open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Espazio hurbil

thumb|Lurra 30 bat km-ko altueratik ikusita.
**Espazio hurbila** itsas-mailatik 20 eta 100 kilometro gora bitartean dagoen eremuari deritzo. Eremu honek Lurraren atmosferaren hainbat geruza hartzen ditu, zehazki: estratosfera, mesosfera eta termosferaren lehendabiziko kilometroak. Gutxi gorabehera Armstrongen mugan hasten da, non gizakiok handik gora bizirauteko presurizatutako jantziak behar ditugun, eta Kármánen lerroan amaitzen da, non kanpo-espazioa hasten den. Beraz, espazio hurbila aireontzi komertzialek hegan egiten duten gunetik gorago, baina satelite artifizialen gunetik beherago dago.

"Espazio hurbila" eta "goi-atmosfera" terminoak normalean sinonimotzat hartzen badira ere, iturri batzuek biak bereizten dituzte. Beraz, iturriak bi terminoen arteko bereizketa egingo balu, orduan Kármánen lerrotik gertu dagoen eremuari bakarrik espazio hurbila deituko lioke.

## Esplorazioa 
Espazio hurbilaren esplorazioa 1930eko hamarkadan hasi zen. Garai hartan, inolako ordenagailurik gabe ezta espazio-jantzirik gabe ere, espazioaren mugara iristen ziren. Espazio hurbila esploratu zuten pertsonarik ezagunenak Jean Piccard eta bere emaztea Jeanette dira. Geroagoko esplorazioa gehienbat eskifaiarik gabe egin da.

## Espazio hurbileko fenomenoak 
* Aurora polarrak.
* *Airglow*-a.
* Hodei noktiluzenteak.
* Meteoroak.
* Goi-atmosferako tximistak edo goi-atmosferako deskargak.
* Hodei polar estratosferikoak.
* Ozono geruza.
* Marea atmosferikoak.
* Geruza ionosferikoak.

## Kanpo estekak
Teodizea

**Teodizea** (grezieratik θεός -*jainko*- + δίκη -*zuzenbidea*-) Jainkoaren existentzia arrazoibideen bitartez frogatzen eta haren ezaugarriak eta izaera aztertzen saiatzen den filosofiaren adarra da. Etimologikoki, Jainkoaren zuribidea izango litzateke eta, horregatik, Naturaren teologia barruan kokatzen da, nahiz eta sarritan biak nahastu eta sinonimotzat hartu. Berez, Teodizea oinarrizko galdera bati erantzun nahi zion: Nola Jainkoak, hain ona izanez, gaizkia uzten du?
thumb|Leibnizek bere liburu bati eman zion Teodicea izena.

## Deskribapena 
*Teodicea* hitza Leibnizek XVIII. mendean sortu zuen bere liburu baten izenburu bezala: ''Essais de Théodicée sur la bonté de Dieu, la liberté de l'homme et l'origine du mal*. Liburu horretan Leibnizek Teodicea kontzeptuarekin gaizkiaren izatea eta Jaungoikoaren ontasuna azaltzeko edozein ikerketa izendatu zuen. Leibnizek saiakera horrekin ez zuen Jainko akonfesional bat erakutsi, kristauen Jaungoikoa baizik, bere gizakiaren, gaizkiaren eta munduaren ikuspegiarekin.

## Ikus, baita ere 
* Apologetika

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Gottfried Wilhelm Leibniz: *Essais de Théodicée sur la bonté de Dieu, la liberté de l'homme et l'origine du mal'' (2 liburuki), 1710.

## Kanpo estekak 
* :La Teodicea.
Vente a Alemania, Pepe

***Vente a Alemania, Pepe*** (euskaraz 'Hator Alemaniara, Pepe') 1971ko Pedro Lazaga espainiar zinema zuzendariaren komedia filma bat da. Alfredo Landa, José Sacristán, Tina Sáinz, Antonio Ferrandis, Gemma Cuervo, Fernando Guillén, Josele Román, Rosa Fontana, Teófilo Calle eta Manuel Summers aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
1970eko hamarkadaren hasiera, Espainia. Aragoiko Peralejos izeneko herrira garai batean Alemaniara lanera joandako Angelino (José Sacristán) herrikosemea aberasturik itzuli da. Pepek (Alfredo Landa) Angelinoren lorpenaz miresturik bera ere Alemaniara lan egitera joateko erabakia hartuko du. Halere, behin Munich hirian bizitzen jarrita, espainiar etorkinen bizi eta lan baldintzak berak uste ez bezala latzak direla bere buruz frogatu ahalko du.

## Aktoreak 
* Alfredo Landa
* José Sacristán
* Tina Sáinz
* Antonio Ferrandis
* Gemma Cuervo
* Fernando Guillén
* Josele Román
* Rosa Fontana
* Teófilo Calle
* Manuel Summers

## Kanpo estekak 
* *Vente a Alemania, Pepe* filmaren Filmaffinity.com webguneko fitxa irakurgai
Arctogadus glacialis

***Arctogadus glacialis*** *Arctogadus* generoko animalia da. Arrainen barruko Gadidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Arctogadus*
* Gadidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Erving Goffman

**Erving Goffman** (Manville (Alberta), Kanada, 1922ko ekainaren 11n – Filadelfia, Estatu Batuak, 1982ko azaroaren 19an) soziologo eta idazlea, mikrosoziologiaren aitzindaritzat hartzen da. Pertsonen arteko elkarrekintzaren oinarrizko elementuak aztertu zituen, beti talde txikietan zentratuta, garai hartaraino egiten ziren eskala handiko ikerketa soziologiko gehientsuenetatik aldenduta.

Goffman XX. mendeko soziologo nabarietakoen artean kokatu ohi da, Max Weber, Durkheim eta Mead soziologoekin batera. Horien pausoak oinarritzat hartuz, elkarrekintzaren prozesu mikrosozialak azpimarratuko zituen soziologia batean sakontzen saiatu zen. Elkarrekintza sinbolikoaren teorialari bezala, bere interes nagusia zera izan zen: esanahiek eta sinboloek giza ekintzan eta giza elkarrekintzan duten eragina aztertzea.

Arte Maisutza titulua 1945ean lortu zuen Torontoko Unibertsitatean. Karrera eta doktoretza Chicagoko Unibertsitatean egin zituen, 1949an eta 1953an.

Chicagoko Unibertsitatean Everett Hughes, Edward Shils eta W. Lloyd Warner izan zituen lagun. Mikrosoziologiaren edo buruz buruko elkarrekintzen ikerketen aitzindari bihurtuko zen. Hil ostean, bere eragina handituz joan da.

## Bibliografia nabarmenena 
* 1959: *The Presentation of Self in Everyday Life*. University of Edinbourg Social Sciences Research Centre. (gaztelerazko edizioa: *La presentación de la persona en la vida cotidiana*, Amorrortu, Buenos Aires, 1993).
* 1961: *Asylums: Essays on the Social Situation of Mental Patients and Other Inmates*. New York, Doubleday. (gaztelarazko edizioa: *Internados: Ensayos sobre la situación social de los enfermos mentales*. Amorrortu, Buenos Aires, 1994).
* 1963: *Stigma: Notes on the Management of Spoiled Identity*. Prentice-Hall. (gaztelarazko edizioa: *Estigma La identidad deteriorada*. Amorrortu, Buenos Aires, 2003).

## Erreferentziak
Eglefino

**Eglefino** (*Melanogrammus aeglefinus*) *Melanogrammus* generoko animalia da. Arrainen barruko Gadidae familian sailkatzen da. Ipar itsasoetan ibiltzen da, bakailaoekin batera askotan.

Ur handietako arraina da eta arrasteko sareekin harrapatzen da. Barentseko itsasoan eta Islandian harrapatzen dute batez ere. Jateko ona da. Britainiar en osagai tipikoetako bat da.

## Deskribapena 
Arrain hezurduna da, gadiformeen ordenakoa, bakailaoaren antzekoa, eta ia metro bete inguru da luze. Harrapatu den handienak 94 cm neurtzen dituen eta 11 kg-tako pisua zeukan. 

Bizkarraldea gris iluna du, ia beltza kasu batzuetan. Sabelaldea zilar kolorekoa du. Alboko hegatsaren inguruan orban beltz bat dauka, antzeko arrainetatik bereizten duena. Bizkarraldean hiru hegats ditu lerrokatuta. Lehenengo hegatsa da luzeena eta 14-17 arantza ditu, bigarrenak 20-24 arantza eta hirugarrenak 19-22. Sabelaldean hegats txiki bat du aurrean eta beste bi atzealdean.

## Banaketa 
Ozeano Atlantikoaren iparraldean aurkitzen da. Ugariagoa da ekialdean (Europako kostaldetik gertu) mendebaldean baino. Bizkaiko Golkoan ere aurkitzen da.

Itsasoaren hondoan du habitat nagusia. 10-450 metrotako sakonera artean aurkitzen da, normalean 80-200 metro artean. 4-10ºC arteko tenperaturak atsegin ditu.

## Ekologia 
Larba fasean daudenean ur azaleko kopepodo eta krilletaz elikatzen dira. Heltzen doazen heinean itsas hondora jaisten dira eta han aurkitzen dituzten ornogabe txikiak jaten dituzte. Helduek hareatan aurkitzen dituzten animaliak eta arrainak harrapatzen dituzte. 

Eglefino gazteek arrain handiagoak dituzte harrapari.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* FishBase.org

## Ikus, gainera 
* *Melanogrammus*
* Gadidae
Aplochiton taeniatus

***Aplochiton taeniatus*** *Aplochiton* generoko animalia da. Arrainen barruko Galaxiidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Aplochiton*
* Galaxiidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Carnegiella marthae

***Carnegiella marthae*** *Carnegiella* generoko animalia da. Arrainen barruko Gasteropelecidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Carnegiella*
* Gasteropelecidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
The Mummy (1999ko filma)

**The Mummy** (euskaraz *Momia*) 1999ko Stephen Sommers estatubatuar zinema zuzendariaren abenturazko filma bat da. Brendan Fraser, Rachel Weisz, John Hannah, Arnold Vosloo, Jonathan Hyde eta Kevin J. O'Connor aktoreek antzeztu zuten.

Filmak hainbat jarraipen izan ditu: *The Mummy Returns* (2001), *The Scorpion King* (2002) eta *The Mummy: Tomb of the Dragon Emperor* (2008).

Soinu onenaren Oscar Sariaren izendapena jaso zuen.

## Argumentua 
K. a. 1290. urtea, Antzinako Egipto, Tebas hiria. Seti I.a faraoiaren erregealdiaren azken egunetan, Imhotep (Arnold Vosloo) apaiza faraioaren Anck-Su-Namun emazteaz maiteminduko da. Hark Imhotepi Seti I.a erail ezkero faraoi berria bilakatuko dela aipatuko dio. Imhotepek faraioa erail eta ihes egitea lortuko du, baina faraioaren zaindari pertsonalek Anck-Su-Namun atzeman eta hil egingo dute. Imhotepek Hamunaptra hildakoen hirian Anck-su-Namun berpizten saiatzean faraioaren gerlariek atzeman egingo dute. Zigor gisa bizirik momifikatua izango da, bere gain egiptoarren madarikazio beldurgarriena ezarriko delarik, Hom Dai delakoa.

Jada XX. mendeko 1923. urtean, Evelyn (Rachel Weisz) eta bere anai Jonathanek (John Hannah) kaxa batean Hamunaptra hirira ailegatzeko mapa antzekoa topatuko dute. Halere, mapak istripu txiki bat jasatean, soldadu-ohia eta kaxaren jabe ohia den Rick O'Connell (Brendan Fraser) abenturazaleari hartaz galdekatzea erabakiko dute.

## Aktoreak 
* Brendan Fraser: ''Rick O'Connell*
* Rachel Weisz: *Evelyn O'Connell*
* John Hannah: *Jonathan*
* Arnold Vosloo: *Imhotep*
* Oded Fehr: *Ardeth Bay*
* John Hannah: *Jonathan Carnahan''
* Kevin J. O'Connor: *Beni Gabor*
* Jonathan Hyde: *Allen Chamberlain doktorea*
* Erick Avari: *Terrence Bey doktorea*

## Kanpo estekak 
* *The Mummy* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* Filmaren webgunea
Apeltes quadracus

***Apeltes quadracus*** *Apeltes* generoko animalia da. Arrainen barruko Gasterosteidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Apeltes*
* Gasterosteidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Diplospinus multistriatus

***Diplospinus multistriatus*** *Diplospinus* generoko animalia da. Arrainen barruko Gempylidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Diplospinus*
* Gempylidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Hondarribia Blues Festival

thumb|Festibala iragartzen duen kartela
**Hondarribia Blues Festival** urtero egiten den blues festibala da. 2006tik aurrera antolatzen du Hondarribiko udalak hainbat erakundeen -publiko eta pribatu- laguntzarekin.

## Hondarribia Blues Saria 
Urtero festibalak *Hondarribia Blues Saria* ematen du parte hartzen duen artista edo talde bati.
Hauek dira saria jaso duten artistak:
* 2006: Bob Margolin
* 2007: Hubert Sumlin
* 2008: James Cotton
* 2009: John Mayall
* 2010: Pinetop Perkins
* 2011: Johnny Winter
* 2012: James Yancy Jones "Tail Dragger"
** 2012 *Ohorezko saria*: Willie "Big Eyes" Smith
* 2013: Eric Burdon
* 2014: Taj Mahal
* 2015: Bob Stroger

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Eskolar

**Eskolarra**, *Ruvettus pretiosus,* gempylidae familiako eta *Ruvettus* generoko arraina da ur epeleko itsaso eta ozeano guztietan bizi dena

Arrainez, moluskuz eta txipiroiez elikatzen den ehiztari bentonikoa da.

## Deskribapena 
Gehienez ere 300 cm eta 63,5 kg pisu har ditzake. Kolore marroi ilunekoa da, baina  bular- eta pelbis-hegatsek mutur beltza dute. Bigarren bizkar-hegatsaren eta uzki-hegatsaren ertzak zuriak dira ale gazteetan. Kanpoko azala oso latza da, hezur eta arantzadun tuberkuluekin tartekatutako ezkatekin. 15 hezur eta 15-18 erradio ditu bizkar-hegatsean, eta hezur bat eta 15-18 erradio uzkian. 32 orno ditu.

## Kontsumoa 
Eskolarra bere kide den eskolar beltza bezala Asian eta Europako hainbat estatutan jaten da, Espainia barne; askotan gordinik *sushi* edo *sashimi* moduan

Eskolarra kontsumitzeak urdail-hesteetako nahasmendua eragin dezake zenbait pertsonen artean.

Esan bezala estatuan sal daiteke baldin eta honako baldintza hauek betetzen badira

* Paketatuta edo ontziratuta merkaturatzea
* Behar bezala etiketatu behar da**,** kontsumitzaileari informazioa emateko, batetik, prestatzeko edo egosteko modurik egokienaren inguruan eta, bestetik, urdail-hesteetako nahasmendua eragiten duten substantzien presentziarekin lotutako arriskuaren inguruan.

Kontsumitzeko hainbat gomendio daude, besteak beste:

* Ahalik eta gantza gehiena kendu behar da**.** Gomendatzen da azala eta ikusten den gantza kentzea.
* Ez da gordinik jan behar.
* Kopuru txikia jan behar da, kontsumitzen den lehenengo aldian.
* Urdail-hesteetako sintomak atzemanez gero, ez da berriro kontsumitu behar.
* Talde kaltebereetako pertsonek (umeak, adinekoak, haurdunak, eta aurretik urdail-hesteetako patologiak dituzten pertsonak) ebitatu behar dute eskolarra jatea.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Ruvettus*
* Gempylidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Eskolar beltz

**Eskolar beltza**, *Lepidocybium flavobrunneum*, arrain tropikala da, ur epelekoa ozeano guztietan bizi dena. *Gempylidae*, familiako  da eta  *Lepidocybium* generoko espezie bakarra.

Egunez, 600 m-sakoneratik behera egoten da, 885 m-ko sakoneraraino, baina gauez 100 m-raino igotzen da. Eremu eta garai jakin batzuetan kontzentratzen da, eta seguru asko ez da Indiako Ozeanoaren iparraldean egoten. Ozeano Atlantikoaren ekialdean egoten da maiz, 13º N-tik hasita, Gineako kostaldetik Angolaraino.

## Biologia 
Eskolar beltza marroi iluna da umetan eta adinean aurrera egin ahala ilundu egiten da, nahiko beltza izan arte. Igeriketa azkarreko arraina da, albo batean gila irtena du, eta uzki-hegatsen atzetik lau edo sei mehe eta bigarren dortsala.

Eskolar beltzak 2 metro luzera baino handiagoa izan dezake. Bere familiako den eskolarrak bezala (*Ruvettus pretiosus*),  ezin ditu bere dietan berez dauden argizari-esterrak metabolizatu. Horrek %14tik %25era bitarteko olio-edukia izatea dakarkio eskolar beltzari.

## Kontsumoa 
Eskolar beltza bere kide den eskolarra bezala Asian, Estatu Batuetan eta Europako hainbat estatutan jaten da, Espainia barne; askotan gordinik *sushi* edo *sashimi* moduan. Sarritan '''atun zuri''' edo 'atun superzuri' izenarekin saltzen da, nahiz eta tunidoa ez den

Eskolar beltza kontsumitzeak urdail-hesteetako nahasmendua eragin dezake zenbait pertsonen artean, keriorrea prezeski<. Esan bezala estatuan kontsumi daoteke baldin eta honako baldintza hauek betetzen badira

* Paketatuta edo ontziratuta merkaturatzea
* Behar bezala etiketatu behar da**,** kontsumitzaileari informazioa emateko, batetik, arrain horiek prestatzeko edo egosteko modurik egokienaren inguruan eta, bestetik, urdail-hesteetako nahasmendua eragiten duten substantzien presentziarekin lotutako arriskuaren inguruan.

Kontsumitzeko hainbat gomendio daude, besteak beste:

* Ahalik eta gantza gehiena kendu behar da. Gomendatzen da azala eta ikusten den gantza kentzea.
* Gordinik ez jatea
* Kopuru txikia jan behar da, kontsumitzen den lehenengo aldian.
* Urdail-hesteetako sintomak atzemanez gero, ez da berriro kontsumitu behar.
* Talde kalteberek (umeak, adinekoak, haurdunak, eta aurretik urdail-hesteetako patologiak dituzten pertsonak) jatea ebitatu behar dute

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Lepidocybium*
* Gempylidae
*Eskolar

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Noto

**Noto** izan daiteke:

# Greziar mitologian, **Noto** hego haizearen jainkoa;
# **Noto** Siziliako udalerria;
# **Noto penintsula**, Japoniako penintsula, Ishikawa prefeturan;
# **Noto**, Japoniako antzinako probintzia;
Wusun

thumb|300px|eskuinera|Wusun herria eta ingurukoak, K.a. bigarren mendearen amaieran.(Kaiserreich China = Txinatar Inperioa, Jue dschi = Yuezhi, Hiungnu = Xiongnu)
**Wusun** (, ) K.a. II. eta I. mendeetan Erdialdeko Asian bizi zen herriaren txinatar izena da.

Dirudienez, europar itxurakoak ziren, «begi berdeekiko eta ile gorriko jendea», txinatarrentzat. Agian, indoeuropar hizkuntza zuten. Abeltzain zaldunak (haien zaldiak famatuak ziren Txinan), arkulari trebeak ziren ehizan eta gudan, zaldi gainean.

## Historia 
Hasieran yuezhiekin bizi ziren Tian Shan mendilerroko ekialdean. K.a. 209-174ean gaurko Mongoliako xiongnu herrikoek mendebaldera jotzea behartu zituzten. Xiongnuen menpeko edo aliatuak, horiekin batera borrokatu ziren yuezhien aurka; horrela Ili ibaiaren eta Issyk-Kul arroetan ezarri ziren, Balkhax aintziraraino.

Geroago, Han dinastia xiongnuen aurka borrokatu zen K.a. 106an; horretarako, wusunekin itunak egin zituen. Azkenean, you-yan, jou-jan edo avaroek Pamir mendietara bultzatu zituzten, eta historiatik desagertu ziren.

## Kanpo estekak
Diana Poitierskoa

**Diana Poitierskoa**, Valentinois eta Étampesko dukesa, (Saint-Vallier, Drôme,  - Anet, Eure eta Loir, ) Frantziako aristokrata nabarmena izan zen, Henrike II.a Frantziakoaren maitalea. Eragin handia izan zuen erregearen gortean.
Diapterus aureolus

***Diapterus aureolus*** *Diapterus* generoko animalia da. Arrainen barruko Gerreidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Diapterus*
* Gerreidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Geotria australis

***Geotria australis *** ***Geotria*** generoko animalia da. Arrainen barruko **Geotriidae** familian sailkatzen da. Genero eta familian kide bakarra da, hau da, monotipikoa.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Geotria*
* Geotriidae

## Kanpo estekak 
* .html FishBase.org
Pala (kirol tresna)

thumb|300px

**Pala**, batzuetan **paleta** ere deitua, hainbat pilota-kirol eta jokoetan pilota jotzeko erabiltzen den tresna zabal, laua eta forma biribilekoa da, eskuz maneiatzeko kirten estuagoa duena. Zurezkoak, pala pilota jokoan erabiltzen direnak esaterako, nahiz beste material batez egindakoak, padelean esaterako, izan daitezke.

