open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bobsleigha 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Bi emakume

2022ko Neguko Olinpiar Jokoetako bobsleigheko **bi emakumezkoen** lehiaketa otsailaren 18an (1 eta 2 kanporaketak) eta otsailaren 19an (3 eta 4 kanporaketak) ospatu zen, Beijingeko Yanqing Barrutiko Xiaohaituo Bobsleigh eta Luge Zirkuituan.  Laura Nolte eta Deborah Levi alemaniarrek irabazi zuten ekitaldia, haien lehen domina olinpikoa lortuz. Mariama Jamanka eta Alexandra Burghardt, alemaniarrak ere, zilarrezko domina irabazi zuten, eta Elana Meyers Taylor eta Sylvia Hoffman estatubatuarrek, brontzea.

Jamanka 2018ko txapelduna izan zen, Meyers Taylor eta Kaillie Humphries zilarrezko eta brontzezko domina izan ziren, hurrenez hurren. Guztiak lehiatzen ari ziren, nahiz eta 2022an Humphries Estatu Batuetako ordezkari izan. Humphries 2021eko Munduko txapelduna izan zen. Stephanie Schneider eta Nolte zilarrezko eta brontzezko domina izan ziren, hurrenez hurren. Meyers Taylor izan zen 2021-22ko Bobsleigh Munduko Kopako irabazlea, Humphriesen aurretik.

Lehen eguneko bi lasterketetan, Noltek eta Deborah Levik errekorrak ezarri zituzten. Bi jaitsieren ostean, segundo erdiko abantaila izan zuten Jamanka eta Alexandra Burghardtekiko, bi txandetan bigarren izan zirenak. Meyers Taylor eta Sylvia Hoffman hirugarren izan ziren bi txandetan, Jamanka eta Burghardtengandik oso gertu. Hirugarren txandan, Noltek eta Levik errekorra ezarri zuten berriro, eta laugarren txandan 0.01 galdu bazuten ere, Jamanka eta Burghardt-en aurka, urrea lortu zuten 0.77ko abantailarekin.

## Sailkapena 
Emakumezkoen bi emakumezkoen probarako 20 trineoko kuota zegoen eskuragarri. Sailkapena 2021/2022 denboraldiko munduko sailkapenean oinarrituta zegoe,n 2020ko urriaren 15etik 2022ko urtarrilaren 16ra bitartean. Pilotuek sei lasterketa ezberdinetan parte hartu beharra zuten hiru pista ezberdinetan eta gutxienez lasterketa horietako bostetan sailkatuta egon behara zuten. Gainera, pilotua 50 onenen artean sailkatu behar da gizonezkoen probetan edo 40 onenen artean emakumezkoetan. 

Emakumezkoen lasterketetarako IBSF sailkapen konbinatua erabili zen trineo anitzekin lotutako kuotan.  Bi emakumezkoen probako bi nazio nagusiek hiru trineo irabazi zituzten. Hurrengo lau nazioek bi trineo irabazi zituzten bakoitzak, hurrengo seik trineo bana irabazi zuten bitartean. 

### Laburpena 
## Emaitzak 
## Erreferentziak
Bobsleigha 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Lau gizon

2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan bobsleigheko **lau** **gizonen** lehiaketa otsailaren 19an (1 eta 2 jaitsierak) eta otsailaren 20an (3 eta 4 jaitsierak) ospatu zen, Beijingeko Yanqing Barrutiko Xiaohaituo Bobsleigh eta Luge Zirkuituan.  Francesco Friedrich, Thorsten Margis, Candy Bauer eta Alexander Schüller alemaniarrek irabazi zuten urrezko domina, eta, horrela, Friedrichek arrakastaz defendatu zuen 2018ko olinpiar titulua. Johannes Lochnerek gidatutako Alemania-2k zilarrezko domina irabazi zuen, eta Kanada-1ek, Justin Krippsek gidatuta, brontzea.

2018an bi zilarrezko domina eman ziren. Nico Walther Alemania-2rekin lehiaketetatik erretiratu zen, baina Won Yun-jong Hego Korearekin sailkatu zen Olinpiar Jokoetarako. Friedrich 2021eko munduko txapelduna da. Benjamin Maier eta Austria zilarrezko domina, eta Lochner eta Alemania-2 brontzezko domina. 2021-22ko Bobsleigh Munduko Kopan erabat nagusitu zen Friedrich, bere taldearekin zortzi lasterketetatik zazpi proba irabazi zituen. Zortzigarren ekitaldia Oskars Ķibermanisek eta Letoniak irabazi zuten. Friedrichek irabazi zuen Munduko Kopa, ondoren Krippsek Kanadarekin eta Rostislav Gaitiukevichek Errusiarekin.

## Kalifikazioa 
Gizonezkoen biko probarako 28 trineoko kuota zegoen eskuragarri. Sailkapena 2021/2022 denboraldiko munduko sailkapenean oinarrituta zegoen, 2020ko urriaren 15etik 2022ko urtarrilaren 16ra bitartean. Pilotuek sei lasterketa ezberdinetan parte hartu behara zuten hiru pista ezberdinetan eta gutxienez lasterketa horietako bostetan sailkatuta egon beharra zuten. Gainera, pilotua 50 onenen artean sailkatu behar da gizonezkoen probetan edo 40 onenen artean emakumezkoetan. 

Gizonezkoen lasterketetarako IBSF sailkapena erabiliko da.  Sailkapeneko bi nazio nagusiek hiru lera irabazi zituzten bakoitzak. Hurrengo zazpi nazioek bi trineo irabazi zituzten bakoitzak, hurrengo zortziek, berriz, trineo bana irabazi zuten. 

### Laburpena 
## Emaitzak 
## Erreferentziak
Isabel Aguirre

**Isabel Aguirre de Úrcola** (Vilagarcía de Arousa, Pontevedra, 1937ko martxoaren 9a), arkitekto eta paisajista galiziarra da. 

## Biografia 
Isabel Aguirre de Úrcola arkitektoa da Coruñako Unibertsitateko Arkitekturako Goi Eskola Teknikoan, eta Juana de Vega Fundazioaren "Paisaiaren Galiziako Eskola" zuzentzen du 2008an sortu zenetik.

Vilagarcia de Arousan jaioa, 25 urte baino gehiago egin ditu irakaskuntzan eta ikerketan. Coruñako Unibertsitateko irakasle titularra izan zen, eta bere irakaskuntza-esperientzia Espainiako eta atzerriko beste unibertsitate batzuetara zabaltzen da.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 1997an *Manuel de la Dehesa Arkitektura Sari Nazionala* jaso zuen Santiagoko Bonaval Parkea zaharberritzeagatik, Álvaro Siza arkitekto portugaldarrarekin batera.
* 2007an *Galega Destacada* aukeratu zuten.
* 2015. urtean *María Josefa Wonenburger Planells Saria*  jaso zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Isabel Aguirreri elkarrizketa 
* Isabel Aguirreren facebook orria
Edwin Landseer

Sir **Edwin Henry Landseer** (Londres, 1802ko martxoaren 7a - *ibidem*, 1873ko urriaren 1a) ingeles margolari eta eskultorea izan zen.

John Landseer grabatzailearen semea izan zen. Aitaren eta hainbat artistaren ikaslea izan zen. Hamahiru urterekin Royal Academyn erakutsi zuen eta ondoren bertako kide aukeratu zuten.

Bere animalia margolanengatik izan zen ezaguna, bereziki zakurrak, zaldiak eta oreinak. Bere lanik ospetsuena Trafalgar Squareko Nelsonen zutabearen oinarriko lehoien brontzezko eskulturak dira.

## Iruditegia 

Sir edwin landseer.jpg|Edwin Henry Landseer self-portrait
Portrait of an Arab Mare with her Foal by Sir Edwin Henry Landseer.jpg|*Portrait of an Arab Mare with her Foal*, circa 1825
Edwin Landseer - Alpine Mastiffs Reanimating a Distressed Traveler.jpg|*Alpine Mastiffs Reanimating a Distressed Traveller* (1820)
The Monarch of the Glen, Edwin Landseer, 1851.png|*The Monarch of the Glen*, 1851
Edwin Landseer - Scene from A Midsummer Night's Dream. Titania and Bottom - Google Art Project.jpg|''Scene from A Midsummer Night's Dream*, c. 1850
Landseer, Edwin Henry (Sir, RA) - Lion- A Newfoundland Dog - Google Art Project.jpg|*Lion: A Newfoundland Dog*, 1824
Sir Edwin Henry Landseer - Favourites, the Property of H.R.H. Prince George of Cambridge - Google Art Project.jpg|*Favourites, the Property of H.R.H. Prince George of Cambridge*, 1834 to 1835
Edwin Landseer - The Arab Tent - WGA12440.jpg|*The Arab Tent*, 1866
A Distinguished Member of the Humane Society by Sir Edwin Landseer.jpg|*A Distinguished Member of the Humane Society*, exhibited 1838
Edwin Landseer- The Monkey Who Had Seen the World.JPG|*The Monkey Who Had Seen the World*, 1827
Landseer Saved.jpg|*Saved*, 1856
Eos, A Favorite Greyhound of Prince Albert.jpg|*A Favourite Greyhound of Prince Albert*, 1841
Windsor Castle in Modern Times. 1841-1845.jpg|*Windsor Castle in Modern Times*, Queen Victoria and her family, c. 1842
Edwin Landseer - Attachment.jpg|*Attachment*, 1829
Edwin Landseer - Queen Victoria and Prince Albert at the Bal Costumé of 12 May 1842 - WGA12439.jpg|*Queen Victoria and Prince Albert at the Bal Costumé of 12 May 1842*
Edwin Landseer. Falcon.JPG|*Falcon*, 1837
Edwin Landseer- The Wild Cattle of Chillingham.JPG|*The Wild Cattle of Chillingham*, 1867
Landseer.doutful.crumbs.jpg|*Doubtful Crumbs*, 1858
Flood in the Highlands by Sir Edwin Landseer - Sir Edwin Landseer - ABDAG002312.jpg|*Flood in the Highlands*, Aberdeen Art Gallery
Rachel Russell (1826-1898) by Edwin Henry Landseer (1802-1873).jpg|*Rachel Russell*, 1835
Sir Edwin Henry Landseer - A Highland Landscape - Google Art Project.jpg|*A Highland Landscape*, c. 1830
Edwin Landseer- A Highland Breakfast.JPG|*A Highland Breakfast*, 1834
Manproposesgoddisposes.jpg|*Man Proposes, God Disposes'', 1864
Empire - geograph.org.uk - 1225398.jpg|thumb|One of four Lions around the base of Nelson's Column
Landseer Edwin-Old Shepherds Chief Mourner 1837.jpg|''Old Shepherd's Chief Mourner'' (1837; Victoria and Albert Museum

## Kanpo estekak
Dogma (filma)

***Dogma*** Kevin Smith estatubatuarrak 1999an zuzendutako fantasiazko komedia film bat da, *View Askewniverse* sailekoa. Ben Affleck, Matt Damon, George Carlin, Linda Fiorentino, Janeane Garofalo, Chris Rock, Jason Lee, Salma Hayek, Bud Cort, Alan Rickman, Alanis Morissette eta Jason Mewes aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
AEBetan, New Jerseyn, Ongia eta Gaizkiaren arteko azken gudua jazotzear da, bi aingeru erori Unibertso osoa suntsitzen saiatzen direnean. Bi aingeru horiek Loki (Matt Damon) eta Bartleby (Ben Affleck) dira: Wisconsingo behin betiko beren erbestea amaitu nahi dute, paradisura itzultzeko modua prestatu baitute: Zerura itzul ditzakeen dogma saihesteko aukera New Jerseyko katedraleko arku bedeinkatuaren azpitik pasatzea da: horrela, Gizateria osoa desagerraraziko da. Baina arazo bati aurre egin behar diote, hori galarazteko pertsona bat aukeratua izan baita, eta egitasmo hori egiteko ez dago bakarrik. 

## Aktoreak 
* Ben Affleck: Bartleby
* Matt Damon: Loki
* Linda Fiorentino: Bethany Sloane 
* Salma Hayek: Serendipia
* Jason Lee: Azrael
* Jason Mewes: Jay]
* Alan Rickman: Metatron
* Chris Rock: Rufus
* Kevin Smith: Bob Isila
* George Carlin: Ignatius Glick kardinala
* Bud Cort: John Doe Jersey / Jainkoa 
* Alanis Morissette: Jainkoa                    
* Janeane Garofalo: Liz
* Barret Hackney, Jared Pfennigwerth eta Kitao Sakurai: Estigiar hirukotea

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Larraieta

**Larraieta** (*2. partzuergoa: Abaurregaina-Abaurrepea-Hiriberri*) Nafarroa Garaiko partzuergo bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Pirinioak eskualdean.

Abaurregaina, Abaurrepea eta Hiriberri herriek partekatzen dute partzuergo hau.

## Geografia 
Larraieta, Zazpiturriren ondoan, administratiboki Aezkoa ibarran dago eta geografikoki Zaraitzu ibaxan. Abodi mendilerroaren zati bat baso malkartsua da, Arburua lepotik eta Martxate menditik gertu.

### Mugakideak 
### Ingurune naturala eta kokapena 
Zaraitzu ibaxa geografiko gehienak flysch eozenoarren gainean modelatuta daude, ekialde-mendebalde norabidean oso aldenduta, eta forma leunak nagusitzen dira, kareharri eta kalkarenita tartekatuen barrei dagozkien erliebe indartsuagoek soilik eteten dituztenak. Sare hidrografikoak mozten dituenean, foku garrantzitsuak sortzen dira.

### Klima eta landaredia 
Larraietako klima mendialdeko klima atlantiarra da udalerri gehienean. Ibaxaren hegoaldean ezaugarri mediterraneoko klima nagusitzen da. Urteko batez besteko prezipitazioak ugariak dira, 1400 eta 1600 mm bitartekoak, eta batez besteko tenperatura 8 eta 10 gradukoa. Urteroko egun euritsuak 130 egun izaten dira. Elurteak ere ugariak izaten dira neguan, eta egutera eta laiotzaren arteko alde termikoa nabaria da.

Larraietak baso zabalak ditu, bertan pago, haritz eta basa pinuak daude. Horrez gain, birlandaturiko haritz amerikarrak eta pinu alertziar japoniarrak hartzen dituzte.

#### Estazio meteorologikoak 
Aezkoan dagoen Abaurregaina udalerrian, itsasoaren mailatik 1050 metrora, Nafarroako Gobernuak 1931an jarritako estazio meteorologikoa dago.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Abaurregaina
* Abaurrepea
* Hiriberri

## Kanpo estekak
Bobsleigha 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak monobob

2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan bobsleigheko **emakumezkoen monobob** lehiaketa otsailaren 13an (1 eta 2 jaitsierak) eta otsailaren 14an (3 eta 4 jaitsierak) ospatu zen, Beijingeko Yanqing Barrutiko Xiaohaituo Bobsleigh eta Luge Zirkuituan.  Hau izan zen Olinpiar Jokoetan emakumezko monobob lehiaketa egiten zen lehen aldia. Kaillie Humphries estatubatuarrak irabazi zuen ekitaldia. 2018ko bi emakumezko bobsleigh txapelduna izan zen, baina garai hartan Kanada ordezkatzen zuen. Elana Meyers Taylor, estatubatuarrak ere, zilarrezko domina irabazi zuen, eta Christine de Bruin kanadarrak brontzea, bere lehen domina olinpikoa.

2018ko uztailean, Nazioarteko Olinpiar Batzordeak (COI) ofizialki emakumezkoen monobob ekitaldia gehitu zuen egitarauan, eta ekitaldien kopurua lauraino igo zuen. 

Lehiaketako lehen egunean, Humphriesek bi lasterketak irabazi zituen eta bigarren postuan zegoen Christine de Bruinekiko segundo bat baino gehiagoko abantaila lortu zuen. 3. jaitsiera ere irabazi zuen, eta azken txanpan hirugarrena izan zen, urrezko domina lortzeko nahikoa izan zena. De Bruin hirugarren postura jaitsi zen, eta Meyers Taylorek azken txanpa irabazita zilarrezko domina ziurtatu zuen.

## Sailkapena 
Emakumezkoen mono-bob probarako 20 trineoko kuota zegoen eskuragarri. Sailkapena 2021/2022 denboraldiko munduko sailkapenean oinarrituta zegoen, 2020ko urriaren 15etik 2022ko urtarrilaren 16ra bitartean. Pilotuek sei lasterketa ezberdinetan parte hartu beharra zuten hiru pista ezberdinetan eta gutxienez lasterketa horietako bostetan sailkatuta egon beharra zuten. Gainera, pilotua 50 onenen artean sailkatu behar da gizonezkoen probetan edo 40 onenen artean emakumezkoetan. 

Emakumezkoen lasterketetarako IBSF ranking konbinatua erabili zen trineo anitzeko kuoten kasuan, eta bakarkako lehen sei kuoten kasuan. Horrek esan nahi du lehen 14 kuotak bi emakumezkoen proban jada sailkatutako atletei esleitu zitzaizkiela, eta banakako sei kuotak mono-bob sailkapena erabiliz eman ziren.  Bi emakumezkoen probako lau nazio nagusiek bi kuota irabazi zituzten bakoitzak. Hurrengo zortzi postuak bi emakumezkoen proban ondoen sailkatutako hurrengo zortzi NOCei eman zitzaizkien, eta azken seiak, berriz, monobob rankingean sailkatu gabeko sei atleten artean sarituak izan ziren. 

### Laburpena 
## Emaitzak 
## Erreferentziak
Bergey's Manual of Systematic Bacteriology

'''Bergey's Manual of Systematic Bacteriology** (**Bergey-ren Bakteriologia Sistematikoaren Eskuliburua'*, euskaraz) bakterio eta prokarioto guztien izendapen eta sailkapena egiten duen liburu ofiziala da, lehenbizikoz 1923an argitaratu zena. David Hendricks Bergey mikrobiologo estatubatuarrak sortu zuen, bakterioen taxonomia ofiziala abian jartzeko.

Bakterioen eta, orokorrean, prokariotoen genero- eta espezie-izaera finkatzeko beren ezaugarri biokimiko, genetiko eta molekularrak aintzakotzat hartzen dira, batik bat.

Bakterio edo prokarioto berri bat identifikatzen denean, horren berri eman behar zaio *International Journal of Systematic Bacteriology'' erakundeari. Honek bakterio berriaren aurkikuntza baieztatzen duenean Bergey's Manual of Systematic Bacteriology-an sartzeko bidea irekitzen da.

Sortu zenetik, Bergey-ren eskuliburua aldian-aldian eguneratzen joan da. 1980an aldaketa bat gertatu zen, eta eskuliburua hainbat liburukitan argitaratzen hasi zen. Gaur egun (2022an), eskuliburua bost liburukitan banatzen da:

*Lehenengo liburukia (2001ean): Arkeobakterioak eta bakterio fototrofoak

*Bigarren liburukia (2005ean): Proteobacteria. Hiru liburutan sailkatua:
**Sarrerako saioak 
**Gammaproteobacteria .
**Beste Proteobacteria batzuk 

*Hirugarren liburukia (2009an): Firmicutes 

*Laugarren liburukia (2011an): Bacteroidetes, Spirochaetes, Tenericutes (Mollicutes), Acidobacteria, Fibrobacteres, Fusobacteria, Dictyoglomi, Gemmatimonadetes, Lentisphaerae, Verrucomicrobia, Chlamydiae, e Planctomycetes

*Bosgarren liburukia (2012an): Actinobacteria 

Bergey-ren eskuliburuen azken edizioetan ARN-r-aren sekuntziazioaren ikerketetatik sortu diren hainbat kontzpetu barneratu dira, bakterioen sailkapena egiterakoan , eta kontzeptu horiek aurreko informazio konbentzionalarekin bateratu dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pau Riba

**Pau Riba i Romeva** (1948ko abuztuaren 7a, Palma &ndash; 2022ko martxoaren 6a, Tiana), katalan folk kantautore, artista ikonoklasta eta idazle bat izan zen.

1960ko hamarkadaren erdialdean bere ibilbideari ekin eta kontrakulturan murgildu zen. Nova Cançó mugimendu kulturaleko kide izan zen eta folk rocka jorratu zuen, Bob Dylan eta Frank Zappa estatubatuar musikarien eragina jasoz.

## Kanpo estekak 
* Webgune pertsonala
Txuhuiveko aire-baseko erasoa

**Txuhuiveko aire-baseko erasoa** –edo **Txuhuiveko aire-basearen aurkako erasoa**– 2022ko otsailaren 24an izan zen Txuhuiv-en, Kharkiveko Oblastan (Ukraina), Errusiak 2022an Ukraina inbaditzen hasi zuenean.

## Testuingurua 
Txuhuiveko aire-basea Txuhuiv hirian dago, Kharkiv Oblastean (Ukraina). Aire-basean Bayraktar TB2 droneak zeuden, bai eta Starokostyantyniv eta Mykolaiveko aerodromo militarrak ere.

## Erasoa 
Errusiak Ukrainan egin zuen inbasioaren lehen orduetan, misil errusiarrekin egindako eraso baten helburua Txuhuiveko aire-basea izan zen. Erasoaren ondoren, Maxar Teknologia Espazialen enpresa estatubatuarrak satelite bidez argitaratu zituen erasoaren ondorioen irudiak. OSINT-jatorriko informazioaren arabera, erasoak kalteak eragin zituen erregaia biltegiratzeko guneetan eta azpiegitura ezberdinetan.

## Osteko erasoak 
Apirilaren 10ean, Errusiako ofizialen arabera, errusiar indarrek Ukrainako S-300 motako aire-defentsen aurka jo zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bordablanca

**Bordablanca** (*14. partzuergoa: Irunberri-Tabar*) Nafarroa Garaiko partzuergo bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Pirinioaurrea eskualdean.

Irunberri eta Tabar herriek partekatzen dute partzuergo hau.

## Geografia 
Bordablancak Bordablancako zaldua estaltzen du, Irati ibaiaren oinean, eskuinaldean. Urraul ibarrean dago, zehazki Urraulbeitin, Tabar eta Irunberri herrien artean.

### Mugakideak 
### Ingurune naturala eta kokapena 
Urraulbeiti eta Irunberri Zangozako merindadeko udalerriak dira eta Nafarroako hiriburutik 40 kilometrora dago. Urraul erliebe txikiko ibarra da. Lautada bat osatzen du, Longida, Erromantzatua eta Urraulgoiti ibarretatik jarraitzen duena, nahiz eta azken kasu horretan Ugarrongo arroilak eten egiten duen.

### Klima eta landaredia 
Bordablancako klima azpimediterraneoa da, eta urteko batez besteko tenperatura 12,5 °C ingurukoa da. Urteroko egun euritsuak 100 inguru dira, eta jausitako prezipitazioa 850mm-koa.

Basoa nahiko urria da, eta zuhaitz gehienak pinuak dira, Austriatik birlandaturiko zuhaitzak. Horrez gain, ameztiak eta zumeak ageri dira udalerriko gunerik lehor eta eguzkitsuenetan.

#### Estazio meteorologikoak 
Urraulbeitin dagoen Artieda kontzejuan, itsasoaren mailatik 456 metrora, Nafarroako Gobernuak 1954an jarritako estazio meteorologikoa dago.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Irunberri
* Tabar

## Kanpo estekak
Calgaryko Unibertsitatea

**Calgaryko Unibertsitatea (U of C)** Calgary-n (Alberta, Kanada) dagoen ikerketa-unibertsitate publikoa da. Calgaryko Unibertsitatea 1944an hasi zen Albertako Unibertsitatearen luzapen gisa, 1908an sortua, 1966an erakunde autonomo eta bereizi gisa sortu aurretik. Unibertsitatea 14 fakultate eta 85 institutu eta ikerketa zentro baino gehiagok osatzen dute. Campus nagusia Bow ibaiaren ondoan hiriaren ipar-mendebaldeko koadrantean dago eta campus txikiagoa hiriaren erdialdean dago.

Unibertsitatea Kanadan eta Estatu Batuetan lehen postuan sailkatu zen QS World University Rankings-en 2016an.  Bere ikasgeletan graduko 25.000 ikasle eta graduondoko 5.000 ikasle daude gutxi gorabehera, 152 herrialde baino gehiagotako 170.000 ikasle baino gehiago izan baitituzte, besteak beste, James Gosling, Java hizkuntza (programazio-lengoaia) asmatu zuena, Stephen Harper, Kanadako lehen ministro ohia.

Unibertsitateak 360 milioi dolar baino gehiago babestu ditu ikerketan, mila milioi dolar baino gehiagoko irabaziekin, Kanadako handienetako bat bihurtuz. Calgaryn egoteak, ingeniari eta geologoen kontzentrazio handienarekin, unibertsitateak petrolio industriarekin oso lotura estuak izatea ahalbidetzen du.

Campus nagusiak ikerketa gehienak egiten ditu eta probintziako eta federal gobernuekin eta araudi agentziekin lan egiten du, guztiak campusetik gertu daude. Campus nagusia 200 hektarea ingurukoa da. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tobias Wendl

**Tobias Wendl** (Akisgran, 1987ko ekainaren 16a), luge lasterkari alemaniarra da. Azken hiru Neguko Olinpiar Jokoetan bina urrezko domina irabazi ditu, bikoteka eta taldekako errelebotan eta laugarren Jokoetan urrezko bat eta brontzezkoa.

## Ibilbidea 
1993an hasi zen lugean lehiatzen eta 2005etik aurrera Alemaniako selekzioan hartzen du parte. Tobias Arlt du luge bikotea eta binaka zein errelebotan garaipen ugari lortu dituzte.

## Txapelketak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
McMaster Unibertsitatea

**McMaster Unibertsitatea** ikerketa intentsiboko tamaina ertaina duen unibertsitatea da, Hamiltonen (Ontario, Kanada) dagoena, eta 18.238 ikasle matrikulatu ditu lanaldi osoan eta 3.836 lanaldi partzialean (2006ko datuak).

McMaster-ek aitzindari izan du irakasleek irakatsi eta ikasleek ikasi dituzten heinean aldatu diren hainbat programatan. Arazoetan oinarritutako ikaskuntza (PBL), McMaster-en aitzindaria, gaur egun Ipar Amerikan oso zabalduta dago ez-graduatuei irakasteko hobetsitako metodo gisa.

Hezkuntza eta ikerketa berritzaileari etengabeko dedikazioari esker, Unibertsitateak ospea lortu du munduko unibertsitate erakunde nagusienetako bat bezala.

McMaster-ek edo *Mac-ek*, sei fakultate biltzen ditu; zientziak, osasun zientziak, ingeniaritza, giza zientziak, gizarte zientziak eta negozioak. Campusa 300 hektareako (1,2 km²) eremu batean dago Westdale egoitza-auzoan, Ontarioko Errege Lorategi Botanikoekin muga egiten duena.

## Kanpo estekak
Cuttitta Cup

**Cuttitta Cup** urtero Sei Nazioen Txapelketan Eskoziaren eta Italiaren arteko irabazleari eman ohi zaion saria da. Sari berriena da, 2022an ezarri zen.

## Izena 
Massimo Cuttitta jokalari eta entrenatzailearen izena darama. Italiako selekzioko kapitaina izan zen, baita 1991 eta 1995eko Munduko txapelketatan ere. Ondoren entrenatzaile ibilbidean Eskoziako selekzioko scrum entrenatzailea izan zen 2005 eta 2019 artean. 2021ean hil zen COVID-19ak jota.

## Palmaresa 
## Garaipenak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
## Kanpo estekak
Txinako iparraldeko lautada

thumb|Bohai itsasoa
[eskuinera|thumb|300x300px| Ipar Txinako Lautada, iparraldean eta mendebaldean mendiz inguratua, [Itsaso Horia ekialdean duela. Ipar-ekialderantz lautada zeharkatzen du Ibai Horia - Txinako bigarren luzeena - Bohai itsasoan, Itsaso Horiaren barneko golkoan, hustu baino lehen . Mendietatik gertu dagoen irudiaren goiko ezkerrean, Txinako hiriburua, Beijing, itzaldun zirkulu batean agertzen da.]]
**Txinako iparraldeko lautada** tradizionala (txinatar tradizionalean 華北平原; sinplifikatuan 华北平原 ), Txinako ipar-ekialdean kokatua, eskualde geografiko zabala da, Horia eta Huai ibaien sedimentuek osatua, eta 900 metro ere izan ditzake. Ekialdeko Asiako uholde-lautadarik handiena da, eta munduko eremurik populatuenetako bat.

## Geografia 
Iparraldean Yan mendiak eta mendebaldean Taihang mendiak ditu muga. Hegoaldean Yangzi ibaiaren ordokiarekin bat egiten du. Ipar-ekialdetik hego-ekialdera, Bohai eta Horia itsasoen ertzeraino iristen da. Ibai Horia lautadatik isurtzen da Bohai itsasoan bukatu arte. Lautadaren ipar-mendebaldeko ertzean Pekin dago, eta bere ipar-ekialdeko kostaldean Tianjin. Lautada gehiena itsas mailatik 50 metro baino gutxiagora dago.

## Ekonomia 
Txinako Herri Errepublika osoan sorghum, artatxiki, arto eta kotoi ekoizpenik handiena duen eremua da. Garia, sesamoa, kakahueteak eta tabakoa ere hazten dira. Dagang-en (Tianjin) eta Shengli-n (Shandong) petrolio eremu garrantzitsuak daude.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Montrealgo Unibertsitatea

**Montrealgo Unibertsitatea** (frantsesez: **Université de Montréal**) 1878an sortutako unibertsitate publikoa da Montrealen, Quebec probintzian, Kanadan. Hiri horretako frantsesa irakaskuntza-hizkuntza nagusia duten bi unibertsitateetako bat da (bestea Montrealgo Quebeceko Unibertsitatea da). 13 fakultate, 60 departamentu baino gehiago eta atxikitako bi eskola biltzen ditu: Montrealgo Eskola Politeknikoa (ingeniaritza) eta HEC Montréal (administrazioa). 

## Akademiko nabarmenduak 
* Stéphane dion
* David Feuerwerker
* Thérèse Gouin Décarie
* Lionel Groulx
* Jacques Henripin
* Camille Lauren
* Denis Lazure
* Gilles Marcotte
* Igor Melchuk
* Guy Rocher
* Maurice Seguin
* Marcel Bissonette
* Kathy Reichs

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Piotr Aven

**Piotr Olegovitx Aven** (errusieraz, Пëтр Олегович Авен; Mosku, 1955eko martxoaren 16a) oligarka errusiarra da, ekonomista eta enpresaburua. Alfa-Bank-eko nagusia da, Errusiako merkataritza-bankurik handienekoa. LetterOne taldeko buru, halaber, Mikhail Fridmanekin batera.

Vladimir Putin lider errusiarraren barne-zirkuluko kidea da Aven. AEBek zigortu izan duten negozio-gizon errusiarren zerrendetan egon izan da eta bait a2022an Europako Batasunaren zerrenda propioetan azaldu da, Errusiak Ukraina inbaditu ondoren.

## Biografia 
Aven Moskun jaio zen.  Bere aita, Oleg Aven informatikako irakaslea, erdi letoniarra eta erdi errusiarra zen, ama familia judukoa zen. Aven Moskuko Estatuko Unibertsitatean  graduatu zen 1977an, eta ekonomiako doktoretza du (1980).

Sobietar Batasuneko Zientzia Akademiaren institutu batean ekonomista lanak egin zituen 1980ko hamarkadan, eta aro sobietarraren azken aroan atzerrian lan egin zuen, Laxenburg-en (Austria) Sistema Aplikatuen Analisirako Nazioarteko Institutuan (1989-1991).

Sobitear Batasuna desegitean, Errusiako erreforma ekonomikoetan parte hartu zuen, Boris Jeltsin presidente bihurtu zenean, Aven izendatu baitzuen errubloa nazioartean trukagarri bihurtzeko eta kanpo-zorrari irtenbidea aurkitzeko. Aven Errusiako  Kanpo Harreman Ekonomikoen ministro bihurtu zen (1991-1992), Errusiaren ordezkari gisa jardun zuen Zazpien Taldean, eta goi-mailako zenbait misio komertzial eta ekonomiko egin zituen Mendebaldeko hiriburuetan. 

Baina laster utzi zuen jardun ministeriala eta negozio pribatuetara salto egin zuen, lehenbizi 1992an LogoVAZ enpresan Boris Berezovskiren aholkulari, eta 1994an AlfaGroup taldean Mikhail Fridmanekin, zeinarekin bazkide izaten jarraitu duen harrezkero. Oligarkak sortu ziren hamarkada horretakoa da Avenen aipu hau: Gure herrialdean milioiduna izateko, ez da beharrezkoa buruargia izatea edo ezagutza espezializatua edukitzea. Sarritan nahikoa da laguntza aktiboa izatea Gobernuan, Duman, tokiko botere-egituretan eta polizia agentzietan. Egun batean, zure banku ziztrinak baimena lortuko du, adibidez, eragiketak egiteko aurrekontuekin. Edo kuotak esleitzen dira eskuzabal petrolioa, zura eta gasa esportatzeko. Bestela esanda, miliodun izendatu egiten zaituzte.1992. urtearen inguruan Vladimir Putinen San Petersburgoko kontaktuen artean egon zen halaber Aven, artean Putin hirian nor izan arren, politikoki Errusiako testuinguruan hirugarren lerroko pertsonaia zenean. Geroago, Putin botererra iristean eta 21. mendean zehar, beste oligarka batzuek behea jo arren (Berezovski kasu); Avenek jarraitu du sintonian Kremlinarekin.

LetterOne enpresaren bitartez dituen jabetzen artean, bada marka ezagun bat Euskal Herrian (eta beste toki batzuetan), Dia supermerkatu katea. 2022 urtean, Errusiak 2022an Ukraina inbaditu ostean, oligarken kontrako zigor posibleak aipatu zituenean Europako Batasunak, LetterOnen zituzten karguetatik dimititu zutela iragarri zuten Avenek eta bere bazkide Fridmanek.  
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tatiana Bakaltxuk

**Tatiana Vladimirovna Bakaltxuk** (Grozny, 1975eko urriaren 16a) errusiar enpresaburua da. Wildberries online merkataritzako enpresaren sortzaile eta zuzendari nagusia da. 2020an bere fortuna Forbes -ek 1.400 milioi dolarrekoa zela kalkulatu zuen, Errusiako emakumerik aberatsena eta negozio propioarekin bilakatutako lehen emakumezko *billionaire* delakoa (zentzu amerikarrean, mila milioi dolarren jabe). Gainditu zuen aurreko emakume aberatsena, Jelena Baturina, profil desberdinekoa da zeharo, Estatuarekin izandako negozioekin eta 1990eko hamarkadan aberastutako oligarken taldekoa kontsideratzen baita Baturina. Aldiz, Bakaltxukek uko egin die oligarken taldeen inbertsio funtsei. 

## Biografia 
Tatiana Kim 1975ean jaio zen, Koryo-Saram gutxiengo etniko errusiar-korearrarekoa da, eta Kim du jaiotzako deitura, tipikoki korearra. Ezkontza bidezko abizena du Bakaltxuk. Kolomnako Unibertsitatean ikasi zuen, eta ondoren ingeleseko irakasle lanetan hasi zen. 2004an, 28 urte zituela, *Wildberries* sortu zuen bere Moskuko apartamentutik amatasun bajan zegoela, esaten denez, eta emakumezkoentazko arropak saltzea izan zen bere lehen negozioa.   

Wildberries Errusiako merkataritza elektronikoko saltzaile handiena da. 2020ko zenbakien arabera, 750.000 eskaera prozesatzen zituen egunero orduan, eta 48.000 langile zeuzkan. Hala ere, Errusiako merkataritzaren %5 bakarrik zen orduan online. Errusiaz gain, Wilberriesek lan egiten du baita ere Bielorrusia, Armenia, Polonia, Kirgizistan eta Kazakhstanen. Bakaltxuk konpainiaren %100aren jabe da.   

## Erreferentziak
Elisa Augusta da Conceição Andrade

**Elisa Augusta da Conceição Andrade,** portugaldar medikua, 1889tik aurrera Portugalen lanbide horretan jardun zuen lehen emakumea izan zen.

Hala ere, Portugalgo lehen emakumetzat jotzen bada ere, kontuan hartu behar da ezinezkoa izan dela, gaur arte, Elisa Andradek "Acto Grande" izeneko amaierako proba egin zuela egiaztatzea. Lisboako Eskola Mediko Kirurgiko artxiboetan, gaur egun Santa Maria Ospitalean daudenak, aldiz, egiaztatu da, zalantzarik gabe, bertan erregistratutako lehen emakumea izan zela, 1880ko urrian, eta, horrez gain, 1865ean jaio zela.[thumb| Largo Trindade Coelho, [Lisboa|Lisboan: Erdian, Elisa Augustaren bulegoa zegoen eraikina.|ezkerrera|200x200px]]  

Elisa Augustak Lisboako Medikuntza-Kirurgia Eskolan ikasi zuen. 1889an bere kontsultategi mediko-kirurgikoa zabaldu zuen. Emakumeei eta haurrei zuzendua zegoen, eta helbidea Largo de São Roque kaleko 3 – 1. eskuina zuen

## Erreferentziak
Juan Carlos Pérez Cuesta

**Juan Carlos Pérez Cuesta** (Gueñes, 1973) bizkaitar abokatua da.

## Bizitza 
Euskal Herriko Unibertsitatean (EHU) Zuzenbide Lizentziatura ikasi zuen Donostiko Zuzenbide Fakultatean (Ibaetan). Ondoren Abokatutza Masterra egin zuen Bizkaiko Zuzenbide Fakultatean (Leioa).

Ondoren, Ertzaintzan sartu zen. Ertzaintzan egon zen 2010 urtera arte. 2010 urtetik abokatutza jardunean ibili da. Bizkaiko Abokatuen Elkargo Ohoretsuko kide da.

Ertzaintzaren Lanbide Sindikatuaren (SIPE) sindikatuaren abokatu eta koordinatzaile juridikoa izan zen 2022ra arte. 2022 urtetik Ertzaintzaren Sindikatu Korporatiboa (EKOS) sindikatuaren abokatu eta koordinatzaile juridikoa da (asesoria juridikoaren zuzendari orokorra).

Bestalde Nazioarteko Elkartasuna GKE-aren kide da eta GKE-aren altxorzaina eta koordinatzaile juridikoa ere da.

## Bizitza pribatua 
Ezkonduta dago. Sodupen bizi da.

Harreman gertua dauka Rosa Díez politikariarekin eta Nerea Llanos eta Luis Angel Garrido legelariekin, besteak beste.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Nerea Llanos
* Luis Angel Garrido

## Kanpo estekak
Waterlooko Unibertsitatea

**Waterlooko Unibertsitatea**, arrunki "Waterloo, UW edo UWaterloo" izenez ere ezaguna, Kanadako Ontarioko Waterloo hirian kokatutako ikerketa intentsiboko unibertsitate publiko ospetsua da. Campus nagusia "Uptown" Waterloo eta Waterloo Parkearen ondoan dago 404 hektareako (998 akre) lursailean. Unibertsitateak sei fakultate eta hamahiru fakultate eskolek kudeatutako programa akademikoak eskaintzen ditu. Unibertsitateak hiru campus satelite eta afiliatutako lau unibertsitate eskola ere funtzionatzen ditu. Waterloo U15 edo 15etako Taldeko kidea da, Kanadako ikerketa intentsiboko unibertsitate talde esklusibo bat. Waterlooko Unibertsitatea bere hezkuntza kooperatiboko (koop) programengatik ospetsua da, ikasleek beren hezkuntza lan-esperientzia aplikagarriekin integratzeko aukera ematen baitute, eta horrek munduko garrantzitsuenetako bat bezala kokatu du. Waterlooko Unibertsitatea bere ingeniaritza eta programa zientifikoengatik aitortzen da, eta horren adibide da 2018an Nobel Saria irabazi zuen Donna Strickland doktoreak laser fisikaren alorrean egindako asmakizun aitzindariengatik.

## Kanpo estekak
Azov Batailoia

thumb|250px|Azov Batailoiaren ibilgailuak.
thumb|250px|2019an Kieven egin zuten martxa. Nazien estetikaren jarraitzaileak dira.
**Azov Batailoia** () Ukrainako eskuin-muturreko unitate militarra da, ukrainar eta kroaziar jatorriko boluntario neonaziz osatua. Ukrainako Barne Ministerioaren menpe daude, Ukrainako Guardia Nazionalaren barruan, Ukrainako Indar Armatuen erreserban. Supremazismo zuria defendatzen dute. Egoitza Mariupol hirian dute, Azoveko itsasoan. Taldean 900 paramilitar inguru dira.

## Historia 
Taldea 2014ko maiatzaren 5ean sortu zen, Mariupol hirian. Partaide gehienak eskuin-muturreko taldeetako militanteak dira; besteak beste, Pravy Sector eta Svoboda alderdietako kideak. Azov Batailoiak partaidetza aktiboa izan du Donetskeko Herri Errepublikaren miliziei aurre egiten, bertako herritarrak kanporatzen, ondasunak arpilatzen, baita haiek bortxatzen eta torturatzen ere, NBEk aitortu bezala. 

Finantza-sare garrantzitsuak ditu taldeak, Igor Kolomoiski sektore elektrikoko oligarka ukrainarra kasu. 2018an, AEBetako Kongresuak, batailoiak nagusitasun zuriaren aldeko ideologia zuela-eta, esleipenen lege-proiektu bat onartu zuen, Camp Azovi laguntza militarra ematea debekatzen zuena. Hala izanik ere, Azov Batailoiko kideak Espainiako armak eskuetan ikusi izan dira bederen.

Errusiaren inbasioa zela-eta, 2022an, Europa osoko neonaziak taldean sartu ziren eta borroka egiteko bertaratu ziren.  

## Ideologia 
Hauek dira ezaugarri batzuk, nahiz eta batzuek publikoki ezeztatu: 
* Supremazismo zuria: "Ukrainaren helburua munduko arraza zurien buru izatea da, behe-arrazen aurkako azken gurutzadan". Hitzak Andriy Blietskyrenak dira, taldearen ideologoa.
* Ijitoen aurkako errepresioa.
* Homosexualen aurkako jarrera bortitza. 
* Gerran zibilen ebakuazioa oztopatu nahi dute, horiek giza ezkutu gisa erabiltzeko. Dirudienez, jende arruntak beldur die.
* Nazien estetika erabiltzen dute: agur nazia eginez eskua altxatzea, svastikak, etab.

## Ekintzak 
Batailoiko kideek Donetskeko Herri Errepublikako milizien aurkako borroketan parte hartu dute, Mariupolen adibidez. Halaber, 2022ko Ukrainako inbasioan, errusiarren aurka aktiboak izan dira, eta haienganako gorroto handia erakutsi dute.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Donbasseko gerra

## Kanpo estekak
Uli

**Uli** Erronkariko ibaxako Burgi udalerriko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Pirinioak eskualdean.

Erdi Aroan jada despopulatu bezala agertzen zen. Bere lurrak Burgiko Udalara pasa ziren.

Bertako biztanleak *ulitarrak* ziren. Ez dakigu non dagoen.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Burgi
* Erronkaribar
* Pirinioak

## Kanpo estekak
Vitali Gerasimov

**Vitali Petrovitx Gerasimov** (errusieraz: Виталий Петрович Герасимов) (Kazan, Sobietar Batasuna, 1977ko uztailaren 9a) Errusiako Lurreko Indarren maior jenerala da. 2022ko Ukrainiako inbasioan esku hartu zuen eta Arma Konbinatuen 41. Armadako lehen komandanteordea zen, bai eta bertako pertsonal-buru ere. Ukrainako defentsa ministerioak heriotza iragarri zuen, baina 2022ko maiatzean BBCk baieztatu zuen bizirik zegoela eta Alexander Nevskiren Ordenarekin kondekoratua izan zela.

## Biografia 
Vitali Gerasimov Kazanen jaio zen, 1977ko uztailaren 9an. Gerasimov Kazango Tankeen Aginteko Goi Eskolan graduatu zen 1999an, bai eta Errusiako Federazioko Indar Armatuen Arma Konbinatuen Akademian 2007an. 

Txetxeniako Bigarren Gerran eta Errusiak Sirian egindako operazio militarrean parte hartu zuen. Gerasimovek "Krimea Itzultzeagatik" Domina ere jaso zuen. 2013an, koronel gisa, Banatutako Fusilarien 15. Brigadako komandantea izaten hasi zen. 2016an, Aleysken egoitza duen Arma Konbinatuen 41. Armadako Fusil Motorizatuen 35. Brigadaren agintea jaso zuen.

### Ustezko heriotza 
Dirudienez, 2022ko Ukrainaren inbasio errusiarrean hil zuten, 2022ko martxoaren 7an, Kharkivetik gertu. *Bellingcat*ek adierazi zuenez, heriotza baieztatu zuen ukrainar komunikazio-intertzeptazio batetan, non Gerasimoven heriotzaz hitz egiten zen. *The Guardian* egunkariak martxoaren 8an jakinarazi zuenez, Ukrainako defentsa-departamentuak "baieztatu zuena Errusiako FSBko bi ofizialen arteko elkarrizketa bat izan [egon zela, non errusiar batek] heriotzari buruz hitz egiten zuen eta bere komunikazio seguruek Ukraina barruan funtzionatzen ez zutelako kexatzen zen".

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gilen V.a Orange-Nassaukoa

**Gilen V.a** (Willem Batavus; Haga, 1748ko martxoaren 8a - Brunswick, 1806ko apirilaren 9a) Orangeko printzea eta Zazpi Herbehere Batuen Errepublikako azken estatuderra izan zen.

Gilen IV.a Orange-Nassaukoaren semea izan zen. Bere aita 1751n hil zen eta 1766 arte lau erregeordek gobernatu zuten errepublika. 1766an adin nagusitasunera iritsi zen eta estatuder eta armadako kapitain jeneral izendatu zuten, nahiz eta Brunswickeko dukeari gobernuan eragina izaten utzi zion. 1767an Gilemina Prusiakoa printzesarekin ezkondu zen Berlinen.

Errepublikak Britainia Handiaren aurka borrokatu zuen Anglo-nederlandarren Laugarren Gerran 1780an eta hainbat porrot izan zituen. Erregimenaren ospea okertu egin zen eta erreforma politikoak eskatu ziren. 1785ean Haga utzi eta Gelderland probintzian kokatu zen. Demokratak edo abertzaleak garaitzen saiatu zen, baina garaitu egin zuten, eta 1787an prusiarrek herrialdea inbaditu zuten abertzaleak zapaltzeko.

1793an Frantzia errepublikarraren aurkako Lehen Koalizioan sartu zen. 1795ean frantsesek babestutako errepublikanoek herrialdea hartu zuten eta Gilen Britainia Handira erbesteratu zen. Handik, Holandako koloniak britainiarren esku uzteko agindu zuen.

1806an hil zen, erbestean, Brunswicken. 1813an Gilen semea Herbehereetara itzuli zen eta bere burua errege izendatu zuen, herrialdeko lehena.
Vladimir Zhoha

**Vladimir Artomovitx Zhoha** (errusieraz: Владимир Артёмович Жога) –edo bere dei-markaz ezaguna ere, **Vokha** (Воха)– (Sloviansk, Ukraina; 1993ko maiatzaren 26a – Volnovakha, DHE; 2022ko martxoaren 5a) "Sparta" (Спарта) izeneko ezagutze-batailoi bereizi baten *kombat*a –komandantea– izan zen 2016tik. Hilostean, *Donetskeko Herri Errepublikako Heroi

## Biografia 
1993ko maiatzaren 26an Sloviansken (Ukraina) jaioa, Zhohak bere jaioterrian bizitzen jarraitzen zuen errusiar-ukrainar gerra piztu zenean. 2014an, Zhoha eta bere aita, Artem Zhoha, Milizia Donetskeko Herri Errepublikari (DHE) leiala da, Donbassen kokatutako estatu separatistetako bat. Zhoha isilmandatari estua zen, bai eta Sparta Batailoiko komandantearen txofer pertsonala ere, Arsen Pavlov, zein unitateko behin-behineko buru laguntzailea ere, non Zhohak batailoiarekin zerbitzatu zuen Slovianskeko setioan zein Donetskeko Aireportuko bigarren guduan. Vladimir Zhohak Sparta Batailoiaren agintea hartu zuen, Errusiazaleen iturri baten arabera, zibilak ebakuatzen saiatzen ari zela hil zen. eta Vladimir Putin-ek, Errusiako Presidenteak, berriz, *Errusiako Federazioko Heroi* titulua. Aleksander Kots-ek, *Komsomolskaia Pravda*ko gerra-korrespontsalak "nekrologia bikaina" idatzi zuen Zhoharentzat, *Al Jazeera''k errusiar propagandaren ahalegintzat jo zuena. Vladimirren aita, Artem, Sparta Batailoiko komandante izendatu zen lehenengoa zendu ostean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jordbrukerne

***Jordbrukerne*** norvegiar umorezko telesaila da, 2021ean NRK TVean igorri zutena.

Norvegiako lehen halal gazta negozioa martxan jarri zuen familia bat da komedia beltz honetako protagonista. Umorezko uneen artean bada dramarik ere, tartean ezusteko heriotzak, haurren bahiketak eta pasaporte arazoak zirela medio landa ingurunean ezkutatu zen familia bat.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Inteurodeoksyeon

***Inteurodeoksyeon*** () 2021eko Hong Sang-soo hegokorear zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Youngho bizitzan bere lekua topatu nahian dabil aktore modura; aita akupuntore sonakoa du, eta harreman gatazkatsua du harekin. Amak aurrera egin dezan bultzatzen du. Haren bikotekide Juwon Berlinera joango da moda diseinua ikastera. Younghok ezustean bisita egingo dio...

## Aktoreak 
* Shin Seokho: Youngho
* Park Miso: Juwon
* Kim Young-ho: aita
* Gi Ju-bong
* Joo-Bong Ki: aktore zaharra
* Young-hwa Seo: Juwonen ama
* Kim Min-hee: margolaria
* Cho Yoon-hee: Younghoren ama
* Ji-won Ye: erizaina
* Ha Seongguk: Jeongsoo

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Red (2020ko filma)

***Red*** 2020ko Yukiko Mishima hegokorear zinema zuzendariaren amodiozko thrillerra da.

## Sinopsia 
Urte askoren ondoren, Tokok unibertsitate garaiko maitalearekin topo egingo du, eta bizitzaren ikuspegia aldatuko zaio: urte horietan guztietan etxekoandre gisa lanean aritu ostean, arkitekto gisa lan egiteko desira piztuko zaio berriro. Galdera bat erantzuten saiatuko da filma: posible ote da urte askoren ondoren beste bizitza bati ekitea?

## Aktoreak 
* Kazuyuki Asano
* Tasuku Emoto : Jun Kodaka
* Kaho : Toko Suguri
* Reiko Kataoka
* Shōtarō Mamiya : Shin Muranushi
* Yoshi Sako
* Satoshi Tsumabuki : Akihiko Kurata
* Kimiko Yo

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jane par Charlotte

***Jane par Charlotte*** 2021eko Charlotte Gainsbourg franko-britainiar zinema zuzendariaren film dokumentala da.

## Sinopsia 
Charlotte Gainsbourgek inoiz ez bezala behatzen du ama, Jane Birkin; alegia, inolako erreserbarik gabe, konplexurik gabe. Kamera soil baten bidez biluztu egiten dira biak, eta amaren eta alabaren arteko harremanean ardazten da, sentimentalismorik gabe, baina leuntasunez eta probokazio puntu batez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Austerlitz (eleberria)

***Austerlitz*** 2001eko W. G. Sebald alemaniarraren eleberria da. Idoia Santamariak 2022an euskaratu zuen.

## Sinopsia 
Ume zela identitatea ostu zioten pertsona bat topatuko du narratzaileak, Jacques Austerlitz. Ez du jakingo ezer bere jatorriaz, eta narratzailearekin izango duen zeharkako elkarrizketa luzean joango da identitate hori berrezartzen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ploërmelgo Kristau Heziketaren Anaiak

**Ploërmelgo Kristau Heziketaren Anaiak** (; ), **Menesiarrak** izenez ere ezagunak, 1819an Jean-Marie de Lamennaisek (1780-1860) eta Gabriel Deshayes (1767-1841) Aurayko apaizak irakasle katolikoak prestatzeko eta eskolak irekitzeko sortu zuten irakaskuntzari eskainitako kongregazio erlijioso laikoa da.

## Historia 
Kongregazioa Ploërmelen sortu zuten, Morbihanen. Frantziako Gobernuak 1822an onartu eta 1903an desegin zuen. Desagerpena Eliza eta Estatua banatzeko 1905eko Frantziako Legearen aitzindari izan zen lege-xedapen baten ondorioa izan zen, irakaskuntzako kongregazio guztiak bezala. Hala ere, gaur egun 25 herrialdetan dago eta 1.020 kide inguru ditu, Frantzian 320 barne. Euskal Herrian, ikastetxeak ditu Portugaleten- Santa Maria ikastetxea-, Bilbon- Berrio-Otxoa ikastetxea-, Bermeon - Jose Done ikastetxea- eta Langraiz Okan.

2022an Jose Done ikastetxeko zenbait ikasle ohiek 1976tik 1981era sexu abusuak pairatu zituztela salatu zuten.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Idazle asko, ''Chronique des frères de l'instruction chrétienne de Ploërmel. 1837-1937. Centième année de l'activité missionnaire de l'institut.* Imprimerie Moderne, 1938.
* H.-Charles Rulon et Philippe Friot. *Un siècle de pédagogie dans les écoles primaires (1820-1940). Histoire des méthodes et des manuels scolaires utilisés dans l'institut des frères de l'instruction chrétienne de Ploërmel*, Paris, J.Vrin, 1962.
* Frère Paul Cueff, *Deux Congrégations Mennaisiennes - Les frères de l'instruction chrétienne de Ploërmel - Les filles De la Providence de Saint-Brieuc*, Édition Paoline, 1980.
* Chanoine Le Douarec, *Un héros Jean-Baptiste Legeay frère Clair-Marie de l'instruction chrétienne de Ploërmel 1897-1943, décapité à la hache à Cologne '', La Prairie Québec Imprimerie du Sacré-Cœur 1946.

## Kanpo estekak
Eguzki Beltza

thumb|Eguzki Beltzaren ikurra
**Eguzki Beltza** () sinbolo nazi bat da, eguzki-gurpil mota bat (), nazien ondoko Alemaniako testuinguru batean neonaziek eta satanismoko talde batzuek erabiltzen dutena. Ikurraren diseinuak sig runaren hamabi bertsio erradial ditu, SSak bere logotipoan erabiltzen dituen ikurren antzekoak. Heinrich Himmler, SSko buruak birmoldatu eta handitu zuen, eta Wewelsburgeko gaztelu bateko diseinu-elementu gisa agertu zen lehen aldiz Alemania Nazian, SSarentzako zentro bat izateko asmoa zuen erakinean.

Ez dakigu diseinuak SSen artean izen bat zuen edo esanahi bereziren bat zuen. Gurtzarekin duen lotura Russell McCloud izengoitiaren *Die Schwarze Sonne von Tashi Lhunpo* ("*Tashi Lhunpoko Eguzki Beltza*") 1991ko eleberri alemaniarretik dator. Wewelsburg mosaikoa "Eguzki Beltza" neonazi kontzeptuarekin lotzen du liburuak. SSko Wilhelm Landig ofizial ohiak asmatu zuen, svastika naziaren ordezko gisa, eskuin muturrekoek eta supremazista zuriek. Sinboloa, sarritan, banderetan, elastikoetan, karteletan, web guneetan eta talde horiekin lotutako argitalpen estremistetan agertzen da. Eskuin-muturreko talde modernoek, askotan, *eguzki-gurpila* edo *Sonnenrad* sinboloari egiten diote erreferentzia.

Eskuin muturreko hainbat taldek eta gizabanakoek sinboloa erabili dute propagandan, Christchurcheko meskitako sarraskiko Brenton Tarrantek, Antipodar Erresistentzia talde neonazi australiarrak eta Ukrainako Azov Batailoia Guardia Nazionalaren erregimentuak barne. Charlottesvilleko (Virginia) *Unite the Right* manifestazio ultraeskuindarrean parte hartu zuten hainbat muturreko taldek erakutsi zuten sinboloa.

## Satanismoa 
Nazien garaiko beste sinbolo batzuekin batera, hala nola ''*, *Sig'' Armanen errunak eta , Satanismoaren jarraitzaile batzuek eguzki beltza erabiltzen dute. Chris Mathews adituak hau idatzi du:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Saskatchewango Unibertsitatea

**Saskatchewaneko Unibertsitatea** (**U of S, edo USask** ) Kanadako ikerketa unibertsitate publikoa da, 1907ko martxoaren 19an sortua eta Hego Saskatchewan ibaiaren ekialdean dagoen Saskatoon-en (Saskatchewan, Kanada). 1907an "Saskatchewan probintziarako Unibertsitatea ezartzeko Legea" onartu zuen probintziako legebiltzarrak 1907an. 1907ko martxoaren 19an probintziako unibertsitatea ezarri zuen "bere adar guztietan goi hezkuntzako instalazioak eskaintzeko eta ahalbidetzeko helburuarekin. pertsona guztiek arraza, sinesmena edo erlijioa kontuan hartu gabe etekin handiena ateratzeko". 

Saskatchewaneko Unibertsitatea Kanadako Saskatchewan probintziako hezkuntza erakunderik handiena da. Saskatchewaneko Unibertsitatea Kanadako ikerketa-unibertsitate nagusietako bat da (Kanadako Ikerketa Katedraren kopuruan oinarrituta) eta U15 Kanadako Ikerketa Unibertsitateen Taldeko kidea da (Kanadako 15 unibertsitate ikerketa intentsiboenak).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Verdens verste menneske

***Verdens verste menneske*** 2021eko Joachim Trier norvegiar zinema zuzendariaren komedia dramatiko filma da.

## Sinopsia 
Julie da istorioaren ardatza, hasi eta buka: 30 urteren bueltan dabilen klase ertaineko emakumea da, bizimodu gorabeheratsu, ezegonkor eta alderrai samarra daramana, Europako beste gazte berantiar askoren tankeratsukoa. Gizartean ezarritako estandarrek, milurteko berrian sartu aurrekoek gutxienez, Julieri gomendatuko liokete ikasketak amaitu, harreman finko bat izan eta lanpostu egonkor bat bilatzeko: ez da Julieren kasua, beste askorena ez den bezala: filmak erretratatzen duen neskari igual samar zaio ikasketa bat edo beste hasi, harreman sendo bat izan ala ez, egunerokoan plan batzuk egin edo bestetzuk.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak