Txirrindulari infanteria

Txirrindulari-infanteria terminoak unitate militarrei egiten die erreferentzia, dibisioa baino tamaina txikiagokoak  eta bizikletekin aritzen direnei, alegia. Kontzeptua XIX. mendearen amaieran sortu zen, Estatu Batuetan, Europan eta Australian *makina segurua* (gaur egungo paseoko bizikleten antzekoa) izeneko eredua zabaldu zenean. Armada modernoetan urteen poderioz bizikletaren erabilera apalduz joan bada ere, egun, unitate ez konbentzionalek eta miliziek erabiltzen jarraitzen dute.

## Historia 
thumb|280x280px|AEBetako txirrindularia Fort Missoulan. 1897.

### Jatorria 
1894. urtea baino lehen, hobekuntza teknologiko garrantzitsuak garatu ziren urtea, hala nola erresistentzia pneumatikoa, esperimentu ugari egin ziren bizikletek eta txirrindularitzak unitate militarretan izan zezaketen papera zehazteko. Neurri batean, txirrindulariak herensugeen (unitate montatuak) berezko funtzioak betetzera pasa ziren, mezulari eta esploratzaileenak batez ere, gerran zaldia pixkanaka ordezkatuz. Txirrindulari unitateak edo destakamenduak XIX. mendearen amaieran hasi ziren sortzen Europako armada guztietan bai eta estatubatuarrean ere.

Erresuma Batuak bizikletaren erabilera ezarri zuen milizian eta *Territorial Army* delakoan (boluntarioek osatutako erreserba kidegoa), baina ez zen horrela gertatu unitate erregularretan. Frantzian zenbait unitate esperimental sortu ziren, eta 1886an hasi ziren lanean. Hasieratik eredu tolesgarriak hartzeko saiakerak egin ziren. Estatu Batuetan, garraiobide berri honen esperimentazioaren zati handi bat Moss lehen tenienteak burutu zuen, 25. Infanteria Erregimentukoa (beltzez osatua, agintariak izan ezik). Hainbat bizikleta modelo erabiliz, Moss tenienteak eta bere gizonek ibilbide luzeak egin zituzten bizikletaz 800 eta 1600 km bitartean. XIX. mendearen amaieran, Estatu Batuetako armadak herrialdean bertan bizikleta garraio pertsonal gisa erabiltzea egokia zela frogatu zuen. Bufalo Soldaduek, Montanan basea zutenek, bizikleta erabili zuten bide edo bestelako komunikazio-biderik ez zuten parajeetan, ehunka kilometro mugitzeko denbora-epe labur samarretan.

Borrokarako bizikletaren lehen erabilera dokumentatua Jamesonen Erasoaldia (1895-96) gertatu zen, non txirrindulariek mezuak eraman zituzten. Boerren Bigarren Gerran, txirrindulari militarrak esploratzaile eta mezulari gisa erabili ziren batez ere. Unitate bati trenbidea patruilatzeko agindua eman zioten, errailei itsasten zitzaizkien tandem berezi batzuk erabiliz. Hala, *Theron se Verkenningskorps* (Theron Errekonozimendu Taldeak) edo TVK (Daniel Theron buru zuen Boer taldea) izan ziren unitaterik ezagunenak. Lord Roberts britainiar komandanteak honela deskribatu zuen: "Britainiar aurrerapenaren haragian dagoen arantzarik gogorrena". Robertsek 1000€ko saria ezarri zuen Theron bizirik edo hilda erakartzen duenarendako, eta 4.000 gizon bidali zituen TVKa akabatzera.

### Mundu Gerrak 
[thumb|200x200px|[Bersaglieri italiarrak 1917an Gerra Handiaren garaian. Bizikleta tolesgarriak eramaten dituzte bizkarrean, eta horrek erraztu egiten du bizikleta gainean ibiltzeko zailegiak diren eremuetan ibiltzea.]]
[thumb|200x200px|[SS-Kavallerie-Division|SS-Kavallerie Divisioneko txirrindulariak Himmlerren aitzinean desfilatzen. 1941.]]
[thumb|200x200px|[Carl Gustaf Emil Mannerheim eta Risto Ryti txirrindularitza-unitate bat ikuskatzen 1944ko ekainean.]]
I. Mundu Gerran, gerran parte hartu zuten nazio guztiek erabili zituzten txirrindulari infanteria, esploratzaileak, mezulariak eta zaurituen garraioa. Italiak bizikletak erabili zituen *Bersaglieri* (infanteria arina) taldeetan gerra amaitu arte. Alemanian, gerraren hasieran, *Jäger* infanteriako batailoi bakoitzak txirrindulari-konpainia bat zuen (*Radfahr-Kompanie* izenekoa), eta kopurua handitu egin zen gerran zehar, 80 konpainiatara iritsi arte eta zortzi *Radfahr-Bataillonen* (txirrindulari-batailoitan) multzokatuta.

1937ko Txinako inbasioan Japoniak 50.000 soldadu txirrindulari baino gehiago erabili zituen. Bigarren Mundu Gerraren hasieran, 1941eko kanpaina japoniarran, Malaysian zehar, Singapur okupatzeko, txirrindularitza-unitateak erabili zituzten zen neurri handi batean. Bi operazioetan, bizikletek milaka soldaduren garraio eroso eta malgua ahalbidetu zuten, eta defendatzaileak harritu eta nahastu zituzten. Bizikletaren erabilerak ere arindu egin zuen Japoniako gerraren industriaren faktore logistikoa, ez baitzen behar kamioirik, ontzirik edo petroliorik funtzionatzeko eta hedatzeko. Japoniar tropak erretiratzen ari ziren etsaiak baino azkarrago mugitzeko gai izan ziren, batzuetan atzera egitea zapuztuz. Bere aurrerapenaren abiadurak, atzeko aldetik etsaien defentsak erasotzea ere ahalbidetu zuen.

Finlandiako armadak asko erabili zituen bizikletak Jarraipen Gerran eta Laponiako Gerran. Jaeger batailoietan, destakamendu arinetan eta errejimendu organikoetan erabiltzen ziren garraiobide gisa. Txirrindularitza taldeak izan ziren Sobietar Batasunaren aurkako 1941eko ofentsibaren buru. Bereziki arrakastatsua izan zen 1. Jaeger Brigada, korazatutako batailoi batekin eta beste antitanke batekin indartua izan zena, errepide-sare mugatua zuen eremu batean mugimendu azkarra emanez. Neguan, gainerako unitateak bezala, eskiak erabiltzen hasi ziren.

1942 eta 1944 artean, bizikletak erregimentu mailako ekipamenduan sartu ziren. 1944ko udan Sobietar Batasunaren aurkako guduetan, txirrindulari-unitateen erabilerak erreserba eta kontraerasoen indarrentzako mugikortasun handia ahalbidetu zuen. Urte bereko udazkenean, Jaeger brigadako txirrindulari tropak finlandiarrek Laponian zehar alemaniar indarren aurka egindako aurrerapenaren abangoardian egon ziren; aldi berean, unitate blindatuak atzeratzen ari ziren errepide sarearen suntsiketaren ondorioz.

Nazien aldetik, Volksgrenadierreko dibisioetan, infanteriako batailoi bat antolatu zen berehala, erreserba mugikor bat izateko.

Aliatuen bandoak bizikletaren erabilera mugatuagoa egin zuen, baina paraxutista unitateentzako bizikleta tolesgarriak eta mezulariak erabili ziren etsaien lerroen atzean. 

1939an, Suediako armadak sei txirrindulari-batailoitan jarduten zuen. Nazio mailako bizikletez hornituta zeuden. Ohikoena m/42 motakoa zen, abiadura bakarrekoa, eta herrialdeko hainbat bizikleta-fabrikatzailek ekoitzia. Errejimendu horiek 1948 eta 1952 artean desegin zituzten, eta bizikletak Armadaren barruan geratu ziren erabilera orokorrerako edo Guardia Nazionalari transferitu zitzaizkion. 1970eko hasieran, militarren soberakin gisa jarri ziren salgai. Oso ezagunak egin ziren, batez ere ikasleen artean, merkeak zirelako eta mantentze-lanak egin behar zirelako. Sortu zuen eskari handiari eta unitate kopuru mugatuari erantzunez, Kronan enpresa, bere jatorrizko ekoizpenarekin loturarik ez zuena, 1997an hasi zen m/42aren bertsio hobetua ekoizten.

### Gerra hotza 
Gerra Handian asko erabili baziren ere, bizikleten ordez pixkanaka motordun garraioak erabili ziren armada modernoetan. Hala ere, geroagoko garaietan "herriaren arma" gisa berpiztu ziren gerrilla gatazketan eta gerra ez-konbentzionaletan. Leku horietan, bizikletak 180 kg hornigai inguru eraman ditzake, ibiltari baten antzeko abiaduran, eta oso erabilgarriak dira gutxi hornitutako indar irregularrentzat. Urte askotan zehar, Vietcong-ek eta Ipar Vietnamgo armadak bizikletak erabili zituzten tresnak garraiatzeko *Ho Chi Minh ibilbidean* zehar, AEBetako eta aliatuen aireko indarren bonbardaketak ekidinez. Bizikletak hornigaiz oso beteta zeudenean, arroz-zakuak, adibidez, oso gutxitan igotzen ziren bizikletara, baizik eta oinez bultzatzen zituen. Karga handiegiekin banbuzko makilak gehitzen zitzaizkien maneiua hobetzeko (Asiako hego-ekialdeko leku batzuetan oraindik erabiltzen den teknika). Vietnamgo "zama-bizikletak" hobetu egiten zituzten oihanean kokatutako tailerretan, non karga astunak garraiatzeko gai zen egitura bat gehitzen zitzaien.

### Gaur egungo erabilpena 
thumb|200x200px|LTTEko txirrindularien tropela Kilinochi iparraldean. 2004.
Armada garaikideek bizikletak erabiltzen jarraitzen dute, batez ere garraio pertsonalaren alternatiba gisa. Infanteriako garraiobide bezala XXI. mendean Suitzako Armadako Errejimendu Ziklistan nabarmen jarraitu zuen 2001 arte, urte horretan ezabatzea erabaki baitzen.

Eelam Tamileko Askapen Tigreek bizikletek emandako mugikortasuna erabili zuten Sri Lankako Gerra Zibilean izandako borroketan. Era berean, armada zingalesak ere unitate ziklistak erabili zituen. Normalean, azken hauek Colombo hiriburuan jarduten zuten.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
*  Leiser Rolf (sup.) (1991). Hundert Jahre Radfahrer-Truppe (100 Years of Bicycle Troops) (en inglés). Berna (Suiza): Bundesamt für Mechanisierte u. Leichte Truppen (Federal Office for Mechanized and Light Troops). 
*  Fitzpatrick, Jim (1998). The Bicycle In Wartime: An Illustrated History (en inglés). Washington, DC: Brassey's Inc. ISBN 1-57488-157-4. (requiere registro). 
*  Ekström, Gert; Husberg, Ola (2001). Husberg, Ola (en sueco) (1ª edición). Estocolmo (Suecia): Bokförlaget Prisma. ISBN 91-518-3906-7. 

## Kanpo estekak