open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Botozko itsasontzi

[thumb|Botozko itsasontzi bat [San Nikolas eliza (Orio)|Orioko San Nikolas elizan.]]
**Botozko itsasontzia** marinel batek edo talde batek itsasoan pairatutako arrisku bati aurre egin izanagatik eliza edo santu bati egiten zioten oparia zen. Normalki, euren itsasontziaren eskala txikiko erreplika bat izaten zen, eta askotan elizaren sabaitik eskegitzen ziren.

XX. mendearen hasieran elizetatik jendeak egindako opari gehienak kendu ziren, eta itsasontzi hauetako asko desagertu dira, edo museoetan amaitu dute. Hala ere, Euskal Herrian kontserbatzen dira, oraindik, horietako batzuk.

## Motak 
Arrazoi anitz egon zitezkeen botozko itsasontzi bat eskaintzeko:
* Eskertzakoak: marinelek itsasontziaren erreplika bat ematen zioten elizari galerna bat edo beste egoera latz bat pasatutakoan, salbatzea eskatu zioten santu edo elizari eskertuz.
* Propiziatorioa: marinelek etorkizunean egingo zuten bidaia zail batetik babesteko eskatzen zioten elizari, eta trukean oparia ematen zuten.
* Supererogatiboa: gertaera puntual bat baino gehiago, bizitza oso bat eskertzeko emandako oparia izan ohi da.
* Oroigarrizkoak: egondako tragedia bat (adibidez, marinel baten heriotza) gogoratzeko beste norbaitek emandakoa. Mezatan eta otoitzetan erabiltzekoa.
* Ornamentalak: itsas munduari buruzko beste opari batzuk, botozkoak izango zirenak aurreko kasuren batean sartzen baldin badira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The San Remo

**The San Remo** edo **San Remo Apartments**, euskaraz *San Remo* edo *San Remo Apartamentuak*, AEBetako New York hiriko bi dorredun luxuzko apartamentu eraikin bat da, Manhattan barrutiko Central Park West kalearen 145. zenbakian. Central Park eta Dakota eraikinaren alboan dago, 74. Kalea eta 75. Kalearen artean.

## Historia 
1930ean eraikia izan zen eta Emery Roth arkitektoak diseinatu zuen. Dorre bakoitzak 122 metroko garaiera eta 27 solairu dauzka.
Jerteko harana

**Jerteko harana** Extremadurako makomunitate, haran eta eskualde naturala da, 1973tik aurrera kultura ondasuna dena.

Mankomunitatea Extremadurako ipar-ekialdean dago, iparraldean Ávila eta Salamanca probintziekin, mendebaldean Ambrozeko haranarekin, hegoaldean Plasencia hiriarekin eta ekialdean La Verarekin mugak dituelarik.

Urtero, martxoko bigarren hamabostaldian, *El Cerezo en Flor* () jaialdia ospatzen dute Jerte haranean, interes turistiko nazionalekotzat jotzen dena. Milioi eta erdi zuhaitz ia batera loratzen dira, harana hamabost egunez zuriz tindatuz. Bertoko barietatea- *picota* izenekoa- ospetsua da oso.

Honako udalerriek osatzen dute harana:

## Kanpo estekak
Collado

**Collado** () gaztelaniazko toponimoa izan daiteke:
* **Collado (Siero)**, Asturiasko parrokia.
* **Collado de la Vera**, Cáceresko udalerria.
* **Collado de Contreras**, Ávilako udalerria.
* **Collado del Mirón**, Ávilako udalerria.
* **Collado Hermoso**, Segoviako udalerria..
* **Collado de Cieza**, Kantabriako herria.
* **Collado Mediano**, Madrilgo udalerria.
* **Collado Villalba**, Madrilgo udalerria.
The Belnord

**The Belnord**, AEBetako New York hirian dagoen apartamentu eraikin bat da, Manhattan barrutian. Upper West Side auzoko 86. Kalearen Mendebaldeko 225. zenbakian dago.

1908an eraikia izan zen eta Weekes, H. Hobart arkitektoak diseinatu zuen. Eraikin honetan jende nabarmen ugari bizi izan da, tartean Isaac Bashevis Singer idazlea, Zero Mostel aktorea eta Art D'Lugoff jazz enpresaburua.
The Apthorp

**The Apthorp**, AEBetako New York hirian dagoen apartamentu eraikin bat da, Manhattan barrutian. Upper West Side auzoko Broadway etorbidearen 2201-2219 zenbakietan dago.

1906-1908 artean eraikia izan zen eta Clinton & Russell arkitektur estudioak diseinatu zuen.
Aidy Bryant

**Aidan Mackenzy Bryant** (Phoenix, Arizona, AEB, 1987ko maiatzaren 7a) aktore eta umorista estatubatuarra da.

## Ibilbide profesionala 
2012an hasi zen *Saturday Night Live* umore saioko aktoreen artean kide gisa agertzen. 2012tik zenbait agerpen egin ditu AEBetako telebistetako telesailetan hala nola *Broad City*, *Documentary Now!,* *The Awersones,* *Girls* eta *Horace and Pete-n.*

2019tik nabarmendu da rol protagonistaa batean Hulu katearen *Shrill* telesailean non ez bakarrik duen rol nagusia, baiita ere izan da ko-idazle eta ekoizle.

## Erreferentziak
The Dorilton

**The Dorilton**, AEBetako New York hirian dagoen luxuzko etxebizitza eraikin bat da, Manhattan barrutian. Upper West Side auzoko 71. Kalearen Mendebaldeko 171. zenbakian dago.

1900-1902 artean eraikia izan zen eta Janes & Leo arkitektur estudioak diseinatu zuen.

## Kanpo estekak
Lepo (geografia)

[thumb|Piornal mendi-lepoa (2074&nbsp;msnm), [Bola del Mundo (2265&nbsp;msnm) eta La Maliciosa (2227&nbsp;msnm) mendien artekoa, Guadarramako mendilerroan.]]

**Lepoa** edo **mendi-lepoa** bi mendi-tontorren edo goraguneren artean kokatutako sakonune zabala da, sarritan isurialde batetik bestera pasatzeko erabili ohi dena.. Komunikabide bat mendikate bat igarotzeko lepo batetik pasatzen denean, mendate diogu. Topografian, zela-puntu bat da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lepo barometriko

thumb|Lepo barometriko baten eskema

**Lepo barometrikoa** presio ia-uniformeko eskualdea da, azal isobarikoak zela-forman dituena, eta gurutze baten gisara kokatutako bi depresio eta bi antizikloiren artean txandaka agertzen dena.. Eremu honetan haizeak nahiko lasaiak dira eta norabide aldakorrekoak. Denbora ere aldakorra da. Leku hori egokia da neguan lainoak eta udan ekaitzak izateko, aireztapen faltak sortutako airearen hezetasun pilaketagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fronte bero

thumb|Fronte bero baten eskema
**Fronte beroa** fronte ez-okluitu mota da, aurrera egiten duenean aire beroak lehendik zegoen aire hotzaren lekua hartzea dakarrena.. Oro har, fronte beroak aurrera egin ahala, tenperaturak eta hezetasunak gora egiten dute, presioak gora egiten du eta, haizea aldatzen den arren, ez da fronte hotz bat igarotzen denean bezain handia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
West Side (Manhattan)

**West Side**, AEBetako New York hiriko Manhattan uhartearen mendebaldekoe eremua da. Hudson ibaiaren ertzean dago, New Jersey hirira begira.

Central Park, Bosgarren Etorbidea eta Hudson ibaiaren artean hedatzen da. Eremu honetan hiriaren zenbait auzo nabarmen daude, tartean Hell's Kitchen, SoHo, Tribeca edo Mendebaldeko Harlem.

Eremu honen Hudson ibaira begira dagoen ertzean New Yorkeko portuko kai eta itsasontzi ugari daude.

## Zinema 
* *West Side Story* (1961): Eremu honetan girotutako filma.

## Ikus, gainera 
* East Side (Manhattan)
East Side (Manhattan)

**East Side**, AEBetako New York hiriko Manhattan uhartearen ekialdeko eremua da. East River ibaiaren ertzean dago, Brooklyn eta Queens barrutietara begira.

## Bestelakoak 
* West Side (Manhattan)
Fronte okluitu

thumb|Zikloi baten eskema, okluitze hasten denean
**Fronte okluitua** fronte bero edo ia-geldikor bat haren gainean kokatutako fronte hotz batekin elkartzen denean sortzen den frontea da.. Hau gertatzen denean, aire beroa Lurraren gainazaleko zikloiaren zentrotik (okluitu) bereizten da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fronte polar

[thumb|250px|[Klaus ekaitza Bizkaiko golkoan. Iturria: *NOAA*.]]
**Fronte polarra** latitude ertainetako fronte ia-iraunkorra eta hedatsua da, aire polar erlatiboki hotza eta aire tropikal erlatiboki beroa banatzen dituena. Bere baitan uhinak izaten dira.. Berez, fronte geldikor bat da, aire-masak apenas ez direlako mugitzen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bowery

**Bowery**, AEBetako New York hiriko auzo eta kale bat da, Manhattan barrutian. Chinatown eta Little Italy auzoen artean dago.

Izena nederlanderazko *bouwerij* (*baserri*) hitzetik datorkio.

1970eko hamarkadan gaur egun aski ezagunak diren Patti Smith, Blondie, The Ramones edo Talking Heads bezalako musikari eta taldeak auzo honetako aretoetan lehenbizikoz ezagutzera eman ziren.
Hurts So Good

***Hurts So Good***, John Mellencamp estatubatuar kantautorearen rock abesti bat da. *American Fool* (1982, *Amerikar Ergela*) diskoaren barnean argitaratu zuen.

## Kanpo estekak 
* *Hurts So Good* abestiaren bideoklipa ikusgai eta entzungai, Youtube.com
La Vera

**La Vera** Extremadurako makomunitate eta eskualde naturala da.

Mankomunitatea Extremadurako ipar-ekialdean dago, Plasenciatik gertu, Gredosko mendilerroko hegoaldean. Tiétar ibaiak bere hegoaldea zeharkatzen du.

Honako udalerriek osatzen dute harana:
* Aldeanueva de la Vera
* Arroyomolinos de la Vera
* Collado de la Vera
* Cuacos de Yuste
* Garganta la Olla
* Gargüera de la Vera
* Guijo de Santa Bárbara
* Jaraíz de la Vera
* Jarandilla de la Vera
* Losar de la Vera
* Madrigal de la Vera
* Pasarón de la Vera
* Robledillo de la Vera
* Talaveruela de la Vera
* Tejeda de Tiétar
* Torremenga
* Valverde de la Vera
* Viandar de la Vera
* Villanueva de la Vera

## Kanpo estekak
Kanabidiol

**Kanabidiol**a edo **CBD** kalamuan dauden 113 kannabinoideetako bat da, eta kalamu barietateetan landarearen osagai nagusia da.

Tetrahidrokanabinola (THC) ez bezala, kalamua ez da psikoaktiboa eta aplikazio medikoetarako irismen zabalagoa duela uste da —epilepsia eta entzefalopatia epileptikoak barne, hala nola Westen sindromea, esklerosi anizkoitza, antsietate-desordenak, eskizofrenia eta goragalea—. Ondorio lasaigarria eragiten du kasu gehienetan, eta minarekin lotutako nerbio-seinaleen transmisioa inhibitzen du. Ikusi da CBDk *in vitro* giza bularreko minbiziaren zelulen hazkundea murrizten duela eta haien inbasibitatea murrizten duela.

Berez, CBD ez da intoxikatzailea, baina THCren eragin euforikoa moderatzen duela dirudi, kalamuaren isomeroa dena eta ezaugarri lasaigarri bat gehitzen diona. Hala ere, zenbait ikerketak iradokitzen dute CBDak alerta egoera areagotu dezakeela. Jakina da organismotik THCa ezabatzeko abiadura murriztu dezakeela, beharbada gibelean THCaren metabolismoa oztopatzean. Ez dirudi datuen oinarrizko multzoak hartzaileei eragiten dienik, ez CB1ari, ez CB2ri.

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
Fronte geldikor

thumb|Fronte geldikor baten ikur
**Fronte geldikorra** elkarren segidako mapa sinoptikoetan kokagune bertsua daukan frontea da.. Fronte geldikor batean zehar eguraldi ugari gerta daiteke. Aire masa biak lehorrak badira, orduan eguzkitsu zeru erdi hodeitsuekin eta preizipitaziorik ez. Aire masa bat edo biak behar bezain hezeak badira, fronte epel baten antzekoak: zeru lainotsuak, prezipitazio luzatuak, eta batzuetan ekaitz-multzoak edo sistema mesozikloikoak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Trigonachras

***Trigonachras*** Sapindaceae familiaren landareen generoa dira. 12 espezie ditu. Landare hauek era naturalean Malaysiako penintsula, Sumatra, Borneo, Filipinak, Sulawesi eta Ginea Berriaren oihanetan ematen dira.

## Espezie aukeratuak 
* *Trigonachras acuta*
* *Trigonachras apoensis*
* *Trigonachras brachycarpa*
* *Trigonachras celebensis*
* *Trigonachras cultrata*
* *Trigonachras cuspidata*
* *Trigonachras falcatocuspidata*
* *Trigonachras membranacea*
* *Trigonachras obliqua*
* *Trigonachras papuensis*
* *Trigonachras rigida*
* *Trigonachras spectabilis*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Amigdalina

**Amigdalina** (, *almendra*) konposatu kimiko natural bat da, minbiziarentzako sendabide bezala modu faltsuan sustatua izateagatik ezagutzen dena. Landare askotan dago, baina, batez ere, albarikoke, almendra mingots, sagar, melokotoi eta aranen hazietan.

Amigdalina glukosido zianogeniko gisa sailkatzen da, amigdalinaren molekula bakoitzak nitrilo talde bat baitauka, beta-glukosidasa baten eraginez zianuro anioi toxikoa bezala aska daitekeena. Amigdalina jateak zianuroa askatzea eragingo du giza gorputzean, eta zianuro-intoxikazioa eragin dezake.

1950eko hamarkadaren hasieratik, bai amigdalina, bai **Laetrilo** izeneko deribatu kimiko bat, minbiziarentzako tratamendu alternatibo bezala sustatu dira, askotan, **B17 bitamina** izen okerraren pean (amigdalina eta laetriloa ez dira bitamina bat). Ikerketa zientifikoen arabera, klinikoki ez dira eraginkorrak minbizia tratatzeko, eta toxikoak edo hilgarriak izan daitezke ahotik hartzen direnean zianuro-intoxikazioaren ondorioz. Letriloaren sustapena, minbizia tratatzeko, medikuntzako literaturan, kuranderismoaren adibide kanoniko gisa deskribatu izan da, eta "medikuntzaren historiako minbiziaren aurkako engainu maltzurrenaren, sofistikatuenaren eta errentagarriena" bezala.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Asier Córdoba

**Asier Córdoba Kerejeta** (Bilbo, Bizkaia, 2000ko martxoaren 31) Euskal Herriko futbolaria da.

## Biografia 
Athleticen harrobian hezia 2010rtik, normalean ezker hegalean aritzen dena. Bere anai nagusiak Aitor eta Iñigo futbolariak dira ere. 2020ko udan Osasunak fitxatu zuen. Lehen talde gorritxoarekin 2020/21 denboradldian egin zuen debuta Kopa neurketa baten Jagoba Arrasate entrenatzaile berritxuarraren eskutik. Denboraldi bakarraren ostean talde iruñarra uzti eta Alcorcónera joan zen Bigarren mailan jokatzeko. 2024ko udan 1.federaziora igoberria zen Sestao Riverrekin.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Room at the Top (1959ko filma)

***Room at the Top*** 1959ko Jack Clayton ingelesak zuzendutako film dramatiko bat da. John Braine idazlearen izen bereko eleberrian oinarritzen da. Laurence Harvey, Simone Signoret, Heather Sears, Donald Wolfit, Donald Houston eta Hermione Baddeley aktoreek antzeztu zuten.

Oscar Sarietarako sei izendapen jaso zituen, bi irabaziz: Emakumezko aktore onenaren Oscar Saria (Simone Signoret) eta Egokitutako gidoi onenaren Oscar Saria (Neil Paterson).

## Argumentua 
Joe Lampton (Laurence Harvey) kontulari lanetan hasten da Ingalaterra iparraldeko hiri txiki bateko udalan. Handinahiez, Susan (Heather Sears) bereganatzen saiatzen da, tokiko gizon aberats eta boteretsuenaren alaba, baina hau tartean jartzen da eta alaba oporretara bidaltzen du. Bien bitartean, Joek Alice (Simone Signoret) ezagutzen du, emakume heldu bat, eta haren esperiantziak eta sofistikazioak liluratu egiten dute, senarra utz dezan eskatu arte.

## Aktoreak 
* Laurence Harvey: Joe Lampton
* Simone Signoret: Alice Aisgill
* Heather Sears: Susan Brown
* Ambrosine Phillpotts: Mrs Brown
* Donald Wolfit: Mr Brown
* Donald Houston: Charlie Soames
* Hermione Baddeley: Elspeth
* Allan Cuthbertson: George Aisgill
* Raymond Huntley: Mr Hoylake
* John Westbrook: Jack Wales
* Richard Pasco: Teddy
* Beatrice Varley: Izeba
* Delena Kidd: Eva
* Ian Hendry: Cyril
* April Olrich: Mavis
* Mary Peach: June Samson
* Anthony Newlands: Bernard
* Avril Elgar: Miss Gilchrist
* Thelma Ruby: Miss Breith
* Paul Whitsun-Jones: Tabernan barrezka dagoen gizona
* Derren Nesbitt: Bideko harroputz borrokalaria
* Derek Benfield: Tabernako gizona
* Richard Caldicot: Taxi gidaria
* Wendy Craig: Joan
* Basil Dignam: Apaiza
* Jack Hedley: Arkitektua
* Miriam Karlin: Gertrude
* Wilfrid Lawson: Nat osaba
* Prunella Scales: Udal buleguko langilea
* John Welsh: Alkatea

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Villa Lugano (Buenos Aires)

**Villa Lugano** Argentinako Buenos Aires hiriburuko hegoaldeko auzoa da. Auzo handienetako bat da, 114.000 biztanle inguru dituena (2001. urtetik aurrera) 9,2 km²-ko azaleran. Ia 12.400 biztanle/km²-ko biztanle-dentsitatea Buenos Airesko batez bestekoaren (13.500 biztanle/ km² inguru) azpitik dago. Auzoko biztanleria 1991 eta 2001 artean ehuneko 13 puntu gehitu zen. Villa Soldati eta Villa Riachuelorekin batera, auzoak C8 Komuna osatzen du.

Villa Lugano Eva Perón, General Paz, José Barros Pazos, Lisandro de la Torre, Coronel Roca eta Escalada kaleek mugatzen dute.

## Historia eta deskribapena 
José Ferdinando Francisco Soldati etorkin suitzarra, 1864ko maiatzaren 30ean, Neggio-n (Ticino, Suitza) jaioa, gaur egun Murguiondo kalearen eta Riestra etorbidearen elkargunetik gertu baserri bat erosi zuen. Jabetza banatu eta sortu zuen 1908ko urrian Lugano izendatu zuen lekua bere aberri zaharraren oroimenez. Lekua pixkanaka-pixkanaka garatu zen: 1912an 40 familia inguru bakarrik bizi ziren bertan.

1975 eta 1980 artean *Luis Piedrabuena* auzoa eraiki zen *Plan Alborada* etxebizitza programaren barruan. Batez ere altuera handiko eraikinek, apartamentu bloke apur bat baxuagoek eta familia bakarreko etxeek osatzen dute.

Villa Luganon bost Villa Miseria ere badaude, eta horrek esan nahi du auzoa, Villa Soldati-rekin batera, hiriburuko txabola kopuru handiena duen horietakoa dela.

Villa Lugano tren geltokia 1909ko urriaren 18an ireki zen eta "Campo de Aviación de Lugano", herrialdeko lehen aireportua, 1910eko martxoaren 23an. Paul Castaibert frantziarrak lehen hegazkin argentinarra eraiki zuen aireportutik gertu. "Universidad Tecnológica Nacional" -en zati bat Villa Luganon dago gaur egun.

"Parque Indoamericano" auzoko lekuetako bat da. 130 hektarea inguru ditu eta 4.000 zuhaitz espezie desberdin baino gehiago ditu.

Auzoko biztanle ezagunenetako batzuk honakoak dira:

* Antonio Roma, Boca Juniorreko jokalaria
* Ricardo Lorenzo, CA Luganoren sortzailea
* Jorge eta Osvaldo Rinaldi, futbolariak
* José Libertella, musikaria eta musikagilea

## Garraio publikoa 
Villa Lugano Belgrano Sur trenbidearen eta Premetro izeneko izen bereko geltokiaren bidez lotzen da hiriaren erdigunearekin.

## Kanpo estekak 
* GCBA: Villa Lugano
* Barriada.com: Villa Luganori buruzko informazioa eta estatistikak
* Villa Luganoren orri nagusia
Teo (pertsonaia)

**Teo** 1977an Violeta Denouk Bartzelonan sortutako haur liburu pertsonaia bat da. Violeta Denou Asunción Esteban, Carlota Goyta eta Ana Vidal ilustratzaileen ezizen kolektiboa da.

Teok nazioarteko ospea lortu zuen, 150 titulu baino gehiago argitaratuta ditu eta 15 hizkuntzatara baino gehiagotara itzuli da. Arrakasta horren ondorioz, nazioarteko hainbat sari jaso ditu haur literaturan. 1996an, BRB Internacional estudioek pertsonaia ospetsu honen abenturak telebistarako egokitu zituzten.

Lehen hiru liburuak hauek dira: *Teo trenez doa*, *Teo itsasontziz doa* eta *Teo hegazkinez doa*. Teo haur jatorra eta bitxia da, eta haurrei balioak ikasten laguntzen die. Haurrak beren eguneroko abenturekin identifikatuta sentitzen dira.

Gaur egun, Violeta Denou kolektiboa Asunción Estebanek eta Carlota Goytak osatzen dute.

## Kanpo estekak
Jean Seberg

**Jean Dorothy Seberg** (Marshalltown (Iowa), Ameriketako Estatu Batuak, 1938ko azaroaren 13a - Paris, Frantzia, 1979ko abuztuaren 30a) aktorea izan zen. Estatubatuarra zen, baina bere bizitzaren erdia Frantzian eman zuen, eta Frantziako Nouvelle Vague zinema mugimenduaren ikono bilakatu zen Jean-Luc Godarden 1960. urteko *À bout de souffle* filmean egindako lanagatik.

34 filmetan antzeztu zuen, Hollywooden eta Europan. Romain Gary idazlea izan zuen bigarren senarra. FBIk jazarri zuen Pantera Beltza Alderdiari emandako babesagatik. 40 urte zituela hil zen, Parisen; Frantziako poliziak adierazi zuenez, seguruenik bere buruaz beste egin zuen.

## Filmografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* 
* 
*
Errebantxismo

[thumb|*[Orban Beltza*, 1887an Albert Bettanierrek egindako margolana. Ikasleei Alsazia-Lorrenako probintzia galduak erakusten dien irakasle bat agertzen da, 1871an Alemaniak konkistatu ostean.]]
**Errebantxismoa** (, *mendekua*), herrialde batek, sarri gerra edo mugimendu sozial baten ondorioz jasandako lurralde galerak iraultzeko borondatearen adierazpen politikoa da. Termino bezala, errebantxismoa, 1870eko hamarkadako Frantzian sortu zen, Frantzia-Prusia gerraren ondoren, frantziar porrota mendekatu eta Alsazia-Lorrenako lurralde galduak berreskuratu nahi zituzten nazionalisten artean.

Errebantxismoak pentsamendu patriotiko eta justizia erretributibotik ateratzen du bere indarra, eta askotan faktore ekonomiko edo geopolitikoek eragiten dute. Muturreko ideologo errebantxistek, askotan, harrapakari jarrera bat adierazten dute, euren helburuak, beste gerra baten emaitza positiboaren bidez lor daitezkeela iradokiz. Irredentismoarekin lotzen da, nazio kultural eta etnikoaren zati bat bere estatu-nazio egokiaren mugetatik kanpo "atzeraezin" geratzen delako ikuskerarekin.

Politika errebantxista, sarri, nazio bat estatu-nazio batekin identifikatzean oinarritzen da, sarri, nazionalismo etnikoaren sentimendu sakon errotuak mugiaraziz, talde etnikoko kideak bizi diren Estatutik kanpoko lurraldeak aldarrikatuz, eta nazionalismoa esku gogorrez erabiliz helburu hauen babesa mugiarazteko. Justifikazio errebantxistak, askotan, "antzina-antzinatik" lurralde baten okupazio zaharrean edo are autoktonoan oinarritutakotzat aurkezten dira, eta baieztapen hori errebantxismoan eta irredentismoan inplikatu ohi da, eta bere proposatzaileen begietara justifikatzen ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Orban Beltza

***Orban Beltza*** () Albert Bettannierrek 1887an egindako margolan bat da. Frantzia-Prusia Gerraren ondorioz (1871) Alemaniak Alsazia-Lorrena konkistatu ostean Frantziako mapa batean agertzen den orban beltza irudikatzen du. Irakasle batek bere ikasleei horren berri ematen die, errebantxismoa irudikatzen duen margolan batean.

## Testuinguru historikoa 
Frankfurteko Itunak (1871ko maiatzaren 10ean sinatua) Alsazia eta Lorrenaren zati baten anexioa berretsi zuen, Metz hiria barne. 1872an, Frantziar izatean jarraitzea aukeratu zuten biztanleak Frantziako Lorrenan kokatuko ziren, bereziki Nancyn, baina askok Parisera edo Aljeriara jo zuten. Albert Bettanier Metzen jaio zen 1851n, eta frantziar nazionalitatea aukeratu zuen 1872an. Lorrena batu baten mitoaren sorrera ematen da, eta Joana Arc-ekoa bere sinboloa.

## Margolana 
Ziurrenik Parisen kokatutako ikasgela batean maisu batek Frantziako mapa batean "galdutako probintziak" erakusten dizkio eskola batailoiko uniformedun ikasle bati. Eskola batailoia Paul Bertek (1833-1886), 1881ean Instrukzio Publikoko Ministroak antolatua, ikasleek martxa, tiroa eta armen erabilera praktikatzea ahalbidetzen zuen:

Aberriaren gurtza eskolan sartu da, eta irakasleek beren ikasleak abertzale zintzo bihurtzeko anbizioa dute:

Gelaren atzealdean armentzako apal bat dago eta irakaslearen idazmahaiaren atzean danbor bat. Giro martzial hau, zuriz jantzitako ikaslearen presentziarekin eta Ohorezko Legioaren gurutzearekin indartzen da, heroi bat izan zela iradokitzen duena.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ardour

**Ardour** audio lan-estazio digital bat da. Audio eta MIDI proiektuak grabatzeko, editatzeko, nahasteko eta masterizatzeko aukera ematen du.

## Ikus, gainera 
* Audacity.

## Kanpo estekak 
* Librezale: *Ardour lokalizazioaren ingurukoak*
Gaël Faye

**Gaël Faye** (Bujumbura, 1982ko abuztuaren 6a) abeslari, rap musikari eta idazle ruandar-frantziarra da.

Bujumburan jaio zen, Burundiko hiriburuan. Aita frantziarra eta ama Ruandako tutsi etniakoa zen.

1993an Burundin gerra zibila hasi zelarik eta Ruandan gertatutako tutsien genozidioaren ondorioz, bere jaioterria utzi eta Frantziara ihes egin zuen 1995ean, 13 urte zituela.

Nerabezaroa Yvelinesen eta merkataritza ikasketak Versaillesen eginik, Londresen lan egin zuen inbertsio-funts batentzat. Hala ere, lan hori utzi, eta lehenik musikari gisa eta berrikiago idazle gisa dihardu 2011tik aurrera.

2015etik Kigalin bizi da, Ruandako hiriburuan.

2018an argitaratu zuen bere lehen nobela *Petit Pays*, euskaratuta ere dagoena "Ene herri txikia" izenarekin.

2024an Renaudot saria irabazi zuen *Jacaranda* eleberriarekin.

## Erreferentziak
Hirugarren Etorbidea (Manhattan)

**Hirugarren Etorbidea**, ingelesez **Third Avenue**, AEBetako New York hiriko Manhattan barrutian eta Bronx barrutiaren zati batean dagoen etorbide bat da, East Side eremuan. Denera 17,2 kilometro luze dauzka.
33. Oscar Sariak

**33. Oscar Sarien ekitaldia** 1961eko apirilaren 17an Santa Monicako Santa Monica Civic Auditorium biltzargunean egin zuten 1960. urtean zinemagintzan egindako lanik onenak saritzeko. Aurkezlea Bob Hope izan zen eta Estatu Batuetan ABC telebistak eman zuen.

## Sari eta izendapen laburpena 
## Izendapen eta Sariak 
Garaileak letra lodian agertzen dira.

### Ohorezko Oscar Saria 
* **Gary Cooper**
* **Stan Laurel**

### Akademiaren Gazteen Saria 
* **Hayley Mills**

### Jean Hersholt Humanitario Saria 
* **Sol Lesser**

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
La Mouline

**La Mouline** Bearnoko toki bat da, Ereta herriaren parte den auzune edo toki populatua, zenbait etxe eta eraikinek osatua, Ereta herritik San Martin Harrira doan errepidean kokatua, Baretos harenean. Mapetan inguruak duen beste izenetako bat, euskal etimologia itxurako Ibarry da. Etxe eta ostatu batzuez gain, 1966. urtean eraikitako frontoi bat da bertan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jiří Menzel

**Jiří Menzel** (Praga, 1938ko otsailaren 23a - *ibidem*, 2020ko irailaren 5a) txekiar zinema eta antzerki zuzendari, aktore eta gidoilaria izan zen. Bere filmek ikuspegi humanista eta sarkasmoa eta probokazioa uztartzen dituzte. Bohumil Hrabal eta Vladislav Vančura bezalako idazle txekiarrak lan batzuk egokitu zituen. Oscar Saria irabazi zuen *Ostře sledované vlaky* (*Zorrotz begiratutako trenak*) filmarekin.

## Filmografia 
* 1963 – *Umřel nám pan Foerster*
* 1965 – *Perličky na dně*
* 1965 – *Zločin v dívčí škole*
* 1966 – *Ostře sledované vlaky* (*Zorrotz begiratutako trenak*)
* 1968 – *Zločin v šantánu*
* 1968 – *Rozmarné léto*
* 1969 – *Skřivánci na niti*
* 1974 – *Kdo hledá zlaté dno*
* 1976 – *Na samotě u lesa*
* 1978 – *Báječní muži s klikou*
* 1980 – *Postřižiny*
* 1983 – *Slavnosti sněženek*
* 1985 – *Čokoládoví čmuchalové*
* 1985 – *Vesničko má středisková*
* 1989 – *Konec starých časů*
* 1990 – *Žebrácká opera*
* 1994 – *Život a neobyčejná dobrodružství vojáka Ivana Čonkina*
* 2002 – *Dalších deset minut*
* 2006 – *Obsluhoval jsem anglického krále* (*Nik, Ingalaterrako erregearen zerbitzura egon naizen honek*)
* 2013 – *Donšajni*
Grand Concourse (Bronx)

**Grand Concourse**, AEBetako New York hiriko Bronx barrutian dagoen etorbide bat da. Denera 8,4 kilometro luze du.
Jamaika Etorbidea (Brooklyn)

**Jamaika Etorbidea**, ingelesez **Jamaica Avenue**, AEBetako New York hiriko Brooklyn eta Queens barrutietan dagoen etorbide bat da. Denera 17,4 kilometro luze du.
Villa Luro (Buenos Aires)

**Villa Luro** Argentinako Buenos Aires hiriburuko mendebaldean dagoen auzoa da. Auzoak 2,6 km² ditu eta C10 Komuna da. 1991tik 2001era biztanleria 30.753tik 33.058ra igo zen, hau da, ehuneko 7,5eko gehikuntza.

## Deskribapena 
Villa Luro 1870eko hamarkadan bere lurrak banatu eta saldu zituen Pedro Luro medikuaren eta eraikuntza kontratistaren izena du. Lurok Mar del Platako bainuetxearen garapenean ere parte hartu zuen. Auzoko lehen biztanleak etorkin italiarrak, espainiarrak, portugaldarrak eta euskaldunak ziren. Gaur egun Villa Luro hiriko leku lasaia da, aldiriko izaera eta etxe baxuak dituena. Villa Luro Club Atlético Stentoren etxea da. Aldameneko Liniers auzora joan aurretik, CA Velez Sársfield estadioa Villa Luron zegoen.

Auzoak honako kale hauek ditu mugan: Emilio Castro etorbidea, Escalada, Juan B. Alberdi etorbidea, Medina, Rivadavia etorbidea, Canónigo Miguel Calixto del Corro etorbidea, Juan B. Justo etorbidea, Lope de Vega etorbidea, Álvarez Jonte etorbidea, Bacacay, Irigoyen, Ferrocarril Domingo F. Sarmiento trenbide zaharra, Anselmo Sáenz Valiente eta Albariño trenbideak.

Urtero abenduaren 1ean, auzo eguna ospatzen da, 2011n 100. aldiz.

## Kanpo estekak 
* Hiriko administrazioaren informazioa Villa Lurori buruz
* barriada.com: Villa Luroren estatistikak eta deskribapena
Madison Square

**Mafison Square**, euskaraz **Madison Plaza**, AEBetako New York hiriko Manhattan barrutian dagoen plaza eta hiri-parke publiko bat da. Izena James Madison, AEBetako presidentearen omenez darama.

Bosgarren Etorbidea eta Broadway etorbidearen arteko elkargunean dago, ekialdean Madison etorbidea du.

Mundu mailan plaza honek ospea badu, ziur aski bertan Madison Square Garden erabilera anitzeko pabilioi ezaguna dagoelako da.
Flushing Meadows–Corona Park

'''''', AEBetako New York hiriko Queens barrutian dagoen hiri-parke publiko bat da. Denera 363 hektareako azalera du.
Bryant Park

**Bryant Park**, AEBetako New York hiriko Manhattan barrutian dagoen hiri-parke publiko bat da. Denera 39.000 metro akrratuko azalera du.

Parkearen iparraldean American Radiator Building etxe orratza dago.
East River Park

**East River Park**, AEBetako New York hiriko Manhattan barrutian dagoen hiri-parke publiko bat da, East Side eremuan, East River ibaiaren ertzean, eta Manhattango zubia eta Brooklyn zubiaren artean. Denera 20 hektareako azalera du.
Casa Lucio

**Casa Lucio**, Espainiako Madril hiriburuan dagoen jatetxe bat da, Latina auzoko Cava Baja kalea. Bereziki bertan zerbitzatzen diren arrautza olioizartuengatik ospea du.

1974an Lucio Blázquez ostalari eta enpresaburuak ireki zuen. Jatetxea iraganean *Mesón del Segoviano* ostatua zegoen lekuan dago.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Kalamu

**Kalamu** honakoa izan daiteke:
* *Cannabis* generoko landareak, bereziki:
** *Cannabis sativa* espeziea, *kalamua* adiera hertsian.
** *Cannabis indica* espeziea.
* Aurreko landaretik ateratzen den kalamu izeneko zuntza
* Marihuana, landare horietatik ateratzen den droga.

Gainera, Bizkaia eta Gipuzkoa artean dagoen Kalamua mendiarekin ere nahas daiteke.
Suzanne (Leonard Cohen)

thumb|250px|Kanadako diska.
**«Suzanne»** Leonard Cohen kanadariar poeta eta musikari ospetsuak idatzitako abestia da. Abestiak *Songs of Leonard Cohen* diskoan agertu zen, 1967an. Cohen lanen arteko ospetsuenetariko bat da.

## Jatorria 
Abestia hasieran *Suzanne Takes You Down* izenburuaz 1966ko *Parasites of Heaven* poema liburuan plazaratu zuen. *Songs of Leonard Cohen* diskoaren abesti askok jatorri bera dute. Abestiaren lehen bertsioa Judy Collinsek egin zuen, 1966an, *In my life* diskoan.

## Historia 
1994an BBCk egin zion elkarrizketa batean Leonard Cohenek olerkia zein abestiak Armand Vaillancourt eskultorearen emaztea zen Suzanne Verdalekin izandako topaketan jatorria izan zuela azaldu zuen. Topaketa Montrealen izan zen. Abestian hiriko zenbait toki agertzen dira, San Lorentzo ibaia eta badiaren ondoan dagoen kapera txiki bat, Notre-Dame-de-Bon-Secours izenekoa, goizeko eguzkiari begira dagoena, abestian deskribatzen den bezala. Suzannek Cohen gonbidatu zuen ibai ondoko bere etxera, eta *Constant Comentary* izeneko tea zerbitzatu zion -laranja zatitxoz beteta-. Elementu horiek izan ziren inspirazioa -ihintza Cohesen arabera- poema eta abestia amesteko eta asmatzeko. 1994an BBCri adierazi zion topaketa oso egoera berezia izan zela, poema idazteko inspiratu zuena, baina Suzannerekin ez zuela sexu-harremanik izan. 2006an, CBC Newsek egindako elkarrizketa batean, Suzanne Verdalek gauza bera baieztatu zuen, hau da, Cohenekin ez zuela sexu-harremanik izan.

## Abestiaren bertsioak 
Kanta honek bertsio asko izan ditu. Hona hemen horrelako bat egiten duten abeslari eta talde batzuk:

* Judy Collins, 1966an
* Cohen bera, 1967
* Nina Simone, 1967, *To Love Somebody* diskoan
* Noel Harrison
* Fairport Convention
* Pearls Before Swine,
* Harry Belafonte
* Joan Baez
* Genesis
* Bruce Springsteen
* Tom Northcott
* Graeme Allwright
* Françoise Hardy
* Pauline Julien
* Neil Diamond
* Nana Mouskouri
* Sylvie Vartan
* Alain Bashung
* Herman van Veen
* Fabrizio De André
* The Flying Lizards
* Peter Gabriel
* Tower of Song
* Geoffrey Oryema
* Tori Amos
* John Howard
* James Taylor
* Tangerine Dream
* Toti Soler
* Roberta Flack, 1973, *Killing me softly* diskoan
* Mikel Urdangarin, 2019, *Hotza da NY is cold*

## Abestia filmetan 
"Suzanne" abestia film desberdinetako soinu bandetan erabilia izan da:
* *I Am a Hotel*, 1983, Cohenek berak egindako film laburra.
* *Breaking the Waves* filman, Lars von Trierrek zuzenduta.
* ''Leonard Cohen: I'm Your Man* filman, 2006, Lian Lunsonek zuzenduta; abeslaria Nick Cave izan zen.
* *Fata Morgana*, 1971, Werner Herzogek zuzenduta.
* *Salvador (Puig Antich)*, 2006, Manuel Huergak zuzenduta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Suzanne - Leonard Cohen - Hitzak
* :https://web.archive.org/web/20111009021821/http://www.vassilyk.ru/MUSIC/mp3/03-Suzanna.mp3 Errusierazko bertsioa Vassily K-ren bertsioan.
* :"Suzanne" abestiaren historia – *The National'' (CBC)
* :"Suzanne Takes You Down" poemaren sarrera, E. Ethelbert Miller-ek idatzita.
* :BBC-en egindako Suzanne Verdalekin elkarrizketaren transkripzioa McCallister.
Marcus Garvey Park

'''''', AEBetako New York hiriko Manhattan barrutian dagoen hiri-parke publiko bat da, Harlem auzoan. Denera 8,6 hektareatako azalera du.

Marcus Garvey (1887-1940), jamaikar afroamerikar nazionalistaren omenezko izenda darama.
Cannabis indica

***Cannabis indica*** edo **Indiako kalamua** Cannabaceae familiako landare bat da. *Cannabis* generoaren barruan sailkatzen da, baina ez dago argi ea benetan den *Cannabis sativa* landarearen ezberdina. *C. indica* landarea landatzeko arrazoi asko daude, adibidez, bere zuntzekin kalamu zuntza egin daiteke, arropak edo sokak egiteko baliagarria. Tetrahidrokanabinol asko sortzen du, eta horregatik droga gisa ere erabiltzen da, euforia handia sortuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tompkins Square Park

**Tompkins Square Park**, AEBetako New York hiriko Manhattan barrutian dagoen hiri-parke publiko bat da, East Side eremuan. Denera 4,2 hektareako azalera du.

1834an inauguratu zeneko Daniel D. Tompkins, AEBetako presidente ordearen omenezko izena darama.
Mendillorriko igogailua

**Mendillorriko igogailua** Iruñeko igogailu bat da.

Igogailua 2019ko uztailaren 17an inauguratu zuen, Iruñeko hamagarren igogailua izateko.

Igogailuak funtzionamendu guztiz autonomoa du, baina giza interakzioa behar du aktibatzeko.

## Historia 
### Eraikuntza 
2017koa da oinarrizko proiektua, eta 2019an hobetu zen, inguruko bideetan jarduketak gehitu baitzitzaizkion, batez ere malda-murrizketak.

2019ko irailaren 26an, Iruñeko Udalak igogailuaren lanak esleitu zituen, lanak burutzeko sei hilabete pasatxoko epearekin eta 817 440,69 euroko aurrekontuarekin.

Hasierako planteamenduekin bat zetozen lanak egin ondoren, igogailua 2019ko uztailaren 17an inauguratu zen.

### Bilakaera 
#### Koronabirusaren krisia 
2020ko martxoaren 13an, COVID-19 pandemiaren ondorioz konfinamendu orokorra deklaratu ondoren, Iruñeko Udalak hau eta hiri osoan zehar banatutako beste 9 igogailu ixtea erabaki zuen. Hala, konfinamendu osoan itxita egon ziren ekainaren 22ra arte, egun horretan berriz ireki baitzuten, baina edukiera txikiarekin.

## Azpiegitura 
Igogailua Mendillorriko jauregiaren inguruan dago,  errepidean. Behealdea Mendillorriko elizatik gertu dago, eta goiko aldea, bidegurutze hori dagoen tokian.

### Goiburuak 
Igogailu bi goiburu ditu:

* Mendillorri beherea (0. solairua)
* Mendillorri garaia (1. solairua)

## Ustiapena 
Igogailu honen funtzioa Mendillorri auzoko beiti eta goiti guneen artean dagoen desnibel edo malda zuzen-zuzenean igotzea da.

## Etorkizuna 
Oraingoz ez da neurri gehigarririk aurreikusi igogailuan.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Mugikortasun bertikala Iruñean
* Mendillorri

## Kanpo estekak 
* Igogailuak eta arrampal mekanikoak Iruñean - Iruñeko Udala
Mugikortasun bertikala Iruñean

Iruñean oinezkoen mugikortasun bertikala sustatzeko hainbat azpiegitura daude, eta horien artean igogailuak, funikularrak eta arrapal mekanikoak daude batez ere.

Hiriko lehen igogailu publikoa 2008an jarri zuten eta azkena 2019an.

Guztira 9 igogailu, funikular bat eta arrapal mekaniko bat daude.

## Azpiegitura 
Mugikortasun bertikala helburu duten azpiegiturak modu irregularrean banatuta daude hirian. Txantrea edo Ermitagaña auzo lauek ez dute bat bera ere, eta isurialdeetan dauden auzoek biltzen dute kopuru handiena (Arrosadiaren kasuan, 4 igogailu ere badaude).

Azpiegitura handienak Iruñeko lautadaren hegoaldean (II Zabalgunea eta Iturramako muga Arrosadiarekin eta Lezkairurekin), harresien eremuan eta Etxabakoitzeko haranean biltzen dira.

## Arrapal mekanikoak 
Iruñean arrapal mekanikoa bat da, honela banatuta:

## Funikularrak 
Iruñean funikular bat da, honela banatuta:

## Igogailuak 
Iruñean 9 igogailu daude, honela banatuta:

## Etorkizuna 
Oraingoz ez da neurri gehigarririk aurreikusi igogailuan.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Eskualdeko Hiri Garaioa
* Iruñeko Bidegorrien sarea
* Taxi Iruñerria

## Kanpo estekak 
* Igogailuak eta arrampal mekanikoak Iruñean - Iruñeko Udala
Semen Up

**Semen Up** pop musika talde galiziarra izan zen, 1985ean sortutakoa. Movida viguesa mugimenduko talde nabarmenetako bat izan zen.

## Diskografia 
* *Lo estás haciendo muy bien* (1985).
* *La agonía del Narciso* (1986).
* *Vuelve el hombre* (1987).
* *El gusto es mío* (1988).
* *Madurez* (1989).
* *Lo estás haciendo muy bien (y otras canciones prohibidas)* (1996). Bilduma

### Besteak 
* *No te burles* (1986). (Maxi single)
* *Tu novia está loca* ( 1988 ) (single), Enrique Urbizuren izen bereko filmarentzat

## Ikus, gainera 
* Galiziako musika

## Kanpo estekak
Berrogüetto

**Berrogüetto** folk musika talde galiziarra izan zen, 1996an sortutakoa. Matto Congrio taldeko zenbait kidek sortu zuten, Carlos Núñez bezalako beste musikariekin batera.

## Diskografia 
* *Navicularia* (1996)
* *Viaxe por Urticaria* (1999)
* *Hepta* (2001)
* *10.0* (2006)
* *Kosmogonías* (2010)
* *O pulso da terra* (2011)

## Kideak 
* Anxo Pintos (gaita, zarrabete, txirula, saxo soprano eta piano)
* Guadi Galego (ahotsa, gaita, piano)
* Xabier Díaz (ahotsa)
* Guillerme Fernández (gitarra eta baxu)
* Quico Comesaña (bouzouki, mandolina, harpa zeltikoa, zitara eta banjo)
* Quim Farinha (biolin)
* Santiago Cribeiro (akordeoi eta teklatu)
* Isaac Palacín (bateria eta perkusio)

## Ikus, gainera 
* Galiziako musika

## Kanpo estekak
Killer Barbies

**Killer Barbies** punk rock talde galiziarra izan zen, 1994an sortutakoa.

## Diskografia 
* *Dressed to Kiss* (1995)
* *...Only for Freaks* (1996)
* *Big Muff* (1998)
* *Fucking Cool* (1999)
* *Bad Taste* (2000)
* *Sin Is In* (2003)
* *Freakshow* (2004)
* *Caixa 2CD: Bad Taste; Sin is in* (2006)
* *Vive le punk!* (2020)

## Ikus, gainera 
* Galiziako musika

## Kanpo estekak
Amistades Peligrosas

**Amistades Peligrosas** pop musika duo espainiarra izan zen, Cristina Del Vallek eta Alberto Comesañak 1989an sortutakoa.

## Diskografia 
* *Relatos de una intriga* (1991) EMI
* *La última tentación* (1993) EMI
* *La profecía* (1996) EMI
* *Nueva era* (1997) EMI
* *La larga espera* (2003) Valemusic
* *El arte de amar* (2013) Avispa Music
* *Pacto de sal* (2019) Sonogrand Music

## Ikus, gainera 
* Galiziako musika

## Kanpo estekak
1 motako kanabinoide errezeptore

**1 motako kanabinoide errezeptorea** (CB1) G proteinari akoplatutako kanabinoide errezeptore bat da, gizakiengan **CNR1 gene**ak kodetzen duena. Gizakien CB1 errezeptorea nerbio-sistema periferikoan eta nerbio-sistema zentralean agertzen da. Aktibatzen duten konposatuen artean daude: endokanabinoideak, anandamida eta 2-arakidonoilglizerola bezala neurotransmisore erretrogradoak dituen talde bat; landareen fitokanabinoideak, adibidez THCa, kanabis drogaren osagai aktibo nagusia dena; eta THCaren anaologo sintetikoak. CB1 tetrahidrokanabibarinak (THCV) antagonizatzen du.

Gizakiengan, anandamida da errezeptore honen barne agonista nagusia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Intimissimi

**Intimissimi** Italiako azpiko arropa marka bat da, Calzedonia enpresa-taldekoa. 1996an sortu zen Italiako Villafranca di Verona udalerriko Dossobuono herrian.

Intimissimik emakumezkoen eta gizonezkoen azpiko arropa eta pijamak ekoizten eta saltzen ditu.

## Kanpo estekak 
* Intimissimiren webgunea
2 motako kanabinoide errezeptore

**2 motako kanabinoide errezeptorea** (CB2) G proteinari akoplatutako kanabinoide errezeptore bat da, gizakiengan **CNR2 gene**ak kodetzen duena. 1 motako kanabinoide errezeptoreari estuki lotua dago, endokanabinoide bidezko inhibizio presinaptikoaren eraginkortasunean, tetrahidrokanabidolaren propietate psikoaktiboetan eta beste kanabinoide batzuen eraginean parte hartzen duena. CB2 errezeptorearen agonista endogeno nagusia 2-arakidonolglizerola da.

1993an klonatu zen lehenengo aldiz, Cambridgeko talde batek kanabinoideen efektuak aztertzen ari zirela, bereziki THCaren ezaugarri farmakologikoak azaldu asmoz. Errezeptorea aurkitzeak lagundu zuen azaltzen kanabinoideen eragina immunitate sisteman.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Os Diplomáticos de Monte-Alto

**Os Diplomáticos de Monte-Alto** musika talde galiziarra izan zen, Monte Alton (Coruñan) 1990ean sortutakoa eta, ska, punk eta folk nahasten zituen estilokoa.

## Diskografia 
## Kideak 
### Hasierakoak 
* Xurxo Souto: ahotsa (1990–2001)
* Rómulo Sanjurjo: akordeoia (1990–2005)
* Juan Varela *Guni*: gitarra (1990–2005)
* Toni Simões: baxua (1990, 2001–2005)
* Berto Moram: bateria (1990)
* Mangüi Martín: baxua (1990–2001)
* Marcos Viascón: bateria (1990–1996)

### Gerokoak 
* Xavier Alonso: bateria (1996–2005)
* Lola de Ribeira: perkusioa, ahotsa (1999–2005)
* Manolo Maseda: ahotsa, akordeoia (2001–2005)

## Ikus, gainera 
* Galiziako musika

## Kanpo estekak
Uribea tamarindoides

***Uribea tamarindoides*** Fabaceae familiako landare loredun bat da. Faboideae subfamiliako kidea da. *Uribea* generoko landare bakarra da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Butea (generoa)

***Butea*** Fabaceae familiako landare loredun genero bat da. *Butea monosperma* eta *Butea superba* espezieak sailkatzen dira barruan, baina aditu batzuek beste bizpahiru espezie ere gehitzen dituzte.

Bere erretxina, tindu eta hainbat sustantzia medizinalengatik erabilia da. Laka naturala sortzen duten Kerriidae familiako intsektuen etxea ere badira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
32. Oscar Sariak

**32. Oscar Sarien ekitaldia** 1960ko apirilaren 6ean Hollywoodeko Pantages Antzokian egin zuten 1959. urtean zinemagintzan egindako lanik onenak saritzeko. Aurkezlea Bob Hope izan zen eta Estatu Batuetan NBC telebistak eman zuen.

## Sari eta izendapen laburpena 
*Ben-Hur* filmeak 11 sari irabazi zituen, sari kopuru errekorra lortuz (ondoren *Titanic* eta *The Lord of the Rings: The Return of the King* filmeek berdinduko zuten).

## Izendapen eta Sariak 
Garaileak letra lodian agertzen dira.

### Ohorezko Oscar Saria 
* **Buster Keaton**
* **Lee de Forest**

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Giovanni Spadolini

**Giovanni Spadolini** (Florentzia, 1925eko ekainaren 21a - Erroma, 1994ko abuztuaren 4a) Italiako 44. lehen ministroa izan zen. Egunkari editore, kazetari eta historialaria ere izan zen. Gaztetan faxismoa eta antisemitismoa babestu zituen eta gerraostean bere ideiak aldatu zituen. Italiako Alderdi Errepublikarraren idazkari nagusia izan zen. Senataria (1972-1991), kultura ministroa (1974-1976) eta instrukzio publikoko ministroa (1979) izan zen. Lehen ministroa izan zen 1981etik 1982ra; 1945etik lehen aldiz, lehen ministroa ez zen Kristau-demokraziaren kide. Geroago, defentsa ministro (1983-1987) izan zen Bettino Craxiren gobernuan. 1987 eta 1994 bitartean Senatuko lehendakaria izan zen. Gisa honetan, Italiako jarduneko presidentea izan zen, Francesco Cossigaren dimisiotik Oscar Luigi Scalfaroren hautaketara arte.

## Kanpo estekak
Butia

***Butia*** Arecaceae familiako palmondo genero bat da. Hego Amerikako espeziea da, Argentina, Brasil, Paraguai eta Uruguain aurki daitekeena. Espezie askok fruitu jangarriak ekoizten dituzte, batzuetan edari alkoholdunak eta beste elikagai batzuk egiteko erabiltzen direnak. Izena Brasilgo hitzetik datorkio.

## Espezieak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Adar-bilbe

alt=Adar-bilbea egiten|thumb|Adar-bilbea egiten
**Adar-bilbe** edo **adar-bilbadura**, paretak edo beste egitura lauak sortzeko eraikuntza teknika bat da. Eraikuntza arineko materiala da, eta adar meheak (osoak edo zatituak, gehienetan) edo xaflak hesola bertikalen artean ehuntzen ditu, sare bat osatzeko, harizko bilbearekin egiten den antzera. Hesiak eta oztopoak egiteko erabili izan da, normalean, lur-eremuak ixteko edo azienda maneiatzeko. Adar-bilbea panel solte gisa egin daiteke, zurezko markoaren artean profilatuta betegarri-panelak egiteko, edo bestela, hesi edo horma baten multzoa osatzeko egin daiteke. Teknika garai neolitikoetan erabiltzen zen jadanik eta Burdin Aroan oso ohikoa zen etxeetako paretetan, adibidez, Basagainen.

Beste material batzuekin osa daiteke hormak egiteko. Bilbadura material aglutinatzaile batekin nahasten da, normalean material hauetako batekin edo batzuekin: pezoa, buztina, lokatza, harea, simaurra edo lastoa. Teknika hori gutxienez 6.000 urtean erabili da, eta oraindik ere eraikuntzako material garrantzitsua da munduko leku askotan. Prozesu hori listoi eta igeltsuzko material modernoenaren antzekoa da.

Vitruvio arkitekturazko gida-liburu bat  idatzi zuen idazle erromatarrak bere lanean teknika hau deskribatu zuen.
thumb|252x252px|Hisotrian mende luzetan, etxeko paretak egiteko adar-bilbea jartzen zuten eta ondoren, adar sare hori buzitnez estali. Groß Raden (Mecklenburg ). K.o IX. mendeko eslabair etxe baten berreraikuntza.

## Ikusi, gainera 
* Buztin-horma
* Pezoa/Adobe

## Erreferentzia 
## Bibliografia 
* Prosper Demontzey. *Traité pratique du reboisement et du gazonnement des montagnes* . [ Gallica-n online irakurgai ] Deuxième édition, revue et augmentée. Paris, J. Rothschild, Éditeur, 1882.

## Kanpo estekak
Leonard Cohen: I'm Your Man

'''''Leonard Cohen: I'm Your Man'''* 2006an, Lian Lunsonek Leonard Cohen egile abeslariari buruzko film dokumentala egin zuen, bai biografiaz bai haren lanez. Izenburuak Cohenen beraren disko baten izenburuarekin jolasten du, *I'm Your Man* (1988).

## Edukia 
Filmaren oinarria 2005earen urtarrilean Sidneyko Opera Housen abeslariari egin zitzaion omenaldia da. Omenaldiak *Come So Far For Beauty'' izenburua zuen eta Hal Willnerrek ekoiztu zuen. Filmaren bukaeran Leonard Cohenek eta U2k 2005ean espreski filmarako New Yorken abestu zuten aktuazioa ikus daiteke. Filma Estatu Batuetan 2006ko ekainaren 21ean estreinatu zen. Banaketa Lions Gate Entertaiment enpresak egin zuen. Urte bereko uztailean soin bandaren CDa plazaratu zen.

## Parte hartzaileak 
Omenaldian abeslari hauek parte hartu zuten: Nick Cave, Jarvis Cocker, The Handsome Family, Beth Orton, Rufus Wainwright, Martha Wainwright, Teddy Thompson, Linda Thompson, Antony, Kate and Anna McGarrigle. Cohenen ohiko koruko abeslariak, Perla Batalla eta Julie Christensen gonbidatu bereziak izan ziren.

## Soinu banda 
# Martha Wainwright, "Tower of Song"
# Teddy Thompson, "Tonight Will Be Fine"
# Nick Cave, "I'm Your Man"
# Kate and Anna McGarrigle, Martha Wainwright-ekin, "Winter Lady"
# Beth Orton, "Sisters of Mercy"
# Rufus Wainwright, "Chelsea Hotel No. 2"
# Antony and the Johnsons, "If It Be Your Will"
# Jarvis Cocker, "I Can't Forget"
# The Handsome Family, "Famous Blue Raincoat"
# Perla Batalla, "Bird on the Wire"
# Rufus Wainwright, "Everybody Knows"
# Martha Wainwright, "The Traitor"
# Nick Cave, Perla Batalla eta Julie Christensen, "Suzanne"
# Teddy Thompson, "The Future"
# Perla Batalla eta Julie Christensen, "Anthem"
# Leonard Cohen eta U2, "Tower of Song"
# Laurie Anderson, "The Guests" (iTunes Store bonus track)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Webgune ofiziala
* :Came So Far For Beauty at Opera House, Sydney / 2005eko urtarrilaren 28-30.
* :Came So Far For Beauty, Sydney Australia, 2005eko urtarrila.
Cocos

**Cocos** honakoa izan daiteke:

* Cocos (Bahia), Brasil
* Cocos, Quebradillas, Puerto Rico, auzo bat
* Cocos uharteak
** Cocos (Keeling) uharteak, Indiako Ozeanoko Australiako lurraldea
** Kokoen konderria, tokiko gobernu eremua
* Kokoen Lakua, Guam hegoaldean
* Cocosko Plaka, Ozeano Barearen azpian dagoen plaka tektonikoa
* ibaiak Errumanian:
** Cocoș, Covasna konderriko Aitaren ibaiadarra
** Cocoș (Constanța), Constanța konderriko ibaia
** Cocoș, Mureș konderriko Ilișoara Mareren ibaiadarra

## Biologia 
* *Cocos* (landare), Koko bere bizi bakarrik onartuko espezie gisa batera landare genero bat
* *Eoophyla cocos*, Crambidae familiako sitsa
* *Macrosporium cocos*, Pleosporaceae familiako onddoa
* *Pseudoepicoccum cocos*, *Incertae sedis* familiako onddoa

## Jendea 
* Cocoseko Malasiarrak, Cocos (Keeling) uharteetan bizi den etnia
* Orang Cocos, Malasiako etnia, Cocos Malay etorkinetakoa zen
* Roxana Cocoș (j. 1989), halterofilia errumaniarra

## Beste erabilera batzuk 
* Cocoseko gudua, 1914ko itsas gudua
* Cocos2d, kode irekiko software esparrua
* Coco's Bakery, Estatu Batuetako mendebaldeko jatetxe katea
* Cocoș monasterioa, Isaccea, Errumania