open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lurzati

thumb|300x300px|Lursail baten partzelazioa.

**Lurzati** edo **partzela** eraikigarritasuna eta erabilera edota hirigintza-erabilera independentea soilik esleitu zaion lurzoru-unitatea da, hala sestran nola lurgainean edo lurpean dagoena. Partzela lurra antolatzeko unitate gisa hartzen den lursaila da; muga eta jabe zehatzak ditu, eta hirigintza-araudian ezartzen diren aprobetxamenduak izan ditzake.

## Terminoaren erabilera 
Lurzatia lursail handiago baten zati gisa definitzen da. Hiriguneen plangintzan asko erabiltzen da, eta askotan lursaila zatitu behar izaten da eraiki beharreko etxebizitza-kopurua antolatzeko. Bestalde, nekazaritzan, lurzati bat baratze edo etxalde gisa erabil daiteke, aurrez zehaztutako eremu batean animaliak mantentzeko eraikuntza edo hesi egokien bidez.

Lursailak lurzatitan banatzeari partzelazioa esaten zaio.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Best Western

**Best Western International, Inc.** estatubatuar hotel-konpainia da, Phoenixen egoitza duena. 4.700 hotel baino gehiago kudeatzen ditu 80 herrialdetan..

Best Western Internationalen merkatu nagusia Ipar Amerika da, 2.000 hotel baino gehiagorekin. Hotel bakoitzak gutxieneko estandarrak bete behar ditu, hala nola Wi-Fi interneterako doako sarbidea.

Zuzenean operatutako hotelak eta hotelak kudeatzen dituzten enpresei frankizia bihurtutako hotelak dituzten beste kate batzuetan ez bezala, Best Western Internationalek frankizia formatua baino ez du erabiltzen.

Frankizia tradizionalek hotel-kateak (frankiziatzailea) zein hotelak (frankiziatua) erabilgarritasunak lortzea bilatzen dute, baina Best Western Internationalek kateak autofinantzaketa helburu duen eredu bat erabiltzen du; era berean, frankiziatutako hotel bakoitza Best Western Internationaleko kide izatera pasatzen da, hitza eta botoarekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jauziak 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak sinkronizatuta 10 metro plataforma

**Gizonezkoak sinkronizatuta 10 metro plataforma** 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan Parisen 2024ko uztailaren 29an. 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan lehen aldiz egin zenetik, 7. lehiaketa izan zen.

## Emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Panjakent

**Panjakent** () edo **Penjikent** () Tajikistango errepublikako hiria da, Zeravxan ibaiaren ertzean dagoena. Sogdianako hiri nagusienetariko bat izan zen.

## Historia 
Transoxianako hiri garrantzitsu hau, eta, zehazkiago, Sogdiana izeneko eskualdekoa, Samarkanda auzokide eta aurkariarekin batera loratu zen Sasandar Inperioan, ondoren, VIII. mendean arabiarren konkistaren ondoren abandonatu zuten. Bere hondakinetan, islamiar aurreko Asiako hiri bizitzaren eta zibilizazioaren hondakin ugari ikus daitezke. Hiria utzi ondoren, ez dago hiria berreskuratzeko ahaleginen zantzurik, eta horrek lagundu egin du goiko maila bere horretan mantentzen.

Hiri honen hondakinak gaur egun izen bera duen hiriaren kanpoaldean daude. Panjakent/Panjinkand zaharraren hondakinak lau eskualdez osatutako konplexu arkeologiko bat dira: errege-zitadela, hiria edo *chahristan*, harresiz kanpoko auzo bat eta nekropolia. Indusketek erakutsi zuten hiriak V. mendetik edo VI. mendearen hasieratik eraiki zuela harresia.

## Klima 
## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Shamakhi

**Shamakhi** (,  ahoskatua) Azerbaijango hiria da, izen bereko barrutiko hiriburua dena.  2010ean, hiriak 31.704 biztanle zituen. Bere dantzari tradizionalengatik, Shamakhiko dantzariengatik, eta baita bere izena sumak alfonbrei emateagatik ere ezaguna da.

Hamaika lurrikarak astindu dute Shamakhi, baina berreraikuntza anitzen bidez, Shirvango hiriburu ekonomiko eta administratiboa eta Zetaren Bideko hiri giltzarrietako bat izan zen. Hamaika lurrikaretatik zortzi bizirik iraun duen eraikin bakarra Shamakhiko Juma meskita da, VIII. mendean eraikia.

## Klima 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gwalior

**Gwalior** (hindiz: ग्वालियर *Gvāliyar*) India erdialdeko Madhya Pradesh estatuaren iparraldean kokatzen den hiri bat da. Agratik 122 kilometro hegoaldera dago eta Bhopaletik, estatuko hiriburutik, 423 kilometrora. Industria da bere ekonomiaren ardatza. 286 km²-ko azalera du eta 902 000 biztanle inguru. Itsas mailatik 196 metrora kokatzen da.  

## Kanpo loturak
2003ko Bamgo lurrikara

**2003ko Bam lurrikarak** Irango hego-ekialdeari eragin zion 2003ko abenduaren 26ko goizaldean, Bam hiri historikoaren egituren % 70 suntsituz. X intentsitatea lortu zuen Mercalli eskalan (7 Shindo)

Richter eskalan 6.3 magnitudea izan zuen lurrikara honetan, 45.000 hildako (Bam populazioaren % 30-45), 50.000 zauritu (Bam biztanleriaren % 50) eta 80.000 etxerik gabe geratu ziren (Bam populazioaren % 80). Ondorioz, herrialde horretako lurrikararik larriena izan zen 1990etik, lurrikara batek 700 herrixka suntsitu eta milaka pertsona hil zituenetik. Inguruko eraikuntza eskasa izan zen biktima gehienen erantzulea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Txirrindularitza 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak mendiko bizikleta

**Gizonezkoen mendiko bizikleta** 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan uztailaren 29an egin zen Colline d'Élancourten, Paris inguruko punturik altuena. 28 herrialdeko 36 ziklistek hartu zuten parte. Tom Pidcock britainiarrak irabazi zuen urrea, bigarren aldiz jarraian. Victor Koretzky izan zen zilarra eta Alan Hatherlyrentzat brontzea. 

## Emaitzak 
## Kanpo estekak
Txirrindularitza 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak mendiko bizikleta

**Emakumezkoen mendiko bizikleta** 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan uztailaren 28an egin zen Colline d'Élancourten, Paris inguruko punturik altuena. 28 herrialdeko 36 ziklistek hartu zuten parte. Pauline Ferrand-Prévot frantziarrak irabazi zuen urrea, Haley Batten estatubatuarrak zilarra eta Jenny Rissveds suediarrak brontzea. 

## Emaitzak 
## Kanpo estekak
Huang Yuting (tiratzailea)

**Huang Yuting** () (Taizhou (Zhejiang), 2006ko irailaren 3a) txinatar kirol-tiratzailea da, aire errifle proban espezializaturik dagoena. 2024ko Olinpiar Jokoetan bi domina eskuratu zituen, urrezkoa bata eta zilarrezkoa bestea.

## Ibilbidea 
17 urte zituela Asiako Jokoetan hiru urrezko domina eskuratu zituen Hangzhouen, 2022ko Asiako Jokoak 2023an jokatu baitziren. Urte berean munduko txapleketak urrezko bi eta zilarrezko bat lortu zituen.

Parisko Olinpiar Jokoetan txapelduna izan zen bikoteka Sheng Lihaorekin batera eta bakarkakoan zilarrezko domina lortu zuen, Ban Hyo-jin hegokorearra nagusitu zitzaion oso juxtu izan bazen ere.

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bam

**Bam** edo **BAM** izan daiteke:

## Toponimia 
* Bam probintzia, Burkina Fason;
* Bam, Papua Ginea Berrian;
* Bam, Iranen

## Izena 
* Bam Adebayo (*Edrice Femi Adebayo*, * 1997), saskibaloi jokalaria;
* Bam Margera (*Brandon Cole Margera*, * 1979), skateboarderra

## Erakundeak 
* Begoñako Andra Mari Irakasleen Unibertsitate Eskola, *BAM*, Bilboko irakasle-eskola, Deustuko Unibertsitateari atxikia.

## Besteak 
* 2031 BAM, asteroidea.
Ditlev Gothard Monrad

**Ditlev Gothard Monrad** (Kopenhage, 1811ko azaroaren 24a – Nykøbing Falster, 1887ko martxoaren 28a) daniar apezpiku luterotar eta politikaria izan zen. Danimarkako lehen ministroa izan zen 1863tik 1864ra.

Teologia eta hizkuntza semitikoak eta persiera ikasi zituen, eta artzain luteranoa izan zen politikan aritu aurretik. 1840an '"Fædrelandet'' egunkariaren editoreetako bat eta Alderdi Nazional Liberaleko buruzagietako bat izan zen. Alderdiarekin Danimarka konstituzional baterantz zuzendu zuen mugimendua. 1849ko konstituzio liberalaren zirriborroa idatzi eta "herriaren eliza" kontzeptua sartu zuen.

Parlamentuko kide eta hainbat gobernutan ministro izan zen. Gobernua zuzendu zuen Dukerrien arteko Gerran, erregeak kargutik kendu zuen eta Danimarkak lurralde asko galdu zuen. Ilusiorik gabe, Monradek Zeelanda Berrira emigratu zuen eta abeltzaintzari ekin zion. Gainera, daniar asko Zeelanda Berrira emigratzen lagundu zuen.

1869an Danimarkara itzuli zen eta 1871n Lolland-Falsterko apezpiku izendatu zuten. 1882 eta 1886 artean diputatu izan zen berriro. Charles Darwinen eboluzioari buruzko ideien aurkari nagusietako bat izan zen Danimarkan.
Turismo-bulego

[thumb|[Szczecingo gazteluko turismo-bulegoa, Polonian.]]
**Turismo-bulegoa** bidaiariei eremu jakin bateko turismo-eskaintzari buruzko informazioa eta aholkularitza eskaintzen dizkien bulegoa da; gehienetan, titulartasun publikoa du.

Emandako informazioak zerbitzu turistikoen emaileen harremanetarako datuak biltzen ditu (turismo-eskaintza: ostatuak, bidaia-agentziak, gidak, jatetxeak, garraioa eta beste batzuk, hala nola ospitaleak, Interneteko kabinak eta telefonoak, txertoak), erakargarriak, leku, ekitaldi eta jarduera interesgarriak, arreta-ordutegiak, tarifak, ibilbideak, segurtasun-iradokizunak eta turistarentzat garrantzitsuak diren beste datu batzuk.

Turismo-bulegoek doako informazio-materialak ematen dituzte, hala nola mapak, planoak eta liburuxkak, postalak, afixak, oroitzapenak, bideoak, erregistratutako enpresen zerrendak eta beste material interesgarri batzuk.

Turismo-bulegoa bisitariak biltzen diren tokietan kokatu ohi da, hala nola aireportuetan, itsas eta ibai-portuetan, plaza nagusietan, merkataritza-ganberetan edo gobernu-lokalean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bam (Iran)

**Bam** () Irango hiria da, Kerman probintziako izen bereko konderriko hiriburua dena. 2003ko lurrikararen aurretik, erregistro ofizialaren arabera, 90.000 pertsona inguru bizi ziren. Bam zitrikoen eta datilen ekoizpenagatik da ezaguna.

2003ko abenduaren 26an, Richter eskalan 6.6 graduko lurrikara batek ingurumaria suntsitu zuen, hiria eta Arg-e Bam gotorlekua hondatuta utziz eta 40.000 pertsona (hiriaren % 60 inguru) hilez. Hiria suntsituta utzi zuen gertaera lazgarriaren ondoren, Irango gobernuaren eta nazioarteko laguntzen laguntzarekin berreskuratzen saiatzen ari dira.

Unescok 2004. urtean Bam hiria eta bere paisaia kulturala Gizateriaren Ondare izendatu zuen, eta 2007an handitu egin zen. 2004. urtean webgunea arriskuan zegoen Gizateriaren Ondarearen zerrendan inskribatu zen, baina zerrenda horretatik kendu zuten 2013an.

## Klima 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Xahr-e Qumis

**Qumis** (; ), **Hekatompilos** (; ) ere deitua, antzinako hiri bat zen, k.a. 200. urtean Partiar Inperioko hiriburua izan zena. Grezierazko Hekatompilos toponimoak "ehun ate" esan nahi du, eta persierazko terminoak esanahi bera du. Titulua ohiko lau ateak baino gehiago zituzten hirietarako erabiltzen zuten. Hobeto uler daiteke "ateanitzeko" bezala. Aditu gehienek egungo Xahr-e Qumisen kokatzen dute antzinako hiria, mendebaldeko Khorasango Qumis eskualdean.

Alexandro Handiak bertan pasa zuen K.a. 330. urteko udan, eta Seleukotar Inperioaren parte bihurtu zen hil ondoren. Parni leinuak k.a. 237 inguruan hartu zuen hiria, eta Partiar Inperiooko lehen hiriburuetako bat bihurtu zuen. Zenbait idazle klasikok, Estrabon, Plinio eta Ptolomeo barne, partiar errege hiria bezala aipatzen zuten, nahiz eta partiarrek, garai ezberdinetan, hainbat hiri "hiriburu" bezala erabili zituztela zirudien.

Qumis 856an gertatutako lurrikara batek suntsitu zuen, eta ziurrenik ondoren bertan behera utzi zuten. Antzinako hiri honen kokalekuak, gaur egun, **Xahr-e Qumis** () du izena, Semnan eta Damghan artean, Semnan probintzian.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* De Quincey, Thomas (1821). *Confessions of an English Opium-Eater*. Penguin Books. 1979.
* Frye, Richard N. (1962). *The Heritage of Persia*. Toronto. Mentor Books. 1966.
* Goodarzi, P., Dehpahlavan, M., Sołtysiak, A. (2018). "Human remains from Shahr-i Qumis, Iran, 1967-1978", *Bioarchaeology of the Near East* 12:89-94.
* Hansman, J. (1968). "The Problems of Qūmis". *Journal of the Royal Asiatic Society* (1968), pp.&nbsp;111–139.
* Hansman, John and Stronach, David (1974). "Excavations at Shahr-i Qūmis, 1971". *Journal of the Royal Asiatic Society* (1974), pp.&nbsp;8–22.
* Hirth, Friedrich (1875). *China and the Roman Orient*. Shanghai and Hong Kong. Unchanged reprint. Chicago, Ares Publishers, 1975.
* Tarn, William Woodthorpe (1984). *The Greeks in Bactria and India*. First published in 1938; 2nd Updated Edition, 1951. 3rd Edition, updated with a Preface and a new bibliography by Frank Lee Holt. Ares Publishers, Inc., Chicago. 1984.

## Kanpo estekak
856ko Damghango lurrikara

**856ko Damghango lurrikara** edo **856ko Qumiseko lurrikara** urte hartako abenduaren 22an gertatu zen. Lurrikarak 8.0ko magnitudea izan zuen eta X intentsitate maximoa (muturrekoa) Mercalliren intentsitate eskalan. Kalte handieneko eremua, Elburz mendien hegoaldeko ertzean zehar hedatu zen, egungo Irango Tabaristan eta Gorganen zatiak barne. Adituen ustez, lurrikararen epizentroa Damghan hiritik hurbil egon zen, garai hartan Qumis probintziako hiriburua zena.

## Eskualdeko tektonika 
Iran Arabiako plakaren eta Eurasiako plakaren arteko talka kontinentalaren eremuaren barruan dago. Talka-eremu hori Zagros mendien gerrikotik Kopet Dag mendietara, Apsheron-Balkango *sill*era eta Kaukasoko mendietara hedatzen da. 

Erdian Elburz mendiak daude. Bertan, iparralderantz doan plaka zeihar bat lerraduren bidez egokitzen da, eta faila iragankor () bat da, ezbehar-motakoa.

Qumis eskualdeko egitura aktibo nagusia Xahrud failen sistema da, ehunka kilometrotan hedatzen dena. Irristatze-eremu horrek hainbat faila ditu, Damghango faila, Iparraldeko Damghango faila eta Astanehko failen sistema barne. Faila horiek guztiak eremuaren barruan daude, eta Kuaternarioan zehar desplazatu izanaren ebidentzia erakusten dute.

Faila horien artean, 856ko lurrikararen iturrirako erantzulea 150 km luzeko Astanehko faila sistema da. Astanehko failen sistemako segmentu batean zehar k.a. 600. urtearen ondoren eta k.o. 1300. urtearen aurretik lurrikara esanguratsu bat gertatu zela ikusten da, 856ko gertakariaren ebidentzia izan daitekeena.

Antzinako Hekatompilosek hain kalte larriak jasan zituen, ezen lurrikararen ondoren abandonatua izan zela ematen baitu. Lurrikararen ondorioak Bastam eta Damghan arteko eremuan ikus zitezkeen urte batzuk geroago. Erreplikek hainbat urtez kaltetu zuten eremua, ziurrenik lurrikara kaltegarri bat izan zen Khorasango mendebaldean.

## Etorkizuneko arrisku sismikoa 
Astanehko failan zehar egindako ikerketa tektonikoaren arabera, 3.700 urteko aldi errepikatua izan da, gutxi gorabehera, eta ez da lurrikara handirik izan Damghan eremuan 856tik. Hala eta guztiz ere, ikerketa tektoniko gehiago behar dira zehazteko ea faila oro haustura-gertaera batean sartuta egon ohi den, edo segmentu laburragoak urte laburragoetan errepikatzen diren lurrikara txikiagoen (kaltegarriak izan arren) erantzule izan daitezkeen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gooderham Building

**Gooderham Building** edo **Flatiron Building**, Kanadako Toronto hirian dagoen eraikin bat da, Ontario probintzian. Financial District auzoan dago, Brookfield Place etxe orratzaren atzean. 

1892an David Roberts Jr. diseinatu eta arkitektoak eraikiarazi zuen. 16,75 metro eta bost solairuko garaiera du.

1902an, New York hirian, antzeko hiruki profilak duen Flatiron Building ezaguna eraiki zen.
Casa Loma

**Casa Loma**, Kanadako Toronto hirian dagoen eraikin bat da, Ontario probintzian.

1911-1914 artean E. J. Lennox arkitektoak eraikiarazi zuen.
Judoa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak 57 kg

**Emakumezkoen 57 kg**-ko judoko txapelketa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan egin zen Grand Palais Éphémèren, 2024ko uztailaren 29an.

## Emaitzak 
### Hasierako fasea 
#### A taldea 
#### B taldea 
#### C taldea 
#### D taldea 
### Bigarren aukera 
### Finala 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kanoa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan - Gizonezkoen C-1 slaloma

**Gizonezkoen C-1 slaloma** 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan Vaires-sur-Marnen egin zen 2024ko uztailaren 27an eta uztailaren 29an, 20 kanoalarik hartu zuten parte.

## Emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Shibuyako bidegurutzea

**Shibuyako bidegurutze nahasia**, , Japoniako Tokio hiriburuan dagoen oinezkoen bidegurutze eta plaza ezagun bat da, Shibuya auzoan, eta Shibuyako geltokiaren parean.

Hachikō txakurraren estatua bidegurutzea eta geltokiaren artean dago eta topagune nabarmena da.
Yonge–Dundas Square

**Yonge–Dundas Square**, Kanadako Toronto hirian dagoen plaza bat da, Downtown Toronto auzoan.

Yonge Street eta Dundas Street kaleen artean dago.
Ethel Shakespear

**Ethel Mary Reader Shakespear** (Bedfordshire, 1871ko uztailaren 17a - 1946ko urtarrilaren 17a) britainiar geologo, funtzionario publiko eta filantropoa izan zen, eta hainbat aintzatespen jaso zituen, bai zientzia-lanarengatik, bai bere lan filantropikoarengatik. Bere lanik ezagunena, *Monograph of British Graptolites,* Paleontologian erreferente izan zen urte askoan. *Lower Ludlow Formation*-en lanagatik ere ezaguna izan zen. 1896an, ikasketak amaitu ondoren, Charles Lapworthen laguntzaile gisa hasi zen lanean Mason Collegen (geroago Birminghamgo Unibertsitate bihurtu zena), eta bere begiradapean ikerketa geologikoan aritu zen.

Lapworthek eskatuta, *Monograph of British Graptolites* bere lanik ezagunena prestatzen hasi zen, Gertrude Elles unibertsitateko lagunarekin. Woodek ilustrazioak egin zituen, Ellesek deskribapenak eta Lapworthek sarrera. Monografia hau, 1901etik 1918ra bitartean argitaratu zena, urte askotan zehar erreferentziazko lan paleontologiko izan zen. 

1900ean, Shakespear-ek Ludlow Formazioari buruzko artikulu bat argitaratu zuen, "The Lower Ludlow Formation and its Graptolite Fauna" izenekoa *Journal of the Geological Society* aldizkarian. Bertan geologoek fauna nola erabil dezaketen eremuan aurkitutako lokatz-harriak sailkatzeko azaldu zuen.

## Aintzatespenak 
* "The Lower Ludlow Formation and its Graptolite Fauna" artikuluan egindako lana aitortzeko, *Wollaston Fund saria* jaso zuen 1904an.
* Ethel Shakespear Geological Society of Londoneko kide izendatu zuten 1919an, eta *Murchison domina* jaso zuen 1920an egindako lanagatik.
* Gainera, Britainiar Inperioaren Ordenako (MBE) kide izendatu zuten 1918an, gerran egindako lanagatik, eta Dame Commander of the Order of the British Empire (DBE) 1920ko gerra zibileko ohoreetan Birminghameko Gerrako Pentsioen Batzordearekin egindako lanagatik.

## Erreferentziak
Chocolate (1980ko filma)

***Chocolate***, 1980ko Gil Carretero espainiarrak zuzendutako kinki film bat da. 

## Argumentua 
"El Muertes" (Manuel De Benito) eta "El Jato" (Ángel Alcazar) kinkiak Marokora haxixa erostera joan dira baina bertako jendeak lapurtu egingo diete. Magda () "El Jatoren" neskalagunak Algeciras itxarongo die eta ailegatu bezain laister itzultzeko hirukoteak auto bat ohostuko du.

## Aktoreak 
* Manuel De Benito: El Muertes
* Ángel Alcazar: El Jato
* Paloma Gil: Magda
* Agustin González: Magdaren aita
* Encarna Paso: Magdaren ama
* José Linfante: Botikarioa
* Anne Marie Rossier: Yvonne
* Elisenda Ribas: Txaletaren jabea
* Carmén Lozano: Txaleteko gonbidatua
* Eulalia del Pino: Txaleteko emakume andaluziarra
* María Álvarez: El Jatoren ama
* Emilio Rodríguez: Komisaria
* Ramón Centenero: Irakaslea
* Verónica Miriel: Kondearen akonpainantea (krediturik gabe)

## Kanpo estekak
Józef Szmidt

**Józef Szmidt**, **Josef Schmidt** jaioa (Beuthen, 1935eko martxoaren 28a – Zagozd, 2024ko uztailaren 29a) poloniar atleta izan zen, jauzi hirukoitzean espezializatua.

Alemanian jaio zen eta mekanikaria zen lanbidez. Bigarren Mundu Gerra amaitu ondoren, bere jaioterria Poloniara transferitu zen. Schmidt familiak poloniera ikasi behar izan zuen eta abizena Szmidtera aldatu.

1960ko hamarkadaren hasieran hasi zen nabarmentzen jauzi hirukoitzean, eta 1958an eta 1962an Europako txapeldun izan zen. 1962ko eta 1964ko Udako Olinpiar Jokoetan jauzi hirukoitzeko proban urrezko domina irabazi zuen. 1960an 17, 03 metroko jauziarekin irabazi zuen eta 17 metrotara iritsi zen lehen jauzilaria izan zen.

1975ean Alemanian ezarri zen, baina 1992an Poloniara itzuli zen.
Le Bourgeteko eskalada gunea

**Le Bourgeteko eskalada gunea** izen bereko udalerrian (Sena Saint-Denis) eraikitako kirol gunea da, 2024ko Olinpiar Jokoen harira sortutako, bertan eskaladako olinpiar probak egiteko. Guneak kanpoko jardun lekua du, baita barrukoa ere, gimnasio bat baitu, Jokoen ondoren eskubaloi zelai bihurtzekoa. 

## Lekuaren hautua 
ezkerrera|thumb|Le Bourgeteko tren geltokia hurbil dago.
Saint-Deniseko Igerileku Olinpikoarekin batera, Le Bourgeteko eskalada zentroa izan zen 2024ko jokoetarako berariaz eraikitako kirol ekipamendu bakarra. Badminton eta boleibol probak birkokatu ondoren, hasieran Le Bourgeten aurreikusi baitziren, eskalada konpentsazio gisa eman zitzaion. 

Kokaleku berri horri esker, Le Bourgeteko kirol parkea berritu ahal izan zen. Olinpiar jokoetako hedabideen herriarekin eta Paris-Le Bourgeteko Erakusketa Parkearekin lotuta dago, A1 autobidearen gainean eraikitako pasabide baten bidez.

Lanak Société de livraison des ouvrages olympiques enpresak egin zituen, lehiaketa leku guztiak diseinatu zituenak.

## Konfigurazioa 
Eskalada gunea eraikitzeaz gain,  kirol parkea guztiz birmoldatua izan zen. Hastapeneko 9 ha izatetik 13 ha izatera pasatuta, kirol azpiegitura berriekin aberastu zen. Eskalatzeko sei horma eraiki ziren Jokoetan eskalada probetarako. Horrekin batera, eskalada probetarako aldi baterako hiru horma gehitu ziren, kanpoaldean kokatuak, Jokoen amaieran kentzekoak, eta hiru horma gehigarri, entrenamendu eta berotze ariketak egiteko, bi kanpoaldean eta bat barruan, jarduera anitzeko gimnasio batean, kirol parkean gordetzekoak Jokoen ostean. Gimnasioa Jokoen ondoren egokitu zen, eskubaloi txapelketak hartu ahal izateko, tribunako eserleku kopurua 250 plazara murriztuta.

Eskola gurea erabat berreraiki zen, bi eskola berrirekin (haur hezkuntza eta lehen hezkuntza): Jacqueline Auriol eta Jean Jaurès. 2023ko urtarrilean zabalduak. Gunea osatzeko egin ziren gimnasio berri bat (Raoul Clerget gimnasio zaharraren ordezkoa), bi futbol zelai, atletismo pista bat, teniseko 7 pista, petanka sail bat, haurrentzako parke bat eta igerileku komunitario bat.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Kirol Eskalada 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan

## Kanpo estekak 
* Le Bourgeteko eskalada gunea
Messaoud Dris

**Messaoud Redouane Dris** (, 2001eko irailaren 13 - ) Aljeriako judoka bat da. Orango CS Ouled El-Bahian hasi zuen bere ibilbidea, baina 2023an Paris Saint-Germain taldearekin fitxatu zuen.

2022an Afrikako Txapelketa irabazi zuen eta 2022ko Mediterraneoko Jokoetan urrezko domina eskuratu. 2022ko eta 2023ko Munduko Judo Txapelketan ere parte hartu zuen. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan, Parisen, kaleratua izan zen, Tohar Butbul Israelgo judokaren aurka lehiatu aurretik. Ofizialki, pisu aldaketa argudiatu arren, Israeli egindako boikot gisa agertu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eric Pérez

**Eric Pérez Albarrán** (Ermua, Bizkaia, 2001eko maiatzaren 18a) Euskal Herritar futbolaria da, Eibarren harrobian hezia. 

## Biografia 
Aurrelari moduan aritzen da, ezker hegalean batik bat. 2025eko abuztuan Eibarrekin kontratua berritu zuen 2027rarte. Aurredenboraldian lehen talderekin bikain aritu ostean, lagatu gisa joan zen Alcorcónera, Lehen Federazioan jokatzeko. 2025eko urtarrilean lagapena bertan behera utzi zen. Denboraldiko bigarren zatia Amorebietan jokatu zuen, aukera gehiago izanik. 2025/26 denborladirako Barakaldora joan zen utzita, berriro Lehen Federazioan lagatua jokatzeko.

## Estatistikak 
*2025eko ekainaren 29 eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
Skateboardinga 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak kalea

**Gizonezkoak kalea** 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan skateboardingak izan zuen lau txapelketako bat izan zen. Bigarren aldia izan zen kirol hau udako olinpiar jokoetan ikusten zena.

## Txapelketaren formatua 
Skateboarder guztiek 45 segundoko bi korrika saio dituzte, eta ondoren bost trukoen erronda. Zazpi erronda horietatik nota onena duten lauak batzen dira emaitza finalerako. Final-erdietako 8 skateboarderrik onenek finaletan hartzen duten parte, baina emaitzak ez dira erronden artean gehitzen.

## Emaitzak 
### Finalerdiak 
Finalera pasa ziren 8 skateboarderrak hautatzeko.

### Finala 
Iturria:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Judoa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak 73 kg

**Gizonezkoen 73 kg**-ko judoko txapelketa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan egin zen Grand Palais Éphémèren, 2024ko uztailaren 29an.

## Emaitzak 
### Hasierako fasea 
#### A Taldea
#### B Taldea
#### C Taldea
#### D Taldea 
### Bigarren aukera 
### Finala 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Antoine Kambanda

**Antoine Kambanda** (Nyamata, 1958ko azaroaren 10a) ruandar elizgizon katolikoa da. 2013tik 2018ra Kibungoko apezpikua izan zen eta 2019tik aurrera Kigaliko artzapezpikua da. 

2020ko azaroaren 28an Frantzisko aita santuak kardinal izendatu zuen. Ruandako lehen kardinala da.

## Bizitza 
thumb|left|Antoine Kambanda artzapezpikuaren armarria|209x209px
Antoine Kambanda 1958ko azaroaren 10ean jaio zen Ruandan. Etnien arteko indarkeria zela eta, familia Burundira eta gero Ugandara joan zen bizitzera, non Antoinek oinarrizko ikasketak egin zituen, eta gero Kenyara, non batxilergoa egin zuen. Jaioterrira itzuli ondoren, Rutongoko apaizgaitegi txikian ikasi zuen 1983tik 1984ra eta Nyakibandako San Karlos Borromeo apaizgaitegi nagusian 1984tik 1990era. 

1990eko irailaren 8an, Joan Paulo II.a aita santuak apaiz ordenatu zuen Kabgayin. 1990etik 1993ra hezkuntzarako prefeta izan zen Nderako San Bizente apaizgaitegi txikian. 1993tik 1999ra Erromako Alfonsiana akademian ikasi zuen eta teologia moralean doktoregoa lortu zuen. Gainera, genozidioaren ondorioak gainditzeko Eliza Katolikoak berak berreraikuntzak egin behar zituela esan zuen.

2005eko irailean Crescenzio Sepe kardinalak Kabgayiko apaizgaitegi nagusiko zuzendari izendatu zuen. 2006ko otsailaren 10ean Nyakibandako San Karlos Borromeo apaizgaitegiko zuzendari bilakatu zen Kizito Bahujimihigoren ordez. Uztailaren 20an apezpiku ordenatu zuten Kibungoko katedralean. *Ut vitam habeant* () leloa hautatu zuen.

2015ean Ruandako apezpiku-konferentziak apezpikuen kontziliora joateko hautatu zuen.

2018ko azaroaren 19an, Frantzisko aita santuak Kigaliko artzapezpiku izendatu zuen, eta 2020ko urriaren 25ean kardinal. Abenduaren 16an Herrien Ebanjelizaziorako Kongregazioko kide bihurtu zen, eta 2021eko urrian Hezkuntza Katolikorako Kongregazioko kide.

## Ondorengotza apostolikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Judoa 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan

**2016ko Udako Olinpiar Jokoetan** judo-lehiaketak abuztuaren 6tik 12ra bitarte egin ziren, Rio de Janeiroko Carioca Arena 2 gunean. 14 probatan (zazpi gizonezkoentzat eta beste hainbeste emakumezkoentzat) 386 judokek hartu zuten parte. 

## Egutegia 
## Dominak 
### Herrialdeka 
### Probaren arabera 
#### Gizonak 
#### Emakumeak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hodheko zaldi

**Hodheko zaldia** Mauritania zein Maliko bertako zaldi arraza bat da. Bere tamaina zein gainontzeko ezaugarriengatik ponien sailkapen taldean kokatzen da.

Zaldi arraza hau Mauritaniar Mechdoufs tribuarekin lotuta agertzen da, Hodh eskualdean. 

Kolore griseko zaldiak dira. Hodheko zaldia berberiar zaldiaren nahiko antzekoa da.

## Arrazaren historia 
Mechdouf-ek beraien zaldi batzuk merkaturatzen zituzten Senegal ibaiaren ertzean. Haren ondorioz   Senegal ibaiako zaldia arrazako  zaldiei eragiten zioten.

Zaldi arraza honi **Hodheko berberiarra** ere deitzen diote, ziurrenik berberiar zaldien ondorengoa delako.

Garai batean Afrika mendebaldean zein Sahel osoan hedatuta zegoen

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Igeriketa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak 100 metro bizkarra

**Gizonezkoen 100 metro bizkarra** 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan uztailaren 28an eta 29an lehiatu zen, Parisko zentro akuatikoan. Thomas Ceccon italiarrak eskuratu zuen urrea, Xu Jiayuk zilarra eta Ryan Murphyk brontzea.

## Emaitzak 
### Sailkapena 
### Final erdia 
8 denborarik onenak finalera pasa ziren.

### Finala 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gimnastika 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak artistikoa taldeka

**Gizonezkoen gimnastika artistikoko talde txapelketa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan** 2024ko uztailaren 27 eta uztailaren 29an egin zen, Bercy Arenan. Japoniak eskuratu zuen urrea, Txinak zilarra eta Ameriketako Estatu Batuek brontzea.

## Sailkapena 
## Finala 
## Kanpo estekak
Igeriketa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak 400 metro bakarkako medleya

**Gizonezkoen 400 metro bakarkako medleya** 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan uztailaren 29an lehiatu zen, Parisko zentro akuatikoan. Summer McIntosh kanadarrak eskuratu zuen urrea, Katie Grimes estatubatuarrak zilarra eta Emma Weyant estatubatuarrak brontzea.

## Emaitzak 
### Sailkapena 
### Finala 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maria L. de Hernández

**María Rebecca Latigo de Hernández**, ezagunagoa **Maria L. de Hernández** izenez (San Pedro Garza García, Nuevo León, Mexiko, 1896ko uztailaren 29a – Austin, Texas, AEB, 1986ko urtarrilaren 8a) Ameriketako Estatu Batuetan bizi zen mexikar aktibista bat izan zen, mexikar  etorkinen giza eskubideen alde borrokatzen zena. Irratian lan egin zuen lehen emakume mexikarra izan zen.

1930eko hamarkadan, manifestazioetan parte hartu zuen, eta Mexikoko etorkinen seme-alaben izenean publikoki hitz egin zuen, Estatu Batuetan zuten hezkuntzari eta eskubideei buruz. Berak eta bere senarrak, Pedro Hernandez de Barrerak, Amerikako Zaldunen Ordena sortu zuten 1929ko urtarrilaren 10ean. Latigo de Hernándezek, gainera, Amen Elkarte Babeslea antolatu zuen 1933an. 1970ean Raza Unida alderdiko kide aktiboa zen.

## Bizitza 
### Lehen urteak 
1896an jaio zen Garza Garcían, Monterreytik gertu (Nuevo León, Mexiko). Hor egin zuen lan lehen hezkuntzako maistra gisa. 1915ean, Ameriketako Estatu Batuetako muga zeharkatu zuen Mexikoko Iraultzaren ondorioz etorkin bezala. 19 urte zituenean, Pedro Hernandez Barrerarekin ezkondu zen Hebbronvillen, Texasen. Bikotea San Antoniora joan zen bizitzera 1918an eta bertan bizitzen jarri ziren. Hamar seme-alaba izan zituzten eta, zoritxarrez, batzuk haurtzaroan hil ziren. Saiakera hau argitara eman zen garaitik oso hurbil, Maria Rebecca Emakumearen Kulturaren Aldeko Klub Liberalaren antolakuntzan murgildu zen eta bera ere emagin izan zen arreta medikoa ordaindu ezin zutenentzat.

1968 inguruan, San Antonioko telebistan ohiko gonbidatua zen, eta bertan hezkuntzaren eta gizartearen aurrerapenaren arloetan izandako lorpenei buruzko informazioa ematen zuen. 1969an, ordenaren zuzendaritza batzordeko diruzain izendatu zuten, baita Gizarte Zirkuluko presidente ere. 1970ean, jarduera politikoak zabaldu zituen, Raza Unida Alderdiarekin bat egin zuenean. Hizlari magistrala ere izan zen Austinen (Texas) egin zen konferentzian.

### Azken urteak 
1986ko urtarrilaren 8an, neumoniak jota zendu zen. Berak hala eskatuta, Ameriketako Zaldunen Ordenaren lurretan daude haren gorpuzkiak, Elmendorfeko kanpoaldean, Texasen.

## Aintzatespenak 
* 2018ko uztailaren 28an, Googlek doodle bat eskaini zion jaiotzaren 122. urteurrena ospatzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tiroa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak 10 metro aire pistola

**Gizonezkoen 10 metroko aire pistola** proba 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan 2024ko uztailaren 27-28 bitarte egin zen Châteaurouxen, Frantzia. Xie Yu txinatarrak lortu zuen urrea, eta Federico Nilo Maldini eta Paolo Monna italiarrek zilarra eta brontzea, hurrenez hurren. 

## Emaitzak 
### Sailkapena 
### Finala 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Igeriketa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak 200 metro librea

**Gizonezkoen 200 metro estilo librea** 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan uztailaren 28 eta 29an lehiatu zen, Parisko zentro akuatikoan. Ariarne Titmus australiarrak berriro ere lortu zuen urrea. Ia berdinduta, David Popovici errumaniarrak irabazi zuen urrea, Matthew Richards britainiarrak zilarra eta Luke Hobson estatubatuarrak brontzea.

## Emaitzak 
### Sailkapena 
### Final erdia 
### Finala 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Citygate (Göteborg)

**Citygate**, Suediako Göteborg hirian dagoen etxe orratz bat da, Gårda barrutian. Inguruan Ullevi estadioa du.

2022an Henning Larsen arkitektoak eraikiarazi zuen eta 144 metro eta 36 solairuko altuera da.
Ullevi estadioa

**Ullevi estadioa** edo **Nya Ullevi** (), Suediako Göteborg hirian dagoen futbol eta erabilera anitzeko estadio bat da, Gårda barrutian. Eskandinaviako estadio handienetako bat da 

1958an Sten Samuelsson eta Fritz Jaenecke arkitektoek eraikiarazi zuten eta 43.000 ikusleentzako edukiera du. Kontzertuetarako 70.000 lagunentzako edukiera du.

## Kanpo estekak
Igeriketa Udako Olinpiar Jokoetan

**Igeriketa Udako Olinpiar Jokoetan** olinpiar joko moderno guztietan lehiatu den kirola izan da. 1912ko Udako Olinpiar Jokoetatik aurrera, emakumezkoek ere parte hartu dute. Atletismoaren ostean domina gehien banatzen dituen kirola da. 

## Laburpena 
|valign=top|

|}

## Igerilekuan 
### Gizonezkoak 
### Emakumezkoak 
### Mistoa 
### Domina taula 
*Azken gaurkotzea: 2024ko Udako Olinpiar Jokoak*

## Maratoi-igeriketa 
### Probak 
### Domina taula 
*Azken gaurkotzea: 2020ko Udako Olinpiar Jokoak*

## Domina taula orokorra 
*Azken gaurkotzea: 2020ko Udako Olinpiar Jokoak*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Târgoviște

**Târgoviște** edo **Tîrgoviște**, Errumaniako hiri bat da eta Dâmbovița konderriaren hiriburua. 2021ean 66.965 biztanle zituen.

Valakiako historiaren hiri garrantzitsuenetako bat da, 1418-1569 artean hiriburua izan baitzen.

## Kanpo estekak 
* Udal webgunea
Jo van Gastel

**Jo van Gastel** (Tilburg, 1887ko urtarrilaren 5a - Tilburg, 1969ko martxoaren 5a) arkularia zen. Herbehereak ordezkatu zuen 1920ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Brasero (argipena)

**Brasero** terminoak hainbat adiera du:

* **Brasero** edo **brasontzia**, **suontzi** mota bat berokuntzan erabilia.
* **Brasero**, soinugintza informatikoan erabilia
Suontzi (argipena)

**Suontzi** terminoak hainbat adiera du:

* **Suontzi** edo **pebetontzia**, su-garrak agerian eduki eta erakusteko pertz moduko objektua. Adibidez, suontzi edo pebetontzi olinpikoa.
* **Suontzi**, brasero edo txingarrontzia; txingarrak erabiliz etxeko berokuntzarako erabiltzen den objektua.
Barasoain (argipena)

**Barasoain** izenak hainbat adiera du:

* **Barasoain**, Nafarroa Garaiko herria.
* **Barasoaingo Korredua** edo zendea, barruti administratibo zaharra.
* **Barasoaingo eliza**, Filipinetan toponimo zaharrago baten izena gorde duen eliza bat.
Igeriketa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak 200 metro librea

**Emakumezkoen 200 metro estilo librea** 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan uztailaren 29an lehiatu zen, Parisko zentro akuatikoan. Mollie O'Callaghan australiarrak eskuratu zuen urrea eta Ariarte Titmus herrikideak zilarra; Siobhán Haughey hongkongdarrak lortu zuen brontzea.

## Emaitzak 
### Sailkapena 
### Final erdia 
### Finala 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Igeriketa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak 100 metro bularra

**Gizonezkoen 100 metro bakarkako bularra** 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan uztailaren 29an lehiatu zen, Parisko zentro akuatikoan. Tatjana Smith hegoafrikarrak lortu zuen urrea, Tang Qianting txinatarrak zilarra eta Mona McSharry irlandarrak brontzea.

## Emaitzak 
### Sailkapena 
### Final erdia 
### Finala 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hydnellum scabrosum

***Hydnellum scabrosum*** *Bankeraceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Hydnum scabrosum* (Basionimoa), *Phaeodon scabrosus*, *Sarcodon scabrosus*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 6 eta 9 cm bitarteko diametrokoa, ganbila, gero zabaldua, pixka bat uhindua, hasieran hori-laranja kolorekoa, gero gaztaina kolore zurbilekoa edo arre-hori kolorekoa.

**Eztenak:** Txikiak. 1 eta 3 mm bitartekoak, lehenengo zuri-gris kolorekoak gero gaztaina kolorekoak punta zuriekin.

**Hanka:** 3 eta 5 cm bitarteko garaierakoa eta 1,5 eta 2 cm bitarteko diametrokoa, zilindrikoa, oinarrira mehetua, leuna, lehoi kolorekoa, urdin-gris koloreko edo gris-berdexka koloreko oinarriarekin.

**Haragia:** Hauskorra, lehortu ondoren oso gogorra, zuria, gero gorrixka-more-oliba antzeko kolorekoa, berde-beltza hankaren hondoa, garratza.

**Etimologia:** *Hydnum* terminoa greziar tubero hitzetik dator, *Linneoren* onddo genero honi emandako  izen arbitrarioa. *Amarescens* epitetoa latinetik dator, garratza esan nahi duen “amarus” hitzetik. Bere zaporeagatik.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua 
Ebakitako haragiak oinaren behealdean dituen kolore berdexka-beltzengatik ondo ezagutzen da. Antza izan dezaketen espezien artean, kolore argiko, oso gogorra eta zurruna den haragiagatik bereizten da, batez ere lehortuta badago.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean. Basoetan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Costa Rica, Europa, Errusia, Himalaiako eremua, Japonia, Hego Korea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hemitrichia serpula

***Hemitrichia serpula*** *Trichiidae* familiako onddo espezie bat da.

## Deskribapena 
**Plasmodiokarpoa:** Adarkatua, erretikulatua, zenbait zentimetro karratuko gainazalak estaltzen ditu. Hori-herdoil kolorekoa edo hori distiratsua. Peridioa mehea, zeharrargitsua, luzetarako dehiszentzia irregularrarekin. Hipotaloa peridioaren antzekoa da edo pixka bat ilunagoa. Kapilizioa harizpi hori koloreko korapilo batez irudikatua, adar gutxikoa edo libreak, 3-4 esoiralekin, eztenduna.

**Etimologia:** *Serpula* epitetoa latinetik dator, arrastaka, bihurka-ibili, esan nahi duen, “serpo” hitzetik. Bere itxuragatik.

## Jangarritasuna 
Interes gastronomikorik gabea.

### Nahasketa arriskua 
Espezie oso arrunta eta ikusgarria da.

## Sasoia eta lekua 
Hildako egurretan, eroritako hostoetan, landare hondarretan.

### Banaketa eremua 
Mundu osoan barreiatzen da, kontinente guztietan zehar, Antartikan izan ezik, eta habitat ugaritan garatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Francisco Garrigós

**Francisco Garrigós Rosa** (Móstoles, 1994ko abenduaren 9a) Espainiako judoka bat da. Brontzezko domina irabazi zuen gizonezkoen 60 kg-ko ekitaldian, Parisen (Frantzia) egindako 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan. Urrezko domina irabazi zuen gizonezkoen 60 kg-ko ekitaldian, Dohan (Qatar) jokatutako 2023ko Munduko Judo Txapelketan.

2016an, Udako Olinpiar Jokoetan lehiatu zen gizonezkoen 60 kg-ko ekitaldian, eta bigarren txandan kanporatu zuen Tobias Englmaierrek.

2020an, Garrigosek brontzezko domina irabazi zuen gizonezkoen 60 kg-ko ekitaldian, Pragan (Txekiar Errepublika) jokatutako Europako Judo Txapelketan.

Urrezko domina irabazi zuen Zagreben (Kroazia) jokatu zen 2024ko Europako Judo Txapelketan.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Johannes van Gastel

**Johannes van Gastel** (1853ko irailaren 10a - 1928ko urriaren 11) arkularia zen. Herbehereak ordezkatu zuen 1900eko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eskrima 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan - Emakumezkoak sablea

**Emakumezkoen sablea** txapelketa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan Grand Palaisen ospatu zen 2024ko uztailaren 29an. 20 herrialdeko 36 eskrimalarik hartu zuten parte. 

## Emaitzak 
### Goiko erdia 
#### 1. sekzioa 
#### 2. sekzioa  
### Beheko erdia 
#### 3. sekzioa 
#### 4. sekzioa 
### Finala 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Noah Williams

**Noah Oliver Williams** (2000ko maiatzaren 15a) Britainia Handia ordezkatzen duen jauzilari olinpiko ingelesa da eta 10 metroko plataformaren proban espezializatzen da. 

Williamsek 2020ko Olinpiar Jokoetan, Tokion, egin zuen debut olinpikoa, eta 2024ko Pariserako sailkapena lortu zuen. Zilarrezko dominak irabazi ditu 10 metro sinkronizatuko plataforman, Matthew Dixonekin, Europako Txapelketetan eta Commonwealtheko Jokoetan. Zilarrezko dominak irabazi zituen 2024ko Munduko Ur Txapelketan eta 2024ko Parisko Olinpiar Jokoetan, Tom Daleyrekin gizonezkoen 10 metro sinkronizatuko plataforma ekitaldian. Bakarkako proban brontzezko domina lortu zuen.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Chollay ibaia

**Chollay ibaia** Atacamako eskualdean (Txile) isurtzen den ur-ibilgua da, El Tránsito ibaian isurtzen dena, Huasco ibaiaren arroan.

## Ibilgua 
Ibaia Estrecho eta Toro ibaien elkargunean jaiotzen da, Andeetako mendikatetik nazioarteko mugatik gertu datozenak, Andeetako mendikatearen bihotzean.:  Bere jaiotzaren ondoren ipar-mendebalderantz egiten du eta Blanco ibaiaren (Chollay) urak jasotzen ditu eta gero mendebalderantz biratzen du eta Chollay eta Pachuy herrietatik pasatzen da, bere eskuineko erriberatik Pachuy ibaia hartuz eta bere ibilbidea jarraitzen du Conay ibaiarekin bat egin arte El Transito ibaia sortzeko.

Conay ibaiarekin bat egiten duen tokian dago Conay herrixka. Han jaiotzan da El Tránsito ibaia.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak
Arkularitza 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan

**Arkularitza 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan** Londresko Lord's Cricket Grounden jokatu zen 2012ko uztailaren 27tik abuztuaren 3ra bitarte. Aurrekoan bezala, Hego Koreak lortu zituen domina gehien.

## Dominak 
### Herrialdearen arabera 
### Diziplinaren arabera 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Chollay

**Chollay** Txileko landa-herria da. Huasco probintzian kokatuta dago, Atacama eskualdean. Bere biztanleriaren arabera, baserri maila duen entitatea da. El Transitoko haranaren barruan dago, izen bereko ibaiaren ondoan, eta Conay eta Pachuy herrietatik oso gertu, El Transito ibaiaren goiko aldean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arkularitza 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan

**Arkularitza 2004ko Olinpiar Jokoetan** abuztuaren 15etik abuztuaren 21era bitarte jokatu zen Atenasko Panathinaiko Estadioan. Estadioa ezaguna da Antzinaroko Olinpiar Jokoak bertan egiten zirelako. 4 modalitate ezberdin daude eta guztira 43 herrialde ezberdinetako 128 kirolarik hartu zuten parte. Hego Korea izan zen garaile dominatan.

## Parte-hartzaileak
43 herrialdeko 128 arkularik hartu zuten parte.

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Dominak 
4 modalitate ezberdin daude kirol honetan: bakarka eta taldeka eta bakoitzaren barruan gizon eta emakume modalitateak. Bakarka 64 gizon eta 64 emakume hartzen dute parte. Taldeka 3 kirolari dituzten herrialdeek baino ezin dute parte hartu.
### Herrialdearen arabera 
### Diziplinaren arabera 
## Kanpo estekak
Conay

**Conay** Txileko landa herrixka bat da. Huasco probintzian kokatuta dago, Atacama eskualdean. Bere biztanleriaren arabera, baserri maila duen entitatea da. El Tránsito ibaiaren haranaren barruan dago, Conay eta Chollay ibaiek bat egiten duten tokian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Konstantinos Dovas

**Konstantinos Dovas** (; Konitsa, 1898ko abenduaren 20a – Atenas, 1973ko uztailaren 24a) greziar militar eta politikaria izan zen. Greziako lehen ministroa izan zen 1961eko irailetik azarora 

1918an Greziako Akademia Militarrean graduatu zen. Greziako Gerra Zibilean, Konitsa hiriaren erresistentzia zuzendu zuen Konitsako guduan. Ondoren, teniente jeneralaren mailara igo zen eta 1954an defentsako estatu nagusiko buru izendatu zuten. Agintaldian, armadaren eta CIAren arteko akordio bat egin zen Gladio Operazioan parte hartzeko.

Armadatik erretiratu ondoren, Paulo Greziakoa erregearen errege-etxeko buru izan zen. 1961eko irailaren 20tik azaroaren 4ra trantsizio gobernu bateko lehen ministroa izan zen.
Conay ibaia

**Conay ibaia** Atacama eskualdean (Txile) isurtzen den ur-ibilgua da, El Tránsito ibaian isurtzen dena, Huasco ibaiaren arroan.

## Ibilgua 
Laguna Grande eta Laguna Chica ibaien elkargunean jaiotzen da ibaia; izen bereko aintziretatik datoz, nazioarteko mugatik gertu, Andeetako mendikatearen bihotzean.

Chollay ibaiarekin bat egiten duen tokian dago Conay herrixka. Han jaiotzen da El Tránsito ibaia.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak
Arkularitza 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan

**Arkularitza 1992ko Olinpiar Jokoetan** uztailaren 31tik abuztuaren 4ra bitarte jokatu zen Bartzelonako Camp Olímpic de Tir amb Arcen. Lehen aldiz, distantzia berbera erabili zen arkularitza proba guztietarako, 70 metro. Arkulari guztiek 144 gezi botatzeko aukera zuten.Hego Korea izan zen garaile dominatan.

## Parte-hartzaileak
44 herrialdeko 136 arkularik hartu zuten parte.

## Dominak 
4 modalitate ezberdin daude kirol honetan: bakarka eta taldeka eta bakoitzaren barruan gizon eta emakume modalitateak. Bakarka 64 gizon eta 64 emakume hartzen dute parte. Taldeka 3 kirolari dituzten herrialdeek baino ezin dute parte hartu.
### Herrialdearen arabera 
### Diziplinaren arabera 
## Kanpo estekak
Landa-entitate (Txile)

Txileko geografiako **landa-entitate** bat kontzentrazio- edo sakabanatze-ezaugarriak dituen giza kokagune bat da; bertan, 1.000 biztanle baino gutxiago daude, edo 1.000 eta 2.000 biztanle artean, biztanleriaren % 50 baino gutxiago ekonomikoki aktiboa bada, bigarren edo hirugarren sektorean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arkularitza 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan

**Arkularitza 1988ko Olinpiar Jokoetan** irailaren 27tik urriaren 1era bitarte jokatu zen Seulgo Hwarang Arkularitza Eremuan. Lehen aldiz 1972ko Udako Olinpiar Jokoak egin zirenetik arauak aldatu ziren sailkapena egiteko, bi errondako kanporatze prozesu batekin. Hego Korea izan zen garaile dominatan lehen aldiz, hurrengo hamarkadetan mantenduko zuen garaipenen zerrendako lehena.

## Parte-hartzaileak
41 herrialdeko 146 arkularik hartu zuten parte.

## Dominak 
4 modalitate ezberdin daude kirol honetan: bakarka eta taldeka eta bakoitzaren barruan gizon eta emakume modalitateak. Bakarka 64 gizon eta 64 emakume hartzen dute parte. Taldeka 3 kirolari dituzten herrialdeek baino ezin dute parte hartu.
### Herrialdearen arabera 
### Diziplinaren arabera 
## Kanpo estekak
Arkularitza 1984ko Udako Olinpiar Jokoetan

**Arkularitza 1984ko Olinpiar Jokoetan** abuztuaren 8tik abuztuaren 1ra bitarte jokatu zen Los Angelesko El Dorado Parken. Azken aldia izan zen 1972ko Udako Olinpiar Jokoetako sistema erabili zena: 288 gezi bota behar zituen arkulari bakoitzak, emakumezkoek 70, 60, 50 eta 30 metrotara eta gizonezkoek 90, 70, 50 eta 30 metrora. 

Neroli Fairhall zeelandaberritarra izan zen Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen lehenengo paraplegikoa. 

## Parte-hartzaileak
35 herrialdeko 109 arkularik hartu zuten parte.

## Dominak 
### Herrialdearen arabera 
### Diziplinaren arabera 
## Kanpo estekak
Arkularitza 1972ko Udako Olinpiar Jokoetan

**Arkularitza 1972ko Olinpiar Jokoetan** irailaren 7tik irailaren 10era bitarte jokatu zen Municheko Englischer Gartenen. 1920ko Udako Olinpiar Jokoen ostean lehen aldia izan zen arkularitza kirol olinpikoa izan zela. Sistema berria ezarri zen, lau olinpiar jokotan erabili zena. 288 gezi bota behar zituen arkulari bakoitzak, emakumezkoek 70, 60, 50 eta 30 metrotara eta gizonezkoek 90, 70, 50 eta 30 metrora. 

## Parte-hartzaileak
27 herrialdeko 95 arkularik hartu zuten parte.

## Dominak 
### Herrialdearen arabera 
### Diziplinaren arabera 
## Kanpo estekak
Frantziako miniaturazako zaldi

**Frantziako miniaturazko zaldia** Frantziako bertako zaldi arraza moderno bat da .
Frantziako miniaturazko zaldiak geanologi-erregistroa dauka eta 2014tik aurrera onartua dago Frantzian arraza bezala.

Bere tamainagatik ponien sailkapen taldean sartzen da.

Bere sorkuntza Frantziara inportatutako eta gero bertan hazi eta gurutzatutako hainbat miniaturazko zaldi arraza ezberdinen arteko gurutzaketaren ondorioa da. Edozein moduan nahiko berria den arraza da. 

Frantziako miniaturazko zaldia beste  miniaturazko zaldietatik zertaz nabarmentzen da; kirol jarduetara zuzendutako arraza bat dela.

## Historia 
Frantziako miniaturazko zaldi arrazaren sorrera ofiziala Frantziako lurraldean miniaturazko zaldi arraza ezberdinen ( Falabella , Ameriketako miniaturazko zaldi zein Ingalaterrako miniaturazko zaldien arteko gurutzaketen ondorioz sortutako eta hasiera batean agiri ofizialik gabeko mila abere inguruko multzoaren ondorioa da.

Arrazaren aitorpena Frantzian 2011an Amerikako miniaturazko zaldiaren atzetik etorri zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arkularitza 1920ko Udako Olinpiar Jokoetan

**Arkularitza 1920ko Olinpiar Jokoetan** abuztuaren 3tik abuztuaren 5era bitarte jokatu zen Anberesko Nachtegalen Parkean. 1912ko Udako Olinpiar Jokoetan ez zen arkularitzarik egon (eta 1916ko Udako Olinpiar Jokoak ez ziren ospatu), eta beraz lehen aldia izan zen 1908ko Udako Olinpiar Jokoetatik arkularitza kirol olinpikoa izan zela. Gainera, ez zen berriro egon arkularitzarik 1972ko Udako Olinpiar Jokoetaraino. 

Hiru herrialde baino ez ziren lehiatu, guztiak gizonezkoak. Belgikak 14 arkulari bidali zituen, eta Frantziak eta Herbehereek 8. 

## Dominak 
### Herrialdearen arabera 
### Diziplinaren arabera 
## Kanpo estekak