open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Victor Cousin

**Victor Cousin** (Paris, 1792ko azaroaren 28a - Cannes, 1867ko urtarrilaren 14a) frantziar filosofoa izan zen. Eklektizismo frantsesa sortu zuen.

École normale supérieuren ikasi zuen. Han Pierre Laromiguièreren eragin filosofikoa jaso zuen. Eragin zion beste irakasle bat Pierre Paul Royer-Collard izan zen. Gero alemana edo alemaniar filosofoak ikasi zituen.

Hainbat urtez debekatuta izan zuen irakaskuntza, arrazoi politikoengatik. 1828an unibertsitateko katedrara itzuli ahal izan zen.

Bere filosofia eklektikoak Alemaniako idealismoa eta sen onaren eskoziar filosofia uztartu zituen. Hezkuntza publikoaren administratzaile ere izan zen hamarkada batez, eta eragin handia izan zuen Frantziako hezkuntza-politikan.

## Lanak 
* 1820 - 1827 : Procli philosophi Platonici opera, 6 vol.
* 1826 : Fragments philosophiques
* 1827 : Eunape, pour servir à l'histoire de la philosophie d'Alexandrie
* 1828 : Nouveaux fragments philosophiques. Cours de l'histoire de la philosophie
* 1829 : Histoire de la philosophie au xviiie siècle, 2 vol.
* 1833 : De l'instruction publique en Allemagne, et notamment en Prusse, 2 vol.
* 1835 : De la métaphysique d'Aristote
* 1836 : Ouvrages inédits d'Abélard pour servir à l'histoire de la philosophie scolastique en France
* 1837 : De l'instruction publique en Hollande
* 1840 : Cours de philosophie morale. Philosophie scolastique
* 1841 : Cours d'histoire de la philosophie moderne. Recueil des actes du ministère de l'Instruction publique du 1er mars au 28 octobre 1840. Cours d'histoire de la philosophie morale au xviiie siècle, 5 vol.
* 1842 : Leçons sur la philosophie de Kant. Des pensées de Pascal
* 1843 : Introduction aux œuvres du père André. Fragments littéraires
* 1844 : Du scepticisme de Pascal. Défense de l'université et de la philosophie
* 1845 : Jacqueline Pascal
* 1845 : Fragments de philosophie cartésienne[24].
* 1846 : Œuvres de Platon
* 1846 : Philosophie populaire
* 1848 : Justice et charité
* 1850 : De l'enseignement et de l'exercice de la médecine et de la pharmacie
* 1852 : La jeunesse de Mme de Longueville
* 1853 : Mme de Longueville pendant la Fronde
* 1854 : Mme de Sablé - Nouvelles études sur les femmes illustres et la société du XVIIe siècle
* 1855 : Premiers essais de philosophie
* 1856 : Mme de Chevreuse. Mme de Hautefort
* 1857 : Fragments et souvenirs littéraires
* 1857 : Philosophie de Kant (3e éd) - Cours 1er semestre 1820 en huit leçons + esquisse d'un système de philosophie morale et politique
* 1858 : Du vrai, du beau et du bien (Cours de philosophie professé à la Faculté des lettres pendant l'année 1818 par Victor Cousin sur le fondement des idées absolues du vrai, du beau et du bien, publié par Adolphe Garnier, original : Du vrai, du beau et du bien, Paris 1836)
* 1858 : La société française au xviie siècle d'après "Le grand Cyrus" de Mlle de Scudéry, 2 vol
* 1861 : Philosophie de Locke
* 1862 : Philosophie écossaise
* 1863 : Philosophie sensualiste au xviiie siècle
* 1864 : Philosophie de Kant (4e éd)
* 1865 : La Jeunesse de Mazarin

## Kanpo estekak
Juan José Eguiara Eguren

**Juan José Eguiara Eguren** (Mexiko Hiria, 1696ko otsailaren 2a - Mexiko Hiria, 1763ko urtarrilaren 29a) Mexikoko jakintsu eta gotzain katolikoa izan zen. *Bibliotheca mexicana-ren* (Mexikorako bibliografia lan aitzindaria) egilea da. 

## Biografia 
Juan José Eguiara euskal jatorrikoa zen, aita merkatari etorkina eta ama euskal jatorriko lehen belaunaldikoa. Ikasle bikaina izan zen, azkenean teologian doktoregoa lortu zuen, eta Mexikoko Unibertsitateko irakasle izan zen. 1749an erretore hautatu zuten.  Bere ikaskuntza zabala izan zen, teologia, zuzenbide kanonikoa, filosofia, matematika eta letrak hartzen zituena; eta hizlari trebea zen. Eguiara Yucatángo apezpiku hautatu zuten, baina ez zuen kargua hartu osasun txarra aldarrikatuz. Mexiko Hirian jarraitu zuen bere literatura lanarekin. «Mexikoko ideien historiaren abiarazlea» izendatu dute. 

## Obrak 
Juan José Eguiarak bere *Biblioteca Mexicana* argitaratu zuen Manuel Martí Alacanteko dekanoaren testuari erantzunez, zeinak 1735ean Madrilen inprimatutako "epistolas latinas"-en Mundu Berriko letradunen lorpenak gutxiesten zituena.

Lehen liburukia argitaratu zuen, A, B eta C hizkiak biltzen zituena, eta eskuizkribuan biografia ugari utzi zituen J-raino. Hitzaurrean Martí Dekanoaren karguak gogo eta abertzaletasun handiz gezurtatzen ditu. *Biblioteca Mexicana* latinez idatzita dago eta, osatugabea izateaz gain, estilo ponpoxo batek kentzen dio. Hala ere, Mexikon eta beharbada Espainia-Amerika osoan argitaratutako mota honetako lehen lana izan zen. Izenburu osoa *Biblioteca Mexicana sive eruditorum historia virorum qui in America Boreali nati, vel alibi geniti, in ipsam domicilio aut studiis asciti, quavis lingua scripto aliquid tradiderunt.* *Ferdinando VI Hispaniarum Regi Catholico, Nuncupata Mexici 1755* da.

"Panegiricos" ere argitaratu zuen, Mexikon bereizita inprimatua (1727–57); "Elogios fúnebres" (1755–66); "Praelectiones" (Mexiko, 1746); gai teologiko eta juridikoetan hamalau liburuki; hogei liburuki sermoiak eta argibideak; eta beste hainbat tratatu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lynna Irby

**Lynna Irby** (1998ko abenduaren 6a)  100m, 200m eta 400m lasterketako probetan parte hartzen duen atletismoko esprinter estatubatuarra da. 400 metroko lasterketan, munduko errekorra ezarri zuen 12 urterekin 54,57 korri egin zuen azken 20 urteotako 400 metroko batxilergoko Amerikako lasterkaririk azkarrena izan aurretik. Gazteen Olinpiar Jokoetan eta nazioko gazteen topaketetan 16 titulu nazional irabazi zituen. Irby-k zilarrezko dominak irabazi ditu 2015eko Munduko Gazte Txapelketan eta 2016ko Munduko Junior Txapelketan. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan 2 domina lortu zituen. Urrea 4x400m emakumezkoen proban eta brontzezko domina 4x400m-ko proba mistoan.

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Wadeline Jonathas

**Wadeline Jonathas** (1998ko otsailaren 19a) abiadura lasterketetan espezializatutako atleta estatubatuarra da. Emakumezkoen 4x400 metroko proban urrezko domina irabazi zuen 2019ko Munduko Atletismo Txapelketan eta 4. postuan amaitu zuen 400 metroko proban, 49,60 segundotan. Jonathasek Estatu Batuak ordezkatu zituen emakumeen 400 metroetan 2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetan eta 4x400m-ko proban parte hartu zuen sailkapen errondan. Finalean Estatu Batuetako erreleboak urrezko domina lortu zuen, beraz Wadelinek urrea lortu zuen.

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kaylin Whitney

**Kaylin Whitney** (1998ko martxoaren 9a) abiadura lasterketetan espezializatutako atleta estatubatuarra da. Bi egunetan, 2014ko uztailaren 5ean eta 6an, Eugene-ko (Oregon) USATF Junior Txapelketan, 100 metro eta 200 metroko munduko markarik onenak ezarri zituen. Uztailaren 5ean ezarri zuen 100 metroko denbora 11.10ean izan zen +0.9 m/s-ko haize lagungarriarekin. Bere 200 metroko denbora 22.49koa izan zen uztailaren 6an +1.3ko haize lagungarriarekin. Lehiaketa-urte naturalaren barruan 18 urte beteko ez dituzten atletek ezarri ahal izango dituzte gazteen onenak. Bere "onenak" ere kontinente eta nazio mailan hoberenak izango dira.

## Profesionala 
Whitney 16. postuan sailkatu zen 2016ko Estatu Batuetako proba olinpikoetan  11.15 markarekin 100m-etan eta 11. postuan 200 metroko proban 2016ko Estatu Batuetako proba olinpikoetan 23.03 markarekin.

Whitney laugarren sailkatu zen 2015eko AEBetako Aire Libreko Atletismoko Txapelketan 200 metrotan 22.47 markarekin Jenna Prandini irabazlearen 22.20, Candyce McGrone txapeldunordearen 22.38 eta Jeneba Tarmoh 22.44ren atzetik. Whitney 17. postuan sailkatu zen 100 metrotan 2015eko AEBetako Aire lIbreko Atletismo Txapelketan 11.18 markarekin. 2015. urtean Kaylin Whitneyk Nike-ekin sinatu zuen.

Whitney-k 50,29 segundoko marka egin zuen 2021eko Olinpiar Probetan 400 metroko proban, bosgarren posturako eta Estatu Batuak ordezkatzeko 2021eko Tokioko Olinpiar Jokoetarako -etan balio izan zion marka lortuz. Bertan 2 domina lortu zituen, urrea 4x400m emakumeen proban eta brontzea 4x400m errelebo mistoan.

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bryce Deadmon

**Bryce Deadmon** (1997ko martxoaren 26a) 400 metroko proban aditua den estatubatuar atleta bat da.

Texas A&amp;amp;M Unibertsitateko ikaslea, Deadmon 2021eko SEC Outdoor txapelketan 400m-ko txapeldunordea izan zen Noah Williams-en atzetik 44,50s-rekin, baita 2021eko NCAA 400m-etan, Eugene-ko Oregoneko Unibertsitateko Hayward Field-en 44.44s-tan korrituz Randolph Rossen atzetik amaitzeko.

AEBetako proba olinpikoetako gizonezkoen 400 probako finalerako sailkatu zen, 45.46 eta 45.17 korritu zuen bere kanporaketan 8. gizon azkarrena izateko. Finalean zazpigarren sailkatu zen 44.96-rekin eta AEBetako gizonezkoen erreleborako sailkatu zen 4x400m-tako erreleboetarako. Olinpiar Jokoetan 4 × 400 metroko errelebo mistoan eta Gizonezkoen 4 × 400 metroko erreleboan parte hartu zuen, lehenengoan brontzezko domina eta bigarrenean urrezko domina lortuz.

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Trevor Stewart (atleta)

**Trevor Stewart** (1997ko maiatzaren 20a) estatubatuar atleta olinpikoa da. 2020ko Udako Jokoetan 4 x 400 metroko errelebo mistoan brontzezko domina irabazi zuen eta 4x400 metroko gizonezkoen proban urrea.

Ipar Carolinako A&amp;amp;T State University-ko ikaslea, Duane Ross- ek entrenatzen duena, Stewartek bigarren postua lortu zuen Austinen (Texas) 2019ko NCAA 400 metroko lasterketan, Houstoneko Unibertsitateko Kahmari Montgomeryren atzetik, Stewartek 44.25eko denbora egin zuen. Urte hartan 7. gizon azkarrena izan zen 400 metrotan.

2021eko NCAAko 400 metroan Eugene-ko Oregoneko Unibertsitateko Hayward Field-en, 44,96s-ko marka egin zuen, Noah Williams, Bryce Deadmon eta Randolph Ross atzetik laugarren postuan kokatuz.

2021eko ekainaren 19an, AEBetako proba olinpikoko 400 metroko lasterketako finalerako sailkatu zen, 44:75eko denbora egin zuen kanporaketan, eta bosgarren azkarrena finalaurrekoan. Finalean laugarren geratu zen 44.90ean, Tokioko 2020ko Udako Jokoetan erreleborako sailkatuz. 4x400 metroko errelebo mistoko finalean korritu zuen, brontzezko domina irabazita. Eta 4x400m-ko gizonezkoen proban sailkapen errondan parte hartu zuenez, urrea irabazi zuen finalean bere taldekideek lortu zuten garaipenaren ostean.

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sally McDermid

**Sally McDermid** (Mytholmroyd, Yorkshire, Inglaterra, 1965eko ekainaren 6a) australiar softbol jokalari ohia da. 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2000ko Udako Olinpiar jokoetan brontzezko domina irabazi zuen. **Sally McCreedy** bezala ere ezagutzen da.

## Kanpo estekak
Vernon Norwood

**Vernon Larnard Norwood** (1992ko apirilaren 10a) abiadura lasterketetan espezializatutako estatubatuar atleta da.

## Profesional ibilbidea 
2015eko AEBetako Aire Libreko Atletismoko Txapelketan, Norwood-ek 3. postua lortu zuen 2015eko Atletismoko Munduko Txapelketan 400 metro eta 4x400 erreleboetarako Estatu Batuetarako postu bat ziurtatzeko.

2016ko indoor denboraldian, Norwoodek bere AEBetako talderako bigarren sailkapena lortu zuen. 2016ko IAAF Pista Estaliko Munduko Txapelketan DQ izan zen 400 metroko lehen txandan bere erreiaren barrualdea zapaltzeagatik, eta Urrea irabazi zuen 4 x 400 metrotan. 2018-ko ekitaldian berriz, zilarra lortu zuen prba berean. Eta 2019ko Aire Libreko Txapelketan urrea lortu zuen 400m-tako erreleboan ere.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan ere dominak lortu zituen errelebo probetan. 4x400m-ko gizonezkoen erreleboan urrea eta 4x400m-ko errelebo mistoan brontzea.

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Elija Godwin

**Elija Godwin** (1999ko uztailaren 1a) estatubatuar atleta bat da, 400 metroko proban aditua.

2021eko maiatzaren 15ean, 44.61 marka pertsonala egin zuen Texasko Cushing estadioan SEC Outdoor Txapelketan, sailkapen olinpikoko estandarra betetzeko. NCAA Kanpoko Txapelketan, Hayward Field, Eugene (Oregon), laugarren geratu zen bere seriean 46.18 denborarekin.

AEBetako gizonezkoen proba olinpikoko 400 metroko lasterketako finalerako sailkatu zen, 44,81 eta 45,10 markekin. Finalean seigarren sailkatu zen eta 2020ko Udako Jokoetan 4x400 metroko AEBetako gizonezkoen erreleboko probarako sailkatu zen. Olinpiar Jokoetan Brontzezko domina irabazi zuen  4 × 400 metro errelebo mistoarekin.

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Randolph Ross

**Randolph Ross** (2001eko urtarrilaren 1a) 400 metroetan espezializatutako atleta estatubatuarra da, Ipar Carolinako Aggies taldean lehiatzen dena. Bere aita Duane Rossek entrenatzen du, 110 metroko hesietan ere olinpiar izan zena. 

2021eko otsailaren 12an, Clemson-eko (Hego Carolina) Tiger Paw Invitational-en, Rossek 400 metroko proba egin zuen 45,21 segundotan, 2021ean nazioko denborarik azkarrena izan zen garai hartan. Egun bat geroago, 200 metroko proba egin zuen 20,50 segundoko denboran, distantzia horretan ere urteko lehen postua bereganatzeko. Ross Noah Williams-en atzetik bigarren sailkatu zen NCAA Division I Indoor Track and Field Txapelketan 2021eko otsailean. 2021eko NCAA Division I Outdoor Track and Field Txapelketan ere irabazi egin zuen, 2021eko munduko liderra 43,85 segundoko denbora ezarriz. Denbora  horrek 13. postuan kokatu zuen denbora guztietako zerrendan. Bederatzi egun geroago 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan 400 metrorako sailkatu zen AEBetako proba olinpikoetan hirugarren postua lortuz, 2021eko ekainaren 20an. Eta bertan urrea irabazi zuen sailkapen errondan parte hartu ostean.

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bernd Kannenberg

**Bernd Kannenberg** (Königsberg, 1942ko abuztuaren 20a - Münster, 2021eko urtarrilaren 13a) alemaniar atleta izan zen, 50 kilometro ibilketa proban aditua. Urrezko domina irabazi zuen proba honetan 1972ko Udako Olinpiar Jokoetan. 1972ko eta 1976ko Olinpiar Jokoetako 20 kilometroko proban ere parte hartu zuen, baina ez zuen lasterketa amaitzea lortu. 1974ko Europako atletismo txapelketan zilarrezko domina irabazi zuen 20 kilometroetan.  Munduko bost errekor izan zituen eta Alemaniako hamar txapelketa irabazi zituen.

Ekialdeko Prusian jaio zen eta "Wilhelm Gustloff" errefuxiatu-ontziaren hondoratzetik bizirik atera zen. 1955ean Ekialdeko Alemaniatik Mendebaldeko Alemaniara joan zen familiarekin. Lanbidez soldadua eta martxako talde alemaniarraren entrenatzailea izan zen.
Taylor Manson

**Taylor Manson** (1999ko irailaren 29a) 400 metroko proban lehiatzen den atleta estatubatuarra da.

East Lansing-en (Michigan), East Lansing High School-en eta Floridako Unibertsitatean ikasi zuen. 2018ko IAAF U20ko Munduko Txapelketako urrezko domina izan zen 4x400 metroko proban eta brontzezko domina lortu zuen banakako 400 metroko proban. 

2020 US Olinpiar Trials-etan Eugene, Oregon, Manson finalean iritsi zen 400m-etan eta 4x400m errelebo mistorako sailkatu zen 2020ko Udako Olinpiar Jokoetarako. Olinpiar Jokoetan 4 × 400 metroko errelebo mistoan parte hartu zuen eta brontzea lortu zuen.

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1. linea (Bruselako aldiriak)

**Bruselako aldirien 1. linea** (estilitzatua) sareko hamabi lineetako bat da. Lineak 31 geltoki ditu guztira eta Anberes–Erdialdea geltokia, Flandriako Anberes udalerrian dagoena, Nivelles lotzen ditu, Valoniako Nivelles udalerrian.

2015eko abenduaren 11n inauguratu zen, Malinas eta Nivelles geltokien artean. Eguneko lehen eta azken zerbitzuak Charleroi–Hegoalderaino zabalduko ditu

## Historia 
linea 2015eko abenduaren 11n Bruselako aldirien barruan dago. Hasieran, Nivellesko geltokia Malinasenarekin lotzen zuen, eta Anberes–Erdialdea aldera luzatu dute geroztik.

Egunean behin, lanegunetan, tren batek Charleroi–Hegoaldea eta Anberes–Erdialdea lotzen ditu goizean goiz.

Gaur egun, ordu bakoitzeko bi trenen erritmoan ustiatzen da, noranzko bakoitzean, ordu puntako trenik gabe.

## Ibilbidea 
Lineak 31 geltoki ditu.

### Mapa 
## Erreferentziak 
* SNCB-NMBS. Bruselako aldirien ordutegiak. 2020ko abendua.

## Ikus, gainera 
* Bruselako aldiriak

## Kanpo estekak 
* Bruselako Aldirietako webgune ofiziala
Annette Dobmeier

**Annette Dobmeier** (Tauberbischofsheim, 1968ko otsailaren 10a) esgriman aritu zen atleta alemaniarra da, florete modalitatean espezialista.

1992ko Bartzelonako Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen, taldekako proban zilarrezko domina lortuz (Sabine Bau, Zita-Eva Funkenhauser, Anja Fichtel-Mauritz eta Monika Weber-Kosztorekin batera) .

1993an, Dobmeierrek Zilarrezko Bay Leaf saria jaso zuen, Alemaniako kirol sari gorena. Geroago, osteopata eta osasun arloko profesional gisa trebatu zen, eta bere bulegoa sortu zuen Frankfurt Mainen.

1989ko Munduko Eskrima Txapelketan urrezko domina irabazi zuen taldekako proban.

2012tik aurrera Alemaniako emakumezkoen futbol selekzioarekin lan egin zuen.

## Nazioarteko ohoreak 
## Kanpo estekak 
*  "Anette Dobmeier" https://www.olympedia.org/athletes/20699 
*  «Fencing World Championships (1921-2011)» Or. Ameriketako Olinpiar Batzordea
Park Mi-kum

**Park Mi-Kum** (Hego Korea, 1955eko urriaren 6a) boleibol jokalari profesional ohia da. 1976ko Udako Olinpar Jokoetan lehiatu zen, Kanadako Montreal hirian, eta brontzezko domina irabazi zuen.

## Ibilbidea 
**Park Mi-kum** boleibol jokalari ohia da. Hanil Synthetic (1973/74 -  1976/77) eta Namsung Girl's High School (1971/1972 - 1973/1974) izeneko bi taldeetan aritu zen. Hanil Synthetic Jin-Gwan (1975/1976 - 1976/1977) eta Tae-Ho Im (1973/1974 - 1974/1975) entrenatzaileekin aritu zen.

Hego Koreako selekzio nazionalarekin jokatuz, brontzezko domina irabazi zuen 1976ko Udako Olinpiar Jokoetan, Kanadako Montreal hirian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Debbie Green-Vargas

**Debbie Green-Vargas** (1958ko ekainaren 25a) Ameriketako Estatu Batuaketako boleiboleko jokalari eta entrenatzaile ohia da. Ameriketako Estatu Batuetako emakumezkoen boleibol-jokalari onena da. Green-Vargas Ameriketako Estatu Batuak Talde Nazionaleko kidea izan zen eta 1984ko Los Angelesko Olinpiadetan zilarrezko domina irabazi zuen.

## Bizitza goiztiarra 
Debbie Green Hego Korean jaio zen 1958an. Kalifornian hazi zen eta Westminsterreko DBH eskolara joan zen. 16 urte zituela, Green-Vargas Amerikako Estatu Batuetako boleiboleko nazionalak ekortu zituen Adidas Junior Taldeko kide zen. All-American izendatu zuten, jokalari gazteena ohoratzeko.

## Karrera Kolegiala 
Bere altuera txikia izan arren, Green bi aldiz izan zen setter All-American USCn. Jauzi jokoa hobetu zuen, plano bertikalean pilota altuena ezagutzeko aukera emanez eta irainean tempo altuagoa sortuz. Hori egitean, bere borrokalarientzako aukera onuragarriak etengabe sortzeko gai izan zen. 1977an, Greenek 38 – 0eko errekorrera eraman zituen troiarrak eta AIAW Txapelketa Nazional batera. Bera izan zen unibertsitateko lehen boleibol taldea denboraldi perfektua erregistratu zuena. Greenek bere bigarren Txapelketa Nazionalera eraman zituen troiarrak 1978an. Broderick Saria irabazi zuen (orain Honda Sports Award) 1978an, nazioko emakumezko boleibol jokalari kolegiatu onena bezala.

## Ibilbide olinpikoa 
Green 1980ko Olinpiar Jokoetarako zerrendan zegoen, baina 1980ko Olinpiar Boikotarekin etsita zegoen. 1984an, Green-ek AEB taldeari lagundu zion zilarrezko domina lortzen, garai hartan AEBetako emakumezkoen boleibolaren historiako helmugarik onena (geroago 2008ko taldeak parekatu zuen).

## Profesionala 
Greenek Los Angeles Starlites -en Major League Volleyball (MLV) taldean jokatu zuen, emakumezkoen barruko liga profesionalean, eta taldeari lagundu zion ligako lehen bi txapelketak irabazten 1987an eta 1988an.

## Bizitza pertsonala 
Green-Vargasek 1992an Long Beach State-n komunikazioetan lizentziatua lortu zuen.

Green Joe Vargasekin ezkondu zen eta bi seme-alaba ditu, Nicole eta Dana. Nicole Long Beach State-n setter jokatu zuen, non Green-Vargas entrenatzaile laguntzaile gisa lan egin zuen. Dana UCSBko setter bat izan zen.

1986an, Estatu Batuetako Boleibol Elkartearen Ospearen Aretoan hautatu zuten, eta 1986ko udaberrian All-Time Great Bolleyball Player saria jaso zuen. 1998ko apirilaren 30ean, Green Orange Countyko Kirol Ospearen Aretoan sartu zen lehen emakumea izan zen.

## Erreferentziak 
# Wagner, Dick. "Here Are Two Olympic Stars Who Never Stopped Shining." *Los Angeles Times* 14 June 1987: C3.
# https://web.archive.org/web/20071117071942/http://www.volleypics.com/volleypics/hall_of_fame/volleyball/debbiegreen.php
# https://web.archive.org/web/20160305045805/https://www.avca.org/news/Green-NW11-13-02.html
# https://socalindoorvolleyballhof.com/debbie-green-2017/
# https://www.collegiatewomensportsawards.com/archives/volleyball
# https://web.archive.org/web/20081227165609/http://longbeachstate.cstv.com/sports/w-volley/mtt/green_debbie00.html
# https://longbeachstate.com/404-1.aspx

## Kanpo estekak
Wang Yihan

**Wang Yihan,** txineraz 王仪涵 (Shanghai, Txina, 1998ko Urtarrilaren 18a), kirolari txinatarra da. 178 cm neurtzen, eta 65 kg pisatzen ditu. Badminton lehiaketan lehiatu zen banakako modalitatean. 
Bi Joko Olinpikotan parte hartu zuen, eta, Londres 2012an, zilarrezko domina irabazi zuen banako proban. 2016an, Rio Janeiron, 5. postuan sailkatu zen, eta urrezko domina irabazi zuen **2011ko Munduko Badminton Txapelketan.**

## Nazioarteko Garaipen-zerrenda 
## Bizitza 
Wangek bederatzi urterekin hasi zuen bere karrera, Zhang Ning entrenatzailearekin.

Gazteen selekziorako hautatu zuten 2004an, eta, selekzio absolutura igo ondoren, 2006an hasi zen nabarmentzen txapelketa handietan. 2009ko urrian, munduko emakumezkoen banakako jokalari sailkatuena zen.

2007an, 3 titulu irabazi zituen. 2007ko Udako Unibertsalean, Taipeiko Cheng Shao-chieh-i garaitu zion urrezko domina irabazteko, eta Bitburger Open eta Russian Open Grand Prix Gold ere irabazi zituen urte hartan.

2008an, bigarren lekuan hasi zuen urtea Alemaniako Irekian, Jun Jae-younen aurrean galdu baitzuen.

2009: Yihan bere unerik onenean zegoen; Yonex German Open lehia irabazi zuen Zhu Lin herrikidearen aurka, eta, astebete geroago, 21 urte zituela, baita Inglaterrako Txapelketa ospetsua ere Danimarkako Tine Rasmussenen aurka.

2010: Yihan All England Open titulua defendatu nahi izan zuen, baina, aurreko urteko talkaren azken errepikapenean, Tine Rasmussenek jo zuen oso hurbileko partidako 3 jokotan.

2012: Malaysia Super Series txapelketa irabazi zuen, Wang Xinen aurka garaipen handia lortuta. Bere 3. All England Openean, 2 jokotan galdu zuen Li Xuerui txinatar izar berriaren aurrean.

2016: Wang Yihan top 3ra itzuli zen munduko rankingean, txapelketetan etengabeko erakustaldiekin. Swiss Open txapelketan, txapeldunorde izan zen, finalean HeBingjiao txinatar gaztearen aurrean galduta. Hirugarren aldiz irabazi zuen Asiako Txapelketako titulua, eta Li Xueruiri irabazi zion.

## Kanpo estekak
Shashalee Forbes

**Sashalee Forbes** (Jamaika, 1996ko maiatzaren 10a) jamaikar atleta da.

Abiadura lasterketetan espezialista, txapeldunorde olinpikoa Rio 2016n, munduko brontzezko domina 2017an, erreleboan.

## Kirol karrera 
2016ko Rioko Olinpiadetan zilarra irabazi zuen 4 x 100 metroko erreleboetan, estatubatuarren atzetik eta britainiarren aurretik.

2017ko Londresko Munduko Txapelketan brontzezko domina irabazi zuen 4 x 100 metroko erreleboetan, estatubatuarren (urrea) eta britainiarren (zilarra) ondoren, eta Natasha Morrison, Simone Facey eta Jura Levy izan zituen taldekide.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kendall Ellis

**Kendall Ellis** (1996ko martxoaren 8a) estatubatuar esprinter bat da. Ellis-ek urrea irabazi zuen 4x400 erreleboa proban eta brontzea 4x400 mistoan Tokioko Olinpiar Jokoetan. 2017 eta 2019ko Munduko Txapelketetan 400 metroetan parte hartu zuen , 4×400 probako sailkapen errondan parte hartuz, urrezko dominak irabaziz. Junior gisa, Ellis-ek urrea lortu zuen 4×400 erreleboan eta brontzea 400 metroetan 2015eko Panamerikar Junior Txapelketan.

2018ko ekainaren 10ean, NCAA Track and Field Txapelketan 1600 metroko erreleboan garaipena lortu ostean, ospe handia lortu zuen. Purdueren Jaheya Mitchel harrapatu zuen helmugan, Kaliforniako Hegoaldeko Unibertsitateari taldekako ekitaldia eta programaren historiako emakumezkoen pistako bigarren titulu nazionala emanez. Ellis 3 aldiz NCAA txapelduna, 14 aldiz NCAA Division I All-American, 7 aldiz Pac-12 Konferentzia txapelduna eta 5 aldiz Mountain Pacific Sports Federation txapelduna. Ellis-ek NCAA pista estaliko eta zelaiko 2 errekor ezarri zituen, Ipar Amerikako, Erdialdeko Amerikako eta Karibeko Atletismo Elkartearen barruko 400 metroko errekorra eta Estatu Batuetako unibertsitateko errekorra 400 m eta 4 x 400m-etan. .

