Radhya Al-Mutawakel

[thumb|260px|[Radhya Al-Mutawakel Yemengo Mwatana GKEko lehendakaria, 2017.09]]
**Radhya Al-Mutawakel**  (Yemen, 1967ko apirilaren 12a) yemendar Giza Eskubideen defendatzailea da, eta Mwatana Organisation For Human Rights erakundearen fundatzaile-kidea eta presidentea da. Yemenen giza eskubideak eta eskubideak defendatzeko lan egiten du erakunde horrek. Al-Mutawakel eta Mwatanaren azken lana alderdi guztiek Yemengo gatazkan (Estatu Batuak barne) giza eskubideen ustezko abusuak dokumentatzea izan da, Saudi Arabia eta indar huthiak buru dituen koalizioan. Al-Mutawakel NBEko Segurtasun Kontseiluan sartu zen Yemengo krisi humanitarioari buruz hitz egiteko, eta horixe egin zuen lehen pertsona bihurtu zen. Luze eta zabal idatzi du, eta hainbat komunikabidetan agertu da, besteak beste, *Vice News*, *The Guardian* eta *The Nuevo Internacionalista*, gatazkan zehar giza eskubideak urratzeaz hitz eginez.

## Ibilbide profesionala 
2004an, giza eskubideetan eta giza eskubideetan lan egiten hasi zen, hasieran Eskubideak eta Askatasunak Defendatzeko Erakundearekin. Aldi horretan, Yemengo iparraldeko Sa'adah-ko gatazkaren testuinguruan giza eskubideen urraketetan oinarritu zen bere lana, eta gerran zehar gertatutako bortxazko desagertzeetan eta bidegabeko atzipenetan izan zuen arreta. 

### Fundazioa eta lana Mwatana Organisation For Human Rights-ekin 
2007an Al-Mutawakel eta Abdulrasheed Al-Faqih senarrak Mwatana GKE sortu zuten helburu honekin: "*Giza eskubideak defendatu eta babestu... landa-ikerketen bidez, eta bere zereginarekin zerikusia duten gertakarien txosten zehatzak eta helburuak dokumentatu, giza eskubideen urraketak atzeman eta geldiarazteko*".  Mwatanak landa-ikerlarien taldeak ditu 18 gobernazio yemeniar, eta 60 pertsona baino gehiagori ematen die lana, erdiak emakumeak direla.

2007. eta 2010. urteen artean, Al-Mutawakelek giza eskubideen urraketei erreparatzen jarraitu zuen, Sa'adah-ren uneko gatazkaren testuinguruan, nazioarteko zuzenbide humanitarioaren eta giza eskubideen nazioarteko zuzenbidearen urraketak barne; eta atxiloketa arbitrarioak. 

2013. urtean, Al-Mutawakel eta Mwatana lankidetzan aritu ziren Open Society Foundations-ekin, "*Death by Drones*" *(Dron bidezko heriotza)* izeneko txosten bateratua egiteko. Txosten horretan, AEBetako tripulaziorik gabeko hegazkinekin egindako bederatzi eraso zibilek eragindako kalteak eta heriotzak ikertu eta monitorizatu ziren, bost gobernu-arlotan - Sana 'a, Marib, Dhamar, Hadramout eta al-Baidha - 2012ko maiatzetik 2014ko apirilera. 

Al-Mutawakelek sustapen-bira bat egin zuen 2017an. AEB, Erresuma Batua, Suitza eta Europako beste herrialde batzuk bisitatu zituen Yemengo gatazkari buruz eta gatazkan alderdi guztiek egindako giza eskubideen urraketei buruz hitz egiteko, hainbat naziok parte hartzea bilatzeko, eta gatazkari amaiera emateko. Biran, 2017ko maiatzaren 30ean, Nazio Batuen Erakundeko (NBE) Segurtasun Kontseiluari Yemengo gatazkaren berri eman zion, eta Segurtasun Kontseiluari jakinarazi zion lehen emakume yemeniarra izan zen.

### Columbiako Zuzenbide Fakultateko 'Practitioner-in-Residence' programa 
2017. urtearen erdialdean, Al-Mutawakelek eta Al-Faqihek Columbiako Zuzenbide Fakultateko Giza Eskubideen Institutuko Practitioner-in-Residence programan parte hartu zuten. Bikoteak, hainbat gairi buruzko tailerrak zuzendu zituen: gatazkan zehar ikerketa-estrategiak, eskualdeak sustatzeko estrategiak eta Yemengo gatazkan nazioarteko zuzenbide humanitarioa urratzea. Estatu Batuetako, aktore diplomatikoetako eta NBEko Gobernuz Kanpoko Erakundeekin (GKE) ere bilera ugari izan zituzten, eta Al-Mutawakelek NBEko Segurtasun Kontseiluari jakinarazi zion. Bikoteak 2017an *Global Advocate* saria jaso zuen.

### NBEko Segurtasun Kontseiluan 
2017ko maiatzaren 30ean, Al-Mutawakelek Yemengo gatazkaren berri eman zuen NBEko Segurtasun Kontseiluan Mwatanak eta beste batzuek hainbat forotan egindako deien berri eman zuen.  

Eskaeretan hauxek sartu ziren: 

* Gatazkan dauden alderdi guztiek egindako bortxaketak ikertzeko, Nazioarteko ikerketa-batzorde independente bat sortzea 
* Yemenen giza eskubideak urratzen dituzten aldeei egindako arma-salmenta geldiaraztea
* Aireko eta lurreko erasoen bidez, zibilen eta objektu zibilen aurkako erasoak amaitzea
* Indarrak desagertutako edo arbitrarioki atxilotutako zibil guztien askatasuna bermatzea
* Behar duten eremu eta pertsona guztiei sarbide humanitarioa oztoporik gabe ahalbidetzea

## Sariak 
* 2017  *Global Advocate* saria jaso zuen.
* 2017. urtean Giza Eskubideetarako eta Adierazpen Askatasunerako Golkoko Zentroaren defendatzailea.
* Columbiako Zuzenbide Fakultateko abokatu globalaren saria, Giza Eskubideen Institutua, Abdulrasheed Al-Faqih-ekin batera irabazia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak