Isabella Colbran

**Isabel Ángela Colbran** (Madril, 1784ko otsailaren 28a &ndash; Bolonia, 1845eko urriaren 7a) bere garaiko mezzosoprano eta soprano dramatiko-koloratura hoberenentzat hartu zuten, itxuraz sfogato sopranoa bazen ere. Konpositorea ere izan zen, eta lau abesti-liburuki idatzi zituen. Gioachino Rossinik bere musa eta bere obraren interpreterik onenetakotzat hartu zuen.

## Ibilbidea 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Isabella_Colbran_by_Reiter.jpg/225px-Isabella_Colbran_by_Reiter.jpg|eskuinera|thumb|286x286px|Isabella Colbranen erretratua, Johann Baptist Reiterrek margotua, c. 1835.
Isabella Colbran Teresa Ortolaren eta Giovanni Colbran biolin-jotzailearen (Espainiako Erregearen gorteko musikaria) alaba zen. F. Pareja eta G. Marinelliren lehen prestakuntza jaso zuen, eta Girolamo Crescentirekin, Parisen. 1801ean Parisen egin zuen debuta eta 1807an Milanen. 1811n, Domenico Barbaja agenteak (1778-1841) kontratatu zuen Napoliko San Carlo antzokirako, gero bere maitalea izan zen. 

1815ean sopranoak Barbaja utzi zuen. Bere karrerako gailurrean, Rossinirekin (1792-1868) lan egin zuen, eta Elisabetta regina d'Inghilterraren paper nagusia konposatu zuen harentzat. Musikagilearekiko elkarlan musikalak  en Otellon  *Desdémona*(1816), La Gazzettan *Lisetta* (1816), *Armida* (1817), Moisés  Egipton *Elcia* (1818), Ricciardo e  Zoraiden Zoraide (1818), Ermioneren titularra (1819), La donna del Lagon *Elena* (1819), Maometto Secondon *Anna* (1822), Zelmiran titularra (1822) eta Semiramide (1823).

1821ean Napoli utzi eta Londresera joan zen Rossinirekin, eta harekin ezkondu zen 1822ko martxoaren 22an. Hurrengo urtean Veneziara itzuli ziren eta bertan konpositoreak Semiramideren paper titularra idatzi zuen Isabellarentzat, ikusleen eta prentsaren kritika txarra jaso baitzuen. Semiramide izan zen Rossinik Italiarako eta La Colbranerako konposatu zuen azken opera. Gero Parisera joan ziren bizitzera. Frantziako garai hartan, La Colbran eta Rossini senar-emazteak sarritan izan zituzten etxean istiluak. 1837an, Isabella eta Rossinik Paris utzi zuten Italian bizitzeko, non konpositoreak neurastenia jasan baitzuen. 

Colbran 1845eko urrian hil zen azkenean, hirurogei urte zituela, eta Rossini Olympe Pelissierrekin ezkondu zen. Bere hilobia Boloniako Kartujako Cimitero Monumentalean dago, Giovanni aitarekin eta Rossiniren gurasoekin batera. Julia Espín eta Colbrandten (1838 - 1906) amaren aldeko izeba zen, Gustavo Adolfo Becquerren (1836-1870) maitasun platonikoetako bat zena. 

Isabella Colbranek lau abesti-bilduma idatzi zituen: zarina errusiarrentzat, Girolamo Crescentini maisuarentzat, Espainiako erreginarentzat eta Eugenia de Beauharnais printzesarentzat.

## Bere ahotsa 
Colbran-en ahotsa bere indar handiagatik eta erregistro batasunagatik goraipatzen zen, trebetasun bitxia zuen tessitura desberdineko rolak kantatzeko, mezzosoprano baxua izatetik soprano altu koloratura izatera. Haren ahots-erregistroa sol3tik mi6ra bitartekoa zen. Rossinik bere musa eta bere obraren interpreterik onenetakotzat jo zuen. 

2009. urtean, Joyce DiDonato mezzosoprano estatubatuarrak omenaldi errezitaldi bat grabatu zuen Rossinik Colbranentzat konposatu zituen lanekin.

## Erreferentziak 
* Appolonia, Giorgio: Le vocidi Rossini. Torino: Eda, 1992, or. 164-183.
* Kimball, Carol: Women Composers: A Heritage of Song. Milwaukee: Hal Leonard, 2004, 50. or. 
* Warrack, John & West, Ewan: The *Oxford DicOpera*. New York: Oxford University Press, 1992. 

## Kanpo estekak