Margaret Michaelis-Sachs

**Margaret Michaelis-Sachs**, sortzez **Margarethe Gross** (Dzieditz, 1902 – Melbourne, 1985) jatorri poloniar-judutarreko argazkilari austriar-australiarra izan zen. Bere erretratu ugariez gain, Bartzelonako eszena arkitektonikoak eta 1930eko hamarkadan Krakoviako auzo juduaren irudiak interes historiko iraunkorrekoak dira. Australiako Argazki Ilustratzaileen Institutura batu zen lehen emakumea izan zen.

## Lehen urteak 
Dzieditzen jaio zen 1902an, Bielsko-Białatik gertu, Hego Polonian (orduan Austria-Hungaria).Aita Heinrich Gross mediku judu aberatsa izan zuen. Argazkigintza ikasketak egin zituen *Graphische Lehr-und* Versuchsanstalt-en (Ikerketa eta Irakaskuntza Grafikoko Institutua), Vienan, 1918tik 1921era.

## Ibilbidea 
1922an, oraindik Vienan, ''Sudio d'Ora* izenekoan hasi zen lanean denbora batez, eta gero *Atelier für Porträt Photographie-n* egin zuen hainbat urtez. Berlingo *Binder Photographie-n* eta Pragako *Fotostyle-n* jarraitu zuen enpleguekin, eta azkenik Berlinera itzuli zen 1929an, Depresio Handiaren urte gogorretan zenbait estudiotan tarteka lan egiteko.

1933ko urrian, Rudolf Michaelisekin ezkondu zen, anarkista-sindikalista zenez, naziek ia berehala atxilotu eta espetxeratu zuten gizona. 1933ko abenduan, kartzelatik atera ondoren, bikotea Espainiara aldatu zen bizitzera, baina handik gutxira banandu egin ziren. Bartzelonan, Michaelisek bere estudioa ireki zuen, *Foto-elis*. Arkitekto talde batekin elkarlanean, arkitektura progresiboaren dokumentazio irudiak sortu zituen, *D'Ací i d'Allà* bezalako aldizkari katalanak eta, Espainiako Gerra Zibila hasi ondoren, *Nova Iberia* bezalako aldizkarietan argitaratu  zirenak.

1937an Poloniara itzuli ondoren, pasaporte alemaniar bat lortu zuen, Londresera joan zen eta 1939ko irailean Australiara joan zen, Sydneyn etxeko zerbitzari gisa lan eginez. 1940an, "Foto-estudioa" ireki zuen, eta hiriko emakume argazkilari bakarrenetakoa bihurtu zen. Erretratuetan espezializatu zen, batez ere europear, judu eta arte munduko pertsonen erretratuetan. Horietako asko *Australia* eta *Australiako argazkigintzan'' argitaratu ziren. Hegoaldeko Gales Berriko eta Australiako argazkilarien elkarteetako kide izan zen, eta Argazkilari Ilustratzaileen Institutura batu zen emakume bakarra izan zen.

Margaret Michaelisen argazki-karrera 1952an amaitu zen, ikusmen-arazoak zituelako. 1960an Albert George Sachs kristal-merkatariarekin ezkondu zen. 1985eko urriaren 16an hil zen Melbournen.

## Estiloak 
Lehen urteetan, Michaelisek argazkilaritza modernistaren ikuspegi argia erabili zuen, eta, batzuetan, baita ohiz kanpoko ikuspuntuak ere. Bere erretratuek, berriz, zaintzaileen esentzia psikologikoa agerian utzi nahi izan zuten. Bereziki esanguratsua da Krakoviako merkatu juduaren eszena multzo txikia, 1930eko hamarkadan hartua.
Australiako Galeria Nazionaleko Helen Ennis-ek adierazi zuenez, irudiek "historiaren pisua daramate, faxismoak suntsitu zuen bizimodu baten arrasto bisuala eskainiz".

## Erakusketak 
* 2023: Amsterdamgo kutxak: Kati Horna eta Margaret Michaelis Gerra Zibilean,Pasioa Aretoa, Valladolid, PhotoEspainia
* 2022: Amsterdamgo kutxak: Kati Horna eta Margaret Michaelis Gerra Zibilean, Huescako Diputazioaren Erakusketa Aretoa, PhotoEspaña 2022
* 2022: Amsterdamgo kutxak: Kati Horna eta Margaret Michaelis Gerra Zibilean, San Fernandoko Arte Ederren Akademia, PhotoEspaña 2022
* 1987: Atzera begirakoa, Australiako Galeria Nazionala
* 1998: Arte Modernoaren Valentziako Institutua, Centre Julio González, Valentzia
* 2005: Atzera begirakoa, Australiako Galeria Nazionala

## Erreferentziak 
## Fitxategiaren berreskuratzea 
* 2016an, Almudena Rubiok, artearen historialaria eta Amsterdamgo Gizarte Historiaren Nazioarteko Institutuko ikertzailea, Margaret Michaelisek gerratik ekarritako ondarearen zati handi bat identifikatu zuen Holandako Institutuan utzitako CNT-FAIren artxibo historikoan.

## Bibliografia 
* Ennis, Helen (30 de octubre de 2005). Margaret Michaelis: love, loss and photography. National Gallery of Australia. ISBN 978-0-642-54120-8. 
* ACILU, Aitor; LABARTA, Carlos. "M. Michaelis: argazkia testigantza gisa. Bazen behin Garrafen". rita_ Testu Akademikoen Aldizkari Indexatua, 13. zk., 2020.

## Kanpo estekak 
* https://elpais.com/cultura/2020-06-06/la-guerra-civil-de-margaret-michaelis.html
* Australiako Galeria Nazionaleko Margaret Michaelis-en lanaren adibideak   artxibatua. (jatorrizkoa, ingelesez)