Vanemuine Antzokia

**Vanemuine** Tartuko (Estonia) antzoki bat da. Estoniar hizkuntzako lehen antzerkia da. Vanemuine Elkartetik eratorria (1865), antzerkiaren lehen emanaldia Lydia Koidularen *Saaremaa Onupoeg* ("Saaremaako lehengusua") izan zen, elkartearen bosgarren urteurrenean. Ondorengo urteetan, Vanemuine orkestra sinfoniko eta ballet konpainia batera hedatu da, eta bere errepertorioan opereta eta musika antzerki sorta bat sartu du opera eta dramen bidez. Karl Menning-en eskutik, antzerkiak bokaziozko helburu bat bete zuen, etorkizuneko talentua hezteari garrantzi handia emanez. Ondorengo zuzendariek entretenimenduaren balioa lehenetsi zuten, eta Kaarel Irdek, Vanemuine berrogei urte baino gehiagoz zuzendu zuenak, generoen nahasketa bat eta Sobietar Batasuneko birak gainbegiratu zituen. Azken urteetan edukiak asko aldatu dira.

Vanemuinek hainbat lokal okupatu ditu. Jaama kaleko jatorrizko Vanemuine Elkarte Etxeak 33 urtez funtzionatu zuen, 1903an suak suntsitu aurretik. 1906an, Armas Lindgren arkitekto finlandiarrak diseinatutako areto berri batek ordezkatu zuen gaur egungo kokalekuan. Egoitza hori 1930eko hamarkadan zabaldu zen gai teknikoak lantzeko, baina Bigarren Mundu Gerran bonba batek suntsitu zuen. Vanemuine Dorpateko Antzoki Alemaniar zaharrera itzuli zen 1944an; 1983ko sute baten ondoren berreraikia, gaur egun "etxetxoa" ezizena du antzoki honek. 68 eserlekuko areto bat ("etxe handia") 1967an amaitu zen, Vanemuineko 84 eserlekuko kontzertu-aretoa 1970ean amaitu zelarik.

## Historia 
### 1870–1906: Vanemuine elkartearen etxea 
Vanemuine Elkartea (*Vanemuise Selts*) 1865eko ekainaren 24an sortu zuen Johann Voldemar Jannsenek. 1869an, Vanemuine elkarteak Estoniako lehen kantu jaialdia antolatu zuen. 1870eko ekainaren 24an, elkartearen bosgarren urteurrenean, Lydia Koidularen *Saaremaa Onupoeg* ("Saaremaako lehengusua") antzezlana antzeztu zen Jaama kaleko Gizarte Etxean; hau Estoniar hizkuntzako lehen antzezletzat hartzen da. Antzezpen hori, Theodor Körnerren antzeko izenburuko lan batetik moldatua, Frischmuth izeneko margolari baten atzealdeak izan zituen, eta baserriko eszena batekin ireki zen, hiru aktorek parte hartu zutelarik: Heinrich Rosenthal, Harry Janssen eta Tõnis Pekk. Antzezlanak txalo zaparrada herrikoia izan zuen, eta, hala, bigarren emanaldi bat programatu zuten hurrengo egunerako. Koidulak, geroago, beste bi antzezlan zuzendu zituen, "Maret ja Miina ehk kosjakasing" ("Maret eta Miina edo Ezkon-hitza emateko Urkiak") eta "Säärane mulk ehk sada vakka tangusoola" jatorrizko komedia.

Antzerki-jarduerak sendotu egin ziren 1874an, Reinhold Sachker argazkilaria zuzendari bihurtu ondoren. Vanemuine elkarteko kidea eta aktore aktiboa, Sachkerrek antzerkiaren biziraupena ziurtatu zuen eta antzerkiaren tradizioa indartu zuen. Sachkerrek August von Kotzebue dramaturgo alemaniarraren antzezlanak itzuli zituen, eta Tartuko artisauak erabili ohi zituen aktore gisa.

1878an, Vanemuine elkarteak August Wiera hautatu zuen bere abesti, orkestra eta eszena-zuzendari gisa, ekitaldien diru-sarreren ehuneko baten truke. Errusiartze une gorenean, Wierak estoniar musikan eta antzezlanetan interesa zuen jende multzo handi bat bildu zuen bere inguruan. From the "*Vanemuine*" Roads memoria liburuan, Leopold Hansen aktoreak Wiera "hainbat espezialitate eszeniko bere baitan bildu zituen" gizabanako oso kementsu gisa deskribatu zuen, musika, ballet eta joko zuzendaria izanik, baita ahots entrenatzailea ere. 1880ko hamarkadaren erdialdean, Vanemuine konpainiak 100 kide zituen jada, eta emanaldiak maiztasunez egiten ziren. Wierak bi eszena-zuzendari izan zituen antzerkia garatzen laguntzeko: Ludvig Menning (1878–1886 urteak) eta Hugo Techner (1886–1891), gehienbat drama ekoizpenak hartu zituztenak. Wierak berak eraman zuen musika Estoniako antzokira – bere batutapean Estoniako lehen musika ekoizpen linguistikoa, Karl Maria von Weberren "Preziosa" (1883), eszenatokira eraman zuten. Ondoren, Wierak hainbat opereta zuzendu zituen, konpainiaren lehen opera Étienne Méhulen "Joseph in Aegypten" lanaren egokitzapena izan zelarik. Molièreren ''L'Avare* (1888) eta Shakespeareren The Merchant of Venice (1888) eta The *Taming* of the Shrew (1889) obren Estonierazko bertsioak ere egin zituzten.

Garai horretan, eszenatokia handitu eta elkartearen aretoa apaindu zen. A. Grenzstein-en kontura, bi iturri jarri ziren, bat eszenatokiaren alde banatan; hala ere, hauek apaingarri hutsak ziren, urak orkestraren instrumentuak kaltetuko baitzituen. Wierak antzerkia zuzendu zuen 1903an zehar, antzerkiari buruz zuen ikuspegia Estoniako intelektual gorakorren haiekin talka egiten hasi zenean. 1903an Vanemuine elkartearen etxea suteak suntsitu ondoren, bere kontratua ez zen berritu.

### 1906–1914: Estoniako antzerki profesionala 
thumb|Vanemuine antzokia, . 1910
Antzoki berri bat behar zenez, Vanemuine Societyk Armas Lindgren arkitekto finlandiarra atxiki zuen bere areto berria diseinatzeko. Aia kalean dago (gaur egungo Vanemuise kalean), eta diru asko eman zioten dohaintzei. barrualdea oso apainduta zegoen, A. Weizenbergen "Egunsentia" eta "Ilunabarra" eskulturak ezkaratzeko eskailerako baranden goialdean eserita zeudela. Lorategiak 1907an amaitu ziren. Eraikinaren irekiera dela eta, August Kitzbergek Postimees aldizkarian idatzi zuen: "Etxeak izaera propioa du; plan egileak, eraikuntza artistak, zerbait jarri dio, horrekin zerbait esatea lortu du. Gure baitan sentitzen ditugu nolabait ezagunak, immanenteak diren gure melodiak, gure buruarekin bat egiten dutenak. Etxeak, bere bi dorre indartsuak estreinako aldean dituela, zerbait astuna gogorarazten digu, iraupen luzekoa, etengabea, erraz zapaltzeko modukoa ez dena, makurtuko ez dena, eta bere burua babestu nahi duena. Artistak modu horretan etxeari eraikin monumental baten indarra eta eragina eman badio ere kalearen aldetik, eraikinaren lorategiaren aldea arina da, irekia, eta zoriontsua, aldiz, edertasunaren eta eguzkiaren eraginpean jartzen den zerbait". (Postimees, 1906ko abuztuaren 12a).

Operazioak lokala amaitu baino lehen hasi ziren. 1906ko abuztuaren 13an, Vanemuine Society House suntsitu eta hiru urtera, antzoki berri batek ateak ireki zituen. Erakunde hori, bokaziozko antzerkia, Karl Menning-en zuzendaritzapean zegoen. Estonian, Alemanian eta Mendebaldeko Europan hezia, Menningek Kitzbergen *Tuulte pööörises* ("Haizeen zurrunbiloan") antzezlana aukeratu zuen konpainiaren inaugurazio emanaldi gisa. Laster geratu zen agerian eraikina gaizki moldatzen zela emanaldietara. Ikus-entzuleen ertzain faltak deseroso bihurtzen zituen emanaldiak; akustika txarra zen, baita argiztapena ere.

Menningek beste norabide bat ekarri zion konpainiari, antzerkiaren helburu hezitzaileen abangoardian kokatuz. Aktoreen eta ikusleen gustu onerako arriskutsutzat jotzen zituen opereten ordez, Menningek Vanemuineko Orkestra Sinfonikoaren ezarpena sustatu zuen (1908). Orkestraren inaugurazio emanaldia, Samuel Lindpereren zuzendaritzapean, 1908ko maiatzaren 7an izan zen. Antzerkian, Menning-ek errealismo psikologikoa azpimarratu zuen, Wiera-ren bultzatzaileetatik aldenduz, aktoreen barne- eta kanpo-haragitzearen alde, paperean. Produkzioaren osagai guztiek ikusleak etikoki, estetikoki eta moralki hezi behar zituztela suposatzen zen. Neurri horretan, Menning-ek joko interpretazioko gauak ere antolatu zituen eta bertan aritu zen hainbat aurkezpenekin bera. Aurkariek errepertorio arinagoa eta entretenigarriagoa eskatzen zutenean, Menningek uko egiten zion. 1914an, Societyko zuzendaritzaren bilera baten ondoren, erretiroa iragarri zuen; Tallinnera joan zen gero.

### 1914–1944: Geldialdia eta berpizkundea 
Menning joan ondoren, Vanemuineko antzokiaren kudeaketa Ants Simm-i eman zitzaion, 1914 eta 1921 artean zuzendari artistiko eta eszenatoki nagusi izan zena. Simm-en garaian, Vanemuine-ren errepertorioan operetak eta komediak ziren nagusi, 1916rako konpainiako hogeita bat aktoreetatik hamaikak alde egin zuten, tartean herri entretenimenduaren ikuspegiarekin ados ez zeuden hainbat.[a] Orkestra, alderantziz, azkar hazi zen Juhan Aavik zuzendari nagusiaren agindupean; 1915ean, adibidez, 95 emanaldi egin zituen, tartean hainbat lorategian.

Simm joan ondoren, Vanemuine aktore-batzorde batek zuzendu zuen. 1925 eta 1931 artean, Voldemar Mettusek zuzendu zuen konpainia; August Sunnek jarraitu zion 1934ra arte. August Sunne, Eduard Türk, Rudolf Ratassepp, Anna Markus eta Mari Möldre bezalako aktoreek musika antzerkiko lanak egin zituzten aldizka. Hala ere, ikusleek behera egin zuten; 1930eko hamarkadaren hasierarako, ohikoa zen eserlekuen heren bat baino gutxiago betetzea. Antzerkiak estatuaren babesa jaso bazuen ere, zorrak azkar hazi ziren Lagundiari erabaki handiak utzi ahala. Honek intelligentsia-ren kritika piztu zuen; adibidez, August Annist, Alfred Koort, Andrus Saareste, Juhan Sütiste, Juhan Semper, Gustav Suit, Aino Suits, Elo Tuglas eta Friedebert Tuglasek sinatutako 1929ko memorandum batek "egoera anormala" kritikatu eta enpresa berri baten ezarpena mehatxatu zuen.

1935ean, Vanemuine Elkarteak sormen-erabakien kontrola amaitu zen. Otto Aloe antzerki zuzendari berria bihurtu zen, Eino Uuli opera zuzendaria, Ida Urbel mugimendu zuzendaria eta Kaarli Aluoja drama zuzendaria izan zirelarik, Juhan Simm eta Eduard Tubin zuzendari lanetan aritu ziren bitartean. Oraindik operetak antzezten ziren bitartean, drama pieza eta opera serioak ere fakturatu ziren. 1939an, Vanemuine ballet konpainiak lehen ekoizpen luzea egin zuen: "The Carnival Suite“ to the music of Tchaikovsky. Denbora horretan, eraikina berritzeko eta akatsak zuzentzeko ahaleginak egin ziren. 1939. urtearen amaieran, 500 eserlekuko antzoki berria eta eszenatokia amaitu ziren; hainbat berrikuntza tekniko sartu zituen, baita ikus-entzuleen riserrak ere. Lehengo aretoa, bitartean, kontzertu areto bihurtu zuten berriro.

Alemaniako okupazioaren garaian, antzokia zabalik egon zen Aleksander Ellerren gidaritzapean. Antzerkiaren parte-hartzea handia izan zen, Eduard Tubin-en *Kratt* ("The Womble", 1943) ekoizpen batek zalaparta handia eragin zuen. Hala ere, 1944ko abuztuan, antzokia (orduan "Tartu" erakusten zuena) bonba batek jo eta suntsitu egin zuen.

### 1944–1968: Vanemuine Sobietar Estonian 
Bigarren Mundu Gerra amaitu ondoren, Vanemuine konpainiak Dorpateko Alemaniar Antzokia izandako eraikina (egungo Vanemuineko "etxetxoa") hartu zuen, zinema bihurtua. Kideek eraikina beren baliabideekin berreraiki zuten, eta 1944ko abenduaren 21ean inaugurazio emanaldia egin zuten. Vanemuine ballet konpainia ere eraberritu behar izan zuten, dantzari asko Estoniatik joanak baitziren. 1946an Sergei Prokofieven *Romeo eta Julieta* estreinatu zen. Jarduera horiek guztiak ez ziren eraikinaren barruan sartzen; horrenbestez, tailerrak eta entsegu lokalak ondoko eraikinetan alokatu zituzten. Eraikin zaharra berreraikitzeko planek, eginda egon arren, ez zuten inoiz fruiturik eman; azken batean, eraikin erabat berria eraiki zen.
[thumb|[Epp Kaidu eta Alli Tammemets, Vanemuire antzokiko Gogol antzezlan baten 1947ko ekoizpen batean]]
Kaarel Ird antzerkiko zuzendari artistiko bihurtu zen, 1960an eszena-zuzendari nagusi kargua hartuz; hurrengo berrogei urteetan, hiru agintalditan zuzendu zuen konpainia: 1944–1948, 1949–1950 eta 1955–1985. Zuzendaritza artistikoa estonieraz hitz egiten ez zuen Andrei Poljakovek (1950–1953) eta Ants Lauterrek (1953–1955) ere hartu zuten, Ird bere paperetik kendu zuten garaietan. Ird, Tartuko Antzerki Dramatikoko Elkartearen Antzerki Arte Estudioan eta Pärnu eta Tartuko Langileen Antzokian aurrekariak zituenez, hautagai egokitzat jo zuten, oro har, Estonia sobietarreko agintariek. Irdek, bere aldetik, Vanemuine zaharberritzea beharrezkoa zela sentitu zuen. Olaf Utti idatzitako gutun pribatu batean, honako hau idatzi zuen: "Niretzat, Vanemuineko antzerkia Estoniako kulturaren zati bat zen... baliotsua eta sakratua, hala nola Literatura Museoa, Etnografia Museoa, unibertsitate bateko liburutegia". Bertan behera utziko balu, "ez legoke pertsona bakar bat ere antzerkiaren mailari eutsiko liokeenik. Eta hori egin dezakedan ere ez dakit. Eta, batez ere, laguntza gutxi jasotzen dugunean». (1966)

Irdek Vanemuinen ezarritako tradizioekin jarraitu zuen, balletak baldintza berrietan aurrera eginez. Bere hitzaldi eta argitalpen ugarietan, Irdek behin eta berriz atera zituen Menningen idealak: errealismo psikologikoa, ensemble-play printzipioa eta dramaturgia nazionalaren garapena. Aldi berean, errepertorioaren ideologizazio gupidagabeak, zeinaren bidez "sobietar" antzezlanak eta antzezlan politikoak faboratuak izan ziren, ikusleak antzokitik urruntzen zituen. Urtaroak tirabiratsuak ziren, eta 1950eko hamarkadaren hasierarako antzerki musikala desagertzen ari zen. Gizarte aldaketek ere ez zuten ballet konpainia ukitu gabe utzi; ideologiak eragin handia izan zuen dantzaren hizkuntzan, eta kaleratzeek hemezortzira murriztu zuten dantzari kopurua —konposizio klasiko gehienetarako kopuru eskasa—.

1956an, Ird drama zuzendari kargura itzuli eta gutxira, Vanemuineko kideei Moskun Estoniako artea eta literatura aurkezteko aukera eman zitzaien. Antzezpen arrakastatsu baten ondoren, antzokia Estonia SSR National Theatre Vanemuine izendatu zuten. Beste emanaldi ibiltari bat, Kievera, 1957an etorri zen ondoren. *Literaturnaya Gazetak* hauxe idatzi zuen: "Zalantzarik gabe, ez dugu Vanemuine Antzokiaren kopia itsuaren alde egiten, nahiz eta benetan kultura oso aurrerakoia duen antzoki ona izan. Nahiago genuke eszenatokian gure nazioaren birtuosismo osoan bere aberastasun eta berezitasun osoan zehar pasa zitezkeen aktoreak ere hezi genituela ikustea. Pentsamendu horiek piztu ziren Estoniako arte maisuen antzezpenean, zeinek –berriro diogu– plazer eta poz estetiko handia eskaini baitzieten Ukrainako antzerki gonbidatuei". (*Literaturnaya Gazeta*, Kiev). 1960an, Vanemuine taldeak E. Kappen *Talvemuinasjutt* ("Neguko ipuina"), Gustav Ernesaksen *Tuleristsed* ("Suaren bataioa") eta B. Kõrverren *Laanelill* ("Negu berdea") aurkeztu zituen Moskuko Kreml Antzokian.

Arrakasta horren ondoren, egonkortasun-aldi bat izan zen 1960ko hamarkadaren hasieran, non oinarrizko kideak konpainiarekin egon ziren urteetan aldi berean. Irdek Vanemuine ikasketa estudioak ere ezarri zituen interprete belaunaldi berriak trebatzeko. Lehen estudioko ikasle ohiak, 1961ean hasi zirenak, Evald Aavik, Raivo Adlas eta Evald Hermaküla bezalako aktoreak izan ziren; beste hiru klase graduatu ziren ondorengo urteetan. Konpainiaren errepertorioko obren artean sobietar antzezlanak zeuden, estoniar antzezlanak (Juhan Smuul, Raimond Kaugver, Egon Rannet, August Kitzberg, eta Ardi Liives idazleen eskutik), baita munduko klasikoak ere (Shakespeare, Brecht) taularatzen ari ziren. Garai hartan, batez ere antzerkiko zuzendariek berek antzezten zituzten musika-ekoizpenak. 1960ko hamarkadaren amaieran kontrol ideologikoa ahuldu zenean, Vanemuine-k hizkuntza komun bat aurkitu zuen ikusleekin, baita konpainiak Sobietar Batasunean bidaiatzen eta Batasun osoko bilerak eta mintegiak antolatzen jarraitu zuenean ere. 1966an, Vanemuine antzoki akademiko izendatu zuten.

A. Volberg, P. Tarvas eta U. Tölpus-ek diseinatutako antzokiko areto berria, V. Tamm-en barne-diseinuarekin, 1967an amaitu zen azkenean; inaugurazio-emanaldia 1967ko azaroaren 3an izan zen. 2012an berritu zen 68 plazako lokal hori. Bien bitartean, 1970ean, Vanemuineko 84 eserlekuko kontzertu-aretoa ireki zuten.

### 1969-1985: Ird aldiaren amaiera 
1960ko hamarkadaren amaieran, Vanemuine Estoniako antzerkiaren berrikuntzaren gune bihurtu zen. Belaunaldi berriak antzerkiaren ikuspegi modernoa sustatu zuen, kanona alboratu eta ikuspegi berriak bilatuko zituena. Vanemuinen, Jaan Tooming eta Evald Hermaküla zuzendari gazteek, besteak beste, A. Kitzbergen *Laseb käele suud anda* (Kiss on the hand) eta P. E. Rummoren *Tuhkatriinumängu* ("A Cinderella Play") eraman zituzten oholtzara. Dantza-antzerkian, antzeko bultzada etorri zen Ülo Vilimaaren eskutik ("Kontrasteak", 1967; "Eskuak", 1973; "Sirena", 1974). Beste ideologo bat Mati Unt etorkizuneko zuzendaria izan zen, gero antzerkiko literatura sailean lan egin zuena. Zuzendariek antzezlanen testuak aldatu zituzten beren ideiak egokiago islatzeko; ekoizpenak fisikoagoak izan ziren, eta sinboloz eta metaforaz beteak. Antzerkiko ikusle gazteenek azkar besarkatu zuten nobelako antzerkia, eta publiko kontserbadoreagoak, berriz, uzkur agertu ziren. Funtzionarioak ere zalantzan zeuden; "Errauskinen Antzezlanari" ez zioten eszenaratzeko baimenik eman, eta Irdek ia urtebete behar izan zuen baimena ziurtatzeko, zentsuratzaile batek emanaldia blokeatu ondoren, janzkera entsegu baten ondoren. Zentsurak arazo izaten jarraitu zuen hainbat hamarkadatan.

Aldi horretan, Irdek zuzendari gazteen alde jarraitu zuen. Nahiz eta haien antzerkia ez zetorren bat haren zaletasunekin, behar zenean defendatzen zituen, eta jarraitzaileek aztergai izan zuten egoera hura. Beste batzuek aditzera eman dutenez, Irdek, Estoniako antzerkiaren jarraipenaz arduratuta zegoenez, ez zuen hainbeste defendatu berrikuntza, baizik eta horiek sustatzen zituzten talentuak. Irdek zuzendari nabarmena izaten jarraitu zuen Vanemuine-rekin, eta ekoizpen arrakastatsuak egin zituen, besteak beste, *Külavahelaulud* ("Village Songs", 1972) eta *Tagahoovis* ("In the Back Yard", 1974). Irden ikuspegiaren arabera, Vanemuineko errepertorioaren ia erdia Estoniako dramaturgia zen, bai Estoniako obra berriak, bai klasikoak eta antzerki-antzezpenak. 1972rako, Estoniako antzokirik bisitatuena bihurtu zen; 1978 eta 1981 artean, antzerkiak 256.000 bisitari izaten zituen urtean batez beste.

Vanemuine konpainiak bere ibilbidea jarraitu zuen 1970eko eta 1980ko hamarkadetan zehar, Alemaniako Errepublika Demokratikoa (1971, 1973), Hungaria (1972), Finlandia (1974) eta Suedia (1983) barne. Garrantzitsuak izan ziren 1971ko Leningradoko bira eta 1975eko Moskuko emanaldi gonbidatuak. Harrera kritikoak positiboa izaten jarraitu zuen, eta 1979an Vanemuine aukeratu zuten Belgradeko Nazioarteko Antzerki Jaialdian sobietar antzerkia antzezteko. Antolatzaileek *Põrgupõhja uus Vanapagan* ("Infernuaren Beheko Pagano Zahar berria") ikusi nahi zuten, baina anfitrioiak gai teknikoak konpontzeko gai ez zenez, *Tagahoovis* ("Atzeko patioan") antzeztu zen haren ordez.

Vanemuineko "etxetxoa" oso kaltetua izan zen 1978an izandako sute baten ondorioz. Berritze lanak atzeratu egin ziren, eta eraikina 1990ean baino ez zen berriro ireki jendearentzat.

### 1985–gaur egun: Sobietar Batasunaren ondorengo urteak 
1985ean, Irden hirugarren agintaldia amaitu zen drama zuzendari gisa; Ago-Endrik Kerge izan zen haren ondorengoa, eta 1990era arte izan zuen kargua. Vanemuinek estandar altuak mantendu zituen eta bisitari ugari izan zituen. Kergek hainbat generotako ekoizpen arrakastatsuak gehitu zizkion bere errepertorioari; Jaan Toomingek ere hainbat arrakasta izan zituen 1980ko hamarkadaren amaieran. 1981ean, Vassili Medvedjev Vanemuine ballet konpainian sartu zen, eta bakarlari eta zuzendari gisa lan egin zuen. 1989tik 1999ra zuzendari nagusia Endel Nõgene izan zen.

1990etik 1993ra, Vanemuine Linnar Priimägik kudeatu zuen, elementu klasikoak lehenetsiz. Kontraesan eta gatazka sortzaile handien garaia izan zen harena, eta 1994an Jaak Viller ondorengoa izendatzearekin batera antzerkiaren kudeaketa sistema ere aldatu egin zen: hiru zuzendari artistiko postu sortu ziren, Jüri Lumiste (1993-1999) drama zuzendari lanetan hasi zelarik, Ülo Vilimaa (1974-1997) ballet zuzendari eta Endel Nõgene (1987-1999) musika zuzendari. 1997an Mare Tommingas antzerkiko ballet zuzendari bihurtu zen.

Trantsizioko urte horietan, ezegonkortasun ekonomikoa eta Estoniaren askapena barne, Vanemuinek audientziarik ez zuen izan. 1994tik aurrera, maldan gorako borroka bizi izan zuen, eta Liina Olmaru, Merle Jääger, eta Raine Loo aktore nagusien bidez gainditu zuen, baita zuzendari berrien bidez ere, hala nola Ain Mäeots (*Susi'' / "Otsoa", 1995) eta Tiit Palu. Garai hartan Mati Unt ohiko zuzendari gonbidatua izan zen, eta beste ekoizpen arrakastatsu batzuk Mikk Mikiver ("Twelve Angry Men", 1997;) eta Finn Poulsenek ("The Story of the Little Old Man", 1996) zuzendu zituzten. Hala eta guztiz ere, 2003. urtean, audientzia berriro hasi zen murrizten. Paul Mägi Vanemuine Antzokiaren musika zuzendaria eta zuzendari nagusia da 2011tik. Toomas Peterson antzerkiko zuzendari nagusi bihurtu zen eta Tiit Palu antzerkiko zuzendari dramatiko 2013an.

Langileen aldaketak ohikoak izan dira 2000ko hamarkadaren hasieratik. Zuzendari nagusien artean honako hauek daude: Mihkel Kütson (1999-2004, 2008-gaur egun), Hendrik Vestmann (2004-2006) eta Toomas Vavilov (2006-2007). Drama Ain Mäeotsek gidatu zuen 1999 eta 2006 artean, Sven Karjak 2007tik 2010era hartu zuelarik papera. Kanpotik etorri dira zuzendari gonbidatuak, besteak beste, Barrie Rutter (Erresuma Batua) eta Aljona Anohhina (Errusia), baita Estonia ere (Uku Uusberg, Ingomar Vihmar, Hendrik Toompere jn).

Mugimendu handia egon da aktoreen artean; 2010ean 21 kidek osatzen dute konpainia. Zuzendari gonbidatu asko daude Drama rol gogoangarriak egin dituzte Hannes Kaljujärv, Aivar Tommingas, Külliki Saldre, Merle Jääger, Jüri Lumiste, Riho Kütsarrek. Bien bitartean, Vanemuine ballet konpainia oso transnazional bihurtu da 2004tik; Estoniako dantza eskolak ez dira gai izan antzerkirako nahikoa dantzari ekoizteko.

2017tik aurrera, antzokiak hiru egoitza finko ditu: "etxe handia", "etxetxoa", eta Harbour antzokia. Horrez gain, publiko gaztearentzako antzezlanak antzezten dira Tartuko Jostailu Museoko Antzerki Etxean. 363 langile ditu, horien artean 67 kideko orkestra sinfonikoa, 9 abeslarik osatutako musika taldea, 22 kideko drama taldea, 33 kidez osatutako ballet taldea eta 33 kidez osatutako opera korua. 2016an, Vanemuinek 161.647 bisitari izan zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak