Hito Steyerl

**Hito Steyerl** (Munich,1966ko urtarrilaren 1a) alemaniar zinemagilea da, mugimenduan dauden irudien artista, idazlea eta saiakera dokumentalaren berritzailea. Bere gai interesgarrienak hedabideak, teknologia eta irudien zirkulazio globala dira. Steyerlek filosofian doktoretza du Vienako Arte Ederren Akademian. *New Art Mediako* irakaslea da Berlingo Arteen Unibertsitatean. ere parte hartu zuen eta 2010ean Gwangju (Hego Korea) eta Taipei biurtekoan. 2012an, "*Lovely Andrea"* bere filma Kasselen (Alemania) erakutsi zuten documenta 12 zati gisa. 2013an bere lana Veneziako Bienalean sartu zuten.

2015ean, Hito Steyerl-en "*The Factory of the Sun"* (2015) lana Veneziako Bienalean proiektatu zen. "*Mugimendua atzemateko estudioa"* deiturikoan proiektatutako bideoa da. Zinema areto bat da, eta 3D bat du murgilduta. Bertan, ikusleek bideoa ikus dezakete plastikozko etzaleku batzuetan etzanda dauden bitartean.  Emakume ahots batek kontatua da bideoa. Estudioa melodia diskografikoei gainjarritako argi-pultsuen bertutea da, eta horien mugimendua gailu batzuen bidez atzematen da.  

### Banakako erakusketak 
Steyerl-ek taldekako hainbat erakustaldi egin ditu, besteak beste:

* Hito *Steyerl*, Chisenhale Gallery (2010)
* Hito *Steyerl*, E-flux, (2012)
* Hito *Steyerl*, Art Institute of Chicago (2012)
* Hito Steyerl, Van Abbemuseum (2014)
* Hito *Steyerl*, Institute of Contemporary Arts (2014)
* Hito Steyerl, Arte Garaikideen Institutua, Londres (2014)
* Irudi txiroaren defentsan eta Artea, kontrola eta dominazioa. Hito Steyerlen 3 film ("*Artea, kontrola eta menderatzea. Hito Steyerl -en 3 film"*), MUNTREF Mugimenduzko Irudiaren Biurtekoaren (BIM) esparruan (2014)
* Nola ez ikusi: hezkuntza-instalazio didaktiko bat, Andrew Kreps Galeria, New York (2014)
* Hito Steyerl, Artists Space, New York (2015)
* Hito Steyerl, Abandonados a nuestra suerte, KOW, Berlin (2015)
* *Duty-Free Art*, Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía (2016)
* Steyerl mugarria, Eguzkiaren fabrika, Arte Garaikidearen Museoa, Los Angeles (2016)
* Hito Steyerl, Factory of the Sun, Hartware MedienKunstVerein, Dortmunder U, Dortmund, Alemania (2016)
* Hito Steyerl, Leiho hautsien hiria, Museo d 'Arte Contemporanea Castello di Rivoli, Turin (2018)
* Hito Steyerl, Zentral elektrikoak, Serpentine Galleries, Londres (2019)
* Hito Steyerl, Hau da etorkizuna, Ontarioko Arte Galeria, Toronto, Kanada (2020)
* Hito Steyerl, Biziraungo dut, Stedelijk Museoa, Amsterdam (2022)

### Talde erakusketak 
Steyerl-ek banakako hainbat erakusketa egin ditu, besteak beste:

* *Dispersion*, Institute of Contemporary Arts (2008) 

Beste sari batzuk:

* 2010 – NEW: VISION saria, Kopenhageko Dokumentalen Nazioarteko Jaialdiak emana, "*In Free Fall"* filmarengatik.
* 2019 – Käthe Kollwitz saria.
* 2021 - Frank-Walter Steinmeierrek, Alemaniako presidenteak, Steyerli Merituaren Gurutze Federala eskaini zion, baina Steyerlek atzera bota zuen.

## Obra - hautaketa 
*"November"* (2004) 25 minutuko film laburra da, Kung-Furen film feminista gisa planteatua.  Onek eta gaiztoek erabakitzen dute hedabideen arteko desberdintasunaren aurka borrokatzea. Honetan, onek eskuekin borrokatzen dute eta gaiztoek armekin. Laburmetrai honek ez du egilearen arabera ondo deskribaturiko argumentua aurkezten. Era berean, zuzendariak onartu du lehen ikustaldia egiten den unean ez dela erraza ekintza-film batek terrorismoarekin, globalizazioarekin, kolonialismoarekin eta gatazka belikoekin duen lotura aurkitzea.

"*Red Alert*" (2007) Aleksandr Ródtxenkoren "*Colores puros: rojo, grog y moratón"* (1921) triptikoa berrinterpretatzen duen instalazioa da. Kolore gorria baino ez du erabiltzen, pantailetan eta alfonbra gorrian, herrialde batek eraso terrorista baten aurrean duen alerta maila gorenari erreferentzia egiten diona.

*"Strike"* (2010) 30 segundo baino gutxiagoko bideoa da begiztan. Egilea beltzez dagoen pantaila bat kolpatzen erakusten du, talkaren unean zorizko patroi batzuk agertzen dira. Irudien existentzia fisikoaren ideia indartzen du, baita irudiak erreproduzitzeko, kopiatzeko eta zirkulatzeko mugak ere, eragina baitute irudien inpaktuan. Beste kritikari batzuek, masen komunikabideen agresibitatearen aurrean erantzun aktibo bezala interpretatu dute, "*kolpatu, kolpatuak izan aurretik*" mezuarekin.

*"Abstract"* (2012) artistak bere lagun Andrea Wolf  eta Turkiako armadak Kurdistanen hil zituen beste 40 lagun hil ziren lekura artistak egindako bisita dokumentatzen du. Bi pantailatan banatuta, batean bisita hau erakusten du, eta bestean, berriz, Alemaniako eraikinen fatxadak, telefono-zenbakiarekin. Horrela, gatazketan erabilitako armamentuaren jatorria erakutsi nahi du (Turkia Alemaniako bigarren armamentu bezeroa da) eta hizkuntza zinematografikoa eta borrokarena lotzen ditu, adibidez, fusil baten bisorearen bidez bistaratutako irudi batekin.  

*"Liquidity Inc."* (2014) 30 minutuko bideoa da. Lehman Brothers Bankek 2008an porrot egin zuenean lana galdu zuen Jacob Wooden istorioa kontatzen da. Vietnamen jaioa eta gerrarik gabeko umezurtza Estatu Batuetara iritsi zen Gerald Ford presidente amerikarraren Babylift Operazioaren baitan. Bankuaren porrotaren ondoren, borroka-arteen borrokara itzuli zen. Kaioletan eta surflarietan izandako borroken irudiak, olatuak eta eguraldi iragarpenen irudiak bata bestearen atzetik datoz autodeterminazio eta borroka istorio batean, dena urpean hartzen duten korronte ekonomikoen ur aurreikusi ezinetan, pantailari ekaitz iragarpen aberrigabea bailitzan.

*"Factory of the Sun"* (2015). 23 minutuko instalazioa eta bideoa da. Eguzki-argiaren nozio enfatikoa erabiltzen du aurrerapenaren sinbolo gisa, modu kritiko eta ludikoan gure bizitza digitalaren eztabaidaren erdigunera eramateko. Bideo-joko formatuan, entretenimendu herrikoiaren egitura narratiboa aprobetxatzeko eta publikoa lasaitzeko, norbanakoek eta subjektu politikoek informazio-fluxu digitalen, interes ekonomikoen eta gizarte- eta kultura-distortsioen sarean duten ekintza-askatasuna eskatzen du. Argiaren inmaterialtasunean oinarritzen da, informaziorako bitarteko gisa, gorputz fisikoetan eta balioetan. Bideoa errealitate mailaz aldatzen doa, narratzailea da aldi berean jolasaren programatzailea. Protagonistak langile esklabo gisa sartzen dituzte,  eta irudiaren mugimenduak argi-bulkada bihurtzen ditu, horixe baita ordenagailuen errealitate birtualeko jokoen oinarria. Muntaketa frenetikoa da, eta dantza-eszenek irudi aldakorren segida etengabearen motor gisa jokatzen dute.  Dantza-ekitaldia gazte protagonisten erresistentziaren modurik ludikoena da, aurkari ikusezinen nagusitasunaren aurkako borrokan.

## Idazki hautatuak 
Steyerl sarritan aritzen da lankidetzan E-flux bezalako lineako arte-aldizkariekin. Gainera idatzi du:

* 2007. Steyerl, Hito. *"Incertidumbre documental" ("Ziurgabetasun dokumentala"*), A Prior Magazine, 15. zenbakia.
* 2009. Steyerl, Hito. *"La institución de la crítica", en Arte y práctica crítica contemporánea: Reinventando la crítica institucional .("Kritikaren erakundea", in Artea eta praktika kritiko garaikidea: Kritika instituzionala berrasmatuz")*. Mayflybooks/Ephemera. Gerald Raunigek eta Gene Rayk argitaratua. ISBN. 978-1-906948-02-3
* 2009. Steyerl, Hito.*"En defensa de la imagen de los pobres" ("Pobreen irudiaren defentsan"*), E-flux, 10.
* 2010. Steyerl, Hito.  *"Algo como tú y yo" ("Zu eta ni bezalako zerbait"*), E-flux, 15. zenbakian.
* 2012. Steyerl, Hito, eta Berardi, Franco.  *“Los condenados de la pantalla” (“Pantailako kondenatuak”*). Sternberg Press. .
* 2014. Steyerl, Hito. Zedarri Steyerl: *“Demasiado mundo” (“Mundu gehiegi”)*. Sternberg Press. Nick Aikensek argitaratua. 
* 2016. Steyerl, Hito. *“Jenseits der Repräsentation / Más allá de la representación: ensayos 1999–2009”  (“Jenseits der Repräsentation/Antzezpenetik haratago: 1999-2009 saiakerak”*). Walther König. Marius Babiasek argitaratua, Thomas Elsässer eta Simon Sheiken ekarpenak. 
* 2016. Steyerl, Hito. *"¡Si no tienes pan, come arte!: Arte contemporáneo y fascismos derivados" ("Ogirik ez baduzu, jan artea!: Arte garaikidea eta faszismo eratorriak"*), E-flux, 76. zenbakian.
* 2017. Steyerl, Hito. *”Arte libre de impuestos: El arte en la era de la guerra civil planetaria”. (“ Zergarik gabeko artea: Artea gerra zibil planetarioaren aroan”*). Bertsoa. ISBN 978-1-78663-243-2

## Bibliografia gaztelaniaz 
*  Steyerl, Hito (2014). "*Los condenados de la pantalla"*. Editorial Caja Negra. ISBN 978-987-1622-31-3. 
*  Steyerl, Hito (2018). "*Arte Duty Free. El arte en la era de la guerra civil planetaria".* Editorial Caja Negra. ISBN 978-987-1622-64-1. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak