open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Anne Armstrong

**Anne Marie Armstrong** (Georgia, Ameriketako Estatu Batuak, 1991ko urtarrilaren 24a) estatubatuar saskibaloi-jokalaria da. Gaur egun, Espainiako Emakumezkoen Saskibaloi Ligan aritzen den Lointek Gernika Bizkaia taldean jokatzen du.

## Erreferentziak
Allerru Kirol Elkartea

**Allerru Kirol Elkartea** Lezoko kirol elkartea da. Gaur egun Gipuzkoako Erregional Preferentean jokatzen du.

## Historia 
*Lezotarra* izeneko talde bat izan zen 1947tik aurrera baina 1964an *Alleru K.E.* sortu zen.

## Datuak 
2024-25 denboraldia barne.
* **Denboraldiak Lehenengo Mailan**: 0
* **Denboraldiak Bigarren Mailan**: 0
* **Denboraldiak Bigarren B Mailan**: 0
* **Denboraldiak Hirugarren Mailan**: 0

## Azken denboraldiak 
## Kanpo estekak
Naiara Díez

**Naiara Díez Fernández** (Altsasu, Nafarroa, 1987ko urtarrilaren 29a) nafar saskibaloi-jokalari ohia da, hegaleko postuan jokatzen duena.

## Biografia 
Hamabost urteko kirol ibilbidea osatu zuen Diezek gorengo mailan. 2006-2007ko denboraldian egin zuen debuta, Mann Filter Zaragozan. Hiru denboraldi egin zituen han, eta, ondoren, Iruñeko Obenasarekin fitxatu zuen. Etxera itzuli zen. Hiru sasoi egin zituen han ere; Bigarren Mailan lehena, eta Espainiako Ohorezko Mailan beste biak. Talde nafarra onenen artean egon zen, eta Ligako kanporaketetarako eta Espainiako Koparako sailkatu zen, diru arazoen ondorioz desegin zen arte. Orduan iritsi zen Gernikara, 2012-2013ko denboraldian. Guztira 385 partida jokatu ditu gorengo mailan, 6.000 minutu baino gehiago. Estudiantesen aurka jokatu zuen azken partida, 2021eko otsailaren 14an. 53-64 irabazi zuen Gernikak. Diezek sei minutu jokatu zuen, eta sei puntu sartu.

## Kirol-ibilbidea 
* 2006 - 2009: Basket Zaragoza
* 2009 - 2013: Unión Navarra Basket
* 2013 - 2021: Gernika Kirol Elkartea Saskibaloia

## Erreferentziak
Chanel Mokango

**Chanel Modiri Mokango** (Kinshasa, Kongoko Errepublika Demokratikoa, 1988ko urriaren 13a) kongoar saskibaloi-jokalaria da. Gaur egun, Espainiako Emakumezkoen Saskibaloi Ligan aritzen den Gernika Lointek Bizkaia taldean jokatzen du.

## Erreferentziak
Izaskun García

thumb|Izaskun Garciaren ilustrazioa. Egilea: Jare, 2026ko martxoan
**Izaskun García Urlezaga** (Muxika, Bizkaia, 1992ko uztailaren 25a) euskal saskibaloi-jokalaria da, antolatzaile postuan jokatzen duena. 2017-2018ko denboraldian Espainiako Emakumezkoen Saskibaloi Ligako (LF) Lacturale Araski taldean jokatuzen hasi zen.

## Bizitza 
Izaskun Garcia Muxikan jaio zen 1992an. Haur Hezkuntza ikasi zuen, eta horretan aritzeko asmoa kirol ibilbidea amaitzean.

### Kirol-ibilbidea 
9-10 urterekin hasi zen jokatzen Gernikako Seber Altube ikastolan. Bere kirol ibilbidean zehar, minibasketetik Gernika KESB taldeko kategoria guztietan jardun zuen. 1´69 metro neurtzen du eta oinarrizko posizioan jokatzen du, oso jokalari fisikoa eta defendatzaile sutsua.

2017an Gasteizko Araski AES taldearekin fitxatu zuen eta 5 denboraldi jokatu zituen bertan, 2021-2022 denboraldira arte.

Ondoren, La Lagunako (Tenerife) Clarinos taldean jokatu zuen, Emakumezkoen Ligan.

## Taldeak 
* 2011-2014: Gernika KESB Emakumezkoen Ligan 2.
* 2014-2017: Gernika KESB Emakumezkoen Ligan.
* 2017-2022:  Araski AES Emakumezkoen Ligan.

* 2022-        : Clarinos (Tenerife).

## Selekzioak 
Jokalari finkoa izan da Euskadiko Selekzio Absolutuaren eskemetan. Espainiako Selekzioaren beheko kategorietan ere aritu da.

* U19 2011 Txilen

## Palmaresa 
### Taldean 
* Kadeteen azpitxapelduna izatea lortu zuen Euskal Herriko Selekzioarekin.
* 2014 Gernika KESB Emakumezkoen Ligarako igoera.

### Bakarrean 
* 2014-2015 denboraldiko Bizkaiko jokalari onena Bizkaiko Saskibaloiaren XI. Galan.
* Bizkaiko Saskibaloi Federazioaren 75. urteurrena zela eta, Bilbao Basketen atsedenaldian, Gerardo Candina, Yaiza Lazaro, Mario López, Txutxi Solar eta Izaskun García saritu zituzten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Antonija Sandrić

**Antonija Sandrić**, jaiotza-izenaz **Antonija Mišura**, (Šibenik, Kroazia, 1988ko maiatzaren 19a) kroaziar saskibaloi-jokalaria da. Gaur egun, Espainiako Emakumezkoen Saskibaloi Ligan aritzen den Gernika Lointek Bizkaia taldean jokatzen du.

## Erreferentziak
Elīna Babkina

**Elīna Babkina** (Riga, Letonia, 1989ko apirilaren 24a) letoniar saskibaloi-jokalaria da, Letoniako emakumezkoen saskibaloi selekzioarekin nazioarteko partidak jokatutakoa. Gaur egun, Espainiako Emakumezkoen Saskibaloi Ligan aritzen den C.R.E.F. ¡HOLA! taldean jokatzen du.

## Erreferentziak
Eskuen leizea

**Eskuen leizea** (gaztelaniaz: *Cueva de las Manos*) Argentinako leizea edo leize multzoa da, Santa Cruzko probintzian dagoena, Perito Moreno herritik 163 kilometro hegoaldera. Ezaguna da, izenak adierazi bezala, paretean margotuak dauden eskuengatik. Leizeko artelan horiek orain dela 13.000 eta 9.000 urte egin ziren. Talde desberdinek okupatu zuten leizea denboran zehar, eta lanik goiztiarrenak K. a. 7.300. urtean datatu ahal izan dira karbono-14 bidez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maria Habsburgo-Jagellondarra

**Maria Habsburgo-Jagellondarra** (1531ko maiatzaren 15a - 1581ko abenduaren 11) Fernando I.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoa eta Ana Jogalia Bohemia eta Hungariakoaren alaba zen.

Gilen Jülich-Cleves-Bergekoarekin ezkondu zen 1546ko uztailaren 18an, bigarren emazte gisa, eta zazpi seme-alaba izan zituzten, Europako hainbat monarkiekin ezkondu zituztenak.
Vilma Kesänen

**Vilma Emilia Kesänen** (Tampere, Finlandia, 1988ko irailaren 27a) finlandiar saskibaloi-jokalaria da, antolatzaile postuan jokatzen duena. Gaur egun, Espainiako Emakumezkoen Saskibaloi Ligan aritzen den Star Center Uni Ferrol taldean jokatzen du.

## Erreferentziak
Satan Handi

[thumb|200px|*Satan Handia*, [Carlos Latuff brasildar marrazkilariaren karikatura.]]
**Satan Handia** (persieraz شيطان بزرگ‎‎; *Shaytân-e Bozorg*), jihadisten ikuspuntutik, historiako une zehatz batean, bere bura Islamaren bozeramatzailetzat duen norbaiten ustetan islamdar fedea, herria eta interesen aurka doan herrialde, estatu edo pertsona deitzeko izendapena da. Iraganean, maiz Israelgo Estatuak izendapen hori jaso ohi zuen, baina gerora, beren burua Islamaren bozeramailetzat zutenek, AEBak islamadar munduko herrialdeen etsai nagusitzat jo eta izendapen horrekin deitzen hasi ziren, Gerra Santuaren aldekoek Israelek estatubatuar babesik ez balu, aspaldian garaitua izango zela uste baidute.

Satan Handiaz gain, une zehatz bakoitzeko egoera geopolitikoen arabera beste hainbat Satan Txiki ere izan dira, Sobietar Batasunetik hasi, bere ateismoa eta Afganistango okuzpazioa zela eta, Frantzia arte, Israeli emandako unea araberako babesaren ondorioz. Zenbait jihadistek erabiltzen duten pragmatismoa nabarmena da oso, esate baterako Afganistango Gerran, Satan Txikia zen Sobietar Batasuna garaitzeko asmoz, AEBetako Satan Handiarekin aliatzera iritsi baiziren.

## Kanpo estekak
Sortzez Garbiaren eliza (Bilbo)

**Sortzez Garbiaren eliza** Bizkaiko Bilbo hiriburuan dagoen eliza bat da. Sabino Arana etorbidearen 42. zenbakian dago, Garellano auzoan.

## Iruditegia 

Irudi:Bilbao - Iglesia de la Inmaculada Concepción 2.jpg|Aurrealdea.
Irudi:Bilbao - Iglesia de la Inmaculada Concepción 3.jpg|Alboko ikuspegia.

## Kanpo estekak
Ana Maria Luisa Medicikoa

**Ana Maria Luisa Medicikoa** (1667ko abuztuaren 11 &ndash; 1743ko otsailaren 18a) Medici etxearen azken ordezkari lineala izan zen. Artearen mezenasa handia, bere anaia Joanes Gaston Medicikoa 1737an hil zenean Medicien arte kolekzio handia jaso zuen, Uffizi Galeria, Palazzo Pitti eta Medicien *villa* ezberdinetan zegoen guztia barne. Ana Mariak kolekzio handi hori Toscanako Dukerriari eman zion inoiz Florentziatik ez ateratzeko baldintzarekin.

Kosme III.a Medicikoa (Toscanako duke handia) eta Margarita Luisa Orleansekoaren (Luis XIII.a Frantziakoaren biloba) alaba bakarra izan zen. Joanes Gilen Palatinatukoarekin ezkondu zen, eta musika patrozinatuz Dusseldorf musika gune garrantzitsu bilakatu zuen. Joanes Gilenek sifilia zuenez, ez zuten seme-alabarik eduki, eta Ana Maria Luisaren anaiak antzuak zirenez, Mediciak desagertzeko arrisku handia zegoen.

1713an Kosme III.ak Toscanako legeak aldatu zituen eta bere alabak oinordekotza izatea baimendu zuen. Bere bizitzako azken urteetan esfortzu handia egin zuen egoera hori onar zezaten Europako beste potentziek. Hala ere, 1735an, Europako potentziek Frantzisko Eztebe Lorrenakoa izendatu zuten oinordeko, eta tronura igo zen Ana Mariaren ordez. Joanes Gilenen heriotaren ostean Ana Maria Luisa Florentziara itzuli zen, eta lehen dama gisa jardun zuen bere anaiak boterea hartu eta Villa La Quietera bidali zuen arte. Anaia Joanes Gaston 1737an hil zenean, Frantzisko Ezteberen ordezkari batek Ana Maria Luisari eskaini zien Toscanako erregente nominala izatea, baina ez zuen onartu. 1743an hil zen, Medici etxea berarekin batera desagertuz.

## Zuhaitz genealogikoa
Gaizkiaren Ardatza

thumb|320px|Gorriz, AEBek Gaizkiaren Ardatzarekin lotu ohi zituen herrialdeak; horiz eta orlegiz, beste zenbaiten arabera lotutakoak; eta urdinez, AEBak.
**Gaizkiaren Ardatza** (ingelesez: *Axis of evil*) AEBetako presidente George W. Bushen esapidea izan zen, ustez eta betiere haren ikuspuntutik, terrorismoa babesten zuten errejimenak izendatzeko erabilia. 2002ko urtarrilaren 29ko Batasunaren Estatuaren Hiltzadian baliatu zuen lehenbiziko aldiz izendapen hori. Hasieran Irak, Iran eta Ipar Korea sartu zituen multzo horretan, eta Libia, Siria eta Kuba gehitu zituen geroago. Azkenik, Bielorrusia, Birmania eta Zinbaue ere sartu zituen.

Honen aurrekaria izan zen estatu zitalak esapidea, Bigarren Mundu Gerran Aliatuek erabili zutena Ardatzeko potentziak izendatzeko, eta baita Gaizkiaren Inperioa ere, 1980ko hamarkadan AEBetako presidente Ronald Reaganek Sobietar Batasuna izendatzeko erabiltzen zuena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zelibatu

[thumb|eskuinera|300px|Monje budista gazteak [Tibeten. Ordena batzuk bere kideen zelibatua agintzen dute, tartean jainistek.]]
**Zelibatu** (latinezko  hitzetik ekarria) edo **ezkongetza** arrazoi erlijiosoek egindako sexu-abstinentzia da. Historian zehar boto erlijiosoekin lotuta dago: Antzinako Erroman debekaturik zegoen salbuespen bat izanda (Vestaren birjinak); islamdar teologian, Hadith batzuen esanetan, Mahomak zelibatua gaitzetsi zuela esaten badute ere, sufiek bultzatzen dute; xintoismoak zelibatua galarazten du; kristautasunak ere jarrera gatazkatsua du ezkongetzarekiko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gaizkiaren Inperioa

[thumb|[Ronald Reagan 1983ko martxoaren 8an.]]
**Gaizkiaren Inperioa** (ingelesez: *Evil empire*) estatubatuar presidente Ronald Reaganen esapidea izan zen, Juri Andropov buru zuen Sobietar Batasuna izendatzeko erabili zuena. 1983ko martxoaren 8an baliatu zuen lehenbiziko aldiz izendapen hori. 1980ko hamarkadan, Gerra Hotzaren amaieran, AEBetako Gobernuak eta Reagan eta errepublikarren gidaritzapean Sobietar Batasunaren aurkako joera oldarkor edo gogorragoa erakutsi zuen, ondorioz AEBek Sobietar Batasunak zituen gaitasun militar estrategikoa eta orokorrak kopuruei zegokienez gutxienez berdindu eta ahal izan ez gero gainditu behar zituenaren pentsamoldea hedatu zen. Reganek lehenbizikoz "Gaizkiaren Inperioa" izendapena aipatu zuen hiltzadian bertan honakoa esan zuen: "komunismoa, gizateriaren historiako beste atal triste eta bitxia da, bere azken orrialdean oraintxe idazten ari dira".

## Kanpo estekak
Luisa Karolina Radziwiłł

**Luisa Karolina Radziwiłł** (; ; 1667ko otsailaren 27a - 1695eko martxoaren 25a) Lituaniako Dukerri Handiko magnatea izan zen Bi Nazioen Errepublikaren garaian, eta erreformista aktiboa. Printzesa titulua zuen. Prusiako Dukerrian jaioa, Radziwiłł familiako kidea zen, Lituaniako kalbinisten lerro garrantzitsueneko azken oinordekoa, eta Gediminidoen eta Jogalia etxearen ondorengoa. Dubingiai, Slutsk eta beste lur batzuk jaso ziten bere aita Bogusław Radziwiłł printzearengandik. Bere ama ere lurren oinordeko legala zen eta Kėdainiai eta Biržaiko dukerriak ere erosi zituen. Luisa Karolina 1695an hil zenean Radziwiłłen Biržai-Dubingiai familia ildoaren amaitu zen. Era berean Biržai eta Dubingiai gazteluak izan zituen azken Radziwiłł kidea izan zen.

Bere aita Janusz Radziwillen eta Elisabet Sofia Brandenburgokoaren semea zen, eta bere lehengusu Janusz Radziwiłłekin batera traizioz beteriko papera jokatu zuten Suediak Polonia inbaditu zuenean, Erauntsia gisa ezagutzen den garaia. Suedia erretiratu zenean, Luisa Karolinaren aita amaren familiarekin batera joan zen Brandenburgo-Prusiara. Bere emazte Ana Maria Radziwiłł, lehengusuaren alaba zena, Luisa Karolina erditu eta gutxira hil zen. Bogusław bi urte beranduago hil zen, Luisa Karolina umezurtz baina oso aberats utziz. Bere zaintza Frederiko Gilen I.a Brandenburgekoaren esku geratu zen, etorkizunean bere aitagin-arreba izango zena.

Luisa Karolinak bizitzaren zatirik handiena Berlin eta Königsbergen eman zuen, baina dukerriko bizitzaz ere arduratzen zen. Bere aitak bezala lituanierazko liburuak inprimatzea ordaindu zuen eta kalbinismoan oinarritutako hezkuntza babestu zuen. Lituaniako ikasleentzat teologia bekak eman zituen. Lituanierazko lehen katezismoa ere ordaindu zuen.

Lehen ezkontza hamahiru urterekin egin zuen, Luis Brandenburgekoarekin. Frederiko Gilenen eta Luisa Henriketa Nassaukoaren semerik gazteena zen. Luis, hala ere, oso gazte hil zen eta Luisa Karolina Karlos III.a Filipe Neoburgekoarekin ezkondu zen. Bigarren ezkontza honetatik ondorengotza lortu zuen. Izan zituzten lau umeetatik alaba gazteena zen Elisabet Augusta Sofia Neuburgekoa bakarrik irisi zen heldua izatera. Bere ondorengoen artean Bavariako erregeak daude, baita Europako beste hainbat monarkia ere, Mindaugas II.a Lituaniakoa gisa.
Kutxa Kultur Artegunea

**Kutxa Fundazioa Artegunea** Kutxa Fundazioak bultzaturiko erakustokia da, Tabakalera eraikinean dagoena eta gutxi gorabehera 900 m2 dituena, bi solairutan banatua, batera edo banaturik funtziona dezaketenak, tamaina handiko erakusketa bat edo aldi berean bi erakusketa txikiago egin daitezkeelarik. Bi mailak konektatzen dituen arkitektura-jokoak eta industria-izaerak konfigurazio berezia ematen diote aretoari.

2015ean irekia,  erakusketa-aretoa Kutxa Fundazioaren programazioa osatzeko helburuaz sortu zen. Areto berri honen erakusketa-ildoak argazki-erakusketak soilik izango ditu ardatz.

Argazkigintza beti izan da ardatz garrantzitsua Kutxa Fundazioaren kultura-estrategian. Kutxa Fototeka ─ argazki-artxiboa, hau ere Tabakalera eraikinean dagoena─ da Fundazioak duen ondare-aktiborik garrantzitsuenetako bat.

Argazkigintza publiko orokorrari hurbiltzea eta ezagutaraztea, arreta berezia eskainiz geure hurbileko inguruneari, horixe da Artegunearen helbururik garrantzitsuenetako bat. Aretoak topaketa-gune bat izan nahi du, ezagutzarako tresna, era guztietako jendearen eskura egongo dena.  
## Hezkuntza-proiektuak 
 Artea jendeari hurbiltzeko, kultura-trukea eta gaitasun kritikoa sustatzeko gune izateko pentsatua, hezkuntza-lanak garrantzi handia izan du beti Kutxa Kultur Artegunearen proiektuetan.

Gure hezkuntza-proiektuak espezifikoki diseinatzen dira ikusgai dauden erakusketei lotuta, eta hainbat eratako hartzaileengana zuzenduta egoten dira:
* Familientzako jarduerak
* Eskola-programak
* Taldeentzako programak – Helduentzako eta publiko orokorrarentzako jarduerak
* Premia bereziak dituzten taldeentzat egokitutako programak.

## Ordutegia 
Asteartetik igandera: 12:00-14:00 / 16:00-20:00

## Iruditegia 

Fitxategi:KutxaKulturArtegunea2.png|
Fitxategi:Kutxa Kultur Artegunea.jpg|
Fitxategi:Taller en Artegunea.jpg|

## Argibide erabilgarriak 
* Doako sarrera.

## Kanpo estekak 
* http://www.kutxa.eus/eu/(https://www.kutxafundazioa.eus)
Kubo aretoa

thumb|Kubo aretoaren kanpoaldea.

**Kubo aretoa** Kutxabank banketxearen Kutxa Fundazioaren gizarte ekintza bat da. Rafael Moneo arkitektoak diseinaturiko Kursaal eraikin berezian dago eta Donostiako kultura-bizitzaren eskaintzarik garrantzitsuenetakoa bihurtu da. 2000. urtean irekia, aretoak gutxi gorabehera 1.000 m2 ditu, eta bere zabaltasun eta arkitektura bereziari esker tamaina handiko erakusketak egiteko moduko lekua da.

Aretoaren programazioak, aldi baterako erakusketetan oinarrituak, arte plastikoak ditu ardatz, bereziki XX. mende-hasieratik gaur egunera artekoak, bertan sartuta arte-adierazpenaren beste arlo batzuetako zenbait proposamen ere, adibidez, zinema, arkitektura edo diseinuaren ingurukoak.

Era guztietako jendearengana iristeko, Kubo aretoak nazioarteko izaera duten erakusketa-proiektuak ingurune hurbileko proposamenekin uztartzen ditu: batetik, gaur egungo egile handien atzera begirakoak; eta bestetik, egungo arteari buruzko zenbait tesitan oinarrituriko talde-erakusketak.

Bere erakusketa-ibilbide esanguratsuak kultura-erreferente bihurtu du, bertan era guztietako arte-adierazpenak erakusteko, baita artista, aditu, kritikari eta publikoaren arteko topagune ere. Izan ere, maila handiko artistak izan dira bertan, besteak beste, Miquel Navarro, Ricardo Martín, Marta Cárdenas, Gonzalo Chillida, Jesus Mari Lazkano, Gao Xingjian, José Manuel Ballester, Menchu Gal, Javier Mariscal, Marc Chagall, Joan Miró, Ignacio Chillida, Jorge Oteiza, Ilan Wolf, Pablo Gargallo, Isabel Muñoz, Josune Amunarriz, Andrés Nágel, Rafael Moneo, Miquel Barceló, Vittorio Storaro, Balerdi, Juan Luis Goenaga, Mendiburu, Zumeta, Eduardo Arroyo eta Darío Villalba.

## Hezkuntza-proiektuak 
Artea jendeari hurbiltzeko, kultura-trukerako eta gaitasun kritikoa sustatzeko gune izateko pentsatua, hezkuntza-lanari garrantzia ematen zaio Kubo aretoan.

Aretoaren hezkuntza-proiektuak espezifikoki diseinatzen dira ikusgai dauden erakusketei lotuta, eta hainbat eratako hartzaileengana zuzenduta:
* Familientzako jarduerak.
* Eskola-programak.
* Taldeentzako programak. Helduentzako eta publiko orokorrarentzako jarduerak.
* Premia bereziak dituzten taldeentzat egokitutako programak.

## Ordutegia 
Asteartetik igandera: 11:30-13:30 / 17:00-21:00

## Argibide erabilgarriak 
* Doako sarrera.

## Kanpo estekak 
* Kubo aretoaren web orria, Kutxa Fundazioaren webgunean.
Bilboko itsas probintzia

[eskuinera|200px|thumb|Bilboko [itsas probintziaren kodea.]]
**Bilboko itsas probintzia** Bizkaiko kostaldea barne hartzen duen itsas probintzia eta kostalde eremua da, Euskal kostaldean. Espainiako Estatuaren kostaldea osatzen duten 30 itsas probintzietako bat. Ekialdean, Saturrarango lurmuturran hasi, 2º 24´W longitudean, eta mendebaldean Ontongo senaian amaitzen da, 3º 09´W longitudean. Ekialdean Donostiako itsas probintzia du, eta mendebaldean berriz Santanderreko itsas probintzia.

Itsas probintzia honetako kapitaingoa Bilbon dago. Bertako porturik garrantzitsuena Bilboko portua da.

Ekialdetik mendebaldera honako itsas barruti hauetan banaturik dago:
* Ondarroa (BI-4): Saturrarandik Plantxaganiara.
* Lekeitio (BI-1): Plantxaganiatik Ogoñora.
* Bermeo (BI-2): Ogoñotik Barasordara.
* Bilbo (BI-3): Barasordatik Ontongo senaiara.

## Kanpo estekak
Demonizazio

**Demonizazioa** edota **satanizazioa** delakoa desinformazio edo gertaeren eta deskribapenen aldaketan oinarritutako teknika erretorikoa eta ideologia da. Politika, literatura, eta batez ere kazetaritza eta propaganda arloetan maiz ematen da. Demonizazioaren bitartez erakunde politikoak, pentsamoldeak, herrialdeak, alderdi politikoak, kulturak, hizkuntzak, erlijioak eta beste hainbat kaltegarriak eta txarrak direla aurkeztu nahi da, demonizazioa bultzarazten duenak bere burua zuritu eta jendearen aurrean modu positiboan aurkeztea helburu du, bai eta gainontzekoen ideiak edo siniskerak ustez okerrak direla sinistuaraztea ere.

Euskal Herrian demonizazioaren adibide garbiena espainiar nazionalismoak eusko abertzaletasuna eta bereziki ezker abertzalenaren aurka burututako demonizazioa izan da, baita euskara nahiz euskal kultura gutxiesteko helburuaz burutu duena ere.

## Kanpo estekak
Mikele

**Mikele** euskaraz gizonezko eta emakumezko izena da.

## Historia 
Grezierazko eta latinezko *Michael* izenetik atera zen (*Mikha´el*, "nor Jainkoa bezala?" hebreeraz).

Lehen aldiz XIII. mendean aurkitu daiteke, Iruñerrian (*Miquele Iturriquo*), eta gizonezko izen bezala erabili da XVII. mendera arte gutxienez. Euskal tradizioan izen honen emakumezko aldaerak hauek dira: *Mikeleitza*, *Mikelitza*, *Mikela* eta *Mariamikele*. Hala ere, Sabino Aranaren 1910.eko Deun-ixendegi euzkotarrean *Mikele* izena femeninotzat eman zen.

*Mikele*ren Erdi Aroko patronimikoa *Mikeleitz* zen, eta forma hau gaur eguneko deitura ere bada.

## Beste hizkuntzetan 
* Latinez: *Michael*; *Michelle*, *Michaela*
* Gaztelaniaz: *Miguel*; *Micaela*, *Miguela*
* Frantsesez: *Michel*; *Michèlle*
* Katalanez: *Miquel*; *Miquela*

## Mikele izena duten pertsona ezagunak 
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P735 wd:Q31188399 . ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=label
|columns=label:Izen-abizenak,P106:Jarduera,P19:Jaiolekua,P569,P570
|links=local
}}

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Donostiako itsas probintzia

[eskuinera|200px|thumb|Donostiako [itsas probintziaren kodea.]]
**Donostiako itsas probintzia** Gipuzkoako kostaldea barne hartzen duen itsas probintzia eta kostalde eremua da, Euskal kostaldean. Espainiako Estatuaren kostaldea osatzen duten 30 itsas probintzietako bat. Ekialdean, Ipar Euskal Herria eta Frantzia Estatuko kostaldearen mugan hasi eta mendebaldean Saturraranen amaitzen da, 2º 24´W longitudean. Ekialdean Ipar Euskal Herria eta Frantzia Estatuko kostaldea du, eta mendebaldean berriz Bilboko itsas probintzia.

Itsas probintzia honetako kapitaingoa Pasaian dago. Bertako porturik garrantzitsuena Pasaiako portua da.

Ekialdetik mendebaldera honako itsas barruti hauetan banaturik dago:
* Hondarribia (SS-4): Ipar Euskal Herria eta Frantzia Estatuko kostaldearen mugatik Higer lurmuturrera.
* Pasaia (SS-1): Higer lurmuturretik Anarrira (Orio).
* Getaria (SS-3): Anarritik Saturraranera

## Kanpo estekak
Maitane Gurrutxaga

**Maitane Gurrutxaga Altuna** (1991ko irailaren 18a) euskal saskibaloi-jokalaria da, hegaleko postuan jokatzen duena.

## Taldeak 
## Erreferentziak
Intza Lizarazu

**Intza Lizarazu Jauregi** (Azkoitia, 1991ko maiatzaren 21a) euskal saskibaloi-jokalaria da, eskolta postuan jokatzen duena. Gaur egun, Espainiako Emakumezkoen Saskibaloi Ligako Bigarren Mailan aritzen den Añares Rioja ISB taldean jokatzen du.

## Taldeak 
## Erreferentziak
Logan Lucky

***Logan Lucky*** (euskaraz *Logan Zorteduna*) 2017ko Steven Soderbergh estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako ekintza komedia film bat da. Adam Driver, Channing Tatum, Riley Keough, Daniel Craig, Seth MacFarlane, Katie Holmes, Hilary Swank, Katherine Waterston, Sebastian Stan eta Jesco White aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Jimmy eta Clye (Channing Tatum eta Adam Driver) anaiek auto lasterketa bat ospatzen den bitartean lapurreta bat burutzeko asmoa dute. NASCAR kategoriako Coca-Cola 600 auto lasterketa Ipar Carolinako Concord hirian jazoko da.

## Aktoreak 
* Channing Tatum: Jimmy Logan
* Adam Driver: Clyde Logan
* Riley Keough: Mellie Logan
* Daniel Craig: Joe Bang
* Hilary Swank
* Katherine Waterston
* Katie Holmes: Bobbie Jo Logan Chapman
* Seth MacFarlane: Max Chilblain
* Sebastian Stan: Dayton White
* Jack Quaid
* Jesco White
* Brian Gleeson: Sam Bang
* David Denman: Moody
* Jim O'Heir
* Macon Blair

## Kanpo estekak 
* *Logan Lucky* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai
Lekeitio Futbol Taldea

**Lekeitio Futbol Taldea** Lekeitioko futbol taldea da.

## Datuak 
2018-19 denboraldia barne.
* Denboraldiak Lehenengo Mailan: 0
* Denboraldiak Bigarren Mailan: 0
* Denboraldiak Bigarren B Mailan: 0
* Denboraldiak Hirugarren Mailan: 0
* **Emaitzarik onena**: 10.a (Bizkaiko Ohorezko Maila 2015-16an)

## Ibilbidea 
## Palmaresa 
* Bizkaiko Lurraldeko Preferentea (1): 2017-18

## Kanpo estekak
Adelaida Hungariakoa (1040)

**Adelaida Hungariakoa** (c. 1040 &ndash; 1062ko urtarrilaren 27a) Andres I.a Hungariakoa eta Anastasia Kievekoaren alaba bakarra izan zen. Vratislav II.a Bohemiakoaren bigarren emaztea izan zen, 1058tik aurrera. Vratislaventzat ezkontza-dinastiko ona izan zen, bere aitagin-arrebarekin aliantza ona egin baitzuen.

Lau seme-alaba izan zituzten, euren artean Bretislaus II.a Bohemiakoa eta Judith Bohemiakoa. Vratislav duke izendatu zuten 1061ean, bere anaia hil ostean, eta uretebetez, hil aurretik, Adelaida dukesa izan zen.

Bere heriotzaren ostean senarra berriro ezkondu zen Świętosława Poloniakoarekin, eta 1085an Bohemiako Erresumako lehen errege izendatu zuten.
Big Stan

***Big Stan*** (euskaraz *Stan Handia*) 2007ko Rob Schneider estatubatuar zinema zuzendari eta gidoigileak zuzendu eta idatzitako komedia film bat da. Schneiderrez gain, Jennifer Morrison, Scott Wilson, Henry Gibson, Richard Kind, Jackson Rathbone, M. Emmet Walsh eta David Carradine aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Stan Minton (Rob Schneider) iruzurra egiteagatik espetxeratuko dutela ohartzean kakalarria sartzen zaion higiezinen agente txepel bat da. Beste presoek bortzatuko dutelako beldurra duenez, "Maisua" (David Carradine) izeneko guru misteriotsua bere birkarzaina izan dadin kontratatuko du, honek borroka arteetan entrenatuko du. Jada espetxean dela, gainontzeko presoak izutzeko asmoz bere borroka arteetako trebezia erabiltzen hasiko da. Haien errespetoa bereganatu, eta azkenean presoen buru bilakatuko da, espetxeko patiora bakea, elkarbizitza eta oreka ekarriz. Baina espetxeko zuzendari ustelak (Dan Inosanto) espetxea dagoen eremua urbanizatu nahi du, horretatako Stani patioa gerra eremu bat bilaka dezan eskatuko dio, sortutako liskarren eraginez espetxea behin betiko itxi dezaten.

## Aktoreak 
* Rob Schneider: "Big" Stan Minton
* David Carradine: Maisua
* Jennifer Morrison: Mindy Minton
* M. Emmet Walsh: Lew Popper
* Scott Wilson: Gasque zaindaria
* Richard Kind: Mal
* Sally Kirkland: Madame Foreman
* Henry Gibson: Shorts
* Marcia Wallace: Alma
* Diego Corrales: Julio
* Randy Couture: Carnahan
* Don Frye: Nazio kidea
* Brandon Molale: Piken
* Lil Rob: Presoa
* Brandon T. Jackson: Deshawn (Brandon Jackson bezala)
* Olivia Munn: Maria
* Richard Riehle: Epailea
* Kevin Gage: Bullard
* Jackson Rathbone: Robbie Hippia
* Dan Inosanto: Espetxe zuzendaria
* Bob Sapp: Raymond Handia
* Tsuyoshi Abe: Dang
* Buddy Lewis: Cleon
* Dan Haggerty: Preso ohia

## Kanpo estekak 
* *Big Stan* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai
Adelaida Hungariakoa (1140)

**Adelaida Hungariakoa** edo **Adelaida Bohemiakoa** (c. 1105 &ndash; 1140ko irailaren 15a) Álmos Hungariakoaren eta Predslava Kievekoaren alaba izan zen. Bere aita Géza I.a Hungariakoaren semea zen eta lehenengo Ekialdeko Eslavoniako duke eta, ondoren, errege izan zen.

Adelaida Soběslav I.a Bohemiakoarekin ezkondu zen eta, gutxienez, bost seme-alaba izan zituzten.
Maika Etxekopar

**Maika Etxekopar** (Gotaine-Irabarne, Zuberoa, 1987) antzerkilaria, kantaria eta musikaria da. Amaren Alabak kantari taldean egin zen ezagun.

## Ibilbidea 
### Antzezle 
Antzerkilari gisa  "Le Petit Théâtre de Pain" konpainian dabil, antzezle profesional bidean.  William Shakespeareren *Hamlet* lanaren bertsio egokitu bat plazaratu zuten .

2023an Bonbon Beltz taldearekin *Gure Zaharrak* lana taularatu du, Maika aktoreetako bat izateaz gain taula-zuzendaria ere bada. Helduentzako txotxongilo ikusgarriekin egiten dute. Tamaina naturalekoak dira txotxongiloak eta atzetik dute aktore maneiatzaile bana (Ahlam Slama, Battitt Halsouet, Amaia Irazabal, Bruno Hollemaert, eta Maika Etxekopar bera). antzezlana *Urtxintx urdinak* izeneko zahar etxean kokatuta dago, bertan giroa elektrikoa da. Langileak egoitzaren 50 urteen ospatzeko besta handi bat prestatzen ari dira, Osasun Inspekzioak abisatu gabeko bisita bat abiatuko duelarik, artatzaile taldearen baitan ezinegona eta sentikortasuna areagotzen dira…

### Bultzatzaile 
2026an estreinatu zuen Günea antzoki eta kulturgunea, bertze hiru kiderekin batera. «Ezinbestekoa» zaio kulturgunea urte osoan biziaraztea, antzerkiak duen galdekatzeko «boterea» hedatzeko.

Kat’woq, Continuum eta Bonbon beltz konpainien artean erabiltzen dute gunea. Zuberoan antzerkian profesionalizatu nahian dabiltza.Tailerrak antolatzen dituzte, emanaldien bidez inguruko antzerkia zabaltzea helburu jarriz.Zuberoan maskaradak eta pastoralak dituzten arren, antzerkirako ez da hainbesteko ohiturarik.*«Euskal Herriko hiriguneetatik amiñi bat urrun gelditzen gara, eta antzerkian profesionalizatu garenok horrelako leku bat behar genuen antzezlanak sortzeko eta hedatzeko»*Mixel Etxekopar musikariaren alaba da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* [Maika Etxekoparrekin elkarrizketa Euskal Kultur Erakundea(https://eu.wikipedia.org/wiki/Euskal_Kultur_Erakundea)ren webgunean.]
* Araitz Muguruzak egindako elkarrizketa *Berria*n, 2014/07/03 
* Maika Etxekopar Youtuben.
Elorrio Kirol Taldea

**Elorrio Kirol Taldea** Elorrioko futbol taldea da. Gaur egun Bizkaiko Ohorezko Mailan dabil.

## Datuak 
2023-24 denboraldia barne.
* Denboraldiak Lehenengo Mailan: 0
* Denboraldiak Bigarren Mailan: 0
* Denboraldiak Bigarren B Mailan: 0
* **Denboraldiak Lehen maila RFEFn**: 0
* **Denboraldiak Bigarren maila RFEFn**: 0
* Denboraldiak Hirugarren Mailan: 0
* **Denboraldiak Hirugarren maila RFEFn**: 0
* **Emaitzarik onena**: 2.a (Bizkaiko Ohorezko Maila 1977-78 eta 1978-79 denboraldietan)

## Ibilbidea 
## Emakumezkoen taldea 
Elorrioko emakumezkoen taldeak 2015ean Bizkaiko Liga irabazi eta Euskal Ligara igo zen.

## Kanpo estekak
Desinformazio

**Desinformazioa**, baita **informazio manipulazioa** edota **manipulazio mediatikoa** ere deitua, pertsonak datu, argumentu, gai, albiste, gertakari edo informazio jakin bati buruz ezjakintasunean edo oharkabean mantenarazteko ekintza edo teknika bat da. Teknika honen azken helburu nagusia, desinformatzailearen aldeko edo mesedekoa ez den informazioa ixilaraztea da. Agnotologiaren ohiko trikimailuetako bat da, eta komunikabideetan ematen da, baina hauek ez dira desinformazioa hedatu daitekeen bitartekari bakarrak. Gerran dauden edo informazio askatasunik ez duten herrialdeetan, beren aurkariak isilarazi nahi dituzten gobernuetan nahiz beren kideak kontrolpean mantendu nahi dituzten sektetan ere eman liteke, horretarako informazioa ezkutatuz.

## Ikus gainera 
* Demonizazio
* Informazio
* Informazio gainkarga
* Egia-ostea

## Kanpo estekak
Teherango gatibuen krisialdia

**Teherango gatibuen krisialdia** Irango Iraultzaren ondoren sortutako Irango Gobernuaren babesa zuten eta Ruhola Khomeiniren jarraitzaileak ziren irandar ikasle talde batek Teheran hiriburuko AEBetako enbaxadari eraso egin eta bertan zeuden 63 estatubatuar diplomatikari eta hiritar bahitu zituenean hasi zen. Krisialdiak denera 444 egun iraun zuen, 1979ko azaroaren 4ean hasi eta 1981eko urtarrilaren 20a arte.

Estatubatuar horien bahiketak inmunitate diplomatikoaren oinarriak apurtzen zituen. Bahituetako hamahiru bi astera libre utzi zituzten, eta 1980ko uztailean beste bakarren bat ere bai. Gainontzeko 50 gizon eta bi emakumeak AEBek Mohammad Reza Pahlavi xah ohiaren estradizioari uko egiteagatik protesta gisa bahituta mantendu ziren.

## Zinema 
* *Argo* (2012)

## Kanpo estekak
San Jurgi lore

**San Jurgi lorea** edo **San Jorge lorea** (*Centranthus ruber*) landare belarkara da, Caprifoliaceae familiakoa, nahiz eta batzuetan Valerianaceae barnean sailkatua agertu. Jatorria Mediterraneo inguruan du. Oso ohikoa da landare apaingarri gisa, baina askotan bertakotua aurkitzen da bide bazter eta hormetan.

Hostoak entsaladan edo egosita jan daitezke. Belar bedeinkatuaren efektu bertsuak eragiten ditu eta antiespasmodikoa da.

## Habitata 
San Jurgi lorea Mediterraneo inguruko lurraldeetan du jatorria: Afrika iparraldea (Magreb), Turkia, Grezia, Jugoslavia ohia, Italia, Frantzia, Espainia eta Portugal.

Espezie termofiloa da, oso lur lehorretan ere garatzen dena.
Haitz tarteetan, ezponda harritsuetan eta horma zaharretan hazten da. Lurraren eraketa kimikoak ez du baldintzatzen.

## Ezaugarriak 
Landarearen luzera izan ahal da 30 cm eta 1,30 m artekoa. Zurtoin biribildu, huts eta leuna du, 12 mm diametrokoa. Hostoak, 5 cm luzekoak, pittin bat mamitsuak dira, oposatuak eta puntadunak.

Loreak oso ugariak dira eta korola arrosak edo gorriak, korinbo trinkoetan bilduak. Barietate apaingarri batzuk zuriak dira.

Fruitua akenio txiki bat da.

Centranthus ruber fleur-Bou DSC 2550.jpg|Lorea
Macroglossum stellatarum centranthus Cognac.jpg|Polinizatzen
Centranthus ruber forma albus 2007-06-02 (flower).jpg|Lore zuria
Centranthus ruber B.jpg|Hostoak

## Kanpo estekak
Yakov Malkiel

**Yakov Malkiel** (Kiev, 1914ko uztailaren 22a - Berkeley, Kalifornia, 1998ko apirilaren 24a) estatubatuar filologoa eta hizkuntzalaria izan zen, jatorriz judua.

Filologia semitikoa, eslaviarra eta erromanikoa ikasi zituen Berlinen (1933-1938), eta han lortu zuen doktoregoa 1938an. 1940an Estatu Batuetara ihes egitea lortu zuen. Kaliforniako Unibertsitatean, 1947an, *Romance Philology* aldizkari ospetsua sortu zuen, eta 1965ean Ameriketako Elkarte Linguistikoko presidente izan zen.

Dena dela, Malkiel hizkuntzalaritza historikoaren eta diakronikoaren, hizkuntza erromanikoen eta hizkuntzalaritzaren inguruan egindako lanengatik da ospetsu. Kritika lan ugari egin zuen, eta argitaratzaile gisa ere lan egin zuen. 1988an Malkielen lanaren bibliografia analitiko bat argitaratu zen, eta bere lan zientifikoak ere aurrera jarraitu zuen 1990eko hamarkadaren hasiera arte; osasun arazo larriak izan zituen, eta ikerketak utzi behar izan zituen.

## Lan nagusiak 
* *Development of the Latin Suffixes *-antia* and *-entia* in Romance Languages.* Berkeley: University of California Press, 1945.
* *The Derivation of Hispanic *fealdad(e)*, *fieldad(e)*, and *frialdad(e). Berkeley: University of California Press, 1945.
* *Three Hispanic Word Studies.* Berkeley: University of California Press, 1947.
* *Hispanic *algu(i)en* and Related Formations.* Berkeley, University of California Press, 1948.
* *The Hispanic Suffix *(i)ego. Berkeley: University of California Press, 1951.
* *Studies in the Reconstruction of Hispano-Latin Word Families.* Berkeley: University of California Press, 1954.
* *Essays on Linguistic Themes.* Oxford : Blackwell, 1968.
* *Patterns of Derivational Affixation in the Cabraniego Dialect of East-Central Asturian.* Berkeley: University of California Press, 1970.
* *Etymological Dictionaries: A Tentative Typology.* Chicago: University of Chicago Press, 1976.
* *A Tentative Autobibliography.* Berkeley: University of California Press, 1988.
* *Etymology*. Cambridge: Cambridge University Press, 1993.

## Erreferentziak
Abanto Club

**Abanto Club** Abantoko kirol elkartea da. Gizonezkoen eta emakumezkoen futbol talde arrakastatsuak ditu.

## Historia 
XX mendearen hasieran lanera etorritako teknikari ingelesak hasi ziren futbolean jokatzen Pobeña aldean. Bertakoak ziren hainbat lagunek 1914an sortu zuten *Abanto Club* taldea, Las Carreras auzoan. 1939an Somorrostro taldearekin elkartu zen *Somorrostro-Abanto* izeneko taldea sortuz baina 1941eratko berriz banatu ziren.

## Gizonezkoak 
### Datuak 
2023-24 denboraldia barne.
* Denboraldiak Lehenengo Mailan: 0
* Denboraldiak Bigarren Mailan: 0
* Denboraldiak Bigarren B Mailan: 0
* **Denboraldiak Lehen maila RFEFn**: 0
* **Denboraldiak Bigarren maila RFEFn**: 0
* Denboraldiak Hirugarren Mailan: 0
* **Denboraldiak Hirugarren maila RFEFn**: 0
* **Emaitzarik onena**: 2.a (Bizkaiko Ohorezko Maila 2016-17an)

### Ibilbidea 
## Emakumezkoak 
Emakumezkoen taldea arrakastatsuagoa izan da azken urteotan, Espainiako bigarren mailan jokatzen baitu. 2015 urtean ordea taldea desegin zen.

### Ibilbidea 
### Palmaresa 
* Espainiako bigarren maila:
** Txapelduna (1): 2011
** Bigarrena (1): 2012
* Euskadiko Federazioaren Kopa:
** Finalista 2010ean.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Immunitate diplomatiko

**Immunitate diplomatikoa** diplomazialari batek bizi den eta lan egiten duen herrialdean daukan bortxaezintasunaren onurak dira, tartean zergak ordaindu beharrik ez izatea, eta bertako auzitegien jurisdikzio zibil eta kriminaletik aske egotea.

Onura hauek emanak izan dira historikoki diplomazialariak beste burujabetza bat ordezkatzen duelako eta bere funtzioen betekizuna inolaz ere ez eragozteko.

Immunitate diplomatikoa Harreman Diplomatikoei buruzko Vienako Hitzarmenean (1961) arautu ziren.

Era berean, Harreman Kontsularrei buruzko Vienako Hitzarmenak (1963) kontsulen eta ofizialki onartutako edozein kontsul ordezkarien eskubideak arauti zituen.

Agente diplomatikoek epaiketara deituak ez izateko duten eskubidea ere barne hartzen du, betiere herrialde hartzaileko auzitegiren batek bere burua eskuduntzat jotzen ez duen bitartean atzerritar diplomazialari baten aurka jotzeko.

## Ikus, gainera 
* Erregearen bortxaezintasun (Espainia)

## Kanpo estekak
Xah

**Xah**a, batzuetan **shah**a, ingelesaren eraginez (, *šāh*, "errege") Irango erregeek jasotzen zuten titulua zen. Hitza jatorriz Persiar inperioko Akemenestar garaitik dator eta hizkuntza askotara iragan da. 

Antzina, Pertsiako enperadoreak ***xāhān xāh*** ("erregeen errege") titulua jasotzen zuen eta emakumezkoek, ***sahbanu*** (persieraz, شهبانو, «erregina»); titulu hori hiru enperatrizek bakarrik zerabilten: Purandojt-ek eta Azarmidojt-ek, K.o. 630. urtean, eta Farah Dibak, Mohammad Reza Pahlavi, Irango azken xah izan zenaren emazteak, 1979ko Irango Iraultzak kargugabetua.

*Xah* edo *sahbanu*-en semeak ***sahzada*** dira (*shahzada* hitzetik eratorria, “xaharen semea” edo “printzea”) eta alabak, ***xazad*** ("xaharen alaba" edo "printzesa").

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iran-Contra

**Iran-Contra**, baita **Irangate** edota **Contragate** izenez ezaguna ere, 1985-1987 artean jazotako eskandalu politiko bat izan zen. Honetan, Ameriketako Estatu Batuek ezkutuan eta orduko Ronald Reagan presidentearen administraziopean, Iran-Irak gerra bete-betean zegoela, Irango Gobernuari armak saldu eta Nikaraguako Gobernu Sandinistaren aurka egiteko Contra mugimendua sortu eta ekonomikoki finantziatu zuen. Bi ekintzok, bai arma salmenta nahiz Contraren finantzaketa, aurrez Ameriketako Estatu Batuetako Senatuak debekatuak zituen, hortik eskandaluak are eta oihartzun handiagoa eragitea.

Irani egindako arma salmentak AEBei 47 milioi dolarretako irabaziak ekarri zizkion, Oliver North estatubatuar militarrak diru hori Suitzako banku kontu sare baten bidez kudeatu zuen, nagusiki Nikaraguako Gobernu Sandinistaren aurka egin eta Contrari babesa emateko.

## Kanpo estekak
Kattalin Saint-Marie

**Kattalin Sainte-Marie** (Landibarre, Nafarroa Beherea, 1992) soziologo ezaguna eta Etxauzia Nafartarren Etxea elkartearen koordinatzailea da. Euskaldun Gazteria taldearen partaidea da. Lurralde Garapen eta Antolaketari buruzko masterra egin du Paueko Unibertsitatean.

## Obra 
* *Euskal Herriko Pirineoaldeko lurraldea: mendialdeko udalerrien problematiken erakusgarri*. Udalbiltza eta Gaindegia, 2014ko uztaila. Sarean: https://web.archive.org/web/20170117205031/http://gaindegia.eus/sites/gaindegia.eus/files/argitalpen-eranskin/txt_gdg_pirinioak.pdf

## Kanpo estekak 
* «Zer dira Euskal Pirinioak?», *Euskalirratiak.eus*. Kattalin Sainte-Marie, Gaindegiarentzat landu zuen azterketa sozio-ekonomikoaz.
* Urko Apaolaza Avila: «Euskal Pirinioak: lurralde homogeneoa, baina errealitate ezberdinak», *Angelu itsua* bloga, 2015-06-10.
*  «Kattalin Sainte-Marie, licenciada en Sociología: “Las diferencias en la ordenación y en las políticas de los dos estados han moldeado la montaña pirenaica”», *Beha Euskal Herria* aldizkaria.
Sara Iparragirre

**Sara Iparragirre** (Orio, Gipuzkoa, 1998ko azaroaren 6a) euskal saskibaloi-jokalaria da. Gaur egun, Espainiako Emakumezkoen Saskibaloi Liga Challengen aritzen den Azpeitia-Azkoitia ISB taldean jokatzen du.
Amorante (musikaria)

**Amorante**, jaiotzezko izenez, **Iban Urizar**, (Elgoibar, Gipuzkoa, 1975eko urtarrilaren 5a) gipuzkoar musikaria da. Izen artistikoa Rodrigo Amarante musikari brasildarraren eta Enrique Morente flamenko kantariaren abizenak nahastuz sortu zuen, horiek baitziren miresten dituen bi artista.

Amoranteren lana "herri musika" bezala definitzen du egileak berak. Folk musika desberdinen uztarketa oinarri hartuta, aspaldiko koplak, flamenkoa edota Afrikako musikak nahasten ditu. Jotzen dituen instrumentuen artean, gitarra, harmoniuma, ukelelea, zintzarria eta tronpeta daude eta haiekin esperimentatzen da. Bakarka aritu aurretik, Cafe Teatro, Bizarra eta Andrakan taldeetan aritu da.

## Lanak 
* *Amorante* (2016)
* *Manuela / Brueghel Zaharra* (2017)
* *Bat edo hiru* (2020)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Bandcampeko orria
Strathcarron (Highland)

**Strathcarron **, , Eskoziako Highland eskualdeko herrixka bat da, Ross eta Cromarty eta Skye eta Lochalsh barrutian. Loch Carron aintziran dago.

## Kanpo estekak
Achmore (Highland)

**Achmore**, , Eskoziako Highland eskualdeko udalerri bat da, Skye eta Lochalsh barrutian. Loch Carron aintziraren hegoaldeko ertzean dago, Plockton udalerritik 7 milia ekialdera eta Stromeferry udalerritik hurbil.

## Kanpo estekak
Plockton

'***,  edota **Ploc Loch Aillse*', Eskoziako Highland eskualdeko udalerri bat da, Skye eta Lochalsh barrutian. Loch Carron aintziraren ertzean dago, eta 378 biztanle ditu.

## Kanpo estekak
Dornie

'''''', , Eskoziako Highland eskualdeko udalerri bat da, Skye eta Lochalsh barrutian. Loch Duich, Loch Alsh eta Loch Long aintzirak topagunean dago.

## Kanpo estekak
Ardelve

'''''', , Eskoziako Highland eskualdeko udalerri bat da, Skye eta Lochalsh barrutian. Loch Alsh aintziran dago, Eilean Donan gaztelua begi bistara duela. 157 biztanle ditu.

## Kanpo estekak
Oroimenaren Eguna

**Oroimenaren Eguna** (ingelesez *Remembrance Day*, informalki *Poppy Day*) Commonwealth erakundeko herrialdeetan ospatu ohi den jaiegun bat da, honetan gerra garai ezberdinetan, eta bereziki Lehen Mundu Gerran, herrialde horietako soldadu eta zibilek burututako sakrifizioak oroituarazi eta omentzen dira.

Mitxoleta lorea jaiegun honetako ikurra da, *In Flanders Fields* olerkia dela eta, hortaz jaiegun honetan oso erabilia den lorea da.

Nagusiki azaroaren 11n ospatzen da, Lehen Mundu Gerrako borrokak amaitu ziren eguna, betiere Alemaniaren armistizioaren sinaduraren arabera. 1919ko azaroaren 7an Jurgi V.a Erresuma Batukoak ezarri zuen, Edward George eta Wellesley Tudor Polen proposamenez, Lehen Mundu Gerran Eroritakoak omentzeko asmoz.

## Kanpo estekak
Auchtertyre

'''''', , Eskoziako Highland eskualdeko udalerri bat da, Skye eta Lochalsh barrutian. Loch Alsh aintziraren iparraldeko ertzean dago, Kyle of Lochalsh udalerritik hurbil.

## Kanpo estekak
Avernish

'''''', , Eskoziako Highland eskualdeko baserri giroko komunitate txiki eta eder bat da, Skye eta Lochalsh barrutian. Eilean Donan gaztelua eta Skye uhartetik hurbil dago.

## Kanpo estekak
Herriaren Batasuna (Kanariak)

**Herriaren Batasuna** (euskaraz, *Unidad del Pueblo [UP]*) alderdi politiko kanariar nazionalista bat da. beren ideia politikoak ezkertiarra eta independentista da eta beren oinarriak langilez osatuta daude.

## Ideologia 
Bere burua alderdi ezkertiartzat dauka, sistema politiko sozialistaren aldekoa da, eta independentista, kanariar herria autodeterminaziorako eta independentziarako eskubidea duelakoan dago-eta.

## Kanpo estekak
Laura Arroyo

**Laura Marlene Arroyo Gárate** (Lima, 1986ko irailaren 13a) Espainian bizi den kazetari, komunikatzaile politiko eta kantautore perutarra da.

## Biografia 
Laura Arroyo 1986ko irailaren 13an jaio zen Liman. Hizkuntzalaritza Hispanikoan lizentziatu zen Peruko Unibertsitate Katoliko Pontifizioan, eta Kazetaritza Politikoan eta Analisi Kulturalean diplomatu zen Antonio Ruiz de Montoya Unibertsitatean. Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean Analisi Politikoan masterra egin zuen.

Espainiako Podemos alderdi politikoaren *Idazkaritza Nagusiko Analisi Politiko, Estrategia eta Marko Unitateko* kide izan zen. *Canal Red-*eko *El Tablero* tertulia politikoko zuzendaria da eta *La Base Comanche*-ko zuzendaria.

2024ko martxotik Silvia Intxaurrondok zuzentzen duen *La Hora de La 1* saioko tertuliakide politikoa da.

### Karrera artistikoa 
Arroyo kantautorea ere bada. 2021ean argitaratu zuen lehen diskoa, *Niebla*, lau abestiz osatutako albuma.

Hurrengo urtean, 2022an, *Refugio* argitaratu zuen, Arroyok pianoa jotzen duen hamar kantu instrumentaleko diskoa.

## Diskografia 
* *Niebla* (2021)
* *Refugio* (2022)

## Erreferentziak
Ezker Sozialista Berria

**Ezker Sozialista Berria** (galizieraz, *Nova Esquerda Socialista*) Galiziako erakunde politiko bat da. Ideologia ezkertiarreko gizarte- eta sindikatu-arloetako militateek eta etorkin taldeek sortu zuten. Ezker Sozialista Berriak bere burua erakunde galiziar, errepublikazale eta sozialista.

Erakundearen buruak Lois Pérez Leira, idazkari nagusia, eta Xosé Manuel Graña, lehendakari nazionala, dira.

2013ko martxoan, Galiziar Ezkerraren Batasunaren alderdi batekin bat egin zuen Galiziar Ezker Berria sortzeko, ANOVA-Ermandade Abertzalearen barruko erakindea.

## Referencias 
## Kanpo estekak
Ingeniaritza sozial (politika zientzia)

**Ingeniaritza soziala** politika zientzian esanahi bikoitzarekin erabiltzen den terminoa da. Alde batetik, herrialde ala eskualde bateko biztanleriaren jarrera, gizarte harremanak eta/edo gizarte ekintzetan eragiteko saiakera; bestetik, gizarte aldaketa programak ezartzeko edo hubiltzeko modua. Bi esanahiek ere, gobernu edo talde pribatuek burututako neurri handiko saiakerak barne hartzen dituzte.

## Kanpo estekak
Langileen Sindikatu Bateratzailea

**Langileen Sindikatu Bateratzailea** (galizieraz, *Central Unitaria de Traballadores [CUT]*) 1998ko abenduaren 4an sortutako Galiziako sindikatua da. Sorrera Biltzarra 1999ko apirilaren 19an egin zuten. Klase sindikatutzat dauka bere burua eta galiziar langile guztien interesen babesa du helburu. Compostelako Donejakuen, Coruñan, Vigon, Ribeira eta Cangasen. Sindikatuaren agerkaria *O Xornal* (*Egunkaria*).

## Kanpo estekak
Canadian Caper

**Canadian Caper** () 1980ko urtarrilaren 29an, Teherango gatibuen krisialdiaren testuinguruan, Irandik ezkutuan sei estatubatuar diplomatikari ateratzeko ekintza izan zen. Kanadako Gobernuak eta AEBetako CIA zerbitzu sekretu agentziak elkarlanean antolatu zuten.

Buruzagia CIAko agente Tony Mendez izan zen: Teheranera bidaiatu eta ustezko zientzia-fikziozko film baterako eszenalekuen bila zebilelako aitzakian diplomazialariei ihes egin zezaten nortasun faltsuko agiriak eman zizkien. Diplomazialariek Teherango aireportutik Swissair konpainiako hegazkin batean aireratu eta 1980ko urtarrilaren 27an Zurich hirira salbu iritsi ziren.

Ekintza hori 2012ko *Argo* filmean zinemaratu zen, Ben Affleck zuzendari eta aktoreak zuzendu eta Tony Mendezen pertsonaia antzeztu zuen. Film onenaren Oscar Saria irabazi zuen.

## Ikus, halaber 
* Teherango gatibuen krisialdia

## Kanpo estekak
Ad baculum argudioa

***Ad baculum*** **argudioa** edota **argumentum ad baculum** (latinez literalki *makilari erregutzen dion argudioa*) argudio bat indarrean, mehatxuan edo norberaren karguan oinarrituz balioztatzen duen falazia bat da. Laburbilduz: "Indarrak zuzenbidea egiten du".

*Argumento ad consequentiam* edota *argumento ad verecundiam* falazien azpibanaketatzat jo daiteke.

## Kanpo estekak
Gizarte ekintza

**Gizarte ekintza** edo **ekintza soziala** delakoa, ekintza horren egileentzat zentzua duen eta berta batzuen jarreraren eragin dezakeen ekintza da. Ekintza bat hura burutzen duten pertsona edo pertsonek zentzu pertsonal bat ezartzen dutena da. Ekintza soziala besteei zuzendua dago.

Max Weber alemaniar soziologoaren arabera gizarte ekintza mota hauetan sailka daiteke:

* Arrazionala: arrazoiak edo moralan oinarritua
* Instrumentala: balizkoak diren helburuak lortzeko asmoz
* Emozionala: irrazionala, sentimenduek bultzatua: maitasuna, gorrotoa, eta abar.
* Tradizionala: ohituraz burutua
    
Gizarte ekintza jokamolde sozial konplexua da, norberaren edo bitartekoaren erreakzioaz gain gainontzekoena ere aurreikusten baitu, baina ez da gizarte harremana bezain aurreratua.

## Kanpo estekak
Galiziar Laborari Sindikatua-Laborari Batzordeak

**Galiziar Laborari Sindikatua-Laborari Batzordeak** (galizieraz, *Sindicato Labrego Galego-Comisións Labregas*) nekazari eta abeltzainen galiziar sindikatu bat da. Haren egoitza nagusia Compostelako Donejakuen dago.

## Kanpo estekak