open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Elaine Silburn

**Elaine Silburn** (Victoria, 1928ko uztailaren 29a - 2022) atleta zen. Kanada ordezkatu zuen 1948ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bruce Simpson

**Bruce Simpson** (Toronto, 1950eko martxoaren 6a) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 1972ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1976ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nicole Sifuentes

**Nicole Sifuentes** (Winnipeg, 1986ko ekainaren 30a) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
George Shepherd

**George Shepherd** (Port Colborne, 1938ko apirilaren 23a - 2022ko maiatzaren 19a) atleta zen. Kanada ordezkatu zuen 1960ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Laird Sloan

**Laird Sloan** (Quebec Hiria, 1935eko urriaren 3a - Houston, 2017ko ekainaren 23a) atleta zen. Kanada ordezkatu zuen 1956ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Frederick Simpson

**Frederick Simpson** (Alderville, 1878ko martxoa - 1945eko maiatzaren 19a) atleta zen. Kanada ordezkatu zuen 1908ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Areatzako estalpeak

**Areatzako estalpeak** edo **tingladoak** Bilboko Areatzan kokatutako 19. mendeko bi eraikin dira, estalgune hormarik gabeak, merkataritza erabilpenerako sortuak. 

Areatzako pasealekuan daude, Zingira kalearen paraleloan doan zatian. Hasieran bi egitura berdin ziren, baina 21. mendean haietako bat itxi egin da, bertan Bilboko Turismo Bulegoa jartzeko. Teilapeko estalkia daukate, zutabe meheetan eutsia, errematean apaindura-ukituekin. Bilbon kontserbatzen den 19. mende amaierako burdinazko arkitekturako adibide bakarrenetakoa da. Eraikitako euskal ondare nabarmen gisa dago sailkatua. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Donna Smellie

**Donna Smellie** (Mississauga, 1964ko irailaren 2a) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 1984ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1989ko Arrateko Igoera-Eibarko Bizikleta

**XX. Arrateko Igoera-Eibarko Bizikleta** 1989ko ekainaren 14tik ekainaren 18ra egin zuten. 

Garaileak, Federico Etxabe bizkaitarrak, 23.43'52" behar izan zituen 903,9 km-ko ibilbidea osatzeko.

## Taldeak 
## Etapak 
## Sailkapenak 
### Sailkapen orokorra 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ethel Smith

**Ethel Smith** (Toronto, 1907ko uztailaren 5a - Toronto, 1979ko abenduaren 31) atleta zen. Kanada ordezkatu zuen 1928ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bill Smart

**Bill Smart** (Vancouver, 1948ko ekainaren 5a) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 1972ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mike Smith

**Mike Smith** (Kenora, 1967ko irailaren 16a) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan, 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Albert Smoke

**Albert Smoke** (Peterborough County, 1894ko martxoa - Lindsay, 1944ko abenduaren 22a) atleta zen. Kanada ordezkatu zuen 1920ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Amy Snider

**Amy Snider** (Toronto, 1942ko maiatzaren 26a) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 1964ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oluseyi Smith

**Oluseyi Smith** (Ife, 1987ko otsailaren 21a) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2018ko Neguko Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Agyness Deyn

**Agyness Deyn** (**Laura Hollins;** Littleborough, Erresuma Batua, 1983ko otsailaren 16a) britainiar modeloa eta aktorea da. Burberry eta Giorgio Armaniren kanpainen buru izan da.

## Bizitza 
Agyness Deyn 3 haurridetan bigarrena da eta bere ama, Lorraine, erizaina da. 14 urterekin hasi zen lanean, Stubbins-en. Familia-etxea utzi eta Londresera joan zen, hanburgesak saltzen jardun zuen arratsaldeetan, eta taberna batean gauetan. Hilabete batzuen ostean, argazkilari batek aurkitu zuen eta Models 1 izeneko modeloen agentziak kontratatu zuen.

## Ibilbidea 
[ezkerrera|thumb|Agyness Deyn, [Anna Sui diseinatzailearen desfilean, 2008an.]]
Bere Stubbins-eko bezeroetako bat Henry Holland zen, House Of Holland esaldiak dituzten blusen diseinatzaile eta sortzailea. Marka horren modeloa bihurtu zen. Deyn gutxienez bi aldiz agertu da *Vogue* Italian, 2006ko azaroko azalean eta 2007ko irailekoan.

*Vogue* aldizkariaren bertsio estatubatuarraren 2007ko maiatzeko azalean Doutzen Kroes, Caroline Trentini, Raquel Zimmermann, Sasha Pivovarova, Jessica Stam, Coco Rocha, Hilary Rhoda, Chanel Iman eta Lily Donaldson modeloekin agertu zen. V*ogue UK, the Observer Woman, The Sunday Times Style, Pop, Grazia, Time Style & Life, Vogue Itali*a eta nazioarteko beste hainbat aldizkariren azala ere izan da.

Kate Moss berria deitu zioten Deyni.

## Bizitza pertsonala 
The Paddingtons taldeko Josh Hubbarden eta Albert Hammond Jr., The Strokes bandako gitarrista. The Rascals taldeko Miles Kane abeslari eta gitarristarekin ere izan zuen harremana.

2012ko ekainaren 24an Giovanni Ribisi aktore estatubatuarrarekin ezkondu zen, 2013an banandu ziren eta dibortzioa 2015ean.

2016ko abuztuan, Deyn Joel McAndrew enpresariarekin ezkondu zen New Yorken.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2007an ospatutako British Fashion Awards sarien urteko modeloaren saria irabazi zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Agyness Deyn - Supermodels.nl 
* Agyness Deyn
* Agynessdeyn-online
* Cause me Pain Agyness Deyn
Bradley Snyder

**Bradley Snyder** (Windsor, 1976ko urtarrilaren 8a) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan, 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Terminator

***Terminator*** estatubatuar frankizia mediatiko bat da, James Cameronek eta Gale Anne Hurdek sortua. Zientzia-fikzioaren ziberpunk azpigenerokotzat hartzen da. Frankizia *The Terminator* filmaren arrakastarekin abiatu zen. 

## Sinopsia 
Frankiziako muina da Skynet izeneko adimen sintetiko baten eta John Connor buru duen gizakien erresistentziaren arteko gerra postapokaliptikoa.

Skynetek Terminator esaten zaien ziborg hiltzaile batzuen bidez borrokatzen du:  gizakiak imitatzeko eta erresistentzian infiltratzeko diseinatuak daude, eta zenbait modelotan ageri dira. Filmetan zehar modelo nabarmen bat T-800 delakoa da, Terminator izen soilarekin ezagutua, eta film funtsezkoenetan Arnold Schwarzeneggerek antzeztu duena. Denboran bidaiak dira frankiziaren beste alderdi nabarmena, gizakiak eta Terminatorrak askotan atzera bidaltzen dituzte iragana aldatzeko eta etorkizunaren emaitza aldatzeko.

## Osagarriak 
2020 bitartean, hauek dira frankiziaren ikus-entzunezko aleak:

# *The Terminator*, 1984an estreinatua, James Cameronen film originala.
# *Terminator 2: Judgment Day*, 1991.
# *Terminator 3: Rise of the Machines*, 2003.
# *Terminator Salvation* 2009an estreinatua.
# *Terminator Genisys*, 2015ean estreinatua
# *Terminator: Dark Fate*, 2019koa.

Frankiziak telesail bat ere izan du: *Terminator: The Sarah Connor Chronicles*. 2008tik 2009ra emititu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Peter Spir

**Peter Spir** (Manchester, 1955eko azaroaren 6a) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 1976ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1988ko Arrateko Igoera-Eibarko Bizikleta

**XIX. Arrateko Igoera-Eibarko Bizikleta** 1988ko ekainaren 17tik ekainaren 19ra egin zuten. 

Garaileak, Jokin Mujika gipuzkoarrak, 13.43'10" behar izan zituen 532 km-ko ibilbidea osatzeko 

## Taldeak 
## Etapak 
## Sailkapenak 
### Sailkapen orokorra 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1987ko Arrateko Igoera-Eibarko Bizikleta

**XVIII. Arrateko Igoera-Eibarko Bizikleta** 1987ko ekainaren 19tik ekainaren 21era egin zuten. 

Garaileak, Marino Lejarreta bizkaitarrak, 14.45'23" behar izan zituen 593 km-ko ibilbidea osatzeko 

## Taldeak 
## Etapak 
## Sailkapenak 
### Sailkapen orokorra 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tracy Smith

**Tracy Smith** (New Westminster, 1964ko azaroaren 30a) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ildikó Fenyes

**Hajnal Ildikó Fényes de Kunckel** (Budapest, Hungaria, 1937ko urriaren 11 – Ibidem, 2021eko azaroaren 28a) hungariar jatorriko venezuelar fisikaria, irakaslea eta zientzialaria izan zen, eta  Venezuelako Unibertsitate Zentraleko zientzia-fakultatean fisika irakatsi zuen lehen emakumea.

## Bizitza 
Fényes de Dengeleg hungariar familia noble baten baitan jaio zen. Ildikó Fényes Marianne Zboray de Zboro-ren (1908–1977) eta Ivan Fényes de Dengeleg-en (1901–? ) alaba zen. Ivan Fényes, aita,  Venezuelako Unibertsitate Zentraleko (UCV) Ingeniaritza Mekanikoa Sailaren sortzaileetako bat izan zen. Bere bizitzako azken urteetan, Ildikó Fényes Hungariako Erakundeen Latinoamerikako Federazioko (LAMOSZSZ) presidentea izan zen.

Bigarren Mundu Gerra hasi zenean, Hajnal Ildikóren familiak sobietar armadatik ihes egin behar izan zuen errefuxiatu gisa, Hungaria, Austria eta Alemania zeharkatuz. 1947an, gerra amaitu eta bi urtera, Fenyesdarrek Venezuelara emigratzea erabaki zuten. Behin Caracasen, Hajnal Ildikók Guadalupeko Ama Ikastetxean hasi zituen ikasketak. Baina, ikastetxe horrek batxilergoko azken urteko mailarik oraindik ez zuenez, Andres Bello Lizeoan amaitu behar izan zituen ikasketak; horrela, 1954an Zientzietako Batxilergo titulua jaso zuen.

Ildikó  Fényes Poughkeepsie-ra (New York, AEB) joan zen Vassar College-n ikastera. Han, 1958an, Fisikako Lizentziatu titulua lortu zuen. Ondoren, graduondoko ikasketak egin zituen Bryn Mawr College-n, Pennsylvaniako estatuan (Ameriketako Estatu Batuak), eta bertan lortu zuen zientzietako maistratza. 1961ean, doktoretza-ikasketak amaitu gabe, Venezuelara itzuli behar izan zuen, amaren gaixotasun larri baten ondorioz. 1962an UCVko Zientzia Fakultateko fisikako irakasle izatea lortu zuen eta 1964an unibertsitate horretako irakasle laguntzaile izatera igo zen.

Zientzia Fakultatea Industria Eskola Teknikora aldatu zenean, Ildikó Fényesek unibertsitate bereko Ingeniaritza Fakultatera pasatzea erabaki zuen, eta fakultate horretako Fisika Aplikatua Saileko lehen irakasleetako bat izan zen. 1988an, Ingeniaritza Fakultateko irakasle elkartu izendatu zuten; eta 1993an, Testuliburu Onenaren saria eman zion erakunde horrek, *Fisikako Hastapenetarako laborategirako* *Gida*gatik. Fényes irakasleak 1991n erretiroa hartu zuen.

AEBn egon zen bitartean, Dietrich Kunckel ezagutu zuen, jatorri alemaniarreko arkitektoa (Tomas Lugo Marcano eta Jesus Sandovalekin batera Teresa Carreño Antzokia diseinatzeko lehiaketa irabazi zuena). Kunckel eta Ildiko Fenyesen ezkontzatik hiru seme-alaba jaio ziren: Béla, Csilla eta Zoltan.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 1993an, Testuliburu Onenaren saria, *Fisikako Hastapenetarako laborategirako* *Gida*gatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rurutu

**Rurutu** Polinesia Frantseseko  Austral uharteetan dagoen uharte bat da. Administratiboki Rurutu udalerriari atxikita dago.

## Geografia 
Rurutu uharte bolkanikoa Rimataratik 150 km ekialdera dago (hurbilen dagoen uhartea), eta Tahititik 572 km  hegoaldera. 10 km-ko luzera eta 3 km-ko zabalera maximoak ditu, gutxi gorabehera, eta 32,3 km2-ko azalera du, arrezife hauskaraz inguratua (baina ez du aintzirarik), eta punturik altuena, Manureva, 385 metrora iristen da.

## Demografia 
2007an 2.089 biztanle zituen udalerri osoak, nagusiki lau herrixketan banatuta. Hauek dira: Moerai (ipar-ekialdean; 978 biztanle), Avera (mendebaldean; 740 biztanle), Hauti (ekialdean; 371 biztanle), Narui eta Naairoa (biak hegoaldeko puntan).

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Natitua (itsaspeko kablea)
* Ozeano barea
* Tubuai

## Kanpo estekak
Kémi Séba

**Kémi Séba**, benetako izenez **Stellio Gilles Robert Capo Chichi** (Estrasburgo, Frantzia, 1981eko abenduaren 9a) ekintzaile supremazista beltza eta panafrikanista beninarra da. Frantziarra ere jaio zen, eta 2024an herritartasun hori kendu zioten.

## Kanpo estekak
Justin Rodhe

**Justin Rodhe** (Bainbridge udalerria, Geauga konderria (Ohio), 1984ko urriaren 17a) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zapelatz bermudar

**Zapelatz bermudarra** (*Bermuteo avivorus*) desagertutako hegazti harraparia zen, bermudetako endemikoa zena. *Bermuteo* generoko kide bakarra izan zen.

## Banaketa 
Zapelatz bermudarra Bermudetako uhartean bizi zen, eta erregistro fosilean agertzen da. Diego Ramírezek 1603an uhartean egindako hegaztien ikerketa batean aipatzen du, eta esaten du oso lasaia zela "ederra, baina hain inozoa makil batekin ematea posible zela".

## Iraungitzea 
Dirudienez, espeziea ez zegoen 1623an, John Smith kapitainak Bermudetan harrapakari migratzaileak baino ez zeudela ikusi zuenean. Bere iraungitze data ez da ezagutzen, baina uste da XVII. mendean uhartean zegoen giza kokalekua jarraitu zuela, eta ehizaren eta espezie inbaditzaileen (adibidez, txerri basatien) sarreraren ondorio izan zitekeela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iparraldeko zapelatz hauskara

**Iparraldeko zapelatz-hauskara** (*Buteo plagiatus*) Accipitridae familiako hegazti harrapakari txikia da. Basoen inguruetan eta zelai irekietan bizi da. Batzuetan *Asturina plagiata* gisa sailkatzen da. Lehenago, Hegoaldeko zapelatz hauskararen berbera zela uste zen.

46-61 zentimetro artean neurtzen dute eta 475 gramoko pisua dute. Helduak gris argiak dira, isatsa beltza dute eta hankak laranjak. Kumeak marroi ilunak dira goiko aldean, baina isats marroi argia dute, eta beheko aldea ere zuri-marroia dute. Hego laburrak dituzte, baina azkarrak eta oso lirainak dira hegan egiten.

Batez ere narrasti txikiak eta sugeak jaten dituzte, baina batzuetan beste txori txikiak edo igelak ere jaten dituzte. Normalki aire zabalean dagoen gune altu batean geratzen dira, eta hortik begiratzen dute ingurunea, ehizaren zain. Habiak zuhaitzen goiko aldeetan egiten dituzte. Normalki, bat eta hiru kume artean dituzte, urdin argiak diren arrautzetatik. Sei aste behar dituzte hegan egiten hasteko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sofia Burnaxeva

**Sofia Petrovna Burnaxeva** (; 1818 – 1883ko martxoaren 18agreg./martxoaren 6ajul.) errusiar haur literaturako idazlea, argitaratzailea eta itzultzailea izan zen.

## Bizitza 
Piotr Burnaxev Orioleko gobernadoreordearen alaba, Vladimir Burnaxev idazle eta agronomoaren arreba eta Anastasia Burnaxeva irakaslearen ahizpa, Sofia Burnaxeva 1818an jaio zen. 

Literaturan Esbe andereñoa () eta Glafira Mikhailovna Stxigrovskaia () izengoitiak erabili zituen. Besteak beste, honako idazlan hauek kaleratu zituen: *Nedelia u babuxki na datxe* (1839), *Dramatitxeski buket* (1859) eta *Zhivyie tsvety* (1859). 1839an Laure Junoten gazteentzako hainbat eleberri labur errusierara itzuli zituen, *Sobranie nazidatelnykh i poleznykh dlia junoxestva povestei* izenburupean argitaratuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sopuru

**Sopurua** (*Poa annua*) Poaceae familiako landare belarkara da, mundu guztian hedaturik dagoena, Antartikako hainbat uhartetan ere bai. Landare inbaditzailea da eta larreetan zein golf zelaietan belar txar kontsideratzen da.

## Taxonomia 
Lineok deskribatu zuen Zientziarako 1753. urtean, *Species Plantarum* liburuan.

Generoaren izena grezierazko *poa* hitzetik dator eta "belarra" esan nahi du. Espeziearen *annua* izena latinetik dator eta "urtekoa" edo "urtebete irauten duena" esan nahi du.

Euskaraz sopuru, soorburu, sopurukua eta antzeko izenak ditu. 

Estatu Batuetan *bluegrass* ("belar urdina") esaten zaio eta musika estilo bati izena eman dio, bluegrass estiloa, country generoaren barnean dagoena.

## Deskribapena 
Zuntz ugariko sustraiak ditu eta hainbat zurtoin ateratzen dira handi, 5-30 cm-ko altuera hartzen dutenak. Liguladun hosto lineal luzeak ditu, erdiko nerbioan tolesten direnak.

Landarea oso azkar hazten da hazitik. 6 astetan lorea ateratzen du, polinizatu, hazi berriak sortu eta hil egiten da.

## Habitata 
Jatorriz klima epeletako espeziea bada ere mundu guztian hedatu da, baita Antartikako hainbat uhartetan ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Reuniongo antzara

**Reuniongo antzara** Réunion uharteko antzara espezie desagertu bat da. Antzara egiptoarraren antzeko tamaina eta itxura zuen. Deskribapen bakarra dugu, Duboisek 1674an egin zuena. Bestetik, fosilizatu gabeko hezur gutxi batzuk ere iritsi dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rayda Jacobs

**Rayda Jacobs** (Lurmutur Hiria, Hegoafrika, 1947ko martxoaren 6a – Toronto, Kanada, 2024ko urriaren 29a) hegoafrikar idazle eta zinema zuzendaria izan zen.

## Bizitza 
Jacobs Deep Riverren jaio zen, Lurmutur Hirian, 1947ko martxoaren 6an, eta gaztetan hasi zen idazten.
* 2004: *Sunday Times* aldizkariaren saria (*Confessions of a Gambler* liburuarengatik)
* 2004: Herman Charles Bosman saria (*Confessions of a Gambler* liburuarengatik)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lagopodo eskoziar

**Lagopodo eskoziarra** Phasianidae familiako hegazti ertain bat da, Erresuma Batuan eta Irlandan aurki daitekeena. Lehenago lagopodo eskandinaviarraren subespezie gisa sailkatzen zen, baina gaur egun bi espezie direla onartzen da.

The Famous Grouse whiski markaren irudia da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Euphorbia helioscopia

***Euphorbia helioscopia*** edo **esne-belarra** Euphorbiaceae familiako landare belarkara da.

Hari darion esnearengatik sendabelar gisa erabili izan bada ere oso toxikoa da.

## Taxonomia 
Lineok deskribatu zuen Zientziarako 1753. urtean *Species Plantarum* liburuan.

Euskaraz *Euphobia* generoko landare guztiei esaten zaie **esne-belar**, hala ere Euskal Herrian ohikoena izateagatik espezie honek ere esne-belar izena du.

## Ugalketa 
Urteroko landarea da, hau da, urtebeteko zikloa betetzen du. Urtarrila eta maiatza artean loratzen da.

## Erabilera 
Esne-itxurako izerdia du, hortik datorkio izena. Esne-hori toxikoa da gizatiarentzat, ukitzen duen atala erre egiten du. Hori baliatzen da hain zuzen azalean ateratzen diren garatxoak eta kozkorrak erretzeko. Horretarako esnea ozpinarekin nahastu eta horretan blaituriko oihaltxo bat garatxoan jartzen da gau osoz.

Duen toxikotasunarengatik kontuz ibili behar da landarea jasotzerakoan eta hura manipulatzen ibili ondoren eskuak ongi garbitu behar dira.

## Iruditegia 

Irudi:Euphorbia helioscopia-1.jpg|Landarea.
Irudi:20210414Euphorbia helioscopia1.jpg|Lorea.
Irudi:Euphorbia helioscopia sl10.jpg|Fruitua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kristo Erregearen katedrala (Gitega)

**Kristo Erregearen katedrala** () Burundiko erdialdeko Gitega hirian dagoen katedral katolikoa da. Erromatar errituari jarraitzen dio. 

1959ko azaroaren 10an, Joan XXIII.a aita santuak Gitegako bikariotza apostolikoa artxidiozesi mailara igo zuen *Cum parvulum* buldaren bidez, eta Kristo Erregearen eliza katedral bilakatu zen.

1990eko irailaren 5ean, Joan Paulo II.a aita santuak katedrala bisitatu zuen Afrikako herrialdeetan zehar egindako biraren baitan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ranunculus bulbosus

***Ranunculus bulbosus*** edo **urrebotoia** Ranunculaceae familiako landare espeziea da. Europa osoan zabaldurik dago.

Urrebotoia sendabelar gisa erabili izan bada ere landare toxikoa da.

## Taxonomia 
Lineok deskribatu zuen Zientziarako 1753. urtean *Species Plantarum* liburuan.

Generoaren *Ranunculus* izenak latinez "igeltxoa" esan nahi du, espezie gehienak leku hezeetan bizi direlako jarri zitzaion. Espeziearen bulbosus izena ere latinetik dator eta "erraboila duena" esan nahi du.

*Ranunculus* generoko espezie askori esaten zaie **urrebotoi**, zelaietan ohikoenetakoa *R. bulbosus* denez, hau ere urrebotoi izenaz ezagutzen da.

## Deskribapena 
Errizoma laburra du baina loditu egiten da erraboila sortuz. Batzuetan esfera bikoitza izan dezake. Sustraiak finak dira. Erraboil horretatik 5-50 cm arteko zurtoinak ateratzen dira, oso iletsuak. Oinarrian txortendun hosto obatuak ateratzen ditu, goikaldeko hostoak ordea txortengabeak dira eta lamina hiru lobulu lantzeolatu edo linealetan zatikatuta dute.

Loreak kolore hori bizia du, 15-27 mm-ko diametroa du eta hostoaren aurkakoa den pedunkulua du. Sepalo berde iletsuak ditu eta bost petalo, oso obatuak (ia zirkularrak), 7-15 mm-koak. Nektar ezkata nabarmena du.

Fruitua akenio marroi iluna da, kako itxura duen punta duena.

## Habitata 
Lurzoru buztintsu eta nitrifikatuetan aurkitzen da, sega pasatako zelaietan, bertan behera utzitako soroetan, bide ertzetan, basoetako argiunetan... 3.000 metro arteko altueran ikusten da.

## Ugalketa 
Landare bizikorra da, hemikriptofitoa. Martxoa eta azaroa artean loratzen da.

## Iruditegia 

Irudi:Ranunculus bulbosus kz08.jpg|Landarea.
Irudi:Ranunculus bulbosus in Aveyron (5).jpg|Lorea.
Irudi:球根毛茛 Ranunculus bulbosus -英格蘭 Woking, England- (9216100046).jpg|Lorea.
Irudi:Ranunculus bulbosus 004.JPG|Erraboila.
Irudi:Ranunculus bulbosus sl23.jpg|Fruituak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Carlos Arraiz

**Carlos Alberto Castillo Arraiz** (Caracas, Venezuela, 1973ko otsailaren 2a), **Carlos Arraiz** izenez ezagunagoa, antzerki, telebista, zinema eta bikoizketako aktorea da; esataria, abeslaria, dantzaria eta Venezuelako modeloa izateaz gain.

## Biografia 
Arraizek oso gazte zela hasi zuen bere ibilbide artistikoa, Venezuelako Unibertsitate Zentralean Gizarte Komunikazioa ikasten ari zela, ikasketa-etxe horretako "El Chichón" antzerki-taldeko kide izan baitzen zenbait urtez eta, harrezkero, hainbat antzerki-lanetan parte hartu du, hala nola *La Caja Mágica*, *Los Chicos del 69*, *El Principito*, *Se busca corazón* eta *Casi Normal*, besteak beste.

Halaber, *Guayoyo Express* (Locuaz Camargo Parle), El gato tuerto (Oscarde Humpierrez), La mujer perfecta (Marlon Pájaro) eta La *CQ* (La Gato Tuerto) telenobeletan parte hartu zuen. Bestalde, Venevision programako *Bailando con las estrellas* saioko lehiakideetako bat izan zen 2011n.

Gaur egun, AXN Latinoamerica kanalaren ahots ofiziala da, bere herrialdeko hainbat marka komertzialen ahotsa izateaz gain, Hispanoamerikarako bezala, eta gaztelaniara bikoizteko hainbat lanetan ere nabarmendu da, besteak beste, Fenomenoide! izen bereko telesailean, eta Jeff Corwinen ahotsa izateaz gain *Animal Planeten* programa guztietan, Fábio Assunção aktore brasildarrarena eta Reeve Carneyrena *Penny Dreadful* telesailean.

Carlos Arraizek, halaber, TIN Teatro Infantil Nacional 2001 saria irabazi zuen, haurrentzako antzerkiko aktore onenaren saria, Cesar Sierrak zuzendutako “Martí para los niños” piezan egindako lanagatik, eta 2007an aktore bereizgarri onenaren saria, Nathalia Martinezek zuzendutako “El Principito” lanean egindako lanagatik; gainera, 1997 eta 2006an ere izendatu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cranny

**Cranny**, , Irlandako herri txiki bat da, Clare konderrian. Ennis udalerritik 22 kilometro hego-mendebaldera dago.

## Herritar nabarmenak 
* Peadar Clancy, irlandar errepublikarra.
Martin St. Pierre

**Martin St. Pierre** (1972ko martxoaren 4a) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Julie-Anne Staehli

**Julie-Anne Staehli** (Goderich, 1993ko abenduaren 21a) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Heather Steacy

**Heather Steacy** (Saskatoon, 1988ko apirilaren 14a) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jim Steacy

**Jim Steacy** (Saskatoon, 1984ko maiatzaren 29a) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dave Steen

**Dave Steen** (New Westminster, 1959ko azaroaren 14a) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 1984ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aiyanna Stiverne

**Aiyanna Stiverne** (Miami, 1995eko otsailaren 20a) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hilda Strike

**Hilda Strike** (Montreal, 1910eko irailaren 1a - Ottawa, 1989ko martxoaren 9a) atleta zen. Kanada ordezkatu zuen 1932ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kevin Sullivan (atleta)

**Kevin Sullivan** (Brantford, 1974ko martxoaren 20a) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan, 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bruny Surin

**Bruny Surin** (Cap-Haïtien, 1967ko uztailaren 12a) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan, 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan, 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Epicauta seminitida

***Epicauta seminitida*** *Meloidae* familiako kakalardo espeziea da. Senegalgo intsektua da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Walter Sutton

**Walter Sutton** (1932ko urriaren 15a) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 1952ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Daniel Taillon

**Daniel Taillon** (Montreal, 1952ko urriaren 9a) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 1976ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
John Tait

**John Tait** (Toronto, 1888ko irailaren 25a - 1971ko uztailaren 10a) atleta zen. Kanada ordezkatu zuen 1908ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1912ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lesley Tashlin

**Lesley Tashlin** (Toronto, 1969ko maiatzaren 27a) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zingira-mirotz

**Zingira-mirotz** izenarekin honako hegaztiak daude:
* *Circus aeruginosus*, zingira-mirotz eurasiarra
* *Circus spilonotus*, zingira-mirotz mantxuriarra
* *Circus spilothorax*, zingira-mirotz papuarra
* *Circus approximans*, zingira-mirotz ozeaniarra
* *Circus ranivorus*, zingira-mirotz igelzalea
Angella Taylor-Issajenko

**Angella Taylor-Issajenko** (Jamaika, 1958ko irailaren 28a) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 1984ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Betty Taylor

**Betty Taylor** (Ingersoll, 1916ko otsailaren 22a - 1977ko otsailaren 2a) atleta zen. Kanada ordezkatu zuen 1932ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1936ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Brianne Theisen-Eaton

**Brianne Theisen-Eaton** (Saskatoon, 1988ko abenduaren 18a) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Erin Teschuk

**Erin Teschuk** (Winnipeg, 1994ko urriaren 25a) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Earl Thomson

**Earl Thomson** (Birch Hills, 1895eko otsailaren 15a) atleta zen. Kanada ordezkatu zuen 1920ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Craig Thorne

**Craig Thorne** (2001eko urtarrilaren 3a) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aztore iparramerikar

**Aztore iparramerikarra** (*Astur atricapillus*) Accipitridae familiako hegazti harrapakari bat da. Alexander Wilsonek deskribatu zuen lehen aldiz 1812an,b aina denbora luzez pentsatu zen aztore eurasiarraren subespezie bat zela. 2023an, bere morfologian, soinuetan eta geneetan aurkituta aldeen ondorioz, espezie gisa sailkatu zen. Lehenago *Accipiter* generoan sailkatzen zen. Ez da ohikoa migrazioak egitea, baina iparraldean bizi diren batzuek hegoalderantz egiten dute neguan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nancy Tinari

**Nancy Tinari** (1959ko ekainaren 13a) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Terry Tobacco

**Terry Tobacco** (Cumberland, 1936ko martxoaren 2a) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 1956ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1960ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Shirō Ishii

mikrobiologo japoniarra eta armadako mediku ofiziala izan zen, Japoniako Armada Inperialaren 731 unitateako zuzendari gisa aritu zena. Ishiik Txinako 731 Unitatean arma biologikoen garapena eta aplikazioa gidatu zuen 1937tik 1945era arteko Bigarren Txina-Japonia Gerra, Changde eta Ningbo Txinako hirietan izurrite bubonikoaren erasoak barne, eta Cherry Blossoms at Night operazioa Estatu Batuen aurkako eraso biologikoa planifikatu zuen. Showa enperadoreak bere lanagatik zerbitzu domina berezi batekin saritu zuen.

Ishii eta bere lankideek giza esperimentazioan ere aritu ziren, eta ondorioz 10.000 subjektu baino gehiago hil ziren, gehienak zibilak edo gerrako presoak.

## Kanpo estekak
Eguzki-arrano

**Eguzki-arrano** izenarekin bi hegazti daude:
*Eguzki-arrano eurasiarra, *Aquila heliaca*
*Eguzki-arrano iberiarra, *Aquila adalberti*
Rosella Thorne

**Rosella Thorne** (Montreal, 1930eko abenduaren 11 - Merced, 2022ko apirilaren 16a) atleta zen. Kanada ordezkatu zuen 1952ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mangareva

**Mangareva** () Gambier uharteetako nagusia eta zentralena da. Administratiboki 6 barrutitan banatuta dago (Rikitea, Kirimiro, Gatavake, Atituiti, Akaputu eta Taku). Rikitea herria uharteko herriburua da, baita Gambier uhartedikoa ere.

## Geografia 
Mangareva Tahititik 1.590 km hego-ekialdera dago. Uharteak 8 km-ko luzera du. 15,4 km2-ko azalera dauka azaleratutako lurretan. Uharteko punturik garaienak Duff mendia 441 m-ko altueran eta Mokoto mendia (423 m) dira.

## Klima 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nobuyuki Abe (politikaria)

Japoniako Armada Inperialeko jenerala izan zen, Japoniako lehen ministroa eta Koreako azken gobernadore nagusia.

## Kanpo estekak
Jason Tunks

**Jason Tunks** (London eta Ontario, 1975eko maiatzaren 7a) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan, 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kate Van Buskirk

**Kate Van Buskirk** (Toronto, 1987ko ekainaren 9a) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Debbie Van Kiekebelt

**Debbie Van Kiekebelt** (Kitchener, 1954ko martxoaren 1a) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 1972ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Grace Verbeek

**Grace Verbeek** (Hamilton, 1958ko abuztuaren 10a) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 1984ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anthony Vince

**Anthony Vince** (Toronto, 1902ko uztailaren 30a - 1986ko irailaren 28a) atleta zen. Kanada ordezkatu zuen 1924ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Les Wade

**Les Wade** (Montreal, 1909 - Ithaca, 1980ko maiatzaren 5a) atleta zen. Kanada ordezkatu zuen 1932ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Milton Wallace

**Milton Wallace** (Toronto, 1912ko urtarrilaren 2a - 1995eko apirilaren 20a) atleta zen. Kanada ordezkatu zuen 1936ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Con Walsh

**Con Walsh** (Corkeko konderria, 1885eko apirilaren 24a - Seattle, 1961eko abenduaren 7a) atleta zen. Kanada ordezkatu zuen 1908ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jack Walter

**Jack Walter** (Listowel, 1908ko azaroaren 6a - Sheboygan, 1971ko uztailaren 17a) atleta zen. Kanada ordezkatu zuen 1928ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pete Walter

**Pete Walter** (1905eko martxoaren 29a - 1974ko irailaren 23a) atleta zen. Kanada ordezkatu zuen 1928ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Justyn Warner

**Justyn Warner** (North York, 1987ko ekainaren 28a) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Wilf Wedmann

**Wilf Wedmann** (Wagenitz, 1948 - 2021eko azaroaren 12a) atleta zen. Kanada ordezkatu zuen 1968ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kaspar Villiger

**Kaspar Villiger** (Pfeffikon, 1941eko otsailaren 5a) suitzar ingeniari, negozio-gizon eta politikaria da. Suitzako Konfederazioko presidentea izan zen 1995ean eta 2002an.

1965ean Züricheko Teknologia Institutu Federalean ingeniaritza mekanikoan graduatu ondoren, familiako tabako-enpresan hasi zen lanean.

Ideologia liberaleko Alderdi Erradikal Demokratikoko kidea da. Suitzako Kontseilu Nazionaleko kide izan zen 1982tik 1987ra, Suitzako Estatuen Kontseiluko kide 1987tik 1989ra eta Suitzako Kontseilu Federaleko kide 1989tik 2003ra. Sail militarra eta finantzetakoa zuzendu zituen eta 1995ean eta 2002an Suitzako Konfederazioko presidente izan zen.

2001 urtean porrot egin zuen Swissair airelineako erreskate taldeko kide izan zen. 2009 eta 2012 artean UBSko presidente izan zen. Nestlé, Swiss Re, eta Neue Zürcher Zeitung-eko administrazio kontseiluko kide ere izan zen.
Atia Weekes

**Atia Weekes** (Montreal, 1980ko maiatzaren 29a) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jillian Weir

**Jillian Weir** (Lethbridge, 1993ko otsailaren 9a) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ken Wenman

**Ken Wenman** (Vancouver, 1955) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 1976ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Joan Wenzel

**Joan Wenzel** (Hamilton, 1953ko azaroaren 24a) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 1976ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jokin Bergara Eguren

**Jokin Bergara Eguren** (Eibar, Gipuzkoa, 1994ko urriaren 6a) soziologoa eta Ekonomia Sozialean doktorea. Herri-mugimenduko eta hainbat ekimen ekologistatako kidea da.

## Ikerketa 
Ekonomia Sozialean doktorea da (Mondragon Unibertsitatea) eta trantsizio ekosozialaren inguruan ikertzen eta idazten aritu da, bai arlo teorikoan zein praktikoan.

2023ko irailean defendatu zuen doktore-tesia *Trama kooperatiboa ehuntzen: Arrasateko Kooperatibak haustura ekosozioalaren eta subjetibotasun neoliberalaren garaian. Azterketa sozio-metabolikoa* izenburupean. 

## Argitalpenak 
*Adaxka Lehorrak. Talka ekosozialaren biharamun politikoak* (Txalaparta, 2023)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alice Whitty

**Alice Whitty** (Vancouver, 1934ko martxoaren 24a) atleta zen. Kanada ordezkatu zuen 1952ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1956ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Angela Whyte

**Angela Whyte** (Edmonton, 1980ko maiatzaren 22a) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan, 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Desai Williams

**Desai Williams** (Basseterre, 1959ko ekainaren 12a - Mississauga, 2022ko apirilaren 10a) atleta zen. Kanada ordezkatu zuen 1984ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Freddie Williams

**Freddie Williams** (Lurmutur Hiria, 1962ko otsailaren 24a) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Paul Williams

**Paul Williams** (1956ko abuztuaren 7a) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 1984ko Udako Olinpiar Jokoetan, 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Percy Williams

**Percy Williams** (Vancouver, 1908ko maiatzaren 19a - Vancouver, 1982ko azaroaren 29a) atleta zen. Kanada ordezkatu zuen 1928ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1932ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alda Wilson

**Alda Wilson** (Port Elgin, 1910eko apirilaren 29a - 1996) atleta zen. Kanada ordezkatu zuen 1932ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anthony Wilson (atleet)

**Anthony Wilson** (1968ko abenduaren 13a) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Chris Winter

**Chris Winter** (North Vancouver, 1986ko uztailaren 22a) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2013ko 1 Formulako denboraldia

**2013ko 1 Formulako denboraldia** historiako 1 Formulako Munduko Txapelketaren 64. denboraldia izan zen, Automobilen Nazioarteko Federazioak (FIA) antolatua.

## Sari Nagusiak 
## Kanpo estekak
William Wood (friidrottare)

**William Wood** (Plymouth, 1881eko otsailaren 6a - London, 1940ko urtarrilaren 13a) atleta zen. Kanada ordezkatu zuen 1908ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Adrian Woodley

**Adrian Woodley** (Whitby, 1975eko irailaren 25a) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
James Worrall

**James Worrall** (Bury (Manchester Handia), 1914ko ekainaren 23a - Toronto, 2011ko urriaren 9a) atleta zen. Kanada ordezkatu zuen 1936ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dana Wright

**Dana Wright** (Toronto, 1959ko irailaren 20a) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 1984ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
George Wright

**George Wright** atleta da. Kanada ordezkatu zuen 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Megan Wright

**Megan Wright** (Edmonton, 1982ko urtarrilaren 27a) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dylan Wykes

**Dylan Wykes** (Kingston, 1983ko ekainaren 6a) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Regan Yee

**Regan Yee** (South Hazelton, 1995eko uztailaren 4a) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Etentzamida

**Etentzamida** edo **2-etoxibentzamida** konposatu organiko aromatikoa da C9H11NO2 formula duena, amiden klasekoa, bentzamidaren deribatua.  Solido zuria da.

Etertzamidaren ezaugarriak medio botika analgesiko eta antiinflmatorio gisa usatzen da, sukarra, buruko minak eta beste min txiki batzuk tratatzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Wayne Yetman

**Wayne Yetman** (Toronto, 1946ko urriaren 8a) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 1976ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2022ko 1 Formulako denboraldia

**2022ko 1 Formulako denboraldia** historiako 1 Formulako Munduko Txapelketaren 73. denboraldia izan zen, Automobilen Nazioarteko Federazioak (FIA) antolatua.

## Sari Nagusiak 
## Kanpo estekak
Abozeta

**Abozeta** hainbat hegaztiren izen arrunta da:

*Abozeta kaskabeltza, *Recurvirostra avosetta*
*Abozeta laranja, *Recurvirostra americana*
*Abozeta burugorria, *Recurvirostra novaehollandiae*
*Abozeta buruzuria, *Recurvirostra andina*
Henry Andrade

**Henry Andrade** (Sacramento, 1962ko apirilaren 17a) atleta da. Cabo Verde ordezkatu zuen 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pottorrotxo

[thumb|[Pottorrotxo arrunta.]]
**Pottorrotxo** hainbat hegaztiren izen arrunta da, Charadriiformes ordenean eta Alcidae familian:

## Espezieak
Cecilia Viets Jamison

**Cecilia Viets Jamison**, jaiotzez **Dakin**, (Yarmouth, Eskozia Berria, 1837ko urtarrilaren 1a – Boston, Massachusetts, 1909ko apirilaren 11)

Bere lehen idazlanak, besteak beste, *Something to Do: A Novel* (1871) eta *A Crown from the Spear* (1872) helduei zuzenduta zeuden, eta argumentua Europan gertatzen zen. 1891n, haur eta gazteentzako *Lady Jane* eleberria idatzi zuen. New Orleansen kokatua, frantsesera, italierara, alemanera, norvegierara eta errusierara itzuli zen.

Bi aldiz ezkondu zen: lehenengoz George Hamiltonekin 1860 inguruan, eta bigarrenez Samuel Jamison New Orleanseko abokatuarekin 1878an.

1902an alargundu ondoren, Massachusettsera itzuli zen eta zazpi urte geroago hil zen Bostongo Roxbury auzoan bihotzeko gaixotasun baten ondorioz.

## Lan hautatuak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jordin Andrade

**Jordin Andrade** (Seattle, 1992ko maiatzaren 5a) atleta da. Cabo Verde ordezkatu zuen 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nelson Cruz

**Nelson Cruz** (Lisboa, 1977ko abenduaren 31) atleta da. Cabo Verde ordezkatu zuen 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Galo Ponte y Escartín

**Galo Ponte y Escartín** politikari eta magistratu espainiarra izan zen.

## Biografia 
Antonio Ponteren semea, Zaragozako Ogasun Ordezkaritzako lehen ofiziala, zen. Zuzenbidea ikasi zuen Zaragozako Unibertsitatean, eta lizentziatura graduatu ondoren urgazle gisa sartu zen Marceliano Isábalen bulegoan, urte batzuk geroago (1924) gogoratu zuenez: "Isábal jaunari zor diot naizen eta izan nintekeen guztia; izan ere, bere bulegoan, nire lizentziaturaren astean bertan ireki baitzen aitarentzat, eta karrera judizialean sartu nintzen arte egon bainintzen bertan, Legeez dakidan apurra ikasteaz gain — maisuak irakatsi zidana baino askoz ere gutxiago —, ikasi ere egin nuen — eta horretatik harrotu egiten naiz — betebeharraz interes guztien gainean jartzen duen kontzeptu bat edukitzera, besteen eskubidea eta norberarena errespetuz begiratzera eta norberaren azterketaren mende dauden gaiak zuzentasunez eta leialtasunez erabakitzera".

Aragoiko hiriburuan errepublikano zorrillista eta hiriko zinegotzia izan zen hasieran, eta kazetaritza-lanetan jardun zuen, Diario de Avisos egunkariko erredaktore gisa.

Tomás Castellano Villarroya Itsasoz Haraindiko ministro zenean abokatu fiskal izendatu zuten Manilan (1895), eta han zegoen hiru urte geroago gerra garaian, boluntarioen teniente koronel gisa. Ondoren, Espainiara itzuli zen, Cadizeko epaile gisa eskalafoi judizialean sartuta. Gero, Auzitegi bereko eta Sevillako Auzitegiko magistratu eta presidente izan zen. Primo de Riverak Auzitegi Goreneko fiskal izatera bultzatu zuen (1924ko ekainaren 30ean), José Lladóren ordez, eta, ondoren, Grazia eta Justizia ministro izendatu zuen (1925eko abenduaren 3an). Horren kudeaketan, Zaragozari kartzela berria eman zion, Torreroko probintzia-espetxea, eta Zaragozako Lurralde Auzitegiaren egoitza den Ilargien Jauregia edo Erraldoien Jauregia zaharberritzea agindu zuen. Horrez gain, Aragoiko Foru Eranskina (1925eko abenduaren 7an) aldarrikatu zuen, tradizioak urtero Zaragozara haragi hilkorreko Ama Birjinaren etorrera oroitarazten duen egunean (1926ko urtarrilaren 2an). Haren lana izan zen karrera fiskala eta judiziala bereizi eta ministerio fiskalari bere lehen Estatutua eman zion errege-dekretua aldarrikatu izana (1926ko ekainaren 21a) eta, gainera, bere ministerioan *Zigor Kode* berriaren proiektua eratu zen (1927ko uztailaren 12a), hurrengo urtean (1928) aldarrikatu zena.

Diktaduraren ondoren eta Bigarren Errepublikan jazarri egin zuten eta Madrilgo kartzelan preso egon zen.

Diktadurako Erantzukizun Politikoen Auzitegiak epaitu zuen, eta Aragoiko abokatutzak eta José Antonio Primo de Riverak eta Sáenz de Herediak, Lizarrako markesak, alegatuak aurkeztu zituzten haren defentsan. Azkenean, absolbitu egin zuten.

## Kanpo estekak
Lidiane Lopes

**Lidiane Lopes** (Espargos, 1994ko irailaren 1a) atleta da. Cabo Verde ordezkatu zuen 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Michele Bush-Cuke

**Michele Bush-Cuke** (1961eko urriaren 3a) atleta da. Kaiman uharteak ordezkatu zuen 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eliza Grew Jones

**Eliza Grew Jones**, jaiotzez **Eliza Coltman Grew**, (Providence, 1803ko martxoaren 30a – Bangkok, 1838ko martxoaren 28a) estatubatuar misiolari baptista eta lexikografoa izan zen. Thailandiera erromanizatzeko sistema bat sortu zuen, eta thailandiera-ingelesa lehen hiztegia bildu zuen.

## Bizitza 
thumb|Eliza Grew Jonesen hilobia.

Eliza Coltman Grew 1803ko martxoaren 30ean jaio zen. Bere aita, Henry Grew artzaina, Rhode Island estatuko Providence hirikoa zen baita ere. Elizaren etorkizuneko lorpenak iragarriz, lehen hezkuntzako irakasle batek esan zuen hizkuntzetarako ezohiko gaitasun bat zuela eta irakasleen laguntzarik gabe greziera ikasten hasi zela.

1830eko uztailaren 14an John Taylor Jonesekin ezkondu zen. Bi aste geroago bere senarra ordenatu zuten Bostonen, Amerikako Misiolari Baptisten Batasunaren pean. Senar-emazteei Birmanian lan egiteko agindu zieten, eta bi urte geroago Siamera bidali zituzten. Geroago, thailandiera erromanizatzeko sistema bat garatu zuen. Bibliako historiaren inguruko pasarteak, ikasliburu bat eta hainbat erlijio-ereserki ere idatzi zituen thailandieraz.

Birmanian eta Siamen bizi zela, lau seme-alaba izan zituen, baina horietako bi haurtzaroan hil ziren.

Bangkoken hil zen 1838ko martxoaren 28an, kolerak jota. Bangkokeko hilerri protestantean lurperatuta dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nagore de las Cuevas

**Nagore de las Cuevas Alonso** (Sestao, Bizkaia, 1985ko martxoaren 1a) Geologo, dantzari, dantza irakasle eta koreografiagile izateagatik ezaguna den emakume bizkaitarra.

## Ibilbidea 
1991n Sestaoko Salleko Dantza Taldean hasi zen dantzan Nagore de las Cuevas eta ordutik, etengabeko formakuntza izan du. Horrez gain, dantza erakustaldi ugaritan aritu da; esate baterako, *Sestaoko Euskal Jaia*n. 

Dantza proiektu desberdinetan parte hartu du, sortzaile, zein kolaboratzaile gisa. Sorkuntzari dagokionez, 2013an JAUZIKA proiektua sortu zuen folk munduko beste hainbatekin batera; besteak beste, *Dantza eskolara!* izeneko zenbait edizio egin zituen. 2015ean SOKA proiektuan parte hartu zuen Euskal Kultur Erakundeak egin zion elkarrizketa baten bidez. 2016an Gasteizen ospatutako *Aitzina Folk* jaialdian kolaboratzaile aritu zen. 2020an *Soinuaren Bidaia Dantzan* izeneko proiektuan ere parte hartu zuen Arkaitz Pascuasekin batera. Era berean, 2021eko otsailaren 4an Bilboko Euskalduna Jauregian *Dantzarako Musika* proiektuaren parte izan zen.

## Sariak eta Aitortzak 
* 2008an, *Bizkaiko aurresku txapelketa* irabazi zuen emakumezkoen kategorian.
* 2010ean, *Bizkaiko aurresku txapelketa*n 2.postua lortu zuen emakumezkoen kategorian.
* 2010ean, *Dantza sueltoko txapelketa* irabazi zuen Seguran Arkaitz Pascuasekin batera.
* 2011an, *Dantza sueltoko txapelketa*n 2.postua lortu zuen Arkaitz Pacuasekin batera.

## Ikus, gainera 
* Aurreskua

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Nagore de las Cuevas - SOKA proiektua (Ahotsak)
Ronald Forbes

**Ronald Forbes** (George Town, 1985eko apirilaren 5a) atleta da. Kaiman uharteak ordezkatu zuen 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan, 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Davonte Howell

**Davonte Howell** (2005eko urriaren 28a) atleta da. Kaiman uharteak ordezkatu zuen 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kemar Hyman

**Kemar Hyman** (George Town, 1989ko urriaren 11) atleta da. Kaiman uharteak ordezkatu zuen 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan, 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Super Ser (txirrindularitza taldea)

**Super Ser** Euskal Herriko txirrindularitza talde profesionala izan zen, 1975 eta 1976 artean.

## Historia 
Ignacio Orbaizeta, txirrindulari ohia eta Super Ser etxetresna elektrikoen enpresaren jabea, izan zen talde honen sortzailea. Taldeburua Luis Ocaña izan zen. Garaipenik aipagarriena, Agustín Tamamesek lortutako 1975eko Vueltako sailkapen orokorra izan zen.

Taldeko palmaresean, Frantziako Tourreko errekor bat dago. Alderik handieneko etapa garaipena hain zuzen: 1976an ezarri zuen José Luis Viejok, bigarren sailkatuari 22 minutu eta 50 segundoko aldea atera ziolarik.
Hala ere, talde amateurren babesa jarraitu zen.

## Itzuli Handietako sailkapen orokorreko posturik onenak
## Garaipen garrantzitsuenak 
* Aragoiko Itzulia: Agustín Tamames (1975), Javier Elorriaga (1976)
* Asturiasko Itzulia: Santiago Lazkano (1976)
* Meatze Haranetako Itzulia: José Luis Uribezubia (1976)
* Nafarroako Sari Nagusia: Agustín Tamames (1975)
* Laudioko Sari Nagusia: José Luis Uribezubia (1975)

### Itzuli Handiak 
* **Espainiako Vuelta**
** 2 parte-hartze (1975, 1976)
** 5 etapa garaipen:
*** 5 1975ean: Agustín Tamames
** Sailkapen orokor 1:
*** Agustín Tamames (1975)

* **Frantziako Tourra**
** 2 parte-hartze (1975, 1976)
** Etapa garaipen 1:
*** 1 1976an: José Luis Viejo

* **Italiako Giroa**
** 0 parte-hartze

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Super Ser taldea - *Firstcycling.com*
* Super Ser taldea - *Memoire-du-cyclisme.eu*
Cydonie Mothersille

**Cydonie Mothersille** (Kingston, 1978ko martxoaren 19a) atleta da. Kaiman uharteak ordezkatu zuen 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan, 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan, 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan, 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak