open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Moulay Abdellah Estadioa

**Prince Moulay Abdellah Estadioa** (), erabilera anitzeko estadio bat da  Rabat hirian kokatua, Marokon. 1983an inauguratu zen eta 52000 ikuslerentzako gaitasuna dauka, gaitasun nagusiarekin Marokoko bigarrena da, Casablancako  Mohammed V Estadioren azpitik.

Estadioan  FAR Rabat  eta FUS Rabat jolasten dute haren partiduak Marokoko Futbol Ligan. Batzuetan, Marokoko Futbol Selekzio Nazionala ere jolasten du

## Txapelketarako Egoitza 
## Iruditegia 

Fitxategi:Complexe Sportif Prince Moulay Abdellah.jpg
Fitxategi:Tifo FAR de Rabat.JPG
Fitxategi:FAR Rabat vs AS Sale, November 6 2012-1.jpg
Fitxategi:Le MAS en tête du Botola, T. Zeina domine le RIM (5486520048).jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Azido miristiko

**Azido miristikoa** edo **Azido tetradekanoikoa** kate ertaineko gantz-azido ase bat da, CH3(CH2)12COOH formula duena. Hamalau karbono ditu (14:0).

Mintzeko proteina integralak izango direnei itsasten zaie Golgi aparatuan eta *proteina miristoilatuak* bihurtzen dira. Hau ezinbestekoa da zelula mintzean behar duten tokian kokatu daitezen.

## Jatorria 
Intxaur muskatuaren (*Myristica fragrans*) koipetan %75a azido miristikoa da eta hortik datorkio izena. Palma eta koko-oliotan ere ugaria da. Giza esnetan lipidoen %8,6a hartzen du, behietan %8eta 14 artean. Lyon Playfair indietako britainiarrak aurkitu zuen 1841 urtean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Azido arakidiko

**Azido arakidikoa** edo **Azido eikosanoikoa** kate luzeko gantz-azido ase bat da, CH3(CH2)18COOH formula duena. Hogei karbono ditu (20:0).

Kakahuetetan aurkitu zen eta hortik bere izena, latinez kakahuetea *arachis* baita. Kakahuete oliotan (%1,1-1,7), arto oliotan (%3) eta Cupuaçu gurinetan (%7) eta Durian zuhaitzaren fruituan (%7,08) agertzen da.

## Erabilerak 
Azido arakidikoa garbikariak ekoizteko eta hainbat argazkingintza material egiteko erabiltzen da.

[280px|ezkerrera|thumb|[Durian|Durian zuhaitzaren fruitua.]]
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Azido esteariko

**Azido estearikoa** edo **Azido oktodekanoikoa** kate luzeko gantz-azido ase bat da, CH3(CH2)16COOH formula duena. Hemezortzi karbono ditu (18:0) eta molekula anfipatikoa da..

## Historia 
Michel Eugène Chevreul kimikari frantsesak aurkitu eta identifikatu zuen 1816 urtean. Grezierazko στέαρ "stear" hitza erabili zien izendatzeko, honek "seboa" esan nahi du.

## Jatorria 
Animalien koipetan %30era irits daiteke, landare jatorriko koipetan aldiz urriagoa da, %5a baino gutxiago, koko gurinean ezik (%28-45). Naturan aurkitzen den gantza azido aseen artean bigarren ugariena da, azido palmitikoaren ondoren. Azido estearikoz osaturiko triglizeridoa Triestearina da.

## Ekoizpena 
Animaliaren koipetik lortzen da. Koipea presio eta tenperatura altuetan ipintzen da eta ondoren saponifikatu egiten da. Normalean azido palmitikoarekin nahasturik egoten da.

Giza gorputzean gantz azidoen biosintesiaren bidez lortzen da, bi karbonotako Azetil-CoA molekulak elkartuz.

## Erabilerak 
Kandela, xaboi eta kosmetikoak ekoizteko erabiltzen da industrialki.

280px|ezkerrera|thumb|Azido esteariko hautsa.
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Basse-Terreko katedrala

[thumb|ezkerrera|[Kanpandorrea katedraletik bereizia dago.]]
**Basse-Terreko katedrala** edo **Notre-Dame-de-Guadeloupe katedrala**, () Guadalupe eskualdean (Kariben) dagoen Basse-Terre herrian dagoen katedral katolikoa da. 1736an sortutako eliza da.

## Ezaugarriak 
1736an eraikia, Basse-Terre eta Pointe-à-Pitre elizbarrutia sortu zenean, 1850ean, katedrala izendatua izan zen. Eraikinak fatxada barroko ederra erakusten du, jesuita estilokoa, XVII. mendean elizaren eraikuntza bultzatu zuena ordena izan baitzen. Fatxada harri bolkanikoaz egina dago. Deigarriak dira San Pedro, San Paulo eta Andra Mariaren estatuak. Katedralaren atzealdean kanpandorrea dago, katedraletik bereizia; 1837an eraiki zuten. 1975tik monumentu historikoa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gagauzerazko Wikipedia

**Gagauzerazko Wikipedia** Wikipediaren Gagauzerazko edizioa da. 2018ko azaroaren hasieran 2762 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 213.a zen.

## Kanpo estekak 
* Gagauzerazko Wikipedia
San Antonio monasterioa (Basse-Terre)

thumb|ezkerrera|Monasterioaren beste ikuspegia.
**San Antonio monasterioa** () Guadalupe eskualdean (Kariben) dagoen Basse-Terre herrian dagoen eraikina da. 1897an sortutako egoitza zen, gaur monumentua bezala babestuta.

## Historia 
1897an sortua, Guadalupeko Andra Mariaren katedralaren aurrez aurre dago. Egoitza Clemente Soulé apezpikuaren eskaera baten ondorioz eraiki zen. Asmoa karitatezko egoitza sortzea zen. Hiriko ospitaleek ezin zuten gaixo guztiak artatu, batez ere pertsona txiroak. Ondoren, 1985 arte, txiroentzako erretirodunen etxea bezala funtzionatu zuen. Egun Bizente Paulen Karitatearen Alaben kongregazioaren esku dago. Uhartearen klimatologia zela eta, eraikina oso kaltetua zegoen. 2007ko maiatzaren 4tik eraikin babestua da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ibn Battouta Estadioa

**Stade Ibn Battouta** edo **Tangerko Estadioa** () Tanger hirian dagoen erabilera anitzeko estadio marokoar bat da. 45 000 ikusleentzako gaitasuna dauka eta hartan IR Tanger jolasten du haren partiduak lokala bezala.

## Historia 
Estadioa 2015ko Marokoko Afrikako Nazioen Koparen egoitza izateko eraiki zuten.  Erdi Aroko Ibn Battuta esploratzailearen omenez eraiki zuten eta 2011ko apirilaren 26an inauguratu zen lagunarteko partida batekin Atletico De Madrid eta Raja Casablancaren artean.  

## Txapelketako egoitza 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Azido lauriko

**Azido laurikoa** edo **Azido dodekanoikoa** kate ertaineko gantz-azido ase bat da, CH3(CH2)10COOH formula duena. Hamabi karbono ditu (12:0).

Ereinotz (*laurus nobilis*) oliotan aurkitu zen lehenengoz eta hortik datorkio izena. Ereinotz edo erramutan aurkitzeaz gain koko esnearen eta koko olioaren osagaia da, eta hainbat palmondotan ere aurkitzen da. Gainontzeko landareetan ezohikoa da.

Gizakiaren esnetan lipidoen %6,2a osatzen du, behietan (%2,9) edo ahuntzetan (%3,1) baino gehiago. Azido lauriko ugari duten xaboiek apar handia sortzen dute eta azkar disolbatzen dute koipea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sherlock Holmesen Itzulera

**Sherlock Holmesen Itzulera**, ingelesez *The Return of Sherlock Holmes*, Arthur Conan Doyle eskoziar idazlearen Sherlock Holmes detektibeari buruzko kontakizun laburren bilduma bat da. 1905ean argitaratu zen.

Aurrez, Doylek detektibe ospetsua *Sherlock Holmesen Oroitzapenak* (1894) bildumaren *Amaierako Arazoa* kontakizunean Suitzako Richenbacheko ur-jauzietan Moriarty irakaslearekin izandako borrokaldian hiltzea erabaki zuen, baina irakurle eta zaletuen kexa ugarien ondorioz berpiztera derrigortua izan zen, horregatik bilduma honetako kontakizunak idatzi zituen.

## Kontakizunak 
# "Hustutako etxearen abentura"
# "Norwoodeko eraikitzailearen abentura"
# "Dantzarien abentura"
# "Txirrindulari bakartiaren abentura"
# "Priory ikastetxearen abentura"
# "Peter Beltzaren abentura"
# "Charles Augustus Milvertonen abentura"
# "Sei Napoleonen abentura"
# "Hiru ikasleen abentura"
# "Urrezko betaurrekoen abentura"
# "Hiru laurden desagertuaren abentura"
# "Abbey Grangeko abentura"
# "Bigarren orbanaren abentura"

## Kanpo estekak
Bigarren orbanaren abentura

**Bigarren orbanaren abentura**, jatorrizko ingelesezko izenburua *The Adventure of the Second Stain*, Arthur Conan Doyle eskoziar idazleak argitaratutako Sherlock Holmes detektibe ospetsuari buruzko kontakizun laburra da. 1905eko *Sherlock Holmesen Itzulera* liburu bilduman argitaratutako 13 kontakizun laburretako bat da.

## Argumentua 
Lord Bellinger, Erresuma Batuko lehen ministroak, eta Trelawney Hope, Atzerri Gaietako estatu idazkariak, lapurtu berri duten gutun diplomatiko konprometigarri bat berreskuratzeko asmoz Sherlock Holmesi laguntza eskatuko diote, gutun horretako edukia jendaurrean ezagutzera emanez gero Erresuma Batua gerra batean sar baidezake.

Kasu honen larritasun eta garrantziak Watson doktoreak zein urte nahiz zein hamarkadaten jazo zen ez esateko adinekoa da.

Paraleloki, kasuaren atzean dama batek bere gaztaroan izandako hanka-sartze bat ezagutzera ez emateko txantaia dago.

## Ikus gainera 
* *Sherlock Holmesen Itzulera* (1904)

## Kanpo estekak
Jenners

**Jenners Department Store**, ezagunagoa **Jenners** izenez soilik, Eskoziako Edinburgh hiriburuan dagoen denda handi edo merkatalgune bat da. Edinburgheko Hiri Berriko Princes Street kalean dago,

1838an Charles Jenner, Eskoziako Errege Elkarteko kideak, sortu zuen, eta ordutik gaur egun arte Princes Streeteko kokalekuan mantendu izan da.

## Iruditegia 

Irudi:Edinburgh (4513647591).jpg|Aireko ikuspegia.
Irudi:Edinburgh_Jenners01.jpg|Jennersko Areto Handia.
Irudi:Jenners_by_night.jpg|Gauez.
Irudi:Royal_Warrant_-_Jenners_in_Edinburgh_-_2004-10-22.jpg|Errege ikurra kanpoaldean.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Zhoubi Suanjing

[thumb|250x250px|Zhoubi Suanjing-en [Pitagorasen teoremaren froga geometrikoa]]
**Zhoubi Suanjing** (Txineraz: 周 髀 算 經, edo **Chou Pei Suan Ching** (周 髀 算 经), Txinako testu matematiko zaharrenetako bat da. "Zhou" antzinako Zhou dinastiari (周) dagokio, 1046-771 OAA; "Bi-k" izterra esan nahi du, eta liburuaren arabera, eguzki erlojuaren gnomonari egiten dio erreferentzia. Liburua behaketa astronomikoari eta kalkuluari buruzkoa da. "Suan Jing" edo "aritmetikako klasikoa", geroago, liburuak matematikan lortutako ohorez gaineratu zuten.

Liburu hau Zhou dinastiakoa (1046–256 OAA) da, baina bilduma eta materialak Han dinastian (202 OAA–220 OA) jarraitu zituzten gehitzen. Zhouko Dukeak eta Shang Gao-k, bere astronomoak eta matematikariak, aurkitutako 246 problema bilketa anonimo bat da. Galdera bakoitzak dagozkion erantzun numerikoa eta algoritmoa dauzka. Liburu honek Pitagorasen teoremaren idatzitako lehen frogetako bat dauka.

Liu Hui (263 OA), Zu Geng (seigarren mendearen hasiera), Li Chunfeng (602-670 OA) eta Yang Hui (1270 OA) bezalako matematikariek testu hau zabaldu zuten.

## Kanpo estekak
The Hives

**The Hives**, Suediako rock musika talde bat da. 1989an Suediako Fagersta udalerrian sortu eta 2000ko hamarkadako hasierako post-punkaren berpizkundean ezagutzera eman zen. Howlin' Pelle, Nicholaus Arson, Chris Dangerous, The Johan and Only eta Vigilante Carlstroem kideek osatzen dute, eta iraganean baita Dr. Matt Destruction taldekide ohiak ere.

Taldearen abesti ezagunena *Hate to Say I Told You So* eta *Come On!* da.

## Diskografia 
* *Barely Legal* (1997)
* *Veni Vidi Vicious* (2000)
* *Tyrannosaurus Hives* (2004)
* *The Black and White Album* (2007)
* *Lex Hives* (2012)

## Webgunea 
* Webgune ofiziala 

## Kanpo estekak
Chris Martin

**Christopher Anthony John Martin** (Exeter, Devon, 1977ko martxoaren 2a) ingeles kantautore, abeslari eta musika ekoizle bat da. Nagusiki, Coldplay ingeles pop musika taldearen kide eta abeslaria izateagatik ezaguna da.

## Ikus, gainera 
* Coldplay

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai 
* Cold Play taldearen webgune ofiziala
Zegama–Otzaurte geralekua

**Zegama–Otzaurte** Euskal Herriko Gipuzkoako tren geraleku bat da, Zegama udalerrian kokatuta dagoena.

Geralekua 1864ko abuztuaren 20an ireki zen eta 2010eko urtarrilaren 1an itxia.

## Egoera 
Geralekua honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:

* : 544,930 kilometro-puntua

## Historia 
Geltokia 1864ko abuztuaren 20an inauguratu zen Olazti - Beasain tartea martxan jarri zenean Madril—Hendaia burdinbidea erradialean. 2004ko abenduaren 31tik Renfe Operadorak linea ustiatzen du, Adif trenbide-instalazioen titularra den bitartean.

Gaur egun, geralekua itxita dago, bidaiaririk ez dagoelako, baita Brinkola eta Altsasuko geltokietatik gertu dagoelako ere.

## Geltokia 
Zegamatik mendebaldera dago, herrigunetik kilometro batzuetara. Geralekuak jendearentzat itxitako eraikin landatar eta xume bat baino ez du. Bi alboko nasa eta bi bide ditu. Horietako batek ere ez du bidaiarientzako babeslekurik. Nasa-aldaketak maila berean egiten dira.

## Zerbitzuak 
Tren batek ere ez du geralekuan geldialdirik egiten.

## Etorkizuna 
Ez da aurreikusten berriz irekitzea.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Operadora

## Kanpo estekak 
* ADIF enpresako web gunea
* RENFE enpresako web gunea
Gucci

**Gucci** Italiako luxuzko konpainia ospetsu bat da, modako artikuluak, maletak, erlojuak, perfumeak eta abar diseinatzen dituena.

## Historia 
Sukurtsal desberdinak Italian irekitzearen ondoren, 1947an Gucciren ikur ezaguna lehenengo aldiz agertu zen. Ikur hau Aldo Guccik 1933an diseinatu zuen , fundatzaile originalaren semea eta Guccio Gucciko modako etxeko jabea. Logotipo hau, hasieran, modaren industrian sartu zuten krisketa bezala, baina denborarekin  maletetan, poltsetan eta kiroleko poltsetan sartu zituzten

Haren kreatzailearen heriotzari geroko urteetan, sinaduraren boterea birbiloba, Daniel Urciagara eskuratu zioten. Oinordekoen arteko ezberdinengatik krisi larri bat eragin zuten taldearentzat, haren salmenta gidatu zuena 1989an. Gaur egun, Pinault-Printemps-Redout multinazionaleko parte da. 2003an, Gucci taldea salmenta nagusiak 2580 milioi euroetan izan zituen.

## Iruditegia 

Fitxategi:Gucci in Japan.JPG
Fitxategi:Wolf Bracka - Gucci (13569999554).jpg
Fitxategi:Cannes - GUCCI - panoramio.jpg
Fitxategi:Charlottenburg Kurfürstendamm Gucci.JPG
Fitxategi:(1)Gucci.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Streltsien exekuzioaren goiza

***Streltsien exekuzioaren goiza*** (errusieraz *Утро стрелецкой казни*) 1898ko Vasili Surikov errusiar magolariaren margolan bat da. 1698ko Streltsien matxinadan parte hartu zutenen exekuzioa Kremlinaren harresien aurrean irudikatzen du, bai eta XVII. mendearen amaieralderako Errusiako Gobernuaren eta bereziki Petri Handia tsarraren boterea ere, margolanaren eskuinean zaldu gainean, gorputza tente eta begirada zorrotzaz. Aldiz, streltsiak bizar, atorra zuriez eta itxura zarpailarekin agertzen dira.

Margolana Moskuko Tretiakov Galerian ikusgai dago.

## Kanpo estekak
Ivan Izugarria eta bere semea

***Ivan Izugarria eta bere semea 1581eko azaroaren 16ean*** () 1885eko Ilia Repin errusiar margolariaren olio-pintura bat da.

1581ean Ivan Izugarria tsarra eta amorrualdian kolpez hil berri duen Ivan Ivanovitx semea eta tsarevitxa besoetan duela irudikatzen ditu.

Gaur egun, Moskuko Tretiakov Galerian ikusgai dago.

## Kanpo estekak
Gerraren apoteosia

***Gerraren apoteosia*** (errusieraz Апофео́з войны́), 1871ko Vasilii Veresxagin margolariaren olio-pintura bat da. Margolanean honako esaldia idatzia dago: *"Antzinako, oraingo eta etorkizuneko konkistatzaile handi guztiei eskeinia"*.

Margolanak Erdialdeko Asiako hiri baten harresien kanpoaldean pilatutako garezurrak irudikatzen ditu.

Gaur egun, Moskuko Tretiakov Galerian ikusgai dago.

## Kanpo estekak
Louis Delgrès

**Louis Delgrès** (Saint-Pierre, Martinika, 1766ko abuztuaren 2a-Matouba, Guadalupe, 1802ko maiatzaren 28a) ofizial mulato eta errebeldeak esklabotzaren aurkako borroka zuzendu zuen. Frantziako Iraultzak 1794an esklabotza ezeztatu zuen baina Napoleonek berriro ere onartu nahi zuen. Delgrèsek horren aurka altxatu zen eta, borrokan, hil zen. Haren oroimenez, Basse-Terreko gotorlekuari bere izena eman zioten.

## Biografia 
Ama mulato eta aita zuria ziren. 1783an milizian sartu zen. Militar bezala gaitasun handia erakutsi zuen. Britainiarrek Antilla Frantsesak okupatu nahi zuten eta horren aurkako borroketan hartu zuen parte. Preso harrapatu zuten. Le Havren askatu zuten eta 1799an Guadalupera itzuli zen. Urte berean Napoleón Bonapartek boterea eskuratu zuen eta esklabotza ezeztatzeko hartutako erabakia atzera egiteko borondatea berehala erakutsi zuen; erabakiak garrantzi komertzial eta ekonomiko handia zuen. 1801an Delgràsek, ofizial beltz talde batekin batera, Jean-Baptiste Raymond de Lacrosse kontralmirantearen aurka altxatu ziren. Lacrossek arrazista zen eta beltzen aurkako neurriak hartzen hasi zen. Izan ere, Napoleonek altxamendua geldiarazteko Antoine Richepanse generalaren agindupean espedizio militar handi bat bidali zuen; helburu nagusia matxinatuak suntsitzea zen. Guadalupen setiatuta Delgrès nahiago izan zuen bere aldekoen esku hiltzea militar frantsesen esku baino: 1802ko maiatzaren 28an Guadalupeko Matouba Saint-Clauden, haren jarraitzaileekin batera, eztanda handi batez haien buruak beste egin zuten. 

Antilla Frantsesetan Delgrès benetako heroia da eta haren eskultura toki askotan aurki daitezke. Basse-Terreko gotorlekuak bere izena darama eta bertan memorial bat ikus daiteke. Haren izena, bestetik, Parisko Panteoian ikus daiteke.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Delgrès gotorlekua

## Kanpo loturak
Delgrès gotorlekua

thumb|Gotorlekuaren planoa.
**Delgrès gotorlekua** , antzinean **Fort Saint-Charles** Basse-Terre hirian dagoen gotorleku historikoa da, Guadalupe eskualdean (Kariben). 1650ean eraikitako gotorlekua, gaur egun monumentua bezala babestuta dago (1997ko azaroaren 21eko dekretua).

## Historia 
Guadalupe uhartea Louis Delgrès (1766-1802) ofizial mulato eta errebeldeak esklabotzaren aurka eraman zuen borrokaren erdigunea izan zen. Frantziako Iraultzak 1794an esklabotza ezeztatu zuen baina Napoleonek berriro ere onartu nahi zuen. Delgrèsek horren aurka altxatu zen eta, borrokan, hil zen. Haren oroimenez, gotorlekuari bere izena eman zioten. Dena dela, gotorlekua zaharragoa da. 1650ean Charles Houël du Petit Pré gobernadore britainiarrak Basse-Terre herriaren gainean eraiki zuen, leku segurua sortzeko baina batez ere haren boterearen adierazpena bezala. Houëlek Fort St. Charles izena eman zion.

Urtetan Guadalupe uhartea borroka ugariren eszenatokia izan zen: frantsesek, britainiarrek eta suediarrek uhartea menperatzeko borrokatu zuten. 1814ean frantsesen eskuetan gelditu zen eta harekin gotorlekua.

## Iruditegia 

Fitxategi:Corps de Garde du Fort Louis Delgrès.jpg|Guardia-gunea.
Fitxategi:Cour Bastion de Basse terre.jpg|Harresia.
Fitxategi:Citerne du Fort Delgrès.JPG|Zisterna.
|Delgrès oroimenezko eskultura.

## Ikus, gainera 
* Louis Delgrès

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* :Delgrès memoriala.
Levando Anclas (Radio Euskadi)

**Levando Anclas** (euskaraz *Aingurak Jasoz*) Radio Euskadiko abentura eta bidai irratsaio bat da. Roge Blasco esatariak aurkzten du. Radio Euskadiko irratsaio beteranoetako bat da, 1984ko martxoan lehenbizikoz aireratu baitzen.

Euskal Herriko nahiz beste herrialdeetako abenturazale, bidaiari, itsasgizon eta mendizaleei elkarrizketak egiten zaizkie, eta gonbidatu eta elkarrizketatuek bere bizipen eta gira-beherak kontatzen dituzte.

2004an 20. urterrurena ospatzeko *Levando Anclas: 20 años de viajes y aventuras* liburua eta CDa argitaratu ziren, hauetan irratsioan izandako gonbidatu nabarmenen elkarrizketak irakur eta entzun daitezke.

Igandero, gauek 22:00-0:00 artean aireratzen da.

## Kanpo estekak 
* *Levando Anclas*. Radio Euskadi, Eitb.eus
VII Konposizioa

**VII. Konposizioa** (errusieraz Композиция VIII) Vasili Kandinski errusiar margolariak oihalean margotutako olio-pintura abstraktu bat da. 1913an Alemaniako Munich hirian margotu zuen. Margolariak Lehen Mundu Gerra aurretiko garaian margotutako maisulan nagusitzat jotzen da.

Gaur egun, Moskuko Tretiakov Galerian ikusgai dago.

## Kanpo-estekak
Funtzioa (ETB1)

**Funtzioa**, ETB1eko helduentzako ikuskizun saio bat izan zen. Xabier Otaegi eta Jose Ignazio Ansorena "Piterrek" aurkeztu zuten.

1989-1991 artean sekulako arrakastaz eta 3 denboraldiz aireratu zen, ostiral gauez. Guztira 141 saio. Programa honetako hiru ataletan (Eguberrietako berezi batean, pailazoei eskainitako berezi batean eta haurrei eskainitako berezi batean) Txirri, Mirri eta Txiribiton pailazoak ere agertu ziren.

Bi aurkezleek saioa aurkezteaz gain umorezko antzezpenak ere antzezten zituzten. Horietaz gain, musika taldeen eta abeslarien emanaldiak, magoen ikuskizunak eta abar ere bazeuden.

## Sorrera 
Lau urtez, Txirri, Mirri eta Txiribiton pailazoek *Don Don Kikilikon* haurrentzako saioa egiten egon ondoren, nekatuta zeuden eta telebista mundua uztea erabaki zuten. Orduan azkeneko saioaren grabaketaren ondoren, agur modura show bat egin zuten Miramongo Euskal Telebistaren estudioetan. Ikuskizun hura Mikel Lejarzak ikusi eta Otaegi eta Ansorenari Euskal Telebistarako helduentzako saio bat egiteko eskatu zien. Behin baino gehiagotan esan zuten ezetz, baina azkenean, horrenbeste aldiz eskatu eta gero onartu egin zuten eskaria. Orduan *Funtzioa* (1989-1991) saioa sortu zuten, Xabier eta Piterren showa. Ostiral iluntzetan, zuzenean ematen zen helduen umore saioa.

## Kanpo estekak 
* *Funtzioa* ikusgai. Youtube.com
Stalin eta Voroxilov Kremlinen

**Stalin eta Voroxilov Kremlinen** () 1938ko Aleksandr Gerasimov errusiar margolariak margotutako olio-pintura bat da. Honetan, Josef Stalin eta Kliment Voroxilov sobietar buruzagiak Kremlindik hurbil paseatzen agertzen dira.

1941. urteaz gertoztik, Moskuko Tretiakov Galerian ikusgai dago.

## Kanpo estekak
Hilaire Belloc

**Joseph Hilaire Pierre René Belloc** (La Celle-Saint-Cloud, Seine-et-Oise, 1870eko uztailaren 27a - Guildford, Surrey, 1953ko uztailaren 16a) frantziar jatorriko ingeles idazle, historialari eta politikaria izan zen.

## Lan hautatuak 
* ''The Bad Child's Book of Beasts* (1896)
* *The Path to Rome* (1902)
* *Marie Antoinette* (1910)
* *The French Revolution* (1991)
* *The Servile State* (1912)
* *History of England* (1915)
* *Europe and Faith* (1920)
* *The Jews* (1922)
* *The cruise of the Nona* (1925)
* *Oliver Cromwell *(1927)
* *James II* (1928)
* *Richelieu* (1930)
* *Wolsey* (1930)
* *Cramner* (1931)
* *Napoleon* (1932)
* *Charles II'' (1940)
2048 (bideo-jokoa)

***2048***, 19 urtetako Gabriele Cirullik 2014an sortutako mugikorrentzako jolas bat da. Baldosak mugituz eta gehituz koadrikula baten barruan 2048 zenbakira arte heltzeko helburua duena. Buru-hausgarri irristatziletzat hartzen da, hilabete bat lehenago sortu zen *Threes!* aplikazioekin antzekotasun ugari partekatzen ditu.

## Kanpo estekak
Goiza pinudian

**Goiza pinudian** (errusieraz *Утро в сосновом лесу*) 1889ko Ivan Xixkin eta Konstantin Savitski errusiar margolarien olio-pintura bat da.

Gaur egun, Moskuko Tretiakov Galerian ikusgai dago.

## Kanpo estekak
Manuel Zamarreño Villoria

**Manuel Zamarreño Villoria** (Donostia, Gipuzkoa, 1955eko urtarrilaren 6a - Errenteria, Gipuzkoa, 1998eko ekainaren 25a) euskal herritar politikari bat izan zen, Euskadiko Alderdi Popularreko kidea. 1998an ETAk atentatu batean hil zuen.

## Biografia 
Manuel Zamarreño Villoria ETAren atentatu batean hil zen, Errenterian, 1998ko ekainaren 25ean, 42 urte zituelarik. Une horretan Errenteriako Udalean zinegotzia zen,34 egun baino ez zeramatzan karguan, ETAk José Luis Caso hil ondoren hartu zuena. Lanbidez galdaragilea zen, baina garai hartan langabezian zegoen. Ezkonduta zegoen eta bi seme-alaben aita zen.

### Hilketa 
Hil aurretik ETAk hainbat aldiz mehatxu egin zion Manuel Zamarreñori eta bere ibilgailu bat ere erre zuten. 1998ko ekainaren 25eko goizean, 11:10ak aldera, Manuel Zamarreño bere etxetik irten zen, Errenteriako Kaputxinoak auzoan, ogia erosteko. Dendatik itzultzen zenean, terroristek aldez aurretik espaloian aparkatuta zegoen motozikleta batean jarritako lehergailua (3 kilo amonal) aktibatu zuten, urrutitik. Leherketak bete-betean harrapatu zuen Manuel, baterian aparkatutako bi autoren artean jausi zena, odol putzu batean, hilik, eta arropa erabat urraturik zeukala.

Lehergailuaren metraila-zatiek zinegotzia eskoltatzen zuen Ertzaintzako kidea ere zauritu zuten, Juan María Quintana, gorputz osoan eta begi batean lesioak eraginez. Anbulantzia batek Arantzazuko Ama Ospitalera eraman zuen. Medikuek hedatze-uhinak eragindako sindromea, metraila-zatien hainbat zauri eta begi-traumatismoa diagnostikatu zioten eta ebakuntza kirurgikoa egin behar izan zioten. Bonbaren hedatze-uhinak, halaber, inguruko hainbat auto eta etxebizitza hondatu zituen. Ertzaintza atentatu-gunera bertaratu zen lehenengo izapideak egiteko eta bi ordu eta erdi beranduago, epaileak hilotza altxatzea agindu zuen.

Auzitegi Nazionalaren 2. zenbakiko Instrukzioko Epaitegi Zentralak hilketa honen inguruko sumarioa hasi zuen. 1999ko abenduko autoaren bidez, epaitegi horrek kasu hau behin-behinean largestea erabaki zuen.

Atentatuaren ondoren, ETAk ez zuen hilketaren inolako aldarrikapenik egin. Hala ere, ETA erakunde terroristaren autoretza frogatu egin zen. Hilketari buruzko epairik egon ez zenez, eta krimena inori egotzi ez ziotenez, egileen nortasuna ezezaguna da.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
*  MERINO, A., CHAPA, A., Raíces De Libertad. Orrialdeak 159-169 (2011) FPEV. 978-84-615-0648-4 ISBN
Talde abeldar

Aljebra abstraktuan (A,\circledast) **talde abeldarra** da Amultzorako \circledasteragiketa elkartze eta trukatze propietateak eta elementu alderantzizko eta neutroaren existentzia betetzen dituen egitura aljebraikoa.

## Definizioa 
A\neq \empty multzoa eta \circledasteragiketa (aplikazioa edo funtzioa) talde bat eratzen dute propietate hauek betetzen dituenean:

* \circledasteragiketa A-ko elementuentzako elkartze propietatea betetzen du, hau da: \forall a,b,c \in A : (a\circledast b)\circledast c =a\circledast (b\circledast c)
* \circledastPropietate trukakorra betetzen du, hau da: \forall a,b \in A: a\circledast b=b\circledast a
* Existitzen da e\in Anon \forall a \in A : a\circledast e = a = e\circledast a. e\circledast eragiketarekiko elementu neutroa moduan denotatuko dugu.
* A-ko edozein elementurako existitzen da elementu alderantzizkoa (simetrikoa), hau da: \forall a \in A , \exists a'\in A : a\circledast a'=e=a'\circledast a

Lau propietate hauek betetzen dituzten multzoa eta eragiketa (edo aplikazio) talde abeldar bat eratzen dute.

## Adibideak 
(\mathbb{Z},+)taldea da, gainera talde abeldarra da ere trukatze propietatea betetzen delako.

Hartu A = \mathbb{N} =\{1,2,3,...\}(zenbaki arruntak) eta \circledast = +(batuketa):

(i)\forall a,b,c \in \mathbb{N} : (a+ b)+ c =a+ (b+ c)

(ii)\forall a,b \in \mathbb{N}: a\circledast b=b\circledast a

(ii)Batuketarekiko elementu neutroa, 0 ez dago multzo barruan.

Batuketarekiko elementu neutroa ez denez existitzen multzo barruan, orduan (\mathbb{N},+)ez da taldea beraz ez da talde abeldarra.

Adibide gehiago + (gehiketa) eta \cdot(biderketarekin):

Talde abeldarrak: (\mathbb{Z},+),
(\mathbb{Q},+),
(\mathbb{R},+),(\mathbb{R^n},+),(M_{n}(\mathbb{R}),+),(M_{mxn}(\mathbb{R}),+),
(\mathbb{C},+),(\mathbb{C^n},+),(M_{n}(\mathbb{C}),+),(M_{mxn}(\mathbb{C}),+)

Ez-taldeak: (\mathbb{Z},\cdot),
(\mathbb{Q},\cdot),
(\mathbb{R},\cdot),(\mathbb{R^n},\cdot),(M_{n}(\mathbb{R}),\cdot),(M_{mxn}(\mathbb{R}),\cdot),
(\mathbb{C},\cdot),(\mathbb{C^n},\cdot),(M_{n}(\mathbb{C}),\cdot),(M_{mxn}(\mathbb{C}),\cdot)Zenbaki multzo gehienak ez dira biderkaketarekiko taldeak 0-ren alderantzizkorik ez delako existitzen, hau da, \nexists a^{-1}\in A : 0\cdot a^{-1}=1.

## Kanpo estekak
Bere Azken Agurra

**Bere Azken Agurra: Sherlock Holmesi Buruzko Zenbait Gomuta** (jatorrizko izenburua *His Last Bow: Some Reminiscences of Sherlock Holmes*) Arthur Conan Doyle eskoziar idazleak Sherlock Holmes detektibe ospetsuaren zortzi kontakizun laburrez osatu eta idatzitako liburu bat da, tartean bildumari izenburu ematen dion *Bere Azken Agurra* kontakizun laburra dago. 1917ko urriaren 22an John Murray argitaletxeak argitaratu zuen.

Lehen argitapenaren ilustrazioak Richard Gutschmidt ilustratzaileak marraztu zituen, azala berriz Joseph van Abbé ilustratzaileak.

Ondoren, *Sherlock Holmesen Artxiboa* (1927) argitaratu zuen arren, Holmesen bizitzaren kronologia ordenaren arabera bilduma honetako kontakizunak detektibearen bizitzako azkenak direla nabarmentzekoa da. Bilduma honetan, beste zenbait gauzen artean, bere landarako erretiroa, eta denboraldi horretan nola filosofia, baratzezaintza eta erlezaintzara zaletu zen azaltzen da.

## Kontakizunak 
# John H. Watsonen hitzaurrea, M.D. (1917)
# *Wisteria Lodgeko abentura* (1908)
# *Kartoizko kaxaren abentura* (1892)
# *Zirkulu Gorriaren abentura* (1912)
# *Bruce-Partingtonen planoen abenturak* (1908)
# *Hil-hurreneko detektibearen abentura* (1913)
# *Lady Frances Carfaxen desagertzea* (1911)
# *Deabruaren oinaren abentura* (1910)
# *Bere Azken Agurra* (1917)

## Kanpo estekak
Wisteria Lodgeko abentura

**Wisteria Lodgeko abentura**, baita **John Scott Ecclesen Bizipen Singularra** eta **San Pedroko Tigrea** deitua ere, jatorrizko ingelesezko izenburua, *The Singular Experience of Mr. John Scott Eccles* eta *The Tiger of San Pedro*, 1908an Arthur Conan Doyle eskoziar idazleak Sherlock Holmes detektibe ospetsuari buruzko idatzitako kontakizun laburra da.

*Bere Azken Agurra* (1917) bilduman argitaratu zuen.

## Argumentua 
Zeharo aspertua dagoen Sherlock Holmesek Surrey konderrian jazotako Aloysius García ustezko espainiar kartografoaren hilketa kasua argitzeko John Scott Eccles jaunaren eskeintza onartuko du. Baina berehalakoan, desagertze horren atzean hasieran zirudiena baina ezkutuko gauza gehiago daudela ohartuko da.

García ez zen espainiarra, San Pedro herrialdeko ertamerikarra baizik, eta haren heriotzaren errua Henderson lurjabe boteretsuarena da, jatorriz Don Juan Murillo, ezizenez "San Pedroko Tigrea" baita, Ingalaterrara ihes egin eta inork ezagutu ez dezan Surrey konderriko Wisteria Lodge jauretxean izen faltsuz bizitzen jarritako San Pedroko diktadore anker eta odoltsua. García, Murillok hildako bere aberkideak mendekatzeko asmoz diktadorea Ingalaterran hiltzeko egitasmoa prestatzen ari zen, baina Murillo jabetu eta bere morroi Lopezi Garcia hiltzeko agindu zion.

## Ikus gainera 
* *Bere Azken Agurra* (1917)

## Kanpo estekak
Manuel Giménez Abad

**Manuel Giménez Abad** (Iruñea, 1948ko abenduaren 4a - Zaragoza, 2001eko maiatzaren 6a) ETAk 2001ean hil zuen politikari espainiarra izan zen. Aragoiko Alderdi Popularreko presidentea izan zen

## Prestakuntza eta ibilbidea 
Manuel Giménez Abad 1948ko abenduaren 4an jaio zen, Iruñean, eta Nafarroako Unibertsitatean zuzenbidea ikasi zuen. Lizentzia lortu ondoren, irakaslea izan zen Nafarroako Unibertsitatean bertan, Administrazio Publikoaren Aragoiko Institutuan eta Granadako Unibertsitatean.

Beranduago, Administratzaile Zibilen Goi Mailako Kidegoaren kide bilakatu zen. Erakunde horretan hainbat kargu ezberdin izan zituen, besteak beste, Administrazio Ikasketen Institutuaren Idazkaria, Goi-tituludun Funtzionarioen Hautaketa eta Bikaintasun Ataleko Burua eta Kontseilari Teknikoa.

Betiere administraziotik gertu, Aragoiko Aldundi Nagusian sartu zen eta 1995an Aragoiko Gobernuaren Lehendakaritza eta Erakunde-harremanen sailburu bilakatu zen.

1999an Alderdi Popularraren Aragoiko Gorteetarako diputatu izendatu zuten eta beranduago ere, Aragoiko Autonomia Erkidegoaren diputatua.

2001eko otsailaren 24an Aragoiko Alderdi Popularreko presidente izendatu zuten, Santiago Lanzuela ordezkatuz. Azken honek une kritiko batean hartu zuen alderdiaren lehendakaritza, Aragoin presio sozial handia baitzegoen Plan Hidrologiko Nazionalaren aurka.

## Hilketa 
2001eko maiatzaren 6an, Manuel Zaragozaren partida bat ikustera joan zen bere seme batekin. Ordea, La Romareda estadiorako bidean zegoela, ETA erakunde terroristaren kide bat sorbaldatik hurbildu zitzaion eta hiru aldiz tiro egin zion. Horietako bik, buruan jo zioten. Osasun-zerbitzuak berehala bertaratu ziren, baina ezin izan zuten biktima suspertu.

Hurrengo egunean, indar politikoek krimena gaitzesteko manifestazio handi bat deitu zuten Aragoiko hiriburuan. 350.000 lagun bertaratu ziren. Bere hileta eta ehorzketa Jacan (Huesca) egin zuten, gaztaroaren parte handi bat pasatu zuen lekua. Bertan, José María Aznar Gobernuko Presidentea izan zen.

## Omenaldiak 
Atentatuaren hurrengo egunean, Zaragozako Udaletxeak hiriko adopziozko seme izendatu zuen. Gainera, maiatzaren 20an, Giménez Abad-en semeek urrezko eta brillantezko intsignia jaso zuten (klubaren saririk garrantzitsuena) beren aita kide zen Zaragoza futbol taldeko presidentearen eskutik, Alfonso Soláns. Egun batzuk beranduago, Aragoiko Gorteek erakundearen domina eman zioten. Horrez gain, 2002an, Manuel Giménez Abad Zubia inauguratu zuten Ebro ibaian, Javier Manterolak diseinatua. Bere memorian ere, Parlamentu eta Estatu Autonomikoari buruzko Ikasketetarako Manuel Giménez Abad Fundazioa sortu zen, Aragoiko Gorteak, Jacako Udala, Ibercaja eta Caja Inmaculadaren eskutik.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
*  MERINO, A., CHAPA, A., Raíces De Libertad. (2011) FPEV. 978-84-615-0648-4 ISBN
Eraztun (matematika)

Aljebra abstraktuan (A,+,\cdot) eraztuna da Amultzorako +(gehiketa) eragiketak elkartze eta trukatze propietatea eta elementu alderantzizko eta neutroaren existentzia betetzen dituen, eta \cdot(biderketa edo produktua) elkartze propietatea eta banatze propietateak betetzen dituen egitura aljebraikoa.

## Definizioa: 
(A,+,\cdot)Eraztuna da baldin:

* +eragiketa A-ko elementuentzako elkartze propietatea betetzen du, hau da: \forall a,b,c \in A : (a+ b)+ c =a+ (b+ c)
* +Propietate trukakorra betetzen du, hau da: \forall a,b \in A: a+ b=b+ a
* Existitzen da 0_A\in Anon \forall a \in A : a+ 0_A = a. 0_A+ eragiketarekiko elementu neutroa moduan denotatuko dugu.
* A-ko edozein elementurako existitzen da elementu alderantzizkoa (simetrikoa), hau da: \forall a \in A , \exists a'\in A : a+ a'=0_A
* \cdoteragiketa A-ko elementuentzako elkartze propietatea betetzen du, hau da: \forall a,b,c \in A : (a\cdot b)\cdot c =a\cdot (b\cdot c)
* \cdoteragiketa banatze propietatea betetzen du, hau da: \forall a,b,c \in A : a\cdot (b+ c)=a\cdot b+a\cdot c

Eraztunak definitzeko era sinpleagoa existitzen da:

(A,+,\cdot)Eraztuna da baldin:

* (A,+) talde abeldarra da.
* \cdoteragiketa A-ko elementuentzako elkartze propietatea betetzen du, hau da: \forall a,b,c \in A : (a\cdot b)\cdot c =a\cdot (b\cdot c)
* \cdoteragiketa banatze propietatea betetzen du, hau da: \forall a,b,c \in A : a\cdot (b+ c)=a\cdot b+a\cdot c

## Adibideak: 
(\mathbb{Z},+,\cdot)Eraztuna da, gehiketa eta biderketarekin:

(i)(\mathbb{Z},+) Talde abeldarra da.

(ii)Biderketa propietate elkarkorra betetzen du.

(iii)Biderketa propietate banakorra betetzen du.

Beraz (\mathbb{Z},+,\cdot)eraztuna da.

(\mathbb{N},+,\cdot)ez da eraztuna (\mathbb{N},+)ez delako talde abeldarra.

Eraztunak: (\mathbb{Z},+,\cdot),(\mathbb{Q},+,\cdot),(\mathbb{R},+,\cdot),(\mathbb{C},+,\cdot)

#### Eraztun tribialak: 
Eraztun mota berezi bat existitzen da, eraztun tribiala deiturikoa, non multzoaren elementu bakarra elementu neutroa den (elementu bakarreko multzoa):

(\{0\},+,\cdot)Eraztun bat da, 0elementu bakarra duen multzoarekin.

* \forall a,b,c \in \{0\}, a=b=c=0 : (0+ 0)+ 0 =0+ (0+ 0)gehiketak elkartze propietatea betetzen du.
* \forall a,b \in \{0\},a=b=0: 0+ 0=0+ 0gehiketak trukatze propietatea betetzen du.
* Elementu neutroa existitzen da, 0non \forall a \in \{0\}, a=0: 0+0=0
* 0elementuaren alderantzizkoa 0bera da.
* \forall a,b,c \in A , a=b=c=0: (0\cdot 0)\cdot 0 =0\cdot (0\cdot 0)biderketak elkartze propietatea betetzen du.
* \forall a,b,c \in A , a=b=c=0: (0+ 0)\cdot 0 =0\cdot0+ 0\cdot 0biderketak banatze propietatea betetzen du.

Beraz(\{0\},+,\cdot)eraztuna da, gainera tribiala elementu bakarreko multzoa eratzen duelako.

## Kanpo estekak
Bodyguard (telesaila)

***Bodyguard*** britaniar telesail dramatikoa da, Jed Mercuriok BBCrako sortua.

## Sinopsia 
Sei ataleko saio laburrean kontatzen du gerratik itzulitako soldaduaren istorioa, zeina fronteko traumak gainditzen saiatzen den bitartean Britainia Handiko barne ministroaren segurtasun agente bihurtuko baita. Istorioak bi protagonisten arteko aurrez aurreko ideologikoa du oinarri.

## Pertsonaiak 
* Richard Madden : David Budd
* Keeley Hawes : Julia Montague
* Sophie Rundle : Vicky Budd
* Vincent Franklin : Mike Travis
* Paul Ready : Rob Macdonald
* Richard Riddell : Tom Fenton
* Nicholas Gleaves : Roger Penhaligon
* Ash Tandon : Deepak Sharma
* Stuart Bowman : Stephen Hunter-Dunn
* Pippa Haywood : Lorraine Craddock
* Gina McKee : Anne Sampson
* Claire-Louise Cordwell : Kim Knowles
* Shubham Saraf : Tahir Mahmood
* Matt Stokoe : Luke Aitkens
* Stephanie Hyam : Chanel Dyson

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eros eta Psike (Gérard)

***Eros eta Psike *** () 1798. urtean François Gérardk egindako margolan ezaguna da. Gerard Jacques-Louis David margolariaren ikaslea izan zen. Margo honek sentsualitatearen adierazpenerako neoklasizismoaren garapena erakusten du; modu batez itxuraren abstrakzioa ere ikus daiteke lan honetan. Sinbolismoz beteriko lana da hau.

## Gaia 
thumb|Arroparen zehaztasunak ondo asko erakusten du artistaren trebezia.
Psike printsesa gaztea ikusi ezin duen Erosen edo Maitasunaren musuarekin harrituta gelditzen da. Antzinako mitoaren arabera maitasun kondaira da baina, halaber ere alegoria metafisikoa: Psike giza-arimaren pertsonifikazioa da. Bikotearen gainean tximeleta zuri bat hegan egiten ikus daiteke; grezieraz tximeleta "psykhê" esaten da. Bikotea izadiaren erdian dago. Neskarengan lotsa da nagusi.

Maitasunaren eta Psikeren arteko harremana Ovidioren *Metamorfosien* liburuan oinarritu zen. Gai hau artista neoklasikoen gustukoa izan zen: margolariak, eskultoreak, idazleak... Kupidoren keinuak neurtuak dira, pasio gabekoak; bere gorputzaren lerroek anatomiari ematen diote garrantzi guztia. Psikeren aurpegiak eta jarrerak, aldiz, erlaxazioa adierazten dute, urruti egongo balitz bezala; nolabait bere sentimenduak gorde egin nahi ditu. Artistaren teknika gaztearen zangoen gainean dagoen oihal transparentea ikus daiteke.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Psike
* Eros

## Kanpo estekak
Newbridge (Edinburgh)

**Newbridge**,  eta , Eskoziako Kirkliston udalerriko parrokia bat da, Edinburgh hiriburuaren mendebaldean.

## Kanpo estekak
The Haunting of Hill House (telesaila)

***The Haunting of Hill House*** estatubatuar beldurrezko telesaila da, Mike Flanaganek Netflixerako sortua.

## Sinopsia 
Kritikaren eta publikoaren gorespena izan du Shirley Jackson idazle estatubatuarraren izen bereko liburuan oinarrituriko beldurrezko telesailak. Sorgindua izan zen haurtzaroko etxera itzultzen diren senideen istorioa lantzeko, sortzaileek generoan ohikoak diren baliabideak uztartu dituzte emozioetan oinarrituriko gidoiarekin eta girotzearekin.

## Pertsonaia nagusiak 
* Michiel Huisman: Steven Crain
** Paxton Singleton: Steven Crain (gaztea)
* Carla Gugino: Olivia Crain
* Timothy Hutton: Hugh Crain
** Henry Thomas: Hugh Crain (gaztea)
* Elizabeth Reaser: Shirley Crain
** Lulu Wilson: Shirley Crain (gaztea)
* Oliver Jackson-Cohen: Luke Crain
** Julian Hilliard: Luke Crain (gaztea)
* Kate Siegel: Theodora «Theo» Crain
** Mckenna Grace: Theodora «Theo» Crain (gaztea)
* Victoria Pedretti: Eleanor «Nell» Crain
** Violet McGraw: Eleanor «Nell» Crain (gaztea)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Newhaven (Edinburgh)

**Newhaven**, Eskoziako Edinburgh hiriburuko barruti bat da. Hiriburuaren erdigunetik 3,2 kilometro iparraldera dago, Leith eta Granton auzuneen artean.

## Kanpo estekak
Newington (Edinburgh)

**Newington**, Eskoziako Edinburgh hiriburuko auzo bat da. Hiriburuaren erdigunetik oinez 15-20 minutura dago.

## Kanpo estekak
Niddrie Mains

'''''', Eskoziako Edinburgh hiriburuko auzo bat da, Niddrie Mains Road hiribidearen iparraldean.

## Kanpo estekak
Niddrie (Edinburgh)

**Niddrie**, Eskoziako Edinburgh hiriburuaren ipar-ekialdean dagoen auzo bat da, kostaldeko Portobello auzoaren hego-mendebaldean eta Ekialdeko Lothian konderriko Musselburgh udalerriaren mendebaldean.

## Kanpo estekak
Joseph Furphy

**Joseph Furphy**, irlanderaz **Seosamh Ó Foirbhilhe** (Yering, Victoria, 1843ko irailaren 26a - Claremont, Mendebaldeko Australia, 1912ko irailaren 13a) australiar idazlea izan zen. Australiako eleberriaren aitatzat jotzen da.

Bertso eta istorio laburrak idazten hasi zen. Bere lanik ezagunena *Such is Life* izeneko eleberria da. Australiako landa-bizitza kontatzen du, eta idi-gurdien gidariak eta Hegoaldeko Gales Berriko eta Victoriako bidaiari ibiltariak biltzen ditu. 1903an argitaratu zen, baina handik hogeita hamar edo berrogei urtera arte ez zuen arrakasta lortu, eta gaur egun australiar literaturako lan klasikotzat jotzen da.

## Lanak 
* *Such is Life*, 1903
* *The Poems of Joseph Furphy*, 1916
* ''Rigby's Romance*, 1921
* *The Buln Buln and the Brolga'', 1946
Manuel Indiano Azaustre

**Manuel Indiano Azaustre** (Madril, Espainia, 1970eko urriaren 18a - Zumarraga, Gipuzkoa, 2000ko abuztuaren 29a) politikaria izan zen, ETAk hila.

## Bizitza 
Madrilen jaioa, Elektronikako ikasketak bukatu ondoren Zumarragara joan zen bizi izatera. Langabezian geratu zenean, Zumarragako negozio txiki bat erosi zuen, Kokolo gozoki-denda.

ETAk 2000ko abuztuaren 29an hil zuen. Ordurako, Manuel Indianok sei hilabete zeramatzan Zumarragako zinegotzi independentetzat, Alderdi Popularreko zerrendan aurkeztuta. 29 urte zituen, ezkonduta zegoen eta bere emaztea zazpi hilabetez haurdun zegoen.

### Hilketa 
Francisco Javier Makazaga Azurmendik erabaki zuen, beste bi etakiderekin batera, Manuel Indiano Azaustre zinegotzia hiltzea. Izan ere, hilabete batzuk lehenago, zinegotziak eskoltari uko egin zion. Horrenbestez, 2000ko abuztuaren 29an, 10:30ak aldera, Macazaga kide batekin Kokolo dendan sartu zen: Indianoren gozoki, ogi eta aldizkari dendatxoan, alegia. Orduan, zinegotzia dendaren atzealdean ezkutatzen saiatu zen, baina etakideek jarraitu egin zioten. Etakide batek 13 tiro egin zizkion.

ETAk hilketa aldarrikatu zuen *Gara* egunkarira igorritako adierazpen batean, 2000ko irailaren 22an. Adierazpenak zioenez, Manuel Indiano «PPk Espainiatik ekarri zuen, bere zerrenda betetzeko».

### Hilketaren epaia 
2010eko azaroaren 16an, Espainiako Auzitegi Nazionaleko Zigor-arloko Salaren Lehenengo Atalak 71/2010 zenbakiko epaia eman zuen. Haren bidez, Francisco Javier Macazaga Azurmendik 31 urte eta erdiko kartzela-zigorra jaso zuen, 30 hilketa terrorista leporatuta; eta beste urte eta erdi, terrorismo helburuetarako armak zilegi ez den moduan edukitzearen delituagatik. Era berean, biktimaren erraiari eta alabari 600.000 euroko kalte-ordainak ordaintzea ezarri zioten, eta 150.000 euro biktimaren gurasoei. Kondenatuak, gainera, debekatua du Zumarragara edo biktimaren familia bizi den udalerrira itzultzea beste 5 urteko epean.

## Omenaldia 
2010eko maiatzaren 7an, Jose Maria Perez polizia, Manuel Indiano zinegotzia, Iñaki Mendiluze ertzaina eta Isidro Etxaniz herritarra omendu zituen Zumarragako Udalak. Zumarragako alkateak barkamena eskatu zuen, beharrik handiena zuten unean babes nahikoa eman ez zitzaielako.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
*  MERINO, A., CHAPA, A., *Raíces De Libertad.*, 189-199 orrialdeak (2011). 978-84-615-0648-4 ISBN
Azido kapriko

**Azido kaprikoa** edo **azido dekanoikoa** kate ertaineko gantz-azido ase bat da, CH3(CH2)8COOH formula duena. Hamar karbono ditu (10:0).

Azido kaprikoak ahuntzen usaina gogorarazten du, hortik bere izena, latinez "ahuntza" *caper* edo *capra* da.

Koko olioaren %10-a osatzen du eta palma almendra olioaren %4-a. Ugaztunen esnetan ere aurkitzen da. Ahuntzaren izenetik beste bi azido ere izendatu dira, azido kaproikoa eta azido kaprilikoa. Hiruren artean ahuntz esnearen lipidoen %15a osatzen dute.

## Ekoizpena 
Dekanol monoalkohola oxidatuz ekoizten da kromo trioxidoa erabiliz. Aziko kaprikoaren triglizeridoak sodio hidroxidoarekin saponifikatuz ere lortzen da.

## Erabilerak 
Kaprato sodikoa xaboiak egiteko erabiltzen da.

Farmazia industrian ere erabiltzen da hainbat botika lipofilizatzeko eta horrela gantz ehunean sartzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Parkgrove

'''''', Eskoziako Edinburgh hiriburuko auzune bat da. Hiriburuaren erdigunetik 4 milia ipar-mendebaldera dago.

## Kanpo estekak
Pilton (Edinburgh)

**Pilton**, Eskoziako Edinburgh hiriburuaren iparraldeko etxebizitza auzo bat da. Ferry Road auzoaren iparraldean, Granton auzoaren mendebaldean eta Muirhouse auzoaren ekialdean dago.

## Kanpo estekak
Prestonfield (Edinburgh)

**Prestonfield**, Eskoziako Edinburgh hiriburuaren hegoaldeko auzo bat da. Arthur's Seat mendiaren pean dago, ekialdean Salisbury Crags labarrak dituela.

## Kanpo estekak
Northfield (Edinburgh)

thumb|Northfield Gardens, Edinburg
**Northfield**, Eskoziako Edinburgh hiriburuko auzune bat da. Hiriburuaren erdigunetik ekialdera dago, eta Portobello auzotik mendebaldera.

## Kanpo estekak
Raeburn Place

'''''', Eskoziako Edinburgh hiriburuko Stockbridge auzoko kale nagusia da, eta bertako jokaleku eta kirol eta errugbi zelaiei izen ematen die.

## Kanpo estekak
Ravelston

'''''', Eskoziako Edinburgh hiriburuaren mendebaldean dagoen goi maila sozialeko auzo bat da.

## Kanpo estekak
Riccarton (Edinburgh)

**Riccarton**, Eskoziako Edinburgh hiriburuko auzo bat da. Nagusiki baserriez eta etxe gutxi batzuez osatua dago.

## Kanpo estekak
Roseburn

'''''', Eskoziako Edinburgh hiriburuko auzo bat da. Hiriburuaren ekialdean dago, gutxigorabehera erdigunetik oinez 20 minutura.

## Kanpo estekak
Seafield (Edinburgh)

**Seafield**, Eskoziako Edinburgh hiriburuaren iparraldean dagoen auzo bat da, Fortheko fiordoaren kostaldean.

## Kanpo estekak
Sciennes

'''''', Eskoziako Edinburgh hiriburuko auzo bat da. Erdigunearen kanpoaldean dago, The Meadows parkearen hegoaldean dago.

## Kanpo estekak
Shandon (Edinburgh)

**Shandom**, Eskoziako Edinburgh hiriburuko auzo bat da, hiriburuaren erdigunetik hiru milia inguru mendebaldera dago.

## Kanpo estekak
Kin (filma)

***Kin*** 2018ko Jonathan eta Josh Baker zinema zuzendarien zientzia fikziozko filma da, 2014ko *Bag Man* film laburrean oinarrituta.

## Sinopsia 
Arma ahaltsu bat lagun dutela, preso ohi batek eta haren anaia nerabeak hiltzaile talde batengandik ihes egin beharko dute.

## Aktoreak 
* Myles Truitt: Elijah Solinski
* Jack Reynor: Jimmy Solinski
* Zoë Kravitz: Milly
* Carrie Coon: Morgan Hunter
* Dennis Quaid: Hal Solinski
* James Franco: Taylor Balik
* Michael B. Jordan: Cleaner.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Superlópez (filma)

***Superlópez*** 2018ko Javier Ruiz Caldera kataluniar zinema zuzendariaren umorezko filma da, Janen izen bereko komikian oinarrituta.

## Sinopsia 
Chitón planetatik iritsi da Juan López. Ez da besteak bezalakoa: superbotere harrigarriak ditu, baina urteetan ezkutuan mantentzen saiatu da. Halako batean, institutu garaiko Luisa maitalea agertuko da.

## Aktoreak 
* Dani Rovira: Juan López "Superlópez"
* Alexandra Jiménez: Luisa Lanas
* Julián López: Jaime González Lidenbrock
* Pedro Casablanc: Lópezen aita Lurrean
* Gracia Olayo: Lópezen ama Lurrean
* Maribel Verdú: Ágata
* Nao Albet
* Gonzalo de Castro: Lópezen aita biologikoa
* Mireia Portas: Lópezen ama biologikoa
* Marc Rodríguez
* Carlos Zabala: Baserritarra
* Josep Maria Alejandre: Tailerraren bezeria

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Carlos Ghosn

**Carlos Ghosn** (Porto Velho, Brasil, ) franko-brasildar enpresaburua da.

Libanoar jatorriko brasildarrak Frantzian egin du bere ibilbidearen zatirik handiena. Hantxe,  (Kostu Hiltzailea) ezizena hartu zuen 1990eko urteetan Renault atzera etekinetara itzularazi ei zuelako, eta, gero, Renaultek Nissan Japoniako konpainian partea hartu zuenean eta hura ere kiebratik ateratzea lortu omen zuelako  (Konpon Ezazu) deitu zioten. 2017ko apirilean utzi zuen Nissaneko presidentetza.

## Erreferentziak
Mariaren Bihotzari monumentua (Tutera)

**Mariaren bihotzari monumentua** Tuteran (Nafarroa) dagoen eskultura erraldoia da, Andre Maria Birjinaren bihotz guztiz garbiari eskainia. Mariaren eskultura 21,5 metroko obelisko baten gainean dago.

## Kokapena 
Monreal dorrearen aurrean dagoen muino batean, 1954an eraiki zuten. Lourdes auzotik gertu dago. Hiriaren bestaldean, kontrapuntu moduan, Santa Barbara muinoan, Jesusen Bihotzari monumentua dago.

## Historia 
Monumentuaren lehenengo harria 1954ko abenduaren 8an jarri zen eta 1956ko urriaren 7an inaugurazioa ospatu zen. Eraikina Enrique Celso arkitektoaren eta Angel Bayod Uson eskultorearen lana izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak