Indautxu

**Indautxu** Bilboko auzo bat da. Abandoko barrutian dago, seigarren barrutian, alegia. Eustaten datuen arabera  biztanle ditu eta 0,97 kilometro koadroko azalera. Santutxuren atzetik Bilboko bigarren auzorik jendetsuena da eta izaera erresidentziala du.

Dena den, dendak anitz daude: egun, elkarturik daude eta hainbat ekimen egiten dituzte Gabonetan, baita urte osoan zehar ere. Hasieran, Bilbok Abandoko elizatea anexionatutakoan, ortuak eta etxe bakan batzuk baino ez zeuden, baina urteak aurrera joan ahala, familia burges askoren bizileku bilakatu zen auzoa. Horregatik, hainbat jauregi eta etxe dotore eraiki ziren.

Nolanahi ere, zoruaren garestitzearekin batera, etxeak eraitsi eta etxebizitza bloke altuagoak eraiki ziren. Indautxun eraikitako jauregi guztiak ez ziren bota, ordea: adibidez, Urrutia eta Aureliano Valle kaleen arteko Arrospide Etxea. Auzoa, Abandokoarekin batera denda eta enpresa gehien biltzen dituen auzoetarikoa da. Zehazki 24.596 enpresak dute egoitza auzoan, hiriko enpresa guztien % 16,19.

## Etimologia 
Indautxu hitzaren jatorria ez dago oso argi. Badirudi bide estu edo zidor baten izena zela, Albia lorategian hasi, Plaza Eliptikotik, Ertzillatik eta Urkixo zumarkaletik igaro, eta Santimamiraino iristen zena.

## Geografia 
Bilboko auzo banaketaren arabera, Indautxu Abando barrutiaren parte da. Bere mugen barruan dago ere Abandoibarra deitzen den auzoaren mendebaldeko eremua. Moyua plazak banatzen du auzoa Abandotik, Sabino Arana etorbideak Basurtutik eta Autonomia kaleak Ametzolatik. 0,97 kilometro koadroko azalera du.

center|thumb|600px|Indautxuko mapa (gorri ilunez) Abandoko barrutiaren baitan. Abando auzoa gorri argiagoz erakusten da.

### Demografia 
2022ko zentsuaren arabera, 26.641 biztanle zituen, 14.839 emakumezko eta 11.802 gizonezko. Bilboko bigarren auzorik populatuena da, Santutxuren ostean, eta Abandoren aurretik. Bilboko auzorik feminizatuena da, 0,795 gizonezko baitaude emakume bakoitzagatik. Adin taldeen banaketan %15,4 20 urtetik beherakoak ziren, Bilboko %15,7 baino pixka bat gutxiago. %56,4 20-64 tartekoak eta 65 urtetik gorakoak %28,2 ziren, Bllboko %24,6 baino nabarmen gehiago. Bilboko 7. auzorik zahartuena da. Biztanleriaren jatorriaren arabera, %5,6 atzerrian jaio zen (%0,9 Europar Batasunean eta gainontzekoak kanpoan). Migratzaile gutxien dituen Bilboko laugarren auzoa da, Bilboko batezbestekoa den %10,1etik behera.

### Parkeak eta berdeguneak 
thumb|Casilka Iturrizar parkea, Indautxuko iparraldean, Bilbo erdiguneko parke nagusia.
Indautxuko parke nagusia Zabalgunean dagoen Casilda Iturrizar parkea da, Bilboko erdiguneko parkerik handiena eta, gaur egun, Abandoibarrako eremuaren eta Indautxuko eremuaren artean muga egiten duena. 115.200 m2ko parkea da, 2006an egin zen hedapenaren ostean. 71 espezietako 885 zuhaitz daude parkean. Jatorriari erreparatuta bost kontinenteetako zuhaitzak aurkitu daitezke, horien artean bananondoak, palmondoak, makalak, ezkiak, zedroak, haritzak, pagoak, urkiak, altzifreak, astigarrak, ginkgoak, eta gainera Asiako Hego-Ekialdeko kanforrondo bat, Japoniako basaerramu bat, ekialdeko tuia bat, amodio-zuhaitz bat, ebano bat, letania bat, indigaztainondo bat (ehun urtetik gorako zuhaitza), ereinotz bat eta gorosti bat.

Iparraldeko mugan, itsasadarraren alboan, Bilboren berritzean eraikitako hainbat berdegune eta parke daude, Euskalduna jauregiaren inguruetan, bereziki.

### Hidrologia 
Iparraldean Bilboko itsasadarra dago, auzoaren zein barrutiaren muga egiten duena. Gaur egun lurrazpitik igarotzen da Elgera erreka, behinola Moyua ingurutik pasa eta gaur egun Euskalduna jauregiaren alboan itsasadarrera urak isurtzen zituena.
## Historia 
### Abandoko Elizatea 
thumb|left|Bilbo 1575ean. Ezkerreko aldean ikusten da gaur egun Indautxu dena.
Bilbo gaur egun Zazpikaleak diren eremuan hazi zen hiria zen. Indautxuren lurrak Abandoko elizatearen parte ziren, batez ere landa-eremua, baserri mundua. Gaur egun Erruki etxea dagoen lekuan, Indautxuko mendebaldeko mugan, Basurtun, Mami Zesareakoaren omenezko baseliza bat zegoen. Bertan 1501 inguruan jada komentu bat eraiki zen, ospe handikoa. Indautxu izena, dirudienez, bertara zihoan bidearen izena zen. Abando Bizkaiko Lur Lauetako elizaterik aberatsena eta populatuena zen, batez ere itsasadarraren inguruan bizi eta negozioa egiten zutenei esker. Elizateko eraikin gehienak gaur egun Bilbo Zaharra den eremuan metatzen ziren. 1860an Bilbok 17.969 biztanle zituen eta Abandok 5.079. Hala jasotzen du 1869an Bilboko udalak idatzitako txosten batek. Proiektua ez zen egin, baina hiriak hazten jarraitu zuen. 1857an Castejón-Bilbo burdinbidea eraikitzeko enpresa sortu zen eta Abandoko Indalecio Prieto geltokia eraikitzen hasi zen, urbanizazio beharrak areagotuz. Lázarok Ildefons Cerdàren Bartzelonako plana kopiatu zuen, Bilborako egokituz. Zabalgune proiektua, hala ere, geldi egon zen 1876ra arte, Bigarren Karlistaldia zela eta. Udaletxe berria Etxetxura igaro zen, Abandoko Errepublikako Plaza deitu zen lekura. Eta, behin proiektua hasita, oraindik ere abiadura oso geldoan garatu zen, egindako planteamendu ekonomikoak (*laissez-faire*) espekulazioa eta lurzoruaren garestitzea baitzekarren. 

1890ean, zabalgunea txiki geratu zela iritzita, Indautxuko lurrak ere Bilbo izatera pasa ziren. 

### Bilboren parte 
1907an, Indautxu behin betiko sartu zen Bilboko hiri-sarean, bere zabalgunearen zati gisa, eta bigarren zabalkundea hasi zen bertan. Proiektuak bi ardatz nagusi zituen: Zazpikaleak eta San Mames batuko zituen On Diego Lopez Haroko kale nagusia, non jauregi ugari loratu ziren; eta Zabalburutik San Mamesera zihoan zumarkalea, gaur egun Indautxu plazan amaitzen dena, nahiz eta hasieran Jesusen Bihotza plazan amaitu behar zuen. Kale horren 25. zenbakian egon zen Ricardo Bastida arkitektoak diseinutako hiriko latsagia (*irudia*), eraikin sozialik garrantzitsuenetako bat. Oraindik baziren Indautxun finka garrantzitsuak, adibidez Estraunza etxebizitzak dagoen lekuan zegoen txaleta. Espainiako Gerra Zibila bitarte Lehenbiziko Eusko Jaurlaritzaren egoitzetako bat izan zen, Moyua plazan dagoen Carlton hotela izan zen bezala, 1919an eraikitzen hasi zen luxuzko eraikina. Garai horretan eraiki eta gaurdaino iritsi den beste txalet bat Arrospide etxea da, Manuel Allende Villaresen familiak eraikia; Bilboko Unibertsitatearen errektoretza bertan izan zen urte batzuk beranduago. Familia honek Gurutze Gorriaren ospitalea dagoen lekuan eraiki zuen. Martina Zuricaldayk txokolate fabrika auzoan izan zuen. Escauriza familiak zuen lurretan belodromo bat egon zen, gaur egun Pureza de María ikastetxea dagoen eremuan:

## Garraiobideak 
thumb|Indautxuko garraiobideen mapa.
Indautxuk Bilbobus, Bizkaibus, Bilboko metroa, RENFE aldiriak eta Euskotren Tranbiaren zerbitzuak ditu. Geltoki nagusia, auzoaren erdigunean dagoena Indautxuko geltokia da,  eta lineak zerbitzatzen dituena. Indautxu plazan, Urkixo Zumarkalean eta Simon Bolivar kalean ditu irteerak. Geltokiak ordainpeko aparkalekua eta merkatalgunea ditu, *Urquijo* irteeratik zuzeneko sarbidearekin. Bilboko metro sareko geltokirik erabiliena izan zen 2014an, urte horretan 6.160.453 bidaiari jaso baitzituen. 2022an 5.254.244 jaso zituen, Zazpikaleak, Santimamik eta Moyuak baino gutxiago.

Euskotran tranbia bere mugatik igarotzen da, Bolueta-La Casilla linean. Sabino Arana, Euskalduna eta Abandoibarrako geltokiak daude auzoaren mugaren barruan. Bilboko Renfe Aldirien C-1 linea (estilitzatua) ere bertatik igorotzen da, muga egiten duen Burdinbidearen etorbidetik. Autonomiako geltokiak ematen dio zerbitzua.

### Bizkaibus 
Autonomia kaletik igarotzen dira Bizkaibus linea hauek:  A3136,  A3137,  A3144,  A3122,  A3115,  A3336,  A3916,  A3512,  A3933,  A3926,  A3923,  A3915 eta  A3927. On Diego Lopez Harokoatik igarotzen dira:  A3247,  A3151 eta  A3340.

### Bilbobus 
## Kultura 
### Kultura-azpiegiturak 
Indautxuk hainbat kultura-azpiegitura ditu, nabarienak Euskalduna jauregia eta Azkuna Zentroa.

### Museoak 
[thumb|[Bilboko Arte Ederren Museoa.]]
Indautxun bi museo daude. Bilboko Arte Ederren Museoa nabariena da, bere bilduma garrantzitsua dela eta. Fernando Urrutia arkitekto bilbotarrak diseinatu zuen eraikin klasikoa, 1908an sortua baina 1914an irekia. Bilboko bigarren museorik bisitatuena da. Euskal Herriko, Espainiako eta, Europako artisten bilduma zabala du, Erdi Arotik arte garaikideraino. El Greco, Cranach, Sofonisba Anguissola, Murillo, Goya, Luis Paret, Van Dyck, Ruisdael eta Bellottoren lanei gehitzen zaizkie XIX. mendetik aurrerakoenak: Gustave Doré, Sorolla, Mary Cassatt, Paul Gauguin, Henri Le Sidaner, James Ensor, Jacques Lipchitz, Peter Blake, Francis Bacon eta Richard Serra. Euskal egileen artean Aurelio Arteta, Ignacio Zuloaga, Jorge Oteiza edo Eduardo Txillidaren obrak ditu. 2022tik aurrera zabalpen obra batean murgildurik dago, eta haren edukiaren zati bat baino ez du erakusten.

Bigarrena Itsasmuseum Bilbao da, Abandoibarran, lehenago Euskalduna ontziolaren instalazioen baitan. Museoa 2003an ireki zen. Museo horren helburua Bilboko itsasadarra, Bilboko portua eta Bizkaiko itsaso-jarduerek historian zehar pilatutako kultura-ondarearen ikerketa, babesa eta hedapena sustatzea da. 27.000m²-ko azalera du. Ontziez gain, *All Iron* izena daraman edukiontzia, Ponpa etxea eta Karola garabia daude museoaren kanpoaldean. Urtean 55.000 bisitari baino gehiago ditu.

### Ondarea 

{
  "type": "ExternalData",
  "service": "geopoint",
  "query": "SELECT DISTINCT ?id ?idLabel (?idLabel as ?title) ?typeLabel ?geo (if(BOUND(?image), concat(?typeLabel, '\\n', ''), ?typeLabel) as ?description)  (if(?type = wd:Q65553409, '#800000', if(?type = wd:Q116943808, '#000080', '#008000')) as ?marker_color) WHERE {\n  SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language \"eu,en\". }\n  ?id wdt:P276 wd:Q1749657;\n    wdt:P1435 _:b3, ?type;\n    wdt:P625 ?geo.\n  OPTIONAL { ?id wdt:P18 ?image. }\n}"
}

### Kirola 
Indautxu Kirol Elkartea Bilboko bigarren futbol talderik garrantzitsuena da. 1950eko hamarkadan eta 1960koan, Espainiako futbol ligako bigarren mailan jokatu zuen.

## Iruditegia 

Irudi:Bilbao - Plaza de Indautxu 3.jpg|Indautxu plaza.
Irudi:Casa Arróspide 2.jpg|Arrospide Etxea.
Irudi:Indautxu.jpg|Gregorio Revilla kalea.
Irudi:Bilbao - Hotel Silken Indautxu.jpg|Silken Indautxu hotela.
Irudi:Indautxuko Eskola I.P.jpg|Infautxuko Eskola

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak