Xabier Kintana

**Xabier Kintana Urtiaga** (Begoña, Bilbo, Bizkaia, 1946ko urriaren 13a - ) euskalaria, euskal idazlea, itzultzailea eta euskaltzaina da.

## Bizitza 
Filosofia eta Letretan lizentziatu zen 1974an Deustuko Unibertsitatean. Euskara eskolak eman zituen 1972tik 1979ra Erandion, Algortan, Getxon eta Leioan.

Imanol Berriatuarekin 1976an Israelen hebreera irakasteko erabiltzen zuten metodologia eta materialak aztertu zituen. Ikasi zutena giltzarri izan zen gero euskaltegietan erabili zen eredua diseinatzeko. Ordu arte eskolak erdaraz izaten ziren maiz, eta ikuspuntu erabat gramatikaletik bideratuak. Harrezkero, eskola guztiak euskaraz izan dira, elkarrizketa eta komunikazioa sustatuz.

Institutuko lehen katedratikoa izan zen Euskal Hizkuntza eta Literaturan 1980an. Geroago, 1981etik 2006an erretiratu zen arte, EHUko Euskararen Kabineteko burua izan zen. EHUko titulazioetan euskararen erabilera bideratzea eta administrazioko itzulpenak egitea ziren Kabinetearen zereginak. Oso ezagunak eta erabiliak izan ziren hurrengo urteetan atera zituen hiztegiak ere, berak bakarrik edo elkarlanean paratutakoak:

2009ko martxoaren 21ean, Academia de l'Aragonésko ohorezko akademiko izendatu zuten.]]

## Lanak 
### Itzulpenak 
Hainbat idazleren lanak itzuli ditu: Franz Kafka, Karl Marx, Friedrich Engels, Miguel Unamuno, Joanes Uharte Donibanekoa, Albert Camus, Daniel Defoe, Vladimir Lenin, Benjamin Tuterakoa, Yehudah ha-Levi, Moseh Ben Maimon, Xota Rustaveli eta Yuval Noah Harari. Besteak beste, liburu hauek itzuli ditu:

* Karl Marx, Friedrich Engels. *Alderdi Komunistaren Manifestua*. Jakin, 1998.
* Juan Huarte San Juan. *Zientzietarako argimenen azterketa*. Klasikoak, Pentsamendu Unibertsala, 1996.
* Miguel Unamuno. *Bizitzaren sentimendu tragikoaz*. Klasikoak, Pentsamendu Unibertsala, 1994.
* Charles Robert Darwin. *Espezieen jatorria: hautespen naturalaren bidez*. Klasikoak, Pentsamendu Unibertsala, 1994).
* Yuval Noah Harari. *Sapiens*. 2019. (Andoni Sagarnarekin elkarlanean.)

### Narrazioa 
* *Behin batean* (1972, Lur)
* *Nazioarteko ipuinak* (1980, Hordago)
* *Orreagako burruka* (1980, Elkar)

### Eleberria 
* *Ta Marbuta. Jerusalemen gertatua* (1984, Elkar)

### Saiakera 
* *Linguistika orain arte* (1971, Lur)
* *Euskara hobean hobe* (1984, EHU): Pello Salabururekin batera
* *Judu Herriaren ibilbide luzea* (1994, Gaiak): Jurgi Kintarekin elkarlanean

### Testuliburuak 
[alt=|thumb|300x300px|Jose Ramon Etxebarriarekin euskarazko testuliburuak sortu zituen SAIOKA taldea ([Jose Ramon Etxebarria|J.R. Etxebarria, 2018).]]
Testuliburuak ontzen nahiz euskaratzen lan eskerga egin zuen IKER  taldearen barruan. Talde horrek sortua da euskarazko lehen ikasliburuen *Saioka* bilduma. Lehen Hezkuntzarako liburu-bilduma horretan Bizkaiko eta Gipuzkoako Ikastolen Elkarteak zeuden eta, besteak beste, kide hauek: Jose Ramon Etxebarria, Xabier Mendiguren, Xabier Kintana, Imanol Añon, Iñaki Antiguedad, Kepa Martinez de Lagos eta Karmele Baelo.

### Haur eta gazte literatura 
* *Gure piztitxoaren artean* (1974, Indauchu Editorial)
* *Oier Beltzuntzeko* (1976, Cinsa)
* *Martin Txilibitu, ehiztari beltza* (1976, Cinsa)
* *Kixmi eta euskal jentilak* (1980, Elkar)
* *Lamia eta artzaina* (1980, Elkar)
* *Marigorringoa eta Harra* (1980, Elkar)
* *Martin txiki eta Jentilak I (Garia lapurtzen)* (1980, Elkar)
* *Martin txiki eta Jentilak II (Zerraren asmaketa)* (1980, Elkar)
* *Tartalo eta artzaina* (1980, Elkar)
* *Euskarazko zubia 1.a* (1987, Santillana): Sagrario Lunarekin elkarlanean

### Biografia 
* *Imanol Berriatua (1914-1981)* (1994, *Eusko Jaurlaritza*)
* *Gabriel Aresti (1933-1975)* (1998, *Eusko Jaurlaritza*)
* *Federiko Krutwig Sagredo (1921-1998)* (1999, *Eusko Jaurlaritza*)
* *JustoMari Mokoroa* (2000, *Eusko Jaurlaritza*)

### Hiztegiak 
* *Batasunaren kutxa* (1970, *Lur*): Gabriel Arestirekin batera burututako lana
* [thumb|*Euskal Hiztegi Modernoa - [Xabier Kintana|Xabier Kintanaren eskaintza Begoñako medikuari ( Gregorio Urkaregi).*]]*Euskal hiztegi modernoa* (1977)
* *Hiztegia 80* (1980),
* *Hiztegia bi mila* (1984),
* *Elhuyar Hiztegia* (1996), eta abar.

### Aldizkari orokorretako artikuluak 
* *Anaitasuna* aldizkarian 310 artikulu idatzi zituen, baita beste hainbat aldizkaritan ere, besteak beste: *Jakin*, *Zeruko Argia*, *Egan*, *Herria*, *Cambio 16*, *El Pensamiento Navarro*, *Euskaldunon Egunkaria*, *Fontes Linguae Vasconum*, *Hermes*, *Elhuyar*, *Egin*, *Deia*, *Hitz*, *El Mundo del País Vasco*, *Egun On*, eta *Pasárgada*.

## Sariak 
thumb|Bilboko Ospetsuak saria jasotzen, 2016an.

Sari eta errekonozimendu hauek jaso ditu:

* Bilboko Udalaren Bilboko Ospetsu izendapena (2016), José Angel Iribar, Sara Estévez, José Antonio Garrido eta Begoña Ruedarekin batera.
* Euskal Herriko Unibertsitatearen omenaldia (Leioa, 2010).
* Academia de l'Aragonés erakundeko ohorezko kide (2009).
* EHUren Zientzia Fakultateko San Alberto Magno saria (1995).
* Bilboko Iruña Kafetegiko saria (1984).
* Espainiako Kritika Saria euskarazko narratibari (1984).
* Santiago de Compostelako Jai Minervalen poesia saria (1970).
* Deustuko Unibertsitatearen ipuin lehiaketarena (1968).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Xabier Kintana, Literaturaren Zubitegian
* Xabier Kintana, Inguma datu-basean
* Elkarrizketa, *Argia*n
* "Bilbao, euskararen bizitzan. Euskaltzaindian sartzeko hitzaldia" (Xabier Kintana, 1994).