Alwa Bolivia

**Alwa Conrado Yujra** (El Alto, La Paz, Bolivia, 1996ko martxoaren 15a) boliviar rap kantaria da. Artistikoki **Alwa Bolivia** edo, besterik gabe, **Alwa** (aimara hizkuntzan ‘egunsentia’ esan nahi du), El Alton jaiotako rap eta hip hop artista da, Boliviako lehen txolita rap abeslaria izan da. Nortasun kulturalari, gatazka sozialari eta justiziari buruzko erreferentziak ditu bere obrak, batez ere 2019ko hauteskundeen osteko gertakariei dagokienez, nahiz eta alderdien aldeko jarrera politikoak saihesten dituen.

Alwaren identitate artistikoa bere sustrai indigenekin lotuta dago. Jatorrizko aimara hiztuna ez bada ere, bere amaren familiaren bidez hizkuntzarekiko harremana du eta musika ekoizpenak hizkuntza horretan garatzeko interesa adierazi du. Bere proposamenak jatorri indigena agerian jarri nahi izan du, herrialdeko hainbat eskualdetan elementu komun gisa.

## Bizitza 
Ciudad Satelite inguruan hazi zen, El Alto hirian, eta 14 urte zituenetik rapa entzuten hasi zen, bere inguruak eraginda. Urte luzez gordeta eduki zuen musikarekiko sentitzen zuen interesa.

Publizitateko eta marketineko ikaslea izan da, eta ibilbide akademikoa eta garapen artistikoa uztartu izan ditu. Artistaren ibilbide musikalaren hasieratik bere irudi publikoaren parte den pollera janzkera tradizionalarekin identifikatu izan da. Adierazi zuenez, ez zuen bere eguneroko bizitzan erabiltzen, baina bere aimara sustraiekiko eta proposamen artistikoarekiko errespetuari lotutako erabaki kontziente gisa hartu zuen jantzi hori. Historikoki gizonezkoak nagusi izan diren generoan sartu zen, adierazpena El Altoko errealitatera hurbilduz, feminismoari esplizituki atxiki gabe.

## Ibilbide artistikoa 
2019 inguruan hasi zen letrak idazten, baina COVID-19ak eragindako berrogeialdian erabaki zuen rap-ean modu iraunkorragoan aritzea, bere proposamen artistikoa idazkera eta interpretazio propiotik abiatuta garatzearen aldeko apustua eginez. Hortik aurrera, El Altoko espazio publikoetan agertzen hasi zen, eta han aimara hizkuntzan errimak interpretatzen zituen polleraz jantzita, oinezkoen arreta erakarriz. Ekitaldi horietako bat sare sozialetan partekatu zen eta hedapen handia izan zuen, eta horrek bultzatu zuen bere proiekzio artistikoaren hasiera. Zirkuitu “underground” horretan Jose Gabriel Mamani ezagutu zuen, eta hark bere proposamenaz interesatu eta bideoklip bat ekoiztea eskaini zion. Hasiera batean, Alwak bere lanaren harrera ebaluatzeko froga gisa ulertu zuen produkzio hori, plataforma digitaletan izango zuen harrera aurreikusi gabe.

Horren ondorioz, 2022ko martxoan, musikaren esparruan debuta egin zuen formalki *Principio sin fin* bideokliparekin. Ekoizpen labur horrek zabalkunde handia izan zuen plataforma digitaletan, eta bere presentzia sendotu zuen nazio-mailan. Cochabambako musikari baten laguntza izan zuen, eta ikus-entzunezkoen errealizazioa produktore bati esker gauzatu zen, bere kolaborazioa doan eskaini baitzuen. Bideoklipa El Alto hirian grabatu zen, zehazki Uztailaren 16 azokan eta Chacaltaya mendixkaren oinetan, kokaleku horiek zuten balio sinbolikoagatik eskualdeko eguneroko bizitzan. Musikan debuta egin eta sei hilabetera, Alwak Respira Bolivia jaialdiaren bigarren edizioan parte hartu zuten artista nazionalen artean zegoen. Moda, musika eta ikuskizuna uztartu zituen ekitaldi kultural horrek, eta hogeita hamar musikari, DJ eta talde baino gehiago bildu zituen.

Lehen lanetan, espainiera erabili zuen hizkuntza nagusitzat, eta ondoren, aimara sartu zuen jatorrizko adierazpide kultural gisa. Bere letren egile gisa, adierazi izan du bere ekoizpen artistikoaren zati handi bat bizitako egoera gogorrei lotutako esperientzia pertsonaletan oinarritzen dela, eta esperientzia horiek musikaren bidez bideratzen dituela. Hasierako etapan, Alwak ez zuen familia-ingurunearen babes osoa musikan aritzeko; hala ere, denborarekin babesa lortu zuen, batez ere gurasoengandik, zeinak geroztik bere proiektuetan laguntzen zioten.

2023an Santa Cruzen egindako Bolivia Music Awards sarien hirugarren edizioan,  Alwa Hiri Artista Onenaren kategorian saritu zuten, eta hau izan zen bere lehen aitorpena musika arloan.

2024an, *Cumbia Revolucionaria* bideoklipa nazioarteko hainbat saritarako izendatu zuten Estatu Batuetan, Perun eta Argentinan. Alwak ekoizpen taldearekin elkarlanean sortutako bideoklipak tokiko testuinguruan justiziarik ez dagoela jorratu zuen, eta Cochabamba eta Santa Cruzen filmatu zuten; 2023ko ekainean estreinatu zen. Maiatzaren 15etik 19ra Texasen (AEB) egin zen Las Américas nazioarteko zinemaldiaren hogeita seigarren edizioan parte hartzeko hautatu zuten. Buenos Airesen, Music Video Festival jaialdian Gizarte Eragineko Bideo Onenaren saria jaso zuen. Urte horretan bertan, Alwak bi izendapen jaso zituen Music Video Peruk antolatutako Muvid Awards sarietan: bata Latinoamerikako Bideo Onenarena, *Cumbia Revolucionaria*-rengatik, eta bestea Zuzendaritza Onenarena, *La* *boliviana* bideokliparengatik.

2025eko martxoan, Alwak bere *Quya* arropa marka aurkeztu zuen Santa Cruz Week ekitaldian. Proposamenak Andeetako kulturaren elementuak batzen zituen, pollera esaterako, estetika urbano garaikide batekin, identitate eta erresistentzia ikuspegi batetik bere balio sinbolikoa ikusarazi nahian. 

2025eko apirilaren 9an, Alwak *Hey! (¿Estás ahí?)* singlearen promozioan parte hartu zuen Luis Gamarrarekin batera. Abestia krisi sozial eta ekonomikoko testuinguruan garatu zen, eta enpatia, erresilientzia eta batasun mezuak transmititzen zituen.

## Singleak 
* 2022: *Principio sin fin*
* 2022: *Alwa*
* 2023: *Cumbia Revolucionaria*
* 2023: *La boliviana*
* 2024: *Perder El Miedo*
* 2024: *Siempre Con Tigo* (ft. Corona)
* 2025: *Hey! (¿Estás ahí?)* (ft. Luis Gamarra)

## Sariak eta aintzatespenak 
### Bolivia Music Awards 
### Beste sari batzuk 
* 2024: Buenos Aires Music Video Festival - Gizarte Eragineko Bideo Onena

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* https://www.youtube.com/@AlwaBolivia