Saint-Raymond museoa

**Saint-Raymond museoa**, edo **Tolosako Arkeologia Museoa**, antzina *Musée des Antiques* izena zuena, Tolosako museo arkeologikoa da. 1892an ireki zen eta  XVI. mendeko Saint-Raymond unibertsitate eskola zaharraren eraikinean dago. Done Saturdi basilikatik hurbil dago. Historiaurrean hasi eta Erdi Arora arte iristen den bilduma arkeologiko gordetzen eta erakusten du, batez ere erromatarren aurreko garaikoa piezak, erromatarrak eta paleokristauetakoak.

Antzinateko akitaniar edo euskal izenak dituzten erromatar garaiko idazkun multzo garrantzitsua du.

## Eraikinaren historia 
Hasieran, leku hartan,  IV.  mendeko hilerri edo nekropoli kristaua egon zen, Done Saturdiren hilobira eramaten zuen bide erromatarraren bi aldeetara hedatzen zena. Done Saturdi, Tolosako

Tolosako hiriak 1836an erosi zuen, hainbat eginkizunetarako, hala nola ukuiluetarako eta kuarteletarako. 1852-1853an, Done Sernin plaza birmoldatzen ari zela, museoa dagoen eraikinak baino ez zion  eraispenari ihes egin, nahiz eta orduan oso degradatua egon, Alexandre Du Mège, Prosper Merimée eta Eugène Violet-le-Duc-en esku-hartzeari esker.

1868 eta 1871 bitartean, Eugène Violet-le-Duc-ek zaharberritu zuen. Kapera eraitsiaren aztarnak kendu zituen, eta laugarren angelu-dorretxo bat eraiki zuen; barruan bi horma erantsi zituen, eta almenadun tximinia ugari gehitu, multzoaren Erdi Aroko itxura nabarmentzen dutenak. Etxe neogotiko bat ere eraiki zuen eskolako patio zaharrean, lorategi bihurtuta zegoena. Eraikina, orduan, Done Saturdiko basilikaren presbiterioa izango da 1890eko abuztuaren 20ra arte. Egun horretan, Hiriak monumentua berreskuratu nahi izan zuen bertan Lan Poltsa edo "Akademia eta Jakintsuen elkarteak" jartzeko, baina azkenean museo bat jartzea erabaki zen.
Fitxategi:(Toulouse) Musée Saint-Raymond, Anthropomorphic statue - D 71 1 149.jpg|Estatua antropomorfoa, K.a. 44 - 25, Vièlha Tolosa.
Fitxategi:(Toulouse) Musée Saint-Raymond, Amphores de Vieille-Toulouse.jpg|Dressel 1B eta Dressel 1A motako anforak, La Vielle Tolosako hilobi-putzu batean aurkituak, K.a. II. mendearen amaieran.
Mediterraneoko zibilizazio asko daude islatuta: Zipreko eta Etruriako piezak, pitxer grekoak eta italiarrak, VIII. mendetik I.medera bitartekoak, eta terrakota helenistikoak, espazio faltagatik erakusketa iraunkorreko aretoetan ikusten ez direnak.

#### Bilduma grekoa eta etruskoa 
thumb|Velletri motako Atenearen estatua txikia.
Zeramika, terrakotazko eskulturak eta K.a. VI. eta K.o. II. mendeetan ekoiztutako txanponak ditu osagai nagusi. Etruria eta Italiako hegoaldean XVIII. eta XIX. menden egindako indusketetatik datoz, eta sarritan ez daukagu aurkikuntzaren testuinguru arkeologikoa.

1831n, Antoine Bibent arkitekto tolosarrak Napolin eta Ponpeian bildutako antigoaleko gauzen bilduma erosi zuen.

1843an, Alexandre Du Mège-ren bidez, Louvre museoko antigoaleko gauzen kontserbadorea izan zen Clarac kondearen antigoaleko gauzen kabinetea erosi zuen,  (mila eskultura baino gehiago, brontze txikiak, jarroi etruskoak eta grekoak), museoko bilduma grekoen %30 inguru ordezkatzen dutenak. Multzo honetan Clarac-eko kondeak erositako Edme-Antoine Durand zaldunaren bildumaren zati bat sartzen da. 

1848an, Edward Barryk, Tolosako Letren Fakultateko historia-irakasle eta bildumagileak, Lucien Bonaparte Caninoko printzearen antigoaleko gauzen bildumako hamaika ontzi etrusko erosi zituen Tolosako Museoarentzat.

1874 eta 1877 artean, hiriak Edward Barryren bildumako zenbait lote erosi zituen, bildumagileek eskuratutako brontzezko irudiak barne, edo aurkikuntza arkeologikoetan edo bidaietan eskuratutakoak ere.

1862an, Estatuak gordailuan bidali zuen Giovani Pietro Campanaren bildumaren zati bat, 1861ean Napoleon III.aren aginduz erositakoa, eta horien artean 47 pitxer, Macroni egotzitako kopa.

1989an Sevingo Théodore bildumako lau pitxer greko erosi ziren salmenta publikoan.

Erosketa eta eskuratze horien guztiekin emaitza zeramika grekoaren bilakaeraren multzo adierazgarri bat da, Korinto, Ática edo Grezia Handiko ekoizpen-zentroetako hainbat forma eta erabileratako pitxarrez osatua baitago.

Eskulturak, batez ere, 1895 eta 1969ko Louvre Museotik datozen gordailuak dira.

Numismatika grekoaren bilduma, Tolosako Zientzia, inskripzio eta letren Tolosako Akademiak 1847an gordailuan emandako Charles Clement Martin de Saint-Amanden txanpon-bildumatik datoz.

Edward Barryren hil ondoren, bere bildumako antzinako balantzako pisu batzuk eskuratu zituen hiriak 1890ean.

#### Erromatar bilduma 
Museoak bilduma erromatar garrantzitsua du: apaindutako olio lanparak, zigiludun zeramika (*terra gilillata*), Montans eta La Graufesenqueko zeramika, brontzezko giltzak eta irudiak, Inperio Erromatarraren amaierako mosaikoak probintzia hauetan: Sigognac, Granéjouls, San Rusticio eta Saint-Pierre-des-Cuisines, harrian eginiko idazkun ugari eta botozko aldareak.

Busto erromatarren bilduma aberatsaren zati bat Charigan (Martres-Tolosane) herriaren hondarretan aurkitu zuten, eta beste zati bat Béziersen,1844an. Louvre museoak bakarrik dauka erromatar bustoen bilduma garrantzitsuagoa Frantzian. Enperadoreen eta haien familien erretratu ugari ditu, baina baita magistratu, militar, gizon, emakume eta identifikatu gabeko haurrenak ere. Chiraganeko hiribilduaren aurkikuntzek Herkulesen lanen erliebeak, greko-erromatar jainko eta jainkosen estatua eta bustoak ere biltzen dituzte.
Fitxategi:L'Image et le Pouvoir - Buste d'homme cuirassé-2.jpg|Korazatutako gizon baten bustoa. K.a. 130. urte ingurukoa
Fitxategi:(Toulouse) Buste d'Auguste couronné de chêne - Musée Saint-Raymond Ra 57.jpg|Augustoren burua, "Prima porta" motakoa.
Fitxategi:L'Image et le Pouvoir - Buste cuirassé de Marc Aurèle agé - 2.jpg|Marko Aurelioren bustoa.
Fitxategi:(Toulouse) théodosienne de la villa romaine de Chiragan - Musée Saint-Raymond Ra 82.jpg|Teodosiar garaiko andre ezezaguna (k.a. 375-425 ingurukoa), Placidia izan daiteke.
Fitxategi:(Toulouse) Octave-Auguste Musée Saint-Raymond Ra 341.jpg|*Okatbio-Augustoren erretratua*, K.a. 36-35. urtea.

## Antzinako euskal izenak dituzten epigrafeak 
Akitanierazko jende izenak edo jainko-jainkosen izenak dituzten idazkun gehienak Pirinioez iparraldera aurkitu dira, Akitanian hain zuzen, eta horietako batzuk, museo honetan daude ikusgai.

Fitxategi:Herculi Illuno Andoseren estatua-oinarria.jpg|Herculi Illuno Andoseren estatua-oinarria.
Fitxategi:Inscription tombeau Saint-Lizier (Ariège).jpg|Hannarro, Daroricisen semearen hilarria.
Fitxategi:Vivus Fuscusen hilarria.jpg|Vivus Fuscusen hilarria, Sendiren alaba den Neureseniren senarra.

#### Numismatika 
Txanponen-bildumak 11.000 txanpon baino gehiago ditu, galiarrak, greziarrak, erromatarrak, bizantziarrak eta Erdi Arokoak. Tolosako Zientzia, Inskripzio eta Letren Akademiak Hiriko Museoari eman zion 1847an, eta Charles Clemente Martin de San Amand-en bilduma paregabea eta museoaren funtsaren sorrera izan zen, batez ere 1752an Ariège-n aurkitutako Santa Suzanneren altxor monetarioaren aleei esker

Ernest Roschach-en zuzendaritzapean, 1892 eta 1898 bitartean, bilduma nabarmen zabaldu zen txanpon gehiago eskuratuz. Horietako gehienak tokian bertan aurkitu ziren: Goutrens (Aveyron), Causé (Tarn eta Garona), Cuzance (Lot), edo Tayac (Cazuloise) herrietan aurkitutako altxorrak. Greziako txanponak, bereziki, Parisko Rollin eta Feuardent salmenta-etxean erosi ziren aldi berean. Greziar aldiko multzoa 1907an osatu zen, Gustave de Clausaderen bildumaren zati bat eman baitzuen. Emmanuel Delorme, Émile Cartailhac eta Ernest Roschach-en dohaintzek ere txanpon-multzoa aberastu zuten.

1950ean, hiriko museoen bildumak berrantolatzean, txanponen bilduma bitan banatu zen, eta antzinako monetak bakarrik gorde ziren Saint-Raymond museoan. Michel Labroussek dominaren sailkapena egin zuen Robert Mesureten zuzendaritzapean.

1976an, tokiko txanpon-altxorren aparteko bi multzok nabarmen aberastu zuten: Séviac herriko (Gers) merobingiar amaierako 17 tier txanpon eta Dunesen (Tarn eta Garona) aurkitutako gurutzeko 490 txanpon galiar.
Fitxategi:MSR-2000 14 156d-MSR.jpg|Faustina gaztea.
Fitxategi:MSR-2000-14-140-DM-D.jpg|Faustina zaharra.
Fitxategi:MSR-2000-15-77-MSR-r.jpg|Atenaseko moneta.
Fitxategi:MSR-2000-14-167-d.jpg|Septimio Severoren txanpona.

#### Bilduma paleokristaua 
Bilduma paleokristauak eta Erdi Arokoak eskulturak, inskripzioak, lanparak, pitxer liturgikoak, zeramika, bitxiak, fibulak eta plakak, azken horiek bisigotikoak, Lauragais motakoak eta Ariège motakoak. Sarkofago paleokristau asko ere gordetzen ditu museoak, besteak beste, Saint-Clairen hilobia, haur batentzat.

## Museografia 
### Jatorrizko museografia 1892an 
Bildumak sei aretotan banatzen dira, bi solairutan banatuta.

### Museografia 1999tik aurrera 
1990eko hamarkadako berritze-lanen ondoren, museoa ia Tolosa erromatar eta paleokristauari eskainia da, eta haren erakusketa-espazioak lau solairutan sakabanatzen dira. Sotoa eta bigarren solairua jendearentzat irekita daude eta lehen dik dauden bi solairuei erantsita daude.

Bigarren eta azken solairua erromatarren aurreko eta erromatarren garaiko Narbonese probintzian zegoen Tolosari eskainia dago. Lehen pisuan, Chiragan hirian aurkitutako eskultura erromatarren bilduma dago. Beheko solairuan aldi baterako erakusketak daude antzinako "tinel" zen aretoan, ikasle-elkartea biltzen zen ohorezko aretoan. Azkenik, sotoan nekropoli paleokristaua dago, antzinatearen amaieran garatua, Saturdi Tolosakoaren gorputza, sarkofagoak eta ehorzketak gordetzen dituen lehen basilikaren inguruan, baita karezko labe bat ere.
Fitxategi:Musée Saint-Raymond salle second étage (mars 2017).jpg|Tolosa eta bere eskualdea, bigarren solairuko antzinatasunean.
Fitxategi:Musée Saint-Raymond - 2016-06-18 - Villa de Chiragan - 1803.jpg|Chiraganeko hiri erromatarreko enperadoreen bustoak lehen solairuan.
Fitxategi:Musee-Saint-Raymond-nécropole-1.jpg|Sarkofago paleokristauak sotoan.
Fitxategi:MSR-FOUR-A-CHAUX-2-FLP.tif|Kare-labea

## Beste misio batzuk 
Bere bildumen balorizazioaz gain, Saint-Raymond Museoak gune arkeologikoak eta monumentu historiko bat kudeatzen ditu:

* Purpan-Ancelyko anfiteatro erromatarra eta Ancelyko termetako igerilekua
* Saint-Pierre-des-Cuisines eliza
* Tolsoako Done Saturdi basilika

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* 
* L'Essentiel des collections. Musée Saint-Raymond, Toulouse, Musée Saint-Raymond, 2011, 63 or. (ISBN 978-2-909454-31-3 et 2-909454-31-2)
* «Tolosa. Saint-Raymond Museoa, Toulouseko Antikoen Museoa», in Robert Sablayrolles (koordinazioa) eta Marie-Laure Maraval, Midi-Pyrénéesen gida arkeologikoa. 1.000 av. J.-C. - 1000 ap. J.-C., Fédération Aquitania, Bordeaux, 2010, ( ), 368-398 or.
* Daniel Cazes, Le Musée Saint-Raymond, Paris, Somogy, 1999, 190 or. (ISBN 2-85056-345-5)
* 
* Michel Roquebert, Rues tolosanes, Toulouse, Privat, 1994, 188 p. (ISBN 2-7089-9041-1), 155-156 orr. 
* Daniel Cazes, Le Musée Saint-Raymond 1892-1992, Toulouse, Musée Saint-Raymond, 1992, 55 or. (ISBN 2-909454-00-2)
* Fernand Cousteaux et Michel Valsiguié, Les Musées de Toulouse vus par leurs conservateurs, Drémil-Lafage, D. Briand, 1989, 315 or. (ISBN 2-903716-15-3)
* 
* 
* Zuz: Ernest-Humbert Guitard, Haut-Languedoc & Gascogne d'hier et d'aujourd'hui, Nice, Editions Folkloriques Régionales de France, 1949, 309 or., 192-194 orr.
* Raymond Corraze, Le Collège Saint-Raymond, Toulouse, L'Auta, 1944, 28 or. (on-line irakur daiteke)
* 
* 
* Henri Ramet, Histoire de Toulouse, Toulouse, Librairie Tarride, 1935 ?, 922 or. (on-line irakur daiteke), p. 890-891
* Jean-Mamert Cayla et Cléobule Paul, Toulouse monumentale et pittoresque, Les Editions du Bastion, 1983 (reprint de l'éd. de 1842), 252 p. (on-line irakur daiteke), 91-92 orr.

## Kanpoko loturak 
* Les collections du musée Saint-Raymond, base nationale Joconde, Pop, la plateforme ouverte du patrimoine  
* Palladia, portail collaboratif des collections du musée Saint-Raymond  
* Les sculptures de la villa romaine de Chiragan, Pascal Capus, les catalogues numériques du MS
* Muséofile  
* Fichier d’autorité international virtuel
* International Standard Name Identifier
* Bibliothèque nationale de France (données)
* Système universitaire de documentation 
* Bibliothèque du Congrès 
* Gemeinsame Normdatei 
* Bibliothèque nationale d’Espagne