open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cynthia Nixon

**Cynthia Ellen Nixon**(New York, 1966ko apirilaren 9a) aktore eta ekintzaile estatubatuarra da. HBOko *Sex and the city* telesailean *Miranda Hobbes* antzezteagatik da ezaguna. 2004an antzezlan honekin Bigarren mailako aktore hoberenaren EMMY saria irabazi zuen. Beste film batzuen artean, Amadeus (1984), James White (2015), eta Emily Dickinson antzezten A Quiet Passion (2016). Horrez gain, 2018an New Yorkeko gobernadore izateko hautagaitza egin zuen.

## Bizitza Pertsonala 
Nixon New Yorken jaio zen, Estatu Batuetan. Gurasoak, Anne Elizabeth Knoll (Chicago, Illinois) eta Walter E. Nixon (Texas) dira. Hunter Collegen graduatu zen eta lanean jardun behar izan zuen Barnard Collegen matrikulatu ahal izateko. 1986ko udaberrian, atzerrian ikasi zuen *Semester at Searen* bekari esker.

Nixon, Danny Mozes izeneko irakasle batekin harremanean egon zen eta bi seme-alaba dituzte elkarrekin. 2018ko ekainean, Nixonek agerian utzi zuen beren seme zaharra transexuala zela.

Nixonek bisexuala zela aitortu zuen 2012an. 2012ko maiatzaren 27an Nixon Christine Marinoni edukazio ekintzailearekin ezkondu zen New Yorken.

2006ko urrian, bularreko minbizia diagnostikatu zioten mamografia errutinal batean. Hasieran, gaixotasuna jendaurrean ez erakustea erabaki zuen, bere karrerari minik ez egiteko. Baina 2008ko apirilean, *Good Morning America* telesaileko elkarrizketa batean, argitaratu zuen bere gaixotasuna. Ordundik, Nixon, bularreko minbiziaren aurkako ekintzailea da.

## Bizitza Profesionala 
### Aktore Karrera 
Nixonek hamabi urte zituela ekin zion bere ibilbideari Faldas revoltosas komedian. Ondoren, El Príncipe de la ciudad, Amadeus, O.C. and Stiggs, Juguete mortal, A rienda suelta, La familia Addams 2: la tradición continua, El informe Pelícano eta Cuidado: ¡niño suelto! filmetan agertu zen. Horiez gain, John Hughes zuzendariaren gidaritzapean, Marvin's Room: Perdidos en Nueva York, Igby Goes Down, eta Advice from a Caterpillar (Douglas Carter Beaneren obran oinarritua) antzeztu zituen.

Telebistan, Nixonek lehen antzezlan profesionala ABCko *Seven Wishes of a Rich Kid* telesailean izan zuen. Ordutik, Mark Twainen Private History of a Campaign That Failed (PBS), Lanford Wilsonen, *Fifht of July* eta *Women and Wallace* (azken bi hauek **American Playhouse**) telesailetan parte hartu du.

Nixonek *Alma de Navidad* telefilmean parte hartu zuen. Face of a Stranger eta The Love She Sought ere antzeztu zituen. Nixonek eta Sarah Jessica Parkerrek hamahiru eta hamalau urte zituztenean, Vanessa Redgraveren alabak interpretatu zituzten My Body, My Child filmean, emakume batek abortatzeko duen eskubideari buruz.

### Karrera Politikoa 
Bere herrialdeko hezkuntza publikoaren aldeko ekintzaile politiko ezaguna da, interes sozialeko beste gai batzuen artean. 2018ko martxoaren 19an, Nixonek New Yorkeko gobernadorerako bere hautagaitza iragarri zuen.

## Filmografia 
### Filmak 
### Telebista 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maria Kristina Savoiakoa

**Maria Kristina Savoiakoa** (Cagliari, 1812ko azaroaren 14a - Napoli, 1836ko urtarrilaren 21a)Sardiniako printzesa izan zen eta Ekialdeko Austriako Maria Teresa artxidukesa eta  Viktor Manuel I.aren laugarren alaba zen.
thumb|Maria Kristina Savoiakoa (1835)

## Bizitza 
1832ko azaroaren 21ean Fernando II.a Bi Sizilietako erregearekin ezkondu zen. Maria Kristina Savoiakoa oso emakume elizkoia zen, ez zuen bizimodu erraza izan Napoliko gortean osasun arrazoiengatik, baina dena jasan zuen bere kristau fedeari esker.

Maria Kristina Sabioakoa bizi izan zen bitartean, santutzat hartu zuten guztiek. Horrek azalduko luke geroago Eliza Katolikoak Jainkoaren morroien artean lehenik, eta ondoren gurgarri zirenen artean kokatzea. Arrazoi hoiengatik, beatifikazio-prozesua hasiko zuen, eta, gaur egun, kanonizazio-prozesua. Bere herriak, Reginella Santua deitzen zuen.

1836ko hasieran hil zen, koroaren oinordekoa izango zen Frantzisko II.a jaio eta hamabost egunera. Bere alarguna 1837ko urtarrilaren 9an bigarren aldiz ezkondu zen Maria Teresa Austria-Teschengoa artxidukesarekin, Austriako Karlos artxidukea eta Tescheneko dukearen alaba.

## Beatifikazioa 
1872ko uztailaren 10ean Jainkoaren zerbitzari izendatu zuten. 1937ko maiatzaren 6an agurgarri izendatu zuten eta 2013ko maiatzaren 3an Frantzisko Aita Santuak bere beatifikazioaren dekretua sinatu zuen.

## Tituluak eta ordenak 
thumb|Coat of Arms of Maria Cristina, Queen of the Two Sicilies|alt=|ezkerrera
### Tituluak 
#### Bizirik 
* 1812ko azaroaren 14a - 1832ko azaroaren 21a: Savoiako Maria Kristina printzesa, Sardiniako printzesa.
* 1832ko azaroaren 21a - 1836ko urtarrilaren 21a: Bi Sizilietako erregina.

#### Hil ondoren 
* 1872ko uztailaren 10a - 1937ko maiatzaren 6a: Maria Kristina Savoiako Jainkoaren Mirabea, Bi Sizilietako erregina.
* 1937ko maiatzaren 6a - 2014ko urtarrilaren 25a: Maria Kristina Savoiako Jaungoikoaren Mirabe Berenagarria, Bi Sizilietako erregina.
* 2014ko urtarrilaren 25a - oraina: Maria Kristina Savoiako Beata, Bi Sizilietako erregina.

### Ordenak 
* 1820ko abuztuaren 17a: Maria Luisa erreginaren Dama Noble Ordeneko Dama.thumb|Maria Luisa erreginaren Dama Nobleen Ordeneko ezkutua|alt=

## Arbasoak 
### Arbasoa 
* Maria Isabel Borboikoa

### Oinordekoa 
* Austria-Tescheneko Maria Teresa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Olla del segador

**Olla del segador** () Madrilgo jaki ezaguna da, lapiko batean egozten dutena. Navalcarneron inguruan, oso ospetsua izaten da bere garbantzuei esker. Adituek Cocido madrileñoren antzekoa dela esaten dute.

## Bibliografia 
* Luis Felipe Lescure Beruete, (2005), *DICCIONARIO GASTRONÓMICO, Términos, Refranes, Citas y Poemas*, Ed. vision-Net
Sálvora uhartea

**Sálvora uhartea**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko mendebaldeko kostaldean eta Arousako itsasadarran dagoen uharte bat da, Rias Baixas eta Pontevedra probintziako Ribeira udalerriaren uretan.

190 hektareatako azalera du, Galiziako Uharte Atlantikoetako parke nazionalaren barnean dago.
Eguzki-kanoi

eskuinera|thumb| Pariseko Victor Chevalier-ek fabrikatutako eguzki kanoi bat 1800 inguruan. Su-marka eguzki-dialean ipar-hego ardatzaren norabide berean dago.
**Eguzki-kanoia** edo **eguzki-erlojuaren kanoia** eguzki-erloju baten diala da, eta metxa bat duen kanoi bat atxiki zaiona, erantsitako lente baten bidez pizten dena. Lente horrek eguzki-izpiak biltzen ditu, eta kanoiak eguerdian su egiten du, ipar-hego ardatzaren gainean behar bezala orientatuta dagoenean. Kanoiaren tamaina handia edo txikia izan daiteke, kokatuta dagoen lekuaren arabera. Etxeetarako bertsioa etxe handietan erabiltzen zen bazkaltzeko ordua adierazteko. Bertsio handiagoak Europako parkeetan erabili ziren eguerdia adierazteko.

Kanoia Europako errege-erreginen familiak eta ahaideek erabili zuten XVIII. mendean. Mota honetako kanoiak daude Greenwicheko Itsas Museo Nazionalean. Hamilton Watch Companyk eguzki kanoi bat du, Parisko Rousseauk egina, 1650 inguruan. Brontzez eraikitako Rousseau kanoia marmolezko eguzki-erloju baten gainean dago. Marokoko Sultanak Londresko Baker & Sonsek egindako bat du.

## Historia 
Eguzki-kanoi zaharrenak 1600 inguruan erabili ziren Europan. XVIII. mendean eta XIX. mendearen hasieran Europako parkeetan erabilera modan egon zen. Kanoiaren eta lentearen konbinazioa eguzki-erloju baten gainean zegoen. Gainera, itsasontzietan eguzki-kanoiak erabili ziren eguerdia seinalatzeko. 1979an Dixie Gun Worksek kanoien bertsio miniaturizatuak merkaturatu zituen.
Marie-Ange Casta

**Marie-Ange Casta** (Noisy-le-Grand, Frantzia, 1990eko uztailaren 5) aktorea eta modeloa da. Laetitia Casta aktore eta zuzendariaren ahizpa da.

## Bizitza 
Modelo gisa, Castak oso marka ezagunekin lan egin du: Mango, Reebok, Vichy eta Maty bitxien konpainia frantsesarekin. Aldizkari garrantzitusen azaletan agertu da. 2010ean zinema munduan hasi zen. Lehenengo lana Tristan Aurouet zuzendariaren *Mineurs 27* film luzea izan zen. Urte bat beranduago *Lascars* telesailan parte hartu zuen eta Jalil Lespert zuzendariaren *Des vents contraires* film luzean. Bere beste lanak hauek izan dira: *Ouvert la nuit* eta *Celle que vous croyez* filmak eta *Punk* eta *Le Bœuf clandestin* telesailak. 2019an arrakasta handia izan zuen Renato de Mariak zuzendutako *Lo spietato* filmarekin; azken filma hau apirilean Netflix plataforman zabaldu zen.

## Filmografia 
### Film luzeak 
* 2010 : *Mineurs 27*, zuzendaria: Tristan Aurouet: Déborah-en paperan
* 2011 : *Des vents contraires*, zuzendaria: Jalil Lespert: Justine Leblanc-en paperan
* 2015 : *The Lovaganza Convoy*, zuzendaria: Jean-François: Scarlette Sevier-en paperan
* 2017 : *Ouvert la nuit*, zuzendaria: Edouard Baer: Clararen paperan
* 2019 : *Celle que vous croyez*, zuzendaria: Safy Nebbouren paperan
* 2019 : *Lo spietato*, zuzendaria: Renato de Maria: Annabellen paperan

### Film laburrak 
* 2015 : *Les Exilés*, zuzendaria: Rinatu Frassati: Letiziaren paperan

### Televisión 
* 2011 : *Lascars*, zuzendaria: Tristan Aurouet y Barthélémy Grossmann: Elsaren papera
* 2013 : *Punk*, zuzendaria: Jean-Stéphane Sauvaire: Louiseren papera
* 2013 : *Le Bœuf clandestin*, zuzendaria: Gérard Jourd'hui: Leuceren papera
* 2014 : *Ceux de 14*, zuzendaria: Olivier Schatzky: Yvonneren papera

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Marie-Ange Casta IMDb webgunean.
Malveiras uharteak

**Malveiras uharteak** Espainiako Galizia autonomia erkidegoko mendebaldeko kostaldean eta Arousako itsasadarran dauden uharte batzuk dira, Rias Baixas eta Pontevedra probintzian. Vilagarcía de Arousa udalerriko O Carril parrokian daude.

Cortegada uhartea eta Briñas uharteekin batera uhartedia osatzen du.

5,5 hektareatako azalera du, Galiziako Uharte Atlantikoetako parke nazionalaren barnean daude.
Sisargas uharteak

**Sisargas uharteak**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Costa da Morten dagoen uhartedi txiki bat da, Rias Medias eta Coruña probintzian, Malpica de Bergantiños udalerriaren uretan. 0,8 kilometro karratuko azalera dute.

Hiru uharte nagusik osatzen dute, Sisarga Grande, Sisarga Chica eta Malante,1 eta inguruan hainbat uhartetxo dauzka, tartean Chalreu eta Xoceiro.
Cangues d'Onísko erromatar zubia

'''Cangues d'Onísko erromatar zubia''', Espainiako Asturias autonomia erkidegoan dagoen zubi bat da. Sella ibaia zeharkatzen du, Cangues d'Onís eta Parres udalerriak elkartuz, hortaz bi udalerrietan dago.

Asturiasko ikur nabarmenetako bat da, Cangues d'Onís udalerria beraren armarrian agertzen delarik.

Zubiaren ilargierdi itxurako begiaren erdian gurutze bat zintzilik duk, Covadongako guduaren garaipenaren oroigarri bezala. Nahiz eta erromatar zubia izenez ezaguna izan, Erdi Aroan Alfontso XI.a Gaztelakoaren erregealdian eraiki zen.
Paula Hawkins

**Paula Hawkins** (Salisbury, 1972ko abuztuaren 26a) zimbawen jaiotako kazetari eta idazle britainiarra da. The Girl on the Train eta *Into the water* eleberrien idazlea da.

## Ibilbidea 
Paula Salisbury, Rhodesia hirian (Gaur egun Harare, Zimbabwe) jaio eta hazi zen. Bere aita ekonomia irakasle eta kazetari ekonomikoa zen.

Hawkins, 1989an Londresera bizitzera joan zen, 17 urte zituela. Oxfordeko unibertsitatean filosofia, politika eta ekonomia ikasi zuen. The Times egunkarian lan egin zuen ekonomia atalean kazetari gisa eta geroago, autonomo gisa, zenbait argitalpenetarako. Baita ere, emakumeen aholkularitza ekonomikorako The Money Goddess liburua idatzi zuen.

2009an, Paula Hawkinsek eleberri erromantikoak idazteari ekin zion *Amy Silver* izenpean. Idatziriko eleberrien artean ezagunena *Confessions of a Reluctant Recessionista* da.

2015ean *The Girl on the Train* eleberria idaztean, bere lanen tematika erabat aldatu zuen, azken hau misterio eta dramaren ingurukoa baita. Eleberri honek arrakasta handia izan zuen.

## Lanak 
### Amy Silver izenpean argitaraturiko lanak 

### Paula Hawkins izenpean argitaraturiko lanak 
#### The Girl on the Train 
*The Girl on the Train* eleberri ospetsua,misterioz beterik dago. Bertan, indarkeria matxista edo alkoholaren neurrigabeko kontsumoa bezala gaiak jorratzen ditu. Eleberri honek, arrakasta komertzial oso handia izan zuen.

Eleberri hau idazten sei hilabete iraun zuen, tarte hortan Hawkinsek bere bizitzako denboraren zati handi bat honi eskainiz. Eleberria idatzi bitartean, zailtasun ekonomiko handiak bizi zituen eta lan hau amaitu ahal izateko bere aitari mailegu bat eskatu behar izan zion.

2016an, Tate Taylorrek *The Girl on the Train* filma egin zuen, Paula Hawkinsek idatzitako eleberriko pasarteetan oinarriturik.

## Aitortzak 
*The Girl on the Train* eta *Into the Water* lanak Goodreads Choice Award sariarekin saritu zituzten 2015 eta 2017an misterio eta suspense atalean. Horrez gain, 2016an BBCk emakume eraginkorrenetakoen artean aukeratu zuen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *The Girl on the Train (Filma)*

## Kanpo estekak 
* Paula Hawkinsen webgune ofiziala
* Wikimedia Commonsen duen Paula Hawkinsen edukiak
* BBCn eginiko elkarrizketa
Uto-azteka hizkuntzak

[thumb|300px|Uto-azteka hizkuntzen mapa [Mexikon.]]
[thumb|300px|Uto-azteka hizkuntzen mapa [Ipar Amerika osoan.]]

**Uto-azteka hizkuntzak** amerindiarren mintzairen familia bat da, Ipar Amerikan zabaldutakoa: AEBetako eta Mexikoko mendebaldean eta hegoaldean nagusiki. Izena ute mintzairatik (Utah) eta nahuatletik (azteka) dator.

Familiak 30 hizkuntza hartzen ditu barne, gehienak oso erabiltzaile kopuru urrikoak: nahuatla (zabalduena, Mexikoko hegoaldean mintzatua), komantxera, o'odhamera, mayoera, hopiera eta tarahumarera, besteak beste. Iparraldetarrena xoxoniera da (Idaho), eta hegoaldetarreena, nawat edo pipil (El Salvador).

1.700.000-1.900.000 hiztun inguruk erabiltzen dituzte.

## Ikus, gainera 
* Mendebaldeko Estatu Batuak

## Kanpo estekak 
* Uto-aztecan.org webgunea.
Granaoko Ama Birjinaren baseliza

**Granaoko Ama Birjinaren baseliza** Trebiñuko Albaita herriko muino baten gainean dagoen baseliza da. XIII. mendearen amaieran eraikia, Granao herri desagertuaren azken aztarna da.

Arkitektura erromaniko estiloko tenplu soila da, oinplano bakarrekoa. Portada hegoaldeko horman du.

## Ondarea 
* *Granaoko Ama Birjinaren tailua* (XIII. mendekoa)

## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko basiliken zerrenda
* Erromanikoa Euskal Herrian
* Euskal Herriko arkitektura erromanikoen zerrenda

## Kanpo estekak
Luixa Reizabal

**Luixa Reizabal Arruabarrena** (Donostia, 1964ko abuztuaren 1a) psikologo doktorea eta 1995etik EHUko Donostiako Psikologia Fakultateko irakaslea eta ikertzailea da. Besteak beste *Genero berdintasunean hezteko gida. Familia, irakasle eta bestelako hezitzaileentzat* liburua argitaratu du. Emakundek eskolako sexismoaz antolaturiko jardunaldietan ere parte hartu izan du.

## Ikerlaria 
Garapenaren eta hezkuntzaren psikologiarekin zerikusia duten gaien irakaskuntzan zein ikerketan dabil lanean, bereziki hezkidetzan. EHUn eskuratu zuen Psikologiako lizentzia, eta 1995ean doktore-titulua lortu zuen "*Bakearen dimentsio kulturala Euskal Herriko uste sistema eta pertzepzioetan*" izenburuko tesia irakurrita.

## Argitalpenak 
Inguma datu-basean ekarpen gehien dituen pertsonen artean dagoela, beti eskolako hezkuntza, pedagogia edo psikologiaren barruan, euskarazko honako liburuen idazketan parte hartu du:

* *Genero-berdintasunean hezteko gida. Familia, irakasle eta bestelako hezitzaileentzat* (2015) UEU eta UPV/EHU.
* *Hezkuntza sozioemozionala eta ikaskuntza-zailtasunak: hezkuntza testuinguruetan aplikatzeko esku-hartzea*. Joana Acha Morcillo-rekin (2012) UEU eta UPV/EHU.
* *Garapen psikologikoa helduaroan eta zahartzaroan.* Izarne Lizasorekin, (2011) UEU.
* *Helduaroaren eta zahartzaroaren garapena.* Izarne Lizasorekin (2011) UPV/EHU.
* *Gizarte-ezagutzaren garapena nerabezarora arte* (2007) UEU.
* *Bakearen dimentsio kulturala Euskal Herriko uste sistema eta pertzepzioetan* (1994) UPV/EHU.
Fitxategi:Gizarte-ezagutzaren garapena nerabezarora arte Luixa Reizabal.jpg
Fitxategi:Garapen Psikologikoa Luixa Reizabal.jpg
Fitxategi:Hezkuntza sozioemozionala Luixa Reizabal.jpg
Fitxategi:Genero berdintasunean hezt gidaLuixa Reizabal.jpg

## UEUkidea 
Udako Euskal Unibertsitaean 1994an eman zuen Iruñean bere lehen ikastaroa. Hurrengo urtean Uztaro aldizkarian argitaratu zuen lehen artikulua eta 1997an lehen liburu-kapitulua. Une horretatik aurrera, estua izan da UEUrekin izan duen harremana eta egun, Eneko Mendiluze Plazarekin batera, Psikologia Saileko sailburua da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* "Bakearen dimentsio kulturala Euskal Herriko uste sistema eta pertzepzioetan" TESIKER, Euskarazko tesiak. Eusko Jaurlaritza eta UEU.
* Elkarrizketa BERRIA egunkarian (2020.04.29) "Egoera gogorretan erresilientzia garatzen dute adineko askok"
*
Haltera

thumb| Pare bat kg pisu dituen haltera pare bat.
**Haltera, eskuko pisua** edo hegoaldean **mankuerna**, pisu librean eskuekin eutsi eta besoen indarraz altxatzen diren kirol ekipamendu mota bat da, pisu altxatze entrenamenduan erabiltzen den ekipamendu pieza. Bakarka edo binaka erabil daiteke, esku bakoitzean.

## Historia 
[thumb| Pisuak ( halterak ) joko atletikoetan erabiltzen ziren antzinako Grezian, [Atenasko Arkeologia Museo Nazionala|Museo Arkeologiko Nazionalean, Atenasen . ]]
[thumb| [Antzinako Erroma|Erromatar mosaiko honen gainean pisuak altxatzen ari da emakume bat,K.a. 286-305 urteen inguruan. ]]
thumb|Bi motatako halterak: pisu finkoko bat eta erregulagarri den beste bat.
Halteren aitzindariak agian antzinako Grezian altzatzen ziren pisuak izan ziren. Baina lehenago ere dokumentatu dira haltera moduko batzuk Indian duela mila bat urte baino gehiago. Indiako leku horrek ingelesen ikuspegitik klub baten itxurakoa zen eta Indiako kluba deitu zioten. Antzoneko garaietan ere, normalean, halterak binaka erabiltzen zituzten, borrokalariek, kulturistek, kirol jokalariek eta besteek indarra handiagoa lortzeko eta giharren tamaina handitzeko.

## Motak 
thumb| Hautatze halterak
thumb| Pisu finkoko halterak, multzo oso bat. Normalean gimnasioetan tamainaren arabera sailkatu ohi dira.
XVII. mendearen hasieran, halteraren forma ohikoa, helduleku bati lotuta zeuden bi pisu berdinak izaten ziren. Gaur egun hiru haltera mota nagusi daude:

* **Erregulagarriak** barra metaliko batez osatuta daude, altzairuzkoa gehienetan, eta barrari lotuta, neurri bereko bi pisu. Barraren erdiko atala erliebe gurutzatuarekin grabatuta egon ohi da, atxikimendua hobetzeko. Neurri bereko bi pisu-plakak halteraren kanpoko zatietan irristatu eta klipekin edo torloju antzeko zerbaitekin babesten dira. Barrara lotzen diren pisuak, garai batean metal astunekoak izaten ziren, edo porlanezkoak... Gaur egun kanpoko aldea gomazkoa izaten dute askotan.
* **Pisu finkoko halterak,** barra bati neurri bereko bi pisu lotuta, finkatuta. Barietate merkeak burdinurtuz osatuta egoten dira. Batzuetan gomazko edo neoprenoz estaliak egoten dira, lurrean edo apalategian uzterakoan kolpea bigunagoa izateko, erosotasunerako. Bertsio merkeagoetan hormigoiz betetako plastiko zurruna diten neurri bereko bi pisu barrari lotu egiten dira.
* **"Hautatze" halterak.** Haltera erregulagarriak dira, plaka kopurua (hau da, pisuak) bereziki erraz aldatzeko sortuak.

### Haltera izendunak 
* Thomas Inch haltera, "172" bezala ere ezaguna (2.38 hazbeteko, (60 milimetroko) heldulekua, 172 libra pisatzen ditu.
* Milurteko haltera (2.38 hazbetelp heldulekua eta 228 libra pisatzen ditu.
* Zirkuko halterak: zirkuko ekintza ibiltarietan historikoki erabilita. Haltera hauek muturreko neurriak eta helduleku zabalagoak zituzten, eta pisu normalak bezala, pisu eta tamaina desberdinetakoak ziren.

## Ikus, gainera 
* Halterofilia
* Haltera (argipena)

## Kanpoko estekak
Haltera (argipena)

**Haltera** hurrengoa izan daiteke:

* Haltera, eskuko pisua edo mankuerna, barra bati lotutako bi pisuz osatutako kirol osagarria. Indarra lantzeko, kirola praktikatzeko erabiltzen da.
* Haltera edo halterofiloa barra bati lotutako pisuak altxatzen norgehiagoka ibiltzen den kirolariaria. (Ikus :kategoria:halterak).
Nunuri

**Nunuri** Arabako herri desagertu bat da. Gaur egungo Trebiñuko udalerriko lurretan kokatuta zegoen, Arrietatik Askartzara doan bidearen eskuinera.

## Historia 
Herriari buruz ezagutzen den lehen aipamena 1257. urtekoa da. Hieronimo Aznar Calahorrako eta La Calzadako gotzainak *Nunuy* izeneko herria aipatzen du Trebiñuko artzapez-barrutian.

## Ondare galdua 
* *San Joan baseliza*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
West Texas Intermediate

thumb|WTIaren eta Brentaren arteko aldea.
**West Texas intermediate** (WTI; euskaraz: **Mendebaldeko Texasko ertaina**), **Texas light sweet** bezala ere ezaguna, petrolioaren prezioan erreferentzia bezala erabiltzen den petrolio mota gordin bat da. Gradu hau petrolio gordin arin bezala deskribatzen da bere dentsitate erlatiboki baxuagatik, eta gozo bezala, bere sufre eduki baxuagatik. New Yorkeko Merkataritza Burtsako etorkizuneko petrolio kontratuen azpiko oinarrizko produktua da.

WTIren prezioa petrolioaren prezioei buruzko albisteen txostenetan sartu ohi da, Ipar Itsasoko Brent gordinaren prezioarekin batera. Beste petrolio markatzaile garrantzitsu batzuk Dubaiko petrolioa, Omango petrolioa, Uraletako petrolioa eta LPEEko erreferentziazko saskia dira. WTIa Brenta baino arinagoa eta gozoagoa da, sufre gutxiago du, eta Dubai edo Omanena baino askoz arinagoa eta gozoagoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Francisco Amorós

thumb|300px|''Manuel d'éducation physique, gymnastique et morale*, 1830.
thumb|280px|Amorós Frantzian gimnastikaren sortzailetako bat izan zen.
**Francisco Amorós y Ondeano** (Valentzia, 1770 &ndash; Paris 1848), Soteloko markesa, pedagogo eta militar espainiarra izan zen. Nazioarteko mailan ezaguna da gorputz hezkuntza modernoaren sortzailetako bat izateagatik. Erbesteratua frantses gisa nazionalizatu zen.

## Biografia 
Francisco Amorós Karlos IV.aren garaian kargu desberdinak bete zituen: Gerraren Bulego Unibertsalaren ofiziala, Madrilgo Errege Institutu Militar Pestalozzianoaren zuzendaria, infanteria koronela eta, azkenean, Indietako Kontseiluaren ministroa. Frantses Armadaren inbasioarekin batera, 1808ko azaroaren 20an, Josef Bonapartek Santanderreko Gobernadore politiko eta militarra izendatu zuen. Baita Kantabriako intendentea izan zen, Kantabriako kostaldearen komandantea eta, azaroaren 25ean, Estatu aholkularia. 1809an, gerrilen aurka aritzeko eta udaletan ordena gordetzeko Goardia Nazional kantabriarra sortu zuen. 1809ko otsailaren 9an Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako errege komisario izendatu zuten. Urte bereko martxoan gortetik deitu zioten Estatu aholkulari gisa.

Gerraren porrotarekin Frantzia aldera ihes egin zuen. Parisera iritsi zenean, bere heziketa jarduerei berriz ekin zien bertako udal gimnasioan. Ondoren, 1816ko uztailaren 10ean, frantsesa nazionalizatuta, 1819an, aho batez onartuta, gimnasio militar eta zibilen ardura jaso zuen. Halaber, gimnasio pribatuetan ere aritu zen. Monarkiaren Berrezarkuntzarekin (1815-1830) kargu berriak jaso zituen, tartean Karlos X.a Frantziakoaren bilobaren hezitzailearen ardura. Urte horietan Francisco Amorósek Frantzian oinarrizko lanak izan ziren metodoak argitaratu zituen.

Amorós Parisen hil zen, 1948ko abuztuaren 8an, bere gimnasioan, apoplexia baten ondorioz. Montparnasseko hilerrian lurperatu zuten. Frantziako gimnastikaren aita gisa onartua dago.

## Amorósen gimnastika 
Francisco Amorósek gorputz hezkuntza sistematizatzeko eta lehen hezkuntzako eskoletan sartzeko lehenengo pausuak eman zituen. Berak sortutako metodoa orain gutxi arte erabili izan da eskola munduan eta armadan. Metodo honetan tresna desberdinak erabiltzen dira: trapezioa, barra horizontala, paralelak, uztaiak, jauzi ohola... Modu batez, Amorósen metodoak eragin alemana jaso zuen, bereziki Johann Heinrich Pestalozziren pedagogoarengandik.

## Obra 
Hauek dira bere lan nagusiak:
* 1815 *Mémoire sur les avantages de la méthode de Pestalozzi*, Paris, Fabvre
* 1818 *Musique des cantiques religieux et moraux - La morale en chansons*, Paris, Rougeron.
* 1826 *Gymnase normal, militaire et civil*, Paris, Rougeron.
* 1830 *Manuel d'éducation physique, gymnastique et morale'', Paris, Roret (1838an eta 1848an berrargitaratua).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Joan Cusack

**Joan Mary Cusack** (New York, 1962ko urriaren 11) estatubatuar aktorea da, zineman eta telebistan aritutakoa. Oscar eta Urrezko Globo sarietarako hautagai izan da. Working Girl (1988), Addams Family Values (1993), Nueve meses (1995), In & Out (1997), Runaway Bride (1999) eta Alta fidelidad filmetan parte hartzeagatik eta Toy Story 2 (1999), Toy Story 3 (2010) film bizidunen jatorrizko bertsioetan Jessie cowater-ari ahotsa jartzeagatik da ezaguna. John Cusack aktorearen arreba da.

= Biografia =
Joan Cusack 1962ko urriaren 11n jaio zen New Yorken eta Evanstonen hazi zen. Dick Cusack aita eta Ann, Bill, John eta Susie anaiak ere aktoreak dira. Bere ama, Nancy de Cusack, matematika irakasle erretiratua eta aktibista politikoa da. Piven Theater dendan lan egin zuen. Richard Burkerekin ezkondu zen 1993an, eta bi seme-alaba izan zituen: lehenengoa 1997ko ekainaren 17an jaio zen, Dylan John Burke izenarekin, eta bigarrena 2000ko uztailean, Miles Burke izenarekin.

= Bizitza profesionala =
Joan Cusackek hainbat denboralditan lan egin zuen Saturday Night Liven (1985 &ndash; 1986). 1988an Working Girl (1988) komedian parte hartu zuen, non Harrison Ford, Sigourney Weaver eta Melanie Griffithekin kartela konpartitu zuen eta bere antzezpenagatik Oscar sarietarako bere lehen hautagaitza "bigarren mailako emakumezko aktore onenaren" kategorian jaso zuen Milanierekin bat.

Ondoren, Oscarretarako hautagaitza berri bat lortu zuen, berriz ere "bigarren mailako emakumezko aktore onenaren" kategorian eta Urrezko Globo sarietarako beste bat, kategoria berean, In & Out (1997) komediagatik, Kevin Kline eta Matt Dillon protagonista zituena. Ondoren, Toy Story 2 (1999) zinta animatuan ahotsa jarri zuen eta Runaway Bride (1999) komedia erromantikoan parte hartu zuen, Julia Roberts eta Richard Gere protagonista zituena. John anaiarekin batera Alta fidelidad (2000) komedian parte hartu zuen, Nick Hornbyren eleberrian oinarritua, eta Jeff Bridges eta Tim Robbinsekin batera Arlington Road thrillerra egin zuen (1999).

Jack Blackekin agertzen zen Escuela de rock (2003) komedian parte hartu zuen. Urte berean, Looney Tunes: Back in Action (2003) filmean Brendan Fraserrekin agertu zen. Ondoren, Raising Helen (2004), kate Hudsonekin batera Amigos con dinero (2006) drama, non Jennifer Aniston, Catherine Keener eta Frances McDormandekin kartela partekatzen zuen, eta bere anaiarekin berriz ere Martian Child (2007) eta War, Inc drametan parte hartu zuen. (2007). Confessions of a Shopaholic (2009) komedian eta Cameron Diaz eta Abigail Breslin protagonista zituen My Sister 's Keeper (2009) draman agertu zen. Gainera, Toy Story (2010) filmaren hirugarren atalean bere ahotsa eskaini zuen.

= Filmografia =

= Sariak =

; Urrezko globoak saria

; Emmy sariak

## Erreferentziak
As Figueiras

**As Figueiras** Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Castropol udalerrian dagoen parrokia eta arrantza portu bat da, Ribadeoko itsasadarra eta Eo-Navia eskualdean. 2017ko erroldaren arabera 661 biztanle zituen.

## Erreferentziak
Tazones

**Tazones**, Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Villaviciosa udalerrian dagoen parrokia eta arrantza portu bat da, Gijóngo eskualdean. 2016ko erroldaren arabera 254 biztanle zituen.
L'Arena (Asturias)

'''L'Arena''', , Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Soto del Barco udalerriko Ranón parrokian dagoen etxaldea eta arrantza portu bat da, Avilésko eskualdean. 2017ko erroldaren arabera 1.145 biztanle zituen.
Veiga (Navia)

**Veiga**, gaztelaniaz **Puerto de Vega**, Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Navia udalerrian dagoen parrokia eta arrantza portu bat da, Eo-Navia eskualdean. 2019ko erroldaren arabera 1.733 biztanle zituen.

Bertan, Veigako uhartea dago.
Ortigueira (Asturias)

**Ortigueira**, gaztelaniaz **Ortiguera**, Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Cuaña udalerrian dagoen parrokia eta arrantza portu bat da, Eo-Navia eskualdean.
El Porto (A Caridá)

**El Porto**, asturieraz nahiz gaztelaniaz **Viavélez**, Espainiako Asturias autonomia erkidegoko El Franco udalerrian dagoen A Caridá parrokiako etxalde eta arrantza portu bat da, Eo-Navia eskualdean. 2011ko erroldaren arabera 160 biztanle zituen.
Ballota uhartea

**Ballota uhartea** edo **Castru Ballota uhartea**, Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Llanes udalerrian dagoen uhartetxo bat da.
Borizoko uhartea

**Borizoko uhartea** edo **Borizuko uhartea**, , Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Llanes udalerriko Celoriu parrokian dagoen uharte bat da. 2,8 kilometro karratu dauzka.
Karmengo uhartea (Asturias)

**Karmengo uhartea**, , Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Gozón udalerriko Luanco parrokiaren kostaldetik hurbil dagoen uharte bat da. 2,2 kilometro karratuko azalera du.
Castrón de Santiusteko uhartea

**Castrón de Santiusteko uhartea**,  edo *Isla del Castrón de San Yuste*, Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Llanes udalerriaren kostaldean dagoen uhartetxo bat da. 3 herktareatako azalera du.
La Deva eta Playón de Bayasko uhartea

**La Deva eta Playón de Bayasko uhartea**, Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Castrillón eta Soto del Barco udalerrien kostaldean eta monumentu natural izendatuako multzo bat da. Nalón ibaia itsasoratzen den bokalaren ekialdean dago.

Asturiasko uharterik handiena da.
Forcóngo uhartea

**Forcóngo uhartea**, eonavieraz *Illa del Forcón* eta asturieraz *Islla del Forcón*, Espainiako Asturias autonomia erkidegoko El Franco udalerrian dagoen uhartetxo bat da. 2,8 kilometro karratuko azalera du.
Herbosa uhartea (Asturias)

**Herbosa uhartea**, , Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Peñas lurmuturraren babesgunean dagoen uharte bat da. Garaia eta txalupaz bertaratuezina da, harkaitzezko hormez osatua baitago. 4,2 hektareatako azalera du.
Pooko uharteak

**Pooko uharteak**, , Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Llanes udalerrian dauren uhartetxo batzuk dira, Pooko hondartzaren irteeran. Denera 5,2 hektarea dituzte.
La Ladrona uhartea

**La Ladrona uhartea**, , Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Castrillón udalerriko Santa María del Mar parrokian dagoen uhartetxo bat da.
Pantorgas uharteak

**Pantorgas uharteak** edo **Pantorga uhartea**, eonavieraz *As Pantorgas* edo *As Illas Pantorgas* eta asturieraz *Islla Pantorga*, Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Tapia de Casariego udalerrian dagoen uhartetxo batzuk da, Serantesko kostaldean.
Tapiako uhartea

**Tapiako uhartea**, eonavieraz *A Illa de Tapia* eta asturieraz *Islla de Tapia*, Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Tapia de Casariego udalerrian dagoen uharte bat da. 2 hektarea dauzka eta itsasargi bat.
Veigako uhartea

**Veigako uhartea**, Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Navia udalerriko Veiga parrokian dagoen uhartetxo bat da. 2 hektarea dauzka.
La Torre uhartea

**La Torre uhartea**, , Espainiako Kantabria autonomia erkidegoan dagoen uharte bat da, Santanderko badian. Bikinien hondartzaren parean dago.
Virgen del Mar uhartea

**Virgen del Mar uhartea**, , Espainiako Kantabria autonomia erkidegoan dagoen uharte bat da. Santander hiriburuaren iparraldean dago eta 7,9 hektarea dauzka. Bertan, Virgen del Mar baseliza dago.

Itsasbeherarekin lur lehorrera elkartutako tonbolo batean bilakatzen da.
Castrilgo uhartea

**Casstrilgo uhartea**,  edo *Las Lastras de Pechón*, Espainiako Kantabria autonomia erkidegoan dagoen uharte bat da, Val de San Vicente udalerriko Pechón herrian. 1,3 hektarea dauzka.
Pechón

**Pechón**, Espainiako Kantabria autonomia erkidegoan dagoen Val de San Vicente udalerriko kostaldeko herri bat da.2008ko erroldaren arabera 218 biztanle zituen.
Viérnoles

**Viérnoles**, Kantabriako Torrelavega udalerriko herri bat da. 2013ko erroldaren arabera 942 biztanle zituen.
El Dueso (Kantabria)

**El Dueso**, Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Santoña udalerrian dagoen herri bat da, Buciero mendiaren alboan. 2008ko erroldaren arabera 174 biztanle zituen.

Bertan, El Duesoko espetxea dago.
Buciero mendia

**Buciero mendia**, Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Santoña udalerrian dagoen mendi bat da. 376 metroko garaiera du.
Villante

**Villante**, Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Laredo udalerrian dagoen herri bat da. 2008ko erroldaren arabera 11 biztanle zituen.
Somoko hondartza

**Somoko hondartza**, Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Somo parrokian dagoen hondartza bat da, Ribamontán al Mar udalerrian.
Kim Jong-nam

**Kim Jong-nam** (; Piongiang, Ipar Korea, 1971ko maiatzaren 10a - Sepang, Malaysia, 2017ko otsailaren 13a) iparkorear politikaria izan zen. Kim Jong-un Ipar Koreako buruzagariaren aitaldeko anaiordea eta Kim Jong-il buruzagi zenaren semerik zaharrena zen. Siti Aisyah indonesiarrak pozoituta hil zuen VX nerbio agentearekin, Kim Jong-namek CIAren informatzailea zelakoan.

## Erreferentziak
Langreko hondartza

**Langreko hondartza**, Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Somo parrokian dagoen hondartza bat da, Ribamontán al Mar udalerrian. 800 metro luze eta 50 metro zabal ditu.

Hondartzaren erdia inguru eremu nudista da.
Meróngo hondartza (San Vicente de la Barquera)

**Sable de Merón** edo **Meróngo hondartza**, Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko San Vicente de la Barquera parrokian dagoen hondartza bat da. Ezgaituentzako sarbidea du.
Antuerta hondartza

**Antuerta hondartza**, Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Bareyo udalerrian dagoen hondartza bat da, Cuberris hondartzaren alboan.

Hondartza honetan surflariak ohikoa dira.
Sezen Aksu

**Fatma Sezen Yıldırım,** ezagunagoa **Sezen Aksu** deituraz (Denzil, Turkia 1954ko uztailaren 13a) abeslari, musikagile, kanta idazle, kantugile, aktore eta disko ekoizle turkiarra da. Bere ibilbideagatik eta hastapenean gainditutako erronka eta barrera sozialengatik Turkiako Pop erregina ere deitu izan zaio.

Sezen Aksuk eragin nabarmena izan du Pop Turkoan, 1975ko debutaren ostean; baita bere karreran zehar bertako artistekin eginiko eginiko elkarlan eta eskainitako aholkularitzengatik. Hauen artean Sertab Erener, Şebnem Ferah, Aşkın Nur Yengi, Hande Yener, Levent Yüksel edota Tarkan. Bere ibilbide guztian zehar, 20 milioi diska baina gehiago saldu ditu.

## Biografia 
Sezen Aksu Turkiako Sarayköy herrian jaio zen. Hiru urte zituela bere familia Esmirna hirira etxe aldatu zen, eta han pasa zuen bere haurtzaro eta nerabezaroa. Eskola pintura, antzerkia eta musika ikasi zituen eta Egeoko institutoan zegoen bitartean bere lehenengo konposaketa musikala argitaratu zuen. Lehen abesti hau Kaybola Yillar oso ezagun bilakatu zen eta bere etorkizuneko ibilbidea bideratu zuen. Une horretan, Sezek Aksu lehen emakume turkiarra bilakatu zen bere abesti propioak konposatu, interpretatu eta argitaratzen zituena.

Bere lagun Ajda Pekkanekin batera, Aksu musika ikasketetan lizentziatua izan zen 1970. hamarkadan.

Bera gehienbat Kiss Kiss abestiagatik da ezaguna, baina bere ibilbide guztian 17 single, 25 album argitaratzeaz gain 1500 kontzertu baina gehiago eman ditu. Honez gain bere abestiak 100 artistek baina gehiagok interpretatu dituzten eta 200 sari baina gehiago jaso ditu.

## Diskografia 
### 45 RPM (Biniloa) 
### Singleak 
### Albumak 
## Erreferentziak
Cuberris hondartza

**Cuberris hondartza**, Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Bareyo udalerrian dagoen hondartza bat da, Antuerta hondartzaren alboan.
Covachosko hondartza

**Covachosko hondartza**, Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Soto de la Marina herrian dagoen hondartza bat da, Santa Cruz de Bezana udalerrian. 50 kilometro luze eta 10 metro zabal ditu.

Nahiko txokoratua dagoenez, nudistak ohikoak dira.
Soto de la Marina

**Soto de la Marina**, Espainiako iparraldeko Santa Cruz de Bezana udalerrian dagoen herri bat da, Kantabria erkidegoan.

2024an 4.346 biztanle zituen.

## Hondartza 
* Covachosko hondartza
El Puntaleko hondartza (Kantabria)

**El Puntaleko hondartza**, Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Somo parrokian dagoen hondartza bat da, Ribamontán al Mar udalerrian.
Rubayo

**Rubayo**, Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Marina de Cudeyo udalerrian dagoen herri bat da. 2008ko erroldaren arabera 548 biztanle zituen.
Giovanni Leone

**Giovanni Leone** (Napoli, 1908ko azaroaren 3a - Erroma, 2001eko azaroaren 9a) Italiako 6. presidentea eta 37. lehen ministroa izan zen. Zuzenbidean lizentziatu zen Napoliko Unibertsitatean. Kristau-demokraziako kide aukeratu zuten 1946an Batzar Konstituziogileko kide eta 1948an diputatu. Bi aldiz izan zen lehen ministro (1963 eta 1968) eta 1971n errepublikako presidente izendatu zuten. 1978an dimisioa eman zuen, Lockheed enpresa estatubatuarraren komisioak kobratzea leporatuta, baina akusazioak ez ziren inoiz frogatu.
Katheryn Winnick

**Katheryn Winnick** (Etobicoke, Kanada, 1977ko abenduaren 17a) aktorea eta zinema zuzendaria da. Vikings telesailean Lagertha pertsonaiaren rola betetzeagatik da ezaguna.

## Lehen urteak 
Winnick Toronto ondoan jaio zen, Etobicoke udalerrian, Ontarion. Arbaso ukraniarrak izanik, hainbat hizkuntza hitz egiten ditu: ukraniera, errusiera, frantsesa, italiera eta ingelesa.

Arte martzialak praktikatzen hasi zen 7 urte zituela, eta bere lehen gerriko beltza 13 urterekin lortu zuen. Taekwondo eta karatean gerriko beltza dauka; eta, horrez gain, bizkartzaina izateko lizentzia du. Bere arte martzialetako eskolei esker, hainbat aktore entrenatzen hasi zen, horrela sartu zen zinemaren alorrean.

## Karrera 
Hainbat filmetan agertu da, besteak beste *Failure to Launch* (Matthew McConaugheyrekin batera), *Amusement*, *Love & Other Drugs* eta *Killers* filmetan.

Telesailei dagokionez, *House M.D*, *Law & Order*, *CSI: NY*, *Bones* eta *Criminal Minds* telesailetan parte hartu du.

Paul Giamatti aktorearekin batera protagonista izan zen *Cold Souls* komedia dramatikoan, 2009an estreinatua mundu osorako, Sudanceko Zinemaldian. Film horretarako ikasi zuen errusiera.

2013an, History Channel ekoizten ari zen *Vikings* telesailean hasi zen lanean, Lagertha pertsonaiari bizia ematen, irudi mitikoa bikingoen historian.

thumb|Katheryn Winnick, 2017an.

Horrez gain, Call of Duty: WWII bideo-jokoan bikoizletzat eta pertsonaiatzat ere lan egin du.

## Filmografia 
**Filmak**

thumb | eskuinera | Katheryn Winnick, 2019an.

**Telesailak**

**Bideo-jokoak**

## Kanpo estekak 
*  Aktorearen IMDb datu baseko orria.
Alice Eve

**Alice Sophia Eve** (Londres, 1982ko otsailaren 6a) britainiar aktorea da, telebistan eta zineman aritutakoa. Alice Eve ezaguna da, ''She's Out of Me League* eta *Sex and the City 2'' deituriko filmetan parte hartu izanagatik.

## Biografia 
Alice Eve, Londresen jaio zen. Bi aktoren alaba da (Trevor Eve eta Sharon Maughan). Bi anai gazteago ditu, Jack Eve eta George Eve.

Lehenik, Bladesh izeneko eskola batean aritu zen, eta horren ostean, Westminsten izeneko eskola batera igaro zen. Urte sabatiko bat egitea pentsatu zuen. Urte sabatiko horretan, Beverly Hills Playhouse izeneko antzerki eskola batean aritu zuen. Oxfordeko St Catherine's eskolan ikasi zuen. Oxforden egin zuen denbora tarte horretan, hainbat filmetan parte hartzeko aukera izan zuen, horietako batek Edinburgora eraman zuen Alice Eve.

## Ibilbidea 
Bere ibilbidea 2004an hasi zen, Richard Eyrenek zeuzendutako filmean, *Stage Beauty*. Denbora tarte horretan, hainbat aktore multzoetan parte hartzeko aukera izan zuen, adibidez, *Hawking* (2004) eta ''The Rotter's Club(2005).*

2006an, bi komedia film egin zituen; *Starter for 10* eta *Big Nothing*. 2006ko denboraldi bat Indian pasatu zuen, *Losing Gemma* drama grabatzen.

Alice Eve, Trevor Nunnen, bi antzerkitan parte hartu zuen. 2006an gazte bat antzeztu zuen "*Rock 'n' Roll*" antzezlanean. 2007an antzezlan hau berrartu zuten, eta atzezlan horrekin, Alice aktore onenaren sarira nominatuta egon zen.

2011an, HBOn papel bat lortu zuen 8.en denboraldirako, *Entourage* telesailean. 2017ko Abenduan, Netflixen *Iron First'' filmean parte hartu zuen, Mary Walker antzezten.

## Filmografia 
## Erreferentziak
Tina Modotti

**Tina Modotti** izenez ezaguna den, **Assunta Adelaide Luigia Modotti Mondini** (Udine, Italia, 1896ko abuztuaren 16a - Mexiko Hiria, 1942ko urtarrilaren 5a) argazkilari italiarra izan zen, aktibista eta borrokalari soziala Mexikon.

## Biografia 
Giuseppe Modotti eta Assunta Mondiniren alaba, lau anai-arreba izan zituen. 12 urterekin eskola utzi eta ehungintza lantegi batean lan egin behar izan zuen familiari laguntzeko. 17 urterekin San Frantzisko hirira emigratu zuen. Roubaix de L'Abrie Richey poetarekin ezkondu zen 1915ean. Ondoren, Hollywoodera lekualdatu zen. 1921ean, Edward Weston argazkilariarekin harreman estua hasi zuen, modelo gisa egin zuen lan berarekin, baita argazkilaritza ikasi ere.

1923-1930 urteen artean Mexikon bizi izan zen, han egin zuen bere obraren zatirik handiena eta iraultzarekin bat egin zuen. Antonieta Rivas Mercado, Diego Rivera, David Alfaro Siqueiros, José Clemente Orozco, Blanca Luz Brum, Nahui Ollin, María Tereza Montoya eta Frida Kahlo moduko artistekin harremandu zen. Mexikoko Alderdi Komunistarekin kolaboratu zuen 1927an. Augusto Cesar Sandinoren borroka aktiboki babestu zuen eta lehen batzorde antifaxista italiarra sortzen lagundu zuen. 1928an Julio Antonio Mella ezagutu zuen, kubako ikasle buruzagia. Vittorio Vidali ere babestu zuen.

1930eko otsailean Mexikotik kanporatu zuten. Ameriketako Estatu Batuetako, Kubako eta Holandako gobernuek errefusatu ondoren, Berlinetik igaro zen, azkenik Moskura iristeko. Errefuxiatu politikoentzako laguntza-misioak antolatu zituen, eta horrek Espainiara eraman zuen 1934an.

Espainiako Gerra Zibilean, Bosgarren Erregimentuan sartu zen, eta Nazioarteko Brigadetan lan egin zuen, Maria izenarekin.

1939an errefuxiatu moduan itzuli zen, Maria izenarekin oraindik, Mexikora. Non bere jarduera politikoa jarraitu zuen Giuseppe Garibaldi Aliantza Antifaxistaren bidez. 1940an, Lázaro Cárdenas presidenteak Tinaren kanporatzea bertan behera utzi zuen. 1942ko urtarrilaren 5ean bihotzekoak jota hil zen taxi baten barruan.

## Obrak 
Modottik bere lanetan proiektatu zuen interesa, gizarte talde ahulenekiko zuen konpromiso ideologikoaren isla izan zen. 1924an, *Mexican Folkways* aldizkarirako eta *El Machete* egunkarirako editore eta argazkilari gisa egin zuen lan.

## Filmografia 
Hiru pelikuletan hartu zuen parte:

* ''The Tiger's Coat* (1920)
* *Riding with Death* (1921)
* *I can explain'' (1922)

## Kanpo estekak
Laisenia Qarase

**Laisenia Qarase** (Vanua Balavu, 1941eko otsailaren 4a - Suva, 2020ko apirilaren 21a) Fijiko lehen ministroa izan zen 2000tik 2006ra. Tota klaneko kide eta bere herriko buruzagi noblea ('Ratu") izan zen. Merkataritza ikasi zuen Aucklandeko Unibertsitatean. Fiji Development Bank banku publiko zuzendaria izan zen 1983 eta 1986 bitartean. 1994 Fijiko telebistako zuzendaria izendatu zuten. 2000ran gobernua militarrek finantza aholkulari izendatu zuten Mahenda Chaudhry aurkako estatu-kolpearen ondoren. 2000ko uztailaren 4an lehen ministro izendatu zuten. Bi hauteskunde parlamentario irabazi zituen, baina Frank Bainimaramak 2006ko abenduaren 5ean zuzendutako beste estatu-kolpe baten ondorioz kargutik kendu zuten.
Anna Sundström

**Anna Sundström** (Spânga, Suedia,1785eko otsailaren 26a - Adolf Fredriks parish, 1871ko ekainaren 27a ), Anna Christina Persdotter jaiotzez, Jöns Jacob Berzelius kimikariaren laguntzailea izan zen 1808tik 1836ra. Anna Sundström Suediako lehen kimikatzat hartzen da.

## Biografia 
Anna Persdotter Spånga hirian (Suedian) jaio zen.  Persdotter Per Jansson nekazariaren alaba izan zen eta ondoren Sundström izen zientifikoa hartu zuen. 1808an Jöns Jacob Berzeliusen giltzain bezala kontratatua izan zen, honek laguntzaile eta lankide bezala tratatu zuelarik bere ikasketetan.

Berzeliusen etxean lan egin zuen bitartean, kimikan ikasi zuen eta ezagutza handia lortu zuen arlo horretan. Berzeluisek honako hau zioen: "*Berak nire ekipamendua erabili zuen eta taldearen izena graduatu gisa ezagutzen du, eta esan dezaket azido hidroklorikoa destilatu dezakeela".*

* Erreakzio elektrokimikoaren teoria, elektroien aldaketa bat hasteko bi substantzien artean korronte elektriko bat bidal daitekeela ondorioztatzen duena.
* Dualismo elektrokimikoa, lanik ezagunenetako bat. Pila voltaikoa zen, Humphry Davyk 1803an asmatutako lehen bateria elektrikoan erabili zena, eta bere boterea kimikoki deskonposatzeko, kontrako karga zuten bi osagaietan banatu zirelarik.
* Estekiometria kimika ez-organikoan, osagaien pisu atomikoak eta konposatu ez-organiko guztien formulak ezarriz. Honek, ondorengo zientzialariak, estekiometria izenarekin sortzera eraman zituen.
* Banadioa, lantanoa, didimioa, erbioa, terbioa eta selenioa elementuak aurkitzea.

## Legatua 
Urtero, Suediako Kimika Akademiako kimika ez-organikoaren atalak kimika ez-organikoko doktore tesirik onena aukeratzen du eta Anna Sundström saria ematen dio egileari.

## Erreferentziak
Txema Ocio

**Jose Maria "Txema" Ocio** (Gasteiz, ?) arabar antzezlea da. Urteetan kale-antzerkian erreferente nagusia izan den Trapu Zaharra taldea sortu zuen Santi Ugalderekin.

## Kale-antzerkia 
*Bakereke* antzerki taldean hasi zen, EHUn magisteritza ikasten zuen garaian, orduan konturatu zen antzerkirako zuen gaitasunaz. Talde horretatik atera ziren Txema Ocio, gidoilaria, eta Santi Ugalde, Trapu Zaharra kaleko antzerkia sortzeko. Txema irakaslea zen Lekeition (Bizkaia) eta han hasi ziren elkarrekin lanean. Lekeitioko hondartzan hasi ziren ensaiatzen, beste lekurik ez zuten eta. Aurrerago kasualitatez Trintxerpera (Pasaia, Gipuzkoa) joan ziren. Bertan jende berriarekin lan egiteko aukera izan zuten, horien artean Kike Santiago. Etxea eta entsegurako lokala utzi zien bera kanpoan zela, eta horrela antolatu ahal izan zuten kraka, beren lehen ikuskizuna 1983an. 2017an hauek ziren aktoreak: Santi Ugalde, Maribel Salas, Gemma Martínez, Mikel Laskurain, Esti Curiel y Mila Espiga.

Hasieran obra ibiltariak sortzen zituzten. Antzezlana hiriko puntu batean hasi eta beste puntan bukatu ohi zuten. Taldeari espiritu hori, askeagoa eta libreagoa, gustatzen zitzaion, baina kaleko harrera aldatu egin zen denborarekin eta gero eta zailago bihurtu zen kaleko publikoa ustekabean harrapatzea, batez ere ezkutuko kamera erabiltzen duten programak modan jarri zirenetik.

2007an 25 urte bete zituenean liburu bat argitaratu zuen Artezblaik. Ordurako Txema Ocio ez zegoen taldean. Taldearen ibilbidea laburbiltzen zuen lan hura hainbat pertsonaren artean osatu zuten: Carlos Gil, Miguel Muñoz, Tomas Ibáñez, Jorge Sánz, Jesús Angel Aparicio... Gainera, konpainiaren antzezlan garrantzitsuenen argazkiak publikatu zituzten liburuekin batera, baita Santi Ugalde aktoreari egindako elkarrizketa ere. Liburuak prentsan agertutako artikuluen bilduma ere bazuen. Apurtzaileak, kale kalekoak.

## Antzezlanak 
1982tik *Trapu Zaharra* taldean 10 lan baino gehiago kaleratu zituen, gidoilari, zuzendari eta 1991ra arte aktore ere bai:

* *Kraka* (1983)
* *La calle ó la vida* (1984)
* *Eroak* (1985)
* *Los hermanos telefunken* (1987)
* *Tambores mundi* (1987)
* *El vengador enmascarado* (1988)
* *1+1* (1988)
* *Occident paradise* (1989)
* *Oido cocina* (1992)
* *Visto y no visto* (1993)
* *Tarde de sábado* (1993)
* *Trik trak* (1994)
* *Gato encerrado* (1995)

## Sariak eta errekonozimenduak 
* Ramón Batalla 2017 saria, Vila-realeko Nazioarteko Antzerki Jaialdian. Trapu Zaharra taldeak bere lehen 35 urteetan izan zuen ibilbidea aitortu nahi izan zuten, kale-artearen modalitate hau sustatu eta zabaltzeko egindako lanagatik.

## Filmografia 
### Filmak, gidoilaria 
* *2011 Lucky Fred (TB seriea)*
* *2009 Sandra: The Fairytale Detective (TB seriea)*
* *2007 Lola & Virginia (TB seriea) Episodio bat*
* *1999 Mimi and Mr. Bobo (TB seriea)*
* *1994 La leyenda de un hombre malo (Laburra)*
* *2007 Lola & Virginia (TB seriea)*

### Filmak, aktorea 
* 1994 *La leyenda de un hombre malo* (labur)
* 1991 *Alas de mariposa*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Txema Ocio LinkedIn sare profesionalean
* «Txema Ocio» *IMDb*