open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ETAren jarduna Ertzaintzaren aurka

[thumb|eskuinera|300px|[Patxi López|Patxi Lopez, garai hartako lehendakaria, ETAk hildako ertzainak omentzen, Arkautin (Araba) dagoen Polizia eta Larrialdietako Euskal Akademian.]]

**ETAren jarduna Ertzaintzaren aurka** 1983an abiatu zen, Ertzaintzaren lehen promozioa kaleratu eta hilabete gutxitara. Hain zuzen, 1983 urteko otsailean, Ertzaintzaren egoitza zen Gipuzkoako Diputaziotik 112 pistola lapurtu zuen ETAko komando batek Iñaki de Juana ertzaina komando horren partaide zelarik.

Zuzeneko lehen ekintza **Carlos Diaz Arcocha** Ertzaintzaren buru nagusiaren aurkakoa izan zen, 1985ean. Kontutan hartu behar da Espainiako Gobernuaren presiopean, ertzaintzaren lehenengo buruzagi asko Espainiako gudariak izandakoak zirela eta Eusko Jaurlaritzak horri men egin ziola. Carlos Díaz Espainiako gudarostearen teniente-koronela zen eta Saharan ere egona zen kapitain moduan. CESIDean ere jardun zuen eta baita ere Donostiako Espainiako gudarostearen Loiolako koartelean. ETAk esan zuenaren arabera, Carlos Espainiako gudarostearen buruzagi bat zelako erail zuten.

Geroztik, ETAk hainbat ekintza egin zituen Ertzaintzaren aurka. Azken atentatua 2008an egin zuen, Ondarroako ertzain etxearen aurka bonba auto bat leherrarazita. 

Eraso eta atentatu guzti horien ondorioz ETAk 13 ertzain erail zituen, horien artean 10 agente eta 3 ertzainburu. Beste bost ertzain larriki zauritutak atera ziren.

1995eko abenduaren 10ean Itsasondon gertaturiko beste 2 ertzainen erailketak (**Iñaki Mendiluze Etxeberria** eta **Jose Luis Gonzalez Villanueva** agenteenak), ez dira zerrenda honetan agertzen, Mikel Mirena Otegi Unanuek bere kabuz bizkarretik tirokatuz bi ertzain hil egin zituelako lehendabizi eta soilik ihes egin ondoren, geroago, ETAko kide bilakatu zelako.

Jardun horrek bilakaera berezia izan zuen: hasiera batean, Ertzaintzaren buruen aurkako atentatuak egitera mugatu zituen bere ekintza armatuak, baina polizia autonomikoak ETAren aurka ziharduela eta horren ondorioz ertzainak nahiz etakideak ere hil zirela argudiatuta, polizia autonomikoaren aurkako diskurtsoa gogortzen joan zen, eta bere jardunaren azken urteetan ertzain arrunten aurkako ekintza zuzenak ere egin zituen.

## Ertzaintzaren aurkako ETAren atentatu eta erasoen zerrenda 
:

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* ETAk hildakoen zerrenda
* ETAk hildakoen zerrenda (1968-1979)
* ETAk hildakoen zerrenda (1980-1989)
* ETAk hildakoen zerrenda (1990-1999)
* ETAk hildakoen zerrenda (2000-2010)
* ETAren drogaren aurkako kanpaina

## Kanpo estekak
Katie Taylor

**Katie Taylor** (Bray, 1986ko uztailaren 2a - ) irlandar boxeolaria da, Europako eta Munduko txapelduna izateaz gain 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan urrezko domina eskuratu zuena. 60&nbsp;kg-ko txapelketan hartzen du parte.

## Biografia 
### Hastapenak 
Futbolean ere jokatu izan zuen arren (Irlandako futbol selekzio nazionalean ere bai), boxeolaria ere izan zen bere aitaren eskutik boxeoan hasi zen 1998an hamabi urte zituela.

### Lehenengo tituluak 
Lehenengo garaipen handia 2005eko Europako amateur txapelketan lortu zuen "urrezko domina" eskuratzean. 2006an Europako txapeldun izateaz gain Munduko txapeldun ere bihurtu zen New Delhin jokaturiko 60&nbsp;kg-ko finalean Annabella Farias argentinarra garaitzean. Garaipen sortak aurrera jarraitu zuen hurrengo urteetan ere Europako (2007-2011) eta Munduko (2008-2012) txapelketak irabaziz.

### Joko Olinpikoak 
Beste hainbat garaipenen ondoren Mundu mailako famatu bihurtu zen 2012an Londresko Joko Olinpikotan urrezko domina irabaztean. Irlandan benetako fenomenoa bihurtu zen eta 2012ko kirolaria izendatu zuten.

Lehen txanda pasa ondoren Erresuma Batuko Natasha Jonas gaindituz finalerditara sartu zen. Bertan Tajikistango Mavzuna Chorievari irabazi behar izan zion.

Finalean Errusiako Sofya Ochigavaren aurka jokatu eta 10-8 (R1: 2-2; R2: 1-2; R3: 4-1; R4: 3-3) irabazi zuen.

## Tituluak 
* **Txapeldun olinpikoa (1):** 2012
* **Munduko Amateur Txapelketa (4):** 2006, 2008, 2010, 2012
* Europako Amateur Txapelketa (5): 2005, 2006, 2007, 2009, 2011
* Europako Batasuneko Amateur Txapelketa (4): 2008, 2009, 2010, 2011
* Errusiako Nazioarteko txapelketa (1): 2009

## Kanpo loturak 
*  Webgune ofiziala
Santiago Alda

**Santiago Alda Jubera** (1863ko maiatzaren 24a, Bilbo &ndash; 1926ko abuztuaren 10a, Bilbo) euskal herritar politikari abertzale bat izan zen.

## Biografia 
Bere aita arabarra zen, Antoñana udalerriko nekazaria, etorkizunean Bizkaiko Labe Garaiak izango zirenaren lantegietan zerrendagilea izateraino iritsi zen langilea izan zelarik. Santiago Aldak kontabilitatea ikasi eta enpresen administraritza lanetan jardun zuen, Hulleras Vasco-Leonesas de Fabero meatz-konpainiako administratzailea izan zelarik, gerora Aznar familiako eta administrazailea izanik.

Sabin eta Luis Arana Goiri anaien lehenbiziko jarratzaileetako bat izan zen. Jada, 1893ko ekainaren 3an gerora eusko abertzaletasunera bilduko ziren taldekoa izan zelarik, tartean Ramon de la Sota enpresaburua zegoelarik. Larrazabalgo otordua edo Larrazabalgo Zinan ere egon zen. 1898an Sabin Aranaren hautagaitza Bizkaiko Batzar Nagusietarako hauteskundeetarako bermatu zuen. *Claridad* egunkariko laguntzailea ere izan zen. Eusko Alderdi Jeltzaleko Durangorako hauteskunde-batzordeko lehendakaria ere izan zen, alderdiari bere laguntza eta diru ondasunak eskeiniz.

Sabin Arana hil ondoren, 1908ko apirilaren 20ko Zumarragako eskualde batzordeko lehendakaria izan zen, bertan alderdi honetako lehenbiziko Gipuzko Buru Batzarra hautatu zelarik.

Santiago Alda izaera alai, ireki, "txirene" eta festazalea zuen gizona zen, *El Saguzar* elkarteko lehendakaria izan zen, bere egoitzan solasaldiak gauzatu ohi zituztelarik, bertan jakitegia eta sotoa zutelarik, gainera *La Voz de Vizcaya* egunkariko lehendakaria ere izan zen, honetan gerora politikari sozialista garrantzitsu eta ministro izango zen Indalecio Prieto bilbotar-asturiar kazetariak bere ibilbidea hasi zuelarik.

Santiago Alda zena lehenbizikoz Sixta Gorostiola-rekin ezkondu zen, eta bigarrengoz Klaudia Senosiain-ekin. Lehenbiziko emaztearekin Milagros alaba izan zuuen, alaba hau EEBBra joan eta Smith 's College ikastetxean irakatsi zuen, Adolf Meyer-ekin ezkondu ostean, munduan barna egiptologo gisa ibili zen. Aldaren alaba zaharrena, Rakel "Kattali", eusko abertzaletasunaren lehenbiziko emakume iragarkigileetako bat izan zen, 1932-1934 bitartean, Espainiako Bigarren Errepublikan, Emakume Abertzale Batza erakundeko lehendakariordea izan zelarik.

1926ko abuztuaren 10an 63 urterekin zendu zen.

## Kanpo estekak 
* Santiago Aldaren biografia irakurgai eta bere argazkia ikusgai
Ortobikupula karratu

Geometrian, **ortobikupula karratua** Johnsonen solidoetako bat da (*J*28), bi kupula karratu (*J*4) haien oinarri oktogonaletatik lotuz eraiki daitekeena.

Johnsonen solidoak 92 dira; eta Norman Johnson-ek izendatu eta deskribatu zituen, 1966an.

## Kanpo estekak 
*
Lotte Town Tower

**Lotte Town Tower** (koreeraz: 부산롯데타운), Hego Koreako Busan hirian eraikitzen ari den erabilera anitzeko etxeorratza da.

Eraikuntza lanak 2010ean hasi ziren eta egitura 2016rako amaitzea aurrikusten da. 510 metro eta 107 solairu izango ditu.

## Enpresak 
* Arkitektoa: Skidmore, Owings and Merrill
* Jabea: Lotte Shopping Co. Ltd

## Eraikuntza argazkitan 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Eraikinaren ordenagailu bidezko irudia Ingelesezko Wikipedian.
Ortobikupula pentagonal

Geometrian, **ortobikupula pentagonala** Johnsonen solidoetako bat da (*J*30), bi kupula pentagonal (*J*5) haien oinarri pentagonaletatik lotuz eraiki daitekeena.

*Ortobikupula pentagonala* hirugarrena da ortobikupulen multzo infinituan.

Johnsonen solidoak 92 dira; eta Norman Johnson-ek izendatu eta deskribatu zituen, 1966an.

## Formulak 
aren aurpegi guztiak erregularrak badira, eta ertzaren luzera a, gainazalaren azalera (A) eta bolumena (V) formula hauen bidez kalkula daitezke:

A=(10+\sqrt{\frac{5}{2}(10+\sqrt{5}+\sqrt{75+30\sqrt{5})}})a^2\approx17,7711a^2

V=\frac{1}{3}(5+4\sqrt{5})a^3\approx4,64809a^3

## Kanpo estekak 
*
Pestiño

***Pestiño*** edo ***borrachuelo*** Espainiako eskualde zenbaitetan, bereziki Andaluzian, Eguberrietan eta Aste Santuan prestatzen den oreki gozo mota bat da, irina, ardo zuri, olio eta anisetez prestaturiko ore mehe bat zati txikitan tolestuz eta oliotan frijituz sukaldatu eta ondoren eztiz estaltzen dena.

## Kanpo estekak
Kaiser

[eskuinera|thumb|160px|[Gilen II.a Alemaniakoa|Gilen II.a, Alemaniar Inperioko azken enperadorea.]]

**Kaiser** (emakumezkoak **Kaiserin**) alemanez *enperadorea* izendatzeko erabili ohi den hitza da. Errusieraz ko tsar hitza bezala, latinezko *Caesar* (Zesar) hitzetik eratorria da, honela alemanez enperadore hitzaren parekide gisa edozein testuinguru edo egoeratan erabili ohi da, adibidez, alemanez Txinako Pu Yi enperadorea zenaren autobiografiari *Ich war Kaiser von China* deritzo ("Ni Txinako enperadorea izan nintzen"), alemanezko *Liste der byzantinischen Kaiser* ("bizantziar enperadoreen zerrenda") historia liburuan bezala.

Aldiz, euskaraz, alemana ez beste gainontzeko hizkuntzetan bezala, kaiser tituluaz 1871-1918 arteko Alemaniako enperadoreak izendatzen dira, hots, Otto von Bismarcken gidaritzapean gauzatutako Alemaniaren bateratzetik hasi eta 1918-1919ko Alemaniako Iraultza arte, azken hau 1919-1933ko Weimar Errepublikaren aurrekaria izango zelarik. Honela, euskaraz, kaiser izendapena honako hauek daramate:

* Gilen I.a Alemaniakoa (1871-1888)
* Frederiko III.a Alemaniakoa (1888)
* Gilen II.a Alemaniakoa (1888-1918)

## Ikus gainera 
* Reich

## Kanpo estekak
Berrozi Berezi Taldea

**Berrozi Berezi Taldea** (**BBT**) Ertzaintzaren talde berezia da, arrisku handiko egoeretan parte hartzeko prestatua, bereziki su-armak erabili behar diren edota bahituak dauden egoeretan. Eskolta lanak ere egiten dituzte. Izena euren prestakuntzarako erabiltzen duten Berrozi herriko instalakuntzetatik dator.

## Kanpo estekak 
*  Berrozi: Grupo Operacional de Intervención, GAUR Barne Informaziorako Aldizkaria.
Cavan GAA

**Cavan GAA** edota **Cavan County Board of the Gaelic Athletic Association** (irlanderaz **Cumann Lúthchleas Gael Coiste an Chabháin**) Irlandako iparraldean dagoen Ulster probintzian kokatuko Cavan konderriko gaeldar jokoetako talde bat da. Taldearen koloreak urdina eta zuria dira, konderriaren kolore ofizialak hain zuzen ere.

Gizonezko futbol gaeliko talde indartsua du, Ulsterreko txapelketa gehien irabazi duena baita, eta bost All-Ireland txapelketa irabazi zituen 1933 eta 1952 artean.

Hurlingean ere jokatzen duen arren ez du emaitza nabarmenik lortu.

## Tituluak 
### Futbol Gaelikoa 
#### All-Ireland Senior Football Championship 
#### National Football League 
## Kanpo estekak 
* Cavan GAA taldearen webgune ofiziala
Reich

**Reich** alemanez maiz inperio, erresuma edota nazio bat izendatzeko erabili ohi den hitza da, berez estatu inperial subirano baten esanahia du. Hitz hau historian zehar hainbat erakunde subirano izendatzeko erabilia izan da, tartean Alemaniar Inperioa bera, bai eta hitz-konposatuetan ere, adibidez *Königreich* ("Erresuma") eta herrialde batzuk izendatzeko ere *Frankreich* ("Frantzia"), literalki "frankoen erresuma" edota *Österreich* ("Austria"), "Ekialdeko Erresuma". Erlijioan ere *Reich* izena erabili ohi da, batipat "Zeruetako Erresuma" izendatzekoan.

Herri anglo-saxoietan eta ondorioz, orokorrean mundu mailan hiru Reich aipatzen dira bereziki, hirurak herri germaniarrei lotuak. Lehen Reicha Aro Modernotik XIX. mendera doana. Bigarren Reicha 1870etik Lehen Mundu Gerrara doana eta azkenik, naziek bere buruari deitu zioten Hirugarren Reicha.

## Ikus gainera 
* Lehen Reicha
* Bigarren Reicha
* Hirugarren Reicha
* Reichstag
* Reichstag (eraikina)
* Reichsführer

## Kanpo estekak
Gorey

**Gorey** (irlanderaz *Guaire*), Irlandako Wexfordeko konderrian dagoen udalerri bat da. 2011ko erroldaren arabera 9.114 biztanle ditu, hauetatik 3.463 baino ez hirigunean.

## Historia 
Goreyko eliza 1861ean eraiki zen. Herri txikia izan da orain gutxi arte, izan ere 1996an lau mila biztanletara ez baitzen iristen. Konderriaren iparraldean dagoenez, autoz ordubete eskasera dagoen Dublinen lan egiten dutenen lo-hiri bihurtu da eta honek ekarri du populazioaren hazkuntza nabarmena. hauei zerbitzua emateko bost supermerkatu eta bi hotel moderno eraiki dira.

## Ikuskizunak 
Antzerki talde oso aktiboa sortu da hirian. Astero bi emankizun egiten dituzte herriko lokaletan eta urtero astebeteko Antzerki Jaialdia antolatzen dute. Bi urtean behin pantomima jaialdia ere antolatzen dute.

Goreyko Musika Elkarteak ere urtero emankizun handi bat prestatzen du eta hainbat lehiaketa irabazi ditu. Musika taldeak ere ugari dira, batez ere irlandar folk tradizionala jotzen dutenak.

## Hiri senidetuak 
* 

## Kanpo estekak 
* Goreyko udal webgunea
Berrizko markesgoa

[thumb|Berrizko markesen palazioa, [Berrizen (Bizkaia). Gaur egun, udalerriko udaletxea da.]]
**Berrizko markesgoa** Alfontso XIII.a Espainiakoa erregeak 1900eko ekainaren 28an sorturiko titulu nobiliario espainiarra da, Eduardo Aznar de la Sota enpresaburuari eman ziona. Tituluaren izenak, Berriz udalerri bizkaitarrari egiten dio erreferentzia.

## Markesen zerrenda 
## Kanpo estekak
Joan I.a Tzimiskes

**Joan I.a. Tzimiskes** (, *Iōannēs I Tzimiskēs*; Hierapolis, Armenia, 925 aldean - Konstantinopla, 976ko urtarrilaren 10a) 969-976 urteetan Bizantziar Inperioko enperadorea izan zen.

Jenerala zen eta Asiako kanpainetan nabarmendu zen. Teofano, Nizeforo II.a Fokas enperadorearen emaztearen maitalea zen, eta harekin elkar hartuta hil zuen enperadorea. Ondoren, maitalea utzi eta Teodora printzesarekin ezkondu zen. Eslaviarren aurka borrokatu eta ekialdeko Bulgaria menderatu zuen (970). Palestina ia osorik hartu zien musulmanei (974-975). Basilio II.a, bere ondorengoak pozoituta hil zen.

## Erreferentziak
Puyi

**Puyi** (; Pekin, 1906ko otsailaren 7a - *ib.* 1967ko urriaren 17a) Txinako eta Qing dinastiako azken enperadorea izan zen. *Azken Enperadorea* ezizena jaso zuen.

Haren enperadore agintaldi laburra 1908-1912 bitartean jazo zen, 1912an Txinako Errepublika aldarrikatu zuen arte, orduan tronua uztera behartu zuten, nahiz eta Hiri Debekatuan bizitzen segitu. 1917ko uztailaren 1a eta uztailaren 12 artean Zhang Xun jauntxoaren eskutik egun gutxi batzuetan berrezarria izan zen.

1934 eta 1945 bitartean, Japoniaren kontrolpeko Mantxukuo lurraldeko enperadorea izan zen. Txinako Herri Errepublikan Puyi Aixinjueluo izena jaso zuen, eta komunismora bilakatzeko derrigorrezko ikastaroak jaso ondoren, 1964tik hil arte Txinatar Herri Politika Aholkularitzaren Biltzarreko kide izan zen.

## Genealogia 
## Zinema 
1987an Bernardo Bertolucci zinema zuzendariak Puyiren bizitzan oinarritutako *The Last Emperor* ("Azken Enperadorea") filma zuzendu zuen.

## Iruditegia 

Irudi:Xuantong.jpg|Hiri Debekatuan.
Irudi:Puyi and wanrong.jpg|Wan Rong eta Pu Yi.
Irudi:Aisin-Gioro Puyi 01.jpg|1934an.
Irudi:Xiong Bingkun, Puyi and Lu Zhonglin.jpg|Xiong Bingkun, Pu Yi eta Lu Zhonglin 1961ean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Puyiren biografia irakurgai
Usera

**Usera** Madrilgo hiria osatzen duten 21 barrutietako bat da, Orcasitas, Orcasur, San Fermín, Almendrales, Moscardó, Zofío eta Pradolongo auzoek osatzen dutena.

Manzanares ibaia, Praga zubia, Santa María de la Cabeza pasealekua, Fernández Ladreda enperantza eta A-42 eta M-40 errepideak ditu mugak.

## Kanpo estekak
Shane Embury

**Shane Embury** (Broseley, Shropshire, 1967ko azaroaren 27a - ) musikari britainiarra eta *Napalm Death* bandaren baxua da.

## Biografia 
Shane Embury Shropshiren jaio zen, Erresuma Batuan, 1967ko azaroaren 27an.

## Lana 
Shane baxu-jotzailea da *Napalm Death* bandan eta, aurretik, *Abbotoir of Death* eta *Azagthoth* bandetako kide izan zen.

Shane proiektu paralelo ugariren parte-hartzailea da:
* *Unseen Terror* (*grindcore*), adibidez, *Heresy* bandaren kideekin batera.
* *Blood from the Soul* (*thrash*/*hardcore*) bandan ere aritu da, *Sick of it All* bandako kideekin.
* *Meathook Seed*, Mitch Harris, *Napalm* bandako gitarra eta *Obituary* bandako kideekin.
* *Malformed Earthborn*, *Anthrax*, *Nuclear Assault*, *Brutal Truth*, *Stormtroopers of Death* eta *Crucifist* bandetako kide ohia den Dan Lilkerrekin batera.
* *Lock Up* eta *Brujeria* (death metal) *Fear Factory* eta *Faith No More* bandetako kideekin batera.
* *Venomous Concept*, *Napalm Death* bandan lankidea duen Danny Herrera, *Brutal Thruth* bandako Kevin Sharp eta *The Melvins* eta *Fantômas* bandetako Buzzy Osbornerekin batera.

Napalm Death bandako gainerako kideek bezala, Wolverhamptonen bizi da, Erresuma Batuan. Terrorean zaletua da eta zientzia fikzioko filmak eta komikiak gustuko ditu.

## Diskografia 
### *Napalm Death* 
[thumb|300px|eskuinera|Shane Embury [Koblentza|Koblenzen (Alemania)]]
* 1987: *Scum*
* 1988: *From Enslavement to Obliteration*
* 1990: *Harmony Corruption*
* 1992: *Utopia Banished*
* 1994: *Fear, Emptiness, Despair*
* 1996: *Diatribes*
* 1997: *Inside the Torn Apart*
* 1998: *Words from the Exit Wound*
* 2000: *Enemy of the Music Business*
* 2002: *Order of the Leech*
* 2004: *Leaders Not Followers: Part 2*
* 2005: *The Code Is Red...Long Live the Code*
* 2006: *Smear Campaign*
* 2009: *Time Waits for No Slave*

### *Brujeria* 
* 1993: *Matando Güeros*
* 1995: *Raza Odiada*
* 1997: *Marijuana EP*
* 2000: *Brujerizmo*
* 2008: *Debilador* singlea

### *Lock Up* 
* 1999: *Pleasures Pave Sewers*
* 2002: *Hate Breeds Suffering*
* 2005: *Play Fast or Die - Live in Japan* - zuzenean
* 2007: *Violent Reprisal* - bilduma

### *Unseen Terror* 
* 1987: *Human Error*

### Meathook Seed 
* 1993: *Embedded*
* 1999: *B.I.B.L.E.* (Basic Instructions Before Leaving Earth)

### *Venomous Concept* 
* 2004: *Retroactive Abortion*
* 2008: *Poisoned Apple*

### *Blood for the Soul* 
* 1994: *To Spite the Gland that Breeds*

### *Anaal Nathrakh* 
* 2006: *Eschaton*
* 2007: *Hell Is Empty And All The Devils Are Here*

### *Insidious Disease* 
* 2010: *Shadowcast*

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* Napalm Death bandaren webgune ofiziala
* Brujeria bandaren webgune ofiziala
* 2011ko elkarrizketa YouTuben
* Shane Embury eta Napalm Death
Puente de Vallecas

**Puente de Vallecas** Madrilgo hiria osatzen duten 21 barrutietako bat da, Entrevías (131), San Diego (132), Palomeras Bajas (133), Palomeras Sureste (134), Portazgo (135) eta Numancia (136) auzoek osatzen dutena.

Madrilgo hego-ekialdean dago, mendebaldean M-30, iparraldean A-3, Democracia Etorbidea eta Madril-Zaragoza trenbidea, hego-ekialdean M-40 eta hego-mendebaldean Manzanares ibaia izanik.

## Kanpo estekak
Moratalaz

**Moratalaz** Madrilgo hiria osatzen duten 21 barrutietako bat da, Pavones, Horcajo, Marroquina, Media Legua, Fontarrón eta Vinateros auzoek osatzen dutena.

Madrilgo ekialdean dago, lau autopista (mendebaldean M-30, ekialdean M-40, hegoaldean A-3 eta iparraldean M-23) mugetan izanik.

## Garraioak 
Madrilgo metroak auzoan 4 geltoki ditu, 9. linearen barruan: Estrella, Vinateros, Artilleros eta Pavones.

## Kanpo estekak
Ciudad Lineal

**Ciudad Lineal** Madrilgo hiria osatzen duten 21 barrutietako bat da, Ventas, Pueblo Nuevo, Quintana, Concepción, San Pascual, San Juan Bautista, Colina, Atalaya eta Costillares auzoek osatzen dutena.

Arturo Soria ingeniariak proposatu zuen auzoa sortzea, lorategi-hiriaren aitzandieratako bat izanik.

## Kanpo estekak
Villaverde (Madril)

**Villaverde** Madrilgo hiria osatzen duten 21 barrutietako bat da, San Andrés (171), San Cristóbal (172), Butarque (173), Los Rosales (174) eta Los Ángeles (175) auzoek osatzen dutena.

Madrilgo hegoaldean dago eta mendebaldean Leganés, hegoaldean Getafe, ekialdean Villa de Vallecas eta iparraldean Usera ditu mugakideak.

## Kanpo estekak
Vicálvaro

**Vicálvaro** Madrilgo hiria osatzen duten 21 barrutietako bat da, Vicálvaroko Alde Zaharra, Ambroz, Valderrivas, El Cañaveral eta Vallescasko Zabalgunea auzoek osatzen dutena.

Mendebaldean Moratalaz, iparraldean San Blas, hegoaldean Puente de Vallecas eta Villa de Vallecas eta ekialdean Coslada, San Fernando de Henares eta Rivas-Vaciamadrid ditu.

## Kanpo estekak
San Blas-Canillejas

**San Blas-Canillejas** Madrilgo hiria osatzen duten 21 barrutietako bat da, Simancas (201), Hellín (202), Amposta (203), Arcos (204), Rosas (205), Rejas (206), Canillejas (207) eta Salvador auzoek osatzen dutena.

Iparraldean Hortaleza eta Barajas, ekialdean San Fernando de Henares, Coslada eta Vicálvaro eta mendebaldean Ciudad Lineal ditu.

## Kanpo estekak
Hortaleza

**Hortaleza** Madrilgo hiria osatzen duten 21 barrutietako bat da, Palomas, Piovera, Canillas, Pinar del Rey, Apóstol Santiago eta Valdefuentes auzoek osatzen dutena.

Madrilgo ipar-ekialdean dago eta Barajas, San Blas, Ciudad Lineal eta Fuencarral-El Pardo barrutiak eta Alcobendas udalerria ditu mugakideak.

## Kanpo estekak
Galtymore

**Galtymore** (irlanderaz *Cnoc Mór na nGaibhlte*) Irlandako Limerick eta Tipperary konderrien arteko mugan dagoen mendia da. 919 metrotako altuera du eta Galtee mendietan kokaturik dago.

Izena irlanderazko *Cnoc Mór na nGaibhlte*-tik dator, zeinak "Galtee mendietako muinorik garaiena" esan nahi duen. Bide batez bi konderrietako mendirik altuena ere bada.

Iparraldeko aurpegiak glaziarren higadura handia airatu zuen Izotz Aroan ea gaur egun aintzira edo *Lough* ugari daude bertan.

## Kanpo estekak
Kippure mendia

**Kippure mendia** (irlanderaz *Cipiúr*) Irlandako Wicklowko konderrian izen bereko mendietan kokaturiko granitozko media da.

Ez da mendizerrako mendirik garaiena baina Dublindik oso gertu dagoenez irlandar ugarik igotzen duten mendia da. Horretaz gain hiriburura doazen Liffey eta Dodder ibaien iturburuak bertan daude.

50. hamarkadan Dublinerako irrati-telebista repetidorea ezarri zuten tontorrean. Irlandako Telebista 1961ean hasi zen antena hau erabiltzen.

## Kanpo estekak
Lugnaquilla

**Lugnaquilla** edo **Lugnaculliagh** (irlanderaz *Log na Coille*) Irlandako Wicklowko konderrian dauden izen bereko mendietako mendirik garaiena da bere 925 metroekin. Dublindik gertu dagoenez jende askok igotzen du mendia.

Ikuspegi itzelak ditu, izan ere egun argi batean Irlandako itsasoa, Galesko Snowdonia mendiak eta Munster mendebaldeko mendiak ere ikus baitaitezke.

Glen of Imaal, Glenmalure eta Aghavannagh dira mendia igotzeko abiapuntuak. Ohikoena Glen of Imaaletik hasi eta Camara Hill muinoa pasatuz igotzea da.

## Kanpo estekak
Villa de Vallecas

**Villa de Vallecas** Madrilgo hiria osatzen duten 21 barrutietako bat da, Vallecasko Alde Zaharra eta Santa Eugenia auzoek osatzen dutena.

## Kokapena 
Mugakide hauek ditu:
* Rivas-Vaciamadrid eta Getafe hegoaldean.
* Vicálvaro ekialdean.
* Puente de Vallecas iparraldean.
* Villaverde mendebaldean.

## Zinema 
* *La estanquera de Vallecas* (Eloy de la Iglesia, 1987)

## Kirolak 
Rayo Vallecano futbol taldea da auzoko kirol elkarte ezagunena.

[thumb|ezkerrera|250px|[Rayo Vallecano.]]

## Kanpo estekak
Meath GAA

**Meath GAA** edota **Meath County Board of the Gaelic Athletic Association** (irlanderaz **Cumann Lúthchleas Gael Coiste na Mí**) Irlandako ekialdean dagoen Leinster probintzian kokatuko Meath konderriko gaeldar jokoetako talde bat da. Taldearen koloreak berdea eta urrea dira, konderriaren kolore ofizialak hain zuzen ere.

Gizonezko futbol gaeliko talde indartsuak du eta zazpina Liga eta All-Ireland txapelketa irabazi ditu. 80 eta 90. hamarkadak izan dira taldearen urterik onenak, gaur egun ordea 3. mailan ari da.

Hurlingean ere jokatzen duen arren ez du emaitza nabarmenik lortu.

## Tituluak 
### Futbol Gaelikoa 
#### All-Ireland Senior Football Championship 
#### National Football League 
## Kanpo estekak 
* Meath GAA taldearen webgune ofiziala
Down GAA

**Down GAA** edota **Down County Board of the Gaelic Athletic Association** (irlanderaz **Cummann Luthchleas Gael Coiste An Dún**) Ipar Irlandako Down konderriko gaeldar jokoetako talde bat da. Taldearen koloreak gorria eta beltza dira, konderriaren kolore ofizialak hain zuzen ere.

Gizonezko futbol gaeliko talde indartsua du batez ere 60. hamarkadan eta 90. hamarkadan nabarmendu dena. Ulsterrari dagokionez talde garrantzitsuenetakoa da.

Hurlingean ere jokatzen duen arren ez du emaitza nabarmenik lortu.

## Tituluak 
### Futbol Gaelikoa 
#### All-Ireland Senior Football Championship 
#### National Football League 
## Kanpo estekak 
* Down GAA taldearen webgune ofiziala
Zakil-moko

**Zakil-moko**, **zakil-baba** edo **glandea** zakilaren muturra da, zakilaren beste zatia baino zabalxeagoa izaten dena eta azal finagoa duena, mukosaren antzekoa. Anatomikoki homologoa da gizaki emeen klitoriaren glandearekin.

Normalki zakil-mokoa moko-azalarekin osorik edo partzialki estalita dago, ez bada erdainkuntzarik egin. Moko-azala atzerantz eraman daiteke, edo zakil-mokoa baino aurrerago ere, eta erekzioa gertatzen denean, automatikoki atzera egin dezake.

thumb| Zakila zirkuntzidatua glandea guztiz estalirik gabe.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Batez besteko heltze-aro

Enpresaren ekonomian, **batez besteko heltze-aroa** enpresa baten ustiapen zikloaren iraupena da, enpresak lehengai baten unitatea ekoizpen prozesuan baliatzen duenetik bezero batengandik produktu bukatu baten trukean egindako ordainketa jasotzen duenera arte luzatzen den denbora, alegia. Labur esanda, dirua-izakinak-ekoizpena-salmenta-kobratzea-dirua ziklo osoaren iraupena, jarduera ekonomikoan dirua inbertitzen denetik kobratzen denera arteko denbora alegia. Oro har, heltze-aroa ahalik eta laburren izatea komeni da, enpresak bere ustiapen zikloan inbertiturik dituen aktibo zirkulatzaileak ahalik eta txikienak izan eta horrela bere finantza beharrak murrizteko. Horrela, maniobra-fondoarekin lotura estua duen kontzeptua da: heltze-aroa luzea denean, heltze-aro osoko aktibo zirkulatzailea nolabait finantzatu beharreko maniobra-fondo handia beharko du enpresak.

**Heltze-aro ekonomikoa** lau zikloen baturaz sortzen da: enpresa industrialen kasuan, biltegiko denbora, ekoizpen denbora, salmenta denbora eta kobratze-denbora gehituz kalkulatzen da; merkataritza-enpresen kasuan berriz, heltze-aroa salmenta-denborak eta kobratze-denborak osatzen dute. **Heltze-aro finantzarioa** kalkulatzeko berriz, hornitzaileei hornikuntzak ordaintzeko denbora kendu behar zaio heltze-aro ekonomikoari, lehengaiak eta enpresak darabiltzan beste izakinak enpresak jasotzen dituen unean hornitzaileei ordaintzen ez zaizkienean, beranduago baizik.

## Kanpo estekak
Air Berlin

[thumb|Air Berlin airelinearen [Airbus A330 hegazkina]]

**Air Berlin** Europan zegoen hegaldi konpainia zen. Bere egoitza nagusia Berlinen zegoen, eta Euskal Herrian Bilboko aireportutik lan egiten zuen.

## Kanpo estekak
Adolfo Arejita

**Adolfo Arejita Oñarte-Etxebarria** (Bilbo, ) euskal hizkuntzalari eta euskaltzaina da. 1980tik Deustuko Unibertsitatean dihardu irakasle lanean. Hori baino lehenago, 1977an, Labayru Ikastegiaren Euskal Hizkuntza Arloaren zuzendari hasi zen. Euskal testu zaharren azterketan aditua da, eta Pedro Antonio Añibarro, Juan Mateo Zabala, Juan Antonio Mogel eta beste autore batzuen testu zaharrak aztertu eta argitaratu izan ditu. Euskal gramatikari buruzko lanak ere argitaratu ditu, bakarka edo elkarlanean.

## Bibliografia 
; Lan eta artikuluak
* *Bizkaieraren idatzizko arauak: deklinabidea eta aditza, Argitalpen zerbitzu nagusia*, Lehendakaritza Saila, Eusko Jaurlaritza,  (84-7542-043-5)
* *Edo geuk edo inok ez: euskerearen alde*, Xabier Perearekin batera, Labayru Ikastegia,  (84-505-0589-5)
* *El Catequista Bascongado Cristau eracasle euscalduna: Irugarren zati edo partea Jangoicoaren legue, ta Eleizaco mandamentuen ganean*, in Juan Antonio Mogelekin batera, Labayru Ikastegia,  (84-86833-67-1)
* *Euskal Joskera*, Labayru Ikastegia,  (84-505-1667-6)
* *Bilbao, El Espacio Lingüístico: Simposio 700 Aniversario*, Nagore Etxebarriarekin batera,  (84-7485-792-9)
* *Studia Philologica: In Honorem Alfonso Irigoien*, Alfonso Irigoien, Carmen Isasi eta Itziar Turrezekin batera,  (84-7485-577-2)
* *Euskerazko sermoi eta antzeko eskuizkribuen katalogoa (XVIII-XX)*, Nagore Etxebarria, Zelestino Solaguren, Ander Manterola eta Akaitze Kamiruagarekin batera, Labayru Ikastegia, 2005, 1060 p., 
* *Euskararen geografia historikoa*, Ander Manterola eta Segundo Oar-Artetarekin batera, Eusko Jaurlaritzaren Argitalpen Zerbitzu Nagusia, Eusko Jaurlaritza, 2007.
* *Mendebaldeko berbetearen formalizazinoa*, Mendebalde Euskal Kultur Elkartea, 2000, 290 p.
* *Euskararen Herri Hizkeren Atlasa*, Euskaltzaindia, 2008.
* *Ipuin-barreka* Felix Bilbao eta Nagore Etxebarriarekin batera, Labayru Ikastegia, Bilbao Bizkaia Kutxa Fundazioa , 2009, 270 p., 
* *Justo M. Mokoroa: biografia, lanak, usteak: Derioko XXI. Udako Euskal Ikastaroan eginiko gorazarrea, 1990-VII-13* Justo Mokoroarekin batera, Labayru Ikastegia "Mikel Zarate" Iker Mintegia.; et al, Bilbao, Labayru Ikastegia, 1990.
* *Bizkai euskeraren jarraibide liburua. Lehenengo pausuak*, Labayru Ikastegia, 401 p., 
* *Kardaberazen erretorika eta erretolikak*, 2003, Idatz & Mintz
* *Esaera goikoak behera irauliak Herri-literaturan errefrau-jorrak*, 375 or. Euskaltzaindia 2024 

; Monografiak
* *Josetxo*, Jose Manuel Etxeita, Bilbo, Labayru ikastegia, 1985.
* *Peru Abarka*, Juan Antonio Mogel, Donostia, Euskal Editoreen Elkartea, 1990.

; Astekaria
* *Litterae vasconicae : euskeraren iker atalak*, Mikel Zarate eta Iker Mintegiarekin batera, Labayru Ikastegia, 1982.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Adolfo Arejitaren biografia. Auñemanedi Entziklopedia. Euskomedia.org 
* Adolfo Arejitaren lanak Euskaltzaindian
EasyJet

thumb|EasyJet A319, Airport Amsterdam Schiphol.
[thumb|easyJet airelinearen [Airbus A319 hegazkina]]

**easyJet** Europan dagoen kostu baxuko hegaldi konpainia da. Bere egoitza nagusia Londresko Luton aireportuan dago, eta Euskal Herrian Bilboko aireportutik lan egiten du.

## Hegaldiak 
### Euskal Herria 
#### Bilbotik 
:: **Urte osoan**: Lisboa, Londres-Stansted, Manchester
:: **Udan**: Geneva

#### Biarriztik 
:: **Urte osoan**: Paris-Charles de Gaulle
:: **Udan**: Londres-Gatwick, Lyon

## Estatistikak 
## Kanpo estekak 
*   Airelinearen webgunea.
Brussels Airlines

**Brussels Airlines** Europan dagoen hegaldi konpainia da. Bere egoitza nagusia Bruselako aireportuan dauka, eta Euskal Herrian Bilboko aireportutik lan egiten du.

## Kanpo estekak
Konstantino VIII.a

**Konstantino VIII.a** (, *Kōnstantinos VIII*; 960 – 1028ko azaroaren 11) 1025–1028 urteetan Bizantziar Inperioko enperadorea izan zen.

976an enperadore egin zuten bere anaia Basilio II.arekin batera, baina hari utzi zion agintzen hil zen arte. 1025. urtean, Basilio II.a hil eta enperadore bakar geratu zen Konstantino VIII.a. Haren gobernua ezin txarragoa izan zen: gorteko eunukoen eta administrazioko funtzionarioen esku utzi zuen aginpidea eta gehiegizko zergen bitartez inolako baliabiderik gabe utzi zituen lurjabe txikiak. Zoe haren bigarren alabaren eskutik etorri zen Bizantzioko inperioaren gainbehera.

## Erreferentziak
Turkish Airlines

**Turkish Airlines** Turkian egoitza duen hegaldi konpainia da, zehazki Atatürk nazioarteko aireportuan. Euskal Herrian Bilboko aireportutik lan egiten du.

## Kanpo estekak
Erroman III.a

**Erroman III.a Argiro** (, *Rōmanos III Argyros*) (968 – 1034ko apirilaren 11) 1028-1034 urteetan Bizantziar Inperioko enperadorea izan zen.

Konstantino VIII.ak bere alaba Zoerekin ezkonarazi zuen eta hala, enperadore bihurtu zen. Esperientzia gutxikoa zen bai politikan bai gai militarretan eta garaitu egin zuten Sirian 1030. urtean. Biztanleak bere alde jartzen saiatu zen eta zergak murriztu zituen. Emazteak aginduta bihurtu zioten lepoa eta haren maitale zen Mikel izan zen hurrengo enperadorea.

## Erreferentziak
Orbest Orizonia Airlines

[thumb|Orbest Orizonia Airlines airelinearen [Airbus A320-200 hegazkina]]

**Orbest Orizonia Airlines** Europan zegoen hegaldi konpainia izan zen. Bere egoitza nagusia Palma Mallorcakoan izan zuen, eta Euskal Herrian Bilboko eta Iruñeko aireportuetatik lan egin ohi zuen.

## Kanpo estekak
Volotea

**Volotea** (IATA: **V7**, NAZE: **VOE**) Asturiasen egoitza nagusia duen Espainiako kostu baxuko airelinea bat da. Carlos Muñoz eta Lázaro Roz enpresaburuek sortu zuten 2011n, aurretik Vueling airelinea sortu zuten sortzaile berak, eta 2012ko apirilaren 5ean hasi zituen operazioak. Euskal Herrian Bilboko eta Biarrizko aireportuetan operatzen du.

Voloteak A kategoriako Hegazkin Operatzaileen Ziurtapena dauka, Espainiako Aire Segurtasuneko Estatu Agentziak (AESA) emana. Ziurtapen horrek bidaiariak, zamak eta posta garraiatzeko baimena ematen dio, 20tik gorako bidaiarientzako hegazkinetan.

2017ko irailean 875 langile zituen.

## Historia 
Konpainia hiru arrisku kapital entitatek parte hartua da, horietatik bi europarrak eta hirugarrena, *CCMP Capital*, Estatu Batuarra. Azken honen presidentea, Greg Brenneman, Volotearen presidente ere da, eta aurretik Continental Airlines airelinearen presidente ere izan zen. Konpainia 30 milioi euro baino gehiagoko kapitalarekin jaio zen.

Airelinea zerbitzu ematen hasi aurreko hilabeteetan kontratazio prozesuen inguruan polemika sortu zen. Behin operazioak hasita, Voloteak 230 lanpostu zuzen sortu zituen, aire tripulazioa, lurreko eta administrazio pertsonala gehituta, 5.000 hautagaitza baino gehiago jaso zituela.

2012an Europa mailan hazkuntza handieneko airelinea izan zen, hasierako bi hilabeteetan 72 ibilbide eskainita. Hori dela eta, hegazkin sektorearen inguruko anna.aero argitalpenak Volotea saritu zuen.

Aktibitatea hasi eta hilabete gutxira hegaldi batzuen ezeztapena gertatu zen, konpainiaren arabera udako sasoian aireportuen libre egoteko arazoak zirela medio.

2017ko urriaren 19an administrazio kontseiluak egoitza soziala Bartzelonatik Asturiasko Printzerrira mugitzea erabaki zuen, non 2012tik operatzen duen eta garai hartan airelineak Espainian zuen aireportu base bakarra zegoen.

## Flota 
Voloteak Boeing konpainiarekin hitzarmena du sinatuta, Boeing 717 hegazkinak alokatzeko. 2018ko ekainean Voloteako flota hurrengo hegazkinez osatuta dago:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Volotearen webgunea
Moko-azal

**Moko-azala** zakil-mokoa estaltzen duen larruazala eta mintza da, zakila lasai dagoenean. Zakila gogortuta eta zutik dagoenean, berriz, moko-azala atzera egin eta moko azala agerian uzten du.

## Ikus gainera 
* Klitoriaren moko-azal

## Kanpo estekak
Zakil-hari

**Zakil-haria** moko-azala eta zakil-mokoa lotzen dituen azal-tolesa da, moko-azala zakil-mokoaren gainetik ateratzen eta sartzen laguntzen duena.

## Kanpo estekak
Zoe Porfirogeneta

**Zoe** (, *Zōē*; 978aldean – 1050eko ekaina), izengoitiz **Porfirogeneta**, 1028-1050 urteetan Bizantziar Inperioko enperatriza izan zen.

Konstantino VIII.aren bigarren alaba zen. Aitak Erroman III.a Argirorekin ezkonarazi zuen. 1028an enperatriz izendatu zuten. Senarrak, ordea, gorroto zuen Zoe, eta hau Mikel IV.a Paflagoniarra hartu zuen amorantetzat. 1034an Mikelek Erroman hilarazi zuen eta, orduan, Mikel eta Zoe ezkondu ziren. Elkarrekin egon ziren aginpidean 1041 arte. Zoek senarrari gustu ematearren, haren iloba Mikel izendatu zuen enperadoregai.

Mikel IV.a hil zenean, honen ilobak, enperadore izateko nahiaz, monasterio batean sartu nahi izan zuen Zoe. 1042ko apirilaren 19an Konstantinoplako herria Mikel V.aren erabaki horren aurka matxinatu zen, eta Zoek bere ahizpa gaztea, Teodora, izendatu behar izan zuen enperadoregai. Bi ahizpen artean konponezinak sortu zirelarik, Zoe berriz ezkondu zen, Konstantino IX.a Monomakorekin, eta harekin egon zen aginpidean hil zen arte.

## Erreferentziak
Mikel IV.a

**Mikel IV.a Paflagoniarra** (, *Mikhaēl ho Paphlagōn*; 1010 – Konstantinopla, 1041eko abenduaren 10a) 1034-1041 urteetan Bizantziar Inperioko enperadorea izan zen.

Zoe Porfirogeneta enperatrizaren ganberazaina eta maitalea zen. 1034an Erroman III.a Argiro enperadorea Zoek pozoiturik hil zen. Mikel alargunarekin ezkondu eta tronura iritsi zen. Hala ere, Mikel izaera ahulekoa eta epileptikoa zenez gero, Konstantino VIII.arekin eta Erroman III.arekin Lehen Ministro izana zen Joan Eunukoa anaiaren esku utzi zuen aginpidea.

Joanek armadan eta finantza sisteman egin zituen erreformek Bizantziar Inperioaren susperraldia ekarri zuten, etsaien erasoaldiei aurre eginez. Inperioaren ekialdeko mugan, setio luze baten ostean, Edesa hiria askatua izan zen. Mendebaldean, berriz, Jurgi Maniakesek 1037 eta 1040 bitartean egin zituen kanpainetan, musulmanak ia erabat egotziak izan ziren Siziliatik. Baina Italiako normandiarrren aurkako espedizioak porrot egin zuen eta, 1041ean Maniakesek alde egin ondoren, Siziliako konkista gehienak galdu ziren. Iparraldean serbiarren 1040ko matxinadak arrakasta izan zuen baina, enperadoreak berak gidatutako kanpaina bati esker, Trazia eta Mazedoniako hiriak mehatxatzen zituen bulgariarren eta Balkanetako eslaviarren errebolta, zapaldua izan zen (1041).

## Erreferentziak
Air Europa

[thumb|Air Europa airelinearen [Boeing 737-800 hegazkina]]

**Air Europa** Europan dagoen hegaldi konpainia da. Bere egoitza nagusia Llucmajorren dauka, eta Euskal Herrian Bilboko aireportutik lan egiten du.

## Kanpo estekak
Barajas

**Barajas** Madrilgo hiria osatzen duten 21 barrutietako bat da, Alameda de Osuna, Aireportua, Barajasko Alde Zaharra, Timón eta Corralejos auzoek osatzen dutena.

1949an ordurarte udalerri independienteak ziren Hortaleza, Canillas, Canillejas, Vallecas, Vicálvaro, Carabanchel Alto, Carabanchel Bajo, Aravaca, El Pardo eta Fuencarralekin batera Madrilen barnean sartu zen. Ordurako jadanik eraikia zegoen Madril-Barajas aireportua berarekin batera eraman zuen.

## Kanpo estekak
Abkhaziako Sobietar Errepublika Sozialista

**Abkhaziako Sobietar Errepublika Sozialista** (errusieraz: Социалистическая Советская Республика Абхазия), edo **Abkhaziako SES** Sobietar Batasuna osatzen zuten behin-behineko errepubliketako bat izan zen.

Egungo Abkhazian zegoen 1921 eta 1931 artean. 1931n Georgiako Sobietar Errepublika Sozialistaren barnean zegoen Abkhaziako Sobietar Errepublika Sozialista Autonomo bilakatu zen.

## Kanpo estekak
Georgiako Sobietar Errepublika Sozialista

**Georgiako Sobietar Errepublika Sozialista** (georgieraz: საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა, ''sakartvelos sabch'ota socialist'uri resp'ublik'a*; errusieraz: Грузинская Советская Социалистическая Республика, *Gruzinskaya Sovetskaya Sotsialisticheskaya Respublika''), edo **Georgiako SES** Sobietar Batasuna osatzen zuten errepubliketako bat izan zen.

Egungo Georgiako Errepublikan zegoen, 1810ean Errusiar Inperioak konkistaturiko errepublika autonomoa ordezkatu zuen eta 1991n independentzia lortu zuen.

1922. urteko martxoaren 12tik errepublika Transkaukasiako Sobietar Errepublika Sozialista Federatiboaren parte zen (Armeniako Sobietar Errepublika Sozialistarekin eta Azerbaijango Sobietar Errepublika Sozialistarekin batera), harik eta 1936. urteko abenduaren 5ean Transkaukasiako errepublika desegin zuten arte. Une horretatik aurrera, abenduaren 30etik aurrera zehazki, Sobietar Batasuna osatzen zuten errepubliketariko bat izan zen. Hiriburua Tbilisi zuen.

## Kanpo estekak
Transkaukasia

thumb|320px|Kaukasiako mapa.
**Transkaukasia** edo **Hegoaldeko Kaukasia** Kaukasia Handiaren eta Kaukasia Txikiaren arteko eskualde menditsua da. Politikoki Armenia, Georgia eta Azerbaijan estatuak eta eztabaidaturiko Abkhazia, Hego Osetia eta Karabakh Garaia ditu barnean. Historian zehar eskualdea bitan izan da batua:
* Transkaukasiako Errepublika Demokratiko Federala (1918ko apirilaren 9-maiatzaren 26)
* Transkaukasiako Sobietar Errepublika Federatibo Sozialista (1922ko martxoaren 12-1936ko abenduaren 5)

Euskarazko izena errusierazko *zakavkazie* hitzetik eratorria da, "Kaukasoz haraindiko eskualdea" esan nahi duena (erromatar transalpinoarekin gertatu zen moduan)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bukharako Sobietar Herri Errepublika

**Bukharako Sobietar Herri Errepublika** (uzbekeraz: ''Buxoro Xalq Sho'ro Jumhuriyati*; errusieraz: Бухарская Народная Советская Республика, *Bukharskaya Narodnaya Sovetskaya Respublika'') Sobietar Batasuna osatzen zuten behin-behineko errepubliketako bat izan zen. 1920an Bukharako Emirerria ordezkatu zuen Urriko Iraultza eta gero. 1924an **Bukharako Sobietar Errepublika Sozialista** (errusieraz: Бухарская Социалистическая Советская Республика) bihurtu zen. Urtebete geroago desegin eta Uzbekistango Sobietar Errepublika Sozialista eta Turkmenistango Sobietar Errepublika Sozialistaren artean zatitu zuten.

## Kanpo estekak
Khwarezmgo Sobietar Herri Errepublika

**Khwarezmgo Sobietar Herri Errepublika** (uzbekeraz: ''Xorazm Xalq Sho'ro Jumhuriyati*; errusieraz: Хорезмская Народная Советская Республика, *Khorezmskaya Narodnaya Sovetskaya Respublika*) Sobietar Batasuna osatzen zuten behin-behineko errepubliketako bat izan zen. 1920an Khivako khanerria ordezkatu zuen Urriko Iraultza eta gero. 1923an **Khwarezmgo Sobietar Errepublika Sozialista** (errusieraz: Хорезмская Социалистическая Советская Республика, *Khorezmskaya Sotsialisticheskaya Sovetskaya Respublika'') bihurtu zen. Bi urte geroago desegin eta Uzbekistango Sobietar Errepublika Sozialista eta Turkmenistango Sobietar Errepublika Sozialistaren artean zatitu zuten.

## Kanpo estekak
Eugenio Etxebeste

**Eugenio Etxebeste Arizkuren**, ***Antxon*** ezizenez ere ezaguna (Donostia, 1951ko martxoaren 9a - ) ETA kide ohia da.

## Datu biografikoak 
Amaren aldetik, Baglietto familia eibartar-italiarreko kidea da.

Enpresa-teknikari ikasketak burutu zituen.

Entomologia zalea, 1973 urtean argitaraturiko *Euskalerriko tximeletak* karta-jokoaren sortzailea izan zen.

## ETAren baitan 
1975 urtean Ipar Euskal Herrian errefuxiatu zen eta Bereziak taldeko buru izan zen. ETA politiko-militarretik ETA militarrerako bidea egin zuen. 1984 urtean Frantziako poliziak atxilotu eta Santo Domingora deportatu zuten eta handik Ekuadorrera 1986 urtean. 1980ko hamarkadan espainiar gobernuaren eta ETAren arteko Aljerko negoziaketetan parte hartze zuzena izan zuen. 1997 urtean Espainiara eraman eta kartzelatua izan zen. 2004 urtean aske utzi zuten.
Xiberta

**Xiberta** Angeluko (Lapurdi) iparraldean dagoen auzo bat da, Xibertako basoa, Aturri ibaiaren eta Bizkaiko golkoko kostaldearen artean hedatzen da.

2020ko uztailaren 30.ean sute batek baso erdia erre zuen, 165 hektarea. Bertan kokatuta zegoen Izadi Naturaguneko eraikina guztiz kiskalita geratu zen. Claude Olive Angeluko alkateak handik astebetera jakinarazi zuen Xibertako basoa berriz oihaneztatzeko plana garatu nahi zuela baina zuhaitz mota desberdinak landatuz, kualitatiboki aldatu nahi zuela, segurtasun arauak eta egoera klimatikoa kontuan hartuz.

Leku izen hau antzinako *Gibraltar* toponimotik eratorritakoa dela planteatu izan da (Xibaltar(re)). Izen honekin Xibertako aintzira eta inguruko golf zelaia, auzoa eta Xibertako basoa ere izendatzen dira. Aintzira horretan bertan Izadia Parke Ekologikoa dago.

1977an, auzo honetan dagoen Xiberta hotelean egin ziren euskal alderdi abertzaleen arteko Xibertako elkarrizketak.

## Izadia parke ekologikoa 
Aturri ibaiaren bokalean, Izadia parke ekologikoak kostaldeko hezeguneen biodibertsitatea erakusten du. 14 hektareako parke eder honetan, 1,7 kilometroko aurkikuntza-bidexka batean ibil daiteke, ekosistemen, faunaren eta floraren arteko oreka eta harremanak ulertzeko. Parkearen sarrerako eraikinean itsasertzaren funtzionamendu ekologikoa erakusten duen eszenografia ludiko eta pedagogikoa bisita daiteke.

2020ko uztailaren 30eko suteak erabat suntsitu zuen Izadia parke ekologikoa.
Fitxategi:IZADI naturgunea 03.jpg|IZADIA etxea (2020an erre baino lehen).
Fitxategi:IZADI naturgunea 02.jpg|IZADIA etxea (2020an erre baino lehen)
Fitxategi:IZADI naturgunea 01.jpg|Mapa
Fitxategi:IZADI naturgunea 05.jpg|Aintzira inguruko gune erre bat.
Fitxategi:IZADI naturgunea 04.jpg|IZADI etxea (2020an erre ondoren).

## Ondarea 
* Villa Prinkipo (1930)

## Ikus, gainera 
* Xibertako elkarrizketak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Donatella Versace

**Donatella Versace** (Reggio di Calabria, Italia, 1955eko maiatzaren 2a - ) moda diseinatzaile italiarra da, Gianni Versaceren arreba.

## Biografia 
thumb|260px|eskuinera|Donatella Versace
Donatella Versace Reggio di Calabrian jaio zen, Italian, 1955eko maiatzaren 2an. Aita goi mailako finantzaria zen eta ahizpa zaharrago bat, Tina, hil egin zitzaion 12 urte besterik ez zituenean.

70eko hamarkada erdian, Donatellak anaia zaharragoa zen Giovanniren ("Gianni") pausoak jarraitzea erabaki zuen. Hasieran harentzako Harreman Publikoko arloa eramatea pentsatu zuen, baina baliagarriagoa izango zen musa eta kritiko paperean. Horrela murgildu zen Donatella modaren munduan.

Hurrengo hamarkadan, 80koan, Giannik hari dedikaturiko lurrina atera zuen eta zigilu propioa ere ireki zuen, *Versus*, *Versace*ren lerro ospetsua izaten jarraitzen duena.

1997ko uztaileko Gianniren hilketa baino lehen, Donatella eta Santo Versacek bigarren mailako lanak besterik ez zituzten egiten, baina Gianni hil zenean, Donatella eta Santok hartu zuten anaiaren negozioen ardura. Gaur Donatellak diseinatzen du eta Santo, berriz, finantzaz arduratzen da. *Versace* firmak urte zailak izan zituen, modak norabide zurrunagoa hartu zuelako, baina bizirautea lortu zuten eta berriro oso estimatua den zigilua da. Donatellak *H&M* etxearekin ere elkarlana egin du, bilduma merkea ateraz, 80 eta 90eko *Versace*ren bertsio berria eginez.

2005ean, Madonna aukeratu zuen firmaren bozeramale izateko eta 5 milioi dolarretako akordioa egin zuten.

2007ko udaberriko bilduma Benedikto XVI.a aitasantuaren idazkari pribatua den Georg Gänswein dotorearen irudian oinarritu zuen, *Bel Giorgio* deitua eta *Vanity Fair* aldizkariaren esanetan, *Monseñor George Clooney*.

Donatella Versacek musika eta ikuskizuneko espurruko emakume esanguratsu askoren soinekoak diseinatu ditu, Britney Spears, Christina Aguilera, Beyoncé, Angelina Jolie, Cher, Janet Jackson, Madonna, Kylie Minogue eta Lady Gaga beste askoren artean.

Oso beltzarana eta ile horia den irudi bereziko emakumea, prentsa arrosan agertzen da maiz. Donatella eta bere senar ohia den Paul Beck modeloak bi seme-alaba dituzte: Allegra (1986) - honek jaso zuen osaba Gianniren jabetzaren erdia - eta Daniel (1991). Dirua erruz izan badute ere, gauzak ez dira errazak izan Versace familian:

## Erreferentziak
Nereida (satelitea)

**Nereida** (grezieraz: *Νηρηΐδα*) Neptunoren satelite bat da. 340 Km diametroa du. Gerard Kuiperrek aurkitu zuenean, Neptunoren azken satelitea zela uste zuten baina gero Psamata aurkitu eta postua kendu zion. Azalean metanoa du.

## Aurkikuntza eta izendapena 
Nereida 1949ko maiatzaren 1ean aurkitu zuen Gerard P. Kuiperrek McDonald behatokiko 82 hazbeteko teleskopioarekin hartutako plaka fotografikoetan. Bere aurkikuntzaren berri eman zuenean proposatu zuen izena. Nereiden izena darama, greziar mitologiako itsas ninfak eta Neptuno jainkoaren menpekoak. *Voyager 2* iritsi aurretik aurkitu zen Neptunoren bigarren ilargia eta azkena izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2013ko Tasmaniako suteak

**2013ko Tasmaniako suteak** 2013ko urtarrilean Australiako hego ekialdean izandako beroaldi baten eraginez sortutako sute multzoa izan zen. Suteak urtarrilaren 4ean hasi ziren eta 20.000tik gora hektarea erretzeaz gainera, hainbat etxe eta instalakuntza erre zituzten.

## Kanpo estekak