Winifred Holtby

**Winifred Holtby** (Rudston, 1898ko ekainaren 23a – Londres, 1935eko irailaren 29a) ingeles kazetari eta nobelagilea izan zen, batez ere "*South Riding"* eleberriagatik ezaguna, 1936an hil ondoren argitaratu zena.

## Bizitza 
eskuinera|thumb|Plaka Doughty Streeteko 52. zenbakian, Londresen
Rudston herriko (Yorkshire) nekazari-familia aberats batean jaio zen Holtby. Bere aita David Holtby zen eta bere, Aliziak, geroago lehen *alderwoman* East Riding konderriko kontseiluan izan zena. Holtby institutriz batekin eta Scarborough-eko Queen Margaret's School-en hezi zuten. 1917an Oxfordeko Somerville College-era sartzeko azterketa pasatu bazuen ere, 1918aren hasieran Women's Army Auxiliary Corps-era (WAAC) batzea nahiago izan zuen baina Frantziara iritsi eta gutxira, Lehen Mundu Gerra amaitu eta etxera itzuli zen.

1919an, Oxfordeko Unibertsitatera itzuli zen berriro ikastera eta bertan Vera Brittain ezagutu zuen, ikaskide bat eta geroago "*Testament of Youth"*-en egilea, bere bizitza osoan haren laguna izan zena. Somerville College-n beste literatura garaikide batzuek Hilda Reid, Margaret Kennedy eta Sylvia Thompson sartu zituzten. Oxforden graduatu ondoren, 1921ean, Winifred eta Vera Londresera joan ziren, emakume idazle izateko itxaropena agertu zuten (Doughty Streeteko 52. plaka urdinak aipatzen du).

Somerville Collegeko beste garaikide literario batzuk Hilda Reid, Margaret Kennedy eta Sylvia Thompson izan ziren. Oxforden graduatu ondoren, 1921ean, Winifred eta Vera Londresera joan ziren, eta idazle izateko itxaropena agertu zuten (Doughty Streeteko 52. plaka urdinak aipatzen du).

Holtbyren lehen eleberriek – "*Anderby Wold"* (1923), "*The Crowded Street"* (1924) (Persephone Books-ek 2008an berrargitaratua, aurreko urtean Diana Griffiths-ek BBC Radio 4n hamar zatitan dramatizatu ondoren) eta "*The Land of Green* Ginger"-ek (1927) arrakasta eskasa izan zuten.

Holtbyren ospea bere kazetari lanetik zetorkion nagusiki: emankorra izan zen eta hurrengo hamarkada eta erdian zehar 20 egunkari eta aldizkari baino gehiagotarako idatzi zuen, tartean "*Time and Tide"* egunkari feminista (zuzendari kontseiluan ere lan egin zuen) eta *Manchester Guardian* egunkaria. *The Schoolmistress* aldizkari sindikalerako zutabe bat idatzi zuen astero. Garai hartan  bi eleberri idatzi zituen : "*Poor Caroline"* (1931), "*Mandoa! Mandoa!"* (1933), Virginia Woolfen ikerketa kritiko bat (1932) eta ipuin-liburuki bat, "*Truth is Not Sober* "(1934).

Holtby, Brittainekin batera, feminista sutsua, sozialista eta bakezalea izan zen. League of Nations Unionerako diskurtsoak eman zituen eta Six Point Group talde feministako kide izan zen. Alderdi Laborista Independentean aktiboa izan zen eta Hego Afrikako langile beltzen sindikazioaren aldeko kanpaina sutsua egin zuen, bitartean Leonard Woolfekin harreman nabarmena izan zuelarik.

Brittain 1925ean George Catlinekin ezkondu ondoren, Holtbyk bere lagunaren etxea partekatu zuen Nevern Placen, eta gero Glebe Placeren 19an, Chelsea; Catlinek amore eman zuen konponketa horregatik eta emazteak Holtbyrekin zuen adiskidetasun estuagatik.  . Holtby, hala eta guztiz ere, Brittainen bi semeen, John eta Shirleyren (baronesa Shirley Williams), adopziozko izeba bihurtu zen.

Holtby tentsio altua, buruko min errepikariak eta ahulezia pairatzen hasi zen, eta 1931n Brighten gaixotasuna diagnostikatu zioten. Bere medikuak bi urteko bizia bakarrik eman zion. Laster hilko zela jakitun, geratzen zitzaion kemena bere libururik garrantzitsuena izango zen "*South Riding"*-ean jarri zuen Holtbyk. Winifred Holtby 1935eko irailaren 29an hil zen, 37 urte zituela. Ez zen inoiz ezkondu, baina Harry Pearson izeneko gizon batekin harreman ez oso ona izan zuen eta hark ezkontzeko proposamena egin zion heriotza-ohean. 

## Lanak 
Kazetari lanaz gain, Holtbyk 14 liburu idatzi zituen, sei eleberri barne; bi ipuin liburuki; Virginia Woolfen lehen azterketa kritikoa (1932) eta "*Women and a Changing Civilization"* ("*Emakumeak eta zibilizazio aldakor bat*", 1934), gaur egun oraindik garrantzitsuak diren iritziak biltzen dituen inkesta feminista. Poesia ere idatzi zuen, "*Edward"*, Vera Brittainen neba zenari buruzko poemak barne.

Holtby batez ere "*South Riding"* eleberriagatik gogoratzen da, Vera Brittainek argitaratua eta 1936ko martxoan hil ondoren argitaratua, kritikaren aldetik laudorio handiak jaso zituena. Liburuak 1936. urteko James Tait Black Memorial Prize delakoa irabazi zuen eta ez dio inoiz argitaratzeari utzi. 1938an, Victor Savillek zuzendutako pelikula bihurtu zen, 1974an Stan Barstowek Yorkshire Telebistarako moldatu zuen  eta 2011n, BBC Onerako hiru zatitan ekoiztu zuen Andrew Daviesek. Irratirako hainbat egokitzapen ere egin dira, berriena  2005ean BBC Radio 4rako egin zen.

Vera Brittainek Holtbyrekiko adiskidetasunari buruz idatzi zuen *Testament of Friendship* (1940) liburuan eta 1960an, bere gutunen edizio zentsuratua argitaratu zuen. Bere gutunak, Holtbyren beste paper askorekin batera, 1960an Yorkshireko Hull-eko Liburutegi Nagusira dohaintzan emanak izan ziren eta gaur egun Hull-eko Historia Zentroan gordetzen dira. Beste paper batzuk Yorkshireko Bridlington liburutegian, Kanadako McMaster Unibertsitateko liburutegian eta Hegoafrikako Lurmutur Hiriko Unibertsitatean daude. Marion Shaw de Holtbyk idatzitako biografia bat, "*The Clear Stream"* izenekoa, 1999an argitaratu zen eta iturri ugaritatik jasotzen du informazioa.

Holtby Rudstongo Santu Guztien hilerrian lurperatu zuten, East Yorkshiren, jaio zen etxetik yarda batzuetara.  Epitafioan bere hitzak daude: "*God give me work till my life shall end and life till my work is done" «Jainkoak eman diezadala lana nire bizitza amaitu arte, eta bizitza nire lana amaitu arte*».

Bere eleberri guztiak, ipuin bilduma batekin eta bere kazetaritza lan batzuekin batera, berrargitaratu zituen Viragok Virago Modern Classics sailean laurogeiko hamarkadan.

Robert Barnard-ek "*South Riding"* aipatzen du hogeita hamarreko hamarkadako genero baten adibide gisa. Genero horretan, idazleak argi eta garbi saiatzen ziren irakurleengana hurbiltzen, *"batzuetan baggy monster motako eleberri viktoriarra termino modernoetan birsortuz, pertsonaia eta argumentu ilun eta zentzugabez josia"*. *South* Ridingekin batera *Angel Pavement* de J. B. Priestley.

## Winifred Holtbyren oroimenezko saria 
1967an, Royal Society of Literature-k Winifred Holtby oroimenezko saria sortu zuen, urteko eleberri erregional onenarentzat. 2003an Ondaatje sarian sartu zuten.

## Espainian 
* *Remember, remember* - El Nadir Tres SL Ipuin, Edizio eta Argitalpen Bilduma, 2009. Itzul. : M. Goretti Zaragoza Ninet.  

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Paul Berry eta Mark Bostridge, "*Vera Brittain: A Life, Chatto & Windus 1995"*; Virago, 2001.
* Vera Brittain, "*Testament of Friendship"*, Macmillan, 1940, eta Virago Modern Classics, 2012.
* Marion Shaw, "*The Clear Stream"*, Virago, 1999.

## Kanpo estekak 
* Winifred Holtbyren lanak Faded Pagen (Kanada)
* Petri Liukkonen. "Winifred Holtby" in Liburuak eta idazleak (kirjasto.sci.fi. Jatorrizkotik datorren artxiboa, 2013ko uztailaren 4a.
* Holtby biography in the Literary Encyclopedia web
*  «Tumba de Winifred Holtby» (en inglés). Find a Grave. 
* Erresuma Batuko artxibo nazionaletan Winifred Holtbyrekin erlazionatutako artxiboko materiala.
* Trabajos por o sobre Winifred Holtby en bibliotecas (catálogo WorldCat) (en inglés)
* MARK Bostridge, "Winifred Holtby's South Riding", *The Guardian*, 2011ko otsailaren 19a