open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Blanca Vidal

**Blanca Vidal Cano** (Bilbo, 1882ko martxoaren 3a- Buenos Aires, ) Bizkaiko aktorea izan zen, Uruguain, Txilen eta Argentinan lan egin zuena. Oso gaztea zela Amerikara joan eta 1901ean debutatu zuen Montevideoko Cibils antzokian. Argentinan gero, antzerki eta zinema munduan murgildu zen eta bertakotuta, hango herritartasuna lortu zuen.  

## Biografia 
Maria Blanca Jesusa de la Santísima Trinidad neskatotxoa jaio eta hurrengo egunean bataiatu zuten, Bilboko Alde Zaharreko San Nikolas parrokian. Bilbotarra zuen aita, Camilo Vidal Ruiz eta Valladolideko jatorrikoa ama, Visitación Cano Iglesias. Bikoteak izandako bost seme-alabetatik, Bizkaiko hiriburuan jaio zen bakarra izan zen Blanca eta Donostian gainontzekoak. Txikitatik hasi zen aktore-lanetan eta bere ahizpetako bat ere, Emilia Vidal, aktorea izan zen. 

## Lan ibilbidea 
Oso txikitatik atzerrira joan zen eta funtzio garrantzitsuak egin zituen Uruguai, Txile eta Argentinan, besteak beste. Montevideoko Cibils antzokian egin zuen debuta 1901ean, *Las tentaciones de San Antonio* lanarekin. Jendeak asko txalotu zuen, ahoskera onagatik eta interpretazio-kalitateagatik.

Irakasle izateko ikasita, Montevideon maistra aritu zen lehenengo eta gero Buenos Airesen bi urtez. Plangintzari lotutako hainbat komisiotako kide ere izan zen. 

### Filmografia hautatua 
Zinema mutuan eta soinudunean aritu zen,  besteak beste, film hauetan:

### Antzerkia 
"La Compañía Podden - Vittone" (José J. Podestáren eta Luis Vittoneren arteko elkarte batean) parte hartu zuen, besteak beste, Blanca Podestá, Ana Podestá, Zulema Podestá, José R. Podestá, Elsa Podestá, Arturo Calderilla, Aparicio Podestá, Elsa Conti, Aída Bozán, Olinda Bozán, Segundo Pomar eta Berta Gangloff-ekin.

1911n, "Pablo Podesta Konpainia Nazionala, bere jabeak zuzendua, José J. Podesta" delakoan sartu zen, Lea Conti, Elías Alippi, Aurelia Ferrer, Jacinta Diana, Rafael Parra eta Desiderio Santillánekin eszenak partekatuz, beste batzuen artean.

1927an, "La Compañía Teatral Podda - Alippi"-ko kidea izan zen, eta Juan Bonorekin batera Smart Antzokian aritu zen.

Antzoki zahar batzuetan lan egin zuen, hala nola, Apolo Antzokian, Cervantes Antzoki Nazionalean, Antzerki Modernoan eta Antzerki Nazionalean.

### Lan hauetan parte hartu zuen: 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Miguel Boyer

**Miguel Boyer Salvador** (Donibane Lohizune, 1939ko otsailaren 5a - Madril, Espainia, 2014ko irailaren 29a) Lapurdin jaiotako espainiar ekonomialari, irakasle eta politikaria izan zen. 1982tik 1985era bitarte Espaniako Ekonomia eta Ogasun ministro izan zen.
Deep Throat

***Deep Throat*** () 1972ko Ameriketako Estatu Batuetako film pornografiko bat da. Pornografiaren Urrezko Aroa erakusgarririk handienatzat hartzen da. Filmaren zuzendaria eta zuzendaria Gerard Damiano izan zen (kredituetan "Jerry Gerard" gisa agertzen da); ekoizlea Loius Peraino (kredituetan "Lou Perry"); eta antzezle nagusia Linda Lovelace zen, (benetako izena, Linda Susan Boreman).

Argumentu bat izan zuen lehen film pornografikoen artean dago, pertsonaien garapenarekin eta produkzio erlatiboki handiarekin. Bere estreinaldiarekin arreta handia lortu zuen eta "porno chic" terminoa garatu. Filma ez zen leku askotan baimendu eta epaiketak izan zituen obszenitatea zela eta.

## Sinopsia 
Linda Helen bere lagunarekin bizi den neska bat da, baina gauzak zailak dira Lindarentzat, orgasmora iristea lortzen ez duelako eta sexua gustatzen ez zaiolako, nahiz eta gero bere burua kilikatzea lortzen duela argitu, baina gauzak ez direla berak nahi bezala gertatzen. Helenek mutil batzuk kontratatzen ditu Lindarekin egun bat pasatzeko, baina, emaitzak ikusita, Lindak ez duela inorekin asebetetzen, Young doktoreari buruz hitz egiten dio, sexologo bati buruz. Medikuak elkarrizketa bat du Lindarekin, eta harritu egiten da Linda ez dela asetzen, ez dela bere orgasmora iristen eta ez duela sexuarekiko inolako erakarpenik sentitzen ikustean. Young doktoreak aztertzen duenean eta Lindak klitoria eztarrian duela konturatzen denean gauzak aldatu egiten dira. Horrela, Lindak, eztarri sakonarekin probatuz, deskubritzen du zerk pizten duen gehien, eta nahi zituen orgasmoak izatea lortzen du.

## Aktorea 
* Linda Lovelace - Linda               
* Harry Reems - Young doktorea
* Dolly Sharp - Helen
* Carol Connors - erizaina
* Bob Phillips - Fenster Jn.
* Bill Harrinson - Maltz Jn.
* William Love - Wilber Wang
* Ted Street - mezularia
* Al Gork - azken gizona
* John Byron - 11. gizona
* Michael Powers - 12. gizona

## Bibliografia 
*Luis Miguel Carmona eta Tomás Pérez Niño - *Los 100 mejores filmes eróticos de la Historia del Cine*.
*Legs McNeil, Jennifer Osborne eta Peter Pavia - *The Other Hollywood: The Uncensored Oral History of the Porn Film Industry*. Regan Books 2005.

## Kanpo estekak
Hegelianismo

**Hegelianismoa** Hegelen teoriak oinarritzat hartzen dituen filosofia dotrina da. Hegelianismoaren barnean, hiru joera bereizi ohi dira:

1) *Hegelzale ortodoxoak*, maisuak eraikiriko sistema filosofikoaren iruzkingile, jarraitzaile eta zabaltzaile izan direnak (Biedermann, Erdmann, Fischer, Rosenkranz, Vischer, Zeller).

2) *Hegelzale ezkertiarrak edo hegelzale gazteak*, metodo dialektikoaren ondorioei atxiki zaizkienak, oro har materialistak, ateoak eta liberalak (Strauss, Bauer, Feuerbach, Hess, Ruge, Von Stein). Marx, Engels eta Stirner ere talde horretakoak izan ziren; gerora aldendu baziren ere.

3) *Neohegelzaleak*, Hegelen idealismoa eta hark estatuari buruz zuen pentsamendua bereneganatu zutenak (Spaventa, Croce, Gentile, Bosanquet, Bradley, Royce, Stirling).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aishwarya Rai

**Aishwarya Rai** (Mangalore, India, 1973ko azaroaren 1 - ), batzuetan bere ezkontza izena den **Aishwarya Rai Bachchan** gisa ezagua, Indiako aktore eta modeloa da, 1994ko Miss Munduaren irabazlea. Aktore karrerari esker Indiako *celebrity*rik handienetako bat da. Sari asko jaso ditu, euren artean bi Filmfare sari eta Indiako gobernuak ematen duen Padma Shri saria. Hainbat iturrik "munduko emakumerik ederrena" dela diote.

## Filmografia 
Aishwarya Raik 40 filme baino gehiago egin ditu. Hauek dira nabarmenenak:

## Erreferentziak
Elephant (2003ko filma)

**Elephant** (euskaraz *Elefantea*) 2003ko Gus Van Sant estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako drama film bat da. 1999an Colorado estatuan jazotako Columbineko sarraskian oinarritua dago. Alex Frost, Eric Deulen eta John Robinson aktoreek antzeztu zuten.

Izenburua ingelesezko *elephant in the room* ("elefantea gelan") esaeratik dator, alegia, denok txokoratu edo ezikusiarena egiten dituzten arazo handien adierazlea da.

2003ko Cannesko Zinemaldian Urrezko Palma irabazi zuen.

## Argumentua 
Udazkeneko egun arrunt batez, institutuko ikasleek beren eguneroko ohiko bizimodua egiten dute: Eli (Elias McConnell), instituturako bidean doala, rockzale bikote bat haien argazkiak egiteko konbentzituko ditu. Natek (Nathan Tyson) bere amerikar futboleko entrenamendua amaitu eta neskalagunarekin batera bazkaltzeko gelditu da. Johnek bere aitaren autoaren giltzak institutuko atezainaren gelan bere anaiak jaso ditzan laga ditu. Baina egun hau ez da gainontzekoak bezalakoa izango...

## Aktoreak 
* Alex Frost: Alex
* Eric Deulen: Eric
* John Robinson: John McFarland
* Timothy Bottoms: McFarland jauna
* Matt Malloy: Luce jauna
* Elias McConnell: Elias
* Nathan Tyson: Nathan
* Carrie Finklea: Carrie
* Kristen Hicks: Michelle
* Brittany Mountain: Brittany
* Jordan Taylor: Jordan
* Nicole George: Nicole
* Bennie Dixon: Benny
* Alicia Miles: Acadia

## Ikus gainera 
* Columbineko sarraskia

## Kanpo estekak 
* *Elephant* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Elephant* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Alan Thicke

**Alan Willis Thicke**, jaiotzez **Alan Willis Jeffery** (1947ko martxoaren 1a, Kirkland Lake, Ontario &ndash; 2016ko abenduaren 13a, Burbank, Kalifornia) telebista eta zinemako kanadar aktore, ekoizle, gidoigile eta kantautore bat izan zen. Mundu mailan nagusiki *Growing Pains* (1985-1992) telesailan Seaver familiako aita zen Jason Seaver doktorearen pertsonaia antzezteagatik ezaguna egin zen.

Bere semeetako bat Robin Thicke estatubatuar kantautorea da.

## Filmografia 
[thumb|[2010ean.]]

### Zinema 
### Telebista 
#### Telesailak 
#### Telefilmak 
## Kanpo loturak 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai
Passepartout (musika taldea)

**Passepartout**, Azkoitian sortutako musika taldea izan zen.

## Biografia 
Azkoitian musikaren inguruan elkarturiko bost lagunek osatu zuten taldea. Xabi eta Tomas aurretik herriko Moonlight taldean aritu ziren jotzen.

Esperimentazioa dute gustoko eta bost kantutako *Passepartout* diska ere interneten zabaldu zuten euskarri fisikorik gabe. 2017an Gaztea maketa lehiaketako entzuleen saria irabazi zuten.

2019an kide berek talde berria sortu zuten, Bulego taldea hain zuzen ere, musika estiloari buelta bat emateko helburuaz.

## Taldekideak 
* Xabi - bateria, pad-a
* Tomas - ahotsa eta gitarra
* Itzi - teklatuak
* Jontxu - baxua
* Ruben - gitarra

## Diskografia 
* *Passepartout* (2016, autoekoizpena) - 5 kanta
* *Sinergia* (2018, autoekoizpena)

## Sariak 
* Gaztea maketa lehiaketa: 2017 (entzuleen saria)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oilategia (Fortuny)

***Oilategia*** Mariano Fortuny margolari katalanak 1864an, olioaz egindako margolana da. Gaur egun Vilanova i la Geltrúko Victor Balaguer Liburutegi Museoa ikus daiteke. Itxura guztien arabera beste lan egiteko aurreko proba izan zen, agian "Ferrador marroquí" margolanerako.

## Deskribapena 
Lan honetan oilategi bat ikusten da. Bertan sei oilo txuri zoruan janaria bila ari dira. Atzean lanabes batzuk ikusten dira. Irudiak ez daude oso perfilatuak.
[thumb|dreta|Fortunyren *Ferrador marroquí* margolana; ezkerrean oilo batzuk ikusten dira [Kataluniako Arte Museo Nazionala]].
## Bibliografia 
* Josep Maria Trullén (zuzendaria): *Biblioteca Museu Víctor Balaguer. Guia de les col·leccions del museu*. Vilanova i la Geltrú: Organisme Autònom Biblioteca Museu V.Balaguer, 2001. .

## Kanpo estekak 
* :Victor Balaguer Liburutegi Museoaren webgunea.
Bikarioetxea (Fortuny)

***Bikarioetxea*** (), ***Ezkontza*** edo ***Espainiar ezkontza*** izenburuekin ezaguna, Marià Fortuny margolari katalanak Erroman 1861an, olioz egindako margolan ezaguna da. Gaur egun Bartzelonako Kataluniako Arte Museo Nazionalean ikus daiteke. Lan hau errealismoaren barruan, preziosismoaren, hau da, errealismoaren barruko inongo asmo kritikorik gabeko joeraren lan nagusitzat jotzen da.

## Gaia 
Margolan honetan eliza bateko sakristian ezkontza-kontratuaren izenpetzeko unea apaizaren aurrean jasotzen da. Lanean bai agertokia bai pertsonaiak oso zehazki jasotzen dira. Une horretan bi gizon ari dira izenpetzen; atzean, bitartean, lekukoak eta ezkonberriak daude. Agertzen diren pertsonaien artean, figurante moduan, zezenketariz jantzita, Eduardo Zamakois margolari euskal herritarra dago. Azaltzen den ezkontza ez da erregetiarra baina bere ezkontzan inspiratu omen zen Fortuny: Fortuny 1867an, hiru urte lehenago, ezkondu zen, Madrilgo San Sebastian elizan, eta handik zenbait ohar hartu zuen.

## Historia 
*Bikarioetxea* Parisen, Goupil arte-galerian aurkeztu lehen aldiz, 1970eko apirilean. Arrakasta itzela izan zuen berehala, eta Fortunyrentzat haren karrerarako bultzada handia ekarri zuen. Adolphe Goupilek berak erosi zuen, 25.000 libera ordainduz; egun gutxira hark berriro ere saldu zuen, 70.000 liberaren truke. 1922an herri-diru bilketa egin zen margolana Kataluniara eramateko eta han dago gaur egun.

## Azterketa 
Nahiz eta oso lan handia ez izan, zehaztasun handiz dago egina. Egileak pertsonei zein agertokiari eman zion garrantzia eta guztiak zehaztasun handiez jaso zituen. Pertsonaien artean kontrastea bilatu zuen, eta, horregatik, klase sozial batzuen pertsonak ikusten dira. Ingurua, bestetik, oso aberatsa da. Teknikoki oso margolan landua da.

## Erreferentziak 
## Kanpo-estekak 
* :Margolanaren fitxa MNACen webgunean.
* :Margolanaren azterketa.
Dynasty (telesaila)

***Dynasty*** (euskaraz *Dinastia*) estatubatuar telesail bat da. Richard eta Esther Shapiro bikoteak sortu eta Aaron Spelling ekoizleak ekoiztu zuen. 1981eko urtarrilaren 12tik 1989ko maiatzaren 11 arte ABC katean aireratu zen. Garai hastan CBS kateak aireratzen zuen Dallas telesaila ospetsuarekin lehiatzeko ABCek eman zuen erantzuna izan zen.

## Argumentua 
Colorado, Denver. Carringtondarrak petrolioaren ustiaketa lanbide duen hiriko familia aberatsa osatzen dute. Bere senideen bizitzak boterea, bekaizkeria eta mota guztietako azpijokoen lekuko dira. Colbytarrekin etengabe etsaituak bizi dira, azken hauek ere petrolioaren muduko beste klan edo familia handigura osatzen dute.

## Aktoreak 
* John Forsythe: Blake Carrington, Carrington familiako burua
* Linda Evans: Krystle Grant Jennings Carrington, Blaken emaztea
* Joan Collins: Alexis Morell Carrington Colby Dexter Rowan, Blaken emazte ohia, Cecil Colbyren emaztea eta Colbytarren oinordekoa
* Pamela Sue Martin / Emma Samms: Fallon Carrington Colby, Blaken alaba eta Jeff Colbyren emaztea
* John James: Jeffrey "Jeff" Broderick Colby, Colbytarren oinordea eta Fallonen senarra
* Al Corley / Jack Coleman: Steven Carrington, Blake eta Alexisen semea
* Gordon Thompson / Robin Sach: Adam Carrington, Blake eta Alexisen seme zaharrena
* Catherine Oxenberg / Karen Cellini: Amanda Carrington, Alexis eta Blaken alaba
* Heather Locklear: Samantha Josephine "Sammy Joe", Krystlen hiloba eta Steven Carringtonen emaztea

## Kanpo estekak 
* *Dynasty* telesailaren sarrera eta doinua ikusgai eta entzungai. Youtube.com 
* *Dynasty* telesailaren IMDBko fitxa irakurgai
Heriotza Nilo ibaian

***Heriotza Nilo ibaian*** (*Death on the Nile*, ingelesez) Agatha Christiek idatzitako eleberria da. 1937an argitaratu zen Erresuma Batuan. Euskarazko itzulpena 2006an argitaratu zen.

## Argumentua 
Nilo ibaitik doan *Karnak* ontzian neska ezkonberri eta aberats bat hilik agertzen da. Geroago, bi hilketa gehiago gertatuko dira. Hercule Poirot ontzi horretan dago eta bera arduratuko da hilketen ikerketaz.

## Pertsonaiak 
### *Karnak* ontzikoak 
* **Linnet Doyle** (ezkondu baino lehen, **Linnet Ridgeway**): neska gazte ingelesa, oso aberatsa. Simon Doylekin ezkontzen da. Bere eztei-bidaian dagoenean, tiroz hilda agertzen da ontziko bere logelan.
* **Simon Doyle**: Linnet Ridgewayren senarra. Linnetek administratzaile lanak egiteko kontratatzen du, baina laster ezkontzen dira. Jacqueline de Belleforten senargaia izan zen.
* **Jacqueline de Bellefort**: Linneten adiskidea eta Simon Doyleren emaztegaia. Berak konbentzitzen du Linnet, Simon Doyle kontratatzeko.
* **Louise Bourget**: Linneten neskamea.
* **Salome Otterbourne**: eleberrigile entzutetsua, nahiz eta bere garai onenak pasata egon. Rosalie alabarekin bidaiatzen da.
* **Rosalie Otterbourne**: Salomeren alaba.
* **Allerton andrea**: Andre prestua. Tim semearekin bidaiatzen da.
* **Tim Allerton**: Zeregin askorik gabeko mutila. Allerton andrearen semea.
* **Andrew Pennington**: Linnetek Estatu Batuetan dituen ondasunen administratzale amerikarra.
* **Marie Van Schuyler**: Andre aristokrata. Bere lehengusinarekin eta erizain batekin bidaiatzen da.
* **Cornelia Robson**: Van Schuyler andrearen lehengusina gaztea.
* **Bowers andereñoa**: Van Schuyler andrearen erizaina.
* **Ferguson jauna**: ideia komunistak dituen gaztea.
* **Guido Richetti**: arkeologo italiarra.
* **Jim Fanthorp**: Abokatua. Linneten abokatu ingelesaren iloba.
* **Carl Bessner**: Mediku alemaniar (edo austriar) ospetsua.
* **Hercule Poirot**: Egipton zehar bidaiatzen den detektibe belgikarra.
* **Race koronela**: Hercule Poiroten aspaldiko laguna. Hiltzaile arrikutsu baten bila agertzen da*Karnak* ontzian.
* **Fleetwood jauna**: *Karnak* ontziko makinista bat.

### Ontzikoan ez daudenak 
* **Joanna Southwood**: Linneten lagun bat eta Tim Allertonen lehengusina.
* **William Carmichael**: Linneten abokatu ingelesa. Jim Fanthorpen osaba.
* **Lord Charles Windlesham**: Linnetekin ezkondu nahi duen aristokrata.

## Zinema 
* *Heriotza Nilo Ibaian* (1978, John Guillermin)

## Kanpo estekak
The Love Boat

***The Love Boat*** () estatubatuar telesail antologikoa da, Jeraldine Saunders idazlearen *Love Boats* eleberrian oinarritua, Aaron Spellingek ekoitzi zuena. 1977ko maiatzaren 5aren eta 1986ko maiatzaren 24aren artean aireratu zen ABC katean.

Jack Jonesek kantatutako izenburu bereko kanta, telesailaren doinu nagusia izateaz gain, ikur ezaguna ere bilakatu zen.

## Argumentua 
Mundu guztiko itsasoetan barna bidaiatzen duen luxuzko ontzi batean girotuta dago. Bertan eskifaiaren (bai bidaiariak nahiz ontziko kideak) bizipen, amodio eta gertakariak modu atsegin eta maiz erromantikoan agertzen dira.

## Aktoreak 
* Gavin MacLeod: Merrill Stubing kapitaina
* Bernie Kopell: Adam "Doc" Bricker doktorea, ontziko medikua
* Fred Grandy: Burl "Gopher" Smith, ontziko segurtasun zaindari burua
* Ted Lange: Isaac Washington, ontziko tabernaria
* Lauren Tewes: Julie McCoy, itsas bidaien zuzendaria
* Jill Whelan: Vicki Stubing, kapitainaren alaba
* Ted McGinley: Ashley "Ace" Covington Evans, ontziko argazkilaria

## Kanpo estekak 
* *The Love Boat* telesailaren hasiera eta doinua ikusgai eta entzungai. Youtube.com 
* *The Love Boat* telesailaren IMDBko fitxa irakurgai
Starnberg

**Starnberg**, Bavariako (Alemania) hegoaldeko hiri bat da, Munichetik 30 kilometro hego-mendebaldera kokatua. Starnberg aintziraren iparraldeko ertzean dago, Bost Aintziren Herrialdearen bihotzean. Starnberg barrutiaren hiriburua da.

## Demografia 
## Kanpo estekak
Wilhelm Bendz

**Wilhelm Ferdinand Bendz** (1804 martxoaren 20an – 1832 azaroaren 14an).  Danimarkako margolaria, batez ere genero lanak eta erretratuak egin zituen. Hauetan, sarritan artista kideak margotzen zituen baita beraien eguneroko bizitzako egitekoak. Christoffer Wilhelm Eckersberg-en ikasketak jaso zituen eta bere ikasle onenetakoa izan zen baina gazte hil izan zenez bera margolan kopurua txikia da.

## Biografia 
### Bizitza eta hezkuntza 
thumb| Mendiko paisaia.
Odense-en jaio zen, Funen uhartean. Kopenhagen ikasketak egin zituen, Danimarkako Arte Ederren Errege Akademian. Bertan, 1820 urtetik 1825 urtera, Christoffer Wilhelm Eckersberg irakasle izan zuen.

Municheko eskolan Alemaniako pinturaren ikasketak jaso zituen eta horrek, antza , bere estiloan eragina izan zuen.

Behin ikasketak burututa, 1826, 1827 eta 1828an Charlottenborg-en arrakasta handiz, bertako erakusketetan parte hartu zuen.

Honen ostean, Eckersberg en estudioan, laguntzaile izan zen eta bertan Nikolaj Abraham Abildgaard-ren historia-pinturak konpontzen aritu zen; izan ere margolan hauek  Christiansborg Jauregikoak ziren eta 1794 urtean sute batek suntsitu zituen. Bestalde Eckersberg-en lanen kopiak egiten ere aritu izan zen.

### Hasieran heriotza Italia 
1832ko udazkenean Erromarako bidean zihoala Venezian etenaldia egin zuen eta bertan Ditlev Blunck laguna eta aldi berean Kopenhageko Akademian ikaskide izan zuenarekin elkartu zen. Elkarrekin aurrera jo zuten baina gutxira, Vicenza hirira heldu eta bertan, Veneziatik irten zirenetik gaixorik izan zen birikietako  eritasun bat zela eta, hil egin zen.

## Galeria 

File:Wilhelm Bendz, Kunstnere i Fincks Kaffehus i München, 1832, B197, Thorvaldsens Museum.jpg|"Artist in the Evening at Finck's Coffee House in Munich" (1832). Bendz is himself seen in the picture, second from the right
File:Wilhelm Bendz - Interior from Amaliegade. Captain Carl Ludvig Bendz standing and Dr. Jacob Christian Bendz seated - Google Art Project.jpg|Room in Amaliegade with the Artist's Brothers, c. 1826
File:Modellklasse an der Kopenhagener Kunstakademie.jpg|Model Class at the Copenhagen Academy 1826
File:Familien Waagepetersen 1830 by Wilhelm Bendz.jpg|Familien Waagepetersen (1830), Statens Museum for Kunst
File:Wilhelm Bendz - Portrait of the anatomist Henrik Carl Bang Bendz. The artist's brother. - Google Art Project.jpg|Portrait of the anatomist Henrik Carl Bang Bendz, the artist's brother
File:Der Bildhauer Christen Christensen.jpg|The Sculptor Christen Christensen Working with a Live Model in His Studio, 1827)
File:Wilhelm Bendz - A Smoking Party - Google Art Project.jpg|A Smoking Party, 1828 (NY Carlberg Glyptoteck, Copenhagen, Dk.)
File:Wilhelm Ferdinand Bendz The Visit of the Beggar and her Child 1829.jpg|The Visit of the Beggar and her Child,1829

## Bibliografia 
* 
* 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hercules (1997ko filma)

**Hercules** (eusk.: 'Herkules') 1997ko Walt Disney Feature Animation ekoiztetxeak ekoiztutako marrazki bizidun film bat da. Ron Clements eta John Musker marrazki bizidungileek zuzendu zuten. Greziar mitologiako Herkules heroiaren kontakizunetan oinarritua dago.

1997ko Jatorrizko abesti onenaren Oscar Sariaren izendapena jaso zuen ("Go the Distance", konposatzailea: Alan Menken, hitzak: David Zippel).

## Argumentua 
Herkules, Zeus jainkoen jainkoa eta Tebasko Alkmena erreginaren semea Hades jainkoren Atsekabea eta Izua morroiek bahitu dute, bere hilezkortasuna desegin nahi baitute. Herkules Olinpora itzultzeko garaia iritsi arte hilkorren munduan haziko da.

## Bikoiztaileak 
* Tate Donovan: Herkules
* Josh Keaton: Herkules gaztea (solasak)
* Roger Bart: Herkules gaztea (abestiak)
* Danny DeVito: Filoktetes
* James Woods: Hades
* Susan Egan: Megara
* Bobcat Goldthwait: Atsekabea
* Matt Frewer: Izua
* Rip Torn: Zeus
* Samantha Eggar: Hera
* Barbara Barrie: Alkmena
* Hal Holbrook: Anfitrion
* Paul Shaffer: Hermes
* Amanda Plummer: Kloto moira
* Carole Shelley: Lakesis moira

## Kanpo estekak 
* *Herkules* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Herkules* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Katalina Saxonia-Lauenburgokoa

**Katalina Saxonia-Lauenburgokoa** (Ratzeburg, 1513ko irailaren 24a-Stockholm, 1535eko irailaren 23a) Suediako erregina ezkontidea izan zen 1531tik bere heriotzara arte, Gustavo I.a Vasaren lehen emaztea izan zelarik.

## Biografia 
Katalina Saxonia-Lauenburgokoa Ratzeburgen jaio zen, Alemanian, Schleswig-Holstein estatuan, 1513ko irailaren 24an. Aita Magnus I.a Saxonia-Lauenburgoko dukea izan zuen eta, ama, berriz, Katalina Brunswick-Wolfenbüttelgoa; Dorotea Saxonia-Lauenburgokoa, Danimarkako erregina ahizpa zuen. Katalinari hezkuntza protestantea eman zioten.

18 urte betetzerakoan, 1531ko irailaren 24an, Katalina Gustavo I.a erregearekin ezkondu zen. Gustavok Folkung dinastia zaharrarekin lotu nahi zuen horrela, hortik baitzetorren Katalina amaren aldeko amonagatik. Gainera, Alemania iparraldeko printzeekin ere lotuko zen eta Gustavoren nahiak 1533an bete ziren, Erico, bikotearen lehen semea -Gerora, Eriko XIV.a Suediakoa izango zena-, jaio zenean. Baina ezkontza hark ez zuen zoriontasun handirik ekarri.

Suediar literaturak ez zuen batere ondo utzi Katalinaren irudia. Garaiko testuetan, erregina apetatsua zen erabat eta oso hotz agertzen zen senarrarekin. Suediak ez zuen ase eta, hainbat testuk dioenez, Katalinaren koinatu zen Kristian Danimarkakoa bisitan joan zitzaionean, Katalinak senarrak erregea erail nahian zebilela adierazi zion hari.

Handik gutxira, 1535ean, erregina haurdun zegoen bigarrenez eta oso gaixo sentitu zen Stockholmen ospatu zen dantzaldi batean, hurrengo egunetan oheratuta egon beharrean izan zelarik. Arazo larriak izan zituen haurdunaldi hartan eta, erregina hil egin zen umea erditu baino lehen. Hurrengo egunean beteko zituen 22 urte.

1535eko urriaren 1ean eman zioten lur Stockholmeko katedralean, baina, 1560ko abenduaren 21ean, erreginaren gorpuzkiak Uppsalako katedralera aldatu zituzten. Gustavo Vasa eta honen bigarren emaztea zen Margarita Eriksdotterrekin batera, monumentu handi bat eraiki zietelarik.

## Erreferentziak
The Prince of Egypt

***The Prince of Egypt*** (euskaraz *Egiptoko Printzea*) 1998ko DreamWorks ekoiztetxeak ekoiztutako marrazki bizidun film bat da. Brenda Chapman, Steve Hickner eta Simon Wells marrazki bizidungileek zuzendu zuten. Irteeraren Liburua eta Moisesen kontakizunean oinarritua dago.

## Argumentua 
Antzinako Egipton, orain dela milaka urte, Seti I.a faraoiak mutiko judu jaioberri guztiak hiltzea agindu du. Ama batek guztiz etsiturik bere semetxoa saski batean ipini eta Nilo ibaian korrontean handik urrundu dezan jarriko du. Haurtxoa Moises da, faraoiaren emazteak hura zein den jakin gabe Niloko uretatik jaso eta Ramses II.a faraoia izango denarekin batera faraoiaren semeorde gisa haziko da, bere judu jatorriaz erabat ezjakin dela. Halere, urte batzuk beranduago, eta jada Moises gizon gazte bilakatu denean, bere benetako jatorria zein den jakin eta ordura arte adiskide min ziren bi anaien arteko etsaitasuna hasiko da.

## Bikoiztaileak 
### Ingelesezko bikoizketa 
* Val Kilmer: Moises
** Val Kilmer: Jainkoa
** Amick Byram: Moises (abestiak)
* Ralph Fiennes: Ramses II.a
* Michelle Pfeiffer: Tzipora
* Sandra Bullock: Miriam, Moisesen arreba
** Sally Dworsky: Miriam (abestiak)
** Eden Riegel: Miriam neskatoa
* Jeff Goldblum: Aaron
* Patrick Stewart: Seti I.a
* Danny Glover: Jetro
** Brian Stokes Mitchell: Jetro (abestiak)
* Helen Mirren: Tuia erregina
** Linda Dee Shayne: Tuia erregina (abestiak)
* Steve Martin: Hotep
* Martin Short: Hui
* Ofra Haza: Jokebed

## Kanpo estekak 
*  *The Prince of Egypt* filmaren iragarkia ikusgai. Yotube.com 
*  IMDBko fitxa irakurgai
Quadrophenia (filma)

**Quadrophenia** 1979ko Franc Roddam ingeles zinema zuzendariak zuzendutako drama film bat da. 1973ko The Who britainiar musika taldearen *Quadrophenia* rock operan oinarritua egon arren, ez da musikal filma. Phil Daniels, Toyah Willcox, Mark Wingett, Leslie Ash, Ray Winstone, Timothy Spall, Phil Davis, Michael Elphick, Kate Williams, Sting, Gary Shail eta John Altman aktoreek antzeztu zuten.

1960ko hamarkadako britainiar gaztedia eta mod eta rocker hiri tribuen bizimoduaren deskribapena egiten da.

## Argumentua 
1964, Londres. Elkarren etsai diren bi gazte hiri tribuen jaiotzak ("mod" eta "rocker" direlakoak) ondorio guztiz kaltegarriak dakartza. Jimmy (Phil Daniels) eta bere adiskideek, dotore jantzitako lagun taldea osatzen dute, patillak edukitzearen zaleak eta beti beren scooter motoen gainean, modak izatea beren belaunaldiko bizimodua da. Jimmyren lagun taldea hegoaldeko kostaldeko Brighton hiri turistikora doa, bertan drogez, emozio handiez eta festez gozatzera, bai eta rockerren aurka kaleetan borrokatzera ere.

## Aktoreak 
* Phil Daniels: Jimmy Cooper
* Leslie Ash: Steph
* Philip Davis: Chalky
* Mark Wingett: Dave
* Sting: Ace Face
* Ray Winstone: Kevin Herriot, Jimmyren haurtzaroko laguna
* Gary Shail: Spider
* Garry Cooper: Peter Fenton, Steph-en mutilaguna
* Toyah Willcox: Monkey
* Trevor Laird: Ferdy
* Andy Sayce: Kenny
* Kate Williams: Cooper andrea, Jimmyren ama
* Michael Elphick: George Cooper jauna, Jimmyren aita
* Kim Neve: Yvonne Cooper, Jimmyren arreba
* Benjamin Whitrow: Fulford jauna, Jimmyren nagusia
* Daniel Peacock: Danny
* Jeremy Child: Iragarki agentziako gizona
* John Phillips: Magistratua
* Timothy Spall: Harry proiektista
* Patrick Murray: Des, proiektistaren laguntzailea
* George Innes: Kafetegiaren jabea
* John Bindon: Harry North, gangsterra
* P. H. Moriarty: Villain Clubeko tabernaria
* Hugh Lloyd: Cale jauna
* Gary Holton: 1. rocker oldarkorra
* John Altman: Johnny 'John the Mod' Fagin
* Jesse Birdsall: 2. rocker oldarkorra
* Oliver Pierre: Jimmy eta Dannyren jostuna
* Julian Firth: Mod drogatua
* Simon Gipps-Kent: Festako gonbidatua
* Mickey Royce: Ken 'Jonesy' Jones
* James Lombard: Nicky
* Dave Cash: albiste irakurlea (krediturik gabe)

## Soinu banda 
# The Who - I Am the Sea
# The Who - The Real Me
# The Who - I'm One
# The Who - 5:15
# The Who - Love Reign O'er Me
# The Who - Bell Boy
# The Who - I've Had Enough
# The Who - Helpless Dancer
# The Who - Doctor Jimmy
# The High Numbers - Zoot Suit
# Cross Section - Hi Heel Sneakers
# The Who - Get Out and Stay Out
# The Who - Four Faces
# The Who - Joker James
# The Who - The Punk And the Godfather
# James Brown - Night Train
# The Kingsmen - Louie Louie
# Booker T. & the MG's - Green Onions
# The Cascades - Rhythm of the Rain
# The Chiffons - He's So Fine
# The Ronettes - Be My Baby
# The Crystals - Da Doo Ron Ron
# The High Numbers - I'm the Face

## Kanpo estekak 
* *Quadrophenia* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDB fitxa irakurgai
Animalien sorrera

***Animalien sorrera*** (Italieraz *Creazione degli animali*) Tintoretto margolari italiarraren margolana da, 1551 eta 1552 artean margotuta. Jatorriz obra hau Palazzo Ducaleren biltegian zegoen; 1928an Veneziako Akademiaren Galeriak jaso zuen eta gaur egun han erakusten da. Lan hau enkargu orokorrago baten barruan zegoen; Veneziako *Albergo de la Scuola della Santissima Trinità* gai biblikoei buruzko bost margolan enkargatu zizkion eta hau izan zen haietako bat. Margolan honen azken errestaurazioa 1967an egin zen.

## Azterketa 
Lan honen oinarria *Hasiera* liburuan dago, munduaren sorrera narratzen den orrialdetan. Jaungoikoa margolanaren erdian agertzen da, haren irudi nagusia izanik. Bere irudia argiaz inguratuta dago, horrela fondo ilunaren gainean kontraste handia sortuz. Jaungoikoaren errepresentazioa gizon zahar baten modukoa da, bizarrez eta hile luzez, tunika gorri luzeaz jantzita. Esku baten bi behatz (hatz erakuslea eta hatz luzea) altxatuta dauzka, sorreraren unea markatuz. Haren espezie desberdinetako animaliak agertzen dira, bakoitza dagokion medioan sartuta: hegan egiten, igeri egiten, lehorrean...

## Bibliografia 
* *Los Grandes Genios del Arte*, 28. liburuki, Tintoretto, Unidad Editorial, 2005, Madril. .

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aggressive Combat

**Aggressive Combat** 2004an Arrasaten sortu zen Oi! taldea da.

## Ibilbidea 
Hasieran Blitz, cock sparrer, peter&t.t.b., the business, zakarrak, decibelios... taldeen bertsioak egiten zituzten baina 2006an lehen lana grabatu zuten beraien kantuekin, *Etorkizun iluna*. 2008an EP bat kaleratu zuten.

2015ean Skarmento taldearekin batera *Donra vs Mondra* diska atera zuen eta 2012an berriz ere bakarrean bigarren diska luzea, *Back On The Sreets!*.

## Taldekideak 
* Mara - ahotsa
* Sid - baxua
* Harri - gitarra
* Nebado - bateria

## Diskografia 
* *Etorkizun iluna* (2006)
* *Survive* (2008) EP
* *Donra vs Mondra* (2015) EP, Skarmento taldearekin batera.
* *Back On The Sreets!* (2016)

### Bildumak 
* 25 Hits of Mondra Underground Sounds Vol. 1 (2008, Mondra Underground Sounds)

## Kanpo estekak
Alderdi Integrista

**Alderdi Integrista** —jatorrizko izena, — edo **Alderdi Katoliko Nazionala** —*Partido Católico Nacional*— Espainiako estatuan 1888. urtean karlismotik bereizi zen politika mugimendu eskuindarra izan zen.

## Historia 
Ramón Nocedal politikaria izan zuen buru estatu mailan eta garrantzia izan zuen Hego Euskal Herrian, Gipuzkoan eta Nafarroan batez ere. Bereizketa hartan arazo pertsonalek zer esan handia izan zuten arren, ideologia eta politika mailako faktore batzuek ere izan zuten bere eragina, integristek ez baitzituzten inola ere onartu karlisten arteko zenbait buruzagik liberalen aldera abiarazi nahi izan zituzten harremanak.

Oro har, integrismoak ez zuen sekula karlistek herri mailan lortu zuten oihartzun handia izan, baina berebiziko eragina izan zuen eliz jendeen artean, Felix Sardà i Salvany kataluniar elizgizonak argitara eman zituen idazki sukarren ildoan (apaiz horrek 1884. urtean gaztelaniaz idatzi zuen *Liberalkeria bekatua da* liburuaren zenbait bertsio egin zen ondoko urteetan euskaraz), eta, *Dios y Patria* (Jaungoikoa eta Aberria) goiburuarekin, garaipen handiak erdietsi zituen hauteskundeetan, nekazari giroko eremu guztiz katolikoetan bereziki.

1897. urtean bitan banatu ziren Gipuzkoako integristak, Ignacio de Lardizabal eta Aniceto Rezola buruzagiek Sabino Aranaren integrismo abertzalerantz jo zutenean. Espainolismo gartsuan iraun zuen Juan de Olazabal y Ramery, 1909an Espainiako estatuko integristen buruzagi nagusi bihurtu zen politikari irundarrak.

Integrismoak berebiziko eragina izan zuen Gipuzkoako nekazari eremuetan eta gainerako eskuin taldeetan, Sabino Aranaren ondoko mugimendu nazionalista barne. Parte hartu zuen hego Euskal Herriko autonomia estatuturako proiektuetan eta eliza katolikoarekin lotura zuzena defenditu zuen gizarteko maila eta erabaki guztietan.

1931. urtean berriro batu ziren karlismotik bereizitako adar guztiak (integristak, tradizionalistak eta jaimistak) eta Comunión Tradicionalista taldea osatu zuten. Erakunde berri honen espainolismoak eta erlijio integrismoak eragotzi zuen neurri handi batean Hego Euskal Herriko lurralde guztiak bateratuko zituen autonomia estatutuaren onarpena (1932).

Ipar Euskal Herrian ere, ideologia gisa indar handia izan zuen integrismoak, euskaldunen artean bereziki. Michel Elissambururen idazki politikoetan ikus daiteke joera horren eragina, baita Jean Hiriart-Urrutik eta bestek *Eskualduna* astekarian idatzitako artikuluetan ere.

Espainiako estatuko eskuineko alderdiak bateratu zirenean (Confederación Española de Derechas Autónomas, 1933), erabat desagertu zen integrismoa politika joera gisa, baina indartsu iraun zuten ideologia integristaren irizpide nagusiek.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
K-PAX (filma)

***K-PAX*** 2001eko zientzia-fikzio eta misterio film bat da, izen bereko Gene Brewerren nobelan oinarritua. Iain Softleyk zuzendu zuen eta Kevin Spacey, Jeff Bridges, Mary McCormack eta Alfre Woodard dira protagonistak. Filma paziente psikiatriko baten inguruan da, K-PAX izeneko planetako alien bat dela mantentzen duena. Bere tratamenduarekin demostratzen die beste pazienteei eta bere psikiatrari bizitzari buruzko hainbat pentsamendu berritzaile dituela.

## Kanpo estekak
Kaiten

thumv|eskuinera|250px|Kaitena Yūshūkan Museoan ikusgai.
**Kaiten** (japonieraz 回天; literalki "Zerurako Itzulera") Bigarren Mundu Gerraren amaiera aldera Pazifikoko Gerran Japoniar Itsas Armada Inperialak erabilitako giza torpedo suiziden saila izan ziren.

## Garapena 
Kaitenak bi itsas ofizial gazteen ekimenez sortuak izan ziren, biak ere minitsaspekoen pilotuak, 1942. urtean zehar jada zerbitzuan zegoen 93 Motako torpedo bikaina oinarritzat hartuz gauzatu zuten.

1943ko urtarrilerako diseinua prest zegoen, eta pilotuarentzat ihesbide sistema bat eskatu zitzaienean, 1944ko otsailean eredu baten ekoizpena baimendu zen. Urte hartako ekainean, Japoniako Itsas Armadaren galeren ondorioz, proiektuari lehentasuna eman zitzaion. Bere izate sekretua areagotu asmoz, Kaitenen kode izena Maru 6.2. izan zen, alegia, jada lanabes metaliko batek jasotzen zuen izena.

## Zerbitzua 
Kaitenek espero baino arrakasta gutxiago izan zuten, beren lorpenik handiena destruktore eskoltaren hondoratzea izan zen. Galera gutxi eragiteaz gain, kaitenak ureratzen zituzten japoniar itsaspekoek beren erruz dezente kalteak jasan zituzten.

## Kanpo estekak
John Mills

**Sir John Mills** (1908ko otsailaren 22a, North Elmham, Norfolk &ndash; 2005eko apirilaren 23a, Denham, Buckinghamshire) ingeles zinema, telebista eta antzerkiko aktore bat izan zen.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Kanpo loturak 
* John Mills aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
The Karate Kid Part II

**Karate Kid II** (euskaraz *Karate Mutila II*) 1986ko John G. Avildsen estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako
borroka arteetako film bat da. Ralph Macchio, Pat Morita, Danny Kamekona, Yuji Okumoto, Tamlyn Tomita eta Nobu McCarthy aktoreek antzeztu zuten.

1984ko *The Karate Kid* film ospetsuaren jarraipena da, era berean, *The Karate Kid Part III*, *The Next Karate Kid* (1989) (1994, "Hurrengo Karate Mutila") eta *The Karate Kid* (2010) izeneko jarraipenak izan zituen.

## Argumentua 
Danielek (Ralph Macchio) Miyagi jaunarekin (Pat Morita) haren sorterrira bidaiatuko du, Okinawa. Baina Daniel gaztearentzat mundu berri eta exotiko baterako bidaia da, honetan ordurarte ezagutzen ez zituen bere maisuaren iraganeko gauzen berri izango du. Aldiz, Miyagirentzat hiltzorian dagoen bere aita azkeneko aldiz ikusi eta nerabetzaroko neskaladuna zuen Yukirenganako (Nobu McCarthy) maitasuna berreskuratzeko aukera izango da. Gainera, Miyagiren itzulerak bere iraganeko arerioa zen Satorekin (Danny Kamekona) etsaitasuna berpiztea suposatuko du, etsaitasun honek Daniel bera ere kulturen arteko talka eta borroketara bultzaraziko du. Orain, karate txapelketatetaik, ikuslegoaren energiatik nahiz sortetxeko segurtasunetik urruti dagoela, Danielek bere erronka handienari aurre egin beharko dio, maisua ikasle bilakatu eta ohorearen salneurria bizitza bera bihurtu baita.

## Aktoreak 
* Ralph Macchio: Daniel LaRusso
* Pat Morita: Kesuke Miyagi (宮城健介 *Miyagi Kesuke*)
* Nobu McCarthy: Yukie (ゆきえ)
* Tamlyn Tomita: Kumiko (久美子)
* Yuji Okumoto: Chozen Toguchi (渡口朝鮮 *Toguchi Chōsen*)
* Joey Miyashima: Toshio (利夫)
* Marc Hayashi: Taro (太郎 *Tarō*)
* Danny Kamekona: Sato (佐藤 *Satō*)
* Tony O'Dell: Jimmy
* Martin Kove: John Kreese
* William Zabka: Johnny Lawrence

## Kanpo estekak 
* 'Karate Kid II'' filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai
Eskuilarik gabeko motorra

thumb|200px|Konputagailuetako haizagailuak desmuntaturik. Motorra kontrolatzen duen zirkuitua ikus daiteke.

**Eskuilarik gabeko motorra** edo **brushless motorra**, errotorearen polaritatea aldatzeko eskuilarik erabiltzen ez duen motor elektrikoa da.

Motor elektrikoek delga-dun kolektore bat edo pare bat urratze eraztun izan ohi zituzten. Sistema hauek marruskadura eragiten zuten, errendimendua gutxituz, beroa askatuz eta zarata gehiago eginez. Gainera, mantentze-lan handiago eskatzen zuten, eta ikatz partikulak aska zitzaketen, motorra, eroale izan daitekeen hauts batez zikinduz.

Eskuilarik gabeko lehen motorrak, korronte alternoko motor asinkronoak izan ziren. Gaur egun, elektronikari esker, brushless motorrak oso onuragarriak gerta dakizkiguke, fabrikatzeko merkeagoak direlako, gutxiago pisatzen dutelako eta mantenu-lan gutxiago eskatzen dutelako, baino beraien kontrola askoz konplexuagoa da. Konplexutasun hori kontrol elektronikoei esker ia erabat ezabatu da.

Alderantzikagailuak korronte alternoa korronte zuzen bihurtu behar du, eta berriro, beste frekuentzia bateko alterno. Beste kasu batzuetan, korronte zuzenarekin zuzenean elikatu daiteke, lehen urratsa ezabatuz. Hau dela eta, korronte alternoko motor hauek korronte zuzeneko beste aplikazio batzuetan erabili daitezke, korronte zuzeneko eskuiladun motor baten baino askoz errendimendu hobeagoa lortuz. Erabilera batzuk, adibidez, pilak erabiltzen dituzten auto eta hegazkin telegidatuak izango lirateke.

Eskuilarik gabeko beste motor batzuk, korronte zuzenarekin soilik funtzionatzen dutenak, potentzia baxuko aparatu elektrikoetan erabiltzen direnak dira, hala nola, CD-ROM irakurgailuak, konputagailuetako haizagailuak, kaseteak, eta abar. Hauen mekanismoa kommutazio (polaritate aldaketa) mekanikoa, kontaktu gabeko elektroniko batekin ordezkatzean datza. Kasu honetan, espira, poloa zuzena denean bakarrik bultzatzen da, eta ez denean, sistema elektronikoak korrontea mozten du. Errotoreko espiraren posizioa igartzeko eremu magnetikoaren hautematea erabiltzen da. Sistema elektroniko honek, gainera, biratze abiadura jakin dezake, ea geldirik dagoen, edo gelditzen bada korrontea moztu dezake ez dadin motorra erre. Polaritatea aldatzean (+ eta -) alderantziz biratzen ez duten desabantaila dute. Biraketa norantza aldatzeko sistema elektronikoaren bi eroale gurutzatu beharko lirateke.

Eraztunetan marruskadura saihesteko antzeko sistema bat alternadoreetan erabili ohi da. Kasu honetan ez da urratze eraztunen erabilera saihesten, sendoago bat erabiltzea saihesten da, motorra asko frenatuko lukeelako.

## Ikus, gainera 
* Shunt motorra
* Serie motorra
* Compound motorra

## Kanpo estekak
Eraser (filma)

***Eraser*** (euskaraz, *Ezabatzailea*) Chuck Russell estatubatuar zinema zuzendariak 1996an zuzendutako akziozko thriller film bat da. Arnold Schwarzenegger, James Coburn, Robert Pastorelli, James Caan eta Vanessa L. Williams aktoreek antzeztu zuten.

1997ko Soinu edizio onenaren Oscar Sariaren izendapena jaso zuen (Alan Robert Murray eta Bub Asman).

## Argumentua 
John Kruger (Arnold Schwarzenegger), ezizenez *Eraser*, Lekukoen Babes Programa Federaleko ofizial zaildua da. Erronka handi bati aurre egin behar dio: Lee Cullen (Vanessa L. Williams) lekukoari nortasun berria ematea. Neska gazte hori konspirazio batez ohartu da, AEBetako politika eta armagintza industriako pertsonaia nabarmenak sarturik dauzkana; hori dela eta, hil nahi dute, baina *Eraser*rek babestu behar du.

## Aktoreak 
* Arnold Schwarzenegger: John "Eraser" Kruger, AEBetako marshalla
* James Caan: Marshal Robert DeGuerin, AEBetako marshalla
* Vanessa L. Williams: Lee Cullen
* James Coburn: Arthur Beller, WITSECeko buruzagia
* Robert Pastorelli: Johnny Casteleone
* James Cromwell: William Donohue, Cyrez Konpainiaren Nazioarteko presidenteordea eta Cullenen nagusia
* Danny Nucci: Monroe, WITSECeko ordezkaria
* Andy Romano: Daniel Harper, AEBetako Defentsa Saileko azpidazkaria
* Joe Viterelli: Tony Bi-Behatz
* Olek Krupa: Sergei Ivanovich Petrovsky
* Gerry Becker: Morehart
* Nick Chinlund: Calderon agentea
* Michael Papajohn: Schiff agentea
* K. Todd Freeman: Dutton agentea
* Mark Rolston: J. Scar
* John Slattery: Corman agentea
* Robert Miranda: Frediano
* Roma Maffia: Claire Isaacs
* Tony Longo: Mike Txiki
* John Snyder: Sal
* Rick Batalla: Kevin, tabernaria
* Skipp Sudduth: Zaintza komandantea
* Sven-Ole Thorsen: Petrofskyren zaindarietako bat
* Denis Forest: Cyrez konpainiako sistemaren administratzailea
* Patrick Kilpatrick: James Haggerty, Cyrez Security konpainiako buruzagia

## Kanpo estekak 
* *Eraser* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai
The Million Dollar Hotel

**The Million Dollar Hotel** (euskaraz *Milioi Dolarretako Hotela*) 2000ko Wim Wenders alemaniar zinema zuzendariak zuzendutako drama film bat da. Bono eta Nicholas Kleini bururatutako kontakizun batean oinarritutako film bat da. Jeremy Davies, Milla Jovovich, Mel Gibson, Gloria Stuart, Amanda Plummer eta Jimmy Smits aktoreek antzeztu zuten. Bono berak ere antzezpen labur bat burutu zuen. Soinu banda U2 taldea eta Brian Eno, Jon Hassell, Daniel Lanois eta Hal Willner musikarien abestiez osaturik dago.

2000ko Berlingo Zinemaldian Ikuslegoaren Saria eskuratu zuen.

## Argumentua 
Marginatu talde bat Los Angeles hiriko erdipurdiko zulo batean bizi da, "Milioi Dolarretako Hotela" delakoa. Tom (Jeremy Davies), protagonista, Eloise (Milla Jovovich) neska gazteaz maiteminduko da. Hoteleko gela batean jazotako Izziren (Tim Roth) heriotzak telebistako pertsonaia garrantzitsua den haren aitak ikerketa bat martxan jarriz bere ospe ona kaltetu dezaketen semearen suizidioari buruzko esamesak isilduarazi nahiko ditu. Horretarako FBIko agente ikertzaile bat kontratatuko du (Mel Gibson).

## Aktoreak 
* Mel Gibson: Skinner inspektorea
* Gloria Stuart: Jessica
* Amanda Plummer: Vivien
* Milla Jovovich: Eloise
* Jeremy Davies: Tom Tom
* Jimmy Smits: Geronimo
* Bono: Hoteleko gizon bat

## Kanpo estekak 
* *The Million Dollar Hotel* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *The Million Dollar Hotel* film osoa ingelesez ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai
Arbide dorreak

**Arbide dorreak** Gipuzkoako Donostia hiriburuan dauden itxura berdineko bi eraikin gira.

## Kokalekua 
Miramon auzoan daude, hain zuzen ere, Miramongo Parke Teknologikoaren hegoaldeko muturrean, Mikeletegi pasealekuaren 67-69. zenbakietan.

File:Arbide_dorreak_-_Miramon_(2021)_1.jpg|Dorreetako bat.
Fitxategi:San Sebastián - Parque Científico y Tecnológico de Gipuzkoa - Torres de Arbide 19.jpg|Dorreetako bat.
Fitxategi:San Sebastián - Parque Científico y Tecnológico de Gipuzkoa - Torres de Arbide 14.jpg|Gargolak.
Fitxategi:San Sebastián - Parque Científico y Tecnológico de Gipuzkoa - Torres de Arbide 21.jpg|Atea.

## Historia 
1904ean eraiki ziren, baina garai hartan Erdialdean zeuden, Foruen pasealekua, San Martzial kalea eta Etxaide kalearen elkargunean.

1972-1975 artean kokalekuz aldatuak izan ziren. Gipuzkoako Aurrezki Kutxa Munizipalak erosi eta gaur egungo kokalekuan berrezarri ziren. Horretarako bere harri guztiak (6.300 inguru) kontu handiz banan-bana lekualdatu ziren. Jada kokaleku berrian zela, 1979an berrireki ziren.

Aranzadi Elkarteak lehenbizi erabili zituen, mikologiako erakusketa bat burutzean. Gaur egun Kutxaren jabetzakoak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bilboko Metroaren egoitza

**Bilboko Metroaren egoitza** Bizkaiko Bilbo hiriburuan dagoen eraikin bat da. Bilboko Metroaren egoitza nagusia da.

## Kokalekua 
Abando auzoan dago, Nafarroa kalearen 2. zenbakian. Areatzako zubiaren alboan eta Sociedad Bilbaínaren egoitza eta Bilbao-Concordia geltokiaren parean dago.

[thumb|erdian|500px|erdian|[Bilbao-Concordia geltokia, Sociedad Bilbaínaren egoitza, Areatzako zubia eta Bilboko Metroaren egoitza Areatzako kaitik. Atzealdean, BBVAren Dorrea ikusgai.]]

## Kanpo estekak
Re-Animator

**Re-Animator** edota '''H. P. Lovecraft's Re-Animator'* (euskaraz *Ber-Animatzailea* edota *H. P. Lovecraften Ber-Animatzailea*) 1985eko Stuart Gordon estatubatuar zinema zuzendariak zuzendu eta Brian Yuzna zinema ekoizleak ekoiztutako beldurrezko film bat da. H. P. Lovecraft idazlearen *Herbert West–Reanimator* izeneko kontakizun laburrez osatutako bilduman arinki oinarritua dago. Bruce Abbott, Barbara Crampton, David Gale, Robert Sampson eta Jeffrey Combs aktoreek antzeztu zuten.

*Bride of Re-Animator* (1990, *Ber-Animatzailearen Neskalaguna*) eta *Beyond Re-Animator* (2003, *Re-Animatzaileaz Haratago*) jarraipenak dauzka.

## Argumentua 
Herbert West (Jeffrey Combs) Suitzako Zürich hiriko unibertsitate batean esperimentu zalantzagarriak burutzen ari den medikuntza ikasle xelebre bat da, haietako batean berarekin lanean ari zen zientzialari bat hilik suertatzen denean unibertsitatetik kaleratuko dute.

Jada, AEBetara itzuli eta Massachusetts estatuko Arkham hiriko Miskatonic Unibertsitatean izen emango du. Bertan, bere esperimentu ikaragarriak egiteari berrekingo dio, alegia, hildakoak biziberritzeko seruma lortzeko formula topatzea, horretarako hildakoen gorpuekin esperimentatuko du. Westek bere pisukidea den Dan (Bruce Abbott) eta haren neskalaguna Megan (Barbara Crampton) ere bere proiektu makabroaren partaide egingo ditu.

## Bitxikeriak 
Filma estreinatu eta berehala gore generoko zinemazaleen artean kultuzko filma bilakatu zen, beldurrezko zinema eta komedia edo umore beltzaren elementuak ere elkarnahasten ditu.

Bitxikeria gisa, zinezale askok filmaren soinu bandaren hasierako doinua Alfred Hitchcockek zuzendutako *Psycho* (1960) filmaren doinu ospetsuaren plagio hutsa dela aipatu ohi dute, bi doinuek antzekotasun ikaragarria baidute. Film honetako zaletu askok nahitan, umorez eta disimulurik gabe Hitchcock eta bere filmaren omenez egin zela defendatzen dute.

## Aktoreak 
* Jeffrey Combs: Herbert West
* Bruce Abbott: Dan Cain
* Barbara Crampton: Megan Halsey
* David Gale: Carl Hill doktorea
* Robert Sampson: Dean Alan Halsey
* Al Berry Hans Gruber doktorea
* Carolyn Purdy-Gordon: Harrod doktorea
* Ian Patrick Williams: Suitzar irakaslea
* Gerry Black: Mace
* Peter Kent: Melvin Ber-Animatzailea

## Kanpo estekak 
* *Re-Animator* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Re-Animator* film osoa ikusgai. Youtube.com 
* *Re-Animator'' filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Henry Hobson Richardson

**Henry Hobson Richardson** (St. James parrokia, Louisiana, 1838ko irailaren 29a - Brookline, Massachusetts, 1866ko apirilaren 27a) Estatu Batuetako arkitektoa izan zen.

## Bizitza 
Harvard Unibertsitatean lizentziatura atera ondoren (1859), Parisa joan zen arte ikasketak jarraitzera. Parisen Arte Ederretako Eskolan ikasi zuen (1859-1862), eta Henri Labrouste frantziar arkitektoarekin aritu zen lanean. Bostonera itzuli orduko bezero asko eta aberatsak lortu zituen, eta langile trebeak beraren esanetara lanean.

Estatu Batuetan garai hartan egiten zen arkitektura moldetik aldenduz, Richardsonek bere kontzeptu pertsonalak formulatu zituen eta lehenengo *block*-ak egin zituen, etxe orratzen aitzindariak. 1880-1886 bitartean, landetxe asko egin zituen eta, Ingalaterra Berriko tradizioa gaindituz, oina era librean antolatu zuen eta material naturalak erabili zituen. Berrikuntza horiek eragin handia izan zuten Frank Lloyd Wright gaztearengan . Richardsonen azken lana, ''Marshall Field's Wholesale Store* (Chicago, 1885-1887), eredugarri izan zen Chicagoko eskolako arkitekto gazteentzat.

## Irudi galeria 

File:Trinity Church, Boston MA.jpg|*Hirutasunaren eliza*, Boston, 1872
File:Old_Colony_Railroad_Station,_North_Easton,_Massachusetts.jpg|*Old Colony tren geltokia*, Easton, Massachusetts, 1881
File:Marshall Field Warehouse Store.jpg|*Marshall Field Wholesale Store'', Chicago, 1885–1887

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak