open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kamilya Jubran

**Kamilya Jubran** (; Akre, 1962) abeslaria, konpositorea eta gitarra jotzailea da, arabiar lautea jotzen du. 

Akren jaio zen, Israelen, eta gurasoak palestinarrak dira.'

2013ko ekainean, Kamiya Jubránek, René Pérez, Eduardo Cabra, Wikileaks Julian Assange fundatzailearekin eta *Rage Against the Machineko Tom Morello* gitarra-jolearekin batera, Multi Viral abestian parte hartu zuen.

Disko hauexek ditu:

* 2002, *Mahattaat*
* 2005, *Wameedd*
* 2009, *Makan*
* 2011, *Wanabni*
* 2013, *Kamilya Jubran & Sarah Murcia*.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Samar Nassar

**Samar Nassar** (Libano, 1978ko otsailaren 16a) jordaniar igerilaria da.

## Kirolari ibilbidea 
* 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen, Sidney-n, Palestinaren ordezkari gisa. 50 metro libreko probaren lehen txandako bigarren txandan parte hartu zuen, 30,05 segundotan. 65. amaitu zuen.
* 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan Atenasen Jordania ordezkatu zuen. 50 metro libreetako lehen txandan 30,83 segundotan, eta 62. tokian amaitu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bidet bretoi

Bidet bretoia, (Bretoieraz: *inkané*, frantsesez *Bidet breton*), Bretainiako bertako zaldi arraza bat da. Bere tamaina zein gainontzeko ezaugarriengatik Bidet bretoia ponien sailkapen taldean kokatzen da. Bidet bretoia bidet zaldiren azpiarraza edo aditu gehienen aburuz aparteko arraza bat da.

## Historia 
Arrazaren aurreneko aipamenak v. mendekoak dira.

Dirudienez Erdi Aroan, Rohan etxeak ekarritako ekialdeko zaldiekin gurutzatu zituzten bertako poniak arraza finkatuz. Bretainian oso hedatua egon zen XIX. mendearen erdialdera arte, ekonomikoki balio ekonomiko gutxiko zaldia eskatzen duten lan guztietarako balio baitu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mai Masri

**Mai Masri** (Amman, 1959ko apirilaren 2a) Jordanian jaiotako zinemagilea da, palestinar eta estatubatuar nazionalizatua. 1983tik hamar film baino gehiago zuzendu ditu, eta batez ere Palestinako gizartea eta Ekialde Hurbilekoa nabarmendu ditu bere ekoizpenetan.

## Biografia 
### Lehen urteak 
Masri Amanen jaio zen, Jordanian, 1959ko apirilaren 2an. Munib Masri de Nablus politikari eta enpresaburuaren eta Texas estatuan jatorria duen ama estatubatuar baten alaba da. Beiruten hazi zen Masri, eta han bizi izan zen luzaro. 1981ean graduatu zen San Frantziskoko Estatuko Unibertsitatean. Handik gutxira Beirutera itzuli eta zineman hasi zen lanean.
### Bizitza pertsonala 
Masrik Jean Chamoun zinemagile libanoarra ezagutu zuen 1982an. Hainbat film egin dituzte elkarrekin. 1986an ezkondu ziren eta bi alaba izan zituzten, Nour eta Hana. Palestinako errefuxiatu-kanpamendu batetik gertu bizi zen Mai, Beiruten, Libanoko Falangeak taldeko militanteek 1982an Sabra eta Xatilako sarraskia egin zutenean.

## Lanak 
### Filmografia 
Masriren filmak Palestinako eta Ekialde Hurbileko eskualdeetan oinarritzen dira, eta mundu osoko zinemaldietan sariak irabazi dituzte.

* *Under the Rubble* (1983)
* *Wild Flowers: Women of South Lebanon* (1986)
* *War Generation* (1989)
* *Children of Fire* (1990)
* *Suspended Dreams* (1992)
* *Hanan Ashrawi: A Woman of Her Time* (1995)
* *Children of Shatila* (1998)
* *Frontiers of Dreams and Fears* (2001)
* *Beirut Diaries* (2006)
* *33 Days* (2007)
* *3000 Nights* (2015)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Protaetia cuprea

***Protaetia cuprea*** Scarabaeidae familiako kakalardoa da. Europan eta Asian bizi da, baita Euskal Herrian ere.

## Deskribapena 
Tamaina ertaineko kakalardoa da, 14-23 mm arteko luzera duena. Kolore berdea du eta brontze edo urre koloreko distirak, baina 19 azpiespezie deskribatu dira eta kolore aldaerak ugariak dira. Elitroen artean "V" itxurako eskuteloa du.

## Banaketa eta habitata 
Eremu paleartiko guztian aurkitzen da, hasi Kanarietan eta Europan barrena Txina, Mongolia eta Errusiako Vladivostok hiriraino.

Lore asko dauden eremuak atsegin ditu, izan baso argiak, zelaiak, parkeak edota lorategiak.

## Bizi zikloa eta elikadura 
Egur usteletan edo animalien gorotzetan jartzen ditu arrautzak eta beldarrak jaiotzen direnean inurri egurjale gorrien (*Solenopsis invicta*) habiatara sartzen dira. Han usteltzen ari den egurraz elikatzen dira, inurriek baztertzen dituztenak hain zuzen ere. Beldarren ondestean mikroorganismo ugari bizi dira sinbiosian egurraren zelulosa digeritzen laguntzen diotenak. Inguru horretan gertatzen den hartziduraren ondorioz handituta eta kolore beltzekoa izaten du. 

Hezetasun eta tenperatura baldintza egokietan bi edo hiru urtez inurrien habian garatzen joan ondoren pupa eratzen dute.

Helduak hegalari azkarrak dira, elitroak ia ireki gabe hegan egiteko gai baitira. Egunez jarduten dute eta loreetan aurkitzen dira, fruituak eta polena jaten edo landareen izerdi landuaz elikatzen. Helduen bizitza laburra da eta maiatzetik uztailera ikusten dira.

## Iruditegia 

Irudi:Protaetia cuprea phoebe (3102496532).jpg|Kakalardo heldua.
Irudi:Protaetia-cuprea-18-fws.jpg|Brontze koloreko aldaera.
Irudi:Escarabat daurat II.JPG|Azpialdea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Shamim Azad

**Shamim Azad** (1952ko azaroaren 11) bengaliar-britainiar idazle elebiduna da.

## Lehen urteak 
Mymensinghen jaio zen, Dacan (geroago Bangladés) (aitak lan egiten zuen hirian). Bere jaioterria Sylhet da. Jamalpur izeneko nesken institutuan egin zituen lehen ikasketak 1967ra arte, eta lizentziatura, berriz, 1969an, Tanora Kumudini Collegen. Dacako Unibertsitatean matrikulatu zen eta 1972an ohoreekin lortu zuen bere gradua eta 1973an maisutza.

1990ean, Azad Ingalaterrara joan zen bizitzera.

## Ibilbidea 
Bere lana Bangladesheko historia folklorikoetatik Europarainoa hedatzen da. Hezkuntza eta dibertsioa uztartzen ditu eta bere tailerrak Asiako folklorean, ondarean eta ahozko tradizioetan oinarritzen dira.

