open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hominini

**Hominini** Homininae subfamiliaren barruko bi leinuetako bat da. Bi genero ditu gaur egun, *Homo* (gizakiak) eta *Pan* (txinpantzeak eta bonoboak), eta normalean *Gorilla* generoa kanpoan uzten du, taxon-ahizpa gisa. Camille Arambourgek sortu zuen terminoa 1948an, Grayk 1825ean egin zituen *Hominina* eta *Simiina* sailkapenak batuz.

Tradizioz, txinpantzeak, gorilak eta orangutanak talde berean sartu ohi ziren, gizakiak baztertuz, pongido izenarekin. Grayren sailkapenetatik, filogenia genetikotik abiatuta pilatutako frogek baieztatu zuten gizakiak, txinpantzeak eta gorilak elkarren artean ahaidetasun handiagoa dutela orangutanarekin baino. Orangutanak Hominidae familiari (tximino handiak) berregokitu zitzaizkion, jada gizakiak barne hartzen zituena; eta gorilak Homininae azpifamiliatik bereizitako tribu gisa (Gorillini) multzokatu ziren. Hala ere, berrizendapen horren xehetasunak polemikoak dira oraindik, eta argitalpenetik harrezkero (Hominini tribuari buruz), iturri guztiek ez dituzte gorilak baztertzen, eta iturri guztiek ez dituzte txinpantzeak barne hartzen.

Gizakiak dira *Australopithecus*en adarrean (subleinua) dagoen espezie bakarra, eta gizakien gertuko ahaide iraungi asko ere baditu.

## Azpibanaketa 
Leinu honen azpibanaketa egiteko banaketa posible bat baino gehiago daude. Autore batzuek bu talde egiten dituzte, Hominina eta Panina. Lehenengoan egongo lirateke gizakia eta bere ahaide fosil gehienak (*Australopithecus* kasu); bigarren taldean txinpanzeak egongo lirateke, eta, agian, *Sahelanthropus* eta *Orrorin* bezalako generoak.

Bigarren aukeran Panini izeneko leinua legoke, Hominini eta Gorilliniren parekoa. Beraz Homininiren azpian bi azpileinu leudeke:

Australopithecina azpileinuaren barruan sailkatuko lirateke gizakiaren aurrekari fosil gehienak, eta baliteke hemen sartzea ere *Sahelanthropus* eta *Orrorin* generoak ere.
* † *Paranthropus*
* † *Australopithecus*
* † *Sahelanthropus*
* † *Orrorin*
* † *Ardipithecus*
* † *Kenyanthropus*
Hominina azpileinuan gaur egungo gizakia bakarrik sartuko litzateke
* *Homo*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Homo sapiens idaltu

***Homo sapiens idaltu*** duela 160.000 urte Afrikan bizi izan zen *Homo sapiens* azpiespezie bat izan zen. "" afarreraz "adineko" esan nahi du.

Tim D. Whitek 1997an Etiopiako Herto Bourin, Afarreko triangeluan, topatu zituen aztarnak baina 2003ra arte ez zuen estalgabetu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Brigitta Boccoli

**Brigitta Boccoli** (Erroma, Italia, 1972ko maiatzaren 5) telebista, antzerki eta zinema aktorea da. Benedicta Boccoliren ahizpa da.

## Telebista 
* 1987-1988: *Domenica in* - antzezle lagunak: Lino Banfi, Toto Cutugno, Benedicta Boccoli, Paulo Roberto Falcão, Patrizio Vicedomini
* 1988-1989: *Domenica in* - antzezle lagunak: Marisa Laurito, Benedicta Boccoli, Lisa Russo, Roberto D'Agostino, Arianna Ciampoli
* 1989-1990: *Domenica in* - antzezle lagunak: Edwige Fenech, Pupo, Roberto D'Agostino, Maurizio Ferrini, Benedicta Boccoli, Bruno Vespa
* 1990-1991: *Domenica in* - antzezle lagunak: Gigi Sabani, Simona Tagli, Elisa Satta, Gaspare Barbiellini Amidei
* 2006: *Reality Circus* - Reality show - Canale 5

## Antzerkia 
* 1993-1994: *Scanzonatissimo*, zuzendaria: Dino Verde
* 1998: *Il gufo e la gattina*, zuzendaria: Furio Angiolella
* 1999: ''L'ultimo Tarzan*, zuzendaria: Sergio Japino
* 1999-2001: *Il padre della sposa*, zuzendaria: Sergio Japino
* 2001: *Anfitrione*, zuzendaria: Michele Mirabella
* 2002: *La schiava*, zuzendaria: Claudio Insegno
* 2002-2003: *Uscirò dalla tua vita in taxi*, zuzendaria: Ennio Coltorti
* 2003: *Il Paradiso può attendere*, zuzendaria: Anna Lenzi
* 2010: *La mia miglior nemica*, zuzendaria: Cinzia Berni

## Zinema 
* 1982: *Manhattan Baby*, zuzendaria: Lucio Fulci
* 1985: *La ragazza dei lillà*, zuzendaria: Flavio Mogherini
* 1987: *Com'è dura l'avventura*, zuzendaria: Flavio Mogherini
* 1991: *Nostalgia di un piccolo grande amore*, zuzendaria: Antonio Bonifacio
* 2003: *Gli angeli di Borsellino*, zuzendaria: Rocco Cesareo
* 2006: *Olè'', zuzendaria: Carlo Vanzina

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Brigitta Boccoli (IMDb)
*  Brigitta Boccoli (AlloCiné)
Club de Remo Ares

thumb|300px|Ares, 2018ko Kontxako sailkapen estropadan.
thumb|300px|Klubaren egoitza.
**Club de Remo Ares** Aresko arraun kluba da, gaur egun TKE Ligan ari dena. Aulki mugikorrean zein tosta finkoan lehiatzen du. Galiziako Traineruen Liga lau aldiz irabazi du eta 2021. urtean Kontxako Bandera jokatzeko sailkatu zen aurreneko aldiz.

## Historia 
### Sorrera 
Estropadak 1933 urtetik aurrera jokatu izan dira Aresen. Francisco López Sánchez (Pancho) izan zen 1958an kluba sortu zuena, Galiziako arraun taldeen artea zaharrena da beraz. Babeslerik gabe eta ia traineru guztia harrobiko jendeaz ibili zela kontutan harturik lorpen izugarria izan zen. TKE Ligako lehen denboraldian 11.a izan zen eta play-offetan ezin izan zion mailari eutsi.

2019an bigarren aldiz irabazi zuen Galiziako Liga eta play-offetan TKE Ligara itzuli zen. Urte berean Espainiako txapelketako finala jokatu zuen eta laugarren egin zuen. 2020an maila mantentzea lortu zuen Zarautzekin lehia gogorra izan ondoren. 2021ean lasaiago ibili zen eta 9. postua lortu zuen. 2022an ordea azken postuan gelditu eta Galiziako Ligara jaitsi zen. Azken postuan inoizko puntu gehien edukita jaitsi zen, dena dela, 51 puntu.

2023an Galiziako Ligako traineru indartsuena izan zen eta Espainiako Txapelketa irabazi zuen lehenengo aldiz. Igoera play-offetan ez zuen esperotako maila eman eta beste traineru galiziarrak lortu zuen TKE Ligarako igoera, Bueuk.

2024ko denboraldi bikaina osatu zuen Galiziako Liga nagusitasun osoz irabaziz. Galiziako txapelduna ere izan zen lehenengo aldiz. Kontxako sailkapen estropadan segundo bakarrarengatik ez zuen balentria lortu. Play-offetan TKE Ligara igotzea lortu zuen.

2025eko denboraldia Galiziako Txapelketa bigarren aldiz jarraian irabaziz hasi zuen. TKE Ligako lehen estropadetan bigarren txandan kokatu zen baina denboraldiak aurrera egin ahala lehenengo txandan aritu zen, jaisteko arriskurik gabe. 10. postuan amaitu zuen.

## Palmaresa 
### Kontxako Bandera 
* Sailkatua (1): 2021

### Espainiako Traineru Txapelketa 
* **Txapelduna (1):** 2023.
* Laugarrena (1): 2019.

### Galiziako Traineru Txapelketa 
* **Txapelduna (2):** 2024, 2025.
* Bigarrena (5): 2018, 2019, 2021, 2022, 2023.

### TKE Liga 
* Bederatzigarrena 2021ean.
* Parte hartzeak (5): 2017, 2020, 2021, 2022, 2025
* Galiziako A Liga (4): 2016, 2019, 2023, 2024.
* Galiziako B Liga (1): 2013.

### Gainontzeko estropadak 
## Azken denboraldiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Taldearen bloga
*  Liga Galega de Traiñeiras-en webguneko informazioa
Club de Remo Vilaxoan

[280px|thumb|Vilaxoango trainerua [Coruñan uretaratzen.]]
thumb|280px|Vilaxoan 2012ko Teresa Herrera Banderan.
**Club de Remo Vilaxoán** Galiziako Pontevedran dagoen Vilagarcía de Arousako arraun taldea da. Gaur egun Galizako A Ligan ari da.

## Historia 
1982an sortu zen taldea. Bateletan eta trainerutan aritu zen 1991 urtean jarduerari utzi zion arte.

1999an herriko gazte talde batek, Francisco Javier Alcalde “Chico” buru zjutela, arraun elkartea berriz abiatzeari ekin zioten. Batel eta trainerilletan aritu ziren eta Galiziako zein Espainiako txapelketak irabazi zituzten promesa mailan 2007an eta 2008an eta kadete eta gazte mailan 2009an.

2014ko martxoan aurre-denboraldiko bi estropada jokatu zituen euskaldunen aurka, Pasaiakoa (9.a) eta Castrokoa (4.a). Galiziako Ligan ere bikain aritu zen eta laugarren postua lortu zuen, inoizko onena. Ordutik aurrera maila jeitsi du, 2016an adibidez 10. eginez juxtu juxtu salbatu zen. Ordutik aurrera urtero postu hobeak lortu zituen. 2020an Liga irabazteko asmoz osatu zuen trainerua, baina amaieran hirugarrena izan zen Tirán eta Samertolameuren atzean, inoizko posturik onena hala ere. Aurrez 2019an Galizian jokatu zen Espainiako Traineru Txapelketan hartu zuen parte.

Galiziako A Ligako trainerua izan arren 2022an ez zuen trainerua osatzerik lortu.

## Palmaresa 
### Ligak 
* Galiziako Traineruen Liga (0): hirugarren 2020an.

### Banderak 
* Naviako erlojupekoa (1): 2010.
* Merako badiako Bandera (1): 2014.

## Azken denboraldiak 
## Emakumezkoen trainerua 
2018an emakumezkoen trainerua osatzea lortu zuen eta Galiziako Ligan aritu zen.

Aurredenboraldiko bi estropada irabazi ditu:
* Cabo da Cruzeko erlojupekoa (1): 2012.
* Pepe O Ruso memoriala (1): 2018.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
*  Liga Galega de Traiñeiras-en webguneko informazioa
Homo antecessor

***Homo antecessor*** Hominidae familiako espezie (edo azpiespezie) bat izan zen, duela 1,2 milioi urtetik 800.000 urteraino bizi izan zena. Atapuercan (Espainia) aurkitu zen José María Bermudez de Castro, Juan Luis Arsuaga eta Eudald Carbonellek gidatutako indusketa batean. Hauen ikerketek Europako gizakirik zaharrenetakoa dela ebatzi zuten. *Homo antecessor* fosilen lehenengo agerraldia TD6 Dolina Handia edo Aurora estratua deritzon geruza arkeologikoan izan zen. Espezie (edo azpiespezie) honek zalantzak sortzen ditu arkeologoen artean, ez baitakite ongi zein harreman duen Europako beste *Homo* espezieekin.

## Ezaugarri fisikoak 
*Homo antecessor*ren edukiera entzefalikoa gaur egungo gizakiarena baino txikiagoa zen. Handi eta indartsuak ziren, baita gihartsuak ere, baina haien hortzak eta ahoa oso primitiboak ziren. 1,70 metro inguru neurtzen zuten eta haien haurtzaro eta nerabezaroak gaur egun ezagutzen ditugunen antzekoak ziren. Aurkitu diren hezurretatik hainbat datu ondorioztatu dira. Ezkertiak ez zirela badakigu. Hortzak asko erabiltzen zituzten, eta oso higatuta zituzten.

## Dieta 
thumb
*Homo antecessor*rek barazki ugari jaten zituen, baita ehizatzen zituen animaliak ere. Bere dietaren ezaugarririk deigarriena da kanibalismoa praktikatzen zutela, hau da, gizajaleak zirela.

## Atapuercako familia 
Atapuercako aztarnategian 32 pertsonaren hezurrak aurkitu dituzte, adin eta sexu desberdinetakoak. Haietako 9 gizonezkoak ziren, eta beste 9 emakumezkoak, baina zoritxarrez gainerako hamalauen sexua ezagutzea ezinezkoa da.

### Azken datuak 
Gaur egun, *Homo antecessor* espezie bereizia den ala ez eztabaidatzen da. Adituek ikuspuntu desberdinak dituzte; batzuek diote *Homo heidelbergensis*en arbasoa dela, eta beste batzuek Atapuercan aurkitutako hezur multzoari emandako izena besterik ez dela.

2008. urtean *Homo antecessor*ren hezur gehiago agertu ziren; 20 eta 30 ute bitarteko gizon baten masailezurra, duela 1,2 milioi urtekoa. 2010ean, Ingalaterran, duela 780.000 urteko tresna batzuk aurkitu ziren, eta adituek diote *Homo antecessor*rek erabili zituela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Osteoblasto

**Osteoblastoak** (grezieratik: στέον, *osteon* = hezurra, eta βλαστ, *blastos* = hozia) hezurretako zelulak dira, hezur-matrizea eratzen dutenak. Funtsezko zeregina burutzen dute hezurretako garapen eta hazkuntza prozesuetan. Paratohormonak eta D bitaminak eragina handia dute ostoblastoen eraketan. Zahartzerakoan ostoblastoen kopurua jaitsi egiten da, eta horrek zer ikusi handia du hezurren endekapen prozesuarekin.

Hezur-ehuna ehun dinamikoa da, etengabe birmoldatzen dena. Birmoldaketa horretan osteoblastoek hezur-matrizea eta hezurren osagai minerala eratzen dute, eta osteoklastoek matrizearen alde organikoa degradatu eta sortutako ehunaren zati bat suntsitu egiten dute.

## Kanpo estekak
Athens (Georgia)

**Athens** AEBtako Georgia estatuaren ipar-ekialdeko Clarke konderrian dagoen hiri bat da. 2010ean 115.452 biztanle zituen eta 306,2&nbsp;km²-ko azalera du.

1801an Georgiako unibertsitatearen egoitza izateko sortua izan zen (2004an 33.000 ikasle zituelarik).

Oconee ibaiaren ertzean dago, kotoi ekoiztailea den eskualde batean. Kotoi eta artiletik eratorritako produktuez gain, bertan ongarri, altzari eta pneumatikoak ere ekoizten dira. Bestalde, Ameriketako Estatu Batuetako Gerra Zibila aurreko hegoaldeko etxalde dotoreen kokalekua ere bada.

## Hiritar ezagunak 
* Kim Basinger, (1953-), aktorea eta modeloa.

## Iruditegia 

Irudi:Brooks Hall UGA.jpg|Georgiako unibertsitatea.

## Kanpo estekak 
* Athens konderriko webgunea
Aloktono (argipena)

**Aloktono** izenondoak autoktonoa edo bertakoa ez den zerbaiti egiten dio erreferentzia. Hain zuzen, erabilera hauek izaten ditu:

* ekologian, aloktonoa, bertakoa ez den fauna eta landaredia;
* geologian, aloktonoa, beste nonbait sortutako materialak izendatzeko.

## Kanpo estekak
Club de Remo Puebla

thumb|260px|Trainerua klubaren egoitzaren aurrean.
**Club de Remo Puebla** A Pobra do Caramiñalgo (A Coruña) arraun taldea da. Galiziako B Ligan ari da gaur egun.

## Historia 
Taldea 1979an sortu zen eta 1983an Espainiako Traineru Txapelketarako sailkatu zen. Seigarren postua eskuratu zuen bertan. 1980. hamarkadan Coruñako traineru indartsuenetakoa bihurtu zen, horrela Galizia Iparraldeko txapelketa irabazi zuen 1988an eta bigarren egin zuen 1986an.

2005etik aurrera Galiziako Ligan ari da. 2012an bi multzo osatu zirenean Puebla B Ligan egokitu zen. 2013an igoera lortu zuen, 2014an seigarren egin zuen A Ligan eta 2015ean laugarrena izan zen eta hurrengo urteetan postua hobetuz joan da, 2017an bigarren egin eta TKE Ligarako play-offetan sartuz. Ez zuen ordea mailaz igotzerik lortu.

2019an ez zuen trainerua osatzerik lortu, Galiziako A Ligan aritzekoa bazen ere. 2020an B mailan berrekin behar izan zion eta txapelduna izan zenez A mailara igo zen. Lehenengo urtean maila txukuna erakutsi zuen baina hurrengo bietan azkenaurrekoa izan zen. 2023an ere azkenaurrekoa izan zen eta Play-offetan mantentzea lortu zuen. Hala ere Pueblak 2024ko A Ligan jokatzeari uko egin zion eta federazioak zigorra ezarri zioten hurrengo urtean A Ligarako play-offak jokatzeko aukera kenduz.

2025eko urtarrilaren 5ean sutea sortu zen egoitzan eta kalte handiak eragin zituen. Coruñako Diputazioaren dirulaguntzaren bidez materiala eskuratu eta udan trainerua uretaratzea lortu zuen.

## Palmaresa 
### Ligak 
* Galiziako A Liga (0): bigarrena 2017an.
* Galiziako B Liga (1): 2020.

### Espainiako Traineru Txapelketa 
* seigarrena 1983an eta 1988an.

### Galiziako Traineru Txapelketa 
* Galiziako Traineru Txapelketa (0): laugarren 1988an.
* Galiziako Iparraldeko Txapelketa (1): 1988.

### Banderak 
### Banderak 
## Azken denboraldiak 
thumb|260px| Arraunlariak trainerua prestatzen.

## B trainerua 
2016an Pueblak bigarren traineru bat atera zuen harrobi lana bultzatzeko. Bigarren egin zuen. Kontxako Banderara sailkatzear egon zen, baina zortzigarren egin zuen eta ez zuen helburua lortu.

2021. urtean traineru propioa atera zuen.

### Banderak 
* Merako erlojupekoa (1). 2022.

### Denboraldiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
*  Liga Galega de Traiñeiras-en webguneko informazioa
Diskoetxe

**Diskoetxea** musika-grabazioak ekoiztu, editatu eta merkaturatu egiten duen enpresa da. XX. mendearen bukaeratik artistek euren musika diskoetxe handietatik aparte ekoiztu eta merkaturatzeko joera nabaria izan da, musika independentea delakoa sortuz.

## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko diskoetxeen zerrenda

## Kanpo estekak
Cecilia Sarasola Iurrita

**Cecilia Sarasola Iurrita** (1949) euskal fisikaria eta EHUko Kimika Fakultateko irakaslea izan zen. Donostiako Tecnum Eskolako Fisika sailean lehenengo emakumea izan zen doktore titulua lortzeko 1979an Alicia D’Anjou-rekin batera.

## Ikertzailea 
Zientzia Fisikoetan lizentziatu zen Donostian Nafarroako Unibertsitatean, eta bertan defendatu zuen 1979an  "Morfologia, subestructura y cristalografia de las microestructuras de temple en algunas composiciones del sistema Fe-C" izenburuko doktorego-tesia (). 

40 argitalpen zientifikotik gora egin zituen  nazioartean 1989 eta 2005 urteen artean, batez ere Jesus Ugalde, Xabier Lopez Pestaña eta Javier Torrealdea ikertzaileekin lankidetzan. Urte hartan lana utzi behar izan zuen gaixotu zenean. 

## Euskarazko lanak 
ezkerrera|thumb|159x159px|Kalkulu diferentziala eta integrala.
Fisika, kimika eta matematika euskaraz lantzen aitzindarietako bat izan zen. 1990ean ikastaro bat eman zuen Udako Euskal Unibertsitatean Termodinamikari buruz, eta berak idatzi zuen termodinamikari buruz euskaraz argitaratutako lehenengo artikuluetako bat, Termodinamika itzulezinari buruz hain zuzen ere..

Nikolai Piskunov matematikari errusiarrak idatzi eta analisi matematikoan mundu osoan klasikoa den Kalkulu diferentziala eta integrala liburu mardula 1992an euskaratu zuen taldean parte hartu zuen honako hauekin: Jose Ramon Aizpurua Sarasola, Patxi Angulo Martin, Victoria Fernandez Gonzalez, Adela Moyua Pinillos, Juanjo Otxoa de Alda Etxebarria, Mari Jose Zarate Azkuna eta Enrike Zuazua Iriondo.

Euskal komunitate zientifikoaren Inguma datu-basean, bere jarduera akademikoan kokatzen diren 6 lan agertzen dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1895 zineman

## Gertaerak 
* Otsaila - martxoa: Robert W. Paulek eta Birt Acresek 35 mm-ko lehen kamera sortu eta erabili zuten, *Kineopticon* izenekoa.
* Otsaila: Frantzian Auguste eta Louis Lumière anaiek Zinematografoa (*Cinématographe*) diseinatu eta sortu zuten; makina honek filmak egiteko balio izateaz gain, proiekzioak egiteko ere pentsatua zegoen.
* Martxoaren 22a: Lumièretarrek lehenengo filmen proiekzioa egin zuten.
* Iraila: C. Francis Jenkinsek eta Thomas Armatek euren gailua aurkeztu zuten Atlantan: *Phantoscope* zinema-proiektagailua.
* Azaroa: Alemanian Emil eta Max Skladanowsky asmatzaileek euren proiektagailua sortu zuten.
* Abenduaren 28a: Lumière anaiek ordaindu beharreko lehen emanaldia eskaini zuten Pariseko areto batean (Grand Café, 14, Boulevard des Capucines). Hainbat historialarik data honetan ikusten dute zinema komertzialaren eta aisialdikoaren abiatzea.

## 1895eko filmak 
* *Akrobatisches Potpourri*
* *Annabelle Serpentine Dance*
* ''L' Arrivée d'un train à La Ciotat*
* *L'Arroseur Arrosé*
* *Autour d'une cabine*
* *Barque sortant du port*
* *Bauerntanz zweier Kinder*
* *Billy Edwards and the Unknown*
* *La Charcuterie mécanique*
* *Das Boxende Känguruh*
* *The Derby*
* *Dickson Experimental Sound Film*
* *The Execution of Mary Stuart*
* *Les Forgerons*
* *La Mer*
* *Opening of the Kiel Canal*
* *The Oxford and Cambridge University Boat Race*
* *Partie de cartes*
* *La Pêche aux poissons rouges*
* *Place des Cordeliers à Lyon*
* *The Photographical Congress Arrives in Lyon*
* *Princess Ali aka Egyptian Dance*
* *Repas de bébé*
* *Rough Sea at Dover*
* *Le Saut à la couverture*
* *Serpentinen Tanz*
* *La Voltige*
* *Workers Leaving the Lumière Factory''

## Jaiotzak 
* Otsailaren 4a: Nigel Bruce, britainiar aktorea († 1953).
* Apirilaren 7a: Margarete Schön, alemaniar aktorea († 1985).
* Maiatzaren 6a: Rudolph Valentino, italiar aktorea († 1926).
* Maiatzaren 9a: Richard Barthelmess, aktore eta ekoizle estatubatuarra(† 1963).
* Urriaren 2a: Bud Abbott, aktore estatubatuarra († 1974).
* Urriaren 2a: Buster Keaton, aktore estatubatuarra († 1966).
* Urriaren 21a: Edna Purviance, aktore estatubatuarra († 1958).

## Kanpo lotura 
* 1895 Internet Movie Database atarian

## Kanpo estekak
New Kids on the Block

**New Kids on the Block** edota **NKOTB** (euskaraz *Mutil Berriak Solairuan*) AEBtako Boston hiriko pop musika talde bat da.

## Diskografia 
:* 1986: ***New Kids on the Block (diskoa) ***
:* 1988: '''''Hangin' Tough***
:* 1989: ***Merry, Merry Christmas***
:* 1990: ***Step by Step***
:* 1991: ***No More Games/The Remix Album***
:* 1991: ***H.I.T.S.***
:* 1994: ***Face the Music***
:* 1999: ***Greatest Hits***
:* 2001: ***Super Hits***
:* 2008: ***New Kids on the Block: Greatest Hits***
:* 2008: ***The Block***
:* 2011: ***NKOTBSB***
:* 2013: ***10'''*

## Kanpo estekak 
* *New Kids on the Block'' musika taldearen webgune ofiziala
Westlife

**Westlife** (euskaraz *Mendebaldeko Bizitza*) Irlandako pop musika talde bat da.

## Diskografia 
* *Westlife* (1999)
* *Coast to Coast* (2000)
* *World of Our Own* (2001)
* *Turnaround* (2003)
* *Unbreakable - The Greatest Hits Vol. 1* (2002)
* *Allow Us To Be Frank* (2004)
* *Face to Face* (2005)
* *The Love Album* (2006)
* *Back Home* (2007)
* *Where We Are* (2009)
* *Gravity* (2010)
* *Greatest Hits* (2011)

## Kanpo estekak 
* *Westlife* musika taldearen webgunea
Ogi-xigorki

**Ogi-xigorkia** edo **xigorkia** ogi-xerra xigortua da. Bereziki, gosarietan hartzen da, gainetik olioa, gurina edo marmelada hartuz. Pintxo askoren oinarri moduan ere erabiltzen da.

Murphyren legearen adibide moduan erabiltzen da, gurinez igurtzitako xigorkia erortzean, gurinaren aldea azpian erortzen dela baieztatuz.

## Kanpo estekak
Daiquiri

thumb|180px|**Daiquiri** bat.

**Daiquiria** ron, azukre eta lima-zukuz prestatzen den koktela da.

## Kanpo estekak
Tour Total

**Tour Total** (lehenago **Tour Elf** izenaz ezaguna 1985etik 1999ra, eta **Tour TotalFinaElf** izenaz 1999tik 2003ra) La Défense negozioguneko etxe orratzik garaiena da, 190 metro luze baita.

## Kanpo estekak 
* «Tour Total», *Structurae* webgunea.
Androginia

**Androginoa** gizon nahiz emakumeen ezaugarriak biltzen dituen gizabanakoa. Bere egoerari **androginia** deritzo. Pertsona androgino batek ez du garbi kanporatzen zein den bere sexua. Androginia batzuetan intersexualitatearekin lotu daiteke. Androginoak genderqueer, pertsona ez-binario edo genero neutral bezala identifika dezakete beraien burua.

## Kanpo estekak
Xigortze

[thumb|300px|[Ogi-zerra bat, xigortu aurretik eta ondoren.]]

**Xigortzea** zerbait su edo beste bero-iturri baten ukipenez zerbait, askotan elikagai bat, berotu eta lehortzea da, erre gabe, kolorea aldatzen denera arte. Ohikoa da gosarietan ogi-xigorkiak jatea, horien gainean gurina, marmelada edo olioa jarririk. Kafe-aleak ere xigortu egiten dira, kafearen zaporea indartzeko.

## Kanpo estekak
Australopithecus sediba

***Australopithecus sediba*** Hominidae familiako *Australopithecus* generoko espezie fosil bat da. Hau izen zen *Australopithecus* generoan lehen aurkitu zen espeziea. Lehen aurkikuntzetan, Hegoafrikako hegoaldean, baraila handi batzuk aurkitu zituzten.

## Kanpo estekak
Stagecoach

**Stagecoach** (euskaraz *Diligentzia*) 1939ko John Ford estatubatuar zinema zuzendariaren filma bat da. Western generoko klasikoa eta Forden maisulantzat jo ohi da. Zazpi Oscar Sarietarako izendatua izan zen, azkenik bi irabazi zituelarik: Gizonezko bigarren aktore onenaren Oscar Saria (Thomas Mitchell) eta Jatorrizko soinu banda onenaren Oscar Saria.

## Argumentua 
Hainbat izaera eta bizimodu ezberdineko pertsonek bidai luze eta latz bat egiteko asmoz diligentzia batean bat egiten dute: mendeku bila dabilen legezkanpokoa, herritik bota berria duten emagaldua, apostularia, haurdun dagoen militar baten emaztea, sheriffa... Talde anitz honetako kideen arteko harremanak zailak eta tentsioz beterikoak izango dira. Bidai honetako une arriskutsuena apatxeek diligentzia erasotu eta bidaiariek aurre egin beharko dietenean izango da.

## Aktoreak 
* Claire Trevor: Dallas
* John Wayne: Ringo Kid
* Andy Devine: Buck
* John Carradine: Hatfield
* Thomas Mitchell: Doc Boone
* Louise Platt: Lucy Mallory
* George Bancroft: Curly Wilcox marshalla
* Donald Meek: Samuel Peacock
* Berton Churchill: Henry Gatewood
* Tim Holt: Tinent Blanchard
* Tom Tyler: Luke Plummer
* Chris-Pin Martin: Chris
* Zaldi Zuri buruzagia: Geronimo

## Kanpo estekak 
* *Stagecoach* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Savannah (Georgia)

**Savannah** (ingelesez  ahoskatua) AEBtako Georgia estatuko Chatham konderrian dagoen hiri bat da. 2012an 142.022 biztanle zituen. "Hegoaldeko Hiri Abegikorrena" ezizenez ezaguna da. 1733an eratua, bere garaian britainiar koloniako hiriburua izan zen.

## Klima 
## Herritar ospetsuak 
* Ellen Wilson (1860-1914), Lehen Dama
* Conrad Aiken (1889-1973), idazlea
* Miriam Hopkins (1902-1972), aktorea
* Johnny Mercer (1909-1976), musikaria
* Alicia Rhett (1915-2014), aktorea
* Flannery O'Connor (1925-1964), idazlea
* James Moody (1925-2010), jazz-musikaria
* Stacy Keach (1941), aktorea
* Diana Scarwid (1955), aktorea
* Big Boi (1975), raperoa

## Herri eta hiri senidetuak 
* 
* 
* 
* 
* 

## Iruditegia 

Irudi:Savannah, GA City Hall IMG 4659.JPG|Udaletxea.
Irudi:Savannah_river_georgia_queen.jpg|Txalupa Savannah ibaia eta hiri aurretik igaroz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Savannahko udal webgunea
Universidade Federal do Recôncavo da Bahia

**Universidade Federal do Recôncavo da Bahia** (**UFRB**) Cruz das Almas goi-mailako hezkuntza zentroa da.

Cruz das Almas hirian sortu zuten 2006an. 2010an bere ikasle kopurua 8.514koa zen.
## Ikus, gainera 
* Bahia
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
São Paulo–Guarulhos nazioarteko aireportua

**São Paulo-Guarulhos nazioarteko aireportua** (portugesez: Aeroporto Internacional de São Paulo/Guarulhos–Governador André Franco Montoro) Sao Paulo hiria zerbitzatzen duten bi aireportuetako bat da.

2012an 32.777.330 pertsonek erabili zuten.

## Argazkiak 

Fitxategi:AeroportoGuarulhos Torre2.jpg|
Fitxategi:GRU at dawn.jpg|
Fitxategi:AeroportoGuarulhos Panoramica.jpg|
Fitxategi:AeroportoGuarulhos TPS1-Interno.jpg|
Fitxategi:AeroportoGuarulhos TPS2-Externo.jpg|

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Congonhas-São Paulo aireportua

## Kanpo estekak 
*   Aireportuaren webgunea.
Anita Ekberg

**Kerstin Anita Marianne Ekberg** (Malmö, 1931ko irailaren 29a-Rocca di Papa, 2015eko urtarrilaren 11) suediar aktore eta modeloa izan zen. Federico Felliniren *La Dolce Vita* filmean Fontana di Trevin eszena bat egiteagatik ospetsu bilakatu zen.

## Biografia 
Suediakoa zen baina 1960ko hamarkadatik bizi zen Italian. Suediako miss izan zen 19 urte zituenean eta tankera horretako lehiaketetara aurkeztu zen AEBetan. Arraskatarik ez zuen izan eta horregatik, zenbait filmetan parte hartzen hasi zen rol txikiak jokatuz. Bestalde, hainbat moda aldizkaritako lehen orrian ere agertu izan zen.

Baina Federico Fellinik Sylviaren rola eman zion eta 1960ko hamarkada hasierako Italian sekulako arraksta izan zuen. Horregatik, hango beste bi zinemagile ezagunekin ere lan egin zuen: Alberto Sordirekin *Scusi, lei è favorevole o contrario?*n (1966) eta Vittorio De Sicarekin *Sette volte donna*n (1967).

Fellinik beste hiru lan egiteko ere deitu zion: ''Boccaccio '70* (1962), *Clowns* (1970) eta Ekbergen azken filma izan zen *L'intervista*rako (1987). Pertsona zakar eta zailaren ospea zuen, eta behin esan zuen berari esker egun zela famatu Fellini, «eta ez alderantziz».

## Filmografia hautatua 
* *Abbott and Costello Go to Mars* (1953)
* *The Golden Blade* (1953)
* *Blood Alley* (1955)
* *Artists and Models* (1955)
* *War and Peace* (1956)
* *Back from Eternity* (1956)
* *Hollywood or Bust* (1956)
* *Man in the Vault* (1956)
* *Zarak* (1956)
* *Interpol* (1957)
* *Valerie* (1957)
* *Paris Holiday* (1958)
* *The Man Inside* (1958)
* *Screaming Mimi* (1958)
* *Sheba and the Gladiator* (1959)
* *La Dolce Vita* (1960)
* *The Dam of the Yellow River* (1960)
* *Boccaccio '70* (1962)
* *Call Me Bwana* (1963)
* *4 for Texas* (1963)
* *The Alphabet Murders* (1965)
* *Way...Way Out* (1966)
* *Fangs of the Living Dead* (1969)
* *I clowns* (1970), bere burua antzeztuz
* *Killer Nun* (baita *Suor Omicidi* edo *Deadly Habits* izenburuez ezaguna) (1978)
* *Intervista'' (1987), bere burua antzeztuz

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Anita Ekberg aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Rio de Janeiro-Galeão nazioarteko aireportua

**Rio de Janeiro-Galeão nazioarteko aireportua** (portugesez: Aeroporto Internacional do Galeão - Antônio Carlos Jobim) Rio de Janeiro hiria zerbitzatzen duen aireportua da. Governador uhartean dago.

2012an 17.495.737 pertsonek erabili zuten.

## Argazkiak 

Fitxategi:SaguaoGaleao.jpg|
Fitxategi:Aeroportoriodejaneiro.jpg|
Fitxategi:Aeroporto do Galeão visto da Igreja da Penha.jpg|
|
Fitxategi:Fila.jpg|

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*   Aireportuari buruzko webgunea.
Eltzeitsu

[thumb|300px|[Txerri itxurako eltzeitsuak ohikoak dira.]]

**Eltzeitsua**, halaber **itsulapikoa**, txanponak gordetzeko ontzi bat da, horiek zirrikitu batetik sartuz. Antzinako eltzeitsua buztinezkoak ziren eta itxulapikoa puskatu behar izaten zen barruko dirua eskuratzeko. Egun, bestelako materialez ere egiten dira eta maiz giltza batez ixten dira, dirua behar denean eltzeitsua puskatu behar ez izateko.

## Kanpo estekak
Aingira (argipena)

**Aingira** hitzak adiera zenbait ditu:

* **Aingira** da arrain batzuk izendatzeko modua euskaraz, bereziki anguillidae familiakoak hala nola ibai aingira, baina baita Congridae familiako batzuk hala nola itsas aingira;
* Aingira (ingelesez *Anguilla*) Erresuma Batuko itsasoz bestaldeko lurraldea, eta honen uharte nagusia;
** Aingira, Karibeko uhartea;
Congonhas-São Paulo aireportua

**Congonhas-São Paulo aireportua** (portugesez: Aeroporto de São Paulo/Congonhas) Sao Paulo hiria zerbitzatzen duten bi aireportuetako bat da.

2012an 16.775.785 pertsonek erabili zuten.

## Argazkiak 

Fitxategi:Sao Paulo Congonhas 2.jpg|
Fitxategi:Congestion at CGH 02 2004.jpg|
Fitxategi:Filas Congonhas.jpg|
Fitxategi:Saguão congonhas.jpg|
|

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* São Paulo–Guarulhos nazioarteko aireportua

## Kanpo estekak 
*   Aireportuaren webgunea.
Fort Apache

**Fort Apache** (euskaraz *Apatxe Gotorlekua*) 1948ko John Ford estatubatuar zinema zuzendariaren filma bat da. "Zalduneriaren Trilogia" delakoa osatzen duten hiru filmetako lehenbizikoa izan zen (beste biak *She Wore a Yellow Ribbon* eta *Rio Grande*), bestalde Hollywooden filmatu eta indiarrekiko nolabaiteko atxikimendua agertu zuen aurreneko filma ere izan zen.

## Argumentua 
Owen Thursday (Henry Fonda) Arizonako Fort Apache gotorlekura lekualdatua izan da. Bere lorpenak izango diren ekintzen bidez ohore militar handiak lortu nahi dituen gizon handigura bat da. Militar harroputz eta xehetasun zalea, arauekin erabat obsesionatua, Cochise indiar buruzagiarekin amaitzeko plan bat du, aurretik jada, Mexikoko mugararte jarraitu duelarik.

## Aktoreak 
* John Wayne: Kirby York kapitaina
* Henry Fonda: Owen Thursday teniente kolonela
* Ward Bond: Michael O'Rourke sarjentu maiorra
* Shirley Temple: Philadelphia Thursday anderea
* John Agar: Michael Shannon "Mickey" O'Rourke tenientea
* Dick Foran: Quincannon sarjentua
* Pedro Armendáriz: Beaufort sarjentua
* Miguel Inclan: Cochise
* Victor McLaglen: Festus Mulcahy sarjentua
* Guy Kibbee: Wilkens kapitain doktorea
* Anna Lee: Emily Collingwood
* George O'Brien: Sam Collingwood kapitaina
* Jack Pennick: Daniel Schattuck sarjentua
* Irene Rich: Mary O'Rourke
* Grant Withers: Silas Meacham
* Movita: Guadalupe, Thursday kolonelaren sukaldaria
* Ray Hyke: Gates tenientea

## Kanpo estekak 
* *Fort Apache* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Oblatu

Kristautasunean, **oblatua** bi adiera desberdin ditu. Alde batetik, Erdi Aroan monasterio batera bidaltzen ziren haurra zen, gurasoek erlijio-ordena bati eskaintzen ziotena. Egun, erlijio-erregela bati edo monasterio bati lotuak bizi diren pertsonak dira, sekularrak nahiz erregularrak, baina botoak egin gabe.

## Kanpo estekak
She Wore a Yellow Ribbon

**She Wore a Yellow Ribbon** (euskaraz *Zinta Horia Zeraman*) 1949ko John Ford estatubatuar zinema zuzendariaren filma bat da. "Zalduneriaren Trilogia" delakoa osatzen duten hiru filmetako lehenbizikoa izan zen (beste biak *Fort Apache* eta *Rio Grande*).

Filma Monument Valley kokalekuan filmatu zen, Utah eta Arizona estatuen arteko mugan dagoen Navajo erreserbako eremuan.

1949ko Argazkigintza onenaren Oscar Saria irabazi zuen (kolorezko filmeen atalean).

## Argumentua 
1876: Custerrek Little Big Horngo guduan izandako porrota eta heriotzaren ondoren, Mendebalde Urrunan tentsioa areagotu eta indiar tribuak gerrara joateko asmoz elkartu egingo dira. Eremu honetako gotorleku batean, erretiroa jasotzera doan Nathan Brittles tenienteak (John Wayne) egoera honi aurre egin beharko dio. Indiar buruzagi baten aspaldiko laguna izanik, gatazka eta odola ekidin nahizik espedizio ausart baina hotzan bat burutuko du. Bienbitartean, gotorlekuaren eguneroko bizimoduaren lekuko ere izango gara, bertan, bi gaztek komandantearen alaba gazte ederraren (Joanne Dru) mesedea lortzeko asmoz elkar lehiatuko direlarik; neska gazte honek zinta hori bat darama (izenburuaren "yellow ribbon" delakoa), amerikar zalduneriaren usadioaren ikut eta neskaren bihotzak jada jabea duenaren adierazle.

thumb|ezkerrera|250px|Nathan Brittlesen filmako etxola.

## Aktoreak 
* John Wayne: Nathan Cutting Brittles kapitaina
* Victor McLaglen: Sergent Quincannon
* Ben Johnson: Tyree sarjentua
* Joanne Dru : Olivia Dandridge
* Harry Carey Jr.: Ross Pennell tenientea
* John Agar: Flint Cohill tenientea
* Mildred Natwick: Abby Allshard
* George O'Brien: Mac Allshard maiorra
* Arthur Shields: O'Laughlin doktorea
* Michael Dugan: Hochbaue sarjentua
* Noble Johnson: Ator Gorri buruzagia

## Kanpo estekak 
* *She Wore a Yellow Ribbon* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Club de Remo A Cabana

thumb|260px|A Cabana 2012ko Teresa Herrera Banderan.
**Club de Remo A Cabana** Galiziako Ferrolgo A Cabana parrokiako arraun taldea da. Gaur egun Galizako A Ligan ari da eta 2023tik Mugardosekin osatzen du trainerua, gizonezkoetan zein emakumezkoetan.

## Uniformea 
Trainerua gorria da. Elastikoa ere gorria da baina kolore berdea eta zuria ere baditu.

## Historia 
1982an sortu zen taldea. Antonio Bruquetas Sierra izan zen lehen urteetako presidentea. 1996an lehenengo aldiz trainerua osatu zuen Cedeira, Mugardos eta San Felipeko arraunlariekin batera eta "Cidade de Ferrol" izena erabili zuten. 1999 arte iraun zuen proiektu honek.

Galiziako Ligaren sortzaileetakoa izan zen eta A eta B ligak eratu zirenetik beti maila gorenean ibili da, azken postuetan hala ere. Emaitzarik onena 2012an lortutako 7. postua du. 2014 urtean 8. egin eta maila galdu zuen. 2015 urtean ez zuen trainerua uretaratu baina 2016an berriz itzuli da *A Cabana-Ferrol* izenarekin eta emakumezkoen trainerua ere atera zuen. Hirugarren postua lortu eta igoera lortu zuen arren 2017an ez du trainerua osatzerik lortu gizonezkoetan, emakumezkoetan bai ordea. 2019an Galiziako B Liga irabazi eta mailaz igo zen arren hurrengo urtean ezin izan zuen trainerua osatu.

Bateletan maila ona eman izan du eta Espainiako txapelketetan bigarren postu bat eta bi hirugarrengo ditu.. Mugardosek A Ligan egingo du arraun eta A Cabanak B Ligan. B ligako estropada guztiak irabazi ditu A Cabanak eta Ligako txapelduna izanik A Ligan arraun egingo du 2026an.

## Palmaresa 
### Txapelketak 
* Espainiako Batel Txapelketa (0)
** Bigarren 2006an.
** Hirugarren 1988 eta 1992an.

### Ligak 
* Galiziako A maila (0): zazpigarrena 2012 eta 2013an.
* Galiziako B maila (2): 2019, 2025.

### Gainontzeko estropadak 
## Azken denboraldiak 
## Emakumezkoen trainerua 
2016an trainerua uretaratu zuen eta Galiziako Ligan aritu da. 2016an Cabo da Cruz aurkeztu ez zen bi estropadak irabazi zituen. 2017an bigarren postua eskuratu zuen Galiziako Ligan. 

Lau urtetako hutsunearen ondoren berriz lortu du trainerua ateratzea, oraingoan Mugardosekin elkarlanean. Euskotren Ligara igotzeko play-offak jokatzeari uko egin diote. Espainiako txapelketan brontzezko domina eskuratu zuten 2022 eta 2023an.

2025erako bereizi egin ziren klub biak.

### Ligak 
* Galiziako Liga (0): bigarrena 2017an.

### Banderak 
* Concello de Redondela Bandera (1): 2016.
* Concello de Oleiros Bandera (1): 2016.
* Ferrol Hiriko Bandera (1): 2023.

### Azken denboraldiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Miguel Grau

**Miguel María Grau Seminario** (*El Caballero de los mares* izengoitiaz ere ezaguna; Piura, Peru, 1834eko uztailaren 27a – Punta Angamos, 1879ko urriaren 8a) perutar politikari eta militarra izan zen.

Aita Juan Manuel Grau y Berrío eta ama María Luisa Seminario y del Castillo izan zituen.

## Ikus, gainera 
* Peruko historia

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak
Osteozito

250px|eskuinera|thumb

**Osteozitoak** hezur-ehuneko zelulak dira, osteoblastoen eraldatze prozesutik sortutakoak. Bi zelula mota horiek, osteoklastoekin batera, hezur-ehuneko osagai zelularrak osatzen dituzte.

Hezur-matrize kaltzifikatuan daude, horrek dituen hutsune edo barrunbeetan.

Osteozitoak urrun daude elkarrengandik, baina haien arteko harremana mantentzen dute hezur-ehunean dauden kanal txiki batzuen bidez (ikus irudia). Osteozitoen arteko komunikazioa garrantzitsua da hezurraren eraketa eta suntsiketa prozesuak kontrolatzeko.

Osteozistoen zitoplasma basofiloa da, eta glukogenoa du.

Osteozitoak hezur-ehunaren zelula ugarienak dira (ehun horren zeluletako %95 izanik). Haien funtzioari dagokionez gai dira ehun-matrizearen osagaiak sintetizatzeko eta -era berean- birxurgatzeko ere

## Kanpo estekak
Christoph Waltz

**Christoph Waltz** (1956ko urriaren 4a, Viena) austriar-alemaniar aktore bat da. Birritan Taldeko gizonezko aktore onenaren Oscar Saria irabazia da, *Inglourious Basterds* eta *Django Unchained* filmetan egindako antzezpenengatik, biak ere Quentin Tarantinoren zuzendaritzapean. Beste sari ugari gehiago ere irabazi izan ditu, tartean Urrezko Globo Saria, BAFTA Saria, bai eta Canneseko Zinemaldiko aktore onenaren saria ere.

## Filmografia 
## Kanpo estekak 
* Christoph Waltz aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Trabzonspor

**Trabzonspor A.Ş.** Turkiako futbol taldea da, Trabzon hirikoa. Turkiako 6 Liga eta 8 Kopa irabazi ditu besteak beste.

Futbolaz gain beste hainbat kirol ere baditu, baina nagusiki futbolarengatik da ezaguna.

## Historia 
Trabzongo lehenengo futbol taldeak 20. hamarkadan sortu ziren. Lehenengoa İdmanocağı izan zen, 1921ekoa. 1966an İdmanocağı, İdmangücü, Martıspor eta Karadenizgücü taldeek bat egin zuten Trabzongo talde indartsua sortzeko eta *Trabzonspor* izena ezarri zioten.

70 hamarkadaren bukaeran eta 80 hasieran bolada bikaina izan zuen eta 6 Liga eta 3 Kopa eskuratu zituen. ordutik puntako taldea izan da Turkian. 2011 urtean bigarren egin zuten Fenerbahçerekin berdinduta. Ustelkeria kasuak azaleratu zen orduan eta Fenerbahçeri Liga kendu ez zioten arren Trabzonspor izan zen Txapeldunen Ligan jokatu zuen taldea.

## Palmaresa 
### Turkian: 27 
* Turkiako Liga (7): 1976, 1977, 1979, 1980, 1981, 1984, 2022.
* Turkiako Kopa (9): 1977, 1978, 1984, 1992, 1995, 2003, 2004, 2010, 2020.
* Turkiako Superkopa (9): 1976, 1977, 1978, 1979, 1980, 1983, 1995, 2010, 2020.
* TSYD Kopa (3): 1992, 1998, 2002

## Euskal taldeen aurkako partidak 
Hauek dira Europako txapelketa ofizialetan Trabzonsporrek euskal taldeen aurka jokatu dituen partidak:

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
The Searchers

**The Seachers** (euskaraz *Bilatzaileak*) 1956ko John Ford estatubatuar zinema zuzendariaren filma bat da. Filma osoki Utah estatuko Monument Valley kokalekuko paisaia ikusgarrietan filmatu zen.

Nahiz eta Oscar Sari bat bera ere jaso ez izan, maisulantzat jo ohi da, kritikari eta zinemazale askoren iritziz zinemaren historiako filma onenetako bat delarik.

## Argumentua 
Ethan (John Wayne) Ameriketako Estatu Batuetako Gerra Zibila ondoren etxera itzuli eta denbora gutxira komantxeek bere familia osoa erailko dute, bere iloba den neskatoa bahitu eta heurekin batera eramango dutelarik. Ethanek hura askatu eta bere familiaren aurkako erasoan parte hartu zuten indiar guztiak hiltzea zin egingo du. Ethanek bost urte luzez komantxeei jarraituko die; lan horretan, bere ilobaren mutil lagun Martinen (Jeffrey Hunter) laguntza izango du.

## Aktoreak 
* John Wayne: Ethan Edwards
* Jeffrey Hunter: Martin Pawley
* Vera Miles: Laurie Jorgensen
* Ward Bond: Samuel Clayton kapitain erreberendoa
* Natalie Wood: Debbie Edwards
* John Qualen: Lars Jorgensen
* Olive Golden (baita Olive Carey ere): Jorgensen andrea
* Harry Carey Jr.: Brad Jorgensen
* Henry Brandon: Scar buruzagia
* Ken Curtis: Charlie McCorry
* Antonio Moreno: Emilio Figueroa
* Hank Worden: Mose Harper
* Lana Wood: Debbie neskatoa

## Iruditegia 

Fitxategi:Sentieri selvaggi (bride-2).JPG|Filmaren eszenarik ospetsuena.
Fitxategi:John Wayne The searchers Ford Trailer screenshot (29).jpg|John Wayne.
Fitxategi:The searchers Ford Trailer screenshot (30).jpg|Jeffrey Hunter.
Fitxategi:Vera Miles The searchers Ford Trailer screenshot (34).jpg|Vera Miles.
Fitxategi:Ward Bond The searchers Ford Trailer screenshot (36).jpg|Ward Bond.
Fitxategi:Natalie Wood The searchers Ford Trailer screenshot (37).jpg|Natalie Wood.
Fitxategi:The searchers Ford Trailer screenshot (crop).jpg|Monument Valley.
Fitxategi:The searchers Ford Trailer screenshot (25).jpg|Komantxeen jazarpena.
Fitxategi:SearchersPoster-BillGold.jpg|Kartela.
Fitxategi:The searchers Ford Trailer screenshot (4).jpg|Komantxeen herrixka.
Fitxategi:The searchers Ford Trailer screenshot (22).jpg|Ward Bond eta John Wayne.
Fitxategi:The searchers Ford Trailer screenshot (17).jpg|Ward Bond eta Patrick Wayne.
Fitxategi:The searchers Ford Trailer screenshot (8-crop).jpg|John Wayne.

## Kanpo estekak 
* The Seachers filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Patrizioak

thumb|Erromatar patrizio edo *nobiles patritii* baten marrazkia.
**Patrizioak** () Antzinako Erroman pribilegio politiko eta pribatuak zituen gizarte klasea izan zen, plebeioen aldean. Kondairaren arabera, Erroma sortu zuten lehenengo familien ondorengoak ziren. Erromako Errepublikan, patrizioak bakarrik izan zitezkeen Erromako Senatuko kideak. Halaber, patrizioak ziren kontsulak eta epaileak. Plebeioen aldean zeuzkaten pribilegioen aurka, patrizioen eta plebeioen arteko gatazkak eta borrokak gertatu ziren. Horien artean, ezaguna da plebeioen Aventinoko matxinada (K.a. 287); gatazka horren konponbide gisa, plebearen tribunoen figura sortu zen, Senatuak hartutako erabakiei buruz beto eskubidea zuena.

Patriziar-plebeio gatazkaren amaierarekin (K.a. 494-287), gizarte erromatarra pixkanaka egonkortu zen. Lizinio-Sextiae legeen onarpenaren ondoren, nobleak deiturikoaren sendotzea gertatu zen, hau da, patriziar-plebeio noblezia berri bat, Estatuaren zuzen daritzan antzinako aristokrazia ordezkatu zuena. Esan daiteke, familia bat noblezia berri horren parte zela, familiako kideetako batek lehen mailako magistraturaren bat lortzen zuenean: zentsura, pretoretza edo kontsulatua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Patricios y Équites. *Atenea Nike*
* La sociedad altoimperial: los oridnes. *Historico digital*
Club de Mar Mugardos

**Club do Mar Mugardos** Galiziako A Coruñako probintzian dagoen Mugardos herriko arraun taldea da. 1962an sortu zen eta gaur egun Galiziako Traineruen Ligan ari da. 2023an eta 2024an A Cabanarekin osatu zuen trainerua, gizonezkoetan zein emakumezkoetan.

## Historia 
Mugardosko traineru baten lehenengo garaipena 1948ko Generalisimoaren Kopa izan zen. 1962an elkartea sortu zen eta berehala Galiziako batel indartsuena osatu zuen. Espainiako bi txapelketa ere irabazi zituen, 1963an eta 1965ean, eta beste bi urtetan podiumean egon zen.

Beste hamarkada batez trainerurik atera gabe egon ondoren 2011ean egin zuen debuta Galiziako Ligan. 2014an Galiziako A Ligan hirugarren postua lortu zuen eta aurrenekoz Kontxarako sailkapen estropadan aritu zen. 2015ean bigarren izan zen ligan, hiru bandera irabaziz gainera. Igoera play-offa jokatu zuen baina ez zuen TKE Ligara igotzerik lortu.

2016an azken unean trainerua ez uretaratzea erabaki zuen eta 2017an B Ligan hasi behar izan zuen arraunean. 2020an Ligan parte hartzeari uko egin zion azken unean. 2021ean itzuli eta bigarren egin zuen B Liga. Ondoren play-offetan A Ligara igo zen.

Aurrez emakumezkoen traineruarekin egin bezala, 2023an A Cabanarekin batera atera zuten trainerua eta mailaz igotzea lortu ondoren proiektuak aurrera jarraitu zuen. 2025erako bereizi egin ziren klub biak. Mugardosek A Ligan egin zuen arraun eta A Cabanak B Ligan.

## Palmaresa 
thumb|280px|Mugardos 2012ko Teresa Herrera Banderan.
### Txapelketak 
* Espainiako Txapelketa (0): 2013an seigarren.

### Ligak 
* Galiziako Traineruen Liga (0): bigarrena 2015ean eta hirugarrena 2014an.

### Banderak 
### Batelak 
* Espainiako Batel Txapelketa:
** Txapeldun (2): 1963, 1966
** Bigarren (2): 1965, 2004
** Hirugarren (1): 1971

## Azken denboraldiak 
* (p.o.) play-offak

## Emakumezkoen trainerua 
thumb|250px|Mugardosen emakumezkoen trainerua, 2018an.
2018an aurreneko aldiz emakumezkoen trainerua osatu zuen eta Galiziako Ligan aritu zen. Traineru berdearekin aritu zen. 2020an ez zuen lortu trainerurik ateratzerik., Euskotren Ligara igotzeko play-offak jokatzeari uko egin zioten. Espainiako txapelketan brontzezko domina eskuratu zuten 2022 eta 2023an.

2025erako bereizi egin ziren klub biak eta hasiera batean Mugardosek Galiziako Ligan aritzeko izena eman bazuen ere azken unean baja eman behar izan zuen.

### Banderak 
* Bandeira Cidade de Ferrol (1): 2023.

### Denboraldiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
*  Liga Galega de Traiñeiras-en webguneko informazioa
Sukar erreumatiko

**Sukar erreumatikoa** hanturazko gaixotasun akutua da, A taldeko estreptokoko baten infekzioaren ondorioz agertzen dena, baina jatorri autoimmunea duena. Ume eta gazteengan agertu ohi da, faringitis edo amigdalitis bat izan eta 3 edo 4 aste geroago. Artikulazioak eta bihotza kaltetu ohi ditu, artritis eta perikarditis (edo miokarditis) eraginez.

Sukar erreumatikoa Streptococcus pyogenes bakterioak sortutako infekzio baten ondorio berantiartzat jo daiteke. Tratatu gabeko eztarriko infekzioek arrisku handiagoa dute sukar erreumatikoa eragiteko. Faringitis eta amigdalitis guztiak, beraz, egoki tratatu behar dira ondorio berantiar gaiztoak ekiditeko.

Gaitza askoz ugariagoa da garapen bideetan dauden herrialdeetan Europan edo Ipar Amerikan baino.

## Etiologia 
Sukar erreumatikoaren atzean immunitate-sistemaren funtzionamendu okerra dago. Streptococcus pyogenes-ek infekzioa sortzen duenean, gaixoaren organismoak bakterio horren aurkako antigorputzak ekoizteari ekiten dio. Ustez, bakterioaren antigeno eta ostalariaren ehunetako antigenoen artean antzekotasun molekular handia dago. Mimetismo antigeniko horren ondorioz gaixoaren antigorputzek mikrobio patogenoari ez ezik, gaixo beraren ehunetako zelulei ere eraso egiten diete, ehunak suntsituz (ehun konektiboa, batez ere).

Gaitza 5 eta 15 urte bitarteko umei eragiten die batik bat. Ume eta gazteen kardiopatien atzean dagoen eragile nagusia da sukar erreumatikoa.

## Sintoma klinikoak 
Faringoamigdalitis izan eta 3 edo 4 aste geroago sukar erreumatikoaren zantzuak agertzen dira: artritisa (artikulazioen mina eta hantura), sukarra, astenia, bihotzeko kalteak (perikarditis, miokarditis edo endokarditis agertuz), nerbio-sistemaren asaldurak, eritema (orban gorriak larruazalean)...

Artritisa eta sukarra ohiko sintomak dira. Gaixoen erdiak baino gehiagok ere bihotzeko kalteak dituzte. Eritema kasuen %20an besterik ez da agertzen.

## Tratamendua 
Estreptokoko eragilea akabatzeko gehien erabiltzen den antibiotikoa penizilina da. Penizilinari alergia diotenei eritromizina eman ohi zaie.

Artritisari eta bihotzeko kaltei aurre egiteko antiinflamatorioak (hanturaren aurkako botikak) eta kortikoideak erabiltzen dira. Azken hauek gaixoaren erantzun immunea ere kontrolatzen dute.

## Gaitzaren eboluzioa 
Agerraldiak 2 edo 3 hilabete irauten du, artritisa eta bihotzeko kalteak desagertu arte. Denbora tarte horretan gaixoak atsedena hartu behar du.

Sukar erreumatikoa behin harrapatu duenak %50eko probabilitatea dauka berriz harrapatzeko estreptokokoak eragindako faringitis berri bat hartuz gero. Hori dela eta, pertsona horiek tratamendu profilaktikoa jarraitu ohi dute urte luzeetan (penizilina hartuz hilean behin, esaterako)

## Kanpo estekak
Ferrolgo geltokia

**Ferrol** Galiziako Coruñako probintziako tren geltoki bat da,  udalerrian kokatuta dagoena.

## Egoera 
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:

* 
* 

## Zerbitzuak 
### Distantzia luzea 
### Distantzia ertaina 
### Eskualdeko tren 
### Aldiriko tren 
## Ikus, gainera 
* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Operadora

## Kanpo estekak
Pedal (argipena)

**Pedala** (latinezko ''* hitzetik, *oin'') edo **oinpekoa** oinaren bidez aktibatzen den palanka bat da. Zenbait erabilera dituen hitza da:
* garraioan,
** automobil-pedala,
** bizikleta-pedala,
** pedaloa, pedalen indarraren bidez mugitzen den txalupa txikia, aisialdirako erabiltzen dena;
* musikan,
** piano-pedalak
** pedalierra, organoaren behealdeko pedal-multzoa, teklatu baten eran antolatua izaten dena
** pedal-nota, musika-pasarte batean mantentzen den behe-nota, gainerako parteak aldatzen diren bitartean.

## Kanpo estekak