Zabalbideko frontoia

**Zabalbideko Pilotalekua** (1869-1936) Begoñako Errepublikako (Bizkaia) Santa Klara kalean zegoen pilotalekua da, 1929tik aurrera helbidea aldatuta Bilboko Zabalbide kaleko 25 zenbakia jarri zioten. Frontoia behera bota zen Gerra Zibilaren ostean. Alboko horma etxekoa omen zen eta frontisa zuen,]]

### Ezkerparetako modalitate berri eta arrakastatsuak 
Garai hartako diseinu berritzailea zuen "ezker-pareta" motako pilotaleku berri hartan sortu zen pilotako pala jokoa frontisaren ezkerraldean bigarren pareta zeukan. Orduan ezarri zituzten pilota garaikidearen ezaugarriak eta jokatzeko moduak. Joko luzea (aurrez aurrekoa, laxoa edo errebotea adibidez) gainbeheran sartu zen eta gaur ezagutzen ditugun joko mota nagusiak (esku huska, pala, zesta modu desberdinak…) finkatu zituzten. Prozesu horretan Bilbo aldeak zer esan handia eduki zuen, bertan egin zituzten pilotaleku berrien inguruan ibili zirelako hala pilotaririk onenak nola zaletu ugari. Garai hartan Bilbon hiru aldizkari espezializatu argitaratzen ziren: *Pelotari*, *La Pelota* eta *La Chistera*.

Arrakasta lortu zuen pala-joko berriak, eta frontoi horretatik figura handiak atera ziren, besteak beste Juan Guisasola, *Begoñés I.a* izenaz ezaguna, pala irauli zuen aurrelaria, hamabost urterekin Bilboko jokalari guztiak garaituta.) eta txinboek (bilbotarrek). Azken horiek Zazpi Kaleetatik igotzen ziren pilotan edo boloetan jokatzera eta bertan txakolina eta sagardoa edatera. Frontoia behera bota zen Gerra Zibilaren ostean.

### Begoñestarren familia pilotazalea 
*Begoñés* ezizena erabili zuen Begoñako pala jokalari batzuek, Zabalbideko frontoiarekin lotura estua eduki zuten, nahiz eta gero karrera profesionalak Bilbon, Madrilen, Habanan edo Mexikon egin zituzten. Lehenengo lauak anaiak izan ziren (Juan, Miguel, Rafael eta Higinio Gisasola Bilbao) eta ondoren Higinioren semeek eman zioten segida leinuari. Familiaren pilotazaletasuna Juan de Matarekin hasi zen. Bera zen Zabalbideko frontoietako baten ugazaba. Bigarren Karlistaldiaren ostean gerran jasandako kalte handiak konpondu eta berriro jarri zuen erabilgarri (1879). Pilotalekuaren ardura suhi Anton Gisasolaren eskuetan laga zuen. Horrek estalkia jarri zion (1896-98). Artean frontoia ez ezik, bolatokia eta txakolindegi ospetsua zen. Orduko pilotaleku berrien aldean laburra zen Zabalbidekoa, beren-beregi esku pilotan jokatzeko egokia. Bertan trebatu ziren Antonen lau seme, bera eta *aitita* maisu zituztela.

## Apostuak 
Zabalbideko frontoian desafioak eta erronkak ohikoak izaten ziren, eta egunkarietan argitaratzen ziren honelakoak: 

* "*11 eta 14 urteko bi gaztek erronka egiten diete adinik ez duten beste batzuei, ehun eta bostehun urtetik bostenera jolasteko, eta laurogeita hamar eta ehun gramoko pilota-bikoteetan jokatzeko.*" 
* 1888an *Villabonako Manguak* desafio egiten zion edozein pilotariri, partida bakar batean eskuz jokatzera.
* "*Hamar eta zazpi urteko gazte batek beste edozeini desafio egiten dio bostehun mila urteko bi partida jokatzeko. Partidu bakoitzean bi pilotalekutan jokatuko du, 110 gramotik 115era bitarteko sei pilota onekin, eta bando bakoitzeko hiru aurkeztuko ditu*"
* "*Erronka horiek onartu nahi dituenak Zabalbideko frontoira jo dezake. Eta hor geratzen dira zutik partidak jokatzeko aurkakoak atera arte.* (El Nervión, 1909ko abuztuaren 6a). 

1930ean boxeo-borrokak eta mitin politikoak ere izan ziren.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskalduna pilotalekua
* Bizkaia pilotalekua (Bilbo, Bizkaia).
* Pilotaren Unibertsitatea (Markina-Xemein, Bizkaia).
* Recoletos frontoiaren (Madril)

* Jon Gisasola (Begoñes VII)
* Higinio Gisasola

## Kanpo estekak 
* Bizkaia frontoia