Olinpiar Jokoen irekiera ekitaldi

**Olinpiar Jokoen irekiera ekitaldia** Olinpiar Jokoen hasierako zeremonia ofiziala da. 21. mendean, Joko batzuetako lehiaketa batzuk hasi dira hasiera-ekitaldia baino lehen, baina irekiera izaera nabarmena izaten du hala ere. Karta Olinpikoaren aginduarekin bat, zenbait elementuk osatzen dute Joko Olinpikoen ospakizun baten hasiera ekitaldia. Erritu bihurtu diren elementu horietako gehienak 1920ko Udako Olinpiar Jokoetan kanonizatu zituzten Anberesen (Belgika).

## Estadio olinpikoa 
Zeremonia hau eta itxierakoa estadio olinpikoan egin ohi dira, baina Parisko 2024ko ekitaldian, hiria bera eta Sena ibaia izan ziren irekiera ekitaldiaren eszenatokia (ez itxierarena ordea).

## Programa artistikoa 
eskuinera|thumb|200x200px|2016ko Rioko Joko Olinpikoen hasiera-ekitaldiko eszena.
**Programa artistikoa** da zeremonia bakoitzaren elementu idiosinkratikoak sortzen duena. Joko Olinpiko modernoen Coubertinen hasierako ikuspegiak atletismoko nahiz arte-lorpenen lehiaketak biltzen zituen.  Joko Olinpiko modernoak kirolaren ospakizun bihurtu diren heinean, irekiera-zeremonian ikus daiteke Coubertinen idealaren maximoa. Irekiera-zeremonia Joko Olinpikoen erritu garrantzitsu bat da. Joko olinpikoek ezaugarri ugari dituzte, hala nola tokiko gaiak eta gai globalak lotzen dituzten antzeko ezaugarriak eta mezuak, eta esparru horietako kultura-antzekotasunak.

Zeremonien programa artistikoari esker, herrialde anfitrioiak bere iragana, oraina eta etorkizuna modu integralean erakusten ditu. Orduan, nazio anfitrioiak bere kultura, historia eta joko olinpikoaren egungo leloaren erakusgarri diren musika-, kantu-, dantza- eta antzerki-erakusketak aurkezten ditu. 1976ko Neguko Joko Olinpikoetatik (Innsbruck), aurkezpen artistikoek hazten jarraitu dute eskalan eta konplexutasunean. 2008ko Udako Olinpiar Jokoak irekitzeko ekitaldia, adibidez, AEBetako 100 milioi dolar kostatu zen ustez, eta horren zati handi bat arte-arlokoa izan zen.

### Nazioen desfilea 
eskuinera|thumb|200x200px|Tradizioaren arabera, Greziako taldea Nazioen Desfilearen buru da. Vancouverreko 2010eko Neguko Joko Olinpikoen hasiera-ekitaldian.
Hasierako zeremoniaren zati tradizional bat "**Nazioen desfile**" batekin hasten da. Parte hartzen duten atleta gehienak estadiora joaten dira, eta herrialdeka hartzen dute parte. Ez da nahitaezkoa atletek irekiera-ekitaldian parte hartzea. Jokoetako zenbait ekitaldi zeremoniaren aurreko egunean, egunean edo hurrengo egunean has daitezkelako; lehen ekitaldi horietan lehiatzen diren atletek parte ez hartzea erabaki dezakete. Ordezkaritza bakoitza idazkun batek zuzentzen du, bere nazio edo taldearen izenarekin, eta bandera-eramaileak —normalean, ordezkaritzako atleta bikain batek—.
eskuinera|thumb|200x200px|Ipar eta Hego Koreako ordezkaritzak bat bezala joan ziren PyeongChang 2018ko Neguko Joko Olinpikoen irekiera-ekitaldian.
1928ko Udako Joko Olinpikoetatik, Grezia lehen postuan sartu izan da Antzinako Olinpiar Jokoetan zuen zereginaren omenez, eta nazio anfitrioia azkena sartzen da. 2004ko irekiera-ekitaldian, jarduera hori aldatu egin zen, Grezian egin baitziren Jokoak; Pyrros Dimas banderaduna izan zen desfilearen buru, eta Greziako gainerako kirolariak bukaeran sartu ziren. 2020ko Udako Olinpiar Jokoekin hasita, Errefuxiatuen Talde Olinpikoa bigarren tokian sartzen da Greziaren ondoren; hurrengo bi Olinpiadetako herrialde anfitrioiak, berriz, beheranzko ordenan sartzen dira, nazio anfitrioiaren aurreko azken bi taldeak bezala (kasu honetan, Estatu Batuak, Frantzia eta Japonia izan ziren azken hiru herrialdeak, 2024 eta 2028 jokoen anfitrioi gisa).

### Ekitaldi tradizionalak 
Nazio guztiak sartu ondoren, Batzorde Antolatzaileko lehendakariak hitzaldi bat eman, eta COIko lehendakariak jarraitzen du. Hitzaldiaren amaieran, herrialde anfitrioiko ordezkari edo estatuburua aurkeztu, eta hark ofizialki adierazten du jokoak ireki dituela. Jokoak hiri jakin bati eman zaizkion arren, eta ez herrialde osoari, Gutun Olinpikoak exijitzen du gaur egun irekitzailea herrialde anfitrioiko estatuburua izatea. Hala ere, kasu askotan, herrialde anfitrioiko estatuburuak baino gehiagok zabaldu zituen jokoak. Lehen adibidea Parisko II. Olinpiadaren Jokoetan izan zen, 1900ean, ez baitzuten lehen irekiera-zeremoniarik, 1900eko Mundu Azokaren parte gisa. Estatu Batuetan bakarrik, Estatuburuak Jokoak ireki ez zituen bost adibide daude.

Ondoren, bandera olinpikoa horizontalki (1960ko Udako Joko Olinpikoetatik) edo bertikalki (zeremoniak barruan egiten direnean) eramaten da estadiora, eta igo egiten da Ereserki Olinpikoa entzuten den bitartean. Gutun Olinpikoaren arabera, bandera olinpikoak "hegan egin behar du Joko Olinpikoek irauten duten bitartean, estadio nagusian leku irtenean dagoen bandera-adarretik". 

Neguko Kiroletan tradiziorik ez zegoenez, 2022ko Neguko Joko Olinpikoetako azken eramaileek Txinaren historia islatu zuten hainbat hamarkadatako atletekin egindako kiroletan (egunsentiarekin hasita), kaldereroa bi eskiatzaile txinatarrek argiztatu zuten, joko horietan lehiatuko zutenak.

### Usoak 
1920ko Lehen Mundu Gerrako Udako Olinpiadetatik aurrera, su olinpikoaren argiztapenari usoak askatzeak jarraitu zion, bakea sinbolizatuz. (Atleta trebatuek aldizkakoak ekarri zituzten hegaztien gorozkiak estaltzeko) Askatzea eten egin zen zenbait uso kolildroiaren ertzean jarri eta su olinpikoak bizirik erre ondoren, 1988ko Udako Olinpiadak irekitzeko ekitaldian, Seulen. Ondoren, sugarra piztu ondoren, usoen askapen sinbolikoarekin ordeztu zen.

## Ikus, halaber: 
* Olinpiar Jokoen itxiera ekitaldi

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak