open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
East Quoddy itsasargia

**East Quoddy** edo **Head Harbour itsasargia** Brunswick Berriko Campobello irlako itsasargia da. 1829an estatuko gobernuak eraikia, bere helburua Fundyko badian itsasontzientzako nabigazioa laguntzea zen. West Quoddy itsasargia, Lubec-eko estuguneen ahoan dagoen bitartean, East Quoddy Campobelloren iparraldean eraiki zen, marea-uhartetxo baten gainean, Passamaquoddy badian sarrera gidatuz.

Irlatxoa marea behean dagoenean Campobellorekin lotuta dago eta oinez pasa daiteke batetik bestera eskailera batzuen bidez mareak sortutako hondartzara jaitsiaz.

Gaur egun, itsasargia eta haren egitura osagarriak ondare historiko izendatuta daude. Turista ugari biltzen da bertara.
ezkerrera|thumb|350x350px|East Quoddy itsasargia marea goran

## Egitura 
Itsasargia zurezko 16 m-ko dorre oktogonala da. Paretak zuriz margotuta daude, eta San Jurgiren gurutze gorri handi batez markatuta dago, Brunswick Berriko Batzarrak 1829an Campobello uhartean itsasargi bat finantzatzea onartu zuen eta urte horretan bertan itsasargi nagusia eraikitzeari ekin zitzaion.

Itsasargia irlatxo baten gainean dago, itsasbeheran bi orduz bakarrik lehorretik ailega daitekeena. Marea oso azkar igotzen da eta korronte handiak eratzen dira irlatxoaren eta Campobello arteko kanalean.  Iristeko xendrak egurrezko zubi bat eta metalezko eskailerak ditu.

Bertako beste eraikinak hauek dira: 1840an eraikitako zaindari-etxea, 1880an jarritako laino-alarma, 1915erako amaitutako lantokia eta 1947an eraikitako txalupategia. Horiek ere zuriz margotuta daude, eta teilatu eta ateak, gorri distiratsuz.

1986an itsasargiaren lana automatizatu zen eta harez gero ez da itsasargizainik bertan.

## Erreferentziak
Boril Bulgariakoa

**Boril** (bulgarieraz: *Борил*) Bulgariako enperadorea (tsarra) izan zen 1207tik 1218ra. Bere aurrekoa Kalojanen arreba baten semea zen. Kaloyanen anaiak, Petri IV.a eta Ivan Asen I.a, bulgariar estatu independentea berrezarri zuten. 1207ko urrian Kalojan ustekabean hil ondoren, Boril bere alargunarekin ezkondu zen, Kumandar printzesa bat, eta tronua hartu zuen. Bere lehengusu Ivan Asenek (Geroko Ivan Asen II.a) Bulgariatik ihes egin zuen, Borilek bere posizioa sendotu zezan. Bere beste ahaideek, Strez eta Alexio "Eslaviarra", ez zuten errege legitimotzat hartu nahi izan. Strez Struma eta Vardar ibaien arteko lurraldeaz jabetu zen Serbiako Stefan Nemanjioren laguntzarekin. Alexio Eslaviarrak Rodope mendietan lortu zuen bere agintea, Henrike Flandriakoa Konstantinoplako Latindar enperadorearen laguntzarekin.

Borilek arrakastarik gabeko kanpaina militarrak garatu zituen Latindar Inperioaren eta Tesalonikako Erresumaren aurka bere erregealdiko lehen urteetan. 1211ko hasieran Bulgariako Elizaren sinodoa deitu zuen. Batzarrean, apezpikuek Bogomilak kondenatu zituzten heresiagatik. 1211 eta 1214 bitartean Vidinen bere aurka altxamendu bat izan ondoren, Andres II.a Hungariakoari laguntza eskatu zion, honek errefortzuak bidali zituelarik matxinada erreprimitzeko. 1213ko amaieran edo 1214ko hasieran Latindar Inperioarekin bakea sinatu zuen. 1216an Henrike hil eta Andres II.ak Hungaria gurutzada baten ondorioz utzi ondoren, Ivan Asen Bulgariara itzuli zen. 1218an Boril harrapatu eta itsutu zuen Tarnovon, boteretik kenduz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Thema (Bizantziar probintzia)

thumb|275x275px|Anatoliako Thema sistema, K.o 950 urte inguruan.
**Themak** edo ***Thémata*** pluralean (singularrean: θέμα, théma) Bizantziar Inperio Ertaineko banaketa militar eta administratibo nagusiak izan ziren. VII. mendearen erdialdean ezarri ziren, eslaviarrek Europa hego-ekialdera egindako migrazioen eta musulmanengan galdutako ekialdeko lurren ondorioz erreforma beharrezkoa baitzen, eta Dioklezianok eta Konstantino Handiak ezarritako sistema probintziala ordezkatu zuten. Hasieran, Ekialdeko Erromako gudarosteen kanpamendu eremuetatik sortu ziren lehen Themak, eta haien izenak inguru haietan izan ziren unitate militarrei zegozkien (hala nola Opsikion edo Buzelariarra). Thema sistemaren goren unea IX. eta X. mendeetan iritsi zen, thema zaharren banaketak eta lurralde berrien konkistak gehiago sortzea ekarri baitzuen. Jatorrizko thema sistemak aldaketa handiak jasan zituen XI. eta XII. mendeetan, baina nolabaitean probintziako eta finantzetako izendapen gisa erabiltzen jarraitu zen Inperioaren amaierara arte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Leóngo artxidiozesia

**Leóngo artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren mexikar artxidiozesia da. 1863ko urtarrilaren 26an ezarri zen elizbarruti gisa eta 2006ko azaroaren 25ean artxidiozesi mailara igo zen. Artzapezpikuaren egoitza Leónen dago. Egun artzapezpikua Jaime Calderón Calderón da.

## Ordinarioak 
### Leóngo apezpikuak 
* José de Sollano y Dávaols (1863-1881)
* Tomás Barón y Morales (1882-1898)
* Santiago Garza Zambrano (1898-1900)
* Leopoldo Ruiz y Flóres (1900-1907)
* José Mora y del Rio (1907-1908)
* Emeterio Valverde y Télles (1909-1948)
* Manuel Martín del Campo Padilla (1948-1965)
* Anselmo Zarza Bernal (1966-1992)
* Rafael García González (1992-1994)
* José Guadalupe Martín Rábago (1995-2006)

### Leóngo artzapezpikuak 
* José Guadalupe Martín Rábago (2006-2012)
* Alfonso Cortés Contreras (2012-2024)
* Jaime Calderón Calderón (2024-)

## Apezpiku lagunkidea 
* Manuel Martín del Campo Padilla (1946-1948)

## Apezpiku laguntzailea 
* Juan Frausto Pallares (2005-2016)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Celayako elizbarrutia

**Celayako elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren mexikar elizbarrutia da. 1973ko urriaren 13an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Celayan dago. Egun apezpikua Víctor Alejandro Aguilar Ledesma da.

## Ordinarioak 
* Victorino Alvarez Tena (1974-1987)
* Jesús Humberto Velázquez Garay (1988-2003)
* Lázaro Pérez Jiménez (2003-2009)
* Benjamín Castillo Plascencia (2010-2021)
* Víctor Alejandro Aguilar Ledesma (2021-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Irapuatoko elizbarrutia

**Irapuatoko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren mexikar elizbarrutia da. 2004ko urtarrilaren 3an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Irapuaton dago. Egun apezpikua Enrique Díaz Díaz da.

## Ordinarioak 
* José de Jesús Martínez Zepeda (2004-2017)
* Enrique Díaz Díaz (2017-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Serbiar nazionalismo

[thumb|[Karađorđeren omenezko monumentua eta San Sava katedrala Belgraden.]]
**Serbiar nazionalismoa** serbiarren batasun kulturala sustatuko duen nazio burujabe baten beharretik sortzen den mugimendua da, etnonazionalismoa izanik. Jatorriz balkandar nazionalismotik sortu zen, Otomandar Inperioaren garaian eta Vuk Stefanović Karadžić eta Ilija Garašanin hizkuntzalari serbiarraren eraginpean. Serbiar nazionalismoa faktore garrantzitsua izan zen Balkanetako Gerretan, Otomandar Inperioaren gainbeheran lagundu baitzuten Gerra Handian eta berriro Jugoslaviaren desegitean eta ondorengo 1990eko gerretan.

1878tik ondoren, serbiar nazionalistak jugoslavista batzuekin batera azaleratu ziren eta *Risorgimento*ra gidatu zuen piemontearren papera emulatu zuten, Serbiak serbiar guztiak estatu batean batzeaz gain, hegoaldeko eslaviarrak Jugoslavia bezala ezagutuko zen estatu berean batzen saiatuko zela aldarrikatuz.

Serbiar nazionalistek beti Jugoslavia zentralizatuaren ideiaren alde egin zuten, serbiarren batasuna babestuko zuena eta gainerako eslaviar herrien  estatuaren deszentralizazioaren aldeko ahaleginak arbuiatuko zituena. Horren ondorioz, Jugoslaviak 1920an onartu zuen Vidovdaneko Konstituzioan, herrialdea nazio zentralizatu gisa finkatu zen, serbiar Karageorgevitx dinastiaren agindupean. Jugoslaviako beste herri batzuk estatu zentralizatu baten ideiaren aurka agertu ziren eta deszentralizazioa eskatzen zuten, nazionalista kroaziarrak barne, Jugoslaviaren barruan Kroaziarentzat autonomia handiagoa eskatzen zutenak. 1939ko itunean jugoslaviar gobernuak eskaera hori onartuko zuen.

Serbiar nazionalistak akordio horretan ezarritakoaren aurka agertu ziren, serbianitatea ahultzen ari baitzen, Jugoslavian zuen garrantzia "serbianitate indartsu bat, Jugoslavia indartsu bat" lelopean. Bigarren Mundu Gerrako Jugoslaviaren inbasioa eta banaketa, serbiar, kroaziar, bosniar eta beste nazionalista batzuen arteko gatazka etniko bortitz baten ondorioz, gorakako nazionalismo serbiarraren aldaera oso bortitz bat gertatu zen, Txetnik mugimenduen eskutik, indarkeria sektario oso arriskutsu bat. 

Jugoslavia 1960ko hamarkadan deszentralizatzeak eta korronte nazionalista etniko guztiak ezabatzeak nazionalismo serbiarra itzalaldira eta 1980ko hamarkadan berpiztera eraman zuten, eta horrek Bigarren Mundu Gerraren ondorengo jugoslavismoa eta Jugoslaviaren deszentralizazioa kondenatu zituen.

1990eko hamarkadan, Jugoslaviako batasuna kolapsatu egin zen, lehen jugoslaviar errepublikek independentzia lortu nahian zuten sezesio anizkoitzarekin, eta nazionalista serbiarrek eskatu zuten serbiar guztiek, Jugoslaviako errepublika guztietan, entitate komun berri batean batzeko eskubidea zutela, bai etnikoki bai sozialki, eta ondorengo gatazkak Serbiaren eta Jugoslaviako beste errepublika batzuen batasuna mantendu nahi zuten serbiarren artean gertatu ziren, Jugoslaviako gainerako etniekin batera.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
*
*

## Kanpo estekak
Querétaroko elizbarrutia

**Querétaroko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren mexikar elizbarrutia da. 1863ko urtarrilaren 26an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Santiago de Querétaron dago. Egun apezpikua Fidencio López Plaza da.

## Ordinarioak 
* Bernardo Gárate y López de Arizmendi (1863-1866)
* Ramón Camacho y García (1868-1884)
* Rafael Sabás Camacho y García (1885-1908)
* Manuel Rivera y Muñoz (1908-1914)
* Francisco Banegas y Galván (1919-1932)
* Marciano Tinajero y Estrada (1933-1957)
* Alfonso Tóriz Cobián (1958-1988)
* Mario de Gasperín Gasperín (1989-2011)
* Faustino Armendáriz Jiménez (2011-2019)
* Fidencio López Plaza (2020-)

## Apezpiku lagunkidea 
* Manuel Rivera y Muñoz (1904-1908)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
West Quoddy itsasargia

**West Quoddy itsasargia**, Quoddy Head State Park-en (Lubec, Maine) dago eta Ameriketako Estatu Batu kontinentaleko ekialdeeneko puntua da. 1808an eraiki zen bertan, Campobello irlaren eta Lubec-en arteko itsasartean itsasontziak gidatzeko.1820an laino-adarra erantsi zitzaion. Gaur egungo dorrea, marra zuri-gorri bereizgarriekin, 1858an eraiki zen. 1988an automatizatu zen.

Itsasargia ondare historikoa izendatu zuten 1980an.

## Azalpena 
Itsasargia West Quoddy lurmuturrean eraikita dago, Lubecen hego-ekialdean dagoen ekialdeko penintsula. Penintsulak, Lubec eta Campobello irlaren artean dagoen itsasartearen bidez, sarbidea ematen du Kanadako Passamaquoddy badiara eta St. Croix ibaira. Penintsularen zatirik handiena Quoddy Head State Park babestutako eremuaren parte da.

Gaur egungo itsasargiaren eremua dorre batek, antzinako zaindariaren etxea, zerbitzuen eraikinak eta erregai-biltegiak osatzen dute. Dorrea zirkularra da eta 15 m-ko luzera du. Argiak, hirugarren ordenako Fresnel lente batek handitua, 18 itsas miliako irismena du. Dorrea adreiluz eraikita dago, eta marra zuri-gorri horizontalak txandakatuz margotuta dago.

Egun garai bateko itsasargizainaren etxea bisitarien harrera-gunea da.

## Erreferentziak
Lobadizko kastroa

**Lobadizko kastroa** aztarnategi arkeologikoa da, Punta del Castron (Ferrol, Coruñako probintzia, Galizia, Espainia) kokatua. Kostaldeko kastroa da, gotortua.

## Deskribapena 
ezkerrera|thumb|Gabeiras uharteak, kastrotik ikusita.
Kastroak defentsa bikoitzak ditu, erdian hobi bat duela, istmoaren gainean 150 m inguruko arku bat osatuz ekialdetik, non gaur egungo sarrera kokatuta dagoen. Penintsularen gainerako perimetroa labarrez babestuta dago. Penintsula 180 m iparraldetik hegoaldera beste 160 m ekialdetik mendebaldera neurtzen du. Kastroan desagertutako dorre bat zegoen. Angeluak biribilduta dituen etxebizitza angeluzuzen baten aztarnak ikus daitezke. 1970eko hamarkadako hainbat indusketatan zeramika arrastoak, lauzak eta eskuko errotak aurkitu zituzten.

Kastrotik oso gertu iturri bat eta hondartza babestu bat daude. Kastroaren parean dauden Gabeiras uharteetan zeramika arrastoak aurkitu dituzte. Gaur egungo kastroa abandonatuta dago. Haren gainean itsasargi bat eta ibilgailuentzako sarbide bat eraiki ziren. Armadaren zaintzako postu bat ere izan zen, orain erortzear.

Coruñako mapan, Francisco Coellorena 1865ekoa, kastroa dagoen penintsulak Punta Gabeiras edo Punta de Levadizo izena hartzen du.

## Kanpo estekak
Kara (musika taldea)

**Kara** (; ), arruntki **KARA** idatzia, Hego Koreako neskez osatutako musika taldea izan zen, DSP Media entretenimendu-enpresak  2007an sortua. Hainbat musika-etxetako hautagai artean, honako lau abeslariekin osatu zuten taldea: Park Gyuri, Han Seung-yeon, Kim Sung-hee eta Jung Nicole.

2007ko martxoaren 29an egin zuen debuta *Break It* izenburuko lanarekin. 2010ean Japonian debutatu zuten arrakasta handiz. 2016an, DSP Mediak Gyuri, Seungyeon eta Hararen kontratuak amaitu zirela esan zuen. 2022an, Gyuri, Seungyeon, Nicole, Jiyoung eta Youngji bildu eta *Move Again* EPa argitaratu zuten. 

## Taldekideak 
### Besteak 
* Kim Sung-hee (2007-2008)

## Diskografia
**Korear estudioko albumak**
* *The First Bloooooming* (2007)
* *Revolution* (2009)
* *Step* (2011)
* *Full Bloom* (2013)
**Japaniar estudioko albumak**
* ''Girl's Talk* (2010)
* *Super Girl* (2011)
* *Girls Forever* (2012)
* *Fantastic Girls* (2013)
* *Girls Story'' (2015)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jelena Karleuša

**Jelena Karleuša** (, Belgrad, Jugoslavia, 1978ko abuztuaren 30a - ) serbiar pop abeslaria bat da. 1995ean musika-industrian sartu zenetik, Karleušak estudioko hamar album kaleratu ditu, eta, Svetlana Ražnatovićrekin batera, serbiar "turbo-folkaren erregina"tzat hartzen dute.

Hala ere, Karleušaren ibilbide musikalak lotura estua izan du polemikarekin. Homosexualen eskubideen alde egiteagatik, jarrera probokatzailea izateagatik eta lankideekin duen harreman latzagatik kritikatu dute.

## Biografia 
Jelena Karleuša 1978ko abuztuaren 17an jaio zen Belgraden, Jugoslaviako Errepublikako hiriburuan. Bere aita, Dragan Karleuša, serbiar polizia ofizial bat da, krimen antolatua ikertzen zuena, eta bere ama, Divna, esloveniarra da.

2004an, Karleušak "Urteko nortasuna" saria lortu zuen, Oscar sarien antzeko zeremonia batean. 2008an Duško Tošić futbolari ohiarekin ezkondu zen, Atina eta Nika seme-alabak izan zituen. 2004an Bojan Karićekin ezkonduta egon zen, enpresari serbiar baten semearekin, baina handik hilabete gutxira banandu egin ziren. Kalaxnikov-tiroketa baten ondoren hil zen mafioso batekin izan zen.

Karleušak, Balkanetako izartzat hartuta, Turkia edo Greziako beste musika merkatu batzuk konkistatu nahi izan zituen, eta bere asmoen artean ingelesezko album bat kaleratzea ere badago. 2010eko maiatzaren 15ean, Belgrad Arenan 10.000 ikusleren aurrean emandako *All about Diva* kontzertu ikusgarriaren ondoren, Karleušak bere nazioarteko ibilbidearen hasiera ofiziala egin zuen.

## Eskandaluak 
Karleušak 1995ean bere ibilbide musikala hasi zuenetik, bere bizitza pertsonala polemikarekin lotuta egon da etengabe. Homosexualen eskubideen alde egiteagatik kritikatu dute, eta exhibizionistatzat jo dute. Karleušak dioenez, "guztia nahita eta jakinaren gainean egiten dut. Figura publikoa izateko, pixka bat exhibizionista izan behar dut. Arreta erakartzea da nire lana, nire musika merkaturatzeko eta masetara hurbiltzeko modu on, interesgarri eta ikusgarria baita". nabarmentzeko balio izan dio: "Nire edertasunaz, adimenaz eta nire arrakasta dudarik gabeaz gain; bai, ez dut mihia bridatzen. Herri honetan gertatu den guztiaren eta gertatzen ari denaren ondoren horrek deseroso sentiarazten badu, orduan Jelena Karleušaren figura publikoak purista deiturikoak hunkitu beharko lituzkeela uste dut".

Serbiako "turbo-folkaren erregina" tituluagatik Svetlana Ražnatovićekin zuen lehiak muga musikalak gainditzen ditu; izan ere, bere aita, Dragan Karleuša, ustelkeriaren aurkako ikerketaren arduraduna izan zen, eta arma ugari aurkitu zituen Ražnatovićen etxean. Hau guztiagatik Ražnatović espetxeratu zuten.

Jelenak ere eztabaida handia izan zuen bere abestietako batzuk k-poparen abestiei plagioa egiteaz akusatu zituztenean, ezagunenak SHINeeren "Lucifer" eta Kararen "Lupin" abestienak izanda.

## Diskografia 
* *Ogledalce* (1995)
* *Ženite se momci* (1996)
* *Veštice, vile* (1997)
* *Jelena* (1998)
* *Gili, gili* (1999)
* *Za svoje godine* (2001)
* *Samo za tvoje oči* (2002)
* *Magija* (2005)
* *JK Revolution* (2008)
* *The Diamond Collection* (2009)
* *Diva* (2012)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Europar Batasuneko pasaporteak

thumb|287x287px| pasaporteen liburuxka arruntek (Frantzia hemen erakutsia) diseinu elementu komunak dituzte eta guztiek, Kroaziak izan ezik, borgoina koloreko azalak dituzte.
Europar Batasuneko  jaulkitako pasaporteek diseinu komun bat jarraitzen dute eta EBko herritartasun eskubideak ematen dizkiete titularrei. EBk berak ez ditu pasaporte arruntak jaulkitzen.  Diseinuak azal koloretsu bat du (horretarako borgoña kolorea gomendatzen da: ***Europar Batasunaren Funtzionamenduari buruzko Itunaren** **23. artikulua:***

*Batasuneko herritar orok, hirugarren herrialde bateko lurraldean, non herritarra den estatu kideak ordezkatuta ez dagoen, edozein estatu kidetako agintari diplomatiko eta kontsularren babesa jaso dezake, estatu horretako herritarren baldintza berberetan.*Batasuneko herritar orok laguntza diplomatikoa eta babesa jasotzeko eskubidea du, halaber, Europar Batasuneko enbaxadetan.

## EBko enbaxadak munduan 
alt=Europar Batasuneko kideen enbaxadak dituzten munduko herrialdeen mapa|thumb|411x411px|Europar Batasuneko kideen enbaxadak dituzten munduko herrialdeak. Enbaxaden kopurua herrialde baoitzan erakusten da.
alt=EBko misio diplomatikoen mapa|ezkerrera|thumb|EBko misio diplomatikoak. Urdinez: EBko Ordezkaritza Orokor bat duten herrialdeak, berdez: Europar Batasuna|373x373px
Europar Batasunak munduan bere diplomatiko ordezkaritzak ditu, estatu kideenak gain.

Batasuneko Ordezkaritzek beren eremu geografikoan kokatutako estatu kideen ordezkaritza diplomatiko eta kontsular guztiak koordinatzeaz arduratzen dira, ahal den neurrian.

