open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kuban Stadium

**Kuban estadioa** (errusieraz Куба́нь) Errusiako hegoaldeko Krasnodar hirian dagoen kirol estadio bat da. Beertan jokatu ohi den kirol nagusia futbola da, hiriko FC Kuban Krasnodar eta FC Krasnodar taldeen jokalekua delarik. 31.654 lagunentzako edukiera du eta 1961eko maiatzaren 14ean inauguratu zen.

Eraiki zenean, 20.000 lagunentzako edukiera zuen. Bigarren eraberritze lanei esker bste 20.000 lagun gehiago sartzeko lekua eta argiztapena gehitu zitzaizkion. Lehenbiziko futbol partidua 1961eko maiatzaren 14an Spartak Krasnodar eta FC Dynamo Stavropol taldeek jokatu zutena izan zen.

## Kanpo estekak 
* Kuban estadioa
Donostikluba

**Donostikluba** Donostian ospatzen den indie musika jaialdia eta zirkuitua da. 2006an Donostia Kulturak eta Ginmusica izeneko sustatzaile musikalak antolatu zuten lehen aldiz. Xede nagusia hiriko formatu txiki eta ertaineko musika-eszena independentea sustatzea eta dinamizatzea da, beti ere, bertan egiten den musikari eta eremu honetan mugitzen diren kolektiboei babesa emanez.

## Historia 
Donostikluba 2006ean jaio zen, izen bera duen festibalaren eskutik. Garai hartan, Gazteszenari lotuta zegoen asteburuko jaialdia zen eta urriko lehen asteburuan egiten zen. Oso filosofia argiarekin jaio zen: musika independentea eta formatu txikikoari, kultur etxeetako eszenatokietan, ezagutzera emateko aukera eskaintzea. Zirkuitu komertzialetatik kanpo geratzen zen musika independentea hirian bultzatzea zen helburua, kultura masibo eta kultur gertaera handiei lotutako joera horren (Zinemaldia, Jazzaldia, Hamabostaldia…) egiazko alternatiba bilakatzeko asmoarekin. Kanpo geratzen ziren, bera,z komunikabide handiek eta multinazionalen babesa zuten taldeak. Hastapen hori, musika independentearen inguruan lana egiten zuen Ginmusica eta Donostia Kulturaren akordioaren esker gauzatu zen.

Arrakasta berehala etorri zitzaion festibalari eta hiriko publiko alternatiboaren ezinbesteko erreferente bilakatu zen. Hala, 2010a geroztik, hasierako festibala zirkuitu ere bilakatu zen, eta hiriko klub eta kolektiboekin lankidetza hasi zen.

## Helburu Nagusiak 
# **Musika independente** eta **alternatiboa**ri leku egitea kultur etxeetako eta gainerako gunetako programazioan festibal eta zirkuitu baten bitartez.
# Hirian musikaren inguruan dabiltzan **kolektibo** independenteei babesa eta laguntza beren **jaialdi txikiak** aurrera ateratzeko.
# Musika programazio jarraia duten **klub edo aretoak zirkuituan** integratu eta kontzertuak aurrera ateratzen lagundu.
# **Bertako Musika taldeak** sustatu, baina zirkuituko aurre kontzertuak eginez bai auzoetako taberna eta espazio ezberdinetan kontzertuak eskainiz.

[thumb|[The Stranglers. Intxaurrondo Kultur Etxean. (2014-04-05). ]]

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Genomika

**Genomika** genoma aztertzen duten disziplina eta ikerketa-arloen multzoa da, horren egitura, funtzionamendu, jatorri eta eboluzioaren aldetik. Biologia, biokimika, estatistika eta informatikarekin dago loturik.

## Kanpo estekak
Threskiornithidae

**Threskiornithidae** Pelecaniformes ordenako familia bat da. 32 espeziek osatzen dute, bi azpifamilitan banaturik: ibisena eta mokozabalena hain zuzen ere.

48-107 cm luze izaten dira. Buruaren parte bat behintzat lumarik gabea dute; zangoak luzeak dituzte; mokoa mehea eta okerra edo espatula itxurakoa dute; hanketako atzeko atzaparra besteak baino goraxeago kokatua dute; erdikoaren erpea berriz zerra egiturakoa dute. Europako erdialdean eta hegoaldean, Afrikan, Australian, Ipar Ameriketako eki-hegoaldean eta Hego Amerika guztian bizi dira. Treskiornitido motarik ezagunenak ibisa eta espatula dira.

## Espeziea 
**Threskiornithinae subfamilia (ibis)**
* *Eudocimus*
** *Eudocimus albus*
** *Eudocimus ruber*
* *Plegadis*
** *Plegadis falcinellus*
** *Plegadis chihi*
** *Plegadis ridgwayi*
* *Lophotibis*
** *Lophotibis cristata*
* *Cercibis*
** *Cercibis oxycerca*
* *Mesembrinibis*
** *Mesembrinibis cayennensis*
* *Phimosus*
** *Phimosus infuscatus*
* *Theristicus*
** *Theristicus caerulescens*
** *Theristicus caudatus*
** *Theristicus melanopis*
* *Threskiornis*
** *Threskiornis aethiopicus*
** *Threskiornis melanocephalus*
** *Threskiornis molucca*
** *Threskiornis spinicollis*
* *Pseudibis*
** *Pseudibis papillosa*
** *Pseudibis davisoni*
** *Pseudibis gigantea*
* *Geronticus*
** *Geronticus eremita*
** *Geronticus calvus*
* *Nipponia*
* *Nipponia nippon*
* *Bostrychia*
** *Bostrychia olivacea*
** *Bostrychia rara*
** *Bostrychia hagedash*
** *Bostrychia carunculata*
**Plateinae subfamilia (mokozabal)**
* *Platalea*
** *Platalea leucorodia*
** *Platalea regia*
** *Platalea alba*
** *Platalea minor*
** *Platalea flavipes*
** *Platalea ajaja*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oz the Great and Powerful

**Oz the great and powerful** (euskeraz *Oz handi boteretsua*) Sam Raimik zuzendutako eta Joe Rothek ekoiztutako film bat da. Mitchell Kapner David Lindsay-Abaire gidoilariak Oz azti miragarriaren nobelan oinarritu dira. Aktore nagusiak James Franco, Mila Kunis, Rachel Weisz, Michelle Williams, Zach Braff, Bill Cobbs eta Joey King dira. Film hau 1939ko *The Wizard of Oz filmearen* prekuela da; aurreko film hori L. Frank Baum idazleak idatzitako *The Wonderful Wizard of Oz* (1900) eleberrian oinarrituta zegoen.

## Antzezleak 
thumb|ezkerrera|James Francok Oz aztiaren papera egiten du.
* James Franco: Oscar «Oz» Diggs, Oz aztia.
* Mila Kunis: Theodora, iparraldeko sorgin ona/mendebaldeko sorgin gaiztoa.
* Rachel Weisz: Evanora, ekialdeko sorgin gaiztoa.
* Michelle Williams: Glinda, hegoaldeko sorgin ona eta Annie.
* Zach Braff: Finley (ahotsa) eta Frank.
* Joey King: Portzelanazko neskatxa (ahotsa) eta aulki gurpildunean dabilen neskatxa.
* Abigail Spencer: May, Oz aztiaren laguntzailea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Webgune ofiziala.
* :Ekoizpenaren Bloga
* :Filmaren kritika - Cultture.
Love and Death

***Love and Death*** (euskaraz: *Maitasuna eta Heriotza*) 1975ko filma da, Woody Allen estatubatuar zinema zuzendari eta aktoreak zuzendutakoa. Woody Allen bera eta Diane Keaton izan ziren aktore nagusiak.

## Argumentua 
XIX. mendearen hasiera, Napoleondar Gerrak, Errusia. Boris Grushenko (Allen) errusiar hiritar koldar, bakezale eta zekena da. Bere familiaz oso iritzi txarra du, bere anaiek ez dutela ulertzen sentitzen du, eta soilik bere lehengusina Sonjarekin (Keaton) solastuz lortzen du babes filosofikoa; gainera, Sonjaz maitemindua dago sekretuan.

Frantziak Austria inbaditu ondoren, gudarosteak dei egingo dio tsarren Errusia frantziarrengandik defendatzera joateko. Gerran, bere nagikeri eta koldakeriari esker, Napoleon Bonaparte bera buru duen frantziar gudarostearen erasoalditik salbatzea lortuko du.

Nahiz eta bere bakezaletasunak une hartan bertan heriotzera eramango duela iruditu, zoriaren patuak frantziar ofizialak dauden kanpadenda gainera eror dadin ahalbideratuko du. Gerra heroi bilakaturik, Boris jaioterrira itzuli eta San Petersburgoko goi mailako jendearekin batera ibiliko da, baina Sonjarekin ezkontzea amestuko du (bitartean lehengusinaren ordura arteko ezkontza sekulako porrota da).

Duelu xelebre batean ozta-ozta bizirik ateratzea lortu ondoren, azkenean Sonja (jada alargundua) Borisekin ezkonduko da. Bonaparte eta frantziar gudarostea Mosku ingurura iristean, Grushenkok gehiago ez borrokatzea erabakiko du, baina bere Sonja maiteak frantziar enperadorea hil nahi du, gerra behin-betiko amaitu dadin; hortaz, bikoteak misio ausart eta arriskutsu bati ekingo dio.

## Aktoreak 
* Woody Allen: Boris Grushenko
* Diane Keaton: Sonja
* Georges Adet: Nehamkin zaharra
* Frank Adu: sarjentua
* Brian Coburn: Dmitri
* Jessica Harper: Natasha
* James Tolkan: Napoleon Bonaparte
* Olga Georges-Picot: Alexandrovna kondesa
* Harold Gould: Anton lvanovich Lebedokov
* Zvee Scooler: Aita
* Féodor Atkine: Mikhail Grushenko
* Yves Barsacq: Rimsky
* Tony Jay: Vladimir Maximovitch
* Aubrey Morris: 4. soldadua
* Alfred Lutter: Boris gaztea
* Sol Frieder: Voskovec
* Lloyd Battista: Don Francisco
* Frank Adu: Drill sarjentua

## Kanpo estekak 
* *Love and Death* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Love and Death* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
Stora Hammarseko harriak

eskuinera|thumb|300px|Stora Hammars I harria.

**Stora Hammarseko harriak** VIII-IX. mendeen arteko Bikingoen Aroko lau zutarri dira, Suediako Gotlandeko konderrian kokatutako Lärbro udalerriko Stora Hammars kokalekuan dago. Lau zutarriz osatutako multzoa da.

## Deskribapena 
Lau harriek itxura falo itxura dute eta eskandinaviar mitologia eta ohiturei buruzko irudiak erakusten ditu. I eta II harrietako irudiak nahiko kaltetuak daude.

Gaur egun, ez daude heuren jatorrizko kokalekuan, Fårösund udalerriko Bunge museoan baizik (*Bungemuseet*).

### Stora Hammars I 
Harriak hondo mitologikoa, erlijiotsua eta gerlaria duten lau mailez osatua dago, Valknut bat aldarean dagoen giza sakrifizioa eta gerlari armadunak daramatzen ontzi bat ere agertzen direlarik. Hildren kondairaren irudikapenatzat jo ohi izan da. Harriaren amaieran zuhaitz batetik zintzilik eta Valknut bat hurbil duen gerlari baten irudia agertzen da, Odin jainkoaren gurtze ikurtzat hartua da, eskandinaviar paganismoan giza sakrifizioak bazeudela baieztatuz.

[thumb|300px|eskuinera|[Odin jainkoa bere arrano itxuraz (bizardun arranoa) agertzen duen Stora Hammars III harria, arranoak olerkigintzaren pattarra eta Suttung eusten ari da.]]

### Stora Hammars III 
Stora Hammars III harriak lau maila dauzka, baxuenak gerlariak dituen ontziak erakusten ditu. Mailetako batean Skáldskaparmál Edda prosaikoko 2. kapituluko 6. ataleran deskribatutakoaren arabera Odin jainkoa arrano itxuraz eta olerkigintzaren pattarra eutsiz agertzen da.. Beste maila batean zaldizkoa eta hura agurtzen duen emakumea agertzen dira, azken honek jasotako mantal luzea edota azpiko gona eta jantzi gainekoa daramatza, Valkiriatzat jo ohi izan da..

## Ikus gainera 
* Hunninge harria
* Tängelgårda harria
* Tjängvide harria

## Bibliografia 
* Sune Lindquist, Gotlands Bildsteine I-II (Stockholm 1941-1942).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Foto de Stora Hammars I - Swedish National Heritage Board
* Foto de Stora Hammars II - Swedish National Heritage Board
* Foto de Stora Hammars III - Swedish National Heritage Board
* Foto de Stora Hammars IV - Swedish National Heritage Board
* Foto mostrando las 4 piedras - Swedish National Heritage Board
Nojako Bandera

**Nojako Bandera** () TKE Ligaren barnean Nojan jokatu den estropada izan da, bi ekitaldi izan dituena, 2004koa SDR Pedreñak antolatua eta 2014 eta 2015koak SDR Astillerok antolaturikoak.

## Palmaresa 
## Emakumezkoen estropada 
Emakumezkoen Traineru Ligarako baliagarria

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Traineras.es webguneko informazioa
Pangasius myanmar

***Pangasius myanmar*** *Pangasius* generoko animalia da. Arrainen barruko Pangasiidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Pangasius*
* Pangasiidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Everything You Always Wanted to Know About Sex* (*But Were Afraid to Ask)

**Everything You Always Wanted to Know About Sex* (*But Were Afraid to Ask)** (euskaraz *Sexuari Buruz Beti Jakin Nahi Izan Zenuen Guztia* (*Baina Galdetzeko Beldur Zinen)*) 1972ko komedia-filma da, Woody Allen estatubatuar zinema zuzendari eta aktoreak zuzendu eta protagonizatu zuena. David Reuben idazlearen *Everything You Always Wanted to Know About Sex (But Were Afraid to Ask)* eleberrian oinarritua dago. Woody Allenez gain, Louise Lasser, John Carradine, Tony Randall, Burt Reynolds, Gene Wilder, Jack Barry, Erin Fleming, Lynn Redgrave, Regis Philbin eta Heather MacRae aktoreek antzeztu zuten.

Filma sexuarekin zerikusia duten hainbat atal edo istorio ezberdinez osatua dago.

## Argumentua 
Afrodisiakoek erregearen bufoiari (Woody Allen) erreginaren (Lynn Redgrave) bihotzaren atea irekitzeko giltza topatzen lagunduko diote, nahiz eta handik gutxira, hareen kastitate gerrikoaren giltza askoz ere beharrezkoagoa zuela jabetu. Mediku zintzo bat (Gene Wilder) ardi batetaz txoro-txoro maiteminduta gelditzean naturaren aurkako ekintzek "artile" zaporea dutela ohartuko da. Nola jakin dezake gizon gazte ezkondu batek bere emaztea orgasmora iris daitekeen ala ez? Laisterrera, heuren seme-alaben arteko ezkontzaz elkarlotuko diren bi familiek duten arazo txikia, senargariaren aita emaztegaiaren amaren arropaz jazten denean ... Jack Barrek "Zein da nire perbertsioa?" izeneko telebista lehiaketan 20 galderen bidez fetitxismoa ezagutzen lagunduko dizu. "Sexu miraria" den gizon batek eta Globe egunkariko kazetaria den emakume batek sexuan aditua den jakintsu batengana aholku bila joango dira. Garuna eta gainontzeko giza gorputza jaurtiketa espazial zentru batean hutsean gelditzen den maitasun topaketa batean daudela, esnez eta silikonaz beteriko errape puztu batek ihes egin du.

## Atalak 
# Afrodisiakoek balio al dute?
# Zer da sodomia?
# Zergatik emakume batzuk orgasmora iristeko zailtasuna dute?
# Trabestiak homosexualak al dira?
# Zer da perbertsio sexuala?
# Sexuarekiko esperimentuek emaitza gozagarriak ematen al dituzte?
# Zer gertatzen da isurtzean?

## Aktoreak 
* Woody Allen: Victor / Fabrizio / bufoia / espermatozoidea
* John Carradine: Bernardo doktorea
* Lou Jacobi: Sam
* Louise Lasser: Gina
* Anthony Quayle: Erregea
* Tony Randall: operatzailea
* Lynn Redgrave: Erregina
* Gene Wilder: Ross doktorea
* Burt Reynolds: telefonista
* Títos Vandís: Milos
* Ref Sanchez: Igor
* Jack Barry: telebistako animatzailea

## Kanpo estekak 
* *Everything You Always Wanted to Know About Sex* (*But Were Afraid to Ask)* filmearen IMDBko fitxa irakurgai 
* Filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
John Cazale

**John Holland Cazale** (1935eko abuztuaren 12a, Revere, Massachusetts &ndash; 1978ko martxoaren 12a, New York) aktore estatubatuarra izan zen. Sei urteko aktore ibilbidean, Oscar Sarietarako izendapenak jaso zituzten bost filmetan antzeztu zuen: *The Godfather*, *The Conversation*, *The Godfather Part II*, *Dog Day Afternoon* eta ''The Deer Hunter.

Bere bizitzako azken urtean Meryl Streep aktorearen bikotea izan zen.

## Filmografia 
## Kanpo estekak 
* John Cazale aktorearen IMDBko fita irakurgai
Mazurka

thumb|250px|Mazurkaren erritmoa
**Mazurka** () poloniar dantza da, Mazuria izeneko probintziakoa. Hiruko konpasa du. Normalean ahulak diren konpasaldiak indartzea du ezaugarri nagusia. XVIII. eta XIX. mendeetan Europa osoan zabaldu zen eta ondoren Estatu Batuetan. Frédéric Chopinek mazurka asko idatzi zituen pianorako.

## Multimedia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  The Mazurka Project
Friends

***Friends*** () AEBetako telesaila bat izan zen. 1994ko irailaren 22tik 2004ko maiatzaren 6ra NBC katean aireratu zen. New York hiriko Manhattan uhartean bizi diren 30-40 urte arteko lagun talde baten gorabeherak kontatzen dira.

Telesailaren hasiera nahiz amaierako ''I'll Be There for You* ("Zuregatik han egongo naiz") abestia The Rembrandts rock-pop taldeak ondu eta kantatu zuen: telesailaren ikur bilakatzeaz gain, mundu osoan ospetsu bilakatu zen.

## Argumentua 
Lehenbiziko atalean, lau neska-mutil gazte New York hiriko solairu batean elkarrekin bizitzen jarri dira: Chandler (Matthew Perry), Monica (Courteney Cox), Phoebe (Lisa Kudrow) eta Joey (Matt LeBlanc). Laurak maiz Central Perk kafetegian elkartu eta solasean ari direla, bosgarren adiskide bat elkartzen zaie, Ross (David Schwimmer), eta ondoren seigarren bat ere bai, Rachel (Jennifer Aniston). Kafetegiko topaketa horrek telesailaren abiapuntua adierazten du, betiere komedia moduan, gazte talde horren adiskidetasuna, eta bakoitzaren arrakastak, porrotak, maitasun istorioak, iragana eta etorkizuna azaleratuz.

## Aktoreak 
### Pertsonaia nagusiak 
* Rachel Karen Green: Jennifer Aniston
* Monica E. Geller: Courteney Cox
* Phoebe Buffay: Lisa Kudrow
* Joey Tribbiani: Matt LeBlanc
* Chandler Muriel Bing: Matthew Perry
* Ross Geller: David Schwimmer

[thumb|499px|erdian|Pertsonaia nagusiak. Ezkerretik eskuinera eta goitik behera: Phoebe Buffay ([Lisa Kudrow), Rachel Karen Green Jennifer Aniston, Monica E. Geller (Courteney Cox), Ross Geller (David Schwimmer), Joey Tribbiani (Matt LeBlanc) eta Chandler Muriel Bing (Matthew Perry).]]

### Bigarren Mailako pertsonaiak 
* Gunther: James Michael Tyler, Central Perk kafetegiko administratzailea.
* Janice: Maggie Wheeler, Chandlerren neskalaguna.
* Jack Geller: Elliot Gould, Monica eta Rossen aita.
* Judy Geller: Christina Pickles, Monica eta Rossen ama.
* Carol Willick: Anita Barone eta Jane Sibbet, Rossen lehenbiziko emaztea.
* Susan Bunch: Jessica Hecht, Carol-en bikotea.
* Frank Buffay Jr.: Giovanni Ribisi, Phoebe eta Ursularen anaiordea.
* Mike Hannigan: Paul Rudd, Phoeberen mutilagun eta senarra.
* Ursula Buffay: Lisa Kudrow, Phoeberen ahizpa bikia.
* Richard Burke: Tom Selleck, Monicaren mutilagun ohia.
* Estelle Leonard: June Gable, Joeyren ordezkaria.
* Erica: Anna Faris, Monica eta Chandlerren ama biologikoa.

## Emankizuna 
## Kanpo estekak 
* *Friend* telesailaren orrialdea Warner Bros. ekoiztetxearen webgunean 
* *Friend'' telesailaren IMDBko fitxa irakurgai
Baretasun (eguraldia)

thumb|300px|Itsasoa **bare-bare**.
Meteorologian, **baretasuna** edo **jabaltasuna** haizearen abiadura 1 km/h baino txikiagoa deneko egoera da, Beaufort eskalaren arabera. Nautikan, itsasoa **bare** edo **jabal** dagoela esaten da guztiz laua dagoenean, batere olaturik gabe.

## Kanpo estekak
Migel Lardizabal Uribe

**Miguel Lardizabal Uribe** (San Juan del Molino, Tepetitla de Lardizábal, Tlaxcala, 1744 &ndash; Bergara 1824, jatorri euskaldunekoa (familia Segurakoa zen) historialari, politikari eta idazle monarkikoa izan zen. Haren omenez dute izena Lardizabala landare generoak eta Lardizabalaceae landare familiak.

## Biografia 
Mexikon jaioa, Pueblako Tepetitla de Lardizábalen, Filosofia eta Erretorika ikasi zituen. 1761an bere anaia Manuelekin batera, Espainiara joan zen non Geologia eta Historia ikasi zuen. 1791an Manuel Godoyk Euskal Herrira erbesteratu zuen; han Bergarako Errege Mintegiaren zuzendaria izendatu zuten. 1808ko uztailaren 23an Baionako Estatutua zin egin zuen. 1808an deserrira egoera kendu zioten eta geroztik Espainiako gortean kargu desberdinak izan zituen. Cadizko Gorteetan hartu zuen parte. Fernando VII errege absolutistaren defendatzaile sutsua, 1812an Ingalaterrara ihes egin zuen baina urte bat beranduago kargurik gabe gelditu zen eta Espainiara itzuli zen. 1814an Fernando VIIak Indietako ministro nagusia izandatu zuen baina 1815an erregearen konfidantza galdu zuen eta Iruñeko zitadelan espetxeratu zuten. Ondoren, berriro ere Bergarako Errege Mintegiaren zuzendaria izan zen. Hiri horretan hil zen 1823an.

## Obra 
* *Apología por los Agotes de Navarra y los Chuetas de Mallorca* (Madril, 1786)
* *Apología del método de estudios del Seminario de Vergara* (Gasteiz, 1806).
* *Aviso importante y urgente a la nación española, relativo a Cortes* (A Coruña, 1811).
* *Manifiesto que hace a los habitantes de las Indias, sobe el estado de cosas de aquellas provincias* (Madril, 1814).

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Jose Luis Orella: "Manuel y Miguel de Lardizábal y Uribe y el Estatuto de Bayona". Eusko Ikaskuntzen Nazioarteko Aldizkaria. 4.koadernoa, 2009. ISBN: 978-84-8419-179-7. 233-254 or.
* Julio Zárate: "La Guerra de Independencia". Vicente Riva Palacio: *México a través de los siglos*, III.liburuki. Mexiko: Ballescá, 1884.

## Kanpo estekak 
* A. Gil Novalesek idatzitako biografia.
Zahi (buru-azala)

**Zahi**a edo **zolda** buruko larruazalaren zelulen heriotzaren ondorioz sortutako azal zatien askapena da. Neurri batean izatea arrunta da; hala ere, zenbait pertsonak zahi asko ekoizten dute, bai kronikoki, bai zenbait faktoreren eraginez, eta gorritasuna eta narritadura pairatu.

Gehiago edo gutxiago sortzen da urte sasoiaren arabera, eta sarritan neguan bereziki. Gehiegizko zahiaren kasu gehienak xanpu berezien bidez tratatzen dira. Hala ere, oraindik ez dago benetako sendabiderik.

Zahi sobera dutenek batzuetan gizarteratze edo autoestimu arazoak izaten dituzte.

## Kanpo estekak
Nasapuntako

thumb|300px
**Donibane-zuhaitza** edo **nasapuntako** joko eta olgeta da, enbor zuritu eta irristakor batean egiten dena. Donibane-zuhaitza enbor bertikalari deritzo, eta nasapuntako horizontalari, azken hau portuko uren edo ibai baten gainean jarririk. Helburua enborraren puntara heldu eta hango bandera hartzea da, besoak eta hankak erabiliz. Helburua lortzen duen pertsonak sari bat eskuratzen du. Historian, neska bati maitasuna aitortzeko modua izan da.

## Kanpo estekak
Donien atxa

[thumb|Donien atxa [Traña-Matiena|Traña-Matienan.]]
**Donien atxa** Bizkaiko herri batzuetan, hala nola Garain, Abadiñon, Berriz eta Iurretan, herriko jaiei hasiera emateko herritarrek altxatu ohi duten enborra da, jaiak bukatu arte zutik dirauena.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Maiatzeko zuhaitz

## Kanpo estekak
Trenbidearen Hegoaldeko Saihesbidea

[thumb|300px|[Abandoibarra - Trenbidearen Hegoaldeko Saihesbidea operazioa egin aurretiko egoera, 1998an.]] '*Abandoibarra - Trenbidearen Hegoaldeko Saihesbidea operazioa (*OAVS*)*' Bilbao Ría 2000 erakundeak 1994. urtean eraikitzen hasi eta 2000ko hamarkadan gauzatutako proiektua da, Bilbo erdiguneko trenbideak berrantzolatzeko. Erakundeak trenbide azpiegituren inguruan egindako aktuaziorik garrantzitsuena da.

Operazioa lau fasetan burutu zen, eta Abandoibarra gunea sortzeko baldintza izan zen, gaur egungo Abandoibarra sortu aurretik gune hori trenbideak eta Bilboko portuko zama terminalak okupatzen baitzuten.

## Ametzola 
Trenbidearen Hegoaldeko Saihesbidearen lehenengo fasea Ametzolatik igarotzen zen FEVEren trenbidea aldatzea izan zen.

Zama-garraioen terminalak eraitsi, trenbideak estali eta Ametzola parkea sortu zuten.

## Aldirien Hegoaldeko Linea 
thumb|300px|Aldirien Hegoaldeko Linearen planoa Bilbon.

Operazioaren bigarren fasea *Aldirien Hegoaldeko Linea* izan zen. Linea honek Renfeko Aldirien trazadura Bilbo erdigunean aldatu zuen, San Mamés, Autonomía, Ametzola eta Zabalburu geltoki berriak martxan jarriz, eta C-1 eta C-2 lineen helmuga Abandoko geltokia bihurtuz.

Era berean, aurreko trenbidea, Olabeagatik Uribitarte eta Erripa kaietara eta horiek gurutzatuta Bilbao-La Naja geltokira heltzen zena, eraitsi eta Bilboko tranbiaren trazaduragatik ordezkatu zen, Abandoibarra gunea eraikitzen hasi zuten bitartean.

Linea berria 1999ko martxoan inauguratu zen.

## Trenbidearen etorbidea 
Operazioaren hirugarren fasean *Trenbidearen etorbidea* izeneko kalea sortu zen, Gordoniz eta Luis Briñas kaleak lotuz.

## San Mamés geltoki intermodala 
Laugarren fasean San Mames geltokiaren estaltzea eta zama-garraiorako trenenentzako trenbide bereizia egin zen, izan ere garai horretan geltokia behin-behinekoa zen eta lurgainean zegoen.
 
## Sariak 
Bilbao Ría 2000 erakundeak hainbat sari jaso zituen egindako operazio honengatik.

* 2002an Euskal Herriko Arkitektoen Elkargo Ofizialaren *Arkitekto Hirigileen Elkarteak (AVNAU)* saria eman zuen Trenbidearen etorbidearen estaltzearen ondorioz.

* 2004an Pragan *Hirigileen Europar Kontseiluak (ECTP)* erakundea saritu zuen operazioak eragindako hiri-birsorkuntzagatik.

* Urte berean Veneziako IX. Arkitekturaren Biurtekoan *Uraren hiriak* saria eman zitzaion Bilbo hiriari, Abandoibarrean egindako jardunagatik. Sariak ibai edota itsasertzeko inguruetan hiri-birgaitze proiekturik onena saritzen du.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bilbao Ría 2000
* Abandoibarra
* Ametzola parkea
* Zabalburuko geltokia
* Ametzolako geltokia
* Autonomiako geltokia
* San Mames geltokia

## Kanpo estekak 
* http://www.vialibre-ffe.com/noticias.asp?not=9802
* https://web.archive.org/web/20140826113802/http://www.bilbaoria2000.org/ria2000/doc/rev_01/12rev01.pdf
* https://web.archive.org/web/20140826114230/http://www.bilbaoria2000.org/ria2000/doc/rev_02/07.pdf
* https://web.archive.org/web/20140826161512/http://www.bilbaoria2000.org/ria2000/doc/br2000_revista_10/files/br2000_10.pdf
Masinisa

**Masinisa** (, *Masensen*; -K.a. 148) Numidiako lehenengo erregea izan zen.

Numidiar zalditeria zuzendu zuen Hispanian Eszipion Afrikarraren aurka.

Kartagotarren aldeko izan zen Kartagoko bigarren gerran. Gero alderdiz aldatu eta erromatarren alde egin zuen. Hauen laguntzari esker numidiar tribuak batu zituen eta Numidiako erresuma sortu zuen. Erromatarrek Kartago eman zioten sari gisa gerra irabazi zutelako.

## Erreferentziak
Juba I.a

**Juba I.a** (; ; K.a. 85 &ndash; K.a. 46) K.a. 60 eta K.a. 46 artean Numidiako erregea izan zen. Hiempsal II.aren semea, Ponpeiori esker lortu zuen tronua.

Zesarren Gerra Zibilean ponpeiotarren alde egin zuen eta Publius Attius Varusekin batera Gaius Scribonius Curio borrokatu zuen.

Tapsoko guduan soldadu eta elefante asko eraman zituen. Boko II.a Mauritaniako erregeak bere erresumaren mendebaldea inbaditu zuenean, bere armada bitan zatitu zuen. Bokok Cirta bere erresumako hiriburua hartu zuen eta, Julio Zesar Tapson irabazi zuenean, Jubak bere buruaz beste egin zuen. Numidia, orduan, erromatar probintzia bilakatu zen eta Zesar Augustori esker, Juba II.a bere semea tronua berreskuratu zuen.

## Erreferentziak
Zama (Tunisia)

**Zama** edo **Zama Regia** iparraldeko Afrikako antzinako hiria izan zen, gaur egun Tunisia den lurraldean zegoena. Eszipion Afrikarra Zaman nagusitu zitzaion Hanibali Kartagoko bigarren gerrako azkeneko guduan (K.a. 202). Garaipen horren ondorioz, Kartagok Erromari Hispania, gudu ontzi gehienak eta 50 urteko bake zerga ordaindu behar izan zizkion.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Fountain (filma)

***The Fountain*** () Darren Aronofskyk 2006. urtean zuzendutako filma da, historia, erlijioa, fantasia eta zientzia fikzioa uztartzen dituen drama erromantikoa. Hugh Jackman eta Rachel Weisz dira filmeko protagonistak.

## Pertsonaiak 
Nagusiak:
* Tomás / Tommy / Tom Creo: Hugh Jackman
* Elisabet / Izzi Creo : Rachel Weisz
* Lillian Guzetti: Ellen Burstyn

Bigarren mailakoak:

* Aita Ávila: Mark Margolis
* Silecio Inkisidore Nagusia: Stephen McHattie
* Xibalbako jauna: Fernando Hernandez
* Ariel kapitaina: Cliff Curtis
* Antonio: Sean Patrick Thomas
* Betty: Donna Murphy
* Manny: Ethan Suplee
* Henry: Richard McMillan

## Kanpo estekak 
* *The Fountain* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Chamartín

**Chamartín** leku ezberdinen izena da:

* **Chamartín (Madril)**, Madrilgo barrutietako bat.
* **Chamartín (Ávila)**, Ávilako udalerria da.
Tequila Sunrise (filma)

***Tequila Sunrise*** 1988ko Robert Towne estatubatuar zinema zuzendariaren thriller filma bat da. Mel Gibson, Michelle Pfeiffer, Kurt Russell eta Raul Julia aktoreek antzeztu zuten.

1989ko Argazkigintza onenaren Oscar Sariaren izendapena jaso zuen.

## Argumentua 
Dale "Mac" McKussic (Mel Gibson) bere burua aldatu nahi duen narkotrafikatzailea da. Bere adiskideminena den Nick Frescia (Kurt Russell) berau ikertu, atxilotu eta epailearen aurrera eramateko betebeharra duen polizia da. Bitartean, Mac modako jatetxe bateko jabea den Jo Ann Vallenari (Michelle Pfeiffer) emakume ederraz erakarria sentituko da. Hau jakinik, Nick jatetxe horretako ohiko bezero bilakatuko da, horrek Macek Carlos (Raúl Juliá) mexikar narkotrafikatzailearekin dituen operazio eta loturen berri izaten lagunduko dio. Baina ikerketa guzti honetan zehar, Nick bera ere Jo Annetaz maiteminduko da.

## Aktoreak 
* Mel Gibson: Dale "Mac" McKussic
* Michelle Pfeiffer: Jo Ann Vallenari
* Kurt Russell: Nicholas "Nick" Frescia
* J. T. Walsh: Hal Maguire detektibea
* Raúl Juliá: Carlos / Xavier Escalante komandantea
* Gabriel Damon: Cody McKussic
* Ely Pouget: Barbara
* Arliss Howard: Gregg Lindroff
* Arye Gross: Andy Leonard
* Ann Magnuson: Shaleen McKussic
* Daniel Zacapa: Arturo
* Budd Boetticher: Nizetitch epailea

## Kanpo estekak
Guisando

**Guisando** Ávilako udalerria da, Arenas de San Pedro eskualdean dagoena.

2013ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 564 biztanle zituen.

## Biztanleria 
## Ikus, gainera 
* Ávilako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Dog Day Afternoon

**Dog Day Afternoon** (euskaraz literalki *Arratsalde Zakurra*) 1975eko Sidney Lumet estatubatuar zinema zuzendariaren drama-komedia filma bat da. Al Pacino, John Cazale, Charles Durning, James Broderick, Chris Sarandon eta Lance Henriksen aktoreek antzeztu zuten.

Jatorrizko gidoi onenaren Oscar Saria (Frank Pierson) irabazi zuen, beste hainbat Oscar Sari eta Urrezko Globo Sarietarako izendapena ere jaso zituen.

## Argumentua 
1972. urtea. Sonny Wortzik (Al Pacino) Brooklyn auzoko bizilagunak Leon Shermer (Chris Sarandon) bikotearen sexu aldaketa ebakuntza ordaindu ahal izateko dirua lortu asmoz, Salvatore Naturile (John Cazale) adiskidea eta Stevie (Gary Springer) izeneko gizon batekin batera auzo berdineko banku bat lapurtzea erabaki du, baina bankuan eskura nahi adina diru ez izaki eta lapurretan behar baino denbora gehiago iragaten dutenez, bankuaren kanpoaldea poliziaz lepo betekoo da, lapur hirukotea, bankuko langileak eta bezeroak banku barnean atera ezinik geldituz. Poliziaren ondoren, FBIa eta hedabideetako kazetariak bertaratuko dira, baita gertatzen ari denaz jakinmina duten auzoko milaka auzotar ere. Une batez Sonny kalera atera eta jendeari mintzatu ostean, auzotar begiluzeak nahiz bankuko bezero batzuk haren alde jartzen hasiko dira. Sonny eta Eugene Moretti (Charles Durning) poliziaren negoziaketa hasiko da, baina berehala polizia FBIko Sheldon agenteak (James Broderick) ordezkatuko du, ondorioz lapurren eta FBIaren negoziaketa ordu ugariz luzatu eta zenbait bezero bahitu gisa egon beharko dute. Sal kazetariek berataz diotenaz kezkatua dago, lapurra baina homosexuala dela gehiago azpimarratzen baidute. Leonek bere bikote Sonnyk hala eskatuta, banku aurrean agertu eta jendaurrean eta hedabideetako kazetariei bere transexual izatea eta lapurretaren zergatia azalduko die. Horrela bada, egoera gaua arte luzatuko da, azkenean Sonnyk FBIarekin lapurrak eta bahituak aireportuak eramanak izatea negoziatzea lortu duelarik. Azkenean, bertan, egun osoz luzatu den ikuskizunari amaiera emango zaio.

## Aktoreak 
* Al Pacino: Sonny Wortzik
* John Cazale: Sal
* Penelope Allen: Sylvia
* Charles Durning: Moretti
* Chris Sarandon: Leon Shermer
* James Broderick: Sheldon
* Sandra Kazan: Deborah
* Beulah Garrick: Margaret
* Carol Kane: Jenny
* Sully Boyar: Mulvaney
* Judith Malina: Wortzik jauna
* Lance Henriksen: Murphy

## Kanpo estekak 
* *Dog Day Afternoon* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Dog Day Afternoon* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
Buprenorfina

**Buprenorfina** opioide erdi sintetikoa da, modulatzaile misto agonista–antagonista dosi altuetan opioaren eratorrien menpekotasuna tratatzeko erabiltzen dena, dosi baxuagoetan min akutu moderatua arintzeko eta are baxuagoetan min kroniko moderatua.

## Erabilpen terapeutikoa 
Klasikoki, buprenorfina erabili izan da metadona bezala heroina eta beste opiazeoen adikzioa sendatzeko, ahotik hartuta. Antzeko albo-ondorioak ditu metadonarekin konparaturik, baina arnas-depresio eta sedazio gutxiago eraginez.

Horretaz gain, minbizi, lokomozio-aparatuaren gaixotasun eta beste eritasun kroniko batzuen mina tratatzeko ere erabiltzen da, eta hartzeko modurik ohikoena txaplataren bidez izaten da, 72 ordutik behin.

## Eragin desiragaitzak 
Sarrien agertzen diren buprenorfinaren albo-ondorioak honakoak dira, familia honetako beste botika batzuekin gertatzen den moduan:
* Gorakoak
* Idorreria
* Logura
* Astenia
* Disnea

## Ikus, gainera 
* Fentanilo

## Kanpo estekak
Lethal Weapon 2

**Lethal Weapon 2** (euskaraz *Arma Hilkorra 2*) 1989ko Richard Donner estatubatuar zinema zuzendariaren ekintza filma bat da. Mel Gibson, Danny Glover, Joe Pesci, Joss Ackland, Derrick O'Connor eta Patsy Kensit aktoreek antzeztu zuten.

Lau filmek osatzen duten *Lethal Weapon saileko* bigarren filma da, 1987ko *Lethal Weapon* filmaren jarraipena, ondoren beste bi jarraipen izan zituen: *Lethal Weapon 3* (1992) eta *Lethal Weapon 4* (1998).

Soinu edizio onenaren Oscar Sariaren (Robert G. Henderson) izendapena jaso zuen.

## Argumentua 
Martin Riggs (Mel Gibson) eta Roger Murtaugh (Danny Glover) Los Angeles hiriko bi polizia dira. Oraingo honetan, AEBetan jarduten duen hegoafrikar droga trafikatzailee erakunde bati aurre gin beharko diete. Heuren misioa Leo Getz (Joe Pesci) lekukoa babestea izango da, erakunde horrentzako dirua garbitu duen kontulari erosko eta xelebrea, eegun gutxira erakundearen aurkako epaiketan lekukotasuna emango baitu.

## Aktoreak 
* Mel Gibson: Martin Riggs detektibea
* Danny Glover: Roger Murtaugh detektibea
* Joe Pesci: Leo Getz
* Joss Ackland: Arjen Rudd
* Derrick O'Connor: Pieter Vorstedt
* Patsy Kensit: Rika van den Haas
* Darlene Love: Trish Murtaugh
* Steve Kahan: Murphy kapitaina
* Mark Rolston: Hans
* Jenette Goldstein: Meagan Shapiro detektibea
* Dean Norris: Tim Cavanaugh detektibea
* Nestor Serrano: Eddie Estaban
* Mary Ellen Trainor:. Stephanie Woods doktorea (poliziako psikologoa)
* Kenneth Tigar: Bekker
* Pat Skipper: morroia
* Bruce Young: morroia
* Traci Wolfe: Rianne Murtaugh
* Juney Smith: Tom Wyler

## Kanpo estekak 
* *Lethal Weapon 2* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Bat (argipena)

**Bat** izenak adiera hauek ditu:
* Bat: zenbaki osoa.
* Bat: egiptoar mitologiako jainkosa.
* *Bat: soziolinguistika aldizkaria*
* BAT, Alfa Romeok egindako automobil prototipiko sorta, hala nola BAT 7 modeloa.

## Ikus, gainera 
* Bat Formula
Arma hilgarria III

***Arma hilgarria III*** () 1992ko Richard Donner estatubatuar zinema zuzendariaren ekintza filma bat da. Mel Gibson, Danny Glover, Joe Pesci, Rene Russo eta Stuart Wilson aktoreek antzeztu zuten.

*Lethal Weapon saila* osatzen duten lau filmetako bat da, gainontzekoak *Lethal Weapon*, *Lethal Weapon 2* eta *Lethal Weapon 4* dira.

## Argumentua 
Martin Riggs (Mel Gibson) eta Roger Murtaugh (Danny Glover) Los Angeles hiriko polizia bikote nekaezina kasu zail bati aurre egin beharko dio: polizia sailetik konfistatu eta suntsitzeke zeuden armak desagertu eta hiriko gaizkile arriskutsuenen eskuetan agertu dira, Riggs eta Murtaghek arma lapurreta horren arduraduna atzeman beharko dute, betebehar horretan Lorna Cole (Rene Russo) barne arazo saileko poliziarekin elkarlanean arituko dira, aurreko filmean agertu zen Leo Getz (Joe Pesci) erosko eta hitzontzi urduriaren "laguntza" ere izango dute.

## Aktoreak 
* Mel Gibson: Martin Riggs
* Danny Glover: Roger Murtaugh
* Rene Russo: Lorna Cole
* Stuart Wilson: Jack Travis
* Joe Pesci: Leo Getz
* Steve Kahan: Murphy kapitaina
* Darlene Love: Trish Murtaugh
* Ebonie Smith: Carrie Murtaugh
* Nick Chinlund: Hatchett
* Alan Scarfe: Herman Walters
* Mary Ellen Trainor: Stephanie Woods doktorea
* Gregory Millar: Tyrone
* Traci Wolfe: Rianne Murtaugh
* Damon Hines: Nick Murtaugh
* Jason Rainwater: polizia gaztea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Lethal Weapon 3* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
2014ko Hego Napako lurrikara

**2014ko Hego Napako lurrikara** 2014ko abuztuaren 24an, Estatu Batuetako Hego Napan gertatu zen lurrikara izan zen.

## Lurrikara 
### Testuingurua 
Azken 25 urteetan Kalifornian izan zen lurrikararik handiena izan zen. Okerrena 1989an izan zen. 6,9ko indarra izan zuen, eta 63 hildako eta 3.700 zauritu baino gehiago eragin zituen.

### Gertaera 
Goizaldeko lurrikarak 6 graduko indarra izan zen, eta epizentroa Napa haranean izan zuen, San Frantzisko hiritik oso gertu.

### Biktimak eta kalteak 
Gutxienez 172 pertsona zauritu ziren, eta horietako hiru egoera kritikoan zeuden. Ehun bat etxe arriskutsutzat jo zituzten, eta milaka etxetan ez zegoen argindarrik. Napa izan zen herririk kaltetuena eta 70 pertsona zauritu ziren; horietako bi larri. Halaber, 60.000 lagun baino gehiago argi indarrik gabe gelditu ziren.

### Ondorioak 
Lurrikararen ondorioz, Jerry Brown Kaliforniako gobernadoreak larrialdi egoera ezarri zuen Napa konderriaren hegoaldean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tibeteko poni

**Tibeteko ponia** Tibeteko bertako zaldi arraza bat da, Txinako zenbait eskualdetara ere zabaltzen dena. Bere tamaina zein ezaugarriengatik, ponien sailkapen taldean sartzen da.

Tibeten ongi ezagututako eta asko erabilitako aberea da.

## Arrazaren historia 
Hainbat adituen arabera, Tibeteko poniak mongoliar zaldien ondorengoak dira, geroztik Txinako beste zenbait arrazekin gurutzaturik.

## Tibeteko poniaren mota ezberdinak 
Poni arraza honek zenbait azpimota dauka.
* Ganzhi mota menditarra. Jatorrizko mota.
* Yushu Type. Naqu distritoko mota.
* Zhongdian haraneko mota. Oso zaldi lirainak.

## Kanpo estekak 
*  Arrazari buruzko artikuloa "The equinest" entziklopedian

### Bideoak 
* Tibeteko zaldi festibala

## Erreferentziak 
thumb|250 px
Arrolako oppiduma

**Arrola** edo **Maruelezako oppiduma (**gaur egun, ofizialki**, Arrolako oppiduma)** Arrola mendian dagoen Burdin Aroko oppidum edo herri gotortua da. Haren arrastoak aztarnategi arkeologikoa osatzen dute. Nabarniz, Arratzu eta Mendata artean kokaturik, aztarnategiak 19 ha ditu, eta ez da haren nekropolia aurkitu.. Harresia, 6 m-ko batez besteko altuera duena, lurrez eta harrizko estalduraz eraikita dago, eta malda handia du barrutiaren kanpoalderantz. Hiru sarbide ditu: hegoaldean, iparraldean eta ipar-mendebaldean. Ipar-mendebaldekoa da orain arte hobeto ikertu dena, korridore formako ate bat da. Atetik kanpoaldera dagoen horma, harresiarekiko paraleloan gainjarrita dago, eta bi babes-mihise horien artean, barnealdekoa eta kanpoaldekoa, korridore bat sortzen da. Defentsa sistema eraginkorra da: korridore horretatik igaro beharko lirateke etsaiak sartu ahal izateko, eta horrela eta herriaren defentsarien armen aurrean babes gabe geratuko ziren.

Aurkitutako egiturazko eta zeramikazko hondarren arabera, gertuko beste kastroen antzeko bilakaera kultural eta kronologikoa gertatu zen: Hasieran II. Burdin Aroko etapa bereizgarria izan zuten (III. mendetik I. mendera), zeramika zeltiberiarraren arrastoekin, eta ondoren etapa horri horizonte erromanizatzaile goiztiar bat jarraitu zion (K.o. I. m). Denboraldi horretan, Arrolako talaiatik antolatu zen Urdaibaiko eguneroko bizitza.

K.a. II-I mendeetan herriaren harresiak berreraiki zituzten eta bizitzeko eremuan handitu zuten. Bestalde, Arrola mediaren parean, baina bailaren bestaldean, erromatarrek kanpalekua ezarri zuten, Ilunzar.erdian|thumb|320x320px|Arrolako oppiduma izan zitekeenaren marrazkia

## Ingurune geografiko-kulturala 
Arrolako herri harresitutik 800 bat metrora, Gastiburu aztarnategia dago, santutegi funtzioa izan zezakeena.

## Aztarnategiaren musealizatzea 
2000. urtetik, Bizkaiko Foru Aldundia barrutiaren bistako egiturak berreskuratzeko kanpainak egin ditu eta bisita gidatuak antolatzen ditu. 2014ean, Arratzun, Arrolagune izeneko Interpretazio Zentroa zabaldu zen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko gaztelu zaharren zerrenda
* Euskal Herria erromatarren garaian

## Kanpo estekak 
* ARROLAGUNE, Center interpretación du *Oppidum* Arrola.
Marko Perpenna Vento

**Marko Perpenna Vento** (; ?, ? &ndash; Oska, K.a. 72) Antzinako Erromako politikari eta jenerala izan zen, Erromatar Errepublikaren amaiera aldekoa.

K.a. 82an pretore aukeratu zuten. Mario jeneralaren alde borrokatu zen, eta menderatua izan ondoren Erromatik alde egin behar izan zuen bere ostearekin batera. Hispaniara joan zen, eta Sertorioren ostearekin elkartu zen. Sertorio hil zuen (72). Ponpeiok menderatu eta hil zuen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Sertorioren gerra
Marko Perpenna

**Marko Perpenna** (baita **Perperna** ere) zenbait erromatar nobleen izena izan zen:

* Marko Perperna, K.a. 130eko kontsula.
* Marko Perperna, K.a. 92ko kontsula.
* Marko Perpenna Vento, Sertorio hil zuen jenerala.
Nokturno

**Nokturnoa** gaua idaroki edo gogorarazten duen musika lana da.

XVIII. mendean nokturnoa toki agerietan jotzen zen musika tresnetarako serenata mota zen, gehienetan haize tresnetarako idatzia. Haydn, Mozart eta Schubertek idatzi zituzten nokturnoak. XIX. mendean ahotserako nokturnoa landu zen erromantzaren eraginez (Asioli, Blangini eta Brahms) eta pianorako nokturno erromantikoa, John Fieldek idatzi zuena lehendabizikoz eta Chopinek gero. Italiar kutsua duen erromantza da, laguntza arpegiatuarekin. Lisztek lied sinfonikorantz eraman zuen nokturnoa eta Robert Schumannek, berriz, intermezzoaren tankera eman zion. Claude Debussy edo Manuel de Fallaren nokturno sinfoniko berria, apaindurazko poema sinfonikoa da, XVIII. mendeko gaueko serenatarekin zerikusia duena.

## Multimedia 
## Ikus, gainera 
* Serenata

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lethal Weapon 4

***Lethal Weapon 4*** (euskaraz, *Arma hilgarria 4*) Richard Donner estatubatuar zinema zuzendariaren 1998ko ekintza filma da. Mel Gibson, Danny Glover, Rene Russo, Jet Li, Joe Pesci eta Chris Rock aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Triadaren askatasuna erosteko, dirua faltsifikatzen dabilen txinatar mafiari aurre egin behar diote Martin Riggs (Mel Gibson) eta Roger Murtaugh (Danny Glover) Los Angeleseko poliziek. Lorna Cole (Rene Russo) haurdun dagoenez, Riggs aita izatekotan da eta Murtaughen alaba Rianne (Traci Wolfe) Lee Butters (Chris Rock) haien lankide gaztearen bikotea izanik, haurdun ere geratzekotan da. Gaiztoa Wah Sing Ku (Jet Li) txinatar mafiako kidea da: horrek bere anaia nagusia (Conan Lee) eta triadaren alde bere esku dagoen guztia egiten du. Bestalde, filmean Leo Getz-ek (Joe Pesci) ikertzaile pribatu lanetan dihardu. Amaieran, Cole eta Riggs ezkondu eta seme baten gurasoak dira eta Murtaugh kapitaina aitona bilakatu da, alabak haur bat izan baitu.

## Aktoreak 
* Mel Gibson: Martin Riggs
* Danny Glover: Roger Murtaugh
* Rene Russo: Lorna Cole
* Jet Li: Wah Sing Ku
* Joe Pesci: Leo Getz
* Chris Rock: Lee Butters detektibea
* Kim Chan: *Osaba* Benny Chan
* Steve Kahan: Ed Murphy kapitaina
* Calvin Jung: Ng detektibea
* Jack Kehler: AEBetako estatu departamenduko ofiziala
* Eddy Ko: Hong, txinatar errefuxiatua
* Mary Ellen Trainor: Stephanie Woods medikua
* Conan Lee: Kuren anaia
* Darlene Love: Trish Murtaugh
* Traci Wolfe: Rianne Murtaugh
* Damon Hines: Nick Murtaugh

## Kanpo estekak 
* *Lethal Weapon 4* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* Filmaren webgunea
Shenandoah (filma)

**Shenandoah** 1965eko Andrew V. McLaglen estatubatuar zinema zuzendariaren western filma bat da. James Stewart, Doug McClure, Glenn Corbett, Patrick Wayne, Katharine Ross eta Rosemary Forsyth aktoreek antzeztu zuten.

Gerraren aurkako joera bakezalea argiki erakusten duen filma da. Soinu onenaren Oscar Sariaren (Waldon O. Watson) izendapena jasi zuen.

Filma osoan *Oh Shenandoah* estatubatuar folk musika maiz entzun liteke.

## Argumentua 
Ameriketako Estatu Batuetako Gerra Zibila (1861-1865). Charlie Anderson, seme ugari dituen aita alargun bat da, familia osoa Virginiako etxalde batean bizi delarik. Estatu Batuetako Hegoaldean bizi arren, Charlie esklabotzaren aurka dago eta gerra zibiletik kanpo mantendu nahi du, nahiz eta Ameriketako Estatu Konfederatuen alde jartzeko presioak jasan izan, baita bere semeen aldetik ere.

## Aktoreak 
* James Stewart: Charlie Anderson
* Doug McClure: Sam
* Glenn Corbett: Jacob Anderson
* Patrick Wayne: James Anderson
* Rosemary Forsyth: Jennie Anderson
* Phillip Alford: Boy Anderson
* Katharine Ross: Ann Anderson
* Charles Robinson: Nathan Anderson
* Jim McMullan: John Anderson
* Tim McIntire: Henry Anderson
* Eugene Jackson: Gabriel (Eugene Jackson Jr. gisa)
* Paul Fix: Tom Witherspoon doktorea
* Denver Pyle: Bjoerling artzaina edo apairza
* George Kennedy: Fairchild kolonela
* James Best: Carter soldadu errebeldea
* Tom Simcox: Johnson tenientea
* Berkeley Harris: Richards kapitaina
* Harry Carey, Jr.: Jenkins soldadu errebeldea
* Kevin Hagen: Mule desertore errebeldea
* Dabbs Greer: Abernathy
* Strother Martin: tren ingenieria
* Kelly Thordsen: Carroll agente jarraitzaile federala

## Kanpo estekak 
* *Shenandoah* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Solomon Kane (filma)

***Solomon Kane*** 2009ko Michael J. Bassett ingeles zinema zuzendariaren fantasiazko filma bat da. 1928an Robert E. Howard estatubatuar idazleak sortutako Solomon Kane pertsonaian oinarritua dago. Max von Sydow, James Purefoy, Rachel Hurd-Wood eta Pete Postlethwaite aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
1600. urtea. Solomon Kane bere iraganeko ekintzen erruz atsekabetua bizi den eta Ingalaterrako Erresuma mehatxatzen duen botere ilun baten aurka borrokatuz erredentzioa topatu nahi duen soldadu puritanoa da, bere bizitzako helburu bakarra gaiztakeria bere itxura eta modu guztietan desagertzea delarik. Bere abenturek europar hiriburuetako azpimunduetatik hasi eta afrikar ohian sakon eta arriskutsuetara eramango dute.

## Aktoreak 
* James Purefoy: Solomon Kane
* Max von Sydow: Josiah Kane
* Rachel Hurd-Wood: Meredith Crowthorn
* Mackenzie Crook: Aita Michael
* Pete Postlethwaite: William Crowthorn
* Ian Whyte: Deabruaren ordezkaria
* Alice Krige: Katherine Crowthorn
* Ben Steel: Fletcher
* Anthony Wilks: Edward Crowthorn
* Jason Flemyng: Malachi
* Samuel Roukin: Marcus Kane
* Philip Winchester: Telford

## Kanpo estekak 
* *Solomon Kane* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Dragonheart

**Dragonheart** (euskaraz *Herensuge Bihotz*) 1996ko Rob Cohen estatubatuar zinema zuzendariaren fantasiazko filma bat da. Dennis Quaid, Sean Connery, David Thewlis, Pete Postlethwaite, Dina Meyer, Jason Isaacs, Brian Thompson eta Julie Christie aktoreek antzeztu zuten.

Efektu berezi onenen Oscar Sariaren izendapena jaso zuen (Scott Squires, Phil Tippett, James Straus eta Kit West). 2000. urtean *Dragonheart: A New Beginning* izeneko jarraipena izan zuen.

## Argumentua 
Oso antzina, Antzinako Ingalaterran suzko hatsa zuten izaki harrigarriak zeru gorenetan hegan egiten zuten garaian, Bowen izeneko zalduna herensuge horitako batekin aurrez-aurre borrokatzera doa.

## Aktoreak 
* Dennis Quaid: Bowen
* Sean Connery: Draco herensugearen ahotsa
* David Thewlis: Einon
* Pete Postlethwaite: Gilbert Glockenspurkoa
* Jason Issacs: Lord Felton
* Julie Christie: Aislinn erregina
* Dina Meyer: Kara
* Brian Thompson: Brok
* Terry O'Neill: Bizargorri
* John Gielgud: Artur erregearen ahotsa

## Kanpo estekak 
* *Dragonheart* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Dragonheart* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
Erlaxazio (argipena)

**Erlaxazio** eta **lasaitze** hitzek tentsioa gutxitu eta zerbait oreka batera heltzea adierazten dituzte. Erabilera zenbait dituzte:

* erlaxazioa, pertsona bat lasaitasun egoera batean jartzeko teknika,
** erlaxatzeko musika;
* elektronikan, erlaxazio oszilatzaileak;
* egituren mekanikan, erlaxazio dinamikoa.

## Ikus, gainera 
* Lasaiera
Lasaiera (argipena)

**Lasaiera** hitzak adiera zenbait ditu:

* ekoizpenean, lasaiera, ardatz baten eta ardatza sartzen den espazioaren artean geratzen den espazioa;
* matematikan, lasaiera-aldagaia, optimizazio-problemetan desberdintasunezko murrizketa bat berdintasunezko bihurtzeko sartzen den aldagaia,
** lasaiera osagarriaren teorema.
Helbide-txartel

thumb|300px
**Helbide-txartelak** edo **bisita-txartelak** pertsona edo erakunde bati buruz oinarriko informazioa eskaintzen duen txartel txiki bat bat da, gehienetan kartoi mehez egindakoa. Pertsona edo erakundearen izena eta logoa, helbidea, telefono zenbakia eta email-helbideak azaltzen ditu. Informazio horrekin batera, batzuetan elementu grafikoak ere izaten ditu.

Gaur egun, badaude paper edo kartoizko bisita-txartelen baliokide diren fitxategi elektronikoak, eta, esate baterako, posta elektroniko mezuei atxikita bidaltzen dira, vCard fitxategiak kasu.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* vCard.

## Kanpo estekak
Primordio

[thumb|300px|[Sustraien errudimentuak, anana batean.]]
Biologian, **errudimentua**, **primordioa** edo **hasikina** dagokion garapen-fasearen hasieran dagoen organo edo ehuna da. Bereziki, landareetan agertzen da.

## Kanpo estekak
Hasikin (argipena)

**Hasikin** hitzak adiera zenbait ditu:
* erlijioan, hasikin edo primiziak, uztan, abeltzaintzan edo ehiza jasotako lehen emaitzetatik jainkoei edo elizari egiten zaizkien eskaintza;
* biologian, **hasikin** edo primordioa, organo edo organismo baten hasierako egoera, bereziki landareetan.