Agbogbloshie

**Agbogbloshie** Akkra hiriko (Ghana) auzo bat da eta bertako zabortegiak 31,3 ha inguru hartzen ditu. Europatik eta Ipar Amerikatik datorren hondakin elektronikoen zabortegi bihurtuta, munduko handienetarikoa da. Zabortegi hori ibai batek zeharkatzen du. Auzoa Korle Lagoon aintziraren ertzean dago, Akkra finantza-barrutiaren ipar-mendebaldean. Inguru horretan 80.000 pertsona inguru bizi dira, gehienak landa-eremuetatik etorriak. Old Fadama bezala ezaguna ere, zabortegira Ghanako iparraldeko eskualdeetatik eta Togo, Benin zein Nigeriatik hurbiltzen ziren lanera. Ghanako gobernuak eraitsi zuen 2021ean. Hala ere, inguruko lekuetara aldatu ziren lanean jarraitzeko. 

## Historia 
Agbogbloshie, Old Fadama bezala ere ezaguna, hezegune bat izan zen 1960ko hamarkadan. Nekazaritzarako aukerak gutxitu eta tribuen arteko gatazken ondorioz, jendea Akkra hirira joan zen bizirauteko eta lan aukeren bila. 1990eko hamarkadaren hasieran, hiriko agintariek merkataritza-barruti zentraleko Accra Yam merkatua aintziraren ertzetara lekualdatu zuten. 1993an, han txatarraren merkatua ezarri zen. 2001. urtetik aurrera, ingurunea e-zabor jasale bihurtu zen. 2014rako, Agbogbloshiek 192.000 tona hondakin jaso zituen.  2021eko uztailean eraitsi zuen Ghanako gobernuak, hondakin elektronikoen kudeaketari buruzko Basileako webinar batek Agbogbloshien fokua jarri eta astebete eskasera. Agbogbloshietik 75 km-ra, hondakin elektronikoen zabortegi berriak ireki ziren. Gainera, zabortegia eraisteak ez zuen hondakinen lana geldiarazi, baizik eta praktikak ezkutuarazi eta etxe ingurunera bultzatu zituen, hots, jendea bizi den tokira gerturatu.

## Bizi kalitatea 
Afrikako tokirik kutsatuenetarikoa da, batez ere beruna, berilioa, kadmioa edo merkurioa bezalako metalen presentzia handiagatik, ez baitago halako substantzia toxikoen jaurtiketa erregulatzen duen araudirik.

Zabortegian auzotar askok, haurrak barne, lan egiten dute birzikla daitezkeen metalen bila, bereziki kobrea, aluminioa, altzairua eta letoia. Jakina da kobreagatik 2€ inguru kobra dezaketela egun on batean, eta beste metal batzuengatik erdia baino ez. Kobrea kableak inolako kontrolik gabe sutan errez lortzen dute, horrela plastikozko estaldura urtzen baita.  2014an, hondakindegi horretako lurzoruak zuen berun-kontzentrazioak mila aldiz gainditzen zuen baimendutako gehieneko maila, eta uraren eta lurraren kontaminazioak suntsitu egin du urte gutxi batzuetan biodibertsitate osoa, ONUren azterlan bateko datuen arabera.

## Hondakin elektronikoak 
1989an onartutako Basileako Hitzarmenak debekatu zuen e-zaborra bidaltzea garapen bidean dauden herrialdeetara, horiek zabortegi bihurtzea eragotzi nahian. 170 herrialdek berretsi zuten itun hori. Hori saihesteko eta tonaka zabor Agbogbloshiera iristeko, bigarren eskuko ondasun bezala izendatuta iristen dira aparailuak. Hamarretik hiru hondatuta iristen dira, e-zabor dira. Funtzionatzen duten askori, aldiz, ez zaie bizi luzea geratzen. Birziklatzeko azpiegitura egokirik ez dagoenez, konpondu ezin diren tresnei destino bakarra Agbogbloshie bihurtzen da.

Kolonialismo toxikoak Ghana arautu gabeko e-wasterako helmuga esanguratsu bihurtu du. Agbogbloshien hondakinak desegin egiten dira, kutsadura-fokuak sortuz. Gainbegiratzeko mekanismoak eta araudiak mugatuak dira. Europar Batasuneko eta Estatu Batuetako enpresek legezko hutsuneak aprobetxatzen dituzte legezko aitzakien pean hondakinak esportatzeko, eta Afrikako sare lokalek material horien sarrera ahalbidetzen dute eroskeria eta akordio informalen truke.“Amerikatik eta Kanadatik ere bidaltzen dituzte, baina gertutasun geografikoagatik Europatik dator aparailuen %85a”. John Pwamang, Ghanako Gobernuak Ingurumena Babesteko Agentziako zuzendaria."Programatutako zaharkitzapena dago guztiaren atzean. Iraungitze data jartzen diote aparailuari, denbora gutxiren buruan funtzionatzeari utz diezaion eta kontsumitzaileak laster berria eros dezan" Mike Anane, Ghanako Ingurumen Kazetarien Ligako zuzendaria.Behar artifizialen artean

korbatek erabakitzen dute

makinen programatutako heriotza

eta Phoebusen atzaparretan

erori dira azken biktimak

zabor bailara eta erreka beltzetanDonostian, 2019ko Giza Eskubideen Zinemaldiak  Florian Weigensamer eta Christian Krönesen *Welcome to Sodom* (2018) filma programatu zuen bertako biztanleen testigantzei ahotsa emanez.

Gasteizen, 2020ko Ingurumen Zinemaren Nazioarteko SUNCINE Jaialdiaren 17. erakusketan, Sasha Rainbowren *Kofi and Lartey* film laburra eman zuten. Bertan, Agbogbloshie auzoko bi gazte, Kofi eta Lartey, dira protagonista.

Bilbon, 2023ko Zinebi65 edizioan, Elom 20ce, Musquiqui Chihying eta Gregor Kasperren*The Currency - Sensing 1 Agbogbloshie* programatu zen. Bertan, behatzaile batek, landa azterlan akustiko baten bidez, Agbogbloshie  ikertuko du,  ikuspegi espiritual batetik.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Birziklatze
* Zero zabor
* Espazioko zabor
* Zaharkitze programatu

## Kanpo estekak 
* Pello Zubiria Kamino. Smart berriena niretzat, besterentzat zabor elektronikoa. 2014, *Argia*.
* [Bideoa, 2016] AGBOGBLOSHIE - ZAZKEL
* [Bideoa, 2024] How organised crime is fuelling a rise in e-waste trafficking - BBC World Service
* [Bideoa, 2025] El Lado Oscuro de Agbogbloshie: Donde la TECNOLOGÍA Muere y las VIDAS se Queman | DOCUMENTAL