Teresa Chapa Brunet

**Teresa Chapa Brunet** (Donostia, Gipuzkoa, 1952ko uztailaren 24a) arkeologoa, irakaslea, ikertzailea eta Historiaurreko katedraduna da Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean.

2025eko abenduaren 16an, Espainiako Gobernuak Merezimenduaren Urrezko Domina eman zion kulturaren munduko 35 pertsona ospetsurekin batera.

## Bizitza 
Gipuzkoako hiriburuan jaio zen, Donostian, 1952an. Madrilgo Unibertsitate Konplutentseko Geografia eta Historia Fakultatean egin zituen ikasketak, eta bertan lortu zuen lizentziatura 1975. urtean.

### Lan ibilbidea 
1976-1977 ikasturtean, dedikazio osoko irakasle laguntzaile sartu zen unibertsitate horretan bertan. Doktoregoa 1980. urtean lortu zuen,: *Escultura Zoomorfa en Piedra* (euskaraz: Zoomorfo Eskultura Harrian) doktore tesiarekin. 1983an Unibertsitateko Irakasle Titular plaza eskuratu zuen, eta 1999an Historiaurreko katedradun.

Unibertsitate kudeaketako hainbat kargu bete zituen, hala nola, 2002 eta 2006 urteen artean, historiaurreko departamenduko zuzendaritza, eta 2006-2007 ikasturtean arkeologia masterra. 2013. urte Ikerketarako Laguntza Zentroko (CAI) zuzendaria izan zen arkeometria eta azterketa arkeologikoa Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean.

Ikerketa-ildoak honako hauek izan dira: historiaurrea; metodologia arkeologikoa; hileta-arkeologia; Paisaiaren arkeologia; ikonografia; arkeometria; iberiar kultura.

Indusketetan zuzendari eta zuzendarikide izan da, El Santuario Ibérico del Cerro de los Santos (Montealegre del Castillo, Albacete) bezalako leku ospetsuetan, esaterako. 1979-1981, Los Castellones de Ceal (Hinojares, Jaén) herrixka eta iberiar nekropolia 1985-1991; El Pajarillo (Huelma, Jaén) iberiar kokalekuko indusketa arkeologikoa 1994; Cerro de la Mesa (Alcolea de Tajo, Toledo) muinoko indusketa arkeologikoa, 2005. urtetik 2015. urterako kanpainak. Ikerketa-proiektu askotan hartu du parte, eta zenbait ikerlariren ikertzaile nagusia izan da, hala nola *“ Escultura Ibérica. Estudio iconográfico, tecnológico e historiográfico* (euskaraz: Eskultura Iberikoa. Azterketa ikonografikoa, teknologikoa eta historiografikoa)".

Andaluziako Arkeologia Iberikoaren Zentroko Kontseilu Errektoreko kidea da 1998. urteko apirilean sortu zenean (gero Jaengo Unibertsitateko Iberiar Arkeologiaren Ikerketarako Unibertsitate Institutua), eta 2016an Alemaniako Arkeologia Institutuko kide urgazlea egin zen.

Hainbat lan idatzi ditu, hala nola *La Eskultura Ibérica Zoomorfa* (1985); eta erreferentziazko beste lan batzuen egilekidea da, hala nola *Castellones de Céal-en La necrópolis ibérica* (Hinojares, Jaén) (1998); *El Pajarillo-ren El santuario heroico* (Huelma, Jaén) (1998); “*Arqueología del Trabajo. El ciclo de la vida en un poblado ibérico*” (2007). 

2007. urtean Gazako Damari buruzko Nazioarteko Kongresuaren bultzatzaile eta antolatzaileetako bat izan zen, ekarpen eta irakurketa berri ugari aurkeztea sortu zuena, eta *La Dama de Baza. Un viaje femenino al más allá* argitaratu zuen 2010ean.

## Lan hautatuak 
* Chapa Brunet, T., 1985: *La Escultura Ibérica Zoomorfa*. Ministerio de Cultura. Madril.
* Belén Deamos, M.; Chapa Brunet, T., 1997*: La Edad del Hierro*. Ed. Síntesis. Madril.
* Chapa, T.; Pereira, J.; Madrigal, A.; Mayoral, V., 1998: *La necrópolis ibérica de Los Castellones de Céal (Hinojares, Jaén).* Junta de Andalucía. Sevilla. Molinos, M.;
* Molinos, M., Chapa, T.; Ruiz, A.; Pereira, J., Rísquez, C., Madrigal, A., Esteban, A., Mayoral, V., eta Llorente, M. 1998: *El santuario heroico de El Pajarillo (Huelma. Jaén).* Universidad de Jaén. Jaén.
* Vega, G.; Bernabeu, J. Chapa, T., 2003: *Prehistoria*. Editorial Síntesis. Madril.
* Pereira, J.; Chapa, T.; Madrigal, A.; Uriarte, A.; Mayoral, V., 2004: *La necrópolis ibérica de Galera (Granada). La colección del Museo Arqueológico Nacional*. Ministerio de Cultura. Madril.
* Chapa, T.; Mayoral, V., 2007: *Arqueología del Trabajo. El ciclo de la vida en un poblado ibérico.* Ed. Akal. Madril. .
* Chapa Brunet, T. (2005): “*Espacio vivido y espacio representado: las mujeres en la sociedad ibéric*a” *Historia de las mujeres en España y América Latina. Vol. I De la Prehistoria a la Edad Media (Morant Deusa, I. ed.).* Madril. Ed. Cátedra, or. 117-137.
* Chapa, T.; Izquierdo, I. 2010: *La Dama de Baza. Un viaje femenino al más allá*. Ministerio de Cultura. Madril.
* Chapa Brunet, T., 2008: “Presencia infantil y ritual funerario en el mundo ibérico”. En F. Gusi, S.Muriel y C. Olària (coords*.): Nasciturus, Infans, Puerulus Vobis Mater Terra. La Muerte en la Infancia.* Diputació de Castelló. Serie de Prehistòria i Arqueología: 619-641.
* Chapa, T.; Vallés, J., 2015: “Georrádares para preservar el patrimonio arqueológico”. *Red.escubre 45:* 11‐13.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2025 Arte Ederretako Merezimenduaren Urrezko Domina 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak