Eutanasia

thumb|328x328px|Eutanasiari buruzko araudiak munduan

**Eutanasia** (antzinako grezierazko εὖ, *eu*, "on", eta θάνατος, *thanatos*, "heriotza" hitzetatik) mina eta sufrimendua amaitzeko eragindako heriotza da, bereziki gaixotasun edo elbarritasun baten ondorioz. Helburua bizitza sufrimendurik gabe amaitzea du. Gai eztabaidatsua da, etikaren nahiz erlijioaren aldetik.

Badaude herrialdeen araberako legeak eutanasia arautzen dituztenak. 2021ean, legala da Belgika, Kanada, Kolonbia, Luxenburgo, Herbehereak, Espainia, Zeelanda Berria eta Australiako estatu batzuetan (Queensland, South Australia, Tasmania, Victoria eta Western Australia).

Eutanasia hainbat modutan klasifikatzen da: zuzena edo zeharkakoa medikuaren ekintzen arabera, eta borondatezkoa edo nahi-gabekoa gaixoaren nahiaren arabera. 

## Etimologia 
Eutanasia hitza latinetik eratorritako kontzeptu zientifikoa da e*uthanasia* /eutʰanásɪa/, eta hau greziarretik εὐθανασία /eu̯θaɳasía/, εὖ /eu̯/ ‘ona’, ‘normala’ aurrizkiarekin osatua; θἀνατος /θánatos/ ‘heriotza’ hitza eta ~σίᾱ /~síaː/ atzizkiarekin 'kualidadea'. 

Etimologikoki, eutanasiak heriotz atsegina edo beste pertsona batek eragindako sufrimendurik gabeko heriotza esan nahi du. Kakotanasiaren antonimoa da.

## Eutanasia motak 
thumb|353x353px|Eutanasia moten egoera legalaren mapa-mundia, ingelesez (eguneratua).

### Medikuaren ekintzen araberakoak 
* **Zuzeneko eutanasia:** Medikuak gaixoaren bizia akabatu nahi duenean gertatzen dena. Bi forma dira posible:
** **Aktiboa:** Farmakoak hornitzen dizkionean gaixoari edo edozein motatako interbentzioa gauzatzen denean heriotzaren helburuarekin.
** Eutanasia **pasiboa** ematen da medikuak heriotza elikatzeari, farmakoak hornitzeari edota interbentzioak gauzatzeari uzten dionean heriotza gauzatzearen helburuarekin. Prozedura hau bizitza luzatzeko tratamendua alferrikakoa bihurtzen denean egiten da.
* **Zeharkako eutanasia:** Gaixoaren heriotza nahi-gabe gauzatzen denean ematen da. Eutanasiaren definizioaren arabera ez litzateke eutanasia izango, ezinbestekoa baita praktika honetarako nahitako heriotza izatea. Dena den, kasu batzuetan nahi terapeutikoa duten tratamendu bortitzek eragin dezakete zeharkako eutanasia.

### Gaixoaren nahiaren araberakoak 
* **Boluntarioa:** Gaixoak erabakia hartzen duenean edo beste pertsona batzuen laguntzarekin gaixoak aurretik azaldutako nahien arabera jokatuz erabakia hartzen duenean (dokumentuak edota grabazioak).
* **Ez-boluntarioa:** Beste pertsona batek heriotza gauzatzen duenean eta ezinezkoa denean gaixoaren nahia jakitea, gaixoaren adierazteko ez-gaitasunaren ondorioz.

## Erlazionatutako kontzeptuak 
[thumb|306x306px|Per Viland, [alboko esklerosi amiotrofikoa izan zuen zientzialaria. Eutanasia eskatzen dituzten gaixoen portzentai handi bat dira gaixotasun neurologikoak pairatzen dituztenak.]]

* Kakotanasia
* Ortotanasia
* Distanasia
* Zainketa aringarriak
* Sufrimendua
* Dohain-tiroa
* Lagundutako buru-hilketa
* Animali eutanasia
* Bizia mantentzea

## Alde eta kontrako argudioak 
Historikoki eutanasiaren legalizazioaren inguruko eztabaidak preokupazio jakin batzuen arabera antolatu izan da. Ezekiel Emanuel (1957) onkologo eta bioetikoaren arabera, hauek dira argudio garrantzitsuenak:

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Jone Forcada

## Kanpo estekak 
*«Jone Forcada, askatasunaren bidea azken arnasa arte urratu duen emakumea» *GAUR8* , Amagoia Mujika. (2025-11-15).