open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Slow Sex

**Slow Sex Mugimendua** edo **OneTaste** meditazioa lehenesten duen sexu ekintza bat da.

## Historia 
The New York Timesek Daedone erretratatu zuen Slow Sex mugimenduaren ikono gisa. Mugimendu horrek "emakumeen plazera besterik ez du lehenesten - non maitasuna, maitasun-harremana eta sedukzioa ere ez diren beharrezkoak. Daedonek Slow Sexen eta Slow Food mugimenduaren (janari motela) artean paralelotasuna aurkitzen du.  Sexualitatearekin, janariarekin gertatzen den bezala, jendeak abusatu egin dezake elikatu gabe. 

San Franciscoko 7x7 aldizkariarekin egindako elkarrizketa batean, Daedonek dio, oro har,  Slow Sexek meditazioa eta sexualitate orgasmiko kontzientea barne hartzen dituela.  Esan zuenez, hiru osagai hauek ditu:

* Benetan dagoenarekiko arretaren kalitatea, helburu batean finkatu ordez;
* Sinpletasuna, beharrezkoak ez diren elementuak kenduz sentsazio hutsaren mesedetan;
* Desira arakatzea, ezagutzen eta adierazten ikasiz.

2011n, Daedonek *Slow Sex: The Art And Craft Of The Female Orgasm* argitaratu zuen, eta honela deskribatzen da: "Emakumezkoen orgasmoa praktika erlijioso eta espiritual batera igotzen da. Liburuak Slow Sex-aren ezaugarriei buruzko ariketa praktikoak, pasadizoak eta azalpen zehatzagoak biltzen ditu. Aurreko hiru puntuetan egindako definizioaren deskribapen zehatzaz gain, liburuak Slow Sexen ezaugarri bereizgarri batzuk nabarmentzen ditu; izan ere, Slow Sexek ongizatea itxuratik haratago baloratzen du, desira betebeharretik haratago, sentsazioari fantasietatik harantzago erreparatzea, eta kontzentrazioagatik sentsazioa handitzea presioagatik edo abiaduragatik baino gehiago.

Liburuaren hasieran, honako hau esaten da: "emakume bakoitza orgasmikoa da", "gorputzak plazera jasotzeko eta horri erantzuteko gaitasuna du" eta "gorputza botere-iturri bat da, behar den energia atera nor den eta nola bizi nahi nuen jakiteko. Bibragailuak, fantasiak eta rol-jokoak ez dira agertzen Slow Sexen. Praktika honek ariketa kronometratuen hamar eguneko serie bat aurkezten du. Ariketa horiek, funtsean, 15 minutuko OM saioez osatuta daude, eta bakoitzak gai bat du, esperientziak partekatzeko: bi bazkideen sentsazio-uneak. Liburuak dioenez, Slow Sexen praktika ez da ez arazo bati irtenbidea emateko, ez eta libidoa gutxitzeko edo orgasmoa lortzeko ezintasunerako konponbide gisa ere. "Sexua ez da arazoa... Justuaren/faltsuaren paradigma faltsua da, sexua arte-mota bat baita. 

Hainbat ikerketak ondorioztatu dutenez, "Daedoneren filosofia ohiko pornografiaren aurkako kontrapuntu freskagarria da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Baldintzapeko askatasun

**Baldintzapeko askatasuna** zigor askatasun-gabetzaileak betetzeko modalitatea da. Espainian, epaituak honako inguruabar hauek betetzen dituenean ezartzen dena: espetxe-tratamenduko hirugarren graduan egotea, ezarritako kondenaren hiru laurdenak beteak izatea eta jokabide ona erakutsi eta epaituaren gizarteratzeari buruzko iragarpen indibidualizatua baiezkoa izatea azken txostenean. Halaber, baldintzapeko askatasuna aplika daiteke epaituek 70 urte bete dituztenean edota gaixotasun oso larria edo sendaezina dutenean. Halaber, baldintzapean, zigortuari agindu dakioke biktimekin harremanetan ez jartzeko (adibidez, bikotekide ohi batekin etxeko indarkeriako kasu batean), antzeko delituen biktimekin (hala nola adingabeekin, baldin eta bat-bateko delituak haurren aurkako sexu-abusua eragiten badu), edo delitugile ezagunekin, bereziki akusatukideekin. Baldintzapeko askatasunean dauden delitugileei monitore elektroniko bat jar dakieke, funtzionarioei beren mugimendua adierazten diena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gordetegi franko

eskuinera|thumb|Mason Transfer and Grain Co., hegoaldeko Texasko mugan zegoen gordetegi frankoa.
**Gordetegi frankoa** lurralde bateko aduana-eremuan kokatzen den lokal itxia da, aduanatik kanpo dagoela kontsideratzen dena. Hau da, bertan gordetako salgaiei aduana-zergen eskubideak eta inportazioko zergak ez aplikatzeko eskubidea ematen du. Estatuak edo enpresa pribatu batek kudeatu dezake. Azken kasu horretan, aduanako biltegi bat jarri behar da gobernuaren aurrean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Helena Azkarragaurizar

**Helena Azkarragaurizar Jauregi** (Arrasate, Gipuzkoa, 1992) marrazkilaria eta diseinatzailea da.

Arte Ederretan graduduna da. Euskal Herriko Unibertsitatean (Bilbo) eta Mexikoko UNAMen egin zituen ikasketak. Halaber, diseinuaren arloko ikasketa osagarriak egin ditu. Arrasateko zeramika tailerrean egiten du lan gaur egun.  Goiena Komunikazio Zerbitzuaren *Puntua* astekarian bineta bat argitaratzen du astero, Xixili izeneko atalean.

2018an, *Bidean* (Kalandraka, 2018) albuma argitaratu zuen Garazi Arrula Ruizekin batera.

Hainbat erakusketatan erakutsi ditu bere lanak; esate baterako, Arrasateko "Artean. Hamaika emakume artista" erakusketa kolektiboan. 

2023an Arrasateko Emakume Txokoaren 20.urteurrenari lotutako ekintzen artean, plaza janzteko mural bat egitea proposatu zen. Murala egiteko enkargua Helena Azkarragaurizar Jauregi  Arrasateko artistari egin zitzaion. Lanaren helburua bikoitza izan zen: emakume txokoaren sarbideko plaza espazio goxoa bilakatzea eta Arrasateko emakume artista bati bere lana erakusteko aukera ematea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Helena Azkarragaurizar, Behancen.
* Helena Azkarragaurizar, Instagramen.
Aduana-zergarik gabeko eremu

thumb|230px|Vigoko zona frankoa. Aduana-zergarik gabeko eremuak normalean portuetan daude.
**Aduana-zergarik gabeko eremua** edo **zona frankoa** Estatuko lurraldearen zati mugatu berezia da. Eremu horretan sartzen diren salgaiak estatuko aduana-eremutik kanpora geratzen dira inportazioko zerga eta eskubideei eta estatu barneko zerga edo merkataritza-politikei dagokienez. Ez dago denbora-mugarik salgaiak eremu horretan edukitzeko. Herrialde askotako gobernu askok zona frankoak ezartzen dituzte urruneko eskualdetan, hara biztanleak erakartzeko eta eskualdearen garapen ekonomikoa sustatzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Biurrun–Arrizabalaga geltokia

**Biurrun–Arrizabalaga** Euskal Herriko Nafarroa Garaiko tren geltoki bat da, Biurrun-Olkotz udalerrian kokatuta dagoena.

Geltokia 1860ko ekainaren 22an ireki zen eta 2010eko urtarrilaren 1an itxia.

## Egoera 
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:

* : 159,696 kilometro-puntua

## Sarbideak 
*  Errekaldea bidea

## Historia 
Geltokia 1860eko irailaren 15ean ireki zen, Aragoi eta Nafarroa lotu nahi zituen trenbidearen Iruña-Murelu Konde zatia ireki zuenean, Zaragozatik Iruñerako Burdinbide Konpainia delakoak, Zaragoza-Altsasu burdinbidea. Azken horrek Zaragozatik Bartzelonarako Burdinbide Konpainia bat egin zuen, eta ondorioz, Zaragozatik Iruñea eta Bartzelonarako Burdinbide Konpainia sortu zen.

1878ko apirilaren 1ean, bere egoera ekonomiko txarrak Norteko Konpainiarekin bat egitera behartu zuen, Altsasutik haratagoko trenbideen jabea zena eta burdinbidea Gasteiz, Donostia, Bilbo edo Burgosekin lotuz.

1941ean, Espainiako trenbidearen nazionalizazioak Norteko Konpainia sortu berrian integratzea ekarri zuen, RENFE enpresa publikoa sortu zen.

2004ko abenduaren 31tik Renfe Operadorak linea ustiatzen du, Adif trenbide-instalazioen titularra den bitartean.

Geltokian zerbitzua ematen zuten distantzia ertaineko zerbitzuak 2010eko urtarrilaren 1etik aurrera utzi zioten geltokiari; beraz, estazioa itxita dago teknikoki, nahiz eta sarekoa izan.

## Geltokia 
Geltokia Arrizabalaga herriaren inguruan dago, baina Errekaldea errekaren beste aldean dagoenez, ez da Tebas-Muru Artederreta udalerriaren zati, Biurrun-Olkotz udalerriaren zati baizik. Horregatik, Biurrun izena du Arrizabalagaren aurretik. Geltokiak, estilo lokalekoa, bi solairu ditu. Lehenengoak txarteldegia eta itxarongela zituen, eta bigarrenak ez zuen bidaiarientzako sarbiderik. Bi nasa ditu: bata geltokiaren aldean eta bestea uharte formakoa, bi trenbideen artean.

## Zerbitzuak 
Ez dago zerbitzuak geltokian.

## Etorkizuna 
Ez dago etorkizuneko planik geltoki hau oraingoz barne hartzen duenik.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Operadora

## Kanpo estekak 
* ADIF enpresako web gunea
* RENFE enpresako web gunea
Jose Mari Arregi Laka

**Jose Mari Arregi Laka** (Berriatua, Bizkaia, 1934 &ndash; 2020ko ekainaren 14a), ***Altzu***

## Txapelketak 
* Bizkaiko Bertsolari Txapelketa:
** Finalista (3): 1962, 1964, 1966
* Bertsolari Txapelketa Nagusia (2): 1980, 1982

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* BDB bertsolaritzaren datu basea
2020ko Junior Eurovision Abesti Lehiaketa

**2020ko Junior Eurovision Abesti Lehiaketa** edo **Junior Eurovision 2020** (ofizialki ingelesez **Junior Eurovision Song Contest 2020**, frantsesez **Concours Eurovision de la Chanson Junior 2020** eta polonieraz **Konkurs Piosenki Eurowizji dla Dzieci 2020**) urtero ospatzen den Junior Eurovision Abesti Lehiaketaren hemezortzigarren edizioa izan zen. Azaroaren 29an ospatu zen, eta Varsovia izan zuen egoitza ofiziala. Poloniak antolatu zuen 2019ko edizioa irabazi ondoren da, herrialde batek bigarren urtez segidan antolatzen zuen lehen aldia izan zen.

Nahiz eta egoitza ofiziala Varsovia izan, ezohikoz, COVID-19 pandemiak sortutako eragozpenak zirela eta, artista partaideak bakoitzaren herrialdeko telebista-estudio batetik aritu ziren.

Garailea Frantziako Valentina izan zen, "J'imagine" abestiarekin. Frantziaren lehen garaipena izan zen.

Hamabi herrialdek hartu zuten parte guztira.

## Kokapena 
2020ko martxoaren 5ean, Polonia antolatzaile bezala baieztatu zuen Europako Irrati-Telebista Batasunak (EBU). Maiatzaren 16an, Varsovia hiriburuan egingo zela iragarri zuten.

Irailaren 8an, artista partaideak herrialde bakoitzeko telebista-estudio batean arituko zirela adierazi zuen EBUk, COVID-19 pandemiak sortzen dituen bidaiatzeko eragozpenak direla eta. Lehiaketari eta ikuskizunari berdintasuna emateko, telebista-erakunde partaideek eszenatoki diseinu berdina eta antzeko baliabideak erabiltzea adostu zen.

## Lehiaketa 
Europako Irrati-Telebista Batasunak irailaren 8an eman zen ezagutzera behin-betiko partaide zerrenda, hamairu herrialdek osatua. Herrialde honen ordezkaria Maléna zen izatekoa, "Why" (Zergatik) abestiarekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Junior Eurovision webgune ofiziala
Carrarako marmol

thumb|upright=1.2|Carrarako marmol harrobi bat.
**Carrarako marmola**, marmol zuri edo urdin-gris mota bat da, nagusiki eskulturagintza eta eraikuntzan erabilia. Italiako Carrara hiriko Apuaniar Alpeetako harrobietatik ateratzen da, Toskanako ipar muturrean. 2017tik ondare harri izendatua du Geologia Zientzien Nazioarteko Elkarteak. 

Bere zuritasunarengatik marmol preziatuenen artean dago, urdin-gris kolorekoa ere badago, kasik betarik ez du, eta irin itxura du. 

## Historia 
Ziurrenik Carrarako harrobien ustiaketa Brontze Aroan hasi zen, baina Erromatar Inperioaren garaian Erromako eraikinak eta jauretxeak eraikitzeko kopuru handian ateratzen hasia izan zen. V. mendean Barbaroen Inbasioekin batera ustiaketak etenaldia jasan zuen, Erdi Aroan kristau eraikinak eraikitzeko ustiaketari berrekinez, gainera Giovanni Pisano eta Nicola Pisano eskultoreek askoe rabili zuten. Pizkundean ere Carrarako marmolak ospe handia bereganatu, Michelangelok bere eskulturak egiteko gustukoen zuen marmola izan zen, horren adibide David eskultura.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fulham

**Fulham**, Erresuma Batuko Londres hiriburuaren hego-mendebaldean dagoen auzo bat da, Hammersmith eta Fulham barrutian. 2011an 87.161 biztanle zituen. Tamesis ibaiaren iparraldeko ertzean dago.

Auzoan bi futbol talde nagusi daude: Fulham Football Club eta Chelsea Football Club.

## Ondarea 
* Fulham jauregia
Albert Namatjira

**Albert Namatjira**, jaiotzez **Elea Namatjira** (Hermannsburgeko Misio Luteranoa, lehen Hego Australia, gaur egun Ipar Lurraldea, 1902ko uztailaren 28a - Alice Springs, 1959ko abuztuaren 8a) australiar margolaria izan zen, arrernte edo aranda tribu aborigeneko kidea.

Hermannsburgen sortu zen (Ntaria bertako hizkuntzan) eta bertako misio luterarrean hazi zen. Arterako gaitasunak ba omen zituen jadanik misiolariek 1934an mendebaldeko margolaritza tresnak oparitu zizkiotenean. 1936an Rex Battarbee artista gidatu zuen Palm Valley inguruetan, eta honek akuarela teknikak irakatsi zizkion. Battarbeeren laguntzarekin teknika ikasi eta bere estilo propioa garatu zuen Namatjirak, eta mendebaldeko estiloan margoturiko haren akuarelek sona lortu zuten 1938an, Melbournen lehen erakusketa egin zuenean. Erakusketa hartan ikusgai ziren margolan guztiak saldu zituen.

1956an Archibald Saria irabazi zuen, Australiako erretratu-sari entzutetsuena.

Haren lanek aborigenen mito, tradizio eta bizitokiak islatzen dituzte, europar teknikak erabili arren.

1957an Australiar naziotasuna jaso zuen, naziotasun eskubide hori aborigenei aitortu baino hamar urte lehenago. Hots, besteak beste bozkatzeko, lursailen jabe izateko eta alkohola erosteko eskubidea ukan zuen lehen aborigena izan zen.

## Kanpo estekak
Aitzagako ermita

**Aitzaralde**, **Altzaga** edo **Aitzagako Andre Mariaren ermita** XII. mendeko baseliza erromanikoa da, Iturmendin dagoena, Nafarroa Garaian. XIX. mendearen hasieran zaharberritu zuten. Jasokundearen egunean, abuztuaren 15ean, festa ospatzen da.

## Kokapena 
Iturmendiko errotatik eta Burunda ibaitik gertu dago, Gipuzkoara doan bidearen ondoan, muino baten gainean, haritzez inguratutako paraje ikusgarri batean.

## Historia 
Bertan XI. edo XII. mendetik XIV. mendera arte egondako izen bereko herrixkako eliza izan zen. Tokiaren izena hainbat eratara ageri da dokumentazio historikoan: *Aizaga, Aycaga, Huecaga, Eitzaga, Izaga, Icaga, Ilzaga, Izcaga*; baita gaur egun ere: *Aitzaga, Aizara* edo *Aritzaga*.

Lehen aipamena Leireko monasterioaren 1196ko agiri batean dago, testamentu batean zehazki, baina beste iturri batzuen arabera Petri I.a erregeak dohaintzan eman zion Done Mikel Aralarkoaren santutegiari 1106an. XIV. mendean, Arabatik eta Gipuzkoatik etorritakoen eraso eta arpilatzeen ondorioz, herrixka hauek desagertzen joan ziren Burunda eta Sakana osoan, babesik gabe baitzeuden, eta bertako bizilagunek herri handiagoetara jo zuten (Aitzagakoak azkenetakoak, XV. mendearen hasieran).

## Eraikina 
Aitzagako ermita landa eremuko eliza erromanikoa da. Jatorrian abside erdizirkularra izan zuen, baina XIX. mendean egin zitzaion erreforma handian kendu zuten, erortzeko arriskua zegoelako ziurrenik; kareharrizko harlanduxkoekin eraikia dago, baina portada, baoak, kantoiak eta apaingarri eskultorikoak hareharriz eginak dira. 

Nabarmentzekoa da portada, osorik ez badago ere, guztiz erromanikoa baita; sarrera puntu erdikoa da eta arkibolta bikoitzekoa, eta alde bakoitzean bi zutabe ditu, eta kapiteletan zizelaturik munstro hegadunak edo lehoiak, harpiak edo hegaztiak eta sugeak diruditenak, balio historiko eta artistiko handikoak. Gorago mentsula bat dago, buruekin apaindua, garai batean estalpe bati eusten ziona. Bataiarri ederra ere erromanikoa da baina Iturmendiko elizan dago gaur egun. Garai batean gurtzen zen Jasokundeko Ama Birjinaren irudia, erromanikoa, desagerturik dago.

Ondoko larrean kalbario barroko bat dauka, herritik datorren gurutze-bidearen bukaera. Euskarazko hitz batzuk ageri dira gurutzeetan.

## Kondairak 
Ermitaren inguruan tradizioak edo kondairak sortu ziren, gehienak jentilei buruz mintzo direnak: izaki mitologiko erraldoi hauek elkarri harrizko bolak botatzen ibiltzen ziren, Urdiaingo Aitzibergo ermitatik Aitzagako honetara, edo Aitzagatik Donamariagain dermiora; beste kondaira batek dio azken jentilak kristautu zirenean Aitzagako bataiarrian bataiatu zituztela.

## Argazki galeria 

Fitxategi:Aizagako ermitako portada.jpg|Portada
Fitxategi:Aizagako ermita-kapitelak.jpg|alt=Kapitelak|Kapitelen xehetasuna
Fitxategi:Aizagako bataiarria.jpg|alt=|Bataiarria, Iturmendiko elizan

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko basiliken zerrenda
* Erromanikoa Euskal Herrian
* Euskal Herriko arkitektura erromanikoen zerrenda

## Kanpo estekak
Paul Nash

**Paul Nash** (Kensington, 1889ko maiatzaren 11 &ndash; Boscombe, Bournemouth, 1946ko uztailaren 11) britainiar margolari surrealista eta gerra artista izan zen. Argazkilaria, idazlea eta arte aplikatuen diseinatzailea ere izan zen. Paisaien artista garrantzitsuenatako bat izan zen XX. mendearen lehen erdian eta Ingalaterrako artearen barruan modernismoaren garapenean funtsezko papera izan zuen.

## Iruditegia 

Irudi:Spring in the Trenches, Ridge Wood, 1917 (1918) (Art. IWM ART 1154).jpg|thumb|*Spring in the Trenches, Ridge Wood, 1917* (1918), collection of the Imperial War Museum, London
Irudi:Paul Nash Wire 1918-19.jpg|thumb|*Wire* (1919), collection of the Imperial War Museum, London]]
Irudi:The Ypres Salient at Night Art.IWMART1145.jpg|thumb|*The Ypres Salient at Night* (1918), collection of the Imperial War Museum, London
Irudi:The Menin Road.jpg|thumb|*The Menin Road (painting)|The Menin Road* (1919), collection of the Imperial War Museum, London
Irudi:Radio Times - 1930-12-19 - cover.jpg|thumb|Nash's cover for the *Radio Times* Christmas 1930 edition
Irudi:The Messerschmidt in Windsor Great Park by Paul Nash, 1940, Tate N05716.jpg|thumb|*The Messerschmidt in Windsor Great Park* (1940), Tate
Irudi:Defence of Albion (Art. IWM ART LD 1933).jpg|thumb|*Defence of Albion* (1942), collection of the Imperial War Museum, London
Irudi:Battle of Britain (1941) (Art.IWM ART LD 1550).jpg|thumb|*Battle of Britain* (1941), collection of the Imperial War Museum, London
Irudi:Battle of Germany (1944) (Art.IWM ART LD 4526).jpg|thumb|*Battle of Germany* (1944), collection of the Imperial War Museum, London

## Idazlanak 
* 1922: *Places*, - text and wood-engravings,
* 1924: *Genesis*, - a book of wood-engravings,
* 1932: *Room and Book*, - essays on contemporary design,
* 1935: *Shell Guide to Dorset*, Archibald Russellekin,
* 1949: *Outline*, - a partial autobiography, first published posthumously in 1949 and re-issued in 2016.
Misandria

**Misandria** (Antzinako grezierazko μισο- miso- 'gorrotatzaile', μισεῖν *miseîn* 'gorrotatu' aditzetik eratorria, ἀνήρ, ἀνδρός *anḗr*, *andrós* 'gizonezko' eta *-ia* atzizkia), gizonezkoen aurkako gorroto eta ezinikusia edo gizonezkoak sexu genero gisa eta hauekin zerikusia duen oro mespretxatxeko joera edo pentsakera deskribatzeko erabiltzen den izendapena da. Misandria modu ezberdinetan agertu daiteke, tartean gizonezkoen gutxiespena, diskriminazioa eta aurkako bortizkeria. Misoginiaren parekide sexistatzat jotzen da, eta ez da androfobiarekin nahastu behar.

## Ikus, gainera 
* Androfobia
* Misoginia

## Kanpo estekak
Iletsuaren zaletasun

thumb|Furry mugimenduko kide batzuek mozorroak sortu dituzte, *fursuit* deituak.
ezkerrera|thumb|160x160px|Marraztutako pertsonaia baten adibidea
**Iletsuaren zaletasuna**, nazioartean eta ingelesez '***, **furry fandom** edo **ploch*', fikziozko animalia antropomorfismoetan interesa duen fandom (zale multzo) bat da. Animalia antropomorfikoen interesa gizakiak lehen zibilizazioetatik izan badu ere, *furry* terminoa zientzia fikzioari lotuta agertzen da, 1980ko hamarkadatik aurrera. Bere jatorria, Fred Patten historialariaren arabera, Steve Gallacciren *Albedo Anthropomorphics* komikiaren inguruko eztabaidan dago.

Azpikultura eta talde urbano honetako kideak Internet bidez hasi ziren komunikatzen, eta laster antolatu ziren gaiari buruzko konbentzioak. Konbentzio horiei *furcon* deitzen zaie (ingelesezko ''* hitzen elkarketatik) eta bertan artistak, mozorrotutako zaleak (*fursuiters'') eta kulturaren jarraitzaileak bildu ohi dira.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Peluxefilia

## Kanpo estekak
Puiuko geralekua

**Puiu** Euskal Herriko Nafarroa Garaiko tren geraleku bat da, Puiu udalerrian kokatuta dagoena.

Geralekua 1860ko ekainaren 22an ireki zen eta 2010eko urtarrilaren 1an itxia.

## Egoera 
Geralekua honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:

* : 143,564 kilometro-puntua

## Sarbideak 
*  Geltoki kalea

## Historia 
Geralekua 1860eko irailaren 15ean ireki zen, Aragoi eta Nafarroa lotu nahi zituen trenbidearen Iruña-Murelu Konde zatia ireki zuenean, Zaragozatik Iruñerako Burdinbide Konpainia delakoak, Zaragoza-Altsasu burdinbidea. Azken horrek Zaragozatik Bartzelonarako Burdinbide Konpainia bat egin zuen, eta ondorioz, Zaragozatik Iruñea eta Bartzelonarako Burdinbide Konpainia sortu zen.

1878ko apirilaren 1ean, bere egoera ekonomiko txarrak Norteko Konpainiarekin bat egitera behartu zuen, Altsasutik haratagoko trenbideen jabea zena eta burdinbidea Gasteiz, Donostia, Bilbo edo Burgosekin lotuz.

1941ean, Espainiako trenbidearen nazionalizazioak Norteko Konpainia sortu berrian integratzea ekarri zuen, RENFE enpresa publikoa sortu zen.

2004ko abenduaren 31tik Renfe Operadorak linea ustiatzen du, Adif trenbide-instalazioen titularra den bitartean.

Geralekuan zerbitzua ematen zuten distantzia ertaineko zerbitzuak 2010eko urtarrilaren 1etik aurrera utzi zioten geralekuari; beraz, estazioa itxita dago teknikoki, nahiz eta sarekoa izan.

## Geralekua 
Geralekua herriaren behealdean dago, Zidakos ibaiaren ondoan eta  errepidearen beste aldean. Nasa bat eta bide bat dituen geraleku soil bat da, nasa mendebaldekoa, hau da, herriaren aldekoa delarik. Eraikina soilik funtzionala da, bi solairu eta estilo lokala ditu. Gaur egun, etxebizitza bat da.

## Zerbitzuak 
Ez dago zerbitzuak geralekuan.

## Etorkizuna 
Ez dago etorkizuneko planik geraleku hau oraingoz barne hartzen duenik.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Operadora

## Kanpo estekak 
* ADIF enpresako web gunea
* RENFE enpresako web gunea
Peluxefilia

thumb|Peluxefilia duten pertsonak euren peluxeekin modu sexualean harremantzen dira.
**Peluxefilia** peluxeak tartean dituen parafilia sexual bat da. Peluxefilo askok euren peluxeei zuloak egiten dizkiete sexu-jostailuek izaten dituztenen antzera, eurekin harreman sexual bat izateko aukera izateko. Peluxefiloei Interneteko kulturan *plushies* deitzen zaie nahiz eta horietako batzuek ez dute zertan interes sexuala izan peluxeengan.

Objektufilia mota bat da.

## Furryak 
Peluxefilia, sarri, furry taldeen ekintzatzat hartu ohi da, betez ere 2001ean *Vanity Fair* aldizkariak furry komunitatea eta peluxefilia lotu zituenetik. 1998an 360 furry komunitateko kideri egindako inkesta batean ikusi zen euren kidegoaren %1ek baino ez zuela bere burua peluxefilo gisa izendatzen (hau da, lau pertsona).

Pornografia eta animalia antropomorfikoak barnebiltzen dituzten ekintza sexualak *yiff* gisa izendatzen dira furry komunitatean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bordele-Arcaishon burdinbidea

**Bordele — Arcaishon burdinbidea** Okzitaniako burdinbide bat da, Bordele–Donibane eta Arcaishon geltokiak lotzen ditu.

Burdinbidea 1841eko uztailaren 7an inauguratu zen Bordele–Donibane eta la Mòta geltokien artean.

SNCFren arabera, 657 000 kodea dagokio.

## Historia 
### Aurrekariak 
1831n zubi eta galtzaden administrazioari Bordele eta Saubuça artean burdinbide bat eraikitzeko eskatu zitzaion, La Tèsta de Bugetik, Eiraraino. Proiektuak ez zuen hedapen gehiagorik aurreikusten.

1835ean, Louis Godinet notarioak beste proiektu bat aurkeztu zuen, Bordele eta Arcaishon artean burdinbide bat eraikitzeko baimena eskatuz. Proiektu hau, Girondako prefetak onartua, zubi eta galtzaden zuzendaritza nagusira bidali zen 1835eko uztailaren 11n. Izapideekin jarraitu ondoren, 1836ko urtarrilaren 19an inkesta publiko bat egitea erabaki zen. Hala ere, lerroa "nazioaren defentsarako lurraldean" zegoela iritzita, ingeniari zibil eta militarrek sakon aztertu behar zuten. Bitartean, Girondako erakunde guztiek burdinbidea onartu eta babesten dute. Esleipen lehiaketa bat egin behar den ala ez eta azken proiektuaren arteko borroka politiko baten ondoren, Louis Godineten proiektuari partzialki berrekin zitzaion 6 963 zenbakidun legearen bidez. Azpimarratzekoa da lege horrek "Bordeletik Latestara doan ibilbidearekin bat egingo duten trenbide-emakida berriak emateko" aukera aurreikusten zuela. Azkenik, esleipena, Fortuné de Vergèsi ematen zaio, onuragarriena izan baitzen, 200 000 liberako batuketa batekin batera. 1837ko abenduaren 15ean eraikuntza onartu zen.

### Eraikuntza 
1838ko martxoaren 1ean, 4,6 milioi liberaren truke, enpresak de Vergès eta Bayard de la Vingtrie jaunak kontratatu zituen burdinbidea eraikitzeko eta trenak hornitzeko. Lehenik eta behin, Bordeleko geltokia, Lecoq kalean aurreikusia, Ségur izeneko geltoki batekin ordeztu zen, malda handiak lan gehiago eskatzen zituelako, hasierako aurrekontua milioi batean gaindituz. Gainera, bost tren-makina, *La Tèsta, Arcaishon, Eira, Garona, Gironda* eta *Anzin* deituak, lehen mailako hamar kotxe eta bigarren mailako beste hamar, hirugarren mailako lau eta hirurogeita zortzi merkantzia-bagoi erosten dira. Konpainiak burdinbidea Euskal Herriraino luzatzea espero zuen. Horretarako, emakida 70 urtera arte luzatu zuten eta horretarako beste enpresa baten estatutuak sortu zituzten.

1841eko uztailaren 6an inauguratu zen ofizialki burdinbidea. Jatorrian, bide bakarrekoa zen ibilbide osoan zehar, geltokietan izan ezik, eta geltokiak zituen. 1844an hogeita batgarrena gehitu zen, Gujan e Mestràsen. Baina, ireki eta gutxira, Gujanera arteko ibilbide laburra ez zela uste bezain egingarria frogatu zen. Gainera, Bordeleko geltokiaren eta hirigunearen arteko urruntasunak, enpresaren omnibus zerbitzu baten bidez zuzendua, ez zituen gauzak erraz jarri. Udan, turismoari eta bainulariei esker iraun zezakeen, baina neguan zaila zen. Gainera, 1846an, burdinbidea ireki eta bost urtera, enpresa hartzekodunen konkurtsoan jarri zen.
## Zerbitzuak 
### Distantzia luzea 
### Distantzia ertaina 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Société Nationale des Chemins de fer Français

## Kanpo estekak 
*
Sidenor

**Sidenor** industria siderurgikoan aritzen den bizkaitar enpresa bat da. INIk 1990ean sortu zuen enpresa publiko gisa, Forjas y Aceros de Reinosa eta Grupo Acenorren (Aceros de Llodio, Pedro Orbegozo, Forjas Alavesas eta Aceros Echevarría) bategitearen bidez. 1995ean pribatizatua, egun Basaurin (Bizkaia) du egoitza, eta lantegiak Basaurin (Bizkaia), Gasteizen (Araba), Azkoitian (Gipuzkoa), Reinosan (Kantabria) eta Polinyàn (Bartzelona). Gainera, metalak biltzeko eta prozesatzeko bi unitate ditu Azuqueca de Henaresen (Guadalajara) eta Sagunton (Valentzia). Erakundea Europako liderra da altzairu luze berezietan.

2018an 1794 langile zituen, eta 807 milioi euroko salmentak egin zituen, aurreko ekitaldian baino %21,77 baino gehiago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
María Hesse

**María Hesse** (Huelva, 1982) espainiar ilustratzailea da.

Hezkuntza Bereziko ikasketak egin zituen, eta irakasle izateko oposizio batzuetarako ikasten ari zela ikusi zuen hori ez zela bere arloa. Hala, 28-29 urte zituela, goi-mailako ziklo bat ikasi zuen, ilustratzailea izan nahi zuela argi ikusi baitzuen.

Edelvives argitaletxearentzat lan egin du, eta hainbat hedabiderekin kolaboratu du; esate baterako, *Jot Down*, *Fashion & Arts*, *Público* eta *Glamour*.

Argitalpenei dagokienez, hainbat lanen ilustrazioak egin ditu, eta berak idatzi eta ilustratutako liburuak ere argitaratu ditu: *Frida Kahlo. Una biografía* (Lumen, 2016) –hamabi hizkuntzatara itzulia– eta *El placer* (Lumen, 2019).

Sevillan, Málagan, Mallorcan, Bartzelonan eta Madrilen erakutsi ditu bere lanak, besteak beste.

Horrez gainera, hainbat arropa-markarentzako ilustrazioak ere egin ditu.

## Estiloa 
María Hesseren lanetan, batez ere emakumezkoak agertzen dira; normalean ez du gizonezkorik marrazten. Naturako elementuak ohikoak dira bere lanetan, eta gorputzeko organoak (bihotza, esate baterako) bistan izaten dituzte sarri irudietako protagonistek. Dioenez, "hori da emozioei buruz hitz egiteko bere modua".

## Argitalpenak 
### Bakarkako argitalpenak 
* *Frida Kahlo. Una biografía* (Lumen, 2016).
* *El placer* (Lumen, 2019).

### Argitalpenetarako ilustrazioak 
* *Orgullo y Prejuicio* (Alfaguara, 2017). Jane Austenen lanerako ilustrazioak.
* *Rita Bonita, Gato Gordo y el fin del mundo* (Mosquito Books, 2017). Amaia Ascuncek idatzitako liburuaren ilustrazioak.
* *Bowie. Una biografía* (Lumen, 2018). Fran Ruízek idatzitako lanerako ilustrazioak.
* *Mujercitas* (Alfaguara, 2018). Louisa May Alcotten lanerako ilustrazioak.
* *El futuro es femenino* (Nube de Tinta, 2018). Sara Canok idatzitako testuarentzako azala eta ilustrazioak. Beste ilustratzaile batzuen lanak ere badaude: Agustina Guerrero, Ana Santos, Naranjalidad, Lady Desidia, Laura Agustí, Elena Pancorbo eta Amaia Arrazola.

## Sariak 
* Brasilgo Haur eta Gazteentzako Liburuen Fundazio Nazionalaren saria eman zioten *Frida. Una biografía* lanarengatik.

## Izena 
Herman Hesseren *Demian* lanak eragin nabaria izan zuen berarengan unibertsitate-garaian irakurri zuenean, eta idazlearen abizena hartu zuen bere izen artistikoa sortzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* María Hesse Instagramen.
* María Hesseren webgune pertsonala.
Japcako monasterioa

**Japcako monasterioa** (errumanieraz: *Mănăstirea Japca*) Moldaviako Floreşti barrutian dagoen erlijio eraikina da.

## Kokapena 
Japcako monasterioa Dniester ibaiaren ondoan dago, Camencako hamar kilometrotara. Besarabiako monasterio bakarra da Sobietar Batasunaren garaietan itxi gabe mantendu zena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aceros Olarra

**Aceros Inoxidables Olarra S. A.** industria siderurgikoan aritzen den bizkaitar enpresa bat da, Loiun egoitza duena. Konpainia lehena izan zen Argon-Oxygen-Decarburation (AOD) prozesua erabiltzen altzairu herdoilgaitza lortzeko, eta laborategi fisiko eta kimiko bana eta ISO 14001:1996 ingurumen-kudeaketako ziurtagiria ditu.

Luis Olarrak 1955ean sortu zuen. 1979an ordainketa-etendura bat izan zuen eta Estatuaren eskuetara pasa zen, sektoreko beste konpainia batzuk bezala. Berregituratu ondoren, pribatizatu egin zuten; hala, 1994an, %70 Digeco euskal taldeari zegokion eta gainerako % 30a Rodacciai Italiako korporazioari.

1996an, Rodacciaik % 55 gehiago erosteko aukera izan zuen, eta akziodun nagusia bihurtu zen konpainiaren % 85 kontrolatuta; Sabino Arrietaren taldea, berriz, gainerako % 15arekin geratu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pisanino mendia

**Pisanino mendia**, , Italiako Toskana eskualdean dagoen mendi bat da, Apuaniar Alpeetan. Minucciano udalerriaren lursailetan dago eta 1.946 metroko garaiera du.
Nadia Calviño

**Nadia María Calviño Santamaría** (Coruña, 1968ko urriaren 3a) Espainiako ekonomista eta Europako Batzordeko goi funtzionarioa da. 2020tik aurrera Espainiako Gobernuko Hirugarren Presidenteordea da eta Ekonomia eta Eraldaketa Digitaleko ministroa, Pedro Sánchez presidentearekin. 2018ko ekainaren 7a eta 2023ko azaroaren 20a bitartean Espainiako Ekonomia eta Enpresa ministro izan zen Sánchez presidentearekin. 2023ko azaroaren 21az geroztik Espainiako Ekonomia Gaietarako ministroa da. 2023ko abenduaren 8az geroztik Europar Batasuneko Ekonomia eta Finantzetako Ministroen Kontseiluko (ECOFIN) lehendakaria da.

Calviño Europako Batzordeko Aurrekontuen Zuzendari Nagusia (DG BUDG) izan zen 2014tik 2018ra.

## Biografia 
Nadia María Calviño Santamaría Coruñan (Galizia) jaio zen 1968ko urriaren 3an. José María Calviño *Radiotelevisión Española*ko (RTVEko) zuzendari nagusi ohiaren alaba da. 1991n Ekonomian lizentziatu zen Madrilgo Complutense Unibertsitatean eta 2001ean Zuzenbidean Urrutiko Hezkuntzarako Unibertsitate Nazionalean (UNEDen).

Espainiako Ekonomia Ministerioan lanean hamar urte baino gehiago eman eta gero, Europako Batzordera pasatu zen 2006an. Han, Konkurrentziako Zuzendaritzako zuzendari nagusi laguntzailea (DG COMP) eta Barne Merkatuko zuzendari nagusi laguntzailea (DG MARKT) izan zen, baita Finantza Zerbitzuen Departamentuko zuzendari nagusi laguntzailea ere. 2014az geroztik, Aurrekontuen zuzendari nagusia izan zen, Günther Oettinger Europako komisario alemanaren agindupean. Madrilgo Complutense Unibertsitateko irakasle ere izan zen.

Espainiako Gobernuan, 2018ko ekainaren 1eko mozioaren ondoren, Pedro Sánchezek bere gobernu berriko kide aukeratu zuen Calviño. Hala, ekainaren 7an, Ekonomia eta Enpresa ministro kargua hartu zuen. Sánchezen bigarren gobernua eratu zenean, Calviño Gobernuko presidenteorde izatera igaro zen, eta Ekonomia Gaietarako eta Eraldaketa Digitalerako Ministerioa izenekoaren buru da.

2023ko abenduaren 8an europar estatuetako finantza ministroek Nadia Calviño Europar Batasuneko Ekonomia eta Finantzetako Ministroen Kontseiluko (ECOFIN) lehendakari izendatu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fayez al-Sarraj

**Fayez Mustafa al-Sarraj** ( edo ; Tripoli, 1960ko otsailaren 20a) libiar politikaria da. Arkitektura ikasi zuen eta Muammar al Kadafiren erregimenean etxebizitza ministerioan lan egin zuen. 2015etik 2021era Libia Presidentetza Kontseiluko presidentea eta Akordio Nazionaleko Gobernuko lehen ministroa izan zen.

## Kanpo estekak
Charing Cross

**Charing Cross** (ingelesez  ahoskatua) Erresuma Batuko Londres hiriburuan dagoen auzo eta bidegurutze bat da, bertan sei hiribidek topo egiten dute.

Izena antzina Londres hiri zaharretik 1,6 kilometrotara zegoen Charing herrixkari zor dio. Bertan, Ludgatetik (Londresko sei ateetako bat zena) Westminster jauregira zihoan bide bat zegoen. Bidean zihoazen bidaiariak Charingen gaua pasatzeko ostatu ohi zuten eta horrela herrixka haziz joan zen.

XIX. mendetik "Londresko erdigunetzat" jotzen da, eta Londrestik ateratzen diren errepideen distantziak neurtzeko bertan 0 abiapuntu-erreferentzia hartzen da.

## Kanpo estekak
Animus in consulendo liber

[thumb|[Goiburua ezkerreko horman, Bruselako egoitzan]]

***Animus in consulendo liber*** (euskaraz, "Erabakitzeko espiritu askea"), Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundearen (NATO) goiburu ofiziala da.

## Jatorria 
Jatorria Salustio erromatar historialariaren Katilinaren zimarkua liburuan (52, 21) du; antzinako erromatarrak handi egin zituzten ezaugarrien artean aipatzen du Katonek, erromatar Senatuaren aurrean egiten duen hitzaldi batean:

21 *Sed alia fuere, quae illos magnos fecere, quae nobis nulla sunt: domi industria, foris iustum imperium, animus in consulundo liber, neque delicto neque lubidini obnoxius*.

("Baina baziren beste ezaugarri batzuk, [gure arbasoak] handi egin zituztenak, eta guk ez ditugunak: lana etxean, kanpoan aginte zuzena, erabakitzeko espiritu askea, delituari eta grinari men egin gabea")

## NATOren egoitza 
André de Staercke NATOko Kontseiluko dekanoak aukeratu zuen lema, Paul-Henri Spaak NATOko idazkari nagusiak aurreikusitako kontsulta-espiritua islatzeko. De Staerckek San Gimignanoko Magistratu Nagusiaren Jauregira egin zuen bisitatik hartu zuen aipua; han, "animus in consulendo liber" magistratuaren aulkian zegoen grabatuta.

Lema Kontseiluaren areto nagusiaren horman ageri da, NATOren Bruselako egoitzan, lehendakariaren idazpenaren atzean, U letra latindar berriarekin, latin klasikoan erabilitako V letraren ordez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
William Etty

**William Etty** (1787ko martxoaren 10-1849ko azaroaren 13) ingeles margolaria izan zen, ospetsua gertaera historikoak margotzeagatik. Pertsonak biluzik azaltzea bere lanen ezaugarria da. Ezagunak dira baita ere bere izadi hilak eta erretratuak.

## Biografia 
Yorken jaio zen eta 12 urterekin eskola utzi zuen, Kingston upon Hulleko irarkola batean ikasle gisa lan egiteko. Zazpi urte geroago, Londresa bizitzera joan zen, eta 1807an hasi zen Errege Akademian ikasten. Bertan Thomas Lawrenceren zuzendaritzapean ikasi zuen, eta, ohikoa zen moduan, beste artista batzuen lanak kopiatuz trebatu zen. Ettyk errespetua lortu zuen Errege Arte Akademian azala tonu errealistekin margotzeko zuen gaitasunari esker. Dena dela, arrakasta merkataritza zein kritikaren aldetik txikia izan zen.

1821ean "Kleopatraren garaipena" (*The Triumph of Cleopatra*) lana margotu zuen non biluzi ugari nabarmertzen baitzen, eta oso txalotua izan zen. Arrakastak protagonistak biluzik agertzen ziren beste eszena historiko batzuk margotzera bultzatu zuen. 1820ko hamarkadan zehar egin zituen margolan guztiek, bat izan ezik, gutxienez irudi biluzi bat zuten; ondorioz artista lizunaren ospea lortu zuen. Hala eta guztiz ere, arrakasta komertzial handia izan zuen eta, orduan bai, kritikak haren lanak txalotu egin zituen. 1828an Errege Akademiako kide aukeratu zuten; garai hartan artista batek izan zezakeen ohorerik altuena zen hori. Herrialdeko artistarik errespetatuenetako bat zen.

Ettyk modelo biziekin ikasten jarraitu zuen bere bizitza osoan nahiz eta praktika hori ertilari askok desegokitzat jo. 1830eko hamarkadan, Etty lanak dibertsifikatzen hasi zen, ez hainbeste irabazi asmoarekin, eta kalitate oneko erretratuak eta izadi hilak margotu zituen. Hori guztiari esker lehen margolari ingelesa bihurtu zen.

Ettyk irudi biluziak margotzen jarraitu zuen, gizonezkoenak zein emakumezkoenak, eta, ondorioz, batzuek gogor kritikatu eta gaitzetsi zuten. Etty oso lotsatia zen, oso gutxitan sozializatzen zen eta ez zen inoiz ezkondu. 1824tik hil zen arte bere iloba Betsyrekin (Elizabeth Etty) bizi izan zen. Londresen bizitzen ere, interes berezia izan zuen bere jaioterriarekiko, eta York hiriko edertien lehen eskola ezartzen eta Yorkeko harresiak iraunaraztearen aldeko kanpaina egiten lagundu zuen.

## Iruditegia 

Etty Cleopatra.jpg|*Kleopatraren garaipena* (1821).
Male Nude, with Arms Up-Stretched YORAG 74.JPG|*Gizon biluzik eta loturik* (1828-1830).
Etty_–_Musidora-_The_Bather_'At_the_Doubtful_Breeze_Alarmed'.jpg|*Emakume bainulari* (1846).
William Etty - Ariadne.jpg|*Ariadna*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Ettyren margolanak Artuk webgunean.
Abbey Wood

**Abbey Wood**, Erresuma Batuko Londres hiriburuan dagoen auzo bat da, Greenwich barrutian. 2011an 15.704 biztanle zituen.

## Ikus, gainera 
* Londresko auzoen zerrenda
Jean Gachassin

**Jean Gachassin**, "Peter Pan" deitua (Banhèras de Bigòrra, 1941eko abenduaren 23a) frantziar errugbilari ohia da. Jokalari aldakorra izan zen, zabaltzaile, hegaleko, erdiko eta atzelari moduetan aritzen zena. Frantziako errugbi selekzioan 32 aldiz jolastu zuen eta 8 entsegu sartu zituen. Bost Nazioen Txapelketa hiru aldiz irabazi zuen (1961, 1967 eta Grand Slama 1968an). FC Lourdes taldearekin Frantziako Txapelketa irabazi zuen 1968an. Stade bagnérais taldean ere jolastu zuen. Ondoren, Frantziako Tenis Federazioko presidentea izan zen 2009 eta 2017 bitartean.

## Lanak 
* *Le rugby est une fête*, éd. Solar, 1969
* ''Lux, Dourthe, Maso, Trillo, Carré d'as du rugby*, éd. Solar, 1970
* *Le Rugby des villages*, éd. Les éditeurs français réunis, 1974
* *Jean Gachassin. Jeux, sets et matchs - entretiens avec Christophe Penot'', éd. Cristel, novembre 2017
Euskara batuaren ajeak

***Euskara batuaren ajeak*** Ibon Sarasolak idatzitako saiakera bat da, Alberdania argitaletxeak 1997. urtean plazaratua.

Sarasola euskararen gainean mintzatzen da, eta horren barren-barrenean, batik bat, hizkuntza estandarraz nahiz joera garbizaleaz. Haren esanetan, estandar hori 1960ko hamarkadaren amaieran lau literatur euskalkiak batzeko asmotan sortu zen, baina orain praktikan bi estandar ditugu: bata, Iparraldekoa, frantsesaren eraginpean dago; bestea, Hegoaldekoa, gaztelaniarenean. Adibide askoren bitartez, egoera erakusten du, eta azaltzen du joera-aldaketa beharrezkoa dela. Izan ere, aurreko bideari lotuta segituz gero, bi euskara mota horien artean elkar ez ulertzeko arriskua dakusa.

Francisco Javier Rojo Cobos idazlearen iritziz, liburuaren oinarrian teoria hau dago: «euskara batuaren hiztegia gaurkotzea gazteleraren eragin zuzenaren pean egin da, txukuntasunaren kalterako. Ondorioz, euskara batuak, iparraldeko eta hegoaldeko euskaldunak hurbiltzeko tresna izan beharrean, desberdintasunak areagotzeko balio izan du.»

## Erreferentziak 
## Kanpo-estekak 
* *Euskara batuaren ajeak* tarteka irakurgai
Książ

**Książ** edo **Książ gaztelua** ( eta ) Silesia eskualdean dagoen gaztelu bat da, Poloniako Silesia Behereko voivoderrian eta Wałbrzych hiriaren iparraldean

Leku honetan zegoen lehen gotorkelua 1263an Otakar II.a Bohemiakoaren indarrek suntsitu zuten. Gaur egungo gaztelua 1288-1292 artean Bolko I.a Zorrotzak, Świdnica eta Jaworko agintariak, eraikiarazi zuen. 1509-1941 artean Hoberg kondeen jabetzakoa izan zen.

Bigarren Mundu Gerran zehar Riese Proiektuaren bidez Alemania Naziak etorkizuneko Adolf Hitlerren egoitza nagusia bilakatzeko asmoa zuen, baina 1945ean Armada Gorriak gaztelua harpilatu zuren. Ondoren Poloniak hainbat langile elkarteen egoitza izateko erabilia zuen. 1971. urteaz geroztik eskualdeko kirol, kultur eta turismo gunea izan zen.

1990ean bisitari eta turistei irekia izan zen.
Royal Academy of Arts

250px|thumb|Burlington House.
[thumb|250px|Sir [William Chambers.]]

**Royal Academy of Arts** (euskaraz **Arteen Errege Akademia**) Londresen duen egoitza arte-instituzioa da. Egoitza Burlington Housen dago, Piccadilly kalean. Haren helburuak nazioarteko mailan ezaguera, elkar ulertzea eta arte bisualak zabaltzea. Erakundea 1768an sortu zen, Jurgi III.aren erregealdian. 2016. urtean 1.285,595 bisitari izan zituen.

## Historia 
Errege Akademia Sir William Chambers eta James Paine arkitektoen artean Artisten Elkartearen lidergoagatik izandako liskar baten ondorioz sortu zen. Painek irabazi zuen, baina Chambersek mendekua hartuko zuela zin egin zuen eta 1768an Errege Akademia sortu zuen. Berrogei fundatzaileak 1768ko abenduaren 10ean onartu ziren. Sir Joshua Reynolds izan zen lehen presidentea, eta Benjamin West bigarrena. 1920an Akademia berritua izan zen. Erakundeak hainbat egoitza izan ditu sortu zenetik; gaur egungo egoitza, 1868tik, Burlington Housen dago, Piccadilly Streeten. 2018an, jatorrizko eraikina ondoko beste eraikin batekin konektatu da, David Chipperfield arkitektoaren proiektu bati esker.

## Akademiko ospetsuak 
* Thomas Gainsborough (1768)
* William Hunter (1768; anatomia-irakaslea zen lehen akademikoa)
* Angelica Kauffmann (1768)
* Sir Joshua Reynolds (1768; 1792 arte presidentea)
* Benjamin West (1768; Presidente bi garaietan: 1792–1805, 1806–1820)
* Sir Thomas Lawrence (1794; Presidentea: 1820–1830)
* John Flaxman (1800; Eskultura irakasela, 1810–1826)
* Sir John Soane (1802; Arkitektura irakaslea, 1806–1837)
* J. M. W. Turner (1802)
* John Constable (1829)
* William Etty
* William Dyce (1848)
* John Everett Millais (1863; Presidente 1896)
* Alfred Waterhouse (1885)
* John William Waterhouse (1895)
* George Frederic Watts (1897)
* Sir Aston Webb (1903)
* Jennifer Dickson (1976)
* Eduardo Paolozzi (1979)
* Peter Blake (1981)
* David Hockney (1991)

## Presidenteak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zerrenda:Royal Academy of Arts-en akademikoak

## Kanpo estekak 
* :Royal Academyren webgune ofiziala.
* :Royal Academy Collection. Royal Academyren bildumaren webgune ofiziala.
Granulozito

**Granulozitoa** odoleko globulu zuri mota bat da, zitoplasman pikorrak dituena. **Leukozito polimorfonuklear** (**PMN**, **PML** edo **PMNL**) ere deitzen zaie, nukleoak 3-5 lobulutan zatiturik dagoela dirudielako. Sortzetiko immunitate-sistemaren parte dira. Hezur-muin gorriaren barruan ekoitziak, odolean zehar mugitzen dira, eta ehunetan betetzen dute beren funtzioa. Hiru azpimota daude: neutrofiloak, eosinofiloak eta basofiloak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rusty trombone

thumb|Rusty trombone edo Tronboi herdoildua.
**Rusty trombone** edo **Tronboi herdoildua** sexu ekintza bat da, non gizon batek belaunak eta bizkarra apur bat estutzen dituen oinekin, gutxienez bere uzkia erakusteko moduan. Oro har, pertsona bat (gizona zein emakumea) gizonaren atzean belaunikatzen da eta anilingusak egiten ditu barrabilen azpian edo gorputzaren inguruan luzatzen den bitartean, eskuz zakiletik gora eta behera mugimendu azkarrak emateko, tronboi baten mugimenduak imitatuz. Egintza, nagusiki, bikoteen orientazio fisikoaren, anilingusen eta eskuzko sexu-estimulazioaren arteko konbinazioaren eta uzki-esfinterraren eta tronboi-aho baten arteko antzekotasunaren bidez definitzen da; hala ere, beste posizio eta aldaketa batzuk posible dira.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Aho sexu
* Handjob

## Kanpo estekak
Eskulan (sexua)

[thumb|[Johann Nepomuk Geigerren akuarela, 1840. eskulan bat egiten gizon bati.]]
**Eskulan** () sexu-ekintza bat da, sarketaren aldez aurreko jolas gisa edo sarketarik gabeko sexu gisa egiten dena. Pertsona batek bestearen zakila edo eskrotoa eskuz estimulatzea dakar, erekzio bat eragiteko sexu-plazeragatik, sexu-kitzikapenagatik eta, batzuetan, orgasmoa lortzeko.

Eskulana sexualki kitzikagarria izan daiteke bi parte-hartzaileentzat, eta ekintza erotikoa eta fisikoki intimoa izan daiteke. Pertsona batek estimulu eman diezaioke bikotekideari sexu-jarduera sarkorrean ez egiteko. Sexu-sarketarekin lotutako arriskuak saihesteaz gain (sexu-transmisiozko infekzioak edo haurdunaldia), pertsona batzuek sarketarik gabeko sexua praktikatzen dute birjintasuna zaintzeko.

## Terminologia 
Pornografian *handjob* gisa ezagutzen den ekintza hau, berez, masturbazioa da, baina beste pertsona bati eginda. Masturbazioarentzat dauden ehunka eufemismo erabil daitezke, beraz, ekintza hau izendatzeko.

## Metodoa 
Erdaindutako pertsonentzat, lubrifikazioa eskuarki erabiltzen da; erdaindu gabeko pertsonentzat, berriz, maluta egin daiteke prepuzioa aurrerantz eta atzerantz mugituz eta hatzak zakilean jarriz.

Gizartean hitza gazte hiztegian eta gay komunitateetan erabiltzen da gehien. Dena dela, ekintzan emakumeek ere parte har dezakete.

Masaje-aretoetan, masaje-emaileak, batzuetan, bai masajearen barruan bai zuzenean ondoren, esku-lana egin dezake bezeroarengan; hau "amaiera zoriontsua" eufemismoarekin ezagutzen da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zangolan

## Kanpo estekak
Les Deux Amies (Toulouse-Lautrec)

***Les Deux Amies*** (euskaraz **Bi lagunak**) Henri de Toulouse-Lautrec margolari frantsesak 1895ean egin zuen lana da. Margolana Suitzako Zurichen dagoen Fondation et Collection Emil G. Bührle instituzioan gordetzen da. Tamainua hau da: 64,5 × 84 zm. Gaia lesbiar harreman bat da.

## Beste lanak 
Toulouse-Lautrec XIX. mendearen amaieran izen buruko margolanak egin zituen, *Les Deux Amies*. Horietako batzuk aipatutako instituzio berean gordetzen dira:
* *Au lit* (1892), 53x34 zm.
* *Les Deux Amies*, 64x84 zm. (1895).

## Iruditegia 

Image:Henri de Toulouse-Lautrec 014.jpg|*Les Deux Amies* 1894
Image:Toulouse-lautrec two girlfriends.jpg|*Les Deux Amies* 1894
Image:Lautrec Les Deux amies.jpg|''L'Abandon* / *Les Deux Amies* 1894-1895
Image:Henri R. de Toulouse-Lautrec - Two Friends - Google Art Project.jpg|*Deux Amies'' 1895

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Routy Gaztea

***Routy Gaztea*** () Henri de Toulouse-Lautrec margolari frantsesak 1883an egin zuen lana da. Margolana Frantziako Albiko Toulouse-Lautrec Museoan erakusten da. Tamaina hau da: 61 × 49 zm.

## Historia 
Udako oporretan Lautrec gazteak nekazariak erretratatzen aritzen zen, saio bakoitzeko 75 zentimo ordainduz. Adar bat ebakitzeko asmoa zuen nekazaria, familiako lurretan lan egiten zuten langile ugarietako bat zen. Izan ere, Toulouse kondeak probintziako aristokrazia tipikoa ziren, lur jabeak; beren ondasunak errentan jartzen zituzten Midi eta Gironda herrietan.

## Ezaugarriak 
Lautrec-ek margotutako paisaiarik ederrena da seguruenik. Lan honetan artistak paisaiaren gaineko pentsamendua ezin hobeto azaldu zuen, hau da, protagonistaren nortasuna hobeto ulertzeko osagarri gisa erabiltzea. Lanak Léon Bonnaten irakaspen akademikoen eragina erakusten du; ikasleei paletan kolore gehiegi ez nahasteko gomendatzen baitzien, horrela gaia argiago gera zedin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Doomsday (2008ko filma)

***Doomsday***, 2008ko Neil Marshall ingelesak zuzendutako zientzia-fikzio eta ekintza film bat da. Rhona Mitra, Bob Hoskins, Adrian Lester, David O'Hara eta Malcolm McDowell aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
2008, Eskozia, "Segalari" birusak ehundaka milaka pertsona kutsatu eta hil ditu. Erresuma Batuko Gobernuak bizirik eta kutsaturik gabe jarraitzen dutenak handik atera eta gainontzeko jendea guztia nahiz birusaren eragina jasan duen eremua harresitzea erabaki du, kutsatuak handik ihes egin ez dezaten. 27 urte beranduago, 2035ean, birusa Eskozian berragertu, eta Erresuma Gobernuak hara Eden Sinclair (Rhona Mitra) buru duen eliteko aditu talde bat bidaliko du. Gainontzeko mundutik isolaturik, lantaldeak amesgaiztoko pasai batean lan egin beharko du.

## Aktoreak 
* Rhona Mitra: Eden Sinclair
* Bob Hoskins: Bill Nelson
* Malcolm McDowell: Marcus Kane
* Alexander Siddig: John Hatcher lehen ministroa
* David O'Hara: Michael Canaris
* Craig Conway: Sol
* Lee-Anne Liebenberg: Viper
* Nora-Jane Noone: Read

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai