open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Estiria

**Estiria** (; ), Austriako hego-ekialdeko estatua da. 16.391,93&nbsp;km2 ditu, eta 1.210.971 biztanle zituen 2013ko urtarrilaren 1ean. Estiriako hiriburua Graz da.

[thumb|ezkerrera|Gurutzefika sagaratua, Mureck-etik gertu, Estiriako eremu landatarrean. [Katolizismoak indar handia izan du Estirian.]]

Lurpeko aberastasunak handiak dira (lignitoa, grafitoa, magnesita eta burdina). Horri esker altzairugintza eta burdingintza garatu dira lurralde horretan (Donawitz, Judenburg). Nekazaritza garrantzitsua da (langileriaren %&nbsp;40 ari da jarduera horretan).

## Historia 
Erromatar Inperioaren barruan, Norika eta Panonia probintzien barnean egon zen Estiria, eta eslaviarrek (esloveniarrek) hartu zuten VI. mendean. Bavariari lotu zitzaion bi mende geroago.

XI-XII. mendeetan, hainbat jaurerritan zatitu zen, baina Steyrko jaunek (hortik lurraldearen izena) jaurerriak bateratzea lortu zuten, eta 1180. urtean sortu zen Estiriako Dukerria. Bohemiako erregearen (1278) eta habsburgotarren (1282) mende egon zen, eta emeki-emeki germaniartu zen dukerria.

1619. urteaz geroztik Austriako Inperioaren barnean geratu zen Estiria. Hala eta guztiz ere, Saint-Germaingo Itunaren ondorioz (1919), Estiriako barruti esloveniarrak (Estiria Beherea) Jugoslaviaren esku geratu ziren, eta egun Esloveniako lurrak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vorarlberg

**Vorarlberg** (,  ahoskatua; ) Austriako estatua da eta estatu guztien aberatsena. Herrialdearen mendebaldean dago eta Suitza, Alemania eta Liechtensteinekin egiten du muga. Gaur egun 372.791 biztanle inguru ditu. Hiriburua Bregenz da.

Mugak: iparraldean, Alemania; mendebalean, Suitza; ekialdean eta hegoaldean, Tirol. 2.601&nbsp;km2 eta 372.791 biztanle.

Lurralde menditsua da, mendebalean Rhin ibaiak eta Konstantza aintzirak eta ekialdean Arlberg mendiak mugatzen dutena. Ill ibaiaren ibarra da garraiabideen ardatza.

## Ekonomia 
Turismoa, abere hazkuntza, ehungintza, basogintza eta energia hidroelektrikoaren ekoizpena.

## Historia 
IX-XII. mendeetan Bregenz eta Montfort-eko kondeen mende egon zen, eta habsburgotarrenean 1376. urteaz gero. Tirolekin batera Bavariari lotu zitzaion (1814). 1860an Dieta lortu zuen eta 1918an estatu konfederatu bihurtu zen. Austro-hungariarren monarkia desagertu zenean Suitzarekin bat egin nahi izan zuen, baina Austriako Errepublikari lotu zitzaion. 1980an, erreferendum baten bidez, autonomia handiagoa eskatu zioten Vorarlbergeko biztanleek Austriako gobernuari.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Changning Barrutia

**Huangpu Barrutia** (Txinera sinplifikatuz: 黄浦区; pinyineraz: Chángníng Qū), Shanghai osatzen duten erdiguneko barrutietako bat da. 2002ko erroldaren arabera, 574.500 biztanle eta 37,19 kilometro koadroko azalera zeukan.

## Inguru naturala eta kokapena 
Barrutiaren mugakideak honakoak dira: Zhabei eta Jiading Barrutiak iparraldean, Jing'an eta Xuhui Barrutiak ekialdean, eta Minhang Barrutia hegoalde eta mendebaldean.

## Politika 
Barrutiko gobernuaren egoitza Yuyuan Kaleko 1320 zenbakian dago.

## Ondasun nabarmenak 
### Parkeak 
* Zhongshan parkea, barrutiaren erdigunean dagoen gune berdea.
* Tianshan parkea

### Bestelakoak 
* Shanghaiko Zooa
* Hongqiao Lu
* Shanghai Lorategia
* Song Ching Lingen hilobia

## Ikus, gainera 
* Shanghairen banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Changning Barrutiko gobernuaren webgunea.
Huangpu Barrutia (Shanghai)

**Huangpu Barrutia** (Txinera sinplifikatuz: 黄浦区; pinyineraz: Huángpǔ Qū), Shanghai osatzen duten erdiguneko barrutietako bat da. 2002ko erroldaren arabera, 574.500 biztanle eta 12,41 kilometro koadroko azalera zeukan.

## Inguru naturala eta kokapena 
Barrutiaren mugakideak honakoak dira: Zhabei eta Hongkou Barrutiak iparraldean, Jing'an eta Luwan Barrutiak mendebadlean, eta Pudong Barrutia hegoalde eta ekialdean.

Barrutiak Huangpu ibaitik hartzen du bere izena eta Shanghai erdigunea osatzen duten barrutietako bat da.

## Bunda 
Bunda, Huangpu Barrutian dagoen gunea da. Bunda Zhongshan kalean hedatzen da, antzinako Shanghaiko Nazioarteko gunean, Huangpu ibaiaren ondoan, eta Pudong Barrutiko Lujiazui gunearen aurrean.

## Ikus, gainera 
* Shanghairen banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Huangpu Barrutiko gobernuaren webgunea.
Hangzhou Badiako zubia

**Hangzhou Badiako zubia** izen bereko badia zeharkatzen duen Txinako Herri Errepublikako zubia da. Bidesaridun zubi hau, 2003an hasi zen eraikitzen eta 2008ko maiatzaren 1ean zabaldu zen. Munduko zubirik luzeena da, 35.673 metroko luzera dauka. Zubia eraikitzearekin batera, Shanghai eta Ningbo hirien artean (Txinako Herri Errepublikako lehen eta bigarren porturik garrantzitsuenak) dagoen distantzia 120 kilometrotan murriztu da.

## Ikus, gainera 
* Donghai zubia

## Kanpo estekak 
*  Zubiaren ordenagailu bidezko irudiak.
*  Zubiari buruzko webgunea.
Romandiako Tour

[thumb|200px|[Michael Albasini, liderraren mailot horiarekin, 2008ko edizioan.]]
**Romandiako Tourra** etapakako txirrindularitza lasterketa da. 1947an Suitzako Txirrindularitza Elkartearen 50. urteurrena ospatzeko antolatu zen lehen aldiz.

## Palmaresa 
**Oharra:** 2010eko Tourrean Alejandro Valverde garailea izan zen, baina emaitza deuseztatu zen Dopinagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Romandiako Tourraren webgunea
Lanbide-sekretu

**Lanbide-sekretua** edo **sekretu profesionala** lanbide batzuetan dagoen beharra da, bezeroek emandako informazioa sekretuan gorde behar da nahitaez. Epaiketa batean ere gorde behar da sekretu profesional hau.
Kasu tipikoena medikuena, abokatuena edota kazetariena da. 3 kasu hauetan nahitaez gorde behar da bezeroak emandako informazioa, betidanik egin den bezala.

## Sekretu profesionalaren justifikazioa 
Sekretu honen justifikazioa hurrengoa da: bere beharrak dituen eta langilearen arteko konfidantza absolutoa, hau da, bezeroaren eta profesionalaren arteko akordio bat. Abokatu bat ezin da lekuko bezala atera eta bere bezeroak esandako guztia kontatu, sekretu profesionala hautsiko bailitzateke horrela.

## Arazo etikoa 
Badira kasu batzuk non ezin den kontatu sekretu profesional hau nahiz eta zure bizitza jokoan egon, adibide argiena apaizarena da. Apaizak konfesio bat jasotzen duenean konfesio hori berarentzat eta inor gehiagorentzat da. Ez lekuko bezala egonda ezta bere bizia arriskuan egonda ezin du sekretu hau kontatu, eta hemen dator arazo etikoa, eginkizun honen obligazioa guztiz morala da, eta ez juridikoa, eta ondorioz sekretu profesionala baino askoz gehiago abarkatzen du.
Ja Soxla S Uma

**Ja Soxla S Uma** (idazkera zirilikoz: *Я сошла с ума*; euskaraz: *Burua galdu dut*) 200 Po Vstretxnoi t.A.T.u.ren lehen musika albumeko lehen singlea da. 2000ko abenduaren 19an izan zen kaleratua Errusia, Polonia, Txekiar Errepublika eta, orokorrean, Europa Ekialdeko herrialde guztietan. Nahiz eta abestia errusieraz izan, 200 Km/h in the Wrong Lane albumean ere aurki daiteke eta single honekin, t.A.T.u.k MTV Video Music Awardsen International Viewer's Choice saria irabazi zuen 2001. urtean.

Abestiak, beste neska bat maite eta gizartearen erantzunaren eta gurasoen barkamenaren beldurrez dagoen neska baten sentimenduak adierazten ditu. Ustez, Elena Kiperrena da idea, dentistarenean lotan gelditu eta ametsetan beste neska bat musukatzen zuela amestu zuela esan baitzuen; esnatzerakoan, "ja soxla s uma" esaldia bururatu zitzaion. Bigarren esaldia, "mnje nuzhna Ona" (behar dut) Ivan Xapobalovek gaineratu zuen.

## Bideoklipa 
Xapobalovek berak zuzendu zuen single horren bideoklipa. Bertan, Lena eta Julia eskolako uniformez jantzita agertzen dira, abestu eta elkar musukatzen duten artean, euri eta elurpean. Neskak, kartzela baten barruan daudela dirudi eta hesiaren beste aldean, begiluze batzuk daude neskez barre egiten. Amaieran, neskek irteera aurkitu eta kartzelatik ezin irten daitezkeenak begiluzeak direla konturatzen dira. Kiperrek dio, Fucking Åmål suediar filmeak eragina izan zuela bideoaren itsuran. Grabaketak 1999 bukaeran egin ziren, Juliak hamalau eta Lenak hamabost urte zituztenean. 2000. urteko azaroan kaleratu zen bideoa Errusiako MTV sarean.

Bideoklipa eztabaidagarria eta oso polemikoa izan zen Europan, ez lesbiana bikotea izateagatik bakarrik, neskek orduan zuten adinagatik, baizik.

## Postuak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Bideoklipa
*  Letra ofizialak
Baionako bestak

[thumb|300px|[2014ko festak]]
**Baionako festak** Baionan udaro ospatzen den jaialdia da, abuztuaren lehendabiziko asteburu aurreko asteazkenean hasi eta hurrengo igandean bukatzen direnak. 2004an, 1,3 eta 1,5 milioi arteko bisitari jasan zituen, Frantziako jai ospetsuenetariko bat izanik. Jaialdian zezenketa bi egiten dituzte.

## Historia 
[thumb|200px|[2004ko jaietako Errege Lehoia]]
[thumb|200px|[2004ko Euskal Museoaren gurdia]]
Lehendabiziko Baionako festak 1932an ospatu ziren, Iruñeko Sanferminetan inspiratuak. Orduan "Udako Festa Nagusiak" (frantsesez: « grandes fêtes d'été ») zuten izena.

Festak urtero ospatu dira, Bigarren Mundu Gerrako urteak izan ezik. 2008an, gizabide, segurantza eta prebentzioaren aldeko kanpainak arrakasta izan eta ez zen salaketarik izan.

Bestetik 2008an jaialdiaren berri eman zuen kartelan lehendabizikoz "Baionako Bestak" euskarazko izena jarri zuten.

## Koloreak 
Festak iraun bitartean, bi kolore dira nagusiak: zuria eta gorria. Janzkera ofiziala zuria da, gerriko eta zapi gorria dituena.

Hala ere hauek ez dira jatorrizko koloreak. 1932ko lehendabiziko besteetako koloreak zuria eta urdina ziren (langileen janzkeraren urdina). Baina, Sanferminetako arrakastak urdina gorriaz ordezkatu zuen 1970eko hamarkadan.

## Ekitaldiak 
Festek bost egunez diraute: abuztuaren lehendabiziko asteburu aurreko asteazkenetik hurrengo igandera arte.

Ekitaldi nagusiak euskal-gaskoi tradizioarenak dira: pilota, musika, dantza, zezenketak, bigantxak, gurdien desfilea, fanfarreak, zezensuzkoak, su artifizialak, eta abar.

Besteetako maskota Errege Lehoia da. Maskota bere burugabekeriez Baionan famatua izan zen Léon Dacharyaren irudia da. Jean Duverdier marrazkigileak maskotan oinarritutako komikia egin zuen.

Festak hasteko Errege Lehoiarekin batera gonbidatu famatu batek Udaletxeko balkoitik hiriko giltzak botatzen ditu: Luis Mariano, Johnny Hallyday (1960an), Zazie, Jean-Jacques Goldman (2002an), Francis Cabrel, Guy Forget, Tony Estanguet (2005ean), Anne-Sophie Lapix, Jules-Edouard Moustic et Eric Bayle (2006an), Hélène Ségara, Bernard Lavilliers, Lilian Laslandes, Élie Baup, François Grenet (2007an) Yannick Noah, Mathieu Crépel eta Richard Dourthe.

## Galeria 

Image:Bayonne_Festayres_(1).jpg|2006ko bestak
Image:Bayonne_Festayres_(2).jpg|2006ko besteetako ikuspegia
Image:Bayonne_Festayres.jpg|2006ko besteetako ikuspegia
Image:Bayonne_Corso_lumineux_2004_(1).jpg|2004ko gurdien desfilea
Image:Bayonne_Corso_lumineux_2004_(2).jpg|2004ko gurdien desfilea
Image:Bayonne_Corso_lumineux_2004_(3).jpg|2004ko gurdien desfilea
Image:Bayonne_Corso_lumineux_(1).jpg|2006ko gurdien desfilea
Image:Bayonne_Corso_lumineux_(2).jpg|2006ko gurdien desfilea
Image:Bayonne_Artifice.jpg|2006ko bukaerako su artifizialak

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Baiona
* Sanferminak

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Andres

**Andres** greziar jatorriko gizonezko izena da. *Andros* (grezieraz, *gizon* edo *gizonezko*) hitzetik dator, eta «gizon indartsu», «gizonezko» edo «ausart» esan nahi du.

Baditu bi euskal aldaera: **Ander** (Sabin Aranak eta Koldo Eleizaldek argitaratutako *Deun-ixendegi euzkotarra* izen zerrendan lehenengoz agertua) eta **Andore**. Gaur egun, *Ander* izenak hedadura handia du; maiz, *Jon*-ekin batera erabiltzen da *(Jon Ander)*.

*Ander* izenaren emakumezko aldaera **Andere** da. Euskal izen hori erromatarren garaiko Akitaniako inskripzioetan ageri diren izenetako bat da.

## Erromatar Eliza Katolikoko santu eguna 
* Azaroaren 30a, San Andres.

## Aldaerak 
### Euskaraz 
* Sabin Aranak eta Koldo Eleizaldek argitaratutako *Deun-ixendegi euzkotarran*: Ander.
* Emakumezkoa: Andere.
* Txikitzailea: Andrestxo, Andertxo.

### Erdaretan 
## Andres izena duten pertsona ezagunak 
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P735 wd:Q18091406 . ?item wdt:P31 wd:Q5 }
|section=
|sort=label
|columns=label:Izen-abizenak,P106:Jarduera,P19:Jaiolekua,P569,P570
|links=local
}}

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Panpi Ladutxe

**Panpi Ladutxe** —jaiotzako izena, frantsesez, **Pampi Laduche**—, pilota arloan **Ladutxe** deituraz ezaguna (Azkaine, Lapurdi, 1955eko uztailaren 13a - Baiona, Lapurdi, 2021eko azaroaren 30a) esku huskako pilotari profesionala eta euskal abeslaria izan zen. Joseph Laduche pilotariaren semea.

Pilotaren munduko izarrik handienetako bat izan zen, errematerako trebetasun ikusgarria zuena. Lehenik trinketean nabarmendu zen, eta buruz buruko eta binakako txapelketak irabazi zituen. 26 urte zituela hasi zen ezkerparetako pilotaleku profesionaletan. Binakako txapelketa nagusian izan zituen lorpenik handienak: txapeldun 1987an eta 1989an, Joxean Tolosa atzelaria lagun, eta txapeldunorde 1988an, Martinikorena atzelaria lagun. Bera izan zen ezkerparetako txapelketa nagusietako bat irabazi zuen Ipar Euskal Herriko lehenbiziko pilotaria.

## Bizitza 
Panpi Ladutxe Azkainen jaio zen 1955eko uztailaren 13an. Gaztetan, Joseph Laduche aitarengandik jaso zuen pilotarekiko zaletasuna, hura ere pilotaria izan baitzen. Trinketean hasi zen jokatzen, eta berehala nabarmendu zen. 1973an lehenbiziko txapela irabazi zuen, 17 urterekin. 1974an, 19 urte zituela, afizionatuetako trinketeko munduko txapeldun izan zen Montevideon. Bi urte geroago, buruz buruko eta binakako txapelak irabazi zituen. Nagusi zen, eta horren erakusle izan zen hurrengo urtean beste horrenbeste egin zuela.

1977an, herriko trinketean jokatzeko desafioa bota zion Juan Ignacio Retegiri. Retegi I.ak sei aldiz irabazia zuen buruz burukoa ezkerparetan. Baina trinketean Ladutxe zen nagusi, eta irabazi egin zion. Haren maila ikusita, Retegi I.ak xaxatu egin zuen ezkerparetan hasteko, baita enpresek ere. Hark ere bazuen aspalditik probatzeko gogoa, eta baiezkoa eman zuen. Lehenbizi, ordea, horretarako prestatu beharra zuen: erronka handia zen, aurretik egin gabekoa. "Hemen dena egiten nuen: ezkerrez atera, eskuinez jo... Han ez nintzen deusik", zioen.

2021eko azaroaren 30ean hil zen, Baionako eritetxean, minbiziak jota; 66 urte zituen.

## Kirol lorpenak 
* Amateurretan
** 1966: umeen txapelketa (11 urte)
** 1974: Amateurren Munduko Txapelketa (Montevideo)

* Berezkoetan
** Buruz buruko Trinketeko Txapelketa Nagusia
*** txapelduna: 1976, 1977 
** Binakako Trinketeko Txapelketa Nagusia
*** txapelduna: 1976, 1977 

* Profesionaletan
** Binakako Txapelketa Nagusia:
*** 1987: txapelduna, Joxean Tolosa atzelariarekin.
*** 1988: txapeldunordea, Martinikorena atzelariarekin.
*** 1989: txapelduna, Joxean Tolosa atzelariarekin.

### Binakako finalak 
## Diskografia 
* *Aitari* (1995)
* *Chansons du Pays Basque* (2002)
* *Orhoit* (2012)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Colina, Sustrai *Panpi Ladutxe: "Enpresak partidaren %50a baldintzatu dezake"*, *Argia*, 2008ko apirilak 6, argia.eus
* Eskudero, Jon *Kantxan artista, oholtzan maisu*, *Berria*, 2013ko irailak 13, berria.eus
* Lurrune Pelletier *Panpi Ladutxe pilotari eta kantaria hil da*, zuzeu.eus
Voulpaix

**Voulpaix** Frantziako hiri bat da. Aisne departamentuan dago, Frantzia Garaia eskualdean, eta Aisne ibaia bertatik igarotzen da.

## Ikus, gainera 
* Aisne

## Kanpo estekak
Carnota

**Carnota**, Galiziako A Coruñako probintzian dagoen udalerria da. Murosko eskualdean kokatuta dago. 2008ko erroldaren arabera 4.958 biztanle zituen (2007an 5.017, 2006an 5.112, 2005an 5.244, 2004an 5.285, 2003an 5.421). Udalerriko galiziera hiztunen kopurua %99,23koa. Bertako herritarrei galizieraz *carnotán* deritzaie, euskaraz berriz *carnitar*.

## Jaiak 
* Urtarrilaren 1ean eskualdean ospe handia duten San Gregorioko herri giroko jaia ospatzen da.

## Parrokiak 
* Lariño (San Martiño)
* Lira (Santa María)
* O Pindo (San Clemente)
* San Mamede de Carnota (San Mamede)
* Santa Comba de Carnota (Santa Comba)

## Herritar ospetsuak 
* Miguel de Lira (Miguel García Martínez), aktorea (1964an jaioa)
* Teófilo Caamaño (Teófilo Caamaño Caamaño) (1912-1997)

## Iruditegia 

Fitxategi:Enerxía eólica - O Pindo - Galicia.jpg|Pindo mendiko haize-errotak.
Fitxategi:Carnota 084.JPG|Carnotako Garaia
Fitxategi:Carnota-04-riesiger Horreo-Kirche-1996-gje.jpg|Carnotako Santa Comba
Fitxategi:Carnota-10-Friedhof-1996-gje.jpg|Carnotako Santa Comba

Fitxategi:Porta da Igrexa de San Mamede.jpg|Carnotako San Mamede Elizako ikuspegia kanpokaldeko atetik.
Fitxategi:Carnota 003eue.jpg|Carnotako hondartza, Paradako lekua aurrez-aurre ikus daiteke, atzekaldean berriz Caldebarcos ibaia itsasoratzen den lekua
Fitxategi:Carnota 004.jpg|Carnotako Hondartza. Lira penintsulan dago, Carnota hirigunea berriz erabat ezkerraldera.

## Kanpo estekak 
* Carnotako Udalaren Webgune Ofiziala
Heineken

**Heineken** edo **Heineken Brouwerijen** 1864az geroztik Herbehereetan ekoizten den garagardotegi ezaguna da. Gerard Adriaan Heinekenek Amsterdamgo erdigunean zegoen errentagarritasun gutxiko Haystack garagardotegia erosi zuenean sortu zen. Heinekenek langileak suspertu zituen, eta prozesuak modernizatu. 20 langile besterik ez zuela, lehendabiziko urtebetean 2.100 kupeletatik 5.000ra iritsi zen, eta hiriko kanpoaldean zen fabrika handiago eta modernoago batera mugitu zuen enpresa.

2004aren amaierarako Heineken 65 herrialde baino gehiagotan kokatuta zegoen, 130 garagardotegiren jabe zen, eta 61.732 langile zituen. Urteko 121,8 milioi hektolitroko ekoizpenarekin, munduko garagardogile handienetan hirugarrena da, InBev eta SABMiller konpainien atzetik.

Bere izena (aldi berean bere logoa dena) beti hizki txikiz eta izkina biribilduz agertzen da, betiere lagunkoi eta ez erasokorrak izateko asmoz (honexegatik "e" hizkiak gorantz makurtzen dira). Hizki handiz idatziriko izenak irudi latz edo gogorragoa ematen du, saihestu nahi izan zuen irudia.

Heineken botilaren izar gorria garagardogintzaren ikur antzinako eta misteriotsuenetakoa da; erdi aroko garagardogileek beren tinen gainaldean ipini ohi zuten garagardoaren benekotasun eta kalitatea bere izarraren 5 puntuen boterearekin ziurtatzeko. Bost puntu hauek zera irudikatzen dute: Lurra, sua, haizea, ura eta eurak "magia" hausnartzen zuten bosgarren elementua. (Heinekenen edalontzi azpiko kartoizko babeskietan aipatzen den kondaira).

Heineken garagardotegia Heineken (%5 alkohol bolumena), Amstel (%5) eta Buckler (%0,5) bezalako marken jabe da.

Holandan garagardotegiak Zoeterwoude eta 's-Hertogenboschen kokatzen dira.

"Heineken Experience" museoa Amsterdameko antzineko garagardotegi batean kokatzen da (Helbidea: Stadhouderskade 78, 1072 AE, Amsterdam). Heinekenek taberna-jatetxeen negozioan ere bere hedapen eta zabalkuntza hasi berri du Heineken Life izenpean.

Era berean, musulman herrialde askoetan gehien edaten den garagardo marka da, gizarte hauetan garagardoaren kontsumoa gaizki ikusia da eta kasu batzuetan debekatua ere bai. Hau markak duen ospea eta iragarkiek duten eraginari esker zor dio.

## Kanpo estekak 
* Heinekenen Webgune Ofiziala
Lobamba

**Lobamba** Eswatiniko hiruburuetako bat da (Mbabanerekin batera), aginte legegilearen eta erreginaren egoitza dagoen hiria, herrialdeko erdialdean kokatutakoa. Mbabanetik 16 kilometrotara dago.

## Ikus, gainera 
* Eswatini

## Kanpo-estekak
Dado

thumb|150px|**Seiko** bat, 5 puntuko emaitza izan duena. Izkina kamutsak ditu jira-birak errazago egin ditzan.
[thumb|[Paschier Joostens, *De Alea*, 1642]]

**Dadoa** poliedro tankerako gailu txiki bat da, zorizko zenbaki edo bestelako ikurrak sortzeko erabiltzen dena. *Dado* hitza latinezko *datum* hitzetik dator, *suertaturiko zerbait* esan nahi duena. Zorizko osagai bat duten jokoetan maiz erabiltzen da, partxisean esaterako. Ohizko dadoak sei alde ditu, kubo tankerakoa da eta horregatik **seiko** izena eman dakioke. Seikoaren sei aldeetan puntu multzoak agertzen dira, 1etik 6ra bitarteko puntu kopuruekin. Seikoak izkina kamutsak ere izan ohi ditu, bota eta gero alde jakin bat suertatu arte nahiko jira-bira egin ditzan. Kasinoetan ordea izkina zorrotzeko seikoak erabiltzen dira, probabilitate berdintasuna ziurtatzeko.

Seikoaz gainera, alde kopuru handiagoak dituzten dadoak ere badaude, besteak beste rol jokoetan erabiltzeko. Sei alde baino gehiagoko dado hauek poliedro tankera konplexuagoak dituzte, baina kasu guztietan, alde guztien probabilitate berdintasuna bilatzen bada. Bi, hiru, lau eta bost aldeko dadoak ere badaude: bi aldeko dado bat txanpon bat besterik ez da, *aurpegiko* eta *gurutzeko* aldeak erakusten dituena (halaber, *leon* eta *kastillo* izenak dituzte).

## Dadoen aldeak eta balioak 
Hauek dira dado arruntak eta pokerreko dadoak duten aldeen izena, balioa edota ikurra:

## Dado-jokoen osagaiak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Dadoetako probabilitateak

* Mundu zabaleko jokoak, Jokoen mundu zabala
* Jokoenea

## Kanpo estekak
Japoniar

Japoniar uhartediko etnia nagusia dira (japoniar etniakoa da uhartedi horretako biztanleen %&nbsp;98,5). Munduan, gutxi gorabehera 130 milioi pertsona dira japoniar arbasoak dituztenak; horietatik, 127 miloi Japonian bizi dira. Japoniatik kanpora bizi diren japoniarrei  deritze. Japoniarren hizkuntza japoniera da.

Japonian bertan, badira beste etnia batzuk ere: jamatoak, ainuak edo ryukyuarrak. Zenbait testuingurutan, talde horiek guztiak japoniar etnikoen multzoan sartzen dituzte.

## Hizkuntza 
Japoniera hizkuntza isolatutzat hartzen den hizkuntza bat da; hala ere, Ryukyuko hizkuntzei lotuta dago, eta zenbait ikerlarik altaitar hizkuntzen familian sartzen dute. Hirutariko idazkera sistema du, hiragana, katakana eta kanji idazkerak erabiltzen baititu. Japoniarren alfabetatzea populazioaren % 99aren gainetik dago.
 
## Erlijioa 
Japoniarren erlijioa sinkretikoa izan da tradizionalki, eta budismoaren eta sintoismoaren elementuak konbinatu dira. Sintoismoa libururik edo kanonik ez duen erlijio politeista da. Japoniako familia inperialak tronurako eskubidea bermatzeko erabili zuen, eta estatu erlijio gisa ezarri zen 1868an (1945eko AEBen okupazioak abolitu egin zuten). Mahāyāna budismoa, berriz, VI. mendean iritsi zen Japoniara eta hainbat sektaren jatorri izan zen. Japoniarren %84 eta %96 artean bi erlijiotan sinesten dute.

## Jatorria 
Gaur egun onartuen dagoen teoriak dio japoniarrak Japoniako uhartedian jatorriz bizi ziren Jōmon herrien eta kanpotik iritsi ziren Yayoi herrien arteko nahastetik sortu zirela. Bi taldeon jatorria ez dago argi, baina itxura batean honela laburbil daiteke:
* Aborigenak duela 10.000 urtetik bizi ziren, Hokkaidotik Okinawara.
* Iparraldeko bidetik iritsitako etorkinak (北方ルート japonieraz), alegia, Koreako penintsulakoak, Txinakoak, Sakhalin uhartekoak, Mongoliakoak eta Siberiakoak.
* Hegoaldetik iritsitako etorkinak (南方ルート japonieraz): Ozeano Bareko uharteetakoak, Hego-ekialdeko Asiakoak, eta kasu batzuetan, Indiakoak.

Hala ere, oraindik ez dago kontsentsu garbirik gai horren inguruan.
thumb|240px|erdian|Duela 20.000 urte glaziarrek estaltzen zuten Japoniako azalera
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ikas komunitate

thumb|360px|Ikas komunitateetan ikasketa parte hartzailea eta kooperatiboa sustatzen da
**Ikas komunitateak** edo **ikaskuntza komunitateak** hezkuntzari begira xede berdinak partekatzen dituen pertsona multzo bat da, elkarrekin eta bata bestearengandik ikasteko, komunitate osoaren jakintza-maila gehituz horrela. Ikasketa edo ikaskuntza dialogikoa da sistema honetan sustatzen dena eta erabiltzen diren Jarduera arrakastatsuen artean aipagarrienak, agian, talde elkarreragileak antolatzearena eta solasaldi dialogikoak. Paulo Freire brasildarra izan da ikas komunitateak garatu dituen pedagogo ezagunena.

Ikas komunitateetan jendea aurrez aurre elkartzen bada ere, internetek eskaintzen dituen aukerez baliatuz, ikaskuntza-ziberkomunitateak (cCA) sortzeko ahaleginak egiten ari dira.

## Bibliografia 
* M. Luisa JAUSSI (Koord.), Cristina GARRE et al., *Euskadiko Ikaskuntza Komunitateak : guztientzako hezkuntza- erantzuna informazioaren gizartean*, Vitoria-Gasteiz, Eusko Jaurlaritzaren Argitalpen Zerbitzu Nagusia, 2002.
* Ramón FLECHA, María PADRÓS, Ignasi PUIGDELLÍVOL. *Comunidades de Aprendizaje: transformar la Organización Escolar al servicio de la Comunidad*. 2003.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ikasketa dialogikoa.
* Ikasketa kooperatiboa.
* Solasaldi dialogikoa.
* Talde elkarreragileak.

## Kanpo estekak 
* Ikas komunitateen inguruko wikia
*  Ikas komunitateak zer diren
Iñaki Ortiz de Villalba

**Iñaki Ortiz de Villalba Payueta** (Gasteiz, Araba, 1971) euskal musikari eta abeslaria da. Betagarri euskal musika taldearen abeslari eta arima izateagatik da ezaguna, horregatik **Iñaki Betagarri** ezizena jaso izan du.

## Biografia 
Lan Harremanak eta Gizarte Graduatua ikasi zuen Euskal Herriko Unibertsitatean, Leioan. Bost urtez LAB sindikatuan egin zuen lan, baina bere postua utzi zuen musikarekin bateragarria ez zelako.Gainera sindikatuak ez zion utzi lan jardunaldi erdian aritzea.Bi urte geroxeago Udaberria euskaltegian hasi zen lanean eta egun jarraitzen du irakasle euskaltegi berean.

Gauzak horrela,1993 eta 2017 artean Betagarri taldearekin hamaika disko atera eta ehundaka kontzertu eman zituen. 2017an ordea taldea desegin zen eta urte berean talde berria osatu zuen, Modus Operandi izenekoa.

Gaur egun,Udaberria euskaltegiko irakaslea da

## Diskografia 
### Betagarri 
* *Maketa* (1994)
* *Betagarri* (1997, Mil a Gritos)
* *Arren Erro Zaharra* (1998, Mil a Gritos)
* *80/00* (1999, Esan Ozenki)
* *L* (2000, Esan Ozenki)
* *Freaky Festa* (2000, Esan Ozenki)
* *Remix* (2001, Metak)
* *Arnasa Hartu* (2002, Metak)
* *Zuzenena* (2004, Metak)
* *Hamaika Gara* (2006, Oihuka)
* *Bizitzari txistuka* (2009, Elkar)
* *Zorion Argiak* (2012, Elkar)
* *20 urte Zuzenean* (2014, Maldito Records)
### Modus Operandi 
* *Modus Operandi* (2018, Baga Biga)
* *Dantza gaitezen hil arte* (2020, Baga Biga)
* *Atzo / Gaur* (2023, Baga Biga)

## Ikus, gainera 
* Zerrenda:Gasteiztar ospetsuak
Maltaren banaketa administratiboa

thumb|400px|eskuinera|Maltako udalerriak
1993tik Malta 5 eskualde eta 68 **udalerri** edo **udal kontzeju** ezberdinetan banatzen da, herrialdeko banaketa administratiboko maila bakarrak diren. Udalerri eta Maltako Gobernuaren artean ez dago bestelako gobernu edo aginterik.

### Udalerrien zerrenda 
## Kanpo estekak
Wine-Doors

**Wine-Doors** Unix, Linux, Solaris eta beste zenbait sistema eragiletan Microsoft Windowserako eginda dauden programak erraz eta modu grafikoan instalatzeko aplikazio bat da. Wine-Doors funtsezko tresna da Linux sistemetan Windows programentzako paketeen kudeaketarako. Wine-ren gain sortutako software, liburutegi eta erreminta eta Cedega, cvscedega eta CrossOver Office funtzioekin lan egiten du. Wine-Doors-en programazioak PyGtk, Glade eta Cairo-ren funtzio grafikoen liburutegia behar izan du, Tango estiloen gida jarraituz ikono eta material grafikoaren erabilerarako.

## Barne hartzen dituen programak 
### Windowsen oinarrizko aplikazioak 
* Arial

* Arial Bold

* Autohotkeys

* Comic Sans

* Courier

* Mozilla ActiveX Control

* Times New Roman Font

* Visual C++ runtime libraries
 
* Webdings Font

* Wine Gecko
 
### Jokoak 
* Call of Duty

* Call of Duty 2

* DirectX 9

* Half Life 2

* Prey

* Rogue Spear

* Soldat
 
* Steam

* Warcraft 3

* World of Warcraft

### Aplikazioak 
* 7zip

* CDex

* Dreamweaver

* DVDDecrypter

* Eudora

* FireFox
 
* Flash

* Internet Explorer

* Opera

* QuickTime

* Total Commander

* Winamp

* Windows Media Player

### Liburutegiak 
* Andale FontCommon Controls

* DCOM

* Georgia Font

* Impact Font

* Microsoft Data Access Components (Jet)

* Microsoft Foundation Classes

* Windows Installer

* MSXML

* Windows Scripting Host

* Tahoma Font

* Trebuchet Font

* Visual Basic Common Control Libraries

* Visual Basic Runtime Libraries
 
* Verdana Font

### Software mendekotasunak 
* Wine

* cabextract, tar, gzip, bzip, unzip, orange

* python-gnome2-desktop >= 2.16

* python >= 2.4

* python2.4-cairo >= 1.2.0

* libcairo2 >= 1.2.4

* python-libxml2

* python-glade2

## Ikus, gainera 
* Wine
* API

## Kanpo estekak
Jacob Zuma

**Jacob Gedleyihlekisa Zuma** (Nkandla, KwaZulu-Natal, 1942ko apirilaren 12a-) politikari hegoafrikarra da.

Afrikako Kongresu Nazionalaren presidentea da 2007tik, eta 2009tik herrialdeko agintari gorena.

## Kanpo estekak
Kartagena (argipena)

**Kartagena** hitzak toki zenbait izenda ditzake
* Cartagena, Murtziako hiria;
* Cartagena de Indias, Kolonbiako hiria.
Achill uhartea

**Achill**, irlanderaz **Acaill**, Irlandako Mayoko konderriaren mendebaldeko kostaldean kokatzen den uhartea da.
146&nbsp;km²-ko azalera du eta uharte honen %87ko azalera zohikatzez osatuta dago. Uharte honen biztanleria 2.900 pertsonekoa da. Slievemore mendia (672 metro) da uharteko lekurik garaiena.

Irlandari Achill Sound eta Achill udalerrietan dauden bi zubien bidez lotzen da, azken udalerria Irlandako uharte nagusian dagoelarik. Uharteko 22 herriguneetatik udalerri nagusienak Achill Sound, Keel, Doagh, Doeega eta Dugort dira.

## Historia 
thumb|right|Slievemore Mendia. Achill Uhartea.
thumb|right|Keemgo Badia. Achill Uhartea.
Uhartean orain dela 5.000 urteko megalitoak daudes, K.o V. mendean uhartera zeltiarrak ailegatu ziren, hauen jardu nagusia artzaintza zelarik. 450. urtetik aurrera fraideak finkatu ziren bertan.
Heinrich Böll, idazle alemaniarrak uhartea bisitatu eta bere bizipenak *Irisches Tagebuch* liburuan idatzi zituen.

## Ekonomia 
Uhartearen ekonomia turismoaren menpe dago, nekazaritzak garrantzi gutxiago duelarik, uhartearen eraketak asko mugatzen baitu: historikoki lanbide nagusiena ardi hazketa izan da, bai eta arrantza, baina gaur egun biek garrantzi gutxiko papera jokatzen dute.

## Kanpo estekak 
* Achill Uharteari buruzko webgunea
Banaketa binomial negatibo

Probabilitate teorian eta estatistikan, **banaketa binomial negatiboa** Bernoulliren prozesu batean *r*-garren baiezko edo arrakasta izan arte, *r* finko baterako, suertaturiko ezezko edo porroten kopuruaren probabilitate banaketa da. Banakuntza binomial negatiboaren probabilitate-funtzioa hau da:

:P(X = x;p,r) = p^r(1-p)^x{x+r-1\choose x}=p^x(1-p)^r\frac{(x+r-1)!}{x!(r-1)!} \ ; \ \ x=0,1,2,\ldots

Labur, zorizko aldagai batek banaketa binomial negatiboari jarraitzen diola honela adierazten da, *r* eta *p* parametroak zehaztuz:

:X \sim BN\big(r,p\big)

## Propietateak 
* *B(r,p)* banaketaren itxaropen matematikoa edo batez bestekoa hau da:

:\mu=E[X]=\frac{rq}{p}=\frac{r(1-p)}{p}

* Banakuntzaren bariantza hau da:

:\sigma^2=var[X]=\frac{rq}{p^2}

* Banaketa geometrikoa *BN(r=1,p)* banaketa binomial negatiboa besterik ez da.

* *r* banaketa geometrikoaren batura egiten bada, guztiak *G(p)* izanik, hau da, *p* parametro berdinarekin, baturak banaketa binomial negatiboari jarraitzen dio.

## Kanpo estekak
Zorizko aldagai

[thumb | Bi [dado perfektu batera botako bagenitu (zorizko saiakuntza) eta emaitza erabat zorizkoa izango balitz... Emaitza posibleak 36 dira. Zerk dauka probabilitate handiagoa, puntuen batuketa 8 izatea, 12 izatea edo 3 izatea?]]
Probabilitate teorian eta estatistikan, **zorizko aldagaiak** (**ausazko aldagaia**, **aldagai aleatorioa** edo **aldagai estokastikoa**) zorizko saiakuntza bateko balizko emaitzetatik eratortzen diren zenbakizko balioak biltzen ditu, hau da, zorizko balioak hartzen dituen aldagai bat da. Zehatzago, zorizko aldagaiak zorizko saiakuntza bateko emaitzen gainean eratutako funtzio mota bat da. Adibidez, txanpon bat bota (zorizko saiakuntza) eta gurutzekoa eta aurpegikoa (emaitza posibleak) suertatzen direnean, 0 eta 1 balioak esleitzen badira (funtzioa), zorizko aldagai bat sortu dela esaten da, aurpegiko/gurutzeko emaitzetatik 0/1 balioak ezartzen dituena.

## Zorizko aldagaia neurri teorian 
Matematikako neurri teorian oinarrituriko definizio zorrotzago bat badu zorizko aldagaiak, probabilitate teoriaren garapenean erabili beharrekoa. Definizio hau da jarraian ematen dena.

Bitez \big(\Omega,\mathcal{F},\mathbf{P}\big) probabilitate espazio bat eta (\mathcal{}Y, \Sigma) be espazio neurgarri bat. **Zorizko aldagaia** X: \Omega \rightarrow Y erako funtzio neurgarri bat da.

Gehienetan, espazio neurgarria \mathbb{R} zenbaki errealei buruzkoa da eta orduan honakoa bete behar du zenbaki errealei buruzko X: \Omega \rightarrow \mathbb{R} zorizko aldagaiak:

:\{ \omega : X(\omega) \le r \} \in \mathcal{F} \qquad \forall r \in \mathbb{R}

Hau da, **X** funtzioak zorizko aldagai izateko honakoa bete behar du: *r* zenbaki erreal orotarako, funtzioaren emaitza *r* baino txikiagoa edo berdin duten ω lagin espazioko elementuen multzoa \mathcal{F} sigma-aljebraren barnean izan behar da.

## Ikus, gainera 
* Probabilitate-banaketa

## Kanpo estekak 
* Zorizko aldagaiak, Gizapedian.
Gurutzeta/Cruces-ko geltokia

**Gurutzeta/Cruces** Bilboko metroaren 2. lineari dagokion lurpeko geltokia da, Barakaldoko Gurutzeta auzoan kokatuta dagoena. 2002ko apirilaren 13an inauguratu zen, eta Bizkaiko Garraio Partzuergoaren 2. tarifa-gunean dago.

Metroaren 2. linearen adarraren azken geltokia da, San Ignazion 1. linearekin lotu baino lehen. Izan ere, tarte hau lurrazpiko Bilboko metroaren geltoki biren arteko luzeena da, 4 minutuko iraupenarekin, Bilboko itsasadarra zeharkatuz.

Geltokiak, Gurutzetako auzokoez gain, Osakidetzaren Gurutzetako Unibertsitate Ospitaleari ematen dio zerbitzu. Horrek, 2. linearen adarraren geltokirik erabiliena izatera eraman zuen 2011n, 3.684.961 mugimendu jasanik.

2015eko martxoaren 27tik doako Wi-Fi zerbitzua eskaintzen da geltokian, WifiNova enpresaren **[TUWI] Metro** sarearen bitartez.

## Sarbideak 
*  Gurutzeta kalea, 1 (*Cruces* irteera)
*  Llano kalea, 75 (*Llano* irteera)
*  Balejo kalea, Llano kalearekin izkina (*Cruces* irteera)

### Gaueko sarbideak 
*  Gurutzeta kalea, 1 (*Cruces* irteera)
*  Balejo kalea, Llano kalearekin izkina (*Cruces* irteera)

## Lotuneak 
Geltokiaren kanpoaldean Kbus eta Bizkaibus zerbitzuak hornitzen dituzten hiru autobus geraleku daude. Hurrengo lineak geralekuetatik pasatzen dira:

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Gurutzeta
* Gurutzetako Unibertsitate Ospitalea
* Barakaldo
* 2. linea (Bilboko metroa)
* Bilboko metroa
* Kbus
* Bizkaibus

## Kanpo estekak 
* Bilboko metroa
* Kbus
* Bizkaibus
* Autobuses La Union
* Gurutzetako Ospitalea
Barakaldoko geltokia (Bilboko metroa)

**Barakaldo** Bilboko metroaren 2. lineari dagokion lurrazpiko geltokia da, Barakaldoko erdigunean kokatuta dagoena, Askatasuna etorbidean hain zuzen. 2002ko apirilaren 13an inauguratu zen, eta Bizkaiko Garraio Partzuergoaren 2. tarifa-gunean dago.

## Sarbideak 
Geltokiak eskailera mekaniko bidezko hiru sarbide eta igogailu bidezko sarbide bat ditu, horietariko bi sarbide eta igogailua Bide Onera plazaren inguruan.

* Foruen pasealekua, 18 (*Fueros* irteera)
* Euskadi etorbidea, 1 (Justizia jauregia) (*Avda. Euskadi* irteera)
* Elkano kalea, 21 (*Elkano* irteera)
*  Askatasun etorbidea, 2 (*Fueros* irteera)

### Gaueko sarbideak 
* Foruen pasealekua, 18 (*Fueros* irteera)
* Askatasun etorbidea, 2 (*Fueros* irteera)

## Geltokia 
Norman Fosterrek diseinatutako *haitzulo* motatakoa da. Bolumen handi bakar batean zulatzen den ganga itxurako galeria da, 100 metro inguru luzerakoa, eta hari zintzilikatuta bi *mezzanina* izeneko plataforma banatzaile daude. *Mezzanina* bakoitza alboko bi nasekin elkarlotzen da eskailera monumentalen eta igogailuen bidez, eta kaleko sarbideen igogailu eta eskailerekin korridore zabalen bidez. Mantenu elementuak, hala nola aireztapena, kableak, ur-hodiak eta abar nasen azpian kokatzen dira.

Geltoki hauetako arkitekturan hiru material nagusi erabili dira: hormigoia, altzairu herdoilgaitza eta beira. Azalak hormigoi ikusizkoak dira, 240 x 120 zentimetroko modulo plaka aurrefabrikatuak erabilita eta hormigoi bonbeatuzko estalduraren enkofratu galduak direnak. *Mezzanina* elementuen egitura altzairu herdoilgaitzezkoa da, haitzulo pisutsuaren irudia arinduz. Sarbide korridoreak hormigoizko kanoi eliptikoak dira, espazio zabalak lortuz. Kalean, *Fueros* eta *Elkano* sarbideen kanoiak altzairu eta beirazko elementu bilakatzen dira, *fosterito* izenpetutako bidaiaria jasotzeko sarrera gardenak, alegia. Aldiz, *Avda. Euskadi* sarbidearen kanoia agerian utzi eta ez da *fosterito* motatako sarrerarik erabili, sarbidea maldan dagoelako.

Geltokia igogailu, txarteldegi, balioztatze makina eta 2017tik desfibrilagailuz ere hornituta dago, eta doako Wi-Fi zerbitzua eskaintzen da, *WifiNova* enpresaren *[TUWI] Metro* sarearen bitartez.

## Lotuneak 
Geltokiaren kanpoaldean Kbus eta Bizkaibus zerbitzuak hornitzen dituen autobus geralekua dago. Hurrengo lineak geralekutik pasatzen dira:

## Bidaiariak 
Bizkaiko Garraio Partzuergoak urtero argitaratzen dituen bidaiarien datuen arabera, geltokiak hurrengo bidaiari kopuruak zenbatzen ditu:

2012tik 2. lineako adarraren geltokirik erabiliena da, Gurutzetako geltokia gaindituz, eta 2017an 3.514.159 bidaiari jaso zituen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Barakaldo
* 2. linea (Bilboko metroa)
* Bilboko metroa
* Kbus
* Bizkaibus

## Kanpo estekak 
* Bilboko metroaren webgunea
* Kbusen webgunea
* Bizkaibusen webgunea
Vimianzo

**Vimianzo** Galiziako A Coruñako probintzian dagoen udalerria da. Terra de Soneirako eskualdean kokatzen da. Zas, Dumbría, Muxía, Camariñas eta Laxe udalerriekin mugatzen du. 2007ko udal-erroldaren arabera 8.364 pertsonako biztanleria zuen (2006an 8.402, 2005an 8.466, 2006an 8.517, 2003an 8.653).

Bertako herritarrei galizieraz *vimiancés* deitzen zaie, euskaraz berriz *vimianzotar*. Galiziera hiztunen kopurua %99,49koa da.

## Parrokiak 
Udalerria hamalau parrokietan banatzen da (2006ko errolda):

## Herritar ezagunak 
* Martiño Rivas López, aktorea (1985an jaioa)

## Iruditegia 

Irudi:Castelo de Vimianzo.jpg|Vimianzoko Gaztelua
Irudi:CasotaFrean.jpeg|Freáneko Trikuharria
Irudi:Batanes (Interior).jpg|Mosquetíneko Burdinola

## Kanpo estekak 
* Vimianzoko Udalaren Webgune Ofiziala
Jean-Baptiste Biot

**Jean-Baptiste Biot** (Paris, Frantzia, 1774ko apirilaren 21a - 1862ko otsailaren 3a) astronomo, fisikari eta matematikari frantziarra zen.

## Lana 
Félix Savartekin elkarlanean, korronte elektriko geldikorren bidez eremu magnetikoak nola sortzen diren deskribatzen duen Biot-Savarten legea aditzera eman zuen.

1804an Joseph Gay-Lussacek eta biek globo batekin 1,5 eta 5 km bitarteko altueran dauden atmosferako geruzak aztertzen aritu ziren. Lurreko atmosfera aztertu zuten lehendabizikoak izan ziren. Atmosferaren konposizioa neurtu zuten eta Lurraren eremu magnetikoak altueraren arabera oso gutxi aldatzen dela ohartu ziren.

## Ikus, gainera 
* Biot-Savarten legea

## Kanpo loturak 
*  Jean-Baptiste Bioten biografia
Xuhui Barrutia

**Xuhui Barrutia** (Txinera sinplifikatuz: 徐汇区; pinyineraz: Xúhuì Qū), Shanghai osatzen duten erdiguneko barrutietako bat da. 2001eko erroldaren arabera, 1.064.600 biztanle eta 54,76 kilometro koadroko azalera zeukan.

## Inguru naturala eta kokapena 
Xuhui Barrutiaren mugakideak honakoak dira: Luwan ipar-ekialdean, Pudong ekialdean, Jing'an iparraldean, Changning ipar-mendebaldean, eta Minhang ekialde eta hegoaldean.

## Historia 
Xuhui barrutiaren gune gehiena, Shanghaiko etxebizitza gunerik garestienetakoa izan zen XIX. mendearen amaiera eta hasieran. XX. mende erdiko errebolta gertatzean, etxeak eta barruti gehienean, industriak eraiki ziren. 1990eko hamarkadan, hiriko gobernuak, barrutiaren eraberritzea hasi, eta merkatal-gune eta denda ugari eraiki dituzte bertan.

## Hezkuntza 
* Shanghai Jiao Tong Unibertsitatea

## Euskal Etxea 
Barrutiko Fu Xing kalean, 2004an zabaldutako Asiako lehen Euskal Etxea dago.

## Ikus, gainera 
* Shanghairen banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Xuhuiko gobernuaren webgunea.
Jing'an Barrutia

'''Jing'an Barrutia''' (Txinera sinplifikatuz: 静安区; pinyineraz: Jìng'ān Qū), Shanghai osatzen duten erdiguneko barrutietako bat da. 2001eko erroldaren arabera, 305.400 biztanle eta 8,05 kilometro koadroko azalera zeukan.

## Inguru naturala eta kokapena 
Jing'an Barrutiaren mugakideak honakoak dira: Putuo ipar-mendebaldean, Zhabei Barrutia ipar-ekialdean, Huangpu ekialdean, Luwan hego-ekialdean, Xuhui hegoaldean, Changning mendebaldean.

## Ekonomia 
Barrutiko ekonomiaren ardatza zerbitzuak dira, bertan Shanghaiko finantza gune nagusienetako bat dago.

## Ondarea 
Jing'ango tenplua kristo ondorengo 247. urtean eraiki zen Wu erresumaren garaian. Tenplua Mendebaldeko Nanjing kalean dago eta eraikuntzaren azken zaharberritzea 2008an egin zuten.

## Ikus, gainera 
* Shanghairen banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Jing'ango gobernuaren webgunea.
Sestaoko geltokia (Bilboko metroa)

**Sestao** Bilboko metroaren 2. lineari dagokion lurpeko geltokia da, izen bereko udalerriko erdigunean kokatuta dagoena, Galtzara Nagusiaren azpian, alegia. 2005eko urtarrilaren 8an ireki zen, eta Bizkaiko Garraio Partzuergoaren 2. tarifa-gunean dago. 2007ko urtarrilaren 20an Portugaleteko geltokia ireki arte 2. linearen geltoki-buru izan zen.

## Sarbideak 
Geltokiak bi eskailera mekanikodun sarbide, korridore bidezko sarbide bat, eta igogailu bidezko beste sarbide bat ditu.

* Kasko plaza, Udaletxea (*Kasko* irteera)
* Galtzara Nagusia, 14 (*La Salle* irteera)
* Txikito Bidea / Fleming doktorearen kalea (*Camino Txikito Bidea* irteera)
* Galtzara Nagusia, 2 (*Kasko* irteera)

### Gaueko sarbideak 
* Kasko plaza, Udaletxea (*Kasko* irteera)
* Galtzara Nagusia, 2 (*Kasko* irteera)

## Geltokia 
Norman Fosterrek diseinatutako *haitzulo* motatakoa da. Bolumen handi bakar batean zulatzen den ganga itxurako galeria da, 100 metro inguru luzerakoa, eta hari zintzilikatuta bi *mezzanina* izeneko plataforma banatzaile daude. *Mezzanina* bakoitza alboko bi nasekin elkarlotzen da eskailera monumentalen eta igogailuen bidez, eta kaleko sarbideen igogailu eta eskailerekin korridore zabalen bidez. Mantenu elementuak, hala nola aireztapena, kableak, ur-hodiak eta abar nasen azpian kokatzen dira.

Geltoki hauetako arkitekturan hiru material nagusi erabili dira: hormigoia, altzairu herdoilgaitza eta beira. Azalak hormigoi ikusizkoak dira, 240 x 120 zentimetroko modulo plaka aurrefabrikatuak erabilita eta hormigoi bonbeatuzko estalduraren enkofratu galduak direnak. *Mezzanina* elementuen egitura altzairu herdoilgaitzezkoa da, haitzulo pisutsuaren irudia arinduz. Sarbide korridoreak hormigoizko kanoi eliptikoak dira, espazio zabalak lortuz. Kalean, *Kasko* sarbidearen kanoia altzairu eta beirazko elementu bilakatzen da, *fosterito* izenpetutako bidaiaria jasotzeko sarrera gardena, alegia. Aldiz, *La Salle* sarbidearen kanoia agerian utzi eta ez da *fosterito* motatako sarrerarik erabili, eta *Camino Txikito Bidea* sarbidearena harrizko elementu bilakatzen da, sarbidea korridore bidezkoa eta eraikin bati atxikita dagoelako.

Geltokia igogailu, txarteldegi eta balioztatze makinaz hornituta dago. Gainera, 2015eko martxoaren 27tik doako Wi-Fi zerbitzua eskaintzen da, *WifiNova* enpresaren *[TUWI] Metro* sarearen bitartez, eta 2017an desfibrilagailua instalatu zen.

## Lotuneak 
Geltokiaren kanpoaldean Bizkaibus eta Alsa zerbitzuak hornitzen dituzten lau autobus geraleku daude. Hurrengo lineak geralekuetatik pasatzen dira:

## Bidaiariak 
Bizkaiko Garraio Partzuergoak urtero argitaratzen dituen bidaiarien datuen arabera, geltokiak hurrengo bidaiari kopuruak zenbatzen ditu:

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Sestao
* 2. linea (Bilboko metroa)
* Bilboko metroa
* Bizkaibus
* Alsa

## Kanpo estekak 
* Bilboko metroaren webgunea
* Bizkaibusen webgunea
* Alsaren webgunea
Valga (Galizia)

**Valga** Galiziako Pontevedra probintzian dagoen udalerria da. Caldasko probintzian kokatzen da. Iparraldean Dodro, Pontecesures eta Padrón udalerriekin mugatzen du; hegoaldean Catoira eta Caldas de Reisekin; ekialdean Cuntis eta A Estradakin; mendebaldetik berriz Rianxo eta Dodrorekin. Udalerriko galiziera hiztunen kopurua %98,17koa da.

Bertako herritarrei galizieraz *Valgués* deritzaie, euskaraz berriz *Valgar*.

## Parrokiak 
* Campaña (Santa Cristina)
* Cordeiro (Santa Comba)
* Setecoros (San Salvador)
* Valga (San Miguel)
* Xanza (Santa María)

## Herritar ezagunak 
* Xesús Ferro Couselo, historialari eta ikerlari galiziarra (1906-1975).

## Iruditegia 

Irudi:Xiabre Galicia - España.jpg|Xiabre Mendia
Irudi:Rapa das Besta Xiabre - Pontevedra - Galicia - España.jpg|Rapa das Bestas deritzon galiziar ohitura

## Kanpo estekak 
* Valgako Udalaren Webgune Ofiziala
* Valga, Rías Baixaseko Turismoa
Jokin Uria

**Jokin Uria Lekuona** (Lezo, 1965eko otsailaren 12a - ), futbol jokalari ohia da. 1980ko hamarkada amaieran eta 1990eko hamarkadan zehar Errealean jokatu zuen.

## Biografia 
Ezker hegalekoa izatez, Errenteriako Sagrado Corazon de Telleri taldean hasi zen jokatzen. Jubenil mailan jokatzen zuenean, Sanse taldearekin proba batzuk egin zituen eta 1983. urtean bertan jokatzen hasi zen. Sansen jokatzen hasi eta urtebetera, lehen taldearekin egin zuen debuta, Errege Kopako partida batean, Amorebietaren aurka. Bertan 24 minutu jokatu zituen eta Errealak 0 eta 3 irabazi zuen. Hala ere, Sanse taldean jokatzen jarraitu zuen 1986. urtera arte.

1986/1987 denboraldian Errealean hasi zen jokatzen eta Espainiako ligan 1986ko Abenduaren 17an debutatu zuen, Cadizen aurka. 1987. urtean Espainiako Errege Kopa irabazi zuen, nahiz eta finaleko partida ez zuen jokatu. Hala ere, hurrengo urteko Madrilgo Kopako finalean jokatu zuen, nahiz eta orduan finala galdu zuten Bartzelonaren aurka. Urte honetan, Espainiar ligako eta Errege Kopako txapeldunordea izan zen Errealarekin.

1996/1997 denboraldi amaieran Erreala utzi zuen, hamaika urte talde txuri urdinean jokatu ondoren. Errealak, Klubaren er¡reserkia jarri zion orduan.

Donostiako ibilbidea amaitzean, urte betez jokatu zuen Eibar futbol taldean, Espainiar ligako bigarren mailan. Urte horretan, 31 partidu jokatu zituen. Nahiz eta denboraldi txukuna egin, bere kirol ibilbide profesionalari amaiera ematea erabaki zuen.

Jokin Uria oso jokalari kritikatua izan zen bere ibilbide guztian. Hala ere, jokatu izan zuen guztietan maila txukuna eman izan zuen.

## Kanpo estekak
Eugenio Bustingorri

**Eugenio Bustingorri Oiz**, *Bustin*, (Zulueta, Nafarroa Garaia, 1963ko abenduaren 28a) futbolari profesional ohia da. Osasunan jokatu zuen 12 denboraldiz, eta beste batez Atletico de Madriden.

## Biografia 
Espainiar ligako lehen mailako debuta, 1982ko Urtarrilaren 23an egin zuen Osasunarekin Valentziaren aurka. Lehen urteak Osasunan egin ostean, 1989/1990 denboraldia Atletico de Madrid taldean jokatu zuen.

Urte honen ostean, Osasunara itzuli zen eta bertan beste lau urtez jokatu zuen. 1991. urtean, RCD Espanyol taldeari sartu zion golari esker, talde gorritxoa, UEFA koparako sailkatu zuen bere historian bigarren aldiz.

Bere kirol ibilbidea Izarra futbol taldean amaitu zuen 1994/1995 denboraldian.

## Kanpo estekak