open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Arrate Hidalgo

**Arrate Hidalgo Sánchez** (Bilbo, Bizkaia, 1987) idazlea, itzultzailea, editorea eta kultur eragilea da.

## Biografia 
Arrate Hidalgok ingeles filologia ikasi zuen Deustuko Unibertsitatean, eta erdi aroko literaturan egin zuen espezializazioa Leeds-eko Unibertsitatean (Erresuma Batua).

2014. urtetik zientzia fikzio feminista argitaratzen du. Itzultzaile, idazle eta kultura-kudeatzaile gisa, pentsaera espekulatiboa sustatzen du askapenarekiko tresnatzat. BilbaoArteko Ate Irekiak 2018 da bere lehenengo arte erakusketa.

### Ibilbide profesionala 
Zientzia fikzio feminista editore da Aqueduct Press argitaletxe estatubatuarrean, eta itzultzaile, idazle eta kultur aztoratzaile gisa aritzen da, besteak beste, *Qué haría Barbarella* podcastean, *AnsibleFest* Zientzia Fikzio Feministaren inguruko festibalean eta Zientzia Fikzio Feminista Zarautzen (ZFFZ) irakurle taldean.

## Lanak 
### Itzulpenak 
* Ursula K. Le Guin-en *Neska basatiak* eleberri laburra (*Las niñas salvajes*, Virus argitaletxea)
* Octavia Butleren *Odolezko Alaba* ipuin bilduma (*Hija de sangre*, Consonni argitaletxea).
### Erakusketak 
* BilbaoArteko Ate Irekiak 2018 izan zen bere lehenengo arte erakusketa 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Arrate Hidalgo. Twitter
* Arrate Hidalgori elkarrizketa: *Feminismora zientzia fikzioa irakurtzearen bidez iritsi nintzen* Berria, 2022.05.02
Margarita Ruano

**Margarita Ruano** aktore eta antzerkigile espainiarra izan zen XVII. mendearen bigarren erdian.

## Biografia 
Informazio gutxi dago bere bizitzari buruz.

Gaspar de Olmedo-rekin ezkonduta zegoen, Alonso de Olmedo aktorearen semea eta, 1692an, Madrilgo Huertas kalean bizi ziren, agintariek komedia egileen konpainiei eskatutako txosten batean agertzen den bezala (Agustín Manuel de Castillak egindako zerrendan). 1695. urtean, bere senarrarekin batera, ordezkari gisa agertzen da Ávila eta Madril arteko antzerki konpainia baterako arropen garraioan. Agustín Manuel de Castillaren antzerki konpainian Maria de Navasekin batera, besteak beste, izan zen.

## Lana 
Margarita Ruano Madrilgo antzokietan, 1690ko hamarkadan, antzeztutako lau pieza dramatikoren egilea da: guztiak bertso polimetrikoan idatziak izan zirenak eta musikarekin batera antzeztuak izateko sortuak.

*El Baile de las Posadas de Madrid* laneko protagonistak Madrilgo Cava Baja kalea eta Silva kalea dira, hiriko ostatuak biltzen ziren kaleak. Antzezlanaren argudioan esaten da hainbat alegoria ostatu hartzera hurbiltzen direla kale horietara: Edertasuna, Jelosia, Hutsaltasuna, Maitasuna eta Apaltasuna. Guztiek lortzen dute ostatu, Apaltasunak izan ezik, eta denak haserrarazi ondoren, lortu egiten du. 1692. urteko apirilean antzeztu zen lehen aldiz.

## Erreferentziak 
## Kanpoko estekak 
* *Biblioteca Digital HIspánica* orrian bere lanak digitalizatuta.
Barkillo (ontzia)

thumb|Ardo pitxarra eta barkilloa Altsasuko San Pedro jaian.
**Barkilloa** zilarrezko ontzi edo katilu txiki bat da, elizaren eta kontzejuetako ekitaldi batzuetan ardoa banatzeko erabilia Nafarroako hainbat herritan, eta baita Araban ere (Kontrastan, bederen). *Katilu* eta *tazika* ere esaten zaie.

## Ezaugarriak 
Barkilloak zilar sendoz eginak daude eta bozelduta, argitasunean ardoaren irisazioak ikusteko modua ematen dute dastatu aurretik. Orokorrean, 150-160 zentimetro kubikoko kapazitatea dute, 9-11 zentimetroko diametroa, 3-4 zentimetroko altuera eta bi gider dituzte. Zilargilearen data eta puntzoia eramaten dute, eta inskripizio labur bat izan dezakete, zer udal edo kalekoak diren idatzita.

Ardoa edan ondoren, barkilloak ez dira garbitzen beste, eta ahoz aho doaz hortaz. Zilarrak kutsatzeak eragozten dituelako ustea lotzen zaie barkilloei.

## Herriz herri 
Arbizun, udaletxean gordetako kutxa batean dituzte 1712an egindako hiru barkilloak, eta Donibane jaietan horiekin ardoa banatzen zaie herritarrei. *aate* edo edatea esaten dioten zeremonian.

Etxarri Aranatzen *auzate* esaten dieten erromerietan erabiltzen dira barkilloak, eta baita ere San Kiriko, San Adrian, *Amaletai* eta Ama Birjinaren egunetan. Katiluetan batzuek herriko ezkutua dute zizelkatua. Tradizionalki sisa zergak biltzen zituzten sisero edo aguazilek egiten zuten ardo banaketa barkilloetan.

Joxe Miel Barandiaranek dio Larraunen "zilarrezko hamahiru diruak elizara eramateko ontzitxoak" zirela barkilloak, eta egiteko hori amaitzean, ontziotan banatzen zela ardoa. Era berean, herriko bataioetan gatza eramateko erabiltzen zen barkilloa.

Altsasu, Urdiain eta Lakuntza herrietan ere gordetzen da ohitura. Oro har, zabaldua egon da Sakanako ibarretan.

## Erreferentziak
Dariéngo eskualdea

**Dariéngo eskualdea** edo **Dariéngo tapoia**, Panamako Darién probintzian hedatzen den eskualde bat da, Guna Yala, Madugandí, Wargandí eta Emberá-Wounaan eta Kolonbiako Chocólurraldeetan.

Eskualdea oihanez eta aintzirez osatua dago, Ertamerika (Panama) eta Hegoamerikaren (Kolonbia) mugan. Usadioz, bi kontinenteen arteko garraiobide eta errepideen arteko natur-hesi edo horma izan da, eta Panamerikar errepideak Amerika osoan duen etenaldi bakarra hemen du.
Urabáko golkoa

**Urabáko golkoa**, Kolonbian eta Karibe itsasoko gunerik hegoaldekoenean dagoen golko bat da, Dariéngo golkoaren zati da.
Amstrad CPC 6128

**Amstrad CPC 6128**, Amstrad britainiar konpainiaren 8 biteko etxeko ordenagailu bat da. Multzo osoa monitorez eta teklatuak osatzen zuten, teklatuaren ezaugarriak: Hitachi (3 hatz) disko unitatea eta CP/M 3+ sistema eragilea, 128 K RAM memoria eta Z80 mikroprozesagailua. Aurreko Amstrad CPC 464 eta Amstrad CPC 664 modeloekin bateragarria zen.
Amstrad CPC 464

**Amstrad CPC 464**, Amstrad britainiar konpainiaren 8 biteko etxeko ordenagailu bat da. Multzo osoa monitorez (fosforo bi kolorekoa / 4 kolorekoa / 16 kolorekoa) eta teklatuak osatzen zuten, teklatuaren ezaugarriak: kasete disko unitatea eta AMSDOS sistema eragilea, 63/32 K RAM memoria eta Zilog Z80A 4 MHz mikroprozesagailua.
Narra

[thumb|[Esloveniako nekazariak narra batekin, 1952.]]

**Narra** objektu astunak mugitzeko lera moduko bat da, zurezkoa ohikoan. Zaldiek edo idiek uztarritik tiratutako tresnak dira, abere trakzioko modu tradizional bat nekazal munduan, baita Euskal Herrian ere motorizazioa eta traktoreak iritsi aurretik.

## Etimologia eta esanahia 
Narra hitza *narraz* adizlagunarekin erlazionatua dago, gurpilik gabe edo ardatzik gabeko oso gurpil txikiekin, herrestan eramaten den tresna baita. Gaztelaniara ere egin du salto hitzak non *narria* ere erabiltzen den, *rastra* terminoarekin batera.

Neurri handi batean narra eta lera sinonimoak edo oso hurbilekoak dira euskaraz. Larramendiren Hiztegi Hirukoitzaren arabera, narrak forma laukikoak ziren, eta lerak hirukiak.

Euskal hiztegi modernoetan, lerari izotz eta elur irristatzearen adiera ematen zaio, baina lehor edo lur gaineko tresnentzat ere balio du, eta adiera horretan *narra* ikusteko gomendatzen du Euskaltzaindiaren hiztegiak. Azkenean, 21. mendeko erabilerara elur eta kiroletakoak iritsi dira, lerak; eta narrak etnografia museoetan geratu dira.

## Erabilpena 
Santiago Onaindiak hesidunak eta hesi bakoak aipatzen ditu, hau da, narraren alboetan piboteak jar zitezkeela, zamari hobeto eusteko. Oholez edo hurritz adarrez eginak ere aipatzen ditu Onaindiak, eta urritzezko bat bada Bilboko Euskal Museoan.

Toribio Etxebarriak dio: "Gure baserri guztietan zen narra, basoko karrioetarako". Mendiko lursailetan, gurdiarekin iristea zaila zen terrenoan erabiltzen zen batik bat.

Harri handi bat gainean jarri eta iraulitako lurrak lautzeko ere erabiltzen zen, eta baita sailean ongarri moduan aurretik barreiatutako karea lurrarekin nahasteko ere.

Bilbon 19. mendearen amaierara arte oso ohikoak izan zen narrak erabiltzea garraiorako, debekatua baitzegoen hiri barruan gurpildun ibilgailuak ibiltzea, biztanleen lasaitasuna ez eragozteko eta kaleetako zoladura garbi eta egoera onean mantentzeko.

Antzinako Egipton, zurezko lera edo narrak erabili ziren, hainbat material inguruko basamortuetako hondar beroetatik garraiatzeko, batzuetan, objektu handi eta astunak garraiatuz, ikaragarrizko estatuak, adibidez. Garraioa errazteko, hondarra busti egiten zen narra pasatu aurretik. Oraindik hor diraute, hilobietan aurkitutako batzuk. Euren eraikinen baxuerliebetan eta margoetan ere, egiptoar langileek mugitutako narrak agertzen dira.

Ipar Amerikako herri natiboen artean, ohikoak ziren garraiorako, zakurrek tiratuak zaldiak sartu arte. Amerindiarren tresna hauei *travois* termino frantses jatorrikoarekin deitzen zaie.

## Iruditegia 

Fitxategi:Traineau-sésostris3.jpg|Sesostris faraoiarekin ehortzitako narra.
Fitxategi:A Sledge with Pipe of Madeira Wine, MON 1909.jpg|Barrika garraioa narrarekin Madeira uhartean.
Fitxategi:Museo Etnológico de Puerto Seguro - Rastra no matabués (30959271385).jpg|Salamancako narra bat.
Fitxategi:Sled north of Ngcobo.jpg|21. mendeko narra bat, Ngcobo, Hego Afrika.
Fitxategi:Arrastre de Ganado.jpg|Kanarietako ganadu dema, harririk gabe, zakuak narran kargaturik egiten da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Lera
* Trailu
* Are
* Travois

## Kanpo estekak
Base militar

[thumb|200px|[AEBko *Fort Jefferson* base militarra]]
**Base militarra** zuzeneko jabetza duen gune bat da, armadaren edo bere adarretako baten esku dagoena. Gehienek material eta langile militarrak hartzen dituzte, baita entrenatzeko eta operazioak egiteko instalazioak ere. Base militar batek unitate batentzako edo gehiagorentzako ostatua eskaintzen du, baina komando zentro, entrenamendu eremu edo proba eremu bezala ere erabil daiteke. Kasu gehienetan, base militarrak kanpoko laguntzaren menpe daude. Hala ere, zenbait base konplexuk beren kabuz iraun dezakete denboraldi luzeetan, euren biztanleei elikagaiak, ura eta beste behar batzuk eman diezazkieketelako setiopean dauden bitartean. Hegazkin militarrerako baseak "hegazkin-baseak" edo "aire-baseak" deitzen dira. Itsasontzi militarrentzako baseak itsasontzi-baseak deitzen dira.
48. Oscar Sariak

**48. Oscar Sarien ekitaldia** 1976ko martxoaren 29an Los Angeleseko Dorothy Chandler Pavilion aretoan egin zuten 1975. urtean zinemagintzan egindako lanik onenak saritzeko. Aurkezleak Walter Matthau, Robert Shaw, George Segal, Goldie Hawn eta Gene Kelly izan ziren eta Estatu Batuetan ABC telebistak eman zuen.

## Sari eta izendapen laburpena 
''One Flew Over the Cuckoo's Nest* bost Oscar sari nagusiak (film, zuzendari, emakumezko aktore, gizonezko aktore eta gidoi onenak) irabazten zituen bigarren filma bihurtu zen, *It Happened One Night* ondoren; geroago *The Silence of the Lambs* filmeak ere lortuko zuen.

* (*) Bi Lorpen bereziaren Oscar Sari eskuratu zituen

## Izendapen eta Sariak 
Garaileak letra lodian agertzen dira.

### Lorpen bereziaren Oscar Saria 
* ***The Hinderburg*** (Albert Whitlock eta Glen Robinson) filmaren efektu bereziengatik.
* ***The Hinderburg**'' (Peter Berkos) filmaren soinu efektu lanagatik.

### Ohorezko Oscar Saria 
* **Mary Pickford**

### Irving G. Thalberg oroigarrizko Saria 
* **Mervyn LeRoy**

### Jean Hersholt oroigarrizko Saria 
* **Jules C. Stein**

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
PlayerUnknown's Battlegrounds

'''''PlayerUnknown's Battlegrounds''''' 2017ko Blueholeren bideo-joko bat da, MMORPG motakoa. Garai guztietako bideo-jokorik salduenetariko bat da.

Jokoan, ehun jokalarik jausgailuan salto egiten dute hegazkin batetik uharte batera, non beraiek aukeratutako leku jakin batera mugitzeko askatasuna duten, eta armak eta ekipamendua bilatzen dituzte beste jokalari batzuk hiltzeko, erailak izatea saihesten duten bitartean. Jokoaren munduan erabilgarri dagoen eremu segurua txikitu egiten da partidan zehar, biziraun duten jokalariak eremu txikiagoetara bideratuz eta liskarrak behartuz. Bizirik dagoen azken jokalari edo taldeak partida irabazten du.

## Kanpo estekak
Barkillo (janaria)

thumb|Barkilloak.
**Barkilloa** legamiarik gabeko irinez eta azukre edo eztiz eginiko ore fina da, eta kanela ere izan ohi du. Gozogintzan oso erabilia da, baita izozkietarako gehigarri gisa ere.

19. mendearen amaieran eta 20.ean zehar, ohikoa izan zen Euskal Herrian barkilleroek saltzea barkilloak, erruleta bat zeukan edukiontzi baten bidez. 
[erdian|thumb|380x380px|[Barkillero|Barkillo eta zigarroeta saltzaileak (Donostiako Plaza berria, 1922)]]

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lantarongo Konderria

**Lantarongo Konderri** historikoa, ziurrenik Asturietako Erresumak ekialderako hedapenean sorturiko marka zen, besteen artean. Lehen aldiz 897 urtean aipatzen da idatzitako iturrietan, Gonzalo Téllez kondearen mendeko lurralde gisa..

## Kokapena 
Erdi Aroko konderri horren mugak zehaztasun osoz ezagutzen ez diren arren, uste denez, orduan Gaubea osoa eta Omecillo ibaiaren arroa hartzen zituen, Ebro ibaiaren ezkerraldean, eta eskuinaldean Obarenes mendiak menperatzen zituen, egungo Burgosko lurretan. Tokia haitzetan eraikitako gazteluak antolatu eta babestuko zuen. .

## Historia 
Konderri honen sorrera VIII. mendetik aurrera izandako musulmanen razziak edo eraso azkarren aurkako erantzun gisa sorturiko egitura defentsiboen artean kokatzen da, Asturietako Erresumaren hedapenari lotua. Egitura horien inguruko lekukotza dokumentalak ugaritzen joaten dira ondorengo bi mendeetan.
Lantarongoari dagokionez, ondoko kondeak aipatuak izan dira:
* Gonzalo Tellez, *Comite Gundesalbo Telluz in Lantarone* 897, 911
* Alvaro Herrameliz, 929
* Fernando Gontzalitz Gaztelakoa, 935 .
XI. mendean zehar garrantzia galtzen joan zen Santa Gadearen alde (Termino gaztelua buru zuela), musulmanen arriskua urruntzearekin batera. Halere, aipamen dokumentalak ugaritzen dira, Gaztelako eta Nafarroako erresumak sortuak. Izan ere, Gartzea IV.a Remiritz Berrezarlearen erregealdian konderria berriz Nafarroako eremura itzuli zen, epe motzean izan bazen ere. Horrela, Alfontso VIII.a Gaztelakoaren esku zegoela aipatzen da, 1177. urteko Londreseko laudorako agirietan, errege nafarrak erreklamatutakoen artean baitzegoen . Lantaron tokiko aipamenak jarraituko dira agertzen XIV. mendera arte, poliki-poliki gaztelua eta hirigune nagusiaren kokapen zehatza herri memoriatik desagertu arte. Egungo Lantaron arabar udalerriak, zenbait herri biltzean sortua, izena berreskuratu zuen nahiz eta zerikusirik ez izan iraganeko konderriarekin.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Lantaron
* Lantaron gaztelua
* Arabako konderria

## Kanpo estekak
Hegazkin militar

[alt=|thumb| [Errusiako Aire Armadako Sukhoi Su-57 . ]]
**Hegazkin militarra** hego finkoko edo hego birakariko aireontzia da, edozein motatako zerbitzu armatu legal edo insurrekzionista batek erabiltzen duena. Hegazkin militarrak borrokakoak edo ez izan daitezke:

* Borrokako hegazkinak etsaiaren ekipamendua suntsitzeko euren armamentu aeronautikoa erabilita diseinatuta daude. Borrokako hegazkinek normalean armadek bakarrik garatzen eta erosten dituzte.
* Borrokakoak ez diren hegazkinek ez daude borroka egiteko lehen eginkizun gisa diseinatuta, baina bere buruaren defentsarako armak eraman ditzakete. Hauek dira laguntza-lanetan erabiltzen direnak, eta armadek edo erakunde zibilek garatu ditzakete.

## Ikus, gainera 
* Hegazkintza militar

## Kanpo estekak
Křivokláteko gaztelua

**Křivokláteko gaztelua**, Txekiar Errepublikako Křivoklát udalerrian dagoen gaztelu bat da, Erdialdeko Bohemian.

XII. mendean eraikia izan zen.

## Kanpo estekak
Elland Road

**Elland Road**, Ingalaterrako Leeds hirian dagoen futbol estadio bat da. Leeds United Football Club futbol taldearen egoitza eta jokalekua da.

1897an eraiki zen eta gaur egun 37.890 ikusleentzako edukiera du.
Max-Morlock-Stadion

**Max-Morlock-Stadion**, iraganean **Frankenstadion**, Alemaniako Nuremberg hirian dagoen futbol estadio bat da, Baviera estatuan. 1. FC Nuremberg taldearen egoitza eta jokalekua da.

1991n inauguratua izan zen eta 41.926 ikusleentzako edukiera du.
Niedersachsenstadion

**Niedersachsenstadion**, gaur egun **HDI-Arena**, Alemaniako Hannover hirian dagoen futbol estadio bat da. Hannover 96 taldearen egoitza eta jokalekua da.

1954an inauguratu zen eta 49.200 ikusleentzako edukiera du.
Grand Theft Auto IV

**Grand Theft Auto IV** 2008ko Rockstar North eskoziar bideo-joko konpainiaren akziozko bideo-joko bat da. Garai guztietako bideo-jokorik salduenetariko bat da.

## Sinopsia 
Jokoaren historia Liberty Cityn gertatzen da, New Yorken oinarritutako fikziozko hiri batean. Trama honetako protagonista Niko Bellic da, ekialdeko Europako gerrako beteranoa, Estatu Batuetara emigratu zuena bere lehengusuak milaka bider aipatutako amerikar ametsaren bila, baina berehala azpimundu kriminalera eramango dute.

## Kanpo estekak
Hego finkoko aireontzi

[thumb| [Boeing 737 bidaiarien hegazkina hego finkoko aireontziaren adibidea da ]]
**Hego finkoko aireontzia** makina hegalari bat da, hegazkin bat bezala, hegaz egiteko gai dena, hegazkinaren aurreko aireko abiadurak eta hegoen formak eragindako igoera sortzen duten hegoak erabiliz. Hego finkoko aireontziak ez dira hego birakariko aireontziak (non hegoak ardatz birakari edo "masta" batean muntatutako errotorea osatzen duten) eta ornitopteroak (non hegoak txori baten antzera astintzen diren) bezalakoak. Hego finkoko aireontzi baten hegoak ez dira nahitaez zurrunak; kometak, delta hegalak, geometria aldagarriko hegoko aireontziak eta biplanoak hego finkoko aireontzien adibideak dira.

Hego finkoko aireontzi gehienak, pilotu batek gidatzen ditu ontzian, baina batzuk urrutitik edo modu autonomoan (aireontziaren barruan konputagailuak erabiliz) tripulatuak eta kontrolatuak izateko bereziki diseinatuak daude.
Zuriñe del Cerro

**Zuriñe del Cerro Martínez** (Bilbo, 1956eko urtarrilaren 10a - ibidem 2020ko ekainaren 28a) feminista aitzindaria izan zen.

## Biografia 
Feminista konbentzitua eta konprometitua, 1976an diktadorea hil ondoren hasi zen aktibismo feministan. Lehenik, Bizkaiko Emakumeen Asanbladaren lehen bileretan parte hartzen hasi zen, gero, Lanbroa kolektibo feministarekin bat egin zuen. Hainbat aldiz parte hartu zuen zenbait ekitalditan kolektiboaren izenean eta talde horretako kide izan zen hil zen arte. Abolizionistatzat zuen bere burua.

90eko hamarkadaren amaieran, Europako Parlamentuko hauteskundeetarako lehen hautagaitza feministako kide izan zen, COFEM-FEMEK, Erakunde feministen Konfederazioaren izenean (Espainiako Alderdi Feminista, Kataluniako Partit Feminista eta Euskal Herriko Alderdi Feminista).

Emakumearen Kontseiluarekin eta Bilboko Udaleko Obra eta Zerbitzuen Arloarekin lankidetzan, "Hiri Debekatuaren Mapa" diseinatu zuen, segurtasun faltagatik eraso posibleak izateko arriskua dakarten Bilboko toki desberdinei buruzko azterlan bat.

## Aitorpenak 
* Bilboko pentsionistek gogoan izan zuten Zuriñe borrokalari feminista euren ohiko elkarteratzean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa irratian 2019
* 2019ko Euskal Herriko V. Jardunaldi Feministetan.
Euskaltasun

**Euskaltasuna** euskal herritarra denaren nolakotasuna da, euskal nortasuna, eta baita euskal herritarra izatea ere.

*Euskaltasuna* ez dago hizkuntzari bakarrik lotuta eta hainbat alde hartzen du, hala nola euskara, dantza, pilota, herri kirola, ohiturak, gastronomia, musika, jaiak, literatura idatzia, sinboloak, mitologia, kantua, ahozko literatura (bertsolaritza, ipuin kontaketa), arkitektura, monumentuak, antzerkia, pastorala, maskarada, zinea, arte plastikoak, etabar.

## Politikan 
Euskaltasuna alderdi abertzale nahiz ez abertzaleek euren historian bere egin duten pentsamolde edo adar ideologikoen parte da; esate baterako, Euskal Autonomia Erkidegoan Ezker Batua, Ahal Dugu eta PSE alderdiek (azken honetan Jesus Egiguren, Odon Elorza edo Gemma Zabaleta politikariak nabarmentzen dira).

Aldiz, Nafarroako Foru Erkidegoan, PSNek UPN eta NPPren eskuindar nabarrismoaren eraginez edo presiopean 1970eko hamarkadako amaieran erakutsi zuen hasierako euskaltasunaren aldeko jarrerari muzin egin dio. Geroa Bai (Nafarroa Bai), EH Bildu, Eusko Alkartasuna, EAJ, Aralar, Batzarre, Ahal Dugu edota Nafarroako Ezker Batua izan dira nafartasun aurrerakoia eta euskaltasuna uztartu dituzten alderdiak.  . Salbuespen gisa, CDN alderdia legoke, 1990eko hamarkadan arrakasta handirik gabe nabarrismoaren eta euskaltasunaren artean kokatzen saiatu zen alderdia.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* Euskaltzaletasuna
* Nafartasuna
* Euskal abertzaletasuna
* Euskal erregionalismoa
* Euskozaletasuna
Paratiisi

***Paratiisi*** 2020ko hispano-finlandiar telesail dramatikoa da.

## Sinopsia 
Komunitate finlandiar handia duen Andaluziako herri batean girotu dute kontakizuna, eta istorioaren erdigunean jarri dituzte bi detektibe.

## Aktoreak 
* Riitta Havukainen: Hilkka Mäntymäki
* Fran Perea: Andrés Villanueva
* María Romero: Luisa Salinas
* Risto Tuorila: Aarne Mäntymäki
* Óscar Zafra: Fuengirolako polizia
* Carl-Kristian Rundman: Antti Koroma
* Armi Toivanen: Anni

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Homemade (2020ko filma)

***Homemade*** 2020ko italo-txiletar film antologikoa da.

## Sinopsia 
Film laburren bilduma bat osatu du Netflixek, zinema zuzendariek eta aktoreek konfinamenduan grabaturiko hamazazpi lanekin. Pandemiaren aurrean, zinemagintzaren nortasuna eta sormenaren indarra omendu nahi dituzte. Eguneroko intimoak, fikziozko kontakizun laburrak eta askotariko generoak bildu dituzte.

## Zuzendariak 
* Ladj Ly
* Paolo Sorrentino
* Rachel Morrison
* Pablo Larraín
* Rungano Nyoni
* Natalia Beristáin
* Sebastian Schipper
* Naomi Kawase
* David Mackenzie
* Maggie Gyllenhall
* Nadine Labaki
* Khaled Mouzanar
* Antonio Campos
* Johnny Ma
* Kristen Stewart
* Gurinder Chadha
* Sebastián Lelio
* Ana Lily Amirpour

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nafartasun

**Nafartasuna** nafarra denaren nolakotasuna da, nafar nortasuna, eta baita nafarra izatea ere.

## Politikan 
Nafartasuna alderdi abertzale nahiz ez abertzaleek euren historian bere egin duten pentsamolde edo adar ideologikoen parte da.

## Ikus, gainera 
* Euskaltasuna
* Euskaltzaletasuna
* Euskal abertzaletasuna
* Nafar erregionalismoa
The Trial of Christine Keeler

***The Trial of Christine Keeler*** 2019ko britainiar telesail dramatikoa da.

## Sinopsia 
Erresuma Batuko politikagintza hankaz gora jarri zuten 1960ko hamarkadan Profumo auziak eta hari loturiko eskandaluek. Harold Macmillan lehen ministroak eta John Profumo Gerra Idazkariak dimisioa eman zuten, azken horrek Christine Keeler modeloarekin harremanak izan ostean.

## Aktoreak 
* Sophie Cookson: Christine Keeler
* James Norton: Stephen Ward
* Ellie Bamber: Mandy Rice-Davies
* Ben Miles: John Profumo
* Emilia Fox: Valerie Hobson

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pokémon Red eta Blue

***Pokémon Red Version*** eta ***Pokémon Blue Version*** 1996ko Game Freakren bideo-joko bat da, Game Boyrako espresuki egina. Garai guztietako bideo-jokorik salduenetariko bat da.

Jokalariak aireko ikuspegi batetik kontrolatzen du protagonista eta fikziozko Kanto eskualdea zeharkatzen du Pokémon guduak menderatzeko. Jokoaren helburu nagusia Kantoko txapelduna izatea da, eskualdeko lau Pokémon entrenatzaile onenak garaitu baititu, Élite Four.

## Kanpo estekak
Pokémon Gold eta Silver

***Pokémon Gold Version*** eta ***Pokémon Silver Version*** 1999ko Game Freakren bideo-joko bat da, Game Boyrako espresuki egina. Garai guztietako bideo-jokorik salduenetariko bat da.

Jokalariak aireko ikuspegi batetik kontrolatzen du protagonista eta fikziozko Johto eskualdea zeharkatzen du Pokémon guduak menderatzeko. Pokémon Gold eta Silverreko protagonista isila New Bark Townen bizi den gazte bat da. Jokoaren hasieran, jokalariak Chikorita, Cyndaquil edo Totodile pokémon artean aukeratu behar du.

## Kanpo estekak
Pokémon Sun eta Moon

***Pokémon Sun Version*** eta ***Pokémon Moon Version*** 2016ko The Pokémon Companyren bideo-joko bat da, Nintendo 3DSrako espresuki egina. Garai guztietako bideo-jokorik salduenetariko bat da.

Jokalariak aireko ikuspegi batetik kontrolatzen du protagonista eta fikziozko Alola eskualdea zeharkatzen du Pokémon guduak menderatzeko.

## Kanpo estekak
Pokémon Diamond eta Pearl

***Pokémon Diamond Version*** eta ***Pokémon Pearl Version*** 2006ko Game Freaken bideo-joko bat da, Nintendo DSrako espresuki egina. Garai guztietako bideo-jokorik salduenetariko bat da.

Jokalariak aireko ikuspegi batetik kontrolatzen du protagonista eta fikziozko Sinnoh eskualdea zeharkatzen du pokémon harrapatu eta entrenatzeko.

## Kanpo estekak
Duck Hunt

***Duck Hunt*** 1984ko Nintendoren bideo-joko bat da. Garai guztietako bideo-jokorik salduenetariko bat da. Arkade ere izan zen.

Jokalariak argi pistola bat erabili behar du, normalean Nintendo Zapper, pantailatik hegan doazen ahateei tiro egiteko, puntuak lortuz eta mailak aurreratuz.

## Kanpo estekak
Herdringen gaztelua

**Herdringen gaztelua**, Alemaniako Arnsberg udalerrian dagoen gaztelu bat da, Ipar Renania-Westfalian.

1844-1853 artean Ernst Friedrich Zwirner arkitektoak diseinatu eta eraikiarazi zuen.
Diablo III

***Diablo III*** 2012ko Blizzard Entertainmenten bideo-joko bat da, ARPG motakoa. Garai guztietako bideo-jokorik salduenetariko bat da.

Fantasia ilun eta beldurgarriko gaiak jorratzen ditu eta saileko jokorik ospetsuena izan zen.

## Kanpo estekak
Belén Bermejo

**Belén Bermejo** (Madril, 1969- *ibidem*, 2020ko ekainaren 27a) espainiar editorea eta argazkilaria izan zen, feminista.

## Biografia 
Ama irakaslearen alaba, Madrilen jaio eta Aranda del Dueron hazi zen. Filologia hispanikoa ikasi zuen Madrilgo Unibertsitate Autonomoan  eta feminista gisa definitu zen.  2000. urtean editore lanean hasi zen eta argitaratu zuen lehen liburua historiakoa izen zen, Javier Tussell-ek idatzia.

2020ko ekainean hil zen. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa (2019) YouTuben "La mujer ha sido ninguneada en la historia de la literatura"
Volkswagen-Arena

**Volkswagen-Arena**, Alemaniako Wolfsburg hirian dagoen futbol estadio bat da, Saxonia Beherean. VfL Wolfsburg taldearen egoitza eta jokalekua da.

2002an inauguratu zen eta 30.000 ikusleentzako edukiera du.
Hego birakariko aireontzi

[thumb|300x300px| Hong Kong-eko Gobernuko Hegazkin Zerbitzuko [Eurocopter AS332 Super Puma|AS332 helikoptero bat ur bonbaren erakustaldia egiten. ]]
**Hego birakariko aireontzia** hegaz egiten duen airea baino astunagoa den makina bat da, ardatz edo masta baten inguruko hego birakariak edo errotore palak erabiliz aireratzen dena. Hainbat errotore-pala masta bakar batean muntatuta errotorea deitzen da. Nazioarteko Abiazio Zibilaren Erakundeak (ICAO) hego birakariko aireontzia "aireak errotore batean edo gehiagotan dituen erreakzioek hegaz lagunduta" bezala definitzen du. 

Hego birakariko aireontziek, oro har, errotore bat edo gehiago hegaldi osoan gora egiteko aukera ematen duten hegazkinak barne hartzen dituzte, esaterako, helikopteroak, autogiroak eta girodinoak. Hego birakariko aireontzi konposatuak errotorea handitzen du bultzada-motor gehigarriekin, helizeekin edo goratze-gainazal estatikoekin.

## Erreferentziak
Frogger

1981eko Konamiren arkade bideo-joko bat da, lehendabizikoz Segak argitaratu zuena. Garai guztietako bideo-jokorik salduenetariko bat da.

Jokoaren helburua igel bat bere etxeraino gidatzea da. Horretarako, igelak autoak saihestu behar ditu errepide pilatu bat zeharkatzen duen bitartean, eta, gero, mehatxuz betetako ibai bat zeharkatu behar du.

## Kanpo estekak
Sonic the Hedgehog (1991ko bideo-jokoa)

1991ko Segaren plataforma bideo-joko bat da, Sega Mega Drive bideo-kontsolarako espresuki eginda. Garai guztietako bideo-jokorik salduenetariko bat da.

Bideo-joko hau plataformen generokoa da, eta 2-D agertokietan maila eta oztopo jakin batzuk gainditzean oinarritzen da, bakoitza giro desberdinarekin.

Sonic da bideo-joko honetako pertsonaia kontrolagarri bakarra, trebetasun nagusitzat abiadura handian korrika egitea duena, ezaugarri honetan oinarrituz jokoaren espiritua, fase gehienak hau ahalik eta gehien estutzeko diseinatuak baitaude, Labyrinth Zone eta Marble Zone izan ezik, esplorazio pausatuagoko guneak baitira.

## Kanpo estekak
Benteler-Arena

**Benteler-Arena**, Alemaniako Paderborn udalerrian dagoen futbol estadio bat da, Ipar Renania-Westfalian. SC Paderborn 07 taldearen egoitza eta jokalekua da.

2008an inauguratu zen eta 15.000 ikusleentzako edukiera du.
Nintendogs

2005eko Nintendoren bideo-joko bat da, Nintendo DSrako espresuki egina. Garai guztietako bideo-jokorik salduenetariko bat da.

Jokoaren helburua txakur bat bere bizitzan zehar zaintzea da. Tamagotchi bezalako maskota birtualak iraganean uzten dituen jokoa da, jokalariaren eta pertsonaia birtualaren arteko elkarrekintzan eboluzionatuz eta simulagailu bihurtuz.

## Kanpo estekak
Terraria

***Terraria*** 2011ko Re-Logicen bideo-joko bat da, akzio-abentura motakoa. Garai guztietako bideo-jokorik salduenetariko bat da.

Esplorazioa, artisautza, egituren eraikuntza eta borroka bezalako ezaugarriak ditu.

## Kanpo estekak
FIFA 18

***FIFA 18*** 2017ko Electronic Artsen bideo-joko bat da, saileko 25.a dena. Garai guztietako bideo-jokorik salduenetariko bat da.

Futbol bideo-joko honen azalean Cristiano Ronaldo agertu zen.

## Kanpo estekak
Portuetxe baserria

**Portuetxe baserria** Igara industrialdearen erdian dagoen XVI. mendeko baserri historikoa da, gaur egun, 1982tik, erretegi ezaguna. Jatorrizko egitura babestua izan da. Izenak adierazten duen moduan, garai batean, txalupak Donostiatik eta Antiguatik bertaraino heltzen ziren. Egun mareen eragina ere nabaritu daiteke bertako errekan.

## Iruditegia 

Image:
Portuetxe aurretik. Fatxada.jpg|Baserriaren fatxada.
Portuetxe atzealdean.jpg|Baserriaren atzealdean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Jatetxearen informazioa
Gran Turismo 4

2004ko Polyphony Digitalen bideo-joko bat da, PlayStation 2rako espresuki egina. Garai guztietako bideo-jokorik salduenetariko bat da. *Gran Turismo* serieko laugarren emanaldi nagusia da, baina seigarren bideojokoa frankizian. 2004ko abenduaren 28an atera zen salgai Japonian eta Hong Kongen, 2005eko otsailaren 22an Ipar Amerikan eta 2005eko martxoaren 9an Europan, eta harrezkero Sonyren Greatest Hits markarekin berrargitaratu da.

Hasieran, 2003rako aurreikusi zen, eta Polyphony Digitalek urtebete eta erdi baino gehiago atzeratu zuen *Gran Turismo 4*, eta online modua ezabatu zen. Joko honetan 80 fabrikatzaileren 721 auto baino gehiago sartzen dira, 1886ko Daimler Motor Carriagetik 2022rako Nissan 350Z kontzepturaino. Jokoak 51 zirkuitu ere baditu, eta horietako asko *Gran Turismo*ko zirkuitu zaharren bertsio berriak edo aldatuak dira, mundu errealeko gehitze nabarmenak dituztenak.

*Gran Turismo 4* jokoak harrera ona izan zuen kritikaren aldetik, eta arrakasta komertziala izan zuen. 2005eko joko salduenetako bat izan zen, eta PlayStation 2ko hirugarren joko salduena. Txinako, Japoniako eta Hego Koreako jokoek 212 orrialdeko gidatze-gida eta lasterketen fisikari buruzko ikasgaiak zituzten lagun. Hasiera batean, PlayStation Portablerako bertsio hobetua garatzea aurreikusita zegoen, *Gran Turismo Mobile* izenekoa, baina gero *Gran Turismo* izena aldatu zitzaion, eta 2009ko urriaren 1ean jarri zen salgai.

## Kanpo estekak
Super Smash Bros. Ultimate

2018ko Bandai Namco Entertainmenten bideo-joko bat da, Nintendo Switcherako espresuki egina. Garai guztietako bideo-jokorik salduenetariko bat da.

Super Smash Bros. saileko joko honek Nintendoren frankizia askoren borrokalarien crossover bat du.

## Kanpo estekak
Street Fighter (bideo-jokoa)

1987ko Capcomen bideo-joko bat da. Menderatzeko zaila zen arkade izan zen, jotzeko sei botoi erabiltzen zituen lehena izan baitzen.

## Pertsonaiak 
## Kanpo estekak
Doom (1993ko bideo-jokoa)

***Doom*** 1993ko id Softwareen bideo-joko bat da, shooter motakoa. Jokoaren ardatza marine bat gidatzea da jolasa: Phobosko estazio batean misio arrunt batean dagoenean, bat-batean han egiten zen telegarraioko esperimentu batean akats bat gertatuko da, horrela infernuko ateak irekiz eta hamaika deabru eta izpiritu gaizto aske utziz.

## Kanpo estekak
Civilization

'''''Sid Meier's Civilization''''' 1991ko MicroProseren bideo-joko bat da, estrategia motakoa. Jolasaren helburua zibilizazio hau hasieratik espaziora iritsi arte zuzentzea edo planeta osoa konkistatzea da (Lurra edo ausaz sortutako planeta bat izan daitekeena).

## Kanpo estekak
Kehlsteinhaus

**Kehlsteinhaus**, herri hizkeran *Arranoen Habia* ezizenez ezaguna, Alemaniako Kehlstein mendiaren gailurrean dagoen eraikin bat da, Bavariar Alpeak mendikatean, eta Bavaria estatuko Berchtesgaden udalerritik hurbil.

Hirugarren Reicharen garaian, Alderdi Naziko kideen gobernu bilera eta ospakizun sozialen topagunea izan zen, Adolf Hitler berak gutxienez 14 aldiz bisitatu eta egonaldiak egin zituen.
Helikoptero errotore

eskuinera|thumb|160x160px|Helikoptero errotorea
**Helikoptero errotorea** euste aerodinamikoa sortzen duen helikopterooaren zati biratzailea da. Helikoptero errotorea, **errotore sistema** ere deitzen dena, normalean helikopteroaren **errotore nagusiari** aipamena egiten dio, helikopteroaren goiko aldean dagoen masta bertikal batean muntatuta dagoenari, baina isatseko errotoreari ere aipamena egin dakioke. Errotore bat gehienetan bi palak edo gehiagok osatzen dute. Helikopteroetan, errotore nagusiak euste eta bultzada indarra eskaintzen ditu, isatseko errotoreak, berriz, bultzada ematen du errotore nagusiak sortutako momentua konpentsatzeko.
Isatseko errotore

thumb|250x250px|
**Isatseko errotorea** edo **buztaneko errotorea** ohiko osagaia da errotore nagusi bakar bat duten helikopteroetan. Isatseko errotoreak helikopteroaren kola-langan muntatutako helize bat dauka, alboko errotazio-ardatz batekin. Sortzen duen bultzada grabitate-zentrotik aldentzen da, eta errotore nagusiak sortutako momentuari aurre egiten dio, helikopteroa egonkor mantentzen airean. Isatseko errotorearen palen erritmoa pilotuak erregulatu dezake pedalei esker, eta pilotuari helikopteroa ardatz bertikalean biratzeko aukera ematen dio, norabide kontrola emanez.
The Elder Scrolls V: Skyrim

***The Elder Scrolls V: Skyrim*** 2011ko Bethesda Softworksen bideo-joko bat da, ARPG motakoa. Garai guztietako bideo-jokorik salduenetariko bat da.

*The Elder Scrolls* saileko jokorik ospetsuena izan zen eta hiru zabalpen izan zituen: Dawnguard, Hearthfire eta Dragonborn hain zuzen ere. Skyrimen istorioa, dovahkiin (herensugearen odola) pertsonaiak Alduin garaitzeko egindako ahaleginetan oinarritzen da, profeziaren arabera, mundua suntsituko duen herensuge/dovah bat.

## Kanpo estekak
Tsaft

**Tsaft** edo (; ; ) Driouch probintzian dagoen herria da, Marokoko Ekialdeko eskualdean dagoena. 2014ko zentsuaren arabera 10,284 biztanle zituen.
Submersed

***Submersed*** 2019ko Main Loop bilbotar estudioaren beldurrezko bideo-joko bat da.

Estudioaren opera prima hau esklusiban PlayStation 4ra heldu zen. Submersed lehenengo pertsonan dagoen *survival horror* generoko joko bat da eta omenaldia egiten die generoko klasikoei eta beldur eta zientzia fikzioaren klasikoei.

## Sinopsia 
Jokoa urpeko base batean gertatzen da eta bertan jokalariak itsas-sorospen zerbitzuko paramedikua den Jack Ballarden rola hartzen du. Emaztea hil eta gero Ballard lanean berriro hasten denean itsas zabaleko egitura arraro batetik jasotako S.O.S abisu batera doa. Bertan bere gaitasun guztiak erabili beharko ditu bizirik irteteko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Autogiro

**Autogiroa** edo **girokopteroa** hego birakariko aireontzia da, hau da, hegazkinak bezala hegan egiten du, baina bere hegala errotorea da, behetik gora igarotzen den haizearen eragin erlatiboagatik biratzen dena. Hori dela eta, hegazkinaren eta helikopteroaren arteko hibridoa dela esan daiteke: hegazkinaren antzera, helize batek bultzatzen du, baina, hegoez gain, helikopteroak bezalako errotorea du. Errotore hori ez dago hegazkinen motorrarekin konektatuta, beraz, askatasunez biratzen da ("autogiratzen da") aireak bultzatuta, euste indarra sortuz. Helikopteroan, aitzitik, propultsioa eta eustea errotorean gertatzen dira, motorrak berak bultzatuta.
Eurovision Song Contest: The Story of Fire Saga

thumb|Will Ferrel aktorea
***Eurovision Song Contest: The Story of Fire Saga*** 2020ko David Dobkin estatubatuar zinema zuzendariaren komedia musikal film bat da. Will Ferrell, Rachel McAdams, Pierce Brosnan, Dan Stevens eta Demi Lovato aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Lars (Will Ferrell) eta Sigrit (Rachel McAdams), bi islandiar musikari nahiko xelebre, lagun minak dira eta Eurovision Abesti Lehiaketan parte hartzeko ametsa daukate. Musika trebeziaz baino txiripaz, lehiaketan sartzen dira, baina buruhauste pertsonal batzuk gainditu beharko dituzte.

## Aktoreak 
* Will Ferrell: Lars Erickssong
* Rachel McAdams: Sigrit Ericksdóttir
* Pierce Brosnan: Erick Erickssong
* Dan Stevens: Alexander Lemtov
* Melissanthi Mahut: Mita Xenakis
* Demi Lovato: Katiana Lindsdóttir
* Graham Norton: bere burua
* Mikael Persbrandt: Victor Karlosson
* Ólafur Darri Ólafsson: Neils Brongus
* Björn Hlynur Haraldsson: Poliziakidea - Arnar
* Nína Dögg Filippusdóttir: Emakumea #2 (1974)
* Jóhannes Haukur Jóhannesson: Johans
* William Lee Adams: bere burua
* Elin Petersdottir: Helka
* Jon Kortajarena: Coran Vladvitch

Eurovision Abesti Lehiaketako hanbait irabazlek eta lehiakide ohik agerraldiak egiten dituzte: Alexander Rybak (2009ko irabazlea), Loreen (2012ko irabazlea), Conchita Wurst (2014ko irabazlea), Jamala (2016ko irabazlea), Salvador Sobral (2017ko irabazlea), Netta Barzilai (2018ko irabazlea), John Lundvik (2019ko Suediako ordezkaria), Anna Odobescu (2019ko Moldaviako ordezkaria), Bilal Hassani (2019ko Frantziako ordezkaria), Jessy Matador (2010eko Frantziako ordezkaria) eta Elina Nechayeva (2018ko Estoniako ordezkaria).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Belaid Abdessalam

**Belaid Abdessalam** (; Dehamcha, 1928ko uztailaren 20a - Aljer, 2020ko ekainaren 27a) Aljeriako lehen ministroa izan zen 1992tik 1993ra. FLNko buruzagi bat izan zen Aljeriako Independentziaren Gerran. Industria ministroa izan zen Houari Boumedieneren agintaldian. Bere lehen ministro agintaldian gatazka areagotu zen matxino islamistekin.
Konami

, arruntean **Konami** deitua, Japoniako entretenimendu enpresa bat da. 1969an konponketa eta jukeboxen negozio gisa sortu zuten Osakan, eta gaur egun jostailuak, karta bildumagarriak, animea, tokusatsu, txanpon-makinak eta bideo-jokoak garatzen ditu. *Castlevania*, *Contra*, *Metal Gear Solid*, *Silent Hill*, *Dance Dance Revolution* eta *Pro Evolution Soccer* saila arrakastatsuen jabea da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Girodino

[eskuinera|thumb|250x250px| [Lockheed AH-56 Cheyenne|Lockheed AH-56A Cheyenne-ren irudia, hegaldian. Bertan bere errotore eta propultsio sistema guztiak martxan ikusteko aukera dago. ]]
**Girodinoa** hego birakariko aireontzi bat da, helikopteroen antzeko errotore nagusia duena, baina hauek ez bezala, errotorearen independentea den propultsio sistema nagusia ere badu, ibilgailua mugitu egiten den norabidean bultzada bat sortzen duena. Aireontziak helikoptero baten antzeko portaera du bere errotoreak abiadura handian biratzen duenean, jaitsiera eta igoera maniobrak egin ahal izanik.
Beasts of the Southern Wild

***Beasts of the Southern Wild*** 2012ko Benh Zeitlin estatubatuar zinema zuzendariaren film dramatiko bat da. Lucy Alibarren *Juicy and Delicious* antzezlanean oinarritzen da. Quvenzhané Wallis eta Dwight Henry aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Sei urte ditu Hushpuppyk, eta Mississipi bazterrean bizi da Wink aitarekin; mundutik ia bakartuak bizi dira. Ekaitz handi bat gerturatzen ari da, eta haurrak beldurrari aurre egiteko duen modurik onena alegiazko animalia batzuk imajinatzea da.

## Aktoreak 
* Quvenzhané Wallis: Hushpuppy
* Dwight Henry: Wink
* Levy Easterly: Jean Battiste
* Philip Lawrence: Dr. Maloney
* Gina Montana: Miss Bathsheba
* Lowell Landes: Walrus
* Jonshel Alexander: Joy Strong
* Marilyn Barbarin: Cabaret abeslaria
* Kaliana Brower: T-Lou
* Nicholas Clark: Sticks
* Henry D. Coleman: Peter T

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Baboon!

***Baboon!*** 2015eko Relevo Videogames bilbotar estudioaren bideo-joko bat da.

Euskal Herrian PlayStationentzat egindako lehenengo bideo-jokoa izan zen. Danetara, 60 maila dira, 8 mundutan banatuta.

## Sinopsia 
Baboon! puzzlez eta trebetasun-probaz betetako plataformen abentura da, eta jokalariek euren trebetasuna neurtu beharko dute Tumbili txinpantze zentzugabeari helmugara iristen lagunduz. Horretarako, bere arma gogokoenaren laguntza izango dute: bonbak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Capcom

, arruntean **Capcom** deitua, Japoniako entretenimendu enpresa bat da, 1979an sortua. *Street Fighter*, *Dino Crisis*, *Monster Hunter*, *Mega Man*, *Resident Evil* edota *Devil May Cry* saila arrakastatsuen jabea da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Main Loop

**Main Loop Videogames** Bilboko bideo-joko enpresa bat da, 2019an sortua. Bere opera prima *Submersed* biziraupen bideo-jokoa izan zen, Fun & Serious jaialdian euskal bideo-jokorik onen hautatu zutena. 2020rako *Itadaki Smash* prestatzen ari dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Relevo Videogames

**Relevo Videogames** Bilboko bideo-joko enpresa bat da, 2009an sortua.. 2015ean bere *opera prima* atera zuten: hainbat aldiz sarituriko *Baboon!* hain zuzen ere. 2019an *Treasure Rangers* plataforma bideo-jokoa bere bigarren lan bilakatu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Treasure Rangers

***Treasure Rangers*** 2019ko Relevo Videogames bilbotar estudioaren bideo-joko bat da.

Bideo-joko inklusiboa da, Espainiako Autisten Federazioaren babesa duena. *Treasure Rangers* 3Dko buru-hausgarriak ebazteko ekintza-plataformen jokoa da jokalari batentzat, non, arrakasta izateko, jokalariak pertsonaia ezberdinen artean aldatu beharko duen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Josephine Tey

**Josephine Tey**, **Elizabeth MacKintosh**en izengoitia (Inverness, 1896ko uztailaren 25a - Londres, 1952ko otsailaren 13a) eskoziar idazlea izan zen. Misteriozko eleberriengatik da ezaguna batez ere. **Gordon Daviot** ezizenarekin ere idatzi zuen. Rikardo III. ari buruzko *The Daughter of Time* (*Denboraren alaba*) eleberria eleberri-beltz onenetakotzat jotzen da.

## Lanak 
### Misteriozko eleberriak 
#### Alan Grant Inspektorearen eleberriak 
# *The Man in the Queue* (or *Killer in the Crowd*) (1929)
# *A Shilling for Candles* (1936)
# *The Franchise Affair* (1948)
# *To Love and Be Wise* (1950)
# *The Daughter of Time* (1951)
# *The Singing Sands* (1952)

#### Stand-alone mysteries 
# *Miss Pym Disposes* (1946)
# *Brat Farrar* (or *Come and Kill Me*) (1949)

### Beste eleberri batzuk 
* *Kif: An Unvarnished History* (1929)
* *The Expensive Halo: A Fable without Moral* (1931)
* *The Privateer* (1952)

### Biografia 
* *Claverhouse* (1937)

### Antzezlanak 
* *Richard of Bordeaux* (1932)
* *The Laughing Woman * (1934)
* *Queen of Scots* (1934)
* *The Stars Bow Down* (1939)
* *Cornelia* (1946)
* *The Little Dry Thorn* (1946)
* *Rahab* (1947)
* *Leith Sands* (1947)
* *Valerius* (1948)
* *The Balwhinnie Bomb* (1949)
* *Sara* (1951)
* *Barnharrow* (1954, One-act)
* *Dickon* (1955)
PlayStation 5

Sony Computer Entertainment konpainiaren PlayStationaren bosgarren modeloa da, bideokontsolen zortzigarren belaunaldikoa. PlayStation 4aren ondorengoa da, eta mundu mailako merkaturatzea 2020. urtearen amaierarako programatuta dago. Kontsolak bi modelo izango ditu: Blu-ray ultra HD disko-irakurgailua duen PlayStation 5 estandar bat eta irakurlerik gabeko PlayStation 5 Digital Edition bat.

PlayStation 5 delakoak AMD enpresako CPU mota bera erabiltzen du PlayStation 4 markarekin alderatuta, baina abiadura handiko datuak transmititzeko diseinatutako egoera solidoko unitate (SSD) pertsonalizatua sartzen du, errendimendu grafikoan hobekuntza esanguratsuak egitea ahalbidetzen duena. Hardwareak AMD GPU pertsonalizatu bat ere badu, tximisten trazadura bidezko renderizazioa, 4K bereizmen pantailetarako euskarria eta segundoko fotograma tasa altua, denbora errealeko 3D audio-efektuak eta PlayStation 4 eta PlayStation VR bideo-joko gehienekiko atzerabateragarritasuna ahalbidetzen duena.

## Kanpo estekak
Rhagonycha

***Rhagonycha*** Cantharidae familiako kakalardo genero bat da. Gaur egun 140 espezie ezagutzen dira Europan, Ipar Amerikan eta Japonian. Uste da Eozenoan sortu zirela.

## Espezieak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lantarongo gaztelua

**Lantarongo gaztelua** Arabako Los Castros izeneko
haitzetan, Artzenako mendilerroan, dagoen gune arkeologikoa da, itsas mailatik 1056
metro gorago kokatuta. Bertan, Goi eta Behe Erdi Aroko Lantarongo Konderria zenaren gazteluaren aztarnak kokatzen dira.

## Kokapena 
thumb|Lantaron gazteluaren eremuan Antxoka Martinez Velasco arkeologoaren aurkikuntza.
Añanako kuadrillako Gaubea udalerriari dagokio Los Castros mendiko gailurrean dago kokatua aztarnategia, tokirik garaienean. Gazteluaren aztarnak xumeak dira oso, murruen oinarriak, haitzean hainbat lanketa eta tontorra bakartzeko egindako lubaki zabala. Zeramika-zatikiak eta kobrezko xafla dekoratua, tipologiaz Goi Erdi Arokoa, gainazalean jaso zituen Antxoka Martínez Velasco arkeologo aurkitzaileak , 2019ko apirilean Arabako Aldundiari eginiko legezko jakinarazpenean aitortuta . Gazteluak Lantarongo Konderriaren lurraldea antolatze eginkizuna izango zuen, kondearen egoitza izateaz gain konderria indarrean zegoela, baina horren inguruko herrixka, bera ere Lantaron izenekoa, oraindik kokatu gabe dago.

## Historia 
Gazteluaren sorrera VIII. mendetik aurrera musulmanen erasoei defentsa-erantzun estrategiko elementutzat hartzen dira konderria eta gaztelua, Asturiasko Erresuma ekialdera hedatu zenean. Konderriaren eta kondeen aipamenak 897. urtetik aurrera iturri dokumentaletan agertzen badira ere, Lantarongo gaztelua behin bakarrik jaso zuen aipu zuzena, Konderria desagertuta zegoela. 1175. urtea zen, eta orduko Gaztelako erregeak, Alfontso VIII.ak, eskualdea eskuratu berria zuen, eta erresuma osoan sakabanatuta zituen bere ondasunen errolda egitea eskatu zuen .

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Lantaron
* Lantarongo Konderria
* Arabako konderria

## Kanpo estekak
Mimetoidea

**Mimetoidea** *Araneomorphae* armiamen superfamilia da. Zortzi begidun armiarmak dira.

## Familiak 
* *Malkaridae*: 4 genero eta 11 espezie.
* *Mimetidae*: 13 genero eta 156 espezie.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Platnick, Norman I. (2012): The world spider catalog, versión 12.5. *American Museum of Natural History*.
* Texas A&M University, Entomologia Departamentua: Synopsis of the described Araneae of the World.

## Kanpo estekak
Club Deportivo Murchante

**Club Deportivo Murchante** Murchanteko futbol taldea da, 1927an sortua. Hirugarren Mailan dabil.

## Historia 
1933. urtean *Murchante Club de Futbol* taldea sortu zen, erabat lagunartekoa, eta 1964 artean iraun zuen. 1975ean gaur egungo taldea eratu zuten eta Bigarren erregionalean sartu zen. 1978an inauguratu zuten *Municipal de San Roque* zelaia. 1977an hirugarren mailara igotzea lortu zuen eta bi urte egin zituen bertan. 2001 urtean diru arazoengatik desagertzear egon zen baina Adolfo Delgado presidente zuen zuzendaritzak egoerari buelta eman eta 2003an hirugarren mailara itzuli zen. 11 denboraldi egin zituen jarraian maila honetan 2014an jeitsi zen arte.

## Datuak 
2023-24 denboraldia barne.
* Denboraldiak Lehenengo Mailan: 0
* Denboraldiak Bigarren Mailan: 0
* Denboraldiak Bigarren B Mailan: 0
* Denboraldiak Lehen maila RFEFn: 0
* Denboraldiak Bigarren maila RFEFn: 0
* Denboraldiak Hirugarren Mailan: 15
* Denboraldiak Hirugarren maila RFEFn: 1
* **Emaitzarik onena**: 5.a (Hirugarren Mailan 2004-05ean)

### Azken denboraldiak 
* 2016an Nafarroako Preferentea Lehen Autonomikoa bihurtu zen.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Baztan Kirol Elkartea

**Baztan Kirol Elkartea** Elizondon egoitza duen kirol taldea da, 1923ean sortua. Nafarroko Lehen Autonomikoan dabil.

## Datuak 
2023-24 denboraldia barne.
* Denboraldiak Lehenengo Mailan: 0
* Denboraldiak Bigarren Mailan: 0
* Denboraldiak Bigarren B Mailan: 0
* **Denboraldiak Lehen maila RFEFn**: 0
* **Denboraldiak Bigarren maila RFEFn**: 0
* Denboraldiak Hirugarren Mailan: 11
* **Denboraldiak Hirugarren maila RFEFn**: 0
* **Emaitzarik onena**: 7.a (Hirugarren Mailan 1993-94an)
thumb

### Azken denboraldiak 
### Taldeak 
* Nafarroako lehen autonomikoa
* Lehen eskualdekoa
* Lehen jubenilak
* Bigarren jubenilak
* Bigarren kadetea
* Emakumeko kadetea
* Alebinak A
* Alebinak B
* Benjaminak A
* thumbBenjaminak B
* Futbol eskola

thumb

### Zuzendaritza 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Pride Park Stadium

**Pride Park Stadium**, Ingalaterrako Derby udalerrian dagoen futbol estadio bat da. Derby County Football Club taldearen egoitza eta jokalekua da.

1997ko uztailaren 18an inauguratu zen eta 33.597 ikusleentzako edukiera du.