## Ikus, gainera 
* Erraketa

## Kanpo estekak
Gibberichthys latifrons

***Gibberichthys latifrons*** *Gibberichthys* generoko animalia da. Arrainen barruko Gibberichthyidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Gibberichthys*
* Gibberichthyidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Gigantactis elsmani

***Gigantactis elsmani*** *Gigantactis* generoko animalia da. Arrainen barruko Gigantactinidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Gigantactis*
* Gigantactinidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Erraketa (kirol tresna)

thumb|300px

**Erraketa** kirola egiteko tresna bat da, forma biribila duen euskarri edo armazoi zabala duena, erdian sare batez osatua, eta kirtena duena. Hainbat pilota kiroletan, hala nola frontenisean, tenisean eta xarean, pilota jotzeko erabiltzen da.

Erraketen armazoia tradizionalki zur laminatuz egin izan da, eta sokak animalien hesteetatik sortutako hestekiz. Erraketaren tamaina zurezko armazoiaren sendotasunaren eta pisuaren muga zuen, hark aski indartsua izan behar baitzuen sokak loturik mantentzeko eta sokak aski zurrun mantendu behar baitzituen pilotari modu egokian emateko. Geroago, fabrikatzaileek beste material batzuk hasi ziren erabiltzen, hasieran altzairua, gero aluminioa eta azkenik karbono zuntzez eginiko konposatuak. Zura oraindik erabiltzen da tenisean eta xarean. Gaur egun erraketak material askorekin dauden eginak: karbono zuntza, beira zuntza, titanio aleazioak, eta zeramikak. Hestekiak ere ordeztu egin dira sokak egiteko, eta egun nylona, poliamidak eta beste polimero batzuk erabiltzen dira.

## Ikus, gainera 
* Pala (kirol tresna)

## Kanpo estekak
Gigantura chuni

***Gigantura chuni*** *Gigantura* generoko animalia da. Arrainen barruko Giganturidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Gigantura*
* Giganturidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Beix

**Beixa** kolore hori-arrekara sorta da, argiagoa edo ilunagoa, horixkagoa edo arrexkagoa izan daitekeena. Berez, artile landugabe eta tindatu gabearen berezko kolorea da.

## Estandarizazioa 
X11, HTML, SVG eta CSS programek *beix* kolorea (*beige*) definitzen dute.

AFNOR X08-010 (*Koloreen sailkapen metodiko orokorra*) arauaren arabera *beix* kolorea honakoa da: hori-berdetik laranja-horira doan ñabardurak, uhin-luzera
nagusia 573 nm eta 588&nbsp;nm artekoa, desasetua.

## Kanpo estekak
Glaucosoma buergeri

***Glaucosoma buergeri*** *Glaucosoma* generoko animalia da. Arrainen barruko Glaucosomatidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Glaucosoma*
* Glaucosomatidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Acyrtops amplicirrus

***Acyrtops amplicirrus*** *Acyrtops* generoko animalia da. Arrainen barruko Gobiesocidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Acyrtops*
* Gobiesocidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Gnathanacanthus goetzeei

***Gnathanacanthus goetzeei *** *Gnathanacanthus* generoko animalia da. Arrainen barruko Gnathanacanthidae familian sailkatzen da. Bere genero eta familia monotipikoetan kide bakarra da. Australia inguruko uretan baino ez da bizi.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Gnathanacanthus*
* Gnathanacanthidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Gonorynchus abbreviatus

***Gonorynchus abbreviatus*** *Gonorynchus* generoko animalia da. Arrainen barruko Gonorynchidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Gonorynchus*
* Gonorynchidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Bonapartia pedaliota

***Bonapartia pedaliota*** *Bonapartia* generoko animalia da. Arrainen barruko Gonostomatidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Bonapartia*
* Gonostomatidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Allodontichthys hubbsi

***Allodontichthys hubbsi*** *Allodontichthys* generoko animalia da. Arrainen barruko Goodeidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Allodontichthys*
* Goodeidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Sōunkyō

thumb|300px|Sōunkyō onsena.
, Hokkaido uhartearen erdialdean dagoen eremua da, bere arroilengatik eta onsenengatik ezaguna. Daisetsuzan Parke Nazionalaren barnean dago.

## Historia 
Sōunkyōko arroilak Daisetsuzan sumendi multzoaren erupzioek eratu zituzten duela 30.000 urte inguru. Erupzio hauetan pilaturiko toba harria urtez urte Ishikari ibaiak higatu zuen arroilak eta labarrak eratuz. Honen ondorioz ur-jauzi ikusgarriak ere badaude inguru honetan, aipagarrienak Ginga-no-taki (銀河の滝, esnebidearen ur-jauzia) eta Ryūsei-no-taki (流星の滝, izar ibiltarien ur-jauzia) dira.

1957an hotelak eraiki zituen Kamikawako gobernuak eta horrela sortu zen Sōunkyō onsena. Gaur egun hiru milioi turista hartzen ditu urtero.

## Jaialdiak 
Urtarrilean *Sōunkyō Hyōbaku* jaialdia izaten da. Ishikari ibaiaren ertzean egiten diren izotzezko irudiak dira ekintza nagusia. Ainuen dantzak ere izaten dira.

## Iruditegia 

Irudi:Oobako(hokkaido).jpg|Ōbako arroila.
Irudi:Sounkyo.jpg|Labarrak.
Irudi:Ginganotaki.jpg|Ginga-no-taki ur-jauzia.
Irudi:Sounkyo1.jpg|Ur-jauzia.
Irudi:Hyoubakumatsuri Festival Hokkaido Japan.jpg|*Sōunkyō Hyōbaku* jaialdia.
Irudi:Souunkyouhyoubakumatsuri.jpg|*Sōunkyō Hyōbaku* jaialdia.

## Ikus, gainera 
* Daisetsuzan Parke Nazionala

## Kanpo estekak
Gramma dejongi

***Gramma dejongi*** *Gramma* generoko animalia da. Arrainen barruko Grammatidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Gramma*
* Grammatidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Grammicolepis brachiusculus

***Grammicolepis brachiusculus*** *Grammicolepis* generoko animalia da. Arrainen barruko Grammicolepididae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Grammicolepis*
* Grammicolepididae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Gymnarchus niloticus

***Gymnarchus niloticus *** *Gymnarchus* generoko animalia da. Arrainen barruko Gymnarchidae familian sailkatzen da. Bere genero eta familia monotipikoen kide bakarra da eta Nilo, Turkana, Txad, Niger, Volta, Senegal eta Gambia ibai eta aintziren arroan bizi da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Gymnarchus*
* Gymnarchidae

## Kanpo estekak 
* .html FishBase.org
Gymnotus anguillaris

***Gymnotus anguillaris*** *Gymnotus* generoko animalia da. Arrainen barruko Gymnotidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Gymnotus*
* Gymnotidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Sōya suprefetura

Hokkaidoko suprefetura bat da eta Japonian iparralderen dagoen lurraldea da. 2009ko erroldaren arabera 75.665 biztanle ditu. Wakkanai da prefeturako hiriburua.

## Geografia 
Esan bezala Hokkaidoko iparraldean dago eta bi uharte txiki ditu mendebaldeko kostaldean, Rishiri eta Rebun, biak ere Japoniako itsasoan daude. Ekialdeko kostaldeak Okhotskeko itsasora ematen du. Lurraldearen zati handi bat Rishiri-Rebun-Sarobetsu Parke Nazionalak babesturik dago.

## Banaketa administratiboa 
### Hiriak: 
* Wakkanai (hiriburua, 	36.576 biztanle)

### Herriak: 
## Iruditegia 

Irudi:Wakkanai shore.jpg|Wakkanaiko kostaldea neguan.
Irudi:Wakkanai harbor.JPG|Wakkanaiko kaia.
Irudi:The Most Northern Land of Japan Memorial.jpg|Japoniako iparralderen dagoen puntuaren monumentua (Wakkanai)
Irudi:Rishiriislandairplane.jpg|Rishiri uhartea.
Irudi:Lake Kusyu.JPG|Rebun uharteko Kusyu aintzira.
Irudi:Hokkaido, Sarobetsu Plain.jpg|Sarobetsu lautada.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Gymnura afuerae

***Gymnura afuerae*** *Gymnura* generoko animalia da. Arrainen barruko Gymnuridae familian sailkatzen da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Gymnura*
* Gymnuridae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Wakkanai (Hokkaido)

, Hokkaidoko iparraldeko muturrean dagoen hiria da. 2014ko erroldaren arabera 36.576 biztanle ditu.

## Historia 
Ainuak izan ziren eremu hau populatu zutenak baina 1685erako jadanik bazen bertan japoniarren asentamendu bat. 1949an hiri estatusa lortu zuen.

## Geografia 
Japonian iparralderen dagoen hiria da. Sōya lurmuturrean dago eta bertatik Errusiako Sakhalin uhartea ikusten da.

## Klima 

## Ondasun nabarmenak 
* Sōya lurmuturra: bertan daude Japoniako iparralderen dagoen puntuaren monumentua, errezuen dorrea eta itsasargia.
* Daisuke Matsuzakaren museoa.
* Hokumon santutegia.

## Iruditegia 

Irudi:Wakkanai shore.jpg|Wakkanaiko kostaldea neguan.
Irudi:The Most Northern Land of Japan Memorial.jpg|Japoniako iparralderen dagoen puntuaren monumentua.
Irudi:KAL Monument.jpg|Errezuen dorrea.
Irudi:Cape Soya Light Tower.jpg|Sōya lurmuturreko itsasargia.
Irudi:HOKUMON-JINJYA-TORII.JPG|Hokumon santutegia elurretan.
Irudi:Port-wakkanai-6240464稚内港.jpg|Kaialdea.
Irudi:Wakkanai night view.JPG|Gaueko ikuspegia.

## Hiri senidetuak 
* 
* 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Gyrinocheilus pennocki

***Gyrinocheilus pennocki*** *Gyrinocheilus* generoko animalia da. Arrainen barruko Gyrinocheilidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Gyrinocheilus*
* Gyrinocheilidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Shikotsu aintzira

Hokkaido uhartean dagoen krater-aintzira bat da, Ishikari suprefeturaren hegoaldean dagoena. Shikotsu-Tōya Parke Nazionalaren barnean dago.

## Etimologia 
Ainuerazko *shikot* hitzetik dator izena, "zulo handia" esan nahi du. Japonieraz ordea *shikotsu* izenak "hezur hilak" esan nahi du.

## Geografia 
Oso aintzira sakona da, 265 metro batazbeste eta sakonera maximoa 363 metrotakoa da. Honek Japoniako bigarrena egiten du. Azaleraz ere handia da, Japoniako zortzigarrena hain zuzen ere. Krater-aintzira izanik, hiru sumendik inguratzen dute; Eniwa (1.320m), Fuppushi (1.102m) eta Tarumae (1.041m) sumendiek.

## Historia 
Shikotsu aintzira dagoen kraterra duela 31-14.000 urte eratu zen, Hokkaidoko azkenengo erupzio handietan. Dazitaz, erriolitaz eta andesitaz osaturik dago batez ere.

## Erabilera 
1895ean Akan aintziratik izokinak ekarri zituzten eta arrantza bihurtu da uda garaian jarduera turistiko handiena.

## Iruditegia 

Irudi:Lake Shikotsu Mt Eniwa-dake02n3200.jpg|Eniwa mendia.
Irudi:Lake Shikotsu Mt Fuppushi06n3200.jpg|Fuppushi mendia.
Irudi:Mount Tarumae.jpg|Tarumae mendia.
Irudi:Lake Shikotsu17n4272.jpg|Itsasuntziak.

## Ikus, gainera 
* Shikotsu-Tōya Parke Nazionala

## Kanpo estekak
Anisotremus davidsonii

***Anisotremus davidsonii*** *Anisotremus* generoko animalia da. Arrainen barruko Haemulidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Anisotremus*
* Haemulidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Gramma melacara

***Gramma melacara*** *Gramma* generoko animalia da. Arrainen barruko Grammatidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Gramma*
* Grammatidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Tōya aintzira

Hokkaido uhartean dagoen krater aintzira bat da, Iburi suprefeturan dagoena. Shikotsu-Tōya Parke Nazionalaren barnean dago. 2008an G8 multzoaren bilera bat egin zen bertako hotel batean.

## Etimologia 
Ainuek ''Kim'un-to* (キムウント) izena jarri zioten, "mendiko aintzira", baina japoniarrek ainuerazko *to ya'' erabili zuten, aintzira lekua.

## Geografia 
Japonian izozten ez den aintziren artean iparralderen dagoena da. Aintzira nahiko zirkularra da, 10 kilometroko diametroa duena, eta Tōyako herria dauka ondoan.

Usu sumendia dauka hegoaleko ertzean eta Tōya Usu Geoparkea ere izendatu dute eremua babesteko.

## Iruditegia 

Irudi:130922 Lake Toya Toyako Hokkaido Japan03s3.jpg|Tōya aintziraren ikuspegia.
Irudi:130922 Toyako Onsen Toyako Hokkaido Japan04bs.jpg|Ferria.
Irudi:Lake Toya 20050823.jpg|Nakanoshima uhartea.
Irudi:130921 Toyako Onsen Toyako Hokkaido Japan00s.jpg|Tōyako herria.
Irudi:Shrine Toyako hokkaido.jpg|Santutegia.
Irudi:Touya-ko02.jpg|Aintzira ilunabarrean.
Irudi:130922 Mount Usu Sobetsu Hokkaido Japan01s5.jpg|Usu mendia.

## Ikus, gainera 
* Shikotsu-Tōya Parke Nazionala

## Kanpo estekak
Aldrovandia affinis

***Aldrovandia affinis*** *Aldrovandia* generoko animalia da. Arrainen barruko Halosauridae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Aldrovandia*
* Halosauridae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Hapalogenys analis

***Hapalogenys analis*** *Hapalogenys* generoko animalia da. Arrainen barruko Hapalogenyidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Hapalogenys*
* Hapalogenyidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Harpagifer andriashevi

***Harpagifer andriashevi*** *Harpagifer* generoko animalia da. Arrainen barruko Harpagiferidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Harpagifer*
* Harpagiferidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Abashiri Parke Kuasi-Nazionala

Japoniako Hokkaido uhartearen ipar-mendebaldean dagoen Parke Kuasi-Nazionala da, Okhotsk suprefeturan. 1958an ezarri zen.

## Geografia 
Okhotskeko itsasoaren kostaldea babesteko 1958an izendaturiko Parke Kuasi-Nazionala da. Bertan aintzira ugari daude, garrantzitsuena Saroma aintzira, hedaduraz Japoniako hirugarrena, baina baita Abashiri, Notoro eta Tōfutsu aintzirak ere.

Kostaldeko itsasazpiko eremua ere hartzen du bere baitan.

## Flora 
Endemikoak diren espezie eta barietate ugari daude Parke Kuasi-Nazionalean babestuta.
* Thermopsis lupinoidres
* Gentiana triflora, var. japonica
* Convalaria keiskei
* Iris setosa
* Hemerocallis yezoensis
* Lillium pensylvanicum

## Ondasun nabarmenak 

Irudi:Saroma from Mt. Horoiwa.jpg|Saroma aintzira.
Irudi:130714 Lake Abashiri Hokkaido Japan02bs5.jpg|Abashiri aintzira.
Irudi:Lake Tofutsu 2011.JPG|Tōfutsu aintzira.

## Kanpo estekak 
*  Abashiri Parke Nazionalaren webgunea
Hidaka-sanmyaku Erimo Parke Kuasi-Nazionala

Japoniako Hokkaido uhartearen hegoaldean dagoen Parke Kuasi-Nazionala da, Hidaka suprefeturan. 1981ean ezarri zen.

## Geografia 
Hidaka mendiak eta Erimo lurmuturra hartzen ditu bere baitan.

## Ondasun nabarmenak 

Irudi:Erimo misaki 01.JPG|Erimo lurmuturra.
Irudi:Cape Erimo.jpg|Erimo lurmuturra.
Irudi:Mt TOYONI 1.JPG|Toyoni mendia.
Irudi:Hidaka Mountains modified.jpg|Hidaka mendien eta Erimo lurmuturraren satelite ikuspegia.

## Kanpo estekak 
*  Hidaka-sanmyaku Erimo Parke Kuasi-Nazionalaren webgunea
Niseko-Shakotan-Otaru Kaigan Parke Kuasi-Nazionala

Japoniako Hokkaido uhartearen hegoaldean dagoen Parke Kuasi-Nazionala da, Shiribeshi suprefeturan. 1963an ezarri zen.

## Geografia 
Japoniako itsasoaren kostaldea babesten du, bai eta uretako ekosistemak ere. Honetaz gain Raiden mendia eta Niseko multzo bolkanikoa ere barnean hartzen ditu.

## Ondasun nabarmenak 

Irudi:130823 Cape Kamui Shakotan Hokkaido Japan02s3.jpg|Kamui lurmuturra.
Irudi:130823 Shimamui Coast Shakotan Hokkaido Japan02s3.jpg|Shimamui kostaldea.
Irudi:130823 Shimamui Coast Shakotan Hokkaido Japan03s3.jpg|Shimamui kostaldea.
Irudi:Shimamui-coast島武意海岸7030152.jpg|Shimamui kostaldea.
Irudi:Shimadomari-Fishing port 島泊漁港7030107.jpg|Txalupak ertzean.
Irudi:Mt MEKUNNAI 2.JPG|Niseko multzo bolkanikoa.
Irudi:Mt RAIDEN 2.JPG|Raiden mendia.

## Kanpo estekak 
*  Hidaka-sanmyaku Erimo Parke Kuasi-Nazionalaren webgunea
Skittles

**Skittles** Mars konpainiak merkaturatu eta ekoitzitako karameluen marka da. Hauek, azukrezko estalki gogorrak dituzte "S" ikurrarekin markatuta karamelu bakoitzaren gainaldean (beste gozokietatik desberdintzeko). Barnealdea azukrez, artozko jarabez eta landare olio hidrogenatuz osaturik dute.

1973an sortu zuten enpresa ingeles baten eskutik eta 1982an, AEBn hasi ziren ekoizten.

## Zaporeak 
Skittles barietate asko existitzen dira:

*Skittles Ice Cream*:
* Txokolatea
* Karamelua
* Bainilla
* Mailukia
* Laranja

*Skittles Wild Berry*:
* Gerezia
* Mahatsa
* Mailukia
* Masusta

*Skittles Carnival*:
* Karameluzko sagarra
* Azukrezko kotoia
* Txiklea
* Anis-belarra
* Izotz edari berdea

*Skittles Sour*:
* Magurdi urdina
* Sagarra
* Mailuki garratza
* Limoi garratza
* Sandia

## Kanpo estekak
Doritos

thumb|Gaztazko doritosak
**Doritos** Frito Lay multinazionalak merkaturatutako *tortilla chip*en marka da. Marka hori liderra da tortillazko chipetan mundu osoan eta historia osoan; Frito Layren marka errentagarrietariko bat izan da. Doritosen zapore ohikoena gaztarena da, baina pizza, taco, hanburgesa, saltsa berde, isilpeko zapore eta bestelako zaporeetakoak ere badira.

## Kanpo estekak
Ainu

, baita **aynu**, eta testu historikoetan ere, Japoniako Hokkaido eta Errusiako Sakhalin eta Kuril uharteetan bizi diren tribu ehiztari eta arrantzale batzuei ematen zaien izena da. Jatorriz paleo-siberiarrak dira. *Ainu* hitzak «gizaki» esan nahi du.

Historikoki, ainueraz eta antzeko hizkuntzez aritzen ziren, baina egun gutxi dira arbasoen hizkuntza egiteko gai direnak. Japoniar yamatoen akulturazioak haien kopurua gutxitu du. Hori dela eta, nahiz eta ofizialki 25.000 inguru izan, litekeena da 200.000 inguru izatea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Shokanbetsu-Teuri-Yagishiri Parke Kuasi-Nazionala

Japoniako Hokkaido uhartearen mendebaldean dagoen Parke Nazionala da, Rumoi suprefeturan. 1990an ezarri zen.

## Geografia 
Hiru eremu nagusi ditu:
* Mashike mendiak: Mendi garaiena Shokanbetsu mendia da, 1.492 metro dituena. Inguruan Uryū hezeguneak daude.
* Teuri uhartea.
* Yagishiri uhartea.

## Ondasun nabarmenak 

Irudi:暑寒別岳（増毛山地）.JPG|Mashike mendiak.
Irudi:天売島.jpg|Teuri uhartea.
Irudi:Yagishiri Island.JPG|Yagishiri uhartea.

## Kanpo estekak
Tokachi suprefetura

Hokkaidoko suprefetura handiena da eta Obihiro da bertako hiriburua. Suprefeturak 2009ko erroldaren arabera 354.147 biztanle ditu.

## Historia 
1897ko azaroan Kasai suprefetura eratu zen eta 1932an izena ladatu zuen, Tokachi bihurtuz.

## Geografia 
Hokkaidoren erdialdean dago hego-ekialdera begira. Daisetsuzan Parke Nazionalaren zati bat dago Tokachin, izan ere Japoniako Parke Nazionalik zabalena baita. Hidaka-sanmyaku Erimo Parke Kuasi-Nazionalaren zati bat ere hartzen du.

## Banaketa administratiboa 
### Hiriak: 
* Obihiro (hiriburua, 168.007 biztanle)

### Herriak: 
## Iruditegia 

Irudi:Daisetsusan national park 2005-08.JPG|Daisetsuzan Parke Nazionala.
Irudi:MT TOKACHI at HIDAKA.JPG|Tokachi mendia (Hidaka-sanmyaku Erimo Parke Kuasi-Nazionala).
Irudi:Tokachi plain 01.jpg|Tokachi lautada.
Irudi:131012 Midorigaoka Park Obihiro Hokkaido Japan04s3.jpg|Midorigaoka parkea Obihiron.
Irudi:ObihiroNightWinter.jpg|Obihiro neguko gauean.
Irudi:Totsutabetsu Riv.JPG|Totsutabetsu ibaia.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Obihiro (Hokkaido)

, Hokkaidoko seigarren hiria da, Tokachi suprefeturako hiriburua. 2014ko erroldaren arabera 168.007 biztanle ditu.

## Geografia 
Tokachi suprefeturaren barnealdean kokaturik dago, Satsunai eta Tokachi ibaiek bat egiten duten tokian. Japonia osoko ibai garbienak izatearen fama dauka Obihirok, izan ere 1991ean Tokachi ibaia Japoniako ibai garbiena izendatu baitzuten. Bitxia da ainuerazko *Tokachi* izenak "ibai lehorra esan nahi baitu. Gaur egun ere bere ibilbidearen zati gehienean sakonera txikiko ibaia da.

1974an Obihiro ondoan aisialdirako eremua prestatzeko basoa sortzea erabaki zen eta 1975 eta 2004 artean hiritarrek beraiek landatu zituzten zuhaitzak "zuhaitz landaketa jaialdia" (市民植樹祭) kanpainaren barnean. Lorturiko basoaren izena *Obihiro no Mori* da.

## Historia 
1883ko maiatzean Benzō Yodak sortu zuen lehenengo asentamendua eta 1886rako dagoeneko bi zubi eta errepidea eraikiak zeuden. 1905ean trena iritsi zen eta 1932an aireportua ere inauguratu zuen. Honi esker hurrengo urtean hiri estatusa lortu zuen.

## Ekonomia 
Oinarrizko jarduera nekazaritza da. Obihiron garia, patatak, erremolatxa eta babarrunak ekoizten dira.

## Kultura 
* Ban'ei zaldi lasterketa: zaldiek tiraturiko gurdien 200 metrotako lasterketa da eta tartean bi muino ditu.
* Jaialdiak:
** Heigen matsuri (平原まつり): "Lautadako jaialdia" da. Abuztuan ospatzen da eta hiriko kaleetan desfileak egiten dira.
** Kiku matsuri (菊まつり); "Krisantemoaren jaialdia" da. Urrian ospatzen da eta Obihiroko parke nagusian milaka krisantemo landatzen dira.
** Kōri matsuri (氷まつり): "izotzaren jaialdia" da. Izotzezko eskulturak egiten dira.
* Kita no Yatai: Mundu guztiko jatetxeak dauden kalea da.
* Janaria:
** Butadon: Txerrikia arrozarekin bertako saltsa bereziaz apaindua.
** Jingisukan: Aharia arrozarekin eta saltsa bereziarekin. Izena Genghis Khanen omenezkoa da.

## Iruditegia 

Irudi:131012 Midorigaoka Park Obihiro Hokkaido Japan04s3.jpg|Midorigaoka parkea.
Irudi:ObihiroNightWinter.jpg|Obihiron neguko gau bat.
Irudi:Ban-ei obihiro070716 08r.jpg|Ban'ei zaldi lasterketa.
Irudi:ObihiroYatai.jpg|Kita no Yatai kalea.
Irudi:Butadon of Pancho.jpg|Butadon.

## Hiri senidetuak 
*  (1968)
*  (2000)
*  (2006)

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Taco

**Taco** Mexikoko sukaldaritzaren plater nagusienetariko bat da, artozko edo garizko tortilla bildua duena. Barnean hainbat betegarri izan ditzake: haragi, txerriki, oilo, itsaski, barazki eta gazta. Eskuz jaten dugu saltsa, ahuakateondo edo *guacamole*, martorri, tomate, tipula edo urazarekin batera.

## Kanpo estekak
Okhotsk suprefetura

Hokkaidoko suprefetura bat da eta Abashiri da bertako hiriburua. 2010eko apiirlaren 1a arte **Abashiri suprefetura** izena izan zuen baina aldatu egin zuten Okhotsk izena gehiago erabiltzen baitzen. 2010ko erroldaren arabera 309.487 biztanle ditu.

## Geografia 
Izenak erakusten duen bezala Hokkaido uharteak Okhotskeko itsasoarekin duen kostaldearen zati handiena hartzen du suprefeturak. Kostalde honetako aintzirak babesteko Abashiri Parke Kuasi-Nazionala eratu zen 1958an.

Kitamiren inguruan Kitami mendiak inguruan dituela. Mendi garaiena Teshio mendia (1.557m) da eta bertan sortzen da uharteko bigarren luzeena den Teshio ibaia.

## Banaketa administratiboa 
### Hiriak: 
* Kitami (122.276 biztanle)
* Abashiri (hiriburua, 37.559 bizt.)
* Monbetsu (23.559 bizt.)

### Herriak: 
## Iruditegia 

Irudi:Kitami street.jpg|Kitamiko kalea.
Irudi:Abashiri-jinja07n.jpg|Abashiriko Gokoku-jinja santutegia.
Irudi:Eisenji Abashiri05n.jpg|Abashiriko Eisen-ji tenplua.
Irudi:Abashiri-no-oka.jpg|Abashiriko lautada.
Irudi:Abashiri Drift ice01.JPG|Abashiriko uretako izotzaren jitoa.
Irudi:Monbetsu panorama.jpg|Monbetsu.
Irudi:Engaru Hokkaido May 2004 2.jpg|Engaru.
Irudi:Saromako Sunset.jpg|Saroma aintzira.
Irudi:130714 Lake Abashiri Hokkaido Japan02bs5.jpg|Abashiri aintzira.
Irudi:Lake Tofutsu 2011.JPG|Tōfutsu aintzira.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Guacamole

**Guacamole** ( edo  ahoskatua) Mexikoko sukaldaritzan ospetsua den ahuakateondozko dipa da. Azteken garaietan jada ezagutzen zuten, izan ere, izena nahuatlezkoa da.

Ahuakatea eta *chile* berdearekin egiten da. Izena nàhuati hizkuntzatik dator, *Ahuacamolli.* *Ahuacati*(ahuakate)+*molli*(saltsa). Aztekentzako esanahi erotikoa zuen ahuakateak, gizonezkoen testikuluak irudikatzen baitzituen. Mitologia prehispanikoaren arabera Quetzalcoatl jainkoak bere herriari eskaini zion guacamolearen errezeta, gero Erdialdeko Amerika guztian zehar zabalduz.

Europara konkistatzaileei esker iritsi zen errezeta hau.

## Prestaketa 
Hasieran saltsa hau ahuakate txikituaz, ura, limoi zukua, tomate eta chilez egiten zen. Denborarekin osagai ezberdinak gehitzen joan zaizkio, tipula, martorria eta baratxuria bezala. Saltsa hau jateko moduak lekuaren arabera ezberdinak dira. Adibidez, Mexikon, tacoekin, opilekin edo haragi mota ezberdinekin lagunduta jaten da. Venezuelan berriz, haragi erre mota ezberdinekin. Beste herrialde batzuetan, hala nola, Estatu Batuetan, Asian eta Australian ahuakatearen balioa hain altua denez, maionesa edo antzeko saltsaren bat erabiltzen dute saltsa kantitate gehiago egiteko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Candice Bergen

**Candice Patricia Bergen** (1946ko maiatzaren 9a, Beverly Hills, Kalifornia) estatubatuar aktore bat da. *Murphy Brown* telesailean egindako lanagatik ospetsu bilakatu zen.

## Filmografia hautatua 
* *The Group*, Sidney Lumet (1966) : Lakey Eastlake
* *The Sand Pebbles*, Robert Wise, (1966) : Shirley Eckert
* *The Day the Fish Came Out*, Michael Cacoyannis (1967) : Electra Brown
* *Vivre pour vivre*, Claude Lelouch (1967) : Candice
* *The Magus*, Guy Green (1968) : Lily
* *The Adventurers*, Lewis Gilbert (1970) : Sue Ann Daley
* *The Executioner*, Sam Wanamaker (1970)
* *Getting Straight*, Richard Rush (1970) : Jan
* *Soldier Blue*, Ralph Nelson (1970) : Kathy Maribel Lee (*Cresta*)
* *Carnal Knowledge* 1971) : Susan
* *The Hunting Party* (1971) : Melissa Ruger
* *T.R. Baskin* (1971) : T. R. Baskin
* *11 Harrowhouse* (1974) : Maren Shirell
* *The Wind and the Lion* 1975) : Eden Pedecaris
* *Bite the Bullet* (1975) : Jones andereinoa
* *The Domino Principle*, Stanley Kramer, (1977) : Ellie
* *La Fine del mondo nel nostro solito letto in una notte piena di pioggia*, Lina Wertmüller (1978) : Lizzy
* ''Oliver's Story* (1978) : Marcie Bonwit
* *Starting Over*, Alan Pakula, (1979) : Jessica Potter
* *Rich and Famous* (1981) : Merry Noel Blake
* *Gandhi*, Richard Attenborough (1982) : Margaret Bourke-White
* *2010* (1984) : SAL 9000
* *Stick, le justicier de Miami* (1985) : Kyle McClaren
* *Murphy Brown*, telesaila (1988 &ndash; 1998) : Murphy Brown (247 atal)
* *Miss Congeniality* (2000) : Kathy Morningside
* *Sweet Home Alabama* 2002) : Kate Hennings alkatea
* *View from the Top* 2003) : Sally Weston
* *Boston Legal'', telesaila (2005 &ndash; 2008) : Shirley Schmidt (42 atal)
Adam Opel

**Adam Opel** (1837ko maiatzaren 9a, Rüsselsheim &ndash; 1895eko irailaren 8a, Rüsselsheim) alemaniar ingeniari bat izan zen, Opel auto lantegiaren sortzailea.

Frankfurt am Main hiritik hurbil dagoen Rüsselsheim udalerrian jaio zen, giltzarrapo lantegi batean langile gisa hasi zen. Gaztetan Europan zehar bidaiatu eta josteko makinez liluraturik gelditu zen. 183an josteko makinen ekoizpen masiborako Opel lantegia sortu zuen.

1868an Sophie Marie Scheller-ekin ezkondu zen. Bost seme izan zituzten: Carl, Wilhelm, Heinrich, Friedrich eta Ludwing. Guztiek familiaren negozioan parte hartu zutelarik.

1885ean Opelek ekoizpena aurrez-muntatutako txirrinduetara hedatu zuen.

1895ean hil zen, jada bere lantegia josteko makinen europar merkatuan liderra zela, urtero 2.000 unitate ekoiztuz.

## Ikus gainera 
* Opel (alemaniar autogintza marka)

## Kanpo loturak 
* Opel gunea, Adam Opeli buruzko informazioa
* Opelen biografia ofiziala
Don Gordon

**Don Gordon** (Los Angeles, 1926ko azaroaren 13a - *ib.*, 2017ko apirilaren 24a) estatubatuar zinema eta telebistako aktore bat izan zen, filma batzuetako kredituetan **Donald Gordon** bezala agertzen da, jaiotzez izenez **Donald Walter Guadagno** zen. Nagusiki bigarren aktore antzezpenetako aurpegi ezaguna izateagatik ospetsua da, tartean *Bullitt* (1973), *Papillon* (1973) eta *The Towering Inferno* (1974) filmeetan antzeztu zuelarik.

## Filmografia hautatua 
* ''Twelve O'Clock High* (1949) (krediturik gabe)
* *Halls of Montezuma* (1950) (krediturik gabe)
* *Let's Go Navy!* (1951) (krediturik gabe)
* *Force of Arms* (1951) (krediturik gabe)
* *It's a Big Country: An American Anthology* (1951) (krediturik gabe)
* *Girls in the Night* (1953) (krediturik gabe)
* *Law and Order* (1953) (krediturik gabe)
* *The Benny Goodman Story* (1956) (krediturik gabe)
* *Cry Tough* (1959)
* *Bullitt* (1968)
* *The Gamblers* (1970)
* *WUSA* (1970)
* *Cannon for Cordoba* (1971)
* *The Last Movie* (1971)
* *Z.P.G.* (1971)
* *Fuzz* (1972)
* *Slaughter* (1972)
* *The Mack* (1973)
* *Papillon* (1973)
* *The Education of Sonny Carson* (1974)
* *The Towering Inferno* (1974)
* *Out of the Blue* (1980)
* *Omen III: The Final Conflict* (1981)
* *The Beast Within* (1982)
* *Lethal Weapon* (1987)
* *Skin Deep* (1989)
* *The Exorcist III* (1990)
* *The Borrower'' (1991)

## Kanpo loturak 
* Don Gordon aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Henge

[thumb|[Neolito|Neolito Aroko Henges Thornborough multzoko henge batzuen aireko ikuspegia, Erresuma Batuko Iparraldeko Yorkshire konderrian.]]
***Henge*** (ingelesezko hitza) oinplano biribil edota obalatua duen historiaurreko arkitektur egitura da, definizioz gutxieneko 20 metroko diametroa dute eta lur pilatu eta luebaki batez osatuak daude. Nagusiki Neolito Aroan eraikiak izan ziren eta erritual ekitaldiekin lotura zutela susmatzen da, halere arkeologo eta historialari adituek oraindik ez dute egitura haueikiko erantzun edo irizpide bateratu bat eskeini ahal izan.

Britainiar Uharteetan oso ohikoak dira, *Henge* izena Stonehenge monumentu megalitiko ospetsuaren izenaren atzikitik datorkio, bere izenak "harrizko henge" esan nahi duelarik, nahiz eta Stonehenge bera monumentu megalitikoa izan arren benetazko *henge* motakoa ez izan.

## Motak 
* ***Henge***: 20 eta 300 metro arteko diametroa du. Barnealdean okupazio zantzu edo aztarna txikiak eta harrespilak bezalako erritual egitura izan ohi ditu.
* '''*Henge* txikia'* (ingelesez *mini-henge*: 20 metroko diametrotik beherakoak. Hengiforme edota *Dorchesterreko henge* izenez ere deituak.
* *'Super *henge*** edo **henge-esparrua'* (ingelesez *henge enclosure*) okupazio aztarnak dituzte eta 300 metro baina gehiagoko diametroa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* **Henge** egituraren definizioa *English Heritage'' webgunean 
* "Henge" hitzaren emiatzak The Megalithic atarian 
* The moderm antiquarian 
* New Henge Theory - Engineering in Prehistory 
* Pretanic World - Chart of Neolithic, Bronze Age and Celtic Structures
Larruzko pilota

**Larruzko pilota** pilota jokoko zenbait espezialitate eta aldaeretan erabiltzen den pilota bat da, erdian nukleo edo *kiski* gogor batez osatua, tartean artile edo kotoizko geruza zenbaitez eta kanpoaldetik larruzko geruza batez estalia. Artisauek egindako pilotak dira. Esku-huskako pilota aldaera guztietan erabiltzen da.

## Kanpo estekak