Sigmund Freud

**Sigmund Freud** ( ahoskatua; **Sigismund Schlomo Freud** jaioa; Freiberg in Mähren, Moravia, Austriar Inperioa, 1856ko maiatzaren 6a – Londres, 1939ko irailaren 23a) austriar mediku neurologoa, psikoanalisiaren sortzailea izan zen, psikopatologia tratatzeko metodo klinikoa, elkarrizketa bidez gaixoaren eta psikoanalistaren artean.

Freuden gurasoak Ukraina eta Errusiaren artean dagoen Galizia lurraldeko juduak ziren. 1881ean medikuntzako titulua lortu zuen Vienako Unibertsitatean. 1885ean irakaskuntzarako gaitu ondoren, neuropatologiako irakasle izendatu zuten, katedradun afiliatu bilakatuz 1902. urtean. Freud Vienan bizi eta lan egin zuen, eta bertan ezarri zuen 1886an bere praktika klinika. 1938an, Austria utzi zuen naziengatik ihesi, eta Erresuma Batuko erbestean hil zen 1939an.

Psikoanalisiaren sorreran, Freudek teknika terapeutikoak garatu zituen, besteak beste, elkartze librearen erabilera eta aurkikuntzen transferentzia, bere eginkizun zentrala prozesu analitikoan finkatuz. Freudek sexualitatearen birdefinitzeak forma infantiletan sartzera eraman zuen, Edipo konplexuaren teoria psikoanalisiaren oinarri zentrala izatera bultzatuz. Nahiak betetzeari buruzko ametsen azterketak, ereduak eman zizkion analisi klinikoa egiterakoan, sintomen eraketak eta errepresioaren azpian zeuden mekanismoak aztertzeko. Oinarri horrekin Freudek inkontzientearen teoria landu zuen, eta id, ego eta super-egoak osaturiko egitura psikikoaren eredua garatu zuen. Freudek libidoaren existentzia postulatu zuen, prozesu mentalak eta egiturak inbertitzen dituen energia sexualizatua eta atxikimendu erotikoak sortzen dituena, eta baita heriotzarako bulkada, errepikapen konpultsiboa, gorrotoa, erasoa eta erru neurotikoa sorrarazten dituena. Azken lanetan, Freudek erlijioaren eta kulturaren interpretazio eta kritika zabala garatu zuen. Dena den, Freuden lanak mendebaldeko pentsamendu garaikidean eta herri kulturan gainezka egon dira. W. H. Audenek 1940an Freudi egindako omenaldi poetikoan, bere ekarpena honela deskribatu zuen "iritzi klima oso bat, gure bizitza ezberdinak bere azpian garatzen ditugula”.

## Biografia 
thumb|Freud (16 urterekin) eta Amalia bere ama, 1872an.

### Gaztaroa eta heziketa 
Freud Austriar Inperioko Freiberg Moravia (gero Příbor, Txekiar Errepublika) hirian jaio zen 1856an. Gurasoak  juduak ziren, eta seme-alabetatik zaharrena zen bera. Gaur egun mendebaldeko Ukraina eta Poloniaren artean dagoen Galizia probintziakoak ziren bi gurasoak. Aita Jakob Freud (1815-1896), artile merkataria, bi seme izan zituen bere lehen ezkontzan. Freuden ama Amalia Nathansohn, aita baino 20 urte gazteagoa zen, eta bere hirugarren emaztea. 1855eko uztailaren 29an Isaac Noah Mannheimer errabinoak ezkondu zituen. Ekonomikoki estu zeudenez, alokatutako gela baten bizi ziren Sigmund semea jaio zenean.

Freud Vienako Unibertsitatean 17 urte zituela sartu zen. Zuzenbidea ikasteko asmoa zuen, baina unibertsitatean medikuntza fakultatean matrikulatu zen. Bere ikasketen artean, Franz Brentanoren filosofia, Ernst Brückeren fisiologia eta Carl Claus irakasle darwinistaren zoologia zeuden. 1876an, Freudek lau aste eman zituen Clausen Triesteko ikerketa zoologikoan, ehunka aingira ar alferrik disekzionatuz ugalketa organoak aurkitzeko asmoz. 1877an, Freud Ernst Brückeren fisiologia laborategira aldatu zen. Han sei urte eman zituen gizakien eta beste ornodunen burmuinak alderatzen igelenekin eta ornogabeekin, esate baterako, ibai-karramarroak eta lanproiak. Nerbio-ehunaren biologiari buruzko ikerketak funtsezkoak izan zirela frogatu zen 1890. hamarkadako neuronaren aurkikuntzarako. Freuden ikerketa lana 1879an eten egin behar izan zen, urtebeteko derrigorrezko soldadutza egiteko betebeharra zela eta. Geldiune luzeek John Stuart Millen lanetatik lau saiakera itzultzeko batzorde bat osatzeko aukera eman zioten.
thumb|Freud familia 1876an.

### Karrera hasiera eta ezkontza 
1882an Freudek medikuntzako ibilbidea hasi zuen Vienako Ospitale Orokorrean. Burmuin-anatomian egindako ikerketak 1884an kokainaren efektu aringarriei buruzko artikulu garrantzitsu bat argitaratu zuen, eta afasiari buruzko egindako lanak bere lehen liburuko oinarria izan zenː 1891. urtean argitaratutako *Afasietaz, azkterketa kritikoa.* Hiru urtetan zehar, Freud ospitaleko departamentu desberdinetan aritu zen. Theodor Meynerten klinika psikiatrikoan igarotako denborak eta asilo baten ordezko bezala egondakoak, lan klinikoekiko interesa piztu zion. Argitaratutako ikerketa desberdinek, 1885ean unibertsitateko neuropatologiako irakasle izateko balio izan zioten.

Freudek asko miresten zuen Brentano filosofia tutorea, pertzepzioaren eta introspekzioaren teoriengatik ezaguna zena. Brentanok “*Psikologia ikuspegi enpiriko batetik*” (1874) liburuan, inkontzientearen existentzia posiblea aztertu zuen. Azkenean bere existentzia ukatu zuen arren, ziur asko inkontzientearen inguruko eztabaidak Freudi kontzeptua ezagutzen lagundu zion. Freudek Charles Darwinen eboluziori buruzko idatziak zituen, ongi baliatuz eta eragina izan zuen baita Eduard von Hartmannen “*Inkontzientearen filosofia*” (1869) liburuak. Era berean, inkontzientearen eta enpatiaren kontzeptuen teoriko garaikide nagusienetakoa zen Theodor Lippsenen idatziak ere landu zituen. 

Freudek ikuspegi psikoanalitikoak aldez aurretik teoria filosofikoekin lotzen ez bazuen ere, arreta jarri zion bere lanaren eta Schopenhaueren zein Nietzscheren ideien arteko loturei. 1900. urtean Nietzsche zendu zenean, Freudek bere bildumako lanak erosi zituen, eta Fliesse adiskideari aitortu zion Nietzscheren obretan "itxaroten zuela aurkitzea beretzat mutu zeuden hitzak". Freudentzat Nietzscheren idatziak "aztertu beharrekoak baino, aurre egin beharreko testuak " ziren.

Freudek William Shakespeare ingelesez irakurri zuen bizitza osoan zehar, eta giza psikologiaren ulermena Shakespearen antzezlanetatik eratorria izan zitekeela iradoki da.

Freuden jatorri juduak eta bere judu laikoarekiko atxikimenduak, eragin handia izan zuten bere ikuspegi intelektual eta moralaren eraketan. Batez ere inkonformismo intelektualari dagokionez, “*Autobiografiaren Azterketa”* liburuan azpimarratu zuen bezala. Ideia psikoanalitikoen edukian ere eragin handia izango lukete, bereziki interpretazio sakonarekin eta "desioaren legezko mugen" kezkei zegokienez.

### Psikoanalisiaren garapena 
1885eko urrian, Freud Parisera joan zen hiru hilabeteko beka batekin, hipnosiari buruzko ikerketa zientifikoak egiten ari zen Jean-Martin Charcot neurologo ospetsuarekin ikastera. Gerora adierazi zuen egonaldi horren esperientzia, katalitikoa izan zela medikuntza psikopatologikoaren praktikara bideratzeko bere indarrak, eta ekonomikoki etorkizun xumeagoa eskaintzen zuten neurologiako ikerketak baztertzera. Charcot histeria eta hipnosi-jasankortasuna aztertzen espezializatu zen, eta maiz egiten zituen erakustaldiak ikusleen aurrean gaixoekin.

1886an Vienara itzulita, praktika kliniko pribatuan lanean hasi zenean, Freudek hipnosia erabiltzen zuen. Horretarako Josef Breuer bere lagun eta kolaboratzailearen ikuspegia hartu zuen, ordura arte aztertuak zituen metodo frantsesen desberdinak, ez zuelako iradokizunik erabiltzen. Breueren paziente jakin baten tratamendua Freudentzat eraldatzailea izan zen. Freudek "elkarketa askea" deitu zion, eta prozedura honekin batera, gaixoen ametsak fruitu handiz azter zitezkeela ikusi zuen. Material inkontzientearen egituraketa konplexua agerian uzteko, eta errepresioaren ekintza psikikoa frogatzeko. 1896. urtean "psikoanalisi" terminoa erabiltzen hasi zen, bere metodo kliniko berria eta oinarritzat zituen teoriak aipatzeko. Aitaren aurkako etsaitasun sentimenduak, eta amaren kontrako jeloskortasun jarrerek, bere neurosien jatorriari buruzko teoria berrikustera eragin zuten.

Hasierako lan klinikoetan oinarrituta, Freudek aldarrikatu zuen haurtzaroan jasandako sexu gehiegikerien oroitzapen inkontzienteak, beharrezko baldintzatzat jotzen zituen psikoneurosirako (histeria eta neurosi obsesioa). Gaur egun Freuden sedukzioaren teoria bezala ezagutzen den formulazioa.

Bien artean iritziak partekatzen zituzten, sexualitatearen alderdi jakin batzuen garrantziaz: masturbazioa, coitus interruptusa, eta kondoiak erabiltzearena. Orduko etiologian "benetako neurosiak" deitzen zitzaien, nagusiki neurasteniari eta fisikoki agertutako antsietate sintoma batzuei. Korrespondentzia zabala mantendu zuten, eta Freudek haurren sexualitateari eta bisexualitateari buruzko Fliessen espekulazioen ondoren, bere ideiak landu eta berrikusi zituen. Gogoaren teoria sistematiko baten lehenengo saiakera, *Psikologia Zientifikorako Proiektua,* Fliess solaskide zuela, metapsikologia bezala garatu zuen. Hala ere, Freudek neurologiaren eta psikologiaren arteko zubia eraikitzeko egin zituen ahaleginak, bertan behera geratu ziren, Fliessi bidalitako eskutitzek agerian uzten duten moduan.

Freudek hasieran, Fliess "biologiaren Kepler" bezala hartzen zuen. Gerora ondorioztatu zuen, atxikimendu homoerotiko baten eta "juduen mistizismo zehatzaren" konbinaziotik zetorrela. Eta adiskide juduarekiko leialtasunagatik, bere teorien eta lan klinikoen larregiko estimazioa zuela. Beraien adiskidetasunak bukaera mikatza izan zuen, Freudek aldizkako sexuari buruzko teoria orokorraren oniritzia ez ziolako eman, eta Fliessek kolusioz akusatu zion, bere lana plagiatu zuelakoan. Fliessek erantzun ez zionean Freuden lankidetza eskaintzari liburu berri baterako, 1906an argitaratu zen “*Hiru saiakera sexualitatearen teorian”,* haien harremana amaitu egin zen. Unibertsitatearen laguntza izan arren, bere izendapena ondorengo urteetan blokeatuta egon zen agintari politikoengandik, eta bere ohiko gaixoa zen itzal handiko Marie Ferstel baroisaren esku hartzearekin soilik lortu zuen.

Bere ospea horrela hobetuta, Freudek lanari buruzko ohiko hitzaldiekin jarraitu zuen, 1880ko hamarkadaren erdialdetik aurrera Vienako Unibertsitateko irakasle bezala, eta larunbat arratsaldero unibertsitateko psikiatria klinikoko hitzaldi aretoan, publiko mugatuarekin.

1902ko udazkenaz geroztik, Freuden lanekiko interesa agertu zuten Vienako hainbat medikuk, eta asteazken arratsaldetan bere apartamentuan biltzera gonbidatu zituen, psikologia eta neuropatologiarekin lotutako gaiak eztabaidatzeko. Talde horri *Asteazkeneko Psikologia Elkartea* deitu zitzaion, eta mundu osoko mugimendu psikoanalitikoaren hastapenak markatu zituen.

Max Graf Vienako musikologoak asteazken taldeko bileretako erritu eta giroa deskribatu zituen: Hortik aurrera Zürichen talde psikoanalitiko txiki bat ezarri zuten. Freuden jarraitzaile goiztiarrak formalki lehenengo aldiz 1904ko apirilaren 27an elkartu ziren Bristol Hotelean, Salzburg-en, eta Nazioarteko Lehen Kongresu psikoanalitikoa bezala izan zen hartua.

Margarete Hilferding izan zen 1910ean elkartean sartu zen lehen emakumea, Bestalde, Freudek psikoanalisia mundu anglosaxoian zabaltzeko anbizioa zuen, eta bere lanen ingelesezko itzulpenak 1909. urtetik aurrera hasi ziren agertzen. 1911ko maiatzean, Psikonalitikako Amerikar Elkartea sortu zen. Eraketa berri horri Psikologia Indibidualerako Elkartea izena jarri zioten. Lehen Mundu Gerraren ondorengo garaian, Adler gero eta gehiago lotu zen psikologia indibiduala deitzen zion jarrera psikologikoarekin.
[thumb|Batzordea 1922an (ezkerretik eskuinera): [Otto Rank, Sigmund Freud, Karl Abraham, Max Eitingon, Sándor Ferenczi, Ernest Jones eta Hanns Sachs.]]
Freuden gertuko kideen zirkuluko azken desertzioak Otto Ranken *"Jaiotzako trauma*" liburua 1924an  argitaratu zenean eman zen, non Edipo konplexuaren teoria psikoanalitikaren ardatz nagusitzat bezala baztertu egiten zen. Ondoren, Ranken eta Freuden harreman estu eta luzea amaitu egin zen 1926an, eta Rankek IPAko bere kargu ofizialetatik dimititu eta Parisera alde zuen. Batzordean bere lekua Anna Freudek hartu zuen. Rank azkenean Estatu Batuetan kokatu zen, eta teoria freudiarraren berrikuspenek, IPAko ortodoxiekin deseroso zegoen terapeuta belaunaldi berri bati eragin zion. Abraham eta Eitingonek Berlingo Psikoanalitika Elkartea sortu zuten 1910ean, eta gero Berlingo Psikoanalitika Institutuak eta Poliklinika 1920an. Azken honen tratamendu librearen berrikuntzek, eta haurren azterketak eta Berlingo Institutuaren estandarizazioek prestakuntza psikoanalitikoan, eragin handia izan zuten mugimendu psikoanalitiko orokorrean.

1922ko Berlingo Biltzarra izan zen Freudek parte hartu zuen azkena. Fräulein Katharina (Aurelia Kronich); Fräulein Lucy R.; Hans txikia (Herbert Graf); Rat Man (Ernst Lanzer); Enos Fingy (Joshua Wild); eta Wolf Man (Sergei Pankejeff). Beste paziente ospetsu batzuk: Brasilgo Pedro Augusto printzea, HD.; Emma Eckstein; Gustav Mahler, honekin Freudek kontsulta bakarra luzatu zuen; Marie Bonaparte printzesa; Edith Banfield Jackson; eta Albert Hirst.

### Minbizia 
1923ko otsailean, Freudi larregi erretzearekin lotutako hazkunde onberako leukoplasia hauteman zioten ahoan. Hasieran sekretuan gordetzen zuen, baina gerora Ernest Jonesi jakinarazi zion, hazkundea desagertu egin zitzaiola esanez. Freudek Maximilian Steiner dermatologoa kontsultatu zuen, eta erretzeari uzteko gomendatu zion baina hazkuntzaren larritasunaz gezurra esanaz, bere garrantzia gutxituz. Geroago Freudek Felix Deutschengana jo zuen, eta honek hazkundea kantzerigenoa zela ikusi zuen. Freudi esaterakoan "leukoplakia txarra" eufemismoa erabili zuen, diagnosi teknikoko epitelomaren ordez. Deutschek erretzeari uzteko gomendatu zion, eta hazkundea kentzeko. Freud Marcus Hajekek tratatu zuen, eta alferrikako kirurgia estetikoa egin zion bere klinikan. Freudek odola bota zuen ebakuntza denboran eta ondoren, eta litekeena da heriotzari ozta-ozta ihes egitea. Ondorioz, berriro Deutschengana jo zuen, eta ikusi zuen kirurgia gehiago egin behar zela, baina ez zion esan Freudi minbizia zuenik, kezkatuta zegoelako bere buruaz beste egin zezakeelako.

Sauerwalden esku hartzeak, Freuden ondarearen gaineko "ihes egitearen" zergaren zama finantzarioa arindu zuen. Baina beste galera batzuk izan zituen, IPAren zorrak bere gain bota zituztelako, eta antzinako ondasunen bilduma baliotsua kendu egin ziotelako. Ezin zenez bere banku kontuetara sartu, Freudek Frantziako jarraitzaile ospetsu eta aberats batengana jo zuen, Marie Bonaparte printzesarengana. Mariek Vienara bidaiatu zuen laguntza eskaintzeko, eta bera izan zen beharrezko fondoak eskura jarri zituena.

Anton Sauerwald 1945ean Austriako auzitegi batek epaitu eta espetxeratu egin zuen, Nazien Alderdiko funtzionario bezala egindako jarduerengatik. Bere emazteak Anna Freudi idatzi zion, egoeraren berri emateko, eta erantzunean Annak konfirmatzen zuen Sauerwaldek "bere komisario bulegoa nire aita babesteko erabili zuela baieztatzen dut". Eskutitz honek 1947an espetxetik ateratzeko balio izan zion.
thumb|Sigmunf Freud 1926an.

## Ideiak 
### Hasierako Lanak 
Freudek medikuntza ikasketak Vienako Unibertsitatean 1873an hasi zituen. Ia bederatzi urte behar izan zituen ikasketak burutzeko, ikerketa neuro-fisiologikoen interesagatik, zehazki aingiraren anatomia sexualari eta arrainen nerbio sistemaren fisiologiari buruzko ikerketengatik eta baita, Franz Brentanorekin filosofia ikasteko zuen interesagatik. Arrazoi ekonomikoengatik sartu zen neurologiako praktika pribatuetan, 1881ean mediku titulua jasoz, 25 urte zituela. 1880ko hamarkadan izan zuen kezka nagusia burmuinaren anatomia zen, bereziki muin oblongatua. Afasiari buruzko eztabaida garrantzitsuetan parte hartu zuen, 1891ko *Afasien kontzepzioan* monografiarekin. Bertan agnosia terminoa sortu zuen, eta defizita neurologikoen azalpenaren inguruko ikuspegi gehiegi kokatzearen aurka aholkatu zuen. Eugen Bleuer garaikidea bezala, burmuinaren funtzioa azpimarratu zuen, burmuinaren egitura baino.

Freud ikerlari goiztiarra izan zen burmuin-desordenaren arloan ere, orduan "burmuin-paralisia" izenarekin ezagutzen zena. Gaiari buruzko zenbait mediku artikulu argitaratu zituen, eta erakutsi zuen gaixotasuna existitzen zela beste ikerlari batzuk nabaritu eta aztertzen hasi baino askoz lehenagotik. Gaineratu zuen, William John Little, burmuin-desordena identifikatu zuen lehena, oker zegoela jaiotzerako oxigeno faltagatik gertatzen zela zionean. Horren ordez, jaiotzeko konplikazioak sintomak besterik ez zirela iradoki zuen.

Freudek espero zuen ikerketek oinarri zientifiko sendoa emango zietela teknika terapeutikoei. Terapia freudiarraren edo psikoanalisiaren helburua, pentsamendu eta sentimendu erreprimituak kontzientzian jartzea zen, gaixoak emozio desitxuratu errepikakorrak jasateari uzteko.

Klasikoki, pentsamendu eta sentimendu inkontzienteak kontzientziara igarotzeko, gaixoa ametsei buruz hitz egitera eta elkarte askean parte hartzera bultzatuz sortzen da. Horrela, gaixoek beren pentsamenduak erreserbatu gabe azaleratzen dituzte, eta ez dira bereziki ahalegintzen hori egiten duten bitartean. Psikoanalisiaren beste elementu garrantzitsu bat transferentzia da, hots, gaixoek beren bizitzan aurreko irudietatik eratorritako sentimenduak eta ideiak azaltzen dituzten prozesua. Transferentzia, errepresioaren oroitzapenak eta gaixoen objektibotasunak berreskuratzen zituen fenomeno tamalgarri gisa ikusi zen lehen aldiz, baina 1912rako, Freudek prozesu terapeutikoaren funtsezko atal bezala hartua zuen. Hasieran haurren masturbazioen oroitzapenak "desagertzeko" funtzioa zutela azaldu zuen, baina ondorengo urteetan Ediporen fantasiak irudikatzen zituztela idatzi zuen, izaera sexuala eta suntsitzailea jaiotzetik sortuak zirelako.

Gertaeren beste bertsio batek Freudek haurtzaroko sexu abusuen oroitzapen inkontzienteak proposatzen zituen 1895eko urrian, Fliessi bidalitako eskutitzetan, psikoneurosia zegoela proposatuz, pazienteen artean benetako tratu txarrak aurkitu zituela esan aurretik.  Artikulu horietan, Freudek zioen bere pazienteek ez zituztela oroitzapen horiek kontzienteki ezagutzen, eta beraz, oroitzapen inkontziente bezala hartu behar zirela, baldin eta sintoma histerikoak edo neurosi obsesiboak ekarriko bazuten ere. Pazienteek presio handia jasaten zuten izandako haurren sexu abusuen "eszenak" erreproduzitzeko, Freuden ustez inkontzienteki erreprimituta zeudelako. Pazienteek oro har, ez zuten sinesten Freuden prozedura klinikoen esperientzietan benetako sexu abusuak adierazten zituztenik. Freudek zioen eszena sexualen ustezko "erreprodukzioa" egin arren ere, pazienteek ez zutela sinesten.

Presioaren teknikaz gain, Freuden prozedura klinikoek inferentzia analitikoa eta sintomen interpretazio sinbolikoa erabiltzen zituzten, haurren sexu abusuen oroitzapenak lortzeko. Bere teoriaren ehuneko bataren baieztapena erreklamatzen zuen, baina profesional kideek aurretiaz adierazitako erreserbak indartzeko balio zuen horrek, bere teknika iradokitzaileen bidez lortutako aurkikuntzak zirelako. Ondorioz, Freudek inkoherentzia erakutsi zuen, sedukzioaren teoria eta teknika iradokitzaileen bidez lortutako aurkikuntzen balioekin alderatuz, bateragarriak ziren ala ez onartzerakoan.
thumb|Freuden azken etxea, gaur egun bere bizitzari eta lanari eskainiaː Freud Museoa, 20 Maresfield Garden, Hampstead, Londres NW3.

### Kokaina 
Mediku ikertzaile bezala, Freudek hasieratik hartzen zuen kokaina, eta erabilera sustatzen zuen estimulatzaile zein analgesiko gisa. Kokaina arazo mental eta fisiko askoren sendabidea zela uste zuen, eta 1884ko "*Kokan*" artikuluan bere bertuteak zabaldu zituen. 1883 eta 1887 artean hainbat artikulu idatzi zituen medikuntzarako aplikazioak gomendatuz, horien artean antidepresibotzat erabiltzea. Ez zuen berebiziko garrantzia zientifikorik lortu propietate anestesikoak aurkitzeagatik, pasadizoan soilik aipatu zuelako. Kokaina gomendatu zuen, baita, morfinaren menpekotasunaren sendabide bezala.

Ernst von Fleischl-Marxow adiskideari kokaina ezagutarazi zion, morfinaren menpekotasuna zuelako. Autopsia bat egiten kutsatu zen, eta ondoren nerbio min handiak jasaten zituen. Fleischl-Marxowek menpekotasuna sendatu zuela esatea goiztiarra izan zen, nahiz eta inoiz ez aitortu errua izan zela. Fleischl-Marxowek "kokainaren psikosia" garatu zuen, eta laster morfina erabiltzera itzuli zen, urte batzuk geroago zendu en zarte min jasanezinak sufrituz.

### Inkontzientea 
Inkontzientearen kontzeptua zentrala zen Freudentzako adimenaren azterketan. Freudek uste zuen poeta eta pentsalariek denbora luzean inkontzientearen existentzia ezagutzen zutela, eta psikologiaren arloan aitorpen zientifikoa jasotzea ziurtatu zuen.

Freudek adierazi zuen esplizituki bere kontzientearen kontzeptua lehen aldiz formulatu zuenean, errepresioaren teorian oinarritzen zela. Ideien ziklo bat azaldu zuen, ideiok erreprimitu arren adimenean geratzen zirelako, kontzientzia operatibotik baztertuta, baina hainbat egoeratan berriro agertzen zirela ziurtatuz. Postulatua histeria kasuen ikerketan oinarritu zuen. Bertan, gaixo batzuen portaera kasuak ezin ziren azaldu lotuta zeuden ideia edo pentsamenduen erreferentziarik gabe, eta berak haurtzaroko sexu gertaeretara (errealak edo irudikatuak) lotzen zituen. Errepresioaren kontzeptuaren berregokitzapen artikuluan, 1915eko "*Errepresioa*", Freudek bereizi egin zituen errepresio primarioarekin erlazionatutako tabu unibertsalari lotuta zegoen intzestua ("jatorritik presente") eta errepresioa ("kanporatu ondoren"). Norberaren bizitzaren historia zen ("egoaren garapenaren garaian eskuratuta"), kontzienteki baztertu edo kontzientziatik kentzen zena.

Prozesu mental inkontzienteen teoria burutzerakoan, 1915eko "*Inkontzientea*" artikuluan egindako garapenean eta aldaketetan, Freudek hiru ikuspegi identifikatzen ditu: dinamikoa, ekonomikoa eta topografikoa.

**Ikuspegi dinamikoa**n, lehenik errepresioaren bidezko inkontzientearen eraketa da, eta bigarren, "zentsura" prozesua horrelako pentsamenduak nahi gabe mantentzen, antsietatera eramaten dute. Hemen, Freudek histeriaren tratamenduan egin zituen lan klinikokoen lehenengo behaketak jasotzen dira.

**Ikuspegi ekonomikoan**, erreprimitutako edukien ibilbideetan oinarritzen da. "Bultzada sexualen gorabeherak" prozesuaren aldaketa konplexuak dakartelako, bai sintomen eraketan zein inkontziente arruntean, hala nola, ametsak eta mihiaren hutsegiteak. Freudek “*Ametsen interpretazioa”* eta “*Eguneroko bizitzaren psikopatologia*” liburuetan zehatz-mehatz aztertu zituen gai hauek.

Bi ikuspegi horiek inkontzientean zentratzen diren bitartean, kontzientzia sartzeko zorian dagoenez, **topografiaren ikuspegiak** inkontzientearen ezaugarri sistemikoen aldaketa dakar. Bere prozesu bereizgarriak eta funtzionamendu moduak, kondentsazioa eta lekualdaketa bezalakoak, lehen lerroan jartzen ziren.

### Ametsak 
Freudek ametsen funtzioa loa zaintzea zen, gogoak aseta irudikatuz, ameslaria bestela esnatuko egingo zelako. Freuden teorian eguneroko bizitzako gertakariek eta pentsamenduek pizten dituzte ametsak. Freudek "ametsen lana" deitzen zuen horretan, "bigarren mailako prozesu” horiek (“hitzen aurkezpenak”) hizkuntzaren eta errealitatearen printzipioekin arautzen dira, pentsamendu inkontzientearen "lehen prozesuaren" menpe geldituz (“gauzen aurkezpenak”), hiru eragilek zuzenduta: plazer printzipioak, gogobetetze nahiak, eta haurtzaroko sexu erreprimitutako eszenak. Azken hauen izaera kezkagarriagatik eta haiekin lotu zitezkeen pentsamendu eta desio errepresiboengatik, ametsetako lanak zentsura funtzioa du funtsean, erreprimitutako pentsamenduak distortsionatuz, desplazatuz eta kondentsatuz, loa babesteko.

Ingurune klinikoan, Freudek ametsaren narrazioaren edukien elkartze librea bultzatu zuen. Ametsetako narrazioan kontatutakoa, bere eduki latenteari buruzko interpretazio-lana errazteko, eta errepresioaren pentsamenduak eta fantasiak jakiteko. Eta halaber, ametsetan funtzionatzen duten azpiko mekanismo eta egiturei buruz.
thumb|Sigmund Freud eta Anna alaba, 1920an.

### Garapen psikosexuala 
Freuden garapen psikosexualaren teoriaren arabera, haurtzaroaren hasierako perbertsitate polimorfoarekin jarraituz, sexu-motak ahozko, analaren eta zakilaren garapen fase desberdinetatik igarotzen dira. Fase horien ondoren, sortasun egoeran interes eta jarduera sexuala murriztu egiten dira (bost urtetik nerabezarora arte gutxi gorabehera). Gero, neurri handiagoan edo txikiagoan, egoera "perbertsoak" eta bisexualak jarraitzen dute, helduen sexualitate genitala finkatu arte. Freudek argudiatu zuen neurosi edo perbertsioa fase horietan, finkatzeari edo erregresioari buruz azal zitekeela, helduen izaerak eta sormen kulturalak hondar perbertsoaren sublimazioa lor zitzaketen bitartean.

### Zera, ni eta super-ni 
alt=Nortasunaren eredua (Freud)|ezkerrera|345x345px|Nortasunaren eredua (Freud)Freud adimenaren funtzionamenduaren azalpen bila aritu zen. Hiru zatitan banatutako egitura proposatu zuen: hura, ni eta supe-ni:

* Hurak (edo Zerak) hasierako unitate edo bultzadak adierazten ditu. Freuden arabera, giza pentsamenduaren eta portaeraren motorra da. Gure jatorrizko esker onen nahia jasotzen du. Hura-ren nahiak eta  mozioak alde batetik, eta Super-nik ezartzen dituen eskakizun murriztaile edo zigortzaileak bestetik, bien arteko konpromiso onena irudikatuz.

Kontzeptu hauek "*Izozmendi ereduan*" islatzen ditu. Eredu honek Hurak, Nik eta Super-nik jokatutako rolak irudikatzen dituzte, pentsamendu kontziente eta inkontzienteari dagokionez.

Freudek egoaren eta ideiaren arteko erlazioa, auriga baten eta bere zaldien artean alderatu zuen: zaldiek energia eta gidaritza eskaintzen zituzten, eta aurigak norabidea ematen zuen. Freuden hipotesian, libidoa energia mentalaren forma bat da, eta horretarako prozesuak, egiturak eta objektu-irudikapenak alderantzikatu egiten dira.

“*Plazeraren printzipiotik harago*” (1920) liburuan, Freudek heriotza bultzada baten existentzia ondorioztatu zuen. Bere premisa "inertzia psikikoaren printzipioa" edo "Nirvana printzipioa" edo "iraunarazteko instintua" bezala izan zen aztertua. Bere aurrekaria Freuden “*Psikologia zientifiko baterako proiektua”* liburuan izan zuen. Bertan, aparatu mentala gobernatzen zuen printzipioa definitu zuen, kantitatea banatzeko edo tentsioa zerora jaisteko joera gisa. Definizioa alde batera utzi behar izan zuen, buruko funtzionamendu mota errudimentarioetara soilik egokitzen zela frogatu baitzuen. Eta aparatuak tentsio zero mailara jaisteko ideia, aldatu egin zuen tentsio maila minimo batera joaten zela aitortuz.

Freudek jatorrizko “*Plazerraren printzipiotik haratago*” definizioa berriro hartu zuen, baina oraingoan beste printzipio bati aplikatuz. Baieztatu zuen zenbait alditan adimenak tentsioa erabat kentzen zuela bezala jarduten zuela, edo bere burua desagertzeko egoerara murrizten zuela. Horren funtsezko froga, errepikatzeko behar zen konpultsioaren existentzia zen. Horrelako errepikapenen artean, neurosi traumatikoen ametsetako bizitza eta haurren jolasak zeuden. Errepikapenaren fenomenoan, Freudek joera psikikoa ikusi zuen lehenagoko inpresioen gainean lan egiteko, menperatzeko eta plazerra ondorioztatzeko. Joera plazerraren printzipioaren aurretik zegoelako, eta ez aurka. Joera horrekin batera, lanean zegoen beste printzipio bat ere bazegoen, eta beraz, plazer printzipioa "haratago" zegoen. Errepikapena energia lotzean, edo egokitzapenean beharrezko elementua bada, luzera neurrigabea egitean, egokitzapenak alde batera utzi eta eboluzionatutako jarrera psikikoak bihurtzeko bide bilakatzen da. Ideia hau errepikapen oro deskargatzeko moduaren hipotesiarekin konbinatuz, Freudek ondorioztatu zuen errepikatzeko beharra historikoki primitiboa zela, eta energia erabat hustuz markatzen zuen egoera leheneratzeko ahalegina zela: heriotza.

### Malenkonia 
"*Dolua eta malenkonia*" izeneko 1917ko saiakeran, Freudek bereizketa bat ezari zuen "dolua", mingarria baina ezinbestekoa bizitzan, eta "malenkonia", galdutakoaren urruntzea gaitzesteko patologiaren terminoa. Freudek esaten zuen dolu normal baten, egoa arduratzen zela libidoa galdutakoarengandik kentzeaz bere burua babesteko, baina "malenkonian", galdutakoarekiko aurreko anbibalentzia ematen zela hori gerta ez zedin. Suizidioak, Freuden hipotesi bezala, muturreko kasuak sor zitzaketen, gatazkaren sentimendu inkontzienteak norberaren doluaren aurka zuzentzen zirenean.thumb|Sigmund Freuden diban ospetsua, Londreseko Freud museo etxean gordeta.

### Feminitatea eta emakumezkoen sexualitatea 
Feminitateari buruzko psikoanalisiaren lehen eztabaida izan zena abiarazita, Berlingo Institutuko Karen Horneyk Freudek emakumezko sexualitatearen garapenaren iritzia zalantzan jarri zuen. Freuden kastrazio femeninoaren konplexutasunaren eta zakilaren bekaizkeriaren teoriak baztertuz, Horneyk feminitate primarioa defendatu zuen eta penis-inbidia defentsa bezala, eta ekintza, edo "lesioa”, asimetria biologikotik sortu gabe, Freudek defendatzen zuen moduan. Horneyk Melanie Kleinen eta Ernest Jonesen laguntza izan zuen, zakil-zentrismoa terminoa erabiliz, Freuden jarrera kritikatzeko.

Freuderen arabera, "sexualitate klitorikoa ezabatzea feminitatearen garapenerako beharrezko baldintza da, bere izaera heldugabea eta maskulinoa baita". Freudek "orgasmo baginala" kontzeptua postulatu zuen, orgasmo klitoraletik bereizita, klitorisaren kanpo estimulaziotik lortuta. 1905ean, klitorisaren orgasmoak nerabeen fenomenoa baino ez zirela adierazi zuen, eta nerabezarora igarotakoan, emakume helduen erantzun egokia baginako orgasmora aldatzea dela, orgasmoak inolako estimulazio klitoralik izan gabe.

### Erlijioa 
Freudek Jainko monoteista ilusiotzat jotzen zuen, haurren naturaz gaindiko aitatasun indartsu baten behar emozionalaren arabera. Erlijioa, zibilizazioaren hastapenetan gizakiaren izaera bortitza iraunarazteko beharrezkoa bazen ere, garai modernoan arrazoimenaren eta zientziaren bidez baztertua izan zitekeela mantentzen zuen. "*Ekintza obsesiboak eta praktika erlijiosoak*" (1907) artikuluan fedearen (sinesmen erlijiosoaren) eta obsesio neurotikoaren arteko antzekotasuna nabaritzen zuen. “*Totem eta tabu*” (1913) artikuluan proposatzen zuenez, gizartea eta erlijioa parrizidioarekin eta aitatasun figura boteretsuaren premiarekin hasten ziren, gerora gurtutako memoria kolektiboa bilakatuz.

Arrazoi horiek “*Ilusio baten etorkizuna”*(1927) liburuan garatu zituen, eta bertan Freudek zioen sinesmen erlijiosoak kontsolamendu psikologikoaren funtzioa betetzen zuela. Naturaz gaindiko babesle baten sinestea gizakiaren "naturaren beldurraren" aurkako indargetzaile gisa balio zuen, beste bizitza baten sinesteak gizakiak heriotzaren beldurrarengandik babesten zuen bezala. Liburuaren funtsezko ideia zera da, erlijio sinesmen guztiak gizartean duten funtzioaren bidez azaldu daitezkeela, eta ez egiarekin duen harremanagatik. Beraz, Freuden arabera sinesmen erlijiosoak "ilusioak" dira. *“Zibilizazioa eta bere atsekabea“* (1930) liburuan dioenez, bere lagun Romain Rollanden aipatzen zuen erlijioak "ozeano sentsazio" ematen ziola, baina berak ez zuela sekula sentimendu hori bizi izan. “*Moises eta monoteismoa”* (1937) liburuan berriz, proposatu zuen Moises tribuko patriarka zela juduek hil zutenean, eta horregatik psikologikoki aurre egin zietela erailketari, erreakzioz judaismo monoteista bultzatuz. Era analogikoan, jaunartze santuaren erritu katolikoa, aita sakratua hil eta irenstearen froga kultural bezala deskribatu zuen.

## Ondarea 
Freud-en ondarea, eztabaida handiko auzia izan arren, Stephen Froshen arabera "XX. mendeko pentsamenduan eraginik handienetakoa izan zen, eta bere indarra darwinismoarekin eta marxismoarekin baino ezin da alderatu. Henri Ellenbergerrek adierazi zuenez, eragin-esparruak "kulturaren arlo guztiak ... barneratu zituela, gizakiaren bizitzeko era eta pertsonaren kontzeptua aldatzeraino."

### Psikoterapia 
Banakako hitzezko psikoterapiaren praktikan lehenengo metodologia ez bazen ere, Freuden sistema psikoanalitikoa XX. mendearen hasieratik eremua menperatzen hasi zen, geroagoko aldaera askoren oinarria izanik. Sistema hauek teoria eta teknika desberdinak hartu zituzten arren, denek Freud jarraitu zuten, aldaketa psikikoa eta portaera aldatzen saiatuz, gaixoek beren zailtasunei buruz hitz egin ondoren. Hala ere, munduko zenbait lekutan, batez ere Latinoamerikan, hogeigarren mendearen amaieran bere eragina nabarmen hedatu zen.
thumb|André Brouilletek A Salpêtrièren egindako lezio klinikoa 1887an. Charcoten erakustaldia irudikatzen zuen. Freudek margolan horren litografia jarri zuen dibanaren gainean bere kontsultan.

### Zientzia 
Freuden teoriak modu enpirikoan probatzeko diseinatutako ikerketa proiektuek gaiari buruzko literatura zabala ekarri zuten. Amerikar psikologoek errepresioa aztertzen 1930 inguruan hasi ziren laborategi esperimentaletan. 1934an, Saul Rosenzweig psikologoak errepresioa ikertzeko egin zituen saiakerak Freudi bidali zionean, honek erantzun  eskutitzean  gutxietsi egin zion esanez "behaketa fidagarrien aberastasunean" oinarritzen zuela baieztapen psikoanalitikoak, "egiaztapen esperimentaletik independente" izanik. Seymour Fisherek eta Roger P. Greenbergek 1977an ondorioztatu zuten Freuden kontzeptu batzuk froga enpirikoetan sostengatzen zirela.

### Filosofia 
Psikoanalisia erradikal zein kontserbadore bezala interpretatu izan da. 1940ko hamarkadan, Europako eta Amerikako komunitate intelektualak kontserbadore gisa ikusi zuten. Mugimendu psikoanalitikoaz kanpoko kritikek, berdin ezker edo eskuineko politika aldetik, Freud kontserbadoretzat hartzen zuten. Frommek argudiatu zuen *Askatasunaren beldurra* (1942) liburuko teoria psikoanalitikoaren zenbait arlo, erreakzio politikoen intereserako balio zutela, eskuineko idazleek baieztatutako ebaluazioan.

### Literatura eta kritika literarioa 
"*Sigmund Freuden oroimenean*" poema W. H. Auden poeta britainiarrak argitaratu zuen 1940an, “*Beste garaia*” bilduman. Idazleak honela deskribatzen zuen Freuden ekarpena: "gure bizitza ezberdinak gidatzen dituen iritzi klima bat sortu zuen."

Harold Bloom literatur kritikariak Freuden eragina onartzen zuen. Camille Pagliarik zioenez, Freudek eragin zion. Hala ere, "Nietzsche-ren oinordeko" eta literaturako sexu psikologorik handienetakoa izanda, bere lanaren estatus zientifikoa ukatzen zuen *Pertsona sexuala* (1990) artikuluan. Honakoa idatzi zuen, "Freudek ez du aurkaririk. bere jarraitzaileen artean, zientzia idatzi zuela pentsatzen dutelako, egiaz artea idatzi zuenean."

### Feminismoa 
Freuden ospearen gainbehera neurri batean feminismoaren berpizteari egotzi zaio. Simone de Beauvoirrek “*Bigarren sexua*” (1949) liburuan psikoanalisia kritikatzen du existentzialismoaren ikuspuntutik, Freudek gizonaren "jatorrizko nagusitasuna" ikusi zuela argudiatuz, errealitatean gizarteak eragindakoa denean. Betty Friedanek “*Mistika femeninoa*” (1963) liburuan, Freud kritikatu zuen emakumearen iritzi viktoriarra zuelako. Kate Millettek bere “*Politika sexuala*” (1970) lanean, Freudek penis-inbidiaren kontzeptuaren kontra egin zuen, nahasmena sortzea eta gainbegiratzea leporatuz. Naomi Weissteinek zioen Freudek eta bere jarraitzaileek oker pentsatzen zutela, beraien "esperientzia kliniko intentsiboko urteak" zorroztasun zientifikora gehitzen zituztenean.

## Liburuak 
* *On Aphasia* (Afasiaz), 1891
* *Studien über Hysterie* (Histeriari buruzko ikerketak), 1895

* *Die Traumdeutung* (Ametsen interpretazioa), 1899
* *On Dreams* (Ametsen interpretazioaren bertsio laburtua), 1901
* *Zur Psychopathologie des Alltagslebens* (Eguneroko bizitzaren psikopatologia), 1904
* *Witze und ihre Beziehung zum Unbewussten* (Adarjotzeak eta inkontzientearekin erlazioa), 1905
* *Drei Abhandlungen zur Sexualtheorie* (Hiru saiakera sexualitatearen teoriari buruz), 1905
* T*äuschung und Traum in Jensens Gradiva* (Jensen Gradivaren ilusio eta ametsa), 1907
* *Fünf Vorträge zur Psychoanalyse* (Psikoanalisiari buruzko bost hitzaldi), 1910
* *Leonardo da Vinci, eine Erinnerung an seine Kindheit* (Leonardo da Vinci, haurtzaroaren memoria), 1910
* T*otem und Tabu* (Totem eta tabu), 1913

* *Zur Einführung der Narzißmus* (Nartzisismoaz), 1914
* *Einführungsvorträge zur Psychoanalyse* (Psikoanalisiari buruzko sarrera hitzaldiak), 1915
* *Jenseits des Lustprinzips* (Plazerraren printzipiotik haratago), 1920
* *Gruppenpsychologie und die Analyse des Ego* (Taldearen psikologia eta egoaren azterketa), 1921
* *Das Ich und das Es* (Nia eta hura), 1923
* *Hemmungen, Symptome und Angstzustände* (Inhibizioak, sintomak eta antsietatea), 1926
* *Die Frage der Laienanalyse* (Geruzaren azterketa), 1926
* *Die Zukunft einer Illusion* (Ilusio baten etorkizuna), 1927
* *Das Unbehagen in der Kultur* (Egonezina kulturan), 1929
* *Zivilisation und ihre Unzufriedenheit* (Zibilizazioa eta bere atsekabea), 1930
* *N**eue Einführungsvorträge zur Psychoanalyse* ( Psikoanalisiari buruzko sarrera hitzaldi berriak), 1933
* *Dier Mann Moses und die Monotheistische Religion* (Moises eta monoteismoa), 1939
* *Abriß der Psychoanalyse* (Psikoanalisiaren zirriborroa), 1940

## Freud euskaraz 
* *Psikoanalisiaren aurkezpena*, Bilbo, Klasikoak. (Itz. Lontxo Oihartzabal) 
* *Ilusio baten etorkizuna*, Donostia, Jakin. (Itz. Amaia Bergara, Xabier Insausti, Patxi Salaberri) 
* *Egonezina kulturan*, Bilbo, Gaiak. (Itz. Xabier Insausti, Jesus Mari Intxauspe) 

## Museoak 
Badira munduan zehar Sigmund Freuden inguruko hiru museo:
*  Freud Museoa (Příbor): jaio zen etxea
*  Sigmund Freud Museoa (Viena): 47 urtez bizi izan zen etxea.
*  Freud Museoa (Londres): hil zen etxea

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Andonegi, X. 2004: *Nietzsche eta Freud filosofian eragile*, Donostia, Jakin 
* Insausti, X. 1998: "Hitzaurrea" in Sigmund Freud, *Ilusio baten etorkizuna*, Donostia, Jakin 

## Ikus, gainera 
* Historiako medikuen zerrenda.

## Kanpo estekak 
* *Psikoanalisiaren aurkezpena* EHUren webguneko *Klasikoak* bilduman.
*  Sigmund Freudi buruzko webgune zabala
*  Londresko Sigmund Freud Museoa
*  Vienako Sigmund Freud Museoa
*  International Network of Freud Critics
*  Sigmund Freuden txekiar jaioterriari buruzko webgunea.
* *Egonezina kulturan* liburuaren laburpena Markos Zapiainen eskutik.