Jean eta Pierre Lafitte anaiak

## **Jean eta Pierre Lafitte anaiak** 
### Bi anai eta itsaso zabal bat 
XIX. Mendeko korsari eta piraten artean izen arraskatatsuena Lafitte dela aipatzen du Francisco Mota autoreak.). Bere esanetan bi anaien izenak aipatzen ditu, hain zuzen Jean (Juan Nicolas) eta Pierre Lafitte. Bi anaiek korsariakbetzketariak, trafikariak eta soldatapeko espiak ere izatera iritsi ziren. Bi pertsonai hauen ekintza asko Kuban toki hartu zuten eta posible da egun Lafitte eta Lafita deiturak dauzkaten kubatarren artean pirata adar genealogiko biziaren testigantza izatea ere. Lafitte anaien historiek Kubako itsas abenturekin lotura estua dutela azpimarratu zuen Francisco Motak 

Hego Euskal Herritik Ipar Euskal Herrira emigratu zuen sendi batekoa ziren. Sendia Ipar Euskal Herrian kokatu zen XVIII mende amaieran. Bi anaien aita marinela izanda semeei itsas jakinduria eta trebetasuna irakatsi zizkien. 

Jean Lafitte, anai nagusiena, untzimutil gisa aritu zen 1794 urtetik aurrera, hamairu edo hamalau urterekin Frantziatik Afrikara nabigatzen zuen untzietan. Untzi hauek, hain zuzen, esklabu trafikoaren azken urratsa Antillak eta Estatu Batuetan toki hartzen zutelako. 

Pierre Lafitte, Jeanen anaia, itsas abenturetan sartua zegoela ere garbi dago: batzuetan pirata gisa erasotzen zuen; beste batzuetan, berriz, korsari gisa aritu zen Antilletan eta bere eragiketa zentroa Guadalupe irlan  (16-20N/61-45W) kokatu zen . 

Jean Lafitte Frantziako Saint Malo herrian ehun gizon eta dozena erdi kainoientzako bergantina edo bimasta pestatu egin zuen gero Antilletarako bidea hartzeko. Gerra Napoleonikoen gorabeherak ondoren Guadalupe irla inglesen eskuetara pasatu zen eta horregatik Lafitte anaien egoera zeharo deserosoa bihurtu zen. Gertakizun honekin batera, jaio berri ziren herriek (botere hispanikoaren kateetatik askabidean, alegia), korsarioen beharra zeukaten batipat, metropolietatik bidaltzen ziren armadei aurre egiteko. Lafitte anaiek harrera ona euki zuten Cartagena de Indias eta beraien untziek herri berri horren lehendabiziko ikurrina korsarioa haizaratu zuten. 

Lafittetarren odol abenturazalea ez zen inoren ikurrinaren esanetara edonola jartzen. Are gehiago ikurrinen erabilpena beraien harrapaketak gauzatzeko era aproposa bihur zitekeen. Dena den, anaiek Cartagena de Indias ez zuten toki hain ona eta New Orleansera joatea erabaki zuten. 

New Orleansen, Lafitte anaiak ez dira mosolo batzuk: nahiz eta bertoko biztanleek piratatzat hartu, hiri berri honetan erreminteria ospetsu bat zuten Lafitetarren izenarekin eta bertara beraiekin tratu egin nahi duten guztia joaten da. Tratu hauek erasotan lortutako harrapakinak saltzean oinarritzen ziren. Itsasoan lapurtutako merkagaiak trukatzen zituzten. Negozio hauetan esklabuen salmenta ere sartzen zen eta esklabuak legez kanpoko bideetatik sartzen zituzten (orduan beltzketa arautua zegoen) eta batzutan Afrikatik ekarriak baziren ere, askotaneste betzketariei itsasoan lapurtutako esklabuak ere merkaturatzen saiatu ziren .

### Lasaitasuna ez zuen denbora luze iraun 
Hilabetetan lasaitasuna eta pakea dastatu zuten Lafittetarrek. Baina bizimolde berria ez zen beraien bizitzetan inola ere sustraitzen. Lafitte anaiek odolean zeramaten abentura gosea ziraun. Ondorengo egunak ez ziren batere onak izan: Estatu Batuak, Espainia eta Inglaterrako untzi amankomunak egunsenti batean  Baratariako aterpeak erasotu zituzten. Bapateko eraso krudelak, untziak erre eta bertako etxeak suntsitu ondoren, Lafitteren gizonak  sakabanatu zituen. Baina Jean Lafitte beste aterpe bat aurkitu zuen Galveston irlan (29-32 N/95-28W) . 

### Galveston irlan 
Galvestonen iragan zuen denboraldian Lafittek itsas lapurketak burutu zituela esaten du Motak. Baita  beste iruzur berriak ere. Sedella frailearekin tratuemanetan berriro ibili zen . Jean Lafitte Guadalupe Victoriak Mexikoko beste buruzagi independentistekin izandako korrespondentzia bidali zion Mexikoko erregeordeari. 

Beste aldetik, Filadelfian prestatu zen Kuba askatzeko espediziaren aurka ere azaldu zen Jean Lafitte, Lacarriere Latour injeniari frantsesa Ipar Ameriketako esklabuen aurkako asmoa aipatu dugun esklabuen aurkako elkarte horrek antolatutako alkarte batekin harremanetan jarri zen. Lacarriere Latourren asmoaaipatu dugun esklabuen aurkako elkarte horrekantolatutako finantzatzea zen. 

Lafittek proiektu horren txostena Luis de Onis enbaxadoreari bidali zion azken honek Espainiako agintarien jakinetan jartzeko. Lan horri esker, Lafittek Kuba eta beste kolonia hispanikoetan leporatu zizkioten gaitzegite guztien barkamena lortu zuen. Francisco Mota autorea iruzur honen ondorengo ekintzei buruz ere mintzatzen da: Lafitte korsari aritu zen, batez ere, Nueva Granada eta Buenos Aireseko korsarien aurka. Horrela, aspaldian Kuba erasotzen zutenak irlaren defentzaile amorratuak bihurtu ziren. Baina Lafittek etapa berri honetan nahi zuena ez zen korsari patentea eskuratzea, baizik eta esklabu beltzen tratalariena egitea. Eta lortu zuela azpimarratzen du Motak . 

Kubako gobernuak beltzketan aritzea onartu zion Lafitteri eta honek trikimailu berriak martxan jartzen ditu: Gineako kostaldetara joan ordez Karibean Afrikatik datozen esklabu beltzez hornitutako untzien zain geratzen da. Untzi hauek Karibera hurbildu orduko Lafittek piratatzeari ekiten dio untzi horien esklabuak lapurtuz. 

Garai hartan New Orleanseko Aduanaren txosten batean ondoko hau aipatzen da: “Esklabuen legea bortzatzen jarraitzen da eta Errepublikaren zerga legeak ahazten ere, bereziki filibusteroak eta kontrabandarien ekintzengatik. Hauek Mexikoko ikurrinaz baliatzen dira eta Galvestonen dute beraien egoitza nagusia. Azken finean, Baratariatik desustraitu genituen gizon berberak dira...” 

Galvestonen, Jean Lafitte gobernadore titulua zeukan eta berak zioenez,   Texaseko orduan ustezko Errepublika batek emandako agiri baten bitartez. 

### La Habana 
Bitartean, Pierre, bere anaia, La Habanan zebilen. La Habanan bere traizio eta iruzurren sariak kobratzea espero zuen eta ordainketa, jadanik, 1820 urteko martxoaren 2ko Espainiako Errege Agindu batek hala onartua zeukan. Lafittetarrek beraien azken egoitza Habanan finkatzeko asmoa zuten. La Habanan, egun Correa eta Calzada de Jesus del Monteko gurutze bidea den eremuan orube bat erosi zuten. Pirata hauen altxorraren zati bat orube honen lur azpian izkutatzen zen eta legenda alde batera utziz, bertan eraikitako etxean Jean eta Pierre Lafitteen semeak eta ondorengoak bizi zirela argudioa aipatzen du Francisco Motak . 

### Amaiera 
Pierre Lafitte Yukatan aurrean hil zen 1821 urteko azaroan. Jean bere anaia pirata baino esklabu beltzen kontrabandari aritu zen Kubako kostaldeen inguruetan. Hala ibili zen 1822ko urtarrilean zuen untzia britainiako gudauntzitearen bimasta batek kanoikadaz suntsitu zuen Kubako hegoaldeko kostalde aurrean. Eraso honetatik bizirik irten zen igeri ondoren kostaldera iristeko. Bertan Santa Cruz del Sur inguruko zelatariek atxilotu zuten. 

Puerto Principeko gartzelan aste batzu egin zituen eta gaixo egoteagatik San Juan de Dios eritetxera bidaltzeko baimena eman zioten. Eritetxe honetatik 1822ko otsailaren 13an ihes egin eta Camagueyko kostaldeko kala batetara abiatu zen. 

Francisco de Motaren lanean Puerto Principeko gobernadorearen txosten bat zera aipatzen da Jean Lafitten deskribapen gisa hainbat elementu: “Jean Lafitte piratek dauzkaten *guairo* batean du bere egoitza. Bertan herri guztietako hogeitamar gizonek gidatutako untziak daude Rincon Grandes, Viarotik legoa batetara, legemende honetako iparraldeko kostaldean, eta Boca Carabela ondoan”. Txosten honek 1822eko martxoaren data dauka. 

Camagueyko kostaldean nabigatu zuen. Azkenean interesen arazo batengatik erahila suertatu zela diosku Mota autoreak (1). Jean Lafitteren hiltzailea esklabu beltzen trafikoan aritzen zen beste kide kubatar bat izan litzateke, kontuan izan behar da, Lafittek kubatar kide bat baino gehiago euki zituela, batipat 1820 urtean, Mississippi ibai-ahoan famatua zen garai hartan. 

### Napoleon Bonaparte Enperadorearentzako etxe bat 
Lafitteterrek Golkoko piratak eta Kubako korsariz eta kontrabandariz osatutako taldeak sekulako nazioarteko arrakasta eman lekieken erasoa planeiatzen ibili ziren. Plana zera zen, Lafittek gidatutako espedizio bat Atlantiko erdian dagoen Santa Helena irlara (15-57 S / 6-0 W) , bideratu eta irla atakatu ondoren, bertan zegoen garai hartako atxilotutako famatuena askatu: Napoleon Bonaparte 

Planaren ekintzen artean, Jean eta Pierre Lafitte New Orleansen etxe bat prestatua zuten askatu behar zen Napoleon Bonaparterentzat. Baina plana bertan behera geratu zen, erbesteteratutako enperadorea 1821 urtean hil zenean. Amaitzeko Francisco de Mota autoreak dau bitxi erakusten digu: XIX mendearen bukaeran, New Orleanseko alderdi tipikoetako batean, turistei Frantziako enperadorearen izan zitekeen azken etxea erakusten zitzaien.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak