open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Iman Issa

**Iman Issa**, arabiarrez: ***إيمان عيسى***, (Kairo, Egipto, 1979) diziplina-aniztasuna duen artista egiptoarra da, instalazio-artista, bideo-artista, eskultorea, argazkilaria, artista bisuala eta telebista ekoizlea, besteak beste. Egiptoko Nefkens MACBA Fundazioaren lehen edizioaren irabazlea izan zen.

## Biografia 
2001ean Amerikako Unibertsitatean graduatu zen Kairon, eta 2005ean New Yorkera joan zen bizitzera. Han master bat egin zuen Columbiako Unibertsitatean.

### Erakusketak 
Hainbat erakusketatan parte hartu du, besteak beste, *The Ungovernables* (New Museum, NYC, 2012), *Seeing is Believing* (KW, Berlin, 2011), Material, Rodeo (Istanbul, 2011), *Short Stories* (Sculpture Center, New York, 2011) eta Propaganda by Monuments (Airive).

2024an Donostiako Tabakaleran Eduardo Txillidaren eta Nestor Basterretxeren mendeurrena zela eta, eskultura garaikideari eskainitako *Larruak eta izurrak* erakusketan Iman Issak  parte hartu zuen, June Crespo, Nora Aurrekoetxea, Sahatsa Jauregi eta Kimia Kamvari euskal eskultoreekin batera, baita Yael Davids (Tzuba kibbutza, Israel, 1968) eta Lucia Koch (Porto Alegre, Brasil, 1966) artistenak ere —bakoitzaren lan bat, hain zuzen—, Laura Valles Vilchez komisarioa zela.
## Sariak eta aintzatespenak 
* 2012an Egiptoko Nefkens MACBA Fundazioaren lehen edizioaren irabazlea izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Saoi O'Connor

'''Saoi O'Connor''' (Skibbereen, 2003) irlandar klima-ekintzailea da.

## Bizitza 
### Aktibismoa 
O'Connorrek dio 3 urterekin hasi zela aktibismoan, San Patrizio egunean, bidezko merkataritzaren kanpaina baten baitan.

2019ko urtarrilaren 11n, Fridays for Future greba hasi zuen Corkeko udaletxearen kanpoaldean, *The Emperor Has No Clothes* () zioen kartela eskuan zuela. Ikasketak etxean jarraitu zituen.

2019ko otsailean, Europako Parlamentura joan zen beste klima-ekintzaile batzuekin bat egiteko. 2021ean COP aurreko Milango gazteen konferentzian bi irlandar ordezkarietako bat izan zen.

2019 eta 2020 artean *Growing Up At The End of The World* dokumentalean parte hartu zuen.

2021eko azaroan Irlandako Gurutze Gorriaren Urteko Gazte Humanitarioaren saria jaso zuen. 

2020ko abenduan O'Connor mundu mailako liderrei zuzendutako *As the Paris Agreement on Climate Change marks five years, urgent action on climate threats is needed now* gutuna argitaratu zuen talde global baten parte zen.

17 urte zituela, COP25 konferentzian parte hartu zuen lehen aldiz. 2021ean Glasgowko COP26-n herriko aktibismoan aritu zen. COP27, SB58 eta COP28-n ere parte hartu zuen.

2021eko Lurraren Egunean, *Fridays For Future Ireland*en ekitaldi birtualaren antolatzaileetako bat izan zen.

Haurrentzako hainbat liburutan agertu da, besteak beste, *Be Inspired, Irish Young People Changing the World* eta *Girl Warriors*, nahiz eta ez den neska gisa identifikatzen.

### Bizitza pertsonala 
Skibbereenen jaio zen, baina gaur egun Glasgown bizi da. Pertsona autista eta ez-bitarra da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Leonora Dori

**Leonora Dori Galigaï** (Florentzia, 1571ko maiatzaren 19a &ndash; Paris, 1617ko uztailaren 8a) Frantziako gorteko emakumea izan zen,  italiar jatorrikoa. 

Maria Mediciren konpainiako dama eta begikoa izan zen, eta eragin handia izan zuen harengan. Jatorri apalekoa izan arren, aberastasun handia bildu zuen, eta haren senarra, Concino Concini, Frantziako mariskal izatera iritsi zen. 1617ko apirilaren 24an, senarra hil zuten, Luis XIII.aren aginduz. Horren ostean, Leonora atxilotu eta epaitu zuten, sorginkeriaz akusatua. Lepoa ebakita hil zuten, eta hilotza place de Grèven erre.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ludvig Holstein-Ledreborg

**Johan Ludvig Carl Christian Tido Holstein-Ledreborg** kondea (Remseck am Neckar, 1839ko ekainaren 10a – Ledreborg, 1912ko martxoaren 1a) daniar politikaria izan zen. Danimarkako lehen ministroa izan zen 1909an.

Ekonomia Zientziak ikasi zituen Kopenhageko Unibertsitatean. 1895ean aita hil ondoren, Ledreborg familiaren jabetzako kapera berreraiki eta eraikina eta lorategiak zaharberritu zituen.
thumb|250 px|Ledreborg 

1909ko hauteskundeen ondoren, hiru talde liberalek koalizio-gobernua zuzentzeko babesa eman zioten. Gobernuak 1909ko abuztutik urrira iraun zuen, eta zentsura-mozio baten ondoren erori zen, lehena Danimarkan.
Corporación Nacional Forestal

**Corporación Nacional Forestal** (Basogintzako Korporazio Nazionala) (**CONAF**) Txileko zuzenbide pribatuko korporazio bat da, Nekazaritza Ministerioaren mendekoa, eta Txileko baso-politika kudeatzeaz, sektorearen garapena sustatzeaz, baso-suteei aurre egiteaz eta babestutako basa-eremuak administratzeaz arduratzen da, hala nola parke nazionalak eta erreserba nazionalak. Komunitaterako langile ikusgarrienak brigadistak dira, basoetako suteei aurre egiten dietenak, eta basozainak, babestutako eremu basatien arduradunak.

## Xedea 
Corporación Nacional Forestalaren (CONAF) zeregina da bertako basoak, formazio xerofitikoak eta baso-landaketak modu iraunkorrean erabiltzen laguntzea, baso- eta ingurumen-legedia fiskalizatzeko, baliabide begetazionalak babesteko, eta dibertsitate biologikoa babesteko, Basa-Eremu Babestuen Sistema Nazionalaren bidez, gizartearen onurarako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nekazaritza Ministerioa (Txile)

**Txileko Nekazaritza Ministerioa** (akronimo gisa **Minagri** ere ezaguna) herrialde horretako nekazaritza eta abeltzaintzaz arduratzen den Estatu Ministerioa da. 2022ko martxoaren 11z geroztik, Esteban Valenzuela Van Treek kazetari eta historialaria saileko ministro lanetan ari da, Gabriel Boricen zuzendaritzapean.

Arturo Alessandri presidentearen lehen gobernuan sortu zen 1924an, «Nekazaritza, Industria eta Kolonizazio Ministerioa» izenarekin, eta 1930ean hartu zuen gaur egungo izena, Carlos Ibáñez del Campo presidentearen lehen administrazioan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eugenio Gutiérrez

**Eugenio Gutiérrez Salazar** "Tigre" (Leioa, Bizkaia, 1955 - Idauze-Mendi, Zuberoa, 1984ko otsailaren 25a), sindikalista eta, antza, ETAko kidea, Ipar Euskal Herrian errefuxiatuta, GALen frankotiratzaile batek hil zuen lanetik atera zenean.

## Erasoa 
Sindikalismoan eta Amnistiaren Aldeko Batzordeetan ibilia zen Gutierrez leioarra, harik eta Ipar Euskal Herrian errefuxiatu behar izan zuen arte. Euskara ikasi asmoz, Idauze-Mendin errefuxiatuentzat antolatu zuten barnetegi batean zegoen. Hamaiketakoan kalera atera, frankotiratzaile batek mira teleskopikoz urrutitik tiro egin eta eskolako atarian zauritu zuen. Mauleko ospitalera eraman zuten eta gero Donapaleura, baina bidean hil zen. GALek heriotza beren gain hartu zuten. 29 urte zituen.

Hilketaren ondorioz, istilu handiak izan ziren Pasaian eta Donostian, besteak beste. Ikerketa artxibatu egin zuten auzitegi espainiarrek. Leioan Ikea Barrri plazari bere izena eman zioten eta monolito bat eskaini zitzaion baina 2017an epaile batek kentzeko agindua eman zuen. Udalak bere defentsan Gutiérrez inoiz ez zela ETAkide gisa kondenatua izan erantzun zion.  

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Francisco Marín Castán

Francisco Marín Castán (Segovia​, 1952ko azaroa) Espainiako jurista, egungo Auzitegi Goreneko presidentea, 2022ko urrian izendatua.

## Biografia
Jurista familia bateko kidea, 1977an lortu zuen epaile kargua eta 1978an ezkondu zen. Bere birosaba TSko presidentea zen jada. Gainera, gaur egungo Auzitegi Goreneko Lehen Sala Zibileko presidentea da eta 2000ko otsailetik Auzitegi Goreneko epailea ere. 1977an hasi zen karrera judizialean bere klaseko lehenengo zenbakiarekin eta Lehen Auzialdiko eta Instrukzioko epailea izan zen. La Rodan (Albacete) eta San Roquen (Cadiz), Donostiako Instrukzio-epaile magistratua, Huelvako eta Madrilgo Probintzia Auzitegietako magistratua eta Auzitegi Goreneko Kabinete Teknikoko magistratua auzitegi nagusiko magistratu izan aurretik. Zuzenbide Zibil eta Prozesalari buruzko argitalpen ugariren egilea, Jurisprudentzia eta Legegintzako Errege Akademiako dagokion akademikoa da. Francisco de Vitoria Elkarteko kidea da.
Done Jakue (margolana Baionan)

***Done Jakue*** () Baionako katedralaren kapitulu-aretoan dagoen mihise gaineko olioa da. Lanari buruz informazio gutxi dago: dirudienez XVII. mendekoa da eta egilea Eskola Espainiarrarekin lotua omez zen. 1907tik monumentu historiko gisa sailkatutako objektua da. Lanaren egoera ez da ona. 

## Gaia 
Margolanean Done Jakue agertzen, erromesengan ohikoak diren ezaugarri guztiekin. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Margolana POP plataforman.
Hugo Aberastegui

**Hugo Raúl Aberastegui** (Rosario, 1941eko irailaren 28a) Argentinako arraunlari ohia da. 1976ko Montrealgo Joko Olinpikoetan parte hartu zuen, eta Argentinako ordezkaritzaren banderaduna izan zen hasiera-ekitaldian.

## Biografia 
thumb|Aberastegiren omenezko plaka, Rosarioko Olinpikoen pasealekuan.
Rosarioko Estropaden Klubeko arraunlaria izan zen 1962 eta 1976 bitartean, eta gero haren ordezkaria izan zen Argentinako Arraun Elkartean. Han Zuzendaritza Kontseiluko kide ere izan zen, São Pauloko (1985) eta Mar del Platako (1995) Hego Amerikako arraunketa txapelketetan aukeraketa eta batzorde teknikoaren titularra eta ordezkaritzako burua.

Mexikoko 1968, Munich 1972 eta Montreal 1976ko Joko Olinpikoetan parte hartu zuen. 1968an izan zuen emaitzarik onena, eta bigarren postuan iritsi zen "B" finalean, lemazaindun lauko proban. 1972an, bosgarren postua lortu zuen B finalean, eta 1976an, laugarrena. 1971ko Europako Arraun Txapelketan ere parte hartu zuen, Kopenhagen (Danimarka), eta B finaleko bigarren postuan geratu zen.

Argentinako txapelketetan 18 aldiz irabazi zuen, Río de la Platako txapelketetan sei aldiz, Hego Amerikako txapelketetan hamabi aldiz eta Panamerikako txapelketetan bi aldiz. Munduko Arraun Txapelketa batean ere parte hartu zuen, eta A finaleko bosgarren postuan geratu zen.

«Panathlon Saria Kirolari erdugarriari» jaso zuen eta El Gráfico aldizkariak eman zion saria. 1972an, Olimpia Saria «urteko arraunlariari» eman zioten .

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ezequiel Aguirre

**Ezequiel Lucas Aguirre** (Rosario, 1992ko urtarrilaren 10a) futbolari argentinarra da. Aurrelari-jokalaria da.

## Klubak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Augusta Stowe-Gullen

**Ann Augusta Stowe-Gullen** (Mount Pleasant, Kanada, 1857ko uztailaren 27a - Toronto, 1943ko irailaren 25a) Kanadako medikua, hitzaldi-maisua eta sufragista zen. Kanadako medikuntza fakultate bateko lehen emakume graduatua izan zen.

## Biografia 
### Gaztaroa eta prestakuntza 
Augusta Stowe-Gullen Emily Stoweren (Kanadako lehen emakume medikua) eta Jean Fiuscia Michael Heward Stoweren alaba zen. 

1879an, Mediku eta Zirujauen Elkargoko sarrera-azterketa pasatu zuen. Ondoren, Victoria de Toronto Unibertsitateko Medikuntza Fakultatean ikasteko baimena izan zuen, eta 1883an graduatu zen.

### Ibilbide medikoa eta militantzia 
Augusta Stowe-Gullenek bere ama Emily Stowe medikuari  ''Women's College Hospital* sortzen lagundu zion, 1883an. Barrett doktoreari (Kanadara immigratutako mediku ingelesa) eta beste pertsona ospetsu batzuei dei egin zien, eta *Ontario Medical College for Women* sortu zuten, *Women's College Hospital*ekin bat egin zuena, eta han irakatsi zuen.

1892tik 1896ra Torontoko Eskola Kontseiluan hautatu zuten, eta Ontario estatuak baimendu baino askoz lehenago ireki zitzaizkien ateak emakumeei.

1903tik aurrera, lehendakari izan zen *Dominion Women's Enfranchisement Association* elkartean, emakumeen boto-eskubidearen aldeko elkartea, bere amak sortua 1889an. Elkartea, 1907an, *Canadian Suffrage Association* bihurtu zen, eta 1911n utzi zuen lehendakaritza.

Kanadako Mediku eta Zirujauen Elkargoko kide ere bazen, *National Council of Womenen* sortzaileetako bat eta Torontoko Unibertsitateko Senatuko kide ere bai. 1935ean, Britainiar Inperioko Ordena jaso zuen.

Ezaguna da bere aipamenagatik: “When women have a voice in national and international affairs, wars will cease forever» (Emakumeek gai nazionaletan eta nazioartekoetan ahotsa izango dutenean, gerrak betiko amaituko dira)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Emakumea medikuntzan
* Suffragette
* Sufragisten zerrenda
* Sufragisten zapia
* *Suffragette'' filma
* Emakumeen sufragismoa

## Kanpo estekak 
* Torontoko Unibertsitateko Victoria liburutegiko Ann Augusta Stowe-Gullen funtsa
* Kanadako bildumak - Emakume mediko aitzindariak
* Hitzorduak
2024ko Andaluziako Itzulia

**2024ko Andaluziako Itzulia** txirrindularitza itzuli honen 70. edizioa izan zen. Hasieran 2024ko otsailaren 14 eta 18 artean egitekotan zuten, 5 etapatan banatuta, baina nekazarien protestak zirela eta, azkenean, 4,95 kilometroko erlojupekoa baino ez zuten egin.

## Parte-hartzaileak 
## Etapak 
## Sailkapenak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Azatioprina

**Azatioprina** botika immunosupresorea da, batez ere hainbat gaixotasun autoimmuneren tratamenduan erabiltzen dena. Profarmakoa da, hots, modu inaktiboan administratzen den substantzia, gorputzaren barruan aktibo bihurtzen dena. Egitura kimikoari dagokionez, tiopurinen taldeko molekula da: molekula horiek, era berean, purinen deribatuak dira.

Azatioprinak garrantzi historikoa du, errefusa ekiditeko erabilitako lehenengo immunosupresorea izan zelako, organoen transplanteetan  . Gaur egun, aldiz, gutxi erabiltzen da horretarako, beste immunosupresore batzuek emaitza hobeak ematen dituztelako. 

Botika hau MOEren "funtsezko botiken" zerrendan agertzen da .

Aho bidetik hartu ohi da. Maila gastrointestinalean ondo xurgatzen da, eta bertan bi osagaietan banatzen da: 6-merkaptopurina eta metilnitroimidazola. Lehena da farmako aktiboa, erantzun immunea moteltzen duena.

Crohn gaitza, ultzeradun kolitisa, esklerosi anizkoitza, hepatitis autoimmunea, artritis erreumatoide latzak, miastenia gravis edo lupus eritematosoaren tratamenduan, besteak beste, erabiltzen da, bakarrik edo kortikosteroideekin batera.

Bere jarduerari dagokionez, purinen sintesia inhibiltzen du, DNA eta RNAren sintesia eragotziz. Ez dira ondo ezagutzen horren ondorioak leukozitoen eta linfozitoen kopuruaren jaitsieran, baina zelula horien murrizketa eragiten dute .

Azatioprinaren erabilerak kontrol mediko zorrotz baten menpe egon behar du, dituen albo-ondorio ugariak direla eta. Tratamendu luzeek aregotu egiten baitute minbizi batzuen agerpenaren arriskua, batez ere ez-Hodgkin linfomak eta larruazaleko minbiziak. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2024ko O Gran Camiño

**2024ko O Gran Camiño** O Gran Camiño lasterketaren hirugarren edizioa izan zen. Otsailaren 22 eta 25 bitartean jokatu zuten. Coruña eta Tui lotu zituen, guztira 497,3 km eginez lau etapatan.

Garailea Visma taldeko Jonas Vingegaard danimarkarra izan zen.

## Talde parte-hartzaileak 
## Ibilbidea 
## Etapak 
### 1. etapa 
### 2. etapa 
### 3. etapa 
### 4. etapa 

## Azken sailkapenak 
### Sailkapen orokorra 
### Puntukako sailkapena 
## Kanpo estekak
Haute Couture (2021eko filma)

***Haute Couture*** 2021eko Sylvie Ohayon frantziar zinema zuzendariaren komedia dramatikoa da.

## Sinopsia 
Jadek metroan Estherren, Diorren lantegiko lehenaren, poltsa kentzen dio, baina, damututa, poltsaren berri ematen dio. Estherrek berehala Jadek josteko eta brodatzeko maitagarri eskuak dituela ikusten du, eta bekadun gisa hartzen du. Ez batak ez besteak ez du izaera edo bizimodu errazik, maiz gertatzen dira enfrentamenduak eta ulertezintasunak, goi mailako joskintza lana zorrotza da, lehia eta jelosiazko lantegiak, baina Jade pixkanaka gozatzera doa, edertasuna sortzen ikasiz eta Esther bigunduz.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jagmati Sangwan

**Jagmati Sangwan** (Butana, Sonipat, India, 1960ko urtarrilaren 2a) indiar kirolaria, aktibista eta politikaria da eta Indiako Alderdi Komunistaren (Marxista) Batzorde Zentraleko kide ohia. Kirolarientzako Bhim saria jaso zuen lehen emakumea izan zen.

## Biografia 
Butana herrixka indiarrean jaio zen, Sonipaten (Haryana). Gurasoak nekazariak ziren eta aita "nambardar" (nagusi) bat zen Butana herrixkan. 1978an sortutako Sports College for Women delakoan hezi zen. Haryanako Nekazaritza Unibertsitateko (HAU) ikasle ezaguna izan zen, Hisarren. Haryanako emakume kirolarien egoerari buruzko doktoretza du.

## Ibilbidea 
### Kirolari 
Boleiboleko jokalaria izan zen, eta Indiako talde nazionalean parte hartu zuen, Asiako Boleibol Txapelketan brontzezko domina irabazi baitzuen. Haryanan nabarmendu ziren kirolarientzako Bhim saria jaso zuen lehen emakumea izan zen.  

### Aktibista 
Sangwanek zuzendu zuen Kisan Mahila Samiti, Samyukt Kisan Morchak (SKM) osatua, indiar nekazarien asalduran emakumeen segurtasunarekin zerikusia duten arazoak ikertzeko. Indiako Emakumeen Elkarte Demokratikoko (AIDWA) lehendakariorde nazionala eta CPIko (M) Rohtak barrutiko idazkaria da.

Jagmati Sangwan ezaguna da Haryanan eta Indian ohorezko hilketen aurka egindako lanarengatik. Era horretako hilketen aurkako kanpainan parte hartu zuen eta Indiako emakumeen fetizidioaren aurkako beste kanpaina bati ekin zion.

### Politikari 
India osoko Emakume Demokratikoen Elkarteko idazkari nagusia izan zen, eta Indiako Alderdi Komunistaren (marxista) Batzorde Zentraleko kide izan zen, baina berehala kanporatu zuten, Bengala Mendebaldarraren 2016ko Batzar Legegilerako hauteskundeetan alderdiak Indiako Kongresu Nazionalarekin aulkiak partekatzearen aurka agertu ondoren. 

Jagmati Sangwan ere ezaguna da, Haryanako Gobernuak "hezkuntzarik gabeko" hautagaiak panchayat edo kontzeju komunaleko tokiko hauteskundeetara aurkezten ez uzteko hartutako erabakiaren aurka jarduteagatik (legez eta lekuan bertan). 

Maharishi Dayanand University-ko (MDU) Rohtak University College-n lan egin zuen eta MDUko Emakumearen Ikasketa Zentroaren zuzendari sortzailea izan zen. 2016ko ekainean, Sangwanek uko egin zion CPIri (M) Batzorde Zentralaren bilera batean, Mendebaldeko Bengalan Kongresuarekin eserlekuak partekatzeagatik protesta egiteko. Diziplinarik ez izateagatik kanporatu zuten, baina azkenean alderdiko kide egin zen berriz. Geroago, CPMk Rohtak-eko (Haryana) alkatetzarako hautagai aurkeztu zuen.

## Bizitza pertsonala 
Inderjit Singh estatu-idazkariarekin eta CPIko (M) Batzorde Zentraleko kidearekin dago ezkonduta. Nazioko nekazarien asalduran aktiboki parte hartzen du. Singh ere Ikasleen Batasuneko lehendakaria izan zen HAUn, behin baino gehiagotan aukeratua. Alaba bat dute, Akhila, kazetaria, eta Stanley William Burrett jeneral handienaren bilobarekin ezkonduta dago.

## Sariak eta aintzatespenak 
* Asiako Boleibol Txapelketan brontzezko domina. link=Archivo:Bronze_medal_with_cup.svg|15x15px

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Azido pamidroniko

**Azido pamidronikoa** edo **pamidronatoa** konposatu organikoa da organofosforoen familiakoa eta bifosfonatoen klasekoa, C3H11NO7P2formula duena.

Medikuntzan osteoporisia eta Paget-en hezur-gaixotsuna tratatzeko usatzen da.
ezkerrera|thumb|191x191px|Azido pamidronikoa
Bifosfonatoek osteoklastoen aktibitatea blokeatzen dute eta hezurren hauskortasuna gutxiagotzen dute, kaltzioa galtzea eragotziz.

Injekzio bidez hartzen da.

## Bifosfonatoen indar erlatiboa 
Hezurretako eritasunak tratatzeko baliatzen diren bifosfonatoen indar erlatiboa adierazten da taula honetan.

## Ondorioak 
Pamidronatoa hartzearen albo-ondorio ohikoenak hezurretako mina, kaltzio-maila txikia, nausea eta zorabioak daude. Inoiz, masail-hezurraren osteonekrosia gerta liteke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Les Trois Mousquetaires : Milady

***Les Trois Mousquetaires : Milady*** () 2023ko Martin Bourboulon frantziar zinema zuzendariak zuzendutako abenturazko filma da. Alexandre Dumas frantziar idazlaren *Hiru mosketariak* (1844) eleberri ospetsuan oinarritua dago eta ''Les Trois Mousquetaires : D'Artagnan'' filmaren jarraipena da.

## Sinopsia 
D'Artagnanen begien aurrean, Constance Bonacieux bahitu zuten. Hura salbatzeko bilaketa frenetiko batean, mosketari gazteak Milady de Winter misteriotsuarekin bat egin beharko du. Gerra piztu zenerako, Athos, Porthos eta Aramis frontean daude. Gainera, iraganaren sekretu izugarri batek aliantza zahar guztiak txikituko ditu.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
La Nuit du 12

***La Nuit du 12*** () 2022ko Dominik Moll franko-alemaniar zinema zuzendariaren thrillera da. Pauline Guénaren heriotza oinarrituta, femizidioaren ikerketa azaltzen du. Film onenaren César Saria irabazi zuen.

## Sinopsia 
Polizia judizialean, ikertzaileek krimen batekin topo egiten dute, eta ezin dute konpondu, eta obsesio bihurtzen zaie. Yohanentzat Clararen hilketa da. Galdeketak egiten hasi dira eta susmagarriak ez dira falta, baina Yohanen zalantzak gero eta handiagoak dira. Ziurtasun bakarra dago: krimena 12aren gauean gertatu zen.

## Antzezleak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dorothe Engelbretsdotter

**Dorothe Engelbretsdotter** (Bergen, Norvegia, 1634ko urtarrilaren 16a - *Ibidem*, 1716ko otsailaren 19a) Norvegiako poeta izan zen, Engelbret Jørgenssøn eta Anna Wrangelen alaba. 

## Biografia 
Engelbretsdotter Bergenen jaio zen. Han, aita hiri horretako bigarren hezkuntzako eskolako zuzendaria izan zen, eta gero katedraleko dekanoa.

1652an Ambrosius Hardenbeckekin ezkondu zen, idazle teologikoa zen, bere hileta sermoiengatik ezaguna, 1659an bere aitaren oinordekoa izan zena katedralean. Bost seme eta lau alaba izan zituzten. 1678an bere lehen bolumena agertu zen, *Själens aandelige Sangoffer*, Kopenhagen argitaratua. Himnoen eta deboziozko piezen bolumen horrek aurrekaririk gabeko arrakasta izan zuen.  

Poeta Danimarkara gonbidatu zuten, eta Kopenhagera iritsi zenean, gortera joan zen, eta han Thomas Hansen Kingo ere sartu zen, Danimarkako poesiaren aita, eta biek bat-bateko koplekin agurtu zuten elkar, gorde diren koplak.  

1683an senarra hil zitzaion. 

Dorothe Engelbretsdatterrek bizirik zegoela inprimarazi zituen bere poemak. Erreklamatu ondoren, bere obra nagusiaren gaineko egile-eskubideak jaso zituen, eta 1684an bizitza osorako zergen salbuespena jaso zuen. Horrela, poetaren soldata moduko batetik bizi zen lehen poeta profesional norvegiarra bihurtu zen.

## Lanak 
Haren mina nabaria da *Afften Psalme* poema gisako adibideetan. Dorothe Engelbretsdatterren lan nagusia *Själens aandelige Sangoffer* da, 1678an argitaratu zena. Bere arazoen erdian bere bigarren lana agertu zen, *Tåreoffer* izenekoa, 1685ean lehen aldiz argitaratua. Lau liburuko poema erlijiosoa da. 1698an bertso sakratuen hirugarren liburukia atera zuen, *Et kristelegt Valet fra Verden.*

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Norvegiako literatura
* Norvegiako idazleak

## Kanpo estekak
June Brown

**June Muriel Brown**, MBE (1927ko otsailaren 16a (Needham Market, Suffolk) - 2022ko apirilaren 3a) aktore britainiarra izan zen. *EastEnders* telesailean Dot Branning antzezteagatik da ezaguna.

## Biografia 
Suffolken jaio zen, lau anaia izan zituen, anaia gazteena 1932an hil zen (pneumoniak jota), eta arreba zaharrena, Marise, aldiz, 1934an hil zen meningitisaren arrazoiarengatik.

Bigarren Mundu Gerran, Pontyatesera (Galesko herri txiki batera) ebakuatu zuten bere familiarekin batera eta gerraren azken urteetan Wrensen (Errege Itsas Armadan) zerbitzari izan zen.

Polly Perkins aktorearen oso lagun ona izan zen.

1950ean John Garley aktorea ezagutu eta berarekin ezkondu zen. Johnek depresioa pairatzen zuen, eta, beraz, 1957an, partekatzen zuten etxean giltzapetu eta bere buruaz beste egin zuen. 

1958an Robert Arnold aktorearekin ezkondu zen eta bikoteak sei seme-alaba izan zituen: Louise Arnold (1959), Sophie Arnold (1961), William "Bill" Arnold (1962), Chloe Arnold (1964) eta Naomi Arnold (1966). Chloe, behar zen denbora baino lehen jaio zen eta paralisiarekin gainera. Beraz, 16 egunetara hil egin zen. 

June eta Robert ia berrogeita bost urtez egon ziren elkarrekin, hain zuzen, 2003an Robert hil zenera arte. Robert, Lewyren gorputzekiko dementzia izeneko gaixotasun baten ondorioz hil zen.

2008ra etorrita, MBE (Britainiar Inperioaren Ordenako kidea)  saria eman zioten, urteetan zehar egindako lanagatik.

## Ibilbidea 
June Brown, hainbat antzezlanetan agertu zen, hala nola:  *An Inspector Calls*, *The Lion in Winter*, *Calendar Girls*, *Life Price*, ''The Provok'd Wife*, *The Rough and Ready Lot* eta *A View from the Bridge* -en, beste askoren artean. *The Witches* bezalako pantomimetan ere azaldu zen.

1992an, *Double D* zuzendu zuen Edinburgoko Jaialdian.

1985eko uztailaren 4an, *EastEnders* telesail britainiar arrakastatsuarekin bat egin zuen eta Dorothy "Dot" Colwell-Branning ama-erretzailearen papera hartu zuen. Hau,1993ra bitarte egin zuen Dotek bere seme, Waldfordeko Nick Cottonekin, bizitzera joan zenera arte. Egiaz, Junek adierazi zuen saiotik alde egitea erabaki zuela, ez zitzaiolako gustatzen bere pertsonaia hartzen ari zen ardatza.

1997an, June berriro itzuli zen saiora, eta ordutik Dot interpretatu zuen.  2003an egindako saio berezi batean, *EastEnders: Dot 's Story'' izenekoa,  Tallulah Pitt-Brownek gazteetan Dot nola zen interpretatu zuen, flashback batzuen bitartez.

2012ko apirilean, bere autobiografia idazteko sei hilabeteko atsedena hartuko zuela iragarri zuen. 

## Filmografia 
### Telesailak 
### Filmak 
### Agerpenak 
### Antzerkia 
= Izendapenak eta sariak =

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Internet Movie Databasen (ingeleraz).
* June Brown
Constellation (telesaila)

***Constellation*** suspense telesaila da, Peter Harnessek Apple TV+erako sortua.

## Sinopsia 
Istripu larri bat izan ostean, “Jo” Ericsson modu sinesgaitzean Lurrera bizirik itzultzea lortzen duen emakumezko astronauta bat da. Itzultzean, ordea, ohartuko da bere alaba eta bizitza pertsonaleko gainerako ardatzak modu misteriotsuan eraldatu direla.

## Aktoreak 
* Noomi Rapace: Johanna “Jo” Ericsson
* Jonathan Banks: Henry Caldera and Bud Caldera
* James D'Arcy: Magnus Taylor
* Davina Coleman eta Rosie Coleman: Alice Ericsson-Taylor
* Julian Looman: Frederic Duverger
* Henry David: Ilya Andreev
* William Catlett: Paul Lancaster
* Barbara Sukowa: Irena Lysenko

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
L'Empire (filma)

'''''L'Empire''''' () 2024ko Bruno Dumont frantziar zinema zuzendariaren komedia dramatikoa da. Star Wars saileko parodia bat da.

## Sinopsia 
Opaloko kostaldean, Frantziako iparraldean, arrantzaleen herri lasai eta bitxi batean, zerbait gertatuko da estreinakoz: haurtxo berezi bat jaioko da. Ongiaren eta gaizkiaren indar estralurtarren arteko isilpeko gerra pizten duen haur berezi bat izango da.

## Aktoreak 
* Lyna Khoudri : Line
* Anamaria Vartolomei : Jane
* Camille Cottin : La Reine
* Fabrice Luchini : Belzébuth
* Brandon Vlieghe : Jony
* Julien Manier : Rudy
* Bernard Pruvost : Van der Weyden
* Philippe Jore : Carpentier

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Les Trois Mousquetaires : D'Artagnan

'''''Les Trois Mousquetaires : D'Artagnan'''* () 2023ko Martin Bourboulon frantziar zinema zuzendariak zuzendutako abenturazko filma da. Alexandre Dumas frantziar idazlaren *Hiru mosketariak* (1844) eleberri ospetsuan oinarritua dago eta *Les Trois Mousquetaires : Milady'' jarraipena du.

## Sinopsia 
D'Artagnan, gaskoi gazte eta sutsua, hiltzat jotzen dute neska gazte bat bahitua izatetik salbatzen saiatu ondoren. Behin Parisera iritsita, bere erasotzaileak aurkitzen saiatzen da bide guztietatik, baina ez daki bere bilaketak benetako gerra baten bihotzera eramango duela, non Frantziaren etorkizuna jokoan dagoen.

D'Artagnanek, Luis XIII.a erregearen mosketariekin batera: Athos, Porthos eta Aramis, Richelieu kardinalaren trikimailu ilunei aurre egingo die. Hala ere, Ana Austriakoa erreginaren Constance Bonacieux konpainia-dama eta konfidentzialaz maitemintzen denean jarriko da benetan arriskuan, harreman horrek jarriko baitu Milady de Winterren arrastoaren atzean.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maria Antonia Sanchez Escalona

**María Antonia Sánchez Escalona** (Madril, Madrilgo Erkidegoa, 1941) madrildar artista garaikidea da, eta eskultura-, pintura-, marrazketa- eta grafiko-teknika tradizionalak erabiltzen ditu bere lanbidean. Giza irudia da bere lanen oinarri eta erreferentzia adierazgarria. Bere lanek erakusketa garrantzitsuetan parte hartu dute.

## Biografia 
Pintura ikasi zuen Madrilgo San Fernando Arte Ederren Goi Eskolan, eta Karrera Amaierako Sari Nazionala lortu zuen 1966an. Urte haietan, eskultura eta grabatua ikasi zituen, txandaka, eta, ondoren, grabatu-ikasketak egin zituen Parisko Arte Ederren Fakultatean. Juan March Fundazioaren, Frantziako Gobernuaren, Rodríguez Acosta Fundazioaren eta Castellblanch Arte Horniduraren bekak lortu zituen.

Bere lana hainbat erakunde publiko eta pribatutan erakutsi du, hala nola bere eskulturen bakarkako erakusketa, 2022an *La Mirada actual* izenekoa Santanderko Arte Ederren Museoan.

*De tierra y fuego en Biodiversidad Virtual* eskulturarekin parte hartu du, lankidetzan eta herritarren parte-hartzean oinarritutako plataforma zientifiko eta dibulgatzaile batean.

## Sariak eta bekak 
* 1965eanRodríguez Acosta beka Granadako paisaiarako
* 1966an Alfontso X.a Jakitunaren Ordenako Gurutzea.

Frantziako Gobernuaren pintura-beka, Parisen.

* 1969an Parisko Juan March Fundazioaren grabatu-beka.
* 1970ean Castellblanch arte-horniduraren beka. Paris.

Valdepeñas, Arte Plastikoetako XXXI. Mantxako Erakusketako Urrezko Errota pinturaren lehen saria.

XIX. Grabatuaren Areto Nazionaleko bigarren domina, Madril
* 1972an Afrikako Pintoreen XXIII. Erakusketako lehen grabatu-saria, Madril.

: Pintura eta Eskulturako I. Biurteko Nazionalaren lehen saria, Malaga.
: «*Amigos del Arte*» pinturaren bigarren saria, Segovian.

* 1973an V. Arte Plastikoen Aretoko Urrezko Domina, Valdepeñasen.

: Madrilgo Lehiaketa Nazionaleko lehen grabatu-saria.

* 1974an Emakumezko Pinturaren Nazioarteko XX. Erakusketako lehen saria, Madril.
* 1975ean Madrilgo Alcántara saria.
* 1976an Madrilgo Círculo de Bellas Artes-eko Pintura Sari Nagusiko finalista.

## Museoak eta bildumak 
Bere lana Arte Garaikideko Museo Nazionala bezalako bilduma garrantzitsuetako bat da; Madril. Grabatu Garaikideko Museo Nazionala; Madril. Arte Garaikideko Museoa; Malaga. Asturiasko Arte Ederren Museoa; Oviedo. Liburutegi Nazionala. Madril. Prefekturaren funts artistikoak; Paris. Liburutegi Nazionaleko Grabatuen Kabinetea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Muero de amor
Joséphine, ange gardien

***Joséphine, ange gardien*** () frantziar fantasiazko telesaila da, Laurent Chouchanek, Michel Lenglineyk eta Philippe Niangek TF1erako sortua.

## Sinopsia 
Joséphine Delamarre aingeru guardako bat da, Zeruak Lurrera bidalia. Bere gaitasun psikologikei, konbentzitzeko gaitasunari eta botere magikoei esker, arazoak dituzten pertsonei laguntzea lortzen du. Misio bakoitzaren hasieran agertzen da; bere eginkizuna betetzen denean, atzamarrak klaskatuz desagertzen da.

## Aktoreak 
* Mimie Mathy: Joséphine Delamarre
* Omar Meftah : Ismaël

## Kanpo estekak
Ethel Sargant

**Ethel Sargant** (Londres, 1863ko urriaren 28a - Sidmouth, 1918ko urtarrilaren 16a) botanikari ingelesa izan zen, landareen zitologia zein morfologia aztertu zituena. *Linnean Society*-ko lehen emakumezko kideetako bat izan zen eta bere kontseiluan parte hartu zuen lehen emakumea. Britainiar Elkarteko Atal baten buru izan zen lehen emakumea izan zen. Cambridgen, Girton College-ko ohorezko kide hautatu zuten 1913an eta Unibertsitateko Emakumeen Britainiar Federazioko presidente ere izan zen 1913tik 1918ra.

## Biografia 
Ethel Henry Sarganten eta Emma Bealeren hirugarren alaba zen, eta "North London Collegiate School" en hezi zuten; eta, 1881etik 1885era, Cambridgeko Unibertsitateko "Girton College" n.

Urte batzuen ondoren, lan botanikoak egitera pasa zen, 1892tik 1893ra, Dr. D.H. Scottekin elkarlanean, Kew Errege Lorategi Botanikoetako Jodrell Laborategian. Hurrengo urteetan, fanerogamoen landare-anatomian espezializatu zen, 1907tik Londresko Unibertsitatean ikastaroak eta hitzaldiak emanez.

Ethel Thomas (1897–1901) eta Agnes Arber (1902-3) ikertzaile laguntzaile gisa kontratatu zituen berak zuen laborategi txiki batean lan egiteko. Luze bidaiatu zuen Margaret Jane Bensonekin, zientzialari gazte lankide batekin, laginak, laborategiko ekipoak biltzen eta munduko beste botanikari batzuekin topaketak egiten.

1904ko abenduan, Sargant Londresko Linnean Society-ko kide izateko lehen emakumeetako bat aukeratu zuten, eta bere kontseiluko lehen emakumea ere izan zen.

1912an, Girtongo Old Rectoryn finkatu zen, non, 1913an, Girton Collegeko ohorezko kide hautatu zuten. 1913an, Birminghameko Zientzia Aurreratzeko Britainiar Elkarteko Botanikako Sekzioaren lehendakaritza eta "Federation of University Women" eko lehendakaritza ere hartu zituen (1918an).

Lehen mundu-gerran, nazio mailan lan garrantzitsuak egiteko kalifikatutako emakume unibertsitarioen erregistro bat antolatu zuen. Ondoren, Lan Ministerioak hartu zuen bere gain kontrol hori.

Ethel Sargant Sidmouthen hil zen 1918ko urtarrilaren 16an.

## Hil ondoren 
Bere liburutegi botanikoa eta liburutegiak Girton College-ri utzi zizkion. Natura Zientzien ikerketarako Ethel Sargant Beka bere oroimenez eman zuten 1919an. Hark bildu eta gaika koadernatu zituen berrargitalpen eta monografia batzuk Cambridgeko Unibertsitateko Plant Sciences Liburutegian daude orain. Nekrologia bat idatzi zuen Agnes Arberrek.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Autore honek deskribatutako genero eta espezie guztiak IPNIn
Jolene (abestia)

***«Jolene»***, Dolly Parton estatubatuar musikariak idatzi eta moldatutako country estiloko abestia da, 1973ko izen bereko albumaren parte dena. *Rolling Stone* aldizkariaren arabera, garai guztietako 500 abesti onenen artean 217. postuan dago.

## Historia 
Jolenek emakume liluragarri eta atsegin bati aurre egiten dion etxekoandre baten istorioa kontatzen du. Etxekoandrearen arabera, Jolene senarra lapurtzen saiatzen ari da. Abestian, etxekoandreak zera proposatzen du: "mesedez, ez ezazu eraman, soilik egiteko gai zarelako". 1973ko amaieran single gisa argitaratu ondoren (albuma kaleratu aurretik), Ameriketako Estatu Batuetako arrakasten zerrendan berehala sartu zen. 1974ko otsailean 1. postura iritsi zen eta pop hit bat ere izan zen Erresuma Batuko zerrendetan sartuz urtebete geroago *UK Singles Chart*en zazpigarren postuan sartuz.

Partonen arabera,  banku-langile altu eta ilegorri bat istorioaren inspirazioa izan zen. Partonek senarrarekin ligatzen saiatzen ari zela uste zuen, baita senarrak berarekin hitz egiteko bankura egiten zituen bisitak ere. Abestiaren letran, Dollyk bere senarraren alde hortzez eta haginez borrokatu zuela esaten zuen. Kontzertu batean autografo bat sinatu zion.

## Posizioa zerrendetan 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Amodiozko triangelu

[right|thumb|250px|[Jean Auguste Dominique Ingresen "Gianciotto Paolo eta Francesca topatzean"; Jainkotiar komediaren eszena]]

**Amodiozko triangelua**, oro har, harreman erromantiko bat da, non hiru pertsonak parte hartzen duten. Normalean, hiru pertsonetako bakoitzak beste biekin nolabaiteko harremana izatea esan nahi du. Harremanak erabat erromantikoak izan behar dira.

«Maitasun erromantikoaren triangelua adiskidetasunaren triadaren berdina bada ere formalki, askok bere benetako inplikazioak oso desberdinak direla ikusi dute [...] Maitasun erromantikoa harreman esklusibo gisa ikusten da; adiskidetasuna, berriz, ez». Estatistikek iradokitzen dutenez, mendebaldeko gizartean, «kontzienteki edo ez, heldu gehienak amodiozko triangelu batean inplikatuta egon dira».

Bi amodiozko triangelu mota nagusi bereizi dira: «Triangelu lehiakorra, non maitalea aurkari batekin lehiatzen den maite duen pertsonaren maitasunagatik, eta objektu-zatituaren triangelua, zeinean maitale batek bere arreta bi maiteen artean banatzen duen».

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cleopatra Kambugu Kentaro

'*Cleopatra *(Cleo)* Kambugu Kentaro*' (Bakuli, 1984) giza eskubideen aldeko ekintzaile ugandarra da, zeinaren borroka baita sexu-langileen eta genero ez-konformea duten pertsonen eskubideak babestea.

## Bizitza 
1984an jaio zen. 11 haurriderekin hazi zen Bakulin, Kampala kanpoaldean dagoen auzo batean. Haurtzaroan zailtasunak bizi izan zituen beste haurrekin bere genero-nortasuna zela eta.

Azpimarratzekoa da Afrikan genero ez-konformitatearen inguruko estigma. Nabarmenena da luganda hizkuntzan pertsona trans izendatzeko hitzik ez dagoela. Ugandako pertsona trans askok tratu txarrak jasan dituzte edo etxetik kanporatuak izan dira. Hori dela eta, Ugandako trans komunitatea askotan ezkutuan egon behar da.

Nekazaritza zientzietan lizentziatu zen Makerere Unibertsitatean eta gero biologiako masterra egin zuen unibertsitate berean. Hainbat proiektutan lan egin du Bioteknologia Zentro Nazionalarekin eta Nekazaritzako Laborantza Baliabideen Ikerketarako Institutu Nazionalarekin.

Unibertsitatean ikasten ari zela, bere genero-nortasuna zalantzan jartzen hasi zen. Lehenik eta behin, kultura ezberdinetako genero ez bitarrak ikertu zituen. Orduan, 23 urte inguru zituela, Ugandako LGBTQ+ komunitatea deskubritzen hasi zen.

2013ko abenduaren 20an, Ugandako Homosexualitatearen Aurkako Legea onartu zen, homosexualitatea legez kanpo utziz. Astebete geroago, *Red Pepper* aldizkariak Kentarori publikoki transgenero deitu zion. Ekialdeko Afrikako Sexu Osasunaren eta Eskubideen Ekimenaren programen zuzendari gisa lan egiten du, gutxiengoen sexualitatea, osasuna eta giza eskubideak babesten dituena. Gainera, Astraea Lesbianen Fundazioko aktibisten aholku-batzordeko kide ere bada. Horrez gain, programaren arduradun gisa lan egiten du Trans Support Initiative Uganda erakundean. 2013an, 45 lagun baino ez ziren lanean TSIUn.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vasiliki Thanou

**Vasiliki Thanou-Christofilou** (; Kalkis, 1950eko azaroaren 3a) greziar epailea da. Greziako lehen ministroa izan zen 2015ean.

Zuzenbidea ikasi zuen Atenasko Unibertsitatean eta Europako zuzenbidean ikasketak zabaldu zituen. 1975ean epaile lanetan hasi zen eta 2015etik 2017ra Kasazio Auzitegiko presidente izan zen. 2009tik zuzenbide zibileko irakaslea da Epaileen Eskola Nazionalean.

2015eko abuztuaren 20an, Greziako behin-behineko lehen ministro bihurtu zen, Alexis Tsiprasek dimisioa eman baitzuen, iraileko hauteskundeak prestatzeko misioarekin. Hauteskundeen ostean, Tsipras lehen ministro kargura itzuli zen.
Cecilia Carranza Saroli

**Cecilia Carranza Saroli** (Rosario, 1986ko abenduaren 29a) Laser klasean espezializatutako argentinako erregatista da eta 2013tik Nacra 17an espezializatuta dago. 2016ko Rio de Janeiroko Joko Olinpikoetan txapeldun olinpikoa izan zen, Santiago Langerekin batera. Munduko txapeldunordea izan zen 2014. urtean, Panamerikako txapelduna izan zen 2011. urtean, hainbat aldiz Hego Amerikako txapelduna, ODESUR jokoetako txapelduna hiru aldiz eta hainbat aldiz Argentinako txapelduna. 

Argentinako bela talde olinpikoko kide izan zen Beijing 2008, Londres 2012 eta Rio de Janeiro 2016 Olinpiar Jokoetan.  

2020an Konex Sarien Merezimendu Diploma jaso zuen bere diziplinan.

Santiago lagunarekin batera, Argentinako ordezkaritzaren buru izan zen Tokio 2020ko Olinpiar Jokoen hasiera-ekitaldian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* *Cecilia Carranza Saroli*, Atletas en Río 2016, Google.
* 
* 
*
Helene Funke

**Helene Funke** (Chemnitz, Alemania, 1869ko irailaren 3a - Viena, 1957ko uztailaren 31) alemaniar pintore espresionista eta diseinatzaile grafiko modernista izan zen. 
## Biografia 
### Familia eta ikasketak 
Familia industrial bateko alaba, pintura ikasten hasi zen bere gurasoen borondatearen aurka 1899tik aurrera, Municheko Damen Akademian. 1905etik 1913ra Frantzian bizi izan zen, eta geroago Vienara joan zen. Hantxe bizi izan zen hil  arte.

Vienako emakumezko arte-taldeko kidea izan zen, baita garaiko artistek osatutako beste talde batzuetakoa ere. 1928an Austriako Estatu Saria jaso zuen *Tobias y el Angelen* irudiagatik.  "*Haren irudiek, askotan, emakume-taldeak edo emakume-bikoteak erakusten dituzte, eta feminitatearen gaiaren azterketa bereizia adierazten dute*". (Geheimsache Leben, 2005) 

### Margolari ibilbidea 
1904tik 1938ra arte, Munichen, Berlinen, Dresden, Leipzigen (BUGRA 1914) eta Hanburgon erakusketak egin zituen, eta Deutscher Künstlerbund-en parte izan zen. Frantzian, harreman hurbila izan zuen fauveekin. Vienan, Vienako Sezesioan, Parisko *Société des artistes Indépendants* izenekoan eta Vienako Arte Erakusketan izan zen ikusgai. Hil eta urte batzuetara arte, artearen munduak ez zuen bere figura aldarrikatu. 

Oskar Laskek hilezkortu egin zuen Belvederen (Viena) ikus daitekeen "The Ship of Fools" margolan monumentalean. 1957an, Vienako apartamentuan hil zen Helene Funke. 

## Aintzatespenak 
* 1998an Funke berraurkitu zute  Kunsthandel Hieke-n egin zen erakusketa batean eta gero 2007an, Lentos, Linz-en egindako erakusketa handi batean.
* 2018an, bere jaioterrian,Chemitz-en (Alemania) bere obren erakusketa bat egin zuten.

* 2019an, Funkeren obra Belvedere (Viena): *Ciudad de mujeres* delakoan dago ikusgai.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Benafsha Yaqoobi

**Benafsha Yaqoobi** pertsona desgaituen eskubideen aldeko ekintzaile afganistandarra da.

## Bizitza 
Itsu jaio zen. Iranen persiar literatura ikasi zuen eta gero bi master egin zituen Kabulen, Fiskaltza Nagusian lan egiten hasi baino lehen. Mahdi Salami senarrarekin, zeina ere itsua baita, Rahyab erakundea sortu zuen itsuei laguntzeko eta ikasteko aukera emateko.

2020an, Yaqoobi Desgaitasuna duten Pertsonen Eskubideen Batzorderako hautagaia izan zen. 

2021ean, BBCk 100 Emakumeen zerrendan sartu zuen.
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iñigo Argibide

**Iñigo Argibide Goñi** (Uharte, Nafarroa Garaia, 2005eko apirilaren 19a) Euskal Herritar futbolaria da. 

## Biografia 
Aurrelari lanetan edota eskuin hegalean aritzen da. Uharten eta Oberenan hazi eta gero Osasunara heldu zen. Lehen taldearekin egin zuen debuta 2024ko otsaileko 25ean Kanaria Handiko estadioan. 

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
Pluteus phlebophorus

***Pluteus phlebophorus*** *Pluteaceae* familiako onddo espezie bat da. Toxikoa ez bada ere, haragiaren kalitatea hutsaren hurrengoa da: latza, zaporegabea, eta testura desatseginekoa.

Sinonimoak: *Pluteus chrysophaeus var. phlebophorus*, *Pluteus nanus var. phlebophorus*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 40 mm arteko diametrokoa, hasietan esfera-erdi formakoa, koniko-kanpai itxurakoa, ondoren ganbila, azkenik zabaldua eta titi apur batekin, ertza zorrotza, nahikoa ildaskatua denbora hezean, kapelaren gainazala higrofanoa eta zimurtsua erradialki, batez ere disko aldera. Arre-marroi kolorekoa, marroi-okrea, arre-morea.

**Orriak:** Estu, desberdinak, libreak, lehenengo zuriak, arrosa kolorekoak helduaroan, ertz flokonoso samarra, kolore berekoa.

Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.

**Hanka:** 60 mm arteko garaierakoa eta 8 mm arteko lodietakoa, zilindrikoa, oinarrirantz pixka bat loditua, betea, helduaroan barnehutsa, lehorra, haritsua, zurixka, horixka helduaroan.

**Haragia:** Mehea, hauskorra, zuria eta zapore nabarmenik gabea.

**Etimologia:** *Pluteus* terminoa latinetik dator, hots, "pluteus" hitzetik, hau da, antzinako setio-makinatik. Zabaldutako kapela konikoaren formagatik.

## Jangarritasuna 
Interes gastronomikorik gabea.

### Nahasketa arriskua 
Beste genero batzuekin batera bizi da: *Pholiota*, *Mycena*, *Hypholoma.* Antzeko beste *Pluteus* batzuk ere badaude, hala nola *Pluteus cervinus*, *Pluteus atricapillus* eta *Pluteus plautus*.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean. Hostozabalen egur oso degradatuetan, Ez da ohikoa.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia, Taiwan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pluteus plautus

***Pluteus plautus*** *Pluteaceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Pluteus albogurosus*, *Pluteus boudieri*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 50 mm arteko diametrokoa, lehenengo esfera-erdi formakoa, ondoren konikoa, ganbila, azkenean zabaldua eta titi apur batekin, ertz zorrotza, ildaskatua, kapelaren gainazala, higrofanoa, denbora hezean zeharrargitsua, erradioaren erdiraino ildaskatua, gutxi-asko zainekin diskoa, kolore aldakorrekoa, zurixka tonu arrosakaren batekin, marroitik marroi ilunera erdirantz, oro har zurbilagoa ertzerantz eta denbora lehorrean.

**Orriak:** Nahiko estu, desberdinak, libreak, sabeldunak, lehenengo zuriak, gero grisaxkak edo kremak, helduaroan arrosak, kolore bereko ertza edo zurixka, osoa edo flokulosa.

Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.

**Hanka:** 80 mm arteko garaierakoa eta 15 mm arteko lodierakoa, zilindrikoa, oinarrirantz pixka bat loditua, betea, helduaroan barnehutsa, fibrilosoa, zuria edo zurixka goialdean, marroia edo okre kolorekoa oinarrirantz.

**Haragia:** Mehea kapelan, hauskorra, higrofanoa, zurixka edo krema-zurixka kolorekoa, usain ez oso nabarmena edo desatsegin samarrekoa, zaporea ere ez oso nabarmena.

**Etimologia:** *Pluteus* terminoa latinetik dator, hots, "pluteus" hitzetik, hau da, antzinako setio-makinatik. Zabaldutako kapela konikoaren formagatik. *Plautus* epitetoa ere latinetik dator, zabala, oin lauekin, hankaren erraboilari erreferentzia eginez.

## Jangarritasuna 
Ezezaguna.

### Nahasketa arriskua 
*Pluteus granulatus* delakoarekin nahas daiteke, hau arruntagoa da.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean. Hostozabalen egur oso degradatuetan. Oso urria.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia, Japonia, Taiwan, Benin, Zeelanda Berria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Yuma Yuma

**Yuma Yuma** (), **Yuma** mononimoz ere ezaguna, (Turkmenistango Sobietar Errepublika Sozialista, 1972ko maiatzaren 20a) turkmenistandar-errusiar psikoterapeuta eta LGBT ekintzailea da, gaur egun Bartzelonan bizi dena.

## Bizitza 
LGBT aktibista bihurtu zen 2013ko ekainean Errusiako Batzar Federalak homosexualitatearen propagandaren aurkako legea onartu ostean. Laguntza psikologikoa ematen die Txetxeniako LGBT pertsonei. Bere bezeroek diote Errusiako poliziak torturatu zituela 2017an eta 2018an. LGBT jaialdiak eta ekitaldiak ere sustatu zituen. Hala ere, iragarkia Telegrameko kanal ultrakontserbadoreen bidez banatu ostean, VkusVill, baita familia ere, mehatxuak jasotzen hasi ziren, indarkeria fisikoa barne. Hori dela eta, enpresako zuzendaritzak iragarkia kendu zuen webgunetik eta sare sozialetatik eta barkamena eskatu zuen akatsagatik. Indarkeria mehatxuengatik eta salaketengatik, Yumak Errusiatik ihes egin zuen bere bikotekidearekin eta bi alabekin.

2021eko abuztuan, Yuma Bartzelonara joan zen bizitzera Zhenia emaztearekin, Alina eta Mila alabekin eta Alinaren bikotekide Kseniarekin.

2021ean, BBCk 100 Emakumeen zerrendan sartu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak