open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lorea Perosanz

**Lorea Perosanz Amesti** (Ermua, Bizkaia,1976ko uztailaren 26a) diseinatzailea eta ilustratzailea da, hainbat logo eta kartel lehiaketa irabazitakoa.

## Biografia 
Ermuko Anaitasuna Ikastolan burutu  zituen lehen mailako ikasketak. Txiki-txikitatik argi zuen Arte Ederrak ikasiko zuela eta egin ere halantxe egin zuen. Leioan hasi zuen Arte Ederretako formazioa eta lizentziatura Ingalaterran amaitu zuen, Erasmus beka bati esker. Pinturan espezializatu zen. Amaitu ostean, Bartzelonan Barne-Diseinua ikasi zuen, praktikak Italian burutuz eta, elkartruke bat medio, Argentinara joan zen, paisajismoan sakontzera. 

Jaietako kartelak egitea atsegin du eta jarduera desberdinen logoa ere diseinatutakoa da, ordenagailua erabiliz. Pintatzeko orduan, ostera, akuarelak, olioak eta akrilikoak nahiago ditu. Umeen arropa margotzen du, brotxeak diseinatzen ditu…
* 2013an Ermuko Santixau jaietako kartelaren irabazlea, Joseba Aranzabalekin batera
* 2018an Ermuan Bagara ekimeneko logoaren diseinua
* 2019an Zaldibarko jaietako kartelaren irabazlea
* Bizkaiko Emakumeentzako Jabekuntza Eskolen Sarearen logoa diseinatu zuen

## Iruditegia 
Wikipediako hainbat biografia txukundu ditu bere ilustrazioekin. Hona hemen zenbaitzuk:
Fitxategi:Hipolita Ibaibarriaga (erraketista).jpg| Hipolita Ibaibarriaga (erraketista)
Fitxategi:Irene Ibaibarriaga erraketista.jpg|Irene Ibaibarriaga (erraketista)
Fitxategi: Mª Josefa Aedo González, lekaimea.jpg|Maria Josefa Aedo (lekaimea)
Fitxategi: Maria Magunazelaia txirrindularia.jpg| Maria Magunazelaia (txirrindularia)
Fitxategi: Margarita Olañeta ekintzailea.jpg| Margarita Olañeta (ekintzailea)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Zaldibarko jaietako kartelaren irudia
Russula amoenicolor

***Russula amoenicolor*** *Russulaceae* familiako onddo espezie bat da. Jateko modukoa dela uste da, baina kalitate eskasekoa.  

Sinonimoak: *Russula mariae*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 3 eta 10 cm bitarteko diametrokoa, globo itxura samarrekotik zabaldura. Ertz irregularra, kamutsa, zeharrargitsua, zertxobait ildaskatua. Azala matea, kapelaren erdiraino bereiz daitekeena, pixka bat belusduna, erdian pruinarekin. Kolore anitza: gorri-purpura-morea, berdexkaz edo marroiz koloregabetu daiteke.

**Orriak:** Libreak edo adnatuak, zabal, orrien artean zainekin, koipetsu samarrak, zuri-krema kolorekoak distira okre kolorekoekin, ertzetan moreak.

**Orri libreak:** Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.

**Hanka:** 3 eta 7 cm bitarteko garaierakoa, trinkotik harro zimurtsura, leizetsua, okertzeko joerarekin, oinarrian mehetua, zuria tonu horixkekin edo gorrixka-moreekin.

**Haragia:** Lodia, zuria (kapelan arrosa). Usain fungiko sendoa eta iraunkorra (intsentsu usaina), zapore meleka. Espora jalkina krema ilun kolorekoa.

**Etimologia:** Latinetik dator Russula hitza, russus-etik dator, gorriaren txikigarritik: apur bat gorrixka, kolore gorria dutelako  Russula generoko espezie askok.

## Jangarritasuna 
Jangarri kaskarra.

### Nahasketa arriskua 
*Russula amoena* delakoarekin nahas daiteke, baina hau txikixeagoa da (2-8) eta  tonu berdexka gutxiago ditu.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean. Mediterraneoko giroan. Koniferoen baso mistoetan (pinazi-pinuan) eta hostozabaletan (haritza, artea).

### Banaketa eremua 
Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Europa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
KF Egnatia

**KF Egnatia** (izen osoa, *Klubi i Futbollit Egnatia*) Albaniako futbol taldea da, Rrogozhinë hirikoa.

## Historia 
Taldea 1934an sortu zen *22 Shtatori Rrogozhinë* izenarekin. 1998an hartu zuen gaur egungo izena. 2004an igo zen lehen mailara baina urtebete egin zuen bertan. 2021ean igo zen bigarren aldiz. 2022-23 denboraldi bikaina egin ondoren hirugarrena izan zen Ligan eta Kopa irabazi zuen luzapenean sarturiko golari esker. 2023-24an Liga eta Kopa irabazi zituen.

## Palmaresa 
* Albaniako Liga (2): 2023-24, 2024-25.
* Albaniako Kopa (2): 2022-23, 2023-24.

## Kanpo estekak
Skeletocutis amorpha

***Skeletocutis amorpha*** *Polyporaceae* familiako onddo espezie bat da. Larrukara da eta ez du janaria prestatzeko balio, baina onuragarria da hildako zura degradatzen duelako. 

Sinonimoak: *Boletus nitidus var. ßß dimidiatus*, *Boletus irregularis*, *Polyporus amorphus* (basionimoa), *Polyporus irregularis*, *Polyporus aureolus*, *Polyporus laneus*, *Polyporus roseoporis*, *Bjerkandera amorpha*, *Polyporus alboaurantius*, *Leptoporus amorphus*, *Bjerkandera irregularis*, *Polystictus amorphus*, *Coriolus sublilacinus*, *Gloeoporus amorphus*, *Coriolus subabietinus*, *Polystictus subabietinus*, *Polyporus pini-glabrae*, *Tyromyces pini-glabrae*.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** Erresupinatutik efuso-erreflexura, inbrikatu samarra, goialdea eremu zentrokide zirkularrekin, tomentuduna, zurixka, algek berdez zikinduta egon daitezkeen arren.

**Tutuak:** Bigunak ale freskoetan, hezetasuna galtzen dutenean gogorrak, hasieran zuriak, baina garatu ahala, kolore horixkatik laranjatura doan tindagaia hartzen dute, biziagoa edo motelagoa, baita izokin kolorea ere.

**Poroak:** Tutuen kolore berekoak, Amoniakoarekin (NH3) asko gorritzen dira.

**Bilbea:** Bi geruzek osatua, bata gelatinakara eta goikoa tomentuduna.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua 
Koniferoen beste zarakar batzuekin nahas daiteke.

**Oharra:** Espezie honen ezaugarri nagusiak hauek dira: bere habitata pinuen zura da, kapelatxoen kolore zurixka, tutuek hartzen duten laranja tonua, eta amoniakoarekin duen erreakzioa.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean eta neguan, pinuen egurretan. Ohikoa eta urte osoan.

### Banaketa eremua 
Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Brasil, Europa, Errusia, Kaukasia, Uzbekistan, Himalaiako eremua, Japonia, Australia, Zeelanda Berria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oshimako Liburu Ilustratuen Museoa

**Oshimako Liburu Ilustratuen Museoa** munduko liburu ilustratuak gaitzat dituen museo publikoa da, Oshima zeritzon herrian sortua (Imizu hirian integratu den tokian orain), Japoniako Toyama Prefekturan . 1994ko abuztuaren 23an ireki zen. Toyama Prefeturako Museoen Elkarteko kidea.

Museoaren egitekoa da, bere estatutuen arabera, "Irudi-liburuen kulturaren bitartez, tokiko kultura berretsi eta hiri bizigarri baten garapenean lagundu".

Liburutegian, Museoak berak antolatu duen metodoaren arabera sailkatuta, 30 herrialdetako 10.000 liburu ilustratu berri eta zahar gordeak dituzte, 14 kategoriatan.

## Eraikina 
Eraikina Itsuko Hasegawa arkitektoak diseinatu zuen. Hormigoi armatuzkoa da, zati batean altzairuzko egitura du; 3 solairu ditu, horietako bat lur azpian. 2000. urtean, Japiniako Arkitektura Publikoko VII. Saria irabazi zuen. Proiektuaren kostu osoa 1.600 milioi yen izan zen.

Emanaldi areto argitsu eta irekia du museoak, atrio batekin.

200 bat eserleku dituen antzerki aretoa ere badu. Hainbat aurkezpen eta adierazpenetarako leku gisa erabiltzen da, hala nola, irudi liburuen film emanaldiak, antzezlanak, musikalak, txotxongiloak, koruak, musika emanaldiak, hitzaldiak eta mintegiak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Yamanashiko Fruta Museoa

frutaren historiari eskainitako erakusketa-espazioa da, 195.000 m²-ko parke batean kokatua, Yamanashi hirian, Yamanashi prefektura, Fujitik gertu ( Japonia) .

1992 eta 1995 artean diseinatu zuen Itsuko Hasegawa arkitektoak, eta 1997an inauguratu zen. Fruta-zikloa sinbolizatzen duten hiru eraikinek ilustratzen dute museo-guneak: "Plaza fruta" (hazien irudia adierazten duena), "Berotegi tropikala" (fruituen entziklopedia baten eran deskribatua izan da) eta "L'atelier" delakoa, hazien bizitasunaren sinboloa. Hiru eraikinen artean, 6.200 metro koadroako erakuskera espazio bat osatzen dute. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hanok

thumb|300px|Hanokak kanpotik ikusita.
**Hanok**-ak ((한옥)) Koreako etxebizitza tradizionalak dira, Kristo aurreko 57. urtean sortu zen Hiru Erreinuen garaian (K.a. 57-668), Joseon dinastia arte (1391-1910).  XIV. mendean, Joseon dinastiaren hastapenetan, gaur egun arte ia aldatu ez den diseinua eta formak hartu zituen.

## Ezaugarriak 
Bere estiloa naturarekin batera doa, *baesanimsu* printzipioei jarraiki (literalki: “mendia atzean duela eta ibaia aurrealdean”); haizeak aprobetxatzeko eta ura erraz eskuratzeko modu bat da. Sofistikaziorik gabeko etxebizitzak dira, material xumeekin eginak, hala nola buztinarekin, *hwangto* lurrarekin, zurarekin eta *hanji* paperarekin. 
thumb|300px|Hanok barrutik ikusita.
Barruko espazioak irekiak dira, ez oso handiak, altzari gutxikoak, oherik eta aulkirik gabeak, lurrean bizitza egiteko pentsatuak, zoruan esertzeko eta *yo* baten gainean lo egiteko (tapaki bat baino apur bat lodiagoa den koltxoia, ibul edo ohe-zapiz estalia. Eta *pyogae* bat bururako, gari-oskolez betea. Azpitik *ondol* edo *gudeul* bidez berotutako zorua, berogailu sistema baten antzekoa. Familia xumeentzat eraikin bakarra zen hanok-a. Aberatsenek multzo bat osatzen zuten, emakume eta haurrentzat (*anchae*), gizonentzat (*saranchae*), gonbidatu eta zerbitzarientzat, eta gainera patio bat eta, are gehiago, arbasoak ohoratzeko tenplu bat, dena harresi batez inguratua.

"Ondola" edo "gudeul" ere deitua, Koreako berogailu-sistema tipikoa da, eta goiz erabili zen Koreako penintsularen iparraldeko eskualdeetan. Beheko aldeko sukaldeko sutegi-sisteman sortutako kea eta beroa modu uniformean transmititzen ziren gela osoan zehar, hodien bidez. Hegoaldeko eskualdeetako "ondola", klima beroagoa zuena, gelako zurezko zorua aireztapen-sistema gisa erabiltzen zen. Eskualde batzuetan, aretoa material harritsuz egiten zen, "ondolaren" beroa luzaroago mantentzeko.

## Bizimodua hanok barruan 
thumb|300px|Sukaldea.
Hanok etxe batean bizitzeak esan nahi zuen lurrean esertzeko bizimodua aukeratu behar zela, aulkiaren edo ohearen ordez. Horretarako, zapatak erantzi eta ondo berotutako zoruan eseri edo etzan behar zuen. Gelak ez ziren hain handiak, baina gelaren funtzioa etengabe alda zitekeen altzarien kokalekuen bidez.

## Eskualdeen araberako aldaketak 
Ipar hotz ala hego beroko estilo arkitektonikoak ezberdinak ziren. Hegoaldeko eskualdeek etxe sinpleagoak zituzten, L formakoak, pisu angeluzuzen baten gainean, eta haien muturretan sukaldea eta gelak zeuden. Modu ireki horren arrazoia klima bero eta hezea eta aireztapen egokia ahalbidetzea zen. Aldiz, tenperatura baxuagoa zuten iparraldeko eskualdeetan, patioa inguratzen zuten U edo karratu formako etxe asko zeuden. Eta Jejudo uhartean, haize handia dagoen lekuan, ohikoa zen baso bat egotea haizea geldiarazteko, edo ormatzar oso altu bat etxeen inguruan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* https://www.naiz.eus/eu/gaiak/noticia/20230706/hanok-etxeen-hiria Xabier Bañuelosen erreportaia naiz.eus agerkari digitalean, 2023/07/08.
EIRE (musika taldea)

**EIRE** Zumaian 2022. urtean sorturiko pop musika taldea da. Eire Salegik eta Eire Maiak osatzen dutenez taldeak "EIRE" izena du. 

## Ibilbidea 
Txiki txikitatik batera ibili izan dira eskolan, herriko futbol taldean eta 8-9 urtetatik musika konposatzen ere bai. Eire Salegik gitarra jotzen zuen eta Eire Maiak abestu. Euskaraldiko lehen ekitaldian jo zuten lehen aldiz jendaurrean. Salegi musika tresnataz arduratzen da (sintetizadoreak eta gitarra bereziki) eta ekoizlea da. Maia berriz letren egilea eta abeslaria da. Abenduan lehenengo singlea zabaldu zuten sare sozialetan, "Bihar nola". Hurrengoa "Amaitu baino lehen" izan zen, berehala ezagun egin zena. Bideoklipa Zumaian eta Bilbon grabatu zuten, izan ere Bilbon ari baitira ikasketak egiten.

2023ko apirilean hasi ziren zuzeneko kontzertuak ematen, lehenengoa Elorrioko Gazte Topagunean izan zen. Uztailaren 9an Manu Chaoren telonero izan ziren Arrasaten. Udazkenean abesti eta bideoklip berria atera zuten, "Nahi gabe berriro", eta azaroaren 7an iritsi zen EPa, *Zauriren bat bistan* izenekoa. 6 abesti bildu dituzte EPan. Olatz Salvadorren kolaborazioa izan dute "Gorputz Guztitan" abestian.

2024ko otsailaren 28an artista berri onenaren Gaztea saria irabazi zuten.

## Diskografia 
### Diskoak 
* *Zauriren bat bistan* (2023) - EPa

### Singleak 
* "Bihar nola"
* "Amaitu baino lehen"
* "Agur esateko"
* "Nahi gabe berriro"

## Sariak 
* Gaztea Saria: 2023ko artista berri onena 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sobietar Batasuneko Estatuko Saria

**Sobietar Batasuneko Estatuaren Saria** (Errusieraz: Государственная премия СССР), 1966ko irailaren 9an ezarri zen: SESBko ohore nagusia zen.

Stalin del Estado saria eman zioten 1941 eta 1954 artean, nahiz eta iturri batzuek oker aipatzen duten 1952. urtea izan zela saria eman zioten azken urtea. Desestalinizazioaren ondoren, Stalinen aipamena kendu egin zuten, eta Stalin saria jaso zutenei saria itzultzeko eskatu zitzaien, Sobietar Batasuneko Estatuko Saria emateko.
eskuinera|thumb|157x157px|Estatuko Stalin Sariaren dominaren marrazkia.
Urtero zenbait gizabanakori lehenengo, bigarren edo hirugarren mailako Sobietar Batasunaren Estatuaren Saria  ematen zitzaien zientzia, matematika, literatura, artea eta arkitektura arloetan. Saria SESB edo sozialismoaren aurrerapena ekarri eta arlo horietan lorpen handia izan zirenak ohoratzeko. Sarritan, lan jakin batengatik ematen zen saria.

Sobietar Errepublika bakoitzak Estatuaren sariaren antzeko sariak eman zituen, ez nahitaez Estatuak aintzat hartzen zituen jakintza-arlo guztietan. Sari horiek errepublikaren idazle edo artisten izenak hartzen zituzten izen ofizialerako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Olatz Lezeta Urzelai

**Olatz Lezeta** **Urzelai** (Antzuola, Gipuzkoa, 1977ko maiatzaren 25a) mekanikaria eta politikaria da. 2023ko ekainaren 17an Olatz Lezeta Antzuolako alkate bilakatu zen 2023ko maiatzaren 28ko udal hauteskundeetan, Euskal Herria Bildu koalizioaren hautagaitza gailentzearen ondorioz. thumb|250px|Antzuolako udalbatza, 2023.07.17
## Biografia 
Olatz Lezeta, Goi mailako mekanikako modulua du egina, eta 2000tik ezkero ari da lanean Erreka kooperatiban. Herrigintzan aritua da urtetan.

## Politikari ibilbidea 
2023an udalgintzan aritzeko erronkari heldu zion, etxekoen eta taldekoen babesarekin eta Antzuolako EH Bilduko alkategai bilakatu zenean ondorengoa adierazi zuen:*Herria ezagutzen dut, herritarrak eta ohiturak; horrek bidea errazten du*2023ko maiatzaren 25ean Antzuolako EH Bilduk ekitaldia egin zuen; taldea aurkeztu, Olatz Lezeta buru, azken lau urteen balorazioa egin eta datozen urteetan Antzuolak izango dituen erronka nagusien aurrean hartuko dituzten neurrien berri emateko. Alkategaiak euskarak Antzuolan bizi duen inboluzioari buelta eman behar zaiola adierazi zuen: *Kezka handia dugu, garbi ikusten ari garelako gero eta euskara gutxiago egiten dela berba Antzuolan. Lanketa handia egin beharko dugu gai horretan ere, ordu asko sartu beharko ditugu*.2023ko ekainaren 17an alkate kargua hartu zuen eta eskerrak eman zizkien ingurukoei, eta herritarrei batzordeetan parte hartzeko dei eginez. Bere aldeko zazpi botorekin izendatu zuten Lezeta alkate, eta EAJko Josu Xabier Arangurenek lau jaso zituen bere alderdiko ordezkarienak. Zumitzezko uztaia eta Antzuolako udaletxeko eraikina zizelkatuta duen sukaldeko ohola jaso zituen Lezetak, azken bi legegintzaldiko alkateak nabarmendu baizuen "*sukaldeko lan handia*" egin behar izaten dela udaletxean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Antzuolako alkategaien debatea, bideoa Goiena, 2023.05.23
Elvira Banotti

**Elvira Banotti** (Asmara, 1933ko uztailaren 17a-Lavinio (Erromatik gertu) 2014ko martxoaren 2a) Eritrean jaiotako Italiako kazetaria eta feminista izan zen.

## Biografia 
Bere aitona, XIX. mendearen amaieran Eritreara trena eraikitzera joan zen italiar bat zen; herrialde hartan ezkondu zen. Elvira Banotti 14 urterekin hasi zen lanean eta 1953an Asmarako Kontsulatuan kontratatu zuten. 1960an, Addis Abebako kontsulatura transferitu zuten, non Italiako agintarien zuzentarauak bete zituen. Besteak beste, moda, modeloen marrazketa eta moda desfileak antolatu zituen. Familia italiarra, greziarra eta eritrearra zen, eta 1962 eta 1963 artean Erromara joan zen bizitzera.

1969an, telebista saio batean, Indro Montanelli eskui muturreko idazlea salatu zuen 12 urteko neska eritrear batekin ezkontzeagatik. Montanellik, ohitura eritroaren arabera, 500 libra ordaindu zizkion neskatoaren aitari, Afrikako herri horretan bizi izan zen garaian. Italiara itzuli aurretik, neska Alessandro Pirzio Biroli jeneralari eman zion bere harem pribatu txikian sartzeko.

1970eko uztailean, Rivolta Femminile (Emakumezkoen matxinada) taldea sortu zuen Erroman, Carla Lonzi eta Carla Accardirekin batera. Talde honek *Manifesto di Rivolta femminile* plazaratu zuen. 1971n, *La sfida Femminile* argitaratu zuen, abortuari buruzko emakumeen testigantzak bildu zituen testua; kazetaritza-munduak eta mundu politikoak, Italiako Alderdi Komunistak barne, gogor kritikatu zuten testua. 

Beste feminista batzuekin batera, Elvira Banottik « Tribunale 8 marzo » sortu zuen, erlijioa eta Eliza Katolikoa epaitzeko. "Elizak bortxaketaren teologia diseinatu du" zioen pankarta batengatik, L'Aquilan epaitu zuten erlijioaren difamazioagatik, baina absolbitu egin zuten. Erlijioaren difamazio-delitua geroxeago indargabetuko zen.

Elvira ohiko gonbidatua zen Maurizio Costanzoren Canale 5ean eta Giuliano Ferrararen saioetan Italia 1 telebista-kateetan. Espazio horietan, sexualitate maskulinoa harraparia dela adierazi zuen. Hurrengo urteetan, telebista kate pribatuek transmititutako pornografiaren aurka agertu zen argi eta garbi. Prostituzioaren aurka ere borrokatu zuen.

## Liburuak 
* *La sfida femminile. Maternità e aborto*, Bari, De Donato, 1971.
* Autobiografia *Una ragazza speciale*, L’Ortica, 2011, *Manifesto di rivolta femminile* eranskinarekin. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :https://web.archive.org/web/20170903205934/http://www.lastampa.it/2014/03/07/blogs/obliqua-mente/un-ricordo-di-elvira-banotti-la-pi-radicale-delle-femministe-KRknhwmIKShPXJG6BNqkFI/pagina.html Elvira Banottiri buruzko artikulua *La Stampa*n.
Nise: O Coração da Loucura

***Nise: O Coração da Loucura*** Roberto Berliner zuzendari brasildarraren 2015eko filma da. 13 urteko ikerketa zabalaren emaitza, Nise da Silveira psikiatra brasildarraren bizitzako une batean oinarritzen da.

## Sinopsia 
Kartzelatik irtetean, Nise da Silveira doktorea Rio de Janeiroko ospitale psikiatriko batera itzultzen da lanera eta uko egiten dio eskizofreniaren tratamenduan elektroshock eta lobotomia erabiltzeari. Medikuek isolatuta, abandonatutako Terapia Okupazionaleko Sektorea bereganatzea geratzen zaio, non maitasunak, arteak eta eromenak gobernatutako iraultzari hasiera ematen dion.

## Aktoreak 
## Ekoizpena 
Roberto Berliner zuzendariaren esanetan,filmaren ideia Bernardo Hortaren eskutik etorri zen (André Hortaren argazki-zuzendariaren anaia). André filmaren idazketaren zati bat antolatzen hasi zen, eta 2003an Berlinerren esku utzi zuen proiektua. Guztira, 13 urte iraun zituen ikerketak; 2016an zehar, Suedian, Frantzian, Brasilen eta Herbehereetan. 2017an, Estatu Batuetan kaleratu zuten Outsider Pictures eta Strand Releasing-ek. 2018an, Txina kontinentalean hautatutako pantailetarako (600 inguru) estreinatu zen urtarrilaren 5etik otsailaren 4ra.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Logan Sargeant

**Logan Hunter Sargeant** (Fort Lauderdale, Florida, AEB, 2000ko abenduaren 31) auto-lasterkari estatubatuar bat da. Gaur egun 1 Formulako gidaria da, Williams Racing taldearekin. 2022an NAF 2 Formulako txapelketan parte hartu zuen Carlin Motorsport taldearekin; laugarren gidari onena izan zen eta “Hasiberririk Onena” (ingelesez, *Rookie of the Year*) saria lortu zuen.

## Hastapenak 
### Kart lasterketak 
Sargeant 2008an hasi zen kart lasterketetan parte hartzen. Bere lehen lehiaketak eskualde- eta nazio-mailakoak izan ziren, Rotax Micro Max kategorian: hirugarren postuan geratu zen Florida Winter Tour eta Rotax Max Challenge USA txapelketetan. Beranduago, Sargeant Europara lekualdatu zen, eta bertan, ROK Cup International Final, Trofeo Delle Industrie eta WSK Euro Series txapelketetan parte hartu zuen.

2015ean NAFek antolatutako Umeen Munduko Kart Txapelketa irabazi zuen; beraz, Lake Speed-ek lortu zuenetik NAF Munduko Kart Txapelketa irabazi zuen lehen estatubatuarra bihurtu zen. Hurrengo urtean, helduen kart txapelketetan parte hartzen hasi zen, eta WSK Champions Cup-a irabazi zuen.

### Auto-lasterketetan hastapenak 
2016-17ko neguan, Sargeantek kart lasterketetatik auto lasterketetara jauzia egin zuen, Arabiar Emirerri Batuetako 4 Formulako txapelketan, Motopark taldearekin. Lasterketa bat bera ere irabazi ez arren, hamabost podium lortu zituen (guztira, hemezortzi lasterketa izan ziren urte haietan) eta, orohar, txapelketan bigarren geratu zen. Jonathan Aberdein taldekidea izan zen aurrena. 2017an, Erresuma Batuko 4 Formulako txapelketan parte hartu zuen, Carlin taldearekin. Bi lasterketa irabazi zituen (Rockingmam Motor Speedway eta Silverstone zirkuituetan) eta gidarien txapelketan hirugarren geratu zen, Oscar Piastri taldekidearen eta Jamie Caroline txapeldun ohiaren atzetik. 218 puntu lortu zituen guztira eta txapelketa laugarren postuan amaitu zuen, Max Fewtrell, Christian Lundgaard eta Ye Yifei aurkarien atzetik. Puntu gehien lortu zituen bigarren hasiberria izan zen (lehena Lundgaard izan zen).

### NAF 3 Formula 
#### 2019 
2019an, Sargeant Carlin taldera itzuli zen, NAF 3 Formulan parte hartzeko asmoz. Estatubatuarrak puntuak lau lasterketatan lortu zituen, eta txapelketa hemeretzigarren postuan amaitu zuen. Bere taldekideek, Felipe Drugovich-ek eta Teppei Natori-k, 16. eta 24. amaitu zuten txapelketa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alia Muhammad Baker

**Alia Muhammad Baker** (; 1952 &ndash; 2021) Irakeko liburuzain bat izan zen. *Al Basrah-ko Liburutegi Nagusiko* buru zela 30.000 liburu inguru suntsiketatik salbatu zituen. Horien artean 1300. urte inguruko Mahomaren biografia bat.

## Biografia 
Bakerrek 14 urtez lan egin zuen liburutegian. Haurra zenetik ezagutzen zuen Bagdadeko Al-Nizamiyya liburutegiko sutearen historia izugarria. Irakeko gerra zetorrela ikusi arren, bertako gobernuko funtzionarioek uko egin zieten liburuak leku seguru batera eramateko eskaerei. Gobernuaren bulegoak liburutegira eraman eta sabaian hegazkinen kontrako kanoi bat jarri zutela ikustean, Alia liburuak ezkutuan ateratzen hasi zen. Hiria, urik eta elektrizitaterik gabe, laster sartu zen "krisi humanitarioa" gogorrean. Indar inbaditzaileek bonbardaketak eta gerra psikologikoa erabili zituzten setioan. Azkenik, tanke irakiarren zutabe handi bat suntsitu zuten RAFeko bonbek, eta 300 preso hartu zituzten hiritik kanpoko borroka batean. Britainiar tropek hiria okupatu zuten apirilaren 6an. Gobernuko langileek eraikina utzi eta liburutegiko altzariak kendu ondoren, Baker-ek Hamdan jatetxearen jabea zen Anis Muhammad bere plana aurrera eramaten laguntzeko konbentzitu zuen . Bertakoen laguntza ere izan zuen eta hauek izan ziren liburutegiaren bi metro eta erdiko paretaren gainetik pasatuz liburuak ondoko jatetxeko jantokira eraman zituztenak. Liburutegia suntsitu aurretik, Baker-ek bertan zegoen liburu bildumaren %70 erreskatatzea lortu zuen, hau da, 30 000 liburu inguru. Tartean ingelesez eta arabieraz argitaratutako liburuak zeuden, baita gaztelaniaz argitaraturiko Koran ale bat. Basoran egoera lasaitu zenean Baker eta senarrak kamioi bat alokatu zuten liburuak bertako langileen, lagunen eta bere etxearen artean banatzeko. eta Jeanette Wint-en *Basorako liburutegia: Irakeko benetako istorio bat* . Salmentetatik bildutako diruaren zati bat liburutegiari eman zaio.

Alia Baker 2021eko abuztuaren 13an hil zen Basoran, Iraken ere eragina izan zuen COVID-19 pandemiaren ondorioz.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* 

## Kanpo estekak 
* Iraqi Librarian Becomes Cultural Hero in 2 Children's Books The *New York Times*, 2005eko martxoaren 17a
* Berreraikitako liburutegiaren argazkia
Dani Blanco

**Dani Blanco** euskal argazkilaria da. Argia aldizkarian lan egiten du 1998tik.

Milaka argazki argitaratu ditu Argia aldizkarian. Argazki horiek CC-BY-SA lizentziarekin argitaratzen direnez, 200 baino gehiago dira 2023an Wikipedian erabiltzen ziren Blancoren argazkiak.

Fitxategi:81972maialen-txapeldunaren-agurra.jpg|alt=
Fitxategi:Berhokoirigoin-2017 dani-blanco.jpg|alt=
Fitxategi:Itziar Ituño 2019 2 (cropped).jpg|alt=
Fitxategi:Joan Mari Irigoien - Dani Blanco.jpg|alt=
Fitxategi:Nerea Arriola-irribartsu.jpg|alt=
Fitxategi:Kepaltonaga Agia Dani Blanco.jpg|alt=
Fitxategi:Ramon Zallo by Dani Blanco.jpg|alt=
Fitxategi:2017ko Bertsolari Txapelketa Nagusia - BEC - Dani Blanco - Aitor Sarriegi eta Sustrai Colina.jpg|alt=
Fitxategi:Shu Otero Argia Dani Blanco marrazten.jpg|alt=
Fitxategi:Harkaitz-cano-photo-dani-blanco 01.jpg|alt=
Fitxategi:Josune-ariztondoArgiaDaniBlanco2014.jpg|alt=
Fitxategi:Mariano-ferrerArgia Dani Blanco.jpg|alt=
Fitxategi:Izaskun Arrue (2004).jpg|alt=
Fitxategi:Joseba-gabilondo-argia-3.jpg|alt=
Fitxategi:Mariasun Landa 2001ean.jpg|alt=
Fitxategi:Txillardegi DaniBlanco Argia.jpg|alt=
Fitxategi:Garazi Arrula 2018.jpg|alt=
Fitxategi:Martzela Abarzuza Fontellas.jpg|alt=
Fitxategi:Pello Reparaz, 2018.jpg|alt=
Fitxategi:Beyreuther.jpg|alt=
Fitxategi:Malores Etxeberria - Argia 2022.jpg|alt=
Fitxategi:Aitziber Garmendia 2020 (cropped).jpg|alt=
Fitxategi:Iker Galartza.jpg|alt=
Fitxategi:Ana Malagon.jpg|alt=
Fitxategi:Hedoi Etxarte.jpg|alt=
Fitxategi:Bel Pozueta 2019.jpg|alt=
Fitxategi:Gerry Adams at thte International Conference to Promote the resolution of the conflict in the Basque Country.jpg|alt=
Fitxategi:Gure Esku Dago manifestazioa "Demokrazia" - Bilbo 2017-09-16 - 4.jpg|alt=
Fitxategi:Murua maialen eskutik helduta(1).jpg|alt=
Fitxategi:Koldo-almandoz photo-dani-blanco3.jpg|alt=
Fitxategi:MKMenika Argia2013DaniBlanco3.png|alt=
Fitxategi:Balbino Garcia-Albizu 02.png|link=|alt=
Fitxategi:Inigo muguruza photo dani blanco3.jpg|alt=
Fitxategi:Miren Aire artzaina - argazkigilea Dani Blanco.jpg|alt=
Fitxategi:Mari-jose-Azurmendi Dani Blanco2018 Elustondorekin.jpg|alt=
Fitxategi:Maria Arrillaga Garate. Erraketista.jpg|alt=

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Edurne Koch
* Leire Arzuaga

## Kanpo estekak 
* Dani Blanco Argia aldizkariaren Fototekan. 30.000 argazkitik gora 1998tik.
Trametes pubescens

'''*Trametes pubescens* '* *Polyporaceae* familiako onddo espezie bat da. Ez da jangarria. 

Sinonimoak: *Hansenia imitata*, *Coriolus applanatus*, *Coriolus pubescens*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 3 eta 8 cm bitarteko diametrokoa, dimidiatua, maskor itxurakoa, sekzio triangeluarrarekin, karpoforoaren zati txiki batetik zurari itsatsia eta gainerakoa zuretik bereizia geratzen da. Gainazal pileiko-azpizonatua, hasieran zetaduna edo belus fin batekin, ondoren glabroa, zuria edo ´zuri-krema kolorekoa gaztetan, eta horia edo okre-horixka zahartzaroan. Ertz izurtua, bihurria, irregularki oxkarratua, zorrotza eta mehea.

**Tutuak:** 1 eta 3 (5) mm bitarteko luzerakoak, 

**Poroak:** 0,2 eta 0,4 mm bitartekoak, lehenbizi biribilak edo pixka bat angelutsuak gero labirintiko itxurakoak, zuri-krema kolorekoak.

**Haragia:** Zuria, suberosoa, kotoi itxurakoa, gero larrukara eta oso fina.

**Etimologia:** *Trametes* hitza latinezko "trama" hitzetik dator, ehun edo irun lodia esan nahi du. Poroen itxuragatik. *Pubescens* epitetoa ere latinetik dator, ilez estaltzeko joera duena, esan nahi duen "pubescens" hitzetik. Biloa duelako 

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria, larrukara da.

### Nahasketa arriskua 
*Trametes versicolor* delakoarekin nahas daiteke.

## Sasoia eta lekua 
Udaberrian eta udazkenean, hostozabalen zur hiletan, bereziki: *Fagus*, *Prunus*, *Alnus* eta *Populus.'' Mentsula itxurako karpoforo ugariz kolonizatzen ditu adarrak 

### Banaketa eremua 
Mundu osoan barreiatzen da, kontinente guztietan zehar, Antartikan izan ezik, eta habitat ugaritan garatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Trichaptum abietinum

***Trichaptum abietinum*** *Polyporaceae* familiako onddo espezie bat da. Ezin da sukaldean erabili, larrukara da. Usteldura zuria sortzen du.

Sinonimoak: *Hirschioporus abietinus*. *Trametes abietina*, *Physisporus caesioalbus*, *Irpex violaceus*.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** txikia, 1 eta 3 cm bitartekoa. Erresupinatutik efuso-erreflexura, oso fina, goiko aldea tomentuduna du; zurixkatik grisaxka kolorera; ertz antzua more-grisaxka samarra.

**Tutuak:** Oso motzak dira.

**Poroak:** Biribilduetatik angelutsuetara, baita urratuak ere, lila-grisaxka kolorekoak.

**Etimologia:** *Abietinus* epitetoa bere habitatagatik du.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua 
*Trichaptum biforme* delakoarekin nahas daiteke, hau hostozabalen egurretan hazten da. Ez da oso ohikoa. *Trichaptum fuscoviolaceum* espeziearekin ere bai, honek koniferoen egurretan irteten du eta tutu askoz luzeagoak ditu, paleta, hortz edo ezten itxurakoak. *Chondrostereum purpureum*-ek ere kolore antzekoa du, baina kontuan hartzen badugu honek himenioa leuna duela, desagertu egiten da nahasketa 

## Sasoia eta lekua 
Urte osoan koniferoen adar eta enborretan hazten da, batez ere izeietan. Oso ohikoa da.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Alaska, Guatemala, Honduras, Kuba, Brasil, Europa, Kanariak, Turkia, Israel, Errusia, Kaukasia, Himalaiako eremua, Kirgizistan, Uzbekistan, Pakistan, Thailandia, Himalaiako eremua, Txina, Mongolia, Hego Korea, Filipinak, Japonia, Australia, Madagaskar, Nigeria, Seychelleak.

## Galeria 

Fitxategi:Trichaptum abietinum 1.jpg
Fitxategi:Trichaptum abietinum 2.jpg
Fitxategi:Trichaptum abietinum 3.jpg
Fitxategi:Trichaptum abietinum 4.jpg
Fitxategi:Trichaptum abietinum 5.jpg
Fitxategi:Trichaptum abietinum sei.jpg
Fitxategi:Tricaptum abietinum zazpi.jpg
Fitxategi:Trichaptum abietinum zortzi.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1992ko Nafarroako Itzulia

**1992ko Nafarroako Itzulia**, Nafarroako Itzuliko XXXI. ekitaldia izan zen. Urte honetan, sei etapaz osatu zen Itzulia (bosgarrena bi sektoreetan banandua), ibilbidea Agoitzen hasi eta Iruñean bukatu zen. 

## Taldeak
* Kaiku-Gurelesa
* Saltoki-Cementos Portland
* Avila Rojas
* Banesto amateur
* Aguas de Mondáriz
* Cafés Fortaleza
* Cafés La Brasileña
* Cajamadrid
* La Jabugueña
* G.S. Domus 87
* Café de Colombia
* Ryalcao-Postobon
* Aubervilliers
* Notre Dame Chartres

## Etapak  
## Sailkapenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Edgars Rinkēvičs

**Edgars Rinkēvičs** (Jūrmala, 1973ko irailaren 21a) letoniar politikaria da. Letoniako presidentea da 2023tik.

Aurretik diputatu, Defentsa Ministerioko estatu-idazkari eta Letoniako Kantzelaritzako buru izan zen. 2011etik 2023ra Atzerri ministroa izan zen.

2023 uztailean Europar Batasuneko herrialde bateko lehen estatuburu gaya bihurtu zen.

## Kanpo estekak
Etelbaldo Merciakoa

**Etelbaldo** (ingelesez: ***Æthelbald, Ethelbald** edo **Aethelbald***) Merciako erresumako erregea izan zen VIII. mendearen lehen erdialdean (716-757), egun Ingalaterrako *Midlands* edo Erdiko lurraldeak bezala ezagutzen den gune geografikoak osatzen zuena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Luis Bolívar

**Luis Bolívar Delgado** (Panama Hirian jaioa, 1985eko apirilaren 21a) zezenketen munduan **Luis Bolívar** izenez ezagutzen dena kolonbiar nazionalitateko toreatzailea da, Santiago de Calin, Valle del Caucan, hazitakoa. César Rincónen berezko oinordekotzat hartzen da, Kolonbiako zezenketetan proiekzio handiena duen toreroa izateagatik César Rincón erretiroa hartu ostean, hau da, arlo horretan garaipen gehien lortu dituen kolonbiarra.

## Alternatiba 
Espainian hainbat urtetan nobillero gisa, non Espainiako nobillero onenaren Zilarrezko Belarri saria irabazi zuen, Valentzian (Espainia) alternatiba hartu zuen 2004ko uztailaren 24an, El Juli babeslea zela, eta César Jiménez lekuko., Montalvo eta Valdefresno ganadutegietako zezenekin. Doktoretzarako zezena 'Navideño' izan zen, Montalvo ganadutegikoa, eta txalo zaparrada jaso zuen, hiltzera sartzean harrapatu zuen arren, eta pronostiko larriarekin erietxera joan zen. Ezin izan zion bere bigarren zezenari aurre egin.

## Ibilbidea 
Bolivar ia ez zuen toreatzaile karrerarik egin Kolonbian, Espainian baizik. 2002ko uztailaren 19an egin zuen debuta pikatzailerekin, Las Ventaseko zezen plazan, Madrilen, Sorandoko zezenekin. Bi urte geroago alternatiba hartu ondoren, Valentzian, bere alternatiba berretsi zuen Las Ventasen 2005eko maiatzaren 25ean, Dávila Miura babeslea eta Sebastián Castella frantziarra lekukoa, Atanasio Fernández-en zezenekin. Bogotako Santamaría zezen plazan ere konfirmatu zuen 2007ko uztailaren 18an, berriro ere El Juli babeslea eta José Mari Manzanares (semea) Alacantekoa lekukoa, Juan Bernardo Caicedoren zezenekin, arratsalde gogoangarri batean «Aprileño» zezena barkatu baitzuen.

Luis Bolívar toreatzaile aditutzat hartzen da gaur egun, Victorino Martín, Cebada Gago, Fuente Ymbro edo Palha bezalako ganadutegi "gogorretan", zezen-hiltzaile gisa bere hastapen gogorretan Victorino Martín abeltzainak hartu baitzuen bere gain, eta bere larretik babesteaz gain, burdina-mota horretako zezenketa askotan kokatzea lortu zuen.

Bere ibilbidean beste proiekzio baten bila (batez ere zezenketa gogorren toreatzaile gisa sailkatzetik aterako lukeena), 2007az geroztik Luis Álvarezek hartu du bere gain, urte batzuetan César Rincón bere herrikidearen ibilbidea gidatu zuena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Luis Bolívarren webgunea
* Luis Bolívarren profila Portaltaurino.com-en
Pakito (izurdea)

**Pakito** (Donostian izen horrekin ezaguna, Pasaian **Rufino** esaten ziotelarik) Donostian Kontxako badian eta Pasaiako badian  izurde handi bat bizi izan zen. 

1998ko udaberriaz geroztik ohikoa izan zen hura Kontxako badian ikustea, Hiru metroko izurdea zen, eta Tximistarrin egiten zuen lo. Kontxan denbora gehiago pasatzetik Pasaiako badiara aldatu zen eta han biztanleek *Rufino* izena eman zioten. 2005eko martxoan hila aurkitu zuten. Gorputzez sendo zegoen, 300 kilo ingururekin, baina biriketan infekzioa zuela ikusi zuten gorpua aztertu zuten AMBAR eta Arantzadi elkarteetako ordezkariek. 20 eta 30 ute arteko bizialdia kalkulatu zioten. Arantzadik gorpua eraman zuen lurperatzeko eta bi urteren buruan, deskonpisizio naturalaren ondoren, hezurdura berreskuratzeko.

## Ikus gainera 
* Fungie, 1983-2020 artean Irlandako Dinglego badian agertu ohi zen izurdea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pakito (argipena)

**Pakito** izenak hainbat adiera du:

* **Pakito**, Francisco Mujika Garmendia ETAkidearen goitizena.
* **Pakito izurdea**, Donostia eta Pasaia artean 1998-2005 urteetan bizi izandako izurdea.
Palazzo Pretorio (Arezzo)

thumb|left|250pxBarruko patioa.
**Palazzo Pretorio** edo **Pretorio jauregia** Toscanako Arezzo hirian, Italian, dagoen eraikin historikoa da.

## Historia 
Albergotti, Lodomeri eta Sassolitarren familia güelfoen jauregiak batu ondoren sortu zen, XIII. mendean. Fatxadak, berriz, Arezzon bizi izan ziren armarri ugari ditu, XV. mendearen lehen erdialdetik.

1600 eta 1926 bitartean, eraikinaren instalazioak kartzela gisa erabili ziren. Zaharberritze garrantzitsu baten ondoren, Erdi Aroko Museoaren eta Pinakotekaren egoitza izan zen, eta 1959az geroztik Arezzoko Udal Liburutegia dago bertan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alberto Aguirre

**Alberto Aguirre Ceballos** (Girardota, 1926ko abenduaren 19a &ndash; Medellín, 2012ko irailaren 3a) kolonbiar kazetaria, idazlea eta kritikaria izan zen. 

## Biografia 
Alberto Aguirre Girardotan jaio zen, Antioquian. Zuzenbidea ikasi zuen Antioquiako Unibertsitatean. Berrogeita hamarreko hamarkadan, Camilo Correak 1953an sortu zuen Medellíneko Cine Clubeko kidea izan zen, eta bere ebokazioetan nabarmendu zuen ikusi zuten lehen filma El incendio de San Francisco izan zela, baina zinematografia kluba itxi egin zuten Elizaren presioaren ondorioz, Alberto Agirrek 1956an proposatu eta berriro ireki bazuen ere, Kolonbian debekatutako film baten emanaldiarekin: Senso, Luciano Viscontirena. 

Antioquiako eta herrialdeko zirkulu intelektualetan ezaguna zen, Cuadro zutabeagatik, non bere ezagutzak eta herrialdeko aktualitateari buruzko kritika garrantzitsuenak azaleratu zituen, 1980ko hamarkadan erbestera behartu zuten iruzkin batzuek ere. Argazkigintzan ere aritu zen, pasio handiz, eta liburugintzan. Eduardo Correa poetari Aguirre liburu-denda erosi zion 1959an, eta 1997ra arte mantendu zuen martxan.

France Press agentzian kazetari lanetan aritu zen, Gonzalo Arango nadaísmoren sortzailearekin batera, eta albisteen itzulpenengatik eta kazetaritza lanengatik nabarmendu zen, frantsesa, ingelesa, alemana eta italiera menderatzen baitzuen. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Alberto Aguirreren bizitza eta obra
Kristina Rodriguez Mendikute

**Kristina Rodriguez** **Mendikute** (Aduna, Gipuzkoa, 1971ko uztailaren 30a) politikaria da. 2023ko ekainaren 17an Adunako alkate bilakatu zen 2023ko maiatzaren 28ko udal hauteskundeetan, Euskal Herria Bildu koalizioaren hautagaitza gailentzearen ondorioz.

## Biografia 
2023ko maiatzaren 6an EH Bilduko Kristina Rodriguez zerrenda buru aurkeztu zuten. Josu Amilibiaren zikloa amaitzear zela eta haren lekukoa hartzeko prest agertu zen alkategaia eta ondorengo adierazpenak egin zituen: *Gure erronka handiena hirigintza plan orokorra eguneratzea izango da. 2007koa da eta berritu beharra dago. Batzar bat egin du dagoeneko Udal taldeak, lehen azalpenak emateko. Honi lotuta, etxebizitzari lotutako beharra antzeman dugu. Gazteentzat ekonomikoki egokiak izan daitezkeen etxebizitzak martxan jarriko ditugu, bi fase ezberdinetan. Aurreko agintalditik bideratuta datorren zeregina da. Behar berrien arabera jarraipena izango du lehen fase horrek. Udalak ere beste lursail batzuk bereganatu ditu eta, Plan Orokor berriaren arabera, lur horiei zein balio eman erabakiko dugu.*2023ko ekainaren 17an Josu Amilibiaren eskutik jaso zuen aginte-makila Adunako alkate berriak, datozen lau urteetarako. Udalerriko zazpi ordezkariak EH Bildukoak izanik, udal korporazio berria, gehiengoz, osatua geratu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Kristina Rodrigez Adunako alkatearen kargu hartze eguneko argazki galeria Aiurri, 2023.06.17

* Kristina Rodriguez Adunako alkateren hitzak, kargua hartu berritan, bideoa Aiurri, 2023.06.17
César Alzate Vargas

**César Alzate Vargas** (Santa Rosa de Cabal, 1967) kolonbiar idazlea, kazetaria eta irakaslea da. Eleberri, ipuin, kazetaritza kronikak, zinema kritika eta ikerketa akademikoetako lanak argitaratu ditu.

## Biografia 
Hainbat gorabeheraren ondorioz, Santa Rosa de Cabal udalerrian jaio zen, Risaraldan, eta ez Medellínen, bizitza gehien izan duen hirian. Hamarkada batez, 1985ean hasita, Manuel Mejía Vallejo idazleak Piloto Herri Liburutegian zuzendutako idazleen tailerrean parte hartu zuen. Gilberto Alzate Avendaño Lizeoan batxilergoa egin zuen. Gizarte Komunikazioa eta Kazetaritza ikasi zituen Antioquiako Unibertsitatean; Gero, Kolonbiako Literaturako Masterra egin zuen eta gaur egun Literaturako Doktoretza ikasten ari da. Unibertsitate horretan Kazetaritza programako irakaslea da.

2001ean, Medellingo Merkataritza Ganberaren Literatura Sari Nazionala irabazi zuen *La ciudad de todos los adioses* eleberriarekin, Universidad de Antioquia argitaletxeak argitaratu zuena. 2002an eta 2003an, Kolonbiako Kultura Ministerioaren eta Medellíngo Alkatetzaren sorkuntza bekak lortu zituen bere bigarren eleberria idazteko, 2007an *Mártires del deseo* izenburupean argitaratu zena.

2008an Medellíngo Alkatetzaren Sorkuntza-beka bat lortu zuen *Medellín* ipuinen liburukia idazteko, eta Kultura Ministerioaren ikerketa-beka bat Kolonbiako Literaturako Masterrean gradu-tesi gisa hasitako lanarekin jarraitzeko. eta 2012an argitaratu zen *Encuentros del cine y la literatura en Colombia. Recuento histórico y filmografía total de adaptaciones, 1899-2012 *izenburuarekin. 2009an Antioquia Kazetaritza Zirkuluaren Saria eman zioten, bere kazetarien kronika eta zinema kritikaren antologiagatik: *Para agradar a las amigas de mamá.* *Periodismo, cine y otras futilidades*. 2013an, Medellíngo Alkatetzaren sorkuntza beka berri bat jaso zuen hurrengo urtean argitaratu zen *La familia perfecta* eleberria idazteko.

## Lanak 
* *La ciudad de todos los adioses*. Editorial Antioquiako Unibertsitatea, 2001. 
* *Mártires del deseo*. Medellíngo Udala, Ateneo Porfirio Barba Jacob Fondo Editoriala eta El Transeunte Editorea, 2007. 
* *Para agradar a las amigas de mamá. Periodismo, cine y otras futilidades*. Borealia, Libros y Verdades, 2009. Bere lehen bi hamarkadetako lan profesionalari buruzko kazetaritza kronikak eta zinema kritika biltzen ditu. Las huellas bajo las sombras del ayer ipuina ere jasotzen du, César Alzate Botero idazlearen aitak 1966an idatzia.
* *Medellinenses*. Medellingo Alkatetza eta Ateneo Porfirio Barba Jacob Fondo Editoriala, 2009. Ipuinak.
* *Encuentros del cine y la literatura en Colombia. Recuento histórico y filmografía total de adaptaciones, 1899-2012*. Ministerio de Cultura y Borealia, Libros y Verdades, 2012. 
* *La familia perfecta*: Planeta, 2014.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Cesar Alzate Vargasen bloga
Gilberto Alzate Avendaño

**Gilberto Alzate Avendaño** (Manizales, 1910eko urriaren 10a &ndash; Bogotá, 1960ko azaroaren 26a ) Kolonbiako abokatua, idazlea eta politikaria, Kolonbiako Alderdi Kontserbadorearen kide eta buruzagia izan zen.    Alzate alzatismo izeneko kontserbadurismoaren eskuin muturreko fakzio bateko burua zen, eta talde horren historian eragin handieneko kideen artean dago. 

*El Mariscal Rampante* (hau da, handinahia) edo *El Mariscal* goitizenak irabazi zituen.   Kolonbiako talde zuri supremazisten erreferente ere bihurtu zen, bere garaian zein gaur egun, *El Haz Godo* deitu zioten, izen bereko sistema ideologikoagatik.  Haren ideologiak Tercera Fuerza talde neonaziaren diskurtso ideologikorako inspirazio gisa balio izan zuen. 

Haren ideiak nazismoak  eta espainiar falangismoak   eragin zituen eta orokorrean eskuin muturreko jarrerak izan zituen ezaugarri.   

Ekintza Abertzale Popularra taldea zuzendu zuen, Leopardos mugimendu faxistaren ideologia ordezkatzen zuela aldarrikatzen zuena.  Kolonbiako enbaxadore izan zen Francoren Espainian. Kolonbiako Hizkuntza Akademiakoa zen. 

## Lanak 
* *África habla* (1934)
* *El redescubrimiento del Libertador* (1938)
* *La revolución a la derecha* (1946)
* *Incompatibilidades* (1953)
* *Doctrina social-católica y pensamiento bolivarian*o (1953)
* *La mujer entra en escena* (1954)
* *La función de la inteligencia* (1954)
* *El centenario de Suárez* (1955).

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Lora Peñaloza, José Luis (1971). El pensamiento vivo de Alzate Avendaño. Directorio Nacional Conservador, Fondo Nacional Conservador. Consultado el 11 de marzo de 2017. 
* Ayala Diago, César Augusto (2007). *El porvenir del pasado: Gilberto Alzate Avendaño, sensibilidad leoparda y democracia. La derecha colombiana de los años treinta*.

## Kanpo estekak 
* Gilberto Alzateren biografia
Walkiria Terradura

thumb|250px|Walkiria Terradura senarrarekin.
**Walkiria Terradura** (Gubbio, 1924ko urtarrilaren 9a-Erroma, 2023ko uztailaren 5a)
Italiako emakume partisano antifaxista bat izan zen. Balio Militarreko Zilarrezko Domina jaso zuen.

## Biografia 
Laura Vagnarelliren eta Gustavo Terradura abokatu eta antifaxista konprometituaren bost seme-alabetako bat zen. Bere aitaren jazarpenaren eta espetxeratzearen lekuko izan zen gaztaroan. Erregimen faxistarekiko mespretxuzko jarrerak behin eta berriz azaldu zuen eskolan, eta galdeketak egin zituen poliziaren egoitzan.

Eskola amaitu ondoren, Terradurak zuzenbidea ikasi zuen Perugiako Unibertsitatean. 1944ko urtarrilean,  Organizzazione per la Vigilanza e la Repressione dell'Antifascismo-OVRAko agenteek etxean sartu ziren aita atxilotzeko asmoz; hark ezkutatu egin zuen eta, ondoren, Monti del Buranora ihes egin zuten, eremu horretako formazio partisanoekin bat egiteko.

Pesaro eta Urbino probintzian jarduten zuten Garibaldi brigadekin bat egin zuten, zehazki bosgarren batailoian, Samuele Panichi komandantearen agindupean. Bere ahizpa Lionella talde berean sartu zen. Walkiria izan zen sei laguneko Settebello izena hartu zuen eskuadroi batean emakume bakarra. Terradura eskuadroiko buruzagi bezala bozkatua izan zen. Neska minen eta lehergailuetan espezializatu zen, alemaniar armada nazien eta italiar faxisten mugimenduak oztopatzeko zubiak suntsitzeko operazioak eginez.

Gerra garaian, Terradurak Zerbitzu Estrategikoen Bulegoko kapitain bat ezagutu zuen, Alfonso Thiele, eta harekin ezkondu zen. Gerra ostean, labur bizi izan zen Estatu Batuetan, Italiara itzuli aurretik. Politikan eta beteranoen antolaketan aktibo egon zen, Italiako Partisanoen Elkarte Nazionalean alegia.

1970ean, Balio Militarreko Zilarrezko Domina jaso zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :https://www.youtube.com/watch?v=mVAi0_pa1Xs&t=2s Walkiria Terradurarekin elkarrizketa Youtuben.
Perugiako Unibertsitatea

thumb|300px|Monastero degli Olivetani di Montemorcino.
**Perugiako Unibertsitatea** () Italiako Perugia hirian dagoen hezkuntza erakundea da. 1308an sortu zuten eta hamaika fakultatetan antolatuta dago.

## Historia 
Perugiako Unibertsitatea Italian sortutako lehen unibertsitate libreetako bat izan zen, 1308ko irailaren 8an,  *Studium Generale* irakasteko eraikia, Klemente V.a Aita Santuaren buldak erakusten duen bezala.

## Fakultateak 
Hamaika dira:
* Nekazaritza Fakultatea
* Ingeniaritza Fakultatea
* Giza Zientzien Fakultatea
* Zuzenbide-fakultatea
* Ekonomia Zientzien Fakultatea
* Hezkuntza Zientzien Fakultatea
* Matematika, Fisika eta Natur Zientzien Fakultatea
* Medikuntza Fakultatea
* Farmazia Fakultatea
* Zientzia Politikoen Fakultatea
* Albaitaritza Fakultatea

## Irakasle ospetsuak 
*Luca Pacioli
*Cino da Pistoia
*Baldus de Ubaldis
*Francesco della Rovere
*Emilio Albertario

## Ikasle ospetsuak 
*Nikolas IV.a
*Inozentzio VII.a
*Martin V.a
*Pio III.a
*Julio II.a
*Cesare Borgia
*Urbano VII.a
*Gregorio XIV.a
*Klemente VIII.a
* Ruggero Oddi (1864 - 1913) medikua
* Michaëlle Jean, politikaria
* Marios Karoyian, politikaria
* Monica Bellucci, aktorea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :http://www.unipg.it/Webgune ofiziala
* :http://en.wikisource.org/wiki/Catholic_Encyclopedia_(1913)/University_of_Perugia
Juan Carlos Aguirre

**Juan Carlos Aguirre Romero** (Caracas, Venezuela, 1978ko irailaren 2a) kolonbiar-venezuelar kazetaria eta telebista aurkezlea da, 15 urte baino gehiagoko esperientzia du irrati eta telebistan. Kolonbiako Bogotan kokatutako NTN24 nazioarteko albiste-katean lan egin izanagatik aitortzen da, non La Tarde FDS programaren zuzendari eta aurkezle izan baitzen, baita kateko hainbat albistegietako emisio-burua eta albistegi ezberdinetarako mandataria berezia ere, bai politikoak bai hondamendi naturalak zuzeneko emankizunetan, elkarrizketetan eta kroniketan duen berezitasunari esker. Gaur egun, Mexiko Hirian bizi da.

Aguirre gizarte-komunikatzailea da, kazetaritzan enfasia duena, Venezuelako Barquisimetoko Fermín Toro Unibertsitatean lizentziatua. Bertan, unibertsitate-ikasketak hasi zituenean, telebistan hasi zen kamera-laguntzaile eta kameralari gisa lanean, edizio linealean, solairuko koordinazio lanetan ere, ekoizlea eta esataria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Honela ordaintzen du deabruak zerbitzatzen duenari
* NTN24 gerra-helburu gisa har liteke
* Juan Carlos Aguirre Romero Linkedin-en
* Juan Carlos Aguirre Romeroren Twitterren profil ofiziala
* 
* Juan Carlos Aguirre Romerori buruz Kolonbiako 2venecas-en elkarrizketa
* Juan Carlos Agirreri elkarrizketa LaDigitalRadio Madrilen
* Noé Perníak Juan Carlos Agirreri buruz idazten du bere aurkako jipoien eta zentsura saiakeren aurrean