open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Manuel Gurrea

**Manuel Gurrea** (Erriberri, 1790 - Andoain, 1837ko maiatzaren 29a) nafar militarra izan zen, Lehen Karlistaldian parte hartu zuena. 1834ko abenduaren 15ean Arkijasko lehenengo guduan isabeldar zutabeetako bat zuzendu zuen. 1837ko maiatzaren 29an hil zen, Esparterok Errege espedizioa jarraitzeko Donostiatik Andoainerako agindutako erasoan. Urgull mendian lurperatu zuten, Ingelesen hilerrian.

## Biografia 
Frantsesadan gerrilari talde baten buru jarri zen hasieratik, Uxueko priorearen agindupean. Xabier Minak Nafarroako gerrilak antolatu zituenean berarekin bildu zen, baita gero Espoz Mina osabarekin ere. Espozen konfiantzazko guardiaren buru izan zen Gurrea, gero Nafarroako Ehiztarien Erregimentua izango zena.

Espoz Minaren 1814ko altxamendu liberalean parte hartu ondoren Frantziara atzerriratu behar izan zuen. Hirurteko liberalean itzuli zen armadan koronel modura ezartzeko. 1823an San Luisen 100.000 semeen aurka borrokatu zuen, berriro ere porrotak atzerrira bidaliz. Oraingoan Londresera joko du, bere lagun Espoz Minarekin batera.

1830eko eraso liberalean ere parte hartu zuen, Espoz Nafarroatik sartu zenean, berak ahalegina Aragoi aldetik egin zuen.

Karlistadak eztanda egin zuenean armada liberalean komandante bezala engaiatu zen. Borroka ugaritan parte hartu ostean Andoaingo Santa Kruz zubian eraila izan zen.

1835.eko maiatzean karlistek Errege espedizioa hasi zutenean armadaren gehiengoa Madrilera zuzenduz, Esparterok Donostiatik eraso egin zuen Don Carlosen atzetik. Liberalak Andoainera iritsi zirenean geratzen ziren karlistek eutsi egin zuten erasoa. Bertan erori zen Erriberriko militar liberala.
thumb
Bere gorpua Britainiar Legioak Urgullen zuen hilerrian lurperatu zuten. Egun bere hilobian irakur daiteke:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Manuel Gurrea, Nafarroako buruzagi liberala - Zumalakarregi Museoa Gipuzkoakultura. CC-BY-SA lizentziapean eginiko lana.
Mallonako hilerria

**Mallonako hilerria** Bizkaiko hiriburuan zegoen hilerria da. 1830ean eraiki zuen Juan Bautista Belauntzaran andoaindar arkitektoak. 1902an Derioko hilerria eraiki zuten Mallonakoa txiki gelditu zelako. Gaur egun, barrualdean bi panteoi baditu ere, futbol-zelaia da.

Fitxategi:Mallonako galtzada.jpg
Fitxategi:Bilbao - Calzadas de Mallona 01.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rosario Olazabal

**Rosario Olazabal de la Maza** (Bilbo, 1901eko urriaren 5a - ?) Emakume Abertzale Batzaren kidea izan zen, eta maistra Errotatxuetako ikastolan.

## Biografia 
Bilbon jaio zen, 1901eko urriaren 5ean. 1916an irakasle ikasketak hasi zituen Bilboko Irakasleen Goi Eskolan; eta Errotatxuetako ikastolan maistra aritu zen 1932tik 1933ra Euzko Ikastola Batza erakundeak bultzatuta; Koldobike Natxitube bere lankidea izan zen.

Errotatxueta izena zuen Bilboko Gran Vian, Gurutze Sakratuko plazaren ondoan zegoen errota zahar baten ondoan zegoelako.

Bilboko Emakume Abertzale Batzako kidea izan zen 1932an idazkariorde lana beteaz.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Begoña Bilbao, Gurutze Ezkurdia, Karmele Perez Urraza, Josu Chueca: "EMAKUMEAK Hitza eta Bizitza". *Euskal Herriko Unibertsitatea*, 2012 , 257.or.

## Kanpo loturak 
* Magisteritza eskolako Memorian aipamena, 43, 49, 79 orrialdetan
Geffrye Museoa

**Geffrye Museoa** () Londresko Hackney udalerrian kokaturik dagoen museoa da, Shoreditch auzoan.

## Museoa 
Londresko Lord nagusia izan zen Sir Robert Geffrye-ren izena darama eta 1600 eta gaur egun arteko erdi-goi mailako etxeak nolakoak ziren erakusten ditu. Lorategien 400 urtetako estilo bilakaera ere azaltzen du.

Sir Robert Geffrye Burdin konpainien nagusi zen eta berak 1714an eraikitako etxean kokaturik dago. Etxearen inguruan lorategi harresitu bat dago. Museoak 1914an ireki zituen ateak.

## Iruditegia 

Irudi:cmglee_London_Geffrye_Museum_front.jpg|Aurrealdea.
Irudi:cmglee_London_Geffrye_Museum_herb_garden.jpg|Lorategia.
Irudi:cmglee_London_Geffrye_Museum_garden.jpg|Lorategia.
Irudi:cmglee_London_Geffrye_Museum_1870_room.jpg|1870 inguruko marrazketa gela.
Irudi:cmglee_London_Geffrye_Museum_chapel.jpg|Kapera.

## Informazio praktikoa 
* Helbidea: 136 Kingsland Road, London, E2 8EA
* Ordutegia: asteartetik igandera 10:00-17:00
* Tren geltokia: Hoxton

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Koldobike Natxitube

**Koldobike Natxitube Gametxogoikoetxea** (Elantxobe, 1912ko maiatzaren 19 &ndash; 1995eko maiatzaren 27a) Bilboko Eskola Normalean irakasle titulua atera ondoren maistra ibili zen Aldundiaren auzo-eskoletan eta Errotatxuetako ikastolan.

## Biografia 
Elantxoben jaio zen, 1912eko maiatzaren 19an. Bilboko Eskola Normalean irakasle titulua atera eta maistra ibili zan Aldundiaren auzo-eskoletan eta 1932an hasita Errotatxuetako Euzko ikastolan, Rosario Olazabal maistrarekin batera; eskola hau Euzko Ikastola Batza erakundeak bultzatuta sortu zen. Eta Bilboko zenbait ume ikasi zuten bertan euskara eta euskal kultura; tartean Edurne Egino, Udaberri Galduan blogean kontatzen duenez. Abestiak, dantzak eta kontatzen kantazen zuten Arriendar Miren moduko irakasleekin.

Gerraren hasieran, 1937an,  irakasle gisa lagundu zien Belgikara eraman zituzten gerrako haurrei. Hainbat urtez Bruselan bizi izan zen Garbiñe eta Miren ahizplekin batera. Itzuli ondoren, ez zioten lan egiten utzi, baina Madrilen bizi ziren haur euskaldunei euskara eskolak eman zizkien.

Jose Ramon Rementeriarekin ezkondu zen eta hiru seme-alaba izan zituzten; Joseba, Nerea e Ibon.

## Bibliografia 
* Begoña Bilbao, Gurutze Ezkurdia, Karmele Perez Urraza, Josu Chueca: "EMAKUMEAK Hitza eta Bizitza". *Euskal Herriko Unibertsitatea*, 2012 , 255.or.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* Magisteritza eskolako Memorian aipamena, 43, 49, 79 orrialdetan
Miguel Gila

**Miguel Gila Cuesta** (1919ko martxoaren 12a, Madril &ndash; 2001eko uztailaren 13a, Bartzelona) espainiar umorista eta komiki marrazkilari bat izan zen.

## Biografia 
thumb|180px|ezkerrera|Gila, falla batean omendua.
1940ko hamarkadan, Salamancako *La Exedra* ikasleen aldizkarian umorezko komikiak marrazten hasi zen, eta geroago Álvaro de Laiglesiak zuzendutako *La Codorniz* aldizkarian. *Hermano Lobo* aldizkarian ere lan egin zuen, baina arrakasta ezustean 1951ean iritsi zitzaion, Madrilgo Fontalba antzokian bat-bateko saio batean antzeztu zuenean, bere Espainiako Gerra Zibileko bizipenak kontatzen zituen bakarrizketaz, hartan ezkertiarra izanik, bizirik ateratzeko gorriak eta bi pasa omen zituen. 1950eko hamarkadan irratian jarduteari eta antzerkigintzari ere ekin zien.

1968-1985 artean Argentinan bizi izan zen; bertan, bere ikuskizun-bira eta bakarrizketei esker, ospe handia lortu zuen, telefono bat lagun zuela (artean hasi zen bere "Etsaia hor al dago? Jarri bedi!" esaldi ospetsuak erabiltzen). Bere bakarrizketak liburu eta diskoetan biltzen ere hasi zen, bai eta ipuinak eta umorezko pasadizoak ere.

Hil arte, egunero Bartzelonako El Periódico de Catalunya egunkarian umorezko tira bat marraztu zuen.

## Idazlanak 
* *Un borrico en la guerra*. Barcelona: Dima (1967)
* *De Gila con humor*, Madrid: Editorial Fundamentos (1985)
* *Yo, muy bien ¿y usted?*, Madrid: Ediciones Temas de Hoy, SA. (1994)
* *Y entonces nací yo*, Madrid, Ediciones Temas de Hoy, SA. (1995)
* *Memorias de un exilio*, Salamanca. Ediciones Universidad Salamanca (1998)
* *Encuentros en el más allá*, Madrid: Ediciones Temas de Hoy, S.A.,(1999).
* *Siempre Gila: Antología de sus mejores monólogos*, Madrid: Aguilar, (2001)
* *Cuentos para dormir mejor*, Barcelona, Planeta, (2001)
* *Tipologilas*, Barcelona: Círculo de Lectores, (2002).
Île aux Basques

**Île aux Basques** (euskaraz "Euskaldunen Uhartea") Kanadako San Laurendiaren behe-estuarian dagoen uhartea da. Trois-Pistolesetik bost kilometro iparraldera dago, Les Basques udalerrian. Hegazti migratzaileentzat inguru babestua da Société Provancher-ek 1929an erosi zuenetik.

## Historia 
Historikoki 1584tik 1637 urte inguru arte euskaldunak bertan babesa hartu zuten. San Laurendi inguruan baleak ugariak ziren eta horregatik hartara joan ziren euskal arrantzaleak. Hortik dator uhartearen izena. Uharte hau Kanadako europarrek okupatutako lehenengo lurra izan zen.

Euskaldunek, bestetik, inguruko herri-indigenekin komertzioa eragin zuten. Datu horiek 1990ean uhartean egin ziren indusketetan frogatu zen.
thumb|Euskaldunek utzitako aztarna, labea baleen koipea urtzeko.

## Deskribapena 
Uhartea txikia da: 2 kilometroko luzera eta 400 metro zabalera du, 0,55 km². Altura handiena 50 metrokoa da eta uhartearen erdian dago.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Quebeceko historia

## Kanpo estekak 
* Información sobre las Islas
Cruising

[thumb|[New Yorkeko parke batean, gizon bat paseatzen sexu-harremanen bila.]]

**Cruising (for sex)**, edo **cruising** ingelesetik mailegatutako hitz edo esapidea dugu, euskaraz ere erabili izan den esapidea. Ingelesez "to cruise" noraezean ibili, kalez kale ibili, adierazten du, oinez, autoz edo itsasontziz. Baina aditz hori sexu kontuetarako ere erabili izan da adierazteko noraezean bezala ibiltzea sexu-kide bat edo batzuk bilatzeko, ausaz, modu anonimoan, agian behin bakarrik jarduteko.

Cruising terminoa, geroago, teknologiaren testuinguruan ere erabili izan da, Interneteko zerbitzuen bidez, telefono aplikazioen bidez-edo, sexu-harremanak bilatzearen ekintza adierazteko.

## Etimologia 
Cruising terminoa 1970eko hamarkadan sortu zen AEBetan, ''Booze 'n' Cruise'' gay tabernarekin lotuta, Albuquerqueko (Mexiko Berria) 66 Ibilbidean kokatua. Hitza argot gay ingelesean erabiltzen hasi zen, beste homosexual batekin modu diskretuan hitz egin ahal izateko (jatorrian hitzak oinez zeharkatzea, patruilatzea, zeharkatzea esan nahi baitu), heterosexualen aurrean gay gisa identifikatu gabe. Gaur egun hedabideek hitzaren esanahia zabaldu dute arrunta bihurtu arte.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Dogging (sexu ekintza)

## Kanpo estekak
Julieta Venegas

**Julieta Venegas Percevault** (Long Beach, Kalifornia, 1970eko azaroaren 24a) mexikar abeslaria eta kantugilea da. 

## Bizitza 
Julieta Venegas, Long Beachen, Kalifornian, jaio arren, Tijuanan, Mexikon, hazi zen.

Zortzi urte zituela musika ikasten hasi zen eta hainbat taldetan parte hartu zuen, artean Tijuana No!, bakarkako ibilbideari ekin aurretik. Kantatzen duenean, zenbait instrumentu jotzen ditu ere (gitarra akustikoa, akordeoia, eta pianoa, besteen artean). 2004an Latindar Grammy Saria irabazi zuen *Sí* izeneko bildumagatik.

## Diskografia 
### Albumak 
### Singleak 
; *Todo El Poder* (1999)
: *Chikero Bombay* (Liquitsekin batera )

; *Amores perros* (2000)
: *Amores Perros (Me Van A Matar)*

; *Demasiado Amor* (2001)
: *Acaríciame (Versión Mastretta)* eta *Acaríciame (Joan Valenten bertsioa)*

; *El Sueño del Caimán* (2002)
: *El Sueño del Caimán *(Mastterarekin)

; *Asesino en serio* (2002)
: *El Listón de Tu Pleo* (Paul Dónesekin batera)

; *Subterra* (2003)
: *Lo que Tú Me Das* (Julieta Venegas Anita Tijoux-erakin)

; María, llena eres de gracia (2004)
: *Lo Que Venga Después*

; *Sólo Dios Sabe* (2005)
: *Saudade* (Julieta Venegas Ottorekin batera) eta *Lágrimas Negras*

; The Heartbreak Kid (2007)
: *Canciones De Amor*

; *Quemar Las Naves* (2008)
: *Mi Principio*, *Miel Con Veneno* eta *No Somos de Aquí*

; *Abel* (2010)
: *Abel*

## Kanpo loturak 
* Webgune ofiziala
Sor Citroën

***Sor Citroën*** 1967ko Pedro Lazaga kataluniar zinema zuzendariak zuzendutako komedia film bat da. Gracita Morales eta Rafaela Aparicio aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Espainiako mojen komentu batean neskato umezurtzei babes eta aterpe ematen diete,. Behinola motorizatzea erabakiko dute, beren lanean ere autoa ezinbestekoa dela jabetu baitira, hortaz autoa epeka erosteko letrak sinatu eta Citroën 2CV modeloko auto berri baten jabe bilakatuko dira. Ahizpa Tomasak (Gracita Morales) autoa gidatzeko ardura jasoko du. Laister, Madril osoan Sor Citroën ezizena jasoz. Baina gidaritza trebezia hori lortzeko edozein autozale hasiberrik igarotzen dituen gora beherak igaro behar izan ditu... bai eta larritasunak ere.

## Aktoreak 
* Gracita Morales - Ahizpa Tomasa (Sor Citroën)
* Mari Carmen Prendes - Ama Nagusia
* Rafaela Aparicio - Ahizpa Rafaela
* Juanjo Menéndez - Aita Jerónimo
* Rafael Alonso - Trafiko aztertzailea
* José Luis López Vázquez - El cuchillas
* Luis Sánchez Polack - Udaltzaina
* Andrés Mejuto - Sor Citroënen aia
* Antonio Ferrandis - On Paco, komisarioa
* Ana Isabel Joglar - Luisi neskatoa
* Javier Antonio García - Nando mutikoa
* Carmen Sánchez - Komentuko moja

## Kanpo estekak 
* *Sor Citroën* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai
Las Ibéricas F.C.

***Las Ibéricas F.C.*** 1971ko Pedro Masó espainiar zinema zuzendariak zuzendutako komedia film bat da. Rosanna Yanni, Ingrid Garbo, Claudia Gravy, Puri Villa, Tina Sáinz, Fernando Fernán Gómez, Manolo Gómez Bur, Antonio Ferrandis, José Sacristán, Rafael Alonso, Simón Andreu eta Máximo Valverde aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Las Ibéricas F.C. futbolaren munduan jendea lur eta zur uzten ari den neska gazte ederrez osatutako emakumezko bat da, egia esate arren, beren kirol dohaiak baino nagusiki beren fisikoak gizonezkoen artean sortzen duen erakarpenari esker. Egoera horrek taldekideek beren mutilagun eta senar jeloskorrekin arazoak ekarriko dizkie, garaiko gizarte matxistaren ezaugarriak azaleratuz.

## Kanpo estekak 
* *Las Ibéricas F.C.* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai
El robobo de la jojoya

***El robobo de la jojoya*** (euskaraz *Haharribitxiaren Lalapurreta*) 1991ko Álvaro Sáenz de Heredia espainiar zinema zuzendariak zuzendutako komedia film bat da. Millán Salcedo, Josema Yuste, Esther del Prado, Anabel Alonso, Valeriano Andres, Paco Casares, Cris Huertas, Terele Pávez eta Emilio Aragón aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Bi anaiek (Millán Salcedo eta Josema Yuste) beren biziko lapurreta gauzatzeko asmoa dute, jendaurrean erakusgai dagoen *Nefertitiren Begia* deritzon harribitxia lapurtuz. Halere, lapurreta burutzen ari direla, liskar batean polizia bat hilik suertatu eta lapurretako bat gorpuaren gainera eroriko da.

## Kanpo estekak 
* *El robobo de la jojoya* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai
Les Basques

thumb|200px|Les Basques konderriko eskualdeko udalerriaren mapa.
**Les Basques** Quebeceko konderriko eskualde-udalerria da, Bas-Saint-Laurent eskualdean. 1981ko apirilaren 1an sortu zen. Bere hiriburua Trois-Pistoles da. Izena XVI. eta XVII. mendean (1580 - 1630 artean) bertan ibili ziren euskaldunen oroimenez aukeratu zen. Biztanle gehienek frantsesez hitz egiten dute (%99,8).

## Demografia 
Les Basques, MRC des Basques, Quebec-ko biztanle gutxiago duen konderria da eta, halaber, txiroenetariko bat. Nekazal lurraldea da gehien batean eta 1961tik biztanleria galtzen ari da: 2006rako %42 biztanleak galdu zituen.

## Udalak 
Les Basques konderriak hamaika udal ditu:

## Galeria 

File:St-Cl%C3%A9ment-1.jpg|Saint-Clément udala.
File:Trois-Pistoles.JPG|Trois-Pistoles hiriburua da.
File:L%27heritage_I.jpg|Transbordadorea.
File:Anse_d%27en_Bas.jpg|Île aux Basques.
File:Sainterita.jpg|Trois-Pistoles ibaia Sainte-Rita.
File:Saint-Eloi_2010-08-01.jpg|Saint-Éloi parrokia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* MRC des Basquesen webgune ofiziala.
* MRC des Basquesen webgune turistikoa.
The Prize

***The Prize*** (euskaraz *Saria*) 1963ko Mark Robson kanadar zinema zuzendariak zuzendutako espioitza film bat da. 1962ko Irving Wallace estatubatuar idazlearen *eleberrian oinarritua* dago. Paul Newman, Edward G. Robinson eta Elke Sommer aktoreek antzeztu zuten. Soinu banda Jerry Goldsmith musikagileak konposatu zuen.

## Argumentua 
Gerra Hotzan zehar, Andrew Craig (Paul Newman) estatubatuar idazle gonazale eta zurruteroak Literatur Nobel Saria irabazi eta Estokolmora saria jasotzera bidaiatuko du. Bertan dela, ezustean, Nobel saria jasoko duen beste zientzialari nabarmen bat bahitzeko konplot boltxebike bat topatuko du.

## Aktoreak 
* Paul Newman: Andrew Craig
* Elke Sommer: Inger Lisa Andersson
* Edward G. Robinson: Max Stratman doktorea / Walter Stratman irakaslea
* Diane Baker: Emily Stratman
* Micheline Presle: Denise Marceau doktorea
* Gérard Oury: Claude Marceau doktorea
* Sergio Fantoni: Carlo Farelli doktorea
* Kevin McCarthy: John Garrett doktorea
* Leo G. Carroll: Bertil Jacobsson kondea
* Sacha Pitoëff: Daranyi
* Jacqueline Beer: Monique Souvir, Claude Marceau doktorearen idazkaria
* Don Dubbins: Ivar Cramer, l'home de confiança
* Karl Swenson: Hilding
* John Qualen: Oscar
* John Banner: Alemaniar berriemalea
* Edith Evanson: Ahlquist andrea
* Virginia Christine: Bergh andrea

## Kanpo estekak 
* *The Prize* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai
Beningo brontzeak

**Beningo brontzeak** mila pieza baina gehiagoz osatutako metazlezko plaza eta eskultura oroigarrien bilduma bat da, jatorriz Beningo Erresumako errege jauregian zeuden. XIII. mendean edoek sortu zituzten eta 1897an britainiarrek pieza gehienak bereganatu eta gaur egun Britainiar Museoan ikusgai daude, hain zuzen ere, Afrika saileko 25. aretoan, gainontzeko piezak museo ezberdinetan sakabanatuak daudelarik.

Beningo brontzeek garaiko europarrek Afrikako kulturarekiko eta tribuen artearekiko harreta bereganatu zuten. Hasiera batean, europarren ustetan "basatiak" ala "kultura zaharkitua" zuten jendeak horrelako artelan garatuak egitea ezinezkoa edota harrigarria izan zen. Metalurgiaren ezagutza portugaldarrengandik bereganatu ote zuten ere pentsatu zen. Gaur egun brontzeak XIII. mendetik aurrera egin zirela, eta gehienak XV-XVI. mendeen artean burutu zirela jakina da. Brontzeen sorkuntza garairik oparoenak Esigieren erregealdia (1550) eta Eresonyen erregealdian (1735-1750) izan ziren.

Nahiz eta multzo guztiak «Beningo brontzeak» izendapen orokorra jaso izan, piezak guztiak ez dira brontzezkoak: latoi, edota brontze eta latoi nahazketaz eginirikoak ere badaude; bai eta zurez, keramikaz, marfilez eta beste zenbait materialez egindakoak ere. Argizari galduaren teknikaz eginak daude eta teknika honen bitartez egindako pieza onenatzat jo ohi dira.

## Kanpo estekak 
* Beningo Brontzeak. Britainiar Museoa
Juliana Mujika

**Juliana Mujika Agirrezabal** (Bilbo, 1905eko martxoaren  17 &ndash; 1991) bizkaitar maistra izan zen. Bizkaiko Irakasle Eskola Normalean egin zituen maistra ikasketak. Emakume Abertzale Batzaren kidea izan zen.

## Biografia 
Bilbon jaio zen, 1905ko Martxoaren 17an. 1920an hasi zituen Irakasle izateko ikasketak Bilboko Eskola Normalean. Emakume Abertzale Batzako kidea izan zen, zuzendaritza taldean. 1935eko Eusko Alderdi Jeltzaleko asanbladan parte hartu zuten hiru emakumeen artea egon zen Juliana.

Gerra zibila hasi ondoren, atzerrira joan behar izan zuen, 1937ko udaberrian Santurtzitik alde eginez, familiarekin batera. Gaztetako ikasketetan frantsesa ikasi zuenez, interprete lanak egin zituen Bretainian zeuden erbesteratuei laguntzeko.

1941ean Bilbora itzuli zenean, maistra bezala aritu zen, klase partikularrak ematen familia batzuei (Sota, Txabarri eta abar).

## Bibliografia 
* Begoña Bilbao, Gurutze Ezkurdia, Karmele Perez Urraza, Josu Chueca: "EMAKUMEAK Hitza eta Bizitza". *Euskal Herriko Unibertsitatea*, 2012 , 251.or.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Juliana Mujikaren irudia eta azalpena Foru liburutegiko argitalpenean.
* Foru Diputazioko Liburutegiaren erakusketaren aipamena, Juliana Mujikaren erreferentziarekin
Noa Fontanals

**Noa Fontanals Fourgnaud** (Katalunia, 2003ko maiatzaren 16a) aktore katalana da, Telecinco telebista kateak igorritako *Sé quién eres* telesailean Julieta Elías pertsonaia nagusiaren rola jokatzeagatik ezaguna.

## Biografia 
Katalunian 2003. urtean jaioa, Noa Fontanals aktorea hamaika urterekin hasi zen interpretazio munduan lanean, Belén Macías zuzendari eta gidoilariak zuzendutako *Marsella* filmean Claire izeneko pertsonaiaren papera antzezten. María León, Goya Toledo, Eduard Fernández eta Àlex Monner aktoreek hartu zuten parte, batik bat, pelikulan. Hilabete batzuen buruan, TV3 telebista kateko *Cites* telesaileko atal batzuetan azaldu zen, eta ondoren *Sé quién eres* telesailean sartu. Gaur egun nazioartean ezagunak diren zenbait film eta telesailetan lan egiten jarraitzen du.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista
Karramarroaren aztarnak

***Karramarroaren aztarnak*** (1997, Elkar), Hasier Etxeberriak idatzitako bost ipuinez osatutako bilduma bat da: *Horazioren bidaiak*, *Yukatan*, *Anna Paula*, *Museora bisitaldia* eta *Ipuin postmoderno bat idatzi diot neure buruari*, denak ironiaz josita eta errealismo magikoaren ukituarekin. Istorio bakoitzak bidai bat kontatzen digu: lehengoak Europa zeharkatzen du, hurrengo biak Brasilen dute kokapena, laugarrenak Mexikon eta azkena idazlearen ohetik mugitu gabe gertatuko da. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Julio Marigil

**Julio Marigil Merino** (Bilbo,  - Oviedo, ) bizkaitar futbolaria izan zen, atzelari moduan aritzen zena.

## Ibilbidea 
## Kanpo estekak
Gilles Brücker

**Gilles Brücker** (Hendaia, ) lapurtar mediku eta unibertsitateko irakaslea da, epidemiologian eta gaixotasun tropikaletan aditua. Mugarik Gabeko Medikuak elkarteko sortzaileetako bat izan zen.
Martes y Trece

**Martes y Trece** (euskaraz *Asteartea eta Hamairu*) hasiera batean hirukotea zen eta ondoren bikote bilakatu zen espainiar umoristen izendapena da. 1978an Madril hiriburuan Josema Yuste, Millán Salcedo eta Fernando Condek sortu zuten.

1978an José María Iñigo aurkezlearen telebista saio batean Espainia nahiz Hego Euskal Herrian ezagutzera eman ziren. Arrakastaren ondorioz jendeak saioan berriz ere agertu zitzezen eskatu zuen, lau aldiz agertuz. Ordutik aurrera, telebista saio, antzezlan eta film ugari antzeztu zituzten.

1982tik aurrera *Un, dos, tres... responda otra vez* telebista lehiaketa ospetsuan ere ohiko agerpenak antzezten hasi ziren.

1985ean Condek antzerkigintzan jardun nahi zuenez hirukotea laga eta bikotea bihurtu zen. 1985-1997 arteko garaian beren ospearen gailurrera iritsi ziren, Urte-zahar gaueko telebista saioko kanpaikadak ere maiz aurkeztu zituzten.

Beren zenbait gag, esaldi eta pasarte umoretsuak itzelezko arrakasta izan eta espainiar kultura herrikoian sustraitu ziren.

## Lan nabarmenak 
### Telebista saioak 
* 1991 *A ver, a ver*
* 1992 *Que te den concurso*
* 1992-1993 *Viéndonos*
* 1994 *El retonno*
* 1995 *Vísperas y Festivos*
* 2014 *El pueblo más divertido

### Urte Zahar gaueko saioak 
* 1988 *¡Hola, hola 89!*
* 1989 *A por uvas*
* 1990 *¡Venga el 91!*
* 1991 *El 92 cava con todo*
* 1992 *Martes y 13 en directo*
* 1994 *¡Fíjate!*
* 1995 *A Belén pastores*
* 1996 *Emisión imposible*
* 1997 *Adós*

### Filmak 
* *Sentados al borde de la mañana con los pies colgando* (1978)
* *Ni te cases ni te embarques* (1982)
* *La loca historia de los tres mosqueteros* (1983)
* *Aquí huele a muerto… (Pues yo no he sido)* (1990)
* *El robobo de la jojoya'' (1991)

## Kanpo estekak
Ana Malagon

**Ana Malagon Zaldua** (Donostia, 1978ko apirilaren 28a) zerbitzu digitaletan aditua eta idazlea da. Ikus-entzunezko Komunikazioa ikasi zuen Iruñan eta produktu eta zerbitzu digitalak diseinatzen ditu.

## Literatura ibilbidea 
*Samuraitasuna* blog propioan idazten du. Interneten hasi zituen mikroipuinak idazten eta internetetik papererako saltoa eman zuen 2014an, urte horretan bere lehenengo liburua argitaratu zuen.

*Lasai, ez da ezer gertatzen*, bere lehen obra blogean argitaratutako mikroipuinen bilduma da. 160 mikroipuinek osatzen dute eta aniztasunean badu batasunik liburuak: giro urbano eta globaletan kokatuak dira eta. Era berean narrazio labur gehienek bertsoen egitura dute, kolpea amaieran baitator. Eta ironia ere oso presente dago ipuinetan. Bertan "Zaintza" kontzeptua ardatz duen hamalau ipuinez osatutako liburu honetan, gure garaiko jendartearen isla bihurtzen da eta ipuin errealistak direla esan daiteke. 2021ean argitaratu zuen hurrengo ipuin bilduma, *Ez dakit zertaz ari zaren*.

Ana Malagonek prentsan idazten du tarteka, hala nola, Hirutxuloko Hitza eta Berrian.

Wroclawko (Polonia) kontakizun laburren jaialdia, Opowiadania International Short Story Festival jaialdian, parte hartu du 2019an.

## Lan zerrenda 
* *Lasai, ez da ezer gertatzen* (Elkar, 2014)
* *Gelditu zaitezte gurekin* (Elkar, 2017)
* *Ez dakit zertaz ari zaren* (Elkar, 2021)

## Sariak 
Gipuzkoako Liburudenden Elkarteak ematen duen Zilarrezko Euskadi Saria eman zioten Ana Magaloni 2022an, *Ez dakit zertaz ari zaren* ipuin bildumagatik. Saria jasotzeko ekitaldia azaroaren 9an egin zen, Donostiako liburudenda batean, eta idazlea bertan egon zen, saria jasotzen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Ana Malagonen bloga Samuraitasuna
* Ana Malagon Literaturaren Zubitegian Noiz kontsultatua: 2017/03/25
* Ana Malagon: "Errazago identifikatzen gara miseriarekin istorio alai-alaiekin baino" Argia aldizkarirako eginiko elkarrizketa. Noiz kontsultatua: 2017/05/21
* Ana Malagonen artikuluak Berria egunkarian Noiz kontsultatua: 2018/04/05
* Ana Malagoni elkarrizketa Pompas de Papel Irrati saioan Noiz kontsultatua: 2018/04/05
* Ana Malagon Sautrela Saioan, Noiz kontsultatua: 2018/04/05
*Elkarrizketa: Ez gara kontziente sistemak eragiten digun indarkeriazBerria, 2021.09.14
Raskol

[thumb|Nikita Pustosviat. Sinesmenaren inguruko eztabaida (tartean daude Joakin patriarka eta [Sofia Alekseievna, 1682ko uztailaren 5a). Vasili Peroven lana (1880-81).]]
**Raskol** (, , "zatiketa" edo "zisma") XVII. mendearen erdialdean, Errusiako eliza ortodoxotik bereizi zen izen bereko taldeko kidea izan zen. 1654. urtean Nikon aitagoiak Errusiako elizaren liturgia berritu zuen; zenbaitentzat berrikuntzak mendebalaren eraginaren ondorioa ziren eta tradizioaren aurkakoak, beraz, eta, hala, zisma gertatu zen. Zismaren ondoren raskolnikiak bi taldetan banatu ziren: popovtsiak, elizaren hierarkiaren aldekoak, eta bezpopovtsiak, elizaren hierarkiaren aurkakoak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ballerup

**Ballerup** () Danimarkako ekialdeko udalerria da, Zealand uhartean, Hovedstaden eskualdean dagoena. Kopenhageren erdigunetik 15 kilometrora dago.

## Hiri senidetuak 
*  East Kilbride, Eskozia
*  Wuxi, Txina

## Kanpo estekak
José María García de Andoin

**José María García de Andoin Pérez** (Bilbo,  - Miranda Ebro, ) bizkaitar futbolaria eta entrenatzailea izan zen, aurrelari moduan aritzen zena.

## Ibilbidea
Ignacio Olabarri

**Ignacio Olabarri Gortazar** (Bilbo, 1950eko ekainaren 5a - Iruñea, 2024ko abenduaren 4a) bizkaitar historialaria izan zen. Nafarroako Unibertsitatean ikasi eta bertoko katedraduna izan zen.

## Lanak 
* *Relaciones laborales en Vizcaya, 1890-1936* (1978)
* *¿Lucha de clases o conflicto de intereses? Ensayos de historia de las relaciones laborales en la edad contemporánea* (1991)
* *Tendencias historiográficas, vol. I, Desde la antigüedad hasta el siglo XIX* (1999)
* *Las vicisitudes de Clío (Siglos XVIII-XXI). Ensayos historiográficos* (2013)
Mushkum

**Mushkum** Arabako Laudio herrian sorturiko rock talde bat da.

## Diskografia 
* *Denbora* (2017, autoekoizpena)
* *Nire Totem animalia* (2018, Taupaka)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Amelia Chopitea Villa

**María Amelia Chopitea Villa** (Colquechacan, 1900eko martxoaren 20a - 1942ko urtarrilaren 26a). Idazlea eta Boliviako lehen emakume medikua izan zen.

## Biografia 
Amelia Chopitea Villa, Colquechacako (Potosi) departamenduko jatorria zuen. Amelia Villaren eta Adolfo Chopitearen alaba izan zen.

## Ikasketak 
1926an, Villa San Francisco Xavier de Chuquisaca de Sucren Unibertsitatean graduatu zen (Bolivia), gero Parisen bere ikasketekin jarraitu zituen.

1926ko irailean,Nazio Kongresuaren beka bat eman zioten eta horrela bere titulua lortu zuen. Boliviara bueltatu zen eta bertan kirurgialaria egin zen,ginekologian eta pediatrian espezializatuta ere. Oruro Ospitaleko haurren pabiloia ezartzea lortu zuen. Gobernu Boliviarrak duela gutxi bere lana ohoratu zuten, eta "Español" liburuan sartu zuten. ¿Nor den nor? Bolivian 1942an (bere heriotzako urte berean) argitaratuta.

## The Dinner Party 
Amelia Villa arte instalazioaren,Judy Chicago aurkeztutako 999 emakumetako bat izan zen: The Dinner Party. Eta Ondare Basamentuan sartuta egon zen.

## Erreferentziak 
* 
*
Iker Begoña

**Iker Begoña Zubiaur** (Bilbo, Bizkaia, ) bizkaitar futbolari ohia da, atzelari moduan aritzen zena.

## Kirol Ibilbidea 
*2024ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Nemesio Tamayo

**Nemesio Tamayo Bedarona** (Bilbo,  - León, Mexiko, 1992) bizkaitar futbolaria eta entrenatzailea izan zen, atzelari moduan aritzen zena.

## Ibilbidea
Pseudomonas fluorescens

***Pseudomonas fluorescens*** bakterio gram-negatibo ohiko bat da. *Pseudomonas* generoaren barruan sailkatzen da.

## Ezaugarriak 
*P. fluorescens*ek flagelo anitz ditu. Metabolismo oso aldakorra du, eta lurzoruan zein uretan aurki daiteke. Bizimodu derrigortutako aerobikoa dauka, baina kultibo batzuk erakutsi dute nitratoa erabil dezaketela oxigenoaren ordez arnasketa zelularrean elektroi hartzaile gisa.

25-30&nbsp;°C artean erakusten dute hazkuntzarik onena. Oxidasaren proban positiboa ematen dute. Bakterio ez-sakarolitiko bat da.

Beroarekiko egonkorrak dira lipasa eta proteasak ekoizten dituzte. Enzima hauek esnea gaizki jartzearen arduradunak dira, mikaztasuna sortuz, kaseina apurtuz eta mukia sortuz proteinen koagulazioa dela eta.

## Erabilerak 
*P. fluorescens* kultiboak erabili dira mupirozina antibiotikoa sortzeko, larrua, belarria eta begiaren gaixotasunak tratatzeko erabilia. Mupirozinaren gatz eta esterrak krema, spray eta bestelako bideetan erabiltzen dira *Staphylococcus aureus*en infekzioak sendatzeko.

Hemolisian eragiten du eta, beraz, odol transfusioak infektatzen dituela dakigu.

Jogurta egiteko ere erabiltzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aerobio hertsi

**Aerobio hertsia** hazteko oxigenoa behar duen organismo bat da. Arnasketa zelular bidez, organismo hauek oxigenoa erabiltzen dute substantziak metabolizatzeko, hala nola azukreak edo lipidoak, energia lortze aldera. Arnasketa mota honetan oxigenoa da elektroien garraio katearen bukaeran agertzen den elektroi hartzailea. Arnasketa aerobioak energia gehiago askatzen du (ATP bidez) anaerobikoak darabilen hartzidurak baino, baina organismoen oxidazio estresa asko handiagotzen du.

Bakterio asko aerobio hertsiak dira, adibidez *Mycobacterium tuberculosis* eta *Nocardia asteroides*. Legamiak kenduta, onddo gehienak mota honetakoak dira. Alga gehienak ere derrigortutako aerobikoak dira.

## Kanpo estekak
Pembrey and Burry Port Town

'''''', , Galesko komunitate bat da, Carmarthenshire konderrian. Carmarthen badiaren ipar-ekialdeko kostaldean dago.

2001eko erroldaren arabera 8.547 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Pencarreg

'''''', Galesko udalerri eta komunitate bat da, Carmarthenshire konderrian. Lampeter udalerriaren 6,4 kilometro hego-mendebaldera dago.

2001eko erroldaren arabera 1.169 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Pendine

'''''', , Galesko udalerri eta komunitate bat da, Carmarthenshire konderrian. Carmarthen badiaren iparraldeko kostaldean dago, eta Eglwyscummin eta Llanddowror komunitateekin muga egiten du.

2001eko erroldaren arabera 346 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Vicente Urrabieta

**Vicente Urrabieta Ortiz** (Bilbo, 1813 &ndash; Paris, ) bizkaitar marrazkilari eta ilustratzailea izan zen. Hainbat lan egin zituen Madrilen zein Parisen. Daniel Urrabieta Vierge ilustratzailearen aita izan zen.
Quarter Bach

'''''', Galesko komunitate bat da, Carmarthenshire konderrian. Black Mountain mendilerroaren oinetan dago, konderriaren ekialdeko muturrean. Eremu honetako udalerri nagusia Brynamman da.

2001eko erroldaren arabera 2.921 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
St Ishmael (Carmarthenshire)

**St Ishmael**,  edota **Llanishmael**, Galesko komunitate bat da, Carmarthenshire konderrian. Komunitatearen barnean Ferryside udalerria eta bere inguruak daude.

2001eko erroldaren arabera 1.370 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Talley

'''''', , Galesko komunitate bat da, Carmarthenshire konderrian. 2001eko erroldaren arabera 494 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Trelech

'''''', , Galesko udalerri eta komunitate bat da, Carmarthenshire konderrian. Carmarthen udalerritik 10 milia ipar-mendebaldera dago eta Newcastle Emlyn udalerritik 6,5 milia hegoaldera.

2001eko erroldaren arabera 745 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Trimsaran

'''''', Galesko komunitate eta meatzari udalerri bat da, Carmarthenshire konderrian. Llanelli udalerritik 10 kilometrora dago, eta Carmarthen udalerritik 21 kilometrora.

2001eko erroldaren arabera 2.534 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Alberto Pérez Zabala

**Alberto Pérez Zabala** (Bilbo,  - Madril, ) bizkaitar futbolaria izan zen, atezain moduan aritzen zena.

## Ibilbidea 
## Kanpo estekak
Javier Otadui

**Francisco Javier Otadui Guerín** (Bilbo, ) bizkaitar apaiz eta legelaria da. Opus Deiko kidea, Nafarroako Unibertsitatean ikasi eta bertoko eliz-zuzenbideko irakaslea da.

## Lanak 
* *Un exponente de legislación postconciliar. Los directorios de la Santa Sede*, 1980
* *Fuentes, Interpretación, Personas. Estudios de derecho canónico*, 2003
* *Lezioni di Diritto canonico: parte generale*, 2011
* *Diccionario general de derecho canónico*, 2012
Eh, Mertxe!

**Eh, Mertxe!** Arabako Oion herrian sorturiko rock and roll talde bat da.

## Ibilbidea 
2015ean sortu zen taldea eta 2016an eta 2018an EP bi atera zituen. 2018an beste EP bat ere atera zuen Azken Hatsa taldearekin batera. Tartean "Lurrikara (Arabar Errioxan)" abestia ere egin zuen. COVID-19 pandemiak eraginda 568 egunetako etenaldia etorri zen. Orduan izandako gertaera eta pasadizuak biltzen dituen dokumentala (*Una banda de mierda en una época de mierda*) estreinatu zuten 2021eko azaroan. Ibai Verlaine da zuzendaria.

2022an atera dute aurreneko disko luzea, *Lo sabes bien* izena duena. Biniloan ere atera zuten.

## Diskografia 
* *Distortsioaren bidean* (2016) - EPa (6 abesti)
*Azken Hatsa & Eh, Mertxe! (2018, Discos Invertebrados) - EPa (4 abesti)
* *Calles perdidas* (2018, Discos Invertebrados) - EPa (5 abesti)
* *Lo sabes bien* (2020, FOLC Records)

## Dokumentala 
* *Una banda de mierda en una época de mierda* (2021)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pontyberem

'''''', Galesko komunitate bat da, Carmarthenshire konderrian. Gwendraeth haranean dago, Carmarthen eta Llanelli udalerrien erdibidean.

2001eko erroldaren arabera 2.768 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Ferryside

**Ferryside**, , Galesko udalerri bat da, Carmarthenshire konderrian. Carmarthen udalerritik 13,7 kilometro hegoaldera dago, Tywi ibaiaren bokalean eta hondartzetatik hurbil.

## Kanpo estekak
Tywi ibaia

**Tywi ibaia** edota **Towy ibaia**, galeseraz **Afon Tywi** edta ingelesez **River Towy** edota **River Tywi**, Galesko bi ibai luzeenetako bat da, bestea Teifi ibaia da. 120 kilometro luza ditu, Kanbriar mendietan jaio eta Carmarthen badian itsasoratzen da. Amurrain eta izokinetan oparoa da.

## Kanpo estekak
Aber-arad

'*** edota **Aberadad*', Galesko udalerri bat da, Carmarthenshire konderrian. Newcastle Emlyn udalerritik milia bat ekialdera dago, Teifi ibaiaren ertzean.

## Kanpo estekak
Carmarthen badia

[thumb|250px|Carmarthen badia [ilunabarrean.]]
**Carmarthen badia** (galeseraz *Bae Caerfyrddin* eta ingelesez *Carmarthen Bay*) Galesko hegoaldean dagoen badia bat da, Swansea, Carmarthenshire eta Pembrokeshire artean. Bertan Tywi ibaia itsasoratzen da. Hondartza areatsu eta zabal ugariren kokalekua ere bada, tartean Pendine Sands eta Cefn Sidan.

Badiaren mendebaldeko zatia Pembrokeshire Kostaldeko Parke Nazionalaren barnean dago.

## Kanpo estekak
Abergorlech

'''''', Galesko udalerri bat da, Carmarthenshire konderrian. Brechfa udalerriaren hego-mendebaldean eta Llansawel udalerriaren ipar-ekialdean dago.

Udalerriak Dafydd Gorlech (1410-1490) olerkariarekin lotura du.

## Kanpo estekak
Brechfa

'''''', Galesko udalerri bat da, Carmarthenshire konderrian. Llandeilo eta Carmarthen udalerrien artean dago.

## Kanpo estekak
Bancyfelin

'''''', Galesko udalerri bat da, Carmarthenshire konderrian. Carmarthen udalerritik 8 kilometro mendebaldera dago.

## Kanpo estekak
Cross Hands

'''''', Galesko udalerri bat da, Carmarthenshire konderrian. Carmarthen udalerritik 12 miliatara dago.

2011ko erroldaren arabera 5.717 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Epitalamio

**Epitalamioa** edo **Eztei kanta**,  ezkontza-kantu liriko bat da, Antzinako Grezian sortua eta ondoren Antzinako Erroman imitatua. Epitalamio hitza antzinako grezieratik dator,  (*epi*, «ondorengo honen gainean») eta θάλαμος (*thalamos*, «eztei-ohea»), hau da, «eztei-ohean». Oro har, gazteek osatutako abesbatzak ezkonberrien gelako atearen aurrean abesten zuen. Ahotsak txirulez eta beste musika tresna leunez laguntzen zituzten. Epitalamioak konposatu zituztenen artean, Greziako Safo eta Kalimako, eta Erromako Katulo daude.

## Historia 
Epitalamioen jatorria oso antzinakoa da. Esaterako, hebrearren artean, Biblian, David erregeak konposatutako eztei-kantuak biltzen dira. Zenbait egilek epitalamioen sorkuntza Stesichoreri egotzi diote, 42ko Olinpiadan; tesi honek ez du oinarri handirik zeren eta Hesiodoren garaietan generoa ezaguna baitzen, esaterako Tetis eta Peleoren ezkontzan kantatu zirenak.

Erdi Aroaren ondoren, Pizkundean, epitalamioaren generoa —beste genero klasiko batzuk bezala— hainbat poetaren eskutik berpiztua izan zen, hala nola Giovanni Pontano, Juan Segundo, Antonio Agustín, Jerónimo Ramírez, Gabriele Altilio, Giovanni Gigli eta Martín Ivarra poeten eskutik.

Mendebaldean bakana da genero hau, ez bada hotsandiko zeremonietan, ezkontzetan zein hileta-elizkizunetan.

## Euskal Herrian 
Euskal Herrian zenbait epitalamio ezagutzen dira, hala nola:

* "Arbotiko prima eijerra", Beñat Mardo koblakariak jarria 1758an, Maria Place Arbouet eta Armand Jean Uharten ezkontzan.
* "Espus Espusari Topa", Etxahun Irurirenak.

Gure herriko tradizioan, bestetik, goi nafarrerako azpieuskalkiaren eremuan, toberak izenez ezagutzen direnak, berez, eztei kantak dira: mutil gazte talde batek ezkonberrien etxe aurrean kantatzen dute eztei bezperan. Kanta horietan perkusiozko musika tresnak dituzte.

Pastoraletan ere ezkontza bat tartekatzen da beti: koblkari batek ezkonberriei bertan daudenen sentimenduak azaltzen dizkie.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
*Leodegundiaren eztei-kanta

## Kanpo estekak 
* Eztei kanta Euskaltzaindiaren *Literatura Terminoen Hiztegia*n, 329-330 or.
*  Patrcia Calvelo: "El epitalamio en Safo"
*  "La novia remisa y el novio ardiente en el epitalamio latino: una imagen que pervive en el Renacimiento", Antonio Serrano Cueto, *Cuadernos de Filología Clásica. Estudios Latinos* 23. liburuki, 1, 2003, 153-170 or.
Urban Cowboy

***Urban Cowboy*** (euskaraz *Hiriko Cowboya*) 1980ko James Bridges estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako amodiozko drama film bat da. Filmak 1970eko hamarkadaren amaieran eta 1980ko hamarkadaren hasieran country musikak izan zuen arrakasta aldia islatzen du. John Travolta, Debra Winger, Scott Glenn, Barry Corbin eta Madolyn Smith aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Bud Davis (John Travolta) Houston hirira heldu berri den Texasko herri txiki bateko mutil gazte bat da. Bere asmoa lana topatu eta ongi pasatzea da. Laister, "Gulleys" izeneko country musika tabernan ohiko bezero bilakatuko da, bertan Sissy (Debra Winger) izeneko neska gaztea ezagutu eta hartaz maiteminduko da.

## Aktoreak 
* John Travolta: Bud Davis
* Debra Winger: Sissy Davis
* Scott Glenn: Wes Hightower
* Madolyn Smith: Pam
* Barry Corbin: Bob Davis
* Brooke Alderson: Corene Davis
* Cooper Huckabee: Marshalla
* James Gammon: Steve Strange
* Steve Strange: Sam Strange
* Mickey Gilley: Bere burua antzeztuz
* Johnny Lee: Bere burua antzeztuz
* Bonnie Raitt: Bere burua antzeztuz
* Charlie Daniels: Bere burua antzeztuz
* Ellen March: Becky
* Jessie La Rive: Jessie
* Howard Henson: Bere burua antzeztuz
* Connie Hanson: Marshalene
* Tamara Champlin: Gulleys tabernako korista
* Becky Conway: Gulleys tabernako korista

## Kanpo estekak 
* *Urban Cowboy* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai
Ffaldybrenin

'*** edota **Ffald-y-brenin*', Galesko udalerri bat da, Carmarthenshire konderrian. Carmarthen udalerritik 12 miliatara dago. Ffarmers udalerritik 2 miliatara eta Llanbedr Pont Steffan udalerritik 5 miliatara dago.

## Kanpo estekak
Cefneithin

'''''', Galesko udalerri bat da, Carmarthenshire konderrian. A48 errepidean dago, Ammanford udalerritik 7 milia ipar-mendebaldera eta Llanelli udalerritik 9 milia iparraldera.

## Kanpo estekak
Miracle Mile (filma)

***Miracle Mile*** 1988ko Steve De Jarnatt estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako thriller film apokaliptiko bat da. Anthony Edwards eta Mare Winningham aktoreek antzeztu zuten.

Izenburua Los Angeles hiriko Miracle Mile auzoan girotua egoteagatik datorkio.

## Argumentua 
1980ko hamarkada, Los Angeles hiria. Harryk (Anthony Edwards) Julierekin (Mare Winningham) hitzordua du, Miracle Mile auzoko kafetegi batean zerbitzaria den neska gaztea. Julie lanetik ateratzeko orduan elkartzeko gelditu dira, baina Harry lo seko gelditu da.

Gauerdian Harry esnatu eta lo gelditu dela ohartzean neskalagunarekin elkartzera lasterka joango da, baina jada beranduegi izango da. Bapatean, kafetegiaren parean dagoen telefonoa jotzen hasiko da, Harryk telefonoa hartu eta linearen bestaldeko pertsonak ahots urduriz errusiarren berehalako eraso nuklear batez ohartuko du: Amaierarako hogeitamar minutu bakarrik gelditzen dira!

Orain Harryk hirian barna eta erlojuaren aurkako lasterketa batean Julie nola edo hala topatzen saiatuko beharko du...

## Aktoreak 
* Anthony Edwards: Harry Washello
* Mare Winningham: Julie Peters
* John Agar: Ivan Peters
* Lou Hancock: Lucy Peters
* Mykelti Williamson: Wilson
* Kelly Jo Minter: Charlotta
* Kurt Fuller: Gerstead
* Brian Thompson: Helikopteroaren pilotua
* Denise Crosby: Landa
* Robert DoQui: Fred, sukaldaria
* O-Lan Jones: Zerbitzaria
* Claude Earl Jones: Harlan
* Alan Rosenberg: Mike
* Danny De La Paz: Trabestia
* Earl Boen: Afariko mozkorra
* Diane Delano: Zaindaria
* Edward Bunker: Gaueko zaindaria

## Kanpo estekak 
* *Miracle Mile* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai
Caio (Carmarthenshire)

**Caio** edota **Caeo**, Galesko udalerri bat da, Carmarthenshire konderrian. A482 errepidean dago, Llandovery eta Lampeter udalerrien artean, Dolaucothi Urre Meatzeetatik hurbil.

## Kanpo estekak
Saul Txernikhovski

**Saul Gutmanovitx Txernikhovski** (; ; Mikhailovka, Ukraina, 1875 &ndash; Jerusalem, 1943) israeldar olerkaria eta itzultzailea izan zen.

Oso gazterik hasi zen olerkiak hebreeraz idazten. Medikuntza ikasketak egin zituen Heidelbergen eta Lausanan. Errusiara itzuli eta mediku jardun zuen. 1931n Israelen hartu zuen bizilekua. Olerkari gisa, goren mailara eraman zuen hebreera, forma eta erritmo berriak erabili zituen, sonetogile bikaina izan zen eta gaur egungo hebrear olerkarien aitzindaria izan zen. Entziklopedia judu-errusiarrean parte hartu zuen eta hitz lauzko liburu asko idatzi zituen. Itzultzailea ere izan zen; garrantzi handiko autoreen lanak itzuli zituen hebreerara: *Iliada*, *Odisea*, *Hiawatharen kantua*, Platonen *Oturuntza* eta Molièreren *Ustezko gaixoa*, besteak beste. Idazlanak: *Ikuspenak eta doinuak* (1898 eta 1901), *Eguzkitan* (1919), *Odol gainean* (1923), *Apoloren estatua baten aurrean, Worms-eko baladak* (1942), *Zeruko izan urrunak* (1944).

## Erreferentziak
Cristóbal Colón, de oficio... descubridor

***Cristóbal Colón, de oficio... descubridor*** (euskaraz *Kristobal Kolon, lanbidez... aurkitzaile*) 1982ko Mariano Ozores espainiar zinema zuzendariak zuzendutako historia komedia film bat da.

Kristobal Kolon nabigatzaile eta abenturazalearen bizitza umorezko ikuspuntutik kontatzen da, behin eta berriz filmatu zen Espainiako trantsizioaren garaiko aipamen historiko eta politikoak eginez. Adibidez, filmeko pertsonaietako elizgizon batek Frai Marcelino Camacho de Carabanchel izena du, garai hartan PCE alderdia eta CCOO sindikatu komunisten burua eta frankismoaren aurkari irmoa izateagatik espetxealdian egon zen Marcelino Camachoren umorezko aipamen garbia.

Filmak sekulako kritika txarrak bereganatu arren, garaiko espainiar gizartea komedien egarriz zegoenez, zinemetan milioi eta erdi lagun baino gehiagok ikusi zuten, aitzakia horrekin espainiar zinemagintzak antzeko beste bi umorezko film burutzera ausartu zen: *Juana la loca... de vez en cuando* ("Joana eroa... noizbehinka") eta *El Cid Cabreador* ("Cid Zirikatzailea").

1970eko hamarkadan Erresuma Batuan Monty Pyton umorista taldeak bere filmeetan jorratutako antzeko umorearen ildoari heldu zion.

## Argumentua 
Kristobal Kolonek (Andrés Pajares) Indietarako iristeko bere sartalderako itsas bidaia finantzatzeko asmoz Elisabet Gaztelakoa (Fiorella Faltoyano) erregina bere xarmaz konbentzitu beharko du.

## Aktoreak 
* Andrés Pajares: Kristobal Kolon
* Fiorella Faltoyano : Elisabet Katolikoa
* María Kosty: Felipa
* Rafaela Aparicio: Boabdilen ama
* Ángel de Andrés: Frai Juan Pérez
* Roberto Camardiel: Kalifa
* Quique Camoiras: Frai Tomas Torquemada
* José Carabias: Boabdil
* Alberto Fernández: Juan de la Cosa
* Antonio Gamero: Frai Marcelino Camacho de Carabanchel
* Antonio Garisa: Kolonen aita
* Manolo Gómez Bur : Cisneros kardinala
* Alfredo Mayo: Frai Diego de Deza
* Juanito Navarro: Fetuchino
* Juan Carlos Naya: *Kapitain Handia*, Gonzalo Fernández de Córdoba

## Kanpo estekak 
* *Cristóbal Colón, de oficio... descubridor* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irkaugrai
The Man from U.N.C.L.E. (filma)

***The Man from U.N.C.L.E.*** Guy Ritchiek zuzendutako film estatubatuarra da. 1960ko hamarkadan telebistan emandako izen bereko telesailaren moldaketa bat da. Pelikula honen protagonistak Henry Cavill eta Armie Hammer dira. Lehenengoak Napoleon Soloren papera antzezten du eta bigarrenak Illya Kuryakinena. Film honetan ere Alicia Vikander, Elizabeth Debicki, Jared Harris eta Hugh Grant agertzen dira. Gidoia Ritchie eta Lione Wigramek idatzi zuten.

## Sinopsia 
Gerra Hotzean oinarrituta dago. Napoleon Solo amerikarrak eta Illya Kuryakin errusiarrak haien arteko ezberdintasunak alde batera utzi behar dituzte elkarrekin lan egiteko. Haien helburua organizazio kriminal misteriotsu batekin amaitzea da. Aztar bat baino ez daukate: desagertutako zientzialari alemaniar baten alaba. Baina, neskatoa organizazioan sartu ahal izateko modu bakarra da. Bi agenteek denboraren aurka borrokatu beharko dira zientzialaria garaiz aurkitzeko eta gizartea salbatzeko.

## Aktoreak 
* Henry Cavill: Napoleon Solo
* Armie Hammer: Ilya Kuryakin
* Alicia Vikander: Gabriella "Gaby" Teller
* Elizabeth Debicki: Victoria Vinciguerra
* Jared Harris: Adrian Sanders
* Hugh Grant: Alexander Waverly
* Luca Calvani: Alexander Vinciguerra
* Sylvester Groth: Uncle Rudi
* David Menkin: Jones
* Simona Caparrini: Contessa
* Misha Kuznetsov: Oleg
* Christian Berkel: Udo Teller
* David Beckham: Projectionist

## Kanpo estekak
Miguel de Cervantes Liburutegi Birtuala

thumb|Liburutegiaren anagrama.
**Miguel de Cervantes Liburutegi Birtuala** Interneten bidezko Espainiako liburutegia da. Haren helburu nagusia kultura hispanikoaren zabalkundea da eta, horretarako, idazlanak mundu guztiaren esku jartzen du. Ekimena beste herrialdetan martxan jarri den parekoa da. Liburutegia, Alacanteko Unibertsitatearen ekimenez, 1999an sortu zen; ekimenaren finantziazioa bi erakunde handien languntzaz heldu zen: Banco de Santander eta Marcelino Botín Fundazioaren eskutik. Gaur egun fundazio batek gestionatzen du liburutegia eta presidentea Mario Vargas Llosa idazle peruarra da.
## Liburutegiaren sailak 
* Espainiako literatura. Zuzendaria, Enrique Rubio Cremades.
* Liburutegi Amerikarra. Zuzendaria, Beatriz Aracil Varón
* Joan Lluís Vives Liburutegia. Literatura katalanari eskainita. Zuzendaria, Llúcia Martín Pascual.
* Biblioteca das Letras Galegas. Zuzendaria, Anxo Tarrío Varela
* Zeinuen Liburutegia. Liburutegi hau pertsona gorrei eta itsuei zuzenduta dago. Fonoteka bat dauka. Zuzendaria, Rubén Nogueira Fos
* Haur eta Gazte-literaturaren Liburutegia. Zuzendaria, Ramón Llorens García.
* Liburutegi Afrikarra. Gaztelaniaz, euskaraz, katalanez edo galizieraz idatzitako afrikarren literaturari eskainita. Zuzendaria, Josefina Bueno Alonso. Hiru atal ditu: Saharaz hegoaldeko Afrika, Sahara eta Magreb.
* Itzulpen Hispanoamerikarren Liburutegia. Amerikarrek egindako itzulpenak biltzen ditu.

## Kanpo loturak 
* : Miguel de Cervantes Liburutegi Birtuala
* : Liburutegiaren bloga
* : Liburutegiaren Facebook kontua.