open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mortadelo eta Filemon

**Mortadelo eta Filemon** (jatorrizko gaztelaniazko bertsioan: ''*) gaztelaniazko komiki sorta arrakastatsua da, Francisco Ibáñez Talavera bartzelonarrak 1958ko urtarrilaren 20an sortua, *Pulgarcito* aldizkarian, *Mortadelo y Filemón, agencia de información* izenarekin. Era berean, Espainian egindako komiki lanik itzuliena da, Jose Escobar hirikidearen Zipi eta Zaperen aurretik. Pertsonaia nagusiak Mortadelo eta Filemón Pi lankideak dira: lehenengoak, mozorrotzeko gaitasun apartekoa duena, xelebrearena egiten du; bigarrenak, serioarena. Euskaraz 1960ko hamarkadan argitaratu ziren haien istorioak, Pan-pin aldizkarian *Txorizo eta Txistorra* izenekin.

## Pertsonaiak 
Bikoteaz gain, *El Superintendente Vicente* (edo *El Súper*, TIAko buruzagia), *Profesor Bacterio *(TIAko irakasle eroa), *Ofelia *(Superren idazkaria, Mortadeloz maitemindua),* Irma *(beste idazkaria, hala Mortadelo nola Filemon erakartzen dituena).

## Beste hizkuntza batzuetan 
* *Clever & Smart* alemanez, norvegieraz eta txekieraz.
* *Mort & Phil* ingelesez.
* *Mortadel et Filémon* edo *Futt et Fil* frantsesez.
* *Mortadelo e Salaminho* (Brasil) eta *Mortadelo e Salamão* (Portugal) portugesez.
* *Mortadella e Filemone* edo *Mortadello e Polpetta* italieraz.
* *Paling & Ko* nederlanderaz.
* *Flink och Fummel* suedieraz.
* *Flip & Flop* danieraz.
* *Älli ja Tälli* finlandieraz.
* *Zriki Svargla & Sule Globus* serbo-kroazieraz.
* *Mortadelc pa File* eslovenieraz.
* *Dörtgöz ve Dazlak* turkieraz.
* Αντιριξ και Συμφωνιξ (*Antirix kai Symphonix*) grekoz.

## Zineman 
Marrazki bizidunetakoez gain, aktore errealekin egindako bi film zinemaratu dituzte orain arte: *La gran aventura de Mortadelo y Filemón* (2003) *Mortadelo y Filemón. Misión: Salvar la Tierra* (2008) eta *Mortadelo y Filemón contra Jimmy el Cachondo'' (2014).

## Kanpo estekak
Gernika Kluba

**Gernika Kluba** Gernikako futbol taldea da. 1922an sortua, aurten Bigarren B Mailara igo da.

## Historia 
1922an sortu zen taldea eta Bizkaiako mailetan aritu zen lehen bost hamarkadetan. 1974an hirugarren mailara igo zen eta ordutik ez da jeitsi. 1994an bigarren B mailara igo zen urtebeterako baina 1996an berriz lortu zuen igotzea eta bertan mantendu zen zazpi urtez. Emaitzarik onena 1996-97 denboraldiko 9. postua izan zuen. Ordutik hirugarren mailako postu altuetan ibili da eta 2015ean play offean Mercadal, Xerez eta Osasuna B garaitu eta bigarren B mailara itzultzea lortu du.

## Futbol Zelaia 
Urbieta Futbol Zelaiak 2.000 ikusleentzako tokia du.

## Datuak 
2025-26 barne:
* **Denboraldiak Lehenengo Mailan**: 0
* **Denboraldiak Bigarren Mailan**: 0
* **Denboraldiak Bigarren B Mailan**: 12
* **Denboraldiak Lehen Federazioan**: 0
* **Denboraldiak Bigarren Federazioan**: 5
* **Denboraldiak Hirugarren Mailan**: 35

Bigarren B Mailako denboraldiak:

### Azken denboraldiak 
## Jokalari ezagunak 
* Johann Duveau
* Moska
* Gorka Iraizoz
* Aritz Lopez Garai
* Iñigo Vallejo Imaz
* Koldo Arce Saralegi
* Marcos Gondra
* Galder Zubizarreta
* Gorka Badiola

## Lehen taldea 
Gernika 2015-2016

Gernika 2016-2017

Gernika 2017-2018

Gernika 2018-2019

Gernika 2022-2023

Gernika 2023-2024

Gernika 2024-2025

## Kanpo estekak
Getxo Kirol Kluba

**Getxo Kirol Kluba** Getxoko futbol taldea da. 1927an dabil, egun Bizkaiko Ohorezko futbol mailan dabil.

## Historia 
*Club Deportivo Getxo* 1927ko ekainaren 9an Algortan sortu zen, orduan Getxoko Arenas udalerriko klub bakarra zelako.

1945ean, Hirugarren Mailara igo zen lehendabizikoz eta hantxe eman zituen urte asko. 1979-80 denboraldian Bigarren B Mailan egon zen.

Ia bost hamarkadatan hirugarren mailan ibili zen baina 1998an maila galdu zuen eta ordutik Bizkaiko Ohorezko futbol mailan ari da, 2006 eta 2013an ezik, baina bietan ere urtebete baino ez zuen egin hirugarren mailan.

Dozena bat aldiz hartu du parte Espainiako Futbol Errege Kopan 1948tik 1992ra. 1978an 2-0 irabazi zuen Sevilla FC lehenengo partidan baina gero, bueltan, Sevillan 3-0 galdu zuen.

## Uniformea 
* **Lehenengoa**: Zamarra hori-beltza eta praka beltzak.

## Futbol Zelaia 
1927 urtetik aurrera, Getxok Fadura Futbol Zelaian jokatzen du. Zelaiak 104x67 metro eta 3.500 ikusleentzako (horietatik 1.000 eserita) tokia ditu. http://maps.google.com/maps?f=q&hl=es&geocode=&q=getxo&sll=37.0625,-95.677068&sspn=48.909425,63.808594&ie=UTF8&ll=43.349423,-3.000367&spn=0.011047,0.015578&t=k&z=16&om=1

## Datuak 
2024-25 denboraldia barne.
* **Denboraldiak Lehenengo Mailan**: 0
* **Denboraldiak Bigarren Mailan**: 0
* **Denboraldiak Bigarren B Mailan**: 1
* **Denboraldiak Lehen Federazioan**: 0
* **Denboraldiak Bigarren Federazioan**: 0
* **Denboraldiak Hirugarren Mailan**: 48
* **Denboraldiak Hirugarren Federazioan**: 0
* **Emaitzarik onena**: 20. (Bigarren B Maila, IV. 79-80 denboraldia)

## Azken denboraldiak 
## Palmaresa 
* Afizionatuen Espainiako futbol txapelketa (0): finalista 1950 eta 1971an.
* Hirugarren Maila (1): 1959.

## Jokalari ezagunak 
* Jose Maria Amorrortu
* Angel Maria Villar
* *Nando* Gonzalez
* Jose Maria Orue
* Eneko Arieta
* Jose Maria Maguregi
* Jose Luis Artetxe
* *Mauri* Ugartemendia
* *Manolin* Martinez
* Jose Maria Etxebarria
* Manuel Etura
* Armando Merodio
* Javier Iturriaga

## Kanpo estekak
Carpanta

***Carpanta*** gaztelaniazko komiki sorta da, Jose Escobar bartzelonarrak 1947an sortutakoa eta "Pulgarcito" aldizkarian lehenengo aldiz argitaratua.

*"Carpanta"* hitzak gaztelaniaz "izugarrizko gosea" esan nahi du, eta horixe da protagonistaren izena, etxerik gabekoa eta janaria lortzeko sekulakoak eta bi egin behar zituena. Izan ere, egileak Espainiako Gerra Zibilaren ondorengo urteetan milaka pertsonak pairatutako gosetea irudikatu nahi izan zuen, Frankismoarekin arazoak edukiz (*"En la España de Franco nadie pasa hambre"* erregimenaren bertsio ofiziala baitzen).

Sortaren beste pertsonaia nagusia "Protasio" zen, Carapantaren lagun loditsua, gosea berdintzeko arazoak ez zituena.

Euskaraz 1960ko hamarkadan argitaratu ziren haien istorioak, Pan-pin aldizkarian *Jangoluke Albaluke* izenarekin.

## Kanpo estekak 
* *Carpanta* "La Ciberniz"
* *Carpanta*, "Kioscopedia"
Bermeo Kluba

thumb|260px|Bermeoko Futbol Taldearen "Itsas Gane" deituriko futbol zelaiaren sarrera.

**Bermeo Kluba** Bermeoko futbol taldea da. 1950ean sortua egun Hirugarren mailan dabil.

## Historia 
*Club Bermeo* 1950eko uztailaren 31 sortu zuten, Bermeoko antzinako futbol taldea *Lagun Etxea* 1936an desagertu zen eta.

1955ean lehendabizikoz eta 1990ean bigarrenez, Hirugarren Mailara igo zuen Bermeoko taldeak Juan Felipe Mintegiren eskuetan eta, 1993an, Bigarren B Mailara ere hark igo zuen; maila horretan zazpi urte eman zituen, eta lehenengo urtean Bermeo Futbol Taldea Bigarren B Mailako errebelazio taldea izan zen Espainian, bi hilabetez *Don Balon* aldizkariak saritua. Lorpenik handiena 1999an egin zuen, Espainiako futbol ligako bigarren mailara pasatzeko kanporaketak jokatzea lortu baitzuen. 2000. urtean Hirugarren mailara jaitsi zen, eta 2004an lurralde mailan jokatu zuen.

Gerora, Bizkaiko Futbol Federazioaren Ohorezko Mailan (Espainiako futbol ligako hirugarren maila baino beheragoko maila) jokatu zuen 2011-2012 denboraldiraino. Denboraldi horretan, igoerako kanporaketetan lortutako bigarren postuari eta Lemona Kirol Elkartea taldearen desagertzeari esker, Hirugarren mailan jokatzen du.

## Uniformea 
* **Lehenengoa**: Zamarra gorria eta praka txuriak.
* **Bigarrena**: Zamarra urdina eta praka txuriak.

## Futbol Zelaia 
Itxas Gane, 3.000 ikusleentzako tokia duena.

## Datuak 
2024-25 denboraldia barne.
* **Denboraldiak Lehenengo Mailan**: 0
* **Denboraldiak Bigarren Mailan**: 0
* **Denboraldiak Bigarren B Mailan**: 7
* **Denboraldiak Lehen Federazioan**: 0
* **Denboraldiak Bigarren Federazioan**: 0
* **Denboraldiak Hirugarren Mailan**: 16
* **Denboraldiak Hirugarren Federazioan**: 0
* **Emaitzarik onena**: 2. (Bigarren B Maila, 98-99 denboraldia)

## Ibilbidea 
* 1950-1955: Bizkaiko Erregionalean
* 1955-1957: Hirugarren Mailan
* 1957-1990: Bizkaiko Erregionalean
* 1990-1993: Hirugarren Mailan
* 1993-2000: Bigarren B Mailan
* 2000-2004: Hirugarren Mailan
* 2004-2013: Bizkaiko Ohorezko Mailan
* 2013-2019: Hirugarren Mailan
* 2019- : Bizkaiko Ohorezko Mailan

### Azken denboraldietako emaitzak 
## Kanpo estekak
Peyo

**Pierre Culliford "Peyo"** (Brusela, 1928ko ekainaren 25a – Brusela, 1992ko abenduaren 24a) komikigile belgikarra izan zen.

"Pottokiak" (*Les Schtroumpfs*) komiki sorta famatuaren egilea da.

## Bibliografia 
### Pottokiak 
1963tik 1992ra 16 album kaleratu zituen Dupuis argitaletxearekin:

# *Les Schtroumpfs noirs* (1963)
# *Le Schtroumpfissime* (1965)
# *La Schtroumpfette* (1965)
# ''L'Œuf et les Schtroumpfs* (1968)
# *Les Schtroumpfs et le Cracoucass* (1969)
# *Le Cosmoschtroumpf* (1970)
# *L'Apprenti Schtroumpf* (1971)
# *Histoires de Schtroumpfs* (1972)
# *Schtroumpf Vert et Vert Schtroumpf* (1973)
# *La Soupe aux Schtroumpfs* (1976)
# *Les Schtroumpfs Olympiques* (1983)
# *Le Bébé Schtroumpf* (1984)
# *Les P'tits Schtroumpfs* (1988)
# *L'Aéroschtroumpf* (1990)
# *L'Étrange Réveil du Schtroumpf Paresseux* (1991)
# *Le Schtroumpf Financier'' (1992)
 
### Beste lan batzuk 
Beste pertsonaia batzuen sortzailea ere izan zen, eta alde batetik Johan eta Pirlouit ditugu. 1952tik 1977ra 12 album argitaratu zituen, Pottokien arrakastak moztuta, eta hil ondoren Thierry Culliford semeak, Yvan Delportek eta Luc Parthoens-ek beste 4 lan argitara eman zituzten.

Beste aldetik, Benoît Brisefer-en abenturei dagokienez 1960tik 1978ra 8 liburu argitaratu zituen, eta 1993tik aurrera beste 6 lan Thierry Culliford eta Pascal Garrayren eskutik.

## Ikus, gainera 
* Frantsesezko literatura

## Kanpo estekak 
*  Biografia ("Smurf.com")
Lagun Onak Kirol Kluba

**Lagun Onak Kirol Kluba** Azpeitiko (Gipuzkoa) kirol kluba da, 1944an sortua. Futbol, mendi eta txirrindularitza sailak ditu.

## Historia 
Ofizialki Club Deportivo Lagun Onak 1944an sortu bazuten ere, lehenago ere Azpeitian baziren izen bereko kirol taldeak.

1975ean Hirugarren Mailara lehendabizok igo eta Espainiako Futbol Errege Kopan debuta egin zuen. Gero urte asko eman ditu maila hartan.

## Jokalari famatuak 
* Juan Antonio Larrañaga
* Mikel Aranburu
* Mikel Labaka
* Joseba Del Olmo
* Jon Guridi
* Kaxe

## Entrenatzaile famatuak 
* Xabier Azkargorta

## Uniformea 
* **Lehenengoa**: Zamarra txuria eta praka urdinak.

## Futbol Zelaia 
Lagun Onak taldeak Garmendipe Futbol Zelaian http://maps.google.com/maps?f=q&hl=es&geocode=&q=Azpeitia&sll=43.27858,-2.14905&sspn=0.011357,0.019956&ie=UTF8&ll=43.179316,-2.260737&spn=0.011376,0.019956&t=k&z=16&iwloc=addr&om=1 jokatzen du, 1500 ikusleentzako tokia eta 100x60 metro dituena.

## Datuak 
2024-25 denboraldia barne.
* **Denboraldiak Lehenengo Mailan**: 0
* **Denboraldiak Bigarren Mailan**: 0
* **Denboraldiak Bigarren B Mailan**: 0
* **Denboraldiak Lehen Federazioan**: 0
* **Denboraldiak Bigarren Federazioan**: 0
* **Denboraldiak Hirugarren Mailan**: 32
* **Denboraldiak Hirugarren Federazioan**: 4
* **Emaitzarik onena**: 3.a (Hirugarren Maila, 2015-16 denboraldia)

### Mailak 
* 1944-1975: Erregional Maila.
* 1975-1977: Hirugarren Maila.
* 1977-1978: Erregional Maila.
* 1978-1983: Hirugarren Maila.
* 1983-1991: Erregional Maila.
* 1991-1993: Hirugarren Maila.
* 1993-1995: Erregional Maila.
* 1995-2001: Hirugarren Maila.
* 2001-2002: Erregional Maila.
* 2002-2021: Hirugarren Maila.
* 2021-egun: Hirugarren maila RFEF

### Azken denboraldiak 
## Palmaresa 
* Hirugarren maila (1): 2009.
* Gipuzkoako Ohorezko Erregionala (3): 1975, 1995, 2002

## Kanpo estekak
Sasi-dortoka

**Sasi-dortoka** *Aliceren abenturak Lurralde Miresgarrian* liburuko pertsonaia bat da. Izena eta ezaugarriak XVIII. mendeko plater ingeles batetik datoz: sasi-dortoka zopa (*mock turtle soup*). Plater hori egiteko ez zuten dortokarik erabiltzen, hauxe baizik: zekorraren garunak, apatxak, hankak eta buztanak.

Lewis Carrolli asko gustatzen zitzaion viktoriar gizarteari iseka egitea. John Tennielek horrela marraztu zuen Sasi-dortoka: dortokaren enbor, oskol eta hegatsekin, eta zekorraren buru, buztan eta hankekin.

Liburuan pertsonaia malenkoniatsua da Sasi-dortoka.

## Kanpo estekak
Maus

***Maus*** ingelesezko komiki liburu moduko eleberri grafikoa da, Art Spiegelman suediar-estatubatuarrak egindakoa. 

Beste sari batzuen artean, 1992an Pulitzer sari berezia lortu zuen.

## Edukiak 
Bertan, bi istorio paralelo kontatzen drau: alde batetik, Art komikigilearen eta aita Vladek-en arteko harremana, eta bestetik (ildo nagusia) aitak Auschwitzeko kontzentrazio-esparruan pr3so egon zenean bizi izandakoa.

Liburuaren originaltasuna pertsonaien irudikapenean datza, multzoka sailkatzen baititu arraza edo hiritartasuna kontuan hartuta, animalia talde batean edo bestean marraztuz: juduak saguak dira ("Maus" alemanez); alemaniarrak, katuak; poloniarrak, txerriak; frantsesak, igelak; britainiarrrak, arrainak; estatubatuarrak, txakurrak; eta abar.

## Argitalpena 
***Maus*** komikiaren jatorrizko bertsioa serie moduan argitaratu zen lehen aldiz, *Raw* aldizkarian, 1980tik 1991ra. 1986an, ordu arte argitaratutako zatien bilduma ''Maus: A Survivor's Tale* izenburua zuen liburu gisa argitaratu zen, bigarren titulu batekin *My Father Bleeds History*. Bigarren eta azken bilduma 1991n argitaratu zen, *And Here my Troubles Began* izenburuarekin.

## Euskaraz 
Halaber, hainbat hizkuntzatara itzuli dute. Euskarazko edizioa 2022an argitaratu zuen Astiberri argitaletxeak, Julen Gabiriak euskaratuta.

### Euskarazko testuetako "okerrak" 
Itzultzaileak jakinarazi zuenez, euskarazko bertsioan okerrak zeudelakoan, irakurleak argitaletxearekin kexu agertu ziren: egiaz, jatorrizko liburuan Vladek pertsonaiaren hizkuntza baldarra da, eta, horrexen ondorioz, itzulpenean ere trakeskeriak ageri dira.

Vladek protagonista da: poloniarra da eta bere ingeles mordoiloan kontatzen dio semeari bere bizitzako pasarte asko. Komikiaren jatorrizko bertsioa ingelesez argitaratu zuten 1992an eta aitaren esaldi guztiak polonierazko kutsuko ingelesean idatzita daude.

Julen Gabiriak euskaraz hola-hola moldatzen den pertsona baten zenbait akats txertatu zituen pertsonaia haren esaldietan. Adibidez:

* ***Guek*** ("Guk") *bezala bukatu zuen kontzentrazio esparruan* (158. orrian)
* *Han **geneukagun*** ("geneukan") *oso gutxi jateko* (158. orrian)
* *Egun batzuk geroago, kamioetan **sartu ziguten*** ("gintuzten")*. **Ginezen 100*** ("100 ginen") *edo* (159. orrian)
* *Berriz ere Anjarekin **nagoen*** ("nengoen", 159. orrian)
* *Heldu **ginezen*** (ginen) *Oswiech hirira... Gerra aurretik oihalak saltzen **nituzen*** ("nituen") *han* (159. orrian)
* *Paperak urteetan hor egon ziren **botatak*** ("botata")*, **inorrek*** ("inork") *begiratu gabe* (161. orrian)

Beraz, Gabiriak "sasi hizkuntza" bat diseinatu behar izan zuen, Vladeken mordoiloa koherentziaz agertzeko.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Holokaustoa

## Kanpo estekak 
* «Meta Maus - A look inside a Modern Classic review»&#x20;*Journal of Science and Technology of the Arts''&#x20;**4**&#x20;Kunz,&#x20;Sahra. &#x20;(2012-12-27).&#x20;&#x20;doi:10.7559/citarj.v4i1.52.&#x20;ISSN 1646-9798.
Laudio Kirol Kluba

**Laudio Kirol Kluba** Laudioko futbol taldea da. 2002an sortua, egun Bigarren B mailaren II. Multzoan dabil.

## Historia 
**CD Laudio** 2002an Udalak bultzatutako Laudioko klub bien bat-egiteak sortu zuen: Llodio Kirol Elkartea eta Salleko Lagunak Kirol Kluba. Hasieran *Club Deportivo Llodio-Salleko* izena hartu bazuen ere, orain *Club Deportivo Laudio* izena du.

2003 eta 2013 artean Hirugarren Mailan ibili zen Bigarren B mailara igotzea lortu duen arte. 2014 urtean ordea arazo ekonomikoen erruz jeitsiera administratiboa izan zuen eta 2015-16 denboraldian Arabako Erregional Preferentean jokatu behar izan zuen.

## Uniformea 
* **Lehenengoa**: Zamarra txuri-gorria eta praka urdinak (Llodio Kirol Elkarteak zuena).
* **Bigarrena**: Zamarra horia eta praka beltzak (Salleko Lagunak Kirol Klubak zuena).

## Futbol Zelaia 
Ellakuri udal estadioa 1978an ireki zuten. 3.500 ikusleentzako tokia eta 100x63 metro ditu.

## Datuak 
2024-25 denboraldia barne.
* **Denboraldiak Lehenengo Mailan**: 0
* **Denboraldiak Bigarren Mailan**: 0
* **Denboraldiak Bigarren B Mailan**: 1
* **Denboraldiak Hirugarren Mailan**: 10 (+12+1=**23**)
* **Emaitzarik onena**: 1. (Hirugarren Maila, IV. Multzo 11/12, 12/13 denboraldiak)

## Kirol ibilbidea 
### Laudio KE 
* 1940-1954: Erregional Mailak
* 1954-1958: Hirugarren Maila.
* 1958-1964: Bizkaiko Lehenengo Erregional Maila.
* 1964-1965: Hirugarren Maila.
* 1965-1966: Bizkaiko Lehenengo Erregional Maila.
* 1966-1970: Hirugarren Maila.
* 1970-1971: Bizkaiko Goren Erregional Maila.
* 1971-1973: Hirugarren Maila.
* 1973-1975: Bizkaiko Goren Erregional Maila.
* 1975-1976: Bizkaiko Lehenengo Erregional Maila.
* 1976-1979: Bizkaiko Goren Erregional Maila.
* 1979-1981: Bizkaiko Lehenengo Erregional Maila.
* 1981-1983: Bizkaiko Goren Erregional Maila.
* 1983-1984: Bizkaiko Lehenengo Erregional Maila.
* 1984-1987: Bizkaiko Goren Erregional Maila.
* 1987-1993: Bizkaiko Lehenengo Erregional Maila.
* 1993-1996: Arabako Goren Erregional Maila.
* 1996-1997: Hirugarren Maila.
* 1997-2002: Arabako Goren Erregional Maila.

### Salleko Lagunak 
* 1982-2001: Erregional Mailak.
* 2001-2002: Hirugarren Maila.

### Laudio Kirol Kluba 
* 2002-2003: Erregional Maila.
* 2003-2013: Hirugarren Maila.
* 2013-2014: Bigarren B maila.
* 2014-egun: Arabako Erregional Preferentea

## Azken denboraldiak 
## Palmaresa 
* 3. maila (2): 2012, 2013
* Arabako Erregional Preferentea (2): 1996, 2003

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Gustav urakana

**Gustav** izeneko urakanak honako urteetan egon ziren:

* 1984
* 1990
* 1996
* 2002
* 2008: 4. kategoriako urakana izan zen momenturik indartsuenean, guztira 138 hildako eragin zituen.
American Splendor

**"American Splendor"** ingelesezko komiki sorta autobiografikoa da, Harvey Pekar estatubatuarrak idatzi eta beste egile batzuk marraztutakoa. 1976an argitaratu zuten lehenengo aldiz, ordutik gaur egun arte ia 40 zenbaki eginez.

Esan bezala, idazlearen bizitza kontatzen du berak istorioz istorio, modu autobiografikoan, galtzailearen rola ondo azpimarratuz. Hala ere, haren istorioek interes handia sortu dute eta literarioki behintzat arrakasta lortu du azkenean Pekarrek, DC Comics izanda azken urteotan argitaratzailea. Are gehiago, zinemaratu dute haren istorio sorta hau.
 
## Filma 
2003an izen bereko filma estreinatu zuten.

## Kanpo estekak 
*  "American Splendor" filma
Gustav urakana (2008)

**Gustav urakana** 2008an Ozeano Atlantikoan izandako bigarren urakanik suntsigarriena izan zen. zazpigarren zikloi tropikala eta hirugarren urakana izan zen. 2008ko abuztuaren 25ean sortu zen Haitiko Port-au-Prince hiriburutik hegoaldera 415 kilometrora. Abuztuaren 26an jada urakan motako ekaitza bilakatu zen. Ordu batzuk geroago Haitiko Jacmel hirian jo zuen lurra eta ekaitz tropikalera jaitsi zen. Hortik aurrera berriro handitu zen kategoria eta 24 ordutan Saffir-Simpson urakan eskalan 4. mailako urakana izatera iritsi zen. Haiti, Dominikar Errepublika eta Jamaikan 86 hildako uzti zituen eta beste 8 Ameriketako Estatu Batuetan.

## Ikus, gainera 
* 2008ko Atlantikoko zikloi tropikalen zerrenda

250px|thumb|ezkerrera|Ekaitzaren ibilbidea.

## Kanpo estekak
Tweedledum eta Tweedledee

**Tweedledum eta Tweedlede** Lewis Carrollen *Ispiluan barrena eta Alicek han aurkitu zuena* liburuko pertsonaiak dira, baita XIX. mendeko sehaska-kanta batekoak ere.

Carrollen liburuan, Tweedledum eta Tweedledee bikiak dira, nahiz eta guztiz kontrako portaerakoak. Sehaska-kanta horretan gertatu zen bezala, liburuan ere borrokatzen hasi ziren kriskitin batengatik.

## Kanpo estekak
Ortzanzurieta mendilerroa

**Ortzanzurieta mendilerroa** edo **Garabizkaiko mendilerroa** Nafarroa Garaia eta Nafarroa Beherea artean dagoen mendilerro bat da, Pirinioetan dagoena, Mendiaundi, Sorogain, Lindus eta Lauriñaga mendilerroen inguruan. Ortzantzurieta eta Auritz mendilerro honen inguruan daude.

Mendilerro horetan kokatuta dauden Garralda eta Latxagako mendi-oinak dira.

Mendilerroan dauden Ortzantzurieta mendiak eta Garabizkaiko lepoak ematen diote izena mendilerroari. Honako hauek dira mendilerro honetan aurkitzen diren mendiak:

## Mendiak 
# Ortzantzurieta, 1.566 m  (Nafarroa Garaia) (Ortzantzurieta)
# Astobizkar, 1.499 m  (Nafarroa Garaia) (Ortzantzurieta)
# Mendimotz edo Mendimotx, 1.492 m  (Nafarroa Garaia) (Ortzantzurieta)
# Txangoa, 1.466 m  (Nafarroa Garaia) (Urkulu)
# Burregieta, 1.441 m  (Nafarroa Garaia) (Ortzantzurieta)
# Urkulu, 1.423 m  (Nafarroa Garaia) (Urkulu)
# Leitzaratheka edo Leitzarateka, 1.414 m  (Nafarroa Beherea) (Urkulu)
# Laparordokigaña, 1.399 m  (Nafarroa Garaia) (Ortzantzurieta)
# Bentarte, 1.384 m  (Nafarroa Beherea) (Urkulu)
# Menditxipi, 1.377 m  (Nafarroa Garaia) (Urkulu)
# Urkulugibela, 1.338 m  (Nafarroa Beherea) (Urkulu)
# Erdilo, 1.265 m  (Nafarroa Garaia) (Ortzantzurieta)
# Murukoa, 1.223 m  (Nafarroa Garaia) (Ortzantzurieta)
# Leizaundia edo Leizehandia, 1.179 m  (Nafarroa Beherea) (Urkulu)
# Donsimon Mendia, 1.156 m  (Nafarroa Garaia) (Ortzantzurieta)

### Garraldako mendi-oinak 
# Arregia, 1.095 m  (Nafarroa Garaia)
# Bultzarregi, 1.079 m  (Nafarroa Garaia)
# Aritzoiana, 1.071 m  (Nafarroa Garaia)
# Irupagoeta, 1.066 m  (Nafarroa Garaia)
# Latxagainkasko, 1.055 m  (Nafarroa Garaia)
# Erodoa, 1.046 m  (Nafarroa Garaia)
# Zelaia, 1.036 m  (Nafarroa Garaia)
# Okelamein, 1.031 m  (Nafarroa Garaia)
# Zurzeta, 1.022 m  (Nafarroa Garaia)

### Latxagako mendi-oinak 
# Latxaga, 1.208 m  (Nafarroa Garaia)
# Saroizar, 1.193 m  (Nafarroa Garaia)
# Mutria, 1.191 m  (Nafarroa Garaia)
# Ugain, 1.072 m  (Nafarroa Garaia)
# Arlagain, 1.058 m  (Nafarroa Garaia)
# Aitza, 1.055 m  (Nafarroa Garaia)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  euskal-herria.org webgunean

## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mendilerroen zerrenda
* Garabizkai mendatea
Humpty Dumpty

**Humpty Dumpty** Lewis Carrollen *Ispiluan barrena eta Alicek han aurkitu zuena* liburuko pertsonaia bat da, baita umeentzako olerki batekoa ere. Arrautza antropomorfiko bezala irudikatu da.

Carrollen liburuan, eztabaida semantiko bat hasi zuen Alicerekin eta, bere erara, Jabberwocky olerkiaren hitz arraroen esanahia azaldu zion.

## Kanpo estekak
Kilometro orduko

**Kilometro orduko** (askotan **km/h** laburduraz adierazia) abiadura unitate bat da. Nazioarteko Unitate Sisteman erabiltzen ez den arren, oso ezaguna da, eta zientzia arlotik kanpo gehien erabiltzen den abiadura unitatea da. Orobat, errepide trafikoan erabiltzen den unitatea da.

Euskaraz, unitatea beti km/h idatzi arren, hizkuntza naturalean bi modura erabiltzen da: *10 kilometro orduko* edo *orduko 10 kilometro*. Aldiz, absolutiboa ez den kasuetan bigarren forma erabili behar da: *orduko 10 kilometroko abiaduran zihoan*.

## Konbertsioa 
* 3'6 km/h ≡ 1 metro segundoko
* 1 km/h ≈ 0,277 78 m/s
* 1 km/h ≈ 0,621 37 mph ≈ 0,911 34 oin segundoko
* 1 Korapilo ≡ 1,852 km/h
* 1 milia orduko ≈ 1,61 km/h
* 1 km/h ≈ 0,621 milia orduko

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Martxoko Erbia

**Martxoko Erbia** *Aliceren abenturak Lurralde Miresgarrian* liburuko pertsonaia bat da. Sonbrailugilea bezala, Martxoko Erbia beti tealdi-ordua izango balitz bezala portatu zen. John Tennielek buruan lastoa edukita marraztu zuen, hori baitzen erotasuna azaltzeko era viktoriar gizartean.

## Kanpo estekak
Dupuis

**Dupuis** Belgikako komiki liburu eta aldizkarien argitaletxea da. Charleroitik (Valonia) gertu sortu zuten 1930eko hamarkadaren hasieran, eta frantsesezko lanak argitaratzen ditu nagusiki, flandrieraz ere egiten badute ere.

## Aldizkariak 
Lehenengo urteetan, *Le mousquite/Humoradio*, *Bonnes Soirées/De Haardvriend* eta *Le journal de Spirou* aldizkariak argitaratzen hasi ziren.

## Komikiak 
Lucky Luke, Pottokiak, Gaston Lagaffe eta Largo Winch istorio arrakastatsuak etxe honek argitara eman izan ditu, besteak beste.

## Kanpo estekak 
* Dupuisen webgunea
Corto Maltese

***Corto Maltese*** jatorriz italieraz eta frantsesezko komiki sorta baten izena da, izen bereko pertsonaia ardatz hartuta. Hugo Pratt italiarrak sortu zuen 1967an.

## Pertsonaiak 
Corto Maltese itsasgizon abenturazalea da, XX. mendeko lehen laurdenean ibilitakoa. 1887an Valletan (Malta) jaioa, Kornualleseko aita marinela eta ama ijito andaluziarra ("La Niña de Gibraltar") dituena.

Harez gain, Pandora bere ametsetako emakumea dago, Rasputin pirata laguna eta Itsasoa, haren maitalea.

## Liburuak 
Hamalau albumetan bildu izan dira 1967tik 1988ra argitaratutako  istorioak:

# *Una ballata del mare salato* (1967)
# Suite caribeana (1970): *Il segreto di Tristan Bantam*, *Appuntamento a Bahia*, *Samba con Tiro Fisso.*
# Il mare d'oro (1970): ''Un'aquila della giungla*, *...e riparleremo dei gentiluomini di fortuna,* *Per colpa di un gabbiano*
# Lontane isole del vento (1970-1971): *Teste e funghi, La conga delle banane, Vudù per il presidente*.
# Le lagune dei misteri (1971):*La laguna dei bei sogni, Nonni e fiabe, L'angelo alla finestra d'oriente, Sotto la bandiera dell'oro.*
# Le celtiche (1972): *Concerto in O' minore per arpa e nitroglicerina, Sogno di un mattino di mezzo inverno, Côtes de Nuits e rose di Piccardia, Burlesca e no tra Zuydcoote e Bray-Dunes.*
# Le etiopiche (1972-1973): *Nel nome di Allah misericordioso e compassionevole*, *L'ultimo colpo*, *...e di altri Romei e di altre Giuliett*e, *Leopardi.*
# *Corte Sconta detta Arcana* (1974)
# *Favola di Venezia (Sirat Al Bunduqiyyah)* (1977)
# *La casa dorata di Samarcanda* (1980)
# *La giovinezza* (1981)
# *Tango* (1985)
# *Le elvetiche: Rosa alchemica* (1987)
# *Mū - la città perduta* (1988)

Hugo Pratten heriotzaren ondoren, beste egile batzuek segitu dute Cortoren istorioak garatzen:

* *Sotto il sole di mezzanotte* (2015), Juan Díaz Canales eta Rubén Pellejero
* *Equatoria* (2017), Juan Díaz Canales eta Rubén Pellejero
* *Il giorno di Tarowean* (2019), Juan Díaz Canales eta Rubén Pellejero

### Euskaraz 
* *Itsaso gazituaren balada* (*Una ballata del mare salato);* itzultzailea: Bego Montorio, Argia, 1986

* *Ethiopikoak* (*Le etiopiche''), Antxeta, 1988.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Italierazko literatura
* Frantsesezko literatura

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Arica eta Parinacota eskualdea

**Arica eta Parinacota eskualdea** (gaztelaniaz **Región de Arica y Parinacota**) Txileko hamabost eskualdeetako bat da. Iparraldean Perurekin muga egiten du, hegoaldean Tarapacarekin, ekialdean Boliviarekin eta mendebaldean Ozeano Barearekin.

16.873,3 km²ko azalera du eta 189.692 biztanle zituen 2006an. Arica eta Panaricotako probintziek osatzen dute. Hiriburua Arica da. 2007ko urriaren 8an bereizi zuten Tarapacako Eskualdetik.

## Kanpo estekak
Arica

**Arica** Txileko Aricako probintziako hiriburua eta portu-hiria da. Arica eta Parinacotako eskualdeko hiriburua ere bada. Txilen *beti udaberria den hiria* gisa ezagutzen dute, dituen lorategiak direla eta. Bere kokapena dela eta dibertsitate kultural eta historiko handia du. Bertan txintxorro momiak aurkitu ziren.

2007tik aurrera eskualdeko hiriburua da.

## Klima 

## Hiri senidetuak 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Taiohae, Markesa Uharteak
* 
* 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Aricako udalaren webgunea.
Springfield (argipena)

**Springfield** hainbat hiri ezberdinen izena da:

##  
### 20px|border Illinois 
* Springfield (Illinois)

### 20px|border Massachusetts 
* Springfield (Massachusetts)
* Mendebaldeko Springfield (Massachusetts)

### 20px Missouri 
* Springfield (Missouri)

### 20px Ohio 
* Springfield (Ohio)
* Hegoaldeko Springfield (Ohio)

### 20px Oregon 
* Springfield (Oregon)

### 20px Colorado 
* Springfield (Colorado)

### 20px|border Florida 
* Springfield (Florida)

### 20px Georgia 
* Springfield (Georgia)

### 30px Kentucky 
* Springfield (Kentucky)

### 20px Louisiana 
* Springfield (Louisiana)

### 20px Maine 
* Springfield (Maine)

### 20px Michigan 
* Springfield (Michigan)

### 20px Minnesota 
* Springfield (Minnesota)

### 20px Nebraska 
* Springfield (Nebraska)

### 20px New Hampshire 
* Springfield (New Hampshire)

### 20px New York 
* Springfield (New York)

### 20px Hego Carolina 
* Springfield (Hego Carolina)

### 20px Hego Dakota 
* Springfield (Hego Dakota)

### 20px Tennessee 
* Springfield (Tennessee)

### 20px Vermont 
* Springfield (Vermont)

### 20px Virginia 
* Springfield (Virginia)

### 20px Mendebaldeko Virginia 
* Springfield (Mendebaldeko Virginia)

##  
* Springfield (Manitoba)
* Springfield (Eskozia Berria)

##  
* Springfield (Birmingham)
* Springfield (Wolverhampton)
* Springfield (Fife)

##  
* Springfield (Gauteng)

##  
* Springfield (Hegoaldeko Gales Berria)
* Springfield (Queensland)
* Springfield (Hegoaldeko Australia)
* Springfield (Victoria)
* Springfield (Tasmania)

##  
* Springfield (Zeelanda Berria)

## Telebistan 
* Springfield (Simpsondarrak): Simpsondarrak bizi diren hiria da.
Lemoa Kirol Elkartea

**Lemoa Kirol Elkartea** Lemoako (Bizkaia) futbol kluba izan zen. 1923an sortua, 2012an desegin zen, hainbat urtez Espainiako futbol ligako bigarren B mailan jokatu eta gero.

## Historia 
*Sociedad Deportiva Lemona* 1923an sortu zen. Lemoa herri txikia den arren, herriko taldeak Espainiako futbol ligako bigarren B mailara igotzea lortu zuen Cementos Lemona enpresaren babesari esker.

1977an lehendabizikoz hirugarren mailara igo zen. 1985ean jaitsi zen, baina hurrengo bi urteetan igoerak izan eta 1987/1988 denboraldian bigarren B mailara igo zen. Ordutik bigarren B mailan aritu zen, 2000 eta 2004 urteen artean ezik.

2011 eta 2012 urteetan Federazioaren Kopako finalera iritsi zen baina bietan galtzaile atera zen. Urte horretan, gainera, diru arazo larrien erruz taldea oso pattal ibili zen ligan, eta azkenean maila galdu eta desagertu egin zen.

## Uniformea 
* **Lehenengoa**: Zamarra gorri-beltza eta praka beltzak.

## Futbol zelaia 
Lemoako Arlonagusia futbol zelaiak 5.000 ikusleentzako lekua du.

## Datuak 
* **Denboraldiak Lehenengo Mailan**: 0
* **Denboraldiak Bigarren Mailan**: 0
* **Denboraldiak Bigarren B Mailan**: 17
* **Denboraldiak Hirugarren Mailan**: 14
* **Emaitzarik onena**: 6.a (Bigarren B Maila, 08-09 denboraldia)

## Azken urteetako ibilbidea 
## Palmaresa 
* Hirugarren Maila (2): 2001-02, 2002-03
* Federazioaren Kopa (0): finalista 2010-11 eta 2011-12an.

## Jokalari ezagunenak 
* Joseba del Olmo
* Jose Luis Mendilibar
* Markel Robles
* Gaizka Tokero
* Jon Cuyami
* Ander Lanbarri
* Kepa Zarraga
* Javier Gurrutxaga Rivero

### 2010/2011 denboraldiko taldea 
## Kanpo estekak
Lutxana Sporting Kluba

**Lutxana Sporting Kluba** Barakaldoko Lutxana auzoko futbol taldea da. 1919an sortua, egun Bizkaiko Ohorezko Erregional Mailan dabil.

## Historia 
1919an Lutxanan *Giralda* futbol taldea sortu zuten, 1923an *Sporting Club de Luchana* izango zena. *Sporting* izena ziur asko orduan auzoko *Orconera Iron Ore* enpresako ingelesek bultzatu zuten.

Gerra Zibilaren ondoren *Club Luchana* izena hartu zuen *Sporting* hitza "atzerritarra" zenez debekatuta zegoelako. Hala ere, zalleen artean izena mantendu eta 1970eko hamarkadan berreskuratu zuten.

1969an Hirugarren Mailara igo zuen urte batez non Racing de Santander edo Deportivo Alavesen aurka jokatu zuen.

## Uniformea 
* **Lehenengoa**: Zamarra txuri-gorria eta praka beltzak.

## Ereserkia 
* Lutxana Sporting Klubeko ereserkia http://lutxana.iespana.es/himno.html

## Futbol Zelaia 
Sportingek Serralta Futbol Zelaian http://maps.google.com/maps?f=q&hl=es&geocode=&q=Barakaldo&sll=43.289233,-2.978679&sspn=0.005529,0.007789&ie=UTF8&ll=43.288933,-2.978153&spn=0.002765,0.003895&t=k&z=18&om=1 jokatzen du, 1984an izen bereko kalean irekia. 90x54 metro eta 2.000 ikusleentzako tokia du.

1950eko hamarkadan Landabekon jokatu zuen eta 1966 eta 1974 artean Sefanitro Futbol Zelaian, biak desagertuak.

## Datuak 
2020-21 denboraldia barne.
* **Denboraldiak Lehenengo Mailan**: 0
* **Denboraldiak Bigarren Mailan**: 0
* **Denboraldiak Bigarren B Mailan**: 0
* **Denboraldiak Hirugarren Mailan**: 1
* **Emaitzarik onena**: 20. (Hirugarren Maila, 69-70 denboraldia)

## Azken urteak 
## Kanpo estekak
Oiartzun Kirol Elkartea

**Oiartzun Kirol Elkartea** Oiartzungo futbol taldea da. 1976an sortua, klubak emakumezko eta gizonezko sailak ditu.

## Futbol Zelaia 
Oiartzunek Ugaldetxo Futbol Zelaian jokatzen du. 1977an irekia, 1.000 ikusleentzako tokia du.

## Emakumezko Saila 
Oiartzun KEko emakumezko saila 1981an sortu zuen Karla Lekuonak eta, Euskal Herrian aitzindaria izateaz aparte tituluak eman dizkio elkarteari. Espainiako Liga bat eta bi Kopa eskuratu ditu.

2014-15 urtean bigarren maila irabazi eta play-offak jokatu ondoren Lehen mailara igo zen. Hurrengo bi denboralditan lehen mailan ibili zen baina 2017an azken jardunaldian galdu eta jeitsi egin zen. Bigarren talde bat ere badu, Euskal Ligan ari dena.

2019 urtean Antiguoko Kirol Elkartearekin bat eginda atera du emakumezkoen taldea.

### Palmaresa 
* Lehen maila:
** Txapelduna (1): 1990-91.
* Erreginaren Kopa:
** Txapelduna (2): 1986-87, 1987-88.
** Bigarrena (1): 1985-86.
* Bigarren maila:
** Txapelduna (3): 2004, 2009, 2015.
** Bigarrena (3): 2010, 2012, 2014.
* Euskadiko Federazioaren Kopa:
** Txapelduna (1): 2013.
** Bigarrena (1): 2008.

### Azken denboraldiak 
### Oiartzun B 
## Gizonezko Saila 
Ez da emakumezkoena bezain arrakastatsua eta beti Erregional Mailan hartu du parte, 2012-2013 denboraldian Hirugarren Mailara igo zen arte.

### Datuak 
2024-25 denboraldia barne.
* **Denboraldiak Lehenengo Mailan**: 0
* **Denboraldiak Bigarren Mailan**: 0
* **Denboraldiak Bigarren B Mailan**: 0
* **Denboraldiak Lehen Federazioan**: 0
* **Denboraldiak Bigarren Federazioan**: 0
* **Denboraldiak Hirugarren Mailan**: 2
* **Denboraldiak Hirugarren Federazioan**: 0

### Azken denboraldiak 
### Palmaresa 
* Gipuzkoako Ohorezko Erregionala (1): 2013

## Kanpo estekak
Mutriku Futbol Taldea

**Mutriku Futbol Taldea** Mutrikuko futbol taldea da. 1944an sortua, egun Gipuzkoako Lehenengo Erregional Mailan dabil. San Migel futbol zelaian egoitza eta jokalekua du.

## Historia 
*Club Deportivo Motrico* 1944an sortu zen, 1981 *Club Deportivo Mutriku* eta 1985 *Mutriku Futbol Taldea* izango zena.

Bere historian zehar 14 denboraldi eman ditu Hirugarren Mailan 1960, 1970 eta 1980ko hamarkadetan, azkenekoz 1988-89 denboraldian.
1969-70 denboraldian Espainiako Futbol Errege Kopan parte hartu zuen, baina lehenengo errondan galdu zuen.

## Uniformea 
* **Lehenengoa**: Zamarra txuri-urdina eta praka txuriak.

## Futbol Zelaia 
Mutriku FTak San Miguelhttp://maps.google.com/maps?f=q&hl=es&geocode=&q=Mutriku&sll=43.30471,-2.012494&sspn=0.011055,0.015578&ie=UTF8&ll=43.305662,-2.386501&spn=0.011055,0.015578&t=k&z=16&iwloc=addr&om=1 futbol zelaian jokatzen du. 1930an irekia, 103x56 metro ditu. Aurten (2009. urtean) futbol zelaiak belar naturala izatetik artiziala izatera
pasatu da.

## Datuak 
2024-25 denboraldia barne.
* **Denboraldiak Lehenengo Mailan**: 0
* **Denboraldiak Bigarren Mailan**: 0
* **Denboraldiak Bigarren B Mailan**: 0
* **Denboraldiak Lehen Federazioan**: 0
* **Denboraldiak Bigarren Federazioan**: 0
* **Denboraldiak Hirugarren Mailan**: 14
* **Denboraldiak Hirugarren Federazioan**: 0
* **Emaitzarik onena**: 10. (Hirugarren Maila, II. Multzo 78-79 denboraldia)

### Azken denboraldiak 
## Emakumezkoen Taldea 
## Kanpo estekak
Santa Marina Haundi baserria

**Santa Marina Haundi baserria**, baita ere **Santa Marina etxea**, ospitala, **Santamana baserria** edo **Jauregi baserria** izenez ere ezaguna, Gipuzkoako Albiztur udalerriko Santa Marina auzogune txikian dagoen baserria da, mendi magaleko zabaldi batean. Bertatik, paisaia zabal batez gain, Gipuzkoako hegoaldeko hainbat herri ikus daiteke.

1996ko irailaren 9an, Eusko Jaurlaritzak *monumentu* izendatu zuen, Sailkatutako Kultura Ondasuna.

## Ezaugarriak 
Santa Marina Haundi baserria auzoguneko elizaren parean dago, bideaz beste aldera. Neurri handiko bolumena da, auzoko eskalan. Oinplano laukizuzena du, zabalera baino sakonera handiagokoa eta ekialdera begira dago. Hiru solairu ditu, behea, lehenengoa eta estalkipea eta, planta guztia estaliz, bi isurialde desberdineko teilatua, fatxada nagusiarekin hormapikoa egiten duena.
thumb|ezkerrera|200px|Ojiba leiho eraldatuak.

Eraikin konplexua da, elkarri atxikitako bi zati desberdin bereiz baitaitezke bertan: alde batetik, garai batean landa­ jauregi bat izan zatekeenaren hondakinek osatutako gorputz bat, non XVI. mendeko gehienez lehenengo laurdeneko berezko ojiba bao ikus daitezkeen, 20 edo 25 bat urte geroagokoekin nahastuta, eta bestetik, tipologiaren aldetik baserritzat jo daitekeen zatia. Azken honen egiturak XVI. mendeko amaierako edo XVII.eko hasierako hamarkadetakoa ematen du baina XVI. mendeko hasieran ohikoagoak ziren elementuak ere baditu. Ez da simetrikoa; izan ere, ezkerreko aldean hiru hormarte ditu eta eskuinean bi eta azken alde honetatik lehen aipatutako gorputzari atxikitzen zaio. Gainera, argi eta garbi ikusten da baoak irekitzeko egindako zalantzazko jarduera puntual batzuez gain, baserrian berritxuraketa handiak egin zirela, batez ere fatxada nagusian; izan ere, fatxada hori osatzen zuen zurezko egiturako txarrantxaketa batzuk kendu eta trinkotu eta bao berriak egin ziren.

Agirien bidez jakin denez, Santa Marina etxea erre egin zen 1580. urtean eta Juan Aizalde arotza izan zen baserria berreraikitzeko ardura izan zuen kontratista. Lan bikaina egin zuen eta sakonetara antolatutako 5 hormarteko egitura eraiki zuen, zurezko pieza bakarreko zutabeetan oinarritutako beste horrenbeste arkuperi esker. Eskuineko eta atzeko fatxadetako beheko solairuetako harlanduxkoko fabriketako itxura paregabeari erreparatuz, hargin onak izan zituela antzematen da, fabrika horiek XVI. mendeko lehenengo erdian Pikardiako maisu harginek baserririk onenetan egindakoen antza baitute.

Gaur egun Santa Marina Haundi baserria hondatuta badago ere, dituen kalteak konpongarriak dira eta ez dira eragozpen izan behar bere babeserako eta bere ikerketan sakontzeko, batez ere barruko aldean eta bukaerek ezkutatzen dituzten fatxadako elementuetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Kultura Ondasun izendapena EHAAn
Sociedad Deportiva Oyonesa

**Sociedad Deportiva Oyonesa** (euskaraz: *Oiondar Kirol Elkartea*) Oiongo futbol taldea da. Errioxako taldeen Hirugarren Mailako XVI. Multzoan dabil Club Atletico Vianes talde nafarrarekin batera Euskal Herriko talde bakarrak izanik (bai Oion bai Viana Logroñotik 10 kilometro baino gutxiagotara daude eta).

## Historia 
Taldea 1928an sortu zen eta erregional mailan aritu zen XX mende guztian zehar. 2004an Nafarroa eta Errioxako taldeak bereiztu egin ziren eta bakoitzak Hirugarren maila propio bat sortu zuen. Oyonesa Errioxako hirugarren mailan gelditu zen eta ordutik aurrera bertan ibili da. 2008an bigarren taldea sortu zuen, **Oyonesa B** eta hau Errioxako Erregional Preferentean ari da jokatzen.

2009-10 denboraldian Hirugarren mailako XVI multzoko txapelduna izan zen eta Bigarren B mailarako igoera fasea jokatu zuen baina Real Sociedad B taldeak kanporatu zuen. Urte horretan bertan Trofeo Invicto Don Balón saria eman zioten, 25 partidutan zehar galdu gabe egon zelako, urte horretan Espainiako talde guztien artean gehien iraun zuena izan baitzen. Hurrengo denboraldian lehenengo aldiz jokatu zuen Errege Kopa, baina lehen itzulian Tudelanok kanporatu zuen txapelketatik.

## Futbol Zelaia 
Sociedad Deportiva Oyonesak 2010 urtean inauguratu zen **Oion Arena** Futbol Zelaian jokatzen du, 1.000 ikusleentzako tokia duena. Aurrez *El Espinar* zelaian aritu zen.

## Datuak 
2024-25 denboraldia barne.
* **Denboraldiak Lehenengo Mailan**: 0
* **Denboraldiak Bigarren Mailan**: 0
* **Denboraldiak Bigarren B Mailan**: 0
* Denboraldiak Lehen Federazioan: 0
* Denboraldiak Bigarren Federazioan: 0
* **Denboraldiak Hirugarren Mailan**: 17
* Denboraldiak Hirugarren Federazioan: 4
* **Emaitzarik onena**: **1.a** (Hirugarren Maila, IV. Multzo 09-10 denboraldia)

### Azken denboraldiak 
## Palmaresa 
* Hirugarren Maila (1): 2010
* Trofeo Invicto Don Balón (1): 2010

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Azkoien Kirol Elkartea

**Azkoien Kirol Elkartea** Azkoiengo futbol taldea da. 1927an sortua, egun Hirugarren Mailan dabil.

## Historia 
*C.D. Azkoien* 1927an sortu zuten. 1952an hirugarren mailara igo zen eta bertan ibili zen 1965 arte.

1991ean itzuli zen hirugarren mailara eta urtetik urtera multzoko talde onenetakoa bihurtu zen. 1999an bigarren postuan amaitu zuen eta 2002an txapelduna izan zen. Igoera play-offak jokatu eta Bigarren B Mailara igo zen. Bertan urtebete egin bazuen ere 2005ean berriz igotzea lortu zuen eta oraingoan bi denboraldi egin zituen bertan. 2006an maila galdu zuen eta gaur egun Nafarroako preferentean ari da.

2002an *Club Multideporte Peralta* izena hartu zuen, "Azkoyen" enpresak babesari utzi eta "Jofemar" babesleagatik. Hau ere Azkoiengo enpresazen baina "Azkoyen" enpresaren konpetentzia, eta horregatik izen aldaketa adostu zuten. Baina 2007an babesleak utzi eta izen historikoa berreskuratzea erabaki zuten.

Harrobiko lana egiten duenez, Real Sociedad taldearekin ituna sinatu du.

## Uniformea 
* **Lehenengoa**: Zamarra eta praka txuriak.

## Futbol Zelaia 
Nuestra Señora de Nieva futbol zelaiak 1.000 ikusleentzako tokia du.

## Datuak 
2023-24 denboraldia barne.
* **Denboraldiak Lehenengo Mailan**: 0
* **Denboraldiak Bigarren Mailan**: 0
* **Denboraldiak Bigarren B Mailan**: 3
* **Denboraldiak Lehen maila RFEFn**: 0
* **Denboraldiak Bigarren maila RFEFn**: 0
* **Denboraldiak Hirugarren Mailan**: 24
* **Denboraldiak Hirugarren maila RFEFn**: 2
* **Emaitzarik onena**: 14.a (Bigarren B Maila, 04-05 denboraldia)

## Azken denboraldiak 
* ¹ 2015-16 denboraldian Nafarroako Preferentea **Lehen Autonomikoa** bihurtu zen eta ondorioz Lehen Erregionala, Nafarroako Preferentea.

## Palmaresa 
* Hirugarren Maila (2): 2002, 2004.
* Nafarroako Preferentea (2): 1995, 2011

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Real Unión B

**Real Union B** Irungo futbol taldea da. Real Union klubeko bigarren taldea eta orain Gipuzkoako Ohorezko Erregionalan dabil.

## Historia 
*Club Deportivo Roca*, hasieran Real Union taldearekin zerikusia ez zutena, Irunen 1933an sortu zen (batzuen ustez 1926an).

CD Roca 1934-35 denboraldian Gipuzkoako txapelduna zen eta Errege Kopan parte hartu zuen, non lehenengo errondan galdu zuen.

Gerra Zibilaren ondoren CD Roca Real Unionekin ituna sinatu zuen, bigarren taldea izateko eta 1960ko hamarkadaren erdialdean *Club Deportivo Roca-Real Union* izena hartu zuen.

1990eko hamarkadaren hasieran, *Real Union Club B* izena hartu zuen.

2000 urtean lehendabizikoz eta 2006an bigarrenez Hirugarren Mailara igo zen.

## Uniformea 
* **Lehenengoa:** Zamarra zuria eta praka beltzak.

## Futbol Zelaia 
**Stadium Gal**
Edukiera: 6.000 ikusle
Neurriak: 100x65 metro
Helbidea: Patricio Arabolaza, 2 20304 Irun (Gipuzkoa)
Irekiera: 1926 (1997an berreraikia)
Kokapena Google Mapsen: http://maps.google.com/maps?f=q&hl=es&geocode=&q=Ir%C3%BAn,+Guip%C3%BAzcoa,+Pa%C3%ADs+Vasco,+Espa%C3%B1a&sll=43.235636,-2.896507&sspn=0.005534,0.009978&ie=UTF8&cd=1&mpnum=0&ll=43.346279,-1.784678&spn=0.011048,0.019956&t=k&z=16&iwloc=addr&om=1, 300 metro Lapurdiko mugatik gertu.

## Datuak 
2024-25 denboraldia barne.
* **Denboraldiak Lehenengo Mailan**: 0
* **Denboraldiak Bigarren Mailan**: 0
* **Denboraldiak Bigarren B Mailan**: 0
* **Denboraldiak Lehen Federazioan**: 0
* **Denboraldiak Bigarren Federazioan**: 0
* **Denboraldiak Hirugarren Mailan**: 3
* **Denboraldiak Hirugarren Federazioan**: 0
* **Emaitzarik onena**: 14.a (Hirugarren Maila, 00-01 denboraldia)

### Azken urteak 
## Palmaresa 
* Gipuzkoako Ohorezko Erregionala (3): 1974, 2000, 2006

## Kanpo estekak
San Ignacio Futbol Kluba (Gasteiz)

**San Ignacio Futbol Kluba** Gasteizko Adurtza auzoko futbol taldea da. 1964an sortua, egun Arabako Erregional Preferentean dabil.

## Historia 
*Club de Fútbol San Ignacio* Adurtzan 1964an sortu zuten. Izena ohikoa da auzoan- izan ere *Esmaltaciones San Ignacio* enpresa bertokoa da- eta auzoko eskola publikotik hartu zuten.

Lehendabizikoz 1997an Hirugarren Mailara igo zen eta berriro 2002an.

2003ko udan San Ignaciok Deportivo Alavesekin ituna sinatu zuen, hirugarren taldea izateko Deportivo Alaves Cek zuen lekuan. Horrela *Alaves C-San Ignacio* taldea sortu zen.

2004-05 denboraldian jaitsi eta ituna desegin zen. Deportivo Alaves C desagertu zen eta San Ignaciok hurrengo urtean maila berreskuratu zuen. 2009tik aurrera Arabako Erregional Preferentean aritu da jokatzen eta 2017an berriz Hirugarren Mailara igo da.

Harrobiko hainbat taldek **Club de Fútbol Adurtzabal** izena daramate.

## Uniformea 
* **Lehenengoa**: Zamarra zuria eta praka beltzak.
* **Bigarrena**: Zamarra gorria eta praka beltzak.

## Futbol Zelaia 
San Ignaciok Adurtza auzoko Adurtzabal futbol zelaian jokatzen du, 2007an berreraikia.

## Datuak 
2024-25 denboraldia barne.
* **Denboraldiak Lehenengo Mailan**: 0
* **Denboraldiak Bigarren Mailan**: 0
* **Denboraldiak Bigarren B Mailan**: 0
* **Denboraldiak Lehen Federazioan**: 0
* **Denboraldiak Bigarren Federazioan**: 0
* **Denboraldiak Hirugarren Mailan**: 7
* **Denboraldiak Hirugarren Federazioan**: 4
* **Emaitzarik onena**: 19. (Hirugarren Maila, IV. Multzo 97-98 eta 02-03 denboraldiak)

Oharra: *Alaves C-San Ignacio* izena erabilitako denboraldiak ez dira kontuan hartu.

## Azken urteak 
## Lorpenak 
* Arabako Erregional Preferentea (5): 1997, 2002, 2006, 2008, 2018

## Kanpo estekak
San Pedro Kirol Elkartea

**San Pedro Kirol Elkartea** Sestaoko futbol taldea da. 1923an sortua, egun Bizkaiko Lurraldeko Preferentean dabil, aurreko *Lehen erregionala*.

Etsai historikoa herri bereko Sestao River Club da. Babeslea Qualityser enpresa da.

## Historia 
1923an sortu zen San Pedro taldea Sestaon. Urte hartan Errege Kopako finala Bartzelonak eta Real Uniónek jokatu zuten eta taldeak irabazlearen koloreak hartuko zituela erabaki zuen. Bartzelona izan zen irabazlea eta beraz taldeak kolore gorria eta urdina hartu zituen.

Herriko beste taldearen itzalean egon da beti eta 1996-97an sartu zen lehen aldiz hirugarren mailan. 11 denboraldi egin zituen bertan, 2003-04 ezik. 2008an maila galdu zuen eta ordutik Bizkaiko Ohorezko mailan aritu da. 2013an jeitsi egin zen Lurraldeko Preferentera. 2018an Ohorezko maila irabazi eta Hirugarren mailara itzuli zen.

## Datuak 
2024-25 denboraldiko datuak barne.
* **Denboraldiak Lehenengo Mailan**: 0
* **Denboraldiak Bigarren Mailan**: 0
* **Denboraldiak Bigarren B Mailan**: 0
* **Denboraldiak Lehen Federazioan**: 0
* **Denboraldiak Bigarren Federazioan**: 0
* **Denboraldiak Hirugarren Mailan**: 12
* **Denboraldiak Hirugarren Federazioan**: 0
* **Emaitzarik onena:** 5.a (Hirugarren Mailan 1997-98 denboraldian)

### Azken denboraldiak 
## Kanpo estekak
Santutxu Futbol Kluba

**Santutxu Futbol Kluba** Bilboko Santutxu auzoko futbol taldea da. 1918an sortua, egun Hirugarren Mailan dabil.

Harrobiko lana ondo egiten du, izan ere, hogei talde baino gehiago baditu.

## Uniformea 
* **Lehenengoa**: Zamarra gorria eta praka urdinak.
* **Bigarrena**: Zamarra txuria eta praka beltzak.
## Futbol Zelaia 
Mallona Futbol Zelaia 105,8 x 66 metro ditu. 1947an irekia, Alde Zaharra eta Begoña artean kokatuta http://maps.google.com/maps?f=q&hl=es&geocode=&q=Bilbao&ie=UTF8&ll=43.260862,-2.920132&spn=0.011063,0.015578&t=k&z=16&om=1. Beste futbol taldeek ere erabiltzen dituzte instalazioak, tartean Begoña KEk. 
thumb|262x262px|Bilboko Mallona futbol zelaia

## Datuak 
2024-25 denboraldia barne.
* **Denboraldiak Lehenengo Mailan**: 0
* **Denboraldiak Bigarren Mailan**: 0
* **Denboraldiak Bigarren B Mailan**: 0
* **Denboraldiak Lehen Federazioan**: 0
* **Denboraldiak Bigarren Federazioan**: 0
* **Denboraldiak Hirugarren Mailan**: 21
* **Denboraldiak Hirugarren Federazioan**: 1

### Azken denboraldietako emaitzak 
## Palmaresa 
* Bizkaiko Ohorezko maila (3): 1991, 2006, 2010

## Kanpo estekak
Amsterdamgo Ituna

thumb|300px|Itunaren sinatzaileak Amsterdamen.

**Amsterdamgo Ituna** nazioarteko itun bat izan zen, Europar Batasuneko 15 estatu kideek 1997ko urriaren 2an Amsterdamen izenpetu zutena. Europar Batasunaren Tratatua erreformatzeko testua izan zen, eta 1999ko maiatzaren 1ean sartu zen indarrean, Batasuna osatzen zuten herrialdeetako parlamentuek berretsi ondoren.

Amsterdamgo Itunaren helburu garrantzitsuenak hauek izan ziren: herritartasuna eta banakoen eskubideen garrantzia azpimarratzea, Europako Parlamentuaren eskumenak handitzea eta demokrazia indartzea, lan jarduerei buruzko politika bateratua sortzea, eta askatasun, segurtasun eta justizia esparruetan elkarlana bultzatzea. Europa eraikitzeko aurrerapausua izan zen askoren hitzetan, baina gutxitxotzat ere jo izan zen, ekialdeko Europako herriei lekua egiteko erreforma instituzionala egin ez zelako.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak