1982ko Libanoko Gerra

**1982ko Libanoko Gerra**, Israelek «**Galilearentzako Bake Operazioa**» izenekoa, eta batzuetan **Libanoko bigarren israeldar inbatsioa** ere esaten zaiona, 1982ko ekainaren 6an hasi zen, Israelgo Defentsa Indarrek hegoaldeko Libano inbaditu zutenean, Palestina Askatzeko Erakundea (PAE) herrialde horretatik kanporatzeko helburuarekin. Israelgo Gobernuak inbasioa agindu zuen, Abu Nidalen taldeak Shlomo Argov Israelek Erresuma Batuan zuen enbaxadorea hiltzen saiatu zenean.

## Aurrekariak 
Libano eta Israelen arteko gatazka 1970eko hamarkadan hasi zen, eta Israelek eraso militar ugari eta odoltsuak egin ditu talde armatu palestinarren eta Hizbularen aurka.

1978an, Israelek Libanoko lurraldearen zati bat hartu zuen Litani operazioan, izen bereko ibaiaren hegoaldean zegoen zerrenda batean finkatuz. 1.000 zibil baino gehiago hil ziren gatazkan. Urte horretan bertan, Nazio Batuen Segurtasun Kontseiluak bi ebazpen onartu zituen Israeli lurralde okupatuak uzteko eskatzeko eta nazioarteko behin-behineko indar bat sortzeko, erretiratze hori berresteko eta bakea berrezartzea bermatzeko.

1978ko ekainean, Israelgo indarrak Libanotik erretiratu ziren, Israelek «segurtasun-eremua» deitu zuena izan ezik. Eskualde honetan, israeldarrek kristau milizia libanoar baten laguntza izan zuten, Hegoaldeko Libanoko Armadarena (HLA), zeinari instrukzio militarra eta laguntza ekonomikoa eman zioten.

1982ko udan, Israelek berriro jarri zuen martxan ondoko herrialdearen aurkako erasoaldi handi bat. Oraingoan, Beiruten kontrola hartu zuen, eta bi hilabetez setiatu eta bonbardatu zuten, Palestina Askatzeko Erakundeko (PAE) indarrek hiritik irtetea onartu zuten arte. Operazio militarrari «Galilearentzako Bake Operazioa» izena jarri zioten.

Israelek Beirut okupatu zuenean, Libanoko milizia kristau-falangistei hiriaren mendebaldean sartzen utzi zieten, bi errefuxiatu-eremu zeuden lekuan. Irailaren 16an, milizia horiek eremuetara sartu ziren eta 3500 palestinar errefuxiatu inguru exekutatzen hasi ziren hirian (ikus Sabra eta Xatilako sarraskia).

Israelgo indarrek Beirut okupatu zuten 1983ko uztailera arte, Awali ibaira erretiratu zirenean, Sidongo iparraldean. Ibai horren eta mugaren arteko eremu osoak okupatuta jarraitu zuen 1985era arte, eta orduan «segurtasun eremura» itzuli ziren.

Israelgo indarrak Libanoko talde armatu ugarik setiatu zituzten garai horretan, eta horien artean komunitate xiitatik sortutakoak nabarmentzen dira, Libano hegoaldeko jendetsuena. Horien artean Hizbula erakundea zegoen, 1982an bertan sortua.

Libanoko milizien arteko harremanek lehia izan dute ezaugarri askotan, eta horrek hainbat liskar armatu eragin ditu. Arabiar Ligak eraso horiei amaiera eman zien 1989an Taifeko Hitzarmena sinatuta.

## Hizbularen boterea 
Bestalde, Libanoko Gobernuak herrialdeko talde armatu guztiak desarmatzea agindu zuen, Hizbula izan ezik, honek Beiruten desegin baitzuen bere egitura, baina hegoaldeko Libanon mantendu zuen Israelekin zuen gatazkarekin jarraitzeko. 1981az geroztik, Libano hegoaldeko borrokek Hizbola eta Israelgo eta Hegoaldeko Libanoko Armadako indarrak inplikatu zituzten. 1983ko uztailaren 25ean, zazpi soldadu israeldarren hilketaren ondoren, Tel Avivek «Kontuak Ematea  operazioa» (panarabiar ikuspegitik «Zazpi Eguneko Gerra» izenekoa) abiarazi zuen, non herrialdearen hegoaldeak eraso militar handiena jasan zuen. Borrokak alde lehiakideak Estatu Batuen bitartekaritzarekin akordio batera iritsi zirenean amaitu ziren. Akordio horren arabera, Hizbolako borrokalariek ez zuten Israelgo iparraldea erasoko, eta israeldarrek ez zieten pertsona edo helburu zibilei erasoko Libanon.

Hala ere, akordio horrek ez zituen borrokak amaitu, «segurtasun eremura» eta Israelgo iparraldera eramanda.

1996ko apirilaren 11n, herrialdearen iparraldeko mugan zenbait israeldar hil ondoren, Israelek «Haserrearen Mahatsak operazioa» abiatu zuen, 17 egunez luzatu zena eta 1982tik lehen aldiz Beiruten aurkako erasoei berriro ekitea ekarri zuena. 300.000 libanoar eta 30.000 israeldar baino gehiagok ihes egin behar izan zuten beren etxeetatik borrokan ez hiltzeko. Hala ere, zibilen bajak handiak izan ziren.

Liskarrek akordio berri batekin amaitu zuten, zibilen babesari buruzko xedapenekin. Haren aplikazioa ikuskatzeko, Estatu Batuek, Frantziak, Siriak, Libanok eta Israelek osatutako Zaintza Talde bat sortu zen.

## Israelen erretiratzea 
2000ko maiatzean, Israelgo Lurreko Armada Libano hegoaldeko lurralde okupatuetatik erretiratu zen, hitzartutakoa baino sei aste lehenago.

Bi herrialdeen arteko tentsioa gogortu egin zen libanoarrek Jordan ibaiaren ibaiadarretako baten ur-emariaren zati bat bereganatzea erabaki zutelako. Israelek jarrera "onartezina" zela esan zuen, eta hori saihesteko indarra erabiliko zuela mehatxatu zuen.

Harrezkero, tentsio eta desadostasun giroa etengabea izan da inguruan. Bai Israelek eta bai Libanok lagundu egiten dute hura elikatzen, etsaien lurraldean noizbehinkako erasoak eginez eta herrialde lehiakidearen osotasunaren aurkako mehatxuak ezkutatuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak