open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Calvary (2014ko filma)

***Calvary*** (), 2014ko John Michael McDonagh britainiar-irlandarrak zuzendutako drama film bat da. Brendan Gleeson, Chris O'Dowd, Kelly Reilly, Aidan Gillen, Dylan Moran, Domhnall Gleeson, M. Emmet Walsh eta Isaach de Bankolé aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Irlanda, Aita James Lavelle (Brendan Gleeson) mundu hobeago bat lortzen saiatzen da. Bere eliztarren arteko liskarrek kezkatzen dute, eta hain aihertsuak izatea atsekabetu egiten dute. Egun batez, aitortzen ari dela, eliztar anonimo baten heriotz mehatxua jasoko du.

## Aktoreak 
* Brendan Gleeson: Aita James
* Chris O'Dowd: Jack Brennan
* Kelly Reilly: Fiona
* Aidan Gillen: Frank Harte doktorea
* Dylan Moran: Michael Fitzgerald
* Isaach de Bankolé: Simon
* M. Emmet Walsh: Idazlea, Gerald Ryan
* Marie-Josée Croze: Teresa
* Domhnall Gleeson: Freddie Joyce
* David Wilmot: Aita Leary
* Pat Shortt: Brendan Lynch
* Gary Lydon: Stanton inspektorea
* Killian Scott: Milo Herlihy
* Orla O'Rourke: Veronica Brennan
* Owen Sharpe: Leo
* David McSavage: Garret Montgomery artzapezpkia

## Kanpo estekak
Andrée de Jongh

**Andrée Eugénie Adrienne de Jongh** (Dédée) (Schaerbeek, Belgika, 1916ko azaroaren 30a - Brusela, Belgika, 2007ko urriaren 13a) belgikar erresistentziako erizaina izan zen, II. Mundu Gerran soldadu aliatuen iheserako Comète sarea antolatu zuena.

## Biografia 
### Comète sarea 
Frédéric de Jongh, eskola maisuaren eta Edith Cavell erizainaren alaba zen. Edith Alemaniako auzitegi batek hiltzera kondenatu zuen I. Mundu Gerran soldadu britainiarrei ihes egiten laguntzeagatik. Naziek Belgika inbaditu zutenean, 1940ko maiatzean, Andrée Bruselan jarri zen bizitzen, eta bere aitaren laguntzarekin, urtebete eman zuen preso hartutako soldadu aliatuen iheserako Comète sarea prestatzen.

1941eko abuztuan, britainiar kontsulatuan aurkeztu zen, Bilbon, soldadu britainiar batekin eta bi boluntario belgikarrekin batera. Trenez egin zuten  Parisetik Baionarainoko bidea, eta gero Pirinioak oinez zeharkatu zituzten. MI9ren babesa lortu zuen, ondoren Madrilgo kontsulatu britainiarrera iritsi eta handik Gibraltarrera. 400 militar aliatuk egin zuten ihes Belgikatik, horietako 118ri Andréek lagundu zien bidaia osoan.

### Atxiloketa 
Gestapok bere aita, Frédéric de Jongh, atxilotu zuen Parisen 1943ko ekainean eta exekutatu egin zuen. Sareko beste kide batzuk atxilotu zituzten, eta horietako 23 ere exekutatu zituzten. Andree, aldi berean, 1944ko urtarrilean harrapatu zuten, baina Comète sareak funtzionatzen jarraitu zuen, eta beste 400 presok lortu zuen ihes egitea .

Naziek, sareko burua Andree zela susmatu gabe, Fresnesko espetxean eduki ondoren, Ravensbrückeko kontzentrazio esparrura bidali zuten. Sobietar tropek askatu zuten 1945eko apirilaren 30ean.

### Gerra ostea 
Gerra ostean, erizain gisa egin zuen lan Kongo Belgikarrean, eta, gero, Etiopian, Adis Abebako legenardun gaixoentzako ospitalean. Erretiroa hartuta, Bruselan bizi izan zen azken urteetan.

## Ohoreak 
Hainbat kondekorazio jaso zituen, hala nola Ameriketako Estatu Batuetako Medal of Freedom eta Erresuma Batuko George Medal; gainera, Belgikan kondesa titulua eta armadako teniente koronel gradua jaso zituen.

## Erreferentziak 
* Marie-Pierre d'Udekem d'Acoz, Andrée De Jongh. Une vie de résistante, Bruxelles, éditions Racine, 2016, 269 p.
* Gubin, E., "De Jongh, Andrée dite Dédée (1916– )"; E. Gubin, C. Jacques, V. Piette & J. Puissant (eds), *Dictionnaire des femmes belges: XIXe et XXe siècles.* Bruxelles: Éditions Racine, 2006.  (en francés)
* Obituary in *The Times*, 15 October 2007

## Ikus, baita ere 
* Donato Errasti.
## Kanpo estekak 
* Andrée de Jongh. Auñamendi.154383
* Site de la filière d'évasion Comète (Frantsesez)
* Houston Chronicle: Countess who helped WWII pilots escape Nazis dies (ingelesez)
* American (U.S.) Medal of Freedom Recipient Andrée de Jongh  (ingelesez)
Hortense Karrikaburu

**Joséphine Hortense Julie Karrikaburu Roger** —***Madame de la Villéhélio*** goitizenez ere ezaguna— (Sohüta, Zuberoa, 1826ko Ekainaren 15a - 1898ko otsailaren 10a) musikologoa, kantaria, kantu-biltzailea eta piano-jotzailea izan zen. Lehendabiziko euskal kantutegiaren egilea.

## Bizitza 
[thumb|[Sohüta, Zuberoa]]
Hortense Zuberoako Sohütako jauregian jaio zen. Clément *Itsaso* Karrikaburu izeneko indianoaren eta Roger andrearen alaba izan zen. Sei neba-arreben artean laugarrena.  Ahizpa zaharrena, Adélaïde, Rouilhaneko baronesa bilakatu zen. Gazteena, Julie Adrienne, 1827an jaioa, nerabe zelarik zendu zen.

*Sacre Coeur* ikastetxean egin zituen ikasketak, bere ahizpek bezala, baina gurasoek ez zeritzaten nahikoa ikaskuntza horri eta uda parterako begirale bat kontratatzea otu zitzaien, Agosti Xaho atharraztar idazle eta hizkuntzalaria.

1843ko azaroaren 27an Elisabeth Paul Félix le Saulnier de la Villéhélio jaunarekin ezkindu zen eta orduko *Madame de la Villéhélio* izenarekin ezaguna izan.

### Musikari ibilbidea 
Paben Artigauko Baronesaren maila altuko bileretara joan ohi zen eta arras soprano ona izanik, bertaratzen ziren guztien arreta erakartzen zuen abesten hasten zenean. Mende erdialdeko hamarkadan kanta herrikoiak biltzeari ekin zion, eta aitarenez gainera, laborariengandik zuzenean ere jaso eta pianoan deszifratuz, entzundako kantuak koadernoan idatzi zituen.

### Argitalpenak 
Jasotako guztiak ez dira ezagutzen, dagoen gauza bakarra Baionan 1869. urtean argitaratutako kaier txipia dugu, *Souvenirs des Pyrénées, 12 airs basques choisis et notés, par Mde de La Villéhélio* euskal kantaren lehendabiziko antologia, dozena bat doinu dituena (hamar kantu eta bi pieza instrumental): *Txoriñoa kaiolan, Argia dela, Alargunsa, Iruita, Cantique, Adio ederra, Aphal aphal burua, Baratzeko geroflea, Maitenena, Agota, Zortziko* eta *Maskarada martxa.*
* 2020an Juan March Fundazioak kontzertu bat programatuko zuen Madrilgo egoitzan. *Voces inéditas: mujeres compositoras* izenburupean. Bidegabe ahaztuak izan ziren, Julie Karrikaburu, Emma Chacón, Emiliana Zubeldia, Ana Idiartborde eta María Luisa Ozaitaren lana aldarrikatzeko*.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  «Julie Adrianne Karrikaburu», *Auñamendi Eusko Entziklopedia*.
*  «Souvenirs des Pyrénées. 12 airs basques choisis et notés, par Mde de La Villéhélio», *Bilketa.eus*.
Babylon A.D.

***Babylon A.D.***, 2008ko Mathieu Kassovitz frantziarrak zuzendutako zientzia-fikziozko ekintza film bat da. Maurice G. Dantec frantziar-kanadar idazlearen *Babylon Babies* (1999) eleberrian oinarritua dago. Vin Diesel, Mélanie Thierry, Michelle Yeoh, Lambert Wilson, Mark Strong, Jérôme Le Banner, Charlotte Rampling eta Gérard Depardieu aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Munduko erakunde garrantzitsuenen erorketaren ondoren, gizateria erabateko anarkian bizi da. Hugo Cornelius Toorop (Vin Diesel) abenturazale eta mertzenarioak Ahizpa Rebeka neska gazte ederra Errusiako komentu batetik New York hirira zaintzapean eraman beharko du. Beren helmugatik gero eta gertuago egon eta Hugok neska bakarrik babesten ez duelako bere susmoa areagotuz joango da.

## Aktoreak 
* Vin Diesel: Hugo Toorop
* Michelle Yeoh: Ahizpa Rebeka
* Mélanie Thierry: Aurora
* Gérard Depardieu: Gorsky
* Charlotte Rampling: Noelita elizaren buruzagia
* Mark Strong: Finn
* Lambert Wilson: Arthur Darquandier doktorea
* David Belle: Hacker mutila
* Jérôme Le Banner: Killa

## Kanpo loturak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Brioxa-opil

**Brioxa(-opila)** edo **brioche(-opil)** (frantsesez *brioche*) jatorria Frantziakoa den ogi gozo mota bat da. Arrautza, legamia, esne, gurin eta azukrez egina dago. Azala labean urreztatzen zaio, bere ezaugarri nagusia den kolorea bereganatuz.

## Erreferentziak
Amaia Agirre Muñoa

**Amaia Agirre Muñoa** (Frantzia, 1974ko uztailaren 2a) Getxoko emakumezko lehen alkatea izan zen. 2019ko maiatzaren 26ko hauteskundeen emaitzen ondorioz, EAJren izenean alkate hautatu zuten.

## Formazioa 
Gerra Zibilaren garaietan familia osoak atzerrira ihes egin behar izan zuen eta ezin izan zen Euskal Herrira 1981era arte itzuli. Haurtzaroa Donibane Lohizunen igaro zuen eta nerabezaroa Donostian. 1989az geroztik Getxon bizi izan da. Psikologian lizentziatu zen eta gradu-ondoko ikasketak egin zituen, gatazken ebazpen eta artekaritza alternatiboan espezializatzeko. Prestakuntza zabaltzearren Suitza, Frantzia eta Estatu Batuetara joan zen.

## Ibilbide profesionala 
Berriz ere etxera etorri eta Deustuko Salestarreen ikastetxean hasi zen beharrean, gizarte proiektuen atala koordinatzen.

Gero Gatazka Eraldatzeko Unibertsitate Zentroa sortu zuen UPV/EHUren eskutik, unibertsitatetik sortu zen lehen spin off enpresetako bat izan zena. Unibertsitate zentroa artekaritza komunitarioan, zigor-artekaritzan, talde handien eta bizikidetza-proiektuen laguntzan espezializatu zen, hala udaletan nola ikastetxeetan. Enpresan 12 urte egin zituen eta tarte horretan gatazken ebazpenari lotuta dauden esparru askotan lan egin zuen.

Aldi horren ostean Agirre Lehendakari Center for Social and Political Studies (ALC) Zentroan lan egin zuen.

2015ean Getxoko udaleko Gobernu Ireki eta Gardentasuneko zinegotzi aukeratu zuten eta ataza horretan ikerketa-zentroko lanpostuarekin batera aritu ahal izan zuen.

## Getxoko alkatea 
2019ko ekainetik Getxoko alkatea da. Udalbatza berria osatzeko bilkuran, Agirrek jaso zituen EAJ/PNVren 11 zinegotzien botoak. PPren hautagaiak, Eduardo Andradek, bost jaso zituen, bere taldearenak; EH-Bilduren hautagaiak, Nerea Guijarrubiak, bere alderdiaren lauak; eta Elkarrekin Podemosen hautagaiak, Ignacio Roblesek, bere taldeak lortutako bi zinegotzienak. PSE-EEk boto zuria eman zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* «Amaia Agirre, Getxoko lehen alkate emakumea» *www.eitb.eus* . Noiz kontsultatua: 2020-03-08.
* Amaia Agirre bilaketaren emaitza Uribe kostako Hiruka.eus aldizkari lokalean (>200 albiste)
Yıldız jauregia

**Yıldız jauregia**, turkieraz *Yıldız Sarayı*, Turkiako Istanbul hiriburuan dagoen antzinako otomandar pabilioi eta eraikin inperial konplexu bat da. Beşiktaş barrutian dago.

1880an Raimondo D'Aronco italiar arkitektoak eraikiarazi eta Abdulhamid II.a sultanak erabili zuen. Gaur egun museo bat da eta bere lorategiak harrera pribatu nahiz ekitaldietarako erabili daiteke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Panettone

**Panettone** (lombardieraz *panetton*), Italiako ogi-gozo bat da, nagusiki eguberrietan eta urteberri-egunean jan ohi dena. Jatorriz Milan hirikoa da eta gutxienez 1470. urtetik bada bere berri. Gaur egun Hego Amerikan ere oso hedatua, italiar etorkinei esker. Brioche motako ore batez eginiriko opil bat da, mahaspasa eta fruitu melatuekin (laranja, zidra eta limoia).

## Panettone opila 
### Osagaiak 
* Indar irina: 500 g. bahetu.
* Esnea: 150 ml.
* Gatza: 5 g.
* Ama orea: 100 g.
* Azukre: 140 g.
* Ezti: 10 g.
* Arrautza:2 edo 85 g.
* Gurin: 125 g.
* Laranja azal birrindua: Pitin bat.
* Fruta azukreztatua: 10 g.
* Mahaspasa: 10 g.
* Rona: 10 ml.

### Prestaketa 
# Moztu fruta azukreztatua eta eduki pasak ronetan beratzen.
# Irabiagailu elektriko batean eta  oratze besoekin jarri pomada puntuan gurina, eta gehitu osagai guztiak, epelak, frutak eta rona izan ezik.
# Ondo landu, ore  fin eta elastiko bat lortu arte. 22-24ºC-tan egon behar du.
# Estali eta utzi ordu betez 28-33ºC-tara hartzitzen.
# Orea mahai batera atera, eta pitin bat bere baitan oratu, airea kapsula handienak kenduz,   fruta azukreztatua eta pasak gehitzen dizkiogun bitartean.
# Bete labeko paperarekin estalitako moldeak 1/3 bat, eta utzi  bigarren hartzitzea ematen. Bigarren hartzitze horretan, oreak hirukoiztu egin beharko du.
# Labean egosi 180ºC-tara  30-35 minutu.

### Aholkuak 
* Jatorri italiarra duen ogi gozoa bezala defini dezakegu.
* Hartzitze denbora giroko tenperaturak eta legamia kopuruak baldintzatuko dute.
* Hartzitzeak berogailuan gertatzen badira, askoz gehiago kontrola daiteke.
* Oratzea eskuz egin nahi izanez gero, irinarekin bi sumendi egin; batean, gurina ez beste osagaiak jarri, eta bestean, gurina bakarrik. Bi oreak landu ondoren, elkartu.
* Bigarren hartzitzea pasa ondoren, ahalik eta azkarren egosi behar dira, ez lehortzeko.

## Ikus,  gainera 
* Pandoro
Arena Lviv

**Arena Lviv**, ukrainieraz Арена Львів, Ukrainako Lviv hiriko futbol estadio bat da. FC Metalist 1925 Kharkiv eta FC Karpaty Lviv taldeen jokalekua da.

2011ko urriaren 29an inauguratu zen eta 34.915 ikusleentzako edukira du.
Metalist estadioa

**Metalist estadioa**, ofizialki **Metalist Oblast Sports Complex**, ukrainieraz Обласний спортивний комплекс Металіст, Ukrainako Kharkiv hiriko erabilera anitzeko kirol eta futbol estadio bat da. FC Metalist 1925 Kharkiv eta FC Xakhtar Donetsk taldeen jokalekua da.

1926ko irailaren 12an inauguratu zen eta 40.003 ikusleentzako edukira du.
Txernomorets estadioa

**Txernomorets estadioa** () edo **Txornomorets estadioa** () Ukrainako Odesa hiriko futbol estadio bat da. FK Txernomorets Odesa futbol-taldearen jokalekua da.

1935an inauguratu eta 2011n zaharberritu zen eta 34.164 ikusleentzako edukiera du.
Mari Carmen Urbieta

**Mari Carmen Urbieta Gonzalez** (Trapagaran, 1955eko uztailaren 19a) euskal politikaria da. Medikuntzan lizentziatua, EAJko kidea. 1999-2003an zinegotzia eta Leioako alkatea da 2013az geroztik, Leioako lehen alkate emakumea izan da.

Eusko Jaurlaritzan behar egin zuen 1995tik 2009ra arte, Osasun sailean Ingurugiroko Osasuneko eta Osasun Publikoaren alorreko hainbat programatako arduradun.

## Erreferentziak
Luis Racionero

**Luis Racionero Grau** (La Seu d'Urgell, 1940ko urtarrilaren 15a - Bartzelona, 2020ko martxoaren 8a) kataluniar idazlea izan zen. Gaztelaniaz eta katalanez idatzi zuen. Espainiako Liburutegi Nazionaleko zuzendaria izan zen 2001etik 2004ra.

## Lanak 
* *Ensayos sobre el Apocalipsis* (1972)
* *Filosofías del underground* (1977)
* *Sistemas de ciudades y ordenación del territorio* (1978)
* *Leonardo da Vinci* (1978)
* *Cercamón* (1981)
* *Del paro al ocio* (1983)
* *Textos de estética taoísta* (1983)
* *El Mediterráneo y los bárbaros del Norte* (1985 eta 1996)
* ''La forja de l'exili* (1985)
* *Los ángeles cuánticos* (1986)
* *Arte y ciencia* (1988)
* *El Arte de Vivir* (1989)
* *Florencia de los Médicis* (1990)
* *El nuevo paradigma* (1990)
* *Atenas de Pericles* (1993)
* *Oriente y Occidente: Filosofía oriental y dilemas occidentales* (1993)
* *El arte de escribir* (1995)
* *La cárcel del amor* (1996)
* *El genio del lugar* (1997)
* *Guía Práctica para Insatisfechos: Valores, Política y Futuro* (1997)
* *El progreso decadente* (2000)
* *El pecado original* (2001)
* *La Costa Brava recuperada* (2000)
* *El alquimista trovador: una fascinante novela histórica sobre Rai Mundo Lulio* (2003)
* *La sonrisa de la Gioconda* (2004)
* *Conversaciones con Pla y Dalí* (2004)
* *El libro de los pequeños placeres* (2005)
* *Los complejos de la derecha* (2006)
* *Leonardo Da Vinci: genio del Renacimiento* (2006)
* *Sobrevivir a un gran amor seis veces -Memorias-* (2009)
* *El cráneo de Akenatón* (2010)
* *Memorias de un liberal psicodélico* (2011)
* *Sobrevivir a un gran amor seis veces -Memorias-* (2011)
* *La muerte de Venus* (2011)
* *Entre dos guerras civiles. Memorias sociales y políticas* (2012)
* *El mapa secreto* (2013)
* *El ansia de vagar* (2013)
* *Ética para Alicia* (2014)
* *Los tiburones del arte* (2015)
* *Gaudí, la última catedral de Europa* (2016)
* *Concordia o discordia'' (2016)
Teresa Furundarena

**Teresa Furundarena** —garaiko testuetan, *Furundarrena* deituraz aipatua; edo, gaztelaniazko idazkeran, *de Furundarrena*— XVIII. mendearen erdialdeko Gasteizkomisteleria bat zuzentzen zuen emakume bat izan zen.

## Biografia 
Haren aita Josef Furundarena txokolategilea izan zen bezala, berak mistela ekoitzi eta saldu zuen, Gasteizko Kale Berrian zuen misteleria batean, Misterioa izena zuena.

## Misteleria 
Misteleria mistela zerbitzatzen lokal bat zen, taberna baten antzekoa. XVIII. mendeko emakume askok bizimodu tradizionalari eusten zioten, hau da, etxeko espazioan irauteari. Egia da emakumeek ez zutela gizonen espazio sozial berberetan parte hartzen, nahiz eta batzuetan bai, ukondoz ukondo. Emakumeek eurenak zituzten, eta orain arte uste genuena baino gizarte-bizitza zabalagoa. Alde batetik damek beren solasaldi esklusiboak baldin bazituzten, artisauetako emakumeek ere bazituzten beren bilguneak, soziabilitate informalekoak, herri-kulturari oso lotuak.

Hemen, 1756an, hiru emakume biltzen ziren "tertulia informalean": lokalaren jabea, Teresa de Furundarrena, María Ignacia Ortiz de Zárate, Antonio de Landaloio igeltseroaren emaztea, eta Teresa de Aiestaran, hiriko atarietan errenta orokorren eta tabakoaren babesaren oinezko ministro Severino Gómezen emaztea. María Ignacia Ortiz de Zarate, Furundarrenatarren bizilaguna zela aprobetxatuz, aurrez aurre bizi baitzen etxe aurrean, harengana hurbildu ohi zen "titia hartzen duen haurrarekin (...), bertan gauaren zati bat hitz egiteko, aurrean bizitzeko asmoz". Era berean, Teresa de Aiestaran ahal zuen guztietan joaten zen "Joseph de Furundarrenaren etxera, gauaren tarte bat ondo pasatzeko, eta Teresa de Furundarrena alaba aurkitu zuen dendan (...), eta ondoren denda horretan sartu zen, azkenean, María Ignacia Ortiz de Zarate (...) eta adin txikiko kaleko neska batzuk". Bertara joaten zen ikasle gazte batek sarritan azaltzen zuen nola establezimendu horretan "hitz egin zuen saltzen zuen neska batekin (...) eta dendan zeuden beste bospasei emakume edo neskarekin". Baina ikasleekin hitz egiteaz gain, jarduera ludikoak ere egiten zituzten, hala nola karta-jokoa. Teresa de Aiestaranek bere bi lagunekin jokatzen zuen kartetan, misteleriako jabearen alabarekin, Teresa ere deitua, eta Maria Ignaziarekin, eta hain zegoen sartuta platikan eta jokoan, ezen ez baitzien erreparatzen mistelerian sartzen ziren pertsonei "ezin du esan zeintzuk izan ziren jokoan zuen dibertimenduagatik". Mistelaren denda berean beste emakume batzuk ere bat zetozen arratsaldean. Katalina de Guillerna, Mateo de Guillerna jostunaren alaba, lokal horretara joaten zen "pixka batean dibertitzeko", eta bertan zeuden "kartetan jokatzen ari ziren beste emakume edo neska batzuk". Artisauen soziabilitatea, gizonezkoena zein emakumezkoena, oso lotuta zegoen edariaren eta jolasaren erritualekin, eta horiek XVII. mendeko jende horien herri-kulturaren parte ziren.

## Erreferentziak
Louis Couperus

**Louis Marie-Anne Couperus** (Haga, 1863ko ekainaren 10a - De Steeg, Rheden, 1923ko uztailaren 16a) herbeheretar idazlea izan zen, bere literaturako garrantzitsuenetakoa. Familia aberats bateko kidea izan zen eta Ekialdeko Herbeheretar Indietan bere gaztaroko zati bat igaro zuen. Hagara itzulita literaturan murgildu zen. Olerkiak eta naturalista estiloko eleberriak idatzi zituen, eta horien artean *De Stille Kracht* (*Eskutuko indarra*) nabarmentzen da.

## Lanak 
### Olerkiak 
* *Een lent van vaerzen* (1884)
* *Orchideeën. Een bundel poëzie en proza* (1886)
* *Williswinde* (1895)

### Eleberriak 
* *Eline Vere* (1889)
* *Noodlot* (1890)
* *Extaze. Een boek van geluk* (1892)
* *Majesteit* (1893)
* *Wereldvrede* (1895)
* *Metamorfoze* (1897)
* *Langs lijnen der geleidelijkheid* (1900)
* *De stille kracht* (1900)
* *De boeken der kleine zielen. De kleine zielen* (1901)
* *De boeken der kleine zielen. Het late leven* (1902)
* *De boeken der kleine zielen. Zielenschemering* (1902)
* *De boeken der kleine zielen. Het heilige weten* (1903)
* *Dionyzos* (1904)
* *De berg van licht* (1905/6)
* *Van oude menschen, de dingen, die voorbij gaan...* (1906)
* *Antiek toerisme. Roman uit Oud-Egypte* (1911)
* *Herakles* (1913)
* *De ongelukkige* (1915) ("The unhappy one")
* *De komedianten* (1917)
* *De verliefde ezel* (1918)
* *Xerxes of de hoogmoed* (1919)
* *Iskander. De roman van Alexander den Groote* (1920)

## Ikus, gainera 
* Nederlanderazko literatura
Atenasko Olinpiar Estadioa

**Spyros Louis Olinpiar Estadioa** () Greziako Atenas hiriburuko erabilera anitzeko kirol eta futbol estadio bat da. Panathinaikos F.C. eta AEK Atenas F.C. taldeen jokalekua da.

2004ko uztailaren 4ean inauguratu zuten, 2004ko Atenasko Olinpiar Jokoen testuinguruan, eta 75.263 ikusleentzako edukiera du.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
NEOMA Business School

**NEOMA Business School** Paris, Rouen eta Reimsen campusak dituen Europako enpresa eskola da. 2013an sorturik. 2019an Financial Times egunkari britainiarrak NEOMA, Europako 50 enpresa eskola hoberenen artean sailkatu zuen. Bere programek nazioarteko hiru akreditazio dituzte: AMBA, EQUIS eta AACSB. 62.500 ikasle ohi enpresa munduan eta politikagintzan aritzen dira, hala nola Shi Weillang (Huawei France-eko lehendakaria) eta Wilfried Guerrand (Hermès).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Karaiskakis estadioa

**Georgios Karaiskakis estadioa**, grezieraz Στάδιο Γεώργιος Καραϊσκάκης, Greziako Pireo hiriko futbol estadio bat da. Olympiacos F.C. taldearen jokalekua da.

1895ean inauguratu zen eta 32.115 ikusleentzako edukiera du.
Rajko Mitić estadioa

**Rajko Mitić estadioa** edo **Izar Gorria estadioa** (serbieraz Стадион Рајко Митић edo *Stadion Rajko Mitić*), ezizenez **Maracana Txikia**, Serbiako Belgrado hiriburuko futbol estadio bat da. Belgradeko Izar Gorria taldea eta Serbiako futbol selekzio nazionalaren jokalekua da.

1963ko irailaren 1ean inauguratu zen eta 55.538 ikuslentzako edukiera du.

## Kanpo estekak
Dnipro Arena

**Dnipro estadioa**, ukraineraz Дніпро-Арена, Ukrainako Dnipro hiriko futbol estadio bat da. FK Dnipro taldeen jokalekua da.

2018ko irailaren 18an inauguratu zen eta 31.003 ikusleentzako edukira du.
Partizan estadioa

**Partizan estadioa**, serbieraz Стадион Партизанa edo *Stadion Partizana*, Serbiako Belgrado hiriburuko erabilera anitzeko kirol eta futbol estadio bat da. FK Partizan taldearen jokalekua da.

1951ko abenduaren 22an inauguratu zen eta 32.710 ikusleentzako edukiera du.
María Neira

**María Purificación Neira González** (La Felguera, Asturias, 1962) espainiar medikua da. Munduko Osasun Erakundeko Osasun Publiko eta Ingurumen Saileko zuzendaria da.

## Bizitza 
Oviedoko Unibertsitatean Medikuntza eta Kirurgia ikasi eta Frantzian espezializazio-ikasketak burutu zituen. *Mugarik Gabeko Medikuak* GKEarekin sendagile-lanetan aritu zen Erdialdeko Amerikan. Ondoren, Nazio Batuen Erakundearekin Mozambikera eta Ruandara joan zen. Gero Munduko Osasun Erakundera joan zen Gaixotasun Prebentzio eta Desagerrarazte Saileko zuzendari. 2002an Espainiako Elikagaien Segurtasunerako Agentziaren presidente izendatu zuten.

Gaur egun Munduko Osasun Erakundeko Osasun Publiko eta Ingurumen Saileko zuzendaria da.

## Erreferentziak
Ainhoa Zabalo

**Ainhoa Zabalo Loiarte** (Lezo, Gipuzkoa) Lezoko alkatea izan zen 2011tik 2015era arte.

2011ko maiatzaren 22ko hauteskundeetako emaitzen ondorioz, Bildu koalizioko **Ainhoa Zabalo** hautatu zuten alkate. Hauteskunde horietan ezker abertzalearen ordezkari zen Bildu koalizioak bederatzi zinegotzirekin gehiengo osoa lortu zuen. EAJ alderdiak hiru zinegotziak mantendu zituen, eta PSE-EEk bat.

2015eko udal hauteskundeetan aldaketa nabarmena gertatu zen, EAJ izan baitzen boto gehien eskuratu zuen alderdia. Hiru zinegotzi gehiago lortu zituen, aurreko hauteskundeetan baino hiru gehiago. Bilduren ondorengoa zen Euskal Herria Bildu koalizioak, berriz, hiru zinegotzi galdu zituen eta seirekin geratu zen. PSE-EEk lehendik zeukan zinegotzia mantendu zuen. Emaitza horien ondorioz, EAJ alderdiko Kepa Garbizu hautatu zuten alkate.

## Erreferentziak
Belen Arrondo

**Belen Arrondo Aldasoro** (Beasain, Gipuzkoa, 1956) Euskal Herria Bilduko arabar politikaria da. Steilas sindikatuko bozeramailea izan zen.

## Bizitza 
1956an Beasainen jaioa, 1977tik Gasteizen bizi da.

2012ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeetara EH Bilduren Arabako zerrendaburu aurkeztu eta X. legegintzaldian legebiltzarkide egon zen Eusko Legebiltzarrean.

## Erreferentziak
Before Sunrise

***Before Sunrise*** (), 1995eko Richard Linklater estatubatuarrak zuzendutako amodiozko drama film bat da. Ethan Hawke eta Julie Delpy aktoreek antzeztu zuten.

*Before Sunset* (2004) jarraipena izan zuen.

## Sinopsia 
Paris hirira doan tren batean, Céline (Julie Delpy) frantziar ikasleak Jesse (Ethan Hawke) estatubatuar mutil gaztea ezagutu du, bere neskalagunak utzi ondoren Europan zehar bidaiatzen ari dena. Vienara iristean, Jesse trenetik jaitsi beharrean da biharamunean AEBetara itzuli beharra baidauka, baina Célinek berarekin gau batez hiri hartan elkarrekin igarotzeko konbentzituko du. Gau hartan zehar, elkarren artean sakonki ezagutu eta bizitza, heriotza eta sexuari buruz solastuko dira.

## Aktoreak 
* Ethan Hawke: Jesse
* Julie Delpy: Céline
* Andrea Eckert: Treneko emaztea
* Hanno Pöschl: Treneko senarra
* Karl Bruckschwaiger: Zubiko tipoa
* Tex Rubinowitz: Zubiko tipoa
* Erni Mangold: Esku irakurlea
* Dominik Castell: Kaleko poeta
* Haymon Maria Buttinger: Tabernaria
* Bilge Jeschim: Belodun dantzaria
* Adam Goldberg (*krediturik gabe*): Treneko gizon lokartua

## Kanpo loturak 
* IMDBko fitxa irakurgai
INSEAD

**INSEAD** Fontainebleau, Abu Dhabi eta Singapuren campusak dituen Europako enpresa eskola da. 1957an sorturik. 2019an Financial Times egunkari britainiarrak INSEAD, Europako 5 enpresa eskola hoberenen artean sailkatu zuen. Horrez gain, INSEAD doktoretza programa bat eskaintzen du, baita marketin, finantza eta negoziogintza bezalako master programa bereziak ere. Bere programek nazioarteko hiru akreditazio dituzte: AMBA, EQUIS eta AACSB. 50.000 ikasle ohi enpresa munduan eta politikagintzan aritzen dira, hala nola Javier Garcia Egotxeaga.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Toumba estadioa

**Toumba estadioa** edo *PAOK estadioa*, grezieraz Στάδιο Τούμπας edo Στάδιο ΠΑΟΚ, Greziako Tesalonika hiriko futbol estadio bat da. PAOK F.C. taldearen jokalekua da.

1959ko irailaren 6an inauguratu zen eta 29.000 ikusleentzako edukiera du.
Equilibrium (filma)

***Equilibrium*** (euskaraz *Oreka*), Kurt Wimmer estatubatuarrak 2002an zuzendutako zientzia-fikziozko ekintza film bat da. Christian Bale, Emily Watson, Taye Diggs, Angus Macfadyen, Sean Bean, Matthew Harbour eta William Fichtner aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Erregimen totalitario batean murgilduta dagoen etorkizuneko gizarte batean, gizakien emozioak ezeztatuz, gerrak amaitu dira: liburuak, artea eta musika erabat debekaturik daude, eta sentimenduak agertzea heriotzarekin zigortzen da. John Preston klerikoa  (Christian Bale) arau horiek desobeditzen dituen oro akatzeko misioa duen gobernuaren agentea da. Halere, une batetik aurrera, bere sentimenduak eta emozioak zein diren eta haiek gabe bizitzea merezi ote duen zalantzan jartzen hasi da.

## Aktoreak 
* Christian Bale: John Preston
* Emily Watson: Mary O'Brien
* Taye Diggs: Andrew Brandt
* Angus Macfadyen: DuPont kontsul ordea
* Sean Bean: Errol Partridge
* Matthew Harbour: Robbie Preston
* William Fichtner: Jurgen
* Sean Pertwee: Aita
* David Hemmings: Proctor
* Emily Siewert: Lisa Preston
* Alexa Summer: Viviana Preston
* Maria Pia Calzone: Prestonen emaztea
* Dominic Purcell: Seamus
* Brian Conley: Irakurgelako arduraduna
* Kurt Wimmer (*kameoa*): Biktima matxinoa

## Kanpo loturak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Intza Unanue

**Intza Unanue Arruabarrena** (Orio, Gipuzkoa, 1996) gipuzkoar abeslaria eta kazetaria da.

2014 eta 2018 bitartean Kazetaritza ikasi zuen Euskal Herriko Unibertsitatean. Benito Lertxundiren taldekidea da 2011az geroztik. 2018an bakarlari hasi zen *Karan* izenburuko estreinako singlearekin. 2021ean bost abestitako EP bat plazaratu zuen.

## Diskografia 
### Diskoak 
* *Ilundu aurretik* (2021, autoekoizpena) - EPa

### Singleak 
* *Karan* (2018)
**Desizozten (SG-DG)* (2021)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Telelan

thumb|Telelanerako beharrezkoa da etxean bulego bateko funtzionalitateak izatea, bereziki ordenagailu bat eta Interneta.
**Telelana** edo **urrutiko lana** bulegoa ez den beste leku batean lan egiteko aukera da. Lana bulego nagusietatik edo ekoizpen-instalazioetatik urrun egiten da, informazioaren eta komunikazioaren teknologia berriak (IKTak) erabiliz.

Urrutitik egindako lana da, produktuak eta zerbitzuak munduari saltzeko IKTak erabiliz. Zeregin horietarako behar diren IKTak, funtsean, ordenagailua, Internet, mugikorra, telefonoa eta kamera digitala dira, besteak beste. Interneten barruan web nabigazioa eta posta elektronikoa sartzen dira nagusiki. Eta, kasuaren arabera, blogak, webguneak, itzulpen softwarea, bat-bateko mezularitza (chat) eta IP telefonia (voIP).

LANEk honela definitzen du telelana: bulego nagusi batetik edo ekoizpen-instalazioetatik urrun dagoen kokapen batean egiten den lan-modu bat, langilea bulego horretan dauden lankideekiko harreman pertsonaletik bereiziz, eta teknologia berriak banaketa hori ahalbidetzen duenez, komunikazioa erraztuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Librezale.eus: Komunikazio eta elkarlanerako tresnak.
thumb|Librezale.eus - Komunikazio eta elkarlanerako tresnak.
Garazi Urdanpilleta

**Garazi Urdanpilleta Amiano** (Errenteria, 1978) gipuzkoar kazetaria eta poeta da. 2000 eta 2004 bitartean *Bidaide* dokumental saioa aurkeztu zuen ETB 1en.

## Erreferentziak
Bixente Etxeandia

**Bixente Etxeandia Arregi** (Aretxabaleta, Gipuzkoa, 1931ko urriaren 12a - 2019ko apirilaren 18a) euskal futbolaria izan zen. Deportivo Alavésen historian gol gehien sartu dituen hirugarren jokalaria izan zen, 51 gol hain zuzen ere. Hauetatik 21 lehen mailan sartu zituen bi denboralditan.
 
## Kirol ibilbidea 
Aretxabaletako taldean hasi zen jokatzen eta 1952an Alavesak fitxatu zuen. Alavés bigarren mailan zegoen eta urte hartan 13 partida jokatu eta 4 gol sartu zituen. Hurrengo urtean Lehen mailara igotzea lortu zuen taldeak, eta Etxeandiak partida guztiak jokatu eta 8 gol sartu zituen. Alavesek bi denboraldi egin zituen maila gorenean. Aurrenekoan 10. postuan amaitu zuen eta Bartzelonari (Mendizorrotzan eta Nou Campen) eta Real Madrili golak sartu zizkien.

Bigarren mailan beste urte bat egin zuen Alavesen eta 1957an lehen mailara igo berria zen Granadak fitxatu zuen, baina tibia eta perone hautsi eta partida bakarra baino ez zuen jokatu denboraldi osoan:

## Entrenatzaile ibilbidea 
Hainbat talde entrenatu zituen Debagoienan eta Aretxabaletako elkartearekiko inplikazio handia izan zuen. Debagoienetik kanpora ere entrenatu zituen taldeak:

* Club Deportivo Mirandés
* Alavés Aficionados
* Elgoibar Kirol Kluba

## Bixente Etxeandia txapelketa 
Bixente Etxeandiaren omenez bere izena daraman gazte mailako txapelketa jokatzen da Aretxabaletan Gabonetako oporretan. 2009an izan zuen arurreneko ekitaldia eta Debagoiena inguruko eskoletako taldeek lehiatzen dute. Hil zen artean bera izaten zen garaikurra ematen zuena.

## Erreferentziak
Idoia Buruaga

**Idoia Buruaga Barcena** (Elorrio, Bizkaia, 1981) Euskal Herria Bildu koalizioko bizkaitar politikaria da. 2015tik 2023ra bitarte Elorrioko alkatea izan zen. 

Herriaren Eskubidea taldeak Buruaga alkate izatea ahalbidetuko zuen 2019an. Idoia Buruagak eta Joseba Muxikak seina boto jaso zituzten, eta Herriaren Eskubidearen abstentzioagaz EH Bilduk eskuratu zuen alkatetza.

2019-2023 bitarteko legegintzaldian bigarren lehendakariordea izan zen Bizkaiko Batzar Nagusietako Mahaian.

2023ko hauteskundeak eta gero EH Bilduko Julene Lazkanok hartu zion lekukoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo-estekak
Oinaze atalase

thumb|250px|Minaren aurrean norberak bere atalase du.
**Oinaze atalase** min eragiten duen estimulu baten oinarrizko intentsitatea da. Edo, psikofisikan, estimuluaren %50 zein mailatan den mingarria. Horrelako neurketak egiteko estimulu mingarri gisa elementu desberdinak erabil daitezke: presio mekanikoa, beroa edo estimulazio termikoa, elektrizitatea, laserra.

Oinaze atalase kontzeptuarekin minaren aurrean sortzen den sentsibilitatea deskribatu nahi da orokorrean: «pertsona horrek oinaze atalasa oso altua du» esaten da adibidez. Kontzeptuaren esanahi zehatzak pertsonak sentipen mingarriak sentitzen dituen unetik markatu nahi du, estimulu baten handitzerakoan pertsonak mingarria ez dena eta mingarria dena zein unetan bereizi egiten duen. Hau neurtzeko estimulua poliki-poliki handitzen doa, era mailaktuaz edo era jarraian. Emaitza pertsona bakoitzaren arabera oso desberdina izan daiteke: gizabanako batzuek ondo daramate beste batzuek jasan ezin duten mina.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Izaro Elorza

**Izaro Elorza Arregi** (Oñati, Gipuzkoa, 1983ko urriaren 28a) Oñatiko alkatea da. 2019ko maiatzaren 26ko hauteskundeen emaitzen ondorioz, EH Bildu koalizioaren izenean alkate hautatu zuten, hamar boto lortu zituen **Izaro Elorzak** eta zazpi EAJko Ainhoa Galdosek.

2023ko ekainaren 17an Oñati udalerriko alkate bilakatu zen, bigarren aldiz, 2023ko maiatzaren 28ko udal hauteskundeetan Euskal Herria Bildu koalizioaren hautagaitza gailentzearen ondorioz.

Oñatin jaio, hazi, hezi eta bizi den bi umeren ama da. Bilbon Telekomunikazio-ingeniaritza ikasi zuen. Gradu Amaierako Proiektua aurkeztu aurretik lanean zebilen Iberdrolan. Arrasaten MVE enpresan zuzendaritza tekniko eta ingeniari lanetan dabil.

## Erreferentziak
Pilar Alonso Ibañez

**María Pilar Alonso Ibáñez** (Markiz, Araba, 1937ko urriaren 21a) etnografoa, historialaria, idazlea, poeta eta pedagogoa da.

## Biografia 
Jaio eta urtebetera, bere familia Gasteizera joan zen bizitzera. Haurtzaroan eta gaztaroan, bere aitona-amonen herrira joan zen, Pipaonera, eta leku hori bihurtu zen bere bigarren etxea eta ikerketa etnografiko guztien jatorria.

## Ibilbidea 
Pipaongo erritu eta ohiturak berreskuratzeko zuen irrika nekaezinak Pipaoni buruzko era guztietako dokumentazioa ikertzera eraman zuen, bertako, udaletako zein probintziako artxibo historikoetan gordetakoetara.Etniker Euskalerria taldearekin harremanetan jarri zen, garai hartan parrokoa zen José Antonio González Salazar jaunaren bidez, eta hark ikerketa etnografikora bultzatu zuen. Ordutik aurrera, bere lan etnografikoa Pipaon herrian inkesta etnografikoa aplikatzera bideratu zuen, emaitzak *Euskal Herriko Atlas Etnografikora* ekarriz bere ikerketa kanpaina guztietan.

1980an Euskalerriaren Adiskideen Elkartean sartu zen. 1989ko maiatzaren 31n aurkeztu zuen bere sarrerako lana, *Fosilak, arkeologia, tradizioa eta Pipaonen historia* izenburuarekin. 1981ean Usatxi dantza taldea jarri zuen martxan. Pipaongo Usatxi Kultur Elkarteko lehen arduraduna izan zen. Elkarte honen jardueren artean, paper nabarmena izan zuen ohitura eta tradizioen berreskurapenean: Dantzak, El Cachupín eta San Rokeko sua, Arrontxitako erromeria, Loza, Lagran eta Pipaonen arteko Gurutze eguna, Sahagi erreketa, Arran diana..

1994ko ekainaren 18an, *La Alondra Alegre de Pipaón* ezizenarekin ezaguna Pilar Alonsoren amets handienetariko bat bete zen: Pipaongo Usatxi Etnografia Museoaren inauguratu zen. Berak Pipaonen bildu eta gordetako pieza etnografikoen bildumaren emaitza.

2008an *Parteras y comadronas* liburua aurkeztu zuen. Liburu honetan 1925etik laurogeita hamarreko hamarkadara arteko parteren elkarrizketak eta argazkiak bildu zituen.

## Lanak 
### Ikerketa etnografikoak 
* *La Regla de Pipaón*
* *Título de Villazgo*
* *Arcas de Misericordia*
* *Ordenanzas Municipales*
* *Fósiles, arqueología*
* *Tradición e historia de Pipaón*
* *Parteras y comadronas*

### Literatura 
* *Las Andanzas de Camila* (2005) haur jolasen oroitzapenak.
* *Palabras de amor* (2003) Poema-liburua.
* *Las mujeres de mi barrio*. Gasteizko bere haurtzaroko auzoari buruzko liburua, non gerra osteko hainbat emakumeren bizitza deskribatzen den.
* Hainbat artikuluren egilea da prentsan eta aldizkarietan, hala nola Ocón, Mendialdea, Dantzariak eta abarretan, eta Historia eta Antropologiari buruzko jardunaldi eta topaketetan parte hartzen du, betiere Arabako Mendialdeko Pipaón herri txiki eta interesgarriari buruzko bere ezagutzak erakutsiz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Auñamendi. María Pilar Alonso Ibañez
* Museo Etnográfico de Pipaón Arabako Foru Aldundia
Veda Hlubinka-Cook

**Veda Hlubinka-Cook** — jaiotza izenaz ***Robert Cook*** — (Long Beach, 1964ko abenduaren 26a) estatubatuar emakumezko software programatzaile transgeneroa da. Metaweb konpainiaren sortzaileetako bat izan zen.

## Bizitza 
Veda, 1964ko abenduaren 26an jaio zen Long Beachen. Jaiotzean gizonezko sexua esleitu eta Robert izena eman zioten.

1980ko hamarkadan Broderbund konpainian lan egin zuen software programatzaile. *Prince of Persia* bideo-jokoko pertsonaia baten modeloa izan zen. Gainera *Gumball* eta *D/Generation* ordenagailu jokoak diseinatu eta sortu zituen. *The Last Express* ordenagailu jokoaren zuzendari teknikoa ere izan zen.

2017an bere burua emakume transgenerotzat ezagutarazi eta Veda Hlubinka-Cook izena hartu zuen.
Ferris Bueller's Day Off

'''''Ferris Bueller's Day Off'''* (euskaraz *Ferris Buellerren Jaieguna''), 1986ko John Hughes estatubatuarrak zuzendutako nerabe komedia film bat da. Matthew Broderick, Mia Sara eta Alan Ruck aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
AEB, Chicago, Ferris Bueller (Matthew Broderick) hiriaren hegoaldeko institutu bateko 17 urteko ikasleak bere gurasoak etxetik kanpo daudela baliatuz oporrak aurreratu eta klasetatik piper egitea erabaki du. Ordurarte egin ez zitzazken gauzak egiteko egun oso batetaz gozatzeko prestaketak zehatz-mehatz burutu ditu. Horretarako, noski, Cameron Frye (Alan Ruck) lagunik onena eta Sloane Peterson (Mia Sara) neskalagunaren laguntza izango du.

## Aktoreak 
* Matthew Broderick: Ferris Bueller
* Alan Ruck: Cameron Frye
* Mia Sara: Sloane Peterson
* Jennifer Grey: Jeanie Bueller
* Jeffrey Jones: Edward R. Rooney
* Lyman Ward: Tom Bueller
* Cindy Pickett: Katie Bueller
* Edie McClurg: Grace
* Ben Stein: Ekonomia irakaslea
* Del Close: Ingeles irakaslea
* Charlie Sheen: Polizia komisaldegiko mutila
* Virginia Capers: Florence Sparrow
* Richard Edson: Garageko langilea
* Larry "Flash" Jenkins: Garageko langilearen kopilotua
* Kristy Swanson: Simone Adamley
* Max Perlich: Anderson
* Scott Coffey: Adams
* Eric Saiet: Shermanite
* Jonathan Schmock: Jatetxeko zerbitzaria
* Louie Anderson: Lore banatzailea
* Stephanie Blake: Erizain abeslaria
* Dee Dee Rescher: Autobus gidaria

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
José Jiménez Lozano

**José Jiménez Lozano** (Langa, Espainia, 1930eko maiatzaren 13a - Valladolid, Espainia, 2020ko martxoaren 9a) espainiar idazlea izan zen. 2002an Miguel de Cervantes saria irabazi zuen.

## Lanak 
### Saiakerak 
* *Nosotros los judíos*, 1959
* *Un cristiano en rebeldía*, 1963
* *Meditación sobre la libertad religiosa*, 1966
* *La ronquera de Fray Luis y otras inquisiciones*, 1973
* *Sobre judíos, moriscos y conversos*, 1982
* *Guía espiritual de Castilla*, 1984
* *Juan XXIII*, 1985
* *Ávila*, 1988
* *Los ojos del icono*, 1988
* *La Lugareja*, 1991
* *Pecado, poder y sociedad en la historia*, 1992
* *Ni venta ni alquilaje*, 1992
* *Unas cuantas confidencias*, 1993
* *Castilla y León inolvidable*, 1994
* con Gurutze Galparsoro: *Una estancia holandesa*, 1998
* *Fray Luis de León*, 2001
* *El narrador y sus historias*, 2003
* *Contra el olvido*, 2003
* *Obstinación del almendro y de la melancolía*, 2012

### Eleberriak 
* *Historia de un otoño*, 1971
* *El sambenito*, 1972
* *La salamandra*, 1973
* *Duelo en la Casa Grande*, 1982
* *Parábolas y circunloquios de Rabí Isaac Ben Yehuda* (1325-1402), 1985
* *Sara de Ur*, 1989
* *Estampas y memorias*, 1990
* *El mudejarillo*, 1992
* *Relación topográfica*, 1993
* *La boda de Ángela*, 1993
* *Teorema de Pitágoras*, 1995
* *Las sandalias de plata*, 1996
* *Los compañeros*, 1997
* *Ronda de noche*, 1998
* *Las señoras*, 1999
* *Maestro Huidobro*, 1999
* *Un hombre en la raya*, 2000
* *Los lobeznos*, 2000
* *El viaje de Jonás*, 2002
* *Carta de Tesa*, 2004
* *Las gallinas del licenciado*, 2005
* *Libro de visitantes*, 2007
* *Agua de noria*, 2008

### Kontakizunak 
* *El santo de mayo*, 1976
* *El grano de maíz rojo*, 1988
* *Los grandes relatos*, 1992
* *Objetos perdidos*, 1993
* *El cogedor de acianos*, 1993
* *Un dedo en los labios*, 1996
* *El balneario*, 1998
* *Antología de cuentos*, 2004
* *El ajuar de mamá*, 2006
* *La piel de los tomates*, 2007
* *Libro de visitantes*, 2007
* *El azul sobrante*, 2009
* *Un pintor de Alejandría*, 2010

### Egunkariak 
* *Los tres cuadernos rojos* (1973-1983), 1985
* *Segundo abecedario* (1984-1988), 1992
* *La luz de una candela* (1989-1993), 1996
* *Los cuadernos de letra pequeña* (1993-1998), 2003
* *Advenimientos* (2001-2004), 2006
* *Los cuadernos de Rembrandt* (2005-2008), 2010
* *Impresiones provinciales* (2010-2014), 2016

### Poesia 
* *Tantas devastaciones*, 1992
* *Un fulgor tan breve*, 1995
* *El tiempo de Eurídice*, 1996
* *Pájaros*, 2000
* *Elegías menores*, 2002
* *Elogios y celebraciones*, 2005
* *Enorme luna*, 2005
* *La estación que gusta al cuco*, 2010
* *El precio*, antologia, 2013
Malgutasun (anatomia)

**Malgutasuna** artikulazio batek mugimendu artikularra ahalik eta zabalen egiteko duen gaitasuna da. Gaitasun hori bi faktore nagusik baldintzatzen dute: artikulazio motak eta inplikatutako muskuluen luzatze-gaitasunak. Sinartrosi artikulazio motak ez du mugimendurik ahalbidetzen, anfiartrosi artikulazio motak mugimendu mugatuak ahalbidetzen ditu, artikulazio diartroinal motak hiru ardatzetan mugimenduak ahalbidetzen ditu. Malgutasuna inbolutiboa da, denboraren poderioz galtzen joaten baita. Malgutasunak ez du mugimendurik sortzen, baizik eta ahalbidetzen du. Muskuluak, tendoiak, fasziak eta kapsulak malgu bihurtzea ere bada. Egindako muskulu-jarduera motaren arabera, malgutasuna sistema dinamiko baten bidez landu daiteke, hau da, muskulu-mugimenduen bidez, edo sistema estatikoen bidez, eta horrek posizio zehatzak mantentzea dakar, muskuluen luzamendua errazteko.

## Malgutasuna lantzeko ariketak 
### Materiala 
Espreski egindako kajoi bat erabili dezakegu (teknologiarako proiektu bat izan daiteke). Neurriak honako hauek izango dira:
* kajoia: 34 x 34 x 34 cm.
* Goikaldea: 35 x 35 x 55 cm. (goikaldeko  zati hau oinak jarriko ditugun tokitik  15 cm. aterako da) eta 50 cm-ko regla marraztu edo itsatsiko diogu kajoiaren gaikaldeari.
* Ez badugu ezer eraiki nahi, banku suediar bat ere erabili dezakegu (kontua da beti elementu berdinak erabiltzea).

### Nola landu 
Oso ondo berotu ondoren, oinutsik, oinak kajoaren kontra jarriko ditugu. Belaunak tolestu gabe, bi eskuak batera eramanda eta mugimendu jarraitu eta mantso bat eginez ahalik eta urrutien iristen saiatuko gara (noraino iritsi garen jakiteko zerbait erabili dezakegu -casette baten kajaren moduko zerbait-). Bi aldiz egingo dugu eta emaitzarik hoberena jasoko dugu (cm-etan)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Putra Perliskoa

**Tuanku Syed Harun Putra ibni Almarhum Syed Hassan Jamalullail** (Arau, Perlis, 1920ko azaroaren 25a - Kuala Lumpur, 2000ko apirilaren 16a) Perlisko 6. raja eta Malaysiako 3. erregea (Yang di-Pertuan Agong) izan zen. 1945eko abenduaren 4an Perlisko raja bezala Hamzahren oinordeko Britainiarrek izendatu zuten. 1960an Malaysiako errege aukeratu zuten bost urteko aldi baterako. Bere agintaldian Singapur Malaysiako Federaziotik independizatu zen. Sirajuddin bere semea Perlisko raja bezala bere ondorengoa da 2000tik.

## Kanpo estekak
Hauru no Ugoku Shiro

***Hauru no Ugoku Shiro***, japonieraz ハウルの動く城 (euskaraz *Howlen Gaztelu Mugikorra*), 2004ko Hayao Miyazaki japoniarrak zuzendutako fantasiazko marrazki bizidun film bat da. Diana Wynne Jones britainiar idazlearen ''Howl's Moving Castle'' (1986) eleberrian oinarritua dago. Chieko Baisho, Takuya Kimura eta Akihiro Miwak ahotsez bikoiztu zuten.

Animaziozko film onenaren Oscar Sariaren izendapena jaso zuen.

## Argumentua 
Sophie (Chieko Baisho) atso itxura ematen dion madarikazio bat jasaten duen neska gazte bat da. Sophiek gazte mugikor batean bizi den Howl (Takuya Kimura) aztiari laguntza eskatzea erabakiko du, baina beharbada Howl bera izango da Sophieren laguntza beharko duena.

## Aktoreak 
## Kanpo loturak 
* IMDBko fitxa irakurgai
You Can Count On Me

***You Can Count On Me*** (euskaraz *Nirekin Konta Dezakezu*), 2000ko Kenneth Lonergan estatubatuarrak zuzendutako drama film bat da. Laura Linney, Mark Ruffalo, Matthew Broderick, Jon Tenney eta Rory Culkin aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
AEB, New Yorkeko estatua. Sammy Precott (Laura Linney) neskatoa zela bere gurasoak auto istripu batean zendu, umezurtz gelditu eta orain Rudy (Rory Culkin) semearen ama gazte ezkongabe bat da. Bere jaioterrian bizitzen jarraitzen du, eta bizimodu apala eta lasaia darama: banku batean lan egiten du, igandetan mezatara doa eta bertako pasaien edertasunaz gozatzen du. Halere, bere anaia Terry (Mark Ruffalo) eta Sheila (Gaby Hoffmann) neskalaguna herrira itzultzean Sammyren bizitza hankaz gora jarriko da, nahiko gizaseme gatazkatsua baita.

## Aktoreak 
* Laura Linney: Sammy Precott
* Mark Ruffalo: Terry Precott
* Matthew Broderick: Brian
* Jon Tenney: Bob
* Rory Culkin: Rudy
* J. Smith-Cameron: Mabel
* Josh Lucas: Rudy Sr.
* Gaby Hoffmann: Sheila
* Adam LeFevre: Darryl sheriffa
* Amy Ryan: Prescott andrea
* Michael Countryman: Prescott jauna
* Kenneth Lonergan: Ron

## Kanpo loturak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Never Learn Not to Love

***Never Learn Not to Love*** (euskaraz *Inoiz ez ikasi ez maitatzen*) 1968ko abenduaren 2an The Beach Boys rock talde amerikarrak grabatutako abesti bat da. Abestia, izatez, Charles Manson kultuko liderrak idatzitako "*Cease to Exist*" abestiaren bertsio aldatua da. Musikalki, Wilson desbideratu egin zen Mansonen egituratik, eta zubi atal bat gehitu zion. Kaleratu eta bi hilabetera, Beach Boysen estudioko 15. albumean sartu zuten, *20/20*.

Mansonek dirua eta motozikleta bategatik aldatu zuen bere idazketa kreditua. Haserretu egin zen Wilsonek jatorrizko letretako batzuk aldatu zituela jakin zuenean. 1969ko abuztuan, Beach Boysek bere abestia grabatu eta urtebetera, Mansonek eta bere jarraitzaileen gurtzak hainbat hilketa egin zituzten eta hiru hilabete geroago atxilotu zituzten. Mansonen jatorrizko bertsioaren grabazio bat, "Cease to Exist", *Lie: The Love and Terror Cult* albumean agertu zen, 1970eko martxoan argitaratua.

## Kanpo estekak
The Chicks

**Dixie Chicks** Ameriketako Estatu Batuetako country musika talde bat da. 1989an sortu zen Dallasen, emakume laukote bezala, Emily Erwin, Martie Erwin, Laura Lynch eta Robin Lynn Macy taldekide zituela.

Gaur egun, emakume hirukote bat da Emily Erwinek, Martie Erwinek eta Natalie Mainesek osatua.

## Taldekideak 
* Emily Erwin – koruak, banjoa, dobroa, gitarra (1990–gaur egun)
* Martie Erwin – koruak, fiddlea, mandolina (1990–gaur egun)
* Natalie Maines – abeslaria, gitarra, omnichorda (1995–gaur egun)

### Taldekide ohiak 
* Laura Lynch – abeslaria, koruak, baxua (1990–1993)
* Robin Lynn Macy – abeslaria, koruak, gitarra (1990–1992)

## Diskografia 
### Estudioko diskoak 
* *Thank Heavens for Dale Evans* (1990)
* ''Little Ol' Cowgirl* (1992)
* *Shouldn't a Told You That* (1993)
* *Wide Open Spaces* (1998)
* *Fly* (1999)
* *Home* (2002)
* *Taking the Long Way* (2006)
* *Gaslighter* (2020)

### Zuzeneko diskoak eta bildumak 
* *Top of the World Tour: Live* (2003)
* *Playlist: The Very Best of Dixie Chicks* (2010)
* *Essential Dixie Chicks* (2010)
* *DCX MMXVI Live'' (2017)
The Freshman (1990eko filma)

***The Freshman*** (euskaraz *Lelotxoa*), 1990eko Andrew Bergman estatubatuarrak zuzendutako mafia komedia film bat da. Marlon Brando, Matthew Broderick, Bruno Kirby, Penelope Ann Miller eta Frank Whaley aktoreek antzeztu zuten. Marlon Brandok *The Godfather* (1972) filmean antzeztutako Vito Corleone pertsonaiaren parodia egin zuen.

## Argumentua 
AEB, New York, Clark Kellog (Matthew Broderick) mutil gazte xaloa zinemagile ametsa betetzeko hirira iritsi berri da eta bitartean lan baten bila ari denez Carmine Sabatini (Matthew Broderick) mafiaburu itxura duen gizon adinduak eskeinitako lana onartuko du, bere ibilbide profesionalean asko lagundu diezaioken gizesemea dena baidirudi.

## Aktoreak 
* Marlon Brando: Carmine Sabatini
* Matthew Broderick: Clark Kellogg
* Bruno Kirby: Victor Ray
* Penelope Ann Miller: Tina Sabatini
* Frank Whaley: Steve Bushak
* Jon Polito: Chuck Greenwald
* Paul Benedict: Arthur Fleeber
* Richard Gant: Lloyd Simpson
* Kenneth Welsh: Dwight Armstrong
* Pamela Payton-Wright: Liz Armstrong
* BD Wong: Edward
* Maximilian Schell: Larry London

## Kanpo loturak 
* IMDBko fitxa irakurgai