Lidia Tiatirakoa

**Lidia** **Tiatirakoa**, grezieraz **Λυδία** (Tiatira, Filipos, I. mendea) Itun Berrian aipatutako emakumea da. Europan dokumentatutako kristautu zen lehen pertsonatzat hartzen da, batzuentzat santua ere bada. Tindategi enpresa bateko negozio-emakume oparoa izan zen.

## Biografia 
### Izena 
Lidia izenez ezaguna da, Asia Txikiko Lidia eskualdekoa baitzen jatorriz. Oro har *Santa Lidia* edo, besterik gabe, *Purpura emakumea* deitzen dioten arren, Lidiak beste izen batzuk ditu: *Tiatira*, *Purpuraria* eta *Filipo* (“*Philippisia*” grekoz). Lidia izena etnikoa da, bere jatorritik eratorria. Lehena bere jaioterriari dagokio, Lidia eskualde greko zaharreko hiri bati. Bigarrena latinezko hitzetik dator, purpura edo morea koloreagatik, eta tindagai morearekin duen loturagatik erlazionatzen baitu. San Pablo eta haren lagunak ezagutu zituenean, Lidia Filipos hirian bizi zen. Deitzeko izen horiek guztiek emakume horren historia azaltzen dute.

### Historia 
Lidia seguruenez grekoa zen, baina kokaleku erromatar batean bizi zen. Bistan denez, Tiatiran, Pergamoko hego-ekialdean eta Atenastik 60 bat kilometrora zegoen tindagai-enpresa bateko negozio-emakume oparoa izan zen. Lidiak San Pablo eta bere lagunak Filiposen etxean hartzen saiatu zen. Anfipolisetik eta Apoloniatik Tesalonikara abiatu ziren arte, bere etxean egon ziren (16:40-17:1 gertaerak).

Pablo, Silas eta Timoteo Filipoen eskualdean zehar bidaiatzen ari ziren, “*negozio-emakume errespetagarri bat eta, seguruenik, alarguna… jentil zintzoa edo “Jainkoaren beldur”, judaismoa erakarrita”*. “''Bera talde handi bat baino gehiago zen [aintzat hartua]… judaismoarekin, Jainkoarengan sinestunak zirenekin, baina artean ‘proselitoak' izatera iritsi ez zirenak edo judaismora bihurtzeko azken pausoa hartu ez zutenak*”. apezpiku-elizan, ostera, Dorcas eta Febe santuekin batera urtarrilaren 27an, Timoteo, Tito eta Silas misiolarien oroitzapenaren ondoren, eta San Pabloren konbertsioaren jaia egin eta bi egun geroago.

Ekialdeko eliza ortodoxoek Lidia gogorarazten dute zenbait egunetan. Zenbait jurisdikziok bi aldiz gogoratzen dute urte liturgiko batean. Ekialdeko eliza ortodoxo askok, Ipar Amerikako Artxidiozesi kristau ortodoxo antiokiarra barne, Santa Lidia maiatzaren 20an gogorarazten dute. Hala ere, Errusiako Eliza ortodoxoaren dibisio batzuek (Amerikako Eliza ortodoxoaz bestelakoak) ekainaren 25a eta martxoaren 27a jaiegun dituzte.

Luteranoen komunitatea ere zatituta dago. Eliza ebanjeliko luteranoak Estatu Batuetan Lidia, Dorcas eta Febe santuak ospatzen ditu urtarrilaren 27an, eta Misuriko Sinodo eliza luteranoak hiru emakumeak ospatzen ditu urriaren 25ean.

### Debozioa 
Santa Lidiarekiko debozioa handiagoa da eliza ortodoxoetan Eliza Katolikoaren erritu latinoan baino, eta begi-bistakoa da emakume hori deskribatzen duten ikonoen miriada. Eliza ortodoxoek *Apostoluen'' titulu bera eman diote, eta horrek bere garrantzia eta santutasun-maila adierazten ditu. Filiposen eliza bat dago, eta askok uste dute Santa Lidiaren omenez eraiki zutela. San Pablok Lidia Filiposen inguruko leku batean bataiatu zuen. Leku horretan Bataiategi moderno bat dago.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
## Kanpo estekak