Eleberriak, ipuin-bildumak, entseguak eta olerkiak ingelesez eta bengaleraz dituzten 14 liburu argitaratu ditu, eta hainbat antologiatan sartu da, hala nola *Poesia hegoasiatiko britainiarrean*, *Mi Nacimiento No Fue en vano, Velocidad, Emlit Proyecto eta Ama Hizkuntzak*. Bi lan idatzi zituen Luna Media antzerkirako. Besteak beste, Richard Blackford, Kerry Andrew, Rosemary Lee koreografoa, Robin Whitemore artista bisuala eta Mary Cooper dramaturgoarekin aritu da lanean.

Besteak beste, Londresko Museoa, Cambridge Water Stone, Radio Libertad, Battersea Centro de arte, Lauderdale Casa, Commonwealth Institute, Liburutegi britainiarra, Bangladesko Kontseilu Britainiarra, Takshila, Pakistanen eta New Yorken aritu da. Bere irakaskuntza-egoitzak barne hartu ditu;  Udako Unibertsitatea Torre Hamlets, Sunderland Hiriko Liburutegia eta Arte Zentroa, Ekialdeko Arteak, Poesia Elkartea, Magic Me, Rich Mix, Kinetika, Bromley Lakuko Zentroagatik, Luna Media Antzokia eta Apples & Snakes.

Azad karitate-administratzailea da Una Acción Mundial eta Rich Mix Bethnal Berdean (Londres). Bishwo Shahitto Kendro (Munduko Literatura Zentroa) eskolako gobernadore eta lehendakaria da Londresen.

## Sariak 
* Bichitra Sari Bangladesa jaso zuen 1994an. 
* Londresko Arte Artistaren Urteko Saria 2000n.
* Sonjojon- Un Rouf saria 2004an 
* Erresuma Batuan "Gizalegezko Saria" 2004an**.**

### Eleberriak eta istorioak 
### Poesia 
### Haur-literatura 
### Poesia eta itzulpen bildumak 
## Ikus, gainera 
* Kamini Roy
* Anwara Bahar Chowdhury
* Taslima Nasrin
* Jahanara Arzu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Twitter
* Poetas de rendimiento. *Shamim Azad. Apple y Culebras*
* Mahboob, Mahdin. Taller de Escritura creativa @ BRAC Universidad por Shamim Azad. *La Estrella Diaria.* 2 (31) 12 de agosto de 2007.
* Kvist, Elsie. Autor Shamim Azad ayuda los niños marcan el fin de Juegos de Londres en Tres Molinos en Bromley-por-lazo. *Londres del este Advertiser.* 10 de septiembre de 2012
Delicatula integrella

***Delicatula integrella*** *Tricholomataceae* familiako onddo espezie bat da. Haragi oso urria eta balio gastronomiko gutxikoa.

Sinonimoak: *Mycena integrella*, *Agaricus duboisii*, *Omphalia integrella*, *Omphalina integrella*, *Delicatula bagnolensis*, *Retocybe milliaris*, *Retocybe vitrea*, *Delicatula major*.

## Deskribapena 
**Kapela:** Txikia bada ere (0,4 eta 1 cm bitarteko diametrokoa) eta hauskorra, morfologia mikologiko ezin hobea du, ganbiletik lau-ganbilera, deprimitua eta unbilikatua erdialdean. Ertza soberakinekin, irregularra, inkurbatua, izurtua, ildaskatua, okre kolorea hartzen du marruskatzean. Azala lehorra, leuna, zetaduna, gardena, elur zuri garbi kolorekoa.

**Orriak:** Errudimentarioak (ia tolesturak, sinpleak), estuak, zabal, zertxobait dekurrenteak, elkarren artean zainekin eta urkilatuak.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.

**Hanka:** Zuzenetik okertura, gainazal pruinaduna eta haritsua, mizelio-hifa finez inguratutako erraboil txiki batean amaitzen da, kolore zuri gardena izaten du.

**Haragia:** Oso urria eta mehea, zuri zeharrargi kolorekoa. Usain eta zapore nabarmenik gabea.

**Etimologia:** *Delicatula* terminoa latinetik dator, eta delikatuaren txikigarria da, hauskorra delako. *Integrella* epitetoak, osoa, esan nahi du, nahiz eta txikia izan morfologia perfektua duelako.

## Jangarritasuna 
Interes gastronomikorik gabea.

### Nahasketa arriskua 
*Delicatula cuspidata* delakoaren antzekoa. *Mycena* eta *Hemimycena* generoetako espezie zuriek ez dituzte beren orriak tolestura moduan.

## Sasoia eta lekua 
Udaberrian eta uda hasieran. Aurkitzeko zaila, baina ohikoa eta ugaria. Ale askoko taldeetan ateratzen da. Deskonposatzen ari diren lurperatuta edo erdi lurperatuta dauden sustraitxoetan, adaxketan eta zur-hondakinetan. Leku heze eta ilunetan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Kuba, Costa Rica, Puerto Rico, Guadalupe, Dominika, Guyana Frantsesa, Brasil, Argentina, Europa, Errusia, Turkia, Kaukasia, Himalaiako eremua, Txina, Japonia, Australia, Benin, Malaysia, Taiwan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2023 Australiako Ahots Indigenaren erreferenduma

thumb|250px|Erreferendumeko bozka-papera.

**2023ko Australiako Ahots Indigenaren erreferenduma** 2023ko urriaren 14an egin zen, eta ezezkoarekin ebatzi zen.  Hautesleei galdetu zitzaien Australiako Konstituzioaren aldaketa bat onartzen ote zen, herri indegenei errekonozimendua egiteko espreski, Aborigenen eta Torres itsasarteko uhartetarren Ahotsa izeneko organoa sortuz, Indigenen Ahotsa edo, laburrago, *The Voice* edo Ahotsa izenekin ezaguna Australiako politikan.

## Aldaketa proposamena 
Indigenen Ahots delakoa herri indigenek aukeratuko zuten, eta eskumenak lituzke "Parlamentuari eta Commonwealth-eko Gobernu Exekutiboari dagozkion gaietan ahotsa edukitzeko", Aborigenei eta Torres itsasarteko uharteetako herriei zegozkien gaietan. Lehen Herriak, aborigenak eta Torres itsasarteko uharteetako biztanleak (euren artean talde bereiziak sentitzen dira), %4 dira Australian.

Erreferendumaren galdera eta Konstituzioko aldaketa proposamena 2023ko martxoaren 23an iragarri zituen Anthony Albanese lehen ministroak. 

Erreferendumeko boto-paperek hautesleei galdetu zietena hau izan zen literalki: 

Euskarara ekarrita: "Legea proposatzen da: Konstituzioa aldatzea Australiako Lehen Herriei ezagupena eskaintzeko, Aborigenen eta Torres itsasarteko uhartetarren Ahotsa ezarriz. Onartzen duzu aldaketa hau?

Konstituzioaren aldaketa IX kapituluan ezarri behar zen, 129. artikuluan. 

## Emaitza 
Konstituzioaren aldaketa nazio mailan eta estatu eta lurralde guztiek baztertu zuten, Australiako Hiriburuaren Lurraldean (Canberrako lurraldean, alegia) izan ezik. Proposamenak aurrera egiteko,, bi baldintza bete behar ziren: herrialde osoan baiezkoa gailentzea, eta gutxienez sei estatutik lautan baiezkoak irabaztea; ez bata eta ez bestea bete gabe, aldaketa ez zen gauzatu.

Udaberrian lehen ministroak aldaketa proposatu zuenean, Australiako gehiengoa erreformaren alde zegoela ematen zuen inkesten arabera, baina iritzia aldatu egin zen hilabeteotan. Azkenean emaitza oso negatiboa izan zen, indigenen aldeko erreformaren kontra bozkatu du %60ak, eta alde bakarrik %39,4ak.

Inoizko parte hartzerik handiena izan zen galdeketan; herritarren %97,7k eman baitzuen bozka (aintzat hartu behar da Australian derrigorra dela erreferendumetan parte hartzea).

### Mapak 

File:2023 Australian Indigenous Voice referendum by state or territory.svg|250px|thumb|Emaitzak estatu edo lurraldeka
File:2023 Australian Indigenous Voice referendum (results by electorate).svg|lang=eu|250px|thumb|Emaitzak barrutiaren arabera

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eneritz Aulestia

**Eneritz Aulestia Mutiozabal** (Zarautz, Gipuzkoa, 1995eko urriaren 23a) euskal panderojolea da. 7 urtetan zehar trikitilari gazteen txapelketetan parte hartu zuen, Julen Alonso trikitilariarekin batera eta Euskal Herri osoan zehar 20 txapelketa irabaztera heldu ziren. 2018an, Markina Xemeingo II. Helduen Trikitixa Txapelketako garaileak izan ziren. Horrez gain, Kepa Junkera eta Sorginak taldean jo zuen hainbat urtez. Gaur egun, Neomak taldeko partaidea da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
David Padilla

**David Padilla Arancibia** (1927ko abuztuaren 13a - 2016ko irailaren 25a) Boliviako jenerala izan zen, 1978tik  1979ra  Boliviako 53. presidente izan zena.

## Biografia 
Sucrekoa jaiotzez, Padilla 1927ko abuztuaren 13an jaio zen. Indar armatuetan sartuta, Armadako Komandante kargura igo zen. Kargu horretan ari zen 1978ko azaroaren 24an Juan Pereda jeneralaren *de facto* gobernua kendu zuenean. Peredak urte bereko uztailean hartu zuen presidentetza bere eskura zegoelako, buruzagi militar asko Hugo Banzer diktadorearen etengabeko manipulazioez nekatuta bere helburu politiko pertsonaletarako. Padilla, berriz, boterera iritsi zen demokratikoki orientatutako ofizial talde baten buru gisa, herrialdea ahalik eta epe laburrenean gobernu demokratikora itzultzeko konpromisoa hartu zuen. Haren helburua sinplea zen: hurrengo presidentetzarako hauteskundeak irabazi zituenari boterea transferitzea eta militarrak bere kuartel eta operazio-postuetara, haiek zegozkion tokietara, atzera egitea. Hori dela eta, Padillak ospe handia izan zuen Palacio Quemado-n egin zuen egonaldi laburrean (bederatzi hilabete).

1979ko uztailaren 1eko hauteskunde orokorrak, berriz, fiasko bat izan ziren. Hernán Siles ezkerreko hautagaiak lehen postua lortu zuen hauteslekuetan, baina hauteskunde zuzenetarako beharrezkoa den %50eko gehiengoa lortu gabe. Hala, Kongresuaren esku geratu zen hurrengo Exekutibo Nagusia zehaztea, Konstituzioan ezarritakoaren arabera. Askoren harridurarako, Kongresuak ezin izan zuen inongo hautagairen inguruan ados jarri, zenbat bozka emanda ere. Karguak gogortu egin ziren, eta irtenbiderik ez zirudien posible, harik eta Senatuko presidente Wálter Guevara moduan alternatiba bat eskaini zen arte, 1980an hauteskunde berriak deitu arte urtebetez presidente izendatu zutena. Padillak 1979ko abuztuaren 8an eman zion agintea Guevarari, berak agindu bezala. Gobernuko jauregitik irten zen ia unibertsalki errespetatua den *de facto* buruzagi militar ohia bezala &#x2014; arraroa benetan Boliviako historian.

Padilla La Pazen hil zen 2016ko irailaren 25ean, 89 urte zituela 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Celso Torrelio

**Celso Torrelio Villa** (1933ko ekainaren 3a - 1999ko apirilaren 23a) jeneral militar bat izan zen eta Indar Armatuen Komandanteen Juntako kidea (1981), Boliviako 58. presidente izan zen de facto 1981etik 1982ra.

## Biografia 
Chuquisaca departamenduan dagoen Padillakoa jaiotzez, Torrelio Boliviako Armadan sartu zen eta jeneral mailara igo zen. Luis García Meza diktadore ezagunaren Barne ministro gisa aritu zen, Washingtonek behartuta, Luis Arce koronel ospetsuaren alde egin ostean. García Mezaren erregimena nazioartean ezaguna egin zen bere basakeria izugarriagatik. 1980ko uztaila eta 1981eko abuztua bitartean Boliviako armadak eta segurtasun indarrek 1.000 pertsona inguru hil zituzten. Horrez gain, García Mezaren gobernua narkotrafikoko jardueretan sakonki sartuta zegoen, eta baliteke droga-kartelek zuzenean finantzatuta boterera iritsi izana. Horrek erregimena erabat isolatzea ekarri zuen. Ronald Reagan AEBetako presidentearen gobernu kontserbadore berriak ere distantzia mantendu zuen eta aukera hobeak nahiago zituela zirudien. Azkenean, nazioarteko oihua nahikoa indartsua izan zen García Mezaren dimisioa behartzeko 1981eko abuztuaren 3an. Boliviako Militarren goi komandoak une horretan Celso Torrelio jeneralari eman zion presidentetza.

Militarren ideia García Meza polarizatua ordezkatzea izan bazen ere, Segurtasun Nazionaleko Doktrina antikomunistaren printzipioekin berdin-berdin konprometitutako buruzagi ez hain eztabaidagarri eta onargarriago batekin ordezkatzea, haien plana ez zen gauzatu. Erregimena nazioartean baztertua eta barnealdean mespretxatua izaten jarraitu zuen. Gainera, krisi ekonomiko oso larria ikusten zen zerumugan, urteetako kudeaketa okerraren ondorioa, atzeraldi globala eta Latinoamerikako zorraren krisia deritzonaren hasiera. Erregimen nahasia berriro orekatzeko kanpaina errepresibo berri bat antolatzeko aukeraren aurrean (mugimendu horrek ekarriko lukeen nazioarteko isolamendu areagoarekin) edo hauteskundeak deitzeko aukeraren aurrean, goi-aginduak bigarrena aukeratu zuen. 1982ko uztailean, Torrelio jenerala Guido Vildoso jeneralarekin ordezkatu zuten, herrialdea gobernu demokratikora itzultzeaz arduratuta. Torreliok erretiroa hartu zuen orduan eta ez zen itzuli Boliviako politikan inolako paperik betetzera.

Torrelio Indar Armatuen Komandanteen Juntak ordezkatu zuen (1982).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hilaire Couvreur

**Hilaire Couvreur** (Brujas, 1924ko irailaren 22a - Kortrijk, 1998ko otsailaren 17a) belgikar txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
**1948**
* 3. Gante-Wevelgemen
**1949**
* Aljeriako Itzulia
**1950**
* Aljeriako Itzulia 
**1951**
* Belgikako Itzuliko etapa bat
**1952**
* Elfstedenronde
* 2. Nationale Sluitingsprijsean
**1953**
* Marokoko Itzulia eta etapa bat
**1954**
* Italiako Giroko etapa bat
* Elfstedenronde
* 3. Mendebaldeko Flandriako Hiru Egunetan
**1957**
* Kataluniako Voltako etapa bat
**1958**
* Levanteko Itzulia 
**1959**
* Levanteko Itzuliko etapa bat

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Michel Van Aerde

**Michel Van Aerde** (Zonnegem, 1933ko urriaren 2a - Burst, 2020ko abuztuaren 11) belgikar txirrindularia izan zen, profesionala 1956 eta 1966 artean.

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
-: Ez zuen parte hartu
UT: Utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Luis Adolfo Siles Salinas

**Luis Adolfo Siles Salinas** (1925eko ekainaren 21a &#x2013; 2005eko urriaren 19a)  Boliviako 49. presidente izan zen 1969an eta 1966tik 1969ra Boliviako 31. presidenteorde izan zena.

## Biografia 
La Pazen jaioa, Luis Adolfo Siles Hernando Siles Reyes presidente ohiaren (1926–1930) semea zen eta Boliviako beste politikari ospetsu eta bi aldiz presidente Hernán Siles Zuazo (1956–1960 eta 1982–1985) baten anaiordea zen. Bere jaioterrian abokatu ikasia, Espainian ere doktoretza lortu zuen. Siles azkenean Partido Demócrata Cristiano txikian sartu zen, 1966ko hauteskundeetan René Barrientosen alde egin zuena. Eisenhower Fellowships Luis Adolfo Siles hautatu zuen 1955ean Bolivia ordezkatzeko.

## Boliviako presidenteordea 
Izan ere, Siles Barrientos jeneralaren presidenteordearen hautagai gisa aurkeztu zen, eta kargu horretan zin egin zuen hauteslekuetan gailendu ostean. 

## Boliviako presidentea 
Siles presidente bihurtu zen Barrientos 1969ko apirilaren 27an Arque inguruan, Cochabamban, helikoptero istripu batean hil zenean.

Silesen presidentetza laburra izan zen eta Alfredo Ovando jeneralaren Indar Armatuen Komandante boteretsuarekin izandako desadostasunak oztopatu zuen. Azken honek 1970ean presidente izateko asmoak zituen, Barrientosen oinordeko gisa aurkeztuko zela aurreikusita. Baina 1967 &#x2013; 69 aldian Ovandok Barrientosekin izandako desadostasunek 1967 – 69 aldian izan zituen desadostasunak Barrientosko jarraitzaile gogor askori, Siles presidenteordea barne. Arrazoi horiengatik, Ovandoren etengabeko nahasteagatik erresuminaz gain, Silesek La Paz-eko alkate Armando Escobar Uríaren hautagaitza harrigarriaren atzean babesa ematen ari zela zirudien, Barrientosen benetako oinordeko eta ondorengo gisa (Boliviako legeek ez zuten presidente kargua zuzenean berriro aukeratzea). Honek Ovando jeneralaren kontu handiz landutako planak hondatuko zituela mehatxatu zuen.

### Estatu kolpe batek uzkailita 
Azkenean Ovando jeneralak hauteskundeei ez itxarotea erabaki zuen eta, horren ordez, 1969ko irailaren 26an *estatu kolpea* eman zuen, Siles uzkaili eta harekin batera, Boliviako demokraziatik (edo bere itxurak, nolanahi ere) geratzen zena.

## Geroago urteak 
Hugo Banzerren diktaduran (1971–78) Boliviara itzuli zenean, Silesek paper nabarmena izan zuen giza eskubideen defendatzaile gisa. 1980an presidente izateko aurkeztu zen, baina ez zuen laguntza handirik lortu. Alderdi txiki samarra zuzendu arren, Silesek 1980-81 Luis García Mezaren diktaduraren aurka egin zuen.

### Heriotza 
Printzipio demokratikoen defentsan izandako jarrera irmoagatik errespetatua, Siles 2005eko urriaren 19an hil zen La Pazen .

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hugo Ballivián

**Hugo Ballivián Rojas** (1901eko ekainaren 7a - 1993ko uztailaren 15a) Boliviako politikari eta militarra izan zen, 1951 eta 1952 bitartean Boliviako *de facto* 44. presidente izan zena. Karrerako ofizial militarra, Boliviako Indar Armatuen komandantea izan zen Mamerto Urriolagoitía presidenteak Konstituziotik kanpoko buruzagi kargua hartzeko eskatu zionean, Víctor Paz Estenssoro presidentegai erreformatzailearen zin egitea eragozteko. Mamertazo izenez ezaguna egin zen auto-kolpea izan zen hori*.* Palacio Quemado-n instalatuta, Ballivián izan zen oligarkiaren azken itxaropena "erlojuaren orratzak atzera egiteko", baina egoera konpontzeke zegoen itxuraz. Nazio osorako muga ezarri eta oposizioko buruzagi batzuk erbesteratu eta espetxeratu arren, manifestazioek, lan geldialdiak eta altxamenduek jarraitu zuten.

Gaiak goitik behera etorri ziren, Balliviánen Gobernuko ministro Antonio Seleme jeneralak ezkutuan bere laguntza agindu zien konploteei, orduan Hernán Siles Zuazo buru zela (Paz Estenssoro Argentinan erbesteratua baitzen garai hartan). Honek 1952ko apirilaren 9tik 11ko gertaerak katalizatu zituen, Boliviako Iraultza Nazionala edo 1952ko Iraultza bezala ezagutuak izan zirenak. Boliviako historian mugarri garrantzitsu bat markatzen dute, Balliviánen aldekoak, Boliviako indar armatuen sektore handiak barne hartuta. Matxinoen kanpamendurako deserzioak balantza okertu zuen, eta konfrontazio armatu bortitz baten ondoren presidenteak asiloa eskatu zuen Txileko Enbaxadan. Horrela, azkenean iraungi zen 1880-1952 aldiko azken gobernua.

Askok Antzinako Erregimeneko azken buruzagi gisa gaiztotua, eta beste batzuek termino onberagoetan ikusita, Boliviako historiako garai oso zailean agindu zioten bezala bere eginbeharra betetzen ari zen jeneral gisa ikusia, Hugo Ballivián Rojas 1993an hil zen, aspalditik erretiratu zen edozein jarduera politikotik. 92 urte zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Palacio Quemado

Boliviako **Gobernuaren Jauregia**, ''''* (*Erretako Jauregia'') izenez ezaguna, Boliviako presidentearen egoitza ofiziala izan zen 1853tik 2018ra eta berriro laburki 2019tik 2020ra. La Paz erdigunean dago Murillo Plazan, La Paz katedralaren ondoan eta Boliviako legegintzaldiaren parean. 2018ko abuztuaren 9an, Casa Grande del Pueblok ordezkatu zuen presidentearen egoitza gisa Evo Morales presidenteak. Jeanine Áñezen behin-behineko gobernuak  okupatzera itzuli zen 2019tik 2020ra arte, Luis Arce hautetsi berria Casa Grande erabiltzera itzuli zen arte.  Gaur egun museo gisa balio du.

Bere ezizena 1875eko altxamendu batean su eman eta ia lurreraino erre zutelako du jatorria  Geroztik hainbat aldiz berreraiki eta dekoratu da, baina izena mantendu egin zen.

## Historia 
-k 1875ean "Erretako Jauregia" ezizena lortu zuen, iraultza bortitz batean oso kaltetua izan zenean.  Tomás Frías orduko presidentearen aurka zeuden matxinoek jauregia sutan jarri zuten erasotzea lortu ez zutenean. 

 aurrean Gualberto Villarroel presidente ohiaren bustoa da, 1946an mafia haserre batek plazara arrastaka eraman eta farola batetik urkatu zutena  

## Eraikinak 
Eraikinak 1853an amaitu ziren. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Casa Grande del Pueblo

**Casa Grande del Pueblo** (euskaraz: **Herriaren Etxe Handia**), 2018an Palacio Quemado ordezkatu zuen Boliviako presidentetzarako egoitza da.  2018ko abuztuaren 9an inauguratu zen Evo Moralesen presidentetzan Boliviako presidentearen egoitza ofizial gisa, Jeanine Áñezen behin-behineko gobernua Palacio Quemado okupatzera itzuli zen 2019tik 2020ra. 2020ko azaroaren 8an Luis Arce-k inauguratu ondoren, presidentearen egoitza bihurtu da berriro. 

## Historia 
### Plangintza 
Dorrearen proposamena hasiera batean baztertu egin zen auzo historikoko udal-altuera murrizketak zirela eta, La Pazeko alkatetzak esan zuen Lurzoruaren Erabilera eta Asentamendu Ereduek horrelako eraikinak debekatuta zituela, eta Luis Lugones bozeramaileak adierazi zuen "Gobernuak 10 edo 12 bat jauregi eraiki nahi badu, hori debekatuta egongo litzateke". Evo Morales presidentearen aliatuek Batzar Legegile Plurinazionalean lagundu zuten legea gainditzen, ordea, dorrea eraikitzeko baimena emanez.  

Eztabaida izan zen dorrearen proposatutako gunearen kokapenaren inguruan, Casa Alencastre, 1821ean Boliviako estatua sortu baino lehen artzapezpikuaren egoitza izandakoa.   Talde kultural eta historikoak Casa Alencastre suntsitzearen aurka agertu ziren.  eta 34 milioi dolar kostatu zuen. 

### Diseinua eta ezaugarriak 
29 solairuko dorrea  La Paz hiriburuko eraikinik altuena izan zen amaitu zenean.  

Atondoan, Roberto Mamani Mamani-k sortutako Pachamamaren horma-irudi bat agertzen da, eta arku batek 36 aurpegi erakusten ditu, erdi gizon eta erdi emakume, Boliviako 36 talde indigena aitortuak irudikatzen dituzten bitartean.  Kanpoaldean, Boliviako hiru klima-eremuak irudikatzen dituzten hiru sinbolo agertzen dira; Andeak, mendien arroak eta behealdeak.   Presidentetzako suiteak guztira  .  Logelak    

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Voice (argipena)

**The Voice** terminoak hainbat adiera du:

* **The Voice**,  frankizia gisa zabaldutako telebista-saio musikala. Frankizia honen bertsioak dira:
** Espainian, La Voz, La Voz Kids eta La Voz Senior.
** Frantzian, *The Voice, la plus belle voix* eta *The Voice Kids.*
* **The Voice** edo **Indigenen Ahotsa**, Australiako herri indigenen ezagutzarako proposatutako erakundea.
* ***The Voices*** (2014ko filma).
Etor Telleria

**Etor Telleria Sarriegi** euskal arkeologoa da. Historian lizentziaduna, historiaurrean eta arkeologian berezitu zen EHUko Geografia, Historiaurrea eta Arkeologia sailean. Suhar Arkeologia eta Ondare Babesa enpresetan lan egin ostean, teknikaria izan da Bizkaiko Museo Arkeologikoan eta Bizkaiko Foru Aldundiko Ondare Zerbitzuan ere. 

Gaur egun Arkeologia Museoko Zuzendaria da.

Hainbat urtez, Murugaingo Burdin Aroko eta Espainiako 36ko Gerrateko aztarnategiko indusketaren zuzendaria izan da. Gerra bereko hainbat ikerketetan ere parte hartu du, Artxanda Mendian (Bilbo) esaterako. 

Ardixarra, Erdi Aroko Interpretazio zentruan (Segura, Gipuzkoa) gidari lanetan ibili zen. 

Berria egunkarian artikuluak idatzi izan ditu eta Hala Bedi Irratian kolaboratzaile izan zen.  

Agiri arkeologia taldeko kidea izandakoa eta Euskadi-Sahara Kultur Bilakaerarako taldean ere kolaboratu zuen.  

## Argitalpenak 
Hauek dira bere ikerketen lagin bat:

* 2018.
* 2015. 
* 2011.
* 2009.

## Hitzaldi grabatuak 
* 2017. "Burdin aroko herrixka batetik Gerra Zibileko lubakietara, Murugain". XIV. Arkeologia jardunaldiak. 2016ko otsailarenaren 24.San Telmo Museoan. Donostia Kultura. Vimeon. Youtuben.
* 2014. "Intervenciones arqueológicas en el poblado de Murugain (Aramaio, Álava)". 2014/12/12. 7. saioa: Sesión 7. Las últimas Guerras Cántabras: Arqueología del Frente Norte. *I Congreso Internacional sobre Arqueología de la guerra civil española*. Gasteiz. EHU.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Batzar Legegile Plurinazionala

**Batzar Legegile Plurinazionala** (**BLP**) Boliviako Estatu Plurinazionalaren botere publikoaren organo legegilea da. Batzar Legegile Plurinazionalak bi ganbera ditu: Diputatuen Ganbera (130 kide) eta Senatarien Ganbera (36 kide). Batzarra La Pazeko legegintzako eraikin berrian biltzen da. 

Organo legegilearen eskurantzak Estatuko Konstituzio Politikoan ezarrita daude, eta haren antolaketa eta eginkizunak Diputatuen Ganberako Arautegi Orokorrean araututa daude.

## Senatua 
Senatuak 36 kide ditu, departamentu bakoitzeko lau ordezkari. Senatariak zerrenda alderdikoietatik aukeratzen dituzte. Senatarien agintaldia bost urtekoa da, eta behin bakarrik berrautatu ahal izango dira etengabe.

## Diputatuen Ganbera 
Diputatuen Ganberak 130 kide ditu: departamentu bakoitzean, parlamentuko barrutietako diputatuen erdiak aukeratzen dira (65 diputatu). Beste erdia (65 diputatu) departamentuen arteko barrutietan aukeratzen da, Estatuko lehendakari, lehendakariorde eta senatari izateko hautagaiak buru dituzten zerrendetatik. Diputatuek ere bost urteko epea dute eta gutxienez 18 urte izan behar dituzte hautapen egunean. 

La Pazek 29 diputatu ditu: Santa Cruzek 28; Cochabambak 19, Potosík 13; Chuquisacak 10; Tarija eta Orurok 9; Benik 8; eta Pandok 5.

## Soldatak 
2006. urtean, Boliviako Estatu Plurinazionaleko presidente Evo Morales Aymak soldata erditik gora jaistea agindu zuen, bai eta lehendakariordea eta diputatu, senatari, ministro eta ministrorde guztiak ere, Boliviako estatuari austeritate apur bat gehiago emateko. Neurri horiek kritikak eragin zituzten gobernu nazionalarekiko oposizioan, eta Kongresuak oposizio zorrotza egin zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Boliviako Senatarien Ganbera

**Boliviako Estatu Plurinazionaleko Senatarien Ganbera** Boliviako Batzar Legegile Plurinazionalaren goi-ganbera da. Senatuaren osaera eta botereak Estatuaren Konstituzio Politikoan eta Boliviako legeek zehazten dituzten gainerakoetan daude ezarrita. Senatua herrialdeko legegintza-organoa da, eta senatari bakoitzak bere departamenduaren interesak ordezkatzen ditu. La Pazeko Batzar Legegile Plurinazionalaren eraikin berrian dago bilera-gela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Fall of the House of Usher (telesaila)

***The Fall of the House of Usher*** 2023ko estatubatuar beldurrezko telesail laburra da, Mike Flanaganek Netflixentzat egina. Argumentuak Edgar Allan Poeren 1839ko *The Fall of the House of Usher* istorio laburra eta haren beste pieza batzuk nahasten ditu.

## Sinopsia 
Telesailak Usher familiako burua farmazia konpainia ustel bateko gidari gisa aurkeztu du. Etxeko egongelan konfesio ilunak entzutera gonbidatu duen gizona, berriz, Usher familia justiziaren aurrera eraman nahi duen abokatua. Azken egunetan bere seme-alabak modu misteriotsuan hiltzen hasi direla aitortuko dio familiaburuak abokatuari, baina izkin egingo die azken horren galdera jakinei, sekretu ilunegiak ezkutatuko balitu bezala.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nada (telesaila)

***Nada*** 2023ko argentinar komedia dramatikoa da, Mariano Cohnek eta Gastón Dupratek Star+entzat egina.

## Sinopsia 
Gastronomia kritikari bat arazo guztiak konpontzen dizkion emakume batekin bizi izan da hamarkada luzez. Zerbitzariaren heriotzak, ordea, gizona neska gazte bat kontratatzera behartuko du. Kultura eta belaunaldien arteko talka tarteko, abiada bizian elkarrekin bizitzen ikasi beharko dute.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lessons in Chemistry

***Lessons in Chemistry*** 2023ko estatubatuar telesail dramatikoa da, Lee Eisenbergek Apple TV+entzat egina.

## Sinopsia 
Elizabeth Zottek zientzialari izatea zuen amets 1960ko AEBetan. Gizarteak, ordea, emakumea etxe girora zokoratuko du. Sukaldaritzari buruzko telebista saio bat aurkezteko gonbidapena onartu, eta herrialde osoari erakusten hasiko da, etxekoandreek errezetak baino askoz gehiago dutela irakasteko.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
La Mesías

***La Mesías*** 2023ko espainiar telesail dramatikoa da, Javier Ambrossik eta Javier Calvok Movistar Plus+entzat egina.

## Sinopsia 
Pop kristaua jorratzen duen moja gaztez osaturiko musika talde bat da protagonista. Haien bideo biral batek sekulako arrastoa utziko du Enric gizonarengan: erlijio fanatismoak eta eldarnio mesianikoak dituen amak baldintzaturiko gizona da.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Le Règne animal

***Le Règne animal*** 2023ko Thomas Cailley frantziar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Frantzian gaixotasun bat zabaltzen ari da. Genetikoki aldaketak eragiten dituen gaixotasun bat da, ez dakite nola zabaltzen den, eta batzuei bakarrik eragiten die. Gaixotasun horrek mutazioak dakartza, pertsonak gizakien eta animalien arteko izaki bihurtzen dituzten mutazioak. Aldaketa horiek motel gertatzen dira, eta ezin dira aurreikusi: pertsona bati lumak irtengo zaizkio, haren besoak poliki-poliki hego bilakatzen diren bitartean; beste bati ezkatak azalduko zaizkio gorputzean, eta suge baten antzera irristatzen amaituko du.

## Aktoreak 
* Romain Duris : François
* Paul Kircher : Emile
* Adèle Exarchopoulos : Julia
* Tom Mercier : Fix
* Billie Blain : Nina
* Saadia Bentaïeb : Naïma
* Xavier Aubert : Jacques
* Gabriel Caballero : Victor
* Iliana Khelifa : Maëlle
* Paul Muguruza : Jordan
* Nathalie Richard : Pr Valérie Beaudouin

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
L'Île rouge (filma)

'''''L'Île rouge''''' 2023ko Robin Campillo frantziar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Thomas txikia kolonialismo frantsesaren pean bizi da Madagaskarren, armada frantsesaren aire baseetako batean, 70eko hamarkadan. Militarren familiek kolonialismoaren azken kolpeak bizi dituzte. Thomas, ordea, 10 urteko mutikoa da, eta liluraz begiratzen dio inguratzen duen guztiari.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tomás Monje

**Tomás Monje Gutierréz** (1884ko abenduaren 21a - 1954ko uztailaren 1a) Boliviako 41. presidentea izan zen 1946tik 1947ra *de facto* behin-behinean.

## Biografia 
Coroico-n jaioa, La Paz departamenduan, intelektual eta epaile nabarmena izan zen. Nekazaritza sailburuorde izan zen 1926-27, eta ondoren gobernu eta justizia ministro izendatu zuten. 1930etik 1936ra arte Fiskal Nagusia izan zen.

## Boliviako presidentea 
Boliviako Auzitegi Goreneko buru gisa, 1946ko uztailaren 21ean Gualberto Villarroel presidentea estatu kolpearen bidez bota zuten indarrek presidente izendatu zuten. Monje gaixo zegoela gertatu zen, ordea, eta horregatik bere ordezko Néstor Guillének 27 egunez bete zuen, harik eta Monje urte bereko abuztuan zin egiteko ondo egon zen arte. Oso behin-behineko presidentea, Monje Gutiérrez arduratu zen hauteskundeak lehenbailehen deitzeaz. Hori eginda, boterea 1947ko urtarrileko hauteskundeetako irabazleari eman zion, Enrique Hertzog kontserbadoreari.

## Lehendakaritza ostekoa eta heriotza 
Une horretan, Monje iluntasun erlatibora itzuli zen, La Pazen hil zen 1954ko uztailaren 1ean.

## Iturriak 
* Mesa José de; Gisbert, Teresa; eta Carlos D. Mesa, "Historia de Bolivia", 3. edizioa. orr.&nbsp;577–578.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nyad (filma)

***Nyad*** 2023ko Elizabeth Chai Vasarhelyi eta Jimmy Chin estatubatuar zinema zuzendarien film biografikoa da.

## Sinopsia 
Badira 30 urte Diana Nyadek igeriketa utzi zuela, kirol kazetari gisa ibilbidea egiteko. 60 urterekin, obsesionatu egingo da Kubatik Floridarako zeharkaldia igerian egitearekin. Marrazoen aurka babestuko duen kaiolarik gabe egiten duen lehen pertsona izatea erabakita, lau urteko abentura batean murgilduko da.

## Aktoreak 
*Annette Bening: Diana Nyad
*Jodie Foster: Bonnie Stoll
*Rhys Ifans: John Bartlett
* Karly Rothenberg: Dee Brady
* Jeena Yi: Angel Yanagihara

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lies We Tell (2023ko filma)

***Lies We Tell*** () 2023ko Lisa Mulcahy irlandar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Irlanda basatiko lursail zabal eta urrun batean bizi da Maud neska gaztea. Aitaren bat-bateko heriotzak bere ondasun guztien oinordeko bilakatu du. Osaba Silas, hilketaren susmagarria, Mauden fideikomiso izango da neskak 21 urte bete arte. Silasek gidaturiko harrapari talde bat Maudengana hurbiltzen hasiko da.

## Aktoreak 
*Agnes O'Casey: Maud
*David Wilmot: Silas
*Chris Walley: Edward
*Holly Sturton: Emily
*Grainne Keenan: Madame
*Elaine O'Dwyer: Mary Quince
*Mark Doherty: Bryerly
*Eleanor Methven: Mrs. Rusk
*John Olohan: Mr. Rusk
*Kieran Roche: Ilbury

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Animalien komunikazioa

[thumb|[Koartza zuri bat (*Ardea alba*) gorteiatze-erakustaldi batean, kide bat aurkitu nahi duela adierazten.]]
**Animalien komunikazioa** da animalia baten edo animalia talde baten informazioa (bidaltzailea) animalia bati edo gehiagori (hartzailea) ematea, hartzaileek duten edo etorkizunean izango duten portaerari eragiten diotenak. Informazioa nahita bidal daiteke, hala nola gorteiatze-erakustaldi batean, edo nahi gabe, harrapariek euren usaina kairomona bidez harrapakinera transferitzean diotenean bezala. Informazioa hartzaile talde bati transferi dakioke. Animalien komunikazioa azkar hazten ari den ikerketa eremua da, animalien portaeran, soziologian, neurologian eta animalien kognizioan. Animalien portaeraren alderdi asko, hala nola izenen erabilera sinbolikoa, adierazpen emozionala, ikaskuntza eta portaera sexuala, modu berrietan aztertzen eta ulertzen ari dira.

Bidaltzailearen informazioak hartzaile baten portaera aldatzen duenean, informazioa "seinale" esaten zaio. Seinaleen teoriaren arabera, seinale bat populazioan mantentzeko, bai igorleak bai hartzaileak interakzioaren onuraren bat jaso behar dute normalean. Uste da igorleek seinaleak sortzea eta hartzaileek ondoren hautematea eta erantzutea koeboluzio bidez garatzen direla. Seinaleek, askotan, mekanismo ugari dituzte, e.g. ikusmenekoa zein entzumenekoa, eta seinale bat ulertzeko, igorlearen eta hartzailearen portaera koordinatuak azterketa arduratsua eskatzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Néstor Guillén

**Néstor Guillén Olmos** (1890eko urtarrilaren 28a - 1966ko martxoaren 12a) Boliviako abokatu eta politikaria izan zen, 1946an de facto behin-behineko Boliviako 40. presidentea izan zena.

## Biografia 
La Pazen jaioa, Guillének zuzenbidea ikasi zuen eta La Pazeko Auzitegi Goreneko dekano izatera iritsi zen.

## Boliviako presidentea 
Néstor Guillén Boliviako presidente izan zen 27 egunez 1946ko uztaila eta abuztua bitartean, Gualberto Villarroel presidentea (1943–46) erail eta hil ostean. Villarroel hil zenean, hura bota zuen indarren aliantzak zaintzaile fidagarri eta inpartzial bat behar zuen (herritarren aldartea ikusita, matxinadan zertarako gai zen erakutsi berri zuten) herrialdea hauteskundeetara bideratzeko. Garai hartan gaixorik zegoen Tomás Monje Gutiérrez La Pazeko Apelazio auzitegiko buruarekin finkatu ziren. Horrela, Guillének lau aste baino gutxiagorako ordezkatu zuen, eta ondoren, Monjek presidente kargua zin egin zuen. Oligarkia zaharra berriro ezarri zen baina, handik gutxira, urte batzuk geroago eroriko zen.

## Geroko karrera eta heriotza 
Guillén bere epailetzara itzuli zen eta 1966ko martxoaren 12an hil zen La Pazen (Bolivia).

## Iturriak 
* Mesa José de; Gisbert, Teresa; eta Carlos D. Mesa, "Historia De Bolivia", 3. edizioa. , orr.&nbsp;577–578.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2023ko Turkiako Itzulia

**2023ko Turkiako Itzulia** txirrindularitza itzuli honen 58. edizioa izan zen. 2023ko urriaren 8ean hasi eta hilaren 15ean amaitu zen.

UCI ProSeriesko 2.1 mailan egon zen eta Aleksei Lutsenko khazastandarrak irabazi zuen.

## Taldeak 
## Etapak 
### 1. etapa 
### 2. etapa 
### 3. etapa 
### 4. etapa 
### 5. etapa 
### 6. etapa 
### 7. etapa 
### 8. etapa 
## Sailkapen orokorra 
## Kanpo estekak
Kholoud Faqih

**Kholoud Faqih**, **Kholoud Al-Faqih** edo **Khulūd Faqīh** izenez ere ezagutzen dena,  epaile palestinarra da, eta Ekialde Hurbileko lehen kadia.

## Ibilbidea 
Kholoudek zuzenbidea ikasi zuen Jerusalemgo Unibertsitate Hebrearrean, eta 1999an graduatu zen. 2001ean jarduteko baimena eman zitzaion. Emakumeen Zentroan lan egin zuen legezko laguntza eta aholkularitza emanez. 2003tik 2008ra tratu txarrak jasandako emakumeen defentsan lan egin zuen. 2005ean, lege pribatuko masterra amaitu zuen Jerusalemgo Unibertsitatean. Bi azterketa judizial lehiakor gainditu ondoren Ramallah-an, 2009an Ramallah-ako Xaria Auzitegiko epaile izendatu zuten.

## Aitortzak 
2012an, CEO *Middle East* aldizkariak hamargarren postuan jarri zuen munduko 100 emakume arabiar boteretsuenen artean.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* La jueza (epailea) dokumentala (Palestina, 2017), Erika Cohnek zuzendua.

## Kanpo estekak
Woroud Sawalha

**Woroud Sawalha** (1991ko azaroaren 3a) abiadura-probetan espezializatutako atleta palestinarra da.

## Ibilbidea 
2012ko Londresko Udako Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen talde olinpiko palestinarrarekin eta Palestinako lehen atleta olinpiko bihurtu zen. Nazio Batuek onartzen ez badute ere, Palestina Joko Olinpikoetan lehiatu daiteke. Palestinan eskakizun olinpikorako entrenamendu-zentro egokirik ez zegoenez, Wouroudek Qatarren, Egipton eta Jordanian prestatu behar izan zuen.

800 metro lauetako lasterketan lehiatu zen, eta zortzigarren postuan amaitu zuen, 2:29.16 m-ko markarekin. Parte hartzea amaitu ondoren, Sawalhak adierazi zuen: "*Hemen egotea mezu bat da gure herriaren aurkako krimenak egiten dituen israeldar okupatzailearentza*t".

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Besor

**Besor** () edo **Gaza** () hegoaldeko Israel eta Palestinako uadi edo erreka da. Bere ibilbidea Boker mendian (Sde Bokerretik gertu) hasi eta Mediterraneo itsasoan (Gazako zerrendan dagoen Deir al-Balah hiritik gertu) amaitzen da. Negeveko iparraldeko uadirik nagusiena da, eta bere ibaiadar handiekin batera, Nahal Gerar eta Beerxeba errekak, Sde Boker, Yeruham, Dimona eta Arad/Tel Arad hiriak zeharkatzen ditu.

Itun Zaharrean Besor izeneko ibarra edo erreka bat zegoen Judeako hego-mendebaldean. Daviden 200 gizon atzean geratu ziren, nekearen nekez ezin baitzuten Besor ibarra igaro. Beste 400ak, berriz, amalektarren atzetik zebiltzan. (, ).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Loch Ewe

thumb|300px|Panoramika.

**Loch Ewe** () Eskoziako ipar-mendebaldeko Wester Ross eskualdeko loch edo itsas aintzira bat da. Kostaldean Eskoziako gaelikoz hitz egiten duen jendea bizi da inguruan; oro har, eskala txikiko nekazaritza eta abeltzaintzatik bizi dira. Herri garrantzitsuena, ipar-ekialdeko kostaldean kokatua, Aultbea da. 

Dagoen lekua dela eta, Loch Ewe itsas merkataritzarako gune estrategikoa izan da beti.

## Ewer ibaiaren loch-ak 
Ewe ibaiak 6 km.ko luzera du eta Loch Ewera beste hamahiru "loch" zeharkatu ondoren.
* Loch Maree
* Loch Fada
* Loch Garbhaig
* Loch Coulin
* Loch Clair
* Loch Tollaidh
* Loch Kernsary
* Loch Ghiuragarstidh
* Loch Mhic' Ille Rhiabhaich
* Loch a' Bhaid-Luachraich
* Loch Sguod
* Loch an t-Slagain
* Loch Drainc

## Historia 
Dagoen lekua dela eta, Loch Ewe itsas merkataritzarako gune estrategikoa izan da beti. 1610. urtearen inguruan, Poolewe eskualdea, Ewe aintziratik gora, inguruko baso-eremuetan sortutako ikatza ustiatzen zuen burdinurtegi baten inguruan urbanizatu zen. Errementari ingelesek merkeagoa zuten burdin minerala Poolewera bidaltzea ikatza Ingalaterrara eramatea baino.

Larreetatik bizi ziren herrixkak 1840ko hamarkadan ezarri ziren, lurra jabetza egonkor bihurtzen zuen sistema baten bidez berrantolatu ondoren, baina beti tamaina apala mantendu zuten. Bualnaliubek, Poolewetik 15 km iparraldera, 11 etxe eta 50 biztanle zituen 1841eko erroldan.

1911n, 20 metroko itsasargi bat eraiki zen Gairloch eta Poolewe arteko muino baten gainean.

1939ko abenduaren 4an HMS Nelson korazatu britainiarra sei hilabetez geldirik egon behar izan zen loch horretan U-52 unitateak jarritako itsas-mina baten ondorioz. Loch Ewe Artikoko konboien topagune gisa erabili zen Bigarren Mundu Gerran. PQ17 konboiaren hondamendiaren ondoren, britainiar eta estatubatuar ontziak hara bildu ziren 1942ko irailean Mourmanskera joan aurretik, alemanak engainatzeko asmoz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :The Gairloch and Loch Ewe Action Forum
* :The Poolewe-Little Gruinard walk
* :Rèidio dà Locha
Enrique Peñaranda

**Enrique Peñaranda del Castillo** (1892ko azaroaren 15a - 1969ko abenduaren 22a) Boliviako jenerala izan zen, 1940tik 1943an boteretik kendu zuten arte, Boliviako 38. presidente izan zena. Lehenago Chacoko gerraren bigarren erdian (1932–1935) herrialdeko indar armatuen komandante nagusi izan zen.

1940an hautatua izan ondoren, Peñaradak Boliviak Chacoko Gerraren aurretik ikusitako politika kontserbadore tradizionalen itzulera gainbegiratu zuen, ordura arte David Toro eta German Buschen administrazio militar sozialistek ia erabat baztertua izan zena. Bolivia Bigarren Mundu Gerran sartu zen aliatuen aldean, gerra-esfortzurako bere eztainuzko baliabideak aginduz. Atzerrian ezaguna zen bitartean, desadostasunak jarraitu zuen Boliviako populazioaren artean eta 1943aren amaieran estatu kolpe baten ondorioz, Toro eta Busch garaiko ezkerreko politikak berresten saiatu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Carmen Posadas

**Carmen de Posadas Mañé** (Montevideo, Uruguai, 1953ko abuztuaren 13a) uruguaitar idazlea da. Gaur egun Espainian bizi da eta espainiar herritartasuna ere badu, uruguaitarraz gain.

1998an Planeta saria irabazi zuen *Pequeñas infamias* eleberriagatik.

## Liburual 
### Haurrentzako ipuinak 
* *Una cesta entre los juncos* (1980)
* *El cazador y el pastor* (1980) 
* *El chico de la túnica de colores* (1980) 
* *Hacia una tierra desconocida* (1980)
* *El Niño de Belén* (1980)
* *El pastor que llegó a ser Rey* (1980)
* *El señor viento Norte* (1983)
* *El parque de papel* (1984)
* *Kiwi* (1986)  
* *Hipo canta* (1987)
* *Mi hermano Salvador y otras mentiras* (1990)
* *El mercader de sueños y otros relatos* (1990) 
* *Padres, padres* (1993)
* *María Celeste* (1994) 
* *Liliana, bruja urbana* (1995) 
* *Nada es lo que parece* (1997)
* *Encuentro con Cousteau en el polo Sur* (1999)
* *Tú y yo tan raros como siempre* (1999)
* *Dorilda* (2000)   
* *El peinador de ideas* (2002) 
* *Dorilda y Pancho* (2003)
* *Cuac* (2004)
* *Elemental, querido Freud* (2005)
* *Mi primer libro sobre Machado* (2009)

### Eleberriak 
* *Una ventana en el ático* (1993) 
* *Cinco moscas azules* (1996)
* *Pequeñas infamias* (1998)
* *La bella Otero* (2001)
* *El buen sirviente* (2003) 
* *Juego de niños* (2006) 
* *Literatura, adulterio y Visa platino* (2007)
* *Hoy caviar, mañana sardinas* (2008) (bere neba Gervasiorekin batera)
* *La cinta roja* (2008) 
* *Invitación a un asesinato* (2010)
* *El testigo invisible* (2013)
* *La hija de Cayetana* (2016)
* *La maestra de títeres* (2018)
* *La leyenda de la peregrina* (2020)
* *Licencia para espiar* (2022)

### Saiakera 
* *Yuppies, jet set, la movida y otras especies*  (1987) 
* *El síndrome de Rebeca: guía para conjurar fantasma* (1988) 
* *Un veneno llamado amor* (1999) 
* *Por el ojo de la cerradura* (2001)
* *La hernia de Viriato* (2002) (bere alaba Sofíarekin batera)
* *A la sombra de Lilith* (2004) (Sophie Courgeonekin batera)

## Kanpo estekak
Luken Iturrino

**Luken Iturrino Aulestiarte** (Ondarroa, Bizkaia, 1997ko maiatzaren 31) Euskal Herriko futbolaria da. Erdilari lanetan aritzen da. Luciano Iturrino Athleticeko eta Errealeko futbolari ohiaren semea da.

## Kirol Ibilbidea 
*2023ko ekainaren 30ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus