Maia (Budaren ama)

thumb|Sidartaren jaiotza, Gandaran aurkitutako irudian, II. edo III. mendeko irudian.

**Maia**  Sakiako erregina (edo Sakiako Maya; palieraz: Māyādevere) budismoa sortu zuen Gautama Budaren ama biologikoa izan zen. Maia Mahaprajapati Gautamiren ahizpa zen, Budak agindutako lehen moja budista.

Budisten tradizioan, Maia Buda jaio eta gutxira hil zen (normalean zazpi egun geroago esaten da), eta zeru budista-hindu batean itzuli zen bizitzara; Prozesu hau Buden jaiotzetan errepikatzen den eredua dela uste da. Beraz, Maiak ez zuen semea hazi; lan hori Mahapajapati Gotamik, amaren izebak egin zuen. 
Hala ere, noizean behin Maia zerutik jaisten zen semeari aholkuak emateko.

Māyā izenak sanskritoz "ilusioa" esan nahi du. Maiari ere Mahāmāyā esaten zaio ("Māyā Handia") eta Māyādevī ("Māyā Erregina"). 

## Ikonografia 
Arte eta literatura budistetan Maia erregina emakume eder bat bezala erretratatzen da, emankorra, bizitzaren une gorenean.

Nahiz eta batzuetan bere bizitzako beste eszena batzuetan erakutsi – Gautama Budaren haurdunaldiaren amets premonitorioa amestuz, edo bere senarrarekin, Sudodana erregearekin, bere semearen bizitzari buruzko profeziak aztertuz hau jaio eta gutxira, etab –, ohikoena Gautama erdituz deskribatzea da, Lumbinin, gaur egungo Madheshen, zeren eta Budaren jaioa bertan gertatu zela onartu ohi baita. Budaren jaiotza irudikatzeko, bestetik, Maia zuhaitz baten azpian agertzen ohi da, adar batetik helduta, eta Buda gorputzaren albo batetik ateratzen erakusten da.  

Miranda Shaw budismoari buruzko espezialistak zera dio: Maiaren irudikapenak Budaren jaiotzean budismoaren irudi zaharrenenetan agertzen den eskema jarraitzen duela, nolabait, *iaksini* zuhaitz-espirituen irudikapena.  

## Maiaren kondaira 
Haren biografian sinbolismoz beteriko kondairak eta errealitatea nahasten dira. Maia Sudodana erregearekin (palieraz: Suddhodana) ezkondu zen. Sudodana Kapilavastuko Sakia familiaren gobernatzailea zen. Halaber, Maia Sudodana erregearen osabaren alaba zen eta, ondorioz, bere lehenegusina. Aita, bestetik, Devadaharen erregea zen. 

Hogei urtez ezkonduta egon ondoren, Maiak eta Sudodana erregeak ez zuten seme-alabarik izan. Kondairaren arabera, ilargi beteko gau batean, jauregian lo zegoela, erreginak amets bizia izan zuen. Lau *[devak* (izpirituk) [Himalaia|Himalaietako Anotatta lakura eramana sentitu zen. Aintziran bainatu ondoren, zeruko arropaz jantzi, lurrinez igurtzi eta lore jainkotiarrez apaindu zuten. Handik gutxira elefante zuri bat agertu zen, tronpan loto-lore zuri bati eusten ziona. Hiru bira eman zituen Maiaren inguruan, eta sabela eskuineko aldetik sartu zitzaion. Elefantea barruan desagertu zenean, erregina esnatu eta mezu garrantzitsu bat jaso zuela jakin zuen, elefantea handitasunaren ikurra baita.
thumb|*Sala* izeneko zuhaitz bat.
Tradizio budistaren arabera, etorkizuneko Buda Tushita zeruan bizi zen *bodhisattva* bezala, eta elefante zuri baten itxura hartzea erabaki zuen Lurrean birsortzeko azken aldiz.

Maiak K.a.563 urtearen inguruan izan zuen Sidarta. Haurdunaldiak hamar ilargi-hilabete iraun zuen. 
Ohiturari jarraituz, erregina bere aitaren etxera itzultzen zen erditzera. Bidean, bere ohatzetik jaitsi zen *sala* (*Shorea robusta*) arbolaren azpian paseatzera, Lumbini Parkeko lorategi ederrean, Lumbini eskualdean, Nepalen. Maia Devi harrituta geratu zen parkearekin eta erditu egin zen zuhaitzaren adarrari eusten zion bitartean. Kondairak dio Sidarta printzea bere eskuineko aldetik atera zela.
Apirilaren zortzigarren eguna zen. Kontakizun batzuen arabera, Lumbiniko Puskarini urmaelean eman zion lehen bainua Maiak. Baina kondairarik ohikoenak dio Devek euria eragin zutela jaioberria garbitzeko. Gero Sidarta deitu zioten, "Bere helburuak bete dituena" edo "Helburua bete duena".

Literatura budistaz kakintsu geheinek diote Maia Buda jaio eta zazpi egunera hil zela, eta gero Tushita zeruan berpiztu zela. Budaren argiztapenetik zazpi urtera, Maia Tavatimsa zerua bisitatzera jaitsi zen, eta Budak Abhidharma predikatu zion. Maiaren arreba, Mahaprajapati (palieraz: Pajāpatque edo Mahaprajapati Gautami), haurraren adopziozko ama bihurtu zen.

Sidarta argiztapena lortu eta Buda bihurtu ondoren, zeruan bere ama bisitatu zuen hiru hilabetez, omenaldia egin eta Dharma irakasteko.

## Kristautasunaren antzekotasuna 
Maia erreginaren amets profetikoa kontzepzioaren aurretik aipatzean, Budaren bizitzaren historia pali kanonaren arabera, amak haurdunaldian ez zuela sexu-jarduerarik izan dio, ezta beste gizonei buruzko pentsamendurik ere. Ez du esaten Sidarta bere gurasoen artean sexu-jarduerarik gabe sortu zenik. Hala ere, Jesusen jaiotzaren historiarekin paralelismo batzuk aipatu dira.

Tradizio islamiarrean, Jesus Mariarengandik jaio zen, emakumeak palmondo bati eusten zion bitartean.

Z. P. Thundyk, antzekotasunak egon arren, desberdintasunak ere badaudela ikusten du; adibidez: Mariak Jesus bizirik iraun zuen jaio ondoren, baina Maia Buda jaio eta gutxira hil zen, budisten tradizioan Buden ama guztiak bezala. 
Thundyk ez du baieztatzen froga historikorik dagoenik Jesusen jaiotzaren kristau kontakizuna budisten tradizioetatik datorrela esateko.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Budismoaren historia
* Mahaprajapati Gautami

## Kanpo estekak