2025 an ia munduko estatu guziak gutxienez Europar Batasuneko kide baten enbaxada dauzkate. Salbuespenak ondorengo taulan aurkezten dira. Estatu hauentzat kontsulatu batek edo ondoko herrialdean dauden enbaxadak mandatua dute.

## EBko estatu kideen pasaporteak 
### Europar Batasuneko egungo pasaporteak 
### Europar Batasuneko pasaporte ohiak 
## Pasaporteen sailkapenak 
### Europar Batasuna 
thumb|Europar Batasuneko herritarrentzako bisa-baldintzak|626x626px
Hau zen 2025eko abuztuaren 27an EBko pasaportuen sailkapena, jabeak bisarik gabe (edo iristean eskuratutako bisa batekin) zenbat herrialdetara bidaia daiteken arabera:

### EEE, Suitza eta Erresuma Batua 
EEEren kideak, Suitza eta Erresuma Batua (EBko ohiko kidea)

### Europako gainerako herrialdeak 
### Sailkapenaren lehen 20 pasaporteak Europatik kanpo 
## Ikusi ere 
* Schengen eremua
* Europar Batasuna
* ETIAS
* Bisa

## Erreferentziak eta oharrak 
## Kanpoko estekak 
* Europako Pasaporteak PRADOn (Europar Batasuneko Kontseiluaren Bidaia eta Nortasun Dokumentu Autentikoen Erregistro Publikoa Online)
* Europar Batasuneko pasaportea lortzeko hiru modu nagusiak
Frederick Law Olmsted

**Frederick Law Olmsted** (Hartford, Connecticut, 1822ko apirilaren 26a – Belmont, Massachusetts, 1903ko abuztuaren 28a) estatubatuar paisaia-arkitekto eta kazetaria izan zen.

1850ean Ingalaterrara joan zen lorategi publikoak bisitatzera. 1852tik 1857ra Estatu Batuetako hegoaldetik bidaiatu zuen ekonomia esklabista aztertzeko.

1858an, Calvert Vaux arkitekto ingelesarekin batera, Central Park diseinatzeko lehiaketa irabazi zuen. 1865etik 1873ra parkean lan egin zuten. Olmsted 1863an Kaliforniara joan zen meatze batzuk administratzera eta New Yorkera itzultzean beste proiektu batzuk diseinatu zituen Vauxekin batera.
Miss International Queen 2004

**Miss International Queen 2004** emakume transgeneroentzako Miss International Queen nazioarteko edertasun-lehiaketaren lehen edizioa izan zen. Thailandiako Pattaya hiriko ''Tiffany's Show Pattaya'' antzokian egin zen 2004ko azaroaren 6an. Thailandiako Treechada Petcharat modeloak irabazi zuen nazioarteko miss erreginaren koroa.

## Emaitzak 
### Sailkapena 
### Sari bereziak 
## Lehiakideak 
Nazioarteko 24 lehiakidek edo erreginagaik hartu zuten ederrenaren koroa eskuratzeko lehian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Tamuxe ibaia

**Tamuxe ibaia**, Espainiako ipar-mendebaldeko ibai bat da, Galiza erkidegoko Pontevedrako probintzian. 16,2 kilometro luze ditu eta Miño ibaiaren ibaiadarra da.

Oia udalerrian jaio, O Rosal harana igaro, eta O Rosal udalerriko Pías herrian urak Milo ibaira isurtzen ditu.
Mexikoko artxidiozesia

**Mexikoko artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren mexikar artxidiozesia da. 1530eko irailaren 2an ezarri zen elizbarruti gisa eta 1546ko otsailaren 12an artxidiozesi mailara igo zen. Artzapezpikuaren egoitza Mexiko Hirian dago. Egun artzapezpikua Carlos Aguiar Retes kardinala da.

## Ordinarioak 
### Mexikoko apezpikua 
* Juan Zumarraga (1530-1546)

### Mexikoko artzapezpikuak 
## Artzapezpiku lagunkidea 
* Miguel Darío Miranda Gómez (1955-1956)

## Apezpiku laguntzaileak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Loureza (Oia)

**San Mamede de Loureza**, Espainiako ipar-mendebaldeko Oia udalerrian dagoen parrokia bat da, Galizia erkidegoko Pontevedrako probintzian.

2022an 383 biztanle zituen.
Iztapalapako elizbarrutia

**Iztapalapako elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren mexikar elizbarrutia da. 2019ko irailaren 28an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Mexiko Hiriko Iztapalapa barrutian dago. Egun apezpikua Jorge Cuapio Bautista da.

## Ordinarioak 
* Jesús Antonio Lerma Nolasco (2019-2021)
* Jorge Cuapio Bautista (2021-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oia (Oia)

**San María de Oia**, Espainiako ipar-mendebaldeko Oia udalerrian dagoen parrokia bat da, Galizia erkidegoko Pontevedrako probintzian.

2022an 710 biztanle zituen.
Xochimilcoko elizbarrutia

**Xochimilcoko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren mexikar elizbarrutia da. 2019ko irailaren 28an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Mexiko Hiriko Xochimilco barrutian dago. Egun apezpikua Juan María Huerta Muro da.

## Ordinarioak 
* Andrés Vargas Peña (2019-2025)
* Juan María Huerta Muro (2025-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Azcapotzalcoko elizbarrutia

**Azcapotzalcoko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren mexikar elizbarrutia da. 2019ko irailaren 28an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Mexiko Hiriko Azcapotzalco barrutian dago.

## Ordinarioak 
* Adolfo Miguel Castaño Fonseca (2019-2026)
** Aulki hutsa (2026-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Belesar (Baiona)

**San Lourenzo de Belesar**, Espainiako ipar-mendebaldeko Baiona udalerrian dagoen parrokia bat da, Galizia erkidegoko Pontevedrako probintzian.

2023an 1.229 biztanle zituen.
Uharte Beltzak

**Uharte Beltzak**, , Espainiako ipar-mendebaldeko Baiona udalerrian dagoen uharte bat da, Galizia erkidegoko Pontevedrako probintzian.

Silleiro lurmuturran dago, Baredo parrokian.
Teodoro de Faria

**Teodoro de Faria** (Funchal, 1930eko abuztuaren 24a – *ibidem*, 2025eko abuztuaren 23a) portugaldar elizgizon katolikoa izan zen, 1982tik 2007ra Funchalgo apezpikua izan zena.

## Bizitza 
Teodoro de Faria Funchalen jaio zen 1930eko abuztuaren 24an eta 1956ko irailaren 22an apaiztu zen Funchalgo katedralean. 1966an, ordenatu eta hamar urtera, Erromako Pontifize Eskola Portugaldarreko errektoreorde izendatu zuten  eta geroago Pontifize Eskolako errektore eta San Antonio elizako parroko.

1982ko martxoaren 10ean, Joan Paulo II.a aita santuak Funchalgo apezpiku izendatu zuen. Erromako San Antonio elizan ordenatu zuten urte bereko maiatzaren 16an. Kontsakratzaile nagusia Maximilien de Fürstenberg kardinala izan zen eta besteak, berriz, Aurelio Sabattani eta Maurílio Jorge Quintal de Gouveia artzapezpikuak. Maiatzaren 30ean hartu zuen kargua. Portugalgo apezpiku-konferentzia ordezkatu zuen Europako Erkidegoko Apezpiku Konferentzietako Batzordean.

2008ko ekainaren 6an, Henrike Printzearen Ordenako Ofizial Handi izendatu zuten.

Frederico Cunha apaiz brasildarra haurren tratu txarrarengatik atxilotu zutenean, Teodoro de Fariak protesta egin zuen, «Jesukristo bezain errugabea» zela eta «juduen eraso bidegabea» jasan zuela esanez.

2025eko abuztuaren 23an hil zen, 95 urte bete baino egun bat lehenago.

## Ondorengotza apostolikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rosita Missoni

**Rosita Missoni** (jaiotzez **Jelmini**; Golasecca, 1931ko azaroaren 20a – Sumirago, 2025eko urtarrilaren 1a) italiar diseinatzailea izan zen. 1953an Missoni moda etxea sortu zuen bere senar Ottavio Missonirekin.

## Bizitza 
Rosita Jelmini Golaseccan jaio zen, Italiako iparraldean, 1931ko azaroaren 20an. Bere senideak Milanetik gertu lan egiten zuten ehungintzako artisauak ziren, xalen ekoizpenean espezializatuak.

1948an Ottavio Missoni ezagutu zuen, Londresko Olinpiar Jokoetan parte hartzen ari zela. 1953an harekin ezkondu zen.

1997az geroztik, Missoniren seme-alabek, Angelak, Lucak eta Vittorio Missonik, hartu zuten moda etxearen kudeaketa. Etxe horretan hil zen pneumoniaren konplikazioen ondorioz 2025eko urtarrilaren 1ean, 93 urte zituela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Passamaquoddy badia

**Passamaquoddy badia** mendebaldean Maine (AEB) eta beste puntu kardinaletan Brunswick Berria (Kanada) mugakide dituen badia da. Uharte ugari ditu, horien artean Ministers irla, Campobello irla eta Deer irla. Badia Fundyko badiarekin komunikatzen da, irlen arteko hainbat pasaguneren bidez, hegoaldean eta ekialdean.

Badiak sekulako marea-emaria du, 2.000.000.000 m3 sartzen eta ateratzen dira egunero bi bider marearekin batera.

Bere ibai nagusiak Sainte-Croix ibaia, Digdeguash ibaia eta Magaguadavic ibaia dira. Bere ertzean dagoen hiri nagusia Brunswick Berriko Saint-Andrews da.

## Erreferentziak
Camos (Nigrán)

**Santa Baia de Camos**, Espainiako ipar-mendebaldeko Nigrán udalerrian dagoen parrokia bat da, Galizia erkidegoko Pontevedrako probintzian.

2022an 1.428 biztanle zituen.
Miss International Queen 2007

**Miss International Queen 2007** emakume transgeneroentzako Miss International Queen nazioarteko edertasun-lehiaketaren laugarren edizioa izan zen. Thailandiako Pattaya hiriko ''Tiffany's Show Pattaya* antzokian egin zen 2007ko azaroaren 10ean. Thailandiako Thanyarat Jiraphatpakorn modeloak irabazi zuen nazioarteko miss erreginaren koroa, hura aurreko edizioaren irabazlea izandako Erica Andrewsengandik jasoz.

## Emaitzak 
### Sailkapena 
### Sari bereziak 
## Lehiakideak 
Nazioarteko 24 lehiakidek edo erreginagaik hartu zuten ederrenaren koroa eskuratzeko lehian.

### Debutak 
Miss International Queen lehiaketan aurreneko aldiz parte hartu zuten herrialdeak:

* *'**
* ****
* ****
* ****
* ****

### Uzteak 
Aurreko edizioan ordezkaritza izan zuten herrialdeak eta 2007koan parte hartu ez zutenak:

* ****
* ****
* **'''

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Yves Saint Laurent (marka)

**Yves Saint Laurent**, YSL laburtua, Yves Saint Laurent eta bere bazkide Pierre Bergé-k sortutako luxuzko produktuen enpresa bat da. Bere diseinatzaile nagusia Stefano Pilati da. Yves Saint Laurent, markaren sortzailea, 2008an hil zen.

## Historia 
Yves Saint Laurent marka Yves Saint Laurent eta Pierre Bergé-k sortu zuten 1962an, eta egungo logotipoak Adolphe Mouron Cassandre-k diseinatu zituen.

1989an, Yves Saint Laurent enpresa Parisko Burtsan kotizatzen hasi zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Berezeka

**Berezeka** Arabako herri hustu bat da. Egilatz eta Durruma artean egon zen, egun Donemiliagako udaleko lurraldean.

Berezekari buruzko aipamenak topa daitezke Erdi Aroko dokumentuetan. Berezekako lurrak Egilatz, Bikuña eta Durrumako biztanleek aprobetxatzen zituzten, lur komunak ziren hasieran, gero Egilatz edo Bikuña herriei atxiki egin ziren.

## Kokapena 
Berezeka topa daiteke bai GeoEuskadin bai OpenStreetMap aplikazioetan, baina batak eta besteak ematen duten kokapena ez da berbera:

* GeoEuskadin: Lat: 42.85817347, Lon: -2.32083410
* OpenStreetMap: Kokapena: 42,8513570, -2,3234577

Gerardo López de Gereñuk aipatzen duen Balsandia idoia GeoEuskadin ikus daiteke.. Ikus daiteke, baita, Berezeka izeneko iturburua, eta Berezeka izeneko basoa.

## Irudiak 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dinanteko gudua

**Dinanteko Gudua** Frantziako eta Alemaniako indarrek Belgikako Dinant herriaren inguruan borrokatu zuten Lehen Mundu Gerran, gerra hasieran, Alemaniar Belgikako inbasioaren testuinguruan. Alemaniar erasoa gelditzeko nahian Frantziako 5. Armadak eta Britaniar Armada Espedizionarioa (BEF-BAE) Belgikara aurreratu ziren eta Charleroiko Guduan (abuztuaren 21-23) eta Monseko Guduan (abuztuaren 23) borrokatu zuten, ekialdeko Mosa ibaiaren zeharkatzeetatik hasi eta mendebaldeko Mons hiriraino. 1914ko abuztuaren 15ean, tropa alemaniarrek Dinanteko gotorlekua hartu zuten, herriaren gainean zegoena; arratsaldean kontraeraso frantses batek berriz berreskuratu zuen.

Hurrengo egunetan, soldadu frantsesek Mosa ibaiaren zeharkaldiak indartu zituzten eta su-egite trukean aritu ziren ekialdeko ibaiertzean zeuden alemaniarrekin. Abuztuaren 21etik 22rako gauean, alemaniar talde batek Dinantera sartu zen, baina erasoak porrotean amaitu zuen, eta alemaniarrek elkarri tiro egin ziotela dirudi. Su-armetako tiroak mendebaldeko ertzean zeuden frantziar soldaduei egoztearen ordez, soldadu alemanek Belgikako zibilak erruduntzat jo zituzten, zazpi hil zituzten eta 15-20 etxe erre zituzten mendeku gisa. Erasotzaileek 19 hildako eta 117 zauritu jasanik atzera egin zuten.

Abuztuaren 23an, alemaniarrek berriz erasotu zuten Dinant, herria *francs-tireurs* (frankotiradore; irregularki armatutako zibilak, lege militar alemanaren arabera terroristatzat hartuak) beterik zegoela uste baitzuten. Alemaniako Hirugarren Armadako tropak 674 belgikar zibil armagabe sarraskitu zituzten, bitartean frantziar soldaduekin borrokan ari zirenak mendebaldeko ertzean eta zubiaren ekialdeko aldean okopaturik zeudelarik. Masakrea zibilen erresistentzia esperoari aurre egiteko mendeku bat izan zen, eta Alemaniak inbasioan egindako gerra krimen handiena, guztira Belgikaren bortxaketa izenez ezagutua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Victor Bourret

**Victor Bourret** (1877ko irailaren 22a - 1949ko abuztuaren 5a) frantziar jeneral eta administratzaile militarra izan zen.

1877ko irailaren 22an jaio zen Bastia hirian, Korsikan, jendarme baten semea. 1895ean armadan sartu zen eta 1900ean Saint-Maixent-l'Écoleko *École Nationale des Sous-Officiers d’Active-*n ikasi zuen; 1913an École Militaire ospetsuan sartu zen. Lehen Mundu Gerran hainbat estatu nagusitan aritu zen zerbitzuan.

Gerra arteko aldian, infanteria unitateen buruan edo Gerra Ministerioan hainbat kargu izan zituen, eta Édouard Daladierren kabinete militarreko burua izan zen hiru aldiz, 1932ko otsaila eta 1937ko uztaila artean. Britainiarrek "balio gutxiko jeneral politikoa" gisa baloratu zuten, eta ministroaren eta menpeko ofizialen arteko harremanak mugatzen zituen hesi moduko bat sortzeagatik salatua izan zen. Aldi honetan, Brigadier Jeneral izendatu zuten, 1932an, Jeneral Nagusi 1935ean, Teniente Jeneral 1936an eta Jeneral oso 1939an.

Bigarren Mundu Gerra hastean Bourreti Alsazian kokatutako Bosgarren Armadaren agintea eman zioten. Ministerioko garaian haren kritiko izan ziren menpekoek, komandante gisa, errespetatzen hasi zuten. Bere agindupean zeuden ofizialen artean Charles de Gaulle koronela zegoen, armadaren bost tanke-batailoi sakabanaturen burua.

Frantziako guduan, 1940ko ekainaren 17an, Charles-Marie Condék ordezkatu zuen Bosgarren Armadaren agintean eta erreserben komandantzia eman zioten. Armada atzera egiten ari zenean, Fort de Girancourt-era joan zen, zaharkituta zegoen Séré de Rivières gotorleku-sistemaren parte. 1940ko ekainaren 25ean Gérardmeren preso hartu zuten eta bost urte eman zituen gatibu, Saxoniako Königstein gotorlekuan. 1945eko maiatzaren 9an askatu zuten eta hiru egun geroago Frantziara itzuli zen.

Gerraren ondoren, Frantziaren erorketari buruzko monografia bat idatzi zuen: *La Tragédie de l’Armée Française* (“Frantziar Armadaren Tragedia”). 1949ko abuztuaren 5ean hil zen, Cérans-Foulletourten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Joan II.a Lorrenako dukea

**Joan II.a** **Anjoukoa** (Nancy, 1426ko abuztuaren 2a - Bartzelona, 1470eko abenduaren 16a) **Lorrenako dukea** izan zen 1453tik heriotzara arte. René Anjoukoa eta Lorrenako Isabel Dukesaren semea zen. Marie Borboikoarekin ezkondu zen, Borboiko Carlos I.a duke handiaren alaba.

## Dukerria 
Joanek bere ama, Isabel Dukesaren eskutik jaso zuen Lorrenako dukerria, bere aita, Anjoureko René dukea (Lorrenako duke eta Napoliko errege "titularra" ere bazena) bizirik zegoen bitartean. Napoliko oinordeko gisa, Kalabriako duke titulua hartu zuen, eta denbora gehiena Anjoutarren dinastiak Napoliko erresuma berreskuratzeko konspirazioetan eman zuen. 1460an garaipen erabakigarria lortu zuen Napoliko errege Fernando I.aren aurka Sarno ibaiko guduan, baina ezin izan zuen Fernandoren gainerako laguntzaileak iristea eragotzi. 1462an Troiako guduan garaitua izan zen, eta 1465ean Ischian berriz. 1466an, kataluniarrek bere aita Aragoiko errege hautatu zuten, eta Joan Gironako printze izendatu zuten, oinordeko gisa. Kataluniara joan zen familiaren eskubideak defendatzeko, baina Bartzelonan hil zen, ustez pozoituta.

## Familia 
1444an, Marie Borboikoarekin (1428-1448) ezkondu zuen, Borboiko Carlos I.a duke handiaren eta Borgoinako Agnes dukesaren alaba (hau, Borgoinako Joan Beldurgabearen biloba eta Borgoinako Felipe Onaren iloba zen, biak ala biak Borgoinako dukeak, haren aitarekin aliatu eta etsaigoan ibilitakoak). Marie Borboi etxekoa zen, eta Valois-Anjou leinuko garaian Lorrenako dukesaren emazte bakarra izan zen. Eztei-kontratua 1437ko apirilean sinatu zuten, baina ezkontza 1444 inguruan egin zen, Marie adin helduagoan zegoenean ezkontza betetzeko gai izan zedin.

Marie eta Joanek ondorengo hauek izan zituzten:

* Isabelle (1445–1445)
* Jean (1445–1471)
* René (1446–1446)
* Marie (1447–1447)
* Nicholas (1448–1473)

Marie azken semea, Nicholas, erditzean hil zen, eta bera izan zen bizirik iraun zuen seme bakarra. Marie 1448ko uztailaren 7an hil zen, eta Meurthe-et-Moselleko (Lorrena, Frantzia) lurretan lurperatu zuten.

Joanek, halaber, hainbat seme-alaba ez-legitimo izan zituen:

* Joan (†1504), Brieyko kondea, Nancy St. Georgesekin ezkondua
* Albert, Esseyko jauna
* Jeanne d’Abancourt, Achille de Beauveuko bastardorekin ezkondua
* Marguerite izeneko alaba bat
* beste alaba bat, Jean d’Ecossekin ezkondua

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Quinchao uhartea

**Quinchao uhartea** () Chiloé uhartedian dagoen uharte bat da, tamainaz hirugarrena, Txile hegoaldean. 2017ko erroldaren arabera 8.576 biztanle ditu bi udalerritan banatuta, Quinchao (uhartearen hegoaldean) eta Curaco de Vélez (uhartearen iparraldean). Achao herria da uhartearen hiriburua.

## Geografia 
Chiloeko uharte handiaren alboan dago ekialdera. Dalcahue herritik igarotzen da Quinchaora ferry bidez.

Uharte luze eta estua da eta 129,3 km²-ko azalera du. Erliebe nahiko laua du, punturik altuena 168 metrotako garaieran dago.

## Historia 
Chono eta huilicheak izan ziren inguruko lehenengo biztanleak. Kostalde bihurri horretan antzina sortu ziren kai naturalak, Achao eta Curaco de Vélez esate baterako, eta denboraren poderioz kai horiek herri bihurtu ziren. 

XVII. mendean jesuitak iritsi ziren eta Achao bihurtu zuten hegoaldera iristeko misio estrategiko. 1767an jesuitak kanporatuak izan ziren eta frantziskotarrek hartu zuten haine lekua.

## Iruditegia 

Irudi:Isla Quinchao 20220213.jpg|Quinchao uhartea.
Irudi:Chiloequinchao.jpg|Achaoko eliza.
Irudi:Chequian 20220213.jpg|Hondartza.
Irudi:Isla Quinchao. Un transbordador para ir a la Isla Grande de Chiloé. Chile.jpg|Dalcahuera doan transbordadorea.
Irudi:Archipiélago de quinchao.jpg|Qinchao inguruko uharteen aire ikuspegia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Principal Antzokia (Pontevedra)

**Pontevedrako Principal Antzokia**, galizieraz eta gaztelaniaz *Teatro Principal*, Espainiako Pontevedra hirian dagoen antzoki bat da, Galiziako Pontevedrako probintzian.

1878an Faustino Flores arkitektoaren diseinua jarraituz eraiki eta 1986an zaharberritua izan zen.
Salomon atoloia

290px|thumb|Salomon atoloiaren mapa.
**Salomon atoloia** Indiako ozeanoan kokatutako atoloia da, Txagos uhartediko hirugarrena. Ofizialki Indiako Ozeanoko Britainiar Lurraldeari dagokio. Gaur egun ez da inor bizi.

## Geografia 
Txagos uhartediaren iparraldean kokaturik dagoen atoloi bat da. Atoloiak uharriz eratutako eraztun itxurako egiturak izaten dira, erdian aintzira bat dutela. Uharri horien gainean hondarra eta kokondo zuhaitzak pilatzen dira uharteak osatuz. Salomon atoloian 11 uharte daude:
#Île de la Passe
#Île Mapou
#Île Takamaka
#Île Fouquet
#Île Sepulture
#Île Jacobin
#Île du Sel
#Île Poule
#Île Boddam
#Île Diable
#Île Anglaise

Guztira 3,56 km²-ko azalera du. Uhartea handienak Île Boddam (1,08 km²) eta Île Anglaise (0,82 km²) dira.

## Historia 
XVIII. mendean Maurizio afrikar kolonia frantsesetik kokondoak ustiatzeko langileak ekarri zituzten, ziurrenik esklabuak izango ziren. Orduan izendatu zituzten uharte guztiak frantsesez.

1837an Robert Moresby *HMS Benares* itsasontziko komandante britainiarrak atoloiaren lehenengo mapa zehatza egin zuen. 1905ean *HMS Sealark* itsasontziko B.T. Sommerville komandanteak mapa zehatzagoa egin zuen eta atoloian txagostarrak bizi zirela esan zuen, gehienak Boddam uhartean.

1960. hamarkadan Estatu Batuek base militarra egitea erabaki zuten eta 1967 eta 1973 artean biztanle guztiak kanporatu eta haien animaliak gas ganberatan hil zituzten. Kanporaturiko txagostarrak Mauriziora eta Seychelleetara eraman zituzten. Txagostarrek eraikinak oihanak hartu ditu dagoneko.

## Iruditegia 

Irudi:Église Boddam.JPG|Boddam uharteko elza, oihanak hartua.
Irudi:Diable and Boddam's north end.jpg|Boddam eta Diable uharteen arteko pasabidea.
Irudi:Boddam2.jpg|Boddam uhartea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nora Orlandi

**Nora Orlandi** (Voghera, 1933ko ekainaren 28a – Erroma, 2025eko urtarrilaren 1a), ***Joan Christian*** izen artistikoz ere ezaguna, italiar piano- eta biolin-jotzaile, abeslari, musikagile eta aktorea izan zen.

## Bizitza 
Orlandik I 4+4 di Nora Orlandi abesbatza sortu zuen, telebistan, irratian eta zineman aktiboa zena eta Adriano Celentano, Mina Mazzini, Gianni Morandi, Lucio Battisti, Lucio Dalla, Domenico Modugno, Mia Martini eta Gino Paoli bezalako artista nabarmenekin kolaboratu zuena. Italiako zinemako lehen emakumezko musikagile gisa, spaghetti western, Eurospy eta gialli filmetarako soinu-bandak egin zituen 1960ko hamarkadan zehar. Bere lanik ezagunena *Dies Irae* izan zen, Sergio Martinoren *Lo strano vizio della Signora Wardh* (1971) filmerako idatzi eta interpretatu zuen pieza laburra, geroago Quentin Tarantinoren *Kill Bill: Volume 2* (2004) filmean berrerabili zena. Erroman hil zen 2025eko urtarrilaren 1ean, 91 urte zituela.

## Filmografia hautatua 
* *Johnny Yuma* (1966)
* *Clint the Stranger* (1967)
* *10.000 dollari per un massacro* (1967)
* *La morte non conta i dollari* (1967)
* *Il dolce corpo di Deborah* (1968)
* *Per 100.000 dollari ti ammazzo* (1968)
* *A doppia faccia* (1969)
* *Lo strano vizio della Signora Wardh* (1971)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Adolphe Guillaumat

**Marie Louis Adolphe Guillaumat** Frantziako Armadako jenerala izan zen Lehen Mundu Gerran.

## Biografia 
### Lehen urteak 
Adolphe Guillaumat Bourgneufen jaio zen, Charente-Maritime estatuan, 1863ko urtarrilaren 4an. 1884ko promozioan lehen graduatu zen Saint-Cyr akademia militarrean.

### Karrera 
Bere lehen ibilbidea Frantziako kolonietan eman zuen neurri batean (Aljeria, Tunisia, Tonkin, Txina). Infanteriako azpiteniente izendatu zuten 1884ko urrian. Lau urte geroago, teniente mailara igo zuten. 1893ko azaroan kapitain bihurtu zen eta 147. infanteria erregimentura eraman zuten. 1903an historia militarreko irakasle izendatu zuten St. Cyr-en, eta geroago infanteriako taktiken irakasle izan zen *École de Guerre*-n. 1907an teniente koronel eta 1910ean koronel mailara igo zuten. 1913ko urtarrilean, infanteriako zuzendari izendatu zuten, eta urte horretako urrian brigada jeneral maila lortu zuen.
[thumb|Adolphe Guillaumat (eskuinean), [Fernand de Langle de Caryrekin (erdian) eta Joseph Joffrerekin]]

### Lehen Mundu Gerra 
Lehen Mundu Gerra hasi zenean, Adolphe Messimy Gerra ministroaren kabinete militarreko burua zen. Azken honek kargua utzi zuenean, Guillaumat 33. Infanteria Dibisioko buru izendatu zuten 1914ko abuztuaren 30ean, eta ondoren 4. Infanteria Dibisioko buru 1914ko abenduaren 9an. 1. Armada Gorputza zuzendu zuen 1915eko otsailaren 25etik aurrera, eta 1916ko abenduaren 15ean Robert Nivelle ordezkatu zuen Bigarren Armadako komandante gisa, azken hau Frantziako Armadako komandante nagusi izendatu zutenean.

Guillaumat Sarrail jenerala ordezkatzera bidali zuten Salonikan, 1917ko abenduan. Geroago bere ordezkoak, Franchet d'Esperey jeneralak, gauzatutako planak egin zituen, eta Frantziaren aliatuekin bere aurrekoak kaltetutako harremanak berreraiki zituen. Guillaumat Parisera deitu zuten 1918ko ekainaren 17an eta Franchet d'Espereyk ordezkatu zuen.

Han, Auguste Dubail ordezkatu zuen Parisko gobernadore militar gisa. Marneko bigarren guduaren arrakastaren ondoren, Gerra Kontseilu Goreneko kide izendatu zuten. Ondoren, Bosgarren Armadako komandante gisa itzuli zen aginte aktiboan, eta gerraren amaieran Ardenas zeharkatu zuen.

### Renaniaren okupazioa 
Armistizioaren ondoren, Guillaumat Renaniaren okupazio indar aliatuen komandante nagusi izendatu zuten. 1928/1929ko neguan eguraldi hotzaren aurkako neurri egokiak ez hartzeagatik kritikatu zuten, eta horren ondorioz, bere agindupean zeuden soldadu batzuk izoztuta hil ziren.

### Gerra ministro bezala 
Gerra ministroa izan zen Aristide Briandek zuzendutako gobernu labur batean (1926ko ekaina-uztaila), Nantesko lizeoan urtebete zaharragoa zena.

## Bizitza pertsonala 
Adolphe Guillaumatek Louise Bibent Tolosakoa ezkondu zuen 1906ko uztailaren 17an eta bi seme izan zituzten: Louis, oftalmologo bihurtu zena, eta Pierre, funtzionario bihurtu eta De Gaulle jeneralaren Armadetako ministro izan zena, azken hau boterera itzuli ondoren, 1958ko ekainaren 1etik 1960ko otsailaren 5era.

Guillaumat jenerala katoliko praktikantea zen eta Frédéric Bastiaten mireslea.

## Kargu militarrak 
## Kanpo estekak
Sarno ibaiko gudua

**Sarno** **ibaiko gudua** (1460eko uztailaren 7a), **Nolako gudua** ere deitua, Napoliko errege Fernando I.aren aurkako noble matxinoentzat garaipen erabakigarria izan zen, zeinek Anjouko Joan Lorrenako dukea babesten baitzuten. Gudua Campaniako Sarnoren bokale inguruko lautadan gertatu zen, Vesuvio mendiaren hegoaldera. Joanen indarrak Jacopo Piccininoren errefortzuekin indartu egin ziren; honek uztailaren 27an garaipena lortu zuen Aita Santuaren eta Milango indarren aurka, Alessandro Sforza eta Federigoren Urbinokoaren agindupean, San Fabiano inguruan.

Fernando, hogei gizonekin soilik ihes eginda, azkenean berriz indarberritu zen Aita Santu Pio II.aren, Milango dukearen, Albaniako jaun Skanderbeg-en eta Aragoiko erregearen laguntzaz. Haien babesarekin, Joan garaitu zuen Troiako guduan (1462ko abuztuaren 18an) eta baita Ischiako guduan ere 1465ean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ryngo gudua

**Ryngo gudua** Ordena Teutonikoko zaldunen eta Masuriako nekazarien arteko gatazka txikia izan zen, 1456ko urtarrilaren 30ean Ryngo hiribilduaren (alemanez: *Rhein in Ostpreussen*) inguruan, Teutonar Ordenaren Estatuan, Hamahiru Urteko Gerraren testuinguruan.

1455 amaieran ekialdeko Masuriako nekazariak matxinatu egin ziren Teutoi Zaldunek ezarritako zerga altuen aurka. Nekazariek Ryngo gaztelua setiatu eta hartu zuten, eta bertako defendatzaile gehienak hil zituzten. Erantzun gisa, zaldunek Olsztynetik (*Allenstein*) eta Barczewotik (*Wartenburg in Ostpreussen*) etorritako gudaroste bat bidali zuten Ryn aldera. Teutonar indarrek mendekua hartu zuten nekazarien aurka, eta 1456ko urtarrilaren 30eko guduan suntsitu zituzten. Gutxi gorabehera 500 nekazari hil ziren, eta 19 preso hartu zituzten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Paul de Kock

**Charles Paul de Kock** (Paris, 1793ko maiatzaren 21a – *ibidem*, 1871ko abuztuaren 29a) frantziar idazlea izan zen.

Jean Conrad de Kock bankari gillotinatu holandarraren semea izan zen. Folletoien egilea izan zen eta ospe handia lortu zuen Frantzian eta atzerrian. 400 lan baino gehiago idatzi zituen. Opera-libretoak, vaudevilleak eta abestiak ere idatzi zituen. Arrakasta 1830eko hamarkadan iritsi zitzaion, Parisko bizitzari buruzko eleberri sorta batekin.

## Lan hautatuak 
* ''L'Enfant de ma femme* (1812)
* *Gustave le mauvais sujet* (1821)
* *Georgette ou la Nièce du tabellion*, 1821
* *André le Savoyard*, 1826
* *Le Barbier de Paris*, 1827
* *La Laitière de Montfermeil* (1827)
* *Jean*, 1828
* *La Femme, le mari et l'amant* (1829)
* *Le Cocu* (1831)
* *Un bon enfant*, 1833
* *Le Barbier de Paris* (1833)
* *La Pucelle de Belleville* (1834)
* *Ni jamais ni toujours*, 1835
* *Zizine*, 1836
* *Un tourlourou*, 1837
* *La Maison blanche*, 1840
* *La Jolie Fille du faubourg*, 1840
* *Sans-cravate ou les Commissionnaires*, 1844
* *L'Amant de la lune*, 1847
* *La Bouquetière du château d'eau* (1855)
* *La Fille aux trois jupons*, 1867
* *Le Professeur Ficheclaque*, 1867
* *Madame Tapin'', 1868

## Kanpo estekak
Astorre II.a Manfredi

**Astorre II.a Manfredi** (1412ko abenduaren 8a - 1468ko martxoaren 12a) 1439tik 1448ra Imolako jauna eta 1443tik aurrera Faenzako jauna izan zen.

Faenzan jaio zen, Gian Galeazzo I.a Manfrediren semea. Faenza eta Imolako jabetzetatik aparte, Aita Santuaren bikario gisa aritu zen Fusignano eta Romagnako beste zenbait lurretan, Gian Galeazzo II.a bere anaiarekin batera. Kapitan mailan beste zenbait jauntxoen izenean borrokatu zuen ere. 

1431-n Giovanna da Barbianorekin ezkondu zen, Alberico da Barbiano *condottiero* famatuaren alaba. Astorreren heriotzaren ondoren bere bi semeek, Karlo eta Galeotto, Faenzako jaunak izan ziren. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Zadornil

**San Zadornil** Burgosko udalerria da, **Araba**tik oso gertu, Gaztela eta Leon autonomia erkidegoa (Espainia), Merindadeen eskualdea, Villarcayoko barruti judiziala, **San Zadornil** probintziako hiriburua. 

## Geografia 
thumb|San Saturnino eliza.
**San Zadornil** Burgos probintziako isurialde mediterraneoan dago, Arcena mendilerroaren iparraldeko magalaren eta Valpuesta herriaren ondoan, Omecillo ibaiak bustitzen duena. San Zadornil herria Montes Obarenes-San Zadornil parke naturalean dago, Villarcayotik 45 km-ra, partidu-burutik, eta Burgoseko hiriburutik 99 km-ra. 

Deigarria da Peña Carrias tontorra. Eskalada gustuko dutenen artean oso ezaguna da, arroka karstikoak dituen horma handia. 

Arkitektura alorrean San Saturnino eliza erromanikoa.

### Komunikazioak 
* **Errepidea**: BU-V-5531, Villafríara eta BU-V-5532, Arroyo de San Zadornilera eta San Zadornileko San Millánera doazen errepideen bidegurutzea BU-533-A-2622 errepide autonomikoan. 
* Tren-geltokia, hurbilena Miranda de Ebron, 29 km-ra.

## Demografia 
eskuinera|thumb|San Zadornil kalea.
1950eko erroldan 67 biztanle zituen, 2007ko udal-erroldan 22ra murriztu zirela ikusi zen.

## Historia 
**Leku** hau San Zadornil Jurisdikziokoa da Laredoko Gaztela Zaharreko Aldean, eta errege-jurisdikzioa du. 

Antzinako Erregimena erori zenean, San Zadornil Jurisdikzioko udal konstituzionalari erantsi zitzaion, Villarcayoko alderdian, Gaztela Zaharra eskualdekoa.

### Oharrak 
## Kanpo estekak