Mordejay Guahnich Bitán

**Mordejay Guahnich Bitán** (Tiberíades, Israel, 1965eko azaroaren 19a) kultura-kudeatzailea, judu-sefardien ondarearen ikertzailea eta Espainiako Lurreko Armadatik erretiratutako ofizialordea da. Jarduera publiko gehiena Melillan (Espainia) egin du, eta juduen historiaren eta kulturaren zabalkundean figura nabarmena izan da. Melillako Komunitate Israeldarreko presidentea izan zen 2021 eta 2025 artean eta Mem Guímel Elkarte Sozio-Kulturaleko presidente fundatzailea da.

## Biografia 
### Jatorria eta prestakuntza 
Tiberiasen (Israel) jaio zen, Melillako familia batean. Sei hilabete zituela, Melillara joan zen familiarekin. Ordutik, hiri horretan bizi izan da, eta han garatu du bere ibilbide profesional eta kulturala.

### Karrera militarra 
18 urterekin sartu zen Espainiako Indar Armatuetan, eta 27 urte inguruko karrera egin zuen Lurreko Armadan, batez ere Melillako Erregularren unitatean. Ofizialorde lana lortu zuen eta bere unitatearen barnean historia eta museoa antolatzeko lanetan aritu zen.

## Ibilbide kultural eta instituzionala 
### Melillako Komunitate Israeldarra 
2021etik 2025eko irailera bitartean Melillako Komunitate Israeldarreko presidentea izan zen, Espainiako komunitate judu zaharrenetakoa, 1908an sortua. Bere agintaldian antolakuntza modernizatzea, estatutuak eguneratzea eta artxibo historikoak digitalizatzea bultzatu zuen, baita Melillako diaspora juduarekin harremana sendotzea ere.

### Mem Guímel elkarte soziokulturala 
Mem Guímel Elkarte Sozio-Kulturalaren presidente fundatzailea da, juduen eta sefardien ondarea ikertzen, zaintzen eta hedatzen duen erakundea, Melillako komunitate juduaren historiari arreta berezia jarriz. Elkarteak hitzaldiak, argitalpenak, ibilbide kulturalak eta hezkuntza proiektuak garatzen ditu tokiko erakunde publikoekin elkarlanean.

## Proiektuak eta jarduerak 
### Juduen eta sefardien ondarearen zabalkundea 
Melillako juduen historiari buruzko dibulgazio-jarduerak antolatzen parte hartu du, eta hainbat alderdi landu ditu, hala nola sinagogak, erlijio-jaiak eta hiriko kulturen arteko bizikidetza.

### Espainiako Judutegien Sarea 
Melilla Espainiako Judutegi Sarean sartzeko prozesuan solaskide kulturaletako bat izan da Guahnich Bitán, eta nabarmendu du hiria berezia dela komunitate judu aktibo gisa, eta ez soilik ondare-gune gisa.

### Ikerketa linguistiko eta kulturala 
Afrika iparraldeko judu-espainiar euskalkia den Haquetia berreskuratzeko eta dokumentatzeko ekimenak sustatu ditu, baita Melillako komunitate juduari lotutako memoria historikoko proiektuak ere.

## Argitalpenak 
### Liburuak 
* *Juduen kultura eta tradizioa Melillan* (2018). Melilla: GEEPP Ediciones, Melillako Kulturen Institutuaren babesarekin.

### Artikuluak 
* *Lehen sefardiak Melillan* (2013), Maria Elena Fernandezekin.
* Ia berrehun urteko historia: Koruko Hilerri Judua (2014), Maguén-Oculto aldizkarian argitaratua.
* A Brief History of the Jews of Melilla (Spain) (2025).

## Sariak eta aitorpenak 
* Melillako Kirol Prentsaren Elkartearen saria, kultura-jardueren bidez bizikidetza-balioak sustatzeko egindako lanagatik.

## Bizitza pertsonala 
Ezkonduta dago eta bi alaba ditu. Hainbat elkarrizketatan, kulturen eta erlijioen arteko elkarbizitza historikoa nabarmendu du Melillaren nortasunaren bereizgarri gisa.

## Ikus, halaber 
* Melillako Komunitate Israeldarra
* Mem Guímel elkarte soziokulturala
* Juduen historia Espainian
* Melillako kultura

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Mem Guímel elkarte soziokulturala