Angeles Galino Carrillo

**Angeles Galino Carrillo** (Bartzelona, Katalunia, 1915eko abuztuaren 17a – Madril, 2014ko martxoaren 8a) pedagogoa eta Hezkuntzaren Historiako katedraduna izan zen. 1953. urtean oposizioz unibertsitateko katedra lortu zuen lehen emakume espainiarra izan zen. Bere herrialdeko hezkuntza politikan ere hainbat kargu hartu zituen. 

Instituzio Teresiarreko kidea, laikoen elkartea, Pedro Poveda apaiz eta pedagogoaren jarraitzailea izan zen, 2003an kanonizatua, bere pentsamendu eta hezkuntza estiloa garatuz. 1978. urtetik 1988. rtera Instituzio Teresatarraren zuzendari nagusia izan zen.

## Bizitza 
Lehen ikasketak Bartzelonako Institutu Frantsesean egin zituen eta, gero, Donostiako Akademia Teresiarrean. 1934. urtean Donostiako Eskola Normalean magisteritza bukatu  zuen eta Madrilera joan zen Pedagogia ikastera. Espezialitate hori 1932. urtean sortu zen Filosofia eta Letren Fakultatean, Fernando de los Ríos Hezkuntza Publikoko ministroa eta Manuel García Morente Fakultateko dekanoa zela. Han Teresiar Erakundeko Unibertsitate Egoitzan bizi izan zen, eta Pedro Poveda ezagutu zuen. Laster inplikatu zen haren Obran eta Emakumezkoen Orientazio eta Kultura Ligan.

### Lan ibilbidea 
1940. urtean lizentziatu zen, eta, urtebete geroago, maistra nazional izendatu zuten, lehen zenbakiaz. Lau urtez jardun zuen irakasle Madrilgo Zumalakarregi Eskola Taldean, gero “Jaime Vera”, Zientzia Ikerketen Kontseilu Nagusiko (CSIC) San José de Calasanz Institutuaren zentro esperimental gisa sortutakoa. Talde hori ere 1941. urtean sortu zen pedagogia frankista berriaren muin gisa, gerra aurreko pedagogo nagusien erbesteak eragindako hutsunea betetzeko asmoz, eta funtsezko erakundeen desagerpena, hala nola Museo Pedagogiko Nazionala, zeinaren funtsak institutu berriak hartu zituen bere gain.

San José de Calasanz Institutuak karreran bultzada ematen lagundu zion. CSICen beka bat lortu zuen, eta horri esker Alemanian ikasi zuen Bonneko Unibertsitatean 1942tik 1945era, eta han Wilhelm Dilthey hermeneutaren obrarekin harremanetan jarri zen. 1945ean San José de Calasanzeko idazkari izendatu zuten eta 1946an Hezkuntzaren Historia Saila zuzentzen hasi zen. Urte berean bere doktore-tesia defendatu zuen, Juan Zaragüeta Bengoecheak zuzendua: Printzeen hezkuntzari buruzko tratatuak (XVI. eta XVII. mendeak), aparteko sariarekin.

Madrilen, *Pedagogiaren Historiako* ikastaroko arduraduna izan zen, eta, oposizioz, 1946. urtetik, unibertsitateko irakasle laguntzailea; 1953. urtean, oposizio bidez unibertsitateko katedra bat lortu zuen lehen emakume espainiarra bihurtu zen. *Espainiako Pedagogiaren Historia* eta Pedagogiaren Historia katedra lortu zuen Madrilgo Unibertsitatean, eta bertan irakatsi zuen 1983. urtera arte, hau da, erretiroa hartu zuen arte. Aldi berean, Madrilgo Santa María de la Almudena Irakasleen Eskola zuzendu zuen (1948-1956). Gainera, irakasle bisitaria izan zen Brasil (1954), Costa Rica (1954), Txile (1964), Peru (1991), Argentina eta beste hainbat unibertsitatetan, gai historiko, pedagogiko eta emakumearen egoerari buruzko hitzaldi zikloak garatuz. Gainera, kultura autoktonoen onarpena eta emakumearen sustapen intelektuala sustatu zituen, herrien hezkuntzaren oinarri gisa.

1949. urtean Espainiako Pedagogia Elkartearen bazkide sortzailea izan zen, eta urte horretatik 1975. urtera arte, erakundeko presidenteordea. Gainera, UNESCOren ordezkaria izan zen Brasilgo pedagogia-fakultateen plangintzarako, eta Hezkuntza eta Zientzia Ministerioaren Espainia eta Estatu Batuen arteko kultura-trukerako Batzordeko kidea izan zen (1971-1973).

Honoris Causa doktorea Santo Tomas de Manila (Filipinak, 1979), Comillas (Madril, 1993) eta Jaime I (Castelló, 2000) unibertsitateetan. Espainiako Doktoreen Akademiako Numeroko akademikoa izan zen, eta Zientzia Moral eta Politikoetako Akademiako Akademiako Akademikoa. 1980. urteko martxoaren 25ean, Doktoreen Errege Akademian sartu zenean, Balioen pedagogiarako kultura-aurrekontuak XX. mendean hitzaldia eman zuen.

### Espainiako hezkuntza-politika 
Galinok gizarteko sektore guztietan hezkuntza hobetzeko eta aukera-berdintasunerako legeak egiten parte hartu zuen. Hezkuntza Kontseilu Nazionaleko kontseilaria izan zen (1959-1963), Irakaskuntza Ertaineko Irakasleen Prestakuntza Eskola zuzendu zuen (1962-1966), Irakaskuntza Ertain eta Profesionaleko zuzendari nagusia izan zen (1969-1971) eta Hezkuntza Antolamenduko zuzendari nagusia (1971-1973). Espainiako Hezkuntzari eta Hezkuntzaren Erreformaren Finantzaketari buruzko Lege Orokorra prestatzeko lanetan parte hartu zuen (1970).

Hezkuntza Ikerketen Zentro Nazionalaren (CENIDE) patronatuaren buru izan zen, Adingabeen Babeserako Kontseilu Goreneko kide jardun zuen CSICen ordezkari lanetan (1965-1974), eta Delituaren Prebentziorako Espainiako Batzordeko kidea izan zen 1973. urtean.

### Teresiarra eta emakumearen ikuskera 
Teresiar Erakundeko kidea izan zen, laikoen nazioarteko elkarte katolikoa, emakumeei unibertsitateetan ikasten eta karrera profesionalak garatzen laguntzen ziena. Prestakuntza oso faktore garrantzitsua da emakumeari bere eskubideak aitor dakizkion eta gizartean eta Elizan aktiboa izan dadin.

Galinok argi eta garbi defendatzen zuen emakumeen duintasuna eta esparru publikoan parte hartzeko eskubidea, batez ere trebatzeko eta lanbidea aukeratzeko eskubidea. Emakumeen lanari dagokionez, Galinok bazekien 1961. urteko Espainian gauza asko zegoela egiteko, baina baikor zegoen etorkizuneko bilakaerari buruz Yasmina Álvarez González ikertzaileak "*La concepción de María Ángeles Galino sobre la mujer*" (2009) lanean azaltzen duenez. Emakumearen funtsezko misioa, Galinoren ustez, amatasuna zen, nahiz eta gizarteak desitxuratutako eginkizun neketsu edo arintzat jo: Galinok *emakumearen egoerari buruzko pentsamendu konplexua garatu zuen*. Alde batetik, emakumeak lan, hezkuntza eta familia esparruan duen egoerari buruzko diagnostiko kritikoa egiten zuen, aringarririk eta kontzesiorik gabeko diagnostikoa. Hori bai, programa feministaren eta egoera hori gainditzeko bere proposamenen aurka zegoen erabat. Galinorentzat hirurogeiko hamarkadako programa feminista programa hedonista eta materialista zen. Galinoren proposamena, aldiz, eremu espiritualean kokatzen zen bete-betean, soilik balio espiritual gorenek ematen zioten baimena emakumeari ama eta emazte funtzio tradizionalak alde batera utzi eta jainkozko bidearen jarraipen gisa ulertzen zen askatasuna gauzatzeko, ondorioztatu zuen Álvarez Gonzálezek.''*

Galino Amistad Universitaria elkartearen sortzaileetako bat izan zen, 1956 eta 1973an, Consuelo Sanz Pastorrekin (Congregaciones Marianas) eta Isabel Alamarekin (Acción Católica) batera.

1977. urtetik 1988. urtera Instituzio Teresatarraren zuzendari nagusia izan zen eta emakumearen presentzia bultzatu zuen bizitza publikoan.

### Heriotza 
Azken urteak Madrilgo Josefa Segovia Egoitzan eman zituen. 2014. urteko martxoaren 8an hil zen, 98 urte zituela.

## Argitalpenak 
* *Los tratados de educación de príncipes* (1946)
* *Pedagogos españoles contemporáneos* (1951)
* *Nuevas fuentes para la historia de la educación española* (1951)
* *Tres hombres y un problema. Feijoo, Sarmiento y Jovellanos ante la educación moderna* (1953)
* *Historia de la Educación* (1960)
* La mujer en esta encrucijada (1961)
* *La mujer en el mundo de hoy* (1963)
* *Itinerario Pedagógico* (1965)
* *Pedagogía e Historia* (1966)
* *Antología Pedagógica Hispanoamericana* (1968), &c.» (*Diccionario Biográfico Español Contemporáneo,* Círculo de Amigos de la Historia, Madrid 1970, 2 liburukia, or. 674. [s.v. María Ángeles Galindo, *sic*])
* *María y la mujer hoy en la Iglesia y en la Sociedad* (1980)

## Sariak eta aitorpenak 
* Honoris Causa doktorea Santo Tomas de Manila (Filipinak), Comillas (Madril) eta Jaime I (Castelló) unibertsitateetan.
* 1997an, Espainiako Gotzain Batzarrak ¡Bravo! saria eman zion fe-kultura harremanei egindako ekarpenarengatik.
* 2013an, Espainiako Doktoreen Errege Akademiak omenaldia eskaini zion “Entre dos eventos, aspectos del perfil de dos académicos de la Sección 2ª de Humanidades” zikloan, Madrilen.
* 2020an, "Mujeres investigadoras en los Archivos Estatal (1900-1970)" proiektuan sartu zuten, 2020-2023 bitartean garatutako Espainiako Artxiboen Atarian (PAREetan) deskribapen artxibistikoa egiteko eta mikrositio izeneko espezifikoa sortzeko. Proiektu hori Estatuko Artxiboen Zuzendariordetza Nagusiak bultzatu zuen, 1900-1970 tartean *emakumeek'' Espainian egindako ikerketa-lana ikusarazteko, Kultura Ministerioko AAEEen Kudeaketa Artxiboetan gordetzen diren dokumentu-erregistroetatik abiatuta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak