open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Michel Nguyễn Khắc Ngữ

**Michel Nguyễn Khắc Ngữ** (; Vạn Đồn, Thái Bình, 1909ko otsailaren 2a – Long Xuyên, 2009ko ekainaren 10a) vietnamdar elizgizon katolikoa izan zen, 1960tik 1997ra Long Xuyêngo apezpikua izan zena.

## Bizitza 
Michel Nguyễn Khắc Ngữ Vạn Đồnen jaio zen, Indotxinan, 1909an. 1922an Lạng Sơngo Santa Teresa apaizgaitegi txikian sartu zen eta 1928an Luçonen (Frantzia) jarraitu zituen ikasketak. 1934ko ekainaren 29an apaiztu zen Luçongo apaizgaitegi nagusian. 1934tik 1938ra Lạng Sơngo apaizgaitegian irakatsi zuen eta 1940tik 1943ra bertako errektore izan zen. 1951n elizbarrutiko bikario jeneral bihurtu zen.

1960ko azaroaren 24an, Joan XXIII.a aita santuak Long Xuyêngo elizbarruti berriko lehen apezpiku izendatu zuten. 1961eko urtarrilaren 22an apezpiku-ordenazioa  jaso zuen Saigongo katedralean, Pierre Martin Ngô Ðình Thục artzapezpikuaren eskutik, eta apirilaren 4an hartu zuen kargua. Hainbat eraikin berri eraikitzeko agindu zuen, baina guztiak gobernu komunistak konfiskatu edo suntsitu zituen, katedrala izan ezik.

## Ondorengotza apostolikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Herensugearen Ordena

**Herensugearen Ordena**, , , , ,  eta , Erdi Aroaren amaieraldera, Hungariako Erresuma eta Kroaziaren batasunaren garaian sortutako ordena militar katoliko bat izan zen.

Ordena honen helburua Gurutze Santua Eliza Katolikoaren etsaietatik defendatzea zen.

## Ordena 
1408an Sigismundo I.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoak sortua izan zen. Hasiera batez Italia eta Alemania jardun zuen, 1437an Sigismundoren heriotzarekin Mendebaldeko Europan garrantzia murriztuz.

Halere, Konstantinoplaren erorialdiaren ondoren, Hungaria, Serbia eta Errumanian paper garrantzitsua izaten jarraitu zuen, Otomandarrak Europan geldiarazteko gerretan borrokatu baiziren.

Vlad II.a Drakul, Vlad Drakularen aita zenak, bere izena Herensugearen Ordenari zor dio.

## Kanpo estekak
Maria del Rosario de Silva y Gurtubay

**María del Rosario de Silva y Gurtubay** (Madril, 1900eko apirilaren 4a – ibidem, 1934ko urtarrilaren 11) aristokrata izan zen, garaiko goi-gizarteko kidea. Victoria Eugenia Battenbergeko erreginaren dama izan zen eta Albako dukearekin ezkondu zen. Bere eskubidez, San Vicente del Barcoko X. markesa zen. Garaia baino lehen hil zen hogeita hamahiru urte zituela, tuberkulosiak jota.

## Bizitza 
### Familia 
Aita Alfonso de Silva Fernández de Hijar y Fernández de Córdoba, XVI. Hijarreko dukea (1888-1955) izan zen  eta ama María del Rosario Gurtubay y González de Castejón (1879-1948). Alaba bakarra izan zen. Madrilen jaio zen 1900ean eta bere jaiotzaz geroztik nobleen heziketa jaso zuen, hau da, irakurri, idatzi, josi eta bordatu, dena etxeko hizkuntzan, frantsesez. 

Viktoria Eugenia erreginaren dama izan zen, eta Hipjarko dukerriaren ondare handiaren eta bere amaren dirutzaren oinordekoa. Maria del Carmen Gurtubay Alzolaren lehengusina-ahizpa zen.

San Vicente del Barco markesa titulua hartu zuen oinordetzan, Espainiako handitasuna loturik daramana.
[ezkerrera|thumb|Albako dukeak [Londres|Londresen ezkondu ziren egunean.]]
1920. urteko urriaren 7an Jacobo Fitz-James Stuart y Falcó, Albako XVII. dukearekin ezkondu zen. Ezkontza Espainiak Londresen zuen Enbaxadan egin zen, eta Albaren dukesa ezkontidea bihurtu zen. Ezkontza nahiko intimitatean egin zen, Eugenia de Montijo enperatrizaren, Jakoborn izeba amonaren, heriotzak ezarritako dolua zela eta. Ezkondu ostean, Madrilera itzuli ziren eta Liriako Jauregian jarri ziren bizitzen. Alaba bat izan zuten 1926an: Cayetana Fitz-James Stuart y Silva, gero Albako hurrengo dukesa.

Senarra bezala, Alfontso XIII.aren monarkiarekin leiala izan zen, erbestean bera eta Victoria Eugenia erregina bisitatu zituelarik. Senarrarekin batera lan egin zuen Alba familiaren ondarea mantentzeko, bere gaixotasuna —tuberkulosia— zela eta, oheratu behar izan zuen arte.

Alaba, Alba eta Hijar-tarren ondarearen oinordeko bakarra babestearren, Cayetanak debekatua zuen bere gelara bisitan sartzea. Gaixotu zenetik, urtean aste batzuetan Suitzara joaten zen tratamendua hartzera. Liriako Jauregian hil zen 1934. urteko urtarrilaren 11n, bere aita baino lehenago eta, beraz, honen titulu gehienak oinordetzan hartu barik, geroago bere alaba Cayetanari pasatu zitzaizkionak.

## Noblezia-tituluak 
* San Vicente del Barcoko markesa, Espainiaren handitasunarekin. Hil ostean, Cayetana alabak jarauntsi zuen.

## Telebistan 
Telecincoko *La duquesa* telefilmean Marta Marco Viñas aktoreak antzeztu zuen bere papera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
KPop Demon Hunters

***KPop Demon Hunters*** 2025eko animaziozko film musikal estatubatuarra da. Maggie Kang eta Chris Appelhansek zuzendu zuten, Danya Jimenez eta Hannah McMehanen gidoi batean oinarrituta. Sony Pictures Animationek ekoiztu zuen Netfilxerako. Filmeak Arden Cho, Ahn Hyo-seop, May Hong, Ji-young Yoo, Yunjin Kim, Daniel Dae Kim, Ken Jeong eta Lee Byung-hunen ahotsak ditu. Filmak K-pop neska talde bat jarraitzen du, Huntr/x (Huntrix ahoskatua), bizitza bikoitza dutena demonio ehiztari gisa. Euren aurkariak mutilen K-pop talde bat da, Saja Boys izenekoa, sekretuan demonioak direnak. Jatorrizko musika Marcelo Zarvosek egin zuen. 

*KPop Demon Hunters* Netflixen estreinatu zen 2025eko ekainaren 20an, eta abestiak bakarrik zituenb ertsio bat eskuragarri egon zen abuztuaren 23 eta 24an. Filmak kritika oso onak izan zituen, animazioari, estiloari, ahotsei, testuari zein muiskari buruz, eta fenomeno kultural gisa deskribatu zen. Netflixek historian ikusle gehien izan dituen jatorrizko filma izan zen, 325 milioi ikusle. Filmaren soinu-bandak arrakasta nabarmena izan zuen, eta RIAAk platinozko dismoa eman zion 2025eko urriaren 8an. Billboard Hot 100 zerrendan lau abeesti top 10ean sartu zituen lehen soinu-banda izan zen. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Epameinondas Deligeorgis

**Epameinondas Deligeorgis** (; Tripoli, 1829ko urtarrilaren 10a – Atenas, 1879ko maiatzaren 14a) greziar politikaria izan zen. Greziako lehen ministroa izan zen sei aldiz.

Dimitrios Deligeorgisen semea izan zen, Greziako Independentzia Gerran parte hartu zuen politikari eta iraultzailea. Epameinondasek Zuzenbidea ikasi zuen Atenaseko Unibertsitatean eta 1850etik abokatu lanetan aritu zen.

1859an diputatu hautatu zuten lehen aldiz, eta errege zen dinastiaren aurkari bihurtu zen. Greziaren lurralde hedapena helburu zuen Ideia Handiaren aurka agertu zen eta Otomandar Inperioan bizi ziren greziarren bizi baldintzak hobetzea nahiago izan zuen.

Ideia liberaletakoa izan zen, eta Grezia liberalizatzen lagundu zuen. Sei aldiz lehen ministro izan zen eta 1862an Oto Greziakoa erregearen kargugabetzea eta batzar nazional baten deialdia aldarrikatu zituen.
La Rampa

eskuinera|thumb|La Rampa - La Habana, 1950eko hamarkada
**La Rampa** (Calle 23 izenez ere ezaguna) Kubako Habana hiriko El Vedado barrutiko kale nagusi bat da. La Rampa Calle L kaletik Malekoira doa. 1930ean eraikia, amaiera hiria erasoetatik babesten zuen Santa Clarako bateriaren kokalekua izan zen. 

## Arkitektura 
Calle 23 aire-konpainien bulegoetatik, zinemetatik, diskoteketatik eta bulego-eraikinetatik igarotzen da. Hotel, klub eta denda askok jendetza biltzen dute tarte horretan, hala nola Tryp Habana Libre hotelak, Habana Hilton izandakoak, eta Hotel Nacional de Cuba-k. 23 eta L kaleen izkinan Radiocentro CMQ eraikina dago eta beherago Antonio Quintana Simonettiren Edificio del Seguro Médico eraikina.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Habana 1950eko hamarkadako Calle 23 kalea Vedado 2tik 1
* Habana 1950eko hamarkadako Calle 23 kalea Vedado 2tik 2
Cojimarko dorrea

**Cojimarko dorrea** kolonialismoaren garaiko gotorleku militarra da, XVII. mendean eraikia. Cojímar-en dago, Habanatik hurbil dagoen kostaldeko herrixka batean. Hiriak mendeetan zehar izan zuen hazkundearen ondorioz, hiriko beste auzo bat bihurtu zen. 

1640ko hamarkadan eraiki zen, herrixkako bizilagunen ekarpen ekonomikoak finantzatuta, gobernu kolonialak ez baitzuen funtsik. 1649ko uztailaren 15ean inauguratu zuten. 

20 mila dukat kostatu zen eta bere arkitektoa Juan Bautista Antonelli izan zen, Bautista Antonelliren semea, Morroko Hiru Errege Magoen gazteluko arkitektoa. 

Hiriaren defentsa-sistemaren zati bat Cojímar ibaiaren bokalea babestea zen, eta Espainiako Koroaren etsai ziren ontziek ur gezaz horni zezaten saihestea. 

1762an, ingelesek Habana hartu zutenean eta Zazpi Urteko Gerraren testuinguruan (1756-1763), inbaditzaile ingelesek eraso egin zioten dorreari. 

Gotorleku hartatik eutsi zien Pepe Antonio militar kreolek, miliziano kreole eta beltzen taldearen buruak. Hala ere, erresistentzia gogorrak ezin izan zuen saihestu hiria ingelesen eskuetan erortzea. 

Kalte handiagoak jasan zituen, etsaien ontzietako artilleriak gehiena suntsitu baitzuen. 1763an berreraiki zuten, britainiarrek alde egin ondoren. Gaur egun ikusten dugun dorrea hiria espainiarren eskuetara itzuli ondoren eraiki zen. 

UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuenean, 1982an, Habana eta haren gotorleku-sistema, dorre hori eraikin babestuen parte izatera igaro zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
Dorrearen irudia.
Bageseko lautada

**Bageseko lautada** () Katalunia erdialdeko ordoki bat da, eta Bages eskualdeko erdigunea da.

Bere mugetan, lurralde altuagoek inguratzen dute, hala nola, Castelltallat mendilerroak mendebaldean, Montserrat hegoaldean, Sant Llorenç del Munt hego-ekialdean eta Moianès goi-lautada ekialdean, besteak beste. Llobregatek eta bere ibaiadarrek osatutako higadura-arro bat da. Horien artean Cardener nabarmentzen da. Herri nagusia Manresa hiria da.

Termino geografiko horrek Kataluniako ardogintzako jatorri deituretako bati eman dio izena, Pla de Bages Jatorri Deiturari.

## Erreferentziak 
## Argazki-galeria 

Fitxategi:Bageseko lautada 02.jpg|Egunsentia Bageseko lautadan, Montserratetik.
Fitxategi:Bageseko lautada 01.jpg|Egunsentia Bageseko lautadan, Montserratetik.
Fitxategi:Camps al voltant de Can Fiter - Sant Vicenç de Castellet - 20250216 142300.jpg|Camps Can Fiter inguruan (Sant Vicenç de Castellet)
Fitxategi:Camps al voltant de Can Fiter - Sant Vicenç de Castellet - 20250216 143711.jpg|Camps Can Fiter inguruan  (Sant Vicenç de Castellet)

## Kanpo estekak
Malolosko elizbarrutia

**Malolosko elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren filipinar elizbarrutia da. 1961eko azaroaren 25ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Malolosen dago. Egun apezpikua Dennis Villarojo da.

## Ordinarioak 
* Manuel del Rosario (1961-1977)
* Cirilo Almario (1977-1996)
* Rolando Tria Tirona (1996-2003)
* Jose Francisco Oliveros (2004-2018)
* Dennis Villarojo (2019-)

## Apezpiku lagunkideak 
* Ricardo Vidal (1971-1973)
* Cirilo Almario (1973-1977)

## Apezpiku laguntzaileak 
* Leopoldo Arayata Arcaira (1966-1988)
* Leoncio Leviste Lat (1981-1985)
* Deogracias Iñiguez (1985-1989)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Novalichesko elizbarrutia

**Novalichesko elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren filipinar elizbarrutia da. 2002ko abenduaren 7an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Quezon Hirian dago. Egun apezpikua Roberto Gaa da.

## Ordinarioak 
* Teodoro Bacani Jr. (2002-2003)
* Antonio Tobias (2003-2019)
* Roberto Gaa (2019-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bridge to Terabithia (2007ko filma)

***Bridge to Terabithia***, , 2007ko Gábor Csupó hungariarrak zuzendurako fantasiazko drama film bat da. Katherine Paterson estatubatuar idazlearen *1977ko izenburu berdineko eleberrian* oinarritua dago. Josh Hutcherson, AnnaSophia Robb, Zooey Deschanel eta Robert Patrick aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
AEB, Virginia, Jess Aarons (Josh Hutcherson), mutil nerabea eskolan nahiz etxean arraro eta tokiz kanpo sentitzen da. Uda guztiz lasterketa batean korrika egiteko entrenatu da, baina lasterketa korrika egitean Leslie Burke (AnnaShopia Robb) ikasgelakidea duen neska nerabeak irabaziko dio.

Lesliek, fantasia eta magiazko ipuinak kontatzeko zaletasuna du, neska-mutilak lagun egin eta Jessi irudimena nagusi den mundu baten steak zabalduko dizkio. Aldiz, Jessek marraztea gustokoa du, baina ordurarte ez du beste inorrekin bege zaletasuna elkarbanatzerik izan. Biek Terabithia ertesuma sekretua sortuko dute, beraiek bakarrik ezagutzen duten leku magikoa. Bertan errege-erreginak izateaz gain, Maisu Iluna eta bete izakien aurka borrokatu eta beren eskolako ikasgelakide harroputzez mendekatzeko egitasmoak prestatuko dituzte.

## Aktoreak 
* Josh Hutcherson: Jess Aarons
* AnnaSophia Robb: Leslie Burke
* Bailee Madison: May Belle Aarons
* Robert Patrick: Jack Aarons
* Kate Butler: Mary Aarons
* Zooey Deschanel: Edmunds andrea
* Latham Gaines: Bill Burke
* Judy McIntosh: Judy Burke
* Lauren Clinton: Janice Avery
* Cameron Wakefield: Scott Hoager
* Elliot Lawless: Gary Fulcher
* Isabelle Kircher: Carla
* Carly Owen: Madison
* Patricia Aldersley: Aitona Burke
* Jen Wolfe: Myers andrea
* James Gaylyn: Turner zuzendaria
* Phil Grieve: Bailey jauna
* Ian Harcourt: Kenny, autobus gidaria
* Devon Wood: Brenda Aarons
* Emma Fenton: Ellie Aarons
* Grace Brannigan: Joyce Aarons
* Paddy: Terrien printzea

## Kanpo loturak 
* IMDBko fitxa irakurgai
San Pabloko elizbarrutia

**San Pabloko elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren filipinar elizbarrutia da. 1966ko azaroaren 28an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza San Pablon dago. Egun apezpikua Marcelino Antonio Maralit da.

## Ordinarioak 
* Pedro Bantigue (1967-1995)
* Francisco San Diego (1995-2003)
* Leo M. Drona (2004-2013)
* Buenaventura Famadico (2013-2023)
* Marcelino Antonio Maralit (2024-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pasigeko elizbarrutia

**Pasigeko elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren filipinar elizbarrutia da. 2003ko ekainaren 28an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Pasigen dago. Egun apezpikua Mylo Hubert Vergara da.

## Ordinarioak 
* Francisco San Diego (2003-2010)
* Mylo Hubert Vergara (2011-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Soosan Firooz

**Soosan Firooz** (Kabul, 1989), **Susan Feroz** izenez ere ezaguna, Afganistango lehen emakume rapero bezala ezagutzen den eta arau sozialei eta, bereziki, Afganistango emakumeen paper tradizionalari aurre egiten dien artista gisa ezagutzen den aktore eta rapero afganistandarra da.

Afganistanen jaio zen Firooz. Bere familiak herrialdetik ihes egin zuen eta Irango errefuxiatu eremu batean bizi izan zen zazpi urtez Afganistango gerra zibilean, 1990eko hamarkadan. Iranen, iraniarren etsaitasunari aurre egin zion eta ezin izan zuen eskolara joan. Familiarekin errefuxiatuta, hiru urte eman zituen Pakistanen.

Firoozek bere aitaren, Abdul Ghafar Firoozen, baimena eskatu eta jaso zuen rapeatu ahal izateko. Afganistango Farid Rastagar musikariaren arreta erakarri zuen, eta berak sustatu eta konposatu zuen bere lehen singlea. Firoozek darieraz rapeatzen du, bere jaioterriko hizkuntzetako bat. Bere lehen singlea, *Our Neighbors*, 2012an kaleratu zuten. Abestiak errefuxiatu afganiarren egoera jorratzen du, modu aktibistan, eta Rastagarrek konposatu eta Suhrab Sirat poetak idatzi zuen. Bere *Naqisul Aql* abestiak, literalki buruko nahasmenduak esan nahi dituenak, emakumeek Afganistanen duten lekuari buruz dihardu.

Familiarekin bizi da Kabul iparraldean. Bere ibilbidean azidoarekin egindako erasoekin mehatxatu dute. Afganistan hegoaldean laguntza humanitarioan lan egiten duen bere amak ere heriotza mehatxuak jaso ditu. Aitak argiketari lana utzi eta bere manager eta bizkartzainaren rola hartu zuen, lanean lagun eginez. Osabak familiarekin harremanak eten zituen eta telebistako agerraldiak eta ilobaren karrera musikala gaitzetsi zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cristina Clavijo

**Mercedes Castells Cabezón** (Madril, 1905 - Valentzia, 1998) **Cristina Clavijo** izengoitiarekin 40 eleberri arrosa baino gehiago idatzi zituen espainiar idazlea izan zen 1930 eta 1969 artean. Ricardo Castells madrildarraren eta Ignacia Cabezón García clavijotarraren alaba zen.

## Argitalpenak 
### Cristina Clavijo izenez 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Begoña Garcia-Diego

**Begoña García-Diego Ortiz**

## Biografia 
Kazetari gisa lan egin zuen  *ABC egunkarian*, «Cuarto de estar» izeneko atalean, bere Blanco y Negro gehigarriarekin, Semana aldizkarian, eta Kubako *Vanidades Continental* aldizkariarekin (azken horren erredaktore-burua izan zen).

Noizean behin, Europan zehar bidaiatu zuen, Espainiako hainbat argitalpenetarako ekitaldi bereziak egiteko. Bere ibilbide literarioa Manuel Halcón eta Mercedes Fórmica-rekin lotuta dago, hauek beti bultzatu baitzuten eleberriak eta saiakerak idaztera. 

1957an, *Bodas de plata* (*Zilarrezko ezteiak)* lanarekin Café Gijón eleberri saria irabazi zuen. Horren ondoren, *Chicas solas* saiakera etorri zen, emakumeak prentsan zuen irudiari buruzko istorioa, bere kazetaritza-artikuluen bilduma baten bidez (1962). 1990eko hamarkadan *Los años locos* saiakera agertu zen eta, beste autore batzuekin elkarlanean, beste bi: *Papeles sobre los novios y el noviazgo* eta *Del mal amor y otras calamidades*. Café Gijónez gain, finalista izan zen Moncadako Elisenda Sarian. 1994tik hil zen *arte*, Juanelo Turriano Fundazioko presidentea izan zen. Haren neba José Antonio García-Diegok sortu zuen fundazioa, eta teknikaren eta zientziaren azterketa dibulgatzen zuen, bereziki ingeniaritzaren historia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Garcia-Diego, Begoñaren lanak Espainiako Liburutegi Nazionalean.
Konstantino II.a (antipapa)

**Konstantino II.a** (c. 769 hila) anipapa izan zen 767tik 769ra.

Paulo I.a aita santua hil ondoren, hainbat fakzio saiatu ziren bere hautagaia aita santuaren tronuan jartzen. Toto Nepikoa buru zuten noble toskanar talde batek Totoren anaia Konstantinoren alde egitea erabaki zuen, eta armen indarrez aita santu izendatu zuten. Konstantino laikoa zenez, toskanarrek Praesteneko apezpikua behartu zuten Konstantino monjea agintzera, zeina hurrengo egunean azpidiakono eta berehala diakono izendatu baitzuten. Egun batzuk geroago, Konstantino Erromako apezpiku izendatu zuten.

Konstantinok eskutitzak bidali zizkion Pepin Laburra erregeari izendapenaren berri emanez, baina errege frankoak ez zituen erantzun.

Kristoforo eta Sergio izendapenaren aurka agertu ziren eta lonbardiarren errege Desideriori laguntza eskatu zioten, eta Erroman sartu ondoren, Toto hil eta Konstantino harrapatu zuten. Konstantino espetxeratua eta itsutua izan zen, eta handik gutxira torturatu eta monasterio batera bidali zuten. Ez dago berari buruzko berririk.

## Kanpo estekak
Carmen Nonell i Masjuan

**Carmen Nonell i Masjuan** (Bartzelona, 1920) kataluniar kazetari, idazle eta margolaria  izan zen. Artista gisa Madrilen trebatu zen. *ABC* egunkariarentzat eta Diario Pueblo egunkariarentzat lan egin zuen korrespontsal gisa Berlinen. Eleberriak ez ezik, haur literatura, espainiar narratibari buruzko literatur kritika eta bidaia liburu eta ibilbide turistikoak ere idatzi zituen.

## Biografia 
Carmen Nonell i Masjuan Bartzelonan jaio zen, baina bere prestakuntza akademikoa eta artistikoa Madrilen garatu zuen. Familia kultu batekoa izan zen, bere alabei formazio sendo bat erraztu ziena, bere ahizpa Carolinarekin batera osabaren, Isidro Nonell Monturiol margolariaren, bizitzari eta obrari buruz idatzi zuen.

Espainiako une historikoa kontuan hartuta, Carmen Nonell "Frankismoaren zapalkuntzaren mendeko emakume idazleetako" bat izan zen, Enric Llopisek islatu zuen bezala. Triunfo aldizkariak, 1962an, emakume idazle horietako batzuen kontakizunak argitaratu zituen, eta gerora, *Siete relatos de autoras en tiempos muy grises* kontakizun-liburua ekarri zuen, emakume idazleen kontakizunak: Carmen Nonell i Masjuan, Concha Fernández-Luna, María Jesús Rubiera Mata, Karmele Saint Martín, Dolores Medio, Ana Diosdado eta Felicidad Orquín.     

Batzuetan izengoitiekin sinatu zituen bere lanak: Barbara Nagore eta Menkar Onell izenak erabiliz.

## Lanak 
Bere lan idatziak hainbat arlo uztartzen ditu, hala nola: eleberria, literatur kritika, arte eta bidaia liburuak eta haur literatura. Lan kolektiboetan ere parte hartu zuen, Carolina Nonell Masjuan ahizparen batera.

### Eleberriak 
* *¿Es usted mi marido?, (1942)*
* *Nocturno de amor*, (1944)
* *El Mayorazgo de Iziar*, (1945)
* *Caminos cruzados*, (1946)
* *El cauce perdido*, (1946)
* *Cumbres de amor* (195?)
* *Resurgir*, (1953)
* Historia de "Farol", (1953)
* *Zoco grande*, (1956)
* Múnich, Leopoldstrasse, 207, (1962)
* *La vida empieza hoy*, (1965)
* *Los que se quedan*, (1967)
* La "Perrona", (1967)

### Bidaia-gidak 
* Berlín, capital de dos mundos, (1963)
* *Rutas de España: Valencia. Aragón*, (1963)
* Rutas de España: La Rioja, Vascongadas (Guipozcoa, Vizcaya, Álava) y Navarra, (1967)
* Guías Everest: El Pirineo catalán, (1969), coescrito con su hermana Carolina Nonell.
* *El arte asturianense*, (1969)
* Teruel, ignorada maravilla, (1969)
* Guadalajara, nudo de la Alcarria, (1971).
* *Cerámica y alfarería populares de España*, (1973). Escrito con su hermana Carolina.

### Haur literatura 
* *Los dos castillos*, (1944)
* *Gato y la estrella*, (1966)

* Los cinco (Balakiref, César, Cui, Barodin, Mussorgsky i Rimsky-Korsakof), (1948)

### Liburu kolektiboak 
* *Siete relatos de autoras en tiempos muy grises.*
* *Excavaciones en la Villa Romana de Gargoles-Cifuentes (Guadalajara).* (1980)
* *Memorias de un cazadotes* (1956)

## Sariak eta aitzatespenak 
1955ean Fémina Saria jaso zuen Colenda Argitaletxeak argitaratutako *“Zoco grande*” eleberriagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bufoia liburuekin

***Bufoia liburuekin*** edo ***Diego de Acedo bufoia***, «Lehengusua» (), Diego de Acedoren erretratua da, Diego Velázquezek margotua eta Pradoko museoan (Madril, Espainia) kontserbatua erakundea 1819an ireki zenetik. Velazquezek errege-jauregiak apaintzeko margotutako bufoien eta «plazerezko gizonen» erretratuen multzokoa da. Haien izaera informala zela eta, margolariak baliabide espresibo berriak erabili ahal izan zituen, errege-familiaren erretratu ofizialetan baino askatasun handiagoz.

## Historia 
Erretratua 1701eko El Pardo mendian zegoen Paradako Dorrearen inbentarioan agertzen da, sarrerako atarian, beste hiru erretraturekin batera, "subjektu eta nano ezberdinen erretratuak"; horietako bi Esopo eta Meniporen erretratuak dirudite, eta hirugarrena Francisco Lezcano izeneko nanoarena. Laurak 1714an eraman zituzten El Pardoko Jauregira, eta, horregatik, ipotxen bi erretratuen deskribapena eskaini zuten, Prado museoko margolanekin identifikatu ahal izateko.

1819an Pradoko museoan sartu zen, eta Pedro de Madrazok 1872an identifikatu zuen lehen aldiz Diego de Acedo izeneko ipotxarekin, «El Primo» ezizenarekin ezaguna, Velázquezek Fragan pintatu zuela eta 1644ko ekainean Filipe IV. erregeak Madrilera bidali zuena zela suposatuz. Izen hori emateko arrazoia, lehenago inoiz eraman ez zuena, erretratatuarekin batera agertzen diren liburuei zor zaie, Acedok gortean betetzen zuen eginkizuna idazkariarena izan baitzen bufoiarena baino gehiago. Dena dela, identifikazio horren inguruan eztabaidak izan dira.

## Deskribapena 
Erretratuaren atzealdean Guadarramako mendilerroaren paisaia ageri da — Fragaren paisaiarekin zerikusirik ez duena —, Francisco Lezcanoren eta errege-familiaren erretratuen hondoetan antzeko paisaia ikus dezakegu, Paradako dorrerako margotuak horiek ere. 1636 eta 1638 urteen artean gauzatu izana bermatuko luke datu horrek. Margolanaren ikuspegi baxua gainate gisa sortu zelako justifikatuko luke.

Beltzen, zurien eta gris zilarreztatuen gama soilak giro hotzean biltzen du pertsonaia, azurita edo lapislazuli pigmentu urdinak erabat falta direla, nahiz eta itxura bukatugabeko paisaia batera zabaldu, pintoreak pintzelak behin eta berriz garbitu baititu paisaia horren gainean.

Beltzez jantzitako irudi txikiaren siluetaren eta infolio lodiko paperaren zuriaren arteko kontrasteak deigarria da. Gizonak orri astunak ia ezin ditu bere esku txikiez maneiatu. Margolanaren protagonistak aire triste samar erakusten du; hori areagotu egiten da jakintzaren zama astunarekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Pradoko museoaren webguneko fitxa.
Pedro Nel Ospina

**Pedro Nel Ignacio Tomás de Villanueva Ospina Vásquez** (Bogota, 1858ko irailaren 18a – Medellín, 1927ko uztailaren 1a) kolonbiar politikaria izan zen. Kolonbiako presidentea izan zen 1922tik 1926ra.

Mariano Ospina Rodríguez Kolonbiako presidentearen semea izan zen.

Pedro Ospina Medellingo Meatze Eskola Nazionalean lizentziatu zen. 1892an eta 1894an diputatu hautatu zuten, Mila Eguneko Gerran jeneral izan zen eta 1901ean Gerrako ministro izendatu zuten. 1910ean, Kolonbiako enbaxadore Estatu Batuetan izendatu zuten, eta, Kolonbiara itzuli ondoren, Antiokia estatuko diputatu eta gobernadore hautatu zuten.

1922an Kolonbiako presidente hautatu zuten. Hezkuntza, Osasun eta Ogasun sailak antolatu zituen eta Banku Zentrala sortu eta herri-lanak handitu zituen.
Inmaculada Mengíbar

**Inmaculada Mengíbar** (Kordoba, 1962ko ekainaren 5a) idazle feminista da. Filologia Hispanikoan lizentziatua, emakume gisa produkziorako duen eskubidea aldarrikatzen du, erreprodukzioaren ohiko zereginaren aurrean, eta hala islatzen du bere lanetan. Torremolinosen bizi da.

## Lanak 
* *Los días laborables* (1988).
* *Pantalones blancos de franela* (1994).
* *Reverso* (1996).

## Sariak 
* Hiperion (1988).
* Jaen Poesia Saria (1994).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Santakutze kobazuloa

**Santakutze kobazuloa**, Mendaron dagoen eta Paleolito garaiko hainbat grabatu aurkitu duten leizea eta aztarnategia da. Santakurutz mendiaren magalean dago, itsas mailatik 170 metro gora, Santa Ana baselizaren gainena. ikerlariak egiaztatu zuen aurkikuntza. Egin beharreko azterketa arkeologiko eta artisitikoak egin ondoren erabaki zuten grabatuen berri ematea. Grabatuen ezaugarri teknikoen eta duten antolaketaren arabera, denak garai berean ikusi zuten ikerlariek.

Kobaren kanpoaldean egindako arkeologia lanei esker, bertako faunaren eta harrizko materialak ere berreskuratu ahal izan dituzte, eta  egindako analisien arabera, giza taldeek noizean behin erabiltzen zuten haitzuloa.

Haitzuloaren barruan, gizakeik egindako grabatu paleolitikoak dituzten lau panel txiki identifikatu dira; horien artean, nabarmentzen dira animalien bi irudi bukatu gabe — bisonte bat eta ahuntz bat— eta irudirik osatzen ez duten zenbait marra.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Miquel Sasieta Larrañaga (2011) Cueva Santakutz III (Garagartza) XX. kanpaina, *Arkeoikuska: Investigación arqueológica,*  0213-8921, 2011 zk., 369-370
Maria Gispert i Coll

**Maria Gispert i Coll** (Sant Vicenç de Castellet, 1904ko urriaren 12a - Caracas, 1976ko urtarrilaren 23a) kataluniar idazle eta politikaria izan zen.

## Biografia 
Sant Vicenç de Castelleten jaio zen 1904an. Salvador Gispert eta Emília Coll ehungintzako langileen alaba zen. Oso txikia zela, Sabadellera joan zen bizitzera gurasoekin, eta Arte eta Lanbide Eskola Industrialean eta Bartzelonako Merkataritza eta Industriaren Mendeko Zentroan (CADCI) ikasi zuen.

## Lan ibilbidea 
Lan-munduan administrazio-lanetan hasia, laster sartu zen *Sabadelleko* Langile eta Teknikarien Merkataritza Sindikatuan, eta, Espainiako Bigarren Errepublika baino lehen, Bloc Obrer y Camperolen hasi zen lanean. Era aktiboan parte hartu zuen mitinetan, Andreu Nin edo Joaquim Maurin bezalako pertsonaiekin batera, eta *Diario de Sabadell, El Pueblo, El Impulso, La Batalla* eta *La Humanidad* egunkarietan kolaboratu zuen. 36ko Gerra garaian POUMen militatu zuen eta *El Impulso* astekaria zuzendu zuen. Gerra Zibila amaitu zenean, 30 urteko kartzela-zigorra ezarri zioten (zazpi urte bete zituen), eta 1946an Caracasen erbesteratzea lortu zuen.

Venezuelako hiriburuan Pau Vila eta Centre Català alderdietako idazkaria izan zen. Liburu-denda bat ireki zuen, *Llibreria Mirador* izenekoa, erbesteratu katalanen topaleku zena. Bi eleberriren egilea ere bada: *Cuando despiertan los sentidos* (Tolosa, 1953) eta *Sombras y luz* (Caracas, 1960).

## Sariak eta aintzatespenak 
1985eko urrian, Sabadelleko Udalak hiriko kale bati haren izena jarri zion.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
María José Caro

**María José Caro** (Lima, 1985) Peruko idazlea eta gizarte-komunikatzailea da.

## Biografia 
Liman jaio zen 1985ean. Limako Unibertsitateko gizarte-komunikatzailea da, eta Madrilgo Unibertsitate Konplutentseko maisutasuna du. *Un Vicio Absurdo* literatur aldizkariko eta *Buensalvaje* aldizkariko kolaboratzailea izan da. *Palo* y *Astilla*  *Padres e hijos en el cuento peruano* antologian parte hartu zuen

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dayana Cordero

**Julieth Dayana Cordero Hernández,** ezagunagoa **El Diamante** izenez (Caucasia, Kolonbia, 1995eko abenduaren 18a) boxeolaria da, boxeoko oilar pisukoa, WIBA eta Nazioarteko Boxeo Federazioa (FIB) taldeekin.

## Boxeolari ibilbidea 
9 urterekin sartu zen borroka-kirolean, amateur mailan, eta,  mundu mailan 4. postuan egotea lortu zuen, Boxrec-en (bantamweight dibisioa), eta AMB rankingeko top five-an dago.

Panaman Saida “La Bombas” Mosqueraren aurka borroka egin zuen (23 urte). Boxeoaren Nazioarteko Erakundearen (IBO) superoilarraren aurkako borroka. Bi boxeolariek berdinketa lortu zuten, nahiz eta argi eta garbi irabazi, baina lokalisten aldeko baten biktima izan zen.

2016. urteko urtarrilaren 15ean AMBko munduko titulua irabazi zuen 118 Lb-etan Sayda Mosquera aurkari beraren aurka.

Oilar-pisuko tituluaren lehen defentsa Caucasia udalerrian izan zuen, Maribel "Pantera" Ramírez lehiakidearen aurrean. Bi kolpe zehatz eman eta mexikarra lehenengo eta hirugarren roundean erori ostean, knock-out garaitu zuen Round 7an, bere herri osoaren harrotasunerako. Panama Hirian bizi da Alex Rambal manager eta senarrarekin batera, eta Ricardo "el Maestrito Córdoba" Panamako txapeldun ohiaren agindupean entrenatzen du, historia egiten, munduko txapeldun izandako Panamako lehen munduko txapeldun ohia baita.

## Erreferentziak 
## Kanpo esteak
Averhoff gaztelua

**Averhoff gaztelua** eraikin dotorea da, Kubako Arroyo Naranjo udalerrian (Habana) dagoena. Ernesto Sarrá handikiak bere alaba Celia Sarrári egindako oparia izan zen, Octavio Averhoffekin (Coquito) ezkondu zenean, Habanako Unibertsitateko errektore eta Gerardo Machadoren gobernuko ministro izan zena.

## Historia 
### Fundazioa 
Leonardo Padura Fuentes narratzaile kubatarrak *El viaje más largo* liburuan deskribatzen duenez, Mantilla herriko muino batean baino, 1917an Averhoff gaztelua izenez ezagutzen den aisialdirako etxetzar bat inauguratu zen.

### Arkitektura 
San Carlos finkan, Ingalaterrako jauretxe dotore honen eraikuntza 1912an hasi zen; bertan, inguruko harrobi batetik ateratako harri urdinak erabili ziren, teilak Chicagotik ekarriak izan ziren, granitoa eta marmolak Italiatik eta egurra Hego Amerikatik. Emaitza hiru solairuko eraikina izan zen, bata bisitak hartu eta festak antolatzeko, bestea bizilagunek eta apopiloek erabiltzeko, eta goikoa zerbitzariak hartzeko. Senar-emazteak denboraldi laburretarako eta gonbidatu askorekin etortzen ziren gaztelura, festak egitera.

## Erabilerak 
### 1959ko Kubako iraultzaren aurretik 
Gerardo Machado diktadorearen gobernuan, Octavio Averhoff Instrukzio Publikoko idazkari bihurtu zen, erregimenaren arbitrariotasunak konposatzen aritzeko. Padurak bere liburuan dioenez, bera izan zen Rafael Trejo ikasle-liderraren hilketaren arduraduna, Rafael Carrera poliziaburuari 1930eko azaroaren 30ean unibertsitarioen desfilea galarazteko agindu zionean.
1933an, tiranoa erori zenean, Averhoff gazteluak herritarren haserrea jaso zuen, eta jabeak ihes egin zuen atzerrira.
1939ra arte, eraikina estatuarena izan zen, eta bertan 15. Zalditeria Geltokia egon zen. Jabeari itzultzean, bere ahaldunak, Ricardo Lombart doktoreak, lursaila Pablo Cancioren ardurapean utzi zuen.

### 1959ko Kubako iraultzaren ondoren 
1959ko Iraultzaren ondoren Unitate Militar bat ezarri zen etxetzarrean eta 1976tik aurrera Habana probintzia zaharreko Botere Popularraren Batzorde Exekutiboaren egoitza izan zen, 2010. urtearen amaieran Habana Mayabeque eta Artemisa probintzietan banatzean Arroyo Naranjoren Udal Hezkuntza Zuzendaritza hartu zuen arte. 2011ko irailetik aurrera, Kim Il-sung Unibertsitate aurreko Hiri Institutua ere bertan dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Astolako etxea

**Astolako etxea,** **Astolazubia** edota **Astolako Zubiaurre etxea** Abadiñoko Astola auzoan dagoen eraikina da, Traña-Matiena eta Zelaieta auzoen artean.

## Historia 
1508an, Errege Aginduz finkatu ziren Durangoko Merindade Biltzarrerako, presondegirako eta Korrejidorearen eta bere tenienteen entzutegirako egoitzak. Hala ere, Merindadeak 1576an eraiki zuen etxea eta entzutegi, espetxe eta artxibo moduan erabili zuen. 

Entzutegia Durangoko merindadearen erdigune politiko administratiboetako bat zen.

Foruen deuseztapenarekin batera, 1876an, Astolako Zubiaurre etxeak bere funtzioa galdu zuen. Hala ere, merinaldeko zigilua, eskribania eta merinoaren aginte-makila, hainbat dokumenturekin, batera etxean geratu ziren 1921era arte.

## Erreferentziak 
## Bibliografia
Eli Ríos

**Elisabet Ríos Liste** (Londres, Erresuma Batua, 1976) idazle eta irakaslea da.

## Bizitza 
Urte gutxirekin Ordesko lurretara lekualdatu zen eta hainbat lurraldetan (Porto, Lisboa, Azoreak, Cabo Verde) ibili ostean, 2003. urtean Elviñako kastroaren oinean kokatu zen. Gero, Cambren (Coruña) egin du lan.

### Lan ibilbidea 
thumb|*Luns* lanaren egilea Ramón Desbroces-ekin aurkezpenan Pontevedran 2017.11.04
Hainbat lan kolektibotan kolaboratzen du, idazlanak egiten ditu, haurrentzako ipuin-kontalari jardutendu eta A Sega literatur kritikako aldizkari digitaleko kidea da. 2018. urtean *Ligeia* aldizkarian kolaboratu zuen. Gero Xosé Neira Vilas (Oleiros) Bigarren Hezkuntzako Institutuan (BHI) egiten du lan, bere espezialitatea,galiziera, emanez.

## Lanak 
### Poesia 
* *Nós escoitando o badalo de Marienplatz*, Espiral Maior argitaletxea, 2010.
* *Ningunha tortilla é mala*, 2019, Coruñako Ahaldundia.

### Eleberria 
* *Luns*, 2017, Xerais, premio Torrente Ballester saria narratiban 2016. Gaztelerara itzulia.
* *Remexido de patacas*, 2019, Baía Edicións argitaletxea  Modesto Figueiredo saria, 2015.
* *O ceo das reixas* (2019). Xerais. 80 or. .

### Haur eta gazte literatura 
* *Bicha*, 2015, Ourenseko Ahaldundia.

### Saiakera 
* *Mulleres bravas da nosa historia: María Victoria Moreno*, 2016, Urco argitaletxea

### Lan kolektiboak 
* *Rúa da Cancela*, 2010, A. C. Caldeirón.
* *150 Cantares para Rosalía de Castro*, 2015.
* *De circes e morganas. Homenaxe das escritoras a Begoña Caamaño*, 2015, A Sega.
* *Verbo na arria. Homenaxe literaria a Xohan Xesus González*, 2016, Fervenza.
* *Manuel María, libro colectivo de homenaxe no seu día das Letras Galegas 17 de maio de 2016,* 2017, Deputación de Lugo.
* *El vigilante de las estrellas y otros cuentos*, 2018, Cazador de Ratas Editorial.
* *Relatos da Ulloa*, 2019, Instituto de Estudos Ulloáns/Gadis.
* *Un xardín de medio lado*, 2019, Urutau
* *Entre donas* (2020). Baía Edicións. 208 or. ISBN 9788499953427.Garaiko emakume idazle galiziarren hamar kontakizun, emakumeak historiaren erdigunean jarriz.
* *Luísa Villalta. Alma de violino* (2023). Vigo: Xerais. Beatriz Macedarekin eta Laura Sánchezen ilustrazioak. 48 or. ISBN 978-84-1110-447-0.

## Sariak 
* 2009. urtean, Carraleko Udalaren XII. poesia saria, *Nós escoitando o badalo de marienplatz* lanarengatik.
* 2016ko Torrente Ballester Saria, *Luns* lanarengatik.
* 2017an, Gonzalo López Abente IV. poesia saria, *Culpable* lanarengatik.
* 2018an, Miguel González Garcés poesia saria, *Ningunha tortilla é mala* lanarengatik.
* 2019an, 2. saria Curtiseko Udalaren XIV. Narrazio Laburreko Sarian, *Zetavacas* lanarengatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Eli Ríosen bloga
* Egilearen fitxa EFTAn
* Profila Hautapenezko hautesleetan
Atlantic eraikina

**Atlantic eraikina** 25 pisuko kondominio-bloke bat da, D kalean, 1. eta 3. kaleen artean, El Vedadon, Habanan dagoena, eta, beraz, Habanako Malekoitik hurbil dagoen eremu pribilegiatu batean dago. Azul Inmobiliaria enpresa misto kubatar-italiarrak egindako lehen eraikuntza da. 1999an sortu zen, B & D International partner italiarrarekin elkartuta, eta frankiziadun holding bat da Kuban. Inversiones Punta del Morro deitzen zaio. 2000. urtean hasi ziren eraikitzen eta 2007ko otsailaren 10ean inauguratu zuten. Kubako arkitektura modernoaren sinbolotzat hartzen da.

## Egitura 
Beheko solairuan atari bat, bulego bat, bost solairuko aparkaleku bat, terraza bat eta seigarren solairuko igerileku bat ditu. 96 apartamentuak 15 mailatan banatuta daude, zortzigarren solairutik hasita, solairu bakoitzeko sei. 23. solairuan hainbat igerileku daude, eta 24. eta 25. solairuetan gela teknikoak. Konplexuak bost solairuko alboko eraikin bat ere badu, hiru merkataritza-gune eta sei apartamenturekin. 

### Materialak 
Proiektua oso berritzailea izan zen alderdi guztietan: erresistentzia eta iraunkortasun handiko (600 kg/cm²-raino) hormigoi postensatuko mentsulak erabili ziren, eta 1 900 kg/mm²-ko muga elastikoa zuten kableak ere erabili ziren.
Erabilitako materialei arrisku-azterketa sakonak egin zitzaizkien, eraikina itsasotik hurbil dagoelako eta haize bortitzak eta itsasoko sartzeak izateko joera duelako urakan batek hiria astintzen duenean.

### Erraztasunak 
Floridako itsasartearen eta hiriaren ikuspegi ikusgarriarekin, luxuzko helmuga da hiri handian. Logelek azken belaunaldiko zerbitzuak dituzte: klimatizazioa, argiztapena, faxa, telefonoak, kable bidezko telebista, bideo atezaina, igogailu azkarrak, barne segurtasuna, arrotzen aurkako sistemak, larrialdi solairua. Osagarri gisa, autoak alokatzeko erraztasunak (Havanautos), paketeak entregatzekoak (Cubapack edo DHL).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nueva Segoviako artxidiozesia

**Nueva Segoviako artxidiozesia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren filipinar artxidiozesia da. 1595eko abuztuaren 14an ezarri zen elizbarruti gisa eta 1951ko ekainaren 29an artxidiozesi mailara igo zen. Artzapezpikuaren egoitza Viganen dago. Egun artzapezpikua David William Antonio da.

## Ordinarioak 
### Nueva Segoviako apezpikuak 
### Nueva Segoviako artzapezpikuak 
* Santiago Caragnan Sancho (1951-1966)
* Juan Sison (1966-1981)
* Jose Tomas Sanchez (1982-1986)
* Orlando Quevedo (1986-1998)
* Edmundo Abaya (1999-2005)
* Ernesto Salgado (2005-2013)
* Marlo Peralta (2013-2025)
* David William Antonio (2025-)

## Artzapezpiku lagunkidea 
* Juan Sison (1956-1966)

## Apezpiku laguntzaileak 
* Juan Sison (1947-1956)
* Victorino Cristobal Ligot (1969-1970)
* Miguel Purugganan (1971-1974)
* Antonio Isauro Alzate Buenafe (1976)
* Salvador Lazo (1977-1981)
* Patricio Maqui Lopez (1985-1991)
* David William Antonio (2011-2018)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sierra Maestra hotela

**Sierra Maestra hotela** (**Rosita De Hornedo** hotel izenarekin sortua) Puntilla de Miramar inguruan dago. 1950eko hamarkadan Habanan inbertitzaile pribatuek eraiki zuten lehen hotel handietako bat izan zen.

## Historia 
ezkerrera|thumb|Alfredo Hornedo Suarez senataria (erdian), Alderdi Liberaleko kidea eta hainbat ondasunen jabea.
Alfredo Hornedo y Suárez politikan sartu zen eta Alderdi Liberalak aukeratu zuen, lehen aldiz 1914an, Habanan. Ondoren, Senadorera iritsi zen. 1938an hautatu zuten, eta 1944an eta 1948an berrautatu. 1940ko Batzar Konstituziogilearen ordezkari ere izan zen, eta Alderdi Liberalaren buru izan zen 1939 eta 1947 artean. Hotela **Rosita de Hornedo** izendatu zuten bere bigarren emazte Rosita Almanzaren omenez. 

Eremuan beste jabetza batzuk eraikitzea agindu zuen, inguruko lurretan 201 apartamentu dituen Riomar eraikina barne, Cristobal Martínez Márquez arkitektoarekin batera. Alfredo Hornedo y Suárez garai bateko Teatro Blanquita antzokiaren jabea zen, 1950ean ireki zena eta gaur egun Teatro Karl Marx izena duena, eta Casino Deportivo, gaur egun "Cristino Naranjo" zirkulu soziala dena. Habanako Merkatu Bakarraren, Karlos III.aren Merkatuaren, Habanako Kirol Kasinoaren eta El País, Excelsior, El Sol eta El Crisol egunkarien jabea da, baita bi kate erradialen jabea ere. Gainera, Blanquita Antzokia (gaur egun Karl Marx antzokia) eta Rosita Hornedo hotela (gaur egun Sierra Maestra Hotela) eraiki zituen. 

1959ko Kubako Iraultzaren garaipenaren ondoren nazionalizatu zituzten Hornedoren hotela eta gainerako jabetzak. Hotelaren izena "Sierra Maestra"-ra aldatu zuten, Kuba ekialdeko istripu menditsua, eta bertatik altxatu ziren borroka iraultzailea bultzatu zuten gerrillak. Antzerkiak ere zorte bera izan zuen: "Charles Chaplin" izena jarri zioten, eta 1975ean, "Karl Marx". Hotela, jada nazionalizatua, 1962an metrailatu zuten txalupa piratek. Ekintza horiek eta beste batzuk egin zituzten talde terroristak Kubako kontrairaultzaileek osatzen zituzten, CIAren laguntzarekin.

## Galeria 

Fitxategi:Avenida_1ra,_a_Hotel_Sierra_Maestra_bejárata._Fortepan_61473.jpg|link=Archivo:Avenida_1ra,_a_Hotel_Sierra_Maestra_bejárata._Fortepan_61473.jpg
Fitxategi:Hotel_Sierra_Maestra_and_Rio_Mar_in_Miramar_Havana_1973_PD_6.jpg|link=Archivo:Hotel_Sierra_Maestra_and_Rio_Mar_in_Miramar_Havana_1973_PD_6.jpg
Fitxategi:Hotel_Sierra_Maestra_and_Rio_Mar_in_Miramar_Havana_1973_PD_5.jpg|link=Archivo:Hotel_Sierra_Maestra_and_Rio_Mar_in_Miramar_Havana_1973_PD_5.jpg
Fitxategi:Mercado_Único_de_La_Habana.jpg|link=Archivo:Mercado_Único_de_La_Habana.jpg|Habanako Único merkatua.
Fitxategi:El_Paiz_Newspaper_from_1938._Havana,_Cuba.jpg|link=Archivo:El_Paiz_Newspaper_from_1938._Havana,_Cuba.jpg|1938ko El País egunkariaren kopia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Banguedeko elizbarrutia

**Banguedeko elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren filipinar elizbarrutia da. 1955eko ekainaren 12an ezarri zen lurralde prelatutza gisa eta 1982ko azaroaren 15ean elizbarruti mailara igo zen. Apezpikuaren egoitza Bangueden dago. Egun apezpikua Leopoldo Jaucian da.

## Ordinarioak 
### Banguedeko prelatua 
* Odilo Etspueler (1956-1982)

### Banguedeko apezpikuak 
* Odilo Etspueler (1982-1987)
* Cesar C. Raval (1988-1992)
* Artemio Lomboy Rillera (1993-2005)
* Leopoldo Jaucian (2007-)

## Apezpiku laguntzailea 
* Cesar C. Raval (1981-1988)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Laoageko elizbarrutia

**Laoageko elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren filipinar elizbarrutia da. 1961eko ekainaren 5ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Laoagen dago. Egun apezpikua Renato Mayugba da.

## Ordinarioak 
* Antonio Mabutas (1961-1970)
* Rafael Montiano Lim (1971-1978)
* Edmundo Abaya (1978-1999)
* Ernesto Salgado (2000-2005)
* Sergio Utleg (2006-2011)
* Renato Mayugba (2012-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ozamiseko artxidiozesia

**Ozamiseko artxidiozesia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren filipinar artxidiozesia da. 1951ko urtarrilaren 27an ezarri zen lurralde prelatutza gisa, 1971ko otsailaren 17an elizbarruti mailara igo zen eta 1983ko urtarrilaren 24an artxidiozesi mailara. Artzapezpikuaren egoitza Ozamizen dago. Egun artzapezpikua Martin Jumoad da.
## Ordinarioak 
### Ozamiseko prelatua 
* Patrick Cronin (1955-1970)

### Ozamiseko apezpikuak 
* Jesus Varela (1971-1980)
* Jesus Dosado (1981-1983)

### Ozamiseko artzapezpikuak 
* Jesus Dosado (1983-2016)
* Martin Jumoad (2016-)

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Banpirismo

**Banpirismoa**, buruko gaitz bat da. Norberaren burua banpiroa dela sinistua egon ala ez, odola ikusi, sentitu edo irensteko behar konpultsiboa ezaugarritzat duen parafilia. Batzuk nekrofiliaren aldaeratzat jotzen dute.

Medikuntza literaturak gaia duela mende askotatik aipatu duen arren, bibliografia urria da. Banpirismoa gaitz partikular gisa lehenbiziko aldiz Richard L. Vanden Bergh eta John F. Kelley psikiatrek aipatu zuten. 1892. urtetik gutxienez hainbat psikiatrek sexu-gozamenarekin loturiko odol-egarriaren aipamen laburrak egin zituzten, tartean Richard von Krafft-Ebing psikiatrak bete idazlanetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dipologeko elizbarrutia

**Dipologeko elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren filipinar elizbarrutia da. 1967ko uztailaren 31n ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Dipologen dago. Egun apezpikua Severo Caermare da.

## Ordinarioak 
* Felix Zafra (1967-1986)
* Jose Ricare Manguiran (1987-2014)
* Severo Caermare (2014-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iligango elizbarrutia

**Iligango elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren filipinar elizbarrutia da. 1971ko otsailaren 17an ezarri zen lurralde prelatutza gisa eta 1982ko azaroaren 15ean elizbarruti mailara igo zen. Apezpikuaren egoitza Iliganen dago. Egun apezpikua Jose Rapadas da.

## Ordinarioak 
### Iligango prelatuak 
* Bienvenido Solon Tudtud (1971-1977)
* Fernando Capalla (1977-1982)

### Iligango apezpikuak 
* Fernando Capalla (1982-1994)
* Emilio Bataclan (1995-2004)
* Elenito Galido (2006-2017)
* Jose Rapadas (2019-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Sentinel (1977ko filma)

***The Sentinel***, , 1977ko Michael Winner britainiarrak zuzendutako naturaz gaindiko beldurrezko film bat da. Jeffrey Konvitz idazlearen *1974ko izenburu berdineko eleberrian* oinarritua dago. Chris Sarandon, Cristina Raines, Martin Balsam, John Carradine, José Ferrer, Ava Gardner, Arthur Kennedy, Burgess Meredith, Sylvia Miles, Nana Tucker, Deborah Raffin eta Eli Wallach aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
AEB, New York, Alison Parker (Cristina Raines) moda modelo gaztea bere mutilagunatik urruntzeko asmoz Brooklyn Heights auzoko apartamentu eraikin zahar batera bizitzera joan da. Bere bizilagun berri eta bitxiek ongietorria ematen dioten bitartean, Alison bere iragan ilun eta traumatikora itzularaziko dioten nahasdura fisikoak eta mentalak jasaten hasiko da. Higiezinen-enpresak bere bizilagun zaratatsuak ez direla existitzen eta eraikinean bera eta goiko solairuko Aita Francis Matthew Halliran (John Carradine) apaiz bakartia bakarrik bizi direla esaten diotenean Alisonen nahasdura areagotu egingo da. Amesgaiztoak izanik, Alisonek eraikin hartara erakarri duen zeozer izugarria deskubrituko du.

## Aktoreak 
* Chris Sarandon: Michael Lerman
* Cristina Raines: Alison Parker
* Martin Balsam: Ruzinsky irakaslea
* John Carradine: Aita Francis Matthew Halliran
* José Ferrer: Tunikadun pertsonaia
* Ava Gardner: Logan andereinoa
* Arthur Kennedy: Franchino monsinorea
* Burgess Meredith: Charles Chazen
* Sylvia Miles: Gerde Engstrom
* Deborah Raffin: Jennifer
* Eli Wallach: Gatz detektibea
* Christopher Walken: Rizzo detektibea
* Jerry Orbach: Film zuzendaria
* Beverly D'Angelo: Sandra
* Hank Garrett: James Brenner
* Nana Tucker: Amaierako neska
* Tom Berenger: Amaierako gizona
* William Hickey: Perry
* Jeff Goldblum: Jack

## Kanpo loturak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Pagadiango elizbarrutia

**Pagadiango elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren filipinar elizbarrutia da. 1971ko azaroaren 12an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Pagadianen dago. Egun apezpikua Ronald Timoner da.

## Ordinarioak 
* Jesus Tuquib (1973-1984)
* Antonio Tobias (1984-1993)
* Zacharias Jimenez (1994-2003)
* Emmanuel Cabajar (2004-2018)
* Ronald Lunas (2018-2024)
* Ronald Timoner (2025-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hirutasun Santuaren katedrala (Sibiu)

**Hirutasun Santuaren katedrala**, , Errumaniako Sibiu hirian dagoen katedral ortodoxo bat da, Transilvaniako Sibiu konderrian.

1902-1904 artean Iosif Schussnig arkitektoak eraiki arazi zuen eta Virgil Nagy eta Iosif Kamner arkiektoek diseinatu zuen.