

Pandemia garaian, ordea,  konturatu zen artea zela ihesbide bakarra giltzapetuta egoteari aurre egiteko eta marrazteari ekin zion berriro. 2021eko otsailean instagramen bere lehen ilustrazioa argitaratu zuen @maiukiartean deituriko kontuan. Harrezkero hor dabil marrazki digitala eta akuarelaz egindako munduak margotzen.
* *Sormenerako eta Berrikuntzarako Brainstorming Teknikak.* Artikulua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Animalien aldeko Alderdia

**Animalien aldeko Alderdia** (, **PvdD**) Herbehereetako alderdi politiko bat da. Bere helbururik behinenak animalien eskubideak eta animalien ongizatea dira. PvdD 2002an sortu zen gai bakarreko alderdi gisa, animalien aurkako krudelkeria, animalien eskubideak eta animalien erabileraren inguruan aritzeko. Gaur egun alderdia ezker politikoan kokatzen da, eta alderdi ekologista bat da. 

2019tik alderdiaren burua Esther Ouwehand da. 2023ko hauteskunde orokorretan botoen %2,25 lortu zuen, eta 150 ordezkari dituen ganbaratik hiru berean dira. Herbehereetako Senatuan 75 aulkitik hiru ditu. Estatu-Probintzietako parlamentuetan 26 eserleku ditu. Europako Parlamentuan Herbehereek dituzten 31 aulkietatik bat du. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anita Coacci

**Anita Coacci Rinaldi,** artistikoki **Anita Co** izenez ezaguna (Buenos Aires, Argentina, apirilaren 30) abeslari eta aktorea da.

## Bizitza 
Ines Rinaldi eta Juan Carlos Coacciren alaba da, Juan Esteban neba pianista du. Susana Rinaldi aktore eta tango-abeslari argentinarraren iloba ere bada eta haren alaba Ligia Piro jazz abeslari eta aktorearen lehengusina. 

## Lan ibilbidea 
### Ekoizle 
CTBArako antzerki produktorea da. Besteak beste, "Rabia Roja", "Striptease", "Divino Amore", ballet garaikideko ikuskizunak, "Lo que el río hace", "Cae la noche tropical" eta abar ekoitzi ditu.

### Abeslari 
Epsa Music S.A. diskoetxearen *Pecado* eta *TangRock* albumak kaleratu zituen.

2018. urtean, jazarpena zela-eta Juan Darthés aktorea salatu zuen, bere sare sozialen bidez. Darthesen aurkako Fardín Auzian lekuko gisa hartu zuen parte.

Gardel Sarietarako izendatu zuten, tango artista album berri onenaren atalean, *TangRocken* eskutik.

## Lanak 
### Filmografia 
* *Hombre de mar*  
* *Tiempofinal*
* *Gasoleros*
* *Conurbano*
* *El último hereje*   

### Diskografia 
* 2008: *Pecado*   
* 2012: *TangRock*   

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
*
*
*
Braine gaztelua

**Braine gaztelua** Braine-le-Château-n, Valoniako Brabante probintzian, dagoen eraikuntza da.

## Historia 
649an, Mons St. Waudru-ko abadesak bere «Ittre-ko lurra», Braine barne, Mons-eko Kapituluari eman zion. Ondorioz, Brainek estatus politiko arraroa zuen, Hainaut konderriko kokaleku txiki bat izaten jarraitzen baitzuen Lovaina konderrian, Brabanteko Dukerriaren zati bat. *Braine-le-Château* familia feudal batzuen jabetzakoa zen. Domeinua Jean de Hornesek erosi zuen 1434an eta Lamoral II.a Klaudio Frantzisko Thurngo eta Taxiskoak 1670ean.

«Les Monts» izeneko lekuan eraikitako gaztelu baten (*château*) izena darama.  XI. eta XII. mendeetan bi mendixka artifizial handi eraiki ziren Hain ibaiaren ertzean zegoen herri bat menderatzen zuen espoloi baten tontorrean. 1722ra arte egonkor mantendu zen, baina, herriaren hazkundearen arabera, zati ezberdinetan berreraiki zen. . mendearen hasieran, Trazegnieseko jaunek, domeinuaren jabeek, espoloia utzi eta gaztelu karratu bat eraiki zuten eremu zingiratsu baten erdian; padura, ibai eta hobiek osatutako hesi hirukoitz batez inguratuta zegoen. Herriaren bihotzean kokatua, Nivelles eta Halle arteko errepidea kontrolatzeko balio zuen. . mendean ez zen hain defentsiboa eta abegikorragoa egin zen hegoaldeko hegala kenduz eta leihoen tamaina handituz, eguzkiak gelak argiztatzea ahalbidetuz. Gaztelua 1667an erre zuten eta 1681ean berritu, ate monumentala gehituta. Eugène Gaspard de Robiano kondeak 1835ean erosi zuen gaztelua eta bere ondorengoak oraindik han bizi dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Interparfums

**Interparfums** Euronext Parisen kotizatzen duen frantziar enpresa bat da, lurrin ospetsuak fabrikatzen eta banatzen dituena.

## Historia 
Konpainia 1982an sortu zuten Philippe Bénacin eta Jean Madarrek. Hasieran, lurrin-merkatu masiboan garatu zen, eau de toilette merkeak diseinatu eta banatuz, eta 1990eko hamarkadaren hasieran lurringintza nitxoan zentratu zen.

1993an, Burberry marka ingelesarekin lurrin-lizentzia akordio bat sinatzea izan zen estrategia honen lehen urratsa, Karl Lagerfeld, *prêt-à-porter* markak (Lanvin), bitxi finak (Van Cleef & Arpels, Boucheron) eta osagarriak (ST Dupont, Montblanc, Jimmy Choo, Repetto 2013ko udazkenerako) bezalako nazioarteko marken zorro bat eraikitzeko helburuarekin, beti lurrin eta kosmetika munduan.

2013ko apiriletik, enpresa britainiarraren eta Interparfumsen arteko elkarrizketen ondoren, Burberry marka, Interparfumsen diru-sarreren erdia ordezkatzen zuena, BPIra (*Beauté Prestige International*) transferitu da, Shiseidoren filiala dena.

2015eko martxoan, Interparfumsek Rochas erosi zuen, Procter & Gamble-ren filiala dena, lurrinetan eta modan espezializatua, 108 milioi dolarren truke.

2015eko apirilean, Interparfumsek lizentzia-hitzarmen bat sinatu zuen Coach markarekin.

2016an, Mayhoola inbertsio-enpresak Balmain erosi ondoren, Interparfumsek lizentzia-hitzarmena amaitzea erabaki zuen.

2019ko ekainaren 7an, Kate Spade New York-ek eta Interparfumsek iragarri zuten Kate Spade lurrinentzako mundu mailako lizentzia-hitzarmen esklusibo bat sinatu zutela 11 urteko epean.

2020ko ekainaren 11n, Moncler markak eta Interparfumsek lurrin lizentzia-hitzarmen bat sinatu zutela iragarri zuten, 2026ko abenduaren 31ra arte baliozkoa, bost urteko luzapenarekin.

2020ko uztailaren 1ean, Interparfumsek "origines-parfums.fr" webgunearen % 25 eskuratu zuen, eta webgune hau MyOrigines bihurtuko da bere nazioarteko garapena bizkortzeko.

2021eko urtarrilean, Interparfums taldeak, lehen Parisko 8. barrutiko Champs-Élysées-Marcel-Dassault kaleko 4. zenbakian kokatua, APSYSri erosi zion Solférino kaleko 10. zenbakiko eraikina (Paris), Parisko 7. barrutiko Alderdi Sozialistaren egoitza historiko ohia, eta bertan ezarri zuen bere egoitza.

2021 osoan, Interparfumsek 2019an baino % 40 irabazi garbi handiagoa izan zuen, pandemiaren aurreko azken urtean, orain 71,1 milioi eurokoa. Hurrengo urtean, Richemont Taldeak, Interparfumsi hainbat marka lizentziatzen dizkionak, edertasun negozioa bereganatzeko asmoa iragarri zuen, eta horrek fabrikatzailearen akzioen prezioa amildu egin zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* interparfums.fr
Ciergnon gaztelua

**Ciergnon gaztelua** Belgikako Valonia eskualdean dagoen Houyet udalerrian dagoen Belgikako errege-familiaren jabetzakoa da.

## Historia 
Basoek, ibaiek eta ehiza-barrutiek osatutako jabetza Leopoldo I.a erregeak erosi zuen 1840an, bere emazte Luisa Maria erreginaren eskariz. Hasiera batean ehiza pabiloi bat eraiki zen eta ondorengo gaztelua Leopoldo II.a erregeak eskatuta eraiki zen. 

Harrezkero, gaztelua Belgikako errege-familiaren belaunaldien oporretarako egoitza izan da. 1960an Fabiola Baudouin erregearen emaztegai gisa aurkezteko aukeratu zuten lekua izan zen. Gazteluko kapera Filipe eta Matilde egungo erregeen lau semeak bataiatzeko ere erabili zen

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Richard Ashcroft

**Richard Paul Ashcroft** (1971ko irailaren 11a, Wigan, Lancashire), ingeles musikari, abeslari eta kantautore bat da.

Mundu mailan The Verve taldearen abeslaria izateagatik ezaguna da, gainera Ivor Novello Sariak birritan irabazi ditu.

## Kanpo loturak 
* Webgunea
Agatti

**Agatti** () Lakadiveak uhartediko atoloi bat da, Indiaren hego-mendebaldean aurkitzen dena. 2014ko erroldaren arabera 7.700 biztanle ditu, ia denak Agatti herrian.

## Geografia 
Lakadiveak uhartedian kokaturik dago, Indiako kostaldeko Kochi hiritik 459 kilometrotara. Atoloiek eraztun itxura izaten dute, erdian aintzira dutela. Bi uharte daude eraztun horretan, Agatti eta Kalpatti, bigarrena oso txikia eta populatu gabea.

Agatti uhartearen itxura oso luzea eta estua da, iparraldeko muturra zabalagoa duena. Orratz baten itxura duela esan daiteke. Hegoaldeko muturrean Kalpatti uharte txikia dago.

XV-XVI mendeetan prortugaldarrak iristi ziren Ladavikeetara. Diotenez XVI- mendean jatorrizko biztanleek atzerritarrak pozotu eta hil egin zituzten, portugaldarren presentzia amaituz.

1799ko Seringapattomgo borrokaren ondoren britainiarren esku gelditu zen uhartedi osoa. Indiaren independentziaren ondoren 1953an uhartediaren eskualdea siortu zen Union Territory izenarekin eta 1973an Ladavikeak izena hartu zuen.

## Ekonomia 
Gaur egun jarduera ekonomiko nagusia turismoa da. Bi hotel daude atoloian eta ur kirolak egiten dira, urpekaritza, windsurfa, snorklea, surfa, piraguismoa... Gauetan isasaldiak egitea ere jarduera ezaguna da. Montzoi garaian ezik beste urtesasoi guztietan izaten dira turistak.

## Azpiegiturak 
Kochirekin lotzen duen itsasontzi bat dago. 14-20 ordutako bidaia egiten du. Agatti aireportua ere badago, Lakadiveak uhartedian dagoen bakarra. Kochitik doan hegazkinak 75 minutuko bidaia egiten du.

## Iruditegia 

Irudi:Agatti Island, Lakshadweep, India 20160325- DSC1718.jpg
Irudi:Lakshadweep - Agatti Islands.jpg
Irudi:India Tree.jpg
Irudi:Boat at Agatti (5800257582).jpg
Irudi:The Army personnel scuba diving during the ongoing Bison Blue Waters Expedition in Agatti, Lakshadweep.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Freÿr gaztelua

**Freÿr gaztelua** (), Le Nôtre estiloko lorategiekin, Mosa ibaiaren ezkerraldean dago, Waulsort eta Dinant artean (Namur probintzia), Belgikan. Multzoa Belgikako paraje natural ospetsuenetako bat da. Valoniako ondare-gune nagusietako bat da.

## Gaztelua 
1378an, Namurreko kondeak Jean de Rochefort Orjol-i feudo gisa utzitako gotorlekua izan zen Freÿr, Erdi Arokoa. Marie biloba Jacques de Beauforterekin ezkondu zen 1410ean. Haren ondorengoek gaur arte gorde dute jabetza.

## Kanpoaldeak 
thumb|Haur-orga papinarekin. Freÿr gaztelua, Hastiere (Belgika).
1554an frantziarrek suntsitu zuten dorrea, Karlos V.a enperadorearen aurkako gerretan. Gaur egungo gazteluaren zatirik zaharrena, ekialdeko hegala, 1571n eraiki zuten, eta Moskuko Errenazimenduaren lehen adibideetako bat da.

XVII. mendean zehar etxea handitu egin zen hiru hegal gehituz, jatorrizko hegalarekin karratu bat osatuz.

1760 inguruan, hegoaldeko hegala eraitsi eta burdin forjatuzko ate batek ordeztu zuen, Nancyko Jean Lamour-en obra gogorarazten duena, barruko patioa itxiz, gazteluari egungo itxura emateko.

## Barrualdeak 
Gaztelua, . mendeko noble baten udako egoitza baten barnealdearen adierazgarria da. Elementu original asko ditu, hala nola, areto nagusia, Frans Snydersen horma-pinturekin eta Luis XV.aren freskoz estalitako sabaia, edo kapera, erregentzia estilokoa egurrezko panelekin (boiserie) eta aldare barrokoa 

Logelek Beaufort-Spontingo dukeen antzinako altzariak gordetzen dituzte, baita errege-gonbidatuek utzitako aztarna historikoak ere (Luis XIV.a Frantziakoa, Maria-Christina artxidukesa, Maria Teresa I.a Austriako enperatrizaren alaba nagusia, Stanislaw I.a erregea).

Freÿr-en, Frantziak eta Espainiak Kafearen Ituna edo Freÿr-eko Ituna (1675eko urriaren 25a) sinatu zuten, eta Frantziaren eta Liejako Printzerri-Apezpikutzaren arteko Mugen Ituna (1772) negoziatu zen. Ituna sinatu zen aretoan kafea zerbitzatu zuten lehen aldiz Belgikan. Garai hartan, Luis XIV.a gazteluan geratzen zen Jeanne d'Harscamp Beaufort-Spontinen dukesa alargunaren gonbidatu gisa.

## Lorategiak 
Francis Bonaert-en eta Nathalie Harlez de Deulin-en arabera, «Freÿr-eko lorategiak Valonian kontserbatu den adibiderik garbiena dira».

## Galeria 

Fitxategi:Freÿr_JPG02c.jpg| Freÿr gaztelua eta lorategiak iparraldetik ikusita
Fitxategi:Castle_of_Freÿr_-_Waulsort_and_its_gardens_(XVII-XVIIIth_centuries).jpg|Gaztelua eta lorategiak Freÿr-eko harkaitzetatik (*rocheres*) ikusita
Fitxategi:Freyr_R01.jpg|"Freyr harkaitzen" aurrean dagoen gazteluaren kokalekua, zeinaren beheko aldea lehoi buru baten itxurakoa dela esaten den.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Freÿr gaztelua eta lorategiak Mosan
Bouillongo gaztelua

**Bouillongo gaztelua** Erdi Aroko gaztelua da. Valoniako eskualdean dago, Bouillon hirian, Luxenburgoko probintzian (Belgika).

Lehen aldiz 988. urtean aipatu bazen ere, leku berean gaztelu bat egon zen aspaldi. Gaztelua Semois ibaiaren bihurgune handi baten barruan dagoen mendi-oin harritsu batean dago.

1082an, Bouillongo gaztelua Godofredo Bouillongoak oinordetzan hartu zuen, eta Otbert Liejako printze-apezpikuari saldu zion, Lehenengo Gurutzada finantzatzeko. Geroago, gaztelua, Vaubanek, XVII. mendearen amaieran Luis XIV.aren arkitekto militarrak, artilleria astunez hornitu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Bouillongo Turismo Bulegoa
Åstol

**Åstol** Suedia hego-mendebaldeko uharte bat da, Västra Götalandeko konderrian eta Tjörn udalerrian aurkitzen dena. 2023ko erroldaren arabera 159 biztanle ditu.

## Geografia 
Uhartea harkaiztsua da, harri bolkanikoa duena baina izotz aroetako glaziarrek oso higatua. Kostaldetik oso hurbil dago eta itxura borobildua du. Iparraldean "V" itxurako irekiera du, ia uhartea zatitzen duena, eta kaia naturala hain zuzen ere. 0,15 km²-ko azalera txikia du.

## Historia 
Historikoki arrantzari loturik egon da eta saregile onak izatearen fama izan zuen. XVIII. mendearen erdialdera populatu zen sardinzar paroaldiaren garaian.

XX. mendean herria handituz joan zen eta dendak eta bestelako zerbitzuak ezarri ziren. 1960. hamarkadan etxe gehiago eraikitzeko tokirik gabe gelditu zen, orduan izan zuen populazio handiena, 540 biztanle hain zuzen ere. 1970. hamarkadan arrantza jarduera ere amaituz joan zen eta populazioak ere behera egin zuen.

## Ekonomia 
Karramarro eta otarrain arrantza egiten da.

## Azpiegitura 
Rönnäng herritik ferrya dago Astolera.

## Kultura 
Kaiaren barrenean keztatze lantegi bat zegoen, Åstols Rökeri. Gaur egun folk musika izaten da bertan arratsaldero. Coldtears eta Åstolpojkarna musika taldeak Åstolen sortu ziren.

## Iruditegia 

Irudi:Åstol - KMB - 16000300022957.jpg
Irudi:Astol20070713-7.JPG
Irudi:Astol20070713-19.JPG
Irudi:Astol20070713-9.JPG
Irudi:Åstols fyr 03.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ander Miranda Zapata

**Ander Miranda Zapata** (Iruñea, 2004) nafar matematikaria da, 2022ko Nafarroako Matematika Olinpiadaren irabazlea.

## Biografia 
Tornamirako Matematika Olinpiadan ere parte hartu zuen. Mendillorriko Bigarren Hezkuntzako Institutuan ikasi zuen, eta han hirugarren postua lortu zuen 2022ko Nafarroako Matematika Olinpiadatan eta hirugarrena 2021eko edizioan. Fisikan eta kimikan Olinpiar Matematikoetarako sailkatu zen, gainera.

2021ean, hirugarren postuan geratu zen Nafarroako Matematika Olinpiadan.

Matematika eta ingeniaritza fisikoa ikasi Goi Mailako Diziplinarteko Prestakuntza Zentroan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
David Lecumberri

**David Lecumberri Irisarri** (Iruñea, 2003ko apirilaren 20a) nafar matematikaria eta atleta da, 2020ko eta 2021eko Nafarroako Matematika Olinpiadaren irabazlea.

## Biografia 
David Iruñean jaio zen 2003an. Nazioarteko Batxilergoa ikasi zuen Navarro Villoslada BHI. 2020ko Espainiako Matematika Olinpiadako sailkatu zen eta 2021eko Espainiako Matematika Olinpiadako, non zilarrezko domina irabazi zuen.

Halaber, bigarren postua lortu zuen 2020an Torneo Matemático Triangularetan. Nafarroako Matematika Olinpiadan parte hartu zuen.

2021eko irailetik, matematika eta ingeniaritza fisikoa ikasten ari da Goi Mailako Diziplinarteko Prestakuntza Zentroan.

2025 eta 2026ko martxoa bitartean, Hego Koreako Institute for Basic Sciencen ikasi zuen, Ander Lamaisónen zuzendaritzapean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tupi hizkuntzak

**Tupi** edo **makro-tupi** hizkuntza familia Hego Amerikako 76 hizkuntza indigenen multzoa da. Eskualdean hedadura geografiko handiena duen familia da, eta hamar azpi-familia hauek osatzen dute:thumb|Tupi hizkuntzak gaur egunean eta balizko hedakuntza-eremuak iraganean: tupi hizkuntza guaraniak (arrosaz) eta beste talde batzuk (lilaz) |ezkerrera
*Arikem azpifamilia: Bi hizkuntza. Horietako bat, **arikem-a**, desagertuta dago. Bestea, **karitiâna**, 200 bat lagunek hitz egiten dute Candeias ibaian, Rondônia estatuan (Brasil).
* Awetí azpifamilia: Hizkuntza bat, **aweti** edo *awetö*, 100 pertsona inguruk hitz egiten dutena Xingu ibai garaian, Mato Grosso estatuan (Brasil).
* Mawé Sateré azpifamilia: Hizkuntza bat, **sateré mawé**, 9.000 pertsonak hitz egiten dute 14 hiribildu baino gehiagotan, Tapajós ibai baxuaren eta Madeira ibai baxuaren artean, Pará eta Amazonas estatuetan (Brasil).
* Mondé azpifamilia: 6 hizkuntza.
* Munduruku azpifamilia: 2 hizkuntza.
* Puruborá azpifamilia: Hizkuntza bat, **puruborá**, ia desagertua. 2002an bi hiztun baino ez ziren erregistratu San Miguel ibaiaren jaiotzetan (Guaporé ibaiaren ibaiadarra), Rondônia estatuan (Brasil).
* Ramarama: 2 hizkuntza.
* Tupari azpifamilia: 5 hizkuntza.
* Tupí-guarani azpifamilia: 52 hizkuntza, 11 azpitaldetan, gehi sailkatu gabeko bat.
* Iuruna azpifamilia: 3 hizkuntza.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Inauteriak pasata, anana. Berria, Edorta Agirre, 2012-02-25
Mariló Eraso Erro

**María Dolores Eraso Erro** (Erriberri, 1946ko – Iruñea, 2025eko otsailaren 20a) nafar matematika irakaslea izan zen, eta Matematika Irakasleen Nafarroako Elkartea sortzaileetako bat.

Miguel Sanz Nafarroako Gobernuko lehendakari 2009ko maiatzaren 13an hartu zuen, Nafarroa Ardoaren Anaitasunaren zuzendaritza batzordeko kide gisa.

## Biografia 
2007an, Iruñean ospatu zen 18. Nazionaleko Matematika Olinpiada koordinatzaileetako bat izan zen.

2009an, Tornamirako Matematika Olinpiada "ezagutzen ez dituzun pertsonen konpainian pentsatzen ikasteko modu ona" bezala deskribatu zuen.

2011ean, Diario de Noticiask argitaratutako artikulu batean, Erasok, Manuel Sada, Edurne Pozueta eta Gustavo Ochoarekin batera, adierazi zuen "agian apur bat zailagoak direla, hizkuntza ez-berbala izanik, arreta maila handiagoa behar dutelako, baina bizitzako ikaskuntza prozesu guztiak zailak dira".

2012ko martxoaren 2an, Alberto Catalán, Nafarroako Parlamentuko presidenteak, Mariló hartu zuen Tornamirako Matematika Olinpiadako beste antolatzaile batzuekin batera.

Peraltan ospatu zen 2025eko Tornamirako Matematika Olinpiadan, Olinpiadaren bultzatzailea zen Mariló gogoratu zuten.

## Obra 
* Bergasa Liberal, Javier; Eraso Erro, María Dolores; Sada, Manuel. (2008). «Una experiencia de trabajo en el aula de ordenadores: Geometría en 1º de ESO» *Biribilka - En espiral: revista del Centro de Apoyo al Profesorado de Navarra* (6): 10–13. ISSN 1698-5621.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jesús Javier Jiménez Ibáñez

**Jesús Javier Jiménez Ibáñez** (Corella, 1960) nafar matematika irakasle da, Matematika Irakasleen Nafarroako Elkarteako presidentea 2012tik.

## Biografia 
Gaur egun, Corellako Alhama BHIn matematika irakaslea da. Buruzko kalkuluaren defendatzailea da, ikasgelan lan egiteko taulak sortuz.

Hitzaldiren bat eman du Nafarroako Matematika-Talentu Tailerran. 2025eko ekainean, lehen edizioko azken saioan, Gustavo Ochoarekin batera omendu zuten, Nafarroako Unibertsitate Publikoaeko irakaslearekin, Olinpiada Matematikoen antolaketan egindako ekarpenengatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Modaveko gaztelua

**Modaveko gaztelua**, *Château des Comtes de Marchin* (*Marchineko kondeen gaztelua*) bezala ere ezaguna, Liejako probintzian dagoen Modave herritik gertu dagoen gaztelua da, Valonian, Belgikan.

## Historia 
Eraikinaren zatirik zaharrena, dorre nagusia, Hoyoux ibaiaren haranaren goialdean dagoen harkaitz estrategiko baten gainean eraiki zen. Gaur egun oraindik ikus daitezkeen zatirik zaharrenak . mendekoak dira ziurrenik, eta Modaveko jaunek eraiki zituzten. XVI. mendean, gaztelua eta Modave lursaila Haultepenne eta Saint-Fontaine familien jabetzakoak bihurtu ziren.

Hurrengo mendean, Jean-Gaspard-Ferdinand de Marchin (1601-1673) komandante militar handiak gaztelua erosi eta Erdi Aroko gotorleku izatetik luxuzko egoitza barroko bihurtu zuen. Ferdinand de Marsin semeak jabetza alde batera utzi eta Frantzian bizi izan zen.

Ondorengo jabeak ondorengoak izan ziren:

* Maximiliano Henrike Bavariakoa, Koloniako hautesle eta Liejako printze apezpikua (1682-1684);
* Wilhelm Egon von Fürstenberg kardinala eta bere oinordekoak (1684-1706);
* Arnold de Ville baroia (1706-1772); eta
* Anne-Leon, Montmorencyko dukea eta bere oinordekoak (1772-1817).

XIX. mendean Lamarche, Braconier eta Van Hoegaerden familia ez nobleen jabetza izan zen. Azkenik, *Compagnie Intercommunale Bruxelloise des* Eaux-ek ("Bruselako Ur Konpainia Interkomunala") erosi zuen jabetza 1941eko martxoan, parkeko ur-hartune garrantzitsuak babesteko. Gaur egun, enpresak jarraitzen du gazteluaren jabe izaten eta kontu handiz zaharberritu du. Apiriletik urrira bitartean bisitariei irekita dago eta kontzertu eta harreretarako ere erabiltzen da ospe handiko leku gisa.

## Arkitektura 
Antzinako gaztelu gotortua 1659tik 1667ra bitartean berreraiki zen, garaiko landetxe europarren eraikuntzaren ideia modernoenekin kidetasun nabarmena erakutsiz. François Mansarten eraikinetatik gertu dago. Fatxada nagusia nabarmentzen duen frontoi triangeluar batekiko simetria duinak, hormaren artikulazio geometrikoak, mansarda-teilatuek eta corps de logis eta alboko hegalen arteko kontraste espazialak antz handia dute Mansarteko landetxeekin, Maisons-Laffitte jauregia kasu. Modave da Herbehereetako hegoaldean eta Liejako Printzerrian Goi Barrokoko landetxeen arkitekturaren adibiderik nabarmenena.

Gaztelua bakarra da, XVII. eta XVIII. mendeetako barrualde historikoengatik eta ederki kontserbatutako altzariengatik. Iztukuzko sabaiak XVII. mendearen bigarren erdialdekoak dira eta Jan-Christian Hanschek sortu zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sorghvliedt gaztelua

**Sorghvliedt gaztelua** Belgikako eraikina da.

## Historia 
XV. eta XVI. mendeetan sortu zen. Jatorrian Wickelynde izeneko etxaldea zen, Jean Plaquet merkatariarena eta bere emazte Maria Leydeckersena. 1660an du Bois familiaren eskuetara pasatu zen. 1745etik 1750era Arnold du Boisek guztiz berreraiki zuen. Jan Pieter van Baurscheit the Younger (1699-1768) arkitektoak diseinatu zuen rokoko estiloko egitura. Gaztelua eta inguruko parkea Hoboken hiriak erosi zituen 1937an. 1940an bihurtu zen udaletxe. 1983tik aurrera, Anberesen handitzearen ondoren, gaztelua Hobokengo udaletxe bihurtu zen.

Parkean negutegi bat dago eta begiratoki bat muino artifizial baten gainean. Gaztelua 9:00etatik 13:00etara dago zabalik, astelehenetik ostiralera, baina jaiegunetan itxita.

Gaztelua monumentu babestua da, 1968ko azaroaren 6an Belgikako Aldizkari Ofizialean argitaratutako 0559. babes dekretuaren arabera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jan van Coninxloo

**Jan van Coninxloo** edo **van Coninxlo**, **Jan II.a** edo **Jan Gaztea** izenez ere ezaguna, Bruselan jaiotako margolari flansdestarra izan zen. Margolaria familiakoa, bere aita margolariak izen bera zuen eta anaia ere margolaria izan zen, Pieter van Coninxloo. Izena era askotara idatzita aurkitzen da — Ccninxlo, Conninxlo, Connixlo, Cooninxloo, Conixloo — eta batzuetan Schemier izen gehigarriarekin.

## Lan nabarmenak 
Bere lan nabarmenen artean daude Jäderko erretaulako margolanak Suedian, eta Euskal Herrian ere bai bat, Aizarnako elizako triptikoa.

Bruselako Errege Museoak Jan van Coninxloren bost lan biltzen ditu: 'Santa Anaren bizitzaren' triptikoa, eskuineko hegalean (santu haren heriotza irudikatzen duena); 'San Nikolasen jaiotza,' eta 'San Nikolasen heriotza', biak ere antzina Lovainako eliza batean izandakoak; 'Kristo medikuen artean', eta 'Kanako ezkontza'. 

Fitxategi:Jäders kyrka - KMB - 16000200097995.jpg|Suediako Södermanland konderriko Jäder elizako erretaula. 
Fitxategi:Triptych with Scenes from the Life of Saint John the Baptist by Jan van Coninxloo (II) Rijksmuseum Amsterdam SK-A-2587.jpg|Joan Bataiatzailearen erretaula, Rijksmuseum, Amsterdam.
Fitxategi:CONINXLOO Jan II Van - LA CIRCONCISION, 1525 vers, 00000057896.jpg|Jesusen zirkuntzisioa, Rouengo Arte Ederren Museoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jon Asier Bárcena

**Jon Asier Bárcena-Petisco** (Barakaldo, 1994) euskal matematikari da eta Euskal Herriko Unibertsitateako irakaslea da. 2025etik, Espainiako Matematikako Errege Elkarteako Gobernu Batzordeko kidea da.

## Biografia 
Jon Asier ikasle bizkaitarrak zilarrezko domina lortu du Fisikako Espainiako 2012ean Olinpiadan.

2021ean, Banco Bilbao Vizcaya Argentaria Fundazioak eta Espainiako Errege Elkarte Matematikak ematen dituzten Vicent Caselles Sarietako bat jaso zuen «bere autonomia zientifikoagatik, kalitate handiko bakarkako argitalpenek lagunduta».

Euskal Herriko Unibertsitateako Matematikan lizentziatua eta Sorbona Unibertsitatea, Frantzia Matematikan masterra egina, unibertsitate bereko Jacques-Louis Lions Laborategian egin zuen doktorego tesia, Ekuazio Diferentzial Partzial Parabolikoen eta Sistema Dispertsiboen Kontrol Teoriaren alderdiei buruz. 

Nazioartean omendu zuten "Urrezko Txanpona" saria Barcelona Tech Matematika Lehiaketan Kataluniako Unibertsitate Politeknikoan 2015an, bigarren saria Unibertsitate Ikasleentzako Nazioarteko Matematika Lehiaketan 2014an eta urrezko domina Iberoamerikako Unibertsitateen Matematika Olinpian, 2014an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Corroy-le-Châteauko gaztelua

**Corroy-le-Châteauko gaztelua** () Corroy-le-Château herrian eta Gembloux udalerrian dagoen Erdi Aroko gaztelu bat da , Namurreko probintzian, Belgikan. 1220 eta 1230 artean  Gilen Brabantekoak eraikia, Belgikan ondoen kontserbatutako Erdi Aroko gotorlekuetako bat da, dorre biribil handi eta lubanarro batekin.

1200ean Brabanteko dukeen adar baten eskuetara igaro zen, eta honek latesi bat gehitu zion (1235). Gero, ezkontza bidez, Filipe Viandengo kondearen (Viandengo Filipe I.a Viandengoa) eskuetara pasatu zen. 1270 inguruan, harresi-ingurune hori, lau izkina-dorre zirkularretan eta sarrerako ate sendo baten arteko errezel-hormaz osatua, Flandriako Dampierreren, Namurreko kondearen, erasoen aurkako defentsa-gotorleku bihurtzeko helburuarekin. Eskualde honetan gutxitan gertatzen da Erdi Aroko gaztelu honen eraikuntza Filipe kondea Kapetarrekin lotzen zuten familia-loturek baldintzatu zutelako, bere diseinua Filipe II.a Frantziakoren (1180-1223) garaiko Louvre gazteluaren oso antzekoa baitzen. 

Zortziehun urtez Gilenen ondorengoen esku egon zen, eta azkena Trazegniesko markesa izan zen (Trazegnies etxea gazteluaren jabeekin lotu zen Gillion Ittre gazteluaren oinordeko bakarra zen Amélie Constance Nassau-Corroyrekin ezkondu zenean (1803)).

Familia arteko liskarren ondorioz, auzitegi batek jabetzaren enkante publikoa agindu zuen. Sekula salgai jarri ez zuten Belgikako gaztelu bakanetakoa zen. Baina 2008an Wim Delvoye artistari saldu zioten, eta horrek arte museo moderno bihurtzeko asmoa zuela iragarri zuen. Hala ere, markes jaunak lortu zuen salmenta irauli eta bere antzinako etxearen jabetza gordetzea.

## Oharrak 
## Kanpo estekak 
* auction site of castle
* Corroy-le-Château, www.chateauxdelameuse.eu
Mikel Pérez de Gracia

**Mikel Pérez de Gracia** (Iruñea, 2005) nafar matematikaria da, 2023an eta 2024an Nafarroako Matematika Olinpiadaren irabazlea.

## Biografia 
Mikelek San Fermin ikastolan ikasten du. 2023an, lehen postua lortu zuen Navarrako Olinpiar Matematikoetan, eta zilarrezko domina irabazi zuen 2023ko Espainiako Olinpiar Matematikoetan. 2024an, berriro ere lehen postua lortu zuen Nafarroako Matematika Olinpiadaetan, 2024ko Espainiako Matematika Olinpiadaetan lehiatuz.

Matematika eta ingeniaritza fisikoa ikasi zituen Kataluniako Unibertsitate Politeknikoko Goi Mailako Diziplinarteko Prestakuntza Zentroan 2024ko irailetik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cortewalle gaztelua

**Cortewalle gaztelua** () Errenazimentuko gotorleku bat da, Beveren herrian, Ekialdeko Flandria probintzian, Belgikan, dagoena.

## Ezaugarriak 
Eraikina, tamaina ertainekoa, XV. mendean gres zuriarekin eta Flandriako errenazentista estiloan eraiki zen. Inguratzen duen lubanarro bat dauka eta Waasland eskualdeko zaharrenetakoa da.

## Historia 
Jatorrizko gaztelua Triest familiak enkargatu eta altxatu zuen (ziurrenik Antonius Triest, Gantekoa), XVIII. mendean Goubau familiak lehenik eta  Bergeyckeko Brouchovengo kondeak gero. Azken horiek 1960. urtera arte gorde zuten, urte hartan Beveren udalerriari saldu baitzioten.

## Egungo erabilera 
1966. urtetik aurrera eraikinak hainbat erabilera ditu. Alde batetik, "Beveren Udal Museoa" da, Bergeyckeko Brouchoven familiaren dokumentazio garrantzitsu eta luzearen artxiboa, eta, bestetik, ekitaldiak antolatzen ere aritzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Ter Vesten (Beveren udalerriko kultura web orria: Archief De Bergeyck   . (nederlanderaz)
Daniel Lasaosa Medarde

**Daniel Lasaosa Medarde** (Iruñea, 1973eko) nafar matematikaria da.

## Biografia 
Nafarroako Unibertsitate Publikoan Telekomunikazio Ingeniaritzan lizentziatua da eta Nafarroako Matematika Olinpiadatarako ikasleak entrenatzen ditu, baita Espainiako Matematika Olinpiadarekin kolaboratzen ere.

2023ko martxoan, Daniel Lasaosa Medardek "Olinpiada matematikoa" liburua argitaratu zuen Nafarroako Unibertsitate Publikoaren bidez, matematika olinpiadetan parte hartu nahi duten bigarren hezkuntzako ikasleei zuzenduta.

1990ean, Espainia ordezkatu zuen Nazioarteko Matematika Olinpiada.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eva Jiménez Siebert

**Eva Jiménez Siebert** nafar zientzialari da eta 2013ko Nafarroako Matematika Olinpiadaren irabazlea.

## Biografia 
IES Basoko ikasi zuen eta, 2013an, lehen postua lortu zuen Nafarroako Matematika Olinpiada, gaur arte, 2009az geroztik matematika lehiaketako tokiko fasea irabazi duen lehen emakumea bihurtuz.

2013an, Hezkuntza sailburuak José Iribas harrera egin zion Batxilergoko Sarietarako hautagai ziren batxilergoko 4 ikasleri.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anuar Egozcue

**Anuar Egozcue Sghir** (Iruñea, 2007) nafar matematikaria da, 2025eko Nafarroako Matematika Olinpiada irabazlea.

## Biografia 
San Juan Xake taldean jokatzen du xakean, eta 2022an 16 urtez azpikoen Nafarroan txapeldunorde izan zen. Navarro Villoslada BHIko ikastetxean ikasi zuen. Aidan Morán, Alain Morán eta Nahia Jáureguirekin batera, lehen postua lortu zuen fase nazionalean eta International Mathematical Modeling Challengeren nazioarteko fasean Espainia ordezkatuko duten bi taldeetako bat izango da. Gaur egun matematika ikasten ari da Kataluniako Unibertsitate Politeknikoan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
José María Armendáriz Armenteros

**José María Armendáriz Armenteros** nafar matematikaria da, 2019ko Nafarroako Matematika Olinpiada irabazlea.

## Biografia 
Iruñeko Irabia-Izaga ikastetxean egin zituen ikasketak.

2023an, Laila eta Patrisiarekin batera, Ostalaritzako erreserben aurkako sistema bat asmatu dute.

2025eko maiatzean, Nafarroako Unibertsitate Publikoak Ingeniaritza Biomedikoko Graduan bikaintasuna izateagatik aitortu zuen.

2025eko azaroan, Jose Maria Armendarizek Nafarroako Telekomunikazio Ingeniaritzako Masterraren espediente onenaren saria jaso zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak