open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sanferminen Indartzea (Eskualdeko Hiri Garraioa)

**Eskualdeko Hiri Garraioaren Sanferminen Indartzea** zerbitzu berezia da, eta Sanferminak duenean jartzen da martxan. Horretarako, line guztiak aldatu dira eta  anezka gaitu dira.

Line batzuk bitan banatzen dira, "N" edo "S" lineak direlarik, euren norabidearen arabera (iparraldea edo hegoaldea). Gainera, gaueko zerbitzua eten egiten da, eta eguneko zerbitzuak ordezten du, eguneko 24 orduetan. Zerbitzu berezi hau Sanferminetan martxan dago, hau da, uztailaren 6tik 14ra, baina aurreko eta ondorengo egunera ere luzatu ohi da.

## Historia 
Zerbitzua 2014ko Sanferminetan ezarri zen festara bertaratutakoak garraio publikoan garraiatu ahal izateko.

## Lineak 
### 2015 
### 2017 
### 2018 
### 2019 
## Geldialdiak 
### linea 

### Hirigunean 
Indarre horretan, zentroko geldialdiak honela banatzen dira:

## Etorkizuna 
Oraingoz ez da zerbitzuaren luzapen edo aldaketa berririk aurreikusten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Eskualdeko Hiri Garraioaren webgunea 
* Iruñerriko Mankomunitatearen webgunea
Assumpció Maresma

**Assumpció Maresma i Matas** (Arenys de Mar, 1956) kataluniar kazetari eta gidoilaria da.

Kataluniako Generalitateko Kultura Saileko prentsa arduradun gisa lan egin du. Prentsa eta dokumentazio arduraduna ere izan da Bartzelonako Zinemaldiko eta Kataluniako Zinema Bulegoan. *Acció* zinema-aldizkariaren zuzendaria. *El Temps* aldizkariaren zuzendaria (1992-1995). VilaWeb egunkariaren editorea, 1995etik, Vicent Partalekin batera egunkari digital hau sortu zuen urtea.

## Argitalpenak 
* 1988 - *El complot dels anells (La Magrana* argitaletxea*)*

## Sariak eta aitortzak 
* Avui Kazetaritza Saria eman zioten.
* VilaWebeko editore gisa, Kataluniako Kazetaritza Sari Nazionala, Interneteko Sari Nazionala eta Jaume I Ohorezko Saria jaso ditu
** 2000an Premi Nacional d’Internet saria, Kataluniako Generalitateak emana.
** 2002an ''Premi d'Honor Lluís Carulla* saria jaso zuen (lehenago honela esaten zitzaion: *Premi d'Honor Jaume I* )
** 2004an, VilaWeb atariak Premi Nacional de Periodisme saria jaso zuen, “atariari eta bere sortzaileei, Vicent Partal eta Assumpció Maresma, haien lanak kazetaritza digitalean izan duen izaera fundazionalagatik, uztartzen baititu zehaztasuna, berehalakotasuna, analisia eta askotarikotasuna”.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* «Assumpció Maresma i Matas | enciclopèdia.cat» *www.enciclopedia.cat'' . Noiz kontsultatua: 2020-05-17.
Terminal (aireportua)

[thumb|eskuinera|[Londres-Heathrow aireportua|Heathrow aireportuko 5. terminala]]

thumb|thumbtime=27|Aireportuetan hegan egiten ez duten ibilgailuak ere daude.
**Terminala** edo **aire-geltokia**, aireportuetan, bidaiariei irten aurretik edo heldu ondoren harrera egiteko egoten den eraikin nagusia. Terminalaren barruan, bidaiariek txartelak erosi, bagajeak fakturatu eta segurtasun kontrolak pasatzen dituzte. Hegazkinera zuzenean sartzen diren eraikinei (ateen bidez), normalean, ontziratze-areto diogu. Hala ere, terminal eta ontziratze-areto terminoak batzuetan berdin erabiltzen dira, aireportuaren konfigurazioaren arabera.

Aireportu txikiek terminal bat dute, eta aireportu handiek, berriz, hainbat terminal eta/edo ontziratze-areto.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kontrol-dorre

thumb|300px|Bordeleko kontrol-dorrea.
**Kontrol-dorrea** aireportuetan, lurreratzeak, aireratzeak eta aire-zirkulazioa zuzentzen duten pertsona eta azpiegiturak hartzen dituen eraikin altua da. Kontrol-dorrearen kokapena eta altuera funtsezkoak dira kontrolatu beharreko eremu osoa ikusteko. Gaur egun, kontrol-dorrerik altuena Suvarnabhumi Nazioarteko Aireportukoa da, 132,2 metroko garaia dena.

Gaur egun, sistema automatizatu konplexuak erabiltzen dituzte, eta, egoera normaletan, zeregin ohikoenak egitea ahalbidetzen dute, giza parte-hartze txikiarekin edo batere parte-hartzerik gabe. Horrela, lana optimizatzen dute eta aire-istripuen probabilitatea murrizten dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hangar

thumb|300px|Hangar baten diagrama.
**Hangarra** aireontziak gorde eta mantentzeko erabiltzen den toki bat da, orokorrean tamaina handikoak eta aerodromoetan kokatua. Hangetarako egiturek sarrera zabalak izan behar dituzte aireontzientzat. Hangarrak sailkatu daitezke hegazkinak sartzeko uzten den distantziaren arabera, hau da, zutaberik gabe geratzen den aire-eremuaren zabaleraren arabera:

## Kanpo estekak
Hidroxikaltziopirokloro

**Hidroxikaltziopirokloro** mineral bat da eta pyrochlore taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Hidroxikaltziopirokloro elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: (Ca,Na,U,\square)2(Nb,Ti)2O6(OH). Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 - 6 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Hidroxiapofilita-(K)

**Hidroxiapofilita-(K)** silikato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Hidroxiapofilita-(K) silikato mineralaren formula kimikoa hau da: KCa4(Si8O20)(OH,F) * 8H2O. Sistema tetragonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 - 5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Hidroxilbastnäsita-(Ce)

**Hidroxilbastnäsita-(Ce)** mineral bat da eta bastnäsite taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Hidroxilbastnäsita-(Ce) elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: Ce(CO3)(OH). Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Hidroxilkondrodita

**Hidroxilkondrodita** silikato motako minerala da eta humite series taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Hidroxilkondrodita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: Mg5(SiO4)2(OH)2. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Hidroxiferroroméita

{{mineral infotaula
| izena = Hidroxiferroroméita
| formula = (Fe^{2+}1.5\square0.5)Sb5+2O6(OH)
| kategoria = 
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| distira = beira, lurkara
| kolorea = yellow to yellow-brown*
| sistema = monoklinikoa
| simetria = *m*3*m (*4/*m *3* *2/*m)* - hexoctahedral*
| zelda = a = 10,25(3)  Å; 
| IMA = IMA2016-006
| erreferentziak = 
}}
**Hidroxiferroroméita** mineral bat da eta roméite taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Hidroxiferroroméita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: (Fe^{2+}1.5\square0.5)Sb5+2O6(OH). Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Antipus afghana

***Antipus afghana*** Chrysomelidae familiako Kakalardoen generokoa da (Coleoptera ordena). Lehen aldiz Medvedev-ek 1978an deskribitu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hidroxilherderita

{{mineral infotaula
| izena = Hidroxilherderita
| formula = CaBe(PO4)(OH,F)
| kategoria = fosfato
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 8.BA.10
| dana = 41.5.4.2
| heys = 19.3.4
| distira = sub-vitreous*, erretxinadun, argizari, greasy*
| kolorea = colorless*, gray*, marroia, laru, greenish white*, urdin argia, purple; colourless in transmitted light*
| marra = zuria
| irmotasuna = ahula
| esfoliazioa = poor/indistinct - on {110}, interrupted.*
| fraktura = irregularra, malkartsu
| dentsitate = 2,95 g/cm3 (neurtuta); 3,00(2) g/cm3 (kalkulatuta)
| sistema = monoklinikoa
| simetria = 2/*m* - prismatiko
| zelda = a = 9,789(2)  Å; b = 7,661(1)  Å; c = 4,804(1)  Å; β = 90,02°
| talde-optikoa = biaxial (-)*
| errefrakzio_indizea = *n*α = 1,589 a 1,615 *n*β = 1,610 a 1,634 *n*γ = 1,619 a 1,643
| makla = on {100} or {001} as fishtail contact. most crystals are twinned; however, some exhibit no outward signs of this morphology.*
| gogortasuna = 5 - 5,5
| 2v= neurri: 70°  to 77°, kalkulu: 64°
| pleokroismoa = non-pleochroic
| dispertsioa = r > v inclined*
| erreferentziak = 
}}
**Hidroxilherderita** fosfato motako minerala da eta herderite subtaldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Hidroxilherderita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: CaBe(PO4)(OH,F). Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 - 5,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Hugo López-Gatell

**Hugo López-Gatell Ramírez** (Mexiko Hiria, Mexiko, 1969ko otsailaren 13a) epidemiologoa, ikertzailea, irakaslea eta funtzionario publikoa da.

## Kanpo estekak
Antipus

***Antipus*** Chrysomelidae familiako Kakalardoen generokoa da (Coleoptera ordena).

## Espezieak 
Genero honen espezieak hauek dira:
* *Antipus afghana* (Medvedev, 1978)
* *Antipus endrodyyoungai* (Medvedev, 1989)
* *Antipus filitarsis* (Lacordaire, 1848)
* *Antipus hebraica* (Lopatin, 1996)
* *Antipus israelita* (Medvedev, 1992)
* *Antipus jacobyi* (Medvedev, 1989)
* *Antipus robusta* (Medvedev, 1993)
* *Antipus tripartita* (Medvedev, 1989)
* *Antipus urikkana* (Tomov, 1983)
* *Antipus wittmeri* (Medvedev, 1979)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Esther Lederberg

**Esther Miriam Zimmer Lederberg** (1922ko abenduaren 18a - New York, 2006ko azaroaren 11) estatubatuar mikrobiologoa izan zen, bakterioen genetikan aitzindaria. Bere ekarpen aipagarrienak hauek izan dira: λ bakteriofago birusa aurkitzea, transdukzio espezializatuaren bidez bakterien arteko geneen transferentzia, plaka erreplikatzeko metodoa garatzea bakterioen kulturarako, eta plasmidoaren F edo emankortasun faktorea aurkitzea.

Lederbergek orain zuritutako Plasmid Reference Center sortu eta zuzendu zuen Stanford Unibertsitatean. Bertan mota askotako plasmidoak mantendu, izendatu eta banatu zituen, besteak beste, antibiotikoarekiko erresistentzia dutenak, metal astunetarako erresistentzia, konjugazioa, kolizinak, transposoak eta beste faktore ezezagun batzuk.

## Erreferentziak
Hidroxilborita

{{mineral infotaula
| izena = Hidroxilborita
| formula = Mg3(BO3)(OH)3
| kategoria = borato
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 6.AB.50
| distira = beira
| kolorea = koloregabe
| marra = zuria
| irmotasuna = ahula
| esfoliazioa = imperfect/fair - on {0001}, imperfect.*
| dentsitate = 2,89 g/cm3 (neurtuta); 2,872 g/cm3 (kalkulatuta)
| sistema = hexagonala
| simetria = 6/*m* - dipiramidala
| zelda = a = 8,912 Å; c = 3,112 Å; 
| talde-optikoa = uniaxial (-)*
| errefrakzio_indizea = *n*ω = 1,566 *n*ε = 1,531
| gogortasuna = 3,5
| IMA = IMA2005-054
| erreferentziak = 
}}
**Hidroxilborita** borato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Hidroxilborita borato mineralaren formula kimikoa hau da: Mg3(BO3)(OH)3. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Dawes Plana

**Dawes Plana** 1924ko apirilaren 9an ezarritako programa da, Estatu Batuen babespean, Lehen Mundu Gerrako aliatu garaileek (batez ere Erresuma Batua, Frantzia eta Estatu Batuak) beren konponketak jaso ditzaten. Alemaniako ekonomia egonkortzen saiatu zen eta ordainketa horien ondorioz kalte gehiago ekiditen zituen.

## Kanpo estekak
Mikel Guridi

**Mikel Guridi Ezkati** (Kolonbia, 2003) automobilismoko gidari bat da. Kolonbian jaioa, bost urte zituela etorri zen Oñatira (Gipuzkoa) bizi izatera.

## Ibilbidea 
Sei urterekin hartu zuen lehenengo aldiz kart bat, eta alebin mailan hasi zen lehiatzen. Ondoren kadete mailara pasa eta aurreneko lasterketak irabazten ere hasi zen. 2017an, bost lasterketatik lautan garaipena lortuta, eta bestean hirugarren bukatuta, Euskadiko Karting Series lehiaketa irabazi zuen, junior mailan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alison Pill

**Alison Pill** (Toronto, Kanada, 1985) kanadar aktorea da, haurra zenetik antzezle izan dena.

Berak parte hartu duen filmen artean daude: *Confessions of a Teenage Drama Queen* (2004), *Plain Truth* (2004), *Milk* (2008), *Scott Pilgrim vs. the World* (2010), *Midnight in Paris* (2011), *Zoom* (2015) eta *Vice* (2018).

Telesailetan, egon izan da *The Pillars of the Earth* (2010), *The Newsroom* (2012–14), *American Horror Story: Cult* (2017), *Devs* (2020) eta *Star Trek: Picard* (2020) egiten.

## Bizitza 
Alison Pill Toronto, Ontario, Kanadan jaio zen. Bere aita, ingeniaria lanbidez, estoniarra da.

Joshua Leonard aktorearekin ezkondu zen Pill 2015eko maiatzean.

## Erreferentziak
Orientazio

**Orientazioa**, batzuetan, horizontean norabide geografikoa kokatzeko ekintza da, batez ere ekialdea (hortik datorkio izena), iparraldea, edo baita erloju bat erabiltzearen kasuan ere orientatzeko ipar hemisferioan, hegoaldean, eta honekin, haize-arrosa toki zehatz batean erlazionatzea. Orientazioa animaliek eta gizakiek erabiltzen dute, jakina da landare askok ere hori aplikatzen dutela. Orientazioa definitzeko beste modu bat gure inguruko espazioa ezagutzeko modua da, erreferentzia gisa jarduten duten puntu ezagun batzuetan oinarrituta.

## Orientatzeko metodoak 
Edozein lekutan orientatzeko metodo batzuk hauek dira:

* Meridianoa (ipar-hego lerroa) zehaztea egunean zehar sortutako itzala erabiliz, erloju baten laguntzarekin. Horretarako, horizontalki erloju analogiko bat jartzen da eta ordutegi-orratza une horretan eguzkia dagoen norabidearekin bat etorrarazten da: hegoaldeko norabidea (ipar hemisferioaren eremu epelean baldin bagaude) ordutegi-orratza 12ekin osatzen duen angeluaren erdikarian geratuko da. Adibide bat: erlojuan arratsaldeko 3ak badira eta orratza eguzkia dagoen lekurantz zuzentzen badugu, hegoaldea adierazten duen lerroa 3 zenbakiak 12arekin osatzen duen angeluaren erdikarian geratuko litzateke, hau da, ordu-orratzak 1: 30ean izango lukeen posizioan. Jakina, kontuan hartu behar da eguzki-orduaren eta legezko orduaren arteko aldea, hau da, udako ordutegian arratsaldeko 7etan Gasteizen bagaude, ordutegi-orratza eguzkia dagoen lekura zuzendu beharko dugu, bi ordu falta zaizkigu eta hegoaldeko norabidea 2: 30ean geratuko litzateke erloju honetan.

thumb| Orientazio-iparrorratza.
idez

* Iparrizarraren kokapena (iparraldeko hemisferioa) edo Hegoaldeko Gurutzea konstelazioaren bidez hego hemisferioan (eta, halaber, ipar hemisferioaren intertropikal eremuan, Hegoaldeko Gurutzea ere ikus daiteke).

* Iparrorratza erabiliz

* Hego hemisferioan koka daiteke "Hegoaldeko Gurutzea" ren bidez baina gau izartsu batean.

## Ikus, gainera 
* Haize-arrosa
* Horizontea
* Zeruko esfera
* Orientazio lasterketa

## Kanpo estekak
Michelle Dockery

**Michelle Suzanne Dockery** (Londres, 1981) aktore ingelesa da. Lady Mary Crawley pertsonaia gorpuztu zuelarik *Downton Abbey* (2010-15) ITV telebistako telesailean, horrek eman dio ospea batik bat, baina antzokietan zein zinean eta telebistan lan entzutetsuak eginikoa da.

Dockeryk 2004an debutatu zuen Londresko antzokietan His Dark Materials-en adaptazio batekin, eta 2007an kritika onak izan zitun Londresen *Pygmalion* klasikoaren revival bategatik.

Zinean rol nagusiak izan ditu *Hanna* (2011), *Anna Karenina* (2012), *Non-Stop* (2014) eta The Gentlemen (2019) filmetan; eta teelebistan, *Downtown Abbey*, *Good Behavior*, Netflix-eko *Godless* eta Apple TV+-eko *Defending Jacob* telesailetan.

## Erreferentziak
Sean Flynn

**Sean Leslie Flynn** (Los Angeles, 1941eko maiatzaren 31 &ndash; 1970eko apirilaren 6a desagertua eta legez hiltzat jo zuten 1984an) estatubatuar aktore eta fotokazetaria izan zen, Errol Flynn eta Lili Damita aktoreen semea. Dukeko Unibertsitatean ikasketa laburrak egin ondoren, 1960ko hamarkadara arte aktore izan zen. 1966an Vietnamera iritsi zen, Paris Matchek enplegatuta, eta Time Life eta United Press Internationalentzat ere lan egin zuen. 1967an Sei Eguneko Gerraren berri eman zuen eta 1968an Vietnamera itzuli zen.

## Desagertzea 
1970eko apirilaren 6an, kazetari batzuk Phnom Penhetik atera ziren Saigoneko prentsaurreko batera joateko. Sean Flynnek eta Dana Stonek motozikleta bidaiatzea erabaki zuten, besteekin limusinan joan beharrean. Jakina da Vietcongeko gerrillariek atxilotu zituzten errepide-kontrol batean. Hainbat iturriren arabera Khmer Gorriek hil zituzten. Bere amak 1984an hiltzat jotzea lortu zuen.

The Clash taldearen "Sean Flynn" abestiak bere historia kontatzen du. Flynnek ere paper nagusi bat du Michael Herren "Dispatches" liburua.

## Filmografia 
* *The Errol Flynn Theatre* (1956ko Telesaila) - "Strange Auction" atala
* *Where the Boys Are* (1960)
* *The Son of Captain Blood* (1962)
* *Duel at the Rio Grande* (1963)
* *Stop Train 349* (1963)
* *Mission to Venice* (1964)
* *Temple of the White Elephant* (1964)
* *Seven Guns for Timothy * (1966)
* *Sharp-Shooting Twin Sisters* (1966)
* *Five Ashore in Singapore* aka *Singapore, Singapore* (1967)
* *Wheel of Ashes* (1968)
Pentimento

[thumb|Margolan hau [Diego Velazquezen *El Bufón Calabacillas* da. Eskuinean ikusten den kuia aurretik pitxerra zen.]]
**Pentimento** () margolan batean eman den zuzenketa edo aldaketa garrantzitsua da. Nolabait horrek margotzen ari zenari buruzko artistaren iritzi edo asmo aldaketa adierazten du. Euskaraz, formalki, hitzak "damutasun" adierazten du. Pentimentoa ez da ukitu ematea. Ukitu ematea zehaztasun gutxi batzuk ematea da eta pentimentoak, aldiz, iritzi aldaketa bat adierazten du. Pentimentoa arte desberdinetan eman daiteke baita ere, ez margolaritzan bakarrik: marrazkian, eskulturan, zineman, literaturan...

## Pentimento desberdinak 
Pentimentoak mota askotakoak izan daitezke. Izan daiteke lehen zegoen elementu bat azkeneko bertsioan desagertu dela edo tokiz aldatu dela. Izan daiteke eskuen aldaketa bat, zangoen jarrera desberdin bat, baita objetuen tamainuan ematen diren aldaketak... Aldaketak margolanen kapa desberdinetan bereizi daitezke, batzutan zuzenean begiratzen, askotan X izpiak erabiltzen edo beste tekniken bidez.

## Garrantzia 
Pentimentoek garrantzi handia izan dezakete margolan baten historia aztertu garaian. Adibidez, horrelako azterketen bidez lan baten egilea ziurtatu daiteke, jatorrizko lanak eta kopiak bereizi egiteko, adibidez: normalean kopietan ez dira pentimentirik izaten.

## Palinpsesto 
Pentimento antzeko aktibitatea da baina testuen munduan erabilia. Garai batean oso ohikoa zen testu bat ezabatzea gainean berriro ere idazteko.

## Iruditegia 

Image:
Van_Eyck_-_Arnolfini_Portrait.jpg|*Arnolfini senar-emazteen erretratua* (1434): argi azpigorrei esker buruen, eskuen eta oinen jarreran aldaketa asko eman zirela deskubritu da.
The_Cardsharps_by_Caravaggio.jpg|Caravaggioren *I bari* margolanean eskuineko jokalariaren jarrera aldaketa ugari ezagutu du.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Palinpsesto

## Kanpo estekak
Yusef Komunyakaa

**Yusef Komunyakaa** () afroamerikar poeta da, Vietnamgo gerran izandako bizipenak gordin biltzen dituen *Dien Cai Dau* poema bildumarekin ezagun egin zena.

## Biografia 
James William Brown izenez inskribatu zuten gurasoek, ez dago guztiz argi 1941ean edo 1947an, baina, 1973an, poesia idazten hasi bezain pronto, hartu zuen Yusef Komunyakaa ezizena, Trinidad irlatik AEBetara polizoi iritsi zen bere aitonaren abizena berreskuratuz. Behin baino gehiagotan onartu izan duenez, bere aitak lan egiten zuen zurgindegi umileko irratian entzuten zituen jazz eta blues doinuak izan ziren bere lehen esperientzia artistikoa, eta erraz jarrai daiteke doinu horien arrastoa 1984an argitaratu zuen bere lehen poema bildumatik hasita, duela bost urte argitaratu zuen azken liburuko poemetara arte, tartean, 1994an Pulitzer saria lortu zuen *Neon Vernacular* poema bildumatik ere pasatuz.

## Poesia-bildumak 
* *Dedications & Other Darkhorses,* R. M. C. A. J. Books, 1977,
* *Lost in the Bonewheel Factory,* Lynx House Press, 1979,
* *Copacetic*, Wesleyan University Press, 1984,
* *I Apologize for the Eyes in My Head,* Wesleyan University Press, 1986,
* *Toys in a Field,* Black River Press, 1986
* *Dien Cai Dau*, Wesleyan University Press, 1988,
* *Magic City*, Wesleyan University Press, 1992,
* *Neon Vernacular: New and Selected Poems*, Wesleyan University Press, 1993,
* *Thieves of Paradise*, Wesleyan University Press, 1998,
* *Talking Dirty to the Gods*, Farrar, Straus and Giroux, 2001,
* *Pleasure Dome*, Wesleyan University Press, 2001,
* *Scandalize My Name: Selected Poems*, Pan MacMillan, 2002,
* *Taboo: The Wishbone Trilogy, Part One; Poems*, Farrar, Straus and Giroux, 2004
* *Gilgamesh: A Verse Play*, Wesleyan University Press, 2006,
* *Warhorses*, éd. Farrar, Straus and Giroux, 2008,
* *The Chameleon Couch*, Farrar, Straus and Giroux, 2011,
* *Songs from a Yahi Bow: A Series of Poems on Ishi*, Pleasure Boat Studio, 2011,
* *Testimony, a Tribute to Charlie Parker: With New and Selected Jazz Poems*, Wesleyan University Press, 2013,
* *The Emperor of Water Clocks*, Farrar, Straus and Giroux, 2015

## Erreferentziak
Hegazkineratzeko igarobide

[thumb|Hegazkineratzeko igarobide bat [Bogotako El Dorado Nazioarteko Aireportuan.]]
**Hegazkineratzeko igarobidea** edo **finger** deritzona zubi mugikor bat da, oro har estalia, aireportu bateko terminaleko ontziratze-atetik aireontzi bateko ateraino hedatzen dena, aireontziaren plataformara jaisteko beharrik gabe sartzen uzten duena. Estatu Batuetan lehen hegazkineratzeko igarobidea 1959ko uztailean instalatu zuten San Frantziskoko nazioarteko aireportuan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Finger

**Finger** () ingelesezko hitza izan daiteke:
* Hegazkineratzeko igarobide;
* Finger, Interneteko protokoloa;
* Bill Finger (1914-1974), estatubatuar idazlea;
* Finger Eleven, kanadar rock banda;
* IAI Finger, hegazkina;
* Finger, Tennesseeko hiria;
* Finger aintzirak, New Yorkeko aintzirak.
Kristauaren ikasbidea

***Kristauaren ikasbidea*** edo ***Astete*** Gaspar Astete  Jesusen Lagundiaren partaide eta apaizak 1599an idatzi zuen ***Catecismo de la Doctrina Christiana*** katiximaren euskarazko bertsioa izan zen. Itzultzailea Damaso Legaz iruindarra izan zen. Liburuxka hau haurrei doktrina irakasteko erabiltzen zen.

## Lanaren oinarriak 
Gaztelaniazko katixima hau, *Astete*, mendetan haurrei erlijioa irakasteko erabili zen bai Iberiar Penintsulan, tartean Hego Euskal Herrian, baita ere Hispanoamerikan. Hauxe zen lehen izenburua: *Doctrina cristiana y documentos de crianza*. Beste katixima ezaguna Jerónimo Martínez de Ripaldakoa zen.

Liburuxkaren helburua modu errazean kristau batek salbatzeko jakin behar duen oinarrizko kontzeptuak biltzea da. Katixima hau Kontrarreformaren ideiak zabaltzeko erabiltzen zen. Egitura erraza zen: galderak eta erantzunak. Horri esker buruz ikasteko metodo ona zen.

Logikoa denez, denborarekin jatorrizko testuan aldaketak egin ziren, batez ere Gabriel Menéndez de Luarcak (1742-1812) eta, geroago, Benito Sanz y Forés-ek (1828-1895).

## Euskarazko bertsioa 
Itzulpena Iruinean egin zen. 1875an José Oliver y Hurtado apezpiku izendatu zuten. Gizon hau intelektuala eta historialaria zen. Haren iritziz haur euskaldunei doktrina euskaraz irakatsi behar zitzaien eta, horregatik, Asteteren euskarazko bertsioa agindu zuen. Itzulpena Damaso Legaz iruindarrak egin zuen, 1880an, Jose Lordaren moldiztegian. Liburuan erabilitako hizkuntza Legazena berarena zen eta horrek Iruñeko euskararen inguruko testigantza utzi digu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Edizio digitala Klasikoen gordailuan.
* :Testua gaztelaniaz.
Canopus

***Canopus*** Carina konstelazioko izarrik distiratsuena da. Eguzkitik 310 argi-urtera dago. -0,74ko itxurazko magnitudearekin, gaueko zeruko bigarren izarrik distiratsuena da, Siriusen ondoren. Bere izen propioa, Kanopus pertsonaia mitologotik eratortzen da, Espartako erregea izan zen Menelaoren marinel bat izan zena. Canopusek **α Carinae** Bayer izendapena du, **Alpha Carinae** latinizatua eta **Alpha Car** edo **α Car** bezala laburtua.

Canopus, A9 edo F0 espektro motako erraldoi distiratsu zahar bat da, eta, beraz, funtsean zuria da begi hutsez ikusten denean. Canopus bere nukleoan helioa erretzen ari da eta gaur egun bere eboluzioaren begizta urdina deritzonaren fasean dago, bere nukleoan hidrogenoa agortu ondoren jada adar gorri-erraldoitik pasa delarik. Canopus gure eguzkiaren masa baino zortzi aldiz handiagoa du, eta gure eguzkiaren erradioa baino 71 aldiz handiagoa da. Bere argitasuna gure eguzkiarena baino 10.000 aldiz handiagoa da. Bere fotosfera zabalduak 7.400 K inguruko tenperatura efektiboa du. Canopus X izpien iturri bat da, ziuraski bere koroatik igortzen ari dena.

Canopusen distiraren ondorioz, antzinako herri askoren tradizio mitologikoaren objektua bada. Horizontetik altxatzen den lehen aldian Egiptoko Ptolemaiako jaialdiaren data aukeratzen zen. Hinduismoan, Agastya, Vedako jakintsu gurtuaren omenez izendatua izan zen. Astronomo txinatarrentzat, Hego Poloko Zaharraren errepresentazioa zen.

## Kanpo estekak
Harizpi bakarreko eta polaritate negatiboko RNA birus

**Harizpi bakarreko eta polaritate negatiboko RNA birusa**, edo **(-)ssRNA virusa**, bere genoman kate bakarreko RNA duen birusa da, norantza negatibokoa, tarteko DNArik erabili gabe erreplikatzen dena. Baltimoreko sailkapeneko V. taldeko birusak dira. RNA genomikoa RNA mezulariaren konplementarioa da birus horietan; beraz, itzulpenaren aurretik RNA positibo bihurtu behar da, RNA polimerasa baten bitartez. Mota honetakoak dira Marburg gaixotasuna, ebola, elgorria, hazizurria, amorrua eta gripea eragiten duten birusak.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* RNA birus
* DNA birus

## Kanpo estekak
Gaspar Astete

thumb|250px|Gaspar de Asteteren *Doctrina christiana* katixima, 1700an plazatatuta.
**Gaspar de Astete** (Coca de Alba, Salamanca, 1537 &ndash; Burgos, 1601eko abuztuaren 30) jesuita espainiar teologo ospetsua izan zen. Bere lan ezagunena *Catecismo de la Doctrina Cristiana* katixima izan zen, herri-mailan *Astete* bezala ezaguna.

## Biografia 
Filosofia, Humanitateak, Artea eta Teologia morala irakatsi zuen Salamancan. Jesusen Lagundian, hiri desberdinetan, postu asko bete zituen: Medina del Campon, Salamancan, Erroman... 1571an apaiztu zen. 1599an *Doctrina cristiana y documentos de crianza* argitaratu zuen, gero *Catecismo de la Doctrina Cristiana* izenburuarekin argitaratuta. Liburu hori gutxi arte Espainian, Hispanoamerikan eta Hego Euskal Herrian doktrina irakasteko eta buruz ikasteko erabili izan da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Gaspar Asteteren biografia Espainiako Historiaren Errege Akademiaren webgunean.
Beterraba

**Beterraba** *Beta vulgaris* landarearen hainbat barietateen produktu jangarria da. Janari arrunta izateaz gain, azukrea egiteko erabiltzen da, baita kolorante gisa edo sendabelar gisa ere.

## Irudi galeria 

Fitxategi:Borscht served.jpg|Borscht
Fitxategi:Salad of grated beet and apple C IMG 4352.JPG|Erremolatxa eta sagarra
Fitxategi:Christmas foods (5300034752).jpg|*Rosolli*
Fitxategi:Rote Beete - sauer eingelegt (8987-89).jpg|Beterraba ozpinean
Fitxategi:Chrain3.jpg|*Chrain* erremolatxarekin
Fitxategi:Beet juice-01.jpg|Erremolatxa zukua

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sarah Lancaster

**Sarah Lancaster** (Overland Park, Kansas, 1980ko otsailaren 12a) estatubatuar aktorea da. *Saved by the Bell: The New Class* eta *Chuck* telesailetan antzezteagatik ezaguna da.

## Filmografia 
### Filmak 
### Telebista
Fred Willard

**Frederick Charles Willard** (Cleveland, Ohio, 1933ko irailaren 18a - Los Angeles, Kalifornia, 2020ko maiatzaren 15a) estatubatuar aktorea, umorista eta idazlea izan zen. *WALL•E*, *American Wedding* eta *Fifty Shades of Black* filmetan antzezteagatik ezaguna zen. Horrez gain, Rob Reinerren *This Is Spinal Tap* eta Christopher Guesten *Waiting for Guffman*, *Best in Show*, *A Mighty Wind*, *For Your Consideration* eta *Mascots* dokuparodietan antzeztu zuen.
Laurent Gbagbo

**Koudou Laurent Gbagbo** (Gagnoa, Mendebaldeko Afrika Frantsesa, 1945eko maiatzaren 31) 4. Boli Kostako presidentea izan zen 2000tik 2011ra. Historia ikasi zuen eta irakasle izan zen. Félix Houphouët-Boignyren erregimenaren aurkaria izan zen eta hainbat aldiz espetxeratu zuten, eta ondoren Frantzian erbesteratu zen. 1988ra Boli Kostara itzuli zen eta Boli Kostako Fronte Popularra alderdia sortu zuen. Diputatu hautatua izan zen eta bi hauteskunde presidentzial jokatu zituen arrakastarik gabe. 1999an Robert Guéïk Henri Konan Bédié boteretik bota zuen estatu-kolpe batean eta presidentetzarako hauteskundeak antolatu zituen 2000ko urrian. Guéìk bere burua garailetzat jo zuen, baina Gbagboren garaipen zabala ezagutu ondoren, kaleko protestek ihes egitera behartu zuten. Gbagbok urriaren 26an egin zuen karguaren zina. Berehala hasi zen Alassane Ouattararen aldeko iparraldearen aurkako gerra zibila. 2010ean presidentetzarako hauteskundeak izan ziren eta Gbagbok eta Ouattarak garaipena eskatu zuten. Orduan, indarkeriazko garai bat jarraitu zen, Ouattararen aldekoek, Frantziako eta NBEren tropen laguntzarekin Gbagbo atxilotu zuten arte. 2011n Nazioarteko Zigor Auzitegiak gizateriaren aurkako krimenak egotzi zizkion, eta Hagara eraman zuen. 2019an absolbitu eta askatu egin zuten, apelazioaren zain.

## Lanak 
* 1971 : *Soundjata, lion du Manding*
* 1978 : *Réflexions sur la conférence de Brazzaville*
* 1982 : ''Côte d'Ivoire : Économie et société à la veille de l'indépendance (1940-1960)*
* 1983 : *Côte d'Ivoire : Pour une alternative démocratique*
* 1987 : *Propositions pour gouverner la Côte d'Ivoire*
* 1989 : *Côte d'Ivoire : Histoire d'un retour*
* 1991 : *Agir pour les libertés'', L'Harmattan, Paris 
* 1995 : ''Le Temps de l'espoir*
* 2002 : *Sur les traces des Bétés*
* 2014 : Francois Mattei-rekin *Pour la vérité et la justice''
Jáchymovita

**Jáchymovita** sulfato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Jáchymovita sulfato mineralaren formula kimikoa hau da: (UO2)8(SO4)(OH)14 * 13H2O. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Jacobsita

{{mineral infotaula
| izena = Jacobsita
| formula = Mn2+Fe^{3+}2O4
| kategoria = oxido
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 4.BB.05
| dana = 7.2.2.2
| heys = 7.19.3
| distira =
| kolorea =
| marra =
| irmotasuna = ahula
| fraktura = irregularra, malkartsu, maskor-itxurapeko
| dentsitate = 4,76 g/cm3 (neurtuta); 5,03 g/cm3 (kalkulatuta)
| sistema = monoklinikoa
| simetria =
| zelda = a = 8,457 Å; 
| talde-optikoa =
| ezpurutasuna = Zn
| gogortasuna = 5,5 - 6,5
| pleokroismoa = non-pleochroic
| magnetismoa =
| erreferentziak = 
}}
**Jacobsita** oxido motako minerala da eta spinel subtaldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Jacobsita oxido mineralaren formula kimikoa hau da: Mn2+Fe^{3+}2O4. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5,5 - 6,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Jacquesdietrichita

**Jacquesdietrichita** borato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Jacquesdietrichita borato mineralaren formula kimikoa hau da: Cu2(H2BO3)(OH)3. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Jacutingaita

**Jacutingaita** mineral bat da.

## Ezaugarriak 
Jacutingaita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: Pt2HgSe3. Sistema trigonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Jaffeita

**Jaffeita** silikato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Jaffeita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: Ca6(Si2O7)(OH)6. Sistema trigonalaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Mercè Company

**Mercè Company i González** ( Bartzelona, 1947ko maiatzaren 19a ) idazlea da, gaztelaniaz, katalanez eta frantsesez .

Kazetaritza ikasi zuen eta hainbat aldizkari eta argitaletxetan lan egin zuen. 170 liburu baino gehiagoren egilea da eta haur eta gazte literaturako idazle gisa egindako lanak hainbat sari jaso ditu, hala nola 1982an Ciudad de Olot Saria, 1983ko Serra d'Or Kritikaren Saria edo Bartzelonako Ohorezko Domina . 1999an .

Gainera, Bartzelonako Cromosoma ekoiztetxearekin lankidetzan aritu zen animaziozko seriean eta *Las tres mellizas* ( *Les tres bessones* en catalan) *liburuetan* .

## Bibliografia partziala 
### Katalanez 
* ''Els contes de l'oncle Agust*, 1973. (col. de 4 títulos)
* *Anna i Víctor, 1981.*
* *Kiko, el pollet*
* *La Bruixa Bufuruda* 1983.
* *En Gil i el paraigua màgic*, 1982.
* *Les peripècies d'en Quico Pelacanyes*, 1983.
* *Charlot*, 1984.
* *La casa del catus*, 1984.
* *La petita fantasma*, Col. de 6 tìtols.
* *La Nana Bunilda menja malsons*, 1985.
* *La història de Ernest*, 1985.
* *El món de les coses perdudes*, 1986.
* *El senyor dels núvols*, 1987.
* *A les golfes*, 1988.
* *La reina calva, 1988.*
* *El jardí de l'Espai, 1989.*
* *Bruixes, diables i apareguts, 1989.*
* *Tips de riure, escrit amb col·laboració, 1989.*
* *La granja dels artistes*, Mercè Aránega, Timun Mas, 1989-90. (col. de 4 títulos)
* *La Nana Bunilda*, 1990.
* *La Presència*
* *La Dama del Medalló*, 2000.
* *La Veu, 2001*

### Gaztelaniaz 
* *Bamba, el rey gordo*, 1982.
* *La niña del drap*
* *Mmm... qué rica manzana*, 1990.
* *Pegando brincos por ahí*, 1989.

* El espejo de C.S.R

### Frantsesez 
* *Nous sommes les trois petits soeurs*, 1985.
* *L'Arbre-mémoire*, 1990.
* *La Bougie magique*, 1990.
* *Le Cadeau du Père Noël*, 1991.
* *Les racines perdues*, 1991.
* *Les ours dormeurs'', 1992.

## Sariak eta ohoreak 
* 1982 - Olot Saria La Bruja Bufuruda-gatik
* 1983 - Serra d’Or Gilen kritika saria En Gil eta aterki magikoa-gatik
* 1986 - Enric Valor Saria Gazte Narratibako Picanyan La reina calva lanarentzat [1]
* 1986 - Kataluniako Generalitateko Kataluniako Literatura Saria - Haurrak irakurtzeko sormen lana La historia de Ernest
* 1986 - Serra d’Or Kritika Saria La Nana Bunilda come pesadillas lanagatik
* 1986 - Ministerio de Cultura saria La Nana Bunilda come pesadillas argitaratutako liburu onenari
* 1987 - CCEI Sariaren Ohorezko Zerrenda (Espainiako Batzorde Katolikoa Haurrentzako) La imbécil, La historia de Ernest eta La Nana Bunilda come pesadillas
* 1987 - Andersen Saria Ohorezko zerrenda La imbécil lanagatik
* 1988 -Barco de Vapor finalista saria
* 1999 - Bartzelonako Ohorezko Domina

## Kanpo estekak 
* Orriak errespetatzen du idazlea. (Katalanez)

* Orriak errespetatzen du idazlea. (Katalanez)
Jahnsita-(CaFeMg)

{{mineral infotaula
| izena = Jahnsita-(CaFeMg)
| formula = CaFe^{2+}Mg2Fe^{3+}2(PO4)4(OH)2*8H2O
| kategoria = 
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| distira = beira
| kolorea =
| marra = zuria
| irmotasuna = ahula
| esfoliazioa =
| fraktura =
| dentsitate = 2,76(4) g/cm3 (neurtuta); 2,772 g/cm3 (kalkulatuta)
| sistema = monoklinikoa
| simetria = 2/*m* - prismatiko
| zelda = a = 14,975(5)  Å; b = 7,1645(14)  Å; c = 9,928(2)  Å; β = 110,65(3)°
| talde-optikoa =
| errefrakzio_indizea = *n*α = 1,629(4) *n*β = 1,658(4) *n*γ = 1,677(4)
| gogortasuna = 4
| 2v= kalkulu: 76,8°
| IMA = IMA2013-111
| erreferentziak = 
}}
**Jahnsita-(CaFeMg)** mineral bat da eta jahnsita subtaldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Jahnsita-(CaFeMg) elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: CaFe^{2+}Mg2Fe^{3+}2(PO4)4(OH)2*8H2O. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Boilur

[thumb|[Boilur beltza, *Tuber melanosporum*]]
**Boilur** edo **trufa** Ascomycota taldeko hainbat onddoren lurrazpiko gorputz bat da, batez ere *Tuber* generoko boilur-beltzarena. Hala ere, *Tuber* generokoak ez diren beste trufa batzuk ere hala izendatzen dira, *Geopora*, *Peziza*, *Choiromyces*, *Leucangium* eta beste ehun inguru. Genero guzti hauek Pezizomycetes klasekoak dira, Pezizales ordenean. Basidiomycetes ordenean ere badaude boilur itxira duten beste batzuk, *Rhizopogon* eta *Glomus* generoak, adibidez.

Boilurrak onddo ektomikorrizoak dira eta, beraz, zuhaitzen sustraietatik gertu aurki ohi dira. Esporen barreiatzea fungiboroek egiten dute, onddoak jaten dituzten animaliek. Onddo hauek paper garrantzitsua dute ekologian, izan elikagaien zikloan edo lehorteen aurkako tolerantzian.

Boilur espezie batzuk oso apreziatuak dira janari gisa. Jean Anthelme Brillat-Savarin sukaldariaren arabera, boilurrak "sukaldeko diamanteak" dira. Frantzia, Italia, Kroazia, Eslovenia, Otomandar Inperioan, Ekialde Hurbilean eta Espainiako gastronomian trufak erabili ohi dira. Trufak naturan aurki daitezke edo kultibatuak izan daitezke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jahnsita-(CaMnMg)

{{mineral infotaula
| izena = Jahnsita-(CaMnMg)
| formula = {Ca}{Mn2+}{(Mg,Fe^{2+})2}{Fe^{3+}2}(PO4)4(OH)2 * 8H2O
| kategoria = fosfato
| irudia =
| irudiaren testua =
| egoera IMA = 1
| strunz = 8.DH.15
| dana = 42.11.2.1
| heys = 19.12.43
| distira =, erretxinadun
| kolorea =, hori berdexka
| marra = zuria
| irmotasuna = ahula
| esfoliazioa =
| dentsitate = 2,706 a 2,718 g/cm3 (neurtuta); 2,715 g/cm3 (kalkulatuta)
| sistema = monoklinikoa
| simetria = 2/*m* - prismatiko
| zelda = a = 14,94 Å; b = 7,14 Å; c = 9,93 Å; β = 110,16°
| talde-optikoa =
| errefrakzio_indizea = *n*α = 1,640 *n*β = 1,658 *n*γ = 1,670
| gogortasuna = 4
| pleokroismoa = strong
| dispertsioa = ahul samarra
| IMA = IMA1973-022
| erreferentziak = 
}}
**Jahnsita-(CaMnMg)** fosfato motako minerala da eta jahnsita subtaldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Jahnsita-(CaMnMg) fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: {Ca}{Mn2+}{(Mg,Fe^{2+})2}{Fe^{3+}2}(PO4)4(OH)2 * 8H2O. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Hilobi

[thumb|Egin berria den hilobi bat, [sarkofago batekin.]]
**Hilobia** lur azpian egiten den ehorztoki bat da. Bertan sartzen da gizaki bat edo animalia bat heriotzaren ondoren. Oro har, hilerri batean biltzen dira, eta gorputz bakoitzaren edo gorputz multzo baten kokapena hilarri batzuek seinalatzen dute.

Hilobiak, ia giza kultura guztietan komunak dira, erritu eta apaindurari dagokionez ezberdintasunekin, heriotzari buruzko sinesmenen eta honen ondorengo existentziaren arabera. Zenbait kulturak, egiptoarrak kasu, beren hildakoak lurperatzen zituzten beren lurreko jabetza guztiekin, beste munduan beharko zituztela pentsatuz. Hilobiratzea historiaurrean hasten da.

## Kanpo estekak
Jaipurita

**Jaipurita** sulfuro motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Jaipurita sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da: CoS. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Jamborita

**Jamborita** oxido motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Jamborita oxido mineralaren formula kimikoa hau da: Ni2+1-xCo3+x(OH)2-x(SO4)x * nH2O. trigonal*]]ren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Jamesita

{{mineral infotaula
| izena = Jamesita
| formula = Pb2Zn(Fe^{2+},Zn)2Fe^{3+}4(AsO4)4(OH)10
| kategoria = fosfato
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 8.BK.25
| dana = 41.11.2.1
| heys = 20.5.15
| distira = subadamantino
| kolorea = marroi gorrixka
| sistema = triklinikoa
| zelda = a = 5,62 Å; b = 9,59 Å; c = 10,27 Å; α = 109,8°; β = 90,54°; γ = 97,69°
| talde-optikoa =
| errefrakzio_indizea = *n*α = 1,960 *n*β = 1,995 *n*γ = 2,020
| gogortasuna = 3
| 2v= neurri: 75°, kalkulu: 78°
| dispertsioa = sendo
| IMA = IMA1978-079
| erreferentziak = 
}}
**Jamesita** fosfato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Jamesita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: Pb2Zn(Fe^{2+},Zn)2Fe^{3+}4(AsO4)4(OH)10. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Janchevita

**Janchevita** mineral bat da.

## Ezaugarriak 
Janchevita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: Pb7V5+(O8.5\square0.5)Cl2. Sistema tetragonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Eric Garcetti

**Eric Michael Garcetti** (Los Angeles, Kalifornia, 1971ko otsailaren 4a) estatubatuar politiko bat da, politologoa, plangintza urbanistikoan eta nazioarteko harreman militarreta aditua, aktorea eta irakasle da. Alderdi Demokratako kide da. 2002 eta 2010artean Udal Kontseiluko Kide izan da eta haren presidente ere izan da. Aktorea izan da ere American Broadcasting Companyen arrakastako serieetan eta Turner Network Television eta Aktoreen sindikatuko kidea da.

Gaur egun Los Angelesko alkatea da,  2013an egindako udal hauteskundeen ondoren. Uztailaren 1ean hasi zuen agintaldia,  eta aurreko alkatea, Antonio Ramón Villaraigosa, izan zen .

## Filmografia 
* (2010), *All My Children*.
* (2010-2012), *The Closer*.
* (2012-2013), *Major Crimes*.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jarandolita

**Jarandolita** borato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Jarandolita borato mineralaren formula kimikoa hau da: Ca[B3O4(OH)3]. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5,5 - 6 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Janhaugita

{{mineral infotaula
| izena = Janhaugita
| formula = (Na,Ca)3(Mn2+,Fe^{2+})3(Ti,Zr,Nb)2(Si2O7)2O2(OH,F)2
| kategoria = silikato
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 9.BE.17
| dana = 56.2.4.10
| heys = 14.9.37
| distira = beira
| kolorea =
| marra = marroi argia
| irmotasuna =
| esfoliazioa =
| dentsitate = 3,6 g/cm3 (neurtuta); 3,71 g/cm3 (kalkulatuta)
| sistema = monoklinikoa
| simetria = 2/*m* - prismatiko
| zelda = a = 10,66 Å; b = 9,78 Å; c = 13,93 Å; β = 107,82°
| talde-optikoa =
| errefrakzio_indizea = *n*α = 1,770 *n*β = 1,828 *n*γ = 1,910
| ezpurutasuna = Ca, Fe, Zr, Nb, Ta, K, H
| gogortasuna = 5
| 2v= neurri: 80°, kalkulu: 84°
| pleokroismoa = ahul
| dispertsioa =
| IMA = IMA1981-018
| erreferentziak = 
}}
**Janhaugita** silikato motako minerala da eta wöhlerita taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Janhaugita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: (Na,Ca)3(Mn2+,Fe^{2+})3(Ti,Zr,Nb)2(Si2O7)2O2(OH,F)2. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Jarosita

{{mineral infotaula
| izena = Jarosita
| formula = KFe^{3+} 3(SO4)2(OH)6
| kategoria = sulfato
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 7.BC.10
| dana = 30.2.5.1
| heys = 25.11.9
| distira = subadamantino, beira, erretxinadun
| kolorea =
| marra =
| irmotasuna = ahula
| esfoliazioa =
| fraktura = irregularra, malkartsu, maskor-itxura
| dentsitate = 2,9 a 3,26 g/cm3 (neurtuta); 3,25 g/cm3 (kalkulatuta)
| sistema =
| simetria =
| zelda = a = 7,304 Å; c = 17,268 Å; 
| talde-optikoa =
| errefrakzio_indizea = *n*ω = 1,815 a 1,820 *n*ε = 1,713 a 1,715
| ezpurutasuna = Na, Ag, Pb
| gogortasuna = 2,5 - 3,5
| pleokroismoa = visible
| erreferentziak = 
}}
**Jarosita** sulfato motako minerala da eta alunita taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Jarosita sulfato mineralaren formula kimikoa hau da: KFe^{3+} 3(SO4)2(OH)6. Sistema trigonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 - 3,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Jasrouxita

**Jasrouxita** mineral bat da eta lillianita homologous series taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Jasrouxita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: Ag16Pb4(Sb24As16)S72. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Jahnsita-(NaFeMg)

{{mineral infotaula
| izena = Jahnsita-(NaFeMg)
| formula = NaFe^{3+}Mg2Fe^{3+}2(PO4)4(OH)2 * 8H2O
| kategoria = fosfato
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 8.DH.15
| dana = 42.11.2.6
| distira = beira
| kolorea =
| marra = zuria
| irmotasuna = ahula
| esfoliazioa =
| fraktura =
| dentsitate = 2,58(2) g/cm3 (neurtuta); 2,608 g/cm3 (kalkulatuta)
| sistema = monoklinikoa
| simetria = 2/*m* - prismatiko
| zelda = a = 15,0811(16)  Å; b = 7,1403(8)  Å; c = 9,8299(11)  Å; β = 110,445(1)°
| talde-optikoa =
| errefrakzio_indizea = *n*α = 1,632(1) *n*β = 1,669(1) *n*γ = 1,671(1)
| makla =
| gogortasuna = 4
| 2v= neurri: 25° (5), kalkulu: 26°
| pleokroismoa = visible
| dispertsioa =
| IMA = IMA2007-016
| erreferentziak = 
}}
**Jahnsita-(NaFeMg)** fosfato motako minerala da eta jahnsita subtaldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Jahnsita-(NaFeMg) fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: NaFe^{3+}Mg2Fe^{3+}2(PO4)4(OH)2 * 8H2O. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Jeanbandyita

{{mineral infotaula
| izena = Jeanbandyita
| formula = Fe^{3+}xFe^{2+}1-xSn(OH)6-xOx (1 ≥ x > 0.5)
| kategoria = oxido
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 4.FC.15
| dana = 6.3.7.3
| heys = 7.11.9
| kolorea =
| marra =
| esfoliazioa =
| dentsitate = 3,81(5) g/cm3 (neurtuta); 3,81 g/cm3 (kalkulatuta)
| sistema = tetragonala
| simetria = 4/*m* - dipiramidala
| zelda = a = 7,64 Å; c = 7,64 Å; 
| talde-optikoa =
| errefrakzio_indizea = *n*ω = 1,837 *n*ε = 1,833
| ezpurutasuna = Mn, (Mg, Si)
| gogortasuna = 3,5
| IMA = IMA1980-043
| erreferentziak = 
}}
**Jeanbandyita** oxido motako minerala da eta schoenfliesita subtaldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Jeanbandyita oxido mineralaren formula kimikoa hau da: Fe^{3+}xFe^{2+}1-xSn(OH)6-xOx (1 ≥ x > 0.5). Sistema tetragonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Joesmithita

{{mineral infotaula
| izena = Joesmithita
| formula = {Pb}{Ca2}{Mg3Fe^{3+}2}(Be2Si6O22)(OH)2
| kategoria = silikato
| irudia =
| irudiaren testua =
| egoera IMA = 1
| strunz = 9.DE.10
| dana = 66.1.4.1
| heys = 14.3.22
| sistema = monoklinikoa
| zelda = a = 9,88 Å; b = 17,87 Å; c = 5,22 Å; β = 105,67°
| talde-optikoa =
| errefrakzio_indizea = *n*α = 1,747 *n*β = 1,765 *n*γ = 1,780
| ezpurutasuna = Al, Mn, Ba, Na, F, H
| gogortasuna = 5,5
| 2v= neurri: 60° to 70°, kalkulu: 84°
| dispertsioa =
| erreferentziak = 
}}
**Joesmithita** silikato motako minerala da eta calcium amphibole subtaldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Joesmithita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: {Pb}{Ca2}{Mg3Fe^{3+}2}(Be2Si6O22)(OH)2. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Jinshajiangita

{{mineral infotaula
| izena = Jinshajiangita
| formula = BaNaFe^{2+}4Ti2(Si2O7)2O2(OH)2F
| kategoria = silikato
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 9.BE.67
| dana = 78.1.5.1
| heys = 17.1.27
| distira =
| kolorea =
| marra = hori argia
| irmotasuna = ahula
| esfoliazioa =
| dentsitate = 4,2 g/cm3 (neurtuta); 
| sistema = triklinikoa
| simetria = 1 - pinacoide
| zelda = a = 8,7331(2)  Å; b = 8,7366(2)  Å; c = 11,0404(3)  Å; α = 81,477(1)°; β = 110,184(1)°; γ = 104,384(1)°
| talde-optikoa =
| errefrakzio_indizea = *n*α = 1,729 *n*β = 1,802 *n*γ = 1,852
| ezpurutasuna = Hf, TR, Al, Ta, Mg, Sr, K, H
| makla =
| gogortasuna = 4,5 - 5
| 2v= neurri: 72°, kalkulu: 76°
| pleokroismoa = strong
| dispertsioa =
| IMA = IMA1981-061
| erreferentziak = 
}}
**Jinshajiangita** silikato motako minerala da eta bafertisita taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Jinshajiangita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: BaNaFe^{2+}4Ti2(Si2O7)2O2(OH)2F. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4,5 - 5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Joliotita

**Joliotita** karbonato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Joliotita karbonato mineralaren formula kimikoa hau da: (UO2)CO3 * nH2O. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 1 - 2 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Johnwalkita

{{mineral infotaula
| izena = Johnwalkita
| formula = K(Mn2+,Fe^{2+},Fe^{3+})2(Nb5+,Ta5+)(PO4)2O2 * 2(H2O,OH)
| kategoria = fosfato
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 8.DJ.05
| dana = 42.7.11.2
| heys = 22.5.14
| sistema = ortoerronbikoa
| zelda = a = 7,51 Å; b = 10,02 Å; c = 6,5 Å; 
| talde-optikoa =
| errefrakzio_indizea = *n*α = 1,748 *n*β = 1,763 *n*γ = 1,840
| gogortasuna = 4
| 2v= neurri: 53°, kalkulu: 50°
| dispertsioa = r > v sendo
| IMA = IMA1985-008
| erreferentziak = 
}}
**Johnwalkita** fosfato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Johnwalkita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: K(Mn2+,Fe^{2+},Fe^{3+})2(Nb5+,Ta5+)(PO4)2O2 * 2(H2O,OH). Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Jonassonita

**Jonassonita** sulfuro motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Jonassonita sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da: AuBi5S4. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 - 3 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak