Bizkaibus

[thumb|300px|eskuinera|Autobusa [Galdakaon]]
**Bizkaibus** Bizkaiko Foru Aldundiak eskaintzen duen hiriarteko autobus zerbitzuaren izen komertziala da, autobusok berde koloredun diseinuaz identifikatzen direla. 2017an Bizkaiko garraio publikoan egindako bidaien % 16,1 Bizkaibusen egin zen, Bilboko metroaren atzetik herrialdeko bigarren garraio publiko zerbitzurik erabiliena izanik.

2014tik hurrengo enpresek dute esleituta Bizkaibus zerbitzuaren ustiapena:

* **Ezkerraldea-Meatzaldea Bus S.A.**, ustiatzaileak Transportes Colectivos S.A. eta Transitia dira.
* **Grupo Acha Movilidad - Lujua Txorierri Mungialdea S.A.**, ustialtzaileak Encartaciones S.A., Compañía de Autobuses Vascongados (CAVSA) eta Autobuses de Lujua dira.
* **Busturialdea-Lea Artibai Bus S.A.**, ustiatzaileak Transportes Colectivos S.A. eta Transitia dira.
* **Nerbioi PesaLur S.A.**, ustialtzailea Pesa Bizkaia da.
* **Grupo Acha Movilidad - Enkarterri S.A.**, ustialtzaileak Encartaciones S.A., Compañía de Autobuses Vascongados (CAVSA) eta Autobuses de Lujua dira.
* **Euskotren**, ustiatzailea Eusko Trenbideak da.

## Historia 
Bizkaiko Foru Aldundiak bere ardurapean zeuden hiri-arteko autobus zerbitzuak zerbitzu bakar batean bateratzeko sortu zuen Bizkaibus. Ordura arte Aldundiaren menpeko autobus zerbitzuak eskaintzen zituzten enpresak marka eta irudi bakar batean bildu zituen. TCSA izan zen lehenengo enpresa Bizkaibusen sartzen, 1988an. Ondoren, 1994an Encartaciones S.A., 1996an CAV, 1997an PESA Bizkaia, 2002an Eusko Trenbideak, 2005ean ADNOR eta 2007an Autobuses de Lujua batu ziren.

2005eko azaroaren 1.an Bilbo eta Castro Urdiales lotzen zituzten lineak Bizkaibus saretik kanpo gelditu ziren, Encartaciones S.A. enpresak bere kabuz kudeatuz.

2006an Bizkaibusen defizita 47 milioi eurotik 56,2ra igo zen, batez ere Bilboko metroa Ezkerraldera luzatu eta autobus zerbitzuan egindako murrizketen ondorioz.

2008ko azaroaren 19an Bizkaibusen webgunearen aplikazio berria jarri zen martxan, erabiltzaileei autobusen kokapen eguneratua kontsultatzea ahalbidetuz, horretarako mapak, ortoargazkiak eta Bizkaibusen ustiatzeko laguntza sistemak ematen dituen enbora errealeko datuak erabilita. Hala, ibilgailuak geraleku jakin batera iristeko falta den denbora, geralekuen kokapena, lineen ibilbideak eta ordutegiak kontsulta daitezke, besteak beste.

2009ko irailean Bizkaibusen marka irudiaren diseinu berria aurkeztu zen, 18 urtez indarrean egon ziren kolore korporatiboak (horia eta urdina) berde koloreaz ordeztuz. Aldaketa progresiboki egin zen webgunean, ibilgailuetan eta markesinetan.

2017an markesina eredu berri baten prototipoa aurkeztu zen, eta 2018ko uztailaren 2an eredu berriaren behin-betiko itxura azaldu zen Portugaleten. Eredu berriak alde eta sabai gardenak ditu eta argiztatuta dago, segurtasun neurri modura. Mugikortasun Urriko Pertsonentzako erreserbatutako tokiz eta informazio pantailaz hornituta daude, pantailetan ibilgailuak heltzeko falta den denbora azalduko dela. Urte amaierarako 17 markesina berri instalatu ziren, eta progresiboki Bizkaibusen 850 geraleku berritzen ari dira.

Gaur egun 121 linea ezberdin daude, batzuk uda garaikoak baino ez diren arren, adibidez, hondartzetako zerbitzua eskaintzen dituzten lineak.
[thumb|300px|eskuinera|[Bermeo - Bilbo linea Zabalburu plazan (Bilbo).]]

## Bidaia-txartelak eta tarifak 
### Tarifa-gune sistema integratua 
Bizkaiko Garraio Partzuergoak garraio ezberdinentzako tarifa-gune sistema integratua jarri du martxan, gaur egun Bilboko metroa, Euskotren Trena, Euskotren Tranbia eta Bizkaibus zerbitzuek tarifa-gune sistema integratua erabiltzen dutelarik. Honen arabera, bost gune ezberdinetan banatzen da lurraldea:

### Barik txartela 
**Barik txartela** Bizkaiko Garraio Partzuergoak jaulkitako kontakturik gabeko txartel bakarra da, eta txartelari esker abonu-titulu bereziak erabil daitezke, hobaridun prezioekin bidaiatu ahal izateko. Txartelak 3€ko kostua dauka, eta hiru motatakoa izan daiteke:

* **barik anonimoa** (zuria): **Creditrans** titulua erabili ahal izateko. Txartel anonimoak pertsonalizatzeko aukera ematen du, hala Barik Kide txartela bihurtzen da.
* **barik pertsonalizatua kide** (zuria): **Creditrans**, **Gazte 70** edota **Gazte Oro** tituluak erabili ahal izateko.
* **barik pertsonalizatua giza** (gorria): **Gizatrans** titulua eta aurreko titulu guztiak erabili ahal izateko.

Barik txartel pertsonalizatuak Bizkaiko Garraio Partzuergoaren Bezeroen Arretarako Bulego integraletan eska daitezke, hurrengo tokietan kokatuta:
* Abandoko Indalecio Prieto geltokia (Renfeko Aldirien solairua)
* Ansioko geltokia
* Areetako geltokiko kanpoaldea (Ibaigane, 17)
* Bilbobusen Bezeroen Arretarako Bulegoa (Poza Lizentziatua kalea, 6)
* Durangoko geltokia
* Gernikako geltokia
* Leioako EHU Bizkaiko Unibertsitate Campusa (Gizarte Arloetako eraikina)
* Portugaleteko Herritarren Arretarako Bulegoa (San Roke plaza)
* San Mamés geltokia (Luis Briñas sarbidea)
* Sodupeko Udal bulegoak (Gallarraga zeharkalea 20)
* Zazpikaleetako geltokia (San Nikolas sarbidea)

### Bidaia-txartelak eta tarifak 
Bizkaibusek ezarritako sistemaren arabera, bidaia-txartela balioztatu behar da bai sartzerakoan zein irteterakoan ere.

Hona hemen **2018ko ekainaren 4an** indarrean jarritako bidaia-txartel eta tarifak:

#### Bizkaibusen besterik ez erabiltzekoak 
* **Joanaldiko tiketa**: Pertsonal eta transferiezina. Bidaia bakarra egiteko.

#### Bizkaiko Garraio Partzuergoak jaulkitakoak 
* **Creditrans**: **Barik txartel** batean kargatzen den txanpondegi titulua da, hobaridun prezioekin bidaiatzeko. Barik txartela anonimoa bada, transferigarria da eta bidaia berean behin baino gehiagotan erabiltzekoa da. Barik txartela pertsonalizatua bada, pertsonal eta transferiezina da. Metroan **BAT txartela** erabil daiteke, eta txartel hori erabiltzekotan Creditrans tituluaren tarifak ezarriko dira.

* **Gizatrans**: **Barik giza txartel** batean kargatzen den txanpondegi titulu soziala da, 65 urte baino gehiagoko edota %65 edo gehiagoko minusbalio edo baliogabetasuna duten pertsonei zuzendutakoa eta hobaridun prezioekin bidaiatzeko. Pertsonal eta transferiezina. Bizkaiko Garraio Partzuergoaren Bezeroen Arretarako Bulego integraletan eska daiteke.

* **Gazte 70**: **Barik txartel pertsonalizatu** batean kargatzen den hileko titulu multimodala da, Bizkaian erroldatutako 26 urte baino gutxiagoko gazteei zuzendutakoa eta 30 egunetan 70 bidaia egiteko balio du. Pertsonal eta transferiezina. Bizkaibusen ez ezik Bilboko metroan, Euskotrenen (Larreinetako funikularra barne) eta Bilboko tranbian ere erabil daiteke.

* **Gazte Oro**: **Barik txartel pertsonalizatu** batean kargatzen den hileko titulu multimodala da, Bizkaian erroldatutako 26 urte baino gutxiagoko gazteei zuzendutakoa eta 30 egunetan nahi beste bidaia egiteko balio du. Pertsonal eta transferiezina. Bizkaibusen ez ezik Bilboko metroan, Euskotrenen (Larreinetako funikularra barne) eta Bilboko tranbian ere erabil daiteke.

### Bidaiariak 

2001. urtean 38.536.000 bidaia zenbatu ziren Bizkaibusen. Urte hori izan zen Bizkaibus gehien erabili zen urtea. Geroztik, autobusaren erabilpena urtero jaitsiz joan da, 2003. urteko igoera salbu.

Bereziki aipagarriak dira 2002 eta 2005. urteetako jaitsierak. Urte horietan, aurreko urteekin alderatuta, 3,2 eta 2,7 milioi bidaiari baino gutxiago zenbatu ziren, hurrenez hurren. 2002ko beherakadaren zergatien artean Bilboko metroaren 2. linea irekitzea egon daiteke.

Nahiz eta 2003an bidaiarien igoera gertatu, 37.030.557 bidaiari zenbatuta 2001eko errekorraren ondoren bidaiari gehien zenbatu ziren urtea izanik, hurrengo urteetan berriro ere beherako joerari jarraitu dio, gaur egun arte.

2007. urtera arte beherakada nahiko lineala gertatu da, eta geroztik beherakada nabarmen lausotu da, nahiz eta urtez urte ehun milaka bidaiari galdu diren.

2016an bidaiarien handipen txiki bat zenbatu zen, aurreko urtearekin alderatuta milioi erdi bidaia gehiago balioztatu zirela. 2017an ere bidaia kopurua berriro ere igo zen, aurreko urtearekin alderatuta ia 750.000 bidaia gehiago zenbatuta. 2018an antzeko igoera eman zen, 700.000 bidaiari gehituz.

## Bilboko terminalak eta lineak 
#### Ayala 
#### Bailén kalea 
#### Plaza Biribila 
* A3521 Bilbo - Santa Marina

#### Zabalburu plaza 
#### Abando (geltokia) 
* A-3223 Bilbo - Larrabetzu Artxandako tuneletatik
* A-3336 Bilbo - Muskiz
* A-3340 Bilbo - Abanto Zierbena - Muskiz Autopistatik
* A-3514 Bilbo - Zornotza - Gernika
* A-3515 Bilbo - Zornotza - Gernika - Bermeo
* A-3911 Bilbo - Galdakaoko Ospitalea- Lemoa - Durango
* A-3912 Bilbo - Galdakaoko Ospitalea - Lemoa - Durango - Ermua - Eibar
* A-3917 Bilbo - Galdakaoko Ospitalea - Lemoa - Zeanuri
* A-3925 Bilbo - Lemoa - Otxandio - Ubide

#### Behin-behineko Termibus geltokia 
* A3341 Bilbo – Arrespalditza (13. eta 14. dartsenak)
* A3342 Bilbo – Sodupe – Artziniega (13. eta 14. dartsenak)
* A3343 Bilbo – Sodupe – Gordexola (13. eta 14. dartsenak)
* A3512 Bilbo – Lekeitio (15. eta 16. dartsenak)
* A3513 Bilbo - Galdakao Ospitalea - Gernika - Ea - Lekeitio (Termibus EITB geralekua)
* A3523 Bilbo - Galdakao Ospitalea - Gernika - Aulesti – Lekeitio (Termibus EITB geralekua)
* A3915 Bilbo – Durango – Ondarroa (15. eta 16. dartsenak)
* A3916 Bilbo – Ermua – Ondarroa (15. eta 16. dartsenak)
* A3923 Bilbo – Durango – Elorrio (17. eta 18. dartsenak)
* A3927 Bilbo – Lemoa – Zeanuri (17. eta 18. dartsenak)
* A3926 Bilbo – Eibar (17. eta 18. dartsenak)
* A3933 Bilbo – Durango (17. eta 18. dartsenak)

#### Moyua plaza 
* A-3224 Bilbo - Derio- Teknologi Elkartea
* A-3225 Bilbo - Laukiz - Mungia
* A-3250 Bilbo - Teknologi Elkartea Artxandako Tuneletik
* A-3516 Bilbo - Mungia Autopistatik
* A-3517 Bilbo - Derio - Mungia amarretan Laukariztik eta berrogeitan Zabalondotik
* A-3518 Bilbo - Mungia - Bakio Autopistatik
* A-3527 Bilbo - Mungia - Bermeo Autopistatik

#### Zabalkunde plaza (Mapfre) 
* A3411 Bilbo - Getxo - Aizkorri

## Linea guztiak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bizkaiko Garraio Partzuergoa
* Bizkaiko Foru Aldundia
* Barik txartela
* Euskotren Trena
* Euskotren Tranbia
* Bilbobus
* Nafarroako Hiriarteko Garraioa (NBus)
* Lurraldebus
* Araba Bus

## Kanpo estekak 
* Bizkaibus - Webgune ofiziala.
* Bizkaibus - App (Google Play / App Store).