Sadao Araki

Japoniako Armada Inperialeko jenerala izan zen Bigarren Mundu Gerra baino lehen eta bitartean. Japoniako Inperioko eskuin muturreko teoriko politiko nazionalista nagusietako bat izanik, Japoniako Armada Inperial politizatuaren barruko fakzio erradikaleko buruzagitzat hartzen zen eta Inukai lehen ministroaren agindupean Gerra ministro gisa aritu zen. Geroago, Hezkuntza ministro gisa aritu zen Konoe eta Hiranuma administrazioetan.

Bigarren Mundu Gerraren ondoren, gerra krimenengatik kondenatu eta biziarteko zigorra ezarri zioten, baina 1955ean askatu zuten.

## Biografia 
### Lehen urteak eta karrera 
Araki Komae-n jaio zen, Tokion; bere aita Tokugawa familiako Hitotsubashi adarreko samurai ohia zen. Araki Japoniako Armada Inperialeko Akademian graduatu zen 1897ko azaroan eta hurrengo urteko ekainean bigarren teniente izendatu zuten.

1900eko azaroan teniente eta 1904ko ekainean kapitain izendatu zuten Araki, Errusia-Japonia Gerran 1. Inperio Erregimentuko konpainia komandante gisa aritu zen.

Gerra ostean, Araki Armadako Estatu Nagusiko Eskolatik itzuli zen bere promozioko buru gisa graduatzera. 1908ko apirilean Japoniako Armadako Estatu Nagusian aritu zen eta Errusian kokatutako hizkuntza ofizial gisa aritu zen 1909ko azarotik 1913ko maiatzera, Lehen Mundu Gerran San Petersburgoko atxiki militar izendatu zuten arte. 1909ko azaroan maior izendatu zuten eta 1915eko abuztuan teniente koronel, eta Kwantung Armadara bidali zuten.

1918ko uztailaren 24an koronel izendatu zuten, Araki Vladivostokeko Espedizio Armadako Egoitza Nagusiko Ofizial gisa aritu zen 1918 eta 1919an Boltxebike Armada Gorriaren aurkako Siberiako Japoniarren Esku-hartzean, eta 23. Infanteria Erregimentuko komandantea izan zen. Siberian egon zen bitartean, Arakik misio sekretuak egin zituen Errusiako Ekialde Urrunean eta Baikal lakuan.

1923ko martxoaren 17an jeneral nagusi izendatu zuten, eta Araki 8. Infanteria Brigadako komandante izendatu zuten. 1924ko urtarriletik 1925eko maiatzera arte Errektore Nagusi gisa aritu zen, eta orduan Armadako Estatu Nagusira itzuli zen Bulegoko Buru gisa. Araki teniente jeneral izendatu zuten 1927ko uztailean, eta Armadako Gerra Eskolako komandante bihurtu zen 1928ko abuztuan.

Araki IJA 6. Dibisioko komandante izan zen 1929tik 1931ra, eta orduan Entrenamendu Militarreko Ikuskatzaile Nagusiorde izendatu zuten, armadako kargu ospetsuenetako bat. 1933ko urrian jeneral izendatu zuten.

### Kabineteako ministroa 
1931ko abenduaren 13an, Araki Inukai Tsuyoshi lehen ministroaren kabineteko Gerra Ministro izendatu zuten. Hala ere, 1932an, maiatzaren 15eko Gertakariak Inukai itsas armadako ofizial ultranazionalistek hil zuten Armadaren gerra eskaerei aurre egiteagatik. Arakik hiltzaileak goraipatu eta "abertzale menderaezinak" deitu zizkien. Shirō Ishii jenerala eta bere gerra biologikoaren ikerketa proiektua, 731. Unitatea, ere babestu zituen.

Saionji printzeak, enperadorearen aholkulari hurbilenetako eta sendoenetako batek, gobernuaren boterea militarrez hartzea geldiarazten saiatu zen. Akordio batean, itsas armadako ofizial bat, Saitō Makoto almirantea, lehen ministro bihurtu zen maiatzaren 26an. Araki Gerra ministro izaten jarraitu zuen eta eskaera gehiago egin zizkion gobernu berriari. Hilabete horren amaieran, Japoniak bere kanpo politika berria aurkeztu zuen, Amau doktrina. Politika berria Asiako japoniar hedapenaren oinarri bihurtu zen.

1932ko irailean, Araki totalitarismoa, militarismoa eta hedapenaren alde egiten hasi zen. Irailaren 23ko prentsaurreko batean, Arakik lehen aldiz *Kodoha*ren ("Bidea Inperiala") filosofia aipatu zuen, Enperadorea, herria, lurra eta moralitatea entitate zatiezinezko bakar gisa lotzen zituena, eta Estatuko Sintoismo azpimarratu zuen. Arakik *Seishin Kyoiku* (prestakuntza espirituala) ere sustatu zuen armadarentzat.

Araki Gerra Kontseilu Goreneko kide bihurtu zen, baina 1934ko urtarrilaren 23an Gerra ministro kargua utzi zuen osasun arazoak zirela eta. Baroi (*danshaku*) titulua eman zioten 1935ean, kazoku noblezia sistemaren pean. 1936an, Kodoharekin lotutako ofizialek beste matxinada bat hasi zuten otsailaren 26ko Gertakarian. Matxinada porrot egin zuen. Hala ere, aurreko matxinadetan ez bezala, ondorio larriak izan zituen. Matxinoen buruzagietatik hemeretzi exekutatu zituzten, eta beste 40 espetxeratu. *Kodoha*ko jeneralak Armadatik kanporatu zituzten, Araki barne, martxoan erretiratzera behartuta egon zena.

Fumimaro Konoe 1937an bihurtu zen lehen ministro. 1938an, Konoek Araki Hezkuntza Ministro izendatu zuen, *Toseiha* ("Kontrol Fakzioa")-ren eragina konpentsatzeko. Horrek posizio aproposa eman zion militarismoaren idealak hezkuntza sistema nazionalean eta biztanleriaren artean sustatzeko. Arakik samurai kodea hezkuntza sistema nazionalean sartzea proposatu zuen. *Kokutai no Hongi* ("Japoniako Politika Nazionalaren Oinarriak") testu akademiko ofizialaren eta *Shinmin no Michi* ("Mendekoen Bidea") "biblia moral nazionala" erabiltzea sustatu zuen, gai nazional, erlijioso, kultural, sozial eta ideologikoei buruzko katekismo eraginkorra. Araki Hezkuntza Ministro izaten jarraitu zuen Konoe lehen ministro gisa Hiranuma Kiichirōk ordezkatu zuenean. Ondoren, gobernuaren aholkulari gisa jarraitu zuen lanean, Estatu Kontseilari gisa.
[thumb|Araki jenerala *[Time* aldizkariaren azalean (1933)]]

### Karrera politikoa 
1924an, Arakik *Kokuhonsha* (Estatuaren Fundaziorako Elkartea) sortu zuen, jeneral, almirante eta zibil boteretsuenetako batzuk biltzen zituen elkarte sekretu bat, bere filosofia estatistari dedikatuak, totalitarismoa, militarismoa, hedapenismoa eta enperadorearekiko leialtasuna nahasten zituena. Araki *Sakurakai* (Gereziondo Loreen Elkartea) are erradikalagoaren teorikoa ere izan zen, estatu-kolpeen bidez Showa Erreforma bat ekartzen saiatu zena.

Koronel gisa, Araki *Kodoha* fakzio politikoaren (Inperio Onberako Agintea edo Ekintza Taldea) defendatzaile nagusia izan zen Japoniako Armadan, Jinzaburo Mazaki, Heisuke Yanagawa eta Hideyoshi Obatarekin batera. Haien oposizioa Toseiha (Kontrol Taldea) zen, Kazushige Ugaki jeneralak zuzendua. Kodohak armadako elementu erradikalak eta ultranazionalistak ordezkatzen zituen. Toseihak moderatu kontserbadoreenak ordezkatzen saiatu zen. Bi taldeek jatorri intelektual komuna zuten Hosto Bikoitzeko Elkartean, 1920ko hamarkadako samurai idealak babesten zituen pentsamendu militarreko talde batean.

Geroago, taldeak Inperioaren Bidearen Fakzioan (Kodoha) batu ziren eta eskuin muturreko eta sozialista nazionalaren ideiak nahastu zituzten, batez ere Kita Ikkirenak eta Nakano Seigoren filosofia pro-faxistak, eta Araki kide nagusietako bat izan zen.

1939ko urtarrilean, Araki Mobilizazio Espiritual Nazionaleko Mugimenduan parte hartu zuen eta suspertu egin zuen, mitin publikoak, irratsaioak, propaganda inprimatua eta tonarigumi auzoko elkarteetan eztabaida mintegiak babestuz.

### Iparraldeko Headpen Doktrina 
Armadan, Araki Iparraldeko Hedapen Doktrinaren (*Hokushin-ron*) aldekoa zen, Sobietar Ekialde Urruneko eta Siberiako erasoa proposatzen zuena.

Hokushin-ron proposamenaren lehen urrats ezinbestekoa Japoniak Mantxuria bereganatzea izan zen. Araki Txinari buruzko baimenik gabeko azterketen eta Armadako ofizial erradikal gazteen klikek gerra eszenatokiak prestatzearen aldekoa zen. Sakurakai-rekin zituen loturen bidez, Araki-k ahaleginak areagotu zituen gobernua kontrol zibiletik kentzeko, Enperadorea isolatzeko (Shōwa Erreforma), elkarte sekretu ugari batzeko eta bere konfiantzazko Shigeru Honjō Kwantung Armadaren komandante izendatzeko.

Kwantung Armadak 12.000 gizon zituen Mantxuria inbaditzeko Mukden Gertakariaren garaian, baina errefortzuak behar zituen. Araki-k beste babesle bati, Senjuro Hayashi Chōsen Armadako komandanteari, agindua eman zion bere indarrak Koreatik iparraldera Mantxuriara eramateko, Tokioren baimenik gabe, Kwantung Armadaren alde.
thumb|Sadao Araki Ekialde Urruneko Nazioarteko Auzitegi Militarrean gerra krimenengatik egindako epaiketan, 1947an

### Gerraostea 
Mantxuria hartzeko planak aurreikusitako moduan jarraitu zuen, eta egina gertatu zenean, Wakatsuki Reijirō lehen ministroak egin zezakeen guztia ahulki protestatzea eta bere kabinetearekin dimisioa ematea izan zen. Araki-ren animoekin, Japoniako Kwantung Armadako indarrak azkar hedatu ziren Mantxurian eta Barne Mongolian.

Bigarren Mundu Gerraren ondoren, Araki Amerikako Okupazio agintariek atxilotu eta Ekialde Urruneko Nazioarteko Auzitegi Militarraren aurrean eraman zuten, non A mailako gerra krimenengatik epaitu zuten. Gerra oldarkorra egiteko konspirazioagatik kondenatu eta biziarteko espetxe zigorra ezarri zioten, baina 1955ean Sugamoko espetxetik askatu zuten osasun arrazoiengatik. Beste japoniar parekide batzuk bezala, 1947an kendu zioten bere noblezia hereditarioa, Kazokua indargabetu zutenean.

Araki 1966an hil zen, eta bere hilobia Tama hilerrian dago, Tokioko Fuchū auzoan.

## Kargu politiko eta militarrak 
## Kanpo estekak