open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Santa Sofia Txikia

thumb|Santa Sofia Txikia
**Santa Sofia Txikia** (turkieraz *Küçuk Ayasofya Camii*), lehen *Sergio eta Bako santuen eliza* (grezieraz *Eκκλησία τῶν Άγίων Σεργίου καί Βάκχου ὲν τοῖς Ὸρμίσδου*) Istanbulen dagoen antzinako eliza ortodoxoa da, Sergio eta Bako santuen omenezkoa, Otomandar Inperio garaian meskita bihurtua.

Kupuladun bizantziar eraikin hau, VI. mendean eraikia, Santa Sofia eraikitzeko eredua izan zen, Bizantziar Inperioko eliza nagusia. Egun, Istanbulgo Bizantziar eraikin garrantzitsuenetakoa da.

## Historia 
### Bizantziar garaia 
Sergio eta Bako santuen elizaren eraikuntza, 527 eta 536 artekoa (Santa Sofia baino zertxobait lehenago, 532 eta 537 artekoa), Justiniano I.aren agintaldiaren lehen ekintzetako bat izan zen. Hiriko lehen eta hirugarren *Regio* arteko mugan zegoen kokatua, orube irregular bat Justinianoren etxearen eta San Petri eta San Paulo elizaren artean. Garai hartan, bi elizek nartex, atari eta propileoak partekatzen zituzten. Eliza berria multzoaren erdigune bihurtu zen eta oraindik ere zati batzuk ikusten dira, ipar hormako hegoaldean. Urte batzuk geroago, ondoan izen bereko monasterio bat eraiki zen. Eliza Konstantinopoliseko eraikin erlijioso garrantzitsuetakoa izan zen.

Hagia Sofiarekin duen antza handia dela eta, arkitekto berek eraiki zutela uste da, hau da, Isidoro Miletokoak eta Antemio Trallesekoak. Eraikuntza saiakera nagusi izan zitekeen, gero Inperioko eliza handiena eraikitzeko. hala ere, arkitektura xehetasunei erreparatuz desberdintasunak argiak dira.

551n Vigilio aita santua, urte batzuk lehenago enperadoreak hirira deitua, elizaren barnean babestu zen Justinianoren soldaduengandik. Garai ikonoklastan, mugimendu honen erdigune izan zen monasterioa.

### Otomandar garaia 
thumb|Kolomadia.

1453an Konstantinopolis otomandarren esku geratu ondoren, eliza ez zen eraldatu Bayezid II.aren agintaldia arte. Orduan, 1506-1513 tartean, meskita bihurtu zuen Hüseyin Ağa eunuko beltzen buruak. Garai hartan, arkupea eta madrasa gehitu zitzaion.

1740an, Hacı Ahmet Paşa Vizir Handiak meskita zaharberritu zuen eta iturria (*Şadırvan*) eraiki. 1648 eta 1763ko lurrikarek eragindako kalteak 1831n konpondu ziren Mahmud II.aren agintaldian. 1762an minaretea eraiki zen, 1940an eraitsi eta 1956an berreraiki zena. bestaldean. Eraikuntza-gai asko Hagia Sofian erabili ziren gero: exedrek erdiko nabea hedatzen dute ardatz diagonaletan, koloma koloretsuek deanbulatorioak ezkutatzen dituzte nabetik, argi eta itzal kontraste handia dago kapitaletako eta taulamenduko eskulturetan...

Kanpoaldeko hormek garai hartan Konstantinopolisen erabilitako teknika erabiliz eraiki ziren, mortero ilara lodietan ilaretan ezarritako adreiluzkoak. Gainera, harrizko blokez eginiko *kate*z sendotuak daude.

Eraikinaren aurrean arkupe bat eta patio bat daude, biak otomandar garaikoak, lorategi txiki batekin eta abluzioentzako iturri batekin.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* 
* Cyril A. Mango. *The church of Saints Sergius and Bacchus at Constantinople and the alleged tradition of octagonal palatine churches*. Jahrbuch der österreichischen Byzantinistik. Viena. ASIN B0007C8NDW
* 

## Kanpo estekak
Iñigo Rodríguez

**Iñigo Rodríguez Sarriegi** (Hernani, Gipuzkoa, 1991eko apirilaren 29a- ) gipuzkoar futbolaria da, aurrelari gisa aritzen dena. 

## Biografia 
Errealaren eta Athleticen harrobietan hezia, Errelaren gazte taldean jokatu zuen 2010-2011 denboraldian bigarren taldean debuta egin arte. Sanserekin 2012ko maiatzaren 6an, Osasuna Promesasen aurka (Osasuna Promesas 0 - Sanse 3), partiduko hiru golak bera sartu zituen "hat-trick" bat eginez.  2012-13 denboraldian Sporting Atléticon jokatu zuen. Berceon jokatzen zegoela, 2024an urtebet egon zen jokatu gabe lesio larri bategatik. 2025ean berriro jokatzea lortu zuen, baita bere kontratua errioxarrekin berritu ere.

## Estatistikak 
*2025eko maiatzak 8an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa errealaren webgunean
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Iosu Ozkoidi

**Iosu Ozkoidi Alba** (Lasarte-Oria, Gipuzkoa, 1990eko apirilaren 23a) gipuzkoar futbolari ezkertia da, aurrelari edo ezker atzelari gisa aritzen da.Errealaren gazte taldean jokatu zuen 2008-2009 denboraldian bigarren taldean debuta egin arte. Errealean jokatu baino lehen Antiguokon aritu zen. 2014an errealak baja eman zion. 2014ko udan Eibar KEk sinatu zuen, berehala Real Uniónera lagatzeko. Bigarren mailan Sabadellen eta Amorebietan ibili da.

## Ibilbidea 
### Reala 
Lasarte-Oriakoa da, eta ezkerreko hegalekoa da, Realaren beheko kategorietan formatua. 2008an filialarekin debutatu ondoren, 6 denboraldiz jokatu zuen Bigarren B dibisioan.

### Eibar 
2014. urtean, SD Eibar taldearekin sinatu zuen, denboraldi batez Real Unión Club taldeari utzi ziona.

### Real Unión 
2015eko udan, Eibar KErekin zuen kontratua bertan behera utzi eta sinatu zuen Bigarren B Mailako Real Unión Club taldearekin bi denboraldirako.

### Sabadell 
2017. urteko udan, Espainiako Bigarren B Mailako Centre d'Esports Sabadell Futbol Klubarekin sinatu zuen. Bigarren denboraldian, klub aren denboraldiko jokalari onenaren saria irabazi zuen. 2019-20 denboraldian, 23 partida jokatu zituen, eta, azkenean, Bigarren Mailara igo zen, FC Bartzelona B taldearen azken kanporaketan irabazi zuen. Denboraldiko Jokalari Gisa saritu zuten. 2020ko uztailean, jokalariak kontratua berritu zuen Sabadell Futbol Klubean jokatzeko. Hasieran mutur batetik jolasten bazen ere, Sabadellen hegaldeko bere jarrera erasokorrean nabarmendu da.

## Kirol Ibilbidea 
*2023ko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa errealaren webgunean
Karrantzako ardi

**Karrantzako ardia** Euskal Herriko bertako ardi mota bat da, bi arraza ezberdinekin:

* **Karrantzako ardi muturbeltza**.
* **Karrantzako ardi muturgorria**.
Gipuzkoako Aizkolari Txapelketa

[thumb|[Joxe Mari Olasagasti|Jose Mari Olasagasti da txapelketa gehien irabazi duen aizkolaria.]]
**Gipuzkoako Aizkolari Txapelketa** Gipuzkoako aizkolarien artean jokatzen den txapelketa nagusia da. 

## Historia 
1990ean abiatu zen Gipuzkoako Aizkolari Txapelketa, eta Joxe Mari Olasagastik irabazi zuen Anjel Arrospideren aurretik. Bi urteko hutsunearen ondoren, berriz abiatu zen txapelketa eta Arrospidek mendekua hartu zuen. Ordutik aurrera urtero hasi zen jokatzen, 2000. urtean izan ezik. 2000eko eta 2010eko hamarkadetan, Joxe Mari Olasagasti eta Iñaki Azurmendi izan ziren nagusi; lehenbizikoak 13 txapel ditu denera, eta bigarrenak 6. 

2022an emakumezkoen txapelketa ere jokatu zen lehenengo aldiz.

## Gizonezkoak 
### Palmaresa 
Hauek izan dira orain arteko edizioetako garaileak:

(1) Besteetan bezala 4 kanaerdiko, 4 60 ontzako eta 2 oinbiko moztera jokatu beharra zegoen; baina, enbor batzuk egokiak ez zirela eta, sail bakoitzetik bi kanaerdiko eta bi 60 ontzako erretiratu zituzten.
(2) Besteetan bezala 4 kanaerdiko, 4 60 ontzako eta 2 oinbiko moztera jokatu beharra zegoen; baina, enbor batzuk egokiak ez zirela eta, sail bakoitzetik bi kanaerdiko kendu zituzten.
(3) Finaleko denborarik onena Unai Otañok egin zuen (32´02´´); halere, dopinaren aurkako kontrolean positibo eman zuenez, txapela kendu zioten.

### Garaipenak 
## Emakumezkoak 
2022an izan zen emakumezkoen txapelketaren lehenengo ekitaldia. Bertan hiru aizkolari ziren parte hartzekoak; baina, batek jokatzeari uko egin zion lesio baten ondorioz eta bi parte-hartzaile aritu ziren. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cardigango badia

thumb|250px|eskuinera|Cardigango badiaren kokapen mapa.

**Cardigango badia** (galeseraz *Bae Ceredigion* eta ingelesez *Cardigan Bay*) Irlandako itsasoan kokatzen den badia handi bat da, Galesen barneratuz, Llŷn penintsula eta Pembrokeshire artean zabaltzen da.

Cardigango badiak hondartza ugari eta itsas habitat paregabe bat du, honek Erresuma Batuko kostalde garrantzitsuenetako bat bilakatzen duelarik. Bertan kostalde hau zeharkatzen duen Ceredigion Coast Path ibilbidetik Izurde Handi nahiz Foka Grisak ikus daitezke.

Kostalde honetako eremuri gehiena ereiteko leku oparoa da, herri eta udaleku ugariz beteta, hauen artean garrantzitsuenak honako hauek lirateke: Fishguard, New Quay, Aberaeron, Aberystwyth, Borth, Aberdyfi, Tywyn, Barmouth, Porthmadog eta Pwllheli lirateke.

Badia honetan itsasoratzen diren ibai nagusiak hauek dira:l Afon Glaslyn, Teifi, Rheidol, Dyfi, Aeron, Dysynni eta Mawddach.

XX. mendearen hasieran, Cardigango badiak itsas industria indartsu baten kokalekua zen. Cardigan hiria Teifi ibaia itsasoratzen den lekuan dago, eta denbora luzez Cardiff hiriburua bera baino portu garrantzitsuagoa ere izan zen.

Kondairazko Cantre'r Gwaelod erresuma delakoa badia honetako erdialdeko eta iparraldeko eremuetan kokatzen da.

## Iruditegia 

Irudi:Cardigan bay graham well.jpg|Cardigango badia

## Kanpo estekak 
* Cardigan eta bere badiaren webgunea  
* Cardigango kostaldea eta landa 
* Cardigan badiako kostaldeko ibilbidearen webgunea
Sérent

**Sérent** (bretainieraz *Serent*) Morbihan departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.

## Kanpo estekak
Sulniac

**Sulniac** (bretainieraz *Sulnieg*) Morbihan departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.

## Kanpo estekak
Santa Maria Novella basilika

**Santa Maria Novella** () Italiako Florentzia hirian dagoen basilika bat da. Hiri honetako alde zaharreko ipar-mendebaldean, izen bereko plazan eta hiriko tren geltokitik hurbil kokatzen da.

## Historia 
Jada IX. mendean toki hartan Santa Maria de la Viñaren omenezko otoiztegi bat zegoen. Haren gainean, 1049an Santa Maria Novella eliza altxatu zen, eta han 1221an dominikar ordenako hamabi apaiza kokatu ziren. Eraikinaren handitzea 1279an hasi zen, Frai Sisto Florentziakoa, Frai Jacopo Pasavanti eta Frai Ristoro Campikoak proiektaturik. Azkenik, XIII. mendearen erdialdera eraikuntza lanak amaitu eta 1420an Eugenio IV.a Aitasantuak bedeinkatu edo sagaratu zuen.

## Botika 
Basilika honen atal batean Santa Maria Novellako botika dago.

## Iruditegia 

Irudi:Santa Maria Novella 2.jpg|Gotiko estiloko barnealdeko habeartea.
Irudi:Chiostrino di Santa Maria Novella 2.JPG|Klaustro txikia
Irudi:SMN Cappella dei Papi, Ridolfo del Ghirlandaio, assunzione della Vergine 5.JPG|Ghirlandaioren freskoa
Irudi:Santa maria novella, cappella tornabuoni, domenico ghirlandaio3.JPG|Ghirlandaioren freskoa
Irudi:Masaccio trinity.jpg|Masaccioren Hirutasuna

## Ikus gainera 
* Santa Maria Novellako botika

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Santa Maria Novella basilikaren inguruko bisita birtuala ikusgai
South Uist

**South Uist** (Eskoziako gaeleraz *Uibhist a Deas*) Eskoziako ipar-mendebaldean dagoen Kanpoko Hebridak uhartediko uharte bat da. Bertako herririk populatuena Lochboisdale da.

## Biztanleria 
2001eko erroldaren arabera bertan 1.951 pertsona bizi ziren. Gaeleraz uharte honetako jendeari *Deasaich* ("Hegoaldetarrak") deitu ohi zaie.

## Historia 
Neolito garaitik populatua izan da uhartea. IX mendean bikingoak iritsi ziren eta beren Eskoziako asentamendu handiena ezarri zuten bertan, Bornais. Norvegiarren okupazioaren ondoren MacDonald familiaren esku gelditu zen.

Highland Clearances garaian populazioa 5.093 biztanletatik erdira jeisti zen.

## Hizkuntza 
Bertako jendea gaelera eta ingelesez mintzatzen da.

## Erlijioa 
Biztanleriaren %90-a katolikoa da.

## Iruditegia 

Irudi:The A865 road through Lochboisdale (geograph 4245080).jpg|Lochboisdale
Irudi:South Uist machair (timniblett).jpg|Lorez beteriko *machair* bat
Irudi:Our Lady of the Isles.jpg|Uharteetako Gure Dama
Irudi:South Uist.jpg|Uhartearen ikuspegia

## Kanpo estekak 
* South Uist uharteko webgunea
Kadıköy

**Kaltzedonia** (antzinako grezieraz Χαλκηδών, *Khalkêdôn*) Bitiniako greziar hiri bat zen, egun **Kadıköy** turkiar hiria. Bosforoaren ertzean kokatua, asiar aldean, antzinako Bizantzioren parean zegoen, egungo Istanbul

## Historia 
Hiria K.a. 685an sortu zuten Megarako kolonoek. Ondoren, Otanes satrapak bereganatu zuen, Dario I.aren espedizioaren ondoren esziten aurka. Kaltzedoniatik itsasoratu ziren Grezia inbaditzeko itsasontziak, Mediar Gerren garaian.

K.a. II. mendean, Bititianko Erresumaren agindupean ipini zen, baina erresuma osoa bezala, K.a. 74an Erromatar Inperioa izatera igaro zen.

Kaltzedonian izan zen 451n kristautasuneko laugarren kontzilio ekumenikoa, Kaltzedoniako kontzilioa. Apezpiku hiria izan zen.

Kosroes II.ak, sasanidarren erregeak, 602an hiria setiatu zuen, Maurizio I.a mendekatzeko asmoarekin. Horrela, hiria bereganatu eta Konstantinopolis mehatxatu zuen, Fokas enperadorearen agindupean zegoena.

## Ikus, gainera 
thumb
* Kaltzedonia mea
* Kaltzedoniako kontzilioa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Udalaren webgune ofiziala
Antonio Soraluze

**Antonio Soraluze** (Azkoitia, 1912ko uztailaren 1a - 1982ko uztailaren 1a), ezizenez ***Korta***, gipuzkoar aizkolari eta idi-probalaria izan zen.

## Bizitza 
Azkoitian jaio zen, aita Jose Soraluze aizkolaria zuela, eta Lasarteko Teresategi baserrian bizi izan zen. Etxean jokorako oilarrak ata ahariak eta probarako idiak prestatzen zituen.

Aizkora jokoan 1940 eta 1960 artean aritu zen. Kemen handiko aizkolaria zen, aizkora kolpe izugarria zuena. 1949an sekulako balentria egin zuen Markinako futbol zelaian: 1´39 metroko diametroa zuen *Arta-Goitiko-Pague* moztea. Desafioa bi ordu azpitik ebakitzea zen eta Kortak ordu bat, 47 minutu eta 13 segundo aski izan zuen. Sona handiko apustuak jokatu zituen garaiko aizkolari hoberenekin, hala nola Ignazio Orbegozo *Arria* eta Martin Garziarenarekin.

## Erreferentziak
Pirinioetako artzain txakur

**Pirinioetako artzain txakurra** Pirinioetako bertako ardi txakur arraza bat da. Arraza honen banaketa eremuak Euskal Pirinioak barruan hartzen ditu. Mota honetako txakurrak ohikoak dira Ipar Euskal Herriko artaldeak gobernatzen.

## Ezaugarriak 
Tamaina ertaineko txakurrak dira, biziak eta oso landatarrak.

Txakur hauen lana artaldeak gobernatzea da. Beste txakur batzuen kontua izan da artaldearen babesa: otso zein hartzen kontra Nafarroakom artzanoren zein Pirinioetako mendiko txakurren ardurapean geratu izan da tradizionalki.

Egun hala ere bai zaintza txakur gisa baita konpainiarako txakurra bezala onartuta dago.

## Arraza-izendapenak 
Nazioarteko Federazio Zinologikoak (NFZ), estatuen arabera antolatzen dituela arraza-jatorriak, onartua du Frantziako arrazen artean Pirinioetako artzain txakurra; bi aldaerarekin:

* Mutur motzeko Pirinioetako artzain txakurra 

* Ile luzeko Pirinioetako artzain txakurra.

## Begira 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Salomonen Tenplua

**Salomonen Tenplua** edo **Lehen Tenplua**, , *Bayyit Rīšōn*, Bibliaren arabera Salomon erregeak eraiki eta K.a. X. eta K.a. VI. mendeen artean egondako Jerusalemgo tenplua izan zen.

Eraikin honen Santutegiaren gelan Itun-kutxa gordea zegoen. Bibliaren arabera tenpluak eraikin erlijiotsu funtzioa izateaz gain israeldarren bilgunea ere vazen, bertan bilerak egiteko.

Neobabiloniar Inperioaren gudarosteak burututako Jerusalemgo setioan (k.a. 587) zehar Nabukodonosor II.a babiloniar erregeak suntsitu zuen.

Babiloniatarrek Jerusalem konkistatu ondoren erbesteratuak izandako israeldarrei azkenean beren jaioterrira itzultzeko baimena eman zitzaienean Bigarren Tenplua deritzona berreraiki zuten.
Berneray

**Berneray** (Eskoziako gaeleraz *Beàrnaraidh*) Eskoziako ipar-mendebaldean dagoen Kanpoko Hebridak uhartediko uharte bat da. 10,10 km2-ko azalera du eta bertan 136 pertsona bizi dira.

## Izena 
Uhartearen izenaren jatorria Antzinako Norvegierazko "Bjorn-en uhartea" izendapenean datza. Usadioz gaelera mintzalariek *Beàrnaraigh na Hearadh* ("Berneray Harriskoa") deitu izan dute, gehienbat inguruan dagoen *Beàrnaraigh Cheann Bharraigh* ("Berneray Barra Lurmuturrekoa") uhartetik ezberdindu asmoz, azken honi ingelesez *Barra Head* deitzen zaiolarik. Gaur egun gaelera hiztunek iparraldeko Berneray uhartea izendatzeko *Beàrnaraigh Uibhist* ("Berneray Uistekoa") gisa ere deitzen dute.

## Hizkuntza 
Uharte honetako biztanle askok ama hizkuntza gisa gaelera mintzatzen dute.

## Bitxikeria 
Angus MacAskill (1825-1863) erraldoiaren jaiolekua ere bada, ezizenez *Angus Mòr MacAskill* ("Angus Handia MacAskill"), *Giant MacAskill* ("Angus Erraldoia") eta *Black Angus* ("Angus Beltza"). Gizon hau bere garaian munduko gizon indartsuena bezala ezaguna zen, 23 urterekin bere garaiera handienera iritsi zen: 2,36 metro, bere pisua aldiz 190 kg-takoa zelarik. Zaldi bat, 1270&nbsp;kg-tako aingura bat edota 135&nbsp;kg-tako kupelak hainbat metrotan gora altzateko gai zen, bi hatzez 50&nbsp;kg-ko pisua igo eta hantxe goian hamar minutuz eskegita edukitzeko gaitasuna ere bazuen. 1863an 38 urte zituela hil zen.

## Hondartzak 
Uhartearen mendebaldeko hondartzak 3 milatako zabalera eta hainbat milatako luzera du, oso garbi eta bakartia denez, jendartean ospe handia du.

## Iruditegia 

Irudi:Pabbay and boat.jpg|Arrantzontzia, Berneray uhartearen mendebaldea eta Pabbay uhartea igaroz
Irudi:Berneray Seals.jpg|Bay's Loch
Irudi:Berneray Radio Station.jpg|Irrati estazioa
Irudi:Berneray Harbour.jpg|Berneray Harbour
Irudi:UK Berneray.PNG|Berneray uhartearen kokapen mapa

## Kanpo estekak 
* Berneray uharteko webgunea
Harris

**Harris** (Eskoziako gaeleraz *Na Hearadh*) Eskoziako ipar-mendebaldean dagoen Kanpoko Hebridak uhartediko uharte bat da. 19,84 km2-ko azalera du eta 2001eko erroldaren arabera 1.984 biztanle zituen. Bertako herririk populatuena Tarbert da, aldiz punturik garaiena Clisham mendian dago. Harris uharteko pertsona bati gaeleraz *Hearach* deitu ohi zaio.

Harris uhartea izenarekin Lewis eta Harris uhartearen eremu menditsuena deitu ohi da, aldiz, Lewis eremu lauena delarik.

## Iruditegia 

Irudi:Abhainnsuidhe (Amhuinnsuidhe) Castle.jpg|Abhainnsuidhe gaztelua
Irudi:Clisham.jpg|Clisham mendia
Irudi:The Hand on the Hill - geograph.org.uk - 32409.jpg|Harris uharteko mendiak

## Kanpo estekak 
* Harris uharteari buruzko informazioa
Digital object identifier

thumb|DOI logotipoa

***Digital object identifier*** (objektu digitalaren identifikatzailea), **DOI** laburtuta, URI identifikadoreen antzeko sistema da. DOI sistema erabiltzeko bide arrunta artikulu zientifikoei zenbaki zehatza ematea da, Interneten bidez edonork aurki dezakeena. Web orriek erabiltzen duten URL sistema ez bezala, DOI sistema ez da aldatzen denboraren poderioz: artikulua leku berri batean kokatzen badute informazioa bera izango da.

Identifikatzaile bakarra eta iraunkorra da argitalpen elektronikoetarako. Objektu digitalen (aldizkariak, artikuluak...) deskribapenari eta Interneten duten kokapenari buruzko informazioa ematen du, metadatuen bidez (egilea, titulua, argitalpen-datuak, etab.).

DOI batez ere aldizkari elektronikoetako artikuluei esleitzen zaie, baina baita liburuei, liburuen kapituluei, kongresuetako akta eta komunikazioei, softwareari, bideoei eta abarri ere.

## Sortzailea eta kudeatzailea 
Sistema hau *Corporation for National Research Initiatives* (CNRI) erakundeak sortu eta *International DOI Foundation* (IDF) erakundeak kudeatzen du.

## Adibideak 
`Fontes Linguae Vasconum` aldizkari akademikoak Maialen Fernandez Martinez ikertzailearen "Orixeren Mireio (1930). Literatura proventzalaren eta euskal literaturaren arteko zubia" artikulua fisikoki argitaratu zuen.

*Culturra navarra* webgunean eskuragarri dago artikulu horren PDF bertsioa eta argitaratuta dago artikuluaren DOI helbidea. DOI honen bidez arikulua identifikatu eta modu errazean aurki daiteke: https://doi.org/10.35462/flv135.9(https://doi.org/10.35462/flv135.9).

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* ISBN
* ISSN
* DOI
* URL
* URI

## Kanpo estekak 
* The Digital object identifier System
Doi (argipena)

**Doi** edo **DOI** hitzak adiera zenbait ditu:

* **doi**, zehatz edo neurrikoa, eta hortik eratorrita,
** doitze,
** doikuntza;
* **DOI**, digital object identifier, fitxategi digital bat identifikatzeko kode alfanumeriko bat;
* Doi, Japoniako abizen zenbait biltzen dituen transkripzioa.
ISSN

thumb|ISSNren logotipoa
**International Standard Serial Number** (Serie-argitalpenen Nazioarteko Zenbaki Normalizatua) edo **ISSN** periodikotasun zehatza duen argitalpenak identifikatzeko zortzi digituzko identifikatzailea da. Aldizkari, egunkari eta mota horrelako argitalpenak sailkatzeko erabiltzen dute liburutegi eta biltegiratze guneetan, eta askotan, bibliografia zerrendetan, liburuentzat ISBN (*International Standard Book Number*) erabiltzen den moduan.

Bere erabilera ISO 3297 arauak normalizatu zuen.

Egunkari, urtekako argitalpen (direktorioak, zerrendak, etab.), aldizkari zientifiko, aldizkari orokor, bilduma, webgune, datu-base, blog eta abarretarako eska dezake argitaratzaileak ISSNa.

## Nola sortzen da eta nola idazten da 
ISSN Nazioarteko Zentroak (ingelesez, The International Centre for the registration of serial publications – CIEPS edo ISSN International Centre) gobernu arteko erakunde bat da, argitalpen seriatuak eta baliabide jarraituak, inprimatuak zein linean, edozein gaitan, identifikatzea eta deskribatzea kudeatzen duena nazioartean. 2023ko azaroan, kontinente guztietako 93 herrialdek bat egiten zuten CIEPS zentroarekin. 

ISSNak zortzi zifra ditu (azkena kontrol-digitu bat da), eta ez du argitalpen seriatuaren identifikazioak besterik adierazten: ez du argitalpen-herrialdeak ez editoreak adierazten duten aurrezenbakirik. Nahitaez lotuta dago argitalpen seriatuaren izenburuarekin, eta titulua aldatzeak ISSN aldatzea ekar dezake. Izenburuak aldaketarik ez duen bitartean, ISSN mantendu egiten da, eta argitalpen seriatuaren faszikulu, bolumen edo iterazio bakoitzean inprimatu behar da.

ISSNa adierazteko beti ISSN akronimoa idazten da eta ondoren, lau digituko bi talde, gidoiaren bidez bereizita. Zortzigarren digitua, kontrol-digitua hain zuzen, 11. moduluko algoritmo baten arabera kalkulatzen du ISSN Nazioarteko Zentroak, aurreko 7 digituetan oinarrituta; zortzigarren kontrol-digitu hori “X” bat izan daiteke, konputazioaren emaitza “10” bada, anbiguotasunik gerta ez dadin. Argitalpen bera hainbat komunikabidetan argitaratzen bada, adibidez, gero eta ohikoagoa den bertsio inprimatua eta web bertsioa, bertsio bakoitzean dagokion ISSN erakuts daiteke, eta horiek bereizteko erabil daitezkeen informazio-elementu gehigarriak aipatu. Adibidez:

ISSN 1562-6865 (Online)

ISSN 1063-7710 (Print)

edo:

Online argitalpena: ISSN 1562-6865

Inprimatutako argitalpena: ISSN 1063-7710

ISSN zentroak honela arautu ez duen harren, online aldizkari askotan, ISSNe akronimoa erabiltzen dute ISSN elektronikoa adierazteko. Gutxiagotan, e-ISSN idatzita ikusten da.

## ISSN-L 
Hainbat mediotan (ISSN desberdinak) izanik ere, eduki bera duten serieko bertsio guztietarako identifikatzaile bakarra izateko, ISSN-L sortu zen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* ISBN
* DOI
* URI
* Handle sistema

## Kanpo estekak 
* ISSNaren web-gune ofiziala
PubMed

**PubMed** biomedikuntzaren artikuluen aipu eta laburpenak biltzen dituen MEDLINE datu-basean bilaketak egiteko sistema da. Estatu Batuetako Medikuntza Liburutegi Nazionalak (United States National Library of Medicine) kudeatzen du Entrez informazio sistemaren barnean. MEDLINEk mundu osoko 4.800 aldizkariak ditu 1966tik gaur egunera arte.

## Kanpo estekak 
* PubMed
Voy y vengo

**Voy y vengo** urtero ekainetik irailera Nafarroako Gobernuak Nafarroako herri desberdinetako jaietara jarritako gaueko autobus zerbitzua izendatzeko erabilitako izena da. Autobusak udalen eskaeren arabera jartzen dira eta herri desberdinak zeharkatzen dituzte merindadeetako hiriburuak erdigunetzat hartuta, Zangotza, Lizarra edo Tutera.

## Kanpo estekak 
*  Zerbitzuari buruzko oinarriak Nafarroako gobernuaren webgunean.
*  2010eko udako denboraldiari buruzko albistea Diario de Navarra egunkarian.
Urraka Santxitz Iruñekoa

**Urraka Santxitz Iruñekoa** (? &ndash; 956ko ekainaren 23a) Iruñeko infanta eta Leongo erregina ezkontidea izan zen.

## Biografia 
Aita Antso I.a Gartzeitz eta ama Tota Aznar zituen. 932an Ramiro II.a Leongoa ezkondu eta bi seme-alaba izan zituen:

* Antso, bere sasianaia zen Ordoño III.a Leongoa ordezkatu eta erregea izango zena
* Elbira

Hil zenean Oviedoko katedralean lurperatu eta idazkun hau egin zuten:

XVIII. mendean Burgosera eraman zuten eta egun galdurik dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Belémgo dorrea

**Belémgo dorrea** edo **San Bizenteren dorrea** () Portugalgo Lisboa hiriburuko Belém auzoan dagoen dorre bat da. Tajo ibaiaren iparraldeko ertzean dago, Belem auzoan.

## Historia 
Manuel I.a Portugalgoaren erregealdian eraiki zen. 1514an hasi ziren lanak, Francisco de Arruda arkitekto zela, baina Jeronimotarren monasterioa ondoan eraikitzen ari zen Diogo Boitaca arkitektoak bukatu zuen 1520an.

1983an UNESCO erakundeak gizateriaren ondare izendatu zuen.

## Ezaugarriak 
Manueldar estiloan eraikia dago, berez Erdi Haroko dorretxea da baina eragin islamiar nabaria du. Portugalgo artilleriadun lehenengotako gotorleku bat izan zen.

Bi egiturak osatzen dute eraikina: dorreak berak eta azpiko gotorlekuak. Gotorlekuak behatoki itxiak ditu erpinetan, bakoitza laranja aleen itxurako kupulaz ornitua.

Dorreak ere apaindura bikaina du, harrian landutako sokak, galeria irekiak, mozarabe estiloko dorreak eta ezkutu itxura duten almenak ditu. Elementu naturalistak ere ugariak dira, tartean errinozero bat, urrutiko aurkikuntzak sinbolizatzen dituena. Barnealdea ordea gotikoa da, eta oso soila.

Dorreak bost solairu ditu:
* Lehen solairua: Gobernadorearen Aretoa.
* Bigarren solairua: Erregeen Aretoa.
* Hirugarren solairua: Harrera gela.
* Laugarren solairua: Kapera.
* Bosgarren solairua: Terraza.

## Iruditegia 

Irudi:Lisboa Lisbon Lissabon.jpg|Dorrearen ipar-mendebaldea.
Irudi:Torre de Belem Fassade.jpg|Dorrearen barnealdea.
Irudi:Tour de Belem detail 1 082006.JPG|Behatokia.
Irudi:Belem.Torre03.jpg|Gotorlekuko harresia.
Irudi:BelemTower-IPPAR2.jpg|Galeriak.

## Kanpo estekak 
* Belém dorreari buruzko informazioa 
* Belém dorreari buruzko informazioa
Oneka Santxitz

**Oneka Santxitz** —— (? – 931ko ekaina) Iruñeko infanta eta Leongo erregina ezkontidea izan zen.

## Biografia 
Aita Antso I.a Gartzeitz eta ama Tota Aznar izan zituen. 925ean Alfontso IV.a Leongoarekin ezkondu eta bi seme-alaba izan zituzten:

* Ordoño, Urraka Fernanditzekin ezkondu zena
* Fruela

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Simon Newcomb

**Simon Newcomb** (Wallace, Kanada, 1835eko martxoaren 12a - Washington, DC, 1909ko uztailaren 11) kanadar-estatubatuar astronomo bat izan zen. Estatistikan eta ekonomian ere ekarpenak egin zituen. Zientzia fikziozko liburu baten egile ere bada.

## Bizitza 
Herri txiki bateko maisuaren seme izan zen eta etxeko hezkuntza jaso zuen gehien bat. Txikitatik kalkuluetarako trebezia aparta erakutsi zuen. Bera ere maisutzarako prestatu zen baina 1857 urtean kalkulugile moduan hasi zen erakunde astronomiko batean. Gerora, Harvard Unibertsitatean ikasketak egin eta matematika-irakasle izan zen *Naval Observatory* delakoan.

## Lanak 
Behaketa astronomiko ugariren egilea izan zen. Jardun horretan, probabilitatearen aplikazioak egin eta banaketa logaritmikoa aurkitu zuen. Halaber, muturreko datu edo *outlier* direlakoen problematikari buruz ere ikerketak egin zituen eta muturreko datuak baztertu baino, datu hauei pisu edo haztapen txikiagoa eman behar zitzaiela proposatu zuen.
Zuzen erreal

**Zuzen erreala**, **zenbakizko zuzena** edo **zenbakizko ardatza** zenbaki errealen multzoaren adierazpen geometriko bat da, non zenbaki arruntak nabarmen agertzen diren, uniformeki banatuta. Beheko irudia -9 eta 9 zenbakien arteko zenbaki arruntak besterik ez erakutsi arren, zuzenak zenbaki erreal guztiak barne hartzen ditu, zentzu bietan "mugarik gabe" jarraituz.

erdian|Zuzen erreala.

Zero zenbakiak, hots, jatorriak bi erdi simetrikotan banatuta dago. Goian erakutsitako zenbakizko zuzenean, zenbaki negatiboak gorriz adierazten dira eta positiboak morez.

erdian|400px|Zuzen erreala.

## Kanpo estekak
Antiziterako mekanismoa

**Antiziterako mekanismoa** antzinako mekanika gailu bat izan daitekela uste den objektu bat da. Kreta eta Zitera uharteen artean kokatzen den Antizitera uhartean zeuden Antzinako Grezia aroko itsasontzi baten hondoratze lekuan topatua izan zen. Ustez, K.a. 87. urtekoa litzateke, nahiz eta oraintxu burutu berri izan diren dataketa berrien arabera bere data K.a. 150 eta K.a. 100. urte bitartean legoke.

## Ikerketak 
Ezagutzen den lehenbiziko engranaje bidezko mekanismoetako bat da, ustez planeten mugimenduak jarraitzeko eraikia legoke. Burututako berreraikitze ezberdinen arabera, engranaje diferentzialak erabiliko lituzkeen mekanismoa da, hau zeharo harrigarria da, ezagutzen diren mekanismo mota hauen lehengo urratsak XVI. mendekoak baitira.

Derek J. de Solla Price (1922-1983) ikerlariak burututako hasierako ikerketen arabera, gailu hau eguzkia eta ilargiaren kokapenak zodiakoan ezartzeko gai litzateke, nahiz eta ondorengo ikerketek gailu hau askoz ere "buruargiagoa" zela azalduarazi.

## Iruditegia 

Irudi:NAMA Machine d'Anticythère 1.jpg|Antiziterako mekanismoa zatia
|X izpiez ikusia
Irudi:Antikythera mechanism.svg|Antiziterako mekanismoaren egitura
Irudi:DerekdeSollaPrice.jpg|Derek John de Solla Price ikerlaria Antiziterako mekanismoaren kopia bat duela

## Kanpo estekak 
* Antiziterako mekanismoaren proiektuaren webgunea
Maria Foixkoa

**Maria Foix eta Trastamarakoa** (Carcasona, 1452 &ndash; Casale, 1467) Nafarroako infanta eta Frantziako noblea izan zen.

## Biografia 
Aita Foixko konde eta Bearnoko bizkondea zen Gaston IV.a Foixkoa eta ama Leonor I.a Nafarroakoa zituen.

1465ean Gilen VIII.a Montferratokoa italiar markesa ezkondu eta bi alaba izan zituen:
* Joana (1466 &ndash; 1490), Ludovico II.a Saluzzokoa ezkondu zuena.
* Lucrezia (1468 &ndash; 1508), Reinaldo Estekoa ezkondu zuena.

## Kanpo estekak
Linfa

**Linfa** likido organiko koloregabea eta gardena da, odol-plasmaz eta leukozitoz osatua, odolaren antzera ornodunen gorputzean zehar zirkulatzen duena, hodi linfatikoetatik.

Linfaren osagai nagusiak odol-plasma eta linfozitoak dira (hauetatik datorkio izena). Jakina denez, linfozitoak leukozito mota bat dira. Odolaren aldean, linfak ez du eritrozito edo plaketarik baina, odolaren antzera, gatzatu daiteke (fibrinogenoa baitu).

Linfak hodi kapilarretatik ihes egiten duen plasma bereganatzen du, zelulen arteko eremu txikian. Plasma ez ezik, baita eremu interstizial horretan dauden substantziak ere (proteinak, zelulen metabolismoaren hondakinak...) hartzen dituzte linfa-kapilarrek. Kapilar txiki horiek sistema linfatikoaren hodi handiekin lotzen dira, eta hauek, haien ibilbidearen bukaeran, bat egiten dute hainbat zainekin (hots, linfak odolarekin nahasten bukatzen du).

Bolumenari dagokionez, odolaren baino askoz urriagoa da (gizakiarengan 1-2 l. linfa daude, odolaren 5 litroen aldean).

Ornodunengan, linfa sistema linfatikoan zehar zirkulatzen du gorputz osotik. Sistema linfatiko horrek gongoil linfatiko izeneko egiturak ditu, linfozito ugari dituztenak, immunitate-sistemaren jardueran zeregin oso garrantzitsua burutzen dutenak. Gongoil linfatikoak lepoan, besopeetan eta izterrondoan daude, batez ere. Bakterioek edo birusek linfa infektatzen dutenean, gongoil linfatikoak handitu eta gogortu egiten dira.

Odolaren aldean, linfak ez du bihotz bezalako organo bultzatzailerik; muskuluen uzkurtze-mugimenduak eta aldameneko arterien pultsazioek eragiten dute linfaren zirkulazioa.

## Kanpo estekak
Machair

[thumb|250px|[Berneray uharteko *machair* bat, Kanpoko Hebridak.]]
[thumb|250px|[Berneray uharteko *machair* bat.]]

***Machair*** edo ***machar*** (euskarazko ahoskera: *maker*) gaelerazko izen bat da, Eskozia eta Irlandako kostaldean ohikoa den lurralde lau eta oparoa izendatzen duena. Kanpoko Hebridak uharteetan erabili ohi da, bereziki. Bi *machair* mota daude:

* Larre edo belardi hondartsu mota bat, nekazaritzarako ereingarria dena, leku heze eta haizetsuetan egon ohi dena.
* Hondartza baten lursail hondartsua eta zingira baten lursaila egon ohi den lur eremua.

Bi kasuetan, *machair* lurraldea antzina hondartza izandako lursaila da, gerora itsas mailaren jaitsieraren ondorioz lur garaiago batean gelditu dena.

*Machair* lursailak emankorra baldin bada, duen oskol kopuruari zor dio, sarritan %&nbsp;90eko kopurua gainditzen baitu. Haizeak hondar hori lur lehorraren barrenera barneratzen du, eta horrela larreen emankortasuna hobetzen.

*Machair* lursailek ekologiaren ikuspegitik arreta berezia jaso dute, ekosistema berezi-berezia osatzen baitute. Lore espezie arraroen kokalekua izan litezke, adibidez spiranthes eta orkidea landareak egon ohi dira. Hegazti espezie ugariren bizileku ere izan ohi dira, esate baterako giloi, burugorri, txirri arrunt, bernagorri arrunt eta txirritxo handiak bertan ibili ohi dira. Intsektu bitxien bizileku ere bada. *Machair* lurralde batzuk galtzeko arriskuan daude, itsas mailaren igoerak eta inguruko hondartzen turismorako eta aisialdirako ustiapenak sortutako higaduraren ondorioz.

## Ikus, gainera 
* Kare-larre

## Kanpo estekak
Cape Breton uhartea

**Cape Breton uhartea** (; ; mikmakeraz *Únamakika*; Kanadako gaeleraz *Eilean Cheap Breatuinn*) Kanadako Eskozia Berria probintziako uharte handi bat da. Bertako lehenbiziko biztanleak mikmak indiarrak izan ziren. XVII. mendean Frantzia eta Ingalaterraren arteko gatazka gunea izan zen. 

1713ko Utrechetko Itunen ondoren, Frantziako Koroak galdu egin zituen Ternuako eta San Laurendi golkoko eskubideak, eta arrantzale euskaldunak samaldan heldu ziren Cape Bretonera. Bertan hartu zuten aterpe 1750eko hamarkada arte.  

1755etik aurrera lehenbiziko eskoziar emigranteak bertaratu ziren: 1800erako bertako komunitate nagusia bilakatu ziren; gerora, bertako biztanleria beste jatorrietako emigranteekin osatuz joan zen. Egun, oraindik gaeleraz mintzatzeko gai diren biztanle batzuk daude.

## Kanpo estekak 
* Bretainiar Lurmuturreko probintziaren webgunea 
* Bretainiar Lurmuturra Uharteko Ondarean Elkartea
Reimerswaal

**Reimerswaal** () Herbehereetako Zeelanda probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 21.450 biztanle zituen.

## Herriak 
Reimerswaal honako herriek osatzen dute:

|}

## Ikus, gainera 
* Zeelanda

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Tiree

**Tiree** (Eskoziako gaeleraz *Tiriodh*) Eskoziako ipar-mendebaldean dagoen Barruko Hebridak uhartediko uharte bat da. 78,34 km2-ko azalera du eta bertako udalerririk populatuena Scarinish da.

## Hizkuntza 
Tiree uharteko gaelera hiztunen kopurua 2001eko erroldaren arabera %48,6-ekoa da, Skye uharteko eremu batzuk kendurik, Barruko Hebridak uhartediko kopuru orokorraren gainetik dago.

## Iruditegia 

Irudi:Traigh Bail, Tiree - geograph.org.uk - 7983.jpg|Traigh Bail badia
Irudi:Tiree, Balephuil Bay.jpg|Balephuil badia
Irudi:Airport complex Tiree.jpg|Aireportua
Irudi:Scarinish Harbour - geograph.org.uk - 42321.jpg|Scarinish

## Kanpo estekak 
* Tiree uharteko webgunea
Moontide

***Moontide*** 1942ko filma da, izen bereko eleberriaren egokitzapena. Fritz Langek lau egun besterik ez zuen eman proiektu honetan, Archie Mayok ordezkatu baitzuen ekoizleek horrela erabakita. Handik gutxira Langek 20th Centurykoekin zuen kontratua bertan behera laga zuen.

## Argumentua 
Bobok mozkorra behin pasatuta, lagun bat hil duelako susmoa dauka. Handik gutxira Anna bere buruaz beste egiten saiatuko da, baina Bobok uretatik aterako du hil baino lehenago, eta neskarekin joango da bizitzen.
## Aktoreak 
* Jean Gabin ... Bobo
* Ida Lupino ... Anna
* Thomas Mitchell ... Tiny
* Claude Rains ... Nutsy
* Jerome Cowan ... Frank Brothers doktorea

## Kanpo estekak 
*  ***Moontide*** **IMDb** atarian
Merkataritza zuzenbide

start=0|thumbtime=32|thumb|Merkataritza sozietateen arteko ezberdintasunak ulertzeko bideoa.
Zuzenbidean eta merkataritzan, **merkataritza zuzenbidea** merkatariak eta horiek egiten dituzten merkataritzako egintzak arautzen dituen zuzenbide pribatuaren adarra da. Horren baitan, enpresaburu eta merkataritza sozietateak (kooperatibak, sozietate anonimoak, erantzukizun mugatuko sozietateak, etab.) eta hauen arteko harremana eta jarduera (aseguruak, garraio-kontratuak) arautzen ditu. Historian, zuzenbide zibilaren merkataritzako egintzak erregulatzeko zurruntasunak eragin zuen merkatarientzako zuzenbide bereziaren sorrera. Egun, erabat bereizirik dauden zuzenbide arloak dira eta merkataritza zuzenbidea funtsezkoa da merkatu ekonomian enpresaren jarduera erregulatzeko.

## Kanpo estekak
Koudekerke

**Koudekerke** Herbehereetako Zeelanda probintziako Veere udalerria osatzen duten herrietako bat da. 2010eko erroldaren arabera 3.400 biztanle inguru zituen.

Veere osatzen duten herrien artean jendetsuena da, eta 1997ra arte, udalerri independentea izan zen.

## Kokapena 
Herriak honako mugakideak ditu: Vlissingen hegoaldean, Dishoek mendebaldean, Biggekerke ipar-mendebaldean, eta Middelburg ekialdean.

## Ikus, gainera 
* Veere

## Kanpo estekak
Integralaren sinbolo

eskuinera|thumb|100px|Integralaren sinboloa edo ikurra.

Matematikan, integrala adierazteko ''''* sinboloa edo ikurra erabiltzen da.

Integral mugagabeen notazio modernoa *Leibniz*ek ezarri zuen 1675. urtean. *Summa* adierazteko (latinez, "batuketa" edo "guztira"), "∫", **integralaren sinboloa** sortu zuen S luzanga hizkia erabiliz. Integral mugatuaren notazio modernoa, integralaren sinboloan beheko eta goiko borneak dituena, Joseph Fourierek erabili zuen lehenengo aldiz Frantziako Akademiaren *Mémoires'' lanean, 1819–20 inguruan; lan hori bere 1822ko liburuan berrargitaratu zuen.
 
Arabiera modernoaren matematika-notazioan, eskuinetik ezkerrera idazten denez gero, integralaren sinbolo alderantzikatua 22px erabiltzen dute.

 sinboloa U+222B da Unicode kodean, `\int` LaTeX kodean. HTML kodean, honela idazten da: `∫` (idazkera hamaseitar), `∫` (idazkera hamartar) eta `∫` .

 sinboloa hizkuntzalaritzako  sinboloaren oso antzekoa da, baina ez ditugu nahasi behar.

Honako sinbolo hauek zerikusia dute:  (integral bikoitza, U+222C),  (integral hirukoitza, U+222D),  (inguru-integrala, U+222E),  (gainazal-integrala, U+222F), eta  (bolumen-integrala, U+2230).

## Erreferentziak eta oharrak 
## Bibliografia 
* 

## Kanpo estekak 
* http://www.fileformat.info/info/unicode/char/222b/index.htm
Sauzon

**Sauzon** (bretainieraz *Saozon*) Morbihan departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da. Belle-Île uhartean kokatzen da.
thumb|280 px|Airetiko ikuspegia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Séglien

**Séglien** (bretainieraz *Saozon*) Morbihan departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.

## Kanpo estekak
Zoutelande

**Zoutelande** Herbehereetako Zeelanda probintziako Veere udalerria osatzen duten herrietako bat da. 2010eko erroldaren arabera 1.509 biztanle zituen.

1997ra arte, udalerri independentea izan zen.

## Ekonomia 
Zoutelanden hainbat hotel eta turismoarekin zerikusia duten hainbat enpresa daude. Horrez gain, uda garaian hainbat etxe alokatzen zaizkie kanpotik etorritako ehundaka turistei.

## Ikus, gainera 
* Veere

## Kanpo estekak 
*  Herriari buruzko informazioa.
Halifax (Eskozia Berria)

**Halifax** Kanadako Eskozia Berria probintziako hiriburua da. Udalerriak 403.131 biztanle zituen 2016an, 316.701 Halifaxeko portuan zentratutako hiri-eremuan. https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=E&Geo1=POPC&Code1=0348&Geo2=PR&Code2=12&Data=Count&SearchText=halifax&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=All&TABID=1

## Historia 
Halifax britainiarrek Bostongo ebakuazio egunaren ondoren (1776ko martxoaren 17a) zuzendu ziren hirira izan zen. Ekintza hori Bostongo setioaren barruan sartzen da, eta aldi berean, Estatu Batuen Independentzia Gerraren atal bat da.

1917ko abenduan, bi itsasontzik talka egin zuten hiriko portuan, eta leherketa handi bat eragin zuten.

1996an, gobernu probintzialak udal-gobernu guztiak batu zituen Halifax konderriaren barruan, Halifax Regional Municipal HRM sortzeko. Eskualdeko udalerri horrek 200 komunitate indibidual inguru hartzen ditu, eta, gainera, Dartmouth eta Bedford hiriak hartzen ditu. 2001ean, HRMk 359.111 biztanle zituen (Haligonians).

## Klima 

## Halifaxtar ezagunak 
* Amelia Clotilda Jennings (?-1895), idazlea.
* Charles Brenton Huggins (1901-1997), medikua.
* Viola Desmond (1914-1965), enpresaburua.
* Jill Saulnier (1992-), izotz hockey jokalaria.

## Hiri senidetuak 
Halifax ondorengo hiriekin senidetuta dago:

* 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Halifaxeko udal gobernuaren webgunea 

thumb|ezkerrera|400px|Hiriaren ikuspegia.
Fredericton

**Fredericton** Kanadako Brunswick Berria probintziako hiriburua da. 2006. urteko azken erroldaren arabera, hiriak 50.535 biztanle inguru ditu.

## Klima 

## Hiri senidetuak 
Fredericton ondorengo hiriekin senidetuta dago:

* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Frederictongo udal gobernuaren webgunea 

thumb|ezkerrera|400px|Brunswick Berriko Legebiltzarra.
Anders Nicolai Kiær

**Anders Nicolai Kiær** (Drammen, 1838ko irailaren 15a – Oslo, 1919ko apirilaren 16a) norvegiar estatistikari bat izan zen, nabarmena Norvegiako estatistika erakunde nazionala sortzeagatik 1876 urtean, gerora beste herrialdeetako estatistika-erakundeak sortzeko eredu gisa hartu zena. Lan horretan, laginetan oinarrituriko inkestak egin eta bere emaitzak zehaztasunez azaltzeagatik, errorearen neurri batekin batera, nabarmendu zen.
Irabazteko asmorik gabeko erakunde

**Irabazteko asmorik gabeko erakundea** edo **irabazi-asmorik gabeko erakundea**, bere superabitaren dirua jabeen edo akziodunen artean banatu beharrean bere helburuetarako erabiltzen duen erakundea da. Irabazteko asmorik gabeko erakundeen adibide ditugu ongintzako erakundeak, mutualitateak, sindikatuak edota fundazioak. Gobernu gehienek eta gobernu erakunde gehienek betetzen dute definizio hori, baina herrialde gehienetan bestelako erakundetzat hartzen dituzte, eta ez dituzte irabazteko asmorik gabeko erakundetzat zenbatzen. Herrialde gehienetan, irabazteko asmorik gabeko erakundeak salbuetsita daude errentaren gaineko zerga eta ondasunen gaineko zerga ordaintzetik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Irabazteko asmorik gabeko erakundeei buruzko maiz egindako 100 galdera
Coma Pedrosa

**Pic de Coma Pedrosa** (2942 m) Pirinioetako mendia da; Andorrako tontorrik altuena da. La Massana parrokian dago, frantses estatuko mugatik hurbil, beraz Okzitaniarekiko mugatik hurbil.

## Izenaz 
**Coma Pedrosa** toponimoaren aldaera bat (**Comapedrosa**) ere ikus daiteke zenbait iturritan, katalanezkoak barne; generikoarekin ere aldaera bat topa daiteke: *Pic Alt de*, bai batekin bai bestearekin.

Aldiz, Andorrako gobernuak bere kartografia ofizialean "Pic de Coma Pedrosa" hobesten du.

## Ibilbidea 
Errepidez Andorra la Vella-la Massana-Arinsal bidea egin eta gero ezkerretara jo eta izen bereko eski estaziora heldu beharrean, aurrera segi eta tunel baten azpitik pasatuko dugu. GR 11 hartuko dugu; la Massana eta Vall Ferrerako aterpearen (Pallars Sobirà) arteko zatian gaude.

Ibiliz hasita mendiaren izen bera duen erreka (*riu de Coma Pedrosa*) gorantz segituko dugu, mendebaldera. Escaleseko basoko zubira (1785 m) helduko gara (30 min). Coma Pedrosako lepoaren ezkerrean izen bereko aterpea (2220 m) dago; urte osoan zehar zainduta dago (ordubete eta 25 min). Irteerarik ez dagoela dirudienean (2635 m) ipar-ekialderantz jo behar dugu, errekaren beste aldera pasatuta (ordubete eta 55 m); oraindik GR 11ren bidetik gabiltza. ''Bassa de l'Estany Negre* izeneko aintzira txikia pasatu eta gero GRa utzi eta eskuinetara joko dugu (2 ordu eta 20 min); marka hori batzuen laguntza dugu eta *Estany Negre'' bigarren lakuaren gainetik (bere ekialdetik eta ekialderantz jota) pasatu ostean zatirik gogorrena geratzen zaigu, harrien artean. Mendilerrora heldu ondoren (2 ordu eta 35 min) ipar-ekialderantz segituko dugu tontorrera heldu arte (3 ordu eta 10 min).

## Jakingarriak 
[thumb|ezkerrera|280px|**Coma Pedrosa** [Arinsaletik.]]
Mendebalderantz izan ezik (Baiau mendia hurbil baitu) oso ikuspegi zabalak eskaintzen ditu: Pica d'Estats, Montcalm, Cassamanya, Andorrako haran batzuk...

Negu gorrian eta elur kantitate handia dagoenean ez da gomendagarria joatea, bestela teknikoki urte osoan zehar igoera ez da bereziki zaila, desnibelagatik gogorra bada ere. Goi mendi giroko igoera polita da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* GR 11
* Andorra

## Kanpo estekak 
*     *Parc Natural Comunal Valls del Comapedrosa*.
*  Lurralde Antolaketarako Ministerioko Kartografia arloa. Mendirako ''Mapes muntanyes d'Andorra* edota *Mapa topogràfic 1:50.000* kontsulta daitezke.
*  Fitxa osoa *Agrupació Excursionista Catalunya'' elkartearen webgunean.
Kutturlio arrunt

**Kutturlio arrunta** (*Galerida cristata*) alaudidae familiako hegazti paseriformea da, Eurasiako eskualde epel gehienetan, Portugaldik Txinako ipar-ekialde eta Indiako ekialderaino, eta iparraldeko Afrikan, Nigerreraino, bizi dena.

**Kutturlio arrunta** espezie ez-migratzailea da, eta bere izaera sedentarioa argi erakusten du Britainia Handira noizbehinka bakarrik heltzeak, Frantziako iparraldean hazi arren.

Hegazti arrunta da lur zabal eta lehorretan eta laborantza eremuetan. Habia lurrean jartzen du, bi edo hiru arrautza erruteko. Bere elikagaiak belar haziak eta intsektuak dira; bigarrenak, bereziki, ugalketa garaian.

Moko ertain-zorrotza eta gandor antzeko kalpar nabaria ditu. Hegaldian hegape gorrixkak edo krema kolorekoak erakusten ditu. Gorputzean kolore mimetikoak ditu nagusiki: arre-grisaxka gainetik eta gris-zurixka azpitik, marra finekin bularrean. Bere abestia gozoa eta doinu anitzekoa da.

Arreta handia behar da subespezie asko dituen kutturlio hau bere familia bereko beste espezie gertuetatik bereizteko, espezieak elkarrekin bizi diren guneetan. Sartaldean **kutturlio mokolabur**raren (*Galerida theklae*) oso antzekoa da eta Indiako sartaldean **kutturlio malabar**raren (*Galerida malabarica*) oso antzekoa.

## Erreferentziak
Kutturlio mokolabur

**Kutturlio mokolaburra** (*Galerida theklae*) alaudidae familiako hegazti paseriformea da, Iberiar penintsulan, iparraldeko Afrikan eta Sahara azpiko Afrikan (Senegaletik Somaliara) bizi dena.

Hegazti arrunta da bizi den tokietako lur zabal eta lehorretan, sarritan toki garai samarretan. Habia lurrean jartzen du, bitik seira arteko arrautza erruteko. Bere elikagaiak belar haziak eta intsektuak dira; bigarrenak, bereziki, ugalketa garaian. Espeziea sedentarioa da.

Hegatxabal arruntaren (*Alauda arvensis*) antzekoa da baina zertxobait txikiagoa eta zutitzen duen gandor antzeko kalpar luzea du. Hegatxabala baino grisaxkagoa da eta ez ditu hegaletan eta buztanean hark dituen ertz zuriak.

Nahiko zabalduta dagoen kutturlio arruntaren (*Galerida cristata*) oso antzekoa da. Hala ere, bera baino txikiagoa eta grisaxkagoa da eta mokoa laburragoa eta kalparra xumeagoa du. Hegaldian hegape grisak erakusten ditu, ez gorrixkak kutturlio arruntak bezala. Gorputzean kolore mimetikoak ditu nagusiki: arre-grisaxka gainetik eta gris-zurixka azpitik, marra finekin bularrean, kutturlio arruntarenak baino lodiagoak eta nabarmenagoak.

Sexu bien banakoak antzekoak dira eta hazita dauden banakoen gorputzaren tamaina 15 eta 17 cm bitartekoa izaten da.

Bere abestia gozoa eta doinu anitzekoa da; kutturlio arruntarena baino leunagoa eta tonu gehiagokoa.

## Erreferentziak
Dupont hegatxabal

thumb|*Chersophilus duponti duponti *
**Dupont hegatxabala** (*Chersophilus duponti*), **Portugalgo pirripio** izenez ere ezaguna, alaudidae familiako hegazti paseriformea da, iparraldeko Afrikan (Aljeriatik Egiptoraino), Iberiar Penintsulan eta Frantzian bizi dena.

## Taxonomia 
Dupont hegatxabalak azpiespezie bi ditu:
* *Chersophilus duponti duponti*. Europan eta ipar-mendebaldeko Afrikan bizi dena.
* *Chersophilus duponti margaritae*, ipar-ekialdeko Afrikan bizi dena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Txoriandre arrunt

**Txoriandre arrunta** (*Calandrella brachydactyla*) alaudidae familiako hegazti paseriformea da, hegoaldeko Europan, ipar-mendebaldeko Afrikan eta Asiako eskualde epeletan (Turkiatik hegoaldeko Errusia eta Mongoliaraino) bizi dena.

## Taxonomia 
Txoriandere arruntak 11 azpiespezie ditu:
* *Calandrella brachydactyla artemisiana*
* *Calandrella brachydactyla brachydactyla*
* *Calandrella brachydactyla cinerea*
* *Calandrella brachydactyla dukhunensis*
* *Calandrella brachydactyla eremica*
* *Calandrella brachydactyla hermonensis*
* *Calandrella brachydactyla hungarica*
* *Calandrella brachydactyla longipennis*
* *Calandrella brachydactyla orientalis*
* *Calandrella brachydactyla rubiginosa*
* *Calandrella brachydactyla woltersi*

## Erreferentziak