Paula Salomon-Lindberg

**Paula Salomon-Lindberg**, sortzez **Levi** (Frankenthal, Renania-Palatinatua, Alemania, 1897ko abenduaren 21a – Amsterdam, Herbehereak, 2000ko apirilaren 17a), kontralto abeslari klasikoa eta kantu-irakaslea izan zen, Bigarren Mundu Gerraren aurretik nazioartean ezaguna. Arte-kantan, oratorioan eta kantatan espezializatu zen, baina operan ere jardun zuen noizean behin. 

## Bizitza 
### Gurasoak 
Paula Levi zen jaiotzez. Bere aita Lazarus Levi irakasle erlijioso judua izan zen eta *xasan* abeslari gisa ospe berezia zuen, Frankenthal hiritik askoz harago. Lazarus Levi 1862ko uztailaren 16an jaio zen Eckardroth-era eta 1896an heldu zen Frankenthalera, orduan Bavariako parte zena. 1897ko martxoaren 9an Lazarus Sophia Mayerrekin ezkondu zen Frankenthalen, 1872ko abenduaren 29an Frankenthalen jaioa zena. Ezkontza horretatik alaba bat izan zuten, Paula, alaba bakarra izan zena. Lazarus Levi 1919ko azaroaren 17an hil zen, emaztea 1930eko azaroaren 26an, biak Frankenthalen. Frankenthalgo hilerri judu berrian daude eta oraindik kontserbatzen da.

### Ikasketak 
Paula Salomon-Lindbergek batez ere Julius von Raatz-Brockmann Mannheimengandik jaso zuen bere hezkuntza Berlinen. Ernst Toch-ekin ikasi zuen kontrapuntua. 

### Abeslari ibilbidea 
1920ko hamarkadan eman zen ezagutzera eta batez ere lan barrokoetan agertu zen, hala nola Johann Sebastian Bachen Matthäus-Passion (San Materoren pasioa), Georg Friedrich Händelen Mesias, baina baita lan modernoagoetan ere, Gustav Mahlerren *Das Lied von der Erde* esaterako. 1929an Genève de Ginebrako "Grand Théâtre"an eskaini zuen kontzertua. 1930 eta 1933 artean Bachen kantaten interpretazioetan kontraltoak abestu zituen Leipzigeko San Tomas elizan. 1930eko irailaren 4an Albert Salomon zirujauarekin ezkondu zen Frankenthalen, Charlotte Salomon margolariaren amaordea bihurtuz eta ordutik Paula Lindberg-Salomon izenarekin jardun zuen Paula Lindbergen ordez. Siegfried Ochs, Kurt Singer, Erich Mendelsohn, Alfred Einstein, Paul eta Rudolf Hindemith eta Albert Schweitzer bezalako pertsona ospetsuen laguna izan zen, eta bere etxea musika eta gizarte gauetarako topaleku bihurtu zen. Aretoak 1928 eta 1935 urteen artean sortutako arte-bilduma txiki batez hornituta zeuden, honako hauek barne: Theodoor van Loon, Gustav Schönleber eta Ambrosius Bosschaerten lanak.

#### Kantatzeko debekua 
1933an kantatzeko debekua izan ostean, 1937ra arte Berlingo Juduen Kultur Elkartearentzat abestu zuen, Kurt Singer-en zuzendaritzapean. Besteak beste, Grete Sultan piano-jotzailearekin jardun zuen orduan. 1935 urtetik aurrera Alfred Wolfsohn kantu irakaslearen eskolak hartu zituen. Ekintza ausart baten eta izapide administratibo askoren bidez, bere senarra askatzea lortu zuen, 1938 urtean Kristallnacht delakoaren ondorioz espetxeratua izan zena. Artistei laguntzeko antolakuntzan, arriskuan zeuden beste pertsona batzuei ere lagundu zien eta horietako askori emigratzeko aukera eman zien. 

#### Amsterdamera ihes, kontzentrazio eremua eta ihesa 
1939 urtean, berak eta bere senarrak Amsterdamera ihes egin zuten, non biak 1943an Westerbork-eko kontzentrazio Camp-ean sartu zituzten, baina geroago ihes egin ahal izan zuten eta 1944 urtera arte ezkutuan eta okupazio horretatik bizirik atera ziren.

Gerraren ondoren, Paula Lindberg-Salomon Herbehereetan bizi izan zen, Holandako bizitza kontzertistikoan erraz integratu ahal izan baitzen eta Amsterdameko Musika Lizeoan eta Salzburgoko Mozarteumeko udako ikastaroetan kantu irakasle gisa lan egin baitzuen. 1947 urtean, bera eta senarra Frantziako hegoaldera joan ziren. Charlotte alabaordearen pinturak 1971n Amsterdamgo Museo Juduari eman zizkion. Alemanian izan zen 1986 urtean, alabaorde margolariaren lanen erakusketa bat zela eta. 

1989 urtean, bere izena zeraman nazioarteko kantu-lehiaketa bat sortu zen. Handik aurrera, bi urtean behin egin du lehiaketa Berlingo Arteen Unibertsitateak, eta aktiboki babestu zuen hil arte. Paula Salomon-Lindbergek ukatu egin zuen pertsonak erlijio- edo nazio-afiliazioaren arabera sailkatzea edo ebaluatzea, hitz hauekin:«Gaur ez dizut galdetzen: alemana zara, judua edo kristaua? Gaur egun, mundu osoan ikusten dut gizakia.»Paula Salomon-Lindbergek Parlophon eta Derbyrentzako (Berlin 1928–31) utzi zituen diskoak, Berlingo Juduen Erreformarako Komunitatearen liturgiarako grabazioak barne. 1935 urtean Lukraphonentzat beste lau izenburu sortu ziren, Juduen Kultur Elkartean baino ez zirenak banatu.

## Literatura 
* Christine Fischer-Defoy, ''Paula Salomon-Lindberg - La meva vida C'est la vie. Conversa sobre una llarga vida en temps convulsos.* Arsenal, Berlín 1992, ISBN 3921810973.
* Axel Weggen: *L'amargor li era aliena*. Obituari a la construcció, 12 zenbakia, 2000ko ekainaren 15ean.
* Horst J. P. Bergmeier, Ejal Jakob Eisler i Rainer E. Lotz: *Acabat.* *Més enllà del record. Documentació de la vida musical jueva a Berlín 1933–1938. A Record of Jewish Musical Life in Nazi Berlin 1933–1938*., pp. 380–86, Hambergen: Bear Family Records, 2001, 2001BCD 16030 LM, ISBN 3-89795-825-2.
* Karl-Josef Kutsch, Leo Riemens: *lèxic dels grans cantants*. 4a edició Munic 2003. 4 liburukia: "Kainz–Menkes". ISBN 3-598-11598-9, or. 2729f.
* Fred K. Prieberg: *Manual de músics alemanys 1933–1945*. CD-ROM-Lexikon, Kiel 2009, 2. edizioa, or. 4568–4570. sarean
* Moritz von Bredow: *pianista rebel.* *La vida de Grete Sultan entre Berlín i Nova York.'' Schott Music, Mainz 2012 ISBN 978-3-7957-0800-9

## Aintzatespenak 
* 1989 urtean, bere izeneko nazioarteko kantu-lehiaketa bat 
* 2012ko apirilaren 21ean, Paula Salomon-Lindberg-entzako plaka bat jarri zen Berlin-Charlottenburg-eko Wielandstraße 15 etxe zaharraren aurrean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak