open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Baguio poni

**Baguio ponia** Filipinetako bertako zaldi arraza bat da, bere jatorria nahiko modernoa izanik. Zaldi hauen hedapen gune nagusia Luzongo Baguio hiriko inguruetan kokatzen da.

Bere tamaina zein ezaugarriengatik Baguio arraza ponien sailkapen taldean sartzen da.

## Arrazaren jatorria 
Baguio ponien jatorria Txinatik zein Hego Ameriketatik, (bereziki Brasiletik ), merkatariek Filipinetara ekarritako zaldietan dago. Arraza lortzeko abere hauek beren artean gurutzatu zituzten edo beren kabuz nahastu ziren, mendian libre geratutako abereen kasuan.

Baguio poniaren jatorria Baguio light horse delako arrazaren oso antzeko da, biok poniak izanik. Bi arrazek elkarrekin antz handia daukate. Dirudienez une batean merkatariek beraien zaldiak Filipinetako basoetan abandonatu zituzten eta bertako baldintza latzenetara moldatu ziren aurrera ateratzeko basazaldi bilakaturik. Basatasun hau bereziki nabarmena da baguio ponietan.

XVIII. mendean uhartedia zaldi eta behi aziendaz beterik zegoen. Kasu askotan larreak gain erabiliak zeuden. Mende hartan hainbat zaldi mota etxerakotutako abereak zein zaldi basatiak hezten eta aukeratzen hasi ziren eta handik Baguio light horse eta Baguio poniak sortu ziren. Prozesuan espainiar zaldi arrazako animaliak zein arabiar zaldiak ere poniekin nahastu zituzten.

## Erreferentzien zerrenda 
thumb|eskuinera|300 px|Turistak paseatzeko erabiltzen dituzten Baguio poniak hiriko parke batean

## Kanpo estekak
Etxepare saria

Nafarroako Udaletako Euskara Zerbitzuek, Etxepare sariak antolatu zituzten 2004etik goiti. Etxepare sariek haur, gazte eta helduentzako literatura saritu zuten bi ediziotan.
2006tik aurrera, Etxepare haurrentzako albumak sortzeko beka bihurtu zen, euskaraz sortutako albumen produkzioa sustatzeko helburuarekin.

2009az geroztik Etxepare beka izateari utzi eta saria bilakatu da. Horiek horrela, lehiatuko diren albumak bukatuta aurkeztu beharko dituzte lehiakideek.
## Sariztatutako albumak 
{{Wikidata list
|sparql=SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?idazleaLabel ?ilustratzaileaLabel ?year ?zerda WHERE {
  {?item wdt:P31/wdt:P279* wd:Q17537576} UNION {?item wdt:P31/wdt:P279* wd:Q571} .
  ?item wdt:P166/wdt:P279* wd:Q31757249 .
  ?item p:P166 ?award_statement .
  ?award_statement ps:P166 wd:Q31757249 .
  ?award_statement pq:P585 ?urtea.
  BIND(year(?urtea) AS ?year)
  OPTIONAL{?item wdt:P50 ?idazlea .}
  OPTIONAL{?item wdt:P110 ?ilustratzailea .}
  OPTIONAL{?item wdt:P31 ?zerda .}
  SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "[AUTO_LANGUAGE],eu, en, fr, es". }
}
|columns=label:Izenburua,P50,P110, ?year:Urtea, ?zerda:Mota
|sort=?year
|links=text
|thumb=128
|autolist=fallback
|wdedit=yes
}}

## Kanpo estekak 
*  Etxepare sariaren webgune ofiziala
Djamolidine Abdoujaparov

**Djamolidine Abdoujaparov**, uzbekieraz *Jamoliddin Mirgarifanovich Abdujaparov*, Жамолиддин Миргарифанович Абдужапаров; errusieraz Джамолиди́н Миргарифанович Абдужапа́ров (1964ko otsailaren 28a, Taxkent, Uzbekistan, Sobietar Batasuna) uzbekistandar txirrindulari ohi bat da.

## Kirol ibilbidea
Esprinter gisa nabarmendu zen, ezizenez *"Kalifa"* edota *"Taxkentgo Izua"*, lasterketa amaieratako esprinetan bere lasterka egiteko modu oldarkor, ez ortodoxo eta bitxiak (txirrindua alde batera eta bestera ohikoa baino gehiago astinduz nahiz lerro zuzen bati jarraitu beharrean alderik-alde eginez eta gainerako txirrindulariak oztopatuz), maiz beste esprinterrekin talkak, erorketak, esprinter ugariren etsaitasuna eta hika-mika ugari izatea ekarri zion.

## Palmaresa 
miniatura|Abdoujaparov, argazkiaren erdian, Alemanian 1987an jokatutako lasterketan.

## Kanpo estekak
Henry Howard

**Henry Howard** edo **Surreyko kondea** (Kenning, Hall, 1516/1517 &ndash; Londres, 1547ko urtarrilaren 19a) ingeles poeta eta politikaria izan zen.

Eskoziako (1542) eta Frantziako (1544-46) guduetan parte hartu zuen. Berpizkundeko lirikaren berritzailea izan zen Ingalaterran. Berrikuntza handiak sartu zituen sonetoan, eta “bertso zuria” literatura ingelesean sartzea izan zen bere lorpenik handiena. Katolizismoa ezartzeko matxinada bat prestatzen ari zela eta, traidoretzat hartu eta burua moztuta hil zuten Henrike VIII.a Ingalaterrakoaren aginduz. *Songs and Sonnets* (1557, *Kantak eta sonetoak*) liburua idatzi zuen eta *Eneida, Eclesiatés* eta *Salmuak* itzuli zituen.

## Erreferentziak
Willard Van Dyke

**Willard Van Dyke** (Denver, Colorado, 1906ko abenduaren 5a - 1986ko urtarrilaren 23a) estatubatuar argazkilaria eta zinemagilea izan zen.

Ikasketak Berkeleyko (Kalifornia) Unibertsitatean egin zituen. Aprendiz gisa hasi zen Edward Westonen lantegian eta adiskide batekin galeria-estudio bat zabaldu zuen Oaklanden. Ansel Adams eta Edward Westonekin f/64 taldearen sorreran parte hartu zuen. Talde hori argazkilaritza puruaren aldekoa zen. Zuri beltzeko lanetan maisutasun handia erakutsi zuen. Sail horretan aipagarriak ditu *Life* eta *Harper’s Bazaar* lanak.

1940ko hamarkadaren hasieran, hainbat film dokumental egin zituen. Eguneroko bizitzako irudiak erakusten zituen horietan, herri txiki bateko bizitza, musikagile baten bizimodua edo gaur egungo arkitektura. 1943-1945 bitartean Van Dyke gerrako informazio bulegoko film saileko buru izan zen eta 1947. urtean film bat egin zuen Weston maisuari buruz. 1965ean New Yorkeko Arte Modernoko Museoko cinëma saileko arduradun izendatu zuten. Hogei urtez aritu zen zineman lanean eta ez zen argazkilaritzara itzuli 1975. urtea arte, Edward Westonen erakusketa handi bat antolatzeko. 1977an, ordea, kargu ofizialak utzi eta argazkilaritzari ekin zion.

## Erreferentziak
Katuki Saguyaki

**Katuki Saguyaki** (Katuaren haragia, saguaren jakia) Iruñean sortutako proiektu eta diseinu-enpresa berri baten izena da. Proiektu honetan Mikel Urmeneta, Txema Sanz, Belatz, Asisko Urmeneta eta Marko dira lankideak eta, Kukuxumusun bizi izandako krisialdiaren ondoren, lanean jarraitzeko asmoarekin sortu zuten.

## Historia 
Kukuxumusu krisian sartu zen eta, azkenik, 2014an, Urmeneta izan ezik, beste bazkideek marka Ricardo Bermejo enpresagizonari saldu zioten. Hasiera ona izan zuten baina laster enpresaren filosofiaren inguruko desadostasunak sortu ziren. Azkenik, margolari gehienek, Urmeneta tartean, azken hau kaleratua, Kukuxumusu utzi zuten eta, 2016an, enpresa berri bat sortu zuten, Katuki Saguyaki. Proiektu berriak arazo handiei aurre egin behar izan zien, tartean, Kukuxumusun garatutako pertsonaiak erabiltzeko epaitegiak ezarritako debekua.

## Egitura 
Enpresa berriak beste bi enpresekin dago lotuta:
* Hombre de Paja: online atari komertziala, http://www.hombredepaja.com
* Opabinia Films, 360⁰ko bideo ekoizlea, https://web.archive.org/web/20180317035805/http://www.opabiniafilms.com/

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Katuki Saguyakiren webgune ofiziala.

## Ikus, baita ere 
* Kukuxumusu
Robbie McEwen

**Robbie McEwen** (1972ko ekainaren 24a, Brisbane, Queensland) australiar txirrindulari profesional ohi bat da. Bere ibilbidea 1996tik 2012ra doa, esprinter gisa nabarmenduz. Frantziako Tourran 12 etapa irabazi eta hirutan puntutako sailkapenan garaile izan zen, eta Italiako Giroan beste 12 etapa ere irabazi zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Fitxa irakurgai
Jean-Paul van Poppel

**Jean-Paul van Poppel** (Tilburg, Herbehereak, 1962ko irailaren 30a) herbeherear txirrindulari profesional ohi bat da. 

Ibilbide profesionala 1985etik 1995era luzatu zen eta garai horretako esprinter onenetako bat bilakatu zen. Frantziako Tourran 7 etapa irabazi zituen, Espainiako Vueltan 6 eta Italiako Giroan 4, horretaz gain 1987ko Frantziako Tourreko puntukako sailkapena irabazi zuen.

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Fitxa irakurgai
Frank Vandenbroucke

**Frank Vandenbroucke** (1974ko azaroaren 6a, Mouscron &ndash; 2009ko urriaren 12a, Saly, Senegal) belgikar txirrindulari profesional bat izan zen, Jean-Luc Vandenbroucke belgikar txirrindulari profesionalaren iloba. 1990eko hamarkadako belgikar txirrindularitzako talentu edo itxaropen nagusia izan zen, bere garaiko klasikomano onenetakoa.

Bere herrialdean txirrindulari oso estimatua zen, baina izaera gorabeheratsua zuen, eta arrakastaren ondorioz dopina, familia arazoak eta kokainarekin zerikusia zuten eskandaluetan sartu eta hainbat suizidio saiakera izan zituen. Horrek guztiak bere ibilbidean eragin handia izan eta bere kirol eta pertsonal gainbehera ekarri zuen.

Senegalen oporretan zela, hotel bateko gelan biriketako tronboenbolismoaren ondorioz hil zen.

## Palmaresa 
## Emaitzak lasterketa nagusietan 
### Itzuli Handiak 
### Klasikoak, Txapelketak eta Olinpiar Jokoak 
—: ez zuen parte hartu
UT: utzi, ez zuen amaitu
X: ez zen jokatu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Fitxa irakurgai
Bilaketa eta salbamendu

thumb|300px|Salbamendu operazioa.
**Bilaketa eta salbamendu** edo **SAR**, ingelesez **Search and rescue,** arazoek dituzten pertsoneei laguntzeko larrialdi zerbitzuak dira. Zerbitzuak zibilak edo militarrak izan daitezke. SAR ekipoek pertsonak leku hurrunetan galduta edo zaurituta daudenean aktibatzen dira. Laguntza egoera zibilean ematen denean babes zibila esaten zaio. Gerra egoeran ematen denean CSAR (Combat search and rescue) izena du.

## Salbamendu lanen sailkapena 
Hauek dira nagusiak:
* Mendiko salbamendua
* Bilaketa eta hiri salbamendua
* Bilaketa eta salbamendua egitura eta eraikin suntsituetan
* Gerra bilaketa eta salbamendua
* Itsas salbamendua airetik
* Salbamendua lur erretenetan
* Salbamendua leizetan
thumb|300px|ezkerrera|Operazioetan batzutan zakurrak erabiltzen dira.

## Ekintzen faseak 
# Alerta
# Bilaketa
# Salbamendua
# Arreta
# Eramatea
# S.O.S

## Bilaketa prozedurak 
* QKP-1: normalean itsasoan erabiltzen da.
* QKP-2: puntu batean hasten da eta lauki kontzentrikoetan zabaldu egiten da.
* QKP-3: hegazkin bakar batekin erretangulo itxurako zonaldeetan bilatzen du.
* QKP-4: bilaketa mota hau hegazkin bat arrastrorik utzi gabe desagertzen denean erabiltzen da.
* QKP-5: Inguruetako bilaketa, haranak eta mendiak arakatuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
:Tratado de cuidados críticos y emergencias liburua.
Unst

**Unst uhartea** Shetlandak uhartediko hirugarren uhartea da eta Eskoziako iparraldeen dagoena. 2013ko erroldaren arabera 632 biztanle ditu eta herrixka handiena Baltasound da.

Izenaren etimologia ezezaguna da.

## Geografia 
Yell uhartetik ipar ekialdean kokaturik dago, Norvegiako mendebaldeko kostaldetik 300 km-tara.

## Historia 
Vikingoen aztarnak iritsi dira gaur egun arte, Haroldswicken egonda itsasontzi baten hondarrak. Bestela, XII. mendea baino lehenagoko kapera kristauak zutik daude oraindik uhartean: St Olaf's Chapel, Lund eta Our Lady's Kirk Framgord-en (Sandwick), hego-ekialdeko kostaldean. Norse estiloko hilarriak daude Lund eta Framgord-en, gurutzedunak.

James Hepburn sheriffak 1567an borrokatu zuen bere etsaien aurka, ondoren Norvegiara alde egin zuelarik. Laurence Bruce hurrengo sheriffak Muness gaztelua eraiki zuen 1598an. Robert Louis Stevenson idazlearen aita eta osaba izan ziren Muckle Flugga-ko itsasargiaren ingeniari nagusiak, ipar-mendebaldeko kostaldean. Stevensonek Unst bisitatu zuen, eta esaten dutenez bertan "Altxorraren Uhartea" bere liburu famatua idazteko inspiratu zen.

1950eko hamarkadan Erving Goffman soziologo kanadarrak ikerketa etnografikoa egin zuen uhartean bere dokotre tesirako.

2007ko urtarrilaren 7an lurrikara batek uhartea jo zuen.

## Ondasun nabarmenak 

Irudi:Muness_Castle_Unst_6484.JPG|Muness Castle.
Irudi:Haroldswick_beach_-_geograph.org.uk_-_722961.jpg|Haroldswickeko hondartza.
Irudi:Muckle_Fulga_Sunny.jpg|Muckle Fulgako itsasargia.

## Kanpo estekak
Fetlar

**Fetlar uhartea** Shetlandak uhartediko laugarren uhartea da azalerari dagokionez, eta populazio txikiena daukana. 2013ko erroldaren arabera 61 biztanle ditu eta herrixka handiena Houbie da. Yell uhartetik ekialdean eta Unstetik hegoaldean kokokaturik dago.

Izenaren etimologia ezezaguna da.

## Ondarea 
Ezaugarri bitxienen artean uhartea zeharkatzen duen harresia da, Funzie Girt edo Finnigirt Dyke izenekoa. Mesolito garaikoa omen da eta bitan banatzen du Fetlar.

Beste interesgune bat da Brough Lodge etxea da, Arthur Nicolsonek eraikia 1820an, eta gaur egun zaharberritze lanetan dagoena. Artzain-txakurren lehiaketa antolatzen dute uztailean. Fetlar Foy folk jaialdia ere burutzen zuten uhartean beste garai batzuetan.

Sir William Watson Cheyne bertako pertsona ezagunena da, Lord Lister-ekin batera antiseptikoen aitzindaria izan zena. Zirujau irakaslea izan zen London-go King's College.an eta hainbat liburu idatzi zuen tratamendu medikoei buruz. 1932an hil zen bertan.

2012an topatu zuten botila batean sartutako mezurik zaharrena, 1914an idatzita. Fetlar inguruan halaber hainbat itsasontzi hondoratu ziren, besteak beste Danimarka, Alemania, Herbehereak, Ingalaterra eta Errusiakoak.

## Ondasun nabarmenak 

Irudi:Brough_Lodge,_Fetlar_-_geograph.org.uk_-_1028553.jpg|Brough Lodge eta dorrea.
Irudi:Fetlar_Houbie_Buildings.jpg|Houbie.
Irudi:Parasitic_Jaeger.jpg|Marikoi isatslaburra.
Irudi:Whimbrel_Numenius_phaeopus.jpg|Kurlinta bekainduna.

## Kanpo estekak
Wikitribune

**WikiTribune** (Wiki**TRIBUNE** grafismoarekin idatzia) egin asmo den albiste webgune bat da. Hor, kazetari profesionalek ikerketa eta idazketa lana egingo dute, eta boluntarioek artikulu horiek onduko dituzte zuzenketak eginez, gertaerak egiaztatuz, aldaketak iradokiz eta iturriak gehituz. Jimmy Walesek, Wikipediaren sortzaileetako batek, webgunea iragarri zuen 2017ko apirilean, irabazi asmoa duen eta Wikipediarekin edo haren euskarri den Wikimedia Fundazioarekin loturarik ez duen webgunetzat.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Klasikoak (txirrindularitza)

**Klasikoak**, txirrindularitzan, egun bakarra irauten duten lasterketak dira. Gehienak Mendebaldeko Europako herrialdeetan ospatzen dira, batzuk XIX. mendearen amaieratik, nagusiki txirrindularitza zaletasun handia duten Frantzia, Belgika eta Italian. Euskal Herrian ere klasikoetako bat ospatu ohi da, hain zuzen ere, Donostia Klasikoa.

Klasikoetako batzuk Europako udaberri aldera ospatzen dira, martxoan eta apirilean, horregatik *Udaberriko Klasikoak* deritze.

Lasterketa bat "klasikoa" noiz den ala ez argi eta garbi zehaztuta ez dago, halere zehazteko zenbait ezaugarri ezberdin badaude. Horietako batzuk distantzia eta ibilbidearen profila dira. Lasterketaren usadio handia eta txirrindularitzaren historian nabarmendu diren txirrindulariek irabazi dituzten ere baloratzen da. Beste faktore garrantzitsua, tokian-tokiko zaletu eta ikusleen grina dira, bai eta lasterketetan parte hartzen duten txirrindularien ospea ere. Gainera, urtez-urte lasterketa antzekoa izan beharra da, ibilbidean aldaketa gutxi edo oso txikiak sartuz.

## Bost monumentuak 
Azkenengo urteetan, *Monumentuak* izendapenarekin bost klasiko nagusiak izendatzen dira: 
*  Milan-San Remo
*  Flandriako Tourra
*  Paris-Roubaix
*  Lieja-Bastogne-Lieja
*  Lombardiako Giroa

Beren motari dagokionez hauek dira lasterketa prestigiotsuenak, eta beren luzera 240 kilometrotik gorakoa da (6 ordu baino gehiago).

## Klasikoak 
### Denboraldiaren hasierako klasikoak
Lasterketa hauek ez dira besteak bezain entzutetsuak, hala ere, arreta erakartzen dute txirrindularitzako denboraldiari hasiera ematen diotelako.
*  Omloop Het Nieuwsblad
*  Marseillesa Sari Nagusia
*  Laigueglia Saria
*  Pollença garaikurra

### Udaberriko klasikoak 
*  Strade Bianche
*  Milan-San Remo

### Galtzada-harrien klasikoak 
*  E3 Harelbeke
*  Gante-Wevelgem
*  Flandriako Tourra
*  Paris-Roubaix

### Ardenetako klasikoak 
*  Amstel Gold Race
*  La Flèche Wallonne
*  Lieja-Bastogne-Lieja

### Udako klasikoak 
*  Donostia Klasikoa
*  EuroEyes Cyclassics
*  Trittico Lombardo:
** Agostoni Kopa
** Bernocchi Kopa
** Tre Valli Varesine
*  Bretagne Classic
*  Fourmiesko Sari Nagusia
*  Quebeceko Txirrindularitza Sari Nagusia
*  Montrealgo Txirrindularitza Sari Nagusia

### Udazkeneko klasikoak 
*  Paris-Brusela
*  Fourmiesko Sari Nagusia
*  Paris-Tours
*  Udazkeneko triptikoa:
** Milan-Turin
** Piemonteko Giroa
** Lombardiako Giroa
*  Emiliako Giroa
*  Japoniako kopa

### Euskal Herriko klasikoak 
Donostia Klasikoa ez ezik, badira beste lasterketa klasikoak Euskal Herrian, maila apur bat apalagokoak.
*  Miguel Indurain Sari Nagusia
*  Ordiziako Klasika
*  Getxoko Zirkuitua
*  Udaberriko Klasikoa

## Iraganekoak 
Antzinakotasun, usadio eta zalego handia zuten hainbat klasiko diru edo arazo ekonomikoen ondorioz desagertu izan dira:

*  Paris-Brest-Paris
*  Bordele-Paris
*  Wincanton Classic
*  Porto-Lisboa
*  Züricheko txapelketa
*  Lazioko Giroa
*  Romagnako Giroa

## Ikus gainera 
* Monumentuak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Davide Rebellin

**Davide Rebellin** (San Bonifacio, Italia, 1971ko abuztuaren 9a - Montebello Vicentino, 2022ko azaroaren 30a) italiar txirrindulari profesional bat izan zen.

Garai guztietako klasikomano bikainenetakotzat jotzen da, hauetako asko irabazi edota hiru lehenbizikoen artean sailkatu izan zen.

## Palmaresa 
## Klasikoak eta Munduko txapelketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Fitxa irakurgai
Euskaldunak Argentinan (liburua)

'''''Euskaldunak Argentinan. 1969'garrengo urtean Argentina'n idatzia'''*" Jose Ramon Zubillaga idazle bedaiotarrak gipuzkeraz idatzitako dibulgaziozko saiakera da.

## Edukiak 
Lan honetan Zubillagak Argentinan euskaldunek izan duten presentziaz idatzi zuen, batez ere lanbideen (pilotariak, esneroak...) eta Argentinako zonalde desberdineen ikuspuntuetatik. Liburua 44 kapitulu laburretan antolatuta dago. Testuan pasadizu eta erreferentzi ugari jaso zituen Zubillagak, guztia estilo arinez eta atseginez bilduta. Modu batez, liburu honetan, bere bizi-esperientzia Hego-Amerikako herrialdean bildu zuen. Lana 1969an idatzi zuen eta hiru urte beranduago argitaratu zen.

## Bibliografia 
* *Euskaldunak Argentinan*, Ekin argitaletxea, Buenos Aires, 1972. ISBN = 978-950-4-00040-2
* Jose Ramon Zabala Agirre: "Recuerdos de Argentina. La visión de un emigrante vasco". *Guregandik'' aldizkaria, 13.zk. Lapridako Lagunen Etxea, 2017.

## Kanpo estekak
Erik Dekker

**Erik Dekker** (1970eko abuztuaren 21a, Hoogeveen) herbeherear txirrindulari profesional ohi bat da. Bizkaiko Bira irabazi zuen profesionaletara pasa baino lehen. Bere ibilbidea profesionala 1992tik 2006ra doa, 1996tik 2006ra Rabobank taldean jardun zuen, bertan erretiratuz.

## Palmaresa 
## Kanpo estekak 
* Fitxa irakurgai
Gianluca Bortolami

**Gianluca Bortolami** (1968ko abuztuaren 28a, Locate di Triulzi, Italia) italiar txirrindulari profesional ohi bat da. Bere ibilbide profesionala 1990etik 2006ra doa eta klasikomano gisa nabarmendu zen. Denera 33 garaipen lortu zituen.

## Kanpo estekak 
* Fitxa irakurgai
Gehry Tower

**Gehry Tower** Hannoveren, Alemanian, Frank Gehry arkitekto kanadiarrak eraikitako bederatzi solairuko eraikina da. Hiriaren eraikin ezagunetariko bat da.

## Historia 
Eraikuntza 1999. urtean hasi zen eta inaugurazioa 2001ko ekainaren 28an ospatu zen. Eraikuntza Hannoverreko Garraioen Zerbitzuak bultzau zuen, Üstra Hannoversche Verkehrsbetriebe konpainia alegia. Aurretik Gehryk konpainia berarentzat bus geltoki bat diseinatu zuen. Gehry Towerren obrak 8,5 milioi marko balio izan zuen.

Eraikin osoa Altzairu herdoilgaitzez estalia dago. Frank Gehryren lantean ohikoa denez, hemen ere egitura bihurrituak ikus ditzakegu; horretako XX. mende amaierako teknologia aurreratuena erabili zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Michele Bartoli

**Michele Bartoli** (1970eko maiatzaren 27a, Pisa, Italia) italiar txirrindulari profesional ohi bat da. Bere ibilbide profesionala 1992tik 2004ra doa eta klasikomano gisa nabarmendu zen.

## Palmaresa 
## Klasikoak,  Txapelketak eta Olinpiar Jokoak
—: Ez zuen parte hartu
UT: Utzi, ez zuen amaitu
X: Ez zen jokatu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Fitxa irakurgai
Albako Erresuma

**Albako Erresuma**, Donald II.a Eskoziakoaren heriotzatik (900) Alexandro III.a Eskoziakoaren heriotzaraino (1286) doan garaian Eskoziako Erresumak jaso zuen izena da, azken errege horren heriotzak modu ez zuzenean Eskoziako Independentzia Gerrak ekarri zituen. Alba izena Eskoziak gaeleraz duen izendapena da, eta garai honetan herrialdeko agintari elitea gaelera hiztuna zela adierazten du, ondoren normandiar-eskoziarra izatera igaroko baitzen, aldiz, jada Estuardo etxeko errege eta jauntxoak nagusiki ingeles hiztunak izan ziren.

## Gortea 
Normandarrak Eskoziara iritsi aurreko Eskoziar Gortearen egitura ezezaguna da. XII. mendean Eskoziar Gortearen kargu nagusiak honakoak ziren:

* Seneskala edota *dapiferra*, Dabid I.a Eskoziakoaren erregealdetik ondorengotzakoa, bere konderria erregearen zerbitzupean zuen.
* Kantzilerra, Errege Kaperaren ardura zuen. Hau erregearen kulturako lekua zen, baina azkenean, artxiboak gordetzeko arduradunak ziren errege eskribauekin zerikusia izan zuen. Normalki, kantzilerra apaiz bat zen, artzapezpipuak karguan jarria.
* Txanberlaina, erresumako finantzen ardura zuen.
* Kondestablea, Dabid I,aren erregealditik ondorengotzakoa zen, tiña koroaren indar militarren ardura zuen.
* Maiordomoa
* Mariskala, errege zalduneriaren arduraduna zen.

XIII. mendean, kantziler kargua ez beste, gainontzeko karguak ondorengotzakoak izatera igaro ziren. Errege Etxea, hostiarius, ehiztariak, basozainak eta sukaldarien karguekin batera zetozen.

## Kanpo estekak
Azido zianhidriko

**Azido zianhidrikoa** edota **hidrogeno zianuroa** (**HCN**), maiz **azido prusiko** ere deitua, eta, formulazio organikoan, **metanonitrilo** eta **formonitrilo** izena jasotzen duena, konposatu kimiko bat da. Koloregabea, erabat pozoitsua eta oso sukoia da, 26°C-tan irakinez. Arbendol mikatz usain arina du, baina pertsona batzuk ez dira gai hau usaintzeko, beren genetikagatik. Zianuro hidrogenoa arinki azidoa da, eta bere gatzak zianuro izenez ezagutzen dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jean-Baptiste-Pierre Lafitte

**Jean-Baptiste-Pierre Lafitte** (Baiona,  – Paris, ) lapurtar antzerkigile, eleberrigile, eta kazetaria izan zen.

Comédie-Françaiseren langilea, bere lanak orduko Parisko antzerki nagusietan, tartean Théâtre du Vaudeville, Théâtre français, Théâtre de l'Ambigu-Comique eta Théâtre des Variétés, estreinatu zuten.

## Lanak 
* 1826: *Une aventure de Charles V*
* 1831: ''L'Amitié des femmes*
* 1831: *Les Sybarites, ou les Francs-maçons de Florence*
* 1832: *Almanach du département des Landes pour l'année 1832*
* 1832: *Voltaire et Madame de Pompadour*, Charles Desnoyerrekin batera
* 1832: *Jeanne Vaubernier ou la cour de Louis XV*, Michel-Nicolas Balisson de Rougemont eta Augustin Lagrangerekin batera
* 1834: *Tout chemin mène à Rome*, Desnoyerrekin batera
* 1835: *Naissance et mariage*, Eugène Cormonekin batera
* 1835–1838: *Mémoires de Fleury, de la Comédie française, 1757 à 1820*
* 1836: *Madeleine la sabotière*, Jean-François-Alfred Bayard eta Desnoyerrekin batera
* 1836: *Un serment de femmes*, Cormonekin batera
* 1836: *Valérie mariée, ou Aveugle et jalouse*, Desnoyerrekin batera
* 1840: *Lauzun*, Michel Masson eta X.-B. Saintinerekin batera
* 1841: *Le Tailleur de la Cité*, Masson eta Saintinerekin batera
* 1840–1841: *Les Trois Marie*, Michel Massonekin batera
* 1844: *Le docteur rouge*
* 1845: *Le Gage du roi*
* 1845: *Le Gantier d'Orléans, histoire du XVIe siècle*
* 1846: *L'Angelus'', Adolphe d'Enneryrekin batera
* 1846: *Un conte bleu*, Frédéric Thomasekin batera
* 1847: *Le Mari anonyme*, d'Enneryrekin batera
* 1852: *Le Pour et le contre*, Eugène Nyonekin batera
* 1856: *Lisette*
Andrée Rosier

**Andrée Rosier** (Baiona, Lapurdi, ) sukaldaria da. Biarrizko Hôtel du Palaisen hasi zen lanbide horretan, eta 2007an Meilleur Ouvrier de France saria lortu zuen. 2008an, Stéphane senarrarekin batera, Les Rosiers jatetxea ireki zuen Biarritzen, eta hurrengo urtean Michelin izar bat lortu zuten.
Florence Lasserre-David

**Florence Lasserre-David** (Baiona, ) lapurtar politikaria da. Jean-Jacques Lasserreren alaba, 2017an Frantziako Nazio Biltzarrerako hautatu zuten Mugimendu Demokrataren zerrendetan.
Vincent Bru

**Vincent Bru** (Baiona, Lapurdi, ) politikaria eta irakasle ohia da. Kanboko auzapeza izan zen 1995etik 2017 arte. Kargu horrekin batera, Pirinio Atlantikoetako Departamenduko Kontseiluan jardun zuen; kontseilari nagusi hautatu zuten 2001ean, eta departamenduko kontseilari hautatu zuten 2015ean (*kontseilari nagusi* eta *departamenduko kontseilari* karguak bat bera dira, baina izena aldatu zuten 2013an, *Acte III de la décentralisation* legearekin). 2017an, Frantziako Nazio Biltzarrerako hautatu zuten, Mugimendu Demokrataren zerrendetan; biltzar hartako diputatu izan zen 2024 arte.

Baionako Zuzenbide Fakultateko Zuzenbide Publikoko irakasle eta dekanoa izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
José Sánchez Marco

**José Sánchez Marco** (Tutera, 1865 &ndash; Iruñea, 1949) nafar lur-jabe eta politikaria izan zen. Alderdi Integristaren kidea, gero karlismora pasa zen. 1931n Asociación de Propietarios y Terratenientes de Navarra erakundearen sortzaileetako bat izan zen.
José Cáseda

**José Cáseda Villamayor** (Tutera,  - Sigüenza, 1725eko urtarrilaren 2a) nafar kapera-maisu eta musikagile barrokoa izan zen. 1691n Iruñeko katedralean aritu zen, 1695ean Zaragozako katedralera joan arte.
Jon Bakero

**Jon Bakero Eskudero** (Goizueta, ) nafar futbolari ohia da, aurrelari moduan ibilitakoa.

## Ibilbidea 
## Kanpo estekak
Jesús Merino

**Jesús María Merino Landaluze** (Tutera, Nafarroa Garaia, ) nafar futbolari ohia da, atzelari moduan ibilitakoa. 1990ean Athletic Clubean debutatu zuen. Futbola utzi ondoren, Eibar KEn aritu zen kirol zuzendari moduan. Anaia nagusia Santiago Merino futbolean aritu zen ere.

## Ibilbidea 
*2024ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Jean-Michel Ezponda

**Jean-Michel Ezponda** (Hendaia, ) lapurtar errugbilari ohia da, harroin moduan ibilitakoa.

## Taldeak 
* Stade hendayais
* USA Perpignan
Zigor Aranalde

**Zigor Aranalde Sarasola** (Ibarra, ) gipuzkoar futbolari ohia da, atzelari moduan ibilitakoa.

## Jokalari Ibilbidea 
*2020ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak
Venancio Orbe

**Venancio Celestino Orbe Uriarte** (Fruiz,  - Lima, ) bizkaitar apaiz katoliko pasiotarra izan zen, Peruko Moyobambako gotzaina izandakoa.
Bunchrew

'''''', , Eskoziako Highland eskualdeko udalerri txiki bat da. Beauly Forth fiordoaren hegoaldeko ertzean. Inverness udalerritik 5 kilometro mendebaldera dago, A862 errepidean.

Bertan, Bunchrew Etxea izeneko eraikin historikoa dago.

## Kanpo estekak
Mikel Roteta

**Mikel Roteta Lopetegi** (Donostia, Gipuzkoa, ) gipuzkoar futbolari ohi eta entrenatzailea da, atzelari moduan ibilitakoa.

## Ibilbidea 
*2015eko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak
Jesús José Sagredo

**Jesús José Sagredo Zuloaga** (Leintz Gatzaga,  - Sevilla, 1923ko apirilaren 5a) gipuzkoar apaiz eta musikagilea izan zen. Motete, salbe, letania, ereserki eta mezak moldatu zituen.
Raymond Albaladejo

**Raymond Albaladejo** (Arrosa,  - Lesperon, ) baxenafar errugbilaria izan zen, hegaleko moduan ibilitakoa. US Dax taldekoa, Jean Othats eta Émile Carrère taldeekin batera, errepide-istripu batean hil zen.
Kolonbiar olerki-txorta euskeraz

***Kolonbiar olerki-txorta euskeraz. Parnaso colombiano en euzkera*** Frantzizko Abrisketa idazleak Kolonbiako poesia antologia hau prestatu zuen. Liburua Ekin argitaletxeak plazaratu zuen, Bogotako Euzko Etxearen babespean. Itzulpen lanak Jagoba Onaindiaren ardura izan ziren, talde baten laguntzarekin: Lino Akesolo, Jon Beistegi, Iñaki Goikoetxea, Sabin Muniategi eta Onaindia bera. Liburuan agertzen diren marrazkiak Luzuriaga egin zituen. Liburua Kolonbiako euskaldunen hango herriari eginiko eskertza-lana izan zen. Antologian 31 idazle bogotarren lanak jaso ziren. Edizio elebiduna da, beraz, poema guztiak euskaraz zein gaztelaniaz jasotzen dira.

## Kolonbiako poetak 
Zerrendan Kolonbiako oso idazle ezagunak agertzen dira, esaterako Jorge Isaacs, Juan José Botero, Luis Carlos López Escauriaza, Rafael Maya, Epifanio Mejia, José Rivas Groot, José Eustasio Rivera, Guillermo Valencia Salgado, Luis Vidales... Hemen dago zerrenda osoa:
[thumb|Kolonbiako idazle ospetsuak biltzen dira antologian, esaterako [Jorge Isaacs.]]
 
* Octavio Amortegui
* Jorge Artel
* Porfirio Barba Jacob
* Juan José Botero (1840-1926)
* Jose Eusebio Caro
* Eduardo Carranza
* Carlos Castro Saavedra
* Eduardo Castillo
* Julio Flores
* Alfredo Gómez Jaime
* Gregorio Gutiérrez González
* León de Greiff
* Cornelio Hispano
* Jorge Isaacs, 1837-1895)
* Luis Carlos López Escauriaza (1879-1950)
* Roberto Mac Douall
* José Manuel Marroquín
* Rafael Maya (1897-1980)
* Epifanio Mejía, (1839-1913)
* Ricardo Nieto
* Rafael Pombo
* Eduardo Posada
* José Rivas Groot (1864-1923)
* José Eustasio Rivera (1888-1928))
* Hector Rojas Herazo
* Jorge Rojas
* José Asunción Silva
* Manuel Uribe Velasquez
* Guillermo Valencia Salgado (1827-1999)
* Luis Vidales (1904-1990)
* Ismael Enrique Arciniegas
[thumb|ezkerrera|[Epifanio Mejía, poeta kolonbiar ezaguna.]]

## Kanpo estekak
Alejandro San Martin

**Alejandro San Martin Satrustegi** (Larraintzar, 1847ko urriaren 17a - Madril, 1908ko azaroaren 10a) nafar mediku eta politikari liberala izan zen. Medikuntza irakasten izan ondoren, 1898an senatari izendatu zuten. Segismundo Moreten gobernuan, hezkuntza ministroa izan zen 1906an.

## Erreferentziak
José Ramón Urquijo

**José Ramón Urquijo Goitia** (Durango, 1953ko urtarrilaren 26a) bizkaitar historialaria da, espainiar historia garaikidean aditua dena.

## Lanak 
* *La Revolución de 1854 en Madrid* (1984)
* *Represión y disidencia durante la Primera Guerra Carlista. La Policía Carlista* (1985)
* *Diccionario biográfico de los parlamentarios de Vasconia (1808-1876)* (1993)
* *Relaciones entre España y Nápoles durante la Primera Guerra Carlista* (1998)
* *Gobiernos y ministros españoles (1808-2000)* (2001)

## Erreferentziak
Nijolė Miliauskaitė

**Nijole Miliauskaite** (Lituania, 1950eko urtarrilaren 23a - Lituania, 2002ko martxoaren 25a) poeta lituaniarra izan zen.

## Biografia 
1973an Lituaniako Hizkuntza eta Literaturan lizentziatu zen, Vilniusko Unibertsitatean. Lituaniako estatuko artxibategi nagusiko liburu-kameran lan egin zuen, Kalba Vinius aldizkariaren erredakzioan. Senarra Vytautas Bložė poeta zuen.

## Literatura-ibilbidea 
Gaztetan, Salomeja Neris poeta lituaniarra miresten zuen. Barnetegi batean ikasi zuen; horregatik edo, bere lanetan abandonuari eta etxe-minari buruz hitz egiten du. Bizitzaren zatirik handiena Lituaniaren hegoaldeko Druskininkai herrian eman zuen. Harreman estua izan zuen Kornelijus Platelis poeta, saiakeragile, itzultzaile eta hezkuntza-ministro lituaniarrarekin, zeina herri berean bizi baitzen. Miliauskaitek Ekialdeko kulturarekiko interesa zeukan. Oso lotsatia zen, eta ez zuen atsegin bere obrari buruz berba egitea. Bere poemetan gehien landu zituen gaiak etxe-mina, nortasunaren bilaketa eta munduaren edertasun hauskorra izan ziren. Idazkera minimalista, narratibo eta zehatza erabiltzen zuen.

1969an, Vytautas Jurgutis konpositore lituaniarrak Miliauskaiten letretan oinarritutako musika-ziklo bat sortu zuen, "Mergaitė namų šešėliuose" ("Neskak Etxearen Itzaletan") izenekoa. Poema hori hainbat hizkuntzatara itzuli da, hala nola ingelesera, polonierara eta alemanera.

2000. urtean Lituaniako Sari Nazionala eman zioten.

## Bibliografia 
•	*Uršulės S. Portretas* (1985), Zigmo Gėlės Literatura Saria (1986)
•	*Namai, kuriuose negyvensim* (1988)
•	*Uždraustas įeiti kambarys* (1995), Lituaniako Idazleen Elkartearen Saria urteko libururik onenari (1996)
•	*Sielos labirintas* (1999 ), Jotvingių Saria Urteko poesia-libururik onenari
•	*Širdies labirintas* (2015)

## Euskaraz 
* Munduko Poesia Kaierak: Nijole Miliauskaite (Susa, 2016; itzultzailea: Leire Bilbao). Poemen antologia bat.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* N. Miliauskaitės poesia
* Munduko Poesia Kaierak: Nijole Miliauskaite (bildumaren zuzendari Beñat Sarasolaren hitzaurrearekin)
Fabio Aru

**Fabio Aru** (1990eko uztailaren 3a, San Gavino Monreale, Sardinia) italiar txirrindulari ohia da, profesionala 2012tik 2021era.

2015eko Espainiako Vuelta irabazi zuen, 2014ko Italiako Giroan hirugarrena, 2014ko Espainiako Vueltan bosgarrena eta 2015eko Italiako Giroan bigarren gelditu zen.

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Kanpo estekak 
* Fitxa irakurgai
Lilian Calmejane

**Lilian Calmejane** (Albi, Frantzia, 1992ko abenduaren 6a ) frantziar txirrindulari profesional bat da. Gaur egun Direct Énergie taldean lasterka egiten du.

2016ko Espainiako Vueltan eta 2017ko Frantziako Tourrean etapa bana irabazi zuen.

### Palmaresa 
**2016**
* Espainiako Vueltako etapa 1 
* 3. Proventzako Tourrean
**2017**
* Étoile de Bessèges eta etapa 1 
* Settimana Coppi e Bartali eta etapa 1 
* Sartheko Zirkuitua eta etapa 1 
* Frantziako Tourreko etapa 1 
* 3. Marseillesa Sari Nagusian
**2018**
* Drôme Classic
* Paris-Camembert
* 3. Marseillesa Sari Nagusian
* 3. Classic Sud-Ardèchen
* 8. Miguel Indurain Sari Nagusian
**2019**
* Classic Sud-Ardèche
* 2. Limousingo Tourrean eta etapa 1
**2020**
* Route d'Occitanieko Mendiko sailkapena
* 5. Étoile de Bessègesen

## Kanpo estekak 
*
* Fitxa irakurgai
Daniel Martin (txirrindularia)

'*Daniel *Dan* Martin*' (Birmingham, Ingalaterra, 1986ko abuztuaren 20a, ) irlandar txirrindulari profesional bat da. Gaur egun Quick-Step Floors taldean lasterka egiten du. Ingalaterran jaioa eta hazia izan arren, 2006tik aurrera Irlandako herrialdetasunarekin lasterka egiten du.

Stephen Roche txirrindulariaren iloba eta Nicolas Roche txirrindulariaren lehengusua da.

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Fitxa irakurgai
Romain Bardet

**Romain Bardet** (1990eko azaroaren 9a, Brioude, Loira Garaia) frantziar txirrindulari profesional bat da. Gaur egun Ag2r La Mondiale taldean lasterka egiten du.

## Palmaresa 
**2011 (amateurretan)**
* Saboyako Tourreko 2 etapa
* Etorkizuneko Tourreko Puntukako sailkapena eta etapa 1

**2013**
* Aingo Tourra
* 3. Classic Sud-Ardèchen

**2014**
* La Drôme Classic
* Omango Tourreko Gazteen sailkapena 
* 2. Aingo Tourrean
* 6. Frantziako Tourrean
 
**2015**
* 6. Dauphine Liberen eta etapa 1
* 9. Frantziako Tourrean,  Saituenaren saria 20px eta etapa 1
* 5. Andaluziako Itzulian

**2016**
* 2. Frantziako Tourrean eta etapa 1
* 2. Dauphine Liberen
* 2. Emiliako Giroan
* 2. Omango Tourrean

**2017**
* 3. Frantziako Tourrean eta etapa 1

**2018**
* Classic Sud-Ardèche
* 2. 15px Munduko errepideko txapelketan
* 2. Strade Bianchen
* 2. Toscanako Giroan
* 3. Dauphine Liberen
* 6. Frantziako Tourrean

**2019**
* Frantziako Tourreko Mendiko sailkapena 20px
* 2. Haut-Varko Tourrean

**2020**
* 2. Haut-Varko Tourrean

**2021**
* Burgosko Itzuliko etapa 1
* Espainiako Vueltako etapa 1
* 7. Italiako Giroan
* 8. Lombardiako Giroan

**2022**
* 20px Alpeetako Tourra
* 7. Frantziako Tourrean
* 9. Lombardiako Giroan

**2023**
* 5. Suitzako Itzulian
* 7. Paris-Nizan

**2024**
* Frantziako Tourreko etapa 1
* 2. Lieja-Bastogne-Liejan
* 5. Alpeetako Tourrean
* 9. Italiako Giroan

## Emaitzak lasterketa nagusietan 
### Itzuli Handiak
### Beste Itzuliak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Romain Bardet - *CyclingArchives*
Nicolas Roche

**Nicolas Roche** (1984ko uztailaren 3a, Conflans-Sainte-Honorine, Yvelines) irlandar txirrindulari ohia da, profesionala 2005etik 2021era.

Stephen Roche txirrindulariaren semea eta Dan Martin txirrindulariaren lehengusua da.

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala 
* 
* Nicolas Roche - *CyclingArchives.com*
Pierre Camou

**Pierre Camou** (Uharte Garazi,  - Izpura, 2018ko abuztuaren 15a) lapurtar errugbilaria eta bankaria izan zen. US Nafarroan ibilitakoa, Bordeleko Unibertsitatean ikasi ondoren, Banque Michel Inchauspé-n lan egin zuen. 2008 eta 2016 artean, Frantziako Errugbi Federazioaren presidentea izan zen.
Pedro Laxalt

**Pedro Askarateil Laxalt** (Donibane Lohizune,  – Buenos Aires, ) lapurtar aktorea izan zen, Argentinan lan egin zuena.

## Filmografia 
* *Lujuria tropical* (1965)
* *Pelota de cuero* (1963)
* *La terraza* (1963)
* *Detrás de la mentira* (1962)
* *El bruto* (1962)
* *Quinto año nacional* (1961)
* *Piel de verano* (1961)
* *India* (1960)
* *Simiente humana* (1959)
* *Zafra* (1959)
* *Una cita con la vida* (1958)
* *Livets vår* (1958)
* *La sombra de Safo* (1957)
* *Más allá del olvido* (1956)
* *Después del silencio* (1956)
* *Marianela* (1955)
* *La Tierra del Fuego se apaga* (1955)
* *Caídos en el infierno* (1954)
* *El último cowboy* (1954)
* *El hijo del crack* (1953)
* *Las aguas bajan turbias* (1952)
* *Marido de ocasión* (1952)
* *Hombres a precio* (1950)
* *Campeón a la fuerza* (1950)
* *El cielo en las manos* (1950)
* *Ángeles de uniforme* (1949)
* *Su última pelea* (1948)
* *El jugador* (1947)
* *Allá en el setenta y tantos* (1945)
* *Se abre el abismo* (1945)
* *Los apuros de Claudina* (1940)
* *Divorcio en Montevideo* (1939)
* *Los locos del cuarto piso* (1937)
* *Nobleza gaucha* (1937)
* *Fuera de la ley* (1937)
* *Los muchachos de antes no usaban gomina* (1937)
* *Sombras porteñas* (1936)
Bertrand Soubelet

**Bertrand Soubelet** (Donibane Lohizune, ) lapurtar militarra da, Frantziako Jendarmeriaren jenerala dena.

## Lanak 
* *Sans autorité, quelle liberté ?*, Les éditions de l'observatoire, 2017, ()
* ''Tout ce qu'il ne faut pas dire : Insécurité, Justice : un général de gendarmerie ose la vérité*, Plon, 2016, ()
* *Le Soutien de la nation à l'action militaire'', Éditions Le Fantascope, 2009, ()
Joaquín Navarro-Valls

**Joaquín Navarro-Valls** (1936ko azaroaren 16a, Cartagena &ndash; 2017ko uztailaren 5a, Erroma) espainiar mediku eta kazetari bat izan zen, Opus Dei erakunde ultrakatolikoaren kidea ere bazen. Joan Paulo II.a aitasantuaren pontifikatuan zehar 22 urtez (1984-2006) Egoitza Santuaren bozeramailea izateagatik ezaguna. Benedikto XVI.a aitasantuarekin ere 26 hilabetez lan egin zuen.

## Obra 
* *La manipulación publicitaria*, Bartzelona, Dopesa, 1971
* *La familia y el mundo actual*, Bartzelona, Institución Familiar de Educación, 1976
* *La familia y la educación*, Caracas, AYSE, 1978
* *Fumata Blanca*, Madril, Rialp, 1978
Simon Yates

**Simon Yates** (1992ko abuztuaren 7a, Bury, Manchester Handia) ingeles txirrindulari profesional bat da. Gaur egun Visma–Lease a Bike taldean lasterka egiten du. Adam Yates txirrindulariaren anaia bikia da.

Garaipenik nabarmenenak 2019ko Espainiako Itzulia eta 2025eko Italiako Giroa izan dira.

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
### Itzuli handiak
### Beste Itzuliak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Fitxa irakurgai
Iker Karrera

**Iker Karrera Aranburu** (Amezketa, Gipuzkoa, 1974ko irailaren 18a) euskal mendi lasterkari bat da. Ultra-trail lasterketa motan espezializatua dago. 2013an Tor des Géants mendi lasterketa irabazi zuen.

## Ibilbidea 
2010an hasi zen emaitza onak lortzen Ultra trailetan. 2011ean Transvulcania irabazi zuen eta 2012an Chamonix-Zermatt trabesiako errekorra ezarri zuen, 115 kilometrotako mendi ibilbidea 21 ordu eta 20 minututan. 2014an Euskal Herria Mendi Erronka irabazi zuen.

2018an mendi lasterketetatik erretiratzea erabaki zuen.

## Emaitzak 
**2010**

* Cavalls del Vent, 3.a

**2011**

* Transvulcania (La Palma, Kanariak) - **irabazi**
* Zugspitz Ultratrail (Alemania), 2.a
* Ultra-Trail du Mont-Blanc, 2.a

**2012**

* Lavaredo Ultra Trail (Italia) - **irabazi**
* Chamonix-Zermatt trabesia (Frantzia) - **irabazi**

**2013**

* Eiger Ultra Trail (Suitza) - **irabazi**
* Tor des Géants (Italia) - **irabazi**

**2014**

* Euskal Herria Mendi Erronka - **irabazi**

* Garmin Epic Trail (Katalunia) - **irabazi**
* Ultra-Trail du Mont-Blanc, 2.a

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Itsasontzi baten (telebista saioa)

***Itsasontzi baten*** Ibon Gaztañazpi arraunlari ohiak eta kazetariak eta Maitena Salinas aktoreak gidatzen duten telebista-saioa da. ETB 1 katean euskaraz emititu zen. 2017ko uztailaren 9an estreinatu zen eta 2017ko urriaren 1ean amaitu. Bederatzi ataletan zehar, bi aurkezleek belaontzian Euskal Herriko kostaldea eta bertako jendea erakusten dute, besteak beste.

= Saioaren azalpena =
Ibon Gaztañazpi eta Maitena Salinas aurkezleak bi hilabetez itsasoan bizi dira, *Pilartxo* izeneko belaontzian. Atal bakoitzean Euskal Herriko kostaldeko herri batzuetan izango dira itsasoarekin lotutako istorio ezberdinak erakusteko. Bederatzi ataletan Euskal Herriko kosta osoa zeharkatuko dute: Bizkaia, Gipuzkoa eta Lapurdi. Umorea, itsasoko istripuak, urpeko altxorrak, arrantza, kirola, pertsonaia interesgarri eta xelebreak... tartekatuko dira saioan.

= Denboraldiak =

= Atalak eta audientziak =

= Erreferentziak =

= Kanpo estekak =
* Webgune ofiziala
Maryse Lafont

**Maryse Lafont** (Biarritz, 1918 - *ib.*, 2001) lapurtar poeta izan zen.

## Poesia-bildumak 
* *L’Exil du guérisseur*, GLM, 1953
* *Le Chemin des terres*, GLM, 1954
* *Ma seule écriture*, GLM, 1955
* *Obscur Laurier*, GLM, 1962
Patrick Vajda

**Patrick Vajda** (Biarritz, ) lapurtar eskrimalari ohia eta arbitroa da. Floretetan aditua, Maître Leblond eta Rolland Boitelle arma-maisu zituen.
Peio Hontas

**Pierre "Peio" Hontas** (Biarritz, ) lapurtar errugbilaria ohia da, hegaleko postuan jokatzen zuena. Biarritz Olympiqueko jokalaria izan zen, eta 1990-1993 bitartean 9 partida jokatu zituen Frantziako selekzioan. Marie-Josée Hontas atleta eta Olivier Hontas pilotaria anai-arrebak ditu.

## Palmaresa 
### Biarritz Olympique 
* Frantziako errugbi txapelketa
** bigarrena: 1991-1992
* Yves du Manoir errugbi txapelketa
** bigarrena: 1989

### Frantziako selekzioa 
* Bost Nazioen Txapelketa 
** irabazlea: 1993

## Kanpo estekak
Saladoko gudua

**Saladoko gudua** Tarifa inguruan 1340ko urriaren 30ean eginiko gudua izan zen. Bertan Gaztelako eta Portugalgo kristau armadak marinien eta granadar osteak menderatu zituzten.

Salado izenekoa Cadizko probintziako erreka da, Tarifa udalerrian jaioa eta haran txiki bat zeharkatu ondoren Lancesko badian itsasoan ahoratzen dena.

## Aurrekariak 
1292ko irailaren 21ean kristauek Tarifa marinien eskuetatik konkistatu zuten, Antso IV.a Gaztelakoak eta Muhammad II.a Granadakoak egindako ituna hautsiz. Alonso Pérez de Guzmán gobernadore izendatu eta mariniek 1294an egindako setioa kale egin zuen.

Mariniek Magreb bateratzeko bere ahaleginetan 1337an Tilimsen hartu zuten eta hurrengo urteko udaberrian Alfontso XI.a Gaztelakoak Gibraltarko itsasartean bere itsas-armada mobilizatu zuen.. Gainera, Petri IV.a Aragoikoarekin Madrilgo ituna sinatu, eta biek elkarrekin nasriak, mariniak eta hafsidarrak borrokatu zituzten.

Jofre Gilabert de Cruïlles almirantea 1339ko ekainaren 1ean lau galeratan atera zen Bartzelonatik. Valentzian beste sei galera eta galiota bat gehitu, eta itsasorantz jo zuen.

1340ko apirilaren 4an, Algecirasko badian, Getaresko gudua gertatu zen, non mariniek gaztelar itsas-armada menderatu zuten eta Alonso Jofre Tenorio hil zen. Itsasoa galduta, nasriek eta mariniek berriro Tarifa setiatu zuten. Alfontso XI.a Gaztelakoa eta Alfontso IV.a Portugalgoa urriaren 15ean Sevillan batu ziren setioa bukatzeko asmotan. Musulmanen komandanteak Yusuf I.a Granadakoa errege nasria eta Abu al-Hasan Ali sultan marinia ziren. Kristau armada ailegatu zenerako, musulmanak setioa utzi eta erreka aldera kokatu ziren, kristauak inguratzeko asmoagaz.

## Gudua 
Abangoardia zuzentzen zuen Don Juan Manuel gaztelar infantea, beste alditan egin zuen moduan, Salado erreka zeharkatu behar zuen baina, behin borroka hasita, uko egin zuen; Lasso de la Vega anaiek, berriz, egoera aldatu zuten eta 800 zaldun hartuta, 3.000 magrebtar zaldun defendatzen zuten zubi txiki bat eraso zuten; Musulmanek kristauak atzera bota arren, bigarren eraso batean kristauek lerroa hautsi zuten.

Tartean, Portugalgo erregeak granadar zelaia eraso eta Tarifako garnizioak irteera egin eta gudaroste hautatuez osaturiko musulmanen erdialdea eraso zuen. Egoera aprobetxatuz, Alfontso XI.a Gaztelakoak armadaren zati handiena hartu eta marokoar armada eraso zuen. Gorputzez gorputz borrokatu zuten eta hainbat erori izan ziren.

Kristauen garaipena erabatekoa izan zen eta Alfontso XI.ak  edo kapitan gailen titulua bereganatu zuen: elementu geografikoak aprobetxatu zituen bere gudarosteak kokatzeko.

## Ondorioak 
Marokoko erregeak Algeciras aldera ihes egin zuen, handik bere erresumara itzultzeko. Era berean, Granadakoa Marbellarantz alde egin zuen eta handik hiriburura. Kristauek gerrako harrapakin handi bat bereganatu eta Benedikto XII.a aita santuari etsaien zutoihal bidali zizkioten. Musulmanen etsipena handia izan zen eta mariniak Iberiar Penintsula konkistatzeko ahalegina egin zuten azken leinua izan ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ehunmilak

**Ehunmilak**, Gipuzkoako Goierri, Tolosaldea, Urola Garaia, Urola Erdia eta Debagoiena eskualdeetako mendiak zeharkatzen dituen ultra-trail mendi lasterketa bat da. 2010ean sortu zen, eta hasiera nahiz helmuga Beasain udalerriko plaza nagusian daude.

2025eko irailean antolatzaileek adierazi zuten 2026rako antolaketarik ez dela izango, antolaketarako erreleborik ez dagoelako.

## Ibilbidea 
Lasterkariak ibilbide osoan dauden kontrol-gune bakoitzetik igarotzen dira, Aralar eta Aizkorri mendilerroetan barna. Lasterketako punturik garaienak honakoak dira: Txindoki (1.346 m), Ganboa (1.402 m), Aizkorri (1.528 m), Erlo (1.026 m), Izazpi (967 m) eta Hernio (1.075 m).

Ehunmilak lasterketaz gain beste bi ere jokatzen dira asteburu berean.
* **Goierriko Bi Haundiak**: 90 kilometrotakoa da eta Ganboa eta Aizkorri mendiak igotzen dira.
* **Marimurumendi**: maratoiaren luzera dauka. 2015 urtean izan zuen aurreneko ekitaldia.

thumb|650px|erdian|Ehunmilak mendi-lasterketaren profila.

## Ekaitzak 2018 eta 2025 
2018an lasterketa abiatu zen baina gauean ekaitz bortitzak izan ziren eta tximista arrisku handia zegoenez bertan behera gelditu zen proba. Marimurumendi froga bakarrik burutu zen urte hartan.

2025ean ere aldaketak izan ziren ekaitz gogorren iragarpenagatik. Ehunmilen eta Goierriko Bi Handien lasterketen hasierak larunbatera atzeratu ziren eta ondorioz Ehunmilak 125 km-ko luzera izan zuen.

## Palmaresa 
* 2025eko ibilbidea laburragoa izan zen.

## Goierriko Bi Haundiak 
Ehunmilekin batera jokatzen den lasterketa da, haren luzeraren erdia duena, 88 kilometro hain zuzen ere.

## Marimurumendi 
Ehunmilekin eta Goierriko bi handiekin batera jokatzen den lasterketa da, denetan laburrena, maratoiaren luzera du, 42 kilometro pasatxo. 2015 urtean izan zuen aurreneko ekitaldia.

* 2022an ibilbide berria ezarri zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Thierry Derez

**Thierry Derez** (Biarritz, ) lapurtar exekutibo eta abokatua da. Aseguru arloan ibilitakoa, egun Covéa aseguru-etxeko presidentea da.
Émile Seitz

**Émile Seitz** (Biarritz,  - Montaut, ) lapurtar politikaria izan zen. Lanbidez abokatua, 1932 eta 1936 artean Frantziako Nazio Biltzarrerako hautatu zuten Meurthe eta Mosela ordezkatzeko.
Jacques Barthélémy Gramont de Castéra

**Jacques Barthélémy Gramont de Castéra** (Biarritz,  - Bordele, 1816ko otsailaren 6a) lapurtar politikaria izan zen. Bordeleko Merkataritza-Ganberaren presidentea, Bordeleko alkate hautatu zuten 1815ean..
Franck Fontan

**Franck Fontan** (Biarritz, ) lapurtar futbolari ohia da, atezain moduan ibilitakoa.

## Taldeak 
* FC Girondins de Bordeaux B (1990-1995)
* FC Girondins de Bordeaux (1995-1997)
* Stade Bordelais (2000-2003)