Korrika

**Korrika** euskararen alde Euskal Herrian zehar lasterka egiten den ekimen erraldoia da, arineketan egiten den manifestaldi baten modukoa. Pertsona helduen euskalduntzea eta alfabetatzea zeregina daukan AEK erakundeak antolatzen du, hainbat euskaltegi elkartzen dituena. Euskararen aldeko kontzientzia suspertzea eta euskaltegien eguneroko lana indartzeko dirua biltzea ditu helburu.

Bi urtez behin egin ohi da eta 11 egun inguru behar izaten du lurralde guztia zeharkatzeko. Urtero ibilbidea aldatu egiten da, baina beti 2.300 kilometro inguru izan ohi da. Ateratzen denetik amaitu arte, lekukoa eskutik eskura, herriz herri aldatzen joaten da, baina martxa ez da inoiz geratzen, ez gauez ezta egoera klimatologiko txarrengatik ere. Lekuko horren barruan, euskaldun ezagun batek Korrika helmugara iristean idatzi eta irakurriko duen mezua gordetzen da, ordura arte sekretupean gordetzen dena.

Lehen Korrika 1980an egin zen; eta 2019. urtean 21. ediziora iritsi zen. 22. KORRIKA, aldiz, atzeratu behar izan zen koronabirusak eragindako pandemiaren eraginez. 2022an martxoaren 31tik apirilaren 10a arte izan zen.

1999tik aurrera, Euskal Herritik at ere Korrika ekimenak burutzen dituzte, atzerrian bizi diren euskaldunek edo euskal diasporako kideek bultzatuta. 2022an mundu osoko 45 hiritan antolatu zuten.

## Egitura 
[thumb|250px|21. Korrikaren lekukoa, [Milafrangan (Lapurdi).]]
Martxaren buruan, lekukoa duen pertsona joaten da. Kilometro oro, lekukoa erakunde edo pertsona zehatz batzuek eramaten dute. Erakunde edo pertsona horiek kilometroa "erosi" egiten dute, euskararen aldeko erakundeak ekonomikoki laguntzeko. Lekukoa Korrikaren lehen ediziotik gordetzen den zur tailatuzko makila eta ikurrina dira.

Testiguaren atzean, martxaren burua osatzen da, non urte bakoitzeko leloa dakarren pankarta ikus daitekeen. 2005ekoa, 14. Korrikan, *Euskal Herria euskalduntzen. Ni ere bai!* izan zen; 2007koa, berriz, *Heldu hitzari, lekukoari, elkarlanari, euskarari, herriari*. 2009koa, 16. Korrikan, *Ongi etorri euskaraz bizi nahi dugunon herrira*. Pankarta horren atzean gainerako jendea biltzen da, musikarekin lasterka.

## Lekukoa 
thumb|Korrikaren ikurra den lekukoa.thumb|250px|Remigio Mendiburu artistak diseinatu eta egin zuen 1980. urtean. 1988 arte pieza hura ibili zen Korrikan.Testigua edo Korrikaren lekukoa, eskuz esku doan makila Remigio Mendiburu artistak diseinatu eta egin zuen 1980. urtean. 1988 arte pieza hura ibili zen Euskal Herrian barrena. 1988az geroztik, Juan Gorriti eskultoreak eginiko kopia da herriz herri dabilena.

Remigio Mendibururen artelana, 1980ko Korrikaren lekukoa alegia, Donostiako San Telmo Museoaren erakusketa iraunkorrean dago ikusgai, "modernitatearen hasiera" deritzon atalean.

## Korrikaren edizioak 
Hona hemen edizio bakoitzeko datu garrantzitsuenak taula batean laburbilduta:

## Luzera 
## Abestiak 
## Ziberkorrika 
Honetaz gain, Korrikarekin batera Ziberkorrika izeneko ekimena ere garatzen da. Munduko txoko desberdinetatik *ziberkilometroak* erosten dituzte, interneten Korrika birtual eta paralelo bat osatuz.

