open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Suitzako Alpeak-Jungfrau-Aletsch

**Suitzako Alpeak-Jungfrau-Aletsch** Suitzako naturagune babestua da, Valais eta Berna kantonamenduaren artean kokaturik. Bernako Alpeen ekialdeko muturreko eskualde menditsua da, Jungfrau eta Eiger mendien iparraldeko aldea eta mendebaldeko Eurasiako glaziarrik zabalena, Aletsch glaziarra, barnean dituena. UNESCOk Jungfrau-Aletsch naturagune babestua 2001ean Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Caldisericum

***Caldisericum exile*** bakteria espezie bat da. Nahikoa berezia da beste bakterioekin alderatuta, eta horregatik bere familia, orden, klase eta filum propioa du. OP5 filum kandidatoen artean lehenengo termofiloa da kultibatu eta deskribatua izateko.

Zelulek ile motako egitura multizelularrak sortzen dituzte, eta flagelo polar bakarra dute. 65&nbsp;°Cko tenperaturan garatzen dira hoberen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lavaux

**Lavaux** Suitzako Vaud kantonamenduko eskualdea da, Lavaux-Oron barrutian dagoena. Eskualdeak 830 hektareako mahasti-terrazak ditu, Geneva aintziraren iparraldeko ertzean 30&nbsp;km-ko ibilbidea egiten dutenak.

Jada erromatarren garaian mahastiak izan arren, egungo terrazak XI. mendean eraiki zituzten, beneditar eta zistertar monasterioek eskualdea kontrolpean zutenean. Mahats aldaera nagusia chasselas da. UNESCOk 2007an Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

## Irudiak 

File:Lavaux Alpes et Lac léman.jpg|Geneva aintzira eta Alpeak Lavauxetik.
File:Lavaux+Léman 2.jpeg|Geneva aintzira Lavauxetik, Lausanara begira.
File:Aran Patrimoine mondial 2007 10 06.JPG|Lavauxeko mahasti terrazak.
File:Geneva lake.jpg|Lavaux Lausana-Berna trenbidetik ikusita.
File:Lac Léman on sunset.jpg|Geneva aintzira mahastietatik ikusita.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Andres eliza (Zarikiegi)

**San Andres eliza** Nafarroako Zizur Zendea udalerriko Zarikiegi kontzejuan dagoen eliza katoliko bat da.

## Kokalekua 
Gendulaindik datorren Zarikiegiko herrigunearen ipar-ekialdeko sarbidean dago, Done Jakue Bidea kalean.

## Historia 
XII. mendearen erdialdean eraiki zen. Erdi Arotik gaur egun arte Done Jakue Bidea burutzen duten erromesen pasabidea da.

## Eraikina 
Jatorriz erromanikoa zen baina estilo horretatik gaurdaino iritsi den atal bakarra ataria da, honen kapitelak landare gaiez apainduak daude, eta tinpanoan nahiko kaltetua dagoen krismon handi bat du. Nabe bakarra eta ganga gurutzeduna duen tenplua da, eta oinean dorre laukizuzena du.

Barnealdea, erretaula nagusia erromanista da eta XVII. mendearen lehenbiziko erdialdean egina.

## Ikus, gainera 
* Erromanikoa Euskal Herrian
* Euskal Herriko arkitektura erromanikoen zerrenda

## Irudi galeria 

Fitxategi:Iglesia de San Andrés, Zariquiegui-elcamino2006-01.jpg|Atari erromanikoa.
Fitxategi:Iglesia de San Andrés, Zariquiegui-elcamino2006-02.jpg|Krismona.
Fitxategi:Chiesa di Zariquiegui-joevanni.jpg|Kanpandorrea.
Fitxategi:Iglesia de San Andrés de Zariquiegui.jpg|Eliza.

## Kanpo estekak
Zizur Zendeako udaletxea

**Zizur Zendeako udaletxea** Nafarroako Zizur Zendea udalerriko Udal egoitza da.

## Kokalekua 
Gatzolatz kontzejuan dago, Santa Maria kalearen 1. zenbakian, eta Garbikundeko Andre Mariaren elizaren alboan.

## Kanpo estekak 
* Zizur Zendeako Udal webgunea
San Emeterio eta San Zeledonio eliza (Zizur)

**San Emeterio eta San Zeledonio eliza** Nafarroako Zizur Zendea udalerriko Zizur Txikia kontzejuan dagoen eliza bat da.

## Kokalekua 
Zizur Txikiko herrigunean dago, Elizaldea kalearen 11. zenbakian.

## Eraikina 
XII. mendean eraikitako eliza erromanikoa da, baina gerora elementu berriak gehitu zaizkio, adibidez XVII. mendeko dorrea. Portada ere erromanikoa da, erdipuntuko arkua eta tinpanoan krismona ditu.

## Garraioa 
Eskualdeko Hiri Garraioak line bat da:

## Ikus, gainera 
* Erromanikoa Euskal Herrian
* Euskal Herriko arkitektura erromanikoen zerrenda

## Kanpo estekak
Ryuzo Shimizu

'''''' (japonieraz: 清水 隆三, 1902ko irailaren 30a - ?) Japoniako futbolaria izan zen.

## Selekzio nazionala 
Japoniako selekzioarekin: 1923ko 2 aldiz jokatu izan du, 1 gol sartuz.

## Kanpo loturak 
* National Football Teams
* Japan National Football Team Database
Sardonako suitzar faila tektonikoa

**Sardonako suitzar faila tektonikoa** Suitzako naturagune babestua da, Glarisko Alpeetan, Piz Sardona inguruan, dagoena. UNESCOk 2008an Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

Galrisko zamalkadura () Glaris, Sank Gallen eta Grisonia kantonemenduen zehar hedatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hanna Hall

**Hanna Rose Hall** (Denver, Colorado, ) estatubatuar aktorea da. Ezaguna egin zen *Forrest Gump*, *The Virgin Suicides* eta *Halloweeneko* remakean eginiko antzezpenengatik. Forrest Gump pelikulan egindako antzezpenean beranduago famatu bilakatu zen esaldia esan zuen "*Run, Forrest! Run!*".

## Biografia 
Hanna Coloradon jaio eta bertan igaro zuen bere haurtzaroa. Bi urte zituela, bere familia mendira mugitu zen. Hannak Carbondaleko Colorado Rocky Mountain School eskolan ikasi zuen eta bertan graduatu zen 2002.urtean. Urte hartan, hemezortzi urte zituela Hawaiira joan zen eskolara.

## Aktore ibilbidea 
Zazpi urte zituenean Hanna Nina Axelrodek *Forrest Gump* pelikularako eginiko kasting zabaldura aurkeztu zen. Azkenean Jenny Curran gaztearen papera antzeztu zuen.

Beranduago Sofia Coppolak zuzenduko zuen *The Virgin Suicides* liburuaren film adaptaziorako castingean parte hartu zuen Lux Lisbon gaztea antzezteko. Baina, gazteegia zela kontsideratu zuten, eta ondorioz, Cecilia Lisbonen papera egin zuen.

## Filmografia 
### Pelikulak 
### Telebista 
## Erreferentziak
Ionizagailu

[thumb|[Petri plakak airearen ionizazio negatiboak Salmonella enteritidis bakterioarengan duen esterilizazio efektuaren erakusle dira. Ezkerreko lagina tratatu gabekoa da; eskuinekoa, aldiz, tratatu ostekoa.]]
**Ionizagailua** (**ioi negatibo sorgailua**) tentsio handia erabiliz aire-molekulak ionizatzen dituen gailua da. Ioi negatiboak, hau da, anioiak, gehiegizko elektroiak dituzten partikulak dira, partikulei karga negatibo netoa ematen dietenak. Katioiak, aldiz, elektroi bat edo gehiago faltan dituzten ioiak dira eta ondorioz, karga positibo netoa dute. Aire-garbigailu gehienak ioi negatiboak sortzeko diseinatuta daude. Beste aire-ionizagailu bat, ESD ionizagailua (ioi sorgailu orekatu) delakoa. karga estatikoa deuseztatzeko erabiltzen da. 2002an *The Independent* egunkariak Cecil Alfred 'Copy' Lawsen heriotzaren harira argitaratu zuen heriotza-oharrak hura jo zuen etxeko aire-ionizagailuaren asmatzailetzat.

Aire-ionizagailuak erabiltzen dira, besteak beste, *Acinetobacter* bakterioek eragindako infekzioak ekiditeko eta gailu elektronikoek metatutako elektrizitate estatikoa deuseztatzeko.

## Ikus, gainera 
* Berogailu ionosferikoa
* Hauspeagailu elektrostatikoa
* Hezegailua
* Hezetasun-kengailua
* Lainoztagailua

## Kanpo estekak
Jiro Miyake

'''''' (japonieraz: 三宅 二郎, ? - 1984ko azaroaren 30a) Japoniako futbolaria izan zen.

## Selekzio nazionala 
## Kanpo loturak 
* National Football Teams
* Japan National Football Team Database
Yoshito Okubo

'''''' (japonieraz: 大久保 嘉人, 1982ko ekainaren 9a - ) Japoniako futbolaria da.

## Selekzio nazionala 
Japoniako selekzioarekin: 2003tik 2014ra 60 aldiz jokatu izan du, 6 gol sartuz.

## Kanpo estekak 
* National Football Teams
* Japan National Football Team Database
*
Shojiro Sugimura

**Shojiro Sugimura** (japonieraz: 杉村 正二郎, 1905eko apirilaren 4a - 1975eko urtarrilaren 15a) Japoniako futbolaria izan zen.

## Selekzio nazionala 
## Kanpo estekak 
* National Football Teams
* Japan National Football Team Database
Espainiako errugbiko Lehenengo Nazional maila

**Espainiako errugbiko Lehenengo Nazional maila** () Espainiako errugbi ligako bigarren maila izan zen 1982tik 1998ra, eta hirugarren maila 1998tik 2013-14 denboraldian desagertu zen arte.

## Historia 
1972tik 1982ra jokatu zen Espainiako Bigarren Mailako liga izan zen Lehenengo Nazionalaren aurrekaria. 1982-83 denboraldian multzo bakarreko Ohorezko maila eratu zen, eta "Lehenengo Nazional maila" izena eman zitzaion bigarrenari. 1983-84 denboralditik aurrera, zortzi taldeko lau multzoz osaturik egon zen: Iparraldea (bertan zeuden euskal taldeak), Levante, Erdi-Hegoaldea eta Ipar-mendebaldea. Multzo bakoitzeko txapeldunek beste lehiaketa bat jokatzen zuten, Ohorezko mailara zein igoko ziren erabakitzeko

1985-86 denboraldian, Espainiako Errugbi Federazioak lehenbiziko maila berrantolatu zuen, eta hamar taldeko bi multzo izatera pasatu zen: Iparralde-Levante eta Ipar-mendebalde-Hegoalde-Erdialde; euskal taldeek lehenbizikoan jokatzen zuten, Katalunia eta Valentziakoekin. 1991-92 denboralditik aitzina, 12 taldeko multzo bakarrean jokatu zen, 1994-95 denboraldian, berriz, lehengo antolaketa mooldera itzuli zen, 8 taldeko lau multzo, eta hurrengo denboraldian 10 taldeko multzoak izatera pasatu zen.

1998-99 denoraldian, "Primera Especial" maila sortu zuen federazioak, egungo Ohorezko B, 8 talderekin; ondorioz, Lehenengo Nazionala Espainiako 3. maila bilakatu zen. Azkenik, 2014-15 denboraldian Ohorezko B maila hiru multzo izatera pasatu zen, eta Lehenengo Nazionala desagertu.

## Palmaresa 
### 1982tik 1998ra 
### 1998tik 2014ra 
Hego Euskal Herriko taldeak Lehenengo Nazionaleko Iparraldeko multzoan aritzen ziren.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ohorezko maila
* Ohorezko B maila

## Kanpo estekak
Takashi Kasahara

'''''' (japonieraz: 笠原 隆, 1918ko martxoaren 26a - ) Japoniako futbolaria da.

## Selekzio nazionala 
## Kanpo loturak 
* National Football Teams
* Japan National Football Team Database
Kazu Naoki

**Kazu Naoki** (japonieraz: 直木 和, 1918ko martxoaren 23a - 1940ko hamarkada) Japoniako futbolaria izen zen.

## Selekzio nazionala 
## Kanpo loturak 
* National Football Teams
* Japan National Football Team Database
Shunichiro Okano

**Shunichiro Okano** —— (Tokio, Japonia, 1931ko abuztuaren 28a – 2017ko otsailaren 2a) futbolaria izan zen.

## Selekzio nazionala 
## Kanpo estekak 
* National Football Teams
* Japan National Football Team Database
Yukio Shimomura

Japoniako futbolaria da.

## Selekzio nazionala 
## Kanpo loturak 
* National Football Teams
* Japan National Football Team Database
Nitrospirae

**Nitrospirae** bakterio filum bat da. Klase bakarra (Nitrospira), ordena bakarra (Nitrospirales) eta familia bakarra du bere barruan (Nitrospiraceae). Genero asko sartzen dira familia honetan, adibidez *Nitrospira*, guztietan handiena. Filumeko lehen ordezkaria *Nitrospira marina* izan zen, 1985an aurkitua. Bigarren kidea *Thermodesulfovibrio yellowstonii*, 1994an aurkitua. Ondoren *Nitrospira moscoviensis* aurkitu zuten 1995an.

## Taxonomia 
Gaur egun onartutako taxonomia List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature (LSPN) zerrendatik ateratzen da.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Yoshinobu Ishii

**Yoshinobu Ishii** (japonieraz: 石井 義信, 1939ko martxoaren 13a - 2018ko apirilaren 26a) Japoniako futbolaria izan zen.

## Selekzio nazionala 
## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* National Football Teams
* Japan National Football Team Database
Tsukasa Hosaka

**Tsukasa Hosaka** (japonieraz: 保坂 司, 1937ko martxoaren 3a - Kofu, 2018ko urtarrilaren 21a) Japoniako futbolaria izan zen.

## Selekzio nazionala 
## Kanpo loturak 
* National Football Teams
* Japan National Football Team Database
Aldebakarreko independentzia aldarrikapen

**Aldebakarreko Independentzia Aldarrikapena** (**AIA**) menpeko lurralde batek, estatu berri bat eratzeko asmoz, estatu jabearen oniritzik gabe egiten duen independentzia aldarrikapena da. Terminoa 1965ean erabili zen aurreneko aldiz, Rhodesiak Erresuma Batuarekiko independentzia aldarrikatu zuenean.

## Adibideak 
## Legedia 
2010ean, Kosovoko independentzia zela eta, Nazioarteko Justizia Auzitegiak adierazi zuen aldebakarreko independentzia aldarrikapenak ez direla legez kanpokoak nazioarteko zuzenbide aintzat hartuta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Shozo Tsugitani

**Shozo Tsugitani** (japonieraz: 継谷 昌三, 1940ko ekainaren 25a - 1978ko ekainaren 2a) Japoniako futbolaria izan zen.

## Selekzio nazionala 
## Kanpo estekak 
* National Football Teams
* Japan National Football Team Database
Oroitzen

**Oroitzen** 1999an plazaratutako Imanol Lartzabal eta Paco Ibáñez kantarien estudioko grabazioa da. Karpetaren diseinua Jose Mari Gorrisek egin zuen Jorge Oteitzaren lanetan oinarrituta; karpeta barruan Paco Ibáñezen euskal biografia argazkien bidez bildu zen. Bernardo Atxagak diskoaren aurkezpena idatzi zuen, bestetik. Disko hau Paco Ibañezesen urtetako asmoa izan zen. Bertan gehien batean beres haurtzaroko kanta batzuekin batera, bereziki gustuko batzuekin batera grabatu zituen.

## Musikariak 
* Paco Ibáñez, gitarra
* Joxan Goikoetxea, akordeoia
* Joserra Senperena, pianoa
* Txema Garcés, kontrabaxua

Grabaketa: Jean Phocas.

## Kantuen zerrenda 
# 01 - "Kukua eta primadera", Xalbador
# 02 - "Bihotza", Federiko Krutwig eta Xabier Lete
# 03 - "Patxiku Baztarretxe", Herrikoa
# 04 - "Ilun ikarak", Mikel Arregi eta Imanol
# 05 - "Beti penetan", Herrikoa
# 06 - "Maitiak galde egin zautan", Herrikoa
# 07 - "Baratzeko pikuak", Herrikoa
# 08 - "Triste bizi naiz eta", Herrikoa
# 09 - "Heriotzaren begiak", Cesare Pavese eta Xabier Lete
# 10 - "Zure tristura", Xabier Lete eta Imanol
# 11 - "Pello Joxepe (kanta)", Herrikoa
# 12 - "Utsa", Antton Valverde eta Antonio Valverde

## Ikus gainera 
* Euskadin, Castillan bezala
* Lau haizetara
* Maitia, nun zira
* Mendian gora haritza
* Sentimentuen hauspoz
* Lau haizetara
* Orain borrokarenean
* Baionatik Bilbora
* Haur kanta II-III

## Kanpo estekak 
* Diskoa Youtuben.
Katsuyoshi Kuwahara

**Katsuyoshi Kuwahara** (japonieraz: 桑原 勝義, 1944ko maiatzaren 30a - ) Japoniako futbolaria da.

## Selekzio nazionala 
## Kanpo loturak 
* National Football Teams
* Japan National Football Team Database
Hisao Kami

{{nihongo|**Hisao Kami**|上 久雄|Kami Hisao|extra=1941eko ekainaren 28a - ) Japoniako futbolari ohi eta entrenatzailea da.

## Selekzio nazionala 
## Kanpo loturak 
* National Football Teams
* Japan National Football Team Database
Parkinsoniidae

**Prakinsoniidae** Ammonite familia bat zen. Jurasikoan bizi ziren, Bajociar garaitik Bathoniar garaira.
## Generoak 
* *Caumontisphinctes*
* *Durotrigensia*
* *Epistrenoceras*
* *Garantiana*
* *Gonolkites*
* *Hemigarantia*
* *Hlawiceras*
* *Okribites*
* *Oraniceras*
* *Parkinsonia*
* *Praeparkinsonia*
* *Pseudocosmoceras*
* *Strenoceras*

## Kanpo estekak
Eschenbach

**Eschenbach** honako herrietako bat izan daiteke:

##  
* Eschenbach (Göppingen)

##  
* Eschenbach (Luzerna)
* Eschenbach (Sankt Gallen)
M´Bayar poni

**M´Bayar ponia** Senegalgo bertako zaldi arraza bat da.
Bere tamaina zein ezaugarriengatik arraza hau ponien sailkapen taldean sartzen da.

Bere jatorrizko herritik, Baoltik, hartzen du izena. Berberiar zaldiarekin lotuta, nekazaritzako edo garraioko trakzio-lanetan erabiltzen da. Senegalgo zaldi-arraza ugariena den arren, ez da oso ezaguna.

Bere jatorria Senegalgo Baol eskualdea da. Arraza Senegalgo Fouta zalditik oso gertukoa da. M´Bayar poniak berberiar zaldien ondorengoak dira, bertako baldintzei egokituak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kazumi Takada

**Kazumi Takada** (japonieraz: 高田 一美, 1951ko ekainaren 28a - 2009ko urriaren 1a) Japoniako futbolaria izan zen.

## Selekzio nazionala 
## Kanpo loturak 
* National Football Teams
* Japan National Football Team Database
Toro (argipena)

**Toro** hurrengoetan aurkitu daiteke:

* Geometrian:
** Torua, biraketa-gainazala;
** Toroidea, biraketa-gainazal batek mugatutako gorputza;

* Jurisprudentzian, Toroko legeak, Errege Katolikoen aktibitate legegilearen ondorio;

* 1685 Toro asteroidea;

* Toponimoak:
** Toro, Zamorako probintziako ekialdeko udalerria (Espainia).
** Toro, Italiako Campobassoko probintziako udalerria;
** Toro, Ugandako erresuma tradizionala.

* Pertsonak:
** Benicio Del Toro (1967-), puertorricar-estatubatuar aktorea;
Qu Yuan

**Qu Yuan** (mandarineraz: 屈原, hanyu Pinyinz: Qū Yuán, Wade-Giles: '''Ch'ü Yüan'*, K.a. 340 &ndash; K.a. 278) Chu estatuaren hegoaldeko poeta Erresuma Borrakalarien Garaian. Haren lanak *Churen elegiak'' izenburuko antologian jasoak izan ziren. Txinerazko literaturaren lehen olerkari garrantzitsua izan zen.

## Biografia 
Leinu nobleko familian jaioa, haren ibilbide politikoaren lehenengo urteetan Chu erregearen konfidantzaz gozatu zuen. Ministro eta Ministrordearen edo "zotu" karguak bete zituen. Baina haren zorroztasuna zela eta, erregeak berarenganako konfidantza galdu zuen eta, ondorioz, bi aldiz deserriratua izan zen. Deserrian haren lan gehienak idatzi zituen. K.a. 278an, Quinen tropak erresuma konkistatzeko prestatzen ari zela, ezintasunak jota, Miluo ibaian, Hunan probintzian, bere buruaz beste egin zuen.

## Duan Wu festa 
Kondairak dioen arabera, haren heriotza berri izan bezain laster, jendea ibaira joan zen; han, txalupetatik, zara handia sortu zuten arrainek poetaren gorpua jan ez zitezen, eta urtetara zongzi bota zuten, hori jan ondoren, arrainek poeta ez jateko. Hori da Duan Wu festaren jatorria (端午节/端午節) edo "Herensuge itsasontziaren jaialdia". Duan Wu urtero hilargiaren araberako egutegiaren maiatzaren bostean ospatu egiten da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Emakumeen Munduko Errugbi Kopa

**Emakumeen Munduko Errugbi Kopa** (, ) mundu mailako errugbi txapelketa da, lau urtean behin jokatzen dena. Bertan, emakumezkoen selekzio indartsuenek hartzen dute parte. 1991koa Galesek antolatu zuen, eta Eskoziak, 1994koa; 1998tik aitzina, antolakuntza World Rugbyk hartu zuen bere gain. Zeelanda Berriko selekzioak lortu du garaipen gehien.

## Irabazleak 
## Palmaresa 
## Garaipenak 
## Kanpo estekak
Emakumezkoen Sei Nazioen Txapelketa

**Emakumezkoen Sei Nazioen Txapelketa** emakumezkoen errugbi selekzioen arteko Europako txapelketa nagusia da. Gizonezkoen Sei Nazioen Txapelketaren egitura berbera dauka. 1996an abiatu zen eta Ingalaterra izan da garaipen gehien lortu dituena.

## Partehartzaileak 
*  Eskozia
*  Frantzia
*  Gales
*  Ingalaterra
* 20px|Irlanda Irlanda
*  Italia (2007tik aurrera)
*  *Espainia (2000-2006 bitartean)*

## Palmaresa 
[thumb|eskuinera|275px|[Ingalaterrako errugbi selekzioa|Ingalaterra da garaipen gehien lortu dituen selekzioa.]]
[thumb|eskuinera|275px|[Frantziako emakumezkoen errugbi selekzioa|Frantziak sei garaipen lortu ditu.]]

* ¹ COVID-19 pandemiaren erruz ez ziren 2020ko txapelketako partida guztiak jokatu, baina Ingalaterrak nagusitasun osoz irabazi zuen.
* ² COVID-19 pandemiaren eraginez 2021eko txapelketak formatua aldatu zuen eta Slam Nagusiaren eta Koroa hirukoitzaren saririk ez zen banatu.

## Garaipenak 
## Gainontzeko sariak 
2024ko txapelketako datuekin eguneratua.
* **Slam Nagusiak**:

* **Koroa hirukoitza**:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arrautza nahasi

**Arrautza nahasia** edota **arrautza-nahaskia** arinki irabiatu edo nahastutako arrautzak olio edo gurinean mamitu arte frijituz prestatzen den platera bat da. Sukaldaritzako plater ohikoenetako da, prestatzeko erraza eta oso azkarra baita, gainera osagai ezberdin eta ugariak gehitu dakizkioke.

## Kanpo estekak
Yoichi Doi

**Yoichi Doi** (japonieraz: 土肥 洋一, 1973ko uztailaren 25a - ) Japoniako futbolari ohia da.

## Selekzio nazionala 
## Kanpo loturak 
* National Football Teams
* Japan National Football Team Database
*
Romandia

thumb|320px|Suitzako mapa linguistikoa (2000). Romandia, berdez

**Romandia** () (Lehen Mundu Gerra baino lehen, baita Frantziar Suitza, , ere deitua) mendebaldeko Suitzako eskualde frankofonoa da. 2010ean 1,9 milioi biztanle zituen, hau da suitzarren % 24,4. 'Romandiar' gehienak Geneva aintzira inguruko *Arc Lémanique* izeneko eskualdean bizi dira, hau da, Genevan, Vauden eta Behe Valaisen.

Romandiak berez ez du inolako izaera politikorik, erabilera kulturala besterik ez du.

## Ikus gainera 
* Suitza alemaniarra
* Suitza italiarra

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mireya Etxaluze

**Mireya Etxaluze Azkonaga** (Eibar, Gipuzkoa, 1977ko urtarrilaren 19a) zientzialaria, astrofisikaria, irakaslea eta ikertzailea da. Astrofisikako doktorea da, eta Massachussetsen lan egiten du, Cambridgeko Harvard-Smiithsonian astrofisika-zentroan.

## Bizitza 
### Ikasketak 
Mireya Etxaluze Azkonaga Eibarren jaio zen 1977an. OHO, BBB eta UBI ikasketak Aldatzen amaitu ondoren, 1995ean fisika ikasten hasi zen Euskal Herriko Unibertsitatean. 2001ean astrofisikako ikasten hasi zen Tenerifeko La Lagunako Unibertsitatean.

### Lan ibilbidea 
2004an Oxfordera joan zen, Rutherford Appleton laborategian Neptunoren orbitatik haratago Kuiperren gerrikoko asteroideen jatorriaren eta hauen ezaugarri nagusien inguruan ikertzera.

James Clerk Maxwell (JCMT) teleskopioarekin Ophiucus eskualdeko CO-isotopo batzuen lerro molekularrak behatzen hartu du parte. Teleskopio hori 15 metroko diametrokoa da, eta milimetroen azpiko uhin-luzeretan behatzeko diseinatu den munduko teleskopiorik handiena da. JCMT 4.092 metroko altueran dago, Mauna Kea (Hawai) gailurretik gertu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Espainiako Oroimen Historikoaren Legea

**Espainiako Oroimen Historikoaren Legea**, ofizialki **Abenduaren 26ko 2007/52 Legea, gerra zibilean eta diktaduran jazarpena eta bortizkeria jasan zutenen aldeko neurrien ezarpena eta haien errekonozimendua eta beren eskubideen areagotzea**, 2007ko urriaren 31n Espainiako Diputatuen Kongresuan onartutako ordenamendu juridikoko lege bat da.

Espainiako Gerra Zibileko (1936-1939) nahiz ondoren Frankoren diktaduran jasotako biktimen onartzea eta errekonozimendua barne hartzen du, ez hala, frankistek eraildako biktimen hobi komunen irekitze, indusketa edo aztertzea.

Legea teorian betetzekoa izan arren, Espainian maiz praktikan ez da betetzen, batez ere Alderdi Popularra eta espainiar nazionalismo eskuindarra agintean dauden hiri eta udalerrietan, Hego Euskal Herrian bereziki UPNrekin gertatzen den bezala.

## Hego Euskal Herria 
### Nafarroa Garaia 
Hego Euskal Herrian horren argibide garbiena Nafarroa Garaian UPN alderdia Nafarroako Gobernutik kaleratu arte militar kolpisten izenak daramatzaten kale eta haien omenezko monumentuen mantentzea da, adibidez, Iruñea hiriko Erorien monumentua, Imas Anaien kalea edota Julio Ruiz de Alda kalea. Aldiz, 2015tik aurrera eratutako Geroa Bai, EH Bildu, Ahal Dugu eta Ezkerraren Nafarroako Gobernuak Oroimen Historikoaren Legea betearazten eta egoera hau aldatzeari ekin zion.

### Euskadi 
Euskadin ere, eta EAJ alderdiak 1936ko Gerran kolpisten jazarpena zuzenean jasan arren, alderdi horretako kidea eta Bilboko alkatea zen Iñaki Azkunak Espainiako Zerga Agentzia Administrazioren eraikinean dagoen armarri frankista eta Bilboko udaletxeko batzar aretoko alkate frankisten erretratuak kentzeko eskaerei muzin egin zien.

## Ereferentziak 
## Kanpo estekak
Bruckberg

**Bruckberg** honako udalerrietako bat izan daiteke:
* Bruckberg (Frankonia Erdikoa), Alemania
* Bruckberg (Bavaria Beherea), Alemania
Brunn

**Brunn** edo **Brünn** honako udalerrietako bat izan daiteke:
* **Brunn (Palatinatu Garaia),** Alemania
* **Brunn (Mecklenburg-Aurrepomerania),** Alemania
* **Brünn (Turingia),** Alemania
* Brunn am Gebirge, Austria
* Bad Fischau-Brunn, Austria
Bucha

**Bucha** honako udalerrietako bat izan daiteke:
* Bucha (Saale-Holzland), Alemania
* Bucha (Saale-Orla), Alemania
* Bucha (Ukraina)
Burdinbide erretikoa

**Burdinbide erretikoa** (, , ), **RhB** laburtua, Suitzako trenbide-konpainia bat da, ia kantonamendu guztietan lan egiten duena. 1888an sortua, 384 km-ko luzera duten trenbideak kudeatzen ditu.

2008an, UNESCOk Albula/Bernina eskualdeko trenbidea (Thusis eta Tirano arteko tartea, Saint-Moritz barnean duena) Gizateriaren Ondare izendatu zuen. Gainera, Albula-Bernina trenbidea Google Street Viewen agertu zen lehendabiziko trenbidea izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Pedro eliza (Gartziriain)

**San Pedro eliza** Txulapain ibarreko Gartziriain kontzejuan XII. mendeko kristiau eliza bat da.

## Kokalekua 
Herrigunearen gain dago.

## Eraikina 
XII. mendean estilo protogotikoan eraiki zen, halere XVII. mende ondorengo eraldaketak eta gehikuntzak ditu. 1982an zaharberritua izan zen.

## Eraikina 
Harlanduzko hormak ditu, hauetan bi leiho ditu, horteako bat Erdi Aroko gezi-leiho bat da, bi arkiboltadun erdipuntuko arkuz eta kanpoaldeko euri-babesaz amaitua, gainera landare gaiak dituen kapiteldun zutarriak dauzka. Beste leihoa modernoagoa da.

Era berean kanpandorrea nabarmentzen da, Nafarroako Erdi Aroko landa tenplu mota hauetan ohikoa den nabe bakarraren oinetan. Fuste labur eta sendokoa, kanpaiak duaden erdipuntuez zulatua. Atal honek 1733. urtea izkribatua dauka, alegia, lehen aipatutako XVIII. mendeko gehikuntza da.

Tenplura epistolan dagoen ate batetik sartzen da, nabearen bigarren atalean, eta ertz biziko hiru arkibolta dituen arku zorrotz bat du, kapitel luze modura moldura bat duela, eta kanpoaldean euritik babesteko muldura bat du. Portadak ez du inongo apaindura elementurik.

Nahiz eta eraikin sotila izan, itxura eta bolumen nabarmeneko tenplua da.

## Barnealdea 
Barnean Haurra besoetan duen Ama Birjina baten taila gotiko bat dago.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Gartziriain
* Txulapain

## Kanpo estekak
Mitsuo Kato

**Mitsuo Kato** (japonieraz: 加藤 光雄, 1953ko urtarrilaren 22a - ) Japoniako futbolaria da.

## Selekzio nazionala 
## Kanpo loturak 
* National Football Teams
* Japan National Football Team Database
Suitzako udalerriak

[thumb|300px|Suitzako mapa [Suitzako kantonamenduak|kantonamenduak, barrutiak eta udal mugak agertzen direlarik. (2015)]]

**Udalerriak** (, , , ) Suitzako gobernu egiturarik txikiena da. Gaur egun, herrialdeak 2.596 udalerri ditu. Udalerri askok ehun biztanle inguru dituzte, baina badaude tamaina handiko hiriak. Esaterako, Zürich edo Geneva. Udal-eremurik txikiena Kaiserstuhlek du 0.32 km² eta handiena Scuolek 439 km².

Kantonamendu bakoitzak bere udalerrien konpetentziak definitzeko ahalmena da. Hauen artean hezkuntza, gizarte zerbitzuak, garraio publikoa eta zerga-bilketa daude. Kantonamendu batetik bestera zentralizazio maila ezberdinak topa daitezke.

## Udalerri nagusiak 
## Ikus, gainera 
* Suitzaren banaketa administratiboa
* Kantonamenduak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Amtliches Gemeindeverzeichnis der Schweiz/Liste officielle des communes de la Suisse/Elenco ufficiale dei Comuni della Svizzera, 2006. Neuchâtel, 2006. .
Equus stenonis

**Equus stenonis** edo **Stenon zebra**, Pleistozenoan bizi izandako eta garur egun galdutako zebra itxurako ekido espeziea izan zen. Ipar Ameriketan, Europan, Iparraldeko Afrikan zein Asian hedaturik egon zen.

Equus stenonis zaldien oso antzekoa zen eta hainbat adituek espezie hau Iparraldeko Europako zaldi astunen arbasotzat jotzen dute.

Afrikar Equus koobiforensis eta Equus oldowayensis espezieak Equus stenonisen oso gertukoak dira.

## Ezaugarriak 
Tamaina erdiko edota handiko aberea izan zen.

## Aspiespezieak 
Bere hedapen gunean hain zabala izanik, Equus stenonisen azpiespezie asko deskribatu dira.

## Kanpo estekak 
## Erreferentziak
Mitsuhisa Taguchi

'''''' (japonieraz: 田口 光久, Kawaba, Akita, 1955eko otsailaren 14a - Tokio, 2019ko azaroaren 12a) Japoniako futbolaria izan zen.

## Selekzio nazionala 
## Kanpo loturak 
* National Football Teams
* Japan National Football Team Database
Tomoyasu Asaoka

**Tomoyasu Asaoka** (japonieraz: 浅岡 朝泰, 1962ko apirilaren 6a - 2021eko urriaren 6a ) Japoniako futbolaria izan zen.

## Selekzio nazionala 
## Kanpo estekak 
* National Football Teams
* Japan National Football Team Database
Forst

**Forst** honako udalerrietako bat izan daiteke:
* Alemanian
** Forst (Baden)
** Forst (Lausitz)
** Forst (Altenkirchen)
** Forst (Eifel)
** Forst (Hunsrück)
** Forst an der Weinstraße
* Suitzan
** Forst-Längenbühl
Alemaniako udalerriak

lang=de|thumb|350px|Alemaniaren banaketa administratiboaren piramidea.

**Udalerriak** (alemanez *Gemeinden*) Alemaniako lurralde banaketarik txikiena da. Herrialdeko laugarren azpibanaketa da *Lander* (estatu), *Kreis* (barruti) eta *Samtgemeinde* (mankomunitate) mailen atzetik. Estatu batzuetan udalerriak maila bat beherago daude eta tartean *Regierungsbezirk* delako eskualde mota dago. Kasu batzuetan badaude mankomunitate baten parte ez diren udalerriak. Hamar udalerri daude bosgarren banaketa administratibo bat dutenak, denak Bavarian kokatuak. Bestalde, autonomia maila handiena duten udalerriak, ez dira *Kreis* baten parte. Udalerri hauei *Gemeinden* ordez, *Kreisfreie Städte* edo *Stadtkreise* deritzaie.

Normalean udalerri urbanoei *Stadt* (hiri edo herri) deitzen zaie eta landa eremuko udalerriei *Gemeinde*.

## Ikuspegi orokorra 
3,4 milioi biztanle baino gehiagorekin, Berlin da Alemaniako udalerririk jendetsuena. Beste aldean, Wiedenborstel udalerria dugu, 8 biztanlerekin.

## Udalerriak estatuaren arabera 
Azken eguneraketa: 2009.

## Ikus, gainera 
* Alemaniaren banaketa administratiboa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Stefano Secco

**Stefano Secco** (Milan, Italia, Lombardia, ) tenorra da.

## Bizitza 
Milanen 1970eko abenduaren 15ean jaioa, Alberto Soresina maisuaren zuzendaritzapean hasi zituen ikasketak, eta Perkusioko titulua lortu zuen Tullio de Piscoporekin. Leyla Gencerk eta Renata Scottok emandako ikastaroak ere egin zituen.

2009-2010ean *Simon Boccanegra* jokatu zuen Tolosa Okzitanian eta *La Bohème* Parisko Bastillako Operan eta Berlingo Alemaniar Operan. Seccoren beste estreinaldi handi bat *Rigoletto* izan zen, bere jaioterriko La Scala antzokian.

Urte Berriko kontzertuan abestu zuen, 2016an, Veneziako La Fenice antzokian, Nadine Sierrarekin.

## Musika ibilbidea 
* *Simon Boccanegra*, Verdi (Parisko Opera, 2006; El Liceu, 2008)
* *Don Carlos* (Parisko Opera, 2008)
* *Rigoletto*, dukearen rolean (Parisko Opera, 2008)
* *Hoffmann* (Parisko Opera, 2012)
* *Macbeth* (Madrilgo Errege Antzokia, 2012-2013)
* *Carmen*, Don Joseren rolean (La Fenice, Venezia, 2013)
* *Requiem* (Budapest, 2013)

## Sakatu 
* 2001 - Beniamino Gigli Saria

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* Webgune ofiziala
Koji Kondo

**Koji Kondo** (japonieraz: 今藤 幸治, 1972ko apirilaren 28a - 2003ko apirilaren 17a) Japoniako futbolaria izan zen.

## Selekzio nazionala 
## Kanpo loturak 
* National Football Teams
* Japan National Football Team Database
*
Naoto Otake

**Naoto Otake** (japonieraz: 大嶽 直人, 1968ko urriaren 18a - ) Japoniako futbolari ohia da.

## Selekzio nazionala 
## Kanpo loturak 
* National Football Teams
* Japan National Football Team Database
*
Tiefenthal (argipena)

**Tiefenthal** izan daiteke:

## Alemania 
* Tiefenthal, Renania-Palatinatuko udalerria
* Tiefenthal (Bad Kreuznach), Renania-Palatinatuko udalerria
* Tiefenthal (Erlenbach bei Marktheidenfeld), Erlenbach bei Marktheidenfeldeko udalerriaren zatia
Siriako onagro

**Siriako onagroa**, **Equus hemonius hemippus**, edo **Siriako basastoa**, izen arrunta **hemippe** egun desagertutako onagro mota bat da. Bere banaketa eremua Arabiar penintsula zen. Sirian, Israel,en, Jordanian, Saudi Arabian eta Iraken. Abere hau onagroen artean kokatzen da.

## Historia 
Dirudienez Antzinaroan Mesopotamiako sumertarrek Siriako basastoa etxekotu zuten bertan etxeko zaldia ezagutu baino lehen. Siriako basamortuko abere arrunta omen zen. Bertan bereziki ibai alboko ordoki alubioietan larretzen zen.

## Ezaugarriak 
thumb|px 280|

## Kanpo estekak 
*  Espezieari buruzko artikuloa

## Erreferentziak
Dendrogale

***Dendrogale*** Scandentia generoko Tupaiidae familian sailkatuta dago.

## Ezpeziea 
Espezie hauek biltzen ditu:
* *Dendrogale melanura*
* *Dendrogale murina*

## Kanpo estekak
Habiak

***Habiak*** Anari kantariaren estudioko grabazio bat da, 2000an plazaratua, Anariren izena bakarlaritzat agertzen duen bigarrena. Oso grabazio landua izan zen, kolaborazio ugarirekin. Diskoak arrakasta handia izan zuen, espainiar estatuan disko onenen arteko zerrendan sartzea lortu baitzuen, *Rockdelux* aldizkariak argitaratu zuenez. Aldizkari berak 2004an Espainiako XX. mendeko disko onenen zerrendan kokatu zuen, 77. postuan. Denborak handiago egin du grabazio hau.

## Musikariak 
* Anari Alberdi: piano, gitarra
* Drake, baxua
* Mikel Abrego: bateria, sanplerra eta programaketak
* Xabi Strubell: gitarrak, kontrabaxua
* Kaki Arkarazo: gitarrak
* Mikel Azpiroz: hammond organoa
* Jomes: zerra melodikoa, hammond organoa
* Pello Ramírez: txeloak
* Xabi Zeberio: biolinak
* Ahotsak: Ruper Ordorika, Petti eta Zulu

## Kantuen zerrenda 
Kanta guztiak Anarirenak dira, hiru izan ezik: "Aztia", Mi-rena; "Zuganako bidea", Jon Maiarena; eta "Amultsu dator iluna", Juan Luis Zabalarena.

# "Habiak"
# "Bihotza galdu dut"
# "Denbora"
# "Geuk piztutako suak"
# "Aztarnak"
# "Aitormena"
# "Zubiak"
# "Aztia"
# "Zuganako bideak"
# "Amultsu dator iluna"
# "Ekilibristak"
# "Itsas erauntsiak"

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* CDa, Youtuben.
*  Diskoaren gaineko iruzkina.
Maria bainu

thumb|176x176px|Maria bainua, galdara bikoitza**Maria bainua** substantzia bat —sukaldaritzan elikagai bat— berotzeko erabiltzen den teknika bat da, hura ontzi batean sartuta ontzi hori ur beroa duen beste ontzi batean sartuz; modu horretan, substantziaren berotze geldo eta uniformea lortzen da. Zientzian, industrian eta sukaldaritzan helburu berdinarekin erabiltzen den ekipamendua ere bada, galdara bikoitza.

## Ekipamenduaren deskribapena 
Galdara bikoitza forma, tamaina eta mota askotakoa izan daiteke. Tradizionalki, edukiontzi zilindriko, zabal eta, normalean, metalezkoa da, hiru edo lau oinarrizko zati dituena: heldulekua, lanerako fluidoa duen kanpoaldeko (edo beheko) edukiontzia, txikiagoa den barruko (edo goiko) edukiontzia, kanpokoan sartzen dena, eta berotu edo egosteko materiala duena eta, batzuetan, oinarri bat azpian. Maria bainuaren kanpoaldeko ontziaren azpian bero-iturri bat dago.

Nagusiki, barneko edukiontzia lanerako fluidoan erdiraino sartzen da.

## Teknikaren deskribapena 
thumb|126x126px|Sukaldean, bi ontzi erabiliz prestatutako Maria bainuaren irudia
Maria bainua, substantziaren zeharkako berotzea da, likidoaren (ura, maiz) konbekzio termikoaren bidez.

Maria bainuan berotzeko, substantziadun edukiontzi txiki bat likidoa duen beste bat handiagoan sartu behar da eta oinarritik berotu. Horrela, edukiontzi handian jasotako likidoa berotzen da lehenik eta honek edukiontzi txikiko edukia pixkanaka eta etengabe berotzen du. Ezinbestekoa da edonola ere, barneko edukiontzia (txikiagoa) likidoarekin kontaktuan egotea bero transmisioa gertatzeko.

## Erabilpena 
### Sukaldaritzan 
thumb|205x205px|Txokolatea Maria bainuan urtzen
Sukaldaritzan, Maria bainua, urez betetako ontzi batean sukaldatu nahi den elikagaiez beteriko beste ontzi bat sartzea da.
* Txokolatea Maria bainuan urtu daiteke, beste ontzi mota batean puskatu eta trinkotzea ekiditeko.
* Gazta-tarta, askotan, labean Maria bainuan egosten da goikaldea erdialdetik ez apurtzeko.
* Natillak ere teknika honen bidez egin daitezke, barrukaldea guztiz eginik egon arte goikaldean zarakarra ez sortzeko.
* Ohiko saltsa epel klasikoak, Herbeherear saltsa eta beurre blanc esaterako, emultsionatzeko beroa eskatzen dutenez, baina ez mamitzeko adina, Maria bainuan egiten dira.
* Zenbait hesteki. pateak eta terrinak kasu, Maria bainuan egosten dira, labe estilora.
* Esne kondentsatua loditzea, gozokiekin bezala, erraz egiten da Maria bainuan.
* Teknika hau ama-esne izoztua modu kontrolatuan berotzeko erabiltzen da.
* Zenbait plater bero mantentzeko ere erabili ahal da, sua edo labea gehiegizko tenperatura izaten den kasuetan.
* Gogortutako eztia berriz likidotzeko teknika egokia da.
*

### Beste erabilpenak 
* Eskala txikian xaboia egiteko erabiltzen da, teperatura kontrolpean mantentzen duenez teknika erabilgarria da, barretan bihurtu aurretik, xaboia likidotzeko.
* Era berean, maria bainua erabiliz, egur-kola tradizionala urtu daiteke eta likido egoera egonkorrean mantendu ordu askotan zehar, animalia-proteinak kaltetu gabe.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Maria Hebrearra

## Kanpo estekak
Anari ta Petti

**Anari ta Petti** 2003an Anarik eta Pettik elkarrekin lau kanten EPa da. Bi artisten arteko kolaborazioak ohikoak dira.

## Musikariak 
* Anari Alberdi: piano, gitarra
* Petti, gitarrak eta ahotsak
* Drake, baxua
* Joseba Irazoki: gitarrak
* Xabi Strubell: gitarrak
* Jomes: zerra melodikoa, teklatua, xilofonoa
* Maite Arroitajauregi: txeloa

## Kantuen zerrenda 
# 01 - "Orbainak", Anarirena
# 02 - "Asperkeria", Petti eta Beñardo Goietxerena
# 03 - "Inon izatekotan", Anari eta Er3mu4kena
# 04 - "Begmanen mamuak", Pettirena

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* "Orbainak" kanta Youtuben.
Zwijndrecht (Belgika)

**Zwijndrecht** (nederlanderaz ahoskatua: ; ) Belgikako iparraldean dagoen hiria da, Flandriako Anberesko probintzian dagoena. Udalerriaren barruan herri hauek daude: Zwijndrecht bera eta Burcht. 2015eko urtarrilaren 1ean 18.643 biztanle zituen.

## Herri senidetuak 
*  Idstein, Alemania
*  Zwijndrecht, Herbehereak

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
The Brazen Head

**The Brazen Head** Irlandako Errepublikako Dublin hiriburuan dagoen taberna bat da. Bridge Street Lower kaleko 20. zenbakian dago, Liffey ibaiaren hegoaldeko bazterra eta Father Mathew zubiaren alboan.

## Historia 
Tabernaren jatorria 1198an ezarritako zaldi-gurdi geltoki batean dago, baina erdi aroko eraikin horren egituraren zenbat atal gaur egun taberna dagoen kokalekuan dauden jakitea zirta ezina da eta gai horrekiko eztabaida dago. Dena den, berandu bezala, 1613-1775 aldera jada gaurko tabernaren eraikina bazegoen.

thumb|250px|erdian|The Brazen Head tabernaren iragarkia.

Taberna honetatik bezero ospetsu ugari igaro dira, tartean James Joyce (zeinak taberna hau *Ulises* eleberrian aipatu zuen) eta Jonathan Swift (*Gulliverren bidaiak* eleberriaren egilea) idazleak. Robert Emmet irlandar nazionalista eta errepublikarraren aldi bateko bizilekua ere izan zen. Beste bezero ezagun batzuk Brendan Behan, Theobald Wolfe Tone eta Daniel O'Connell izan dira.

Irlandako tabernetan ohitura den legez honetan ere zuzeneko musika emanaldiak egon ohi dira, bertan beste askoren artean The Dubliners taldeak, Van Morrison, Paolo Nutini eta Tom Jones abeslariek jo edota abestu izan dute.

## Kanpo estekak 
* The Brazen Head tabernaren webgunea
Kentaro Hayashi

**Kentaro Hayashi** (japonieraz: 林 健太郎, 1972ko abuztuaren 29a - ) Japoniako futbolari ohia da.

## Selekzio nazionala 
## Kanpo loturak 
* National Football Teams
* Japan National Football Team Database
* 
*
Pittosporum

***Pittosporum*** Pittosporaceae familiako generoa da, 200 Fanerogamo espezie inguruk osatua. Gaur egungo barrutia Australasia, Ozeania, Asia ekialdea eta Afrikako lurralde batzuetara hedatzen da.

Espezie hauek zuhaitz eta zuhaixkak dira, 2-30m artean hazten direnak. Hostoak berriz, galkorrak eta espiral itxurakoak edo hariztatuak dauzka.

## Espezie hautatuak 
* *Pittosporum aliferum*
* *Pittosporum angustifolium*
* *Pittosporum anomalum* Laing & Gourlay
* *Pittosporum arborescens* Rich ex A.Gray
* *Pittosporum argentifolium* &ndash
* *Pittosporum artense*
* *Pittosporum bicolor*
* *Pittosporum bracteolatum*
* *Pittosporum brevispinum*
* *Pittosporum ceylanicum*
* *Pittosporum collinum*
* *Pittosporum confertiflorum* A.Gray
* *Pittosporum coriaceum*
* *Pittosporum crassifolium*
* *Pittosporum dallii*
* *Pittosporum daphniphylloides*
* *Pittosporum ellipticum*
** *Pittosporum ellipticum* ssp. *serpentinum*
* *Pittosporum eriocarpum*
* *Pittosporum erioloma* C.Moore & F.Muell.
* *Pittosporum eugenioides*
* *Pittosporum fairchildii*
* *Pittosporum ferrugineum*
* *Pittosporum gatopense*
* *Pittosporum glabrum*
* *Pittosporum goetzei*
* *Pittosporum gomonenense*
* *Pittosporum heterophyllum*
* *Pittosporum illicioides*
* *Pittosporum kirkii*
* *Pittosporum lancifolium*
* *Pittosporum ligustrifolium*
* *Pittosporum linearifolium*
* *Pittosporum moluccanum*
* *Pittosporum multiflorum*
* *Pittosporum muricatum*
* *Pittosporum napaliense*
* *Pittosporum nativitatis*
* *Pittosporum obcordatum*
* *Pittosporum oreillyanum*
* *Pittosporum ornatum*
* *Pittosporum orohenense*
* *Pittosporum paniense*
* *Pittosporum parvifolium*
* *Pittosporum patulum*
* *Pittosporum pauciflorum*
* *Pittosporum pentandrum*
* *Pittosporum phillyreoides*
* *Pittosporum pickeringii*
* *Pittosporum raivavaeense*
* *Pittosporum rapense*
* *Pittosporum resiniferum*
* *Pittosporum revolutum*
* *Pittosporum rhombifolium* (now *Auranticarpa rhombifolia*)
* *Pittosporum rhytidocarpum*
* *Pittosporum rubiginosum*
* *Pittosporum silamense*
* *Pittosporum spinescens* (F.Muell.) L.Cayzer, Crisp & I.Telford
* *Pittosporum stenophyllum*
* *Pittosporum taitense*
* *Pittosporum tanianum*
* *Pittosporum tenuifolium*
* *Pittosporum terminalioides*
* *Pittosporum tobira* - Pitosporo
* *Pittosporum trilobum*
* *Pittosporum turneri*
* *Pittosporum undulatum*
* *Pittosporum venulosum* F.Muell.
* *Pittosporum virgatum*
* *Pittosporum viridulatum*
* *Pittosporum viridiflorum* Sims
* *Pittosporum viscidum*
* *Pittosporum wingii* F.Muell.
* *Pittosporum yunckeri* A.C.Sm.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Awañak

**Awañak** 2008an Pettik Rafa Aceves pianistarekin (Mamba Beat) laguntzaz zuzeneko diskoa da. Album garratza eta sentikorra da hau, hil berria zen kantariaren aitari eskainita. Pettiren aita kanariarra zen jatorriz eta hortik dator album honen izenburua: "Awañak" hitzak guantxe hizkuntzaz "lur guantxea" esan nahi du.

## Musikariak 
* Petti, gitarrak eta ahotsak
* Rafa Aceves, pianoa

## Kantuen zerrenda 
Album honek aurreko lau diskoen kantak biltzen ditu:
# "Hitz jarioa", Petti
# "Bera", Petti
# "Aurrera", Petti
# "Sobera erraza", Petti
# "Punk", Petti
# "Lasai", Petti
# "Xalbadorren heriotzean", Xabier Lete
# "Ilusio antzuak", Petti
# "Argia heldu da", Petti
# "Iraganeko hitzak", Petti
# "Izan fedea nigan", John Hiatt
# "Eman eta geldittu", Petti
# "Eman eta hartu", Petti
# "Amaiur gaztelu baltza", Xabier Montoia
# "Itsuak", Ruper Ordorika
# "Alde hemendik", Nina Simone
# "Ene begiek", Petti
# "Ilusio antzuak"

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Emanaldia bideoz jasota.
Daisuke Oku

**Daisuke Oku** (japonieraz: 奥 大介, 1976ko otsailaren 7a - 2014ko urriaren 17a) Japoniako futbolaria izan zen.

## Selekzio nazionala 
## Kanpo loturak 
* National Football Teams
* Japan National Football Team Database
*
Akihiro Ienaga

**Akihiro Ienaga** (japonieraz: 家長 昭博, 1986ko ekainaren 13a - ) Japoniako futbolaria da.

## Selekzio nazionala 
## Kanpo estekak 
* National Football Teams
* Japan National Football Team Database
*
Mike Havenaar

Japoniako futbolaria da, herbeheretar jatorrikoa. Dido Havenaarren semea, 1994an familia osoa japoniar bilakatu zen.

## Selekzio nazionala 
## Kanpo loturak 
* National Football Teams
* Japan National Football Team Database
*
Masato Kudo

**Masato Kudo** (japonieraz: 工藤 壮人, Suginami, 1990eko maiatzaren 6a - Miyazaki, 2022ko urriaren 21a) Japoniako futbolaria izan zen.

## Selekzio nazionala 
## Kanpo estekak 
* National Football Teams
* Japan National Football Team Database
*
Potentzia kontrolatzeko etengailu

220px|thumb|eskuinera|Potentzia kontrolatzeko etengailu bipolar bat.

**Potentzia kontrolatzeko etengailua** etengailua ——, energia elektrikoa hornitzen duen konpainiak etxebizitza bakoitzeko instalazio elektrikoaren hasieran ezartzen duen etengailu magnetotermiko automatiko bat da. Bezeroak momentu bakoitzean xahutzen duen potentzia elektrikoa kontrolatzen du, xahutzen den potentzia kontrataturiko potentzia baino handiagoa bada etengailuak salto egiten duelarik, hornidura elektrikoa moztuz. Kasu honetan etengailua eskuz birrarmatu behar da hornidura berrezartzeko.

## Ikus, gainera 
* Etengailu magnetotermiko
* Distribuzio-koadro
* Potentzia elektriko
* Hornidura elektriko

## Kanpo estekak 
* Etxeko etengailuak (zientzia.eus). (pdf)
Wataru Endo

**Wataru Endo** (japonieraz: 遠藤 航, 1993ko otsailaren 9a - ) Japoniako futbolaria da.

## Selekzio nazionala 
## Kanpo loturak 
* National Football Teams
*
Pierre Auriol

**Pierre Auriol** (Akitania, c. 1280 - Avignon, 1322ko urtarrilaren 10a), latinez *Petrus Aureolus* eta ezizenez *Doctor Facundus*, filosofo eskolastiko eta teologoa izan zen, frantziskotarren ordenakoa. Tomas Akinokoaren eta Duns Eskotoren sistemak kritikatu zituen.

## Biografia 
thumb|*Commentarii in libros sententiarum*
Pierre Auriol Akitanian jaio zen 1280 inguruan.

1304. urte aldera Parisen ikasi zuen eta, *Sutil Doktorea*rekin izandako harremana ez bada ezagutzen ere, ziurrenik, Duns Scotoren ikasle izan zen eta badakigu haren tesiekin talka egiten zuela behin baino gehiagotan.

1312an Boloniako unibertsitatean irakatsi zuen eta, 1314an, berriz, Toulousen.

1316an, Parisera itzuli zen, batxilergoko ikasketak egin zituen eta teologian doktoratu zen.

1320an, Akitaniako probintzial izendatu zuten eta,
1321ean, Aix-en-Provenceko artzapezpiku.

Avignonen hil zen, 1322ko urtarrilaren 10ean.

## Lana 
Pierre Auriolek lan zabala egin zuen eta, haien artean, *Tractatus de principiis naturae* nabarmentzen da, Petrus Lombardusen *Sententiarum libri quattuor* lanari buruz egin zuen iruzkina. Bi ediziotan argitaratu zuten eta bere maixu-lana da.

Horretaz gain, *Tractatus de conceptione B. Mariae Virginis* ere egin zuen eta Sorkunde Garbiaren defentsa sutsua egin zuen bertan.

Nortasun handiko eta espiritu independenteko autorea, garaikoekin polemika handiak izan zituen, baita Tomas Akinokoa eta Duns Scotorekin ere. Maixu nagusitzat ditu Agustin Hiponakoa eta Aristoteles, baina hauek ere ez dira Auriolen kritikatik libratuko. Averroes ere goraipatu eta zentsuratuko du eta autore honen pentsamendua ezin dugu eskola zehatz batean kokatu. Gilen Ockhamgoari ere hartuko dio aurrea hainbat tesitan.

Auriol edozein izaki norbanako izaki bat den ideiatik abiatzen da eta unibertsala izatearen kontzeptua gogamenean dagoela soilik uste du. Hala ere, Jainkoak espezie bereko norbanakoak sor ditzake. Auriol tomisten errealismo moderatutik urruntzen da eta baita escotisten formalidadeetatik ere.

Frantziskotar honentzat, gizakiak autodeterminaziorako eskumena du. Gizakia askea da eta eragile materialek edo gorputz zerutiarrek ezingo diote askatasuna baldintzatu edo eragotzi. Jainkoak etorkizuneko ekintza eta gertaera guztien berri du, baina gertaera horiek ez dute denboraren bereizgarria. Jainkoaren boterea eta askatasuna absolutuak dira eta ez daude inongo legeari lotuta.
Bois Caïman

**Bois Caïman** () Haitiren independentzia prozesuari hasiera eman zion zeremoniarako lekua izan zen.

## Gertaerak 
1791ko abuztuaren 14an, Bois-Caiman (Haiti) hainbat esklabo bildu ziren budu zeremonia batean, Dutty Boukman houngan edo apaiza buru zutela. Animalia bat sakrifikatu eta juramentu bat egin omen zuten, eta Boukmanek frantziar zapaltzaileen aurka altxatzeko deia egin zien, mugimenduko buruzagiak izendatu ondoren.

Handik astebetera, abuztuaren 21eko gauean, Saint-Domingueko esklaboak matxinatu ziren –frantziar koloniak hala zuen izena– eta Haitiko Iraultza hasi zen.

## Gertakariari buruzko ikerketak 
Bois-Caïman erreboltaren katalizatzailetzat jotzen den arren, frogarik ezak eta testigantza urri lausoek askotariko bertsioetarako bidea zabaldu dute. David Geggus Floridako Unibertsitateko historialariaren arabera, esaterako, kaimanen basoan ez zen bilera bakarra egin. Lehenik, 200 bat laguneko zeremonia egin omen zuten, erlijiosoa zena batez ere. Eta handik bizpahiru egunera bilera klandestinoago bat egin omen zuten Boukmanek eta iraultzako buruzagi izango zirenek, altxamendua antolatzeko.

Hainbat historialari haitiarrek zalantzan jarri dute Bois-Caïman gertatu zenik ere. Zehazki, Léon-François Hoffmannek 1991n esan zuen Antoine Dalmas plantazioetako mediku frantziarrak asmatu zuela istorioa, esklaboak eta haien sinesmenak gutxiesteko asmoz.

Markel Thylefors ikerlari suediarraren arabera, “*Boïs-Caimaneko gertakaria haitiarren identitate nazionalaren parte garrantzitsua da, Haitiren genesiari berari lotuta baitago*”.

## Iraultzaren ondorioak 
Haitikoa esklaboen matxinadarik nabarmenena izan zen Espartakoren garaitik. Gainera, Antzinako Erromako altxamenduan ez bezala, Haitin esklaboek irabazi zuten. Iraultzak esklabotzaren instituzioa aldatu zuen, arrazen arteko harremanak berrikustea eragin zuen eta Europar kolonialismoa astindu zuen. Atlantikoko botere oreka birmoldatzea ere ekarri zuen. Etxean, esklaboek beren burua askatu zuten, askatasunari eusteko borroka egin zuten eta, 1804an, Haitiko estatu subiranoa sortu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak