Lectoureko aldare taurobolikoak

**Lectoureren aldare taurobolikoak** edo **Leitorako aldare taurobolikoak** sakrifizioak oroitzen dituzten hogei aldareko bilduma bat dira, taurobolio izenekoak, Magna Mater/Zibele jainkosari eta haren bikotekidea Attisi. Lectoureko katedraleko korua berreraiki zenean aurkitu zituzten, kontserbatzen diren guztientzat, eta, berehala, aldare horiek “bilduma publiko” gisa eratu ziren. Gaur egun Frantzian kontserbatzen diren aldare taurobolikoen erdiak ez badira, luzaroan baieztatu den bezala, gutxienez munduko bildumarik garrantzitsuena da kantitateagatik, koherentziagatik eta kontserbazio-egoeragatik (Erromak hamabostaldi bat gordeko luke). Lectoureko Euname Camoreyt Museoan daude.

## Aurkikuntza 
thumb|Leitorako antzinako lonja eta etxe komuna: zezen-aldareak binaka pilareetan multzokatuta ikus daitezke. Eugène Camoreyt-en marrazkia, Verdun hiriko arkitektoaren marrazki baten arabera. Camoreyt-en interpretazio probablea, Verdun-en jatorrizkoan ez baitira ikusten.
Lectoure, antzinako *Lactora*, “hiri santuetako” bat bezala hartzen da. Hiriaren zatirik garaienak okupazio iraunkorra izan du Historiaurretik. Bertako biztanleek hileta-putzuak utzi zituzten bertan. Garai erromatarrean, hiria lautadara jaitsi zen, bere jatorrizko muinoaren oinean, erromatar hirigintzaren arabera zabaltzeko. Hala ere, tenpluak eta erlijio-guneak goialdean geratuko ziren. Gutxienez bi tenplu daude jasota epigrafian, baina ez dira aurkitu, bat Jupiterrena eta beste bat Zibele/Magna Mater jainkosarena. Inbasio handien ondoren eta Erdi Aroan, hiria garaierara itzuli zen, gotortzeko errazagoa baitzen.

1540an, katedraleko koruan eta haren ondoan egindako obra handiak zirela eta, Santo Tomasi eskainitako jatorrizko elizaren hondakinetan hogei-hogeita bi aldare tauroboliko artean aurkitu ziren.  Horien kopurua handiagoa izango zen, ziurrenik, gehienetan zeharkakoak diren hainbat testigantzari erreparatzen badiegu.  Ez dakigu aurkitu zituztenean aldareok berrerabilita ote zeuden antzinako katedraleko hormetan, akitaniar-erromatar deritzon harresian edo lurzoru naturalean.

Aurkikuntza honek ondorio sakonak izan zituen, izan ere, elizako aztarna erromatarra Gilen du Choulek 1556an egindako lanean aipatzen baita. Gilen du Choule frantses antikuario, numismatikari eta bildumazale ezaguna izan zen, Antzinako Erromari buruzko ikerketak egin eta liburuak idatzi zituen, eta XVIII. mendera arte erreferentziazko autoritatea zian zen Antzinako Historiako gaietan. bere lanetako baten, aipatu zuen Gordiano enperadoreari eskainitako aldare bat Lectoureko elizako aldarearen oinarri zela. 

“*...Eta aipatutako Lectore hiribilduan, San Tomasen tenplu txiki hondatuan, aldareari eusten dion zutabean ikusten da, hurrengo epitafioa:  zeinaren bidez dekurioien ordena (Escheuins dei dezakeguna) Gordiano enperadorearen eta haren emazte Sabina Trãquillinaren  osasunaren alde eta Lectore hiriaren egoeraren alde, Tauropolio izeneko sakrifizio bat egin zela, Jainkoen Amari.”*

Aldare-biduma berehala *bilduma publiko* izendatua izan zen, eta, ustez Frantziako lehen museo-bilduma publiko bilakatu.

Denbora luzez uste izan da katedrala eta Santo Tomas eliza tenpluen gainean eraiki zirela, tradizioarekin bat datorrena eta aldareen aurkikuntza justifikatzen duena. Hala ere, Georges Fabrek eta Pierre Sillasesek hipotesi bat plazaratu zuten: aldareak hiriko lehen harresian aurkitu zirela, katedraleko koruaren mailatik pasatzen den lekuan, hain zuzen ere. Proposamen horren alde argudio hau darabilte: Lectoureko muinoaren goialdean dagoena, ez dela inoiz aurkitu erromatar garaiko objekturik, eta horrek pentsarazten du garai hartan ez zegoela okupatuta eta tenpluak beherago zeudela, foroaren goiko partean, antzinako hiriaren ipar-ekialdean kokatua egon zitekeena, eta, beraz, aldareak berrerabili zituztela kristau garaian harresia eraikitzeko. Erdi Aroko harresia, iparraldean ikus daiteke, Borreroaren dorrearen (Tour du Bourreau) ondoan, eta oinarria, antzinako berrerabiliko blokez osatuta dago.

1591n, etxe komuna eraiki zen (gaur egungo Aleen lonja (Halle aux grains de Lectoure) dagoen lekuan). Zezen burudun aldareak, beste estela batzuekin batera,  bertan sartuta zeuden, binaka, zutabeen goiko aldean. Bertan egon ziren 1840ra arte, sute batek eraikina suntsitu zuen arte haiz zuzen. Lonja berri bat egin zen, eta aldareak 1819tik udaletxe bihurtuta zegoen gotzainaren  jauregi zaharreko areto batean gorde ziren. 1874an, Eugène Camoreytek, marrazketa-irakasle apal eta jakintsu amateurrak, gotzainen kapera zaharrean ezarri zituen, pixkanaka osatuko zuen museoaren pieza nagusi gisa.

## Taurobolioak 
Taurobolioa odolezko sakrifizio bat da, non zezen bati zintzurra mozten zitzaion. Beste jainko askori egiten zitzaion sakrifizio hori, luxuzkoa zena, Magna Materri ere eskaini zitzaion,   jainkosaren bitartekotza lortzeko. Hiltzen eta eskaintzen zen aberea aharia zenean, orduan sakrifizioari *criobolium* esaten zitzaion. Taurobolioa gogorarazteko, inskripzioetan askotan jarri zen sakrifizio mota hori eskaini zitzaiola jainko-jainkosari, baina *criobolium* hitza ez da inskripzioetan agertzen. Aditu modernoek horrelako aldareei "aldare tauroboliko" izena eman diete, Taurobolioaren zeremoniarekin lotuta zeudela ikusi baita.

Magna Materri eskainitako *taurobolium* zeremonia ikuskizun handi izaten zen, ez oso ohikoa, eta apaiz eta fededun kopuru handiak biltzen zituen. Horrelako hiru zeremonien berri gorde dira *Lactora hirian,*  II. eta III. mendeetan: 176ko urriaren 18an (Marko Aurelioren garaian), 239ko martxoaren 24an eta 241 abenduaren 8an (Gordiano III.aren garaian kasu bietan): enperadorearen eta bere emaztearen aldeko sakrifizioaz gain, egun horretarako zazpi emakume eta gizon batek eskainitako aldareak gordetzen dira. Data zehatz horientzat ez da azalpenik aurkitu, eta ikusi da ez zetozela bat inongo gertaera partikularrekin; soilik 239ko zeremonia, martxoaren 24koa, erromatar egutegian, odolaren egunari dagokio eta liturgia metroakoan ( Magna Mater/Zibeleren gurtzari lotutako liturgia) bere fededunen odol isurketa egiteko eguna da. Ezin da baztertu beste data batzuetan zezenketak egin izana, aldare batzuek ez baitute datazio zehatzik.

## Bilduma 
Lectouren gordetzen diren hogei aldareetatik, hemezortzi Saint-Béat-eko marmol zurizkoak dira, eta bi bertako kareharri dolomitikokoak. Bi aldare “galdutzat” jo dira, baina aldare horien deskribapena eta inskripzioak bilduma epigrafikoetan daude. Neurriak eta proportzioak, aldakorrak badira ere, nahiko homogeneoak dira: 48 cm-tik 96 cm-ra bitarteko altuerakoak (Lyongo zezen-aldareak 1,10 m-tik 2,05 m.ra bitartekoak dira). Denak dira faktura zaindukoak, eta kontserbazio egoera onean daude, inskripzioei dagokienez behintzat: Frantziako Iraultzan mailukatu zituzten alboetako ikur liturgikoak (zezen buruak, *paterak*, labanak, *urceus*-pitxerrak-), heraldikako sinboloak zirela sinestuta baitzeuden. Aldareak pilareetan binaka bildurik zeudenez, ondoz-ondoan zeuden aldeak ez ziren ikusten eta ez zituzten kolpatu. Aldare gehienek, beraz, alboko aurpegi bat mailukatua dute, eta beste bat osorik edo ia osorik. Inskripzioak,  diseinu berdineko moldura bikoitzeko marko batez inguratuta daude; batzuetan inskripzioa markoaren gainean edo aldarearen oinarrira arte luzatzen da. Severoren aldareak, betalde,  hosto eta adarren irudiak dituen markoa du. Gainontzekoen kasuan, inskripzioak bakarrik aurreko aldean daude.

Inskripzio guztiek *tauropolium* hitza daramate, eta ez "*taurobolium*", Lyongo aldare taurobolikoen kasuan bezala. Artemisa Taurideren gurtzaren erreferentziak ere daude. Artemis hori Tauride izeneko eskualdean, egungo Krimean, ohoratzen zuten, eta Franz Cumontek (1868 - 1947) esan zuen Tauridoeko Artemisaren kultua, Magna Materren kultuak ordezkatu zuela. Litekeena da Artemisaren forma erromatarra den Dianari eskainitako tenplu bat existitu izana, Dianaren Iturria (Fontaine Diane) dagoen hiriko sektore berean, nahiz eta gaur egun, ideia hori hipotesi hutsa den.

176ko aldare bat, aldi berean *taurobolioa* bat eta *criobolioa* bat oroitzen dituena, familia inperialaren omenez eskaintzen du Lactorako hiriak "*r(es) p(ublica) / Lactorat(ium)*". Aldare handiena (93 zentimetro garai), San Tomas elizako aldarearen oinarri zena, 241. urtean oparitu zioten Gordiano enperadoreari, haren emazte Tranquillinari, familia inperial osoari, eta laktorarren *civitas*-entzat. 20 aldareetatik, eta aurreko bi horiek kenduta, hiruk gizon baten izena aipatzen dute, taurobolioa egin zuen gisa. Beste guztiek adierazten dute emakume bat izan zela (batzuetan bi elkarrekin) sakrifizioa eskaini zuena eta abereak (*hostiis* *suis*) immolatzeko eman zituena.

Hiru aldaretan *vir*-en ("indarrak", ziurrenik zezenaren barrabilak) kontsakratzearen berri ematen da. *Vir*-ak aldareen oinetan lurperatzen ziren, tenplutik gertu. Jaime Alvar adituak azaltzen duenez, Mater Magnaren kultuaren kasuan, erritual espezifikoak bereziak ziren. Jainkosak zezenen edo aharien sakrifizioak jasotzen zituen, beste kultu askotan gertatzen zen bezala, baina hemen modu berezian egiten zen, sakrifizioan abere sakrifikatuaren barrabilak jasotzen baitzituen.      

### Aldare desagertuak 
#### Lectoureko lehenengo taurobolioaren aldarea 
: Ekialdeko atea defendatzen duen kanpoko bastioietako batean berrerabili zen. Harresiak eraistean galdu zen. Agian 176. urtea baino lehen egindako taurobolioa bat oroitarazten zuen (160-176 artean?). 

#### Aurelia Oppidanaren aldarea 
: Aurkikuntzaren lekua ezezaguna da, baina seguruenik beste aldareekin batera topatu zen: ez zuten lonjako pilareetan sartu. 

### Kontserbatutako aldareak 
#### Antonia Primaren aldarea 
ezkerrera|thumb|Antonia Primaren aldarea. Aurrealdean idazkuna du.
eskuinera|thumb|Antonia Primaren aldarea, alboko eskuinaldea: ahari-burua

: Marmola, K.o. 176ko urriaren 18a. Altuera: 0,78 cm. Ezkerreko aurpegia, zezen-burua (degradatua). Eskuineko aurpegia, ahari-burua. 
::: SACRUM
::: M.M
::: ANT.PRIMA
::: TAVROPO
::: LIVM.FEC
::: HOST.SVIS
::: SACERDOTIB.ZM
::: INTHIO.PROCLIANIET
::: PACO.AGRIPPAE
::: {…}O.UII.COS.XV.K.NOVEMB
: *Ama Handiari. Antonia Primak bere biktimekin egin zuen tauropolia. Zminthius (libertoa), Prokuliano eta Bakio (libertoa), Agriparen apaiz, Pollio eta Aperren bigarren kontsulaldian, azaroko kalenden aurreko hamabosgarren egunean.*

#### Iulia Valentina eta Hygia Silnaren aldarea 
ezkerrera|thumb|Ezker alboko aurpegia: zezen burua

: Marmola, K.o. 176ko urriaren 18a. Altuera: 0,69 m. Ezkerreko aurpegia, zezenaren burua. 
::: M.DEVM
::: IVL.VALENTINA
::: ET.HYGIA.SILNAE
::: AVROPOLVM;FE
::: CERVNT.XVKNOV
::: POLL.ET.APROCOS
::: SACERDOTEZMVN
::: THIOPROCULIANI
: *Jainkoen amari, Iulia Valentinak eta Hygiak (esklaboa edo libertoa), Silnakoak, taurobolia bat egin zioten azaroko kalendak baino hamabost egun lehenago, Pollio eta Aperren kontsulaldian (bigarrena), Proculianoren Zminio (libertoa) apaiz zelarik.*

#### Aelia Nicearen aldarea 
ezkerrera|thumb|Aelia Nicearen aldarea

: Marmola, K.o. 176 inguruan. Altuera. 0,74 m. Eskuineko aurpegia, ahari-burua. Ezkerreko aurpegia, zezenaren burua. 
::: SACRVM
::: M.M
::: AEL.NICE
::: TAVROPO
::: LIVMFE
::: CITHOS
::: TISSVIS
::: SACERDOTZMINTIO PROCLIANI
: *Ama Handiari, Aelia Niceak tauropolioa bat egin dio bere biktimekin. Zminio, Proklianoren libertoa, apaiza zelarik.*

#### Marcianaren aldarea 
ezkerrera|thumb|Marcianaren aldarea
eskuinera|thumb|Marcianaren aldarea, ezkerreko alboko aurpegia: zezen-burua

: Marmola, K.o. 176 inguruan. Altuera: 0,83 m. Ezkerreko aurpegia, zezenaren burua. Eskuineko aurpegia, ahari-burua. 
::: SACRVM.M.M
::: MARCIANA
::: MARCIANI.F
::: TAVROPOLIVM
::: FECIT.HOSTIS
::: SVIS.SACERDO
::: TEZMINTIOPRO
::: CVLIANILIB
: *Ama Handiari. Marcianak, Marcianoren alabak, taurobolioa bat egin zuen bere biktimekin, apaiza Zminthius, Proclianoren libertoa, zelarik.*

#### Lactorateen aldarea familia inperialari 
ezkerrera|thumb|Lactoratoen aldarea

: Marmola, K.o. 176 inguruan. Altuera: 0,96 m. Ezkerreko aurpegia, zezen-burua. Eskuineko aurpegia, ahari-burua. 
::: PROSALVTE
::: ETINCOLVMI
::: TATEDOMVS
::: DIVINAER.P
::: LACTORAT.TAV
::: ROPOL.FECIT
: *Etxe jainkotiarra (enperadorearen etxea) salbu mantentzeko eta babesteko, Laktoratarren Errepublikak taurobolio bat egin zuen.*

#### Aprilis eta Saturninaren aldarea 
ezkerrera|thumb|Aprilis eta Saturninaren aldarea

:Marmola, K.o. 176-250? Altuera: 0,69 m. Ezkerreko aurpegia patera. Eskuineko aurpegia, pitxarra. 
::: SACR
::: M M
::: APRILISREPENTI
::: NI.FIL.ETSAVR
::: NINA.TAVRINI
::: FIL.TAVROPOLI
::: VM.ACCEPERVNT
::: SACERDOTE
::: L.ACCIO.REM
::: HOSTIIS
::: SVIS
:::
::: *Ama Handian, Aprilis, Repentinoren semeak, eta Saturnina, Taurinoren alabak, jaso zuten taurobolioa, beren biktimekin batera. Lucius Accius Remus, apaiza.*

#### Severusen aldarea 
ezkerrera|thumb|Severusen aldarea

: Kareharria, K.o. 150-200? Hostotzaz apaindutako marko batean dago sartuta inskripzioa. "Vir"-en (aberearen barrabilak) kontsakrazioa aipatzen du. 
::: SEVERVS
::: IVLLI-FIL
::: VIRES.TAVRI
::: QVOPROPRI
::: PERTAVROPO
::: LIVM.PVB.FAC
::: TVM.FECERAT
::: CONSACRAVIT
:::
::: *Severusek, Iullusen semeak, zezenaren birak sagaratu zituen, honekin pertsonalki taurobolio publiko bat egin zuelarik.*

#### Severaren aldarea 
ezkerrera|thumb|Severaren aldarea

: Marmola, K.o. 176-200? Altuera: 0,78 m. 
::: SACRVM
::: M.M
::: SEVERAQUAR
::: TI.F.TAVRIPOL
::: FECITHOTS
::: SVIS
:::
::: *Ama Handiari, Severak, Quartusen alabak, taurobolo (tauripolium) bat egin zuen bere biktimekin.*

#### Valentinaren aldarea 
ezkerrera|thumb|Valentinaren aldarea

: Marmola, K.o. 176-200? Altuera: 0,48 m. 
::: M M
::: VALENTINA
::: VALENTISF
::: TAVROPOL.F.
::: HOSTISSVIS
::: ( )TVALERIAFIL
: *Ama Handiari, Valentinak, Valensen alabak, taurobolio bat egin zuen bere biktimekin, Valeria alabarekin batera.*

#### Viatorren aldarea 
ezkerrera|thumb|Viatorren aldarea

: Marmola, K.o. 176-200? Altuera: 0,85 m. Ezkerreko aurpegia, ezpata (sakrifiziorako, degradatua). Eskuineko aurpegian, ezpata (gradientea). Vir-en kontsakrazioaren aipamena.  
::: VIATOR
::: SABINI.FIL
::: VIRES.TAVRI
::: QVOPROPRIE
::: PERTAVROPO
::: LIVM.PVB.FACT
::: FECERAT
::: CONSACRAVIT
: *Viator Sabinoren semeak zezenaren birak sagaratu zituen, berarekin pertsonalki zezen publiko bat egin zuelarik.*

#### Ama Handiari sagaratua, Valeria Geminaren eskutik 
ezkerrera|thumb|239ko Valeria Geminaren aldarea

: Marmola, K.o. 239ko martxoaren 24a. Eutycherengandik jasotako *vir*-ak (aberearen barrabilak) kontsakratzea (apaizaren izena?). Valeria Geminak berak, bi urte geroago, beste taurobolio bat osparazi zuen. 
::: S.M.D.
::: VAL.GEMINA
::: VIRES.ESCE
::: PIT.EVTICHE
::: TIS.VIII KAL
::: APRIL.SACER
::: DOTE.TRAIA
::: NIONVNDI
::: NIO.D.N.GORD
::: IANO.ETAVIOLA.COS
: Jainkoen Amari, Valeria Geminak bildu zion (oker idatzitako *escepit*, *excepit* ordez, bertako ahoskera?) *Eutichesen* vir-ak, apirileko Kalendak baino bederatzigarren egun lehenago, apaiza Traianus Nundinius izanik, gure jaun Gordiano eta Aviolaren kontsulaldian.

#### Enperadoreari eta familia inperialari eskainitako aldarea 
ezkerrera|thumb|Familia inperialaren aldarea

: Marmola, K.o. 241eko abenduaren 8a. Altuera: 0,90 m. Ezkerreko aurpegia, zezen-burua (degradatua). Eskuin aurpegia, patera kirtenduna. Bere koroatzea galdu zuen, agian Santo Tomas elizako aldare euskarri bezala berrerabili zenean. 
::: PROSALUTEIMPM
::: ANTONI.GORDIANI
::: PII.FEL.AVG.ETSA
::: BINIAE.TRANQVIL
::: LINAEAVG.TOTI
::: VUSQ.DOMVSDIVI
::: NAE.PROQ.STATV
::: CIVITAT.LACTOR
::: TAVROPOLIVMFE
::: CITORDOLACT
::: D.N.GORDIANO
::: AVGIIET.POMPEIANOCOS
::: VIIDVSDEC.CVRANTIB
::: M.EROTIO.FESTO.ET.M
::: CARINIO.CAROSACERD
::: TRAIANIO NVNDINIO 
:::
::: *Marcus Antonius Gordiano  enperadore jainkozale, zoriontsu eta  augustorentzat, eta Sabina Tranquillina augustarentzat, eta etxe jainkotiar osoarentzat (enperadorearen etxea) salbaziorako, eta Lactoratateen hiria  salbu egon dadin, Lactoratarren Biltzarrak taurobolio bat egin zuen, gure jaun Gordiano Augustoren bigarren kontsulaldian, eta Ponpeianorenean, abenduko Idusen aurreko seigarren egunean, Marcus Erotius Festus eta Marcus Carinius Cariniusen kargura, Traianius Nundinius apaiza zela.* 

#### Gaius Iulius Secundusen aldarea 
ezkerrera|thumb|Gaius Julius Secundusen aldarea

: Marmola, K.o. 241eko abenduaren 8a. Ezkerreko aldea, bureta. Eskuin aurpegia, *patera* kirtenduna. 
::: S M DEVM
::: G.IVL.SECVN
::: DVS.TAVROPO
::: LIVM.ACCEPIT
::: HOSTIS.SVIS
::: SACERD.TRA
::: IANIO.NVN
::: DINIO.D.N
::: GORDIANO.II
::: ET.POMIANO
::: COS. VIID.DEC
:::
::: *Jainkoen Amari, Gaio Iulio Secundusek bere biktimekin egin zuen taurobolioa (tauropolium), Traianus Nundinius apaiz zela, gure jaun Gordiano eta Ponpeianoren bigarren kontsulaldian, abenduko idiak baino seigarren egun lehenago.*

#### Iulia Clementianaren aldarea 
ezkerrera|thumb|Iulia Clementianaren aldarea

: Marmola, 241eko abenduaren 8a. Altuera: 0,95 m. Ezkerreko aurpegia, patera kirtenduna. Eskuineko aldea, bureta (degradatua). 
::: S.M.D
::: IVL.CLEMENTIA
::: NA.TAVROPOLI
::: VM.ACCEPIT
::: HOSTIS.SVIS
::: SACERD.TRAIA
::: NIO.D.N.GORDI
::: ANO.II.ET.POM
::: PEIANO.COS
::: VI.IDVS.DEC
: *Jainkoen Amari, Iulia Clementianak jaso zuen taurobolioa (tauropolium) bere biktimekin, apaiza Traiano Nundinius zela, gure jaun Gordianoren bigarren kontsulaldian eta Ponpeianorenean, abenduko Idusen aurreko seigarren egunean.*

#### Iulia Niceren aldarea 
ezkerrera|thumb|Iulia Niceren aldarea

: Marmola, 241eko abenduaren 8a. Altuera: 0,84 m. Ezkerreko aldean pitxerra (degradatua) eta eskuineko aurpegian, patera kirtenduna. 
::: S.M.D
::: IVL.NICE.TAV
::: ROPOLIVMAC
::: CEPIT.HOSTIS
::: SVIS.SACERD.
::: TRAIANIO
::: NVNDINIO.D.N
::: GORDIANO.II.ET
::: POMPEIANO
::: COS.VI.ID.DEC

Jainkoen Amari, Iulia Nicek taurobolio bat jaso zuen bere biktimekin, apaiza Traianus Nundinius izanik, gure jaun Gordianoren bigarren kontsulaldian eta Ponpeianorenean, abenduko Idusen aurreko seigarren egunean.

#### Iunia Domitiaren aldarea 
ezkerrera|thumb|Iunia Domitiaren aldarea

: Marmola, 241. Altuera: 0,88 m. Ezkerreko aurpegia, zezenaren burua. Eskuin aurpegia, patera kirtenduna. 
:: S M D
:: IVNIADOMIA
:: TIATABROA
:: POLIVMACCEA
:: PITHOSTISSV
:: ISSACERDOTEA
:: TRAIANIONV
:: DINIODNGOR.
:: DIANOIIETPO
:: MPEIANOCOCVIIDDE
: *Jainkoen Aman, Iunia Domitiak jaso zuen zezensuzkoa bere biktimekin, apaiza Traianus Nundinius izanik, gure jaun Gordianoren bigarren kontsulaldian eta Ponpeianorenean, abenduko Idusen aurreko seigarren egunean.*

#### Pompeia Floraren aldarea 
ezkerrera|thumb|Pompeia Floraren aldarea

: Marmola, K.o. 241. Altuera: 0,75 m. Ezkerreko aurpegia, patera kirtenduna. 
::: S M D
::: POMPFLORA
::: TAVROPOLIV
::: MACCEPITH
::: OSTISSVISSA
::: CERDOTETRA
::: IANIONUND
::: INIODNGOR
::: DIANOIIETPO
::: MPEIANOCOS
::: VIIDDEC
:::
::: *Jainkoen Amari, Pompeia Florak jaso zuen tauroboloa bere biktimekin, apaiza Traianus Nundinius izanik, gure jauna Gordianren bigarren kontsulaldian eta Ponpeianorenean, abenduko Idusen aurreko seigarren egunean.*

#### Servilia Modestaren aldarea 
ezkerrera|thumb|Servilia Modestaren aldarea

: Marmola, K.o. 241. Altuera: 0,75 m. Ezkerreko aurpegia, patera kirtenduna. 
::: S M D
::: SERVILIAMO
::: DESTATAV
::: ROPOLIVMAC
::: CEPITHOSTISS
::: UISSACERDOTE
::: TRAIANIONVND
::: INIODNGORDI
::: ANOIIETPOMPE
::: IANOCOSVIIDDEC
:::
::: *Jainkoen Amari, Servilia Modestak jaso zuen taurobolioa bere biktimekin, apaiza Traianua Nundinius izanik, gure jauna Gordiarraren bigarren kontsulaldian eta Ponpeianorenean, abenduko Idusen aurreko seigarren egunean.*

#### Valeria Geminaren aldarea 
ezkerrera|thumb|241 urteko Valeria Geminaren aldarea

: Kareharria, K.o. 241eko abenduaren 8a. Altuera: 0,84 m. Valeria Geminak, bi urte lehenago, birak jaso zituen. 
::: VAL.GEMIN
::: ATAVROPOLI
::: VMACCEPIT
::: HOSTISSVISSA
::: CERDOTETRA
::: IANONVND
::: IODNGORD
::: IANOIIETPO
::: ( )PEIANICOS
::: ( )DEC
:::
::: *Valeria Geminak bere biktimekin jaso zuen zezensuzkoa, apaiza Traiano Nundinius izanik, gure jauna Gordianoren bigarren kontsulaldian eta Ponpeianorenean, abenduko Idusen aurreko seigarren egunean.*

#### Verinia Severaren aldarea 
ezkerrera|thumb|Verinia Severaren aldarea

: Marmola, K.o. 241ko abenduaren 8a. Altuera: 0,95 m. Ezkerreko aurpegia, patera ansea. Eskuineko aldea, bureta (degradatua). 
::: (S) M D
::: VERIN.SEVE
::: RATAVROPO
::: LIVMACCEP
::: ITHOSTISSV
::: ISSACERDOT
::: ETRAIANION
::: VNDINIODN
::: GORDIANOII
::: ETPOMPEIANO
::: COS VI ID DEC
:::
::: *Jainkoen Amari, Verinia Severak egin zuen taurobolioa bere biktimekin, apaiza Traianius Nundinius zela, gure jaun Gordianoren bigarren kontsulaldian eta Ponpeianorenean, abenduko Idusen aurreko seigarren egunean.*

## Oharrak eta erreferentziak 
## Bibliografia 
*  Georges Fabre, Pierre Sillières, ''Inscriptions latines d'Aquitaine (ILA)*, Ausonius, Bordele, 2000, 254 orrialde,
*  *Histoire de Lectoure*, Maurice Bordesen zuzendaritzapean, Lectoure, 1972
*  *Sites et monuments du Lectourois*, Maurice Bordesen zuzendaritzapean, Lectoure, 1974.
*  *Deux siècles d'Histoire de Lectoure (1780-1980)'', Syndicat d'initiative, Lectoure, 1981.
*  Mary Larrieu-Duler, *Le Musée de Lectoure*, Paris, *Musées de France* *bilduma*, Nouvelles Éditions latines, ca 1980, 
*  Baron Chaudruc de Chazanne, *Dissertation sur le taurobole et sur les inscriptions tauroboliques de la ville de Lectoure*, in *Mémoires de la société royale des antiquaires de France*, 1837
*  Maarten Jozef Vermaseren, *Corpus Cultus Cybelae Attidisque*, Brill, 1997; 84. or. eta hurrengoak.
*  Robert Duthoy, *The Taurobolium : its evolution and terminology*, E. J. Brill, Leiden, 1969 

## Ikus gainera 
### Erlazionatutako artikuluak 
* Taurobolio
* Aldare tauroboliko

## Kanpo estekak