open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Zopa

Sukaldaritzan, **zopa** gehienetan barazkiak, batzuetan haragiarekin batera, ur edo zuku batean egosiz prestatzen den janari likidoa da, koilara batekin jaten dena.

Zopak  arrain, haragi, barazki edo bestelako osagaiekin eginiko salda zaporetsuak dira. Meheagoak edo lodiagoak izan daitezke, baita hornituak eta hornitu gabeak ere.

Lehen plater moduan zerbitzatzen dira normalean. Gehienak beroak badira ere, zopa hotzak ere ugari daude.

Zopak hornitzeko osagaiak zati txikietan edo birrindurik erabiltzen dira: arrautza gogortua, arraina, itsaskia, ogi zatiak, arroz aleak, fideoak, haragi egosia zati txikietan, urdaiazpikoa...

Tradizioz, gosea baretzeko hartu izan da, janari hasieran edo jaki bakar gisara: hazkurri solidoari ura eransten bazaio, platerean luzeago egongo da, gose sentsazioa motelgarri. Zopa, orokorki, afariko osagaia izan da gurean, aspalditik.

## Zopa motak 
### Zopa argia edo Kontsomea 
Kontu handiz eginiko saldak izaten dira, salda ahalik eta garbien geratzeko.

Besteak beste, haragia, lurrina duten barazkiak, lekaleak, belar eta espezia usaintsuak erabiltzen dira salda hau prestatzeko.

Gaur egun gutxiago erabiltzen bada ere, garai batean salda hauei garbitzeko edo argitzeko elementu desberdinak gehitzen zitzaizkien amaieran. Haragi gorri xehatua eta zuringoa bereziki... Osagai hauek saldan garbitzaile lana egiten dute, saldaren partikula txiki guztiak bilduz eta hura garbituz.

Kontsome edo zopa garbi hau bere horretan edo amaieran hornitzeko elementu desberdinak gehitzea badago: ziriolak, izartxoak, barazkia, haragi egosia, arrautza egosia, tapioka, haragi egosi zatiak...

Kontsometik eratorritako beste plater batzuk hauek dira: ziriol zopa, izar zopa, tapioka zopa...
thumb|139x139px|Kontsomea

### Hornitutako zopak 
thumb|143x143px|Zurrukutuna
thumb|140x140px|Ttoro zopa
Oinarrizko salda zaporetsu baten osagai nagusiak, hots, barazkia, arrainak, itsaskiak, haragiak... egosten direnean eta dena batera zerbitzatzen dugunean: Minestrone zopa, Ttoro arrain zopa, Bullabesa arrain zopa....

### Ogidun zopak 
Zopako ogiarekin edo ogi txigortuarekin loditutako zopak dira. Ogia birrinduta edo bere horretan egosia utz daiteke. Koilara eta sardexkarekin jaten diren zopak ere esaten zaie.

Adibideak: baratxuri zopa, arrain zopa, zurrukutuna, tipula zopa...

### Zopa hotzak 
Entsalada bateko elementuak (tomatea, pepinoa, olioa, ozpina, baratxuria, gatza...) birrindu eta likido moduan hotzean jaten den prestaketa da.

Oinarrian “gazpatxo” hitzak xehatua esan nahi omen du, eta Cadiz inguruan omen du jatorria. 
Hala ere, gaur oso zabaldua dago eta tokiaren arabera zopa hau desberdin prestatu eta izen desberdina har dezake: Gazpatxo zopa, Salmorejo zopa, baratxuri zuri zopa....

thumb|139x139px|Salmorejo zopa

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zopako
* Salda
* Zopa hotz
* Zopen errezetak
* Arrain zopa
* Zurrukutuna
* Sukaldaritza liburua/Errezetak/Arrain zopa
* Sukaldaritza liburua/Errezetak/Zopen errezetak

## Kanpo estekak
2081 Sázava

**2081 Sázava** asteroide gerrikoan aurkitutako 2081. asteroidearen izena da. 1976ko otsailak 27an aurkitu zuen Paul Wild suitzar astronomoak Zimmerwaldetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1976 DH** zen. Bere izena Sázava ibaiagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
2082 Galahad

**2082 Galahad** asteroide gerrikoan aurkitutako 2082. asteroidearen izena da. 1960ko urriak 17an aurkitu zuten Cornelis Johannes van Houtenek, Ingrid van Houten Groeneveldek eta Tom Gehrelsek Palomar Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **7588 P-L** zen. Bere izena Arturo erregearen Mahai Borobileko zaldunetako bat zen Galahadgatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
2083 Smither

**2083 Smither** asteroide gerrikoan aurkitutako 2083. asteroide]aren izena da. 1973ko azaroak 29an aurkitu zuen Eleanor Francis Helinek Palomar Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1973 WB** zen. Bere izena John Cotton Smith astronomoagatik jasotzen du, gaztetan *Smither* deitua zena.

## Kanpo estekak
2084 Okayama

**2084 Okayama** asteroide gerrikoan aurkitutako 2084. asteroidearen izena da. 1935eko otsailak 7an aurkitu zuen Sylvain Arendek Uccletik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1935 CK** zen. Bere izena Japoniako Okayama hiriagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
2085 Henan

**2085 Okayama** asteroide gerrikoan aurkitutako 2085. asteroidearen izena da. 1965eko abenduak 20an aurkitu zen Nankingo Mendi Gorrindoleko Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1965 YA** zen. Bere izena Henan probintziagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
2086 Newell

**2086 Newell** asteroide gerrikoan aurkitutako 2086. asteroidearen izena da. 1966ko urtarrilak 20an aurkitu zuen Indiana Asteroide Programak AEBetako Indiana estatuko Brooklyn hiritik gertu dagoen Goethe Link Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1966 BC** zen. Bere izena Homer E. Newell Jr. matematikariagatik jasotzen du. Vesta familiako asteroide bat da.

## Kanpo estekak
2087 Kochera

**2087 Kochera** asteroide gerrikoan aurkitutako 2087. asteroidearen izena da. 1975eko abenduak 28an aurkitu zuen Paul Wild suitzar astronomoak Zimmerwaldetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1975 YC** zen. Bere izena Emil Theodor Kocher suitzar astronomoagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Turuta (musika-tresna)

**Turuta** animalien adarraren itxura duen metalezko haize instrumentua da, jazzen, musika klasikoan eta militar bandetan erabiltzen dutena. Antzekoa den tronpeta moduan, kornetak hiru maskor ditu.

## Turuta-jotzaile ezagunak 
* Herbert L. Clarke
* Nat Adderley
* Bix Beiderbecke
* Bobby Hackett
* Don Cherry
* Enrique Norris
* Wild Bill Davison
* Louis Armstrong
* Graham Haynes
* George McCullum

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Donostiako harresiak

**Donostiako harresiak** antzina Gipuzkoako Donostia hiria babesten zuten harresiak ziren, hots, gaur egungo Donostiako Parte Zaharra babesten zuten. 1863an eraitsiak izan ziren, halere gaur egun bere aztarnak Boulevard lurpeko aparkalekuan ikusgai daude eta batez ere, nahiz eta nahiko eraldaturik egon, Parte Zaharra portutik banatzen duen harresian ere.

Gaur eguneraino iritsi diren beste aztarna ttiki batzuk Lasala plazatxoan dagoen lehoia eta Santa Maria basilikan gordetzen den gurutzefika dira, biak ala biak behinola Donostiako sarrera nagusia zen Lurreko Atean zeudenak.

## Historia 
Nahiz eta historiaurrean jada giza kokapenak egon eta Erdi Aroan gaur egun Antiguo auzoa dagoen lekuan monasterio bat egon, Donostiaren fundazio ofiziala 1180an Antso VI.a Nafarroakoaren eskutik etorri zen, errege honek udalerriko biztanleei sorrera foru bat eman zien, data haietarako jada Urgull mendipean nagusiki gaskoiez populatutako kokapen bat bazegoelarik. Ondoren, Torrelliren proiektuari jarraikiz zaharberritze eta berrindartze lanak gauzatu ziren.

XVIII. mendearen amaieran jazotako beste hainbat erasoen ondoren, eta batez ere 1813ko Donostiako setioaren ondoren, gotorleku berri baten beharrik ez zegoela argi gelditu zen. Izan ere, 1719ko bretxaren toki beretik bretxa handiagoa egin zuten Wellingtongo dukearen indarrek, eta harrezkero ingurune horri Bretxa deritzo Donostian.

Mende hasierako desastre horren ondoren, onena harresia eraistea zela erabaki zen. Azkenean, 1863an Donostiako harresia behin betiko erautsi zelarik, honela Donostiako Zabalguneari ekinez. 

Eraiste horren ondorioz hiria defentsarik gabe gelditu zen, hortaz Urgull mendiaen gainaldean gotorleku bat eraikitzea erabaki zen, harekin batera baita bolborategiak, goardia taldeak, biltegiak, militarrentzako bizilekuak, etab. Halere, lasterrera gotorleku sistema hauek garai berrien aurrean zaharkituak gelditu ziren eta XX. mendean hustuak eta betiko abandonatuak gelditu ziren.

Aldi berean, herri koxkorra zena hiri izatera igarotzen hasi zen, harresietatik kanpora hiria zeuden ehunka baserri pixkana eraitsiz eta etxebizitzarekin negozioa egiteko hiri-ereduaren oinarriak orduan jarri zituzten etxejabeek eta agintariek.

## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* Urgullgo gaztelua edo Mota gaztelua
* Jesusen Bihotza
* Ingelesen hilerria

## Kanpo estekak 
* Donostia, harresidun hiria. San Telmo museoa 
* Harresien eraistea eta Donostiako lehen zabaltza. Gipuzkoamuseobirtuala.net
Carrigaline

**Carrigaline** (irlanderaz *Carraig Uí Leighin*) Irlandako hegoaldean dagoen Cork konderriko bigarren hiria da. Cork hiritik 14 kilometro hegoaldera dago eta 14.775 biztanle ditu (2011). Owenabue ibaiak zeharkatzen du hiria.

## Etimologia 
Irlanderazko *Carraig Uí Leighin* izenak "Ó Leighinen haitza" esan nahi du. Antzina *Beavor* edo *Bebhor* izenaz ezagutu zen, zeinak labar harkaitsuari egiten dion erreferentzia.

## Historia 
Milo de Coganek altxaturiko gaztelu baten aztarnak oraindik ikusgai daude. Bi mendetan zehar Desmondeko kondeek izan zuen beronen jabetza eta gaztelua gotortu egin zuten Elisabet I.a Ingalaterrakoaren erregealdian, XVI mendean. Honek gaztelua eta inguruko lurrak Sir Anthony St. Legerri eman zizkion.

Carrigalineren biztanleria ez zen mila pertsonetara iristen 1971an baina hazkunde ekonomikoarekin batera gorakada itzela izan zuen 1981ean 4 milatik gora, 2002an 9 mila eta gaur egun ia 15 mila izanik konderriko bigarren herria da Cork hiriburuaren atzetik.

## Herritar nabarmenak 
* Edward Mulhare (1923-1997), aktorea.

## Hiri senidetuak 
* 

## Kanpo estekak 
* Carrigalineko Udal webgunea
Desmond gaztelua

**Desmond gaztelua** (ingelesez *Desmond Castle*, irlanderaz *Caisleán Deasmhumhan*) Kinsaleko dorretxe bat da.

Desmondeko 9. kondea zen Maurice FitzGeraldek eraiki zuen Kinsaleko aduana izateko helburuaz. 1641 artean aduana etxea izan zen baina urte hartan aduana berri bat eraiki eta Desmond gaztelua presondegi bihurtu zen. Itsasontzietan harrapaturiko presoak sartu zituzten bertan, batez ere frantziarrak eta espainiarrak, eta horregatik herritarrek "French House" (etxe frantsesa) ezizena eman zioten gazteluari.

1747an su hartu zuen eta barnean zeuden 54 presoak hil egin ziren. 1791ean Kinsaleko udalak eskuratu zuen eta gartzela izaten jarraitu zuen. 1990an berriztu eta ateak ireki zituen publikoarentzat. 1997an *International Museum of Wine* (Ardoaren nazioarteko museoa) ireki zuten bertan.

## Kanpo estekak
Mendibile jauregia

**Mendibile jauregia** Leioako Mendibile auzoan dagoen jauregia da.

Jauregiak Bizkaiko Txakolinaren Museoa eta Kontseilu Arautzailearen instalazioak kudeatzen ditu. *Bussines Center* moduan ere erabiltzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Charles Fort (Irlanda)

**Charles Fort** (irlanderaz *Dún Chathail*) Kinsaleko badia gordetzen duen gotorlekua da. Badiaren beste aldean James's Fort dauka.

Kinsaleko gudua irabazi ondoren, herria babestu behar zela eta, britainiarrek James's Fort eraiki zuten 1602an eta 1677an beste aldean gotorleku handiago bat altxatzea erabaki zuten, Charles Fort. Lehenengoak Jakue II.a erregearen izena darama eta bigarrenak Karlos II.arena.

Izar itxurako gotorlekua, berpizkundeko estiloan eraikia. Itsasaldetiko erasoak erraz uxatzen bazituen ere bazuen akats bat, inguruan altuagoak ziren muinoak ditu. Horrela John Churchillek setiatu ahal izan zuen gerra williamitetan. Orduan kalte larriak izan zituen eta ondoren britainiar soldaduen bizileku bihurtu zen.

## Iruditegia 

Irudi:CharlesFortEntrance20041204Blorg.JPG
Irudi:Kinsale-fortress2.jpg
Irudi:CharlesFortCannon20041204Blorg.JPG
Irudi:View from Guard House in Charles Fort.jpg
Irudi:Kinsale-fortress-plan.jpg

## Kanpo estekak
Pentakisdodekaedro

Geometrian, **pentakisdodekaedroa** Catalan-en solido bat da, 60 aurpegi (hiruki isoszeleak), 90 ertz eta 32 erpin dituena.

## Kanpo estekak 
*
Hexakontaedro trapezoidal

Geometrian, **hexakontaedro trapezoidala** (edo **hexakontaedro deltoidala**) Catalan-en solido bat da, 60 aurpegi (kometak), 120 ertz eta 62 erpin dituena.

## Kanpo estekak 
*
Hexakisikosaedro

Geometrian, **hexakisikosaedroa** (edo **disdiakistriakontaedroa**) Catalan-en solido bat da, 120 aurpegi (hiruki eskalenoak), 180 ertz eta 62 erpin dituena.

## Kanpo estekak 
*
Hexakontaedro pentagonal

Geometrian, **hexakontaedro pentagonala** Catalan-en solido bat da, 60 aurpegi (pentagono irregularrak), 150 ertz eta 92 erpin dituena.

## Kanpo estekak 
*
Bliss (Muse)

**Bliss** (euskaraz *Zoriona*) Muse ingeles rock alternatibo musika taldearen abesti bat da. 2001an *Origin of Symmetry* diskoaren barnean argitaratu zuten.

## Kanpo estekak 
* *Bliss* abestiaren bideoklipa ikusgai eta entzungai
Kanjobal hizkuntzak

'''Kanjobal edo q'anjob'al hizkuntzak** maia hizkuntzen familia bat da. Hizkuntza hauek guztiak Guatemalan gordetzen dira. Familia honen barruan bost hizkuntza bereizten dira kanjobal berarekin batera: chuj, akateko, jakalteko eta tojolabal. Espezialisten arabera kanjobal hizkuntzak oso kontserbadoreak dira.

Kanjobal hizkuntza Guatemalako Huehuetenango Departamentuan hitz egiten da. 77.000 hiztun ditu. Migrazioen ondorioz Ameriketako Estatu Batuetan badira kanjobalen hiztunak.

**Kanjobal edo q'anjob'al hizkuntzak''' maia hizkuntzen familia bat da. Hizkuntza hauek guztiak Guatemalan gordetzen dira. Familia honen barruan bost hizkuntza bereizten dira kanjobal berarekin batera: chuj, akateko, jakalteko eta tojolabal. Espezialisten arabera kanjobal hizkuntzak oso kontserbadoreak dira.

Kanjobal hizkuntza Guatemalako Huehuetenango Departamentuan hitz egiten da. 77.000 hiztun ditu.

## Ezaugarri batzuk 
### Sistema fonetikoa 
## Hiztegia 
### Zenbakiak 
## Enlaces externos 
* http://www.almg.org.gt/, Academia de Lenguas Mayas de Guatemala [ALMG] delakoaren weborria.

## Kanpo estekak
Ikositetraedro trapezoidal

Geometrian, **ikositetraedro trapezoidala** (edo **ikositetraedro deltoidala**) Catalan-en solido bat da, 24 aurpegi (kometak), 48 ertz eta 26 erpin dituena.

## Kanpo estekak 
*
Eserleku arriskutsua

thumb|200px|Sir Galahadek "eserleku arriskutsua" betetzen du.
Bretainiako materian **eserleku arriskutsua** (; ) Arturo erregearen gorteko Mahai Borobileko eserleku bat zen. Merlin aztiak eserleku hau soilik Graal Santua lortzera destinatua zegoen zaldunarentzat erreserbatu zuen. Honela, eserlekua beti bete gabe zegoen, eta bere duin izan gabe eserleku horretan esertzea akabua zen hori egiten zuenarentzat. Sir Galahad zen Mahai Borobileko zaldunik puru eta ohoretsuena, eta bere aita zen Sir Lantzelot Aintzirakoak zaldun izendatu zuenean bete zuen.

## Kanpo estekak
Valentzia Sari Nagusia

**Valentzia Sari Nagusia**, lehen **Luis Puig Saria** deitua, urtero otsailean Valentziako erkidegoan egiten den txirrindularitza lasterketa profesionala da. Etapa bakarreko proba bat da, eta urtero egin zen 1969tik 2005 arte, 1980an izan ezik. 2021etik berriz egiten da.

Etapa lau bat da, eta ohikoa da esprint masiboetan amaitzea. Honegatik esprinter handietako askoren izena agertzen da proba honen palmaresean.

## Palmaresa 
## Kanpo estekak
Galahad

[thumb|[George Frederick Wattsek eginiko Sir Galahaden erretratu bat.]]

Sir **Galahad** (,  ahoskatua; ; ) Arturo erregearen Mahai Borobileko zaldun bat da, baita kondaira arturikoetan Graala lortu zuen hiruretako bat ere. Lantzelot Aintzirakoa eta Elaine Carbonekekoaren seme sasiko bat da, eta bere ausardia eta garbitasunagatik ezaguna da. Bera da, beharbada, kondaira arturikoetan Jesusen irudikapena. Bere lehen agerpena Lantzelot-Graal zikloan da, eta bere istorioa Vulgata ondorengo zikloa eta sir Thomas Maloryren Arturoren heriotza bezalako lanetan berrartzen da.

## Bizitza 
Galahaden sortzea Grialaren erregea den Pellesen alaba den Elainek Lantzelot engainatu eta Ginebra dela sinestarazteko magia erabiltzen duenean gertatzen da. Elkarrekin oheratzen dira, baina engainuaz ohartzean Lantzelotek utzi egiten du eta Arturoren gortera itzultzen da. Galahad bere izeba-amonaren zaintzapean jarria da, moja komentu bateko abadesa, bertan hazia delarik. "Galahad" Lantzeloten jatorrizko izena zen, baina aldatu egin zioten haur bat baino ez zela. Merlinek Galahadek bere aita ausardian gaindituko zuela eta Grial Santua lortuko zuela iragarri zuen.

Helduarora iristean, Galahad bere aitarekin bildu zen, nork zaldun izendatu zuen. Arturoren Kameloteko gortera eramana da Mendekoste garaian. Zegoen arrisku larriaz ohartu gabe, sir Galahad Mahai Borobilaren inguruan bueltaka aritu zen jaien erdian eta eserleku arriskutsuan eseri zen. Toki hau bete gabe mantendu zen soilik Grial Santua lortuko zuen pertsonarentzat, bertan esertzen zen beste edonorentzat akabuzkoa izango zen. Sir Galahad bizirik irten zen gertaera honetatik, Arturo eta bere gainontzeko zaldunak lekuko zirela. Erregeak, orduan, zaldun gazteak harri batetik ezpata bat ateratzean datzan proba bat egitea eskatzen du. Honek erraz lortzen du, eta Arturo erregeak berehala Galahad munduko zaldunik handiena bezala izendatzen du. Laster Mahai Borobileko Ordenara batzera gonbidatua da, eta Grial Santuaren ikuspen etereo baten ondoren, hau aurkitzeko bilaketa antolatzen da.

Maloryren *Arturoren heriotza* lanean, Galahaden ausardia eta zori sinestezina Grial Santuaren bilaketan bere errukitik datoz. Elezaharraren arabera, soilik zaldun puruek lor dezakete Griala. Zentzu orokor batean "purutasun" honek "kastitate"ari erreferentzia egiten dion bitartean, badirudi Galahadek bekaturik gabeko bizitza bat bizi izan zuela, eta, emaitza bezala, elezaharreko gainontzeko zaldunen maila erabat ezberdinean bizi eta pentsatzen du.

Guzti hau gora-behera, eta beharbada bere izaera puru eta bekaturik gabearen ondorioz, Galahadek, pertsonaia bezala, ez dirudi gizakia. Zaldun etsaiak ia ahaleginik gabe garaitzen ditu, gutxi hitz egiten du bere kideekin, eta bere kideak Grialera erabaki hautsezinez gidatzen ditu. Grialaren bilaketa hasten duten hiruretatik (Bors, Pertzeval eta Galahad) azken hau da lortzen duena. Hala egiten duenean, zerura igotzen dute Henok aitalehen biblikoa eta Elias profeta bezala, bere kideak atzean utziz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Misión de perros

**Misión de perros** Francisco Ibáñez kataluniar komikigilearen pertsonaiarik ospetsuenak diren Mortadelo eta Filemonen abentura bat da, 1976an idatzi eta marraztua.

## Istorioa 
Bacterio profesorea zakurren edertasune lehiaketa batera joan da bere katu lotan egon zen jaka bat jantzita. Jakaren usainaren ondorioz, zakurrek eraso egin diote eta horietako batek profesoreak poltsikoan zeraman kapsula atomiko bat irentsi du, hiri osoa suntsitzeko gai den kapsula bat. Eztandagarri potente hau indargabetzeko, zakurrak profesoreak berak bereziki prestatutako lukainka bat irentsi behar du. Ohikoa den bezala, inork ez daki zein izan den kapsula irentsi duen zakurra, eta, beraz, Mortadelok eta Filemonek lukainka zakur guztiei eman behar diete. Azkenean, ez zuen ezertarako balio izan, kapsula irentsi zuena Bacterio profesorearen katua izan bait da.

## Beste medio batzuetan 
* Osorik egokitu da pertsonaiei buruzko telesailaren atal batean.

## Kanpo estekak
Timoleague abade-etxea

**Timoleague abade-etxea** Irlandako Corkeko konderrian dagoen abade-etxea da, Timoleague herriaren ondoan, Corketik 48 kilometro hego-mendebaldera. Frantziskotar monasterioa zen, gaur egun aztarnak baino gelditzen ez diren arren.

## Historia 
Timoleague abade-etxea 1240 inguruan eraiki zen VI. mendeko San Molaga monasterioaren gainean. 1312an Donal Glas McCarthyk abade-etxea berriztu zuen eta XVI mendean ere monasterioa handitu egin zuten irlandar eta normandiar patroiak erabiliz. XVI. mende bukaerako erreformak monjeak sakabanatu bazituen ere 1604ean Timoleagueko monasteriora itzuli ziren.

Soldadu ingelesek monasterioa arpilatu zuten 1612an eta ondoren 1642an herri guztia erre zuten.

## Iruditegia 

Irudi:Timoleague.jpg|Timoleague abade-etxea.
Irudi:Timoleague Friary Church.jpg|Elizaren barnea.
Irudi:Timoleague Friary Belltower.jpg|Kanpandorrea.
Irudi:Timoleague Friary Window.jpg|Elizako leihoa.

## Kanpo estekak
Drombeg harrespila

thumb|250px| Drombeg harrespila
thumb|250px| Atariko harriak
thumb|250px| Ekialdea
**Drombeg harrespila** (ingelesez *Drombeg Stone Circle*) Corkeko konderriko kostaldean dagoen harrespila da, Glandore herrian dagoena. Irlandako monumentu megalitikorik bisitatuenetakoa da.

## Historia 
K.a. 945 - 830 urteen artean erabilia izan zela erakutsi du Karbono-14 bidezko datazioak.

Monumentua 1958an induskatu eta berriztu zen. Zirkuluaren erdian pote bat aurkitu zen, bertan erretako gazte baten gorpuzkinak aurkitu ziren barnean.

## Egitura 
Hamazazpi harrik osaturiko zirkulua da, hauetatik 13 bakarrik kontserbatzen diren arren. Zirkuluak 9 metrotako diametroa dauka.

Mendebalderen dagoen harriak 1'9 metrotako altuera du. Badaude bi harri berezi ere, hauek 1'8 metrotako altuerakoak dira eta elkarren ondoan daude, "Atariko harriak" izena eman zaie.

## Ikus, gainera
* Irlandako monumentu megalitikoak

## Kanpo estekak
Midleton

**Midleton** (irlanderaz *Mainistir na Corann*), Irlandako Corkeko konderrian dagoen laugarren herri populatuena da. Cork hiriburutik 22 kilometro ekiladera kokatzen da eta 12.001 biztanle ditu (2011).

## Historia 
Barry Fitz Gerald buru zuten normandiarrek 1180an abatetxe bat eraiki zuten bertan, Borgoinako monje zistertarrek populatu zezaten. *Chore Abbey* eta *Castrum Chor* izenez ezagutu izan zen abatetxea, irlanderazko *cora* hitzak ur-presa esan nahi baitu eta hortik dator gaur egungo herriaren izena, *Mainistir na Corann* ("presa ondoko monasterioa"). Izan ere, ondoan igarotzen den Owenacurra ibaia (*Abhainn na Cora*) presaz josita baitago bere ibilbidean.

XVII mendean herriari *Middleton* izena ematen hasi zitzaion, izan ere Cork eta Youghal artean zegoen herria baitzen. 1670an merkatua antolatzeko eta posta geltokia izateko eskubideak lortu zituen eta 1696an Midleton College eskola pribatua sortu zen.

## Destilategia 
1825ean *Cork Distilleries* destilategia ezarri zen herrian, 1967tik aurrera *Irish Distilleries* barnean sarturik dagoena. Mundu mailan ezaguna den *Jameson Irish Whiskey* ekoizten da bertan, baita *Paddy Irish Whiskey* ere. Munduko alanbike handiena dago bertan, 140.000 litro hartzen dituena.

## Kanpo estekak 
* Udalaren webgunea
Mallow

**Mallow** (irlanderaz *Mala*), Irlandako Corkeko konderrian dagoen udalerria da. Cork hiriburutik 35 kilometro iparraldera kokatzen da eta 11.605 biztanle ditu (2011). Blackwater ibaiak zeharkatzen du herria.

## Etimologia 
Izendapenik zaharrena *Magh nAla* izan zen, "harrizko lautada". Gaur egungo bi izenak aurrekoaren aldaerak dira.

## Historia 
Aurrehistoriako asentamendua dago 14 kilometrotara, bertan zutik dauden sei harri ikus daitezke.

Irlandar Independentzia Gerran Iparraldeko Corkeko miliziaren oinarrizko kanpalekua izan zen. Britainiarren eskuratu zuten toki bakarra izan zen eta herriko kale nagusiei su eman zieten.

## Demografia 
XIX mendean 4 mila biztanletako herria zen eta kopuru beretsuetan mantendu zen 80. hamarkadararte. XX mendean igoera nabarmena izan du.

## Kirolak 
Mallow Rugby Club 1882an sortu zen eta Irlandako errugbi klubik zaharrenetakoa da.

## Musika 
* *Rakes of Mallow* ("Malloweko Lizunak")

## Hiritar ezagunak 
* Paul Kane (1810-1871), kanadiar margolari famatua, bertan jaio zen.

## Hiri senidetuak 
* 
* 

## Iruditegia 

Irudi:Rth Mallow Town 02.10.12R edited-2.jpg|Etxeak
Irudi:Saint Marys Church, Mallow - geograph.org.uk - 553767.jpg|Andre Mariaren eliza
Irudi:Mallow Bridge - geograph.org.uk - 264507.jpg|Zubia

## Kanpo estekak 
* Udalaren webgunea
Blackwater ibaia (Munster)

**Blackwater ibaia** (ingelesez *River Blackwater* eta irlanderaz *An Abhainn Mhór*) Irlandako Errepublikako ibai bat da. Mullaghareirk mendietan jaio eta Cork konderria zeharkatuz Youghalen, Zelta itsasoan itsasoratzen da, hain zuzen ere Ozeano Atlantikoan. 169 kilometroko luzera du.

## Ibilbidea 
Hiru konderri igarotzen ditu, sorrera Kerryko konderrian du, ondoren Corkeko konderrira pasatzen da, ondoren Waterfordeko konderrian sartzen da eta azkenik Corkeko konderriko Youghalen itsasoratzen da. Ibilbidean pasatzen dituen herri nagusiak honako hauek dira:
* Mallow
* Fermoy
* Lismore
* Youghal

## Kanpo estekak
Astroide

:*Ez nahasi asteroidearekin.*
eskuinera|thumb|500px|**Astroidea** (gorriz)
Geometrian, **astroidea** (**tetrakuspidea**, **kubozikloidea** edo **parazikloa** izenekin ere ezaguna), lau kuspideko hipozikloide bat da. Beste hitz batzuetan esanda, astroidea erruleta bat da, zirkunferentzia baten (sortzailea) P puntu baten ibilbideak deskribatzen duena erradio laukoitzeko beste zirkunferentzia baten barrutik (gidatzailea) ukituz eta irristatu gabe biratzen duenean. Izena grezierazko *astro* hitzetik hartzen du, *izarra* esan nahi duena.

## Ekuazioak 
Deltoidearen ekuazio parametrikoak hauek dira:

:\begin{cases}x(t) = \cos^3(t) \\ y(t) = \sin^3(t)\end{cases}
non t \in [0,2\pi] den.

Kartesiar koordenatuetan:

:x^{\frac{2}{3}} + y^{\frac{2}{3}} = a^{\frac{2}{3}} \quad 

edo bere baliokidea:

:(x^2+y^2-a^2)^3 + 27 a^2 x^2 y^2 = 0

non **a** zirkunferentzia gidatzailearen erradioa den.

Astroideak mugatutako gainazaleraren azalera:

:A = \frac{3}{8} \pi a^2

Astroidearen luzera:

:\ell = 6a

## Ikus, gainera 
* Deltoidea, hiru kuspideko kurba bat
* Reuleaux-en hirukia
* Superelipsea

## Kanpo estekak 
*
Desberdintasun (argipena)

**Desberdintasun** edo **ezberdintasun** hitzak erabilera zenbait ditu:

* genero-desberdintasunak, gizon edo emakume izategatik biologikoki nahiz gizartean sortutako desberdintasunak;
* **gizarte-desberdintasuna**, gizarte-estratifikazioa sorrarazten duena;
* desberdintasun ekonomikoa, aberastasunaren nahiz errentaren banaketan pertsona, familia, eskualde eta nazioen artean dauden desberdintasunen multzoa.
Bandon ibaia

**Bandon ibaia** (ingelesez *River Bandon*) Irlandako Errepublikako ibai bat da. Shehy mendietan jaio eta Cork konderria zeharkatuz Kinsaleen, Zelta itsasoan itsasoratzen da, hain zuzen ere Ozeano Atlantikoan. 72 kilometroko luzera du.

## Ibilbidea 
Corkeko konderrian egiten du bere ibilbide guztia, igarotzen dituen herri gehienak oso txikiak direlarik.
* Dunmanway
* Ballineen eta Enniskean
* Bandon
* Innishannon
* Kilmacsimon
* Kinsale

## Kanpo estekak
2089 Cetacea

**2089 Cetacea** asteroide gerrikoan aurkitutako 2089. asteroidearen izena da. 1977ko azaroak 9an aurkitu zuen Norman G. Thomasek Flagstaffetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1977 VF** zen. Bere izena ugaztunen Cetacea ordenagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
2090 Mizuho

**2090 Mizuho** asteroide gerrikoan aurkitutako 2090. asteroidearen izena da. 1978ko martxoak 12an aurkitu zuen Takeshi Uratak Yakiimoko Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1978 EA** zen. Bere izena aurkitzailearen alabagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
2092 Sumiana

**2092 Sumiana** asteroide gerrikoan aurkitutako 2092. asteroidearen izena da. 1969ko urriak 16an aurkitu zuen Liudmila Txernikhek Nauchnyjetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1969 UP** zen. Bere izena Ukrainako Sumy hiriagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
2093 Genichesk

**2093 Genichesk** asteroide gerrikoan aurkitutako 2093. asteroidearen izena da. 1971ko apirilak 28an aurkitu zuen Tamara Smirnovak Nauchnyjetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1971 HX** zen. Bere izena Ukrainako Henichesk hiriagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
2094 Magnitka

**2094 Magnitka** asteroide gerrikoan aurkitutako 2094. asteroidearen izena da. 1971ko [urriak 12an aurkitu zuen Krimeako Astrofisika Behatokiak Nauchnyjetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1971 TC2** zen. Bere izena Magnitogorsk hiriagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
2091 Sampo

**2091 Sampo** asteroide gerrikoan aurkitutako 2091. asteroidearen izena da. 1941eko apirilak 26an aurkitu zuen Yrjö Väisäläk Turkutik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1941 HO** zen. Bere izena finlandiar mitologian agertzen den Sampo izeneko tresna bategatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
2096 Väinö

**2096 Väinö** asteroide gerrikoan aurkitutako 2096. asteroidearen izena da. 1939ko urriak 18an aurkitu zuen Yrjö Väisäläk Turkutik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1939 UC** zen. Bere izena Väinö Väisälägatik jasotzen du, aurkitzailearen anaia zena.

## Kanpo estekak
2095 Parsifal

**2095 Parsifal** asteroide gerrikoan aurkitutako 2095. asteroidearen izena da. 1960ko irailak 24an aurkitu zuten Cornelis Johannes van Houtenek, Ingrid van Houten-Groeneveldek eta Tom Gehrelsek Palomar Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **6036 P-L** zen. Bere izena Arturo erregearen Mahai Borobileko zaldunetako bat zen Pertzeval edo Parsifalgatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Andre Iguodala

**Andre Tyler Iguodala** (Springfield, Illinois 1984ko urtarrilaren 28a) saskibaloiko jokalari estatubatuarra da eta NBAn Denver Nuggetsetan jokatzen du.

## Estatistikak 
### Denboraldi erregularra 
### *Playoff*ak
Desberdintasun ekonomiko

[thumb|300px|Munduko herrialdeetan [per capita errenta adierazten duen mapa. Nabariak dira herrialde batetik bestera dauden desberdintasunak, baina herrialde bakoitzaren baitan ere desberdintasun ekonomiko handiak izaten dira.]]

**Desberdintasun ekonomikoak** ondasunen eta errentaren banaketan nahiz baliabide ekonomikoetarako heltzean gizarte bateko pertsona, familia eta erakundeen artean nahiz herrialde batetik bestera dauden desberdintasunak dira. Desberdintasun ekonomikoak aipatzeko, **pobre eta aberatsen arteko aldea** edo **desoreka** esamoldea ere erabiltzen da. Desberdintasun ekonomikoak sistema ekonomikoak sorrarazten ditu: kapitalismoak desoreka horiek gehitzen ditu eta sozialismoa desberdintasun horiek apaltzen saiatzen da.

## Ikus, gainera 
* Desberdintasun ekonomikoaren neurketa

## Kanpo estekak
Kontzentrazio (argipena)

**Kontzentrazio** terminoak adiera eta erabilera zenbait ditu:

* kontzentrazio-esparrua, estatu batek aurkari politiko nahiz baztertu nahi dituen pertsonak atxilotuta edukitzeko gune handia;
* kimikan, kontzentrazio kimikoa, disoluzio batean substantzia bat beste batekin zein kopurutan dagoen nahastuta;
* merkatuko kontzentrazioa, sektore ekonomiko bateko enpresen merkatu-kuoten banaketaren nolakotasuna;
* estatistikan, kontzentrazioa, zenbait elementuen artean egindako banaketa bat zenbaterainoko desberdintasunezkoa den aztertzen duen ezaugarria.
Antiprisma

Geometrian, **antiprisma** oinarritzat bi poligono kongruente (berdinak, baina bata bestearekiko biraturik) eta albo-aurpegitzat triangeluak dituen poliedroa da. Oinarri baten erpin bat haren parean beste oinarrian dauden ondoz ondoko bi erpinak lotzean sortzen dira albo-aurpegi triangeluarrak. Adibidez, bi oinarriak karratuak dituen prisma batean (bi oinarriek zentro bera dute, baina bata bestearekiko 45° edo π/4 radian biratuta dago), bi oinarrien zortzi erpinak lotzen dituzten zortzi ertz daude eta irudiak, beraz, zortzi albo-alde triangeluar ditu: antiprisma karratu simetriko bat da.

## Adibideak 
## Ikus gainera 
## Erreferentziak eta oharrak 
## Kanpo estekak
Finantza-matematika

**Finantza-matematika**, batzuetan **matematika finantzarioa** eta **finantza eragiketen matematika** ere deitua, interesen mendean diruaren balioa denboran eta finantza-merkatuetarako eredu eta kalkulu matematikoak aztertzen dituen matematikaren arlo aplikatua da. Aseguruak aztertzen dituen matematika aktuarialak finantza-matematikaren metodoak erabiltzen ditu bete prozedura askotan.

Diruaren balioa denboran aztertzeko, finantz-legeak definitu eta aztertu egiten ditu, kapitalizazio sinple eta konposatua besteak beste eta horiek aplikatzen diren egoerak aztertzen ditu, hala nola errentak, maileguak eta abar. Beste alde batetik, finantza-merkatuetako balorazioak eta bilakaerak ere aztertzen ditu, merkatu horietako zorizko izaera dela eta horretarako probabilitate-teoria eta kalkulu estokastikoa erabiliz.

## Kanpo estekak 
* Finantza matematikako ariketak, Gizapedian.
Orleanerria

thumb|Kokapena
**Orleanerria** (frantsesez: *Orléanais*) Frantziako Erresumako eskualde historikoa da, egungo Orléans, Chartres eta Blois artean zegoena.

## Etimologia 
Izena Orléans hiritik datorkio, eskualdearen hiri nagusia eta hiriburua zena. Laster inguruko eskualdeari eman zion izena.

## Historia 
1334ab Filipe VI.ak Filipe Valoiskoa bere semeari duke izendatu ondoren, Orleans leinuak inguruko eskualdea gobernatu zuen.

## Kanpo estekak
GRUNK

**Kanbodiako Batasun Nazionaleko Errege Gobernua** (; , eskuarki frantsesezko **GRUNK** akronimoaz ezaguna) Kanbodiako deserriko gobernua izan zen, egoitza Pekinen zuena. 1970tik 1976 arte biziraun zuen. Ofizialki Kanbodiaren kontrola eskuratu zuen 1975 eta 1976 artean.

GRUNK hainbat alderdik osatutako koalizio bat zen. Kanbodiako Fronte Nazional Batua osatzen zuten Norodom Sihanouk printzipearen jarraitzaileek eta Kanbodiako Alderdi Komunista (Khmer Gorriak izenarekin ezagunagoak). Txinaren laguntza zuen eta Sihanoukek jasandako estatu-kolpearen ondoren sortu zen, 1970an. Ordu arte Khmer Gorriek Sihanouken errgimaren aurka egiten zuten borroka.

## Kanpo estekak
Turena

thumb|Kokapena
**Turena** (frantsesez: *Touraine*) Frantziako Erresumako eskualde historikoa da, egungo Indre eta Loira departamenduan zegoena.

## Etimologia 
Izena Tours hiritik datorkio, eskualdearen hiri nagusia eta hiriburua zena. Laster inguruko eskualdeari eman zion izena.

## Historia 
*Turoni* tribuaren antzinako eskualdea, 1044an angevindarren eskuetan geratu zen, mende bat geroago (1154an) Ingalaterrako errege bilakatu zirenak. Filipe II.a Augustok 1205ean eskualdea konkistatu ondoren, dukerri bilakatu zen. 1584an probintzia bihurtu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Norodom Sihanouk

**Norodom Sihanouk** (; Phnom Penh, 1922ko urriaren 31 &ndash; Pekin, 2012ko urriaren 15a) Kanbodiako erregea izan zen 1941etik 1955ra eta ondoren 1993tik 2004ra. Kanbodiako agintaria izan zen, gainera 1953tik 1970era. Bere bigarren abdikazioaren ostean (2004a) *Kanbodiako Errege Aita* gisa ezaguna izan zen (*Preahmâhaviraksat*), eta izendapen horrekin hainbat ardurari eusten zizkion.

Hainbat ardura izan zituen 1941tik aurrera. Horregatik Munduko Errekorren Guiness Liburuaren arabera kargu ezberdin gehiago izan dituen politikaria dela aipatzen du. Ardura horien artean bi aldiz errege izatea, bi aldiz printze subiranoa, behin presidente, bi aldiz lehen ministro eta deserriko gobernuetan hainbat kargu daude. Khmer Gorrien gobernuaren estatu buru ere izan zen, 1975-1976 artean.

Hauetako kargu batzuk ohorezkoan ziren, adibidez Kanbodiako Errege konstituzionala izatea, bere azken ardura. Sihanouken benetako monarkia 1953ko azaroaren 9an hasi zen, Frantziatik independizatu zenean eta 1970ko martxoaren 18an bukatu zen, Lon Nol jeneralak bere aurkako estatu kolpea eman zuen arte.

## Bizitza 
Norodom Suramarit eta Sisowath Kossamaken semea zen. 1941ean izendatu zuten errege. 1955ean bere aitari utzi zion erregetza, eta hauteskundeen ondoren Lehen Ministro izendatu zuten. Neutraltasunaren aldekoa zen, eta usadio budistan oinarritutako sozialismoa ezartzen saiatu zen. 1960an estatuburu izendatu zuten, eta Estatu Batuekiko harremanak eten zituen; 1970ean Lon Nol jeneralak Estatu Batuen laguntzaz estatu-kolpe bat eman zuenean Sihanuk Pekinen erbesteratu zen; han atzerriko gobernua osatu zuen, eta agintari berriei aurka egiten zieten indar politiko guztiak elkartu zituen Kanbodiako Fronte Batuan. 1975ean Khmer Gorriek Lon Nol jenerala aginpidetik bota eta aginpidea eskuratu zutenean, Phnom Penha itzuli zen, baina Khemer Gorriek bahituta eduki zuten. 1979an Vietnamek Kanbodia inbaditu zuenean, erbesteratu egin behar izan zuen. 1982an vietnamdarren aurkako koalizio baten buru izan zen. 1991ko su-eten hitzarmenaren ondoren, Sihanuk Kanbodiara itzuli zen eta nazio-batzordearen buru izan zen 1993ko maiatzeko hauteskundeak arte. Kanbodiara itzuli ondoren, 1993an konstituzio berri bat idatzarazi zuen. Era horretan, beste aldi bat hasi bat Kanbodian, Sihanoukeren agintaritzapean. Urte horretan bertan minbizia aurkitu zitzaion, eta orduz geroztik eritasunaren mende bizi da. 2003an bere semeari (Norodom Sihamoni) utzi zion erregetza, eta erbesteratu zen, Piongiangera lehendabizi eta Pekinera ondoren.

## Genealogia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fidula

**Fidula** eta **arkuko bihuela** antzinako harizko instrumentuak dira, bereziki Erdi Aroan erabilitako musika tresnak.

## Itxura 
Sei edo zazpi hari pare dituzte. Hariak tripakoak ziren metalezkoak oraindik ez zeudelako asmatuta, horiek XVII. mendearen inguruan agertu baitziren. Bere tamaina oso desberdina izan ahal da eta Europa osoan ezagutzen zen laute instrumentuarekin batera; bihuelaz obra garrantzitsuak egin ziren. XVI. mendean Espainian zegoen gitarraren antza dauka, bere barruko aldea laua edo formarekin izan ahal da. Eskuko bihuela errenazimentuaren instrumentu garrantzitsu bat izan zen.

## Bihuela motak 
Hiru bihuela mota zeuden:
* uztai itxurakoa: haren oinordekoak gaur egungo arrabita, biola eta biolontxelo dira.
* txotxez jotzen zena: bandurria, lautea eta mandolina dira horren moldaketak.
* gurpilduna, behatzekin jotze zena. Eskuz jotzen denak du gaur egun bihuela izena.

## Musikagileak 
Musikagile handiek bihuelari buruzko musika liburuak idatzi zituzten, besteak beste, Luys Millán, Luys de Narváez, Alonso Mudarra, Enriquez de Valderrábano, Diego Pisador, Miguel de Fuenllana, Juan Bermudo, Thomas de Santa María, Estaban Daza, Antonio Cabezón.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Bideo honetan Erdi Aroko musika tresna ikus daiteke.
Ada Madrina

***Ada Madrina*** 1999an Antena 3 telebista kateak eman zuen espainiar telesail bat izan zen. Telesail honekin itzuli zen Carmen Sevilla aktore lanera 25 urteren ondoren.

## Istorioa 
Carmen Jiménez (Ada) Amerikan egonaldi luze bat egin ondoren Espainiara itzultzen den artista erretiratu bat da. Bere bizitza berria hastean Lorenzorekin berriz topo egiten du, bere gaztaroko maitasun bat izan zena, Adaren lagun mina den Teresagandik alargun geratu ondoren hondamendi pertsonaletik gertu dagoen zirujau bihurtua. Bere besoetakoak eta Lorenzo eta Teresaren seme-alabekin ere topo egingo du.

## Audientziak 
Estreinatu zenean 3.374.000 ikuslek jarraitu zuten (%21,4ko *share*a). Alabaina, ikusleak galtzen joan zen, eman zen azkeneko atalean, urtarrilak 27an, soilik ikusleen %14k jarraitu izateraino. Telesaila programaziotik soilik lau atal eman ondoren kendu zen, lortutako audientzia maila kaxkarren ondorioz: bataz beste %16,9ko *share*a, katearen ohiko audientzia mailaren azpitik.

Telesaila kate berean berriz eman zen urte horretako abenduan, gauerdiko ordutegian, hamar atalak osorik emanez.

## Aktore taldea 
* Carmen Sevilla... *Ada*
* Jesús Puente... *Lorenzo Torres*
* Mar Flores... *Elena*
* Carlos Lozano... *Julio*
* Queta Claver... *Justina*
* Mapi Galán... *Gloria*
* Duna Santos... *Patricia*
* Paula Soldevila... *Paloma*
* Maribel Ripoll... *Amparo*
* Luis Lázaro... *Sergio*
* Ángel Pardo

## Talde teknikoa 
* Zuzendaritza: Domingo Solano
* Ekoizpena: Luis Méndez Zori
* Zuzendari laguntzailea: Javier Petit
* Kamera: Guillermo Sempere

## Kanpo estekak
Ángel Pardo (aktorea)

**Ángel Pardo** (Madril, 1957) espainiar aktorea da. Publiko handiaren artean ospetsu egin zen Farmacia de guardia telesailean Chenchoren eta Hospital Centralen Rustiren paperak eginez, zineman eta antzerkian lanean 1970eko hamarkadatik ari den arren.

## Filmografia 
* *Cómo están ustedes* (1975)
* *La Corea* (1976)
* *Los placeres ocultos* (1977)
* *El diputado* (1978)
* *Quasimodo va al fanático* (1985)
* *Terroristas* (1987)
* *El Lute II: mañana seré libre* (1988)
* *Sin vergüenza* (2001)
* *Sueño de una mujer despierta* (2003)

## Antzerkia 
* *El Eunuco*
* *Decíamos ayer*
* *Después de la lluvia*
* *Algo especial*
* *Los españoles bajo tierra*
* *Tú y yo somos tres*
* *La coartada*
* *Mala Yerba*
* *Alesio*
* *El Público*
* *Madre Coraje*
* *La celestina*
* *El rey ciervo*
* *Las cartas boca abajo*
* *La lozana andaluza*
* *Equus*
* *Mentiras, incienso y mirra* (2008)
* *Historias de un karaoke* (2010)

## Telebista 
* *Página de sucesos*. TVE.
* *El pájaro en la tormenta*. TVE.
* *Farmacia de Guardia*. Antena 3.
* *Vida y Sainete*. TVE.
* *Hostal Royal Manzanares*. TVE.
* *Hermanas*. Telecinco.
* *Ada Madrina*. Antena 3.
* *Línea Roja*. Telecinco.
* *Hospital Central*. Telecinco.
* *Calígula*. TVE
* *Profesor en La Habana*. FORTA
* *Amar en tiempos revueltos*. TVE
Mar Flores

**María del Mar Flores Caballero** (Madril, 1969ko ekainaren 11), **Mar Flores** bezala ezagunagoa, espainiar aktore eta modelo ohia da.

## Biografia 
Madrilgo Usera auzoan hazia, eredu bezala 1989an hasi zen *Elle* aldizkariak antolatutako *Rostro de los 90* saria irabazi ondoren. Laster lortu zuen ospe handia, neurri batean prentsa arrosako medioetan duen jarraipenagatik.

Eredu bezala Milanen Giorgio Armani eta Gai Mattiolo bezalako diseinatzaileentzat desfilatu du, eta Zibeles eta Gaudiko desfileak protagonizatu ditu. Publizitate kanpainak egin ditu *Caramelo*, *Cacharel*, *La Perla*, *Montblanc*, *Multiopticas* eta *Solmayor* markentzako eta *Freixenet*en Gabonetako iragarkia egin ditu. Gainera, *Elle*, *Marie Claire*, *Dunia* eta *Man* bezalako aldizkari ospetsuetako azaleko irudia izan da.

1991n aurkezle bezala debutatu zuen VIP Noche lehiaketan, eta urte bete beranduago *Bellezas en la nieve* zuzendu zuen, Andoni Ferreñorekin, biak Telecincon. 1994an Lina Morganek protagonizatutako *Compuesta y sin novio* telesailean parte hartu zuen, eta 1996an paper protagonistetako bat lortu zuen *Canguros* telesailaren azken denboraldian, Antena 3ek eman zuena.

Zinemarako jauzia 1998an eman zuen Juan Antonio Bardemen eskutik, nork *Resultado final* protagonizatzeko aukeratu zuen. Urte bete beranduago Mario Camusen aginduetara lan egin zuen *La vuelta de El Coyote*n. Beranduago 1999ko *Ada Madrina* telesailean Carmen Sevillarekin eta 2001eko *El secreto* telesailean parte hartu zuen.

2000ko hamarkadan bere aurkezle lana berrartu zuen, kasu honetan Canal 9n *La música es la pista* saioan. Orain arte, aktore bezala egin duen azken lana 2008ko *Los años desnudos* filma izan da, Dunia Ayaso eta Felix Sabrosok zuzendua.

## Bizitza pertsonala 
Bere bizitza pertsonalari dagokionez, bost seme-alabaren ama da eta Javier Merino enpresaburuarekin ezkondua dago.

1996an Carlo Constanzia di Castiglione kondeagandik banatzen da, bere lehen semea den Carloren aita, norekin urte bete lehenago ezkondu zen. Ordutik, bere bizitza pertsonalak komunikabideen arreta piztu du, Fernando Fernández Tapia enpresaburuarekin 1996an, Alessandro Lecquio telebistako hizlariarekin 1997an eta 1998 eta 1999 artean Cayetano Martínez de Irujorekin izan zituen harremanen berri eman zutenak. Azkenik, berriz ezkondu zen, oraingoan Javier Merinorekin, 2001eko urriak 25ean, norekin beste lau seme izan dituen: Mauro, Beltran, eta berrikiago, 2011ko otsailak 26an Bruno eta Dario izeneko bikiak.
Los secuestradores

**Los secuestradores** Francisco Ibáñez kataluniar komikigilearen pertsonaiarik ezagunenak diren Mortadelo eta Filemonen 1976ko abentura bat da.

## Istorioa 
*Mac el Grajo*, *Bernabe el simio* eta *Rosendo el gordo* Bacterio profesorea bahitzen saiatzen dira, baina ez dute lortzen eta atxilotuak dira. Itaunketan zenbait bahiketa prestatuta dituen talde batekoak direla aitortzen dute. Mortadelo eta Filemon izango dira biktimak babestearen eta bahitzaileak harrapatzearen arduradunak.

## Beste medio batzuetan 
Osorik egokitu da pertsonaiei buruzko telesailaren atal batean, baina *El caso de los secuestradores* izenburuarekin.

## Kanpo estekak
Txanton Piperri

***Txanton Piperri*** euskaraz idatziriko lehenbiziko opera handi historikoa izan zen. Hitzak Toribio Altzagak idatzi zituen, eta musika Buenaventura Zapirainek moldatu zuen. Gerora abesti abertzale ospetsu ere bilakatu zen.

## Pertsonaiak 
## Hitzak 

*Euskal Herriko semeak gera,
*zor dioguna bizia.
*Beraren alde emango degu,
*zainetako odol guztia.

*Bere lege eta hizkuntza ederrari,
*degu maitasuna haundia.
*Hil arte oihu egingo degu,
*bizi bedi Euskal Herria!''**

## ESAITen ereserkia 
2012an ESAITek (Euskal Selekzioaren Aldeko Iritzi Taldea) Euskal Selekzioaren ereserki izendatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Txanton Piperri* abestia entzungai
* *Txanton Piperri* operaren jatorrizko libreto osoa Pdf formatuan irakugai 
* *Txanton Piperri*. Auñamendi Entziklopedia. Euskomedia
Invincible (Muse)

**Invincible** (euskaraz *Garaitezin*) Muse ingeles rock alternatibo musika taldearen abesti bat da. 2007an *Black Holes and Revelations* diskoaren barnean argitaratu zuten.

Taldearen buru eta abeslaria den Bellamyren hitzetan, abestiak David Bowieren *Heroes* abestiaren eragina du.

Abestiaren bideoklipa Dublin hirian kontzertu bat eman aurretik filmatu zen.

## Kanpo estekak 
* *Invincible* abestiaren bideoklipa ikusgai eta entzungai
Alan Civil

**Alan Civil** OBE (Northampton, Ingalaterra, 1929ko ekainak 13-Londres, 1989ko martxoak 19) britainiar tronpa jole bat izan zen.

Civil oso gazterik hasi zen tronpa jotzen banda militar batean. Dennis Brainen aita zen Aubrey Brainekin ikasi zuen.

1953an Civil Thomas Beechamek kontratatu zuen Dennis Brainen bigarrena izateko Royal Philharmonic Orchestran, leheneng bihurtuz Brain Philharmonia Orkestrara joan zenean. 1955ean Civil bera Philharmonia Orkestrara batu zen Herbert von Karajanen zuzendaritzapean Amerikatik eginiko bira baten errefortzu bezala parte hartu ondoren. Han, berriz ere lehen instrumentista bihurtu zen Dennis Brain 1957an auto istripu batean hil ondoren. 1964an, Philharmonia Orkestra desagertzeko zorian zegoenean, Civil Berlingo Orkestra Filarmonikoan sartzeko proposatutako lehen britainiar musikaria bihurtu zen. Alabaina, Orkestra *New Philharmonia* bezala birsortu zen, musikariek eurek zuzendua, eta Civilek orkestran jarraitzea erabaki zuen, bere batzorde direktiboan parte hartuz. 1966an Civil BBCko Orkestra Sinfonikoko lehen tronpajole postua bete zuen, non 1988an erretiratu zen arte egon zen.

Kide izan zen orkestretan (batez ere Philharmonian) grabaketa ugaritan parte hartzeaz gain, Civilek bakarlari bezala grabatu zituen Mozarten tronparentzako kontzertuak Otto Kemplererren zuzendaritzapean, baita Benjamin Brittenen Tenore, tronpa eta harientzako serenata ere Robert Tear tenorearekin. Gainera, The Beatlesekin lan egin zuen Revolver bildumako For No One abestian tronpa bakarlaria interpretatuz, eta Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Bandeko A Day in the Lifeko orkestran parte hartuz.

Civil Londresko Royal College of Musiceko irakasle izan zen. Ganbera musikako taldeetan parte hartu zuen, *London Wind Players*, *Music Group of London* edo *London Wind Quintet* kasu, eta *Alan Civil Horn Trio* sortu zuen. 1979tik *British Horn Society*ko presidentea izan zen.
Tramore

**Tramore** (irlanderaz *Trá Mhór*), Irlandako hegoaldeko Munster probintziako Waterford konderriko bigarren udalerria da, bere hondartza luzeari esker turismogune ezaguna. 10.328 biztanle ditu (2011).

## Etimologia 
Irlanderazko *Trá Mhór* izenak "hondartza luzea" esan nahi du.

## Historia 
16 kilometyrko erradioan hainbat egitura megalitiko daude, bai harrespilak zein trikuharriak, honek erakusten du oso antzinatik populatua izan zela eremua.

Arrantzale herrixka bat izan zen 1853an trenbidea iritsi zen arte. Turismogune bihurtu zen eta hazkuntza nabarmena izan zuen.

1816ko abenduaren 31n *Sea Horse* garraio militarrerako itsasuntzia urperatu zen Tramoreko badian eta 292 dizon eta 71 emakume eta haur ito ziren. 1823an *Metal Man* estatua ezarri zen hauen omenez. Itsasorantz seinalatzen du marinelak itsasoaren arriskuetaz ohartarazteko.

Gaur egun Tramore Waterford hiriaren herri satelite bat da. 1981ean Tramoretik 6 kilometrotara Waterfordeko aireportua ireki zen.

## Turismoa 
Irlandarren turismogunea izan da urteetan zehar. Honen ardatza 5 kilometro luze den hondartza dauka. Hainbat jarduera burutzen dira bertan, nagusiena surfa, 1967tik aurrera herrialdeko eta nazioarteko txapelketak jokatzen dira.

Zaldi lasterketak ere ezagunak dira. 1785etik aurrera jokatu izan dira, hasieran hondartzan bertan eta 1912tik aurrera hipodromoan.

## Hiritar ezagunak 
* George Morrison (1922- ), dokumental zuzendaria
* Shay Brennan (1937-2000), Manchester United taldeko futbolaria

## Iruditegia 

Irudi:Tramore, County Waterford.jpg|Tramoreko hondartza
Irudi:Holy Cross Church, Tramore - geograph.org.uk - 1475302.jpg|Gurutze Santuaren eliza
Irudi:Tramore Waterfront.jpg|Tramore
Irudi:Greater Newtown Head in Tramore.jpg|Metal Man estatua

## Kanpo estekak 
*  Turismo bulegoaren webgunea