open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Txekiako Errepublikako futbol kopa

**Txekiako Errepublikako futbol kopa** (txekieraz *Česká pošta Cup*) Txekiar Errepublikan jokatzen den kanporaketa bidezko futbol txapelketa nagusia da. AC Sparta Praga da garaipen gehien lortu dituena, 5 hain zuzen ere. 1993-94 denboraldian hasi zen jokatzen, Txekoslovakia bitan zatitu ondoren.

## Txekoslovakiako Kopa (1961-1993) 
1961 eta 1993 artean jokatu zen txapelketa. Honako hauek dira irabazleak:

* 1951, 1952 eta 1955ekoak ez da ofizialak.

## Txekiako Errepublika (1994- ) 
### Palmaresa 
* (luz), luzapenaren ondoren.
* (pen), penalti-jaurtiketak.

### Garaipenak 
## Ikus, gainera 
* Txekoslovakiako futbol kopa
* Txekiako Errepublikako futbol liga

## Kanpo estekak
Berme (argipena)

**Berme** hitzak adiera zenbait ditu:

* kontsumoan, bermea, kontsumitzaile batek eskuratu duen ondasunaren ezaugarriak eta funtzionamendua edo zerbitzuaren prestazioa behar bezalakoak izan ez direnean, horren konponketa edo zuzenketa fabrikatzailearen edo zerbitzu-emailearen ardurapean dagoela ezartzen duen eskubidea;
* zuzenbidean, zor baten ordainketa edo beste egiteko bat burutzeko ziurgarri moduan hartzekodunak gauza edo pertsona baten gainean duen eskubidea.
Kupoi (argipena)

**Kupoia** sorta bateko paper zati txiki ebakigarria da, zerbait eskuratzeko frogagiri gisa erabiltzen dena. Erabilera zenbait ditu:
* merkataritzan, kupoia, bezeroari merkataritza-establezimendu batean beherapen bat edo opari bat jasotzeko eskubidea ematen dion paper zati inprimatua;
* finantzetan, kupoia, bonu batek aldiro ordaintzen duen interesa;
* loteria eta beste zozketetan, **kupoia**, zozketa batean parte hartzearen frogagiri gisa erabiltzen den paper inprimatu txikia, zozketako zenbakia idatzita duena;
* errazionamenduan, **kupoia**, herritar bakoitzari ematen zaion kartillatik anoa jaso ahal izateko agintariari eman beharreko paper zati ebakigarria.
Kupoi (merkataritza)

thumb|300px|**Kupoi** bat.

Marketin arloan, **kupoiak** salmentak sustatzeko fabrikatzaile, zerbitzu-emaile edo saltzaile batek bezero bati edo bezero potentzial bati eskaintzen dion tiket edo agiria da, produktu edo zerbitzu jakin bat edo saltoki jakin batean beherapena edo doan zerbait jasotzeko eskubidea ematen diona.

## Kanpo estekak
Anoa (argipena)

**Anoa** hitzak adiera zenbait ditu:

* **anoa**, aldi jakin baterako banatzen den janari kopurua,
** dietetikan, anoa, pertsona batek osasuntsu mantentzeko egun batean jan behar duen elikagai eta jaso behar dituen mantenugaien multzoa;
* anoa, ugaztun espezie bat.
Txakur-mihi

**Txakur-mihia** (*Cynoglossum officinale*) Boraginaceae familiako landare espeziea da, Europan jatorria duena

Herri sendagintzan hemorroideak, birikako gaitzak eta eztul kronikoa sendatzeko erabiltzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Martin Ugalde Kultur Parkea

**Martin Ugalde Kultur Parkea** Andoaingo (Gipuzkoa) ipar-ekialdeko gune bat da, Gudarien hiribidean kokatua, euskarari eta euskal kulturari lotutako hainbat enpresa, erakunde eta elkarte biltzen dituena. 2002an inauguratu zen, eta izena Martin Ugalde andoaindar idazleari zor dio. Bertan dute egoitza, besteak beste, *Berria* egunkariak, Euskalgintzaren Kontseiluak, Gaindegiak, Aztikerrek, Soziolinguistika klusterrak eta Euskal Herrian Euskarazek.

Parkearen eraikin zaharrenak Laborde Anaiak enpresakoak izanak dira, 20. mendeko arkitektura arrazionalistako Gipuzkoako adibide bikainetakoa.

## Ikus, gainera 
* Martin Ugalde
* Laborde Anaiak eraikina

## Kanpo estekak 
* Martin Ugalde Kultur Parkea
Astaperrexil zuri

**Astaperrexil zuria** (*Anthriscus sylvestris*) Apiaceae familiako landare belarkara da, eskualde epeletan jatorria duena. 60–170 cm-ko altuera du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ibaeta Kirol Elkartea

**Ibaeta Kirol Elkartea**, **Donosti Basket Neskak** izenaz ezaguna, Gipuzkoako hiriburuko saskibaloi taldea da. Kluba 2009an sortu zuten Bera Bera, Intxaurrondo Internacional eta Alde Zaharra Donostiako taldeen arteko hitzarmenaren ondorioz.

Lehen taldea **IDK Gipuzkoa** izenaz Espainiako Emakumezko Saskibaloi Ligan dabil.

## Azken urteak 
* ¹ 2019-20an denboraldia bertan behera gelditu zen COVID-19 pandemiaren erruz. Une horretan, bukatzeko lau jardunaldiren faltan, IDK Gipuzkoa hamaikagarren postuan zegoen ligan.
* ² 2024-25ean azken jardunaldian salbatu zen.

## Palmaresa 
* Espainiako Liga (0): bosgarrena 2017an.
* Erreginaren Kopa (0): finalerdiak 2016 eta 2018an.
* Euskal Kopa (4): 2011, 2013, 2022, 2023

## 2022-2023 Taldea 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Astaperrexil txiki

**Astaperrexil txikia** (*Aethusa cynapium*) Apiaceae familiako landare belarkara da. Zurtoina hozkatua du, eta 10 cm eta 1 m bitarteko garaiera. Perrexilaren antzeko hostoak ditu eta lore zuriak, mordotan. Fruitua arrautza itxurakoa. Europa eta Asia guztian izaten da, utzita dauden lurretan batez ere. Oso pozoitsua da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Uretako astaperrexil

**Uretako astaperrexila** (*Cicuta virosa*) Apiaceae familiako landare belarkara da, iparraldeko Europa, Asia eta Amerikan jatorria duena. Oso pozoitsua da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Astakamamila

**Astakamamila** (*Santolina chamaecyparissus*) Elkartuen (Asterazeoak) taldeko landarea da, sendabelar gisa erabiltzen dena. 

Kamamilaren antzeko usaina du, hortik landarearen izena, eta zapore mingotsa du.

## Deskribapena 
Landare hostoriraunkorra da, 50 cm-ko altuera hartzen duena. Hosto estuak ditu, zati luzexkatan banatuak. Gris-berde kolorekoak dira eta usaintsuak.

Lore antzeko gerba bakunak ditu, horixkak, adarren muturrean. Infloreszentzia osatzen duen lore bakoitza hodi itxurakoa da.

Fruitua karratu itxurakoa da.

## Hedapena eta habitata 
Jatorrian Europan badu ere Afrika iparraldera eta Ipar Amerikara ere zabaldu da.

Toki lehorretan eta harritsuetan hazten da, Mediterraneoko karezko lurretan bereziki. Behin indarra hartzen duenean gai da lurzoru lehor eta pobreetan bizitzeko.

## Erabilera 
Sendabelar gisa erabiltzen da. Heste zizareak hiltzen ditu eta tripako minei aurre egiteko kamamilaren ordezko bezala erabiltzen da gerben infusioa. Antibiotikoa eta desinfektatzailea ere bada.

Sitsen aurka egiteko armairuetako tiraderatan jartzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Astakardu

**Astakardua** (*Cirsium vulgare*) Asteraceae familiako landarea da, ia Europa osoan, mendebaldeko Asian eta ipar-mendebaldeko Afrikan jatorria duena. Kardu mota txikia, jateko ona ez dena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Piper-belar

**Piper-belar** piperraren antzekoak diren zenbait landare-espezieen izen arrunta da:
* *Fallopia* generokoak (lehen *Polygonum* generoaren barnean sailkatuak)
* *Polygonum* generokoak
* *Vincetoxicum* generokoak
Astapiper

**Astapiperra** (*Persicaria maculosa*) poligonazeoen familiako landare belarkara da. Lantza itxurako hostoak eta zurtoin bikorduna ditu. Loreak txikiak dira, arrosa kolorekoak, eta gerbatan sortzen dira. Fruitu txikiak ditu. Munduko toki gehienetara hedatua dago eta leku hezeetan bizi da.

## Taxonomia 
Hiru aldareak ditu:
* *Polygonum persicaria* var. *angustifolium* Beckh.
* *Polygonum persicaria* var. *persicaria*
* *Polygonum persicaria* var. *ruderale* (Salisb.) Meisn.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Odolur

**Odolurra** (*Polygonum aviculare*) poligonazeoen familiako landare belarkara da. Zurtoin adartsu samarra du, lurrean herrestan edo gora zuzen hazten dena. Hostoak, luze estuak, lantza egiturakoak eta marroi argiak ditu; loreak, txikiak, zuriak, horixkak edo arrosa kolorekoak, eta hostoen oinetan kokatuak. Bide bazterretan, labore-sailetan eta belardietan hazten da, batez ere.

## Taxonomia 
Hiru aldareak ditu:
* *Polygonum aviculare subsp. aviculare*
* *Polygonum aviculare subsp. depressum* (Meisn.) Arcang.
* *Polygonum aviculare subsp. rurivagum* (Jord. ex Boreau) Berher in Louis

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Itsas piper

**Itsas piperra** edo **itsasoko piper-belarra** (*Polygonum maritimum*) poligonazeoen familiako landare belarkara da. 10-50 cm.-ko altuera du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Piper-belar igokari

**Piper-belar igokaria** (*Fallopia convolvulus*) poligonazeoen familiako landare belarkara da, Eurasian eta iparraldeko Afrikan jatorria duena. 100-150 cm.-ko altuera du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vincetoxicum

**Piper-belarra** (*Vincetoxicum*) Apocynaceae familiako generoaren espezien izen arrunta da.

Bere espezieak batzutan *Cynanchum* generoan sailkatu dituzte, *Vincetoxicum* genetikoki *Tylophora* gertuagoa izan arren.

## Espezieak 
* *Vincetoxicum funebre*
* * Vincetoxicum hirundinaria*
* *Vincetoxicum linifolium*, Balf.f.
* *Vincetoxicum nigrum*
* *Vincetoxicum rossicum*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
GDKO Ibaizabal

**Galdakao Ibaizabal Saskibaloi Taldea** Bizkaiko izen bereko herriko saskibaloi taldea da. 1983an sortua, emakumezko taldea 2012an Espainiako Emakumezko Saskibaloi Ligara igo zen baina urtebeterako soilik.

## Azken urteak 
## Palmaresa 
* Euskal Kopa (0): finalista 2011, 2012 eta 2013an.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Piper-belar piseragile

thumb|*Vincetoxicum hirundinaria*

**Piper-belar piseragilea** (*Vincetoxicum hirundinaria*) Asklepiadazeoen familiako belar landare iraunkorra da, hostoak eta loreak piperraren antzekoak dituena. Zain txiki askotako sustraia eta zurtoin luze zuzena izaten ditu. Latex zuri pozoitsu bat du. Izerdia aterarazteko eta gernua eragiteko erabiltzen da bere sustraiez egindako edabea, baina neurrigabe hartuz gero kaltegarria da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Piano

***The Piano*** () 1993ko Jane Campion zinema zuzendariaren film dramatikoa da. Film honetako Michael Nyman konposatzailearen soinu bandak ospe handia bereganatu zuen. 1993ko maiatzaren 15a Canneseko Zinemaldian estreinatu zen.

Filmak zortzi Oscar Sarietarako izendapen jaso zituen, azkenik hiru sari irabaziz: Emakumezko aktore onenaren Oscar Saria (Holly Hunter), Emakumezko bigarren aktore onenaren Oscar Saria (Anna Paquin) eta Jatorrizko gidoi onenaren Oscar Saria (Jane Campion).

## Argumentua 
*The Piano* filmak 1850ean Eskoziatik Zeelanda Berrira Alistair Stewart (Sam Neill) izeneko gizon batekin ezkontzeko asmoz bere aitak saldua izan eta etorri berria den Ada McGrath (Holly Hunter) emakumearen istorioa kontatzen du, bere alaba Flora (Anna Paquin) eta piano batekin batera datorrelarik. Adak ez du hitz bakar bat ere erran duela urte askotatik, bere ahotsa pianoaren doinuaz ordezkatuz, bere alaba keinu hizkuntzaren bidez haren itzultzailea delarik.

Ada eta Flora Zeelanda Berrira ailegatzean Eskoziatik iritsi diren ontziko eskifaiak bere hartan eta heuren jabetzekin hondartzan beren kaxa lagatzen dituzte. Bere senar berriak Adak pianoa hondartzan utz dezan behartzen du, ondoren pianoa Stewarten auzokidea eta pianoaren doinuaren zaletua den George Baines (Harvey Keitel) deritzon gizon bati saldua delarik, honek hasieran Adari piano ikastaroak irakasteko eskatuko dio, jarraian emakumeak pianoa jotzearen truk gizonak emakumea ukitu ahal izateko tratua eskaintzen diolarik. Hortik aurrera Ada eta Georgek istorioaren nondik norakoa izango den harreman bati hasiera emanen diote.

## Aktoreak 
* Holly Hunter: Ada McGrath
* Harvey Keitel: George Baines
* Sam Neill: Alisdair Stewart
* Anna Paquin: Flora McGrath
* Kerry Walker: Morag izeba
* Geneviève Lemon: Nessie
* Tungia Baker: Hira
* Ian Mune: Erreberendoa

## Soinu Banda 
Nahiz eta filmean pianozko musikak Holly Hunter aktoreak berak jo zituen, soinu banda eta piano doinu kitzikagarri eta ezagunaren konposatzailea Michael Nyman izan zen. Soinu banda honako hauek osatzen dute:

# To The Edge Of The Earth 4:06
# Big My Secret 2:51
# A Wild And Distant Shore 5:50
# The Heart Asks Pleasure First 1:33
# Here To There 1:02
# The Promise 4:14
# A Bed Of Ferns 0:46
# The Fling 1:28
# The Scent Of Love 4:16
# Deep Into The Forest 2:58
# The Mood That Passes Through You 1:13
# Lost And Found 2:24
# The Embrace 2:36
# Little Impulse 2:11
# The Sacrifice 2:46
# I Clipped Your Wing 4:34
# The Wounded 2:26
# All Imperfect Things 4:03
# Dreams Of A Journey 5:30
# The Heart Asks Pleasure First/The Promise (Edit) 3:11

## Bitxikeriak 
Kurt Cobain estatubatuar abeslari eta musikariak hil aurretik ikusi zuen azken filma izan zen.

## Kanpo estekak 
* The Piano filmaren IMDBko fitxa irakurgai 

¡
La vita è bella

**La vita è bella** (euskaraz "Bizitza ederra da") Roberto Benigni italiar zinema zuzendariaren filma da.

## Sariak 
Zazpi Oscar Sarietarako izendatua izan zen, eta hiru sari bereganatu zituen: Gizonezko aktore onenaren Oscar Saria (Roberto Benigni), Ingelesa ez den hizkuntza batean egindako film onenaren Oscar Saria eta Soinu banda onenaren Oscar Saria (Nicola Piovani).

