Dalas Review

**Daniel José Santomé Lemus** (Tenerife, 1993ko urriaren 31), **Dalas Review** edo soilik **Dalas** izenaz ezaguna, youtuber espainiarra da, bere kanal nagusian 11,3 milioi harpidedun baino gehiago ditu. Halaber, bi eleberri idatzi ditu, *Fugitivos en el tiempo* (2016),*Tinta* (2017) eta Más allá de la *magia* (2017).

## Gaztaroa 
Juan Jose Santomé eta Maria Sabrina Lemus Carmenattyren lehen semea da, eta 1993ko urriaren 31n jaio zen Santa Cruz Tenerifekoan. Hiru urte zituenean sartu zen ordenagailuetan, eta 11-12 urte inguru zituela, 3D modelizazioan eta argazkien edizioan sartu zen. Gerora, multimedia gradu batean matrikulatu zen, baina uztea erabaki zuen.

### Interneteko karrera 
thumb|Dalas Review 2013an.
2005ean, YouTube plataforma sortu zenean, Dalas bertze hizkuntza batzuetan filmen trailerrak grabatzen hasi zen, "inolako zentzurik ez zuten azpitituluak" jartzeko. "Dalas" bere lehen izenaren lehen bi letren, bere bigarren abizenaren lehen letraren eta bere lehen abizenaren lehen bi letren arteko uztarketa da alderantziz. 2010ean hasi zuen bere ibilbidea DTeamVlogs izeneko kanal batekin, biraltasuna erdietsiz "La niña believer" izeneko Justin Bieberren zaleak kritikatzen zituen bideo batekin. "Dalas Review" bere kanal nagusia 2012an sortu zen. 2017ko uztailean, Dalasek Tolete Saria irabazi zuen Kanarietako azentuaren parodiagatik, "Imitando 15 accents de España y América Latina (Muy mal)" izeneko bideoan. [behar den ''* ez primarioa] 2021eko urtarrilean Pornhub kontu bat sortu zuen, non sexu hezkuntzari buruzko bideoak igotzeko asmoa zuen.

### Karrera idazten 
2016an, *Fugitivos en el tiempo* (*Iheslariak denboran*) argitaratu zuen, Uriel protagonista duen eta denboran zeharreko bidaietan oinarrituriko zientzia-fikziozko eleberria. 16.000 ale saldu zituen lau ediziotan. Bere liburuaren hainbat ale sinatu zituen Málagan. 2017ko azaroan, La *tinta* argitaratu zuen. Más allá de la magia (Ink. Magiaz haratago), Sveiaren istorioa kontatzen duen eleberria, bere inguruak zein guraso eta ikaskideekiko harreman txarrak gaizki ulerturiko neska gaztea, baina fite naturaz gaindiko izakiak bizi diren mundu magiko batean sekulakoa aurkituko zuena. Liburuaren aurkezpenean, Dalasek adierazi zuen ohiko liburu sinaduren ordez, ikuskizun moduko batzuk eginen zituela, eta, bertzeak bertze, bere liburuko frankotiratzaile bat irakurriko zuela.

### Dalas, Argos eta Miare (2016-2025) 
Daniel Santomé Lemus eta María Rubio Sánchezen (Miare) arteko harremana 2016ko martxoan akitu zen eta Naya Chimlova izeneko emakume batek bideo bat igan zuen non azaldu zuen zergatik hautsi baitzuten (bideoa gaur egun ez dago eskuragarri). Dalas eta Miare hasieran ongi utzi zuten 6 hilabetez ongi moldatzen ziren harik eta Miare twitterren bidez berari akusazio aizunak egiten hasi zitzazkion artio, hasieran akosoan zitzaiola erraten hasi zen eta azkenean akusazioak areagotuz joan ziren Dalasengandik tratu txarrak jaso zituela erran artio. Beraz, 2016ko apirilaren 19an, Dalasek "estoy harto de mentiras y por eso hago este vídeo" ("Gezurrez nekaturik nago eta horregatik bideo hau egiten dut") izeneko bideoa igan zuen, non Miareri eta "jazarle" izateagatik bere aurka egindako salaketei erantzuten dien. 2016ko abuztuan, Interviúk "No sirves para nada, eres una puta" ("Ez duzu deuserako balio, puta bat zara") argitaratu zuen, Miarek urte bereko uztailean Dalasen aurka Bartzelonako epaitegi batean aurkeztu zuen salaketaren zatiak erakusten dituen titularra (Salaketa ez zen ezta epaiketara ere heldu).

Dalasekin harremana eten ondoan, Miarek Dalasi Argos izeneko bere txakurra eskatu zion, 2015ean adoptatua izan zena, denbora batez mantentzeko. Geroago, akusazio horiek guziak azaltzen hasi zirenean eta bien arteko harremana zailtzean, Dalasek itzultzeko eskatu zion, baina hark ukatu egin zion. Hori dela eta, salaketa jarri zion 2016ko ekainean txakurra berreskuratzeko, eta 2017ko uztailean epaiketa izan ondoan, Dalasek demanda irabazi zuen eta Miare txakurra Dalasi itzultzera kondenatu zuten. Hortakotz, Miarek ordu erdiko bideo bat igan zuen epai judizialarekin zergatik ez zegoen ados azaltzeko, eta, gainera, Whatsappeko elkarrizketak erakutsi zituen, hauetan Dalasek ustez onartu zuen txakurrari tratu txarrak eman zizkiola.  Bertzalde, Miare Fina Bruneti bere bertsioa azaltzera joan zen TV3eko Els Matins saioan.

2018ko abenduaren 28an, Dalas, Lizy P eta bere bi lagun batzuk Sant Joan Despí auzora joan ziren, Bartzelonara, eta han Miareren gurasoak aurkitu zituzten animalia paseatzen (Haiek txakurra ez itzultzeko galdu zitzaiela adierazi zuten), eta txakurra itzultzeko eskatu zuten. Dalas eta bere lagunak grabatzen hasi ziren eta polizia deituko zutela erran ondoan, Miareren aitak Lizyrengana hurbildu, eta jo egin zuen. Orduan, gatazka handia sortu zen auzoko bizilagunak batuz, poliziak parte hartu behar izan zuen. Amak Dalasen lagun bati bizkarrean hozka egin zion. Horren ondorioz, Lizy P-k minaren ondorioz larrialdietan amaitu zuen. 2019ko abuztuan, bideo bat igan zuen, Miare salaketa faltsuaren delituagatik auzitara eraman zuela iragarriz.

Miareren bertsioaren arabera, Argos galdu zuen eta bere familiak Argosen sabelaldi bereko Marlos izeneko biki bat adoptatu zuen eta Dalasek Miare eta bere amaren aurkako salaketa jarri zuen animaliaren bidegabeko jabetzeagatik, txakurra benetan Argos zela dioen baieztapenean oinarriturik. 2021eko otsailaren 3an, Miare eta bere amaren aurka Argosen bidegabeko jabetzeagatik paraturiko salaketa artxibatu egin zen azken batean, aditu batek txakurra Argos ez zela ziurtatu baitzuen. Dalasek apirilaren 23an 56 minutuko bideo bat igan zuen, non ziurtatzen duen aditua limurtu zutela txostena egiteko non txakur bera zirela ukatzen baitzuten. Bertzalde, Miarek txio bat argitaratu zuen salaketaren gainean mintzatuz. Apirilaren 27an bertze bideo bat igan zuen, honetan adituak gibelera egin zuen duela hilabete batzuk erakutsi zuen deklarazioa bertan behera utziz, eta, berez, txakurra bera zelako froga erakutsi zuen, txakurra izatez Argos zela berretsiz.

2023ko maiatzaren 18an, albisteek adierazi zuten Dalas Miareren aitari kalte-ordain bat ordaintzera kondenatu zutela, Dalas bere Youtubeko kanalaren bidez bera eta bere familia iraintzen aritu zelako salaketa egin baitzuen. Egun berean, iragarri zen epaile batek Miare eta bere gurasoak kondenatu zituela txakurra itzultzera eta Dalasi kalte-ordain bat ordaintzera eta hori ez egiteak espetxea ekarriko zuela, izan ere, izatez Argos zutela eta txakur bikirik ez zegoela ebatzi zen, eta dokumentuak aizuntzea eta bidegabeko jabetzea bezalako delituak egin zituen.

2025eko urtarrilean, Auzitegi Gorenak Dalas kondenatu zuen Miareri 12.000 €-ko difamazioagatik kalte-ordain bat ordaintzera, apelazioaren kostuak bere gain hartzera eta Miareren aita kalumniatu zuten erlazionaturiko bideo guziak ezabatzera. Apirilaren 5ean, txakurra 5 egunetan itzultzeko manatu zieten eta ukatuz gero poliziak indarra erabiliko zuen.

### Wismichurekin arazo orokorrak 
#### *Así es Dalas* Review (2017-2018) 
2017ko urriaren 4an, Wismichuk "Así es Dalas Review" ("Dalas Review hala da") izeneko bideo bat igan zuen, 2024ko otsailetik aurrera 20,4 milioi ikustaldi dituela, eta non Dalas Review-ren "miseriak" ateratzeaz aparte, genero-indarkeriaren salaketei dei egiten dion, eta Irlandara ihes egin zuela Espainiako legeari ihes egiteko intsinuatzen du. "Miserable", "psikopata", "hiena", "pertsona gaixtoa", "wretch" eta "sasikume" gisa ere aipatzen du.

Wismichuren bideoaren ondoan, Dalasek 310.000 harpidedun inguru galdu zituen, 5.700.000 izatetik 5.390.000 izatera pasatuz. Horrek Dalas Review-k bere kanaleko harpidedun kopurua aldi baterako ezkutarazi zuen. Urriaren 5ean, bere Twitter kontua giltzapetu zuen, hala ere, urriaren 6an, berriz erabilgarri egonen zen, eta, ondoren, bere YouTube kanala ezabatu egin zen, erreportaje masiboak zirela eta. Hala ere, bere kanalaren ezabaketak ez zuen anitz iraunen, ordu batzuk geroago Dalasen kanala berrezarri baitzen.

2018ko martxoan, elkarrizketa bat izanen zuen Los Replicantes taldearekin, non bideo baten inguruan mintzatu baitzen, honetan bere aurka erraniko gezurrak ezeztatuko zituzten dokumentu judizialak eta frogak erakutsiko zituen. 2018ko maiatzaren 18an, Dalasek "se acabó, wismichu e ingrid" ("amaitu da, wismichu eta ingrid") argitaratu zuen, "el vídeo definitivo" ("behin betiko bideoa") izenez ere ezaguna, ordu eta berrogei minutuko bideo luze bat, non, banan-banan, Wismichuk eta bere neska-lagun ohi Ingrid Míchelek ("SoyMia" izenez ere ezaguna) egindako salaketak gezurtatzen zituen.

#### Wismichuren aurkako salaketa (2018-2021) 
thumb|269x269px|David Bravo salatuaren abokatuak Danielek Ismaelen aurka egindako epaiketaren errepasoa (gaztelaniaz).
2018an, Danielek Ismael auzitara eraman zuen "Así es Dalas Review" bideoan egindako ustezko libelo eta kalumnia delituagatik, bederatzi hilabeteko kartzela zigorra eta 15.000 euroko isuna eskatuz. 2019. urtearen amaieran Dalasek "Denuncié a Wismichu" ("Auzitara eraman nuen Wismichu") izeneko bideoa igo zuen bere kanal nagusira; bideo horretan, urtebete lehenago Pregoren aurka jarritako demandari buruz hitz egiten du, "bere karrera kaltetu zuen" bideoagatik.

Bideo horren zenbait hilabeteren ondoren, 2020ko abenduaren 17an, azkenean, epaiketa egin zen, non aztertuko zen Wismichuk Dalas benetan kalumniatu zuen ala ez. 2021ean, Bartzelonako zigor arloko 25. epaitegiak Ismael absolbitu zuen Dalasek betikotutako kalumnia eta irain akusazioetatik.

#### Wismichuren aurkako bideo-seriea 
2021eko otsailaren 11n, Dalasek bideo bat igan zuen Ismaeli leporatuz aurrekari penalak zituela eta 6 hilabeteko kartzela-zigorra ezarri ziotela 21 urteko gizon bat kristalezko botila batekin buruan zauritzeagatik (Wismichuk betak aitortu zuen). Bideoan ziurtatu du Ismaelen historia kriminala eskura izan zuela, auzitara eraman zuelako, eta, gainera, ez zela publikoa egin, Prego kondena baxuagoa jaso zezan gertaturikoa aitortuz hitzarmen batera heldu baitzen.

2021eko polemikan, ezaguna da Ismael Prego bere garaian Chatrouletten bidez emakumeei titiak erakusteko eskatzen zien eta baimenik gabe grabatzen zituen gero bideo horiengatik kobratzeko. Dalasek haietako batzuk nerabeak zirela erran zuen, delitu anitzez larriagoa izanen zena. Bertzalde, bere balizko biktimetako batekin mintzatzen deia egin zuen, bere kasua aurkeztu zuen, eta, ondorioz, ustezko biktima bat bideoan agertu zen otsailaren 16an, 14 urte zituenean, Ismaelen grabazioetako batean bere lagun batekin titiak erakutsi zituela jakinarazteko.

### Haurrak garbitzeko alegazioak 
2018ko apirilean, Olivia izeneko 15 urteko neska argentinar batek Twitter kontuan partekatu zituen 2016an Dalasekin izan zituen balizko elkarrizketen hainbat pantaila-iduri, bideo eta zuzeneko jario, ustez 13 urte inguru zituen urtean. Instagramen ere igerileku erdi biluziko argazkiak igorri zizkiola salatu zuen. Gai hori Diego De La Mattaz youtuber mexikarrak landu zuen, *Mexivergas* izenez ezagunagoa, urte bereko martxoko Dalasekin izaniko livestream batean. 2021ean, Fabían Pasosek, Mafian TV izenez ezagutzen den youtuberrak, Dalasen ustezko biktima hori elkarrizketatzen du "*La Verdad Oscura de Dalas Review*" ("Dalas berrikuspenari buruzko egia iluna") izeneko bideoan. Dalasek aspaldi kontu honi bideo bat eskaini zion eta akusazio guziak gezurtatu zituen.

### Haurren sexu abusuen salaketa 
Oliviaren salaketa eta gero, Dalas 2018ko azaroaren 30ean epaitu zuten "haurren ziberjazarpen sexualagatik eta sexu-abusuagatik". Madrilgo fiskaltzak 5 urteko kartzela zigorra, 11ko inhabilitazioa, eta 9 urteko urrutiratzea eskatu zuen. Bere testigantzaren arabera, bera eta Dalas 2015ean hasi ziren Twitter bidez komunikatzen eta Dalasek bere soin biluziaren argazkia bidali omen zion. Argazki hau egiazki Dalasek berak bere sare sozialetan argitaraturiko argazkia da, horregatik epaiketan Dalasek adingabeak argazki hori eduki zezakeela erran zuen.

Ez ziren aurkez aurke elkartu 2016ko urtarrilaren 26ra artio, Madrilen (Espainia) eginiko *Fugitivos en el tiempo'' liburuaren sinadura batera joan zen artio. Biek Whatsappez mintzatzen jarraitu zuten eta 2016ko otsailaren 8an, Atotxako tren geltokian ezagutu zuen. Neskaren erranetan topaketa horretan musu eman zion eta bere hotelera itzultzeko proposatu zion, geroago Retiroko parkean bertan egun-argiz berriz musu eman zion eta bere bagina-eremua eta bularrak ukitu zizkion.

Dalasek bere burua defendatu zuen topless argazkia lehenago ere argitaratu zela esanki, hala ere, berak 2016an a bere liburuaren sinaduran aurrez aurre bildu zirela aitortu zuen. Neskak zeukan liburuaren aleat sinatzeko erran zion, eta hortakotz neska bere lagunekin eta Dalas Atotxan 15 bat minutuz bertzerik ez ziren gelditu. Dalasek Retiroko parkera joan zirela ukatu zuen, eta han gertatu omen zen sexu topaketa ere bai. Harekiko inolako interes sexualik izan ez zuela erran zuen. Gainera, berarekin anitz mintzatu zela adierazi zuen, eskolan arazoak zein amaren tratu txarrak zituela zioelako. 2018ko abenduan, Madrilgo Probintzia Auzitegiak Dalas haurren sexu abusuen delitutik absolbitu egin zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Dalas Review-ren kanala YouTuben
* Dalasen kritika Twitterren
* Dalasen kritika Twitchen
* Dalas Review epaia, 2018ko abenduaren 17koa, El País egunkariak argitaratua