Fatema Mernissi

**Fatema** edo **Fatima Mernissi**, arabieraz: *فاطمة مرنيسي,* (Fez, Maroko, 1940ko irailaren 19a &ndash; Rabat, 2015eko azaroaren 30a) marokoar historialaria, soziologoa, irakaslea eta idazlea izan zen. Parisko Unibertsitatean ikasi ondoren, herrialdeko feministarik ospetsuenetariko bat izan zen.

Emakumeen eskubideak defendatzeagatik eta Koranean mundu mailako aditua izateagatik nabarmendu zen. Historialaria, saiakeragilea, soziologoa, Unibertsitateko irakaslea eta idazlea izan zen besteak beste. 2003an Asturias Printze Saria izan zen.*Oihu egiten eta protestatzen ikasi behar duzu, ibiltzen eta hitz egiten ikasi duzun moduan. (...) Amarentzat kezkagarria zen urteen poderioz ni emakume otzana bilakatuko nintzela pentsatzea eta...*

Fatema Mernissi

## Biografia 
Fátima Mernissi 1940an jaio zen Fezen (Maroko), okupazio frantsesaren aurkako Marokoko mugimendu nazionalistaren guneetako batean. Lur-eremu zabalen jabea zen familia aberats batekoa zen, ohiturak mantentzen zituen famili batekoa. Familia-etxe handian emakumeentzako gelak (*harem*-a) zeuden eta horien artean jaio eta hazi zen. Nazionalismo politikoaren garaipenari esker, analfabetoak izan ziren amak eta amonak gozatu ez zuten hezkuntza lortu zuen. Eskolako lehen urteetan, eskola koranikoetan trebatu zen, eta, gero, sortu berri zen Estatuak proposatutako irakaskuntza-ereduan sartu zen. Hogei urte arte arabieraz baino ez zuen hitz egiten, baina hizkuntzaren muga gainditzeko, hainbat hizkuntza ikasi zituen eta bere lanak arabieraz, frantsesez eta ingelesez idatzi zituen.

Mernissik Politika Zientzien Ziurtagiria lortu zuen Rabateko Mohamed V Unibertsitateko Zuzenbide Fakultatean, eta Parisko Sorbona Unibertsitatean beka batekin jarraitu zuen ikasten. Ondoren, Institut Universitaire de la Recherche Scientificen, Universidad Mohamed V, Rabaten irakatsi zuen. Gainera, Mernissi nazioarteko hainbat erakundetako aholkularia izan zen (BIT, UNESCO) eta hainbat bildumatako zuzendaria, besteak beste, *Femme Magreb Horizons 2000, Marocaines, Citoyennes de demain.*

### Sexua, ideologia eta Islam (1975) 
Bere tesia eta lehen liburua, *Sexo, ideología e Islam*  izenekoa (ingelesezko jatorrizko titulua: *Beyond the Veil: Male-Female Dynamics in Modern Muslim Society*, 1975) hiriko emakume marokoarrekin egindako 14 elkarrizketetan eta Marokoko erlijio-aholkularitzako zerbitzu batera bidalitako 402 gutunetan oinarrita dago Islam ofiziala genero-berdintasunarekin kontraesanean dagoela frogatzen saiatu zen Mernissi. Emakumeak eta gizonak berdinak dira islamaren ideologian, baina manipulatzailetzat, sexualki aktibo eta arriskutsutzat hartzen dira (mendebaldeko kulturan, aldiz, emakumeak biologikoki gizonak baino txikiagoak diren usteak justifikatzen du genero-desberdintasuna). Gainera, emakumeak gizonen mende daude lege islamikoaren (*Sharia*) eta erakundeen arabera, boterea mugatzeko. Hala ere, modernizazioak zalantzan jartzen ditu erakunde horietako batzuk. Liburuaren I. zatian, lehen akademiko musulmanek emakumeei, sexualitateari eta familiari buruz idatzitako idazkiak zehazten dira. II. zatian Marokoko egoera modernoa aztertzen da. Bere ideietako batzuk: *Umma* (islameko fededunen komunitatea), berdintasunean oinarritua, gatazkan dago familia musulmanarekin, desberdintasunetik abiatuta eraikitzen baita. Islamaren mehatxua elementu heterosexuala da, ez emakumearen askapena. Emakume musulmanak belaunaldiz belaunaldi askatuko dira, eta ez sexu-gatazkekin. 

### Maroko emakumeen bidez (1990) 
Laurogeiko hamarkadaren hasieran, Mernissik emakumeen alfabetatzearen eta jaiotza-indizearen arteko korrelazioa zientifikoki frogatzen zuen lehen azterketetako bat egin zuen. Azterketa horiek biltzen dituen liburuan, *Maroko, emakumeen bidez* (1990) (jatorrizko titulua frantsesez: *Le Maroc raconté par ses femmes,* 1983),  alfabetatu gabeko emakumeetan bost seme-alaba izatetik alfabetatutakoetan bi izatera pasatzen dela azaldu zuen. Nazio Batuen Batzorde Espezializatuek ere erabili zituzten ikerketa horiek.

Mernissiren arabera, liburu hori:*"Nik aukeratutako elkarrizketa-multzo bat da, niri gustatzen zaidalako, besterik gabe. Subjektibotasunez betetako liburua da. Elkarrizketatutako emakumeekin lotzen nauten lotura afektiboak oso sendoak dira. Nik isileko emakumeei eman diet hitza, inork ikusi edo entzun gabe bizitzan zehar pasatzen direnei. Independentziaren aurretik eta ondoren ia ezkutuan proletarizatu zirenak. Alderdiek eta Gobernuak diplomak dituztenekiko interesa dute, gizartean ondo moldatzen direnekiko. Nik nekazarien eta langileen isiltasuna azaleratu dut, emakume langile horiei buruz hauteskundeetan baino ez baita hitz egiten. Nire liburuaren mezua arazoak planteatzea da, mundu arabiarrari, Marokori, legegile marokoarrei. Nor islatzen du, bada, legeak? Norentzat dago egina?”*                                                                                                Fátima Mernissi

### 'Harem' politikoa: Profeta eta emakumeak (1992) 
Liburu honetan (frantsesezko jatorrizko titulua: *Le harem politique – Le Prophéte et les femmes*, 1987), emakumeen giza eskubideak babesten dituzten tradizio islamiar premodernoak aurkitu eta deskribatu egiten ditu.*Fátima Mernissik honako hauxe gaineratu zuen: *“(Mahomaren) garaiko Arabia bidegabea eta basatia zen. Bahitu, saldu eta emakumeak 'herentzian' hartzen ziren. Hark (Mahomak) debekatu egin zuen hori guztia, eta mugak jarri zizkion beduino haien poligamia basatiari. Emakumeak otoitzean eta gerran parte hartzera bultzatu zituen, orduko bi ekintza garrantzitsuenak.”*Mernissik  Profetaren emazteek duten zeregin garrantzitsuaz eta islamaren fundazioaren gertakizun politiko nagusietan duten parte-hartzeaz ere idatzi zuen. 

2025ean, *Dreams of a Trespass – Tal of a Harem Girlhood* nobela Edurne Lazkano Ibarbiak euskaratuta argitaratu zuten Erein eta Pamiela argitaletxeek *Terraza debekatua. Haremeko neskato baten istorioak* izenburupean. Literatura Unibertsala bildumako 192. alea da.

### Gaztelaniazko liburuen zerrenda 
* 1990 *Marruecos a través de sus mujeres*; Ediciones del Oriente y del Mediterráneo
* 1990 *Aixa y el hijo del rey, o ¿Quién puede más el hombre o la mujer? : cuento popular marroquí*; Ediciones del Oriente y del Mediterráneo
* 1992 *El harén político: El Profeta y las mujeres*; Ediciones del Oriente y del Mediterráneo
* 1992 *El miedo a la modernidad: Islam y democracia*; Ediciones del Oriente y del Mediterráneo
* 1995 *El poder olvidado: Las mujeres ante un Islam en cambio*; Icaria argitaletxea
* 1995 *Sueños en el umbral: Memorias de una niña del harén*; El Aleph Editoreak
* 1997 *Las sultanas olvidadas*; El Aleph Editoreak
* 2001 *El harén en occidente*; Espasa Liburuak
* 2004 *Un libro para la paz*; El Aleph Editoreak
* 2005 *El hilo de Penélope: La labor de las mujeres que tejen el futuro de Marruecos*; Lumen argitaletxea
* 2008 *El amor en el Islam: A través del espejo de los textos antiguos*; Aquilar
* 2016 *Reflexiones sobre la violencia de los jóvenes*; Icaria argitaletxea

### Beste lan batzuk 
* 1979 *Les Ait-Débrouille- ONG rurales du Haut Atlas*; Marsam argitaletxea
* 1983 *Al Hubb fi hadaratina al-Islamiya* (*Amor en nuestra civilización islámica*); Al-dar al-‘alamiya li-l-tiba’a wa-l-nashr wa-l-tawazi’
* 1985 *Femmes du Gharb*
* 1988 *Chahrazad n'est pas marocaine, autrement elle serait salariée!,* La Fennec argitaletxea
* 1988 *Etes-vous vacciné contre le Harem? – Texte-Test pour les messiuers qui adorent les dames*; Le Fennec argitaletxea
* 2001 *Scheherazade Goes West*; Washington Square Press
* 2004 *Les Sindbads marocains: voyage dans le Maroc civique''; Marsam argitaletxea.

## Aintzatespena 
Fatima Mernissik kontzeptu humanista aldezten zuen, non emakumeek hitzarekin borrokatuz hartu behar baitute beren eginkizuna, berdintasuna lortzeko eta iraultza egiteko arma nagusia. 

* 2003an Letren Asturiasko Printzea Saria jaso zuen, Susan Sontagekin.
* 2004an, Praemium Erasmianum Neerlandesaren Erasmus Saria jaso zuen, Abdolkarim Soroush eta Sadiq al-Azmrekin batera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak