Egiptoko hamar izurriak

thumb|Moises eta Aaron Egiptoko faraoiaren aurrean.
Egiptoko hamar izurriteak, Bibliaren *Exodo* edo *Irteera* izeneko liburuaren oinarrizko pasarteak dira. Bibliako bigarren liburuaren lehen kapituluetan kontatzen da Egiptoko hamar izurriteen istorioa. Hebrear herria Egiptotik askatzeko egindako ahaleginak kontatzen dira, non Moises eta bere anaia Aaron, Jaunaren, Jainkoaren izenean, faraoiaren aurrean bitartekari lanak egiten dituzten. Jainkoak aginduko dio Faraoiari Moisesen bidez hebrear herria esklabotzatik askatzeko.  

## Testuingurua  
### Moises  
Nilo ibaian aurkitutako umea izan zen Moises, Amram eta Jokebed emakumearen hirugarren umea. Bere amak ume hau salbatzeko, ibaira bota egin zuen eta Faraoiaren alabak, ibai ondotik zebilela, umea aurkitu eta Hebrear zela suposatuz, etxera eraman eta bere umetzat hartu zuen. Moises deitu zuen, "uretik ateratakoa" esan nahi duen izena.  

Egiptoko printze bat bezala hazi zen, goi mailako familia batean. Nolanahi ere, bere jatorriari uko egin gabe.  

Nagusia zenean, Moises egiptoar bat herbrear bat jotzen ikusi zuenean, egipziarra hil egin zuen. Epaituta ez izateko, Egiptotik ihes egin zuen. Madian izeneko herrialde batera heltzean, emakume batzuek etxera eraman zuten eta artzain baten laguna egin zen. Honek, Sefora deituriko alaba bat emaztetzat eman zion eta seme-alabak izan zituzten. Artzaintzan ibili zen gaztetan.  

### Jainkoaren agerkundea 
Moises heldu zenean Horeb mendira, goi-agerkunde bat izan zuen eta Jainkoa agertu zitzaion. Abraham, Isaak eta Jacob-en jainkoa zela adierazi zion eta bere benetako izena errebelatu zion Moisesi: Yahveh. Yahveh-k Moisesi israelgo herria askatzearen ordezkari gisa aukeratu zuela adierazi zion. Moisesen etsipenaren ondorioz, bere babesa ziurtatu eta bere anaia zaharrenak, Aaronek, lagun ziezaiola aholkatu zion. 

### Moises Faraoiarekin 
Denbora jakin batean, Moises eta Aaron Faraoiarekin lehian egon ziren faraoiak israeldarrak askatu zitzan. Halere, hark ez zien sinisten Jainkoaren eskutik zetozela eta haien demostrazioak gutxietsi ondoren, Jainkoak 10 izurrite bidaliko zituela adierazi zion Moisesi, izurriteak Egipto osotik hedatzeko eta aldi berean, Faraoiak zigor eredugarria jaso zezan.   

## Egiptoko 10 izurriak 
### 1. Ura odol bihurtu  
Jainkoak agindu bezala, Moisesek bere makila luzatu eta ura ukitzerakoan, odol bihurtu zuen. Ibai guztiak gorriz estali ziren eta bertan bizi ziren espezieak akabatu egin zituen. Ura horretatik edatearen baliabidea guztiz suntsitu zuen, baita ur-biltegiak ere. 

### 2. Igelak 
[thumb|2. Izurritea. Parisko [Sainte-Chapelleko goiko kaperako beiratea Egiptoko bigarren izurria: igelak.]]

Aste bat geroago, Moisesek eta Aaronek berriro Faraoiarekin hitz egitera itzuli ziren. Beraien eskaerei uko egin ondoren, bigarren izurri bat bidaltzea erabaki zuen Jainkoak. Beraz, Moisesek makila uretara jaurti eta gero, uretatik igelak ateratzen hasi ziren, inguru horietan animalia arruntak zirenak. Egiptoarrek Jainkoari otoitz egin zioten eta inbasioa bukatu egin zen. Hala ere, hau amaitu zenean, faraoiak bere asmoak berreskuratu eta uko egin zien hasiera batean onartuko zituen eskariei.  

### 3. Eltxoak 
Faraoiak bere hitzari traizio egin zionean, Moisesek eta Aaronek mirariak egin zituzten berriro. Jainkoaren aginduz, Moisesek eta bere anaia Aaronek Egiptoko hautsa jo zuten eta bai zorriak eta bai eltxoak hedatu ziren Egipto osotik. Egiptoko izaki bizidun orok larrua ia erauzi arte hazka egin zuten haien buruei. 
thumb|Ezpateuli edo ezpara

### 4. Ezpateuliak 
Moisesek berriz ere herri hebrearraren askapena eskatu zion faraoiari, Jainkoari sakrifizioak egiteko, eta hark uko egin zion. Honen ondoren, Moisesek bere makila altxatu zuen, eta ezpateuli-hodei batek inbaditu zuen herrialde osoa. Euliek herrialdea inbaditu zutenean, faraoiak Moisesi izurrite hau kentzeko eskatu zion eta israeldarren askatasuna bermatu zuen. Hala ere, izurritea joan ondoren, lehen bezala, uko egin zion promesari eusteari. 

### 5. Abereak hil 
Bosgarren izurria, Egiptoarren abereak hiltzea izan zen. Hala nola; zaldiak, astoak, gameluak, behiak, ardiak, ahuntzak eta noble egiptoarren etxe-abereak. Israeldar ganaduak, ordea, ez zuen inolako kalterik jasan, Jainkoak bere herria babesten zuelako. Faraoiak berriro gogortu zuen bihotza, eta ez zituen israeldarrak askatu nahi. 

### 6. Zauriak 
Egiptoko seigarren izurria legen, negel, izeneko gaixotasuna izan zen. Jainkoak esan zien Moisesi eta Aaroni bakoitzak bi eskukada kedar hartzeko labe batetik, eta zeruan sakabanatzeko faraoiaren aurrean. Kedarrak ultzerak eragin zituen egiptoar herriarengan eta Egiptoko ganaduan. Egiptoko aztiak, beste guztiekin batera, hil egin ziren, sendatu ezinik, eta are gutxiago Egiptoko gainerakoak. 

### 7. Kazkabarra 
Islaeldarren egoera berdin mantentzen zenez, Jainkoak esan zion Moisesi bere makila zerurantz altxatzeko, eta une horretan hasi zen txingor ekaitza indartsu bat suarekin nahastuta. Kalte handia egin zien Egiptoko baratzeei eta laboreei, baita pertsonei eta abereei ere. Faraoiak izurrite hau ezabatzeko eskatu zion Moisesi berriro ere, eta israeldarrei basamortuan Jainkoari gurtzen utziko ziela agindu zuen, esanez «denbora honetan bekatu egin dut; Jainkoa bidezkoa da, ni eta nire herria gaiztoak gara». Halere, ekaitza bukatu bezain laster, faraoiak bere hitzari uko egin zion. 
thumb|Basamortuko larrapoteak. Batzuetan milaka agertzen dira eta izurrite bilakatzen dira.

### 8. Larrapoteak  
Egiptoko zortzigarren izurria otiak edo larrapoteak izan ziren. Hau gertatu baino lehen, Moisesek ohartu zion Faraoiari ondorio latzak egongo zirela islaeldarrak askatzen ez bazituen.

### 9. Ilunpeak 
Bederatzigarren izurrian, Jainkoak Moisesi adierazi zion besoak altxatzeko Egipto ilunpetan geratzeko. Iluntasun hori hain zen lodia, ezen egiptoarrek fisikoki senti zezaketela. Hiru egunetan zehar, egiptoarren ezin izan ziren haien lekuetatik mugitu eta ezin izan zuten haien auzotarrak agurtu. Israeldarren etxeetan, berriz, argia zegoen. 

### 10. Lehen-semeen hilketa 
Hamargarren eta azken izurria, tragikoena izan zen. Egiptoko lehen-semeen hilketa izan zen, premuen hiliketa hain zuzen ere. Jainkoak agindu zien hebrearrei beraien ateak antxume baten odolaz markatzeko, horrela ez baitzen heriotzaren aingerua bere etxeetan sartuko beraien semeak hiltzeko. Gosen deituriko aingeruak, Egiptotik ibili eta markatuta ez zeuden etxeetan sartu eta lehen semeak hil zituen, faraoiaren semea barne, tronurako oinordekoa. Azken zigor honek, konbentzitu zuen faraoia hebrearrak askatzeko.

## Kanpo estekak 
* *Biblia*. (Bigarren liburua: *Irteera*).