open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Veronica Lake

**Veronica Lake**, (New York,1922ko azaroaren 14a - Vermont, 1973ko uztailaren 7a) estatu batuar aktorea izan zen. Arrakasta handia izan zuen 1940ko hamarkadan. Zinema beltzaren generoan egindako lanetan narbarmendu zen batez ere.

## Biografía 
Jaiotzez, Constance Frances Marie Ockelman izena zuen. Haurra zela, aita galdu zuen eta familia han-hemenka ibili zen. Haurtzaro korapilotsua izan zuen. Ama eta aitaordearekin Beberly Hillsen bizi zela, Hollywoodeko Hayden School of Actingen ikasketak egin zituen eta handik gutxira paper txikiak egiten hasi zen.
Ospe handiko zenbait lan Alan Ladd aktorearekin egin zituen. Lankidekin harreman zailak izan zituen. Alkoholarekin izan zituen arazoek zaildu zuten bizitzako azken urteak eta 50 zituela hil egin zen.

Bere kopetaren alde batera erortzen uzten zuen xerlo horiak, eskuineko begia tapatuz, bere irudiaren ikurra bilakatu zen eta hil ondoren, 1988ko urteko *Who Framed Roger Rabbit* filmean, Jessica Rabbit pertsonairen orrazkerak Veronicarenean oinarria hartu zuen.

## Lanak 
* 1941 ''Sullivan's Travels*
* 1941 *I Wanted Wings*
* 1942 *The Glass Key*
* 1942 *This Gun for Hire*
* 1942 *I Married a Witch*
* 1946 *The Blue Dahlia''

## Kanpo loturak 
IMDB datu-baseko fitxa
Zipota

[thumb|[Savate borroka frantsesarekin antzekotasuna ikusi diote zipotari.]]
**Zipota** Ameriketako Estatu batuetan zabaldutako borroka mota edo arte martzial da. Nahiz eta oso garbi ez egon Paul Raymond Buitron-ek ezagutarazia da; Buitronek, bestetik, borroka mota euskaldun bezala aurkezten du baina gure artean ez da ezaguna. Zipota ezagutzeko bide bakarra Buitronek berak eta haren jarraitzaileek sortutako web orria eta bere liburuak dira. Bibliografia horren arabera, borroka hau Texasen egiten da eta savate frantses borrokarekin konparatua izan da. Zipotan mota askotako kolpeak eta ostikada gogorrak erabiltzen dira eta baita 1,5 metroko "makilak" ere, makila izenarekin, alegia.  Etimologikoi zipota zapata hitzarekin lotzen dute. Zipota praktikatzen dutenak "zipoteroak" dira.

Iritzi askoren arabera zipota asmakizun bat besterik ez da. Dena dela, zenbaiten ustez Euskal Herrian XVIII-XIX.mendetan eman ziren horrelako borroka-motak, Iberiar Penintsularen iparralde osoaren moduan. Halaber esan da Estatu Batuetara euskaldunek eraman zutela eta han bere garapen propioa izan zuela. Gaia ez dago batere garbi.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Kevin Menard-ek egindako deskribapena.
*  [*Laredo Morning Times* egunkarian Isidro Chapa "Chilo"(https://eu.wikipedia.org/wiki/Isidro_Chapa_%22Chilo%22)ren (1932-1998) ohar nekrologiko honetan zipota espezialista bezala aurkeztua izan zen.]
*  Orrialde honetan zipota eta savate borroka lotzen dira.
Genevako katedrala

**San Petriren katedrala** (frantsesez *Cathédrale Saint-Pierre de Genève*) Genevako eraikin erlijiosorik nagusiena da. XII. mendean Arducius de Faucigny printze-apezpikuak eraikitzeari ekin zion eta, egun, estiloen nahastea du. Oso ezaguna da Joan Kalbin bere egoitzatzat hartu baitzuen.

## Kanpo estekak 
* San Petriren katedralaren webgune ofiziala
Berezko hizkera eta irudizko hizkera

Hizkuntzalaritzan, **berezko hizkera** hitz edo esamolde baten *berezko* edo lehen esanahiarekin, esanahi literalarekin alegia, egiten den hizkera. **Irudizko hizkera**, berriz, hizkuntzan lehen esanahitik abiatuta eta horrekin dute antzekotasun batean oinarrituz hitzak eta esamoldeak beste esanahi batez erabiltzen direneko hizkera da. Adibidez, *maila* hitzak berezko hizkeran eskailera bateko euskarri bakoitza adierazten duen bitartean, irudizko hizkeran segida batean dauden ataletako bakoitza adierazten du.

## Ikus, gainera 
* Polisemia

## Kanpo estekak
Gezi (argipena)

**Gezi** hitzak esanahi zenbait ditu:

* gezia: jaurtigai puntaduna
* gezia: arku baten barneko garaiera
* Gezi parkea, Istanbul hiriko parke bat, 2013ko Taksim Gezi parkeko protestaldien jatorria.
Armeria (argipena)

**Armeria** hitzak esanahi zenbait ditu:

* *Armeria (generoa)*, loredun landareen genero bat;
** *Armeria euscadiensis*, Euskal Herriko kostaldeko endemismo bat;
* **armeria** edo armagintza, armak ekoizteko jarduera,
** Armeria Eskola, Eibarko lanbide heziketako ikastetxe bat.
Ekonomika

**Ekonomika** —**furnegoa**, **sukalde ekonomikoa** edo **txapa** ere deitua— bereziki XX. mendearen erdialdean janariak kozinatzeko erabiltzen zen burdinazko gailu bat da, erregaitzat egurra eta ikatza erabiltzen duena. Gainalde lauan, hainbat diametrotako disko mugikorrak ditu, eta horien azpian egurra edo ikatza erretzeko lekua dago; diskoak altxatuz agerian geratzen den sutokira botatzen da erregaia zuzenean, edo aurrealdeko atetxo bat irekita. Aurreko aldean, gainera, labea eta ura berotzeko ontzia ere izaten du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ekonomatu

thumb|300px|Garai bateko **ekonomatu** bateko irudia.
**Ekonomatua** enpresa edo beste erakunde bateko langileentzat soilik den biltegi edo denda bat da, produktuak merkeago eskaintzen dituena. XIX eta XX. mendeetako industrializazio garaian ugaldu ziren bereziki, enpresaburuek eta estatu-erakundeek sustaturik.

## Kanpo estekak
Paternalismo

**Paternalismoa** patriarkatuak eta, adiera zabalagoan, autoritarismoak ezarritako balio eta praktika moralen multzo bat da, banakoari erabakimen aske kendu eta haren ordez erabakiak hartzen dituena, banakoarentzat onak direlakoan eta bere agintea indartze aldera. Terminoa latinezko ''* (euskaraz, *aita'') hitzetik dator, **paternalistak** norberaren aita balitz bezala jokatzen duela argudiatuz justifikatzen baitu bere jokabidea.

## Kanpo estekak
Zuzentzeko likido

thumb|300px|**Zuzentzeko likidoz** egindako zuzenketa bat.

**Zuzentzeko likidoa** edo **likido zuzentzailea** idaztean akatsak ezabatu eta horien gainean berriz ere idazteko erabiltzen den produktu likido bat da, pote txiki batetik pintzel batez edo bolaluma antzeko tresna batez erabiltzen dena. Produktu marka batzuek produktu toxikoak dituzte osagaitzat. Disolbatzaileak dituzten zuzentzeko likidoak droga psikoaktibo moduan erabili dira, horiek inhalatuz; hori dela eta, herrialde batzuetan debekatu ziren. Aukeran, zuzentzeko likido ekologikoak daude, disolbatzaile edo bestelako produktu toxikorik gabe.

## Ikus, gainera 
* Zuzentzeko zinta
* Borragoma
* Tipp-Ex

## Kanpo estekak
Alferkeria

thumb|180px|**Nagia** irudikatzen duen eskultura.

**Alferkeria** edo **nagikeria**, era ez gaitzesgarrian **alfertasuna** eta **nagitasuna** ere deitua, lanerako eta ahalegina behar duen zerbaitetarako gogorik edo burutzeko asmo eza da. Kristautasunean bekatutzat hartzen da, baina beste zenbaiten aldetik balioa da, bereziki lana balio moduan hartzen duen ideologiaren aurkakoen aldetik. Batzuetan, nekearen ondorioa izan daiteke.

## Kanpo estekak
Autoritarismo

Gizarte harremanetan, **autoritarismoa** autoritatea erabiltzeko modu bat da, modu parte-hartzailean eraikitako adostasunik ezean boterea erabiltzen duenaren borondatea inposatzen duena, askatasunik eta autonomiarik gabeko ordena sozial zapaltzailea sortuz. Industriaurreko gizartea autoritate eta hierarkia indartsu batek markatzen du arlo guztietan (erlijiosoa, politikoa, ekonomikoa, etab.), familia barruan autoritate paternalista eztabaidaezina duena (patriarkatua), gizarte industrialak eta gizarte postindustrialak berezkoak dituzten askatasun eta autonomia maila gero eta handiagoen aurrean. Testuinguru psikologiko indibidualean, baina baita sozialean ere, nortasun autoritarioa definitzen da. Hezkuntzan, pedagogia autoritarioa, heteronomoa edo tradizionala definitzen da, pedagogia aurrerakoiaren aurrean.

Bereziki politikan, autoritarismoak aniztasun politikoa ukatzen duen sistema politikoa izaten da, botere politiko oso zentralizatuarekin *status quo*a mantentzeko, demokrazia oso murriztuarekin, botereen bereizketa nabarmenik gabe, askatasun zibil mugatuekin eta legearen inperioaren erabilera bereziarekin. Erregimen autoritario bat izan daiteke autokratikoa edo oligarkikoa, eta alderdi politiko baten agindupean, indar armatuen kontrolpean edo pertsona bakar baten botere absolutuan oinarritu daiteke. Estatu batzuetan demokraziaren eta autoritarismoaren arteko muga lausoa dago, eta "demokrazia hibrido", "erregimen hibrido" edo "autoritario konpetitibo" izena eman izan zaie. 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Totalitarismo
* Demokraziaren indizea

## Kanpo estekak
Ariana

**Ariana** (arabieraz أريانة) Tunisia iparraldeko hiri eta portua eta izen bereko probintziako hiriburua.

Herrialdeko zortzigarren hiririk handiena da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bon lurmuturra

**Bon lurmuturra** —**Watan el-kibli**, bezala ere ezaguna— (arabieraz الرأس الطيب) Tunisiaren ipar-ekialdeko kostaldean dago, Tunisko golkoan. Kerkouane aztarnategi punikoa bere penintsulan dago, baita Nabeul, Kelibia eta Menzel Temime herriak ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ettadhamen-Mnihla

**Ettadhamen-Mnihla** Tunisia iparraldeko hiria da, Ariana probintzian dagoena. Tunisko aglomerazioaren barnean dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gabes

**Gabes** (arabieraz قابس, *Qābis*), antzinean *Tacape*, erdialdeko Tunisiako hiri eta portua eta izen bereko probintziako hiriburua da.

Herrialdeko seigarren hiririk handiena da. Gabesko golkoaren kostaldean dago.

## Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Gabesko golkoa

**Gabesko golkoa** (arabieraz: خليج قابس, ; antzinako grezieraz: Σύρτις) Tunisiako ekialdeko kostaldean dagoen golkoa da, Mediterraneo itsasoan. Mahrèsetik Djerbaraino doan golko honen gune nagusia Gabes hiria da. Jarduera ekonomiko nagusia belaki eta atun arrantza da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gafsa

**Gafsa** (arabieraz قفصة, '''',  ahoskatua) erdialdeko Tunisiako hiria eta izen bereko probintziako hiriburua da.

Herrialdeko bederatzigarren hiririk handiena da.

## Klima 

## Herri eta hiri senidetuak 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Goleta (Tunisia)

**Goleta** (arabieraz حلق الوادي, *Ḥalq al-Wādī*) Tunisia iparraldeko hiri eta portua da, Tunisko portua dena. Karlos Habsburgokoak 1535ean bere kasbah eraiki zuen, 1574an otomandarrek hartu zutena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hammamet

**Hammamet** (arabieraz الحمامات, *El-Ḥammāmāt*) Tunisia iparraldeko hiri eta portua da. Nazioarteko turismogune ospetsua da. Hammameteko golkoaren kostaldean dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hammameteko golkoa

**Hammameteko golkoa** () Tunisiako ekialdeko kostaldean dagoen golkoa da, Mediterraneo itsasoan. Bon lurmuturrak Hammamet eta Tunisko golkoak bereizten ditu. Izena ematen dion Hammamet hiria bertoko gune nagusia da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jerba

**Jerba** (,  ahoskatua) Tunisiako uhartea da, Gabesko golkoan dagoena. Iparraldeko Afrikako uharterik handiena da.

Jerban arabiar mundu osoko judu komunitaterik ugariena dago; gehiengo musulmanarekin batera bizi dira Jerban, bai eta Maltako immigranteen eta Europako erretiratuen ondorengoek osaturiko gutxiengo kristauarekin batera ere.

Tormesko itsumutila liburuko protagonistaren aita irla honetara bidali zuten zigortuta.

## Klima 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kasserine

**Kasserine** (arabieraz القصرين, ''*) erdialdeko Tunisiako hiria eta izen bereko probintziako hiriburua da.

Erromatarren garaian *Colonia Cillilana* edo soilik *Cillium'' izenez ezaguna, Jebel ech Chambi mendiaren ondoan dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kerkenna

**Kerkenna** edo **Kerkenna uharteak** (arabieraz: جزر قرقنة) Tunisiako uhartedia da, Gabesko golkoan dagoena. Sei uharte ditu, nagusiak Chergui eta Gharbi izanik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Candies

Japoniako musika taldea izan zen. 1977an, ospe handia izan arren, taldeak bat-batean iragarri zuen bere erretiroa. Japoniako azken kontzertua albiste handia izan zen.

## Diskografia 
1. Anata ni Muchū (1973)
2. Soyokaze no Kuchizuke (1974)
3. Abunai Doyōbi(1974) 
4. Namida no Kisetsu (1974)
5. Toshishita no Otoko no Ko (1975)
6. Uchiki na Aitsu (1975)
7. Sono Ki ni Sasenaide (1975)
8. Heart no Ace ga Detekonai (1975)
9. Haru Ichiban (1976)
10.Natsu ga Kita! (1976)
11.Heart Dorobō (1976)
12.Aishū no Symphony (1976)
13.Yasashii Akuma (1977)
14.Shochū Omimai Mōshiagemasu (1977)
15.Un Deux Trois (1977)
16.Wana (1977)
17.Hohoemi Gaeshi (1978)
18.Tsubasa (1978)

## Kanpo estekak 
*  Webgunea
Guraso bakarreko familia

**Guraso bakarreko familia**, **familia gurasobakarra** edo **familia gurasobakar amaduna** ama edo aita seme alabekin bakarrik bizi den familiak dira, bikotekidearen heriotzagatik, bikotearen banantzeagatik edo amak edo aitak bikotekiderik gabe familia osatzea (ama edo aita ezkongabeen kasuan, hain zuzen) erabaki duelako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Opel Insignia

**Opel Insignia** deitutako modeloa Opel Auto (General Motors) konpaniak ekoiztu du. “E” segmentuari dagokio eta Buick, Vauxhall eta Opel marken bidez merkaturatzen da munduan zehar. 2008ko azaroan hainbat herrialdetan saltzen hasi zen modeloa.
thumb|ezkerrera|Opel Insignia barrutik.
Opel Vectra modeloa ordezkatzen du Insignia modeloak. 2009an urteko kotxe onenaren saria jaso zuen Insignia modeloak.
thumb|Opel Insignia Getxon
Insignia modeloak 5 eserleku dauzka, aurreko motore transbertsalarekin.

Bertsioei dagokienez, “sedan” 4 edo 5 aterekin, “liftback” 5 aterekin eta “familiarra” 5 aterekin aurkitu ditzakegu.

Zortzi motor desberdin daude Insigniarentzat, 110 eta 325 cv potentzien artean.

Lau ekipamendu aukera ditu: “Excellence”, “Expression”, “Selective” eta “Sportive”.

Bersioa merkeenak 25.725 € balio du, garestienak, berriz, 47.050 €.

## Kanpo estekak
Mejerda

**Mejerda** () Tunisiako ibai nagusia da. Antzinean *Bagrada* zuen izena. 

## Ibilbidea 
Ipar-ekialdeko Aljeriaren ipar-ekialdean sortzen da, Tell-eko Atlasetan, eta ekialderantz jotzen du kostaldearekiko paralelo.  460 kilometroko ibilbidea egin ondoren Tunisko aintzira igaro eta Tunisko golkoan itsasoratzen da.

Ibilbidean Jendouba hiria zeharkatzen du

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Susa (Tunisia)

**Susa** (,  ahoskatua; ; ) Tunisia iparraldeko hiri eta portua da. Antzinean «Hadrumetum» izendatua

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Patton (argipena)

**Patton** izenak hainbat adiera ditu:
* **George Patton**, general estatubatuarra.
* ***Patton***, Franklin J. Schaffneren filma.
Tabarka

**Tabarka** (; ) Tunisiako ipar-mendebaldeko hiri bat da, Jendouba probintziakoa.

Uhartetxo bat du parean, kostaldetik 400 metrora, hiriaren izen berekoa. 40 hektarea besterik ez du. Koral arrantzaleen liguriar komunitate bat bizi izan zen han, XVI. eta XVIII. mendeen artean: tabarkino mintzairaren komunitatea, gerora handik halabeharrez migratu zuena.

## Historia 
1540an, Liguriako Pegli herriko koral-arrantzaleak kokatu ziren Tabarka uhartean, Karlos V.a enperadoreak Lomellini familiari emaniko lurraldean. Beraien mintzaira, ligurieraren aldaera, uhartean ezarri zen honela. XVIII. mendera arte, komunitate hau bertan garatu zen eta hizkuntzari tabarkino izena eman zitzaion.

1741ean Tunisiako beyak uhartea bereganatu zuen. Orduan esklabo bihurtu ziren biztanleak, Sardiniako Karlos Emanuel III.ak biztanle horien parte bat erreskatatu eta Sardiniako San Pietro uhartera eraman zituen arte, non Carloforte herrian kokatu ziren. Beste esklabo multzo bat Aljerreko beyari laga zizkioten, eta hauek Espainiako Karlos III.ak erreskatatu zituen ordainketa bidez, eta ezarri zituen Tabarca Nueva izendatutako uhartean, iberiar penintsulako ekialdeko kostaldean dagoen egungo Tabarkan. Populazioaren beste zati bat Tunisian zehar finkatu zen, 1770. urtean Carloforteko Giovanni Porcilek Sant'Antioco uhartera joatera gonbidatu zituen arte. Etorkin horiek bertan sortu zuten Calasetta, justu San Pietroko beste komunitatearen ondoan. Bertan iraun du tabarkinoak XXI. mendera arte.

Tunisian tabarkinoaren erabilera XX. mendearen hasiera arte mantendu zen. Frantziaren kolonizazioa ezarri zenean, tabarkino gehienek nazionalitatez frantses bilakatzea erabaki zuten eta haien ondorengoak Frantzian bizi dira XIX. mendean. Tabarka hirian, berriz, XVIII. mendetik tunisiar arabiarrak dira nagusi.

## Klima 
## Galeria 

File:Modifier (211301149).jpeg
File:Port de Tabarka.jpg
File:Tabarka - Golf Beach - panoramio.jpg
File:Vue de la mer du Port de Tabarka.jpg
File:ViewTabarkaBorj.JPG
File:Tabarka le soir.jpg
File:Tabarka Jendouba.png
File:Aiop.jpg
File:Tabarka port 02.jpg
File:Tabarka green.jpg|alt=
File:Tabarka tunisia.jpg|alt=
File:Tabarka ❤️.jpg|alt=

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hadrumetum

**Hadrumetum** iparraldeko Afrikako feniziar kolonia izan zen, Kartago baino lehen sortua. Ondoren, Afrika erromatarreko hiririk garrantzitsuenetako bat bihurtu zen, konkistatzaile bandaloek, bizantziarrek eta omeiatarrek suntsituta utzi aurretik. Aro Modernoaz geroztik **Hammeim** herria zen, gaur egun Susa (Tunisia) udalerriaren zati dena.

## Toponimia 
Fenizierazko izena edo punikoa honako hau izan zen:   (𐤃𐤓𐤌𐤕), Hegoa' edo  (𐤀𐤃𐤓𐤌𐤕) 'Hegoaldea'. Antzeko egitura bat agertzen da Espainiako Cádiz zaharraren feniziar izenean, *Gadir* ('Gotorleku') edo Agadir ('Gotorlekua') bezala agertzen dena.

Izenaren transkripzio zaharrek aldaketa handiak erakusten dituzte. Hainbat geografo grekok helenizatu zuten izena, hala nola, *Adrýmē* (Ἀδρύμη), *Adrýmēs* (Ἀδρύμης), *Adrýmēton* (Ἀδρύμητον), *Adrýmētos* (Ἀδρύμητος), *Adramýtēs* (Ἀδραμύτης) edo *Adrámētós* (Ἀδράμητος). Inskripzioek eta txanpon erromatarrek Hadrumetum latinizazioa estandarizatu zuten, baina beste iturri batzuetan ere agertzen da, hala **Adrumetum**, **Hunericopolis** Huneriko errege bandaloak eta **Justinianopolis** Justiniano I.a bizantziar enperadoreak.

## Geografia 
Hadrumetum, Kartagotik 160 km hegoaldera, portu-hiria izan zen,  Hammameteko golkoan  () ibai txiki baten bokalea kontrolatzen zuena. Tunisiako kostalde mediterraneorako irteera bat izan zen.

## Arkeologia 
Hadrumetumgo hondakinak Hammeim herrixkan altxatzen ziren,

Frantziar agintearen mende, A. Daux ingeniari frantziarrak erromatar hiriko merkataritza-portu zaharreko ontziraleku eta kai-muturrak eta bere portu militarraren lerroa berraurkitu zituen. Gehienak artifizialak izan ziren eta antzinatik lohi azpian geratu ziren. Louis Cartonek eta Leynaud abadeak kristau-katakonba zaharrak berraurkitu zituzten 1904an. Katakonba horien tunelak hainbat kilometrotan hedatzen dira, sarkofagoez eta erromatar eta bizantziar inskripzioz betetako lurpeko galeria txikien bidez.

Harresi punikoez, portu erromatarrez eta katakonba bizantziarrez gain, akropoliaren, basilika bizantziarraren, erromatar zirkuaren, zisternen, erromatar antzokiaren eta nekropoli puniko baten hondakinak ikus daitezke.

## Kristautasuna 
Erromatar hiri handi bezala, Hadrumetumek hainbat martiri eta santu kristau sortu zituen: Mavilo Karakalaren erregealdiaren jazarpenetan eta Felix Hadrumetumgoa eta Biktoriano apezpikua bandaloetan, bere menpekoak arianismora indarrez bihurtu nahi zutenak. 255etik 551ra, hiria gotzaindegi kristau baten egoitza izan zen. Egoitza XVII. mendean jarri zen berriro martxan, Eliza katolikoaren tituludun elizbarruti gisa.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* 
* 
* 
* .
* 

## Kanpo estekak
Tunisko golkoa

**Tunisko golkoa** () Tunisiako ipar-ekialdeko kostaldean dagoen golkoa da, Mediterraneo itsasoan. Djebel Ressas mendiak babestutako golko honen gune nagusia Tunis hiria da, herrialdeko hiriburua dena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Smara

**Smara** (arabieraz السمارة) Mendebaldeko Saharako hiria da, Sakia-el-Hamra eskualdean dagoena.

Marokoarren okupaziopean Guelmim-Smara probintzian dago. Bere inguruan *argania spinosa* zuhaitza ohikoa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dakhla

**Dakhla** edo **Ad-Dakhla** (arabieraz الداخلة) Marokok okupatutako Mendebaldeko Saharako hiria da. Marokoren kontrolpeko Dajla-Oued Eddahab eskualdeko hiriburua da. Espainiaren kolonia zen garaian **Villa Cisneros** zuen izena.

## Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zitadela

thumb|Qatibayko zitadela, Alexandrian

**Zitadela** hiri gotortu baten barnean eraikitako gotorlekua da. Gotorlekuak bastioi eta lubaki ditu hobeto babestua izateko.
Zitadela italierazko *cittadella* hitzetik dator, *città* edo hiriaren txikigarria dena. Eskualde jakin batzuetan izen bereziak izaten ditu: kremlin Errusian, alcazaba Iberiar Penintsulan edo kasbah arabiar herrialdeetan.

Euskal Herrian zitadela ospetsu batzuk ditugu: Iruñekoa, Baionakoa edo Donibane Garazikoa adibidez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Indiar elefante

**Indiar elefantea** (***Elephas maximus indicus***) Asiar elefante espeziaren azpiespeziea da; azpiespezieak lau dira.  Indiarra tamainuz bigarren handiena da eta haien altura Sri Lankako parekoa da. Animalia gehienek betortzak dituzte. Azpie espezie hau ugariena da: Indiatik Malaka penintsuleraino aurki daiteke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lubaki

thumb|Britainiar lubakia I. Mundu Gerraren mendebaldeko frontean, 1916.
**Lubakia** lurrean egiten den zulo luze eta meharra da. Lubakiak (lerroka babesteko sistema) oso erabiliak izan ziren Lehen Mundu Gerran. Gaur egun, ordea, ez dira erabiltzen ia, armek suntsitzeko indar handiegia baitute, eta tankeek erraz desegiten baitituzte.

## Lubaki-gerra 
Henri Barbusse Frantziarrak, I. Mundu Gerra parte hartu zuen. Bertan hiru aldiz zauritu eta gero, 1915ean eta 17 hilabete gerran ibili eta gero, gerran jarraitzeko libratu zen bere zauriak zirela eta. Barbusse bakezalea eta antimilitarista bihurtu zen bere gerra esperientzien ondorioz. Idazle moduan ezaguna egin zen "Le Feu" (euskaraz "sua") liburua egin zenean. Hona hemen zati bat:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Clément Méric

**Clément Méric** frantziar ekintzaile antifaxista gaztea izan zen, 2013ko ekainaren 5ean Parisen eskuin muturreko talde batekin izandako borroka baten ondorioz hil zena. Gaztea Brest hirikoa zen eta Parisen zientzia politikoa ikasten ari zen. Heriotzak erreakzio biziak eta mobilizazio ugari sorrarazi zituen Frantziako gizartean; bereziki indarkeriarako deia egiten duten eskuin muturreko taldeak legez kanpo jartzea eskatu zen. Erasoaren ondoren ihes egin arren, erasotzailea biharamunean atxilotu zuten, berarekin zihoazen beste zenbait lagunekin batera.

[thumb|300px|erdian|**Clément Méric** gaztearen oroimenezko [pankarta, Donostian.]]
Papillon (filma)

***Papillon*** 1973ko Franklin J. Schaffner zinema zuzendariaren filma da. Argumentua Henri Charrière idazlearen *Papillon* eleberrian oinarritua dago. Bertan Steve McQueen eta Dustin Hoffman aktoreek antzeztu zuten.

Bitxikeria gisa, filmeko zenbai eszena (adibidez, lehenbizikoa, presoak frantziar herri bateko kaleetan barna itsasoz haratagoko espetxera eramango dituen ontzira taldean doazenean), Hondarribia udalerriko Alde Zaharreko Kale Nagusian eta Harma Plazan, eta San Pedro kalean filmatu ziren.

## Argumentua 
Henri *Papillon* Charrière (Steve McQueen) egin ez duen krimen baten ondorioz bizitza osorako espetxera zigortua izan da, eta Guyana Frantsesan bete behar du. Bertan, Louis Degà (Dustin Hoffman) presoa ezagutu du: presondegiko muturreko bizi baldintza latzak ez jasateko, ihes egitea erabaki dute.

## Aktoreak 
* Steve McQueen: Henri 'Papillon' Charrière
* Dustin Hoffman: Louis Dega
* Victor Jory: Indiar buruzagia
* Don Gordon: Julot
* Anthony Zerbe: Toussaint legenardunen koloniako buruzagia
* Robert Deman: André Maturette
* Woodrow Parfrey: Clusiot
* Bill Mumy: Lariot
* George Coulouris: Chatal doktorea
* Ratna Assan: Zoraima
* William Smithers: Warden Barrot
* Val Avery: Pascal
* Vic Tayback: Sarjentua

## Kanpo estekak 
* "Papillon" filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Khums

**Khums** edo **Al-Khums** (arabieraz الخمس) Libiako hiria da, Al Murgub barrutiaren hiriburua dena.

Mediterraneoko kostaldean kokaturik, Leptis Magna antzinako erromatar hiria hiru kilometrotara du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Libellula depressa

***Libellula depressa*** Libellulidae familiako odonatua da. Ezaguterraza da, 9-48 mmko luzera, abdomen zabala (arretan urdina eta emeetan marroi horixka) eta hegalen oinarrietan kolore marroi iluneko lau gelaxka dituelako. Europako burruntzi arruntenetako bat da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Iñaki MEZQUITA, Francisco J. OCHARAN: Odonatos de Gipuzkoa Munibe 60 (2012), Aranzadi-zientziak.org
Al-Ubayyid

**Al-Ubayyid** (, eusk: 'Zuria') Sudango hiria da, Kordofan eskualdeko hiriburua dena.

## Klima 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kassala

**Kassala** (,  ahoskatua; ) Sudango hiria da, izen bereko estatuko hiriburua dena.

## Klima 
## Herri eta hiri senidetuak 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nyala

thumb|eskuinera|Nyala

**Nyala** (arabieraz نيالا, *Niyālā*) Sudango hiria da, Hegoaldeko Darfurreko hiriburua dena.

## Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vasco da Gama dorrea

**Vasco da Gama dorrea** (portugesez: *Torre Vasco da Gama*,  ahoskatua) 145 metro garai den altzairuzko sareta dorre bat da, Lisboan (Portugal) dagoena, Parque das Nações eremuan, Tajo ibaiaren ertzean. Expo '98 erakusketarako (1998ko mundu erakusketa) eraiki zuten, Regino Cruz arkitektoak proiektatuta. Vasco da Gama esploratzailearen omenez jarri zioten izena.

2004an itxi egin zuten, eta 2012an zabaldu zen berriro luxuzko hotel bezala. Horretarako, eraikin berri bat erantsi zitzaion jatorrizko dorreari.

thumb|ezkerrera|Dorrea gauez.

## Kanpo estekak
Ezinezkotasunezko teorema

Fisika teorikoan **ezinezkotasunezko teorema** bat ideia bat posible ez dela edo entitate matematiko bat kontraesanera iritsi gabe definitu ezin dela frogatzen duen teorema bat da. Teorema orotan bezala oso garrantzitsua da ezinezkotasun hori ematen den baldintzak ahalik eta hoberen zehaztea, fisikoki errealistak diren teorien mugak adierazten baitituzte.

Izena ikuspuntu teorikotik aukera "erakargarriak" ezabatzen dituzten ezinezkotasunezko teoremei ematen zaie. Ezinezkotasunezko teoremen adibide batzuk honakoak dira:

* Coleman-Mandularen teorema masa positibo minimoa duen eremu-teoria kuantiko batean simetria mistoak izatearen ezinezkotasunari buruz.
* Haagen teorema eremu-teoria kuantikoan Schrödingerren irudiaren eta Heisenbergen irudiaren alternatiboa den elkarreragin irudia erabiltzearen ezinezkotasunari buruz.
* Bellen teorema tokiko aldagarri ezkutuzko teoria fisikoren batek mekanika kuantikoaren iragarpen guztiak erreproduzitzearen ezinezkotasunari buruz.

## Ikus, gainera 
* Arrowren paradoxa

## Kanpo estekak
Anax imperator

thumb|Exubia

***Anax imperator*** Aeshnidae familiako burruntzia da. Europako odonaturik handiena da, 70-80 mm arteko luzera izaten baitu. Arrak eta emeak torax berdea daukate. Arraren abdomena urdina da, luzetarako marra beltz batekin. Emearena, berriz, berdea, marra ilun zabal batekin. Arrak oso lurraldekoiak dira. Larbak urmael, aintzira eta ur geldiko ibaietan bizi dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Nagore REMENTERIA: Burruntzia, putzuko erregea Zientzia.net
REMAR

**REMAR**, ofizialki, sustrai erlijiosoa duen nazioarteko garapenerako GKE bat da. Taldearen izena akronimoa da, gaztelaniazko *REhabilitación de MARginados* azalpena duena («Baztertuen Birgaitzea»). Erlijioaren ikuspuntutik ebanjelistatzat azaltzen dute beren burua; haien oinarri nagusia Biblia da, eta liburu hori hitzez hitz jartzen dute praktikan. Taldea 1982an Gasteizen Juan Miguel Díez Álvarezek sortu zuen, eta izaera legala Madrilen, 1990an hartu zuen. Gaur egun 70 herrialdetan daude zabalduta, benetako holding ekonomikoa izanik. Ikerlari eta erasandako askoren iritziz sekta bat da.

## Ideologia 
Eskuin muturreko elkartea da, oso atzerakoia. Biblia hitzez hitz jarraituz sexuen arteko banaketa erabatekoa da; ezin dira nahasi, ez eta autobusetan ere. Seme-alabei zigor fisikoa ezartzea onartuta dute. Emakumea gizonaren azpian dago, etxeko funtzioak betetzen. Haien ustez gizartea degradatzen ari da batez ere sexuaren eta drogen eraginez. Sektakideak ez direnak Satani lotutzat jotzen dituzte.

## Egitura 
Taldearen datuen arabera, azken urte hauetan Espainian 400.000 pertsonari lagundu diete. Bereziki jorratzen dituzten arloak hauexek dira: drogamenpekotasunak, adineko pertsonak, kaleko umeak, espetxeak... Bidezko merkataritza sartzeko ere ahaleginak ari dira egiten. Mundu osoan, haien 2011ko txostenaren arabera, hirurogeita hamar estatutan daude zabalduta, eta bi milioi lagun artatzen omen dituzte.

Haien diru iturriak ugariak dira:
* oinordetzak eta emaitzak
* instituzioen diru-laguntzak
* bigarren eskuko denda
* altzarien, liburuen, arroparen bilketa
* mota guztietako lanak: igeltseroak, iturginak, garbitzaileak
* garraio enpresak
* liburu denda erlijiosoak. Sare bat da: "LIbrería Los Olivos".
* moldiztegiak
* okindegiak
* hedabideen alorrean telebista bat, Solidaria TV, eta irrati bat RKM radio
* eliz propio bat: Iglesia Cuerpo de Cristo (Kristoren Gorputzaren Eliza).

REMARren oinarria bertan jasotako pertsonak dira. Haiekin erabiltzen den tratamendua "erlijiosoa" da, hau da, Jesusek dena sendatzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* REMAR elkartearen web ofiziala.
* Web ofiziala - Jesusen Gorputzaren Eliza.
* Homosexualak=Satanas.
* Lesbianei buruzko iritziak.
* Sektei buruzko weba.
Torre Espacio

**Torre Espacio**, Madrilgo Cuatro Torres Business Areako finantza barrutiko bulego etxe orratza da, 230 metro eta 57 solairu ditu eta Espainiako eraikinik garaiena izan zen 2007tik 2008ra

## Ikus, gainera 
* Cuatro Torres Business Area
* Espainiako eraikinik garaienen zerrenda

## Kanpo estekak
Manuel Melchor Irure

**Manuel Melchor Irure** (Atarrabia, Nafarroa, 1887ko ekainaren 17a - Granada, 1996ko uztailaren 24a), ehun urtedun Guardia Zibileko jeneral nafarra izan zen. Toledoko akademia militarrean ikasi zuen eta 1951etik Granadan bizi zen.

Hamabi seme alaba, 27 biloba eta 30 birbiloba izan zituen.

1996ko uztailaren 24an hil zen.

## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko pertsonarik nagusienen zerrenda

## Erreferentziak
China Zun

**China Zun** (txinera sinplifikatuz: 中国尊, pinyineraz: *Zhōngguó Zūn*) Txinako Herri Errepublikako Beijing hirian eraikitzen ari den erabilera anitzeko etxe-orratza da. Eraikuntza lanak 2011ko irailaren 19an hasi eta 2016an amaitzea espero da.

Eraikinak 528 metro eta 108 solairu izango ditu.

## Ikus, gainera 
* Txinako eraikinik garaienen zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Dorrearen ordenagailu bidezko irudia.
Chow Tai Fook Binhai Center

**Chow Tai Fook Binhai Center** (txinera sinplifikatuz: 周大福滨海中心) Txinako Herri Errepublikako Tianjin hirian eraikitzen ari den erabilera anitzeko etxeorratza da. Eraikuntza lanak 2013an hasi ziren eta 2016rako amaitzea aurrikusten da.

Eraikinak 530 metro eta 97 solairu izango ditu.

## Ikus, gainera 
* Txinako eraikinik garaienen zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Dorrearen ordeinagailu bidezko irudia.
Biktima

**Biktima** istripu, hondamen, eraso edo bestelako ekintza baten eraginez kalteak pairatzen dituen pertsona da, fisikoak, psikologikoak nahiz bere eskubideei dagozkienak.

## Ikus, gainera 
* Biktimak euskal gatazkan

## Kanpo estekak
Gatuzain (argitaletxea)

***Gatuzain*** 1998an sortutako argitaletxea da. Egoitza Larresoron (Lapurdi) dauka.

## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko argitaletxeen zerrenda
* Durangoko Azoka

## Kanpo estekak 
*   Gatuzain argitaletxearen gunea
*  Elkarrizketa Gatuzaineko Hartzea Lopez Aranari, Gara, 2008-02-28
Hurghada

**Hurghada** (arabieraz الغردقة, ''''  ahoskatua) Egiptoko hiria da, Itsaso Gorriaren kosytaldean dagoena. Itsaso Gorriko gobernazioko hiriburua da. Turismo-gune ospetsua da.

## Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kom Ombo

**Kom Ombo** (arabieraz كوم أمبو; koptoeraz: ⲉⲙⲃⲱ, *Embo*; antzinako grezieraz: Ὄμβοι, *Omboi*) Egiptoko hiria da, Egipto Garaian dagoena.

Antzinean **Nubt** zuen izena eta oso hiri inportantea zen. Egun nekazale-herria da. Kom Omboko tenpluaren aztarnak ditu, Egiptoko tenplu garrantzitsuenetako bat.
erdian|thumb|Kom Omboko tenpluko erliebeak
erdian|thumb|Kom Omboko sarrera
erdian|thumb

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Expo '98

thumb|291x291px
'''Expo '98** edo **1998ko Nazioarteko Erakusketa''', «Ozeanoak: etorkizunerako ondarea» goiburuarekin egina, Nazioarteko Erakusketen Bulegoak (BIE) antolatutako Nazioarteko Erakusketa Espezializatua izan zen, Lisboan (Portugal) 1998ko maiatzaren 22tik irailaren 30 arte gauzatua.

## Itxitura 
Erakusketarako, hiriaren ekialdeko mugan dagoen gune bat aukeratu zuten, Tajo ibaiaren ondoan. Hainbat pabilioi eraiki zituzten; gaur egun ere zutik diraute, Parque das Nações eremuan. Parke horretan, Lisboako Ozeanarioa nabarmentzen da, Europako akuario handiena. Metro geltokiak eta trenbide konexioak ditu.

## Zifrak 
155 herrialdek parte hartu zuten, eta 10.128.204 bisitari jaso zituen.

## Kanpo estekak
Mansura

**Mansura** (arabieraz المنصورة, '''',  ahoskatua) Egiptoko hiria da, Egipto Beherean dagoena. Dakahlia gobernazioko hiriburua da.

Oso leku estrategikoa da eta hiriaren inguruan gudu batzuk izan dira (Zazpigarren Gurutzadan, Yom Kippur Gerran...)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Qina

**Qina** (arabieraz قنا, '**,  ahoskatua) ipar-ekialdeko Egiptoko hiria da. Niloren ekialdeko ertzean kokaturik, erromatarren garaian **Kaine** eta antzinean **Cainepolis''' zuen izena. Izen bereko gobernazioko hiriburua da.

## Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
José Arribas

**José Arribas** (Bilbo, 1921eko urtarrilaren 16a - 1989ko irailaren 28a) euskal herritar futbolari eta entrenatzailea izan zen, batez ere FC Nantes taldean ezarritako *jeu à la nantaise* estilo arrakastatsuarengatik ezaguna.

## Biografia 
Bilbon jaio zen 1921ean baina 14urte zituela Gerra Zibilaren erruz Frantziara errefuxiatu joan eta Nantesen gelditu zen.

1948an bigarren mailako US Le Mans taldeak fitxatu zuen eta bertan egin zituen lau urte. Erdilaria zen. Le Mans uzterakoan entrenatzaile bihurtu zen. US Saint-Malo eta Noyen-sur-Sarthe taldeak gidatu zituen harik eta 1960an bigarren mailan zegoen FC Nantesek fitxatu zuen arte. Arribasek 1963an Nantes Lehen mailara jaso zuen aurreneko aldiz eta berehala iritsi ziren Liga garaipenak, 1965 eta 1966an. Joko azkarra, teknikoa, erasokorra eta inteligentea egiten zuen, *jeu à la nantaise* (Nantes erako jokoa) izenaz ezagutu zena. 1976 arte egon zen bertan eta beste liga txapelketa bat ere irabazi zuen. 1966an Frantziako futbol selekzio nazionalaren lau partidu zuzendu zituen.

Nantes utzita Olympique Marseillakoa eta Lille OSC zuzendu zituen eta 1982an erretiratu zen.

## Entrenatzaile ibilbidea 
* 1952-1954 : US Saint-Malo
* 1954-1960 : Noyen-sur-Sarthe
* 1960-1976 : FC Nantes
* 1966 : Frantziako futbol selekzio nazionala (bitartekoa, Jean Snellarekin batera)
* 1976-1977 : Olympique de Marseille
* 1978-1982 : Lille OSC

## Tituluak 
* Frantziako Liga (3): 1965, 1966, 1973.
* Trophée des champions (Frantziako Superkopa) (1): 1965.
Safaga

**Safaga** (arabieraz سفاجا, ''''  ahoskatua) Egiptoko hiria da, Itsaso Gorriaren kostaldean dagoena. Itsaso Gorriko gobernazioan dago. Turismo-gune ospetsua da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Santa Katalina mendia

**Santa Katalina mendia** (arabieraz: جبل كاثرين), Egiptoko ipar-ekialdera, Sinai penintsulako hegoaldean dagoen mendi bat da, Egiptoko altuena dena. Sinai mendiaren ondoan kokaturik, izen bereko hiria eta monasterioa gertu ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Siwa

thumb| Porte-Coran
**Siwa** (siwieraz: *Isiwan*; arabieraz: واحة سيوة, *Wāḥat Sīwah*,  ahoskatua) Egiptoko oasia da, Libiako basamortuan, Qattara sakonunea eta Egiptoko Hare-Itsasoaren artean dagoena.

80&nbsp;km-ko luzera eta 20&nbsp;km-ko zabalera duen eremu hau Egiptoko lekurik isolatuenetariko bat da, non 23.000 lagun, gehienak berebere, bizi dira. Antzinean **Ammonium** izenaz ezaguna, oasia natura parke izendatu zuten.

## Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Xubra el-Khaima

**Xubra el-Khaima** (arabieraz شبرا الخيمة, ''''  ahoskatua) Egiptoko hiria da, Niloren deltan dagoena. Qaliubiya gobernazioko hiri hau herrialdeko laugarren handiena da. Egun Kairoko aglomerazioaren barnean dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hondamen

thumb|300px|**Hondamena**.

**Hondamena** edo **hondamendia** naturak, gizakiak edo teknologiak istripuz edo ezbeharrez toki batean edo pertsona-kopuru handi bati sorrarazitako kalte larria da, ekologikoa, materiala nahiz pertsonala; adibidez, hondamenak dira lurrikarak, leherketak, suteak, uholdeak, baldin eta biktima kopuru handia edo kalte material edo ekologiko handiak eragiten badituzte.

## Ikus, gainera 
* Hondamen natural

## Kanpo estekak
Batanea

thumb|250px|eskuinera|Iturea, Trakonitis, Batanea, Gaulanitis eta Auranitis k. o. I. mendean
**Batanea** Jordan ibaiaren ipar-ekialdean zegoen Lur Santuko eskualdea izan zen, Trakonitisen ekialdean zegoena. Egun *Ard-el-Bathanyeh* du izena, ekialdean Lajat eta Hauran ordokia, hegoaldean Salkhad hiria eta iparraldean Tells Khaledyeh eta Asfar dituena.

K.a. I. mendean Herodes I.a Handiak gobernatu zuen eta, honen ondoren, baita Herodes Agripa I.a eta Herodes Agripa II.a. Azkena hiltzean, Siriara pasa zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dekapolis

**Dekapolis** ("Hamar hiri"; antzinako grezieraz: *deka*, hamar; *polis*, hiri) Erromatar Inperioaren ekialdeko mugan, Judean eta Sirian zegoen hamar hiriko talde bat izan zen. Liga ofizial osatu ez arren, kulturalki eta politikoki loturik zeuden. Damasko, Hippos eta Eszitopolis izan ezik, eskualdea egungo Jordanian zegoen.

## Hiriak 
Plinio Zaharraren (N.H. 5.16.74) arabera, hauexek ziren hamar hiriak:
# Gerasa (egungo Jerash)
# Eszitopolis (egungo Beit She'an)
# Hippos
# Gadara (egungo Umm Qais)
# Pella
# Filadelfia (egungo Amman)
# Kapitolias (egungo Beit Ras)
# Kanatha (egungo Qanawat)
# Rafana
# Damasko

Beste iturriak hamazortzi edo hemeretzi greziar-erromatar hiri gehitzen dituzte. Adibidez, Abila askotan sartzen dute taldean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nabatea

**Nabatea** edo **Nabatear Erresuma** nabateoen erresuma izan zen, Erromatar Inperioak eskualdea konkistatu arte.

## Erregeen zerrenda 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Palestinar Lurralde Okupatuak

thumb|2007ko mapa

**Palestinar Lurralde Okupatuak** Zisjordania eta Gazako zerrendak osaturiko eskualdea da. 1948 arte, eskualde hori Palestinako Britainiar Mandatuan zegoen, eta Jordania eta Egiptok (1948) eta Israelek (1967) konkistatua izan zen. 1993an Osloko itunei esker Palestinar Aginte Nazionala sortu zen. Israel da Palestinar Lurralde Okupatuen gaineko subiranotasuna duen potentzia okupatzailea.

Israelgo Gobernuak errepresio politika gogorra egiten du Palestinar Lurralde Okupatuetan. Ekialdeko Jerusalemen eta Zisjordaniako gainerako lurretan etxeak eraikitzeko, palestinarrek israeldar agintarien baimena eskatu behar dute, baina palestinarren baimen eskaera horien %&nbsp;94ri ezezkoa ematen diete Israelgo agintariek. Israelen jokamoldea da palestinarren etxeak, oinarrizko azpiegiturak eta sostengu iturriak eraistea. Nazio Batuen Erakundeak 2018an kalkulatu zuenez, Lurralde Okupatuetako palestinarren etxeen %&nbsp;28 – %&nbsp;46 bitarte zeuden eraitsiak izateko arriskuan. 

2023ko urrian, Israel-Palestina gerra hasi zen, eta Israelek Gazako inbasioari ekin zion tankez eta aire erasoz, helburutzat hartuta Hamas erakundea desagerraraztea. Israeldar inbaditzaileek inoiz ez bezalako lurraldearen suntsipena eta heriotza kopurua eragin zuten: gutxienez 65.000 palestinar zituzten, 2025eko irailerako. Lurralde Okupatuetarako Nazio Batuen Erakundearen kontalari berezi Francesca Albanesek adierazi zuenez, «65.000 dira ustez hildako palestinarrak, eta horietatik %&nbsp;75 baino gehiago emakumeak eta haurrak dira, baina 680.000 direla pentsatzen hasi beharko genuke, hori baita zenbait akademikok eta zientzialarik Gazan hildakoen benetako kopurua dela baieztatzen duten kopurua». Zisjordanian, israeldar kolonoek eta Israelgo Armadako gudariek askotariko erasoak egiten dituzte palestinarren kontra.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kopenhageko aireportua

**Kopenhageko nazioarteko aireportua** (danimarkeraz: Københavns Lufthavn) Kopenhage hiria zerbitzatzen duen aireportua da, Danimarkako garrantzitsuena da.

2012an 23.336.187 pertsonek erabili zuten.

## Argazkiak 

Fitxategi:Copenhagen airport and the town of Dragør.jpg|
Fitxategi:Copenhagen Airport passenger terminal aerial.jpg|
Fitxategi:Copenhagen Airport Mai 2009 PD 006.JPG|
Fitxategi:Copenhagen Airport Mai 2009 PD 105.JPG|
Fitxategi:SAS Scandinavian Airlines A330-343 (LN-RKH) taxiing at Copenhagen Airport.jpg|

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Aireportuaren webgunea.
Budapest Ferenc Liszt nazioarteko aireportua

**Budapest Ferenc Liszt nazioarteko aireportua** (hungarieraz: Budapest Liszt Ferenc Nemzetközi Repülőtér) Budapest hiria zerbitzatzen duen aireportua da, Hungariako aireporturik garrantzitsuena.

2012an 8.504.020 pertsonek erabili zuten.

## Argazkiak 

Fitxategi:Ferihegy from air.jpg|

Fitxategi:Airport Budapest Terminal 1 (4977).jpg|
Fitxategi:Ferihegy-1-varocsarnok.jpg|
Fitxategi:FerihegyDep.jpg|

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Aireportuaren webgunea.
Rigako nazioarteko aireportua

**Rigako nazioarteko aireportua** (letonieraz: Starptautiskā lidosta "Rīga") Riga hiria zerbitzatzen duen aireportua da, eta Letoniako garrantzitsuena.

2012an 4.767.878 pertsonek erabili zuten.

## Argazkiak 

Fitxategi:RIX Airport.JPG|
Fitxategi:Visit-suomi-2009-05-by-RalfR-282.jpg|
Fitxategi:AirBaltic Boeing 757-200 at RIX.jpg|
Fitxategi:Gate Flughafen Riga.JPG|
Fitxategi:Flugplatz-riga-by-RalfR-3.jpg|

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Aireportuaren webgunea.
Maltako nazioarteko aireportua

**Maltako nazioarteko aireportua** (*Luqa aireportua* edo *Valletta aireportua* ere deitua) Malta uharteko aireportu bakarra da..

2012an 3.649.938 pertsonek erabili zuten.

## Argazkiak 

Fitxategi:Malta International Airport from tarmac.JPG|
Fitxategi:Airbus Hangar.JPG|
Fitxategi:Malta International Airport2.jpg|
Fitxategi:Malta Airport.jpg|
Fitxategi:Malta International Airport4.jpg|

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Aireportuaren webgunea.
Varsovia Chopin aireportua

**Varsovia Chopin nazioarteko aireportua** (,  ahoskatua)  Varsovia hiria zerbitzatzen duen aireportua da, Włochy barrutian dagoena. Poloniako garrantzitsuena da.

2012an 9.587.842 pertsonek erabili zuten.

## Argazkiak 

Fitxategi:Okecie - new terminal - 03.JPG|
Fitxategi:Lot Kraków-Warszawa 50.JPG|
Fitxategi:Warsawairportaerial.jpg|
Fitxategi:Terminal A Warsaw Chopin Airport.JPG|
Fitxategi:Hotel12DSC 0963.jpg|

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*   Aireportuaren webgunea.
Henri Coandă nazioarteko aireportua

**Henri Coandă nazioarteko aireportua** (errumanieraz: Aeroportul Internaţional Henri Coandă) Bukarest hiria zerbitzatzen duen aireportuetako bat da.

2012an 7.120.067 pertsonek erabili zuten.

## Argazkiak 

Fitxategi:HC arrivals.jpg|
Fitxategi:Aerial view - Henri Coanda Airport - Bucharest.jpg|
Fitxategi:Otp 10.jpg|
Fitxategi:Otopeni New Terminal.jpg|
Fitxategi:Henri Coanda International Airport.jpg|

## Ikus, gainera 
* Aurel Vlaicu nazioarteko aireportua

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Aireportuaren webgunea.
Borispil nazioarteko aireportua

**Borispil nazioarteko aireportua** (ukraineraz: Міжнародний аеропорт Бориспіль) Kiev hiria zerbitzatzen duen aireportua da.

2012an 8.478.091 pertsonek erabili zuten.

## Argazkiak 

Fitxategi:Borispol B terminal.jpg|

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Aireportuaren webgunea.   
* Power structure Boryspil International Airport - international airport serving Kyiv, Ukraine
Air Nostrum

[thumb|Air Nostrum airelinearen [Fokker 50 hegazkina]]

**Air Nostrum Líneas Aéreas del Mediterráneo** edo **Air Nostrum** Valentziako aireportuan egoitza duen airelinea espainiarra da.

Espainia barneko hegaldiak eskaintzen ditu batez ere eta Valentziako Erkidegoak emandako diru-laguntza dela eta egoitza nagusia Valentziako aireportuan dauka airelineak.

## Kanpo estekak 
*   Airelinearen web gunea.
Oza-Cesuras

**Oza-Cesuras** Galiziako A Coruñako probintzian dagoen Betanzosko eskualdean kokatzen den udalerria da. 2013an sortu zen, urtebete lehenago, 2012ko abuztuaren 30ean Cesuras eta Oza dos Ríosko udaletxeek bi udalerrien batzea onartu zutenean, Galizian 1968tik egiten zen lehena.

## Ikus, gainera 
* Udalerrien batzea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Torre Mayor

**Torre Mayor** Mexiko Hiriko bulego etxeorratza da, 2003tik 2010era Latinoamerikako eraikinik garaiena izan zen.

230 metro eta 55 solairu ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ocean Two

**Ocean Two** Panama Hiriko etxebizitza etxeorratza da, 2010etik 2011ra Latinoamerikako eraikinik garaiena izan zena.

246 metro eta 73 solairu ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Northeast Asia Trade Tower

**Northeast Asia Trade Tower** (koreeraz: 동북아무역타워), Hego Koreako Incheon hirian dagoen erabilera anitzeko etxeorratza da. 2011n amaitu zutenetik Hego Koreako eraikinik garaiena da.

305 metro eta 68 solairu ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ismailia

**Ismailia** (arabieraz الإسماعيلية, '''',  ahoskatua) ipar-ekialdeko Egiptoko hiria da, Suezko kanalaren ertzean dagoena. Izen bereko gobernazioko hiriburua da.

## Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kfar Nahum

**Kfar Nahum** (, ; ), antzina **Kafarnaum** deitua, asmondarren garaiko arrantza-herria izan zen. Galileako itsasoaren iparraldeko ertzean kokaturik, 1.500 biztanle inguru zituen. Arkeologoek bertan bi sinagoga topatu dituzte, bata bestearen gainean eraikia. Tradizio kristauaren arabera, gertutik dagoen eliza bat San Petriren jaiolekua izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Axdod

**Axdod** (hebreeraz אַשְׁדּוֹד; arabieraz عكا, *Isdud*), Israelgo hiri bat da, Hegoaldeko barrutian dagoena. Mediterraneo Itsasoaren kostaldean dagoen hiri hau herrialdeko bostgarren handiena da. Bere portua Israelgo nagusiena da.

## Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Faiyum

**Faiyum** (; ) Egiptoko hiri bat da, Erdialdeko Egipton dagoena. Faiyumgo gobernadore-herriko hiriburua da.

Egungo hiriak antzinako Krokodilopolisen zati bat hartzen du. K.a. 4000 inguruan sortua, Egiptoko hiri zaharrena eta baita Afrika osoko zaharrenetariko bat ere da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jezreel

thumb|250px|Tel Jezreelen ikuspegia
**Jezreel** (hebreeraz: יזרעאל, ''Yizre'el'', "Jaungoikoak ereiten du") antzinako israeldar hiria izan zen, Israelgo Erresuman zegoena. Erregeen Liburuaren arabera, Ajabek bertan zuen bere jauregia. Naboth eta Ahinoam ere bertokoak ziren.

Egungo aztarnategi arkeologikoa Jezreelgo haraneko hegoaldean dagoen muino batean dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anagnorisi

**Anagnorisia** literatura, antzerkian edo zinema lan batean pertsonaia batek aurkikuntza garrantzitsu bat egiten duenean kontakizunean sortzen den egoera eta aurkikuntza hori dela eta pertsonaiek duten erreakzioa da. Aurkikuntza pertsonaien identitateari buruzkoa nahiz istorioko egoera jakin batekin lotua izan daiteke. Antzinako Greziako tragedian sortu zen.

## Kanpo estekak
Pyrrhosoma nymphula

**Pyrrhosoma nymphula** Coenagrionidae familiako sorgin-orratza da. 33-36 mmko luzera du, hanka beltzak, torax beltza marra gorriekin eta abdomen gorria, eraztun beltzekin (eme batzuk beltzagoak izan daitezke). Pterostigma beltza. Udaberrian goizenik agertzen diren odonatuetako bat da.

Ur gezako ia edozein habitatetan bizi daiteke, baina gutxitan izaten da ibai emaritsuetan. Ia Europa osoan zabaldurik dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Yarkon

**Yarkon** (hebreeraz: נחל הירקון, *Nahal HaYarkon*; arabieraz: نهر العوجا, *Nahr el-Auja*) erdialdeko Israelgo ibaia da.

*Yarkon*en (hebreeraz "berdexka") iturria Tel Afek (Antipatris) hirian dago, Petah Tikvaren iparraldean. Mendebalderantz jotzen du Tel Aviv zeharkatuz Mediterraneo itsasoa hiltzeko. *El-Auja* bere arabierazko izenak "meandrotsu" esan nahi du.

Bere 27,5 kilometroko ibilbideari esker Israelgo kostaldeko ibairik luzeena da.

## Kanpo estekak 
*  Yarkon ibaiaren Agintaritza
Eszitazio (argipena)

**Eszitazio** hitzak adiera zenbait ditu:

* sexualitatean, **eszitazioa** edo kitzikapena, sexu harremanetarako gogo bizia;
* psikologian, **eszitazioa**, asaldaturik edo urduri dagoenaren egoera;
* fisikan,
** eszitazio edo kitzikapen-egoera, sistema fisiko baten egoera energia maila batetik gora;
** eszitazio edo kitzikapena, eremu magnetiko baten bitartez koronte elektrikoa sortzea.