open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Zubietako errota ekomuseoa

**Zubietako Errota Ekomuseoa** Nafarroako Zubieta herrian dago 1998tik.

## Errota 
Zubietako errota 1785ean altxatu zuten eta gaur egun martxan jarraitzen du, antzinako makineriarekin. Errota hori museoa ere bada, beheko solairuan hiru errotarri ibiltzen dira, bi dira artoa jotzeko (edo ehotzeko) eta hirugarrena gari-errota da. Bertatik bertara ikus daiteke artoa nola ehotzen den.

## Museoa 
Ekomuseo moduan 1998an zabaldu zen, errota berriztatu ondoren eta eraikinaren ia berrogei jabeek (herritarrak gehienak) udalari eginiko lagapenari esker. Maite Apeztegia Elso arkitektoak zuzendu zuen berriztatze-lana Euskal Herriko Arkitektoen Elkargoak saritu zuen geroago.

Goiko solairuan antzinako objektu eta lanabesak erakusten dira, herriko antzinako ofizioak erakutsiz, zurgintza, arotz joaregileak eta nekazaritzakoak batez ere. Herritarrek XX. mendeko bukaeran etxetik bota nahi zituzten hainbat tresna bildu ziren, ustez baliogabekoak, eta orain guztiak museoan bilduta balio etnografiko handia hartu dute multzo moduan. Presako urarekin zebilen elektrizitate-sorgailua ere bada errota barruan, garai batean herriko etxe guztietan lanpara gutxi batzuk baino ez zeudenean errotatik sortzen zen denentzako elektrizitatea. Ituren eta Zubietako inauterietako hainbat ezaugarri ere aipatzen dira museoko bisitan erakusten den bideo batean.
thumb|Joareak Zubietako Ekomuseoan. Bixkoteneako Juan Santisteban-ek eta Azkonzoluta-Bordako Dolores Escudero-k emandakoak|alt=|330x330px

## Joaregile eta abeltzainen belarri fina 
Museoak erakusten duen bezala ikuspuntu etnografikotik Zubietan bereziki aipagarria da joaregileen ofizioa. Julio Caro Barojak eta Pio Caro Barojak horrela uste zutenez *Navarra, las cuatro estaciones* beren filmeko zati bat Martzelino San Miguel zubietar joaregilearekin grabatu zuten 1970ean, ofizioaren xehetasunak azaltzeko. Beste azalpen batzuen artean bideoan Martzelinok zioen joare bat egiterakoan bezero bakoitzarentzat soinu desberdin bat sortu behar zuela, eta bezero bakoitzaren joare guztiek soinu bera eman behar zutela. eta Ereñotzuko Jose Luix Beasain artzainak.

## Iruditeria 

Fitxategi:Zubieta errota ekomuseo - 2.jpg|Errota kanalaren bukaeran
Fitxategi:Zubieta errota ekomuseo - 5.jpg|Beheko solairua: errotarriak
Fitxategi:Zubieta errota ekomuseo.jpg|Atea eta errotarri zaharra
Fitxategi:Zubieta errota ekomuseo - 7.jpg|Afrikako eskuzko errotatxoa
Fitxategi:Zubieta errota ekomuseo - 6.jpg|1. solairua: Lanabesak
Fitxategi:Zubieta errota ekomuseo - 3.jpg|Inauterietako txanoa
Fitxategi:Zubieta errota ekomuseo - 4.jpg|Kanala herriko zubitik dator

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Bidasoan gora* liburua

## Kanpo estekak 
* Zubietako Errota Ekomuseoaren ataria
* Navarra.es ataria
* Zubietako errota ezagutu dugu 'Lino Molino'rekin. Herri txiki infernu handi. (ETB, 2018/10/28)
Serbiar Udalerrien Erkidegoa

**Serbiar Udalerrien Erkidegoa** (; laburturik, **ZSO**; ) Kosovon eratzekoa den autogobernuko administrazio bat da, gehiengo serbiarreko udalerriak batu behar dituena. Kosovoko egungo gobernu burujabearen baitako erakundea izan behar zuen, 2013an Serbiak eta Kosovok sinatutako Bruselako Akordioaren ondorioz, baina ez da eratu, Ipar Kosovo kontrolatzen duten serbiarrek ez dutelako onartzen. Kosovo osoan, albaniarrak dira gehiengoa, eta serbiarrak gutxiengoa; baina Ipar Kosovon, serbiarrak dira gehiengoa.

## Eskumenak 
Erkidegoaren baitan, Kosovoko lege eta egitura administratiboan integratuko lirateke serbiar gehiengoko eskualde guztiak. Alor judizialean, Kosovoko legedia legoke indarrean Erkidegoan, baina gorte edo auzi batzuetan, Kosovoko serbiarrek gehiengoa izan behar dute osaketan, eta "panel judizial" berezi batek Ipar Mitrovican (serbiar udalerrietako bat) izan behar du egoitza. Era berean, polizia lanak Kosovoko Polizia ofizialari dagozkio, baina Erkidegoko eskualde-komandante poliziala Kosovoko serbiar bat izango da, Erkidegoko udalerriek proposaturiko izen zerrenda batetik aukeratutakoa.

Praktikan, Erkidegoa ez da eratu, eta Ipar Kosovok jarraitzen du Pristinako agintetik at.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fourie du Preez

**Petrus Fourie du Preez** (Pretoria, 1982ko martxoaren 24a) hegoafrikar errugbi jokalari ohia da, uztartze-erdilari postuan aritzen zena. Hegoafrikako Blue Bulls eta Bulls, eta Japoniako Suntory Sungoliath taldeetako kidea izan zen. 76 partida jokatu zituen Hegoafrikako selekzioarekin eta, besteak beste, 2007ko Munduko Errugbi Txapelketa irabazi zuen. Bi aldiz izendatu zuten World Rugbyren urteko jokalari onenaren sarirako.

## Ibilbidea 
* Blue Bulls: 2002–2010	
* Bulls: 2003–2011	
* Suntory Sungoliath: 2011–2016	

## Palmaresa 
### Blue Bulls 
* Currie Cup
** irabazlea: 2002, 2003, 2004 , 2009

### Bulls 
* Super Rugby
** irabazlea: 2007, 2009, 2010

### Suntory Sungoliath 
* Japoniako Errugbi Liga
** irabazlea: 2012, 2013, 2016

### Hegoafrikako selekzioa 
* 76 partida, 2004–2015 bitartean
* 80 tanto (16 entsegu)
* Tri-Nations
** irabazlea: 2004, 2009
* Munduko Errugbi Txapelketa
** irabazlea: 2007

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
*  Fourie du Preez, en.espn.co.uk
Lituaniar

**Lituaniarrak** (, singularrez *lietuvis/lietuvė*) Baltikoko etnia bat dira, batez ere Lituanian eta inguruko herrialdeetan bizi direnak.

Lituaniako herritarrak, lituanieraz egiten dute eta kristau katolikoak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Letoniar

**Letoniarrak** (; ) Baltikoko etnia bat dira, batez ere Letonian eta inguruko herrialdeetan bizi direnak.

Letoniako herritarrak, letonieraz egiten dute eta luterotarrak dira (Latgalian izan ezik, non katolikoak diren).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Estoniar

**Estoniarrak** () finiar etnia bat dira, batez ere Estonian eta inguruko herrialdeetan bizi direnak.

Estoniako herritarrak, estonieraz egiten dute eta luterotarrak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Montenegroar

**Montenegroarrak** (,  edo  ahoskatua; hitzez hitz "Mendi Beltzako herritarrak") hegoaldeko eslaviar etnia bat dira, batez ere Montenegron eta inguruko herrialdeetan bizi direnak.

Montenegroko herritarrek serbierazko aldaera bat den montenegroeraz egiten dute eta ortodoxoak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Deception uhartea

thumb|220px|Deception uhartearen mapa
200px|thumb|Hego Shetland uharteen kokapena
**Deception uhartea** Hego Shetlandak uhartediko uharte bat da, Antartikako portu seguruenetako bat duena. Uharte hau 1967an eta 1969an tokiko zientzia-estazioak larriki kaltetu zituen sumendi aktibo baten galdara da. Uhartea lehen aldiz balegune bat zegoen; gaur egun helmuga turistikoa eta postu zientifikoa da, Argentinako eta Espainiako ikerketa-baseak dituena. Hainbat herrialdek subiranotasuna adierazi duten arren, oraindik ere Itun Antartikoaren arabera administratzen da.

## Kanpo estekak
Mazedoniar (eslaviar herria)

**Mazedoniarrak** (; *Makedonci*) hegoaldeko eslaviar etnia bat dira, batez ere Ipar Mazedoniako Errepublikan eta inguruko herrialdeetan bizi direnak.

Mazedoniako herritarrek mazedonieraz egiten dute eta ortodoxoak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mazedoniar

**Mazedoniar** izan daiteke:

* Mazedoniar (eslaviar herria), Mazedoniako Errepublikan bizi dena.
* Mazedoniar (greziar herria), Greziako eskualdean bizi dena
* Antzinako mazedoniar, antzinako Erresuman bizi zena
* Mazedoniar (bulgariar herria)

## Ikus, gainera 
* Mazedonia (argipena)
Maltar

**Maltarrak** () Malta uharteko bertoko etniaren kideak dira. Barnean gozotarrak () hartzen dute, Gozo izeneko gertuko uhartean bizi direnak.

Maltako herritarrek malteraz egiten dute eta katolikoak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sandra Forgues

**Sandra Forgues** (Tarbe, Frantzia, 1969ko abenduaren 22a) frantziar piraguista ohia da. Sandra emakume transgeneroa da. Gizon jaio arren, **Wilfrid Forgues** jaiotza izenez, 2018az geroztik emakume bizi da.

1996ko Udako Olinpiar Jokoetan gizonezkoentzako piraguismoko slalom C-2 kategoriako txapeldun olinpikoa bihurtu zen Frank Adisson taldekide zuela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eslovakiar

**Eslovakiarrak** (, singularrez *Slovák*, emakumezko izena: *Slovenka*, pluralez *Slovenky*) mendebaldeko eslaviarren etnia bat dira, batez ere Eslovakian eta inguruko herrialdeetan bizi direnak.

Eslovakiako herritarrak, eslovakieraz egiten dute eta kristau katoliko eta protestanteak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Choi Han-bit

**Choi Han-bit** (; Gangneung, Hego Korea, 1987ko ekainaren 16a) hegokorear emakume modeloa, aktorea eta abeslaria da. *Mercury* neskez bakarrik osatutako musika talde hegokorearreko kidea da. Gizon jaio zen, baina 2006an emakumerako trantsizioa egin zuen.
Islandiar

**Islandiarrak** () Islandia uharteko bertoko etniaren kideak dira. Islandiako herritarrek islandieraz egiten dute eta luterotarrak (gehiengoa) dira.

Ikerketa historiko eta genetikoen arabera, islandiarren %60-80a inguruk gizonezko jatorri eskandinaviarra (batez ere Mendebaldeko Norvegiakoa) eta emakumezko jatorri zeltiarra (irlandar eta eskoziarra) du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Suntory Sungoliath

Japoniako errugbi talde nagusietako bat da, bost aldiz irabazi baitu Japoniako Errugbi Liga. Fuchūn du egoitza, Tokioko prefeturan.

## Palmaresa 
* All Japan Rugby (7): 1995-96, 2000-01, 20001-02, 2010-11, 2011-12, 2012-13, 2016-17
* Japoniako liga (5): 2007-08, 2011-12, 2012-13, 2016-17, 2017-18.

## Kanpo estekak
All Japan Rugby Football Championship

[thumb|300px|[Suntory Sungoliath taldeak irabazi zuen 50. ekitaldia, 2013an.]]
 Japoniako errugbi txapelketa nagusia da. Japoniako Errugbi Liga amaitzean jokatzen da.

## Palmaresa 
### NHK Kopa 
### All Japan Rugby 
*¹ COVID-19 pandemiaren eraginez ez zen txapelketarik jokatu.
*² 2022-23 denboraldia atzeratu eta 2023an jokatuko da.

## Garaipenak 
## Kanpo estekak
Prokne

**Prokne** (, *Próknē*) greziar mitologiako pertsonaia da,Pandion Atenasko errege mitikoaren alaba, Traziako errege Tereoren emaztea. Filomela eta Prokneren elezaharreko protagonista nagusia da.

Tereo senarrarekin eta Filomela ahizparekin istorio tragiko baten protagonista da. Ovidio poeta latindarraren *Metamorfosiak* lanean aurki daiteke Filomela, Prokne eta Tereoren istorio hori. Euskaraz, Juan Mari Mendizabalek itzuli zuen *Ipuin Ankerrak* bilduman, *Filomela eta Prokne* izenburuarekin. Xerezaderen Artxiboa literatur podcast-ean grabatu zuen halaber Ana Morales itzultzaileak.

Prokne Trazian zelarik Tereorekin ezkondua, ahizpa Filomela joan zitzaion bisitan, eta Tereok Filomela bortxatu egin zuen, eta bortxatu ondoren, mihia moztu krimena sala ez zezan. Baina tapiz bat ehunduz Prokne ahizpari jakinarazi zion gertatua Filomelak, eta ahizpek mendekua egin zuten. Proknek Tereorekin zuen semea hil egin zuten, eta sukaldatu erregeari jaten emateko. Oturuntza antropofagikoa amaitzeko, jakin zezan Tereok zer gertatu zen, semearen burua zerbitzatu zioten plater batean.

Tereok, amorruak erotuta, aizkora bat hartu eta ahizpak hil nahi izan zituen. Ihes egin zuten Filomelak eta Proknek basorantz, eta ihesi zihoazela laguntza eta barkamena eskatu zieten jainkoei, txori bihurtzeko, arren, ihes egiteko. "Filomela basoetako urretxindor bilakatu zen; Prokne, berriz, enara bihurtu eta bere jauregiko dorrean pausatu zen", dio Ovidiok. Jainkoek, gainera, Tereo bortxatzailea ere txori bihurtu zuten, minik gehiago egin ez zezanː argi-oilar bihurtu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kobelco Steelers

Japoniako errugbi talde arrakastatsuena da, bederatzi aldiz irabazi baitu All Japan Rugby txapelketa. Kobe hirikoa da.

## Palmaresa 
* All Japan Rugby (9):1989, 1990, 1991, 1992, 1993, 1994, 1995, 2000, 2001
* Japoniako liga (2): 2003-04, 2018-19.

## Kanpo estekak
Pacific Rim: Uprising

***Pacific Rim Uprising*** 2018ko Steven S. DeKnight estatubatuar zinema zuzendariaren filma da. Guillermo del Tororen 2013ko *Pacific Rim* filmaren jarraipena da.

## Sinopsia 
Etorkizun hurbilean, Lur planeta inbasiopean dago. Estralurtar erraldoi inbaditzaileei gerrarako robotekin erantzun diete lurtarrek. Baina ez dute lortu estralurtarrak kanporatzea. Lehen inbasiotik bizirik dirautenek bide berriak topatu beharko dituzte estralurtarrei aurre egiteko.

## Aktoreak 
* John Boyega: Jake Pentecost
* Scott Eastwood: Nate Lambert
* Cailee Spaeny: Amara Namani
** Madeleine McGraw: Amara Namani gaztea
* Rinko Kikuchi: Mako Mori
* Charlie Day: Dr. Newton "Newt" Geiszler
* Burn Gorman: Dr. Hermann Gottlieb
* Jing Tian: Liwen Shao
* Adria Arjona: Jules Reyes
* Zhang Jin: Marshal Quan
* Karan Brar: Suresh
* Ivanna Sakhno: Vik
* Mackenyu: Ryoichi
* Shyrley Rodriguez: Renata
* Levi Meaden: Ilya
* Rahart Adams: Tahima Shaheen
* Zhu Zhu: Juen
* Nick E. Tarabay: Sonny

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Barbara (2017ko filma)

***Barbara*** 2017ko Mathieu Amalric frantziar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

Barbara abeslari frantziarraren inguruko filma ez da ohiko biopic-a. Horren ordez, Barbararen inguruan egin nahi duten zuzendari baten eta aktore baten istorio bat da.

## Aktoreak 
* Jeanne Balibar - Brigitte
* Mathieu Amalric - Yves Zand
* Vincent Peirani - Roland Romanelli
* Aurore Clément - Esther
* Grégoire Colin - Charley Marouani

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Death Wish (2018ko filma)

***Death Wish*** 2018ko Eli Roth estatubatuar zinema zuzendariaren filma da. Brian Garfielden izen bereko eleberrian oinarrituta, Charles Bronson aktoreak antzeztutako 1974ko izen bereko filmaren berregokitzapen bat da.

## Sinopsia 
Paul Kersey zirujaua New Yorken bizi da bere familiarekin. Haren familiak etxean eraso bat izan ostean, Kersey medikua mendeku bila hasiko da. Hainbat gaizkileri aurre egin beharko die.

## Aktoreak 
* Bruce Willis: Dr. Paul Kersey
* Vincent D'Onofrio: Frank Kersey
* Dean Norris: Kevin Raines
* Kimberly Elise: Leonore Jackson
* Mike Epps: Dr. Chris Salgado
* Elisabeth Shue: Lucy Rose Kersey
* Camila Morrone: Jordan Kersey
* Ronnie Gene Blevins: Joe
* Beau Knapp: Knox
* Jack Kesy: Tate "Fish" Karp
* Wendy Crewson: Dr. Jill Klavens
* Kirby Bliss Blanton: Bethany
* Len Cariou: Ben
* Luis Oliva: Miguel
* Troy Kivisto: FBIren agentea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Community

***Community*** estatubatuar umorezko telesaila da, Dan Harmonek sortua.

## Sinopsia 
Bi urteko graduak eskaintzen dituen Greendaleko Unibertsitatea da telesailaren ardatza. Jeff Winger abokatuari baliorik gabe utzi diote bere graduaren titulua, eta unibertsitatera itzuli da karrera egiteko. Han, mota askotako jendea ezagutuko du.

## Aktoreak 
* Joel McHale: Jeff Winger
* Gillian Jacobs: Britta Perry
* Danny Pudi: Abed Nadir
* Yvette Nicole Brown: Shirley Bennett (1-5 denboraldiak)
* Alison Brie: Annie Edison
* Donald Glover: Troy Barnes (1-4 denboraldiak, batzutan 5.ean)
* Chevy Chase: Pierce Hawthorne (1-4 denboraldiak)
* Ken Jeong: Kevin / Ben Chang
* Jim Rash: Craig Pelton (batzutan 1.ean, 2-6 denboraldiak)
* John Oliver : Ian Duncan (1, 2 eta 5 denboraldiak)
* Paget Brewster : Francesca "Frankie" Dart (6. denboraldia)
* Keith David : Elroy Patashnik (6. denboraldia)

Image:Joel McHale by Gage Skidmore.jpg|Joel McHale: Jeff Winger
Image:Gillian Jacobs by Gage Skidmore 3.jpg|Gillian Jacobs: Britta Perry
Image:Danny Pudi by Gage Skidmore 2.jpg|Danny Pudi: Abed Nadir
Image:Yvette Nicole Brown by Gage Skidmore 4.jpg|Yvette Nicole Brown: Shirley Bennett
Image:Alison Brie by Gage Skidmore 2.jpg|Alison Brie: Annie Edison
Image:DonaldGloverMar10.jpg|Donald Glover: Troy Barnes
Image:ChevyChaseMar10.jpg|Chevy Chase: Pierce Hawthorne
Image:Ken Jeong by Gage Skidmore 2.jpg|Ken Jeong: Ben Chang
Image:Jim Rash by Gage Skidmore.jpg|Jim Rash: Craig Pelton

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Night Manager (telesaila)

***The Night Manager*** britainiar minisaila da, John le Carréren izen bereko eleberrian oinarrituta.

## Sinopsia 
Erresuma Batuko zerbitzu sekretuak Jonathan Pine soldadu ohia kontratatzen du, Richard Onslow Roper nazioarteko arma trafikatzailearen sarean infiltratzeko.

## Aktoreak 
;Nagusiak:

* Tom Hiddleston: Jonathan Pine
* Hugh Laurie: Richard Onslow Roper
* Olivia Colman: Angela Burr
* Tom Hollander: Major "Corky" Lance Corkoran
* Elizabeth Debicki: Jemima "Jed" Marshall
* Alistair Petrie: Alexander "Sandy" Langbourne, Lord Langbourne
* Natasha Little: Caroline Langbourne, Lady Langbourne
* Douglas Hodge: Rex Mayhew
* David Harewood: Joel Steadman
* Tobias Menzies: Geoffrey Dromgoole
* Antonio de la Torre: Juan Apostol
* Adeel Akhtar: Rob Singhal
* Michael Nardone: Frisky
* Hovik Keuchkerian: Tabby

;Taldekakoak:
* David Avery: Freddie Hamid
* Amir El-Masry: Youssuf
* Aure Atika: Sophie (Samira) Alekan
* Nasser Memarzia: Omar Barghati
* Russell Tovey: Simon Ogilvey
* Neil Morrissey: Harry Palfrey
* Katherine Kelly: Pamela
* Bijan Daneshmand: Kouyami
* Hannah Steele: Marilyn

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ready Player One (filma)

***Ready Player One*** 2018ko Steven Spielberg estatubatuar zinema zuzendariaren filma da, Ernest Clineren izen bereko eleberrian oinarrituta.

## Sinopsia 
2045. urtean, Wade Watts nerabe bakarti bat da eta Oasis izeneko bideo-joko moduko bat baliatzen du errealitatetik ihes egiteko. Oasis ez da bideo-joko huts bat, dimentsio erraldoia duen utopia birtuala baizik.

Halako batean, Oasis-en sortzailea hil egingo da, baina jolas berezi bat proposatuko du hil aurretik: Oasis-en barruan dauden pistak segituta, jokalariek altxor handi bat eskuratzen ahalko dute. Watts bilaketa horretan murgilduko da, eta berehala ohartuko da arerio gupidagabeak izanen dituela han.

## Aktoreak 
* Tye Sheridan: Wade Watts / Parzival
* Olivia Cooke: Samantha "Sam" Cook / Art3mis
* Ben Mendelsohn: Nolan Sorrento / Sorrento
* Lena Waithe: Helen / Aech
* T. J. Miller: i-R0k
* Simon Pegg: Ogden Morrow / The Curator
* Mark Rylance: James Halliday / Anorak
* Philip Zhao: Sho
* Win Morisaki: Daito
* Hannah John-Kamen: F'Nale Zandor

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ibn al-Qalanisi

'''Hamza ibn Asad abu Ya'la ibn al-Qalanisi'* (1070 – 1160eko martxoaren 18a) XII. mendeko Damaskoko politikari eta kronikagile izan zen.