Bestalde, 1998ko Canneseko Zinemaldian ere sari nagusia irabazi zuen.

## Sinopsia 
Benignik bere filma fabula gisa definitzen du: Guido izeneko judua Dora erakartzen saiatzen da. Ezkondu ondoren, Giosué izeneko seme bat dute eta Guidok jolasak asmatzen dizkio. Zoritxarrez, aita-semeak nazi kontzentrazio esparru batean sartu dituzte. Han, Guidok semeari bertako lan gogorra eta tratu txarrak joko bat direla sinistarazi dio, jokoaren saria mila puntu lortuz gero, tanke bat irabaztea dela esanez. Ideia horrekin, semeari kontzentrazio esparruko bizimodu latza ezkutatu eta haren bizitza jasangarriagoa egitea lortu du.

Filmerako hautatutako musikak bere nolabaiteko ipuin giroa ahalbideratzen du: izatez, pertsonaia bakoitza filmean agertzean, haren berezko doinua dago (bikotearen doinua, mutikoarena, etab.).

## Aktoreak 
* Roberto Benigni - Guido Orefice
* Nicoletta Braschi - Dora
* Giorgio Cantarini - Giosuè Orefice, Guido eta Doraren semea
* Giustino Durano - Eliseo Orefice, Guidoren osaba
* Horst Buchholz - Lessing doktorea, Guidoren lagun mediku nazia
* Sergio Bustric - Ferruccio Papini, Guidoren laguna
* Marisa Paredes - Doraren ama
* Amerigo Fontani - Rodolfo, Doraren senargai faxista
* Pietro De Silva - Bartolomeo, kontrentrazio esparruko Guidoren laguna eta presoa

## Kanpo estekak 
* *La vita è bella* filmaren webgunea
* *La vita è bella* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Ano (argipena)

**Ano** hitzak adiera zenbait ditu:

* Ano, Afrikako herri bat;
* *Aliancia Nového Občana* (Hiritar Berriaren Bilkura), Eslovakiako alderdi politikoa.
Foliazio (argipena)

**Foliazio** hitzak adiera zenbait ditu:

* biologian, **foliazio** edo hostaketa, landare batek hostoak sortzeko era eta horien egituraketa landarean;
* geologian, foliazioa, indar handien mendean izan diren arrokek erakusten duten itxura, geruza txikiz osaturik eta bereziki arroka metamorfikoetan agertzen dena;
* liburugintzan, **foliazioa**, orrialdeak egituratzeko modua liburu batean.
Ghost

***Ghost*** ("Mamua") 1990eko Jerry Zucker estatubatuar zinema zuzendariaren film da. Protagonista nagusiak Patrick Swayze, Demi Moore eta Whoopi Goldberg aktoreak izan ziren.

Bost Oscar Saritarako izendatua izan zen eta bi irabazi: Emakumezko bigarren aktore onenaren Oscar Saria (Whoopi Goldberg) eta Jatorrizko gidoi onenaren Oscar Saria

## Argumentua 
Sam Wheatk eta Molly Jensen bikote elkarrez maitemindua eta New Yorkeko solairu handi batean bizitzen jarri berri dira. Gau batez, Sam ezbehar batean hil dute. Ondoren, mamu bat bilakaturik gizakien mundura itzuli da. Oda May Brown medium faltsuarekin harremanetan jarri da: horrek, bere harridurarako, hildakoekin harremanetan jartzeko benetako dohaiak dituela jabetu da. Samek bere hilketaren arrazoiak ikertu eta Mollyren bidez bere hiltzailea nor den topatu du.

## Aktoreak 
* Patrick Swayze: Sam
* Demi Moore: Moly Jenser
* Whoopi Goldberg: Oda Mae Brown
* Tony Goldwyn: Carl Bruner
* Rick Aviles: Willie Lopez
* Stephen Root: polizia sarjentua
* Vincent Schiavelli: metroko mamua
* Phil Leeds: larrialdi gelako mamua
* Bruce Jarchow: Lyle Ferguson
* Armelia McQueen: Oda Mae-ren arreba
* Gail Boggs: Oda Mae-ren arreba

## Kanpo estekak 
* Ghost filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Artzapez

[thumb|200px|Errusiar artzapez kaleko jantziak erakutsiz — Feodor Dubianski, Elisabet eta Katalina II.a enperatrizen aitor-entzulea ([Alexei Antropoven margolana, 1761)]]
**Artzapeza** elizbarruti batean artzapez barrutia administratzen eta zuzentzen duen apaiza da. Artzapez barrutiak azpian hainbat parrokia hartzen ditu. Titulu hau hala Eliza Ortodoxoak nola Eliza Katolikoak erabiltzen dute.

Antzina, artzapeza zen apezpiku-elizan zegoen apaiz ordenatu antzinakoena edo, bestela, apezpikuak gailentzat hartu eta izendatzen zuena. Haren egiteko nagusia elizkizunetan apezpikuaren ordezkoa izatea zen, adibidez, gaixorik egotekotan. Trentoko Kontzilioak behin bakarrik izendatuko, eta hartan honetarako: parrokiak apezpikuaren izenean nola bisitatu behar dituzten arautzeko. Espainian, 1851ko Konkordatuak artzapezaren dignitatea beheratu zuen Katedraleko Kapituluaren bigarren mailara —lehenengoa dean da harrezkero— eta landa-artzapezak apezpikuak izendatu behar dituela eskualde bateko parroko edo erretoreen artean.

## Kanpo estekak
Errazionamendu

[thumb|300px|**Errazionamendu**-[kartilla (Espainia, 1951); kupoiak ebakiz eta entregatuz, familia bakoitzak elikagai kopuru batzuk eskuratzen zituen. ]]

**Errazionamendua** gobernuak eskasia egoeretan produktu batzuen banaketari buruz ezartzen dituen murrizketak, pertsona, familia edo enpresa bakoitzari dagokion gehienezko kopuruak ezarriz eta prezioak kontrolatuz. Espainian, autarkia politikak ekarritako eskasiaren erdian, errazionamenduak 1952ko maiatz arte iraun zuen ofizialki Gerra Zibilaren ondoren, eta bertan behera geratu zen une horretan elikagaietarako.

## Kanpo estekak
How the West Was Won

**How the West Was Won** (euskaraz "Mendebaldea Nola Irabazi Zen") 1962ko Metro-Goldwyn-Mayer estatubatuar ekoiztetxearen superekoizpen eta western film bat da. Honako lau zuzendari bikainek zuzendu zuten: John Ford, Henry Hathaway, George Marshall eta Richard Thorpe (azken hau krediturik gabe).

Film hau Hollywoodeko western generoaren "eskola zaharreko" azken filmatzat jo ohi da, bertan garaiko izar handi askok antzeztu zutelarik, tartean, Carroll Baker, Walter Brennan, Lee J. Cobb, Andy Devine, Henry Fonda, Carolyn Jones, Karl Malden, Harry Morgan, Gregory Peck, George Peppard, Robert Preston, Debbie Reynolds, James Stewart, Eli Wallach, John Wayne eta Richard Widmark. Gainera Spencer Tracy aktoreak narratzailearen ahotsa ipini zuen.

1976-1979ko izenburu berdineko telesaila ere izan zuen.

## Argumentua 
Filma 1839-1889 bitartean AEBtako Mendebalde Urrunan girotua dago, bertan Prescott familiak belaunaldiz-belaunaldi New York hiritik Ozeano Barearen kostaldeko estatuetara burututako bidai luzea agertzen da, baina tartean pertsonaia ugariren istorioak kontatzen dira, denak ere, modu batera edo bestera, heuren bizitzak elkargurutzatzen dituztelarik. Azken finean Mendebaldea konkistatu zuten gizon-emakume zaildu eta ausarteei buruzko kontakizun erraldoia da.

Filma bost ataletan banatua dago:
* Ibaiak (1830)
* Lautadak (1850)
* Gerra Zibila (1861-1865)
* Burdinbidea (1868)
* Bidelapurrak (1880)

## Aktoreak 
## Iruditegia 

File:Westwon trailer Stewart.png|James Stewart (Linus Rawlings)
File:Westwon trailer Wayne.png|John Wayne (Sherman jenerala)
File:Westwon trailer Fonda.png|Henry Fonda (Jethro Stuart)
File:Westwon trailer Peck.png|Gregory Peck (Cleve Van Valen)
File:Westwon trailer Peppard.png|George Peppard (Zeb Rawlings)
File:Westwon trailer Widmark.png|Richard Widmark (Mike Jing)
File:Westwon trailer Baker.png|Carroll Baker (Eve Prescott Rawlings)
File:Westwon trailer Reynolds.png|Debbie Reynolds (Lilith 'Lily' Prescott)

## Kanpo estekak 
* How the West Was Won filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Eskasia (argipena)

**Eskasia** hitzak adiera zenbait ditu:

* **eskasia** edo gabezia, pertsona-multzo batek behar edo nahi dituen produktuak eskuratu ezin dituenean, horien eskaintza eskaria baino txikiagoa izateagatik;
* baliabideen eskasia, baliabide mugatuekin behar mugagabeak asetzeko oinarrizko problema ekonomikoa.
Gabezia

Ekonomian, **gabezia** edo **eskasia** lurralde bateko pertsonek behar eta nahi dituzten produkturen bat eskuratu ezin dutenean gertatzen da. Eskasia ondasunaren eskaria eskaintza baino handiagoa denean gertatzen da eta arrazoi ekonomikoengatik nahiz ekonomiaz kanpoko faktore batengatik (hala nola hondamena eta gerra) gerta daiteke.

## Ikus, gainera 
* Baliabideen eskasia
* Pobrezia

## Kanpo estekak
Txekoslovakiako futbol liga

**Txekoslovakiako futbol liga** Txekoslovakian jokatu zen futbol txapelketa garrantzitsuena izan zen. 1925ean sortu zen eta 1993an Txekoslovakia zatitu zen artean urtero jokatu izan zen. Sparta Praga izan zen garaipen gehien lortu zituen taldea.

## Podiuma 
## Palmaresa 
|valign="top"|

|valign="top"|

|}

## Garaipenak 
### Taldeka 
### Herrialdeka 
## Ondorengo ligak 
*  Eslovakiako futbol liga
*  Txekiar Errepublikako futbol liga

## Ikus, gainera 
* Txekoslovakiako futbol kopa

## Kanpo estekak
Txekoslovakiako futbol kopa

**Txekoslovakiako futbol kopa** Txekoslovakian jokatu izan zen kanporaketa bidezko futbol txapelketa izan zen. Ofizialki 1959/60 urtean abiarazi zuten, nahiz eta aurretik txapelketa ez-ofizial batzuk ere jokatu ziren.

## Pamaresa 
### Taldeak 
* 1951, 1952 eta 1955ekoak ez da ofizialak.

### Herrialdeka 
## Ondorengo kopak 
*  Eslovakiako futbol kopa
*  Txekiar Errepublikako futbol kopa

## Ikus, gainera 
* Txekoslovakiako futbol liga

## Kanpo estekak
Aurrezki-kontu

**Aurrezki-kontua** bankuetan bezeroak ezarrita duen gordailu mota bat da, berehalako eskuragarritasuna duena eta askotan euskarritzat aurrezki-libreta izeneko liburuska duena, non saldoa eta kontuaren mugimenduak zehazten diren. Horien helburua bezeroak aurrezteko asmoz biltzen dituen diru-kopuruak jasotzea da, interes txiki batez. Aldi berean, bezeroak ordainketak ere egin ditzake kontu horretatik, helbideratzearen bitartez esaterako; hori dela eta, soilik transakzioak egiteko erabiltzen den kontu korrontearen baliokidea izan daiteke kasu askotan.

## Kanpo estekak
Eslovakiako futbol liga

**Eslovakiako Superliga** edo **Niké liga**, Eslovakiako futbol txapelketa nagusia da. 1994an sortu zen, Txekoslovakia zatitu ondoren. Gaur egun 12 taldek hartzen dute parte, baina kopurua aldakorra izan da aurreko ekitaldietan. 

Slovan Bratislava eta MŠK Žilina garaipen gehien lortu dituzten taldeak dira, 13 eta 7 hurrenez hurren, 2022-23 denboraldia arte kontuan hartuta.

## Txekoslovakiako Liga (1925-1993) 
1925an hasi zen jokatzen eta 1993 arte iraun zuen. Honako hauek dira talde txapeldunak:

## Eslovakia (1994- ) 
### Podiuma 
### Palmaresa 
### Garaipenak 
* **Taldeka:**

* **Hirika:**

## Ikus, gainera 
* Eslovakiako futbol kopa
* Txekoslovakiako futbol liga

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Dukla Praga

**VTJ Dukla Praga** (izen osoa *VTJ Dukla Praha*) Txekiar Errepublikako futbol talde onenetakoa izan zen, Praga hiriburukoa. 11 aldiz irabazi zuen Txekoslovakiako futbol liga eta 8 aldiz Kopa. 1996an desagertu zen eta bere lekuan FC Dukla Příbram eratu zen.

Etxeko partiduak Stadion Juliska estadioan jokatzen ditu.

## Historia 
Txekoslovakiako Armadak sortu zuen taldea 1948an *ATK Praha* izenarekin. Berehala lortu zuten lehen mailara igotzea eta 1952rako jadanik eskuratu zuten lehenengo titulua, Txekoslovakiako Kopa hain zuzen ere. 1956an izena aldatu eta ezagun bihurtuko zituen *VTJ Dukla Praha* hartu zuten. Dukla izena Eslovakiako herri baten omenez ezarri zuten, Bigarren Mundu Gerran naziei gogor aurre egin baitzien.

Urrezko aroa 60. hamarkadan ezagutu zuen. Txekoslovakian nagusi izateaz gain nazioartean Estatu Batuetako kopa jokatu zuten 1961ean eta irabazi egin zuten, finalean Everton FC 7-2 gaindituz. Halakoa izan zen Duklaren nagusitasuna txapelketa honetan hurrengo urteetan finalera zuzenean sartu zituztela, eta txekiarren irabazi egin zituzten 1964 arteko txapelketa guztiak. 1965ean jokatu zen azkenengo aldiz Estatu Batuetako txapelketa eta Polonia Bytom taldearen aurrean galdu zuen Duklak.

70. hamarkadan lau aliz hartu zuen parte Europako Kopan baina ez zuen emaitza aipagarririk izan.

Azken urteetan Ejerzitoaren taldea izateari utzi zion. 1989an UEFA Kopan Errealak kanporatu zuen partida gogoangarri batean. 1990an irabazi zuen azkenengo titulua, Txekoslovakiako Kopa.

Diru arazoak zirela eta, 1995ean hirugarren mailaraino jeitsiarazi zuen. Egoera salbatzeko 1996an FC Příbram taldearekin bat egin zuen **Dukla Příbram** bihurtuz baina alferrikakoa izan zen. 2000an gainera estadioa ezin mantendu eta Příbram hirira joan zen taldea, Pragatik 60 kilometrotara.

Bada Pragako Dejvice eremuan beste talde bat Dukla Dejvice izenekoa, FK Dukla Praga izena eta kolore hori-gorriak berreskuratu eta Txekiar Errepublikako lehen mailan jokatzen ari dena.

## Palmaresa 
### Txekoslovakian: 20 
* Liga (11): 1956, 1958, 1961, 1962, 1963, 1964, 1966, 1977, 1979, 1982.
* Kopa (9): 1952, 1961, 1965, 1966, 1969, 1981, 1983, 1985, 1990.

### Nazio artean: 4 
#### Estatu Batuetako futbol kopa (Challenge Cup) 
* Txapelduna (4): 1961, 1962, 1963, 1964.

## Euskal taldeen aurkako partidak 
Duklak kanporaketa bakarra jokatu du euskal taldeen aurka:

## Eskubaloia 
Dukla Pragaren eskubaloiaren atala 1950. hamarkadan sortu zen eta berehala maila bikaina lortu zuen, 1957an jokaturiko lehen Europako Kopa irabazi baitzuen.

* Europako Kopa:
** Txapeldun (3): 1957, 1963, 1984
** Finalista (2): 1967, 1968
* Europako Errekopa:
** Txapeldun (0)
** Finalista (1): 1982

## Kanpo estekak 
*  webgunea
MŠK Žilina

**MŠK Žilina** Eslovakiako futbol talde onenetakoa da, Žilina hirikoa. 6 aldiz irabazi du Eslovakiako futbol liga eta 5 aldiz Superkopa.

## Historia 
1908an sorturiko taldea bada ere urrezko aroa XXI mendean ezagutu du. Dagoeneko Eslovakiako 7 Liga eskuratu ditu, Slovan Bratislavarengandik garaipen bakarrera dago. Kopa bat eta bost Superkopa ere baditu.

Aurrez Europa mailan ere aritua izan zen. Mitropa Kopako finala bi aldiz jokatu zuen, 1974 eta 1983an, biak galdu bazituen ere.

## Palmaresa 
### Eslovakian: 15 
* Liga (7): 2002, 2003, 2004, 2007, 2010, 2012, 2017.
* Eslovakiako Liga (1925-1933) (2): 1928, 1929.
* Kopa (1): 2012.
* Eslovakiako Superkopa (5): 2003, 2004, 2007, 2010, 2012.

### Txekoslovakian: 0 
* Kopa (0): finalista 1961ean.

### Nazio artean: 0 
#### Europako Futbol Errekopa 
* final laudenak 1962an.
#### Mitropa Kopa 
* Txapelduna (0)
* Finalista (2): 1974, 1983.

## Euskal taldeen aurkako partidak 
Žilinak kanporaketa bakarra jokatu du euskal taldeen aurka:

## Kanpo estekak 
*  webgunea
Dietetika

**Dietetika** elikaduraz osasuna nola zaindu aztertzen duen jakintza-arloa da, pertsona bakoitzaren ezaugarriak eta egoera kontuan harturik, bakoitzarentzat dieta egokia ezartzeko. Ikuspuntu antropologiko batetik, kultura bakoitzean elikadura egokia finkatzen dituzten oinarri, ohitura eta jakintzen multzoa da.

## Ikus, gainera 
* Nutrizioa

## Kanpo estekak
Harenondoko

**Harenondokoa** (*Ammophila arenaria*) Poaceae familiako landare belarkara da. *Ammophila* generoko bi espezietako bat da, Europa eta iparraldeko Afrikako hondartzetako dunetan jatorria duena. Beste lekuetan inbaditzailea da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
ŠK Slovan Bratislava

thumb|250px|1963-64ko taldea.
thumb|250px|Pasienky estadioa.
**ŠK Slovan Bratislava** (izen osoa *Športový klub Slovan Bratislava Bratislava futbal, a.s.*) Eslovakiako futbol talde onena da palmaresari dagokionez, Bratislava hiriburukoa. 12 aldiz irabazi du Eslovakiako futbol liga eta beste 8 aldiz Txekoslovakiakoa. Hauetaz gain Europako Futbol Errekopa irabazi zuen 1969an.

## Historia 
Slovan 1919ko apirilaren 1ean sortu zen *I.ČsŠK Bratislava* izenarekin Bratislavako Panonia kafetxean.

Lehenengo urte bikainak 40. hamarkadaren hasieran izan zituen Eslovakiar liga lau aldiz irabazi baitzuen. Hala ere urrezko aroa 60. hamarkadan ezagutu zuen Europa mailako garaipen batekin biribildu zuena, 1969ko Errekoparen finalean FC Barcelona 3-2 gainditu zuenean.

Txekoslovakia zatitu zenean Eslovakiako Liga berreskuratu zen eta gaur egun garaipen gehien dituen taldea da MŠK Žilinarekin lehia gogorrean. Azken tituluak 2013 eta 2014ko Ligak eta 2017 eta 2018ko Kopak ditu. Azken urteetan berriz ere herrialdeko talde indartsuena bihurtu da.

## Uniformea 
## Palmaresa 
### Eslovakian: 36 
* Liga (14): 1994, 1995, 1996, 1999, 2009, 2011, 2013, 2014, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023, 2024.
** Eslovakiako Liga (1926-1944) (8): 1926, 1927, 1930, 1932, 1940, 1941, 1942, 1944.
* Kopa (10): 1994, 1997, 1999, 2010, 2011, 2013, 2017, 2018, 2020, 2021.
* Eslovakiako Superkopa (4): 1994, 1996, 2009, 2014.

### Txekoslovakian: 14 
* Liga (8): 1949, 1950, 1951, 1955, 1970, 1974, 1975, 1992.
* Kopa (6): 1955, 1962, 1963, 1968, 1974, 1982.

### Nazio artean: 11 
#### Europako Futbol Errekopa 
* Txapelduna (1): 1969.
#### UEFA Intertoto Kopa 
* Txapelduna (10): 1968, 1970, 1972, 1973, 1974, 1977, 1990, 1992, 1993, 1994

## Euskal taldeen aurkako partidak 
Slovanek kanporaketa bakarra jokatu du euskal taldeen aurka:

## Kanpo estekak 
*  webgunea
Ezker-aihen

**Ezker-aihena** (*Calystegia*) Convolvulaceae familiako genero baten izen arrunta da, eskualde epeletan eta azpitropikaletan bizi dena.

## Espezie hautatuak 
* *Calystegia affinis*
* *Calystegia atriplicifolia*
* *Calystegia catesbiana*
* *Calystegia collina*
* *Calystegia felix*
* *Calystegia hederacea*
* *Calystegia japonica*
* *Calystegia longipes*
* *Calystegia macaunii*
* *Calystegia macrostegia*
* *Calystegia malacophylla*
* *Calystegia occidentalis*
* *Calystegia peirsonii*
* *Calystegia pellita*
* *Calystegia pulchra*
* *Calystegia purpurata*
* *Calystegia sepium* (ezkerte zuri edo ezker-aihen zuri)
* *Calystegia silvatica*
* *Calystegia soldanella* (itsas ezker-aihen)
* *Calystegia spithamaea*
* *Calystegia stebbinsii*
* *Calystegia subacaulis*
* *Calystegia tuguriorium*

## Kanpo estekak
Itsas ezker-aihen

**Itsas ezker-aihena** (*Calystegia soldanella*) Convolvulaceae familiako landare belarkara da. Mundu osoko hondartzetako dunetan jatorria du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Itsas kakile

**Itsas kakilea** (*Cakile maritima*) Brassicaceae familiako landare belarkara da. Europako hondartzetako dunetan jatorria du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Itsas salsola

**Itsas salsola** (*Kali turgida*, *Kali turgidum*) Amaranthaceae familiako landare belarkara da. Baltikoko, Ipar Itsasoko eta Europako Ozeano Atlantikoko hondartzetako dunetan jatorria du. Barnerago eta Mediterraneo Itsasoan bere ahaide *Kali tragus*-ek ordezkatzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Honckenya

***Honckenya peploides***, ***Honckenya*** generoaren espezie bakarra da, Caryophyllaceae familian dagoena. Gerhard August Honckeny alemaniar botanikoaren omenez du izena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sofía Vergara

**Sofía Margarita Vergara**  (Barranquilla, 1972ko uztailaren 10a) kolonbiar aktore eta modeloa da.

## Biografia 
### Lehenengo urteak 
"Marymount de Barranquilla" eskola katolikoan ikasi zuen eta 13 urte zituela, 18 urterekin bularreko murrizketa kirurgiara aurkeztea pentsatu zuen. Sofía Vergara Kolonbiar Karibeko hondartza batean talentu-ehiztari batek aurkitua izan zen, Pepsiren komertzio modeloa bihurturik. Horrela, bere jatorrizko herrialdeko modelo eskatuena bihurturik.

### Estatu Batuetako karreraren hasiera 
Sofiak ez zuen lan eskaintza askorik jaso Los Angelesen antzezten hasi zenean. Emanaldietan ez zekiten non jarri bere azal beltzaranagatik, ezti berdexka koloreko begiengatik eta bere ile ilehori naturalagatik, ez zetorrelako egungo andre latino baten irudiarekin bat. Horregatik, eguzkia hartzea eta ilea ilunez tindatzea erabaki zuen.

## Filmografia 
### Zinema 
thumb|164x164px|Sofía Modern Family telesaileko kideekin.

### Telebista 
## Kanpo estekak
Itsas armika

thumb|*Eryngium maritimum*

**Itsas armika** (*Eryngium maritimum*) *Apiaceae* familiako landarea da, Europako kostaldetan jatorria duena. Elisabetar aroan, bere sustraiak afrodisiakoak zirela uste zuten.

Lora-zaintzan maiz landatzen da, lore urdin-moreak baititu.

## Deskribapena 
Landare psamofiloa da, hau da, lur hareatsuetan hazten da nagusiki. Erroseta basal bat du, 50 zentimetroko altuerako zurtoin gogor eta arantzatsuak dituena. Zurtoin samurrak noizbehinka jaten dira, zainzuriaren ordez, eta afrodisiako moderatutzat hartzen dira.

## Kultura 
Elisabetar  garaian, landare honen sustrai gozoak eringo izeneko gozoki gisa saltzen ziren. Propietate afrodisiakoak dituela uste da eta zentzu honetan Falstaff-ek aipatzen ditu Shakespeareren Windsor-en emagin alaiak lanean: 

Let the sky rain potatoes;

let it thunder to the tune of Green-sleeves,

hail kissing-comfits and snow eringoes,

let there come a tempest of provocation...
thumb|Ilustrazioa
William Shakespeare, "The Merry Wives of Windsor", Act 5, scene v

## Taxonomia 
*Eryngium maritimun* Carlos Linneok deskribatu zuen, eta Species Plantarum 1: 233n argitaratu zen. 1573. 

### Zitologia 
*Eryngium maritimun*-en kromosoma kopurua (Fam. Umbelliferae) eta taxon azpiespezifikoak: 2n = 16. 

### Etimologia 
thumb|Landare osoa, Meia Praia, Lagos (Portugal)
thumb|Rewan (Polonia), 2005ean hartutako irudia
'''*Eryngium*:** izen generikoa, segur aski trikuak gogoratzen duen hitzari erreferentzia egiten diona: “Erinaceus” (bereziki grekozko “erungion” = “ción” hitzetik eratorria), nahiz eta “eruma” hitzetik ere etor litekeen (=protección), mota horretako landareen hosto arantzatsuei erreferentzia eginez.

***Maritimun:*'* latinezko epitetoa, “itsasokoa, kostaldetik hurbil dagoena” esan nahi duena. 

### Sinonimia 
* *Eryngium	marinum''	Garsault. (

### Izen arruntak 
* Gazteñaniaz:	cardo corredor de marina, cardo corredor marino , cardo de mar,	cardo marino , cardo marítimo , eringio costero, eringio marino	azul, eringio marítimo , panical marino. 

## Galeria 

Fitxategi:Eryngium maritimun bat.jpg
Fitxategi:Eryngium maritimun bi.jpg
Fitxategi:Eryngium maritimum hiru.jpg

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
# Gleason,	H. A. 1968. The Choripetalous Dicotyledoneae. vol. 2. 655 pp. In H.	A. Gleason Ill. Fl. N. U.S. (ed. 3). New York Botanical Garden, New	York.
# Gleason,	H. A. & A.J. Cronquist. 1991. Man. Vasc. Pl. N.E. U.S. (ed. 2)	i–910. New York Botanical Garden, Bronx.
# Mathias,	M. E. & L. Constance. 1941. A synopsis of the North American	species of Eryngium. Amer. Midl. Naturalist 25(2): 361–387.
# Radford,	A. E., H. E. Ahles & C. R. Bell. 1968. Man. Vasc. Fl. Carolinas	i–lxi, 1–1183. University of North Carolina Press, Chapel Hill.

## Kanpo estekak
Armika

thumb|*Eryngium campestre*

**Armika** (*Eryngium campestre*) Apiaceae familiako landarea da, erdialdeko eta hegoaldeko Europan jatorria duena. Sendabelarra, bere infusioa eztularako erabiltzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
El Born

[thumb|[Borneko pasealekua.]]
**El Born** Kataluniako Bartzelona hiriburuko auzo edo eremu bat da, Borneko pasealekua, Borneko merkatua eta Santa Maria del Mar elizaren artean hedatzen da. Administratiboki Ciutat Vella barrutiko Sant Pere, Santa Caterina i la Ribera auzoan dago. Bere mugak Picasso etorbidea, Printzesaren kalea, Rec kalea, Borneko pasealekua, Santa Maria del Mar, Pla de Palau eta Marquès de l'Argentera etorbidea kokalekuek ezartzen dituzte.

El Born eremua kontrastez beteriko gunea da, bertan Bartzelona histotorikoak eta joera berritzaile edo aurrerakoieko dendek bat egiten baidute, bai eta moda, gastronomia nahiz arte proposamen berriek ere. Dendez gain, eremu honetan honako leku interesgarri hauek daude:
* Montcada kalean Bartzelonako Euskal Etxea, Bartzelonako Picasso Museoa eta Montcada aretoa daude.
* Santa Maria del Mar eliza.
* Olles enparantza.
* Antzinako Borneko merkatua.
* Bartzelonako Euskal Etxea

## Kanpo estekak
Chinatown (filma)

***Chinatown*** 1974ko Roman Polanski poloniar-frantziar zinema zuzendariaren neo-noir filma da; hor, zuzentzeaz gain, antzeztu ere egin zuen.

Hamar Oscar Sarietarako izendapenak jaso zituen, baina bakarra irabazi: Jatorrizko gidoi onenaren Oscar Saria. 1990an *The Two Jacks* izeneko jarraipen filma izan zuen.

## Argumentua 
Los Angeles hiria, 1930eko hamarkada. Jake Gittes detektibe pribatuak (Jack Nicholson) hiriko ur-konpainiako ingeniari Hollis Mulwrayren (Darrel Zwerling) emaztea dela dioen emakume bati harrera egin dio: hark senarra beste emakume batekin dabilela esan dio. Hala ere, hurrengo egunetan Mulwrayren benetako emazte Evelyn (Faye Dunaway) detektibearen bulegoan agertu da, Ida Sessions (Diana Ladd) deritzon lehenbiziko emakumeak Gittes ergel gisa eta lotsagarri laga baitu. Mulwray hil berri dutela, kasua ikertzeko asmoz bi bezerok Gittes birritan kontratatu dute: orduan, detektibea guztiaren atzetik zer dagoen jabetu da, hots, higiezinen negozio erraldoia, familiako sekretuak eta diru egarri izugarria.

## Aktoreak 
* Jack Nicholson: J.J. Gittes
* Faye Dunaway: Evelyn Mulwray
* John Huston: Noah Cross
* Perry Lopez: Escobar
* Roman Polanski: labanadun gizona
* Diane Ladd: Ida Sessions
* Darrel Zwerling: Hollis Mulwray
* Bruce Glover: Duffy

## Kanpo estekak 
* *Chinatown* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Askiluze

**Askiluzea** (*Elymus repens*) Poaceae familiako landare belarkara da, Eurasian, eskualde artikoan eta iparraldeko Afrikan jatorria duena. Bere errizomei esker laster hazten da.

Azpiespezie hauek ditu:
* *Elytrigia repens* subsp. *repens*.
** *Elytrigia repens* subsp. *repens* var. *repens*.
** *Elytrigia repens* subsp. *repens* var. *aristata* (Döll) P.D.Sell.
* *Elytrigia repens* subsp. *elongatiformis* (Drobow) Tzvelev (syn. *Elytrigia elongatiformis* (Drobow) Nevski).
* *Elytrigia repens* subsp. *longearistata* N. R. Cui.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Itsas aski

**Itsas askia** (*Elymus farctus*) Poaceae familiako landare belarkara da, Eurasiako eskualde epeletan jatorria duena. Bere errizomei esker hazten da.

Gariren senidea da, gatza duten lurzoruetan haz daiteke. Gariarekin hibridatuz gero, ingurune gazietan haz daitekeen gari barietate bat sortzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Itsas esne-belar

**Itsas esne-belarra** (*Euphorbia segetalis*) *Euphorbiaceae* familiako landare bizikorra da, hegoaldeko Europan eta Makaronesian jatorria duena. Bere esne edo latex toxikoa da oso eta hainbat erabilera ditu herri sendagintzan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gallipoli (1981eko filma)

***Gallipoli*** Peter Weir australiar zinema zuzendariaren 1981eko filma da. Lehen Mundu Gerran jazotako Gallipoliko guduan girotuta dago. Aktore nagusiak Mel Gibson, Mark Lee eta Bill Kerr dira.

Soinu banda Brian May konposatzaileak ondu zuen, Jean-Michel Jarre frantziar musikagilearen Oxygène abestia eta filmaren amaierako eszenako *Albinoniren adagio* ospetsu eta hunkigarria izan ezik.

## Sinopsia 
Australiako mendebaldeko landa eta baserri girotik datozen zenbait mutilek ANZAC gudarostean izen eman dute. Turkiara itsasoz bidali dituzte, Gallipoliko guduan parte hartzera. Bakoitzak bere grina, itxaropen eta etorkizunerako planak ditu. Eliteko korrikalaria izatea amets duen 18 urteko mutil batek (Mark Lee) beste bat (Mel Gibson) ezagutu eta laster adiskide on bilakatu dira. Patua Gallipolin dute: han, turkiar gudarostearen aurka borrokatu behar dute, gazte guztiek ongi jakin arren bertan heriotza zain daukatela.

## Aktoreak 
* Mark Lee … *Archy Hamilton*
* Mel Gibson … *Frank Dunne*
* Bill Kerr … *Osaba Jack*
* Harold Hopkins … *Les McCann*
* Charles Lathalu Yunipingli … *Zac*
* Heath Harris … *Stockman*
* Ron Graham … *Wallace Hamilton*
* Gerda Nicolson … *Rose Hamilton*
* Robert Grubb ... *Billy*
* John Morris ... *Robinson kolonela*
* Bill Hunter ... *Barton maiorra*
* Peter Ford … *Gray tenientea *
* Tim McKenzie … *Barney*
* David Argue … *Snowy*

## Ikus gainera 
* Gallipoliko gudua

## Kanpo estekak 
* *Gallipoli* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Tartiku

**Tartikua** (*Euphorbia lathyris*) Euphorbiaceae familiako landare bizikorra da, hegoaldeko Europan, ipar-mendebaldeko Afrikan eta mendebaldeko Txinaraino hego-mendebaldeko Asian jatorria duena. Hazietatik olio heste-aringarri bat ateratzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dunetako esne-belar

**Dunetako esne-belarra** (*Euphorbia paralias*) Euphorbiaceae familiako landare bizikorra da, Europan, iparraldeko Afrikan eta mendebaldeko Asian jatorria duena. 75 cm-ko altuera ere duen landare hau kostaldeko dunak ditu bizitoki.

## Deskribapena 
Landare belarkara iraunkorra da, 75 cm-ra arteko altuerakoa. Kostako hareatzetan bizi da, eta hostoak trinko antolatuak eta inbrikatuak ditu. Kapsulak sub-esferikoak dira, eta koka pikortsu-zimurtsuak dituzte. 

## Habitata 
Espezie psamohalofiloa, Macaronesian, eskualde mediterraneoan, eta ziurrenik Kanariar Uharteetan sartua. Iberiar penintsulako Kantauriko kostaldean dago. Egonkortu gabeko kostaldeko duna-sistemena, enbrioi-duna primarioena eta bigarren mailako dunena. Ez du izozte berantiarrik jasaten, ezta muturreko tenperaturarik ere. 

## Taxonomia 
*Euphorbia paralias* Carlos Linneok deskribatu zuen eta Species Plantari 458an argitaratu zen. 1753, 
thumb

## Etimologia 
***Euphorbia***: izen generikoa, Mauritaniako Juba II.a erregearen mediku grekoarengandik datorrena (K.a. 52-50), Euphorbus, bere omenez edo bere sabel handiari erreferentzia eginez- *Euphorbia resinifera* erabiltzen baitzuen medikoki. 1753an, Carlos Linneok genero osoari eman zion izena. 
thumb|*Euphorbia paralias*
***Paralias***, epitetoa: grekotik, itsaso ondoan dagoen, παράλιος -ον (parálios)-etik.

### Sinonimia 
* *Euphorbia	malacitana*		Pau
* *Tithymalus	maritimus*	Lam.
* *Tithymalus	paralias*	(L.) Hill	(

## Izen arruntak 
* Gaztelaniaz:	euforbia, lechetrezna marítima, lechiterna de marina, leiterina,	titimalo-paralias, tártago marino, lecheruela, (5) tabaibilla	marina.

## Galeria 

Fitxategi:Euphorbia paralias bat.jpg
Fitxategi:Euphorbia paralias bi.jpg
Fitxategi:Euphorbia paralias hiru.jpg
Fitxategi:Euphorbia paralias lau.jpg
Fitxategi:Euphorbia paralias bost.jpg
Fitxategi:Euphorbia paralias sei.jpg
Fitxategi:Euphorbia paralias zazpi.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Saint-Germain-Laval

**Saint-Germain-Laval** leku batzuetako izena da; deitura ere bihurtua da.

* Saint-Germain-Laval (Loire) Loirako hiriburua da.
* Saint-Germain-Laval (Seine-et-Marne) Sena eta Marneko hiriburua da.
Witness

**Witness** (euskaraz, *Lekuko*) 1985eko Peter Weir australiar zinema zuzendariaren filma da. Bertan Harrison Ford, Kelly McGillis, Viggo Mortensen, Danny Glover, Alexander Godunov, Josef Sommer eta Lukas Haas aktoreek antzeztu zuten.

## Sariak 
Zortzi Oscar Sarietarako izendapenak jaso zituen eta bi sari irabazi: Jatorrizko gidoi onenaren Oscar Saria eta Muntatze onenaren Oscar Saria. Bestalde, zazpi BAFTA sarietarako izendapen jaso zituen: Maurice Jarre musikagilearen soinu bandak bat irabazi zuen eta sei Urrezko Globo Sarietarako izendapen ere jaso zituen.

## Argumentua 
Rachel Lapp (Kelly McGillis) Pennsylvaniako amish komunitateko alargun gaztea da. Seme Samuelekin (Lukas Haas) senide bat bisitatzera doala, Philadelphian trena aldatzen ari denean, haurra geltokiko komunera joan eta han hilketa baten lekuko da. Kasua John Book (Harrison Ford) izeneko inspektore baten ardurapean jarri da, baina hiltzaileak ere lekukotasun horren berri dutenez, mutikoa eta inspektorea hiltzea erabaki dute. Hiltzaileek Book zauritutakoan, Rachel eta Samuelen komunitate amishean babesa hartu du; halere, lekuak dirudien bezain segurua ez dela ezagun da.

## Aktoreak 
* Harrison Ford: John Book
* Kelly McGillis: Rachel Lapp
* Josef Sommer: Schaeffer
* Lukas Haas: Samuel Lapp
* Jan Rubes: Eli Lapp
* Alexander Godunov: Daniel Hochleitner
* Danny Glover: James McFee
* Brent Jennings: Carter
* Patti LuPone: Elaine
* Angus MacInnes: Fergie
* Frederick Rolf: Stoltzfus
* Viggo Mortensen: Moses Hochleitner

## Kanpo estekak 
* *Witness* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Firmicutes

**Firmicutes** (, *sendoa* eta  *azala*, bere zelula hormari buruzko erreferentzia) bakterio filum bat da, gehienak gram positiboak. Batzuk, ordea, gram negatiboak dira, duten sasi-mintza dela eta; talde honetakoak dira Megasphaera, Pectinatus, Selenomonas eta Zymophilus. Zientzialariek lehen Firmicutes barruan sartzen zituzten bakterio gram-positibo guztiak, baina gaur egun Actinobacteria osatzen ez duten taldeen muina da. Zelula biribilduak dituzten, coccus izenekoak, edo sokakarak, bacillus izenekoak.

Firmicutes batzuek endosporak osatzen dituzte. Hauek ez dira erraz lehortzen eta biziraun dezakete egoerarik zailenean ere. Ingurune ezberdinetan bizi dira, eta patogeno ezagunak daude barruan. Heliobacteria familian daudenek fotosintesia egiten dute. Firmicutesek garagardo, ardo eta sagardoaren txartzean eragina dute.

## Kanpo estekak
Eslovakiako futbol kopa

**Eslovakiako futbol kopa** (eslovakieraz *Slovenský Pohár*) Eslovakian jokatzen den kanporaketa bidezko futbol txapelketa nagusia da. Slovan Bratislava da garaipen gehien lortu dituena, 10 hain zuzen ere. 1993-94 denboraldian hasi zen jokatzen, Txekoslovakia bitan zatitu ondoren.

## Txekoslovakiako Kopa (1961-1993) 
1961 eta 1993 artean jokatu zen txapelketa. Honako hauek dira irabazleak:

* 1951, 1952 eta 1955ekoak ez da ofizialak.

## Eslovakia (1994- ) 
### Palmaresa 
* (luz), luzapenaren ondoren.
* (pen), penalti-jaurtiketak.

### Garaipenak 
## Ikus, gainera 
* Txekoslovakiako futbol kopa
* Eslovakiako futbol liga

## Kanpo estekak
Grina (argipena)

**Grina** hitzak adiera zenbait ditu:

* grina, emozio bizia;
* filosofian, **grina**, zorionera heltzea eragozten duen joera, bereziki estoikoek aztertu zutena, apatia eta ataraxiaren bitartez gainditzen dena;
* kristautasunean, konkupiszentzia, gizakien plazer sentsualetarako joera, jatorrizko bekatuaren ondoriozkoa.
Kimu

[thumb|[Luzoker|Pepino baten kimua.]]

**Kimua** edo **puja** landare bati ateratzen zaion abartxo berria da, zurtoinak, begiak edo hostoak izan ditzaketenak. Hazia ernamuintzen denean, gorantz hazten da, eta hostoak garatuko ditu. Udaberrian, landare iraunkorren kimuak, lurretik landare belarkararen hazkunde berria edo zurezko landareen lore edo zurtoinen hazkunde berria dira.

Kimuak ez dira zurtoinekin nahastu behar, zurtoinen osagai kritikoak baitira, gorringoak, fruituak eta hostoak hazteko ardatz bat ematen baitie.

Animaliek askotan jaten dituzte, hazkuntza berriko zuntzek oraindik ez dutelako bigarren mailako zelula-paretaren garapena osatu; horrek kimuak leunagoak eta murtxikatzen eta digeritzen errazagoak bihurtzen ditu. Kimuak hazten eta zahartzen direnean, zelulek egitura gogorra eta erresistentea duten zelula-pareten garapena osatzen dute. Horren aurka zenbait landarek, iratzeek adibidez, toxinak ekoizten dituzte.
## Zurezko landareen agerraldi motak 
thumb|Sagarrondoan fruitu-ezperen garapena. Ezkerrean: bi urteko kimua; Eskuinean: hiru urteko kimua, fruta-ezpainak dituena
Zurezko landare askok kimu laburrak eta bereizgarri luzeak dituzte. Landare batzuetan, kimu laburrek, ezproi edo fruitu-ezproi ere deituak, lore eta fruitu gehienak sortzen dituzte. Antzeko patroi bat gertatzen da konifero batzuetan eta Ginkgon, baina Picea bezalako genero batzuen "kimu laburrak", sortu duten hostoaren zati batekin nahas daitezke.

Fenomeno erlazionatu bat urtaroko heterofilia da, honek, udaberriaren hazkundearen eta lamen ondorengo hazkundearen hosto nabarmen ezberdinak ditu. Udaberriko hazkundean, nagusiki, aurreko denboraldian sortutako kimutik dator, eta, askotan, loreak barne hartzen ditu, lamen hazkundeak, sarri, kimu luzeak eskatzen dituen bitartean.
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Altsuma

## Kanpo estekak
Dunetako medikago

**Dunetako medikagoa** (*Medicago littoralis*) *Medicago* generoko lekalea da, Mediterraneoko arroan jatorria duena. *Sinorhizobium meliloti* bakterioarekin harreman sinbiotikoa du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kuskus (animalia)

**Kuskus** (*Spilocuscus*) Phalangeridae familiako martsupial generoaren izen arrunta da. Hurrengo espezieak ditu bere barnean:

* *Spilocuscus kraemeri*
* *Spilocuscus maculatus* (kuskus orbainduna)
* *Spilocuscus papuensis*
* *Spilocuscus rufoniger*
* *Spilocuscus wilsoni*

## Kanpo estekak
Kuskula

**Kuskula** edo **tina** (*Cuscuta epithymum*) kuskutaren espezie bat da, frantses-belarraren eta beste zenbait landareren bizkarroi bizi dena. Bizkarroin hartzen duen landarean, bereziki frantses belarrean, kalte handia egiten du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ed O'Neill

'*Edward *Ed'' Phillip O'Neill, Jr.''' (Youngstown, 1946ko apirilaren 12a) estatubatuar aktore bat da. FOXen "Married... with Children" eta ABCren "Modern Family" telesailengatik ezagutzen da gehien bat.

Interpretazioan jardun aurretik, Ursulinas High School institutuko irakaslea izan zen.

## Filmografia 
## Sariak eta izendapenak