open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hiri-gas

[thumb|Gas-lanpara, [Bilbo]]
**Hiri-gasa** gas-fabriketan sortu edo tratatutako gasa da, etxeetan, industrian edo merkataritzan erabiltzeko berezia eta hodi-sare bidez banatzen dena. Harrikatz-gasaren eta ur-gas karburatuaren nahastea izaten da.

## Historia 
1727 - ikatzetik edo beste materia organiko batzuetatik sortutako gas sukoiaren kontzeptua Stephen Hales erretore ingelesarekin sortzen da. Bere *Vegetable Staticks* liburuan honako hau aipatzen du: "... zigilatutako ontzi batean ikatza berotzean "aire sukoia" igortzen zuen...".

1801 - Philippe Lebon ingeniari frantziarrak gas hau berotzeko eta argiztatzeko erabil zitekeela frogatu zuen Parisko etxebizitza batean, eta kontsumitzaileak fabrikatik hodi enpotratuen bidez gida zitezkeela, baina bere esperimentuek gogo gutxi piztu zuten eta 1804an amaitu ziren, Elisear zelaietan eraila izan zenean.

1792 - William Murdoch mekanikari eskoziarrak Redrutheko (Kornualles) etxe bat argiztatzea lortu zuen. 1802an gas zuziak instalatu zituen Boulton eta Watt ingeniarien eraikin nagusiaren mutur banatan, Birminghamen. Konpainiak sistema merkaturatu zuen eta lehen salmenta egin zuen Lancashireko ehungintza industria garrantzitsu bateko jabeek 900 gas argi jarri zituztenean fabrika argiztatzeko.

Gasaren argiak bizitza eraldatu zuen XIX. mendean: etxea argitu, eguna luzatu eta kaleak zibilizatu zituen, gauez arriskutsuak izateari utzi ziotenak. Hala ere, lehen gas-lanparak ez ziren oso atseginak, usain txarra zuten, distira hori ahul bat besterik ez zuten ematen, eta gela txikietan, eguratsa berotu eta nahasi egiten zuten, arnasa ezin hartuz.

1885 - Carl Auer von Welsbach fisikari austriarrak gas argia eraginkorragoa egin zuen. Suaren inguruan torioz eta zerio oxidoz bustitako gasazko mahuka bat jarri zuen. Hau goritzen zenez, argi-intentsitatea handitzen zen. Mahuka goriak gas-argiaren ospea ekarri zuen XIX. mendearen amaieran eta XX. mendearen hasieran, Edison eta Swaneko argiek ordezkatu aurretik, baina etxeko sukaldeetarako eta berogailu industrialetarako erregai gisa erabiltzen jarraitu zen. Harrikatz-gasa ere energia mekanikoaren iturri garrantzitsua da gas-motorretan.

## Erreferentziak
Philippe Lebon

**Philippe Lebon** (edo **le Bon** ) (Brachay, Frantzia, 1767ko maiatzaren 29a - 1804ko abenduaren 1a),  zur-gasa lortzeko eta erabilera industrializatzeko ikerketa egin zuen zientzialaria izan zen. Banaketa sistemak diseinatu zituen argiztapen eta berokuntzarako. Gas-lanpara asmatu zuen, eta erregai beraren motor bat ere asmatu zuen etorkizuneko lurrun-makinaren aitzindaria. 1804. urtean erail zuten.   

## Bizitza eta lana 
Parisko Zubiak eta Errepideen Ingeniarien Eskolako ikaslea izan zen. Gero Parisko École nationale des ponts et chaussées-en mekanika irakaslea izan zen.

1786an, ikasten ari zen bitartean, egurra eta ikatza destilatzearen ondorioz lortutako gasak ikertu zituen.
thumb| Lebonen " *bero-lanpara* ", bere patentetik (1799 eta 1801).
1799ko irailaren 28an, " *bero-lanpara* " izeneko patentea lortu zuen, gasaren bidez argiztapena lortzeko. Kaspiar itsasoko biztanleek inguruko petrolio ustiaketetatik eratorritako gasei eman zieten erabilera oinarritzat hartu omen zuen. Bere asmoa zur-gasa modu industrialean ekoiztea eta hirian zehar banatzea hodien bidez argiztapen publikoa lortzeko. Orduan, kaleak ilunak ziren eta etxeak kandelak, argi-zuziak eta olio-lanparak piztuta zeuden.

Sortzen zuen gasa nahiko eskasa zen, izan ere, hidrogenoarekin batera metanoa eta karbono monoxidoa zituen, errekuntzan usain txarra sortuz. Agian horregatik, haien erakustaldiek ez zuten arreta handia erakarri Frantzian, baina Ingalaterran bai, non arrain-olio lanparak erabiltzen zituzten argiztapenetarako, usain okerragoarekin. Ospetsua bihurtu zuten etxeko argiztapen eta berokuntza sistema txikiek.

1801ean gas-motor baterako patentea aurkeztu zuen erregai ponpa batekin, eta gailu elektriko batek piztuta, baina bere asmakizuna garatu aurretik zendu zen.

Inguruabar ez oso argietan hil zuten 1804.eko abenduaren 1ean.    

## Bere erreleboa 
Lebonek ez zuen argiztapen publikoa praktikan jarri bere asmakizunaren bidez, baina Frederick Albert Winsorrek, Lebonen patentean interesatua zegoenak, harrikatzaren bidezko gasaren lorpena hobetzen jarraitu zuen, 1807an Londresko Pall Mall kalearen alde bat argiztatzea lortuz.

## Erreferentziak
San Salvador (Kantabria)

**San Salvador**, Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Medio Cudeyo udalerrian dagoen herri bat da. 2016ko erroldaren arabera 400 biztanle zituen.

thumb|erdian|500px|San Salvadorren ikuspegi panoramikoa, Astilleroko itsasadarran.
Itzaltze analogiko

**Itzaltze analogikoa** deitzen zaio telebistetan analogikoan emititzeari eten zenean digitalean emititzen hasteko. Itzaltze analogikoak aldaketa handia suposatu zuen eta inpaktu handia suposatu zuen gizartean eta ekonomian, baina batez ere teknologia berrien garapenean eragina izan zuen

Telebista analogikoa mugimenduzko irudiak eta soinua transmititzeko sistema da eta hedapen mekanismo bat erabiltzen du transmisioa aurrera eramateko. Transmisioa aurrera eramateko irrati uhinen bitartez, kable bidezko telebistaren sareen bitartez, sateliteko telebistaren bitartez edo IPTV bitartez egiten da eta seinaleen hartzailea telebista bera da.

Bestalde, telebista digitala edo TDT () seinale digitalen bitartez irudiak eta soinua transmititzeko sistema deritzo. Telebista analogikoa ez bezala, telebista digitalak bere seinaleak forma bikoiztuan kodifikatzen ditu, horrela aplikazio interaktiboak irekitzeko eta kanal berean hainbat seinale transmititzeko aukera ematen du, baina itzaltze analogikoa 2010eko martxoak arte ez zen hasi. Estatu osoan normaltasunarekin eman zen aldaketa baina Galizia, Asturias, Gaztela Leon edo Tenerife bezalako lekuetan apirilaren 2arte ez zen iritsi TDT-a.

## Erreferentziak
Fuente Dé

'''''', Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Camaleño udalerrian dagoen herri bat da. 2017ko erroldaren arabera 7 biztanle zituen.

## Ondare nabarmena 
* Fuente Déko teleferikoa
Fuente Déko teleferikoa

**Fuente Déko teleferikoa**, Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Fuente Dé herrian dagoen teleferiko bat da, Camaleño udalerrian.

1966ko abuztuaren 21ean inauguratu zen eta 1,15 kilometroko linea luzera du eta 1.070 metrotik 1.820 metrotako garaierara (El Cable behatokia) igotzen da, 723 metroko desnibela gaindituz.
Kilcoe gaztelua

**Kilcoe gaztelua**, Irlandako Skibbereen udalerrian dagoen gaztelu bat da, Cork konderrian.

Irlandako normandiar inbasioan anglonormandarrek bereganatutako azken gaztelua izan zen. Jeremy Irons aktoreak erosi eta hotela bilakatzeko asmoz larrosaz margotuarazi zuen.

## Kanpo estekak
Orejo

**Orejo**, Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Marina de Cudeyo udalerrian dagoen herri bat da. 2018ko erroladren arabera 456 biztanle zituen.
Ani DiFranco

**Angela Maria DiFranco**, **Ani DiFranco** bezala ezagunagoa (Buffalo, New York, 1970eko irailaren 23a) egile abeslari estatubatuarra da. 20 disko baino gehiago argitaratu ditu eta Grammy sari baten irabazlea da. DiFrancoren musika folk rock eta rock alternatibo gisa sailkatu bada ere, punk, funk, hip hop eta jazzaren eraginak ere baditu. Disko guztiak Righteous Babe Records izeneko diskoetxe propioarekin argitaratu ditu eta horrek sormen-askatasun nabarmena eman dio.

DiFrancok mugimendu sozial eta politiko asko babestu ditu. Righteous Babe Fundazioaren bitartez, abortatzeko eskubidea eta LGBT ikusgarritasuna bezalako kausen aldeko kultura- eta politika-erakundeei babesa eman die. Pete Seeger egile abeslari estatubatuarra du aholkulari.

## Biografia 
Txikitatik hasi zen gitarra jotzen, eta 9 urte zituela eman zuen lehen kontzertua, Beatlesen bertsioak joaz bere gitarra-irakaslearekin batera. Geroago, gitarraren ordez balleta ikasten aritu zen aldi batez, baina hamalau urterekin musikara itzuli eta bere abestiak idazten hasi zen.

19 urte zituenerako 100 abesti baino gehiago zituen sortuak, eta horietako askok maitasun-harremanei edo genero-desberdintasunei buruz hitz egiten zuten. 1990. urtean, kontzertuetan saltzen zuen maketa baten (*Ani DiFranco* izeneko lehen lana) bostehun kopia azkar agortu ondoren, bere diskoetxe independentea sortzea erabaki zuen, Righteous Babe Records. Bere diskografia-zigilu propioa sortu zuen lehen artistetako bat izan zen.

## Erreferentziak
Oseiro (Arteixo)

**San Tirso de Oseiro**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Arteixo udalerrian dagoen parrokia bat da, Coruñako probintzian. 2016ko erroldaren arabera 5.283 biztanle zituen.
Barrañángo hondartza

**Barrañángo hondartza**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Arteixo udalerriko Barrañan parrokian dagoen hondartza bat da, Coruña probintzian. 1.100 metro luze ditu.
Langosteira lurmuturra

'''''', Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Arteixo udalerrian dagoen lurmutur bat da, Coruñako probintzian. Coruña hiriburutik 7 kilometrora dago.
Albako hondartza

**Albako hondartza**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Arteixo udalerrian dagoen hondartza bat da, Coruñako probintzian. 800 metro luze da.
San Vitores (Medio Cudeyo)

**San Vitores**, Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Medio Cudeyo udalerrian dagoen herri bat da. 2008ko erroldaren arabera 94 biztanle zituen.
Lautaro Martínez

**Lautaro Javier Martínez** (Bahía Blanca, Argentina, 1997ko abuztuaren 22a) futbol jokalari argentinarra da, eta gaur egun Serie A-ko Intergo Milan taldean eta Argentinako futbol selekzio nazionalean jokatzen du. Munduko aurrelari onenetariko bat bezala kontsideratuta dago, eta Transfermarkt futbolean espezializatutako orrialdearen arabera bere merkatuko balioa 64 milioi eurokoa da. 2018ko udan etorri zen Europara, eta bere kontratua 2023. urtean amaitzen da.

Areatik kanpo nahiko ondo jokatzen duen arren, area barruko jokalaria da, errematatzaile ona.

## Ibilbidea 
Lautaro 16 urterekin bere jaioterriko Liniers taldearen harrobian sartu zen, denboraldi baterako. 2014ean Racing Cluben sartu zen, eta urte bat beranduago, 2015ean, lehen taldearekin jokatzen hasi zen. Laster hasi zen golak sartzen, eta hiru denboraldi egon zen bertan, Interrek jokalariarengatik 25 milioi euro ordaindu eta Europarako jauzia egin aurretik. Racing Cluben ia 50 partidu jokatu zituen, eta aukera asko izan zituen, azkenik taldeko izarra bihurtuta.

### **Milango Inter** 
2018ko udan, bost urterako kontratua sinatu zuen Lautarok, 111 milioi euroko etete-klausularekin. Lehen denboraldian ondo ibili bazen ere, bere benetako eztanda bigarrenean iritsi zen, Romelu Lukakurekin batera jokatu zuenean. Txapeldunen ligan eta Serie A txapelketan bikote bikaina egin zuten, eta horren ahalbidetu zuen Interrek Juventusi titulua borrokatzea.

## Selekzio nazionala 
Racingo azken denboraldian, 2017-2018 denboraldiaren amaieran, Lautarok Argentinako selekzio nazionalaren deia jaso zuen, eta 2018ko apirilean debuta egin zuen. Ordutik hona 17 partidu jokatu ditu, hoien artean 2018ko eta 2019ko Amerikako Kopak, eta 9 gol sartu ditu denera.
Buño (Malpica de Bergantiños)

**San Estevo de Buño**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Malpica de Bergantiños udalerrian dagoen parrokia bat da, Coruñako probintzian. 2018ko erroldaren arabera 503 biztanle zituen.
Seaia (Malpica de Bergantiños)

**Seaia**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Malpica de Bergantiños udalerrian dagoen herri bat da, Malpica de Bergantiños parrokian eta Coruñako probintzian. 2018ko erroldaren arabera 158 biztanle zituen.
Sisargas uharteetako itsasargia

**Sisargas uharteetako itsasargia**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Sisargas uharteetan dagoen itsasargi bat da, Coruña probintziako kostaldeko Malpica de Bergantiños udalerrian. 1853an eraikia izan zen.
Punta Narigako itsasargia

**Punta Narigako itsasargia**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Malpica de Bergantiños udalerrian dagoen itsasargi bat da, Coruña probintziaren kostaldean. 1998an eraikia izan zen.
Vilela (Carballo)

**San Miguel de Vilela**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Carballo udalerrian dagoen parrokia bat da, Coruñako probintzian. 2016ko erroldaren arabera 350 biztanle zituen.
Combouzasko hondartza

**Combouzasko hondartza**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Arteixo udalerriko Barrañán parrokian dagoen hondartza bat da. 300 metro luze du.
Balarés (Ponteceso)

**Balarés**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Ponteceso udalerrian dagoen herri bat da, Cospindo herria eta Coruñako probintzian. 2018ko erroldaren arabera 7 biztanle zituen.
Canduas (Cabana de Bergantiños)

**Canduas**, Espainiako ipar-mendebaldeko Cabana de Bergantiños udalerrian dagoen parrokia bat da, Galizia erkidegoko Coruñako probintzian.

2018an 917 biztanle zituen.
San Pedro hondartza (Cabana de Bergantiños)

**San Pedro hondartza**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Cabana de Bergantiños udalerriko Canduas parrokian dagoen hondartza bat da.
Moraime (Muxía)

**Moraime**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Muxía udalerrian dagoen parrokia bat da, Costa da Morte eta Coruñako probintzian. 2018ko erroladaren arabera 784 biztanle zituen.
Cuño (Muxía)

**Cuño**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Camariñas udalerrian dagoen herri bat da, Morquitián parrokian, Costa da Morte eta Coruñako probintzian. 2017ko erroladaren arabera 5 biztanle zituen.
Coruxo (Vigo)

**Coruxo**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Vigo hiriko parrokia bat da, Pontevedra probintzian.2013ko erroldaren arabera 5.343 biztanle zituen.

## Kirola 
* Club de Remo Coruxo
Cabo de Cruz (Boiro)

**Cabo de Cruz**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Boiro udalerriko Castro parrokian dagoen etxalde bat da, Coruñako probintzian. 2013ko erroldaren arabera 2.430 biztanle zituen.

## Kirola 
* Club de Remo Cabo da Cruz: Arraun elkartea.
Arabiar musika

[thumb|300px|[Alepoko musikariak XVIII. mendeko margolan batean.]]

**Arabiar musika** arabiar munduan edo arabieraz egindakoa da, Iparraldeko Afrikan, Ekialde Hurbilean eta Erdialdeko Ekialdean. Musika estilo eta genero ugari hartzen ditu barne, herrialde bakoitzaren ezaugarri propioekin. Historia luzea dauka, eta bidean topatutako munduko beste osagarri batzuk aberastu dute: Persia, Turkia eta Indiatik, eta kultura berbere, swahili, andalusí eta europar musikatik orokorrean.

Musika-tresna tradizionalen artean, arghul, bendir, krotaloak, darbuka, laute, mazhar, mijwiz, mizwad, ney, rabel, riq, kopa danborra eta zurna daude.

## Historia 
Al-Kindi (801-873) izan zen arabiar musikaren lehenengo teoriko handia. Al-Farabik (872-950) "Kitab al Musiqi al Kabir" (Musikaren liburu handia) idatzi zuen. Haren tonuen sistema oraindik erabiltzen da arabiar musikan.

Al-Ghazali (1059-1111) persieraz idatzi zuen musika tratatu bat, eta bertan esaten zuen: "Estasia musika entzuteak eragindako egoera da". Al-Andalus bihurtu zen XI. mendean musika-tresnak fabrikatzeko gune nagusi, okzitaniar trobadoreek erabili zituztenak Europa osoan.

XX. mendean, Egipto izan zen lehenengo herrialde arabiarra independentzia hartuz, mugimendu nazionalistari esker. Otomandar Inperioaren musika turkiarraren ordez, musika nazional egiptoarra ezarri zuten, eta Kairo bilakatu zen musika berrikuntza zentro moduan. Umm Kulthum eta Fairuz egon ziren lehenengo emklumezko ahotsen artean musika profanoan sartzen zirenak. Biak oso ezagunak izan dira denboran zehar, eta legendatzat hartzen dituzte musika arabiarrean.

## Abeslariak 
[thumb|150px|[Raï musikariak 1980ko hamarkadan Aljerian.]]

1950 eta 1960ko hamarkadetan musika arabiarra hasi zen influentzia handiak hartzen mendebaldeko musikatik, Abdel Halim Hafez moduko artistekin. 1970eko hamarkadan abeslari multzo batek bere ereduari jarraitu zioten, eta hortik sortu zen pop arabiarra. Kairo eta Beirut izan ziren erdigune nagusiak. Zinemaren industriaren eragina handia izan zen. Genero hau, mendebaldeko estiloarekin arabieraz abestua da, eta laguntzen musika-tresna tradizionalak erabiltzen dituzte. Gai nagusiak dira nostalgia, malenkonia, liskarrak eta amodio arazoak orokorrean. Aljerian, Raï musika sortu zuten.

1990eko hamarkadan Amr Diab, Hisham Abbas, Asalah Nasri, Mostafa Amar, Najwa Karam, Nawal Al Zoghbi, Wael Kfoury, Latifa, Cheb Khaled, George Wassuf, Marwan Khoury, Ziad Maher Hakim eta Haifa Wehbe nabarmendu ziren.

1996an Amr Diabek *"Habibi ya nur el ain"* argitaratu zuen, mundu osoan ere ezagun egin zena. Geroago nabarmendu zen Nancy Ajram libanoarra, ''"K'naan "Wavin' Flag"'' abestiarekin.

## Musika taldeak 
* Dissidenten
* Zebda
* DAM
* Mashrou' Leila
* Myrath
* Rabbani anaiak

## Ikus, gainera 
* Arabierazko literatura
* Fermin Muguruzaren dokumentalak:
** "Next music station"
** "Checkpoint Rock"

## Kanpo estekak 
* Musikaren historia arabierazko testuetatik.
Venera Terra

**Venera Terra** Plutonen dagoen eskualde bat da. *New Horizons* espazio-ontziak aurkitu zuen. *Venera Programa*ren omenez du izen hori, Sobietar Batasunak Artizarra esploratzeko sortutako espazio-programa.

## Kanpo estekak
Chris Wood

**Christophe Gordon Blandford Wood** (Quintín, Birmingham, 1944ko ekainaren 24a - Birmingham, 1983ko uztailaren 12a) ingeles musikaria izan zen, *Traffic* taldeko kide sortzailea. 18 urterekin *The Spencer Davis Group* taldea utzi zuen eta *Traffic* taldea sortu zuen Steve Winwood, Jim Capaldi eta Dave Masonekin. Taldea flauta eta saxofoia jotzen zituen eta abestiren bat ere idatzi zuen. Bizitzaren zati handi batean drogen eta alkoholaren mendekoa izan zen. Bere heriotza goiztiarra mendekotasun honen ondorio izan zen.

## Diskografia 
### Bakarka 
* 2008 *Vulcan* (Esoteric; recorded 1983)

### Traffic-ekin 
* 1967 *Mr. Fantasy*
* 1968 *Traffic*
* 1969 *Last Exit*
* 1969 *Best of Traffic*
* 1970 *John Barleycorn Must Die*
* 1971 *The Low Spark of High Heeled Boys*
* 1971 *Welcome to the Canteen*
* 1973 *Shoot Out at the Fantasy Factory*
* 1973 *On the Road*
* 1974 *When the Eagle Flies*
* 1975 *Heavy Traffic*
* 1975 *More Heavy Traffic*
* 1991 *Smiling Phases*
* 1998 *Heaven Is In Your Mind – An Introduction To Traffic*
* 2000 ''Feelin' Alright: The Very Best Of Traffic*
* 2002 *The Collection*
* 2003 *The Best Of Traffic – The Millennium Collection*
* 2005 *Traffic Gold''

### Ginger Baker's Air Force-ekin 
* 1970 ''Ginger Baker's Air Force* (Island/Polydor)
* 1998 Ginger Baker, *Do What You Like'' (Polydor; compilation of Ginger Baker's first three albums, including ''Ginger Baker's Air Force*)

### Beste musikari batzuekin 
* 1968 The Jimi Hendrix Experience, *Electric Ladyland* (Track/Reprise)
* 1969 Free, *Free* (Island/Polydor)
* 1969 Fat Mattress, *Fat Mattress* (Polydor)
* 1969 Martha Velez, *Fiends and Angels* (Sire)
* 1969 Chicken Shack, *O.K. Ken?* (Blue Horizon)
* 1969 Gordon Jackson, *Thinking Back* (Marmalade)
* 1969 Locomotive, *We Are Everything You See*
* 1970 Shawn Phillips, *Contribution* (A&M)
* 1970 Sky, *Don't Hold Back (There In The Greenbriar)* (RCA)
* 1971 Jimi Hendrix, *The Cry of Love* (Track/Reprise)
* 1971 Steve Winwood, *Winwood'' (United Artists; compilation of Winwood's activities from 1966 to 1970, including material from Traffic)
* 1972 Jim Capaldi, *Oh How We Danced* (Island)
* 1972 Reebop Kwaku Baah, *Rebop* (Island)
* 1973 John Martyn, *Inside Out*
* 1973 Hanson, *Now Hear This* (Manticore)
* 1973 Free Creek, *Music From Free Creek* (Charisma; recorded 1969; re-released 1976 as *Summit Meeting*)
* 1975 Jim Capaldi, *Short Cut Draw Blood* (Island)
* 1977 Third World, *96 Degrees In The Shade* (Island)
* 1977 Crawler, *Crawler* (Epic)
* 1979 Third World, ''The Story's Been Told* (Island)
* 1997 Spencer Davis Group, *Funky'' (Date/One Way; recorded 1968)
Kanabisa Espainian

eskuinera|thumb| Milioi marihuana 2005eko martxoa, Madril
**Kanabisa Espainian** legez kanpokoa da helburu komertzialetarako, baina despenalizatuta dago norberaren laborantza eta erabilerarako edota salmenta edo merkataritzaz kanpoko helburuetarako. Espainiar legediaren hutsuneak erabilita, kanabis klubak teknikoki legala den kolektibo pribatu gisa kanabisa lortzeko eta erabiltzeko modu ezaguna dira.

## Legezkotasuna 
Kanabisaren edozein kantitate saltzea eta inportatzea kartzelarekin zigortu litekeen delitua da. Toki publikoetan kanabisa erostea, edukitzea eta kontsumitzea, isun eta produktuaren konfiskazioarekin zigortutako delitua da. Espazio pribatu batean helduek kontsumitu eta lantzea legala da, azken hori lege hutsunea da eta, beti ere norberaren kontsumorako dela frogatuz . Toki publikoetatik ikusgarri (hau da, balkoietatik ikusgai) dauden kanabis landareak administrazio arau hauste larritzat hartzen dira eta horrek 601 eta 30.000 € arteko isuna dakar.    

Espainian kanabisaren legeak autonomia erkidegoen arabera alda daitezke. Adibidez, 2017ko ekainean, Kataluniak kanabisaren laborantza, kontsumoa eta banaketa legeztatu zituen hautatutako kanabis klubetako kideentzat. Klubak irabazi asmorik gabeko erakunde autonomoak izan behar dute eta 18 urtez gorakoei soilik sal diezaieke. Kataluniako kanabis klubak urtean 150 kg cannabis lehor ekoiztera daude mugatuta eta droga turismoa gelditzeko arauak bete behar dituzte. 

## Rerreferentziak
Jim Capaldi

**Nicola James Capaldi** (Evesham, Worcestershire, 1944ko abuztuaren 2a - Londres, 2005eko urtarrilaren 28a) ingeles abeslari, abesti egile eta bateria-jotzailea izan zen. Steve Winwoodekin batera *Traffic* rock psikodelikoko taldea sortu zuen. Winwoodek eta berak idatzi zituzten taldearen abesti gehienak. 1967an *Traffic* taldeko sortu zuen Steve Winwood, Chris Wood eta Dave Masonekin. Taldea utzi ondoren, bakarkako edo beste musikari batzuekin batera jotzen jarraitu zuen.

## Diskografia 
* *Oh How We Danced* (1972)
* *Whale Meat Again* (1974)
* *Short Cut Draw Blood* (1975)
* *Daughter of the Night* (1978)
* *The Contender* (1978)
* *Electric Nights* (1979)
* *The Sweet Smell of ... Success* (1980)
* *Let The Thunder Cry* (1981)
* *Fierce Heart* (1983)
* *One Man Mission* (1984)
* *Some Come Running* (1988)
* *Prince of Darkness* (1995)
* *Live: The 40,000 Headmen Tour* (1999)
* *Living On The Outside* (2001)
* *Poor Boy Blue* (2004)
* *Dear Mr Fantasy: The Jim Capaldi Story* (2011)
Verónica Castro

**Verónica Judith Sáinz Castro** (Mexiko Hiria, 1952ko urriaren 19a), **Verónica Castro** moduan ezaguna, aktore, abeslari eta telebista aurkezle mexikarra da. Telenobela generoan nazioarteko aktore ospetsuenetako bat da.

*La casa de las flores* (*Netflix* plataforma) telesailean egindako Virginia de la Mora pertsonaiaren paperak berriz ere nazioarteko arrakasta ekarri dio. Bertan bere bizitzan zehar antzeztutako "kulebroien" parodia egiten du ironia handiz.

## Erreferentziak
Lucila Madariaga

**Lucila Madariaga Torres** (Bilbo, ) bizkaitar mikrobiologoa da. Mikrobiologiako irakasle titularra da Euskal Herriko Unibertsitatean, eta Bizkaiko Medikuntza eta Erizaintza Fakultatean irakasten du. Horrez gain, Bilboko Mediku Zientzien Akademiako Txertoen eta Antimikrobianoen Saileko zuzendaria da.

Euskal Herriko Unibertsitatean doktoratu zen 1987an *Contribución al estudio inmunológico de los pacientes tuberculosos: transformación linfoblástica y detección de anticuerpos anti-ppd por E.L.A.* izenburuko doktore-tesiarekin.

## Liburuak 
* *Desafíos de la Microbiología. Libro homenaje al profesor Ramón Cisterna Cancer* (2018, EHU). Egilekidea: Miren Basaras.

## Erreferentziak
Cecilia Suárez

**María Cecilia Suárez de Garay** (Tampico, Tamaulipas; 1971ko azaroaren 22a), **Cecilia Suárez** moduan ezagunagoa, aktore mexikarra da. Ezaguna da nazioartean Netflixeko *La casa de las flores* telesailean jokatzen duen Paulina de la Mora pertsonaiagatik.

Nazioarteko Emmy sarietarako izendatu duten lehenengo aktoresa gaztelaniaduna da; *Capadocia* (HBO) telesailean egindako lanagatik Emakumezko Aktore Onenaren izendapena jaso zuen.

## Erreferentziak
Mrs. America (telesaila)

***Mrs. America*** 2020ko Dahvi Wallerrek sortutako estatubatuar minisaila da.

## Sinopsia 
1970eko hamarkadan AEBetan mugimendu feminista eta etxekoandre kontserbadoreen arteko norgehiagoka kontatzen du telesailak, eta islatzen du zelako lan politiko eta mediatikoa egin zuten batak zein besteak itzalean, euren mezuak herrialde osoan zehar hedatu eta Eskubide Berdintasunaren Emendakinaren lehian gailendu zitezen. Bozketa, diskurtso eta manifestazio artean, telesailak boterearen jokoari eta instituzioen funtzionamenduari erreparatzen die arreta handiz, eta erakusten ditu aldarriak kaletik erakundeetara eramatearen abantailak eta albo kateak.

## Aktoreak 
* Cate Blanchett: Phyllis Schlafly
* Rose Byrne: Gloria Steinem
* Uzo Aduba: Shirley Chisholm
* Elizabeth Banks: Jill Ruckelshaus
* Kayli Carter: Pamela
* Ari Graynor: Brenda Feigen
* Melanie Lynskey: Rosemary Thomson
* Margo Martindale: Bella Abzug
* John Slattery: Fred Schlafly
* Jeanne Tripplehorn: Eleanor Schlafly
* Tracey Ullman: Betty Friedan
* Sarah Paulson: Alice Macray

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alisas (Arredondo)

**Alisas**, Espainiako Kantabriako Arredondo udalerrian dagoen parrokia bat da. 2008ko erroldaren arabera 23 biztanle zituen.
La Iglesia (Arredondo)

**La Iglesia**, Espainiako Kantabriako Arredondo udalerrian dagoen parrokia bat da. 2008ko erroldaren arabera 118 biztanle zituen (EIN). Udalerria 267 metroko altueran dago itsas mailatik, eta Arredondo eskualdearen hiriburutik 4,5 kilometrora dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* La Iglesia Youtubeko bideoan.
Justine Masika Bihamba

**Justine Masika Bihamba** (Kivu probintzia, Kongoko Errepublika Demokratikoa, c. 1965) aktibista kongoarra da. Sexu indarkeria jasandako emakumeei laguntzen egiten du lan eta Sexu Indarkeriaren Biktimei Laguntzeko Emakumeen Sinergia Elkartearen sortzailea da.

## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa: Bortxatzen duenak ez du plazer sexualagatik egiten" Berria, 2020.03.06
Asóngo harana

**Asóngo harana** () Kantabriako Asón-Agüerako eskualdean dagoen harana da, izen ematen dion izen bereko ibaiak zeharkatuta. Bere kareharrizko mendigune malkartsuengatik nabarmentzen da, barnean espeleologia egiteko toki izugarriak dituztenak, baita pagoen, haritzen eta arteen ehun urtetik gorako baso handi eta interesgarriak ere, zalantzarik gabe Kantabriako ekialdeko gunerik nabarmenenak. Aipatzekoak dira bere mendi-paisaia ederrak, ibarrak zelai berdeekin elkartzen zaizkienak.

## Ikus, gainera 
* Asóngo mendixken natura-parkea
Amieva (parrokia)

**Amieva**, Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Amieva udalerrian dagoen parrokia bat da. 2017an 78 biztanle zituen.
Ester Expósito

**Ester Expósito** (Madril, 2000ko urtarrilaren 26a)​ aktore espainiarra da, Netflixeko *Élite* telesailean Carla Rosón pertsonaiaren papera jokatzeagatik ezaguna.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telesailak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Socueva

'***, Espainiako Kantabriako Arredondo udalerrian dagoen parrokia bat da. 2023ko erroldaren arabera 15 biztanle zituen (10 gizon eta 5 emakume). Herria itsas mailatik 320 metrora dago, eta Arredondo hiriburutik 2,3 kilometrora.

San Juan labar-ermita nabarmentzen da (mozarabiar estilokoa), 1985.1 urtean Interes Kulturaleko Ondasun izendatu zena.

## Ondarea 
* San Joan eliza (Arredondo) 
* **Socuevako** San Joan labar-eliza haitzuloetako eremitegia da, gaur egun abandonatua, Goi Erdi Arokoa, **XIX*'. mendearen bigarren erdiko tokiko demografiaren ugalketarekin batera gurtzarako birgaitua. Ason Garaiko karsteko leize-sistema bati atxiki zioten. Arredondoko Udala, bere titulartasuna erreklamatzen duena. 
*1985ean Kultura Intereseko Ondasun izendatu zuten1 eta, abandonatuta zegoenez, Hispania Nostra elkartearen Arriskuan dagoen ondarearen zerrenda gorrian agertzen da.
San Xuan de Nieva

'***, gaztelaniaz **Laviana*', Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Avilés udalerrian dagoen parrokia bat da. 2017an 13 biztanle zituen.
Adam Yauch

**Adam Nathaniel Yauch** (New York, Ameriketako Estatu Batuak, 1964ko abuztuaren 5a - *ibidem*, 2012ko maiatzaren 4a) estatubatuar rap abeslaria, baxu-jotzailea eta filmegilea izan zen. **MCA** goitizenez ezaguna, *Beastie Boys* hip hop musika taldearen sortzaileetako bat izan zen.

Yauchek *Oscilloscope Laboratories* zinema ekoiztetxe eta banaketa-etxe independentea sortu zuen. Sinesmenez budista, Tibeten Independentziaren Aldeko Mugimenduan engaiatu zen eta *Tibetan Freedom Concert* izeneko rock-jaialdiak antolatu zituen munduko hainbat tokitan Erin Potts ekintzailearekin batera. 2012an hil zen, parotida guruineko minbiziak jota.

## Diskografia 
### Beastie Boys taldearekin 
* *Licensed to Ill* (1986)
* ''Paul's Boutique* (1989)
* *Check Your Head* (1992)
* *Ill Communication* (1994)
* *Hello Nasty* (1998)
* *To the 5 Boroughs* (2004)
* *The Mix-Up* (2007)
* *Hot Sauce Committee Part Two'' (2011)

## Erreferentziak
Phantom Boy

***Phantom Boy*** 2015eko Jean-Loup Felicioli eta Alain Gagnol frantziar zinema zuzendarien marrazki biziduneko filma da.

## Sinopsia 
Pop estilo berezi batean emana dago, eta Alex izeneko polizia bat du protagonista. Pertsonaia misteriotsu baten bila ari dela, Leo gaztea ezagutuko du ospitale batean. Laster jakinen du Leok ahalmen harrigarriak dituela, hala nola paretak zeharkatzekoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cabuérnigako harana

**Cabuérnigako harana** () Kantabriako harana da, Saja ibaiaren goi-erdialdeko ibilguan kokaturik. Harana zabala da eta lursail handia du, baina geografikoki nahiko sartuta dago. Sartzeko bide nagusia iparraldetik Santa Luziako arroila da, Sierra del Escudo de Cabuérniga mendizerra zeharkatzeko pasabide naturala dena. Bere geografiagatik, bailara kultura eta bizimodu tradizionalaren kontserbazioaren adibide bat da.

Administratiboki, haranaren lurraldea Cabuérniga (Carmona eremua izan ezik), Ruente eta Los Tojos udalerrien, Campoo-Cabuérniga Mankomunitatearen lurralde komunalaren eta Campoo de Suso eta Campoo de Enmedio udalerrien iparraldeko lur-zerrenda baten artean banatuta dago.

## Klima
Castañeda (Avilés)

**Castañeda**, Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Avilés udalerrian dagoen herri bat da. 2010ean 122 biztanle zituen.
Inauskai

thumb|Inauskaiak.
**Inauskaia** landareak inausteko tresna da, guraizeek bezala bi xafla dituena.

Zuhaitz eta zuhaixkak inausteko bereziki diseinatutako tresna ebakitzailea da. Bere mekanismoa guraize batena bezalakoa da, ardatz baten inguruan mugitzen diren bi xafla baititu, palanka mekanismoa erabiliz, haien artean dauden objektuak mozteko. Inauskaien ezaugarri nagusia, guraizeekin alderatuta, da xafla ebakitzaileak laburragoak eta sendoagoak direla, landarearen atal lodiak moztu ahal izateko. Xafla ebakitzaile bakarrekoa edo bikoa izan daitezke.

Inauskai profesionalen xafla ebakitzailea kromatu gogor batez estalita dago, altzairuaren gogortasuna areagotzeko eta korrosioarekiko erresistentzia hobetzeko (batez ere landareen izerdiaren eta herdoilaren aurka). Horrela ahoaren zorroztasunak luze irauten du, eta ebakia garbiagoa da, eritasunak sahiestuz.

## Motak 
Hauek dira eskuz erabiltzeko inauskai mota nagusiak:

* Inauskai laburra edo inausteko guraizeak: xafla kurbatuak dituzte ebaki garbiak eta zurtoinetik hurbil egiteko.
* Ingude-inauskaia: xafla ebakitzaileak gainazal lau baten gainean (ingudea) presioa egiten duena.
thumb|Inauskai luzea
* Inauskai luzea edo bi eskuko inauskaia: kirten luzeak ditu, palanka indar handiagoa egiteko eta adar sendoagoak inaus ahal izateko.
* Hagaxka inauskaia: inauskaia makil luze baten gainean dago eta soka batekin eragiten da, batez ere urrutiko adarrak inausteko zurubi bat erabili gabe.

Inauskai lagunduak ere badaude, profesionalek soilik erabiliak: inauskai elektrikoak eta inauskai pneumatikoak.

## Ikus, gainera 
* Arte topiarioa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Campooko harana

**Campooko harana** () Kantabriako harana da, Ebro ibaiaren goialdeko ibilguan kokaturik. Mendebaldetik ekialdera begira, harana zabala eta sakona da, burualdean glaziare-jardueraren aztarnak ditu, eta behealdean, berriz, ibar zabal batera irekitzen da, gaur egun Ebroko urtegiak urpean hartzen duena. Bere geografiaren eta isolamenduaren ondorioz, bailara Kantabriako barnealdeko eta, zehazki, Campoo-Los Valles eskualdeko kultura eta bizimodu tradizionalaren kontserbazioaren adibide bat da.

Harana bost udalerritan banatuta dago: Hermandad de Campoo de Suso haren goiko aldean; Campoo de Enmedio eta Reinosa erdialdean; eta Campoo de Yuso eta Las Rozas de Valdearroyo udalerriak beheko aldean.

## Klima 
## Erreferentziak
Iguñako harana

**Iguñako harana** () erdialdeko Kantabriako harana da, Besayako haranaren hegoaldean kokaturik. Besaya ibaiak harana zeharkatzen du hegoaldetik iparraldera. Bárcena de Pie de Concha udalerrira sartzen da, izen bereko arroilatik. Jano Haitza (1288 m.) haraneko tontor nagusia da.

Administratiboki, haranaren lurraldea hiru udalerrien artean banatuta dago: Arenas de Iguña, Bárcena de Pie de Concha eta Molledo.
Asón (Arredondo)

**Asón**, Espainiako Kantabriako Arredondo udalerrian dagoen parrokia bat da. 2008ko erroldaren arabera 28 biztanle zituen.
Besayako harana

**Besayako harana** () erdialdeko Kantabriako harana da. Kantabriako beste haran batzuek ez bezala, izaera industrial nabarmena du, batez ere behe eta erdi aldean, eta landa- eta nekazaritza-jarduerek bere horretan jarraitzen dute, bereziki goiko aldean. Tradizioz, haran hau izan da Kantabriako kostaldea eta Gaztelaren arteko komunikazio bide nagusia, bere orografia Kantabriako beste haran batzuetakoa baino askoz ere errazagoa delako eta Kantabrian ohikoa denerako nahiko haran zabala delako. Izan ere, gaur egun Kantabriak Iberiar Penintsularen barnealdearekin dituen komunikazio-bide nagusiak haran horretatik igarotzen dira, adibidez A-67 autobidea edo Santander-Palentzia trenbidea.

Bailararen behealdean Torrelavega dago, Kantabriako industria-gune nagusietako bat, eta horrek asko markatu du haranaren garapena; izan ere, harana industria-foku horren eta Los Corrales de Buelnaren mende dago bereziki.
Mierako harana

**Mierako harana** () Kantabriako harana da, izen ematen dion izen bereko ibaiak zeharkatuta. Kantabriako haranetan estuena da. Malda handiak ditu eta mendi altuak. Bere mendirik garaiena Castro Valnera (1707 m.) da.

Morfologiaren aldetik, hareharri eta kareharriak nabarmentzen dira, bai eta antzinako glaziar-muturrek goialdean sortutako deposituak ere. Morfologia karstikoa eta glaziarra oso irudikatuta daude. Hala ere, glaziar haran baten ezaugarriak zenbait puntutan aldatu egin dira Miera ibaiak burualdean duen uholde izaeragatik.

Soba, San Roque de Riomiera, Miera, Liérganes, Riotuerto eta Ruesga (Calseca enklabea) udalerrien artean banatuta dago.
Frederick Albert Winsor

**Frederick Albert Winsor**, jatorriz **Friedrich Albrecht Winzer** (1763, Brunswick, Alemania &ndash; 1830eko maiatzaren 11, Paris) Alemaniako asmatzailea izan zen, Erresuma Batuan eta Frantzian gas-argiztapenaren aitzindarietako bat.

Winsor Britainia Handira joan zen 1799 baino lehen eta erregaien ekonomiaren eta teknologiaren inguruan interesa erakutsi zuen. 1802an Parisera joan zen Philippe Lebon ingeniari frantsesak 1799an patentatu zuen " bero-*lanpara*" ikertzeko. Britainia Handira itzuliz, gas fabrika bat ireki zuen eta 1807an Londresko Pall Mall-en alde bat argiztatu zuen gas-lanpara batzuekin. 1804 eta 1809 urteen artean gas-labe eta arazgailu batzuen patenteak eman zizkioten. Parlamentuari eskaera egin zion Gas Light and Coke Konpainiarentzat (munduko lehen gas fabrika, non harrikatz-gasa lortzen zen) pribilegio batzuk izateko, baina ukatu egin zizkioten. Winsor Parisera itzuli zen, baina bere konpainiak ez zuen aurrerapen handirik egin, beraz 1819an itxi zen.

Winsorrek erabiltzen zuen gas-destilazio sistema tapa bat zuen burdinezko eltze batez osatuta zegoen. Horrek erdian hodi bat zuen kondentsazio ontzi koniko batera eramateko, zulaketa batzuekin hidrogeno sulfuroa eta amoniakoa arazteko konpartimentuetara. Emaitza ez zen oso ona izan, erretzerakoan lortutako gasak usain pikantea ematen zuen.

Winsor-ek *Description of the Thermo-lamp Invented by Lebon of Paris 1802, Analogy between Animal and Vegetable Life, Demonstrating the Beneficial Application of the Patent Light Stoves to all Green and Hot Houses* argitaratu zuen 1802an.

Londresko Pall Mall kaleko plaka berde batek Winsor-en bere lehen argiztapena adierazten du. Beckton Gas Works-era (Beckton) doan bide zaharra bere omenez *Winsor Terrace* izendatu *zuten.*

## Erreferentziak 
* Trevor I. Williams, 'Winsor, Frederick Albert (1763-1830)', *Oxford Dictionary of National Biography*, 2004ko irailean argitaratu zen lehenengo aldiz
Luenako harana

**Luenako harana** () Kantabriako Valles Pasiegos eskualdean dagoen haran txiki bat da, Pas ibaiaren adarra den Luena ibaitik hartzen du izena. Bere lurraldea, gutxi gora-behera, Luena udalerriarekin bat dator. XVIII. mendetik aurrera, Pasiegos haranen zatitzat hartzen da, pasiegoen hedapen demografikoaren ondorioz.

Haran estu samarra da eta hegal inklinatuak ditu. 800 metroko desnibela gainditzen du. 7 kilometro inguruko luzera eta 300 m. baino apur bat gehiagoko gehienezko zabalera du.

Entrambasmestas herrian, Luena harana Paseko haranarekin elkartzen da, Magdalena-Luena eta Pas ibaien urek bat egiten dutenean.

## Erreferentziak
Sajako harana

**Sajako harana** () Kantabriako harana da, izen ematen dion izen bereko ibaiak zeharkatuta. Ibaiaren goi eta erdialdeko arroak barnean hartzen ditu. Berez bi eskualde naturalez osaturik dago, goialdekoa Cabuérnigako harana izanda.
Valdebaró

**Valdebaró** Kantabriako harana da, Camaleño udalerriarekin bat egiten duena. Deva ibaiak zeharkatzen du, Fuente Dén jaio zenetik Potesen Quiviesa bere ibaiadarrarekin bat egiten duen arte. Historikoki, Valdebaró antzinako Liébanako probintzia osatu zuten haranetako bat izan zen, Argüébanes, Baró, Cosgaya, Espinama, Lon eta Brez, Mogrovejo, Pembes, Santibáñez eta Tanarrio kontzeju edo herriez osatua.

## Erreferentziak
Toranzoko harana

**Toranzoko harana** () erdialdeko Kantabriako harana da, hegoaldetik iparralderako norabidea hartzen duena. Pas ibaiak zeharkatuta, bere amaieran El Escudo mendatea dago. Bere aberastasun naturalagatik ez ezik, Castillo mendiko haitzuloetako artearen kobazuloengatik ere ezaguna da, Las Monedas eta La Pasiega kasu.

Bertan, orkatzak, oreinak, otsoak, basurdeak, azeriak eta erbiak zeuden, neurri batean kontserbatzen direnak. Asturias de Santillana garaian, bi bikariotzan banaturik zegoen.

Sobaoak eta quesada pasiegak tipikoak dira, cocido montañés ona eta toranzotar ardoa aurkitzeaz gain.

## Erreferentziak
Troiako penintsula

**Troiako penintsula** 25 kilometrotik gorako luzera eta 0,5 - 1,5 kilometro bitarteko zabalera duen hareazko lurmutur bat da, Portugalgo hegoaldekoa. Carvalhal parrokiako kostaldean dago, Grândola udalerrian, mendebaldean Ozeano Atlantikoa eta ekialdean Sado ibaiaren itsasadarra dituela. Penintsula azken 5000 urtean eratu da, hegoaldetik iparraldera, Setúbal hiriaren aurrean. Alentejo Litoral azpi-eskualdean dago.

Penintsularen iparraldean Troiako erromatar hondakinak bisita daitezke, arrainak gatzatzeko konplexu zabala. Lanean iraun zuen I. eta VI. mendeen artean. XX. mendeko azken hamarkadetan, Troian hainbat turismo instalazio eraiki zituzten, esaterako Soltroia eta Troiaresort. Ibaiko bi terminalek Setúbal hiriarekin loturarik laburrena eskaintzen dute: Cais Sul (ferryak) eta Ponta do Adoxe (katamaranak).

Kostalde baxua da, hondartza jarraitua duena. Batzuetan, hareazko malkarretako sedimentu gorrixkek osatzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mix Master Mike

**Michael Schwartz** (San Frantzisko, Kalifornia, 1970eko apirilaren 4a), **Mix Master Mike** goitizenez, estatubatuar DJa eta turntablista da. *Beastie Boys* hip hop musika taldearekin lan egiteagatik ezaguna da.

## Bizitza 
San Frantziskon (Kalifornia) jaio zen alemaniar eta filipinar jatorriko familia batean.

1992an hasi zen ospetsu egiten, New Yorken egin zen *New Music Seminar/Supermen Inc. DJ Battle for World Supremacy* lehiaketa irabazi zuenean. Urte berean ere, bere turntablism-taldeak, *Rock Steady DJs* izenekoak, DMC Munduko DJ Txapelketa irabazi zuen. Ondorioz, bere izena etorkizun handiko DJ bikainenen artean agertzen hasi zen. Hurrengo urtean, DJ Qbertekin bikotea osatuz, DMC Munduko DJ Txapelketa berriro irabazi zuen.

DJ Qbertek, DJ Apollok eta hirurek *Invisibl Skratch Piklz* izeneko turntablism-taldea sortu zuten. Horrez gain, Mix Master Mikek *Beastie Boys* hip hop taldearekin lan egin zuen *Hello Nasty* (1998), *To The 5 Boroughs* (2004) eta *Hot Sauce Committee Part Two* (2011) diskoetan.

2018an *Cypress Hill* taldera batu zen.

## Diskografia 
### Diskoak 
* *Juko* (1991)
* *Anti-Theft Device* (1998)
* *Eye of the Cyklops* (2000)
* *Spin Psycle* (2001)
* *Return of the Cyklops* (2002)
* *Bangzilla* (2004)
* *NaPALM ROCKETS (DubStep)* (2010)
* *The Magma Chamber* (2015)
* *Conquest* (2019)

### EPak, singleak eta Mixtapeak 
* *Neck Thrust One*
* *Rescue 916*
* *Terrorwrist Delivery Service*
* *Memoirs of a Serial Wax Killer
* *Mixmasterpiece: Muzik's Worst Nightmare* (1996)
* *Surprise Packidge* (1999)
* *30 Minute Massacre* (2001)
* *Plazma Ryfle* (2015)

### Mixtapeak 
* *Live! Beatdown volume 1* (2006)
* *Neckthrust One*
* *Rescue 916*
* *The Bolt-117'' (2012)
Kristin Kreuk

thumb|Kristin Kreuk 2013an.
**Kristin Laura Kreuk** (Vancouver, 1982ko abenduaren 30a) Kanadako aktorea da. *Smallville* telesailean *Lana Lang*-en rola betetzeagatik egin zen ezagun eta ondoren beste telesail batzuk protagonizatu ditu, hala nola *Edgemont* eta *Beauty & the Beast*, denak ere Kanadan errodaturikoak. Filmeak ere egin izan ditu, *Street Fighter: The Legend of Chun-Li* filmeko protagonista izan zen esate baterako.

## Biografia 
### Gaztaroa 
Aita Peter Kreuk jatorri herbeheretarrekoa du eta ama Deanna Che jatorri txinatarrekoa baina Indonesian jaioa. Biak ala biak paisaia arkitektoak dira. Kristin Kreuk karate eta gimnasian nazio mailako txapelketetan aritu zen bigarren hezkuntzan ari zela baina eskoliosiaren erruz utzi egin behar izan zituen. Bost denboraldi egingo zituen telesailean. Lehenengo denboraldia amaitu berritan Edurnezuriren papera egiteko telefilme baterako aukeratua izan zen eta honen ondoren mundu mailan ezagun egingo zuen papera lortu zuen, *Smallville* telesaileko *Lana Lang* izan zen. Telesail hau ere Vancouverren grabatu zen eta Clark Kent-en gaztetako pasadizoak kontatzen ditu. Zazpi denboraldi egin zituen bertan, pertsonaiak Smallville herria uzten duen arte. Hurrengo denboraldian gonbidatu gisa bost ataletan hartu zuen parte.

2009an *Street Fighter: The Legend of Chun-Li* filmeko protagonista izan zen baina filmeak ez zuen arrakasta handirik izan eta ordutik zinemagintzan baino telesailetan zentratu da. 2010ean adibidez *Chuck* telesailean hainbat ataletan agertu zen. 2011ean Japoniako beldurrezko film batean agertu zen, *Vampire* eta baita ''Irvine Welsh's Ecstasy* filmean ere.

2012an *Beauty & the Beast* telesaileko protagonista bihurtu zen. Catherine Chandler detektibearen papaera bete zuen. Telesaila New Yorken kokatua badago ere Toronton errodatu zen. Lau denboraldi bete zituen telesailak.

2018an *Burden of Truth* telesail berrian hasi zen protagonista lanean. Abokatu baten rola jokatzen due ate bere herrian dauden neska gaixoen kasu bat hartzen du.

### Publizitatea 
Neutrogena kosmetika enpresako modeloa izan zen.

## Aktibismoa 
Kendra Voth lagunarekin batera "Girls By Design" proiektua sortu zuen nerabeei sorkuntzan eta hezkuntzan laguntzeko. *Team Power Smart* taldeko kide aktiboa ere bada, energia jasangarria sustatzen duen taldea, eta Amerikako Gurutze Gorriko kidea ere bai.

## Filmografia 
### Filmeak 
### Telebista 
## Sariak 
2002tik aurrera Saturn Awards eta Teen Choice Awards sarietan izendapenak jaso izan ditu ia urtero. 2014 eta 2015 urteetan *Beauty & the Beast* telesailean egindako lanarengatik *People's Choice Awards* sarietan Zientzia fikziozko emakumezko aktore onenaren sariak eskuratu zituen. 2015ean kanadako pertsona ederrena aukeratua izan zen online egindako lehiaketa batean. 2019an Kanadako Rockie Awards saria ere irabazi zuen, oraingoan *Burden of Truth'' telesailarengatik

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Opéra bouffe

[thumb|250px|[Jacques Offenbachen *Orphée aux Enfers* operaren kartela.]]
 ( ahoskatua, pluralez: *opéras bouffes*) opera komiko mota bat da Frantzian, XIX. mendean sortua da. Oso lotuta dago
Jacques Offenbach musikagilearekin lotuta dago. Offenbachek 1855ean, Théâtre des Bouffes-Parisiens antzokiaren zuzendaritza hartu zuenean. Antzoki hori 1827an sortua zen eta aurretik beste izenak izan zituen: Théâtre des Jeunes-Élèves edo Théâtre Comte (1827-1855).

Opéra boufferen ezaugarriak komedia, satira, parodia eta fartsa dira.

## Obrak 
Théâtre des Bouffes antzokian opera bufoekin batera, Offenbachen lanak taularatu ziren:
* *La serva padrona*, Giovanni Battista Pergolesi, 1733. Intermezzo bi ekitaldietan, Irri operaren aurrekaria. Lan horren ondorioz Bufoien gerra gertatu zen.
* *Le Philosophe de campagne*, Baldassare Galuppi, 1754
* *La Cecchina*, Niccolò Piccinni, 1760
* ''Lo Speziale (L'Apothicaire)*, Joseph Haydn, 1768
* *Les Noces de Figaro*, Wolfgang Amadeus Mozart, 1786
* *Nina*, Giovanni Paisiello, 1789
* *Così fan tutte*, Wolfgang Amadeus Mozart, 1790
* *Il matrimonio segreto*, Domenico Cimarosa, 1792
* *L'italiana in Algeri*, Gioachino Rossini, 1813
* *Le Turc en Italie*, Gioachino Rossini, 1814
* *Le Barbier de Séville (opera)*, Gioachino Rossini, 1816
* *La Cenerentola*, Gioachino Rossini, 1817
* *Le Comte Ory*, Gioachino Rossini, 1828
* *L'elisir d'amore*, Gaetano Donizetti, 1832
* *Don Pasquale*, Gaetano Donizetti, 1843
* *Orphée aux Enfers*, Jacques Offenbach, 1858
* *La Belle Hélène*, Jacques Offenbach, 1864
* *La Vie parisienne*, Jacques Offenbach, 1866
* *La Fiancée vendue*, Bedřich Smetana, 1866
* *La Grande-duchesse de Gérolstein*, Jacques Offenbach, 1867
* *L'Œil crevé*, Hervé, 1867
* *La Périchole*, Jacques Offenbach, 1868
* *Le Petit Faust*, Hervé, 1869
* *L'Étoile*, Emmanuel Chabrier, 1877
* *Falstaff*, Giuseppe Verdi, 1893
* *Au temps des croisades*, Claude Terrasse, 1901
* *Le Choix d’une fiancée*, Ferruccio Busoni, 1912
* *Mavra*, Igor Stravinsky, 1922
* *Le Testament de la tante Caroline*, Albert Roussel, 1933
* *Les Mamelles de Tirésias*, Francis Poulenc, 1947
* *La Princesse de Babylone*, Claude Arrieu, 1960
* *Les Boulingrin'', Georges Aperghis, 2010

## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* Opéra bouffon
* Opera bufo

## Kanpo estekak
San Lorenzo in Lucina basilika

**San Lorenzo in Lucina** Erroman dagoen antzinako basilika bat da, San Lorentzori eskainia.

## Historia 
San Lorentzo in Lucina basilika IV. mendekoa da, izen bereko emagin erromatarraren bizilekuko etxearen gainean, non paganismoaren lehen kristau bihurtuak otoitz egiteko elkartzen uzten zion. Eliza, 440an sagaratu zuen Sixto III.a aita santuak gurtza ofizialerako, ondoren, Pascual II.a aita santuak berreraiki zuelarik, erabat 1130ean amaitua. XVII. mendearen erdialdean, Cosimo Fanzagok erabat aldatu zuen barrualdea, eliza habearte bakar batetik eraldatu eta alboko habeartea kapera bihurtuz. Beste zaharberritze bat XIX. mendearen bigarren erdian egin zen, non Pio IX.aren aginduz nabearen dekorazio barrokoa berritu zen.

## Deskribapena 
### Fatxada 
Elizaren fatxadan elizpe handia dago, kapitela eta oinarria dituen granitozko zutabeekin apaindua, zutabe zahar handi batez egindako arkitrabila baten gainean eraikia. Bere eskuinean, bost ordenako kanpandorre erromaniko bat altxatzen da. Fatxadaren erdialdean, tinpano triangeluarraren gainean, arrosa dago eta, bere ondoan, bi leiho angeluzuzen barroko.

### Barnealdea 
Hasieran hiru habearte zituen basilikak; gaur egun, habearte bakarra du, lau kapera eta aldare nagusia. Aldare nagusian, Guido Reni Gurutziltzatuaren lana eta Kristoren bizitzari eta berpizkundeari buruzko Ebanjelioko pasarteak irudikatzen dituzten beste lan batzuk daude. Gainera, basilikaren zaindaria den San Lorentzoren bizitza eta martirioa irudikatzen duten lanak daude.

## Elizari loturiko pertsonaiak 
Elizan Nicolas Poussin margolari frantsesa, "Et in arcadia ego" esaldi misteriotsua, Luca Marenzio musikagilea, Josef MysliveEK txekoslovakiar musikagilea, Mozarten laguna eta bizirik zegoela bohemiar jainkosa, Bernardo Pasquini toskanar musikagilea eta CarFea arkeologo eta bildumagilea izan ziren. Eliza honetan Gian Luigi Zampieri orkestra zuzendaria bataiatu zuten.

## Irudiak 

Fitxategi:Colonna_-_san_Lorenzo_in_Lucina_-_interno_01013.JPG
Fitxategi:San Lorenzo in Lucina (Rome) - Interior HDR.jpg
Fitxategi:Paolo_Monti_-_Servizio_fotografico_(Roma,_1979)_-_BEIC_6330496.jpg

## Bibliografia 
* G. Fronzuto, *Organi di Roma. Guida pratica orientativa agli organi storici e moderni*, Leo S. Olschki Editore, Firenze 2007, pp. 196-198

## Kanpo estekak