Aizkora proba

300px|thumb|Aizkolarien erakustaldia Gasteizko jaietan.

**Aizkora proba** edo **aizkolaritza** herri kirol mota bat da. Helburua enbor bat edo gehiago aizkoraz ahalik eta laburrenean gutxienean moztea da, eta banaka, binaka edo taldeka lehia daiteke. Enborra zutik edo etzanda egon daiteke.

Proba horretan diharduen kirolariak **aizkolari** izena du. Apustuetan bi laguntzaile izaten ditu ondoan: "erakuslea", kolpea non jo aholkatzen diona, eta "botileroa". Txapelketetan aizkolariak laguntzailerik gabe aritzen dira.

## Egurra 
Aizkora probetan jeneralean pago enborrak mozten dira. Ohiturari jarraituz, enborren neurria (zirkunferentzia) ontzetan adierazten da:

## Aizkora 
1976ko urtarrilaren 18an Euskal Herriko eta Australiako aizkolarien arteko neurketa jokatu zen Donostian. Australiarrak nagusitu ziren eta garbi geratu zen australiar aizkora Euskal Herrikoa baino askoz hobea zela. Geroztik, horrelako aizkorak hasi ziren erabiltzen.

Aizkora proben gaineko lehenbiziko erreferentzia idatzia 1802ko ekainaren 7koa da. Egun horretan Hernaniko plazan jokatutako apustuan Ezkurrako Ramon Elizalde Astigarragako Hernandorenari nagusitu zitzaion. 1851an Benancio Elorza Oñaederra "Iru-Erreketa" sortu zen. 1884an Elgoibarren jokatu zuen apustuan 12 kanaerdi moztu behar izan zituen eta 1892an Azpeitian "Zelai Luze"-ri irabazi zion:

''1/ Azpeiti'ko errikoaizkora-apustua,Jose Martin zan kontraAntzumarri'kua;Beizama'kua naiz nimendi-puntakua,Pedro Mari Otaño,Santa Ageda'kua.*

:*5/ Aizkorak artu etaebakitzen asi,bost bat milla personaginduzen ikusi;Jose Martinek ez dutatxarik merezi,geiago izan dadiot irabazi.*

:*13/ Aizkoran jokatugu bi aizkolari,oso langille onaJose Martin ori;balio ez duanikez esan iñori,irabaztia kostaSanta Agedari.*

1920ko hamarkadan aizkora apustuak asko ugaritu ziren, Gipuzkoan eta Nafarroan batez ere. Jose Aranburu Aramendi *Keixeta* izan zen izarrik handiena: 31 apustu jokatu zituen eta 28 irabazi. 20ko hamarkadaren bukaeran eta 30eko hamarkadan Ramon Astigarraga *Errekalde*, Jeronimo Iturbe *Agiñeta* eta Ignazio Orbegozo *Arria* nabarmendu ziren.

### Gerra ondoko aizkolaritza 
[thumb|400px|eskuinera|[Juan Jose Narbaiza|Juan Jose Narbaiza "Luxia" aizkolaria Deban, *Airoko pagoa* mozten (1949).]]
Espainiako Gerra Zibilaren ondoren "Arria"z gain Antonio Soraluze "Korta" eta geroago Martin Garziarena eta Juan Jose Narbaiza "Luxia" gailendu ziren. Beren arteko apustuek izugarrizko ikusmina sortzen zuten. 50eko hamarkadan "Luxia" nagusi izan zen, Ramon Latasa sunbildarraren aurkako apustu mitikoa galdu zuen arte. Latasarekin batera Patxi Astibia eta Migel Berakoetxea izan ziren 60ko hamarkadako dominatzaileak.

### Euskadiko Aizkolari Txapelketa 
Lehenbiziko **Euskadiko Txapelketa** 1977ko irailaren 4ean jokatu zen Donostian. Lehenago, ordea, *"Vasco-Navarro"* izenekoa hiru aldiz antolatu zen.

### Urrezko Aizkora 
1998tik jokatzen den "Urrezko Aizkora" Euskal Herriko beste txapelketa nagusia da. Aizkolari hoberenak banaka eta binaka lehiatzen dira urtero eta finalak Azpeitian izaten dira.

* **Banakako Urrezko Aizkora:**

* **Binakako Urrezko Aizkora:**

### Beste lehiaketa batzuk 
* Gipuzkoako Txapelketa
* Nafarroako Txapelketa
* Bizkaiko Irekia
* Donostiako Urrezko Kopa

## Emakume aizkolariak 
Aizkolaritza gizonen kirola izan bada ere, emakume aitzindariak izan dira Itziar Goenaga azpeitiarra, Kristina Saralegi eta Maribi Saralegi leitzarrak, Maika Ariztegi iturendarra, Irune Izkue (Elgorriaga), Irati Astondoa (Zeanuri), Alazne Etxaburua (Tolosa), beste batzuen artean.

### Emakumeen Euskal Herriko Txapelketa 
### Emakumeen Urrezko Aizkora 
## Aizkolari famatuak 
* Jose Aranburu *Keixeta* (1881-1962)
* Migel Irazusta *Polipaso* (1925-2000)
* Martin Garziarena (1927-2005)
* Ramon Latasa (1930-1991)
* Jose Ignazio Orbegozo *Arria II.a'' (1945 -)
* Mikel Mindegia (1949-).
* Anjel Arrospide (1956-).
* Joxemiel Peñagarikano (1957-).
* Joxe Mari Olasagasti (1959-).
* Donato Larretxea (1960-).
* Floren Nazabal (1969-).
* Aitzol Atutxa (1988-).
* Iker Vicente (1997-).

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Trontza

## Kanpo estekak 
*  "Aizkora, gogorra bezain ikusgarria" Maria Agirreren artikulua Euskonews&media gunean.
* "Aizkolaris" (Auñamendi).