open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Galarko gatzagak

**Galarko gatzagak** Getze Galarren zeuden 20. mendera arte, 21. mendean parke batek okupatzen duen lurretan . Parke ondotik errakasto bat igarotzen da, nor gazitasunari egokitutako landaredia ikusten ahal den. Gesal Erreka zeritzon euskaraz erreka honi, eta Getze herriaren izena bezala (eta gaztelerazko izena berdintsu, *Salinas de Pamplona*), gatz esplotazioari lotutako toponimoak dira hauek.

Euskal Herriko gatzagen artean, lurruntze naturalean oinarriturikoen motakoak ziren.

Galar Zendeako kontzeju honetako bizibideko osagarri nagusia ziren gatzaga hauek 19. mendean. Putzu batetik ateratzen zen ur gazikara eta kanal batzuen bidez koadro eta larrainetara banatzen zen, lurruntze bidez udan gatza ekoizteko. 

1930. urtearen inguruan, Julio Ruiz de Aldaren ortoargazkietan gatzaga ikusten da, baina geroago mende horretan bertan utzi zitzaion ekoizpenari.

## Iruditegia 
erdian|thumb|500x500px|1930. urtearen inguruan, Ruiz de Aldaren ortoargazkian.

Fitxategi:Getze Galar 0551.jpg|21. mendeko parkea, gatzagak zeuden tokian.
Fitxategi:Getze Galar 0542.jpg|Gesal Erreka.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Noaingo guduaren oroigarria

**Noaingo guduaren oroigarria** Getze Galarren (Nafarroa Garaia) dagoen monumentu bat da, Noaingo gudua oroitzeko egina, han 1521. urtean borrokatu ziren Nafarroako Erresumaren aldekoen omenez-

## Deskribapena 
Mendi izen soilaz ezagutzen muino baten maldetan dago, Elortzibar eta Noaingo lautadara begira. Joxe Ulibarrena artistaren obra da, hormigoiz egina dago, 13 tonako pisua du, eta 11 metro garai den irudi bat da monumentuaren egitura nagusia. Neurri batean auzolanean egin zen, 1996. urtean, Nafarroako Gobernuak diruz lagundu zuelarik, eta lurrak Getze Galarko kontzejuak utzita. Inguruan parke bat eraikitzeko asmoa egon zen, baina ez zen egin.
erdian|thumb|380x380px|Nafarroaren burujabetasunaren aldeko elkarretaratzea bertan, 2017. urtean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zena Tooze

**Zena Tooze** (1955eko maiatzaren 3a) kanadar biologoa eta ekologista  da. 1991tik Nigerian lan egiten du primateak zaintzeko. 

## Ibilbide profesionala 
Biologian lizentziatu zen Dalhousie Unibertsitatean, Halifaxen, Eskozia Berrian, 1987an.

1994an, Toozek "*Centre for Education, Research and Conservation of Primates and Nature*" (CERCOPAN) sortu zuen, Primateen eta Naturaren Hezkuntza, Ikerketa eta Kontserbaziorako irabazi asmorik gabeko gobernuz kanpoko erakundea, egoitza Nigeriako Cross River estatuan duena. CERCOPAN mehatxupean eta desagertzeko bidean dauden basoko tximinoak birgaitzeko eta kontserbatzeko proiektua da. Bere lanaren zati handi bat basa-animalien haragiaren salerosketaren bidez umezurtz geratu diren tximino gazteen zaharberritzean datza. CERCOPANen misioa Nigeriako primateen kontserbazioa da, oihanaren kudeaketa iraunkorrari, komunitatearekiko lankidetzari, hezkuntzari, primateen berregokitzeari eta ikerketari esker.

CERCOPANeko harrera komunitatea Iko Esai da, Cross River Parke Nazionalaren ondoan dauden 200  km2-ko basoen babesean parte hartzen duena. Gutxienez sei tximino espezie daude birgaitze- eta kontserbazio-programan inplikatuta, *Cercopithecus sclateri*, *Cercopithècus preussi* eta *Cercopithecus erythrotis* espezie endemikoak barne. CERCOPANeko zuzendaria 1995az geroztik izanik, Toozek zuzendari berri bati eman zion lekua 2009ko urtarrilean. Data horretan, «Fundatzaile eta Sendatzaile» titulu ofiziala eskuratu zuen, Erresuma Batuan erregistratutako ongintza-erakundearentzako administrazio-kontseiluaren buru.

## Saria eta aintzatespenak 
2005ean, *Whitley Bikaintasun Saria* jaso zuen naturaren kontserbazioaren lidergoan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* CERCOPAN
* Zena Tooze WFN-n
Esperantzari leiho bat

**Esperantzari leiho bat** Oskarbi taldeak *Hitz urri batzuk* albumean 1976an plazaratu zuen abestia da. Doinua taldeko zuzendari Koldo Romerorenak zen eta hitzak Bitoriano Gandiagarenak.

Abestiaren bertsio berri bat argitaratu zuen taldeak 2004an Esperantzari leiho bat: antologia 1966-2004 diskoan,
Fitxategi:Bitoriano Gandiaga GFA.jpg|Bitoriano Gandiaga
Fitxategi:Oteizaren apostoluak 02.jpg|Arantzazu
Fitxategi:Oskarbi 2021.jpg|Oskarbi (2021)
Fitxategi:Luis Romero Eskamendi.jpg|Luis Romero

## Luis Romeroren doinua 
Don Boscoko abesbatzako zuzendari izandako Koldo Romero Eskamendi antxotarrak Oskarbikoei lagundu zien hasiera haietan konposizio eta zuzendaritza lanetan. Kanturako dohain eta afizio itzelekoa —besteak beste Aita Donostiaren abesbatzan aritua—, Romerok harreman estua izan zuen Arantzazun Jorge Oteizarekin eta Bitoriano Gandiagarekin.

Geroztik, Oteizaren *Andro canto y sigo* eta antzeko lanetan inspiratuta estetika kantuak osatu zituzten Oskarbikoek, eta, esaterako, Oteizak diseinatu zituen taldearen logotipoa eta lehen diskoaren portada. Beste iturri garrantzitsu bat Bitoriano Gandiaga izan zen: hura ere han ezagutu zuten, Arantzazun, eta haren poemak sarritan erabili zituzten kantuen letrak osatzeko. Norabide horretan, ezinbestean egin zuten topo Ez Dok Amairurekin.

## Hitzak 
[thumb|200x200px|"[Esperantzari leiho bat" zabaldu nahi zion Arantzazuk frankismo garai gogorretan, baina ez zen erraza.]]
Frankismo betean, garrantzitsua zen kalean egotea, arnasbide bakarra zen askorentzat zentsura gainditu eta euskara hutsean kantatzeko. 1972an, Hego Euskal Herriko frankismoaren azken urte gogorretan, kanta honek aldaketarako gogoa ekarri zuen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Oskarbi
* Ez Dok Amairu
* Androkanto
*Marinela

* Mendira naiz
* Soin berriko koplak

## Kanpo estekak 
* *Esperantzari Leiho bat* abestia entzun. *13. kantua Kantua Zuei* albumean (badok.eus)
* *Soin berriko koplak* abestia entzun. *7. kantua Kantua Zuei* albumean (badok.eus)
* *Androkanto* abestia entzun. *10. kantua Kantua Zuei* albumean (badok.eus)
* *Marinela* abestia entzun. *11. kantua Kantua Zuei* albumean (badok.eus)
* *Mendira naiz* abestia entzun. *12. kantua Kantua Zuei* albumean (badok.eus)

* *Androkanto* abestia entzun. Oskarbi: gaia, Youtube
* Esperantzari leiho bat abestia. Oskarbi: gaia, Youtube
* *Marinela* abestia entzun. Oskarbi: gaia, Youtube
* *Mendira naiz* abestia entzun. Oskarbi: gaia, Youtube
* *Soin berriko koplak* abestia entzun. Oskarbi: gaia, Youtube
Taj Mahal Palace Hotel

thumb|Taj Mahal Palace gauean.

**Taj Mahal Palace Hotela** Mumbaiko Colaba eskualdean dago, Indian, India Gate monumentu ospetsuaren ondoan. Hotel hau 1903an inauguratu zen eta Taj Hotels, Resorts and Palaces taldearena da, taldeko nagusia izanik. Ikuspegi arkitektonikotik, Taj Mahal Palace eta haren ondoan dagoen Dorrea bi eraikin desberdin dira, garai desberdinetan estilo ezberdinekin eraikiak. Dorreari Kontinentearteko Taj esaten zaio. Dena dela, sarritan, bi eraikin batera aipatzen dira.

## Ezaugarriak 
Hotelak 560 logela eta 44 suite ditu, eta enpresa-taldearen bereizgarritzat jotzen da; 1.600 langile ditu. Hotela bi egitura ezberdinez osatuta dago: Taj Mahal Jauregia eta Dorrea, historikoki eta arkitektonikoki desberdinak direnak (Taj Mahal Jauregia 1903an eraiki zen; Dorrea 1972an ireki zen). 2017an, Taj Mahal Palace Hotelak bere irudien marka erregistratua erosi zuen. Diseinu arkitektonikorako jabetza intelektualaren eskubideak babesten zituen herrialdeko lehen eraikina izan zen. Hotelak zazpi jatetxe, hiru edaritegi eta bi kafetegi ditu.

## Historia 
Taj Mahal Palace Jamsetji Tatak sustatu zuen eta 1903ko abenduaren 16an ireki zituen ateak lehen aldiz. Esaten denez, Tatak luxuzko hotela eraikitzea erabaki zuen bere garaiko hotel handienetako batera, Watson's Hotelera, sartzea ukatu ziotenean. Hotel horren zerbitzuak "zurientzat bakarrik" ziren. Jatorrizko arkitektoa Sitaram Khanderao Vaidya eta D. N. Dirza izan ziren, baina proiektua W. A. Chambers ingeniari ingelesak amaitu zuen. Eraikuntzaren kostua 421 milioi rupia izan zen. Lehen mundu gerran, hotela 600 oheko ospitale bihurtu zuten. 2008an, hiriak azaroaren 26an jasan zituen atentatu terroristetan, Taj Mahal Palace Hotelak ere erasoa pairatu zuen.

## Bezero ospetsuak 
Asko izan dira. Hona hemen batzuk: Mick Jagger, John Lennon eta Yoko Ono, Jacques Chirac, Harald V.a Norvegiakoa eta Sonja Norvegiakoa, Marianne Faithfull, Philip Edinburgokoa, Philip Edinburgokoa, Bill Clinton, Jacqueline Onassis, Barak Obama, Elvis Presley, Brad Pitt, Angelina Jolie, Mick Jagger...

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : The Taj Mahal Palace & Tower, Bombay
Oppyko basoko gudua

**Oppyko basoko gudua** 1917ko ekainak 28an gertatutako gudua izan zen, Lehen Mundu Gerraren testuinguruan, Oppyko herriaren inguruko lurretan. Gudua maiatzean zehar garatutako Arrasko hirugarren guduaren ostean gertatu zen. Basoa 0,4 hektareako tamainakoa zen, eta Alemaniako behaketa-postu asko, metrailadore-habiak eta lubaki-morteroak zituen. 6. armada alemaniarrak Sommeko guduaren ondoren garatutako defentsa sakoneko eta kontraeraso azkarreko taktika berriak erabili zituen. Taktika berrien aplikazioa, nagusiki, apirilaren 9ko hondamendiaren ondoren eman zen, Arraseko bigarren guduaren lehen egunean. Eskarpeko Hirugarren Guduko britainiar erasoa (maiatzak 3-4), Fresnoy-n izan ezik borroka-leku guztietan garaitua izan zen, Kanadako Lehen Dibisioak harrapatu zuena (Maiatzaren 8an berriz galdu zuten). Oppy-n, zehazki, Maiatzaren 3ko erasoa porrot latza izan zen. Eremua Alemaniar Guardiako Erreserbako 1. Dibisioak eta Erreserbako 15. Dibisioak defendatu zuten, ez baitzuten *Eingreif* (kontraeraso) unitate espezialisten laguntzarik behar.

Ekainaren 28an beste eraso bat izan zen, Lens eta Lille hirien aurkako mehatxu faltsuaren irudia sortzeko asmoz. Erasoa britainiar armadaren 5. dibisioaren 15. brigadak eta 31. dibisioaren 94. brigadak garatu zuten, Gavrelletik Oppyko basoaren iparraldera zihoan frontean. Urakan bonbardaketa baten ondoren, erasoaren helburuak britaniar galera gutxirekin harrapatu ziren, eta alemaniarren kontraerasoak artilleriaren bonbardaketek garaitu zituzten. Aldi berean, Kanadako 4. dibisioak eta britainiar 46. North Midland dibisioak Souchez ibaiaren hegaletik erasotu zuten. 70. muinoan, iparraldean, Kanadako Armadaren eraso baten bitartez Lens inguratzen jarraitzeko operazioak abuztura arte atzeratu ziren, nagusiki artilleria eskasiagatik. Eraso mehatxagarriek ez zuten alemaniarren arreta Flandriatik desbideratzea lortu, hauen artean hamar dibisio 4. Armadara eramatea, 6. armadako agintaritzak britainiarrak Lenserantz erasoaldi bat prestatzen ari zirela zioten arren. Honekin ere, operazioek alemaniarren arreta hegoalderago zegoen fronte frantsesetik desbideratu zuten.

Ekainaren 28ko erasoak Alemaniako lehen lerroa harrapatzea lortu zuen, Gavrelletik Oppyko basora; honekin, britainiarrek 0.8km aurreratzea lortu zuten. Germaniarrak bigarren mailako lubaki batera eta Oppyko herrixkara erretiratu ziren. Britainiarrek Gavrelletik iparraldera lur garaia kontrolatzen zuten, Arleuxko guduan harrapatua, apirilaren 28an. Honela, Oppy herritik zetorren kontraeraso alemaniar bat ezinezkoa izan zen eta britainiarrek uztailaren 4tik 5era finkatu zuten eremua.

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
Edel Hætta Eriksen

**Edel Berit Kristine Klemetsdatter Hætta Eriksen**, **Lemet Edel** izenez ere ezaguna, (Kautokeino, 1921eko urriaren 17a – 2023ko abuztuaren 13a) sami jatorriko norvegiar irakasle eta politikaria izan zen.

## Bizitza 
Edel Hætta Eriksen Kautokeinon jaio zen 1921eko urriaren 17an. Haren ama Berit Karen Olsdatter Erke emagina zen; aita, berriz, Klemet Klemetsen Hætta. 1949an Hagbart Andor Eriksenekin ezkondu zen. Nesnan eta Tromsøn irakasle moduan trebatu zen, *duodji* eskulangintzan eta samieran espezializatuz. 1949tik 1969ra irakasle aritu zen Kautokeinoko eskolan, eta 1969tik 1977ra zuzendari.

1977tik 1989ra Samien Hezkuntza Batzordeko lehen zuzendaria izan zen. Norvegiako Sami Elkarteko zuzendaritzako kide izan zen 1968tik 1975era, Samien Batzordeko kide 1956tik 1963ra eta 1974tik 1977ra, eta Norvegiako Arte Batzordeko kide ere bai. 1988an San Olaf ordena eman zioten.

Edel Hætta Eriksen 2023ko abuztuaren 13an hil zen, 101 urte zituela.

## Lan hautatuak 
* ''Låkkangirj'ji sámi-ja dárogillii* (2 liburukitan, 1965-1970)
* *Muitalusat ja dáhpáhusat Guovdageainnus'' (4 liburukitan, 1991-1997)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Felisa Aguado Sainz

**Felisa Aguado Sainz** (Murchante, Nafarroa Garaia, 1872 - Valtierra, Nafarroa Garaia, 1936ko abuztuaren 12a) etxekoandrea eta Espainiako Alderdi Komunistako kidea izan zen. 1936ko Gerra Zibilean fusilatu zuten.

## Bizitza 
Murchanten jaioa, baina Cabanillasen bizi zen bere senar Alfonso Calleja eta hiru seme-alabekin. Gerra Zibila piztu zenean errepresioa jasan zuen. Cabanilasko kartzelan egon zen preso, kazkamotz utzi zuten eta sexu erasoak jaso zituen, behin eta berriz bortxatu zuten.

## Heriotza 
Bere 18 urteko alaba Simona eta 26 urteko seme Procesorekin batera erail zuten Valtierra eta Cadreitaren arteko bidean 1936ko abuztuaren 12an. Felisaren neba Pedro Luis egun batzuk lehenago fusilatu zuten, 46 urte zituen, ezkonduta zegoen eta sei seme-alabaren aita zen. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Albion Operazioa

**Albion Operazioa** Lehen Mundu Gerrako alemaniarren aireko, lurreko eta itsasoko errusiar indarren aurkako operazio bat izan zen, 1917ko urrian, Moonsund Uhartedia okupatzeko helburua zuena. Hiru uharteak Errusiar Inperioaren parte ziren, eta Baltikoko erdialdeko eta iparraldeko itsasoa estrategikoki menderatzen zuten. Are gehiago, Errusiako hiriburuan gertatzen ari ziren mugimendu iraultzaileen ondorioz, alemaniarrek irlak hartzekotan Petrogrado mehatxatzeko aukera izango zutela uste zuten, Errusiako Errepublikaren gobernuaren ahulezia aprobetxatu nahian.

Alemaniarrak Oskar von Hutier jeneralaren aginpean zeuden, aurreko hilabetean Rigako setioa irabazi zuen jeneral garailea. Lehorreko kanpaina Tagalaht badian (*Tagga* alemanez) gertatutako alemanen lehorreratzeekin hasi zen, Saaremaa uhartean (*Ösel*), urriaren 12an. Aurretik minak garbitzeko itsas operazio zabalak garatu eta itsasertzeko artilleriako bateriak hondoratu zituzten. Indar alemaniarrek uhartea urriaren 16rako ziurtatu zuten, eta Errusiako armadak urriaren 20an Muhu irla (*Moon*) ebakuatu zuen. Hiiumaa (*Dagö*) irla 18an erori zen, porrotean amaitu ziren bi saiakeren ostean.

Von Hutierrek *Pour le Mérite* domina jaso zuen garaipenagatik. Errusiarren partetik, uharteak galtzearekin batera  errusiar ipar frontearen hegala mehatxatuta ikusi zuten, haren hornikuntza itsasoz etetea posiblea izango zela sinetsi baitzuten. Armadaren atzekaldean lehorreratze baten mehatxuak arazo larriak ekarri zizkion Revalen zegoen itsas baseari, Finlandiako golkoaren, baita Petrogradoren defentsari. Hala ere, tropa eta ontzi alemaniarrak Mendebaldeko Frontera eta Ipar Itsasora erretiratzen ari zirela ikusi zenean, egoera zertxobait baretu zen. Hala ere, argi zegoen indar errusiarrak egoera larrian zeudela, eta egoera are gehiago hondatuz gero, erabat desegiteko arrisku errealista zegoela. Handik egun batzuetara, Errusiak armistizio negoziazioak hasi zituen Alemaniarekin, eta handik gutxira boltxebikeek Kerenskiren gobernua kaleratu zuten, gerra zibila piztuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mariñela (Oskarbiren abestia)

**Mariñela** Oskarbi taldeak Jan Battista Kamusarriren (1815-1842) olerki batekin birritan grabatu duen abestia da. 2016an Mendira naiz albumean (taldearen 50. urteurrenean) eta 2021ean Kantua zuei albumean. Doinua taldeko Iñaki Maritxalarrena da.
Fitxategi:Oskarbi 2021.jpg|Oskarbi (2021)
Fitxategi:Iñaki Maritxalar Oskarbi 2024.jpg|Iñaki Maritxalar
Fitxategi:Arrantzales del vapor de pesca 'Clotilde' de Lekeitio en el puerto de San Sebastián. En el centro, el patrón y propietario Celestino Badiola (1 de 1) - Fondo Car-Kutxa Fototeka.jpg|Marinelak
Fitxategi:Captain and First Mate of The Hansa (8660291376).jpg|Marinelak 

## Hitzak 
Guztira ***Marinelaren kontrapasa*** olerkian Jan Battista Kamusarrik hiru bertso idatzi bazituen ere, kantuak lehenengo bertsoa baino ez du jaso. Bertsoen metrika zoztziko txikiaren da, baina bertso bakoitza bukatzerakoan beti errepikatzen da lelo bera, lehen zatia baino ez da aldatzen errepikapenetan, Lehen bertsoa bukatutakoan "*Haragatik, hargatik*" esanda hasten da leloa, bigarrenean "*Geroztik, geroztik*" eta azkenekoan "*Nehundik, nehundik*". Hauek da lehen bertsoa eta lehen leloa:

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Oskarbi
* Ez Dok Amairu
* Androkanto
* Esperantzari leiho bat
* Mendira naiz
* Soin berriko koplak
## Kanpo estekak 
* *Marinela* abestia entzun. *11. kantua Kantua Zuei* albumean (badok.eus)
* *Soin berriko koplak* abestia entzun. *7. kantua Kantua Zuei* albumean (badok.eus)
* *Androkanto* abestia entzun. *10. kantua Kantua Zuei* albumean (badok.eus)
* *Mendira naiz* abestia entzun. *12. kantua Kantua Zuei* albumean (badok.eus)
* *Esperantzari Leiho bat* abestia entzun. *13. kantua Kantua Zuei* albumean (badok.eus)

* *Androkanto* abestia entzun. Oskarbi: gaia, Youtube
* Esperantzari leiho bat abestia. Oskarbi: gaia, Youtube
* *Marinela* abestia entzun. Oskarbi: gaia, Youtube
* *Mendira naiz* abestia entzun. Oskarbi: gaia, Youtube
* *Soin berriko koplak* abestia entzun. Oskarbi: gaia, Youtube
British Film Institute

**British Film Institute** (**BFI**) (euskaraz: **Zinema Britainiarraren Institutua**) irabazi-asmorik gabeko erakundea da, eta errege-dekretu bidez ezarri da helburu hauetarako:

## Historia 
BFI 1933an sortu zen. Bizitza nazionaleko zineari buruzko txosten batean egindako gomendio baten ondorioz sortu bazen ere, garai hartan institutua konpainia pribatua zen, nahiz eta bere historian zehar diru publikoa jaso duen, hala nola Kontseilu Pribatukoa eta Diruzaintzakoa 1965az geroztik, eta orduz geroztik kultura-sailakoa. 

1948ko Radcliffe txostenari jarraiki berregituratu zen institutua. Hark gomendatu zuen film-artearen balioespena garatzean kontzentratu behar zela, berak sortu ordez. Beraz, hezkuntza-zinemaren ekoizpenaren kontrola Hezkuntzako Ikusizko Laguntzarako Batzorde Nazionalera pasatu zen, eta Britainia Handiko Zinema Akademiak bere gain hartu zuen ekoizpena sustatzeko kontrola. 1952tik 2000ra, BFIk zinemagile berri eta esperimentalak funtsez hornitu zituen BFIko Produkzio Batzordearen bidez.

Institutuak errege-dekretu bat jaso zuen 1983an. 2000. urtean eguneratu zen, EBko Zinema Kontseiluak BFIren urteko diru-laguntza (gobernuaren sorospena) emateko ardura bere gain hartu zuen urte berean. Karitatezko erakunde independente gisa, Karitate Batzordeak eta Kontseilu Pribatuak arautzen dute BFI.

1988an, BFIk London Museum of the Moving Image (MOMI) — Mugimenduan dagoen Irudiaren Londresko Museoa— ireki zuen Hego Erriberan. MOMI nazioartean txalotu zuten, eta entretenimenduaren bidez hezteko estandar berriak ezarri zituen. Baina, gero, ez zituen jaso etengabeko inbertsio-maila handiak, aurrerapen teknologikoen mailan eta ikusleen itxaropen gero eta handiagoen mailan mantentzeko aukera eman ziezaioketenak. Museoa "aldi baterako" itxi zen 1999an, BFIk birkokatu egingo zela esan zuenean. Hori ez zen gertatu, eta 2002an itxi zen MOMIa, Hegoaldeko Erriberako eremua berriro urbanizatzea erabaki zenean. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ghostbusters: Frozen Empire

***Ghostbusters: Frozen Empire*** (euskaraz, *Mamuehiztariak: Inperio Izoztua*), 2024lo Gil Kenan britainiar-estatubatuarrak zuzendutako naturaz gaindiko komedia film bat da. Paul Rudd, Carrie Coon, Finn Wolfhard, Mckenna Grace, Kumail Nanjiani, Patton Oswalt, Bill Murray
Dan Aykroyd, Ernie Hudson eta Annie Potts aktoreek antzeztu zuten.

*Ghostbusters: Afterlife* (2021) filmaren jarraipena da eta era berean *Ghostbusters* frankizia ezagunaren bosgarren filma. 

## Argumentua 
*Ghostbusters: Afterlife* filmean Oklahoman jazotako gertakarien ondoren, Mamuehiztari talde guztia hasi zen lekura itzuli da: New York! Spengler familiaren istorioa Mamuehiztari talde berri batekin jarraituko du.

## Aktoreak 
* Paul Rudd: Gary Grooberson
* Carrie Coon: Callie Spengler
* Finn Wolfhard: Trevor Spengler
* Mckenna Grace: Phoebe Spengler
* Kumail Nanjiani: Nadeem Razmaadi
* Celeste O'Connor: Lucky Domingo
* Logan Kim: Podcast
* Emily Alyn Lind: Melody
* James Acaster: Lars Pinfield
* Bill Murray: Peter Venkman doktorea
* Dan Aykroyd: Ray Stantz doktorea
* Ernie Hudson: Winston Zeddemore doktorea
* Annie Potts: Janine Melnitz
* William Atherton: Walter Peck alkatea

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Francisca Alonso Prado

**Francisca Alonso Prado** (Azagra, Nafarroa Garaia, 1896ko ekainaren 4a - Rincón de Soto, Errioxa, 1936ko irailaren 5a) etxekoandrea izan zen. 1936ko Gerra Zibilean erail zuten.

## Bizitza 
Francisca Alonso Azagran jaio zen, Pascual Alonso Martínezen alaba, eta bertan bizi zen bere senar Filemón Losantos San Bartolomerekin. Hiru seme-alaba izan zituzten. 1936ko irailaren 5ean erail zuten 40 urte zituela, 43 urteko bere senarrarekin eta 38 urteko neba Gregoriorekin batera. 

Neba Gregorio Alonso Prado ezkonduta zegoen Florencia Palacio Gurrearekin eta 3 seme-alaba zituzten. Neba Amancio Alonso Prado 25 urteko maisua zen eta hura ere fusilatu egin zuten Zaragozan.

### Gertakariak 
Francisca Alonso eta Filemón Losantosek lur batzuk errentan hartu zituzten, lekukotasun batzuen arabera beste batzuen gutiziakoak zirenak. Gregorio Alonso ondo kokatutako neba abeltzainari, artaldea eta harategia kendu zizkioten. Hirurak eraman zituzten, Francisca kamisoian, Ebro ibaiaren beste aldera eta Calahorrako Recuencon fusilatu egin zituzten. Francisca larri zaurituta geratu zen eta arrastaka Ontanongo eskortaraino heldu zen eta han laguntza eskatu zuen, baina salatu egin zuten eta errematatu. Amancio Alonso neba gaztea biharamunean fusilatu zuten. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Claudia Mandia

**Claudia Mandia** (Battipaglia, 1992ko urriaren 21a) arkularia da. Italia ordezkatu zuen 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Juan José Arévalo

**Juan José Arévalo Bermejo** (1904ko irailaren 10a - 1990eko urriaren 8a) Guatemalako estatu-gizona eta filosofia irakaslea izan zen, 1945ean Guatemalako lehen presidente demokratikoki hautatua izan zen. Guatemalako Iraultza hasi zuen Jorge Ubico Estatu Batuek babestutako diktadorearen aurkako herri altxamendu baten ondoren hautatu zuten. 1951ra arte egon zen karguan, 25 estatu kolpe saiakeretatik bizirik. Ez zuen 1951ko hauteskundeetara aurkeztu, boterea Jacobo Árbenzen esku uztea aukeratu zuen. Lehendakari gisa, hainbat gizarte erreforma politika egin zituen, gutxieneko soldataren igoera eta alfabetatze programa batzuk barne. 1945ean konstituzio berri baten idazketa ere gainbegiratu zuen. Bernardo Arévalo egungo Guatemalako presidentearen aita da.
Bovistella radicata

***Bovistella radicata*** *Agaricaceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Bovista ammophila*, *Globaria plumbea var. ammophila*, *Mycenastrum ohiense*, *Scleroderma ohiense*, *Bovista plumbea var. ammophila*, *Bovistella ohiensis*, *Lycoperdon ammophilum*, *Bovistella ammophila*, *Calvatiella sinensis*.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** Globo-erdi itxurakoa, 4 cm-ko  garaiera arte, oinarrirantz mehetua, apur bat errotua, exoperidioa zuria, leuna ez, zati ozta-ozta perpendikular eta ezkatatsuetan hautsia, zuria gero arre-more kolorera, endoperidioa mehea, arre-oliba antzeko kolorekoa, goiko aldean zulo txiki baten hautsiz.

**Gleba:** Horitik arre-berdexkara, gero iluna, kolumela barik eta ia nabaritzen ez den oinarri antzuarekin.

**Etimologia:** *Bovista* terminoa buff-fist-etik dator, hau da, Vesciako dialekto alemaniarretik.

## Jangarritasuna 
Gaztetan jangarria.

### Nahasketa arriskua 
Ez da espezie oso ezaguna, baina ez uste bezain arraroa, ziurrenik *Bovista plumbea* delakoarekin nahasita. Oharkabean pasa daitekeen azpigleba baten presentziagatik bereizten da.

## Sasoia eta lekua 
Lautadako zein mendietako eremu idorretan, ez oso zabaldua.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia, Aljeria, Tunisia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rugosomyces persicolor

***Rugosomyces persicolor*** *Lyophyllaceae* familiako onddo espezie bat da. Balio gastronomiko gutxi du.

Sinonimoak: *Calocybe persicolor*, *Lyophyllum persicolor*, *Agaricus carneus*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 2 eta 4 cm bitarteko bitarteko diametrokoa, ganbiletik zabaldura, titidun samarra, ertz inbolutuarekin. Kapelaren azala matea, belusatua, gorrixka edo arrosa-haragi kolorekoa.

**Orriak:** Adnatu eta eskotatuen artekoak, zuriak.

Orri eskotatuak: Oinera iritsi baino lehentxeago eskote txiki bat duten orriak.

**Hanka:** 3 eta 5 cm bitarteko garaierakoa, kurbatua, kapelaren kolorea baino apur bat argiagoa, zertxobait belusatua, oinarri iletsua mizelio hondakinekin.

**Haragia:** Zuria, irin edo fruta usainarekin eta zapore meleka desatseginarekin. Espora-jalkina zuria.

**Etimologia:** *Calocybe* terminoa grekotik dator eta kapela edo buru eder batekin esan nahi du. *Persicolor* epitetoa ere grekotik dator, muxika esan nahi duen “persicon melon” hitzetik. Bere koloreagatik.

## Jangarritasuna 
Jangarri kaskarra.

### Nahasketa arriskua 
*Rugosomyces carneus* delakoarekin nahas daiteke, honek ez du usainik, ez irinarena eta ez frutarena, belusatu gabea da, bakarrik hazten da (ez soropildua).

## Sasoia eta lekua 
Udaren amaieran eta udazkenean. Urria. Belar eremu irekietan, basoko soilguneetan (pinua …), bide bazterretan, arekatan. Kolonia handiak osatuz soropildua hazten da.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia, Kaukasia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kwangok

**Kwangok** Ipar Koreako bertako zaldi arraza bat da. Bere tamaina zein gainontzeko ezaugarriengatik ponien sailkapen taldean sartzen da. Arraza bakana eta oso ez ezaguna da. Dagoen informazio bakarra Ipar Koreara 2016. urtean egindako bisita batean Jean-Louis Gouraud idazleak emandako datuak dira.

## Arrazaren historia 
[thumb|350 px|ezkerrera|Garrraiorako poniak Korean [Errusia-Japonia Gerran. Seguruen kwangok ponien oso antzekoak]]
Jean-Louis Gouraud frantziar idazleak 2016. urtean Ipar Koreara egindako bidai batean zera aipatu zuen, Mirimgo hipika zentro batean oso bakana den poni arraza honen hainbat zaldi ikusi ahal izan zuela.

Kwangok poniak, Ipar Koreako gainontzeko zaldi arrazak  bezala, lotura handia daukate mongoliar zaldiekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cristina Ioriatti

**Cristina Ioriatti** (Trento, 1973ko urtarrilaren 19a) arkularia da. Italia ordezkatu zuen 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alfredo Massazza

**Alfredo Massazza** (Stradella, 1923ko maiatzaren 24a - Broni, 2004ko martxoaren 17a) arkularia zen. Italia ordezkatu zuen 1972ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Andrea Parenti

**Andrea Parenti** (Casalecchio di Reno, 1965eko apirilaren 26a) arkularia da. Italia ordezkatu zuen 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan, 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pia Lionetti

**Pia Lionetti** (San Giovanni Rotondo, 1987ko irailaren 26a) arkularia da. Italia ordezkatu zuen 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Real Sociedad B 2024-2025

Entrenatzailea:  Iosu Rivas (2025-Egun, 35,jardunalditik)  Sergio Francisco (2022-25, 34.jardunaldirarte)
* 15px|Kapitain = Kapitainak
* 15px|Lesio = Epe luzeko lesioa
*  25 baino handiagoa den dortsala duten joklariak Berio taldeko jokalariak dira, eta beraz talde biekin jokatu dezakete partidak. Espainiar ferezadioaren arauak diotenez, taldeko jokalariek 1-etik 25-erako zenbakiak eraman beharko dituzte. Gehienez 18 jokalari izan daitezke 23 urtetik gorakoak.

#### Lagatakoak 
### Neguko merkatua 2025 
### Udako merkatua 2024 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Sanse 2023-24
* Sanse 2025-26

## Kanpo estekak
Wet Leg

**Wet Leg** Wight uharteko rock independenteko talde britainiarra da. 2019an sortu zuten Rhian Teasdale eta Hester Chambersek. 2020ko hamarkadako rock talde britianiar berrien artean izena lortu duenetako bat da.

## Ibilbidea 
2021ean "Chaise Longue" singlearekin debutatu zuten, eta abesti horrekin berarekin hasi ziren oihartzuna izaten. Beren lehen albuma *Wet Leg* izenez 2022an estreinatu zen, Erresuma Batuko salmenten lehen postuan, berdin top-era iritsiz Australian eta Irlandan. Albuma 2022 Mercury Prize-rako aurrez hautatu zuten. 2023ko Grammy sarietan Wet Legek bi sari irabazi zituen,  musika alternatiboko nominazioetan. 2023ko Brit Awards sarietan, Artista Berri Onena eta Britainiar Talderik Onena izendatu zituzten halaber.

Atzerago joanez, Rhian Teasdale Merseysiden jaio zen, eta zortzi urte zituela Wight uhartera aldatu zen. Wight Uhartean urte askoan aritu zen bertako musikari eta pianista gisa, eta Wet Leg sortu aurretik, RHAIN izena erabili zuen eta Bristoleko musika-eszenari lotuta egon zen. 

Wight uharteko Platform One College musika eskolan elkartu ziren Teasdale eta Chambers ikasle zirela. Hamar urteko adiskidetasunaren ondoren, 2019an talde bat osatu zuten Wet Leg izenarekin. Izen bitxia da, *zango bustia* euskaraz: Wight uharteko epiteto bat da, Britainia Handiko uharte nagusitik Wight-era joan diren kanpotarrei esaten zaiena, Solent itsasartea igarotzean ontzitik jaisten direnean kanpotarrek zango bat busti ohi dutela esaten baita.

Wet Legek hainbat banda eta artista aipatu ditu eragin gisa, besteak beste, Bombay Bicycle Club, PJ Harvey, The White Stripes, The Strokes, eta Kings of Leon.

## Erreferentzia
## Kanpo estekak 
* *Chaise Longue*, taldearen lehen hit ezaguna.
Karin Gundersen

**Karin Gundersen** (Malm, 1944ko abuztuaren 27a – Oslo, 2024ko ekainaren 4a) norvegiar itzultzaile eta irakaslea izan zen.

## Bizitza 
Karin Gundersen 1944ko abuztuaren 27an jaio zen Malm herrian, naziek okupatutako Norvegian. Literatura frantseseko irakaslea Osloko Unibertsitatean, frantsesezko liburuen itzultzailea ere izan zen. 

1993an Bastian saria irabazi zuen Stendhalen *Parmako kartusia* nobela norvegierara itzutzeagatik. 1996an Palma Akademikoen Ordena eman zioten. 2006an Norvegiako Literatura Kritikarien Saria eskuratu zuen Stendhalen autobiografia, *Vie de Henry Brulard*, itzultzeagatik. Urte berean Dobloug Saria jaso zuen.

Norvegiako Zientzien eta Letren Akademiako eta Norvegiako Hizkuntza eta Literatura Akademiako ikerlaria izan zen. Oslon hil zen 2024ko ekainaren 4an, 79 urte zituela.

## Lanak 
### Itzulpenak 
* Stendhal. *Kartusianerklosteret i Parma* (1992)
* Stendhal. *Om kjærlighet* (1995)
* Joyce Mansour. *Aldri fortelle sin drøm* (1996)
* W.S. Merwin. *Stillheten etter dyrene* (2001)
* Stendhal. *Rødt og svart : historier fra det nittende århundre* (2001)
* Jacques Derrida. *Dekonstruksjon: klassiske tekster i utvalg* (2005)
* Stendhal. *Henry Brulards liv* (2006)
* Stendhal. *Selvopptatte memoare* (2010)
* Gabriel Tarde. *Fremtidshistorisk fragmen* (2024)

### Norberaren lanak 
* *Roland Barthes: etapper i fransk avantgardeteori 1950-1980* (1989)
* *Allegorier: innganger til litteraturens rom* (1999)
* *Roland Barthes: teori og litteratur* (2010)
* *Lapidarismer* (2011)
* *Kunsten eller livet. Hva Proust kan lære oss om tvetydigheten i alt som er* (2013)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rohan kaleko atentatua

**Rohan kaleko atentatua**, batzuetan **Louvreko atentatua** deitua, 1905eko maiatzaren 31n Parisko Rohan kaleko eta Rivoli kaleko bidegurutzean gertatutako atentatu anarkista izan zen, Alfontso XIII.a Espainiako erregea eta Émile Loubet presidentea helburu zituena.

Espainiako erregearen eta Frantziako presidentearen segizioa igarotzean, Aviño izeneko anarkista espainiar batek- besteek Alexandre Farras deitua- bonba bat jaurti zuen. Hamazazpi ikusle zauritu ziren, eta eskoltako zaldi bat hil zen zaurien ondorioz.

## Ikerketa eta epaiketa 
Bost anarkista, Charles Malato, Pedro Vallina, Palacios, Harvey eta Navarro, atentatuaren susmagarriak ziren. 1905eko azaroaren 27an, gutxienez Charles Malato eta Pedro Vallina absolbitu zituzten epaiketan. Ez zuten egilea harrapatu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Araceli Álvarez Calvo

**Araceli Álvarez Calvo** (Iruñea, Nafarroa Garaia, 1894ko ekainaren 27a - Villalangua, Huesca, 1936ko irailaren 13a) jostuna eta errepresio frankistaren biktima izan zen. 

## Bizitza 
Espainiako Gerra Zibila piztu zenean 42 urte zituen, ezkongabe zegoen eta errepresalia gogorrak jasan zituen, bere ahizpa Ceciliarekin batera. Biak ala biak kazkamotz utzi zituzten. Bere buruz beste egin zuen Villalanguako maistraren etxean, ahizpa Ceciliaren etxean, ahizparekin batera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Henri Gervex

**Henri Gervex** (Paris, 1852ko abenduaren 10a – *ibidem*, 1929ko ekainaren 7a) frantziar margolaria izan zen.

Pianogile baten semea izan zen. Hamabost urterekin margolaritza ikasten hasi zen eta 1870. urtean Guardia Nazionalaren 152. batailoian zerbitzatu zuen eta 1871. urtean Parisko Arte Ederretako Eskolan sartu zen. Bertan Alexandre Cabanelen ikasle izan zen eta Jean-Louis Forain, Fernand Cormon eta Eugène Damas izan zituen ikaskide. Eugène Fromentin orientalista margolariaren ikaslea ere izan zen.

Bere lehen margolanak gai mitologikokoak izan ziren. 1876an Édouard Manet ezagutu zuen eta inpresionisten eragina jaso zuen. 1878an bere lana *Rolla* erakutsi zuen. Eskandalu handia sortu zuen, baina arrakasta ere ekarri zion. Lanak biluztasun prostituta bat irudikatzen du eta Alfred de Musseten lan batean inspiratzen da. Valtesse de la Bigne kortesanaren maitaleetako bat izan zen, eta haren zenbait erretratu egin zituen.

Enkargu ofizial garrantzitsuak jaso zituen eta eraikin publikoak apaindu zituen. Espainia, Ingalaterra eta Errusiara bidaiak egin zituen eta Nikolas II.a Errusiakoaren koroatzeari buruzko margolan bat egin zuen.

## Iruditegia 

Image:
La_femme_au_Masque_by_Henri_Gervex_1885_-_22_year_old_Parisienne_model_Marie_Renard_wearing_only_a_Domino_masque_..jpg|*Maskaradun emakumea*, 1885
Henri Gervex Cafe Scene in Paris 1877.jpg|*Café Scene Parisen*, 1877
Gervex Cinq Heures Chez Paquin.jpg|*Bost ordu Paquinen etxean*
Une soirée au Pré Catelan - Henri Gervex.jpg|*Arratsaldean*.
Henri Gervex - Armenonville, le soir du Grand-Prix - P2709 - Musée Carnavalet.jpg|*Grand Prix arratsaldea Armenonville pabiloian*.
The Birth of Venus (Gervex).jpg|*Venusen jaiotza* (1907).
Henri Gervex - Portrait of the Couturier Madame Paquin.jpg|*Madame Paquin jostungilearen erretratua*. 
Henri Gervex - portrait of Colette Gervex.jpg|*Colette Gervexen erretratua*, Henri Gervexen alaba.
Henri Gervex - Colette's First Steps.jpg|*Coletteren lehen urratsak*.
Henri Gervex - Fillette dans un champ de coquelicots.jpg|*Neska txikia mitxoleta zelaian*
Henri Gervex Diana and Acteon 1.jpg|*Diana eta Actaeon* (1890 c.ca)
Henri Gervex Portrait Mlle Valtesse de la Bigne.jpg|*Valtesse de La Bigne*, 1879
Henri Gervex - A Session of the Painting Jury - Google Art Project.jpg|*Pintura epaimahaiaren saioa*, c. 1883.
Henri Gervex "Rolla".jpg|*Rolla* (1878), Bordeleko Arte Ederren Museoa.

## Kanpo estekak
Cecilia Álvarez Calvo

**Cecilia Álvarez Calvo** (Iruñea, Nafarroa Garaia, 1897ko urtarrilaren 20a - Villalangua, Huesca, 1936ko irailaren 13a) Villalanguako eskolako maistra izan zen.

## Bizitza 
Espainiako Gerra Zibila piztu zenean 37 urte zituen, ezkongabe zegoen eta errepresalia gogorrak jasan zituen, bere ahizpa Aracelirekin batera. Biei ilea larru-arras moztu zieten. Bere buruaz beste egin zuen Villalanguako bere maistra etxean, ahizparekin batera.

Bere jokabideari buruzko txosten baten arabera, Villalanguako apaizak sinatua 1936ko abenduaren 26an (Cecilia hil ondoren, beraz) Cecilia «agintari militarrek zigortu egin zuten eta bere buruaz beste egin zuen bere ahizparen aurrean, 1936ko irailaren 13an». Geroago, Francisco Ara Villanúa guardia zibilak egindako txostenean, ostera, zera agertzen da «Ceciliak bere buruaz beste egin zuen irailean ezbehar politikoengatik». 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Felisa Argiñano Arzoz

**Felisa Argiñano Arzoz** (Zudairi, Nafarroa Garaia, 1903ko maiatzaren 3a - Madril, 1939ko uztailaren 24a) ostalaritzako langilea izan zen. UGTko afiliatua. Ventasko emakumeen kartzelan hil zen bere semeaz erditu ondoren.

## Bizitza 
Felisa Argiñano zudairearra Tomas Argiñano Azparren eta Celedonia Arzozen alaba zen. Hainbat neba-arreba izan zituen; Epifanio, Jose, Maria, Remedios eta beste bi. 1939an Madrilgo Vicalvaron bizi zen Samaniego kaleko 55.ean, gerra garaian ezkondu zen Manuel Cuvas Fajardorekin batera, UGTko afiliatua zen eta Madrilgo Ritz Hoteleko langile harik eta, 1939ko maiatzaren 31n Madrilgo Ventasko emakumeen kartzelan espetxeratu zuten arte.

## Heriotza 
Kartzelan zegoela bere semeaz erditu zen eta heriotza ziurtatzen duen dokumentuaren arabera, anemia hemorragiko baten eraginez hil zen.

Beasainen bizi zen Felisaren ama Celedonia Arzoz Etxebarriak, 63 urtekoak, jaso zuen ume jaioberria Ventasko kartzelan eta umearen ardura hartu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mysore (hiria)

**Mysore**, oficialmente **Mysuru** (Kannada hizkuntzaz: ಮೈಸೂರು, Maisūru) (AFI: maɪˈsɔər) Indiako Karnataka estatuko bigarren hiri handiena da. Mysore barrutiaren eta Mysore dibisioaren egoitza da, eta Bangaloretik, Karnatakako hiriburutik, 146 km hego-mendebaldera dago. Hiriak 128,42 km²-ko azalera du eta Chamundi muinoen oinarrian dago. 799 228 biztanle ditu. Mysore ezaguna da Dasara jaialdian ospatzen diren festengatik, hiriak turista ugari hartzen dituenean.

## Etimologia 
Mysore izena Mahishūru-ren ahots anglofonoa da, Mahisharen bizilekua esan nahi duena. Mahishak Mahiṣāsura esan nahi du, mitologia hinduko deabru bat.

## Turismoa 
Hirian ondare aberatsa dago ezagutzeko:

* Mysore edo Ambavilas jauregia
* Jaganmohana jauregia
* Jayalakshmi Vilas  jauregia
* Lalitha Mahal
* Zoologikoa (1892an sortua)
* Karanji aintzira
* Kukkarahalli aintzira
* Dasara jaialdia 
* Museu regional d'Història Natural 
* Folk Lore museoa
* Trenbidearen museoa 
* Oriental Research Institutua 
* Krishna Raja Sagar urtegia 
* Brindavan lorategiak 
* Bandipur National parkea
* Nagarhole National parkea
* Hegazti santutegia Melkote-n
* Animalien santutegia
* Shivanasamudrako urjauziak

## Senideturiko hiriak 
* 

## Iruditegia 

Image:
MysorePalace1.JPG|Mysoreko Errege jauregia.
Glass_house_in_Lalbagh,_Bangalore_(rotated).JPG|Lorategi Botanikoa.
East Karanji Lake Mysore Nov23 A7C 08141.jpg|Karanji aintzira.
Mahut at Dasera Festival Mysore(explore) - Flickr - Swami Stream.jpg|Mahut at Dasera Festival.
A view of Jaganmohan Palace.jpg|Jaganmohan jauregia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Mysore hiriaren ataria.
Ibargoitiko gatzagak

**Ibargoitiko gatzagak** Getze Ibargoitin (Nafarroa Garaia) zeuden 20. mendera arte. 21. mendean putzu bat eta erakustaldietarako erabil daitekeen zonalde bat gordetzen da bakarrik oroigarri gisa, parke batean. Herriaren euskal izena (Getze) etimologikoki lotua dago gatzaga hauetara eta gatz ekoizpenera, eta herriaren gaztelerazko izenak ere: 20. mendera arte *Salinas de Monreal* zeritzon eta gero *Salinas de Ibargoiti*.

Euskal Herriko gatzagen artean, lurruntze naturalean oinarriturikoen motakoak ziren Ibargoitikoak.

## Historia 
Ibargoiti ibarreko kontzeju honetako bizibideko osagarri nagusia ziren gatzaga hauek mendeetan. Putzuetatik ateratzen zen ur gazikara eta gertuko koadro eta larrainetara banatzen zen, lurruntze bidez udan gatza ekoizteko. Bi ingurune zeuden, nagusia herriaren iparraldean, 21. mendean pilotalekua dagoen tokian; eta beste bat txikiagoa hegoaldea, Usategia esaten zitzaion parajean. Izen hori bezala, euskal forma argiko izenak zituzten beste putzu edo gune batzuek, gatzaren ustiaketari lotutakoak: Getzeartea iturria, Butzunausi (putzu nagusia), Tutusmutu (tototxa hitzarekin lotua, gatzaren koadro edo larrain bakoitza izendatzeko terminoa), Andurra (kalitate eskaseko putzu bat)...

1930. urtearen inguruan, Julio Ruiz de Aldaren ortoargazkietan gatzagak ikusten dira, baina geroago mende horretan bertan utzi zitzaion ekoizpenari. Ibarreko beste herri batean ere, Idotzinen, izan ziren gatzagak baita ere, baina Ruiz de Aldaren hegaldian ez dira ikusten.

## Iruditegia 
erdian|thumb|500x500px|Gatzaga nagusiak, 1930. urtearen inguruan, Ruiz de Aldaren ortoargazkian.

Fitxategi:Getze Ibargoiti Usategiko Gatzagak.jpg|Usategiko gatzaga desagertuak, herriaren hegoaldean.
Fitxategi:Getze-Ibargoiti-3624.jpg|Gatzagen oroigarri: putzua eta *tototxa*.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Berdeak/Europako Aliantza Librea

**Berdeak/Europako Aliantza Librea** (**Berdeak/EFA**) Europako Parlamentuko talde politikoa da, eta alderdi politiko berdeek eta erregionalistek osatzen dute nagusiki.

Talde honetan egon ziren 9. legegintzaldian Galiziako Bloke Nazionalista (BNG),  *Esquerra Republicana de Catalunya* (ERC), Breton Democratic Union ( Unvaniezh Democrel Breizh, UDB), Femu a Corsica (FaC) eta Europa Ekologia – Écologie Les Verts (EELV).

Europako 5. Parlamenturako 1999ko Europako hauteskundeen ondorioz sortu zen Verts/ALE Taldea, eta, orain, Europako bost alderdi politikok osatzen dute: Europako Alderdi Berde zabalenak (EGP), Europako Aliantza Librearen zati batek (EFA) eta Europako Alderdi Pirata txikienak (PPEU), Volt Europak (Volt). Estaturi gabeko naziok, interes erregionalistak eta gutxiengoen interes politikoak ordezkatzen dituzten alderdiek osatzen dute EFA. Oro har, taldeak alderdi progresistak hartzen ditu. Europako alderdi horiez gain, Europako Parlamentuko diputatuak daude, lerrokatu gabeko alderdi nazionaletakoak, eta Herbehereko Europa Gardena (2004-2009) eta Suediako  (2009-2014), Alemaniako (2014) eta Txekiako (2019) Alderdi Piratak ere sartu dira taldean.

## Taldeko kideak 
### Europako 9. legegintzaldia (2019-2024) 
thumb|267x267px|Europako Berdeek/Aliantza Libreak Europako Parlamentuko 15 estatu kidetan ditu diputatuak. Berde ilunak adierazten du estatu kideek diputatu bat baino gehiago bidaltzen dituztela Europako Parlamentura; berdeak argi adierazten du estatu kideek diputatu bakarra bidaltzen dutela.
[thumb|[Virginijus Sinkevičius, Lituaniako komisario europarra.]]
thumb|Berdeak/EFA taldeko kide Alderdi Pirata txekiarreko Markéta Gregorová eta Marcel Kolaja

### Europako 8. legegintzaldia (2014-2019) 
### Europako 7. legegintzaldia (2009-2014) 
### Europako 6. legegintzaldia (2004-2009) 
### Taulako Oharrak 
## Taldeko presidenteak 
Berdeak/EFA taldea bi presidentek gidatzen dute, eta horietako batek, gutxienez, emakumea izan behar du.

## Europako Parlamentuko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala Wayback makinan artxibatua
Ramon Kortazar

**Ramon Kortazar Urruzola** (Donostia, 1867 - *ib.*, ) arkitekto gipuzkoarra izan zen, Antonio Kortazar arkitektoaren semea eta batez ere estilo eklektikoa erabili zuena.

Aitzindaria izan zen Donostian eraikuntzan hormigoi armatua erabiltzen, eta hainbat eraikin proiektatu zituen bertan. Gipuzkoan zehar ere proiektu asko garatu zituen, hala nola Urolako trenbidearen geltokiak edo Zizurkilgo Fraisoro Etxea. 1929an, bere ibilbideagatik, euskal probintzietako arkitekto guztien artean hautatu zuten Sevillako Erakusketa Iberoamerikarrean euskal pabiloia diseinatzeko.

## Bizitza
Donostian jaio zen, eta aita Antonio Kortazar zuen, Donostiako harresiak eraisteaz eta haren zabalguneaz arduratu zen udal-arkitektoa.

Arkitektura ikasketak Madrilen hasi zituen eta 1891an lizentziatu zen.
Gipuzkoako Foru Aldundiko probintzia-arkitekto kargua bete zuen, lehenago bere aitak izan zuena.

Gipuzkoako Aurrezki Kutxako arkitektoa izan zen eta Pasaia, Errenteria, Zarautz eta Eibarko udalen aholkularia.
Aitzindaria izan zen hormigoi armatuaren erabileran Donostian, eta baita ere eraikuntza-zerbitzuetan: lehen igogailuak, linea elektrikoak eta berokuntza-sareak instalatu zituen eraikinetan.

Maiz bidaiatu zuen Europan zehar, eta bere garaiko arkitekturari buruzko Frantziako, Alemaniako eta Italiako argitalpen nagusien berri izan zuen.

## Lana
 (1911) eta Errege-erreginen bainuetxea (1912) biak ala biak Kortazarrenak]]
]]
 (1926)]]
Ramon Kortazarrek mende aldaketaren joera modernistei buruzko ezagutza erakutsi zuen, bai fatxaden konposizioari dagokionez, bai erabilitako materialei dagokienez.
1900koa da Banco Guipuzcoanoren egoitza (Donostia), etxadiko lehen eraikina, eta egitura-sistema berritzaileekin —profil metalikoak eta hormigoi armatua— eta aurrekaririk gabeko instalazioekin —igogailuak, berogailua eta ur beroa— proiektatu zen, eta hori guztia zentzu adierazkor handiarekin.

Ugaritasun horren kontrapuntu dira San Jose haurren asiloaren eraikina, 1901ekoa, edo Fraisoro Etxea (Zizurkil), 1904koa.
Kortazarren beste arkitektura-adierazpen batzuk ere egin zituen, Frantziako gustuarekin eta xehetasunen fintzearekin askoz lotuagoak, Bainuen Errege Etxola eta Perla bainuetxea (1910 eta 1911), Frantziako pasealekuko eraikinak (Donostia) edo Urolako trenbideko geltokiak esaterako.

### Eraikin nagusiak
*Banco Guipuzcoano egoitza
*Eibarko udaletxea (1899)
*Perla bainuetxea (1911)
*Errege-erreginen bainuetxea (1912)
*Miramar zinema (1913) eraitsia
*Arte Ederrak antzokia (1915)
*Principe antzokia (1922)
*Hispano Americano hotela (1922) eraitsia
*Azkoitiko geltokia (1924)
*Zumaiako geltokia (1926)
*Zestoako geltokia (1924)

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
2024ko Europako Parlamenturako hauteskundeak Austrian

**2024ko Europako Parlamenturako hauteskundeak Austrian** 2024ko ekainaren 9an egin ziren, 2024ko Europako Parlamenturako hauteskundeen barnean. Zazpigarren aldia izan zen hauteskunde hauek Austrian egin zirela, eta lehenengoak Brexitaren ostean. 

## Aurrekariak 
ÖVP kontserbadorea izan zen 2019ko hauteskundeen irabazlea, eta SPÖ sozialdemokrata izan zen bigarrena. Eskuin populistako FPÖ hirugarrena izan zen. Oso atzean beste bi alderdi zeuden, Berdeak eta NEOS. Ez zuen eserlekurik lortu beste ezein alderdik. 

## Hauteskunde-prozedura 
Azken hauteskundeekin alderatuta, Austriak bi eurodiputatu gehiago izateko eskubidea du hauteskunde hauetan: bata, 2020an esleitua, Brexitaren ondoren aulkiak birbanatzearen ondorioz, eta bestea, 2023an esleitua, Parlamentuaren osaerari buruzko hauteskunde-aurreko ebaluazioa egin ondoren, azken populazio-zifretan oinarrituta. 2020an esleitutako eserleku gehigarria Alderdi Berdearena izan zen. Hogei diputatuak proportziozko ordezkaritzaren bidez hautatzen dira, estatu mailako barruti bakar bateko zerrenda erdi irekien bidez, D'Hondt metodoaren bidez eserlekuak esleituta. Hauteskunde-atalasea % 4koa da.

## Kanpo estekak
Karen O

**Karen Lee Orzolek**, artistikoki **Karen O** izenez esaguna (Seul, Hego Korea, 1978ko azaroaren 22a) estatubatuar abeslari, musikari eta konpositorea da. Yeah Yeah Yeahs indie rock taldeko kantaria da.

## Biografia 
Karen Lee Orzolek Seulen jaio zen, Hego Korean, ama korear eta aita poloniar baten alaba. Azkenean, familia Englewoodera (New Jersey, AEB) joan zen bizitzera, eta han hazi zen ". Oberlin Collegera joan zen Ohion, eta New Yorkeko Unibertsitateko Tisch Arte Eskolan ikasi zuen gero.

Yeah Yeah Yeahs taldeko kantari gisa da ezaguna Karen O. Moda estiloa ere garatu du, askotan bere lagun Christian Joy moda-diseinatzaileak egindako jantziak erabiliz.

Karen O eta Spike Jonzek Adidasen 2005eko iragarki batean kolaboratu zuten, Jonzek Yeah Yeah Yeahs taldearen 2004ko "Y Control" kanturako bideoklipa zuzendu ondoren. Gero, Karen Ok abesti guztiak (bat salbu) konposatu zituen Jonzeren *Where the Wild Things Are* filmerako, Carter Burwell-ekin lankidetzan. Karen Ok *The Moon Song* kantua ere sortu zuen Jonzeren 2013 Her filmerako. 

2004an, Karen O-k, *Marshmellow* goitizena erabiliz, Liars taldearen "We Fenced Other Gardens with the Bones of Our Own" bideoklipa zuzendu zuen. Foetus taldearen eta Yeah Yeah Yeahs bere taldearen bideoak ere zuzendu ditu eta Kids with Canes goitizenarekin eta bere senar Barnaby Clayrekin bikote sortzailea eginez, Tiny Masters of Today taldearentzat ere bai. Karen Ok bakarkako lanak ere egin ditu, eta horietako lehen albuma, Crush Song, 2014ko irailaren 9an kaleratu zen.

## Bizitza pertsonala 
Karen O-ren mutilagunak izan dira Spike Jonze zuzendaria eta Liars takdeko kantaria, Angus Andrew 2011ko abenduan, Barnaby Clay zuzendariarekin ezkondu zen. Bien seme Django 2015eko abuztuan jaio zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak