Zaghawa

**Zaghawak**, **Beri** edo **Zakhawa** ere deituak, erdialdeko Afrikako talde etniko musulman bat da, ekialdeko Txad eta mendebaldeko Sudangoa, Darfur barne.

Zaghawek Zaghawa hitz egiten dute, hau da,  Sahara ekialdeko hizkuntza bat. Artzainak dira, eta zaintzen duten ardi arraza bat, arabiarrek Zaghawa deitzen dute. Nomadak dira eta euren bizibidea abereak, gameluak, eta ardiak zaintzeaz eta basa-aleak jasotzeaz lortzen dute. 225.000 eta 400.000 arteko populazioa du Zaghawa etniak..

## Historia 
Zaghawak arabierazko testu klasikoetan aipatuak dira. IX. mendeko arabiar geografo zen al-Ya'qubik, haiei buruz idatzi zuen "Zaghawa, Kanem izeneko leku batean bizi direnak," eta jarraian Zaghawa agintepean ziren beste erresumak zerrendatzen ditu, eta adituen ustez bi talde etnikoek lotura dute. XI. mendeko testuen arabera, Zaghawa erresumako erregeek Islama onartu zuten, eta, izenez behintzat

Ibn Sa'idek 1270. urtean idatzi zuenez, berriz, Kanem erresumaren hiriburua Manan izan zen Sayfawa dinastiako agintariak Islamera bihurtu eta eskualdea konkistatu zuten arte, hortik aurrera hiriburua Njimira mugitu zen. Zaghawak Mananen bizitzen jarraitu zuten, Ibn Saiden esanetan

Zaghawen boterea Kanemek Txad aintziraren eskualdean izan zuen gorakadak hautsi zuen arren, Zaghawek Kanem ekialdeko lurralde zabal baten kontrola mantendu zuten, eta XIV. mendearen amaieran bakarrik aipatzen du Darfur estatu independiente gisa Maqrizik, Egiptoko historialari eta geografoak. Darfur eta Kanemen gorakada eta gero, Zaghawek basamortu eremuak bakarrik kontrolatzen zituzten eta eskualdeko indar nagusietako bat izateari utzi zioten.

## Gizartea eta kultura 
Tradizonalki, Zaghawa gizarteak nagusiki artzain bizitza izan du, zaldi, asto, ahuntz eta ardi ganadutegiko klan erdi nomadez osatua. Kasta hauek endogamikoak izan dira, eta beren heredatutako lanak errementaritza, ehiztaritza, zeramika, larrukigintza eta danbor jotzea bezalako musikariena dira. Zaghawa gizartean artisau lanak zikin eta maila baxukotzat dituzte. Arabiar testu zahar batzuk Zaghawa erregeak  "harrokeri pentsaezina duten errementari erregeak" zirela zioten. Errementari ez diren kasta Zaghawak, ez dute ez jaten ezta elkartzen errementari kastekin. Maila sozial baxuenean esklabuak daude. Zaghawa gizartean mailakatzea eta kastak, adibidez, larrukigintzarena bezalakoak, gertukoak diren Fur herriarenak bezalakoak dira., eta Txadeko lehen ministro ohi asko Zaghawa dira, baita gobernuko beste hainbat kide ere. Horrela, Txadiar Zaghawak eragin handia izan dute eskualdeko politikan.

Zaghawak Darfurgo tribuen artean "Afrikar" izendatuak izan dira, nahiz eta haiekin borrokatu diren beste tribuei "Arabiar" deritzaten.

Mekara erromes zihoazten Mendebaldeko Afrikako Tijani musulman misiolarien ondorioz, lidergoa Islamera bihurtu zen. 1940ko hamarkadan, Zaghawak Animismotik Islamera pilaka bihurtu ziren. Darfurgo Zaghawak beraien debozioagatik ezagunak dira. Daoud Hari izeneko Zaghawa tribuko gizon batek Darfurri buruzko memoria bat idatzi zuen, *The Translator* (*Itzultzaileak)* izenekoa, eta Dr. Halima Bashir izeneko Zaghawa emakume batek, Damien Lewisekin batera, Darfurgo ankerkeriei buruzko ezagutza zabaltzen duen *Tears of the desert (Basamortuko malkoak)* idatzi zuen.*
*

## Oharrak 
## Kanpo estekak 
* Afrikako jendea
* Aljazeera, Zaghawa jendea Txaden
* Etnia egoera Txad barnean, Dierk Lange (1993)