open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Franz Gertsch

**Franz Gertsch** (Mörigen, Suitza, 1930eko martxoaren 8 &ndash; Riggisberg, 2022ko abenduaren 21a) margolari suitzarra izan zen. Oso ezaguna da egin dituen erretratu erraldoiei esker. Bere estiloa hiperrealismoan kokatzen da.

## Biografia 
1947 eta 1952 artean, Bernan, Max von Mühlenen eta Hans Schwarzenbach margolariekin ikasi zuen. 1972an, Kasselen, documenta 5ean parte hartu zuen. fotoerrealismoan egokitzen zaio.

## Lan nagusiak 
* 1980 : *Autoportrait*
* 1979 : *Patti Smith*
* 1997-1998 : *Silvia*
* 1999-2000 :*Gräser*
* 1976: *Luciano*

## Museoa 
Bere obra erakusteko Museum Franz Gertsch bultzatzen du Burgdorf hirian, Suitzan (Museum Franz Gertsch. Platanenstrasse 3. 3400 Burgdorf. +41 (0)34 421 40 20 telefonoa, info@museum-franzgertsch.ch).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Biografia.
* :Franz Gertsch Museoa.
Juan Altzolaras

**Juan Altzolaras**, lehen **Juan López Altzolaras**, () Gipuzkoako Zestoan jaio zen, XVI. mendearen erdialdean.

## Biografia 
Gazte-gaztetik predikatzeko gaitasuna handia ikusi zitzaion. Salamancako Unibertsitatean ikasi zuen. Jeronimotarren Ordenean sartu zen. Bere gaitasunari esker Karlos V.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoaren enperadorearen predikatzailea izendatu zuten. Ondoren postu desberdinak izan zituen: Nuestra Señora del Prado ikastetxearen irakasle eta priorea, Kanariar Uhartetako apezpikua eta patriarka, eta Jeronimotarren Ordenaren jenerala. Mendearen amaieran hil zen. "Las Palmas hiriko museo erlijiosoan dago jasota berak erabili zuen zilarrezko erlikia bat eta karta ugari. Karta horietan ikusten denez, uharteetan konkista garaian gertatzen ziren gehiegikeriak salatu zituen, bereziki Gaztelako militarrek eta elizaren arduradunek ezartzen zituztenak. Baita ere karta hauetan gizon zuzenak aukeratzeko eskatzen ziola erregeari gehiegikeri hauek baztertzeko" Orokorrean, erregearekin nahiko harreman berezia zuela ikusten da gutunotan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Juan Altzorasen biografia.
Black Death (filma)

***Black Death*** (), 2010eko Christopher Smith britainiarrak zuzendutako beldurrezko ekintza film bat da. Sean Bean, Eddie Redmayne, John Lynch, Tim McInnerny, Kimberley Nixon, Andy Nyman eta Carice van Houten aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
XIV. mendea, Ingalaterrako Erresuma Izurri Beltzaren sarraskia jasaten ari da. Siniskeriak jaun eta jabe diren mundu apokaliptiko batean, Osmund (Eddie Redmayne) fraide gazteak Ulric (Sean Bean) zaldun izugarria eta haren mertzenario taldea zingira batetik hurbil dagoen herri batera gidatzekoa ardura du, zurrumurruen arabera, bertan hildakoak bizitzara berritzultzen baitira.

## Aktoreak 
* Eddie Redmayne: Osmund
* Sean Bean: Ulric
* Carice van Houten: Langiva
* John Lynch: Wolfstan
* Tim McInnerny: Hob
* Kimberley Nixon as Averill
* Andy Nyman: Dalywag
* David Warner: Abadea
* Johnny Harris: Mold
* Emun Elliott: Swire
* Tygo Gernandt: Ivo
* Jamie Ballard: Griff
* Daniel Steiner: Fraidea
* Nike Martens: Elena

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Bunraku (filma)

***Bunraku***, 2010eko Guy Moshek zuzendutako borroka arteetako film bat da. Josh Hartnett, Demi Moore, Woody Harrelson, Ron Perlman, Kevin McKidd eta Gackt aktoreek antzeztu zuten.

2010eko Torontoko Zinemaldian estreinatu zen.

## Argumentua 
Etxegabe ibiltaria (Josh Hartnett) eta Yoshi (Gackt) japoniar samuraia hiri batera ailegatu berri dira, bertako hiritarrak Nicola (Ron Perlman) eta Alexandra (Demi Moore) buru dituen gaizkile talde batek izutuak bizi dira. Elkar ezagutzean, indarrak batu eta gaizkileei aurre egitea erabakiko dute, Tabernariaren (Woody Harrelson) agindupean jarriz.

## Aktoreak 
* Josh Hartnett: Etxegabea
* Gackt: Yoshi
* Woody Harrelson: Tabernaria
* Kevin McKidd: 2. hiltzailea
* Ron Perlman: Nicola "Egur-ebakitzailea"
* Demi Moore: Alexandra
* Jordi Molla: Valentine
* Shun Sugata: Osaba, Yoshiren osaba
* Mike Patton: Narratzailea
* Mark Ivanir: Eddie
* Emily Kaiho: Momoko

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Joana Olasagasti

**Joana Olasagasti** (Baiona, Lapurdi, 1990) dantzaria eta koreografoa da.

## Biografia 
### Lehen urratsak 
7 urterekin hasi zen dantzan Ziburuko (Lapurdi) elkarte batean eta harrezkero ez da gelditu, batez ere dantza modernoa landuz. Euskal ikasketak Baionan eginik, 22 urterekin Bartzelonara joan zen, dantza ikasketak egitera. Varium izeneko eskolara sartu eta han jardun zuen hiru urtez.

Bartzelonan ikasi zuen eta Europako hainbat lekutan dantza egin ondoren Euskal Herrira itzuli zen 2016an. Dantzari lotutako hainbat proiektutan parte hartu du: kabareta, zirku berria, haurrentzako emanaldiak, dantza eskolak, dantza proiektu pertsonalak.

### Kabareta 
Euskal Herrira itzuli eta bi hilabeteren buruan Mike Angels kabareteko koreografoa ezagutu zuen. Haren ezagutza egin, eta kabaretari heldu zion Joanak . "Ez nuen batere onartzen, baina betidanik maite nituen dirdirak eta lumak". Zailena sentsualitatea agertzea dela dio, "emaztearen gorputza ikusi behar da, feminitate hori atera behar da" eta horretarako hainbat xehetasunek laguntzen dutela erran du; makillajeak, betile faltsuek, jantzi bereziek, lumek eta dirdirek. Bestalde, izen artistikoarekin oholtzaratzen dira, Joana, Lina izenarekin oholtzaratu zen, "Horrek lana errazten du, ez delako Joana eszena gainera igotzen, baizik eta beste norbait".

Mundu berri bat deskubritzeaz gain, kabaretak dantzaz bizitzeko bidea ireki zion, Kabaretari esker sartu baitzen intermitentzian. Artistek Frantzian duten estatu berezi da intermitentzia,ekonomikoki babesten ditu, baina emanaldi kopuru minimo bat egin behar da horretarako. Olasagastik kabaretari esker lortu du gutxiengo hori.

### Koreografia 
*Zarelako zarelako* dantza konpainian dantza irakasle gisa dabil eta koreografiak eta bakarkakoak muntatu ditu.

* *Zergatik ez?* ikuskizunerako koreografia

* *Hariz hari ikuskizunerako bakarkako bat.*
* *Amour(s*) haurrentzako ikusgarriak. Taula gainean, malabarista bat, akrobata bat, antzezle bat eta Olasagasati dantzan.
* *Pitxunetik* haurrentzako ikusgarriak. 

* 2020an Kanaldude Herri Telebistan martxan jarri zuten *talkshow* berrian parte hartu zuen; literatura, zientziak, jendarte mugimenduak, arlo sozialak eta beste hainbat gai jorratzen dituen saioa. 

* 2020an Kanalkude Herri Telebistan *Haurrekin dantzan etxean* saioak dinamizatu zituen, konfinandumendu garaian.

* 2021ean  Kanalkude Herri Telebistan *Zinez* saioa aurkezten hasi zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Xilko koreografia youtube
* Joana Olasagasti dantza garaikideaz Euskadi Irratian. 2018.03.21
The Last Exorcism

***The Last Exorcism*** (euskaraz, *Azken* *exorzismoa*), 2010ean Daniel Stamm alemaniarrak zuzendutako beldurrezko film bat da. Patrick Fabian, Ashley Bell, Iris Bahr eta Louis Herthum aktoreek antzeztu zuten.

*The Last Exorcism Part II* (2013) jarraipena du.

## Argumentua 
AEB, Louisiana, Baton Rouge, urte luzez kristau sinistunei otoitzen bidez laguntzen jardun ostean, Cotton Marcus (Patrick Fabian) erreberendo ebanjelistak filmaketa talde bat Lousianako hegoaldeko baserri giroko herri batean bere exorzista ibilbideko azken egunak filmatzera gonbidatu du, baina Nell (Ashely Bell) neska nerabe deabrutuarekin topo egitean, Marcusen fedea proban jarria da, deabruari berari aurre egin behar baitio.

## Aktoreak 
* Patrick Fabian: Cotton Marcus
* Ashley Bell: Nell Margaret Sweetzer
* Iris Bahr: Iris Reisen
* Louis Herthum: Louis Sweetzer
* Caleb Landry Jones: Caleb Sweetzer
* Tony Bentley: Manley erreberendoa
* Shanna Forrestall: Marcus jauna
* Becky Fly: Becky
* Denise Lee: Erizaina
* Logan Craig Reid: Logan
* Adam Grimes: Daniel Moskowitz
* Jamie Alyson Caudle: Satanzalea
* Allen Boudreaux: Satanzalea

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Trust (2010eko filma)

***Trust*** (euskaraz *Konfidantza*), 2010eko David Schwimmer estatubaturrak zuzendutako drama film bat da. Clive Owen, Catherine Keener, Viola Davis, Jason Clarke eta Liana Liberato aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
AEB, Chicago, Annie Cameron (Liana Liberato) hamalau urteko neska nerabea "lagun" ezezagun batekin txateatzen hasi da. Bere familiaren bizimoduaren ondorioz gero eta ez ulertuagoa sentiaraziko da, horregatik "Charlie" (Chris Henry Coffey) deritzon ezezagun horretan babesa hartu eta bere konfidantza osoa eskeintzea erabakiko du. Baina ezezagunak neskaren estimua bereganatzen duen heinean, lagun berriak mutil gazte bat dela esan eta gezurren bidez bere asmoz lortuko du: neskaren topaketa bat izatea. Ezezaguna eta neska hotel bateko gelan elkartzean, neskaren harridurarako gizon heldu bat dela ikusiko du, hain zuzen ere, 41 urtetako sexu-harrapakaria, eta neska bortxatu egingo du. Hortik aurrera, Annieren nahiz bere familiaren amesgaiztoa hasiko da. Annieren aita, Willek (Clive Owen), pederasta atzemateko bilaketari ekingo dio.

## Aktoreak 
* Liana Liberato: Annie Cameron
* Clive Owen: Will Cameron
* Catherine Keener: Lynn Cameron
* Viola Davis: Gail Friedman, hospitaleko aholkularia
* Jason Clarke: Doug Tate, FBIko agentea
* Chris Henry Coffey: "Charlie" / Graham Weston
* Noah Emmerich: Al Hart, Willen nagusia
* Spencer Curnutt: Peter, Annieren anai zaharra
* Aislinn Debutch: Katie Cameron, Annieren ahizpa txikia
* Zoe Levin: Brittany, Annieren lagunik onena

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Carl Wilson

**Carl Dean Wilson** (Hawthorne, Kalifornia, 1946ko abenduaren 21a - Los Angeles, 1998ko otsailaren 6a) estatubatuar musikari eta abeslaria izan zen, The Beach Boys taldeko kide sortzailea. Dennis eta Brian Wilsonen anaia txikia eta Mike Loveren lehengusua zen. Hasieran gitarra jotzen zuen eta koruak abesten zituen baina gerora *God Only Knows* eta *Good Vibrations* bezalako abestietan abeslaria nagusia izan zen eta hainbat abestiren egilea izan zen. 1969 eta 1973 bitartean taldeko ekoizlea izan zen. 1980ko hamarkadan bakarkako musika karrera izan zuen eta bi disko konposatu zituen (*Carl Wilson*, 1981 eta *Youngblood*, 1983). Pertsona espirituala izan zen eta otoitz uneak zuzentzen zituen grabazioen aurretik. Kontzientzia eragozlea izan zen, eta uko egin zion Vietnamgo gerran armadarekin bat egitean.
Pedro de Santiago

**Fray Pedro de Santiago** (Santiago de la Puebla, Salamanca - † San Bartolomé monasterioa (Lupiana), Guadalajara, 1611ko maiatzaren 9), erlijioso espainiarra izan zen. Jeronimotarren Ordenekoa izanik, Ordenaren Jenerala izan zen haren heriotza gertatu arte, 1611an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bar Refaeli

**Bar Refaeli** (; Hod HaSharon, ) israeldar modelo, aktore eta enpresaburua da. Umetatik modelo moduan lan egin du baina frantziar ELLE eta italiar GQ aldizkarietan agertu ondoren mundu mailan ospetsu bilakatu zen.

## Filmografia
Cash (2010eko filma)

***Cash*** edo ***Ca$h*** (euskaraz *Eskudiru*), 2010eko Stephen Milburn Anderson estatubatuarrak zuzendutako thriller film bat da. Sean Bean, Chris Hemsworth, Victoria Profeta, Mike Starr, Michael Mantell, Glenn Plummer eta Antony Thekkek aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
AEB, Chicago, Sam Phelan (Chris Hemsworth) eta Leslie (Victoria Profeta) sernar-emazteen bizitzak eskudiruz beteriko maleta bat topatzean aldatuko dira. Arazoa maleta galdu duen Pyke Kubic (Sean Bean) gizon bitzi eta ilunak bere dirua berreskuratzen ahalegintzen denean hasiko da

## Aktoreak 
* Sean Bean: Pyke Kubic / Reese Kubic
* Chris Hemsworth: Sam Phelan
* Victoria Profeta: Leslie Phelan
* Mike Starr: Melvin Goldberg
* Glenn Plummer: Glen the Plumber
* Michael Mantell: Dale jauna
* Antony Thekkek: Bahadurjit Tejeenderpeet Singh
* Tim Kazurinsky: Chunky Chicken saltzailea
* Robert C. Goodwin: Tabernaria

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irkugai
Maskara (argipena)

**Maskara** terminoak hainbat adiera du:

* **Maskara edo mozorroa**, aurpegi bat irudikatzen duen begitartea estaltzeko mozorroa.
* **Maskara iragazkiak**, airean dauden partikulen aurrean iragazki gisa funtzionatzen duten aho eta sudurraren estalki higieniko edo kirurgikoak.
Los Borgia

***Los Borgia*** 2006. urtean Antonio Hernández espainiar zinema zuzendariak eginiko film biografikoa da. Film eta minisail moduan ekoiztua, Nafarroan, Gandian, Valentzian eta Erroman grabatu zuten.

## Sinopsia 
Inozentzio VIII.a aita santua hil ondoren, Rodrigo Borgia kardinal espainiarra Aita Santu aukeratua da 1492ko konklabean, non Alexandro VI.a izena hartuko du. Lehen unetik, Aita Santu berriak nepotismoaren politikari eusten dio: bere seme nagusi Joani, Maria Enríquez de Lunarekin ezkontzen du Errege-erregina Katolikoen mesedea irabazteko, eta Pontifizioetako armaden komandante nagusi izendatzen du; Zesarrek Valentziako kardinal izendatzen du, honen nahigaberako; Jofré Antsa Aragoikoarekin ezkontzen du hiriaren babesa irabazteko; eta Lukrezia alaba Giovanni Sforza sasikumearekin.

## Pertsonaiak 
* Lluís Homar - Rodrigo Borgia
* Sergio Peris-Mencheta - Cesare Borgia
* María Valverde - Lucrezia Borgia
* Sergio Múñiz - Juan Borgia
* Eloy Azorin - Jofré Borgia
* Ángela Molina - Vanozza
* Paz Vega - Caterina Sforza
* Linda Batista - Sancha de Aragón
* Eusebio Poncela - Giuliano della Rovere
* Roberto Enríquez - Paolo Orsini
* Antonio Dechent - Michele Corella
* Miguel Ángel Muñoz - Ramón

## Kanpo estekak
Xeministim

thumb|Israeldar *refuznik*en protesta bat.
**Xeministim** () armadan sartzeari uko egitean, intsumisio edo kontzientzia-eragozpen erradikal bat praktikatzen duten ikasle israeldarrak dira.

1970eko apirilaren 28an, bigarren hezkuntzako ikasle talde batek Golda Meir orduko lehen ministro israeldarrari gutun bat bidali zion, Zisjordaniako eta Gazako okupazioa, "Higadura Gerra" eta gobernuak gatazka saihesteko neurriak hartzeko egindako porrota zalantzan jarriz. Prentsak *xeministim* deitu zioten, literalki "zortzigarrenak" (zortzigarren maila bigarren hezkuntzako azken maila baitzen). 1987an bigarren hezkuntzako ikasle talde berri bat sortu zen lurralde okupatuetan zerbitzatzeari uko egiteko asmoz, eta *xeministim* izena hartu zuten kontzientzia-objekzioaren praktika horregatik (*refuznik*).

2001ean, bigarren hezkuntzako ikasle talde berri batek bere burua *xeministim* izendatu zuen, 3.000 inguru izatera iritsi arte. Gobernuak errepresioaren bidez erantzun zuen: *xeministim*en bozeramailea eta New Profile erakunde feminista eta antimilitaristako kidea den Maya Wind 2008an espetxeratu eta 2009an absolbitu zuten. Omer Goldmanen espetxeratzeak oihartzun berezia izan zuen, bere aita Mossadeko goi mailako ofiziala baitzen. *Xeministim*en aldeko nazioarteko kanpaina baten ondorioz, 2008ko abenduan Israelgo enbaxadek 40.000 gutun baino gehiago jaso zituzten espetxeratuen askatasuna eskatuz.

Israelgo gazteak batxilergoko azken ikasturtea egiten dutenean soldaduska egitera deitzen dituzte. Gizonezkoek 3 urteko zerbitzua bete behar dute, eta emakumezkoek 21 hilabetekoa. Talde bakezale batzuen lanak zerbitzu militarra makineria errepresiboan parte hartzeko modu gisa ikusten duten ikasle batzuen kontzientzia piztu du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Emilio Colombo

**Emilio Colombo** (Potenza, 1920ko apirilaren 11 &ndash; Erroma, 2013ko ekainaren 24a) Italiako lehen ministroa izan zen 1970 eta 1972 bitartean.

Kristau-demokraziako kidea izan zen. Diputatu aukeratu zuten lehen aldiz 1946an. Hainbat ministeriotan lan egin zuen eta 1970ean lehen ministro izendatu zuten. Bere gobernuak hainbat neurri aurrerakoi sartu zituen. 1972an Giulio Andreottik ordezkatu zuen. Europako Parlamentuko diputatu eta presidente (1977-1979) izan zen. Kanpo Harremanetako ministroa (1980-1983 eta 1992-1993) eta biziarteko senataria 2003tik ere izan zen.

## Kanpo estekak
Legend of the Guardians: The Owls of Ga'Hoole

'''''Legend of the Guardians: The Owls of Ga'Hoole'''* (euskaraz *Zaindarien Kondaira: Ga'Hooleko Hontzak*), 2010eko Zack Snyder estatubatuarrak zuzendutako fantasia eta abenturazko konputagailu bidezko animazio film bat da. Kathryn Lasky idazlearen *Guardians of Ga'Hoole* (2003-2013, *Ga'Hooleko Zaindariak'') liburu sailean oinarritua dago. Jim Sturgess, Hugo Weaving, Joel Edgerton, Abbie Cornish, Geoffrey Rush, Emily Barclay, Sam Neill, Miriam Margolyes, Helen Mirren, Ryan Kwanten, Anthony LaPaglia, David Wenham eta Richard Roxburgh aktoreek beren ahotsak ipini zituzten.

## Argumentua 
Soren (Jim Sturgess) bere herria Gaizkiaren indarretaik salbatzeko heroikoki borrokatu behar den hontza gazte bat da. Tyto basoan bizi da, hontzen artean beti bakea egon den lekua. Gaizkiaren aurkako bere borrokan, Ga'Hooleko Zuhaitz Handia topatzeko bilaketa bidai luze eta gorabaheratsu bati ekingo dio. Hura topatzeam bera eta bere lagunek proba eta desafio pentsaezinei aurre egin beharko diete. Beren buruzagietatik eta batak bestearengadik ikasten gai izanez gero, lasterrera Ga'Hooleko benetako hontzak bilakatuko dira: zintzoak eta ausartak, jakintsuak eta zinezkoak.

## Aktoreak 
* Jim Sturgess: Soren
* Emily Barclay: Gylfie
* Ryan Kwanten: Kludd
* David Wenham: Digger
* Anthony LaPaglia: Twilight
* Helen Mirren: Nyra
* Geoffrey Rush: Ezylryb / Kielgo Lyze
* Joel Edgerton: Metal Beak
* Hugo Weaving: Noctus eta Grimble
* Adrienne DeFaria: Eglantine
* Miriam Margolyes: Plithiver andrea
* Sam Neill: Allomere
* Sacha Horler: Strix Struma
* Abbie Cornish: Otulissa
* Richard Roxburgh: Boron
* Essie Davis: Marella
* Deborra-Lee Furness: Barran
* Barry Otto: Echidna
* Angus Sampson: Jutt
* Leigh Whannell: Jatt
* Bill Hunter: Bubo
* Gareth Young: Pete

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Autofedea Madrilgo Plaza Nagusian

thumb|Zehaztasuna: erregeen balkoia.
***Autofedea Madrilgo Plaza Nagusian*** () 1683an Francisco Rizi espainiar margolariak eginiko oihal gaineko olio-margolana da. Luze-zabal handiko lana da: 277 × 438 zm. Gaur egun Madrilgo Pradoko museoan ikus daiteke. Bere interes nagusia autofedea zehaztasun guztiekin erakustea da.

## Historia 
Margolanean 1680ko ekainaren 30ean, Madrilgo Plaza Nagusian egin zen autofedea jasotzen da. Autoa Karlos II.a Espainiakoa erregearen aurrean egin zen. Gertaera oso zehatz jaso zituen Francisco Rizik. Erregearen tribunan erregearekin batera bere emaztea, Maria Luisa Orleanskoa, eta bere ama, Mariana Austriakoa, daude. Erregearen ezkerrean Diego Sarmiento Valladares Inkisidore nagusia agertzen da. Inguruan apaizak, soldaduak eta zaindariak agertzen dira, benetako dokumentu historiko honetan. Lana ikusita "errudunak" gutxieneko elementuak dira ikuskizunaren barruan.

Autoak egun osoa iraun zuen. José del Olmo, Aguazil Nagusia eta Errege Lanen Maisua zenak, liburu batean prozesua eta antolaketa oso zehazki azaldu zituen. Esan behar da Olmok berak autofedearen eszenatokia asmatu zuela.

## Erreferentziak 
## Kanpo-estekak
Higadura Gerra

**Higadura Gerra** Egiptoren eta Israelen arteko gerra mugatua izan zen, 1967 eta 1970 artean gertatu zena. Sei Eguneko Gerraren jarraipena izan zen, artilleria-eraso trukeen eta armistizio lerroan zehar bi aldeen arteko eraso txikien bidez hasitakoa, 1969an, egiptoar indarrek, Israelen posizioen aurkako erasoak handitu zituzten arren. 1970eko abuztuan bi herrialdeek sinatutako su-eten batek gerra amaitu zuen, eta gerra hasi zenean zeuden posizio berberak mantendu zituzten.

## Kanpo estekak
Qwant

**Qwant** Frantzian sortutako web bilaketa motorra da, 2013ko uztailean martxan jarri zen. Indexatzeko motor propioa duen Europan sortutako bilaketa motor bakanetako bat da. Erabiltzaileen jarraipena ez egitea eta bilaketa-ekintzak ez dituela pertsonalizatzen aldarrikatzen du, pribatutasuna errespetatzeko.

Pribatutasuna errespetatuz, zerbitzuaren baldintzak edozein unetan alda daitezkeela adierazi dute:

## Erreferentziak 
## Kanpoko estekak 
* https://www.qwant.com/
Bayamo haizea

**Bayamo** Kubako lehorretik hegoaldeko itsasertzean sortzen den oso haize bortitza da. Bereziki Bayamo badian eragiten du eta hortik datorkio izena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Accius

**Accius** XVI. mendeko idazlea eta poeta izan zen. Latinez idazten zuen. Esoporen alegien itzulpena egotzi zaio. Julius Scaligerrek laudatu zuen itzulpen hori.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ruyigi

**Ruyigi** Burundiko Ruyigi probintziaren hiriburua da. Populazioaren ikuspuntutik herrialdearen bosgarren hiri handiena da: 37.000 biztanle inguru ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Osasun-hesi

thumb|Errumaniako polizia herri bat isolatzen kolera epidemia batean.
**Osasun-hesia** epidemiak edo gaixotasunak inguruko herrietara barreiatzea ekiditeko erabiltzen den metodoa da. Terminoa lehen aldiz *cordon sanitaire* bezala erabili zen 1821ean, Armand-Emmanuel du Plessis de Richelieuk Frantziako tropak Espainia eta Frantzia arteko mugan jarri zituenean sukar horia Frantziara iris zedin ekiditeko. Hala ere, baditu beste adibide historiko batzuk lehenago. Adibidez 1523an Maltan izurri beltza Birgu herritik ateratzeko osasun-hesi bat antolatu zuten. 1666an Eyam herri ingelesak bere buruaren gaineko osasun-hesia ezarri zuen izurria hedatzea ekiditeko. Hurrengo hamalau hilabeteetan populazioaren %80 hil zen. Inguruko herriek janaria ematen zieten puntu zehatzetan eta ordainketa ozpinarekin garbitutako txanponekin egiten zuten.

1793ko Filadelmiako sukar horiaren epidemian errepideak eta zubiak blokeatu ziren gaixotasunaren hedatzea gelditzeko. Garai horretan ez zen ezagutzen oraindik nola hedatzen zen gaixotasun hori. 1869an Adrien Proustek (Marcel Prousten aita) proposatu zuen kolera Indiatik Europa eta Afrikara heltzea ekiditeko nazioarteko osasun-hesi bat egitea. Bere proposamenean India eta Hegoaldeko Asiatik zetozen itsasontzi guztiek berrogeialdia pasa beharko zuten Suezen, baina ideia ez zuen inork hartu.

XX. mendean ere adibideak asko izan dira. Adibidez, 1995ean osasun-hesi bat erabili zen Kikwiten (Zaire) ebola birusaren gaixotasunaren agerraldi bat kontrolatzeko. Mobutu Sese Seko presidenteak tropekin inguratu zuen hiria, eta komunitaterako hegaldi guztiak eten zituen. Kikwiten barruan, Osasunaren Mundu Erakundeko eta Zaireko mediku taldeek kordoi sanitario gehiago eraiki zituzten, lurperatze eta tratamendu guneak populazio orokorretik isolatuz eta infekzioa arrakastaz mantenduz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ngozi

**Ngozi** Burundiko Ngozi probintziaren hiriburua da, Burundiko iparraldean. Populazioaren ikuspuntutik herrialdearen laugarren hiri handiena da: 80.000 biztanle inguru ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Muramvya

**Muramvya** Burundiko Muramvya probintziaren hiriburua da. Bujumbura hiriburutik 40 kilometrotara dago. 18.000 biztanle inguru ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rutana

**Rutana** Burundiko Rutana probintziaren hiriburua da. 2012an 23.654 biztanle zituen. 255,31 km² ditu, probintziaren %13a, Burundi osoko %0,91a.

## Demografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Rutanaren mapa eta klimatologia.
Muyinga

**Muyinga** Burundiko Muyinga probintziaren hiriburua da. Herrialdearen hirugarren hiria da populazioaren ikuspuntutik: 48 997 biztanle ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kayanza

**Kayanza** Burundiko Kayanza probintziaren hiriburua da. Burundiko ipar-mendebaldean dago. 26.800 biztanle inguru ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Kayanzaren datu geografikoak.
Sagrario Vera Gordo

**Sagrario Vera Gordo** (Malcocinado, Badajoz, 1920ko irailaren 18a - Valdelamusa, Cortejana, Huelva, 1945eko ekainaren 8a) 1940-45 urteetan frankismoaren aurkako gerrillan parte hartu zuen. Guardia Zibilek tiroz hil eta haren gorpua jendearen eskarniorako ikusgai jarri zuten.

## Biografia 
Haren aita, José Vera Parra, jornalaria eta ikazkina izan zen lanbidez. 1939tik  errepublikaren alde borrokatzeagatik preso egon zen: kartzelatik irten eta gutxira hil zen, 1940ko hamarkadaren hasieran. 

Amak, Fernanda Gordo Galindok (ezizenez, *La Jabalina*) eta bi ahizpek 1936ko udan herria utzi egin behar izan zuten eta errefuxiatu errepublikar gisa joan ziren Sevilla, Huelva eta Badajoz mendietan barrena, historialariek Zortzimilako ko zutabea zein Heriotzaren zutabea izenez ezagutzen duten taldeko partaide gisa. Irailean erasoa jasan zuen zutabeak Reina eta Fuente del Arco arteko leku batean, 80 pertsona hil eta 2.000 inguru harrapatu zituzten. Sagrariok 16 urte zituen eta ama eta ahizpa Salvadorarekin atxilotu egin zuten. Adingabea izateagatik, ez zuten epaitu. Ama atxilotu zuten, ordea, eta herrialdeko hainbat espetxetan egon ondoren, 1939an aske utzi, baldintzapean eta Malcocinadora itzuli zen alabekin.

Aita hil ondoren, 1940ko hasieran, Vera Gordo familia ikatza ekoizteko eskubidea zuen arrantxo batera joan zen bizitzera, Alta mendilerroko iparraldeko lekurik helezin eta gogorrenetakora, Kordobako probintziara, Malcocinadoren mugara.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* José Antonio Jiménez Cubero, *¡A vida o muerte! Guerrillas antifranquistas en las sierras del norte de Sevilla. 1937-1951*. 2016.
* Francisco Moreno Gómez, *Resistencia armada contra Franco.Tragedia del maquis y la guerrilla.El centro-sur de España: De Madrid al Guadalquivir*. 2001.

## Kanpo estekak 
* La guerrila antifranquista en Extremadura
* Sagrario Vera, Maria Esquivel, Josefa Bermejo. Una historia desconocida de mujeres guerrilleras
Opus (audio kodeka)

Opus audio digitala kodetzen duen formatu bat da, non txikiagotze prosezu horretean galerak dituelarik. Bere garapena Xiph.Org fundazioak egin zuen (FLAC-ek asmatzailak), Skype eta Mozilla-ren lankidetzarekin. Hainbat entzunaldi frogetan,erakutsi du kalitate hobea duela beste edozein audio kodetzaileekin alderatuz.

## Ikuspegi orokorra 
Opus-en bit-tasa 6 kbps-tik 510 kbps-ra dago kokatuta eta konstantea edo aldakorra izan daiteke, tramaren tamainak 2.5ms eta 120ms-ren artean daude eta 8kHz etik 48kHz-era bost laginketa maiztasun ditu.

## Erabilera 
Opus kodetzailearen zehaztapen nabarmen bat bere latentzia baxua da, horri esker oso erabilia da Internet bidezko audio trasmisioetan, adibidez:
* Bideokonferentzietan
* Chat-etan
* Streaming-etan

## Kanpo estekak 
* Beste formatu batzuekin konparaketa 
* Audio demoa (Ingelesez), Firefox 15 edo berriago bat behar da.
* Dohako audio bihurgailua
Egundo i

**Egundo i** Durangoko (Bizkaia) kalez kale ibiltzeko musika taldea da, 2005ean sortua. Euskaraz, gaztelaniaz, katalanez, ingelesez eta asturieraz ere abesten dute. Gitarra eta ahotsa zutabe hartuta, lau diska kaleratu dituzte.
## Historia 
Egundo i taldea 2005. urte inguruan sortu zen Mariaje Alfaro, Aitor Alzaga, Josi Bernas, Ramon Castillo, Javi Iraurgi, eta hainbat lagun izan ziren hasierako taldean. Gerora taldea handitu zen partaide berriekin: Roman Begoña, Edurne Alfaro, Nico Saiz besteak beste eta azken fitxagea Fabio gitarra jolea izan da. Taldeari jarritako izena Javi Iraurgiri otu zitzaion taldeko kanta bat da (hitzak Bernardo Atxagarena) "Lo nunca visto" moduan itzulita.

Lehenengo diska "Egundo i" Brighton-en grabatu zuten eurekin batera Julen Lauzirika eta Andoni Arzanegi joan ziren. Teknikoa Manu Villasante izan zen.

Aurretik beste diska bat grabatu zuten Manuk, Andonik eta Ramonek "Lekzio berri bat ostrukari buruz" testua Bernardo Atxagarena da, musika Egundo i. Beste behin grabatu zen diska honen kanta batzuk eta beste berri batzuk ere orduan Egundo i taldeko partaide batzuk hartu zuten parte. (Mariaje Alfaro, Sotero Altuna, Elda Amantegi, Aitor Alzaga, Andoni Arzanegi, Jon Balanzategi, Josi Bernas, Bernardino Berriozabalgoitia, Ramon Castillo, Javi Iraurgi, Elia Sintes, Joseba Rementeria, Jon Ugarriza).

Durangoko Rock Izar Eskola Ibon Latxaga teknikoa izanda beste diska bat grabatu zen "Zuentzat"

## Diskografia 
* *Lekzio berri bat ostrukari buruz* (2005)

# Sarrera
# Ez dut egundo ikusi
# Soomaliya
# Noe Zaharra
# Paris'ko txolarrea
# Peter Punk
# Ostruka ehizarako Kanta

* *Egundo i* (2007)

# Ez dut egundo ikusi
# Noe Zaharra
# Horren veste berba
# Camino
# Ni zu gabe
# Zapiak
# Gaur goizean
# Elektriko
# Hutsik nator
# Egundo rock

* *Zuentzat* (2009)

# Whisky in the jar
# Udaberria
# Larregi eskatzea bada
# Itzuli
# Adineko dama
# Hartu trena
# Gaur esango dizut
# Eredu laua

## Bidaiak 
* London 2006
* Ireland 2007
* München 2008
* Benidorm 2009
* Brugge 2010
* Düsseldorf 2011
* Tolouse 2012
* Liverpool 2013
* Edinburgh 2014
* Boise - New York 2015
* Hamburg 2016
* Bologna 2017
* Xixón 2018
* Bristol 2019

## Argazkiak 
## Bideoak 
## Erreferentziak
Denis Papin etxea

**Denis Papin etxea** () Frantziako Blois herrian dagoen XV. mendeko eraikin historikoa da. Kultura Ministerioaren Merimée zerrendan jasota dago.

## Historia 
XV. mendearen amaierako etxea, estilo gotikoan eraikia da. Fougères-sur-Bièvre gazteluaren jabea zen Villebresme familiako kide batentzako eraiki zuten. 1900. hamarkadara arte ez zen "Maison de Denis Papin" izenarekin gida turistikoetan agertu. Hala ere, ez dago ziur Denis Papinek bertan bizi izan zuenik. Monumentu Historiko gisa izendatu zen, 19282ko abenduaren 28ko dekretuaren bidez. Gaur egun jabetza pribatua da.

## Arkitektura 
Etxea bere planoarengatik bereizten da: bi eraikin dira kalearen alde banatan daudenak; eraikinaren originaltasuna bere egurrezko pasabidean dago, lehen solairuko mailarekin lotzen duena. Zubiak alde bakoitzean leiho bikiak ditu, gurutze latindarraren formarekin. Leihoak cul-de-lamp batekin apainduta daude. Etxearen alde desberdinetan egurrean zizeltzatutako irudiak ikus daitezke: akrobata txikiak eta munstro bat.

## Iruditegia 

Image:
Maison Denis Papin.JPG|Denis Papin etxea
Galerie Denis Papin.JPG|Galeria.
Cul de Lampe.JPG|
Monstre engoulant.jpg|Munstroa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Warcraft (filma)

***Warcraft*** edo ***Warcraft: The Beginning*** (euskaraz *Warcraft: Hasiera*), 2016ko Duncan Jones britainiarrak zuzendutako fantasiazko ekintza film bat da. Blizzard Entertainment multimedia enpresaren *Warcraft* bideo-joko sailean oinarritua dago. Travis Fimmel, Paula Patton, Ben Foster, Dominic Cooper, Toby Kebbell, Ben Schnetzer, Robert Kazinsky, Clancy Brown eta Daniel Wu aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Azeroth erresuma baketsua inbasore beldurgarri batzuen aurka gerran hastera doa: beren suntsitutako mundua laga duten eta gizakiena kolonizatu nahi duten orko gerlariak. Bi munduen arteko ataria irekitzean, gudaroste batek suntsiketari aurre egin behar dio, eta besteak desagertzeko arriskuari. Bi heroi, bakoitza alde banatan, beren familien, herrien eta jaiotetxeen patua aldatuko duen lehia bati ekingo diote. Honela botere eta sakrifizio saga bat hasiko da, honetan gerraren alde ugari deskubritu eta bakoitzak berearengatik borrokatuko da.

## Aktoreak 
* Travis Fimmel: Sir Anduin Lothar
* Paula Patton: Garona Halforcen
* Ben Foster: Medivh
* Dominic Cooper: Llane Wrynn erregea
* Toby Kebbell: Durotan
* Ben Schnetzer: Khadgar
* Robert Kazinsky: Orgrim Doomhammer
* Clancy Brown: Blackhand
* Daniel Wu: Gul'dan
* Ruth Negga: Lady Taria Wrynn
* Anna Galvin: Draka
* Burkely Duffield: Callan Lothar
* Callum Keith Rennie: Moroes
* Terry Notary: Grommash Hellscream
* Michael Adamthwaite: Magni Bronzebeard erregea
* Dean Redman: Varis
* Ryan Robbins: Karos

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Alhambrako Dekretua

**Alhambrako Dekretua** edo **Granadako Ediktua**, benetan, Alhambran 1492ko martxoaren 31n errege-erregina Katolikoek emandako bi dekretu izan ziren, zeinen bidez Gaztelako Koroako eta Aragoiko Koroako juduak kanporatu zituzten. Kanporatzea gauzatzeko ezarri zuten azken data urte hartako uztailak 31 izan zen, baina arrazoi logistikoengatik epea abuztuaren 10a arte luzatu zuten. Gaztelako Koroarentzako dekretua errege-erreginek sinatua zen; Aragoiko Koroarentzako baliozkoa zenak, berriz, Fernando erregearen sinadura bakarrik zeraman. Bi bertsioen artean ezberdintasun esanguratsuak zeuden, nahiz eta biek abiapuntu izan 1478an Gaztelarentzat eta 1483an Aragoirentzat ezarritako Espainiako Inkisizioaren inkisidore orokorra zen Tomás de Torquemadak egindako proiektu bera.

Aragoiko Koroari buruzko dekretua 1707ko uztailaren 15era arte egon zen indarrean, hots, harik eremu hori Gaztelako dekretuaren bidez arautu zen arte. Gaztelako dekretua, data horretatik aurrera Aragoira eta 1841ean Nafarroa Garaira hedatu zutena, formalki indarrean egon zen, harik eta gurtza askatasuna ezarriko zuen Espainiako 1869ko Konstituzioa aldarrikatu zuten arte. Azkenean, 1969ko abenduaren 21ean Francisco Franco diktadoreak ofizialki indargabetu zuen.

## Kanpo estekak
Prince of Persia: The Sands of Time (filma)

***Prince of Persia: The Sands of Time*** (euskaraz *Pertsiako Printzea: Denboraren Hondarrak*), 2010eko Mike Newell ingelesak zuzendutako fantasiazko ekintza film bat da. Ubisoft frantziar multimedia konpainiaren *izenburu berdineko bideo-jokoan* oinarritua dago. Jake Gyllenhaal, Ben Kingsley, Gemma Arterton eta Alfred Molina aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Ekialde Ertainean, Dastan (Jake Gyllenhaal) Pertsiako printzeak Alamut Erresumako Tamina ([Gemma Arterton) printzesarekin aliatuko da, biek Denboraren Hondarrak babestu eta Sharaman ([Ronald Pickup) Pertsiako erregearen Nizam (Ben Kingsley) hiltzailea atzemateko asmoz, Nizamek denboran atzera egin eta gertaerak aldatu nahi baiditu.

## Aktoreak 
* Jake Gyllenhaal: Dastan, Pertsiako printzea
** William Foster: Dastan gaztea
* Gemma Arterton: Tamina, Alamuteko printzesa
* Ben Kingsley: Nizam, Pertsiako printzea, Sharaman erregearen anaia eta Dastan, Tus eta Garsiven osaba
* Alfred Molina: Sheik Amar
* Richard Coyle: Tus, Pertsiako printzea
* Toby Kebbell: Garsiv, Pertsiako printzea
* Ronald Pickup: Sharaman, Pertsiako erregea eta Dastan, Tus eta Garsiven aita
* Reece Ritchie: Bis, Dastanen morroia
* Steve Toussaint: Seso
* Darwin Shaw: Asoka
* Gísli Örn Garðarsson: Hassansin buruzagia

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Madrilgo sinagoga

**Madrilgo sinagoga** () edo **Beth Yaacov sinagoga** 1492an juduak kanporatu zituztenetik Espainian eraikitako lehena da.

1960ko hamarkadan judu sefardi afrikarrek Espainiara emigratu zutenean, sinagoga bat inauguratu ahal izan zen Madrilen 1968ko abenduaren 16an (nahiz eta 1917tik zeremoniak egiten ari ziren), erlijio-askatasunik ez izan arren. Alhambrako Dekretua eman eta 500 urtera, Juan Carlos I.ak eta bere emazte Sofiak zeremonia batean parte hartu zuten, 1992ko martxoaren 31n.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Parisko Sinagoga Handia

**Parisko Sinagoga Handia** ( ; ) edo **Garaipenaren Sinagoga** ) Frantziako sinagogarik nagusienetariko bat da. Paris hiriko juduen gurtzatoki nagusia da. Bere jabea Parisko Udala da eta 1987an monumentu historiko izendatu zuten.

Alfred-Philibert Aldrophe (1834-1895) bere arkitektoa izan zen, Versaillesko sinagoga eta Enghien-les-Bainsekoa ere eraiki zituena. Eraikuntza-lanak 1867an hasi ziren eta sinagoga 1874an inauguratu zuten, 1875ean publikoari irekiz. Estilo klasikoan eraiki zuten, baina bizantziar motiboekin apaindua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sinagoga Zaharra (Erfurt)

**Sinagoga Zaharra** () Europan hobekien kontserbatzen den Erdi Aroko sinagogetako bat da. Zatirik zaharrenak XI. mendearen amaieran eraiki zituzten. Eraikinaren zati gehienak 1250 eta 1320 artekoak dira. 2015ean Gizateriaren Ondare izendatua izateko proposatu zuten.

2009tik aurrera tokiko juduen historia-museoa izan da. Erfurteko altxorra han mantentzen dute. 1998an aurkitu zuten eta Erdi Aroko txanpon, bitxi eta metalezko piezen bilduma da. Museoak, Erfurten eskuizkribu hebrearren kopiak ere baditu. Erlijio-eskuizkribu arraroen bilduma bat du, Erdi Aroan Erfurteko komunitate juduarenak izan zirenak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Joan Nafarroakoa

thumb|300px|Joan Nafarroakoa Bloisen gazteluan jaio zen.
**Joan Nafarroakoa** () (Bloisko gaztelua, 1530eko uztailaren 15-Alençon Dukeen gaztelua, 1530eko abenduaren 25) Henrike II.a Nafarroakoaren eta Margarita Nafarroakoaren semea eta Nafarroako Erresumaren ondorengoa zen. Jaio eta gutxira hil zen.

## Historia 
Henrike II.a Nafarroakoa eta Margarita Nafarroakoaren bigarren semea-alaba eta lehen semea izan zen, Joana printzesaren anaia txikia baitzen. Bere jaiotza Bloisko gazteluan gertatu zen, gurasoak Frantziako gortean bizi ziren garai batean, bere ama Frantziako erregearen arreba baitzen.

Jaio orduko Joan Nafarroakoa Nafarroako erresumaren eta berarekin lotutako lurralde ugarien oinordeko berria bihurtu zen. Dena dela, egoera oso zaila zen: Fernando Katolikoaren tropa espainiarrek Nafarroa 1512an inbaditu baitzuten. Hainbat kanpaina militar arrakastatsuren ondoren, bere aitak, Henrike Nafarroakoak, 1528an, Nafarroa Beherea berreskuratu eta askatzea lortu zuen. Seme honen jaiotzak Albret-Nafarroa dinastiaren etorkizuna indartzea ahalbidetzen zuen baina, halaber, frantsesen eta espainiarraren arteko hurbilketa ere: 1530eko uztailaren 7an Frantzisko I.a Frantziakoaren eta Eleonor Habsbourgkoa, Karlos V.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoaren arreba, ezkondu ziren eta horrek Nafarroako balizko birkonkistaren aurka zihoan.

Itxaropen horiek guztiek iraupen eskasa izan zuten, Joan 1530eko abenduaren 25ean hil baitzen, Alençonen. Bost hilabete eta erdi zituen bakarrik. Alençon-eko dukeen hilobian ehortzi zuten. Henrike II.a erregeak ez zuen beste seme-alabarik izan Joan hil ondoren. Joana printzesa Nafarroako Erresumako ondorengo bihurtu zen eta 1555ean tronura igo zen, Joana III.a Nafarroakoa izenarekin.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Henrike II.a Nafarroakoa, Joan Nafarrokoaren aita.
* Joana III.a Nafarroakoa, arreba.

## Kanpo estekak
Bordeleko Sinagoga Handia

**Bordeleko Sinagoga Handia** ( ; ) Europako sinagogarik handienetakoa da. Frantziako Bordele hiriko juduen gurtzatoki nagusia da. 1882ko irailaren 5ean inauguratu zuten eta 1998an monumentu historiko izendatu zuten.

1877 eta 1882 artean eraiki zen, Charles Durand eta Paul Abadie arkitektoen zuzendaritzapean. Komunitate juduaren presentzia Bordelen hainbat mendetakoa da. Komunitate hau nabarmen hazi zen Granadako Ediktuaren promulgazioaren ondoren (1492ko martxoak 31), honen bidez Errege Katolikoek juduak Gaztela eta Aragoiko koroetatik kanporatu zituztelarik. Egoera honek, Inkisizioaren jazarpenarekin batera, judu askok Pirinioak zeharkatzea eragin zuen, eta Frantzia hegoaldean zenbait komunitate eratzea, mendeetan zehar loratu zirenak.

Alemaniar okupazioan zehar, sinagoga arpilatua zuten, eta Vichyko Frantziatik ihes egiteko aukerarik izan ez zuten juduen babesleku bezala balio izan zuen; talde hau, 1600 familia inguruk osatua, kontzentrazio esparru ezberdinetara deportatu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Butirometro

thumb|300px|Butirometro bat.
**Butirometro** esnearen edo esnekien gantza edukia kalkulatzeko neurgailua da. Erabilitako metodoa Gerber metodoa da, Niklaus Gerber kimikari suitzarrak asmatutakoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maria Colera

**Maria Colera Intxausti** (Donostia, 1972) itzultzailea eta interpretea da.

## Ibilbidea 
Euskal Filologian lizentziaduna (Deustuko Unibertsitatea) da, eta Hitzaldietako Interpretazioko masterra egin zuen Madrilgo Unibertsitate Europarrean. Itzultzaile eta interprete autonomoa da, eta irakasle ere aritu izan da; esate baterako, Bartzelonako Unibertsitatean "euskal kultura, politika eta gizartea, eta literaturako" eskolak eman izan ditu.

Hainbat literatura-lan ekarri ditu euskarara, esate baterako, Virginia Woolfen *Gela bat norberarena*. Halaber, katalanera edo gaztelaniara itzuli ditu euskarazko zenbait lan.

Hainbat hedabidetan kolaboratzen du, besteak beste, *Argia* aldizkarian.

## Lanak 
### Saiakera 
* Mari Luz Esteban: *El feminisme i les transformacions en la política* (Pol·len, 2019). Euskaratik katalanera itzulia.
* Onintza Irureta: *No eran trabajadoras, sino mujeres* (Manu Robles Arangiz Institutua, 2019). Euskaratik gaztelaniara itzulia.
* Barbara Ehrenreich eta Deidre English: *Sorginak, emaginak eta erizainak: Emakumezko sendalarien historia bat* (Katakrak, 2019).
* Joseba Sarrionandia: ''Jo no sóc d'aqui* (Pol·len, 2014). Euskaratik katalanera itzulia, Ainara Munt Ojangurenekin elkarlanean.
* Virginia Woolf: *Gela bat norberarena* (Consonni, 2013).
* Colin Refrew: *Arkeologia eta mintzaira: Indoeuroparren enigma* (2002)

### Narratiba 
* Iban Zaldua: *Enlloc, mai* (Godall, 2015). Euskaratik katalanera itzulia, Ainara Munt Ojangurenekin elkarlanean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Maria Coleraren lanak, *Argia* aldizkarian.
* Maria Coleraren lanak, *El Salto* egunkarian.
* Maria Colera, *Elearazi* blogean.
* Maria Coleraren lanak, *Klitto'' atari digitalean.
* Maria Colera, Nor da Nor datu-basean.
Jumper (2008ko filma)

***Jumper*** (euskaraz *Jauzilari*), 2008ko Doug Liman estatubatuarrak zuzendutako zientzia-fikziozko ekintza film bat da. Steven Gould idazlearen *1992ko izenburu berdineko eleberrian* oinarritua dago. Hayden Christensen, Jamie Bell, Rachel Bilson, Max Thieriot, AnnaSophia Robb, Diane Lane, Michael Rooker, eta Samuel L. Jackson aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
David Rice (Hayden Christensen) ahalmen misteriotsu batekin jaio da: nahi duen munduko edozein lekura teletransportzeko gai izatea. Beti haitasun hau bere iraganetik ihes egiteko erabili izan du, bere dirutza areagotu eta independentzia gordetzeko. Halere, Griffinek berak duen ahalmen berdinadun Griffin gazte ibiltaria ezagutzean, hain pertsona bakana ez dela jabetuko da, "Jauzilariak" deritzoten eta anomalia genetikoak dituzten pertsonez osatutako taldeko kidea baizik, eta gainera salbu ez deudela. Izan ere, "Jauzilariak" hiltzeko helburua duen erakunde sekretu batek David identifikatu eta mundu osoan barna etengabeko jazarpen baten biktima bilakatuko da.

## Aktoreak 
* Hayden Christensen: David Rice
** Max Thieriot: David Rice nerabea
* Rachel Bilson: Millie Harris
** AnnaSophia Robb: Millie Harris nerabea
* Samuel L. Jackson: Roland Cox
* Jamie Bell: Griffin
* Kristen Stewart: Sophie
* Diane Lane: Mary Rice
* Teddy Dunn: Mark Kobold
** Jesse James: Mark Kobold nerabea
* Michael Rooker: William Rice

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Journey to the Center of the Earth (2008ko filma)

***Journey to the Center of the Earth***, ***Journey to the Center of the Earth 3-D*** edo ***Journey 3-D*** (euskaraz *Bidaia Lurraren Erdigunera*), 2008ko Eric Brevig estatubatuarrak zuzendutako zientzia-fikzio eta fantasiazko abentura film bat da. Jules Verne frantziar idazlearen *Lurraren bihotzeraino* eleberrian oinarritua dago. Brendan Fraser, Josh Hutcherson eta Anita Briem aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Islandiara egindako espedizio batean, Trevor Anderson (Brendan Fraser) bostondar bulkanologoa, Sean (Josh Hutcherson) hiloba eta Hannah Ásgeirsdóttir (Anita Briem) gidaria leize batean atera ezinik geldituko dira. Handik ihes egiteko modu bakarra Lurrean barneratzea izango da, inork inoiz ikusi gabeko munduetatik igaroz, hirukotea izaki harrigarriekin topo egingo du. Baina leku hartako jarduera bolkanikoa areagotzen hasiko denez, berandu izan baina lehen Lurrazalera itzultzeko itzulbidea topatu beharko dute.

## Aktoreak 
* Brendan Fraser: Trevor "Trev" Anderson
* Josh Hutcherson: Sean Anderson
* Anita Briem: Hannah Ásgeirsdóttir
* Seth Meyers: Alan Kitzens irakaslea
* Jean-Michel Paré: Maxwell 'Max' Anderson
* Jane Wheeler: Elizabeth Anderson
* Giancarlo Caltabiano: Leonard
* Garth Gilker: Sigurbjörn Ásgeirsson

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai
Final Destination (filma)

***Final Destination*** (euskaraz *Azken Helmuga*), 2000ko James Wong hongkongdarrak zuzendutako beldurrezko film bat da. Devon Sawa, Ali Larter, Kerr Smith eta Tony Todd aktoreek antzeztu zuten.

*Final Destination 2* (2003), *Final Destination 3* (2006), *The Final Destination* (2009) eta *Final Destination 5* (2011) jarraipenak dauzka.

## Argumentua 
2000ko maiatzaren 13a, Alex Browning (Devon Sawa) ikasle gazteak Parisera joateko bere lagunekin batera Boeing 747 hegazkinera igotzean bihozkada bat izango du: zeozer txarra gertatuko dela, hortaz hegazkina aireratu baina lehen lurrean geldituko dira. Baita gertatu ere, hegazkinak istripua izan eta bidaiari guztiak bertan hilko baidira. Hortaz, gazte taldeak Alexen bihozkadari esker beren biziak heriotz ziur batetik salbatu dituztela usteko dute. Baina patua ez oraindik garaitua izan...

## Aktoreak 
## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Dracula 2000

***Dracula 2000***, nazioartean ***Dracula 2001***, 2000ko Patrick Lussier kanadar-estatubaturrak zuzendutako beldurrezko film bat da. Bram Stoker irlandar idazlaren *Drakula* (1897) eleberrian oinarritua dago. Jeri Ryan, Gerard Butler, Christopher Plummer, Jonny Lee Miller, Justine Waddell, Omar Epps, Colleen Fitzpatrick eta Jennifer Esposito aktoreek antzeztu zuten.

*Dracula II: Ascension* (2003) eta *Dracula III: Legacy* (2005) jarraipena dauzka.

## Argumentua 
2000. urtea, 100 urteko itxialdiaren ondoren, azkenean Drakula (Gerard Butler) aske gelditu eta berari oso ongi egokitzen zaion tentazioa eta kaosa jaun ta jabe diren mundu batekin topo egingo du: XXI. mendea. AEBetara bidaiatzea erabakiko du, neska gazte ederrak seduzitu eta boterea bereganatzeko leku ezinobea delako ustez. Baina beste arrazoi batek ere bultzarazten du: New Orleansko tokiren batean bere ondare iluna elkarbanatzen duen Mary Heller (Justine Waddell) bizi dela badakiela.

## Aktoreak 
* Jonny Lee Miller: Simon Sheppard
* Justine Waddell: Mary Heller/Mary Van Helsing
* Gerard Butler: Drakula kondea/Judas Iskariote
* Colleen Ann Fitzpatrick: Lucy Westerman
* Jennifer Esposito: Solina
* Danny Masterson: Nightshade
* Jeri Ryan: Valerie Sharpe
* Lochlyn Munro: Eddie
* Sean Patrick Thomas: Trick
* Omar Epps: Marcus
* Christopher Plummer: Abraham Van Helsing
* Tony Munch: Charlie
* Shane West: J.T.
* Nathan Fillion: Aita David
* David J. Francis: Jesus Nazaretekoa
* Tom Kane as Anchorman

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Miss Congeniality (filma)

***Miss Congeniality*** (euskaraz *Miss Jatortasun*), 2000ko Donald Petrie estatubatuarrak zuzendutako komedia film bat da. Sandra Bullock, Michael Caine, Benjamin Bratt, William Shatner, Ernie Hudson eta Candice Bergen aktoreek antzeztu zuten.

*Miss Congeniality 2: Armed and Fabulous* (2005) jarraipena du.

## Argumentua 
"Hiritarra" deritzin hiltzaile batek urteroko Miss AEBetako Lehiaketaren ospakizunari bonba mehatxua egin dio. Hortaz, lehiaketa horretako antolakuntzak FBIari agente infiltratu bat partaide gisa bidaltzeko eskatuko dio, ospakizuna babestu eta hiltzailea atzeman dezan. Misio hori burutzeko Gracie Hart (Sandra Bullock) feminitate eskaseko agentea hautatuko dute. Bere glamour eza dela eta, FBIak moda pasalekuen munduko trikimailu guztiak irakatsiko dizkion Victor Melling (Michael Caine) irudi aholkularia laguntzaile gisa jarriko dio.

## Aktoreak 
* Sandra Bullock: Grace Hart / Gracie-Lou Freebush
** Mary Ashleigh Green: Gracie de nena
* Michael Caine: Victor Melling
* Benjamin Bratt: Eric Matthews
* William Shatner: Stan Fields
* Ernie Hudson: Harry McDonald
* John DiResta: Clonsky agentea
* Candice Bergen: Kathy Morningside
* Heather Burns: Miss Rhode Island Cheryl Frasier
* Melissa De Sousa: Miss New York Karen Krantz
* Steve Monroe:Frank Tobin/Frank Morningside
* Deirdre Quinn: Miss Texas Mary Jo Wright
* Wendy Raquel Robinson: Miss California Leslie Davis

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
The Alligator People

***The Alligator People*** Roy del Ruthek 1959an zuzendutako zientzia-fikziozko filma da.

## Argumentua 
Sinclair doktoreak musker serum batekin esperimentatzen du, pertsonei soin-atal berriak haztea lortzeko. Mannonek hartzen du, eta giza haragia jateko gogoa sentitzen hasten da.

## Aktoreak 
* Beberly Garland: Jane Marvin
* George Macready: Mark Sinclair doktorea
* Lon Chaney Jr.: Mannon
* Richard Crane:Paul Webster
* Frieda Inescort: Hawthorne anderea
* Bruce Bennett: Erik Lorimer doktorea

## Kanpo estekak 
* *The Alligator People* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
The Amazing Colossal Man

***The Amazing Colossal Man*** Bert I. Gordonek 1957an idatzi, ekoiztu eta zuzendutako zientzia-fikziozko filma da.

## Argumentua 
Glenn Manning, leherketa nuklear batean harrapatutako armadako ofiziala, hil eta suntsitu egiten duen erraldoi bihurtzen da. Lindstrom doktorea hura akabatzen saiatuko da.

## Aktoreak 
* Glenn Langan: Glenn Manning
* Cathy Downs: Carol Forrest
* William Hudson: Paul Lindstrom doktorea
* James Seay: Hallock koronela
* Larry Thor: Eric Coulter doktorea
* Russ Bender: Richard Klingman

## Kanpo estekak 
* *The Amazing Colossal Man* filmaren IMDBko fitxa irakurgai