Amazon Web Services

**Amazon Web Services** edo **AWS** azpiegiturako zerbitzu-hornitzaile bat da, hodeian oinarritzen dena eta zerbitzu-multzo zabala eskaintzen duena: biltegiratzeko aukerak, konputazio-potentzia, datu-baseak, sareak, aplikazio mugikorrak, etab.

Era berean, AWS hodei-konputazioan oinarritzen da, Internet bidez Informazioaren Teknologien (IT) baliabide batzuk eskatzen dituzten tresna eta zerbitzu batzuei erreferentzia egiten diena, eta erabilera bidezko ordainketa-sistema erabilienetako bat da. Erabilera bakoitzeko ordainketa-sistema eskatzen diren banakako zerbitzuengatik edo erreserbatutako baliabideengatik ordaintzean datza, aldez aurreko inbertsiorik eta epe luzeko kontraturik gabe. Gainera, ordainketa-eredu hau oso antzekoa da ur- eta elektrizitate-zerbitzuen tarifetan erabiltzen denarekin; kontsumitzen denagatik bakarrik ordaintzen da.

Une honetan, AWS munduan gehien erabiltzen den hodei-konputazioko hornitzailea da. Horregatik, Netflix, Pinterest edo Dropbox bezalako enpresa ezagun batzuek, besteak beste, AWSren azpiegitura erabiltzen dute, tresna ugari eskaintzen baititu.

## Historia 
2006an izan zen ofizialki merkaturatua. Amazon Web Servicesek lineako zerbitzuak eskaintzen ditu beste webgune batzuetarako edo bezeroaren aldeko aplikazioetarako. Zerbitzu horietako gehienak ez daude zuzenean azken erabiltzaileen eraginpean, baizik eta beste garatzaile batzuek beren aplikazioetan erabil dezaketen funtzionaltasuna eskaintzen dute. Amazon Web Servicesera http bidez sartzen da, REST eta SOAP protokoloak erabiliz. Zerbitzu guztiak erabileraren arabera fakturatzen dira, baina fakturazioa neurtzeko erabiltzen den modua aldatu egiten da zerbitzu batetik bestera.

2003. urtearen amaieran, Chris Pinkhamek eta Benjamin Blackek dokumentu bat aurkeztu zuten, Amazon.com-en azpiegitura eraikitzeko eta erabiltzeko oinarritzen zen dokumentua. Honetarako, esperientzian oinarritutako zerbitzu multzo bat eraikitzea eta saltzea proposatu zuten. Erabilera publikorako lehen AWS zerbitzua, 2004ko azaroan Simple Queue Service (SQS) izan zen. Amazon EC2 Hegoafrikako talde batek eraiki zuen, Pinkham azpiko Lurmutur Hirian.

2007ko ekainean, Amazonek baieztatu zuen 330.000 garatzailek baino gehiagok izena eman zutela AWS erabiltzeko.

2011ko apirilaren 20an, AWSeko zati batzuek mozketa handia jasan zuten. Elastic Block Store (EBS) erabiltzen ari ziren liburukietako batzuek “trafiko-arazo” bat izan zuten zerbitzuan, eta ez ziren gai izan eskaerak irakurri eta idazteko. Gutxienez bi egun behar izan zituzten zerbitzua erabat zaharberritzeko.

2012ko ekainaren 29an, AWSen oinarritzen diren hainbat webgunek, sarerako konexioa galdu zuten Ipar Virginiako eremuan, Amazonen datu zentrorik handiena dagoen tokian hain zuzen, proportzio historikoetako ekaitz handi baten izan zen honen eragile.

2012ko urriaren 22an, etenaldi garrantzitsu bat gertatu zen, reddit, Foursquare eta Pinterest bezalako toki garrantzitsu askotan ere eragina izan zuena. Funtzionamenduari buruzko datuak biltzeko agente baten latentzia-akats bat izan zen etenaldiaren arrazoia.

2012ko abenduaren 24an, AWSek argi mozketa bat jasan zuen berriro, Netflix bezalako webguneen erorketa eraginez bezero batzuei, batez ere AEBetako ipar-ekialdekoei. Amazonek, ondoren, Elastic Load Balancing (ELB) zerbitzuarekin izandako arazoak zehazten zituen komunikatu bat igorri zien arazoa jasan zutenei.

AWS diru-sarrerak Amazonen finantza emaitzetan agertzen ez ziren bitartean ("beste batzuk" kategoriakoak baitira), industriako analisten arabera, 2012an 1.500 milioi dolar baino gehiago lortu zituzten.

2020an baieztatu zen Amazon webguneak, Kolonbiako Sena enpresarekin batera, profesionalak prestatuko dituela datu-zientzietan,  adimen artifizialean, zibersegurtasunean eta aplikazioen garapenean, eta beraz, 150.000 kolonbiar baino gehiago trebatzea espero da.

## Ezaugarriak 
Hona hemen AWSk eskaintzen dituen abantaila nagusietako batzuk:

* **Kostu txikia:** Oso zerbitzu eskuragarria da, kontsumitzen denagatik ordaintzeko aukera ematen baitu, hasierako inbertsiorik edo epe luzerako konpromisorik gabe. Gainera, baliabideen eskariaren arabera, dinamikoki eskalatzeko aukera ematen du.
* **Segurtasuna**: Plataforma teknologiko oso fidagarria da, erabiltzaileei segurtasuna eta pribatutasuna muturretik muturrera eskaintzen diena. Halaber, datuen konfidentzialtasuna, osotasuna eta eskuragarritasuna mantentzen ditu, ziurtagirien eta egiaztapenen bidez.

Hona hemen kategoria eta zerbitzu garrantzitsuenetako batzuk:

### Biltegiratzea 
* **Amazon S3 (Simple Storage Service):** Edozein motatako fitxategiak (segurtasun-kopiak, irudiak, kodea, etab) eskala eta erabilgarritasun globalean biltegiratzeko zerbitzua da.

### Datu-basea 
* **Amazon RDS (Relational Database Service):** Datu-base erlazional bat sortzeko, konfiguratzeko eta kudeatzeko aukera ematen duen web-zerbitzua da.

### Administrazio-tresnak 
* **Amazon CloudWatch:** AWSren baliabideak eta aplikazioak monitorizatzeko aukera ematen duen zerbitzua da, erregistroak, datuak eta metrikak denbora errealean bistaratuz.

## Produktuak eta zerbitzuak 
Amazon Web Servicesek hodeian oinarritutako produktu globalen multzo zabala eskaintzen du, zenbatzeko, biltegiratzeko, datu-baseak, analisiak, sareak, gailu mugikorrak, garatzaileentzako tresnak, administrazio-tresnak, segurtasuna eta enpresa-aplikazioak barne. Zerbitzu horiek enpresei laguntzen diete, esaterako, aurrerapenak azkarrago lortzen eta kostuak murrizten eta eskalatzen.

Amazon Web Servicesek Cloud paketea eskaintzen du enpresentzako, eta pakete honen barruan hainbat tresna garrantzitsu daude. Horien artean:

* **Alexa for Business:** Alexa laguntzaile adimendun gisa erabiltzeko aukera ematen die erakundeei eta haien kolaboratzaileei, bilera-geletan eta haien idazmahaietan produktibitatea handitzeko. Bileretako aretoak erabiltzeko erreserbak, txatak hastea eta metrikak biltzea da honen helburuetako bat.

* **Amazon ChimenChats:** kolaboratzaileei txateatzen eta enpresa barruko nahiz kanpoko deiak egiten uzten dien komunikazio-zerbitzua da, oso erabilgarria; orain telelana globala baita, eta Mexiko da urruneko lana ezartzen duen munduko bigarren herrialdea (% 34), Reuters-en txostenaren arabera.
* **Amazon Honeycode (Beta):** Enpresentzako Cloud aplikazioak garatzeko eta eguneratzeko plataforma da. Ideala, Informazio Teknologia (IT) , ekipo bat eta estrategia digital sendo bat izanez gero.
* **Amazon WorkDocs:** Zerbitzu honek edukia azkar, erraz eta seguru sortu, editatu eta partekatzeko aukera ematen du, AWS zentralean biltegiratuta, edozein toki edo gailutatik sarbidea errazteko. Oso erabilgarria da urruneko lana eta lankidetza egiten duten enpresentzat.
* **Amazon WorkMail:** posta elektronikoaren zerbitzua eta enpresa-egutegi segurua. Outlook-ekin bateragarria da eta posta elektroniko enpresarialaren azpiegitura administratzen laguntzen du, instalazio fisikoetan lizentzia eta zerbitzarietan inbertitzeko beharra ezabatzen duen bitartean.
 
Tresna hauez gain, Amazon Web Services-ek honako beste zerbitzuak ere eskaintzen ditu:
 
* **AWS Database Migration Service:** Zerbitzu honekin datu-baseak AWS sistemara bizkor eta seguru migra daitezke, prozesuan eraginkortasuna galdu gabe. Ezinbestekoa da hodei publiko edo hibridora migratzeko, gutxieneko jarduerarik gabeko denbora duten prozesu eta aplikazioentzat batik bat.
* **AWS Lambda:** Amazon Web Servicesen hodeiko plataformaren zati bat da. Aukera ematen du zerbitzariak administratu beharrik gabe kodeak exekutatzeko eta, ondorioz, ekosistema digitalera iristeko eta aplikazioak erraz eta azkar modernizatzeko. Erabiltzailearen ardura bakarrak izango dira kodea behar bezala gauzatzea eta app-ak mailakatzea. Lambdaren helburua da informazio berriari eta gertaerei erantzungo dieten aplikazio txikiak eskaripean eraikitzea. AWSek Lambda instantzia bat sortu nahi du gertaera baten milisegundoetan. Node.js, Python, Java, Go eta C# ofizialki bateragarriak dira 2016. urtetik, eta beste hizkuntza batzuk ere onartzen dira call-outs bidez. Hala ere, runtime batzuk, Javako makina birtuala esaterako, beste batzuk baino geldoagoak izan daitezke.

## Hodei-konputazio motak, jabetzaren arabera 
Atal honetan hodei-konputazioarekin lotutako alderdi batzuk deskribatzen dira, hirugarrenek Internet bidez emandako software- eta hardware-zerbitzuei buruzkoak. Jabetzaren arabera, lau hodei-konputazio mota daude:
### Hodei publikoak 
Hodei publiko deritzo azken erabiltzailearena ez den IT azpiegitura batetik sortzen den hodeiari, eta publiko orokorrarentzat irisgarria izaten dena. Hodei publiko batekin hardware guztia, softwarea eta azpian dagoen azpiegituraren beste osagai batzuk jabetzakoak dira eta hodeiaren hornitzaileak administratzen ditu. 

Hona hemen hodei publikoen adibide batzuk:

* Google App Engine
* Amazon Elastic Compute Cloud
* Windows Azure Services Platform

### Hodei pribatuak 
Hodei pribatu bat hodei-konputazio baliabidez osatuta dago, eta baliabide horiek enpresa edo erakunde batek bakarrik erabiltzen ditu; beraz, ez dira irisgarriak publiko orokorrarentzat.

Hona hemen hodei pribatuen adibide batzuk). Beste zerbitzu batzuk berriz, zonen bidez erreplika daitezke, eskaria zabaltzeko eta hutsegiteen jarduerarik gabeko denbora saihesteko.

2014ko abenduan, Amazon Web Services-ek, 1,4 milioi zerbitzari inguru erabiltzen zituen 28 erabilgarritasun-eremutan. AWS Edge kokapen-sare globalak 54 presentzia-puntu ditu mundu osoan, Estatu Batuetan, Europan, Asian, Australian eta Hego Amerikan.

2014. urtean, AWSek esan zuen etorkizunean % 100 energia berriztagarria erabiltzea zela helburua. Estatu Batuetan, energia berriztagarrien hornitzaileen artean AWSek Community Energy of Virginia, Pattern Development, Iberdrola Berriztagarriak, LLC, EDP Renewables North America eta Tesla Motors ditu kide. Energia berriztagarrien aldeko ekintza bezala, AWSek, AEB-etako Ekialdeko eskualdea hornitzen du, besteak beste.

## Karitatedun lana 
2017an, AWSek re/Start merkaturatu zuen Erresuma Batuan, heldu, gazte eta beterano militarrei teknologiarekin lotutako gaitasunetan trebatzen laguntzeko. Prince's Trust-ekin eta Defentsa Ministerioarekin lankidetzan, AWSek ingurune behartsuetako eta langile militar ohi gazteentzako birziklatze-aukerak eskaintzen laguntzen du. AWS hainbat enpresa elkarturekin elkarlanean ari da; besteak beste, Cloudreach, Sage Group, EDF Energy eta Tesco Bank.

## AWS eta jasangarritasuna 
Mundu osoan kontzientzia klimatikoa handitu ahala, asmo handiko politikek, sare elektrikoa deskarbonizatzeko moduak bilatzera bultzatu dituzte zerbitzu publikoak; deszentralizazioa eta digitalizazioa bultzatuz. Gaur egun, baliabide banatuetako datuak integratzeaz gain, kontagailuaren atzean dauden milaka aktiboen denbora errealeko datuak prestatu behar dira. Horien artean daude bateriak, ibilgailu elektrikoak eta etxe eta negozio adimendunak.

2021eko urtarrilean, AWSeko industriak 2030erako datu-zentroen neutraltasun klimatikoa lortzeko hartutako konpromisoarekin bat egin zuen: Kliman dauden Datu Neutralen Zentroen Ituna.

AWS eraginkortasunera eta etengabeko berrikuntzara bideratuta dago eta hauen helburua da 2025erako, egiten dituzten eragiketen % 100a energia berriztagarriekin hornitzea.

Kontsumitutako elektrizitatearen eta energia berriztagarrien erosketen karbono-intentsitatea kontuan hartzen bada, eta horrekin lotutako karbono-emisioak murrizten badira, AWS gai izango da lan bera egiteko % 88ko karbono-aztarna txikiagoarekin.

AWSek hainbat ekimen ditu martxan ura modu eraginkorragoan erabiltzeko, hauen datu-zentroak hozteko erabiltzen dutena hain zuzen. AWSk ura erabiltzeko estrategia garatzen du, AWS eskualde bakoitzeko eredu klimatikoak, uraren kudeaketa eta tokiko eskuragarritasuna eta edateko uraren iturriak kontserbatzeko aukerak ebaluatuz. Ikuspegi holistikoarekin, hozte potentzialeko soluzio bakoitzaren ur- eta energia-erabilera ebaluatzen dute, metodorik eraginkorrena hautatzeko.

## AWSren alternatibak 
Gaur egun, AWSren hainbat alternatiba garrantzitsu daude, eta horien artean honako hauek nabarmentzen dira:

### Microsoft Azure 
thumb|150x150px|Microsoft Azure
Microsoft Azure AWSren aukera ona da. Hodei-konputazioko plataforma bat da, Microsoften datu-zentroen sare batean aplikazioak sortzeko, administratzeko eta inplementatzeko aukera ematen duena. Gainera, hodei-konputazioko hiru zerbitzu nagusiak eskaintzen ditu (IaaS, PaaS eta SaaS).

Erabiltzaileek hodeiko zerbitzuak erabil ditzakete, erabileraren araberako ordainketa-sistemarekin. Ezaugarri batzuk honako hauek dira: datu-base erlazionalak, konputazio elastikoa, datu-prozesamendua, datu-biltegiratzea eta CDN.

Gainera, beste zenbait alternatiba daude: Oracle Cloud, Tencent Cloud, IBM Cloud, DigitalOcean, etab.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Hodei konputazio
* Ikasketa automatiko

## Kanpo estekak 
*Amazon Web Services
*AWS kategoriak eta produktuak