Narciso Lopez

**Narciso López** (Caracas, 1797ko azaroaren 2a - La Habana, 1851ko irailaren 1a) Venezuelan jaiotako abenturazalea eta Espainiako Armadako jenerala izan zen, 1850eko hamarkadan Kuba espainiar mendetik askatzeko egin zituen espedizioengatik ezaguna.  Bere tropek Lopezek diseinatutako bandera eraman zuten, gero Kubako bandera bihurtu zena. Bere azken saiakera hutsaren ondoren harrapatu eta garrotatu zuten Habanan.

## Bizitza Venezuelan, Kuban eta Espainian 
eskuinera|thumb| Narciso Lopezek diseinatutako Kubako bandera modernoa
Narciso López Caracasen jaio zen, Venezuelan, euskal jatorriko merkatari familia aberats batean; aita Pedro Manuel López zuen eta ama Ana Paula de Oriola (batzuetan Urriola idatzia). Arreba bat zuen, Maria Asunción López. Nerabe gaztea zela, 1814an indarrez erreklutatu zuen José Tomás Boves jeneral espainiar errukigabeak, Valentziako hirian ihesean zihoan Simón Bolívar batek abandonatutako indar independentista garaituen lerroetatik.

Gaztea zela, espainiarren alde borrokatu zuen Queseras del Medio--ko (1819) eta Caraboboko (1821) guduetan, Simón Bolívar, José Antonio Páez eta besteren buru batzuen independentziaren aldeko indarren aurka.

Maracaibo lakuko gudu erabakiorraren ostean (1823) espainiar armada porrotean erretiratu zenean, Lopezek, gudu horretan borrokatu zuena, haiekin joan zen, bizirik atera ziren beste askok bezala, Calixto García Kubako independentziaren Jeneral Maiorraren aitona izango zen Calixto García de Luna e Izquierdo barne. 1825ean, María Dolores Kubako Pozos Dulces kondearen arrebarekin ezkondu zen, eta harekin seme bat izan zuen. Narciso Lopezek, 31 urterekin Venezuelan Espainiako Armadako koronel maila lortu zuenak, Lehen Karlistaldian borrokatu zuen. Gerra ostean, Lopezek Espainiako gobernuaren zerbitzura jarraitu zuen hainbat administrazio kargutan, Sevillako Gorteetan eta Madrilen gobernadore militar gisa. López Kubara joan zen kapitan jeneral berriaren laguntzaile gisa, baina kargua galdu zuen 1843an gobernadoretza eskuz aldatu zenean. Negozio gutxi batzuetan porrot egin ondoren, Kubako alderdi anti-espainiarren aldeko bihurtu zen. 1848an,  iraultzaile kubatarren espainiar atxiloketa batean, Lopezek Estatu Batuetara ihes egin zuen.

## Filibustero 
Behin helduta, Lopezek Kuba askatzeko Estatu Batuetatik filibusteroen espedizio bat antolatzen hasi zen. Amerikako politikari eragingarriekin harremanetan jarri zen, John L. O'Sullivan barne, "Ageriko Patua" terminoa asmatu zuen hedatzaile batekin. Lopezek Kubako erbesteratuak New York hirian eta beste abenturazale batzuk hartu zituen bere kausarako, eta 1849an, bere espedizioa ontziratzeko prest zegoen: 600 boluntarioko tropa bat Round Island-en (Mississippi), hiru ontzi pleitatuta zeuden (bi New Yorken eta bat New Orleansen) horiek garraiatzeko. Hala ere, Zachary Taylor AEBetako presidenteak, filibusterizazioari uko egin baitzion AEBetako hedapenerako baliozko bide gisa, Lopezen aurkako urratsak eman eta bere ontziak blokeatu eta bahitzeko agindu zuen. Irailaren 9rako, "borrokazale" guztiak Round Island uzteko hitz egin zuen.  

López, Ambrosio José Gonzales bere laguntzailea eta filibusteroen buruzagi gehienak masoiak ziren, eta nazioarteko ermandadean asko fidatu ziren beren planak betetzeko.  

Atzerapauso hark eten gabe, Lopezek egitasmo filibustero berri bat planifikatzea eta bere kontratazio ahalegina Estatu Batuetako Hegoaldera bideratzea erabaki zuen. Bera esklabotzaren aldekoa zenez, Lopezek Kuba independente baten Hegoalderako abantailez jabetu zen. Berak eta hegoaldeko batzuek espero zuten Kuba esklabotzaren kide sendo bat bihurtuko zela eta agian, Texasek bezala, Batasunera estatu esklabista gisa sartuko zela. Bere egoitza New Orleansera eraman zuen eta herriaren laguntza lortzen saiatu zen Hegoaldeko gizon eragingarriak bere espedizioan sartzeko. Buena Vista-ko guduan nabarmendu zen Jefferson Davis senatariaren laguntza militarra eskatu zuen, 100.000 dolar eta "kafe plantazio oso fin bat" eskainiz. Davisek, bere emaztearen lasaitasun handirako, ezezkoa eman zion, baina Estatubatuar-Mexikar Gerrako bere lagunetako bat, Robert E. Lee nagusiari, gomendatu zion. Leek serio pentsatu zuen Lopezen eskaintzan, baina azkenean ez parte hartzea erabaki zuen.

Lopezek goranzko izar bat kontratatu ez bazuen ere, eragin handiko hegoaldeko askoren laguntza ekonomikoa eta politikoa lortu zuen, Mississippiko John A. Quitman gobernadorea barne; John Henderson senatari ohia; eta *New Orleans Deltako* editorea, Laurence Sigur. Lopezek 600 filibustero inguru sartu zituen bere espedizioan eta arrakastaz iritsi zen Kubara 1850eko maiatzean. Bere tropek Cárdenas herria hartu zuten, Lopezek eta Miguel Teurbe Tolónek diseinatutako bandera zeramatela, gero Kubako bandera bihurtu zena. Hala ere, espero zuen tokiko laguntza ez zen gauzatu borroka hasi zenean. Bertako biztanleriaren zati handi bat espainiarrekin bat egin zuen Lopezen aurka, eta presaka atzera egin zuen Key Westera, non espedizioa lurreratu eta minutu gutxira desegin zuen, 1794ko Neutraltasun Legearen arabera epaitu ez zedin.

Espedizioaren ostean, López eta haren aldeko asko auzipetu zituzten epaimahai nagusi federal batek. Akusazioek epaietan amaitu ez baziren ere, John Quitman gobernadorea bere kargua uztera eta epaiketa egitera behartu zuten. Atzerapauso militarrak eta legalak gorabehera, Lopez beste espedizio bat planifikatzen hasi zen, eta antzeko arazoak eta are ondorio negargarriagoak izan zituen.

1851ko abuztuan, Lopezek berriro abiatu zen Kubara ehunka gizonekin (gehienetan estatubatuarrak, hungariarrak, alemaniarrak eta kubatar batzuk). Iritsi zenean, bere espedizioaren erdia hartu zuen barnealdera joateko, eta beste erdia, William Crittenden koronelak (AEBetako armadako teniente ohia) agindutakoa, iparraldeko kostaldean geratu zen hornidura babesteko. Bere lehen saiakeran gertatu zen bezala, Lopezek kontatu zuen tokiko laguntzak ez zuen bere helegiteei erantzun. Kopuruz gaindituak eta Espainiako indarrek inguratuak, López eta gizon asko harrapatu zituzten.  Crittendenen indarrek patu bera izan zuten. Espainiarrek preso gehienak exekutatu zituzten eta beste batzuk meatzaritzako lan-esparruetara lanera bidali zituzten.

Exekutatu zituztenen artean estatubatuar asko zeuden, hala nola Crittenden, eta López Habanako La Punta gazteluan.

## Ondorioa eta garrantzia 
Lopezen eta bere soldaduen exekuzioak haserrea eragin zuen Estatu Batuetako Iparraldean eta Hegoaldean . Espedizioa onartzen ez zuten askok preso militarren espainiar trataera basatitzat jo zuten. Erreakziorik gogorrena New Orleansen gertatu zen, non jende-talde batek Espainiako kontsulatuari eraso zion. Porrot egin zuen arren, Lopezen espedizioak 1850eko hamarkadan zehar Latinoamerika osoan erasotzeko beste filibustero batzuk bultzatu zituen, batez ere William Walkerren Nikaraguako inbasioak 1855 eta 1860 bitartean. Arrakasta izan balu, Lopezek Ameriketako politika sakon alda zezakeen AEBei Karibeko oinarri sendoa emanez eta bere hedapen gehiago bultzatuz. Horren ordez, Lopezen eta beste filibustero batzuen porrotak estatubatuarrak desanimatu zituen, batez ere Hegoaldean, estrategia espantsionistak hartzera. Esklabotzak hegoalderantz mugitzeko ezintasunaren aurrean, hegoaldeko askok hedapenetik alde egin zuten eta sezesioaren alde hitz egin zuten, eta horrek Amerikako Gerra Zibila ekarri zuen.

Kubako bandera Lopezen espedizio-banderatik hartua da. 

## Irakurketa gehiago 
* Flibustiero, A.  New York: Dewitt & Davenport, 1851.
* Chaffin, Tom. "'Sons of Washington': Narciso López, Filibustering, and U.S. Nationalism, 1848-1851." *Journal of the Early Republic*, Vol. 15, No. 1, 1995, pp. 79–108. . .

## Erreferentziak 
### Bibliografia 
* Caldwell, Robert G. *The Lopez Expeditions to Cuba 1848–1851*. Princeton: Princeton University Press, 1915.
* Lazo, Rodrigo. "Writing to Cuba: Filibustering and Cuban Exiles in the United States". Chapel Hill: University of North Carolina Press, 2005. .
* May, Robert E. ''Manifest Destiny's Underworld: Filibustering in Antebellum America*. Chapel Hill: University of North Carolina Press, 2002.
* May, Robert E. *The Southern Dream of a Caribbean Empire*. Gainesville: University Press of Florida, 2002.
* Quisenberry, Anderson G. *Lopez's Expeditions to Cuba, 1850 and 1851*.  Louisville: Louisville University Press, 1906.
* Villaverde, Cirilo. *Cecilia Valdes or El Angel Hill''. Oxford University Press, 2005. . New translation by Sibylle Fischer and Helen Lane.

## Kanpo estekak 
* Kubako Filibusteroen Mugimendua