## Biografia 
Banu Tamim tribuko ondorengoa eta Damaskoko aitoren-seeme-alaben partaidea izan zen. Literatura, teologia eta zuzenbidea ikasi zuen. Damaskoko *Diwan al-Rasa'il* edo kantzelergoko idazkaria izan zen lehendabizi eta nagusia. Alkate antzeko hiriko *ra'is* bi aldiz izan zen.

Haren kronika, *Dhail* edo *Mudhayyal Ta'rikh Dimashq'' (Damaskoko Kronikaren Jarraipena, alegia)Hilal bin al-Muhassin al-Sabi' kronikaren jarraipena izan zen. Kronologikoki 1056tik al-Qalanisiren heriotza arte 1160 urtean doa. Kronika honen interes nagusia Lehenengo Gurutzada arabiarren ikuspuntutik azaltzen duela da eta, horregatik, egungo historialarientzat informazio-iturri interesgarria da. XII. mendeko kronika berandutiarrek al-Qalanisiena oinarri gisa erabiltzen dute, Ibn al-Athir kronika barne.

## Erreferentziak
Laser-telemetro

[thumb|Distantzia luzeko laser-telemetroa 20 km-rainoko distantzia neurtzeko gai da; euskarri angeluar baten gainean montatuta. Emaitzazko sistemak [azimuta eta altxaera ere eskaintzen ditu.]]
**Laser-telemetroa** bertatik puntu jakin batera dagoen distantzia zehazteko laser bat erabiltzen duen telemetro mota da. Laser-telemetroren mota ohikoena "hegaldi-denbora" printzipioaren arabera funtzionatzen duena da, laserreko pultsu bat bidaliz izpi estu batean objektura eta pultsua islatzen eta igorgailura itzultzen ematen duen denbora neurtuz. Argiaren abiadura handia dela-eta, teknika hau ez da egokia doitasun handiko neurketa egiteko oso distantzia laburretarako, non triangelukatzea eta bestelako teknikak erabiltzen diren.

## Kanpo estekak
Alepoko Hiri Zaharra

**Alepoko Hiri Zaharra** Siriako hiri horretako hirigune historikoa da. Bertoko barruti asko XII. mendean eraiki zituztenetik XVI. menderaino ez zuten aldaketarik jasan. Barruti bakoitzak bere biztanleen ezaugarri etniko eta erlijiosoak islatzen zituen. Guztira, 350 hektareako (3,5 km²) azalera du eta 120.000 biztanle inguru.

1986an UNESCOk bere luxuzko etxeak, bere kale estuak, bere azoka estaliak eta bere karabansaraiak Gizateriaren Ondare izendatu zituen. Hala ere, 2013, Siriako Gerra Zibila zela eta, arriskuan dauden ondareen zerrendan sartu zuen. Barnean hainbat eraikin nabarmen ditu, tartean Meskita Handia edota Al-Madina azoka.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iparraldeko Siriako antzinako herrixkak

**Iparraldeko Siriako antzinako herrixkak**, **Hiri Hilak** () edo **Hiri Ahaztuak** () ipar-mendebaldeko Sirian, Alepo eta Idlib artean, dauden 700 herri hustuak dira. Bertan Antzinaro Berantiarretik bizantziar aroraino arteko aztarnategi arkeologikoak daude, orduko landa-bizitza islatzen dituztenak.

2011n UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zituen. Hala ere, 2013an, Siriako Gerra Zibila zela eta, arriskuan dauden ondareen zerrendan sartu zuen.

## Herrixken zerrenda 
**Jebel Seman, iparraldea**

* Basufan
* Brad (Kaprobarada)
* Burj Haidar (Kaprokera)
* Deir Seman (Telanissos)
* Deir Turmanin
* Fafertin
* Kalota
* Kharab Shams
* Mushabbak
* Kafr Nabu
* Qalat Siman
* Refade
* Simkhar

**Karekizko mendizerra, erdialdea**

* Bauda (Idlib) (Baude)
* Babisqa
* Baqirha
* Barisha
* Berriš Nord
* Bettir
* Dana
* Dar Qita
* Dehes
* Deir Seta
* Qalb Loze
* Qirqbize

**Jebel Zawiye, hegoaldea**

* Al-Bara (Kapropera)
* Ba'uda (Baude)
* Btirsa
* Dana (Siria)
* Jerada
* M’rara (Meghara)
* Ruweiha
* Sergilla
* Shinsharah (Khirbet Hass)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alepoko Meskita Nagusia

**Alepoko Meskita Nagusia** (, *Jāmi‘ Ḥalab al-Kabīr*) edo **Alepoko Omeiatar Meskita** (, *Jāmi‘ Banī Umayyah Bi-Ḥalab*) Siriako hiri horretako meskitarik zaharrena eta handiena da. Hiri Zaharreko al-Jalloum barrutian eraikia, 1986an UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen. Eraikuntza VIII. mendean hasi zen, katedral kristaua zegoen lekuan. Minarete ospetsua 1090ean altxatu zuten, 2013ko apirilean eraitsia Siriako Gerra Zibila zela eta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alepoko zitadela

**Alepoko zitadela** () Siriako hiri horretako Erdi Aroko gotorlekua da, jada K.a. 3. milurtekoan erabilia. Hiri Zaharrean eraikia, 1986an UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen. Siriako Gerra Zibila zela eta, kalte handiak jasan zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The End of the F***ing World

***The End of the F***ing World*** britainiar telesaila da, Charles Forsmanen izen bereko komikian oinarrituta.

## Sinopsia 
Bi nerabek, Jamesek eta Alyssak, etxetik alde egin, eta harreman bat hasiko dute. James psikopata bat da, eta Alyssak, berriz, arazoak ditu haserrea kontrolatzeko.

## Aktoreak 
* Alex Lawther: James
* Jessica Barden: Alyssa
* Gemma Whelan: Eunice Noon
* Wunmi Mosaku: Teri Darego
* Steve Oram: Phil
* Christine Bottomley: Gwen
* Navin Chowdhry: Tony
* Barry Ward: Leslie Foley

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Clarence uhartea (Antartika)

**Clarence uhartea** Hego Shetlandak uhartediko uharte bat da. Uharteak 18 kilometroko luzera du, eta 7 km zabal da, batez beste, eta Antartikako Hego Shetlandak uhartediaren ekialdean kokatuta dago. Izena gutxienez 1821etik datza eta nazioarteko erabilera da orain. Ernest Shackletonek Clarence uhartea ikustatu zuen bere itsasontzizko bidaia ospetsuan, baina Elefante uhartean lehorreratu zen. Argentinak Argentinar Lurralde Antartikakoaren zati bat bezala eskatzen du, Erresuma Batuak Britainiar Lurralde Antartikoaren zati gisa, eta Txilek Txiletar Lurralde Antartikoaren zati gisa.

## Kanpo estekak
Greenwich uhartea

**Greenwich uhartea** (ingelesez, Greenwich Island) Antartikako Hego Shetlandak uhartediko uharte bat da. Robert uhartearen eta Livingston uhartearen artean dago. 142,7 kilometro koadroko azalera hartzen du.

Bertan txiletar Arturo Prat kapitaina basea eta ekuadortar Maldonado basea daude.

Beste izen historikoak hauek dira: Sartorius uhartea, Berezina uhartea.

Uharteko mendirik altuena 625 metroko Momchil Peak da, Breznik Heights mendilerroaren hego-ekialdean dagoena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Composite Antarctic Gazetteer.
* Protected area Chile Bay (Discovery Bay).
2017ko Espainiako Traineru Txapelketa

**2017ko Espainiako Traineru Txapelketa** (txapelketaren 70. ekitaldia) urte honetako abuztuaren 5 eta 6an jokatu zen Castro Urdialesen, eta Bermeok bere laugarren garaipena lortu zuen.

## Historia 
Aurreko urteetan bezala arazo handiak izan ziren Espainiako Txapelketa jokatzeko. Alde batetik jokalekua ez zen erabaki azken asterarte eta bestetaik saririk ez izateak talde asko atzera bota zituen. Emakumezkoen txapelketarik ez zen izan eta gizonezkoetan bost taldek hartu zuten parte. Galiziarren ezezkoa dirulaguntzarik ez izatearen erruz iritsi zen eta Astillerok uko egin zion parte hartzeari TKE Ligako azken sailkatuaizanik liga prestatzea nahiago izan zuelako.

Larunbatean sailkapen estropada jokatu zen eta Kaiku izan zen finalerako sailkatu ez zen taldea. Igandean Bermeo, Hondarribia, Orio eta Zierbenak finala jokatu zuten eta bermeotarrek nagusitasun handiz lortu zuten garaipena.

## Parte-hartzaileak 
## Sailkapen estropadak 
Erjojupekoan jokatu zen sailkapen estrpada eta Kaiku kanpoan gelditu zen.

## Emaitzak 
## Tripulazio irabazlea 
* Urdaibai
** Entrenatzailea: Joseba Fernandez
** Patroia: Vicente Carpintero
** Arraunlariak:

## Ikus, gainera 
* Espainiako Traineru Txapelketa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  (LXIX Campeonato de España de Traineras)
Livingston uhartea

**Livingston uhartea** (ingelesez Livingston Island) Mendebadeko Antartikako Hego Shetlandak uhartediko bigarren uharte handiena da.
Uharteak 73 km luze eta 34 km zabal da, 974 km²-ko azalera du. Greenwich uhartearen mendebaldean eta Deception uhartearen iparraldean dago. Livingstongo gailurrik garaiena 1700 metroko Friesland mendia da, *Tangra mendilerroan*. Udan tenperaturak ez du ia 3&nbsp;°C-ak gainditzen, neguan -14 ° C-ra irits daiteke.

1819ko otsailaren 19an William Smith ingeles nabigatzaileak aurkitu zuen uhartea eta handik gutxira bisitatu zuten itsas txakurren ehiztariek.

Gaur egun, Livingston Antartikako ikerketa-base askoren egoitza da, espainiar Joan Karlos I.a basea eta bulgariar San Klemente Ohridekoa basea barne. Uhartea gurutzaontziek bisitatzeko geltokia ere bada.

## Kanpo estekak
Karl Böhm

**Karl August Leopold Böhm** (Graz,  - Salzburgo, ) austriar orkestra zuzendaria izan zen. Europako orkestrarik garrantzitsuenak zuzendu zituen. Mozart eta Wagner musikagileen lanak zuzentzen zituen batez ere.

## Erreferentziak
Philippe Boisse

**Philippe Boisse** (Neuilly-sur-Seine, ) frantziar eskrimalari ohia da. 1980an, Moskuko Olinpiar Jokoetan, taldekako garaipena lortu zuen. 1984an, Los Angelesen, urrezko domina lortu zuen bakarka. Frantziako esgrima eskolako ordezkari da.

## Erreferentziak
Boleslao IV.a Ile-kizkurra

'*Boleslao IV.a *Ile-kizkurra''''' (;  – ) poloniar noblea izan zen. Boleslao III.aren semea eta Ladislaw II.aren anaia. Aurre egin behar izan zion Frederiko Bizargorri enperadorearen inbasioari. Poloniako dukea izan zen (1146 - 1173).

## Erreferentziak
Juanan Delgado

**Juan Antonio "Juanan" Delgado Navarro** (Bilbo, ) bizkaitar rally gidari ohia da. Jesús Etxaberekin batera, Espainiako txapelketan parte hartu du.
Estíbaliz de Miguel

**Estíbaliz de Miguel Calvo** (Barakaldo, 1974) bizkaitar soziologoa da. EHUko irakaslea, emakume presoetan aditua da.

## Lanak 
* *Relaciones amorosas de las mujeres encarceladas*
* *La cárcel. Lugar donde habita Dios*
* *Encarcelamiento de mujeres. El castigo penitenciario de la exclusión social y la desigualdad de género*
* *Explorando la agencia de las mujeres encarceladas a través de sus experiencias amorosas*
* *Mujeres excluidas. Malas mujeres.*
* *El encierro carcelario. Impacto en las mentes y los cuerpos de las mujeres presas*

## Sariak eta Aitortzak 
* 2012an Micaela Portilla Saria, tesi onenari.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Etxarte

[thumb|[Iruñea|Iruñeko etxarte bat.]]

**Etxartea**, **etxekoartea** edo **belena** etxe arteko kalexka edo tartea da; bereziki, etxeek ixten duten barrutia. 

Badaude **etxarte irekiak**, igarobidea zabalik uzten duten etxekoarteak, Bi metro baino estuago diren karrika estu-estuak ematen dute, eta badaude **etxekoarte itxiak**, non horma batek mozten du kaletik etxartera sartzeko aukera.
[thumb|ezkerrera|[Otsagabiako erdiko etxe honek bi etxarte ditu alboetan, ezkerrekoa irekia eta eskuinekoa itxita.]]

## Historia 
Erdi Aroko hiriguneko etxarteak komun gisa erabiltzen zituzten, baina zabortegi huts bihurtu ziren edateko ura eta saneamendua iritsi zirenean. Antzina, Euskal Herriko hiri zein herri handi gehienetan zeuden etxarteak; gaur egun, Gasteiz da halako gehien duen hiri nagusia. Berritu ere egin ditu, eta lorategi bihurtu, lorategi ezkutuak. Txoko historiko horiek ezezagunak dira herritar gehienentzat, eta, bisita gidatuen bidez, etxeetan urik ez zegoenean hirietan nola bizi ziren ezagut daiteke orain: hondakin organiko guztiak etxartera botatzen zituzten, eta han ur putzu bat ere izaten zen, edateko urik ez eduki arren garbitzeko balio zuena.

## Irudiak 

File:Elizondo Jaime Urrutia kaleko 1913ko uholdea gogoratzeko plaka.jpg|Elizondo, Elizondo, Baztan, Nafarroa Garaia. Jaime Urrutia kaleko 1913ko uholdea gogoratzeko idazkuna.
File:Belena entre dos casas en Muez (Navarra).jpg|Muetz
File:Echecartes en Santesteban.jpg|Etxekoarteak Donezteben.

## Ikus, gainera 
* Patio.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Desplazamendu (nautika)

[thumb|Itsasontzi baten desplazamendua (Δ) flotagarritasunean desplazatutako uraren pisua da, [Arkimedesen printzipioaren arabera.]]
**Desplazamendu**a (Δ) ontziak desplazatutako uraren pisua da, hau da, ontziaren pisua, tona metrikoetan (1.000 kg) adierazia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Priangan (zaldi)

**Priangan zaldia** Indonesiako bertako zaldi arraza bat da. Beste izen batzuk **Periangan**, **Preanger**, **Periangan** eta **Parahyangan** dira. Bere tamaina zein gainontzeko ezaugarriengatik, zaldi mota hau ponien sailkapen taldean sartzen da.

Priangan poni arrazak Java uharteko mendebaldeko eskualde menditsuetan du jatorria. Indonesiako beste poni arraza baino handiagoa izaten da. Antza arrraza hau bertako ponien eta arabiar zaldien arteko gurutzetatik dator. Nahasketa hauen helburua zaldi lasterketarako abereak lortzea izan zen.

Gaur egun poni hauek berereziki turistei paseoak emateko erabiltzen dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Martín Vizcarra

**Martín Alberto Vizcarra Cornejo** (Lima, Peru, 1963ko martxoaren 22a) enpresaburua, ingeniari zibil ohi eta politikari perutarra da. 2018ko martxoaren 23tik 2020ko azaroaren 10era Peruko Errepublikako presidentea izan zen.

## Kanpo estekak
Friesland mendia

**Friesland mendia** (gaztelaniaz: *Monte Barnard*) Livingston uhartearen mendirik altuena da, Hego Shetlandak uhartedian. *False Bay*-ren ipar-ekialdetik bost kilometro ingurura Tangra mendietan dago.

Mendia 1820. urteaz geroztik itsas txakurren ehiztarien ezaguna zen. XIX. mendearen erdialdean, Barnard Peak izena, James Weddell-ek 370 metroko altuera duen Needle Peak mendirako erabili zuen izena, gaizki transferitu zitzaion. 1959tik (Britainia Handia) eta 1960tik (AEB), ingelera-hiztun munduan jatorrizko izena darama, Txilen eta Argentinan *Monte Barnard* izenarekin mantentzen den bitartean.

Lehen igoera Francesc Sàbat eta Jorge Enrique mendizale kataluniarrek 1991ko abenduaren 30ean lortu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alizina

**Alizina** konposatu organikoa da, C6H10OS2 [CH2=CHCH2S(O)SCH2CH=CH2 ]formula duena, organosufre konposatuen familiakoa, tiosulfinatoen klasekoa. Fusio-puntu baxuko (25 C) solido horixka da. Narritagarria da.

Alizina produiktu naturala da,  baratxuria moztean edo xehetzean eratzen dena. Baratxurian dagoen aliina konpostua alinasa entzimak aiizina bihurtzen du. 

Alizinak ezaugarri mikrobiozidak ditu (hainbat bakterio, onddo eta birus hiltzeko gaitasuna du). Baratxuriak alizina modu naturalean ekoizten du mikrobio patogeno eta izurriteen aurrean babesa lortzeko.

## Sintesia 
Alizina produktu naturala izanik ere sintetiza daiteke dialil disulfuroa oxidatuz.

: SCH2CH=CH2)2 + 2 RCO3H  +  H2O → 2 CH2=CHCH2SOH + 2 RCO2H
: 2 CH2=CHCH2SOH  →  CH2=CHCH2S(O)SCH2CH=CH2 + H2O

## Erabilera terapeutikoa 
Irensten dugun alizina ez da oso ondo xurgatzen hesteetan , eta horrenbestez botika moduan erabiltzen denean aldaketa batzuk egiten zaizkio laborategian molekula horri, hobeto xurga dadin.

Baratxuria sukaldean 60&nbsp;°C-tik gora berotzen denean alizinak bere ezaugarri asko galtzen ditu.

Bere osasun onuren artean hauek dira nabarmenenak:

* jarduera antimikrobiarra du. "*in vitro*" eraginkorra da mikrobio hauen aurka: Candida albicans, Staphylococcus aureus, Pseudomonas aeruginosa, Salmonella, Shigella dysenteriae, Vibrio cholerae, Trichomonas....

* presio arteriala jaisten du

* antioxidatzaile indartsua da

* hanturaren aurkako eta tronbosien aurkako ezaugarriak ditu 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Isidoro basilika

**Leongo San Isidoro errege basilika-kolegiata** () Leóngo eliza erromanikoa da, XI. eta XII. mendeetan zehar eraikia. Isidoro Sibiliakoaren omenez egina, lehen bertan erromatar mausoleo bat eta San Pelaioren omenez egindako monasterio bat zeuden. Behealdean Leongo erregeen panteoia du.

Europako tenplu nabarmenen artean dago estilo honetan, "Kapera Sixtino" erromanikoa izena hartuta.

## Erregeen Panteoia 
Leongo Erresumako garaian, Fernando I.ak ("El Grande") eta Sanchak aginduta eraiki zuten panteoi hau, bertan 11 errege, 12 erregina, 10 infante, 9 konde eta hainbat noble lurperaturik daudela. Basilikaren beheko aldean dago kokatuta. Nabarmentzekoak dira kapitelak, irudikatzen dutenagatik eta estetika ederrarengatik.

Eszena nagusiak artzainen anuntziazioa, Afari Santua, gurutziltzaketa eta San Joanen apokalipsiarenak dira.

## Sancha andrearen Ganbera 
XI. mendean eginda, erabilera desberdinak eduki zuen areto honek historian zehar. Hormak fresko batzuekin apainduta daude, XVI. mendekoak.

## Kalizaren aretoa 
Bertan erakusgai dago agataz egindako kaliza, Fernando I.a erregearen alaba zen Urraca andreak eskainitako harribitxiez osatutakoa. Bertan, inskripzio bat irakur daiteke latinez: *"In nomine domini Urraca Ferdinandi"* (Jaunaren izenean, Urraca Fernandoren alaba).

## Liburutegi pizkundetarra 
Ondare oso zabala aterpetzen du bertako liburutegiak: X. mendetik XVIII.erako 2.000 liburuki inguru, 155 kodize eta 300 inkunable. Halaber, 1.050 liburu bakan daude, XVI eta XVIII. mendeen artean inprimatutakoak.

## Ikus, gainera 
* Erromanikoa Gaztela eta Leonen

## Kanpo estekak 
* Kolegiata eta museoaren webgune ofiziala.
Korea (eritasuna)

**Korea** nahi gabe egiten den bat-bateko higidura da, sorbaldetakoa, ezpainetakoa edo aurpegikoa bereziki. Higidura bat-batekoa izaten da, baina higidura horren ondorioz hartzen den egoerak segundo batzuetan aldatu gabe iraun dezake. Koreak burmuinetako gorabeheren ondorioz gertatzen dira. Hiru korea mota nagusi dira:
* Huntingtonen korea, higiduraz gainera dementzia gero eta larriagoa ezaugarri duena, eta burmuinetako kalteek eragina;
* Sydenhamen korea, haurrek izaten dutena, erreuma sukarraren ondoriozkoa; zahartzaroan aldika gertatu ohi dena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Txelin (argipena)

**Txelin** hitzak hainbat adiera ditu:

## Diruak 
* Ekialdeko Afrikako txelina, Ekialdeko Afrika Britainiarrean zirkulazioan zegoen dibisa.
* Txelin austriarrra, Austrian zirkulazioan zegoen dibisa.
* Txelin kenyarra, Kenyan zirkulazioan dagoen dibisa.
* Txelin somaliarra, Somalian zirkulazioan dagoen dibisa.
* Txelin somalilandiarra, Somalilandian zirkulazioan dagoen dibisa.
* Txelin tanzaniarra, Tanzanian zirkulazioan dagoen dibisa.
* Txelin ugandarra, Ugandan zirkulazioan zegoen dibisa.
* Txelin ugandar berria, Ugandan zirkulazioan dagoen dibisa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zo'é herria

'''Zo'é herria''' Brasilgo jatorrizko herria da, Pará estatukoa. Gaur egun 250 pertsona inguru gelditzen dira.

## Ezaugarriak 
Haien hizkuntza tupi familiakoa da. Zo'é herritar guztiek ahoaren beheko ezpainian "poturu" izeneko egurrezko pieza bat daramate. Tradizio honen jatorria ez da ezagutzen baina herri honen ezaugarria betidanik izan da. Sei urtetik aurrera herritar guztiek daramate; hasieran oso pieza txikia daramate baina heldutasunean ia 18 zm.koa izan daiteke. Zo'é herriak haien herrixken inguruan plantazio handiak dituzte; bertan platanoak, patata gozoak eta urucum landatzen dute.
 
Seme-alabei irakasteko garaian, haien okerrak ez azaltzen saiatzen dira, horrela norberaren esperientzietatik ikasten dute. Zigorren erabilera oso arraroa da.

Ez daukate brasildarren kontzientzia. Etxe handietan bizi dira, lastozko teilatuekin eta alboetan irekiak. Lo egiteko sabaitik zintzilikatutako hamakak erabiltzen dituzte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Associação de Apoio Mobilizado ao Povo Zo’é e Outras Etnias Zo'é herria eta beste etnien aldeko elkartea.
Rial (argipena)

**Rial** hitzak hainbat adiera ditu:

## Diruak 
* Rial hijaztarra, Hijazen zirkulazioan zegoen dibisa.
* Rial iparyemendarra, Ipar Yemenen zirkulazioan zegoen dibisa.
* Rial irandarra, Iranen zirkulazioan dagoen dibisa.
* Rial marokoarra, Marokon zirkulazioan zegoen dibisa.

* Rial omandarra, Omanen zirkulazioan dagoen dibisa.
* Rial tunisiarra, Tunisian zirkulazioan zegoen dibisa.
* Rial yemendarra, Yemenen zirkulazioan dagoen dibisa.
*

## Bestelakoak 
* Javier Jacinto Rial, musikagilea eta orkestra zuzendaria.

## Ikus, gainera 
* Erreal (argipena)
* Riel (argipena)
* Riyal (argipena)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2013ko Andaluziako Itzulia

**2013ko Andaluziako Itzulia** txirrindularitza itzuli honen 59. edizioa izan zen. 2013ko otsailak 17 eta 20 artean ospatu zen, sarrerako bat eta 3 etapatan banatutako 543,3 kilometroko ibilbidea eginez.

## Etapak 
## Sailkapen orokorra 
## Kanpo estekak
2014ko Andaluziako Itzulia

**2014ko Andaluziako Itzulia** txirrindularitza itzuli honen 60. edizioa izan zen. 2014ko otsailak 19 eta 23 artean ospatu zen, sarrerako bat eta 4 etapatan banatutako 584,3 kilometroko ibilbidea eginez.

## Etapak 
## Sailkapen orokorra 
## Kanpo estekak
2015eko Andaluziako Itzulia

**2015eko Andaluziako Itzulia** txirrindularitza itzuli honen 61. edizioa izan zen. 2015eko otsailak 18 eta 22 artean ospatu zen, 5 etapatan banatutako 704,3 kilometroko ibilbidea eginez.

## Etapak 
## Sailkapen orokorra 
## Kanpo estekak
2017ko Andaluziako Itzulia

**2017ko Andaluziako Itzulia** txirrindularitza itzuli honen 63. edizioa izan zen. 2017ko otsailak 16 eta 19 artean ospatu zen, 5 etapatan banatutako 676,8 kilometroko ibilbidea eginez.

## Parte-hartzaileak 
## Etapak 
## Sailkapen orokorra 
## Kanpo estekak
2018ko Andaluziako Itzulia

**2018ko Andaluziako Itzulia** txirrindularitza itzuli honen 64. edizioa izan zen. 2018ko otsailak 14 eta 18 artean ospatu zen, 5 etapatan banatutako 708,1 kilometroko ibilbidea eginez.

## Parte-hartzaileak 
## Etapak 
## Sailkapenak 
### Sailkapen orokorra 
### Mendiko sailkapena 
### Puntukako sailkapena 
### Taldekako sailkapena 
## Kanpo estekak
Al-Madina azoka

**Al-Madina azoka** (; eusk: 'Hiriko azoka') Alepoko azoka estalia da, munduko azoka estalirik handiena dena. Hiri Zaharrean eraikia, 1986an UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen. Siriako Gerra Zibila zela eta, kalte handiak jasan zituen eta bere eraikinetako asko eraitsi zituzten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ofayé herria

**Ofayé herria**, **ofaié** edo **opaié herria** Hegoaldeko Mato Grossoren ekialdean bizi den Brasilgo jatorrizko herria da.

## Egoera 
Berez, egungo Três Lagoas eta Brasilândia hirien lurraldekoak ziren. Kolonoen etorrera aurretik bost mila inguruko pertsona ziren; egun apenas gelditzen dira hirurogei, Brasilandia udalaren erreserba txiki batean bizitzen.

Ofayé hizkuntza sailkatzeko zaila da baina orokorrean macro-ye hizkuntzen familia barruan sailkatzen da. 2005ean bakarrik bi pertsona ezagutzen zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Ofayé hizkuntzaren inguruko informazioa.
Sateré-Mawé herria

**Sateré-Mawé**, edo **Sateré-Maué** Amazonas eta Para estatuetan bizi den Brasilgo jatorrizko herria da. Amazonas ibaiaren erdialdean bizi dira.

## Ezaugarriak 
Herria honen hizkuntza Guaranieraren familiarekin lotuta dago, Tupí hizkuntzen enborrekoa.

*Paullinia cupana* landarearen lantzea lortu zuen, guarana fruitua lortzeko.

## Ohiturak 
Gizarteko integrazioa indatzeko herri honen gizonak elebidunak dira baina emakumeak, hizkuntza babesteko nolabait, Sateré-Mawé hizkuntzaren elebakarrak dira.

Gazteek haurtzaroaren bukaerako iniziazio proba bat gainditu behar dute. Horretarako mutilek inurri balen ziztadak jasan behar dituzte horrela haien heldutasuna erakutsiz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Gizarte antolaketa eta ekonomia.
Saeta

[thumb|300px|eskuinera|*Saetero* (saeta abeslaria) bat [Sevillan, 2006.]]

**Saeta** ( ahoskatua) erlijiozko kopla andaluziarra da, zortzi silabatakoa. Aste Santuan kantatzen da, musika tresnen laguntzarik gabe, kaleetan nahiz elizetan. Bi motakoak dira: *saeta por seguiriya* (ohikoa) eta *saeta carcelera* izenekoak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cyril Barthe

**Cyril Barthe** (Salbaterra Bearno, ) bearnotar txirrindularia da. 2018tik aurrera profesionala da eta ez du garaipenik lortu.

## Taldeak 
* Euskadi Basque Country–Murias Taldea (2018)

## Palmaresa 
**2014**
* 2. Gipuzkoako Itzulian (junior)
**2016**
* Goierriko Itzulia
* Lemoiz Klasika
* 2. Laukizko Udala Sarian
* 2. San Roman Sarian
**2017**
* Akitaniako errepide txapelketa
* Portugalgo Etorkizuneko Itzuliko 2 etapa
* Antzuola Saria
* 3. Laukizko Udala Sarian
* 3. Kantabriako Itzulian
**2018**
* 20px Frantziako errepide txirrindularitzako txapelketa (23 urtez azpikoa)
* Joaquim Agostinho Garaikurrako etapa 1
**2020**
* 9. Route Adélien
**2023**
* Alentejoko Itzuliko etapa 1

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ostia (erlijioa)

thumb|200px|eskuinera|Diametro ezberdineko ostiak.

**Ostia** () eukaristiako ogia da, gaur egun gari irinezko olata txiki biribila dena. Juduek Pessah aroan prestatzen zuten matzo izeneko ogian jatorria du. Liturgia katolikoan transubstantziazioaren elementu bat da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lemkoen Errepublika

**Lemkoen Ruteniar Errepublika Nazionala** (lemkoeraz: Руска Народна Република Лемків) 1918ko abenduaren 5ean sortu zen. Lehen Mundu Gerra eta gero Austria-Hungariako Inperioa desegiten zegoen, orduan polako-errusiar nazionalista batzuek independentzia aldarrikatu zuten. Errusiarekin elkartzea lortu ez zuenez Txekoslovakiarekin elkartzen saiatu zen baina Gregory Žatkovichek, ruteniar agintaria deuseztatu zuen.

Jaroslav Kacmarcykek agintzen zuen errepublikan, Kontseilu Nazional Nagusiaren presidentearen izenarekin. 1920ko martxoan Poloniar gobernua lurrak inbaditu zituen, bere desagerpen formala Saint Germaingo Itunean ofizial bilakatu zen Galitziako lurraldeak Poloniara pasatzean.

Estatu hau ez da nahasi behar Komanczako Errepublikarekin, beste Lemkiar estatu independente bat 1918tik 1919ra. Beste estatu honek Pro-Ukraniarra zen.

## Kanpo estekak
Tangra mendiak

**Tangra mendiak** (, 'Tangra planina' \ 'tan-gra pla-ni-'na \) (62 ° 40'00 "S 60 ° 06'00" W) Livingston uhartearen mendilerro garrantzitsuena da, Hego Shetlandetan, Antartikan. Bere altuera maximoa 1700 metroko Friesland mendia da. 2001. urtean izena jaso zuten Tangra jainko bulgariaren omenez. 30 km luzatzen dira mendebaldeko Barnard lurmuturraren eta ekialdeko Renier lurmuturraren artean, eta 8 km-ko zabalera dute. Iparraldean Moon badia eta Huron glaziarra kokatzen dira, Huntress glaziarra ipar-mendebaldean, False badia mendebaldean eta Bransfield itsasartea hego-mendebaldean. Hiru mendi-gailur nagusiak Friesland mendebaldean, Levski gailurra erdialdean eta Deltxev gailurra ekialdean dira.

## Friesland gailurra 
Hego-mendebaldeko Botev lurmuturretik ipar-ekialdeko Shipka Saddle-ra 15,5 kilometro luzatzen da. Puntu altuena Friesland mendia da (62°40'14,9"S 60°11'10,7" W), 1700 m-ra iritsiz. Beste tontor garrantzitsuenak San Boris tontorra (1699 m), Simeon tontorra (1580 m), San Cyril tontorra (1505 m), Lyaskovets tontorra (1473 m), Presian tontorra (1456 m), San Methodius tontorra (1180 m) ), Academia tontorra (1253 m) eta Zograf tontorra (1011 m). Friesland mendiko lehen igoera Francesc Sàbat eta Jorge Enrique espainiarrek egin zuten Joan Karlos I.a Antartikako Basetik abiatuta 1991ko abenduaren 30ean iritsi ziren gailurrera. Lyubomir Ivanov eta Doytxin Vasilev, Academia kanpalekutik abiatuta, Lyaskovets totorrera igo ziren 2004ko abenduaren 14an.

## Levski gailurra 
Levski gailurra mendebaldeko Shipka Saddle eta ekialdeko Devin Saddle artean 8 kilometro luzatzen da, eta iparraldeko Cherepish gailurraren eta hegoaldeko Christoff itsaslabarraren artean beste 8 km. Great Needle tontorra (62°40'15 "S 60°03'10"W) 1680 m-ra iristen da eta 2015eko urtarrilaren 8an Doychin Boyanov-ek, Nikolay Petkov-ek eta Aleksander Shopov-ek osatutako Bulgariako espedizio baten bidez igo zen lehen aldiz. Beste gailur garrantzitsu batzuk Levski gailurra (1430 m), San Rilski Col (1350 m), Helmet tontorra (1254 m), Serdica tontorra (1200 m), Vihren tontorra (1150 m), Ongal tontorra (1149 m) eta Plovdiv tontorra (1040 m) dira.

## Deltxev gailurra 
10 kilometro luzatzen da mendebaldeko Devin Saddle-ren eta ekialdeko Renier lurmuturraren artean. Delchev tontorra (62°38'28"S 59°56'16" W) 940 m garai da. Beste tontor garrantzitsu batzuk hauek dira: Ruse tontorra (800 m), Asen tontorra (800 m), Peter tontorra (800 m), Kuber tontorra (770 m), Elena tontorra (700 m), Spartacus tontorra (650 m), Yavorov tontorra (640). m), eta Paisiy tontorra (550 m).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Ivanov, L. General Geography and History of Livingston Island. In: *Bulgarian Antarctic Research: A Synthesis*. Eds. C. Pimpirev and N. Chipev. Sofia: St. Kliment Ohridski University Press, 2015. 17-28. orr.
Enrique Ugarte

**Enrique Ugarte Alonso** (Tolosa, ) gipuzkoar soinu-jotzailea eta orkestra zuzendaria da. Sergiu Celibidacheren ikaslea, Schwäbisch Hallen lan egiten du.
Fausto Garagartza

**Fausto Garagartza Dugiols** (Hondarribia, 1833 &ndash; Madril, 1905) gipuzkoar farmazialari eta politikaria izan zen. Santiagoko Unibertsitateko eta Madrilgo Unibertsitateko katedraduna ere, dekanoa izatera iritsi zela.
Ramón Lekuona

**Ramón Lekuona Bordegarai** (Hondarribia,  - Donostia, ) gipuzkoar futbolaria izan zen, erdilari moduan aritu zena.

## Taldeak 
* 1930-1934: Real Unión
* 1934-1935: FC Barcelona
* 1935-1941: RCD Espanyol
* 1941-1942: Real Zaragoza
* 1942-1945: Gimnástica Burgalesa

## Kanpo estekak
Xabier San Sebastian

**Xabier San Sebastian Lasa** (Tolosa, ) gipuzkoar txirrindulari ohia da, 2014tik 2016ra profesionala izandakoa.

## Palmaresa 
**2013**
* Gipuzkoako errepideko txapelketa (junior)
* Gipuzkoa Klasika
* 2. Gipuzkoako Itzulian
**2015**
* Pascual Momparler Memoriala
* Ronde de l'Isardeko etapa 1
* Castellongo Itzuliko etapa 1
* 2. Andra Mari Sari Nagusian

## Ibilbidea 
* 2014 : Fundación Euskadi-EDP

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Emakume Master Cup

[thumb|[Leire Etxaniz da garaipen gehien lortu dituen pilotaria.]]
**Emakume Master Cup** emakumezko pilotarien esku-huskako pilotako Euskal Herriko txapelketa da, 2017an abiatua. Binakako eta lau eta erdiko modalitateetan jokatzen da. Lehiaketa irekia da, nahi duten emakume guztiek eman dezakete parte hartzeko izena, baita Euskal Herritik kanpokoek ere. Emakume Master Cup da emakumezkoen pilotaren mugarri nagusia, egun.

## Historia 
Esku huskako pilotan emakumezkoak eskola kiroletik gorako kategorietan erabat baztertuta zeudenez, haien jokoa sustatu nahian 2017an Euskal Herriko txapelketa nagusi hau antolatu zen. Otsaila eta martxoa artean esku huskako binakako txapelketa jokatu zen; eta azaroa eta abendua artean, lau eta erdikoa.

2018ko binakako txapelketarako, elite mailan zortzi bikote aritu ziren lehian; eta promozio mailan, 42 bikote. Arabako, Bizkaiko, Gipuzkoako, Nafarroa Garaiko, Aragoiko, Asturiasko, Errioxako eta Valentziako pilotariak lehiatu ziren. Otsailaren 4an hasita, lehen kanporaketak Gasteizen, Markinan, Larrabetzun eta Zamudion jokatu ziren; finalerdiak, Oñatin; eta finala, martxoaren 25ean, Eibarko Astelena pilotalekuan. Pilotaleku horretan lehen aldiz jokatu zuten esku huska emakumeek. Sarrera dohainik izan zen, eta bete egin zen pilotalekua: 1.220 ikusle izan ziren harmailetan.

2019an bakarkakoan bi final jokatu ziren, bata pilota goxoarekin eta bestea pilota mistoarekin.

## Palmaresa 
### Binakakoa 
### Lau eta erdikoa 
* 2020ko txapelketa bertan behera gelditu zen COVID-19 pandemiaren eraginez.

## Garaipenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
* Diario de noticias de Alava.