## Arabako Errioxako Korrika 
280px|thumb|*Hala Bedi.eus* - "Korrika takoiekin" artikuluari laguntzeko argitaratutako argazkia.
Arabako Errioxako kuadrillan antolaturiko ekitaldia da, Korrika bertatik pasatzen ez denean burutzen dena. AEK-k Korrikaren ibilbidean Arabar Errioxa bazterrean utzi zueneko haserreak eraginda hasi zen egiten protesta gisa. 2013an izan zuen lehenengo ekitaldia eta ondoren 2017koa eta 2022koa etorri ziren.

## Korrika atzerrian 
Atzerrian dauden euskaldunek ere antolatu izan dituzte Korrikak. Lehenengo aldia 1999an izan zen eta Bartzelona eta Londresko euskaldunek antolatu zituzten. Urtetik urtera gero eta gehiago izan dira horrelako ekintzak. 2017an esate baterako honako leku hauetan egin zen:
* **Ameriketan:** Buenos Aires, Chicago, Santiago Txile, Lima, Sao Paulo, Mexiko Hiria, Washington, Necochea, Montreal, New York, Boise, La Plata, La Habana
* **Asian:** Nepal
* **Europan:** Banyoles, Bartzelona, Bordele, Brno, Brusela, Budapest, Cork, Dublin, Edinburgo, Grezia, Helsinki, Madril, Leipzig, Liverpool, Londres, Marseilla, Paris, Szeged, Venezia, Mallorca, Valentzia, Toulouse, Bristol, Bukarest, Wroclaw, Kopenhage eta Munich.
* **Ozeania:** Sydney, Melbourne, Noume

## Antzeko beste ekimen batzuk 
Ideia bera hartuta, beste herrialde batzuetan Korrikaren gisako ekimenak antolatzen dituzte:

* Katalan Herrietan, **"Correllengua"** izeneko lasterketa antolatzen dute urtero, 1993az geroztik.
* Okzitanian, "La Passem". 2018an antolatu zen lehen aldiz.
* Arango haranean, araneraren aldeko **"Corsa Aran per sa lengua"**, 1993tik.
* Galizian, galizierazko ekimen baliokidea **"Correlingua"**, 2000tik.
* Bretainian, **"Ar Redadeg"**, 2008an lehenengo aldiz antolatua.
* Irlandan, **"Rith"**, lehen aldiz 2010ean, gaelikoa bultzatzeko.
* Galesen, **"Ras yr Iaith"**, 2014. urtetik hona.
*Korsikan, "**Currilingua**" antolatu zen lehenengoz 2021ean, Korsikera bultzatzeko.
*Alsazian ere bai. izeneko diska bat kaleratu zuten hainbat taldek: Kuraia, Apurtu, Sagarroi, Skunk eta Apoa, Anti-Régimen, Fishotz Ruido, Izaera, Fermin Muguruza eta Xabi Strubell, L´ombre Raya, Oztopoka, Joxe Ripiau, Jeremiah Johnson, Baldin Bada, Minxoriak, Dut, Kortatu eta irakasleak. *Bonus track* gisa Afrikaren *Ni ere bai!* kanta ofiziala zegoen.
* **Bidaia intimoak:** Korrikaren 16. ekitadirako Jon Maia bertsolariak *Bidaia intimoak* dokumentala filmatu zuen. Jatorria edozein dela ere euskarara etortzeko egindako bidaia egin duten guztiak omendu nahi izan zituen. Lau pertsonaren bizipenak kontatzen dira, beraiek euskarara egindako bidaiaren nondik norakoak, barru sentipenak, bidaiak eman diena...

## Sariak 
Sari hauek jaso ditu Korrika-k:

* 2024: Ibilbideari Elkar saria. Korrikari eta AEKri.

## Iruditegia 
### Korrikaren osagaiak 

Fitxategi:Korrika-11 lekukoa Azkue.jpg|Korrikaren lekukoa.
Fitxategi:70121-20 Korrikaren ibilbidea.svg|Korrikaren ibilbidea (irudian, 20. ediziokoa).
Fitxategi:EWKE Korrika 2017 b7.jpg|Korrikaren furgoneta, atzetik korrikalariak.
Fitxategi:EWKE Korrika 2017 01.jpg|Puntu kilometrikoa.
Fitxategi:21. KORRIKA Gasteizen- amaiera ekitaldia.jpg|Korrikaren amaierako ekitaldia. Bertan lekukoan eraman den mezua irakurtzen du egileak.

### Argazkiak 

Fitxategi:Korrika 4 (5102077497).jpg|4. Korrika **Iruñean**.
Fitxategi:Korrika 12. (6714960561).jpg|12. Korrika **Donostiako** kaleetan, euripean.
Fitxategi:Korrika 16 amaiera festa.jpg|16. Korrikaren amaikerako jaialdia **Gasteizen**.
Fitxategi:Korrika 18 Baionan.jpg|18. Korrika **Baionan**.
Fitxategi:Korrika 2015, Bilbo, Euskal Herria.jpg|19. Korrika **Bilbon**.
Fitxategi:JimenoJurioKorrika1993Argia.jpg|Jimeno Jurio historialaria (1983)
Fitxategi:Korrika 3 (1983) Amurrio Urduña (8530070447).jpg|3. Korrika Amurrio eta Urduña artean.
Fitxategi:Korrika 6 (1989) Aiaraldea (8538086439).jpg|6. Korrika Aiaraldean (Araba).
Fitxategi:Soraluze 15 Korrika 2007 testigo.jpg|15. Korrika Soraluzen (Gipuzkoa).
Fitxategi:16a edicion de la Korrica (3 de abril de 2009).jpg|16. Korrika Uribe Kosta aldean (Bizkaia).
Fitxategi:Km 1966 de la 16 edicion de la Korrika.jpg|16. Korrika Erromo eta Leioa artean (Bizkaia).
Fitxategi:Korrika 20 Aretxabaletan 2017.jpg|20. Korrika Aretxabaletan (Gipuzkoa).
Fitxategi:Korrika Lasarte 3.jpg|20. Korrika Lasarte-Orian, Pirritx, Porrotx eta MariMotots lekukoa eramaten (Gipuzkoa).
Fitxategi:Korrika 2017 Landa Marieta 01.jpg|20. Korrika Landa eta Marieta artean (Araba).
Fitxategi:Korrika 2019 zangoza.jpg|21. Korrikaren furgoneta Zangozako kaleetan (Nafarroa Garaia).
Fitxategi:Korrika 2019 Leioa 2.jpg|21. Korrikaren furgoneta eta Erandiotik Leioarantz Ibaizabal ondotik doazen korrikalariak.
Fitxategi:Wikimedia+Education Conference 2019 - Donostia - Photos by Theklan 33.jpg|Wikimedia+Education Conference-ko partehartzaileak 21. Korrikan (Lapurdi).
Fitxategi:Derediatik Zuhatzu Donemiliagara KORRIKA 2022 gauez eta elurpean.jpg|22. Korrika Derediatik Zuhatzu Donemiliagara. 2022.
Fitxategi:Saioa Alkaiza Korrika IdoiaZabaleta berria 22-04-02.jpg|22. Korrika Antsoainen (Nafarroa Garaia).
Fitxategi:Korrika 2024 Zarautzen 01.jpg|23. Korrika Zarautzen (Gipuzkoa), gaueko ordu txikitan.
Fitxategi:Korrika 2026 - Atharratze 4.jpg|24. Korrika Atharratzen, irteera.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *La Passem*
* Korrikaren lekukoa

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala    
* Korrikaren abestiak  (eitb, 2013-03-07)