open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ingurumen ingeniaritza

[thumb|300px|[Zabortegi bat Jaénen (Espainia).]]
**Ingurumen ingeniaritza** ingeniaritzaren adar bat da, tresnak eta baliabideak eskaintzen dituena industria, ekonomia eta gizarte arloan egiten diren jardueren inpaktu ekologikoa baloratzeko, eta ingurumen arazo bat identifikatzen, aztertzen, diagnostikatzen eta deskribatzen laguntzen du, baita arazo hori konpontzen edo saihesten ere.

Ingurumen ingeniaritzan esparru askotako gaiak (kimika, biologia, ekologia, geologia, hidraulika, mikrobiologia, matematika eta abar) lantzen dira elkarrekin ingurumenaren kalitatea eta izaki bizidunen osasuna hobetzeko eta babesteko balioko duten konponbideak sortzeko. Ingeniaritza zibilaren eta ingeniaritza kimikoaren adar bat da.

Ingurumen ingeniariek konponbideak asmatzen dituzte hondakinen kudeaketarako, uraren kutsadurarako eta airearen kutsadurarako eta osasun publikorako. Ura arazteko eta ur hondakinak tratatzeko sistemak diseinatzen dituzte eta hirietan zein landa lurretan osasun baldintzak hobetzeko lanak egiten dituzte. Ingurumenari lotutako legeak eta ebaluazioak ere idazten dituzte, esaterako eraikuntza proiektuetan.

Aurrerapen teknologikoek ingurumenean duten eragina ikertzen dute, bai eskualde mailan bai mundu mailan, eta aurrerapen horiek sortutako arazoak analizatzen dituzte, adibidez euri azidoa, berotze globala, ozono geruzaren murriketa, uraren eta airearen kutsadura.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Henry: Portrait of a Serial Killer

***Henry: Portrait of a Serial Killer*** (euskaraz *Henry: Serieko Hiltzaile Baten Erretratua*), 1986ko John McNaughton estatubatuar zinema zuzendariaren beldurrezko film bat da. Henry Lee Lucas eta Ottis Toole serieko hiltzaileen bizitzetan arinki oinarritua dago Michael Rooker, Tom Towles eta Tracy Arnold aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Henryk (Michael Rooker) zorigaiztoko haurtzaroa izan eta bere ama labankatzeagatik espetxean amaitu zuen. Behin aske dela, AEBetan zehar bidaiatzen duen artean bere biktimak halabeharrez hautatu, bai gizon, emakume nahiz haur, eta atzeman ez dezaten aldiro metodoz aldatzen duen hiltzaile batean bilakatu da. Honela, Chicago hirira iritsiko da.

Otis (Tom Towles), espetxean aski ezaguna den droga-trafikatzailea, Henryren hilketa kide bihurtu da. Becky (Tracy Arnold), Otisen arreba, biekin bizitzen jarriko da, eta laster Henry eta Beckyren elkarren arteko erakarpena sortuko da. Gau batez, Otis eta Henry parranda egitera atera eta kalezulo batean bi emagaldu hilko dituzte. Orduan, ordurarte ezagutzen ez zuten odol egarria bietaz jabetu eta mugarik gabeko hilketa sail bat burutuko dute.

## Aktoreak 
* Michael Rooker: Henry
* Tom Towles: Otis
* Tracy Arnold: Becky

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Tautologia (erretorika)

Errepikatzen den definizioa, identitate printzipioan oinarritua. Proposizio-logikan, tautologia ondo eratutako formula bat da, benetakoa dena edozein interpretaziotarako, hau da, formula atomikoei egia-balioak esleitzeko. Erretorikan, **tautologia** (ταυτολογία-a grezieraren|grekoaren, bera esatea) baieztapen begi bistako, huts edo erredundantea da. Modu desberdinetan adierazitako pentsamenduaren errepikapena da. Errepikapen alfer eta biziotsua inoiz har diezaioke.

Adibidez: “**Ama** beti da **ama**”. Tautologia, gehienetan, diafora batekin doa, bereziki funtzio predikatiboa duenean.

Egia-taula bat eraikitzea metodo eraginkorra da edozein formula tautologia den ala ez zehazteko.

## Egia-taula 
*Artikulu printzipala:* Egia-taulaLogika proposizionaleko sistema batean, interpretazio bat esaldi bakoitzari esleitzen zaion egiazko (egia ala gezurra) balioa litzateke. Badakigu, tautologia bat formula bat dela, zeinetan edozein esaldi aukeratuz gero egia itzuliko digun beti, beraz, tautologia bat identifikatzeko orduan nahikoa dugu formula horren aukera guztien interpretazioa egitea, eta emaitza guztiak egia diren ala ez ikustea. Horretarako egia-taulak erabiltzen dira. Esaterako, kontsidera dezagun *p* ∧ *q* formula. Atal bakoitzari bi balore posibleetako bat eslei dakiokenez 22 = 4 egiazko baloreen konbinazio posible daude. Hau da, lau interpretazio ditugu: biak egiazkoak izan daitezke, *p* egia eta *q* gezurra izan daiteke, *p* gezurra eta *q* egia izan daiteke edo biak gezurrak izan daitezke. Hori taula sinple batekin adieraz daiteke:

Interpretazio bakoitzarentzako *p* ∧ *q* formularen balioa kalkula daiteke, eta hau ere egia-taula baten bidez adieraztea sinplea litzateke:

Hori izango litzateke *p* ∧ *q* formularen egia-taula. Ikus daitekeen bezala bi atalak egia direnean baino ez da egia formularen balioa. Tautologia bat lortzeko formularen interpretazio guztiak egia izan beharko lukete, beraz *p* ∧ *q* ez da tautologia bat. Bestalde, hurrengo taulan ikusten den formula tautologia bat litzateke:

Edozein formulak n esaldi baditu, orduan 2n interpretazio posible izango ditu. Horregatik egia-taulak handiegiak izan daitezke. Hala ere, logika proposizionalak formula infinituki luzeak onartzen ez dituen heinean, interpretazio posible kopurua finitua izango da, eta beraz beti izango da posible formula baten egia taula egitean, formula tautologia bat den ala ez identifikatzea.

## Kanpo estekak
Patrick deWitt

**Patrick deWitt** (Sidney, Vancouver (uhartea), Columbia Britainiarra, 1975eko martxoaren 6a) kanadar idazlea da. Gaur egun Oregonen bizi da. Bere bigarren eleberriak *The Sisters Brothers* izen bereko filma eman du.

## Lanak 
### Eleberriak 
* *Ablutions*, 2009
* *The Sisters Brothers*, 2011
* *Undermajordomo Minor*, 2015
* *French Exit*, 2018
### Ez-fikziozkoak 
* *Help Yourself Help Yourself*, 2007
### Gidoiak 
* *Terri*, 2011
Sant'Agostino eliza (Erroma)

'''Sant'Agostino''' Erromako eliza katoliko bat da, Navona enparantzatik gertu. Pizkundean Erroman eraikitako lehen elizetako bat izan zen. Pizkunde hasierako estilo tipikoa du elizak.

## Eraikuntza 
Elizaren eraikuntza Guillaume d'Estouteville kardinalak finantzatu zuen (1477-1483). Fatxada 1483 urtean eraiki zuen Giacomo di Pietrasantak, trabertino harriak ekarrita Koliseotik. Elizaren marrazketa XV. mendeko Baccio Pintelli arkitektoarena dela uste da, baina Luigi Vanvitellik eraldatu egin zuen barrualdea XVIII. mendean. 

## Artelanak 
Artelan garrantzitsuak gordetzen ditu elizak barruan. Preziatuena, *Madonna di Loreto* Cavalletti margoa (ezkerreko lehen kaperan ikusgai), Caravaggioren lehen garaiko estilo barrokoaren adierazgarri ederra. 

Guercinoren margo-oihal bat ere aipa daiteke (*San Agustin, Joan Ebanjelaria eta Jeronimo)*, eta Rafaelen *Isaias profeta,* fresko bat.

Eskulturen artean, aipa litezke *Santa Ana eta Ama Birjina haurrarekin,* Andrea Sansovinok eginiko estatua; eta haren dizipulu izan zen Jacopo Sansovinoren *Madonna del Parto* (Erditzearen Andre Maria). Kondairak dio honen oinarria izan zela antzinako Erromako estatua bat, zeinean Agripinak eusten zion Neron semeari besoetan. Tradizio bizia dago oraindik ere estatua honen inguruan: erditze segurua izateko eskaera egiten diete katolikoek irudi honi, eta desira betetakoan, haur jaioberriaren opariren bat eskaini ohi zaio: tarteka kentzen dituzten haurren eskaintzez betea egon ohi da beraz aldarea, baita XXI. mendean ere.

## Iruditegia 

Fitxategi:Sant'Agostino (Rome) - Interior HDR.jpg|Sant'Agostinoren barrualdea.
Fitxategi:Madonna di Loreto-Caravaggio (c.1604-6).jpg|Caravaggioren 'Madonna di Loreto'.
Fitxategi:Raffaello, profeta isaia.jpg|Isaias profeta, Rafaelen freskoa.
Fitxategi:Madonna del Parto (Rome).jpg|'Madonna del parto', erditzeen ondoren bildutako eskaintzekin.
Fitxategi:Sant'Agostino Cappella Santa Monica.jpg|Santa Monikaren kapera.

## Erreferentziak 
## Kanpo-estekak
Funikulu

Botanikan, **funikulua** eseriak ez diren hazi-hasikinak edo haziak karenarekin lotzen dituen kirtentxoa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Akotazio

thumb|254x254px| Marrazketa tekniko baten akotazioa.
**Akotazioa** kotak jartzean datza; orokorrean marrazketa tekniko bateko objektu baten neurriak jartzea, alegia. Neurriez gain, informazio osagarria (distantziak, materialak, angeluak erreferentziak...) izan dezake, horretarako lerroak, sinboloak, irudiak eta oharrak erabiliz.

## Osagaiak 
thumb|250x250px| Dimentsio osagaiak: (1) hasierako marka (2) dimentsio lerroa (3) dimentsioko figura (4) erreferentzia laguntzailea (5) bukaera marka
thumb|250x250px| Elementu errepikakorren akotazioa

thumb|350x350px| Koordenatuen araberako akotazioa: A) koordenatu polarren akotazioa B) oinarrizko lerroen akotazioa

## Kanpo estekak
Burdinazko zuhaitza

***Burdinazko zuhaitza***, latinez *(Metrosideros excelsa)*, jatorriz Zeelanda Berrikoa hostoiraunkorreko zuhaitz bat da.

## Datuak 
Zuhaitza 20 m-ko altuera har dezake eta kupula itxura du. Mirto familiakoa da eta jatorria Zeelanda Berriko Ipar Uhartearen kostaldeko eskualdeak dira, New Plymouth (39 ° S) Gisborne (39 ° S) eta New Jerseyra hedatzen den lerroa. Era berean, Rotorua inguruko lakuen ertzean ere hazten da.

Zuhaitzak itsaslabarretan bizi izatearen ospea du. Egoera prekarioetan eta malkar bertikaletan atxikitzea lortzen du.

## Loreak 
Azarotik urtarrilera bitartean loratzen da ( hego hemisferioko uda). Karmesi koloredun loreak ditu eta zuhaitza lore distiratsu hauekin estaltzen dituenez **Zeelanda Berriko Gabonetako zuhaitzaren** ezizena du.

## Laborea 
thumb|220x220px| Zuhaitza loratzen.
Espezie hau oso ezaguna da eta munduko hainbat tokietan landatua izan da, esaterako, Iberiar penintsulako  iparraldean eta Ingalaterrako hegoaldean. 

## erreferentziak 
## Kanpo estekak
2019ko Euroligako Lauko Finala

**2019ko Euroligako Lauko Finala** 2018-19 denboraldiko Euroliga saskibaloi txapelketaren irabazlea erabakiko duen amaierako txapelketa da. Gasteizko Fernando Buesa Arena estadioan jokatuko da maiatzaren 17a eta 19a bitartean. Bi finalaurrekoak, partida bakarrekoak, maiatzaren 17an jokatuko dira. Finala, berriz, maiatzaren 19an izango da.

## Egoitza 
Euroligak erabaki zuen lauko finala Gasteizen egitea txapelketaren historian zehar ibilbide nabarmena izan duen Saski Baskonia gasteiztar saskibaloi-taldea sortu zeneko 60. urteurrena zela-eta.

## Txapelketa 
### Finalaurrekoak 
#### 1. finalaurrekoa 
| style="vertical-align:top; align:left; width:33%;"|

|}

#### 2. finalaurrekoa 

| style="vertical-align:top; align:left; width:33%;"|

|}

### Hirugarren posturako partida 
### Finala 
## Epaileak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Euroligaren webgunea
Unibertso paralelo

[thumb|353x353px|«[Schrödingerren katua» paradoxa kuantikoa, unibertso anitzen interpretazioaren ikuspuntutik ikusita.]]
Fisikan, **unibertso paraleloak** hipotesi bat dira, gure unibertsoaz gain beste batzuk existitzen direla baieztatzen duena edo errealitate independenteen existentzia baiesten duena. Fisika kuantikoaren garapenak, teoria bateratu baten bilaketak (grabitatearen teoria kuantikoa) eta korden teoriaren garapenak hipotesi honi indarra eman diote, egun zientzialariek onartzen baitute unibertso paraleloak existitzeko aukerak badirela eta gainera, ez direla mespretxatzeko modukoak. Hipotesi hau zuzena balitz, unibertso paralelo guztiek are multzo handiago bat osatuko lukete, multibertso izenarekin ezagutzen dena.

Bestalde, unibertso paraleloek eta antzeko terminoek indar handia dute literaturaren zenbait adarretan, hala nola, fantasiazko generoan edo zientzia fikzioan.

## Schrödingerren katua 
Irudian ageri dena da unibertso paraleloak ulertzeko balia daitekeen esperimentuetako bat. Schrödingerren katua paradoxa kuantiko bat da. Unibertso anitzen interpretazioak paradoxa hau azaltzeko ekintza bakoitza denboraren adarkatze-puntu bat dela esaten digu.

Kasu honetan, katua dagoen kaxa irekitzerakoan bi aukera posible ditugu: katua bizirik egotea edo hilda egotea. Teoria honen arabera, kaxa ireki aurretik katua "bizirik" eta "hilda" dago aldi beran, baina kaxa irekitzen den unean ziurgabetasun egoera hau zapuztu eta adarkatu egiten da, hala, guk aukera soil bat baino ez dugu ikusiko. Haatik, bi aukera posibleak gertatu dira, unibertsoaren adarkatze desberdinetan, eta biak errealak dira, baina batak ezin du bestearekin elkar eragin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kataluniako Printzerria

**Kataluniako Printzerria** (, , , , ) Iberiar Penintsulako ipar-ekialdean zegoen Erdi Aroko eta Aro Modernoko entitate politikoa izan zen. Bere historian zehar, gehienetan, batasun dinastiko bat osatu zuen Aragoiko Erresumarekin, Aragoiko Koroa sortuko zuena. Bartzelonako kondeek epeka-epeka Kataluniako konderriak bereganatu zituzten eta 1137an Raimundo Berenguer IV.a Bartzelonakoak Petronila Aragoikoa ezkondu eta Aragoiko koroa sortu zuten. Era berean, bere sistema instituzionala mendeak joan ahala eboluzionatu zen: gorputz politikoak ezarriz (Gorteak, Generalitat edota Consell de Cent) eta Usatgesetatik eratorritako konstituzioak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Temnospondyli

**Temnospondyli** (grezieraz τέμνειν (*temnein*, "ebaki") eta σπόνδυλος (*spondylos*, "vertebra") tetrapodo erraldoi txikien azpikaso anitza da. Askotan jotzen dira primitibo anfibioak. Mundu guztian karbonifikoa, Permiarra eta Triasiko garaian loratu zen. Espezie batzuk Kretazeo sartu ziren. Kontinente guztietan aurkitu dira fosilak. Historia ebolutiboaren inguruan 210 milioi urteetan zehar, habitat freskoak, lurrekoak eta itsasoko itsas inguruneak barne egokitu ziren. Bizitzaren historia ondo ulertzen da larba etapatik, metamorfosi eta heldutasunean ezagutzen diren fosilekin.

## Kanpo estekak
Rossellóko konderria

**Rossellóko konderria** () Katalunia Zaharreko konderrietako bat izan zen, izen bereko eskualdean kokatuta.

Bere kondeek 759tik 1172raino iraun zuten, noiz Kataluniako Printzerriak bereganatu zuen. X. mendean Empúriesko konderriarekin bat egin zuen.

## Kondeen zerrenda 
Frankoek izendaturiko kondeak
* Gaucelmo (812 - 832)
* Berengario Tolosakoa (832 - 835)
* Bernardo Septimaniakoa (835 - 844)
* Suniario I.a Empúrieskoa (844 - 848)
* Gilen II.a Tolosakoa (848 - 850)
* Alerano (850 - 852)
* Odalriko (852 - 857)
* Hunsfrido (857 - 863)
* Bernardo Gothiakoa (863 - 878)
* Miró Zaharra (878 - 895)

Empúries eta Rossellóko kondeak
* Suniario II.a Empúrieskoa (895 - 915)
* Benció (915 - 916)
* Gausberto (915 - 931)
* Gausfredo I.a (931 - 991)

Rossellóko kondeak
* Gislaberto I.a (991 - 1014)
* Gausfredo II.a (1014 - 1074)
* Gislaberto II.a (1074 - 1102)
* Gerardo I.a (1102 - 1113)
* Gausfredo III.a (1113 - 1164)
* Gerardo II.a (1164 - 1172)

Rosselló eta Cerdanyako kondeak
* Antso Rosselló eta Cerdanyakoa (1209 - 1223)
* Nuno Antso I.a Rosselló eta Cerdanyakoa (1223 - 1242)

## Kanpo estekak
Empúriesko konderria

**Empúriesko konderria** () Katalunia Zaharreko konderrietako bat izan zen, Albera mendizerra eta Ter ibaiaren artean kokatuta.

Bere kondeek 812tik 1402raino iraun zuten, noiz Kataluniako Printzerriak bereganatu zuen.

## Kondeen zerrenda 
## Kanpo estekak
Herman Wouk

**Herman Wouk** (New York, 1915eko maiatzaren 27a - Palm Springs, Kalifornia, 2019ko maiatzaren 17a) estatubatuar idazlea izan zen.

Bere gurasoak Errusiako jatorri judua ziren. Talmuda ikasi zuen bere izebarekin eta 1934an Columbiako Unibertsitatean lizentziatu zen. Bigarren Mundu Gerran Ameriketako Estatu Batuetako Itsas Armadan izena eman zuen eta Ozeano Barean borroka egin zuen. Gerrako bere esperientziak erabili zituen bere eleberrietarako. 1951n, *The Caine Mutiny*, Pulitzer Saria irabazi zuen eleberria, argitaratu zuen.
## Lanak 
### Eleberriak 
* *Aurora Dawn*, 1947
* *City Boy: The Adventures of Herbie Bookbinder, 1948
* *The Caine Mutiny*, 1951
* *Marjorie Morningstar*, 1955
* *Slattery's Hurricane*, 1956
* *Youngblood Hawke*, 1962
* *Don't Stop the Carnival*, 1965
* *The Winds of War*, 1965
* *War and Remembrance*, 1978
* *Inside, Outside*, 1965
* *The Hope*, 1993
* *The Glory*, 1994
* *A Hole in Texas*, 2004
* *The Lawgiver*, 2012

### Ez-fikziozkoak 
* *The "Lomokome" Papers*, 1956
* *This is My God: The Jewish Way of Life*, 1959
* *The Way to Live On: This is Our Heritage*, 2000
* *The Language God Talks: On Science and Religion*, 2010
* *Sailor and Fiddler: Reflections of a 100-Year Old Author*, 2015

### Antzerkia 
* *The Traitor*, 1949
* *The Caine Mutiny Court-Martial*, 1953
* *Nature's Way'', 1957
Egituren ingeniaritza

[eskuinera|thumb|[Eiffel dorrea, Parisen, egituren ingeniaritzaren lorpen historikoa da.]]
**Egituren ingeniaritza** edo **ingeniaritza estrukturala** edo ingeniaritza zibilaren adar bat da, gizakiak sortutako egiturei forma emateko eratzen diren 'hezurrak eta muskuluak' diseinatzera zuzendua dagoena. Egituren ingeniaritzan eraikinen eta beste egitura batzuen egonkortasuna, indarra eta zurruntasuna ulertu eta kalkulatu behar dira. Sarritan, egituren ingeniariek arkitektoekin eta eraikuntzen ingeniariekin egiten dute lan proiektuak diseinatu eta gainbegiratzeko. Eraikuntzaz aparte, makinak, ekipamendu medikoak eta ibilgailuak sortzen ere lagun dezakete, haien osotasun estrukturalak garrantzia duenean beren funtzionamendurako eta segurtasunerako.

Egituren ingeniaritzaren teoriaren oinarrian materialen eta geometrien lege fisikoak eta ezagutza enpirikoak daude. Gehienetan, egiturazko elementu sinpleetatik abiatuta sistema konplexuak sortu ohi dituzte egituren ingeniariek.

## Kanpo estekak
María Lacunza Ezcurra

**María Micaela Lacunza Ezcurra** (Iruñea, 1900eko irailaren 29a - Valentzia, 1984ko maiatzak 4) Donostiako eta Iruñeko Abokatuen Elkargoan lehendabiziko emakume kolegiatua izan zen 1927an. Gerra zibila aurretik Espainiako Justizia Auzitegietan kasu bat defendatu zezaketen 6 emakume abokatu aitzindarien arteko bat izan zen. Nekazaritza Ministerioko idazkaria izan zen eta 1940an garbitu egin zuten.

## Biografia 
María Lacunza Ezcurra Iruñean 1900ean jaio zen. Jose Maria Lacunza Vidaurre eta Celedonia Vaquedano Ezcurraren arteko ezkontzaren seme-alabarik gazteena izan zen, zazpigarrena jaiotzez. Bigarren hezkuntza ikasi zuen Iruñeko Institutuan, bere ikasgelan emakume bakarra izan zelarik.

Zuzenbide ikasketan egin zituen Madrilgo Unibertsitate Zentralean ez-ofizial modalitatean matrikulatu zen prestakuntza aldiko ikasgaietan. 1921-1922 ikasturtean Zaragozako Unibertsitatean lizentziatura hasi eta Madrilgora 1922an itzuli zelarik, 1926an bukatu zuen. Ikasketa hauetan aitzindaria izan zen: hain zuzen ere, bere klaseko ikasle ofizial bakarra izan zen karrerako bost ikasturteetan zehar. Madrilen bizi izan zen Hezkuntza Erakunde Askearen menpe zegoen eta María de Maeztu gasteiztarrak sortu zuen erresidentzia batean.

### Ibilbide profesionala 
1927ko urtarrilean Iruñeko Abokatuen Elkargoan sartzeko eskaera egin zuen. Egun batzuk geroago, Donostiako Abokatuen Elkarteko kide izateko eskaera luzatu zuen. Hedabideetan eragina izan zuten bere eskaerek.

1932an beka bat lortzen saiatu zen New York hirian gazteentzako erreformatorioei buruz ikasteko baina ez zuen lortu. Urte hartan bertan, Nekazaritzako Erreformarako Ikerketarako Batzordeko idazkari izendatu zuten, Ministerioak hainbat herrialdetan burutu zuena (Alemania, Austria, Hungaria, Turkia, Errumania eta Polonia). Kargu horri esker Europan zehar nekazaritza erreforma-eredu ezberdinak aztertu zituen.

### Gerra zibilaren ondorioak 
Gerra Zibila hasi zenean 1936ko azaroaren 11an, Errepublikako gobernuak Valentziara bidali zuen. 1937an ezkondu eta Victor Herrerarekin semea izan zuen. Gerra amaitzean, 1940an Estatuaren zerbitzura itzultzeko aukera eman zioten baina agindu edo konfiantzazko karguetan ez jarduteko zigorrarekin eta Sevillako hirira joaten derrigortuz. Lacunzak uko egin zuen, Valentzian gelditu eta ez zuen inoiz gehiago abokatu lanik egin.

## Abokatu aitzindaria 
Lacunza, Ascension Chirivella, Victoria Kent, Clara Campoamor, Matilde Huici eta Concha Peña izan ziren 1931 baino lehenago Audientzia batean toga jantzi zuten lehendabiziko emakumeak.

* 2018an María Lacunzaren biografia osoa argitaratu zen: "*Un momento a la luz"*. 
* 2018an Iruñeko Abokatuen Elkargoaren 200. urteurrena ospatzeko antolaturiko erakusketan ikusgai egon ziren bere toga, kolegiatu-agiria, kolegiatu zenean eman zioten Elkargoaren estatutuak biltzen zituen dokumentua eta argazki batzuk.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* Las mujeres van a ser jueces, notarios, resgustradores (Estampa)
* La carrera apagada de María Lacunza. (Diario Vasco, 2019ko otsailaren 23a)
Analyze This

***Analyze This*** (euskaraz, *Analizatu hau*),  Harold Ramis estatubatuar zinema zuzendariaren 1999ko gangster komedia film bat da. Robert De Niro, Billy Crystal, Lisa Kudrow, Joe Viterelli eta Chazz Palminteri aktoreek antzeztu zuten.

*Analyze That* (2002) jarraipena izan zuen.

## Argumentua 
AEB, New York hiria. Paul Vitti (Robert De Niro) mafia buruak erakundeak bilera bat egin behar duela eta, nerbio krisialdi bat du, hartan herrialde guztiko mafiaren buruzagi nagusia edota *capo di tutti i capi* hautatuko baitute. Larrituta, Ben Sobol (Bill Crystal) psikiatra dibortziatua eta berriz ezkontzear dagoena kontratatu du, lasai dezan, eta hark terapia batean pean jarri du. Horren ondorioz, Sobolek bere bizitza pribatuaz ahantzi eta eguneko 24 orduak Vittiren edozein larrialdiri aurre egiteko prest egon behark du, behintzat, gaizki amaitu nahi ez badu.

## Aktoreak 
* Robert De Niro: Paul Vitti
* Billy Crystal: Ben Sobel
* Lisa Kudrow: Laura MacNamara Sobel
* Chazz Palminteri: Primo Sindone
* Joe Viterelli: Jelly
* Kyle Sabihy: Michael Sobel

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Greta (2018ko filma)

***Greta*** 2018ko Neil Jordan irlandar zinema zuzendariaren thriller filma da.

## Sinopsia 
Piano jotzaile alarguna da Greta; New Yorken bizi da, eta lagunen premia handia du. Halako batean, poltsa galduko du metroan, Frances gazteak aurkituko du, eta itzultzen dioenean, bien arteko harreman korapilatsua hasiko da.

## Aktoreak 
* Isabelle Huppert: Greta Hideg
* Chloë Grace Moretz: Frances McCullen
* Maika Monroe: Erica Penn
* Colm Feore: Chris McCullen
* Stephen Rea: Brian Cody
* Zawe Ashton: Alexa Hammond
* Graeme Thomas King: Brian
* Parker Sawyers: Gary
* Jeff Hiller: Henri
* Emer Gibbons: emakumea tabernan

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Brightburn

***Brightburn*** 2019ko David Yarovesky zinema zuzendariaren superheroien beldurrezko filma da.

## Sinopsia 
Beste planeta bateko haur bat Lurrera ailegatuko da meteorito baten bidez, eta bikote batek adoptatuko du. Baina haren asmoak ez dira batere baketsuak.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Störst av allt

***Störst av allt*** Pontus Edgren eta Martina Håkanssonek sortutako suediar telesail dramatikoa da, Malin Persson Giolito izen bereko eleberrian oinarrituta.

## Istorioa 
18 urteko neskari leporatuko diote eskola bateko tiroketaren ardura, baina epaiketan zehar aterako dira argitara ikasle, irakasle eta gurasoekin zuen harremana, erantzule edo biktima ote den zalantzan jarriz.

## Pertsonaiak 
* Hanna Ardéhn: Maja Norberg
* Felix Sandman: Sebastian Fagerman
* William Spetz: Samir Said
* Ella Rappich: Amanda Steen
* David Dencik: Peder Sander
* Reuben Sallmander: Claes Fagerman
* Maria Sundbom: Lena Pärsson
* Rebecka Hemse: Jeanette Nilsson
* Arvid Sand: Lars-Gabriel Labbe Sager-Crona
* Helena af Sandeberg: Mimmi Steen
* Anna Björk: Camilla Norberg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Chernobyl (telesaila)

***Chernobyl*** Craig Mazinek sortutako britano-estatubatuar telesail dramatikoa da, 1986ko Txernobylgo Zentra-Nuklearraren hondamendian oinarrituta. Craig Mazinek idatzi zuen. Johan Renckek zuzendu eta Jared Harris, Stellan Skarsgård, Emily Watson eta Paul Ritter aktoreek antzeztu zuten.

Lehenengoz moldatu dute telebistarako fikzio gisara 1986ko hondamendi nuklear historikoa. Bost ataleko emanaldi laburrak indar handiko emozioak islatu ditu lehen mailako telesailetan trebatu den Johan Renck zuzendariaren bitartez. Garaiko testuinguru sozial eta politikoaren erretratuak ere narrazioa aberastu du.

Txernobylgo esklusio eremuan filmatzea arazoak eta osasunarentzat zekartzan kalteak zirela eta, Lituanian dagoen Ignalinako zentral nuklearrean filmatu zen, Txernobylgo zentral nuklearrarekin antzekotasun handia baitauka.

## Argumentua 
1986ko apirilaren 26an, Sobietar Batasuna, Ukraina, Txernobylgo Zentral-Nuklearrean leherketa jazo eta Ukraina, Bielorrusia, Errusian nahiz Eskandinavia eta Erdialdeko Europako eremuetara erradioaktibitatea hedatu zuen, Gizateriaren historiako tragedia handienetakoa sortuz. Europako kontinente osoa sekulako hondamendi batetik salbatzeko helburuz jende eta boluntario ugarik bere burua sakrifikatu zuen, tartean likidatzaileak.

## Pertsonaiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alderdi Progresista (Espainia)

[thumb|ezkerrera|[Baldomero Espartero jeneralari 1841. urtean egindako erretratua.]]
**Alderdi Progresista** () liberalismoaren sektore progresistenak bildu zituen espainiar alderdi politikoa izan zen. Maria Kristina Borboikoaren erregeordetzan jada sortua, 1838an formalki eratu zuten. Biurteko progresistan, 1854 eta 1856 artean, gobernatu zuen Baldomero Espartero alderdiko buruzagia zelarik. 1869an demokrata monarkikoekin bat egin zuen eta Alderdi Demokrata-Erradikala sortu zuen.

## Kanpo estekak
Alderdi Moderatua

[thumb|ezkerrera|[Ramón María Narváez]]
**Alderdi Moderatua** () edo **Alderdi Liberal Moderatua** () liberalismoaren sektore kontserbadoreenak bildu zituen espainiar alderdi politikoa izan zen. Maria Kristina Borboikoaren erregeordetzan jada sortua, 1843 eta 1854 artean- Hamarkada Moderatua izenekoan, gobernatu zuen Ramón María Narváez bere buruzagia izanda. Alderdi Progresista bere aurkari nagusia izan zen, biak, karlistak ez bezala, dinastikoak zirelarik.

## Kanpo estekak
Sigüenzako gaztelua

**Sigüenzako Artzapezpikuen gaztelua**, Espainiako Guadalajarako probintziako Sigüenza udalerrian dagoen gaztelu bat da, Gaztela Mantxa autonomia erkidegoan.

XII. mendearen lehen laurdenean eraikia, aurrez bazegoen VIII. mendeko arabiar gaztelu baten gainean. Maiz zaharberritua, XIX. mendearen erdirarte sigüentzar artzapezpikuen ohiko bizilekua izan zen. 1811n, Napoleondar Gerretan, Gerra Karlistetan eta Espainiako Gerra Zibilan zehar kalteak jasan zituen, horrek antzinako plano eta agiriei jarraituz zaharberritua izatera derrigortu zuten.

1972. urtetik aurrera Paradore Nazionala da.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Howea forsteriana

**Kentia** (*Howea forsteriana*) jatorriz Lord Howe uharteko palmondo endemikoa da.

## Deskribapena 
Espezie kaltebera da Naturaren Kontserbaziorako Nazioarteko Erakundearen arabera. Enbor sinplea, zilindrikoa, berdea eta lerdena du, 10 eta 15 m bitartekoko altuera eta 13 cm-ko diametroa izan dezake. Hostoak lauak, goranzkoak eta berde ilunak dira. Fruituak ilunak, marroia eta ondoren gorri kolorea hartzen dute.

## Banaketa 
Palmondoa landare dotorea da eta barrualdeetan oso erabilia, argi gutxi behar baitu. Kanpoaldean, klima tropikalak nahiago ditu, baina -5&nbsp;°C-ko tenperaturak jasan ditzake, ordu gutxitan bada ere. Australiako eta Zeelanda Berriko iparraldean du jatorria. Ipar hemisferioan, Ingalaterrako hego-mendebaldean, Espainiako hegoaldean eta Estatu Batuetako hegoaldean ere landatua izan da. Iberiar Penintsulan aire zabalean kostaldeko gune beroetan bakarrik landatu daiteke, esaterako Costa del Solen, izan ere, bertan ale ikusgarriak daude.

## Taxonomia 
*Howea forsteriana* Odoardo Beccari- k deskribatu zuen eta *Malesia Raccolta-* n argitaratua 1: 66, 1877. 

## Etimologia 
***Howea:*** jatorrizko lekua adierazten du, Lord Howe uhartea, era berean, uharte hau Lord Richard Howe-k (1726-1799) izendatua. 

***forsteriana*** : epitetoa, William Forster senatari australiarraren ohoretan.

## Sinonimoak 
* *Denea forsteriana* (C.Moore eta F.Muell. ) OFCook
* Grisebachia *forsteriana* (C.Moore eta F.Muell.) ) H.Wendl. & Drude
* *Kentia australis* auct.
* *Kentia forsteriana* C.Moore eta F.Muell. 

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Idárraga-Piedrahita, A., RDC Ortiz, R. Callejas Posada eta M. Merello. (eds.) 2011. Fl. Antioquia: Cat. 2: 9-939. Medellín, Antioquia Unibertsitatea.
## Kanpo estekak
Francisco Goitia

**Francisco Cándido Goitia Ostolaza** (Olaberria,  – Ordizia, ) industrialaria eta enpresaburua izan zen.

Zuzenbidea ikasi ondoren, ekonomia ikasi zuen Ingalaterran. Bertan anglofilo bilakatu zen. 1882an "Goitia y Compañía" eratu zuen Beasainen eta 1886an Sestaora eraman zuen bere fabrika. Horri esker 1890ean "La Iberia" sortu zen. Burdinzuria ekoizteari ekin zion. Bere Beasaingo lantegia denboraren poderioz egungo CAF bilakatu zen.

Politika arloan, foruzalea izan zen eta Liga Industrial Guipuzcoana sortu zuen.

## Erreferentziak
The Judge (2014ko filma)

***The Judge*** (euskaraz *Epailea*), 2014ko David Dobkin estatubatuar zinema zuzendariaren drama film bat da. Robert Downey Jr., Robert Duvall, Vera Farmiga, Vincent D'Onofrio, Jeremy Strong, Dax Shepard eta Billy Bob Thornton aktoreek antzeztu zuten.

Taldeko gizonezko aktore onenaren Oscar Sariaren (Robert Duvall) izendapena jaso zuen.

## Argumentua 
Hank Palmer (Robert Downey Jr.) Chicagoko abokatu nabarmena ama hil berritan Indianako Carlinville udalerriko jaiotetxera itzuli da, bertan Joseph (Robert Duvall) aita eta herriko epailea eta Glen (Vincent D'Onofrio) eta Dale (Jeremy Strong) anaiekin berrelkartuko da, Glen eta aitaren arteko harremana aspalditik hoztua dago. Bestalde, Samantha Powell (Vera Farmiga) gaztaroko neskalaguna eta haren alaba Carlarekin (Leighton Meester) ere topo egingo du.

Orduan, Hank etorri berriak aita krimen baten susmagarria dela jakingo du. Hortaz, kasua ikertzeari ekingo dio, eta ikerketa horrek irauten duen bitartean aita-semeen arteko harreman hautsia piskanaka berrezartzen eta bere onera etortzen hasiko da.

## Aktoreak 
* Robert Downey Jr.: Henry "Hank" Palmer, Chicagoko abokatua
* Robert Duvall: Joseph Palmer epailea, Hanken aita
* Vera Farmiga: Samantha "Sam" Powell, Hanken gaztaroko neskalagun ohia
* Vincent D'Onofrio: Glen Palmer, Hanken anai zaharra
* Jeremy Strong: Dale Palmer, Hanken anai gaztea
* Billy Bob Thornton: Dwight Dickham fiskala
* Sarah Lancaster: Lisa Palmer, Hanken emaztea
* David Krumholtz: Mike Kattan
* Emma Tremblay: Lauren Palmer
* Ken Howard: Warren epailea
* Leighton Meester: Carla Powell, Samantharen alaba
* Dax Shepard: C.P. Kennedy abokatua
* Denis O'Hare: Morris doktorea
* Frank L. Ridley: Epaimahai burua
* Mark Kiely: Mark Blackwell
* Jeremy Holm: Redneck

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Medicitarren armarria

|thumb|160px|eskuinera|Deskribapena: Urrezko eremuan, sei pilota zirkulu batean kokatuta, horietarik bat, buruan dena, urdina eta Lis lorez apaindua, Frantziaren sinbolo dena; eta beste pilota edo bolak gorrixkak.

**Medicitarren armarria** Florentziako Medici familia indartsuaren sinbolo heraldikoa da. Sei pilota edo bola ditu, gorrixkak bost, baina burua dena berez urdina eta Lis lorez apaindua, Frantziako ikur ezaguna izatez.

Armarria hainbat eta hainbat eliza eta monumentutan ikusten da Italian, ez bakarrik Florentzian, baita Toscanako Dukerria familiarekin zabaldu zelarik, Italiako beste hainbat hiritan ere.

## Jatorri eta sinbolismoa 
Sinbolo heraldiko bezala, oso bitxia da bola edo pilota hauen izaera eta forma, armarriaren agerpen eskulturaletan argi ta garbi bolak direla ikusten baita, *palle* italieraz. Jatorria ez dago argi, baina zenbait istorio aipatu izan dira. Adibidez, bola bakoitzak guduan hildako familiaren etsai bat adierazten duela; edo Medicitarren osasungintzako jatorriarekin lotuta, botikako pilulak izan daitezkeela; edo laranja mingotsak direla Ekialdetik Medici merkatariek ekarriak. 

Medici familiaren barruan kontatzen zen kondaira baten arabera, armarriak ezkutu bat irudikatzen du, Medicitarren arbaso mitiko Averardo zaldunarena, zeina Karlomagnoren zaldun bat izan zen. Gudu batean, Mugello izeneko erraldoi batek eraso egin zion Averardori, eta eraso horrek ezkutuan utzitako koxkak dira armarriko biribilak. Borroka Averardok irabazi zuen, erraldoia garaitu eta hil zuen, eta Karlomagnok Mugelloren burua oparitu zion Averardori, eta baita, erraldoiaren sorleku omen zen Mugelloko ingurua, zeina Toscanan egonik, Medicitarren leinuaren sorburu bihurtu zen hargatik .

## Bilakaera 
Erdiaroko Medicitarren artean, armarriko bolak, sei barik, gehiago zirela dirudi, eta pixkanaka bolak gutxitzen joan zirela.

15. mendean, Medicitarrak Frantziako monarkiaren banketxe-zerbitzuak egiten ari ziren garaian, armarria eraldatu egin zen. Frantziako Luis XI.a erregeak, Montluçonen 1465eko maiatzean emandako dekretu batekin, Piero di Cosimo de' Medici Florentziako agintariari eta bere legezko oinordekoei baimen eta boterea eman zien Frantziaren ikurra, Lis lorea eta kolore urdina, armarrian erabiltzeko. Eta halaxe egin zuten aurrerantzean Medicitarrek .

## Iruditegia 

Fitxategi:Area fiorentina, targa murale di proprietà con stemma medici, 1525-1550 ca..JPG|16. mendeko zeramika pieza batean.
Fitxategi:Cosimo III granduke of tuscany coins, 1670-1723, pezza della rosa 1703.JPG|Toscanako Dukerriko txanpona, 1703. urtekoa.
Fitxategi:Siena Palazzo Pubblico 20030813-349.jpg|Sienako Pallazzo Pubblico delakoan.
Fitxategi:Badia fiesolana, interno, stemma medici.JPG|Fiseole hiriko eliza batean.
Fitxategi:Pisa.Duomo.ceiling01.jpg|Handitu detailea ikusteko, Pisako katedraleko sabaiaren erdi-erdian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Baltasar Brum udalerria

**Baltasar Brum** Uruguaiko Artigas departamenduko udalerrietako bat da. Udalerriaren herriburua izen bereko herria da.

## Historia 
Baltasar Brum udalerria 2010eko martxoaren 15eko 18.653 Zenbakidun Legearen ondorioz sortu zen, 2.000 biztanletik gorako herriek udalerriak eratzea agintzen zuen 18.567 Zenbakidun Legea betearaziz.

## Politika eta administrazioa 
Alkateak eta lau zinegotzik osatzen dute udalbatza.

## Herriak 
Baltasar Brum da udalerriko herri bakarra.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Daviden izarra

thumb| Daviden izarra
**Daviden izarra** () judaismoaren ikur ezagunetariko bat da, baita iraganeko eta gaur eguneko hebrear kulturan ere, bai diasporan bai Israelgo Estatu modernoan. 
[thumb| Daviden izarra. [Kfar Nahumgo sinagoga, Israel, III-IV. mendea. |alt=]]

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Balasto elektriko

[thumb|250x250px| Ballastea [Ferromagnetismo|ferromagnetiko tradizionala, primer bat erabiltzea eskatzen duena. ]]
thumb| Aspaldiko 40W-ko hodi fluoreszente bateko balastoa.
**Balasto elektrikoa** lanpara baten intentsitatea egonkor mantentzeko eta mugatzeko elementua da.

Lanpara fluoreszente batean, balastoaren rola bikoitza da: hodia pizteko eta korrontea emateko alde batetik, eta bertatik pasatzen den korrontea mugatzeko bestetik.

thumb| Fluoreszente bateko balasto elektronikoa, 18 eta 58W artekoa.
thumb| Balasto elektroniko baten barrualdea.

## Kanpo estekak
18 de Mayo udalerria

**18 de Mayo** edo **Dieciocho de Mayo** Uruguaiko Canelones departamenduko udalerrietako bat da. Udalerriaren hiriburua izen bereko hiria da.

Herriak eta udalerriak izena 1811ko maiatzaren 18an gertatu zen Las Piedrasko guduaren omenez hartu zuten.

## Historia 
18 de Mayo udalerria 2013ko martxoan sortu zen.

## Politika eta administrazioa 
Alkateak eta lau zinegotzik osatzen dute udalbatza.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Borla

[eskuinera|thumb|239x239px| [Linus Pauling, 1922an, Oregongo Nekazaritza Unibertsitateko prozesuen ingeniaritzaren arloan lizentziatu zenean. ]]
**Borla** bat, txirikordatutako edo izurtutako hari talde baten amaiera da. Alde batean, kordoi solte bat irteten da, eta hortik zintzilik dago, eta beste aldean, berriz, litsak. Normalean, borlak elementu apaingarriak dira, eta janzteko arropen eta gortinen tolesturan egoten dira.
## Kanpo estekak
Guillermo Vio

**Guillermo Vio Dominguez** (Barakaldo, Bizkaia, 1959), **Willy** izenez ezaguna, irakaslea eta politikaria da. Sopelan bizi da.  Psikologia litzentziatua Deustuko unibertsitatean.

2004-2011 eta 2015-2019 urte bitarteetan Sopelako Udaleko zinegotzia izan zen, eta Bildu Udal Taldeko burua eta bozeramailea ere.

## Erreferentziak
Beira esmerilatu

thumb| James Gillinder & Sons (1860-ca. 1935). "Westward Ho!" Compota, ca. 1875. Kolorerik gabeko beira esmerilatua. Brooklyngo Museoa.
**Beira esmerilatua** esmeril-hautsezko zorrotadaz edo azido fluorhidrikoz tratatutako beira da. Beira zeharrargia egiteko eragina du, hau da, argia sakabanatzeko aukera ematen du, baina irudiak ez ditu uzten argi eta garbi ikusten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Wedding Crashers

***Wedding Crashers*** 2005eko David Dobkin estatubatuar zinema zuzendaria komedia erromantikoa da.

## Sinopsia 
John Beckwith eta Jeremy Grey Washington Hiriko abokatuak dira. Biek ohitura bitxi bat partekatzen dute: eztei-oturuntzetara gonbidatua izan gabe joan eta bertan emakumeak ezagutzea.

## Aktoreak 
## Kanpo estekak
The Seven Year Itch

***The Seven Year Itch*** 1955eko estatubatuar komedia erromantikoa da. Billy Wilder izan zuen zuzendari, eta aktore nagusiak Marilyn Monroe eta Tom Ewell ziren. Filmaren eszena gogoangarriena Marilyn Monroek antzeztu zuen, noiz aireztatze-nabar batek bere jantzi zuria altxatu zuenean.

## Sinopsia 
Richard Sherman erdi adineko exekutiboak krisi bat pairatzen ari da. Helen emaztea eta Ricky semea Mainen daude uda pasatzen. Etxera itzultzean goiko apartamendua alokatu duen aktoresa bat ezagutuko du.

## Aktoreak 
* Marilyn Monroe - emakumea
* Tom Ewell - Richard Sherman
* Evelyn Keyes - Helen Sherman
* Sonny Tufts - Tom MacKenzie
* Robert Strauss - Kruhulik
* Oscar Homolka - Dr. Brubaker
* Marguerite Chapman - Miss Morris
* Victor Moore - iturgina
* Donald MacBride - Sr. Brady
* Roxanne - Elaine
* Carolyn Jones - Enfermera Finch
* Tom Nolan - Ricky Sherman 
* Doro Merande - zerbitzaria 
* Kathleen Freeman - bezeroa 

## Kanpo estekak
Mahai-apaingarri

thumb|260x260px| Dekorazioa hainbat mahai-apaingarriekin.
**Mahai-apaingarria**, **mahaierdikoa** edo **zentroa** apaingarri bat da, jateko antolatuta dauden mahaien erdian jartzen dena.

Mahai-apaingarrien helburua mahaiaren estetika hobetzea da, gainerako elementuekin batera, batez ere, baxera, mahai-zapiak eta mahai-tresneria. Mahai-apaingarriek nortasuna ematen diote mahaiari, eta gaikako eduki bat izan dezakete urteko geltokira edo egiten den jaiegunera edo ospakizunera egokituta: Gabonak, Halloween, ezkontza-oturuntza, etab.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aguas Corrientes udalerria

**Aguas Corrientes** Uruguaiko Canelones departamenduko udalerrietako bat da. Udalerriaren herriburua izen bereko herria da.

## Historia 
Aguas Corrientes udalerria 2010eko martxoaren 15eko 18.653 Zenbakidun Legearen ondorioz sortu zen, 2.000 biztanletik gorako herriek udalerriak eratzea agintzen zuen 18.567 Zenbakidun Legea betearaziz.

## Politika eta administrazioa 
Alkateak eta lau zinegotzik osatzen dute udalbatza.

## Herriak 
Aguas Corrientes da udalerriko herri bakarra.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Simona Levi

**Simona Levi** (Turinen 1966ko uztailaren 23a) italiar antzerkigilea, antzerki zuzendaria, ekintzaile politikoa, tekno-politikaren estratega, kultura kudeatzailea, hainbat arlotako artista, ikerlari akademikoa, kazetari eta Pompeu Fabra unibertsitateko irakaslea da. Bartzelonan bizi da 1990. urtetik.

## Idazlanak 
* Simona Levi. *Votar y cobrar. La impunidad como forma de gobierno. Un libro para la acción.* Capitán Swing. (Creative Commons 4.0 BY NC SA lizentziapean argitaratua).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa: Hezkuntzaren digitalizazioan eremua libre uzten zaie teknologia enpresei  Berria, 2022.10.28
Saint-Paul uhartea

**Saint-Paul uhartea** () jatorri bolkanikoa duen uharte txikia da, Frantziaren Lurralde Austral eta Antartikoen zati bat dena. Amsterdam uhartetik 85 kilometrotara dago,  koordenadetan. 8 km²-ko uharte arrokatsu eta biztanlerik gabekoa da, zuhaitzik ere ez duena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Adabegi (botanika)

thumb|Adabegi bat zurean.
Botanikan, **adabegiak** hostoak eso adarrak sortzen diren zurtoinaren gune gogorrak dira.

Eraikuntza arloan, zuraren akats gisa hartzen da, enborraren kanpoko aldetik ikus daitekeen lehortutako, eroritako edo moztutako adar baten sorburua izanik, estetika arrazoiengatik batik bat.

## Ezaugarriak 
Zuhaitza hazten den heinean, beheko adarrak hiltzen joaten dira, sarritan, eta haren oinaldeak gainezka egin dezake, eta ondorengo enbor-egurraren geruzak itxita geldi daitezke adabegi gisa ezagutzen den inperfekzio mota osatuz. Hildako adarra ezin zaio enborrari lotu bere oinaldian izan ezik, eta eror daiteke zuhaitza oholetan zerratu ondoren. Adabegiek zuraren propietate teknikoak eragiten dituzte, eta, normalean, tentsio-indarra murrizten dute, baina ikusmen efekturako ustia daitezke. Luzera zerratutako ohol batean, adabegi bat (normalean ilunagoa) egur *solido* zirkular bezala agertuko da, gutxi gorabehera, zeinaren inguruan gainerako ohol aleen hariak *isurtzen* diren (zatitu eta berriro elkartu). Adabegi baten barruan, oholaren norabidea (hariaren norabidea) 90 graduraino desberdindu daiteke egurraren alearen norabidearekiko.

Zuhaitzean, adabegia alboko adar baten oinarria edo lozorroan dagoen begia da. Adabegia (alboko adar baten oinarria denean) konikoa da (hortaz, gutxi gorabehera zirkularra den ebakidura) barne-muturra landarearen kanbium baskularra kokatzen zen zurtoinaren diametroko puntuan adarra begi gisa eratu zenean.

Egurra eta egiturazko egurra kalifikatzerakoan, adabegiak formaren, tamainaren, sendotasunaren eta bere lekuan eusten diren irmotasunaren arabera sailkatzen dira. Irmotasun horri eragiten dio: atxikitako zurtoina hazten jarraitu zuen bitartean adarra hilda egon zen denbora, besteak beste.

Adabegiek ez dute ezinbestez egiturazko zuraren zurruntasunean eragiten; hori tamainaren eta kokapenaren araberakoa izango da. Zurruntasuna eta erresistentzia elastikoa zuraren osasunaren menpekoak dira akats lokalizatuenak baino. Haustura-indarra oso sentikorra da akatsekiko. Adabegi osasuntsuek ez dute egurra ahultzen zuntzari peraleloki egiten denean konpresioa.

Dekorazio aplikazio batzuetan, adabegiduen egurra desiragarria izan daiteke ikus-interesa gehitzeko. Egurra margotzen den aplikazioetan, hala nola zola-oholak, frontis-oholak, ate-markoak eta altzariak, egurrean dauden erretxinak adabegi baten gainazalean *odolusten* jarrai ditzakete fabrikatu eta gero, hilabeteetan edo urte batzuetan, eta horia edo orban marroixka gisa ager daitezke. Prestaketan zehar, behar bezala aplikatutako inprimazio-pintura edo soluzio batek arazo hori murriztu dezake, baina zaila da guztiz kontrolatzea, batez ere, labean lehortutako zur-multzoak erabiltzen direnean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
L'Heure de la sortie

'''''L'Heure de la sortie''''' 2018ko Sébastien Marnier frantziar zinema zuzendariaren thrillerra da, Christophe Dufosséren izen bereko eleberrian oinarrituta.

## Sinopsia 
Institutuko irakasle batek eskolan bere buruaz beste egiten du ikasleen aurrean; gertaera horren ondoren, beste irakasle bat sei ikasleren portaeraren gaineko susmoa izaten hasiko da.

## Aktoreak 
* Laurent Lafitte : Pierre Hoffman
* Emmanuelle Bercot : Catherine
* Gringe : Steve
* Grégory Montel : Cédric
* Pascal Greggory : Michel
* Luàna Bajrami : Apolline
* Victor Bonnel : Dimitri
* Véronique Ruggia-Saura : Françoise
* Thomas Scimeca : Victor
* Adèle Castillon : Clara
* Matteo Perez : Sylvain
* Thomas Guy : Brice
* Léopold Buchsbaum : David

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Daming jauregia

250px|eskuinera|thumb|Jauregiaren oinplanoa.
**Daming jauregia** (txineraz: 大明宮), Xi'an hirian dagoen jauregi bat da, 220 urtez Tang dinastiako enperadoreen bizileku nagusia izan zena.

Hiriaren ipar-ekialdean kokaturik dago, harresietatik kanpo. 12 km koadroko azalera hartzen du.

## Historia 
Taizong enperadorea udako egoitzara joaten zenean bere aita Gaozu enperadorea Chang'an hiriko Da'an jauregian uzten zuen. Ma Zhou kantzillerrari toki desegokia iruditzen zitzaion, bero eta hezetasun itzela egiten baitzuen eta honek eskatuta Taizong enperadoreak 634 urtean hiriko harresietatik kanpo jauregi berria eraikitzea erabaki zuen.

660 urtean Wu enperatrizak Yan Liben arkitektoari jauregia berdiseinatzeko eskatu zion eta 662an hasi ziren berriz eraikuntza lanak. 663 urtean lanak amaitu eta Gaozong enperadoreak *Penglai jauregia* izenarekin egoitza ofizial bihurtu zuen eta 1959 eta 1960 artean aurreneko indusketak egin ziren Hayuan eraikinean. 1993an Hanyuan eraikinaren berriztatze lanak abiatu ziren Txinako eta Japoniako gobernuen eta UNESCOren laguntza eta babesarekin. Lanak 2010 urtean bukatu ziren eta 2010an Daming Jauregiko Ondare Nazionalaren parkeak ateak ireki zituen.

## Deskribapena 
Txinako jauregietan ohikoa den gisara Daming jauregia ere hiru zatitan banaturik dago, jauregi guztia zeharkatzen duen ardatz nagusia oinarri hartuta. Hegoaldean dauka sarrera eta honako hauek dira atalak:

### Kanpoaldeko eremua 
Danfeng atetik sartu eta 630 metrotako luzera duen patio errektangularra da. Hanyuan eraikina da nagusi. Enperadorearen familiarentzako tenplo taoista bat ere badago.

## Iruditegia 

Irudi:Danfeng Men.jpg|Danfeng atea, sarrera nagusia. Gaur egun museoa.
Irudi:Daming Palace Hanyuan Hall Site.jpg|Hayuan eraikina zegoen plataforma.
Irudi:Site of Hanyuan Hall.jpg|Hayuan eraikina zegoen plataforma.
Irudi:Taiye Pool.jpg|Taiye aintzira.
Irudi:Model of Linde Hall 2.jpg|Linde eraikinaren maketa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bassas da India

**Bassas da India** Mozambikeko kanalaren erdialdean dagoen biztanlerik gabeko atoloia da, 0,13&nbsp;km²-ko azalera eta 86,8&nbsp;km²-ko barnealdeko itsas-aintzira ditu.

Jatorri bolkanikoa duen atoloi honek ez ditu ez zuhaitzik ezta hondartzarik ere. Itsas-aintziran *carcharhinus galapagensis* espezieko espezimen gazteak bizi dira.

Frantziak 1897tik aurrera kudeatzen du, Frantziaren Lurralde Austral eta Antartikoen barnean baina Madagaskarrek bere jabetza aldarrikatzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Antzar Basatiaren Pagoda Txikia

**Antzar Basatiaren Pagoda Txikia** (), Txina erdialdeko Xi'an hiriaren hegoaldean dauden bi pagoda ezagunen artean txikiena da, bestea Antzar Basatiaren Pagoda Handia da. VII. mendeko eraikina da eta Jianfu tenpluaren barnean dago.

## Historia 
Tang dinastiaren garaian eraiki zen 707 eta 709 urteen artean. 45 metrotako altuera izan zuen jatorrian baina 1556ko lurrikara handiak kaltetu eta orain 43 metrotako altuera du.

## Deskribapena 
Berrizte lanak egin izan diren arren, jatorrizko egitura mantentzen du pagodak. 43 metrotako altuera dituen pagoda honek 15 solairu ditu. Oinarri karratua du eta alde bakoitzak 11,38 metro neurtzen ditu. Azpian jauregi bat aurkitzen da. Behe solairuan bi ate daude, bata hegoaldean eta bestea iparraldean. Goragoko solairuetan lehioak daude. Solairuen altuera txikiagotzen doa altueran gora egin ahala.

Pagodak adreiluzko hormak ditu eta erdian hutsunea du. Barnean egurrzko eskilara batek goraino eramaten du bisitaria. Goian plataforma bat aurkitzen da.

Pagodaren alboan *Egunsentiko kanpai* handi bat aurkitzen da. Jatorrizkoa 1192 urtean eraiki zen eta Qing dinastia garaian (1644-1911) goizero jo izan zen zoriontasuna erakartzeko.

## Altxorra 
Xi'ango museoan Antzar Basatiaren Pagoda Txikian aurkituriko 130.000 objetu daude ikusgai; jadezko bitxiak, zigiluak, estatua budistak, harrizko eskulturak, portzelana, kaligrafiak eta margolanak.

## Iruditegia 

Irudi:Xi'anwildgoosepagoda2.JPG|Xiaoyan dorrea.
Irudi:2015-09-23-083327 - Xian, Kleine Wildganspagode.jpg|Lorategiak.
Irudi:Small Wild Goose Pagoda in Xi'an Museum 20091113.jpg|Sarrerako atea.
Irudi:Xi'an 200911 23.jpg|Pabiloi bat.
Irudi:2015-09-23-064944 - Skulpturen bei der kleinen Wildganspagode.jpg|Eskulturak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Europa uhartea

**Europa uhartea** () Mozambikeko kanalaren erdialdean dagoen biztanlerik gabeko atoloia da. 28&nbsp;km²-ko azalera du eta ez ditu ez biztanlerik ezta porturik ere.

Frantziak 1897tik aurrera kudeatzen du, Frantziaren Lurralde Austral eta Antartikoen barnean, baina Madagaskarrek bere jabetza aldarrikatzen du.

## Klima 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Biarritz (argipena)

**Biarritz** izenak hainbat esanahi ditu:

## Toponimoak 
###  
* Biarritz (edo Miarritze): Lapurdiko udalerria.
* Biarritz: Ipar Euskal Herriko kantonamendua.

###  
* Biarritz: Uruguaiko herria, La Floresta udalerrian kokatua.
Adabegi

**Adabegia** hitzak honako esanahiak izan ditzake:
* Adabegi (botanika): Enborrari adar bat biltzen zaion tokian eratzen den gune gogorra.
* Adabegia edo nodoa (informatika): Zuhaitz-egitura bateko elementua.
* Eraikuntzan, zura mozterakoan, enborraren adarrak zeuden lekuan azaltzen diren arrastoak.