Ur-jauzi

**Ur-jauzia** fenomeno geologiko bat da, ur ibilgu bat garaiera batetik amiltzen denean gertatua.

Ur-jauziak sortzeko, urak arroka gogor baten gainetik joan behar du, eta ibaiak eta gertakari geologiko batek sortutako amildegia aurkitu (faila bat, haustura bat edo bestelakoa). Oro har, azpian dagoen arroka multzoa goikoa baino bigunagoa bada, urteen joan-etorrian higatu eta ur-jauzia gero eta garaiagoa egingo da: aldatuz doaz (bai urtaro batetik bestera, bai denboraren ondorioz), eta hainbat sailkapen dituzte, formaren arabera.[thumb|erdian|800px|[Iguazuko ur-jauziak (Argentina)]]

## Munduko ur-jauziak 
[eskuinera|thumb|250px|[Delikako ur-jauzia (Araba), neguan.]]
### Garaieraren arabera 
*World Waterfall Database*aren arabera, honako hauek munduko ur-jauzirik garaienak dira. Gocta ur-jauzia, 14. ageri dena, jauzi bakar batean garaiera gehien duen 3.a da, berriki jakin denez.
[[Fitxategi:Munduko_9849_ur-jauzi_Wikidata_mapa.png|alt=|thumb|250x250px|Mundu osoko 9849 ur-jauziak (Wikidata, 2019-04-25) [Query](https://query.wikidata.org/#%23Munduko%20ur-jauziak.%20mapa%20%2F%2F%20Map%20of%20waterfalls%20in%20the%20world%0A%23defaultView%3AMap%0ASELECT%20DISTINCT%20%3Fitem%20%3FitemLabel%20%3Fcoor%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20%3Fitem%20(wdt%3AP131*)%20%3Fnon%3B%0A%20%20%20%20wdt%3AP31%20wd%3AQ34038.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fitem%20wdt%3AP625%20%3Fcoor.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fitem%20wdt%3AP18%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22eu%2Ces%22.%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20(%3FitemLabel))|ezkerrera]]

### Ur-bolumenaren arabera 
World Waterfall Databasearen arabera, munduko ur-bolumen handieneko ur-jauziak hauexek dira:

## Euskal Herriko ur-jauziak 
[alt=|thumb|250x250px|Euskal Herriko 11 ur-jauzi (Wikidata, 2019-04-25) [Query](https://query.wikidata.org/#%23Ur-jauziak%20Euskal%20Herrian.%20mapa%0A%23defaultView%3AMap%0ASELECT%20DISTINCT%20%3Fitem%20%3FitemLabel%20%3Fcoor%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20%3Fitem%20(wdt%3AP131*)%20%3Fnon.%0A%20%20wd%3AQ47588%20wdt%3AP527%20%3Fnon.%0A%20%20%3Fitem%20wdt%3AP31%20wd%3AQ34038.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fitem%20wdt%3AP625%20%3Fcoor.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fitem%20wdt%3AP18%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22eu%2Ces%22.%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20(%3FitemLabel))(https://eu.wikipedia.org/wiki/Fitxategi:EHko_Ur-jauziak_WD_mapa.png)]

Euskal Herriko ur-jauzi ezagunenak hauek dira:

Fitxategi:Aitzondokourjauzia5.jpg|Aitzondo
Fitxategi:Altubeko ur-jauzia -Cascada de Altube (19) (27494708778).jpg|Altube
Fitxategi:Artetako ur-jauzia lehor.jpg|Artazul (Arteta)
Fitxategi:Bisusta ur-jauzia 01.jpg|Bisusta
Fitxategi:Delikako urjauzia.jpg|Delika
Fitxategi:Goiuriko urjauzia.jpg|Goiuri
Fitxategi:Iribas-eko iturburua 03.jpg|Iribas
Fitxategi:Kakouetta gorges 1, 2007.JPG|Kakueta
Fitxategi:Putzubeltz urjauzia1.jpg|Putzubeltz
Fitxategi:Urederra Joseba Mercader.jpg|Urederra
Fitxategi:Xorroxin Waterfall (213518297).jpeg|Xorroxin

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Energia hidraulikoa
* [Euskal Herriko ur-jauziak](https://query.wikidata.org/#%23Ur-jauziak%20Euskal%20Herrian.%20mapa%0A%23defaultView%3AMap%0ASELECT%20DISTINCT%20%3Fitem%20%3FitemLabel%20%3Fcoor%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20%3Fitem%20(wdt%3AP131*)%20%3Fnon.%0A%20%20wd%3AQ47588%20wdt%3AP527%20%3Fnon.%0A%20%20%3Fitem%20wdt%3AP31%20wd%3AQ34038.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fitem%20wdt%3AP625%20%3Fcoor.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fitem%20wdt%3AP18%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22eu%2Ces%22.%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20(%3FitemLabel)) (Mapa interaktiboa)
* [Euskal Herriko ur-jauziak](https://query.wikidata.org/#%23Ur-jauziak%20Euskal%20Herrian.%20mapa%0A%23defaultView%3AImageGrid%0ASELECT%20DISTINCT%20%3Fitem%20%3FitemLabel%20%3Fcoor%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20%3Fitem%20(wdt%3AP131*)%20%3Fnon.%0A%20%20wd%3AQ47588%20wdt%3AP527%20%3Fnon.%0A%20%20%3Fitem%20wdt%3AP31%20wd%3AQ34038.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fitem%20wdt%3AP625%20%3Fcoor.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fitem%20wdt%3AP18%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22eu%2Ces%22.%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20(%3FitemLabel)) (Fitxak irudiarekin)
* [Munduko ur-jauziak](https://query.wikidata.org/#%23Munduko%20ur-jauziak.%20mapa%20%2F%2F%20Map%20of%20waterfalls%20in%20the%20world%0A%23defaultView%3AMap%0ASELECT%20DISTINCT%20%3Fitem%20%3FitemLabel%20%3Fcoor%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20%3Fitem%20(wdt%3AP131*)%20%3Fnon%3B%0A%20%20%20%20wdt%3AP31%20wd%3AQ34038.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fitem%20wdt%3AP625%20%3Fcoor.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fitem%20wdt%3AP18%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22eu%2Ces%22.%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20(%3FitemLabel)) (Mapa interaktiboa)
* [Munduko ur-jauziak](https://query.wikidata.org/#%23Munduko%20Ur-jauziak.%20Irudiekin%20%2F%2F%20Waterfalls%20in%20the%20world%2C%20with%20images%0A%23defaultView%3AImageGrid%0ASELECT%20DISTINCT%20%3Fitem%20%3FitemLabel%20%3Fcoor%20%3Fimage%20WHERE%20%7B%0A%20%20%3Fitem%20(wdt%3AP131*)%20%3Fnon%3B%0A%20%20%20%20wdt%3AP31%20wd%3AQ34038.%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fitem%20wdt%3AP625%20%3Fcoor.%20%7D%0A%20%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fitem%20wdt%3AP18%20%3Fimage.%20%7D%0A%20%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22eu%2Ces%22.%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20(%3FitemLabel)) (Fitxak irudiarekin)

## Kanpo estekak