open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Buffalo Soldiers (2001eko filma)

***Buffalo Soldiers*** (euskaraz *Buffalo Soldaduak*), 2001eko Gregor Jordan australiarrak zuzendutako umore beltzezko gerra film bat da. Robert O'Connor idazlearen 1993ko izenburu berdineko eleberrian oinarritua dago. Joaquin Phoenix, Ed Harris, Scott Glenn, Anna Paquin, Gabriel Mann, Leon Robinson eta Dean Stockwell aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
1989, Berlingo harresia erortzear dela, azkenik, mundua leku seguruan bilakatzera doala dirudi. Halere, Mendebaldeko Alemaniako Stuttgarteko estatubatuar militar basean 317. Intendentzia Batailoiko Ray Elwood idazkariari gauzak korapilatuko zaizkio. Epaile batek Ray alproja xarmantari derrigorrezko soldaduska betetzeko kondena ezarriko dio, eta honek merkatu beltzaz ahal duen erosoen bizitzeko baliatuko da. Basera Robert E. Lee (Scott Glenn) sarjentu zorrotza ordena ezarri eta garbiketa egiteko asmoz iristean, Rayk arazorik ez duela izango usteko du. Baina bere eskuetara 5 milioiko baloredun lapurtutako armak ailegatzean, abagune zailean jarriko duten hainbat gertakari jazoko dira.

## Aktoreak 
* Joaquin Phoenix: Ray Elwood espezialista
* Ed Harris: Berman kolonela
* Scott Glenn: Robert E. Lee, lehen kolonela
* Anna Paquin: Robyn Lee
* Gabriel Mann: Brian Knoll, bigarren tenientea
* Elizabeth McGovern: Berman jauna
* Michael Peña: Garcia
* Leon Robinson: Stoney espezialista
* Dean Stockwell: Lancaster jeneral maiorra
* Brian Delate: Marshall kolonela
* Glenn Fitzgerald: Hicks sarjentua
* Idris Elba: Kimborough
* Haluk Bilginer: Turkiarra
* Sheik Mahmud-Bey: Saad sarjentua
* Roger Griffiths: Simmons

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Ismael Montes

**Ismael Montes Gamboa** (Coro Coro, La Paz departamendua, 1861eko urriaren 5a - La Paz, Bolivia, 1933ko urriaren 16a) Boliviako militarra, abokatua eta politikaria izan zen, bi alditan Boliviako presidentea: Bere lehen gobernua 1904ko abuztuaren 14tik 1909ko abuztuaren 12ra izan zen eta bigarrena 1913ko abuztuaren 14tik 1917ko abuztuaren 15era. Bere lehen agintaldian, Txilerekin Bake eta Adiskidetasun Ituna sinatu zen 1904ko urriaren 20koa.

Bere figura nazio mailan ere nabarmentzen da Boliviako presidente bakarra izan baita Boliviaparte hartu zuen nazioarteko hiru gerra-gatazkatan eta garai ezberdinetan. 18 urte besterik ez zituela, Montesek Ozeano Bareko Gerran borrokatu zuen Txilerekin (1879-1880), 40 urterekin Brasilekin Acreko Gerran (1900-1903) eta azkenik 71 urterekin Chacoko Gerran Paraguairekin (1932-1935).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sergio Massa

**Sergio Tomás Massa** (San Martín, Buenos Aires, 1972ko apirilaren 28a) abokatu eta politikari argentinarra da, Unión por la Patria-ko kidea (lehen Frente de Todos deitzen zena), Argentina 2019tik gobernatzen duen alderdi peronista eta aurrerakoikoa.

Frente Renovador alderdiaren sortzailea eta liderra da (Frente de Todos koalizioko kidea). Argentinako Diputatuen Ganberako kide eta presidente izan zen 2019tik 2022ko uztailera arte. Orduan, kargu hura utzi eta Ekonomia Ministro bihurtu zen.

2023ko ekainaren 23an ofizialki iragarri zuen Argentinako presidentea izateko 2023ko hauteskundeetara aurkeztuko zela, Unión por la Patria alderdiaren izenean.
Melville (argipena)

**Melville** izenak hainbat adiera du:

Pertsonak:

* **Herman Melville**, estatubatuar idazle eta poeta
* **Jean-Pierre Melville**, frantziar zine zuzendaria (1917-1973)

Tokiak: 

* **Melville uhartea** - Kanadako uharte artikoetan.
* **Melville** - Tiwi uhareteetako uhartea Australian.

* **Melville** - Louisiana
* **Melville** - New York
* **Melville** - Rhode Island
* **Melville** - Saskatchewaneko hiria, Kanada.
* **Melville penintsula** - Nunavuten, Kanada
Oskar Werner

**Oskar Werner** (alemanez  ahoskatua; **Oskar Josef Bschließmayer** jaioa; Viena, 1922ko azaroaren 13a - Marburg, Hesse, 1984ko urriaren 23a) austriar aktorea izan zen.

The Spy Who Came In from the Cold, Ship of Fools, Decision Before Dawn, Jules et Jim, Fahrenheit 451, The Shoes of the Fisherman eta Voyage of the Damned filmetan antzeztu zuen.

## Filmografia 
## Kanpo estekak
Won

thumb|Koreako won erdia, 1905
**Won** edo **wŏn** (koreeraz, 원; etimologia aldetik, txinerako *yuan* eta japonierako yen hitzen jatorri bera du) Koreako penintsula osatzen duten bi estatuen moneta ofizialaren izena da. Lehenago ere, Koreako Inperioko monetaren izena zen. Gaur egun, Hego Koreako won eta Ipar Koreako won txanponak existitzen dira, kanbio-tasa ezberdinarekin, nahiz eta teorian parekoak diren. Ipar Koreako kanbio-tasa, merkatu beltzean, munduko baxuena da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Svend III.a Danimarkakoa

**Svend III.a Grathe** (c. 1125 &ndash; 1157ko urriaren 23a) Danimarkako errege izan zen 1145etik hil zen arte, Kanuto V.arekin eta Valdemar I.a lehengusuarekin egindako aliantza aldakorren erdian.

Erik II.a Danimarkakoaren eta Thunna konkubinaren semea izan zen. Aitarekin bidaiatu zuen Norvegiara 1130eko hamarkadan, Danimarkako tronuaren alde Nielserregearen aurka borrokatzeko. Erik II hil zenean, Erik III.a izan zen oinordekoa, eta Svein Konrado III.a Alemaniakoa gortera bidali zuten. Erik III.aren abdikazioaren ondoren, Svein erregea aukeratu zuten Sjællanden nobleziaren zati batek, eta beste zati batek Kanuto V.a koroatzen zuen Jutlandianen.

Hurrengo urteetan, Svend eta Kanuto gerra zibil batean borrokatu ziren, 1147an biak wendoen aurkako gurutzada batean elkartu ziren arren. 1154an Svend Alemanian erbesteratu zen Kanuto eta Valdemarrek garaitu ondoren. 1157an, erresuma hiru zatitan banatzea erabaki zuten. Svendek Scania aukeratu zuen eta bake-oturuntzan Kanuto hiltzea lortu zuen eta Valdemarrek Jutlandera ihes egin ahal izan zuen. Svend atzetik joan zitzaion, baina Grathe Hede guduan hil zen.

Adela Meissengoarekin ezkondu zen eta gazterik hil zen seme baten eta Luitgatda Ravensteingoaren aita izan zen.

## Genealogia 
## Kanpo estekak
Hiba Kamal Abu Nada

**Hiba Kamal Abu Nada**  (Meka, 1991ko ekainaren 24a &ndash; Khan Yunis, Gazako zerrenda, 2023ko urriaren 20a) poeta, eleberrigilea, biokimikaria, aktibista feminista eta Palestinako nazionalitateko wikipediaren laguntzailea izan zen.

## Biografia 
Abu Nada 1991n jaio zen, Mekan (Saudi Arabia), Nakban errefuxiatutako familia batean (1948an israeldarren okupazioak eragindako palestinarren lekualdatze bortxatuan). Abuk Biokimika ikasi zuen Gazako Unibertsitate Islamikoan, irakasle gisa aritu zen eta nutrizio klinikoko maisutza osatu zuen. 

2021ean, Wikipediako entziklopedia birtualean boluntario gisa eskaini zen, Wikia Writes izeneko urrutiko programa baten bidez. Wikipedian argitaratu aurreko artikuluen hizkuntza-zuzentzaile aritu zen.

## Sariak 
2017an, *Arabiako Sormenari* emandako *Sharjah* saria irabazi zuen *Oxigenoa ez da hildakoentzat* eleberriagatik (Arabieraz: الأكسجين ليس للموتى - Latinezko alfabetoan honela transkribatua: al-Uksujīn laysa lil-mawtā)

## Heriotza 
Abu Nada 2023ko urriaren 20an hil zen, 32 urte zituela, Khan Yunis (Gazako zerrenda) Israelgo armadak bonbardatu zuenean.

Hil baino egun bat lehenago honako hau idatzi zuen:*«Hiltzen bagara, jakin ezazue pozik eta irmo gaudela, eta esan munduari, gure izenean, pertsona zuzenak garela/egiaren aldekoak».*Hil baino egun bat lehenago, Israelen eta Palestinaren arteko gatazkari buruzko poema bat ere idatzi zuen.*«Gaua iluna da hirian, misilen distiragatik izan ezik; isila, bonbardaketaren soinuagatik izan ezik; beldurgarria, otoitzaren promesa lasaigarriagatik izan ezik; beltza, martirien argiagatik izan ezik. Gabon "*.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Hiba Kamal Abu Nadaren omenezko web orria
Rush (musika taldea)

**Rush**, Kanadako rock musika talde bat da. 1968an Toronto hirian sortua izan zen, eta denboraldi guzti honetan zehar nagusiki Geddy Lee (baxua, teklatua eta ahotsak), Alex Lifeson (gitarra) eta Neil Peart (bateria, perkusioa eta letrak) musikariek osatu dute.

## Diskografia 
* *Rush* (1974)
* *Fly by Night* (1975)
* *Caress of Steel* (1975)
* *2112* (1976)
* *A Farewell to Kings* (1977)
* *Hemispheres* (1978)
* *Permanent Waves* (1980)
* *Moving Pictures* (1981)
* *Signals* (1982)
* *Grace Under Pressure* (1984)
* *Power Windows* (1985)
* *Hold Your Fire* (1987)
* *Presto* (1989)
* *Roll the Bones* (1991)
* *Counterparts* (1993)
* *Test for Echo* (1996)
* *Vapor Trails* (2002)
* *Snakes & Arrows* (2007)
* *Clockwork Angels* (2012)

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Neil Peart

**Neil Ellwood Peart** (Hamilton, Ontario, 1952ko irailaren 12a) kanadar bateriajole, musikari eta letragile bat da, nagusiki Rush rock taldean jarduteagatik ezaguna.

Munduko eta garai guztietako bateriajole onenetakoa izatearen ospea du, teknikoki bikaina eta jotzeko duen indarraren ondorioz.
Kuroniar

**Kurioniarrak** (; ) jatorri baltikoko etnia baten kideak izan ziren. Kurlandia eskualde historikoaren izena beraiengandik dator. Kuronieraz berba egiten zuten. Egungo Letonian eta Lituanian V. eta XIII. mendeen artean bizi ziren.

## Historia 
Kuroniarrak gudari basatiak eta itsasgizon eta pirata bikainak izateagatik ezagunak ziren. Suedia, Danimarka eta Islandiako bikingoekin hainbat gerra eta aliantzatan parte hartu zuten. Egil Skallagrimsonen Sagako 46. kapituluak Thorolf Kveldulfsson eta Egill Skallagrímsonek Kurlandian zuzendutako bikingoen espedizio bat kontatzen du. 1187an Sigtuna suediar hiriko setioan parte hartu zuten.

Kuroniarrak, kristautasuna hartu zuten azken letoniar herrietako bat izan ziren, ohitura pagano batzuk XIX. mendera arte iraun zuten arren.

Kuroniarrak eta oeseliarrak, eskandinaviar sagetan agertzen dira: Snorri Sturlusonen *Heimskringla*n,  (estoniar bikingoak) izena dute. Kuroniarrak aipatzen dituzten idatzizko beste iturri garrantzitsu batzuk hauek dira: *Henrike Livoniakoaren kronika*, *Livoniako kronika errimatua*. Henrike Livoniakoak bere "pirata ontziak" aipatu zituen. Saxo Grammaticusen *Gesta Danorum* sagan ere agertzen dira.

Livoniar Ordenak 1266an konkistatu zituen, eta, azkenean, beste tribu batzuekin elkartu ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alejandra Villafañe

**María Alejandra Villafañe Osorio** (Zarzal, Valle del Cauca, Kolonbia, 1989ko urriaren 8a – Bogota, Kolonbia, 2023ko urriaren 21a) kolonbiar aktore eta modeloa izan zen.

## Bizitza 
2014an, Miss Tierra Colombia lehiaketa irabazi zuen eta  Miss Earth nazioarteko lehiaketan Kolonbia ordezkatzeko eskubidea lortu zuen. 2014ko azaroan Filipinetara joan zen. Lehiaketan, 16 finalaurrekoen artean sartu zen, baina ez zuen hurrengo fasera pasa.

Ibilbidean zehar, hainbat proiektu aipagarritan parte hartu zuen, besteak beste, *Decisiones: unos ganan, otros pierden* (2019), *Siempre Bruja* (2019-2020), *De brutas, nada*, *Verdad oculta*, ''Pa' quererte* (2020), *La nieta elegida* (2021), *No fue mi culpa* (2022), *Manes'' (2023).

Azken urteotan, Raúl Ocamporekin harremanean zegoen. 

2023ko maiatzean aitortu zuen minbizia zuela, eta urriaren 21ean hil zen bularreko eta obulutegiko minbiziak jota, 34 urte zituela.

## Lanak 
### Telebista 
### Filmak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pomerelia

**Pomerelia** (; ), **Ekialdeko Pomerania** () edo **Gdańskeko Pomerania** () iparraldeko Poloniako eskualde historikoa da, iparraldean Baltikoa eta ekialdean Vistula. Bere hiriburua eta hiri nagusia Gdańsk da.

1999az geroztik, eskualdea Pomeraniako voivoderriaren parte da. Pomerelia Prusiako eskualde historikoaren zati da, eta tradizioz Kaxubia eta Kociewie artean banatzen zen. Eslaviar tribuek eskualdea VII. eta VIII. mendeetan kolonizatu zuten. X. mendean, Pomeraniako eslaviarrek kolonizatua zegoen. Mieszko I.a dukeak — lehen agintari historiko poloniarrak — X. mendearen bigarren erdian, edo lehenago ere, Siemomysł bere aitak, 940-950 urteetan, eskualdea konkistatu eta Poloniako Erresuman sartu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Amanda Aizpuriete

**Amanda Aizpuriete** (Jūrmala, 1956ko martxoaren 28a – *ibidem*, 2023ko urriaren 22a) letoniar poeta eta itzultzailea izan zen.
## Bizitza 
1956an jaio zen Jūrmalan. Filologia eta filosofia ikasi zituen Letoniako Estatu Unibertsitatean eta ondoren Moskuko Literatur Institutuan. *Literatūra un Māksla* egunkarian argitaratu zituen lehen poemak. 2010eko abenduaren 16an bere buruaz beste egiten saiatu eta gero, hainbat aldiz saiatu zela esan zion prentsari. Hala ere, liburuak argitaratzen jarraitu zuen. 2011ko apirilean, *Leduskapja šūpuldziesma* poesia eta prosa bilduma argitaratu zuen, eta 2020ko urrian, *Pirms izvākšanās* bilduma, zazpi urtetan idatzitako poemak biltzen dituena.

40 nobela inguru itzuli zituen ingelesetik, alemanetik eta errusieratik, eta hainbat poema alemanetik, errusieratik, ukraineratik eta ingelesetik.

2023ko urriaren 22an hil zen.

## Lanak 
## Sariak 
* Dzejas dienas saria (2000)

* Ojārs Vācietis saria (2013)
* Letoniako Literaturaren Urtea (2021)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Wilhelm Leibl

**Wilhelm Maria Hubertus Leibl** (Kolonia, 1844ko urriaren 23a - Würzburg, 1900eko abenduaren 4a) alemaniar erretratuen eta nekazarien bizitzako eszenen margolari errealista izan zen.

Kolonian jaio zen, eta aita katedraleko abesbatzako zuzendaria zen. Urregile baten ikastuna izan zen matgolaritza ikasi aurretik. 1864an Municheko Akademian sartu zen, eta Karl von Piloty izan zuen irakasle. 1869an margolaritza estudio bat ireki zuen Johann Sperl, Theodor Alt eta Rudolf Hirth du Frênesekin. Garai hartan Gustave Courbetek hirian erakutsi zuen eta artistengan zirrara handia eragin zuen.

1869an iritsi zen Parisera, Courbetek gomendatuta, eta Édouard Manet ezagutu zuen, baina Alemaniara itzuli behar izan zuen, Frantzia-Prusia Gerra hasi zelako. 1873an Munich utzi eta Bavaria landatarrean kokatu zen. Nekazarien bizitzako eszenak estilo errealistan margotu zituen, aurretiazko zirriborrorik gabe eta kolorearekin zuzenean lan eginez.

## Iruditegia 

Wilhelm Maria Hubertus Leibl 008.jpg|*Hiru emakume elizan* (1881)
Wilhelm Maria Hubertus Leibl 017.jpg|*Wilhelm Leibl eta Sperl ehizan*, 1890–1895, Neue Pinakothek
Wilhelm Maria Hubertus Leibl - Bauernmädchen mit weißem Kopftuch.jpg|*Buruzapi zuridun neska*, c. 1876
Wilhelm Maria Hubertus Leibl - In der Bauernstube.jpg|*In der Bauernstube*, 1890
Wilhelm Maria Hubertus Leibl 010.jpg|*Die Spinnerin*, 1892
Johann Heinrich Pallenberg by Wilhelm Maria Hubertus Leibl 024.jpg|*Johann Heinrich Pallenberg*, 1871
Wilhelm Leibl Standbildnis des Freiherrn von Perfall als Jäger.jpg|*Freiherrn von Perfall als Jäger*
Wilhelm Maria Hubertus Leibl 022.jpg|*Rosine Fischler, Gräfin Treuberg*, 1878
Wilhelm Maria Hubertus Leibl 028.jpg|*Gizon baten erretratua*, c. 1890
Wilhelm Leibl - Kopf eines Bauernmädchens.jpg|*Buruzapi beltza duen neska*, 1879
Wilhelm Leibl - Porträt des Tierarztes Dr. Reindl.jpg|*Dr. Reindl*, c. 1890

## Kanpo estekak
Nelson (argipena)

**Nelson** izenak hainbat adiera du:

Jatorriz deitura ingelesa, pertsona-izen gisa ere izan du zabalpena. Batera edo bestera izen hori dutenen artean daude Wikipedia honetan:

* **Horatio Nelson** (1758–1805), almirante britainiarra. Honen omenezkoak:
** **Nelson zutabea (Londres)**.
*** **Nelson zutabea (Dublin)**, IRAk behera botatakoa. Eta horretan oinarritua:
**** '''''Nelson's Farewell'*,* abesti irlandarra.
* **Nelson Mandela**, Hegoafrikako lehen presidente beltza. Honen omenezkoa:
** **Nelson Mandela Bay estadioa**, Port Elizabeth, Hego Afrika.
* **Nelson Rockefeller** (1908-1979), oligarka estatubatuarra.
* **Nelson Piquet**, F1eko gidari brasildarra.
* **Willie Nelson**, musikari texastarra.

Tokiak:

* **Nelson (Zeelanda Berria).**
* **Nelson** edo **Ffos y Gerddinen**, Gales.
* **Nelson uhartea (Antartika)**
* **Nelson (Minnesota)**
* **Nelson (New York)**
* **Nelson (Nebraska)**
* **Nelson (Nevada)**
* **Nelson (Illinois)**
* **Nelson (Missouri)**
* **Nelson (Georgia)**
* **Nelson (Arizona)**
* **Nelson (Pima konderrria, Arizona)**
* **Nelson (Ohio)** 
* Nelson konderria (Kentucky)
* Nelson konderria (Ipar Dakota)
* Nelson konderria (Virginia)
Regina Jonas

**Regina Jonas**, jaiotzez **Regine Jonas**, (Berlin, Alemaniar Inperioa, 1902ko abuztuaren 3a – Auschwitz, 1944ko urriaren 12a edo abenduaren 12a) alemaniar errabino erreformista izan zen. 1935ean, munduko lehen emakume errabino bihurtu zen.

## Bizitza 
1902an jaio zen Wolf eta Sara Jonasen familian. 

1924an, *Hochschule für die Wissenschaft des Judentums*en matrikulatu zen. Instituzio liberal honek emakume ikasleak onartzen zituen, baina Jonas zen errabino izatea espero zuen bakarra. Beste emakume guztiak irakasle titulua lortzeko ikasten zuten. 1942ko azaroaren 6an, Regina Jonas eta haren ama Theresienstadtera deportatu zituzten. Han ere jarraitu zuen predikatzen eta aholkuak ematen. Victor Frankl psikoanalistak zuzendutako *Referat für psychische Hygiene* erakundearen parte izan zen. 1972an Sally Priesand errabinoaren ordenazioaren ondoren, 1973ko uztailean jakinarazi zuten ezagutzen den beste emakume errabino bakarra Regina Jonas berlindarra izan zela.

1991n, Katharina von Kellenbachek Regina Jonasen literatura-lanak aurkitu zituen. 1999an, Elisa Klapheckek haren biografia argitaratu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Javier Milei

**Javier Gerardo Milei** (Buenos Aires, 1970eko urriaren 22a) Argentinako ekonomista, politikaria eta irakaslea da, *La Libertad Avanza* mugimendu politikoaren burua. Argentinako presidentea da 2023ko abenduaren 10etik.

Nazioarteko hedabideek eskuin muturreko politikari gisa definitzen dute; Argentinako hedabideek «eskuin libertariotzat» ere deskribatzen dute. Austriako eskolako ekonomialariek formulatutako postulatuen jarraitzailea da, eta bere burua honela deskribatzen du: «anarkokapitalista teorian», «liberal-libertarioa» eta «minarkista bizitza errealean». Hala ere, bere jarrera politiko batzuk kontserbadoretzat edo ultrakontserbadoretzat jo dira.

Bere jarrera batzuek polemika eragin dute, hala nola abortuaren aurkako jarrera, baita sexu-abusu kasuetan ere, eskoletan sexu-heziketa integrala errefusatzea, armak aske eramatearen aldeko jarrera, marxismo kulturalari buruzko eskuin muturreko konspirazioaren teoria babestea, klima aldaketa ukatzea eta Argentinako estatu-terrorismoa ukatzea. Argentinako ekonomia dolarizatzea ere proposatu du.

Politikari eta ekonomiari buruzko hainbat libururen egilea da, eta *Demoliendo* *mitos* eta *Cátedra libre* irratsaioen zuzendaria. Argentinako hainbat telebista-saiotan egindako eztabaidetan nolabaiteko ospea lortu zuen, aurkariak irainduz eta hizkera zabarra eta oldarkorra erabiliz bere ideiak defendatzeko.

2021az geroztik, Buenos Airesko Hiri Autonomoko diputatu nazionala da. 2023ko lehendakaritza-hauteskundeei begira, hautagai gisa aurkeztu zen, eta primarioetan boto baliodunen % 29,86 lortu zuen. Herrialde osoan boto gehien lortu zuen hautagaia izan zen.

2023ko urriaren 22an, hauteskunde presidentzialen lehen itzulian, botoen % 30 lortu zuen, eta bigarren itzulira igaro.

Bigarren itzulia irabazi zuen botoen % 55,75ekin eta presidente kargua hartu zuen 2023ko abenduaren 10ean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Javier Mileiri buruzko elkarrizketa, Pablo Seman soziologo eta antropologoari, Berrian
Marco Mezquida

**Marco Mezquida** (Maó, 1987ko martxoaren 11) jazz piaojotzaile berritzailea da. Formakuntza klasikoa badu ere, musika herrikoia, free, pop eta flamenkoaren eragina haren musika topa daiteke. Euskal Herriko jazzaldietan sarritan jo egin du. Lider gisa 24 album plazaratu ditu; sideman (beste artista edo taldearekin) gisa, 62.  

## Biografia 
Menorcan jaio zen,1987an, eta Kataluniako Goi Mailako Musika Eskolan lizentziatu zen 2009an. Harrezkero, ibilbide musikal bikaina egin du, eta bere proiektuekin 4 kontinentetako 40 herrialdetan aritu da, lehen mailako artisten zerrenda zabal batekin batera. Europako, Asiako eta Estatu Batuetako jaialdi eta areto onenetan grabazioak eta kontzertuak egin ditu. Besteak beste, musikari hauekin lan egin du: Silvia Pérez Cruz, Salvador Sobral, Andrea Motis, Noa, Carme Canela, Celeste Alías, Lee Konitz, Dave Liebman, Bill McHenry, Elliot Zigmund, Jorge Rossy, Billy Hart, Perico Sambeat, Giulia Valle, Gorka Benítez, Giulia Valle Group, Gonzalo del Val Trio, Michael Olivera Group, Guillermo McGill, Julián Sánchez...

## Album batzuk 
* Pablo Selnik eta Marco Mezquida duo *Miscelánea n 2* (Quadrant Records 2012).
* Celeste Alías eta Marco Mezquida duo  *Two Lonely People* (Kay Records 2012).
* Hosta-Serna-Mezquida *Insòlit trio* (2012).
* Marco Mezquida hirukote *My Friend Marko* (Fresh Sound New Talent 2013) ENDERROCK saria 2014.
* Marco Mezquida – piano bakarrik *La Hora Fértil* (Whatabout Music/autoekoizpena 2013).
* Celeste Alías eta Marco Mezquida duo *Llunàtics* (Temps Records 2015).
* Marco Mezquida – piano bakarrik *Live in Terrassa* (Underpool 2015).
* Marco Mezquida eta Manel Fortià *My old flame* (autoekoiztua 2015).
* Marco Mezquida hirukote + Bill McHenry *Cantabile* (Fresh Sound New Talent 2015).

## Sariak 
* 2011, 2012 y 2013. Urteko musikaria. Kataluniako Jazz eta Musika Modernoaren Musikarien Elkartea. 
* 2015. Altaveu saria. Altaveu Jaialdia.
* 2018. Menorcako Pertsona Garrantzitsua
* 2020. Bartzelona Hiriko Saria. Chicuelo & Marco Mezquida - *No hay dos sin tres* albumarekin.
* 2020. Enderrock saria 2020ko jazz album onenari.  Sílvia Pérez Cruz & Marco Mezquida *Live in Tokyo.* albumarekin. 
* 2021. Alícia Saria, ekoizpen diskografikoari onena, *Talismán* albumarekin. Musikaren Kataluniako Akademia. Catalana de la Música.
* 2022.  BMW Jazz saria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Marco Mezquidaren webgune ofiziala.
* :Diskografia Discogs webgunean.
* :Entrevista en el Diari Ara egunkarian elkarrizketa.
* :Marco Mezquida Cancioneros.com webgunean.
* :Marco Mezquidarekin elkarrizketa.
* Concert for piano and orchestra by Marco Mezquida.
Lazar Mijuškovićen lehen gobernua

**Lazar Mijuškovićen lehen gobernua** Lazar Mijušković-en lehen mandatua izan zen Montenegroko Printzerrian 1905eko abenduaren 6tik 1906ko azaroaren 11ra arte egon zen (egutegi zaharraren arabera).

## Historia 
1905ean Montenegron Konstituzioa aldarrikatu aurretik, Lazar Mijušković, Shkodërreko kontsul ohia eta Ogasun ministroa, buru zuen gobernua izendatu zuten konstituzio-ordena berria ezartzeko. Bere egitekoa, gainera, Batzar Nazionaleko lehen hauteskunde konstituzionaletarako Legea prestatzea zen.

## Gobernu kidea 
## Kanpo estekak
The Mountain Between Us (filma)

***The Mountain Between Us*** (), 2017ko Hany Abu-Assad palestino-herbeherearrak zuzendutako biziraupen, drama eta amodiozko film bat da. Idris Elba eta Kate Winslet aktoreek antzeztu zuten.

## Sinopsia 
Ben Bass (Idris Elba) eta Alex Martin (Kate Winslet) kazetari grafikoa elkarren artean ezezagunak diren eta aireportuan Idahotik Denver hirirako beren hegaldiak garaiz hartzera ezinezkoa izan ondoren beren betekizunetara ailegatzeko Walter (Beau Bridges) pilotu adinduna eta haren hegazkin txikia elkarrekin alokatzea erabaki duten bi pertsona dira, baina Utahko mendiak zeharkatzen ari direla, istripu izan eta bizirauten saiatu beharko dira. 

## Aktoreak 
* Idris Elba: Ben Bass doktorea, neurozirujaua
* Kate Winslet: Alex Martin, fotokazetaria
* Dermot Mulroney: Mark Robertson, Alexen senargaia
* Beau Bridges: Walter, hegazkin pilotua
* Raleigh eta Austin: Walterren txakurra

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Egileor (argipena)

**Egileor** izenak hainbat adiera du:

* **Egileor** (Araba) herria, Aguraingo udalerriaren barruan.
* **Egileor** (Gipuzkoa), Altzoko auzoa.
* **Egilleor**, Bizkaiko mendia.

Ikus, gainera:

* Egillor (argipena)
Entoloma undatum

***Entoloma undatum*** *Entolomataceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Eccilia undata*, *Rhodophyllus undatus*, *Orcella undata*, *Hyporrhodius undatus*, *Paxillus undatus*, *Eccilia sericeonitida*, *Rhodophyllus sericeonitidus*, *Entoloma undatum*, *Entoloma undatoides*, *Entoloma sericeonitidum*, *Claudopus sericeonitidus*, *Paraeccilia sericeonitida*, *Paraeccilia sericeonitida var. ligniphila*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 4 cm arteko diametrokoa, lehenengo ganbila, laster lau-ganbila, erdialdea nabarmen unbilikatua, hasieran ertza inbolutua, ondoren zuzena, higrofanoa, gardentasunagatik ildaskatu gabea, kapelaren azala zuntzexka erradial finez estalia, argenta kolorekoa, arre-grisaxka ilun koloreko hondoa, eguraldi lehorrean zurbilduz.

**Orriak:** Ez oso estu, nabarmen okertu-dekurrenteak, grisa edo arre-gris kolorekoak, helduaroan tonu arrosekin, ertza osoa, kolore berekoa.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.

**Hanka:** 3 cm arteko garaierakoa eta 0,5 cm arteko lodierakoa, zilindrikoa, konprimitua eta ildaskatua erdian, arre-gris argi kolorekoa edo kapelaren kolorekoa, baina argiagoa, leuna, goian pruina fin batekin.

**Haragia:** Ez oso trinkoa, kapelan gutxi, arre-grisaxka kolorekoa, usaina ez du oso nabaria edo irinaren arin bat, zaporea ere ez du oso nabarmena, pixka bat irinarena edo mindua.

**Etimologia:** *Entoloma* grekotik dator: ertza barrurantz biribildua. *Undatum* epitetoa latinetik dator, olatua, izurtua, esan nahi duen "unda" hitzetik. Ertz uhinduak daudelako.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean, eremu belartsuetan, baso soilguneetan, bide bazterretan, lurzoru karedunetan. Urria.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Kolonbia, Costa Rica, Brasil, Israel, Europa, Islandia, Errusia, Kaukasia, Txina, Australia, Japonia, Madagaskar, Kenya, Tanzania, Kongoko Errepublika Demokratikoa, Zimbabwe.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Altzo Azpi

**Altzo Azpi** edo **Altzoazpi** Altzo udalerriko auzo nagusietako bat da, gune populatu zaharrena dena, baina 21. mendean txikiagoa Altzo Muinorekin alderatuta, non biztanlego gehiena eta udaletxea dauden. Oriako ibarrean kokatuta dago.

Eraikin nabarmen bat dago bertan, Olazabalgo San Salbador eliza. Bertan Altzoko Handiari horman hartu zitzaizkion neurrien aztarnak daude. 21. mendean berritutako errota funtzional bat ere bada auzoan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Entoloma turci

***Entoloma turci*** *Entolomataceae* familiako onddo espezie bat da. 

Sinonimoak: *Rhodophyllus turci*, *Inocybe turci*, *Hyporrhodius turci*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 2,5 eta 5 (6) cm bitarteko diametrokoa, lehenengo kanpai-formakoa, ondoren, enbor-konikotik lau-ganbilera, apur bat deprimitua erdian, ertz mehea, zorrotza, inbolutua, heldugabean oso arin ildaskatua; kapelaren azala matea, gardentasunaren ondorioz ildaskatu gabea, fibrilosotik ezkata-finetara forma erradialean, heltzerakoan diskoan mantentzen dituenak, gris-marroi lun kolorekoa edo marroi-gorrixka.

**Orriak:** Estu, estuak, maiz adnatuak, koska batez dekurrenteak, sabeldunak, lehenik krema-zurixkak, gero okreak tindu arrosekin, bukaeran arrosakarak, okre-laranjaz zikintzen dira zaurietan eta marruskaduretan, ertz osoarekin eta kolore berekoarekin.

**Hanka:** 30 eta 60 mm bitarteko garaierarekin eta 4 eta 6 mm bitarteko lodierarekin, zilindrikoa edo konprimitua, pixka bat loditua oinarrirantz, mehea, fibrilosua, pruina pixka batekin goialdean, gris-marroi kolorekoa, okre-laranjaz zikintzen da zaurietan, oinarria zuri-tomentuduna.

**Haragia:** Ez oso sendoa, urria, krema-okre antzeko zurbil kolorekoa ebakitzean, okre-laranja zahartzean; usain eta zapore berezirik gabea.

**Etimologia:** *Entoloma* terminoa grekotik dator; ertza barrurantz biribildua. *Turci* epitetoa, margolari eta gastronomo Turko-Lazaritar baronesaren omenez da,

## Jangarritasuna 
Interes gastronomikorik gabea.

## Sasoia eta lekua 
Udan, talde txikitan belardi naturaletan, askotan biofritoen artean. Oso urria.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Peru, Europa, Txina.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Johann Gottlieb Naumann

**Johann Gottlieb Naumann** (Blasewitz, 1741eko apirilaren 17a - Dresden, 1801eko urriaren 23a) alemaniar musikagile, orkestra-zuzendari eta kapera-maisua izan zen.

Eskolako irakasleen lehen musika ikasketak jaso zituen, eta pianoa eta organoa jotzen hasi zen. Geroago Dresdeneko Kreuzschule-n ikasi zuen eta koruko kide izan zen. Gottfried August Homiliusen ikaslea izan zen. 1757an Italiara bidaiatu zuen eta 1762an Giuseppe Tartini musikagilea ezagutu zuen. Urte hartan Naumannek bere lehen opera konposatu zuen. 1764an egin zuen bigarren lanaren arrakastaren ondorioz, Dresdengo gorteko bigarren konpositore izendatu zuten.

*Dresden amen* bezala ezagutzen den sekuentzia baten misikagilea izan zen. Hainbesteko arrakasta izan zuen, ezen eliza katolikoek eta luterotarrek erabili baitzuten, eta baita Felix Mendelssohn eta Richard Wagner konpositoreek ere.

1777an Suediara joan zen Gustavo III.a erregeari operarako asmoekin laguntzeko. 1786an itzuli zen Dresdenera, suediar garaiaren eta Kopenhageko denboraldi labur baten ondoren, eta kapera-maisu izendatu zuten. Erritual masonikoetarako musika ere konposatu zuen.

## Lan hautatuak 
Operak:
* *Il tesoro insidiato* (1762)
* *Li creduti spiriti* (1764)
* *L’Achille in Sciro* (1767)
* ''Alessandro nell'Indie* (1768)
* *La clemenza di Tito* (1769)
* *Il villano geloso* (1770)
* *L’isola disabitata* (1773)
* *La villanella inconstante* (aka *Le nozze disturbate*, 1774)
* *Ipermestra* (1774)
* *L’ipocondriaco* (1776)
* *Amphion* (opera-ballet 1778)
* *Armida* (1773) 
* *Elisa* (1781)
* *Osiride* (1781)
* *Cora och Alonzo* (1782)
* *Tutto per amore* (1785)
** Gustaf Wasa* (1786)
* *Orpheus og Eurydike* (1786)
* *La reggia d’Imeneo* (1787)
* *Medea* (1788)
* *Protesilao* (1789)
* *La dama soldato* (1791)
* *Amore giustificato* (1792)
* *Aci e Galatea* (1801)

Lan sakratuak:
* Missa solenne in A-flat Major (1804)
* Beste hogei meza txiki
* Hamabi oratorio:
** *La Passione di Gesù Cristo* (1767)
** *La morte d’Abel* (1790)
** *I pellegrini al sepolcro* (1798)
** *Betulia liberata'' (1805)
* 69, 103 & 149 salmoak
* Musika masonikoa

Lan instrumentalak
* Hamabi sinfonia (1766–77)
* Harpa, txirula, biolin eta baxurako sei laukote (1786)
* Pianorako eta harmonikarako hamabi sonata (1786–92)
* Pianorako eta harmonikarako sei sonata, Op. 4

## Kanpo estekak
Baltasar erregea

**Baltasar** Hiru Erregeetako bat izan zen, Gaspar eta Meltxorrekin batera. Bibliak ez duen zehazten Mateoren Ebanjelioan nor edo zenbat izan ziren Magoak, baina VII.  mendetik, magoak izen hauekin identifikatu dira mendebaldeko kristautasunean. Baltasar eta beste biak santutzat jotzen ditu Eliza Katolikoak.

Tradizioaren arabera, San Baltasar eta beste Errege Magoen erlikiak Persian aurkitu zituen Santa Helenak, eta handik Konstantinoplara eraman zituzten lehenbiiz, eta gero Milanera. Handik Alemaniara iritsi ziren, eta orain Koloniako katedralean daude.

## Ikonografia 
Errege Magoen ikonografia kristau ohikoan, Baltasar, tradizioz, arraza beltzeko gizon gisa erretratatu izan dute hiru erregeen artean. Sarritan marraztu izan da Jesus Haurrari oparia ematen oñadan hirugarren bailitzan bezala, Meltxor eta Gasparren ondoren.

[thumb|365px|center|[Andrea Mantegnaren adorazioan, haurrari opariak emateko ordenean hirugarren erregea da Baltasar.]]

Hala ere, konbentzio historikoki berria da nolabait Baltasarren afriktartasunarena; Baltasar ez beltzak eta are emakumezkoak ere agertzen dira ikonografian.

## Polemikak pertsonifikazioan 
Errege Magoen kabalkada edo desfile ohikoetan, pertsonaia honen rola margotutako pertsona batek edo azal beltzeko batek bere behar ote duen polemikoa izan da 21. mendean hainbat tokitan, Euskal Herrian, eta kanpoan ere bai.

Oier Araolaza antropologoaren iritziz, "aurpegi zurbildun batek Baltasarrena egiteko aurpegia belzteak ez du zerikusirik gutxiespen, trufa eta irain arrazistekin, ez ditzagun gauzak nahasi". Baina aldi berean jatorri afrikarrekoak desfileetan agertzea sustatu beharko litzateke, hala nahi badute, eta ez bakarrik Baltasar izateko, baita beste erregeak edo Olentzero ere. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Droga psikoaktibo

thumb|Droga psikoaktiboak
**Droga psikoaktiboak** substantzia kimikoak dira, gorputzera sartzen direnean nerbio-sistema zentralean zuzeneko efektua eragiten dutenak, bere funtzio espezifikoetan aldaketak eraginez, hala nola pertzepzioa, gogo-aldartea eta portaera aldatuz zein mina sentitzea eragotziz.

## Historia 
Ikerketa arkeologikoek frogatu duten bezala, substantzia psikoaktiboen kontsumoa historiaurretik dator. Adibidez, ikusi da, duela 8.000 urte baino gehiago hainbat landareren hostoak jaten zituztela, gehienbat koka landarearenak.

Hasiera batean historiaurrean substantzia horiek medikuntzarako bakarrik erabiltzen zirela uste bazen ere, norberaren kontzientzia aldatzeko ere baliagarriak direla jakin zen. Adibidez, Ameriketako Estatu Batuetan, alkohola kontsumitzea debekua izan zen 13 urtetan zehar. Hala ere, hainbat gobernuk ondorioztatu dute legalak ez diren drogen erabilera ezinezkoa dela kriminalizazioaren bidez gelditzea, izan ere, gaur egungo droga-politikek porrot egin dute delinkuentzia, adikzio, salmenta eta erabilerari dagozkienez, besteak beste. Politika horien ondorio izan da gizarteko arazoak areagotzea eta okertzea. 

Hainbat herrialdetako osasun-zerbitzuek kalteak murrizteko mugimendu bat sortu dute, non legez kanpoko sendagaien erabilera ez den onargarria ezta sustatzeko modukoa ere. Aitzitik, zerbitzuak eta laguntza ematen dira erabiltzaileek egiazko informazioa izan dezaten, eta horien erabileraren ondorio negatiboak minimiza daitezen.

## Sailkapena 
Egitura kimikoaren arabera sailkatzen dira substantzia psikoaktiboak, hurrengo taldeetan banatuta:

## Erabilerak 
### Anestesia 
Droga psikoaktiboen artean daude pertsonen min fisikoa edo bestelako sentsazioak blokeatzeko erabiltzen diren anestesiko orokorrak. Anestesiko askok kontzientzia galtzea eragiten dute, horrela, prozedura medikoak min fisiko eta trauma emozionalik gabe egitea ahalbidetuz.

### Min kudeatzailea 
Psikofarmakoak sarritan medikuak preskribatzen ditu mina kontrolatzeko. Minaren esperientzia subjektiboa nagusiki peptido opioide endogenoek erregulatzen dutenez, mina askotan sistema neurotransmisorean jarduten duten psikoaktiboekin maneia daiteke. Droga mota hauek mendekotasun handia sor dezakete, eta narkotiko opiazeoak dituzte, hala nola, morfina eta kodeina. Aspirina eta ibuprofenoa ere talde honen barruan sartzen dira.

### Gaixotasun mentalak 
Medikamentu psikiatrikoak gaixotasun mentalak eta emozionalak kudeatzeko, eta baita jokabide desafiatzaileak gainditzeko erabiltzen diren psikoaktiboak dira. Sei talde nagusitan banatzen dira:

Gainera, gaur egun, hainbat medikamentu psikiatriko erabiltzen dira zenbait adikzio tratatzeko. Medikamentu horien guztien menpean egoteak, ordea, burmuinean aldaketak eragin ditzake, eta horiek onuragarriak edo kaltegarriak izan daitezke.

Antidepresiboekiko eta/edo antsiolitikoekiko mendekotasun fisikoa depresio edo antsietate larriagoak eragin ditzake, hurrenez hurren, abstinentzia-sintoma gisa.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Psikotropiko

## Kanpo estekak
Ritz Development Company

[thumb|250px|[Ritz hotela (Paris)|Ritz hotela Parisen.]]

**Ritz Development Company** Cesar Ritz suitzarrak XIX. mendearen amaieran sortutako hotel enpresa da. Ostalaritza klasikoaren sorrera izan zen. Gaur egun mundu mailako hotel-katea da.

## Historia 
Katearen lehena 1889an Parisko Vendôme plazakoa izan zen. Establezimendu horiek luxuan, kalitatean, apopiloentzako arreta pertsonalizatuan, zerbitzuko langileen hierarkizazioan eta gastronomiaren sustapenean oinarritzen dira.

Bere sortzaileak zuzendu zuen katea 1902ra arte. Ondoren, bere emazteak ordezkatu zuen.

Urteen buruan, hotel-katea desegiten joan zen, eta, gaur egun, munduan zehar hainbat establezimendutan agertzen den Ritz marka hainbat enpresak partekatzen dute; horien artean, aipatzekoa da haren oinordeko nagusia, Ritz-Carlton taldea.

## Ritz hotelak munduan 
### Ritz hotelak 
* Ritz hotela Parisen.
* Ritz Hotel Handia, Erroman.
* Ritz Hotel, Londresen.
* Ritz Hotel, Madrilen.

### Ritz-Carlton hotelak 

* Ritz-Carlton hotel, Bostonen.
* Ritz Hotel, Lisboan.
* Ritz Hotel, Johannesburgon.
* Ritz Hotel, Kairon.
* Ritz-Carlton hotela, Berlinen.
* Ritz-Carlton hotela, New Yorkrn.
* Ritz-Carlton hotela, Cancúnen.
* Ritz-Carlton hotela, Santiago de Chilen.
* Ritz-Carlton hotela, San Juan de Puerto Ricon.
* Ritz-Carlton hotela, Montrealen.
* Ritz-Carlton hotela, Moskun.
* Ritz-Carlton Atlantic City, Denverren.
* Ritz-Carlton, Georgetown.
* Ritz-Carlton Grand Cayman.
* Ritz-Carlton, Hong Kong.
* Ritz-Carlton Kuala Lumpur.
* L.A. Live, Los Ángelesen.
* Paradox Hotel Vancouver.
* Ritz Fizz.
* Ritz-Carlton Bangalore
* Ritz-Carlton, Portland
* Ritz-Carlton, Riyadh.
* Ritz-Carlton Millenia Singapore.
* Ritz-Carlton Toronto.
* Ritz-Carlton, Washington, D.C..
* Water Tower Place.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Ritz Groupen webgune ofiziala.
Frans Schollaert

**François (Frans) Victor Marie Ghislain Schollaert** (Wilsele, 1851ko abuztuaren 19a - Sainte-Adresse, 1917ko ekainaren 29a) belgikar politikaria izan zen. Belgikako lehen ministroa izan zen 1907tik 1911ra.

Zuzenbide ikasketak eta abokatu lanak egin zituen Lovainan, eta nekazari flandestarren sindikatuko (*Boerenbond*) presidentea izan zen. 1887tik Diputatuen Ganberako kidea izan zen eta 1901etik 1908ra eta 1911tik hil zen arte Ganberako presidentea izan zen.

1907ko abenduaren 31n lehen ministro bihurtu zen Jules de Trooz bat-batean hil ondoren. Bere agintaldian, parlamentuak Belgikari Kongoko Estatu Askea eranstea onartu zuen.
Ritz-Carlton Hotel Company

[thumb|300px|[Ritz-Carlton Atlantic City, New Jerseyn.]]

**The Ritz-Carlton** luxuzko hotelak dituen marka bat da, mundu osoko 23 herrialdetako hiri handi askotan dauden 70 jabetzak dituena. Egungo enpresa 1983an sortu zen.

## Historia 
The Ritz-Carlton izena Parisko Hôtel Ritz eta Londresko Carlton hoteletan dago. Gaur egungo Ritz-Carlton hotelaren izena Ritz-Carlton kontzeptua sortzeko Atlantan, Georgian, elkartu ziren Horst Schulze hotel-gidaria buru zuten lau ekintzailez osatutako talde bat, William B. Johnsonek berriki eskuratutako Ritz-Carlton izenaren eskubideak erabiliz.

The Ritz-Carlton Hotel Company LLC izena orain Marriott International enpresaren azpian dago.

The Ritz-Carlton Hotel Company-k 32.000 langile ditu gaur egun, eta egoitza Chevy Chase hirian du, Marylanden, Washington D. C.ko mugan.

## Ritz-Carlton hotelak 

* Ritz-Carlton hotel, Bostonen.
* Ritz Hotel, Lisboan.
* Ritz Hotel, Johannesburgon.
* Ritz Hotel, Kairon.
* Ritz-Carlton hotela, Berlinen.
* Ritz-Carlton hotela, New Yorkrn.
* Ritz-Carlton hotela, Cancúnen.
* Ritz-Carlton hotela, Santiago de Chilen.
* Ritz-Carlton hotela, San Juan de Puerto Ricon.
* Ritz-Carlton hotela, Montrealen.
* Ritz-Carlton hotela, Moskun.
* Ritz-Carlton Atlantic City, Denverren.
* Ritz-Carlton, Georgetown.
* Ritz-Carlton Grand Cayman.
* Ritz-Carlton, Hong Kong.
* Ritz-Carlton Kuala Lumpur.
* L.A. Live, Los Ángelesen.
* Paradox Hotel Vancouver.
* Ritz Fizz.
* Ritz-Carlton Bangalore
* Ritz-Carlton, Portland
* Ritz-Carlton, Riyadh.
* Ritz-Carlton Millenia Singapore.
* Ritz-Carlton Toronto.
* Ritz-Carlton, Washington, D.C..
* Water Tower Place.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ritz Development Company

## Kanpo estekak 
* :Webgune ofiziala.
Laurie Nunn

**Laurie Nunn** (Londres, 1986) antzerkigile, gidoilari eta telesailen *showrunner* britainiarra da. Bere lanik ezagunena Netflixerako Britainia Handiam sortutako *Sex Education* telesaila da.

## Ibilbidea 
Laurie Nunn Britainia Handian hazi zen 14 urte arte. Ondoren, Melbournera joan zen bizitzera bere ama australiarrarekin eta hiru anai-arrebekin batera. Australian zinema-graduatua egin zuen *Victorian College of the Arts School of Film and TV-n* eta 20 urte zituela Britainia Handira itzuli zen, non gidoigintzan masterra egin zuen National Film and Television School-en 2011tik 2012ra.   

Netflix streaming hornitzailearentzako *Sex Education* telebistako lehen lan garrantzitsuena 2019ko Rose d'Or Festivaleko finalera iritsi zen *Komedia, Drama eta Sitcom* kategorian*.* Bere bigarren denboraldian, gidoia idazteaz gain, ekoizle exekutibo gisa ere arduratu zen. 

## Kanpo estekak
Eniwetokeko gudua

**Eniwetokeko** **gudua** Bigarren Mundu Gerrako Pazifikoko Gerraren baitako gudua izan zen. 1944ko otsailaren 17tik 23ra bitartean gertatu zen, Eniwetokeko atoloian (21. mendeko idazkeran, Enewetak), Marshall uharteetan.

## Aurrekariak 
Eniwetokeko inbasioa Kwajaleingo guduaren ondoren gertatu zuen. Atoloia konkistatzeak aerodromoa eta jaia ekarriko eman behar zien estatubatuarrei, Japoniarako hurbilketan hurrengo etorri behar ziren Marianen aurkako erasoetarako funtsezkoak suertatu zirenak.

1943an, japoniarrek defentsa arin samarrak ezarri zituzten Eniwetoken, estatubatuarrek Marshall uharteetako hego-mendebaldean eraso egingo zutela uste baitzuten. Urtarrilean iritsi zen Yoshimi Nishida dibisioko jeneralaren agintepean, defentsak eraikitzen hasi ziren uhartean, baina Estatu Batuetako aireko etengabeko erasoek lana zaildu zuten. Gainera, Eniwetok atoloi txikia zenez, ezin zen sakoneko defentsa egin: japoniarrek hondartzaren lerroan kontzentratu beharko zuten defentsa.

Raymond Spruance almiranteordeak, bere aldetik, *Hailstone* ('txingorra' ingelesez) operazio zuzendu zuen lehenago, Trukeko (Karolina uharteak) base japoniarra gogor goz. Erasoak 15 gerraontzi eta 250 hegazkin japoniar suntsitu zituen, Eniwetok hornidurarik gabe utziz horrela, Inbasioaren prestakuntza funtsezkoa izan zen hori.

## Gudua 
1944ko otsailaren 17an hasi zen Eniwetoken gaineko itsas bonbardaketa. Otsailaren 18an, 8:43an, Marineetako 22. erregimentua, John T, Walker koronelaren agindupean Engebi uhartean lehorreratu zen. Etsaiaren erresistentzia txikia zela eta, marineek uhartea okupatu eta seguru deklaratu zuten 14:50etarako, baina azkarregi eman zuten agindu hori.

Izan ere, japoniarrak ezkutatuta zeuden eta beren indarrak hego-mendebaldean kontzentratu zituzten, Estatu Batuetako indarrak gauez aurrera egitera behartu zituzten. Uhartea ez zen segurutzat jo otsailaren 21era arte azkenean. Uhartea konkistatu bitartean, 37 soldadu estatubatuar hil ziren, eta 94 zauritu. Japoniarren aldetik 800 soldadu hil ziren.

Engebi uharteko akatsa ez zen berriro gertatu Parry uhartean. USS Tennessee eta USS Pennsylvania ontziek 900 tona jaurtigai jaurti zituzten uhartean. Marineak otsailaren 22ko 09:00etan lehorreratu ziren, eta erresistentzia txikia aurkitu zuten.

Sei eguneko borrokaldiaren ondoren, otsailaren 23an kontrolpean zuten atoloia. Estatubatuarrek 1.096 hildako izan zituzten: 262 hildako, 757 zauritu eta 77 desagertu. Japoniako 16 gerra-preso eta Koreako 48 langile harrapatu zituzten. 2.675 japoniar hil ziren 2.741 laguneko goarniziotik. Guduaren ondoren, atoloia base militar gisa erabili zuen Estatu Batuetako armadak ondorengo operazioetarako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kaxubia

**Kaxubia** (; ; ) iparraldeko Poloniako eskualde etno-historikoa da, Pomerania eta Mazuria artean dagoena. Bere lekurik altuena Wiezyca muinoa (329 m.) da, erdialdeko eta iparraldeko Poloniako mendirik altuena ere badena. Danzigeko golkoa eta Vistulako delta ertzean dago. Bere hiriburu ez-formala Kartuzy eta Kościerzyna artean dago.

## Demografia 
Gorabehera historiko tragiko asko izan ondoren, kaxubiar etnia () murriztu egin da, eta 2002ko poloniar erroldan 5.100 pertsonak bakarrik deklaratu zuten kasubiar nazionalitatea, nahiz eta Polonian 50.000 kaxubiera edo *kaszëbsczi* hiztun daudela uste den.

Gaur egungo kaxubiar-kopuruari buruzko kalkuluen arabera, 50.000 pertsonako gutxieneko kopurutik 500.000ko gehieneko kopurura bitartekoak dira; 2011ko erroldaren arabera, 108.000 lagunek ama hizkuntzatzat zuten. hala eta guztiz ere, kaxubierak nolabaiteko lege-babesa du Polonian, nahiz eta denbora askoan polonieraren dialekto «germanizatutzat» oker jo izan duten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aire bidezko gerrako propaganda

eskuinera|thumb|M16M1 esku-paper bonba ez lehergarria, Koreako Gerran erabilia. 22.500 eskupaper bana zitzakeen.
**Aire bidezko gerrako propaganda** gerra psikologikoaren aldaera bat bat da, zeinean esku-paperak jaurtitzen diren hegazinetatik etsaiaren lurraldearen gainera.

Indar militarrek hegazkinak dituztenetik erabili dituzte eskuorriak banatzeko, etsaiak kontrolatutako lurraldean soldaduen eta zibilen portaera aldatzen saiatzeko, batzuetan aireko erasoekin batera.

## Metodoa 
thumb|"Europako Gotorlekua sabairik gabe dago" - Propaganda britainiarra Alemaniaren gainean jaurtitakoa 1943an.
Modu sinplean banatzen ahal da aireko propaganda bat: tripulazioko kide bat edo gehiago jaurtitzen, adibidez.

Metodo sofistikatuago bat esku-paper bonba da: bonba-formako edukiontzi bat, baina ez leherkorra, aireontzitik erori eta erdiko airean irekitzen dena orriak sakabanatzeko, dozenaka mila orri "bonba" bakoitzeko.

## Aireko propagandaren eginkizunak 
Halako propaganda helburuak bete ditzake airez eskuorriak banatzeak:

; Suntsitzeaz ohartarazi
: Borrokalari etsaiei eta borrokalari ez direnei ohartaraztea haien eremuari eraso egingo zaiela. Horrek bi helburu izan ditzake: albo-kalteak murriztea eta gudari etsai eta ez-borrokalariak (gerra-garaiko produkzioan parte har dezaketenak) beren funtzioak uztera bultzatzea, helburuaren eraginkortasun militarra murriztuz.
; Etsaia amore ematera bultzatzea
: Azaltzea desertoreei nola errenditu daitezkeen.
; Ordainsariak eskaini
: Informazio edo helburu jakin batzuengatik sari zehatzak eskaini, edo desertzioan lagundu.
; Desinformazioa zabaltzea edo hari aurre egitea
: Etsaiaren morala murriztea propagandaren bidez. Edo, aldi berean, etsaien propaganda propioa neutralizatzea.
; Komunikazioa erraztea
: Testu ideologikoak zabaldu "asmo zintzoko" etsaiak konbentzitzeko helburuz.
; Laguntza humanitarioa ematea
: Jendeari jakinaraztea non aurkitu janaria edo lagintza, nola ireki eta kontsumitu, eta noiz iristen den, berau airetik banatzen denean,

## Historia 
Aireko eskuorriak gutxienez XIX. mendetik aurrera erabili dira propaganda militarrerako. Adibide goiztiar bat Gerra Frankoprusiarra da, zeinean 1870eko urrian, Parisko setioan, globo frantses batek alemanen tropen gainean eskuorriak banatu zituen alemanez idatziak.

1911-1912 artean, Italia eta Turkiaren arteko gerran hegazkin militarrak erabili ziren.

Aireko eskuorriak Lehen Mundu Gerran erabili zituzten lehen aldiz eskala handian, eta hegazkinak zituzten parte-hartzaile guztiek erabili zituzten.

### Euskal Herrian 
Espainiako Gerra Zibilean ere erabili ziren, baita Euskal Herrian ere, eta bereziki gogoangarria da 1937ko Bizkaiko ofentsiba baino lehen Emilio Mola jeneral frankistaren izenpearekin banatu ziren eskuorri elebidunak, alde batetik gazteleraz, bestetik euskaraz.

thumb|365px|center|Mola sinatutako euskarazko eskuorria, 1937.

*"Azkaneko deia",* zioen Molaren orriak, errenditzeko modu bat nolabait eskaintzeaz gain, suntsitze berehalakoaz ohartarazten zuenak:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Southampton (argipena)

**Southampton** izenak hainbat adiera du:

Tokiak:

* **Southampton,** Hampshireko (Ingalaterra) hiri handiena da. Bertakoa da:
** Southampton F.C. futbol taldea.

* Southampton uhartea, Nunavut (Kanada).

* Southampton, Massachusetts (AEB).
* Southampton konderria, Virginia (AEB).

Besterik:

* Southampton Dock, Pink Floyd-en kanta bat.
Saikaidō

, euskaraz, «mendebaldeko itsasorako bidea», egungo Kyūshū lurraldea definitzen duen japonierazko hitza da; halaber, haren bitartez doan bidea da. Saikaidō Asuka Aroan ezarri zen Gokishichidō sistemaren probintzia garrantzitsua izan zen.

Izen honek, Kyūshū eskualde geografikoa, Tsushima uhartea eta Iki uhartea identifikatzen ditu. Eskualdea osatzen zuten bederatzi probintziak honako hauek ziren: Chikuzen, Chikugo, Buzen, Bungo, Hizen, Higo, Hyūga, Satsuma eta Ōsumi.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak