open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rosa Boladeras

**Maria Rosa Boladeras** **i Domingo,** ezagunagoa **Rosa Boladeras** izenez, (Terrassa, Vallès Occidental, Bartzelona, Herrialde Katalanak, 1972ko uztailaren 28a) kataluniar politikaria eta aktorea da, zineman, antzerkian eta telebistan jardun duena. 2019ko ekainean, Terrassako Kultura saileko errejidore lanetan hasi zen.

## Lan  ibilbidea 
### Aktore 
1980ko hamarkadaren erdialdean, Radioteatre-ren Ahotsen Koadroan sartu zen, eta hainbat antzezpenetan hartu zuen parte, hala nola Josep Maria de Sagarraren *La filla del carmesí*, Casal de Sant Pere (Terrassa) antzerki taldearekin parte hartzen zuen bitartean. Gero, antzerkiaren hastapen-ikastaroa egin zuen Vallès Zentro Dramatikoan, eta, azkenik, 1988. urtean irrati-teatre ikasketak utzi eta Bartzelonako Antzerki Institutuan hasi zen ikasten, 1991. urtera arte. Ikasketak bukatu ostean, antzerkigintzan hasi zen lanean.

Antzerki ibilbide oparoa du, eta hainbat lanetan jardun du, besteak beste, Pere Rieraren *Lluny de NuuK*; Marta Buchaca Alemanyren *A mi no em diguis amor*, Carles Mallolen *M de Mortal* eta Marc Martínezen *Stökolm*. Hainbat telesailetan hartu du parte, hala nola *Poble Nou*, ''Estació d'enllaç* eta, gero, *La Riera*. Zineman, Sigfrid Monleonen *El cònsol de Sodomaa* filmean agertu zen, eta Andres G. Schaerren *Floquet de neu* filmean. *Caçadors de bolets* saioaren hamargarren denboraldian, beltxargei ahotsa jarri zien.

2012. urtean, antzeztaldeko emakumezko aktore onenaren Butaca saria jaso zuen, Tadeusz Slobodzianeken *La nostra de la classe* lanean egindako esku-hartzeagatik, eta Carme Portaceliren zuzendaritzapean; eta 2013. urtean, *Secretos del lado oscuro* film laburraren antzezle-sortan Gironako Zinema Jaialdiko *ex aequo* interpretazio-saria jaso zuen, Tornemhi filmeko aktoreekin batera.

### Antzerkia 
Urtea, lana eta zuzendaria, hurrenez hurren:

### Telebista 
### Zinea 
### Politikari 
2019ko apirilaren 13an publiko egin zen Boladeras Tot per Terrassa zerrendako 2. postuan egongo zela hurrengo hilabeteko udal hauteskundeetara. Boladeras udalean sartu zen bere alderdiak hauteskundeak 10 erregidorerekin irabazi ondoren eta Kultura saileko errejidore lanetan hasi zen.

Boladeras ere psikiatria pertsonen eskubideen aldeko borrokaren alde agertu zn, 2020an Harrotasunaren pregoiaren protagonista bihurtuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *No sólo cine'' 1/1/2012 () elkarrizketa
Susan Gottesman

**Susan Gottesman** (New York, 1945eko maiatzaren 19a) Osasun Institutu Nazionalen parte den Minbiziaren Institutu Nazionaleko (NCI) estatubatuar mikrobiologoa da. 2008az geroztik *Annual Review of Microbiology* aldizkariko editorea izan da.

Aitzindaria da erregulazio biologikoaren arloan, non beste proteina espezifikoak suntsitzen dituzten entzimek, proteasa izenekoek, zeregin nagusia baitute zelularen barruan. ATP-hidrolisi moduan funtzionatzeko energia behar duten proteasen familia berri baten ezaugarri nagusiak aurkitu eta argitu zituen. Bakterioen RNA txikien aurkikuntzan eta karakterizazioan ere paper garrantzitsua izan du.

## Bizitza 
Gottesman 1945eko maiatzaren 19an jaio zen, New Yorken. Aita kontable gisa trebatu zen eta erretegiak eta bestelako etxetresna elektriko txikiak egiten zituen enpresa bat zuzentzen zuen. Ama institutuko irakaslea zen eta geroago orientatzaile bihurtu zen. Liburu honek bere karrera zientifikoa inspiratu zuen, ikerketa zientifikoaren garrantziarekin eta izaera txundigarriarekin liluratuta geratu baitzen.

Gottesmanek zientzia biokimikoetan lizentziatura lortu zuen 1967an Radcliffe Collegen eta mikrobiologian doktoretza Harvard Unibertsitatean 1972an. Doktoretza ondoko prestakuntza 1971-1974 bitartean egin zuen NCI-ko Biologia Molekularreko Laborategian.

## Ibilbidea 
Gottesman Harvardeko graduondoko ikaslea izan zen 1960ko hamarkadan eta Jon Beckwithekin lan egin zuen. Haien lana laktosaren operoia aztertzea izan zen, *E. coli* arabinosa operoia hobeto ulertzeko. Egindako ikerketatik, bakteriofago transduktore batek arabinosa operoiarentzat lan egin zezakeela frogatu ahal izan zuten. Aurreko ikerketek laktosa operoiean bakarrik erakutsi zuten arrakasta, baina lambda fagoak arabinosa operoiarentzat arrakasta izan zuen bere probetan. Gottesmanek geroago Osasun Institutu Nazionaletan egindako ikerketan lambda fagoa erabili zen bakteriofagoak bakterio kromosoma batean nola sartu eta ondoren nola atera daitezkeen ulertzeko. RNA txikiak zenbait gaixotasunetan ere faktore bat direla frogatu da, hala nola minbizian, diabetesean eta gibeleko gaixotasunetan.

Adibidez, Gottesmanen ikerketan RNA txiki horietako batek *E. coli*-ren estres sigma faktore bat den RpoS-ren itzulpena positiboki erregulatzen zuela ikusi zen. DsrA RNA txikiak RpoS faktorea itzultzen laguntzen du RpoS lider sekuentziari lotuz.
* *Ameriketako Estatu Batuetako Arte eta Zientzien Akademiako kide* hautatu zuten 1999an.
* 2009an *Amerikako Mikrobiologia Akademiako (AAM) kide* hautatu zuten.
* American Society for Microbiology (ASM) Abbott-ASMren *biziarteko lorpenaren saria* 2011n.
* Mikrobiologiako *Selman A. Waksman saria* 2015ean, mikrobiologiaren alorrean egindako aurrerapen garrantzitsuagatik.
* 2017 Biokimika eta Biologia Molekularreko Amerikako Elkartearen *Herbert Tabor Ikerketa Saria*.
* 2017ko Bostongo Bakterioen Bileran hizlari nagusia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dragomir Stojanović

**Dragomir Z. Stojanović** () Jugoslaviako Armadako jenerala eta Jugoslaviako Erresumako Armada eta Itsas Armada ministroa izan zen 1931ko apirilaren 6tik 1934ko apirilaren 18ra.

## Biografia 
### Lehen urteak 
1878ko abuztuaren 17an jaio zen Knjaževac-en, orduan Serbiako Printzerrian, aita Živko, Zaječar-eko merkataria, eta ama Anka Sokobanja- koa zuela. Niš-en graduatu zen batxilergoa, eta ondoren, Akademia Militarreko Eskola Txikiko 28. promozioko eta Goi Eskola Txikiko 11. promozioko kadete izan zen. 1907 eta 1908 artean Versaillesko 22. Artilleria Erregimentuko ikasle izan zen.

### Balkanetako Gerrak eta Lehen Mundu Gerra 
Balkanetako Gerren garaian, Stojanović bateria komandantea izan zen, eta Lehen Mundu Gerran, dibisio komandantea. Salonika Frontean, Ekialdeko Armadako ordezkaria izan zen, gero Artilleria Komandantziako Estatu Nagusiko Burua, eta denbora batez Komando Gorenean aritu zen. Ohore bat izan zen Serbiako Armadaren ordezkari izatea Frantziako Verdunera.

### Jugoslaviako aroan eta azken urteak 
Armadan ia kargu guztiak izan zituen. Sarjentua, bateria komandantea, dibisio komandantea, erregimentu komandantea, artilleria brigada komandantea, Drava Dibisio Barrutiko komandantea, artilleria ikuskatzailea eta hainbat ofizialentzako ikastaro erregular eta berezitan irakaslea izan zen hainbat alditan. Denbora batez, Alexandro I.a Karađorđević erregearen lehen laguntzailea ere izan zen, eta Armada eta Itsas Armadako ministro hautatu zuten 1934ko apirilaren 6an, kargu hori 1934ko apirilaren 18ra arte mantenduz. Novi Sadeko lehen armada barrutiko komandantea ere izan zen. Alexandro erregea hil ondoren, erretiroa hartu zuen.

1941eko apirilean, Apirileko Gerraren hasieran, berriro aktibatu zuten Sarajevoko armadako komandante gisa, eta han egon zen kapitulaziora arte, orduan harrapatu eta Belgradora itzuli baitzuten, eta han hil zen 1943an.

## Kondekorazioak 
Hiru aldiz eman zioten Karađorđe Izarra Ezpatekin : laugarren ordena 1913an, hirugarren ordena 1914-1915ean eta laugarren ordena 1915ean.

## Kanpo estekak
Diasporako Orkestra Argentinarra

**Diasporako Orkestra Argentinarra** **DOA**, () Argentinako euskal etxeetako musikariek osatutako proiektu ibiltari eta bateratua da, euskal musika eta kultura sustatzea helburu duena. FEVAk eta hainbat euskal etxek bultzatuta, 10 euskal etxetako 24 musikari baino gehiago biltzen dira urtero, Euskal Aste Nazionala bezalako ekitaldietan eta beste ospakizunetan kontzertuak eskaintzeko.

Argentinako hainbat hiritako euskal etxeetako kideek osatzen dute, eta musika-tresna anitz uztartzen dituzte. Euskal musika eta kultura Argentinan hedatzea eta euskal etxeen arteko loturak sendotzea da helburu nagusietariko bat. Euskal musika tradizionala eta garaikidea taularatzen du, besteak beste, sarritan euskal dantza taldeekin batera. Nolabait, euskal diasporako nortasuna indartu nahi du.

Orkestran musika-tresna klasikoekin batera, euskal musika-tresnak biltzen dira: trikitixa, txistu...

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 2025eko orkestraren topaketaren bideoa.
Violeta Salama

**Violeta Salama** (Granada, 1982) espainiar zinema zuzendaria, gidoilaria eta ikus-entzunezkoen sektoreko profesionala da.  *Alegria* (2021), bere lehen filmarengatik da ezaguna, batez ere. Melillan girotutako filma da, eta kulturen arteko identitatea eta bizikidetza aztertzen ditu, zuzendariaren esperientzia pertsonaletan oinarrituta.

= Bizitza =
Violeta Salama Granadan jaio zen 1982an, eta haurtzaroaren eta nerabezaroaren zati bat Melillan eman zuen. Ikus-entzunezko Komunikazioa ikasi zuen, eta, gero, Vancouver Film Schooleko sormenezko dokumentalen masterra eta zinemagintzako graduondoko bat egin zituen.

## Lan ibilbidea 
Film luzeak zuzendu baino lehen, ikus-entzunezko industrian lan egin zuen zuzendari eta script laguntzaile gisa, hainbat ekoizpen zinematografiko eta telebista serietan, besteak beste, *Crematorio* (2011), *Dictorio* (2012), *El sexo de los ángeles* (2012), *Blancanieves* (2012), *El autor* (2017), *Adiós* (2019)*, Arde Madrid (2018) eta* *Los favoritos de Midas* (2020). 

### Zinema-ibilbidea 
#### *Alegria* (2021) 
Violeta Salamak zuzendutako lehen filma *Alegria* izan zen, 2021ean estreinatutako luzemetraia, komedia eta drama elementuak uztartu zituena, identitate, kulturaniztasun eta pertenentzia gaiak arakatzeko Melillara itzultzen zen emakume baten istorioaren bitartez.

Filmak hiriko kristauen, musulmanen eta juduen arteko bizikidetza aurkezten du, eta, neurri batean, Salamaren esperientzia pertsonaletan oinarrituta dago, Salamak aita sefardia eta ama katolikoa zituen. 

*Alegria* filma nazioarteko jaialdietan proiektatu zen, hala nola Guadalajarako Nazioarteko Zinema Jaialdian (Mexiko) eta Sevillako Zinemaldian. Lehiaketaz kanpoko Sail Ofizialean sartu zuten, eta Espainiako Film Zuzendari Onenaren AC/E Lehen Sarirako hautagaia izan zen.

#### *Cataratas* (2025) 
2025. urtean, Salamak *Cataratas* lana filmatzen hasi zen, bere bigarren film luzea, Cristina Marcos eta Karra Elejalde aktoreak protagonista dituen komedia. Lanak independentzia aurkitzen duen 65 urteko emakume baten istorioa kontatzen du.

### Irakasle 
Zuzendari lanaz gain, zinema-ikastaroak eta -tailerrak eman ditu, hala nola Melilla hirian, eta kultura-erakundeekin lankidetzan aritu da tokiko ikus-entzunezko prestakuntza babesteko.

## Gaiak eta estiloa 
Salamaren lanak kultura-nortasunari, memoria pertsonalari eta kulturen arteko bizikidetzan jartzen du arreta, batez ere hainbat tradizio erlijioso eta sozial batera dauden testuinguruetan. Bere filmek esperientzia propioak integratu ohi dituzte narratiban, eta umorea eta gai sozial konplexuei buruzko hausnarketa uztartzen dituen ikuspegiarengatik nabarmentzen dira.

## Filmografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Violeta Salamaren profil profesionala IMDb-n
Cristina Abad

**Cristina Abad** (Madril, 1992ko ekainaren 17a) espainiar aktore eta modeloa da, *Acacias 38* telenobelan Maria Luisa Palacios pertsonaia antzezteagatik ezaguna.

## Bizitza 
Cristina Abad 1992an jaio zen Espainiako hiriburuan, Madrilen, eta txiki-txikitatik izan zuen emanaldiarekiko zaletasuna. Gazte zela, gurasoek antzerki-akademia bateara bidali zuten, eta hemeretzi urterekin haur-hezkuntzako irakasle-titulua lortu zuen.

### Ibilbidea 
Irakasle karrera utzi eta interpretazioan hasi zen buru-belarri. Akademian eman zituen urteetan Roberto Cerda, Fernando Soto eta Laila Ripoll artista ospetsuekin trebatu zen. Geroago, antzerkigintzan hasi zen lanean, eta webserie batzuetan hartu zuen parte.

2012. urtean Alberto Morenok zuzendutako *Fatum* film labur eta Daniela Fejermanek zuzendutako *Suspenso* filmean jardun zen. Urte berean Juan Gregorio Rodriguezek zuzendutako *Summer Is Crazy* film laburrean Girl 4 pertsonaia antzeztu zuen. 2013. urtean Miguel Larrayak zuzendutako *Afterparty* filmaren protagonista izan zen. Urte berean, Ramon Pasok zuzendutako *Supercrisis*, Microteatro eta Ramon Pasok zuzendutako L*os 7 pecados capitales* lanetan aritu zen. 2014. urtean Cesar Roldanek zuzendutako *Escapada del escaparate* lanean hartu zuen parte, Mikroteatroan.

2014. urtean Erlijio-pertsonaia antzeztu zuen *Hipsteria* telesailean. Urte berean, Marina Reyesen papera interpretatu zuen Juan Lópezek zuzendutako *Desconexión* film laburrean. 2014an ere Tony Moralesek zuzendutako *Ku* film laburrean Vanesa pertsonaia izan zen.

Arrakasta handiena 2015etik 2018ra izan zuen, *Acacias 38* bazkalondoko telenobelaren zerrendan sartu zenean. Bertan, Maria Luisa Palacios pertsonaia antzeztu zuen, Ramon Palaciosen alaba (Juanma Navas) eta Victor Ferreroren emaztea (Miguel Diosdado).

2016. urtean Paco Anayak zuzendutako *Ro Co Coc* film laburren protagonista izan zen, eta *Fashionlins: Ágatha Ruiz de la Prada* (Ana interpretatuz) Manuel Martínez Velascok zuzendutako film laburrean. 2018. urtean *El enemigo llamado de Kitai*, *Un planeta nosotros de Maldita Nerea*, *La pareja interminable de Marwán* eta *Dani & Flo* bideoklipetan hartu zuen parte. Urte berean Cesar Riosek zuzendutako *El último cine vivo* filmeko protagonista izan zen. 2018. urtean ere Santi Capuzek zuzendutako *Silencio* film laburraren protagonista izan zen. 2018 eta 2019an Manuel Velascok zuzendutako *El Funeral* antzezlanaren protagonista izan zen.

2019tik 2021era, bazkalondoko *Servir y proteger* serieko zerrendan sartu zen eta Paula Bremóne pertsonaia interpretatu zuen. 2020. urtean *No Muertos* telesaileko protagonista izan zen. Urte berean,David Broncanoren *La resistencia* telebista-saioan hartu zuen parte. 2022an Aura Romeroren papera interpretatu zuen bazkalosteko *Amar es para siempre* telenobelan. Hurrengo urtean, 2023an, *Escándalo, relato de una obsesión* telesailean hartu zuen parte.

### Hizkuntzak 
Cristina Abadek ingelesez eta espainieraz hitz egiten du jariotasunez.

## Filmografia 
### Telebista 
#### Serieak 
#### Telebista-saioak 
### Zinea 
### Film laburrak 
### Web-serieak 
### Bideoklipak 
## Antzerkia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
David V.a Georgiakoa

**David V.a** (), **Khariton Devdariani** () jaiotza izenez, (Mirontsminda, Kaukasoko Erregeorderria, Errusiako Inperioa, 1903ko apirilaren 6a – Tbilisi, Georgiako SES, Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuna, 1977ko azaroaren 9a) Georgiako Eliza Ortodoxo eta Apostolikoaren patriarka izan zen 1972ko uztailaren 1etik hil zen arte.

Mirontsminda herrixkan jaioa, 1927an apaiztu eta 1956an apezpiku izendatu zuten. 1959 eta 1972 bitartean Efraim II.a patriarkaren korapezpikua izan zen, eta hura hil zenean Georgiako Eliza Ortodoxo eta Apostolikoaren patriarka bihurtu zen.

1977ko azaroaren 9an hil zen Tbilisin, 74 urte zituela. Tbilisiko Sioni katedralean ehortzi zuten. Elias II.ak jarraitu zion patriarkatuan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Korapezpiku

**Korapezpikua** (jatorriz eta , , *landa-apezpiku* esanahiarekin), hasierako kristautasuna eta XI. mende bitartean, apezpiku-hiri bateko landa-eremuetan apezpiku-lanetako batzuk betetzen zituen prelatua zen, betiere apezpikuaren laguntzaile gisa.

Korapezpikua parrokia baten burua zen. Gainera, apezpikuak ez bezala, honek ezin zuen apaizik ordenatu.

Kargua ia erabat galdu zen eta ohorezko titulu gisa mantendu zen. Hala ere, gaur egun, Ekialdeko Eliza katoliko eta ortodoxo batzuek oraindik ere badute korapezpikurik.

## Kanpo estekak
1934ko hautesle-errolda Bizkaian

alt=22 urteko adina ezarri zen eta emakumumeen bozkatzeko eskubidea aitortu|thumb|Errepublikaren dekretuz egindako lana, 1933ko Azaroaren 5ean
1934 urteko hautesle-errolda Bizkaian oso osorik aurkitu daiteke Bizkaiko Foru Aldundiaren liburubiltegi digitalean 

Espainiako II Errepublika garaian, 1933ko Azaroraren 5eko Dekretuaren aginduz egin zen, 1934an egingo ziren hauteskundeetan erabili ahal izateko burutuz zen, adina 22 urtetan ezartzen zelako eta emakumeek ere bozka emateko eskubidea izango zutelako. 

1934ko Ikastoletan Bizkaian andereño zebiltzan hainbat maistra azaltzen dira; besteak beste, Lucia Sagastosoloa, Monika Lekunberri, Koldobike Natxitube, eta abar.

## Erreferentziak 
alt=1934ko hauteskundeetan bozka emateko eskubidea zeukaten Bizkaiko gizon eta emakumeen zerrendak|thumb|Bilkaiko 1934 urteko hautesle-erroldaren 3 bolumenak

## Kanpo estekak 
*Bizkaiko liburutegian errolda guztiak 3 tomotan banatuta: https://bibliotecaforal.bizkaia.eus/record=b1085064
*Gipuzkoan ere eskuragarri dago 3 tomotan babanduta: https://w390w.gipuzkoa.net/WAS/CORP/DBKVisorBibliotecaWEB/ikusi/207903
Benedikt Gröndal

**Benedikt Sigurðsson Gröndal** (Önundarfjörður, 1924ko uztailaren 7a – Reykjavik, 2010eko uztailaren 20a) islandiar politikari eta diplomazialaria izan zen. Islandiako lehen ministroa izan zen 1979tik 1980ra.

Alderdi Sozial Demokratako kide izan zen eta Kanpo Arazoetako ministro kargua bete zuen 1978tik 1980ra.

1979ko urrian lehen ministro izendatu zuten Ólafur Johannessonen gobernuaren dimisioaren ondoren, eta Islandiaren historiako bigarren gutxiengoen gobernu sozialdemokrata zuzendu zuen. 1979ko abenduko hauteskundeak egin arte, aldi baterako irtenbidea izan zen. Bertan garaitua izan zen eta 1980ko otsailean kargua utzi zuen.

Legebiltzarreko kide izan zen 1956tik 1982ra, eta alderdiko buruzagi 1974tik 1980ra.

Politika utzi ondoren, Islandiako enbaxadore izendatu zuten Suedian eta Finlandian, eta, geroago, enbaxadore ibiltari Ekialde Urrunean. 1989tik 1991ra Islandiaren ordezkaria izan zen Nazio Batuetan.
Mireia Portas

**Mireia Portas i Boluda** (1972, Bartzelona), kataluniar aktore bat da. 

## Filmografia 
### Telebista 
* *Por fin has llegado* (2007)
* *Homo Zapping* (2007)
* *Polònia* (2007–2022)
* *Crackòvia* (2008-2013)
* *La nit del cor* (2008)
* *Vinagre* (2008)
* *Xtrems* (2009)
* *La escobilla nacional* (2010)
* *Hotel 13 estrellas, 12 uvas* (2012)
* *Señoras que...* (2012-2013)
* *Desclassificats* (2013)
* *Vota Juan* (2019)
* *Nadie al volante* (2021)
* El legado (2025)

### Zinema 
* *Ahora o nunca* (2015)
* *El hombre de las mil caras* (2016)
* *Superlópez* (2018)
* *Loco por ella* (2021)

### Antzerkia 
* *Dracula, el musical* (1994)
* *Rocky Horror Show*
* *West Side Story* (1996, 1999 eta 2006)
* *Monjitas* (2000)
* *Boeing Boeing* (2009)
* *Els 39 esglaons* (2011)
* *La família irreal* (2012)
* *Magical History Club* (2014)
* *Polònia, el musical* (2015)
* *La jaula de las locas* (2018 - 2019)
* *Cantando bajo la lluvia* (2021)

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Efraim II.a Georgiakoa

**Efraim II.a** (, *Eprem II*), **Grigol Xios Dze Sidamonidze** () jaiotza izenez, (Doesi, Tbilisiko Gobernazioa, Errusiako Inperioa, 1896ko urriaren 19a – Tbilisi, Georgiako SES, Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuna, 1972ko apirilaren 7a) Georgiako Eliza Ortodoxo eta Apostolikoaren patriarka izan zen 1960ko otsailaren 21etik hil zen arte.

Doesi herrian jaio zen. 1918an Tbilisiko Apaizgaitegi Espiritualean graduatu ondoren, 1925ean Filosofian graduatu zen Tbilisiko Estatu Unibertsitatean. 1922an fraidetu zen. 1960an Melkisedek III.a patriarka hil ondoren, Georgiako Eliza Ortodoxo eta Apostolikoaren patriarka izendatu zuten.

1972ko apirilaren 7an hil zen Tbilisin, 75 urte zituela. Tbilisiko Sioni katedralean ehortzi zuten. David.ak jarraitu zion patriarkatuan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Isauro Ulises Covili Linfati

**Isauro Ulises Covili Linfati** (Lumaco, 1961eko martxoaren 22a) txiletar elizgizon frantziskotarra da, 2022tik aurrera Iquiqueko apezpikua dena.

## Bizitza 
Isauro Ulises Covili Linfati 1961eko martxoaren 22an jaio zen Lumacon, Temucoko elizbarrutian. Gazteen Monisterioko espezializazioa egin zuen Gazteen Pastoralgintzaren Goi Mailako Institutuan. 1981eko uztailaren 16an hasi zuen nobiziotza Anaia Txiki Komentualen Ordenan, 1983ko urtarrilaren 16an lehen botoak eman zituen, 1987ko martxoaren 20an betiko botoak eta 1990eko azaroaren 23an apaiztu zen.

Apaiz gisa, honako kargu hauek izan zituen: Justizia, Bake eta Sorkuntzaren Osotasun Bulego Nagusiko Txileko Probintziako burua; Santiagoko San Maximiliano Maria Kolbe komunitateko zaindaria; Carahueko maputxe komunitateetako misiolari-etxeko bikario lokala; San Felipe de Jesús komunitateko profesoen zaindari eta maisua; *Cuadernos Franciscanos* aldizkariaren zuzendaria; Probintziako Kapituluko idazkari aurrekapitularra; etengabeko prestakuntzarako probintziako moderatzailea, Rapel de Navidad komunitateko nobizioen maisua; Mexikoko San Petri eta San Paulo probintzietako bisitari nagusia; probintziako formaziorako idazkaria; Valparaísoko komunitateko bikarioa eta postulanteen maisua, Peruko San Frantzisko Solano probintziako bisitari nagusia, Hego Konoko Konferentziako Formaziorako idazkaria; La Serena komunitateko zaindari eta parrokoa; Txileko bikario probintziala eta ministro probintziala, eta, 2021eko uztailaren 14tik aurrera, Anaia Txikien Ordenako bikario jenerala.

2022ko apirilaren 23an, Frantzisko aita santuak Iquiqueko apezpiku izendatu zuen. Urte bereko ekainaren 18an jaso zuen apezpiku-ordenazioa Iquiqueko katedralean, Celestino Aós kardinalaren eskutik, kontsakratzailekideak Alberto Ortega Martín eta Jorge Enrique Concha Cayuqueo izanik.

## Ondorengotza apostolikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Moricandia arvensis

***Moricandia arvensis*** kruziferoen familiako landare belarkara da, urterokoa edo biurterokoa, 75 cm-ko altuerarainoko zurtoin tenteak baina oso malguak dituena. Martxotik ekainera bitartean loratzen da. Landare oportunista da, lurzoruaren degradaziora eta nitrifikaziora egokitua.
thumb|*Moricandia arvensis-en lorea*
thumb|*Moricandia arvensis-en lore eta begiak*.

## Ezaugarriak 
Hosto basalak ditu, 5 cm ingurukoak, errosetan eratzen ez direnak; bihotz-formakoak dira, muturra kamutsa dutela, baina zurtoinekoetan zorrotz bihur daitekeena. Luku-erako inforeszentziak ditu,10-20 lore dituzten lore-luku apikaletan. 3 cm-ra arteko petaloak izaten dira, lila kolorekoak udaberrian, zurixkak udan, plastikotasun fenotipikoaren ondorioz. Sepalo konkordunak oinarrian. Fruitua silikua zuzen, tente eta konprimitua da. 

## Banaketa eta habitata 
Lurzoru mota guztietan hazten da, batez ere kareharrietan. Landare terofitoa da (hazkunde azkarrekoa eta bizi-ziklo laburra), eta Saharan eta Ipar Afrikan bizi da. Iberiar penintsulan ere agertzen da, bereziki hego-ekialdean; eta Euskal Herri mediterraneoan ere bai.

## Taxonomia 
*Moricandia arvensis* Augustin Pyrame de Candolle botanikariak deskribatu zuen eta *Regni Vegetabilis Systema Naturale* aldizkarian argitaratu zen (2: 626–627. 1821).

; Etimologia
:

***Moricandia***: Moïse Étienne Moricand (Moric.) (1780-1854) botanikariaren omenez genero honetarako hautatutako izena, Augustin Pyrame de Candollek (DC.) generoa *Brassica* generotik bereizi zuenean.

***arvensis***: latinez, "soroan hazten dena".

; Sinonimia

* *Agrosinapis arvensis* Fourr.
* *Brassica arvensis* L.
* *Brassica moricandia* Boiss.
* *Brassica purpurea* Mill.
* *Crantzia frutescens* Lag. dC ohia.
* *Diplotaxis arvensis* (L.) Bluff, Nees & Schauer
* *Diplotaxis brassiciformis* Koch ex Boiss.
* *Eruca arvensis* (L.) Noulet
* *Erucastrum decandollii* Schimp. & Spenn.
* Farsetia ramosissima var. garamantum Maire
* *Hesperis arvensis* (L.) Eae.
* *Moricandia divaricata* Coss.
* *Moricandia longirostris* Pomel
* *Sinapis mesopotamica* Spreng.
* *Turritis arvensis* (L.) R.Br.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
# Warwick, S. I., A. Francis & I. A. Al-Shehbaz. 2006. Brassicaceae: Species checklist and database on CD-Rom. Pl. Syst. Evol. 259: 249–258.
Milton Zonta

**Milton Zonta** (Videira, Santa Catarina, 1960ko ekainaren 2a) brasildar elizgizon katolikoa da, Jainko Salbatzailearen Elkarteko kidea. 2025etik aurrera, Criciúmako apezpiku lagunkidea da.

## Bizitza 
Milton Zonta 1960ko ekainaren 2an jaio zen Videiran. 1983an Hezkuntza Orientazio eta Zuzendaritzako  eta Filosofiako titulua lortu zuen São Pauloko Moema Fakultatean eta urte berean Filosofiako titulua São Pauloko Salestar Unibertsitate Zentroan. 1986an Teologian lizentziatu zen São Pauloko Teologia Institutuan, eta 1989an Gazteen Pastoralgintzan espezializazioa jaso zuen Porto Alegreko Gazte Ministerioaren Institutuan. 1996an, Latinoamerikako Plangintza Pastoralaren Metodologiari buruzko ikastaro intentsiboa burutu zuen Bogotako Pontificia Universidad Javerianan.

1975ean sartu zen Jainko Salbatzailearen Elkartearen apaizgaitegi txikian eta 1979an amaitu zuen nobiziotza. 1980ko otsailaren 17an lehen botoak eman zituen eta 1986ko otsailaren 16an betikoak. 1986ko ekainaren 29an diakono ordenatu zuten Campinasen, eta 1987ko urtarrilaren 17an apaiz, bere jaioterrian, Videiran. leloa hautatu zuen. Bere apezpiku-ordenazioa 2026ko martxoaren 21ean izan zen Içarako Jesusen Bihotz Guztiz Santuaren santutegian, kontsakratzaileak Jaime Spengler kardinala eta Jacinto Inácio Flach eta Cleocir Bonetti apezpikuak izanik.

## Ondorengotza apostolikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mark Chaplain

**Mark Andrew Joseph Chaplain** matematikari eta biologo matematiko britainiarra da. 2015etik Matematika Aplikatuko Gregory Katedra betetzen du St Andrews-eko Unibertsitatean. Edinburgoko Errege Elkarteko kidea da (2003an hautatua) eta Europako Zientzien Akademiako kidea (2024an hautatua). 2025az geroztik, Londresko Matematika Elkarteko presidentea da.

## Hezkuntza 
Chaplainek Matematika Aplikatuan graduatu zen (BSc) lehen mailako ohoreekin 1986an Dundeeko Unibertsitatean. 1990ean, unibertsitate berean, doktoretza (PhD) lortu zuen "Mathematical Models for the Growth of Solid Tumours and the Tip Morphogenesis in Acetabularia" izenburuko tesiarekin, Brian D. Sleemanen zuzendaritzapean.

## Ikerketa eta karrera 
1990ean doktoretza lortu ondoren, Batheko Unibertsitatean lan egin zuen 1996ra arte. Ondoren, Dundeeko Unibertsitateko Matematika Aplikatuko Ivory Katedra bete zuen 1996tik 2015era. Beste aldizkari zientifiko askotako erredakzio-batzordeetan ere parte hartzen du.

## Sariak eta ohoreak 
Chaplain Edinburgoko Errege Elkarteko kide hautatu zuten 2003an eta Europako Zientzien Akademiako kidea 2024an. 2000. urtean Londresko Matematika Elkartearen Whitehead saria jaso zuen minbiziaren hazkundearen modelizazio matematikoan egindako lanagatik. 2025etik aurrera, elkarte horretako presidentea da.

Bere lanaren garrantzia sariaren aipamen ofizialean laburbiltzen da:

Hainbat elkartetako zuzendaritzan egon da:
* Europako Biologia Matematiko eta Teorikoko Elkartea.
* Biologia Matematikoaren Elkartea, non presidente izan zen 2005 eta 2007 artean.
* Edinburgoko Matematika Elkartea, presidente izan zen 2011tik 2013ra.
* Londresko Matematika Elkartea presidentea 2025etik aurrera.

Lee Segel saria jaso zuen 2015ean eta 2023an, *Bulletin of Mathematical Biology* aldizkariko artikulu onenaren saria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Yolanda Iglesias Martin

**Yolanda Iglesias Martin** psikologoa da eta Gipuzkoako ACABE elkarteko koordinatzaile teknikoa, elikadura-jokabidearen trastornoak dituzten pertsonei eta familiei laguntza ematen dien elkartea. 

Iglesias Martinen esanetan: «Gaixotasun honetatik ez da jaten ateratzen, norbere burua maitatzen baino»

## Ibilbidea 
Yolandak laguntza ematen diete anorexia, bulimia eta bestelako elikadura nahasmenduak dituztenei, baita haien senideei ere.*Errendimenduak eta osasunak eskutik joan behar dute kirolean*

### Kirolariek arrisku handiagoa 
Kirola egitea osasuntsua da, baina errendimenduarekin obsesionatuz gero, itxuraren inguruko presioa gatazkatsua eta arriskutsua bihurtu daiteke,  gorputzarekin dugun harremanean eragina izan dezakeelako, eta ondorioz, elikadura nahasmendua sor daitekeelako. Normalizatuta dago muturreraino exijitzea, perfekzionismoa bilatzea.

Kirolean zailagoa da elikadura nahasmendua identifikatzea, portaera batzuk diziplina moduan normalizatzen baitira askotan. Iglesias Martinen esanetan, kirolariek bizpahiru aldiz arrisku handiagoa dute elikadura nahasmendu bat izateko. Gainera, kirol mota batzuetan prebalentzia handiagoa da: kirol estetikoetan, esaterako. Buru osasunari garrantzia eman behar zaio, kirolean askotan errendimenduan baino ez da jartzen fokua eta.

Yolandaren esanetan, zenbait portaera normalizatzea arriskutsua da, besteak beste, modu desordenatuan jatea, otorduak saltatzea, ariketa fisikoa modu konpultsiboan egitea, adierazitakoa baino gehiago entrenatzea min hartuta edo nekatuta egonda, atseden hartzeko zailtasunak izatea edo pisuarekin eta baskularekin obsesionatuta egotea.

Kaleko ohiko esaldiak dira "Irabazteko sufritu egin behar da", "Ez entzun zeure buruari, segi apur bat gehiago", "Mina prozesuaren parte da". Motibaziotzat jotzen dira esaldi horiek errendimendua ongizatearen gainetik jarriz gero, ondorioak larriak izan daitezke. Horrez gain, arrisku faktore indibidualak ere badaude, hala nola, perfekzionista eta autoexijentea izatea edo akatsak onartzen edo emozioak kudeatzen ez jakitea.  

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
José de Letamendi y Manjarrés

**José de Letamendi y Manjarrés** (Bartzelona, 1828 - Madril, 1897) medikua eta akademikoa izan zen. 1869an Ateneu Barcelonèsko presidentea izan zen, baita Medikuntzako Akademia Nazionaleko akademikoa ere. Argitalpen zientifikoez gain, poesia, musika eta pintura ere landu zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Miren Garmendia Zeberio

**Miren Garmendia Zeberio** (Ordizia, Gipuzkoa, 1965) OPEGUI Gipuzkoako baxurako kofradien federazioko idazkari nagusia da.

= Bizitza =
Nafarroako Unibertsitatean zuzendaritza-idazkari ikasketak egin zituen, gero Irlandan egonaldia egin zuen.

Nafarroako Unibertsitatean zuzendaritza-idazkari ikasketak amaitu eta Irlandan egonaldia egin ondoren, Gasteizen administrazio publikoarentzat lan egiteko aukera sortu zitzaion. Ordiziarrak azaldu zuenez: *"Idazkari nagusi zenari laguntzen aritu nintzen, eta, bera joan zenean, lan hori egitea eskaini zidaten, ahal zen neurrian gure arrantzaleen bizitza ahalik eta errentagarriena izan zedin.*

### Arrantza-kuotak 
Sektorea arrantza olinpikoaren kudeaketatik pasatu da, non arrantzaleek ez zuten ia mugarik arrantzatu beharreko kantitatean, eta errentagarritasuna gehiago arrantzatzean zetzan; kuotei lotutako arrantza baten kudeaketara pasatu da, non errentagarritasuna arrantza egitean eta hobeto saltzean dagoen. Orain dela urte batzuk, pentsaezina zen bakarkako kuotak izatea baxurako arrantzan. Hori dela eta, kudeaketa-politika aldatu behar izan da, eta, are gehiago, enpresaren kultura ere aldatu behar izan da. Arrantza-jarduera errentagarria eta erakargarria izan dadin, kuota horiek behar bezala kudeatzea da erronka nagusietako bat.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Francisco Castillo Nájera

**Francisco Castillo Nájera** (Durango, 1886ko azaroaren 25a - Mexiko Hiria, 1954ko abenduaren 20a) mexikar mediku, diplomatiko eta akademikoa izan zen. 

Durangoko Juarez Ospitalea zuzendu zuen eta Mexikoko ordezkaria izan zen Nazioen Ligan. Batzar Nagusiko presidentea ere izan zen 1943tik 1935era, eta mexikoren enbaxadore izan zen Estatu Batuetan 1953etik 1945era. Kanpo Harremaneterako idazkaria izan zen Manuel Ávila Camachoren lehendakaritzan 1945etik 1946ra.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Izar de la Hoz

**Izar de la Hoz** (Getaria, Gipuzkoa, 1999) marinela, ontzi mekanikaria eta baxurako patroi tituluduna da. Txikitan belaontzi batean eta munduan zehar bizi izan da familiarekin.

= Bizitza =

### Familia 
Aita arrantza munduko familia batekoa, eta Bakioko aitita ere, amaren aita, merkataritzako ontzidiko kapitaina zen, nahiz eta ez zuen inoiz kapitain lan egin.''''

### Patroi ametsa 
Izar de la Hozek itsasbazterreko arrantza-patroi izan nahi zuen eta 2023an lortu zuen hartarako baimena. Han eta hemen aurkeztu du curriculuma, baina ez du baietzik jaso. Dioenez, arrantza «gizonen mundua» izan da beti, eta argi du andre izateak zailtzen diola bidea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Galiziako Kulturaren Hiria

**Galiziako Kulturaren Hiria**, ofizialki eta , Galiziako Santiago Compostelakoa hirian dagoen eraikin multzo bat da, Gaiás mendiaren gainaldean eta Coruñako probintzian.

2011n inauguratu zen.

Bertan hainbat funtzio dituzten eraikinak daude, tartean Galiziako Liburutegia, Galiziako Artxiboa eta Gaiás Museo Zentroa.

## Kanpo estekak 
* Webgunea
Gaiás mendia

**Gaiás mendia**, Espainiako Santiago de Compostela hirian dagoen mendi bat da, Galizia erkidegoko Coruñako probintzian. 364 metroko garaiera du.

2011. urteaz geroztik mendiaren gainaldean Galiziako Kulturaren Hiria dago.
Edinburgoko Errege Elkartea

**Edinburgoko Errege Elkartea** (ingelesez: *Royal Society of Edinburgh*) Eskoziako zientzia eta letren akademia nazionala da. Gobernuz kanpoko erakundea da, irabazi-asmorik gabea, eta Eskoziako aurrerapen intelektual eta kulturalean laguntzea du helburu.

1783an sortu zen, Eskoziako Ilustrazioaren loraldian. Gaur egun, 1.800 kide inguru ditu (*Fellows*), diziplina ugari hartzen dituztenak: zientzia eta teknologia, arteak, humanitateak, medikuntza, gizarte zientziak, enpresa eta zerbitzu publikoa.

## Historia 
Elkartea XVIII. mendearen amaieran sortu zen, Edinburgoko zientzialari eta intelektualen ekimenez. Bere helburu nagusia "ikerketa eta ezagutza erabilgarriaren sustapena" zen. Sortzaileen artean, garaiko pentsalari handiak egon ziren, hala nola James Hutton geologoa eta Adam Smith ekonomialaria.

Bere historian zehar, elkarteak egoitza desberdinak izan ditu Edinburgon. 1909tik aurrera, George Streeteko eraikin klasikoan kokatuta dago. Londresko Royal Society elkartearekin antzekotasunak dituen arren, Edinburgokoak esparru zabalagoa hartzen du, humanitateak eta letrak barne hartzen baititu hasieratik.

## Kideak (Fellows) 
Elkarteko kide izatea (*Fellow of the Royal Society of Edinburgh* izendapena erabiltzeko eskubidea) ohore handia da Eskozian. Kideak beren bikaintasun akademikoagatik edo gizarteari egindako ekarpen nabarmenagatik hautatzen dira.

Kide historiko ospetsuen artean honako hauek daude:
* Walter Scott (idazlea eta elkarteko presidentea)
* James Clerk Maxwell (fisikaria)
* Kelvin baroia (fisikaria)
* Muriel Spark (idazlea)

## Jarduerak 
Elkarteak hainbat funtzio betetzen ditu:
* Ikerketa-bekak: Urtero laguntza ekonomikoak ematen dizkie ikertzaile gazteei eta adituei.
* Konferentziak eta hitzaldiak: Publiko orokorrarentzako eta espezialistentzako ekitaldiak antolatzen ditu.
* Aholkularitza: Eskoziako Gobernuari eta Parlamentuari aholku ematen die gai zientifiko eta sozialetan.
* Hezkuntza: Zientzia eta pentsamendu kritikoa sustatzen du eskoletan.

## Ikus, gainera 
* Royal Society (Londres)

## Kanpo estekak 
* Edinburgoko Errege Elkartearen webgune ofiziala
Emmet John Hughes

**Emmet John Hughes** (Newark, New Jersey, 1920ko abenduaren 26a - Princeton, New Jersey, 1982ko irailaren 18a) estatubatuar kazetaria eta hitzaldigilea izan zen.  

Princetongo Unibertsitatean graduatu zen 1941ean ohore gorenekin, eta Phi Beta Kappako kide izan zen. Bere tesi nagusia, *The Church and the Liberal Society* (1944), Princeton University Press-ek argitaratu zuen eta Catholic Book Club-eko selekzioa izan zen. 

Armadan izena eman zuen Columbiako Unibertsitatean graduondoko ikasketen lehen urtean. Armadan zegoela (1942-1946), prentsa-agregatu gisa aritu zen Madrilgo Estatu Batuetako enbaxadarekin eta Espainiako Zerbitzu Estrategikoen Bulegoarekin eta Gerrako Informazioaren Bulegoarekin. 

Time-Life International erakundeak Erromako mahaiburu izendatu zuen 1947tik 1948ra, eta gero Berlinen urtebeteko esleipena egiteko transferitu zuen. 1949an Time-Life, Inc. enpresaren New Yorkeko bulegoetara joan zen. 

Bere postuen artean Life aldizkariko editorea (1949-1953), Time-Life International berriemaile berezi europarra (1953-1956), Fortune aldizkariko editorea (1956-1957) eta Time-Life International atzerriko berriemaile burua (1957-1960) zeuden. Geroago Newsweek aldizkariko zutabegile eta argitalpen-aholkularia izan zen (1963-1968). Fortune aldizkariaren erredakzio-kontseilutik erretiratu zen 1982an. 

1952an, Dwight David Eisenhower jenerala presidente izateko aurkezten ari zenean, Hughesek kanpainako taldean sartu zen. Berak idatzi zuen *I will go to Korea* hitzaldia, Eisenhowerren hauteskundeetako garaipena zigilatzea egozten zitzaiona. 1956an Eisenhowerreko langileekin elkartu zen berriro, presidentetzarako bigarren kanpainarako hitzaldiak idazteko. 

Hughesek presidentetzari buruzko hainbat liburu idatzi zituen, besteak beste, *America The Vincible* (1959), Eisenhowerren administrazioa kritikatzen zuena eta presidentearekin zuen adiskidetasunari amaiera ematen ziona. 

Hughes Rutgers Unibertsitateko Eagleton Politika Institutuko zientzia politikoetako irakasle izan zen 1970etik 1982ko irailaren 18ra arte, 61 urte zituela bihotzekoak jota hil zela.

Hughesek seme bat izan zuen, John, bere lehen emazte Mariefrances Pfeifferrekin, eta harekin ezkondu zen Espainian bizi zen bitartean. Bi alaba izan zituen, Mary Larkin eta Kathleen Freeman, Eileen Lanouetterekin. Geroago, Katherine Nourirekin ezkondu zen, eta harekin bi alaba izan zituen, Caitlin eta Johanna. 

Berak idatzitako liburuen artean honako hauek daude: *Report from Spain* (1947), hango soldadutzan izandako esperientzian oinarritua; *The Ordeal of Power: A Political Memoir of the Eisenhower Years* (1963); eta *The Living Presidence: The Resources and Dilemmas of American President Office* (1973). 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aleksandr Afanasiev

**Aleksandr Nikolaievitx Afanasiev** () Boguchar, Voronezh, 1826ko uztailaren 11a - Mosku, 1871ko urriaren 23a) folklorista errusiar handia izan zen; mendeetan zehar galduz joan ziren eslaviar tradizioko ipuinen liburukiak argitaratu zituen lehena izan zen. Errusiar ahozko tradizioaren funtsezko iturria diren 680 ipuin herrikoi (asko maitagarri-ipuin), baino gehiago bildu zituen. Grimm anaien parekoa da Errusian, herri-kultura eta narrazioa jaso eta sistematizatzeagatik.

Afanasievek bilketa-lan gogorra egin behar izan zuen, eslaviar ipuinak, munduko beste herrietakoak bezala, ahozko tradiziokoak baitziren soil-soilik. Lan hau zailagoa izan zen Petri I.a Errusiakoa tsarraren erreformen ondorioz, Errusia ortodoxo-eslaviar tradizionala alde batera utzi zuena europar bizitza kodea sartzeko. Boiardoak dukeek eta markesek ordezkatu zituzten, eta errusiar hizkera gizarteko klase ertain-baxuetara murriztu zen, noblezia frantsesez hitz egitera pasatuz.

## Biografia 
Voronezhen hezia izan zen eta zuzenbideko ikasketak egin zituen Moskuko Unibertsitatean, non Konstantin Kavelin eta Timofei Granovski idazleak ezagutu zituen. Bere lehen ogibide antzinako historiako irakaslearena izan zen, baina Sergei Uvarov Hezkuntza ministro eta idazlearen salaketa faltsu batengatik kaleratu zuten.

## Obra 
Afanasieven lanak ahozko tradizioko 680 ipuin errusiar herrikoi ditu, 1855etik 1863ra idatzi zituen zortzi liburukitan bilduak. Afanasiev Errusiako Elkarte Geografikoko kide izan zen 1852tik. Erakunde hori izan zen ipuin-liburukien argitalpena bultzatu zuena. Bildu zituen artean guretzat ezagunena "Suzko txoria" izan daiteke; horretan oinarrituta Igor Stravinski konpositoreak 1910ean ballet bat idatzi zuen. Beste ipuin batzuk "Vasilisa Ederra", "Marya Morevnaren kondaira" edo "Soldadua eta Heriotza" dira.

## Afanassiev euskaraz 
* *Suzko txoria*, Aroa Huartek euskaratuta, Mariana Ruiz Johnson marrazkiak, Txalaparta, 2025, 48 orri. ISBN: 978-84-19684-42-4.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jose Luis de Irisarri

**José Luis Irisarri** euskal politikaria izan zen. EAJren propagandista izan zen, eta errepublika garaian, *Aberri*, *Jagi-Jagi* eta *Bizkaitarra* aldizkarietan lan egin zuen. 

AVASCn (Agrupación Vasca de Acción Social Cristiana) eta Eusko Gaztedi Indarra-n parte hartu zuen. 

1942an Mexikora alde egin zuen, eta 1943 inguruan EAJko Lurraldez Kanpoko Batzarreko presidente izan zen. Galeusca-ko lehendakari, Eusko Jaurlaritzaren ordezkari eta Mexikoko Euskal Etxeko lehendakaria ere izan zen.

1946an Mexikon Aberri aldizkaria argitaratu zuen. 1979an erbesteratua izan zen eta BBBko (Bizkai Buru Batzar) burukide gisa hautatu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Edinburgoko Matematika Elkartea

**Edinburgoko Matematika Elkartea** (ingelesez: *Edinburgh Mathematical Society*) Eskoziako matematika-elkarte nagusia da, akademikoentzat zein matematikazaleentzat sortua.

## Historia 
Elkartea 1883an sortu zen, Edinburgoko unibertsitateko irakasle eta matematikari talde baten ekimenez. Sortzaile nagusien artean George Chrystal eta J. S. Mackay egon ziren. Hasiera batean, kide gehienak Edinburgokoak ziren, baina laster hedatu zen Eskozia osora eta nazioarteko kideak ere onartu zituzten.

Londresko Matematika Elkartea baino beranduago sortu zen arren, Edinburgokoak nortasun propioa mantendu du mendeetan zehar, Eskoziako tradizio matematikoari lotuta.

## Jarduerak 
Elkarteak hainbat ekintza sustatzen ditu:
* Bilerak: Urtean zehar hitzaldiak eta mintegiak antolatzen ditu Eskoziako unibertsitate desberdinetan (Edinburgo, Glasgow, St Andrews, etab.).
* Argitalpenak: *Proceedings of the Edinburgh Mathematical Society* aldizkari akademiko ospetsua argitaratzen du Cambridge University Pressen bidez.
* Sariak: Sir Edmund Whittaker Memorial Prize saria ematen du lau urtean behin, Eskoziarekin lotura duen matematikari gazte nabarmen bati.

## Ikus, gainera 
* Londresko Matematika Elkartea
* Nazioarteko Matematika Batasuna

## Kanpo estekak 
* Edinburgoko Matematika Elkartearen webgune ofiziala
Londresko Matematika Elkartea

**Londresko Matematika Elkartea** () Erresuma Batuko matematika-elkarte nagusia da. Bere helburua matematikaren sustapena eta hezkuntza bultzatzea da, bai nazio barruan zein nazioartean.

Mark Chaplain Londresko Matematika Elkartea presidente 2025etik da.

## Historia 
Elkartea 1865ean sortu zen University College London unibertsitatean, Arthur Cayley, Sophia Jex-Blake eta beste hainbat matematikari garrantzitsuren bultzadaz. Lehenengo presidentea Augustus De Morgan izan zen. 

Hasiera batean Londresen kokatutako talde gisa hasi bazen ere, berehala bihurtu zen britainiar matematikari guztien bilgune nagusi, eta gaur egun mundu osoko kideak ditu. Gaur egun, elkartearen egoitza nagusia De Morgan House eraikinean dago, Londresko Russell Squaren.

## Sariak 
Elkarteak hainbat sari banatzen ditu matematikaren arloan egindako lana aitortzeko. Garrantzitsuenak hauek dira:
* De Morgan Domina: Hiru urtean behin ematen den saririk prestigiotsuena.
* Pólya saria: Lorpen akademiko bikainengatik ematen dena.
* Berwick saria: Artikulu matematiko nabarmenak saritzeko.

## Ikus, gainera 
* Edinburgoko Matematika Elkartea
* Royal Society

## Kanpo estekak 
* Londresko Matematika Elkartearen webgune ofiziala
Solange Chimix

**Solange Chimix**  (Pagola, Zuberoa, 1956) Seaskako irakasle ohia da. Solangeren hitzetan, Xantza bat izan da maite nuen lana egitea maite dudan hizkuntzan.

Bizitza osoa eman du euskarari lotua. Horren erakusgarri da egongelan duen argazkia ere: 1985. urteko Korrikakoa da; Atharratzetik (Zuberoa) abiatu zen orduan euskararen aldeko lasterketa, eta, bertako ikastolako irakasle zenez, bigarren kilometroan lekukoa eraman zuen Solangek. 

*Hori genuen frogatu behar: ikastolan euskara ez baizik euskaraz ikasten ahal genuela*

Jubilatu ondoren (2018) baserriko lanetan laguntzen du, baratzea egin, gazta... herrigintza alboratu gabe.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Estibaliz Linares Bahillo

**Estibaliz Linares Bahillo**     gizarte-langilea da, genero-joeretan eta ziberindarkeria matxistetan aditua da.

## Bizitza 
### Formakuntza 
Gizarte Lanean graduatu zen eta Emakumeen aurkako Indarkerian Esku Hartzeari buruzko Masterra egin zuen Deustuko Unibertsitatean. Giza eskubideen Programan doktorea: Unibertsitate bereko erronka etiko, politiko eta sozialak. Horren bidez, "*El Iceberg Digital Machista*" izenburuko tesia aurkeztu zuen eta Cum Laude saria eman zioten.

### Lan ibilbidea 
Deustuko Gizarte Balioen lantaldeari atxikita dago, Eusko Jaurlaritzako doktoratu aurreko bekadun gisa (2014/2017), eta "Hirugarren Genero Arrakala Digitala" proiektuaren barruan dago, oinarrizko deialdiaren eta deialdi aplikatuaren barruan, eta Emakumeen aurkako Indarkerian Esku Hartzeko Masterreko praktikak koordinatzeko taldeko kide da. Aldi berean, lan akademikoa uztartzen du, eta prebentzio- eta hezkidetza-tailerrak ematen ditu Sortzen Consultoria S.l. enpresan, Ianire Estébanez santurtziar feminista, blogari eta ziberaktibistarekin batera. Ikerketa- eta espezializazio-ildoak: nerabezaroa, teknologiak, indarkeriaren prebentzioa eta hezkidetza. *Adolescence* telesailak nerabeen Indarkeria aro digitalean lantzen du. Drama psikologiko eta polizialeko telesail britainiarra da, Jack Thornek eta Stephen Grahamek Netflixentzat egina, Philip Barantinik zuzendua. Jamie Miller (Owen Cooper) 13 urteko mutikoari buruzko telesaila da. Ikaskide bat hiltzea leporatu diote, eta atxilotu egin dute. Lau ataletan, gertaera horrek haren familian eta komunitatean duen eragina islatzen da. Atal bakoitza sekuentzia-plano batean filmatuta dago, hau da, kameren etenik gabe, eszena baten erabateko jarraitutasunaren bidez.

## Argitaratutako lanak 
Bakarrean zein lankidetzan idatzitako artikuluez gain: 

* *El iceberg digital machista* liburua (Eusko Jaurkaritza, Emakunde, 2019) ISBN 978-84-09-15259-9, EAEko nerabezaroan gertatzen diren errealitate matxista digitalaen azterketa, prebentzioa eta esku hartzea 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Prokop Brož

**Prokop Brož** (Náchod, 1972ko martxoaren 22a) txekiar elizgizon katolikoa da, 2024tik aurrera Hradec Královéko apezpiku laguntzailea dena.

## Bizitza 
thumb|left|Prokop Brož apezpikuaren armarria.|209x209px
Prokop Brož Trutnoveko ikastetxean graduatu zen 1990ean. Litoměřiceko apaizgaitegian urtebeteko teologia prestakuntza ikastaroa egin ondoren, filosofia eta teologia katolikoa ikasi zituen Erromako Pontifize Unibertsitate Lateranoan 1991tik 1996ra. 1996ko uztailaren 25ean diakono ordenatu zuten eta gero, elizbarrutiko Vesmír gazte zentroan eta Polnáko Andre Mariaren Jasokundearen parrokian aritu zen. 1997ko ekainaren 14an apaiztu zen Hradec Královéko Espiritu Santuaren katedralean.

Apaiz-ordenazioa jasoondoren, hasieran Nová Pakako (1997tik 1998ra) eta Kutná Horako (1998tik 2001era) bikarioa izan zen. 2000tik 2001era, Kutná Horako institutu katolikoko zuzendari espiritual gisa aritu zen. 2001ean, Erromara bidali zuten ikasketak jarraitzera, eta han Teologia Sistematikoan lizentziatu zen 2003an Pontifize Unibertsitate Gregorianoan. Txekiara itzuli ondoren, ikasketak jarraitu zituen Pragako Unibertsitate Karolinoan eta 2008an Teologiako doktoregoa lortu zuen, dogmatikan espezializatuz, Václav Pospíšil Ctiraden zuzendaritzapean. 2003an hasi zen unibertsitete horretako Teologia fakultatean irakasten, eta 2010etik 2018ra dekanoa izan zen. 2018tik 2022ra, Nový Hradec Královéko San Antonio elizako parroko eta dekanoa izan zuen, eta 2022tik aurrera, Hradec Královéko Ama Birjinaren elizako parrokoa izan zen, baita ekumenismorako eta diakono iraunkorren prestakuntzarako apezpiku-ordezkaria eta artzain-laguntza eta hezkuntzarako apezpiku-bikarioa ere. Hradec Královéko elizbarrutiko Teologia Institutua ere zuzendu zuen eta Sinodoaren elizbarrutiko fasea koordinatu zuen.

## Ondorengotza apostolikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak