Euskal Herriko ardoak

thumb|400px|Euskal Herriko ardoen mapa:
400px|thumb|Euskal Herriko ardo produkzioa
**Euskal Herriko ardoak** 6 sor-markatan banatuta daude, eskualdearen eta ezaugarrien arabera. Horietako bat, Nafarroako Ardoa, 5 azpizonaldetan banatzen da. Araban, Errioxako Ardoa eta Arabako Txakolina ekoizten dira.

Bizkaian Bizkaiko Txakolina eta Gipuzkoan Getariako Txakolina. Nafarroa Beherean Irulegiko Arnoa ekoizten da eta Nafarroa Garaian Errioxako Ardoa egiteaz gain Nafarroako Ardoaren bost eskualde daude: Behe Mendialdea, Lizarraldea, Izarbeibarra, Behe Erribera eta Goi Erribera.

## Nafarroako Ardoa 
ezkerrera|200px
Nafarroako Ardoak guztira 18.841,45 Ha mahasti ditu bere baitan.. 5 eskualde ezberdinetan banatzen da ardoak sailkatzerakoan.

### Historia 
[thumb|150px|Ardoaren Iturria [Iratxeko monasterioan]]
Nafarroan ardoa historiaurretik egin izan da. Jada I. mendean ardoa egiten zela dokumentatua dago, erromatarrek Funes, Andelos, Ledea eta Faltzesen modu industrialean egiten zuten. Kaskante eta Zentronikon ere ardoa biltzen zen. Goi Erdi Aroan (XIII eta XV. mendeen artean) Ebro ibarretik Pirinioetara hedatzen ziren mahastiak, baina oso jende gutxi bizi zenez produkzioa ere ez zen oso handia. Ezkabarte eta Arakilen ardoak egiten zirela aurkitu da. Lurrak monasterioen esku zeudenez Iratxeko monasterioa bezalako guneek produkzio handia egiten zuten. Done Jakue bideak ere eragin handia izan zuen ardogintzan eta kronika ezberdinetan agertzen da Nafarroako ardoen kalitatea. Nafarroako Erresumako errege-erreginek berezko ardoa zuten ere. Filoxera intsektuak jatorrizko 50.000 ha. 700etan utzi zuen. XX. mendean kooperatibak sortzen dira, lehenengoa Erriberrin. 1980an 70 kooperatiba zeuden jada eta kalitatea igotzeko agentzia sortu zen..

### Mahastia 
Sor-markaren barnean dauden mahastien eremua 200 ha ingurukoa da, Garazi eta Baigorri-Ortzaize eskualdeetako udalerri hauetan daudela banaturik: Aintzila, Anhauze, Arrosa, Azkarate, Baigorri, Bidarrai, Buztintze-Hiriberri, Donazaharre, Duzunaritze-Sarasketa, Irulegi, Izpura, Jatsu, Lasa, Lekunberri eta Ortzaize.

Ardo ekoizpena 5500 hektolitrokoa da, gutxi gorabehera honela banatua: %70 ardo beltza, %20 ardo gorria eta %10 ardo zuria.

## Errioxako Ardoa 
ezkerrera|200px
Errioxako ardoa jatorrizko izendapena daukan ardoa da. Errioxa, Nafarroa zein Araban kokatuta dauden upeltegitan egiten da. Iberiar penintsulako hoberenetarikoen artean dago, eta mundu mailan ere aspaldi honetan oso ospetsu bilakatu da. Errioxako eskualde osoak 57.000 hektareako mahastiak ditu, urtero 250 milioi litro ardo ekoiztuz, %85a beltza. Hala ere Arabako Errioxa eta Nafarroako hegoaldean egiten den ardo kopuruak ez ditu hainbeste hektarea betetzen.

### Historia 
Lehen erreferentzia idatzia 873. urtekoa da, Donemiliaga Kukulan jasotakoa. Geroago, Nafarroa eta Aragoiko erregeak Errioxako ardoaren lehen lege aitortzea egin zuen 1102an. Halaber, XIII. mendean Gonzalo de Berceok ere ardoa aipatzen du bere idatzietan.

1790ean *Real Sociedad Económica de Cosecheros de Rioja* elkartea sortu zuten eta 1852an Luciano Murrieta hasi zen bere ardo ezagunak sortzen, Bordeleko ereduari jarraituz. 1991n eskualdeko ardoek jatorrizko izendapena jaso zuten, Europar Batasunak baimendurik.

### Mahats motak 
* Ardo beltza: *Tempranillo* (%61), *Garnatxa* (%18a), *Mazuelo* (%3,5a) eta *Graciano* (%0,7a).
* Ardo zuria: *Viura* (%15a), *Malvasía* (%0,25a) eta *Garnatxa* (%0,09a).

### Azpieskualdeak 
#### Arabako Errioxa 
thumb|Arabako Errioxako ardoaren produkzioa.
[thumb|Mahastiak zaintzeko gordeleku bat, [Guardian]]
11.737 hektarea mahats beltz eta 1.037,33 hektarea mahats txuri lantzen dira. Klima atlantiar eta mediterraneoak eragiten du.

Mahasti gehien dituzten herriak hauexek dira:
* Guardia
* Eltziego
* Lantziego

#### Errioxa Beherea 
20.907 hektareako azalera du guztira, horietatik 6.774 Nafarroan. Klima mediterraneoak eraginda. Nafarroako eskualde bat hartzen du barne, honako udalerri hauekin:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Bizkaiko Txakolina
* Getariako Txakolina
* Arabako Txakolina
*  Nafarroako Ardoa
*  Errioxako Ardoa
*  Irulegiko Arnoa