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
NRK

**Norsk rikskringkasting** edo **NRK** Norvegiako irrati-telebista publiko konpainia da, herrialdeko hedabide talde nagusia. 1933an eratu zen, aurretik zeuden irrati emisora pribatu guztiak xurgatuz. Hiru telebista kate nazional eta hiru irrati kate nazional igortzen ditu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  NRKren webgunea
Villejuif–Louis Aragon (Parisko metroa)

**Villejuif–Louis Aragon** Parisko metroaren geltokia da, Villejuif udalerrian kokatuta dagoena.

## Ikus, gainera 
* Parisko metroa
* Parisko metroaren geltokiak
* 7. linea (Parisko metroa)

## Kanpo estekak 
*  RATPko web gunea
*  Île-de-France Mobilitésko web gunea
Aitaren etxea

***Aitaren etxea*** Karmele Jaio idazlearen eleberri bat da, 2019 urtean argitaratua. 2020an Euskadi Literatura Saria Irabazi du lan honengatik. 

## Sinopsia 
Blokeatuta dago Ismael, bere nobela berriarekin aurrera egin ezinik, argitaletxetik deika eta epea gogoratzen ari zaizkion arren. Gauzak okertu egingo dira, gainera, bere ama gaixotu egin dela-eta, aita zaharraz arduratu behar duenean.

Jasone da senarraren idazlanen lehenengo irakurle eta zuzentzailea; gaztetan idazle izana, gero utzi ziona, baina azken urtean, gauetan ordenagailuaren aurrean, sekretuan berriz sortzen hasi dena. Emazteak idatzitako horretan topatuko ote du Ismaelek azkenaldian aurkitu ezin duen ahotsa? Ala bere baitan arakatu beharko du, ez dakien sekretu hori deskubritzeko?

Maskulinitatea eraikitzeko eta transmititzeko moduez eta orokorrean generoak emakume eta gizonen bizitzetan duen eragin itzelaz ari da Karmele Jaioren eleberria. Baita familietan sortzen diren isiltasun esanguratsuez ere. Bere nobela anbiziotsu eta ausartena burutu du Jaiok, lurralde ezezagun batean barneratuz eta bertatik arrakastaz itzuliz.

## Audioliburua 
2023an eLiburutegiak obraren audioliburua jaso zuen. Guztira 5 orduko iraupeneko audioa da, Monika Erdoziak lokutatuta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dickinson W. Richards

**Dickinson Woodruff Richards, Jr.** (Orange, New Jersey, 1895eko urriaren 30a - Lakeville, Connecticut, 1973ko otsailaren 23a) estatubatuar sendagile eta fisiologoa izan zen. 1956ko Medikuntzako Nobel Saria jaso zuen André Frédéric Cournand eta Werner Forßmannekin batera kateterismo kardiakoaten garapenagatik.

Latina eta grekoa ikasi zituen Yaleko Unibertsitatean eta 1917an graduatu zen. Artilleriako irakaslea izan zen Lehen Mundu Gerran.

Gerratik bueltan medikuntza ikasi zuen Columbiako Unibertsitatean. New Yorkeko Ospitale Presbiterianoan lan egin zuen eta biriketako funtzioak aztertu zituen Cournand-ekin batera. Bihotzeko kateterra garatzeko teknikak ere ikertu zituen, eta Nobel saria lortu zuen horregatik. 1945ean laborategia Bellevue Ospitalera eraman zuen eta 1947an Columbiako Unibertsitateko medikuntza irakasle izendatu zuten.
Paralisi flazido

**Paralisi flazidoa** tonu muskularraren erabateko galeraz (muskulu bigunak, erabat erlaxatuak) eta erreflexu osteo-tendinosoen absentziaz ezaugarritzen den paralisia da. Paralisi flazidoa poliomielitis akutuaren zeinu ohikoena da (polio-agerraldietan gertatzen da). Paralisi flazidoa beste agente patogeno batzuekin ere lotzen da, besteak beste, enterobirusekin, echobirusarekin, adenobirusarekin eta Mendebaldeko Niloko birusarekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Chantal Andere

**Chantal Andere**, jaiotzez **Jacqueline Chantal Fernández Andere** (1972ko urtarrilaren 25a) Mexikoko aktore eta abeslaria da, telenobeletan emakume bilaua, banpiroa edo samindua antzezteagatik ezagunagoa.  Aktore serio gisa aurkeztu du bere burua ("Toda una profesional"). 

## Biografia 
Andere Jacqueline Andere (1938) aktore mexikarraren eta Jose Maria Fernandez Unsain (1918–1997) idazle argentinarraren alaba da, eta Mexiko Hirian jaio zen.  Txikitan balleta ikasi zuen eta antzezpen eta kantu klaseetara joan zen. 1983an izan zen bere lehen antzezpen profesionala *Polo, Pelota Amarillarekin* . Horren ostean, antzerkian eta gero telebistan antzezten hasi zen. Arrakastarik ez bazuen ere, Chantalek bere abeslari ibilbideari ekin zion. Ahots bikaina zuelarik, Discos Melody-rako hiru disko grabatu zituen, 1990ean "Regresa" izenburuko diskoarekin hasi zen, "Regresa" eta "Virginia" abestiekin, eta jarraian 1992an "Entre Tú y Yo" izeneko beste disko batekin. eta "Contigo el Amor es Mucho Mas", eta azkenik 1995ean *Tentaciones* diskoarekin.

1994an, Andere ezaguna egin zen Angélica Santibáñez, Thalía protagonista duen Marimar filmeko antagonista nagusia, bere pertsonaiagatik. Andere-k hainbat gaiztakeria antzeztu ditu Televisak ekoitzitako telenobela askotan, besteak beste, *Dulce Desafío, Los Parientes Pobres, El noveno mandamiento, La usurpadora, Amor real, Barrera de Amor, Destilando Amor, Sortilegio, Rafaela* eta *La mujer del Vendaval*. 2021ean, Telemundon egin zuen debuta *Parientes a la fuerza* telenobelan.

*2006an, Cantando por un sueño* kantu lehiaketan ere parte hartu zuen Gerardo Urquizarekin batera. *2020an, Andere-k Tu cara me suena* reality-kanta lehiaketan parte hartu zuen, *Your Face Sounds Familiar-en* oinarritutako telebista saioan.

## Bizitza pertsonala 
Roberto Gómez Fernández ekoizlearekin ezkondu zen , Roberto Gomez Bolaños umorista mexikar ospetsuaren semearekin. 2006ko abenduaren 6an, Telefuturako *Escándalo telebista kateak* bere senarrarekin dibortzioa eskatuko zuela iragarri zuen. Andere Enrique Rivero Lake-kin ezkondu zen 2008ko abenduan. Alaba eta seme bat dituzte. 

## Diskografia 
* *Chantal (Regresa)* 
* *Chantal (Entre tú y yo)* 
* *Tentaciones* 

## Filmografia hautatua 
### Telebista 
### Antzerkia 
* *Blanca Nieves y los siete enanos* 
* *La pandilla* 
* *Una pareja con Ángel*
* *Amor sin barreras*
* *Cabaret* 
* *Victor/Victoria* 
* *Cena de Matrimonios* 

## Sariak eta izendapenak 
### TVyNovelas Sariak 
### Bravo sariak 
### Cronistas y Periodistas Teatrales Elkartearen (ACPT) sariak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Clemente Aguirre

**Clemente Aguirre** (1828ko azaroaren 23a - 1900eko urriaren 24a) Mexikoko konpositore eta musika irakaslea izan zen Guadalajaran (Jalisco), XIX. mendean. Aita txikitan hil zen, bere familia pobrezian utziz. Hala ere, 11 urte zituela, Jesús González Rubio irakaslearekin musika ikasketak egiteko onartu zuten, Jarabe tapatío ("Mexikoko Kapela Dantza") ezagunaren konpositorearekin.

## Erreferentziak 
* Clemente Aguirre, Precursor de La Banda de alientos en nuestro país: Gabriel Pareyón
* Programaren oharrak (gazteleraz)

## Kanpo estekak
Muskulu-tonu

**Muskulu-tonua** edo **tonu muskularra** zenbait muskuluk egoera normalean duten uzkurdura partzial eta iraunkorra da, gorputzaren zenbait jarrera hartzeko modua eman eta ariketa batzuetarako prest egotea ahalbidetzen duena. Jarrerari eusten laguntzen du eta loaren REM fasean behera egiten du. Baldintza normaletan, muskulu-tonua oharkabean eta nekerik gabe mantentzen da nerbio-sistemaren jardueraren bidez. Nahasmendu fisiko batzuek tonu muskular anormalki baxua — hipotonia — edo anormalki altua — hipertonia — eragin dezakete.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Burkitten linfoma

**Burkitten linfoma** sistema linfatikoko — B linfozitoei lotua batez ere — minbizi modu arraro bat da, nagusiki gazteei eragiten diena. Erdialdeko Afrikan maizago deskribatu dute, nahiz eta munduko beste eremu batzuetan ere hala izan den. Badirudi Afrikan ikusitako forma Epstein-Barr birusaren infekzioarekin lotuta dagoela, mekanismo patogenikoa ezezaguna den arren.

Burkitten linfoma Myc geneari eragiten dion translokazio kromosomiko ezaugarri batetik dator. Translokazio kromosomikoak kromosoma hautsi egin denez, beste zati kromosomiko batzuekin lotzea ahalbidetzen duela esan nahi du. Burkitten linfoman 8 kromosomari eragiten dio (Myc genearen locus), eta horrek Myc genearen adierazpen-eredua aldatzen du, zelulen hazkuntzan eta ugalketan duen kontrol-funtzio naturala aldatuz. Aldaerarik ohikoenak 8. kromosomatik 14. kromosomara —t(8;14)(q24;q32)— translokazioa eragiten du. Aldaera batzuek, berriz, beste kromosoma batzuetara translokazioak egiten dituzte—t(2;8)(p12;q24) eta t(8;22)(q24;q11)—. Hiru kromosomen arteko translokazio bat ere— t(8;14;18)— identifikatu dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Leukoplasia iletsu

**Leukoplasia iletsua** Epstein-Barr birusak eragindako ahoko mukosaren hazkunde onbera da. Ahoan, mingainaren ertzean edo gainazalean ager daitezkeen plaka zuri batzuk agertzen dira, tolestura txikiak edo tutu irtenak izan ditzaketenak.

Normalean immunokonprometitutako pertsonengan gertatzen da, batez ere Giza Immunoeskasiaren Birusaren infekzioa dutenengan. Leukoplasiaren zein definizioren arabera erabiltzen den, leukoplakia iletsua leukoplakiaren azpimotatzat edo diagnostiko bereizitzat hartzen dute batzuetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Justa Montero

**Justa Montero** **Corominas** (Bartzelona, 1955) aktibista feminista eta soziala, generoan eta berdintasun-politiketan aditua da.

## Biografia 
Justa Montero Corominas Zientzia Ekonomikoetan matrikulatu zen Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean (UCM), generoan eta berdintasun-politiketan aditua da Madrilgo Rey Juan Carlos Unibertsitatean, eta magisterra migrazioa, babesa eta erkidegoen arteko harremanetan Madrilgo Unibertsitate Autonomoan.

### Aktibistaren ibilbidea 
1973tik mugimendu feministan aktiboki parte hartu zuen. Liga Komunista Iraultzaileko (LCR) buruzagia izan zen Madrilen, 1979ko udal-hauteskundeetarako taldearen 2. postuan parte hartu zuen. Madrilgo Emakumeen Zentro baten, Abortatzeko Eskubidearen aldeko Batzordearen, Madrilgo Batzar Feministaren eta erakunde feministen koordinakundeko kidea izan zen 1977tik, eta Kongresuaren aurreko Emakumeen plataformako kidea. Emakume-sareak sortu ditu, eta mugimendu feministen eta sozialen arteko bateratzearen alde egin du beti, mugimendu feministaren eta LGTBIren arteko aliantza aldeztuz. FUHEM fundazioaren patronatuko kide izan da. 2018an eta 2019an Madrilgo 8-M batzordeko kidea izan zen.

### Ibilbide akademikoa 
Generoarekin eta garapenerako lankidetzarekin zerikusia duten gaietako irakaslea da ikastaroetan, mintegietan eta Madrilgo Unibertsitate Politeknikoko Hiri kokalekuetako garapenerako lankidetza masterrean. Madrilgo Unibertsitate Autonomoko Teoria feministak ikastaroko zuzendarikidea da eta hainbat ikastaro eta masterretako irakaslea.

Talde-lanetan parte hartu du:

* Las aspiraciones del movimiento feminista y la transición política. Justa Montero Corominas dentro de "El movimiento feminista en España en los años 70"  Pilar González Ruiz, Carmen Martínez Ten, Purificación Gutiérrez López, 2009, , págs. 275-281
* Momentos singulares en la evolución del feminismo en el Estado español. Justa Montero Corominas. En "Transformaciones del trabajo desde una perspectiva feminista: producción, reproducción, deseo, consumo" Coordinada por Matxalen Legarreta Iza, Débora Ávila Cantos, Amaia Pérez Orozco, 2006, , págs. 159-172

Hainbat egunkari digitaletan parte hartzen du  Rebelión.org, Eldiario.es o Diagonal, Honelako artikuluekin:

* *Acabar con la violencia machista*
* *Hacia una redefinición de nuestra vida en común*
* *La lucha feminista en la transición*

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2014 Aleas Izquierda Unida saria aktibismoari feminismoen kategorian.
* 2020an, Berdintasun Ministerioak emandako aktibismo-bizitza oso baten aitorpena jaso zuen, Emakumeen aurkako Indarkeria Ezabatzeko Nazioarteko Eguna zela eta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Impacto de la actual crisis económica y de las políticas de ajuste* Julia Monterori elkarrizketa
* *Asamblea feminista de Madrid.* Asamblea Feminista Madrid 
* *Justa Monterori Elkarrizketa*. Conversaciones: Justa Montero. Militante feminista histórica
*Justa Monterori elkarrizketa  Betiko. YouTube. 
*Justa Monterori elkarrizketa 2020 #NoEsPaísParaMujeres
*Justa Monterori elkarrizketa 2021 elmedio.es Youtube
Aho-mukosa

**Aho-mukosa** ahoaren barrualdean dagoen mukosa da. Ezkatazko epitelio estratifikatuaz, "Ahoko epitelioa" deitua, eta *lamina propria* deituriko azpiko ehun konektiboz osaturik dago. Batzuetan aho-barrunbea gizabanakoaren osasuna islatzen duen ispilu gisa deskribatu izan dute. Gaixotasunaren adierazgarri diren aldaketak ahoa osatzen duen aho-mukosan gertatzen diren aldaera gisa ikus ditzakegu, hala nola diabetesa edo abitaminosia, edo tabakoaren edo alkoholaren erabilera kronikoaren ondorio lokalak. Aho-mukosak azkarrago eta orbain gutxiago sortuz sendatzeko joera du azalaren aldean. Azpian dagoen mekanismoa ezezaguna da oraindik, baina ikerketek besikula estrazelularren eraginarekin loturik egotea iradokitzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Glositis

**Glositisa** mingainaren hantura akutua edo kronikoa da. Batzuetan, zenbait gabezia-egoeratan aurkitutako kolore gorri haragitsuko mingainari glositis esaten diogu. Mihiaren papilen atrofiak eta aho-mukosaren argaltzeak eragin dute. Kasu batzuetan, aldaketa atrofikoek hantura eta azaleko ultzerak ere eragiten dituzte. Anomalia horiek B12 bitaminaren, erriboflabinaren, niazinaren edo piridoxinaren gabezietan aurki daitezke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Periodontitis

**Periodontitisa** hasieran gingibitisarekin hasten den gaixotasuna da, ondoren, kolagenoaren galera, hortzoietakoen atzeraldia eta hezurra galtzea eragiten ditu, eta, tratatu ezean, hortza hezur-euskarririk gabe uzten du. Laguntza-oinarri hori galtzeak hortzaren galera konponezina dakar. Periodontitis periodontoa erasaten duen etiologia bakterianokoa da (hortzen euste-ehuna, hau da, oia, hezur albeolarra, hortz-zementua eta lotailu periodontala).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hortzetako abzesu

**Hortzetako abzesua** oi batean dagoen abzesua da, batez ere traumatismoak, txantxarrak edo periodontitisak kaltetutako hortz-pieza baten hanturaren ondorioz sortua.

## Tratamendua 
Hasieran, medikuak hanturaren aurkako farmako bat (mina eta hantura kentzeko) eta antibiotiko bat (infekzioa kentzeko) agindu ohi ditu. Ondoren, odontologoak hortzetako abzesuaren kausa konpontzeko ebakuntza kirurgikorik behar den aztertuko du.

Lesioaren hedaduraren arabera, kasu batzuetan hortzetako abzesuak erasandako hortzak endodontzia baten bidez trata daitezke. Infekzioak ez badu antibioterapiarekin eta endodontziarekin igortzen, kaltetutako hortza atera behar izaten da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Flemoi

**Flemoia**  ehun bigunen hantura akutuko gune bat da. Berez, termino zabala da, bakterio infekzio batekin edo kausa ez-infekzioso batekin (adibidez, pankreatitis) erlazionaturiko hanturarako erabil daitekeena. Gehienetan, abzesu batekin kontraesanean erabiltzen dute, nahiz eta tratatu gabeko flemoi bat abzesu bilakatzera irits daitekeen. Flemoi bat gorputzeko edozein lekutan ager daiteke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Blondie (diskoa)

**Blondie** Blondie taldearen musika diskoa da, 1976an argitaratutakoa.

## Abestiak 
# "X Offender" (Deborah Harry, Gary Valentine) – 3:14
# "Little Girl Lies" (Harry) – 2:07
# "In the Flesh" (Harry, Chris Stein) – 2:33
# "Look Good in Blue" (Jimmy Destri) – 2:55
# "In the Sun" (Stein) – 2:39
# "A Shark in Jets Clothing" (Destri) – 3:39
# "Man Overboard" (Harry) – 3:22
# "Rip Her to Shreds" (Harry, Stein) – 3:22
# "Rifle Range" (Stein, Ronnie Toast) – 3:41
# "Kung-Fu Girls" (Destri, Harry, Valentine) – 2:33
# "The Attack of the Giant Ants" (Stein) – 3:34

;2001ean gehitutako abestiak
# "Out in the Streets" (Jeff Barry, Ellie Greenwich) – 2:20
# "The Thin Line" (Harry, Stein) – 2:16
# "Platinum Blonde"  (Harry) – 2:12
# "X Offender" (Harry, Valentine) – 3:13
# "In the Sun"  (Stein) – 2:38

## Kanpo estekak
Las semanas del jardín

***Las semanas del jardín*** (Lorategiaren asteak) Miguel de Cervantes idazle espainiarrak idatzitako eleberri galdua da. Egileak lana 1616an aipatu zuen, hil aurretik *Los trabajos de Persiles y Sigismunda* lanaren eskaintzan. Espainiako literaturan izenburu mitikoa da.

## Hipotesiak 
Liburu honen inguruan hipotesi desberdinak azaldu dira. 1874an, lehen aldiz, Cervantesen *Diálogo entre Cilenia y Selanio sobre la vida del campo* liburua plazaratu zen. Ikerlari batzuen ustez Las semanas del jardín barruan egon zitekeen. Horrela dio, esaterako Daniel Eisenbergek 1988an prestatu zen edizioaren komentarioan.

Egileak, *Diálogo entre Cilenia y Selanio sobre la vida del campo* liburuan, [Urrezko Mendea|Urrezko Mende]ko idazle askok bezala, bi pertsonaiaren arteko elkarrizketa formala eta estilizatua erabiltzen du, hiriko eta landa-eremuko bizitzaren inguruko ideia batzuk eta bakoitzaren aldeko eta kontrako argudioak ezagutarazteko. Lan honetan, Cilenia hiriko bizitzaren defendatzailea da, Selaniok landa-bizitzaren apologia egiten duen bitartean. Elkarrizketaren amaieran, Cileniak Selanio gonbidatzen du hiriko bizitzaren alderdi positiboaz hitz egitera, landaren bizitza gogora ekarri ondoren, eta beste egun batean itzultzea proposatzen dio, solaskideak onartzen duen moduan.

## Omenaldia 
Espainiako literaturan *Las semanas del jardín* mitifikatua izan da eta, ondorioz, zenbait egilek omendu dute:

* Rafael Sánchez Ferlosiok 1974an plazaratutako saiakera bati izenburu hori bera jarri zion.
* Juan Goytisolo 1997an gauza bera egin zuen bere eleberri batekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Antonio Cruz Casadoren "Una recuperación: «Las semanas del jardín», de Miguel de Cervantes" artikulua.
Elisa komandanteordea

**Elisa komandanteordea** (jaiotzez **María Gloria Benavides Guevara**) (1955eko urtarrila) Monterreyko (Nuevo León) aktibista mexikarra da. 1980ko hamarkadan eta 90eko hamarkadaren hasieran, Nazio Askapenerako Armada Zapatistan (EZLN) komandanteordea izan zen. 1995eko otsailean atxilotu zuten 1994ko altxamendu zapatistarekin lotuta. 1996an, Mexikoko Gobernuak atxiloketa oker bat izan zela aitortu zuen eta kargu guztietatik absolbitu zuen.  Egun, Gizarte Mugimenduen Unibertsitate Autonomoko irakaslea da (Mexikoko Elkartasun Sarearen parte).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Francisco Araiza

**José Francisco Araiza** (Mexiko Hiria, 1950eko urriaren 4a) tenore ahotsa duen opera abeslari mexikarra da. Bere interpretazio mozartiarrengatik nabarmendu zen, eta horregatik Fritz Wunderlich alemaniarraren oinordekotzat hartu zuten. 

## Biografia 
Araizak enpresa-administrazioa ikasi zuen Mexikoko Unibertsitate Nazionalean. Irma Gonzálezekin bokalizazioa eta Erika Kubacsek-ekin errepertorio alemaniarra ikasi zituen Musika Kontserbatorio Nazionalean.  

Araizak 1969an kontzertuan debuta egin zuen Mexiko Hirian  eta 1970eko urriaren 2an operan debuta egin zuen *Fidelioko* lehen presoaren paperarekin, Eduardo Mataren zuzendaritzapean, Mexikoko Unibertsitate Nazional Autonomoko "Justo Sierra" auditorioan abestuz.    Hiru urte geroago bakarlari izango zen Franz Joseph Haydnen *Sorkuntzan (Die Schöpfung)*.

1983. urteak inflexio puntu bat markatu zuen bere ibilbidean, paper dramatikoagoak jorratzen baititu. Hala, Vienan egin zuen debuta, Des Grieuxekin (*Manon*). *1985ean Fauston* parte hartu zuen

1988an bere izenarekin kantu-lehiaketa bat sortu zuen, UNAMeko Musika Fakultatean, Mexikon.

1990ean Buenos Airesko Colón Antzokian egin zuen debuta kontzertuan.

Munduko opera antzoki nagusietan eta hainbat jaialditan aritu da, besteak beste, Bayreuth jaialdian, Salzburgon, Aix-en-Provencen edo Pesaroko Rossini jaialdian.

1996az geroztik klase magistralak eman ditu Vienan, Gramisch eta Munichen, eta Madrilgo Reina Sofia Musika Eskolan. Franz Schuberten Lieder ere abestu du errezitaldietan.

## Paperak 
Bere ibilbideko lehen urteetan Mozarten errepertorioan zentratu zen: Tamino, Ferrando, Don Ottavio eta Belmonte bezala nabarmenduz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgunea (alemanez)
* Biografia laburra (alemanez)
* Stefan Zuckerren artikulua
* Magister Musicae; Francisco Araiza irakaslearen Master Classekin bideoak (gazteleraz eta ingelesez)
* Reina Sofia Musika Eskolarako esteka duen orrialdea
Yleisradio

**Yleisradio** (finlandieraz) edo **Rundradion** (suedieraz), **Yle** laburduragatik ezagunagoa, Finlandiako irrati-telebista publiko konpainia da. 1926an eratu zen, BBCren eredua jarraituz. Hiru telebista kate nazional, hamairu irrati kate eta zerbitzu, eta hogeita bost tokiko irrati emisora kudeatzen ditu. Finlandia herrialde elebiduna izanik (biztanleriaren %5,5 suediar hiztunak dira), suedierazko telebista eta irrati edukiez ere arduratzen da Svenska Yle zerbitzuaren bitartez. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  YLEren webgunea
Villejuif–Léo Lagrange (Parisko metroa)

**Villejuif–Léo Lagrange** Parisko metroaren geltokia da, Villejuif udalerrian kokatuta dagoena.

## Ikus, gainera 
* Parisko metroa
* Parisko metroaren geltokiak
* 7. linea (Parisko metroa)

## Kanpo estekak 
*  RATPko web gunea
*  Île-de-France Mobilitésko web gunea
Snowdrop

***Snowdrop*** () Jung Hae-in, Jisoo, Yoo In-na, Jang Seung-jo, Yoon Se-ah, Kim Hye-yoon eta Jung Yoo-jin aktoreek antzezten duten Hego Koreako telesaila da. JTBCn emititu zen 2021eko abenduaren 18tik.

## Pertsonaiak 
* Jung Hae-in: Im Soo-ho / Ri Tae-san
* Jisoo: Eun Young-ro
* Yoo In-na: Kang Chung-ya
* Jang Seung-jo: Lee Kang-moo
* Yoon Se-ah: Pi Seung-hee
* Kim Hye-yoon: Kye Boon-ok
* Jung Yoo-jin: Jang Han-na

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pablo de Olavide (argipena)

**Pablo de Olavide** izenak artikulu hauetara eraman gaitzake Wikipedia honetan:

* **Pablo Olabide**, Peruko ilustratua.
* **Pablo de Olavide Unibertsitatea**, Sevillakoa.
A Very British Scandal

***A Very British Scandal*** 2021eko britainiar telesaila da, Anne Sewitskyk eta Sarah Phelpsek BBC Onentzat egina. BBCk 2018an abiatu zuen Erresuma Batuko eskandaluei buruzko fikziozko saga hau. Lehenik, Thorpe afera jorratu zuen, eta, orain, Argylleko dukeen dibortzioa landu du.

## Sinopsia 
1960ko hamarkadan, Erresuma Batuko tabloide guztiak bete zituen polemika judizial, mediatiko eta sentimental honek.

## Aktoreak 
* Claire Foy: Margaret Campbell, Argylleko dukesa
* Paul Bettany: Ian Campbell, Argylleko dukea
* Julia Davis: Maureen Constance Guinness
* Richard McCabe: George Whigham
* Sophia Myles: Louise Campbell, Argylleko dukesa
* Phoebe Nicholls: Helen Whigham
* Amanda Drew: Yvonne MacPherson
* Jonathan Aris: John Wheatley
* Oliver Chris: George Emslie
* Richard Goulding: Charles Jauncey
* Timothy Renouf: Peter Combe
* Nicholas Rowe: Walter Fraser
* Camilla Rutherford: Diana Napier
* Sophie Ward: Janet Kidd

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Harry Nilsson

**Harry Edward Nilsson III** (New York, 1941eko ekainaren 15a - Agoura Hills, Kalifornia, 1994ko urtarrilaren 15a) estatubatuar abeslari eta egile abeslaria izan zen.

New Yorken jaioa, Los Angelesera joan zen nerabezaroan. Musika konposizioaz eta kantuaz interesatu zen. The Monkees eta beste talde batzuetarako abestiak idatzi zituen.

1967an egin zuen debuta abeslari gisa, eta 1971ko *Nilsson Schmilsson* izan zen diskorik arrakastatsuena. Bere ''Everybody's Talkin'* abestia *Midnight Cowboy* filmean agertu zen eta arrakasta handia izan zuen.

Batzuetan "Beatle amerikarra" deitu zioten eta John Lennon eta Ringo Starren laguna izan zen. John Lennonen hilketaren ondoren, armak kontrolatzeko kanpainan parte hartu zuen.

1970eko hamarkadaren amaieratik, noizean behin grabatu zuen, eta bihotzekoak jota hil zen, disko bat grabatzen. "Overdub" bokalaren aitzindaria izan zen, Great American Songbook-en eraginekin eta Karibeko soinuen fusioekin.

## Diskografia 
* *Spotlight on Nilsson* (1966)
* *Pandemonium Shadow Show* (1967)
* *Aerial Ballet* (1968)
* *Skidoo* (1968) 
* *Harry* (1969)
* *Nilsson Sings Newman* (1970)
* *The Point!* (1971) 
* *Nilsson Schmilsson* (1971)
* *Son of Schmilsson* (1972)
* *A Little Touch of Schmilsson in the Night* (1973)
* *Son of Dracula* (1974) 
* *Pussy Cats* (1974)
* *Duit on Mon Dei* (1975)
* *Sandman* (1976)
* *...That's the Way It Is* (1976)
* *Knnillssonn* (1977)
* *Flash Harry* (1980)
* *Popeye* (1980) 
* *Losst and Founnd'' (2019)

## Bibliografia 
* Shipton, Alyn (2013). Nilsson: The Life of a Singer-Songwriter. Oxford University Press. .

## Kanpo estekak