open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Marzelin Hegiapal

**Marzelin Hegiapal** (Sohüta, Zuberoa, 1910eko urriaren 11 &ndash; Maule, 1996ko apirilaren 23a) zuberotar pastoral-errejenta eta idazlea izan zen.

Pastoral-errejenta familia zahar bateko semea zen, eta bera ere pastoral-biltzaile, moldatzaile, eta errejenta ere izan zen. Errejent gisa maiz lan egin zuen, bai gerra aurrean eta bai gerra ondoan, bai tradizioko pastoraletan, eta bai autore garaikideen idatzietan: *Roland ou les Douze Pairs de France*, 1936an; *Robert le Diable*, 1351n; *Jeanne d´Arc*, 1352an; *Napoléon 1er*, 1953an; *Üskaldünak Ibañetan* (d´Andurain eta de Mendittek 1908an-edo idatzia), 1954an; *Berterrech* (Etxahun Irurik idatzia), 1958an; *Zantxo Azkarra* (Etxahun-Irurirena), 1963an, eta, berriz, 1973an; *Santa Grazi* (J. Cazenaverena), 1976an; *Aymonen lau semik*, 1984an (P. Hegiaphalekin batean). Euskaltzain urgazlea izan zen.

## Lanak 
### Pastorala 
* *Aymunen lau semiak* (1984)
* *Santa Jenebieba* (1984)
* *Üskaldünak Ibañetan* (1954)
* *Roland* (1936)
* *Robert le Diable* (1951)
* ''Jeanne d'Arc* (1952)
* *Napoleon I.a'' (1953)

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
*  Marzelin Hegiapal literaturaren zubitegian
Blas Fagoaga

**Blas Fagoaga Ariztia** (Erratzu, Nafarroa, 1897ko otsailaren 3a - Erratzu, 1966ko ekainaren 22a) euskal idazlea, apaiza eta Euskaltzain urgazlea izan zen.

Erratzuko Etxebeltzean jaioa, Eliz ikasketak Iruñean buruturik, bertan apeztu zen 1920an.

1922an Nafarroako Diputazioak Iruñeko apaiztegiko euskera katedra sortu zuen, apezgaiek euskera ikas zezaten eta hor Fagoaga irakasle lanetan aritu zen, harik eta Gerra Zibila piztu arte.,

Nafarroako Euskararen Adiskideak Elkarteak antolaturiko olerki-lehiaketako lehen saria eskuratu zuen 1933. urtean.

Euskaltzaindiaren Euskera aldizkarian kolaboratzaile izan zen eta bertan '''Azkue'ren iztegi berritu eta osoturako'* lan garrantzitsua eman zuen argitara 1959an.

Gaixotu zelarik, Erratzura itzuli zen eta bertan eman zituen bizitzaren azken bi urteak.

2024an, Andres Iñigo eta Pascual Rekalde euskaltzainek *Blas Fagoaga Ariztia. Irakaslea eta euskaltzaina* liburua plazaratu zuten.

## Lanak 
* *Azkue´ren iztegi berritu eta osoturako, Joakin Lizarraga Elkanoko Apaizaren liburu argitara gabekoetatik ateratako itz saila*
* *Lenbiziko yaunartzerako kristau ikasbidea*
* *Inciación al estudio del euskera. Breve diccionario etimológico de apellidos toponímicos, etc. fáciles de retener''

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Pio Berasategi

**Pio Berasategi Berasategi** (Zegama, 1935eko urtarrilaren 14a - *ib.*, 2020ko otsailaren 4a) euskal idazlea izan zen.

## Biografia 
Zegamako Atxatxe baserrian jaio zen. Aita Egurtza baserrian jaioa zuen, baina gazte zelarik joan zen bertara bizitzera. Ama Zegamako Lokatxa baserrikoa zuen.

Hamazazpi urte zituela Madrilera joan zen Arte Ederrak ikastera eta bertan bizi izan zen jubilatu arte. Ordutik, Euskal Herrira itzuli eta Zegaman bizi izan zen. Artelanen zaharberritzaile gisa aritu zen. Julio Beobide eskultorea ezagutu ostean, euskararekiko konpromisoa hartu zuen. 

## Lanak 
### Narrazioa 
* *Hiltamuzko lantuak* (1982, *Hordago*)
* *Hamabost istorio Aizkorpeko* (1984, *Elkar*)
* *Zaharrak berri* (1985, *Elkar*)
* *Samur eta gordin* (1987, *Elkar*)
* *Beste zenbait istorio* (2020): https://www.matiazaleak.eus/es/crowdfunding-social/las-historias-de-pio 

### Nobela 
* *Herbesteratua* (1982, *Hordago*)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Pio Berasategi literaturaren zubitegian
Iñaki Irasizabal

**Iñaki Irasizabal Izagirre** (Durango, Bizkaia, 1969 - ) euskal idazlea. Haren nobelen egiturak thrillerena jarraitzen du baina benetan krimena eta misterioa, Teresa Larrearen esanetan, amua besterik ez da; egilearen benetako asmoa gizartearen erretratua egitea baita.

## Lanak 
### Narrazioa 
* *Ezin joan* (2003, *Hiria*)

### Nobela 
* *Borrokaren baitan* (2002, *Hiria*)
* *Berebereen alfonbra* (2003, *Hiria*)
* *Burua txoriz beterik* (2004, *Elkar*) Augustin Zubikarai Sariaren irabazlea
* *Mendaroko txokolatea* (2005, *Elkar*)
* *Gu bezalako heroiak* (2009, *Elkar*)
* *Igelak benetan hiltzen dira* (2011, *Elkar*)
* *Orbe auziaren ingurukoak* (2012, *Elkar*)
* *Bizkartzainaren lehentasunak* (2013, *Elkar*)
* *Odolaren deia* (2014, *Elkar*)
* *Aita gurea (eleberria)* (2012, *Elkar*)
* *Aramotz (eleberria* (2018, *Elkar*)

## Bibliografia 
* Teresa Larrea: "Iñaki Irasizabal. Odola etxe ondoan". *Elkar*, 2015eko udaberria, 39.zk.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Iñaki Irasizabal literaturaren zubitegian
Rafael Mikoleta

**Rafael Mikoleta Zamudio** —bere garaiko idazkeran, *Rafael Micoleta Çamudio*— (Bilbo, Bizkaia, 1611ko azaroaren 19a – ?) euskal idazle eta gramatikaria izan zen.

## Bizitza 
1611ko azaroaren 19an San Antonio Abad parrokian bataiatua, aita Martin Mikoleta eta ama Mari Otxoa Zamudio izan zituen. Apaiz katolikoa izan zen. Lizentziaduna zen, doktorea eta epailea.

1653. urtean, *Modo Breue de aprender la lengua Vizcayna,* euskara ikasteko metodoa, idatzi zuen, baina ez zen orduan argitaratu; Ingalaterrarekin Bilbok zeuzkan merkataritza harremanak zirela eta, Londresa eraman zuten eskuizkribua, eta Sir Thomas Browneren eskuetan egon zen, harik eta British Museumera eraman zuten arte. Handik kopiatuta, Salvador Sempere Miquelek argitaratu zuen lehen aldiz, Bartzelonan, 1880an.

Mikoletarena da euskal gramatika bat egiteko lehen saioa. Garrantzitsua da garai hartan Bilbon hitz egiten zen euskara ezagutzeko. Eskuizkribu horretaz Koldo Mitxelenak hauxe dio:

Euskal letretan azaltzen zaigun lehen bilbotarra izan zen. Xabier Kintanaren ustez kuriosoa da, bilbotar batek idatziriko lehenbiziko euskal liburua, euskara ikasteko metodo bat izatea, Bilbok bere jatorrizko hizkuntza berreskuratzeko izango zuen garrantziaren profezia egiten zelako. Liburu horri esker jakin izan da garai hartan Bilbon egiten zen euskara nolakoa zen, eta harrigarria bada ere, gauza batzuetan behintzat, baterago zetorren oraingo euskara batuarekin gaurko bizkaierarekin baino. Adibidez, "zeIan"moduzko galdetzailearen ordez, "nolan" esaten zen Bilbon garai hartan, oraingo "nola" arruntaren antzera, hain zuzen. Orduko bilbotarrek baina, bazekiten euskaraz eta dirudienez Mikoletak bere hizkuntza kanpotarrei irakasteko asmoz idatzi zuen bere liburua, horren eskueskribua non eta Londresko British Museum-en aurkitzeak argi erakusten digun bezala. Mikoletari zor zaio, beraz, hiri honen hizkuntz sustrai zaharrak gogoan gordetzea.

Liburu barruan dago, halaber, *Modo de la vizcayna poesía y sus versos* izeneko atala, bertso neurtze araudi bat finkatzen duena.

## Lanak 
### Gramatika 
Nabarmena da *Modo Breue de aprender la lengua Vizcayna* (*Revista de Ciencias Históricas*). 1653an argitaratua eta gaztelaniaz idatzia, oso interesgarriak dira dakartzan lexikoa eta adibideak (bertso-lerroak), Bilboko orduko hizkerari dagozkionak.

## Ondorena 
Gaur egun, haren izena daraman ipuin lehiaketa bat egiten da Bilbon urtero. Partaide gehienak hiri horretako ikastetxeetako ikasleak dira, eta 6-16 urte bitartekoak izan behar dute.

## Ikus, gainera 
* Bilboko euskera.
* Euskal hiztegien zerrenda.
* *Refranes y Sentencias (1596)*.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* «Rafael Mikoleta», *Literaturaren Zubitegia*.
* Rafael Mikoleta: *Elkarrizketak*. 1653. *Klasikoak.Armiarma.eus*
* Mikoleta literatura lehiaketaren 2007ko edizioa.
Pello Esnal

**Pello Esnal Ormaetxea** (Andoain, Gipuzkoa, 1950eko ekainaren 13a - ) Gipuzkoako euskal idazlea da.

## Biografia 
Pedagogian lizentziatua da eta irakasle modura aritu ondoren, HABEko Glotodidaktika taldean aritu da lanean, 1981ean sortu zenez geroztik. Ahozko euskara eta literatura landu du urte luzez. Guztira, 18 lehen sari irabazi ditu bertso idatziz, hiru sari jasoak ditu haur literaturaren esparruan eta saiakeran Euskaltzaindiak emandako Manuel Lekuona saria irabazia du.

Euskaltzain urgazlea da 1991z geroztik eta Euskaltzaindiko literatura batzordeko kide da.

## Lanak 
### Nobela 
* *Nada de agua en Madrid* (1998, *BBK - Euskaltzaindia*)
### Haur eta gazte literatura 
* *Azeri-zuloa* (2001, *Elkar*)
* *Zazpi kolore ditu ostadarrak* (1991, *Erein*)
* *Nabukodonosor* (1991, *Elkar*)
* *Malkos* (1990, *Elkar*)
* *Egundokoa haiz, Segundo!* (2005, *Erein*)
### Bertsoa 
* *Itzuliko naiz* (1995, *Sendoa*)
### Saiakera 
* *Antonio Zavala, zauria hauspo* (2015, *Auspoa*)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Pello Esnal literaturaren zubitegian
Pantzo Hirigarai

**Pantzo Hirigarai** (Baigorri, Nafarroa Beherea, 1957 - ) euskal idazlea da.

## Lanak 
### Antzerkia 
* *Beherearta* (1998, *Kutxa Fundazioa*)
* *Lamindegiko lamiak* (2000, *Kutxa Fundazioa*)
* *Garatenea* (2002, *Kutxa Fundazioa*)
* *40 urteak* (2005, *Euskaltzaindia / BBK*) Toribio Altzaga Saria

### Eleberriak 
* *Poto* (2010, Maiatz)

## Kanpo estekak 
*  Pantzo Hirigarai literaturaren zubitegian
Ivan Igartua

**Ivan Igartua Ugarte** (Gasteiz, Araba, 1972ko abuztuaren 3a - ) euskal idazle eta EHUko irakaslea da. Eslaviar filologian eta filologia hispanikoan lizentziatua da, bai eta hizkuntzalaritzan doktore ere.

Gaur egun Eusko Jaurlaritzako Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzako koordinazio-zuzendaria da.

## Lanak 
### Narrazioa 
* *Metroko neska* (2001, *Hiria*)
### Poesia 
* *Harrizko hiri hau* (2006, *Hiria*)
### Entsegu 
* Argitaratzaile, Joakin Gorrotxategi eta Joseba A. Lakarrarekin batera eta sarrera ataleko egileetako bat. (2018). *Euskararen historia*. Vitoria-Gasteiz: Eusko Jaurlaritzaren Argitalpen Zerbitzu Nagusia. (Liburuak euskarazko bertsioan 860 orrialde ditu: koloretako mapak eta grafikoak. Liburuaren gaztelaniazko bertsioa ere badago. (Bibliografia: 801-847 orrialdeetan). ISBN: 978-84-457-3433-9.

## Kanpo loturak 
*  Ivan Igartua literaturaren zubitegian
Jose Antonio Mujika

**Jose Antonio Mujika Casares** (Donostia, Gipuzkoa, 1943ko irailaren 29a - ) euskal idazlea da.

## Lanak 
### Narrazioa 
* *Itzalak* (1984, *Elkar*)
* *Agindutako lurraren bila (Testamentu Zaharreko istorioak)* (2002, *Hiria*)

## Kanpo loturak 
*  Jose Antonio Mujika literaturaren zubitegian
Sabin Irizar

**Sabin Irizar** (Deba, Gipuzkoa, 1923ko martxoaren 8a - 1995) euskal idazlea izan zen. 

## Biografia 
Deban 1923an jaioa, haurra zela oraindik Espainiako Gerra Zibiletik ihesi barku batean sartu zuten Frantziara lehenengo eta Belgikara ostean ihes eginez. Ondoren, Bigarren Mundu Gerra lehertu zen eta Hitlerrengandik ihesi Landetara joan zen eta, hortik, berriro ere Hego Euskal Herrira. Hortxe soldaduska egitea tokatu zitzaion, baina ihesi egin zuen eta Ordoki komandantearekin izan zen Frantziako Erresistentzian. Mundu-gerra amaitutakoan Parisen, judu sionistei arma-garraioan eta abarretan laguntzen aritu zen. Bere gaztaroko esperientzietan oinarrituta idatzi zituen *Txingo* eta *Txingo. Gertaldi eta ibilkeriak*.

Ondoren, Venezuelara joan zen, eta bertan jatorrizko herrien inguruan ikertu zuen. Esperientzia hori *Txirike-Parú* liburuan jaso zen.

Francoren heriotzaren ostean Euskal Herrira itzuli zen eta Euskal Sozialista Biltzarreko militante izan zen, baina bere azken urteak Kanarietan eta Murtzian pasa zituen.

## Lanak 
### Narrazioa 
* *Txingo (Gertaldi eta ibilkeriak)* (1973, *Gero*)
* *Txingo. Gertaldi eta ibilkeriak* (1990, *Elkar*). Hau aurrekoaren edizio berritua.
* *Txirike-Parú* (1996, *Erein*)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Sabin Irizar literaturaren zubitegian
Migel Anjel Unanua

**Migel Anjel Unanua Garmendia** (Zaldibia, Gipuzkoa, 1962 - ) euskal idazlea da.

## Lanak 
### Saiakera 
* *Gizon-emakumezko hauek* (2002, *Hiria*)
### Poesia 
* *Maiteminduen ildoan* (1987, *Kriselu*)
* *Ogen liliak* (1991, *Laida*)
* *Mitoaren agerpena* (2001, *Hiria*)

## Kanpo loturak 
*  Migel Anjel Unanua literaturaren zubitegian
Patxi Salaberri Muñoa

**Patxi Salaberri Muñoa** (Aramaio, Araba, 1956ko ekainaren 7a), Euskal Filologian doktorea eta euskal literatura klasikoan aditua, EHUko Filologia irakaslea da.

1997an *Axularren prosa erretorikaren argitan* izenburuko doktorego-tesia aurkeztu zuen Jon Kortazarren zuzendaritzapean.

1997tik 2000ra bitartean Gasteizko Irakasleen Unibertsitate Eskolako zuzendaria izan zen. Irun Hiriko Olerki Saria irabazi zuen 2002an.

2015eko uztailaren 17an euskaltzain urgazle izendatu zuten.

## Lanak 
### Saiakera 
* *Arratsalde bat* Auñemendiko Lorea*rekin* (2021, Booktegi).
* *Etxepare. Euskaldunon hizkuntzaren hasikinak. Euskara xumean* (2018, Booktegi)
* *Axular. Gero. Euskara xumean* (2017, Udako Euskal Unibertsitatea).
* *Axular. Gero. Euskara xumean* (2017, Booktegi).
* *Hire bordatxoan. Txipi Ormaetxea omenduz.* Gotzon Aurrekoetxea, eta Jesus Mari Makazaga Eizagirrerekin (2016, UPV/EHU)
* *Leizarragaren idazlanetan barrena* (2014, Euskal Herriko Unibertsitatea).
* *Idazleei galdezka* (2012, Euskal Herriko Unibertsitatea).
* *Irakurketa dela eta*, Fito Rodriguez, Ander Iturrioz eta Ur Apalategirekin (2012, Erroteta).
* *Aingura eta sugea: originaltasuna eta dependentzia Leizarragaren idazlanetan* (2011, Erroteta).
* *Leizarraga zaharra, Leizarraga gaurkoa* (2007, BAP).
* *Euskal klasikoen atarian* (2004, Pamiela).
* *Iraupena eta lekukotasuna: euskal literatura idatzia 1900 arte* (2002, Elkar).
* *Haizkora zuhaitzaren erroari kheinatzean: Axularren gogoetak eta erranak* (2000, Pamiela).
* *Txillardegi lagun-giroan.* Gotzon Aurrekoetxea, Pilar Etxeberria, eta Jose Luis Ormaetxearekin (2000, UEU)
* *Antologia: Axular* (1999, Ibaizabal; Oria & Kriselu).
* *Axularren historiak* (1998, Pamiela).
* *Axularren prosa erretorikaren argitan* (1997, Euskal Herriko Unibertsitatea).
* *Barne-barnetik. Eusebio Osaren artikulu bilduma*. Xabier Etxaniz eta Jose Luis Ormaetxearekin (1997, Arabako Foru Aldundia).
* *Legutioko udalbarrutiko toponimia* (1987, Gasteiz).
* *Urbina eta Urrunagako toponimia* (1986, Gasteiz).

**Poesia**
* *No (poema akrilikoak)* (2005, Pamiela)
* *Uretan idatziak* (2002, Kutxa Gizarte Ekintza)

### Itzulpenak 
* *W. Gombrowicz: Poeten kontra* (2005, *Egan*).
* *Rainer Maria Rilke:* *Poeta gazte bati idatziak* (2002, Jakin).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* «Patxi Salaberri», *Literaturaren Zubitegia.*
Bixente Serrano

**Bixente Serrano Izko** (Saratsa, Itza, Nafarroa Garaia, 1948ko urtarrilaren 22a - Iruñea, 2020ko ekainaren 4a) euskal idazle, historialari eta aktibista politikoa izan zen.

## Biografia 
Hainbat arlotan jardun zen Serrano Izko; frankismo amaieran, 1973an, preso hartu zuten, ETAko kide izatea egotzita, eta 1976an Segoviako espetxeko ihesaldian parte hartu zutenetako bat izan zen —atzeman egin zuten ondoren—. ETA politiko-militarrak armak utzi zituenean, Euskadiko Ezkerran sartu zen Serrano Izko, baina, alderdia PSErekin elkartu ondoren, utzi egin zuen politikaren esparrua. 1982ko azaroan utzi zuen EE, eta historia irakasle hasi zen Iruñean.

2004an itzuli zen politikaren lehen lerrora; urte horretan eta 2008an, Nafarroa Bairen hautagaia izan zen Espainiako Senaturako, eta diputatu izan zen Espainiako Kongresuan 2015eko ekainetik abendura bitartean, Uxue Barkosek utzitako lekua betetzeko.

Hain justu ere, Serrano Izkok urteak eman zituen *Berria*n iritziak argitaratzen. Nafar periferiatik bloga elikatu zuen 2006az geroztik; hil baino hiru aste lehenago egin zuen azken idatzia blogean, 2020ko maiatzaren 16an.

Historiari buruzko hainbat lan ere utzi zituen Serrano Izkok; besteak beste, 2005ean argitaratutako *Nafarroa. Historiaren hariak* liburua. Beste hainbat saiakera ere idatzi zituen, baita narrazio eta aforismo liburuak ere, hala nola 1987an argitaratutako *Onkoteak* narrazio liburua eta Jauzika aforismo liburua, 2010ean. Azken urteetan, berriz, Euskokultur fundazioko lehendakari izan zen. Koldo Martinez alderdikideak, EH Bilduk eta Nafarroako EAJk deitoratu egin zuten haren galera.

## Lanak 
### Aforismoak 
* *Jauzika (2010, *Pamiela*)
### Narrazioa 
* *Onkoteak* (1987, Pamiela)

### Saiakera 
* *Navarra-Euskadi, un debate popular que urge* (1981, Hordago
* *Beldurra bera zaldi* (2002, Pamiela)
* *Bakezale gerlari horiek* (2004, Pamiela)
* *Nafarroa. Historiaren hariak* (2005, Euskara Kultur Elkargoa)
* *Jauzika* (2010, Pamiela)
* *Ene iratxoekin solasean (Atzera begirako egunkaria, 1990-1998)* (2021, Pamiela), hil ondoan argitara emana

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Bixente Serrano Izko literaturaren zubitegian
*  *Nafar periferiatik'', Bixente Serrano Izkoren bloga
Mikel Peruarena

**Mikel Peruarena Ansa** (Ereñotzu, Gipuzkoa, 1978ko irailaren 27a) euskal idazlea. 2007. urtean Irungo Hiria literatura saria irabazi zuen, euskarazko eleberrien sailean. 2015 urtean, Euskadi Literatura Saria eman zioten *Su zelaiak* lanarekin, baina egileak uko egin zion saria jasotzeari.

## Lanak 
### Poesia 
* *Eguraldiaz hizketan* (2003, Elkar)
* *Edan ase arte* (2006, Kutxa Fundazioa)

### Nobela 
* *Ez obeditu inori* (2009, Susa)
* *Su zelaiak* (2014).

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Gipuzkoako idazleen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Mikel Peruarena literaturaren zubitegian
*  Mikel Peruarenari elkarrizketa "Ez obeditu inori" nobelaz, *Argia* astekarian
Isidro Rikarte

**Isidro Rikarte** (Lerin, Nafarroa, 1955 - ) euskal idazlea da.

## Lanak 
### Nobela 
* *Desioen hiria* (1998, *Pamiela*)
### Poesia 
* *Bide ertzeko poema bilduma* (1988, *Pamiela*)

## Kanpo loturak 
*  Isidro Rikarte literaturaren zubitegian
Migel Anjel Mintegi

**Migel Anjel Mintegi Larraza** (Ataun, Gipuzkoa, 1949) euskal idazlea da. Ataunen jaioa, Beasainen bizi da txikitandik. Ogibidez proiektugilea, aspalditik ari da hizkuntza eta literatura lantzen. Horrela, 1987an, Donostia Hiria Ipuin Lehiaketan lehen saria irabazi zuen; eta, 1991n, Irun Hiria literatur Sarietan, eleberri arlokoa.

## Lanak 
### Eleberriak 
* *Udazkena. Urtearen lehena eta azkena* (1992, Kutxa)
* *Esker mila, Marlowe* (1996, Erein)
* *Denak du bere prezioa* (2002, Ibaizabal)

### Haur eta gazte literatura 
* *Coca Cola Erdi Aroan* (1999, Ibaizabal).
* *A zer gaupasa!* (2000, Ibaizabal).
* *Bidelapurrak, matxinoak eta kutun estimatua* (2007, Ibaizabal).
* *Berriz ere hutsetik hastera* (2008, Erein).
* *Kulero salatzaileak* (2010, Aizkorri).
* *June eta meategiko iheslariak* (2017, Ibaizabal). Irudigilea: Javier Erostarbe Garitano.
* *Haritz zahar baten heriotza* (2018, Alai).
* *Bi abentura eta amodio bat* Irudigilea: Luis Alonso. (2021, Alai).

### Sailkatu gabeak 
* *Bidelapurrak, matxinoak eta kutun estimatua* (2007)
* *Berriz ere hutsetik hastera* (2008)
* *Barre algarak infernutik* (2010)
* *Kulero saltzaileak* (2010)
* *Heriotza zuriz jantzita* (2011)

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* «Migel Angel Mintegi», *Literaturaren Zubitegia*.
* Galtzagorri.eus Migel A. Mintegi: Bibliografia.
Karlos Gorrindo

**Karlos Gorrindo Etxeandia** (Gernika, Bizkaia, 1959 - ) euskal idazlea da. Informazio zientzietan lizenziatua, kazetaria beraz, nahiz eta bizibide horretan inoiz jardun ez. 16 urtez (1980-1996) preso egon zen, ETAkidea izanik.

Euskara irakaslea izan da Gabriel Aresti euskaltegian, Bilbon.

## Lanak 
### Nobela 
* *Ni naizen hori* (1992, *Txalaparta*)
* *Amaren begietan* (1995, *Egilea editore*)
* Ez dena ere bada, 2009. (Desclée de brouwer).
* Ezpainak arrainak bezala (2015 Erein)
* Funanbulistaren beldurra (Erein 2020)

### Haur eta gazte literatura 
* *Trostan, hegan zein narrazean* (1994, *Txalaparta*)
* *Hodei artean kulunka* (1999, *Alberdania*)
* Zergatik ez? antzezlana (Segundo Olaeta musika eskola) 2003
* Zergatik ez? ipuina (Segundo Olaeta musika eskola) 2003
* Ur aparretan (Desclee) 2006
* Galaxia bat sabelean (Erein 2018)

### Itzulpengintza 
* *Neskazale gazte baten balentriak* (Guillaume Apolinaire) Elkar (1988)
* *Pirataren ibilaldia* (Jack London) Elkar (1991)
* *Artearen historia* (Ibaizabal) testu liburua, askoren artean

## Kanpo loturak 
*  Karlos Gorrindo literaturaren zubitegian
*  "Asko ginen ETA V.eko erromantikoak, Txomin zaleak, ez Artapalorenak" (Argia).
Juan Manuel Etxebarria

**Juan Manuel Etxebarria Aiesta** (Zeberio, Bizkaia, 1948ko azaroaren 2a - ) unibertsitateko irakasle eta euskal idazlea da. Halaber, euskaltzain urgazlea da.

1988an *Zeberio-Haraneko euskararen azterketa etno-linguistikoa* izenburuko doktorego-tesia aurkeztu zuen Alfonso Irigoien Etxebarriaren zuzendaritzapean Deustuko Unibersitatean.

## Lanak 
### Narrazioa 
* *Gabonetako ipuinak* (1994, *Ibaizabal*).
* *Gorbeia inguruko etno-ipuin eta esaundak* (1995).

### Nobela 
* *Biziak bizilan* (2001, *Ibaizabal*).
* *Euskitz* (2002, *Ibaizabal*).

### Saiakera 
* *Tradiziozko ipuingintza* (1989, *Labayru*).
* *Zeberio Haraneko euskararen azterketa etno-linguistikoa* (1991)
* *Latinetik Euskarara* (2001, *Elkarlanean*).

### Haur eta gazte literatura 
* *Bizkaitz* (1990, *Ibaizabal*).
* *Txorien zoria* (1998, *Ibaizabal*).
* *Iaun Zuria* (1997, *Ibaizabal*).

### Bertsoa 
* *Zeberioko kantak* (1999, *Sendoa*).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Juan Manuel Etxebarria literaturaren zubitegian
* Euskaltzaindia: Juan Manuel Etxebarria Aiesta - Euskaltzain urgazle.
Jon Enbeita

**Jon Enbeita Ealo** (Muxika, Bizkaia, 1950eko martxoaren 22a) bertsolaria, euskal idazlea eta euskal abeslaria da. Balendin Enbeita ezagunaren semea da.

## Bertsolaritza 
### Txapelketak 
* Bertsolari Txapelketa Nagusia:
** Bigarrena (1): 1980.
** Finalista (5); 1980, 1982, 1986, 1898, 1993.
* Araba-Bizkaietako Bertsolari Txapelketa:
** Txapelduna (2): 1990, 1992
** Finalista (6): 1987, 1990, 1992, 1994, 1996, 1998
### Sariak 
* Orixe saria (1): 1977

## Poesia 
* *Inguruaren arduraz* (1980, *Hordago*)

## Kantagintza 
Jon Enbeita kantari ibili zen, gitarra lagun, 1970eko hamarkadan, plazarik plaza. Eta, hogei urtez gordeta izan ostean, berriz ere gitarra hartu eta plazara itzuli zen 2009an, *Hainbeste, hain gitxi* lanarekin. 

### Diskografia 
* *Jon Enbeita* (1971, Cinsa)
* *Hainbeste, hain gitxi* (2009, Lanku)
* *Egizu lo* (2017, autoekoizpena) - 4 abesti
* *Iraungo dut* (2017, autoekoizpena)
## Sariak 
* 2020: Lauaxeta saria Bizkaiko Foru Aldundiak sortu zuen sari hori 2005ean, Bizkaian euskararen sustapen, zabalkunde eta normalizazioan interes ekonomikorik gabeko lana egin duten pertsona edo erakundeei Jendaurreko aitorpena egiteko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Jon Enbeita literaturaren zubitegian
* Bertsozale.com: Jon Enbeita
Mikel Ugalde

**Mikel Ugalde Ugarte** (Errenteria, Gipuzkoa, 1940) euskal idazle eta irakaslea da. Ereintza antzerki-taldea zuzendu zuen.

## Lanak 
### Saiakera 
* *Langileria historian zehar I* (1971, *Gero*)
* *Langileria historian zehar II* (1974, *Gero*)

### Antzerkia 
* *Bake biltzarraren ildotik* (2000, *BBK - Euskaltzaindia*) Toribio Altzaga Saria

### Biografia 
* *Jesus Intxausti* (2001, *Eusko Jaurlaritza*)

## Kanpo estekak 
*  Mikel Ugalde literaturaren zubitegian
Josu Penades

**Josu Penades Bilbao** (Bermeo, Bizkaia, 1962ko apirilaren 16a) euskal idazlea eta bigarren hezkuntzako euskara eta literatura irakaslea da. Irakasletzako ikasketak eta Teologiako doktoretza egin ditu. Burlatako (Nafarroa) Askatasuna institutuan irakasten du gaur egun, eta lehenago Berako (Nafarroa) institutuan aritu zen.

## Lanak 
### Nobela 
* *Hurrengo itsasgoren zain* (2002, Ibaizabal)
* *Etxea* (2006, Alberdania)
* *Jantzi beltz bi* (2009, Alberdania)

### Saiakera 
* *Lauaxeta, historian hezurmamituriko sinesmena* (1996, Deustuko Unibertsitatea)
### Haur eta gazte literatura 
* *Maritxu Anbotokoren ibilaldiak* (1983, IKA)
* *Iluntzero elkarrekin* (2001, Ibaizabal)

## Kanpo estekak 
* «Josu Penades» Literaturaren Zubitegia.
* «Penades, Josu» Alberdania argitaletxearen webgunea.
* «Josu Penades Bilbao», Euskal Idazleen Elkartearen webgunea.
Karmele Errazti

**Karmele Errazti Saratxo** (Bilbo, Bizkaia, Euskal Herria, 1885 &ndash; Paue, Frantzia, 1954ko ekainaren 23a) euskal idazlea zen.

1922an Emakume Abertzale Batza (EAB) sortu zenean Karmele Errazti aukeratu zuten presidente.

Espainiako Gerra Zibila piztu aurretik, «Etxakin» eta «Emakume bat» ezizenez sinatutako artikuluak idazten zituen prentsa abertzalean.

## Lanak 
### Haur eta gazte literatura 
* *Amesa? Umientzako ipuñak* (1914, *Grijelmo*)

### Antzerkia 
* *Oleskari biyak* (1915, *Euskalzalen Bazkuna*)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Karmele Errazti literaturaren zubitegian
Juan Ezenarro Mendia

**Juan Ezenarro Mendia** "**Txori-txiki**" (Antzuola, Gipuzkoa, 1890 &ndash; Irun, Gipuzkoa, 1945eko urtarrilaren 19a) euskal olerkaria zen. 1915ean Irunen jarri zen bizitzen baina Hendaian herbesteratu zen Espainiako Gerra Zibilagatik. 1944an Irunera itzuli zen. Han hil zen urte bat beranduago.

## Lanak 
Batik bat *Euskal Esnalea*, *El Bidasoa* eta *Euskalduna* agerkarietan idatzi zituen bere olerki gehienak. Bere poesia nagusiak *Pachi arro* (1918) eta *Agur Bidasoa* (1924) dira.

Euskal Herriari eta maitasunari opaturiko poema batzuk ondu zituen: *Amari* (1917), *Amaren maitasuna* (1917), *Euskaldunak*, *Entzun euskalduna* eta *Arrantzalia*.

## Kanpo estekak 
*  Juan Ezenarro literaturaren zubitegian
*  Juan Ezenarroren bertso eta olerkiak

## Erreferentziak
Mayi Elizagarai

**Mayi Elizagarai** (Hazparne, Lapurdi, 1894 &ndash; Uztaritze, Lapurdi, 1983) euskal idazlea zen. Gehienbat euskaraz idatzi zuen, hala ere 1961ean *Etcheandia* nobela frantsesez idatzi zuen. Gure Herria aldizkariko kolaboratzailea izan zen.

## Lanak 
### Antzerkia 
* *Ameriketako osaba* (1958, *Gure Herria*)
* *Ene gizon gea* (1957, *Gure Herria*)

### Kantak 
* *Oi ene Bettiri*

### Nobelak 
* *Etcheandia* (1961) frantsesez

### Olerkiak 
* *Oi exobi handia*

## Kanpo estekak 
*  Mayi Elizagarai literaturaren zubitegian
Salbador Zapirain

**Salbador Zapirain Ezeiza**, ***Ataño*** (Errenteria, Gipuzkoa, 1912ko abuztuaren 5a - Hondarribia, Gipuzkoa, 2000ko urtarrilaren 2a) euskal idazlea, nobelagilea. Bere liburu ospetsuena *Txantxangorri kantaria* (1979) izan zen; hartatik hartu zuen izengoitia, pertsonai batena.

## Biografia 
Joxe Zapirain bertsolariaren semea zen. Bordaxar baserrian jaio zen, Errenterian. Ama, oso gazte hil zitzaion 1919an gripearen pandemiaren ondorioz. Gerra garaian Zapirain familiak oso egoera gogorrak ezagutu zituen: gerra hasi eta faxistek aita eta bost seme preso hartu zituzten, Salbador tartean. Bi anaia Donostian fusilatu zituzten. Salbadorri heriotz zigorra ezarri zioten baita ere baina, azkenik, zigorra altxatu eta Iruñeko San Kristobal espetxera eraman zuten. Gertaera latz hauen berri, *Espetxeko negarrak* eta *Zigorpean* liburuetan eman zuen.

Gerra bukatu eta gero fraide kaputxino egin zen. Lehendabiziko urteak Lekarotzen egin zituen; ondoren Hondarribiko kaputxinoen etxera joan zen. Bertan bere liburu gehienak idatzi zituen.

## Estiloa 
Salbador Zapirainek gipuzkeraz idazten zuen, ahozko hizkuntzatik gertu. Gehien batean nobelak idatzi zituen. Lehendabizikoa, *Txantxangorri kantaria* (1979), bere aitaren biografian oinarrituta dago. Normalean liburuetan berak ezagututako errealitateak azaltzen zituen. Antonio Zavalak aurkitu zuen eta bere testuak ezagutu ondoren jarraitzeko animatu zuen. Zavalaren ustez Zapirain "prosistarik handienetakoa" zen.

## Lanak 
### Nobela 
* *Txantxangorri kantaria* (1979, *Auspoa*)
* *Txori* (1981, *Auspoa*)
* *Espetxeko negarrak* (1984, *Auspoa*)
* *Eltzaorra* (1985, *Auspoa*)
* *Lotsaren iges* (1985, *Auspoa*)
* *Zigorpean* (1985, *Auspoa*)
* *Odol-kutsua* (1986, *Auspoa*)
* *Etorkizuna* (1988, *Auspoa*)
* *Maitasunaren lanak* (1988, *Auspoa*)
* *Maite itzazute etsaiak* (1989, *Etor*)
* *Aztia usnari* (1990, *Auspoa*)
* *Azkeneko saskigillea* (1991, *Auspoa*)
* *Nora goaz?* (1994, *Auspoa*)
* *Askatasun billa* (1996, *Auspoa*)
* *Ondaretzat gorrotoa* (2000, *Auspoa*)
* *Markesgaiak / Dirua jainko* (2002, *Auspoa*)
* *Berezko iltzaillea/Ovni* (2007, *Auspoa*)

### Bertsoa 
* *Jesusen bizitza* (2001, *Auspoa*)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Juan Luis Zabala: "Auspoa bildumako nobelagilerik oparoena". *Berria*, 2830.zk, 2012ko abuztuaren 5a. 28.or. Sarean: https://www.berria.eus/paperekoa/1521/027/001/2012-08-05/auspoa-bildumako-nobelagilerik-oparoena.htm
*  Salbador Zapirain literaturaren zubitegian
Ramos Azkarate

**Ramos Azkarate Otegi** (Tolosa (Gipuzkoa), 1847ko martxoaren 28a - 1904ko martxoaren 26a) euskal idazlea. Zapataria zen lanbidez. Hasieran liberala zen, baina gero karlista bilakatu zen, eta haien alde borrokatu zen. Haren lan gehiena politikoa da, eta garaiko aldizkarietan argitaratu zuen, *El Cántabro* izenekoan bereziki. Ehundaka bertsoren egilea da; Tolosako Iñauterietarako idatziriko Tolosako Galtzaundik bere buruari jarriak dira ezagunenak. Halaber, bi komedien egilea da: *Ijituben kontratuba eta ezkontza* eta *Beotibarko jazarra*.

## Lanak 
### Poesia 
* *Galtzaundi eta beste bertso asko* (1962, *Auspoa*)
* *Galtzaundi berriz ere* (2004, *Gipuzkoako Foru Aldundia*)
### Antzerkia 
* *Ijitoen kontratuba eta abar* (1988, *Etor*)

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* Ramos Azkarate literaturaren zubitegian
Kepa Fernandez de Larrinoa

**Kepa Fernandez de Larrinoa Pablos** (Begoña, Bilbo, Bizkaia, 1958ko apirilaren 16a) Euskal Herriko ikertzailea, idazlea eta irakaslea da.

## Biografia 
Soziologiako lizentziadun egin zen 1980an Madrilgo Unibertsitate Konplutensean. 1987tik 1989ra bitartean Antropologia Sinbolikoan espezializatu zen Universtity of Western Ontarioko Antropologia Sailean. Zuberoako antzerkia aztertu du Frantziako Centre de Recherches Sociologiques eta Paueko Unibertsitatean (1992-1993), eta Londresko School of Economics and Political Sciencen ere aritua da (1993-1994).

Gaur egun, Antropologiako irakasle titularra da EHUn. Europako hainbat soziologia-elkartetako kide da. Eusko Ikaskuntzan Antropologia-Etnografia Saileko lehendakaria izan zen 1995etik 1998ra bitartean.

1991n Angel Apraiz beka lortu zuen Zuberoako antzerkia ikertu ahal izateko.

Bere idazlan nagusiak: *Sociedad rural, desarrollo y bienestar* (1998), *Intervención y diseños rurales* (1996), *Mujer, ritual y fiesta: género, antropología y teatro de carnaval en el valle de Soule* (1997). Hainbat poesia-sari eskuratu ditu.

## Lanak 
Euskal komunitate zientifikoaren Inguma datu-basean, berak idatzitako 35 lan baino gehiago dira.
### Antropologia 
* *Kultur performatibitatea eta gizarte fetitxegintza* (2010)
* *Ikergaiak eta adierazpenak antropologia soziokulturalean* (2009)
* * Antropologia soziokulturalaren nondik-norakoak hego Euskal Herrian: euskal kultura ikertzetik kultura-askota ikertzeko bideak (2002)
* *Sociedad rural, desarrollo y bienestar* (1998)
* *Intervención y diseños rurales* (1996)
* *Mujer, ritual y fiesta: género, antropología y teatro de carnaval en el valle de Soule* (1997)

### Poesia 
* *Gauerakoan* (1984, *Susa*)
* *Urteak joan zaizkit* (1991, *Bizkaiko Foru Aldundia*)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Hezkuntza, Filosofia eta Antropologia Fakultatea (EHU)

## Kanpo estekak 
* Kepa Fernandez de Larrinoa literaturaren zubitegian
Pello Otxoteko

**Pello Otxoteko Vaquero** (Irun, Gipuzkoa, 1970eko otsailaren 5a - ) euskal idazlea da.

Zientzia Biologikoetan eta Biokimikan lizentziatua da. Halaber, Filosofia ikasketak egin zituen UNEDen. Egun, irakasle dihardu.

1997. urtean Pasaia Hiria Saria eskuratu zuen poesia arloan, eta urtebete geroago Lasarte Hiria Saria irabazi zuen arlo berean. 2007an Gipuzkoako Foru Aldundiko literatur sorkuntzarako Koldo Mitxelena beka lortu zuen.

Durangon eta Donostian 2008az geroztik antolatzen diren Pentsamenduaren Poesia jardunaldietako antolakuntza taldekoa da eta Balea Zuria argitaletxearen (2017) sortzaileetako bat ere. Halaber, arteliteratura.eu web-aren arduradunetako bat da.

Itzultzaile ere aritu da. José María Mendiola eta Raúl Guerra Garridoren ipuinak itzuli ditu. Horrez gain, 2005. urtean Albert Galvany sinologoarekin batera Li Bai VIII. mendeko poeta txinatarraren antologia bat prestatu eta itzuli zuen txinera klasikotik euskarara zuzenean: *Urrutira bidalia* (2005, Alberdania).
## Lanak 
### Poesia 
* *Haraindiko begiradaren bila* (1999, Bermingham)
* *Itzalaren ñabarduretan* (2001, Hiria)
* *Arnasa galduaren ondarea* (2003, Elkar)
* *Urrutira bidalia* (2005, Alberdania). Itzulpena; txinera klasikotik euskarara.
* *Goizalbaren argitan* (2007, Erein)
* *Anphora baita* (2010, Alberdania)
* *Muga (antología bilingüe)* (2016, Gallo de Oro)
* *Chillidari gorazarre* *-* *Elogio a Chillida* (antologia elebiduna) (2017, Balea Zuria)
* *Itsas bizimina* (2019, Balea Zuria)

Idazle irundarraren lana honako antologietan jasoa izan da, bestalde:
* *Euskalduna eta Gaztea. Poesia eta Etorkizuna. Beste sentimentalitatea* (2000, Koldo Mitxelena Kulturunea)
* *Un puente de palabras. 5 jóvenes poetas vascos* (2005, Centro de Lingüística Aplicada Atenea)
* Austriako Literatur und Kritik aldizkariak 2006ko irailean euskal poesiari buruz eginiko alean antologatutako poeta da Pello Otxoteko.
* El Cobaya literatur aldizkariaren 16. alean, 2006ko neguan, euskal poeten artean antologatutako poeta da Pello Otxoteko.
* *La musa funámbula: La poesía española entre 1980 y 2005* liburuan ere egiten zaio aipamena, beste euskal poeta batzuen artean.

## Sariak 
* 1997: Pasaia Hiria Saria.
* 1998: Lasarte Hiria Saria.
* 2019: Lauaxeta Saria. Poesia liburua. *Itsas bizimina* (2019, Balea Zuria)
* 2019: Kritikaren Saria *Itsas bizimina* (2019, Balea Zuria) liburuagatik.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Soin berriko koplak

## Kanpo estekak 
* Pello Otxoteko literaturaren zubitegian
* Pello Otxotekori elkarrizketa *Argia* astekarian
* Pello Otxoteko basqueliterature.com atarian
* Pello Otxotekori elkarrizketa *El Diario Vasco* egunkarian
* Pello Otxotekori kritika: Maitasun poemak *El País* egunkarian
* Pello Otxotekori elkarrizketa *Hitzen uberan*
Felix Bilbao Monasterio

**Felix Bilbao Monasterio** (Mungia, Bizkaia, 1932ko otsailaren 29a - ) euskal idazle, euskaltzain urgazle eta erlijioso frantziskotarra da. 1956. urtean apaiztu zen.

*Ipuin-barreka* narrazioarekin Euskaltzaindiaren ipuin-saria lortu zuen 1959an. Horrez gain, *Anaitasuna* aldizkariko kolaboratzailea izan zen.

## Lanak 
### Narrazioa 
* *Ipuin-barreka* (1959, *Itxaropena*)

## Kanpo loturak 
*  Felix Bilbao literaturaren zubitegian
Begoña Bilbao Alboniga

eskuinera|thumb|260px|Begoña Bilbao Albonigak Deustuko Unibertsitatean (Bilbo) Euskal Filologia lizentziatura lortuta Gau-eskola klaseak eman, ikerketak egin eta idatzi egin zuen.

**Begoña Bilbao Alboniga** (Bermeo, Bizkaia, 1932ko azaroaren 23a - 2005eko maiatzaren 9a) euskal idazlea, musikagilea eta euskalaria izan zen. Bi alaba izan zituen: Larraitz (1969) eta Ana Lupe (1960).
Bere alaba Analupe Fernandezek (Lupe) 70eko hamarkadan ospetsu egin zituen kantu batzuetako letrak Begoñak Bilbaok idatziak dira, *Bangladesh* kanta famatua esaterako. 

80. hamarkadan ekin zion literatura idazteari Begoña Bilbao euskaltzale sutsuak, hainbat urtetan Bermeoko euskara teknikari izandakoak eta lehenago euskararen irakaskuntzan ibilitakoak. AEKren hastapeneko urteetan euskaltegiaren sorreran parte hartu zuen Begoñak.

Irun Hiria, Lizardi, Idatz & Mintz sariaren akzesita edota Bilboko Udalaren "Emakumeak kontari" sariak irabazi zituen, besteak beste.

2000. urtean *Maitemintze berantiarra* ipuina argitaratu zuen *Gutiziak* bilduman. 2001en Zarauzko Udalak sortutako haur eta gazte narratibako Lizardi saria eskuratu zuen. Zarautzen saritutako *Ibaia maitasunaren oztopo* lanaren protagonistak elkarrekin egon nahi duten hamairu eta hamalau urteetako neska-mutil bikotea da, baina ibai batek eragozten die Jatorri ezberdinetatik datorren bikotea da: mutila kubatarra eta beltza da, neska, aldiz, Ipar Euskal Herrikoa. Istorio triste eta hunkigarri hori Begoña Bilbaok haur eta gazteei zuzendutako lehena izan zen.
* 2001ean Zarauzko Udalak sortutako haur eta gazte narratibako Lizardi saria.

## Lanak 
Bere lan batzuk: 

### Narrazioa 
* *Isuritako ura ez da batzen* (1991, *Kutxa Fundazioa*)
### Nobela 
* *Palestina, zure mina* (2004, *Elkar*)
### Saiakera 
* *Bermeoko berba eta esamolde kresaltsuak* (2002, *Bermeoko Udala*)
* *Bermeoko euskera kresaltsua* (2002, *Bermeoko Udala*)
### Haur eta gazte literatura 
* *Ibaia maitasunaren oztopo* (2001, *Erein*).

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bizkaiko idazleen zerrenda
## Kanpo estekak 
* Joseba Iriondo: *Begoña Bilbao (1932-2005)*, Bidegileak bilduma, Eusko Jaurlaritzaren Argitalpen Zerbitzu Nagusia, 2006.
*  Begoña Bilbao literaturaren zubitegian
Esteban Antxustegi

**Esteban Antxustegi Igartua** (Donostia, Gipuzkoa, 1957ko urtarrilaren 17a - ) euskal idazle eta irakaslea da.

Zuzenbidean eta filosofian lizentziaduna, egun Euskal Herriko Unibertsitateko Filosofia Politikoko irakasle titularra da Donostiako Filosofia eta Hezkuntza Zientzien Fakultatean. Filosofia moral eta politikoari buruzko zenbait liburu idazteaz gainera, iritzi-artikuluak idazten ditu zenbait egunkari eta aldizkaritan.

## Lanak 
### Saiakera 
* *Abertzaletasunaren auzia: independentzia ala autonomia* (1997, *Sabino Arana Kultur Elkargoa*)
* *Demokraziaren historiak* (1998, *Gaiak*)

Euskal Herriko Unibertsitateko *Limes* bildumaren zuzendaria da, eta berak itzuli du bilduma horretako lehenengo liburua, Ernest Renanen *Zer da nazioa?*.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Hezkuntza, Filosofia eta Antropologia Fakultatea (EHU)

## Kanpo estekak 
*  Esteban Antxustegi literaturaren zubitegian
Joxe Mari Aranalde

**Joxe Mari Aranalde Olaondo** (Gaztelu, Gipuzkoa, 1933ko martxoaren 27a - Ibarra, Gipuzkoa, 2005eko irailaren 24a) euskal idazle, irakasle, bertsozale eta euskaltzain urgazlea izan zen.

Urte askotan Santo Tomas Lizeoan erlijio-irakasle izan zen.

## Lanak 
### Saiakera 
* *Bihotzak dion hura* (1999, *Auspoa-Sendoa*)
* *Bertso kontuak* (1999, *Auspoa-Sendoa*)
* *Xalbador pertsularia* (1996, *Auspoa-Sendoa*)
* *Xalbadorren barrua* (2001, *Auspoa-Sendoa*)
### Biografia 
* *Xalbador* (1998, *Auspoa-Sendoa*)

## Ikus, gainera 
* Gipuzkoako idazleen zerrenda

## Kanpo loturak 
*  Joxe Mari Aranalde literaturaren zubitegian
Xabier Artiagoitia

**Xabier Artiagoitia** (Bilbo, Bizkaia, 1965eko maiatzaren 27a - ) unibertsitateko irakaslea eta euskal idazlea da.

## Lanak 
### Nobela 
* *Ama* (1984, *Elkar*) ISBN: 9788475292236.

## Kanpo estekak 
*  Xabier Artiagoitia literaturaren zubitegian
Juan Mari Atutxa

**Juan Mari Atutxa Mendiola** (Areatza, 1941eko maiatzaren 18a - ) politikari bizkaitarra da.

Eusko Alderdi Jeltzalean ibilbide osoa egin du.

## Hastapenak 
EAJko kidea gaztetatik, Bizkaiko Batzar Nagusietan ibili zen 1983tik 1991ra, nekazaritzaren sailean ardura hartuz tarteaz. Halaber, Lemoako udaletxean alkateordea izan zen 1987tik 1991 arte.

## Sailburua 
Eusko Jaurlaritzaren Barne Sailean kargurik gorena hartu zuen 1991tik 1998 arte, Ertzaintza garapen garai funtsezkoan zela. Urte horiek ika-mika gogorrak ekarri zizkion orduko Ezker Abertzalearekin, baina latzena ETAren mehatxuak jasatea izan zen.

## Tolosako hilerriko istiluak eta Rosa Zarraren heriotza 
Eusko Jaurlaritzako Barne Sailburua zela, 1995eko ekainaren 21ean, Ertzaintzak Tolosako hilerrian Joxean Lasa eta Joxi Zabalaren hiletan bildutako jendearen aurka egin eta hainbat pertsona zauritu zituen.

Ekainaren 22an, Donostian gertaera horren aurkako protestaldian, 
Ertzaintzaren pilotakada batek Rosa Zarra jo eta hil zenean, Atutxak Rosa pilotakadaren ondorioz hil zela ukatu zuen.

## Legebiltzarrean 
Horren ostean, Eusko Legebiltzarrean presidente izendatu zuten (1998-2005). Kargu horretan, azken urteetan Espainiako eskuin-muturraren inguruko talde batek jomugan ipini zuen, Gorka Knörr eta Kontxi Bilbaorekin batera, Alderdien Legea delakoa aplikatzeari uko egin ondoren. Horren ondorioz, geroago inputatua eta kondenatua izan zen *Atutxa doktrina* izenaz ezagutu zen prozesua erabilita. Handik urte batzuetara, Giza Eskubideen Europako Auzitegiak Espainia zigortu zuen. Atutxari, Knörri eta Bilbaori «epaiketa bidezkorako eskubidea» urratu zietela esan zuen.

## Erretiroa 
Politika utzita, gaur egun Sabino Arana Fundazioaren presidentea da.

## Toki izenak 
Lemoako (Bizkaia) Udalak Juan Mari Atutxa sailburu izandako garaia kale baten izenarekin gogoratzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
*  Sabino Arana Fundazioa
Oier Guillan

**Oier Guillan** (Donostia, Gipuzkoa, 1975eko irailaren 5a) euskal idazle, kazetari eta antzerkigilea da. Oreretako Mikelazulo taldeko kidea izan zen. 2008tik Metrokoadroka kolektiboko kidea da, haiekin taularatu ditu *Poza, Zertarako Hegoak, Su izan nahi*, *Salto,* eta *Hura ez da lekua* bezalako lanak.

*Dejabu, Anakrusa* eta *Rouge Elea* taldeen kolaboratzailea ere izan da.

*Gabrielen lekua* (2013) eta *Nola belztu behar zuria* (2014) proiektuetan parte hartu du.

## Lanak 
### Poesia 
* *Hura ez da lekua* (Txalaparta, 2016), narrazioa, poesia, ilustrazioa eta musika uztartzen dituen lana argitaratu zuen Asier Sarasola, Idoia Beratarbide eta Ander Fernandezekin batera. Metrokoadroka-rekin Korrika Kulturalaren barruan estreinatutako obraren egokitzapena zen.
* Elkartasun basatia (2013, Susa)
* *Hura ez da lekua* (2012, *Txalaparta*)
* *Eskuen sustraiak* (2009, *Susa*)
* *Ate hautsiak* (2008, *Arabako Foru Aldundia*)
* *Bakarrizketa poetikoak* (2007, *Bermingham*)
* *Erloju lehorrak* (2005, *Bermingham*)
* *kilimAmuak* (2004, *Mikelazulo-liburu kolektiboa*)
* *Bixotz Tam!padak* (2002, *Mikelazulo-liburu kolektiboa*)
* *Beste bat apalerako* (2001, *Mikelazulo-liburu kolektiboa*)
* *Gabeziak* (1999, *Bermingham*)
* *Begi bien sujauzia* (1998, *Mikelazulo*)

### Teatroa 
* *Ero, ia (2017)*
* *Mr. Señora* (2016, *Txalaparta*)
* *Arra. Arraroa* (2010, *Artezblai*)
* *Herio heroi* (2010, *Artezblai*)
* *Munduko jakintsurik tontoena* (2009, *batBada*)

### Eleberria 
* *Zauri Bolodia* (2018, Txalaparta)
* *VHS* (2020, Susa)

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* Oier Guillan literaturaren zubitegian
Antton Irusta

**Antton Irusta Zamalloa** (Bilbo, Bizkaia, 1963ko ekainaren 9a) euskal idazlea da. Eubako pasionistetan ikasi ondoren, Derioko apaizgaitegian egin zituen irakasle ikasketak, eta Deustuko Unibertsitatean Euskal Filologiako goi mailako ikasketak.

Urretxindorra ikastolan lanean ziharduela, eta tesia idazten ipuin kontalaritzaz, Canal Bizkaia telebista katean *Kontu kontari* saioa egiten zuen.

2024ko abenduan, sare sozialen bidez 30 urtez Urretxindorra Ikastolan jasandako abusuak salatu zizkioten hainbat ikasle eta ikasle ohik, modu anonimoan pederastia leporatuz eta Ikastolaren beraren, lankideen nahiz gurasoen pasibotasuna ere salatuz; bi hamarkada lehenago izandako salaketa pintadak lekuko.https://www.berria.eus/euskal-herria/zenbait-emakumek-salatu-dute-bi-ikastolatan-sexu-erasoak-egin-dizkietela_2135006_102.html 

2024ko haur eta nerabeekiko jarrera sexualizatzaileen salaketek, une horretako 140 ikasleren sinadurekin batera, oihartzun mediatiko handia izan zuten, baita erdal komunikabideetan ere, ikastolak irakaskuntzatik baztertzeraino.

## Lanak 
### Saiakera 
* *Ipuinen tailerra* (1999, *Labayru*)
### Haur eta gazte literatura 
* *Katxin* (1997, *Zubia*)
* *Kontalaria* (1996, *Desclée de Brouwer*)
* *Luki barrabasa* (1998, *Gero-Mensajero*)
* *Han-hemengo ipuinak* (1999, *Ibaizabal*)
* *Lau haizetara kontari* (2000, *Desclée de Brouwer*)
* *Autu-mautuan* (2001, *Gero-Mensajero*)
* *Txistu eta danbolin* (2002, *Ibaizabal*)
* *Olentzero, gabonetako ipuina* (2002, *Ibaizabal*)

## Kanpo estekak 
* Antton Irusta literaturaren zubitegian
* Antton Irustaren biografia laburra. Galtzagorri elkartea
* Antton Irustaren biografia laburra. EIE.
Juan Karlos Merino

**Juan Karlos Merino** (Azkoitia (Gipuzkoa), 1967 &ndash; 2017ko otsailaren 3a) euskal idazlea izan zen.

## Lanak 
### Narrazioa 
* *Kondoi urrunak* (2002, *Txalaparta*)
* *Kaleko ipuinak* (2006, *Elea*)

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
*  Juan Karlos Merino literaturaren zubitegian
Gorka Torre

**Gorka Torre Roca** (Baiona, Lapurdi, 1974ko urriaren 7a - ) euskal idazlea da. Duela zenbait urte Demoak taldeko kidea izan zen.

## Euskararen erreibindikazioa 
2024an zehar, haren kontrako salaketak zirela eta, Baionako epaitegietan aurkeztu beharra izan zuen. Afera 2023ko irailean Herribiltzak euskararen alde egindako margoketa batzuengatik izan zen. Martxoan izan zuen lehen epaiketa. Hilabeteko presondegi zigorra eman zioten, gibelapenarekin, eta bostehun euroko isuna ordaintzera zigortu zuten. Dei egin zion auziari. Irailean berriz epaitu zuten, Baionako suprefeturan margoketa egin eta frantses hutsean idatzitako hainbat bide seinale kentzea leporatuta. 3268 euroko isuna eman zioten denera. Haren kontrako bi epaiketetan euskaraz deklaratzeko eskubidea eskatu zuen Torre Rocak, baina epaileak uko egin zion; auzi gelatik atera eta epaiketan ez parte hartzea erabaki zuen auzipetuak. Gorka Torreren erantzuna haren kontra erabakitako isunak ez zituela ordainduko izan zen.

## Obra 
### Eleberria 
* *Gazte idealistak* (2001, Gatuzain)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Gorka Torre literaturaren zubitegian
Lourdes Unzueta

**Lourdes Unzueta Zamalloa** (Durango, Bizkaia, 1956ko otsailaren 11) euskal idazlea da. Ikasketaz eta lanbidez, Familiako Medikua da. *Idatz&Mintz* literatur aldizkariko kolaboratzailea.

## Biografia 
Medikuntzako karrera egin zuen eta Familiako eta Komunitateko Medikuntzan espezializatu zen. Familiako mediku gisa lan egiten du. 1991z geroztik, Osasunaren Euskalduntzerako Erakundeko kidea da, eta Bizkaiko Medikuen Elkargoko Euskara Batzordean parte hartzen du. Idatz&Mintz literatura-aldizkariaren laguntzailea da. Idazle gisa, haurrentzako narrazio laburrak idatzi ditu, baita beste autore batzuekin batera liburuak ere.

## Lanak 
### Narrazioa 
* *Argilunak begietan*. (Galburu sorta. Labayru, 1991).
* *Uharak zure begietan*. (Galburu sorta. Labayru, 2005).
* *Kaiuko bat elurretan*. (Elkar, 2013).

* *9808 Narrazioak*. (Egunkaria, 1998). (Beste egile batzuekin)
* *Gutiziak*. (Txalaparta, 2000). (Beste egile batzuekin)
* *Bilbao, ipuin biltegia*. (Alberdania, 2000). (Beste egile batzuekin)

### Edizioa eta itzulpena 
* *Durangaldeko ipuinak. Ebaristo Bustintza "Kirikiño" eta Errose Bustintza*. (Bizkaiko Foru Liburutegia, 2015). (Seve Callejarekin batera)

### Itzulpena 
* *Cuentos-Ipuinak. Francisco de Iturribarria*. (Seve Callejaren edizioa). (Bizkaiko Foru Liburutegia, 2016).

## Sariak 
* *Amiraren ametsa*. Narrazio Laburrak VIII. Lehiaketa, Accesita. Santurtziko Udaleko Emakumearen Zerbitzua, 2007.
* *Haragi minetan*. I. BizkaIdatz Saria, Lehen Saria. Bizkaiko Foru Aldundia, 2008.
* *Badator, badator, badatorrela otsoa*. II. BizkaIdatz Saria, Accesita. Bizkaiko Foru Aldundia, 2009.
* *Gata lurmuturretik, agata harribitxitik* Berria egunkariak antolatutako Bidaia eta Mendi Kroniken Lehiaketako l. saria.2012
* *Laranja-zuku gazi-gozoa*. VIII. BizkaIdatz Saria, Bigarren Saria. Bizkaiko Foru Aldundia, 2016.
* *Takoi-hotsa*. Narrazio Laburrak XVIII. Lehiaketa, Accesita. Santurtziko Udaleko Emakumearen Zerbitzua, 2017.
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Lourdes Unzueta literaturaren zubitegian
Julen Urkiza

**Julen Urkiza Txakartegi** (Ondarroa, Bizkaia, 1944ko apirilaren 1a - ) euskal idazle eta karmeldarra. 1963an, hamazortzi urte zituela, Vienara bidali zuten filosofia eta teologiako ikasketak egitera. Beste hainbeste urte eman zituen Austrian, gazteen apostolutzan, artxibozain eta liburuzain.

Euskal Herrira itzulirik, 1984an bere gain hartu zuen *Karmel* aldizkariaren zuzendaritza, eta hamaika artikulu, elkarrizketa, ikerketa historiko eta erreportaia argitaratu ditu bertan.

## Lanak 
### Poesia 
* *Sabin Muniategi. Olerki guztiak* (1990, *Karmel*)
### Historia 
* *Karmeldarrak Markinan (1691-1991). Historia eta agiriak* (1992, *Karmel*)
* *Elizaren historia Euskal Herrian. I. Ikerlan materialak* (1995)
* *Gurutzeko Juan donea. 1591-1991. Artea, bizitza, gogoetak* (1990, Luis Baraiazarra karmeldarrarekin elkarlanean)
### Bibliografia 
* *Obras completas de la beata Ana de San Bartolomé* (1981 eta 1985, bi liburuki)
* *Santiago Onaindia (Olerki guztien bilduma)* (1989)
* *S. Onaindiaren Euskal Idazlanen Bibliografia* (1989, *Amorebieta-Etxanoko Udala*)
* *Lino Akesolo (Idazlan guztiak)* (1989)
* *Sabin Muniategi: Olerki guztiak* (1990)
* *Aita Gabriel Jauregi Uribarren (1895-1945)* (1995)
* *Teresa Jesus Haurrarena, Eskuizkribu autobiografikoa*k (1996)
* *Aldizkari eta egunkarietako euskal bertso eta olerkien bibliografia* (1999, *AEK-Euskal Herriko Bertsozale Elkartea*)
* *Bartolome Santa Teresakoa, Idazlan guztiak*(2000)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Julen Urkiza literaturaren zubitegian
Gaizka Amondarain

**Gaizka Amondarain** (Arantzazu, Bizkaia, 1982ko apirilaren 3a - ) euskal idazlea  eta irakaslea da. 

## Lanak 
### Poesia 
* *Ortozik* (2002, *Zertu Kultur Elkartea*)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Gaizka Amondarain literaturaren zubitegian