open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Alexandrina Onslow

**Alexandrina Maria Onslow** (1868ko urtarrilaren 27a - Zagreb, 1950) britainiar armadako ofiziala eta erresistentziako kidea izan zen, hainbatetan bere lanagatik kondekoratua. Nasta Rojc margolari kroaziarrarekin bizi izan zen, eta Zagreben lesbiana gisa bizi izan ziren lehen bikoteetako bat izan zen.

## Ibilbidea 
Alexandrina Maria Onslow 1868ko urtarrilaren 27an jaio zen, eta Helen Jane Allardice eta Harrington Campbell Onslow britainiar Itsas Armadako kapitainaren alaba zen. Lehen Mundu Gerran, Australiako Borondatezko Ospitaleko kide izan zen, eta Frantziako Gurutze Gorriaren txoferra izan zen. 1916an, Eskoziako Emakumeen Ospitaleetan sartu zen eta Errusiako frontean txofer lanak egin zituen. 1916ko abenduan, Erresuma Batura itzuli zen, gerrarako gidari gehiago biltzera. 1918an Balkanetako frontera itzuli zen. Hurrengo urtean Nasta Rojc margolari kroaziarra ezagutu zuen Eskoziako Ospitale Femeninoetako langile ohiek Itsaso Adriatikoan zehar antolatzen zuten txango batean.

1922an, Elsie Inglis eta Evelina Haverfield Haur Serbiarrentzako Bajina Baštako Haverfield Funtsaren presidente bihurtu zen. 1923an, Nasta Rojc-ekin beraientzat diseinatutako eta eraikitako etxera joan zen bizitzera. Han bizi izan ziren elkarrekin Onslow hil zen arte,  Zagreben lesbiana gisa argi eta garbi bizi zen lehen bikotea izan zen. 1924 eta 1925 artean, Nasta Rojc eta Vera Holmerekin, Haverfielden alargunarekin, bidaiatu zuen Ingalaterran eta Eskozian zehar.

Nahiz eta Erresuma Batuan Nasta Rojc-ek laudorioak jasotzen zituen bere lanengatik, Kroazian kritika misoginoen biktima zen, eta kritika horiek bere obraren izen ona zikintzen saiatzen ziren. Hori dela eta, 1927an, Lina Virant Crnčić-ekin, "*Klub likovnih umjetnica"* ("*Emakume Artisten Kluba"*) sortu zuen, Kroaziako artisten lehen elkartea, eskualdean emakumeen karrera artistikoa sustatzeko asmoz. Onslowek, bere familia britainiar nobleziakoa izanik, bere eragina Errumaniako Maria bezalako nobleekin erabili zuen, klubarentzako babesleak lortzeko, nazioarteko sareak antolatzeko eta Rojc-entzako obra enkarguak ziurtatzeko, hauetako bat Alexandro I.a erregearen erretratu bat izan zelarik. Onslow ere Nasta Rojc-en lanetan, erretratatua agertu zen. 

Bigarren Mundu Gerra hasi zenean, Nasta Rojc eta Onslow erresistentziara batu ziren. 1941ean Kroaziako Estatu Independentea aldarrikatu ondoren, bere etxea konfiskatu zuten. 1943an Ustaxari  salatu zizkioten, atxilotuak izan ziren eta, oso adinduak izan arren, espetxera bidali zituzten. Bi emakumeak gaixotu egin ziren eta espetxeko ospitalera bidali zituzten. Bere aurkako frogarik aurkitu ez zutenez, bikotea aske utzi zuten hilabete batzuen buruan, baina ezin izan zuten etxera itzuli 1945 arte, orduan itzuli baitzitzaizkien jabegoetako batzuk. Erresistentziari babesa ematen eta faxismoaren hedapenari aurka egiten jarraitu zuten.

Onslow, britainiar armadan egindako lanagatik kondekoratua izan zena, Zagreben hil zen 1950ean, Mirogoj hilerrian lurperatua izan zelarik, non beranduago, berarekin batera, Nasta Rojc lurperatua izan zen, bizitza osoan bakardadean eta pobrezian bizi izan zena.  

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Butuango elizbarrutia

**Butuango elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren filipinar elizbarrutia da. 1967ko martxoaren 20an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Butuanen dago. Egun apezpikua Cosme Almedilla da.

## Ordinarioak 
* Carmelo Morelos (1967-1994)
* Juan de Dios Pueblos (1995-2017)
* Cosme Almedilla (2019-)

## Apezpiku laguntzaileak 
* Jose Paala Salazar (2002-2003)
* Zacharias Jimenez (2003-2009)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lavaux-Sainte-Anneko gaztelua

**Lavaux-Sainte-Anneko gaztelua** (frantsesez *Château de Lavaux-Sainte-Anne*) Belgikako Namur probintziako Rochefort hiritik gertu dagoen Valonian dagoen gaztelu bat da. 1450ean, Jean II.a Berlokoak gaztelua eraikitzeko enkargua egin zuen.

2002ko azaroaren 16an, Justine Henin tenislari ospetsua Pierre-Yves Hardennerekin ezkondu zen gaztelu honetan.

## Jatorria 
Gaztelutik ehun bat metrora bigarren mailako erromatar galtzada bat igaro zen. Givetetik zetorren Ave-et-Auffe aldera, Lavauxetik igaroz. Handik gertu Genimont herria eta Eprave gotorleku erromatarra zeuden. Erdi Aroan, Liejako Printzerriaren sorrerak Lavaux eskualdea Luxenburgoko Dukerriarekin muga eremu bihurtu zuen. Muga hau Agimont, Revogne, Lavaux eta Rocheforteko gotorlekuek babesten dute. Garaiko jaunak "Wellin" familiakoak dira. Lavauxen lehen aipamen ezaguna 1244koa da.

## XV. mendeko gerrak 
Jean II.a Berlokoa, Lavauxeko jauna, gazteluaren eraikitzailea izan zen 1450 inguruan. 1456an, Luis Borboikoa, Filipe Borgoinako dukearen iloba, Liejako printze-apezpiku bihurtu zen. Liejako hiriek Borgoinako dukearen aurka zeuzkaten animoak eta mesfidantzak areagotu egin ziren, eta banda armatuak ibili ziren jada segurua ez zen herrialdean. Jean de Berlok, Lord Lavauxek, hasiera batean Dinant herriarekin neutraltasun itun bat onartu zuenak (1462), printzearekin lerrokatzea aukeratu zuen Lieja eskualdeko matxinoen aurkako borrokan. Philippe dukeak gizon armatuak bidali zituen Lavaux defendatzera. 1463an, Dinanti aurre egin zion, eta Lavauxeko gaztelua indartu zuen azken aurrerapen militarrekin, etsaien edozein erasori aurre egiteko. Eskualdean txikizio handia eragin zuten borroken ondoren, Jean II.a Berlokoak Luis Borboikoaren gortera ihes egin zuen. Famennen, desordena eta segurtasunik eza hazi egiten dira. Erard de La Marck-ek, Borgoinako Etxearen etsaiak, Jean de Berloko lurrak suntsitu ditu Liejako armekin. 1468ko abuztuan, Borgoinako dukeak Revogne eta Dinanteko jaun izendatu zuen bere burua.

Bere semeak, Karlos Ausartak, ezarritako bakeak ezartzen du gerran zehar printzerriko lurraldean suntsitutako gaztelurik ezin zela berreraiki apezpikuaren aldekoenak izan ezik, Jean II.a Berlorkoren hau barne. Borgoinako etxearekin izandako borroka latzetatik nekez berreskuratua, Liejako herrialdeak gerra zibila pairatzen du. William de la Marckek, Frantziako erregeak lagunduta, 1482an gerra bat hasi zuen, non Jean Berlokoak bere heriotza ezagutuko zuen Basse-Wezeko (Lieja) iturburutik gertu. XV. mendearen amaieran, gazteluan ez ziren jada jabeak bizi; Berloren alargunak bakarrik amaitu zituen bere egunak, 1482az geroztik, erdi hondatuta zegoen gotorlekuan.

## Erreferentziak 
## Kanpoko estekak 
* Lavaux-Sainte-Anneko gazteluaren webgunea
Prosperidadeko elizbarrutia

**Prosperidadeko elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren filipinar elizbarrutia da. 2024ko urriaren 15ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Prosperidaden dago. Egun apezpikua Ruben Labajo da.

## Ordinarioak 
* Ruben Labajo (2024-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Malaybalayko elizbarrutia

**Malaybalayko elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren filipinar elizbarrutia da. 1969ko apirilaren 25ean ezarri zen lurralde prelatutza gisa eta 1982ko azaroaren 15ean elizbarruti mailara igo zen. Apezpikuaren egoitza Malaybalayn dago. Egun apezpikua Noel Pedregosa da.

## Ordinarioak 
### Malaybalayko prelatua 
* Francisco Claver (1969-1982)

### Malaybalayko apezpikuak 
* Francisco Claver (1982-1984)
* Gaudencio Rosales (1984-1992)
* Honesto Pacana (1994-2010)
* Jose Cabantan (2010-2020)
* Noel Pedregosa (2021-)

## Apezpiku lagunkidea 
* Gaudencio Rosales (1982-1984)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Surigaoko elizbarrutia

**Surigaoko elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren filipinar elizbarrutia da. 1939ko ekainaren 3an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Surigaon dago. Egun apezpikua Antonieto Cabajog da.

## Ordinarioak 
* John Vrakking (1940-1953)
* Charles Van den Ouwelant (1955-1973)
* Miguel Cinches (1973-2001)
* Antonieto Cabajog (2001-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tandageko elizbarrutia

**Tandageko elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren filipinar elizbarrutia da. 1978ko ekainaren 16an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Tandagen dago. Egun apezpikua Raul Dael da.

## Ordinarioak 
* Ireneo A. Amantillo (1978-2001)
* Nereo Odchimar (2001-2018)
* Raul Dael (2018-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Angela King

**Angela Evelyn Vernon King** (1938ko abuztuaren 28a - 2007ko otsailaren 5a) jamaikar diplomatikoa izan zen. 38 urtez aritu zen Nazio Batuetan, 1966tik 2004ra, batez ere emakumeen eskubideen aurrerapenean lanean. 1997an Genero Gaietarako Idazkari Nagusi Laguntzaile izendatu zuten, eta kargu horretan egon zen 2004an erretiratu zen arte.

## Hasi zen garaia. 
King Kingstonen jaio zen, Jamaikan. Bere aita ROC King kanonigoa zen; anaia, berriz, Peter King. Kingstonen hezi zen St Hilda's High School eta Wolmer High School-en, eta historiako lizentziatura lortu zuen Mendebaldeko Indietako Unibertsitate Eskolan. 1962an hezkuntza soziologia eta administrazioko masterra lortu zuen Londresko Unibertsitatean. Ondoren, Jamaika independente berrian Kanpo Arazoetarako Ministerioan sartu zen, eta New Yorkeko Nazio Batuetan Jamaikako Misio Iraunkorrerako izendatu zuten.

## NBEren lana 
ezkerrera|thumb|186x186px|Angela EV King andrea Emakumeen Nazioarteko Egunaren ospakizunean izan zen Nazio Batuen egoitzan, 2003an.
King 1966an sartu zen NBEko Idazkaritzan, giza eskubideekin eta garapen sozialarekin zerikusia duten gaietan lanean.  NBEren Emakumeen Berdintasun Eskubideen Taldeko (GERWUN) sortzaileetako bat izan zen, eta Nazio Batuen Emakumeen Egoera Juridikoari buruzko Batzordeko (UN CSW) presidentea ere izan zen. Hegoafrikako NBEren Behatzaile Misioko (UNOMSA) burua izan zen 1992tik 1994ra, Apartheid garaian. Boutros Boutros Ghalik misioa zuzentzeko emakume beltz bat aukeratzeko hartutako erabakia goraipatu zuen Nelson Mandelak eta baita Kingen lana ere.

Angela King Ekonomia eta Gizarte Gaietako Saileko Emakumearen Aurrerapenerako Dibisioko (DAW) zuzendari izendatu zuten 1996ko otsailaren 1ean. 1997ko otsailean, Nazio Batuetako idazkari nagusi Kofi Annanek Angela E.V. King izendatu zuen Genero Gaiei eta Emakumearen Aurrerapenari buruzko aholkulari berezi. Izendapena, Idazkariorde Nagusiaren kategoriarekin, 1997ko martxoaren 1ean sartu zen indarrean. King andrea Emakumeari, Generoari eta Berdintasunari buruzko Erakunde arteko Sarearen buru izan zen, eta Emakumearen Aurrerapenerako Alorraren laguntza izan zuen. Emakumeen eskubideei buruzko NBEren konferentzietan parte hartu zuen, 1975ean Mexiko Hirian inaugurazio-bilera egin zenetik 20 urte geroago Pekinen egin zen Emakumeari buruzko Laugarren Mundu Konferentzia historikora arte. Konferentzia horrek Pekingo Ekintza Plataforma sortu zuen. NBEren Batzar Nagusiaren ezohiko bilkura-aldi bat antolatu zuen 2000. urtean, haren aplikazioa berrikusteko "Pekin+5" deiturikoan, eta Segurtasun Kontseiluaren 1325 (2000) Ebazpena onartzea bultzatu zuen, gerra-egoeretan emakumeak gehiago babestea eta erasotzaileak epaitzea eskatzen zuena. 2004an erretiroa hartu zuen, baina emakumearen gaiei buruzko NBEren bileretan parte hartzen jarraitu zuen, Emakumearen Egoera Juridiko eta Sozialaren Batzordearen 50. bilkura-aldia barne.

## Heriotza 
Bularreko minbiziaz hil zen, 68 urte zituela, New Yorkeko Memorial Sloan-Kettering Cancer Center-en. Semea utzi zuen. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Capizko artxidiozesia

**Capizko artxidiozesia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren filipinar artxidiozesia da. 1951ko urtarrilaren 27an ezarri zen elizbarruti gisa eta 1976ko urtarrilaren 17an artxidiozesi mailara igo zen. Artzapezpikuaren egoitza Roxas Cityn dago. Egun artzapezpikua Victor Bendico da.

## Ordinarioak 
### Capizko apezpikuak 
* Manuel Porcia Yap (1951-1952)
* Antonio Floro Frondosa (1952-1976)

### Capizko artzapezpikuak 
* Antonio Floro Frondosa (1976-1986)
* Onesimo Cadiz Gordoncillo (1986-2011)
* Jose Advincula (2011-2021)
* Victor Bendico (2023-)

## Apezpiku laguntzailea 
* Vicente Navarra (1979-1987)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Matthias Manasi

**Matthias Manasi** (Mendebaldeko Berlin, 1969ko
abendua 26a -) alemaniar orkestra-zuzendari eta piano-jotzailea da.

## Karrera 
2000tik 2013ra, Orchestra Camerata Italianaren zuzendari nagusia izan zen. 2010etik 2013ra Montevideoko Punta Classic Nazioarteko Jaialdiko musika zuzendaria izan zen. 2013tik 2016ra Wrocławko Operaren lehen zuzendaria izan zen. Errumanian, 2017ko abenduaren 8an, Migel I.a Errumaniako erregearen omenezko kontzertua zuzentzera gonbidatu zuten Națională Radio orkestrarekin, Radio Româniaren Sala Radio aretoan, Bukaresten. 2020tik 2024ra, Milango "I Solisti di Milano" orkestraren zuzendari nagusia izan zen. 2024an, Malaysiako Urte Berriko Kontzertua zuzendu zuen Selangor Orkestra Sinfonikoarekin Kuala Lumpurren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Matthias Manasi-en webgune ofiziala
* [Manasi](https://portal.dnb.de/opac.htm?method=simpleSearch&query=1285887832 Matthias) Alemaniako Liburutegi Nazionala
* [Manasi (Conductor)](https://www.bach-cantatas.com/Bio/Manasi-Matthias.htm Matthias) *Bach Cantatas* webgunean
* [Manasi](https://www.naxos.com/Bio/Person/Matthias_Manasi/167884 Matthias) Naxos-en
Kaliboko elizbarrutia

**Kaliboko elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren filipinar elizbarrutia da. 1976ko urtarrilaren 17an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Kalibon dago. Egun apezpikua Cyril Villareal da.

## Ordinarioak 
* Juan Nicolasora Nilmar (1976-1992)
* Gabriel V. Reyes (1992-2002)
* Jose Romeo Lazo (2003-2009)
* Jose Corazon Tala-oc (2011-2025)
* Cyril Villareal (2026-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Romblongo elizbarrutia

**Romblongo elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren filipinar elizbarrutia da. 1974ko otsailaren 19an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Romblonen dago. Egun apezpikua Narciso Abellana da.

## Ordinarioak 
* Nicolas M. Mondejar (1974-1987)
* Vicente Salgado y Garrucho (1988-1997)
* Arturo Bastes (1997-2002)
* Jose Corazon Tala-oc (2003-2011)
* Narciso Abellana (2013-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jessica Clark

**Jessica Clark** (Londres, 1985eko apirilaren 21a) ingeles, irlandar, indiar eta nigeriar jatorriko aktore britainiarra da. Jessica Londresen hazi zen. 16 urterekin, modelo-lehiaketa nazional bat irabazi zuen, eta 1 modeloekin sinatu zuen. Modelo-lana ikasketekin konbinatzeko hasierako hautua egin zuen, eta London School of Economics-era joan zen graduatu aurrekoa egiteko, zuzenbidean karrera bat jarraitzeko asmoarekin.

Aitzitik, modelo gisa izandako arrakastaren ondorioz, programa utzi behar izan zuen 18 hilabete igarota; lehenengo, Parisera joan zen, eta, urtebete geroago, New Yorkera. Jessicak Hermes, Redken eta L'Oreal bezalako bezero garrantzitsuekin lan egin izan du, eta, halaber, *Vogue*, *Elle*, *Marie Claire* eta *Jalouse* aldizkarietan agertu izan da. Hermes, Bottega Venetta eta Matthew Williamson diseinatzaileentzako desfilatu izan du.

New Yorken bizi zela, Jessica aktore gisa trebatu zen, eta, 2011n, Los Angelesera joan zen. Han, arrakasta izan zuen telebistan eta zinema independentean. Jessica Marilyn NY Agentziak kontratatu zuen, eta modelo-lanean jarraitu zuen, *Vogue India* aldizkarirako.

*A Perfect Ending* filmean paper nagusia izan zuen, Nicole Connek zuzendutako 2012ko film lesbikoa. Lilith fikziozko jainkosa banpirikoa interpretatu zuen True Blood lanean. *Vogue India* aldizkariaren 2012ko urriko edizioaren azalean agertu zen. eta 2014ko *Pocket Listing* thriller satirikoan ere paper nagusia izan zuen.

Clark *lesbiana* deklaratzen da publikoki. *Lesbian love* Vlogeko anfitrioietako bat da (Afterellen.com). 

## Sariak 
Jessicak New Now Next (2009) saria jaso zuen ''Cause You're Hot'' kategorian.

## Bizitza pertsonala 
2010ean, Jessica Clarkek lesbiana zela esan zuen. Jessica 25 urte zituela ezkondu zen, Lacey Stone neska-lagunarekin. Ezkonduta egon ziren hiru urteetan, maitasun-harreman ona izan zuten; ez zuten seme-alabarik izan. Jessica eta Lacey 2012an dibortziatu ziren.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ripley's Game (filma)

'''''Ripley's Game'''*, , 2002ko Liliana Cavani italiarrak zuzendutako thriller film bat da. Patricia Highsmith idazlearen *1974ko izenburu berdineko eleberrian'' oinarritua dago. John Malkovich, Dougray Scott, Ray Winstone eta Lena Headey aktoreek antzeztu zuten.

Soinu banda Ennio Morricone italiar musikagileak konposatu zuen.

## Argumentua 
Tom Ripley (John Malkovich) artelan-trafikatzaile dotore eta zital bat da, Ana klabizenbalo-jotxailearekin Italiako Veneto eskualdeko jauretxe batera bizitzera ertetiratu dena. Ustekabean bere negozioak okertu eta Jonathan Trevanny (Dougray Scott)  izeneko gizonaren zintzotasuna frogan jarri nahiko du, leuzemia duen eta familia bateko aita den gizasemea.

## Aktoreak 
* John Malkovich: Tom Ripley
* Dougray Scott: Jonathan Trevanny
* Ray Winstone: Reeves
* Lena Headey: Sarah Trevanny
* Chiara Caselli: Luisa Harari
* Sam Blitz: Matthew Trevanny
* Paolo Paoloni: Franco
* Evelina Meghnagi: Maria
* Lutz Winde: Ernst
* Wilfred Xander: Belinsky

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Cebuko artxidiozesia

**Cebuko artxidiozesia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren filipinar artxidiozesia da. 1595eko abuztuaren 14an ezarri zen elizbarruti gisa eta 1934ko apirilaren 28an artxidiozesi mailara igo zen. Artzapezpikuaren egoitza Cebu Hirian dago. Egun artzapezpikua Alberto Uy da.

## Ordinarioak 
### Cebuko apezpikuak 
### Cebuko artzapezpikuak 
* Gabriel Reyes (1934-1949)
* Julio Rosales (1949-1982)
* Ricardo Vidal (1982-2010)
* José S. Palma (2010-2025)
* Alberto Uy (2025-)

## Artzapezpiku lagunkideak 
* Manuel Sandalo Salvador (1973-1996)
* Ricardo Vidal (1981-1982)

## Apezpiku laguntzaileak 
* Juan Durán (1681-1691)
* Juan Gorordo (1909-1910)
* Manuel Sandalo Salvador (1967-1969)
* Nicolas M. Mondejar (1970-1974)
* Jesus Dosado (1978-1979)
* Angel Lagdameo (1980-1986)
* Camilo Diaz Gregorio (1987-1989)
* Leopoldo Tumulak (1987-1992)
* Emilio Bataclan (1990-1995, 2004-2015)
* Antonio Racelis Rañola (1990-2003)
* Precioso Cantillas (1995-1998)
* José S. Palma (1998-1999)
* John F. Du (1998-2001)
* Antonieto Cabajog (1999-2001)
* Julito Cortes (2001-2013)
* Isabelo Caiban Abarquez (2002-2004)
* Oscar Jaime Florencio (2015-2019)
* Dennis Villarojo (2015)
* Midyphil Billones (2019-2025)
* Ruben Labajo (2022-2024)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dumagueteko elizbarrutia

**Dumagueteko elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren filipinar elizbarrutia da. 1955eko apirilaren 5ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Dumagueten dago. Egun apezpikua Julito Cortes da.

## Ordinarioak 
* Epifanio B. Surban (1955-1989)
* Angel Lagdameo (1989-2000)
* John F. Du (2001-2012)
* Julito Cortes (2013-)

## Apezpiku lagunkidea 
* Angel Lagdameo (1986-1989)

## Apezpiku laguntzaileak 
* Bienvenido Solon Tudtud (1968-1971)
* Onesimo Cadiz Gordoncillo (1974-1976)
* Salvador Trane Modesto (1978-1987)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maasingo elizbarrutia

**Maasingo elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren filipinar elizbarrutia da. 1968ko martxoaren 23an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Maasinen dago. Egun apezpikua Precioso Cantillas da.

## Ordinarioak 
* Vicente T. Ataviado (1968-1997)
* Precioso Cantillas (1998-)

## Apezpiku laguntzailea 
* Wilfredo Manlapaz (1980-1986)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tagbilarango elizbarrutia

**Tagbilarango elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren filipinar elizbarrutia da. 1941eko azaroaren 8an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Tagbilaranen dago. Egun apezpikua Gerardo Fortich Saco da.

## Ordinarioak 
* Julio Rosales (1946-1949)
* Manuel Mascariñas y Morgia (1951-1976)
* Onesimo Cadiz Gordoncillo (1976-1986)
* Felix Zafra (1986-1992)
* Leopoldo Tumulak (1992-2005)
* Leonardo Yuzon Medroso (2006-2016)
* Alberto Uy (2016-2025)
* Gerardo Fortich Saco (2026-)

## Apezpiku laguntzailea 
* Juan Nicolasora Nilmar (1970-1976)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Talibongo elizbarrutia

**Talibongo elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren filipinar elizbarrutia da. 1986ko urtarrilaren 9an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Talibonen dago. Egun apezpikua Daniel Parcon da.

## Ordinarioak 
* Christian Vicente Noel (1986-2014)
* Daniel Parcon (2014-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lee Bong-ju

**Lee Bong-Ju** (; Cheonan, Chungcheongnam-do, 1970eko azaroaren 8a) Hego Koreako maratoilari bat da. Seulgo Unibertsitatean graduatu zen eta gero Hego Korearen izenean lehiatu zen 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan, Atlantan (Ameriketako Estatu Batuak) ospatu zirenean, maratoian, non zilarrezko domina irabazi zuen.

Hego Koreako gizonezkoen maratoi errekorra ezarri zuen 2:07:20rekin Tokion, 2000ko otsailaren 13an, eta maratoi erdikoa 1:01:04rekin Tokion, 1992ko urtarrilaren 26an. 41 maratoi egin zituen bere 19 urteko ibilbidean, bi errekor nazional hautsiz. 2009ko urrian Koreako Kirol Jaialdi Nazionalean lortutako garaipenaren ondoren erretiratu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Koichi Morishita

; Yazu, Tottori, 1967ko irailaren 5a) erretiratutako distantzia luzeko korrikalaria da. Japoniaren izenean lehiatu zen 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan Bartzelonan, non zilarrezko domina irabazi zuen gizonezkoen maratoi proban.

Olinpiar dominaz gain, bere lorpenen artean Beppu-Ōita Maratoian eta Tokioko Nazioarteko Maratoian lortutako garaipenak daude. Lehenengo lasterketan lortutako denbora (2:08:53) 1991n erregistratutako maratoirik azkarrena izan zen. 1999az geroztik, Toyota Kyūshū Athletic taldea zuzendu du, Miyawakan, Fukuokan egoitza duena. Korrikalari asko entrenatu ditu, besteak beste, Samuel Wanjiru zena, 2005etik 2008ko hasierara arte taldeko kide izan zena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Stephan Freigang

**Stephan Timo Freigang** (Hohenleipisch, Brandenburgo, 1967ko irailaren 27a) alemaniar distantzia luzeko korrikalaria da, Bartzelonako 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan gizonezkoen maratoian brontzezko domina irabazi zuena. Bere jaioterriaren izenean ere lehiatu zen 1996ko Atlantako Udako Olinpiar Jokoetan. Hiru aldiz parte hartu zuen Munduko Atletismo Txapelketetan (1991, 1993 eta 1995).

1992ko Olinpiar Jokoetan 10.000 metroko lasterketa egiteko asmoa zuen, baina ez zuen lortu Alemaniako taldean sailkatzea proba horretan. Baina 1991ko abenduan Palermon 2 ordu eta 12 minutuko maratoi denbora eginda zuenez, Olinpiar taldean sartzeko aukera izan zuen. Jokoetako maratoia amaiera dramatikoa izan zuen. Bigarren postuan iritsi zen estadiora, baina Koichi Morishita japoniarrak gainditu zuen, brontzea lortuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jim Belushi

**James Adam Belushi** (1954ko ekainaren 15a, Chicago, Illinois), estatubatuar zinema eta telebistako aktore eta umorista bat da. John Belushi aktore eta umoristaren anaia eta Robert Belushi aktorearen semea ere bada.

## Filmografia 
Telebistan, *Saturday Night Live* (1983–1985), *According to Jim* (2001–2009) eta *Good Girls Revolt* (2015–2016) saioetan umorista gisa agertu izan da.

Zineman, *Thief* (1981), *Trading Places* (1983), *The Man with One Red Shoe* (1985), *Salvador* (1986), *Red Heat* (1988), *K-9* (1989), *Taking Care of Business* (1990), *Destiny Turns on the Radio* (1995), ''Angel's Dance* (1999), *Joe Somebody* (2001), *Underdog* (2007), *The Ghost Writer* (2010), *The Secret Lives of Dorks* (2013) eta *Wonder Wheel'' (2017) filmak antzeztu ditu.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai
Xibaltarreko hilarria

**Xibaltarreko hilarria** edo **Xilbaltarreko hilarria** (*stèle de Gibraltar* frantsesez) Donapaleu eta Izura-Azme arteko Compostelako hiru erromesaldi bide nagusien (*Via Lemovicensis*, *Via Turonensis* eta *Via Podiensis*) lotura sinbolizatzen du. Nafar Bidearen abiapuntua ere markatzen du, Garesen amaitzen dena.

Hilarria Gibraltare-n ezarria dago, tradizionalki Donapaleurekin lotua, baina administratiboki Uhartehiri udalerriaren lurraldean dago. Leku hau *Beneditenea* baserritik hurbil dago, hau da, bide lubikoen elkargune historikotik hurbil.

## Etimologia 
Gibraltar auzoaren izena, Donapaleuko hegoaldean, Salbatore (*Sauveur*) euskararen desitxuratze batetik etor liteke, edo *Salvator* latinetik, lehen *Chibaltarem* ahoskatua ahozko euskaraz, tokiko tradizioaren arabera. Andaluziatik etorritako ijitoen kanpamenduei lotutako euskal toponimo arrunt batera ere jo lezake. Beste hipotesi batek, 1964ko hilarriak berretsiak, Xibaltare izena, San Salvadorren euskarazko itzulpena eta inguruko muino baten izena eratortzen ditu. XVIIgarren mendetik aurrera auzoan izen iradokitzaileak zituzten etxeak zeuden (Monplésia, Jolikurt, Brakotenia), plazera edo villegeriarako lekua iradokiz. 1914a baino lehen, bazterreko sektore bat zen, handikiek, nekazariek eta agoten komunitate batek (Buhamiak) populatua, prekarietatean bizi baina bere askatasunagatik miretsia. Cagots herri bat ere lekukotu dute han

## Deskribapena 
Larribarre-Sorhapürüko hilerritik mugitutako disko-formako hilarria da, eta Clément Urrutibéhéty historialariak sortutako *Amis du chemin de Saint-Jacques en Pyrénées-Atlantiques*-etan dauden jacquar bide desberdinak adierazten dituen zokalo baten gainean dago. 1964ko abuztuaren 2an inauguratu zen, Santiago de Compostelako alkatearen aurrean.

Larribarre-Sorhapürüko hilerritik lekuz aldatutako disko-formako hilarria da, eta Donejakue bideak adierazten dituen idulki baten gainean dago. Gibraltarko hilarria 1964an ezarri zen Clement Urrutybehety doktorearen ekimenez, *Amis du chemin de Saint-Jacques en Pyrénées-Atlantiques* elkartearen presidente sortzailea, eta Santiago de Compostelako alkatearen aurrean inauguratu zen, ekitaldiaren garrantzi sinbolikoaren lekuko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Inés Pertiné Urien

**Ines Pertiné Urien** (Buenos Aires, Argentina, 1942ko abenduaren 27a) Fernando de la Rúa presidente ohiaren alarguna da, eta Argentinako lehen dama izan zen 1999tik 2001era. Buenos Aires hiriko lehen dama ere izan zen 1996 eta 1999  urteen artean, Fernando de la Rua hiriko gobernuburu zenean.

## Bizitza 
### Familia 
Ines Pertiné Urien 1942. urtean Argentinako hiriburuan jaio zen, Buenos Airesen. Gurasoak Maria Celia Urien Irigoyen eta Julio Pertine abokatua izan ziren eta aitona Basilio Pertiné jenerala. Neba Basilio Pertiné aire-indarreko almirantea da, Argentinako azken diktadura militarraren sasoian eta laurogeiko hamarkadan Ameriketako Estatu Batuetan agregatu militarra izandakoa Alfonsinekin. Amaren aldetik Carlos Maria Urien koronelaren herenbiloba da. Ignacio Darío Irigoyen Buenos Aires probintziako gobernadore ohiaren birbiloba ere bada.

### Ikasketak 
Gaur egun San Martin de Tours izena duen Asunción ikastetxera joan zen. 

### Ezkontza 
Hiru urtez elkarrekin egon ondoren, Pertiné Fernando de la Rúa abokatu eta politikariarekin ezkondu zen 1970eko abenduaren 1ean. Bikoteak hiru seme-alaba izan zituen, Antonio, Fernando eta Agustina.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lewis Hine

**Lewis Wickes Hine** (Oshkosh, Wisconsin, 1874ko irailaren 26a – Dobbs Ferry, New York, 1940ko azaroaren 3a) estatubatuar argazkilari eta soziologoa izan zen. Aro Aurrerakoian eta Depresio Handian lan egin zuen, eta haurren lan-baldintza gogorrei buruzko bere argazkiek Estatu Batuetan lehen lege arautzaileak onartzen lagundu zuten 

Aita goiz hil ondoren, Lewis Hinek lanean hasi behar izan zuen ama eta arrebak ekonomikoki mantentzeko. Aurreztutako diruarekin Chicagoko Unibertsitatean ikasi zuen eta New Yorken irakasle izan zen. Soziologia ere ikasi zuen New Yorkeko Unibertsitatean.

Ellis Islandera iristen ziren etorkinei argazkiak ateratzen hasi zen, eta argazki dokumentala erabili zuen aldaketa sozialerako tresna gisa. 1907an argazkilari lanetan hasi zen Russell Sage Fundazioarentzat eta Pittsburgheko galdategietako langileei argazkiak atera zizkien. 1908an National Child Labor Committee erakundeak kontratatu zuen eta hurrengo hamarkadan haurren lanaren ustiapenari argazkia atera zion.

Lehen Mundu Gerran, Gurutze Gorriaren lanari argazkia atera zion, eta 1920ko eta 1930eko hamarkadetan, berriz, industriako lanari eta Empire State Building-aren eraikuntzari. Ondoren, gobernuarentzat lan egin zuen industriako aldaketak eta horiek enpleguan duten eragina aztertzeko.

## Iruditegia 

Brooklyn Museum - Climbing into the Promised Land Ellis Island - Lewis Wickes Hine.jpg|Brooklyn Museum – Climbing into the [[Ellis Island|Promised Land Ellis Island
Midnight at the glassworks2b.jpg|thumb|Child laborers in glasswork. Indiana, 1908
Little Lottie, a regular oyster shucker in Alabama Canning Co. She speaks no English. Note the condition of her shoes... - NARA - 523398.jpg|Little Lottie, a regular oyster shucker in Alabama Canning Co. (Bayou La Batre, Alabama, 1911)
Lewis Hine, Soldier Thrown in Air, 1917, NGA 92317.jpg|*Soldier Thrown in Air*, 1917
Lewis Hine Power house mechanic working on steam pump.jpg|"Power house mechanic working on steam pump" (1920)
Baseball glass workers2.jpg|Baseball team composed mostly of child laborers from a glassmaking factory. Indiana (1908)
Old timer structural worker2.jpg|Empire State Building worker in 1931
Raising the Mast Empire State Building by Lewis W Hine.jpeg|*Raising the Mast, Empire State Building* (1932)

## Kanpo estekak
Jondoni Joanes Batista elizako erretaula nagusia

**Jondoni Joanes Batista elizako erretaula nagusia** Donibane Lohizuneko eliza nagusiko erretaula da, langintza honetako Lapurdiko erretaula nagusi bikainena. 1670. urtean amaitu zen, elizan Luis XIV.aren ezkontza izan eta urte gutxira. 

## Deskribapena 
Lan barrokoa da, kontra-erreforma katolikoaren espirituan egina, eta estilo espainiarrekoa Palissy datubasearen arabera. 

Martin de Bidacheren artelana da, haren Baionako lantegian egina, non Gramont-eko duketzarentzat lan egiten zuen. Irudiak lantegitik elizara Akotzeko laborarien idi orgetan ekarri zituzten. Bi gorputz ditu bost kalerekin, eta goiburuan hiru kale, non Aita Betierekoa nabarmentzen den, pelikano batek lagundua. Beste irudi nabarmen batzuk dira San Leonena, elizbarrutiaren zaindaria; San Rokerena, erromesen babeslea. elizaren zaindaria den Jondoni Batista elizaren zaindariarena, bere gainean Ama Birjinaren jasokundea. 20 bat eskultura, guztira.

Zutabe salomonikoak dira kaleak bereizten dituztenak. Erretaularen erdialdean den tabernakuluan ikusten dira Izpiritu Sainduaren sinboloa den usoa eta Jesus gurutzefikatua, Trinitate Sainduaren adierazgarri. 

erdian|thumb|580x580px

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iria del Río

**Iria del Río** (Bartzelona, Herrialde Katalanak, 1987ko urtarrilaren 13a) zinema, antzerki eta telebistako aktorea da. Ezaguna egin zen, batez ere,  TVEko *Amar en tiempos revueltos* telesailean Estrella Reverte pertsonaia, Netflixeko *Las chicas del cable* telesailean Carolina Moreno eta TV3ko ''Les de l'hoquei* telesailean Anna Ricou antzeztean.

## Aktore ibilbidea 
Antena 3 kateko *Gavilanes* telesailean hasi zuen bere ibilbidea eta Leonorren papera egin zuen bertan. Geroago, 2012. urtean TVEko eguerdiko *Amar en tiempos revueltos* telesailean Estrella Reverte de Muñoz antzeztean egin zen ezaguna. Beranduago, noizean behin, *El ministerio del tiempo* eta *Velvet* telesailetan hartu zuen parte, baita *La catedral del mar* filmean ere. *Servir y proteger* eguerdiko polizia-telesailean Rocío Casares interpretatu zuen, *Antidisturbios* telesailean, Nuri pertsonaia, eta TV3ko *Les de l'hoquei* telesailean Anna Ricou protagonista izan zen.

Zineman, Carlos Egoitzak zuzendariaren *El club de los incomprendidos* (2014) filmean parte hartu du, Beatriz pertsonaia interpretatuz, baita *El increíble finde menguante* (2019) filmean ere, Alba, filmeko protagonista eta beldurrezko *Visitante* (2021) filmean. 2020. urteko hamarkadaren hasierarako, Netflixen bi film originaletan parte hartu zuen: *Las chicas de cristal* (2022) eta *Infiesto* (2023), non Marta Castro inspektorearen papera egin zuen. Plataformari lotuta jarraitu zuen *Elite* telesailean paper txiki bat egin baitzuen bosgarren denboraldian.

2022. urtearen bukaeran *Fuerza de paz* telesaila estreinatu zuen Espainiako Telebistan, non Lucia Ortega tenientea izan zen. 2023. urtean *Un cel de plom* bigarren mailako paper batekin eta *Amanece* filmetan parte hartu zuen. 2024. urterako paper txiki bat izan zuen *El bus de la vida* film luzean, baita bigarren mailako paper bat ere Movistar+ *El inmortal* telesailaren bigarren denboraldian.

2024. urtearen bukaeran, Rodrigo Sorogoyenek zuzendu eta sortutako eta Francesco Carril protagonistakide izan zuen *Los años nue''vos telesail dramatikoan.

## Filmografia 
### Zinea 
### Telebista 
## Sariak eta hautagaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lugo de Llanera

**Lugo de Llanera**, ofizialki **La Estación / Lugo de Llanera**, Espainiako iparraldeko Llugo parrokian dagoen parrokia bat da, Asturias erkidegoko Llanera udalerrian.

2024an 3.371 biztanle zituen.

## Herritar ezagunak 
* Santi Cazorla (1994-), futbolaria.
Oton III.a Bavariakoa

**Oton III.a** (Burghausen, 1261eko otsailaren 11 – Landshut, 1312ko azaroaren 9a) Bavariako Beheko dukea izan zen 1290etik hil zen arte eta Hungariako eta Kroaziako erregea 1305etik 1307ra.

Henrike XIII.a Bavariakoa eta Elisabet Hungariakoaren semea eta Béla IV.a Hungariakoaren biloba izan zen. 1220an bere aitaren oinordekoa izan zen Bavaria Beheko duke bezala. Wittelsbacheko etxeko kide izan zen eta Habsburgotarren aurka agertu zen eta Estiria Bavariarako berreskuratzen saiatu zen. Adolfo Nassaukoarekin batera borrokatu zuen Göllheimeko guduan Habsburgotarren aurka.

1301ean Hungariako errege izateko eskaintza jaso zuen, baina ez zuen onartu 1305era arte. Urte horretan iritsi zen Székesfehérvár-era eta San Ezteberen koroarekin koroatu zuten. Hala ere, ezin izan zuen bere boterea sendotu, hainbat hiri eta gotorleku okupatu zituen Karlos Anjoukoarekin izandako liskarraren ondorioz. 1307an, Oton hilabete batzuetan Transilvaniako voivodak, Ladislao III.a Kánek, preso hartu zuen. Ladislaok azkenean Oton askatu zuen, baina ez zuen San Ezteberen koroa itzuli.

1308an Otonek abdikatu egin zuen Hungariako errege bezala, Bavariara itzuli zen eta lau urte geroago hil zen.

## Genealogia
Henrike IV.a Ingalaterrakoaren eta Joana Nafarroakoaren hilobia

**Henrike IV.a Ingalaterrakoaren eta Joana Nafarroakoaren hilobia** Canterburyko katedralean dago, 15. mendeko lehen laurdeneko lana. 

## Historia 
Henrike IV.a eta bere emaztea, Joana Nafarroakoa, Ingalaterrako errege-erreginak ehorzteko monumentua Richard Bekek diseinatu zuen, eta Derbyshireko lantegietan egin zen. Henrike hil ondoren (1413an) hasi ziren eraikitzen, erreginak ordainduta, eta 1420 edo 1430eko hamarkadetan egin zen (erregina 1437an hil zen). 

Errege-erreginak alabastrozko eskulturetan dauden zizelkatuak, eta material berean etzanda gainean dituzten droselak oso landuak dituzte. Erregea kapaz dago jantzia, bularrean morsum batek lotua, eta erregina garaiko kota batez, bi zakur dituela oinetan. Hilobia apaintzen duten irudien artean, Ama Birjinaren koroatzea eta katedralean erail zuten Thomas Becketen martiritza.

Hilobia 1832an ireki zuten, orduko artzapezpikuaren baimenaekin, eta monumentuaren azpian, lurpean, zeuden bi hilkutzak, erregaren berunezkoa emaztearenaren azpian. Erregearena partzialki ireki zuten eta, orduko kroniken arabera, Hernike IV.aren aurpegia oso ondo kontserbatua zegoen, antza zuelarik eskulturarekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mary Keitany

**Mary Jepkosgei Keitany** (Kabarnet, Baringo konderria, 1982ko urtarrilaren 18a) kenyar maratoi korrikalari ohia da, New Yorkeko maratoia lau aldiz eta Londresko maratoia hirutan irabazi zituena. Maratoi erdiko emakumezkoen errekorra ezarri zuen 2011n eta hiru urtez iraun zuen errekorrak. Munduko maratoi-erdiko txapelduna ere izan zen. 2017an Maratoiko errekorra ezarri zuen, lau hilabetez iraun zuena.

## Kirol ibilbidea 
Kenya mendebaldeko Kabarnet herrian jaio zen eta lehen hezkuntzan hasi zen korrika egiten. 2002an, 20 urte zituela, Hidden Talent Akaemian sartu zen.

2006an Munduko maratoi erdiko txapelketan zilarrezko domina eskuratu zuen eta taldeka Kenyaizan zen txapelduna. 2009ko Munduko txapelketan Keitanyk lortu zuen urrezko domina eta taldeka ere txapeldunak izan ziren kenyarrak.

2010ean irabazi zuen lehenengo maratoia, Abu Dhabikoa, eta New Yorkeko maratoian hirugarren egin zuen.

Hurrengo urteetan New Yorkeko eta Londresko maratoiak korritu zituen. New Yorken lau garaipen lortu zituen, bi aldiz bigarren eta bi aldiz hirugarren, Londresko maratoia hiru aldi irabazi zuen eta beste behin bigarren egin zuen. Emaitza hauek kontutan hartuta World Marathon Majors sailkapeneko txapelduna izan zen 2015-16 eta 2017-18 denboraldietan.

Aurrez 2012ko Londresko Olinpiar Jokoetako maratoian hartu zuen parte. Puntako taldean zihoala 41. kilometroan erori egin zen eta azkenean laugarren amaitu zuen.

2019an Londresko maratoian lesionatu egin zen. Aldakan hartu zun min eta herrke lasterka egiteko arazoak ekarri zizkion. 39 urte zituela 2021eko irailaren 22an erretiroa hartu zuen.

## Nazioarteko emaitzak 
## Errekorrak 
* 1.500 m: 01:29.7 ( Nairobi, 2003)
* 5.000 m: 16:29.4 ( Nairobi, 2006)
* 10.000 m: 32:18.07 ( Utrecht, 2007)
* 15 km: 50:10 ( Le Puy-en-Velay, 2007)
* Maratoi erdia: 1:04:55 ( Ras Al Khaimah, 2018)
* 25 km: 1:19:53 (Berlin, 2010)
* 30 km: 1:39:11 ( Londres, 2011)
* Maratoia: 2:17:01 ( Londres, 2017)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gabriela Dabrowski

**Gabriela Dabrowski** (Ottawa, 1992ko apirilaren 1a) kanadar tenislari profesionala da, 2025ean WTA zerrendako 4.a dena. Bikoteka lau titulu irabazi ditu Grand Slametan. 2024ko Olinpiar Jokoetan brontzeko domina irabazi zuen bikote mixtoetan.

## Kirol ibilbidea 
Gabrela Dabrowski Otawan jaio zen poloniar jatorriko familia batean. 2006an Kanadako Les Petits As txapelketa ezaguna irabazi zuen, 14 urtez azpikoentzako garrantzitsuena. 2010ean Australiako gazte mailako irekian bikoteka finalista izan zen.

2015ean bikoteka Pan Amerikar Jokoetako txapelduna izan zen eta 2016ko Olinpiar Jokoetan bigarren kanporaketaraino soilik irits zen. 

2017an irabazi zuen lehenengo Grand Sam titulua Rohan Bopanna indiarrarekin batera, Roland Garros txapelketan izan zen. 2018an Mate Pavić kroaziarrarekin Australiako Irekia eskuratu zuen.

2023an eta 2025ean Erin Routliffe zeelanda berritarrarekin batera AEBetako Irekia irabazi zuen. Tartean 2024ko Parisko Olinpiar Jokoetan bikote mixtoetan brontzezko domina eskuratu zuen Félix Auger-Aliassime herrikidearekin batera.

## Grand Slam tituluak
### Banakakoa 
## Olinpiar Jokoak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gabak zerueri begire

***Gabak zerueri begire*** Gatibu taldearen abestia da. 2012an Baga Biga diskoetxearekin argitaratutako *Zazpi Kantoietan* albumean plazaratu zuten. Hitzak ere taldearenak dira. 

Fitxategi:Gatibu Diskografia 11TB 05.png|Zazpi Kantoietan
Fitxategi:Gatibu dkluba 3.jpg|Gatibu

## Hitzak 
Udaberri hasieran martxoan lehenengo egun eguzkitsuekin batera amaitu da eguraldi ilunean triste bizi beharra, amaitu da xirimiria. Gorputzak mugitzen hasten gara. odola garbitzen eta maitemintzen

Hau errepikatzen den abestiaren zatia

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Alex Sardui

* Haimar Arejita 
* Gaizka Salazar
* Mikel Caballero
* Zeu, zeu, zeu!
* Urepel (abestia)
* Ez naz makurtuko
* Euritan dantzan

## Kanpo estekak 
* Gabak zerueri begire - Gatibu . Youtube, Gatibu: gaia
* Gatibu - Badok.eus euskal musikaren atarian
Erlapiku

**Erlapiku** historiaurreko aztarnategi bat da, Bizkaian kokatua, Gamiz-Fika udalerrian. Atxispeko San Pedro ermitaren lekuan, lur azpiko hipogeo bat da. 2025eko ekainean aurkitu zuten, eta irailean jakinarazo publikoki.  Iragarri zen aztarnategiaren egoerak ez zuela bisita ohikoetarako bide ematen, baina 3D modelo digitalak sortuko zirela.

## Datazioa 
K.a. 5.000 eta 1.000 bitartean datatu dituzte, eta Neolitoko lehen nekazari gizarteen garaikoak lirateke. Joseba Rios-Garaizar arkeologo adituaren arabera, Kalkolito edo Brontze Aro hasierakoak, agian. Irudikatutako figurek paraleloak dituzte Kantauriko aztarnategiren batean (hala nola Peña Tu eta El Castillo) eta Arabako leize batzuetan (hala nola Socuevas de San Miguel eta Las Yurdinas), baina multzo handiagoa da Erlapikukoa eta leize artifizialean izatearena ere nabarmentzekoa da guztiz.

Arte eskematikoaren adibide zuzenenak Portugal, Gaztela edo Andaluziakoak dira, ez Kantauri isurialdekoak.

## Deskribapena 
Hipogeo gisa deskribatu da tokia, ez baita leize naturala, induskatua baizik (behintzat partzialki). Egiturak sartzeko eskailera bat eta ate bat ditu, eta barrualdea arrautza formakoa da, 5x2x1,75 metrokoa. Barruan bost panel identifikatu margoekin dituzte, eta, gutxienez, 25 gizaki-figura ageri dira bertan. 

Irudiak eskematikoak dira, trazu gorriz (bi motatakoak kolore honetan) eta beltzez eginake. Batzuek gorputzeko hainbat atal erakusten dituzte soilik. Bereziki bi eszena nabarmentzen dira: batean, beltzez marraztutako giza figurak daude, ilaran jarrita, era ordenatuan; bestean, gorri zurbilez egindako zazpi figura ageri dira, haiek ere hurrenkera linealean ezarrita, guztiak besoak jasota, eta hiru figura mota desberdinetan identifikatuta. Antropomorfo bakartuen artean, forma horietako batzuk errepikatzen dira, eta gainerakoak bestelako figura eskematikoak dira. Badago, gainera, izaera naturalistagoa duen figura bat.
erdian|thumb|480x480px|Besoak gorantz dituzten irudi batzuk multzo honetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Volumni hipogeoa

**Volumni hipogeoa** nekropoli etrusko bat da, Volumni edo Volumnus familiaren hipogeoa, ziur asko K.a. III mendekoa. Umbriako Perugia hiriko aldirietan dago, Ponte San Giovannin.

## Historia 
Hilobia Palazzoneko nekropoliko eremu arkeologiko zabalaren parte da (k.a.6. mendetik osatzen joan zen multzo bat). Volumni hipogeoa k.a. I. mendera arte erabili zen eta ezkutuan egon zen 1840ko otsailaren 5ean Ponte San Giovanni eta Perugia lotzen dituen Via Assisana bideko lanetan berraurkitu baino lehen. Ondoren hilobietarako sarrera babesteko asmoz eraikin bat eraiki zuten, eta museo txiki gisa funtzionatzen du.

## Deskribapena 
Garai helenistiko etruskoko hilobi etruskoen adibide garrantzitsuenetako bat da, Arunte Volumniusen (*Arnth Veltimna Aules*, etrurieraz) familiaren hilobia zen, Gens Volumni deitu izan zena gero, eromatar familia patriziarra bilakatu zirelarik Etruria Erromak konkistatu eta asimilatu ondoren.

Harmailadun korridore luze batek (dromosak) zoruaren mailaren azpitik metro batzuk jaisteko aukera ematen du, eta han  hipogeoaren sarrerako atea dago. Handik alboko lau gela txikitara eta erdiko hiru gela handiagotara sarbidea dago. Horietako batean, hileta-kutxa nagusiak zeuden, familiaburuen gorpuzkinekin. Arnth Veltimna izena duena trabertinozkoa da, eta triklinio batek errematatzen du. Triklinio horren gainean etzanda dago patriarka, heriotzaren bi aingeruek lagunduta. Inskripzioak elebidunak dira, latinez eta etrurieraz daude.

## Iruditegia 

Fitxategi:Ipogeo_dei_volumni.JPG|Goiko eraikin modernoa.
Fitxategi:Hypogée_des_Volumni_0.jpg|Dromosa.
Fitxategi:Hypogeum_cyark_1.jpg|Plano digitala.
Fitxategi:Ipogeo dei Volumni Ponte San Giovanni-Perugia Italia.jpg|Hileta-kutxak.
Fitxategi:Ipoego dei volumni, interno, urna del padre di arnth velimnas aules, con medusa, 01.jpg|Etrurierazko inskripzioak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ander Caballero

**Ander Caballero Barturen** (Bilbo, Bizkaia, 1979) bizkaitar kontsultorea, ahokularia eta politikaria da. 2024tik Eusko Jaurlaritzako Kanpo Harremanetarako eta Euskadi Globaleko idazkari nagusia da.

Hori baino lehen, Eusko Jaurlaritzako Euskadiren Estatu Batuetako ordezkaria izan zen (2013-2018).

## Bizitza 
Zuzenbidean lizentziatura lortu zuen Deustuko Unibertsitatean (2005). Ondoren, kanpo merkataritzan graduondoko titulua lortu zuen Euskal Herriko Unibertsitatean (2006) eta nazioarteko merkataritzan goi titulua Bilboko Merkataritza Ganberan (2006).

Horrez gain, Administrazio Publikoan masterra (MPA) lortu zuen Harvardeko Unibertsitatean 2019 urtean.

2003 eta 2006 artean kontabilitate eta zerga aholkularia izan zen Alkarlan Gestión-en Bilbon. Ondoren nazioarteko merkataritza aholkularia izan zen OFECOME-n Dubain (Arabiar Emirerri Batuak) (2006-2008). Esportazio kudeatzailea moduan egon zen Fagor Electrodomésticosen Arrasaten (2008-2009). 2009 eta 2011 urteen artean operazio zuzendaria izan zen Progenika Middle East enpresan Dubain eta 2011tik 2013ra operazio zuzendaria izan zen Progenika enpresan Bostonen.

## Ibilbide politikoa 
2013 urtean Eusko Jaurlaritzako Euskadiren Estatu Batuetako ordezkari izandatu zuten, 2018 urtera arte egonik. 2024an Eusko Jaurlaritzako Kanpo Harremanetarako eta Euskadi Globaleko idazkari izendatu zuten.

Horrez gain, euskara irakasle bezala aritu zen New Yorkeko Eusko Etxean eta New England Basque Clubeko presidenteorde eta zuzendari ere izan da.

## Bizitza pertsonala 
2013 urtetik Bostonen bizi da bere familiarekin.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Imanol Pradales

## Kanpo estekak
Maider Cigarroa

**Maider Cigarroa** (Donibane Lohitzune, 1986ko uztailaren 24a), *Maider* izen artistikoz ezaguna den abeslari eta musikagile lapurtarra da.

## Biografia 
Donibane Lohitzunen sortua den arren, Senpere du jaiotzaz geroztik bizileku. Musikarekiko loturak gazte-gaztetik bidelagun izan du: abesteaz gain, gitarra, pianoa eta esku-soinua jotzen ditu eta 18 urteko zela ekin zion bere musika sortzeari

*Haizean* eta *Hiru soinu* taldeetako partaide izandakoa da; pop/folk estiloko azken honekin hamabi urteko lotura izango zuen eta elkarrekin hiru disko eman zituzten argitara, esperientzia musikal aberatsa garatuz.

2024an eta urte horretako martxoan kaleratutako *Biran den lasaia* diskoa aurkezte asmoz, Montrealen eta New Yorken kontzertu desberdinak eman zituen, aspaldiko ametsa betez.

## Diskografia 
### *Hiru soinu* taldearekin 
* *Horratzetik Hari* (2013)''*
* *Libre Izan* (2015) 

### Barkarka 
* *Biran den lasaia'' (2024) lan intimoa eta sentibera, barneko gogoeten islada eta berak sortutako letrak abesteaz gain Kattalin Indaburu, Jon Maia eta Amets Arzalluzen hizkiei ahotsa jartzen die bertan

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sorioneku abestiaren bideo eta karaokea, Kattalin Indabururen hitzetan oinarritua
Fernando Esteso

**Fernando Julián Esteso Allué** (Zaragoza, Aragoi,  – Valentzia, 2026ko otsailaren 1a) espainiar umorista, gidoilaria, abeslaria eta aktorea izan zen.

1979an, Andrés Pajares umorista eta aktorearekin batera bikote komiko bat osatu zuen. Zinemagintzan, pertsonaia ezaguna bilakatu zen Espainiako Trantsizioaren aldian, maiz parte hartuz orduko espainiar umore jatorraren eredua eta erotismoa uztartzen zituzten filmetan. 

## Filmografia 
### Aktore gisa 
* *Loli Tormenta* - 2023
* *Burga* - 2022
**Cuidado con lo que deseas -* 2021
**Justo antes de Cristo -* 2020
* Amar es para siempre - 2019, 2020
* Incierta gloria - 2017
* *Luces - 2017*
* *Re-Emigrantes* 2016
* *Gym Tony* - 2015
* *Torrente 5: Operación Eurovegas* - 2014
* *La que se avecina* - 2014
* *Blockbuster * - 2013
* *Los hijos de Mambrú* - websaila - 2012
* *Torrente 4* - 2011
* *DVD* - 2006
* *Con dos cojones* - 2001
* *El amor sí tiene cura* - 1991
* *Viva la risa* - 1987
* *Cuatro mujeres y un lío* - 1985
* *El recomendado* - 1985
* *¡Qué tía la C.I.A.!* - 1985
* *El cura ya tiene hijo* - 1984
* *La Lola nos lleva al huerto* - 1984
* *Al este del oeste* - 1984
* *Agítese antes de usarla* - 1983
* *El currante* - 1983
* *El hijo del cura* - 1982
* *Caray con el divorcio* - 1982
* *Padre no hay más que dos* - 1982
* *Onofre el Virgo* - 1982
* *Los chulos* - 1981
* *Queremos un hijo tuyo* - 1981
* *Los liantes* - 1981
* *Todos al suelo* - 1981
* *El erótico enmascarado* - 1980
* *El soplagaitas* - 1980
* *Yo hice a Roque III* - 1980
* *Los bingueros* - 1979
* *Los energéticos* - 1979
* *Virilidad a la española* - 1977
* *Pepito Piscinas* - 1976
* *Onofre* - 1974
* *Celos, amor y Mercado Común* - 1973

### Zuzendari gisa 
* *Viva la risa* - 1987

### Gidoilari gida 
* *Viva la risa* - 1987

### Gonbidatu gisa 
* *En la tuya o en la mía* - 2016 - 2017
* *Sábado Deluxe* - 2018
* *Tu cara me suena* - 2023

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai