open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Elba (uhartea)

**Elba** (; ; ) Italiaren mendebaldean, Livornoko probintzian, dagoen uhartea da. 225 km²ko azalera du.

Toskanar uhartediko uharterik handiena da, eta, bere osotasunean Toskanar uhartediko Parke Nazionala hartzen du, Livorno eta Grosetto probintzietatik hedatzen dena.

Bere kosta oso aldakorra da, koralezko uharriak, urpekariek oso preziatuak dituztenak, barnealde menditsu eta malkartsuarekin kontrastatzen duten hondartza txikietara arte. Mendirik handiena *Monte Capanna* delakoa da, 1000 metro inguruko garaiera duena.

Uhartea, zortzi udalerritan banatzen da: Campo nell'Elba, Capoliveri, Marciana, Marciana Marina, Porto Azzurro, Rio Marina, Rio nell'Elba eta Portoferraio. Azken hau da bere hiriburua.

## Historia 
Mito batek dioenez, Toskanar uhartedia *Venus Tirrenika* Tirreno itsasotik irten zenean eta buruan zeraman perlazko diadema bat hautsi zuenean sortu zen. Perla horien erorketatik sortu ziren itsasoan, uhartedia osatzen duten zazpi uharteak: Elba, Giglio, Kapraia, Giannutri, Gorgona, Montecristo eta Pianosa.

Beste elezahar batek kontatzen du, baita ere, Jason eta Argonautak uharte honetan euren itsasontzian konponketak egiteko geratu zirela, urrezko ahari-larruaren euren bilaketan. Hainbat zibilizaziok hartu zuten uharte hau: greziarrak, etruriarrak eta kartagoarrak lehiatu ziren lurralde hau eta bertako mineral aztarnategiak bereganatzeko asmoarekin. Ondoren, erromatarrak izan ziren uhartea eta etruriar altzairu industria bereganatu zutenak, mahatsondoaren landaketaren eta etxe ederren eraikuntzari hasiera emanez.

Uhartea, espainiar enklabe militarra izan zen XVII. eta XVIII. mendean. Garai horretan, Porto Azzurro (Capoliveri) gotortu zen, garrantzi estrategiko handikoa Oinordekotza Gerran zehar.

XVIII. mendean, alemaniarra, austriarrak, ingelesak eta frantziarrak izan ziren uharte estrategiko honen jabetza bereganatzeko lehiatu zirenak, 1814ko maiatzaren 4an Napoleonen esku geratu zen arte; printzerritzat eman zitzaion. Bertan "errege" izan zen 1815eko otsailaren 26 arte. Epe labur hartan, bultzada handia eman zion ardoaren industriari. Denbora honetan zehar bi etxebizitza ere eraiki zituen, bata hirikoa eta nahiko sinplea: *villa dei Mulini*, eta bestea, landetxea: *villa de San Martino*, gaur egun museo bihurtua.

Napoleonen bigarren abdikazioaren ondoren, 1815ean, Elba uhartea Toskanako Dukerriaren eskuetara pasa zen, eta, 1860an, Italiako Erresumaren zati izatera pasa zen. Baina, Bigarren Mundu Gerran, 1943an, alemaniarren eskuetan egon zen, uneak, non, alemaniarren zein aliatuen bonbardarien aldetik, suntsipen handia jasan zuen. Hauek erretiratu ondoren, turismoa esplotatzen hasi zen, uhartera oparotasuna ekarri zuena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Epiro (periferia)

**Epiro** (, eusk. kontinenteko eskualdea esan nahi duen hitza) ipar-mendebaldeko Greziako eskualde eta periferia da, izen eskualde historikoan dagoena.

## Banaketa administratiboa 
Epiro lau unitate erregionaletan banaturik dago. Tesprotia, Ioanina, Arta eta Preveza hurrenez hurren. Hauek egun hamazortzi udalerritan banaturik daude:

## Prefekturako hiri nagusiak 
* Ioanina
* Arta
* Preveza
* Igoumenitsa
* Metsovo
* Paramythia
* Parga
* Syvotsa
* Konitsa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gaztelu (Aralar)

**Gaztelu** Aralar mendilerroan dagoen mendi bat da, 1085 metroko garaiera duena. Malloan bertan dagoen mendia da Txur-txur eta beste hainbat mendirekin batera. Basoz jositako mendia da Gaztelu.

## Irispideak 
Baraibarren Izarritako errepikatzailera daroan bidea hartu behar da. Seinalatutako bidetik jarraitu behar da, mendebalderantz Belutako langaraino, ondoren, hegomendebaldera biratzeko. Pagadia, nahaspilatsua izan daiteke, bereziki lainoa egonez gero, eta lenar malkartsuak igaro behar dira zuzenean tontorrera joateko. Horregatik, gomendagarria izan daiteke Prantzes errekaren arroari tokia uzten dion bidea jarraitzea eta Olatxikiko bordatik gertu kokatzea, Gaztelu eta Arriolatzen artean babestua. Toki honetatik, errazagoa izan daiteke tontorrera iristea. Beste ibilbide batzuk egin daitezke Albitik abiatuz. Kasu horretan, Urdangoene lepoa zeharkatu beharko da, Txameni eta Beloki artean dagoena eta, hemendik, Etzantzatik Olatxikiko bordara jeitsi, tontorra baino lehenxeago dagoena.

## Kanpo estekak 
*  euskal-herria.org webgunean
Blaenau Gwent

**Blaenau Gwent** Galesko hegoaldean eta barrualdean dagoen lurralde edo konderria da.

2006an 69.300 biztanle zituen. Ebbw Vale hiri nagusia eta hiriburua da (18.558 bz.).

## Hizkuntza 
Hegoaldeko beste tokien moduan, galeserazko hiztunen kopurua oso baxua da hemen ere, %13a inguruan.

## Kanpo estekak 
*  Blaenau Gwenteko webgune ofiziala
Marañosako muinoak

**Marañosako muinoak** Madrildik 17 kilometro hego-ekialdera eta Getafetik 12 kilometro ekialdera dauden muino lekuko batzuk dira, Madrileko Erkidegoko hegoaldean. Iparraldeko magaletik, Manzanares ibaia igarotzen da eta ekialdekotik, Jarama. Muino horien iparraldeko aurpegia Getafe eta Rivas Vaciamadrid udalerrietan dago; hegoaldekoa, San Martin de la Vegan.

Muino horiek Hego-ekialdeko Erkidego Parkean daude, bere zingira eta hezeguneengatik ezaguna dena. Muinoen gehienezko garaiera 698 metroan dago eta euren oinarriak, 550 metro inguruan. Haien zati handi bat pinuz basoberrituak daude eta bertan hegazti, basurde eta ugaztun txiki barietate handia aurki daitezke.

2003ko uztailean, basootako zenbait bazter erraustu zituen sute batek. Gaur egun tokia basoberritzeko egitasmoak daude.

## Kanpo estekak 
* Marañosako Muinoak Google Mapsen
* Marañosako Muinoak
* Marañosako Konplexu Kimiko Militarraren aurkako Plataforma
Torfaen

**Torfaen** Galesko hego-ekialdean eta barrualdean dagoen lurralde edo konderria da.

2006an 91.000 biztanle zituen. Pontypool hiri nagusia eta hiriburua da (35.447 bz.).

## Hizkuntza 
Hegoaldeko beste konderrietan bezala, Torfaengo gales hiztunen kopurua oso urria da, %&nbsp;14,5 inguru.

## Kanpo estekak 
*  Torfaengo webgune ofiziala
Pieride

Greziar mitologian, **Pierideak**, hasiera batean behintzat, Mazedonia eta Evipeko errege zen Pieroren alabak ziren. Bederatzi dontzeila gazte ziren, musika, kantua eta olerkaritzarako dohain berezi bat zutela uste zutelako oso harro zeudenak. Hain harro zeuden euren dohainaz, Tesalia eta Greziaren zati bat zeharkatzea erabaki zutela, Helikon mendira iritsi arte, Musei erronka botatzeko, eta, honela, hauen kantuko nagusitasuna leihatzeko. "*Garaitzen bazaituztegu, Parnaso eta Hipokreneren ibar loratuak utziko dizkiguzue, garaitzen bagaituzue, Mazedoniako haranak emango dizkizuegu eta babes bat bilatuko dugu Traziako mendi elurtuetan*" izan zen Pierideek musei esan zietena, eta Musek erronka onartu zuten.

Pierideek euren kantua hasi zuten, hitzneurtu luze eta monotonoekin Zeus eta Erraldoien arteko borroka ospatuz, honela, neurriz gaindiko gorespenak emanez Lurraren semeen suhartasunari. Euren kantua, bizirik gabe irtetzen zitzaien, kolorerik gabe, bat etortzerik gabe. Kaliope musa izan zen erantzuteaz arduratu zena, eta, unean bertan, jainkoen botere amaigabeari eta Unibertsoaren jaunari, putz egite batekin sorrera guztiari bizia ematen diona eta begirada batekin izaki guztiak ezerezera gutxitzen dituenari ereserki bat egin zuen. Ondoren, Demeterren istorioa eta honen munduan noraezean ibiltzearen istorioa kantatu zuen, bere ama ardura, bere beldurra, bere itxaropena eta beragandik jasotzen ditugun onura ugariak, bere ohorez altxatako horrenbeste tenpluren duin egin zutena...

Kantua amaitu bezain laster, Parnasoko lamiek, epaile bezala egin behar izan zutenak, garaipena Musei eman zien. Une horretan, Pieroren alabak, gogor kexuka aritu ziren, euren arerioei erasoz, baina, une horretan, euren gorputzak luma beltz eta zuriz estali ziren eta mikatan bihurtuak geratu ziren, ondoren, hurbileko zuhaitzen adarretan pausatzera joanez. Forma berri honetan ere, euren betiko izaera mantentzen zuten, ahoberoak izateari dagokionez.

Nikandro olerkariak, dontzeila hauen izenak eskaintzen ditu: *Kolinbade, Iinge, Zenkride, Zisa, Klaoris, Akalantide, Nesa, Pipo eta Drakontide*. Pausaniasek, hala ere, Pierideek musen izen berberak zituztela dio, musei ematen zaizkien semeak, Pierideen semeak izateraino.

Atenastarrek, olerkaritzazale porrokatuak, Musen ohorez, aldare aberatsak altxatu zituzten. Erroman hiru tenplu sagaratu zitzaizkien, eta, horietako batean, Musak, Kamenak edo Kantorak izenekin aipatuak ziren, euren ereserkietan, jainko eta heroien balentriak ospatzen zituztelako. Gaur egun, olerkariek, bereziki latindarrek, Musei Pieride deitzen diete, Piero mendian jaio izanagatik zein Pieroren alaben aurka garaipena lortu izanagatik.

## Erreferentziak 
* Metamorfosiak Ovidio: V. atala 294-317 eta 663-678
* Antonio Liberalek Metamorfosiak liburuko IX. atalean eginiko Kolofongo Nikandroren testu bilketa.

## Kanpo estekak
Monmouthshire

**Monmouthshire** (galesez *Sir Fynwy*) Galesko hego-ekialdeko eta barrualdeko konderria da.

2006an, 87.900 biztanle zituen. Cwmbrân hiri nagusia eta hiriburua da (47.254 biztanle).

## Hizkuntza 
Hegoaldeko beste tokien moduan, galeserazko hiztunen kopurua oso baxua da hor ere, % 13 inguruan.

## Pertsonaia ezagunak 
* Bertrand Russell (1872-1970), idazle, filosofo eta matematikaria.
* Aneurin Bevan (1897-1960), Labour Party alderdikidea eta National Health Service sortzaileetakoa.

## Kanpo estekak 
*  Lurraldeko webgune ofiziala
Javi Salgado

**Javier Salgado Martín** (Bilbo, 1980ko abuztuaren 6a - ) bizkaitar saskibaloi jokalari ohia da. Antolatzaile postuan jokatu zuen.

Santutxukoa, taldeko kapitaina eta jokalari garrantzitsuena da. Klubeko bigarren peñak bere izena du eta bere auzoan du egoitza.

Saskibaloiko euskal selekzioarekin ibilitakoa da.

## Taldeak 
*  Maristas (harrobia)
*  Patronato Bilbao (1998-1999)
*  Baloncesto León (1999-2001)
*  Bilbao Basket (2001-2010)
*  San Sebastián Gipuzkoa Basket Club (2010-2014)
*  Club Baloncesto Estudiantes (2014-2016)
*  Bilbao Basket (2016-2019)

## Estatistikak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Frédéric Weis

**Frédéric Weis** (Thionville, Frantzia, 1977ko ekainaren 22a -) Frantziako saskibaloi jokalaria da. Pibot dabil ACB Ligako Menorca Bàsquet taldean.

## Ibilbidea 
## Selekzioa 
Frantziako selekzioan askotan aritutakoa da. Selekzioan Sydneyko Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina eta 2005eko Eurobasketen brontzezkoa lortu ditu.

## Palmaresa 
* Frantziako Saskibaloi Liga (2000)
* Frantziako Saskibaloi Kopa (2000)
* Korac Kopa (2000, 2001)
Marko Banić

*Artikulu hau kroaziar saskibaloi jokalariari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Marko».*

**Marko Banić** (Zadar, Kroazia, 1984ko abuztuaren 31 -) Kroaziako saskibaloi jokalaria da. Hegal-pibot dabil ACB Ligako iurbentia Bilbao Basket taldean.

## Ibilbidea 
* 2001-2005: Košarkaški Klub Zadar
* 2005-2008: iurbentia Bilbao Basket

## Selekzioa 
Kroaziako selekzioan aritutakoa da eta 2007ko Eurobasketen parte hartu zuen.
Conwy

**Conwy** Galesko iparraldean dagoen kostaldeko lurraldea da.

1.130&nbsp;km²-ko azalera dauka eta 2006an 111.300 biztanle inguru zituen. Conwy (3.847 biztanle 2001ean) du hiriburu eta hiri nagusia.

## Hizkuntza 
Galeserazko lurralde aipagarria da, biztanleen %40a hiztun galeseradunak izanda.

## Udalerriak 
* Conwy
* Llandudno

## Pertsonaia ezagunak 
* Terry Jones (1942-), aktore, umorista eta Monty Python taldeko pelikulen zuzendaria.
* Timothy Dalton (1946-), aktorea.
* Neville Southall (1958-), futbolaria.

## Kanpo estekak 
* Conwyko webgune ofiziala
Quincy Lewis

**Quincy Lavell Lewis** (Little Rock, AEB, 1977ko ekainaren 26a -) saskibaloi jokalari estatubatuarra da, hegalekoa dabilena.

## Ibilbidea 
Utah Jazz (1999-2002) Maccabi Tel Aviv (2002-2003) Minnesota Timberwolves (2003-2004) Lucentum Alicante (2004-2005) Olympiacos (2005-2006)Lucentum Alicante (2006-2007)Iurbentia Bilbao Basket (2007-2009)

## Palmaresa 
* Israelgo Saskibaloi Liga (2002-2003)
* Israelgo Saskibaloi Kopa (2002-2003)
Wrecsam

**Wrecsam** (ingelesez *Wrexham*) Galesko ipar-ekialdean dagoen lurraldea da, herrialdeko barrualdean eta Ingalaterrarekiko mugan kokatutakoa.

498&nbsp;km²-ko azalera dauka eta 2006an 131.000 biztanle inguru zituen. Wrecsam bera (63.084 biztanle 2001ean) du hiriburua.

## Hizkuntza 
Galeserazko hiztunei dagokienez, lurraldea herrialdearen batez bestekoan dabil, biztanleen %23a galeseradunak izanda.

## Pertsonaia ezagunak 
* Mark Hughes (1963-), futbolaria.

## Kanpo estekak 
* Wrecsameko webgune ofiziala
Predrag Savović

**Predrag Savović** (Pula, Kroazia, 1976ko maiatzaren 21a -) saskibaloi jokalari serbiar ohia da. ACB Ligako iurbentia Bilbao Basket taldean aritu ostean, 2009an saskibaloia utzi eta klubeko marketing sailean lan egin ondoren, presidente bilakatu zen.

## Biografia 
Kroaziako independentzia prozesua hasi eta Jugoslavia desagertzear zela, Savovićen familiak (tartean Boban anaia, saskibaloi jokalaria bera ere) Serbiara ihes egin zuen.

Drafterako hautatua izan ez arren, NBAko Denver Nuggetsekin sinatu zuen 2002an eta denboraldi bat eman zuen hantxe.

## Taldeak 
* 1995-96: Beovuk (JUG)
* 1996-97: Zorka Pharma (JUG)
* 1999-02: Hawai (NCAA)
* 2002-03: Denver Nuggets (NBA)
* 2003-04: Spirou Charleroi (BEL)
* 2004-06: Lagun Aro Bilbao Basket (ACB)
* 2007-2009: iurbentia Bilbao Basket (ACB)
Spanairren 5022 hegaldia

**Spanairren JK 5022 hegaldiaren istripua** 2008ko abuztuaren 20an Madrildik Las Palmas Kanaria Handikora zihoan hegaldiak jasandako istripu larria izan zen, Madril-Barajas aireportuan gertatua. 173 pertsona zeramatzan McDonnell Douglas MD-82 motako hegazkina eguerdiko ordu batean zen aireratzekoa, baina pilotuek motor batean sumaturiko arazo batek eraginda, ordubeteko atzerapenarekin atera zen. Eguerdiko 14:14ean, hegazkina aireratu berria zela, aireportuko 36 L pistaren ondoan erori eta su hartu zuen. Guztira 154 pertsona hil ziren. Gainerakoak, larriki zaurituta, Madrilgo ospitaleetara eraman zituzten.

## Ikus, gainera 
* Madril-Barajas aireportua

## Kanpo estekak 
*  Albistea, Eitb24 webgunean.
Enontekiöko armarria

175px|eskuinera|Enontekiöko armarria
**Eanodateko** edo **Enontekiöko armarria** (finlandieraz, *Enontekiön vaakuna*; ipar samieraz, *Eanodaga vearjogovva*) Finlandia ipar-mendebaldean dagoen Enontekiö udalerriaren ikur nagusia da.

Armarria udalerria sortu ondoren onartu zuen udalbatzak, 1961ko urtarrilaren 17an (Barne Ministerioak apirilaren 21ean). Olof Eriksson margolari helsinkiarrak sortu zuen eta antzinako kulturak eta ohiturak Enontekiön duten eragina irudikatu nahi izan zuen. Atzealde urdinaren gainean, zilarrezko eskandinaviar lagopodo bat dago, eskualde honetan oso ohikoa den eta antzinako gosete garaian enontekiöarrentzat oso lagungarria izan zen hegaztia. Izan ere, negua bertan igarotzen duen hegazti bakarrenetakoa denez, Izotz Aro Txikian herritarren jaki nagusia bilakatu zen, eta, horregatik, "Bizitzaren hegaztia" moduan da ezagunagoa enontekiöarren artean .

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Enontekiö
* Lappiko armarriak

## Kanpo estekak
Flintshire

**Flintshire** (galeseraz *Sir y Fflint*) Galesko ipar-ekialdeko muturrean dagoen konderria da.

438&nbsp;km²-ko azalera dauka eta 2006an 150.100 biztanle inguru zituen. Mold (10.547 biztanle 2001ean) du hiriburua.

## Hizkuntza 
Gales hiztunei dagokienez, konderriak herrialdearen batez besteko kopurua du, biztanleen %&nbsp;21 baitira galesdunak.

## Herritar ospetsuak 
* John Ingleby (1749-1808), margolaria eta miniaturista.
* Daniel Owen (1836–1895), galesezko eleberrigilea.

## Kanpo loturak 
*  Flintshire/Sir y Fflinteko webgune ofiziala
Bridgend

**Bridgend** (galeseraz *Pen-y-bont ar Ogwr*) Galesko hegoaldean dagoen kostaldeko lurraldea da. 246&nbsp;km²-ko azalera dauka eta 2006an 132.600 biztanle zituen.

Bridgend bera dauka hiriburu eta hiri nagusia (39.773 bz.).

## Hizkuntza 
Galeserazko hiztunen kopurua herrialdeko batez bestekoan dabil, %20a inguruan.

## Kanpo estekak 
*  Lurraldeko webgune ofiziala
Grimhilde Erregina

**Grimhilde Erregina Maltzurra** (edo "Erregina Maltzurra" bakarrik) Walt Disneyk ekoitziriko "Edurne Zuri eta zazpi ipotxak" filmeko pertsonaia gaiztoa da, eta filmeko arerio nagusia. Edurne Zuri pertsonaia nagusiaren amaorde maltzur eta harroputza da; eta ezin du onartu beste inor bera baino edarrago izaterik, eta bere alabaordea bera baino ederragoa dela pentsatzeak doilorkeria izugarriak egitera darama.

## Erreginaren jarraitzaileak 
### Ispilu Magikoa 
Erreginaren Ispilu Magikoak galdera guztien erantzuna omen daki. Egunero, Erreginak honakoa galdetzen du bere Ispilu Magikoari: "*Ispilu, esaidazu gauza bat: nor da erreinu honetako emakumerik ederrena?*" Ispiluaren erantzuna beti berbera da: "*Zu, maiestate*". Baina egun batean ispiluak erantzuna aldatu eta Edurne Zuri bera baino ederra dela esaten dionean erreginak alabaordea hiltzea erabakitzen du.

### Humbert Ehiztaria 
Humbert erreginaren menpeko ehiztaria da. Erreginak Edurne Zuri hiltzeko agintzen dio istorioan. Hilketaren froga gisa, gainera, neskatxaren bihotza ekarri behar dio erreginari. Humbert, ordea, neska gazteaz errukitu eta ez du hiltzen.

### Belatza 
Bere laborategian, Erreginak belatz bat dauka etxaberetzat, bere sorginkerien lekuko.

## Sorgin zaharra 
Grimhilde Erreginak Edurne Zurirengana hurbildu eta hura engainatzeko baliatzen duen itxura da. Sorginkeria bati esker lortzen du itxura hori, eta helburua Edurne Zuriri sagar pozoitu bat eskaintzea da.

### Osagaiak 
Hauek dira Erregina nahastu zuen osagaiak itxuraldaketa burutzeko:

* Momiaren hautsa
* Ur beltza
* Atso eztarria
* Izualdizko oihua
* Haizete bat
* Trumoi bat

## Kanpo estekak
Rhondda Cynon Taf

**Rhondda Cynon Taf** Galesko hegoaldean dagoen barrualdeko lurraldea da. 424&nbsp;km²-ko azalera dauka eta 2006an 233.900 biztanle zituen.

Tonypandy bera dauka hiriburua (3.495 bz.).

## Hizkuntza 
Galeserazko hiztunen kopurua herrialdeko batez bestekoan dabil, %21a inguruan.

## Pertsonaia ezagunak 
* Rhys Davies (1901–1978), ingelesezko idazlea.
* Tom Jones (1940-), pop abeslaria

## Kanpo estekak 
*  Lurraldeko webgune ofiziala
Castell-nedd Port Talbot

**Castell-nedd Port Talbot** (ingelesez *Neath Port Talbot*) Galesko hegoaldean dagoen kostaldeko lurraldea da. 442&nbsp;km²-ko azalera dauka eta 2006an 137.100 biztanle inguru zituen.

Port Talbot bera dauka hiriburua (35.633 bz.).

## Hizkuntza 
Galeserazko hiztunen kopurua herrialdeko batez bestekoa baino altuagoa da, %29a ingurukoa.

## Pertsonaia ezagunak 
* Richard Burton (1925-1984), aktorea.
* Siân Phillips (1933-), aktorea.
* Anthony Hopkins (1937-), Oscar Saridun aktorea.
* Bonnie Tyler (1953-), pop abeslaria.

## Kanpo estekak 
* Lurraldeko webgune ofiziala
Powys

**Powys** Galesko ekialdean dagoen lurralde handia da, barrualdean kokatutakoa Ingalaterrarekiko mugan. 5.196&nbsp;km²-ko azalerarekin herrialdeko konderririk handiena da. Bestela, 2006an 131.100 biztanle inguru zituen.

Llandrindod Wells dauka hiriburua (5.024 bz.).

## Hizkuntza 
Galeserazko hiztunen kopurua herrialdeko batez bestekoa baino altuagoa da, %30a ingurukoa.

## Pertsonaia ezagunak 
* Thomas Price "Carnhuanawc" (1787–1848), idazle elebiduna.

## Kanpo estekak 
* Lurraldeko webgune ofiziala
Jarama

**Jarama** Espainiako ibai bat da, Tajo ibaiaren ibaiadar garrantzitsuenetako bat.

Peña Cebolleratik gertu jaiotzen da (*Hiru Probintzien Tontorra* bezala ere ezaguna, El Cardoso de la Sierran, Ayllongo Mendizerran, Erdialdeko Sisteman), Madril, Guadalajara eta Segoviako probintziek bat egiten duten tokian, Guadalajarko Cardosoko pinudi eta hariztien ondoan.

Guadalajara eta Madrileko probintzietatik egiten du bere ibilbidea. Bere ibaiadarrak, eskuinaldetik, Lozoia, Guadalix eta Manzanares dira. Ezkerraldetik, berriz, Henares eta Tajuña.

Bere ibilbidearen lehen zatian, Montejoko pagadia ertzatzen du, Guadalajara eta Madril probintzien arteko muga eratuz. Guadalajarako probintzian, La Hiruela inguruan barneratzen da, Colmenar de la Sierra, Matallana eta El Vadotik igaroz, non, bere urak, urpean hartutako antzinako herriaren izena daraman urtegian biltzen diren, El Vadon, alegia. Berriz sartzen da Madrilgo probintzian Patones de Abajo herri inguruan, Lozoia ibaiaren urak jasoz. Hemendik aurrera, iparralde-hegoalde norantza jarraitzen du, Talamanca de Jaramatik igaroz eta bere eskuinean Madril hiria bera utziz Barajaseko aireportuaren inguruan. Aireportua igaro ondoren, bere ibaiadar nagusien urak jasotzen ditu, Henares, Tajuña eta Manzanaresenak, alegia. Azkenik, Tajo ibaian isurtzen ditu bere urak, Aranjuezera iritsi baino lehenxeago, bertan bere emaririk gehiena osatuz.

## Kanpo estekak 
* Jarama ibaiari buruzko informazioa Madrilgo Erkidegoaren webgunean
* Jaramari buruzko informazioa elsoto.orgen
* Jarama ibaia Espainiako gerra zibilean
Cymdeithas yr Iaith Gymraeg

[thumb|250px|1972an egindako kanpainia, [ingelesezko seinale elebakarrak lurrera botaz.]]

**Cymdeithas yr Iaith Gymraeg** (ingelesez *Welsh Language Society*), Cymdeithas yr Iaith edo Cymdeithas galeserazko erakundea da, presio-talde gisa lan egiten duena indarkeriarik erabili gabe baina ekintza zuzenak eginez hizkuntza galesaren alde. Hauen ondorioz 1.000 pertsona inguru auzibideetan sartu izan dituzte, batzuk kartzelara ere bidaliz, galeseraren aldeko ekintzak egiteagatik.

Haren lanari esker aurrerapen asko lortu dituzte galeserazko hiztunek, baina erakundearen ustez bide luzea dago oraindik, hizkuntza galestarraren ofizialtasun teorikoa bizitza publikoaren eremu guztietara iristeko.

1962an sortu zuten Swansea/Abertawe inguruan. Halere, gaur egun bere egoitza Aberystwyth hirian du.

Cymdeithas-en lehenengo eskakizunak posta zerbitzua, administrazio publikoa eta irakaskuntza galeseratzeko zuzendu ziren, XX. mendeko 60eko hamarkadan. 70eko hamarkadan trafiko-seinale elebakarrak (ingelesdunak) ezabatu zituzten erakundearen ekintzaileek, eta horrek auzitegietara eraman zituen horietako asko. Ez dira gutxi izan horren ondorioz espetxea ere ezagutu duten militanteak  , Cymdeithas izanik azken 40 urteotan isun eta auzi gehien jaso dituen Erresuma Batuko erakunde zibila.

XX. mendeko 70eko hamarkadan galesaren aldeko erakundeak galesezko telebista lortzeko borrokari ekin zion. Egitasmoa oso aurreratuta zegoen, baina 1979an Margaret Thatcherren gobernu berriak ezerezean utzi zuen proiektua. Cymdeithas-ek kanpaina gogor bat martxan jarri zuen erabaki horren aurka eta galesezko telebistaren alde, kontzentrazio eta protesta jendetsuak antolatuz eta militante asko espetxeratuak izanik. Kontestu honetan oihartzun handia izan zuen Plaid Cymru alderdi abertzalearen lehendakariak, Gwynfor Evans-ek, egin zuen gose grebaren mehatxua galesezko telebista lehenbailehen martxan jartzeko.

Erakundeak urte luzeetan egindako lanari esker 1993ko Gales Hizkuntzaren Akta (hizkuntzari estatus koofiziala ematen diona), seinaleztapen-sistema elebiduna eta galesezko telebista, besteak beste, lortu ziren. Gaur egun Hizkuntza Lege berriaren eskakizunean lanean dihardute Cymdeithasen arduradunek, 1993ko legearen hutsuneak beteko lituzkeena (arlo pribatua eta telekomunikazioak, esaterako)

## Kanpainiak 
Azken urteotan hiru esparru nagusitan lan egiten ari dira:
 
* "Grwp Deddf Eiddo" (*Property Act group*): Aldarrikatzen dute galeserazko komunitateak aintzat hartzea jabetasun prozesuei dagokienez.

* "Grwp Addysg" (*Education group*): Hezkunztzaren arloan hobekuntzak eta zabaltze handia eskatzen dute, batez ere Lehen Hezkuntzatik haratago unibertsitateraino. Horretarako Bigarren Hezkuntzako zentroen sarea proposatzen dute.

* *National Assembly*: Politikariak presionatzen dituzte hizkuntza publikoki eta ganberan erabiltzeko.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herrian Euskaraz

## Kanpo estekak 
* Cymdeithasen webgunea.
Pembrokeshire

**Pembrokeshire** (galeseraz *Sir Benfro*) Galesko hego-mendebaldean eta kostaldean dagoen lurralde edo konderria da.

2006an 117.300 biztanle zituen. Haverfordwest hiriburua eta bigarren hiri nagusia da (10.808 bz.), Milford Haven udalerririk populatuena izanda (14.000).

## Hizkuntza 
Galeserazko hiztunen kopurua herrialdeko batez bestekoa baino altuagoa da, %29a inguruan.

Bestela, Landsker Line izeneko mugak historikoki banatu izan du galeseradunen eta ingelesdunen lurraldeak, hainbat gazteluk zehazten duena.

## Kanpo estekak 
*  Sir Benfroko webgune ofiziala
Carballedo

**Carballedo** Lugoko probintziako Chantada eskualdean dagoen udalerria da. 2007an 2.886 biztanle zituen 138,8&nbsp;km2tan banaturik.

## Carballedoko parrokiak 
Carballedoko biztanleria hurrengo parrokien artean banatzen da:

* Aguada (Santa Baia)
* Buciños (San Miguel)
* Carballedo (Santa María)
* Cartelos (Santo Estevo)
* Castro (San Cristovo)
* Chouzán (Santo Estevo)
* A Cova (San Xoán)
* Erbedeiro (San Pedro)
* Furco (San Gregorio)
* Lobelle (San Cristovo)
* Lousada (Santiago)
* Marzás (Santa María)
* Milleirós (San Xoán)
* Oleiros (San Miguel)
* Pradeda (Santiago)
* San Mamede de Lousada (San Mamede)
* San Romao de Campos (San Romao)
* San Salvador de Búbal (San Salvador)
* Santa Baia de Búbal (Santa Baia)
* Santa Cristina de Asma (Santa Cristina)
* Santa Mariña do Castro (Santa Mariña)
* Temes (Santa María)
* Veascós (Santa Mariña)
* Vilaquinte (Santa María)

## Kanpo estekak 
*  Carballedoko udalaren webgunea
Batasuneko garrantzizko leku

**Batasuneko garrantzizko lekua** (**BGL**) Europar Batasuneko leku bat da, leku hori dagoen eskualde biogeografikoaren edo biogeografikoen barruan ekarpen nabarmena egiten duena habitat natural mota baten edo espezie baten kontserbazio egoera mantentzeko edo berreskuratzeko, eta Natura 2000 sarearen koherentziari ekarpen nabarmena egin diezaiokeena, edo eskualde biogeografiko horren edo horien barruan bioaniztasuna mantentzeko ekarpen nabarmena egiten duena. Halaxe dago jasota Europar Batasunaren 92/43/EEE zuzentarauan.

Hego Euskal Herrian, Batasuneko garrantzizko 94 leku daude: 52 Euskal Autonomia Erkidegoan, eta 42 Nafarroa Garaian.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Lurraldearen antolakuntza

## Kanpo estekak 
* BGLak EAEn
Triacastela

**Triacastela** Lugoko probintziako Sarria eskualdean dagoen udalerria da. 2007an 811 biztanle zituen 51,2&nbsp;km2tan banaturik.

Frantziar Done Jakue bidea herri honetatik igarotzen da.

## Triacastelako parrokiak 
Triacastelako biztanleria hurrengo parrokien artean banatzen da:

* A Balsa (San Breixo)
* Cancelo (San Cristovo)
* Lamas do Biduedo (Santo Isidro)
* O Monte (Santa María)
* Santalla de Alfoz (Santalla)
* Toldaos (San Salvador)
* Triacastela (Santiago)
* Vilavella (Santa María)

## Kanpo estekak 
*  Triacastelako udalaren webgunea
Aberaeron

**Aberaeron** (ingelesez *Aberayron*) Galesko mendebaldean dagoen kostaldeko hiri txikia da, Ceredigion-eko hiriburua dena. 2011ko erroldaren arabera 1.422 biztanle zituen.

thumb|ezkerrera|Herriko etxeak.

## Galesera 
Udalerriko biztanle gehienak (%70a) galeserazko hiztunak dira, horrelakorik gertatzen delarik eskualde osoan dagoen kostaldeko toki bakarrenetarikoa izanda.

## Kanpo estekak 
* Turismoaren webgunea
BBC Radio Cymru

**BBC Radio Cymru** galeserazko irrati kate nagusia da, Gales osorako emititzen duena BBCko talde handiaren eskutik, FMko 92.4-96.8 eta 103.5-104.9 frekuentzietan. 1977ko urtarrilaren 3ean lehendabiziko irratsaioa zabaldu zuten.

Estudioak dituzte Caerdydd, Caerfyrddin, Bangor eta Aberystwyth hirietan.

## Kanpo estekak 
* Radio Cymru
Mendebaldeko Yorkshire

**Mendebaldeko Yorkshire** Ingalaterrako konderria da, Erresuma Batuan. Konderri zeremonial ez ezik konderri metropolitarra ere bada. 2.029 Kilometro karratuko area du eta 2.095.862 biztanle.

Mugakide hauek ditu Lancashire, Manchester Handia, Derbyshire, North Yorkshire eta South Yorkshire.

Bradford, Calderdale, Kirklees, Leeds eta Wakefield barrutietan banatuta dago. Konderri metropolitarra 1974an sortu zuten.

## Hiri nagusiak 
* Halifax
* Horbury
* Leeds
* Wakefield, konderriaren hiriburua.
* Dewsbury

## Kanpo estekak
Txerkasiko oblasta

**Txerkasiko oblasta** () Ukrainako erdialdeko oblasta (probintzia) da. Iparraldean Kieveko oblastarekin du muga, ekialdean Poltavako oblastarekin, hegoaldean Kirovohradeko oblastarekin eta mendebaldean Vinnytsiako oblastarekin. Dnieper ibaiak zeharkatzen du oblasta.
20.900 km²ko azalera du eta 2011n 1.285.384 biztanle zituen):
* Txerkasi: 293.271 biztanle
* Uman: 87.531 biztanle
* Smila: 69.023 biztanle
* Zolotonoxa: 28.509 biztanle
* Kaniv: 26.194 biztanle

## Probintziaren antolamendua 
Administrazioari eta jendegune motari erreparatuta, Txerkasiko oblasta honela dago antolaturik:
* Zentro administratiboa- 1 (Txerkasi)
* Raion edo barrutiak — 4
* Herriak — 838
* Hiriak — 66
* Silradak edo selsovietak (barrutien barruan maila txikiagoko nekazari-herrixkak) — 525.

2020ko uztailetik 4 raion ditu Txerkasiko oblastak:

* Txerkasi raiona
* Uman raiona
* Zolotonoxa raiona
* Zvenyhorodka raiona

## Giza geografia 
2011ko urtarrilaren 1ean 1.285.384 biztanle zituen.
thumb|250px|Oblasteko mapa.

## Ekonomia 
Nekazaritza da jarduera nagusia: garia, erremolatxa, garagarra, artoa, tabakoa eta kalamua. Abeltzaintzak ere badu garrantzia. Industria oblasteko hiriburuaren inguruan antolatzen da: industria kimikoa, altzariak eta nekazaritzarako tresneria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Administrazioaren ataria Oda.ck.ua
*  Cherkasy Oblast Ukrainebiz.com
Ian Rush

**Ian James Rush** (St Asaph/Llanelwy, Denbighshire, 1961eko urriaren 20a-) futbolari ohi galestarra da, aurrelari moduan nabarmendutakoa. Izan ere, Galesko futbol selekzio nazionalaren inoizko golegilerik hoberena da (28 gol 73 partidatan), bai eta Liverpool FC taldearena ere (346 gol).

## Kirol ibilbidea 
* 1979–1980 Chester City FC 34 p (18 g)
* 1980–1987 Liverpool FC 224 (139)
* 1987–1988 Juventus FC 29 (12)
* 1988–1996 Liverpool FC 245 (90)
* 1996–1997 Leeds United 36 (3)
* 1997–1998 Newcastle United 10 (2) eta Sheffield United 4 (0)
* 1998–1999 Wrexham AFC 18 (0)
* 1999–2000 Sydney Olympic 2 (1)

Guztira ligetan: 603 partida (254 gol).

## Ikus, gainera 
* Galestar ezagunen zerrenda
Montejoko pagadia

thumb|220px|Montejoko Pagadia
thumb|Antzinakoenetako pago bat
**Montejoko pagadia** pago baso bat da, 120 hektarea inguruko azalera duena, Ayllongo mendilerroaren magalean eta Madrilgo Erkidegoan dagoen Montejo de la Sierra herrian kokatua, Madrilgo probintziaren iparraldean. Interes Nazionaleko Toki Naturala izendatua izan zen 1974an Europako hegoaldereneko pagadietako bat delarik. Mendilerroaren aurka jotzen ez diren aire masetatik datorren hezetasun harrapatzearen ondorioz tokian dagoen mikroklimagatik, eta muinoaren magala itzalean egoteak pagadia kontserbatzea posible egin dute, Erdialdeko Europatik etorritakoa, Montejon, glaziazio ondorengo garaietatik existitzen dena. Pagadiak erdialdeko Europako landaredi hostogalkorraren arrastoak suposatzen ditu Espainian. Iberiar Penintsulako aztertuenetako bat da eta bertatik hainbeste jende ibiltzeak, bisitak mugatuak izatea eragin du.

Modu herrikoian, pagadi hau, Europako hegoaldereneko pagadia dela esaten da, baina hau, gezurrezko mito bat baino ez da, Espainiako hegoalderenekoa ere ez da eta. Montejoko pagadiko bisita hartzeen txabolan, mapa bat dago, pagadi honen kokapena adierazten duena (41º6'ko iparraldeko latitudea), baita beste pagadi batzuena ere, eta, pagadiko gidek ere, ohiko nahaste hau azaltzen diete bisitariei. Espainian, hegoaldereneko pagadia "la fageda del Retaule" ("Erretaulako pagadia") izenekoa da Tarragona eta Castelloko probintzien artean dagoena 40º 41'ko iparraldeko latitudean. Eta Europako (eta munduko) hegoaldereneko pagadia, Sizilia uharte italiarrean dago, Etna sumendiaren hegoaldeko magalean, 37º 41' 45"ko iparraldeko latitudean.

Montejoko pagadia, aldi berean, Lozoia Garaiko eta Sierra del Rincóneko Biosfera Erreserbaren Garrantzi Komunitarioko Eremuaren barnean dago. 20 metrotik gorako garaiera duten pago handien artean, haritzak, gereziondo basatiak, hurritzak, urkiak, ametzak, gorostiak, txilarrak eta gurbeak ere aurki daitezke, askoz neurri txikiagoan, baina. Pago batzuk, izen propioak ere badituzte (Lehena, Tronukoa, Aingurarena...); Harkaitzekoa da mirestuena, 250 urte baino gehiago baitu.

Bertako fauna, ez da pagadi bateko ohiko fauna ezaugarritsua, bere tamaina txikia dela eta. Orkatza, basurdea, azeria, lepazuria, basakatua, eperra, aztorea, arrano txikia, urubi arrunta, okil handia, okil beltza, uretako zozoa eta hegazti paseriformeak (kaskabeltza, amilotxa, eskinosoa, garrapoa, gerri-txori arrunta) bezalako espezieak aurki daitezke pagadi honetan.

## Kanpo estekak 
*  Montejoko Pagadiaren informazioa Montejo de la Sierrako udal webgunean
Delfosko Auriga

**Delfosko Auriga** edo **Heniokhos** () brontzez eginiko greziar eskultura bat da, 1896an Delfosko Apoloren santutegian aurkitua izan zena. Gaur egun, Delfosko Arkeologia Museoan erakusten da.

## Alde teknikoak 
K. a. 474. urtean egina izan zen, Polizelo Gelako tiranoak oparitutakoa Pitiar Jokoetan auriga edo gurdi gidari baten garaipena oroitarazteko. Irudia talde zabalago baten zati zen, non gurdia eta lau edo sei zaldi egongo ziren. Tamaina naturalekoa, irudiak 1,80 metroko garaiera du. Oraindik mantentzen den greziar munduko jatorrizko brontzezko eskultura urrietako bat da. Taldea, ziur aski, koadrigaren uhalak eusten dituen aurigak, lau edo sei animaliak, bere atzean zegoen gerlari batek eta, gainera, ukuilu mutil batek osatuko zuten. Eskultura, atal banandu ezberdinetan egina dago, ondoren soldatuak izan zirenak, irudi kopuru handi bat zuten irudikapenetan ohikoa zen bezala.

Delfosko Auriga, berau, zaldi baten zatiak eta auriga gurdian laguntzen zuen esklabo txiki bat bakarrik mantentzen diren talde batetakoa zen. Modu bananduko ikuspenagatik, estatuak, taldean izan behar zuen itxuraren itxura ezberdin bat aurkezten duen arren, posible da ezaugarri garrantzitsu batzuk adieraztea. Lehen begiratu batean, zutikako irudiak, tunika luzearekin eta jarrera sorgorrarekin, eskultura arkaikoak asko oroitarazten ditu. Dena dela, eskultura arkaikoen ezaugarri izan zen aurretikakoa, bereziki lehen denboretan, hemen desagertzen doa, irudiari hiru dimentsiotako itxura gehiago ematen dioten xehetasunak sartuz: oinak, gorputzarekiko, zeiharki daude, alboko okertzea pixka bat nabarmentzen duena, burua eta besoei dagokienez, okerdura hau, tunikaren tolesduretan agertzen da, gerrian estutua eta papar aldean askeak, antzinako garaietako hieratismoarekin apurtzen duten bolumen bat eratzen dute. Mugimendu hau, baina, oso txikia da, auriga batek gurdi baten gainean adieraziko lukeenetik oso urruti dagoena, ez da lan errealista, naturalista edo irudikapenezko bat. Aurpegia gorputzaren kokapenarekin bat dator, keinu lasai bat mantentzen du, non irribarrea galdu duen (aro arkaikoko beste ezaugarri bat irribarrea izatearena), adierazpen zentratu bati tokia uzteko bisaia geometrizatuetan nabarmentzen dena, baina «haragitasun» indartsu batekin aurpegiko elementuetan. Garaiko beste eskultura batzuetan bezala, brontzeaz gain beste material noble batzuk erabili dira, bai begietan kolorezko harriak sartuz eginikoak, bai diademan, zilar arrastoak dituena. Kobrea da ezpainetan erabilitako materiala, aberastasun kromatiko handiagoa emanez.

## Ikus, gainera 
* Delfosko orakulua

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hardcore punk

***Hardcore punk***a edo ***hardcore***a punk musikaren azpigenero bat da, Ameriketako Estatu Batuetan (bereziki Kalifornian eta Washington hiriburuan) 1970eko hamarkadaren amaieran sortua. Abiada biziko kanta laburretan oinarritzen da. Ezaugarri nagusiok ditu: tempo eta konpas azkarrak, bateria erritmo bizi eta oldarkorrak, gitarra eta baxu distortsionatuak, eta kantatzeko era ia oihukakoa. Publikoaren *pogo* dantzarekin lotuta dago.

Estilo horretako talde garrantzitsuenetako batzuk *Bad Brains*, *Dead Kennedys*, *Fugazi*, *Hüsker Dü* eta *Minor Threat* dira. Euskal Herrian ere arrakasta izan zuen: horren adibide *BAP!!* andoaindarrak dira.

## Sorrera 
Estilo hori erabili zuten lehen taldeak *Bad Brains* (1978), *Black Flag* (1976an sortuak, *Panic* izenarekin), *Middle* *Class* (1978) eta *Teen Idles* (1979) izan ziren, baina *hardcore* izena lehen aldiz *D.O.A.* kanadarrek erabili zuten, ''Hardcore '81* izenburuko 1981eko beren lehen LPan,.

Normalki, *Bad Brains* taldea hartzen da lehen hardcore taldetzat. Beraien lehen singlea 1979an kaleratu zuten. *Black Dots* diska berriz 1978an grabatu zen baina ez zen 1996 arte kaleratu. Horregatik 1978an, *Middle Class* taldeak ateratako *Out of Vogue* EPa jotzen da estilo horretako lehen diskotzat, nahiz eta urte horretan *hardcore* hitza oraindik ez erabili. *Misfits* taldea ere hardcorearen munduan ibili zen talde bat izan zen, haien estiloa punk rock estiloan kokatzen den arren.

Erresuma Batuan *D-Beat* estiloa sortu zen 1980 inguruan, *Discharge* taldearen eskutik hasirik.

## *Hardcore*aren bilakaera 
1980ko hamarkadan, *hardcore*a heavy metalarekin edota speed metalarekin nahasten hasi ziren talde batzuk. Horren adibide *D.R.I.* edo *Suicidal Tendencies* izan ziren. Musika korronte berri horri *crossover* izena eman zitzaion: estilo hori gaur egungo beste batzuen aurrekari bilakatu zen, adibidez *trash metal*a, *death metal*a edota *trashcore''a.
Zuzentarau

**Zuzentaraua**, Europar Batasunari dagokionez, Europar Batasuneko Kontseiluak edo Europako Batzordeak emandako agiria, arau balioa duena.

Erromako Itunean adierazitakoaren arabera, zuzentarau bat, erabaki kolektibo bat da, estatuak eurak, elkar derrigortzen direna, Batasunaren barnean dauden nazioek onartutakoa. Partaide diren nazio guztiak edo batzuk derrigortzen ditu lortu beharreko xedeari dagokionez, baina hori lortzeko forma eta baliabideak aukeratzea baimentzen die.

Europar Batasuneko araudiek, forma ezberdinak izan ditzakete: araudiak, zuzentarauak, erabakiak, gomendioak eta iritziak, Batasuneko instituzioek onartutakoak itunekin bat etorriak.

Europar zuzentarauak, ikuspegi bikoitzeko zuzentarauak deitzen zaienak izaten dira. Honek zera esan nahi du: Europar Batasunak, zuzentaraua betearazteko modu bat ezarri behar duela (erabat garatuz), eta, orokorrean, Arau Armonizatu baten bidez egiten dena (hau betetzeak, Direktiba betetzea esan nahi duelarik), baina posible da, baita ere, zuzentaraua betetzea beste kanpoko baliabide batzuen bidez, eta, horretarako, beharrezkoa da (orokorrean) arrisku analisi bat egitea eta Organismo Ohartu batean Tipoko CE azterketa baten bidez ziurtatzea.

## Zuzentarauen trasposizioa barne araudietara 
Zuzentarauak, batasuneko araudiak ez bezala, ez dira batasuneko partaide diren araudian zuzenean ezarriak.

Zuzentarauak, estatu partaideak, neurri batzuk ezartzera derrigortzen ditu, eta neurri horiek, Estatu bakoitzeko Zuzenbidera, trasposizio baten bidez eramaten dira. Trasposizioa egin eta gero bakarrik aldarrikatuko dituzte hiritarrek, bertan onartzen zaizkien eskubideak.

Beste alde batetik, batzuetan, zuzentarauaren akastun trasposizio bategatik, pertsona soil batek jasandako kalteak partaide den estatu bati aldarrikatzeko eskubidea onartu da.

Europar batasuneko justizia auzitegiaren jurisprudentziaren arabera, pertsona soilei, administrazio nazionalen aurrean, modu zehatz, garbi eta baldintza gabean, eskubideak ematen dizkieten zuzentarauaren aginduen zuzenezko eragina argudiatzea baimentzen die. Auzitegiak, kasu hauetan, zuzentarauen eragin zuzen bertikala bakarrik onartu du (pertsona soil eta administrazioen arteko harremanak), baina ez eragin zuzen horizontala (pertsona soilen arteko harremanak). Pertsona soilak, zuzentarauak ematen dizkion eskubideak argudiatu ditzake, baina Estatuak ezin dizkio ardurak eskatu, baina, eragin zuzena izan dezaten, oso argiak izan behar dute, eta ez dute tokirik utzi behar beste modu batetara ulertzeko.

Zuzentaraua, partaide den estatu bati edo gehiagori zuzendua egon daiteke.

## Ikusi ere 
* Araudiak (Europar Batasuna)
Rémi Gaillard

**Rémi Gaillard** (Montpellier, Frantzia, 1975eko otsailaren 7a) adarjotzaile frantziarra da. Frantziako komunikabideen arreta gune bihurtu zen, sketch gisako hainbat txantxa egin eta Interneten zabaldu ondoren. 2002an FC Lorienteko jokalaria bailitzan ospatu zuen Frantziako Koparen garaipena, ospakizunetan parte hartu zuen eta Jacques Chiracen zorionak jaso zituen. Gainera, Gaillard beste kirol ekitaldi, telebistako lehiaketa eta manifestaldi askotan sartu iza da, gehienetan segurtasun neurriak erraztasunez gaindituz.

## Agerpenak 
* Gaillardek FC Lorienten jantziarekin, segurtasun neurriak gainditu zituen eta FC Lorientek lortutako Frantziako Koparen ospakizunetan parte hartu zuen Frantziako Estadioan. Gainera, Jacques Chiracen zorionak jaso zituen, telebistari elkarrizketak eskaini zizkion eta autografoak sinatu zituen. ''L'Equipe'' kirol-egunkariko hainbat argazkitan atera zen egun batzuk geroago.
* Gaillard, Frantziako gizonezkoen boleibol selekzioaren jantziarekin (atzekaldean zenbakirik ez izan arren), 2002ko uztailaren 27an Boleiboleko Mundu Ligako partiduaren hasieran, jokalariekin Frantziako ereserkia abestu zuen. Eurosport telebista katean atera zen.
* Gaillard Montpellier Hérault RC errugbi taldearen jantziarekin zelairatu zen partiduaren hasieran. Partiduaren baloia eskuetan zeramala, zelaiaren erdigunera joan eta epaileari eskua estutu zion. Segurtasun guardia iruzurraz konturatu zenean, Remik entsegu marrararaino korrika egin eta marra gainean errodatu zuen.

## Kanpo estekak 
*  Rémi Gaillarden weborria
Barreiros

**Barreiros** Lugoko probintziako A Mariña Oriental eskualdean dagoen udalerria da. 2007an 3.246 biztanle zituen 72,4&nbsp;km2tan banaturik.

## Barreirosko parrokiak 
Barreirosko biztanleria hurrengo parrokien artean banatzen da:

* Cabarcos
* Celeiro de Mariñaos
* Reinante
* San Cosme
* San Miguel de Reinante
* San Pedro de Benquerencia
* San Xusto de Cabarcos
* Vilamartín Pequeno

## Kanpo estekak 
*   Barreirosko udalaren webgunea
A Pontenova

**A Pontenova** Lugoko probintziako A Mariña Oriental eskualdean dagoen udalerria da. 2007an 2.971 biztanle zituen 135,8&nbsp;km2tan banaturik.

## A Pontenovako parrokiak 
A Pontenovako biztanleria hurrengo parrokien artean banatzen da:

* Bogo (San Pedro)
* Conforto (Santa María)
* A Pontenova (Sagrado Corazón)
* Rececende (San Xoán)
* Santo Estevo de Rececende (Santo Estevo)
* Vilaboa (San Xulián)
* Vilameá (San Vicente)
* Vilaoudriz (Santiago)
* Vilaouruz (San Martín)
* Vilarmide (O Salvador)
* Xudán (Santa María Madanela)

## Kanpo estekak 
*  A Pontenovako udalaren webgunea
Seagram Building

thumb|250px|Seagram Building
**Seagram Building** New York hiriko etxe orratz bat da, 375 Park Avenue-n kokatua, 52. eta 53. kaleen artean. Ludwig Mies van der Rohe arkitekto alemaniarrak diseinatu zuen, Philip Johnson amerikarrarekin lankidetzan, eta bere eraikuntza 1958an bukatu zen. 38 solairu ditu (157 m garai).

## Ezaugarriak 
Eraikin honek eta bere estiloak ("Nazioarteko Estiloa" deritzonak) izugarrizko eragina izan zuten Amerikako eta munduko arkitekturan. Eraikuntza-estilo horren ezaugarri bereizgarrienetako bat da eraikinen egitura kanpoalderantz agerian uztea. Mies van der Rohek pentsatzen zuenez, eraikin baten egitura-elementuek agerian egon behar zuten. Seagram Building, garai hartako eraikin ia guztiak bezalaxe, altzairuzko egitura batekin egina zegoen, eta egitura horri euste-funtziorik betetzen ez zuten beirazko hormak atxiki zizkioten. Mies-en nahia zen altzairuzko egitura ageri-agerian uztea, baina Estatu Batuetako eraikuntza-arauek agintzen zutenez, egiturazko altzairu guztiak sutatik babesteko material batez estalita behar zuen egon (eskuarki, zementuz). Izan ere, gaizki babestutako altzairuzko zutabe nahiz habeak bigundu eta eror daitezke sute bat gertatuz gero. Zementuak eraikinaren egitura ezkutatu zuenez (Mies zeharo horren kontra egon arren), euste-funtziorik betetzen ez zuten habeak erabili zituen, egitura nolakoa zen agerian utzi nahian. Habe horiek eraikinaren kanpoaldetik ikus daitezke, eta bertikalean ipinita daude, beirazko leiho handiak inguratuz.

Seagram eraikinaren beste ezaugarri garrantzitsu bat da aurrealdean daukan plaza. Eraikinak ez du betetzen hasiera batean orubeak eskaintzen zuen espazio guztia. Izan ere, eraikitzaileak uko egin zion orubearen zati batean eraikitzeari (eta horrek ahalbidetuko zuen espazio eraikiaren hainbat eta hainbat metro koadrori), horren ordez eraikinaren aurrean iturriz apaindutako plaza bat sortzearren, Seagram eraikinaren edergarri eta osagarritzat hartu behar dena.

## Kanpo estekak
Trabada

**Trabada** Lugoko probintziako A Mariña Oriental eskualdean dagoen udalerria da. 2007an 1.451 biztanle zituen 82,7&nbsp;km2tan banaturik.

## Trabadako parrokiak 
Trabadako biztanleria hurrengo parrokien artean banatzen da:

* A Fórnea (Santo Estevo)
* A Ría de Abres (Santiago)
* Sante (San Xiao)
* Trabada (Santa María)
* A Valboa (Santa María Madanela)
* Vidal (San Mateo)
* Vilaformán (San Xoán)
* Vilapena (Santiago)

## Kanpo estekak 
*  Trabadako udalaren webgunea
Orippo

**Orippo** erromatar hiri bat da, turdetaniar jatorrikoa, Via Augustan kokatutakoa, Erromatik Cadizera, Antoninoren Ibilbidean eta Vicarelloko Edalontzietan aipatua.

Sevillako probintziako egungo Dos Hermanas udalerrian dago, Guadaira ibaiaren bideraketaren ondoan.

Badaude indusketa batzuk, non, ikusgai dagoen zatia, Herberoen Dorrea izenekoa den, buztingintza labeak ere aurkitu direlarik, horietakoren bat, oso kontserbazio egoera onean. Baita beste hondakin batzuk ere. Txanpon propioa egitera ere iritsi zen.

Zoritxarrez, jatorrizko finkatze arkeologikoa sistematikoki kaltetua izan da hamarkadetan zehar, (arpilaketa, jatorriz landa lurra zen lur batean luberriketa desegokiak...) gaur egun, ia erabat suntsitua dagoelarik, batez ere, udaletxeak baimendutako industrialde baten eraikuntzaren ondorioz, aztarnategien hasierako eremuan zehar hedatzen joan dena.

Zorionez, 1992an datatutako azken introspekzioetan zehar, probintziako katalogo arkeologikoan bildutakoak, zakil formako beirazko objektuak agertu ziren, mahats biltze garaian zehar egiten ziren erromatar orgien ebidentzia.

## Kanpo estekak
Alpeetako Garaikurra

**Alpeetako Garaikurra** (frantseses *Le Trophée des Alpes*, latinez *Tropaeum Alpium*) La Turbie udalerrian dago, Frantziako Itsas Alpeak departamenduan kokatua, Monakoko printzerriaren gaineko toki garai batean. Bere eraikuntza, Augusto enperadoreak agindu zuen, eskualdean bizi ziren eta euren salgaiak garraiatzeko erromatar galtzadak erabiltzeko ohitura zuten merkatariei erasotzen zieten liguriarren aurkako bere behin betiko garaipena ospatzeko. Dorreko harrietako batean, tribu hauen zerrenda grabatua dago.

Garaikur honek, ez zuen inolako erabilgarritasun militarrik, Italia eta Galia Narbonensis probintzien arteko muga adierazteko soilik balio zuen, ondoren Var ibaia dagoen tokira pasako zena.

XII eta XV. mendeen artean, gotorleku bezala erabilia izan zen eta kanpoko harresiari itsatsitako etxeak eraiki ziren.

1705ean, Frantzia eta Savoiaren arteko gerra berrabiarazi zenean, Frantziako Louis XIV.ak, eskualde osoko gotorleku guztiak suntsitzea agindu zuen, eta bere ingeniariek, garaikurraren zati bat eztandarazi zuten. Harriak, orduan, harrobi bezala erabiliak izan ziren, eta, beste gauza batzuen artean San Miguelgo Eliza eraikitzeko balio izan zuten.

## Kanpo estekak
Lærdaleko tunela

**Lærdaleko tunela** () 24,5 kilometroko luzera duen errepideko tunel bat da Lærdal eta Aurland lotzen dituena, Sogn og Fjordane konderrian. Tunel honen eraikuntza 1995ean hasi eta 2000. urtean amaitu zen Oslo eta Bergen arteko E16 ibilbidearen zati da.

Seikanekoa Japonian edo Eurotunela Frantzia eta Britainia Handiaren artean, bezalako trenbide tunelak dauden arren, 50 kilometrotik gora izan ditzaketenak, Lærdalekoa, munduko errepide tunelik luzeena da.

Tunelaren diseinuak, gidarien estres mentala kontutan hartzen du, eta hiru bihurgune handi ditu bere ibilbidean banatuak, ikusmenari atseden eman eta monotonia apurtzen laguntzen duten tamaina eta argiztapenarekin.

## Kanpo estekak 
*  Laerdal - Munduko errepideko tunelik luzeena
Hirupagoeta

**Hirupagoeta** Aralar mendilerroan dagoen mendi bat da Putterri edo Putxerri menditik iparraldera, honengandik Kalelantegi edo Etxarri-Aranatzeko lepoak banatzen duelarik.

## Irispideak 
Elkorriko bihurgunetik Lizarrustiko mendatetik pixkat beherago, Kalelantegi leporaino igotzen den bidea hartu behar da. Ezkerretik, tontor txiki honetara iristen da, eskuinetik, Putxerrira igotzen den bitartean. Gertu, beste mendi batzuk ere badaude, guztietatik egun bakarrean ibilaldia egiteko modukoak. Aparein, Uazkuru edo Kargaleku, adibidez.

## Kanpo estekak