open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Txorko

[thumb|Zuhaitz baten txorko a, [Sardinian.]]
**Txorkoa** lurrean egiten den zuloa da, bertan landatutako landarearentzat euri-ura biltzeko edo ureztatzea errazteko. Ereitean egiten diren zuloa ere bada, bertan ura bildu eta landarea hazten baita.

Ongarria gehitzeko aukera ere ematen du, sakabanatzea saihestuz. Landa-inguruneetan eta nibelatutako lurretan, forma ohikoena zuhaitzaren enborra inguratzen duen zulo zirkular baten forma hartzen du, ingurua baino maila beheagoan. Lurrezko muino bat ere izan daiteke, ingurua baino gorago, barruan zulo bat duena. Hirugarren formak elementu eta material osagarriak ditu (harri lodiak, lauzak, adreiluak, zurak edo antzekoak) enborra inguratzen duen hesi antzeko bat osatzeko.

## Hiri ingurunean
Hiri eta herrietan, oro har zoladura iragazgaitz eta trinkoetan (espaloi, plaza eta kaleetan) landatzen dira zuhaitzak. Horretarako, zolatu gabe uzten den zatia da txorkoa, bertan zuhaitzak hazteko. Hiri-txorkoek oso forma desberdinak har ditzakete: ohikoenak borobilak eta karratuak.

Oro har, udaleko “parke eta lorategi sailak” zaintzen ditu, baina badira auzotarrek landatu eta kudeatuak ere.

Txorko batzuk sakonak izan ohi dira espaloiaren mailarekiko eta arriskutsuak suertatu oinezkoentzat. Beste batzuetan, espaloi estuetan edo jende ugari dagoen lekuetan, txorkoko lurra gehiegi zapaldu daiteke, lurra trinkotuz eta sustraiak itoaraziz. Horregatik, askotan txorkoak babestu egiten dira, bai inguruan hesiak ezarriz bat lurra estaliz. Mota askotako lur estalgarri daude: karratuak, zirkularrak, hormigoizkoak, sareta metalikoak, burdinurtuzkoak, aluminiozkoak... Oro har, inguruko espaloi edo espazioaren maila berean jartzen dira.

## Irudiak

File:Alcorque BCN.JPG|Sareta metalikozko txorkoa
File:Boomspiegel groot.jpg|Hiri txorko bat, zuhaitza babesteko legarra eta burdin-sareta dituena
File:Urban Gardening Bielefeld.JPG|Lorez landatua
File:BaumscheibeGöttingen.jpg|Hiri txorko bat, zuhaitzaz gain loreak eta zuhaixkak dituena.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zuhaitz

## Kanpo estekak
Nihil obstat

***Nihil obstat*** Eliza Katolikoak onartzen dituen liburu eta beste argitalpenetan ezartzen duen esaldia. Eragozpenik ez, objekziorik ez, adierazten du, latinez. Eliza horren baimena duen zentsore batek ezarriko du baldin eta Elizaren doktrina eta moralaren aurkako ezer topatzen ez badu.

Garai batean zenbait lurraldetan nekez argitaratuko zen zerbait Elizak aurretik onartu gabe.

Esaldi hau aurretik erabili izan zen esaldi luzeago baten hasiera da, *Nihil obstat quominus imprimatur*, hau da, ez dago inprimatzeko eragozpenik. Beste pare bat esaldi ere erabil izan ziren testuinguru honetan *Imprimi potest* inprima liteke, *Imprimatur* inprima dezaten.

## Ikus, gainera 
* Imprimatur
* Imprimi potest

## Kanpo estekak
Satan dantza

**Satan dantza** euskal dantza bat da. Jatorria Zuberoako maskarada du.

## Ikus gainera 
* Euskal dantzak
* Zuberoako maskarada

## Kanpo estekak 
* Elai Alai taldea Satan dantza dantzatzen duen bideoa ikusgai (1. zatia). Portugaleteko Nazioarteko Folklore Jaialdia. 2009.
* Zuberoako Maskaradako pertsonaia eta dantzei buruzko artikulua irakugai. Hiru.com
Raimundo Sarriegi

**Raimundo Sarriegi Etxeberria** (Donostia, Gipuzkoa, 1838ko martxoaren 15a – 1913ko apirilaren 23a) musikagilea izan zen. Haren musika lanik ospetsuena ezbairik gabe *San Sebastian martxa* da (1862), Serafin Barojaren hitzez lagundua.

## Bizitza 
Donostiako Egia auzoko Etxeberri edo Kojaenea izeneko baserrian jaio zen, luzaro Puyuelo kalean (gaur egungo Fermin Kalbeton kalea) jaio zela uste izan bazen ere.

Txikitatik izan zuen musikarekin harremana. Santa Maria basilikan tiple izan zen, eta gerora tenor ospetsu San Bizente parrokian. Jose Juan Santesteban maisu handiaren ikasle izan zen.

Peñaflorida kaleko Udal Musika Eskoletako solfeo irakasle izan zen, Donostiako Orfeoia sortu eta zuzendu ere egin zuelarik. Sarriegi 1913ko maiatzaren 4an zendu zen Narrika eta Arrandegi kaleen izkinako Telleria botikan zegoela.

## Musika lanak 
Sarriegiren konposizio lanik ezagunena *San Sebastian martxa* da. Danborradako eta inauterietako beste hainbat konposizio ezagun ere egin zituen: *Tatiago* (1882), *Iriyarena *(1882), *Retreta* (1882-1884), *Diana* (1882), *Polka* (1885), *Donostiako karnabala* bilduman jasotako abesti multzoa eta abar.

Gaur egun, Sarriegiren irudia ikusgai dago bere izena daraman plazan, Bretxa azokaren ondoan, Donostian.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* Raimundo Sarriegiren biografia. *Bagera.net*.
*  Raimundo Sarriegiren biografia. *Auñamendi Eusko Entziklopedia*.
* Raimundo Sarriegiren webgunea Eresil-en. Eresbil.
Pilsner Urquell

250px|eskuinera|thumb|Pilsner Urquell garagardo botila eta edalontzia.

**Pilsner Urquell** (txekieraz **Plzeňský prazdroj**) hartzidura baxuko garagardoa da. Lehen aldiz 1842an Bohemia eskualdeko Pilsen hirian ekoiztu zen (gaur egungo Txekiar Errepublika). Gaur egun Europako zenbait herrialdetan Pilsner garagardo moten arteko ikur nagusitzat hartu ohi da.

## Ikus gainera 
* Pilsner

## Kanpo estekak 
* Pilsner Urquell garagardoaren webgunea
Mexicali

**Mexicali** Mexiko ipar-mendebaldeko hiria da, Kalifornia Beherea estatuko hiriburua, eta Mexicali udalerriko herriburua. 2010ean hiriak 689.775 biztanle zituen, eta udalerri osoak 936.826 biztanle.

## Geografia 
### Kokapena 
Mexiko eta AEBen arteko mugan dago, Kaliforniako Calexico hiriaren ondoan. Mexiko eta Latinoamerikako hiririk iparraldekoena da.

### Klima 

## Historia 
2010eko apirilaren 4ean, Richter eskalan 7,2ko indarra hartu zuen lurrikara batek astindu zuen hiria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Robert E. Lee

**Robert Edward Lee** (Stratford House, Virginia, 1807ko urtarrilaren 19a - Lexington, Virginia, 1870eko urriaren 12a) estatubatuar militarra izan zen, Ipar Virginiako armadaren burua Ameriketako Estatu Batuetako Gerra Zibilean.

## Bizitza 
West Pointen ikasketak egin eta Mexikoko kanpainan borrokatu ondoren (1847), West Pointeko komandante izendatu zuten. Ameriketako Estatu Batuetako Gerra Zibilean Konfederazioaren alde parte hartu zuen eta euren buru egin zuten. Gainera, gerrako estrategarik handienetakoa izan zen. Hainbat garaipen sonatu lortu ondoren (Fredericksburg, Chancellorsville), Washington hirirantz abiatu zen, baina Gettysburgeko gudua galdu eta Richmonden setioa ezarri zioten. Defentsa gogorra antolatu bazuen ere, amore eman behar izan zuen 1865ean. Gerra ostean, Hegoaldeko *kausa galduaren* ikur bilakatu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Robert Edward Leeren biografia, Encyclopedia Virginia, encyclopediavirginia.org
Saltillo

**Saltillo** Mexiko ipar-ekialdeko hiria da, Coahuila de Zaragoza estatuko hiriburua. Estatuaren hego-ekialdean dago, AEBetako Texas estatuko mugatik 400 kilometro hegoaldera. 2010ean hiriak 709.671 biztanle zituen, eta metropoli eremuak 823.128.

## Geografia 
### Klima 
Hiriak estepako klima beroa dauka, *BSh* Köppen klima sailkapenaren arabera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Monterrey

**Monterrey** Mexiko ipar-ekialdeko hiria da, Nuevo León estatuko hiriburua eta hiri nagusia. 2010ean 332.863 biztanle zituen hiriak, eta 4.106.054 biztanle Monterreyk beste hamaika udalerrirekin batera osatzen duen metropoli eremuak. Herrialdeko hiririk handienetan hirugarrena da, Mexiko Hiria eta Guadalajararen ondotik.

## Geografia 
### Klima 
Estepako klima beroa dauka, *BSh* Köppen klima sailkapenaren arabera.

## Demografia 
Biztanle kopurua asko handitu zen XX. mendean, 1910ean 70.000 biztanle baino ez zituen.

## Ekonomia 
Mexikoko industriagune nagusietakoa da. Burdingintza eta metalurgiak pisu handia dute. Merkataritza eta komunikabidegune garrantzitsua da. Unibertsitatea dauka, 1933an sortua, eta Teknologia Institutua.

## Herri eta hiri senidetuak 
Monterrey ondorengo herri eta hiriekin senidetuta dago:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tijuana

**Tijuana** Mexiko ipar-mendebaldeko hiria da, Kalifornia Beherea estatuko handiena eta herrialdeko seigarrena. Mexiko eta AEBen arteko mugan dago, Kaliforniako San Diegoren ondoan. 2010ean hiriak 1.300.983 biztanle zituen, eta Tijuana udalerri osoak 1.559.683 biztanle. Tijuanak eta San Diegok osatzen duten metropoli eremuak 5.105.769 biztanle zituen 2010ean.

## Geografia 
### Kokapena 
Ozeano Bareko kostaldean dago, Tecate ibaiaren ertzean, Kaliforniako San Diegoko portuaren hegoaldean. Mexicali, Kalifornia Behereko hiriburua, 170 kilometro ekialdera dauka, eta Ensenada 110 kilometro hegoaldera. Mexikoko hiririk mendebaldekoena da.

### Klima 

## Historia 
thumb|eskuinera|300px|Mexiko eta Estatu Batuen arteko muga: eskuinean Tijuana.
1862. urtean sortu zen hiria eta XX. mendearen hasieran hazi zen, neurri handi batean Estatu Batuetako mugatik hurbil zegoelako eta iparraldeko auzokideentzat kasinoak eta zabaldu zituztelako.

## Ekonomia 
Laborantza (kotoia, garia, garagarra, barazkiak, mahatsa), bere inguruan sorturiko industria (janari industria, garagardogintza) eta turismoa dira ekonomia jarduera nagusiak. Nazioarteko aireportua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pipistrelo txiki

**Pipistrelo txikia** edo **saguzar arrunta** (*Pipistrellus pipistrellus*) Euskal Herrian topa daitekeen babestutako saguzar espezie bat da.

Basa eta Itsas Fauna eta Landaredian Arriskuan dauden Espezieen Euskadiko Zerrendaren interes berezikoen kategorian sartu zuten.

## Itxura 
Europan dagoen saguzarrik txikiena da: 36-51 mm arteko luzera du; hego baten puntatik bestera 180-240 mm baino ez ditu neurtzen. Pisua ere arina du: 3,5 gramotik 8 gramora.

Bizkarreko ilea marroia du eta sabelerantz joan ahala argitu egiten zaio. Muturra eta hegalak beltzak ditu.

Ez da saguzar mediterraneoarekin ( *Pipistrellus pygmaeus* ) nahastu behar.

## Portaera eta elikagaia 
Espezie honek saguzarrei buruz dugun irudia hausten digu: atsedena hartzeko ez da sabaitik eskegita jartzen; zulotxoetan gordetzen da, makurtuta. Hegalak bere gorputzaren inguruan bildu beharrean (beste hainbat saguzarrek egiten duten gisan), bere gorputzaren ondoan plegatzen ditu. Espezie sedentarioa da; beti ber lekuan bizi da. Oihu zorrotzak igortzen ditu, bereziki udazkenean, arrek haien presentzia agerrarazi nahi dutenean hegan dabiltzala.

Hegal eginez jaten ditu harrapatutako intsektu txikiak (eltxoak, odol-zizare edo kironomoak, trikopteroak, krisopoak...)

## Bizitokia 
Beste hainbat saguzar espezie ez bezala, saguzar arrunta ez da leize-zuloetan bizi. Antropofiloa da; hau da, gizakiak eraikitako guneetan bizitzea maite du: etxe zaharretako harrien tartean, teilapeetan, biltegietan...

## Erreferentziak
Morelia

**Morelia** Mexiko erdialdeko hiri eta udalerria da, Michoacán estatuko hiriburu eta hiri handiena. 2010ean hiriak 597.511 biztanle zituen, eta udalerriak 729.279 biztanle. Hirigune historikoa Gizateriaren ondare izendaturik dago

## Geografia 
### Kokapena 
Morelia Tarasca ordokian dago, Zeharkako Sumendi-ardatzaren magalean, 1.921 metroko garaieran.

### Klima 
Klima epela du, negu lehorrekin, *Cwb* Köppen klima sailkapenaren arabera.

## Historia 
XVI. mendean sortu zuten hiria. Hirigune historikoko kaleek aintzinako egitura atxiki dute.

## Ondarea 
Garai kolonialeko berrehun eraikin historiko baino gehiago dago, bai pizkunde garaikoak, bai barrokoak eta baita neoklasikoak ere. Hori dela eta 1991ean UNESCOk Gizateriaren ondare izendatu zuen hirigune historikoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Palau Nacional (Bartzelona)

**Palau Nacional** eraikina (euskaraz *Jauregi Nazionala*) Kataluniako Bartzelona hiriburuan dagoen Montjuïc mendian dagoen jauregia da. 1929ko Bartzelonako Nazioarteko Erakusketa zela eta, 1926-1929 urteen artean eraikia zen. 1934 urtetik aurrera, bertan Kataluniako Arte Museo Nazionala kokatua da.

Bestalde, jauregiaren aurrealdean Montjuïceko Iturri Miragarria eta Quatre Columnes zutabeak dauzka.

## Iruditegia 

Irudi:BCN-PalauNacional-4862.jpg|Aireko ikuspegia
Irudi:Castell!.jpg|Gauez
Irudi:Parte central fachada Palacio Nacional.jpg|Jauregi Nazionalaren aurrealdeko xehetasuna
Irudi:Gran Salón Palacio Nacional.jpg|Barnealdeko areto handia

## Kanpo estekak 
* Bartzelonako Jauregi Nazionalaren eraberritzeari buruzko artikulua irakurgai
Erhard Loretan

**Erhard Loretan** (Bulle, Friburgo, Suitza, 1959eko apirilaren 28a - Grünhorn, Suitza, 2011ko apirilaren 28a) suitzar alpinista bat zen. Reinhold Messner eta Jerzy Kukuczka alpinisten ondoren 14 zortzimilakoak igotzea lortu zuen munduko hirugarren mendizalea izan zen. Helburu hau 36 urteko adinarekin lortu zuen, horretarako bere bizitzako hamahiru urte eman zituelarik.

2011ko apirilaren 28an Suitzako Grünhorn mendian (4.043 metro) 3.800 metro inguruan zela ezbeharra izan eta berrehun metro behera erori ondoren bertan hil zen.

## Bere zortzimilakoak 
* Nanga Parbat - (1982)
* Dhaulagiri - (1985)
* Gasherbrum II - (1983)
* Everest - (1986)
* Gasherbrum I - (1983)
* Cho Oyu - (1990)
* Broad Peak - (1983)
* Shishapangma - (1990)
* Manaslu - (1984)
* Makalu - (1991)
* Annapurna - (1984)
* Lhotse - (1994)
* K2 - (1985)
* Kangchenjunga - (1995)

## Kanpo loturak 
* Erhard Loretan alpinistaren webgunea
Walter Bonatti

**Walter Bonatti** (1930eko ekainaren 22a, Bergamo, Lonbardia &ndash; 2011ko irailaren 13a, Erroma) italiar alpinista izan zen. Historia osoko alpinista onenen artean aipatu ohi da. Alpeak, Himalaya eta Patagonia hainbat lehenbiziko igoera aitzindariak lortu izan dituelarik.

Bestela, dozena bat liburutan bere mendiko bizipenak jaso zituen, gozoekin batera gaziak ere. Izan ere, K2ra egindako igoera batean 1954an ika-mika batean sartuta egon zen.

## Lorpen nagusiak 
* Grandes Jorasses (Mont Blanceko mendigunea) iparraldetik (1949)
* Grand Capucin (Mont Blanc) ekialdetik (1951)
* Tre Cime di Lavaredo (Dolomitak) iparraldetik eta neguan (1953)
* Aiguille du Druko (Mont Blanc) hego-ekialdeko zutabea (1955)
* Grand Pilier d'Angle (Mont Blanc) Tito Gobbirekin (1957)
* Gasherbrum IV (1958)
* Rondoy (Huayhuash mendikatea, Peru) iparraldetik (1961)
* Grandes Jorasses iparraldetik eta neguan (1963)
* Matterhorn/Cervino iparraldean, bakarrik eta neguan (1965)

## Liburuak 
* *Le Mie Montagne* ("Nire mendiak"), 1961.
* *I Giorni Grandi* ("Egun handiak"), 1971.
* *Magia del Monte Bianco* ("Mont Blanceko magia"), 1984.
* *Processo al K2* ("K2ri epaiketa"), 1985.
* *La Mia Patagonia* ("Nire Patagonia"), 1986.
* *Un Modo di Essere* ("Izateko modua"), 1989.
* *K2-Storia di un Caso* ("K2 - Afera baten istorioa"), 1995.
* *Montagne di Una Vita* ("Bizitza baten mendiak"), 1995.
* *In terre lontane* ("Lurralde urrunetan"), 1997.
* *K2. La verità. 1954-2004* ("K2. Egia"), 2005.
* *K2. Lies and Treachery* ("K2. Gezurrak eta azpikeria"), 2009.

## Kanpo loturak 
* Walter Bonattiri elkarrizketa bideoan ikusgai
Jerzy Kukuczka

**Józef Jerzy Kukuczka** (Katowice, 1948ko martxoaren 24a - Lhotse mendia, 1989ko urriaren 24a) poloniar alpinista bat izan zen.

1987ko irailaren 18an 14 zortzimilakoak igotzen munduko bigarren mendizalea bilakatu zen (lehenbizikoa Reinhold Messner izan zelarik), balentria hori 8 urte baino gutxiagoan egin zuen.

Negu berean bi zortzimilako igo dituen pertsona bakarra da munduan. Guztira, lau zortzimilako igo zituen neguan, horietako hirutan Lehenengo Igoera gauzatu zuen. Tadeusz Piotrowskirekin batera, Kukuczkak ibilbide berri bat ezarri zuen K2an alpetar estiloan, inork errepikatu ez duena.

1989ko urriaren 24an Lhotse mendiko hegoaldeko aurpegian gora zihoala gutxi gorabehera 8.200 metroko garaieran zendu zen. Katmanduko merkatuan erosi berria zuen bigarren eskuko soka bat eskalatzen ari zela hautsi eta bertan amildu eta hil zen, 41 urte zituelarik.

## Zortzimilakoak 
[thumb|Jerzy Kukuczkaren plaka [Istebna udalerria|Istebnan, Polonia]]

## Kanpo estekak 
* Jerzy Kukuczkaren biografia irakurgai
Kurt Diemberger

**Kurt Diemberger** (Villach, Austria, 1932ko martxoaren 16a) austriar alpinista, zinemagile, argazkilari eta idazlea da.

1957ko ekainaren 9an Broad Peak mendiaren gailurra lehenbiziko aldiz zapaltzea lortu zuten mendizale taldeko bat izan zen. Talde honetako beste kideak Fritz Wintersteller, Marcus Schmuck eta Hermann Buhl izan ziren.

1960ko maiatzaren 13an suitzar-austriar espedizioko kideak ziren Kurt Diemberger, Peter Diener, Ernst Forrer, Albin Schelbert, Nyima Dorji eta Nawang Dorji-k Dhaulagiri mendira lehenbiziko aldiz igotzea lortu zuten.

Diemberger 1986ko K2 hondamenditik bizirik atera zen bakarrenetariko bat izan zen. 1986ko abuztuaren 4an, Diemberger eta Julie Tullis K2 mendiaren gailurrera iritsi ziren. Bere jaitsiera hasi eta gutxira, Tullis erori egin zen eta Diemberger berarekin eraman zuen. Amildegitik erortzea saihestu zuten, eta gaua 8.000 metrotik gora igaro zuten. Hurrengo egunean IV. kanpamendura iristea lortu zuten, non beste sei eskalatzailerekin bi karpa partekatu behar izan zituzten, euren karpa haizeek suntsitu ondoren. Tullis beranduago hil zen gau horretan, beharbada garuneko edema handi baten ondorioz, eta soilik beste eskalatzaile bat, Willi Bauer austriarra, bizirik irten zen jaitsieratik Diembergerrekin. Bi eskalatzaileek izozte larriak jasan zituzten jaitsieran eta anputazioak egin behar izan zizkieten.

Denera beste mendi askoren artean, 7 zortzimilako igo ditu.
Maurice Herzog

**Maurice Herzog** (Lyon, Frantzia, 1919ko urtarrilaren 15a - Neuilly-sur-Seine, Frantzia, 2012ko abenduaren 13) frantziar alpinista eta politikaria izan zen. 1950eko ekainaren 3an Louis Lachenal alpinistarekin batera Himalaia mendilerroko Annapurna mendiaren gailurrera igotzea lortu zuen. Horrenbestez, zortzimilako bat igotzea lortu zuten aurreneko gizakiak izan ziren.

## Bizitza 
Gazterik, Bigarren Mundu gerran naziek Frantzia okupatu zutelarik, Herzog erresistentzian ari izan zen, eta adindutakoan politikan jardun zuen, bitartean Frantziako heroi nazional bilakarazi zion balentria egin zuen, 8 091 m dituen Annapurna mendira igotzea lortzean. Lachenalek eta berak mendia garaitu bazuten ere, eskuetako eta oinetako hatzak izozturik atera ziren.

## Ikus, gainera 
* 1950eko Annapurnako frantziar espedizioa

## Kanpo estekak
Jose Ignacio Alvarez Usabiaga

**José Ignacio Alvarez Usabiaga** (Donostia, 1945eko otsaila - *ib.*, 2005eko urriaren 9a) gipuzkoar meteorologo eta Igeldoko behatokiko zuzendaria izan zen 1978-2005 urte bitartean. Aurretik Hondarribiko behatokiko laguntzaile lanetan jardun zuen.

## Lanak 
* *Apuntes sobre el fenómeno de las galernas* (1987).
* *La predicción de galernas basada en la vorticidad potencial* (1989).
Robert Peel

Sir **Robert Peel** (Ramsbottom, Lancashire, Ingalaterra, 1788ko otsailaren 5a - 1850eko uztailaren 2a) Erresuma Batuko Alderdi Kontserbadoreko britainiar politikari eta estatista izan zen. Peel birritan Erresuma Batuko lehen ministro izan zen: aurreneko aldiz, 1834ko abenduaren 10tik 1835eko apirilaren 8ra; eta bigarren aldiz, 1841eko abuztuaren 30tik 1846ko ekainaren 29ra.

## Bizitza 
Tory Alderdiko diputatu izendatu zuten 1809an, eta Irlandarako Estatu idazkari izan zen (1812-1818). Barne Arazoetako ministro izan zen, Liverpool (1821-1827 urteetan) eta Wellington (1828-1830) aginpidean ziren garaian. Polizia-talde bat sortu zuen Londresen, eta katolikoen askatasun-legea onarrarazi zuen (1829). Parlamentuko erreformaren ondoren (1832), Tory Alderdia berriro antolatu, eta *Alderdi Kontserbadore* izena eman zion. Lehen ministro izan zen 1834-1835 eta 1841-1846 urte-bitarteetan. Beste erreforma batzuen artean *Corn-law*, aleen merkataritzaren inguruko legea, indargabetu zuen (1846), *Whig* taldearen laguntzaz. Peelek hartutako neurri horrek bitan banatu zuen Alderdi Kontserbadorea, liberalismoa bultzatzea leporatu baitzioten. Disraeli buru zuen bere alderdiko taldeak kargua uztera behartu zuen. Ingalaterrako parlamentuan eragin handia izan zuen Peelek, hil arte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gogoragarri

[thumb|200px|[Jaunartzeko **oroigarria**. 1924.]]

**Gigoragarria** edo, batzuetan, **oroigarria** pertsona baten jaunartzea, ezteiak edo heriotza oroitarazteko inprimakia da, irudi, argazki eta testu labur baten bitartez gertakari eta ospakizunaren data eta tokia azaltzen dituena. Bestelako oroigarriak ere izaten dira gertakari nabarmenak gogorarazteko; adibidez, pertsona batek erretiroa hartzen duenean lankideek oparitutako plaka bat edo omenezko bestelako ekitaldietan oparitutako dominak edo eskulturak.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak
Tallaght Stadium

**Tallaght Stadium** (irlanderaz **Staid Thamhlachta**) Irlandako Dublin hiriko hegoaldean dagoen Tallaght auzoko futbol estadioa da. Shamrock Rovers F.C. taldearen egoitza da.

## Kanpo estekak 
* Tallaght Stadiumen webgunea 
* Tallaght Stadiuma Shamrock Rovers F.C. taldearen webgunean ikusgai
David Lloyd George

**David Lloyd George** (Manchester, 1863ko urtarrilaren 17a - 1945eko martxoaren 26a, Tŷ Newydd, Llanystumdwy, Gales), britainiar politikaria zen, 1916-1922 urteen artean Erresuma Batuko Lehen Ministroa ere izan zen; haren agintaldiak Lehen Mundu Gerraren azken urteak eta gerra ondorengo lehenbiziko urteak barne hartu zituen.

Galestar jatorriko familia batean hazi zen (galesa zen haren lehen hizkuntza) eta bizitzako azken urteak ere Galesen iragan zituen. Haren jatorria zela eta, politika giroan *Galestar Aztia* ezizena jaso zuen.

Abertzale sutsua eta erradikalismoaren jarraitzailea zen garai hartan eta gogor kritikatu zuen Ingalaterrak boerren auzian izandako jokabidea. Alderdi Liberaleko buruzagi izan zen, merkataritzako ministro (1905-1908) eta Exchequerreko kantzelari (1908-1915) izendatu zuten. Aberatsen zergak igo zituen eta jauntxoen haserreaz baliatu zen haiek zuten aginpide maila 1911ko legearen bidez murrizteko.

Bakezalea zen baina Belgikako inbasioak (1914) erabat aldarazi zuen bere politika eta Munizioetako ministro (1915-1916) eta Gerrakoa izendatu zuten (1916) kontserbadoreekin bat eginik. 1916an Lehen Ministro izendatu zuten eta zuhurtasun handiz gidatu zuen Ingalaterra garaipena lortu arte.

Lehen Mundu Gerra amaitutakoan arazo handiak izan zituen aliatuekin bake-negoziaketak zirela eta. Barne-arazoak ere larriagotu egin zitzaizkion eta Irlandaren burujabetasuna onartu behar izan zuen (1921). Kontserbadoreek alde batera utzi zuten, eta orduantxe hasi zen alderdi liberalaren gainbehera.

## Kanpo estekak 
* Lloyd George elkartearen webgunea
Connacht Rugby

[thumb|250px|[Munster Rugbyren aurkako partida.]]
**Connacht Rugby** Irlandako Connacht probintzia ordezkatzen duen errugbi taldea da. Pro 14 Ligan jokatu ohi du eta 2016an txapelduna izan zen. Galway hiriko Galway Sportsgrounds estadioan egoitza eta jokalekua du.

## Historia 
1885 urtean sortu zen taldea, gainontzeko talde irlandarrak baino sei urte beranduago. Irlandako errugbi jokalari guztien %7a baino ez da bertakoa, eta emaitza apalagoak izan ditu gainerako taldeek baino. 1996an Europako errugbi kopa (gaur egungo Heineken Cup) sortzearekin batera errugbi taldeak profesionalizatu egin ziren eta Connachtek ere bide bera jarraitu zuen.

## Palmaresa 
* Europako Errugbi Kopa (Heineken Cup):
** Hirugarrena 2013 eta 2014an.
* European Challege Cup:
** Finalerdiak 2004, 2005 eta 2010an.
* Pro 14 Liga:
** 2016.
* Zeltiar Kopa:
** Finalerdiak 2004an.

## Kanpo estekak 
* Connacht Rugby taldearen webgunea
Ulster Rugby

thumb|250px|Ulsterreko jokalariak.
**Ulster Rugby** Irlandako Ulster probintzia ordezkatzen duen errugbi taldea da. Pro 14 Liga eta Heineken Cup txapelketetan lehiatu ohi du, Europako txapelketa gorena 1999an irabazi zuen. Egoitza Belfast hiriko Kingspan Stadium jokalekuan du.

## Historia 
Taldea 1879an sortu zen, gainontzeko probintzia irlandarretako taldeekin batera. XX mendean irlandar taldeen arteko loriatsuena izan zen. 1984-85 urtean Australiako selekzioaren aurka jokatu eta irabazle atera zen.

1996an Heineken Kopa sortzearekin batera errugbi taldeak profesionalizatu egin ziren eta Ulsterrek ere bide bera jarraitu zuen. 1998-99 urtean txapelketa irabazi zuen, hau lortzen zuen lehen talde irlandarra izanik. Ordutik aurrera maila apalagoan ibiltzea tokatu zaio baina 2012an final berri bat jokatu zuen, oraingoan Leinsterrek garaitu zuen.

## Palmaresa 
* Europako Txapeldunen Kopa (Heineken Kopa):
** Txapelduna (1): 1999.
** Finalista (1): 2012.
* Pro 14 Liga:
** Txapelduna (1): 2006.
** Bigarrena (3): 2004, 2013, 2020.
* Zeltiar Kopa:
** Txapelduna (1): 2004.
* Irlandako probintzia arteko txapelketa (26)

## Kanpo estekak 
* Ulster Rugby taldearen webgunea
Leinster Rugby

thumb|250px|Leinsterreko jokalariak.
**Leinster Rugby** Irlandako Leinster probintzia ordezkatzen duen errugbi taldea da. Pro 14 Liga eta Heineken Cup txapelketetan lehiatu ohi du, Europako txapelketa gorena hiru alditan irabazi du gainera. Egoitza Dublin hirian du.

## Historia 
1875etik aurrera partidak jokatu zituen arren, taldea 1879an sortu zen, gainontzeko probintzia irlandarretako taldeekin batera. 1996an Heineken Kopa sortzearekin batera errugbi taldeak profesionalizatu egin ziren eta Leinsterrek ere bide bera jarraitu zuen. Garai hartan *Leinster Lions* izena hartu zuen. 2005ean *Leinster Rugby* izena berreskuratu zuen baina lehoiak maskota izaten jarraitzen du.

Irlandako talderik loriatsuena da, lau Europako Kopa eta zortzi Pro 14 Liga irabazi baititu besteak beste. Aipatzekoa da Europako bi txapelketetan jokaturiko final guztiak irabazi dituela.

## Palmaresa 
* Europako Txapeldunen Kopa (Heineken Kopa):
** Txapelduna (4): 2009, 2011, 2012, 2018.
* European Challenge Cup:
** Txapelduna (1): 2013.
* United Rugby Championship:
** Txapelduna (9): 2002, 2008, 2013, 2014, 2018, 2019, 2020, 2021, 2025.
** Bigarrena (5): 2006, 2010, 2011, 2012, 2016.
* Anglo-Irlandar Kopa:
** Txapelduna (2): 2013, 2014.

## Kanpo estekak 
* Leinster Rugby taldearen webgunea
Alte Nationalgalerie

**Alte Nationalgalerie** (euskaraz *Museo Nazional Zaharra*) Alemaniako hiriburua den Berlin hiriko Museoen uhartea izeneko gunean dagoen arte museoa da. Bertan Prusiar Ondarearen Kultura Fundazioak erakusgai jarri dituen XIX. mendeko artelanak ikusgai daude.

## Iruditegia 

Irudi:Berlin, Mitte, Museumsinsel, Alte Nationalgalerie.jpg|Eraikina
Irudi:AlteNationalgalerie 2a.jpg|Aurrealdea

## Kanpo estekak 
* Alte museoa
Spree

**Spree** ( alemanez  ahoskatua; , ) Alemaniako ibaia da. Goi Lusazia eskualdean jaio (Alemania eta Txekiar Errepublika arteko mugan), eta Saxonia, Berlin eta Brandenburgo estatuak zeharkatzen ditu. Azkenik, Havel ibaiaren elkartzean amaitzen delarik (Havel ibaia Elba ibaiaren ibaiadarra da). Spree ibaiak 400 kilometro inguruko luzera du.

## Kanpo estekak
Neues Museum

**Neues Museum** (euskarazko *Museo Berria*) Alemaniako hiriburua den Berlin hiriko Museoen uhartea gunean dagoen museoa da. Altes Museumren iparraldean dago.

Antzinako Egipto, Historiaurrea eta Historiako bilduma zabala du. Beharbada mundu mailan bilduma guztiko objekturik ezagunena Nefertitiren burua litzateke.

## Iruditegia 

Irudi:Neues Museum Aegyptischer Hof.jpg|Egiptoar aretoa
Irudi:Nofretete Neues Museum.jpg|Nefertitiren burua

## Historia 
1843 eta 1855 urteen artean Friedrich August Stülerren egitasmoen arabera eraiki zen. 1939an Bigarren Mundu Gerraren hasierarekin batera itxi egin zuten eta 1945ko Berlingo bonbardaketaren ondorioz kalte ugari jasan zituen. David Chipperfield ingeles arkitektoaren zuzendaritzapean berriz berreraikia izan zen. Azkenik, 2009ko urrian ofizialki berririkia izan zelarik.

## Kanpo estekak 
* Neues Museumen webgune ofiziala
James Simon aretoa

**James Simon aretoa** (alemanez *James Simon-Galerie*) Alemaniako hiriburua den Berlin hiriko museo berri bat izango da. Gaur egun berritze lanetan dago. Museoen uhartean kokatzen da, Neues museoa eta Spree ibaiko ibaiadarra den *Kupfergraben* delakoaren artean. David Chipperfield arkitektoak diseinatu du eta Henri James Simon (1851-1932) mezenaren izena darama, azken honek bere diru-laguntza oparoen bidez Berlin hiriko museoak mundu mailan ospetsu bilakatu zituen.

## Kanpo estekak 
* James Simon aretoa
Bode museoa

**Bode museoa** (alemanaz **Bode-Museum**, jatorrizko izena **Kaiser-Friedrich-Museum**) Alemaniako hiriburua den Berlin hiriko Museoen uhartea gunean kokatzen den museoa da. 1904an eraiki zen *Kaiser-Friedrich-Museum* ("Federiko Kaiserraren Museoa") izenaz. Ernst von Ihnek diseinatu zuen. Gaur egun bertan Bizantziar artea, eskultura, txanpoiak eta dominak daude.

## Iruditegia 

irudi:Bode Museum P7150050.JPG|Aurrealdearen xehetasuna, 2007
irudi:Bodemuseum Durchgang.jpg|Sarrerako aldagela
irudi:Bodemuseum Kleine Kuppelhalle 5.jpg|Eskailerak
irudi:Canova P7150049.JPG|Dantzaria. Antonio Canovaren lana
irudi:Bernini P7150044.JPG|Iturria. Gian Lorenzo Berniniren lana
irudi:Kern Adam und Eva Sündenfall.jpg|Adan eta Eba - Kren-en lana.
irudi:Bundesarchiv Bild 183-12947-0003, Berlin, Bodemuseum, Pergamonmuseum.jpg|Museoen uhartea, bertan Pergamo museoa eta Bode museoa daudelarik (1951).

## Kanpo estekak 
* Bizantziar Artearen Eskultura Bilduma eta Museoa  
* Numismatika Bilduma
Holyrood jauregia

**Holyrood jauregia** () berez Eskoziako erregeen egoitza ofiziala izan zen eta orain Britainiar monarkiaren egoitza ofiziala ere bai. Edinburgh hiriburuan kokatzen da. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

Holyrood Parkearen alboan dago.

## Historia 
1128an David I.a Eskoziakoak monasterio agustindarra sortu zuen bertan eta gaur egungo jauregia 1671 eta 1678 artean eraiki zen estilo barrokoan. 1824 eta 1834 artean konponketa lanak egin ziren Robert Reid arkitektoaren gidaritzapean.

## Deskribapena 
Oinarri karratua du, alde bakoitzak 70 metro ditu. Hiru solairutako eraikinak dira iparraldean eta hegoaldean daudenak.

Barnealdean, publikoak ikus ditzakeen gelak Erregearen XVII mendeko apartamentuak, Galeria handia eta hego-mendebaldeko dorreko XVI mendeko gelak dira.

Inguruko lorategiek lau hektarea hartzen dituzte. XVI mendeko eraikin bat mantentzen da oraindik, Mary Erreginaren bainua izenaz ezagutzen dena. Beste eraikin batzuk; Holyrood Free eliza, Gordongo Dukesaren eskola eta Guardaren etxea dira.

## Ikus gainera 
* Holyrood Park

## Iruditegia 

Irudi:Holyrood Palace dsc06059.jpg|Alboko ikuspegia
Irudi:Guards at Holyroodhouse.jpg|Sarrerako zaindariak
Irudi:Royal Standard Holyrood.PNG|Erregina bertan dagoela (bandera goian zabaldua baitago)
Irudi:

## Kanpo estekak 
* Errege egoitzak: Holyrood jauregia
Lustgarten

**Lustgarten** (euskaraz *Gozamenaren parkea*) Alemaniako hiriburua den Berlin hiriko erdiguneko parkea da. Mitte barrutian kokatzen da, Museoen uhartean hain zuzen ere, eta bere aurrekaldetik Spree ibaia iragaten da. Parke honetan Berlingo katedrala eta Altes museoa kokatzen dira. Bertatik Unter den Linden etorbidea hasi eta Brandenburgoko atean amaitzen da.

## Iruditegia 

Irudi:Lustgartenvdom.jpg|Lustgarten parkea Berlingo katedralako goialdetik ikusita
Irudi:Berlin-lustgarten-map-Mario Duhanic.png|Lustgarten parkearen mapa.

## Kanpo estekak 
* Lustgarten parkeko irudi historikoak ikusgai
Chilpancingo

**Chilpancingo** (nahuatlez: *chilpan, cingo*, «liztor habi txikia», edo *chilli-pan-tzingo*, «banderatxo gorrien lekua»), izen ofiziala **Chilpancingo de los Bravo**, Mexiko hego-mendebaldeko hiria da, Guerrero estatuko hiriburua eta bigarren hiririk handiena, eta Chilpancingo udalerriko herriburua. 2010ean hiriak 187.251 biztanle zituen, eta udalerri osoak 241.717.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pleiku aireportua

**Pleiku aireportua** (Vietnamez *Pleku*) Vietnamko aireporturik handiena da, Pleikueko erdigunetik 12 kilometrora kokatuta dagoena. 1968an zabaldu zen.

## Hegaldiak 
## Ikus, gainera 
* Vietnamgo aireportuen zerrenda

## Kanpo estekak
Acapulco

**Acapulco** edo **Acapulco de Juárez** Mexiko hego-mendebaldeko Guerrero estatuko hiri jendetsuena eta portu handiena da. Munduko turismogune garrantzitsuenetako bat da. 2010ean hiriak 673.479 biztanle zituen, eta udalerri osoak, 789.971.

## Geografia 
Ozeano Barearen ertzean dago, Mexiko Hiritik 380 kilometro hegoaldera. Espainiarrek alde horretan lehen portua eraiki zuten.
 
### Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Guía de Acapulco
Edinburgoko Hiri Berria

**Edinburgoko Hiri Berria**, ingelesez **New Town**, hots, "Hiri Berria",  eta , Eskoziako Edinburgo hiriburuko auzoa da. UNESCO erakundeak 1995an Hiri Zaharrarekin batera Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

## Historia 
thumb|250px|ezkerrera|Edinburgheko erdigunea:
XVII mendean Albany eta Yorkeko dukeak, gerora Jakue II.a Ingalaterrakoa eta VII.a Eskoziakoa izango zenak Holyrooden errege komisario zela Edinburgo hiriaren iparraldeko lur lauetan aintziraren atzean hiria heda zitekeela pentsatu zuen eta hori ahalbidetzeko legea sortu zuen. 1682an dukeak hiria utzi zuen Errege izateko eta haren proposamena aurrera eramateko erabakia atzeratu egin zen.

1766an hiri berria planifikatzeko diseinu lehiaketa bat antolatu zen eta 26 urtetako adina zuen James Craig arkitektoak irabazi zuen. Hurrengo urtean abiatu ziren lanak iparraldeko zubiaren atzean. 1830 hamarkadan lakua lehortu egin zuten eta hiri berria 1850 inguruan bukatu zuten eraikitzen.

## Deskribapena 
Hiru kale paralelo daude. Kale nagusia, erdikoa, George Street da, garai hartan Erresuma Batuko erregea zen Jurgi III.aren omenez. Iparraldeko kale paraleloa Queen Street da eta hegoaldekoa St. Giles Street, hiriko patroia.

[thumb|erdian|600px|Hiri Berriaren ikuspegi panoramikoa [Edinburgheko gaztelua|Edinburgheko gaztelutik ikusita.]]

## Iruditegia 

Irudi:Bute House.jpg|Bute House
Irudi:Bank of Scotland HQ.jpg|Eskoziako Bankua
Irudi:New Town - geograph.org.uk - 6046.jpg|Hiri Berria
Irudi:Door, Gayfield Square. - geograph.org.uk - 116516.jpg|Ataria

[thumb|erdian|600px|Charlotte Square enparantzako iparraldea, [Robert Adam arkitektoaren lana. Bute House, erdialdean Eskoziako Lehen Ministroaren egoitza ikus liteke.]]

## Ikus gainera 
* Edinburgheko Hiri Zaharra
* Gizateriaren Ondarea

## Kanpo estekak 
* Edinburgheko Hiri Berria UNESCOren webgunea 
* Hiri Berriari buruzko argibidea
Calton Hill

**Calton Hill** Eskoziako Edinburgh hiriburuan kokatzen den muinoa da. Hiri Berriaren ekialdean kokatzen da hain justu ere. UNESCOk Edinburgh Gizateriaren Ondare izendatu zuenean Calton Hill ere barnean sartu zuen.

## Eraikinak 
Eskoziako Gobernuaren eraikin ugari daude bertan, Gobernuaren egoitza den St Andrew's House eta muinoaren oinean Eskoziako Legebiltzarra eta Holyrood jauregia.

Muinoaren gainean ere eraikin sinboliko ugari daude:
* Eskoziako Monumento Nazionala
* Nelsonen monumentoa
* Dugald Stewart monumentoa
* Robert Burns monumentoa
* Martiri politikoen monumentoa
* Hiriko obserbatorio astronomikoa

## Turismoa 
Turismo gune ezaguna da, baita bertatik hiriaren gain dauden ikuspegi zoragarriei esker leku bisitatuenetako bat ere bertatik hiriko hainbat margolan eta argazki eder egin ohi direlarik. Erresuma Batuko hirugarren ikuspegi ederrena izendatua izan zen.

Urtero apirilaren 30ean Calton Hill muinoan Bealtaine Jaialdia ospatu ohi da, 12.000 lagun inguru igo ohi direlarik.

## Iruditegia 

Irudi:Edinburgh Calton Hill.jpg|Nelsonen monumentoa (dorrea) eta Monumento Nazionala.
Irudi:Edinburgh View 002.jpg|Edinburgheko Hiri Zaharra eta Edinburgheko gaztelua Calton Hill muinotik ikusita.
Irudi:Nelson Monument view of National Monument - geograph.org.uk - 1516553.jpg|Eskoziako Monumentu Nazionala.
Irudi:StAndrewsHouse-Edinburgh.jpg|St Andrew's House, Gobernuaren egoitza.
Irudi:New town from the Castle.JPG|Calton Hill muinoa Edinburgheko gaztelutik ikusita.

## Kanpo estekak
Edinburgoko Hiri Zaharra

**Edinburgoko Hiri Zaharra**, ingelesez *Old Town*, hots, "Hiri Zaharra",  eta , Eskoziako Edinburgo hiriburuko alde zaharra da. UNESCO erakundeak 1995an Hiri Berriarekin batera Gizateriaren Ondare izendatu zuen. Bertan, Edinburgoko gaztelua edota Royal Mile kalea kokatzen dira.

thumb|250px|ezkerrera|Edinburgheko erdigunea:

## Jaialdia 
Urte-urtero abuztuko hilabete osoan zehar Edinburgh Festival ekitaldi eta kale ikuskizunek auzo honetako kaleetako giroa alaitu eta berotzen dute.

## Leku interesgarriak 
### Kaleak 
* **Royal Mile**
* George IV Bridge
* Victoria Street
* Cowgate

### Eraikinak 
* **Edinburgheko gaztelua**
* **Holyrood jauregia**
* Edinburgheko udaletxea
* Eskoziako Liburutegi Nazionala
* Eskoziako Museo Nazionala
* Eskoziako Idazleen Museoa
* Tron Kirk eliza
* Gladstone's Land
* John Knox House

## Iruditegia 

Irudi:Edinburgh Castle DSC05056.JPG|Edinburgheko gaztelua.
Irudi:Wfm holyrood palace.jpg|Holyrood jauregia.
Irudi:St Giles Cathedral - 01.jpg|San Giles katedrala.
Irudi:Scottish Parliament, from Salisbury Crags.jpg|Eskoziako Legebiltzarra.
Irudi:EdinburghgeorgeIV.jpg|George IV Bridge kalearen ikuspegia.
Irudi:Edinburgh City Chambers.jpg|Edinburgheko udaletxea.
Irudi:Museum of Scotland.jpg|Eskoziako Museo Nazionala.
Irudi:Tron Kirk, High Street Edinburgh.JPG|Tron Kirk eliza.
Irudi:Gladstone's Land Edinburgh - geograph.org.uk - 1597466.jpg|Gladstone's Land.
Irudi:Scottish Writers' Museum.jpg|Eskoziako Idazleen Museoa.
Irudi:John Knox's House - geograph.org.uk - 3060967.jpg|John Knox House.
Irudi:Edinburgh Victoria Street01.jpg|Victoria Street kalea.
Irudi:Edinburgh 1120653 nevit.jpg|Cowgate kalea eta gazteentzako ostatua.

## Ikus gainera 
* Edinburgheko Hiri Berria
* Gizateriaren Ondarea

## Kanpo estekak 
* Edinburgheko Hiri Zaharraren Unescoko izendapena irakurgai
Artillero, dale fuego

***Artillero, dale fuego*** donostiar abesti herrikoi baten izenburua da, abestiaren lehenengo hitzak ere osatuz. XX. mendearen amaieratik Donostiako Aste Nagusiari hasiera ematen dion kanoikadaren ekitaldian abesteko ohitura zabaldu da. Urko abeslariak abestutako bertsioa ere ezaguna da eta berak plazaratutako album zenbaitetan agertzen da.

## Abestiaren hitzak 
:*Artillero dale fuego*
:*ezkontzen zaigula pastelero. (bis)*
:*Eta zeinekin? eta norekin?*
:*Praxku mozkorraren alabakin. *

:*Artillero dale fuego *
:*ezkontzen zaigula pastelero. *
:*Eta zeinekin? eta norekin? *
:*Orpo zikinaren alabakin. *

:*Orpo zikin, gona luze *
:*atzeko-aldeko erregidore. *
:*Jotzen zioten tarrapatatan, *
:*zergatik neskatxa zatarra zan. *

:*Orpo zikin, gona luze *
:*kaleko loiaren erregidore. *
:*Deitzen zioten zarran zan zan zan, *
:*zergatik neskatxa zatarra zan.*

## Kanpo estekak
Erakusleiho

thumb|250px|Arropa-denda bateko **erakusleihoa**.

**Erakusleihoa** denda batean salgaiak erakusteko prestatzen den espazio bat da, kristalez itxia, kanpotik igarotzen den publikoak dendara sartu gabe aukeran dauden salgai eta eskaintza berezien berri izan dezan. «Isilezko saltzailea» dela esan ohi da, garrantzitsua baita bezeroaren eta saltzailearen arteko lehenengo harremana sortzeko. Hori dela eta, erakusleihoen diseinua komunikazio-tresna garrantzitsua da marketin arloan: produktuak aukeratuak izan behar dira eta modu ordenatu eta erakargarrian jarri behar dira erakusleihoan. Erakusleihoarekin batera, bezeroa erakartzeko garrantzitsuak dira, baita ere, dendaren izena eta logotipoa azaltzen dituzten kartel edo errotulazioa.

## Kanpo estekak
Berliner Stadtschloss

[thumb|200px|eskuinera|Eraikinaren aireko ikuspegia, [1900.]]
[thumb|200px|eskuinera|Jauregiaren ikuspegia [1904ean.]]

**Berliner Stadtschloss** (euskaraz *Berlingo Errege Jauregia*) garai batean Alemaniako Berlin hiriburuko Museoen uhartean kokatzen zen errege jauregia zen.

## Historia 
Berez, Prusiako administrazio eraikin garrantzitsuena izan zen.

Bigarren Mundu Gerra amaieran kalte larriak jasan zituen, hortaz, Ekialdeko Alemaniako agintariek erautsi egin zuten, nahiz eta Mendebaldeko Alemaniak erabaki horren aurkako protestak jakinarazi izan zizkien.

1990eko Alemaniaren bateratzearen ondoren, *Humboldt Forum* proiektu edo ekimena kaleratu zen, honen bidez jauregi hau berreraikitzeko asmoa argitara eman zen.

## Ikus gainera 
* Museoen uhartea

## Kanpo estekak 
* Schloss Berlin e.V.
* Berliner Stadtschloss
* Berliner Stadtschloss eraikinaren webgunea ikusgai
Euskal Herriko metropoli eremuak

**Euskal Herriko metropoli eremuak** bertako hiri nagusi batek eta inguruko hiri sateliteek osaturiko metropoli eremuak dira.

## Euskal Herritik Euskal Hirira 
Euskal Herrian egun sustatzen ari diren hiri-sistemaren gaineko jarduketak oro har Europan eta mundu mailan gailentzen ari diren joera eta lurralde-ereduarekin bat datoz, hirien erakargarritasuna eta tamaina handieneko hiriak sustatuz etorkizunean arrakasta izateko helburua dutenak. Horretarako erakunde publikoek zenbait proiektu jarri dituzte martxan, nagusiak honako hiru izanik:

* Euskal Autonomi Erkidegoko eta Espainiako erakunde publikoek 1992an Bilbao Ria 2000 izeneko elkartea sortu zuten Bilboren berritzea bultzatzeko asmotan.
* Gipuzkoako Foru Aldundiak eta Baiona-Angelu-Biarritz barrutiak 1993an Baiona-Donostia Euskal Eurohiria sortzeko akordioa sinatu zuten, mugaz gaindiko proiektua dena.
* Eusko Jaurlaritzak 1997an lurralde-eredu orokorra jasotzen duen txostena argitaratu zuen, "Lurraldearen Antolamendurako Artezpideak" (LAA) izenekoa, "Hiri-Sistema Guneanitza" eratzen duena.

Lurralde-eredu honek kritika ugari jasan ditu, batzuetan sistema berari egindakoak eta bestetan proiektuak finkatzeko erabilitako neurriei (Euskal Y, Guggenheim Museoa Urdaibain, Donostia-Hondarribia aireportuaren luzatzea...)

## Metropoli eremuen zerrenda 
[350px|thumb|[Iruñerria|Iruñeko metropoli eremua osatzen duten udalerriak]]

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Carlos Herrera

**Carlos Herrera Crusset** (Cuevas del Almanzora, 1957ko uztailaren 8a) espainiar kazetari eta irrati-esataria da. Medikuntza-ikasketak egin bazituen ere, berehala hasi zen irratian lanean. Espainiako irrati kate nagusietan (RNE, SER, Onda Cero) jardun du eta egun COPE irratian goizeko irratsaioa zuzentzen du. Ezagunak dira eusko abertzaletasunaren aurkako bere iritziak eta esanak; aldi berean, espainiar nazioaren defendatzailea da. 2000. urtean, azkenean lehertu ez zen lehergailu bat jaso zuen puru-kaxa batean sarturik.

## Erreferentziak
West Tower

**West Tower**, Ingalaterrako Liverpool hirian dagoen etxe orratz bat da. Hiriko eraikin garaiena da.

2005-2007 artean eraiki zen eta 140 metro eta 40 solairuko altueta du.
San Luis Potosí (Mexiko)

**San Luis Potosí** Mexiko erdialdeko hiria da, San Luis Potosí estatuko hiriburua, eta San Luis Potosí udalerriko burua. Mexikoko erdialdeko goi-lautadan dago. 2010ean hiriak 722.772 biztanle zituen, eta udalerriak 772.604 biztanle. Unibertsitatea, apezpikutegia eta aireportua ditu, eta burdinbide eta errepideen gune garrantzitsua da.

## Geografia 
### Klima 

## Historia 
Oso hiri ospetsua izan zen Espainiar Inperioaren garaian, zilar-hobi aberatsak aurkitu baitziren; hain zuzen ere, zilar eta urre meatzeak ustiatzeko sortu zen hiria, 1592an.

## Ekonomia 
Merkataritza eta industria (metalurgia, tabakogintza, ehungintza, janari-industria, industria kimikoa, eraikuntzarako gaiak, papergintza) dira ekonomia-jarduera nagusiak.

## Ondasun nabarmenak 
Kolonia garaietako monumentu ugari gorde ditu hiriak. Aipagarriak dira, besteak beste, XVII. mendeko katedral barrokoa, XVIII. mendeko San Frantzisko eta Karmen elizak, Arma plaza, eta Juárez plaza neoklasikoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rokua Parke Nazionala

**Rokua Parke Nazionala** (finlandieraz, *Rokuan kansallispuisto*) Ipar Ostrobotnia eta Kainuu eskualde finlandiarren artean dagoen parke nazional bat da. Muhos, Utajärvi eta Vaala udalerrien artean dago eta, guztira, 4,3&nbsp;km²-ko azalera dauka; Finlandiako bigarren parke nazional txikiena da. Parke hau, Rokuanvaara izeneko muino arrokatsu batean dago eta zingira gutxi batzuk dauden oihan zabala da. Gune hau, hain zuzen, eskerretan aurki daitezkeen babestutako animaliak iparraldeen dauden gunea da .

1956. urtean sortu zen bertako pinudi bereziak babesteko asmoz; Finlandian eratu ziren lehenbiziko zazpi parke nazionaletako bat da eta Natura 2000 sarearen barruan dago.
 
## Natura 
Ostrobotnia antzinako probintziaren iparraldean dago parke nazional berezi hau. 1956. urtean sortu zen eta Finlandian eratu ziren lehenbiziko zazpi parke nazionaletako bat da. Parkea, Rokuanvaara muino arrokatsuaren hegoaldeko magalean dago eta oihan zabalaren erdian, hareazko dunez inguratutako aintzira txiki batzuk daude. Aintzira handiena, hegoaldean dagoen eta parke nazionalari izena ematen dion Rokuanjärvi aintzira da.

Fauna eta landarediari dagokionez, ez dago bioaniztasun asko eta Finlandiako edoizen oihan eta aintziretan aurki daitezkeen bizidunak ere aurki ditzakegu hemen. Aipatzekoak dira babestuak dauden tximeleta eta sits espezie arraroak eta elur-oreinak, euli-txori grisak, mozolo txikiak, negu-txontak, okil beltzak eta parke nazionalaren ikurra diren urretxindor pikartak .

Hilgabeko arrantza onartua dago parke nazionalean eta bertako Kirvesjärvi, Tulijärvi, Salminen, Lianjärvi eta Syväjärvi aintziretan eta ibaietan amuarrain arrunta, errutiloa, lutxoa, ortzadar amuarraina eta perka bezalako arrainak harrapa daitezke.
[230px|eskuinera|thumb|[Salmo gairdneri|Ortzadar amuarraina.]]
Gune hau, 1868. urtean gelditu zen Metsähallitus estatu-erakundearen menpe eta 1927 eta 1929 urteen artean bertako oihan eta aintzirak zaindu eta garbituak izan ziren. Azalerari dagokionez, Finlandiako parke txikiena da Perämeri Parke Nazionala ondoren, dena den, azalera gorabehera, Natura 2000 europar natura-sare ospetsuaren barruan dago .

## Ibilbideak eta Irisgarritasuna 
Guztira, 57&nbsp;km-ko markatutako bide-sarea dago parke nazionalean. Ibilbide hauek txirrindularientzat, neguan eskiatzaileentzat eta oinezkoentzat dira eta luzera desberdinekoak daude. Luzeenak, 19&nbsp;km-koak, **Keisarinkierros** (euskaraz, *Enperadorearen bidea*) izena du eta aspaldian Suediar Inperioko enperadoreek Finlandian zehar mugitzeko erabiltzen zuten bidea da; motzenak aldiz, 2,5&nbsp;km-ko luzera dauka.

Parke nazionalera iristeko modu errazena Oulu hiritik iristea da. Valtatie 22 autobidea Utajärviraino jarraituz gero, bertatik **Rokua Parke Nazional**era doan irtenbidea hartu behar da. Garraio publikoa erabili nahi bada, astebukaeretan Oulutik Utajärvi eta Vaalara joaten diren autobusek parke nazionalaren sarreran geldialdi bat dute .

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Finlandiako Parke Nazionalak
## Kanpo estekak 
* Rokua Parke Nazionala
El Eternauta

***El Eternauta*** zientzia-fikziozko komiki klasikoa da, jatorriz 1957 eta 1959 artean argitaratua *Hora Cero Semanal* argentinar aldizkarian, astean 3 orrialdeko maiztasunarekin. Egileak Héctor Germán Oesterheld gidoilaria eta Francisco Solano López marrazkilaria izan ziren.

Ordutik hainbat berrargitalpen izan du lan honek. Halaber, antzerkiratu dute komiki hau, eta zinemaratzeko asmoa ere izan da, oraindik gauzatu ez den arren.

Istorioaren azpian Argentinak orduan pairatutako diktaduren kritika dago hainbat adituren ustez. Izan ere, Oesterheld bera desagertu zen antza denez gobernu horietako batek aginduta. Herrialde hegoamerikarrean ikur handi bihurtu zen denborarekin.

## Istorioa 
Munduak izurrite zabala eta hilgarria jasaten du, elurte moduan agertutakoa, eta honek harrapatzen ditu lehenik eta behin Juan eta bere hiru lagunak kartetan jolasten ari diren bitartean. Apurka deskubrituko dute elurtea planetatik kanpoko izaki batzuk eragindakoa dela.

## Pertsonaiak 
* Juan Salvo "Eternauta", pertsonaia nagusia.
* Elena, Juanen emaztea.
* Martita, Juan eta Elenaren alaba.
* Favalli, fisika irakaslea eta Juanen lagunik minena.
* Lucas (Herbert), Juanen laguna.
* Polsky, Juanen laguna.
* Pablo, haur heroia.
* Franco, heroi handienetakoa.
* *"Ellos"*, etsai nagusiak.
* *"Manos"*, aurrekoek agindutakoak. *"Gurbos"*, *"cascarudos"* eta *"hombres-robot"* kontrolatzen dituzte.

## Ikus, gainera 
* Gaztelaniazko literatura

## Kanpo estekak 
* http://www.eternauta.com/(http://www.eternauta.com/)
Diego Ifrán

**Diego Ifrán** (Cerro Chato, 1987ko ekainaren 8-) uruguaitar futbolari ohia da. Real Sociedadean jokatu zuen, aurrelari gisa.

Fenix eta Danubio taldeekin jokatu du, Uruguaiko ligan. 2010ean Real Sociedadek 1,5 milioi euro ordaindu zituen jokalariaren truke. Aurretik klubak osasun azterketa bat egin zion. Uste da Ifránek 2011 arte ez duela jokatuko, lesioa dela eta.

## Ikus, gainera 
* Errealeko futbolarien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Profila, Danubioren webgunean
*  «La Real Sociedad ficha a Ifrán», *Noticias de Gipuzkoa*, 2010-08-15.
Martín Herrera

**Martín Horacio Herrera** (Río Cuarto, Cordoba, 1970eko irailaren 13a) futbolari argentinar izandakoa da.

Alavesen inoizko jokalari hoberenen artean dugu, 2001ean UEFA Koparen txapeldunordea izan zena eta 3 urtez Espainiako futbol ligako lehen mailan aritu zen "babazorroekin".