open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tximutx

thumb|*Panurus biarmicus russicus *
**Tximutxa** (*Panurus biarmicus*) *Panuridae* familiako hegazti paseriformea da, Eurasiako eskualde epeletan bizi dena.

16 zentimetro inguru luze, gorputz sendoa eta isats luzea du. Bizkarreko eta isatseko lumak gorrixkak izaten ditu, burukoak gris berdexkak eta papar-sabeletakoak gorri zurixkak. Begiaren azpian hiruki baten egiturako orban beltz bat izaten du arrak. Europako hego-ekialdean bizi da; kanabera artean ibiltzen da batez ere. Intsektuak eta belar hazia jaten ditu.

## Erreferentziak
San Joan Bataiatzailearen Jaiotzaren eliza

**San Joan Bataiatzailearen Jaiotzaren eliza** edo **Kemiko eliza ortodoxoa** (finlandieraz, *Johannes Kastajan syntymän kirkko* eta *Kemin ortodoksinen kirkko*) Kemi hirian dagoen eliza ortodoxoa da. Biztanle gehien dituen auzoaren bihotzean dago, alegia, Koivuharju auzoan, eta Finlandiako Eliza Ortodoxoak 1962an ireki zuen hiriko komunitate ortodoxoari erlijio-zerbitzua emateko. Arkitektoa Ilmari Ahonen finlandiarra izan zen eta estilo ortodoxoaren aipainduratik urrun, eraikin xume bat eraikitzea erabaki zuen. Aurrealde zuria ezkila-dorretxo batek osatzen du eta dorrearen koroa, aldiz, tipula itxurako beltz bat da. Horma zuria Jesukristoren erlijio-estiloko margo batek apaintzen du eta sarrera nagusiaren zaindari nagusia da. Guztira, 200 fededunentzako eserlekua du tenpluak eta gaur egun Kemiko ortodoxoena komunitate txikia den arren, oso parte-hartzailea da. Eliza hau Ouluko Elizbarruti Ortodoxoan dago eta elizbarruti honen egoitza nagusia Ouluko Hirutasun Santua katedrala da .

Aipatzekoa da XX. mendean eliza ortodoxoak presentzia handia izan zuela azpieskualde honetan. 1920ko hamarkada inguruan, SESBetik etorritako errusiar errefuxiatu ugari Lappiko Kemi-Tornio, Rovaniemi eta Inari udalerrietan egokitu ziren eta bertan, komunitate txikiak eratu zituzten. Industria lan ugari zenez, Kemin beste tokitan baino errusiar gehiago bildu zen eta hasiera batean, Alderdi Komunistak hirian zuen nagusitasuna zela-eta, talde hauek gutxietsiak izan ziren. Dena den, Finlandiako Alderdi Komunistak SESBekin zuen harremana hautsi egin zuenean, errusiar errefuxiatu hauek gogoz parte hartzen hasi ziren hiriko ekintzetan. Azkenean, goian aipatu bezala, 1962an euren erritua praktikatzeko eliza bat eraiki zuten Koivuharjun, tradizionalki errusiar jatorriko biztanle gehien dauden auzoan. Herritar hauek hiriko kulturan bete-betean murgiltzen joan ziren heinean, komunitate bereizi txiki bat izateari utzi zioten eta euren ohiturak galtzen hasi ziren. Gaur egun, herritar gutxi batzuk baino ez dute mantentzen arbasoen erlijioa eta Errusiatik iritsitako etorkinen kopurua nabarmena izaten jarraitzen duen arren, eliza ortodoxoaren tenplu hau ez da oso bisitatua.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Hirutasun Santua katedrala
* Lappiko elizak

## Kanpo estekak 
* Oulun Ortodoksinen Seurakunta
Oligoelementu

**Oligoelementuak** izaki bizidunek proportzio txikian dituzten bioelementuak dira (%0,1 baino proportzio txikiagoan). Kopuru txikian bada ere, funtsezkoak dira bizitzarako, haien gabeziak asaldura larriak ekartzen baititu.

Oligoelementu askok entzimen jardueran parte hartzen dute.

Honako hauek dira aipagarrienak:

* Burdina (Fe): hemoglobina molekularen osagaia da, eta baita zitokromoena ere. Bere gabeziak anemia eragiten du.
* Iodoa (I): tiroxina eta tri-iodotironina hormonen osagaia.
* Kobaltoa (Co): B12 bitaminaren osagaia.
* Manganesoa (Mn): klorofilaren sintesian beharrezkoa da. Hainbat entzimak ere behar dute.
* Zinka (Zn): entzimen jardueran parte hartzen du eta immunitate-sistemarenean ere.
* Kobrea (Cu): immunitate-sistema bizkortzen du
* Kromoa (Cr): intsulinaren jarduera errazten du
* Fluorra (F): hortz-haginetan eta hezurretan pilatzen da
* Molibdenoa (Mo): zenbait entzimen jardueran parte hartzen du

## Kanpo estekak
Birigarro hegal gorri

thumb|*Turdus iliacus coburni*
**Birigarro txikia** (*Turdus iliacus*) turdidae familiako hegazti paseriformea da, Europa osoan eta mendebaldeko Asian bizi dena.

## Taxonomia 
Birigarro txikiak bi azpiespezie ditu:
* *Turdus iliacus iliacus* (Linnaeus, 1766)
* *Turdus iliacus coburni* (Sharpe, 1901)

## Erreferentziak
Durdula

thumb|*Turdus pilaris*
**Durdula** (*Turdus pilaris*) turdidae familiako hegazti paseriformea da, iparraldeko Eurasian bizi dena.

25 bat zentimetro izaten da luze. Burua eta bizkarra kolore grisekoak ditu, eta isatsa iluna, beltza ia. Paparra hori-gorrixka du, eta marra beltzak ditu paparrean eta alboetan. Europako iparraldean eta Asian erruten ditu arrautzak, eta Europan, Asian, Afrikan eta Turkestan hegoaldean, eta India ipar-ekialdean bizi da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zozo paparzuri

thumb|*Turdus torquatus torquatus*

**Zozo paparzuria** (*Turdus torquatus*) turdidae familiako hegazti paseriformea da, erdialde eta mendebaldeko Europako eskualde menditsuetan eta Kaukason bizi dena.

## Deskribapena 
Zozo paparzuria ahaidetuta dago ohiko zozoarekin (Turdus merula). Paparzuria beste zozoez erraz bereizi ahal dugu bere lumajea ikusiz.. Bularreko lumajea zuria da. Gorputzaren lumen kolorea emeen eta arren artean desberdinak dira, emeak arreak eta bularra luma horail ilunez zipriztinduak dituzten bitartean, arrak lumail beltz bat dute.

Udazkenean luma batzuk grisaxkak itzultzen dira, ezkatadun itxura bat ematen animalia espezie honi.

Haien kantua esaldi labur desberdinez osatuta dago eta esaldi hauek 2 eta 4 biderrez errepikatzen dira (*tac-tac-tac*, *chuc-chuc-chuc-chuc*), normalean adar batetik edo lurretik, baina batzutan hegaldian zehar ere. Honako kasuetan soinua ez da errepikatzen.

## Erreferentziak
Buztanzuri beltz

thumb|*Oenanthe leucura leucura*

**Buztanzuri beltza** (*Oenanthe leucura*) muscicapidae familiako hegazti paseriformea da, Iberiar penintsulan eta ipar-mendebaldeko Afrikan bizi dena.

## Erreferentziak
Papourdin

thumb|*Luscinia svecica cyanecula*
**Paparurdina** edo **papourdina** (*Luscinia svecica*) muscicapidae familiako hegazti paseriformea da, Eurasian eta mendebaldeko Alaskan bizi dena.

13 cm inguru luzea. Papo-urdin arraren lepoaldeko lumek kolore urdin bizia hartzen dute udaberrian. Bizkarraldekoak beti arreak izaten ditu eta sabelekoak zurixkak. Emeak luma beltzez osatutako eraztun moduko bat izaten du lepoan; gainerakoan arraren antzekoa izaten da. Uda Europako iparraldean eta erdialdean, eta Asian ematen du. Negu hasieran Afrikara nahiz Asiako hegoaldera migratzen du. Intsektuak eta arrak jaten ditu.

## Erreferentziak
Pitxartxar afrikar

**Pitxartxar afrikarra** (*Saxicola torquatus*) muscicapidae familiako hegazti paseriformea da, Arabian eta Saharaz hegoaldeko Afrikan bizi dena.

## Taxonomia 
ADN mitokondrialaren ikerketetan oinarriturik, lehengo *Saxicola torquatus* taxoia hiru espezietan banatu da: *Saxicola torquatus*, Arabian eta Saharaz hegoaldeko Afrikan hedatua, *Saxicola rubicola* Europan eta iparraldeko Afrikan bizi dena, eta *Saxicola maurus*, Kaukasia eta Turkiatik Himalaia eta Txinaraino banatua.

## Deskribapena 
12'5 zentimetroko luzera du. Burua eta bizkarraldea beltzak, paparraldea gorri marroixka, eta lepoko bi alboak, hegoen erdialdea eta ipurgaina zuriak ditu. Emearen koloreak apalagoak dira, kolore gorrixkak burua ere hartzen diola.

## Elikadura 
Intsektuak eta armiarmak jaten ditu. Negu partean fruitu eta haziek osatzen dute haren dieta.

## Ugalketa 
Ugaltzeko garaian arrak etengabe abesten du eta emeak sasi oso itxi baten barnean habia egiten du. 5-6 arrautza erruten dituzte, emeak inkubatzen ditu arrak jatekoa ekartzen duen bitartean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mendebaldeko Interstate 76

**Interstate 4** Ameriketako Estatu Batuetako hegoaldetik iparraldera doan estatuarteko autobidea da. 302,72 km-ko luzera du, Arvadatik (Colorado) Big Springsera (Nebraska) du ibilbide, eta Colorado eta Nebraska estatuetatik igarotzen da. Igarotzen dituen hiri nagusiak hauen dira:
* Arvada (Colorado)
* Welby (Colorado)
* Big Springs (Nebraska)

## Kanpo estekak
Ekialdeko Interstate 76

**Interstate 4** Ameriketako Estatu Batuetako mendebaldetik ekialdera doan estatuarteko autobidea da. 699,86 km-ko luzera du, Westfield Centertik (Ohio) Camdenera (New Jersey) du ibilbide, eta Ohio, Pennsylvania eta New Jersey estatuetatik igarotzen da. Igarotzen dituen hiri nagusiak hauen dira:
* Westfield Center (Ohio)
* Akron (Ohio)
* Youngstown (Ohio)
* Pittsburgh (Pennsylvania)
* New Stanton (Pennsylvania)
* Somerset (Pennsylvania)
* Bedford (Pennsylvania)
* Carlisle (Pennsylvania)
* Harrisburg (Pennsylvania)
* Filadelfia (Pennsylvania)
* Camden (New Jersey)

## Kanpo estekak
Txio txistulari

thumb|*Phylloscopus sibilatrix*

**Txio txistularia** (*Phylloscopus sibilatrix*) phylloscopidae familiako hegazti paseriformea da, Europako eskualde epeletan eta mendebaldeko Asian bizi dena.

## Erreferentziak
Bernisse

**Bernisse** () Herbehereetako Hego Holanda probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 12.454 biztanle zituen.

## Herriak 
Udalerria honako herriek osatzen dute:

* Abbenbroek (herriburua)
* Biert
* Geervliet
* Heenvliet
* Oudenhoorn
* Simonshaven
* Zuidland

## Ikus, gainera 
* Hego Holanda

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Bodegraven

**Bodegraven** () Herbehereetako Hego Holanda probintziako herria zen. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 19.434 biztanle zituen. 2011ko urtarrilaren 1ean Reeuwijkekin bat egin zuen Bodegraven-Reeuwijk udalerri berria sortzeko.

## Ikus, gainera 
* Hego Holanda
* Herbehereen udalerrien batzea

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Brielle

**Brielle** () Herbehereetako Hego Holanda probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 15.752 biztanle zituen.

## Argazkiak 

Fitxategi:Brielle, Sint Catharijnekerk positie2 foto1 2011-06-26 14.21.JPG|Sint Catharijnekerk eliza
Fitxategi:Brielle, het Wellerondom foto5 2011-06-26 14.04.JPG|Wellerondom kalea
Fitxategi:Brielle, voormalig weeshuis in monumentaal pand RM10647 foto3 2011-06-26 14.16.JPG|Antzinako umezurztegia
Fitxategi:Brielle, monumentaal panden aan de Vischstraat 21 en 23 2011-06-26 13.07.JPG|Vischstraat kaleko etxeak

## Hiri senidetuak 
*  Queenborough, Erresuma Batua, 1967tik
*  Havlíčkův Brod, Txekiar Errepublika, 1985etik

## Ikus, gainera 
* Hego Holanda

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Capelle aan den IJssel

**Capelle aan den IJssel** () Herbehereetako Hego Holanda probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 65.406 biztanle zituen.

## Demografia 

ImageSize = width:550 height:250
PlotArea = width:400 height:200 left:55 bottom:18
AlignBars = justify

Colors =
 id:canvas value:rgb(0.98,0.98,0.98)
 id:grid1 value:rgb(0.8,0.8,0.8)
 id:grid2 value:gray(0.8)
 id:bars value:rgb(0.75,0.75,0.75)
 id:text value:rgb(0.5,0.5,0.5)

BackgroundColors = canvas:canvas

DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:70000
TimeAxis = orientation:vertical
ScaleMajor = unit:year increment:10000 start:0 gridcolor:grid1

plotData=
 color:g width:37 mark:(line,white) align:center fontsize:S color:bars
 bar:1840 from:start till:1400 text:1.400
 bar:1910 from:start till:5006 text:5.006
 bar:1948 from:start till:9000 text:9.000
 bar:1969 from:start till:25000 text:25.000
 bar:1995 from:start till:60961 text:60.961
 bar:2000 from:start till:64635 text:64.635
 bar:2005 from:start till:65541 text:65.541
 bar:2012 from:start till:66062 text:66.062

TextData =
 pos:(60,225) fontsize:M textcolor:text text:Biztanleriaren bilakaera

## Argazkiak 

Fitxategi:Gemeentehuis Capelle aan den IJssel.JPG|Udaletxea
Fitxategi:RM11473 Capelle aan den IJssel - Kerklaan 2.jpg|Kerklaan
Fitxategi:A16 Rotterdam.jpg|A16 autobidea eta bulego eraikin berriak
Fitxategi:Metrostation Capelle Centrum.JPG|Metro geltokia

## Ikus, gainera 
* Hego Holanda

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Cromstrijen

**Cromstrijen** () Herbehereetako Hego Holanda probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 12.835 biztanle zituen.

## Kokapena 
Udalerri mugakideak honakoak dira: Oostflakkee hego-mendebaldean, Moerdijk hegoaldean, Korendijk mendebaldean, Oud-Beijerland ipar-mendebaldean, Binnenmaas ipar-ekialdean eta Strijen ekialdean.

## Ikus, gainera 
* Hego Holanda

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Alice Springs

**Alice Springs** (ingelesez *Aliziaren Iturbua* esan nahi du) Australiako
Iparraldeko Lurraldean dagoen hiri bat da. Australiar basamortuaren erdigunean kokaturik dago, hiritarrak gehienbat Uluru mendia hurbil izateak sorrarazten dizkion turismo etekinetatik bizi dira. 2008an 27.481 biztanle zituen, hortaz Iparraldeko Lurraldeko bigarren hiririk handiena da, Darwin hiriaren atzetik. Bertakoek herri hizkeran hiriari *The Alice* edota soilik *Alice* gisa deitu ohi dute.

## Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* www.alicesprings.nt.gov.au/ Alices Springs hiriko udal webgunea
Alphen aan den Rijn

**Alphen aan den Rijn** Herbehereetako Hego Holanda probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 72.577 biztanle zituen.

## Inguru naturala eta kokapena 
Herria erromatar garaian sortu zen Castellum Albanianae izenarekin, eta Rhin ibaiak zeharkatzen du.

Udalerri mugakideak honakoak dira: Kaag en Braassem ipar-mendebaldean, Nieuwkoop ipar-ekialdean, Rijnwoude mendebaldean, Bodegraven-Reeuwijk hego-ekialdean, eta Boskoop hegoaldean.

## Herriak 
Udalerria honako herriek osatzen dute:

## Ikus, gainera 
* Hego Holanda

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Barendrecht

**Barendrecht** () Herbehereetako Hego Holanda probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 46.525 biztanle zituen.

## Demografia 

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:600 height:357
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:50000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:5000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1930 text:1930
  bar:1935 text:1935
  bar:1940 text:1940
  bar:1945 text:1945
  bar:1950 text:1950
  bar:1955 text:1955
  bar:1960 text:1960
  bar:1965 text:1965
  bar:1970 text:1970
  bar:1975 text:1975
  bar:1980 text:1980
  bar:1985 text:1985
  bar:1990 text:1990
  bar:1995 text:1995
  bar:2000 text:2000
  bar:2005 text:2005
  bar:2010 text:2010

PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1930 from:0 till: 4799
  bar:1935 from:0 till: 5413
  bar:1940 from:0 till: 5909
  bar:1945 from:0 till: 7286
  bar:1950 from:0 till: 7264
  bar:1955 from:0 till: 7707
  bar:1960 from:0 till: 8809
  bar:1965 from:0 till: 10408
  bar:1970 from:0 till: 12832
  bar:1975 from:0 till: 14687
  bar:1980 from:0 till: 16633
  bar:1985 from:0 till: 18539
  bar:1990 from:0 till: 19937
  bar:1995 from:0 till: 22025
  bar:2000 from:0 till: 28834
  bar:2005 from:0 till: 39310
  bar:2010 from:0 till: 46453

PlotData=
  bar:1930 at: 4799 fontsize:S text: 4799 shift:(-8,5)
  bar:1935 at: 5413 fontsize:S text: 5413 shift:(-8,5)
  bar:1940 at: 5909 fontsize:S text: 5909 shift:(-8,5)
  bar:1945 at: 7286 fontsize:S text: 7286 shift:(-8,5)
  bar:1950 at: 7264 fontsize:S text: 7264 shift:(-8,5)
  bar:1955 at: 7707 fontsize:S text: 7707 shift:(-8,5)
  bar:1960 at: 8809 fontsize:S text: 8809 shift:(-8,5)
  bar:1965 at: 10408 fontsize:S text: 10408 shift:(-8,5)
  bar:1970 at: 12832 fontsize:S text: 12832 shift:(-8,5)
  bar:1975 at: 14687 fontsize:S text: 14687 shift:(-8,5)
  bar:1980 at: 16633 fontsize:S text: 16633 shift:(-8,5)
  bar:1985 at: 18539 fontsize:S text: 18539 shift:(-8,5)
  bar:1990 at: 19937 fontsize:S text: 19937 shift:(-8,5)
  bar:1995 at: 22025 fontsize:S text: 22025 shift:(-8,5)
  bar:2000 at: 28834 fontsize:S text: 28834 shift:(-8,5)
  bar:2005 at: 39310 fontsize:S text: 39310 shift:(-8,5)
  bar:2010 at: 46453 fontsize:S text: 46453 shift:(-8,5)

## Ikus, gainera 
* Hego Holanda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Joruba

**Jorubak** () mendebaldeko Afrikako talde etnolinguistikorik handienetako bat dira; 45 milioi lagun dira, eta haietako gehienek joruberaz hitz egiten dute. Batik bat Nigerian bizi dira, nigeriarren %&nbsp;21 inguru baitira etnia horretakoak. Haien berezko lurraldea Joruba Herria da (), eremu hau hartzen duena: Nigeriako hego-mendebaldea, Beningo hegoaldea eta Togoko ekialdea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Binic

**Binic** (bretainieraz *Binig*) Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.

## Kanpo estekak
Saving Private Ryan

***Saving Private Ryan*** (euskaraz, *Ryan soldadua salbatu*) 1998an egindako Bigarren Mundu Gerrari buruzko filma da. Normandiako Lehorreratzean, ama estatubatuar bati hiru seme hil zaizkionez, laugarrenaren bila pelotoi bat bidali dute, bizirik atera dadin.

## Argumentua 
Bigarren Mundu Gerran, Normandiako Lehorreratzea jazo ostean, John H. Miller (Tom Hanks) kapitaina buru duen estatubatuar soldadu taldeari misio oso latz bat eman zaio: James Ryan (Matt Damon) soldadua fronte lerroko arrikustik salbu jarri eta etxera bidean bizirik ekartzea. Baina eginkizuna ez da erraza: hari buruz, etsaien lerroetatik haratago jauzigailuaz salto egin duela, besterik ez dakite. Hortaz, taldea martxan jarri eta bera topatu arte, hainbat eragozpen gainditu behar dituzte.

## Aktoreak 
* Tom Hanks: John H. Miller kapitaina
* Tom Sizemore: Mike Horvath sarjentu teknikaria
* Edward Burns: Richard Reiben soldadua
* Barry Pepper: Daniel Jackson soldadua
* Adam Goldberg: Stanley "Fish" Mellish soldadua
* Vin Diesel: Adrian Caparzo soldadua
* Giovanni Ribisi: Irwin Wade, laugarren mailako teknikaria
* Jeremy Davies: Timothy E. Upham, bosgarren mailako teknikaria
* Matt Damon: James Francis Ryan soldadua
* Ted Danson: Fred Hamill kapitaina
* Paul Giamatti: William Hill sarjentua
* Dennis Farina: Walter Anderson teniente kolonela
* Harrison Young: James Francis Ryan (ez da ageri)
* Harve Presnell: George C. Marshall jenerala
* Leland Orser: DeWindt bigarren tenientea
* Bryan Cranston: I. W. Bryce kolonela
* Nathan Fillion: James Frederick Ryan soldadua
* Max Martini: Fred Henderson
* Demetri Goritsas: Parker soldadua

## Kanpo estekak 
* *Saving Private Ryan* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Le Bodéo

**Le Bodéo** (bretainieraz *Bodeoù*) Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.

## Kanpo estekak
Jean Borthayre

**Jean Borthayre** (Muskildi, Zuberoa 1901eko maiatzaren 25a - Montmorency, Val-d'Oise, Frantzia 1984ko apirilaren 25a) baritonoa izan zen. Bere ospea batez ere frantses eta italiar opera errepertorioa landuz lortu zuen.

## Biografia 
Abeslari autodidakta, Europan zehar bira egin zuen Euskal Herriko abesbatza batean hasi zen bakarlari. Parisko kontserbatorioan sartzeko arrakastarik izan ez zuen saiakeraren ostean frantses hiriburuko Opéra-Comiquen baxua zen Louis Azémak bere ahotsa entzuteko aukera izan zuen. Parisen bizi izateko denetarik (taxista lana...) egin izan zuen; euskal kantuak ziren bere errepertorio bakarra 1934an Parisko Casinora Tino Rossiren errezital batean parte hartzeko igo zenean. Bere izena opera giroan entzuten hasi zen eta 1936an Marie-Louise bere emaztearekin (Azémaren alaba) operaren gaineko ikasketak hasi zituen. 1937an Aljerreko Operan kantatzeko kontratatu zuten baina Bigarren Mundu Gerrak ibilbidea moztu zuen.

Bere debut profesionala 1943an egin zuen Tolosa Okzitaniako Kapitolioko Antzokian; bertan 1946 arte egin zuen lan, Jules Masseneten *Hérodiade* operan Herodesen papera egiten. Gerraren ostean beste zenbait hiritako opera etxetan aritu zen: Bordele, Marseilla, Lyon, Estrasburgo, Gante, Anberes eta 1951n Paris; urte horretan aldi berean Opera Nazionalean (otsailaren 25ean) eta Opéra-Comiquen (otsailaren 22an) debutatu zuen ia 50 urte zituela, Charles Gounoden *Faust* operan Valentinena eta Georges Bizeten *Les Pêcheurs de perles* delakoan Zurgarena eginez hurrenez hurren. 1968 arte bi antzoki garrantzitsu horietan kantatu zuen.

Batez ere frantses estatuan lan egin zuen; bere kantatzeko eragatik frantsesezko operaren ikurretakoa izan zen. Orduan frantsesez abesten ziren Giuseppe Verdiren opera batzuetan egindako baritono lanagatik ere ospetsu bihurtu zen: Rigolettorena izen bereko operan, Germontena (*La traviata*), Renatorena (*Un ballo in maschera*).

## Zenbait grabaketa 
**Borthayrek** parte hartu Zuen grabaketen artean hauexek daude:
* *Les Pêcheurs de perles* Mattiwilda Dobbsekin.
* *Lakmé* Mado Robinekin.
* *Faust* eta *Manon* Victoria de los Ángelesekin.
* *Chants basques* izeneko diskoa ere grabatu zuen.

## Bibliografia 
* Roland Mancini eta Jean-Jacques Rouvereux: ''Guide de l'opéra*, Fayard, *Les indispensables de la musique* bilduma, Paris, 1986. .

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Opera

## Kanpo loturak 
*  *Malibran.com'', frantsesez kantatutako opera katalogoa.
Actors Studio

**Actors Studio** edo *The Studio* Estatu Batuetako New York hirian dagoen aktore profesional, antzerki zuzendari eta antzerkigileen erakundea da. Bere egoitza Manhattan barrutiko 432 West 44th Street kalean dago.

## Jatorria 
1947an Elia Kazan, Cheryl Crawford eta Robert Lewisek sortu zuten, Studio ezizenez ezagutua, bere antzezpengintza ikasketa finengatik ezaguna da, baita *Metodoa* izeneko antzezpen metodoa irakasteagatik ere, azken hau 1930eko hamarkadan Group Theatre taldeak Konstantin Stanislavskiren berrikuntzetatik garatutako antezpen metodo bat da. "Ekintza fisikoen metodoa", "Stanislavski sistema" gisa ezagunagoa, aktoreak antzezten duen pertsonaiak jasaten dituen sentipen berberak jasatean datza; horretarako irudimena, inprobisazioa, gihar erlaxazioa, bat-nateko gertakari baten aurrean ematen den erantzuna, lehenaldian jasandako sentipenen berbizitzea eta hizkeraren argitasuna kitzikatzeko ariketak landu ohi dira.

Studiok 1952. urtetik aurrera Lee Strasberg zuzendaritzapean mundu mailako ospea bereganatu zuen.

Studioan trebatzen doazen einean, aktoreek giro emozional batean euren trebetasunak landu asmoz elkarrekin lan egin ohi dute, han paper komertzialen presiopetik aske daudela antzezlari gisa antzeztean gehiago arriskatu dezaketelarik.

1994-2005 urte bitartean The New School unibertsitatearen itzalpean egon zen.

## Ikasle nabarmenak 
* Edward Albee
* Beatrice Arthur
* Barbara Bain
* Carroll Baker
* Joe Don Baker
* Alec Baldwin
* James Baldwin
* Anne Bancroft
* Lorraine Bracco
* Marlon Brando
* Ellen Burstyn
* Hayden Christensen
* Montgomery Clift
* Lee J. Cobb
* Bradley Cooper
* James Dean
* Robert De Niro
* Bruce Dern
* Sally Field
* Jane Fonda
* John Forsythe
* Andy Garcia

* Lee Grant
* David Groh
* Gene Hackman
* Julie Harris
* Lance Henriksen 
* Steven Hill
* Pat Hingle
* Dustin Hoffman
* Dennis Hopper
* Michael Howard
* Kim Hunter
* Anne Jackson
* Harvey Keitel
* Sally Kellerman
* Bruno Kirby
* Richard Kuranda
* Diane Ladd
* Martin Landau
* Cloris Leachman
* Jack Lord
* Salem Ludwig
* Sidney Lumet

* Norman Mailer
* Karl Malden
* Darren McGavin
* Steve McQueen
* Marilyn Monroe
* Paul Newman
* Jack Nicholson
* Leslie Nielsen
* Gerald S. O'Loughlin
* Al Pacino
* Geraldine Page
* Chazz Palminteri
* Estelle Parsons
* Will Patton
* Sean Penn
* George Peppard
* Sidney Poitier
* Michael J. Pollard
* Anthony Quinn
* Lee Remick
* Jerome Robbins

* Mickey Rourke
* Eva Marie Saint
* Gene Saks
* Sylvester Stallone
* Kim Stanley
* Maureen Stapleton
* Rod Steiger
* Dean Stockwell
* Eric Stoltz
* Lee Strasberg
* Susan Strasberg
* Rip Torn
* Manu Tupou
* Jon Voight
* Christopher Walken
* Eli Wallach
* Peter Weller
* Gene Wilder
* Tennessee Williams
* Shelley Winters
* Joanne Woodward
* Burt Young

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Actors Studio erakundearen webgunea
Delft

**Delft** () Herbehereetako Hego Holanda probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 96.961 biztanle zituen.

Hiriak Unibertsitatea, industria nuklearra, mekanikoa eta elektrikoa ditu eta petrolio hobiak hurbil daude. Oso ospetsuak dira bertako zeramika eta portzelana lanak. Aipagarriak dira XVII. mendeko udaletxea, Oudekerk (XIII. mendekoa) eta Nieuwekerk (XIV. mendekoa) elizak, Santa Katalina atea (XV. mendekoa) eta ubide zaharrak.
thumb|250px|eskuinera|Nieuwe Kerk
thumb|250px|eskuinera|Tren geltokia
## Auzoak 
* 11. auzoa - Binnenstad
* 12. auzoa - Vrijenban
* 13. auzoa - Hof van Delft
* 14. auzoa - Voordijkshoorn
* 16. auzoa - Delftse Hout
* 22. auzoa - Tanthof West
* 23. auzoa - Tanthof Oost
* 24. auzoa - Voorhof
* 25. auzoa - Buitenhof
* 26. auzoa - Abtswoude
* 27. auzoa - Schieweg
* 28. auzoa - Wippolder
* 29. auzoa - Ruiven

## Hezkuntza 
* Delfteko Tekonologia Unibertsitatea (TU Delft)

## Argazkiak 
## Hiri senidetuak 
*  Castrop-Rauxel, Alemania
*  Estelí, Nikaragua
*  Pretoria, South Africa
*  Aarau, Suitza
*  Adapazarı, Turkia
*  Freiberg, Alemania
*  Kfar Saba, Israel
*  Tuzla, Bosnia eta Herzegovina
*  Kingston upon Thames, Erresuma Batua

## Ikus, gainera 
* Hego Holanda

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.

## Erreferentziak
Hellevoetsluis

**Hellevoetsluis** () Herbehereetako Hego Holanda probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 39.799 biztanle zituen.

## Auzoak 
* Zuidwest
* Nieuw Hellevoet
* Vesting
* Struyten
* Kooistee
* Den Bonsen Hoek
* Ravense Hoek
* Nieuwenhoorn
* Ossen Hoek
* Molshoek

## Argazkiak 

Fitxategi:Hellevoetsluis 005.jpg|
Fitxategi:Hellevoetsluis 006.jpg|
Fitxategi:A Kustwacht vessel proceeds down a canal.jpg|
Fitxategi:Hellevoetsluis-haavn.jpg|
Fitxategi:Luchtfoto's - Hellevoetsluis - 20107706 - RCE.jpg|

## Hiri senidetuak 
*  Torbay, Erresuma Batua

## Ikus, gainera 
* Hego Holanda

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Gouda

**Gouda** () Herbehereetako Hego Holanda probintziako herria da. Goudak  biztanle ditu, eta famatua da Gouda gaztarengatik, stroopwafelengatik, *gracht* ugariengatik, erretzeko pipengatik eta XV. mendeko udaletxearengatik. Eliza historikoen kopuruak eguneko bisita turistikorako gune bilakatzen du. 

Erdi Aroan herri bat sortu zen gaur egungo hiriaren lekuan. Van der Goude familiak gaztelu bat eraiki zuen, Gouwe ibaiaren inguruan babesak sortuz. Eskualdea padura bat zen, eta bi mendetan zehar garatu zen. 1225ean kanal bat lotu zen Gouwe ibaiarekin, eta bere estuarioa portuan bilakatu zen. 1272an lortu zuen hiri izaera. 

## Ikus, gainera 
* Hego Holanda

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Broons

**Broons** (bretainieraz *Bronn*) Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.

## Herritar ezagunak 
* Bertrand du Guesclin (1314/1320-1380), zaldun eta gerlari ospetsua.

## Kanpo estekak
Brusvily

**Brusvily** (bretainieraz *Bruzivili*) Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.

## Kanpo estekak
Albrandswaard

**Albrandswaard** () Herbehereetako Hego Holanda probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 24.081 biztanle zituen.

Udalerria 1985ean sortu zen Poortugaal eta Rhoon udalerriek bat egitean.

## Auzoak 
* Poortugaal
** Poortugaal-Dorp en Landweg
** Deltawijk en Zuid
** Oost-Valckestijn
** West-Valckestijn
** Kasteeltuin
** Overige huizen Poortugaal
* Rhoon
** Centrum en Rhoon-West
** Oude Koedood
** Rhoon-Noord
** Ghijseland en Huyters
** Industrieterrein Overhoeken
** Overige huizen Rhoon
** Portland

## Garraio publikoa 
Udalerriak Rotterdamgo metroaren D linearen bi geltoki ditu.

## Ikus, gainera 
* Hego Holanda

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Bergambacht

**Bergambacht** () Herbehereetako Hego Holanda probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 9.733 biztanle zituen.

thumb|250px|eskuinera|Bergambachteko eliza.
## Herriak 
Udalerria honako herriek osatzen dute:

* Ammerstol
* Bergambacht
* Berkenwoude

## Ikus, gainera 
* Hego Holanda

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Arangoreneko erreka

**Arangoreneko erreka** Zuberoako ibaia da, Ühaitz ibaira isurtzen dena.

## Geografia 
Garaibi izeneko lekuan jaiotzen da ibaia, Napale lepoaren gainean, Urdiñarben. Larhuntzunen isurtzen da Ühaitzara

## Zeharkaturiko udalerriak 
* Urdiñarbe

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Canna (uhartea)

**Canna** (Eskoziako gaeleraz *Canaigh* edota *Eilean Chanaigh*) Eskoziako ipar-mendebaldean dagoen Barruko Hebridak uhartediko uharte bat da.

## Kanpo estekak 
* Canna uharteari buruzko argibidea The National Trust For Scotland webgunean 
* Joseba Aurkenerena: Malentxu Sagarzazu, kultura gaelikoaren zaindaria https://zuzeu.eus/euskal-herria/malentxu-sagarzazu-kultura-gaelikoaren-zaindaria/
Reeuwijk

**Reeuwijk** () Herbehereetako Hego Holanda probintziako herria zen. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 13.055 biztanle zituen. 2011ko urtarrilaren 1ean Bodegravenekin bat egin zuen Bodegraven-Reeuwijk udalerri berria sortzeko.

## Ikus, gainera 
* Hego Holanda
* Herbehereen udalerrien batzea

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
10.000 metroko lasterketa

thumb|Bekele (eskuinean) 2006an Parisen.

**10.000 metroko lasterketa** atletismoaren bigarren probarik luzeena da korrika egiten dena, maratoiaren ondoren. Errepidean edo crossean eginez gero, "10 K" izena hartzen du batzuetan.

Gizonezkoen artean, markarik hoberena 2005ean ezarri zuen Kenenisa Bekele etiopiarrak (26:17:53). Beste korrikalari onen artean, aurrekoaren herrikidea den Haile Gebrselassie eta Paul Tergat eta Paul Koech keniarrak ditugu. Klasikoen artean, Emil Zátopek txekoslovakiarra nabarmentzekoa da.
 
Emakumezkoen markarik onena bestela Wang Junxia txinatarrarena da (29:31.78, 1993).

## Kanpo estekak 
* Urtez urteko marka guztiak
5.000 metroko lasterketa

thumb|Dibaba 2008an.

**5.000 metroko lasterketa** atletismoaren bigarren probarik luzeena da pista batean korrika egiten dena. Gizonezkoen artean, markarik hoberena 2004an ezarri zuen Kenenisa Bekele etiopiarrak (12:37.35). Beste korrikalari onen artean, aurrekoaren herrikidea den Haile Gebrselassie eta Saïd Aouita eta Hicham El Guerrouj marokoarrak ditugu.
 
Emakumezkoen markarik onena bestela Tirunesh Dibaba etiopiarrarena da (14:11.15, 2008). Wang Junxia txinatarra, Zola Budd britainiarra eta Maricica Puică errumaniarra ere aipatzekoak dira besteak beste.

## Kanpo estekak 
* Urtez urteko marka guztiak
Carl Lewis

**Frederick Carlton Lewis** edo **Carl Lewis** (Birmingham, Alabama, 1961eko uztailaren 1a -) estatubatuar atleta ohia da, distantzia laburreko korrikalari eta luzerako jauzilari moduan espezializatua, inoizko hoberenen artean duguna arlo horietan. Izan ere, 10 olinpiar domina (9 urrezko) eta Mundialetan beste 10 domina (8 urrezko) eskuratu zituen bere ibilbide luzean zehar.

## Palmares hautatua 
## Ikus, gainera 
* Atleta ezagunen zerrenda
* Afroamerikar ezagunen zerrenda

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
200 metroko lasterketa

thumb|2010eko lasterketa bat Pragan.
thumb
**200 metroko lasterketa** atletismoaren proba da korrika egiten dena eta distantzia laburrekoenen artean dagoena. Karrera apur bat laburragoa *stadion* izenekoa izan zen, Antzinako Olinpiadetan erregistratutako lehendabiziko ekitaldia izan zena.

Gizonezkoen artean, inoizko markarik onena 2009an ezarri zuen Usain Bolt jamaikarrak (19:19), historian zehar beste korrikalari ezagunen artean Pietro Mennea italiarra eta Michael Johnson, Carl Lewis eta Tyson Gay estatubatuarrak.

Emakumezkoei dagokienez, Florence Griffith estatubatuarrarena da erregistrorik hoberena (21:34, 1988), eta aipatzekoak dira halaber Marita Koch alemaniarra, Marie-José Pérec frantziarra eta Merlene Ottey eta Veronica Campbell-Brown jamaikarrak, besteak beste.

## Kanpo estekak 
* Informazio laburra
Sebastian Coe

**Sebastian Newbold "Seb" Coe** (Londres, 1956ko irailaren 29a-) britainiar korrikalari izandakoa da, ertaineko distantzian espezializatua eta inoizko hoberenen artean dena. Lau olinpiar domina irabazi zituen 1980ko hamarkadan, beste garaipen batzuen artean, eta garai hartan bizia izan zen haren lehia herrikide Steve Ovett eta Steve Cramekin.

Atletismoa utzita, politikan sartu zen eta legebiltzarkide izendatu zuten Alderdi Kontserbadorearekin (1992-97). Gaur egun 2012ko Udako Olinpiar Jokoen  batzorde antolatzailean dihardu.

## Palmaresa 
## Ikus, gainera 
* Atleta ezagunen zerrenda

## Kanpo loturak 
* Biografia laburra
Psycho Circus

***Psycho Circus*** Kiss talde amerikarraren estudioko 18. albuma da. Albumak jatorrizko lau taldekideak biltzen dauz batera berriro, eta makillaje guztiarekin.

Prentsaketa batzuek Kissen logoa eta pailaso baten eta taldekideen irudiak zituen albumaren titulua txandakatzen zuen portada lentikular bat zuten. Japoniar edizioak, berriz, zabaltzen zen portada bat zuen, pailaso baten aurpegia zuen 3 panel zituena, eta hau zabaltzean, beste bi panel agertzen ziren taldekideen aurpegiekin.

"You Wanted the Best" kantua Kissen abesti bakarra da non taldekide guztiek ahots nagusia duten.

## Eztabaida eta harrera 
Kissen 1996 eta 1997ko Alive/Worldwide Tour bira arrakastatsuari jarraituz, *Psycho Circus* 1979 urteko *Dynasty* albumetik jatorrizko taldekideen lehenengo albuma bezala saldu zuten (izan ere, Peter Crissek ez zuen 1980ko *Unmasked* albumaren grabazioan parte hartu). *Dynasty* eta *Unmasked* albumetan bezala, kantu asko kreditatu gabeko musikariek grabatu zuten. Ace Frehley gitarjoleak eta Peter Criss bateriak oso gutxi parte hartu zuten, Crissek "Into the Void" kantuan soilik bateria jo zuelarik (*Dynasty*ko abesti bakar baten ere jo zuen). Frehleyk albumeko hiru kantutan jo zuen (ahotsak kontuan hartu gabe). Crissek taldea utzi eta gero, Eddie Trunkekin egin zuen irratiko elkarrizketa batean, lau taldekideek batera "Into the Void" kantuan soilik parte hartu zutela esan zuen.

Grabazio garaian taldean zegoen kohesio falta ilusita, Stanleyk esan zuen "Kiss album bat egiten ahalegindu ginen, baina alferrikako saiakera izan zen ez zegoelako talderik," eta hau esaten jarraitu zuen "Talde batek album on bat egiteko, helburu amankomun bat izan behar dute, eta guk ez genuen hori.", eta RIAAk urre izendatu zuen 1998ko urriaren 22an. U.S. SoundScan salmenta totala 479.000 kopia izan ziren.  "We Are One" *Showbizz Magazine* (Brazil) irrati zerrendan 4. postura iritsi zen.

## Abesti zerrenda 
Edizio limitatua argitaratu zuten Brazilen, Kissek bertan emango zituen kontzertuekin bat etortzean, zuzeneko abestiez osotutako bigarren diska batekin, Japoniako argitalpenean bezala, baina "In Your Face" kantua gabe lehenengo diskan. Europan argitalpen berezi hau birarekin batera etorri zen, albumaren jatorrizko edizioaren kutxa mantenduz, baina etiketa berri bat gehituz eta sartzeko bandeja ezberdin batekin.

## Langileak 
* Paul Stanley - ahotsa, gitarra erritmikoa
* Gene Simmons - ahotsa, baxua
* Ace Frehley - gitarra nagusia, ahotsa
* Peter Criss - bateria, ahotsa

## Zerrendak 
**Albuma**

**Singleak**

## Salmentak 
RIAA certification (Kanada)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Luzera-jauzi

thumb|Jauzi erdian dagoen atleta baten argazkia, airean.
thumb
**Luzera-jauzia** Izan ere, Antzinako olinpiar jokoetan ere egiten zuten.

Mike Powellek 1991n munduko errekorra ezarri zuen (8,95 m), Bob Beamonen marka mitikoa gaindituta (8,90 m, 1968). Jauzilari ospetsuak dira, era berean, Jesse Owens eta Carl Lewis estatubatuarrak eta Iván Pedroso kubatarra. Emakumezkoen markarik onena Galina Txistiakova sobietarrarena da (7,53 m, 1988).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Powell eta Lewis, nor baino nor (1991).
Robert Emmiyan

**Robert Emmiyan** (Gyumri, Armenia, 1965eko otsailaren 16), atleta armeniarra izan zen; Sobietar Batasunak iraun zuen bitartean sobietarra, izan ere. Luzerako jauzilaria izan zen.

Europako errekorduna da, Tsakhkadzor hirian 8,86 metroko jauzia lortu zuenetik, 1987ko maiatzaren 22an. Bob Beamonen errekorra Mike Powell estatubatuarrak gainditu zuen arte, 1991n, Emmiyanena izan zen munduko bigarren marka.

## Ikus, gainera 
* Atleta ezagunen zerrenda

## Kanpo loturak 
*  Robert Emmiyanek 8,86 metroko jauzia egin zuelako bideoa
Leerdam

**Leerdam** () Herbehereetako Hego Holanda probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 20.758 biztanle zituen.

## Ikus, gainera 
* Hego Holanda

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Daley Thompson

**Francis Morgan Ayodélé Thompson** edo **Daley Thompson** (Londres, Ingalaterra, 1958ko uztailaren 30a - ) dekatloian espezializatutako britainiar atleta ohia da. Lau munduko errekorrekin, bi olinpiar dominekin eta Europa eta Munduko txapelketetan lortutako garaipenekin, hainbatek Thompson inoizko dekatletarik hoberentzat jotzen dute.

Aita nigeriarra eta ama eskoziarra zituen.

## Palmaresa 
## Ikus, gainera 
* Atleta ezagunen zerrenda

## Kanpo loturak 
*  Thompsonen webgunea
Coadout

**Coadout** (bretainieraz *Koadoud*) Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.

## Kanpo estekak
Coatascorn

**Coatascorn** (bretainieraz *Koadaskorn*) Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.

## Kanpo estekak
Corseul

**Corseul** (bretainieraz *Kersaout*) Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.

## Historia 
Corseul erromatarren garaian jaio zen Fanum Martis izenpean, koriosoliteen tribuaren hiriburu izanez. Izan ere, tribu honen izenetik datorkio egungo izena, Behe Inperiotik aurrera hala deituz.

Erromatarren garaitik hondakin batzuk kontserbatzen dira, hala nola Marteren Tenpluaren c*ella*ren murrua.

## Kanpo estekak
Yffiniac

**Yffiniac** (bretainieraz *Ilfinieg**, galoz **Finia*) Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.

## Herritar ezagunak 
* Bernard Hinault, (1954), garai guztietako txrrindulari onenetakoa.

## Kanpo estekak
Fréhel (Côtes-d'Armor)

**Fréhel** (bretainieraz *Frehel*) Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.

Udalerri honen lursailetan izen berdineko Fréhel lurmuturra eta Fort-la-Latte gaztelu ezaguna daude.

## Kanpo estekak
Aalburg

**Aalburg** () Herbehereetako Ipar Brabante probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 12.630 biztanle zituen.

## Banaketa administratiboa 
### Herriak 
* Babyloniënbroek
* Drongelen
* Eethen
* Genderen
* Meeuwen
* Veen
* Wijk en Aalburg (udaletxea bertan dago).

## Hiri senidetuak 
*  Heves

## Ikus, gainera 
* Ipar Brabante

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Dekatloi

thumb|AEBetako unibertsitate mailako dekatletak 2009an.

**Dekatloia** (Greziera klasikoaz: δέκα *Deka*, "Hamar", αθλος *Athlos*, "Norgehiagoka'') atletismoaren arlorik gorena da hainbaten ustez. Hamar proba barne hartzen du espezialitate honek, bi egunetan jarraian jokatutakoa eta puntuen arabera baloratutakoa.

Proba hau antzinako pentatloitik etorria da, Grezia klasikoan jokatutakoa eta barne luzera jauzia, disko eta xabalina jaurtiketak, esprinta eta borroka hartzen zituena. Olinpian sortu zuten K. a. 708. urtean, eta oso ezaguna eta zabalduta egon zen mendeetan zehar.

1911an oraingo moduan antolatu zuten lehenengo aldiz, eta 1964an bestela gaurko jarraibideak ezarri zituzten. Gizonezkoek parte hartzen dute gehien-gehienetan, heptatloian emakumezkoek jarduten duten bitartean.

## Probak 
* 1. egunean:
** 100 metroko lasterketa
** Luzera jauzia
** Pisu jaurtiketa
** Altuera jauzia
** 400 metroko lasterketa

* 2. egunean:
** 110 metroko hesi-lasterketa
** Disko jaurtiketa
** Pertika jauzia
** Xabalina jaurtiketa
** 1.500 metroko lasterketa

## Dekatletak 
Daley Thompson britainiarra inoizko hoberena da hainbat adituren ustez, eta beste dekatleta nabarmenen artean Paavo Yrjölä finlandiarra, Bruce Jenner estatubatuarra eta Jürgen Hingsen alemaniarra ditugu.

## Kanpo estekak 
* Team Decathlonen webgunea
Roosendaal

**Roosendaal** () Herbehereetako Ipar Brabante probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 77.571 biztanle zituen.

## Herriak 
Roosendaal honako herriek osatzen dute:

* **Roosendaal** (biztanleria: 66.760)
* Wouw (4.920)
* Heerle (1.900)
* Nispen (1.440)
* Wouwse Plantage (1.230)
* Moerstraten (660)

## Ikus, gainera 
* Ipar Brabante

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Heusden

**Heusden** () Herbehereetako Ipar Brabante probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 42.981 biztanle zituen.

## Herriak 
Heusden honako herriek osatzen dute:

* Doeveren
* Drunen
* Elshout
* Giersbergen
* Haarsteeg
* Hedikhuizen
* Heesbeen
* Herpt
* Heusden
* Nieuwkuijk
* Oudheusden
* Vlijmen

## Ikus, gainera 
* Ipar Brabante

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Euskal Museoa (Baiona)

**Euskal Museoa** (frantsesez *Musée Basque*) Baionako (Lapurdi) Baiona Ttipia auzoan dagoen museo bat da. *Euskal* izena duen arren, haren gaia ez da euskara, Euskal Herriko etnografia baizik. Kortsarioen kaiko 37. zenbakian dago, XVII. mendeko Agorreta etxean (Frantziako monumentu historiko izendatua), Baiona Ttipia auzoan.

## Historia 
thumb|250px|ezkerrera|Barruko gela bat.

Euskal museo bat irekitzeko lehenbiziko ekimenak Baionan egoitza zuen *Société des Sciences, Lettres et Arts de Bayonne* elkarteak bultzatutakoak izan ziren; euskal museoa gauzatzeko ideia jada aurretik 1914an sortutakoa zen. Phillippe Veiryn, William Boissel eta Ramiro Arrue sortzaileen artean egon ziren.

Halere, 1922ko martxoaren 9an Castagnet alkateak Elkarte harekin bildu eta udalaren babespean museo berri horren antolatzaile eta administraria izateko proposamena egin zionean zehaztu zen.

1922ko apirilaren 3an Boissel komandanteak txosten bat argitaratu eta Elkarteak baiezkoa eman zion. Hainbat estualdi gainditu ondoren, lehenbiziko erakustaldiak antolatu eta hainbat objektu bateratzeko eraikina euren eskura gelditu zen. Hogei hilabete beranduago, 1923ko abenduaren 9an, Udal Ordezkaritza batek museoa bisitatu zuen, eta 1924ko urtarrilaren 5ean «Société de Sciences, Lettres et Arts» elkarteak aurreneko aretoetan zehar ibili zen. Otsailean Museoa jendeari ireki zitzaion. Museoaren atarian ezarritako oroitarri batek museo honetako sortzaile eta bultzatzailea izan zen Boissel komandantea omendu eta oroitzen du.

## Bildumak 
Museoaren gaia nagusiki euskal etnografia da, eta 2.000 m.²-ko haren azalera hainbat ataletan banaturik dago: lapurtar eta nafar altzari eta etxeko lanabesak, makila, arrantza tresnak, kupeltegintza, tellagintza, euskal dantzak eta sorginkeria (azken hori 1944an irekia). Atal bereziak erlijio eta ehorzketa objektuak dira, *Pilotaren Museoa* deritzona, Benta baten berreraikipena, antzinako sukalde eta logela batzuen berreraikipenak, nahiz 1937an sortutako *Hiru B-ren gela* deriotzona dira, hots, Biarno, Bigorra eta Euskal Herria; hori dena XVI. mendetik XX. mendera bitarteko piezekin osaturik dago.

Historiaurrea eta Baionako Historiari buruzko hainbat areto ere baditu: *Baionako israeldarrak*, *Zigor Aretoa* (XII. mendeko hiriaren armarria, moneta eta diru-parerez osatua), *Jansenismoa*, *Idazleen Aretoa*, Frantziako Iraultzari buruzko aretoa eta XVIII. mendeko historiari buruzkoa ere bai. Kartografia kabinete bat ere badu (XV. mendetik XX. mendera bitarteko piezekin osatua).

## Administrazioa 
Museoa Baionako Udalaren eta Frantziako Museo Zuzendaritzaren pean dago. 1987an museoan hamar pertsonak lan egiten zuten, eta Jean Haritschelhar zuen zuzendari.

## Ikus, gainera 
* Euskal Museoa (Bilbo)
* Euskal Herria museoa
* San Telmo museoa

## Kanpo estekak 
* Euskal Museoaren webgunea
* "Euskal Herria nola saltzen den" (*Berria*, 2020/08/13).
* Irati Esparza Guimon: "Baionako Euskal Museoa, euskal kultura eta historiaren gordailu", *Gara*, 2024/08/31.
Lith

**Lith** () Herbehereetako Ipar Brabante probintziako herria da. 2011 arte udalerria zen, baina orduz geroztik Oss udalerriaren barruko herrietako bat da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldan, herriak 6.656 biztanle zituen.

## Ikus, gainera 
* Ipar Brabante

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Moerdijk

**Moerdijk** () Herbehereetako Ipar Brabante probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 36.556 biztanle zituen.

## Herriak 
* Fijnaart en Heijningen
* Klundert
* Moerdijk
* Standdaarbuiten
* Willemstad
* Zevenbergen

## Ikus, gainera 
* Ipar Brabante

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Oss

**Oss** Herbehereetako Ipar Brabante probintziako udalerria da, eta udalerri horretako herriburuak ere izen bera du. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, udalerriak 77.405 biztanle zituen.

## Udalerriko herriak 
## Ikus, gainera 
* Ipar Brabante

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Gausson

**Gausson** (bretainieraz ''Gwalc'hion'') Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.

## Kanpo estekak
Gomené

**Gomené** (bretainieraz *Gouvene*) Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.

## Kanpo estekak
Wassenaar

**Wassenaar** () Herbehereetako Hego Holanda probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 25.839 biztanle zituen.

## Ikus, gainera 
* Hego Holanda

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Guingamp

**Guingamp** () Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da. Bro Dreger lurralde historikoan kokaturik dago. 2007ko erroldaren arabera 7.661 biztanle ditu.

## Etimologia 
Bretoierazko *Gwengamp*' izenak "zelai zuria" esan nahi du.

## Historia 
Guingampen historia bertan izan diren hiru gazteluek kontatzen dute. Lehenengoa 1030 urtean eraiki zen, bigarrena XII mendean eta hirugarrena XV mendearen erdialdera. XVII mendeko matxinadetan parte aktiboa izan zuen eta Richelieu kardinalak zigor bezala hiru gazteluak suntsiu zituen. Gaur egun bakoitzaren dorre bana baino ez da gelditzen.

1789ko Frantziako Iraultzan ere aktiboki hartu zuen parte.

## Kirolak 
Herriko futbol taldea En Avant de Guingamp da eta herria oso txikia den arren futbol taldeak lehen mailan jokatzen du eta birritan irabazi du Frantziako Kopa, 2009 eta 2014an.

## Ondasun nabarmenak 

Irudi:Guingamp (22) Basilique N.D. Façade sud 04.JPG|Notre-Dame de Bon-Secours basilika.
Irudi:Guingamp (22) Hôtel de Ville 04.JPG|Udaletxea.
Irudi:Guingamp (22) Château de Pierre II 04.JPG|Pedro II.aren gaztelua.
Irudi:Château des Salles à Guingamp.JPG|Château des Salles.
Irudi:Guingamp (22) La Plomée 04.JPG|La Plomée iturria.
Irudi:Guingamp (22) Rue Saint-Yves N°2.JPG|Alde zaharra.
Irudi:Roudourou-match.JPG|Roudourou fubol zelaia.
Irudi:En-Avant-Guingamp-840.png|En Avant de Guingamp taldearen logoa.

## Hiri senidetuak 
* 
* 
* 

## Kanpo estekak
Maasgouw

**Maasgouw** Herbehereetako Limburg probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 24.318 biztanle zituen.

## Herriak 
## Ikus, gainera 
* Limburg

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Joxemari Mendizabal

**Joxemari Mendizabal Amundarain** —kirol arloko goitizenez ***Mendizabal II.a***— (Aduna, Gipuzkoa, 1947ko otsailaren 26a - Tolosa, Gipuzkoa, 2010eko martxoaren 28a) aizkolaria eta harri-jasotzailea izan zen.

## Bizitza 
Adunako Bordabe baserrian jaioa, bere anaia Martin *(Mendizabal I.a)* bezala herri kiroletan famatu zen. Oso gazte hasi zen herri kiroletan, harri jasotzen batez ere. Mendizabal II.a pisu handiko harriak jasotzen nabarmendu zen, onenen artean aritu baitzen. 225 kiloko harria altxatzera iritsi zen, eta, batez ere, 200 kiloko harri kubikoari sei minutuan sei altxaldi egin zizkion 1975eko apirilean, Azpeitian: artean inork egin gabeko marka. Istripuz zangoa hautsi zuen erakustaldi batean, ordea, eta urtebetez geldirik egon behar izan zuen. Harri-jasotzea alde batera utzi zuen behin betiko; ez, ordea, kirola.

Garai hartan Leitzara (Nafarroa Garaia) ezkondu zen, eta, gogor entrenatuz, goi mailako aizkolari bihurtu zen 30 urterekin. Lehenengo apustua Aierberen aurka jokatu zuen, kanako launa enbor moztera, eta ezusteko garaipena erdietsi zuen. Handik aurrera, hamabi urtez, apustu asko jokatu zuen. Hiru aldiz izan zen Nafarroako txapeldun (1981, 1984 eta 1987), behin Euskal Herriko txapeldun (1985) eta behin Euskal Herriko txapeldunorde (1987). Txapelketetan eta markak ezartzen trebezia handia erakutsi bazuen ere, apustuetan egindako lanagatik lortu zuen ospea, eta horietan maisu izan zen. Berrogeita bi urterekin kamioilari hasi zen lanean, eta plazetatik erretiratu zen.

Hogei urtez aizkoran norgehiagokarik egin gabe izan eta gero, 2009an berriz entrenatzeari ekin zion, lehiaketara itzultzeko asmoz. 2010eko martxoaren 28an izan zuen lehendabiziko lehiaketa: Jose Mari Olasagastiren aurka jokatutako apustu gogorra, launa kanako zutik jarrita ebakitzea. Mendizabalek hirugarren enborrean bertan behera utzi zuen norgehiagoka, ondoezik. Bere onera itzuli zela zirudien, baina, prentsaurrekoaren ondoren bazkaltzera zihoala, bihotzekoak emanda hil zen.

## Erreferentziak
Nederweert

**Nederweert** () Herbehereetako hego-ekialdeko herri bat da,  Limburg probintziakoa. 2010eko erroldan, 16.619 biztanle zituen.

## Ikus, gainera 
* Limburg

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.