open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kilwinningeko abadia

**Kilwinningeko abadia** () Eskoziako Kilwinning herriko abadia historikoa da. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Historia 
Kilwinning herriaren aintzinako izena *Saigtown* da, "Santuen herria" esan nahi du, izan ere VIII mendean eliza bat baitzen bertan. 1162 eta 1168 artean Kilwinningeko abadia sortu zuten Tironensiar beneditarrek, dirudienez Richard de Morville Eskoziako Konstable Handiak eta Cunninghameko Lordak aginduta eta Gilen I.a Eskoziakoa atzean zuela. Nobe eta erregeen laguntza izan zuen beti eta hurrengo lau mendeetan Eskoziako abadiarik aberatsenetakoa izan zen.

1560an Eskoziako Erlijio Erreforma gertatu zen. Aurrez erasoak ere izan zituen, 1513an Glencairn eta Anguseko kondeek harpilatu egin zuten eta 1540an George Wisharten jarraitzaileek eraikina kaltetu zuten. 1562an Glencairneko kondean berriz erasotu zuen John Knox erreformatzaileak bultzatuta eta sua eman zion. 1571ean zaldunek abadia eraso zutela ere aipatzen da. Azken suntsiketa 1591an gertatu zen. Hurrengo mendeetan bertako harriak inguruko eraikin berriak altxatzeko erabili ziren.

Zatika erortzen joan zen arren, dorre nagusiak zutik iraun zuen eta gartzela funtzioa ere izan zuen momentu puntualetan. 1789 eta 1809 artean Eglinton kondeak diru ugari xahutu zuen dorrea berriztatzeko helburuaz baina 1809an tximistak jo zuen eta lanak bertan behera gelditu ziren. Iparraldeko dorrearekin ere gauza bera egin nahi izan zuen baina egoera tamalgarrian zegoela ikusita 1814an eraitsi egin zuten. 1993 eta 1995 artean kontserbazio lanak egin zituzten dorrean eta orain beheko solairuan museo txiki bat dago.

## Iruditegia 

Irudi:Kilwinning Clock Tower - geograph.org.uk - 154901.jpg|Dorre nagusia.
Irudi:South Side of Ruined 12th Century Abbey - geograph.org.uk - 155172.jpg|Hegoaldeko horma.
Irudi:Walls and archway, Kilwinning Abbey.JPG|Hormak eta arkua.
Irudi:Kilwinning Abbey - geograph.org.uk - 1140309.jpg
Irudi:Archway, Kilwinning Abbey.JPG

## Kanpo estekak
Oroitzapenerako kantak

**Oroitzapenerako kantak**. Disko hau Ahaztuak 1936-1977 elkarteak, Estatu kolpea, errepresio eta frankismoagatik kaltetuak, azaroaren 2007an frankismoaren errepresio pairatu zuten pertsoneei oroimenez. Horren arabera, Gerra Zibilaren kantekin batera, esaterako "Si me quieres escribir" kanta ezaguna, gerraondorengoak aurki daitezke, adibidez Telesforo Monzónek Xabier Etxebarrietari eskainitakoa edo, Franco hil ondoren Fermin Balentziak Maravillas Lamberto neskari egindakoa. 17 kantatik 7 daude euskaraz eta gainontzekoak, gaztelaniaz. Diskoarekin batera liburuxka bat zetorren. Gara egunkariarekin banatu zen. Lehenengo disko honi beste bi jarraitu zioten.

## Abestiak 
# "Ahaztuak", Apurka
# "Samiñak", Joni eta Imanol Úbeda
# "Euzkadi egazkiñaren alde", AK-37
# "Maravillas", Fermin Balentziak
# "Si me quieres escribir", Josu Zabalondo
# "A las barricadas", Kloratita (taldea)
# "Foruak kendu", Analupe Fernandez
# "A los fugaos", Nuberu
# "En el pozo María Luisa", Josu Zabalondo
# "Txabi Etxebarrieta kanta|Txabi Etxebarrieta", Fermín Muguruza eta Txabi Strubell
# "Viento de libertad (Txiki)", AK-37
# "Kapitalismoak", Apurka
# "Pan, Trabajo y Libertad", Gente del Pueblo
# "Alto de Loiti", Fermin Balentzia
# "Arroja la bomba", Kloratita
# "Pedro Senen Ismaelen Pasodoblea", Karidadeko Benta
# "La bicicleta", Rafael Amor

## Diskoaren datuak 
* **Oroitzapenerako kantak**. Ahaztuak 1936-1977. Baigorri Argitaletxea, 2007. ISBN:978-84-95663-78-8.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Campylorhamphus

***Campylorhamphus*** Furnariidae familiako hegazti genero bat da.

## Espezieak 
* *Campylorhamphus falcularius*
* *Campylorhamphus procurvoides*
* *Campylorhamphus pusillus*
* *Campylorhamphus trochilirostris*

## Kanpo estekak
Lepidocolaptes

***Lepidocolaptes*** Furnariidae familiaren barruan sailkatzen den hegazti genero bat da.

## Espezieak 
* *Lepidocolaptes affinis*
* *Lepidocolaptes albolineatus*
* *Lepidocolaptes angustirostris*
* *Lepidocolaptes falcinellus*
* *Lepidocolaptes lacrymiger*
* *Lepidocolaptes leucogaster*
* *Lepidocolaptes souleyetii*
* *Lepidocolaptes squamatus*

## Kanpo estekak
Arran uhartea

**Arran uhartea** (, , ) Eskoziako mendebaldeko kostaldean dagoen uharte bat da, Iparraldeko Ayrshire eskualdean. Herri handienak Lamlash eta Brodick da.

## Etimologia 
Britonieratik datorrenizena izan liteke, "toki garaia" esan nahi du.

## Geografia 
Clydeko fiordoan kokaturik dago. 432&nbsp;km²-ko azalera du, Eskoziako zazpigarren uharte handiena da. 800 metro inguruko mendiak ditu, garaienak Goat Fell (874 m) eta Cìr Mhòr (799 m). Lamlasheko badiaren aurrean Holy uharte txikia dago.

## Historia 
Neolito garaiko aztarna ugari agertzen dira uhartean, honen adibide Machrie Moor harri tenteak. Mesolito eta Brontze Aroetako aztarnak ere badira eta Burdin Aroko gotrorlekuen aztarnak ere bai.

St Brendanek monasterioa altxatu zuen VI mendean. XI mendean Uharteetako Erresumaren barnean zegoen eta 1266an Eskoziako koroaren esku gelditu zen. Eskoziako Independentzia Gerratan ingelesek konkistatu zuten baina 1307an eskoziarrek berreskuratu zuten. Dena dela ingelesek beste hainbatetan ere erasotu zuten.

1503an Arrango konderria eratu zen. Nekazaritza modrnizatu zen eta populazioak gora egin zuen XIX mende hasieran 6.500 biztanle izateraino. Highland Clearances Highlandetako garbiketa garaian Arran uhartea ere hustu zen eta hainbatek Kanadara egin zuten alde. XX mendearen erdialdera 3.500 biztanle baziren ere orain 5.000 inguruan dabil kopurua.

## Gaelera 
1901eko erroldak gaelera hiztunak %25-49 artean kokatzen ditu ekialdeko zatian, eta %50-74an mendebaldean. 1921erako populazioaren %25etik behera jeitsi zen gaelera hiztunen kopurua eta 1931ean %13a baino ez zen. 2011an %3a baino ez zen gaelera hiztuna.

## Herriak 
* Lamlash / An t-Eilean Àrd (957 biztanle)
* Brodick / Breadhaig (848 biztanle)
* Whiting Bay / Eadar Dhà Rubha (680 biztanle)
* Lochranza / Loch Raonasa (250 biztanle)

## Ondasun nabarmenak 
* Brodickeko gaztelua

## Iruditegia 

Irudi:Brodick Castle Main Building East 01.jpg|Brodickeko gaztelua.
Irudi:Scotland, Isle of Arran, Lamlash, the seafront.JPG|Lamlash.
Irudi:Lochranza castle.jpg|Lochranzako gazteluaren hondarrak.
Irudi:MachrieMoorStones.jpg|Machrie Moor harriak.
Irudi:Goatfell from Brodick Harbour.jpg|Goat Fell mendia (874 m).
Irudi:Cir Mhor from Glen Rosa - geograph.org.uk - 77399.jpg|Cìr Mhòr mendia (799 m).
Irudi:Cliffs at Blackwaterfoot, Arran.JPG|Blackwaterfooteko itsaslabarrak.
Irudi:Glenashdale, Arran 04.jpg|Glenashdale ur-jauzia.
Irudi:Holy Isle from Lamlash.jpg|Holy uhartea.

## Kanpo estekak
Liedekerke

**Liedekerke** (nederlanderazko ahoskera: ) Belgikako iparraldeko udalerri bat da, Flandriako Brabante probintziakoa. 2013ko urtarrilaren 1ean 12.646 biztanle zituen. Liedekerke "mendixka gaineko eliza" esan nahi du.

[550px|ezkerrera|thumb| Liedekerke erdigunea, [Dendertik ikusita.]]

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Manu Etxezortu Egibar

alt=Manu Etxezortu|thumb|Manu Etxezortu
**Manu Etxezortu Egibar** (Andoain, 1969) irrati esataria da. Nahiz eta Andoainen jaio Zarautzen bizi da 2008 urtetik aurrera.

1991 urtetik EITBn egiten du lan. Hasieran, bekadun gisara urteren bat egin zuen telebistan. Bertatik aurrera beti aritu da irratian. Uhinen hedabidean gauza ugari egin izan ditu kirolaz gain: erreportajeak, lehiaketak aurkeztu, goizeko albistegietako esatari, ia hamarkada oso bat pasatu zuen goizeko albistegia eta tertulia aurkezten, eta gero magazinera iragan zen, 2007an. 2022ra arte "Faktoria" irratsaio goiztiarreko esataria izan zen, "Euskadi Irratian". 2022ko irailetik, "Beste 40 urtean" saioa gidatzen du irrati berean (ostegunero, 21:00etan). 

## Familia 
Joseba Egibar euskal politikariaren lehengusua da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dendroplex

***Dendroplex*** Furnariidae familiako hegazti genero bat da. Denbora luzez *Xiphorhynchus* generoan sailkatu dira, baina gaur egun genero ezberdintzat daukagu.

## Espezieak 
* *Dendroplex kienerii*
* *Dendroplex picus*

## Kanpo estekak
Xiphorhynchus

***Xiphorhynchus*** Furnariidae familiaren barruan sailkatzen den hegazti genero bat da. Bere monofilia oraindik ezbaian dago.

## Espezieak 
* *Xiphorhynchus chunchotambo*
* *Xiphorhynchus elegans*
* *Xiphorhynchus erythropygius*
* *Xiphorhynchus flavigaster*
* *Xiphorhynchus fuscus*
* *Xiphorhynchus guttatus*
* *Xiphorhynchus lachrymosus*
* *Xiphorhynchus obsoletus*
* *Xiphorhynchus ocellatus*
* *Xiphorhynchus pardalotus*
* *Xiphorhynchus spixii*
* *Xiphorhynchus susurrans*
* *Xiphorhynchus triangularis*

## Kanpo estekak
Sigulda

**Sigulda** (; ) Letoniako Vidzeme eskualde historikoan dagoen hiri bat da, Rigatik 53 kilometrora. 2015eko datu estatistikoen arabera 11.777 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*     Siguldako webgune ofiziala
Munduaren azken muturreko faroa

***Munduaren azken muturreko faroa*** (frantsesez *"Le Phare du Bout du Monde"*) Jules Verne frantziar idazleak idatziriko abenturazko eleberri bat da. 1901ean Vernek eleberriaren lehenbiziko zirriborroa idatzi zuen, eta 1905ean jada hura hil zela ''Magasin d'Éducation et de Récréation'' aldizkarian atalka abuztuaren 15tik abenduaren 15a arte eta uztailaren 29an osoki bilduma batean argitaratu zen.

1981ean Karlos Zabalak euskarazko itzulpena Elkar argitaletxean argitaratu zuen.

## Argumentua 
Argentinako Patagoniako biztanlerik gabeko Estatuen uhartean, Hornos lurmuturratik hurbil, Ozeano Atlantikoa eta Ozeano Barearen urek bat egiten duten lekuan, Kongre zitala buru duen pirata taldea bizi da. Pirata hauek bertan hondoratu edo lurjotako ontziak erasotu ohi dituzte.

Argentinako Gobernuak inguru hartan itsasargia eraiki eta martxan jartzean (gaur egun Munduaren azken muturreko itsasargia deitua) piraten bizimodua desagertzeko arriskuan egongo da. Itsasargiak hiru zaindari ditu, piratek haietako bi hil eta hirugarrena haiengandik ezkututatzea lortu eta bizirik aterako da, Vázquez, zaindariburua. Hortik aurrera Vázquez ausartak urruneko leku isolatu honetan nola edo hala bizirik mantentzen saiatuko da, era berean gaizkile taldeen gaiztakeriak amaitzeko modua topatu beharko du.

Gerora, John Davisek, eskoziar jatorriko estatubatuar naufragoa, Vázquezi piraten aurkako borrokan lagunduko dio.

Fitxategi:'The Lighthouse at the End of the World' by George Roux 02.jpg|
Fitxategi:'The Lighthouse at the End of the World' by George Roux 05.jpg|
Fitxategi:'The Lighthouse at the End of the World' by George Roux 23.jpg|
Fitxategi:'The Lighthouse at the End of the World' by George Roux 19.jpg|
Fitxategi:'The Lighthouse at the End of the World' by George Roux 13.jpg|

## Pertsonaiak 
* Vázquez: argentinarra, 47 urte, itsasargizain burua.
* Felipe: argentinarra, 40 urte, itsasargizaina.
* Moriz: argentinarra, 37 urte, itsasargizaina.
* John Davis:estatubatuarra, *Century* ontziko naufragoa, Vázquezen adiskidea.
* Kongre: jatorri ezezaguna, Estatuen uhartean ezarritako hamabost piratez osatutako taldearen buruzagia.
* Carcante: txiletarra, taldeko bigarrena agintean.
* Vargas: txiletarra, taldeko arotza.
* Lafayette: argentinarra, *Santa Fe* ontziko kapitaina.
* Riegal: argentinarra, *Santa Fe* ontziko bigarrena agintean.

## Zinema 
1971n eleberrian oinarrituako *The Light at the Edge of the World* filma oinarritu zen, Kevin Billingtonek zuzendu eta Yul Brynner, Kirk Douglas, Samantha Eggar eta Fernando Rey aktoreek antzeztua.

## Ikus, gainera 
* Eleberri ezagunen zerrenda

## Kanpo estekak
Trikiti (argipena)

**Trikiti** (zenbait euskalkitan, *trikitixa*) izenak adiera hauek ditu:
* eskusoinu txikia edo euskal akordeoi diatonikoa;
* trikiti musika, euskal musika herrikoia, historikoki eskusoinu txikia eta panderoa jotzen duten bikote batek jotzen duena, gaur egun eskusoinu txikia protagonista duen ia edozein musika mota izendatzeko erabiltzen den arren,
** trikitia, trikiti musikako errepertorioko pieza mota;
* trikiti dantza, trikiti musikarekin dantzatzen diren dantzen multzoa.

## Erreferentziak
Kortenberg

**Kortenberg** (nederlanderazko ahoskera: ) Belgikako iparraldeko udalerri bat da, Flandriako Brabante probintziakoa. Udalerriaren barruan herri hauek daude: Erps-Kwerps, Everberg, Kortenberg bera eta Meerbeek. 2013ko urtarrilaren 1ean 19.391 biztanle zituen.

## Iruditegia 

Fitxategi:Everberg-Annonciadenstraat33-Windmolen.JPG|XIX. mendeko haize-errota (Everberg)
Fitxategi:Everberg-Blokstraat1-Boerenhuis1628.JPG|1628 urteko baserria (Everberg).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Sofiaren mundua

**Sofiaren mundua** (norvegieraz *Sofies verden*) 1991ko Jostein Gaarder norvegiar idazlearen eleberri bat da. Egileak eleberriko istorio aitzaki hartuta filosofiaren historia oinarrizko gida bat egiten zuen. 1995ean ingelesezko itzulpena argitaratu bezain laster mundu mailako best sellerra bilakatu eta urte hartako libururik salduena izan zen. 2011. urterako jada berrogeita hemeretzi hizkuntzatara itzulia zegoen eta berrogei milioi ale inprimatuak zituen.
## Argumentua 
Norvegia, Bergen. Sofia datorren ekainaren 15ean 15 urte beteko dituen 14 urteko neska nerabea da. Egun batez, institututik etxera etortzean, postontzian posta bidezko filosofia ikastaro bat egin ote nahi duen galdetzen dion ohar misteriotsu bat topatuko du. Honela Sofiaren munduari hasiera emango zaio. Alberto Knox izeneko gizon batek hasieran gutun bidez eta ondoren pertsonalki emandako irakaspenekin Sofia historiako fisolofo handiak eta heuren pentsamoldeak ezagutzen joango da.

## Zinema 
1999an film honetan oinarritutako izenburu berdinko ''Sophie's World'' filma burutu zen.

## Kanpo estekak
Grimbergen

**Grimbergen** (nederlanderazko ahoskera: ) Belgikako iparraldeko udalerri bat da, Flandriako Brabante probintziakoa. Udalerriak herri hauek hartzen ditu barnean: Beigem, Grimbergen, Humbeek eta Strombeek-Bever. 2013ko urtarrilaren 1ean 35.810 biztanle zituen. Grimbergen ezaguna da batez ere haren Norbertine abadiagatik eta garagardoagatik.

## Hiritar ospetsuak 
* August De Winter (1925–2005), politikaria
* Hugo Broos (j.1952), futbolari ohia eta entrenatzailea
* Alison Van Uytvanck (j. 1994), tenislaria

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Pseudocolaptes

***Pseudocolaptes*** Furnariidae familiako hegazti genero bat da. Boliviatik Costa Ricara bizi dira.

## Espezieak 
* *Pseudocolaptes boissonneautii*
* *Pseudocolaptes johnsoni*
* *Pseudocolaptes lawrencii*

## Kanpo estekak
Pseudochromis

***Pseudochromis*** Pseudochromidae familiako arrain genero bat da.

## Espezieak 
70 espezie ezagutzen dira:

## Kanpo estekak
Gobiinae

**Gobiinae** Gobiidae familiako arrain azpifailia bat da. Ozeano guztietan eta erreka eta laku batzuetan bizi dira, baina gehienak ur epeletan bizi dira. Guztira 160 genero eta 1149 espezie ezagutzen ditugu.

## Generoak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maylandia

***Maylandia*** Cichlidae familiaren barruan sailkatzen den arrain genero bat da.

## Espezieak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ochetorhynchus

***Ochetorhynchus*** Furnariidae familiako hegazti genero bat da.

## Espezieak 
* *Ochetorhynchus andaecola*
* *Ochetorhynchus melanurus*
* *Ochetorhynchus phoenicurus*
* *Ochetorhynchus ruficaudus*

## Kanpo estekak
Tarphonomus

***Tarphonomus*** Furnariidae familiako hegazti genero bat da. Hego Amerikako hegoaldean aurki daitezke, zuhaixken ingurunetan. Lehen *Upucerthia* generoan sailkatzen ziren.

## Espezieak 
* *Tarphonomus harterti*
* *Tarphonomus certhioides*

## Kanpo estekak
Upucerthia

***Upucerthia*** Furnariidae familiako hegazti genero bat da. Hego Amerikan bizi dira.

## Espezieak 
* *Upucerthia jelskii*.
* *Upucerthia validirostris*.
* *Upucerthia albigula*.
* *Upucerthia dumetaria*.
* *Upucerthia saturatior*.

## Kanpo estekak
Cinclodes

***Cinclodes*** Furnariidae familiako hegazti genero bat da.

## Espezieak 
* *Cinclodes albidiventris*
* *Cinclodes albiventris*
* *Cinclodes antarcticus*
* *Cinclodes aricomae*
* *Cinclodes atacamensis*
* *Cinclodes comechingonus*
* *Cinclodes excelsior*
* *Cinclodes fuscus*
* *Cinclodes nigrofumosus*
* *Cinclodes olrogi*
* *Cinclodes oustaleti*
* *Cinclodes pabsti*
* *Cinclodes palliatus*
* *Cinclodes patagonicus*
* *Cinclodes taczanowskii*

## Kanpo estekak
Coatbridge

**Coatbridge**,  eta , Eskozia erdialdeko udalerria da, Iparraldeko Lanarkshiren dagoena, Glasgow erdigunetik 16 kilometro ekialdera. Glasgow Handiaren parte da beraz. 2011ko erroldaren arabera 43.841 biztanle ditu.

## Etimologia 
1750ko mapa batean *Cottbrig* izena aipatzen da, eskozieraz "txabolako zubia" esan nahi du. Beszte hipotesi baten arabera bertako lurren jabe zen Colt familiaren zubia izan liteke.

## Historia 
3.000 urte dituzten aztarnak aurkitu dira bai eta Brontze zein Burdin Arokoak ere.

XII mendetik aurrera Monklands lurraldean egon zen, Newbattle abadiako monjeen esku baitzegoen eremu hau. Hauek ikatz meategiak ireki zituzten eta nekazaritza ere bultzatu zuten. 1641ean bitan banatu zen lurra, New Monkland (gaur egungo Airdrie) eta Old Monkland (Coatbridge bera). 1799an Coatbridge "lorategi zabala" zela esaten zen, "fruitarbola sail handiekin, zekale aberatsekin eta izokin ugaridun ibaiekin".

XVIII mendearen bukeran Monkland ubidea ireki zen eta Coatbridgeko burdin harria ustiatzen hasi ziren. Ola ugari ireki ziren eta inmigranteak ekarri zituzten lanerako, irlandarrak gehienbat Donegal konderrikoak bereziki. Hurrengo urteetan Coatbridgeko populazioak %600 egin zuen gora. 1885erako meategiak hustu egin ziren eta Ingalaterrarako emigrazioa hasi zen. Orduan burdingintzari ekin zioten eta 1936rako Eskoziako dentsitate handiena zuen herria bihurtu zen. Summerlee Eskoziako Industria Ondarearen museoak ongi erakusten du Coatbridgeren historia.

## Iruditegia 

Irudi::CoatbridgeFountain1.JPG|The Fountain monumentua.
Irudi:CoatbridgeMunicipalBuilding.JPG|Udaletxea.
Irudi:St Andrew's Church of Scotland - geograph.org.uk - 412052.jpg|San Andres eliza.
Irudi:Summerlee2.jpg|Summerlee Eskoziako Industria Ondarearen museoa.
Irudi:CoatbridgeCollege.JPG|Coatbridge College.
Irudi:Stpatricksdayfestivalcbridge.JPG|San Patrizio egunaren ospakizunak.
Irudi:Monkland Canal, Drumpellier Country Park - geograph.org.uk - 127544.jpg|Monkland ubidea.
Irudi:CoatbridgeWarMemorial.JPG|Gerra memoriala.
Irudi:CoatbridgeFountain2.JPG|Whitelaw memorial iturria.
Irudi:JanetHamiltonFountain.JPG|Janet Hamilton iturria.

## Herri eta hiri senidetuak 
* 
* 
* 

## Kanpo estekak
Tielt-Winge

Tielt-Winge (nederlanderazko ahoskera: ) Belgikako iparraldeko  udalerri bat da, Flandriako Brabante probintziakoa. Udalerriak herri hauek hartzen ditu barnean: Houwaart, Meensel-Kiezegem, Sint-Joris-Winge eta Tielt. 2013ko urtarrilaren 1ean 10.539 biztanle zituen. 

## Kanpo estekak
Agente (ekonomia)

Ekonomiaren arloan, **agente** bat aktore eta eredu jakin bateko erabaki-hartzailea da. Oro har, agente bakoitzak ondo edo gaizki zehaztua dagoen optimizazio edo aukeraketa arazo baten konponbidearen arabera erabakiak hartzen ditu.

Adibidez,erosleak eta saltzaileak merkatu bakar bateko oreka partziala duen eredu bateko bi agente mota arrunt dira. Eredu makroekonomikoak, batez ere oreka orokorreko eredu estokastikoak, hauen dinamika esplizituki mikrofundamentuetan oinarritzen baitira. Askotan, familiak, enpresak eta gobernuak edo banku zentralak bereizten dira agente ekonomiko mota nagusiak gisa.
* Familiak: kontsumitzaile unitate nagusiak dira, haien beharrak asetzeko ondasunak eta zerbitzuak eskatzen baitituzte. Familien funtzio garrantzitsuena euren ongizatea maximizatzea da, gehien gogobetetzen dieten ondasunak aukeratzean datza.
* Enpresak: produkzio eta banaketa prozesuetan erabakiak hartzen dituzte. Enpresaren oinarrizko funtzioa agente ekonomiko bezala etxeko eta familiarteko ekonomiak eskatuko dituzten ondasunak eta zerbitzuak produzitzea da.

## Kanpo estekak
Un soñador para un pueblo

***Un soñador para un pueblo*** (Ameslari bat herri batentzat) Antonio Buero Vallejo idazleak idatzitako antzezlana da. Lehenengo aldiz Madrilen estrenatu zen, Teatro Españolean, 1958ko abenduaren 18an. Gertaera historikoetan dago oinarrituta.

## Gertakizunak 
XVIII. mendean, Karlos III.a Espainiakoaren Finantzetako idazkaria den Leopoldo Esquilachek ohitura zaharrak baztertu nahi ditu herria modernizatzeko asmoz. Helburu horrekin madrildarren janzkerari buruzko lege bat onartu zuen; horren arabera kalean ezingo zen aurpegi ezkuturik ibili. Jendeak neurri berriak ez ditu onartzen eta Esquilacheren aurka altxatu zen. Liburuan Bernardo herri horren ordezkaria izango da. Azkenik, Esquilachek men egin beharko du: gerra sahiesteko deserria onartu beharko du.

## Lehenengo errepresentazioak 
1958an estrenautakoa, zuzendaria José Tamayo izanik. Interpreteak hauexek izan ziren:
* Carlos Lemos
* Ana María Noé
* Asunción Sancho
* Milagros Leal
* Luis Peña
* Fernando Guillén
* José Franco
* José Caride.

## Zineman 
* *Esquilache* izenburupean 1989an estrenatu zen. Zuzendaria: Josefina Molina. Interpreteak: Fernando Fernán Gómez, Ángela Molina, José Luis López Vázquez. 1990an bi Goya Sari lortu zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : Argumentoa.
Anabazenops

***Anabazenops*** Furnariidae familiaren barruan sailkatzen den hegazti genero bat da.

## Espezieak 
* *Anabazenops dorsalis*, lehenago *Automolus*en barruan.
* *Anabazenops fuscus*

## Kanpo estekak
Kortenaken

**Kortenaken** (nederlanderazko ahoskera: ) Belgikako iparraldeko udalerri bat da, Flandriako Brabante probintziakoa. Udalerriaren barruan herri hauek daude: Hoeleden, Kersbeek-Miskom, Kortenaken bera, Ransberg eta Waanrode. 2013ko urtarrilaren 1ean 7.856 biztanle zituen.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Arima hilak

**Arima hilak** (errusieraz Мёртвые души, *Miortvye duxi*) Nikolai Gogol errusiar idazleak idatzitako eleberri bat da. 1842an argitaratu zuen. XIX. mendeko Errusierazko literaturako maisulanetako bat da. Gogolek prosaz idatzitako olerki epiko gisa definitu zuen.

1998ean Jose Morales Beldak euskarazko itzulpena Ibaizabal argitaletxeak argitaratu zuen.

## Argumentua 
Txitxikov abenturazaleak bere aberastasuna areagotzeko asmoz Errusiako hainbat eskualdetan barna bidaiatu eta hildako arima ugari ilegalki bereganatuko ditu, horretarako agintaritzak ofizialdi hilak bezala erregistratu ez dituen morroien arimez bereganatu eta haien jabetzen nagusi bilakatuko da.

## Kanpo estekak 
* *Arima hilak* euskaraz irakurgai. Armiarma.eus 
* *Arima hilak* errusieraz irakurgai. Wikisource
Rotako auzitegia

**Rotako auzitegia** edo **erromatar Rota** (ofizialki , ) Eliza katolikoak, beheragoko mailako eliza barrutietako auzitegiek emandako sententzien kontra auzitan gora jotako gaiak epaitzeko, Vatikano hirian duen auzitegia da.

Auzitegiak hamar epaile ditu; Aita Santuak izendatzen ditu eta apaizak eta Elizaren zuzenbidean doktoreak izan behar dute, haien artean zaharrena epaile nagusi dela. Badu salatzaile bat, Aita Santuak izendatua hura ere, abokatuak, maiz laikoak direnak, eta idazkari bat. Rota auzitegiaren sententzia bat epaitutako auzitzat jotzen ez denean, erabaki horren aurka bigarren edo hirugarren aldiz aurkez daitezke beste epaile batzuek epai dezaten.

Madrilen bada beste Rota auzitegi bat, Espainian emandako sententziak epaitzen dituena, baina ez da goi mailako auzitegia eta, beraz, haren sententzien aurka Erromako Rota auzitegira jo daiteke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lurpeko ezkutuan idatziak

***Lurpeko ezkutuan idatziak*** (, ''Zapiski iz podpol'ya*) Fedor Dostoievski errusiar idazleak idatzitako eleberri labur bat da. 1864. urtean argitaratu zuen. Askok lehenbiziko eleberri existentzialistatzat jo ohi dute, eta Errusierazko literaturan berebiziko garrantzia duen eleberria da.

Idazleak bere bizitzako bolada oso txarra bizi zuen unean idatzi zuen: Maria Dmitrievna Isayeva emaztearengandik (1864ko apirilaren 15ean hila) alargundu berria zen, eta handik gutxira bere anaia Mijail hil zen, idazleak asko maite zuena. Arazo pertsonal horiei agintariek idazlearen aldizkariak itxi izana eta haren jokozalekeria gehitu zitzaizkien, azken adikzio honek diru zor eta estutasun ekonomiko handiak ekarri zizkiolarik.

## Lurpeko gizona 
Eleberriaren protagonista Lurpeko gizona da, gizon gaixoa eta baztertua. Ez da zoriontsua, alegiazko irainen helburua sentitzen da eta momentuero bere mendekuak pentsatzen ematen du bere denbora. Horren ondorioz bere tragedian sakontzen da. Hori guztia aitzakia da gai desberdinen inguruko bere pentsamenduak azaltzeko: lege naturala, arrazionalismoa eta erabakimen askea.

Literatura modernoko lan gutxi irakurtzen dira Dostoievskiren *Lurpeko ezkutuan idatziak* adina. Gure garaiko sentiberatasunaren sakoneko ezkutuak azaleratzen dituen funtsezko testu gisa aurkeztua izan da. «Lurpeko gizona» terminoa guztiz finkatuta dago kultura garaikidearen hiztegian, eta testu honetako pertsonaiak literaturako arketipo kategoria hartu du, Hamlet, On Kixote, Don Juan edo Faustok bezala. XX. mendeko kulturasaio handi gehienek –Friedrich Nietzscheren eta Sigmund Freuden eskolek, espresionismoak, surrealismoak, krisiaren teologiak, existentzialismoak– berentzat aldarrikatu dute Lurpeko gizona edo harekin lotu dituzte mugimenduon aztertzaile askok; eta Lurpeko gizon hori aldez aurretiko iragarpentzat hartu ez denean, abisu latz eta gordintzat hartu izan da.

## Argumentua 
Errusian funtzionarioa izan zen gizon bat da protagonista eta bere lurpeko apartamentutik egiten dituen hausnarketak dira eleberriaren muina. Errusiarraren erbestealdi eta espetxealdiaren ostean idatziriko lehen liburua da, barrura begirako lan handia egiten duena eta itzultzailearen arabera eleberrien narratiba aldaketa ere ekarri zuena, ez baitago deskripziorik, guztia protagonistaren psikologiarekin lotutako pentsamenduen kontakizuna da.

Inazio Mujika editoreak azaldu du zertan datzan eleberriak: «Bere burua antiheroitzat daukan gizon bat, funtzionarioa izan dena Errusian eta erretiratuta dagoena, hori da protagonista. Bakarrik bizi da eta bakarrik dago, saminduta eta frustratuta gizartearekin eta bere buruarekin; lur azpiko apartamentu batean dago eta hango ilunetik ari zaigu bere pentsamendu zinikoa esaten, bere segurtasunik eza gurekin partekatzen, esentzialismoaren sorreratzat jotzen da».

## Bibliografia 
* Fedor Dostoievski: *Lurpeko ezkutuan idatziak*. Josu Zabaleta euskaratuta. Igela argitaletxea, 2024, 224 or. ISBN: 978-84-12684-97-1

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Errusierazko testua.
* :Frantsesezko bertsioa.
* Asier Urkiza: "Gizakien osinak", *Berria'', 2025/01/12. Euskal itzulpenari buruzko komentario kritikoa.
Grant kapitainaren semeak

***Grant kapitainaren semeak*** (jatorrizkoan, ) Jules Verne frantziar idazleak idatzitako abenturazko eleberri bat da. 1867–1868 artean Pierre-Jules Hetzelek argitaratu zuen.

1985ean D. Urbistondok euskarazko itzulpena Elkar argitaletxean argitaratu zuen.

## Argumentua 
Lord Edward Glenarvan eskoziar aristokratak Eskoziako kostaldean egin ohi dituen aisialdiko itsas ateraldietako batean mezudun botila bat topatuko du. Mezua *Britannia* ontziko Harry Grant kapitainak idatzia da, dioenez duela bi urte bere ontzia hondoratu eta bera eta eskifaiako beste bi kide besterik ez omen dira bizirik atera. Haren seme-alaba Robert eta Maryk eskatuta, Lord Glenarvanek erreskate espedizio bat bidaltzea erabadiko du. Beren oztopo nagusia naufragoek itsasora jaurtitako mezuko kokapen datuak irakur ezinak direla da, 37º hegoaldea ezik.

Lord Glenarvan eta bere emazte Lady Helena, kapitainaren semeak eta *Dunctan* ontziko eskifaia Hego Amerikarantz nabigatuko dute, mezuak *Britannia* ontziaren hondoratze lekua Patagonia izan zela iradokitzen baitu. Itsas ibilbidearen erdialdera, ustegabeko bidaiari bat topatuko dute: Jacques Paganel frantziar geografoa, erratuta okerreko ontzian sartu eta orain euren espediziora batzera erabaki du, bere lanbideak hala derrigortuta burutu behar zuen beste bidaia bertan behera lagaz.

Fitxategi:'The Children of Captain Grant' by Édouard Riou 019.jpg|
Fitxategi:'The Children of Captain Grant' by Édouard Riou 027.jpg|
Fitxategi:'The Children of Captain Grant' by Édouard Riou 109.jpg|
Fitxategi:'The Children of Captain Grant' by Édouard Riou 064.jpg|
Fitxategi:'The Children of Captain Grant' by Édouard Riou 141.jpg|

## Ikus, gainera 
* Eleberri ezagunen zerrenda

## Kanpo estekak
Filipe Neri

**Filipe Romolo Neri** (; Florentzia, 1515eko uztailaren 21a - Erroma, 1595eko maiatzaren 26a) italiar apaiza izan zen, Oratorioko Kongregazioaren () sortzailea. Erromesen, gaixoen eta behartsuen zerbitzura jarri zen. Erroman kristau jendea elkarrekin biltzen zuen otoitz egiteko; era horretan Oratorioari hasiera eman zion. Gregorio XV.ak kanonizatu zuen 1622an. Eliza Katolikoak maiatzaren 26an ospatzen du haren eguna. Erromako hiriaren zaindaria da.

## Erreferentziak
Jesi

**Jesi** Italiako erdi-ekialdean dagoen Anconako probintziako (Markak eskualdea) udalerria da. 107,7&nbsp;km²ko eremua du eta 2015eko apirilean 40.178 biztanle zituen.

## Demografia 

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:45000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:5000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
 bar:2011 text:2011

PlotData=
 color:barra width:20 align:left

 bar:1861 from:0 till: 18948
 bar:1871 from:0 till: 19307
 bar:1881 from:0 till: 19605
 bar:1901 from:0 till: 23285
 bar:1911 from:0 till: 24884
 bar:1921 from:0 till: 26052
 bar:1931 from:0 till: 28793
 bar:1936 from:0 till: 29587
 bar:1951 from:0 till: 32743
 bar:1961 from:0 till: 35331
 bar:1971 from:0 till: 40193
 bar:1981 from:0 till: 40954
 bar:1991 from:0 till: 40156
 bar:2001 from:0 till: 39224
 bar:2011 from:0 till: 40303

PlotData=

 bar:1861 at: 18948 fontsize:S text: 18948 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 19307 fontsize:S text: 19307 shift:(-10,5)
 bar:1881 at: 19605 fontsize:S text: 19605 shift:(-10,5)
 bar:1901 at: 23285 fontsize:S text: 23285 shift:(-10,5)
 bar:1911 at: 24884 fontsize:S text: 24884 shift:(-10,5)
 bar:1921 at: 26052 fontsize:S text: 26052 shift:(-10,5)
 bar:1931 at: 28793 fontsize:S text: 28793 shift:(-10,5)
 bar:1936 at: 29587 fontsize:S text: 29587 shift:(-10,5)
 bar:1951 at: 32743 fontsize:S text: 32743 shift:(-10,5)
 bar:1961 at: 35331 fontsize:S text: 35331 shift:(-10,5)
 bar:1971 at: 40193 fontsize:S text: 40193 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 40954 fontsize:S text: 40954 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 40156 fontsize:S text: 40156 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 39224 fontsize:S text: 39224 shift:(-10,5)
 bar:2011 at: 40303 fontsize:S text: 40303 shift:(-10,5)

TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:iturria ISTAT

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zoutleeuw

**Zoutleeuw** (nederlanderazko ahoskera: ; ) Belgikako iparraldeko udalerri bat da, Flandriako Brabante probintziakoa. Udalerriaren barruan herri hauek daude: Budingen, Dormaal, Halle-Booienhoven eta Helen-Bos. 2013ko urtarrilaren 1ean 8.252 biztanle zituen.

*Leeuw* hitzak "mendixka" esan nahi du. XVI. mendean *Zout* ("gatz") hitza gehitu zitzaion herriari gatzaren gaineko zerga ezartzeko eskubidea jaso baitzuen.

thumb|none|St. Leonard-en eliza, Zoutleeuw
 

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Bost aste globoan

***Bost aste globoan*** (jatorrizkoan, ) Jules Verne frantziar idazleak idatzitako abenturazko eleberri bat da. 1863an Pierre-Jules Hetzelek argitaratu zuen. Verneren etorkizuneko ibilbide oparoan idatzi zituen abenturazko eleberrietako ohiko osagaiak agertzen diren lehenbiziko idazlana izan zen.

## Argumentua 
Samuel Fergusson doktorea, ingeles jakintsu eta esploratzailea, Joe zerbitzaria eta Dick Kennedy adiskidea hidrogenoz puzturiko globo batean Afrika zeharkatu dute.

Fitxategi:Cinq Semaines en ballon 002.png|
Fitxategi:Cinq Semaines en ballon 020.png|
Fitxategi:Cinq Semaines en ballon 033.png|
Fitxategi:Cinq Semaines en ballon 047.png|
Fitxategi:Cinq Semaines en ballon 013.png|

## Ikus, gainera 
* Eleberri ezagunen zerrenda

## Kanpo estekak
Negu nuklear

**Negu nuklear**rak balizko klimaren aldaketa global bati egiten dio erreferentzia. Etorkizun hipotetiko batean, baldintza batzuk sortuz gero, gertatuko litzatekeen fenomeno globalari egiten dio erreferentzia.
thumb|Eguzki izpiek atmosfera zeharkatuko ez balute, planetako batez besteko tenperatura jaitsiko litzateke.
Termino hauek gerra hotzaren testuinguruan zabaldu ziren. Balizko leherketa nuklear askoren ondorioz gure planetan sortuko liratekeen aldaketa guztien multzoari **negu nuklear** izena ezarri zitzaion. Klimaren ereduak esaten du haziko liratekeela hamaika sute. Hiroshiman eta Nagasakin 1945ean gertatu zena gogoan, leherketa nuklear asko bateratsu gertatuko balira negu nuklear txiki bat sortuko litzateke. Suteek ekarriko lukete ke tona asko atmosferara isurtzea eta horren ondorioz, berotegi efektuaren kontrako efektuak sortuko lirateke. Atmosfera kez zikinduta egonik, eguzki izpiek ez lukete lur-azala eta itsasoa azken hamarkadetan bezala berotuko eta lurraren tenperatura jaitsiko litzateke.

Kalkulatzen da suteek kanporatuko luketen ke beltza estratosferaraino iritsiko litzatekeela. Zientzialariek uste dute basoko-suteen eraginez negu nuklear txikiak sortuko liratekeela. Epe labur batean tenperaturetan nabarmentzeko moduko jaitsiera egongo lirateke. Sumendien erupzioen eraginez estratosferara kanporatuko litzatekeen sulfatoa eta beste gas batzuek atmosferaren egitura eta gardentasuna aldatuko lukete. Gas horiek eguzki izpientzako hesia izango lirateke.

Gaur egun, sateliteen jarraitzearen ondorioz,estratosferako aerosolen kea eliminazioa 2 hilabetekoa da.Baina existitzen da estratosferako egoera berri bat ez esprai eta aerosolen kea ez direla kenduko epe horretan.

## Kanpo estekak
Brodickeko gaztelua

**Brodickeko gaztelua** () Eskoziako Arran uhartean Brodick herrian dagoen gaztelua da, Iparraldeko Ayrshire eskualdean. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Historia 
V mendean gotorleku bat izan zen bertan gaeldar inbaditzaileek Dál Riata erresuman barneratu zutenean. X mendean norvegiarrak iritsi ziren eta *Súðreyjar* (Uharteetako Erresuma) barnean egon zen. Toponimian norvegiarren arrastoak gelditu dira, Brodick bera *Breiðvík*-etik baitator, "badia zabala" esan nahi du. XIII mendean Eskoziako Koroak eskuratu zuen.

1510an Arraneko kondeek gaztelua eraiki zuten. Hasieran dorretxea baino ez zen. Berehala ingelesen buru zen Lennoxeko kondeak eraso egin zuen, James Hamilton Arrango Lorda Eskoziako Regentea baitzen. Honek Maria I.a Eskoziakoa eta Frantzisko II.a Frantziakoaren arteko ezkontzaren alde lan egin zuen eta nabarmen sarituaizan zen. Gaztelua zabaldu eta handitzeari ekin zion orduan.

XVII mendeko erlijio arteko borroketan Hamiltongo markesek Karlos I.a Ingalaterrakoa eta Eskoziakoa erregearen alde egin zuten eta Argylleko markesak gaztelua setiatu eta konkistatu egin zuen, baina 1643an Hamiltoni duke titulua eman zitzaion eta gaztelua berreskuratu zuen. 1646an berriz galdu zuen eta dukea bahitu ere egin zuten eta 1650an Oliver Cromwellen soldaduek hartu zuten. Gazteluan artilleria handia ezarri zuten Clydeko fiordoa babesteko tkoi estrategikoa baitzen. Borroka bukatzerakoan Hamiltongo dukearen alaba bakarra zen Anne dukesak jaso zuen.

1844an berriztatze lan sakonak egin ziren gazteluan eta eraikinaren tamaina hirukoiztu egin zuten. James Gillespie Graham arkitekto eskoziarrak diseinatu zuen.

1958an National Trust for Scotland erakundeak eskuratu zuen eta gaur egun publikoari irekita dago.

## Iruditegia 

Irudi:Brodick Castle Main Building East 02.jpg|Ekialdeko aurpegia.
Irudi:Brodick Castle Main Building South-west.jpg|Hego-mendebaldeko aurpegia.
Irudi:Brodick Castle 2011 05.jpg|Dorretxoak.
Irudi:Brodick Castle Walled Garden.jpg|Lorategiak.
Irudi:Brodick Castle and Goat Fell - geograph.org.uk - 810533.jpg|Goat Fell mendia.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Kelburn gaztelua

**Kelburn gaztelua** () Eskoziako Fairlie herrian dagoen gaztelua da, Iparraldeko Ayrshire eskualdean. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Historia 
Kelburneko lurraldeen jabea Boyle familia izan da XII mendetik aurrera. XIV mendean dorretxea altxatu zuten, zurrenik aurretik bazen beste egitura baten gainean. XVII mendean loategiak gehitu zitzaizkion. David Boyle (1666–1733) Eskoziako Parlamentuko kidea zen eta 1703an Glasgowko konde izendatu zuten. 1722 artean ipar-mendebaldeko hegala eraiki zuen eta George Boyle, Glasgowko VI. kondeak ipar-ekialdekoa 1880 urtean.

1977an publikoari ireki zizkion ateak. 2007an zementozko aurpegia berriztu beharra zegoela esan zuten adituek. Jabeek brasildar grafitizale bat kontratatu zuten grafiti erraldoia egin zezan, eta horreal harria babestu berrriztatze lanak egiten hasi bitartean.

## Iruditegia 

Irudi:KelburnCastle02.jpg
Irudi:Kelburn Castle - geograph.org.uk - 637301.jpg

Irudi:MonumentKelburn1.jpg

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Dalzell House

**Dalzell House** Eskoziako Motherwell herrian dagoen jauregi historikoa da, Iparraldeko Lanarkshire eskualdean. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Historia 
XV mendearen bukaeran edo XVI hasieran dorretxea eraiki zuen Dalzell familiak. 1628an Sir Robert Dalzell Lord Dalzell bihurtu zen eta 1639an Carnwatheko konde bihurtu zen. Honen iloba zen James Hamilton of Boggs-en eskutan gelditu zen dorretxea eta honek nabarmen handitu zuen 1649 urtean. 1750an zuhaitzez inguraturiko etorbideak egin ziren.

XIX mendean familia asko aberastu zen ikatz meategien boom-arekin eta John Hamilton Dalzellgo baroiak gaztelua berriztu eta iparraldeko hegala gehitu zion jauregiari.

## Iruditegia 

Irudi:Dalzell House - geograph.org.uk - 378304.jpg
Irudi:The Japanese Garden at Dalzell estate - geograph.org.uk - 1605694.jpg

## Kanpo estekak
Lurretik ilargira

***Lurretik ilargira*** (jatorrizkoan, ) Jules Verne frantziar idazleak idatzitako abenturazko eleberri bat da. 1865ean Pierre-Jules Hetzelek argitaratu zuen.

2014ean Consuelo Delgadok euskarazko itzulpena Susaeta argitaletxean argitaratu zuen, Fernando Aznarren ilustrazioekin.

## Argumentua 
1865. urtea. Abenduaren lehena, hamaikak hamairu minutu gutxiago, ez segundu bat gehiago eta ez gutxiagoan, jaurtigai erraldoi bat espaziora jaurtitzeko une egokia da. Jaurtigaiaren barrenean hiru pertsonaia bitxik bidaiatuko dute, hain zuzen ere, Ilargira joango diren lehenbiziko hiru gizasemeak.

Mundu osoan jakinmina piztu duen proiktua da, baina data zehatz horretarako xehetasun guztiak prest egotea ez da lan erraza izango. Hau lortu ezin izan ezkero, Ilargia Lurretik berriz ere horrelako hurbiltasun baldintzetan egon dadin beste hemezortzi egun eta hamaika egun itxaro beharko lirateke.

Fitxategi:Delaterrelalun00vern 0154 1.png|
Fitxategi:Delaterrelalun00vern 0107 1.png|
Fitxategi:Delaterrelalun00vern 0050 1.png|
Fitxategi:Delaterrelalun00vern 0155 1.png|
Fitxategi:Delaterrelalun00vern 0179 1.png|

## Ikus, gainera 
* Eleberri ezagunen zerrenda

## Kanpo estekak
Bekkevoort

**Bekkevoort** (nederlanderazko ahoskera: ; Belgikako iparraldeko udalerri bat da, Flandriako Brabante probintziakoa. Udalerriaren barruan herri hauek daude: Assent, Bekkevoort bera eta Molenbeek-Wersbeek. 2013ko urtarrilaren 1ean 6.079 biztanle zituen.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Drogenbos

**Drogenbos** (nederlanderazko ahoskera: ; ) Belgikako iparraldeko udalerri bat da, Flandriako Brabante probintziakoa. 2013ko urtarrilaren 1ean 5.013 biztanle zituen.

## Ikus, gainera 
* Hizkuntza erraztasunak dituzten udalerriak

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Gizarte ongizate

**Gizarte ongizatea** sozietate bateko bizi mailan eragiten duten faktore multzoari deritzo eta gizakiaren ongizatean eragiten duten elementu guztiak barneratzeaz arduratzen da.

Gizarte ongizatea zuzenean ikus ez daitekeen kontzeptu bat da, baina denbora edo leku batetik bestera alderatu daiteke.

Gizarte ongizatearen barnean honako multzoak daude, bakoitza faktore desberdinek osatzen dutelarik:
* Ongizate ekonomikoa (Errenta per capita, Giza pobreziaren indizea, Errenta-banaketaren indizea)
* Gizarte ongizatea (Ekonomia jasangarriaren indizea)
* Giza garapena eta pobrezia (Pobrezia adierazleak, Garapen bideko herrialdeen pobrezia indizeak, Giza garapenaren indizea sexuaren arabera).
* Ongizate subjetiboa

## Kanpo estekak
Rodion Romanovitx Raskolnikov

**Rodion Romanovitx Raskolnikov** (,  ahoskatua) Fiodor Dostoievski errusiar idazlearen *Krimena eta zigorra* nobelan pertsonaia nagusiaren papera betetzen duen fikziozko Zuzenbide ikaslea da.

## Kanpo estekak
Barne produktu garbi

Herrialde baten **Barne produktu garbia** (BPGb) herrialde horrek urte batean ekoiztu dituen ondasun eta zerbitzu komertzialen balioak batuz eta horiei lehengaien, zerbitzuen eta ondasunak ekoizteko kapitalaren amortizazioa kenduz lortzen da. BPN (Barne produktu netoa) amortizazioa kontuan hartu gabe, BPGd (Barne produktu gordina) da.

## Kanpo estekak
Formica

***Formica*** Formicidae familiako inurri generoa da, genero tipoa hain zuzen ere.

## Espezieak 
Bernean 230 espezie inguru ditu. Hona hemen nagusienak:
* *Formica aquilonia*
* *Formica cunicularia*
* *Formica exsecta*
* *Formica exsectoides*
* *Formica fusca*
* *Formica lemani*
* *Formica lugubris*
* *Formica polyctena*
* *Formica pratensis*
* Inurri gorria (*Formica rufa*)
* *Formica rufibarbis*
* *Formica sanguinea*
* *Formica transkaucasica*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Homo economicus

Ekonomian,  ("ekonomi gizona" euskaraz), edo **gizon ekonomikoa**, giza portaera modelizatzeko helburuarekin ekonomiaren eskola neoklasikoak erabilitako kontzeptua da. Irudikapen teoriko honek portaera arrazionala izango luke ekonomia estimuluen aurrean, ezagututako informazioa modu egoki batean prozesatzeko gai izanda, eta ondorioen arabera behar bezala jokatuta.

## Kanpo estekak
Aarschot

**Drogenbos** (nederlanderazko ahoskera: ) Belgikako iparraldeko udalerri bat da, Flandriako Brabante probintziakoa. Udalerraren barruan herri hauek daude: Aarschot bera, Gelrode, Langdorp eta Rillaar 2013ko urtarrilaren 1ean 28.755 biztanle zituen. Flandriako Brabanteko Hageland izeneko eskualdean dago, Leuvenen ekialdean.

Fitxategi: Aarschot_Hertogenmolens_R01.jpg|*Hertogensmolens*
Fitxategi: Aarschot_OLV_R01.jpg|Andre Mariaren elizako dorrea (hegoaldetik)

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Irla misteriotsua

***Irla misteriotsua*** (jatorrizkoan, ) Jules Verne frantziar idazleak idatzitako abenturazko eleberri bat da. 1874an Pierre-Jules Hetzelek argitaratu zuen.

1997ko abenduaren 19an euskarazko itzulpena Susaeta argitaletxean argitaratu zen.

## Argumentua 
AEBtako Gerra Zibilean, bost gizonek Richmondeko setiotik globo batean ihes egitea lortu eta azkenean Ozeano Bareko uharte galdu batean lurrartuko dute. Bertan, bost lagunek heuren kaxa eta nola edo hala biziraun beharko dute. Lasterrera, uharteak bere sekretu eta misterioak azaleratuko ditu.

Fitxategi:'The Mysterious Island' by Jules Férat 004.jpg|
Fitxategi:'The Mysterious Island' by Jules Férat 099.jpg|
Fitxategi:'The Mysterious Island' by Jules Férat 087.jpg|
Fitxategi:'The Mysterious Island' by Jules Férat 151.jpg|
Fitxategi:'The Mysterious Island' by Jules Férat 146.jpg|

## Pertsonaiak 
* Cyrus Smith: estatubatuar ingeniaria, naufrago taldeko buru bihurtuko da.
* Pencroff: lanbidez itsasgizona, bere kapitainaren semearen, Harbert, jagolea.
* Gédéon Spillet: Kazetaria.
* Harbert: nerabea, Pencroff kapitainaren semea.
* Nab: esklabo beltza, Smithn morroia.
* Nemo: Nautilus itsaspeko kapitaina.
* Ayrton: preso iheslaria, uhartetxo batean isolatua.
* Top: Cyrus Smithen txakuurra.
* Jupiter: Ezizenez "Joop", atzeman eta hezitzea lortzen duten orangutana.

erdian|thumb|"Lincoln uhartea".

## Zinema 
* *Mysterious Island (1961eko filma)*

## Ikus, gainera 
* Eleberri ezagunen zerrenda

## Kanpo estekak
Davy Crockett

**David "Davy" Crockett** (1786ko abuztuaren 17a, Limestone, Tennessee &ndash; 1836ko martxoaren 6a, Alamo misioa, Texas) estatubatuar abenturazale, esploratzaile eta politikari bat izan zen. XIX. mendeko AEBetakn heroi herrikoi bilakatu eta gaur egun herrialde horretako mitologiako pertsonaia historiko garrantzitsuenetako bat da. Bere garaian *“Muga basatiko erregea“* (*“King of the Wild Frontier“*) ezizena jaso zuen.

Ameriketako Estatu Batuetako Kongresuan bere sorlekua zen Tennessee estatua ordezkatuko zuen. Texasko Independentzia Gerran mexikarren aurka borrokatu zen, eta 1836ko martxoaren 6an El Álamoko guduan 49 urte zituela hil zen.

Irudi:Portrait of Davy Crockett.jpg|
Irudi:Davy-crockett-birth-cabin1.jpg|Jaiotetxea.
Irudi:David Crockett two.jpg|
Irudi:Davy Crockett by William Henry Huddle, 1889.jpg|
Sugar Nebulosa

**Sugar Nebulosa** edo **NGC 2024** sugarretan dagoela dirudien igorpen nebulosa bat da. Orionen gerrikoko ekialdereneko izarra den Alnitakengandik gertu dago. Oker esaten da nebulosa ilun bat dela.

Efektu hau kolore gorrixkako bere argitasunagatik jasotzen du. Gertu dagoen Alnitakek (ζ Ori) nebulosako hidrogeno atomoak etengabe ionizatzen ditu, honen erradiazio ultramoreak elektroiak galarazten dizkiolarik. Nebulosaren argitasunaren zati handi bat elektroi horiek ionizatutako hidrogenoarekin birkonbinatzen direnean sortzen da, argi gorrixka igorriz.

Nebulosa honengandik gertu gasezko planeta izateko hautagaiak diren hiru objektu daude.

## Irudi galeria 

Fitxategi:NGC 2024.jpg|
Fitxategi:Spectacular visible light wide-field view of region of Orion's Belt and the Flame Nebula.jpg|
Fitxategi:The hidden fires of the Flame Nebula.jpg|
Fitxategi:Flame Nebula NGC 2024.jpg|

## Kanpo estekak
Deserriko kantak

**Deserriko kantak** Eñaut Elorrietaren lehenengo bakarkako diskoa izan da, 2013ean Elkar diskoetxearen zigilupean argitaratutakoa.

## Letrak 
Lan honekin erbestearen gaiak lantzen ditu horretarako oso idazle desberdinen poemak erabiliz: Gabriel Aresti, Mario Benedetti, Joseba Sarrionandia, Joan Oliver, Harkaitz Cano eta Lander Garro.

## Kantuen zerrenda 
# Non dago nire herria?
# Geografia
# Besamotzaren besoa
# Deserriko kontradantza
# Gaua
# Propostas para a dedefiniçao do exilio
# Azken balsa
# Nire aitaren etxea
# Itzulera I
# Itzulera II

## Kanpo estekak 
* Diskoa You Tuben.
* Trailerra.
* Deserriko Kantak Facebooken.
*  Elkarrizketa *Naiz* aldizkarian.