Jon Mikel Euba

**Jon Mikel Euba Aurre** (Zornotza, 1967ko apirilaren 18a) euskal artista kontzeptuala, eskulturagilea eta idazlea da. 

Berlinen, Luxemburgon, Istanbulen, Bilbon eta Amsterdamen 2000 eta 2008aren artean egindako hainbat lan egonaldiren ondoren, Bilbon finkatu zen behin betiko, eta hor egiten du lan gaur egunera arte.

Gainera, *Action Unites, Worlds Divide (On Praxis, An Unstated Theory)* masterraren zuzendaria izan zen Arnhemeko Dutch Art Institute-an, Herbereetan, 2014 eta 2017 bitartean.     

## Biografia 
### Jaiotza eta ikasketak 
Zornotzan jaioa 1967ko apirilaren 18an, Jon Mikel Euba Arte Ederretako Fakultatean lizentziatu zen 1991n, Euskal Herriko Unibertsitatean (EHU), Ikus-entzunezkoetan eta Pinturan.     

Txomin Badiolarekin zein Angel Badosekin batera hainbat tailerretan ere lan egin zuen.     

Bere formakuntza jarraitu zuen Artelekun, Donostian, 1992 eta 1995 bitartean.     

### Sariak 
Accesitak lortu ditu ondorengo sariketa hauetan: Gure Artea (1989), Bizkaiko Artea (1990) eta Sestaoko VI. Pintura Lehiaketan (1990). Bigarren sariak jaso ditu, berriz, Muskizko Pintura Lehiaketan (1990), Parisko *Les Étoiles de la Peinture* sariketan (1990) eta Mungiako Torrebillela Pintura Lehiaketan (1992). 

### Erakusketak, agerpenak eta proiektuak 
Bere lanak bilduma garrantzitsuen parte dira. Esaterako, Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía (MNCAR), Madrilen; Museo de Arte Contemporáneo (MACBA), Bartzelonan; Museo de Arte Contemporáneo de Castilla y León (MUSAC), Leonen; The Contemporary Art Museum of Luxembourg (MUDAM), Luxemburgon; Fonds Régional d'Art Contemporain Poitou-Charentes (FRAC), Frantzian; Tenerife Espacio de las Artes (TEA), Tenerifen; Centro Ordóñez-Fundación de Fotografía (COFF), Donostian; eta Kultura Ministerioan, Madrilen. 

Bakarkako erakusketak egin ditu  Donostiako Galería DV-n (*Music for Boys* erakusketa, 1999) eta Tabakaleran (*Cybernetics of the Poor: tutoriales, ejercicios y partituras*, 06-03-2020/23-08-2020), Salamancako Imago Universitatisen (Amobil erakusketa, 2001), Madrilgo Amadís aretoan (*Escenarios* erakusketa, 2000) zein Soledad Lorezno aretoan (*Condensed Velázquez* erakusketa, 2007; C*ómo explicar Re:horse a un caballo vivo* erakusketa*,* 2011), Berlingo Kunstlerhaus Bethaienen (K.Y.D., 2002), Iruñeko Moisés Pérez de Albéniz galerian (*Gatika doble final* erakusketa, 2003; *Jugando con piedras* erakusketa, 2007), eta Bartzelonako Fundació Tapiesen (''Kill'em all+Fiesta 4 puertas*, 2003).

Bilboko, bizi den hiriko, CarrerasMúgica-n *Notación Adicional y Equivalencias [Discurso expositivo dirigido a un público especializado]* erakusketa, 2011n, *One per Minute, 24 minutes in Istanbul*, 2019ko uztailaren 5etik 30era arte, eta *Animales que aguantan el peso de cargas misteriosas*, 2021eko maiatzaren 22tik uztailaren 30era arte, erakusketak egin ditu.  

Manifiesta IV Frankfurt-en, Istanbuleko 2005eko Biurtekoan, Veneziako Biurtekoan eta Busaneko Biurtekoan (Hego Korea) parte hartu du ere.

2010ean, Primer Proforma 2010 proiektu pegagogiko esperimentalean parte hartu zuen, Musacen, Leonen. 2015ean, Itziar Okariz, Asier Mendizabal eta Sergio Prego artistekin batera, Kalostra eskola proiektua burutu zuen Donostian. 2006tik aurrera, idazketan zentratzen den proiektu bat garatzen du, helburu bezala praxia garatzea duena, teoria teknikoa bilakatzeko. 

Alderdi artistikoa alde batera utziz, 2017an *Writing Out Loud* argitaratu zuen, eta 2021ean, *Vulnerario*, artistak aurreko bost edo sei urteetan idatzitako testuak elkartzen dituena, performatiboa eta didaktikoa elkartuz.

Bideoa, instalazioa eta marrazkia erabiliz, zinemari eta underground komikiei erreferentzia argiak eginez, 1990eko hamarkadatik aurrera bere lana indarkeriari, bereziki Euskal Herrian bizi izandako indarkeriari, buruzko hausnarketa bat bezala garatu du Jon Mikel Eubak. Bere proposamenek ikuslearen parte-hartze aktiboa eskatzen dute, eta arte politikoa ez den arren, Euskadiko berehalako testuinguru sozialera lotzen dira. Horrela, bere lan ugari irudiaren irakurketa kodeetara lotuak daude, indarkeria sozialaren kutsu handiarekin.   

Bere produkzioa akzio artearen barruan sailkatzen da, gorputza praktika artistikoaren erdigunean kokatuz. Bere lanak Alfred Hitchcock eta Jean-Luc Goddard bezalako autore-zinemaren eragina du, baita 1970eko hamarkadako akzio zinema eta zinema performatiboko autore aurrekariena ere, Vito Acconci, Bruce Nauman eta Paul McCarthy bezalakoak.

Hermetismo apur batekin, bere lanek ikusleari papera aktibo bat eskaintzen diote kontakizun bisualaren eraikuntzan, eszena kezkagarriak edo ustez zentzugabeak erakutsiz, egunerokotasunaren testuingurua suspense elementu batean bilakatuz.

Bere ohiko ikonografiak automobilak bezalako elementuak hartzen ditu, orekagabetasun eta istriputasun egoerak jasaten dituztenak. Eszenatoki eta espazio opresiboekin ere lan egiten du, eta ikonografia horren testuinguruan kolore beltzak funtsezko papera hartzen du, orokorrean eszena inguratzen duen ingurumen naturalari kontrajarriz.

### Sin título (40 eta 43), *Un minuto de Silencio* seriekoak (2004) 
Formatu handiko bi papera hauek hasiera batean talde handiago baten parte izan ziren (*Un minuto de silencio*), eta elkarri lotuak, bata bestearen ondoan, bata bestearen atzean, espaziorik gabe, giltzarri sinpleekin zintzilikaturik, horma-irudi bat osatu zuten "*Some Things are Moving*" erakusketan (Sociedad Lorenzo Galeria, Madril, 2005). Halere, urte bat lehenago argitaratu zituen Eusko Jaurlaritzak, bizkaitar artistak Gure Artea Saria irabaztean. 

Lan honen bidez, Eubak sailkapenak eta kalifikazioak saihestea nahi zuen: «Bere testuinguruaz hitz egiten duen euskal artista ordezkatzeaz aspertuta, gaur egun estereotipo horretatik ihes egiten saiatzen ari naiz; estereotipo horrek hain erraz uzten die komisario batzuei nire lana guztiz ulertu gabe, batzuek arte politiko deitzen dioten modaren ondorioz».  

Bere imaginarioaren iturri nagusia masa komunikabideak dira. Koaderno batean rock izarren edo momentu klimatikoan dauden kirolarien argazkiak hartzen ditu, gero manipulatzeko; serigrafikoki erraldoituz eta horma batean bilakatuz, energia bilketa dinamikoa eta argazki zein ikuslearen artean tentsioa bilatzen ditu. Jon Mikel Eubarentzat, txuri-beltzean dauden serigrafia horiek, non giza forma lausoak, ia abstraktuak, ikus ditzazkegun, bere kolaboratzaileentzat pausuak dira, ekintza kolektiboen saio bana edo gehiago egiteko, grabatuak izan daitezen.

Izan ere, serie hau lortu ezin izan zuen bideo bat sortzeko saiakeratik dator; argazkiak hartzea eta proiektu berri bat bilakatzea erabaki zuen, partitura bat bailitzan jarraitu zitekeen sekuentzia bat. Zentzu honetan, 2002ko argitalpenean honakoa idatzi zuen: «Liburuaren sorkuntza-prozesuan, Pier Paolo Pasoliniren testu bat nuen buruan, eta haren arabera, zinema-gidoia beste egitura bati dagokion egitura da. Era berean, bideo berri bat egiteko ezintasunaren hipotesitik abiatuta, liburu hau argitaratuta ikusi nahi nuen beste modu batera nola heldu ahal nion».

### One and Three Boxes (2008) 
Pareta beltz batean jarritako hiru irudi dira, proiekzioen bidez ikusgarriak. Hiru laukizuzen txuri dira, eta bakoitzak beste bi laukizuzen ditu bere barruan; bata beltza, bestea grisa, bata besteari ia guztiz kontrajarriak daude. Madrileko Sofía Erregina Museoan ikusgarri dago.

### Aproximación Utrecht (2008) 
Bi zatiz osatua dago: *Aproximación Utrecht Down*, ezkerrera eta eskuinera laukizuzen beltzak dituen zaldi batena, eta *Aproximación Utrecht Up*, laukizuzen karratu bat buruan duen zaldi bat. *VLZQZ volumen 1 en dos/volumen 2 en cuatro* lanak duen zentzu bera du, zaldi erretratuek boterearen ideia nola islatzen duten hausnartzera gonbidatzen gaituena.

### VLZQZ volumen 1 en dos/volumen 2 en cuatro (2008) 
Velázquezek margotutako hiru zaldi erretratuen bidez, gaur egun Pradoko Museoan ikusgarri, Jon Mikel Eubak zaldi erretratu tradizionalaren figurazioa itzultzen du, boterearen ikono eta erakusle, forma geometriko oinarrikoetara. Errekurtso honen bidez, gorputz eta zaldien gorputz formak sintetizatzearen bidez, artistak boterea historikoki aurkezteko moduari buruz hausnartzera gonbidatzen gaitu. Izenburuek zaldiek lurrean dituzten hankei erreferentzia egiten die, eta zaldiak estaliak daude, bakarrik pertsonak ikusgai geldituz.

### VELÁZQUEZ (2008) 
*VLZQZ Volumen 3 en dos*, *VLZQZ Volumen 4 en dos* eta *VLZQZ Volumen 5 en dos* lanek konposatzen dute. Aurreko bi lanen helburu bera du, zaldi erretratuek boterea erakutsi diguten moduari buruz hausnartzera gonbidatzea.

### VLZQZ VOLUMEN 6 EN CUARTO (2008) 
Aurreko bost bolumenen helburu bera du, zaldi erretratuek boterearen ideia nola islatu duten ideiari buruz hausnartzera gonbidatzea.

### BREDA IV EN DOS (Dos líneas de desarrollo divergentes) (2008) 
Paperez egindako zaldi erretratu bat da, baina zaldunaren hankak bakarrik daude ikusgai. Izenak dioen bezala, zaldia bi hanken gainean bermatzen da.

### Sobre producción sobredosis sobreponiendo (2014) 
*Editar, producir, programar* ekitaldien barnean Jon Mikel Eubak Artelekun, Donostian, 2013ko uztailaren 25ean eta 26an emandako hitzaldiaren traskripzioa da, eremuak programak antolatua. Argitalpen honen bidez, eremuak martxan jarritako argitalpen lerroari jarraitasuna eman nahi zion. Horrez gain, programaren barnean hautatutako proiektuak dokumentatu nahi ditu, artistak, kritikoak eta ikusleak bilduko lituzkeen argitalpen-plataforma bat sortzeko testu eta idatzizko ezberdinak bildu.

### *Writing out loud* (2017) 
thumb|Jon Mikel Euba Writing Out Loud liburua aurkezten, 2017an, Bartzelonako MACBAn.
Jon Mikel Eubak *Action unites, words divide (On praxis, an unstated theory)* masterrean, Herbereetako Dutch Art Institutean ematen dena, egindako zortzi hitzaldien bilketa da, gazteleratik ingelerara itzuliak. 2014-2015 urteetan eman ziren hitzaldiak, *If I Can´t Dance, I Don't to be Part of Your Revolution* ("Ezin badut dantzatu, ez dut zure iraultzaren parte izan nahi"; Emma Goldman anarkista eta feminista lituaniarraren esaldi ospetsu bat) arte erakundeak gonbidaturik. Idazkeran zentratutako proiektu zabalago baten parte da, artista ia hamarkada batez bilatzen saiatu dena. Honen bidez praktika forma bat definitu nahi du, teoria tekniko batean garatu daitekeena.

Eubaren idazkeran zentratutako proiektua honek idazkerarekin duen erlaziotik dator, konbentzio-multzo bat bezala ikusten duena. Forma idatzira duen edozein fideltasunez askatzeko duen beharratik dator, ikuspegi performatibo bat hartuz, honen bidez erresistentzia bat eratzeko. Idazkeraren bidez ez du erantzun literario fin bat lortu nahi, baizik eta artista bezala duen ikuspegitik metodologia baten produkzioa eta komunikazioa egitea, praktika artistikoan sendo finkatutako metodologia. 

Eubaren idatziak interpretatzeko partiturak balira bezala idatziak daude, notak bezala hasiz. Sakonago garatzen dira besteen aurrean ozenki hitz egitearekin lotura estua duen prozesu baten bidez.

### *Cybernetics of the Poor*: tutoriales, ejercicios y partituras (2020) 
Donostiako Tabakaleran egindako erakusketa, Diedrich Diederichsen alemaniar kritiko kulturalak eta komisarioak zein Tabakalerako arte garaikidearen zatiaren arduradunak, Oier Etxeberriak, gidatua. Zibernetika eta artearen artean historikoki eman izan diren konexio forma ezberdinei buruzko analisia proposatzen du. Tabakalerak eta Kunsthalle Wienen artean koproduzitua, Viena eta Donostiako hirien artean 2019an ospatutako nazioarteko seminarioaren izena du. 

Tokiko eta nazioarteko 24 artisten lanak eskaintzen ditu: Jon Mikel Euba, Lili Reynaud-Dewar, Camila Sposati, Constanze Ruhm, Ana de Almeida, Alicja Rogalska, Gema Intxausti, Luke Fowler, Alex Mendizabal, Sharon Lockhart, Cory Arcangel, eta Pedro G. Romerok parte hartzen dute. Don Van Vliet, Cornelius Cardew, Anthony Braxton, Elena Asins, Hanne Darboven, Edgar Degas, Jörg Schlick, Peter Roehr, Douglas Huebler, Heinrich Riebesehl, Mike Kelley eta Guy de Cointeten lanak daude.

### Animales que aguantan el peso de cargas misteriosas (2021) 
Jon Mikel Eubak honakoa esan zuen lan honi buruz: "umetan kontatu zidaten garai batean hegal batean ibiltzeko bideak egiteko erabiltzen zen sistema asto bat pisu handiz kargatzea eta gailurrerantz botatzea zela. Astoak, alderantzizko energia izugarri ekonomizatzen duen animaliak, ahalik eta malda horizontalenak deskribatuko ditu beti, eta, sigi-saga, gailurrera eramango dute, jasandako kargari dagokionez ahalik eta esfortzu txikiena eginez. Bidea animaliaren bidez definitu ondoren, giza erabilerarako itzultzen zen, pista deiturikoetan zabalduz. Forma hori —zig-zagean lortutako bidea— honako ekuazio honen emaitza gisa ikus dezakegu: 1. Lehendik dagoen oztopo bat: hegala; 2. Desio edo helburu bat: malda igotzea, 3. Neurketa- eta kalkulu-tresna bat: astoa, berez “energia aurreztea” premisa duena; eta, amaitzeko, 4. Ekuazioari zerbait gehigarria erantsi behar zaio: karga. Prozesu artistikoan, antzera, azkenean forma bat ager dadin —hala sigi-saga nola hasieran ez dakigun mendi-hegala—, intuizioz baino ez dakigu egitura bat ahalik eta gehien kargatu behar dugula, material erreal, ideal eta bizidun ugarirekin, haien guztien pisuaren eta energia aurrezteko animalien premisaren arteko erlazioak bidea sor dezan. 

Bide horrek, ibiltzean, hegalaren zabaleraren neurriak emango dizkigu, eta amaierara iristean (egiten badugu) forma erakutsiko digu —sigi-saga eta mendiaren altuera—. Astoak egiten duen bezala, ihesbideak sortu beharko dira, edozein azenario mota aurrean jarriz, norabide jakin batean bizi garen animaliaren bila. Gu geu astoa, hegala, karga, pista eta azenarioa garela da prozesu artistikoaren berariazko ezaugarria. Aurrekoa bete ondoren, egitura edo estrategia batek forma bat eman diezaguke, baina ez du zentzurik bermatzen; izan ere, zentzua beste leku batean egongo da beti, eta ezezagunaren eta motibazioaren konplexutasunaren mende egongo da, baita gure ekintzaren benetako beharrari dagokionez esku hartzen duten faktoreek bat egiteko duten moduaren mende ere.

*Karga misteriotsuen pisua jasaten duten animaliak* (*Animales que aguantan el peso de cargas misteriosas*) dira une honetan lantzen dudan proiektuaren izenburua. TEAk tailer bat proposatzeko egin duen gonbitari erantzunez, horretarako prestatzen duena nahikoa ez ote den beldur naizenez, bultzada nabarmen kontrafobiko batean, halako proposamen kopuru bat eramango dut, non ezinezkoa izango baita esleitutako denboran egitea, horrela parte hartzen dutenak beti gutxiegi geratzeko gogoa izan dezaten. Hori da nire politika. "Bilboko Carreras Múgican ikusgarri dago gaur egun".

### Vulnerario (2021) 
Errealitateari aurre egiteko tresna bat da. Liburu hau hasiera batean Eubarentzako erremedio bat bezala hasi zen, baina edozein publikorentzako eskuliburu atsegin batean bilakatu da. Hemen, Eubak notak, nota autobiografikoak, elkarrizketak, kasuak, irakurketak eta idazketari erreferentziak sartu egiten ditu (Ferlosio, Rousseau, Tsvietáieva, Barthes, Natalia Ginzburg, Foucault, Oteiza, Hitchcock, Godard, Murnau eta Pasolini, askoren artean). Lan artistikoetan bezala, Eubak irakurleari papera aktibo bat ematen dio, egunerokoa suspentseko eta, bereziki, analisiko elementu bat eszena ustez garrantzigabeak aurkeztuz bilakatzen duena.

352 orrikoa, lau zatitan bereiztua dago. Lehenengoa erabaki bat hartzeko pertsona batek dituen zailtasunen narrazioa da, zehazki lan bat uztearena. Bigarrenean, *Los motivos menores (arrazoi gutxienekoak)*, egunkari moduan dokumentatzen dira autoreak *Vulnerario* sortzeko izandako zailtasunak, beste kasuren artean. Hirugarrenean, saiakera modukoa, *Dirigir* (*zuzendu*) deitua, pertsona bat bakoitzarekin hitz egiteko gaitasunik ez duela, baina besteekin bai, esaten digu. Laugarrenean, *Más pequeño que lo menor (txikiena baino txikiagoa)'', lan egiteko metodo kolektiboaren krisiari buruz hitz egiten du. 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Txomin Badiola
* Angel Bados
* Itziar Okariz
* Asier Mendizabal
* Sergio Prego

## Kanpo estekak 
* Jon Mikel Euba MACBA-n
* Jon Mikel Euba Tabakaleran
* Jon Mikel Euba CarrerasMúgican
* Jon Mikel Euba Tenerifeko TEAn
* Jon Mikel Euba Sofia Erregina Museoan
* Jon Mikel Eubaren kontzeptuak (El País)
* Jon Mikel Eubari egindako elkarrizketa Vulnerario lanari buruz (EITB) 
* Vulnerario lanari buruzko berria (Zornotzako Udala)
* Writing Out Loud lanaren aurkezpena Dutch Art Institutean
* Jon Mikel Eubaren lanari buruzko tesi bat