Concha Buika

**María Concepción Balboa Buika** (Palma Mallorcakoa, ), **Concha Buika** izenaz ezaguna, espainiar abeslaria da, ekuatoreginear jatorrikoa. 2022an, Espainiako Kultura Ministerioak ematen duen Arte Ederretako Merezimenduaren Urrezko Domina jaso zuen.

## Bizitza 
Balear Uharteetan jaio zen, bertan bizi baitzen bere familia, Ekuatore Gineako erbesteratu politikoak. Juan Balboa Boneke Gineako politikari eta idazle ohiaren eta Honorina Buikaren alaba da. Palmako Son Gotleu auzoko ijitoen komunitatea bigarren etxebizitza izan zen beretzat, eta benetako adierazpidea aurkitu zuen flamenkoan, baita pobreziaren eta marjinaltasunaren errealitate gogorretik ihes egiteko irtenbide ezin hobea ere. Flamenko eta jazz uztartu ditu.

### Musika ibilbidea 
Concha Buikaren lehen diskoa *Mestizüo* izan zen, 2000. urtean atera zen. 2006an, Mi niña *Lola* argitaratu zuen izen bereko kanta txalotuarekin, Pepe Pintoren jatorrizkoa, eta Ojos verdes taldearen koplaren bertsioa.

2008an, Marizarekin, fado abeslari portugaldarrarekin batera aritu zen *Terra* (Pequeña Veridades) diskoan sartutako duo batean eta Elefthería Arvanitákirekin *Mírame* kantuan.

2008an, *Niña de fuego* bere laugarren diskoak nazioarteko ibilbidea zabaldu zion. Los Angelesen, Miamin eta New Yorken kontzertuak eman ondoren, diskoak 2008ko Grammy Latino sarietarako bi izendapen jaso zituen, «Urteko Albuma» eta «Ekoizpen Onena» kategorian. Diskoaren edizio berezi bat Buikaren poema liburu batekin batera jarri zuten salgai, autorretratuz ilustratuta.

2009ko irailean, Nelly Furtadorekin egindako kolaborazio bat merkaturatu zen, *Fuerte* izeneko abestian, emakumearen indarraren ereserkia. Tomeu Penyarekin batera kantatu zuen *Ho feim* kantuan.

2009ko urriaren 20an, *El último trago* diskoa jarri zuen salgai, Chavela Vargasi eta Bebo Valdesi 90. urtebetetzean egindako omenaldia, Kubako Abdala estudioetan Chucho Valdes eta bere laukotearekin zuzenean grabatua. Albumari esker, musika tradizional tropikaleko album onenaren lehen Grammy saria eskuratu zuen.

Pedro Almodovarrek bere bi abesti aukeratu zituen *La piel que habito* filmaren soinu-bandarako: *Por el amor de amar* eta S*e me fue fácil*.

2010eko azaroaren 5ean, on line argitaratutako artikulu batek npr.com «Voz de la libertad» gisa definitu zuen, *50 Great Voices* izeneko zerrendan beste 50 ahotsekin elkartuz.

2011n, Chick Corearen gonbidatu berezia izan zen Blue Note jazz klubean emandako kontzertu batean, New Yorken. Urte horretan bertan Miamin kokatu zen, Ameriketako Estatu Batuetako kontzertu eskari handiari erantzun ahal izateko. 2015ean Gran Reserva espainiarrean oinarritutako *Caminos de Guanajuato* telenobela mexikarraren goiburuari ahotsa jarri zion, *En el último trago* abestiarekin.

2017an, Gay Harrotasunaren egunaren ospakizunen harira, kontzientziazio kanpaina batean parte hartu zuen beste LGBT pertsona ospetsu batzuekin batera, hala nola Sandra Barneda, Miquel Iceta, Fernando Grande-Marlaska eta Luis Alegre Zahonero.

2019an, Carlos Santanarekin batera "*Los invisibles*" abestia grabatu zuen jorubera hizkuntzan eta "*Africa Speaks* (euskaraz: Afrika mintzo)*"* diskoaren barruan.

2023ko Operación Triunfo saioan epaimahaikide izan zen Cristina Regatero eta Pablo Roussekin batera. Buikak ez du Ameriketako Estatu Batuetan birarik egin 2020tik, All Parts Move bere kudeaketa konpainiarekin zituen zorrengatik bere aurka emandako epai bat dela eta.

## Diskografia 
### Lankidetzak 
## Sariak eta aintzatespenak 
* Urrezko diskoa "Mi niña *Lola*" albumagatik (Joaquín Sabinak emana) (2006)
* Urrezko diskoa "El último trago" albumagatik (Kolonbia, 2010)
* Espainiako abesti album onenaren saria jaso zuen "Mi niña *Lola*" albumagatik (2007)
* Ekoizle artistiko onenaren Musika Saria, "Mi niña *Lola*" albumagatik (Javier Limón) (2007)
* Alemaniar kritika fonografikoaren saria, "Mi niña *Lola*" albumagatik (2007)
* Grammy Latinoa Bilduma tradizional tropikal onenari, "El último trago" albumagatik (2010)

### Izendapenak 
Besteak beste, izendapen hauexek izan ditu:

* Grammy Latindarra “Albumik Onenari”, “Niña de fuego (2008, Warner / Casa Limón)” albumagatik
* Grammy Latinoa “Ekoizpen Onenaren” atalean, “Niña de fuego” albumagatik (2008, Warner / Casa Limón)
* Grammy Latinoa “Urteko grabaketa”-n, “Erraza egin zitzaidan” (2009, Warner / B by B LLc) kantuagatik
* Mobo Awards sariak "New comers" kategorian (2010, Britainia Handia)
* Auditorio Nazionaleko Ilargi Sariak "Musika Iberoamerikarra" kategorian (2010, Mexiko)
* Grammy Latinoa “Urteko grabaketa”-n, “Ahanzturaren ontzia” gaiagatik (2013, Warner / B by B LLc)
* Grammy saria "Best Latin Jazz Album" albumari "Gaurik Luzeena" albumagatik (2014, Warner / B by B LLc. eE.UU (e) n
* Grammy Latinoa “Urteko grabaketa”-n, “Itzuliko banaiz” (2015, Warner / B by B LLc) gaiagatik
* Grammy saria "Best World Music Album" albumari, "Para Mí" albumagatik (2017, Warner Music Spain S.L. ).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak