open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rafael Izquierdo y Gutiérrez

**Rafael Gerónimo Cayetano de Izquierdo y Gutiérrez** espainiar militar, politikari eta estadista izan zen. Filipinetako gobernadore nagusi gisa aritu zen 1871ko apirilaren 4tik 1873ko urtarrilaren 8ra. "Burdinezko Eskua" gobernu mota erabiltzeagatik izan zen famatua, bere aurreko Carlos María de la Torre y Navacerradaren gobernu liberalaren aurka eginez. 1872ko Caviteko matxinadan gobernadore nagusia izan zen, eta horrek 41 matxinatu exekutatu zituen, Gomburza apaizak barne. Izquierdo Puerto Ricoko gobernadore gisa ere aritu zen 1862ko otsailetik apirilera.

## Biografia 
### Lehen urteak 
Izquierdo 1820ko irailaren 30ean jaio zen Santanderren, Espainian, Antonio Izquierdo del Monte eta Antonia Gutiérrez de la Cámararen semea. Isidro Sánchezek Rafael Gerónimo Cayetano bezala bataiatu zuen egun berean.

Geronako infanteria erregimentuan kadete gisa sartu zen Rafael Izquierdok kapitain maila militarra lortu zuen 17 urterekin, Nafarroan Lehen Karlistadan parte hartu zuenean. Afrikan gertatu zen Bigarren Karlistadaren hasieran, Izquierdo teniente koronela zen jada, eta gerraren amaieran brigada jenerala. Ondoren, Lugora bidali zuten gobernadore militar gisa, 1861ean. Hurrengo urtean, Puerto Ricora teniente jeneral izendatu zuten, Rafael Echagüe y Berminghamek kargua utzi zuenean bitarteko gobernadore nagusi bihurtu aurretik. Ondoren, Izquierdo Espainiara itzuli zen 1868an Andaluziako iraultza babestu zuen arte, eta Malaga eta Alacanteko diputatu izendatu zuten 1869tik 1871ra arte.

### Filipinetako gobernua 
Carlos María de la Torre jenerala ordezkatuz 1871ko apirilaren 4an, Rafael Izquierdo Filipinetako gobernadore nagusi izendatu zuten. Herrialdean lurrunontzi eta telegrafo lineak irekitzeaz arduratu zen.

Jakina zen neurri liberalak berehala bertan behera utzi zituela, eta horrela lege gogorragoak ezarri zituela, eta horrek matxinada bat piztu zuen. Erreformak Ingeniaritza eta Artilleria Gorputzeko soldaduek zergak ordaindu behar zituztela iradoki zuen, lehen salbuetsita baitzeuden zerga horietatik. Beste aldaketa bortitz bat eskuzko lana egiteko betebeharra izan zen. Aldaketa hauek azkenean 1872ko Caviteko matxinada ekarri zuten, non Ingeniaritza eta Artilleria Gorputzeko 200 soldadu inguruk matxinatu eta beren ofizialak hil zituzten. Mendeku gisa, liberal asko konspirazioaren parte hartzearekin inplikatu ziren. Espainiako auzitegi militarrak Mariano Gomez, José Burgos eta Jacinto Zamora (GOMBURZA) apaiz martiriak garrote bidezko heriotza zigorrera kondenatu zituen 1872ko otsailaren 17an. Matxinada honek Malacañan jauregia berreraikitzeko atzerapenak ekarri zituen, eta, aldi berean, gobernu koloniala ia Intramuroseko harresien barruan itzuli zuen segurtasun arrazoiengatik. Gobernu koloniala Intramurosera eramateko plana amaitu zen Izquierdo gaixotu eta 1873ko urtarrilaren 8an kargua utzi zuenean.

Rafael Izquierdok bere bizitzako gainerako urteak Madrilen (Espainia) eman zituen, eta han hil zen 1882an.

## Kanpo estekak
Madisongo elizbarrutia

**Madisongo elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren estatubatuar elizbarrutia da. 1945eko abenduaren 22an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Madisonen dago. Egun apezpikua Donald J. Hying da.

## Ordinarioak 
* William Patrick O'Connor (1946-1967)
* Cletus F. O'Donnell (1967-1992)
* William Henry Bullock (1993-2003)
* Robert C. Morlino (2003-2018)
* Donald J. Hying (2019-)

## Apezpiku laguntzaileak 
* Jerome J. Hastrich (1963-1969)
* George Otto Wirz (1977-2004)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Filippo Inzaghi

**Filippo Inzaghi** (Piacenza, 1973ko abuztuaren 9a) italiar futbolari ohi eta entrenatzailea da. 

Italiako Piacenza, Leffe, Hellas Verona FC, Parma, Atalanta BC, Juventus FC eta AC Milan taldeetan jokatu zuen. 1997 eta 2007 artean 57 partida jokatu zituen Italiako futbol selekzio nazionalarekin eta 2006an munduko txapelketa lortu zuen.

2012an erretiratu zen eta 2014tik Italiako hainbat talde entrenatu ditu.

## Palmaresa 
**Piacenza**
* Serie B: 1994–95

**Juventus**
* Serie A: 1997–98
* Italiako futbol superkopa: 1997
* UEFAko Intertoto Kopa: 1999

**AC Milan**
* Serie A: 2003–04, 2010–11
* Italiako futbol kopa: 2002–03
* UEFAko Txapeldunen Liga: 2002–03, 2006–07
* UEFAren Europako Superkopa: 2003, 2007
* FIFAren Kluben arteko Munduko Kopa: 2007

**Italia**
* Munduko Futbol Txapelketa: 2006

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bringing Out the Dead

***Bringing Out the Dead***, 1999ko Martin Scorsese estatubatuarrak zuzendutako drama film bat da. Joe Connelly idazlearen 1998ko eleberrian oinarritua dago. Nicolas Cage, Patricia Arquette, John Goodman, Ving Rhames eta Tom Sizemore aktoreek antzeztu zuten. 

## Argumentua 
New York, Frank Pierce (Nicolas Cage), anbulantzia gidaria da, bere lanbidean jasaten duen estresa, bakardadea eta nekearen ondorioz nazkatua dago, gauero mota guztietako gaixoak, istripuak jasan nahiz hiltzorian dauden pertsonak jaso eta garraiatu behar baiditu. Horten ondorioz salbatu ezin dituen pertsonei buruzko aluzinazioak izaten hasiko da. Bere burua egoera honetatik ateratzeko asmoz, Frank gutxienez bizitza horietako bat salbatzearekin obsesionatzen hasiko da.

## Aktoreak 
* Nicolas Cage: Frank Pierce
* Patricia Arquette: Mary Burke
* John Goodman: Larry
* Ving Rhames: Marcus
* Tom Sizemore: Tom Wolls
* Marc Anthony: Noel
* Cliff Curtis: Cy Coates
* Nestor Serrano: Hazmat doktorea
* Afemo Omilami: Griss
* Mary Beth Hurt: Constance erizaina
* Aida Turturro: Crupp erizaina
* Phyllis Somerville: Burke andrea
* Sonja Sohn: Kanita
* Michael K. Williams: Droga-trafikatzailea
* Martin Scorsese: Gizonezko garraiolariaren shotsa
* Queen Latifah: Garraiolaria
* Judy Reyes: ICUko erizaina

## Kanpo loturak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Superiorreko elizbarrutia

**Superiorreko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren estatubatuar elizbarrutia da. 1905eko maiatzaren 3an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Superiorren dago. Egun apezpikua James Patrick Powers da.

## Ordinarioak 
* Augustine Francis Schinner (1905-1913)
* Joseph Maria Koudelka (1913-1921)
* Joseph G. Pinten (1922-1926)
* Theodore H. Reverman (1926-1941)
* William Patrick O'Connor (1942-1946)
* Albert Gregory Meyer (1946-1953)
* Joseph John Annabring (1954-1959)
* George Albert Hammes (1960-1985)
* Raphael Michael Fliss (1985-2007)
* Peter F. Christensen (2007-2014)
* James Patrick Powers (2015-)

## Apezpiku lagunkidea 
* Raphael Michael Fliss (1979-1985)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Clementine Abel

**Clementine Abel** (jaiotzez **Clementine Hofmeister**; Leipzig, 1826ko urtarrilaren 15a – *ibidem*, 1905eko azaroaren 30a), ***Clelie Betemann*** izengoitiaz ere ezaguna, alemaniar idazlea izan zen. Batez ere haur eta gazteei zuzendutako poemak eta ipuinak idatzi zituen. Egunkarietarako hainbat artikulu eta folletoiren egilea ere izan zen. Ambrosius Abel liburu-saltzailearekin ezkonduta zegoen.

## Lanak 
* *Meine Sonntage. Rückblicke und Erinnerungen* (1882)
* *An der Mutter Hand* (1883)
* *Sprüche, Strophen und Stimmungsbilder. Lyrisches und Didaktisches* (1889)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Last Detail

***The Last Detail***, , 1973ko Hal Ashby estatubatuarrak zuzendutako drama eta komedia film bat da. Darryl Ponicsan idazlearen 1970eko izenburu berdineko eleberrian oinarritua dago. Jack Nicholson, Otis Young, Randy Quaid, Clifton James eta Carol Kane aktoreek antzeztu zuten.

## Argimentua 
AEB, Virginia, Norfolk, AEBetako Itsas Armadako Billy "Badass" Buddusky (Jack Nicholson eta Richard "Mule" Mulhall (Otis Young) marinelei 18 urteko Larry Meadows (Randy Quaid) marinel gaztea New Hampshire estatuko espetxe batera zaintzapean eramateko betebeharra agindu diete, bertan garrantzirik gabeko falta batengatik 8 urteko espetxealdia bete beharko baitu. Bidaian zehar, hiru gizasemeek elkar ezagutu eta bizitzari buruz duten ikuspuntua zalantzan jartzera eramango dizkien bizipen eta egoerako elkarbanatuko dituzte.

## Aktoreak 
* Jack Nicholson: Billy L. "Badass" Buddusky marinela
* Otis Young: Richard "Mule" Mulhall marinela
* Randy Quaid: Laurence M. "Larry" Meadows marinela
* Clifton James: M.A.A. marinela
* Carol Kane: Emagaldu gaztea
* Michael Moriarty: AEBetako Itsas Armadako tenientea
* Nancy Allen: Nancy
* Gilda Radner: Nichiren Shoshu budista taldekidea
* Jim Hohn: Nichiren Shoshu budista taldekidea
* Luana Anders: Donna
* Kathleen Miller: Annette
* Gerry Salsberg: Henry
* Pat Hamilton: Emagaldua
* Don McGovern: Tabernaria

## Kanpo loturak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Antton Fruiz

**Antton Fruniz Isasi** (Bilbo, Bizkaia, 2002ko otsailaren 7a) Euskal Herriko futbolaria da.

## Biografia 
Erdilari moduan aritzen da. Athleticeko harrobian hezi zen 2012tik 2016ra, Danok Batera joan baino lehen bere gazte ibilbidea betetzeko. 2021eko udan Leioak fitxatu zuen. 2023ko udan Gernikak fitxatu zuen Bigarren Federazioan jokatzeko. Hurrengo denboraldian, 2024ko udan Bigarren Federazioan zebilen Teruelera joan zen jokatzera. Hala ere, sei hilabete geroago taldea utzi zuen Guijuelora joateko. 2025eko udan Gernikara bueltatu zen.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
San Pedro eliza (Lendoñogoiti)

**San Pedro eliza** Bizkaiko Lendoñogoiti kontzejuan, Larruazabalgo Batzan eta Urduñako udalerrian, dagoen eliza da.

Bertan egindako indusketetan 7. mendko aztarnak aurkitu dituzte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Carlos Gaviria (zuzendaria)

**Carlos Gaviria** (Bogota, Kolonbia, 1956ko otsailaren 9a) zinema eta telebistako zuzendari kolonbiarra da. *Retratos en un mar de mentiras* da bere opera prima, non zuzendaria izateaz gain gidoilaria eta editorea den.

## Karrera 
Carlos "el negro" Gaviriak (New Yorkeko Unibertsitateko Zinema Saileko Arte Ederren Masterra du.

Hainbat urtetan Estatu Batuetan bizi izan zen eta bertan hainbat ekoizpenetan parte hartu zuen. Argazki-zuzendari gisa, besteak beste, Scott Wilson eta Katherine Ross protagonista dituen *Don’t Let Go* filmean parte hartu zuen, eta Westchesterreko Zinemaldia (AEB) irabazi zuen. AEB. ); *The Ghost Club* (2003); *Corriente peligrosa* (1998); *Un arma, un auto, una rubia* (A gun, a car, a blonde), Oscar sariaren irabazlea Billy Bob Thornton, John Ritter, Kay Lenz eta Jim Metzler protagonista dituena.

UNICEFeko aholkularia izan zen, eta bertan dokumental batzuk sortu eta zuzendu zituen, *500 segundos* barne: los hijos de Las Américo (1994), munduko 250 estaziotan baino gehiagotan aurkeztu zena. Minas (1995) ere zuzendu zuen, Kolonbiako ikatz *meategiei* buruzko 25 minutuko dokumentala, zeinarekin Zuzendari Onenaren eta Editore Onenaren saria irabazi zuen Bogotan (Kolonbia), eta Cinéma du Réel Zinema Dokumentaleko Nazioarteko Jaialdiaren lehia ofizialean parte hartu zuen Parisen (Frantzia). 2006an, Franz Baldassinirekin batera, Gerra-adierazpenak dokumentala zuzendu eta ekoitzi zuen, eta Estatu Batuetako Starz Encore kable-katean eman zen 18 hilabetez. 

Telebistan, FremantleMediak NBC-Telemundorentzat Dallasen (Texas, AEB) ekoitzitako La ley del silencio telesailaren ordubeteko 30 kapituluren zuzendaritza nabarmendu daiteke; Vista Produccionesen *Mujeres asesinas* (2007) telesailaren hamabost atalen zuzendaritza RCN Televisión-entzat, Kolonbiako Drama Telesail Onenaren TV y Novelas Sariaren irabazlea bi urtez jarraian irabazi duena eta gainera Cartagena de Indiasko Nazioarteko Zinema eta Telebista Jaialdian India Catalina Sarian Serie Onenaren saria jasotzeko izendatu zutena; RCN katean emititu eta Teleset-Sonyk Medellínen (Kolonbia) ekoitzitako Rosario Tijeras hirurogeita bat orduko minitelesailaren zuzendarikidea.

Zineman, *Retratos en un mar de mentiras* zuzendu du, Kolonbiako barne gatazkak desplazatutakoen dramaren kontakizuna. Carlos Gaviriak bere zintarekin ispilu bat eraiki du. Bertan, bere herrialdearen memoria berria erakusten du eta bere zauri historikoak sendatzeko oso gutxi aurreratu dela gogoratzen du.

## Kanpo estekak
Santa Eulalia eliza (Belandia)

**Santa Eulalia eliza** Belandia kontzejuan, Larruazabalgo Batzan eta Urduñako udalerrian, dagoen eliza da. 

Herriko hilerriaren ondoan dago eta gotorleku itxura du, funtzio hori bere zuenik uste ez den arren. Bertan gordetzen da Larruazabalgo Batzaren sinbolo den kutxa .

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Deux Hommes dans Manhattan

***Deux Hommes dans Manhattan*** () 1959ko Jean-Pierre Melville frantziar zinema zuzendariaren thrillerra da.

## Sinopsia 
NBEk New Yorken duen batzarreko Frantziako ordezkaria desagertu egin da eta ez da herrialde bat erakundean sartzeko bozketan izan. Azkenean, bozketa positiboa da, eta horrek polemika sortzen du, Frantziako botoak eragin erabakigarria izango lukeelako ezezkoan. Moreau AFPko kazetari bati eskatu diote albistearen jarraipena egiteko. Berarekin batera, Delmas argazkilari bat dago, ospe zalantzagarrikoa. Biek arrasto sorta bat jarraitzen dute, gizon handiak ezkutuko bizitza ez oso errespetagarria zuela ondorioztatzeko.

## Aktoreak 
* Jean-Pierre Melville : Moreau
* Pierre Grasset : Delmas
* Christiane Eudes : Anne
* Ginger Hall : Judith Nelson
* Jean Darcante : Rouvier
* Colette Fleury : Françoise Bonnot
* Monique Hennessy : Gloria
* Jean Lara : Aubert
* Glenda Leigh : Virginia Graham
* Michèle Bailly : Bessie Reed
* Paula Dehelly : Mme Fèvre-Berthier
* Hyman Yanowitz : antzerkiko guardia
* Jean-Pierre Darras :  bezeroa
* Jerry Mengo : Leslie Mc Kimmie
* Bernard Hulin : tronpeta-jolea
* Billy Beck : gizona
* Carl Studer : sarjentua
* Billy Kearns : Judith Nelsonen kidea
* Art Simmons : piano-jolea
* Bernard Hulin : tronpeta-jolea
* Martial Solal : piano-jolea
* Yvette Amirante : Anneren laguna

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fentermina

**Fentermina** konposatu organiko aromatikoa da, C10H15 formula duena feniletilamina ordezkatuen klasekoa. Solidoa da. Uretan disolbaezina da baina disolbagarria dietil eterretan eta ohiko disolbatzaile organikoetan. Toxikoa da.

Fenterminak apetitua galarazten duenez, pisua galtzeko botika gisa baliatzen da ariketa fisikoaren lagungarri gisa epe motzeko tratamenduetan. Hala ere Europar Batasunean ez du botika baimenik eta ezin da preskribatu. Frantzian, substantzia estufefazienteen zerrendan dago. AEBetan erabilera legala da eta FDAren baimena du 1959az gero. 2022an, Estatu Batuetan gehien preskribatutako 149. medikazioa izan zen, 3 milioi errezeta baino gehiagorekin.

## Sintesia 
Fenterminaren sintesia bentzaldehidoarekin hasten da, eta horri 2-nitropropanoa gehitzen zaio lehen urratsean, Henry-ren erreakzio baten bidez. Ondoren, lortzen den 2-metil-2-nitro-1-fenil-1-propanola aminara hidrogenatzen da Raney nikela erabiliz. Hirugarren urratsean, OH taldearen ordezkapen nukleozalea gertatzen da tionil kloruroa erabiliz 2-amino-2-metil-1-fenilpropil kloruroa lortuz. Itu-konposatua paladioak katalizatutako hidrogenazioaren bidez lortzen da azken urratsean.

340x340px|Phentermine synthesis 01

## Albo-ondorioak 
Albo-ondorio ohikoenen artean, bihotz-taupada azkarra, presio arterial altua, lo egiteko arazoak, zorabioak eta ezinegona daude. Albo-ondorio larrien artean menpekotasuna aipa daiteke.

## Erreferentziak
Rafael Erich

**Rafael Waldemar Erich** (Turku, 1879ko ekainaren 10a – Helsinki, 1946ko otsailaren 19a) finlandiar irakasle, diplomazialari eta politikaria izan zen. Finlandiako lehen ministroa izan zen 1920ko martxotik 1921eko apirilera.

Koalizio Nazionaleko Alderdiko kide izan zen eta 1910 eta 1928 bitartean Helsinkiko Unibertsitateko katedraduna izan zen. 1919 eta 1924 artean diputatu izan zen eta 1920ko apirilean lehen ministro izendatu zuten. Bere gobernuaren lorpenik garrantzitsuena Errusiako Sobietar Errepublika Sozialista Federatiboarekin Tartun 1920ko urriaren 14an sinatutako bake hitzarmena izan zen. Itun honetan, Sobietar Errusiak lehen aldiz onartu zuen Finlandiaren independentzia.
Karen LeBlanc

**Karen LeBlanc** zinema, telebista eta musikaleko aktorea eta abeslaria kanadiarra da. Bere lanetan daude *Playmakers*, *Shattered*, *Cracked*, *Material World*, *Producing Parker*, *Defying Gravity* , *Platinum*, *Soul, Departure* eta *ReGenesis* telesailak, eta *Dancing Girls*, *The School for Champions*, *Nurse.* *Fighter* . Boy, ''Dolan's Cadillac* eta *High Chicago filmak* .

## Filmografia 
### Zinema 
* 2008 *Erizaina. Borrokalaria.* *Mutila*, Charles Officer egina: Jude
* 2008 *Dancing Girls* ( *Make It Age* ) Darren Grant idatzia: Brenda
* 2009 *Dolanen Cadillac-a*, Jeff Beesley- *rena :*Delta
* 2009 : Alfons Adetuyi *High Chicago:* Ruth
* 2017 : Vladimir de Fontenayren *etxe mugikorrak:* Sondra
* 2019 *Astronaut*, Shelagh McLeod ek idatzia: Elisa
* 2022 James Mark -ek *kontrolatua:* Ahotsa
* 2024 : *She Came Back* 

### Telebista 
* 2000 *Santa* *Who?* (Telebistako filma) Lenny kameraria
* 2021 - 2023 *Ginny eta Georgia* Lynette Miller (4 atal)
* 2022 - 2023 *Fire Country'' Lilly Crawford doktorea (3 atal)
* 2023 : Au banc des accusés Alisa Gomillion (1. denboraldia, 4. atala)
* 2022-2023 Departure (2. eta 3. denboraldiak): Ellen Hunter
Kieveko Gobernazioa

**Kieveko Gobernazioa** Errusiar Inperioaren (1796 – 1917), Ukrainako Herri Errepublikaren (1917 – 18; 1918 – 1921), Ukrainako Estatuaren (1918) eta Ukrainako Sobietar Errepublika Sozialistaren (1919 – 1925; 1922tik Sobietar Batasunaren zati bat) unitate administratiboa (*gubernia*) izan zen. Eskuinaldeko Ukrainaren lurraldea hartzen zuen, eta 1796an Kieveko Erregeordetza Kiev eta Errusia Txikiko Gobernazioaren artean banatu ondoren eratu zen. Kiev zuen hiriburua. XX. mendearen hasieran, 12 ujezdek, 12 hirik, 111 miasteczkok eta beste 7344 establezimenduk osatzen zuten. Urriko Iraultzaren ondoren, Ukrainako SSRren banaketa administratiboaren parte bihurtu zen. 1923an hainbat okrugetan banatu zen, eta 1925eko ekainaren 6an sobietar erreforma administratiboek desegin zuten.

## Banaketa administratiboa
## Kieveko gobernadoreak 
### Errusiar Inperioa 
* 1839–1852 Ivan Funduklei
* 1852–1855 *Andrei Krivtsov* (bitartekaria)
* 1855–1864 Pavel Gesse
* 1864–1866 Nikolai Kaznakov
* 1866–1868 Nikolai Eiler
* 1868–1871 Mikhail Katakazi
* 1881–1885 Sergei Gudim-Levkovich
* 1885–1898 Lev Tomara
* 1898–1903 Fiodor Trepov
* 1903–1905 Pavel Savvitx
* 1905–1905 Aleksandr Vatatsi
* 1905–1906 Pavel Savvitx
* 1906–1906 Aleksei Veretennikov
* 1906–1907 *Pavel Kurlov* (bitartekaria)
* 1907–1909 Pavel Ignatieff
* 1909–1912 Aleksei Girs
* 1912–1915 Nikolai Sukovkin
* 1915–1917 Aleksei Ignatiev

### Errusiar Errepublika
* 1917–1917 Mikhail Sukovkin
* 1917–1918 Oleksandr Salikovski

### Ukrainiar Estatua 
* 1918–1918 I. Txartorizhski

### Hegoaldeko Errusia 
* 1918 –1919 Andrei Txerniavski

### Sobietar gobernadoreak 
*1919–1919 Jakov Jakovlev
*1919–1920 Abram Glinski
*1920–1920 Ivan Klimenko
*1920–1920 Panas Liubtxenko
*1920–1920 Jan Gamarnik
*1920–1921 Aleksandr Odintsov
*1921–1921 Nikolai Golubenko
*1921–1923 Lavrenti Kartvelixvili
*1923–1923 Vladimir Loginov
*1923–1924 Iosif Vareikis
*1924–1924 Lavrenty Kartvelixvili
*1924–1925 Pavel Postixev

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Departure

***Departure*** Vince Shiaok sortutako Kanadako suspense telesaila da. Kanadako Global irrati-kateak eta Amerikako Peacock streaming zerbitzuak enkargatu zuten, eta Shaftesbury Films, Greenpoint Productions eta Corus Entertainmentek ekoitzi zuten.   Archie Panjabi eta Christopher Plummer aktoreek antzeztuta eta TJ Scottek zuzenduta, telesaila Universal TV-n estreinatu zen 2019ko uztailaren 10ean, Globalek Kanadako debuta 2020ko urriaren 8rako programatu zuelarik.  Lehen denboraldia Kanadan eta Erresuma Batuan estreinatu zenean, telesailak batez beste milioi bat ikusle baino gehiago izan zituen atal bakoitzeko. 

2021ean, telesaila hirugarren denboraldi baterako berritu zen, Eric McCormack aktore taldean sartuz.  Urte hartan, telesaila Kanadako Pantaila Sarietarako izendatu zuten Telesail Dramatiko Onenaren kategorian . 

## Aktoreak 
### Nagusia 
Garraio Segurtasun eta Ikerketa Bulegoko (ingelesez:*Transport Safety and Investigations Bureau -TSIB-*) langileak:

* Archie Panjabi *Kendra Malley* bezala: TSIBko ikertzaile nagusia
* Christopher Plummer *Howard Lawson* bezala: TSIBko zuzendari nagusia eta Kendraren tutorea (1-2 denboraldiak)
* Kris Holden-Ried *Dominic Hayes* bezala: TSIBko ikertzailea
* Mark Rendall *Theo Barker* bezala: TSIBko ikertzailea

### Errepikatzen 
* Peter Mensah Levi Hall bezala: TSIBko ikertzaile nagusia
* Claire Forlani Janet Friel bezala: ikerketari esleitutako MI5eko ofiziala
* Tamara Duarte Nadia: TSIB ikertzailea

#### 1. denboraldia 
* Allan Hawco Richard Donovan bezala: 716 hegaldiko pilotua
* Tyler Fayose Arthur Delaney bezala: 716 hegaldiko kopilotua
* Chloe Farnworth Leah Sims bezala: 716 hegaldiko hegaldi-laguntzailea
* Rebecca Liddiard Madelyn Strong bezala: 716 hegaldiko bizirik atera den bakarra
* Kristian Bruun Daniel Hoffman bezala: 716 hegaldiko bidaiaria
* Emilio Doorgasingh Hassan Esmaili bezala: Irango terrorista ohia eta Israelgo agente bikoitz sekretua, 716 hegaldiko bidaiaria.

#### 2. denboraldia 
* Karen LeBlanc Ellen Hunter bezala
* Jason O'Mara Max O'Neill bezala
* David Hewlett Bill Ratch bezala
* Dion Johnstone Jordan Cole bezala
* Kelly McCormack Charlotte bezala
* Etienne Kellici Lucas bezala
* Charlie Carrick Richard Bright bezala
* Wendy Crewson Diana Bright bezala
* Donal Logue McCullough sheriffa bezala
* Florence Ordesh Rose Tate bezala

#### 3. denboraldia 
* Patrick Sabongui Shakir Urgessa gisa
* Savonna Spracklin Annie Sullivan bezala
* Mikaela Dyke Terry-Lynn Crawford bezala
* Brit MacRae Jessica Hicks bezala
* Cihang Ma Michelle bezala
* Tyler Elliott Burke Arlo Shank bezala
* Eric McCormack Cole Banks bezala
* Pamela Estrada Lily bezala
* Ben Carlson Jack Bazin bezala

## Erreferentziak
Meirako Bandera

**Meirako Bandera** 1980. hamarkadetako Galiziako estropada izan zen Moañan jokatzen zena, Pontevedrako probintzian.

## Palmaresa 
### Garaipenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Traineras.es webguneko informazioa
Juan Felipe Orozco

**Juan Felipe Orozco** (Medellín, 1978ko uztailaren 13a) kolonbiar zinemagile, ekoizle eta gidoigilea da.

## Biografia 
1996an Medellingo Bolibartar Unibertsitate Pontifikala delakoaren Diseinu Fakultatean sartu zen. Hainbat film laburren ekoizle, zuzendari eta idazlea da. Bere lanak kalitate tekniko eta artistikoagatik nabarmendu izan dira beti. Diseinu-enpresa garrantzitsuetan zuzendari sortzaile gisa aritu da. Irakasle, koordinatzaile akademiko eta Pontificia Bolivariana Unibertsitateko Diseinu Fakultateko Prozesu Akademikoen Batzordeko kide izan da.

2004an, lankide talde batekin Paloalto Films sortu zuen, eta haiekin Al final del espektro bere lehen opera ekoiztu zuen, Noelle Schonwald eta Julieth Restrepo protagonista zituena. Film luze honek 20 zinemaldi baino gehiagotan parte hartzea lortu zuen munduan zehar eta Estatu Batuetan berregiteko AEBetako estudio batek erosi zuen lehen film kolonbiarra izan zen. 

2007an, Juan Felipe Orozcok *Tiempo final* eta *Sin retorno* suspense telesailak zuzendu zituen FOXeko konpainiarentzat. 

2008an, Carlos Esteban anaiarekin eta Alejandro Ángelekin batera, Sanantero Films konpainia sortu zuten, *Saluda al diablo de mi parte* izeneko bere bigarren filma ekoizteko. Edgar Ramírez venezuelarra protagonista duen akziozko eta suspentsezko thrillerra da. 

2009 eta 2011 artean, Laberinto Produccionesek Kolonbian ekoitzitako Sony Pictures Television Internationalen *Los caballeros las preferentes brutas* telesailaren zuzendarietako bat izan zen; eta Kolonbian egindako 3Dko lehen animaziozko film luzearen editoreetako bat izan zen, eta Jairo Carrillo eta Oscar Andraderen *Pequeñas voces*.

## Filmografia 
* *Sin retorno*  (2012)
* *Los caballeros las prefiere brutas*  (2010)
* *Tiempo final*  (2008)
* *Al final del espectro*  (2006)

## Kanpo estekak 
* Fitxa Colarte-n
*
Moskuko Gobernazioa

**Moskuko Gobernazioa** Errusiar Tsarerriaren eta Errusiar Inperioaren unitate administratiboa (*gubernia*) izan zen. Iparraldean Tverreko Gobernazioa, ipar-ekialdean Vladimirreko Gobernazioa, hego-ekialdean Riazango Gobernazioa, hegoaldean Tulako Gobernazioa, hego-mendebaldean Kalugako Gobernazioa eta mendebaldean Smolenskko Gobernazioa zituen. Hiriburua Mosku hiria izan zen.

## Banaketa administratiboa
## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Voronezheko Gobernazioa

**Voronezheko Gobernazioa** Errusiar Tsarerriaren, Errusiar Inperioaren eta Errusiako SESFen unitate administratiboa (*gubernia*) izan zen. 
1708tik (Azoveko gobernazioa izenarekin) 1779ra arte existitu zen, eta 1796tik 1928ra arte. Hiriburua 1725etik aurrera Voronezhen zegoen.

Gobernazioa Errusiar Inperioaren europar zatiaren hegoaldean zegoen. 1928an, gobernazioa desegin zuten, eta bere eremua Txernozem Erdialdeko oblasten sartu zen.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kazango Gobernazioa

**Kazango Gobernazioa** Errusiar Tsarerriaren, Errusiar Inperioaren eta Errusiako SESFen unitate administratiboa (*gubernia*) izan zen, 1708 eta 1920 artean existitu zena. Kazan zuen hiriburua.

## Banaketa administratiboa 
* Kazango ujezd (Kazan)
* Kozmodemianskko ujezd (Kozmodemiansk)
* Laixevoko ujezd (Laixevo)
* Mamadixko ujezd (Mamadix)
* Svijazhskeko ujezd (Svijazhsk)
* Spasskeko ujezd (Spassk)
* Tetiuxiko ujezd (Tetiuxi)
* Tsariovokokxaiskeko ujezd (Tsariovokokxaisk)
* Tsivilskeko ujezd (Tsivilsk)
* Txeboksariko ujezd (Txeboksari)
* Txistopolgo ujezd (Txistopol)
* Jadringo ujezd (Jadrin)

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Estaingo gaztelua

**Estaingo gaztelua**, , Frantzia eta Okzitaniako Estaing udalerrian dagoen gaztelu bat da, Aveyron departamenduan.

Gaur egungo eraikina XI. mendean hasi eta XVII mendean eraikitzetik amsitu zen.
Siberiako Gobernazioa

**Siberiako Gobernazioa** () Errusiar Tsarerriaren eta Errusiar Inperioaren unitate administratiboa (*gubernia*) izan zen, 1708 eta 1782 artean existitu zena. Tobolsk zuen hiriburua.

Gobernazioa Errusiar Inperioaren ekialdean zegoen eta Txinarekin muga egiten zuen hegoaldean, Kazanekin hego-mendebaldean eta Arkhangelskekin ipar-mendebaldean. Iparraldean eta ekialdean, Ozeano Artikoko eta Ozeano Bareko itsasoek mugatzen zuten gobernazioa. Eskualdeari dagokionez, Siberiako Gobernazioa zen, alde handiz, gobernadore guztien artean handiena, Uralak, Siberia eta Errusiako Ekialde Urruneko eremuak barne hartzen baitzituen, haietako batzuk oraindik ere errusiarrek populatu gabeak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Smolenskeko Gobernazioa

**Smolenskeko Gobernazioa** () Errusiar Tsarerriaren, Errusiar Inperioaren eta Errusiako SESFen unitate administratiboa (*gubernia*) izan zen, 1708 eta 1929 artean existitu zena. Smolensk zuen hiriburua.

1713ko uztailaren 28an, Smolenskeko Gobernazioa desegin, eta bere lurraldeak, Mosku eta Rigako gobernazioen artean banatu zituzten, ondoren, 1726an berriz eratzeko. Gobernazioaren lurraldea aldatu egin zen, baina hedadurarik handienean gaur egungo lurraldeak hartu zituen: Smolensk, Kursk, Tulako erdia, Briansk, Oriol eta Kalugako oblastak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Livoniako Gobernazioa

**Livoniako Gobernazioa** Errusiar Inperioaren unitate administratiboa (*gubernia*) izan zen, 1796 eta 1918 artean existitu zena. Riga zuen hiriburua eta egungo Estonia eta Letoniako lurraldeak hartzen zituen bere barnean.

## Historia 
1710eko Estonia eta Livoniaren kapitulazioaren ondoren, 1713ko uztailaren 28an, Petri Handiak Rigako Gobernazioa sortu zuen, Smolenskeko Gobernazioko Smolensk, Dorogobuzh, Roslavl eta Vyazmako ujezdak ere barne hartzen zituena. Smolensk probintzia Smolenskeko Gobernazioan sortu zen lurraldetik abiatuta. Smolenskeko gobernazioan sartu zen 1726an erreformatu zenean.

1721ean Nystadeko Itunaren bidez, Suediak formalki laga zion Suediar Livonia Errusiari. 1722an, Tartuko konderria Rigako Gobernaziori gehitu zioten. 1726an, Smolenskeko Gobernazioa gobernaziotik banandu zen, gaur egun bost probintzia zituena: Riga, Cēsis, Tartu, Pärnu eta Saaremaa hain zuzen ere. 1783an, Sloka konderria gehitu zitzaion. 1783ko uztailaren 3an, Katalina Handiak Gobernazioa berrantolatu zuen Rigako tenentzian. 1796an bakarrik, Poloniaren Hirugarren Banaketaren ondoren, lurralde honi Livoniako Gobernazioa izena eman zitzaion.

XIX. mendearen amaiera arte, gobernazioa ez zuten Errusiako legeek gobernatzen, baizik eta Baltikoko alemaniar nobleziak modu autonomoan administratzen zuen Landtag edo eskualdeko parlamentu feudalaren bidez (*Liefländischer Landtag*). Noble alemanek beren pribilegioak eta alemanaren erabilera zaintzen saiatu ziren. 1816an, Alexandro tsarrak, Livoniaren morroiak askatu zituen, Errusiako gainerako lurraldeetarako zituen planen aurrekari bezala.

1917ko otsaileko Errusiako Iraultzaren ondoren, Livoniako Gobernazioaren iparraldeko zatia, Estoniako Gobernazioarekin konbinatu zen Estoniako Gobernazio Autonomo berri bat osatzeko. Estoniako Gobernazio Autonomoak 1918ko otsailaren 24an eman zuen Estoniako Independentzia Adierazpena, Lehen Mundu Gerran tropa alemaniarrek okupatu baino egun bat lehenago.

1918ko martxoaren 3an, Brest-Litovskeko Itunaren bidez, Errusia boltxebikeak Livoniako Gobernazioaren galera onartu zuen, eta, 1918ko abuztuaren 27an Berlinen, Alemanian, egindako akordioen bidez, Estoniako Gobernazio autonomoa eta Livoniako Gobernazioa Errusiatik banandu ziren.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* 
* 

## Kanpo estekak
Cēsisko gaztelua

**Cēsisko gaztelua** (; ) Letoniako izen bereko hiribilduan dagoen gaztelu bat da. Erdi Aroko gaztelu hau herrialdeko gotorleku ikonikoetako bat da.

## Deskribapena 
Cēsisko kokalekurik zaharrena Riekstuko muino gotortua da, vendos izeneko tribu batek eraikitako egurrezko gaztelu harresitua. Muino handia, bere gotorleku-sistemaren zati batekin batera, oraindik ikus daiteke gazteluko parkean. Kokaleku hori mendebaldearen eta ekialdearen arteko merkataritza-ibilbide handienetatik gertu zegoen, eta eskualdeko paisaia nagusitzen zen.

Gurutzatu alemanak, Ezpataren Livoniar Anaiak izeneko ordenakoak, 1209an hasi ziren Wendengo gaztelua eraikitzen, muino gotortuaren ondoan. Gaztelua handitu eta harresitu zenean, Ordenaren Maisuaren egoitza izan zen. 1577an, Livoniar Gerran, garnizioak gaztelua suntsitu zuen Ivan Izugarriaren eskuetan erortzea saihesteko nor garaitua izango zen Wendengo guduan (1578). 1598an Bi Nazioen Errepublikan sartu zen eta Wendenengo voivoderria sortu zuten. 1620an Suediak Wenden konkistatu zuen. Beranduago berreraiki, baina Errusiako Armadak berriro suntsitu zuen 1703an, Iparraldeko Gerra Handian zehar. 1777an, Sievers kondeak gazteluaren lurrak erosi zituen eta bere egoitza berria gazteluaren ekialdean eraiki zuen, eraikinaren atzealdea dorre gotortuarekin lotuz. 1949. urteaz geroztik, Historia Museoa Gaztelu Berrian dago, antzinako Cēsisko gazteluaren lurretan. Gaztelu Berriaren aurreko lorategia aletegi batek eta ukuilu batek inguratzen dute, eta gaur egun museoaren biltzar-zentroa dago bertan. Aletegiaren atzean Letoniako garagardo-fabrikarik zaharrena dago, Cēsu Alus, 1878an Sievers kondearen azken urteetan eraikia, nahiz eta jatorria Livoniar Ordenaren garaian izan.

Aurrealdean, gazteluko parkea dago, 1812an diseinatua. Garaiko ezaugarri erromantikoak ditu: bidezidorrak, landare exotikoak eta aintzirako urak, gazteluaren aurriak islatzen dituztenak.

## Galeria 

CesuPils 2016-12-03.jpg
Cēsu viduslaiku pils 6.jpg
Cesis Ordensburg Cesis Gewölbe.JPG
CesuPils 2017-09-17 Darzs.jpg
CesuPils 2016-09-29.jpg
CesuPils 1550.jpg
Cesis Burgruine1.jpg
Cesis Burg.jpg
Cesis-castle.jpg
CesisCastleLookingOut.jpg
Cesis castle in the spring.jpg

## Kanpo estekak
Luis Karrilen omenezko estropada

**Luis Karrilen omenezko estropada** 1970eko irailaren 20an Donostian jokatu zen estropada bat da. 1890ean Luis Karrilen donostiarrek Ondarroaren aurka irabazitako desafioa omentzea zuen helburu.

XIX. mendeko estropada Lekeitio eta Getaria artean jokatu bazen ere 1970. urteko estropada hau Getariatik Donostiara jokatu zen.

## Partehartzaileak 
Urte hartako Kontxako lehen hiru sailkatuek eta Donostiako traineruak hartu zuten parte. Traineruen artean handicap-ak ezarri ziren estropadak emozioa izate aldera, horrela jokatu den estropada bakarra izan da.

## Sailkapena 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Traineras.es webguneko informazioa
LiveJasmin

**LiveJasmin** Interneten zuzeneko emankizun erotikoak zein pornografikoak eskaintzen dituen helduentzako webgunea da. Eskainitako emankizunen artean striptease saioak, hizketa erotikoak, masturbazioa sexu-jostailuekin eta sexu harremanak dira ohikoenak. LiveJasminen antzezten duten modelo gehienak emakumezkoak badira ere, gizonezkoak ere badaude. Modeloetako asko zisgeneroak dira, besteak, berriz, transgeneroak. Horrez gain, elkarrekin lan egiten duten bikoteak ere badaude.

Alexa web analizatzailearen sailkapenen arabera, web kamera aurreko sexua eskaintzen duen munduko webgune ezagunenetako bat da.

## Historia 
György Gattyán hungariar enpresaburuak sortu zuen 2001ean, webguneak berehalako arrakasta izan zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mobileko artxidiozesia

**Mobileko artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren estatubatuar artxidiozesia da. 1825eko abuztuaren 29an ezarri zen Alabama eta Floridako bikariotza apostoliko gisa, 1829ko maiatzaren 15ean Mobileko elizbarruti egin zen, 1954ko apirilaren 30ean Mobile-Birminghamgo elizbarrutia izena hartu zuen, 1969ko ekainaren 28an aurreko izena berreskuratu zuen eta 1980ko uztailaren 29an artxidiozesi mailara igo zen. Artzapezpikuaren egoitza Mobilen dago. Egun artzapezpikua Mark Steven Rivituso da.

## Ordinarioak 
### Alabama eta Floridako bikario apostolikoa 
* Michael Portier (1825-1829)

### Mobileko apezpikuak 
* Michael Portier (1829-1859)
* John Quinlan (1859-1883)
* Dominic Manucy (1884)
* Jeremiah O'Sullivan (1885-1896)
* Edward Patrick Allen (1897-1926)
* Thomas Joseph Toolen (1927-1954)

### Mobile-Birminghamgo apezpikua 
* Thomas Joseph Toolen (1954-1969)

### Mobileko apezpikua 
* John L. May (1969-1980)

### Mobileko artzapezpikuak 
* Oscar Hugh Lipscomb (1980-2008)
* Thomas John Rodi (2008-2025)
* Mark Steven Rivituso (2025-)

## Apezpiku laguntzaileak 
* Joseph Aloysius Durick (1954-1964)
* Joseph Gregory Vath (1966-1969)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Biloxiko elizbarrutia

**Biloxiko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren estatubatuar elizbarrutia da. 1977ko martxoaren 1ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Biloxin dago. Egun apezpikua Louis Frederick Kihneman da.

## Ordinarioak 
* Joseph Lawson Howze (1977-2001)
* Thomas John Rodi (2001-2008)
* Roger Morin (2009-2016)
* Louis Frederick Kihneman (2016-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Birminghamgo elizbarrutia (Ameriketako Estatu Batuak)

**Birminghamgo elizbarrutia** ( edo *Diocese of Birmingham in Alabama*, ) Erromatar Eliza Katolikoaren estatubatuar elizbarrutia da. 1969ko ekainaren 28an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Birminghamen dago. Egun apezpikua Steven J. Raica da.

## Ordinarioak 
* Joseph Gregory Vath (1969-1987)
* Raymond James Boland (1988-1993)
* David Edward Foley (1994-2005)
* Robert Joseph Baker (2007-2020)
* Steven J. Raica (2020-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Viviana Gómez Echeverry

**Viviana Gómez Echeverry** (Cali, 1981) zinema-zuzendari, gidoilari eta argazki-zuzendari kolonbiarra da, eta ezaguna da 2017ko *Keyla* filma zuzentzeagatik eta beste zinema-ekoizpen batzuetan parte hartzeagatik, hala nola *Empeliculados*, *Pa ¡Por mis hijos lo que sea!* eta *La eterna noche de las doce lunas*.

## Biografia 
Gómez Echeverry Cali hirian jaio zen 1981ean. Batxilergoa egiten ari zela bere lehen film laburra egin zuen, *Caminando entre besos*. Geroago, Komunikazio zientziak ikasi zituen Bogotako Xabiertar Unibertsitatean, eta bertan irakasle ere aritu da.

## Karrera 
Kolonbian eta Espainian beste ikasketa batzuk egin ondoren, argazki-zuzendari gisa hasi zen lanean, eta hainbat proiektu zinematografikotan parte hartu zuen, hala nola *La eterna noche de las doce lunas* (2013), *Neonato* (2014), *Pa ¡Por mis hijos lo que sea*! (2015) eta *A través de la pantalla* (2015).

2012an Gomezek zuzendu eta idatzi zuen *Trópico* exótico film laburrak aitorpen ugari lortu zituen eta zinemarekin lotutako ekitaldi garrantzitsuetan parte hartu zuen. 2015ean Vilniuseko Zinemaldian Lithuanian Star saria partekatu zuen Andreas Dalsgaard eta Nicolas Nørgaard Staffolani zuzendariekin, *Life is Sacred* dokumentalagatik, zeina elkarrekin zuzendu zuen.

2017an zuzendu zuen bere lehen fikziozko film luzea, *Keyla*, Providencia uhartean errodatutakoa. Filma Cartagenako Zinemaldian estreinatu zen, Cines del Caribe sailean, eta beste hainbat ekitalditan erakutsi zen, hala nola New Yorkeko Kolonbiako Zinemaldian, Varsoviako Zinemaldian eta Rotterdamgo Zinemaldian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Jacksongo elizbarrutia

**Jacksongo elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren estatubatuar elizbarrutia da. 1826ko uztailaren 18ean ezarri zen Mississippiko bikariotza apostoliko gisa, 1837ko uztailaren 28an Natchezko elizbarruti egin zen, 1956ko abenduaren 18an Natchez-Jacksongo elizbarrutia izena hartu zuen eta 1977ko martxoaren 1ean gaur egungo izena. Apezpikuaren egoitza Jacksonen dago. Egun apezpikua Joseph Kopacz da.

## Ordinarioak 
### Mississippiko bikario apostolikoa 
* Louis-Guillaume-Valentin Dubourg (1825-1826)

### Natchezko apezpikuak 
* John J. Chanche (1840-1852)
* James Oliver Van de Velde (1853-1855)
* William Henry Elder (1857-1880)
* Francis Janssens (1881-1888)
* Thomas Heslin (1889-1911)
* John Edward Gunn (1911-1924)
* Richard Oliver Gerow (1924-1956)

### Natchez-Jacksongo apezpikuak 
* Richard Oliver Gerow (1956-1967)
* Joseph Bernard Brunini (1967-1977)

### Jacksongo apezpikuak 
* Joseph Bernard Brunini (1977-1984)
* William Russell Houck (1984-2003)
* Joseph Nunzio Latino (2003-2013)
* Joseph Kopacz (2013-)

## Apezpiku laguntzaileak 
* Joseph Bernard Brunini (1957-1967)
* Joseph Lawson Howze (1973-1977)
* William Russell Houck (1979-1984)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Celmira Zuluaga Aparicio

**Celmira Zuluaga Aparicio** zinemagile, idazle eta musikagile kolonbiarra da, eta La *ministra inmoral* eta *La médium del venerable* filmak zuzentzeagatik da ezaguna.

## Biografia 
Zuluaga Bogota hirian jaio zen. Bere aita, Horacio Zuluaga Machado, Cundinamarcako hainbat zinema-aretoren jabea izan zen. Diseinu grafikoko ikasketak egin ondoren, Valentziara joan zen NUCINE eskolan zuzendaritza zinematografikoan diplomatua egiteko.

2007an bere opera prima zuzendu eta ekoiztu zuen, *La ministra inmoral* film luzea, Ruddy Rodriguez aktore venezuelarra protagonista duena. Filma bere 2005eko eleberriaren moldaketa izan zen. *Amor a la plancha*, 2003. urtean igorritako telenobela, bere *Mis maids y yo (*etxekoandre baten zorigaitzak etxeko langileen inguruan) eleberrian oinarritu zen. 2019an bere bigarren filma estreinatu zuen, *La médium del venerable* izenekoa, Jose Gregorio Hernández mediku venezuelarraren bizitza eta obran oinarritua eta Maria Fernanda Martínez protagonista duena.

## Filmografia 
### Zuzendari gisa 
* 2007 - La *ministra inmoral*
* 2019 - *La médium del venerable*

## Bibliografia 
* *Un médico del más allá*
* *Mis maids y yo*
* *Nos vamos o nos quedamos*
* *Carta al niño Dios*
* *La médium del venerable*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Connemarako marmol

**Connemarako marmola** edo "irlandar berdea" Connemara eskualdeko (Irlanda) haitzurdin edo marmol mota bat da, ohikoan berdea. Dekorazio eta eraikuntza material gisa erabiltzen da. Kolore horregatik irlandar sinboloekin lotu dute, eta horregatik Irlandako harribitxi nazionala esan izan zaio, ofizialtasunik gabeko izendapen bat. Aldiz, ondare harri izendatua du Geologia Zientzien Nazioarteko Elkarteak.

## Ezaugarriak 
Kolore berdeko tono desberdinak nahas daitezke harrian, eta baita zuria marroi argia, batzuetan zerrenda gris eta beltzak azalduz. Ofikaltzitaren antza du (Tesalian aurkitu eta Mediterraneoko kultura klasikoetan eraibilitako serpentinita berde bat). 

Connemarako marmola oroigarrietan, bitxietan eta etxeko dekorazioan erabiltzen da. Ez da egokia kanpoko eraikuntzan erabiltzeko, eguraldiaren eraginez kolorazioa azkar galtzen baitu, baina zutabeak, zoruak eta bestelako apaingarriak egiteko erabili da arkitekturan. 1700eko hamarkadatik ezagutzen dira harrobiak, eta Irlandatik Europa eta Amerika osoan esportatu izan da .

Galwayko harrobian, Irlandar Jade izeneko Connemarako marmol arraro baten barietate bat dago. AEBetako Pennsylvaniako Kapitolio eraikineko (Harrisburge hirian) Senatuaren Ganberako horma eta ateetan marmol mota hori erabili zuten apainketan 1901ean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Floy Agnes Lee

**Floy Agnes "Aggie" Lee ( Naranjo Stroud )**, (Albuquerque, Mexiko Berria, AEB, 1922ko uztailaren 23a -  Santa Fe, Mexiko Berria, AEB, 2018ko martxoaren 6a) Los Alamosko Manhattan Proiektuan hematologiako teknikari gisa lan egin zuen biologoa izan zen. 

## Biografia 
Aggie Lee Albuquerqueko Eskola Indiarrean hazi zen, eta, ondoren, St. Maryko Eskola Katolikora bidali zuten, han hezi zezaten. Albuquerqueko bigarren mailako eskolan graduatu zen. 1945ean, Mexiko Berriko Unibertsitatean (UNM) graduatu zen, biologiako lizentziatura batekin.

1945ean, Edward Castetter irakasleak, UNMko biologia saileko buruak, berarentzako ikerketa bat egiteko eskatu zion. Mexiko Berriko indigenek kolonizazioaren aurretik zer jaten zutenari buruzko informazioa biltzen eta erregistratzen ari zela, Castetterrek amaren senideak ikusteko asmoa zuen bidaia atzeratzeko eskatu zion, ikerketa amaitzeko.  Leek ikerketarekin jarraitzen zuen bitartean, Castetterrek Los Alamosko Laborategi Nazionalaren dei bat jaso zuen. Biologiako ikasle baten edo graduatu baten bila zebiltzala, hematologiako laborategian lan egiteko  esan zioten.

## Ikus, gainera 
* Manhattan proiektua

* Lise Meitner
* Lili Hornig
* Joan Hinton

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Floy Agnes Leeren elkarrizketa (ahozko historia), Manhattan Proiektuaren Ahotsak
* Floy Agnes Leeren heriotz-oharra American Association for Cancer Research
* Floy Agnes Leeren heriotz-oharra Santa Fe Mexiko Berria
Antonio Moltó y Díaz-Berrio

**Antonio Moltó y Díaz-Berrio** espainiar militarra izan zen. XIX. mendearen amaieran Valentziako kapitain jenerala izan zen. Alcoiko Ventura Moltó teniente koronelaren semea eta Remigio Moltó y Díaz-Berrio jeneralaren anaia zen.

## Biografia 
Alcoiko jaiotzez Ventura Moltó teniente koronelaren eta Pilar Díaz Berrioren semea zen. Karrera militarra ere egin zuen, hamabost urterekin Akademian sartuz. Natalia Rodríguez y Bruzónekin ezkondu zen. Remigio Moltó, bere osaba bat, brigada jenerala eta parlamentuko kidea izan zen.

1856ko Zaragozako altxamendua zapaltzen eta Noi de las Barraquetasek zuzendutako taldearen jazarpenean parte hartu zuen. Afrikako Gerran zauritu zuten, eta horregatik San Fernandoko Gurutzea, 1. mailakoa, jaso zuen. 1869 eta 1872 artean, Kuban borrokatu zen eta geroago penintsulan karlisten aurka. 1874ko martxoan, brigadier izendatu zuten San Pedro de Abantoko posizioen aurkako eraso bikainagatik, ekintza horretan larri zauritu baitzen. Hainbat kargu izan zituen atzerrian, hala nola Santiago de Cubako gobernadore 1885ean, Limbano Sánchezek zuzendutako matxinoak garaituz, eta Filipinetako bigarren agintari 1889an. 1891n, teniente jeneral izendatu zuten. Kuban iritsitakoan, hainbat kapitaintza zuzendu zituen, besteak beste, Madrilgoa.

Sagastaren liberalekin bat egin zuen Berrezarkuntzan eta Salamanca eta Leongo senatari hautatua izan zen.

Gerra eta Itsas Armadako Kontseilu Goreneko kide ere izan zen. San Fernandoko lehen mailako Gurutzeaz gain, *Isabel la Católica-*ren Gurutze Handia, Karlos III.arena eta San Hermenegildoren Plaka ere bazituen.

## Kanpo estekak
Serpentina (argipena)

**Serpentina** izenak hainbat adiera du:

* **Aire-serpentina** edo **serpentina**, jaietako jostailu bat.
* **Serpentina**, mineral bat.
Boyana ur-jauzia

**Boyana ur-jauzia** () Bulgariako mendebaldean dagoen ur-jauzi bat da, Vitoxa mendilerroko handiena. Sofia hiriburuko turismogunetako bat da.

## Deskribapena 
Vitoxa mendietako iparraldeko magalean behera doan Boyana ibaiak sortzen du ur-jauziak, hortik datorkio izena. Ur-jauziaren oinarria 1.300 metrotako altueran kokaturik dago eta 25 metrotako jauzia egiten du urak.

## Iruditegia 

Irudi:Boyana waterfall - spring 2009.jpg|Ur-jauzia.
Irudi:Боянски водопад.JPG|Eurite sasoian.
Irudi:Boyana Waterfall - panoramio (2).jpg|Neguan ur-jauzia izoztuta.
Irudi:Boyana Waterfall - panoramio (1).jpg|Izotz eskalada Boyana ur-jauzian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
52246 Donaldjohanson

**52246 Donaldjohanson** (lehenago, **1981 EQ5**) asteroide gerrikoaren barnealdeko eremuetako karbonatozko asteroide bat da. Gutxi gora behera zortzi kilometro luze eta 3,5 kilometro zabal da bere alderik handienetan. 1981eko martxoaren 2an aurkitu zuen Schelte Bus astronomoak, Australiako Siding Spring Behatokitik. Asteroidea *Lucy* misioaren bigarren helburua izan zen, 2025eko apirilaren 20an bertatik 960 kilometrora pasa zenean. Irudiei esker badakigu kontaktuzko bitar bat dela. Asteroideak Donald Johansonen izena darama, Lucy australopitekoa aurkitu zuena. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
C-motako asteroide

[thumb|[253 Mathilde asteroidea, C-motakoa.]]
**C-motako asteroideak** edo **karbonazeoak** asteroide motarik ohikoena da, ezagutzen ditugun %75 mota horietakoak baitira. Gasean aberatsak dira, eta albedo txikia izaten dute, euren konposizioan karbono ugari dutelako, bestelako arroka eta mineralekin batera. Euren batez besteko dentsitatea 1,7 g/cm3 da. 

Gehienak asteroide gerrikoaren kanpoko aldean egoten dira, 3,5 AU ingurura Eguzkitik, non asteroideen %80 inguru nota horretakoak diren. 2 AU inguruan asteroideen %40 baino ez dira C motakoak. Hala ere, baliteke gehiago egotea, ilunagoak baitira eta aurkitzen zailagoak D-motako asteroideak baino. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Newarkeko artxidiozesia

**Newarkeko artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren estatubatuar artxidiozesia da. 1853ko uztailaren 29an ezarri zen elizbarruti gisa eta 1937ko abenduzren 10ean artxidiozesi mailara igo zen. Artzapezpikuaren egoitza Newarken dago. Egun artzapezpikua Joseph W. Tobin kardinala da.

## Ordinarioak 
### Newarkeko apezpikuak 
* James Roosevelt Bayley (1853-1872)
* Michael Corrigan (1873-1880)
* Winand Wigger (1881-1901)
* John Joseph O'Connor (1901-1927)
* Thomas Joseph Walsh (1928-1937)

### Newarkeko artzapezpikuak 
* Thomas Joseph Walsh (1937-1952)
* Thomas Aloysius Boland (1953-1974)
* Peter Leo Gerety (1974-1986)
* Theodore McCarrick (1986-2000)
* John J. Myers (2001-2016)
* Joseph W. Tobin (2016-)

## Artzapezpiku lagunkidea 
* Bernard Hebda (2013-2016)

## Apezpiku laguntzaileak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tamarin ur-jauziak

**Tamarin ur-jauziak** (, ) Maurizion dagoen ur-jauzi multzo bat da, Wilhelms ordokiaren ipar-mendebaldean.

## Deskribapena 
Tamarin ibaiko urek sortzen dute, hortik datorkio izena. Jarraian dauden zazpi ur-jauzi dira eta guztira 250 metrotako jauzia egiten dute. Ur-jauzi handienak 40 metrotako altuera du. Uharteko jatorrizko ohian tropikalaren erdian dago.

## Erabilera 
Tamarin ur-jauzien energia aprobetxatzen duen zentral hidroelektrikoa dago, uharteko handiena. Ibaiko urek bi urtegi elikatzen dituzte.

## Iruditegia 

Irudi:Tamarind Wasserfall oberer Bereich 2019-09-30 14.jpg
Irudi:Tamarind Wasserfall oberer Bereich 2019-09-30 20.jpg
Irudi:Tamarind Wasserfall unterer Bereich 2019-09-30 12.jpg
Irudi:Tamarind Wasserfall unterer Bereich 2019-09-30 8.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak