open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Beñat Rezusta

**Beñat Rezusta Mugurutza**, pilota arloan **Rezusta** deituraz ezaguna (Bergara, Gipuzkoa, 1993ko otsailaren 13a), esku huskako pilotari profesionala da, binakako txapelketa nagusiko txapelduna. Atzelari aritzen da, Aspe enpresarekin. Estatistika ofizialek diotenez, 1,92 m luze da, eta 88 kilo pisatzen du. Profesionaletako lehendabiziko partida 2013ko ekainean jokatu zuen, Eibarko Astelena pilotalekuan. Historian izan diren atzelari ezker bakanetako bat da, berak debutatu arte aspaldian ez zen izan halako beste atzelaririk. Eskuin beso motela du, baina berebiziko indarra eta abiadura ematen dio ezkerrarekin pilotari, aireko joko ona du ezkerrarekin, eta oso ondo mugitzen da jokalekuan. XXI. mendeko atzelari hoberenetako bat da, lau urtez jarraian heldu baita Binakako Txapelketa Nagusiaren finalera (2016, 2017, 2018 eta 2019), bai eta hirutan irabazi ere (2017an, 2019an eta 2025ean).

## Kirol ibilbidea 
2014ko apirilaren 26an, profesionaletan debutatu eta hamar hilabetera, Erik Jaka aurrelaria lagun (hura ere debutatu berria), bigarren mailako binakako txapelketa irabazi zuen, Gorka eta Merino I.a 22-4 mendean hartuta. Final hartan ere, Rezustaren ezker bortitza nabarmendu zen, oso bizia zen pilota batek lagunduta. Bi hilabete geroago bigarren mailako buruz buruko txapela jantzi zuen, Ibai Zabalari 22-10 irabazita, markagailua 19-5 zihoala ezker eskuko hatz txikian luxazioa izan zuen arren.

2017ko apirilaren 9an, Iker Irribarria lagun, Binakako Txapelketa Nagusia irabazi zuen, finalean Oinatz Bengoetxea eta Mikel Larunbe 22-14 mendean hartuta. Rezusta izendatu zuten txapelketa osoko pilotari onena.

2018ko apirilaren 9an, hirugarren urtez jarraian jokatu zuen Binakako Txapelketa Nagusiaren finala, Danel Elezkano aurrelaria lagun. 22-9 galdu zuten, Joseba Ezkurdiak eta Jose Javier Zabaletak osatutako bikotearen aurka.

2019ko apirilaren 8an, berriz ere Binakako Txapelketa Nagusiaren finala jokatu zuen, berriz ere Danel Elezkano aurrelaria lagun, bai eta irabazi ere: 22-19 gailendu zitzaizkion Iker Irribarriak eta Jose Javier Zabaletak osatutako bikoteari. Rezusta jo zuten finaleko jokalari hoberena, partida osoa bikain jokatu baitzuen, pilota gogor astinduz eta huts gutxi eginez.

## Kirol lorpenak 
[thumb|Rezusta eta [Irribarria, binakako txapelarekin, Bergaran (2017-04-10).]]
### Profesionaletan 
* 2025: binakako txapelduna, Joseba Ezkurdia aurrelaria lagun. 
* 2019: binakako txapelduna, Danel Elezkano aurrelaria lagun.
* 2018: binakako txapeldunordea, Danel Elezkano aurrelaria lagun.
* 2017: binakako txapelduna, Iker Irribarria aurrelaria lagun.
* 2016: binakako txapeldunordea, Juan Martinez de Irujo aurrelaria lagun.
* 2014: Bigarren mailako buruz buruko txapelduna.
* 2014: Bigarren mailako binakako txapelduna, Erik Jaka aurrelaria lagun.

### Amateurretan 
* 2013: Bergara Hiria sariko txapelduna
* 2012: 22 urtez azpikoetan munduko txapelduna
* 2010: Diario Vasco sariko txapelduna

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* Enpresako fitxa
Fuerteventurako aireportua

**Fuerteventurako aireportua** Fuerteventura uhartea zerbitzatzen duen aireportua da.

2012an 4.399.183 pertsonek erabili zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Aireportuaren webgunea.
Tenerife Hegoa aireportua

**Tenerife Hegoa aireportua** () (IATA: **TFS**, NAZE: **GCTS**), antzina **Tenerife Sur Reina Sofía** deitua, Tenerife uhartea zerbitzatzen duen bi aireportuetariko bat da, Kanariar uharteetako garrantzitsuena, eta nazioarteko bidaiariek gehien erabiltzen dutena.

2014an 9.176.274 pertsonek erabili zuten.

## Argazkiak 

Fitxategi:Finnair OH-LBT at GCTS.JPG|
Fitxategi:Air Greenland Boeing 757 Webb.jpg|
Fitxategi:Tenerife Sur Airport Jurado.jpg|
Fitxategi:GB Airways at TFS GCTS.JPG|
Fitxategi:GCTS TFS TWR from platform.JPG|

## Ikus, gainera 
* Ipar Tenerifeko aireportua

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Aireportuaren webgunea.
Tenerife Iparra aireportua

**Tenerife Iparra aireportua**, antzina **Los Rodeos** deitua — ofizialki *Aeropuerto de Tenerife Norte* — (IATA: **TFN**, NAZE: **GCXO**) Aenak kudeatzen duen Tenerife uhartea zerbitzatzen duten bi aireportuetako bat da. San Cristóbal de La Laguna udalerriko lurretan dago.

2012an 3.717.944 pertsonek erabili zuten.

## Argazkiak 

Fitxategi:A340-tenerifenorth.JPG|
Fitxategi:Aeropuerto Los Rodeos Tenerife Norte.jpg|
Fitxategi:Tenerife North Airport (2).jpg|
Fitxategi:Tenerife North Airport.jpg|
Fitxategi:Plataforma tfn.jpg|

## Istripuak 
1977ko martxoaren 27an 583 pertsona hil ziren aireportuko pistan, Pan Am eta KLM airelineen Boeing 747 hegazkinek izandako istripuan.

## Ikus, gainera 
* Tenerife Hegoa aireportua

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Aireportuaren webgunea.
Baionako konstituzioa

**Baionako konstituzioa** edo **Baionako estatutua** (ofizialki, frantsesez, *Acte Constitutionnel de l’Espagne*) gutun aitortu bat izan zen, Josef Bonapartek 1808ko uztailaren 6an Baionan zin egin zuena, Espainiako monarkia bonapartistaren oinarrizko legea izan zedin. Konstituzioaren xedapen gehienak ez ziren gauzatu, Josef I.aren erregealdian Espainian etengabeko gerra izan zelako.

## Baionako batzarra 
1808ko maiatzaren 5ean, Baionako abdikazioak gertatu ziren: Karlos IV.ak eta honen seme Fernando VII.ak uko egin zioten, hurrenez hurren, Espainiako tronuari. Horren ondotik, ekainaren 6an, Napoleonek Josef Bonaparte izendatu zuen Espainako errege.

Napoleonek Espainiarekiko zekartzan egitasmoak aurrera eraman ahal izateko, dinastia aldaketaz gain, beharrezkoa zen konstituzio testu bat idaztea. Hori zela eta, Baionan espainiar handikien batzarra biltzeko agindua eman zion Murati. Batzarra 1808ko ekainaren 15-30 bitartean egin zen, antzinako estamentuen tradizioaren arabera; Nafarroa, Bizkaia, Gipuzkoa, Araba eta Ameriketako lurraldeetako ordezkariek ere parte hartu zuten. Deitutako 150 handikietatik 75 bertaratu ziren.  

Euskal lurraldeetako Aldundietako eta kontsulatuetako ordezkariak honako hauek izan ziren: Ortuño Mª Aguirre del Corral, Montehermosoko markesa, Arabako Aldunditik; Juan José Maria Jandiola, Bizkaitik; José Mª Lardizabal, Gipuzkoatik; Luis Antonio Gaintza eta Miguel Escudero Nafarroa Garaitik; Gabriel Mª Orbegozo Bilboko Kontsulatutik, eta Francisco A. Echague Gipuzkoakotik. Calahorrako apezpikuaren izenean, Manuel Maria Upategi, Arrasateko bikarioa joan zen. Baionako Batzarreko idazkaria Mariano Luis Urkixo bilbotarra izan zen, Karlos IV.aren erregealdian Estatuko Idazkari izandakoa eta Josef I.aren monarkia berrian kargu bera izan zuena.

## Konstituzioaren edukia 
Napoleonek inposatu zuen konstituzioaren edukia, eta zenbait zuzenketa besterik ez zuen onartu. Frantses legedi berria zen testuaren iturria, elementu tradizional batzuen bertutez moderatua agertzen zelarik. Espainia oinordetza bidezko monarkia gisa antolatzen zuen. Senatua hiru estamentuz osaturik zegoen: nobleak, elizgizonak eta herria. Estatu Kontseiluak botere handiak zituen, hala nola, Zibil eta Zigor Kodeen aldaketak. Erlijio askatasuna, espainiarren eskariz, kendu zen testutik. Prentsa askatasuna aski mugaturik zegoen. Gizabanakoen eskubideei dagokienez, egoitzaren bortxaezintasuna, torturaren debekua, lekuz aldatzeko askatasuna eta herri karguetara iristeko berdintasuna izan zituen ekarpenik garrantzitsuenetako batzuk.

Euskal ordezkariek foru lege eta erakundeen iraupena lortu nahi zuten eta *Foru Konstituzioa* deitzen zioten. Euskal probintziak Konstituzio berriaren alde jartzea lortzearren, honako hau zioen 144. atalean: *"Nafarroa, Bizkaia, Gipuzkoa eta Arabako foru bereziak lehenik Gorteetan aztertuko dira, probintzia horien eta nazioaren mesedetan onuragarriena iritziko zaiona erabakitzearren"*.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  1808ko Baionako Konstituzioaren testua, es.wikisource.org
Young Sherlock Holmes

***Young Sherlock Holmes***, , 1985eko Barry Levinson estatubatuarrak zuzendutako misterio eta abenturazko film bat da. Chris Columbusek gidoia idatzi zuen. Nicholas Rowe, Alan Cox, Anthony Higgins, Sophie Ward, Roger Ashton-Griffiths, Freddie Jones, Nigel Stock, Brian Oulton eta Susan Fleetwood aktoreek antzeztu zuten.

Arthur Conan Doyle eskoziar idazlearen lumak sortutako Sherlock Holmes literatur pertsonaia ospetsuaren gaztaroa eta bere lehenbiziko abentura agertzen da, bai eta gerora bere izaeran eragin izango duten gertakizunak eta bere helduaroko abenturetan ohikoak izango diren hainbat pertsonaia ere, tartean Watson doktorea, Lestrade inspektorea eta Moriarty irakaslea.

Bestalde, film honetan zinemaren historian lehenbizikoz konputagailu bidezko animazioz osoki egindako eszena ikusgai dago, hain zuzen ere, eliza bateko beilate bateko beirazko zaldun batek irudiak bizia beteganatzen duenekoa.
 
## Argumentua 
1870an Londres hiriko Brompton Academy sonako unibertsitatean, Sherlock Holmes gazteak (Nicholas Rowe) aurrerantzean bere adiskide min izango den Watson doktorea (Alan Cox) ezagutuko du.

Une berean, hiriko hainbat pertsona entzutetsu pozoidun gezitxoak jaurtikitzen dituen kapusaidun misteriotsu baten erasoak jasaten ari dira, pozoi horren eraginez beren buruaz beste egiten dutelarik. Holmesek suizidio horiek kasualitate hutsa ez direnaren susmoa du, bai aldiz, aurretik prestatutako hilketak, baina Scotland Yardeko Lestrade inspektoreak heriotz horien artean harremanik ez dagoela dio. Bienbitartean, Holmes bere tutorea Rupert T. Waxflatters-en (Nigels Stock) iloba den Elizabeth (Sophie Ward) neska ederraz maiteminduko da.

## Aktoreak 
* Nicholas Rowe: Sherlock Holmes
* Alan Cox: John Watson
* Sophie Ward: Elizabeth Hardy
* Anthony Higgins: Rathe irakaslea/Eh-Tar/Moriarty irakaslea
* Susan Fleetwood: Dribb andrea
* Freddie Jones: Chester Cragwitch
* Nigel Stock: Rupert Waxflatter
* Roger Ashton-Griffiths: Lestrade inspektorea
* Earl Rhodes: Dudley
* Brian Oulton: Snelgrove maisua
* Patrick Newell. Bentley Bobster
* Donald Eccles: Duncan Nesbitt erreberendoa
* Matthew Ryan: Dudleyren adiskidea
* Matthew Blakstad: Dudleyren adiskidea
* Jonathan Lacey: Dudleyren adiskidea
* Walter Sparrow: Ethan Engel
* Nadim Sawalha: egipziar tabernako jabea
* Roger Brierley: Holmes jauna
* Vivienne Chandler: Holmes andrea
* Lockwood West: bitxikeri dendako jabea
* John Scott Martin: hilerriko zaintzailea
* George Malpas: ikastetxeko atezaina
* Willoughby Goddard: ikastetxeko erreberendoa
* Michael Hordern: Watson doktore helduaren ahotsa

## Kanpo estekak 
* *Young Sherlock Holmes* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Girona-Costa Brava aireportua

**Girona-Costa Brava aireportua** (katalanez: Aeroport de Girona-Costa Brava) Girona hiria zerbitzatzen duen aireportua da.

2012an 2.844.682 pertsonek erabili zuten.

## Argazkiak 

Fitxategi:Girona - Catalunya - Transavia - B737-800.jpg|
Fitxategi:Aeroportdegirona3.jpg|
Fitxategi:Aeroportdegirona1.jpg|
Fitxategi:Girona airport.jpg|

## Bidaiariak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Aireportuaren webgunea.
Murtzia-San Javier aireportua

**Murtzia-San Javier aireportua** (IATA: **MJV**, NAZE: **LELC**) Espainiako aireportu militarrik nagusienetariko bat da, Mar Menor eskualdean dagoena. Espainiako Aireko Armadak kudeatzen du. Egun, Murtzia hiria zerbitzatzen duen aireportu zibila ere bada. 2012an 1.181.490 pertsonek erabili zuten. 2019an Murtzia Eskualdeko nazioarteko aireportua irekiko dute eta bertara eramango dituzten hegaldi zibil guztiak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Aireportuaren webgunea.
Koriakera

**Koriakera** (нымылан, *Nymylan*) txukotk-kamtxatkar hizkuntza da, Siberiako koriakiarren hizkuntza dena.

## Alfabeto 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sakhera

**Sakhera** edo **jakutera** (, *saxa tila*) jakutiarren hizkuntza da, turkiar hizkuntzen familiakoa. Hizkuntza eranskaria da eta dolganera senide hurbila du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jakut

**Jakuta** (, *Jakuty*) edo **sakha** (sakheraz: Сахалар, *Sakhalar*) ekialdeko Siberiako herri handienetako bat da, kulturari dagokionez oso errusiartua dagoena. XX. mendearen amaieran 380.000 inguru ziren. Gehienak Jakutian bizi dira, baina Amur, Magadan eta Sakhalinen ere hedaturik daude.

XV. mendetik aurrera zabaldu ziren sakhak mendebaldetik Baikal aintziraren iparraldeko lurraldeetara eta Lena ibai arroaren erdialdeko lurraldeetan finkatu ziren XVII. mendean. Jakutak turkiarrak dira jatorriz, familia horretakoa da sakhera, beren hizkuntza, eta evenk izeneko herri siberiarrarekin nahasi ziren. Oraindik orain, jakutak erdi-nomadak eta abeltzainak dira eta, Siberiako beste herri batzuek ez bezala, zeramika eta burdina lantzen dituzte aspaldidanik. Guztiz bizkortu da jakuten errusiartzea XX. mendean zehar.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tuvera

**Tuvera** (тыва дыл, *tyva dyl*) tuvatarren hizkuntza da, turkiar hizkuntzen familiakoa. Tuvan hizkuntza ofiziala izateaz gain, tuvatar diasporan (Txinan eta Mongolian) mintzatua da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
West Ham United F.C.

thumb|250px|Thames Ironworks, 1897ko Londresko Liga irabazi zuen taldea.
thumb|250px
**West Ham United Football Club** Ingalaterrako futbol klub bat da, Londresko Newham barrutian egoitza duena. Ez du Ligarik irabazi; bai, aldiz, hiru Kopa, baina garaipen nagusiak 1965eko Europako Errekopa eta 2023ko Conference League izan ditu.

## Historia 
Taldearen lehenengo agerraldia *Thames Ironworks* (Tamesiseko burdinola) izenarekin izan zen. 1895ean West Ham auzoko Kopa irabazi zuen eta 1897an Londresko Liga. 1898an talde profesionala bihurtu zen. Hasieran kolore urdin iluna izan zuten, Arnold Hills taldearen jabea Oxfordeko Unibertsitatean ikasia zelako, baina 1899an Ligako txapeldunak ziren Aston Villakoekin galdutako apustu bat medio haien koloreak hartu zituzten. 1901ean izena aldatu eta auzoaren izena hartu zuten, West Ham United bihurtuz.

Beti izan da talde apala, baina 1961ean Ron Greenwood entrenatzailea fitxatu eta taldearen urrezkoa aroa iritsi zen. 1964ean Kopa irabazi zuen, taldearen lehenengo titulua, eta hurrengo urtean Europako Errekopa eskuratu zuen.

1975ean bigarren kopa irabazi eta Errekopan berriz ere finalera iritsi zen, oraingoan ezin izan zuten titulua eskuratu. 1978an lehen mailatik jaitsi arren 1980an hirugarren kopa bat irabazteko gai izan zen. 1981ean berriz lehen mailara igo eta 1985-86 denboraldian ligako posturik onena eskuratu zuten, hirugarrena.

1999an UEFA Intertoto Kopa lortu zuen. 2006tik aurrera Premier Leaguean jokatu izan du, 2011-12 denboraldian ezik. 2020-21 denboraldian seigarren egin zuen, 1999an izan zuen bosgarren postutik lortu duen emaitzarik onena da. 2022-23 denboraldian Ligan apal ibili bazen ere UEFA Europa Conference League irabazi zuen finalean Fiorentina 2-1 garaituz.

## Estadioa 
2016an bere betiko estadioa zen Boleyn Ground eraitsi egin zuten eta ordutik aurrera Londresko Olinpiar Estadioan jokatzen ditu etxeko partidak.

## Uniformea 
Hasierako uniformea urdin iluna izan zen. Thames Ironworks lantegiko zuzendaria Arnald Hills Oxfordeko Unibertsitateko ikaslea izan zen eta berak erabaki zuen taldearen Oxforden koloreko jantziak eramatea.

Kondaira baten arabera William Belton West Hameko korrikalariak Birminghamen zela Aston Villa taldeko  lau jokalariren aurka lasterketa egin eta irabazi egin zuen. Dirua jokatu zuten, baina haiek ez zuten dirurik ordaintzeko eta jokalarietako batek Aston Villaren ekipazioa eskaini zion ordainetan. 1903tik aurrera granate eta urdin argi kolorez jantzi dira westhamdarrak.

### Historikoa 
### Azken urteak 
## Irabazitako txapelketak 
### Ingalaterran: 4 
* **Ingalaterrako Liga (0) :**
** hirugarrena 1985-86an.
* **Ingalaterrako Kopa (3) :**
** 1964, 1975, 1980
* **Ingalaterrako Superkopa (1) :**
** 1964
* **Ingalaterrako Ligako Kopa (0) :**
** finalista 1966 eta 1981ean.
### Nazio artean: 2 
* Europako Errekopa:
** Txapelduna (1): 1965
** Finalista (1): 1976
* UEFA Intertoto Kopa:
** Txapelduna (1): 1999
* UEFA Europa Conference League:
** Txapelduna (1): 2023

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Santiago de Compostelako aireportua

**Santiago de Compostelako aireportua** (Lavacolla aireportua ere deitua) Santiago Compostelakoa hiria zerbitzatzen duen aireportua da.

2012an 2.194.611 pertsonek erabili zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Aireportuaren webgunea.
Txuvaxera

**Txuvaxera**, (,  ahoskatua), Txuvax herriaren jatorrizko hizkuntza da. Txuvaxian hizkuntza ofiziala da eta inguruko zenbait lurraldeetan ere mintzatzen da.

Errusiako Federazioako erdialdean, Uralak Mendien ekialdean kokaturik dago.

Turkiar hizkuntzak familiako hizkuntza da.

Bi aldaera ditu: *Viryal* edo goikoa eta *Anatri* edo behekoa.

Oghur hizkuntzen adarratik bizirik irauten duen mintzaira bakarra da.

## Alfabetoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Turkiar hizkuntzak

**Turkiar hizkuntzak** familia-hizkuntza bat da, 35 hizkuntzak osatua. Turkiar herriek hego-ekialdeko Europatik mendebaldeko Txina eta Siberiaraino hitz egiten dituzte. Aditu batzuek, altaitar hizkuntzen artean sailkatzen dituzte.

170 milioi lagun inguruk ama hizkuntza moduan dituzte eta beste 200 milioi bigarren hizkuntza moduan. Hiztun gehien dituena turkiera da, Anatolian eta Balkanetan mintzatzen dena.

## Kideak 
Hona hemen Lars Johanson 1998an proposaturiko sailkapena

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Turkiar herriak

**Turkiar herriak** herri-multzo bat dira, mendebaldeko, erdialdeko, ekialdeko eta iparraldeko Asiakoak eta ekialdeko Europakoak, turkiar hizkuntzak dituztenak. 

Turkiar gehienak musulmanak dira, eta Asian, Turkiako mendebaldean eta Volga ibaiaren arroan bizi dira. Bi talde nagusitan banatzen dira, mendebaldekoak eta ekialdekoak. Mendebaldekoen artean Europako turkiarrak, Asiako mendebaldekoak eta Irango ipar–mendebaldekoak daude. Ekialdekoen barruan, berriz, Txinako Xinjiang lurraldekoak eta Sobietar Batasun ohiko hegoaldeko errepubliketakoak. 

Turkiakoek izan ezik, gainerako turkiar herriek ez dute historian zehar batasun politikorik izan 1917. urtera arte. Errusiako Iraultzaren ondoren, Sobietar Batasuneko hegoaldeko errepublikak sortu zituzten. Turkiakoez gain, uzbekoak, kazakhak, kirgizak, turkmenak, baxkirrak eta azerbaijandarrak dira turkiar herri nagusiak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Álvaro Untoria

**Álvaro Untoria Hervías**, pilotaren arloan **Untoria** deituraz ezaguna (Naiara, Errioxa, 1990eko urriaren 17a), esku huskako pilotari profesionala da. Atzelari aritzen da, Aspe enpresarekin. Estatistika ofizialek diotenez, 1,88 m luze da, eta 91 kilo pisatzen du. Profesionaletako lehendabiziko partida 2011ko uztailean jokatu zuen, jaioterriko pilotalekuan, Asegarce enpresarekin (2019ko urtarrilaren hasieran aldatu zen Aspe enpresara). Oso pilota gutxi galtzen duen pilotaria da, jokalekuan ederki mugitzen dena eta tarteka pilota ederki gozatzen duena, nahiz eta jotzaile handia ez izan. 2015ean, Esku Huskako Binakako Pilota Txapelketa Nagusia irabazi zuen, Bengoetxea VI.a aurrelaria lagun.

2013an, bigarren mailako hiru finalak eta sanmateoetako torneoa jokatu zituen, lehen mailan sartzekotan zen. Urte hartako urrian, ordea, partidetan eskua handitzen hasi zitzaion: likidoak pilatzen zitzaizkion ukondotik behera. Sei hilabetez ondo jokatu ezinda ibili zen, gaitzaren jatorria aurkitu ezinda, harik eta eskuko min txiki baten erruz pilota jotzeko postura txarra hartu zuela aurkitu zioten arte. Gaitza konponduta, 2014aren bukaeran maila onean jokatzen aritu zen, eta Andoni Aretxabaletaren ordez Esku Huskako Binakako Pilota Txapelketa Nagusian sartu zuten, Oinatz Bengoetxea aurrelaria lagun. Maila ikusgarria eman zuen txapelketan, eta, horri esker, Bengoetxea-Aretxabaleta bikotea hasierako ligaxkaren zatirik handienean sailkapenaren erditik behera (kanporatuko zituztenen artean) ibili eta gero, Bengoetxea-Untoria finalerdietarako sailkatu ziren lehenik, eta finalerako gero. Finalean, 22-7 irabazi zieten Berasaluze II.ari eta Zubietari.

## Kirol lorpenak 
Esku huskako pilotan, hauek ditu lorpen nagusiak:

### Profesionaletan 
* 2015eko Binakako txapelduna.
* 2013ko bigarren mailako buruz buruko txapelduna.
* 2013ko bigarren mailako binakako txapeldunordea.

### Amateurretan 
* 2011ko buruz buruko GRAVN txapelduna.
* 2010eko Munduko Binakako txapelduna.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* Asegarceren webguneko fitxa
Masail

**Masaila**, **matraila**, **matela** edo **mazela** aurpegiaren alde banatan begien eta kokotsaren artean eta sudurraren eta belarrien artean dauden zati mamitsu eta biribiletako bakoitza da.

## Ikus, gainera 
* Zigoma

## Kanpo estekak
Pagatxa (argipena)

**Pagatxa** hitzak esanahi zenbait ditu:

* **pagatxa**, pagoaren fruitua;
* **pagatxa** edo pagotxa (*Trifolium incarnatum*), landare bat.

## Kanpo estekak
Le Pacte des loups

***Le Pacte des loups*** () 2001eko Cristophe Gans frantziarrak zuzendutako beldurrezko eta ekintza filma da. Samuel Le Bihan, Vincent Cassel, Émilie Dequenne, Monica Bellucci, Jérémie Renier eta Mark Dacascos aktoreek antzeztu zuten.

1764-1767 artean Frantziako Erresuman jazotako *Gévaudango piztiaren* kasuan oinarritua dago.

## Sinopsia 
1765, Frantziako Erresuma. Luis XV.a Frantziakoaren ordezkaria den Grégoire de Fronsac (Samuel Le Bihan) zaldun libertinoa eta bere lagunmina den Mani (Mark Dacascos), Mohawk tribuko irokes indiarra, Frantzia barnealdean jazo den Gévaudango piztiaren misterioa ikertzera joan dira, bertakoen ustez duela urte batetik honuntz gertatutako hilketa odoltsuen egilea baita. Zaldunaren lehenbiziko ikerketek hainbat elementu harrigarri argitaratuko dituzte...

## Pertsonaiak 
* Samuel Le Bihan : *Grégoire Fronsackoa*
* Vincent Cassel : *Jean-François Morangiaskoa*
* Émilie Dequenne : *Marianne Morangiaskoa*
* Monica Bellucci : *Sylvia*
* Jérémie Renier : ''Thomas d'Apcher*
* Mark Dacascos : *Mani*
* Jean Yanne : *Morangiasko kondea*
* Jean-François Stévenin : *Henri Sardis*
* Jacques Perrin : *Thomas d'Apcher (zahartzaroa)*
* Edith Scob : *Geneviève de Morangias*
* Johan Leysen : *Beauterne*
* Bernard Farcy : *Laffont*
* Hans Meyer : *Apcherko markesa*
* Virginie Darmon : *La Bavarde*
* Philippe Nahon : *Jean Chastel*
* Éric Prat : *Duhamel kapitaina*
* Jean-Loup Wolff : *Moncango dukea*
* Bernard Fresson : *Mercier*
* Christian Marc : *Thomas zaharraren zerbitzaria*
* Karin Kriström : *Rochergo nekazaria*
* Vincent Céspedes : *Gudaria*
* Jean-Paul Farré : *Aita Georges*
* Pierre Lavit : *Jacques*
* Michel Puterflam : *Mendeko gotzaina*
* Nicolas Vaude : *Maxime Des Forêts*
* Max Delor : *Jauntxo zaharra*
* Christian Adam : *Viejo noble*
* Jean-Pierre Jackson : *Afariko jauntxoa*
* Nicky Naude : *La Fêlure*
* Daniel Herroin : *Blondin*
* Gaëlle Cohen : *La Loutre*
* Virginie Arnaud : *La Pintade*
* Charles Maquignon : *Valet Bordel*
* Franckie Pain : *La Tessier*
* Isabelle Le Nouvel : *Emagaldu beltzarana*
* Albane Fioretti : *La Teissierren emagaldua*
* Clarice Plasteig dit Caffou : *La Teissierren emagaldua*
* Delphine Hivernet : *Valentine*
* Juliette Lamboley : *Cécile*
* Gaspard Ulliel : *Louis*
* Pierre Castagne : *Céciln aitae*
* Stéphane Pioffet : *Nekazaria*
* Eric Laffitte : *Herritarra*
* Eric Delcourt : *Beauternerren laguntzailea*
* André Penvern : *Bufoia*
* Christelle Droy : *Muinoetako nekazaria*
* Andres Fuentes : *Norabidea ematen duen nekazaria*
* Nadine Marcovici : *Jeanne Roulier*
* Jean-Claude Braquet : *Pierre*
* David Bogino : *Laban jaurtitzailea*
* Emanuel Booz : *Boucher ofiziala*
* François Hadji-Lazaro : *Machemort*
* Pascal Laugier : *Machemorten laguntzailea''
* Erwan Baynaud
* Michel Lataste

## Kanpo estekak 
* "Le pacte des loups" filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Aiguilles Rouges

**Aiguilles Rouges** ("Haitz Gorriak") Mont Blancen aurrean dagoen mendilerroa da. Tontorrik altuena 2.965 metroko Aiguille du Belvédère du. 2.525 metro dituen eta mendikatearen hegoaldean dagoen Le Bréventera igotzeko teleferiko bat Planprazen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Formulario

thumb|300px|**Formularioak**.

**Formularioa** edo **inprimakia** idatziz betetzeko eremu hutsak dituen normalizatutako agiri bat da, eskabideak, izen-emateak eta bestelako izapide administratiboak burutzeko erabiltzen dena, horien idazketa eta kudeaketa errazago izan dadin prestatua.

## Kanpo estekak
Aldan

**Aldan** (errusieraz: Алдан), Siberiako ibaia da, Lenaren ibaiadarra dena. Bere ibilbidearen 1.600 kilometro nabigagarriak dira. Ibaiadar nagusiak Tompo, Tatta eta Timpton ibaiak ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iskenderungo golkoa

**Alexandretako golkoa** edo **Iskenderungo golkoa** (; erromatarrek  deitua) Levanteko itsasoan dagoen golkoa da. Hegoaldeko Turkian, Siriako mugatik gertu, dago, İskenderun (lehen Alexandreta deitua) hiriaren inguruan.

Golkoaren ekialdeko eta hegoalde kostaldeetan Nur mendiak (), mendebaldean Tarso eta İskenderun eta iparraldean Çukurova ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Korritze (argipena)

**Korritze** hitzak esanahi zenbait ditu:

* korrika egitea;
* ikus-entzunezko komunikazioan, korritzea, pantailetan goitik behera edo ezkerretik eskubira lerratzen doan testua (ikus korritze-barra);
* sexualitatean, orgasmora heltzea.

## Kanpo estekak
Hungariako Ordoki Handia

thumb|300px|Alföld
**Hungariako Ordoki Handia**, baita **Alföld** edo **Alföld Handia** ere hegoaldeko eta ekialdeko Hungariaz, Ekialdeko Eslovakiako Behe Lurretako eskualde batzuz (*Východoslovenská nížina*), hego-mendebaldeko Ukrainaz, Karpatoez Haraindiko Behe Lurraz (''Zakarpats'ka nyzovyna*), mendebaldeko Errumaniaz, iparraldeko Serbiaz eta ekialdeko Kroaziaz hedatzen den ordokia da. Panoniako ordokiko eskualderik handiena da.

Hungarieraz *Alföld* ( ahoskatua), eslovakieraz *Veľká dunajská kotlina*, errumanieraz *Câmpia Tisei* edo *Câmpia de Vest*, kroazieraz *Panonska nizina*, serbieraz *Panonska nizija* eta ukraineraz *Тисо-Дунайська низовина'' izenak ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Izapide

[thumb|300px|**Izapideak** [formulario|inprimakiak betez burutzen dira askotan.]]

**Izapidea** edo **zuzemena** afera administratibo bat burutu eta behar diren ondorioak izan ditzan aurkeztu beharreko inprimaki eta beste agiriak bete eta emate, sinadura, ziurtapen, erabaki eta beste urratsen multzoa da, behar den epean egin beharrekoak. Administrazio eraginkortzat jotzen da izapideak egiteko modu azkar eta erosoa eskaintzen duena.

## Kanpo estekak
Alpe Peninoak

**Alpe Peninoak** edo **Valaisko Alpeak** (; ) mendebaldeko Alpeetan dagoen mendikatea da, Suitzako Valais eta Italiako Piemonte eta Aostako haranean dagoena. Tontorrik altuena Monte Rosa da.

## Mendiak 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alpeaurreak

thumb|320px|Kolomansberg, Salzkammergut mendiak, Austria
**Alpeaurreak** (alemanez: *Voralpen*; frantsesez: *Préalpes*; italieraz: *Prealpi*; eslovakieraz: *Predalpe*) Alpeen ondoko eskualde menditsua da. Tontorrak eta iparraldean Suitzako goi-ordokia eta Bavariako ordokia, ekialdean Panoniako ordokia, hegoaldean Po ibaiaren harana eta mendebaldean Rodanoko harana arteko eskualdea da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Antalyako golkoa

**Antalyako golkoa** () Levanteko itsasoan dagoen golkoa da. Turkiako Antalya probintzian kokaturik, Turkiar *riviera* ezizena du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arkona lurmuturra

**Arkona lurmuturra** (alemanez: *Kap Arkona*) Alemaniako lurmuturra da, Rügen uhartean dagoena. Bere tontorrean bi itsasargi eraiki zituzten kostaldea kontrolatzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Asturiasko mendigunea

**Asturiasko mendigunea** () iparraldeko Espainiako mendikatea da. Euskal Herriko arkua eta Kantabriako mendiekin batera Kantauriar mendikatea osatzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ardèche (ibaia)

**Ardèche** (,  ahoskatua; , ,  ahoskatua; ), Frantziako ibaia da, Rodanoren ibaiadarra dena. Vallon-Pont-d'Arc eta Saint-Martin-d'Ardèche udalerrien artean arroila ospetsuak sortzen ditu.

## Zeharkatutako udalerriak 
* Ardèche (ibaiaren izena duena): Astet, Vals-les-Bains, Aubenas, Ruoms, Vallon-Pont-d'Arc, Saint-Martin-d'Ardèche
* Lozère
* Gard: Pont-Saint-Esprit.

## Ibaiadarrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aveyron (ibaia)

**Aveyron** (), Frantziako ibaia da, Tarnen ibaiadarra dena.

## Zeharkatutako udalerriak 
* Aveyron (ibaiaren izena darama): Rodez, Villefranche-de-Rouergue.
* Tarn.
* Tarn eta Garona: Bruniquel

## Ibaiadarrak 
* Viaur
* Cérou
* Vère

## Erreferentziak
Vardar

**Vardar** edo **Axios** (mazedonieraz: Вардар; grezieraz: Αξιός, *Axiós* edo Βαρδάρης, *Vardárīs*) hego-ekialdeko Europako ibaia da, Ipar Mazedoniako nagusiena dena eta Greziako bigarren luzeena.

## Ibilbidea 
Vrutok herriaren inguruan sortzen da, Ipar Mazedonian. Ondoren Gostivar, Skopje (hiriburua) eta Veles hiriak igarotzen ditu eta Grezian sartzen da. Tesalonika hiriaren mendebaldean itsasoratzen da Egeo itsasoan. 

388 km-ko luzera du eta hatetatik 312 Ipar Mazedonian egiten ditu eta azkenengo 76 km baino ez Grezian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Argun

**Argun** (; ; ; ) Asiako ibaia da, ekialdeko Errusia eta ipar-ekialdeko Txinaren arteko muga da. Shilka ibaiarekin batera, Amur sortzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Joxe Mari Agirretxe

**Joxe Mari Agirretxe Kerexeta** (Lasarte-Oria, Gipuzkoa, 1964ko maiatzaren 1a) 1987tik *Takolo, Pirrutx eta Porrotx* taldeko **Porrotx** pailazoa izan ondoren, gaur egun Pirritx, Porrotx eta MariMotots taldeko *Porrotx* pailazoa izatera iragan da.

## Kanpo estekak
Ariège (ibaia)

**Ariège** (; ; ), Frantziako ibaia da, Garonaren ibaiadarra dena. Udaberrian elurra urtzen denean ibaia haundi joaten da.

## Ibilbidea 
Andorran sortzen da Piriniotan. 2.150 metrotako altueran dagoen Fontnegra aintziran du jatorria. Berehala iparralderantz jotzen du eta kilometro gutxi egin ondoren Frantzian sartzen da. Ibaiaren izena daraman departamenduan sartzen da eta zuzen jarraitzen du iparralderantz. Ax-les-Thermes, Foix eta Pamiers zeharkatzen ditu eta Tolosa Okzitaniakoa iritsi aurretik bat egiten du Garona ibaiarekin. Guztira 163'2 kilometrotako luzera du.

## Zeharkatutako udalerriak 
* Ariège (ibaiaren izena daramana): Ax-les-Thermes, Les Cabannes, Tarascon-sur-Ariège, Montgaillard, Foix, Varilhes, Pamiers, Saverdun.
* Garona Garaia: Cintegabelle, Auterive.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mertxe Rodriguez

thumb|270px|Pirritx, Porrotx eta MariMotots, 2012-2013
**Mertxe Rodriguez Serrano**, ezizenez ***MariMotots*** (Lasarte-Oria, Gipuzkoa, 1968ko irailaren 10a),  antzezlea eta pailazoa da. MariMototsen rola du, Pirritx eta Porrotx pailazoekin batera diharduen emanaldietan. 

## Biografia 
Caceres jatorriko guraso erdaldunen seme-alabak Lasarte-Orian jaio ziren. Mertxe gaztetxotatik murgildu zen euskara ikasteko abenturan. Hamaika urtez pailazoekin lanean ibili ondoren, sortu zen MariMotots. Hasiera batean aldi baterako pentsatua bazen ere, lasterrera pertsonaia finkoa izan zen. 2006-2007 urte inguruan MariMotots papera egiten hasi zen Pirritx eta Porrotxekin batera. Harrezkero umeei bideratuta dauden hainbat Marimotots-produktu ikusten dugu, besteak beste, DVD, karta, liburu edo panpin.

### MariMototsen sorrera 
2006-2007 inguruan jaio zen MariMotots petsonaia. Gabon batzuetan Porrotxekin ospitalera minbizia zuten ume batzuei bisita egitera joan zen eta handik atera zirenean, Porrotxek esan zion: "*Mertxe, datorren urtean Marimotots mototsik gabe geldituko da"*; eta bigarren urtea egin zutenean, minbiziaren gaia hartu zuten lantzeko. Handik aurrera, hirugarren urtean hasi zen Marimotots oholtza gainean dantzari, kantari, kontu-kontari eta abar.

### Bizitza pertsonala. Harrera familia 
Mertxe Rodriguezek ume propiorik ez izatea erabaki zuen. 2003 urte inguruan Familia anitzak zirela eta, lan bat egin zuenetik harremana izan du hainbat elkarterekin, besteak beste, Ume alaia, Gaitu edo Beroa. Familia harrerez arduratzen den Beroa Elkartearen bidez bi aldiz izan da harrera-ama, lehenbizi haurtxo batena eta gero bi neba-arrebarena. 

Mertxe Rodriguezen hitzetan:*"Harrera familia izatea izan da nire bizitzako abentura."*

2022ko Korrikak, Korrikaren 22. edizioak, Pirritx, Porrotx eta Marimotots omendu zituen.

### Abestiak 
Zerrenda: Pirritx, Porrotx eta Marimototsen abestiak. Ospetsuenetako batzuk:

* *Tipi-tapa Korrika!* 2020.02.30 eta *Tipi-Tapa Korrika! dantza* 2016
* Karaoke Bideoa: *Maite zaitut* 

* Bideoa: *Ni euri tanta banintz..*.
* Bideoa (zeinu hizkuntzan): *Ni euri tanta banint*z

### Antzerkia 
### Telebista 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
* Bideoa: Mertxe Rodríguez, AEKn hasi nintzen euskara ikasten, euskaraz amesten, eta beraiei esker, gaur egun euskaraz bizi naiz. Biba zuek saioan 2022.04.08

* Bideoa: Mertxe Rodríguezekin elkarrizketa: Harrera familiak eta *Familia milakolore* ikuskizuna. *Biba zuek* saioan. 2020.10.28  

* Audioa (gaztelaniaz): *Harrera familia gisa izan duen esperientzia*, Mertxe Rodriguezi elkarrizketa. 2020 urria
Detroit ibaia

**Detroit ibaia** (; ) AEBtako Michigan eta Kanadako Ontario estatuen artean kokatua dagoen ibai bat da. Saint Clair aintziran jaio eta Erie aintziran amaitzen da, denera 45 kilometro luze dituelarik.

Bi herrialde horien arteko muga izateaz gain, Detroit eta Windsor hiriak banatzen ditu.

## Kanpo estekak 
* Detroit ibaiaren kontserbazioaren webgunea
Trithemis

***Trithemis*** Libellulidae familiako odonatu generoa da.

## Espezieak 
*Trithemis* generoaren barnean espezie hauek daude:
* *Trithemis aconita* Lieftinck, 1969
* *Trithemis aenea* Pinhey, 1961
* *Trithemis aequalis* Lieftinck, 1969
* *Trithemis africana* (Brauer, 1867)
* *Trithemis annulata* (Palisot de Beauvois, 1805)
* *Trithemis anomala* Pinhey, 1955
* *Trithemis arteriosa* (Burmeister, 1839)
* *Trithemis aurora* (Burmeister, 1839)
* *Trithemis basitincta* Ris, 1912
* *Trithemis bifida* Pinhey, 1970
* *Trithemis bredoi* Fraser, 1953
* *Trithemis brydeni* Pinhey, 1970
* *Trithemis congolica* Pinhey, 1970
* *Trithemis dejouxi* Pinhey, 1978
* *Trithemis dichroa* Karsch, 1893
* *Trithemis donaldsoni* (Calvert, 1899)
* *Trithemis dorsalis* (Rambur, 1842)
* *Trithemis ellenbeckii* Förster, 1906
* *Trithemis festiva* (Rambur, 1842)
* *Trithemis fumosa* Pinhey, 1962
* *Trithemis furva* Karsch, 1899
* *Trithemis grouti* Pinhey, 1961
* *Trithemis hartwigi* Pinhey, 1970
* *Trithemis hecate* Ris, 1912
* *Trithemis imitata* Pinhey, 1961
* *Trithemis integra* Dijkstra, 2007
* *Trithemis kalula* Kirby, 1900
* *Trithemis kirbyi* Selys, 1891
* *Trithemis lilacina* Förster, 1899
* *Trithemis monardi* Ris, 1931
* *Trithemis morrisoni* Damm & Hadrys, 2009
* *Trithemis nigra* Longfield, 1936
* *Trithemis nuptialis* Karsch, 1894
* *Trithemis osvaldae* D'Andrea & Carfi, 1997
* *Trithemis pallidinervis* (Kirby, 1889)
* *Trithemis palustris* Damm & Hadrys, 2009
* *Trithemis persephone* Ris, 1912
* *Trithemis pluvialis* Förster, 1906
* *Trithemis pruinata* Karsch, 1899
* *Trithemis selika* Selys, 1869
* *Trithemis stictica* (Burmeister, 1839)
* *Trithemis werneri* Ris, 1912

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Beloie

**Beloie** (errusieraz: Бе́лое о́зеро,  ahoskatua, "Aintzira Zuria") Vologda oblasteko ipar-mendebaldean kokaturiko aintzira da, Errusian.

Bere kostetan dagoen hiri nagusia Belozersk da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Baikal mendikatea

**Baikal mendikatea** edo **Baikal mendiak** hegoaldeko Siberian, Baikal aintziraren ipar-mendebaldeko ertzean dagoen mendikatea da. Tontorrik altuena 2.572 metroko Txersky mendia du, Jan Czerski poloniar esploratzailearen izena duena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aiora Zulaika

**Aiora Zulaika Soroa** (Lasarte-Oria, Gipuzkoa, 1975eko urriaren 8a) Pirritx, Porrotx eta MariMotots taldeko pailazo da, *Pirritx* hain zuzen ere. Euskal Herritarrok alderdi politikoko Lasarte-Oriako zinegotzia izan zen eta egun Tolosan bizi da. Aiora, 23 urterekin sartu zen orduan Takolo, Pirritx eta Porrotx deitzen zen pailazo taldera eta 26 urte daramatza jada bertan. 20 disko eta antzezlan baino gehiago egin ditu pailazoekin eta horrez gain, filmak ere kaleratu dituzte.

## Ibilbidea 
### Hasierak 
Aiorak txikitatik izan du argi pailazo izan nahi zuela baina gaztetxotan arte ikasketetara jarri zen eta arte ederretako ikastetak ditu izatez. Horrez gain, Aiora betidanik egon izan da herri-mugimenduan murgilduta eta buelta horretan gurutzatu zen Takolo eta Porrotxekin; Lasarte-Orian 40 orduko maratoia egiten da 4 urtean behin eta bertan parte hartzen ezagutu zituen Agustin Mujika (Takolo) eta Joxe Mari Agirretxe (Porrotx). Maratoia amaitu eta Arte Ederren ikasketak medio, pailazo taldekoak berarekin harremanetan jarri ziren taldean lantxo batzuk egiteko eta Aiorak, nola ez, baiezkoa eman zuen. Hor hasi zen Aioraren ibilbidea pailazo modura.

Lehenengo urtean, Izeba Maritxuren pertsonaia egiten zuen Aiorak baina Pirritxena egiten zuenak dagoeneko esana zuen beste bide batzuk hartuko zituela eta pixkanaka Aiora hasi zen Pirritxen frogak-eta egiten. ==

* Baserrian (1998-1999)
* Plisti plasta (1999-2000)
* Parrandan (2000-2001)
* Aupa Kintxo! (2001-2002)
* Beti zuekin… Katxiporreta! (2002-2003)
* Poxpolin Marisorgin (2003-2004)
* Patata-patata! (2004-2005)
* Maite zaitut (2005-2006)
* Mari Motots (2006-2007)
* Eskerrik asko! (2007-2008)
* Piratak (2008-2009)
* Irrien Lagunak (2009-2010)
* Ongi etorri Pupu eta Lore (2010-2011)
* Zazpikoloroa (2011-2012)
* Sentitu, pentsatu, ekin! (2012-2013)
* Bizipoza (2013-2014)
* Txo MikMak txikia (2014-2015)
* Amalur / Euri tanta banintz (2015-2016)
* Tipi-tapa korrika / Haizearen herrira (2016-2017)
* Borobilean / Antzinako zuhaitza (2017-2018)
* Musua / Familia milakolore (2018-2019)
* Bizi dantza / Irri dantza (2019-2020)
* Amaren intxaurrak (2020-2021)
* Kuikui (2021-2022)
* Urteak bete, abenturak bizi! (2022-2023)
* Ez gara jaitsiko! (2023-2024)

## Filmak 
* Zatoz jolastera! (2000)
* Jolasen altxorra (2002)
* Ilargiaren sekretua (2004)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Belt Txikia

**Belt Txikia** (, hau da, «gerriko txikia») Kattegat itsasartea (Ipar itsasoa) eta Itsaso Baltikoa elkartzen dituzten hiru itsasarteetatik bat da (beste biak Belt Handia eta Øresund dira). Fionia eta Jutlandia artean dago eta 50 kilometroko luzera du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ipswich Town Football Club

**Ipswich Town Football Club** Ingalaterrako Suffolk konderrian dagoen Ipswich hiriko futbol taldea da. Ingalaterrako Liga eta Kopa bana lortu ditu, baina bere garaipenik handiena 1981ean eskuratu zuen UEFA Kopa da.

Gaur egun hirugarren mailan ari da. Egitza Portman Road estsdioan du.

## Irabazitako txapelketak 
### Ingalaterran: 2 
* **Ingalaterrako Liga (1) :**
** Txapelduna: 1961-62.
** Bigarrena: 1980-81 eta 1981-82an.

* **Ingalaterrako Kopa (1) :**
** 1977-1978. Arsenalen aurka irabazita txapeldunak.

### Nazio artean: 1 
#### UEFA Kopa 
* Txapelduna (1): 1981. AZ Alkmaaren aurka irabazita.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Jaime Urrutia

**Jaime Urrutia** (Madril, 1958ko ekainaren 21a) La movida madrileña mugimenduko musikagile, gitarrajole eta abeslaria da.

Ejecutivos Agresivos taldean hasi zen musika munduan. 1981-1999 bitartean, Ferni Presas eta Edi Clavorekin batera, Gabinete Caligari osatu zuen. Taldeak arrakasta handia lortu zuen *Cuatro rosas* (1984), *Al Calor del Amor en un Bar* (1986), *Camino Soria* (1987) eta *Privado* (1987) diskoekin. *Subid la Música* albumaren porrotaren ostean, taldea desegin zen, eta Jaimek bakarlari ibilbidea hasi zuen.

## Diskografia 
### Gabinete Caligarirekin 
* *Parálisis Permanente/Gabinete Caligari* (Tic Tac, 1982/Tres Cipreses, 1983). Split EP.
* *Olor a carne quemada* / *¿Cómo perdimos Berlín?* (Tres Cipreses, 1982). 7".
* *Obediencia* (Tres Cipreses), 1982). EP.
* *Que Dios Reparta Suerte* (Discos Radiactivos Organizados/Tres Cipreses, 1983)
* *Cuatro Rosas* (Discos Radiactivos Organizados/Tres Cipreses, 1985). Mini LP.
* *Al Calor del Amor en un Bar* (Discos Radiactivos Organizados|/Tres Cipreses, 1986)
* *Camino Soria* (EMI, 1987)
* *Privado* (EMI, 1989)
* *Cien Mil Vueltas* (EMI, 1991)
* *Gabinetissimo* (Mercury Records, 1995)
* *¡Subid la Música!* (Get, 1998)

### Bakarrik 
* *Patente de Corso* 2002
* *El Muchacho Eléctrico* 2005
* *Jaime Urrutia en Joy* 2007
* *Lo Que No Está Escrito* 2010

## Ikus gainera 
* Gabinete Caligari

## Erreferentziak
Canigó

**Canigó** (,  ahoskatua; ,  ahoskatua) Ipar Katalunian dagoen mendia da, Ekialdeko Piriniotan kokatutakoa eta 2.784 metroko altuera dituena.

Bere irudia dela eta, XVIII. mendera arte mendilerroko altuena zela uste zuten. Katalanentzat ikurra, urtero ekainaren 23an bertara igotzea dute ohitura *Flama del Canigó* (Kanigóren garra) izeneko zeremonia egiteko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Corrèze (ibaia)

**Corrèze** (frantsesez, *Corrèze*; okzitanieraz, *Corresa*), Frantziako ibaia da, Vézèreren ibaiadarra dena.

Erdialdeko Mendigunean jaioa, izen bereko departamenduko Tulle eta Brive-la-Gaillarde hiriak zeharkatu ondoren, Vézèren du ahoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bohemiako oihana

**Bohemiako oihana** (; ) erdialdeko Europako mendikatea da, Txekiako Hego Bohemiatik Austria eta Bavariaraino hedatzen dena (non Bavariako oihana sortzen duen). Mendirik altuena 1.456 metroko Großer Arber da. 100 kilometroko luzera du. Bohemiako oihaneko parke nazionala bertan dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Corsen

**Corsen** edo **Corsen punta** (frantsesez: *Pointe de Corsen*) Bretainiako Finistère departamenduko mendebaldeko muturrean kokatuta dagoen punta bat da. Mantxako kanalaren hegoaldeko muturtzat hartzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dellen

**Dellen** Suediako aintzira-sistema bat da, Hälsinglanden dagoena. Bi aintzira (Ipar Dellen eta Hego Dellen) osaturik, bertoko amuarrain arruntak ospetsuak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cotentin

**Cotentin** Normandiako penintsula da, Frantziako ipar-mendebaldeko kostaldean dagoena. Mendebaldean Kanaleko uharteak eta hego-mendebaldean Britainia ditu. Penintsula osoa Manchen dago, Normandia Beherean. Lehen *Pagus Constantiensis* (Coutancesko herria) izenaz ezaguna, Normandiako eskualdeetako bat da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dofinerriko Alpeak

**Dofinerriko Alpeak** () mendebaldeko Alpeetan dagoen mendikatea da, Frantziako hego-ekialdean dagoena. Tontorrik altuena Barre des Écrins (4.102 m.) da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dezhniov

**Dezhniov** edo **Dezhniov lurmuturra** (errusieraz: мыс Дежнёва) Errusiako Txuktxi penintsulan kokatuta dagoen lurmuturra da, Eurasiako ekialdeko muturra dena. Bering eta Txuktxien itsasoen arteko muga da, eta bertatik Galesko Printzearen lurmuturraraino Beringeko itsasartea dago.

## Ikus, gainera 
* Asiako geografia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dojran

**Dojran** edo **Dorian** (mazedonieraz: Доjранско Езеро, *Dojransko Ezero*; grezieraz: Λίμνη Δοϊράνη, *Límni Doïráni*), Ipar Mazedoniako Errepublika eta Greziaren arteko mugan dagoen aintzira bat da, 43,1 km²-ko azalera duena. Lehen Mundu Gerran gudu ospetsua egin zuten bere hegoaldeko ertzean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bernako Alpeak

**Bernako Alpeak** (; ) mendebaldeko Alpeetan dagoen mendikatea da, Suitzan dagoena. Tontorrik altuena Finsteraarhorn da.

## Mendiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Drôme (ibaia)

**Drôme** (frantsesez, *Drôme*; okzitanieraz, *Droma*), Frantziako ibaia da, Rodanoren ibaiadarra dena.

## Zeharkatutako udalerriak 
* Drôme (ibaiaren izena darama): Valdrôme, Luc-en-Diois, Die, Saillans, Allex, Crest, Loriol-sur-Drôme, Livron-sur-Drôme
* Ardèche : Le Pouzin

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Burdinazko Ateak

**Burdinazko Ateak** (, *Đerdap*,  ahoskatua; ,  ahoskatua; ; ; ; ; , *Železni vrata*) Danubioko arroila da, Errumania eta Serbia arteko muga osatzen duena. Ibilbidea guztira 134 kilometro izan arren, askotan azken zatia izendatzeko, Orşovatik haraindikoa, erabiltzen dute izena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dronne

**Dronne** (; ), Akitaniako ibaia da, Isleren ibaiadarra dena.

## Zeharkatutako udalerriak 
* Vienne Garaia
* Dordoina: Saint-Pardoux-la-Rivière, Brantôme, Ribérac
* Charente: Aubeterre-sur-Dronne
* Itsas Charente
* Gironda: Coutras

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Durance

**Durance** (; ), Frantziako ibaia da, Rodanoren adarra.

## Zeharkatutako udalerriak 
* Alpe Garaiak: Briançon, Embrun.
* Proventza Garaiko Alpeak: Sisteron, Manosque.
* Vaucluse: Cavaillon, Avignon.
* Rodanoren Ahoak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Botniako itsasoa

**Botniako itsasoa** (; ) Itsaso Baltikoko itsasoa da, Botniako badiaren hegoaldean kokaturik, Finlandiako mendebaldearen eta Suediako ekialdearen artean dagoena. Hegoaldean Åland itsasoa eta Uhartediaren itsasoa ditu. Bere 79.000 km²-ko azalean dauden portu nagusiak Finlandiako Rauma eta Pori eta Suediako Gävle eta Sundsvall  dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Drin

**Drin** (albanieraz: *Drin* edo *Drini*; mazedonieraz: Дрим; grezieraz: Δρινος) hego-ekialdeko Europako ibaia da, Albaniako nagusiena dena. Drin Zuria eta Drin Beltzaren lotunean jaioa, bi banatzaile ditu: bata zuzenean Adriatikora doana eta bestea Bojana ibaira

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Estatu Batuetako Akademia Militarra

**Estatu Batuetako Akademia Militarra** ( edo *USMA*), **West Point, Armada, Akademia** eta **Puntua** ezizenez deitua halaber ( edota *The Point*) Ameriketako Estatu Batuetako Armadaren akademia militar bat da: mota hartako hezkuntza militar erakunde zaharrena da, 1802ko martxoaren 16an sortu baitzen.

Akademiako ikasleei kadete deritzaie eta bertan graduatuei, "marra gris luzea" (), haien uniformearen kolorea eta aldamenetan daramatzaten marra luzearen ondorioz.

Egoitza New Yorkeko estatuaren hegoaldean dago, Hudson ibaiaren ertzean eta New York hiritik 80 kilometrora, iparraldean.

## Iruditegia 

Irudi:USMA Aerial View Looking North.jpg|West Pointeko Akademiaren aireko ikuspegia.
Irudi:West Point graduates' hat toss 2006-05-27.jpg|West Pointeko kadeteak graduazio ekitaldian graduazioa ospatzen, kapelak airera jaurtikiz.

## Kanpo estekak 
* Estatu Batuetako Akademia Miliatarraren webgunea
Cantharidae

**Cantharidae** Coleoptera ordenako eta Polyphaga subordenako intsektu familia da. Gorputz bigun samarra eta albo zuzenak dituzten kakalardoak dira. Helduak egunezkoak izan ohi dira, eta hostaila edo loreetan ikus daitezke. Ipurtargien ahaideak dira, baina ez dira argirik emateko gai. Harrapari fakultatiboak dira, oso aintzat hartuak izurrien kontrol biologikoan, baina landareak ere jan ditzakete. Larbak lurzoru edo orbelean bizi dira, eta harrapari edo fitofagoak izan daitezke. Banaketari dagokionez, ia kosmopolitak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Cantharidae Fauna Europaea. Faunaeur.org
Red Bayko euskal baleazaleen kokalekua

**Red Bayko euskal baleazaleen kokalekua** (ingelesez *Red Bay Basque Whaling Station*; frantsesez *Station baleinière basque de Red Bay*) Kanadako Red Bayn dagoen aztarnategi arkeologikoa da. 1979an Kanadako Gobernuak leku historiko nazional, eta 2013an UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zituen.

Belle Isle itsasartearen iparraldean kokaturik, Saddle uharteak Ozeano Atlantikotik babesten du herria, babesleku natural bat sortuz. XVI. mendean uste da Euskal Herriko baleazaleek leku horri *Butus *deitzen ziotela, erdaraz idazten zuten Euskal Herriko eskribau erdaldunduek *Buytres *forma ere erabili zutelarik. 1667an berriz, Piarres Etxeberri lapurtarrak euskaraz leku hau izendatzeko *Boitus *edo *Boatuss *formak erabili zituen bere *Liburu hau da Ixasoco nabigacionecoa*-n .

## Historia 
Labradorreko kostaldeak  urte baino gehiagoz izan ditu biztanleak. Amerindiar eta aurreeskimal herriek itsas txakurrak eta mortsak ehizatzen eta izokinak harrapatzen zituzten bertan.

1550etik 1625eraino Euskal Herriko baleazaleek Quebeceko Gros-Mécatina eta Labradorreko St. Charles lurmuturraren bitartean eraiki zituzten 16 guneetako bat zen Red Baykoa. Une gorenean  arrantzale zituen. Red Bayn makailua eta bale-gantza prestatzeko hogei bat eraikin zituzten.

Hurrengo mendeetan, euskal herritarrek ez ezik, frantziarrek, ingelesek eta jerseytarrek ere portua erabili zuten. XIX. mendean Ternua, Ingalaterra eta Anglo-normandiar uharteetako arrantzaleek behin betikoz geratu ziren Red Bayn.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
* Informazioa UNESCOren webgunean
Bular (argipena)

**Bular** izenak hainbat adiera ditu:
* Bularra edo toraxa: animalien atal bat, buruaren eta abdomenaren artean dagoena.
* Bularra: giza emeen ugatza.
Ugatz (argipena)

**Ugatz** izenak bi adiera ditu:
* Ugatz (anatomia): ugaztun emeen guruin esne-jariatzailea,.
* Ugatz (hegaztia): falkonidoen ordenako hegazti falkoniformea.

## Ikus, gainera 
* Ugatza: Diman (Bizkaia) dagoen mendilerroa.

## Erreferentziak