open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Savuko itsasoa

**Savuko itsasoa**, Indonesiako zati bat inguratzen duen itsaso bat da, Savu izeneko uharteagatik hala deitua, itsasoaren hegoaldeko mugan dagoena. Hegoaldean, Savu eta Rai Jua uharteekin, Roti eta Timor (azken hori Ekialdeko Timor eta Indonesia herrialdeen artean banatua) uharteekin ekialdean, Flores uhartea eta Alor uhartedia iparraldean eta ipar-mendebaldean, eta Sumba uhartearekin muga egiten du ekialde ipar-ekialdean. Uharte horien artean, Indiako ozeanora isurtzen da hegoaldetik eta mendebaldetik, iparraldean Floresko itsasoa eta, ipar-ekialdean, Banda Itsasoa dituelarik.

Itsaso honen gehienezko sakonera, 3500 metrotan dago, eta, ekialdetik mendebaldera, 600 kilometroko distantzia hartzen du, iparraldetik hegoaldera, 200 kilometro neurtzen dituen bitartean. Itsasoaren bazterrean dagoen hiririk handiena, Kupang da, Nusa Tenggara Ekialdea indonesiar probintziaren hiriburua, Timor uhartean dagoena eta 450.000 biztanle dituena.

## Kanpo estekak
Mahakam

**Mahakam** () Indonesiako ibaia da, Ekialdeko Kalimantan probintziako garrantzitsuena. Borneoko erdialdeko mendigunean du iturria, eta Makassar itsasartera isurtzen da, delta zabala eratuz. 980 kilometro luze da eta 77.100 kilometro koadroko arroa drainatzen du. Samarinda da ibai ertzeko hiri nagusia, ahotik 48 kilometrora dagoena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Minamoto no Yoritomo

Kamakura shogunerria edo bakufuaren sortzailea izan zen.

Minamoto klan gerlariko kidea, Yoritomo gaztetan erbesteratua izan zen, bere aitak, Taira klan gobernariaren aurka eginiko matxinaden ondorioz. Erbestean, bere kausarako laguntza aurkitu zuen Hojo Tokimasagan, eta, 1185ean, Tairatarrak garaitu zituen.

1192an, giltzaperatutako enperadoreak shogun titulua eman zion, herrialdeko indar militar guztien agintari nagusi bihurtuz. Yoritomok, bere gobernari (shugo) eta ordezkari (jitō) propioak ezarri zituen Japonia guztian zehar. Honen ondorioz, gorte inperialarekin lehian zegoen gobernu egitura bat eratu zen, pixkanaka, gainditu egin zuena.

Yoritomo, honela, gobernatzeko gai izan zen, berez, enperadorea tronutik kendu gabe, eta ondorengo shogunerriek eredu bezala hartu zuten.

## Ikus, gainera 
* Genpei Gerrak
* Hojo klana
* Insei
* Kamakura garaia
The Darkness

**The Darkness** 2000. urtean Justin eta Dan Hawkins anaiek, Frankie Poullainek eta Ed Grahamek Lowestoften sortutako rock musika talde ingelesa izan zen. 2006. urtean taldea desegin zen.

## Taldekideak 
* Justin Hawkins (gitarra eta ahotsa)
* Dan Hawkins (gitarra)
* Frankie Poullain (baxua)
* Richie Edwards (baxua)
* Ed Graham (bateria eta perkursioa)

## Diskografia 
### Diskoak 
* *Permission to Land* (2003)
* *One Way Ticket to Hell...And Back* (2005)
* *Hot Cakes* (2012)
* *Last of Our Kind* (2015)
* *Pinewood Smile* (2017)
* *Easter Is Cancelled* (2019)

## Kanpo estekak
Prut

**Prut** Ekialdeko Europako ibai luzea da, Ukrainan jaio ondoren ia 700 km-tan zehar Errumania eta Moldaviaren arteko muga markatzen duena.

## Ibaiadarrak 
* Ezkerretik: Racovăţ, Ciuhur, Lăpuşna eta Sărata.
* Eskuinetik: Cheremosh, Herţa, Poiana, Corneşti, Isnovăţ, Rădăuţi, Ghireni, Volovăţ, Badu, Başeu, Corogea, Berza Veche, Râioasa, Soloneţ, Cerchezoaia, Jijia, Cozmeşti, Bohotin, Moşna, Pruteţ, Sărata, Elan, Horincea, Oancea, Stoeneasa eta Chineja.

## Ibilbidea 
Iturritik ahoraino hurrengo udalerriak zeharkatzen ditu: Delatyn, Kolomyia, Sniatyn, Chernivtsi, Novoselytsia, Darabani, Lipcani, Ungheni, Leova, Cantemir eta Cahul.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sixx:A.M.

**Sixx:A.M.** Nikki Sixx, DJ Ashba eta James Michaelek 2007. urtean Los Angelesen sortutako hard rock/heavy metal musika talde estatubatuarra da. Sixx:A.M. izena taldekideen izenetik dator (Sixx, Ashba, Michael).

## Taldekideak 
* James Michael – ahots nagusia, gitarra erritmikoa, teklatua, sampleak
* Nikki Sixx – baxua eta koroak
* DJ Ashba – gitarra nagusia eta erritmikoa, bateria, perkusioak eta koroak

## Diskografia 
### Estudioko diskoak 
* *The Heroin Diaries Soundtrack* (2007)

### EPak 
* *Live Is Beautiful* (2008)

### Soinu bandak 
* *Saw IV: Original Motion Picture Soundtrack* (2007)

Sixx A M Rock Im Park 2016 (16 von 15).jpg| DJ Ashba
Sixx A M Rock Im Park 2016 (18 von 15).jpg|Dustin Steinke (Tourband)
Sixx A M Rock Im Park 2016 (5 von 15).jpg| James Michael
Sixx A M Rock Im Park 2016 (13 von 15).jpg| Nikki Sixx (re)

## Kanpo estekak 
*  Sixx:A.M. taldearen webgune ofiziala
Ariarates V.a

**Ariarates V.a Eusebio Filopator**, Kapadoziako errege bat izan zen K.a. 163tik K.a. 130 arte. Bere jaiotza izena, Mitridates zen. Tito Livio historialariaren arabera, Ariarates V.a Erroman hezia izan zen (Liviok, beste Ariarates bat esan nahi zuela eta Ariarates V.ak, benetan, Atenasen ikasi zuela iradokitzen den arren. Edozein kasutan, Ariarates V.a, bere izaera finagatik eta filosofia eta artean aritzeko interesagatik bereizten zen. Demetrio I.a Soter seleuzidar erregearen arrebarekin ezkontzeari uko egin zion, nork gerra adierazi zion eta, Kapadozian, Orofernes ezarri zuen errege bezala K.a. 158an. Orduan, Ariaratesek, Erromara ihes egin zuen. Erromatarrek, bere tronua aldarrikatzen lagundu zioten, Apio eta Polibio kronistek, Orofernesek eta Ariaratesek, denbora batez elkarrekin gobernatu zutela dioten arren. Ariarates V.a, greziarzale porrokatua zen, eta Atenaseko ohorezko hiritartasuna zuen. Kapadozian bi hiri birfundatu zituen, Mazaca eta Tirana, Eusebia izen greziarra emanez. Bere oinordekoa, bere emazte alarguna Nisa izan zen, bien seme-alabetako bost hil zituena tronuan mantentzeko. Nisaren erailketarekin amaitu zen matxinada baten ondoren, biziraun zuen bere seme bakarra izan zen bere oinordekoa, Ariarates VI.a izenarekin.
Euskadiko errugbi selekzioa

**Euskadiko errugbi selezkioa** nazioarte mailan ofiziala ez den taldea da, Euskal Autonomia Erkidegoa ordezkatzen duena. Federazioak Donostian du egoitza nagusia.

## Historia 
Euskadiko Errugbi Federakundea 1985an sortu bazen ere, urte pare bat lehenago Gipuzkoa, Bizkaia eta Arabako federazioek antolatu zituzten Euskadiko selekzioaren partidak, batez ere Espainiako Eskualde selekzioen txapelketan parte hartzeko.

1997an **Euskarians** taldea eratu zen eta bere helburua euskal errugbia munduan ezagutzera ematea eta Iparraldeko eta Hegoaldeko jokalarien harremanak indartzea zen. 2009an Basque Korsarioak taldea eratu zuten Ipar eta Hego Euskal Herriko taldeek Super Liga Iberiarrean Euskal Herria ordezkatzeko, baina Superliga honek urtebeteko bizitza izan zuen.

## Jokaturiko partidak 
Hauek dira Gizonezkoen senior taldeak jokatu dituen partidak. Hemen ez daude EAEko selekzio gisa Espainiako Eskualdekako txapelketatan jokaturiko partidak.

* *Laranja kolorez* daude Europako Eskualdeen txapelketan jokaturiko partidak.

## Espainiako Eskualdeen Txapelketa 
Hauek dira Espainiako Eskualdeen Txapelketan EAEko Senior gizonezkoen selekzioak lortu dituen emaitzak:

## Ikus, gainera 
* Errugbiaren Historia Euskal Herrian

## Kanpo estekak 
* Euskadiko Federazioaren webgunea
Jitō

**Jitōa**, Japonia feudalean, gobernu militar zentralak, landa gune bakoitza banatzen zen jabetza edo shōen bakoitzeratzeko izendatzen zuen nekazal ordezkari bat zen.

Jitōak, zergak biltzen zituen eta bakea mantentzen zuen; bildutako zergen zati batenganako eskubidea ere ematen zitzaion. Kargua, Minamoto no Yoritomok sortu zuen 1184an, oinordekotzakoa bihurtu zelarik. Denboraren igaroan, jitōak, tokiko buruzagiekin, gobernu zentralarekin baino harreman estuagoa izatera iritsi ziren, honek, Kamakura shogunerriaren ahultzean zerikusi handia izan zuelarik.

## Kanpo estekak
Shugo

**Shugoa** (守護, Shugo?) Japoniaren garai feudalean, ofizialei ematen zitzaien titulu bat zen. Bere esanahi literala, "zaindaria" da.

Kargua, hasiera batean, Minamoto no Yoritomok sortu zuen 1185ean, Minamoto no Yoshitsune harrapatzen laguntzeko, baina, benetako arrazoia, shogunerria Japonia osoan hedatzea zen. Hau da, shogunek izendatzen zituzten shugoak antzinako japoniar probintziak edo *kuni*ak ikuskatzeko.

Shugoa, aurreko kokushi kargua ordezkatzen joan zen, Kiotoko Gorte Inperialak izendatuak zirenak. Ofizialki, kargua, gokuninen (御家人) agindupean zegoen, literalki, "etxeko gizona" shogunaren basailua, hasiera batean, gerlari bat izatetik gertuago zegoen arren. Baina, bi titulu horien arteko harremana oso ezberdina izan zen, Japonia feudalaren historian zehar bi karguek jasan zituzten garrantzi aldaketen ondorioz.

Hiriburu inperialean mantentzeko derrigortasunaren ondorioz, bere probintziatik urrun, shugodai (守護代,?) edo shugoen ordezkariak ere izendatzen ziren. Ordezkari hauek, shugoak zenbait probintziaren ikuskapena bere kargu zuenean ere izendatzen ziren.

Denboran zehar, shugoaren boterea handitzen joan zen, eta Onineko Gerra Zibila hasi zenerako (1467-1477), shugoen arteko gatazkako oso kontu arrunta bihurtu ziren. Gatazken ondorioz, batzuk, berebizi gehitu zuten euren boterea, beste batzuk, euren mendekoengatik itzalduak izan ziren bitartean, shugodaiak kasu.

XV. mendearen amaieran, Sengoku garaiaren hasieran, Japoniako botere politikoa, titulu ezberdinak zituzten jaun feudalen artean banatua zegoen, shugoak, shugodaiak, etab..., daimyō ere deituak.

## Kanpo estekak
Kyotoko Gorte Inperiala

thumb|250px|Kyotoko Jauregi Inperialaren aurrealdeko ikuspegia
250px|eskuinera|thumb||Jauregia, gertutik ikusia
250px|eskuinera|thumb|Jauregiko Lorategien ikuspegia
**Kyotoko Gorte Inperiala**, Japoniako izenezko gobernua izan zen 794tik 1868 arte, Meiji aroaren hasieran, gortea Tokiora eramana eta Meiji berrezarkuntzan barneratua izan zenean.

Minamoto no Yoritomok, 1185ean, shogunerria sortu zuenean, benetako boterea shogunen esku egon zen, Japoniako Enperadoreekin ikamikak zituztenak eta 1868 arte iraungo zuena. Horren aurretik, botere politikoa aristokratena zen, kultua eta txinatar eragin handikoa, errege familiako kideren baten edo beste baten alde egiten zuena, eta, garairen batzuetan, Japonia benetan gobernatzen zutenak zirenak.

## Ikus, gainera 
* Kyōto Gosho
* Bost Erregeordeen Etxeak
Ashikaga Takauji

Ashikaga shogunerriaren sortzailea eta shogunerri honetako lehen shoguna izan zen. 1338an hasi zen gobernatzen, Japonian Muromachi garaiari hasiera emanez, eta hil zenean amaitu zuen, 1358an. Minamoto klaneko Seiwa Genji leinuko samuraien ondorengo bat izan zen.

Jatorrian, Kamakura shogunerriko jeneral bat izan zen, eta 1331 eta 1333 bitartean iraun zuen Genko Gerra amaitu zuen. Shogunerriarekin ez zen ados egon, eta Go-Daigo Enperadorea eta Kusunoki Masashigerekin aliatu zen Kioto hartu, eta, ondoren, Kamakura suntsitu, eta, honela, botere inperiala berrezarriz, Kenmu Errestaurazioarekin, 1333an.

Hala ere, samuraiak ez zeuden gustora errestaurazioarekin, eta shogunerri sistemara itzultzea pentsatzen ari ziren. 1335ean hasi ziren matxinadak Kamakuran eta Takaujik baretu egin zituen, baina, egoera, bere burua shogun izendatzeko probestu zuen. 1336an, Takaujik bere aurkariak garaitu zituen eta Kioto hartu zuen, Kōmyō Enperadorea ezarriz, 1338an, ofizialki shogun izendatua izan zen. Hala hasi zen Nanboku-chō (Iparraldeko eta Hegoaldeko gorteak) garaia, non, aldi berean, Japoniako bi enperadore egongo ziren, hurrengo 60 urteetan.

Takaujiren semea, Ashikaga Yoshiakira, bere oinordekoa izango zen.
Nariyoshi Printzea

Kenmu Errestaurazioan gobernatu zuten bi shogunetako bat izan zen, 1334 eta 1336 bitartean.

Go-Daigo Enperadorearen semea zen. Ashikaga Tadayoshik kargutik kendu eta hil zuen, 1338an. Bere heriotzak, errestaurazioaren erorketa eta, shogun kargua samuraiengana itzultzea eragin zuen, Ashikaga klanaren esku, urte horretan bertan, Ashikaga shogunerria sortu zuen klana.
Blue Öyster Cult

**Blue Öyster Cult** 1967. urtean New Yorken sortutako rock musika talde estatubatuarra da. "(Don't Fear) The Reaper", "Godzilla" eta "Burnin' for You" abestiengatik ezagunak dira.

## Taldekideak 
### Gaur egungo taldekideak 
* Eric Bloom (1970-gaur egun)- ahotsa, gitarra
* Buck Dharma (1970-gaur egun) - gitarra
* Allen Lanier (1970-1985, 1987-gaur egun) - teklatua, gitarra
* Richie Castellano (2004-gaur egun) - baxua
* Jules Rodino (2004-gaur egun) - bateria

### Hasierako taldekideak 
* Eric Bloom - ahotsa, gitarra
* Buck Dharma - gitarra, ahotsa
* Allen Lanier - teklatua, gitarra
* Joe Bouchard - baxua
* Albert Bouchard - bateria

#### Taldekide ohiak instrumentuka 
#### Baxua 
* Joe Bouchard (1970-1986)
* Jon Rogers (1987-1995)
* Greg Smith (1995)
* Danny Miranda (1995-2004)

#### Bateria 
* Albert Bouchard (1970-1981, 1985eko otsailean *Californian tour* biran)
* Rick Downey (1981-1984)
* Thommy Price (1985)
* Jimmy Wilcox (1985-1987)
* Ron Riddle (1987-1991)
* Chuck Burgi (1991-1992, 1992-1995, 1996-1997)
* John Miceli (1992, 1995 eta batzuetan 2003an)
* John O'Reilly (1995-1996)
* Bobby Rondinelli (1997-2004)

#### Teklatua 
* Tommy Zvonchek (1985-1987)
* Kasim Sultan (1998) - gitarra-jotzailea ere (Lanier gaixorik zegoen bitartean)
* Al Pitrelli (1999) - gitarra-jotzailea ere (Lanier gaixorik zegoen bitartean)

## Diskografia 
* 1972 *Blue Öyster Cult*
* 1973 *Tyranny and Mutation*
* 1974 *Secret Treaties*
* 1975 *On Your Feet Or On Your Knees* (zuzenean)
* 1976 *Agents of Fortune*
* 1977 *Spectres*
* 1978 *Some Enchanted Evening* (zuzenean)
* 1979 *Mirrors*
* 1980 *Cultösaurus Erectus*
* 1981 *Fire of Unknown Origin*
* 1982 *Extraterrestrial Live* (zuzenean)
* 1983 *The Revölution by Night*
* 1984 *Club Ninja*
* 1988 *Imaginos*
* 1998 *Heaven Forbid*
* 2001 *Curse of the Hidden Mirror*
* 2002 ''A Long Day's Night* (zuzenean)
* 2020 *The Symbol Remains''

## Kanpo estekak 
*  Blue Öyster Culten webgune ofiziala
Okinawa Plaka

thumb|500px|Okinawa Plakaren mapa
**Okinawa Plaka** plaka tektoniko bat da. Bere hedadura 0,00802 estereorradianekoa da. Eurasiar Plakarekin lotua dago.

Asia hegoekialdean dago. Ekialdeko Txinako Itsasoaren hegoekialdea, Ryukyu uharteak eta Kyushu uhartearen hegoaldeko muturra hartzen ditu.

Okinawa Plakak, Yangtze Plaka, Filipinetako Plaka eta Amuriar Plaka ditu mugakide.

Beste plakekin dituen mugak, Ryukyuko fosak eratzen ditu, Okinawa uhartediaren ekialdeko kostaldean.

Okinawa Plaka, milioi bat urteko, 2,8530ºko errotazio abiaduran mugitzen da, 48º 35' ipar latitudean eta 142º 42' eki longitudean kokatutako polo baten arabera.

Bere izena, Okinawa uhartediagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Shogunerri

Japonian ezarritako gobernu militarra izan zen, etenaldi laburrekin XII. mendearen amaieratik 1868ko Meiji berrezarkuntza arte iraun zuena.

Shogunerriaren buru, shoguna zen, bere atzetik zegoen antolakuntza aparatua, shogunerri ezberdinetan aldatu egin zen bitartean. Hiru shogunerri existitu ziren Japoniako historian:

Kamakura shogunerria, hiru organoz osatua zegoen:

# *Mandokoro*a, administrazioa, finantza eta kanpo politikaz arduratzen zena
# *Samurai dokoro*a, kontu militarrez eta poliziaz arduratzen zena
# *Monchugo*a, kontu juridikoez arduratzen zena eta Justizia Gorte bezala aritzen zena.

Tokugawa shogunerria, bost organoz osatua zegoen:

# Tairōa edo Agure handia
# Rōjūa edo Agureen Kontseilua
# Wakadoshiyoria edo agure gazteen kontseilua
# Ōmetsukea edo zentsorea
# Machi-bugyōa edo gobernu zibila.

## Kanpo estekak
Kenmu berrezartzea

1333tik 1336 arte iraun zuen Japoniako historiaren garai bat izan zen. Garai honek, Kamakura shogunerriaren erorketa adierazten du, Go-Daigo enperadorea, herrialdean kontrol inperiala berrezartzen saiatu zenean, baina enperadorearen alde zegoen Ashikaga Takauji jeneralak bere burua shogun izendatu eta Ashikaga shogunerria sortu zuenean huts egin zuen, berrezartzea erabat amaituz.

## Kanpo estekak
Zilene

**Zilene** mendia (grezieraz Κυλλήνη, *Kyllếnê*), greziar mitologian, Arkadia eta Akaiaren arteko mugan dagoen Peloponesoko 2374 metroko garaiera duen mendi batek jasotzen duen izena.

Zilene mendia (gaur egun Ziria), Peloponesoko mendi handien artean ekialderen dagoena da. Iparralderantz irekitzen den zortzi kilometro eta erdiko zirkuluerdi bat eratzen du, inguruko mendien artean nabarmentzen delarik. Leizeak ditu, horietako batzuk, estalaktitekin

Han erditu zuen Maiak Hermes. Bere tontorrean, azken jainko honi eskainitako tenplu bat zegoen. Zileniar adjektiboa, jainkoak jasotzen duen epitetoetako bat da, eta olerkari greziar eta erromatarrek, lira, "zileniarra" deitzen zuten, jainko honek lira musika tresna sortu izanagatik.

Plinio Zaharrak, "zozoak, zuri soilik Arkadiako Zilenen jaiotzen zirela, eta ez beste inon" zioen.

## Kanpo estekak
Metroon

**Metroon** () Atenasko agoran dagoen ia lauki formako eraikin bat da, antzinako Buleterion eraikina. 23 metroko luzera du albo bakoitzak.

Ustez, bost barneko zutabe zituen, baina ez da horren arrastorik aurkitu. Hauek, eraikinaren planoan, tamainan eta kokapenean daude, antzinako bouleteriona bezala identifikatzea ahalbidetu dutenak, non buleutak biltzen ziren, eta Klistenes Atenaskoaren garaikoa zena.

Buleterion berria eraiki ondoren, antzinako eraikinak funtzio batzuk mantendu zituen, baina oso mugatuak. K.a. V. mendetik aurrera, *bule* delakoa oraindik hemen biltzen zenean, eraikina, hiriko agiritegien kontserbaziorako erabiltzen zen. Agiritegi hauek bouleterion zaharrean geratu ziren, baita boulea jada han biltzen ez zenean ere. Orduan jaso zuen eraikinak izen berri bat, Metroon, hain zuzen. Olinpiar jainkoen ama zen Reari eskainitako santutegia. K.a. 140an, antzinako multzoa, azkenik, Metroonaren gainean eraikitako eraikin berri bategatik ordezkatua da.

## Kanpo estekak
Pharnavaz II.a Iberiakoa

**Pharnavaz II.a Iberiakoa**, **Bartom** bezala ere ezagutua, Iberiako errege izan zen K.a. 64 eta K.a. 32 bitartean. Erromatarrek, Pharnabazius bezala ezagutzen zuten. K.a. 30ean hil zen.

Bere aita Artag Iberiakoaren oinordekoa izan zen, Ponpeio erromatar jeneralaren aurrean amore eman zuena.

Bazen jada denbora bat ez zuela K.a. 65ean ezarritako erromatar eragina onartzen. K.a. 36an, Publius Candidus Crassusek zuzendutako armada bat, Marko Antoniok bidalia, herrialdean agertu zen. Pharnavazek, berriz Erromaren aliatu izatea beste erremediorik ez zuen izan. Erromatar armadak Albaniaraino jarraitu zuen (egungo Azerbaijan), non Zobera izeneko erregea ere, Erromaren aliatu bihurtzera behartua izan zen.

K.a. 32an, 60 urte lehenago herritik kanporatua izan zen Mirian II.a Iberiakoa Pharnavaziar printzeak tronutik kendu eta hil zuen.
Intef I.a

**Sehertauy Intef** edo **Intef I.a**, Egiptoko XI. dinastiaren benetako sortzailetzat hartzen da, eta Tebasetik gobernatu zuen, K. a. 2119 eta K. a. 2103 bitartean, beharbada, bere aita Mentuhotep I.arekin elkargobernatuz, tokiko buruzagi bat zena.

Garai honetan, Egipto zatitua zegoen, eta bere kontrolpean biltzen saiatu zen. Bere inguruan bildu ahal izan zituen hegoaldeko nomo gobernari guztiak, diplomazia edo indarraren bidez. Hori egin eta berehala, bere burua faraoi izendatu zuen, eta Goi Egipto guztian gobernatu zuen, bere hiriburua Tebasen ezarriz, are, bere izena kartutxo batean ere idatzi zuen, honela, antzinako faraoiek bezala, Horusen izena izanez.

Herakleopolis Magnako gobernaririk boteretsuenei aurre egin ahal izan zien, hain baitzen sakona etsaitasuna, soilik etsai bezala aldarrikatuz jarraitzaileak lortzen zirela. Baina Herakleopoliseko erregeek, Behe Egipton, Intefen erregealdian boterea mantendu zuten, mende betez gerra zibilak eraginez.

Intef I.ak, Neferkara herakleopolistar erregearen aurka borrokatu zuen, tarte sakon bat sortuz, Egipto, bi erregeek zuzendutako bi bloke handitan banatu izanagatik. Bi lurraldeen arteko harremanak, barealdi batean sartu ziren, Neferkararen aliatu zen Anjtifiren hilobian aurkitutako idazkunen ondorioz ezagutzen den benetako gerra bat eragingo duten uneko mugako gatazkek apurtua. Anjtifik Intefen aurka borrokatu zuen, hasiera batean garaile irtenaz. Dirudienez, Goi Egiptok jasan zuen gosete baten ondorioz eten ziren borrokak. Borroka hauek jarraitu zirenean, Intefek dirudi garailea, handik gutxira hilez.

Intefek, Tebasetik iparraldera aurkitzen ziren hiri batzuk konkistatu zituen, Koptos eta Dendera kasu. Hierakonpolis eta El Kab ere domeinatu zituen.

Intef I.a aipatzen duten bere garaikide gehienek, *Printze* bezala aipatzen dute. XVIII. mendeko Tutmosis III.aren arbasoen gelan aipatua da *Noble eta printze oinordeko* bezala, hilarri batean, *Oinordeko printzea, Noble eta Tebaseko nomoko jaun handia* bezala aipatzen da, eta, Denderako beste batean, *Hegoaldeko printze handia* bezala. Litekeena da Intef, aurreko errege familiaren senidea izatea eta, antzinako ohiturak jarraituz tronua berreskuratzen saiatzea.

Uste denez, Intef I.a gazterik hil zen, ziuraski adin ertainekoa zela, eta harkaitzean zulatutako hilobi estu batean lurperatua izan zen, Tebaseko mendebaldeko ibarrean, El-Tarifen. Diseinua, patio handi batean zetzan, mendiaren magalean moztua, albo batean zenbait hilobi zulatuak zituela. Erregearen beraren hilobia, ez zen alboko besteak baino handiagoa, ziuraski, familiako kideentzat, emazteentzat eta gortetar altuentzako eraikiak.
Maia (mitologia)

Greziar mitologian, **Maia** edo **Maya** (grezieraz Μαία), Pleiadeen artean nagusiena da, Atlas eta Pleioneren zazpi alabak zirenak. Bere ahizpak eta bera, Arkadiako Zilene mendian jaioak, batzuetan, mendiko jainkosak deituak dira. Maia, nagusiena, eta, aldi berean, ederrena eta lotsatiena zen.

Hermes jainkoari eskainitako homeroar ereserkian kontatzen denez, Maiak, jainkoen mezularia izan zuen Zeusekin Zileno mendiaren leizean. Umea erditu ondoren, Maiak, mantetan bildu eta lotara joan zen. Hermes umeak, oso azkar hazten zena, lau hankatan ihes egin zuen Tesaliarantz, non, bere lehen bizi eguneko gauean, Apoloren abereen zati bat lapurtu eta lira asmatu zuen. Maiak, ez zion Apolori sinetsi nahi izan, honek, bere abel taldea Hermesek lapurtu zuela esan zionean, eta Zeus berarekin ados zegoen. Azkenik, Apolok, abereak liragatik elkartrukatu zituen.

Maiak, Arkas umea ere hazi zuen, Heragandik babesteko, Arkasen ama zen Kalisto hartz eme bihurtu zuena.

Erromatar mitologian, bere baliokidea, Maia Maiestas da.

## Kanpo estekak
Georgiar alfabeto

**Georgiar alfabeto**a (georgieraz: ქართული დამწერლობა,  ahoskatua) georgiera eta beste kartveliar hizkuntzak (mingreliera, svanera eta, zenbaitetan, lazera) idazteko erabiltzen duten alfabetoa da, batzuetan osetiera eta abkhazera idazteko ere erabili zutena. Georgierak ortografia fonetikoa du eta egungo alfabetoak 33 hizki ditu. Hizki bakoitzak forma bakarra du (arabieran bezala), ez baitu xehe/larri aukerarik. Ezkerretik eskuinera idazten da.

Historian zehar, georgiera *asomtavruli*, *nuskhuri* eta *mxedruli* alfabetoez idatzi da. Hizki izen berak izan eta hizkuntza bera idazteko erabiliak izan arren, hirurak ezberdinak dira.
[thumb|923x923px| alfabetoak dagokien [transliterazioarekin.]]

## *Asomtavruli* 
*Asomtavruli* edo *mrgvlovani* georgiar alfabetoaren era historikoa da.

## *Nuskhuri* 
*Nuskhuri*a X. mendean sortutako eliz alfabetoa da. Egun, hagiografian baino ez da erabiltzen.

## *Mxedruli* 
*Mxedruli*a egungo alfabetoa da, lehendabizikoz XI. mendean sortua. XIX. mendera arte erlijioarekin zerikusirik ez zuten testuetan erabiltzen zuten, baina artean, aurreko era biak uztartzen zituen *khutsuri* ordezkatu zuen.

## Zenbakiak 
*Biek,  ჳ eta უ , balio bera dute: 400.

thumb|650px|erdian|
## Transkripzioa 
Georgiako Geodesia eta Kartografiako Estatu Departamentuak, Georgiako Linguistika Institutuarekin batera, transliterazio-sistema nazional bat onartu zuen 2002an. Hala ere, beste bi sistema daude:

* ISO 9984 sistema, eta
* BGN/PCGN sistema.

Euskaltzaindiak euskararako *Georgieraren eta armenieraren alfabetoetan idatzitako izenak euskarara aldatzeko transkripzio-sistemak* izeneko arauan, sistema horiek proposatu zituen, Natela Sturua georgiar euskaltzain urgazlearen proposamena jarraituz:
* goi-mailako lan akademikoetan edo espezializatuetan, ISO 9984 sistema erabiltzea, eta
* komunikabideetan, literaturan, irakaskuntza ez-espezializatuan eta, oro har, dibulgazioan, transkripzio praktikoa proposatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Publio Postumio Tuberto

**Publio Postumio Tuberto** (latinez *Publius Postumius Tubertus*), erromatar kontsula izan zen K.a. 505ean, Marko Valerio Volusorekin, Errepublika sortu eta bosgarren urtean. Bere aita, Kinto Postumio Tuberto zen, eta Postumia patriziar gensekoa zen.

Postumia patriziar gensa, Erromako gensen artean antzinakoenetako bat zen, eta, bertako kideak, sarri iristen ziren estatuko kargurik gorenetara, erregeak kanporatu eta Errepublika sortu ondoren. Gens honetako familiarik aipagarriena, Alba zen, baina, Errepublikaren hasiera honetan, Megelo eta Tuberto familiak ere azpimarratzekoak dira.

Postumio eta Valerio kontsulek, sabinarren aurka borrokatu zuten, Tubertok, Anion ibaiaren ertzean garaipen erabakigarri bat lortuz, eta, ondorioz, garaipen baten ohorea lortu zuen. Tuberto, K.a. 503an berriz kontsul aukeratua izan zen, Agripa Menenio Lanatorekin. Tito Livioren arabera, aurunkoarrak garaitu zituen (tribu oskotarra), eta, Erromara itzuli zenean, beste garaipen batetarako eskubidea lortu zuen, baina, beste egile batzuk, berriz sabinarren aurka borrokatu zuela diote, hasiera batean porrot eginez, baina, ondoren, hauen aurka garaipena lortuz, eta, itzultzen denean, garaipen bat ospatu zuen.

Dionisio Halikarnasokoa historialariak, Regilo Lakuan erromatarrek lortutako garaipenean parte hartu zuela dio.

K.a. 493an, Senatuak Mendi Sakratura bidalitako hamar enbaxadoreetako bat izan zen, Plebeioen Banaketan. Tuberto, hirian lurperatua izan zen, bere bertuteen ondorioz.

Soilik bere ondorengo batek izan zuen cognomen bera: Aulo Postumio Tuberto.
Ariarates VI.a

**Ariarates VI.a Epifanes Filopator**, Kapadoziako erregea izan zen K.a. 130 eta K.a. 116 bitartean, eta aurreko erregea izan zen Ariarates V.aren seme txikia. Bere bost anai-arreba nagusiak, bere ama Nisak hil zituen, nork erregina bihurtu nahi zuen bere senarra hil ondoren, baina, txikiena, dinastiari leiala zen herriak salbatu zuen. Nisak, heriotz zigorra jaso zuen bere krudeltasunagatik, eta Ariarates VI.a errege bezala koroatua izan zen.

Gertaera hauek, aitzakia bikaina izan ziren Pontoko Mitridates V.a Evergetes erregearentzat, herrialdearen gaineko bere kontrola ezartzen saiatu zena. Horregatik, Ariarates, bere alaba Laodizearekin ezkondu zuen, baina bere seme Mitridates VI.ak, Kapadozia Pontoren erresuma satelite bihurtzeko nahikoa ez zela uste izan zuen, eta Ariarates hiltzea agindu zuen.

Erresuma, denbora laburrez, Laodizeak gobernatu zuen, baina Nikomedes III.a Bitiniakoaren inbasioa jasan zuen, erregina alargunarekin ezkondu zena. Baina, handik gutxira, Mitridates VI.ak kanporatu zuen, tronuan Ariarates VII.a jarri zuena, Ariarates VI.aren semea.
Nikomedes III.a

**Nikomedes III.a Evergetes** Bitiniako errege bat izan zen, Asia Txikian zegoen antzinako erresuma helenistiko bat. K.a. 127tik K.a. 94 arte gobernatu zuen. Bere aita Nikomedes II.aren oinordekoa izan zen tronuan, eta, aldi berean, bere oinordekoa Nikomedes IV.a izan zen, Bitiniako azken erregea izan zena, semerik ez baitzuen izan eta, erresumaren oinordeko, Erromatar Errepublika bihurtu zuelako.

Bere burua, Paflagoniako maisu izendatu zuen, Bitinia eta Pontoren artean zegoen antzinako eremu bat, eta, Kapadozia eransteko asmoarekin, Laodizerekin ezkondu zen, Ariarates VI.aren alarguna, nork Bitiniara bidaiatu zuena, Erromaren etsairik handienetako bat zen Mitridates VI.ak, erresuma hori eranstearekin mehatxatu zuenean. Hala ere, Nikomedesen planek ez zuten espero zuen fruiturik eman, Laodizeren seme-alabak hil egin baitziren, eta erromatarrek, Kapadoziaren gaineko edozein asmo bertan behera uzteko exijitu baitzioten, baita Paflagonia uztea ere. Lurralde horiek aldarrikatzeko azken saiakera, tronurako itxurati baten alde eginez egin zuen, baina erromatarrek konplota aurkitu zuten, eta hauek, erretirarazi egin zuten.
Mitridates V.a Evergetes

**Mitridates V.a Evergetes** () Pontoko Erresumako zazpigarren erregea izan zen, K.a. 150 eta K.a. 121 bitartean gobernatuz.

Farnatzes I.a Pontokoaren semea eta Mitridates IV.a Filopatorren iloba zen. Bere aurrekoak hasitako Erromarekin aliantza politika jarraitu zuen. Itsasontziekin eta armada laguntzaile txiki batekin lagundu zuen Hirugarren Gerra Punikoan (K.a. 150-K.a. 146), eta, ondoren, erabateko laguntza eman zuen Eumenes III.a edo Aristonikoren aurkako gerran (K.a. 131-K.a. 130). Erromari eskainitako zerbitzuengatik, Manio Akilio kontsulak Frigia probintzia eman zion saritzat. Senatuak, kontsularen ekintzak ezabatu zituen, eroskeria leporatzen zitzaiona, baina Mitridatesek Frigiaren jabetza mantendu zuen hil zen arte.

Bere erresumaren boterea gehitu zuen bere alaba Laodize, Ariarates VI.a Kapadoziako erregearekin ezkonduz.

Sinopen eraila hil zen, bere hurbileneko jendeak egindako konspirazio batean, konspirazio horretako partaideen artean, ziur asko, bere familiako kideak zeudelarik.

Arlo kulturalari dagokionez, bere erregealdia, joera greziarzale indartsuengatik bereizi zen, Atenas eta Delosi eginiko dohaintza eskuzabalengatik eta Apolo jainkoari egindako gurtzagatik gogoratua izan zelarik.
Manio Akilio (kontsula K.a. 129an)

**Manio Akilio**, Erromatar Errepublikako politikari eta militar bat izan zen.

Akilio, Akilia gensekoa zen, Errepublikako familiarik antzinakoenetako bat. Kontsul aukeratua izan zen K.a. 129an, Gaio Sempronio Tuditanorekin batera. Akiliok, Erroma eta bere burua Pergamoko Eumenes II.aren semetzat jotzen zuen Eumenes III.aren arteko gerra amaitu zuen, eta bere aurrekoa izan zen Marko Perpernak ia amaitua utzi zuena. Akiliok, Frigia, Mitridates V.a Evergetes Pontoko Erresumako erregeari eman zion, Erromari, gerran zehar eskainitako zerbitzu onak argudiatuz, baina askoz litekeenagoa da Pontoko erregeak senatariari emandako eroskeriagatik izatea. Erromara itzuli zenean, Akilio, bidegabeko erabiltzeagatik akusatua izan zen, eta bere erruduntasuna frogatzen zuten frogak mordoa izan arren, errugabetzat jo zuten, kargurik gabe, ziuraski epaimahaikideak erosi ondoren. Epaiketaren ondoren, Manio Akilio garaipen batekin ohoratua izan zen, baina hau ez zen K.a. 126 arte ospatu.

Manio Akiliok, seme bat izan zuen, hau ere Manio Akilio izenekoa, Gaio Marioren aldekoa izan zena eta honen ondoan borrokatu zuena Zinbriar Gerran. Manio Akilio semea, Mariorekin batera kontsul izendatua izan zen K.a. 101ean, eta esklabuen matxinada menderatu zuen Bigarren Gerra Serbilean. Akilio, Asiara bidalia izan zen K.a. 88an, Mitridates VI.aren aurka borrokatzeko legatu bezala, bere aitak Frigia saldu zion erregearen semea. Honen esku hil zen, urre urtua edatera behartu zuena bere gutizikeria sendatzeko asmoz.
Tairō

**Tairōa**, Tokugawa shogunerrian, XVII. mendeko Japonian (大老, Tairō?, literalki "agure handia"), maila altuko gobernu posizio bat zen. Tairōak, samurai beterano bat, ohi izango zen agure kontseiluko presidentea larrialdirik balego. Orohar, tairōaren funtzioa, Japoniari, aldi baterako buruzagi ahaldun bat ematea zen, shoguna kanpoan balego edo ezgaia izango balitz.

## Kanpo estekak
Bigarren Gerra Serbila

**Bigarren Gerra Serbila**, esklabo siziliarren Erromaren aurkako altxamendu bat izan zen, errepublikarrak garaile irten zirelarik. Gerra hau, K.a. 104 eta K.a. 100 bitartean gertatu zen.

## Gerra 
Galia Zisalpinan ezarri ziren zinbriarren aurkako gerran, Gaio Mariok, errekrutatzeak ezartzea agindu zuen, barbaroen aurka borrokatzeko haina soldadu errekrutatu ahal izateko. Mariok, Nikomedes II.a Bitiniakoari laguntza eskatu zion, errege honek, laguntza ukatu zion, erromatar zerga-biltzaileek (*publicani*) bere lurraldea hainbeste esklabutu zutela, hau, laguntza armada bat mugitzea kosteatzeko gai ez zela argudiatuz. Arazoa konpontzeko asmoz, kontsulak, siziliar ereite zelaietan zerbitzatu behar zuten esklabuetako batzuk, askatuak izan behar zirela erabaki zuen, bitiniarrei langileak eman ahal izateko.

Zortzirehun esklabu inguru askatu ondoren, oraindik uhartean jarraitzen zuten gehienak altxatu ziren. Lehen borrokak, probintziako gobernariak, gelditzeko agindu zienean gertatu ziren. Altxatutakoen buru, Salvio agertu zen, Lehen Gerra Serbilean altxatutako esklabuen buru izan zen Eunoren bidea jarraitu zuen esklabu bat, bere eskubideengatik borrokatuz eta matxinadako buruzagi bezala hautaraziz. Salviok, Trifon izena hartu zuen; izen honek, bere jatorria, Diodoro Trifongan zuen, Seleuzidar Inperioko despota bat.

Esklabuek, armada nahiko handi bat eratu zuten, 20.000 infanteriako soldaduekin eta 2.000 zalditeriakoekin, ondo armatu eta entrenatutako beste talde batzuez gain. Akilio kontsulak, matxinada garaitu ahal izan zuen, bere armadan soldadu mordo bat galtzearen truke.

Sizilian gertatutako bigarren matxinada hau, esklabu siziliar eta italiarrek jasaten zituzten gehiegikerien ondorioz gertatutako esklabu italiarren matxinada sail baten zati izan zen.

## Kanpo estekak
Ireland's Call

'''Ireland's Call'* (euskaraz: *Irlandaren Deia*) ereserki eran erabilitako irlandar abestia da, batez ere Irlandako Errugbi Selekzio Nazionalaren partidetan, bai eta gainontzeko Irlandaren Uharte osokoak mantentzeko. Bada denbora bat beste zenbait kiroletan ere erabiltzen dela, adibidez Hockey eta Cricket kiroletan.

## Sorrera 
1995ean Irlandako Errugbi Federakundeak luzaturiko eskeintza baten ondorioz Phil Coulter musikariak abestia konposatu eta hitzak idatzi zituen. Helburua Ipar Irlandako irlandar unionistak Irlandako Errepublikaren ereserkia den eta Irlandar errepublikanismoaren guztiz lotua dagoen *Amhrán na bhFiann* (*Gudariaren Abestia*) abestiarekin sumindu ez zitezen ekidin eta pentsamolde ezberdinetako irlandar guztiak batuko zituen kirol ereserki bat sortzea izan zen, ereserki horren hitzek Irlandako Independentzia Gerran Irlandako Errepublika aske eta independiente baten alde borrokatu zuten Irlandar Errepublikar Armadako gudarien goraipamen argia egiten baidute, aldiz, *Ireland's Call* kirol ereserkiak ahal den hitz neutralenak erabili eta irlandarren arteko batasuna goraipatzen du.

## Erabilera 
Irlandako errugbi taldeak Uhartearen bi zati bananduak berbatzen ditu: Ipar Irlanda eta Irlandako Errepublika. Partidak Dublinen ospatzen direnean bi ereserkiak batera entzuten dira: *Amhrán na bhFiann* (*Gudariaren Abestia*, Irlandako Errepublikako ereserkia ofiziala) eta *Ireland's Call* (*Irlandaren Deia''). Atzerrian partida ospatu aurretik Ireland's Call abestia bakarrik jartzen da.

## Hitzak 
## Ikus gainera 
* Amhrán na bhFiann

## Kanpo estekak 
* Ireland's Call abestia errugbiko Sei Nazioen Torneoko partida batean 
* Ireland's Call ereserkia entzungai. Youtube.com
Stadio Flaminio

**Stadio Flaminio** kiroldegi edo estadioa Erromako kirolgunearen bihotz-bihotzean kokatzen da. Via Flaminian dago ( Erromatik Ariminiumra zihoan galtzadan), hiriaren erdigunetik hiruren bat kilometrotara.

## Kanpo estekak
Nikomedes II.a

**Nikomedes II.a Epifanes** Bitiniako errege izan zen K.a. 149 eta K.a. 127 bitartean. Nikomedes I.aren laugarren ondorengoa izan zen, nazio honetako erregerik azpimarragarrienetako bat, eta, honen omenez sortu zelarik Nikomedia hiriburua, bere ondorengoetako batzuei ere izena emanez, eta Prusias II.aren semea izan zen.

Nikomedes II.a ren ospea, oso handia zen bere aitak tronua utzi aurretik ere, eta, beraz, honek, Erromara bidali zuen, erresuman izan zezakeen eragina mugatzeko. Hala ere, Erromatar Senatuak ere oso begi onez ikusi zuen Nikomedes II.a, ondorioz, bere aitak mezulari bat bidali behar izan zuelarik, bere semea hiltzeko. Hala ere, mezulariak konplota kontatu zuen, eta printzea konbentzitu zuen bere aitaren aurkako matxinada bat abia zezan.

Pergamoko Atalo II.aren laguntzarekin, bere misioak erabateko arrakasta izan zuen, bere aita Nikomedian exekutatuz amaitu zena. Bere erregealdia luzea izan zen, 20 urte baino gehiagokoa eta Erromaren planekin erabat bat zetorrelako bereizi zen. Inperio honekin izan zuen aliantzak, Pergamoko Eumenes III.aren aurkako gerran Erromari laguntzera bultzatu zuen.

Bere oinordekoa, bere seme Nikomedes III.a izan zen.
Merit-Ra Hatshepsut

**Merit-Ra Hatshepsut**, Hatshepsut erregina-faraoiaren alaba gaztea izan zen, nagusia Neferura zelarik. Tutmosis III.a faraoiaren emaztea eta Amenofis II.a faraoiaren ama izan zen. Bere senarrak, bere ama hil ondoren, eskubide propioz bereak ziren hiru titulu kendu zizkion: Jainkoaren emaztea, jainkoaren eskua eta Errege Emazte Handia. Tutmosis III.ak, Al-Fayumeko oasian zegoen jauregi batean baztertu zuen, Tebasetik urrun, non erregetzako jendeak bizi behar zuen. Bere ama Hatshepsut hil zenean ere, Merit-Ra Hatshepsutentzat eraikitzen ari zen hilobia etena geratu zen.

Tutmosis III.a hil zenean, bere seme Amenofis II.ak, bere amari, Tutmosisek kendutako tituluak itzuli zizkion, eta bere hilobian lurperatu zuen hil zenean.

## Kanpo estekak
Atalo III.a

'*Atalo III.a *Filomentor''''' (, «Ama maite duena») (K.a. 171-K.a. 133) Pergamoko atalidar dinastiako azken erregea izan zen, K.a. 138 eta K.a. 133 bitartean gobernatuz.

Atalo II.aren oinordekoa izan zen, honekin zuen harremana, harremanik izan bazuen, ezezaguna delarik. Atalo III.ak ez zuen interes handirik jarri Pergamoko gobernuan, eta, bere denbora, medikuntza, botanika eta lorezaintza ikasten eman zuen, baita beste gai batzuetan ere. Ez zuen semerik, ezta oinordeko propiorik ere izan, eta, bere testamentuan, bere erresuma Erromatar Errepublikari utzi zion. Tiberio Grakok, Pergamoko altxorra, publikoki erromatar guztiei banatzea eskatu zuen, baina Senatuak muzin egin zion.

Pergamon, ez zuten, guztiek, gogo onez onartu erromatar domeinua. Aristonikok, Ataloren anaia eta aurretik errege izan zen Eumenes II.aren semea zela adierazi zuena, klase baxuetan matxinada bat antolatu zuen. Matxinada, K.a. 129an menderatua izan zen, eta Pergamoko erresuma, Erroma, Pontoko Erresuma eta Kapadoziaren artean banatu zen.

## Erreferentziak
Ariarates VII.a

**Ariarates VII.a Filometor**, Kapadoziako errege bat izan zen, K.a. 116tik K.a. 101 arte gobernatu zuena. Ariarates VI.a eta Laodizearen seme eta oinordekoa izan zen.

Bere lehen urteetan, bere ama Laodizearen erregeordetzapean gobernatu zuen, Mitridates VI.a Pontoko Erresumako erregearen arreba zena. Garai honetan, erresuma, Nikomedes III.a Bitiniakoak inbaditu zuen, alargunarekin ezkondu zena. Baina Mitridatesek kanporatu zuen Nikomedes.

Mitridates VI.ak jarri zuen tronuan, baina, beranduago, honi, bere aitaren heriotza leporatu zionean, hila eta Ariarates IX.agatik ordezkatua izan zen, Mitridatesen semea zena. Ariarates VII.aren anaia bat, Ariarates VIII.a ere errege izan zen, Mitridates eta honen semeari aurka eginez.
Arshak II.a Iberiakoa

**Arshak II.a Iberiakoa** () edo **Arsuk** (), (K.a. 1ean hila), Iberiako (Kartli, Georgia ekialdea) erregea izan zen K.a. 20 eta K.a. 1 bitartean.

Erdi Aroko georgiar urte liburuen arabera agertzen den zerrenda mitikoaren arabera, Nimrod eta Pharnavaz I.a Iberiakoaren ondorengoa zen bere aita Mirian II.a Iberiakoa erregearen aldetik eta Iberiako Arsazidar dinastiako kidea zen bere amaren aldetik. Arshakek, erbesteratua egon zen Aderki printzeari aurre egin behar izan zion hau itzuli zenean. Guduan, Aderki izan zen garaile, eta errege bihurtu zen.
Moriyoshi Printzea

Kenmu berrezarpenaren garaian gobernatu zuten bi shogunetako bat izan zen.

Go-Daigo Enperadorearen eta Minamoto no Chikakoren semea izan zen. Enperadorearen alde borrokatu zuen, baina Ashikaga Takaujik harrapatu zuen, botere inperialaren aurka altxatu zena. Takaujiren anaia zen Ashikaga Tadayoshik, gatibu mantendu zuen egungo Kamakura-gutik gertuko leize batean, bederatzi hilabetez, exekutatua izan aurretik.
Mentuhotep I.a

**Tepia Mentuhotep** edo **Mentuhotep I.a**, Tebaseko nomoko gobernaria, Jürgen von Beckerathen arabera, K.a. 2119tik K.a. 2103 arte gobernatu zuena, Egiptoko XI. dinastiako lehen faraoitzat hartzen da.

Karnakeko arbasoen gelan, Mentuhotep I.a, Intefen oinordekoa eta Intef I.aren aurreko bezala agertzen da.

Todeko Monturen tenpluan, Mentuhotep, Intef II.a eta Intef III.arekin batera, Montu jainkoari ofrendak eskaintzen irudikatzen duen erliebe bat dago.

Faraoi bezala agertzen den lehen Tebastar agintaria da.

Egiptoko X. dinastiako Herakleopolis Magnako agintarien aurka borrokatu zuen. Bere agintepean berbateratu zuen Tebaseko eskualdea, eta, bere lurraldea, Tebasetik Denderara hedatu zuen, Goi Egiptoko IV. nomotik VI.erarte nagusi zelarik.
Sarabit al-Khadim

**Sarabit al-Khadim** (arabieraz سرابت الخادم) "mirabeen mendia", Sinaiko penintsularen hegomendebaldean dagoen egiptoar hiri bat da, antzinatetik, nagusiki Antzinako Egiptoko biztanleek, turkesak atera zituzten meatzaritza eremu batean.

Flinders Petriek eginiko indusketa arkeologikoek, meatzaritza kanpamendu bat eta tokiko jainkosa zen Hathorren omenezko tenplu bat erakutsi zituzten, basamortuko eskualdeen babeslea. Harrizko esfinge bat aurkitu zen, idazkun bikoitz batekin, hieroglifoetan eta zeinu protosinaitarrez idatziak. Bere itzulpenak, Baalat jainkosarentzako eskaintza bat zela erakutsi du, turkesaren jainkosa. Baalat, Baalen femeninoa da, Biblian, idolo eta jainko jentilei erreferentzia egiteko asko erabiltzen den hitza. Estatuako idazkuna da deszifratu ahal izan den bakarra.

Tokira sarri joate bat adierazten da, Hathor jainkosari eskainitako aldare ugariengatik, tenplu osoan banatuak daudenak. Sarabit al-Khadimetik kilometro gutxira, Uadi al-Mukattabeko haranean, horma harritsuetan grabatutako zeinu mordoa ikus daiteke. Lehen aldiz, Francis Frithek atera zien argazkia, 1857an.

## Tenplua 
Serabit el-Jadimen, Hathor eta Sopeduri eskainitako tenplu bikoitz bat dago, Antzinako Egiptoko meatz santutegirik handiena delarik.

Inguru guztian nagusi den ordoki harritsu baten gainean eraikia, tenpluak bi hemispeos ditu: ardatz bikoitz bat jarraikako gela batzuekin, gurtzarako beste birekiko paraleloak direnak, zati batean mendian zulatuak. Santutegia, Egiptoko Inperio Ertainaren garaian eraikia, Egiptoko Inperio Berrian hedatu zen, baina soilik Hathor jainkosari eskainitako ardatzean. Jatorrizko tenplua, hegoekialdetik iparrekialderako ardatz batean zehar orientatzen da, baina, espazio falta dela eta, Inperio Berriko erregeek ezin izan zuten beharrezko norantzan handitu, hots, iparmendebalderantz, ondorioz, kurba arin bat egiten duelarik.

Tenplua, aldi berean, bi jainkori eskainia dagoen arren, Hathor da nagusi, inongo zalantzarik gabe. Sopeduk, bigarren mailako paper bat du, baina ez garrantzirik gabekoa: Ekialdearekin eta basamortuarekin lotutako jainko gerlaria, Egiptoko ekialdeko muga zaintzen du, eta, gizakiak, ia izaki bizirik bizi ez den eremuetan aurki daitezkeen arriskuetaz babesten ditu. Bi jainko nagusi hauetaz gain, jatorria Niloren deltan duen ahari jainko baten eta Menfiseko Ptah jainkoaren presentzia ere ziurtatzen da.

## Kanpo estekak
Egiptoko XV. dinastia

**Egiptoko XV. dinastia**k, K.a. 1650etik K.a. 1530 arte iraun zuen, eta Egiptoko bigarren tarteko aroaren barnean dago. Hiksoek gobernatu zuten, herrialdearen iparraldea kontrolatu zutenak. Manetonen arabera, sei erregek gobernatuko zuten dinastia honetan. Euren izenak, Turineko Errege Kanoneko hamargarren zutabean idatziak daude.

## XV. dinastiaren historia 
Asiar langileen etengabeko etorrerak, batez ere Amenemhat III.aren erregealdian, herrialdearen iparraldean oreka demografikoa hautsi zuen. Hauek, hikso atzerritarrak dira, *heqa Jasut* "atzerriko herrialdeetako buruzagi"ak, zenbait belaunaldi lehenago Niloren deltan ezarritako jatorri asiarreko herria, Ekialde Hurbiletik datozen migrazio berriak probesten dituztenak euren eragina hedatu eta, pixkana-pixkana, Egipto iparraldean sendotzeko.

Errege hiksoek, askoz aurreratuagoa zen egiptoar zibilizazioarekin kontaktuan, bertako protokoloa eta errege tituluak hartzen dituzte. Egipton gobernatu zuten garaian, ordurarte existitzen zen antolaketa administratiboa mantendu zuten. Izan ere, eurek erabiliko dituzte egiptoar funtzionarioak. Hauek, atzerritik etorritako erregeen baldintzazko basailuak zirenak, hala ere, euren harrotasun nazionala oso-osorik mantentzen dute, baita euren jainkoekiko debozioa ere.

Hiksoen dominazioa, modu ezberdinetan egin zen. XV. dinastiako erregeek, Deltaren ekialdean erabateko kontrola dute, Avarisetik, eta, deltaren gainontzeko zatian, buruzagi bezala, asiar basailuak uzten dituzte. Egipto Ertainean mendeko egiptoarrek kontrolatutako domeinu txikiak sortzen dituzte. Mendeko hauek, Egiptoko XVI. dinastia osatzen dute. Lurralde guzti hauek, zerga biltzaileak dituzte, *altxorraren zuzendari* bezala ezagutzen direnak.

Garaikide zuten Egiptoko XVII. dinastiako gobernariei euren autoritatea ezarri zieten, Goi Egiptoren zati bat kontrolatzen zutena (Elefantina eta Abidosen artean aurkitzen ziren lehen zortzi nomoak), goarnizioren batzuk toki estrategikoetan ezarriz. Hiksoek, euren domeinua areagotu zuten Nubiarekin aliatuz, tebastar gobernariak ahuldu eta herrialde osoa euren agintepean kontrolatzeko.

Hala ere, XVII. dinastian jatorria zuten egiptoar batzuk osatutako talde bat, gobernari atzerritarren domeinuaren aurkako matxinadaren buru jarri zen. Euren buruzagiek, beharbada Taa II.agandik, hiksoei aurre egingo diete, eta Egipto osoa domeinatzea lortuko dute.

Ziuraski, garai honetan iritsi zen Bibliako Jose ospetsua Egiptora.

## Gobernariak 
## XV. dinastiako gobernariak antzinako testuetan 
: **Oharra** Alderantzizko ordenan idatziak (*)

## Dinastiaren kronologia 
Lehen faraoia: Salitis

* K.a. 1630-K.a. 1615 (Franke)

Azken faraoia: Jamudy

* K.a. 1565-K.a. 1555 (Redford)
* K.a. 1545-K.a. 1535 (Dodson)
* K.a. 1541-K.a. 1540 (Ryholt)
* K.a. 1525 (Jürgen von Beckerath, Heck)

## Kanpo estekak
Ipar Andeetako plaka

thumb|500px|Ipar Andeetako plakaren mapa
**Ipar Andeetako plaka** mikroplaka tektoniko bat da. Haren hedadura, 0,02394 estereorradian da. Hego Amerikako plakari lotua dago, eta, oso-osorik, litosfera kontinentalez osatua.

Hego Amerikaren ipar-mendebaldean dago, Kolonbia, Venezuela eta Ekuadorko Andeak hartzen dituelarik.

Ipar Andeetako plakak mugakide ditu Karibeko plaka, Panamako plaka, Nazcako plaka eta Hego Amerikako plaka.

Gainerako plakekin dituen mugek Peru-Txileko fosa eratzen dute, Hego Amerikak Ozeano Barean duen kostaldean.

Ipar Andeetako plaka, milioi bat urteko, 0,7009º-ko errotazio abiaduran mugitzen da, 58º 66' ipar latitudean eta 89º 00' mendebal longitudean kokatutako polo bat erreferentziatzat hartuta.

## Kanpo estekak
Forjaketa

thumb|Errementari edo forjaria lanean.
thumb|Forjaketa-sua.
**Forjaketa** sua eta mailuaren bidez metalari forma ematen dion errementari edo arotzaren teknika eta artea da. Labe ireki eta txiki batean egiten da, **sutegi** izenekoa. Euskal Herriko historian burdinolei loturiko prozesua izan da.

## Kanpo estekak
Judas Priest

**Judas Priest** 1969. urtean Birminghamen (Ingalaterra) sortutako heavy metal musika taldea da.

## Taldekideak 
* **Rob Halford** – abeslari nagusia, harmonika (1973–1993, 2003–gaur egun)
* **Glenn Tipton** – gitarra, teklatua, pianoa, sintetizatzailea, gitarra sintetizatzailea, koroak (1974–gaur egun)
* **K. K. Downing** – gitarra, gitarra sintetizatzailea, koroak (1970–gaur egun)
* **Ian Hill** – baxua, koroak (1970–gaur egun)
* **Scott Travis** – bateria, perkusioa (1989–gaur egun)

### Taldekide ohiak 
* **Al Atkins** – abeslaria (1970–1973)
* **John Ellis** – bateria, perkusioa (1970–1971)
* **Chris Campbell** – bateria, perkusioa (1972–1973)
* **Alan Moore** – bateria, perkusioa (1971–1972, 1975–1976)
* **John Hinch** – bateria, perkusioa (1973–1975)
* **Les Binks** – bateria, perkusioa (1977–1979)
* **Dave Holland** – bateria, perkusioa (1979–1989)
* **Tim "Ripper" Owens** – abeslaria (1996–2003)

## Diskografia 
* *Rocka Rolla* (GULL - 1974)
* *Sad Wings of Destiny* (GULL [Erresuma Batuan, Europan]; JANUS [AEBn, Kanadan, Japonian] - 1976)
* *Sin After Sin* (COLUMBIA - 1977)
* *Stained Class* (COLUMBIA - 1978)
* *Killing Machine/Hell Bent for Leather* (COLUMBIA - 1978/1979)
* *British Steel* (COLUMBIA - 1980)
* *Point of Entry* (COLUMBIA - 1981)
* *Screaming for Vengeance* (COLUMBIA - 1982)
* *Defenders of the Faith* (COLUMBIA - 1984)
* *Turbo* (COLUMBIA - 1986)
* *Ram It Down* (COLUMBIA - 1988)
* *Painkiller* (COLUMBIA - 1990)
* *Jugulator* (OMC INTERNATIONAL - 1997)
* *Demolition* (ATLANTIC - 2001)
* *Angel of Retribution* (EPIC/SONY - 2005)
* *Nostradamus* (EPIC/SONY - 2008)
* *Redeemer of Souls* (EPIC/SONY - 2014)
* *Firepower* (EPIC/SONY - 2018)
* *Invincible Shield* (2024)

## Kanpo estekak 
*  Taldearen webgune ofiziala