Alicia Luna

[thumb|260px|[Teresa Font muntatzailea "*Yo decido, el tren de la libertad*" dokumentalean lanean El Deseo P.C.ko muntaketa-gelan: Esther García ekoizlea eta Alicia Luna (3.a eskumatik) Amparo Fortuny, Ana Díez, Chus Gutiérrez, Elisa Coll eta Patricia Roda zuzendariak aritu ziren.]]
**Alicia Luna** (Madril, 1963ko abenduaren 2a) madrildar zinema-gidoilaria, dokumental-zuzendaria eta irakaslea da. Hainbat sari jaso ditu bere lanengatik, besteak beste, Valladolideko Seminciko Ikusleen Saria “*Pídele cuentas al rey*” (1999) lanarekin; Goya gidoi onenari eta Europako gidoi onenaren saria “*Te doy mis ojos*” (2004) filmarengatik, Iciar Bollaín gidoilarikide eta zuzendari zela; edo Gidoilarien sindikatuaren  Komedia film luzeen Alma Saria, “*La boda de Rosa”* filmarengatik.

*Chicas nuevas 24 horas* eta *El proxeneta, paso corto, mala leche* dokumentalen gidoilarikide ere izan da, Mabel Lozanok zuzendutakoak. 2008an sortutako Lydia Cacho fundazioaren bazkide sortzailea da, Giza eskubideen urraketen aurka borrokatzeko mehatxatuta dauden pertsonei laguntzeko .

## Biografia 
Filologia Hispanikoan lizentziatu zen Madrilgo Unibertsitate Autonomoan, eta doktoretza-ikastaroa egin zuen Gerra Zibileko Literaturan. Varsoviako Unibertsitatearen beka bat jaso zuen hizkuntza eta literatura poloniarra ikasteko.

1987an Latinoamerikarekin harremanetan hasi zen, Limara dokumentaziorako bidaia bati eta César Vallejori buruzko dokumentala egiteari esker: *Acaba de pasar el que vendrá*. Une horretatik aurrera, gidoiak idazteko interesa piztu zitzaion, eta hainbat irakasleren ikastaroak jaso zituen: José Luis Borau, Manuel Matji, Lola Salvador, Joaquín Jordá eta Agustín Díaz Yanes. 1997an gidoilari ezagutza  osatu zuen Kataluniako Unibertsitate Politeknikoan, Robert McKeek emandako ikastaro trinko batean.

Gidoiaren idazketan profesionalki jardun aurretik, Espainiako Filmotekaren Argitalpen Sailean parte hartu zuen; Querejeta P.C. produkzio-etxeko prentsa-burua izan zen eta Alta Films banatzailean. Donostiako Nazioarteko Zinemaldiko Sales Officeko zuzendari eta sortzailea ere izan zen.

## Lan ibilbidea 
### Gidoilari 
1999an egin zuen lehen gidoia *Pídele Cuentas al Rey* filmerako, Clara Pérez Escrivárekin eta José Antonio Quirósekin batera idatzia, eta harekin lortu zuen Peñíscolako Komedia Jaialdian Gidoi Onenaren Saria. Iciar Bollaínekiko adiskidetasunari esker, zuzendariarekin batera *Amores que matan* dokumental 'faltsuaren' gidoia idatzi zuen, eta, ondoren, *Te doy mis ojos*. Lan horrekin 2004an, Goya saria eman zioten Gidoi Onenari, baita Europako Gidoi Onenaren Saria ere. Besteak beste, Laura Mañárekin *La vida empieza hoy* (2010) filmaren gidoia idatzi zuen, eta Raimon Masllorensentzat *Sin ti* filmaren errodatzeko bertsioa.

2014. urtean Iciar Bollaínekin lankidetzan aritu zen hainbat publizitate-kanpainatan eta *En tierra extraña* dokumentalaren gidoian. 2020an *La Boda de Rosa* idatzi zuen zuzendu zuen Bollaínekin batera eta komediako film luze onenaren Alma saria jaso zuen.

Dokumental alorrean, gidoilari gisa lan egin zuen prostituzioaren munduari buruzko bi dokumentaletan: *Chicas Nuevas 24 horas* eta El *Proxeneta, paso corto mala leche*, zuzendu zuen Mabel Lozanorekin  batera datzi zuen gidoia. Horrez gain, *Yo decido: El tren de la libertad* (2014) proiektu kolektibo feministan parte hartu zuen.

Gidoilari eta errealizadore lanean, José Sanchís Sinisterra dramaturgoaren ikerketa-metodoari buruzko dokumental bat zuzendu zuen, *La cabeza de José* izenekoa.

2013. urtean, *La Voz de Doris Day* estreinatu zuen antzokian, parte-hartze sozial ezari buruzko satiraren bakarrizketa. *Mentes desordenadas* zikloaren barruan *Se arreglan bicis* lana La Casa Encendidan aurkeztu zen. 2017an, Luchana  Antzokietan *For Sale* Cabaret soziala estreinatu zen, krisi garaian Maria Cumplido-ren istorio dibertigarria.

Publizitate-gidoilaria ere bada. Haren azken lanak TVErako Miguel Bardemek zuzendutako *22 Angeles* (2016) Telemovie delakoa izan da, eta 2018an Deseo produkzio-etxerako, *Central 5* serieko gidoien koordinazioa. Gero *El Refugio*, *Sin Ti no puedo* thrillerra eta *Mujeres Asesinas* serie mexikarreko zortzi kapitulu idatzi ditu.

### Irakasle 
Gidoien idazketa eta irakaskuntza-jarduera bateratzen ditu. Madrilgo Unibertsitate Autonomoko Gidoi eta Dramaturgiako Masterreko zuzendarikidea eta irakaslea da eta Madrilgo Gidoi Eskola eman du eta Sundancek (Kolonbia, Brasil) babestutako Carolina Fundaziorako, Oaxacako Laborategirako (Mexiko). Horrez gain, Madrilgo Unibertsitateko Gidoi Masterreko irakaslea eta Madrilgo Eskolako Zuzendaria izan da. Gidoiaren irakaskuntzarekin zerikusia duten bi liburu argitaratu ditu: *Matad al guionista y terminaréis con el cine* (1999) eta *Nunca mientas a un idiota.* *Póker para guionistas y demás escribientes*(2012). 

### Kidetzak 
Lydia Cacho fundazioaren bazkide sortzailea da, 2008an sortua. Giza eskubideen urraketen aurka borrokatzeko mehatxatuta dauden pertsonei laguntzen die. Emakume Zinemagileen Elkartea eta Audiovisual Bitartekoen kidea ere bada. Espainiako Arte eta Zinema Zientzien Akademiako Zuzendaritza Batzordeko kide izan zen. Hainbat jaialditan epaimahaikide izan da, hala nola Valladolideko SEMINCIn, eta epaimahaiburu Nantesko Espainiako Zinemaldian.

## Argitaratutako liburuak 
* 1999an *Matad al guionista y terminaréis con el cine*
* *2012an Nunca mientas a un idiota.* *Póker para guionistas y demás escribientes*.

## Filmografia 
**Gidoilari**

## Sariak 
## Argitalpenak 
* *Cines Renoir 10 años de películas/ Renoir zinemak 10 urteko filmak*, (1996) Cines Renoir-Alta Films
* *Matar al guionista y acabaréis con el cine/Gidoilaria hil eta zinemarekin amaituko duzue*. (1999) Nuer edizioak
* *Nunca mientas a un idiota. Póker para guionistas y demás escribientes*./*Ez gezurrik esan idiotari. Gidoilari eta gainerako idazleentzako pokerra*. (2012) Alba Ediciones
* *Capítulo Guion en Guía de creación audiovisual*./*Gidoiaren kapitulua, ikus-entzunezkoak sortzeko gidan.* (2016) Cristina Andreu, Ediciones Cooperación Española.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Emakumezko zinemagileen GAILURRA - Alicia Luna
*