open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Georgette Kokoczynski

**Georgette Léontine Roberte Kokoczynski**, ezizenez ***la Mimosa***, (Versalles, Frantzia, 1907ko abuztuaren 16a &ndash; Perdiguera, Espainia, 1936ko urriaren 16a) erizaina eta anarkista frantsesa izan zen, Gerra Zibilean hil zuten, Aragoiko frentean. 

## Biografia 
Versallesen jaio zen 1907ko abuztuaren 16an, klase ertaineko familia batean. Gurasoak Robert Ango eta Léontine Brivadis izan ziren. 

Hamasei urterekin, André Colomer poetarekin eta haren bikotekide Madeleine Colomerrekin bizitzera joan zen Parisera eta haien bidez ezagutu zuen anarkismoa.

Hamazortzi urterekin Fernand Fortin anarkistaren bikotekide egin zen eta Fortinek Lochesen sortutako “Éducation Sociale” (‘Gizarte heziketa’) taldeko kide egin zen. Horrela, mitin eta jaialdietan parte hartzen hasi zen Georgette Kokoczynski.

1931ko azaroaren 7an Miecsejslaw Kokoczynski kazetari sozialista frantsesarekin ezkondu zen. Senarra Langile Internazionalaren atal frantseseko XIV. Parisko azpiataleko kidea zen.

## Bere egunerokoa 
Georgette Kokoczynskik eguneroko bat idatzi zuen 1936ko irailean Paristik atera zenetik. 45 orri zituen, amaitu gabeak, eta, hil ondoren, Fortinek kopiatu egin zituen.

## Aitorpenak 
* 1937ko maiatzean, Fortin kide zen Bartzelonako Gracia auzoan sortutako Iberiar Anarkista Federazioko (FAI) talde frantsesak “Mimosa” izena hartu zuen Georgette Kokoczynskiren omenez.

* 1937ko uztailak 19an, Lola Iturbe sindikalista eta kazetariak, *Kyralina* ezizenarekin, omenaldia idatzi zion *Mujeres Libres* (‘Emakume libreak’) aldizkarian. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Computational Linguistics

***Computational Linguistics** (euskarazko itzulpena:* *Hizkuntzalaritza konputazionala, edo hizkuntzaren prozesamendua)* hiru hilean behin berrikusten den sarrera irekiko aldizkari akademikoa da, hizkuntzalaritza konputazionalaren esparrukoa. MIT Press-ek argitaratzen du Association for Computational Linguistics elkartearentzat (ACL). Aldizkarian artikuluak, gogoeta txikiak (*squib*-ak) eta liburu-kritikak daude. *American Journal of Computational Linguistics* gisa sortu zuen 1974an David Hays-ek, eta 1978ra arte bakarrik argitaratu zen mikrofitxetan. George Heidorn-ek 1980an inprimatutako aldizkari bihurtu zuen, hiru hilean behin argitaratzen dena. 1984an, aldizkariak gaur egungo izenburua hartu zuen. 2009az geroztik aldizkari irekia da.

Journal Citation Reports-en arabera, *aldizkariaren* eragin-faktorea 7,778 zen 2021ean.

## Erredakzioa 
Pertsona hauek dira edo izan dira edizio-buruak:

* David G. Hays (1974-1978)
* George Heidorn (1980-1982)
* James F. Allen (1982–1993)
* Julia Hirschberg (1993-2003)
* Robert Dale (2003-2014)
* Paola Merlo (2014-2018)
* Hwee Tou Ng (2018-oraina)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Eneko Agirre
* Martha Palmer
* Hitz zentroa

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
* *Hizkuntzalaritza konputazionalari* buruzko informazio historikoa, Julia Hirschberg-ek idatzia eta 2002ko ekainean eguneratua.
Andrew Porter

**Andrew Gerald Porter** (Dublin, 1996ko urtarrilaren 16a)  irlandar errugbilaria da, harroin postuan aritzen dena. 2016tik United Rugby Championshipen jokatzen du Leinster Rugby taldearekin. 2017ko ekainaren 10ean egin zuen debuta Irlandako selekzioarekin, Harrisonen, Estatu Batuen kontra.

## Palmaresa 
### Leinster 
* United Rugby Championship 
** irabazlea: 2018, 2019, 2020, 2021
* Europako kopa
** irabazlea: 2018
** finalista: 2019, 2022, 2023, 2024

### Irlandako selekzioa 
* Sei Nazioen Txapelketa 
** irabazlea: 2018, 2023, 2024  
** Grand Slam: 2018, 2023
** Triple Crown: 2018, 2022, 2023

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Andrew Porter, irishrugby.ie
Joan Allen

**Joan Allen** (Rochelle, Illinois, 1956ko abuztuaren 20a) estatubatuar aktorea da.

1977an hasi zuen bere ibilbidea Steppenwolf Antzerki Taldean, eta 1988an Tony Saria irabazi zuen Broadwayko debutean. Hiru aldiz izendatu zuten Oscar sarirako Nixon (1995), The Crucible (1996) eta The Contender (2000) filmetan egindako lanagatik.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Kanpo estekak
Aitor Arego

**Aitor Arego Ruiz** (Basauri, Bizkaia, 1997ko otsailaren 28a) Euskal Herriko futbolaria da. Atzelari lanetan aritzen da normalean.

## Ibilbidea 
*2024ko ekainaren 30ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Javier Iraburu

**Javier Iraburu Larreta** (Luzaide, Nafarroa Garaia,  - Iruña, Nafarroa Garaia, ) nafar futbolaria izan zen, erdilari lanetan aritzen zena. Ezker hegalean hasi zen, baina gero zelai erdian aritu zen ere. Espanyolen lesio larria pairatu zuen.

## Kirol ibilbidea 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa BDFutbolen
* Fitxa
Tulostoma giovanellae

***Tulostoma giovanellae*** *Agaricaceae* familiako onddo espezie bat da. Ez da jangarria.

## Deskribapena 
**Burua:** Globo-formakoa, 0,8 eta 1,5 cm bitarteko diametrokoa, endoperidioaren azaletik ia ateratzen ez den peristoma apikalarekin. Exoperidio iheskorra eta mintzezko samarra. Papirazeo-mintzezko endoperidio zurixka hasieran eta beix argia helduaroan.

**Hanka:** Zilindrikoa, 3 eta 6 cm bitarteko garaierakoa eta 2 eta 5 mm bitarteko lodierakoa, fistulosoa, gehienetan zuzena, marroi-kanela kolorekoa, luzetarako ildoak ditu eta oinarri erraboilduna hareaz estalita.

**Gleba:** Kanela kolorekoa, oinaren azala baino zurbilagoa.

**Etimologia:** *Tulostoma* terminoa, konkor, kailu, iltze, esan nahi duen grekozko "tylos" hitzetik dator eta ahoa ostioloa esan nahi duen latinezko "stoma" hitzetik.

## Jangarritasuna 
Ez du sukaldaritzako baliorik.

### Nahasketa arriskua 
Espezie hau, behar bada, arrunta da, baina ez da ikusten, genero bereko beste espezie batzuekin nahasten baita.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean eta neguan, landarerik gabeko kare-lurretan hazten da.

### Banaketa eremua 
Ameriketako Estatu Batuak, Birjina britainiar uharteak, Brasil, Espainia, Frantzia, Sao Tome eta Principe.

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
Xylaria carpophila

***Xylaria carpophila*** *Xylariaceae* familiako onddo espezie bat da. Ez du sukalderako balio. Okela gutxi du. Espezie bitxia da, pagazietan hazten delako.

Sinonimoa: *Sphaeria carpophila*.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** 2-5 (10) cm-ko eta 0,5-1 mm-ko fruktifikazioak, irregularki konprimituak, filiformeak, tenteak, uhinduak, batzuetan behin adarkatuak. Egoera perfektuan arre-beltz kolorekoa, eta egoera akastunean (forma konidialean) mutur zurixkak. Oinarria belus fin-fin batekin.

**Haragia:** Estroma zuria.

**Etimologia:** *Xylaria* terminoa grekotik dator, egurra, esan nahi duen "xylon" hitzetik.

## Jangarritasuna 
Ez du sukaldaritzarako balio.

### Nahasketa arriskua 
*Xylaria filiformis* delakoarekin nahas daiteke, hau landare belarkara eta garoen zurtoin hiletan ateratzen da.

Oharra: Bai, *Xylaria carpophila* eta bai, *Xylaria filiformis*, oso zailak dira beren bizilekuan ikusteko, tamaina txikia dutelako eta ia erabat estalita egoten direlako.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean, pagoetatik eroritako pagazietan hazten da, sarritan erdi lurperatuta egoten dira hostoen azpian. Isolatuta edo faszikulatua atera daiteke.

### Banaketa eremua 
Karibe itsasoaren arroa, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Puerto Rico, Venezuela, Brasil, Europa, Errusia, Himalaiako eremua, Japonia, Txina, Hegoafrika eta Kamerun.

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
Roque Arregui

**Roque Arregui** (Mercedes, 1950eko abuztuaren 16a) Uruguaiko irakaslea eta  Fronte Zabaleko politikaria da.

## Karrera 
Mercedeseko Institutu Normalean irakasle lizentziatu zen 1969an. 1970az geroztik irakasle lanetan aritu da; fisikako irakaslea ere bada 1972tik. Irakaskuntza-jardueratik baztertu zuen diktadura zibiko-militarrak. 1985ean leheneratu zuten. 

Irakasle sindikalista gisa ibilbide bikaina izan du.

## Jarduera politikoa 
1970ean Uruguaiko Alderdi Sozialistan afiliatua. 1971n, sortu berri den Fronte Zabala taldean sartu zen. 1987an Sorianoko Alderdi Sozialistako Departamenduko Idazkari Politiko aukeratu zuten, 1994ra arte berriro hautatua izan zen. 1993az geroztik, Alderdi Sozialistako Batzorde Zentraleko kidea da.

1994ko hauteskundeetan Sorianoko departamenduko diputatu hautatu zuten, 1999an eta 2004an berriro hautatua izan zen. 2006an zehar Ganberako presidenteordeetako bat da. 2009ko martxoaren 1ean, Uruguaiko Ganberako presidente hautatu zuten. 

2009ko urrian, 2010-2015 aldirako  berriro hautatu zuten diputatu. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Roque Arregui diputatua
Carmen Beramendi

**María del Carmen Beramendi Usera** (Montevideo, 1950eko ekainaren 16a)  irakasle, psikomotrizista, ikerlari eta politikari feminista uruguaitarra da. 1990-1995 aldian diputatu nazionala izan zen eta bi agintaldiz jarraian, 2015etik 2025era, Fronte Zabalerako ordezko senatari hautatu zuten. 2013az geroztik FLACSO Uruguaiko zuzendaria da. 

## Ibilbidea 
Errepublikako Unibertsitatean Psikomotrizitatean lizentziatua, Medikuntza Fakultateko ikasle buru izan zen 1968tik 1972ra, eta Uruguaiko azken diktadura zibiko-militarrak espetxeratu zuen urte hartan. 7 urtez egon zen preso. 

1984an Arrantza Langileen Sindikatuko presidente hautatu zuten. Geroago, Alderdi Komunistan sartu zen eta 1989ko hauteskunde orokorretan diputatu nazionala aukeratu zuten  Ordezkari nazional gisa, emakumeen eskubideen aldeko ekimen ugari bultzatu zituen, Emakumearen Egoera Aztertzeko Batzorde Bereziko kideetako bat  eta Latinoamerikako Parlamentuko Emakumeen Batzordearen sortzaileetako bat izan zen.

Genero indarkerian, garapen eta plangintzan, genero, gizarte eta politikan eta erakundeen kudeaketan graduondoko ikasketak egin ditu. Mujer Ahora Kooperatibako kidea izan zen eta Etxeko eta Sexu Indarkeriaren aurkako Uruguaiko Sarearen koordinatzailea izan zen .

2005etik 2010era, Emakumeen Institutu Nazionaleko zuzendaria izan zen. Etxeko Indarkeriaren Aurkako Borrokarako Aholku Kontseilu Nazionalaren buru izan zen, baita Genero Politika Publikoen Koordinazio Kontseilukoa ere. Etxeko Indarkeriari aurre egiteko Lehen Plan Nazionalaren egilekidea izan zen eta Uruguaiko Aukera eta Eskubide Berdintasunerako Lehen Plan Nazionala diseinatzeko eta gauzatzeko arduraduna izan zen. 

2020ko irailaren 10ean, Montevideoko udalak hiritar ospetsu izendatu zuen Lilián Celiberti eta Celia Eccherrekin batera "hiri bidezkoagoa eta berdinzaleagoa eraikitzeko egindako ekarpenari esker.  " 

Gaur egun, FLACSO Uruguay-ko Genero eta Berdintasun Politiken Goi Mailako Diplomaturako irakasle, ikertzaile eta koordinatzaile akademikoa da. Institutu horretako zuzendaria ere bada. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Genero eta estatu terrorismoa, 2019ko ekainaren 25ean Hemisferio Izquierdo aldizkarian argitaratutako Carmen Beramendiren artikulua.
Olatz Santana

**Olatz Santana Amado** (Hernani, Gipuzkoa, 1997ko maiatzaren 8a) futbolaria da. Atezain jokatzen du. Gaur egun, Athletic Club futbol-taldean dihardu.

## Ibilbidea 
Hernaniarra izanik herriko futbol taldean hasi zen jokatzen. 2015ean Añorgan jokatzen hasi zen eta 2017an Eibar futbol taldeak fitxatu zuen. 2019an Realak fitxatu zuen. 2025eko udan Athletic Clubek fitxatu zuen.

### Klubak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Xianfeng

**Xianfeng** (Udako Jauregi Zaharra, Hiri Debekatua, Pekin, 1831ko uztailaren 17a - Chengdeko mendiko erresidentzia, Hebei, 1861eko abuztuaren 22a) Txinako enperadorea izan zen 1850etik hil zen arte, Qing dinastiako zortzigarrena.

Guangdong enperadorearen eta Quan ezkontide noblearen laugarren semea izan zen. Literaturan eta administrazioan zuen trebetasunak zirrara eragin zion aitari. Horri esker, oinordeko hautatu zuten anaia nagusien aurretik.

Bere erregealdian gerrak eta matxinadak jasan zituen, horien artean Taiping Matxinada, Nian Matxinada eta Opioaren Bigarren Gerra. Boterea bakarka izan zuen azken enperadorea izan zen. Haren heriotzaren ondoren, Cixi enperatriz alargunak boterea kontrolatu zuen Txinan.
Robotine

**Robotine** () edo '''Rabotino 2001. urterako 480 biztanle zituen. 

2001eko Ukrainako erroldaren arabera, biztanle gehienek ukrainera hitz egiten zuten (%92.92) eta, gutxiengo batek, errusiera (%6.88).

## Errusia–Ukraina Gudua 
2023ko Ukrainako kontraerasoan, bataila handiak izan dira Robotine inguruan. Ukrainak herrixkaren zati handiak birlortu dituela jakinarazi den arren, Robotine suntsitu eta neurri handi batean gizahustu dute borroken ondorioz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sinkivka

**Sinkivka** (ukraineraz: Синьківка) edo **Sinkovka** (errusieraz: Синьковка) Ukrainako herrixka bat da, Kharkiv Oblasteko Kupiansk Raionean kokaturikoa. Biztanleria 0 pertsonakoa da.

## Geografia 
Synkivka herria Oskil ibaiaren ezkerreko ertzean hiru kilometrora dago. 2 kilometrokoko distantziara, ibaian gora, Liman Perxi herria dago kokaturik; ibaian behera, berriz, eta bi kilometroko distantziara ere Petropavlivka herria. Herria ibaitik bereizten da baso mendigune batek (pinua). Trenbidea, Senkivka geltokia, gertu pasatzen da.

## Historia 
* 1872. urtea — Sortze-data.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Álvaro Jiménez Alonso

**Álvaro Jiménez Alonso** (Torre del Mar, Malaga, 2000ko otsailaren 29a) andaluziar kirolaria da. Atletismo egokituan lehiatzen da, pisu-jaurtiketan espezializatua. 2023ko maiatzaren 26az geroztik, bere espezialitateko (F-41 klasea) Espainiako errekorra du, 8.39 metrokoa, Basaurin (Bizkaia) lortutakoa. 

Kirolari gisa estreinatu zen Vélez-Málagako *Clinicas Rincón klubean* (gero *Rincón Fecidad*), pisua, diskoa eta xabalina jaurtitzen lehian. 2019an, Álvaro Basauriko *Javi Conde* Atletismo Egokituaren Klubean sartu zen, eta kirol-entrenamendua eta Ingeniaritza Zibileko ikasketak uztartu zituen.

Álvaro Jiménez Espainiako txapelduna izan da behin baino gehiagotan, bai xabalina-jaurtiketan, bai pisuan. Azken espezialitate horretan kontzentratu zen, eta 2020ko, 2021eko, 2022ko eta 2023ko Espainiako atletismo egokituko txapelketak irabazi ditu.

2022ko Parisko Atletismo Sari Nagusian, ekainaren 9an eta 10ean, bosgarren egin zuen F41 pisu jaurtiketan 8,08 metrorekin, Espainiako errekor berria zena 

## Espainiako txapelketak 
Espainiako txapelduna (2020, 2021, 2022, 2023)

## Nazioarteko lehiaketak 
!
!
!
!
!
|}

## Telebista 
2023: *El conquis*, lehiakide.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Carmen Avilés

**Carmen Avilés** (Madril, 2002ko apirilaren 5a) atletismoan lehiatzen den kirolari madrildarra da, abiadura-lasterketetan aditua. Europako Txapelketetan hainbat domina irabazitakoa da.

## Palmaresa 
* 2019ko Europako  Nazioen Arteko Atletismo Txapelketan Zilarrezko domina irabazi zuen
* 2023ko Europako sub23 Atletismo Txapelketan Brontzezko domina lortu zuen. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jiří Paroubek

**Jiří Paroubek** (Olomouc, 1952ko abuztuaren 21a) txekiar politikaria da. Txekiako lehen ministroa izan zen 2005etik 2006ra.

Garai komunistan, Txekoslovakian, Alderdi Sozialistako kidea izan zen, agintean zegoen Txekoslovakiako Fronte Nazionaleko kidea. Belusezko Iraultzaren ondoren, Alderdi Sozialdemokratarekin bat egin zuen eta Pragako udal gobernuan egon zen hamalau urtez.

Stanislav Gross lehen ministroak Eskualde Garapeneko ministro izendatu zuen 2004ko abuztuan. 2005eko apirilean Gross ordezkatu zuen koalizio-gobernuko lehen ministro karguan. 2006ko hauteskundeak galdu zituen, baina alderdiko presidente izaten jarraitu zuen 2010era arte.
Txema Abarrategi

**Txema Abarrategi Garaigordobil** (Aramaio, Araba, 1963 &ndash; 2023ko abuztuaren 20a) euskararen aldeko hainbat ekimenetan parte hartu zuen euskaltzalea izan zen.

Fagor etxetresnetako euskara planaren zuzendaria izen zen hainbat urtez, aurrez irakasle ere aritu zen. Bere bizitzako azken urteetan Garabide Elkarteko langile izan zen, hizkuntza lankidetza proiektuetan bere alea jartzen. Aramaioko Udalean zinegotzi ere izandakoa da.

2023ko abuztuaren 20an hil zen 60 urte zituela. 2024ko martxoaren 21ean omenaldia egin zitzaion Aramaion Garabide, EMUN, Fagor eta Aramaioko Bertso Eskolak antolatuta. 

## Euskalgintza 
Euskararen aldeko hainbat ekimenetan izan zuen eragile rola:

* Txirritola Aramaioko euskara elkartearen sortzaileetako bat izan zen.
* Goienaren sortze prozesuan parte hartu zuen, Txirritolako ordezkari gisa.
* Arabako Bertsozale Elkarteko zuzendaritzakide izan zen hainbat urtez. Horrez gain, bertso mugimenduan askotariko sustatzaile lanak egin zituen. Bere hiru semeak, Sabin, Martin eta Peru bertsolariak dira, azken hori, Arabako bertsolari txapelduna izan zen 2022an.
* Garabide Elkarteko koordinatzailea izan zen 2014tik aurrera. Bertan jarraitu zuen lanean bere heriotza arte.
* Gure Esku Dago martxan jarri zenean, herriko taldean parte hartu zuen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Peru Abarrategi
* Garabide

## Kanpo estekak 
* Hil osteko omenaldiko kronika
Isabel Mozún

**Isabel Mozún Borlaz** (Madril, 1960ko martxoaren 26a) altuera-jauzian espezialista izan den madrildar atleta ohia da. Espainiaren ordezkari izan zen 1984ko Los Angelesko Udako Olinpiar  Jokoetan.

## Ibilbidea 
38 aldiz izan zen nazioartekoa, eta Espainiako txapelketetan, 1976tik 1984ra bitartean 10 urrezko domina lortu zituen pista estalian, eta 1990ean. Beste 10 aldiz, 1976tik 1984ra eta 1989an aire zabaleko urrezko domina.

1977ko Europako txapelketetako pista estalian, Donostian, 12. geratu zen 1,77 m-rekin.

Los Angelesko Joko Olinpikoetan 12. postua lortu zuen B kalifikazioan (1,75 m).

## Marka onenak 
1,77 m-ko altuerarekin, hauexek izan ziren bere marka pertsonalik onenak:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Isabel Mozúnen altuera jauzia 1989 Bartzelonako Mundiko Txapelketan
Lucy Letby

**Lucy Letby** (Hereford, 1990eko urtarrilaren 4a) erizain ohia eta serieko hiltzaile britainiarra da. 2015etik 2016ra hamahiru haur jaioberri eraso zituen, eta horietako zazpi hil zituen, airea eta intsulina injektatuz. Chesterreko Unibertsitatean ikasi zuen. Unibertsitatean ikasi duen bere familiako lehen kidea izan zen eta 2011ko irailean graduatu zen. Ospitaleko jaioberrientzako unitate berri baterako funtsak biltzeko kanpaina batean parte hartu zuen.

Ospitaleko aholkulari eta neonatologo nagusiak 2015eko ekainean azaldu gabeko lau heriotza berrikusi zitzten, horietako hiru hilabete berean gertatu ziren, eta Letbyk txanda bakoitzean lanean zegoela ohartu ziren.

2018ko uztailaren 3an, Letby atxilotu zuen poliziak zortzi hilketa eta sei hilketa saiakeraz susmatuta, Chesterko Kondesaren Ospitaleko haurren heriotza-tasa altuei buruzko urtebeteko ikerketa baten ondoren. Letbyren etxea miatu zuten. 2020ko azaroaren 11n, zortzi hilketa eta hamar hilketa saiakera leporatu zizkion. 

Epaiketa Manchesterren hasi zen 2022ko urriaren 10ean. Txostenetan akusazioei lotutako haurrak ezin izan ziren izendatu eta letraz izendatzen zitzaien, Atik Qra.

Biziarteko kartzela zigorra ezarri zioten 2023ko abuztuaren 21ean. Erresuma Batuko historia juridikoan halako zigorra jaso duen laugarren emakumea da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1967ko Nafarroako Itzulia

**1967ko Nafarroako Itzulia**, Nafarroako Itzuliko VIII. ekitaldia izan zen. Urte honetan, zazpi etapaz osatu zen Itzulia (lehenengoa bi sektoreetan banandua), ibilbidea Tuteran hasi eta bukatu zen. 

## Taldeak
* Kas
* Fagor
* Ferrys
* La Casera-Bahamontes
* C. San Gabriel-Duward
* G.D. Carpa
* S.C. Vitoriana
* Bretagne 
* Stephan Boreal 
* Bordelais 

## Etapak  
## Sailkapen nagusia 
|}

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fronte Zabala (Uruguai)

**Fronte Zabala** (, **FA** ) Uruguaiko zentro-ezkerreko eta ezkerreko koalizio politikoa da. Uruguaiko gobernuko alderdia izan zen 2005etik 2020ra eta bi presidente izan ditu: José Mujica (2010-2015) eta Tabaré Vázquez (2005-2010; 2015-2020). 1999az geroztik, Uruguaiko Batzar Nagusietako alderdirik handiena da.

## Historia 
Frente Amplio ezkerreko alderdi eta mugimendu hautsitako dozena bat baino gehiagoren koalizio gisa sortu zen 1971n. Fronteko lehen presidentea eta herrialdeko presidente izateko lehen hautagaia Liber Seregni jenerala izan zen. Frontea legez kanpokotzat jo zuten 1973ko *estatu kolpe* militarrean eta 1984an sortu zen berriro Uruguain demokrazia berreskuratu zenean.

1994an Topaketa Progresista (*Encuentro Progresista*) hainbat fakzio independente txikiek eta Frente Ampliok sortu zuten. EP eta FA elkarrekin hauteskundeetara lehiatzen hasi ziren *Encuentro Progresista - Frente Amplio* izenarekin . Geroago beste indar bat, Nuevo Espacio, fronteari lotu zitzaion. Hala *, Encuentro Progresista - Frente Amplio - Nueva Mayoria* gisa hasi zen hauteskundeetara lehiatzen.

2005ean Topaketa Progresista (EP) eta Gehiengo Berriko (NM) erakunde kideek (funtsean Nuevo Espacio) bat egin zuten frontean, eta koalizioak indar handiagoaren izena hartu zuen, *Frente Amplio (FA)*. Aurretik, EP eta geroago NM FArekin aliatuak izan ziren, baina antolakuntza aldetik bereizitako egiturekin.

Aliantza honako hauek osatzen dute:

* Danilo Astori buru duen *Asamblea Uruguay* (Uruguaiko Asanblada)
* *Partido Socialista del Uruguay* (Uruguaiko Alderdi Sozialista) Daniel Martínezek zuzentzen duena
* Eduardo Lorierrek zuzendutako *Partido Comunista del Uruguay* (Uruguaiko Alderdi Komunista)
* *Corriente 78* (Gaur egungo 78)
* *Nuevo Espacio* (Espazio Berria) Rafael Michelinik zuzenduta
* Enrique Rubio buru duen *Vertiente Artiguista* (Alderdi Artiguista).
* Lucía Topolanskyk zuzendutako Movimiento de Participación *Popular* *(Herri Partaidetzaren Mugimendua)*
* *Partido Demócrata Cristiano del Uruguay* (Uruguaiko Alderdi Demokrata Kristaua)
* *Partido de los Comunes* (Komunen Alderdia)
* *Confluencia Frenteamplio* (Fronte Zabala Konfluentzia)
* Rodolfo Nin Novoa buru duen *Alianza Progresista* (Aliantza Progresista).
* *Partido por la Victoria del Pueblo* (Herriaren Garaipenaren Alderdia)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Hauteskunde-aliantza

**Hauteskunde-aliantza** edo **hauteskundeetarako aliantza** (**hauteskunde-ituna**, **hauteskunde-akordioa**, **hauteskunde-koalizioa** edo **hauteskunde-blokea** izenez ere ezagutzen dena) hauteskundeetan aurkezteko soilik dagoen alderdi politikoen edo norbanakoen elkartea da.

Aliantzako alderdi bakoitzak bere politikak ditu, baina aldi baterako desberdintasunak alde batera uztea aukeratzen du helburu eta ideologia komunen alde, hautesleen laguntza batu eta hautatuak izateko. Batzuetan, hauteskunde-aliantza bat helburu politiko oso desberdinak dituzten alderdiek osa dezakete, zeinek baliabideak batzea adosten baitute hautagai edo alderdi jakin batek boterea irabazteko.

Hauteskundeen ondoren osatutako koalizio batek ez bezala, hauteskunde-aliantza bateko bazkideek ez dute hautagairik aurkezten elkarren aurka, baina haien aldekoak aliantzako beste kideen hautagaien alde bozkatzera animatzen dituzte. Hauteskundeetan arrakasta handiagoa duen alderdi handiago batekin egindako akordio batzuetan, alderdi txikiek hautagaiak aurkezten dituzte alderdi handienaren banderapean, eta alderdi txikiagoko hautetsiak alderdi handiagoko hautetsiekin batera eserita daude kabinetean. edo legegintzaldia. Hauteskundeen ostean elkarlanean jarraitzea dute helburu, adibidez, elkarrekin kanpaina eginez, iritzi komunak dituzten gaietan. Aliantza hauteskundeetatik harago irauten badu, elkartea talde parlamentarioa da.

Alderdi nagusi baten hautagaia onartzea edo izendatzea eskainiz, alderdi txikiek hautagaiaren plataforman eragiteko moduan egon daitezke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ugaitz Artola

**Ugaitz Artola Usandizaga** (Tolosa, 1984ko martxoaren 2a) txirrindulari gipuzkoar ohia da.

## Palmaresa 
**2007**
* San Martin Proba
* Dorletako Ama Saria
**2008**
* San Martin Proba
* 2. Altsasuko Sarian
**2010**
* 3. Dorletako Ama Sarian
**2011**
* 3. Pentekostes Sarian

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zilar bromuro

**Zilar bromuroa** (**AgBr**), argiarekiko duen sentikortasunagatik argazkigintzan asko erabiltzen duten konposatu kimiko bat da.

## Erabilera 
Zilar bromuroa argazki-filmaren emultsioan erabiltzen dute. Gatzak gelatina-geruza batean uzten dira esekiduran. Argiak konposatu kimikoan eragiten duenean, zilarra eta bromuroa ionizatu egiten dira, eta horrek negatiboaren zatietan ezkutuko irudi bat sortzen du, argiak ionizatutako zilarrezko bromuroa dutenak. Errebelatze-prozesuaren bidez, agente errebelatzaileak, metol (genol) eta hidrokinonaz osatuta egon daitekeena, elektroiak zilar bromuro ionizatuan jartzen ditu, konposatuaren bi elementuak egonkortuz eta, ondorioz, bananduz.

## Lortzea 
Forma mineralean ere aurki daitekeen arren, zilar bromuroa zilar nitratoaren (AgNO3) eta potasio bromuroaren (KBr) erreakzioarekin prestatu ohi dute.
:\mathrm{AgNO_3 + KBr \longrightarrow AgBr \downarrow + \ KNO_3}

## Ezaugarriak 
Zilar bromuroa ez da ia disolbagarria uretan, baina errazago amoniako, tiosulfato edo zianuro disoluzioetan.

## Erreaktibitate kimikoa 
Zilar bromuroak amoniako likidoarekin erraz erreakzionatzen du aminokonplexu asko sortzeko:

AgBr + nNH3 → Ag(NH3)21+
:::::{AgBr(NH3)2} {AgBr2(NH3)2}1− {AgBr(NH3)} {AgBr2(NH3)}1−

Zilar bromuroak trifenilfosfina rekin erreakzionatzen du tris produktu bat(trifenilfosfina) emateko:

::200px|tris(triphenylphosphino)silver bromide

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jack Conan

**Jack Edward Conan** (Bray, 1992ko uztailaren 29a)  irlandar errugbilaria da, hirugarren lerroko erdiko postuan aritzen dena. 2014tik United Rugby Championshipen jokatzen du Leinster Rugby taldearekin. 2015eko abuztuaren 15ean egin zuen debuta Irlandako selekzioarekin, Lansdowne Roaden, Eskoziaren kontra. 2021ean, hiru partida jokatu zituen British and Irish Lionsekin, Hegoafrikara egin zuten biran.

## Palmaresa 
### Leinster 
* United Rugby Championship 
** irabazlea: 2018, 2019, 2020, 2021
* Europako kopa
** irabazlea: 2018
** finalista: 2019, 2022, 2023

### Irlandako selekzioa 
* Sei Nazioen Txapelketa 
** irabazlea: 2018, 2023
** Grand Slam: 2018, 2023  
** Triple Crown: 2018, 2022, 2023

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Jack Conan, irishrugby.ie
Imanol Mugarza

**Imanol Mugarza Aiartzaguena** (Mallabia, 1970eko ekainaren 10a) Euskal Herriko txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
**1992**
* Gervais Memoriala
* San Martin Proba
* 2. Euskal Herriko Itzulia (lasterketa amateurra)n

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Josu Isasi

**Josu Isasi Flores** (Aiara, 1974ko azaroaren 2a-) arabar txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
**1995**
* Oñati Saria
* Leintz Bailarari Itzulia

**1998**
* San Martin Proba
* San Lorenzo Saria
* Aiara Zirkuitua
* Sollube Zirkuitua
* 3. Ermuan

**1999**
* 2. Olazagutia Sarian

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Perry Christie

**Perry Gladstone Christie** (Nassau, 1943ko abuztuaren 21a) bahamar politikaria da. Bahametako lehen ministroa izan zen 2002tik 2007ra eta 2012tik 2017ra.

Lynden Pindling lehen ministroak senatari izendatu zuen 1974an, eta 1977an kargua utzi zuen herrialdeko kasinoen araudia zuzentzeko. 1977an diputatu hautatu zuten eta 2017ra arte egon zen eserlekuan. Gainera, Osasun, Turismo eta Nekazaritza, Merkataritza eta Industria ministro izan zen.

Lehen ministro izan zen 2002tik 2007ra bitartean, eta aurten hauteskundeak galdu ondoren, oposizioa zuzendu zuen. 2012an aukeratu zuten berriro lehen ministro, krimenari aurre egiteko programa batekin, eta BEZa sartu zuen. 2017an ez zuten berriro diputatu hautatu eta lehen ministro kargua utzi behar izan zuen.
Gegenschein

thumb|Gegenschein
 (alemanezko hitza, *kontrako* + *distira* hitzak lotzen dituena;  ahoskatua) edo **argitasun antisolarra** argiune ahula da, biribila edo luzanga, gauez zeruan puntu antisolarrean agertzen dena eta mendebaldeko eta ekialdeko argi zodiakalak elkartzen dituena. 1799tik 1803ra Hego Amerikara egin zuen bidaian zehar, Alexander von Humboldt esploratzaile alemaniarrak fenomeno honi buruzko hainbat ohar egin zituen. Horrela, planeten arteko hauts hau Lurraren inguruan biratzen ari da Ilargia baino 60° lehenago eta 60° geroago, hurrenez hurren. Zodiakoko argia Eguzkiaren norabidean ikusten da, ilunabarrean, *gegenschein* kontrako norabidean ikusten den bitartean. *Gegenschein*en intentsitatea nahiko hobea da honako kasu hauetan:
* hautsaren partikula bakoitza Ilargi betearen aldian ikusten da;
* dispertsio geometrikoak eraikuntza-interferentziara darama.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
León Duarte

**León Gualberto Duarte Luján** (Montevideo, 1928ko apirilaren 25a) Uruguaiko sindikalista eta PVPko buruzagia izan zen, Buenos Airesen 1976ko uztailaren 13an desagertu zena  

## Jarduera politikoa eta sindikala 
1957an FUNSA sindikatuko idazkari nagusi hautatu zuten, sortu zenetik CNT langileen sindikatuaren eraketan parte hartuz. Ikuspegi politikotik, kidetasun anarkistakoa zen, eta Washington Pérezekin batera Ikasle Langileen Erresistentzia (ROE) sorrerarekin batera izan zen.  Uruguaiko Federazio Anarkistako kide ere izan zen.

## Atxiloketa 
1976ko uztailaren 13an Buenos Airesen desagertu zen, San Juan kalean zegoen taberna batean atxilotuta, Sergio López eta Ana Quadrosekin batera. Handik, Ikasle Langileen Erresistentzia Automotores Orletti atxilotze zentro klandestinora eraman zuten, eta bertan atxilotutako kide batzuek ikusi zutela diote.  

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Diktadura zibiko-militarra garaian atxilotutako desagertuei eskainitako Erresistentziaren Memoria Proiektua.
Festus Mogae

**Festus Gontebanye Mogae** (Serowe, Bechuanalandia, 1939ko abuztuaren 21a) botswanar politikaria da. Botswanako 3. presidentea izan zen 1998tik 2008ra.

Ekonomia ikasi zuen Erresuma Batuan, Oxford eta Sussexeko unibertsitateetan, eta bere herrialdean funtzionario gisa lan egin zuen Nazioarteko Diru Funtserako eta Botswanako Bankurako lan egin aurretik. Finantza ministroa izan zen 1989tik 1998ra, eta presidenteordea 1991tik 1998ra.

Quett Masireren ondorengoa izan zen presidentetzan 1998an. Hurrengo urtean hauteskunde orokorrak irabazi zituen Botswanako Alderdi Demokratikoarekin. 2004an berriro hautatu zuten.

2008ko apirilean dimititu zuen eta Seretse Khama Ian Khama presidenteordea izan zen haren oinordekoa.
Txaber Ajuriagoikoa

**Txaber Ajuriagoikoa García** (Zornotza, Bizkaia, ) euskal herritar futbolaria da. Erdilari moduan aritzen da. Lezaman eta Amorebietaren harrobian hezia da.

## Kirol ibilbidea 
*2023ko Ekainaren 30ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Francisco Javier Mina

**Francisco Javier Mina Mariñelarena** (Iruñea, Nafarroa Garaia, ) nafar futbolaria ohia da, atzelari lanetan aritzen zena. Osasunako harrobian hezia, lehen talde gorritxoarekin 10 denboraldi egin zituen.

## Kirol ibilbidea 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa BDFutbolen
Arrhenia lobata

***Arrhenia lobata*** *Tricholomataceae* familiako onddo espezie bat da. Ez da erabiltzen sukaldean, baina desagertzeko arriskuan dago, babestu egin behar da.

Sinonimoak: *Merulius lobatus*, *Leptoglossum lobatum*, *Dictyolus lobatus*, *Cantharellus lobatus*. *Merulius mucigenus var.lobatus*, *Helvella membranacea*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 1 eta 3 cm bitarteko luzerakoa, konkoidea (haizemailea, espatula), azkenean lobulatu-izurtua. Azal leuna edo zimur gutxikoa, distiratsua hezetasunarekin, higrofanoa, arrexka tindu grisaxkekin.

**Himenioa:** Tolestura irregularrekin, anastomosatuak, azalaren antzeko kolorekoa (zertxobait zurbilagoa). Ia sesila, erditik atxikitzen zaio substratuari.

**Haragia:** Gelatinakara, mintzezkoa, zeharrargitsua. Usaingabea eta zaporegabea. 

**Etimologia:** *Arrehnia* terminoa, Johan Peter Arrhenius-i eskainia dago. *Lobata* epitetoak, lobulu formakoa, lobulutan zatituta, esan nahi du.

## Jangarritasuna 
Ez du sukaldaritzarako balio.

### Nahasketa arriskua 
*Arrhenia spathulata* delakoarekin nahas daiteke, honek kolore zurbilagoa du. *Arrhenia auriscalpium*-en oina, mintz baten bidez elkartzen da kapelarekin.

## Sasoia eta lekua 
Urte osoan. Bakarrik edo talde txikitan. Zohikaztegietan eta mendiko zingiretan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Groenlandia, Islandia, Svalbard, Europa, Errusia.

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
Arrhenia spathulata

***Arrhenia spathulata*** *Tricholomataceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Agaricus foliolum*, *Agaricus muscigenus*, *Helvella dimidiata*, *Merulius dimidiatus*, *Merulius muscigenus*, *Helvella verticalis*, *Peziza inaequilatera*, *Merulius retirugus*, *Cantharellus muscigenus*, *Corniola muscigena*, *Cyphella muscicola var. ß inaequilatera*, *Merulius serotinus*, *Leptoglossum muscigenum*, *Dictyolus muscigenus*, *Dictyolus spathulatus*, *Merulius spathulatus*, *Leptoglossum spathulatum*, *Leptotus muscigenus*, *Leptotus queletii*, *Leptoglossum queletii*, *Arrhenia muscigena*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 0,5 eta 2 cm bitartekoa, espatula, maskor edo haizemailearen forman, inbutu itxuran, ertza lobulatua edo izurtua. Azala belus fin batekin, arre kolorekoa hezetasunarekin eta argiagoa lehorrarekin.

**Orriak:** Oso zaintsuak, zimur errudimentarioekin, dekurrenteak eta kapelaren kolore berekoak.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.

**Hanka:** Oso laburra, alboan edo eszentriko, konikoa, tomentuduna, sustrai antzekoekin, zurbil kolorekoa.

**Haragia:** Hutsala, usain eta zapore gabea.

**Etimologia:** *Arrhemia* terminoa, Johan Peter Arrhnius-i eskainia dago.

## Jangarritasuna 
Ez du sukaldaritzarako balio.

### Nahasketa arriskua 
*Arrhenia lobata* delakoarekin nahas daiteke, honek kapela gelatinakara du, eta hezeguneetan edo goi-mendiko zohikaztegietan hazten da.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean. Txikia denez, ez da ikusten, baina nahiko arrunta da penintsula osoan (artadi mediterraneoa). Goroldioaren freskotasunean, leku hezeetan (parkeak, lorategiak, bide ertzak  sastrakadien soilguneetan). Batzuetan egur hondarretan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Islandia, Europa, Errusia, Uzbekistan.

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
Frederick Whitaker

**Frederick Whitaker** (Bampton, Oxfordshire, 1812ko apirilaren 23a - Auckland, 1891ko abenduaren 4a) zeelandaberritar politikaria izan zen. Zeelanda Berriko lehen ministroa izan zen 1863tik 1864ra eta 1882tik 1883ra.

Ingalaterran zuzenbide ikasketak amaitu eta abokatu gisa lan egin ondoren, 27 urterekin Australiara emigratu zuen eta gero Zeelanda Berrira. Aucklanden bizi izan zen eta konderriko epaitegi bateko epailea izan zen. Kontseilu Legegileko edo Goi Ganberako kide aukeratu zuten 1845ean. Aucklandeko Probintzia Kontseiluko kide ere izan zen.

Henry Sewellen gobernuak fiskal nagusi izendatu zuen. Karguan lehena izan zen.

1863an lehen ministro hautatu zuten lehen aldiz. Bere agintaldiak urtebete iraun zuen eta gobernadorearekin Zeelanda Berriko Gerren inguruan zituen desadostasunen ondorioz amaitu zen.

1882ko apirilean lehen ministro kargura itzuli zen John Hallek dimisioa eman ondoren. 1883ko irailean Harry Atkinsonek ordezkatu zuen.
Koalizio

**Koalizioa** sortzen da bi pertsona edo gehiago edo taldeak aldi baterako elkarrekin lan egiten dutenean helburu komun bat lortzeko. Terminoa espazio politiko edo ekonomikoetan boterearen eraketa adierazteko erabiltzen da gehien.  

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ander Azpitarte

**Ander Azpitarte Agirregomezkorta** (Garai, 1981eko otsailaren 27a) bizkaitar txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
**2004**
* 3. Txuma Txirrindulari Klasika Internazionalean
* 4. Bizkaiko Biran eta 2. etapa batean
**2005**
* 4. Nafarroako Itzuliko etapa batean

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Legebiltzarreko talde

**Legebiltzarreko taldea**, **parlamentu-taldea** edo **talde politikoa** alderdi politiko ezberdinetako kideek edo antzeko ideologiak dituzten politikari independenteek osatutako taldea da. Legebiltzarreko sistema batzuek ahalbidetzen dute alderdi politiko txikiagoek, zeinak bere izenean parlamentu-taldeak osatzeko nahiko ugari ez direnak, beste alderdi batzuekin edo politikari independenteekin bat egitea, formalki aitortutako taldeei soilik ematen zaizkien eskubide edo pribilegioez baliatzeko. Hauteskunde-aliantza, non alderdi politikoak hauteskundeetarako soilik elkartzen diren, talde parlamentario baten antzekoa da. Talde teknikoa talde parlamentario baten antzekoa da baina ideologia ezberdineko kideekin. Aitzitik, fakzio politikoa alderdi politiko baten barruan dagoen azpitalde bat da eta koalizioa hauteskundeen ondoren bakarrik sortzen da.

Legebiltzarreko taldeek buruzagi parlamentaria hauta dezakete; horrelako buruzagiak eragile politiko garrantzitsuak izan ohi dira. Legebiltzarreko taldeek kasu batzuetan alderdi-diziplina erabiltzen dute kideen botoak kontrolatzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Europako Parlamentuko talde politikoak
* Finlandiako Parlamentuko talde parlamentarioak
* Frantziako parlamentuko talde parlamentarioak
* Alemaniako parlamentuko talde parlamentarioak
Anton Mindlin

**Anton Mindlin** (; Khabarovsk, 1985eko uztailaren 9a) errusiar txirrindulari ohia da. Pista eta errepidean ibili zen, baina pistan emaitz hobeagoak izan zituen. Junior mailako munduko eta europako txapelduna izan zen taldeka.

## Palmaresa 
**Pistan**

**2003**

Munduko Txapelduna taldeka

Europako txapelduna taldeka

**Errepidean**

**2002**
* 3. Besayako Itzulian
**2006**
* 2. Txuma Txirrindulari Klasika Internazionalean

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oleg Zhukov

**Oleg Zhukov** (; Kirov, 1976ko otsailaren 9a) errusiar txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
### 1998 
Errusiako Erlojupeko Txapelduna

### 2000 
2. Errusiako Erlojupeko Txapelketan

### 2001 
5. Finisterreko Tourrean

### 2003 
Solidadeko Itzulia eta 2. bi etapetan

3. Errusiako Txapelketan

3. Serbiako Tourrean eta etapa bat

5. Normandiako Tourrean

### 2004 
2. Errusiako Erlojupeko Txapelketan

2. Txuma Txirrindulari Klasika Internazionalean

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Asier Goienetxea

**Asier Goienetxea** Euskal Herriko txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
**1990**
* San Martin Proba

**1991**
* San Martin Proba

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Charles Percier

**Charles Percier** (Paris, 1764ko abuztuaren 22a - *ibidem*, 1838ko irailaren 5a) frantziar arkitekto eta diseinatzailea izan zen.

Hemeretzi urterekin Italiako hirian ikasteko Erromako Sariaren beka irabazi zuen eta bertan Pierre-François-Léonard Fontaine ezagutu zuen. Harrezkero elkarrekin lan egin zuten. Direktorio estiloaren eta Estilo inperialaren egile nagusiak izan ziren.

1792an Percier kontratatu zuten Parisko Operaren agertokiak ikuskatzeko. Bien lana Napoleonen gustukoa izan zen eta bere arkitekto pertsonalak izendatu zituzten. Berrezarkuntzaren ondoren, Inperioari lotuegi zeudela iritzi zioten eta ez zuten enkargu ofizial gehiagorik jaso.

Percierrek eta Lafontainek hamar urtez lan egin zuten Louvren, 1802tik 18q2ra. Tuileriak jauregian ere lan egin zuten, eta Carrouselgo Garaipen Arkua diseinatu zuten, Austerlitzeko batailaren garaipena ospatzeko. Malmaison gazteluan ere bai Josefinarentzat.

Barruko xehetasun guztiak diseinatu zituzten: oheak, altzariak, argimutilak, ehunak... eta liburuak argitaratu zituzten, aipagarriena ''Recueil de décoration intérieure concernant tout ce qui rapporte à l'ameublement''.
Mia Hansen-Løve

**Mia Hansen-Løve** (Paris, 1981eko otsailaren 5a ) zinema zuzendari, gidoilari eta aktore frantziarra da .

## Ibilbidea 
Hansen-Løveren gurasoak filosofia irakasle eta itzultzaile bat dira,.  Hansen-Løve abizena, Frantzian ezohikoa, aitona batengandik datorkio, daniarra baitzen.  17 urte zituela institutuan antzerki-ikastaro batean ari zela 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
La bella estate (filma)

***La bella estate*** 2023ko Laura Luchettik idatzi eta zuzendutako filma da.

Filma Cesare Paveseren izen bereko eleberriaren moldaketa zinematografikoa da. Yile Yara Vianello, Nicolas Maupas, Andrea Bosca eta Alessandro Piavani ira autore nagusiak.

Filma 2023ko abuztuaren 4an estreinatu zen Locarnoko Zinemaldiaren 75. edizioan. Ondoren, filma Italiako zinema aretoetan banatu zen 2023ko abuztuaren 24tik aurrera.

## Aktoreak 
* Yile Vianello: Ginia
* Deva Cassel: Amelia
* Nicolas Maupas: Severino
* Alessandro Piavani: Guido
* Adrien Dewitte: Rodrigues
* Cosima Centurioni: Rosa
* Gabriele Gasco: Massimo
* Andrea Bosca: Dottor Andrea
* Anna Bellato: Signora Gemma

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Soinu efektu

thumb|Soinu efektu
**Soinu-efektua** edo **audio-efektua** artifizialki sortutako edo eraldatutako soinua da, zinemagintzan, telebistan, musika grabaziotan, bideo-jokoetan, marrazki bizidunetan, zuzeneko antzerki edo musikaletan eta bestelako euskarrietan helburu artistikoarekin edo edukiak sortzeko erabiltzen den soinua. Zineman eta telebistako produkzioetan, soinu-efektuak grabatu eta erreproduzitu egiten dira eduki narratibo edo sortzailea emateko, elkarrizketarik edo musikarik gabe. Terminoa grabazio batean erabilitako prozesuari aplikatzen zaio maiz, ez grabazioari berari. Zinema eta telebistako produkzio profesionalean, elkarrizketa, musika eta soinu-efektuak elementu bereizi gisa tratatzen dira. 

## Soinu-efektuak zineman 
Zinema-produkzio batean entzuten ditugun ia soinu guztiak postprodukziokoak dira, hau da, ez dira benetako ekintzakoak. Horri foley soinua deitzen zaio zineman irudiaren arabera sinkronizatzen diren soinu-efektuen sortzailea Jack Foley izan zelako. Foley Artistek grabatzen dituzte soinu horiek.

Soinu-efektu horiek hiru ataletan bana daitezke:

* *Zarata diegetikoa:* ekintzari dagokio, den bezalakoa da. Haizea, airea, sua...
* *Zarata ez-diegetikoa:* objektua ikusi gabe gogo-aldartea sortzeko. Erlojua, urratsak...
* *Zarata deskribatzailea:* soinu irrealak erreproduzitzeko asmatua

## Bideo-jokoetako soinu-efektuak 
Bideojokoetako soinuaz hitz egiteko, soinuaren diseinua aipatu behar da. Ezin da musikaz bakarrik hitz egin, entzun ditzakegun zaratak asko dira : jauziak, pausoak, ateak, elkarrizketak, soinu-banda eta giro-soinua. Laburbilduz, gure bideojokotik datorren edozein soinu.

Erabileraren arabera bana daitezke:

* Ekintza bat testuinguruan kokatzea: gertaera bati soinu jakin bat esleitzea
* Espazio bat definitzea: espazio jakin bat definitzen duen elementu gisa soinua erabiltzea
* Gertaera bat markatzea: zerbaiti arreta eta interesa sortzeko
* Giro bat sortzea: bideojokoaren hainbat unetan sentsazioa eman eta emozio zehatzak transmititzeko.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Audio-editorea
* Soinu-txartela

## Bibliografia 
* Konigsberg, Ira (2004). Diccionario técnico Akal de cine. trad. Francisco López Martín y Enrique Herrando Pérez. AKAL. ISBN 978-84-4601-902-2. 

## Kanpo estekak
Zilar nitrato

**Zilar nitrato** (**AgNO3**) gatz ez-organiko mistoa da. Konposatu kimiko hau oso erabilia da beste soluzio batzuetan kloruroaren presentzia detektatzeko.

Oliotan diluituta dagoenean, kobrearekin erreakzionatzen du kobre nitratoa osatuz: iragazi eta iragazkian geratzen dena zilarra da.

Zilar nitratoa kolorerik gabeko kristalino solidoa da. Zilarrezko konposatu gehienak ez dira uretan disolbatzen. Ilundu dezake argiak bere gainean distira egiten badu. Agente oxidatzailea da. Gehienetan zilar ioia erreduzitzen da, baina batzuetan nitrato ioia erreduzitzen da. Kobrearekin erreakzionatzen du, zilarrezko kristalak eta kobre nitratoa egiteko. Zilar, nitrogeno dioxido eta oxigeno bihurtzen da berotzen dutenean. Kostu gutxien duen zilarrezko konposatua da. Zilar oxido marroi argia sortzeko baseekin erreakzionatzen du.

Sodio kloruroarekin (gatz arrunta) nahasten bada, erreakzionatu egiten du, sodio nitratoa eta zilar klorurozko prezipitatu zuria bihurtuz.

## Historia 
Alberto Magnok, XIII. mendean, zilarraren disoluzio bidez urrea eta zilarra bereizteko azido nitrikoaren gaitasuna dokumentatu zuen. Magno zilar nitratoaren ondoriozko soluzioak azala ilundu zezakeela ohartu zen. Bere izen arrunta, orduan, azido nitriko platoa zen.

## Aplikazioak 
Herrialde askotako farmakopean zilar nitratoa, zilarrarekin berarekin batera, antiseptiko eta desinfektatzaile gisa erabiltzen dute, bide topikotik aplikatua.

Argazkiguntzan ere erabiltzen duten konposatua da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Perseusko Kumulu Bikoitza

**Perseusko Kumulu Bikoitza** edo **Caldwell 14** NGC 869 (h Persei) eta NGC 884 (χ Persei) izar kumulu irekien taldea da, biak ala biak begi hutsez ikus daitezkeenak eta Perseus konstelazioan Eguzkitik 2.300 parsec (7.600 argi-urte) baino distantzia handixeagora daudenak.

Bi kumuluen adina 14 milioi urtekoa da gutxi gorabehera,

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Besayako Itzulia

**Besayako Itzulia,** Kantabriako Besaya ibaiaren inguruan egiten den Junior mailako Itzulia da. 1987an sortua, 19 urtez azpiko txirrindulari kadeteek har dezakete parte. 

Itzuli honen garaile batzuk profesional bihurtu dira, Ezagunenak, Carlos Rodríguez Cano edota Bob Jungels dira. Azken urteotan, kadete mailako Itzulia sortu da, baita ere.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Espazio sakoneko objektu

[thumb|250px|Espazio sakoneko objektu bat: [NGC 4526 galaxia eta  SN1994D supernova (Virgo konstelazioa).]]

**Espazio sakoneko objektua** astronomia amateurrean erabiltzen duten termino bat da, Eguzki Sistemakoak ez diren (planetak, kometak eta asteroideak, esaterako), ezta izar indibidualak edo izar anizkoitzen sistemak ere ez diren zeruko objektuak aipatzeko. Normalean, objektu horiek ez dira begi hutsez ikusten, baina distiratsuenak teleskopio txiki batekin edo prismatiko indartsu batzuekin ikus daitezke.

Espazio sakoneko objektu motak:
* Izar-kumuluak
** Kumulu irekiak
** Kumulu globularrak
* Nebulosak
** Nebulosa distiratsuak
*** Igorpen-nebulosak
*** Islapen-nebulosak
** Nebulosa ilunak
** Nebulosa planetarioak
* Galaxiak
* Quasarrak

Messier Katalogoaren arabera 110 objektu sailkatuta daude eta Katalogo Orokor Berriak (NGC), askoz ere osoagoa dena, 8.000 objektu inguru ditu. Objektu horietako askok eta katalogo espezializatuagoetan sartutako beste batzuek, hala nola Uppsala Katalogo Orokorrak (UGC), astronomo zaleei beren behaketa-dohainak erakusteko eta beren ekipoak probatzeko aukera ematen diete. Messier maratoiak urteko egun jakin batzuetan ospatzen dituzte, eta begiraleak gau bakar batean 110 objektuak ikusten saiatzen dira. Zerrendan oinarritutako proba zorrotzago bat teleskopio handiagoak probatzeko diseinatuta dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tove (filma)

***Tove*** Finlandiako 2020ko film biografiko bat da, Tove Jansson ilustratzaileari buruzkoa, mumindarren sortzaileari buruzko filma alegia. Filma Zaida Bergorthek zuzendu zuen Eeva Putroren gidoi batetik abiatuta,  Alma Pöysti aktoreak gorpuztu zuelarik Jansson paper nagusian.

Filmaren aurrekontuak, 3,4 milioi eurokoa izan zen, 2020a bitartean Finlandiako zinearen historian egindako bigarren film garestiena. *Tovek* kritikarien txaloak jaso zituen, eta 93. Oscar Sarietan  hautagai finlandiar gisa aukeratu zuten, baina ez zen izendapenen fasera iritsi.  

## Sinopsia 
Filmak Tove Janssonen bizitza jarraitzen ditu Bigarren Mundu Gerraren amaieratik 1950eko hamarkadaren erdialdera arte, Atos Wirtanen gizonezko politikariarekin eta Vivica Bandler emakumezko antzerki zuzendariarekin izan zituen harreman erromantikoak erakutsiz, baita *Mumindarren* zinta ilustratuen sorrera eta argitalpena ere, pertsonaia hauen arrakastaraino.  

## Aktoreak 
* Alma Pöysti: Tove Jansson
* Krista Kosonen: Vivica Bandler
* Shanti Roney: Atos Wirtanen
* Joanna Haartti: Tuulikki Pietilä
* Eeva Putro: Maya Vanni
* Jakob Öhrman: Sam Vanni
* Robert Enckell: Viktor 'Faffan' Jansson
* Kajsa Ernst: Signe 'Ham' Jansson
* Wilhelm Enckell: Lars Jansson

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jamison Gibson-Park

**Jamison Ratu Gibson-Park** (Hesi Handia uhartea, 1992ko maiatzaren 10a) zeelandaberritar errugbilaria da, uztartze-erdilari postuan aritzen dena. Sorterrian hasi zen errugbian, baina 2016an Irlandara aldatu zen; ordutik, United Rugby Championshipeko Leinster klubean jokatzen du. 2020ko urriaren 24an egin zuen debuta Irlandako selekzioarekin, Lansdowne Roaden, Italiaren aurka.

## Palmaresa 
### Taranaki 
* National Provincial Championship
** irabazlea: 2014

### Hurricanes 
* Super Rugby
** irabazlea: 2016

### Leinster 
* Pro 12/Pro 14/United Rugby Championship 
** irabazlea: 2018, 2019, 2020, 2021
* Europako kopa
** irabazlea: 2018
** finalista: 2019, 2022, 2023

### Irlandako selekzioa 
* Sei Nazioen Txapelketa 
** irabazlea: 2023, 2024
** Grand Slam: 2023
** Triple Crown: 2022, 2023

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Jamison Gibson-Park, irishrugby.ie