Gabon kanta

[thumb|300px|**Gabon kantak** [Gabon eguna|Olentzero egunean.]]
**Gabon kantak** edo **Eguberri kantak** Eguberri aurreko denboran eta Eguberrietako ospakizunetan kantatu ohi diren abestiak dira. Lehen gabon kantak Antzinako Erromatik datoz, IV. mendeko abestiak. Mende askotan zehar, Jesusen jaiotza eta inguruko gertakariak (Errege Magoak edo artzainen adorazioa) izan dira kanta hauen gai nagusia baina XX. mendean zehar, eguberrietako ospakizunari berari buruzko gaiak eta beste elementu profano zenbait joan dira sartzen: familia eta lagun giroa, opariak, Bizar Zuri etab. Garai batean, gabon kantak eguberrietako ospakizunetan eta liturgian soilik abesten baziren ere, egun merkataritza-eremu guztietan ere entzuten da giroko musika moduan, jendeak eguberri girora bildu eta opariak eros ditzan. Euskal Herrian, haur eta gaztetxo taldeak biltzen dira kalez kale eta etxez etxe Olentzero eguneko eskeetan Gabon kantak abesten.

Ahotxak.eus atariak 100dik gora grabazio ditu gabon-kantekin.

## Hainbat abesti 
Gabon kanta asko dago, Ahotsak.eus atariak 100dik gora grabazio ditu gabon-kantekin.. Bestetik, Negu Gorriak taldeak ere beste bertsio bat egin zuen.

Hator Hator mutil etxera
gaztaina ximelak jatera,
gabon gaua ospatutzeko
aitaren ta amaren ondoan,
ikusiko dek aita barrezka
amaren poz atseginez,
eragiok, mutil, aurreko danbolin horri.

Gaztainak erreak dira,
gaztainak erreak dira,
Txipli, Txapla, Pum!
Gabon gaua pozik igaro dezagun...

### Olentzero 
[thumb|[Olentzero]]

Olentzeroren inguruko hainbat kanta abesten dira, baina honako hau litzateke ezagunena. *La Farandole Joyseuse* melodia erabiltzen da kanta hau jotzeko. XVII. mendean bereganatu zuten txistulariek. Hainbat bertsio daude kantu honen inguruan. Esaterako, bertsio batzuetan "errendimenduz jantzia" esan beharrean "entendimentu gabia" ageri da. Olentzeroren adierazpen paganoan, XX. mende bukaerakoan hain zuzen ere, kristautasunaren erreferentzia kentzeko "negua joan dala" esaten zuten "Jesus jaio dala"ren ordez.thumb|Olentzero abestia. Ahozko kantutegitik hartutako partitura

Olentzero joan zaigu

mendira lanera,

intentzioarekin

ikatz egitera.

Aditu duenean

Jesus jaio dela,

lasterka etorri da

berri ematera.

Horra, horra

gure Olentzero

pipa hortzetan dula

eserita dago.

Kapoiak ere baitu

arraultzatxoekin

bihar meriendatzeko

botila ardoakin.
### Alaken 
1994an, Donostian, argitaratu zen kanta dugu hau. Aita Donostiak Hazparnen jasotakoa. Gabon kanta honetan, artzainei buruzko jardunez eta lanez hitz egiten da eta garai hartan zuten garrantzia, adierazi eta aldarrikatzen du. 
[thumb|[Alaken abestia. Ahozko kantutegitik hartutako partitura.]]

*Alaken,*

*alaken,*

*ala pikula tun paire,*

*errespunde la pikula tunpa*

*Jesus Maria Jainkoa zen.*

*(bis) Adizkideok!*

*Ikusi duzue*

*zelai horietan artzaia,*

*artzai txiki,*

*artzai handi,*

*artzai mutur leuna.*

*Alaken, alaken...*

*Lo leri lelo,*

*goxo dek goxo,*

*neguan etxe txokoa.*

*(bis) Gaur jaio da, gaur,*

*Jesus Haurtxoa.*

*Lo leri lelo,*

*hiru errege*

*izar baten arrastoan.*

*Lo leri lelo,*

*tranka, trankatran,*

*hirurak zaldiz badoaz.*

*Alaken, alaken...*thumb|Horra Mari Domingi abestia. Ahozko kantutegitik hartutako partitura

### Horra Mari Domingi 
[thumb|[Mari Domingi eta Olentzero]]
**Mari Domingi** euskal abesti tradizional batean ageri den emakumea da. 1990eko hamarkadatik aurrera, Euskal Herriko eguberrietako hainbat ekitalditan, Olentzeroren gizonezko pertsonaiaren alboko emakumezko irudi bilakatu izan da. Hari buruzko abestia ere oso ohiko da Gabonetan.

Horra Mari Domingi

begira horri

gurekin nahi duela

Belena etorri.

Gurekin nahi baduzu

Belena etorri

atera beharko duzu

gona zahar hori.

ZATOZ, ZATOZ, ZURE BILA NENBILEN NI!

ZATOZ, ZATOZ ZURE BILA NENBILEN NI!

ZATOZ, GOAZEN TA GURTU DEZAGUN

BELENEN JAIO DEN HAURTXO EDER HORI

HAURTXO EDER HORI.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Olentzero
* Mari Domingi
* Olentz-ero
* Olentzeroren baserria
* Olentzero, gabonetako ipuina
* :Kategoria:Euskal gabon kantak

## Kanpo estekak 
* Gabon-kantak Ahotsak.eus (100dik gora grabazio).

* *Olentzero (Karaokea). Txatxangorria, Youtube*
* Olentzero. Oskarbi. Herri Gogoa / Edigsa 1976. Badok.eus
* Olentzero. Oskarbi. Elkar. 2008. Badok.eus
* Ortiz de Pinedo, Aitor (2020). "Gabon-kantak" In: *Euskal Literaturaren Antologia. Testuak eta argibideak 2  Errenazimentutik Ilustraziora*. Euskaltzaindia.