open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Madeleine Carroll

**Edith Madeleine Carroll** (West Bromwich, 1906ko otsailaren 26a – Marbella, Espainia, 1987ko urriaren 2a) Ingalaterrako aktorea izan zen, 1930eko eta 1940ko hamarkadetan lan egin zuena, bai Britainia Handian, bai Ameriketako Estatu Batuetan. Alfred Hitchcocken *The 39 Steps* filmekoa (1935) da bere lanik gogoangarriena. 

Bigarren Mundu Gerran Londresen izan ziren airezko bonbardaketetan bere ahizpa Marguerite hil eta gero, alde batera utzi zuen aktore lana, eta bolondres sartu zen Gurutze Gorrian gerrako biktimei laguntzeko. Hori zela eta, Ohorezko Legioa eta Askatasunaren Domina Presidentziala jaso zituen. 

## Filmografia 
* *The Guns of Loos* (1928), Diana Cheswick
* *What Money Can Buy* (1928), Rhoda Pearson
* *The First Born* (1928), Lady Madeleine Boycott
* *Not So Stupid* (1928)
* *The Crooked Billet* (1929), Joan Easton
* *The American Prisoner* (1929), Grace Malherb
* *Atlantic* (1929), Monica
* *The W Plan* (1930), Rosa Hartmann
* *Instinct* (1930) 
* *Young Woodley* (1930), Laura Simmons
* *French Leave* (1930), Mlle. Juliette/Dorothy Glenister
* *Escape* (1930), Dora
* *The School for Scandal* (1930), Lady Teazle
* ''Kissing Cup's Race* (1930), Lady Molly Adair
* *Madame Guillotine* (1931), Lucille de Choisigne
* *Fascination* (1931), Gwenda Farrell
* *The Written Law* (1931), Lady Margaret Rochester
* *Sleeping Car* (1933), Anne
* *I Was a Spy* (1933), Martha Cnockhaert
* *The World Moves On* (1934), Mrs. Warburton/Mary Warburton Girard
* *The Dictator* (1935), Danimarkako Caroline Mathilde erregina
* *The 39 Steps* (1935), Pamela
* *The Story of Papworth, the Village of Hope* (1935)
* *Secret Agent* (1936), Elsa Carrington
* *The Case Against Mrs. Ames* (1936), Hope Ames
* *The General Died at Dawn* (1936), Judy Perrie
* *Lloyd's of London* (1936), Lady Elizabeth
* *On the Avenue* (1937), Mimi Caraway
* *It's All Yours* (1937), Linda Gray
* *The Prisoner of Zenda* (1937), Flavia printzesa
* *Blockade* (1938), Norma
* *Cafe Society* (1939), Christopher West
* *Honeymoon in Bali* (1939), Gail Allen
* *My Son, My Son!* (1940), Livia Vaynol
* *Safari* (1940), Linda Stewart
* *Northwest Mounted Police* (1940), April Logan
* *Virginia* (1941), Charlotte Dunterry
* *One Night in Lisbon* (1941), Leonora Perrycoate
* *Bahama Passage* (1941), Carol Delbridge
* *My Favorite Blonde* (1942), Karen Bentley
* *White Cradle Inn* (1947), Magda
* *An Innocent Affair* (1948), Paula Doane
* *The Fan'' (1949), Mrs. Erlynne

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iga Baumgart-Witan

**Iga Baumgart-Witan** (1989ko apirilaren 11) poloniar esprinter bat da. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan bi domina irabazi zituen, urrezkoa Poloniako errelebo talde mistoarekin eta zilarra 4 × 400 metroko errelebo taldean. 2012ko eta 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan 4 × 400 m-ko erreleboan ere parte hartu zuen, baita Munduko bi txapelketatan ere.

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Natalia Kaczmarek

**Natalia Kaczmarek** (1998ko urtarrilaren 17a) poloniar atleta esprinter bat da, 400 metroetan espezializatua. 2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetan erreleboetan parte hartu zuen, 4x400 metroko errelebo mistoan urrezko domina irabazi zuen eta emakumezkoen 4x400 metroko erreleboan zilarrezkoa.

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anna Kiełbasińska

**Anna Kiełbasińska** (1990eko ekainaren 26a) abiadura eta hesi probetan lehiatzen den poloniar atleta da. Kiełbasińskak hainbat domina irabazi ditu gazte mailako lehiaketetan. Polonia ordezkatu zuen 2012, 2016 eta 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, eta 2011 eta 2015eko Munduko Txapelketan.

Alopecia areata du, gaixotasun autoimmune bat.

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ernest Shonekan

**Ernest Adegunle Oladeinde Shonekan** (Lagos, 1936ko maiatzaren 9a - Lekki, 2022ko urtarrilaren 11) nigeriar politikaria izan zen. Nigeriako estatuburua izan zen 1993ko abuztutik azarora.

Zuzenbidea ikasi zuen Londreseko Unibertsitatean eta Harvard Business Schoolen ikasketak zabaldu zituen. 1964an United African Company of Nigerian hasi zen lanean eta 1980an enpresako presidente izan zen.

Hirugarren Errepublikako krisian, Ibrahim Babangida presidente militarrak Trantsizio Kontseiluko buru eta gobernuburu izendatu zuen. 1993ko ekaineko hauteskundeak baliogabetu ondoren, Babangidak abuztuaren 26an dimisioa eman zuen eta Shonekan bitarteko estatuburu izendatu zuen.

Shonekan hauteskunde presidentzial berri bat eta demokraziara itzultzea antolatzen saiatu zen, baina ezin izan zuen krisi politikoa kontrolatu. Zigor ekonomikoek inflazio handia eragin zuten eta atzerriko inbertsioa desagertu zen. Azaroaren 17an, Sani Abacha Defentsa ministroak agintetik bota zuen estatu-kolpe baten bidez.
Gnieznoko Ateak

**Gnieznoko Ateak** (polonieraz *Drzwi Gnieźnieńskie*, ) Gnieznoko katedralaren sarreran jarritako brontzezko ate pare bat dira. San Adalbertoren bizitzako (polonieraz, *Wojciech*) hemezortzi eszenaz apainduta daude. Santuaren gorpuzkinak atzerrian zeudelarik, poloniar erregeek erosi zituzten urrezko pisuan eta katedral honetara ekarri, non erlikiak gordetzen diren.  

Katedrala eraikin gotikoa da, baina ateak lehenago egin ziren, 1175 inguruan, Mieszko III.a Zaharraren erregealdian. Poloniako arte erromanikoaren  lan garrantzitsuenetako bat dira.

## Iruditegia 

Fitxategi:Gniezno_Drzwi_-_modlitwa.JPG|Aldaba 4. eszenan: Adalberto otoitzean tenplu baten aurrean.
Fitxategi:Drzwi_gnieznienskie_Otto_wrecza_pastoral_Wojciechowi-MJ.jpg|Adalberto apezpiku bilakatzen da, 5. eszena.
Fitxategi:Gniezno_Drzwi_-_smierc.JPG|14. eszena, Adalbertoren martiritza.
Fitxategi:Drzwi_gnieznienskie_wykupienie_zwlok_Wojciecha.jpg|Boleslaw erregeak urre pisutan erosten die Aldabertoren gorpua prusiarrei.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Małgorzata Hołub-Kowalik

**Małgorzata Hołub-Kowalik** (1992ko urriaren 30a) 400 metroetan espezializatutako esprinter poloniar bat da. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan bi domina irabazi zituen, urrezkoa Poloniako 4 × 400 metroko errelebo talde mistoarekin eta zilarra emakumezkoen 4 × 400 metroko errelebo taldean. Bere herrialdea ordezkatu zuen kanpoko bi eta pista estaliko bi munduko txapelketatan, erreleboan zilarrezko domina irabaziz 2016ko IAAF Pista Estaliko Munduko Txapelketan .

400m-etan bere marka pertsonalak 51,74 segundo aire librean (Beijing 2015) eta 52,60 segundo pista estalian (Toruń 2017) dira.

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dániel Angyal

**Dániel Angyal** (Budapest, Hungaria, 1992ko martxoaren 29a), waterpolo jokalari hungariarra da; defendatzaile moduan jokatzen duena, eta, Tokioko 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, brontzezko domina olinpikoa.

## Bere ibilbidea 
Bederatzi urte zituela, igeriketa eta, ondoren, waterpoloaren oinarriak ikasten hasi zen KSIn. 2008an, helduen OB I/Bs txapelketako lehen partida jokatu zuen, gero Hungariako gazte mailako txapeldun taldeko kide izan zen.

2010ean, Lajos Vad-ek zuzendutako Groupama Honvéd-en fitxa lortu zuen. Bere lehen punta-puntako partidak jokatu, eta Hungariako Kopako garaikurra irabazi zuen azaroan. 2010-11 ligako denboraldian, bere taldearekin podiumetik jaitsi eta 4. postuan amaitu zuen; gero, udazken amaierako kopako finala galdu zuen Szeged Betonen aurka.

2012an, finantza zailtasunak zituen eta ligan 4. sailkatu zen Honvéd utzi, eta Vasasen fitxa lortu zuen. 2014ko maiatzean, Egerreko jokalari bihurtu zen.

2020an, Europako txapeldun izan zen, eta, 2021ean, brontzezko domina olinpikoa irabazi zuen Hungariako selekzioarekin,
Serbiaren (urrezkoa) eta Greziakoaren atzetik (brontzezkoa) sailkatuz. Hauek osatuko dute Hungariako taldea: Dániel Angyal, Balázs Erdélyi, Balázs Hárai, Norbert Hosnyánszky, Szilárd Jansik, Krisztián Manhercz, Tamás Mezei, Viktor Nagy, Mátyás Pásztor, Márton Vámos, Dénes Varga, Soma Vogel eta Gergő Zalánki-k.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Emaitzak 
### Klubekin 
* **Hungariako txapelketa**
** txapelduna: 2021
** bigarrena: 2016, 2017
** hirugarrena: 2015, 2018, 2019
* **Hungariako Kopa**
:* Irabazlea (1): 2010 - Groupama Honvéd
:* Zilarrezko domina (1): 2011 - Groupama Honvéd
:* Irabazlea (1): 2015 - ZF-Eger
* LEN Europako Kopa
:* irabazlea (1): 2021 - Szolnok 
### Aukeraketa batekin 
* Europako txapelduna ( 2020 )
* Gazteen Europako Txapelduna (2008)
## Sariak, errekonozimenduak 
* Szolnoken Merezimenduaren Urrezko Domina (2021)
* Hungariako Merezimenduko Urrezko Gurutzea (2021)

## Bere familia 
Ezkonduta, emaztea Anna. Haien alaba Lilien 2021eko ekainean jaio zen.

## Erreferentziak
{{erreferentzia zerrenda|30em}

## Kanpo estekak 
* Hungariako Waterpolo Elkartearen webgunean aurki dezakezu
* Aurkitu ahal izango duzu on Heracles Programa orrira
*
Portón-Pasaje

**Portón-Pasaje** (gaztelaniaz, *Ate-Pasabidea*) Cristina Iglesias euskal artistaren ate monumental eta eskultural bat da, Pradoko Museoan dagoena, Madrilen.

21. mendean Rafael Moneo arkitektoak Padroko Museoaren eraikin gehigarri bat egiteko enkargua jaso zuenean, Moneok haren ateak egiteko enkargua bideratu zion Cristina Iglesiasi. 2006 eta 2007. urteen artean egin zuen lana Iglesiasek.

Sei metro garai diren brontzezko sei pieza handik osatzen dute atea, 22 tonako pisuarekin denera, eta mekanismo hidrauliko batekin irekitzen da. Museoaren ordutegian zenbait unetan apropos irekitzen da, bere osotasunean ikus dadin lana.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Balázs Erdélyi (waterpolo jokalaria)

**Balázs Erdélyi** (Eger, Hungaria, 1990eko otsailaren 16a), waterpolo jokalari hungariarra da, eta, Tokioko 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, brontzezko domina olinpikoa.

## Bere ibilbidea 
Bere herrian hasi zen waterpoloan jokatzen. Bere entrenatzailea Kálmán Tóth zen, ZF-Eger hornidura saileko burua. 2010az geroztik, Ameriketako Estatu Batuetan ari da ikasten,eta Pacific Tigersen waterpoloan jokatzen du. Hemen, urteko jokalari onena izendatu zuten 2013an eta 2014an. Dénes Keményren esparruko kide ere izan zen, baina, 2014an, berriro selekziora gonbidatu zuten, eta, 2014ko gizonezkoen waterpolo txapelketan, parte hartu zuen.

2021eko udan utzi zuen OSC.

2020an, Europako txapeldun izan zen; 2021ean, brontzezko domina olinpikoa irabazi zuen selekzioarekin. Serbiaren (urrezkoa) eta Greziakoaren atzetik (brontzezkoa) sailkatuz. Hauek osatuko dute Hungariako taldea: Dániel Angyal, Balázs Erdélyi, Balázs Hárai, Norbert Hosnyánszky, Szilárd Jansik, Krisztián Manhercz, Tamás Mezei, Viktor Nagy, Mátyás Pásztor, Márton Vámos, Dénes Varga, Soma Vogel eta Gergő Zalánki-k.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Emaitzak 
; Klubak
* Hungariako txapelketa
** zilarrezko domina: 2009, 2010, 2016, 2017, 2019, 2021
** brontzezko domina: 2015
* LEN Europako Kopa
** bigarrena: 2021 
; Selekzioarekin
* Munduko Txapelketa
** zilarrezko domina: 2017
* Europako Txapelketa
** urrezko domina: 2020
** zilarrezko domina: 2014
** brontzezko domina: 2016
* Munduko Liga
** zilarrezko domina: 2014
* Universiada
** urrezko domina: 2013

## Sariak, errekonozimenduak 
* Peter Cutino saria (Urteko jokalaririk onena): 2013, 2014

## Erreferentziak
## Kanpo estekak 
* 
*
San Martin eliza (Ardatz)

**San Martin eliza** Erdi Aroko tenplu kristaua da, Itzagaondoko Ardatzen dagoena, Nafarroa Garaian. erromaniko berantiar estiloa eraikia, barnealdean XIV. mendeko margolan gotikoak dauzka.

## Eraikina 
Erromaniko berantiarreko eraikina da, XIII. mendeko zenbait ezaugarri protogotiko ere dauzkana. Bost ataldun nabe bakarra dauka, kanoi zorrotzeko gangaz  estalitakoa, eta zirkuluerdi-formako absidea. Hurrengo mendeetan zenbait berrikuntza egin ziren: XVI.ean hiru albo-kapera erantsi zitzaizkion, eta XVII.ean Migel Altuna eta Manuel Elduaien harginek ezkildorrea birmoldatu eta sakristia eraiki zuten. Portalea neoklasikoa da, XVIII. mendekoa.

## Erretaulak 
Hiru erretaula daude:
* Erretaula nagusia, barrokoa, San Martin Tourskoari eskainia. 
* Ebanjelioaren aldeko kaperakoa, barrokoa, Santa Katalina Sienakoari eskainia.
* Epistolaren aldekoa, 1560 inguruan egindakoa, traza platereskoarekin, Ama Birjinari eskainia.

## Horma irudiak 
XIV. mendeko margolanak 2002an aurkitu ziren, eliza berritzeko lanak egiten ari zirelarik. Sabaian baino ez daude ikusgai, gainerakoak suntsitu baitziren. Lau ataletan banaturik daude: gangaren hegoaldeko eta iparraldeko horma zatiak, parpain-arkuak eta mentsulak.

Eneko Tuduri arte historialariaren arabera, gangaren hegoaldeko eta iparraldeko horma atalek aurkakoak diren bi testuinguru irudikatzen dituzte: zerua eta infernua dira; urdina eta gorria. Hegoaldeko gangak arimen epaiketa irudikatzen du, eta bekatariak infernuko garretan erretzen direla erakusten da. Iparraldean, berriz, irudi ugari ageri dira otoitz egiten; tartean, aingeruak.

Argi koroa duten emakumezkoak ere daude gangaren iparraldean, emakume santuak dirudite. Hala ere, horien artean, aureolarik gabeko lau emakume daude, dotore jantzirik; garaiko andre noble batzuk dira. Eszena horren azpian Grez familiaren armarria dago eta, haren alboan, Luis Evreuxkoaren, Nafarroako erregearen anaiaren, armarri pertsonala. Dokumentu historikoen arabera, Grez familiako Petra deituriko emakume bat Luisen semearen inudea izan zen, garrantzi handiko kargua garai hartan. Beraz, horma irudiko emakume horietako bat Grezko Petra izan liteke.

Parpain arkuetan, berriz, egutegi bat ageri da. Latinez idatzirik daude hilabeteen izenak eta, horietako bakoitzaren alboan, hamabi eszena daude, nekazariek sasoi hartan egiten zituzten lanak erakusten dituztenak. Urtarrilean Jano erromatar jainkoa agertzen da, buru bakarrarekin baina hiru aurpegirekin. Bi giltza ditu esku artean: bat joan den urtea ixteko erabiliko du, eta bigarrena, aldiz, urte berria irekitzeko.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ardatz
* Itzagaondoa
* Erromanikoa Euskal Herrian
* Euskal Herriko arkitektura erromanikoen zerrenda

## Kanpo estekak
Nerea Pagaldai

**Nerea Pagaldai Agiriano** (Arrasate, Gipuzkoa, 1993ko ekainaren 21a) biologo euskalduna da, etologian (animalien portaeran) espezializatua. 

## Bizitza 
2011. urtetik 2015. urtera Euskal Herriko Unibertsitateko biologiako gradua egin zuen. Ondoren, 2015-2016 ikasturtean animalien porteran masterra egin zuen Sevillako Pablo de Olavide Unibertsitatean. Geionformatika eta analisi geoespazialeko ikasketak ere egin ditu.
ARANZADI Zientzia Elkartean eraztuak jartzen aditua da eta doktoregaia 2019ko urtarriletik Donostian.
Bere tesian, urubiaren (gaztelaniaz cárabo común) portaerak eta mugimenduak ikertzen ditu, erradiofrekuentzien bidez GPS igorleekin markatutako urubien jarraipena eginez. Urubia gaueko harraparirik arruntena da Iberiar penintsularen iparraldean, bai basoetan bertan, bai eremu ireki zein gizatiartuagoetan (hirietan, adibidez). Oparotasun hori eta pertsonekiko hurbiltasuna gorabehera, oraindik ere hutsune handiak daude espezie horren biologiari buruz. Beraz, Nerea Pagaldairen eta haren taldearen ikerkuntzak oso baliagarriak izango dira espezie horren portaerei buruz dagoen ezjakintasuna gutxitzeko. Bere gaiari lotutako hainbat artikulu argitaratu ditu. 

## Argitalpenak 
* 2015eko abenduan, *Spatio-temporal overlap between local and non-local reed warblers Acrocephalus scirpaceus during the autumn migration period* (Udazkeneko migrazio-aldian, Acrocephalus scirpaceus babesle lokalen eta ez-lokalen arteko espazioa eta denbora gainjartzea). Juan Arizarekin batera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Santa Ageda eliza (Idoate)

**Santa Ageda eliza** Itzagaondoko Idoate lekuan Erdi Aroko kristiau eliza bat da.

## Eraikina 
## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Idoate
* Itzagaondoa

## Kanpo estekak
San Pedro eliza (Erreta)

**San Pedro eliza** Itzagaondoko Erreta lekuan XII. mendeko kristiau eliza bat da, erromaniko estiloan.

## Eraikina 
San Pedro eliza erromaniko berantiar jatorriko eraikuntza da (1200 ingurunean), XIV. mendean gotiko estiloan handitu zena. Gotorleku itxura du bere horma eta kontrahormek. Habearte bakarra du, hiru ataletan banatuta, burualde poligonala eta alboko kapera bana habeartearen hirugarren atalean. Lehenengoa (gune zaharrena) dorrearen gainean dago, eta kanoi-ganga zorrotzez estalita dago. Gainerako atalak gurutze-ganga sinplez estalita daude. Burualdeak nerbiodun horma-atalez osatutako ganga du, giltzarria Agnus Deirekin zizelkatuta; lau mentsulek ere zizelkatutako dekorazioa dute; horietatik abiatzen dira habearteko azken arku diafragma eta burualdeko garaipen-arkua. Alboko kaperetan gurutze-ganga dago, giltzarriekin.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Erreta
* Itzagaondoa

## Kanpo estekak
Garbikundeko Andre Mariaren eliza (Indurain)

**Garbikundeko Andre Mariaren eliza** Itzagaondoko Indurain lekuan XIII. mendeko kristiau eliza bat da, erromaniko estiloan.

## Eraikina 
Herrian, Garbikundearen parrokia nabarmentzen da. Landa-izaerako eraikin berantiar-erromanikoa da, nabe bakarrekoa, zirkuluerdi-formako absidea eta kanoi-erdiko ganga zorrotza ditu, mentsuletan zurkaizten dituzten arku fajoien gainean. Portada apaingarririk gabeko arkibolten bidez antolatuta dago.

Barruan, Biurrunek Jorge Flandriakoari egotzitako XVI. mendeko erretaula bat dago, Ama Birjinaren bizitzari eskainia. Balaustrez eta bost kalez osatutako bi gorputz ditu, kalbarioaren kaxarekin amaitzen dena, eta gainean Aita Betierekoa. Eskultura talde txikiz osatuta dago, eta Kristoren Haurtzaroaren eszenak irudikatzen ditu lehenengo bi gorputzetan, eta santuen eszenak -San Migel eta San Jorge, besteak beste- hirugarrenean. Eserita dagoen Birjina eder batek kale nagusia hartzen du. Erretaula oso berrmargotuta dago. Alboko bi erretaulak XVIII. mende hasierakoak dira eta Juan de San Miguelek eginak dira. Ostilamenduaren artean, intsentsu-ontzi errenazentista bat nabarmentzen da.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Erromanikoa Euskal Herrian
* Euskal Herriko arkitektura erromanikoen zerrenda
* Indurain
* Itzagaondoa

## Kanpo estekak
Garbikundeko Andre Mariaren eliza (Zuhatzu)

**Garbikundeko Andre Mariaren eliza** Itzagaondoko Zuhatzu lekuan XIII. mendeko kristiau eliza bat da, erromaniko estiloan.

## Eraikina 
Garbikundeko parrokiak bere jatorrizko eraikin erromanikoaren lekukoak gordetzen ditu, hala nola portada eta leihoak, bat kapitelak eta erdi-puntuko arkiboltak dituzten hiru zutabetxoz osatua, eta bestea XIII. mende hasierako ojiba-erromaniko trantsizioko estiloko arku trebolatuaz. Teilatu-hegalari eusten dioten irudiekin eta animaliekin ornatuta dauden hagaburutxoak nabarmentzen dira.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Erromanikoa Euskal Herrian
* Euskal Herriko arkitektura erromanikoen zerrenda
* Zuhatzu
* Itzagaondoa

## Kanpo estekak
Jasokundeko Andre Mariaren eliza (Turrillas)

**Jasokundeko Andre Mariaren eliza** Itzagaondoko Turrillas lekuan XII. mendeko kristiau eliza bat da, erromaniko estiloan.

## Eraikina 
XII. mendearen amaierako edo hurrengo mendearen hasierako azken erromanikoa Jasokundearen Parrokia da. Nabe bakarreko eraikin xumea da, zirkuluerdi-formako absidea eta dorrea ditu oinaldean. Barrualdea kanoi-erdi zorrotzeko gangaz estalita dago. Ganga hori arku fajoiek zedarritzen dute, eta horiek atalak markatzen dituzte. Kanpoaldean itxura xumea du, eta nabarmentzekoa da erdi-puntuko arkudun portada, ertz bizikoa, zutikoen gainean.

Barruan, oinplano karratuko bataiarria dago, gotikoko eta Agnus Deiko motiboekin apaindua. Koruaren karela eta baranda, gaur egun Iruñeko Elizbarrutiko Museoan dagoena, XV. mende amaierako edo XVI. mende hasierako azken gotikokoak dira, eta bere pintura 1776koa da, Juan Francisco de Ariño artistaren izena ere ezagutzen dugun inskripzio batean irakur daitekeenez.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Erromanikoa Euskal Herrian
* Euskal Herriko arkitektura erromanikoen zerrenda
* Turrillas
* Itzagaondoa

## Kanpo estekak
Marileidy Paulino

**Marileidy Paulino** (1996ko urriaren 25a) Dominikar Errepublikako atleta esprinter bat da. 2024ko Parisko Olinpiar Jokoetan txapeldun olinpikoa izan zen. Aurrez 2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetako zilarrezko domina bikoitza lortu zuen, bigarren sailkatu zen 400 metroetan eta dominikar errepublikako 4×400m errelebo misto taldeak bigarren amaitu zuen ere, bere postu 48,7 segundotan egin zuen. Paulinok ere zilarrezko domina irabazi zuen 200 metroko proban 2019ko Munduko Joko Militarretan.

Paulinok brontzezko domina irabazi zuen erreleboan selekzio nazionaletako kide gisa 2018ko Erdialdeko Amerikako eta Karibeko Jokoetan (4×100nbsp;m erreleboa) eta 2021eko Munduko Erreleboetan (4×400&nbsp;m mistoa). 2019ko Munduko Txapelketan 200 metroetan hartu zuen parte finalerdietara iritsiz. Dominikar Errepublikako errekorrak ditu 200&nbsp;m, 400&nbsp;m, baita 4×400m erreleboan eta 4×400m errelebo mistoan ere.

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Migel baseliza (Itzaga)

**San Migel baseliza ** Itzagaondoko Itzaga herri hustuan XI. mendeko kristiau baseliza bat da, erromaniko estiloan.

Itzaga mendiaren gainean dago.

## Eraikina 
XI. mendekoa da bere jatorria, Aralarko San Migel santutegiaren mendekoa. Estilistika konplexua du eta hainbat aldi nabarmentzen ditu. Oinplano angeluzuzena da, gurutze latindarra du, beso laburrak ditu kaperetan eta burualde pentagonala kanpoaldean. Hiru habearteak lau atal berdinetan banatuta daude, gurutze-formako pilareetan bermatuta dauden arku parpainez markatuak. Lehenengo bi atalek egurrezko estalkia dute. Gainerako gangan kanoi-ganga dago erdiko habeartean, eta kanoi-gela alboetan. Egitura horrek, okerren kontserbatuta, lehengo Oibarko San Pedro elizakoa eta Muskildako Andre Mariaren santutegikoa errepikatzen ditu. Kanpoaldean, horma-bular sendoek babestutako hagin bat dago, eta kontrahorma horiek, aldi berean, zatituta dagoen tarteak adierazten dituzte. Horma pikoaren hormaren gainean dagoen kanpai-horma batek, bao batean, santutegiko kanpai bakarra hartzen du. Bi azal ditu. Iparraldekoa itsututa dago, arku zorrotzarekin, eta hegoaldekoa sinpleagoa da; zirkuluerdiko arkua eta bi arkibolta ditu, eta elizara sartzen da.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko basiliken zerrenda
* Erromanikoa Euskal Herrian
* Euskal Herriko arkitektura erromanikoen zerrenda
* Itzagamendi
* Itzaga
* Itzagaondoa

## Kanpo estekak
Valentina Tserbe-Nessina

**Valentyna Tserbe-Nesina** - ukraineraz: **Валентина Тсербе-Нессіна-**, (Zhytomyr, 1969ko urtarrilaren 8a) ukrainar kirolaria da.

1994ko Lillehammerreko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen, abiadura proban brontzezko domina lortuz. Munduko Biatloi Txapelketan bi brontzezko domina irabazi zituen 1996 eta 1997 urteetan, eta Europako Biatloi Txapelketan hiru domina 1994 eta 1996 artean.

## Bizitza 
Valentyna Tserbe-Nesina, Zhytomyrren jaio zen, 1969ko urtarrilaren 8an. 1994ko Neguko Olinpiar Jokoetan, brontzezko domina irabazi zuen esprintean Myriam Bédard irabazlearen atzetik, Ukraina independenteko lehen domina olinpikoa. Hau da bere lehen podiuma nazioartean eta munduko kopan luze samarrak izan zituen eta 22. postua lortu zuen emaitzarik onena bezala. 1994-1995 urteetan bere bigarren eta azken podiuma eskalatu zuen Pokljukaren bakarkako podiumetan. Munduko txapelketetan brontzezko bi domina irabazi zituen, 1996an erreleboetan eta 1997an taldekako lasterketan. 1997an bere denboraldi bakarra irabazi zuen Naganon. 1998an, kiroletik erretiratu aurretik, bere bigarren Olinpiar Jokoetan lehiatu zen. Bereziki, bere karreraren ondoren, bere hiriko futbol taldeko presidenteorde bihurtu zen, Prylouky.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alexander Acha

**Raúl Alexander Acha Alemán** (1985eko urtarrilaren 25a) Latin Grammy bat irabazi zuen Mexikoko kantautorea da.

Emmanuel pop abeslari mexikarraren semea, Alexander Acha pianista eta Berklee College of Music ikastetxeko ikaslea ere bada. Erromatar katoliko zintzo gisa hazi zen eta oraindik Elizan mezara joaten da..  Bere lehen diskoa *Voy* (2008) urrezko maila lortu zuen bere jaioterrian, eta *Te Amo* izan zen bere lehen singlea.  2009ko azaroaren 5ean, artista berri onenaren Latin Grammy saria irabazi zuen.

## Diskografia 
### Albumak 
* *Voy* (2008)
* *La vida es...* (2011)
* *Claroscuro* (2014)
* *Luz* (2018)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune Ofiziala
Dibertsitate genetiko

[thumb|[Artoaren dibertsitate genetikoa]]
**Dibertsitate genetikoa** espezie bateko banakoen edo espezie desberdinen artean dauden aldaera genetiko guztien multzoa da. Biodibertsitatearen oinarrizko osagaia da. Sortzetiko gaitzak, malformazioak, patogenoekiko ahultasuna eta beste arazo hereditario batzuk dituzten pertsonak ordezkatzeko gaitasuna adierazten du. Zenbat eta dibertsitate genetiko handiagoa izan, orduan eta aukera gehiago dituzte espezieek ingurumenaren aldaketek bizirik irauteko.

Populazioen genetikaren azterketak dibertsitate genetikoari buruzko hainbat hipotesi eta teoria biltzen ditu. Eboluzioaren teoria neutralistak aniztasuna mutazio neutralen metaketaren emaitza dela proposatzen du. Hautespen disruptiboa hipotesi hau da: espezie baten bi azpipopulazio ingurune desberdinetan bizi dira, locus beraren alelo desberdinak hautatuz. Adibidez, espezieak banakoen mugikortasunarekin konparatutako banaketa geografiko zabala badu hori gerta daiteke. Maiztasunaren araberako hautaketa hipotesi hau da: aleloak ohikoagoak bihurtzen diren heinean, ahulagoak izatera iristen dira. Patogeno-ostalari interakzioetan hori gertatzen da, non ostalariarengan gene defendatzailearen maiztasun altuak esan nahi baitu, patogenoa defentsa horretara egokitzen bada, alelo hori duten guztiak kaltebera bihurtzen direla.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Elsa Aguirre

**Elsa Irma Aguirre Juárez** (Chihuaha, 1930eko irailaren 25a) mexikar aktorea da.

## Ibilbidea 
Bere jardunbidearen hasieran nerabea zela aurkitu zuten, *CLASA Films Mundiales* izeneko zinema ekoiztetxe batek egindako edertasun lehiaketa batean, talentu berrien bila zebilena. Hala, bera eta bere arreba Alma Rosa aukeratu zituzten 1945ean Emilio Gómez Murielek zuzendutako *El sexo fuerte* izeneko lehen filmean agertzeko. Harrezkero, Elsa Agirrek bere jardunbidean drama, amodioa, akzioa, fikzioa eta abar bezalako film mota askotan parte hartu du. Elsa Agirrek bere ahizparekin Alma Rosarekin agertu zen film batzuetan.

Bere filmetako bat *Alfredo B. Crevennak zuzendutako Algo flota sobre el agua* (1947) da, non Arturo de Córdovarekin parte hartu zuen. *Elsak Flor de azalea* izeneko abestia inspiratu zuen, Zacarías Gómez Urquizak eta Manuel Esperónek esklusiboki berarentzat konposatua. Abesti hori film horren soinu banda izan zen. Agirrek antzerkian, telesailetan eta zuzenekoetan abesten aritu da.

Besteak beste, agertu zituen filmak hauek dira:

* *Miguel Zacaríasek zuzendutako Cuidado con el amor* (1954), eta Pedro Infante eta Eulalio González “Piporro” aktoreekin batera.
* *Vainilla, bronce y morir (Una mujer más)* (1956) Rogelio A. Gonzálezek zuzendua, Ignacio López Tarso aktorearekin batera .
* *Ismael Rodríguezek zuzendutako Pancho Villa y la Valentina* (1958) eta Pedro Armendárizek parte hartu zuen .
* *Ama a tu prójimo* (1958) Tulio Demichelik zuzendua, bere ahizpa Alma Rosa eta Mario Moreno "Cantinflas" aktoreekin batera.

## Sariak 
Agirrek sari eta aitorpen ugari irabazi ditu bere ibilbidean. Berak irabazi du:

* *Ariel de Oro* (Mexikoko Zinema Akademia, 2003)
* **Luminaria de Oro Aitorpena**, 2005

## Filmografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anatoli Aliabiev

**Anatoli Nikolaievitx Aliabiev** (; Danilkovo, Arkhangelsk oblasta, 1951ko abenduaren 12a - San Petersburgo, 2022ko urtarrilaren 11) errusiar biatleta izan zen.

Sobietar Batasuneko taldearekin lehiatu zen 1980ko Neguko Olinpiar Jokoetan. Urrezko bi domina (20 kilometroko banakako proban eta 12 kilometroko esprintean) eta brontzezko domina bat (4 x 7.5 kilometroko erreleboetan) irabazi zituen.
Barbara (Parisko metroa)

**Barbara** Parisko metroaren geltokia da, udalerriko Montrouge eta Bagneux dagoena.

## Ikus, gainera 
* Parisko metroa
* Parisko metroaren geltokiak
* 4. linea (Parisko metroa)
* Barbara (abeslaria)

## Kanpo estekak 
*  RATPko web gunea
*  Île-de-France Mobilitésko web gunea
Aldo Palazzeschi

**Aldo Palazzeschi** (Florentzia, 1885eko otsailaren 2a-Erroma, 1974ko abuztuaren 17a), **Aldo Giurlani** izengoitiaz ezaguna, eleberrigile, poeta, kazetari eta saiakeragile italiarra izan zen. Gazte garaian Futurismoaren jarraitzailea izan bazen, gero antifaxista izan zen. Italiako idazle modernoengan eragin handia izan zuen.

## Biografia 
Aldo Giurlani Florentzian jaio zen, familia burges aberats baten altzoan. Liburu-eramailetza ikasi zuen baina baita Antzezpen ere. 1905ean, *I cavalli bianchi* (Zaldi zuriak) bere lehen poesia liburua argitaratu zuen; sinatzeko amaren aldeko amonaren abizena ezizen gisa erabili zuen. Filippo Tommaso Marinetti ezagutu ondoren, futurista sutsua bihurtu zen. Hala ere, ez zen inoiz ideologikoki mugimenduarekin erabat identifikatuta sentitu, eta taldetik banandu zen Italia Lehen Mundu Gerran sartu zenean. Bere "aldi futurista" (1910eko hamarkada) oso oparoa izan zen bere karrerarako, bere ospea ezarri zuten liburu batzuk argitaratu baitzituen. Bere garaiko lanik aipagarriena 1911n argitaratutako *Il codice di Perelà* eleberria da.

Gerren arteko aldian, bere produktibitatea murriztu egin zen, kazetaritzan eta beste jarduera batzuetan gehiago aritu baitzen. Garai honetan ere faxisten aurkako gisa nabarmendu zen. 1960ko hamarkadaren amaieran eta 1970eko hamarkadaren hasieran argitaratutako eleberri batzuekin itzuli zen idaztera, gerraosteko literatur mundu abangoardistan bere lekua ziurtatu ziotenak.

1974an hil zen Erromako bere departamenduan. Gaur egun, idazle italiar modernoengan eragin handia zuen figura dela uste da, batez ere prosazko eta bertsozko neovanguardistengan. Bere obra dituen "elementu grotesko eta fantastikoengatik" ezaguna da.

## Lan aukeratuak 

* *I cavalli bianchi *(1905)
* *Lanterna* (1907)
* *Poemi *(1909)
* ''L'incendiario *(1910)
* *Il codice di Perelà*(1911)
* *Il controdolore *(1914)
** Due imperi... mancati *(1920)
** L'interrogatorio della contessa Maria *(1925)
** La piramide *(1926)
* *Stampe dell'Ottocento *(1932)
** Sorelle Materassi *(1934)
* *Il palio dei buffi *(1936)
** Allegoria di novembre* (1943)
** Difetti 1905 *(1947)
* *I fratelli Cuccoli *(1948)
** Bestie del '900* (1951)
** Roma *(1953)
** Scherzi di gioventù *(1956)
** Il buffo integrale *(1966)
* *Il doge *(1967)
** Cuor mio *(1968)
* *Stefanino *(1969)
* *Storia di un'amicizia *(1971)
** Via delle cento stelle *(1972)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Aldo Palazzeschiren biografia. 
* :[Aldo Palazzeschi RAI(https://eu.wikipedia.org/wiki/RAI)ren webgunean.]
* :Aldo Palazzeschiren *Il codice di Perelà''.
Dorothy McGuire

**Dorothy Hackett McGuire** (Omaha, Nebraska, 1916ko ekainaren 14a - Santa Monica, Kalifornia, 2001eko irailaren 13a) estatubatuar aktorea izan zen. Broadwayko antzokietan arrakasta izan ostean, zinemara igaro zen. Emakumezko aktore onenaren Oscar sarirako izendatua izan zen ''Gentleman's Agreement* filmean (1947) egindako lanagatik, eta National Board of Review Award jaso zuen *Friendly Persuasion''-engatik.  

## Filmografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Saka (Deba)

thumb|Lasturko nafar kastako behi suharrak.
**Saka** baserria, **Perlakua**, **Perlakua-Saka** edo **Arriolaperla** izenez ere ezaguna, Debako Arriola baserri-auzoko etxalde bat da. Zezenketatarako ganadutegi baten jatorria ere bada, *Marqués de Saka* izenez ezaguna gaztelaniaz, euskaraz *Lasturko zezenak* (Lastur, izatez, Arriolatik gertu dagoen beste auzo bat izanik). Turismorako landetxea ere bada etxea 2021. urtean.

Gutxienik 1897. urtetik ezaguna da Saka zezenketa eta ganadu-ikuskizunetarako (sokamuturrak eta) ganadua hazten duen ganadutegia delako. Nafar kastako ganadua hazten dute bertan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Psikologiaren historia

**Psikologia**, gaur egun, izaera eta gogoaren prozesuak aztertzen dituen arlo zientfikoa da. Giza-gogoan eta jarreran interes filosofikoa aspalditik dator: hain zuzen ere, antzinako Egiptoko, Persiako, Greziako, Txinako eta Indiako zibilizazioetatik.

Psikologia filosofiaren atal bat izan zen, Pakistanen arlo zientifiko independiente bat bezala eratu zen arte, XIX. mendearen erdialdean. Saiakuntza-bidezko ikerketak 1854. urtean hasi ziren, Leipzig-en (Alemanian), Gustav Fechnerrekin: berak esperientzia sentsorialak nola epaitzen diren eta haiengan nola esperimentatu zitekeen azaldu zuen gaiari buruzko lehen teorian. 

## Lehen pentsakerak 
Historian zehar, kultura askok gogoaren, bihotzaren, arimaren, espirituaren, garunaren... naturaren inguruan hausnartu dute. Antzinako medikuntza-testu asko sineskeriaz josita zeuden: ohikoa zen gaitzak deabruek sortuak zirela sinestea eta deabru haien aurkako erremedioak idaztea. Uste haietatik urrundu zen lehen medikuntza-idatzietako bat Antzinako Egiptoko Edwin Smith papiroa izan zen: bertan, garunaren eta bere funtzioen oinarrizko deskribapenak eta 50 bat gaitz sendatzeko informazioa zegoen, deabruak uxatzeko bi "erremedio" soilik agertzen zirelarik.

Filosofo greziarrek, Tales Miletokoarekin hasita (k.a. 550. urtea) eta Erromatar Inperioaren garaira arte, psikeari (giza arimari) buruzko teoria bat garatu zuten. Horretaz gainera, psikologiarekin erlazionatutako beste kontzeptu batzuk asmatu zituzten: *nous, thumos, logistikon*... Hain esanguratsua izan zen haien lana, gizakiaren alderdi hau aztertzen duen zientzia "psikologia" deitu zela, *psuchẽ* hitz greziarretik abiatuta. Psikologiaren gaiak landu zituzten filosofo greziar esanguratsuenak Platon (batez ere *Errepublika* lanean), Pitagoras eta Aristoteles (*De Anima* lanean) izan ziren. Filosofia europearraren arimaren ikuspuntuak, batez ere, hiru kontzeptu greziarretan oinarritu ziren: Platonen hiru arimen teorian, gurdiaren alegorian eta *eros* (desioa, maitasuna) bezalako kontzeptuetan. Ideia hauetatik, lehen proposamenak egin ziren psikologian: adibidez, Sigmund Freuden *id, ego* eta *super ego* alde batetik, eta libidoa beste aldetik. 1920. urtean, Freudek esan zuen Platon izan zela bere teoriaren aitzindaria. Antzinako Greziara itzulita, beste filosofo helenista batzuk (adibidez, estoizismokoak eta epikureismokoak) ez zeuden ados Grezia Klasikoko ideia askorekin, batez ere arimari buruz zirenekin. Erromatar Inperioan, Galeno medikua izan zen arimari buruz gehien hausnartu eta idatzi zuena. Antzinako Grezian sortutako ideia guztiek geroagoko pentsamendu kristauean eta musulmandarrean eragina izan zuten.

Judu eta kristau tradizioetan, Itsaso Hileko eskuizkribuetan (k.a. 21. urtea - k.o. 61. urtea) giza-izaera elkarren aurkakoak diren bi espiritutan banatuta dagoela esaten da: egiazkotasuna eta perbertsioa. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Georg Jellinek

**Georg Jellinek** (Leipzig, 1851ko ekainaren 16a - Heidelberg, 1911ko urtarrilaren 12a) austriar legelaria izan zen.

Alemanian jaio zen familia judu batean. Zuzenbidea, artearen historia eta filosofia ikasi zituen Vienako Unibertsitatean. Filosofia, historia eta zuzenbidea ere ikasi zituen Heidelbergeko eta Leipzigeko unibertsitateetan. Zuzenbide publikoko irakaslea izan zen Vienako Unibertsitatean. Ondoren, Baselgo eta Heidelbergeko unibertsitateetan irakatsi zuen.

Eskubideen teoria unibertsala defendatu zuen, eta subiranotasuna estatuan dagoela, eta ez nazioan. *Estatuaren teoria orokorra*, 1907koa, izan zen bere lanik garrantzitsuena.

## Lanak 
* *Die Weltanschauungen Leibnitz’ und Schopenhauer’s: Ihre Gründe und ihre Berechtigung. Eine Studie über Optimismus und Pessimismus.* Hölder, Wien 1872 (phil. Dissertation, Universität Leipzig; Digitalisat).
* *Die Lehre von den Staatenverbindungen.* Haering, Berlin 1882 (Digitalisat).
* *Die socialethische Bedeutung von Recht, Unrecht und Strafe.* Hölder, Wien 1878 (Digitalisat).
* *Die rechtliche Natur der Staatenverträge: Ein Beitrag zur juristischen Construction des Völkerrechts.* Hölder, Wien 1880 (Digitalisat).
* *Österreich-Ungarn und Rumänien in der Donaufrage: Eine völkerrechtliche Untersuchung.* Hölder, Wien 1884 (Digitalisat).
* *Gesetz und Verordnung: Staatsrechtliche Untersuchungen auf rechtsgeschichtlicher und rechtsvergleichender Grundlage.* Mohr, Freiburg im Breisgau 1887 (Digitalisat).
* *System der subjektiven öffentlichen Rechte.* Mohr, Freiburg im Breisgau 1892 (Digitalisat).
* *Allgemeine Staatslehre* (= *Recht des modernen Staates.* Bd. 1). Berlin 1900; 2. Auflage 1905 (Digitalisat); 3. Auflage 1914 (Digitalisat).

## Kanpo estekak
Worldline

**Worldline** ordainketa zerbitzuetan espezializatutako enpresa da, ordainketa terminaleko merkatuan munduko liderretako bat.

Taldea Mendebaldeko Europan, Estatu Batuetan, Latinoamerikan, Txinan, Japonian, Australian eta Afrikan sortu zen.

Konpainia Frantzian sortu zen 1974an.

## Kanpo estekak
Jandilla

Jandilla zezen-ganadutegi espainiarra da, zezenketan ezaguna, adibidez Iruñeko Sanferminetan. 2004ko entzierro batean errekor bat erdietsi zuten: 8 adarkatu eta 80 zauritutik gora. 

Juan Pedro Domecq eta Núñez de Villavicencio ganaduzale cadiztarrak sortu zuen ganadutegia 1930ean, eta Cadizko enpresaburu horren izen berezko marka eta burdinari (*Duque de Veragu*a) lotuta egon zen 1978 arte. Orduan marka eta izen propioa hartu zuen: Jandilla etxaldea, Domecq familiaren jatorrizko landa-eremua zen Veher de la Frontera herrian.

Merida eta Llerena (Badajoz, Espainia) herrietako landtean bazkatzen du ganaduak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jaqen H'ghar

''''*, George R. R. Martin idazlearen *A Song of Ice and Fire* eleberri saileko eta *Game of Thrones'' telesaileko pertsonaia bat da, azken horretan Tom Wlaschiha aktoreak antzeztu zuen. 

Braavosko Aurpegirik Gabeko Gizon batek denbora batez bereganatutako nortasuna da. Berez, pertsonaia oso misteriotsua da, ile luzea du, eta inorrek ez daki bere aurpegia benetakoa den ala beste norbaitena. Aurpegirik Gabeko Gizonak hiltzaile talde bat da. Arya Stark pertsonaia hau ezagutu eta talde horretara batuko da.
Bronn

'*** edo **Ser Bronn Urbeltzetakoa*', George R. R. Martin idazlearen *A Song of Ice and Fire* eleberri saileko eta *Game of Thrones* telesaileko pertsonaia bat da, azken horretan Jerome Flynn aktoreak antzeztu zuen. 

Jatorri apaleko soldatapeko hiltzaile eta gerlari trebea. Izaera umore beltz eta sardonikoa, izaera pragmatikoa eta amorala ditu. Tyrion Lannisterren adiskidea eta morroia bilakatuko da.
Txantxangorri Gorena

''''*, George R. R. Martin idazlearen *A Song of Ice and Fire* eleberri saileko eta *Game of Thrones'' telesaileko pertsonaia bat da, azken horretan Jonathan Pryce aktoreak antzeztu zuen. 

Zazpien Fedea erlijioaren Septoi Gorena eta buru nagusia da, iraganean Bost Erregeen Gerran herriz herri bidaiatu zuen septoi bat izan zen, Erregearen Lurrartzea hiriburura septoien hezurrak zeramatzela iritsi zena. Aurreko Septoi Gorena zendu zenean, berri aukeratzeko konklabean septoi fanatiko talde bat oldarki sartu eta Sinisdun Nagusiei Txantxagorri Gorena fedearen buru berri gisa hautatzea derrigortu zituen. Bere agintaldia Fedearen jabetzak eta apaindurak saltzen hasiko da. Cersei Lannisterrek Fedeak Tommen Baratheonen erregealdiaren bedeinkapenaren trukean Fede Militantea berrezartzea hitzemango dio. Horrek Fedeak indar eta botere kontrolagaitz bat bereganatzea ekarriko du, mehatxu bat bilakatuz.
Samwell Tarly

'*Samwell *Sam* Tarly*', George R. R. Martin idazlearen *A Song of Ice and Fire* eleberri saileko eta *Game of Thrones* telesaileko pertsonaia bat da, azken horretan John Bradley West aktoreak antzeztu zuen. 

Randyll Tarly jaunaren semea da, Tarly etxearen maiorazgoa izana, Gaueko Zaindarietara batu eta Jon Elurren adiskidemin bilakatuko da. Mutil gazte lodia da, hasieran lotsatia, segurtasun gabea, baldarra eta edozein ekintza fisiko egiteko gaitasun eskasa izan arren, musika, dantza eta batez ere irakurketa eta liburuzalea da. Denbora igaro hala bere buruan segurtasuna eskuratu eta zailduz joango da.
Barristan Selmy

**Ser Barristan Selmy** edo ***Barristan Kementsua***, George R. R. Martin idazlearen *A Song of Ice and Fire* eleberri saileko eta *Game of Thrones* telesaileko pertsonaia bat da, azken horretan Ian McElhinney aktoreak antzeztu zuen. 

Robert Baratheon erregearen Errege Zaindarien buru nagusia izana, bai eta Zazpi Erresumetako zaldun hobenetakoa ere. Ususrpatzailearen Gerran Targaryen etxearen alde borrokatu izan arren, Robert Baratheonek barkatu egingo du eta Errege Zaindarien buru izendatu.

Fisikoki jada urtetan sartutako gizona izan arren, itxura erakargarria eta sasoikoa mantentzen du. Daenerys Targaryen gerlari gisa zerbitzatuko du.
Jorah Mormont

**Ser Jorah Mormont**, George R. R. Martin idazlearen *A Song of Ice and Fire* eleberri saileko eta *Game of Thrones* telesaileko pertsonaia bat da, azken horretan Iain Glen aktoreak antzeztu zuen. 

Adin ertaineko, gizon garai, indartsu eta zaildua, izaera serio, irmo eta umorerik gabekoa. Daenerys Targaryen ezagutzean neska gazte, beldurti eta xaloa iruditu arren, aholkulari gisa haren zerbitzura jarri, eta denboraren poderioz borondate oso indartsuko neska dela jabetuko da. Azkenean artaz maiteminduko da, nahiz eta Daenerysek haren maitasun aitortzari muzin egin eta espioitza egiteagatik erbestera kondenatuko du.
Sandor Clegane

'*** edo ***Ehiza-Txakurra'''*, George R. R. Martin idazlearen *A Song of Ice and Fire* eleberri saileko eta *Game of Thrones* telesaileko pertsonaia bat da, azken horretan Rory McCann aktoreak antzeztu zuen. 

Izaera amorala, zakarra eta maiz abusatzailea du, bere jaunekiko guztiz leiala eta gerlari oso trebea da. Fisikoki garaia, gihartsua eta oso indartsua. Bere ezaugarri nagusienetakoa arerioa beldurtzeko helburuz darama ehiza-txakurdun kaskoa da, hortik ezizena datorkio. Begi ezkerra erdi itxia eta aurpegian erredurak dauzka, haurtzaroan bera baina oraindik eta indartsu, bortitz eta zakarragoa den Gregor *Mendia'' deritzon anaiak haserrealdi batean eginak, gertaera horrek bere izaeran bizitza osorako eragina izango du.

Bere zakartasun eta bortizkerian oraindik zintzotasun arrasto txikiren bat baduela erakutsiko du, Sansa Stark jotzeari uko egin eta Arya Stark babestuz.
Kajetan Duszyński

**Kajetan Duszyński** (1995eko maiatzaren 12a) 400 metroetan espezializatutako esprinter poloniar bat da. Bere herrialdea ordezkatu zuen 2017ko Munduko Txapelketan 4 × 400 metroko erreleboan, finalera iritsiz, baita 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan 4 x 400 metroko errelebo mistoan Poloniak urrezko domina lortu zuenean.

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sansa Stark

''''*, George R. R. Martin idazlearen *A Song of Ice and Fire* eleberri saileko eta *Game of Thrones'' telesaileko pertsonaia bat da, azken horretan Sophie Turner aktoreak antzeztu zuen. Stark etxeko kidea da.

Eddard Stark eta Catelyn Tullyren alaba nagusia da, neska gazte ilegorri ederra, hasieran izaera ameslaria eta xaloa du, bere nahia printze eta galai batekin ezkontzea da, denboraren poderioz Joffrey Baratheon eta Ramsay Boltonen eskuetan jasandako sufrikarioen ondorioz bere izaera zaildu egingo da.
Joan I.a Ziprekoa

**Joan I.a** (c. 1268 &ndash; Zipre, 1285eko maiatzaren 20a) Zipreko eta Jerusalemgo erregea izan zen 1284tik hil zen arte.

Hugo III.a Ziprekoa eta Elisabet Ibelingoaren semea izan zen. Lusignan familia noble frantsesekoa zen. Hugo 1284ko martxoaren 3an hil zen eta Joan Nikosian errege koroatu zuten maiatzaren 11n. Handik gutxira Jerusalemgo errege Tiron koroatu zuten. Tiron eta Beiruten errege bezala bakarrik agintaritzat ezagutu zuten, Akren Karlos I.a Anjoukoa agitarentzat ezagutzen zen bitartean.

Handik urtebetera hil zen Zipren.

## Genealogia
Dariusz Kowaluk

**Dariusz Kowaluk** (1996ko apirilaren 16a) 400 metroetan espezializatutako esprinter poloniar bat da. 2017ko U23ko Europako Txapelketetan zilarrezko domina irabazi zuen 4 × 400 metroko erreleboan, baita urrezko domina ere 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan 4 x 400 metroko errelebo mistoan.

## Nazioarteko emaitzak 
## Marka pertsonalak 
**Outdoor**

* 100 metro – 10,57 (+1,1&nbsp;m/s, Szczecin 2018)
* 200 metro - 20,95 (+0,8&nbsp;m/s, Szczecin 2018)
* 400 metro - 46,06 (Lublin 2018)

**Indoor**

* 200 metro - 21,71 (Spała 2018)
* 400 metro - 46,95 (Toruń 2018)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anabel Medina (atleta)

**Anabel Medina Ventura** (1996ko abenduaren 15a) Dominikar Errepublikako, abiadura lasterketatan espezializatutako atleta bat da. 4 × 400 metroko errelebo proba mistoan parte hartu zuen 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan eta zilarrezko domina lortu zuen.

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lidio Andrés Feliz

**Lidio Andrés Feliz** (1997ko ekainaren 26a ) Dominikar Errepublikako abiadurako probetan aritzen den atleta bat da. 4×400 metroko errelebo proba mistoan parte hartu zuen 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina lortuz.

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jonathan Espericueta

**Jorge Jonathan Espericueta Escamilla** (1994ko abuztuaren 9a) Mexikoko futbolari profesionala da, Veracruzen erdilari gisa jokatzen duena.

Jonathan Espericueta Mexikon antolatutako 2011ko 17 urtez azpiko FIFAren Munduko Kopa irabazi zuen Mexikoko U17 taldeko kide izan zen. Espericueta taldean ezinbestekoa izan zen, 7 partidak jokatuz eta 2 gol sartu zituen txapelketan, goletako bat Alemaniaren aurkako gol gogoangarria izan zen finalaurrekoan markagailua berdintzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  
* Villareal Profila
* FIFA profila
Shericka Jackson

**Shericka Jackson** (1994ko uztailaren 16a) 400 metroetan eta, 2021az geroztik, distantzia laburragoetan espezializatutako esprinter jamaikarra da. 400eko proban, brontzezko dominak irabazi zituen 2016ko Olinpiar Jokoetan, 2015eko Munduko Txapelketan eta 2019ko Munduko Txapelketan. Lehiaketa berdinetan, Jacksonek dominak gehitu zituen 4 x 400eko erreleboetan, zilarrezko bat, urrezko bat eta brontzezko bat gortuz, hurrenez hurren. Urrezko domina ere lortu zuen 4 x 100 proban 2019ko Munduko Txapelketan. 2021eko denboraldian, brontzezko domina irabazi zuen 100 metroetan eta 4x400eko proban eta urrea 4x100m-ko erreleboan 2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetan.

2021ean, Jacksonek 10,8 segundo eta 22 segundo azpiko marka pertsonalak lortu zituen lehen aldiz 100m-etan eta 200&nbsp;m-etan hurrenez hurren, Jamaikako Olinpiar Jokoeta sailkatzeko probetan, eta gero 10,76s-ra hobetu zuen 2020ko Olinpiar Jokoetan 100m-etako distantzian (2021eko Prefontaine Classic-en berdindua). 400 m-etako onena 49,5s azpitik du, proba horietan  aldi berean halako marka lortzen duen emakume gutxienetakoa da.

## Nazioarteko emaitzak 
### Marka pertsonalak 
### Zirkuituko garaipenak 
* Diamond League meeting-ak
** 2018 (1) (200 m): Parisko Meeting-a
** 2019 (1) (400 m): Londresko Urteurreneko Jokoak
** 2021 (1) (200 m): Stockholm Bauhaus-Galan
* Continental Tour – Urre maila
** 2021 (1) (200 m): Székesfehérvár Memoriala

### Titulu nazionalak 
* Jamaikako Atletismo Txapelketa
** 200 m (1): 2018
** 400 m (2): 2017, 2019

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dean-Charles Chapman

''''* (1997ko irailaren 7a, Essex, Erresuma Batua) ingeles aktore bat da. *1917* (2019) filma, *Into the Badlands* telesaila eta *Game of Thrones'' telesailean Tommen Baratheon erregea pertsonaia antzeztu du.
Arya Stark

''''*, George R. R. Martin idazlearen *A Song of Ice and Fire* eleberri saileko eta *Game of Thrones* telesaileko pertsonaia bat da, azken horretan Maisie Williams aktoreak antzeztu zuen. Stark etxeko kidea da.

Eddard Stark eta Catelyn Tullyren alaba txikia da. Izaera independientea, independiente, indartsua eta buruargia duen neskatoa da, berez neskentzako jarduerak direla jotzen denekiko ez du batere zaletasunik, alderantziz, zaldun jardueak oso maite ditu, batez ere Jon Elur anaiordeak oparitutako *Horratz'' ezpatarekin borrokatzea. Denbora batez Sandor Clegane morroskoa eta Jaqen H'ghar misteriotsuaren zaintzapean egongo da.
Jerome Flynn

**Jerome Patrick Flynn** (1963ko martxoaren 16a, Bromley, Kent) ingeles aktore bat da. *Game of Thrones* telesailean Bronn pertsonaia antzeztu du.