open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Laurence Vincent-Lapointe

**Laurence Vincent-Lapointe** (Trois Rivieres, Quebec (Kanada), 1992ko maiatzaren 27a) piraguismoan lehiatzen den kirolari kanadarra da.
## Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), zilarrezko domina irabazi zuen C-1 200 m modalitatean, 46,786ko denboraz, Nevin Harrison estatubatuarraren (urrezkoa) atzetik eta Liudmyla Luzan ukraniarraren (brontzezkoa) aurretik.
Brontzezkoa irabazi zuen C-2 500 m modalitatean, Katie Vincent herrikidearekin batera, 1.59,041ko denboraz, Txinako (urrezkoa) eta Ukrainako (zilarrezkoa) bikoteen atzetik.
## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Liudmila Luzan

**Liudmila Luzan**, ukrainieraz Людмила Лузан, (Ivano-Frankivsk (Ukraina), 1997ko martxoaren 27a) piraguismoan lehiatzen den kirolari ukrainarra da.
## Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), brontzezko domina irabazi zuen C-1 200 m modalitatean, 47,034ko denboraz, Nevin Harrison estatubatuarraren (urrezkoa) eta Laurence Vincent-Lapointe kanadarraren (zilarrezkoa) atzetik.
Zilarrezkoa irabazi zuen C-2 500 m modalitatean, Anastasia Txetverikova herrikidearekin batera, 1.57,499ko denboraz, Txinako (urrezkoa) bikotearen atzetik eta Kanadakoaren (brontzezkoa) aurretik.

2024ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina bat irabazi zuen.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Katilu laranja

**Katilu laranja** (*Aleuria aurantia*) *Pyronemataceae* familiako onddoa da. Euskal Herrian aurkitzen da, bereziki inguru hezeetan, esateko Nafarroa Garaiaren iparraldean.

## Ezaugarriak 
Kolore laranja du, tonu oso bizi eta deigarriekin. Haren kopa 3 eta 8 zentimetro arteko diametro ditu. Bere esporak forma elipsoidalekoak dira eta morfologia fusiforme izan dezakete, erretikulatuak. Dimentsioak 13-23 x 6-11 mikrometroak dira. Kanpoko itxuraren ondorioz, *Melastiza chateri* espeziearekin nahastu daiteke.

## Habitat 
Bide eta baso irekiak, pinudiak batez ere. Ugaria da eremu hezeetan, ganadu-simaurra dagoen tokietan.

Batez ere udazkeneko espeziea da, baina baita udaberri goiztiarretan ikus daiteke ere, oso hezeetan, edo, noizean behin, hezetasun handiko negu goiztiarretan, baina tenperatura oso hotzik gabe. Koniferoen basoetako habitak atsegin ditu, hala nola pinudiak eta hostoerorkorren basoak, baina ez hain ohikoak.

## Gastronomia 
Ez du interes handirik baina batzuentzat oso zapore fina du. Jangarria da bai egosita baita ere gordinik. Apaingarri gisa ere erabil daiteke. Haragia oso delikatua du. Entsaladan jateko, aldez aurretik ozpinetan eduki ondoren, oso goxoa da. Likoreak prestatzeko erabiltzen da baita ere.

## Galeria 

Fitxategi:Aleuria aurantia bat.jpg
Fitxategi:Aleuria aurantia bi.jpg
Fitxategi:Aleuria aurantia hiru.jpg
Fitxategi:Aleuria aurantia 4.jpg
Fitxategi:Aleuria aurantia bost.jpg
Fitxategi:Aleuria aurantia sei.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Katilu laranja Perretxikoak webgunean.
Anastasia Txetverikova

**Anastasia Andriivna Txetverikova**, ukrainieraz Анастасія Андріївна Четверікова, (Kherson (Ukraina), 1998ko apirilaren 13a) piraguismoan lehiatzen den kirolari ukrainarra da.
## Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), zilarrezko domina irabazi zuen C-2 500 m modalitatean, Liudmila Luzan herrikidearekin batera, 1.57,499ko denboraz, Txinako  bikotearen atzetik (urrezkoa) eta Kanadakoaren aurretik (brontzezkoa).
## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Katie Vincent

**Katharine "Katie" Vincent** (Mississauga, Ontario (Kanada), 1996ko martxoaren 12a) piraguismoan lehiatzen den kirolari kanadarra da.
## Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), brontzezko domina irabazi zuen C-2 500 m modalitatean, Laurence Vincent-Lapointe herrikidearekin batera, 1.59,041ko denboraz, Txinako (urrezkoa) eta Ukrainako (zilarrezkoa) bikoteen atzetik.

2024ko Udako Olinpiar Jokoetan bi domina eskuratu zituen, urrezkoa C-1 200 metrotan eta brontzezkoa C-2 500 metrotan.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Acaulospora gedanensis

***Acaulospora gedanensis*** Acaulosporaceae familiako onddo espezie bat da. Mikorriza arbuskularrak eta besikulak eratzen ditu sustraietan. Polonian aurkitu zen *Festuca ovina* azpian hazten. Espezie berri 1988an gisa deskribatu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Xu Shixiao

**Xu Shixiao**, txineraz 徐 诗晓, (Yanshan konderria (Txina), 1992ko otsailaren 16a) piraguismoan lehiatzen den kirolari txinatarra da.
## Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), urrezko domina irabazi zuen C-2 500 m modalitatean, Sun Mengya herrikidearekin batera, 1.55,495eko denboraz, Ukrainako (zilarrezkoa) eta Kanadako (brontzezkoa) bikoteen aurretik.

2024ko Udako Olinpiar Jokoetan ere txapeldun olinpikoa izan zen.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Auzo-berokuntza

thumb|256x256px| Auzo-berokuntza sare baten hodiak
**Auzo-berokuntza** edo **urrutiko berokuntza** beroa (energia termikoa) zentral batean ekoizten den eta hiri-sare baten bidez banatzen den horietakoa da, gasarekin, urarekin, elektrizitatearekin edo telekomunikazioekin egiten den modu berean. Beroa hiri-sare baten bidez banatzen duen berokuntza-sistema da. Zentral batean ura berotu, eta ur bero hori hainbat eraikinetara banatzen da; erabili eta gero, ura zentralera itzultzen da, eta han berriro berotzen da.

Sare hau eraikutzako zentralizatuetatik bereizten duena zera da: gutxi-asko handia izan daitekeen eraikin multzo bati zerbitzatzen diola eta bere hodiak kaleen edo auzoko gune komunetako zoladuraren azpitik igarotzen direla. Sarearen hedapena txikia izan daiteke, etxe multzo baterako; ertaina edo handia, herri oso bat hartzen duena.

## Adibideak 
Kasu ezagunenetako bat New Yorkeko lurrun-sistemarena da, gaur egun Consolidated Edison- ek kudeatzen duena, eta lurruna daramala, milioi bat bezero baino gehiago berotzeko edo hozteko.

Auzo-berogailua ere ohikoa da Iparraldeko herrialdeetan eta Errusian. Mosku hamarkadetan zehar urrutiko berokuntza sistema zabala izan duen beste hiri handi bat da.

Argentinako Neuquén probintziako gobernuak 1980ko hamarkadan Copahue sumendiaren oinean bi putzu aztertu eta egin zituen helburu geotermikoetarako, eta, ondorioz, Caviahue-Copahue herria hornitzeko zentral pilotu bat instalatu zen. Instalazio hori ez zen erabili eta une honetan inbertsio-lehiaketa bat sustatzen ari da baliabide hori erabiliz energia sortzeko zentral bat instalatzeko.

## Kanpo estekak
Andrei Rubliov (tenislaria)

**Andrei Andreyevitx Rubliov** (; 1997ko urriaren 20a) errusiako tenislari profesionala da. 2021eko irailaren 13an ATPko 5. postua lortu zuen bakarkako sailkapenean. Rublev ATP Tourreko lehen 10en artean sartu zen 2020ko urrian. ATP txapelketetan bakarkako zortzi titulu irabazi ditu. 2021eko urriaren 18an lortu zuen binakako sailkapen onena, 59. postua lortuz. Binakako bi titulu irabazi ditu eta txapeldun olinpikoa da, 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan binakako mistoen titulua irabazita, Anastasia Pavliutxenkovarekin .

Jubenil mailan, Rubliovek 2014ko Frantziako Irekiko banakako titulua irabazi zuen, finalean Jaume Munar menderatuz. Brontzezko domina irabazi zuen bakarka eta zilarrezko binakakoan 2014ko Udako Gazte olinpiadetan Nanjing-en .

Rubliovek hamar garaipen lortu ditu momentu horretako sailakapeneko10 jokalari onenen aurka, besteak beste, Roger Federer, Rafael Nadal, Daniil Medvedev, Dominic Thiem eta Stefanos Tsitsipas. Australiako, Frantziako eta AEBetako Irekien final-laurdenetara eta Davis Kopako finalerdietara iritsi da. 2015eko Kremlin Kopan binakako bi txapeletatik lehena irabazi zuen Dmitri Tursunovekin, eta bakarkako tituluen artean Moskun eta San Petersburgoko etxeko garaipenak daude.
eskuinera|thumb|270x270px| Rubliov 2017ko Wimbledon Txapelketan

## Estatistikak 
*2021eko AEBetako Irekian zehar .*

### Olinpiar Jokoetako finalak 
#### Binaka mistoa: 1 (Urrezko domin 1) 
### ATP Masters 1000 
#### Bakarka: 2 (2 txapeldunorde) 
#### Binakakoa: 3 (3 txapeldunorde) 
## Kanpo estekak
Helena Wiśniewska

**Helena Wiśniewska** (Bydgoszcz, Kujavia-Pomerania (Polonia), 1999ko apirilaren 18a) piraguismoan lehiatzen den kirolari poloniarra da.
## Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), brontzezko domina lortu zuen Poloniako taldearekin K-4 500 m modalitatean, 1.36,445eko denboraz, Hungariako taldearen (urrezkoa) eta Bielorrusiakoaren (zilarrezkoa) atzetik. Hauek osatzen zuten Poloniako taldea: Karolina Naja, Anna Puławska, Justyna Iskrzycka eta Helena Wiśniewska-k.
## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Iryna Kindzerska

**Iryna Mikolaivna Kindzerska** -in Ukrainian, **Ірина Миколаївна Кіндзерська** - (Bakota, 1991ko ekainaren 13a) Ukrainiar judoka da, 2017 geroztik Azerbaijanen banderapen lehiatzen da.

Bi Udako Olinpiar Jokoetan hartu zuen parte, brontzezko domina lortu zuen Tokio 2020an, +78 kg kategorian, eta Londresen 2012-an bosgarren postua, kategoria berean.

2017ko Munduko Judo Txapelketan brontzezko domina eta Europako Judo Txapelketan hiru domina irabazi zituen, 2013 eta 2020 artean. 2019ko Minskeko Europako Txapelketan brontzezko domina irabazi zuen +78 kg kategorian.

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
El Universal (Venezuela)

**El Universal** goizetako egunkaria da, oraingoz zirkulaziotik kanpo dago, Caracasen (Venezuela). Herrialde horretako tiradarik handienetakoa izan zen. Latinoamerikako Egunkari Elkartuak elkarteko kidea da.

Martin Ugaldek Venezuelan bizi izan zenean literatur-sari preziatuenak bereganatu zituen, nola erreportaietan hala ipuinetan, horien artean El Universal egunkarikoa.

## Ideologia politikoa eta ildo editoriala 
XXI. mendearen hasieran, Hugo Chávez eta Nicolás Maduroren gobernuen aurkako oposizioko postulatuetatik gertu egon zen egunkaria, eta ildo editorial kritiko bat izan zuen Maduro presidentearen eta haren aurrekoaren politika ekonomikoekin. Egunkariak 2002ko estatu-kolpearen alde egin zuen Venezuelan; 2002ko apirilaren 13ko goizean, kolpea arrakastatsua zela zirudienean, «Un Paso Adelante!» izenburua jarri zuen azalean.

2020an, egunkariak aldaketak egin zituen bere zuzendaritzan, non Gustavo Perdomo izendatu baitzuten lehendakari, eta Oscar Silva informazio-lehendakariorde. Perdomo, Globovisión kanal pribatuko zuzendaritzako kidea eta Seguros La Vitalicia enpresakoa ere badena, e bi enpresa horietako presidentea den Raúl Gorrínekin batera zigortuta dago, Amerikako Estatu Batuetako gobernuak ustelkeria leporatu diolako. Aldaketa horrek eragina izan zuen ildo editorialean eta ikuspegi ideologikoan, orain Nicolás Maduroren gobernu sozialistaren hurbilekoa baita.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* El Universal — Web gune ofiziala gaztelaniaz.
Bakarrik edo

***Bakarrik edo*** Euskal Telebistako ETB1 kateak 21. mende hasieran zenbait urtez eman zuen gaueko telesaioa izan zen. Estepan Aldamiz-Etxebarria zuen aurkezle, kamerari eta funtzio guztietarako teknikari, eta bera kameran agertzen zelarik, ikusleen deiak jasotzean zetzan muina. Gauerdia pasata, 01:00etan hasten zen programa, eta telefonoa erantzuten zuen laguntzaile bat omen zeukan laguntza osorako Aldamiz-Etxebarriak.

Beste telebista batzuetako ereduak jasoz, Alemaniako ideia bat hartu eta hura hobetuz programa apailatu zutela adierazi zuen urte batzuen buruan Aldamiz-Etxebarriak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 2008ko saio bateko pasartea.
Vladimir Horowitz

**Vladimir Samoylovich Horowitz** (Kiev, Errusiar Inperioa, 1903ko urriaren 1aGreg./irailaren 18aJul. - New York, 1989ko azaroaren 5a) errusiar-estatubatuar piano-jotzaile eta musikagilea izan zen.

Familia judu batean jaio zen eta laster hasi zen piano eskolak jasotzen. Kieveko Kontserbatorioan ikasi zuen eta Errusia osoan kontzertuak eman zituen. 1925ean Mendebaldera alde egin zuen, Sobietar Batasunera ez itzultzeko erabakia hartuta eta 1928an Estatu Batuetan eman zuen lehen kontzertua.

Historiako piano-jotzaile handienetakotzat jotzen da, eta bere teknika birtuosoa eta tinbrea nabarmentzen dira.
Ingrid Suediakoa

**Ingrid** (*Ingrid Victoria Sofia Louise Margareta*; Stockholm, 1910eko martxoaren 28a - Fredensborg jauregia, 2000ko azaroaren 7a) Danimarkako erregina ezkontidea izan zen 1947tik 1972ra.

Gustaf VI.a Adolf Suediakoa eta Margarita Connaughtekoaren alaba izan zen. 1935ean Frederiko IX.a Danimarkakoaren ezkondu zen eta hiru alabak izan zituzten:
* Margarita II.a Danimarkakoa, Danimarkako erregina.
* Benedikta Danimarkakoa, Sayn-Wittgenstein-Beleburgeko printzesa.
* Ana Maria Danimarkakoa, Greziako erregina ezkontidea.

1947an erregina ezkontide bihurtu zen bere senarra tronura igo zenean.

## Kanpo estekak
Filadelfiako Nazioarteko Erakusketa (1876)

thumb|250px|Memorial Hall.
**1876ko Filadelfiako Nazioarteko Erakusketa** edo **Centennial Exposition** Ameriketako Estatu Batuetako Filadelfia hirian egin zen nazioarteko erakusketa izan zen. Erakusketa honekin Ameriketako Estatu Batuetako Independentzia Aldarrikapenaren ehun urte ospatu nahi izan ziren. Irekiera maiatzaren 10ean izan zen, azaroaren 10ean ixteko. Europatik kanpo egin zen lehen erakusketa handia izan zen Filadelfiakoa.

## Ezaugarriak 
Erakusketa horretan 35 herrialdek hartu zuten parte. Erakusketak 115 hektarea bete zuen eta, guztira, 10.000.000 bisitari izan zituen; beraz, arrakasta erabatekoa izan zen. Erakusketaren kostea 5.907.706 eurotan kalkulatu da. Erakusketa honetan zenbait aparatu berriak ezagutzera eman ziren: telefonoa, idazteko makina, josteko makina, Thonet aulkia... 

## Memorial Hall 
Erakusketaren eraikin nagusia Memorial Hall izan zen. 1875-76 bitartean eraiki zen eta 1881ean desmuntatu eta saldu egin zen. Garai hartan munduko eraikinik handiena izan zen. Mendeurreneko Batzordeak Henry Pettit arkitektoa eta Joseph M. Wilson ingeniaria aukeratu zituen bere diseinu eta eraikuntzarako. Eraikina lau aldeetan atariez inguratuta zegoen. Eraikinaren ekialdeko sarrera bagoientzako sarbide gisa erabiltzen zen eta eraikinaren hegoaldeko sarrera tranbientzako eraikinaren sarrera nagusi gisa. Iparraldeak eraikin nagusia arte galeriarekin lotzen zuen eta mendebaldeak makineria eta nekazaritza erakusteko balio zuen. Eraikinaren fatxada Bess of Hardwicken Hardwick Halleko jauregi ingelesean inspiratuta dago.

Eraikinaren barruan, erakusketak sareta batean antolatu ziren. Estatu Batuetako Erakusketak eraikinaren erdian jarri ziren, eta atzerriko erakusketak zentroaren inguruan antolatu ziren. Eraikin nagusiaren barruko erakusketak meatzaritza, metalurgia, manufaktura, hezkuntza eta zientzia landu zituzten. Atzerriko komisarioen bulegoak eraikinaren alboetan jarri ziren, alboko pasabideetan, erakutsitako produktuen inguruan.

## Euskal saritua 
Eibarko Plazido Zuloagak aurkeztu zituen burnizko objektuei esker sari bat jaso zuen; objektu horietan damaskinatu teknika erabili zituen, urrezko eta zilarrezko inkrustazioekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Bureau International des Expositions webgunea.
* :J. S. Ingram: *Centennial Exposition Described and Illustrated*, Hubbard Bros, Philadelphia, 1876
Mallory Franklin

**Mallory Shannon Franklin** (Windsor, Ingalaterra (Erresuma Batua), 1994ko ekainaren 19a) piraguismoko eslalomean lehiatzen den kirolari britainiarra da.
## Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), zilarrezko domina irabazi zuen *C-1 eslalom* modalitatean, Jessica Fox australiarraren atzetik (urrezkoa) eta Andrea Herzog alemaniarraren aurretik (brontzezkoa).

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Eric Kandel

**Eric Richard Kandel** (Viena, 1929ko azaroaren 7a) austriar-estatubatuar psikiatriako sendagile espezialista, neurozientifiko eta irakaslea da. 2000ko Medikuntzako Nobel Saria jaso zuen Arvid Carlsson eta Paul Greengardekin batera neuronetan memoria gordetzeko oinarri biologikoa ikertzeagatik.

Vienan jaio zen jatorri juduko familia batean eta 1939an Estatu Batuetara iritsi zen naziengandik ihesi. New Yorkeko Unibertsitateko Medikuntza Eskolan ikasi zuen. Bere ikerketak psikologiaren eta neurologiaren arteko harremanean eta adimenaren oinarri biologikoetan oinarritu ziren.

Biokimikako eta biofisikako irakaslea izan zen Columbiako Unibertsitatean.

## Lan hautatuak 
* Kandel, Eric R. (1976), Cellular Basis of Behaviour: An Introduction to Behavioural Neurobiology, New York: W.H. Freeman & Company, 
* Kandel, Eric R. (1978), A Cell - Biological Approach to Learning, New York: Society for Neuroscience, .
* Kandel, Eric R. (1979), Behavioural Bio of Aplysia: Origin & Evolution, New York: W.H. Freeman & Company, .
* Kandel, Eric R.; Schwartz, James H.; Jessell, Thomas M.; Siegelbaum, Steven A.; Hudspeth, A. J. (2012) [1981], Principles of Neural Science (5th ed.), New York: McGraw-Hill, .
* Kandel, Eric R. (1987), Molecular Neurobiology in Neurology and Psychiatry, New York: Lippincott Williams & Wilkins, .
* Kandel, Eric R.; Jessell, Thomas M.; Schwartz, James H (1995), Essentials of Neural Science and Behaviour, New York: McGraw-Hill/Appleton & Lange, .
* Kandel, Eric R. (2005), Psychiatry, Psychoanalysis, and the New Biology of Mind, New York: American Psychiatric Publishing, .
* Kandel, Eric R. (2007), In Search of Memory: The Emergence of a New Science of Mind, New York: W. W. Norton & Company, .
* Kandel, Eric R. (2012), The Age of Insight: The Quest to Understand the Unconscious in Art, Mind, and Brain, from Vienna 1900 to the Present, New York: Random House, .
* Kandel, Eric R. (2016), Reductionism in Art and Brain Science: Bridging the Two Cultures, New York: Columbia University Press, .
* Kandel, Eric R. (2018), The Disordered Mind: What Unusual Brains Tell Us About Ourselves, New York: Farrar, Straus and Giroux, .

## Kanpo estekak
El Nacional (Venezuela)

'''*El* *Nacional*** Venezuelako egunkaria da, 1943ko abuztuaren 3an Caracasen sortua. Gaur egun, Miguel Henrique Otero da egunkariaren zuzendaria, sortzaileen biloba eta semea da. Bere lehen zuzendaria Antonio Arraiz poeta izan zen. 2018ko abenduaren 14an egunkariak bertan behera utzi zuen paperezko edizioa. PSUVko kide nagusietako batek egunkariaren egoitza nagusia bahitu zuen 2021eko maiatzean.

## Historia 
### Hastapenak 
**El *Nacional*''' aldizkariaren lehen edizioa 1943ko abuztuaren 3an kaleratu zen. Berrikuntza garrantzitsuak izan zituen, besteak beste, hauek: editorialaren ordez mantxeta jartzea, grafiko handiak dituzten titular nabarmenak erabiltzea eta egunkari osoa gaika sailkatzea.

Lehenengo urtean zehar egunero 10.000 aleko tiradarekin ibili zen eta edizio bakoitzak zortzi orrialdeko bi gorputz zituen, formatu estandarrean eta zazpi zutabetan.

Venezuelako autore ezagunenetako askok idatzi dute egunkarian. Hain zuzen, Arturo Uslar Pietrik, Venezuelako intelektualak, berrogeita hamarretik gora urtez izan zuen iritzi-zutabe bat egunkarian, eta haren zuzendaria izan zen.

Martin Ugaldek Venezuelan bizi izan zenean literatur-sari preziatuenak bereganatu zituen, nola erreportaietan hala ipuinetan, hrien artean  El Nacional egunkarikoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* El Nacional saioaren bertsio digitala
Ricarda Funk

**Ricarda Funk** Bad Neuenahr-Ahrweiler (Alemania, 1992ko apirilaren 15a) piraguismoko eslalomean lehiatzen den kirolari alemaniarra da.
## Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), urrezko domina irabazi zuen *K-1 eslalom* modalitatean, Maialen Chourraut euskal herritarraren aurretik (zilarrezkoa) eta Jessica Fox australiarraren atzetik (brontzezkoa).
## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Vestfjarðagöng tunela

thumb|250px|Gurutzegune bat.
**Vestfirðirren tunela** edo **Breiðadalsá eta Botnsheiði azpiko tunela** (*Vestfjarðagöng* eta *göng undir Breiðadals-og Botnsheiði*) Islandiako ibilgailuentzako tunel luzeena da. Vestfirðir lurraldean dago, herrialdearen ipar-mendebaldean.

## Ibilbidea 
9.113 metro ditu. 1996ko irailan inauguratu zen. 60 eta 65 bideetan dago. Horren bitartez Botnsheiði gurutzatu daiteke. Lur azpiko gurutzegunetan biltzen diren hiru sail ditu. Herri hauek lotzen ditu: Ísafjörður, Suðureyri eta Flateyri hurrenez hurren, Skutulsfjörður, Súgandafjörður eta Önundarfjörður haranetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arkeologiarako Arabar Institutua

thumb|1987ko Arabako Karta Arkeologikoaren azala
**Arkeologiarako Arabar Institutua**, (gaztelaniaz Instituto Alavés de Arqueología dena, eta bere siglak IAA-AAI dituenak),  Arabako historiaurrea eta lehen mendetako historia aztertzen duen ikerketa eta hedapen arkeologikorako zentroa da. 1957an hasi zen Arabako Foru Aldundiko Kultura Kontseiluan, eta 1978an hartu zuen izen berria. Irabazi asmorik gabeko kultur elkarteen araubidearen barruan antolatu zen. Ondoren, Eusko Jaurlaritzak onura publikokotzat jo zuen.

*Estudios de Arqueología Alavesa* aldizkari zientifikoa argitaratzen du eta Arabako aztarnategi arkeologikoen informazioa biltzen duen Arabako Karta Arkeologikoa ere idazten du.

2014tik aurrera, Arkeologiarako Arabar Institutuak sari bat ematen du Enrique Egurenen lana gogora ekartzeko eta Arabako arkeologian ikerketak egin dituzten profesionalak saritzeko bi urtean behin. 2023 arte saritutakoak, Javier Fernández Eraso, Andoni Sáenz de Buruaga, Armando Llanos Landaluze, Paquita Sáenz de Urturi eta Nieves Urrutia Agorreta izan dira.
[erdian|thumb|Arabako Arkeologia Institutuko indusketa [Zuia|Zuiako Oroko Haitzetako kastroan (1964-66 urteak)]]
[thumb|[La Hoyako Museoa|La Hoyako aztarnategian AAI-ak parte hartu zuen.|erdian]]
## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Inskripzioa eta estatutuak Eusko Jaurlaritzako elkarte-erregistroan
John Nance Garner

**John Nance Garner III** (Red River konderria, Texas, 1868ko azaroaren 22a - Uvalde, Texas, 1967ko azaroaren 7a) estatubatuar politikaria izan zen. Ameriketako Estatu Batuetako 32. presidenteordea izan zen 1933tik 1941era.

Texasen abokatu lanetan hasi zen eta 1893an Uvalde konderriko epaile aukeratu zuten. 1898tik 1903ra Texas estatuko Ordezkarien Ganberako kide izan zen. Garai hartatik **Cactus Jack** bezala ezagutua izan zen.

1903an Estatu Batuetako Ordezkarien Ganberako kide aukeratu zuten eta 1933ra arte egon zen bertan. 1931tik Bera eta Schuyler Corfax dira bi ganbera legegileen buru izan diren bi pertsona bakarrak Ganberako buru izan zen.

Franklin Delano Roosevelten presidenteordea izan zen 1933tik 1941era. Alderdi demokrataren hegoaldeko alde kontserbadoreko kidea, Roosevelten aurka agertu zen bere politiketako batzuetan.
Ante

[thumb|Antezko [Jaka (jantzia)|jaka botoiduna.]]
**Ante**a (Heg.), halaber **dama** (Ipar.), larru onduaren ifrentzua da, bereziki altzearen larruarena. Haragiaren aldea kanpotik ikusgai egoteko landu den larru-mota da. Haragiaren aldea lixatu egiten da, belus-itxurako gainazala izan dezan.

Antea beroki, osagarri eta oinetakoetarako erabiltzen da baina, zaiketa berezi bat eskatzen duenez, ez daiteke edonon erabil Lehorrean garbitzea dago, edo mekanikoki latexez. Dena dela, antezko oinetakoak eskuz txorrotako urez garbi daitezke horretarako sortutako ekoizkinez. Hori dela-eta, antezko oinetakoak neguko oinetako gisa oso egokiak dira, larru arruntezko oinetakoei distira emateak itzulizkoak garbitzea baino askoz luzeago jotzen duelako.

## Izena 
Hegoaldean *ante* izena erabiltzen da, gaztelaniaz bezala, eta Iparraldean, *dama*, frantsesezko *daim* ("adarzabal") hitzetik. Horiez gain, hiztegi batzuek beste forma hauek proposatzen dituzte: **larru itzuli**, **larru-ifrentzu** eta, Zuberoan, **larru-kinber*** Suedierazko izena *mocka'' da, moka-kafea bezala, Yemengo Moka herrikoa.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Larru
* Larru bernizdun
* Belus

## Kanpo estekak
Sideris Tasiadis

**Sideris Tasiadis** (Augsburg, Suabia (Alemania), 1990eko maiatzaren 7a) piraguismoko eslalomean lehiatzen den kirolari alemaniarra da.
## Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), brontzezko domina irabazi zuen *C-1 eslalom* modalitatean, Benjamin Savšek esloveniarraren (urrezkoa) eta Lukáš Rohan txekiarraren atzetik (brontzezkoa).
## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Caviahue-Copahue

alt=Imponente salto de agua de 60 metros de altura, ubicado a 10 km de Caviahue, por la Ruta provincial 27, en la provincia de Neuquén (Argentina).|thumb| Agrioko urjauzia
**Caviahue-Copahue** Argentinako Neuquén probintziako ipar-mendebaldeko Ñorquín departamenduko udalerri bat da. Udalerria herri batek, Caviahue-k, eta biztanleria iraunkorrik gabeko turismo zentro batek, Copahue-k, non ur termalak dauden, mundu osoan ezagunak diren beren iturri termalen kalitateagatik. Caviahue herria eta Caviahue aintzira dauden sakonunea Caldera de Caviahue izeneko kaldera bolkanikoa da.

## Leku-izenak 
Caviahue eta copahue izenek maputxe hizkuntzan hau adierazten dute: *ospakizun edo bilera-leku sakratu*  eta *sufre lekua* 

Bigarren jarduera turistiko garrantzitsuena eskiarekin lotutakoa da, **Caviahue eskigunean** garatua, 13 eski pista eta 9 igogailu dituena.

Kirol-arrantza Fly Cast modalitatean egiten da, harrapatutako ale guztiak nahitaez itzultzearekin. Arrantza-ingurune publikoak Hualcupén aintzira, Hualcupén erreka eta Agrio ibaia dira. Ortzadar-amurrainaren, fontinalis eta perka aleak lortzen dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Diazol

Kimika organikoan **diazol** esaten zaie C3H4N2 formulako konposatu isomerikoen multzoari eta multzoko bakoitzari. Bost begiko eraztuna osatzen dute hiru karbono-atomo eta bi nitrogeno-atomoren bidez. Imidazolak eta pirazolak osatzen dute multzoa.

## Kanpo estekak
Andrea Herzog

**Andrea Herzog** (Meissen, Saxonia (Alemania), 1999ko abenduaren 9a) piraguismoko eslalomean lehiatzen den kirolari alemaniarra da.
## Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), brontzezkoa domina irabazi zuen *C-1 eslalom* modalitatean, Jessica Fox australiarraren (urrezkoa) eta Mallory Franklin britainiarraren atzetik (brontzezkoa).
## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Agrio ibaia

**Agrio** Argentinako Neuquén probintziako ibai bat da, eta Neuquén ibaiaren adar nagusietako bat, probintzia osoa zeharkatu ondoren, Limay ibaiarekin bat egiten duena, Río Negro ibaia osatuz.

## Ibilbidea 
Copahue sumendian jaiotzen da eta beheranzko ibilbidean zazpi jauzi ditu arroka eta araukarien artean paisaia paregabea emanez. Lautadara iristean, Caviahue aintzira eratzen du. Agrio ibaia ere aintzira honen isuria da, eta bere bokaletik kilometro gutxira *Cascada del Agrio* izeneko jauzi ikusgarria ematen du. Bere ibilbidean hainbat herri zeharkatzen ditu, eta azkenean Neuquén ibaira isurtzen da.

## kanpo estekak
Hannes Aigner

**Hannes Aigner** (Augsburg, Suabia (Alemania), 1989ko martxoaren 19a) piraguismoko eslalomean lehiatzen den kirolari alemaniarra da.
## Olinpiar Jokoak
2012ko Udako Olinpiar Jokoetan, Londres 2012an (Londres), brontzezko domina irabazi zuen *K-1 eslalom* modalitatean, Daniele Molmenti italiarraren (urrezkoa) eta Vavřinec Hradilek txekiarraren atzetik (brontzezkoa).
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), berriro lortu zuen brontzezkoa *K-1 eslalom* modalitatean, Jiří Prskavec txekiarraren (urrezkoa) eta Jakub Grigar eslovakiarraren atzetik (brontzezkoa).
## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Fentziklidina

**Fentziklidina** edo **PCP** pentsamenduaren desorganizazioa eta errealitate-zentzuaren galera eragiten dituen substantzia haluzinogenoa da, analgesiko gisa ere erabil daitekeena. Fentziklidina 1926an garatu zuten lehendabizikoz, eta Parke-Davis farmazia-konpainiak 1950eko hamarkadan merkaturatu zuen.

Fentziklidina neurotoxina bat da. Beste droga disoziatibo batzuk baino toxikoagoa da, eta toxikotasun konplexuagoa du. Kalteek garunaren zati batzuei eragiten diete, eta, ziurrenik, hainbat sistema hartzaileri eragiten diete.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Historias para no dormir (2021eko telesaila)

***Historias para no dormir*** () espainiar beldurrezko telesaila da, izen bereko telesailaren eguneratze bat dena.

Ia mende erdi geroago, telesailaren atal klasiko bana eraberritzeaz arduratu dira Rodrigo Cortés, Rodrigo Sorogoyen, Paco Plaza eta Paula Ortiz. Unibertso horretako pieza bat gidatu duen lehen emakumea da Ortiz, eta berak eguneratu du, hain justu, "El asfalto" atal ezaguna,

## Pertsonaiak 
;"El doble"
* Vicky Luengo: Eva
* David Verdaguer: Dani
* María Romanillos
;"Freddy"
* Miki Esparbé: André
* Carlos Santos: Chicho Ibáñez Serrador
* Adriana Torrebejano: Olga.
* Enrique Villén
* Ismael Martínez
* Maru Valdivielso
;"El asfalto"
* Dani Rovira: Baldo
* Inma Cuesta: Rut
;"La broma"
* Eduard Fernández
* Nathalie Poza
* Raúl Arévalo
* Adolfo de los Reyes

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
PCP

**PCP** izan daiteke:
* Fentziklidina drogaren laburdura;
* Pentaklorofenol pestizidaren laburdura;
* Arrantza Politika Erkidea edo APEren erdarazko siglak;
* Portugalgo Alderdi Komunistaren erdarazko siglak.
Neuquén ibaia

**Neuquén ibaia** Argentinako Patagoniako ur-ibilgu garrantzitsua da. Izen bereko probintzian zehar doa osorik, nahiz eta bere azken kilometroetan Río Negroko probintziarekin muga egiten duen eta Limay ibaiaren ondoan probintziako bi garrantzitsuenetako bat den.

## Bere adar nagusiak 
* Pichi Neuquén ibaia
* Varvarco ibaia
* Guañacos ibaia
* Lileo ibaia
* Nahueve ibaia
* Reñileuvú ibaia
* Trokoman ibaia
* Curi Leivu ibaia
* Agrio ibaia
* Arroyo Covunco
* Ardo ibaia

## Galeria 

Fitxategi:Neuquen river 1.jpg|Neuquén ibaia probintziaren iparraldetik igarotzean.
Fitxategi:AndacolloNeuquenRiver.jpg|Neuquén ibaia Andacollo herritik igarotzean, Neuquén iparraldean.
Fitxategi:DiqueballesterPANO.jpg|Ballester presa Neuquén ibaian.
Fitxategi:Puenbteciponqn.JPG|Neuquén eta Río Negro probintziak lotzen dituen tren-zubia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hans Thoma

**Hans Thoma** (Bernau im Schwarzwald, 1839ko urriaren 2a - Karlsruhe, 1924ko azaroaren 7a) alemaniar margolaria izan zen.

1859an Karlsruheko Akademian sartu zen eta ondoren Düsseldorf, Paris, Italia, Munich eta Frankfurten ikasi eta lan egin zuen.

Bere arteak ez du antz handirik modernitatearekin, eta bere sorterriko bizitza sinple eta idilikoaren inpresioak islatzen ditu eta Prerrafaelitekin antzekotasun nabarmenak ditu.

## Iruditegia 

Hans Thoma - Sonntagsfrieden.jpg
File:Thoma Still life with a hare.jpg|*Izadi hila erbiarekin, faisaiekin eta otarrainxkarekin*  
Thoma Diana under the tree.jpg| Diana zuhaitzaren azpian
Hans Thoma - Der Kunstschriftsteller Conrad Fiedler.jpg|Kunstschriftsteller Conrad Fiedler
Hans Thoma - Bildnis der beiden Töchter der Familie Haag (1883).jpg
Hans Thoma - Sommer - Google Art Project.jpg|Hans Thoma - Uda
Hans Thoma - Die Berge von Carrara.jpg|Die Berge von Carrara
Hans Thoma - Die Gralsburg.jpg|Die Gralsburg
Hans Thoma 009.jpg|Paisaia
Hans Thoma - Blick auf Mamolsheim.jpg|
Hans Thoma Versuchung auf dem Berge.jpg| Versuchung auf dem Berge
Hans Thoma - Zu Ihren Füssen im Sand Knochen und Totenschädel liegend.jpg
Hans Thoma - Kinder mit Ziegenherde (1916).jpg|
Thoma Acht tanzende Frauen in Vogelkörpern 1886.jpg|
Hans Thoma Dezember.jpg|Abendua
Hans Thoma Juni.jpg|Ekaina
Hans Thoma - Selbstporträt VI mit Blume (1919).jpg|*VI auto erretratua loreakin*
Hans Thoma Spätsommertag im Schwarzwald 1892.jpg|*Spätsommertag im Schwarzwald*
1873 Thoma Der Rhein bei Saeckingen anagoria.JPG|*Der Rhein bei Saeckingen*

## Kanpo estekak
Arrantza Politika Erkidea

a. 25 milioi km² ditu eta munduko handiena da.]]

**Arrantza Politika Erkidea** (APE) Europar Batasunaren politika nagusietako bat da, helburu hauek dituena: arrantza-produktuen merkataritza arautzea, arrantza-baliabideen iraupena bermatzea eta nazioarteko arrantza-egituretan eta harremanetan parte hartzea. Nekazaritza Politika Bateratuaren parte da eta 2004an 931 milioi euroko aurrekontua izan zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jakub Grigar

**Jakub Grigar** (Liptovský Mikuláš (Eslovakia), 1997ko apirilaren 27a) piraguismoko eslalomean lehiatzen den kirolari eslovakiarra da.
## Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), zilarrezko domina irabazi zuen *K-1 eslalom* modalitatean, Jiří Prskavec txekiarraren atzetik (urrezkoa) eta Hannes Aigner alemaniarraren aurretik (brontzezkoa).
## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Varvarco ibaia

**Varvarco ibaia** Argentinako Neuquén probintziaren iparraldean dago eta Varvarco Campos eta Varvarco Tapia aintziretako uretatik jaiotzen da, Andeetako mendilkatearen magalean.

## Varvarco 
Neuquenen ibai homonimoaren ertzean dagoen herri bat dago eta 300 biztanle inguru ditu.

## kanpo estekak 
* mapsofargentina.com.ar Neuqueneko ibaietan
* patagonia.com.ar Río Varvarco-n
Auguste Belloc

**Auguste Belloc** (Montrabé, 1800 - Paris, 1867) frantziar argazkikaria izan zen, ospetsua bere argazki erotikoei esker. 

## Biografia 
Bellocek Parisko Louis-le-Grand lizeoan ikasi zuen. 1845etik hasi zen argazkilaritzan interesatzen, bereziki kolodioi hezearen prozesuan. Galtzaile ona, Frederick Scott Archerren arrakastaren aurrean, prozesu honi *arkerotipoa* deitzea onartu zuen. 1853an, bere kontura argitaratu zuen *Traité théorique et pratique du procédé au collodion en photographie liburua* (Kolodioiaren prozesua argazkilaritzako tratatu teoriko eta praktikoa). Bellocek hainbat estudio izan zituen (Montmartre bulevardean, Lancry kalean). Société héliographique edo Heliografi elkartearen (1851) sortzaileetako bat eta Frantziako Argazkilaritza Elkartearen (1854an sortua eta Belloc 1855an sartua) lehen kideetako bat da izan zen.

Gaudenzio Marconi argazkilariak bere estudioa hartu zuen 1867an.

## Iruditegia 

Baigneuse-Auguste Belloc.jpg
Auguste Belloc Reclining nude.jpg
011- Auguste Belloc,c.1855.jpg
Archives d'Éros Belloc 25.jpg
Archives d'Éros Belloc 04.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Josefine Preuß

**Josefine Preuß** (Zehdenick, 1986ko urtarrilaren 13a) alemaniar aktorea da, herrialde hartako telesail eta telefilmetan lan egin duena. Bikoizketak ere egiten ditu, esate baterako *Zootopia* eta *Hotel Transylvania* filmetan hartu du parte.

## Biografia 
Brandenburgo estatuko Zehdenick herrian jaio zen, Alemania ipar-ekialdean. Haurrentzako *Schloss Einstein* telesailean hasi zuen aktore ibilbidea, 1999 eta 2001 artean. *Türkisch für Anfänger* telesailean hiru denboraldi egin zituen eta 2012an telesailaren inguruan egin zen filmean hartu zuen parte. 2014an *Saphirblau* telebistarako filmean egindako lanarengatik Bambi saria eskuratu zuen.

## Filmografia aukeratua 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Kiti Mánver

**María Isabel Ana Mantecón Vernalte** (Antequera, ), **Kiti Mánver** izengoitiz ezaguna, espainiar aktorea da. Nagusiki telebistan eta antzerkian antzezteagatik ezaguna da.

## Filmografia 
### Zinema 
* 1970: *Chicas de club*
* 1973: *Habla, mudita*
* 1978: *¿Qué hace una chica como tú en un sitio como éste?*
* 1979: *Historia de S*
* 1980: *Ópera prima*
* 1980: *Pepi, Luci, Bom y otras chicas del montón*
* 1984: *¿Qué he hecho yo para merecer esto?*
* 1987: *Luna de lobos*
* 1988: *Mujeres al borde de un ataque de nervios*
* 1991: *Todo por la pasta*
* 1994: *Todos los hombres sois iguales*
* 1995: *La flor de mi secreto*
* 1997: *Una pareja perfecta*
* 1997: *Cosas que dejé en La Habana*
* 2000: *A galope tendido*
* 2000: *La comunidad*
* 2001: *Noche de reyes* 
* 2002: *El caballero Don Quijote*
* 2003: *La luz prodigiosa*
* 2003: *Te doy mis ojos*
* 2005: *Escorzo*
* 2006: *Lola*
* 2007: *Luz de domingo*
* 2009: *Los abrazos rotos*
* 2009: *Pagafantas*
* 2010: *Una hora más en Canarias*
* 2011: *Lo contrario al amor*
* 2015: *Las ovejas no pierden el tren*
* 2019: *Lo nunca visto*
* 2020: *El inconveniente*

### Telebista 
## Kanpo estekak
Max Rendschmidt

**Max Rendschmidt** (Bonn, Ipar Renania-Westfalia (Alemania), 1993ko abenduaren 12a) piraguismoan lehiatzen den kirolari alemaniarra da.
## Olinpiar Jokoak
2016ko Udako Olinpiar Jokoetan, Rio 2016an (Rio de Janeiro), urrezko domina irabazi zuen, Marcus Groß herrikidearekin batera, *K-2 1000 m* modalitatean, 3.10,781eko denboraz, Serbiako bikotearen (zilarrezkoa) eta Australiakoaren (brontzezkoa) aurretik sailkatuz.
Urrezkoa irabazi zuen ere *K-4 1000 m* modalitatean Alemaniako taldearekin, 3.02,143ko denboraz, Eslobakiako taldearen (zilarrezkoa) eta Txekiakoaren (brontzezkoa) aurretik sailkatuz. Hauek osatzen zuten Alemaniaren taldea: Max Rendschmidt, Tom Liebscher, Max Hoff eta Marcus Groß-ek.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), urrezkoa irabazi zuen *K-4 500 m* modalitatean, Alemaniako taldearekin, 1.22,219ko denboraz, Espainiako taldearen (zilarrezkoa) eta Eslovakiakoaren (brontzezkoa) aurretik sailkatuz. Hauek osatzen zuten Alemaniaren taldea: Max Rendschmidt, Ronald Rauhe, Tom Liebscher eta Max Lemke-k.

2024ko Udako Olinpiar Jokoetan, Parisen, urrezko domina bat eskuratu zuen.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Moldavia (eskualde historikoa)

**Moldavia** (moldavieraz: ***Moldova***) eskualde geografiko eta historikoa da, izen bereko printzerri historikoaren lurraldeari dagokiona. Moldaviako printzerria lehenik estatu independente bat izan zen eta gero lurralde autonomo bat Otomandarren azpian 14. mendetik 1859. urtera arte egon zen, non Valakiarekin bat egin zuen, eta Errumaniako estatu modernoaren oinarriak osatu.

Funtsean, egungo Moldaviako Errepublika independentea eta Errumaniako eskualde Mendebaldeko Moldavia (biak ofizialki *Moldova* deituak) hartzen ditu Moldavia historikoak, baina Besarabiako eskualde batzuk Bukovina delakoaren iparraldea Ukrainan daude gaur egun.

## Kanpo estekak
Imidazol

**Imidazola** C3N2H4 formulako konposatu organiko aromatikoa da, heteroziklo aromatikoen multzokoa. Diazol gisa sailkatzen eta ez du ondo ondoko nitrogeno-atomorik.

Uretan disolbatzen den solido kolorgea da.

Produktu natural asko, alkaloideek bereziki, imidazol eraztunak dituzte beren egituretan. Botika askok ere, antibiotiko batzuk etsenplurako, izaten dute imidazol eraztuna beren egituretan.

Pirimidina eraztunarekin batzean purina eratzen du, naturako nitrogenodun heteroziklo ugariena dena.

## Egitura eta ezaugarriak 
Bost begi dituen eraztuna da Imidazola eta bi tautomero ditu hidrogeno-atomoa nitrogeno batekin edo bestearekin era dezakeelako lotura. Oso polarra da, bere momentu dipolarra 3,67 D-ko izanik. Uretan oso disolbagarria da horren ondorioz.

Imidazola aromatikoa da eraztun laua duelako eta 6 π elektroi dituelako. Erresonantzia-egituretako batzuk behean erakusten dira:
 Fitxategi:Resonance-imidazole.svg
Imidazola anfoterikoa da, hots, azido edo base bezala joka lezake. Azidoa denean 14,5 pKa du, azido karboxilikoak, fenolak eta imidak baino azidotasun txikiagoa du, baina alkoholak baino azidoagoa da.

Desprotonatzen bada imidazolido anioia eratzen du, piridina baino 6 bider basikoagoa dena. Basikotasuna kokatzen da elektroi-bikote bakartia duen nitrogenoan. Protonatzen bada imidazolio katioia eratzen da.
ezkerrera|thumb|295x295px|Ezkerrean imidazolido anioia eta eskuniean imidazolio katioia
Imidazolaren anioiak zein katioiak gatzak eratzen dituzte. Lehenei imidazolato esaten zaie eta *sodio imidazolatoa* ( NaC3H3N2) da ezagunena. Bigarrenen artean *imidazolio kloruroa* eta *imidazolio nitratoa* dira ezagunak, likido ioniko gisa eta karbeno egonkorren aitzindari gisa usatzen dira.

## Sintesia 
Heinrich Debus kimikari alemaniarrak sintetizatu zuen lehen aldiz Imidazola. Glioxala, formaldehidoa eta amoniakoa nahastu zituen.

 272x272px
Erreakzionatzaileak dibentzoiloa, bentzaldehidoa eta amoniakoa badira *2,4,5-trifenilimidazola* erdiesten da.

Debusek abiatutako sintesibideaz gain beste batzuk ere aipa daitezke.

Adibidez, 1,2-diaminoalkenoak azido azetiko glazialetan alkoholekin, azido karboxilikoekin edo aldehidoekin tratatzen badira, imidazola eta bere deribatu ordezkatuak sintetiza daitezke. Deshidorgenazioa eragitek aluminioa edo platinoaren moduko katalizatzaileak behar izaten dira.
 Fitxategi:Imidazole_two-bond-method.svg
Nitrogenoan ordezkatzaileak dituzten α-aminozetonak eta formamida ere balia daitezke imidazola sintetizatzeko.
 Fitxategi:(1,2)(3,4)_formation_imidazole.svg

## Erabilera 
thumb|120x120px|Histina
Imidazola konposatu biologiko inportante askoren parte da. Histidina aminoazidoa da nagusia, imidazoleko albo-kate bat baitauka. Histidina proteina eta entzima askotan dago eta hemoglobinaren egituran eta estekatze-funtzioetan ezinbesteko papera jokatzen du.

Imidazolaren deribatu ordezkatu asko oso erabilgarriak dira onddoen bidezko infekzioak tratatzeko .

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* 1-metilimidazola
* 4-metilimidazola

## Kanpo estekak
Moldova (argipena)

**Moldova** izenak hainbat adiera du:

Batetik **Moldavia** moldavieraz estateko modua da *Moldova*, eta hortaz, izan daiteke:

* **Moldavia**, ekialdeko Europako eskualde geografiko eta historikoa.
* **Moldaviako Errepublika**, Errumaniarekin eta Ukrainarekin muga egiten duen Europako estatua.
* **Mendebaldeko Moldavia** (Errumania), zortzi konderrik osatutako Errumaniako eskualdea.

Bestetik:
* **Moldova ibaia**, Moldaviako ibaia.
***Moldova-Sulița**, Moldabiako udalerria.
Ikus, halaber:

* **Moldavia (argipena)**
* **Moldava**, Txekiako ibaia
The Boy Next Door (filma)

***The Boy Next Door*** (euskaraz *Alboko Ateko Mutila*), 2015eko Rob Cohen estatubatuarrak zuzendutako thriller erotiko bat da. Jennifer Lopez, Ryan Guzman, Ian Nelson, John Corbett eta Kristin Chenoweth aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Claire Peterson (Jennifer Lopez) institutu bateko irakaslea ederra Garrett (John Corbett) senarraz dibortziatu berri da. Claire haren alboko etxera bizitzera etorri den Noah (Ryan Guzman) 19 urteko mutil gazte erakargarriarekin adiskidetu eta elkar ikusten hasiko dira. Adiskidetasuna erromantze pasional batean bilakatu eta biak.oheratu egingo dira, baina hasiera batean Clairen egun bakarreko sexu harremana izan denak aldaketa beldurgarri bat izan eta Noah gazte gatazkatsu eta arriskutsua dela jabetzean Clairen bizitza infernu bat bilakatuko da, Noah berataz obsesionatu ta etengabeko jazarpena egingo baitio.

## Aktoreak 
* Jennifer Lopez: Claire Peterson
* Ryan Guzman: Noah Sandborn
* Ian Nelson: Kevin Peterson
* John Corbett: Garrett Peterson
* Kristin Chenoweth: Vicky Lansing
* Lexi Atkins: Allie Callahan
* Hill Harper: Edward Warren institutuko zuzendaria
* Travis Schuldt: Ethan
* Brian Mahoney: Cooper
* Adam Hicks: Jason Zimmer
* François Chau: Johnny Chou detektibea
* Bailey Chase: Benny

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Haur-pornografia

thumb|250px|Haur-pornografiaren aurkako legeak munduan. Koloreek zera adierazten dute: berdea, haur-pornografia materiala izatea legala, laranja, ilegala, gorria, edozein haurraren edukitzea ilegala, zuria, daturik ez daude.
[thumb|Ameriketako Estatu Batuetan "Protect Our Children" kanpainan itxitako webgune batean jarritako [bannerra.]]
**Haur-pornografia** sexualki esplizituak diren jokabideetan edozein sexutako adingabeen errepresentazio orori esaten zaio. Irudikapen bisualak edo deskriptiboak izan daitezke, adibidez, fikziozkoak, argazki bidezkoak edo baita soinudunak ere. Haurren pornografia, oro har, 18 urtetik beherako neska-mutilen argazkiak edo bideoak dira.

Haur-pornografiaren sormena, jabetza eta igorpena delitua da herrialde gehienetan.

## Definizioa 
Tradizioz, haur-pornografiatzat hartzen dira edozein sexutako adingabeen irudikapenak, argazkiak edo filmak, formatu digitalean edo analogikoan, sexualki esplizituak diren jokabideetan, dela bakarrik, dela beste adingabe batzuekin elkarreraginean.

*Pornografia* terminoa definitzen zaila da, baina haur-pornografia denean, berariaz definituta dago Nazio Batuen Erakundearen Haurren Eskubideei buruzko Konbentzioaren hautazko protokoloan. Horrela dio bere bigarren artikulua: "Haur-pornografiatzat hartzen da haur baten irudikapen oro, edozein bitartekoren bidez, jarduera sexual esplizituetan, errealetan edo simulatuetan diharduena, edo haur baten zati genitalen irudikapen oro, batez ere helburu sexualekin".

## Zabaltzeko bideak 
Eduki pornografikoetarako sarbideak, oro har, bilakaera izan du bitarteko desberdinetan: literaturan, argazkigintzan, bideoan, zineman, DVDetan, marrazkietan, animaziozko marrazkietan eta, azken urteotan, Interneten. Internetek hainbat hamarkadatan zigorrik gabe jardun zuten legez kanpoko edukien ekoizleak eta banatzaileak. Baina, beste aldetik, horrelakoak detektatzeko eta jazartzeko bidea eman du; dena dela, Internetek pornografia mota hori eskuratzea ere izugarri erraztu du.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Haurren aurkako sexu-abusu
* Sexting
* Pedofilia

## Kanpo estekak 
*GKE batek kanpaina egin nahi du Interneteko haur pornografiaren kontra.
* Haur sexu-esplotazioa. Gazteberri, 2013ko otsailaren 28an.
August von Mackensen

**Anton Ludwig Friedrich August von Mackensen** (Haus Leipnitz, Prusiako Erresuma, 1849ko abenduaren 6a - Habighorst, 1945eko azaroaren 8a) alemaniar landa mariskala izan zen.

1870-71ko Frantzia-Prusia Gerran esku hartu zuen prusiar husar erregimentu batean eta Burdinazko Gurutzea irabazi zuen. Gerraren ondoren Halleko Unibertsitatean ikasi zuen eta 1873an armadara itzuli zen. 1891n Berlingo Estatu Nagusiari esleitu zioten. 1899an Kaiser Gilen II.a Alemaniakoaren laguntzaile izendatu eta nobletu egin zuten.

Lehen Mundu Gerran, armada alemaniarraren buruzagietako bat izan zen ekialdeko frontean, eta errusiarren inbasioa gelditzea lortu zuen. 1915ean Serbia eta Errumaniako Kanpainetan esku hartu zuen eta Errumaniako gobernadore izendatu zuten. Gerra amaitzean harrapatu zuten eta Serbian preso egon zen 1919ra arte.

1920an armadatik erretiratu zen eta nazien garaian monarkiaren defendatzaile sutsua izaten jarraitu zuen.
Ronald Rauhe

**Ronald "Ronny" Rauhe** (Berlin (Alemania), 1981eko urriaren 3a) piraguismoan lehiatzen den kirolari alemaniarra da.
## Olinpiar Jokoak
2000ko Udako Olinpiar Jokoetan, Sidney 2000an (Sidney), brontzezko domina irabazi zuen, Tim Wieskötter herrikidearekin batera, *K-2 500 m* modalitatean, 1.48,771eko denboraz, Hungariako bikotearen (urrezkoa) eta Australiakoaren (brontzezkoa) atzetik sailkatuz.

2004ko Udako Olinpiar Jokoetan, Atenas 2004an (Atenas), urrezkoa irabazi zuen, berriro Tim Wieskötter herrikidearekin batera, *K-2 500 m* modalitatean, 1.27,040ko denboraz, Australiako (zilarrezkoa) eta Bielorrusiako bikoteen (brontzezkoa) atzetik sailkatuz.

2008ko Udako Olinpiar Jokoetan, Pekin 2008an (Pekin), zilarrezkoa irabazi zuen, hirugarrenez Tim Wieskötter herrikidearekin batera, *K-2 500 m* modalitatean, 1.28,827ko denboraz, Espainiako bikotearen (urrezkoa) atzetik eta Bielorrusiakoaren (brontzezkoa) aurretik sailkatuz.

2016ko Udako Olinpiar Jokoetan, Rio 2016an (Rio de Janeiro), brontzezkoa irabazi zuen, Saúl Craviotto espainiarrarekin elkarbanatuta, *K-1 200 m* modalitatean, 35,662ko denboraz, Liam Heath britainiarraren (urrezkoa) eta Maxime Beaumont frantziarraren (brontzezkoa) atzetik sailkatuz.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), urrezkoa irabazi zuen *K-4 500 m* modalitatean, Alemaniako taldearekin, 1.22,219ko denboraz, Espainiako taldearen (zilarrezkoa) eta Eslovakiakoaren (brontzezkoa) aurretik sailkatuz. Hauek osatzen zuten Alemaniako taldea: Max Rendschmidt, Ronald Rauhe, Tom Liebscher eta Max Lemkek.
## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Dolores Txurruka Zubiria

**Dolores Txurruka Zubiria** (Areeta, Getxo,  - ), lagunen artean *Lola* edo *Doña Lola* izenarekin ezaguna, bizkaitar noblezia eta aristokraziako kidea izan zen. Jaiotzez Txurruka eta Zubiria familia industrial boteretsuetako kidea eta, ezkontzaz, Ybarra familiako kidea, Bizkaiko bizitza sozialeko pertsonaia garrantiztsua izan zen.

## Bizitza 
1913an jaio zen Bizkaiko familia boteretsuenetako batean, bai txurrukatarrek zein zubiriatarrek industrian pisu handia zuten bi familia baitziren. Bere aitona Evaristo Txurruka izan zen, Bilboko portuaren eraikuntzaren protagonistetako bat eta Ibaizabalen kanalizazioan lan egin zuen ingeniaria. 1908an bere aitona Mutrikuko konde izendatu zuen Alfontso XIII.a Espainiakoak. Bere aita Alfonso Txurruka izan zen, Abrako kondea, diputatua Gipuzkoan eta Bizkaiko Labe Garaietako presidentea, eta bere ama Teresa Zubiria.

## Genealogia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak