Vallam kali

280px|thumb|Aranmula Uthrattathi Vallam kali estropada.

**Vallam kali** () edo **Suge-ontzi estropada** India hegoaldeko Kerala estatuko Vembanad aintziran egiten den estropada tradizionala da. Gerra-kanoek egiten dute lasterketa. Montzoi garaian izaten da, uztaila eta iraila artean. Uzta bilketaren Onam jaialdiari loturik dago.

## Historia 
280px|thumb|Arraunlariak lanean.
### Hastapenak 
Ontzien arteko estropadak Asirian sortu zirela esaten da, K.a. 300. urtean, urte berri eguna ospatzeko jaialdietan.

Keralan, XIV. mendearen hasieran Kayamkulam eta Chembakassery erresuma feudalak gerran zeuden. Chembakasseryko Devanarayana erregeak gerrako ontzi bat eraikitzeko agindu zion garaiko arotz famatu bati eta *Chundan vallam* ("mokodun ontzia") izena eman zion. Onam jaialdiarekin bat egiten duenez Mahabali kondairazko erregea omentzen da.

2019an Keralako turismo ministroa zen Kadakampally Surendranek Ontzi Txapeldunen Liga sustatu zuen turismoa erakartzeko helburuaz, eta horretarako iragarkiak eta babesleak bilatu zituen. Gaur egun milaka ikusle erakartzen ditu Vallam kali estropadak, hala Keralatik, nola India osotik eta baita atzerritik ere. Onam jaialdiaren garaian izaten direnez eskolak ere itxi egiten dira eta haurrek parte hartzen dute ospakizunetan.

Vallam kali guztiak ez dira kirol ikuskizunak, badira oraindik zentzu erlijiosoa mantentzen dutenak ere, Aranmula Uthrattathi adibidez.

### Vanchippattu 
*Vanchippattu* izenak "ontzien abestia" esan nahi du literalki. Malabarera hizkuntzan egiten den poesia lana da eta Vallam kali estropadetan eta hari lotutako jaietan egiten da. Aranmula Uthrattathi vallam kalian partehartzaileek abesten dituzte errituetarako garrantzi handikoak baitira. Vanchippatturen sortzailea Ramapurathu Warrier (1703–1753) izan zela esaten da.

## Ontzi motak 
## Arauak 
280px|thumb|Nerhu Trophy estropadako bideoa.
Eskualdearen arabera eta estropada motaren arabera arauak desberdinak izan daitezkeen arren, gaur egun estandarizaturiko arauen arabera jokatzen dira estropada garrantzitsuenak.

Talde bakoitza herri baten edo kirol elkarte baten ordezkaria da. Ontziak erregistraturik egon behar dira eta haien izena agerian izan behar dute. Kapitaina ongi identifikatu behar da eta ontziaren tamainaren araberako arraunlarien kopuru minimoa bermatuta egon behar da. Arraunlariek dagokien taldearen janzkera izan behar dute.

Estropada hasi aurretik ontzi guztiek prozesioa egin behar dute. Estropada hasterakoan bakoitzak bere kalea errespetatu behar du eta amaierara lehenengo iristen denak irabazten du. Denbora zehazki neurtzen da, milisegundoko zehaztasuneraino. Lasterketa amaitu bezain laister ontziek helmugako eremua libratu behar dute gainerako ontziek iristeko nahikoa toki zian dezaten.

Saria dirutan ematen da, eta estropada nagusietan diru kopuru handia izaten da, ₹1 lakh ingurukoa ere bai. Estropada hasi aurretik erritualak eta bedeinkapena egiten dira. Aranmula Parthasarathy Tenpluaren kasuan gizonezkoek tenpluari bira ematen diote vanchippattua abestuz. Ondoren ontziak uretan uzten dira musika eta dantza tradizionalarekin bakoitzaren kulturaren arabera.
* Kandassankadavu estropada (Thrissur barrutia)
* Nehru Trophy estropada (Alappuzha barrutia)
* Triprayar estropada (Thrissur barrutia)
* Aranmula Uthrattathi estropada (Pathanamthitta barrutia)
* President's Trophy estropada (Kollam barrutia)
* Champakulam Moolam estropada
* Thazhathangadi estropada (Kottayam barrutia)
* Pampa estropada (Alappuzha barrutia)
* Kallada estropada (Kollam barrutia)
* Payippad Jalotsavam
* Kumarakom estropada (Kottayam barrutia)
* Gothuruth estropada (Ernakulam barrutia)
* Piravom estropada (Ernakulam barrutia)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak