open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1766ko Real del Monteko greba

thumb|252x252px|Pedro Romero de Terreros
**1766ko Real Monteko greba edo 1766ko meatzari greba,** Pachuca eta Real del Monteko meategietan sortu zen greba bat da, Pedro Romero de Terrerosek langile alderdia ezabatu, jornalak 4 errealetatik 3errealera jaitsi eta lanaren karga irabazi gehiago lortzeko handitu zuenean eman zena.

Meatzariek horregatik egiten zuten protesta, beraien egonezina Pachucako autoritateei adierazi zitzaien, baina hauek ez zuten ezer ere konpondu eta Joakin Juan de Montserrat y Cruïlles erregeordearekin hitz egiteko esan zieten. Adierazpen horrek gatazka biolentoak sortu zituen 1766ko abuztuaren 15ean.

## Aurrekariak 
### Pachuca eta Real del Monteko meategiak 
thumb|Real del Monteko ikuspegia.
Mexikoko golkoaren iparraldean kokatzen da eta bertako meategietan zilarra, beruna, zinka, kobrea eta urrea aurkitu zitekeen. Distritua bi zatitan banatzen zen, Pachuca eta Real del Monte.

Mexiko Hiritik gertu egoteagatik, interes berezia jaso zuen metal preziatuen bilaketan. Horrela, hiriburutik gertuen zegoen eta zilarra produzitzen zuen meategia bihurtu zen, bere esplotazioa erraztuz. 1544-1555 bitartean, saiakera askoren ondoren, Bartolome Medinak zilarra lortzeko bidea aurkitzen du. Momentu horretatik aurrera, langile asko desplazatu ziren bertara.

XVIII. mendearen hasieran, bertako meategi gehienak urpetuta zeuden eta lanak geldituta. Herriak despopulatzen joan ziren eta langileak beste zonalde meatzari batzuetara migratzen. Jose Alejandro Bustamante eta Bustillo eta Pedro Romero de Terrerosek kontratu bat sinatu zuten elkarlanean meategietako ura ateratzeko. Honen ondoren, Real del Monteko mineralak berriz ustiatu zitezkeen eta ondorioz, Pachucako distritua Espainia Berriko laugarren postua hartu zuen zilar kantitatean. De Terreros Espainia Berriko gizonik aberatsena bihurtu zen horrela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Connah's Quay Nomads F.C.

'''Connah's Quay Nomads Football Club''' Galesko futbol taldea da, Connah's Quay hirikoa.

## Historia 
Hiriko aurreneko taldeak ''Connah's Quay FC* (1890) eta *Connah's Quay & Shotton* (1920) izan ziren eta bigarren honek Galesko kopa irabazi zuen 1929an. Oraingo taldea 1946an sortu zen *Connah's Quay Juniors'' izenarekin, 1951ean hartu zuen gaur egungo izena.

2018an hirugarrena izan zen ligan eta Galesko kopa irabazi zuen, taldearen lehenengo titulua. 2019-2020 denboraldian Liga titulua lortu zuen. COVID-19 pandemiaren erruz liga gelditu egin zen eta une horretako sailkapenean aurreneko postuan zegoenez txapeldun izendatu zuten. Hurrengo urtean berriz izan zen Ligako txapelduna.

## Irabazitako txapelketak 
### Galesen: 4 
* **Liga (2):** 2019-20, 2020-21
* **Kopa (2):** 2018, 2024

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Jai Alai pilotalekua (Alfontso XII.a kalea)

**Jai Alai pilotalekua** Madrilgo pilotalekua izan zen, egungo Alfontso XII.a kalean zegoena. 1891ko ekainaren 16an ireki zuten. Miguel Mathet arkitektoak eraikina diseinatu zuen. Frontoi estaliak 2.000 laguneko edukiera zuen. 1912an autoentzako tailer bilakaturik, XX. mendean eraitsi zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jai Alai pilotalekua (Alfontso XI.a kalea)

**Jai Alai pilotalekua** Madrilgo pilotalekua izan zen, egungo Alfontso XI.a kalean zegoena. 1922ko abenduan ireki zuten. Joaquín Otamendi gipuzkoar arkitektoak eraikina diseinatu zuen. Real Madridek erabili zuen saskibaloian aritzeko baina 1965ean bertatik bota zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jerónimo Ortiz de Urbina

**Jerónimo Ortiz de Urbina Jungitu** (Gasteiz, Araba, 1824 &ndash; Valladolid, 1909) arabar arkitektoa izan zen. San Fernandoko Arte Ederren Errege Akademian ikasitakoa, Valladoliden hasi zen lanean eta bertoko arkitekto nagusienetariko bat bilakatu zen, askotan Antonio Ortiz de Urbina semearekin lan egiten.
Monsieur je-sais-tout

***Monsieur je-sais-tout*** 2018ko Stéphan Archinard et François Prévôt-Leygonie frantziar zinema zuzendarien umorezko film dramatikoa da, 2015eko *La surface de réparation* eleberrian oinarrituta.

## Sinopsia 
Vincent Barteau trebatzaile bat da gazteentzako futbol eskola batean. Ezkongabe dago, haurrik ez du, eta askatasun osoa dauka bere bizitzarekin nahi duena egiteko. Txinara joateko zorian dago, diru askoko kontratu bat eskaini baitiote. Baina, hara non, iloba Leo sartuko da gizonaren bizitzan. Leok 13 urte ditu, eta Aspergerren sindromea. Osaba eta ilobaren arteko harremanak bien bizitzak errotik aldatuko ditu. Vincentek erantzukizuna eta enpatia ikasi beharko ditu, eta Leo gazteak bere bizitzako aukera izango du.

## Aktoreak 
* Arnaud Ducret : Vincent Barteau
* Max Baissette de Malglaive : Léonard "Leo" Barteau
* Alice David : Mathilde Saubade
* Féodor Atkine : Antonio
* Bruni Makaya : Omar
* Hugo Chalan : Kevin
* Sayyid El Alami : Shérif
* Jean-François Cayrey : Louis Germain
* Marina Tomé : Lidia
* Caroline Silhol : Françoise Barteau
* Christophe Bourseiller : Jais doktorea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Wasp Woman

**The Wasp Woman**, **The Bee Girl** ala **Insect Woman** (euskaraz *Liztor Emakumea*. *Erle Neska* ala *Intsektu Emakumea*) 1959ko Roger Corman estatubatuar zinema zuzendariaren zientzia-fikziozko film bat da. Gidoia Leo Gordon gidoigileak idatzi zuen. Susan Cabot,
Anthony Eisley, Michael Mark eta Barboura Morris aktoreek antzeztu zuten. Roger Corman berak ere agerpen labur bat du, ospitaleko medikua antzeztuz.

## Argumentua 
Zinthrop doktoreak (Michael Mark) betirako gaztetasunaren sekretua topatu duela baieztatzen du: liztorren entzimez eginiriko sueroa. Janicek (Susan Cabot) edabea probatzea erabaki du, bere azala leundu eta gaztetzeko asmoz. Baina istripuz sueroa amaitzean, Janicek ondorioak jasango ditu: gauez liztor emakumea bilakatuko da, bere biktimen odola bereganatzeko asmoz hilketak burutzen dituen monstruoa.

## Aktoreak 
* Susan Cabot: Janice Starlin
* Fred Eisley: Bill Lane
* Barboura Morris: Mary Dennison
* William Roerick: Arthur Cooper
* Michael Mark: Eric Zinthrop doktorea
* Frank Gerstle: Les Hellman
* Bruno VeSota: Night Watchman
* Roy Gordon: Paul Thompson
* Carolyn Hughes: Jean Carson
* Lynn Cartwright: Maureen Reardon
* Frank Wolff: Janari dendaria
* Lani Mars: Idazkaria
* Philip Barry: Janari dendaria
* Roger Corman: Ospitaleko medikua (krediturik gabe)

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Hodei-radar milimetriko

thumb|Hodei-radar milimetrikoa
**Hodei-radar milimetrikoa**, **hodei-radarra** ere deitzen dena, 24 eta 110 GHz arteko maiztasunekin lan egiten duen hodeiak kontrolatzeko radar sistema da. Horrela, bere uhin-luzerak 1 mm-tik 1,11 cm-ra bitartekoak izaten dira, ohiko S bandako radarrek (adibidez, NEXRAD) erabilitakoak baino hamar aldiz laburragoak.

## Kanpo estekak
FC Chikhura Sachkhere

**Football Club Chikhura Sachkhere** (georgieraz ჩიხურა საჩხერე) Georgiako taldea da, Sachkhere hirikoa. Kopa eta Superkopa irabazi ditu.

## Palmaresa 
### Georgian: 2 
* Georgiako Liga (0): 2016an bigarren.
* Georgiako Kopa (1): 2017.
* Georgiako Superkopa (1): 2013.

## Kanpo estekak
Manu Maritxalar

**Manu Maritxalar** (Donostia, 1963) gipuzkoar boxeolari amateur eta arraunlari ohia da. Boxeoan epailea, *El conquistador del fin del mundo* saioan parte hartzeagatik ospetsu bilakatu zen.

ETB 1en ostiral gauetan Pedro Mari Goikoetxea kazetariarekin batera boxeo saioa aurkezten du.
Saga Becker

**Saga Becker** (Eringsboda, Ronneby, Suedia, 1988a) suediar aktorea da. *Nånting måste gå sönder* filmagatik ezaguna da. Film horrekin 2014an Stockholmeko Nazioarteko Zinemaldian *Izar Gorakor* saria irabazteko hautagai izendatua izateaz gain, 2015ean Emakumezko Protagonista Rol Onenaren Guldbagge saria irabazi zuen.

## Filmografia 
### Filmak
1855eko Espainiako greba orokorra

**1855eko Espainiako greba orokorra**, Espainiaren historiako lehen greba orokorra da. 1855ean gertatu zen, eta nahiz eta Katalunian soilik gertatu zen (Espainiako industriaren zentroa zelako), Espainiaren historiako lehen greba orokor gisa hartzen da bere garrantziagatik. Elisabet II.aren erreinuan gertatu zen.

## Testuinguru politikoa 
1854eko iraultzaren arrakasta, ekainaren 30ean Leopoldo O'Donnell jeneralaren hitzaldiarekin hasi zena eta Frantzia eta Britainia Handiaren elkartasuna jaso zuena, herritarren matxinada batekin amaitu zen. Honek Bienio Progresistari (1854-1856) hasiera eman zion, Baldomero Esparteroren gobernu berriari.

Katalunian, gainerako Espainian ez bezala, 1855eko Iraultzak langile askoren parte-hartzea izan zuen.

## Grebaren jatorria 
Langileak hasiera batean, makinismoaren aurka mobilizatu ziren, ehungintzako lanaren zati garrantzitsu eta handi bat mekanizatzen baitzuen.

1854eko Iraultzan lortutako askatasun berriari esker eta Esparteroren gobernuaren tolerantziari esker, langileen erakundeak sortu ziren, 30 izatera iritsi zirenak. Baina Kataluniako jeneral berriak, Zapatero jeneralak, tolerantziarekin amaitu eta langile mugimendua erreprimitzen zuen politika hasi zuen.

1855eko apirilaren 30ean, Bartzelonako gobernadore zibilak fabriken itxierak eta lan-uzte kolektiboa debekatu zituen, horrez gain, langile erakundeak funtzionatzen jarraitzeko gobernuaren baimena behar zutela esan zuen. Hiru aste beranduago, maiatzaren 21ean, langileek aurreko udan egindako lorpenak ezeztatzen zituen orden bat atera zuen. Ekainaren 6an, José Barceló (Iruleen Erakundeko nagusia) exekutatu zuten, jeneralaren hitzetan, lapurreta eta hilketa baten zirikatzailea izateagatik. Ekainaren 21ean, jeneralak langile erakundeen aurkako pauso erabakigarria eman zuen, hauek debekatu zituenean. Erabilitako argudio faltsuetako bat, hauek karlisten alde zeudela zen.

Hamaika egun beranduago, greba orokorra aldarrikatzen da Bartzelonan, Espainiaren historiako lehena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Philip K. Dick's Electric Dreams

'''''Philip K. Dick's Electric Dreams'''* britainiar zientzia fikziozko telesail antologikoa izan zen, 2017an Channel 4-k eman zuena.

Telesailaren arreta ez dute teknologia berrietan jartzen, teknologia horrek egunerokoa zalantzan jartzen duen puntuetan baizik, ohartarazteko hautsi egin daitezkeela ustezkoak diren hesiak. Galderak egiten ditu, askotan erantzunik eman gabe, ikusleak bereak bilatzeko. Gizartearen ikuspuntutik aztertuta, auzi anitz jartzen ditu mahai gainean, eskubideei buruzkoak —pribatutasuna, datuena zein gizakien adimenarena—, segurtasunaren eta askatasunaren arteko talkari buruzkoak, terrorismoari buruzkoak, diskurtso politikoen ondorioei buruzkoak…. Egun gizarte gisa planteatzen diren galderak, Philip K. Dickek 1960ko hamarkadan garaturiko istorioetan oinarrituta

## Atalak 
# *1 ()*
# *2 ()*
# *3 ()*
# *4 ()*
# *5 ()*
# *6 ()*
# *7 ()*
# *8 ()*
# *9 ()*
# *10 ()''

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Babylon Berlin

***Babylon Berlin*** alemaniar telesail dramatikoa da, 2017an Sky Deutschland-ek eman zuena. Volker Kutscherren eleberrietan oinarritua, Weimarko Errepublikan girotutako dago.

## Sinopsia 
1929. urtean, Berlinera bidaliko dute Gereon Rath detektibea, errusiar mafiarekin zerikusia duen pornografia sare bat ikertzeko. Urte hartan, Berlin askatasunen, modernitatearen eta kulturaren hiriburua zen.

## Aktoreak 
* Volker Bruch: Gereon Rath
* Liv Lisa Fries: Charlotte "Lotte" Ritter
* Peter Kurth: Bruno Wolter
* Matthias Brandt: August Benda
* Julius Feldmeier: Otto
* Christian Friedel: Gräf
* Dmitri Alexandrov: Grigori Selenskij
* Waléra Kanischtscheff: Michail Fallin
* Oleg Tikhomirov: Boris Wolkow
* Henning Peker: Krajewski
* Ivan Shvedoff: Alexej Kardakow
* Severija Janušauskaitė: Swetlana Sorokina / Nikoros
* Anton von Lucke: Stefan Jänicke
* Leonie Benesch: Greta Overbeck

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Deadpool 2

***Deadpool 2*** 2018ko David Leitch estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako superheroi filma da. Marvel Comics argitaletxeko Rhett Reese eta Paul Wernick komikigileen izen berdineko antiheroiaren komikietan oinarritua dago eta *Deadpool* filmaren jarraipena da.

## Argumentua 
Wade Wilson diru truke lan egiten duen superheroi bakarra bihurtu da. Kriminalak hiltzen ditu mundu osoan. Baina Deadpool ez denean, Vanessa Carlysleren mutil laguna da Wilson. Urtebete elkarrekin dabiltzala ospatzeko, afaltzera joan da bikotea, eta familia izatea erabakiko dute. Baina Wilson ez zen jaio zoriontsu izateko.

## Aktoreak 
* Ryan Reynolds: Wade Wilson / Deadpool
* Morena Baccarin: Vanessa
* Josh Brolin: Nathan Summers / Cable
* T. J. Miller: Weasel
* Gina Carano: Angel Dust
* Leslie Uggams: Blind Al
* Brianna Hildebrand: Negasonic Teenage Warhead
* Stefan Kapičić: Colossus superheroiaren ahotsa
* Karan Soni: Dopinder

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hannah (2017ko filma)

***Hannah*** 2017ko Andrea Pallaoro italiar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Hannah da protagonista, senarra espetxeratua izan ondoren bizimodua berreraiki beharko duen emakumea. Identitate pertsonalari, harremanei eta presio sozialei buruz gogoeta egiten du.

## Aktoreak 
* Charlotte Rampling : Hannah
* André Wilms : Hannahren senarra
* Stéphanie Van Vyve : Elaine
* Jean-Michel Balthazar : Chris
* Luca Avallone : Albert
* Simon Bisschop : Nicholas
* Fatou Traoré : antzerki-irakaslea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
L'Atelier (filma)

'''''L'Atelier''''' 2017ko Laurent Cantet frantziar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Antoine Frantziako hegoaldean dagoen La Ciotat herrira joanen da idazketa atelier batean parte hartzera. Gazte talde bat aukeratu dute han parte hartzeko. Polizia generoa landu behar dute, Olivia idazle ezagunaren zuzendaritzapean. Herriaren iragan industrialari buruz hitz egiten hasiko dira, eta berehala sortuko dira desadostasunak talde barruan.

## Aktoreak 
* Marina Foïs : Olivia
* Matthieu Lucci : Antoine
* Warda Rammach : Malika
* Issam Talbi : Fadi
* Florian Beaujean : Étienne
* Mamadou Doumbia : Boubacar
* Julien Souve : Benjamin
* Mélissa Guilbert : Lola

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Almirante (armada)

thumb|Frantziako amiralen zeinua.

**Almirante** (Heg.), halaber **amiral** (Ipar.), gradua, mailaketa militar bat da, herrialdearen arabera maila desberdina duena. Adiera ohikoenean, maila gorena da itsas armadetan.

## Etimologia 
Hitzak jatorria du arabierazko *amīr al-baḥr* karguan, *itsasoetako gudalburu,* tartean latinaren etimologia herrikoia ere nahastu delarik, *admiral* era emateko (frantsesezkoa), latinezko *admirabilis* ("miresgarri") edo *admiratus* ("mirestua") tarteko. Euskarazko aldaerak, *almirante* Hego Euskal Herrian eta *amiral* Ipar Euskal Herrian, inguruko erdaren maileguak dira.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Almiradio

## Kanpo-estekak
The State (telesaila)

***The State*** lau ataleko britainiar telesail dramatikoa izan zen, 2017an Channel 4-k eman zuena.

## Sinopsia 
Telesailak Siriara joango diren lau gazteren istorioa kontatzen du. Lau britainiar Estatu Islamikoan sartuko dira: Shakira, medikua eta 9 urteko semearen ama; Jalal, ikaslea; Ziyad, Jalalen laguna; eta Ushna, nerabea.

## Aktoreak 
* Ony Uhiara: Shakira Boothe
* Sam Otto: Jalal Hossein
* Shavani Cameron: Ushna Kaleel
* Nana Agyeman-Bediako: Isaac Boothe
* Ryan Mcken: Ziyad Kader
* Hiam Abbass: Umm Salamah
* Jessica Gunning: Umm Walid
* Yasen Atour: Abu Issa
* Jack Greenless: Abu Ibrahim Al-Brittani
* Charles Mnene: Abu Ayoub Al-Brittani
* Fayez Bakhsh: Abu Jihad Al-Brittani
* Slalom Brune-Franklin: Umm Khulthum
* Haaz Sleiman: Dr. Rabia
* Amir El-Masry: Sayed
* Ali Suliman: Abu Omar

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Morena Baccarin

**Morena Baccarin** (portugesez  ahoskatua; Rio de Janeiro, ) brasildar jatorriko estatubatuar aktorea da, zineman eta telebistan aritutakoa.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Kamera meteorologiko

[thumb | [Sumburgh Head-ko (Shetland) itsasargiaren ondoan instalatutako web kamera]]
**Kamera meteorologikoa** kamera mota bat da, paisaia eta zerua filmatzen duena eta ohiko parametro meteorologikoak transmititzen dituena: tenperatura, haizearen norabidea eta indarra, hezetasuna, presio atmosferikoa ...

Kamera meteorologikoak gero eta leku turistiko gehiagotan daude, esaterako, menditan, kostaldetan eta hirigunetan. Bideokamera konbentzional horiek (telebistako kanaletan emititzeko) edo web kamerak (Internet bidez emititzeko) sarritan panoramikoak izaten dira.

## Kanpo estekak
Gomazko paleta

thumb|Frantzia eta Argentina arteko partida.

**Gomazko paleta** edo **argentinar paleta** 30 metroko pilotaleku motzean eta trinketean jokatzen den pilota-modalitatea da, binakako partidatan eta 30 tantora, gomazko pilotarekin.

## Jatorria 
Argentinan bere asmatzailea Gabriel Martiren "el vasco Sardina" Burzacon bizi zen baigorriarra izan zela diote. Honek 1905ean asmatu zuen eta Santa Feko Diego de Alvearrera zabaldu zuen bertoko gautxoen artean. Irunen, berriz, Francisco Martikorena Buenos Airesen bizi zen irundar etorkina izan zela diote, 1915ean asmatu zuena. Edonola ere, Argentinan sortu eta garatu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zeruko kamera angeluhandi

[thumb|176x176px|Mueller-en kamera historikoa (1905 inguruan), Fassig-ek aldatua, 1915. urtean irudiak [Monthly Weather Review aldizkarian argitaratzeko]]
**Zeruko kamera angeluhandia** meteorologian eta astronomian erabiltzen den kamera espezializatua da, zeru osoaren argazki bat ateratzeko. Beste aplikazio bat argazkilaritza hemisferikoa da landare-errezelaren geometria aztertzeko eta eguzki-erradiazioa lurretik gertu kalkulatzeko.

## Kanpo estekak
The Hurricane Heist

***The Hurricane Heist*** 2018ko Rob Cohen estatubatuar zinema zuzendariaren akziozko filma da.

## Sinopsia 
Hacker talde batek 600 milioi dolar lapurtzeko plana egin du. AEBetako Altxorreko egoitza batean egin asmo dute ekintza, 5. mailako urakan batek eragindako kaosaz baliaturik. Meteorologo bat, Altxorreko langile bat eta marine ohi bat lapurreta gelditzen saiatuko dira. Baina, aldi berean, ekaitzean ez hiltzea lortu beharko dute.

## Aktoreak 
* Toby Kebbell : Will
* Maggie Grace : Casey
* Ryan Kwanten : Breeze
* Ralph Ineson : Perkins
* Melissa Bolona : Sasha
* Ben Cross : Dixon
* Jamie Andrew Cutler : Clement Rice
* Christian Contreras : Moreno
* Jimmy Walker : Xander Rice
* Ed Birch : Frears
* Moyo Akandé : Jaqi
* James Barriscale : Deputy Michaels
* Mark Basnight : Deputy Gabrielle
* Keith D. Evans : Deputy Rothilsberg
* Ashley Benson : Toni
* Erik Rondell : Bruce
* Mark Rhino Smith : Deputy Baldwin
* Brooke Johnston : Deputy Diamond

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Galaxiaz kanpoko astronomia

thumb|Irudi honetan bi galaxia talka egiten ikus ditzakegu.Esne Bidetik kanpora dauden objektuen azterketari **galaxiaz kanpoko astronomia** deitzen zaio.
Galaxiaz kanpoko astronomia Edwin Hubble astronomialariak Andromedaren nebulosan Zefeidak aurkitu zituenean jaio zen. Esandako aurkikuntza gauzatu zuenean, gorputz hauek gurekiko zuten distantziarengatik gure galaxiatik kanpo egon behar zutela adierazi eta frogatu zuen, gainera, Esne Bidearekin alderatu zitekeen edo agian, handiagoa izan zitekeen galaxia batean zeudela esan zuen.

Beranduago, galaxiak elkarrekiko isolatuta ez daudela jakin zen, aipatutako izar-multzoek tamaina desberdineko taldeak osatzen zituztela aurkitu zen. Horretaz gain, gaur egun badakigu unibertsoak egitura hierarkiko bat jarratitzen duela, hau da, egitura txikiek egitura handiagoak osatzen dituztela.

## Ikus, gainera 
* Argizagi
* Galaxia
* Unibertsoaren egitura eskala handian
* Astronomia eta haren historia

## Kanpo estekak
Las que tienen que servir (filma)

***Las que tienen que servir*** 1967ko José María Forqué espainiar zinema zuzendariaren umorezko filma da, Alfonso Pasoren izen bereko antzezlanetan oinarrituta. Donostiako Zinemaldian estreinatu zuten.

## Sinopsia 
Juana Cortés Torrejón de Ardozeko txalet batean lan egiten du estatubatuar bikote batentzat. Etxetresna futuristen artean, amets bat besterik ez du: Antonio ezkontzea.

## Aktoreak 
* Concha Velasco: Juana Cortés
* Amparo Soler Leal: Francisca Pizarro
* Alfredo Landa: Antonio
* Manolo Gómez Bur: Lorenzo
* Laura Valenzuela
* José Sazatornil
* Margot Cottens
* Lina Morgan
* Florinda Chico
* Álvaro de Luna
* William Layton
* José María Tasso

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Laura Valenzuela

**Rocío Espinosa López-Cepero** (Sevilla,  - Madril, 2023ko martxoaren 17a), **Laura Valenzuela** izen artistikoz ezaguna, espainiar abeslari, modelo eta aktorea izan zen, zineman eta telebistan aritutakoa.

## Filmografia hautatua 
* *Españolas en París* (1971).
* *Pierna creciente, falda menguante* (1970).
* *De profesión, sus labores* (1970).
* *La dinamita está servida* (1968).
* *Los subdesarrollados* (1968).
* *Las que tienen que servir* (1967)
* *Amor a la española* (1967).
* *Demasiadas mujeres para Layton* (1966).
* *Agente Z-7, operación Rembrandt* (1966).
* *Las noches de Monsieur Max* (1965).
* *Hagan juego, señoras* (1965).
* *La Tulipe noire* (1964).
* *Las hijas de Helena* (1963).
* *La fiel infantería* (1959).
* *El inquilino* (1957).
* *El pescador de coplas* (1954).

## Kanpo estekak
Zoncolan mendia

**Zoncolan mendia** (,  ahoskatua; ) Italia aldeko Karniako Alpeetan kokatzen den mendia da. 1.750 metroko garaiera du, eta Friuli-Venezia-Julia eskualdean dago.

## Txirrindularitza 
Txirrindularitzan ospetsua da mendatea, izan ere, bertatik sei aldiz (2003, 2007, 2010, 2011, 2014, 2018) pasa da Italiako Giroa:

## Kanpo estekak
GPSaren aplikazioa meteorologian

**GPSaren aplikazioa meteorologian** 2000ko hamarkadan garatutako teknika meteorologiko bat da, kokatze-sistema orokorreko (GPS) sateliteetatik datozen seinaleetan ur lurrunaren errefrakzioaren, presioaren eta tenperaturaren aldakuntzaren propietateak erabiltzen dituena. Bi aplikazio nagusi daude: hezetasun osoaren neurketa lurreko estazio batetik eta irratizundaketa irrati-okultazioren bidez.

## Kanpo estekak
Mikrouhin-errefraktometro

[eskuinera|thumb|[Errefraktometro arrunta]]
**Mikrouhin-errefraktometroa** errefraktometro mota bat da, airearen errefrakzio-indizea neurtzeko aukera ematen duena, airea zeharkatzen duen mikrouhin seinale baten aldakuntzaren bidez. Aparatu honek irrati uhinen hedapen arazoak hobeto ulertzeko aukera ematen du, batez ere maiztasun handiko seinaleetan. Indizearen aldaketek, batez ere gradiente handiek, irrati sistemetan komunikazio-hutsegiteak sor ditzakete edo radar funtzionamenduan izandako perturbazio esanguratsuak sor ditzakete.

## Kanpo estekak
Coleraine F.C.

**Coleraine F.C.** (izen osoa *Coleraine Football Club*) Ipar Irlandako futbol taldea da, Coleraine hirikoa.

2017tik aurrera Ipar Irlandako talde onenetakoa bihurtu da, kopa bat irabaziz eta Ligan bi aldiz bigarren egin baitu.

## Palmaresa 
* Liga **(1)**: 1974.
* Kopa **(6)**: 1965, 1972, 1975, 1977, 2003, 2018.
* Ligako Kopa **(1)**: 1988.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Hapoel Haifa FC

**Hapoel Haifa FC** (hebreeraz מועדון כדורגל הפועל חיפה, *Moadon HaKaduregel Hapoel Haifa*) Israelgo futbol talde bat da, Haifa hirikoa. Israelgo liga bat eta lau kopa irabazi ditu.

## Palmaresa 
### Israelen: 7 
* Liga (1): 1999.
* Kopa (4): 1963, 1966, 1974, 2018.
* Toto Kopa (2): 2001, 2013.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Mikhail Pomortsev

**Mikhail Mikhailovitx Pomortsev** (Errusieraz: Михаил Михайлович Поморцев) (Nizhni Novgorod, Errusia, 1851ko uztailaren 24agreg./uztailaren 12ajul. - San Petersburgo, 1916ko uztailaren 2agreg./ekainaren 19ajul.) errusiar geografoa, meteorologoa, klimatologia, asmatzailea eta ingeniaria izan zen.

Bere asmakizunen artean, besteak beste:

- Oinarri bertikala zuen telemetro bat.

- Munduko aireko nabigazioko lehenengo ekipamendua, hegazkinaren barruko neurrietarako, honako hauek gai egiteko:

* Globoaren norabidea eta abiadura zehaztea.

* Lurraren azaleran dauden objektuen distantzia zehaztea.

* Hodeien mugimenduaren norabidea eta angelu-abiadura zehaztea (orratz magnetikoko teodolito batez eta eguzki-erloju baten islaren bidez), nefoskopio bat erabiliz.
Aroa Arrizubieta

[270px|thumb|Aroa Arrizubieta ezkerretik hasita bigarren bertsolaria, [Arabako Eskolarteko Bertsolari Txapelketa|Arabako Eskolarteko txapelketan.]]
**Aroa Arrizubieta Barredo** (Gasteiz, Araba, 2001) Arabako bertsolaria da. Euskal Herriko eskolarteko txapeldun izan zen eta 2024an Arabako txapelketa nagusia irabazi zuen.

## Biografia 
Armentia ikastolan bertsozaletu zen eta 2013ko eskolarteko topaketan hartu zuen parte. 2016an eta 2017an Arabako Eskolartekoa irabazi zuen eta 2017an Euskal Herriko Eskolartekoa irabazten duen lehenengo arabarra izan zen. 2019 urtean Arabako Bertsolari Txapelketa nagusiko finalerako sailkatu zen eta hirugarrenez irabazi zuen Arabako eskolartekoa.

2024an bigarrenez sailkatu da Arabako Txapelketako finalera eta Manex Agirrerekin buruz burukoa jokatuta txapelduna izan zen.

## Palmaresa 
### Txapelketak 
* Arabako Bertsolari Txapelketa:
** Txapelduna (1): 2024
** Laugarrena (1): 2026
** Seigarrena (1): 2019
* Euskal Herriko Eskolarteko Bertsolari Txapelketa:
** Txapelduna (1): 2017
* Arabako Eskolarteko Bertsolari Txapelketa:
** Txapelduna (3): 2016, 2017, 2019

### Sariak 
* Abra saria (1): 2018.
* Bertxoko sariketa (2): 2018, 2019

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa: Plazak izan nahi ditut plazarako entrenatu ahal izateko Berria, 2024.03.19

*  BDB Bertsolaritzaren datu-basea
Paleta frontón

thumb|Partida bat.

**Paleta frontón** frontis baino ez duen pilotaleku batean jokatzen duten pilota-kirola da, 3 edo 5 setera, larruzko pilotarekin. Euskal pilota oinarrituta, Peruko Club de Regatas Lima elkartean asmatu zuten 1945ean. Inguruko herrialdetan ere jokatzen dute. 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Amber Heard

**Amber Laura Heard** (Austin, Texas,  - ) aktore estatubatuarra da, zineman eta telebistan aritutakoa.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista
Akhisar Belediyespor

**Akhisar Belediyespor** edo **Akhisarspor** Turkiako futbol taldea da, Akhisar hirikoa.

## Historia 
1970 urtean sortu zuten eta 2012an igo zen Superligara. Eskuratu duen aurreneko titulua 2018ko Kopa da. 2018-19 denboraldian Kopako finalera iritsi da berriz baina ez du bigarrenez txapeldun izatea lortu. Horretaz gain, Ligan azken postuan gelditu eta maila galdu du.

## Palmaresa 
### Turkian: 1 
* Turkiako Liga (0): zazpigarrena 2017an
* Turkiako Kopa:
** Txapeldun (1): 2018.
** Finalista (1): 2019.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Tupac Shakur

**Tupac Amaru Shakur**, **Lesane Parish Crooks** jaioa (Ekialdeko Harlem, New York,  - Las Vegas, ) estatubatuar hip hopari, rap musikari eta aktorea izan zen. Eraginik handiena izandako rapgileen artean sailkaturik, 75 milioi ale baino gehiago saldu ditu.

## Diskografia 
### Bakarkako albumak 
* *2Pacalypse Now* (1991)
* *Strictly 4 My N.I.G.G.A.Z...* (1993)
* *Me Against the World* (1995)
* *All Eyez on Me* (1996)
* *The Don Killuminati: The 7 Day Theory* (1996) 

### Hil ondoko bakarkako albumak 
* *R U Still Down? (Remember Me)* (1997)
* *Until the End of Time* (2001)
* *Better Dayz* (2002)
* *Loyal to the Game* (2004)
* ''Pac's Life* (2006)

### Bildumak 
* *Thug Life: Volume 1* (Thug Liferekin batera) (1994)

### Hil ondoko bildumak 
* *Still I Rise'' (Outlawzekin batera) (1999)

## Kanpo estekak
Ripa (Erroma)

**Ripa** Erroma hiriko alde historikoa (*I municipioa*) osatzen duten hogeita bi *rionietan* hamabigarrena da.

## Geografia 
Tiber ibaiaren eskuinaldean kokaturik dago, Trastevere rionearen parean. Tiberreko uhartea ere hartzen du bere baitan. Aventino muinoa ere Ripa rionearen barruan dago.

## Historia 
Antzinako Erroma garaian Tiber ibaiaren ertzean *Ripa Grande* ieneko ibai portua egon zen bertan. IV mendetik aurrera auzoak *Ripa Graeca* izena zuen, bertan greziarren komunitatea finkatu baitzen.

Erdi Aroan baziren gazteluak eta monastegi gotortuak bertan, baina eremua ia hutsik egon zen.

## Ondasun nabarmenak 
* Aintzinako Erroma:
** Zirku Nagusia
** Foro Boarioa
*** Portunusen Tenplua
*** Herkules Viktorren Tenplua
** Cloaca Maxima
* Isola Tiberina
** San Bartolomeo all'Isola basilika
* Santa Sabina basilika
* Santa Maria in Cosmedin basilika

## Iruditegia 

Irudi:Circus Maximus.JPG|Zirku Nagusia.
Irudi:TempleOfPortunus-ForumBoarium.jpg|Foro Boarioa.
Irudi:Roma-isola tiberina01.jpg|Isola Tiberina.
Irudi:Rom, Basilika Santa Sabina, Außenansicht.jpg|Santa Sabina basilika.
Irudi:Santa Maria in Cosmedin, August 2015.jpg|Santa Maria in Cosmedin basilika.
Irudi:San Bartolomeo all'Isola basilika|San Bartolomeo all'Isola basilika.

## Kanpo estekak
Thiobacillus

**Thiobacillus** generoa bakterio Gram negatiboz osatuta dago, Proteobacteria filumean sailkatzen direnak. Aerobio hertsiak dira eta morfologiari dagokionez genero honetako bakterioek antza handia dute Pseudomonas generoko bakterioekin: baziloak dira, muturreko flageloen bidez mugitzen direnak eta Gram negatiboak.

Bakterio hauek ez dute garrantzi klinikoa, patogenoak ez direlako. Aitzitik, beren garrantzi ekologikoa nabarmena da, sufrearen zikloan funtsezko zeregina burutzen dutelako.

Sufrearen bakterio koloregabekoen talde fisiologikoan sailkatzen dira Thiobacillus guztiak: multzo honetako bakterioek sufrearen konposatu erreduzituak (H2S, tiosulfato eta sufrea -S-) oxidatzen dituzte, sulfatoak (SO4-2) sortuz. Oxidazio horretatik lortzen dute bakterio kimiolitotrofo hauek euren prozesu metabolikoetan behar duten energia kimikoa.

* 2S0+3O2+2H2O → 2H2SO4

Sufrearen zikloan, honenbestez, garrantzi handiko papera jokatzen dute, materia organikoaren deskonposizioan agertzen den H2S-a landareek asimila dezaketen SO4-2 bihurtzen baitute.

Autotrofo hertsiak dira, materia organikoak beren hazkuntza eragozten duelako. Calvin zikloaren bidez CO2-a asimilatzen dute.

Tiobazilo gehienak uretan bizi dira, baina badaude lurtarrak direnak ere (lurzoruetan daude). Genero honetako espezie batzuk (*Thiobacillus ferrooxidans* eta *Thiobacillus thiooxidans*) azidofiloak dira, pH azidoetan bizi direlako.

## Inpaktu ekologikoa 
Hainbat Thiobacillus-ek lurzorua eta urak azidotu eta kalte ekologikoak eragiten dituzte. Ikatz-meatzeetan (FeS2 dutenak) eta pirita eta beste mea sulfurosoak dituzten meatzeetan bakterio hauek sulfuroak oxidatuz SO4H2 sortzen dute, ingurugiroaren pH jaitsiz.

Meatzeetako ur azidoak ibaietako eta lakuetako ur naturalekin nahastean, ur naturalaren kalitatea izugarri murrizten da, azidoak eta disolbatutako metalak agertzen direlako, bizidunentzat oso toxikoak direnak .

## Burdinaren oxidatzaileak 
Thiobacillus ferrooxidans-ek burdina oxidatzen du. Burdina ferrosoa (Fe++) erabiltzen du burdin ferrikoa (Fe+++) sortzeko.

* FeSO4 +3O2 + 6H2O → 4Fe2(SO4)3 + 4Fe(OH)3

## Aldaketa taxonomikoak 
Material genetikoaren azterketa berriek hainbat Thiobacillusen espezie beste genero batzuetara eraman ditu: Esaterako, Thiobacillus thiooxidans eta Thiobacillus ferrooxidans Acidithiobacillus generoan sailkatu dira berrikitan 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fontana dell'Acqua Paola

'''Fontana dell'Acqua Paola'* (euskaraz *Aqua Paolaren iturria*) Erroma hiriko Trastevere rionean dagoen iturri handiena da. Janikulo muinoan kokaturik dago.

## Historia 
I. mendean eraikitako Aqua Traiana akueduktoa berrizteko lanak abiatu zituen Paulo V.a Aita Santuak. Ordutik aurrera *Aqua Paola'' izenaz ezagutuko zen. Akueduktoaren bukaeran iturri ikusgarri bat egiteko agindua eman zuen 1612 urtean. Sixto V.ak eraikitako Fontana dell'Acqua Feliceren arrakastari jarraituz egin zuen.

Iturria Giovanni Fontana eta Flaminio Ponzio arkitektoek diseinatu zuen. Alboan zeuden Minervaren tenpluko eta Nervaren foroko marmolezko harriak erabili zituzten eta akueduktoaren amaierako bost arkuren gainean eraiki zuten.

## Kanpo estekak
Añarbeko Bandera

**Añarbeko Bandera** 2018an Donostiako Urumea ibaian jokatu zen denboraldi-aurreko estropada bat izan zen. Estropada berezia izan zen, esprint modalitatean jokatu baitzen, 1990ko hamarkadan Urumeako Banderan egin izan zen antzera.

## Egitura 
Ibaiak hiru trainerurentzako tokia duenez, gizonezkoen 9 traineruek eta emakumezkoen zazpiek finalera sailkatzeko txandak jokatu zituzten eta txanda bakoitzeko irabazleek finala jokatu zuten.

## Emaitzak 
### Gizonezkoak 
### Emakumezkoak 
## Kanpo estekak 
* Traineras.es webguneko informazioa
Villa Farnesina

**Villa Farnesina** Erromako Trastevere *rionean* kokaturiko jauregi bat da.

## Historia 
Julio II.a Aita Santuaren diruzaina zen Agostino Chigi bankariak eraiki zuen 1506 eta 1510 artean. Baldassare Peruzzi sienarrak diseinatu eta altxatu zuen jauregia pizkundetar estiloan. Margolari ezagunen freskoak daude hormetan, Rafael, Sebastiano del Piombo, Giulio Romano eta Il Sodomarenak besteak beste.

1577an Farnese familiak eskuratu zuen eta ordutik *Villa Farnesina* izenaz ezagutzen da. 1861 urtean Borboi etxeak erosi zuen eta Espainiak Erroman zuen enbaxadorea bizi izan zen bertan, Bermudez de Castro, Ripaltako dukea.

## Iruditegia 

Irudi:La villa Farnesina (Rome) (34029492720).jpg|Aurrealdea.
Irudi:Villa Farnesina (Rome) - Sud side.jpg|Atzealdea.
Irudi:La loggia d'Amour et de Psyché (Villa Farnesina, Rome) (33458074643).jpg|Psyche-ren loggia.
Irudi:Sala di galatea 07.JPG|Galatearen gela.
Irudi:Jardín Farnesina.jpg|Lorategiak.

## Kanpo estekak
Corsini jauregia

**Corsini jauregia** () Erromako Trastevere *rionean* kokaturiko jauregi bat da. Villa Farnesina ezagunaren alboan dago.

## Historia 
XV. mendeko Riario familiaren villa zegoen. XVII. mendean Suediako Kristina erregina hogei urtez bizi izan zen bertan eta honen babesean ''Accademia dell'Arcadia*-ren bilerak egin ziren. 1736an Neri Maria Corsini kardinalak, Klemente XII.a Aita Santuaren ilobak, Villa hau erosi eta jauregi handi bat eraiki zuen.

Napoleonek Erroma okupatu zuenean Josef Bonaparte anaiak bertan ezarri zuen bere egoitza. Gaur egun *Accademia dei Lincei'' zientzia akademia eta Corsini galeria daude bertan eta jauregiaren lorategiak Erromako La Sapienza unibertsitateak kudeatzen duen lorategi botanikoa da.

## Iruditegia 

Irudi:Palazzo Corsini rear entrance angle AvL.JPG|Aurrealdea.
Irudi:Corsini Prima Galleria 03.JPG|Galeria nagusia.
Irudi:Corsini Galleria 08.JPG|Kardinalaren galeria.
Irudi:Roma-orto-botanico 9050683026 o.jpg|Erromako Lorategi Botanikoa.

## Kanpo estekak
Erromako Lorategi Botanikoa

**Erromako Lorategi Botanikoa** () edo **Erromako La Sapienza Unibertsitatearen Lorategi Botanikoa** () Erroma hiriburuko Corsini jauregian dagoen lorategi botanikoa da. Trastevere rionean kokaturik dago, Janikulo muinoaren maldetan.

## Historia 
XVII. mendean Suediako Kristina erregina hogei urtez bizi izan zen Corsini jauregian eta honen babesean ''Accademia dell'Arcadia*-ren bilerak egin ziren. Akademia honek Aita Santuaren lorategi botanikoak eraiki zituen jauregiaren ondoan.

Gaur egungo lorategiak ordea 1883an egin ziren, Italiar estatuak jauregia eskuratu ondoren alegia.

## Espezieak 
3.000 landare espezietik gora aurkitzen dira lorategietan. Bereziki aipagarriak dira lorategi japoniarra, banbu basoa eta sendabelarren lorategia (*Giardino dei Semplici''), 300 espezie inguru dituena.

Negutegi ugari ere badaude kaktusak, bonsaiak, landare haragijaleak eta landare tropikal ugari mantentzen ditutenak.

## Iruditegia 

Irudi:Palazzo Corsini rear entrance angle AvL.JPG|Corsini jauregia.
Irudi:Orto botanico - il giardino giapponese 2747.JPG|Lorategi japoniarra.
Irudi:Orto botanico - i bambu 2730.JPG|Banbuak.
Irudi:Orto botanico - valletta delle felci 2720.JPG|Iratzeen harana.
Irudi:Staircase_with_cascade,_Orto_Botanico_dell'Università_di_Roma_"La_Sapienza",_Rome,_Italy.gif|Eskailerak eta urjauzia.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Riot Propaganda

**Riot Propaganda** rapcorepolitikoa egiten duen musika talde bat da, Valentzia eta Madrilgo partaideekin osatua. Los Chikos del Maíz eta Habeas Corpus taldeetako kideak eta Plan Bko DJa dira taldekideak.

Taldearen letrek kritika sozial handiekin osatuta egoten dira, politika kontuak, arazo sozial eta ekonomikoei erreferentziak... Diskurtso antikapitalista egiten dute. Era oldarkor batean miseria eta desparekotasunari gogor kritikatzen diete. Bide horretatik, faxismoa, errepresio poliziala, matxismoa, neoliberalismoa, etab. salatzen dituzte. Helburua entzuleei eguneroko gertakizunez kontzientziatzea eta erreakzioko eskatzea, ea herritarren aldetik iraultza altxatzen ote den.

Bi disko besterik ez dituzte argitaratu, lehenengoa 2013an "United Artists of Revolution" izenekoa eta bestea 2017an "Agenda Oculta" izenekoa.

## Kanpo estekak
Miguel Bernad

**Miguel Bernad Remón** (Bilbo, 1942 -) bizkaitar abokatu eta politikari ohia da. Manos Limpias espainiar erakunde ultraeskuindarraren idazkari nagusi eta bozeramailea da.
Iosu Iglesias

**Iosu Iglesias Otxandategi** (Bilbo,  -) bizkaitar futbolari ohia da, atzelari moduan aritzen zena.

## Ibilbidea 
*2015eko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak
Jose Iribarren Zugasti

**Jose Iribarren Zugasti**, baita ere **Aita Damián Agoizkoa** edo **Damián Iribarren** (Agoitz, 1927ko apirilaren 22a- Iruñea, 2000ko uztailaren 14a), apaiza, idazle, margolari eta poeta nafarra izan zen.

## Biografia 
Agoitzen jaioa bere eliza ikasketak Kaputxinoen Ordenaren apaiztegi desberdinetan ikasi zuen: Altsasuan, Hondarribian, Lizarran eta Iruñean. 1950eko abenduan apaiztu egin zen. Gizarte Zientzietan Madrilgo Leon XIII.a Institutuan espezializatu zen. 1957an Zaragozara joan zen, HOAC (Hermandad Obrera de Acción Católica) erakundearen partaide gisa. Langileen mundua hobeto ezagutzeko hiru hilabete Bizkaiko Labe Garaietan lanean egon zen. Berriro ere Zaragozan, Ijitoen Mundu Batzarrean hartu zuen parte. Etnia horren pertsoenei laguntzeko Zaragozako Torrero barrutiko Las Graveras ijitoen herrian bertaratu zen eta 1968 han bere txabola egin zuen; herrian eskola bat altxatzen eta komunitatearen arazo desberdinei konponketak bilatzen lagundu zuen. 1979ko urtarrilaren 11an, Zaragozako Udalak *Ciudad Cesaraugusta* eman zion lan hori guztia eskertzeko. Ondoren ordenaren komentu desberdinetan egon zen: Donostian, Jacan, Zangozan eta Iruñean. Iruñean hil zen, 2000ko uztailaren 14an, 73 urte zituelarik.

## Obra 
* *Rosa viva. Romancero Franciscano*. Verdad y Caridad. Iruñea 1956).
* *Esperanza nuestra*. Verdad y Caridad. Iruñea 1961).
* *Érase una vez fray Antonio*. II Romancero Franciscano (Zaragoza, 1963).
* *Poemas de un mendicante*. (Zaragoza 1973).
* *Presencia enamorada*. San Lesmes Erlijio-poesiaren Nazioarteko Saria, Burgosko udala, 1988.
* *Desde mi nada, A Ti clamo Y estás aquí*. Medialuna, Iruñea, 1992).
* *Romance y Oraciones a San Antonio de Padua*. El Mensajero de San Antonio de Padua. Zaragoza, 1995.
* *Desde la luz y el tiempo* Sahats, Iruñea, 2005. Hil ondorengo liburu honetan argitaratu gabe zegoen bere obra plazaratu zen.
* *Risa y ternura de unos papeles*. Sahats, Iruñea, 2006. Socorro Latasaren edizioa.

## Bibligrafia 
* *Aproximación a la obra literaria de Damián Iribarren*. Sahats. Iruñea, 2007. Socorro Latasaren edizioa, Carlos Mataren hitzaurrea.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak
Santa Maria in Trastevere basilika

**Santa Maria in Trastevere basilika** Erroma hiriburuko Trastevere auzoan dagoen basilika garrantzitsuena da.

## Historia 
Kalisto I.ak sortu zuen eliza III. mendean soldadu erretiratuen *Taberna meritoria* izeneko aterpea zegoen tokian. Gaur egungo eraikinaren gehiengoa ordea 1140 eta 1143 artean Inozentzio II.ak egindako berriztatzearen ondorioa da. Karakalaren termen hondarretatik eta Janikuloko Isisen tenplutik harturiko harriekin egin zituzten habearteko kapitel jonikoak. XIX. mendean zutabeak garbitzen ari zirela Isis, Serapis eta Harpocratesen aurpegiak azaldu ziren eta Pio IX.ak aurpegi pagano horiek mailukadaka apurtzeko agindu zuen.

## Deskribapena 
Kanpandorre erromanikoa XII.mendekoa da.

Basilikaren aurrealdea 1702an berriztu zen. Carlo Fontana arkitektoak diseinatu eta eraiki zuen. XV. mendekoa den iturria ere berak berriztu zuen. Mosaiko eder bat du goikaldean, erdian ama birjina haurtxoarekin ageri da eta alboan hamar emakume ditu, bakoitzak kriseilua eskutan duela.

Barnealdean, elizaren oinarriak XII. mendearen aurreko egitura mantentzen du. Habearte nagusia eta albokoak bereizteko granitozko 22 zutabe daude, korintiar eta joniar kapitelak dituztenak. Elizaren alderdi baliotsueneakoa XII eta XIII. mendetako mosaikoek eta Domenichinoren sabai oktogonaleko margolanak osatzen dute.

## Iruditegia 

Irudi:Exterior Santa Maria in Trastevere. 01.jpg|Aurrealdea eta kanpandorrea.
Irudi:Exterior Mosiac of Santa Maria Trastevere.jpg|Aurrealdeko mosaikoa.
Irudi:2016 Santa Maria in Trastevere (Rome) 04.jpg|Kanpandorrea.
Irudi:Santa Maria in Trastevere Rome Italy.jpg|Habearte nagusia.
Irudi:AbsideSantaMariaTrastevereRoma.jpg|Absideko mosaikoak.
Irudi:Santa Maria in Trastevere fountain.jpg|Iturria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
José Roure

**José Roure Meskiritz** (Gasteiz, 1864- Madril, ) arabar kazetari eta antzerkigilea izan zen. *El Liberal* egunkarian edo *Euskal-Erria* aldizkarian idatzi zuen.

## Antzezlanak 
* *Fantasías Vascongadas* (1897)
* *Cuadros de género*
* *El Príncipe sin nombre*
Manuel Ignacio Galíndez

**Manuel Ignacio Galíndez Zabala** (Bilbo,  - *ib.*, ) bizkaitar futbolari eta arkitektoa izan zen. Arkitektura arrazionalistaren aurrekaria, Madrilen ikasten zebilenean, Athletic de Madriden jokatu zuen.
1947ko frankismoaren aurkako greba

[thumb|[Molinos Vascos|Zorrotzako irin fabrikaren aurriak]]
**1947ko frankismoaren aurkako greba** Gipuzkoan eta Bizkaian egin zen urte horretan. Deialdiak Francoren diktaduraren baldintza gogorrak hobetzea egin zuen aldarri, eta Euskal Herriko lurralde horietan izan zuen benetako eragina.

Deialdi horrek Madrilen bakarrik izan zuen antzeko mobilizaziorik Espainian (15.000 langile grebalari) eta, beraz, Euskal Herrian kokatu zen bereziki.

Aurreko hilabetean, diktaduraren kontrako indarrek II. Errepublikaren eguna ospatu zuten apirilaren 14an hainbat herritan, istilu nabarmenik gertatu gabe, eta horrek, aldi berean, adorea eman zien protestagileei greba ere deitzeko. Apirilaren hasieran, gainera, Aberri Eguna ospatu zuten herri batzuetan, *Frankismoa Euskal Herrian* webgunearen arabera.

## Garapena 
1947ko maiatzean, diktadurak ezarritako baldintza gogorrak salatzeko greba deialdi bat egin zen. Greba Bizkaiko meatzariek eta altzairuko langileek piztu zuten, eta laster batean zabaldu zen Gipuzkoara. Bizkaiko langile guztien hiru laurden atera ziren grebara eta, hori ikusita, Francoren erregimenak tropak bidali zituen Bilboko kaleetan zehar.

Maiatzaren 8rako, enpresaburu talde bat Madrilgo agintariekin hitzarmen batera heldu zen grebari amaiera emateko. Bi asteren buruan, amaitua zen greba.

## Britaniar Kanpo Arazoko barne txostena 
## Ondorioak 
*Frankismoa Euskal Herrian* orriak erregimenaren kontrako indarren arrakasta nabarmentzen du, baina baita indar politiko horien batasunaren amaiera ere, ez zirelako gai izan adostasunera heltzeko. Halaber, geroko errepresioak UGT eta CNT sindikatuen egitura behin betiko desegin bide zuen.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Bibliografia 

* Frankismoa Euskal Herrian

## Kanpo estekak
Gorka Laborda

**Gorka Laborda Gartzia** (Iruñea, Nafarroa Garaia,  -) Euskal Herritar futbolari ohia da.

## Biografia 
Aurrelari moduan aritzen zen. Lagunak eta Osasunan hezia, Bilbao Athleticen bi denboraldi jokatu zituen. 2013an bere lorpen handiena lortu zuen Alavesekin: Bigarren mailarako igoera lortu zuen talde babazorroarekin. Urte gehienak Izarran jokatu ditu.

## Kirol ibilbidea 
*2025eko Ekainaren 30ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Harley-Davidson Sportster

**Harley-Davidson Sportster** Harley-Davidsonek 1957tik aurrera ekoizten duen motozikleta-lerroa da. Sportster modeloek "XL" kodea dute Harley-Davidsonentzat. Estatubatuar enpresak 1952an sortu zituen bere aurrekariak: Model K Sport eta Sport Solo hain zuzen ere. Baina hauek SV motorra zuten eta XL Sportster modeloek, berriz, OHV motor bat.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jaguar E-Type

**Jaguar E-Type** Jaguarrek 1961 eta 1975 artean egindako kirol-kotxea izan zen. Malcolm Sayerrek diseinatuta, laster ikur bat bilakatu zen motor munduan eta, gainera, 2006an britainiar diseinuaren ikurren artean sailkatu zuten, Concorde, Mini, Griggs' 1960 Dr. Martens AirWair bota, Supermarine Spitfire, Tube map, World Wide Web eta AEC Routemaster autobus maparekin batera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
José Agustín Ibáñez de la Rentería

**José Agustín Ibáñez de la Rentería** (Bilbo, 1751ko abuztuaren 29a - Lekeitio, 1826ko maiatzaren 31) bizkaitar idazle eta politikaria izan zen. Argien Garaian "ilustratuen" artean aritu baitzen ere, Frantziako Iraultzaren osteko mugimendu politikoek bere jarrera progresista hoztu zuten; horretara, bere helduaroan integrismo katolikoarekin eta absolutismoarekin lerratu zen.

## Ondare materiala 
Familia aberatsekoa, bere arbasoen jatorria Lekeitio inguruko eta Bilbo-Txorierriko lur-jabeak ziren, premutasunetik baztertuak izan eta gero merkataritzan sartuak eta Bilbora aldatuak. Familiaren adar hauek ondarea bildu zuten, ezkontzen bidez kontzentratuz; Jose Agustin izan zen bere belaunaldian maiorazkoa. Ondare hau, halere, haren osteko bigarren belaunaldian sakabanatu zen: bere oinordeko bakarra, Mª Dolores Ibañez de la Renteria Urkijo biloba, Lekeitioko Dominiken komentuan moja sartu baitzen, bere ondasun higikor eta higiezin guztiak elizarekin lotutako elkarteei eta erakundeei dohaintzan emanez.

## Bizitza kulturala 
Renteriak bazuen familian kulturan aritutakoen aurrekaririk: aitaren lehengusu bat Agustin Basterretxea izan zen, idazlea eta Lekeitioko jesuiten ikastetxeko zuzendaria Ilustrazio aurreko garaietan; Agustinek 10 urte zituela hil zen. 

1774ean, 23 urterekin, Renteria Euskalerriaren Adiskideen Elkarteko kide bihurtu zen; ordurako, Elkarteak 10 urteko ibilbidea zuen. Han lau hitzaldi aurkeztu zituen, 1780 eta 1783 artean: lehena *La amistad del País o idea de una Sociedad Patriótica*; bigarrena, gazteen hezkuntzari buruz; hirugarrena *Reflexiones sobre las formas de gobierno;* eta laugarrena, Udalen gobernuari buruz. Haietako batzuk oso entzutetsuak izan ziren, XVIII mende amaieran Espainian indarrean zegoen gobernatzeko era zalantzan jarri zutelako; Renteriak jaulkitako teoriak liberalismoaren aurrekari bezala hartzen dira, udalerriei askatasuna ematearen eta boterea banatzearen alde eginez adibidez. Ez dirudi, halere, Elkartean bertan teoria hauek harrera oso ona izan zutenik: Renteria 1784an atera zen bertatik, eta 1790ean han emandako hitzaldiak bere kontura argitaratuko zituen, Madrilen. 

Garai honetan alegiak idazten ere aritu zen; Manuel Godoyek bere memorietan Renteriaren idazlanak goraipatu bazituen ere, bere lan literarioak ez zuen Iriarte eta Samaniego elkartekideen sona erdietsi, haren alegietan helburu pedagogikoa lehenesten baitzen, forma artistikoaren kaltetan. Bestalde, honen kontura arazoren bat ere izan zuen: 1788an, Madrilgo egunkari batean argitaratutako *El raposo* izenekoa gaizki hartu baitzen, Floridablancako kondearen aurkakoa zelakoan. Fabula guzti hauek tomo bitan bildu eta argitaratu zituen, 1789 eta 1797an. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Caméra d'or

thumb|200px|eskuinera|Caméra d'or
**Urrezko Kamara** () Cannesko Zinemaldian emandako saria da, zinema zuzendari baten opera prima onena saritzeko. 1978an sortu zuen Gilles Jacobek.

## Palmaresa 
## Kanpo estekak
Marian Izagirre

**Marian Izagirre García** (Bilbo, 1951 -) bizkaitar eleberrigilea da, gaztelaniaz idazten duena.

## Lanak 
* *La vida elíptica* (1991)
* *Para toda la vida* (1991)
* *El ópalo y la serpiente* (1996)
* *Nadie es la patria, ni siquiera el tiempo* (1999)
* *La Bolivia* (2003)
* *El león dormido* (2005)
* *La parte de los ángeles* (2011)
* *La vida cuando era nuestra* (2013
* *Los pasos que nos separan* (2014)
* *Cuando aparecen los hombres* (2017)
Georges Besançon

**Georges Besançon**-ek (1866-1934) ''L'Aérophile* hegazkintzako aldizkaria sortu eta editatu zuen.

Besançon aeronauta eta kazetaria izan zen. Besançonek Salomon Andrée aeronauta ospetsua entrenatu zuen, seguruenik 1880ko hamarkadan.

1892. urtean, Besançonek eta Gustave Hermite zientzialariak oihalezko edo paperezko globoetan tresnak1 bidali zituzten goiko atmosferara ikerketa atmosferikorako. 1901. urtean, Hermite-k eta Besançon-ek tresnak zeramatzaten gomazko globo txikiak igorri zituzten, goi altueran estanda egiteko diseinatuta zeudenak. Orduan, tresnak jausgailuz jaitsiko ziren.

Besançon-ek *L'Aérophile'' hegazkintzako aldizkaria sortu zuen 1893an, eta bere zuzendaria izaten jarraitu zuen gutxienez 1910era arte. Aldizkarian hegazkinaren asmakuntzaren eta hegazkinaren nazioarteko industria sortu zen garaiari buruzko informazioa eman zuen.