open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Soldier Blue

**Soldier Blue** (euskaraz *Soldadu Urdin*) 1970eko Ralph Nelson estatubatuar zinema zuzendariare western filma errebisionista bat da. Theodore V. Olsen idazlearen *Arrow in the Sun* ("Gezia Eguzkian") eleberrian oinarritua dago. Candice Bergen, Peter Strauss eta Donald Pleasence aktoreek antzeztu zuten.

Filma Mendebalde Urrunean gizon zuriak amerindiarrenganako izan zuen jarrerarekin oso kritikoa da, gizon zuria modu ankerrean eta irudi latzekin irudikatzen duelarik, tartean 1951ko Sand Creekeko sarraskia agertuz.

## Argumentua 
Cheyenne talde batek estatubatuar soldaduen ordainsaria daraman zaldigurdi talde militar bat erasotu du, hartatik bi lagunek bakarrik biziraungo dutelarik: Cresta Lee (Candice Bergen), ofizial baten emaztegaia, eta Honus Ganz soldadua (Peter Strauss). Biak ere Reunion gotorlekura iristeko sekulako odisea biziko dute. Bitartean, Iberdson (John Anderson) kolonel ankerraren gudarosteak cheyenne herria gupidarik gabe nola sarraskitzen duen lekuko zuzenak izango dira.

## Aktoreak 
* Cresta Maribel Lee – Candice Bergen
* Honus Gantz – Peter Strauss
* Isaac Q. Cumber – Donald Pleasence
* Iverson kolonela – John Anderson
* Otso Ubeldun – Jorge Rivero
* Battles kapitaina – Dana Elcar
* McNair tenientea – Bob Carraway
* Spingarn tenientea – Martin West
* Menzies soldadua – James Hampton
* O'Hearn sarjentua – Mort Mills
* Azeri Lasterkaria – Jorge Russek
* Indiar emakumea – Aurora Clavel
* Long agentea – Ralph Nelson

## Kanpo estekak 
* *Soldier Blue* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Soldier Blue* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
Baloi estratosferiko

thumb|Baloi estratosferiko baten jaurtiketa.
**Baloi estratosferikoa** edo **globo estratosferikoa** estratosferara bidaltzen den eskifaia gabeko baloia da, oro har hidrogenoz edo helioz puztua. Baloi horiek 18 kilometrotik 37ra bitarteko altuera hartu ohi dute, baina 2002an jaurtitako BU60-1 baloia 53 kilometroko altueraraino igo zen.

Bi motatako baloi estratosferiko daude: baloi estratosferiko irekiak eta presurizatutako baloi estratosferikoak.

Baloi estratosferikorik ohikoenak globo meteorologikoak dira. Gaur egungo globoek gailu elektronikoak daramatzate, besteak beste: irrati-transmisoreak, kamerak eta satelite bidezko nabigazio sistemak, esate baterako GPSa.

Baloi hauek *espazio hurbil* izeneko eremura bidaltzen dira, non Lurraren atmosferak oso aire gutxi duen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Axelle Despiegelaere

**Axelle Despiegelaere** (Belgika, 1997/98) modeloa da. 17 urte zituela, 2014 urtean hain zuzen, hasi zen lanbidean, Brasilen ospatu zen 2014ko Munduko Futbol Txapelketa Belgika-Rusia partidan Belgikako selekzioaren jarraitzaile moduan Twitteren plazaratutako lagunarteko argazki bat, adardun txano batekin eta Belgikako banderako koloreak masailetan margoturik zituela, Interneten fenomeno birala bilakatu zenean. Nahi gabe eta ezustean lortutako ospe horri esker, hurrengo egunetan L'Oréal kosmetika-etxearekin kontratu bat sinatu zuen bere produktuen irudia izateko.
Ostatu

thumb|300px
**Ostatua**, batzuetan **aterpetxe** ere deitua, diru truke lo egiteko tokia, gehienetan gosaria eta batzuetan otorduak ere eskaintzen dituen tokia da, hotela baino merkeagoa eta informalagoa. Pertsona bakar, bikote, familia nahiz talde handiagoentzako logelak eskaintzen ditu.

## Ikus, gainera 
* Benta
* Mendi-aterpea

## Kanpo estekak
Halosaurus carinicauda

***Halosaurus carinicauda*** *Halosaurus* generoko animalia da. Arrainen barruko Halosauridae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Halosaurus*
* Halosauridae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Txilindron

**Txilindron** okela atontzeko moduetako bat da, olio, tipula, baratxuri eta piperraz egiten dena. Saltsa hau oso ohikoa da Iberiar penintsularen iparraldean- Euskal Herrian, Errioxan edo Aragoin- arkumea txilindron erara edo oilasko txilindron erara bezalako plateretan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Txirimoia

**Txirimoia** (*Annona cherimola*) Tropikoko zuhaitza da, jateko ona den fruitu mamitsua ematen duena. Annonaceae familiakoa. Generoaren barruan fruitu tropikalen preziatuenetako bat da.

## Izena 
Jatorrizko eremuetan bizi ziren inkek izena eman zioten, "chiri" hotza da eta "muya" hazia, izan ere Peru iparraldean sortu zen 1.500 eta 2.200 metrotako altueran.

## Deskribapena 
### Zuhaitza 
Hazkuntza geldoa duen zuhaitza da eta 7-8 metrotako altuera hartzera iristen da. Zuhaitz tentea da, zurtoin zilindrikoa eta azal gogorra duena.

Hostaje ugaria du. Hostoak sinpleak, osoak eta obalatuak dira, oso finak, eta 6-12 mm arteko pezioloa dute.

Loreak ez dira batere deigarriak. Horixkak dira eta dizdira moreak dituzte. 3 sepalo eta sei petalo dituzte, kanpoaldera hiru eta barnealdera beste hiru. Kanpoaldekoak sendoak dira, haragitsuak, 2'5-4 cm neurtzen dute, barneranzko hiru petaloak ezkata itxurako petalo triangeluar txikiak dira. Kasu batzuetan falta dira gainera. Estamine asko dituzte, 150-200 inguru helikoidalki kokatuak eta zati emeak beste hainbeste karpelo ditu kono bat osatuz.

### Fruitua 
Loreak bereizita ernaltzen badira ere haziak multzokatu egiten dira fruitu bakarrean. Txirimoia perfektuak bihotz itxura hartzen du, baina baldintza perfektuak behar dira horrelakoa ateratzeko, batez ere polinizazio sarria eta uniformea. 

Fruituaren azala berdea da eta hazi bakoitza daraman fruitu zatia nabari da azalean. Barnealdean masa haragitsu gozo bat aurkitzen da eta barnean daude hazi marroi ilunak.

Txirimoiaren zaporea fina eta pixkat garratza da, anana, mango edo marrubiaren antzekoa.

## Banaketa 
Peru iparraldeko eta Ekuador arteko mendialdean sortu bazen ere badirudi Erdialdeko Amerikan eta Mexikon ere aspalditik aurkitzen dela.

1751. urtean Andaluzian landatzen hasi ziren, Kostalde tropikala esaten den eremuan. Gaur egun Granadako probintziako Salobreña, Motril, Almuñécar eta Málagako kostaldeko beste hainbat herri ekoizle handiak dira. Jatorri izendapena ere badu.

## Toxikotasuna 
Txirimoiaren hostoetan eta hazietan annonazina neurotoxina aurkitzen da eta tau proteinaren pilaketa eragiten du garunean. Azetogenina ugari ere baditu eta ikerketa batzuen arabera Parkinsonen gaixotasuna eragin dezake.

## Iruditegia 

Irudi:Starr 070308-5406 Annona cherimola.jpg|Txirimoia fruitua.
Irudi:Starr 071024-0255 Annona cherimola.jpg|Hostoak.
Irudi:Nitidulidae's beetle visiting cherimoya's flowers.jpg|Lorea.
Irudi:Cherimoya seeds (2).jpg|Haziak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marihuana

[thumb|180px|[Cannabisaren landarea]]
**Marihuana** *Cannabis*aren lore eta hosto ihartuen nahastea da, tabako gisa errez drogatzat erabilia. Senda-erabilerak ere baditu.

Farmakologiari dagokionez, psikoaktibo nagusia tetrahidrokanabinola (THC) da; THC landarearen 483 konposatuetako bat da, baina beste 84 kanabinoide, tartean kanabidiol (CBD), kanabinol (CBN), tetrahidrokanabibarina (THCV), eta kanabigerol (CBG) ere baditu.

## Etimologia 
Euskaraz *marihuana* zein *kalamua* erabili izan dira drogari buruz hitz egiteko. Azken urteotan *kanabisa* hitza ere erabili da. *Kalamua* hitza euskaraz landareari buruz hitz egiteko terminoa ere bada.

*Kanabis* hitza *Cannabis* generoaren izenetik dator. Latinezko *cannabis* hitzetik dator (kalamua bera izendatzeko hitza) eta hori grezierazko κάνναβις izenetik: haren jatorria eztabaidatua da, baina akadieraz 𒋆𒄣𒌦𒈾𒁍 esaten zen (*qunnapu*) eta beste hizkuntza batzuetan ere antzeko ordainak ditu, adibidez asirieraz ܩܢܦܐ‎ (*qnpʾ*), arabieraz قِنَّب‎ (*qinnab*), aitzingermanieraz **hanapiz* eta aitzineslavieraz **konopь*: agian hitza hizkuntza horietan guztietan elkarreragin kulturalaren ondorioz garatu zen.

*Marihuana* hitza Mexikotik dator, eta askotan esaten da *María Juana* izenaren laburdura dela, baina horrek herri etimologia dirudi: hitza nondik eta nola sortu den ezezaguna da. Laburdura gisa, *maria* izena ere askotan erabiltzen, *maritxu* bezala. Azkenik, herri hizkeran, *belar* eufemismoa ere erabiltzen da, bereziki hizlaria zertaz ari den ezkutatu nahi duenean.

## Droga-trafikoa 
Kanabisa *Cannabis sativa* landaretik ateratzen den droga da. Haren erretxinarekin, hostoekin, zurtoinekin eta loreekin egiten dira gehien kontsumitzen diren legez kanpoko drogak: haxixa eta marihuana. Azken urteetan, kalamu gehien kontsumitu duten lurraldeak hauek dira: Israel, AEB, Txile, Kanada eta Nigeria, besteak beste. Espainia hamargarren postuan dago, % 9,5ekin. Kalamua munduan gehien erabilitako droga da: UNODCren arabera (Nazio Batuen Droga eta Krimen Bulegoa), 15 eta 64 urte bitarteko munduko biztanleen % 3,8k gutxienez behin kontsumitu zuen kalamua 2017an, hau da, 188 milioi pertsonak. Kalamuaren kontsumoaren urteko prebalentzia handiagoa da Ipar Amerikan (% 13,8), Ozeanian (% 10,9) eta Mendebaldeko eta Erdialdeko Afrikan (% 10,0).

## Kulturan 
Literaturan, besteak beste, *Marihuanazko bufandak* aipa daiteke, Patxi Zubizarreta, Iban Zaldua eta beste hainbat egilek sinatutako ipuin bilduma.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Abashiri (Hokkaido)

, Hokkaidoko Okhotsk suprefeturako hiriburua da baina suprefeturako hiri handiena Kitami da. 2014ko erroldaren arabera Abashirik 37.559 biztanle ditu.

## Geografia 
Okhotskeko itsasoaren ertzean kokaturik dagoen hiria da. Lurraldean mendi handirik ez dago baina nahiko muinotsua da. Abashiri ibaiak zeharkatzen du hiria eta inguruan hiru aintzira dauzka, Abashiri, Notori eta Tōfutsu. Kostalde guztiko aintzirak babesteko Abashiri Parke Kuasi-Nazionala eratu zen 1958an.

Neguan Abashiriko uretako izotzaren jitoa ikustera turista ugari etortzen dira.

## Historia 
1872an sorttu zen Abashiri herrixka eta 1902an beste herrixka batzuekin bat eginda Abashiri herria eratu zen. Garai hartan Japonian ezaguna egin zen preso politikoentzako kartzela eraiki baitzuten toki isolatu honetan. Gaur egun museoa da baina segurtasun goreneko kartzela berria eraiki dute hirian. 1947an hiri estatusa lortu zuen Abashirik.

## Ondasun nabarmenak 
* Abashiri Parke Kuasi-Nazionala

## Iruditegia 

Irudi:Abashiri-jinja07n.jpg|Gokoku-jinja santutegia.
Irudi:Eisenji Abashiri05n.jpg|Eisen-ji tenplua.
Irudi:Abashiri City Folk Museum01s5.jpg|Abashiriko herri museoa.
Irudi:Abashiri prison.jpg|Abashiriko presondegia.
Irudi:Abashiri Drift ice01.JPG|Abashiriko uretan izotzaren jitoa.
Irudi:JP-01 Abashiri floating ice.jpg|Abashiriko uretan izotzaren jitoa.
Irudi:130714 Lake Abashiri Hokkaido Japan02bs5.jpg|Abashiri aintzira.
Irudi:Lake Tofutsu 2011.JPG|Tōfutsu aintzira.

## Hiri senidetuak 
* 

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Luis III.a Bavariakoa

**Luis III.a Bavariakoa** (; Munich, 1845eko urtarrilaren 7a – Sárvár, Hungaria, 1921eko urriaren 18a) Bavariako azken erregea izan zen. 1913 eta 1918 artean erreinatu zuen

Leopoldo bere aitaren ondotik erregeorde izan zen (1912) eta errege izendatu zuten Oton kargurik gabe utzi eta gero. Kargua utzi behar izan zuen 1918ko iraultzaren ondoren.

## Erreferentziak
Kitami (Hokkaido)

, Hokkaidoko Okhotsk suprefeturako hiri handiena da baina suprefeturako hiriburua Abashiri da. 2014ko erroldaren arabera Kitamik 122.276 biztanle ditu.

## Geografia 
Kitami lur barnean dago Kitami mendiak inguruan dituela. Mendi garaiena Teshio mendia (1.557m) da eta bertan sortzen da uharteko bigarren luzeena den Teshio ibaia.

## Historia 
1872an Notsukeushi-mura (ノツケウシ村) herrixka sortu zen eta 1942an hiri estatusa lortzerakoan izen berria jaso zuen, *Kitami*.

## Ekonomia 
Kitamik menda ekoiztu eta esportatzen du, munduan kontsumitzen den menda guztiaren %70-a hain zuzen ere. Bertan *hakka* izenaz ezagutzen da.

## Jaialdiak 
Hiru jaialdi nagusi daude Kitamin: Negukoa otsailean, Udakoa uztailaren hasieran eta Krisantemoaren jaialdia urria eta azaroaren artean.

## Kirola 
Kitamiko kirol nagusia Curling-a da. Ikastetxeetan ere praktikatzen dute gaztetxoek. Tokoroko herritik dator afizioa eta 2006an Kitamiren barruan sartu zen Tokoro. 1998ko Olinpiar Jokoetako Japoniako selekzioan bost partaide Tokorokoak zien eta 2006ko Jokoetan sei partaide.

## Ondasun nabarmenak 
* Teshio mendia

## Iruditegia 

Irudi:ワッカネイチャーセンター.jpg|Wakka Natur Zentrua.
Irudi:Michinoeki Onneyu onsen.jpg|Michinoeki Onneyu onsena.
Irudi:Mount Teshio.JPG|Teshio mendia.
Irudi:Mint 2014-06-01 00-53.jpg|Menda.
Irudi:北きつね牧場2.jpg

## Hiri senidetuak 
* 
* 
* 
* 

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Shiribeshi suprefetura

Hokkaidoko hego-mendebaldeko suprefetura bat da eta hiriburua Kutchan den arren suprefeturako hiri bakarra eta beraz handiena Otaru da. 2009ko erroldaren arabera 250.065 biztanle ditu.

## Geografia 
Japoniako itsasoaren ertzean dago baina mendialdea ere badu. Kostaldearen iparraldean Shakotan penintsula dago. Lurralde hauek babesteko Niseko-Shakotan-Otaru Kaigan Parke Kuasi-Nazionala eratu zen 1963an.

## Banaketa administratiboa 
### Hiriak: 
* Otaru (125.982 biztanle)

### Herriak: 
## Iruditegia 

Irudi:Otaru from Tenguyama.JPG|Otaru.
Irudi:Kutchan town from Asahigaoka.JPG|Kutchan, hiriburua.
Irudi:130823 Cape Kamui Shakotan Hokkaido Japan02s3.jpg|Kamui lurmuturra.
Irudi:130823 Shimamui Coast Shakotan Hokkaido Japan02s3.jpg|Shimamui kostaldea.
Irudi:Mt MEKUNNAI 2.JPG|Niseko multzo bolkanikoa.
Irudi:Niseko Mt.Resort Grand Hirafu.JPG|Niseko mendiko Grand Hirafu eski estazioa.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Otaru (Hokkaido)

, Hokkaidoko Shiribeshi suprefeturako hiri handiena da baina suprefeturako hiriburua Kutchan herria da. 2014ko erroldaren arabera Kitamik 125.982 biztanle ditu.

## Geografia 
Otaru supreferuraren ekialdeko mugan dago, Hokkaidoko hiriburua den Sapporotik nahiko gertu. Honek lo-hiri bihurtu badu ere turistentzako toki erakargarria da, Ishikari Badiaren ertzean baitago, Japoniako itsasoan.

Hiriaren hegoaldean berriz sumendi malkartsuak daude, denetan aipagarriena Tenguyama da. *Saka-no-machi* ezizena dauka hiriak ("hiri aldapatsua") izan ere mendi garaietatik itsasertzera bapatean jeisten baita eremua.

## Historia 
Ainuek populatu zuten eremua eta hauek eman zioten Otaru izena, "hondartzatik doan ibaia". Aintzinatik daude ainuak hemen, Temiya leizean Jōmon Aroko aztarnak aurkitu baitira, k.a. 400 urte ingurukoak.

Tokugawa shogunerriak 1865an sortu zuen Otaru herria eta 1880an Hokkaidoko lehen trenbidea inauguratu zen Sapporo eta Otaru artean. 1899ko dekretu inperialak Otaruko kaiari baimena eman zion Estatu Batuekin eta Erresuma Batuarekin harreman komertzialak izateko. Hiriaren loraldia etorri zen eta 1922an hamarkadan hiri estatusa lortu zuen.

1924ko abenduaren 26an 600 dinamita kutxa zeramatzan trena bidetik irten zen eta geltokia, biltegiak, kaialdea eta inguruko auzoak nabarmen kaltetu zituen. 94 pertsona hil ziren eta 200 zauritu.

1950tik aurrera ikatzaren industriaren gainbehera iritsi zen.

## Ondasun nabarmenak 
* Otaruko kanala: victoriar estiloko argiak ditu eta leku turistikoa bihurtu da.
* Nishin Goten (Sardinzarraren etxea): 1897an eraikitako egurrezko etxe luzea da. Hunkumatsu Tanakaa-rena zen, sardinzarraren industriaren magnatearena hain zuzen ere. Beheko solairuan aritzen ziren 120 langileen baldintzak magnatearen gelen luxuarekin konparatzen da.

## Janaria 
*Otaru Beer* garagardoa bertan egiten da. Hiriko sushiak ere ospe handia dauka.

## Iruditegia 

Irudi:Otaru from Tenguyama.JPG|Otaruren ikuspegia.
Irudi:Otaru Hokkaido Japan.jpg|Otaru kanala.
Irudi:PL101 Shiretoko.jpg|Otaruko kaia.
Irudi:Former Otaru Warehouse01n.jpg|Aintzinako biltegiak.
Irudi:Otaruaquarium 01.jpg|Akuariuma.
Irudi:Otaru Tengu-yama ski resort View.JPG|Tenguyama mendia.

## Hiri senidetuak 
* 
* 
* 

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Muroran (Hokkaido)

, Hokkaido hegoaldeko Iburi suprefeturako hiriburua da, hala ere suprefeturako hiri handiena Tomakomai da. 2014ko erroldaren arabera 90.166 biztanle ditu.

## Etimologia 
Ainuerazko *Mo Ruerani* izenetik dator, "malda txikiaren barrenean" esan nahi du.

## Geografia 
Etomo penintsularen muturrean kokaturik dago, Chikyū misaki (地球岬) lurmuturrean hain zuzen ere.

## Historia 
XVI mendean Matsumae leinuaren kontrolpean gelditu zen eta hauen eta ainuen arteko kai komertziala izan zen.

1899ko dekretu inperialak Murorango kaiari baimena eman zion Estatu Batuekin eta Erresuma Batuarekin harreman komertzialak izateko. Honek hiriaren loraldia ekarri zuen eta altzairuaren Hokkaidoko erdiguneetako bat bihurtu zen. Horregatik 1945ean hainbat bonbaketa jasan zituen.

Gaur egun hiri industriala izaten jarraitzen du. Zementoa eta altzairua ekoizten du, petrolio birfindegiak daude eta ontziolak ere bai.

## Ondasun nabarmenak 
* Chikyū misaki lurmuturra
* Itanki hondartza

## Iruditegia 

Irudi:chikyu.jpg|Chikyū misaki lurmuturra.
Irudi:Mt. Sokuryozan.jpg|Sokuryozan mendia.
Irudi:Muroran spa at Etomo.JPG|Murorango kaia.
Irudi:Cape Etomo.JPG|Etomo penintsula.
Irudi:Tokkarisyo001.jpg|Hondartza.

## Hiri senidetuak 
*  (1976)
*  (1991)
*  (1995)

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Perfume: The Story of a Murderer

**Perfume: The Story of a Murderer** () 2006ko Tom Tykwer alemaniar zinema zuzendariaren drama thriller filma bat da. 198eko Patrick Süskind alemaniar idazle eta gidoigilearen *Perfumea* eleberrian oinarritua dago. Ben Whishaw, Alan Rickman, Rachel Hurd-Wood, Dustin Hoffman, Karoline Herfurth eta Simon Chandler aktoreek antzeztu zuten.

## Sinopsia 
XVIII. mendea, Frantzia. Jean Baptiste Grenouille (Ben Whishaw) merkatu bateko arraindegiko kirasdun hondakinen artean jaio eta bere amak bertan laga zuen. Agintariek haurraz arduratu eta haurtzaindegi batera bidali zuten. Giro desatsegin batean, inork ez zuen haur haren aldamenean egon nahi, zeozer berezia zuelakoan: inongo usainik ez zuen, aldiz, berebiziko usaimena zuen. Hogei urteko adinaz larrugile batekin batera lanean egon ondoren Bandini (Dustin Hoffman) lurringilearekin batera beharrean hasi zen, hark esentziak destilatzen eta lurrinak egiten irakatsi zion. Baina Jean Baptiste bestelako usaiek erakartzen zuteen: kristalaren usaina, kobrearena, baina batez ere, zenbait emakumeen usain edo lurrina.

## Aktoreak 
* Ben Whishaw: Jean-Baptiste Grenoille.
* Dustin Hoffman: Giuseppe Baldini.
* Alan Rickman: Antoine Richis.
* Rachel Hurd-Wood: Laura Richis.
* Karoline Herfurth: gerezi saltzailea.
* Sian Thomas: Gallard andrea.
* Francesc Albiol: Gorteko ofiziala.
* Simon Chandler: Grasseko alkatea.
* David Calder: Grasseko artzapezpikua.
* Richard Felix: magistratu burua.
* Alvaro Rogue: Grenouille urteko adinaz.
* Franck Lefeuvre: Grenouille 12 urteko adinaz.
* John Hurt: narratzailea (ingelesezko bertsioan).

## Kanpo estekak 
* *Perfume: The Story of a Murderer* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Perfume: The Story of a Murderer* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
Energia trantsizio

thumb|Alemaniaren energia trantsizio plana
**Energia trantsizioa** berriztagarriak ez diren energia iturriak baztertu eta energia berriztagarriekin ordezteko ahaleginen multzoa da, energia kontsumo efizienteagoarekin batera, garapen iraunkorraren bidean jartze aldera. XX. mendearen bukaeran sortu eta XXI. mendearen hasieran zabaldu zen kontzeptua izan da.

## Kanpo estekak
Lankidetzazko ekonomia

**Lankidetzazko ekonomia** edo **elkarlaneko ekonomia** ekoizpen, banaketa eta kontsumo partekatuan, herritarren arteko lankidetzaz, oinarritzen den sistema sozioekonomikoa da. Besteak beste, jabego partekatua, truke zuzena eta partikularren arteko maileguak barnehartzen ditu.

## Kanpo estekak
Biei (Hokkaido)

, Hokkaidoko Kamikawa suprefeturako herri ezaguna da. 2007ko erroldaren arabera 11.313 biztanle ditu. Suprefeturako Asahikawa hiriburuaren ondoan dago, hegoaldean.

Bere zelai zabal eta muinoengatik da ezaguna, Japoniako telebista eta iragarki askotan agertu izan baita. Uztaila eta abuztuan oso koloretsua izaten da eta turista ugari erakartzen ditu. Bestalde mendi politak ere baditu, Biei, Tokachi eta Tomuraushi besteak betse.

1992an Bieiko Marathoi Osasuntsua egiten hasi ziren eta Japonia osoko korrikalariak etortzen dira urtero.

## Ondasun nabarmenak 
1987an Shinzo Maeda (1922-1998) argazkilariaren museoa ireki zuten eta bertan Hokkaidon zehar egindako argazkiak daude ikusgai. Biei inguruak erakusten dituen "Muinoko dorrea" filma ere egin zuen eta bertan dago ikusgai.

## Iruditegia 

Irudi:Biei Hokkaido.jpg|zelaiak.
Irudi:四季彩の丘-01.JPG|zelaiak.
Irudi:tree of philosophy.jpg|Filosofiaren zuhaitza.
Irudi:Mt.Bieidake.jpg|Biei mendia.
Irudi:Mount Tokachi 04.JPG|Tokachi mendia.
Irudi:Biei River Shirogane Onsen Biei Hokkaido Japan01s3.jpg|Biei ibaia.
Irudi:Shirahige-no-taki Shirogane Onsen Biei Hokkaido Japan03s3.jpg|Shirahige ur-jauzia.
Irudi:Tomuraushi and Kitanuma 2006-8-26.jpg|Tomuraushi mendia.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
*  Asahikawa Turism webgunean Biei-ri buruzko informazioa
*  Bieiko Osasun Maratoiaren webgunea
Judit Neddermann

**Judit Neddermann** (Vilassar de Mar, Katalunia, 1991) katalan abeslaria da. The Gramophone Allstars, Verd i Blau, Clara Peya eta Luzazul i Coetus musika taldeetako kidea izan da. 2014 urtean *Tot el que he vist* diskoa plazaratu zuen. Urte horretan Descobertes saria eskuratu zuen, Strenes jaialdian.

## Kanpo estekak 
*  Judit Neddermann: webgune ofiziala
Santander-Torrelavega metropoli eremua

**Santander-Torrelavega metropoli eremua** (gaztelaniaz *Área metropolitana de Santander-Torrelavega*) Espainiako Kantabria autonomia erkidegoan dagoen eta tartean Santander (284.962) eta Torrelavega (114.849) hiriek osatzen duten metropoli eremu bat da. 2012an 399.811 biztanle eta 664,3 km²-ko azalera zuen.

Ardatza bi erdigune artikulatu izateagatik nabarmentzen da. Bata, Santander, autonomia erkidegoko hiriburua, nagusiki administrazio eta zerbitzuen hiria, turismoarekin loturiko sektore ekonomiko garrantzitsua duelarik. Bestalde, Torrelavega hiriak eremuari industriaren osagaia gehitzen du, bai eta hiri honek autonomia erkidegoan duen eraginaren ondorios duen merkataritzaren garrantzia ere.

Bi erdigune hauen inguruan dauden azpierdiguneak ere nabarmentzekoak dira: Santanderren kasuan Muriedas-Maliaño, El Astillero eta Santa Cruz de Bezana, aldiz, Torrelavegaren kasuan Reocín, Suances, Los Corrales de Buelna eta Cabezón de la Sal.

## Metropoli eremua osatzen duten udalerriak 
Jarraian bi metropoli azpi-eremuak osatzen dituzten udalerriak zerrendatuak daude, *hizki etzanez* erabilitako irizpidearen arabera barnean sartu ohi direnak ala ez:
300px|thumb|Kantabrian Santander-Torrelavega metropoli eremua osatzen duten udalerriak.

* **Santander**:
** Camargo.
** Santa Cruz de Bezana.
** El Astillero.
** Piélagos (ipar-ekialdea).
** Marina de Cudeyo.
** Villaescusa.
** *Medio Cudeyo*.
** *Ribamontán al Mar*.
* **Torrelavega**:
** Cartes.
** Los Corrales de Buelna.
** Reocín.
** Polanco.
** Miengo.
** Piélagos (hego-mendebaldea).
** Puente Viesgo.
** Suances.
** Santillana del Mar.
** *Castañeda*.
** *Alfoz de Lloredo*.
** *Cabezón de la Sal*.

## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* Santander.
* Torrelavega
* Santanderko eskualdea.
* Besayako eskualdea.
* Santanderko badia.
* Espainiako metropoli eremuak

## Kanpo estekak 
* Santander-Torrelavegako metropoli eremuari buruzko Kantabriako Unibertsitatearen ikerketa, El Diario Montañés egunkariko artikulua.
Baron Samedi

eskuinera|thumb|Samedi Baroairen gurutzea.

**Baron Samedi** (euskaraz *Samedi Baroia*) Vudu erlijioko loa bat da. Frantsesez *Samedi* hitzak "larunbata" edo "zapatua" esan nahi du. Heriotzaren loa da, bere beste irudikapenak Cimetière Baroia, La Croix Baroia eta Kriminel Baroia direlarik. Maiz kopadun kapela, jaka beltza, begiondo hustuak eta sudurzuloak kotoizko tapoiez estaliak dituela irudikatzen da. Aurpegia garezur baten antzera zuriz margotua eta sudur ahoskeraz mintzatu ohi du. Guédé direlakoetako bat da, edota berraragitzepena edo aita espirituala. Bere emaztea Maman Brigitte loa da.

Samedi Baroia bidegurutzeetan zain egon ohi da, bertan hildakoen arimak Guineerako bidean baitoaz. Heriotzaren jainkoa izateaz gain, sexu jainkoa ere bada, zehazkiago sexu bortitza eta sadomasokismoaren jainkoa, eta sarritan sinbolo falikoez irudikatua da, izaera haragikoi eta ilun gisa deskribatua, bai eta ron edariarekiko berebiziko zaletasunaz ere. Berpizkudearen jainkoa ere bada, gizakiak hildakoen erresuman Baroiak bakarrik onartu baititzazke. Umore onez baldin badago bere jarraitzaileei bizitzen segitzea baimen diezaieke, aldiz petral edo umore txarrez baldin badago haien hilobiak azkarregi zulatu eta bizirik lurpera ditzake, edota are eta okerrago, zonbi bilakatu.

Epaile jakintsu eta maila handiko aztitzat jo ohi da. Bere jokaera lotsagabe eta libertinoa nabarmena da, gainontzeko izpirituei beti biraoak esan eta txantxa nazkagarriak eginez. Ankerra da eta umore sadikoa du. Maman Brigitte izeneko jainkosa ahaltsuaren ezkondua dago, baina maiz giza emakumeen atzetik ibili ohi da. Emakume birjina eta garbiak nahiago dituzten beste loa batzuek ez bezala, Baroiak maitale trebeak, emagalduak eta femme fatale direlakoak gogokoagoak ditu. Halere, Baroiak ez dio inongo emakume ederri bere maitasunik ukatuko. Bere libertinajea eta emaztearekiko etengabeko fideltasun eza sarri greziar mitologiako Zeus jainkoaren jarrerarekin parekatua da. Baroiak erretzea eta zurrut egitea oso atsegin du, bere ahoan zigarroa edota hatz hezurtsuetan ron botilarik gabe ikustea oso arraroa delarik.

Baroiak bere kontrolpean izpiritu legioa du. Izpiritu guzti hauek Baroiaren antzera jantziak doaz, eta heuren nagusi beltzaren antzera hildakoei mundu lurtiarrera iragaten laguntzen diete.

Samedi Baroiaren jatorria Mundu Berrian dago, ez Afrikan. Haitiko François "Papa Doc" Duvalier diktadorea Samedi Baroiareen antzera jantzi eta hark bezala sudur ahoskeraz mintzatzeagatik ezaguna zen, antzezpen guzti honek uharte hartako baserri giro edo landa eremuko biztanleria izutu eta zapaltzea lagundu ziolarik.

Bitxikeria gisa James Bond pertsonaiaren *Live and let Die* (1973) eta *GoldenEye* (1995) filmeetan agertzen da.

[thumb|erdian|[Veve.]]

## Kanpo estekak
Tsugaruko itsasartea

Japoniako itsasartea da Honshu eta Hokkaido uharteak banatzen dituena. Aldi berean Japoniako itsasoa eta Ozeano Barea lotzen ditu.

## Geografia 
Hegoaldeko Tsugaru penintsulak ematen dio izena, iparraldean Matsumae penintsula dago. 20 kilometro inguruko tartea dago eta bataz besteko 140 metrotako sakonera dauka.

## Itsasartea zeharkatzeko bideak 
Ferriak izan dira itsasartea zeharkatzeko bide bakarra harik eta 1954ean *Tōya Maru* ferria urperatu eta 1.172 pertsona hil ziren arte. Orduan ur-azpiko tunela eraikitzea erabaki zen eta 1988an Seikan tunela inauguratu zuten.

Oraindik ere ferri zerbitzuak jarraitzen du, erabiliena Hakodate eta Aomoriren artekoa da.

## Fauna 
Thomas Blakiston esploratzaile eta naturalista britainiarrak zehaztu zuen Hokkaidoko espezieak Asia iparraldekoen antz handia zutela eta Honshukoen berriz Asia hegoaldekoen antza. Horrela beraz Tsugaruko itsasartea eremu zoogeografikoaren muga kontsideratzen da eta bere omenez *Blakiston lerroa* izenaz ezagutzen da biogeografia mailan.

## Uren jabetza 
Itsasartean Japoniarrek hiru itsas miliako uren jabetza dauka, ez ohiko 12 miliak, Estatu Batuetako Armadaren gerra untzi nuklearrak pasa ahal izateko, Japoniako nuklearren debekuarekin topo egin gabe.

## Iruditegia 

Irudi:Tappisaki.JPG|Tappi Misaki lurmuturra (Aomori prefetura).
Irudi:Hakodate from sky.JPG|Hakodateko badia.
Irudi:US Navy 051112-N-6106R-120 U.S. Navy guided missile cruisers and destroyers assigned to Destroyer Squadron 15, cruise in formation during a transit of the Tsugaru Strait.jpg|Estatu Batuetako gerrauntziak.
Irudi:Higashi Nihon ferry Virgo.JPG|Virgo ferria.
Irudi:Seikan Tunnel profile diagram.svg|Seikan tunelaren profila.

## Kanpo estekak
Nemuro suprefetura

Hokkaidoko suprefetura bat da eta Nemuro hiria du hiriburu. 2009ko erroldaren arabera 84.035 biztanle ditu.

## Geografia 
Hokkaidoko ekialdeko muturreko lurrak hartzen ditu suprefeturak. Shiretoko eta Nemuro penintsulen arteko kostaldea dauka eta parean Hegoaldeko Kurilak uhartedia dago. Uhartedi hau Errusiarena den arren Japoniak beretzako eskatzen du.

Iparraldeko muturrean dagoen Shiretoko penintsula Gizateriaren Ondare izendatu zuten 2005ean Shiretoko Parke Nazionala.

## Historia 
Suprefetura 1897an eratu zen. 1945ean errusiarrek Kurilak okupatu zituzten.

## Banaketa administratiboa 
thumb|300 px|Nemuro suprefetura eta Kurilak.
### Hiriak: 
* Nemuro (hiriburua, 28.047 biztanle)

### Herriak: 
* Menashi barrutia:
** Rausu
* Notsuke barrutia:
** Betsukai
* Shibetsu barrutia:
** Nakashibetsu
** Shibetsu

### Kuriletan 
* Shikotan barrutia:
** Shikotan
* Kunashiri barrutia:
** Tomari
** Riyobetsu
* Etorofu barrutia:
** Rubetsu
* Shana barrutia:
** Shana
* Shibetoro barrutia:
** Shibetoro

## Iruditegia 

Irudi:Nemuro Peninsula Hokkaido Japan SRTM.jpg|Nemuro penintsula.
Irudi:Stranding ship at Nossapu cape.JPG|Nossapu lurmuturra.
Irudi:Rausu-dake 02.JPG|Rausu mendia (Shiretoko Parke Nazionala).
Irudi:Rausu_Kunashiri_Observatory_Deck_5.jpg|Rausu herriko kaia (Shiretoko Parke Nazionala).
Irudi:Sunset at Shunkunitai.jpg|Furen hezeguneak (Ramsarko hitzarmena).

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Andre Mariaren Jasokundearen eliza (Galarreta)

**Andre Mariaren Jasokundearen eliza** Donemiliagako Galarreta herriko eliza da. 1950eko hamarkadan, elizaren ganga erori zen, eliza hondoratua utziz. Gaur egun erortzen ari da. 2014ko uztailaren 10ean XVII. mendeko kanpandorrea erori zen.

Hasierako eliza XII. mendekoa zen, baina XVI. mendean bota zuten eliza errenazentista bat eraikitzeko.

Bertako jatorrizko altzariak Gasteiz hiriburuko Babesgabeen Andre Mariaren elizara eraman zituzten, besteak beste XVIII. mendeko erretaula barroko zoragarria, gaur egun hiriburuko elizan ikusgai.

## Ikus, gainera 
* Babesgabeen Andre Mariaren eliza (Gasteiz)
* Erromanikoa Euskal Herrian
* Euskal Herriko arkitektura erromanikoen zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Xanfarin eta andere King

***Xanfarin eta andere King*** () AEBtako telesaila bat izan zen. 1983ko urriaren 3tik 1987ko maiatzaren 8ra CBS katean aireratu zen. Kate Jackson eta Bruce Boxleitner aktoreek antzeztu zuten. Euskal Herrian 1980ko hamarkadaren bigarren erdialdean ETB1ean euskaraz aireratu zen.

## Sinopsia 
Amanda King (Kate Jackson) dibortziatutako estatubatuar etxekoandrea da, bere eguneroko kezka nagusiak bere bi seme eta amak sortzen dizkiotelarik. Goiz batez, Amandak tren batean doala CIAko Lee Stetson (Bruce Boxleitner) agentearekin topo egingo du, ezizenez "Xanfarin" (jatorrizko bertsioan "Scarecrow"), hark beste agente etsai batzuk jarraitzen dutenez Amandari pakete bat eman eta kapela gorridun gizonari eramateko eskatuko dio. Amanda ez da misioa gautzeko gai izango, tren-bagoi hartan ezaugarri horretako gizon asko baitaude. Hortaz, pakete hura berreskuratzeko, Xanfarin emakumearen bila hasiko da, azkenean, Amanda bera ere misio hartan buru-belarri eta nahi ala nahi ez sartuko delarik. Xanfarin atzematen dutenean, Amanda berak paketearen sekretua argitu eta Xanfarin erreskatatzea lortuko du. Honela bada, misio horren ostean etxekoandrea Agentziarentzat lanean hasiko da, baina halabeharrez bere familiari lanbide berrian hasi dela ezkutatuz. Azkenean Lee eta Amandak espioi eta gaizkileen aurka elkarlanean ederki asko moldatzen den lantaldea osatuko dute.

## Aktoreak 
* Kate Jackson: *Amanda King*
* Bruce Boxleitner: *Lee Stetson* ("Xanfarin" / jatorrizko bertsioan "Scarecrow")
* Beverly Garland: *Dotty* (Amandaren ama)
* Paul Stout: *Philip King* (Amandaren semea)
* Greg Morton: *Jamie King* (Amandaren semea)
* Mel Stewart: *Billy Melrose*
* Martha Smith: *Francine Desmond*
* Sam Melville: *Joe King* (Amandaren senar ohia)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Xanfarin eta andere King* telesailaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Xanfarin eta andere King* telesailaren sarrera ikusgai. Youtube.com
Talgo

**Santurtziko geltokia** hurrengoei egin ahal dio erreferentzi:

* Talgo (tren mota): Ohiko trenen errodadura sistema erabili ordez, berezkoa erabiltzen duen bidaiarien trena.
* Talgo (enpresa): Patentes Talgo enpresa, Talgo tren mota garatu zuena.
* Talgo (Renfe): Renfe Operadora enpresaren tren zerbitzua.
Xabier Aranburu Sagarzazu

**Xabier Aranburu Sagarzazu** (; Hondarribia, 1931ko irailaren 4a - *ib.*, 2014ko uztailaren 10a) euskal idazle eta kazetari bat izan zen.

Euskal kulturari buruzko hainbat liburu idatzi zituen, tartean "Terranova", "Juan Ignacio de Iztueta", "Personajes Guipuzcoanos", "Sitio de Fuenterrabía" edo "Euskadi", gainera "Euskal-Herria. Realidad y Proyecto" eta "Euskal-Herria" liburu kolektiboan ere parte hartu zuen.

Euskalerriaren Adiskideen Elkartea, Euskaltzaindia, Eusko Ikaskuntza eta Gipuzkoako Ozeanografia Elkarteko kide ere bazen, bai eta Euskal Dantzarien Biltzarreko sustatzailea ere.

Bestalde, Gipuzkoar Kazetarien Elkarteko presidentea ere izan zen, bai eta La Voz de España eta Deia egunkarietako zuzendaritzako kidea ere, gainera Euskal Herria osoan barna kultur hitzaldiak ematen jardun zuen.

Halaber, bere jaioterrian hainbat ekimenetan ohiko partehartzailea zen, tartean Bordari eta Satarka Literatur Lehiaketako epaimahaikidea hasiera-hasieratik, hainbat libururen argitalpenean jarduteaz gain Euskal Jaien 50. urteurrenan ere buru-belarri aritu zen.

Aranburu Hondarribiko historiari buruzko aditu nagusien artean zegoen: bere jaioterriari buruzko hainbat liburu argitaratu zituen, nabariena "Hondarribia, paseos por la ciudad" zen: hor, Javier Sagarzazu hondarribiar margolariarekin elkarlanean udalerri horretako historia, kultura, ohiturak eta gizarteari buruzko gaiak jorratu zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Javier de Aramburu hondarribiar kazetari eta idazlea zendu da. Hondarribia.org 
* Javier Aranburu Sagarzazu, biografia laburra. Auñamendi entziklopedia. Euskomedia.org
Nevadako Unibertsitatea Renon

**Nevadako Unibertsitatea Renon** () Nevadako Reno udalerrian dagoen unibertsitate publikoa da. 1872an eratua, haren kazetaritza eskola ospetsua da eta sei Pulitzer saridun izan ditu.

Euskalgintzan unibertsitate ospetsua da oso: 1967an, *Center for Basque Studies* nazioarteko ikasketa gunea sortu zuen, euskal gaiak ikertzeko eta argitaratzeko.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Óscar Fernández-Capetillo

**Óscar Fernández-Capetillo** (Bilbo, 1974) bizkaitar biokimikaria izan zen.

Euskal Herriko Unibertsitatean egin zituen kimikako ikasketak. Zientzia kimikoetako doktoretza lortu ondoren, Estatu Batuetako National Institutes of Health eta Espainiako Centro Nacional de Investigaciones Oncológicas erakundeetan lan egin zuen. Hainbat sari lortu ditu.
Aterpetxe (argipena)

**Aterpetxe** hitzak adiera zenbait ditu:

* **aterpetxea** edo **aterpea**, ostatu modukoa, bereziki diru truke logela kolektiboak eskaintzen dituen etxea;
** mendi-aterpea, mendizaleentzat kokatu eta prestatua;
* **gazte aterpetxea**, haur eta gazte taldeentzako logela kolektiboak dituen etxea;
* **aterpetxea**, etxegabe eta beste gizarte arazoak dituzten pertsonentzat prestaturikoak; besteak beste,
** etxegabeentzako aterpetxeak.

Ikus, halaber:

* Aterpe (argipena)
John Pendry

**Sir John Brian Pendry** (1943ko uztailaren 4a) fisikari teoriko ingelesa da. Errefrakzio-indizea ikertzeagatik eta lehen "ikusezintasun-kapa" praktikoa sortzeagatik ezaguna da.

1984tik Royal Societyko kidea da eta 2004an Sir titulua eman zioten.

## Sariak 
* Dirac saria (1996)
* Knight Bachelor (2004)
* Royal Societyren domina (2006)
* Isaac Newton domina (2013)
* Kavli saria (2014)

## Kanpo estekak 
*  Sir John Pendryren webgunea Imperial College Londonen
Roseanne

***Roseanne*** AEBtako Sitcom telesaila bat izan zen. 1988ko urriaren 18tik 1997ko maiatzaren 20ra bitartean ABC katean aireratu zen. Roseanne Barr eta John Goodman aktoreek antzeztu zuten.

Euskal Herrian 1990eko hamarkadan ETB 1 eta ETB 2 katean aireratu zen. Gaztelaniazko bertsioa Madrilen bikoiztu zen baina euskarazkoa berriz, Bilbon, Edertrack estudioetan hain zuzen ere.

## Argumentua 
Telesaila AEBtako Illinois estatuko fikziozko Landford udalerrian bizi zen erdi mailako Conner familiaren eguneroko gorabeherak kontatzen zituen, horretarako komedia ironikoa eta drama nahastuz, garai hartan telesailetan nahiko tabuak ziren hainbat gai ukitzen zirelarik, tartean homosexualitatea, feminismoa, menstruazioa, antisorgailuak, nerabeen haurdunaldia, alkoholismoa, obesitatea edota pobrezia.

## Pertsonaiak 
Roseanne paperaren betetzen zuena Tere Eguzkiza eta senarraren papera betetzen zuena Ramón Fernández de Castro izan ziren. Johnny Galeckiren bikoizlea Severino Atencia izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Roseanne Barr aktorearen webgunea 
* *Roseanne* telesailaren IMDBko fitxa irakurgai
Nemuro penintsula

, Japoniako Hokkaido uhartearen ekialdeko muturrean dagoen penintsula ezaguna da, Nemuro hiriak hartzen du penintsula guztia.

## Geografia 
30 kilometrotako luzera duen penintsularen muturrean Nossapu lurmuturra dago bere itsasargiarekin. Iparraldean Nemuroko Badia dago eta hegoaldean Ozeano Barea.

Ekialderago Kurilak daude, Errusiak gobernatzen dituenak baina Japoniak beretzat eskatzen dituenak.

## Iruditegia 

Irudi:Nemurohanto chashiatogun onnemotochashi.jpg|Chasiren aztarnak.
Irudi:CapeNosappu.jpg|Nossapu lurmuturra.
Irudi:CapeNosappuLighthouse.jpg|Nosappu lurmuturreko itsasargia.
Irudi:Hanasaki cape 花咲岬 (3538570392).jpg|Hanasaki lurmuturra.

## Ikus, gainera 
* Kuril uharteetako gatazka

## Kanpo estekak
Nemuro (Hokkaido)

, Hokkaidoko ekialdean kokaturik dagoen izen bereko suprefeturako hiriburua da. 2014ko erroldaren arabera 28.047 biztanle ditu.

## Historia 
1957an eratu zen Nemuro hiria.

## Geografia 
Nemuro penintsulan kokaturik dago herria, hau Hokkaidoko ekialdeko muturrada eta parean Kurilak ditu.

## Ondasun nabarmenak 
* Nemuro penintsula
* Chasiren aztarnak.
* Furen hezeguneak (Ramsarko hitzarmena): Nemurotik gertu.

## Iruditegia 

Irudi:Nemuro Peninsula Hokkaido Japan SRTM.jpg|Nemuro penintsula.
Irudi:Nemurohanto chashiatogun onnemotochashi.jpg|Chasiren aztarnak.
Irudi:CapeNosappu.jpg|Nossapu lurmuturra.
Irudi:CapeNosappuLighthouse.jpg|Nosappu lurmuturreko itsasargia.
Irudi:Hanasaki cape 花咲岬 (3538570392).jpg|Hanasaki lurmuturra.
Irudi:Sunset at Shunkunitai.jpg|Furen hezeguneak.

## Hiri senidetuak 
* 
* 

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Onddo-kapela

**Onddo-kapela** esferaerdi formako buru-estalkia da, ertz borobildua duena. XIX. mendearen erdialdean asmatua, XX. mendeko lehenbiziko hamarkadetara arte erabilia izan zen. Charles Chaplinen Charlot pertsonaia ospetsuaren kapela izan zen. 

Bilbon "binba" izena eman zitzaion, burgesiak hura janzteko ohitura hartu zuenean.    

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Illusionist (2006ko filma)

**The Illusionist** (euskaraz *Ilusionista*) 2006ko Neil Burger estatubatuar zinema zuzendariaren drama filma bat da. Steven Millhauser idazlearen "Eisenheim the Illusionist" ("Eisenheim Ilusionista") eleberrian oinarritua dago. Edward Norton, Paul Giamatti, Jessica Biel, Rufus Sewell eta Eddie Marsan aktoreek antzeztu zuten.

200ko Sundanceko Zinemaldian estreinatu zen. Gaiari dagokionez, urte berdinean estreinatutako *The Prestige* (*Ospea*) filmearekin antzekotasuna du.

## Argumentua 
1900. urtea, Austriar-Hungariar Inperioa, Viena hiria. Eisenheim (Edward Norton) gizon misteriotsuak bere magia eta ilusionismo ikuskizunekin ikusleak txinditu eta liluratuak dauzka. Bere naturazgaindiko ahalmenenen esamesak Leopold (Rufus Sewell) printze erregegaiaren belarrietara iritsi direnez, bere emaztegai Sophie (Jessica Biel) eder eta sofistikatuarekin batera ilusionistaren ikuskizunera joatea erabaki du. Eisenheimek iruzurra egiten duelako susmoan, Leopold printzeak Uhl (Paul Giamatti) inspektore buruari hura hurbiletik zelatatu dezan aginduko dio.

## Aktoreak 
* Edward Norton: Eisenheim ilusionista (Eduard Abramovich izenez jaioa)
** Aaron Taylor-Johnson: Eisenheim gaztea
* Paul Giamatti: Walter Uhl inspektore burua
* Jessica Biel: Sophie von Teschen dukesa
** Eleanor Tomlinson: Sophie gaztea
* Rufus Sewell: Leopold printze erregegaia
* Eddie Marsan: Josef Fischer, Eisenheimen managerra
* Jake Wood: Jurka

## Kanpo estekak 
* *The Illusionist* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* Filmaren webgunea 
* *The Illusionist* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
Hidaka suprefetura

Hokkaidoko hegoaldeko suprefetura bat da eta hiriburua Urakawa den arren herri handiena Shinhidaka da. Hiririk ez duen suprefetura bakanetakoa da. 2009ko erroldaren arabera 81.403 biztanle ditu.

## Etimologia 
*Hidaka* izenak "eguzkiaren mendia" esan nahi du. 720an idatzitako Nihon Shoki liburuan agertzen den toki imaginario batengatik jarri zioten izena.

## Geografia 
Hokkaido hegoladean kokaturik dago, Ozeano Barearen ertzean. Hidaka mendiak ditu eta bertako biodibertsitatea babesteko Hidaka-sanmyaku Erimo Parke Kuasi-Nazionala eratu zen 1981ean. Mendi aipagarrienak Poroshiri (2.050m) eta Apoi (810m) dira.

Erimo lurmuturra da hegoalderen dagoen puntua.

## Banaketa administratiboa 
### Herri handienak: 
* Shinhidaka (26.502 biztanle)
* Urakawa (hiriburua, 14.814 bizt.)
* Hidaka (14.730 bizt.)
* Niikappu (6.022 bizt.)
* Biratori (5.909 bizt.)

### Herriak: 
* Hidaka barrutia:
** Shinhidaka
* Horoizumi barrutia:
** Erimo
* Niikappu barrutia:
** Niikappu
* Samani barrutia:
** Samani
* Saru barrutia:
** Biratori
** Hidaka
* Urakawa barrutia:
** Urakawa

## Iruditegia 

Irudi:Erimo misaki 01.JPG|Erimo lurmuturra.
Irudi:Cape Erimo.jpg|Erimo lurmuturra.
Irudi:Mt.Poroshiridake from Mt.Tottabetsudake.jpg|Poroshiri mendia.
Irudi:Mt KAMUI-9.JPG|Kamui mendia.
Irudi:Mt SOEMATSU 1.JPG|Soematsu mendia.
Irudi:HIDAKA-HOROBETSU RIV 3.JPG|Horobetsu ibaia.
Irudi:Urakawa jinja.JPG|Urakawa santutegia (Urakawa).
Irudi:Mityuishi spa 2011.JPG|Mityuishi onsena (Shinhidaka).

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Zehaztasun (argipena)

**Zehaztasun** hitzak adiera zenbait ditu:
* **magintude baten zehaztasuna** edo digito adierazgarriak;
* ingeniaritzan, zientzietan, industrian eta estatistikan, **zehaztasuna**, neurgailuak magnitudearen benetako baliora hurbiltzeko duen gaitasuna ;
* estatistikan, **zehaztasuna**, parametro baten zenbatespenaren doitasunaren neurria, gehienetan zenbateslearen bariantzaren bitartez neurtzen dena.
Hiyama suprefetura

Hokkaidoko hego-mendebaldeko suprefetura bat da eta hiriburua Esashi den arren herri handiena Setana da. Hiririk ez duen suprefetura bakanetakoa da. 2009ko erroldaren arabera 46.999 biztanle ditu.

## Geografia 
Oshima penintsularen mendebaldea hartzen du eta Japoniako itsasoari begira dago. Okushiri uhartea ere barnean dauka.

## Banaketa administratiboa 
### Herri handienak: 
* Setana (10.190 biztanle)
* Esashi (hiriburua, 9.570 bizt.)
* Kaminokuni (6.379 bizt.)
* Imakane (6.258 bizt.)
* Assabu (4.759 bizt.)

### Herriak: 
* Hiyama barrutia:
** Assabu
** Esashi (hiriburua)
** Kaminokuni
* Kudō barrutia:
** Setana
* Nishi barrutia:
** Otobe
* Okushiri barrutia:
** Okushiri
* Setana barrutia:
** Imakane

## Iruditegia 

Irudi:Setana from Risshozan.JPG|Setana.
Irudi:三本杉岩.JPG|Setanako hondartza.
Irudi:Esashi town Kamomejima-view.JPG|Esashi.
Irudi:Nabetsuru iwa 2011.JPG|Nabetsuru iwa harria (Okushiri uhartea).
Irudi:Ota shrine.JPG|Ota mendiko santutegia.
Irudi:Garoh-Fall.jpg|Garo ur-jauzia.
Irudi:Si Toshibetsu Riv 1.JPG|Toshibetsu ibaia.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Rumoi (Hokkaido)

, Hokkaidoko ipar-mendebaldean dagoen Rumoi suprefeturako hiriburua da. 2014ko erroldaren arabera 23.031 biztanle ditu.

## Geografia 
Prefeturaren hegoaldean kokaturik dago, Japoniako itsasoaren ertzean.

## Iruditegia 

Irudi:Rumoi city nightview.JPG|Rumoi gauez.
Irudi:La mer du Japon de Rumoi.jpg|Ogon lurmuturreko haitzak.
Irudi:Ougonmisaki.JPG|Ogon lurmuturreko monumentua.

## Hiri senidetuak 
* 

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Rumoi suprefetura

Hokkaidoko mendebaldean dagoen suprefetura bat da. 2009ko erroldaren arabera 52.627 biztanle ditu. Rumoi da prefeturako hiriburua.

## Geografia 
Japoniako itsasoaren ertzean dago, Sapporo hiriburutik iparraldera dagoen kostalde luzea hartzen du. Hokkaidoko bigarren ibai luzeena den Teshio ibaia bertan itsasoratzen da.

1990ean Shokanbetsu-Teuri-Yagishiri Parke Kuasi-Nazionala izendatu zen suprefeturako Mashike mendiak eta Teuri eta Yagishiri uharteak babesteko.

## Banaketa administratiboa 
### Hiriak: 
* Rumoi (hiriburua, 23.031 biztanle)

### Herriak: 
* Mashike barrutia:
** Mashike
* Rumoi barrutia:
** Obira
* Teshio (Rumoi) barrutia:
** Enbetsu
** Teshio
* Tomamae barrutia:
** Haboro
** Shosanbetsu
** Tomamae

## Iruditegia 

Irudi:Rumoi city nightview.JPG|Rumoi gauez.
Irudi:La mer du Japon de Rumoi.jpg|Ogon lurmuturreko haitzak (Rumoi).
Irudi:Shosanbetsu konpira.JPG|Shosanbetsuko santutegia.
Irudi:暑寒別岳 P7020151.JPG|Uryū hezeguneak.
Irudi:暑寒別岳（増毛山地）.JPG|Mashike mendiak.
Irudi:天売島.jpg|Teuri uhartea.
Irudi:Yagishiri Island.JPG|Yagishiri uhartea.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Sorachi suprefetura

Hokkaidoko erdialdeko suprefetura bat da. 2009ko erroldaren arabera 365.563 biztanle ditu. Iwamizawa da suprefeturako hiriburua.

## Banaketa administratiboa 
### Hiriak: 
**Hiri handienak:**
* Iwamizawa (hiriburua, 86.529 biztanle)
* Takikawa (43.270 bizt.)
* Fukagawa (24.448 bizt.)
* Bibai (24.768 bizt.)
* Sunagawa (19.556 bizt.)

**Hiri guztiak:**
* Akabira
* Ashibetsu
* Bibai
* Fukagawa
* Iwamizawa
* Mikasa
* Sunagawa
* Takikawa
* Utashinai
* Yūbari

### Herriak: 
* Kabato barrutia:
** Shintotsukawa
** Tsukigata
** Urausu
* Sorachi barrutia:
** Kamisunagawa
** Naie
** Nanporo
* Uryū barrutia:
** Chippubetsu
** Hokuryū
** Moseushi
** Numata
** Uryū
* Yūbari barrutia:
** Kuriyama
** Naganuma
** Yuni

## Iruditegia 

Irudi:岩見沢北海道グリーンランドスキー場.jpg|Iwamizawa neguan.
Irudi:Kitamura-Chuo-park Truck-marsh.JPG|Kitamura Chuo Park (Iwamizawa).
Irudi:Takikawa view from glider.jpg|Takikawa.
Irudi:Miyajimanuma2004 0429 01.jpg|Miyajimanuma aintzira.
Irudi:Lake Kanayama (Minami-furano, Hokkaido).jpg|Kanayama aintzira.
Irudi:Mount Yubari.jpg|Yubari mendia.
Irudi:Mt.Ashibetsu.JPG|Ashibetsu mendia.
Irudi:Furano Snow Resort view2.JPG|Furano eski estazioa.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Carolina Castillejo

**Carolina Castillejo Hernández** (Valtierra, ) PSNko politikaria da.

Enpresa-zientzietan lizentziaturik, Nafarroako Gazte Sozialisten (1998-2001) eta Espainiako Gazte Sozialisten (2000-2003) presidentea izan zen. PSNren Zuzendaritza-Batzordeko kidea (1998-2004) eta PSOEren Batzorde Federalaren (2002-2004) kidea ere izan zen.

Nafarroako Parlamentuan (1999-2003) eta Espainiako Diputatuen Kongresuan (2004-2008) ordezkaria izan zen.
Antonio Catalán

**Antonio Catalán Díaz** (Corella, ) nafar enpresaburua da.

Nafarroako Unibertsitate Publikoan merkataritza ikasi zuen. Harrezkero, bere ibilbide osoa ostalaritzan egin du. 29 urte zituela, bere lehen hotela, "Ciudad de Pamplona" izenekoa, eraiki zuen. Hori esker, NH Hoteles katea sortu zuen.

1997an katea utzi eta AC Hotels sortu zuen.
Wabi-sabi

thumb|300px
**Wabi-sabi** (transkripzioa japonieratik) Japonian jatorri sinpletasunean eta minimalismoan oinarritutako estetika korrontea da, horretarako naturako elementuak erabiliz.

## Kanpo estekak
Jesús Urteaga

**Jesús Urteaga Loidi** (Donostia,  - Madril, ) gipuzkoar kazetari eta apaiza izan zen.

Valladolid, Valentzia eta Madrilgo Unibertsitateetan zuzenbidea ikasi zuen. José María Escrivá ezagutu ondoren, Opus Dein sartu zen. Katekesiari ekin eta *Mundo Cristiano* aldizkari sortu zuen. 1960an Televisión Españolan sartu eta *El día del Señor* saioa aurkeztu zuen.

## Lanak 
* *24 preguntas sobre el Opus Dei*, Madril, 1971.
* *¡Ahora comienzo*, Madril, Palabra, 1986.
* *Cartas a los hombres*, Madril, Rialp, 1975.
* *Los defectos de los santos*, Madril, Rialp, 1978.
* *Dios y familia*, Madril, Palabra, 1992.
* *Dios y los hijos*, Madril, Rialp, 1976.
* *La educación sexual*, Madril, Palabra, 1984.
* *Josemaría Escrivá de Balaguer: itinerario de la causa de canonización*, Madril, Palabra, 1992.
* *Sí*, Madril, Palabra, 2003.
* *Siempre alegres: para hacer felices a los demás*, Madril, Rialp, 1967.
* *El valor divino de lo humano*, Madril, Rialp, 1948.
Juan Ignacio Arrieta

**Juan Ignacio Arrieta Otsoa de Txintxetru** (Gasteiz, ) arabar apezpikua da. Opus Deiko kidea, 1977an apaiz bilakatu zen.

Erromako kurian dabil eta Lege-Testuen Pontifize-Biltzarrean idazkaria izan zen. 2008an Civitateko apezpiku izendatu zuten. 2013an Frantzisko aita santuak Vatikanoar Bankuaren erreformaren koordinatzaile izendatu zuen.