open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Porte de Vincennes (Parisko metroa)

**Porte de Vincennes** (*Vincennesko Atea*, euskaraz) Parisko metro eta Île-de-Franceko tranbiaren geltokia da, Paris udalerriko XII. eta XX. barrutian kokatuta dagoena, *cours de Vincennes* eta *rue des Pyrénées* artean hain zuzen.

Geltokia 1900eko uztailaren 19an ireki zen, Parisko metroaren linea inauguratzearekin batera.

## Sarbideak 
*  Avenue du Général-Niessel
*  Passage de la Voûte
*  Avenue Docteur-Netter
*  Rue des Pyrénées

## Historia 
Metroko geltokia 1934ko martxoaren 24an ireki zen, linearen eraikuntzarekin.

1934ko martxoaren 24an Château de Vincennesen egindako luzapenean, estazioa sakon berregituratu zen. Begizta kendu eta bi tunelak ekialdera elkartzen dira Porte-de-Vincennes etorbidearen azpian. Nasak hormigoi armatuzko sabai berri baten azpian luzatuta daude, jatorrizko ganga luzatuz eta geltoki erdiko bi trenbideetako bat utzita. Korridoreak eta sarbideak aldatu egiten dira, bidaiarien sarrera nahiz irteera noranzko bakoitzean ahalbidetzeko.

Tranbiako geltokia 2012ko abenduaren 15ean ireki zen.

## Konexioak 
## Irudiak 

Travaux_T3b_-_Porte_de_Vincennes_-_Juillet_2012_(36).jpg|Tranbiako geltokiko lanak
Metro_1_Porte_de_Vincennes_quai.JPG|Geltokia, 2007n
Station_de_métro_Porte_de_Vincennes_à_Paris_en_restauration.jpg|Geltokiko lanak, 2008n

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Parisko metroa
* Parisko metroaren geltokiak
* 1. linea (Parisko metroa)
* Île-de-Franceko tranbia
* 3a linea (Île-de-Franceko tranbia)
* 3b linea (Île-de-Franceko tranbia)

## Kanpo estekak 
*  RATPko web gunea
*  Île-de-France Mobilitésko web gunea
Eztarriko trabamendu

**Eztarriko trabamendua** arnasbideetako buxadura da, normalean akzidentala, baina batzuetan kronikoa, oro har elikagaien irensteak huts egiten duenean, eta erasandako subjektua itotzea eragin dezakeena, baita heriotza ere, azkar konpontzen ez bada. Askotan, txingoma, umeentzako gomazko pilula, hestebete, mahats, puxika, jostailu txikiekin edo gaizki murtxikatutako janari-zati handi bezalako elikagaiekin gertatzen da.

Burmuinetako kalteak izaten hasi aurretik arnasa berreskuratzeko kalkulatzen den denbora ezin da 4 minututik gorakoa izan. Heriotza 6 eta 10 minutu artekoa izan daiteke (gutxi gorabehera eta biktimaren arabera), baina denbora hori pixka bat luza daiteke konorterik gabeko biktimarengan bihotz-biriketako bizkortzea (BBB) aplikatuz.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Heimlichen maniobra

## Kanpo-estekak
Itotze

**Itotze** izan daiteke:
* Itotze, lepoa estutzean gertatzen den asfixia.
* Itotze, uretan gertatzen den asfixia.
Arte galkor

thumb|250px|Arte galkorra ez da irauteko egiten.
**Arte galkorra** denboraren poderioz, epe laburrean desagertuko den adierazpen artistikoa da. Ez da gordetzeko artea, nahita ez desgertu behar den errealitatea eta, gordetzen bada, bere unean izan zuen balioa galduko dugu. Arte galkorraren adibideak tatuajeak, instalazio artistikoak, gastronomia, piroteknia, moda, izotzez egindako eraikinak, lorazaintza, Performance artea, body art... "Arte galkorra da bere izaera galkorragatik betiko lanik uzten ez duen adierazpen artistiko hori guztia.".

## Arte galkor desberdinak 
* Arkitektura galkorra.
* Giza gorputzean egindako artea.
* Izadiaren elementuekin egina.
* Moda
* Lurrigintza
* Gastronomia
* Grafitiak
* Kontzeptu-artea
* Ekintza artea
* Teknologia berriak
* Instalazioak

## Iruditegia 

Image:
Performancero.jpg|Perfomance art Mexiko hirian.
Tea_ceremony_performing_2.jpg|Tearen japoniar zeremonia.
Beach_Fireworks_FLL_2014_4x6_JTPI_8673_Crop_(14602266435).jpg|Piroteknia.
Interbentzioa.jpg|Iruña Cormenzanaren *EskuBideak* interbentzioa Donostiako Kontxako hondartzan, 2024ko urrian. Demografia eta Migrazioak jardunaldietan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Arte galkorra EcuRed webgunean.
Itotze (maniobra)

**Itotzea** arnasa hartu ezinik hiltzea da. Maniobra lepoa estutzean datza, karotida arteriak edo trakea konprimitzeko. Itotzea borondatezkoa (suizidio-saiakera, gizahilketa, praktika erotikoa- itotze-jokoa- eta abar) edo ustekabekoa (objektu bat erortzeak eragindako konpresioa, lanean ari diren makinetan istripuz sartutako jantziak, adibidez) izan daiteke.

Itotzea ere heriotza-zigorra betearazteko erabili izan da, bai urkamendiaren bidez, bai eskuekin. Zuzenbidean, itotzea hilketa saiakeratzat hartzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bérault (Parisko metroa)

**Bérault** Parisko metroaren geltokia da, Saint-Mandé eta Vincennes udalerrian kokatuta dagoena, *place Bérault* eta *avenue du Petit-Parc* artean hain zuzen.

Geltokia 1934ko martxoaren 24an ireki zen, Parisko metroaren linea inauguratzearekin batera.

## Sarbideak 
*  29, Avenue de Paris
*  63, Avenue de Paris
*  64, Avenue de Paris
*  98, Avenue de Paris

## Historia 
Geltokia 1934ko martxoaren 24an ireki zen, linea Vincenneseraino zabaltzearekin.

lineak, Bérault geltokiak, automatizazioa amaitu du. lineako estazioek aldaketa sakonak izan dituzte, hala nola ate palialak instalatzea, baldosak aldatzea edo argiztapena modernizatzea. Bérault geltokia RATPk aukeratu zuen eraberritze horretan erabiltzen zen geltoki-prototipoa izateko. Nasak 2008-2009 ikasturtean berritu ziren. 2008ko uztailaren 28an eta 29an jaso zituzten, eta 2009aren hasieran palanka atez hornitu zituzten.

## Konexioak 
## Irudiak 

Fitxategi:Metro Paris - Ligne 1 - Berault.jpg|Geltokiko lanak, 2008n
Fitxategi:Metro Paris - Ligne 1 - Berault - Installation facades de quai (31).jpg|Ateko lanak, 2009n
Fitxategi:Metro Paris - Ligne 1 - Berault - Installation facades de quai (20).jpg|Ateko lanak, 2009n
Fitxategi:Entrée Métro Bérault St Mandé 1.jpg|Geltokiko sarrera, 2017n

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Parisko metroa
* Parisko metroaren geltokiak
* 1. linea (Parisko metroa)

## Kanpo estekak 
*  RATPko web gunea
*  Île-de-France Mobilitésko web gunea
Hidrokuzio

**Hidrokuzioa** gorputz-tenperaturaren bat-bateko jaitsierak eragiten duen sinkopea da, ur hotzetan sartuta. Arruntean **digestio-etendura** diote baina termino hori ez da egokia, ez baita digestio-prozesuaren alterazioa, baizik eta digestio-sintometako multzo bat, hidrokuzio-sinkopearekin lotzen dena, zeina gorputz-tenperaturaren bat-bateko jaitsierak eragiten baitu. Gehienetan, bihotz-biriketako geldialdi bat eragiten du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lipotimia

**Lipotimia** bat-bateko eta askotan iragarri gabeko tonuaren galera (ahulezia) da, askotan, baina ez nahitaez konorte-galerarekin batera. Gertakariarekin batera konortea galtzen bada, sinkope terminoa erabiliko dugu.

Arrazoi nagusiak bihotzekoak (adibidez, bihotz-taupada irregularrak, presio arterial baxua), konbultsioak edo kausa psikologikoak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Esparatrapu

thumb|250px|Esparatrapu kirurgikoa
**Esparatrapua** ehun, tela ziratu, paper edo mintz zelulosikoa da, bere aurpegietako batean substantzia itsasgarri batez estalia, eta zenbait kasutan printzipio medikamentoso edo sendagairen bat duena. Larruazalean ezartzen da, sendagarri gisa bere hartan, edota sendaketa handiago bat mantentzeko erabiltzen da. ASTM PSTC/6 araua jarraitzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Miren Jone Azurza

**Miren Jone Azurza Aristegieta** (Donostia, 1929ko maiatzaren 18a - *ibidem*, 2022ko maiatzaren 15a) gipuzkoar kazetaria izan zen, euskarazko kazetaritza modernoaren aitzindaria. *Zeruko Argia*-ko zuzendaria izan zen 1969-1975 bitartean. Ohorezko Rikardo Arregi saria jaso zuen 2011n,

## Bizitza 
Miren Jone Azurza Donostiako Antigua auzoan jaio zen, 1929ko maiatzaren 18an. Aita, Joxe Azurza, irakaslea zen, eta ama, Juli Aristegieta, Gipuzkoako telefono konpainiako langilea. Bost haurride izan ziren. Amarengandik hartu zituen lehenbiziko eskolak, etxean, eta zortzi urte zituelarik Antiguako Lourdesko Kolegioan hasi zen. 1936an, Espainiako Gerra Zibila piztu zenean, aitak Ipar Euskal Herrira ihes egin behar izan zuen, fusilatzeko zerrenda batean zegoelako. Gerra amaitu ondoan etxera itzuli bazen ere, Gobernazioak galarazi zion irakaskuntza ofizialean aritzea.

Batxilergoa Donostiako Peñaflorida Institutuan burutu eta gero, irakasle ikasketak hasi zituen. Garai hartan, ordea, bokazio erlijiosoa sentitu zuen. Horiek horrela, Gasteizko Misiolari Sekularren egoitzan sartu zen 1950eko apirilean. Bi urteko prestakuntzaren ostean, irakasle hasi zen Avilako Residencia Ciudad Ducal ikastetxean, eta zuzendaria ere izan zen. 1950eko hamarkadaren amaieran, *Vida Nueva* aldizkari katolikoan idazteko proposamena egin zioten. Urte pare bat kazetari jardun ondoren, titulua ateratzea erabaki zuen; eta baita egin ere, Madrilgo Kazetaritza Eskola Ofizialean. Praktikak Bilboko *La Gaceta del Norte* egunkarian egin zituen. eta laguntzaileak bilatu herrietan, tokian tokiko kronikak idazteko. Kazetaritzako hizkera garatzeko beharraz oharturik, Xalbador Garmendia kontratatu zuen zuzentzaile. Frankismoaren zentsura zorrotza ere pairatu zuten urte haietan.

Aldizkariaren norabidea zela-eta izan zituen desadostasunak tarteko, 1974an utzi zuen *Zeruko Argia*-ren zuzendari postua. 1975-1980 bitartean, Historia ikasi zuen Deustuko Unibertsitatearen Donostiako egoitzan. 1977an, *Deia* egunkariaren sorreran, hara zuzendu zituen bere kazetari lanak, *Zeruko Argia*-ko beste kazetari askok moduan. Kulturako informazioa, elkarrizketak eta udal-gaiak jorratzeaz gain, iritzi zutabe bat idazten zuen egunero, *Juan Olalde* sinaturik. *Garaia* eta *Muga* aldizkarietan ere kolaboratu zuen. Deia-n aurretiko erretiroa harturik, 1990etik 1996ra Jose Maria Setien gotzainaren prentsa bulegoan jardun zuen boluntario.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Garmendia, Elixabete *Miren Jone Azurza*, *Bidegileak* saila, Eusko Jaurlaritzaren Argitalpen Zerbitzu Nagusia, 2020, bideoak2.euskadi.eus
* Letona Biteri, Xabier *Euskarazko kazetaritza modernoaren zimenduak, Miren Jone Azurzaren begietatik*, *Argia* astekaria, 2009ko abuztuak 2, argia.eus
Gaza (oihala)

thumb|250px|Gaza bat
**Gaza** ehun arin eta gardena da, harizkoa edo normalean kotoizkoa, elkarrengandik oso bananduak dauden hariz osatua. Zauriak sendatzeko erabili ohi da, esterilizatu ondoren. Gaza substantzia medikamentosoz blaitua egon daiteke, bereziki antiseptikoz (iodoformoa, azido borikoa, azido salizilikoa, etabarrez). Normalean konpresa edo lotura moduan erabiltzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Orratz hipodermiko

thumb|250px|Sei orratz hipodermiko: 26G x ½" (arrosa), 25G x ⅝" (laranja), 22G x 1¼" (beltz), 21G x 1½" (berde), 20G x 1½" (hori), 19G x 1½" (zuri)
**Orratz hipodermikoa** gorputzean substantziak injektatzeko xiringa batekin erabiltzen den orratz huts batez osatutako tresna sanitario bat da. Gorputzeko fluido eta ehunen laginak hartzeko ere erabil daitezke. Alexander Wood eskoziar medikuak asmatu zuen 1853an, bere emazteak minbizi sendaezina zuelarik, hain zuzen ere morfina injektatzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Xiringa

thumb|250px|Xiringa estandar moderno bat
**Xiringa** (, "tutu" hitzetik erakarria) gai likidoak gorputzeko hodi, barrunbe edo ehunetan sartzeko erabiltzen den tresna da: tutu bat da funtsean, muturretako bat moko-moduan amaitzen da, hortxe orratza egokitzen zaiolarik, eta tutu horren barruan enbolo batek edo antzeko mekanismo batek funtzionatzen du, likidoa xurgatu eta kanporatzeko. Substantzia bat xiringa batekin emateko prozesuari injekzioa diogu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Serum fisiologiko

**Serum fisiologikoa** uretan dagoen gatz disoluzio bat da, bere presio osmotiko, pH eta indar ionikoaren ezaugarri definituengatik maila bateraino organismo biziekin bateragarria dena. Serum fisiologikoa sodio kloruroaren disoluzio antzua da, % 0,9koa uretan. Odolaren ordezko gisa erabiltzen da bolemia nabarmen gutxitzen denean eta hainbat substantzia aplikatzeko bide gisa (adibidez, injektagarriak). Hartog Jacob Hamburger herbeheretarrak serum fisiologikoa 1896an asmatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tornikete

thumb|250px|Tornikete bat besoan
**Torniketea** edo **garrotea** lehen sorospenetarako tresna mediko bat da, zain bat konprimitzeko erabiltzen dena, arrazoi ezberdinengatik, odoljario bat gelditzeko, edo zain edo hodi bat bereizteko odola ateratzeko. Tresna hori erabiltzean, medikuak edo erizainak zenbait neurri hartu beharko ditu, nagusiena orratz hipodermikoa sartzean torniketea kentzea izanda.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Azido boriko

thumb|Azido borikoaren egitura kimikoa.
**Azido borikoa** H3BO3 formula duen konposatu kimikoa da. Antiseptiko, intsektizida, sugarraren atzeratzaile eta beste konposatu kimiko batzuen aitzindari bezala erabiltzen da. Normalean, oinak garbitzeko putzuak egiteko erabiltzen da. pH-aren erregulaziorako tanpoi gisa ere erabiltzen da. Uretan erraz disolbatzen den kristal gisa (kristal zurien hautsa) aurkitu ohi da. Bere forma minerala sassolita gisa ezagutzen da.

## Historia eta iturriak 
Azido borikoa Wilhelm Homberg-ek prestatu zuen lehenengo aldiz, borax-etik abiatuta, azido mineralak erabiliz. Hala ere, azido borikoaren moduko boratoak greziarren garaitik erabili izan dira, garbiketarako, elikagaien kontserbaziorako, eta beste hainbat ekintzetarako. Azido borikoa 1948. urtean erregistratu zen lehenengo aldiz, Amerikako Estatu Batuetan, intsektizida moduan. 1981. urtera arte hosto-ongarrien osagai moduan eta itsaskien moduko elikagaien kontserbaziorako erabiltzen zen, baina 1983. urtetik aurrera, administrazioen gomendioen ondorioz, metabisulfito sodikoarekin ordezkatuz joan da, eta gaur egun, bere erabilera debekatuta dago.

Azido borikoa Toscana, Eoliar uharteak eta Nevada moduko sumendi-lurraldeetan aurkitu ohi da. Hala ere, hainbat mineralen - borax, borazita, boronatroakaizita eta kolemanita - osagai moduan ageri da. Azido borikoa eta bere gatzak itsas uretan ere aurkitu dira. Landareetan ere ageri da, eta batez ere, fruitu gehienetan
* Bere masa molarra 61,83 g/mol-etakoa da.

### Kimikoak 
* Azido boriko molekula bakoitza boro-oxigeno lotura sinplez osatuta dago.
* Boro atomoak posizio zentrala okupatzen du, eta hiru hidroxilo taldetara lotuta dago.
* Azido borikoaren geometria molekularra trigonal planarra da..

## Erabilera 
### Insektizida 
Azido borikoa lorezaintzan erabiltzen da termiten, zimitzen, inurrien, labezomorroen, arkakusoen eta beste hainbat intsektuen izurriekin amaitzeko.

### Kosmetika 
Bere propietate antibakterianoei esker, azido borikoa kosmetikan erabiltzen da produktuak bakterioetatik babesteko. Aldi berean, formulazioen pH-a erregulatzeko edota zenbait produktu loditzeko erabiltzen da ere. Bere propietate idorgarriak direla eta ere erabiltzen da, poroak ixteko. 

### Medikuntza 
Bere propietate antimikrobianoei esker, azido borikoa medikuntzan erabili ohi da, infekzioen tratamendurako. 

### Industria 
Industrian, azido borikoa beira-zuntza egiteko erabiltzen da batez ere. Bere propietate fisiko-kimikoak direla eta, bitxigintzan, su-itzalgailuetan, dinamitan, xaboietan, zeramikan eta industria nuklearrean ere erabiltzen da. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Namor

**Namor**, jaiotze izeneaz **Namor McKenzie**, Marvel Comics argitaletxearen superheroi bat da. Bill Everettek sortu zuen eta *Motion Picture Funnies Weekly* aldizkariaren 1. zenbakian agertu zen (1939ko urria).

Gizaki itsas kapitain baten eta Atlantidako printzesa baten semea da, hortaz, DC Comics argitaletxearen Aquaman superheroiarekin antzekotasuna badu.

Bere ahalmenak honakoak dira: itsaspeko egokitzea; gizakiazgaindiko indarra, abiadura, arintasuna, zentzumenak eta erreflexuak; inbulnerabilitate arina; horpoetako hegal txiki batzuen bidez hegan egin dezake; itsas izakiekiko kontrol telepatikoa; iraunkortasuna; hidrokinesia; itsas izakien ahalmenak bereganatzeko gaitasuna; gorputz uraren sortzea; itsas bizitzarekiko enpatia.
Mutante (Marvel Comics)

**Mutantea**, Marvel Comics argitaletxearen komikietan, X-genea deritzon genetika ezaugarria duen pertsona da, honek gizakiazgaindiko ahalmenak eta gaitasunak garatzea ahalbideratzen dio, hortik X-Men superheroi mutante taldearen izena. Gizaki mutantea **Goi Homo Sapiens** azpiespezietzat jotzen dira, Homo Sapiens gizaki arruntaren ondorengo ebolutiboa, bai eta giza eboluzioaren hurrengo urratsa ere, baina hau egia den ala ez eztabaidan dago.

Beren ahalmenak gertakari jakin batzuen ondoren bereganatutako mutatutak ez bezala (Hulk, Spider-Man, Lau Izugarriak, Deadpool), mutanteek jada jaiotzez beren ahalmenak izateko beharrezko genetika potentziala dute, nahiz eta orokorrean, beren ahalmenak gehienetan nerabezaroan agertzen hasi.

Mutatuen kasuan bezala, Mutanteen ahalmenak ere, Marvel Comics argitaletxearen superheroi gehienen antzera, duela miloika urte Celestial deritzoten izakiek burututako genetika manipulazioen ondorioz sortuak dira.
Sport prototipo

eskuinera|thumb|220x220px| Mazda 757, GTP motako diseinua.
thumb| Audi R10 TDI, oso ezaguna den sport prototipoa, Diesel motorreko Le Mans-eko 24 orduak irabazi zituen lehenengo autoa izateagatik
**Sport prototipoa** automobilismorako bereziki garatutako lasterketa-auto bat da. Gaur egun ezagunena erresistentzia prototipoak dira. 1 Formula bezalako eserleku bakarrekoak ez bezala, bi eserleku ditu, gurpil karenatuak, motorrak diseinatzeko askatasun handiagoa dute eta batzuek lau gurpiletako trakzioa dute. Sabairekin eta sabairik gabeko modeloak daude, hurrenez hurren, kupeak eta barchettak izenez ezagutzen direnak.

Gaur egun sport prototiporik ezagunenak *Le Mans Prototipoa* edo *LMP dira* eta *Daytona Prototipoa* edo *DPI dira*. Bere kontzeptu orokorra LMP eraginkorragoak eta azkarragoak dira baina askoz ere garestiagoak eta konplexuagoak dira DPIekin alderatuta, aurrekontu handirik ez duten talde pribatuetara edo eraikitzaileetara zuzenduta daudenak

Nazioarteko Automobilismo Federazioa eta Automobile Club de l’Ouest dira spor prototipoaren araudirik ezagunenak garatu dituzten erekundeak, esaterako C taldea eta 6 taldea. Iraupen-lasterketetan lehiatzen diren sport prototipoek sarritan egiten dute Grand turismoekin batera, besteak beste, Le Manseko 24 orduak, Le Mans serie amerikarra, Daytonako 24 orduak, eta Sebringeko 12 orduak. Sport prototipoentzako txapelketa espezifikoak ere badaude, iraupen desberdineko lasterketekin.
Laugarren horma

thumb|Stanislavskiren The Cherry Orchard eskoizpenean (Moscou Art Theatre, 1904), kaxa tridimentsional multzo batek benetazko gela baten ilusioa ematen du. Aktoreek ikusleak ez baleudeke bezala antzezten dute, Proscenium arku batek adierazitako "laugarren horma" ikustezin batek banandurik.
**Laugarren horma**, antzerkia, telebista, zinema edo bideojokoetan, eszenatokiaren aurrean dagoen horma imaginarioa da, horma honetan zehar ikusleek pertsonaien antzezpenak ikusten dituzte. Bestela esanda, eszenatokiko pertsonaien bizitza eta ikusleengandik banatzen duen horma edo muga imaginarioa da. Horregatik, eszenatokiko pertsonai batek edo pertsonaia batzuk ikusleengana zuzendu, ikusleei mintzatu edo haiekin interaktuatzeari "horma haustea" deritzo.

Laugarren horma izendapena eszenatokiko hiru horma fisikoez gain (atzekoa eta alboetako biak), gelaren laugarren horma izango litzatekeen aurreko horma imaginariotik datorkio.
Deadpool

**Deadpool**, jaiotze izenez **Wade Winston Wilson**, Marvel Comics argitaletxearen superbiliau eta antiheroi bat da. Rob Liefeld eta Fabian Niciezak sortu zuten eta lehenbiziko aldiz *The New Mutants* komiki liburuaren 98. zenbakian agertu zen (1991ko otsaila). Lanbidez soldadua eta mertzenarioa da.

Bere ahalmenen artean honakoak daude: osatze faktorea (Wolverinetik bereganatua); gizakiaz gaindiko indarra, erresistentzia, arintasuna eta erreflexuak; frankotiratzailea, ezpataria, arte borroketako maisutasuna eta lehergailuetan aditua; teletransportazio gaitasuna; immunitate telepatikoa.

## Zinema 
Zineman Ryan Reynolds aktoreak antzeztu du.
* *X-Men Origins: Wolverine* (2009)
* *Deadpool* (2016)
* *Deadpool 2* (2018)
* *Deadpool & Wolverine* (2024)

## Kanpo estekak
Franz Xaver Winterhalter

**Franz Xaver Winterhalter** (Menzenschwald, Oihan Beltza, Badengo hauteslerria, 1805eko apirilaren 20a - Frankfurt am Main, Alemaniar Inperioa, 1873ko uztailaren 8a) alemaniar margolaria izan zen, erregetzaren eta goi-gizartearen erretratuengatik ezaguna. Luis Filipe Frantziakoak gorteko margolari izendatu zuen. Erresuma Batuko errege-familia eta Napoleon III.aren familia ere erretratu zituen.

## Iruditegia 

Irudi:Winterhalter Markgraefin Sophie.jpg|*Sofia Suediakoa, Badengo dukesa-handia* (1828)
Irudi:Karl Joseph Berkmuller 1830.jpg|*Karl Joseph Berckmüller* (1830)
Irudi:Leopold, Grand Duke of Baden.PNG|*Leopoldo I.a Badengoa* (1831)
Irudi:Girl from the Sabine Mountains.jpg|*Sabino Mendietako neska gaztea*
Irudi:Ludwig, Graf von Langenstein 1834.jpg|*Ludwig von Langenstein kontea* (1834)
Irudi:Franz Xaver Winterhalter - Italienerin mit Kind.jpg|*Emakume italiarra haur batekin* (1836)
Irudi:Franz Xaver Winterhalter King Louis Philippe.jpg|Luis Filipe Frantziakoa (1839)
Irudi:1840 portrait of King Leopold I (King of the Belgians) by Winterhalter.jpg|Leopoldo I.a Belgikakoa (1840)
Irudi:Louise d'Orléans, reine des Belges.jpg|Luisa Orleanskoa (1812-1850), Belgikako erregina (1841)
Irudi:Franz Xaver Winterhalter Queen Marie Amelie.jpg|Maria Amelia, Frantziako erregina (1842)
Irudi:Prince Albert - Franz Xaver Winterhalter 1842.jpg|Alberto Saxonia-Coburg eta Gothakoa (1842)
Irudi:The Young Queen Victoria.jpg|Viktoria Erresuma Batukoa (1842)
Irudi:Franz Xaver Winterhalter Leonilla Princess of Sayn Wittgenstein Sayn.jpg|Leonila Sayn-Wittgenstein-Sayn, Baryatinsky jaioa (1843)
Irudi:Leonilla Ivanovna Baryatinskaya.jpg|Leonila Sayn-Wittgenstein-Sayn, Baryatinsky jaioa (1849)
Irudi:Queen Isabella II of Spain by Franz Xaver Winterhalter, 1852.jpg|Isabel II.a Espainiakoa (1852)
Irudi:Empress Eugénie in Court Dress (Guillemet after Winterhalter, Musée d'Orsay).jpg|Eugenia de Montijo (1853)
Irudi:L'impératrice Eugénie à la Marie-Antoinette, 1854, Franz Xaver Winterhalter.jpg|Eugenia de Montijo Maria-Antonieta bezala jantzita (1854)
Irudi:Dalip singh winterhalter.jpg|Dhulîp Singh Maharajah (1854)
Irudi:Winterhalter Eugenie 1855.jpg|Eugenia de Montijo bere ohorezko damez inguratua (1855)
Irudi:Princess Feodora of Hohenlohe-Langenburg.jpg|Feodora Hohenlohe-Langenbourgekoa (1855)
Irudi:Prince Impérial 1864 Winterhalter.jpg|Lois-Napoleon Bonaparte (1856-1879)|Printze Inperiala (1864)
Irudi:Eugénie imperatrice.jpg|Eugenia de Montijo (1864)
Irudi:Elisabeth of Austria, by Franz Xaver Winterhalter.jpg|Elisabet Bavariakoa (1865)
Irudi:Winterhalter auto-portrait 1868.jpg|Autoerretratua (1868)
Mugimendu Errepublikano eta Herritarra

**Mugimendu Errepublikano eta Herritarra** (, **MRC**) Frantziako ezkerreko alderdi politiko bat da. Mugimendu Errepublikanoa eta Herritarra (MRC) 1993an sortu zuten, Herritarren Mugimendua (MDC) izenarekin. Aurretik, MDC Frantziako Alderdi Sozialistaren korronte bat izan zen. 2004ko Parisko Kongresuan, MRCk ezkerreko errepublikanoen birsortzearen alde lan egiteko borondatea berretsi zuen. Konklabean, Georges Sarre ministro ohia aukeratu zuten lehen idazkari, Jean-Pierre Chevènement buruzagi historikoaren ordez.

## Kanpo estekak
Chipo Chung

**Chipo Tariro Chung** (Dar es Salaam, 1977ko abuztuaren 17a) Tanzanian jaiotako aktore eta aktibista zimbabwearra da, hainbat telesail britainiarretan parte hartzeagatik da ezaguna. Gaur egun Londresen bizi da.

## Biografia 
Aita Rugare Gumbo zimbabwearra eta ama Fay Chung txinatarra ditu eta Rhodesiako (gaur egungo Zimbabwe) gerratik ihes egin ondoren Dar es Salaam hirian errefuxiaturik zeudela jaio zen Chipo. Izenak "oparia" esan nahi du shona hizkuntzan. Aurreneko bi urteak Mozambikeko errefuxiatu esparruetan bizi izan ondoren Zimbabwera itzuli zen familia, Harare hiriburura, eta Over the Edge antzerki konpainian graduatu zen. Aita Zimbabweko gobernuan agintzen zuen alderdiko kidea zen eta ama Hezkuntza ministroa.

Chipok 18 urte zituela ama Nazio Batuen Erakundean lan egitera Estatu Batuetara joan zen eta alaba berarekin eraman zuen. Yale Unibertsitatean ikasi ondoren Londresko Royal Academy of Dramatic Art (RADA) akademian graduatu zen 2003an.

2015ean Estatu Batuetako *A.D. The Bible Continues* telesail biblikoan rol garrantzitsua izan zuen, Maria Magdalena izan zen hain zuen ere, eta *Into the Badlands* telesailean ere 14 ataletan agertu zen *The Master* liderraren paperean.

## Aktibismoa 
*SAFE-Kenya* elkartea sortu zuen Nick Redingekin batera. Antzerkiaren bidez aldaketa sozialak bultzatu nahi dituen elkartea da, GIB birusean eta klitoriaren ablazioan zentratzen da bereziki. *Peace Direct* elkartean ere hartzen du parte, Zimbabwen bakearen alde lan egiten duen emakume taldea da. *RADA Council* eta Britainia Handiko ''International Committee for Artists' Freedom (ICAF)'' elkarteetako kide ere bada.

## Filmografia 
### Filmeak 
### Telesailak 
## Bideo-jokoak 
## Mugikorrerako aplikazioak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Maite Lephaille

**Maite Lephaille** (Sohüta, Zuberoa, 1957) kazetari ohia da. 30 urtez jardun zuen Xiberoko Botza irratian esatari.

## Bizitza 
### Lehen urteak 
Sohütako Ameltze kartierrean sortutako laborari alaba da. Hiru ahizpetan gazteena. Egiazko etxeko lanak egin behar izaten zituen lehenik, eta, ondoren, eskolakoak. Gazterik hasi zen ikasten eta lanean; aste goienetan. Laborantza ikasketak burutu zituen.

Etxeko hizkuntza euskara zen. Frantsesa eskolan ikasi zuen, eta ezagutu zuen euskaraz hitz egiteagatik eskolan jartzen zuten zigorra. Ziria batetik bestera pasatu behar izaten baitzuten eta azkenak zigorra jasaten zuen.

Haur denboran, Hegoaldea ez zen existitzen. Geroago, Maulen egin ziren bi Aberri egunetan parte hartu eta orduan sartu zitzaion Euskal Herriko mapa bere baitan

### Lan ibilbidea 
21 urte inguru zituenean Laborantza kontabilitatean hasia zen lanean, Donapaleun. Udazkenean baziren kultur asteak, sekulako dinamika bazen. Jende anitz biltzen zen bertan. Antzerkiak, dantzaldiak eta ekitaldi ugari antolatzen ziren. Maite laguntzaile gisa ari zen; Ozazen [Zuberoa] biltzen ziren. Ikastolaren alde ere hainbat lan egindakoa da.

Taldean aritze hori laket zuen izugarri, eta kontulari lana utzi eta irratian aritzera erabaki zuen.

Militantzia zena bizibide bilakatu zion mihi dantzak. 30 urtez irrati-esatari jardun du Botza irratian, harik eta erretreta hartu arte. Administrazio kontseiluan segitzen du parte izaten, laguntzaile gisa. 

### Mendizaletasuna 
Pirinioetako kaskoak sarri igotzen ditu. Nepalen ere egona da, Everesten lehen kanpalekuan; eta Bolivian, 6.000 metrotik gorakoetara igotzen.

## Erreferentziak
Sinkope basobagal

**Sinkope basobagala** garuneko iskemiak eragindako lipotimia edo zorabioa da, hipertonia bagal erreflexu baten ondorioz agertzen dena. Sinkopearen kausak ez dituzte guztiz ulertu, baina uste da gehiegizko zain-karga periferikoa duten pertsonengan agertzen direla.

Urtero mila pertsonetatik batek jasaten du. Sinkoperik ohikoena da, %50 baino gehiagotan gertatzen dena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Spencer Dryden

**Spencer Charles Dryden** (New York, 1938ko apirilaren 7a - Petaluma, Kalifornia, 2005eko urtarrilaren 11) estatubatuar bateria-jotzailea izan zen. Jefferson Airplanen jotzeagatik ezaguna, New Riders of the Purple Sage eta The Dinosaurs taldeetan ere jo zuen. Charles Chaplin iloba zen. Jazza jotzen hasi zen eta 1966an Skip Spence ordezkatu zuen Jefferson Airplane taldean. Taldea 1970ean utzi zuen, Altamonteko Jaialdian izandako istilu bortitzen ondoren.
Egadak

**Egadak** edo **Egada uharteak** (; , ; ) Italiako uhartedi bat da, Sizilian dagoena, Tirreniar itsasoaren eta Siziliako itsasartearen artean. Siziliako mendebaldeko kostaldetik 7 km ingurura dago, Trapani eta Marsalaren artean, uhartediak hiru uharte eta bi uhartetxo ditu, baita haitz eta pila batzuk ere.

Antzinatean, jada ezagutzen ziren *Aegates* latindar izenarekin, grezierazko *Aigatai* hitzetik datorrena, hau da, "Ahuntz uharteak". Uhartedian, Egada uharteetako Itsas Erreserba Naturala dago.

## Geografia 
Ikuspuntu geologikotik, Egada uharteak estuki lotuta daude Siziliarekin; artxipelagoa, 37,45 kilometro karratukoa, Favignana, Marettimo, Levanzo uharteek eta beste uharte txikiago batzuek osatzen dute, horietako batzuk harkaitzak baino ez dira.

Klima oso leuna da neguko hilabeteetan, eta udako egunak luze, bero eta eguzkitsuak dira. Neguko batez besteko tenperatura minimoa, urtarrilean eta otsailean, 5 gradukoa da, eta uztail-abuztuko tenperatura maximoa, berriz, 45 gradukoa. Prezipitazio gutxi.

Honako uharte hauek osatzen dute uhartedia:

* Favignana
* Levanzo
* Marettimo
* Maraone
* Formica
* Stagnone
* Galera
* Galeotta
* Preveto
* Fariglione

Marsala lurmuturretik, urrutian izen bereko hiria ikus daiteke.
thumb|250px|Egadak eta Stagnone satelitetik

## Hegazti-fauna 
Egadetako hegazti-faunaren barruan sartzen dira arrano sugezalea, belatz handia, gypsa, aztore-arrano (Marettimo uhartea), belatza, sai zuria, pelikanoa, flamenko arrosa, ekaitz-txori txikia, zanga, gabai arrea, gabai arrunta, kaio hankahoria, ubarroi mottoduna, malkar-sorbeltza, hontz zuria, harkaitz-zozo urdina, kutturlio arrunta eta erroia, besteak beste.

## Historia 
Antzinako giza kokalekuen aztarnak, nagusiki, Levanzon daude, eta, neurri txikiagoan, Favignanan. Uste denez, hau azken glaziazioaren ondorioz gertatu zen, Afrika eta Siziliaren artean pasabide natural bat sortu zuena.

K.a. 241ean. Erromatarrek uharteak konkistatu zituzten Lehen Gerra Punikoko azken itsas guduaren ondoren, non Gaio Lutazio Katulok kartagotar flota garaitu baitzuen. Erromatar Inperioaren kolapsoaren ondoren, uharteak, bandaloen eta godoen eta, beranduago, sarrazenoen eskuetan erori ziren.

1081ean, normandiarrek okupatu eta gotortu zituzten. Ondoren, Siziliaren patua jarraitu zuen XVI. mendera arte, Genoako Pallavicini-Rusconiren jabetza bihurtu zirenean, eta ondoren, 1874an, Favignanako atun tranpak indartu zituen Florio familiarena.

Favignana udalerriaren zati administratibo dira, San Pantaleon eta Grande uhartea izan ezik, hauek Marsala udalerriaren zatiak baitira.

thumb|250px|Levanzoko ohiko etxea
## Sukaldaritza 
Egadeetako plater tipikoetan, kuskusezko platerak eta arrantzarekin lotutako espezialitateak daude, hala nola, atun marinatua, ezpata errea eta atun frijituaren esnea. Atuna oliba-oliotan, botargatan eta atun gazitan kontserbatzen da.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* RACHELI, Gin:* Egadi, mare e vita,* Mursia, 1979.
* BERNABÒ, Barbara: *I possessi dei Pallavicini nelle Isole Egadi,* in "Quaderni Obertenghi", IV, 2014, 297-314 orr.

## Kanpo estekak
Aerofagia

**Aerofagia** osasun-arazo bat da, pertsona batek urdailera iristen den aire asko irensten duenean gertatzen dena. Sabeleko hantura eragiten du eta sarritan korrokadak egiten ditu, eta mina eragin dezake.

Atzerapen kognitiboa duten pazienteen % 8,8an diagnostikatzen da, irenstearen eta arnastearen arteko koordinazioa ondo zehaztuta ez dagoenean. Kasu batean, aerofagia modu arrakastatsuan tratatu zuten torazinarekin, batzuetan zotina tratatzeko erabiltzen duten antipsikotiko batekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Korroka

**Korroka,** **korrokada** edo **poker**ra digestio-traktutik (batez ere hestegorritik eta urdailetik) gasa askatzea da, eta bertan harrapatuta geratzen da elikagaiak irenstean, ahotik irenstean. Askotan entzungarria da.

Sarritan, soinu bereizgarri batez lagundua da. Irenstean, gasak eta korrokadak oso ohikoak dira. Haurrak elikatzen diren bitartean urdailean gasa pilatze asko izaten dituzte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Telesync

**Telesync** filme baten zuzeneko kopiari deritzo, pantailan proiektatzen den bitartean. Berez, aktibitate ilegala da zeren eta egileen eskubideen aurka baitoa gehienetan.

## Ezaugarriak 
Kopia piratak egiteko askotan erabili den sistema da hau nahiz eta bere kalitatea eskasa izan zeren eta normalena ez da baldintza egokietan egiten. Askotan grabazioak zinema aretoetan egiten dira, horretarako oso kamera onak erabiliz, eta horregatik praktika horren aurkako oharrak ikus daitezkeen. Soinua, bestetik, zuzenekoa oso kazkarra denez, proiektagailutik hartzen da edo beste iturri batetik, irudiekin sinkronizatuta; soinua aretotik zuzenean hartzen denean «Screener» deitzen zaio. Ondoren, kopiak, formato digital desberdinetan zabaltzen dira: VCD, SVCD, DVD, edo DivX/Xvid.

Filma bideora eramateko telezine aparagailua erabiltzen da. Horretarako metodu desberdinak daude:
# Pantaila batean proiektatutako irudiak jaso
# Bideo kamera batean zuzenean proiektatzea

Irudien kalitatea ez da oso ona izaten, batez ere beste teknologiekin konparatzen bada, baina prezioa oso merkea izaten da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gernu-egite

[thumb|eskuinera|[Manneken Pis, txisa egiten duen haur baten estatua ospetsua.]]

**Gernu-egitea** edo **mikzioa** gernua maskuritik uretran barrena kanporatzea da.

Puxika, hutsik dagoenean, beste organoek konprimatzen dute. Bere betetzea pixkanaka gertatzen da, bere hormen tentsioa atalase baten gainetik igotzen den arte, honek erreflexu neurogeno bat sortzen duelarik, **gernu-erreflexu** deitua, gernuak sortzen duena (pixa egitea), eta lortzen ez bada, pixa egiteko gogo kontzientea eragiten du.

Mikzioaren prozesua borondatez kontrolatzen da gehienetan. Gernu-inkontinentzia esaten zaio mikzioaren kontrol pobreari edo ez dagoenari.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ella Thomas

**Ella A. Thomas** (Asmara, 1981eko abuztuaren 15a) aktore, modelo eta ekoizle eritreo-estatubatuarra da, *NCIS: Los Angeles* telesailean *Jada Khaled*-en rola betetzeagatik ezaguna.

## Biografia 
Ama eritrearra du eta aita Estatu Batuetako Aire Indarretako ofiziala. Asmara hiriburuan jaio zen baina txikitan Alemaniara joan zen bizitzera, aita hara destinatu zutelako. Kindsbach herrixkan bizi izan zen eta alemaneraz gain frantsesa eta ingelesa ere ikasi zituen. Bertako ikastetxean hasi zen antzezlanak interpretatzen. Sarritan joaten zen Asmarara familiakoak ikustera.

XXI. mendearen hasieran Estatu Batuetara joan zen aktore ibilbidea egitera eta 2009an *Surrogates* filmean Lisaren papera betetzean ezagun bihurtu zen. Bruce Willisekin egin zuen lan bertan. 2011 urtean *NCIS: Los Angeles* telesailean azaldu zen *Jada Khaled*-en rola betetzen. Sudango gobernadorearen alabaren papera egin zuen hain zuzen ere. 3. denboraldian ohiko aktorea bihurtu zen eta lau urte beranduago paper berarekin ohikoa bihurtu zen berriz. 2016an Nina Simoneren bizitzan oinarrituriko *Nina* filmean Lorraine Hansberry idazlea izan zen eta lan nabarmena izan zuen.

## Filmografia 
### Filmak 
### Telesailak 
## Ekoizlea 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Ella Thomas aktorearen webgune ofiziala
* Aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Gernu-ihes

**Gernu-ihes**a edo **gernu-inkontinentzia** gernuaren kanporatzea borondatez kontrolatzeko ezintasuna da. Kasu batzuetan (adinaz gain), gure gorputzak alkohol edo droga gehiegi edo depresio edo nahaste psikologiko baten berri emateko erabiltzen dituen lehen sintometako bat izaten da gernu.ihesa. Pediatrian, *enuresi* terminoa haurren gaueko inkontinentzia izendatzeko erabiltzen da.

Oso ohikoa da haurdun dauden emakumeetan, umetokiak maskuriaren gainean egiten duen presioagatik, eta erditzearen ostean, berriz, erdiberrien perineoko muskuluen ahuleziarengatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oyala-Thumotang Parke Nazionala

**Oyala-Thumotang**, ofizialki **Mungkan Kandju Parke Nazionala** eta lehen **Archer Bend Parke Nazionala**, Australiako Queenslanden dagoen parke nazionala da. Brisbaneren ipar-mendealdean dago, 1.914 kilometrotan. 1994an eman zitzaion Parke Nazionalaren kalifikazioa.

## Ezaugarriak 
Oso parke handia da, 4.570 km². McIlwraitheko larreak eta Archer ibaia artean dago. Ekosistema desberdinak ikus daitezke: baso irekiak, hezeak zein lehorrak, eta ibaien inguruetan oihanak. Krokodiloentzako habitat oso egokia da. Garai lehorrean bakarrik bisitatu daiteke.

## Begetazioa 
Parkeak eukalipto baso zabalak, *melaleuca*ren padurak eta oihaneko eremuak ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Parkearen inguruko informazioa Queensland Gobernuko webgunean.
Namadgi Parke Nazionala

**Namadgi** Australiako Canberran dagoen parke nazionala da, hiriburuaren hego-mendebaldean, Hegoaldeko Gales Berriaren mugan. Hiriburuaren %46a parke horrena da. 1994an eman zitzaion Parke Nazionalaren kalifikazioa.

## Etimologia 
Namadgi izena bertako indigenek eman zioten.

## Historia 
Indigenen presentzia aspaldikoa da inguru honetan, gutxienez azken 21.000 urtetan. Parkean haien aztarna arkeologiko asko daude, 800 urte dituzten margolanak barne. Heri horientzat inguru honek garrantzi handia du, bereziki Ngunnawal herrirako; horregatik, parkearen gestioa haien oneritziez egiten da. 2001eko apirilean Canberrako autoritateekin ituna sinatu zuten.

Kolono europearrak 1830 inguruan heldu ziren eta etxaldeak sortu zituzten.

Parkea 1994an sortu zen.

## Ezaugarriak 
Parkeak Australiar Alpeen ipar aldea babesten du; granitozko gailurrak espektakularrak dira. Ekosistema desberdinak aurki daitezke: larreak, eukalipto basoak, goi mendietako paisaiak... Fauna ere barietate handikoa da: ekialdeko kanguru grisak, walabiak, wombatak, mika australiarrak, loroak eta beleak. Parkean dauden urtegiek Canberra hiria urez ornitzen dute.

Klima subalpinoa da, neguan hotza eta udan beroa. Eguraldia oso azkar aldatzen da. Elurra ez da arraroa parkean, batez ere Bimberi eta Brinbadella gailurretan. Mendi altuena 1.911 metro dituen Bimberi haitza da.

## Iruditegia 

Image:
Namadgi National Park - Yankee Hat (1).JPG|Eukaliptoak.
Snow Capped Mt Gingera from Corin Damn - panoramio.jpg|Canberra urez hornitzeko urtegiak parkean daude.
Yankee Hat art-MJC.jpg|Indigenek egindako margolanak: kanguroa, dingoak, emus, gizakiak eta dortoka.
Macropus rufogriseus (23946003158).jpg|Kanguro grisa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Parkearen inguruko informazioa.
KAE Ligako 2021eko denboraldia

**KAE Ligako 2021eko denboraldia** KAE Liga arraun lehiaketaren hamaseigarren denboraldia izan zen. Bi mailako txapelketak ekainaren 19n hasi ziren Pasaian, eta abuztuaren 21ean (bigarren maila) eta 22an (lehen maila) bukatu ziren Hondarribiko eta Bilboko uretan hurrenez hurren; guztira, 27 estropada jokatu ziren. 2021ekoa lehiaketa ez-ohikoa izan zen, COVID-19 pandemiak zenbait estropada baldintzatu baitzituen; esate baterako, lehenengo mailan lau ontzik ezin izan zuten arraun egin astebururen batean. Aurreko denboraldian TKE Ligan arraun egiteko aukera galdu ostean, Pedreña eta San Pedro elkarteak igoera play-offa jokatzeko txartela lortzen saiatu ziren berriro. Lehian lehen mailatik jaitsitako Kaiku eta KAE 2 mailatik igotako Castro eta Lapurdi elkartu zitzaizkien. Guztira, 23 ontzi aritu ziren txapelketan, 13 lehen mailan eta 10 bigarrenean. 

Denboraldi honetako txapeldun nagusia Getariako Arraun Elkartea izan zen. Guztira, 11,53 puntuko batezbestekoa eta 5 bandera eskuratu zituzten gipuzkoarrek, horietatik 2 beraien herriko estropadetan. Txapeldunordea, berriz, Kaiku Arraunaren Kirol Elkartea izan zen. Bizkaitarrek lehiaketaren bigarren zati paregabea egin zuten Jose Luis Korta entrenatzailearekin, eta 6 bandera eta 11,13 puntuko batezbestekoa lortu zuten. Bi ontziak, gainera, azkarrenak izan ziren irailaren 18an eta 19an jokatu zen igoera play-offean eta hurrengo denboraldian lehen mailan arituko dira. Bestetik, ohorezko txanda Pedreñak eta San Pedrok osatu zuten; kantabriarrek 2 bandera eskuratu zituzten, sanpedrotarrek 1, eta seigarren egin zuen San Juanek beste 1.

Sailkapenaren beheko aldean, bestetik, Lapurdik (2,29 puntu) eta Astillerok (2,67) maila galdu zuten. Lapurtarrak ligako motelenak izan ziren eta lortutako emaitza onenak bi 10. postu baino ez ziren izan. Kantabriarrek, aldiz, beherakada handia izan zuten denboraldiaren amaieran eta 15 estropadetatik 7tan azken postuan gelditu ziren. Kantabriarrak eta lapurtarrak, aldiz, lehenengo bi postuak lortu zituzten KAE Ligako 2020ko denboraldian; beraz, lehen mailan arraun egiteko txartelak eskuratu zituzten. 2020ko denboraldian arraun egin zuten Actividades Náuticas Castro eta Santurtzi B, aldiz, lehorrean gelditu ziren.

### Estropadak 
Denboraldi honetan 12 estropada eta bandera izan ziren jokoan.
2 Trintxerpeko ontzia ez zen hiru jardunalditan itsasoratu.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* KAE Liga
* TKE Ligako 2021eko denboraldia
* GT Ligako 2021eko denboraldia

## Kanpo loturak 
* KAE Ligaren webgunea
Joseph Meister

**Joseph Meister** (Paris, 1876ko otsailaren 21a- Paris, 1940ko ekainaren 24a) amorruaren txertoa lehenengoz hartu zuen gizakia izan zen, eta infekzio horri arrakastaz aurre egin zion lehena halaber. 1885ean, umea zela, txakur amorratu batek koska egin zion, eta amorruz hiltzera kondenatuta zegoela zirudienean, Louis Pasteur zientzialariak amorruaren aurka prestatzen ari zen txerto berria harekin probatzea erabaki zuen: horrela, umeak ez zuen amorrua garatu .

Pasteurren tratamendua amorruaren birus moteldu batekin egindako txertoan zetzan. Egunero txertoaren injekzio bat jarri zion Pasteurrek umeari, 10 egunean. Tratamendu horren arrakastaren oihartzuna egundokoa izan zen, eta horri esker Pasteur Institutuaren sorrera bideratu zen.

Urte batzuk geroago, heldua zela, Joseph Meister Pasteur Institutuan lanean aritu zen, zaindari gisan, hil zen arte. Bere buruaz beste egin zuen naziak Parisen sartu eta gutxira, 1940ko ekainaren 16an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  The life and death of Joseph Meister
Arandar Konbergentzia Demokratikoa - Arandar Alderdi Nazionalista

**Arandar Konbergentzia Demokratikoa - Arandar Alderdi Nazionalista**, araneraz **Convergéncia Democratica Aranesa-Partit Nacionalista Aranés**, Kataluniako Arango haraneko alderdi politiko nazionalista bat da. Kataluniako Konbergentzia Demokratikoa kataluniar alderdiaren arandar saila osatzen zuen.

Arango Batasunarekin (Unitat d'Aran) batera Arango bi alderdi nagusiak dira eta Arango Kontseilu Nagusian agintzeko lehiatzen dira. 1995ean sortua izan zen eta

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala (araneraz)
Amiloidosi

**Amiloidosia** izaera proteikoa duen substantzia bat organo batean edo gehiagotan pilatzen den egoera da. Material hori ezin denez deskonposatu, organoaren funtzio normala nahasten du. Urte luzez dialisian egon diren pertsonek sarritan garatzen dute amiloidosia, dialisian erabiltzen diren mintz artifizialek ez baitute proteina moduko materialik iragazten odoletik kanporatzeko. Giltzurrunetan, luzarora, proteinuria, sindrome nefrotikoa eta gutxiegitasuna ekar ditzake.

Gaixotasuna progresiboa da, eta, neurri handi batean, jatorrizko gaixotasunekin lotuta dago; kasu askotan, bilakaera kaltegarria du, baina infekzioen, tumore erauzgarri edo sendagarrien eta beste tratamendu batzuen kasuetan ager daiteke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arango Batasuna

**Arango Batasuna**, araneraz '''Unitat d'Aran (UA)''', Kataluniako Arango haraneko alderdi politiko nazionalista bat da. Alderdi aurrerakoi, autonomista, ezkertiarra eta Arango harana Kataluniaren barnean baina unitate ezberdindua bezala izatea defendatzen du.

1980an sortua izan zen eta Francés Boya Alòs buru du.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala (araneraz)
Alejandro Calvo Gartzia

**Alejandro Calvo Gartzia**, ezizenez **Jandro** (Ordizia, Gipuzkoa, 1972ko urtarrilaren 1a), futbolari profesional ohia da. Erdilari jokatzen zuen.

## Futbolari ibilbidea 
Errealaren gazte mailetan jokatu eta Beasain Kirol Elkartean nabarmendu zen. Bere ibilbide profesionala Eibar Kirol Elkartean hasi zuen, batzuetan aurrelari ere jokatuz. Espainiako futbol ligako bigarren mailan, bi denboraldiz, 47 partidu jokatu eta 4 gol sartu zituen.

1996an, 24 urterekin, Ingalaterrako Scunthorpe United Football Club taldeak fitxatu zuen. 1999ko maiatzaren 29an, Leyton Orient Football Club taldearen aurka, gola sartu zuen; halaxe, Scunthorp Unitedek Ingalaterrako futbol ligako bigarren mailara igotzea lortu zuen.

## Ondoren 
Erretiroa hartu ondoren, Jandrok, Iñigo Gurrutxaga kazetariarekin batera, Scunthorpe taldean bizitako egunei buruzko *Scunthorpe hasta la muerte* («Scunthorpe hil arte») liburua argitaratu zuen.

## Taldeak 
## Kanpo estekak 
*  «Jandro», *BDfutbol*.
*  «Jandro», *Soccerbase.com*.
*  Alvaro : «La aventura inglesa de Álex Calvo-García», *Memorias de una cinta VHS* bloga, 2012-01-24.
Noosa Parke Nazionala

**Noosa Parke Nazionala** Australiako Queenslanden dagoen parke nazionala da. Brisbaneren iparraldean dago, 121 kilometrotan. 1939an eman zitzaion Parke Nazionalaren kalifikazioa.

## Etimologia 
Noosa izena indigenen hizkuntzan "itzala" esan nahi zuen. Inguru horren azken herri indigena Gubbi Gubbiak izan ziren.

## Ezaugarriak 
Brisbanetik gertu dagoen kostalde harkaiztsua da. Australiako parke bitxienetariko bat da, baso irekiekin, australiar pinuekin (*Agathis australis*, *Araucaria cunninghamii*), oihan tropikal inguru txikietatik gertu. Parke barruan Weyba antziraren alde batzuk daude; Weyba ur-gaziko lakua da, Noosa ibaian. Parkean ere hegoalderuntz dauden kostaldeko beheko lurrak daude, Coolumetik gertu.

## Iruditegia 

Image:
Alexandria Bay.jpg|Alexandria badia.
Sunset at Noosa National Park, QLD II.jpg|Arratsaren panoramika.
Granite Bay Rocks.jpg|Granite badiaren arrokak.
Lake_Weyba_(2099873732).jpg|Weyba aintzira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Noosa Parkearen aldeko elkarta.
Yves Pouliquen

**Yves Pouliquen** (Mortain, 1931ko otsailaren 17a - Paris, 2020ko otsailaren 5a) frantziar oftalmologoa izan zen, kornearen patologian espezialitatua. 2001ean Frantses Akademiako kide hautatu zuten.

## Lanak 
* 1967 *La Transparence de la cornée* (Masson)
* 1969 ''Atlas d'histologie et d'ultrastructure de l'œil* (Masson)
* 1973 *Les Homogreffes de la cornée* (Masson)
* 1974 *Les Lentilles souples* (Masson)
* 1983 *L'Herpès de la cornée, précis d'ophtalmologie* (Masson)
* 1990 *La Cataracte* (Hermann)
* 1992 *La Transparence de l'œil* (Odile Jacob)
* 1995 *Les Yeux de l'autre* (Odile Jacob)
* 1999 *Un oculiste au temps des lumières* (Odile Jacob)
* 2003 *Le Geste et l'esprit* (Odile Jacob)
* 2006 *Mme de Sévigné et la médecine du grand siècle'' (Odile Jacob)
Iraupen-lasterketa (automobilismoa)

[thumb|250x250px| Sport prototipoak [Daytonako 24 orduak|Daytonako 24 orduetan. ]]
**Iraupen-lasterketa** ohi baino iraupen luzeagoko auto lasterketa edo moto lasterketa da. Bertan ibilgailuen fidagarritasuna eta gidarien erresistentzia fisikoa probatzen dira. Automobilen kasuan, lasterketa mota hau turismoekin, grand turismoekin edo sport prototipoekin lehiatzen da, rally raidetan izan ezik, hala nola Dakar rallya eta Baja 1000 kasuetan, eta Chamonix-eko 24 orduen kasuan., elur gainean autoekin ibiltzen direnak. Iraupen-lasterketa ia guztietan gidariak aldatzea baimenduta edo behin baino gehiagotan beharrezkoa da.

Orokorrean, helburua lasterketa zirkuituari ahalik eta bira gehien aurrez zehaztutako denboran edo aurrez zehaztutako distantzia ahalik eta denbora laburrenean egitea da. Lehenengoen artean Daytonako 24 orduak, Le Manseko 24 orduak, Nürburgringeko 24 orduak, Spako 24 orduak eta Sebringeko 12 orduak dira, eta bigarrenetan Petit Le Mans, Monzako 1000 km eta Bathursteko 1000 km. Lasterketetako gutxieneko iraupenak lau ordu edo 800&nbsp;km dira, nahiz eta maila lokalean edo amateur mailan distantzia motzagoak onartzen diren.

## Lasterketa famatuak 
;24 ordukoak
*  Le Manseko 24 orduak
*  Spako 24 orduak
*  Daytonako 24 orduak
*  Nürburgringeko 24 orduak
*  Dubáiko 24 orduak

;12 ordukoak
*  Sebringeko 12 orduak
*  Bathursteko 12 orduak
*  Sepangeko 12 orduak

;10 ordukoak
*  Petit Le Mans
*  Suzukaeko 10 orduak

;8 ordukoak
*  Bareineko 6 orduak
*  Kaliforniako 8 orduak

;6 ordukoak
*  Spa-Francorchampseko 6 orduak
*  Nürburgringeko 6 orduak
*  Fujiko 6 orduak
*  Watkins Gleneko 6 orduak
*  Mexikoko 6 orduak
*  São Pauloko 6 orduak
*  Ameriketako Zirkuituko 6 orduak
*  Zhuhaiko 6 orduak

;4 ordukoak
*  Silverstoneko 6 orduak
*  Shanghaiko 6 orduak

;1000&nbsp;km-koak
*  Bathursteko 1000 km-ak
*  Monzako 1000 km-ak
*  Buenos Aireseko 1000 km-ak

;Beste batzuk
*  Targa Florio
*  Mille Miglia
*  Brasildar 1000 Miliak
*  Sebringeko 1000 Miliak
*  Kyalamiko 9 orduak