Pere Casaldàliga

**Pere Casaldàliga i Pla** (Balsareny, Bartzelona, 1928ko otsailaren 16a - Batatais, 2020ko abuztuaren 8a ) kataluniar teologo, elizgizon eta olerkaria izan zen, 1968tik Brasilen bizi zena. 1971-2005 bitartean, São Félixko apezpikua izan zen, Mato Grosso estatuan. Askapenaren teologiaren kide nabarmenetakoa zen, nekazari eta amerindiarren eskubideen defendatzailea. «Ezer ez eduki, ezer ez eraman, ezer ez eskatu, ezer ez isildu eta, bidenabar, ezer ez hil» bere lelo nagusia izan zen.

«Herriaren artzapezpikua» esaten zioten Casaldàligari, eta haren jarrerak Vatikanoaren haserrea ere eragin zuen Joan Paulo II.aren agintaldian. 1988an, Vatikanora bertara ere deitu zuten, azalpenak eskatzeko. Berez 75 urterekin erretiroa hartzea erabaki bazuen ere, elizbarruti berean jarraitu zuen lanean.

## Ekarpenak eta lanketak 
Txikitatik izan zuen gerturapen eta kezka politikoa etxetik gertu. Gaztarokoa oroitzapenak bereziki interesgarriak dira : «Gerrarekin ikasi nuen jende nagusia entzuten, gauza oso larriak komentatzen zituzten, haiek bezala isilik egoten ere ikasi nuen. Aitaren etxe zaharrean, osaba Josepet eta beste hainbeste bizi zirelarik, askotan isildu behar izan nuen –milizianoen aurrean, ardoaz eta galderaz mozkortuta– lehen eskolako mojen edo desertoreen ezkutalekua, edo izen aldatuarekin edo janzkera susmagarriarekin edozein apaiz edo fraideren joan-etorria», azaltzen zuen. 

Hala eta guztiz ere, ez zen bere Brasileko jardunera arte, giza eta nekazal eskubideen alde borrokatzen hasi zela. Izan ere, Casaldàligak Sabadellen (1952-1958 bitarte), Bartzelonan, Barbastren eta Madrilen apaiz bezala egin zituen lehen lanak, eta klaretarren komunitatean hainbat funtzio eta kargu bete zituen: prestatzailea, Iris aldizkariaren zuzendaria, Barbastreko Mintegiaren arduraduna, etab. 

Eliza «ezberdin» bati buruz zuen ikuspegiak, fede heldu, erantzunkide, libre, txiro eta ezarritako hierarkiarik gabeko baten ariketan oinarrituak, komunitatea egiteko modu berri batean aitzindari izatera eraman zuen.
Apezpiku-ordenazioaren egunean bertan, Casaldàligak dokumentu luze bat argitaratu zuen, nekazari txikien eta indigenen esplotazio eta tratu txarren kasuak xehetasunez aztertzen zituena, erantzuleak eta arrazoiak aipatuz. Dokumentuak «Amazoniako eliza bat latifundio eta marjinazio sozialarekin gatazkan» du izenburua, eta Brasilen lurraren aldeko borrokaren historian garrantzitsuenetakotzat jotzen da.

Aurreko lan eta ideien ondorioz 'Domo Pedro' ezizenez ezaguna, Casaldàliga Brasilgo, Latinoamerikako eta mundu osoko Behartsuen Elizako pertsonaiarik adierazgarrienetakoa da. Askapenaren teologiaren jarraitzaile leialenetakotzat jotzen da, eta Kontseilu Indigenista Misiolariaren (CIMI) eta Brasilgo Elizaren Lurraldeko Batzorde Pastoralaren (CPT) sortzaileetako bat da. 

## Liburu eta idatzi hautatuak 
# *Palabra ungida* (1955).
# *Uma Igreja da Amazonia em conflito com o latifundio e a marginalização social* (1971).
# *Clamor elemental* (1971).
# *Yo creo en la justicia y en la esperanza. El Credo que ha dado sentido a mi vida* (1976).
# *La muerte que da sentido a mi credo* (1977).
# *Missa da terra sem males* (1980).
# *Missa dos Quilombos* (1982).
# *En rebelde fidelidad. Diario 1977-1983* (1983).
# *Experiencia de Dios y pasión por el pueblo. Escritos pastorales* (1983).
# *Cantares de la entera libertad* (1984).
# *El tiempo y la espera* (1986).
# *El vuelo del Quetzal. Espiritualidad en Centroamérica* (1988).
# *Al acecho del Reino. Antología de textos 1968-1988* (1989).
# *Todavía estas palabras* (1989).
# *Llena de Dios y tan nuestra. Antología mariana* (1991).
# *Sobre la opción por los pobres* (1991).
# *Espiritualidad de la Liberación* (1992).
# *Nuestra espiritualidad* (1993).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Pere Casaldaligaren webgune pertsonala,servicioskoinonia.org
*  Prelazia de São Félix do Araguaia, prelaziasaofelixdoaraguaia.org.br
*  Pere Casaldàliga, araguaia.pangea.org