open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Labe

**Labe** bat, berotzeko, egosteko edo lehortzeko erabiltzen den konpartimentu bat da. Sukaldean eta zeramikagintzan erabiltzea ohikoa da. Labea berotzeko erabilitako bero energia erregai baten konbustioak zuzenean eman dezake edo elektrizitatearen bidez beroa sor daiteke.

## Motak
Erregaiaren edo energia iturriaren arabera, hainbat labe mota dago:
*Egur-labea. Labeen artean antzinakoena da eta erregai nagusia egurra du. Energia kontsumoaren ikuspegitik, efizientzia gutxien duena eta karbono dioxido gehien duena da, baina sukaldaritzaren ikuspegitik, zenbait kasutan zapore berezia ematen die plater batzuei. Asko erabiltzen da pizzak egiteko edo haragi errea prestatzeko, adibidez arkume errea edo txerrikume errea egiteko.
*Gas-labea. Gas naturala erregai gisa erabiltzean egindako aurrerapenei esker, gas-labeei aukera bideragarria eman zaie, eta oso eraginkorrak dira, bai lehengaiak egosteko denborak murrizten direlako, bai ingurumenerako igorpenak murrizten direlako. Labe barruko atmosferaren erregulazioa gas eta aire nahasketaren injekzioa aldatuz kontrola daiteke, eta, beraz, oso erabilgarriak dira murrizketak egiteko. Aipatzeko moduko beste abantaila bat da denbora laburrean tenperatura altuak lortzen direla.
*Labe elektrikoa.

## Erabilera
### Sukaldea 
Sukaldean, ohiko labea etxetresna elektriko bat da eta janaria egosi, berotu edo erretzeko erabiltzen da. Era honetan prestatzen diren elikagaien artean haragia, arraina, ogia eta postreak topa daitezke. Herrialde batzuetako gastronomian oso ohikoa da jakiak bertan prestatzea, adibidez indiar gastronomian plater bereziak prestatzen dituzte *tandoori erara* (labean egina).

### Bestelakoak 
Industrian eta artisautzan buztina egosteko, lehortzeko eta gogortzeko erabiltzen dira.

Beste mota batzuetako labeak erabiltzen dira material hezeak lehortzeko, adibidez egurra, metalen gaineko margoa eta abar.

Beste mota desberdin bateko labeak gorpu-erreketarako erabiltzen dira.

File:Toaster oven.jpg
File:Lehmbackofen.jpg
File:PompeiiOven.JPG

## Ikus, gainera 
* Labe elektriko
* Labe garai
* Zubiate buztindegiko labea

## Kanpo estekak 
*  http://www.hergom.com
*  http://www.bronpi.com
*  http://www.acpfire.com
Jon Castañares Larreategi

**Jon Mirena Bitor Castañares Larreategi** (Bilbo, Bizkaia, 1925 – Bilbo, ) Bilboko alkatea (1979-1983) eta politikari jelkidea izan zen.

Haren agintaldiak bat egin zuen Bilboren krisialdiarekin: udalak ez zeukan diru nahikorik bere langileen soldatak ordaintzeko. Txorierriko udalerrien desanexioa ere Jon Castañares alkate zela gertatu zen. 1981eko ekainean, udalak berak argitaratutako liburu bat erretzeko agindu zuen, Bilbo Hiriaren lehendabizko ipuin lehiaketako irabazleak zituena, "esamolde desegokiak" zituelako. EAJren erabakiz, ez zen berriro aurkeztu eta Bilboko Bankuan zuen aurreko lanera itzuli zen.

## Ikus, gainera 
* Bilboko alkateen zerrenda

## Erreferentziak
Josu Ortuondo Larrea

**Josu Ortuondo Larrea** (Deustu, Bilbo, 1948ko otsailaren 13a) Bilboko alkatea izan zen (1995-1999). EAJ alderdiaren politikari bizkaitarra da. Europako parlamentuan Europako parlamentaria 2010 arte izan zen.

Enpresa zientziak eta Enpresa zuzendaritza Deustun, EHUn eta Madrilgo Complutensen ikasi zituen. Lan ibilbidean, Bizkaiko Banku zaharrean hasi zen. Hori dela eta, EAJk alderdiko kontuak bere esku utzi zituen garai batean. 1987an, EITBren zuzendaria izan zen, Jose Maria Gorordoren ordez.

2011ko abenduaren 30ean Kutxa Bankeko kontseilari aukeratu zuten BBKren izenean.

## Ikus, gainera 
* Bilboko alkateen zerrenda
Josep Tarradellas

**Josep Tarradellas i Joan** (Cervelló, Baix Llobregat, 1899ko otsailaren 19a - Bartzelona, 1988ko ekainaren 10a) katalan politikaria izan zen.

Gaztetan, hainbat erakunde politiko eta sindikal nazionalista eta ezkertiarreko kidea izan zen. 1931n, Esquerra Republicana de Catalunyako idazkari orokorra izendatu zuten. Konstituzio Gorteetan diputatua izanik, Francesc Maciàren agindupean kontseilaria ere bazen.

Frantzian erbesteratuta 1939tik, 1954an kanpoko Generalitateko presidente izendatu zuten (125.a). 1977ko urrian, Adolfo Suárez eta Joan Karlos I.arekin hitzartu ondoren, Kataluniara Generalitateko presidente gisa itzuli ahal izan zen. Iristean, *«Ja soc aqui!»* («Hemen naiz jadanik!») iragarri zuen. Nazio-batasuneko gobernua osatu zuen instituzio demokratikoak berriz abian jartzeko. 1980ko Kataluniako Parlamenturako lehenengo hauteskundeekin bukatu zen haren presidentetza, Jordi Pujolek ordezkatu zuenean.

## Ikus, gainera 
* Kataluniako Generalitateko presidenteen zerrenda
* Espainiako Trantsizio Demokratikoa
KAS Alternatiba

thumb|250px|KAS Koordinadoraren logoa.

**KAS Alternatiba** Francisco Franco hil eta berehala aldaketa politikorako aukeren aurrean, KAS koordinadoran bildutakoen programa politikoa da. 1976ko abuztuaren 30an, KAS Alternatiba aurkeztu zuten Iruñean. Ezker Abertzalearen programa politikoa eta ETAk armak uzteko gutxieneko baldintzak biltzen zituen. Hego Euskal Herriko lau lurraldeentzat Autonomia Estatutua eta horren markoan Euskal Herriko Behin-behineko Gobernuaren eraketa. Borroka armatua uzteko, gutxieneko baldintza gisa planteatu zen programa hau urte luzez.

## Alternatibaren puntuak 
1976an idatzi zen Alternatibak honako puntu hauek zituen:
* Askatasun demokratikoak.
* Amnistia, Preso Politikoen askatasuna
* Espainiako polizien desegitea edo bestela Hego Euskal Herritik alde egitea.
* Alderdi politiko guztiak legeztatzea, independentistak barne, euren estatutuak aldatu gabe.
* Langile klasearen bizi-egoera hobetzea
* Euskadiren subiranotasun nazionala onartzea
* Hego Euskal Herrirako autonomia zabaleko erregimena eratzea

1978an aldaketa gutxi batzuk egiteaz gainera, honako puntua gehitu zioten:
* Euskara Hego Euskal Herriko lehen hizkuntza bihurtzea.

Puntu hauetariko bakoitzak bere azpiatalak zituen, baina horrela laburtzen zen normalean. Horrezkero, KAS alternatibako hainbat puntu aldatu egin dira, baita babesten duten erakundeak ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Inaxio Oliveri

**Inaxio Oliveri Albisu** (Errenteria, Gipuzkoa, 1943) Euskal Herriko politikari ohia da. Mondragon Unibertsitateko errektore ere izan da.

Gipuzkoako Ikastolen Federazioko lehendakaria izan zen 1978-1980 urteetan. Carlos Garaikoetxea lehendakaria zenean Eusko Jaurlaritzako Hezkuntzako sailburu izan zen, eta sail horretako bulego teknikoko zuzendari izendatu zuten 1982an. Gipuzkoako diputatu hautatu zuen 1984. urtean, Eusko Alderdi Jeltzaletik (EAJ). EAJ alderdiaren haustura gertatu zenean, Eusko Alkartasuna alderdia sortu zuen, Karlos Garaikoetxearekin batera.

1991tik 1996ra Eusko Legebiltzarreko kide izan zen, eta 1995etik 2001. urtea bitarteko bi legealdietan Eusko Jaurlaritzako Hezkuntzako sailburu. Eusko Alkartasuna sortu zenetik alderdiaren idazkari nagusi izan zen, 1999an kargua uztea erabaki zuen arte. Ondoren, Karlos Garaikoetxearekin izandako tirabirak zirela kausa, alderdiko kargu guztiak utzi zituen.

2001an jarduera publikotik erretiratzea erabaki zuen.

2009an Hamaikabat alderdiaren Eratze Biltzarrean parte hartu zuen.

## Erreferentziak
Jonan Fernandez

**Jonan Fernandez Erdozia** (Tolosa, Gipuzkoa, 1962ko martxoaren 21a - ) euskal politikaria da eta hainbat erakunde zibiletako sortzailea eta kidea da. Gaur egun, Giza Eskubide, Bizikidetza, eta Lankidetzaren idazkari nagusia da Eusko Jaurlaritzan 2013tik.

Besteak beste, 1992 eta 2006 artean Elkarriko koordinatzaile nagusia izan zen. Ezkonduta dago eta hiru seme-alaba ditu.

## Politika eta bake mugimendua 
1985etik 1991ra, Lurraldea Koordinadoraren fundatzailea eta arduraduna izan zen, Leitzaran autobiaren ibilbidearen kontra azaldu zen erakundea. HBko zinegotzia izan zen Tolosa jaioterrian 4 urtez, 1987tik 1991ra. Leitzarango Autobidearen eraikuntzaren auzia zela kausa, alderdi horretako jokabidetik urrundu zen eta HB utzi zuen.

1992an Elkarri mugimendu sozial eta bakezalea fundatu zuen, eta haren arduraduna izan zen 2006 arte. Bakea, biolentzia eza, Giza Eskubideak, elkarrizketa, eta pluralismoa landu zituen mugimendua izan zen Elkarri. Mugimendua kuota ordaintzen zuten 3.500 kide eta 1.200 kide aktibok osatu zuten. Hainbat kanpainia sozial, bake hitzaldi, manifestazio eta izenpe bilketa antolatu zituzten. 2006an, Lokarrik taldea ordezkatu zuen. Jarraian, Fernandezek Baketik fundazioa sortu zuen. Egoitza Arantzazun (Oñati) zuen: haren zuzendaria izan zen 2013ko urtarrila arte, Eusko Jaurlaritzako Eskubide, Bizikidetza, eta Lankidetzaren idazkari nagusi izendatu zutenean.

## Bibliografia 
# *"Ser humano en los conflictos. Una reflexión ética tras una vivencia directa en el conflicto Vasco"*. Alianza Editorial. Madrid. 2006.
# *"Vivir y convivir. Cuatro aprendizajes básicos"*. Alianza Editorial. Madrid. 2008.
# *"Educar en ser persona. Ocho aprendizajes."* Baketik. Oñati. 2010.
# *"Ni tanto ni tan poco. Una conclusión inacabada a los 50."* Erein Argitaletxea. Donostia. 2013.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Elkarri
* Lokarri
* Bake Prozesua Indartzeko Foro Soziala

## Kanpo estekak 
*  Jonan Fernandezi elkarrizketa Eitb.com webgunean.
Jose Ramon Rekalde

**Jose Ramon Rekalde Diez** (Donostia, Gipuzkoa, 1930 - *ib.*, 2016ko uztailaren 17a) politikaria, legelaria, saiogilea, abokatua eta irakaslea izan zen.

Politikagintzan *Frente de Liberación Popular* (Euskal Herrian Euskadiko Sozialisten Batasuna) ezker muturreko alderdiko kidea izan zen. Gerora, PSE-EEn sartu zen beste kide askorekin. Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza eta Justizia sailburua izan zen alderdi horren izenean.

1962ko abuztuaren 29an, Maria Teresa Castells emaztearekin eta Luis Martin-Santos psikiatra eta idazlearekin batera atxilotu zuten. Melitón Manzanas buru zuen Donostiako Brigada Politiko-sozialaren egoitzan torturatu zuten. Epaitegi militar batek urtebeteko espetxe zigorra ezarri zion. Pozez hartu zuen, beste askok bezala, Carreroren hilketa.

2000ko irailaren 14an, Rekalde etxean sartzera zihoala, ETAko kide batek buruan tiro bat egin zion. Balak ahoa zeharkatu zion, burmuina kaltetu gabe.

## Lan nabarmenak 
* *Integración y lucha de clases en el neocapitalismo* (1982)
* *La construcción de las naciones* (1982)
* *Crisis y descomposición de la política* (1995)
* *Fe de vida* (2004)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Lagun liburu-denda
* Ignacio Latierro
* Maria Teresa Castells

## Kanpo estekak
Julio Iglesias Zamora

**Julio Iglesias Zamora** euskal enpresaburua da, Angel Iglesias, Ikusi parabolika enpresaren biloba, 1993ko uztailaren 6an ETAk bahitzeagatik ezaguna.

Bahituta zegoelarik, ETAko biktimen aldeko lehenengo elkartasuna kanpaina, lazo urdinarena (HIESaren biktimen lazo gorriaren antzera) jarri zuen abian Ajuriaeneko Itunak. Diseinua Agustin Ibarrolak egin zuen eta publikoki Euskal Herriko Bakearen Aldeko Koordinakundeak aurkeztu zuen. 117 egun bahituta eman ondoren, aske utzi zuten. Hainbat kazetariren ustetan, familiak 500 eta 700 milioi pezeta artean ordaindu zuen (3 eta 4.2 milioi euro).

## Erreferentziak
Lucky Luciano

'*Charles *Lucky* Luciano*', *Salvatore Lucania* benetako izenez, (Sizilia, 1897ko azaroaren 24a - Napoli, 1962ko urtarrilaren 26a) mafioso italiar-estatubatuarra. Antolatutako krimen modernoaren sortzailetzat jotzen den gansterra zen.

Sizilian jaio arren, 1906an New Yorkeko East Sidera migratu zuen familiarekin. Lehen aldiz 1907an atxilotuta, 1915ean *Five Points Gang* taldean sartu zen, eta, horri esker, Al Caponerekin adiskidetu zen.

Mafiaren buruan, erabat zaharberritu zuen, talde kolegiatu gisara aldatuta. Sizilian lotura sendoak zituenez, AEBtako gobernuak akordio bat luzatu zion Bigarren Mundu Gerrako garaian. Aliatuek Siziliako inbasiorako bere laguntza behar zuten. Honen ondorioz, kartzela saihestea eta Erroman herbesteratuta bizitzea proposatu zioten. Erroman urtebete eman ondoren, La Habanara joan zen negozioak hurbil ikuskatzera. Italiara itzularazi zuten AEBetako agintariek. Hor, bizitza zinemara eraman nahi zuenean, bihotzekoak jota hil zen.
Ribera d'Ebre

[eskuinera|thumb|Ribera d'Ebre [Katalunian]]

'''Ribera d'Ebre''' Kataluniako hegoaldean dagoen eskualdea da, Tarragonako probintzian.

827.31 km2-ko azalera dauka eta 2005ean 22.925 biztanle zituen (27.71 biz./km2).

Mugakide eskualde hauexek ditu: Iparraldean Segrià, ipar-ekialdean Garrigues, ekialdea Priorat, hego-ekialdean Baix Camp, hegoaldean Baix Ebre eta mendebaldean Terra Alta.

## Udalerriak 
Hamalau udalerrik osatzen dute eskualdea, hauek populatuenak izanda:
# Móra d'Ebre 5.012 biztanle (hiriburua).
# Flix 4.029.
# Móra la Nova 3.214.
# Tivissa 1.789.
# Ascó 1.601.
# Riba-roja d'Ebre 1.357.
# Benissanet 1.169.

## Ikus, gainera 
* Kataluniako eskualdeak

## Kanpo estekak 
*  Ribera d'Ebre eskualdeko webgune ofiziala
Gereziondo

**Gereziondoa** *Cerasus* azpigeneroa osatzen duten landareak dira, *Prunus* generokoak. Oso balioetsia da bere zur gorrixkagatik eta loreen edertasunagatik. Lore horietatik gereziak sortzen dira.

Gereziondoa Europako baso epeletako zuhaitza da; lurzoru freskoak, sakonak eta aberatsak nahi izaten ditu, eta beraz, Euskal Herrian gehienbat harizti mesofitikoen lurretan egoten da. Fruta-arbola hau lokotxen taldekoa da, neguko hotza behar duena bere atsedenaldia apurtzeko.

Euskal Herrian ezagunak dira Itsasuko eta Etxauriko gereziak.

## Ezaugarriak 
2-5m garai izan daiteke bere bizitzan zehar. Oso zuzena da bere egituran oinarriturik, zur leuna du eta marroi kolorekoa, nahiz eta zurgin munduan gehiago balio dutenak gorrixka kolorea izan. Bere kukula zabala eta piramidala da, bestalde, bere hostoak erorkorrak, bakunak eta era bikoitzean dendatuak.
alt=|thumb|420x420px|Gereziondoaren atalak

### Azala 
Enbor zuzena eta bertikala du, eta azal leun eta gris argia; enborra arrakalatu egiten da zahartzean, ildaska horizontaletan.

### Hostoak 
Hostoen ingurua obatu-lantzeolatua da, eta zatirik zabalena orriaren goiko erdia
da; ertza zerraduna da.

### Loreak 
Loreek 2-5 cm bitarteko pedizelo luzea dute; nahiko
handiak dira, 2-3 cm diametrokoak, eta bi eta sei lore bitarteko sortatan bilduta
daude, unbela txikien antzera. Bost sepalo dituzte, beste horrenbeste petalo
zuri eta lorezil asko.

Japonian, gereziondoaren loreari *Sakura* deritzo eta udaberrian gertatzen da bere loraldia. Japonian, Hanami (花見, Hanami?) jaialdia egiten da haren omenez.

### Fruituak 
Fruitu gerezia gazia da eta globo-itxurako kolore haragitsu gorria du. Gehienetan binaka egoten dira.

## Erabilera 
Gerezien txortenek, eratorri salizilikoak edukitzearen ondorioz, aspirinaren antzeko eragina dute (erreumaren aurkakoa, antipiretikoa eta analgesikoa), eta beraz, farmaziako prestakin batzuetan edemaren, erreumaren, zistitisaren, sukarraren, hotzeriaren eta abarren aurka erabiltzen dira.

Gereziondoaren zura marroia da eta tonu gorrixkak ditu; gogorra, mehea eta lantzeko erraza da, eta akabera ona ahalbidetzen du. Hori dela eta, oso egokia da arozgintzarako eta altzariak nahiz estaldurak egiteko.

## Motak 
Gereziondo mota bat baino gehiago dago, batzuk fruituak ematen ez dituztenak, gereziondo japoniarraren kasuan, eta fruituak ematen dituena.

Gingondoa edo *Prunus cerasus* zuhaitz bat da fruitu garratzak eta gorri argi kolorekoak. Bere jatorria Europa eta Asiako mendebaldean dago. Badira baratz handiak Iberiar penintsulatik Turkiako Anatoliara eta Eskandinaviako hegoaldetik Britainia Handira arte, merkataritzako erabiltzen direnak.

### Espezieak 
Azpiko zerrendan *gereziondo* izen arrunta duten *Prunus* generoko espezieak dira, baina ez dira nahitaez *Cerasus* azpigenerokoak:

## Ikus, gainera 
* Basagereziondoa
* Sakura

## Kanpo estekak
Nazaret

**Nazaret** (; ; ), mendebaldeko Asiako hiria da, Ekialde Hurbilean, Israelen kokatua. Israelgo Iparraldeko barrutiko hiri populatuena da, eta Galilearen hegoaldean, Libanoko mendien hegoaldean dago, Tabor menditik 10 km hegoaldera eta Galileako itsasotik edo Tiberiades aintziratik 23 km mendebaldera.

Israelen barnean arabiar jatorriko herritar gehien biltzen dituen herria da. 70.000 biztanle ditu, %31 kristauak eta gainerako gehienak musulmanak. Ondoan daukan Nazaret Illit herrixkan 44.000 judu bizi dira.

Kristauentzat esanahi bereziko herria da; tradizioaren arabera bertakoa zen Maria, Jesusen ama, eta Jesusek ere bere haurtzaroa eta gaztaroa bertan igaro zituen, 30 urte zituenean herriz-herri bere mezua zabaltzen hasi zen arte.

## Klima 
Nazaretek uda lehorreko Klima mediterraneo (Köppen klima sailkapena: *Csa*) du.

## Hiri eta herri senidetuak 
*  Florentzia, Italia
*  Loreto, Italia
*  Naplusa, Palestina
*  Saint-Denis, Frantzia
*  Haga, Herbehereak
*  Częstochowa, Polonia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Nazareteko webgune ofiziala
Lematizazio

**Lematizazioa** hitz bati dagokion oinarrizko lema lortzean datza. Prozesu honek hitzari perpaus baten dagokion kategoria gramatikala definitzeko beharra du, eta beraz, hizkuntzaren gramatikaren ezagutza beharrezkoa du.

Hizkuntza askotan hitzaren bukaeran moldaketak izaten dituzte. Adibidez, euskaraz, *eman* aditza aldaera ezberdinetan ager daiteke, hala nola *ematen*, *emateko*, *emango*, *emanen* edo *emandako*. Oinarrizko forma, *eman*, hiztegi batean agertuko litzatekeen hori, 'lema' dela esan ohi da. Oinarrizko forma hau kategoria gramatikal batekin bateratzean *lexema* izena hartzen du.

Lematizazioak lotura handia du stemming kontzeptuarekin. Ezberdintasun nagusia stemmer batek hitzarengan testuinguruaren ezagutzarik gabe eragitean datza, eta beraz, ezin da esanahi ezberdinak dituzten hitzak ezberdindu. Hala eta guztiz ere, stemmer-ak errazagoak dira sortzeko, azkarrago funtzionatzen dute eta baliteke bere mugek garrantzirik ez izatea hainbat aplikaziorentzako.

Adibidez:

# "hobe" hitzak "ongi" du bere lema, baina stemming-ak ez du hori antzematen, lematizazioak bai ordea.
# "ekarriko" hitzak "ekarri" du bere lema, bai stemmer eta bai lematizatzaileak antzematen dutelarik.

## Kanpo estekak 
*  *Lexed* by Lionel Clément
Haxix

eskuinera|thumb|250px|Haxixa
**Haxix**a kalamutik sortzen den droga psikotropikoa da. Hain zuzen ere, kalamu-emearen hosto eta pistiloetan dagoen erretxinarekin sortzen den substantzia da.

## Ikus, gainera 
* Porrua
* Tabakoa
* Cannabis (droga)

## Kanpo estekak
Edvard Kardelj

**Edvard Kardelj** (Ljubljana, 1910eko urtarrilaren 27a - *ibidem*, 1979ko otsailaren 10a) esloveniar politiko eta publizista komunista izan zen.

## Biografia 
Kardelj Ljubljanan jaio zen (orduan Austria-Hungariako Inperioaren barnean zegoen. 1926. urtean 16 urte zituenean Jugoslaviako Alderdi Komunistaren gazteriaren erakundearen (SKOJ) kidea egin zen eta 1928an Jugoslaviako Alderdi Komunistarena (KPJ).

1941. urtean Alemaniak Jugoslavia okupatu zuenean, Kardeljek Esloveniako nazi eta faxisten aurkako erresistentzia eratu zuen. Bigarren Mundu Gerran Esloveniako erresistentzia mugimendua Josip Broz Titoren Jugoslaviako partisanoekin bat egin zuen.

Gerra bukatzerakoan Kardeljek Josip Broz Titoren erregimen komunistaren ideologo nagusia izan zen. 1948. urtean Jugoslaviak Stalin bideratutako mugimendu komunistatik aldentzearen aldekoa izan zen. Ordutik aurrera Jugoslaviako komunismoaren eredu bereziaren ideologoa bilakatu zen.

*Razvoj slovenskega narodnega vprašanja* (Esloveniar Nazio Gaiaren Garapena) (1939) liburua bere lan eragingarriena izan zen.
1948tik 1953era Jugoslaviako Atzerri Arazoetako ministroa izan zen. 1963tik 1967era Jugoslaviako Parlamentu Federaleko presidentearen bulegoa gidatu zuen.

Ljubljanako Ekonomia Fakultatearen politika-ekonomiko marxistaren irakaslea izan zen eta Ljubljanako Unibertsitatea 1979tik 1990era Ljubljanako Edvard Kardlj Unibertsitatea izendatua izan zen. Esloveniako Zientzien eta Arte Akademiaren kidea zen eta Jugoslaviako Heroi Nazionala izendatua izan zen.

## Bibliografia 
* *Put nove Jugoslavije* (Belgrad, 1960)
* * O osnovama društvenog i političkog uređenja* (Zagreb, 1970)
* * Problemi naše socijalističke izgradnje* (Belgrad, 1972)
Association for Computational Linguistics

**Association for Computational Linguistics** (**ACL**) lengoaia naturalen prozesamenduan ikertzen dihardutenentzako elkarte zientifiko eta profesionala da. Urtero kongresu bat antolatu ohi dute, hizkuntzalaritza konputazionala gai nagusitzat izaten duena. 1962an sortu zen, hasiera batean **Association for Machine Translation and Computational Linguistics** (**AMTCL**) izena zuelarik. 1968tik aurrera, gaur egungo izena hartu zuen, ACL.

**ACL**k gainera, beste bi azpielkarte hartzen ditu barne: Europakoa (EACL) eta Ipar Amerikakoa (NAACL). 

ACLren aldizkaria, Computational Linguistics izenekoa, hizkuntzalaritza konputazionala eta lengoaia naturalen prozesamendurako baliabide nagusia da. 1988az geroztik MIT Pressen bitartez argitaratzen da.

ACLren liburu sortak, *Studies in Natural Language Processing*, Cambridge University Pressek argitaratutakoak dira.

## Historia 
ACL 1962an sortu zen, Itzulpen Automatiko eta Linguistika Konputazionalaren Elkarte (AMTCL, Association for Machine Translation and Computational Linguistics) gisa. Hasierako bazkideak 100 inguru izan ziren. 1965ean, AMTCLk bere gain hartu zuen *Mechanical Translation and Computational Linguistics* aldizkaria. Aldizkari hori joan zen transformatzen: *American Journal of Computational Linguistics* (1974 —1978, 1980—1983) eta *Computational Linguistics* (1984—orainaldia).

Urteko bilera 1963an egin zen lehen aldiz. Urteko bilera, luzaroan, informala izan zen, eta ez zuen laburpenak besterik argitaratu. 1968rako, elkarteak gaur egungo izena hartu zuen, *Association for Computational Linguistics* (ACL, *Hizkuntzalaritza Konputazionalerako Elkartea*). ACLren urteko bilerako akten argitalpena 1979an hasi zen eta pixkanaka forma moderno hartu zen.

2020an, ACLren urteko bilerak lehen aldiz Txinako aurkezpen gehiago jaso zituen Estatu Batuetakoak baino, eta horrek gizartearen aniztasun geografiko gero eta handiagoa islatzen du.

## Interes-talde bereziak 
ACLk Interes Bereziko Talde ugari ditu (SIG), hizkuntzaren prozesamenduko arlo espezifikoetan jartzen du arreta. Hauek dira ACLn gaur egun dauden SIG batzuk:

## Lehendakariak 
Each year the ACL elects a distinguished computational linguist who becomes vice-president of the organization in the next calendar year and president one year later. Recent ACL presidents are:

Urtero, ACLk hizkuntzalari konputazional ezagun bat aukeratzen du hurrengo urte zibilean erakundearen lehendakariorde izan dadin eta urtebete geroago lehendakari bihurtzen da. Hauek dira ACLko lehendakari izandakoak:

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* SEPLN

## Kanpo estekak 
*  ACL
*  ACL Anthology
*  ACL Wiki
*  EACL
*  NAACL
* Hizkuntzalaritza konputazionala kategoriako artikulu bisitatuenak euskarazko Wikipedian
* Hizkuntzaren Prozesamenduko artikulu bisitatuenak Euskal Wikipedian
Şebnem Ferah

**Şebnem Ferah** (Yalova, 1972ko apirilaren 12a - ) turkiar abeslari eta musikagilea da.

## Diskografia 
* *Kadın* (1996)
* *Artık Kısa Cümleler Kuruyorum* (1999)
* *Perdeler* (2001)
* *Kelimeler Yetse* (2003)
* *Can Kırıkları* (2005)
* *Benim Adım Orman* (2009)
Alderdi Laborista (Erresuma Batua)

**Alderdi Laborista** edo **Alderdi Langiletiarra** () Erresuma Batuko alderdi ezkertiar nagusia da. Gaur egun Erresuma Batuko politikaria den Harriet Harman du buruzagitzat.

Alderdi Langiletiarra XIX. mendeko sindikatuetatik atera zen. Hasieran sozialdemokrazia aldarrikatu arren, Blairren garaipenaren ondoren politika neoliberalak erabiltzen hasi ziren. Blairrek berak "hirugarren bidea" (*third way*) edo "Alderdi langiletiar berria" (*New labour*) bezalako izenak ezarri zizkion bere agintzeko erari.

## Lehen ministroak 
Hona hemen Erresuma Batuko lehen ministro langiletiarren zerrenda:

## Hauteskundeen emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo-estekak 
*  Alderdi laboristaren webgune ofiziala
Kutxitril Ateneoa

**Kutxitril Ateneoa** Gasteizko gizarte-lokala da. 2006a geroztik existitzen da, Gasteizko Alde Zaharreko auzokide batzuek lokal hori okupatu zutenean, hain zuzen.

Kutxitril Ateneoak jarduera politiko, sozial eta kulturalaz arduratzen da, eta horrez gain, Alde Zaharraren alde lan egiten duteneen esku jartzen dute lokala.

## Ikus, gainera 
* Okupazioa

## Kanpo estekak 
*  Kutxitril Ateneoari buruzko bloga.
Antxine Olano

**Antxine Olano** (Bilbo, Bizkaia, 1975eko martxoaren 31) euskal telebista-aurkezle eta kazetaria da. Euskal Herriko Unibertsitatean ikasi zuen Bizkaian.

Ondoren, Canal Bizkaiako eta Alava 7 kateetako albistegietan lan egin zuen. Ondoren, *Decogarden* saioa aurkezteko fitxatu zuen La 2 kateak. Ostera, Telecincok saioa erosi zuen eta Antxinek aurkezten jarraitu zuen.

2007ko urtarrilaren 8an, Antxinek *Decogarden* saioa utzi eta La Sexta katera joan zen. Harrezkero, *Sabor de hogar* aurkezten du kate horretan. 2007ko Aste Santuaz geroztik *En un tic-tac* aurkezten du, La Sexta telebista katean ere.

## Jarduera profesionala 
### Telebistan 
* *Decogarden* (La 2, Telecinco)
* *Sabor de hogar* (La Sexta)
* *En un tic-tac* (La Sexta)

## Kanpo estekak 
*  Berriak Antxine Olanori eginiko elkarrizketa
Yolanda Alzola

**Yolanda Alzola Agirre** (Gernika, Bizkaia, 1970eko azaroaren 3a) telebista aurkezlea eta aktorea da. Bere saioa ezagunenak *Lo que faltaba* (ETB2) eta *Bricomania* (Telecinco, Antena 3, Nova) izan dira*.*

Telebista lanengatik da ezaguna, baina Radio Euskadin ere aritu zen kirol esatari. 1000 saiotik gora egin zituen. Kopuru horretara iritsi zirela ospatzeko, Bilboko Guggenheimetik bertatk egin zuten saioa. Arrakasta izan zuen saioak, eta, horren ondorioz, estatuko telebistak, Antena 3 Televisión hain zuzen, Yolandaren lanak erakarrita, uda batean *Gusto a verano* saioan Ana Rosa Quintana aurkezlea ordezkatu zuen, eta Pedro Piquerasi ere lagundu zion San Sebastián de los Reyeseko kanaleko goizetan. *Decogarden* bideo ugari ditugu sarean modu erraz batean nola egin lanak azalduta. Ikea, Leroy Merlin edo Cortinadecorrekin lankidetzak egin ditu. 

2023an ETB-2 kateko Ane Ibarzabalek aurkezten duen *‘Nos echamos a la calle’* saioko laguntzailea da eta aholkuez gain, hainbat lantxo egiten irakasten du.   

2023ko irailean iragarri zen ETB2n Julian Iantzik aurkeztuko duen *Esta casa es una mina* lehiaketa berrian parte hartuko duela Ahikar Azkona eta Mario Campoyrekin. 

### Telebistan 
#### Saioak 
#### Telesailak 
### Zineman 
## Zinema 
## Sariak 
* 1999ko Iparragirre saria ETBko aurkezle onenari.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Yolanda Alzolaren webgune ofiziala
* Yolanda Alzolaren bideoak
2007ko Frantziako Hauteskunde Presidentzialak

**2007ko frantziar hauteskunde presidentzialen** lehen itzulia, apirilaren 22an izan ziren. Lehenengo itzulian inork botoen %50 lortu ez zuenez, bigarren itzulia maiatzaren 6an izango zen, lehenengo itzuliko bi hautagai nagusien artean.

Azkenean Nicolas Sarkozyk lortu zuen garaipena eta Frantziar errrepublikaren presidentea bilakatu zen.

## Hautagai garrantzitsuenak 
* Nicolas Sarkozy, UMPren hautagaia, alderdi eskuindar nagusia.
* Segolene Royal, Alderdi Sozialistaren (PS) hautagaia, alderdi ezkertiar handiena.
* François Bayrou, UDFren hautagaia. Hautagai zentrista da.
* Jean-Marie Le Pen, Fronte Nazionalaren hautagaia bosgarren aldiz. Bere ideiak eskuin mutur erradikalekoak dira.

## Beste hautagaiak 
* Arlette Laguiller, Langile Borroka (LO) alderdi troskistarentzat botoen %5,72 jaso zuen 2002an.
* Dominique Voynet, Berdeak alderdi ekologistaren hautagaia da. 2002an botoen %5,25 lortu zuen.
* Frédéric Nihous : Ehiza, Arrantza, Natura eta Tradizioak (CPNT). Landa munduaren defendatzaile agertzen den alderdia.
* José Bové, alterglobalizazio mugimenduko kideek bultzatutako Alternatiba Batua (AU) plataformarekin.
* Olivier Besancenot: Liga Komunista Iraultzailea (LCR), alderdi troskista.
* Marie-George Buffet: Frantziako Alderdi Komunista (PCF).
* Philippe de Villiers: Frantziaren aldeko Mugimendua (MPF), alderdi soberanista eskuindarra, immigrazioaren aurka agertzen dena.

## Emaitzak 
300px|ezkerrera|Lehen itzuliko emaitzak|thumb

## Ikus, gainera 
* 2002ko Frantziar Hauteskunde Presidentzialak
* Frantziako politika

## Kanpo estekak 
* Emaitzak webgune ofizialean
Opoleko voivoderria

**Opoleko voivoderria**(polonieraz: *województwo opolskie*) Polonia osatzen duten 16 voivoderri edo probintzietako bat da, herrialdearen hego-mendebaldean dagoena. 1999ko urtarrilaren 1ean eratu zen, gobernuak egindako eskualde berantolakuntzaren ondorioz. 9.411,87&nbsp;km²ko azalera du eta 2010ean 1.029.894 biztanle zituen. Hiriburua Opole da.

## Banaketa administratiboa 
Opoleko voivoderria 12 powiat edo konderritan banaturik dago:
* Brzeg konderria, Brzeg
* Głubczyce konderria, Głubczyce
* Kędzierzyn-Koźle konderria, Kędzierzyn-Koźle
* Kluczbork konderria, Kluczbork
* Krapkowice konderria, Krapkowice
* Namysłów konderria, Namysłów
* Nysa konderria, Nysa
* Olesno konderria, Olesno
* Opole hiriaren konderria, Opole
* Opole konderria, Opole
* Prudnik konderria, Prudnik
* Strzelce konderria, Strzelce Opolskie

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jean-Marie Le Pen

**Jean-Marie Le Pen** (La Trinité-sur-Mer, Bretainia, 1928ko ekainaren 20a – Garches, 2025eko urtarrilaren 7a) Frantziako politikari ultraeskuindar bat izan zen. Front Nationaleko burua izan zen hasieratik, eta bost aldiz aurkeztu izan zen frantziar hauteskunde presidentzialetan, garaipena lortu gabe.

Frantziako Armadako soldadua zela, Aljeriako Independentzia Gerran parte hartu zuen, eta hainbat aljeriar independentista torturatu zituen; batzuk, hiltzeraino torturatu ere. Gerra hartan, tortura sistematikoa erabili zuen Frantziako Armadak aljeriarren aurka, frantziar soldaduek ehunka mila aljeriar torturatu zituzten.

Le Penen proposamen politikoek, muturreko frantses nazionalismoan oinarrituta, eztabaida asko sortu dute Frantzian. Besteak beste, immigrazioa gelditzea, Frantzia Europar Batasunetik ateratzea edo heriotza zigorra berrezartzea proposatu zuen.

2002ko hauteskundeetan bigarren itzulian sartu zen, Jacques Chiracen aurka. Azkenik, botoen %&nbsp;17,94 lortu zuen.

2008ko irailaren 11an, politika 2010ean utziko zuela iragarri zuen, *Valeurs Actuelles* aldizkarian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* «[Ondaretik Jean-Marie Le Pen, erreferentea»] Azurmendi,&#x20;Haritz. &#x20;(2025-01-10)&#x20;*JAKIN Dabilen pentsamenduan*
Novalja

**Novalja** Pageko uharte Kroaziarrean dagoen udalerria da. 3.335 biztanle dauzka. Itsaso Adriatikoaren aldean dago. Zrće hondartzarengatik da ezaguna, bertan Europa osoko udako festa-gune garrantzitsuenetarikoa baitago.

## Kanpo estekak 
* Udalaren webgunea.
Pidgin (hizkuntza)

**Pidgina** hiztegi murriztua eta gramatika soila duen hizkuntza da, mintzaira baten joera sintaktiko, fonetiko eta morfologikoak beste baten unitate lexikoekin elkartzen dituena. Hizkuntza berbera ez duten gizataldeen artean elkar ulertzeko sortzen da. Batzuetan pidgina gizatalde baten lehen edo bigarren hizkuntza bihurtzen da. Pidgin adibideak dira txinatar ingeles pidgina, Haitiko frantses kreolea, eta Melanesiako ingeles pidgina. 

Pidgina ez da talde etniko edo sozial jakin baten dialektoa; orohar, immigrante batek bere bizileku berrian erabiltzen duen hizkuntza aldaera da, edo lingustikoki oso desberdinak diren herrien artean harremanak sortzen diren guneetan erabiltzen den *lingua franca* bat. Pigdinak kolonietan sortu ohi ziren, nazio menderatzailearen hizkuntzaren gramatika sinplifikatu bat beste hizkuntzen elementuekin nahasten zenean. Pidgin hizkuntza askotatik kreol hizkuntzak garatu izan dira, hurrengo belaunaldiek pidginaren gramatika osatu eta ama-hizkuntza gisa ikasi dutenean.

## Euskararen pidginak 
Euskal Herriko baleazaleek pidgin bi sortu zituzten Ipar Atlantikoan egindako bidaietan: Islandian euskara-islandiera pidgina, eta Ternua eta Labradorren algonkin-euskara pidgina.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Kreolera.

## Kanpo estekak 
*  Pidgin hizkuntzen zerrenda, ethnologue.org
Pidgin

**Pidgin** hitzak esanahi ezberdinak izan ditzake:
# **Pidgin** bat hizkuntza baten joera sintaktiko, fonetiko eta morfologikoak beste baten unitate lexikoekin elkartzen dituen hizkuntza da.
# **Pidgin** bat-bateko mezularitzarako softwarea da, lehenago **Gaim** izena hartzen zuena.
ABC (argipena)

**ABC** hitzak esanahi ezberdinak izan ditzake:
* ABC, Espainiako egunkaria;
* ABC, Estatu Batuetako telebista katea;
* ABC, Australiako telebista katea;
* ABC analisia, izakinen kudeaketako tresna;
* ABC programazio lengoaia.
Agueda (argipena)

**Agueda** izenak esanahi zenbait izan ditzake:

* Agueda, Portugalgo hiria;
* Agueda ibaia, Dueroren ibaiadarra.
* Águeda, Pío Barojaren ipuina.
Izen honen *Agate*, *Ageda* eta *Agata* formak erabili izan dira euskaraz, eta santuarentzat Euskaltzaindiak ontzat emana *Santa Agata* da, **Agata Cataniakoa** alegia. Ikus hortaz:

* **Santa Ageda (argipena)**
* **Santa Agata (argipena)**
Pragmatika

**Pragmatika** hizkuntzalaritzaren ataletako bat da, perpausen arteko erlazioak eta hauek erabiltzen diren egoera aztertzen dituena, hau da, mezu baten interpretazioan testuinguru zehatz batek nola eragiten duen. Semantika, morfosintaxia, gramatika, oro har, eta psikologia edo soziologiako elementuak nahasten dituen diziplina da. Testuan azaltzen diren elementuez gain testuinguruaren arabera ulertu daitezkeen elementuak ere aztertzen ditu, bai elementu objektiboak zein subjektiboak, beronen sorreraren hipotesi nagusietako bat esanahiaren zehaztasun gehienak perpausetik at izaten baitira, eta hiztunek interpretatu behar izaten dituzte.

Pragmatikak testuak, edo testu zatiak, bere testuinguruan aztertzen ditu. Horrela, hainbat arrazoirengatik gerta daiteke testu bat edo testu zati bat desegoki suertatzea, zuzentzeko modukoa, nahiz eta gramatika akatsik izan ez.

## Adibideak 
Gramatikalki zuzenak diren perpausak eta testuak desegokiak izan daitezke testuinguru jakin batzuetan.

Esate baterako, XXI. mendeko pertsona batek gustuko duen pertsonari 'gustatzen zatzaizkit' esaten badio, ez du inolako gramatika akatsik egin, baina pragmatika aldetik, ziur aski, esaldi desegokia izango da, (ironia edo umore kutsu bat eman nahi ez badio, bai behintzat).

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Bibliografia 
*  Donato, R. & Lantolf, J.P.. *The dialogic origins of L2 monitoring. Pragmatics and Language Learning*. 1990.

## Ikus, gainera 
* Hizkuntza erregistro.

## Kanpo estekak 
* Pragmatika (aurkezpen digitala).
Tuba

**Tuba** haize instrumentuen arteko ahots-apalena da. Tuba tenorra, tuba baxua eta tuba kontrabaxua dira nagusiak. Gehienetan orkestretan tuba bat besterik ez da izaten.

## Deskribapena 
Aho moduko mutur handi batez bukatzen den tutu koniko zabala du. Tubaren tutuak ia zazpi metroko luzera dauka. Lau edo bost balbula izan ohi ditu, baina badaude sei pistoiko tubak ere. Hasiberrientzako hiru balbulako tubak ere ekoizten dira.

Tubak ia lau oktabako hedadura du.

## Historia 
Tuba 1835ean jo zuten lehen aldiz orkestra batean. Instrumentu honek XIX. mendean izan zuen aurrerabiderik handiena, eta tubaren aurrekariek (serpentoia eta ofikleidoa) baino hots apal indartsuagoa eman zion orkestrari.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Casablanca (argipena)

**Casablanca** izenak esanahi ezberdinak izan ditzake:
# **Casablanca** Marokoko hiri nagusia da.
# **Casablanca** Txileko udalerria da.
# **Casablanca** 1942ko filma da.
300 (argipena)

**300** zenbakiak esanahi ezberdinak izan ditzake:
# **300**. urtea.
# **K.a. 300**. urtea.
# **300** komikia.
# **300** filma, komikian oinarritutakoa.
# **Canal 300**, Televisió de Catalunyaren telebista katea.
# **Hirurehun** zenbakia.
Betleem

**Betleem** (, ; , ) Jerusalemdik 10&nbsp;km hegoaldera dagoen hiri palestinarra da.

Judeako mendietan dago, Zisjordanian, eta gaur egun 25.000 biztanle ditu. Munduko kristau komunitate zaharrenetarikoa bertan bizi da, eta historian zehar kristauak izan dira bertako biztanle gehienak, baina gaur egun musulmanek aurrea hartu diete.

Kristauentzat Betleemek esanahi garrantzitsua dauka, bertan jaio baitzen Jesus. Judaismoarentzat ere garrantzitsua da, bertatik gertu baitago Jakob aitalehenaren emazte Rakelen hilobia. Konstantino Handia enperadoreak 330ean eraiki zuen Natibitatearen basilika, Kripta Santua deituriko zulo baten gainean. Tradizioaren arabera, leku horretan bertan jaio zen Jesus. Baliteke hura munduko eliza guztien artean zaharrena izatea.
eskuinera|200px|thumb|Jesusen jaiotzaren basilika

## Klima 

## Alkateak 
## Kultura 
### Hezkuntza 
Palestinako Estatistika Bulego Zentralaren arabera, 1997an, Betleemgo hamar urtetik gorako biztanleriaren % 84 gutxi gorabehera alfabetatua zen. 2006an, 135 eskola zeuden Betleemgo Gobernazioan.

Betleemgo Unibertsitatea 1973an sortu zen. Hezkuntza-erakunde katolikoa da, erlijio guztietako ikasleei irekia.

### Kulturguneak eta museoak 
1991n sortu zen Palestinako Ondare Zentroa Betleemen dago. Palestinako brodatuak, artea eta folklorea gorde eta sustatzea du helburu.

Lau museo daude hirian: 

* Natibitatearen Antzokia eta Museoak Jesusen bizitzako etapa esanguratsuak irudikatzen dituzten hiru dimentsioko 31 maketa eskaintzen dizkie bisitariei.
* Badd Giacaman museoa oliba olioaren ekoizpenaren historiari eta prozesuari eskainia dago.
* Baituna al-Talhami museoa Betleemgo kulturari eskainia dago.
* Natibitatearen Nazioarteko Museoa UNESCOk sortu zuen, «kalitate artistiko handia giro iradokitzaile batean» erakusteko.

## Hiri senidetuak 
Betleem ondorengo hiriekin senidetuta dago:

## Hiritar ezagunak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Betleemgo Gobernazioa

## Kanpo estekak 
* Udalaren webgune ofiziala
Kataluniako Telebista

**Televisió de Catalunya** (Kataluniako Telebista) edo **TVC** Corporació Catalana de Mitjans Audiovisuals taldean barne dagoen enpresa publiko kataluniarra da, 1983an sortutakoa. Hurrengo telebista kateak kudeatzen ditu: TV3, 3/24, El 33, Canal Super3 eta Canal 300.

Kate guztietako programazio gehiena katalanez emititzen da; hala ere, gaztelania inoiz ez da itzultzen edo azpititulatuta bistararatzen. Arango haranean hainbat programa araneraz emititzen dira. Mònica Terribas kateko zuzendaria da 2008tik. TVCren egoitza nagusia Sant Joan Despín (Bartzelonako probintzia) dago.

## Kanpo estekak 
* Televisió de Catalunya
TV3

**TV3** Kataluniako telebista publikoaren lehen katea da, *Corporació Catalana de Mitjans Audiovisuals* (CCMA) taldearena. Haren partaide Televisió de Catalunya enpresak kudeatzen du.

## Historia 
1983ko irailaren 10ean hasi zen proba fasean emititzen, eta 1984ko urtarrilaren 16an modu jarraian. Hasierako emisio horiek legez kanpokoak izan ziren, ordea, ez baitzegoen telebista autonomikoentzako araurik zehaztuta. Espainian emititzen zuen bigarren kate autonomikoa izan zen, ETB1en ondoren.

Telebista kate horrek eduki orokorrak katalanez eskaintzen ditu orduz geroztik. Bereziki Kataluniarentzakoa den arren, Balear Uharteetan, Sartaldeko Zerrendan eta Ipar Katalunian ere ikus daiteke hainbat errepikatzaileri esker. Valentziar Erkidegoko gobernuaren erabakiz, 2011tik ezinezkoa da erkidego horretan TV3 ikustea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  TV3
Borda

[eskuinera|thumb|Borda bat [Aratz mendian, Araiatik hurbil, Araba.]]
[thumb|Borda bat [Mendiben.]]
[thumb|Irotzabalgo bordaldea sarekoko auzoan ([Zubieta.)]]
**Bordak** artzainek abereak edo belarra gordetzeko erabiltzen dituzten etxetxoak dira. Normalean mendietan edo basoetan daude, herriguneetatik urrun. Oro har, solairu batekoak dira eta altuera txikikoak dira. Eraikin hauek oso ohikoak dira Pirinio aldeko herrialdeetan.

Gaur egun, eta batez ere 1990-2007ko higiezinen boomean, borda batzuk berreraiki, konpondu eta bigarren etxebizitza, hotel txiki, landetxe edo jatetxe bihurtu ziren. Hala ere, borda asko ez dira erabili azken hamarkadetan, batez ere errepidez iristen ez diren lekuetan daudelako edo konponketa-kostuak garrantzitsuegiak direlako haien erabilgarritasunarekin alderatuta.

Artzaintza gero eta gutxiago erabiltzen da bizitzeko. Beraz, zenbat eta hazteko animalia gutxiago egon haran eta mendietan, batez ere ardietan, orduan eta borda gehiago bihurtzen dira aurri.

## Etxeen izenak 
Bada ordea, borda hitzaren beste aldaera bat. Azken hau «baserri» hitzaren sinonimo litzateke. Nafarroa Iparraldean Urumea, Baztan, Malerrekan, Erroibar eta Aezkoa kasuan, borda hitza ematen zaio baserriari. 

Adibideak asko daude baina hona bat: Goizuetako herri barruan "Benai" izeneko etxea dago eta "Benai-Borda" herritik at dagoen baserri izena dugu. Azken honek "Benai-bordako Borda" duelarik, lehen definizioak esaten duenerako.

## Erabilerak 
Hainbat funtzio daude bordetarako:

# Etxaldeko borda eskortaren ondoan dagoen eraikina da, erabilera anitzekoa. Baserriari bizi-borda esaten zaio gutxitan.
# Mendiko bordak etxola batekin edo bordaldeak erdi-estabulazioari, pentsu-ekoizpenari edo biztanleriari lotua daude. Etxalde bihur daitekete. Bordalde bat mendiko eraikuntza da, larrean eta nahitaez lotutako belardiarik gabe.
# Karrikako bordak historikoki biztanleriari lotua daude.
# Borda eta saroia abere-hazkuntzari lotua daude.

[thumb|350px|Habitaten kokagunea mendian.

400-600 metrotik behera, ongarritu gabeko sega-belardiak nagusitzen dira bordaldeen sare hertsi batean. Belardi horien gainean, patar zutak [Iratze|iratzelekuz beterik dira nagusiki, eta batzuetan oihan hostotsuz ere bai, batez ere ipar aldeetan. 

1950eko hamarkadara arte, bordek nolabaiteko errelea izan zuten altuerako bazkalekuaren eta etxalde edo ibarraren artean. Antzina, neguaren ondoren, etxeko erreserbak agortuta zeuden, bordazaina *estivera* edo goi-mendiko bazkalekura igotzen zen eta bordalden gelditu egiten zen. Gero, baldintzak aldekoak zirenean, etxolara igo eta artzain bihurtzen zen. Eguraldi txarrak harrapatu bazuen, bordaldera jaitsi zen. Transhumantzian, bordaldeak beti izan du errelebo-paper garrantzitsua eta bizitzeko leku bat. 

Urrian, eguraldi txarraren ondorioz, artzainak beste geldialdi bat egin zuen bordalden.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Txabola

## Kanpo estekak
Garai (argipena)

**Garai** hitzak adiera zenbait ditu:

###### Lurraldeak: 
* Garai, Bizkaiko udalerria;
* Garai, Arteagako auzoa;
Euskal deitura da, adibidez pertsona hauena:

* Jesus Garai
* Anton Garai
* Estitxu Garai

#### Arkitektura: 
* Garaia, eraikin mota bat;

### Denbora tartea: 
###### Geologian: 
* Garai geologikoa, garai geologikoen taula
* Garaia, unitate geokronologikoa

###### Historian: 
* Garai helenistikoa.

###### Astronomian: 
* Garaia, kalkuluak emateko momentu zehatza.
Txalet

[thumb|Les Haudèresko ([Suitza) txalet bat]]
**Txaletak** Alpe aldeko ohiko zurezko eraikinak dira. Teilatuak maldan dituzte eta teilatu-hegalak fatxadatik ateratzen dira.

Aspaldi batean, Suitzako artzainek abeletxe bezala erabiltzen zituzten, eta uda iristen zenean, abereak garaiera gutxiagoko larretara eramaten zituzten. Gainera, artzainak han bizi ziren eta abereek ekoitzitako esnearekin gurina eta gazta egiten zuten kontserba zedin.

Haatik, gaur egun, txaleta, estilo hau jarraituz eraikitako edozein landetxe edo etxebizitzari deritzo.

## Ikus, gainera 
* Txabola

## Kanpo estekak
Adar (animalia)

250px|thumb|Erkentxo, musika tresna
**Adarrak** animalia batzuek burualdean duten hezurrezko luzakina da, kopeta-hezurretik ernetzen dena. Adarkizko zorro batez estaliak izaten dira; era honetako adarrak betirako izaten dira, puskatzen badira berriro hazi badaitezke ere. Oreinengan eta mota bereko abereengan ez dago adarkizko zorrorik eta hezur apofisia larruz estalita dago; mota honetako adarrak urtero erortzen eta berritzen dira. Hainbat eratako tankerak dituzte.

### Etimologia 
Aitzineuskara zaharrez: **dar* ⇒ **da-dar* Joseba Lakarraren ikerketen arabera.

## Sailkapenak adarren arabera 
* Tragulidae: Adarrik gabe.
* Antilocapridae: Puntan bukatzen diren adarrak.
* Giraffidae: Azal iledunez estalitako hezur-protuberantziak.
* Cervidae: Oreinen adajea. Ez dira benetako adarrak; hezurrez eginak daude baina ez dira iraunkorrak, erortzen baitira, eta urtero berriro ateratzen dira.
* Moschidae: Orein musketadunek ez dute adarrik, letaginak baizik.
* Bovidae: Keratinaz osatutako kono-formako kiribildutako adar dira.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Adar musika-tresna
* Adarbakar

## Kanpo estekak
Erresuma Batuko Liberal Demokratak

**Liberal Demokratak** () Erresuma Batuko hirugarren alderdi handiena da. 1988an Erresuma batuko liberal alderdia eta Alderdi Sozialdemokrataren bategiterarakin sortu zen. Alderdiburua Menzies Campbell da, barne hauteskundeak irabazi ondoren 2006ko martxoan. Alderdiaren ideologia liberalismo soziala da eta Erresuma Batuko alderdi eurozaleena da.

XVII. mendeko John Locken liberalismoa eta whig historikoen oinordekoa da.

Azken urteetan alderdia igoera handia izan du boto kopuruan, laborismoaren norabide berriarekin ados ez dauden botoemaileengandik gehienbat. Liberal demokratak Iraken inbasioren aurka adierazi zen alderdi handi bakarra izan zen 2003an.

## Hauteskundeen emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Grekokalabrera

thumb|300px|eskuinera|Grekokalabreraren hedadura, historian. **Urdinez**: XV. mende arte. **Morez**: XVI. mende arte. **Horiz**: XIX. mende arte. **Laranjaz**: XX. mende arte. **Gorriz**: gaur egungo hedadura.

**Grekokalabrera**, **Calabriako greziera** edo **Bovesiako greziera** Calabriako (Italia) Bovesian mintzatzen den grikoaren aldaera da. Haren hiztunek *grika* deitzen diote.

5.000 lagun baino gutxiagok mintzatzen dute, gehienak adinean sartutakoak. Horietatik, 2.000k erabiltzen dute hizkuntza, eta 50 pertsona soilik dira 35 urtetik beherakoak. UNESCOk, horrela, *galtzear dagoen hizkuntza*tzat jotzen du. Historikoki, grekokalabrera familia eremuan erabili izan da eta literatur eta kultur esparruan garapen urria garatu du. Hori dela eta, dialektotzat hartu izan da historikoki, nahiz eta, hizkuntzaren ikuspegitik, greziera modernotik desberdintzen duten berezko ezaugarriak dituen.

Bovesiako bederatzi udalerritan mintzatzen da: Bova Superiore (herrigune handiena eta Bovesiari izena ematen diona), Roghudi eta Gallicianò herrietan batez ere, baina baita Chorìo di Roghudi, Bova Marina, Reggio Calabria hiriko San Giorgio Extra eta Rione Modena auzoetako biztanle batzuek ere.

Bova herrian, hainbatek greziera modernoa ikasten dute, grekokalabreraren ordez.

## Ikus, gainera 
* Magna Graecia
* Grikoa
* Italiako hizkuntzak
* Europako hizkuntza gutxituak

## Kanpo estekak 
*  Grecìa Calabra
*  UOC.edu/Euromosaic/Web/Document/Grec/An/i1/i1.html/ Euromosaic-en txostena