Arraunketa

[300px|thumb|[Traineru estropada|Tostako arraunketa]]**Arraunketa** itsas, ibai edo lakuen uretan ontzi gainean burutzen den kirola da, etenik gabeko mugimenduan oinarritzen dena. Kirolariak mugimendu harmoniko eta jariakorrak egin behar ditu itsasontzia bultzatzeko. Kirol hau egiteko ideal teknikoa mugimendu biomekanikoetan oinarritzen da. Kirolariaren arraunaren mugimenduaren ondorioz, txalupa inertziatik atera eta aurrerantz mugitzen da uraren gainean (arraunlariaren bizkarra). Hasieran, arraunlariak indar positiboa egiten du, eta, beraz, txalupak aurrera egiten du, eta arraunlaria txaluparen norabidearen aurka mugitzen denean hasierako posizioa berreskuratzeko, indar negatiboa sortzen da itsasontzian.
Arraunketa bi motatan sailkatzen da eserlekuaren arabera: tosta (finkoa) edo aulki mugikorra.
## Historia 
Gizakiaren lehen irudikapen grafikoak Egiptoko antzinako hileta-inskripzio batean aurkitzen dira, zehazki, 1400. urtekoa. Arraun lehiaketa bati buruz idatzitako erreferentzia zaharrenak Publio Virgilio Maronen Eneidan agertzen dira.

Kantauriko lehen estropada 1719ko uztailaren 22koa izan omen zen; Santa Maria Magdalena egunean Bermeo eta Mundakako ontziek lehiatu zuten, eta bertan Izaro uhartea zegoen jokoan.

Nazioarteko Arraun Federazioa (*Fédération Internationale des Sociétés d’Aviron*, FISA) nazioarteko federaziorik zaharrenetako bat da, eta Nazioarteko Batzorde Olinpikoan afiliatutako lehena. 1892ko ekainaren 25ean sortu zen Turinen. FISAren babespeko Europako lehen txapelketa 1893ko irailaren 10ean jokatu zen, Italiako Orta lakuan. 

Arrauna joko olinpiko zaharrenetarikoa da. Atenasko lehen Jokoetatik (1896) programa olinpikoaren barnean zegoen arren, ezin izan ziren lehiatu eguraldi txarra zela eta. Gizonezkoek 1900eko Parisko Jokoetaraino itxaron behar izan zuten benetan lehiatu ahal izateko; emakumezkoek 1976ko jokoetan egin zuten lehenengoz. Pierre de Coubertin (1863-1937), Joko Olinpiko Modernoen sortzailea, arraunaren babesle amorratua izan zen, eta 72 urte bete arte aritu zen jardunean.

## Teknika 
Teknikaz ari garenean, kirol-mugimendu baten irudikapen idealaz ari gara. Kirol-mugimenduak kirolari batek egiten dituen mugimendu-sekuentzia guztiak biltzen ditu, bere indar erabilgarri guztiak modu eraginkorrean erabiltzeko eta ahalik eta kirol-indar handiena lortzeko. Itsasontzien arteko aldeak direla eta, teknikak arraun modalitate batean eta bestean aldaketak izaten dituzte. Arraunlariaren mugimendua bultzatzeko eta berreskuratzeko ekintza zikliko gisa hartu behar da kontuan. Arrauna ez da kirol tekniko hutsa, teknika ona lortzea ez baita azken helburua, kirol-gimnastikaren kasuan bezala. Arraunean, teknika baliabide bat besterik ez da, besteak beste, ontziak aurkariek baino azkarrago aurrera egin dezan lortzeko.thumb|300px|Aulki mugikorra.
## Arraunketa-motak 
Bi arraunketa-mota daude, finkoa eta mugikorra.

### Eserleku mugikorra 
Arraunketa-mota honetan, itsasontziak oso lerro estilizatua du, estua eta profil baxukoa; izan ere, ibai eta aintziretan baino ez da erabiltzen, ura bare-bare dagoenean, eta ez daude diseinatuta noranzko-aldaketak egiteko (lema badute, baina norabideari eusteko baino ez da). Arraunlaria oinetarako pedalina baten gainean bermatzen da, eta errailak dituen banketa mugikor baten gainean ipintzen da ipurdia. Arraunari eusteko, ontzitik bertatik ateratzen den toletera erabiltzen da, barra edo egitura propioen bidez. Azkenik, arraunak luzeagoak izaten dira, palak aizkora-formakoak direlako eta ahurrak direlako, ur gehiago heltzeko eta palanka egiteko.

### Eserleku finkoa edo tosta 
Bigarren mota honetan, ontziak erabilera tradizionaletik datoz (arrantza-ontziak edo salgaiak garraiatzeko ontziak). Zabalagoak dira, borda handiagoa da mota guztietako uretan nabigatzeko, eta luzera berean arraunlari gehiago garraiatzen dira. Oro har, lema edo arraunketa luzeagoa izaten du, adur-hegatsean luzetara jarria, eta lema-lana egiten du. Arraunak simetrikoak izan behar dute luzetarako ardatzean, eta zuzenean lotzen zaizkio ontziari estrobo izeneko soka baten bidez.

#### Modalitate ez-olinpikoak 
Modalitate ez-olinpikoak, Joko Olinpikoen egungo programan sartzen ez diren modalitateak dira. Gaur egun, goi-mailako hamalau *outrigger* modalitate daude, domina olinpikoak lortzea helburu dutenak. Gizonezkoen eta emakumezkoen kategorietakoak dira eta baita arraunlarien "pisu arinera" mugatutakoak ere. Entrenamenduko *outrigger*-ak material sendoagokoak dira eta astunagoak. *Yoleta* motako *outrigger* estropadak badira herrialde batzuetan, batez ere eskolarteko eta berrikuntzako arraunean, baina ez dago munduko estropadarik, eta ez daude Olinpiar Jokoetan. Horien artean, ondorengoak nabarmentzen dira:

##### Banku finkoa 
Amateurra zein profesionala izan daiteke. Arraunak ontziaren erregalan lotzen dira toleten gainean, eta horien eta arraunen arteko lotura soka natural edo sintetikoko eraztun txirikordatu moduko bat da, estroboa deritzona.

##### Traineruak 
Hamahiru arraunlari eta patroi baten arteko lehiaketak dira. Errekak ziabogadun itsas uretan egiten dira. Gehienak lau luze eta hiru ziabogako ibilbidea dutenak dira. Hamahirugarren arraunlaria brankan kokatzen da (hortik dator *proel* izena) eta pika erabiltzeaz arduratzen da. Pika arraun laburrago bat da, traineruaren brankan bermatua dagoena, ziabogetan biraketa behartzeko eta, horrela, ziaboga azkarrago emateko.

##### Trainerillak 
Sei arraunlari eta patroi batez osatutakoak dira. Proelak pika bat darama, traineruan bezala, eta arraunlariak bata bestearen atzetik doaz. Itsasontziaren gutxieneko pisua 100 kg da eta errekaren distantzia 3.500 metrokoa da. Estropada horietan gazteen eta gizonezkoen eta emakumezkoen senior mailako arraunlariek parte hartzen dute.

##### Batelak 
Batela Espainiako Arraun Federazioak arautzen du 1944. urteaz geroztik, Madrilgo Retiroko Estanque Handian egin baitzen lehen Txapelketa Nazionala, eta espezialitate honetako kategoria absolutuan historialik onena izan duen kluba *Club de Mar de Castropol* izan da, sei titulu eta zazpi azpititulu lortu dituena eta, ondoren, *Club Deportivo Iberia*, sei titulu eta sei azpititulu lortu dituena.

Lau arraunlari eta lemazain bat dituen ontzia. Lemazainaren izena ez da egokiena, ontzi horiek ez baitute lemarik; aitzitik, patroiak arraunean gobernatzen ditu, eta horrekin ere laguntzen dio bogari, batez ere, ziabogan kontrako norabidean arraun eginez. Arraunlariek arraunketa bana egiten dute, patroiak bezala. Bata bestearen atzean jartzen dira; normalean, arraunlari bakoitzak aurrean duenaren kontrako aldetik egiten du arraun, txopa (patroitik hurbilen dagoen arraunlaria) ababorretik edo istriborretik arraunean eginez.

Arraunlariak antolatzeko beste modu bat italiar erara egindako itsasontzia da, non txopak eta brankak ababorretik arraun egiten duten, eta istriborreko popa (poparen atzetik doan arraunlaria) eta istriborreko hirugarren arraunlaria. Batela egituratzeko modu hori brankako pikarekin erabiltzen da normalean, baina ez da ohikoa pika eramatea. Gutxi gorabehera zazpi metroko luzera duen ontzia da. Estropada ofizialetan duten pisua, lehiaketa ofizialean, gutxienez 70 kg-koa izan behar da.

### Estropadak kategoriaren arabera 
Luze kopuru desberdina egin behar da kategoriaren arabera: promesek bi luze, emakumezko gazteek lau luze, emakumezko absolutuek lau luze, infantilek bi luze, kadeteek hiru luze, gizonezko gazteek lau luze eta seniorrek edo gizonezko absolutuek lau luze. Luzera bakoitza 500 metrokoa da eta hauen artean 180 graduko buiako biraketa bat egiten da, ziaboga ere deitua. Txanda ofizialak bost txalupakoak dira, hau da, bost ontzi lehiatzen dira aldi berean.

Txalupa bakoitzari kale edo buia bat esleitzen zaio. 1. kalea lurretik hurbilen dagoen buia da, eta 5. kalea lurretik urrutien dagoen buia. Kale bakoitzak bi buia ditu: lehorrekoa, iristeko eta irteteko buia, eta "kanpokoa", bakoitzak bandera bat duela. Banku Finkoko Erregelamenduak bost kaleei bandera-kolore bat ematen die, eta honako hauek ditu: 1. kalea, zuria; 2. kalea, gorria; 3. kalea, berdea; 4. kalea, horia; eta 5. kalea, beltzak.

## Arauak 
FISAren 20. arauaren arabera, lemazainak ezin dira gainerako tripulaziokoez bestelako sexukoak izan, master kategoriako lehiaketetan izan ezik, Espainian beteranoen kategoria gisa ezagutzen baita:

“Lemazainak tripulazioko kideak dira, gizon batek ezin izango du emakume-tripulaziorik zuzendu, eta emakume batek ezin izango du gizon-eskifaiarik zuzendu, master-lasterketetan izan ezik, edo, egoera berezietan, adinaren araberako kategoriak lemazainei ere aplikatuko zaie arau hau, masterreko gertaeretan izan ezik”.

FER Estatutuetako 3. artikuluak ezartzen dute arau hori lehiaketa ofizial guztietan aplikatu behar dela, eta, besteak beste, lemazaina duen zortziko kategoria olinpikoan. Debeku hori ez dator bat EGFren estatutuetako 4. artikulua eta FISAren estatutuetako 3.arekin, arraza, sexu, iritzi edo beste edozein arrazoi pertsonal edo sozialengatik diskriminatzea debekatzen dutenak. Kultura Ministerioak eta Berdintasun Ministerioak araudi nazionala aldatzeko eskatu diote Espainiako Arraunketa Federazioari, emakumeak lemazain izan daitezen gizonezkoen ontzietan. Ministerio horien arabera, FISAren araudia nazioarteko lehiaketei bakarrik aplika dakieke, baina ez nazionalei. Frantzian, Italian edo Britainia Handian, esaterako, emakumeek gizonezkoen ontzia partekatzen dute. Izan ere, Erresuma Batuan, arraunaren sorlekuan, emakumeen parte-hartzea ohikoa da modalitate mistoan, eta horrelako ontzietako lemazainak izaten dira.

## Biomekanika 
[thumb|Skiffean arraunketa [Oria|Oria ibaian.]]
Aspektu biomekanikoei dagokienez, potearen abiadura arraunean errendimendua zehaztuko duen parametroa da. Arraunketa olinpikoan sakon aztertu dira abiadura horretan eragina duten faktoreak, bai arraunlariaren ezaugarri fisiologikoak, bai ontziaren hidrodinamikotasuna eta arraun-poto sistemaren biomekanika. Arraunketan bi fase nagusi bereizten dira: bulkada- edo pala-fasea, 110 gradu inguruko arku horizontal baten gainean aplikatzen dena, eta berreskuratze-fasea. Lehian, ziklo oso bakoitzak segundo eta erdi irauten du gutxi gorabehera, eta erdia baino zertxobait gutxiago dagokio sustapen-faseari. Ziklo horretan, potearen abiadura ez da konstantea, eta erresistentzia-aldaketak abiadurakoak baino nabarmenagoak dira potearen batez besteko abiadurarekin alderatuz.

### Arraunen luzera 
Arraunketa olinpikoan, arraunaren luzera potearen arabera aldatzen da: 1x, 2x eta 4x-n 2'88-2'89 m da, eta 2, 4 eta 8+ arraunean 3'72-3'73 m. Banku finkoko arraunketan, arraunaren luzera 3 m-koa da bateletan, 3'27 m trainerilletan eta 3'60 m traineruetan; eta benetako palankak, 3'06, 3'03 eta 3'25 m, hurrenez hurren.

Arraunketa olinpikoan, hankek behar den potentziaren erdia inguru ematen dute (% 46); enborrak, berriz, potentzia osoaren herena (% 32) eta besoak bostena baino gehixeago (% 22). Aulki finkoko arraunketan, hanken parte-hartzea txikiagoa da; enborra gehiago mugitzen da. Oro har, hankek palaren guztizko potentziaren % 40 inguru emango lukete, eta gainerako % 60a enborraren eta besoen artean banatuko litzateke.

### Arraunlariaren eraginkortasuna 
Arraunlariaren eraginkortasuna potentzia mekanikoaren arteko erlazioa da, hau da, aplikatutako guztizkoa eta beharrezko energia-kontsumoa, gas-trukeen analisiaren bidez ebalua daitekeena, % 23 ingurukoa da goi-mailako arraunlarietan. Eraginkortasuna hobetzeko, garrantzitsua da arraunlariaren mugimendua optimizatzea, bai bulkada-fasean, bai indarberritze-fasean. Arraunlaria potea baino 5 aldiz astunagoa denez, potearen abiaduraren fluktuazioak handitu egiten dira haztaketen maiztasuna handitu ahala.

#### Elikadura 
Beste kirol-jarduera batzuetan gertatzen den bezala, makronutrienteen artean arreta berezia jarri behar zaie karbohidratoei (HC) eta proteinei, glukogeno-metaketak ziurtatzeko eta ehunak konpondu eta hazteko, hurrenez hurren. Karbohidratoei dagokionez, glukosaren metaketa gorputzak mugatzen du: 500 g glukogeno inguru muskuluetan, 110 g glukogeno gibelean eta 15 g glukosa, gutxi gorabehera, gorputzeko likidoetan. Arraunlariaren eguneroko dietak karbohidrato kantitate handiak eman behar ditu, gastatutako glukogenoa berreskuratzeko gai direnak hain zuzen ere.

Duela 40 urte baino gehiago, Bergstromek eta Hultmanek frogatu zuten ondorio onuragarriak dituztela egun jarraituetan mantendutako dieta hipergluzidikoek. Estropadei dagokienez, arraunlariek behar bezala kargatu behar dituzte gluzidoak, eta ziurtatu behar dute 9 gr/kg karbohidrato hartzen dituztela egunean.

Lehiaketa aurreko janariak gorputz-pisuaren eta karbohidrato kopuruaren proportzioa 2 gr/kg izatea gomendatzen dute. Sarrera kalorikoak 4.000-5.000 kcal eguneko direnean, karbohidratoaren % 50 baino ez duen dieta batek 500 eta 600 g gluzido bitartean emango ditu. Kopuru hori nahikoa da muskuluetako glukogeno-metaketak mantentzeko. Baina bero-sarrerak 2.000 kcal eguneko baino txikiagoak direnean, baliteke karbohidratoan aberatsa den dieta bat (kaloria guztien % 60) ez izatea nahikoa helburu horretarako. Karbohidratoaren gramo bakoitzak 3 gramo ur behar dituenez, errekaren energia-eskaria kalkulatu behar litzateke.

##### Proteinak 
Proteinei dagokienez, ehun-konponketarako eta prozesu anabolikoetarako beharrezkoak dira. Oro har, gomendioak hauek dira: 1'2 - 1'4 gr/kg/eguneko erresistentzia-atleten kasuan eta 1'6 - 1'7 gr/eguneko erresistentzia-atleten kasuan. Kalorien % 12tik % 15era bitarteko proteinetatik datorren dieta orekatua egokia litzateke edozein kirolarirentzat, nahiz eta kaloria asko izan, nahikoa litzateke % 10arekin. Ekarpen handiagoek ez dute abantaila gehigarririk ematen.

Gantza da energia gehien ematen duen makronutrientea (9'1 kcal/g). Goi-mailako arraunlarientzako gomendioak hauek dira: 1'5 gr/kg/ gehiegizko pisua ez badute, eta kontsumoa zaintzen badute: koipe aseak.

##### Bitaminak eta mineralak 
Bitaminei eta mineralei dagokienez, fisikoki aktiboak diren populazioetan mikronutrienteen balantze eskasa gertatzeko arriskua dago, beraz, folato, B6 bitamina, kaltzio, burdina eta zinka osagarri gisa gehitzea da egokiena. B12 bitaminaren gabeziak fisikoki aktiboak diren emakume begetarianoetan gertatzen dira batez ere. Antioxidatzaile eta mineral ugari hartzea gomendatzen zaie, eta, behar izanez gero, kontrolatutako bitamina eta mineralen osagarriak hartzea ere gomendatzen da.

##### Hidratazioa 
Ondo onartuta dago iraupen luzeko ariketa, bereziki, giro beroan egiten bada, gorputza deshidratatu egiten dela, plasmako bolumena murriztuz. Entrenamenduak eta lehiaketak egin aurretik, bitartean eta ondoreko hidratazio egoki batek errendimendua ziurtatuko du, estres termikoa saihestuko du, bolumen plasmatikoari eutsiko dio, nekea atzeratuko du eta deshidratazioari lotutako lesioei aurrea hartzen lagunduko du.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Muniesa, C., & Diaz, G. (2010). Características generales del remo. Deporte cíclico del programa olímpico. Revista Kronos, 9(18).
* López-Paz, G. (2018). Análisis y programación de la técnica de remo en banco fijo.
* Aramendi, J. M. (2014). Remo olímpico y remo tradicional: aspectos biomecánicos, fisiológicos y nutricionales. Arch. med. deporte, 159, 51-59.
* Viladot, J. O. T. (2009). Deporte y discriminación por sexo: fútbol, remo y salto de esquí. InDret.
* Paintings of Thomas Eakins, a group of rowing scenes, first and most famous is Max Schmitt in a Single Scull (1871)
* Brown, Daniel James (2013). The Boys in the Boat: Nine Americans and Their Epic Quest for Gold at the 1936 Berlin Olympics. Penguin Books. 

## Ikus, gainera 
* Traineru estropadak
* Estropadak (oro har)
* Euskal Herriko arraun taldeak
* Kontxako Bandera
* TKE Liga
* Espainiako Traineru Txapelketa

## Kanpo estekak 
* Kontxako Banderaren informazio zehatz eta xehea duen webgunea, bideo eta guzti
* Kontxako banderaren udal webgunea
* Estropadak.eus Arraunzaleen topagunea, estropadei buruzko berriak, bideoak, estatistikak, etab.