open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Julen Lopetegi

**Julen Lopetegi Agote** (Asteasu, Gipuzkoa, 1966ko abuztuaren 28a) euskal herritar futbolari ohia eta entrenatzailea da. Hainbat hedabidetan kolaboratu izan du, futbol arloko aditutzat.

Atezain jokatu zuen 2002. urteraino. 2008/2009 denboraldian Espainiako 2. B mailako Real Madril Gaztela entrenatu zuen. Ondoren, Espainiako gazte selekzioa. 2014an izendatu zuten FC Portoren entrenatzaile. 2016ko uztailaren 21az geroztik, Espainiako futbol selekzio nazionalaren hautatzailea izan da, 2018ko ekainaren 13ra arte, Real Madrid taldearekin entrenatzaile izateko sinatzeagatik kargukabetu baitzuten.

2018ko urriaren 29an Real Madril entrenatzaile postutik kargugabetu zuten, emaitza txarrak zirela eta.

Gaur egun West Ham United taldeko entrenatzailea da.

## Ibilbidea futbolari gisa 
### Hasiera 
Real Sociedad taldean hasi zen atezain. Errealeko Bigarren B Mailako filialean jokatzera iritsi zen, baina ez zen debutatzera iritsi lehen taldean. 80ko hamarkadaren erdialdean, Lopetegik Errealeko lehen taldean jokatzeko ez zuen aukerarik izan, Luis Migel Arkonada, Jose Luis Gonzalez Vazquez eta Agustin Elduaien atezainak bere gainetik baitzeuden.

### Real Madrid 
1985ean Real Madrilek fitxatu zuen bere talde filialean, Castilla. 1988ra arte bertan jokatu zuen. Hortik, Las Palmas Futbol taldera eraman zuten denboraldi baterako. 1989an Real Madrileko lehen taldera iritsi zen. Real Madrilekin egin zituen bi denboraldietan taldeko hirugarren atezaina izan zen, ia aukerarik izan gabe. Atletico Madilen aurka debutatu zuen lehenengo mailan Vicente Calderonen (3-3), 1989-90 denboraldiko azkenaurreko jardunaldian.

### Logroñés Kirol Kuba 
Real Madril taldearekin aukera askorik izan ez zuenez, Lopetegi Logroñes Kirol Klubak fitxatu zuen 1991n. Logroñon, bere urterik onenak bizi izan zituen futbolari gisa. Lehen Mailako talde apalenetako batean egonda, Lopetegiren lana izugarri nabarmendu zen. Titular eztabaidaezina izan zen hiru denboralditan, eta, gol asko sartu arren, askoz gehiago saihestu zituen; Espainiako atezain onenetako eta ikusgarrienetako bat izatera igaro zen. Lopetegik 108 partida jokatu zituen Logroñesekin Lehen Mailan. 1994ko martxoaren 23an, Espainiako selekzioarekin Kroaziaren aurkako lagunarteko partida batean debutatzeko deitua izan zen. 1994an AEBetako Munduko Txapelketa jokatzeko ere deitu zuten. Txapelketa horretan minutu bakar bat ere ez zuen jokatu.

### Bartzelona Futbol Kluba 

## Taldeak 
### Jokalaritzat 
### Entrenatzailetzat 
## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Tripode

thumb|Tripode baten burua

**Tripodea** hiru zatitako tresna bat da bere gainaldean kamera baten egonkortzea ahalbidetzen duena. Argazki bat hartzerakoan eskuak egiten duen mugimendua eragozteko erabiltzen da. Argazki panoramikoak egiteko ere erabiltzen da, eta kalitate hobeko irudi edo argazkiak hartzeko kamera geldi izatea beharrezkoa den tokietan. Gainera, telebistan eta argazkigintzan, mugimenduzko hartzeak egiteko erabiltzen da, kameraren ibilbide zehatz bat nahi denean.

Kimikan, euskarri unibertsalik ez dagoenean ere erabiltzen da, objektuak tinko eus daitezke.

## Erabilgarritasuna argazkian eta zineman 
Tripode baten laguntzaz, kamera egonkortu eta altuera era eroso batean alda daiteke. Behar izanez gero, argazkilariaren altuera baino gorago igotzen. Kamera edozein posiziotan finkatzeko aukera ematen du eta kliskatze-botoia sakatzean, izutzea saihesten du. Bideo-kamerekin erabiltzeko diseinatu diren tripodeek burbuila maila bat dute, panoramikak egiteko behar den horizonaltatasuna egiaztatzeko.

Tripodearen buruak hiru ardatzen arabera mugitzeko aukera izan behar du. Oso onuragarria da kamarari finkatzen zaion zapata bat izatea, bai eta hura muntatu eta desmuntatzeko mekanismo azkar bat ere, eskura erabili ahal izateko.

Zinemako edo telebistako grabazio-estudioetan erabiltzen badira, gurpilen gainean muntatu daitezke, errazago lekualdatzeko.

## Kanpo estekak 
*  Ze tripode aukeratu Argazkigintzako tripode bat aukeratzerako orduan asmatzeko gida
*  Tripode desberdinen arteko aldeak
Egillor (mendia)

**Egillor** Aralar mendilerroan dagoen mendi bat da, 911 metrokoa. Mendilerro honetako 1000 metrotik beherako 21 mendien taldetxoan dago, Agaotz, Aizkoate, Akaitz Txiki, Amezti, Amiltzu, Ausa-gaztelu, Intzartzu, Itaundieta, Laparmendi, Leitzadi, Malkorburu, Martxabaleta, Marumendi, Otsabio, Sarastarri, Urreako Haitza, Aixita, Madalenaitz, Serlo gaina eta Urbaranekin batera. Ez da oso mendi ezaguna, eta, bere interes bakarra, bidean dagoen pagadian dago, Pagadixkin izenekoa. Goldaratzetik Larrazpil eta Iruaundira joaterakoan igotzen den lehen tontorra da.

## Irispideak 
Aralarreko itzuliko GR markak jarraitu ondoren, tontorretik ekialdera dagoen bihurgunean utzi arte, aukerarik hoberena, tontorra igarotzea da, mendebalderantz doan hurrengo bihurgunerarte. Bidea utziz, mendebaldeko lepoan dagoen pagadian sartu behar da, Egillorren tontorra, Iruaundi menditik banatzen duena. Pagadi atseginean zehar egindako ibilaldiak, minutu gutxitan, harrizko bizkarrezurrera daroa, non, eskuinetik, landaredia eragotzi behar den, tontorreko goroldioz betetako arroka karstikoetatik erraz igotzeko. Bertako ikuspegia oso mugatua da. Larrazpileraino baino ez da ikusten.

## Kanpo estekak
Victor Erize

**Victor Erize Aras** () (Karrantza, Bizkaia, 1940ko ekainaren 30a) zinema zuzendaria eta gidoigilea da. Lan urriko zinemagilea bada ere, zinemazaleek txalotua da. Beste zinema zuzendari batzuekin lan egin ohi du, adibidez:
* *Alumbramiento* film laburra *Ten Minutes Older*, Nicholas McClintockek ekoitzitako talde-filmaren parte da, (Jim Jarmusch, Aki Kaurismaki, Jean-Luc Godard, Bernardo Bertolucci, Wim Wenders eta Chen Kaige zuzendarien lanekin batera.
* *La morte rouge* film luzea Abbas Kiarostamirekin egina da.

## Bizitza 
Zientzia Politikoak eta Zuzenbidea ikasi zituen Madrilen. Hantxe zinemako kritikari bihurtu zen, *Cuadernos de Arte y pensamiento* eta *Nuestro cine* aldizkarietan.

Elias Kerexetarekin lan egin du. 1969. urtean zuzendu zuen bere lehen filma, *Los Desafíos*. Gero, 1973an, *El espíritu de la colmena* etorriko zen, eta 1983an *El Sur.* Kalitate handiko lanak dira denak.

1983an, *El Sur* film luzea egin ondoren, hurrengo hamar urteak publizitateari eskaini zizkion. 1992an *El sol del membrillo *filma zuzendu zuen, Antonio López García margolari errealistaren inguruko dokumental guztiz pertsonala, eta filmean haren sorkuntza prozesua islatzen saiatu zen. Torontoko Filmategiak munduko hainbat filmategi eta zinema museoen artean eginiko galdetegiaren ondoren, 1990eko hamarraldiko filmik onena izendatu zuen bestela ere sari ugari lortu dituen *El sol del membrillo.*

Film honekin irabazi zituen Cannesko jaialdian epaimahaiaren eta nazioarteko kritikaren sariak. Ordutik, Erizek laburrak, bideo instalazioak eta film luzeetako atalak sortu ditu, eta irakasle aritu da mintegi eta lantegietan.

Andrés Vicente Gómez produktorearen aginduz hainbat hilabete Juan Marséren *El embrujo de Shangai* eleberria zinemara eramateko lanean eman ondoren, bertan behera gelditu zen egitasmoa 1999an, ekoizlearen eta zuzendari-gidoigilearen arteko desadostasunen ondorioz.

## Lanak 
### Film laburrak 
* *En la Terraza* (1961)
* *Páginas de un Diario* (1962)
* *Los días Perdidos* (1963)
* *Entre Vías* (1966)
* *Alumbramiento* (2002)

### Film luzeak 
* *Los desafíos* 3. Atala (1969)
* *El espíritu de la colmena* (1973)
* *El Sur* (1983)
* *El sol del membrillo* (1992)
* *Cerrar los ojos* (2023)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alabita

**Alabita**, Deguria edo Degurixa hegoaldean dagoen haran bat da, sakonune bat, Eskoriatza eta Barrundia udalerrien arteko mugatik gertu. Bertan, bordak daude. Inguruko mendien artean, honako hauek aurki daitezke:

* Aizkorri II
* Mugarriluze (Elgea)
* Bizkarlatza

Mugarriluze mendirako bidean, mendi honetara igotzeko abiatzen den bidean, Alabitarte tumulua dago.

## Kanpo estekak
Domingo Bonetxea

**Domingo Bonetxea Andonaegi** (Getaria, Gipuzkoa, 1713ko irailaren 21a - Tahiti, 1775eko urtarrilaren 26a) euskal herritar esploratzailea zen. Tahiti Espainiar Inperiora eramaten saiatu zuen.

Bere bidaiak Peruko erregeordearen, Manuel d'Amat i de Junyenten, agindupean egin zituen, azkena James Cooken bidaiak Peru erasotzeko baseak sortzeko asmotan egin zituelaz kezkatuta zegoelako. Bonetxea Tahitira heldu zen James Cook baino zenbait aste geroago eta hantxe, Cooken espedizioak utzitako aizkora aurkitzeaz gain, bertoko hitzak bildu zituen.

## Lehenengo Bidaia (1772-1773) 
1772ko irailaren 26an, Domingo Bonetxeak Tahiti esploratzeko bidaia hasi zuen. Tomas Gayangos bere tenientea zela Callaotik atera zen *Aguila* izeneko itsasontzian.

Azaroaren 13an Tahitiko Tautirara heldu ziren eta herrixkari *"Santísima Cruz"* izena eman zion.
Bonetxeak eskifaia eta bere buruari tahitiarrekin harreman sexualak edukitzea debekatu zien, tahitiarren ustekaberako. Abenduaren 20an Tahiti utzi eta 1773ko otsailaren 21ean Valparaisora heldu zen.

## Bigarren Bidaia (1774-1775) 
Bidai honen helburua Tahiti Espainiar Inperiora anexionatzea eta bertokoak ebanjelizatzea zen eta Karlos III.a Espainiakoaren baimena zuen. Itsasontzi bik, *Aguila* eta *Jupiter* izenekoak, Callao utzi zuten 1774ko irailaren 20an. Tu tahitiarren errege nagusia garaitu ondoren, Bonetxea misio bat eratu zuen. Tamalez, Bonaetxea Tahitin 1775eko urtarrilaren 20an hil zen.

Bonetxea hil eta gero, azaroaren 12an espainiarrek misioa utzi zuten.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Tahanea eta Tatakoto, berak lehendabizikoz esploratutako uharteak.

## Kanpo loturak 
* Joan-etorria euskarazko material-didaktikoa.
Óscar Vega

**Óscar Vega Sánchez** (Gasteiz, 1965eko ekainaren 27a - ) arabar boxeolari ohia da, 1993an profesionaletan debutatu zuena.

Bartzelonako Olinpiar Jokoetan hartu zuen parte. 54 kg. baino gutxiagoko kategoriako lehenengo txandan Remigio Molina argentinarrak puntuka (4:14) kanporatua zen.

## Erreferentziak
Jon Cortina

**Jon Cortina Garaigorta** S.J. (Bilbo, 1934ko abenduaren 8 &ndash; Guatemala Hiria, 2005eko abenduaren 12) euskal apaiz jesuita eta ingeniaria zen, El Salvadorren *Asociación Pro-Búsqueda de Niñas y Niños Desaparecidos* elkartearen sortzaile. Askapenaren teologiaren bultzatzailea ere bazen.

Frankfurten Teologia &ndash; Jon Sobrino lagunarekin batera- eta Estatu Batuetan Ingeniaritza ikasi zituen.

El Salvadorrera misiolari joan zen 1955ean, non zubiak eta errepideak eraiki ez ezik Rutilio Grande aita jesuitarekin batera ere lan egin zuen Giza Eskubideen alde. 1977an Grande hil zutenean, Oscar Romero aita Jon Cortinari Aguilareseko bere parrokia eman zion.

Universidad Centroamericana Jose Simeon Cañasen (UCA) Ingeniaritza klaseak eman zituen non Jon Sobrino eta Ignacio Ellakuriak lan egin zuten.

1989ko azaroaren 16an, 26 militar salvadortarrek - horietatik 19 Ameriketako Eskolaren lizenziatuak- UCAn sartu eta sei jesuita -Ignacio Ellakuria errektorea tartean-, langile bat eta honen alaba hil zituzten. Jesuita bik baino ez zen bizi: Jon Sobrino Asian eta Jon Cortina Chalatenangon zeudelako.

Baina hilketak ez zuen aita Cortina makurtu eta Giza Eskubideen aldeko lanari lotu zion, batez ere umeen bahiketegatik kezkatuta. 1994an, Cortinak *Asociación Pro Búsqueda de Niños* elkartea sortu zuen adin-gutxikoak aurkitzeko, Mirna Perla de Anayarekin batera.

Cortina 2005ean hil arte, 754 kasu ikertu zituzten: 172 gaztek bere familia aurkitu zituzten, 39 hilda zeuden, 90 ez zuten familia ikusi nahi eta 453 oraindino desagertuak ziren.

2005eko azaroaren 24an burmuineko isuriak jo zuen Guatemala Hirian zegoela eta aste bi geroago hil zen.

## Kanpo estekak 
* *Pro-Búsqueda* Elkartearen webgune ofiziala
San Migel (Erriberagoitia)

**San Migel** Arabako herria da, Erriberagoitia udalerrikoa.

## Demografia 
## Ondasun nabarmenak 
* San Migel eliza

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* *Alava, pueblo a pueblo*. Jose Luis Sáenz de Ugarte (1983). Caja Provincial de Álava - Arabako Kutxa

## Ikus, gainera 
* Añanako Kuadrilla

## Kanpo estekak
Mimbredo

**Mimbredo** Arabako auzoa da, Erriberagoitiako udalerrikoa. Ez du kontzeju-izaera administratiborik.

## Inguru naturala 
Baias ibaiaren ezkerraldean dago, Tuio mendizerraren ondoan. Herria itsasoaren mailatik 520 metro ingurura dago. XIX. mendearen erdialdera arte, Anuzitaren menpeko auzo izan zen.
Fitxategi:Mimbredo (Araba) (81944).jpg
Fitxategi:Mimbredo (Araba) (24904).jpg

## Jaiak eta ospakizunak 
Abuztuaren azken asteburuan ospatzen dira.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Mimbredoko errota

## Kanpo estekak
Ramón García

**Ramón García Hernando** (1961eko azaroaren 28a, Sodupe, Bilbo, Bizkaia - ) euskal herritar telebista aurkezlea da. **Ramontxu** ezizenez ezaguna da.

## Ibilbidea 
Ramón García telebistako aurkezlerik arrakastatsuenetariko bat da Espainian.

Bere ibilbidea irratian hasi zen, 1983an Cadena SERek eginiko *disc-jockey* lehiaketa batean. Gero Los 40 Principales eta Radio Euskadirako lan egin zuen.

1989an Euskal Telebistan lan egiten hasi zen *Tal para cual* izeneko lehiaketan.

1991an, Madrilera joan zen TVEn lan egiteko, hantxe *No te rías que es peor* (1991-1993), *¿Qué apostamos?* (1993-2000), *Grand Prix* (1995-2005), *La llamada de la suerte* (1998) edo *Todo en familia* (1999-2001) bezalako saioak aurkeztu zituen.

2004an Punto Radio lan egiten hasi zen non 2006ko irailetik *La tarde de Ramón García* aurkeztu du.

2007an TVE utzi eta Antena 3era joan zen *¿Sabes más que un niño de primaria?* saila aurkezteko.

11 urtez TVEn gabonzaharreko kanpaikadak edo kanpai-hotsak aurkeztu zituen 2008an Antena 3en bukatzeko.

Bere ibilbidean sari asko lortu ditu, tartean Urrezko TP bi.

## Gabonzaharreko kanpai-hotsak 

## Telebista 
* Tal para cual (1989) ETB
* La Ruleta de la Fortuna (1990) Antena 3
* No te Rías que es Peor (1991-1993) TVE
* Ahora o Nunca (1992) TVE
* ¿Qué Apostamos? (1993-2000) TVE
* Telepasion Española (1993-2006) TVE
* El Desafío de los Dioses (1994) FORTA
* Esto es Espectáculo (1994-1995) TVE
* Galas Fin de Año (1994-2002) TVE
* Cuando Calienta el Sol (1995) TVE
* Aqui Jugamos Todos (1995) TVE
* Grand Prix (1996-2005) TVE
* Preparando ¿Que Apostamos? (1996) TVE
* La Llamada de la Suerte (1998) TVE
* Peque Prix (1998-2000) TVE
* Todo en Familia (1999-2001) TVE
* El Gran Concurso del Siglo (1999) TVE
* El Gladiador (2002) TVE
* La Verdad de Laura (2002) TVE
* Un Domingo Cualquiera (2003-2004) TVE
* ¿Sabes más que un niño de primaria? (2007-2008) Antena 3
* Plutón BRB Nero (2008) TVE
* Rico Al Instante (2009) Antena 3
* Saturday Live Night (2009) Cuatro
* Aída (2010) Tele 5

## Irratia 
* *Punto en boca* (2004-2006), Punto Radio
* *La tarde de Ramón García* (2006-2008), Punto Radio
* *Siempre en domingo* (2008-2009), Punto Radio
* *Protagonistas Fin de Semana* (2009-2011), Punto Radio
* *Así son las mañanas Madrid* (2011-?), Cope

## Kanpo estekak
Port Said

**Port Said** (Egiptoko arabieraz: بورسعيد '** edo **',  ahoskatua)  itsasportudun Egiptoko hiri bat da, herrialdearen ipar-ekialdean dagoena. Gainera, izen bereko gobernazio bat da, Port Saideko gobernazioarena, alegia. Bertan, Suezko kanalerako sarbidea dago, Mediterraneotik.

Hiriaren biztanleria, 2006an, 469.533 pertsonakoa zen, eta 2007an 554.757koa.

Egiptoko hiririk ederrenetakoa da, eta antzinako etxe mordoa du, XIX. mendekoak, euren fatxadatan balkoi handiak erakusten dituztelarik. Kanalaren beste aldean, Port Fouad herria dago. Herri honekin elkartuta dago, eta, bien arteko komunikazioa, dohaineko transbordadoreekin egiten da.

## Ekonomia 
Port Saiden ekonomiaren oinarria, arrantzan, industria kimikoetan, janarien eskulangintzan eta zigarroen elaborazioan dago. Port Saidetik, egiptoar produktuen zati handi bat esportatzen da, kotoia eta arroza, adibidez. Gainera, kanala zeharkatzen duten ontzientzat, erregaiz betetzeko estazioa da. Port Said, gainera, eremu franko bat ere bada, baita, egiptoar askorentzat, udako bizitoki ere.

## Klima 

## Barrutiak 
* Al-Ganoub
* Al-Zohour
* Al-Dawahy
* Al-Sharq
* Al-Manakh
* Al-Arab

## Herri eta hiri senidetuak 
*  (1962)
*  (1977)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Carlota Ziganda

**Carlota Ziganda Matxinena** (Larraintzar, 1990eko ekainaren 1a) nafar golflaria da.

2024ko Udako Olinpiar Jokoetan parte hartuko du.

## Biografia 
Jose Angel Ziganda futbolaria ohia osaba du. 2009an, Arizonako Estatu Unibertsitatera joan zen, profesional bilakatzeko.

## Palmaresa 
* 2002: 13 urtez beherako Doral Classic 
* 2003: Pannal Golf 
* 2003: Zuasti Kopa 
* 2004: 16 urtez beherako Emakumezko Europako Golf Txapelketa 
* 2004: Emakumezko Europako Golf Txapelketa 
* 2006: Frantziako Nazioarteko Emakumezko Junior Golf Txapelketa 
* 2006: Espainiako Emakumezko Golf Txapelketa 
* 2007: British Ladies Amateur 
* 2007: Espainiako Emakumezko Golf Txapelketa 
* 2008: Xerezko Golf Txapelketa 
* 2008: Portugalgo Nazioarteko Emakumezko Golf Txapelketa 
* 2008: Espainiako Emakumezko Golf Txapelketa 
* 2012: Deloitte Ladies Open 
* 2012: Suzhou Taihu Ladies Open 
* 2013: Unicredit Ladies German Open 

## Ibilbide profesionalaren laburpena 
### LPGA Zirkuitua 
1 2013ko amaierako datu ofizialak

### Europako Zirkuitua 
1 2012ko amaierako datu ofizialak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa BERRIA egunkarian (2020) "Pena ematen du AEBek Trumpen gisako presidente bat izateak"
* Elkarrizketa BERRIA egunkariak (2022) "Sufrituta, gozatzea lortu du"
Joseba Elosegi

**Joseba Elosegi Odriozola** (Donostia, 1915eko abenduaren 6a - *ib.*, 1990eko azaroaren 5a) eusko gudaria eta politikari jeltzalea izan zen. Famatu bihurtu zen 1970eko irailaren 18an Donostiako Anoeta pilotalekuan jokatzen ari zen Munduko Pilota Txapelketako partida batean bere buruari su eman ziolako eta Francorengana hurbiltzen saiatu zelako.

## Biografia 
Donostian merkataritza-peritu izateko eta Parisen Arte Ederrak ikasi zituen. Gerra Zibilean gudari izan zen, Eusko Gudarostean. Etxebarriako Urko mendian zebilela, Gernikako bonbardaketa ikusi zuen. Italiarrek Santoñako hitzarmena hautsi zutenerako Saseta Batailoiaren kapitaina zen, eta frankistek Elosegi Castro Urdialesko Barquin eskolan zuten preso. Heriotza zigorra ezarri zioten baina, El Duesoko espetxean zegoela, frankistek beste preso batzuen truke aldatu zuten. Halaxe, 1938ko urtarrilaren 20an Katalunia aldera joan zen; han komandante-graduarekin, Armadaren 44. Dibisioaren barnean Ebroko guduan eta Kataluniako ofentsiban parte hartu zituen. Gerra ondoren, Sèten bizi ondoren, Lapurdira itzuli zen.

1942ko otsailean, Hegoaldera itzuli zen, barnealdeko erresistentziari laguntzeko. 1946ko uztailaren 18an Guardia Zibilak harrapatu zuen Artzain Onaren katedralean ikurrina jartzeagatik. Egun batzuk geroago, libre irten bezain laster, Iparraldera ihes egin zuen. Hamazazpi egun izan zen hilzorian, eta zazpi urteko espetxe zigorra ezarri zioten (horietatik hiru egon zen kartzelan, MATESA auziko zigortuekin batera indultua eman ziotelako). Presondegian zegoela, *Quiero morir por algo* liburua idatzi zuen.

1977ko uztaileko hauteskundeetan diputatu aurkeztu zen EAJren zerrendetan, baina ez zuen kargua lortu. Hala ere, senatari izendatu zuten 1979, 1982 eta 1986ko legealdietan, beraz 1979ko martxoaren 1 eta 1989ko irailaren 2 artean izan zuen kargua. 1980ko hamarkadan, ETArekin bake akordioak lortzen lagundu zuen.

1984ko ekainaren 6an Madrilgo Armadaren Museotik Itxarkundia Batailoiaren ikurrina ostu zuen. Ikurrina  (askapen gerrako errepublikaren bandoaren ikurriak) taldearen barnean erakusten zuten. Senataria zenez, instrukzioko epaitegiak Senatuari erreguzkoa bidali behar izan zion, baina 1985eko irailaren 4an erreguzko-batzordeak ezetz esan eta ezin zuten epaitu. 1986ko EAJren zatiketan Eusko Alkartasunera pasa zen. Bihotzekoak jota hil zen.

Hari buruzko bi dokumental grabatu dituzte: 1971n Jeremy Wallingtonen *The Man at The Window* (Gizona leihoan) izenekoa Granada Televisionentzat eta 1979an Pedro Oleak *Ikuska 2*rako elkarrizketatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Joseba Elosegiren semeari, Ales Elosegiri, Beñat Parra Rodriguezek egindako elkarrizketa, *Hirutxuloko Hitza*, 2284 zk., 2021eko urriaren 22a.
Marina Arruti

**Marina Arruti** (Donostia, 1972ko maiatzaren 23a - ) euskal golfaria da.

## Biografia 
Aita Jesus Arruti golf irakaslea, neba Jesus Mari eta ahizpa Amaia golfari profesionalak ditu. 1995eko urtarrilaren 5ean, profesional bihurtu zen.

## Palmaresa 
* 1993 : Portugalgo Nazioarteko Emakumezko Golf Txapelketa
* 1994 : British Under 23 Amateur Championship
* 1999 : Austriako Open
* 2001 : Mahou Open
* 2003 : Mahou Open
* 2006 : Espainiako Emakumezko Golf Txapelketa

## Kanpo estekak 
* Auñamendi Entziklopedia
Hendrik Lorentz

**Hendrik Antoon Lorentz** (Arnhem, Herbehereak, 1853ko uztailaren 18a - Haarlem, Herbehereak, 1928ko otsailaren 4a) 1902an Pieter Zeemanekin batera Fisikako Nobel Saria jaso zuen herbeheretar fisikari eta matematikaria izan zen. Albert Einsteinek 1905ean plazaratutako erlatibitatearen teoria berezian erabili zituen bere izena duten transformazioak aurkitzeagatik ere da ezaguna.

## Biografia 
### Lehen urteak 
Hendrik Lorentz Arnhem herrian jaio zen. Bere gurasoak Gerrit Frederik Lorentz (1822 – 1893), dendaria, eta bere ama Geertruida van Ginkel (1826 – 1861) izan ziren. 1866tik 1869ra Arnhemgo institutuan ikasi zuen; ondoren, 1870ean orduan unibertsitatean ikasteko derrigorrezkoak ziren hizkuntza klasikoko azterketak gainditu zituen.

Lorentzek fisika eta matematika ikasi zituen Leidengo Unibertsitatean. Azkenean, Frederik Kaiser astronomia irakasleak bultzatuta fisikari bilakatu zen. Titulua eskuratu eta gero bere jaioterrira itzuli eta matematikako irakasle moduan egin zuen lan institutuan. Halere, irakasten ibili zen bitartean ikasten jarraitu zuen doktoregoa lortzeko asmoarekin. 1875ean Lorentzek doktore titulua eskuratu zuen. Bere tesia argiaren islapen eta errefrakzioaren zituen gaitzat; bertan James Clerk Maxwellen teoria elektromagnetikoa fintzen zuen.

1881ean Hendrik Aletta Catharina Kaiser-rekin ezkondu zen. Alaba bat izan zuten, Geertruida Luberta Lorentz izenekoa, zeina fisikari bilakatu zen.

## Kanpo estekak
Mycoplasma

**Mycoplasma** generoak bakterio txikienak biltzen ditu, 0,3 x 0,8 mikra dutenak. "*Mollicutes*" taldean sailkatzen dira. Haien ezaugarririk nabarmenena zelula hormaren gabezia da. Izan ere, zelula horma ez duten bakterio bakarrak dira mikoplasmak, eta horrek berezko propietateak ematen dizkie:

* ez dira Gram tindaketarekin tindatzen.

* malgutasun handia dute eta pleomorfoak dira

* presio osmotikoaren aurrean egonkortasuna lortzeko mintz zitoplasmatiko berezia dute, osaera bitxia duena: kolesterol bezalako lipidoak ditu, esaterako.

Mikoplasmek ez dute flagelorik eta, haien neurri txikia dela eta, ez dira mikroskopio optikoarekin ondo ikusten.

Itxura aldakorra dute (pleomorfismo): koko moduan agertzen dira maiz, baina forma fina eta luzeak eta forma haritsuak ere erakusten dituzte.

Metabolismoaren aldetik aerobioak dira gehienak, baina badaude anaerobio fakultatiboak ere. Janari eskakizun zorrotzak dituzte, hazkuntza-inguru aberatsak eskatuz; izan ere, ez dira gai molekula organiko asko sintetizatzeko, eta dietarekin hartu behar dituzte. Hazkuntza-inguruetan hazten direnean mikoplasmek itxura oso tipikoa hartzen dute, arrautza frijituena gogoratzen duena.

*Mycoplasma* generoak 100 espezie inguru ditu. Gehienak landareen eta animalien parasito ez-kaltegarriak dira, saprofito moduan bizi direnak, baina badaude espezie patogenoak ere.

## Patologia 
Giza patogeno garrantzitsuenak hiru dira: *Mycoplasma pneumoniae*, *Mycoplasma hominis* eta *Mycoplasma genitalium*.

* *Mycoplasma pneumoniae* pneumonia atipiko baten eragilea da. Goiko arnas traktuko infekzioak ere sor ditzake (faringitis...).

Mikrobio honek eragindako pneumoniak umeak eta gazteak jotzen ditu batik bat.

* *Mycoplasma hominis* eta *Mycoplasma genitalium* traktu genitaleko patologiak eragiten dituzte, harreman sexualen bidez transmititzen direnak. Mikrobio hauen eramaile osasuntsuak daude, infekzioa dutela jakin gabe kutsatzen dutenak.

Mikoplasmek sortutako gaixotasunak tratatzeko tetraziklinak dira ohiko antibiotikoak. Mikrobio hauek zelula horma ez dutenez, antzua da penizilina edo beste antibiotiko betalaktamikoen erabilpena, zelula hormaren aurka jotzen dutenak.
Tania Elosegi

**Tania Elosegi Mayor** (Donostia, 1981eko abenduaren 13a - ) euskal golf-jokalaria da.

## Biografia 
9 urte zituela hasi zen golfean eta amateur moduan sari asko lortu zituen. Enpresa Zuzendaritza ikasi zuen EHUn. *Real Golf Club de San Sebastian* klubean izan zen.

2002, oraindik amateurra zela, Elosegik brontzezko domina lortu zuen Munduko Amateur Txapelketan, Malaysian. Europako Talde Txapelketetan bi urrezko domina eta zilarrezko bat junior txapelketetan irabazi zituen. 2005eko azaroaren 25ean profesional bilakatu zen.

Urte hartan Europako Ladies Tourren hasi, baina, ez zuen emaitza onik lortu 2009ra arte. Orduan ABN AMRO Emakumezkoen Txapelketan garaipena lortu eta *top 10*ean amaitu zen txapelketa guztietan. Horri esker, 2009ko Solheim Kopako Europako taldean parte hartu zuen.

## Palmaresa 
* 1998: Euskadiko Emakumezko Golf Txapelketa
* 1999: Frantziako Nazioarteko Emakumezko Junior Golf Txapelketa
* 1999: Euskadiko Emakumezko Golf Txapelketa
* 2000: Espainiako Emakumezko Golf Txapelketa
* 2000: Mediterranear Jokoetan Brontzezko domina
* 2004: Xerez Golf Txapelketa
* 2005: Biarritz Cup
* 2007: Espainiako Emakumezko Golf Txapelketa
* 2007: Telkom Women's Classic
* 2009: ABN AMRO Emakumezkoen Irekia

## Taldekako txapelketak 
**Amateur**
* Espirito Santo Saria (Espainiarekin): 2002

**Profesional**
* Solheim Kopa (Europarekin): 2009
* Munduko Txapelketa (Espainiarekin): 2007, 2008

### Solheim Koparen emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
* Elkarrizketa euskaraz.net
Pragako bakea

**Pragako bakea** 1635eko maiatzaren 30ean Germaniako Erromatar Inperio Santua enperadore zen Fernando II.a Habsburgokoa eta inperioko estatu protestante gehienen arteko hitzarmen bat izan zen. Honek, Hogeita Hamar Urteko Gerraren gerra zibilaren aldearen amaierara modu eraginkorrean eraman zuen (1618-1648), baina, dena dela, gerrak jarraitu egin zuen Alemaniann Espainia, Suedia eta 1635eko erdialdetik aurrera, Frantziaren jarraikako parte hartzearekin.

Adostasuneranzko negoziaketak, Saxoniako printze hauteslea zen Joan Jurgi I.ak bultzatuak izan ziren, printze luteranoa zen arren, Enperadorearen aliatua, 1630eko suediar parte hartzea arte izan ez zena. Urteetako borrokak, katolizismoa indarrez inposatzeko gaitasun eza; eta alemaniar kontuetan, atzerriko herrialdeen parte hartzeari amaiera jartzeko behar bat, dena konbinatuta, Fernando II.a, printze luteranoei kontzesioak egiteko borondate batekin eraman zuten negoziaketa mahaira.

## Kanpo estekak
Herri Torrontegi

**Herri Torrontegi** (Gorliz, Bizkaia, 1967ko apirilaren 19a) euskal motoziklista profesional ohia da. 1986 eta 1996 urteen bitartean aritu zen, 1989a bere urterik onena izanik, bi Sari Nagusi irabazi zituen eta urte horretako 80 Zentimetro Kubikoko Sailkapen Nagusian laugarren izan zen.

## Sari Nagusiak 
## Kanpo loturak 
*  Herri Torrontegiri elkarrizketa Argia astekarian
The North Star (1943ko filma)

***The North Star*** (Ameriketako Estatu Batuetan ***Armored Attack*** izenburua ere izan zuen) 1943ko filma da, RKO etxeak ekoiztu eta banatua. Lewis Milestonek zuzendua, Lillian Hellman idazlearen istorio bat du abiapuntu; idazleak berak sortu zuen gidoia. Anne Baxter, Dana Andrews, Walter Huston, Walter Brennan eta Erich von Stroheim izan ziren antzezle nagusiak. Musika Aaron Coplandek sortu zuen, eta abestiak Ira Gershwinenak ziren; argazkia James Wong Howerena. Film hau Farley Granger aktorearen lehena izan zen.

## Argumentua 
Ukrainako alegiazko herri batean gara, *Iparrizar* deritzona. 1941eko urtean alemaniarrak Sobiet Batasuneko errepublika hura bereganatzen hasiak ziren. Filmak herriko biztanleek erakutsitako portaera agertzen du: haien eguneroko bizimodua, ume, gazte, heldu zein zaharrena, erabat itxuraldatuko da. Biztanleek eurek su emango diote herriari alemaniarrak gertu sentitzean; hala ere, naziek bere egingo dute lekua eta ospitalea antolatuko dute bertan. Alemaniar soldadu zaurituak sendatzeko herriko umeen odola darabilte lasai askoan. Filmak hiru testu-inguru jorratzen ditu: setiatuei laguntzeko armak lortzen saiatzen direnena aurrena (Baxter, Brennan, Granger, Andrews eta Withers); herrian geratutakoena hurrena (Huston, Harding eta Von Stroheim), eta gerrilla sortu dutenena azkena.

## Hainbat kontu 
Filma aurkeztu zenean harrera ona izan zuen, kontuan hartuta Sobiet Batasunaren defentsa sutsua egiten zuela, eta Oscar sarietarako sei izendapen lortu zituen. Une horretan komunismoaren mamua ernaldu barik bide zetzan amerikarren kontzientzian. Urte nahikotxo pasatu ziren propaganda filmtzat hartua izan arte. Esaterako, alemaniarrek bonbardatutako herrian eragindako txikizioa girotzeko filmaren soinu bandak Internazionala darabil.

## Aktoreak 
## Kanpo estekak 
* imdb.com The North Star
Via Flaminia

[thumb|300px|Italiaren mapa, non erromatar galtzada garrantzitsuenetako batzuk adierazten diren: [Via Aurelia morean.]]
**Via Flaminia** (latinez *Via Flaminia*) Erromatik, *Ariminium*era (Rimini) zihoan erromatar galtzada bat zen, eta Italia iparraldeko bide nagusia zen. C. Flaminiusek eraiki zuen, zentsore bezala lan egin zuen garaian (K.a. 220). urtea. Flaminiar atetik irtetzen zen gaur egungo Popoloko atetik gertu, eta Milvio Zubia zegoen tokira zihoan, Tiber ibaia gurutzatzeko. Ariminiumen Via Emiliarekin lotzen zen.

*Bononia*tik *Arretium*era zihoan Via Flaminia, Via Cassiaren adar bat zena, aurrekoaren seme batek eraiki zuen, C. Flaminius izena zuena honek ere. M. Aemilius Lepidusekin batera K. a. 187an kontsul izan zena, *Bononia* eskualdeko liguriar tribuak menderatu ondoren, baina gero, izena ez zen oso erabilia izan.

Via Flaminiaren domeinua erabakior agertu zen 69an, Vespasiano eta Vitelioren arteko borrokan.

## Via Flaminiaren ibilbidea 
Bere geltokiak, honako hauek izan ziren:

* *Saxa Rubra* (nondik Via Tiberina irteten zen)
* *Aqua Viva*
* *Fescenium* (Civita Castellana)
* *Ocriculum* (Otricoli)
* *Narnia* (Narni)
* *Mevania* (Bevagna)
* *Ad Martis*
* *Forum Flaminii*
* *Interamna* (Terni)
* *Tres Tabernae*
* *Fanum Fugitivi*
* *Spoletium* (Spoleto)
* *Sacraria* (La Vene *Clitumnus*en iturrietan)
* *Treba* (Trevi)
* *Fulginium* (Foligno)
* *Forum Flaminii*
* *Helvillum* (Sigillo)
* *Ad Ensem* (La Schieggia)
* *Cales o Calles* (Cagli)
* *Intercisa* (Passo del Furlo)
* *Forum Sempronii* (Fossombrone)
* *Fanum Fortunae* (Fano)
* *Ariminium* (Rimini)

Ibilbide Antoninoan aipatutako geltokiak honako hauek dira:

* *Rostrata Villa*
* *Ocriculum* (Otricoli)
* *Narnia* (Narni)
* *Ad Martis* (Massa ondoan)
* *Mevania* (Bevagna)
* *Nuceria* (Nocera)
* *Helvillum* (Sigillo)
* *Calles* (Cagli)
* *Forum Sempronii* (Fossombrone)
* *Fanum Fortunae* (Fano)
* *Pisaurum* (Pesaro)
* *Ariminium* (Rímini)

Eta, Jerusalemgo Ibilbidean:

* *Ad Rubras* (Prima Porta)
* *Ad Vicesimum*
* *Aqua Viva* (Osteria dell' Acqua Viva)
* *Ocriculum* (Otricoli)
* *Narnia* (Narni)
* *Interamna* (Terni)
* *Tres Tabernae*
* *Fanum Fugitivi* (Monte Somma)
* *Spoletium* (Spoleto)
* *Sacraria* (La Vene)
* *Trebia* (Trevi)
* *Fulginium* (Foligno)
* *Forum Flaminii* (S. Giovani in Forifiamma)
* *Nuceria* (Nocera)
* *Ptaniae*, probablemente Tadinum (Gualdo)
* *Herbellonium* (?)
* *Ad Ensem* (La Schieggia)
* *Ad Calem* (Cagli)
* *Intercisa* (Il Furlo)
* *Forum Sempronii* (Fossombrone)
* *Ad Octavum*
* *Fanum Fortunae* (Fano)
* *Pisaurum* (Pesaro)
* *Ariminum* (Rimini)

Bidearen adar bat Nuzeriatik Anconara zihoan. Geltokiak, Ibilbide Antoninoaren arabera, Nuzerian hasita, honako hauek izan ziren.

* *Dubii* (?)
* *Prolaqueum* (Pioraco)
* *Septempeda* (San Severino)
* *Treia* (Treia)
* *Auximum* (Osimo)
* *Ancona* (Ancona)

Adar bat kostaldetik igarotzen zen, *Sena Gallica*tik eta Fanoraino, non bide nagusiarekin lotzen zen. Honako geltoki hauek zituen:

* *Ad Aesim fluvium* (Esino ibaia)
* *Sena Gallica* (Sinigaglia)
* *Ad Pirum* (?)
* *Fanum Fortunae* (Fano)

## Kanpo estekak 
*  Via Flaminia Lacus Curtiusen
Fuste

200px|thumb|Zutabe baten fustearen ildo bertikalak
**Fustea**, harroina eta kapitelaren artean dagoen zutabe zatia da.

Zutabearen gorputz nagusia da, Antzinako Egiptoren garaitik XIX. mendeko neoklasizismorarte erabili izan zena. Bera diseinua, erabat laua izatetik, hau da, inongo apaindurarik gabe, ildotuak edo marratuak, fustearen zentzu bertikalean, ildotu hau oso fina egitera iritsi zen bizkar kurboan nabarmenduz edo baita ildaskatua ere, muturretan koskak marradura bakoitzaren muturrean koskak dituela, bere forma, kapitelarenarekin edo harroinarenarekin lausotzeko.

Fusteak, landare apaindurak izatera iritsi ziren, ikusgarriagoak egiteko.

Ohi, fusteak, zentzu bertikalean zeuden sekzio itsatsi bezala eraikitzen ziren, greziarrek egin zituztenean, erdialdean konkortuak egitera iritsi ziren, perspektibako ikuspenak, proportziorik gabekoen itxura eman ez ziezaien, edo zilindrikoak ere badira, sendoera handiagoarekin bere barnealdeko zatian, gutxitzen doan sendoera fustea hazten edo luzatzen doan heinean.

Fusterik ederrena, beharbada, "salomonikoa" deitzen dena da, zutabe salomonikoan ikus daitekeena, diseinu okertu edo helikoidal bat duelako, mahatsondo hostoz eta mahats mordoz apaindua.

Fuste simulatuak ere badaude, tenplu katolikoen fatxadatara itsatsiak, estipiteak bezala, piramide moztu forma dutenak, baina zatirik estuena behealdean dutenak.

## Kanpo estekak
Royal Albert Hall

thumb|250px|Royal Albert Hall
thumb|250px|*The Proms* ospakizuna
**Royal Albert Hall** munduko areto ezagunenetako bat da, eta Londresen dago.
1871ko martxoaren 29an inauguratu zuten eta 8.000 ikuslerentzako tokia dago bertan. Antzokia Viktoria erreginarentzat eraiki zuten, duela gutxi hil zitzaion senarraren omenez: Sajonia-Coburgo-ko Alberto. Lehen aipatutako urtean inauguratu zutenetik, munduko artista onenak bere eszenatokitik pasatu dira, eta askotariko generoak jorratu izan dira, musika klasikotik rock-era. Bestalde, hainbat ospakizunen egoitza izan da; hala nola, sari-banaketak, jaialdiak eta baita tenis txapelketak ere. Horrez gain, Ingalaterrako organo zaharrena dago, eta gaur egun **The Proms** izeneko kontzertu-sorta antolatzen da urtero bertan.

## Kontzertu aipagarriak 
* 1963: The Beatles eta The Rolling Stones taldeek batera jotzen dute.
* 1966: Bob Dylan
* 1968: Cream
* 1968: Eurovision musika jaialdia.
* 1969: Pink Floyd
* 1969: Jimi Hendrix
* 1969: 1988: Miss Mundo
* 1970: Led Zeppelin eta Creedence Clearwater Revival
* 1977: ABBA
* 1995: *Les Miserables* musikala
* 1997: Sarah Brightman
* 1998: The Corrs
* 1999: Deep Purple
* 2000: The Who
* 2002: George Harrison omenaldi kontzertua.
* 2006: Paul McCartney-ren Ecce Cor Meum diskoa.
* 2006: David Gilmourrek (Pink Floyd) *Remember That Night* DVD-a grabatzen du.
* 2007: Erasure
* 2008: Muse

## Informazio praktikoa 
* Metro geltokiak:
** 15px 15px 15px South Kensington
** 15px 15px 15px Gloucester Road

## Ikus, gainera 
* Albertopolis
* South Kensington

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Pilastra

thumb|150px|Pilastra.
**Pilastra**, harresi edo horma batean itsatsitako pilare edo zutabe bat da. Bere funtzioa egiturazkoa izan daiteke, sabaia, teilatua, taulamendua, moldura edo arkitrabea sostengatuz edo soilik apaingarria. Pilastra (pilare hitzetik eratorritako hitza), zutabeak edo pilareak osatuta dauden eraikuntza elementu berberez osatua dago: harroina, fustea eta kapitela, arkitektura ordena klasikoen arabera.

## Jatorria 
Orokorrean, apaintzeko elementu gisa, egitura bat eusteko baino gehiago. Horregatik, arkitektura klasikoan, pilastra adibide gutxi dago, egitura elementuak ezinbestekoak baitziren eraikin hauentzako. Arkitekturaren eboluzioarekin eta bere sostengatzerako indarren bultzadei buruzko ezagutza hobearekin, zutabe edo pilareen erabilera hain beharrezkoa izateari uzten dio, baina apaingarri bezala zuten erabilera oraindik oso preziatua zen, eta, horregatik, bere posizioa endekatzen doa, harresian itsasteraino, edo baita horman ahokatzeraino. Inflexio puntu hau, orokorrean, arkitektura pizkundetarrean emana izan zen, bereziki Cinquecentoan eta Manierismoan eta oso erabilia izan zen Barrokoan, bereziki fatxada eta aldareetan. Barrokoan hauen ugaritzeak, pilastra soilaren aldaerak sorrarazi zituen, estipitea bezala, pilastra edo pilarea, enborra edo fustea piramide enbor alderantzikatu forman dagoena, bereziki ugariak espainiar barrokoan.

Pilastraren erabileraren kasu oso berezi bat, arkitektura gotikoan ematen da, non gurutz gangak zituzten sostengatze elementuak gurutze formako pilareak ziren (hau da, sekzioan begiratuz forma hori zutenak), eta pilare hauek halako forma dute, bere lau aurpegietako bakoitzean pilastra bat itsatsi zaion pilare bat delako da, egitura osoak, Gotikoko ezaugarri den pilare forma hau osatuz.

## Irudi galeria 

Irudi:Blue Door.jpg|Ate urdinaren ateburua eratzen duten zurezko pilastra sinpleak.
Irudi:2006-05 Frankfurt (Oder) 06.jpg|Kapiteldun pilastrak en Frankfurteko eraikin batean, Alemania.
Irudi:Puerta de la colegiata - Lerma.jpg|Aurrealdea pilastrekin San Pedroren Kolejiatan, Lerman, Espainia.
Irudi:RomaForoRomanoBasilicaGiulia.jpg|Julia Basilikako pilastra baten hondakinak, Erroma, Italia.

## Kanpo estekak
Heb Sed

**Heb Seda** edo **Sed Jaia**, ziur aski, Antzinako Egiptoko faraoien ospakizunik garrantzitsuena izan zen. Jaialdi honen xedea, faraoiaren naturaz gaindiko energia eta indar fisikoaren berriztapena zen, dirudienez.
[thumb|280px|[Den faraoiaren taulatxo eponimoa, bere Heb Seda deskribatzen, Abidoseko bere hilobian aurkitua. British Museum]]
Palermoko Harrian dokumentatua dago, I. dinastiako garaitik, Ptolomeotar dinastia arte mantenduz, zeremonia, hau, grezierara, "hogeita hamar urteen jaia" bezala itzuli izan zenean. Faraoi batzuek, Amenofis III.a eta Ramses II.ak bezala, dirudienez, euren lehen Heb Seda, euren erregealdiko 30 edo 31. urtean ospatu zuten, eta, ondoren, hirugarren urte bakoitzean, jaialdia ospatzeko arau orokorra izan zela ustez, salbuespen batzuk egon ziren arren.

Ez da mantendu jaialdi hau argi azaltzen duen eskuizkriburik, lekukotza bakar bezala, margolan inskripzioak bakarrik geratu direlarik, non atal ezberdinak irudikatzen diren, baina gertaeren ordena kronologikoa zehaztu gabe. Hoberen kontserbatuta dagoen eszena multzoa, Nyuserra faraoiaren Eguzki Tenpluan aurkitu zen, Abu Guraben, tenpluko baxuerliebeak, zenbait bildumatan sakabanatuta aurkitzen diren arren.

## Heb Sed jaialdiaren zeremonia nagusiak 
[thumb|350px|Baxuerliebeak [Snefru faraoiaren Heb Seda erakutsiz. New Yorkeko Museo Metropoliarra.]]
* Heb Sedaren hasiera, sortze erritu batzuekin
* Faraoia, eraikuntza lanak eta abere errolda aztertzen
* Prozesioa: Erregea, lehen aldiz agertzen da Heb Sedeko jantziarekin, bere ondoan, bere seme-alabak agertzen dira.
* Zeremonia eraikinean: altzarien prozesioa (lehoi itxurakoak) faraoiaren berpizte eta birsortzerako
* Herrialdeko eskualde guztietako egiptoarrak erregearen aurrean agertzen dira
* Egiptoarrak berriz agertzen dira erregearen aurrean
* Min jainkoaren prozesioa
* Erregea Upuaten kaperaren aurrean, non ukendua igurzten den. Erregeak bere jantzia aldatzen du erritu lasterketarako. Lasterketa hau, dirudienez, jaialdiko zatirik garrantzitsuena da. Sarri, jaialdi osoa sinbolizatzen du.
* Abereen errolda, abereak jainkoei aurkeztuz.
* Erregea, *sedia gestatoria* delako aulki eramangarrian esertzen da.
* Erregearen prozesioa aulkian.

## Kanpo estekak
Zutabe

[thumb|250px|[Denderako tenpluko gela hipostiloko zutabeak, Egipto.]]
**Zutabea** edo **koloma**, arkitekturari dagokionez, atal arkitektoniko bertikal bat da, forma luzangakoa, orokorrean, egituraren pisua eusteko balio duena, modu apaingarrian ere erabil daitekeen arren. Bere sekzioa biribila izan ohi da, eta karratua denean, pilare edo pilastra esaten zaio. Normalean, zutabea hiru zatiz osatua dago: harroina, fustea eta kapitela.

Geologian, zutabeak espeleotema mota batzuk dira.

## Sailkapena 
### Eraikinaren beste osagai batzuekiko 
Eraikinaren beste osagai batzuekiko duen antolaketa kontutan hartuz, honako zutabe mota hauek bereiz daitezke:

* **Zutabe isolatua**: Eraikinaren beste edozein gorputzetik aske eta banandua dagoena.

* **Zutabe itsatsia**: Harresi baten edo eraikinaren beste edozein elementuren ondoan jarria dagoena.

* **Zutabe xurgatua**: Itxuraz, zati batean, harresi batean edo eraikinaren beste edozein gorputzetan sartuta dagoena.

### Arkitektura ordena klasikoen arabera 
Arkitektura ordena klasikoen arabera, zutabeak honelakoak izan daitezke:

* Doriar ordenako **zutabea**
* Joniar ordenako **zutabea**
* Korintiar ordenako **zutabea**
* Toskanar ordenako **zutabea**
* Ordena konposatuko **zutabea**

### Fustearen arabera 
Guztia zati bategatik hartuz, ohikoa da zutabeak, duten fustearen arabera sailkatzea. Honela, zutabe mota hauek egongo lirateke:

* **Zutabe ildotua**: Bere luzera osoan zehar ildo apaingarriak dituena
* **Zutabe faszikulatua**: Fuste konposatu bat duena, hau da, batutako beste fuste meharrago batzuekin eratutakoa
* **Zutabe salomonikoa**: Fustea, espiral forman okertua duena
* **Zutabe batua edo faszikulatua**: Harroin eta kapitel berbera duten fuste anitzekoa, oso ohikoa arkitektura gotikoan.
erdian|thumb|635x635px|Zutabe mota batzuk

## Zutabe oroitarria 
thumb|100px|Place Vandômen zutabe oroitarria
Kasu aparte bat, zutabe oroitarriarena da. Ez da eraikin baten egitura atala, berez, gertaera edo pertsonaiaren baten monumentu oroitarria baizik. Podio altu batean, neurri handiko fuste bat altxatzen da, bere azalera osoa estaltzen duten baxuerliebeekin apaindua, eta goialdeko muturrean, pinakulu eran, irudi edo estatua bat altxa daiteke.

Erromatarrek, estatu garrantzia zuten gertaerak oroitarazteko erabili zituzten, edo baita euren enperadoreak loriatzeko ere. Ospetsuak dira Trajanoren zutabea, 113. urtean altxatua Trajano enperadoreak Daziako probintzia konkistatu izana oroitarazteko, edo Marko Aurelioren zutabea, Antoninoren foruan 180an altxa zena (gaur egun Colonna de Romako enparantzan), germaniarren aurka lortutako garaipenak oroitarazteko.

Erromatar Inperioaren ondorengo garaietan, garaipen monumentu hau erabiltzen jarraitu da. Horien adibide esanguratsuak Parisko Vendôme zutabea Napoleon Bonaparteri eskainia, edo Nelsonen zutabea, Londresko Trafalgar Enparantzan.

## Zutabeak geologian 
Zutabeak kaltzitaz osatutako formakuntzak dira, eta espeleotemen barruan kokatzen da. Zutabe bat estalaktita bat eta estalagmita bat elkartzean sortzen da, eta ez dira zertan erabat bertikalak izan, estalgmitak ez daudelako beti estalaktiten azpi-azpian.
## Kanpo estekak
Metralleta (taldea)

**Metralleta** musika taldea 2001ean 100 Hongos taldearen errautsetatik sorturiko zarauztar taldea da. Hardcore edota Power violence estiloetan katalogatuak izan dira, beti ere DIY filosofian oinarritua.

## Historia 
2001 urtearen bukaeran, kantuak inprobisatuz eta gustoko taldeen bertsioak eginez sortu zen Metralleta. *100 Hongos* taldean jotzen zuten lagunek, taldekide berri batekin (*Tximas*), proiektu berriari ekitea bururatu zitzaien, *100 Hongosekin* motibazio falta handia nabaritzen baitzuten. Horrela, elkarren artean instrumentuak aldatuz eta seriotasun gehiagorekin hasi ziren kantu berriak konposatzen.

Urte batzuk kantuak ateratzen eta saiatzen ibili ondoren, 2003an Erdoiztako baserrian eman zuten lehen emanaldia. Honen ondoren, Euskal Herriko eta Espainiako zenbait Gaztetxe eta etxe okupatutan jo zuten.

2004ko Azaroan, beraien lehen lana autoekoitzi zuten Max eta Jokin Moteroren laguntzarekin. Disko hau, Zarauzko Txixaparrazta taldearekin batera atera zuten CD formatuan.

2005ean, bigarren lana kaleratu zuten. Oraingo honetan, Zarauzko Zülo taldearekin elkarbanatua. Disko hau, CD formatuan argitaratu zen ere. Disko hau ateratzearekin batera, bi taldeek 10 eguneko Europar bira bat ekin zuten Frantzia, Suitza, Alemania eta Belgikatik.

2006an, Jonpi eta Beizamak taldea utzi zuten eta beraien ordez Zülo taldeko Izotz eta Abuelo sartu ziren, gaur egungo formazioa osatuz.

2007ko otsailean, formazio berriarekin lan berria grabatu zuten Erdoiztako baserrian. Grabaketa hau ordea ez zen 2008. urterarte kaleratu. Oraingo honetan, Kobory Oreretarrekin batera kaleratu zuten diska, LP formatuan. 2009ko Maiatzean berriz, Diskoiraa taldearekin batera single bat kaleratu zuten. Diska honetako abestiak ere, 2007ko Erdoiztako sesio berberekoak dira.

2009ko Ekainean, Tximasek, taldea utzi behar izaten du. Ondorioz, taldea laukote izatera pasatzen da. 2011ko urtarrilean, Frantziako Poliziak Tximas Ziburun atxilotzen du.

Laukote moduan kontzertuak ematen egon ostean, 2011ean taldearen lehen LPa grabatzen dute Zarauzko Abendaño auzoko txabola batean, 2012an kaleratzen dutelarik. Diska grabatzearekin batera, Krixpin sartzen da taldean bajua jotzeko eta Abuelo abesten hasten da berriz ere beraien betiko formaziora itzuliz, hau da, bi abeslarirekin.

## Taldekideak 
* Arri - bateria
* Alberto - gitarra
* Krixpin- bajua
* Izotz - ahotsa
* Abuelo - ahotsa

### Taldekide ohiak 
* Jonpi - ahotsa
* Beizama - ahotsa
* Tximas - bajua

## Diskografia 
### Diskak 
 split CD Txixaparrazta taldearekin batera (2004)
 split CD Zülo taldearekin batera (2005)
 Split Kobory/Metralleta (khhapspmch, 2008)
 Metralleta (khhapspmch, 2012)

### EP eta Singleak 
 Split Metralleta/Diskoiraa (khhapspmch, Discos Enfermos, Mangel, 2009). Diskoiraa talde Zarauztarrarekin elkarbanaturiko EPa

### Bildumetako partehartzeak 
 "Badator" abestia *ZAGA 10 urte* bilduman (2005).
 "Pertxenta" abestia *Guilty of Being DIY* bilduman (Fierro Records, 2012).

## Kanpo estekak 
 Metralletaren web orria 
 khhapspmch zigiluaren web orria
  Discos Enfermos zigiluaren web orria
Palermoko harria

eskuinera|thumb|200px|Palermoko harria
**Palermoko harria** diorita deritzan harri beltzezko lauza baten zatirik handiena da. Aro aurredinastikotik V. dinastiara arteko gertaera multzo bat grabatua du, hala nola zeremoniak, abere erroldak, Niloren hazkuntzaren urteroko maila eta faraoiaren izena. Izena Italiako Palermo hiritik hartu zuen, bertako Arkeologia Museoan baitago.

Zati horrek 43 zentimetroko garaiera eta 30 zentimetroko zabalera du, 2 metroko garaiera eta 60 zentimetroko zabalera bide zituen lauza batetik datorren arren. Dokumentu horren edo antzerako baten zati txikiagoak Kairoko Egiptoar Museoan eta Londresko Petrie Museoan daude.

Testua hiru erregistro horizontaletan banatuta dago:

* goikoak garai hartako faraoiaren izena adierazten du.
* erdikoak gertaera nabarmenak: jaialdiak, abere kontaketa, etab.
* behekoak urteroko Niloren hazkuntza.

Goiko lerroan, Behe Egiptoko zenbait gobernari aurredinastikoren izenak daude: Seka, Khaau, Tiu, Tiesh, Neheb, Wazner, Mehet...

## Ikus, gainera 
* Rosetta harria

## Kanpo estekak 
*  Egiptologia. Francisco López: Palermoko harria.
*  Palermoko harrian, Den faraoiaren erregealdiko gertaeren erregistroa
As Nogais

**As Nogais** Lugoko probintziako Ancares eskualdean dagoen udalerria da. 2007an 1.421 biztanle zituen 112,4&nbsp;km2tan banaturik.

## As Nogaisko parrokiak 
Biztanleria parrokia hauen artean banatzen da:

* A Alence (Santa Lucía)
* Doncos (Santiago)
* Noceda (San Xoán)
* As Nogais (Santa María Madanela)
* Nullán (San Cosmede)
* Quintá (San Pedro)
* Santo André (Santo André)
* Torés (San Xoán)
* Vilaicente (San Xoán)

## Kanpo estekak
Elorrigañe

**Elorrigañe** Aralar mendilerroan dagoen mendi bat da, 1063 metroko garaiera duena. Iparraldetik, Atako Harana ixten du, Akierrekin batera, hau ekialderago. Ata inguruak estazio megalitiko garrantzitsua du, Burnigurutze edo Seakoain bezalako trikuharriekin, baina bertako monumenturik nabarmenena, Errolan Harria da.

## Irispideak 
Atako Haranetik tontorrera iristeko, basotik arroketatik jarraitu behar da, Elorrigañek Akierrekin osatzen duen leporaino. Hemendik, ezkerretik igo behar da, lenarretik eskalatuz tontorreraino, non, arroken artean, pago txikiak nabarmentzen diren.

## Kanpo estekak 
 euskal-herria.org webgunean
A Pastoriza

**A Pastoriza** Lugoko probintziako Terra Cha eskualdean dagoen udalerria da. 2007an 3.690 biztanle zituen 175,0&nbsp;km2tan banaturik.

## A Pastorizako parrokiak 
Biztanleria parrokia hauen artean banatzen da:

## Kanpo estekak 
*  A Pastorizako udalaren webgunea