Curia Iulia

**Curia Iulia** edo **Curia Julia** (latinez zein italieraz *Curia Iulia*) Erromako antzinako monumentu bat da, Senatuaren kuria edo egoitza izena jaso zuen hirugarrena, Erromako *Forum* *Romanum* foro nagusian zegoena. Julio Zesarren  ekimenez eraiki zen eta Augustok amaitu zuen. Zesarren foroan dago, antzinako *Curia* *Hostiliaren* kokalekutik gertu.

## Historia 
Erromatar zibilizazioaren historian zehar hainbat kuria egon ziren, horietako asko aldi berean funtzionalak izan zirelarik. *Curia* hitzak "batzar-etxea" esan nahi du. Senatua Comitium zeritzon espazioko kurianerregulartasunez biltzen zen, babina beste egitura batzuk ere egon ziren beharra sortzen zenean bildu ahal izateko diseinatuak; adibidez, Senatuko kuria sakratuetan sartzea zilegi ez zitzaion norbaitekin topo egitea.

Comitiumeko hirugarren kuria izan zen Curia Iulia. Kuria originala bakoitza zenbait aldiz berreraiki zen, baina jatorrian tenplu etrusko bakar batetik abiatu zen, sabinotarrekin Erromak izan zuen gatazkaren su-etenaren ohorez eraiki zutenean. Jatorrizko tenplu hura suntsitu zutenean, Tulio Hostiliok berreraiki eta bere izena eman zion bigarren kuriari. Ehun urte inguru iraun zuen suak berriro kuria hura suntsitu zuen arte, eta hurrengo eraikina, finantziatu zuen buruzagiari, Luzio Kornelio Silari, eskaini zitzaion. Sila haren seme Fausto Kornelio Silak osatu zuen kuria haren eraikuntza eta Curia Cornelia izena hartu zuen, familiagatik.

Curia Iulia K. a. 44. urtekoa da, eta izen hori Julio Zesarrek eraiki zuelako hartzen du. Curia Cornelia ordezkatuz, erromatar foroa birdiseinatzearen parte izan zen eraikuntza hura, Comitium espazioaren plaza zabala hedatu zen aldi berean, eta norabidea aldatuz eraiki zen, foro berriarekin  lerrokatua, zeinaren eranskin moduko bat bihurtu baitzen, Argiletum bidean zehar. 

Eraikuntza, ordea, Zesarren hilketak eten zuen. Zesarren oinordekoak, Oktavio Augustok, K.a. 29. urtean amaitu zuen lana. 81. urtetik 96. urtera, Domizianok kuria zaharberritu zuen. 283an, eraikin hura oso kaltetuta geratu zen sute baten ondorioz, Karino enperadorearen garaian. 284tik 305era, Dioklezianok berreraiki zuen eta orduko eraikinaren ondorengoa da gerora kontserbatua. 

Garai modernora ia ukitu gabe iraun bada izan da neurri handi batean eliza izan zelako, ''Sant'Adriano al Foro-'' San Adrianen eliza VII. mendean bihurtu zuen Honorio I Aita Santuak. 

1923an estatu italiarrak erosi zuen kuria eta atxikia zuen komentua. 1930eko hamarkadan birmoldaketa egin zen, eta garai horretakoak dira teilatua, alboko hormen goiko goraguneak eta atzeko fatxada. Komentua eta elizaren elementuak ere kendu zituzten, eta brontzezko ate batzuk jarri, antzinakoen kopiak. Ate zaharrak, Domizianoren erreformako garaikoak, gorde egin dira dena dela, San Joan Laterangoan daude, Alexandro VII.a aita santuak hara eramanak 1660an.

## Deskribapena 
Curia Iuliaren kanpoaldeak hormigoizko fatxada du, adreiluzko estalkiarekin, angelu bakoitzean kontrahorma lodiekin. Aurreko hormaren behealdea marmolezko blokez apaindu zuten. Goiko aldea marmol zurizko blokez estalia egon zen, imitazioz. Eskailera zati batek brontzezko ateetara darama.  

Barnealdea nahiko soila da, eta kuria zaharrak izan zituen hiru biltzar aretoen artean bat da, funtsean. Aretoak 18 metroko zabalera, 21 metroko luzera eta 21 metroko altuera. Hiru maila zabal daude, bost aulki-ilara eduki zitzaketenak,  guztira hirurehun senatari inguru esertzeko lain. Hormak biluzik daude, baina antzuna marmolez apainduak zeuden altueraren bi herenetan. Barnealdearen ezaugarri nagusia bat bere zoru apaindua da.  

Barrualdea erakusketa aretoa da 21. mendean, eta hango pieza nagusia Trajanoren anaglifoak dira.

## Iruditegia 

Fitxategi:Curie Julia & Église Santi Luca Martina Foro Romano - Rome (IT62) - 2021-08-25 - 1.jpg|Curia Iulia ezkerrean.
Fitxategi:04305 - Roma - Fori - Curia Iulia - Foto Giovanni Dall'Orto - 18-Mar-2008.jpg|Sarbide nagusia brontzezko ate erreplikarekin.
Fitxategi:Inside Restored Senate House(Curia) FORUM 11Mar2006.JPG|Barrualdea.
Fitxategi:Foro Romano pavimento Curia Julia.jpg|Zorua.
Fitxategi:Curia Julia LFO 01.jpg|Trajanoren anaglifoak erakusgai (ez dira originalki eraikinekoak).

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Richardson, Lawrence. *A New Topographical Dictionary of Ancient Rome*. Baltimore: Johns Hopkins University Press, 1992.
* Taylor, L. R.; Scott, R. T. (1969). «Seating Space in the Roman Senate and the Senatores Pedarii». *Transactions and Proceedings of the American Philological Association.*

## Kanpo estekak