open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kate Roberts

**Kate Roberts** (Gwynedd, Gales, 1891ko otsailaren 13a - Denbigh, Gales, 1985eko apirilaren 4a) XX. mendeko idazle galestar gailenetako bat zen. Istorio laburrak eta eleberriak idatzi zituen. Kate, gainera, nazionalista galestarra zen.

## Biografia 
Rhosgadfan herrian (Gwynedd) jaio zen. Bere aita, Owen Roberts hargina zen ogibidez herriko arbel-harrobian. Galeseran graduatu zen Ipar Galesko Unibertsitate Eskolan eta ondoren irakasle egon zen Galesko hegoaldean.

Anaia hil zitzaion Lehen Mundu Gerran zehar eta gertakizun horrek idaztera bultzatu zuen.

Plaid Cymru alderdi politiko nazionalista galestarreko lehendabiziko kideetako bat izan zen. Alderdiaren bileretan Morris T. Williams ezagutu zuen eta 1928an berarekin ezkondu zen. Morris inprimatzailea zen, eta azkenik, inprimategia eta *Gwasg Gee* argitaletxea erosi zuen. 1935ean Denbighera bizitzera joan ziren. Inprimategian liburuak, panfletoak eta *Y Faner* izeneko galeserazko astekaria argitaratzen zuten, zeinetan Katek aldizka idazten baitzuen. 1946an, bere senarra hil zenean, inprimategiaren ardura hartu eta 10 urtez bertan lan egin zuen.

Erretiratu eta gero, Denbighen bizitzen jarraitu zuen eta 1985ean hil zen.

## Lanak 
* *O Gors y Bryniau* (1925)
* *Deian a Loli* (1927)
* *Rhigolau Bywyd* (1929)
* *Laura Jones* (1930)
* *Traed Mewn Cyffion* (1936)
* *Ffair Gaeaf* (1937)
* *Stryd y Glep* (1949)
* ''Y Byw sy'n Cysgu* (1956)
* *Te yn y Grug* (1959)
* *Y Lôn Wen* (1960)
* *Tywyll Heno* (1962)
* *Hyn o Fyd* (1964)
* *Tegwch y Bore* (1967)
* *Prynu Dol* (1969)
* *Gobaith* (1972)
* *Yr Wylan Deg* (1976)
* *Haul a Drycin'' (1981).

## Ikus, gainera 
* Galestar ezagunen zerrenda
A ze parea

***A ze parea*** 3Komak Euskal Telebistarako sortutako umorezko telesaila da. 1994ean, bere 30 minutuko 13 kapituluak ETB 1ean eman zituzten.

## Ezaugarriak 
Zuzendaria Carlos Panera eta gidoilaria Joanes Urkixo ziren.

## Sinopsia 
Funts-desbideratze bat egiteagatik senarrak espetxeratuak izan ondoren, bi ahizpa elkarrekin bizitzera behartuta daude. Baina eguneroko bizitza ez da ematen duen hain erraza izango.

## Pertsonaiak 
* Teresa Calo
* Amaia Lizarralde
* Joseba Apaolaza
* Patxo Telleria
* Ramon Barea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Balbemendi

***Balbemendi*** Euskal Telebista eta Pausoka Entertainmentek sortutako misteriozko telesaila da. 2006 eta 2008 artean, bi denboraldi eman ziren. Guztira 60 minutuko 27 kapituluak emititu ziren ETB 1en.

Lehenengo denboraldiak 15 atal izan zituen eta bigarrenak 12. Telesaila igandetan emititu zen 22:00etan. Gaur egun atal guztiak EITB Nahieran plataforman daude ikusgai.

## Ezaugarriak 
Telesailaren kanpoaldeak Artikutzan, Goizuetan grabatu zituzten. Zuzendaria Jabi Elortegi zuen.

## Sinopsia 
Ane doktoreak euskal baserritar herri baten inguruko desagerpenak ikertuko ditu.

## Pertsonaiak 
* Edurne Azuara: Ane *(1-2. denboraldiak)*
* Asier Hernandez: Fermin *(1-2. denboraldiak)*
* Kandido Uranga: Antonio Lizarraga *(1-2. denboraldiak)*
* Patxi Santamaria: Jesus Lopez de Goikoetxea *(1-2. denboraldiak)*
* Maria Melo: Olatz Lopez de Goikoetxea *(1-2. denboraldiak)*
* Lide Fernandez: Maddi Lopez de Goikoetxea *(1-2. denboraldiak)*
* Jose Kruz Gurrutxaga: Jon *(1-2. denboraldiak)*
* Markel Gajate: Peru Lizarraga *(1-2. denboraldiak)*
* Juan Urretabizkaia: Antxon Lizarraga *(1-2. denboraldiak)*
* Manex Fuchs: Gorka *(1-2. denboraldiak)*
* Aintzane Crujeiras: Estibalitz Lopez de Goikoetxea *(1-2. denboraldiak)*
* Juan Luis Mendiaraz: Juantxo *(1-2. denboraldiak)*
* Iñaki Bergara: Lukas *(1. denboraldia)*
* Klara Badiola: Rosa *(1. denboraldia)*
* Naiara Etxeberria: Irati *(1. denboraldia)*
* Xabier San Sebastian: Eneko *(1. denboraldia)*
* Gorka Zubeldia: Marcos *(2. denboraldia)*
* Ramon Agirre: Joxe *(2. denboraldia)*
* Teresa Calo: Karmele *(2. denboraldia)*
* Alberto Berzal: Bittor *(2. denboraldia)*
* Teresa Andonegi: Susana *(2. denboraldia)*
* Oihana Maritorena: Idoia *(2. denboraldia)*
* Pilar Rodriguez: Bixenta *(1-2. denboraldiak)*

## Atalak 
### 1. denboraldia 
*

### 2. denboraldia 
*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kilker Dema

***Kilker Dema*** Igeldo Produkzioek Euskal Telebistarako sortutako umorezko telesaila da. 2002an, bere 30 minutuko 26 kapituluak ETB 1ean eman zituzten. Zuzendaria Kepa Gallego zuen.

## Sinopsia 
## Pertsonaiak 
* Ane Gabarain: Nekane
* Oihana Maritorena: Enara
* Estibaliz Gabilondo: Maider
* Kandido Uranga: Nikanor

## Kanpo estekak 
* Telesaila imdb.com
Bi eta bat

***Bi eta bat*** Euskal Telebistak sortutako umorezko telesaila da. Joselontxo, Idoia eta Jaioneren gorabeherek ederki konektatu zuten euskal ikus-entzuleekin. 26 atal izan zituen *sitcom-*ak.

Kanpo irudien arabera, protagonistak bizi ziren apartamentua nahiz kaleko taberna Donostiako Amara auzoko Easo plazan zeuden. *Garai hartan nazioartean egiten ziren sitcom-ak izan ziren inspirazioa (Cheers, The Golden Girls*, *Night Court*...). 

## Ezaugarriak 
Zuzendariak Eneko Olasagasti eta Carlos Zabala zituen.

## Sinopsia 
Bere argumentu nagusia *Man about the house* britainiar telesaila edota ''Three's company'' telesail estatubatuarrena parekoa da.

Donostia, bi neska, Idoia (Elena Irureta) eta Jaione (Ane Gabarain), eta mutil bat, Joselontxo (Jose Ramon Soroiz) Goierri eskualdeko herri batetik hiriburura etorri berri den mutil xaloa, Amara auzoko apartamentu berean bizitzen jarri dira. Etxe barruko elkarbizitza eta kanpoaldetik etorritako bisitariek hainbat istorio eta gorabehera sortuko dituzte. Hala ere, telesailaren gag-ek ez dute aipatutako bi telesailek zuten zentzu sexual garbia.

## Pertsonaiak 
* Jose Ramon Soroiz: Jose Lorenzo Zabaleta "Joselontxo"
* Elena Irureta: Idoia
* Ane Gabarain: Jaione
* Mikel Garmendia
* Niko Lizeaga
* Jose Maria Berasategi
* Ramon Agirre
* Pilar Rodríguez
* Juan Luis Mendiaraz
* Aizpea Goenaga
* Joseba Apaolaza

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Arantxa Gurmendi

## Kanpo estekak 
* Telesaila imdb.com
Teilatupean

***Teilatupean*** Euskal Telebistak sortutako umorezko telesaila da. 2000. urtean grabatua, bere kapituluak ETB 1ean eman zituzten.

## Sinopsia 
Tomas eta Miren senar-emazteak, banatu arren, arrazoi ekonomikoak direla medio, etxe berean bizi behar dira. Gainera, biek egunkari berean lan egiten dute, bata erredakzioan eta bestea marrazkilari moduan. Gainera, seme-alaba bi dituzte: Imanol eta Leire.

## Pertsonaiak 
* Joseba Apaolaza: Tomas
* Isidoro Fernández: Anton
* Aizpea Goenaga: Miren
* Pilar Rodríguez: Josepa
* Idoia Sagarzazu: Angela
* Nerea Valderrama: Leire
* Gorka Zubeldia: Imanol

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Telesaila imdb.com
Duplex (telesaila)

***Duplex*** Euskal Telebistak sortutako umorezko telesaila da. 1993an, bere 30 minutuko kapituluak ETB 1ean eman zituzten.

## Ezaugarriak 
Zuzendariak Aizpea Goenaga eta Elena Irureta zituen eta idazlea Juan Flahn.

## Sinopsia 
## Pertsonaiak 
* Mariví Arrieta
* Ana Elordi
* Loinaz Jauregi
* Irune Manzano
* Nagore Orbeltzu

## Kanpo estekak 
* Telesaila imdb.com
Jaun ta Jabe

***Jaun ta jabe*** Igeldo ekoiztetxeak Euskal Telebistarako sortutako umorezko telesaila da. (*sitcom*). 1995 eta 1997 urteen artean, ETB 1ean eman zuten. Zuzendaria eta gidoigile nagusiak Eneko Olasagasti eta Carlos Zabala izan ziren.

Estreinatu zutenean, ikusleen datuak oso apalak izan zituen. Asko aldatu zuten egunez. Geroago udan eman zuten, eta orduan goia jo zuen. Hiru denboraldi iraun zuen.

## Sinopsia 
*Bi eta bat* *sitcom*en talde berak sortuta, argumentu nagusia hemen politikarekin lotuago dago. Joxe Antonio Arizkorreta sukaldaria, Jose Ramon Soroizek antzeztua, lehendakari aukeratua da telebistan lortutako itzalari esker. Bere eginkizun berriak arazo asko sortuko dizkio bai familiarekin bai inguruko lankideekin (politikariak eta Ajuriaeneko langileak).

## Pertsonaiak 
* Jose Ramon Soroiz: Joxe Antonio Arizkorreta
* Elena Irureta: Blanca
* Joseba Apaolaza: Aitor
* Ane Gabarain: Garbi
* Jose Maria Berasategi: Oskar
* Mikel Garmendia: Telesforo
* Isidoro Fernandez: Euken Lopez de Apostua
* Pilar Rodriguez: Mari Paz Egurrola
* Anartz Zuazua: Gorka
* Mireia Gabilondo: Jone
* Nagore Aranburu: Klarita
* Juani Mendiola: Maritxu
* Karmen Balentziaga: Frantxiska
* Patxi Santamaria: Tomas
* Javier Merino: Pruden
* Irune Manzano: Klara

## Atalak 
### Lehenengo denboraldia (1995) 
* 1 Garaipenaren eguna
* 2 Gobernu berria
* 3 Irudi kontua
* 4 Semea hezi
* 5 Kafe, kopa eta purua
* 6 Astebeteko froga
* 7 Pinu kajaren atarian
* 8 Zalduna eta eskuderoa
* 9 Barrabas
* 10 Hiru...bi...bat
* 11 Alaba amerikarra
* 12 Gabonetako diskurtsoa
* 13 Gazteluak aidean

### Bigarren denboraldia (1996) 
* 1 Lehendakari ohia
* 2 Oi lehendakari
* 3 Status Quo
* 4 Gau bat operan
* 5 Koadro berriak
* 6 Legorretako Teresa
* 7 Zergatik ez!
* 8 Marbella Gasteiz
* 9 Hil (ekoa) eta gero salda bero
* 10 Printzea eta eskalea
* 11 Guztiok inuzente?
* 12 Algodoiaren froga
* 13 Urtebetetzea

### Hirugarren denboraldia (1997) 
* 1 Argi eta Garbi
* 2 Estrategiak
* 3 Ustel Kiratsa
* 4 Zelo eta Zale
* 5 Amarruak
* 6 Agur Jaunak
* 7 Kongito
* 8 Itzulera
* 9 Kefir miragarria
* 10 L.A. versus L.A.
* 11 Butifarra, makailua eta Chileak
* 12 Bi kate
* 13 Futbolaren Gerra 1.zatia
* 14 Futbolaren Gerra 2.zatia
* 15 Ardien erdian
* 16 Ezkontza
* 17 Albania konexion
* 18 Gauza hori
* 19 Ora pro nobis
* 20 Hogei urte ez dira ezer
* 21 Gogoa gogoan?
* 22 Konjuratuak
* 23 Zer egin eta nola kontsola...

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
KNLA

thumb|250px|KNLA bandera
**Karen Nazio Askapenerako Armada** (*Karen National Liberation Army*, **KNLA**) Myanmarreko Batzar Militarra borrokatzen duen gutxiengo etnikorik garrantzitsuena da. 4.000 borrokalariz osaturik, gehienak umeak direlarik, txikitua izaten ari den karen etnia biziraun arazteko borrokatzen dute, beste etnia ugari bezala. Izan ere, Myanmarreko Gobernu militarraren asmoa arraza goren eta bakar bat osatzea da, gutxiengoak zapalduz. KNLA-ren beso politikoa KNU da.

## Ikus, gainera 
* KNLA

## Kanpo estekak
Martin (telesaila)

***Martin*** Euskal Telebistak sortutako umorezko telesaila da. 2003tik hasita eta 2009ra arte iraun zuen. Guztira zazpi denboraldi izan zituen eta 25 minutuko 100 kapitulu eman zituzten ETB 1ean. Asteazkenetan 22:30etan emititzen hasi ziren 2003ko irailaren 23an.

## Argumentua 
Umore zuria eta ganberroa dira telesailaren ezaugarri nagusiak. Saioak *Martin*en (Jose Ramon Soroiz) bizipenak kontatzen ditu. *Irutxulo* izeneko irrati txiki bateko kirol-esataria da eta bere bizimodua du ardatz telesailak.

Irratian, tabernan eta etxean gertatzen zaizkion gorabeherak kontatzen dira bertan. Lankideekin duen harremana, familiako kontuak...

## Denboraldiak 
## Atalak eta audientziak 
### 1. denboraldia 
### 2. denboraldia 
### 3. denboraldia 
### 4. denboraldia 
### 5. denboraldia 
### 6. denboraldia 
### 7. denboraldia 
## Aktoreak eta pertsonaiak 
Hurrengo tauletan denboraldi bakoitzean parte hartu zuten aktore eta pertsonaiak agertzen dira. Denboraldi bakoitzeko pertsonaia nagusi eta errepikakorrez gain, denboraldi batean baino gehiagotan agertzen diren gonbidatuak bakarrik gehitu dira taulan.

:*  = Pertsonaia nagusia (denboraldiaren hasierako kredituetan agertzen da).
:*  = Pertsonaia errepikakorra (denboraldiko atal batean baino gehiagotan agertzen da, baina ez hasierako kredituetan).
:*  = Pertsonaia gonbidatua (denboraldiko atal bakarrean agertzen da, gonbidatuta).
:*  = Ez da agertu denboraldian.

= Erreferentziak =

## Kanpo estekak
Gasteizko geologia

## Geologia 
Arabako Lautada osoan bezala, Gasteizko beheko eskualdea Goi Kretazeoko material tuparridunez osaturik dago gehienbat. Tartean harri karbonatodunez eratutako atal gogorragoak daude, Lautadako muino lekukoak osatuz: Araka, Jundiz, Estibalitz, Eztarroa, etab. Haranaren hondoan Kuaternarioko metaketa berriak daude. Azken hauek ibai-jatorria daukate eta matrize hareatsu-buztintsu oparoaren barruan kokaturiko legar heterogeneoz eraturik daude.

Ipar-mendebaldeko mendilerroak (Badaia, Arrato) kareharrizkoak dira, Goi Kretazeokoak. Hegoaldean, Gasteiz mendiak hareharri campaniarrez eta konglomeratu tertziarioz eraturik dago.

## Edafologia 
Lurzoruei dagokienez, udalerriko gunerik euritsuenetan lurzoru arre kaltzimorfikoak eta lurzoru arre azidoak dira nagusi, lehenak harri ama kareatsua denean eta bigarrena hareatsua den lekuetan. Prezipitazioa hain altua ez den tokietan lurzoru arre kareatsuak eratu dira; ez dira lurzoru kaltzimorfikoak bezain deskaltzifikatuak udan lehorte nabarmena jasaten dutelako. Gune karstikoetan redzinak eta litosolak sortu dira.

## Ikus, gainera 
* Gasteizko erliebea

## Kanpo estekak
Holzminden

**Holzminden** Alemaniako herri bat da, Saxonia Beherea estatuan kokatua, Ipar Renania-Westfalia estatuarekin duen mugatik gertu, Weser ibaiaren ibilbidean.

## Hidrologia 
Herri hau, Weser ibaiaren iturburutik gertu dago. Ibai honek igarotzen du hegoaldetik iparraldera.

## Historia 
Herri honi buruzko lehen aipamena, IX. mendean dago, *Holtesmeni* izenarekin, baina izen hau, ez dagokio, zehazki, oraingo Holzmindeni, Altendorf herrixkari baizik. Herrixka hau, Holzminden herriarekin batu zen 1922an.

## Herri senidetuak 
* Leven Eskozia

## Herritar ezagunak 
* Robert Bunsen kimikaria
* Wilhelm Raabe idazlea
* Niels Jannasch marinela
* Jonathan Briel zineko aktorea eta zuzendaria
* Adolf Heusinger Alemaniar generala

## Demografia 
## Kanpo estekak
Aupa Etxebeste!

***Aupa Etxebeste!*** 2005ean Asier Altuna eta Telmo Esnalek zuzendutako euskal filma da. Komedia hau 12 urtez euskaraz egin zen lehendabiziko filma luzea da. Hori zela eta, arrakasta handia izan zuen Euskal Herrian zein nazioartean.

Ordurarte, euskarazko elkarrizketak dituen inoizko pelikularik ospetsuenetariko bat izan zen: 71.951 ikusle izan zituen, 341.462,88 €-ko kopurua bilduz 2019an bigarren zatia estreinatu zen, *Agur Etxebesteǃ*.

## Ezaugarri teknikoak 
## Sinopsia 
Patrizio Etxebeste, txapelak egiten dituen enpresaburu eta alkategaia, zeukan diru guztia xahutu duela konturatzen da. Horrexegatik, familiak ezin du Marbellara oporretara joan urtero bezala. Herriko inor hortaz kontura ez dadin itxurak mantendu beharko dituzte hilabete osoa etxean sartuta geldituz. Honek elkarrekiko harremanetan eragina izango du.

## Aktoreak eta pertsonaiak 
* Ramon Agirre: Patrizio Etxebeste Aranburu
* Elena Irureta: Maria Luisa Uranga Kerejeta
* Paco Sagarzazu: Luziano Etxebeste Ostolaza
* Iban Garate: Iñaki Etxebeste Uranga
* Iñake Irastorza: Axun
* Patxi Gonzalez: Exenarro
* Ane Sanchez: Maite
* Guillermo Toledo: Lapurra (kolaborazio berezia)
* Luis Tosar: Lapurra (kolaborazio berezia)
* Iñaki del Barrioː Ximon
* Jose Manuel Goikoetxeaː Julian
* Itziar Lazkanoː Rosa
* Juani Mendiolaː Joxepi
* Felipe Barandiaran: Juan Kruz
* Martxelo Rubioː Kamareroa
* Joxe Mari Agirretxe: Luis
* Anjel Alkain: Udaltzaina 1
* Anartz Zuazua: Udaltzaina 2

* Lander Eskuderoː Balin
* Ibon Eskuderoː Toro
* Iñigo Irastorzaː Pikita
* Arantza Izetaː Atsoa 1
* Loli Astoreka: Atsoa 2
* Aitziber Zurutuzaː Margari
* Gotzon Agirreː Zaharra 1
* Iñaki Bergaraː Zaharra 2
* Nagore Aranburu: Ile-apaintzailea
* Itsaso Azkarateː Andrea
* Jose Ramon Fatxado: Orkestrako zuzendaria
* Xabier Zalduaː Narbaiza
* Maiken Beitiaː Narbaizaren emaztea
* Mikel Laskurain: Auzoko gizona
* Jose Mari Escobarː Xuper
* Joseba Iriondoː aurkezlea
* Loinaz Jauregiː Rosaren bikoizketa

## Sariak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Filmaren Webgune ofiziala
* Filma Internet Movie Databasean
* Euskadiko Filmategia
Kuatrilioi

**Kuatrilioia** 1.000.000.000.000.000.000.000.000ko balioa duen zenbakia da, hots, 1024.

## Adibideak 
· Yottametro bat metroaren kuatrilioa da.

· Kuatrilioi bat kilometro (mila kuatrilioi metro) 105.772.480.719 argi urte baino gehiago dira.

## Kanpo estekak
Italiako geografia

[thumb|[Italiako satelitearen bidezko argazkia.]]

**Italiako geografia** izen bereko penintsulak osatzen du zati handienean, txikiena uharteek (Sardinia eta Sizilia) hartuz.

## Itsasoa 
Mediterraneoak inguratzen du lurralde osoaua. Iparraldeko zatiak Liguriako itsasoa izena hartzen du eta mendebaldekoak Tirreno. Bertan daude bi uharte nagusiak: Sardinia eta Sizilia. Ekialdean, Itsaso Adriatikoa dago eta hego-ekialdean, Itsaso Jonikoa.

## Mendiak 
Iparraldean Alpeak daude: ekialdeko muturrean, Dolomitak haren partea dira.

Monte Bianco edo Mont Blanc (4.808 metro) da mendirik altuena. Haren ondoren, Cervino edo Matterhorn (4.478 m), Gran Paradiso (4.061 m), Ortler (3.905 m), Monte Viso (3.841 m), Presanella (3.558 m) eta Marmolada (3.343 m) dira garaienak. Gainera, bi sumendi ezagun daude bertan: Napoli ondoko Vesuvio eta Siziliako Etna.

## Ibaiak eta lakuak 
Bestela, Po ibaia herrialdeko luzeena da (652 km). Eta lakuei dagokienez, Gardakoa, Maggiore eta Comokoa handienak dira eta Alpeetako eskualdean kokatuta daude.

## Kanpo estekak
Arbuio

**Arbuio** Alonsotegiko (Bizkaia) auzoa da. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, auzoak 279 biztanle ditu.

## Demografia eta biztanleria 
## Ondarea 
* Gidako Ama Birjina baseliza

## Kanpo estekak 
*  Alonsotegiko udal webgunea
Irauregi

**Irauregi** (azentua bigarren silaban) Alonsotegiko (Bizkaia) auzoa da. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, auzoak 931 biztanle ditu.

## Demografia eta biztanleria 
## Ikus, gainera 
* Irauregiko geltokia

## Kanpo estekak 
*  Alonsotegiko udal webgunea
Elexalde (Amoroto)

**Elexalde** Amorotoko (Bizkaia) auzo populatuena da. 

## Demografia 
## Kanpo estekak 
*  Amorotoko udal webgunea
Kloranfenikol

**Kloranfenikola** *Streptomyces venezuelae* bakterioak ekoiztutako antibiotikoa da. Hasiera batean bakterio horrengandik lortzen bazen ere, gaur egun laborategian era sintetikoan lortzen da. Espektro zabaleko antibiotikoa da eta toxikotasun handia du, bere erabilera murrizten duena.

## Erasobidea 
Beste antibiotiko batzuen antzera (estreptomizina, tetraziklinak, eritromizina...) kloranfenikolak bakterioen proteinen sintesia eragozten du. Zehazki, polipeptidoen luzapena blokeatzen du prozesu horretan parte hartzen duen entzima inhibituz. Proteinak sortu ezean bakterioak hiltzen dira.

Kloranfenikola gai da bakteriar erribosomei atxikitzeko (proteinen sintesia oztopatuz), baina ez du zelula eukariotoen erribosomak kaltetzen.

## Aplikazioak 
Espektro zabaleko antibiotikoa denez, bakterio Gram negatibo zein Gram positiboen aurka oso eraginkorra da. Klamidiak, mikoplasmak eta Rickettsiak sentikorrak dira ere kloranfenikolarekiko.

Aurkitu zutenean, 1950.eko hamarkadaren hasieran, antibiotiko ezin hobea zela uste zuten zientzialariek: espektro zabalekoa, oso egonkorra, alergia gutxi eragiten zuena, aho bidetik har zitekeena....Zoritxarrez, laster ohartu ziren efektu toxikoa zuela: kasu gutxitan bada ere, kloranfenikolak hezur-muina kaltetu dezake, anemia aplasikoa izeneko gaitz larria sortuz. Hezur-muinak ez ditu odoleko zelulak ekoizten eta gaitzak heriotza eragiten du.

Arrisku hori dela eta, kloranfenikola gutxitan erabiltzen da, infekzio oso larriak tratatzeko besterik ez. Sukar tifoidea, meningitisa eta ospitaletan hartutako infekzio larri eta iraunkorren aurka erabili ohi da.

## Kanpo estekak
Võ Nguyên Giáp

**Võ Nguyên Giáp** (Lộc Thủy, Vietnam, 1911ko abuztuaren 25a - Hanoi, Vietnam, 2013ko urriaren 4a) militar komunista bat izan zen, Ho Chi Minhekin batera Indotxinako Gerrako (1946–1954) eta Vietnamgo Gerrako (1955–1975) heroia, bere herrialdea askatzeko borrokan. Bi gerra antikolonialista horietatik lehenengoan, Frantziaren aurka borrokatu zen; bigarrenean, Ameriketako Estatu Batuen aurka. XX. mendeko estratega hoberenetakotzat joa, ezaguna da Nguyenen esaera hau: «Estrategian bat hamarren aurka, taktikan hamar baten kontra» (hau da, baliteke txikiak handiari irabaztea epe luzean, egunez egunekoan etsaia baino boteretsuagoa baldin bada).

## Bizitza 
1930eko hamarkadan, komunismoa besarkatu zuen. Vietnamgo Alderdi Komunista debekatu zutenean, 1939ko irailean Txinara joan zen, eta han Ho Chi Minh ezagutu. 1941ean Vietnamgo mendietara joan zen, gerrillarien lehen taldeak sortzera.

1946an, Frantziak Haiphon bonbardatu ostean Indotxinako Gerra hasi zelarik, Txinara itzuli zen. Hortik aurrera, Vietnamen eta Laosen gerrillaren ekintzak areagotu ziren. Azkenean, Dien Bien Phuko guduan, borroka erabakigarria izan zen, eta hainbat asteren ondoren, 1954ko maiatzaren 7an, vietnamdarrak garaile atera ziren.

Genevako Akordioen ondorioz, Indotxinako kolonien independentzia aitortuta, Ipar Vietnamgo defentsa ministro izendatu zuten. Aldi berean, hegoaldean estatubatuarren eta aliatuen armaden kontrako borroka zuzendu zuen. 1968an, Teteko erasoaz porrot militarra jaso arren, arrakasta politikoa lortu zuen, estatubatuarrei ikusarazi baitzien ez zutela gerra irabazterik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Errotabarri (Arteaga)

**Errotabarri** Arteagako (Bizkaia) auzoa da.

## Egitasmoak 
Eusko Jaurlaritzak babes-ofizialeko 25 etxebizitza eta haurreskola bat eraikiko du auzoan.

## Ikus, gainera 
* Arteaga

## Kanpo estekak 
*  Arteagako udal webgunea
Garai (Arteaga)

**Garai** Arteagako (Bizkaia) auzoa da.

## Inguru naturala 
Santiago auzoaren ondoan dago, auzotik gertu, zuhaitz artean, eta muino baten gainean San Martin baseliza dago.

## Ikus, gainera 
* Arteaga

## Kanpo estekak 
*  Arteagako udal webgunea
Gaztelu (Arteaga)

**Gaztelu** Arteagako (Bizkaia) auzoa da.

## Jakingarriak 
Arteagako herriak lehen zuen "Gaztelu-Elexabeitia" izena, auzo honetako gaztelutik eratorri zen.

## Ikus, gainera 
* Arteaga

## Kanpo estekak 
*  Arteagako udal webgunea
Larrazabal

**Larrazabal** Arteagako (Bizkaia) auzoa da.

## Inguru naturala 
Ezparta auzotik hurbil dago, bertara iristeko eskumarantza doan errepidea hartu behar da. Larrazabalgo auzotik hurbil Zeanuriko Urreskoatxa mendia ikus daiteke.

## Ikus, gainera 
* Arteaga

## Kanpo estekak 
*  Arteagako udal webgunea
Angeli

**Angeli** (iparraldeko samieraz: *Aŋŋel*), Inari udalerrian dagoen herrixka bat da, Finlandiako Lappi lurraldean. Inarijoki ibaiaren inguruan antolatzen den herrixka hau, Muotkatunturi Eremu Basatiaren ondoan dago, Norvegiako mugatik gertu.

Herrixkako biztanle gehienak samitarrak dira eta hizkuntza nagusia ondorioz, iparraldeko samiera da.

## Ikus, gainera 
* Inari

## Kanpo estekak
Erreniega (mendia)

**Erreniega** ( eta
*La Reniega*) Nafarroa Garaiko mendia da, Erreniega mendilerroan dagoen garaiena. Iruñetik 10 kilometro hegoaldera dago, eta 1.036 metro garai da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Erreniega, mendikat.net
Elexalde (argipena)

**Elexalde** izen berarekin, hainbat auzo aurki daitezke, hainbat herri bizkaitarretan errepikatzen den toponimoa baita. Deitura ere bada. Bi eremuetan **Elejalde** grafia ere topa daiteke, espainieraz batez ere.

## Toponimia 
###  
* **Elexalde**, Amorotoko (Bizkaia) auzoa.
* **Elexalde**, Arakaldoko (Bizkaia) auzoa.
* **Elexalde**, Zolloko (Bizkaia) auzoa, Arrankudiaga udalerrian.
* **Elexalde**, Arratzuko (Bizkaia) auzoa.
* **Elexalde**, Bakioko (Bizkaia) auzoa.
* **Elexalde**, Barrikako (Bizkaia) auzoa.
* **Elexalde** edo **San Migel**, Basauriko (Bizkaia) auzo-herria.
* **Elexalde**, Bediako (Bizkaia) auzoa.
* **Elexalde**, Derioko (Bizkaia) auzoa.
* **Elexalde**, Foruako (Bizkaia) auzoa.
* **Elexalde**, Galdakaoko (Bizkaia) auzoa.
* **Elexalde**, Gamiz-Fikako (Bizkaia) auzoa.
* **Elexalde** edo **Andra Mari** Getxoko (Bizkaia) auzoa.
* **Elexalde**, Gorlizko (Bizkaia) auzoa.
* **Elexalde**, Ibarrangeluko (Bizkaia) auzoa.
* **Elexalde**, Igorreko (Bizkaia) auzoa.
* **Elexalde**, Ispasterreko auzoburua.
* **Elexalde**, Laukizko (Bizkaia) auzoa.
* **Elexalde**, Leioako (Bizkaia) auzoa.
* **Elexalde**, Mendatako (Bizkaia) auzoa.
***Elexalde** edo **Gorozika-Elexalde**, Gorozikako elizateko herrigune zentrala, Muxikako auzoa (Bizkaia).
***Elexalde** edo **Ibarruri-Elexalde**, Ibarruri elizateko herrigune zentrala, Muxikako auzoa (Bizkaia)
* **Elexalde**, Nabarnizko (Bizkaia) auzoa.
* **Elexalde**, Zaratamoko (Bizkaia) auzoa.
* **Elexalde-Olabarri**, Errigoitiko (Bizkaia) auzoa.
* **Elexalde-Zeeta**, Ereñoko (Bizkaia) auzoa.

###  
* **Elejalde**, Gasteizko auzoa.

## Deitura 
* Jesus Mari Elejalde (1935 -), euskal idazlea.
* Karra Elejalde (1960 -), aktorea.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Goikoelexalde
* Elizalde
Dalton Anaiak

**Dalton Anaiak**, Lucky Luken komikietan, protagonista nagusiaren arerio ohikoenak dira. Orotara, 4 dira, eta euren garaiera eta lelotasun mailagatik bereizten dira. Joe, txikiena garaieraz, azkarrena ere bada. Ondoren, William, pixkat garaiagoa, ez da hain azkarra. Hirugarrena, Jack da, aurreko biak baino garaixeagoa, hau, oraindik leloagoa. Eta azkenik, garaiena eta leloena, Averell da, Lucky Luken garaiera berekoa. Batipat Joeren asmoa, Lucky Luke akabatzea da, baina ez dute sekula lortzen. Eta, gainera, Lucky Luken abentura guztietan, espetxean amaitzen dute, preso, baina espetxeko zaintzaileen arduragabetasuna probestuz, beti ihes egiten dute.

## Jantziko berezitasunak 
Euren jantzian nabarmendu daitekeena, euren kapelak dira. Aurrealdean, erdi-erdian, zuloa dute euren kapelek.

## Oinarria 
Morris, pertsonaia hauek sortzeko, abizen bera izan zuten XIX. mendeko lau benetako anaitan oinarritu zen. Dalton Anai historikoen izenak Bob, Grat, Bill eta Emmett ziren. Horretaz gain, Lucky Luken komikietan ere agertu ziren, 1951. urtean.

## Kanpo estekak
Errotabarri (argipena)

Errotabarri leku hauetako bat izan daiteke:

* Errotabarri: Aramaioko (Araba) auzoa.
* Errotabarri: Arteagako (Bizkaia) auzoa.
* Errotabarri: Gizaburuagako (Bizkaia) errota bat.
Aranguren (mendia)

**Aranguren mendia**, Zaraiako mendilerroan dagoen mendi bat da, mendilerroko garaiena, 1.158 metroko garaierarekin. Deguria edo Degurixa haranaren ipar-mendebaldeko muturrean kokatua dago, Arlutz mendiarekin batera, U itxurako haran txikitxoago bat eratzen duelarik. Elorretako Haitza eta Arangurenen artean, Kargaleku lepoa zabaltzen da, oso lepo zabala. Inguruko beste mendiak bezala, tontorretik gertu, zuhaitzez josita dago, tontorra bera, izatez, harrizkoa den arren.

## Irispideak 
Mendiolatik abiatuta, harrizko monumentuaren eskuinetara dagoen bidetik, aurrera segitu behar da, bidegurutze batetara heldu arte. Hemen, eskuinetara doan bidea hartu, eta aurrera jarraitu behar da. Ondoren, ezkerretara doan bidea hartu, eta norantza hortan jarraitu behar da pixkatean, Peñakulu inguruan, eskuinetara hartzen den bihurgune batetara heldu eta berau hartuz. Hemendik, aurrera jarraitu baino ez dago. Handik denbora batera, behean San Juan Portaletaña eta Elixabarriko iturria utziz, aurrera segitu behar da, Kargaleku mendatea Apotza ere deitua dena, begi bistan izan arte. Hona heldu ondoren, Elorretako Haitza eta Aranguren artean dagoen zelaia gurutzatu behar da, bidea jarraituz. Bide honek, Degurixara daraman bideko gas hodiaren bidearekin bat egiten du. Bideak, eskuinetarantz bira egiten du, eta Bistakoatxa edo Apotzakarta mendatean amaitzen da. Toki honetatik, eta lur garbitik, errez hel daiteke mendiaren tontorrera

Beste bide bat, Bolibartik doana da. Aitzorrotzetik gertu dagoen Urizar edo Uxarko bidegurutzetik hain zuzen. Toki honetan, Alabitarako bidea hartu behar da, eta zuzen jarraitu denbora guztian, Lizargarateko lepoa adierazita dagoen tokira heldu arte. Hemen, ezkerretara doan bidea hartu behar da, berau baita gas hodiaren bidea. Eta aurrera jarraitu behar da. Arlutz begi bistan agertzen da bide honen amaierara heldu ondoren. Azkenik, Deguriara jaisten den bidea eskuinetara utziz, Arlutz mendiaren tontorra igaro behar da. Handik gutxira, Aranguren mendia begi bistan agertzen da. Hemendik aurrera, tontorrera igotzea baino ez da geratzen.

## Kanpo estekak 
* "Mendikat" webgunean.
Nashua (Iowa)

**Nashua** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da, Iowa estatuan dagoena. The Church in the Wildwood kantuan agertzen den Eliza Marroi Txikia, Nashuan kokatua dago.

## Geografia 
Ameriketako Estatu Batuetako Errolda Bulegoarekin adostuz, herriak, 6,8 kilometro karratuko hedadura du. Horietatik, 6,4, lurgainari dagozkio, eta beste 0,4ak, urari.

## Demografia 
2000. urteko erroldaren arabera, bertan, 1.618 biztanle bizi dira. 691 etxebizitza eta 469 familia daude. Bere dentsitatea, 253,9 biztanle kilometro karratukoa da. Arrazaren arabera, honela banatzen dira herri honetako biztanleak: Zuriak, %99,26, Afroamerikarrak, %0,06, Jatorrizko amerikarrak, %0,06, Asiarrak, %0,19, beste arraza batzuk, %0,06, bi arraza edo gehiagotakoak, %0,37. Azkenik, hispaniarrak edo latindarrak, biztanleriaren %0,31 dira. Herriko 691 etxebizitzetan bizi diren pertsonen %28,2a 18 urtetik beherakoak dira.

Nahiz eta udalerriak bi mila biztanleetara ez iritsi, hiri maila du eta ez herri maila.

## Pertsonaia ezagunak 
* Kent Taylor - aktorea

## Kanpo estekak 
* Hiriko webgune ofiziala
MGMT

**MGMT** (lehen *The Management*) 2002an Brooklynen (AEB) sortutako musika taldea da.

Goldwasserrek eta VanWyngardenek 2002ko abenduan sortu zuten taldea Wesleyango Unibertsitatean, beren lehendabiziko ikasturtean. Biak 2005ean graduatu ziren eta biran jotzeari ekin zioten.

## Taldekideak 
* Ben Goldwasser
* Andrew VanWyngarden

## Diskografia 
### Bildumak 
* *Oracular Spectacular* (2007)
* *Congratulations* (2010)
* *MGMT* (2013)
* *Little Dark Age* (2018)
* *11•11•11* (2022)
* *Loss of Life* (2024)

### EPak 
* *Time to Pretend EP* (2005)

### Singleak 
* *Time to Pretend* (2008)

## Kanpo estekak 
*  MGMTren webgune ofiziala
*  MGMTren MySpacea
Giza proba

thumb|300px|**Gizon proba**, garai batean.

**Giza proba** herri kirol bat da, *probarri* izeneko harri astun bat denbora mugatu batean ahalik eta distantzia luzeenean garraiatzean datzana. Taldeka nahiz banaka jokatu daiteke; eta, harritik tiratzeko, kirolariari gerrikoa jartzen zaio, kate batez harriari lotuta.

Atzerantz tiratzen da. Bidea plazan eta joan etorrian egiten da. Erreka harri biribilez egindako plazetan lehiatzen da normalean harriak ondo irrista daitezen. Gerria ahalik eta tinkoen mantentzea eta lan gehiena hankekin egitea ezinbestekoa da.

XXI. mendearen hasieran giza probaren modalitate berri bat garatu zen, sagar uzta jokoaren baitan, non kizkiaz bildutako sagarrak, zakuetan bildu ondoren, lera batera igo eta arrastaka eraman behar den dolareraino.

## Ikus, gainera 
* Giza-abere proba

## Kanpo estekak 
*  Giza-abere probak H18K webgunean.
Goierri (argipena)

**Goierri** Euskal Herriko hainbat lekuren izena da:

* Goierri: Gipuzkoako eskualdea.
* Goierri (Erandio): Bizkaiko Erandio udalerriko auzo bat.
* Goierri (Aulesti): Bizkaiko Aulesti udalerriko auzo bat.
* Goierri (Barrika): Bizkaiko Barrika udalerriko auzo bat.
* Goierri (Garai): Bizkaiko Garai udalerriko auzo bat.
* Goierri (Zaldibar): Bizkaiko Zaldibar udalerriko auzo bat.
* Goierri (Esteribar): Nafarroa Garaiko Esteribar udalerriko Eugi, Iragi eta Urtasun aldea.
* Goierri (Araitz): Nafarroa Garaiko Araitz udalerriko Azkarate, Gaintza, Intza eta Uztegi aldea.

Pertsonen goitizen gisa erabilia, honako pertsonei *Goierri* esan izan zaie:

* Jesus Larrañaga Txurruka *Goierri*, sindikalista eta politikari komunista.

## Ikus, gainera 
* Goierria: Bizkaiko Ziortza-Bolibar udalerriko auzo bat.
Kuala Balai

**Kuala Balai** Bruneiko Belait barrutiko mukim edo azpibarruti bat da. Belait barrutiaren mendebaldean kokatua dago. Seria azpibarrutia edo mukimarekin egiten du muga iparraldean. Labi mukim edo azpibarrutiarekin ekialdean eta hegoaldean, Malaysiako Sarawak estatuarekin mendebaldean eta Kuala Belait mukim edo azpibarrutiarekin iparmendebaldean.

## Herriak 
* Kampong Kuala Balai
* Kampong Mala'as
* Kampong Sungai Damit
* Kampong Sungai Besar
* Kampong Sungai Mendaram

## Kanpo estekak
Kuala Belait

**Kuala Belait**, Bruneiko Belait barrutiko mukim edo azpibarrutietako bat da, Belait barrutiaren mendebaldeko muturrean kokatua dagoena. Hegoaldeko Txinako Itsasoa dago azpibarruti honen iparraldean. Seria mukim edo azpibarrutia, ekialdean, Kuala Balai mukim edo azpibarrutia, hegoekialdean, eta, azkenik, hegoaldean eta mendebaldean, Malaysiako Sarawak estatua du mugakide.

## Herriak 
Honako herri hauek daude mukim edo azpibarruti honetan:

Kuala Belaiteko udalerria honako herrixka hauek osatzen dute:
* Kampong Pekan Belait
* Kampong Melayu Asli
* Kampong Melayu Baru
* Kampong China
* Kampong Temenggong
* Kampong Lubok Palam
* Kampong Sungai Duhon

Sungai Pandan errebala, honako herrixka hauek osatzen dute:
* Kampong Pandan
* Perumahan Negara Kampung Pandan

Mumong errebala herrixka hauek osatzen dute:
* Kampong Mumong (Mumong Utara)
* Kampong Mumong Selatan
* Kampong Perpindahan Mumong

Belait ibaiaren mendebaldeko ertzean herrixka hauek daude:
* Kampong Rasau
* Kampong BSP
* Kampong Sungai Teraban
* Kampong Sungai Satu Kampong Sungai Tujohkoa, Kampong Sungai Tiga barne

Azkenik, Kuala Baila mukim edo azpibarrutira doan errepidearen inguruan, honako herrixka hau dago:
* Kampong Jalan Kuala Balai Ez da Kuala Balai mukim edo azpibarrutiko Kuala Balai herrixkarekin nahastu behar.

## Beste toki batzuk 
* Sungai Tujoh
* Rasau
* Belait ibaiaren ahoa
* Istana Mangellela Hassanal Bolkiah Sultanak Kuala Belaiten duen etxebizitza.

## Kanpo estekak
Arratoko mendilerroa

**Arratoko mendilerroa** Arabako iparraldean dago kokatuta, Gasteizen iparraldean eta Zuia-Gorbeialdearen hegoaldean. Bere punturik altuena Armikelo mendia da, 888 metrorekin.

Mendilerroan dagoen Arrato mendiak ematen dio izena mendilerroari. Bertan 1200. urte inguruan Arratoko gudua gertatu zen, noiz Iñigo Gebarakoak zuzenduriko ganboatar baleztariek oinaztar zalditeria sarraskitu zuten.

## Mendiak 
# Armikelo, 888 m
# Arrato edo Peña La Llana, 887 m 
# Unda, 854 m 
# Arbide, 804 m 
# Azkorrieta, 794 m 
# Amaritu, 786 m 
# Arratobe, 772 m 
# Sisaite, 766 m 
# Jugatxi, 744 m 
# Bigillano, 691 m 
# Kurtzegan, 689 m 
# Aspea, 678 m 
# Santakurtze, 661 m 
# Morkotxi, 643 m 
# Urikalde, 586 m 

## Irudiak 

Irudi:Sierra arrato desde Azkorrieta.jpeg|Arratoko mendilerroa Azkorrieta mendiko gailurretik.
Irudi:Cueva 40 caballeros.jpg|Berrogei zaldunen haitzuloko sarrera.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mendilerroen zerrenda

## Kanpo estekak
Labi

**Labi** Bruneiko Belait barrutian dagoen mukim edo azpibarruti bat da. Belait barrutiaren erdialdetik hegomendebaldera kokatua dago.

## Mugak 
* Liang mukim edo azpibarrutia iparraldean
* Bukit Sawat mukim edo azpibarrutia iparrekialdean
* Sukang mukim edo azpibarrutia ekialdean
* Malaysiako Sarawak estatua hegoaldean eta mendebaldean
* Kuala Balai eta Seria mukim edo azpibarrutiak iparmendebaldean

## Biztanleria 
2006. urtean, mukim edo azpibarruti honen biztanleria, 2300 pertsonakoa zen.

## Izena 
Mukim edo azpibarruti hau, Labi Limegatik (edo Limau Labi, malaieraz) berrizendatua izan zen

## Gobernaria 
Azpibarruti honetako oraingo gobernaria, Haji Kamarhan bin Atma da

## Herriak 
* Kampong Bukit Puan
* Kampong Tapang Lupak
* Kampong Tenajor
* Kampong Ratan
* Kampong Gatas
* Kampong Kenapol
* Kampong Terunan
* Kampong Kesilin
* Kampong Labi Lama
* Kampong Mendaram Besar
* Kampong Mendaram Kecil
* Kampong Teraja
* Kampong Sungai Petani
* Kampong Malayan

## Jolasa 
* Labi-labi

## Kanpo estekak
Andarto Txiki

**Andarto Txiki** Zaraiako mendilerroan dagoen mendi ugarietako bat da. 847 metroko garaierarekin, mendilerroko zortzigarren mendirik txikiena da. Deguria haranaren ekialdeko muturrean dagoen mendi bakarti bat da, piramide itxurakoa, Andarto menditik gertu dago.

## Irispideak 
Bideetako bat, Bolibarretik abiatzen da. Lizargarate leporaino heldu ondoren, ezkerrerantz doan bidea hartu behar da, Arlutz menditik gertu egon arte. Toki hontan, Deguriara jaisten den eskuineko bidea hartu behar da. Jaitsi ondoren, Degurian, haranaren iparraldeko zatia mendebaldetik ekialdera jarraiki, azken muturrean, bidexka bat dago, Andarto Txiki mendiaren eskuinaldetik, Urkulu urtegira doana. Bide hau hartu, eta, ondoren, ezkerretarantz hartu behar da, ondoren, mendiaren iparraldeko bidetik, tontorrera heltzeko.

Beste bidea, Urkulutik abiatzen da. Arbeko labarra igarotzen duen bidea hartu, eta Ugaztegiko bidegurutzera heldu behar da. Behin hemen, eskuinetarantz hartu behar da, minutu batzuen ondoren, etxe baten ondora heltzeko. Hemendik, gas hodiaren bideari jarraiki, Kontrastako lepora heldu behar da. Hemendik, bidea zuzen doa mendi honetarantz. Baina, Deguriara heldu beharrean, iparralderaxeago geratu behar da. Eskuinetara hartu behar da, Deguria haraneko iparrekialderantz doan bide horren amaiera aldera.

## Berezitasunak 
Inguruko beste hainbat mendiek bezala, honek ere badu bere postontzia. Baina, honen kasuan, perretxiko itxurakoa da. Alboan, beste txikiago batzuk ditu, itxura berekoak.

## Kanpo estekak
Garbiñe Saez

**Garbiñe Saez Molinuevo** (Amurrio, 1980) VIII. legegintzaldiko EAJko eusko legebiltzarkidea da. EAJn barnan, 2005 eta 2007 bitartean EGIko Aberri Batzarreko kidea. Zuzenbidean lizentziaturik dago.

## Kanpo estekak 
*  Eusko Legebiltzarraren fitxa
San Joan Txiki

**San Joan Txiki** edo **San Joan Ante Portam Latinam** ermita bat da, Eskoriatzako Mendiola elizatean dagoena, 600 metroko garaieran, Elixabarriko mendatearen gainaldetik gertu.

## Iristeko bideak 
Bideetako bat, Mendiolatik doa. Peñakulura heldu ondoren, gorantza jo behar da, eskuinetara hartzen den bihurgune batean. Eta gora segi behar da, handik denbora batetara, bidearen amaieratik gertu baina Aranguren, Elorretako Haitza eta Kurtzebarri mendietara jarraitu baino lehen, lau-lauan dagoen bidexka batetara heldu arte. Bidexka honen bitartez, eta aurretik iturri bat igaroz, ermitara hel daiteke.

Mendiolatik doan bigarren bidea, elizate hontatik abiatu eta, gorago dagoen bidegurutze batean, eskuinetara hartu behar da, ondoren, oraindik gorago, ezkerretara hartu, eta, hemendik metro gutxira, berriz eskuinetara hartzeko. Minutu batzuen buruan, bide honek, Bolibar elizatetik datorrenarekin bat egiten du.

Azkena, Bolibartik doa. Elizate honetako Uretz bidegurutzean, gorantz hartu behar da, elizateko elizarantz doan errepidea alde batera utzita. Bide honi jarraiki, handik gutxira, beste bidegurutze bat dago. Hemen, ezkerretara hartu behar da, eta gora segi, maldaren tontorraren ezkerraldean, pinudi bat ikusi arte. Pinudi honen aurrean, beste bidegurutze bat dago. Bata, beherantz doa, Erañarantz. Eta bestea gorantz. Azken hau da hartu behar dena. Bide honen amaieran, beste bidegurutze bat dago. Toki hontan, ezkerretarantz hartu behar da. Bide hau hartu eta minutu gutxira, Mendiolatik datorren bigarren bidearekin bat egiten du. Toki hontan, gorantz eta gorantz jarraitu baino ez dago. Bidearen amaiera aldera, eskuinetara hartzea baino ez da geratzen, handik gutxira, ermitara heltzeko.

## Inguruko beste toki batzuk 
Gertu, beheraxeago, iturri bat dago. Inguruko mendietarantz doazenek bidean aurkituko duten iturri bakarra da.

Pixka bat urrutirago, txabola bat dago, ehiztariek babeslekutzat erabiltzen dutena.

## Bitxikeriak 
Euskal kantutegian, ermita honen izena duen kantu bat dago:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Truman Show

***The Truman Show***, 1998an Peter Weirrek zuzendutako filma da, Jim Carrey eta Ed Harris aktoreen partaidetzaz.

## Sinopsia 
Truman Burbank (Jim Carrey) umetatik Seaheavenen bizi da. Herri bitxia da, biztanle guztiak aktoreak direlako, bera izan ezik: izan ere, Trumanen bizitza telebista-saio baten kontrolpean dago.

## Pertsonaiak 
* Jim Carrey: Truman Burbank
* Laura Linney: Hannah Gill / Meryl Burbank
* Noah Emmerich: Louis Coltrane / Marlon
* Ed Harris: Christof
* Natascha McElhone: Sylvia / Lauren Garland
* Brian Delate: Walter Moore / Kirk
* Holland Taylor: Alanis Montclair / Angela Burbank
* Harry Shearer: Mike Michaelson
* Paul Giamatti: Kontrol-gelaren zuzendaria
* Peter Krause: Trumanen nagusia

## Sariak 
Oscar sarietan, hiru aipamen lortu zituen, baina ez zuen ezer irabazi:
* Zuzendaririk onena.
* Bigarren mailako aktorerik onena.
* Jatorrizko gidoirik onena.

## Kanpo estekak
Kaamanen

250px|eskuinera|thumb|Herrixkako inguru zingiratsua.
**Kaamanen** (iparraldeko sameiraz: *Gámas*), Finlandiako Lappi lurraldean dagoen Inari udalerriko herrixka bat da. 200 bat biztanle inguru dauzka herrixkak, zeinak elur-orein abeltzaintzatik bizi diren gehienbat. Zingira asko daude herrixka inguruan eta hegazti-zale ugari hurbildu ohi da bertara hauek behatzera.

Finlandia osoko altze-kopuru handiena aurki daiteke bertan, eta hauek, lege bereziekin babestuak daude herrialde osoko eremu babestuenean.

## Ikus, gainera 
* Inari

## Kanpo estekak
Greenwich (Connecticut)

**Greenwich** Ameriketako Estatu Batuetako hiria da, Fairfield konderrian, Connecticuten. 2005eko erroldaren arabera 62.236 ziren Greenwicheko biztanleak. Duela gutxira arte Manhattanen egoitza zuten inbertsio-sozietate eta finantza-zerbitzuak eskaintzen zituzten enpresa askok Greenwichera jo dute. 2005ean egindako inkesta baten arabera, Ameriketako Estatu Batuetako bizitzeko tokietan onenak erabaki nahian, Greenwich 12. lekurik gustukoena da.

## Demografia 
25.000 etxe inguru dira hirian (kilometro koadroko 198). Biztanleeen jatorri etnikoa honako hau da (2000. urteko datuak): % 90,2 zuri, % 1,66 beltz, % 0,09 hegoamerikar, % 5,18 asiar; enparauak, beste arraza batzuetakoak. Hispanoek, zurien taldean batik bat, % 6,29 osatzen dute.

## Klima 

## Hiri senidetuak 
Greenwich ondorengo hiriekin senidetuta dago:

* 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Udalaren webgune ofiziala
Tiristore

[thumb|120px|eskuinera|Tiristorearen [Ikur elektroniko|ikurra.]]
**Tiristorea** egoera solidoko osagai elektronikoa da. Lau geruza ditu, bi N motako eta beste bi P motako erdieroaleak tartekatzen (PNPN) ditu.

Normalean SCRari tiristore deritzo gehien hedatuta dagoen tiristore mota delako.

## Funtzionamendua 
**Tiristorea** lau geruzako osagai erdieroalea da, N motako eta P motako erdieroale bina ditu, P-N-P-N juntura osatuz. Terminal nagusiak anodoa eta katodoa dira, biek lau junturak zeharkatzen dituzte. Kontrol terminala berriz, atea, P motako erdieroaleari lotuta dago. Tiristorearen funtzionamenduari dagokionez, pizte-egoeran (latching state) lan egiten duten bi transistore bipolar bailiran jotzen da:
:Fitxategi:thyristor.svg

### Egoerak 
Tiristoreek hiru egoera dituzte:
# Alderantzizko blokeo- edo etendura-egoera -- V_{AK} 
# Zuzeneko blokeo- edo etendura-egoera -- V_{AK} > 0 baina zirkuitua desarratu gabe.
# Zuzeneko eroapen-egoera -- V_{AK} > 0 eta zirkuitua desarratuta (I_{G} > 0).

#### Eroapen-egoera 
Tiristorea eroapen-egoeran lan egin dezan, gutxienez bi baldintza bete behar ditu:
# Zuzenean polarizatzea, hau da, anodoko tentsioa katodokoa baino handiagoa egitea (V_{AK} > 0)
# Hiru hauetako bat:
## Zirkuitua desarratzea, hau da, I_{G} > 0 eginez eta V_{BO} > V_{AK} denean
## V_{BO} > V_{AK} eginez
## V_{AK} bizkor igotzea, denborarekiko deribatua altua izan dadin (\frac{dV_{AK}}{dt})

#### Blokeo- edo etendura-egoerak 
##### Zuzeneko blokeo- edo etendura-egoera 
V_{BO} > V_{AK} > 0 baina zirkuitua desarratu gabe (I_{G} = 0).

##### Alderantzizko blokeo- edo etendura-egoera 
Katodoaren tentsioa anodoarena baino handiagoa denean (V_{AK} )

## Terminalak 
thumb|230px|eskuinera|Tiristorearen geruzak.
Tiristoreak, irudian ikus daitekeen bezala, hiru terminal ditu:
* **Anodoa** (Anode)
* **Katodoa** (Cathode)
* **Atea** (Gate): Kontroleko terminala da.

## Tiristore motak 
* SCR (Silicon Controlled Rectifier)
* ASCR (Asymmetrical SCR)
* RCT (Reverse Conducting Thyristor)
* Fototiristore edo LASCR (Light Activated SCR, edota LTT (Light Triggered Thyristor))
* DIAC eta SIDAC
* BOD (Breakover Diode)
* TRIAC (Triode for Alternating Current)
* GTO (Gate Turn-Off Thyristor)
* IGCT (Integrated Gate Commutated Thyristor)
** MA-GTO (Modified Anode Gate Turn-Off thyristor)
** DB-GTO (Distributed Buffer Gate Turn-Off thyristor)
* MCT (MOSFET Controlled Thyristor)
** BRT (Base Resistance Controlled Thyristor)
* SITh (Static Induction Thyristor), edota FCTh (Field Controlled Thyristor)
* LASS (Light Activated Semiconducting Switch)

## Kanpo estekak
Ametzueta

**Ametzueta** Zaraiako mendilerroako mendi ugarietako bat da. Aretxabaletako herrian kokatua, Iruaitz eta Orkatzategi mendien artean dago. Mendilerroko ia mendi guztiek bezala, harrizko tontorra du. 807 metroko garaierarekin, Zaraiako mendilerroko seigarren mendirik txikiena da. Orkatzategitik, Urtao edo Urtapotolueta pasabideak banatzen du.

## Irispideak 
Bide errazena, Urkulu urtegitik doa. Urtegi honen hegoaldeko muturretik, Arbeko labarra igo behar da lehenik, Ugaztegiko bidegurutzera heldu arte. Behin Ugaztegiko bidegurutzera heldu ondoren, ezkerretara doan bidea hartu behar da. Hemendik, bidea zuzen doa denbora guztian, Iruaitz, Ametzueta eta Orkatzategirantz. Iruaitz igaro ondoren, eskuinetara hartu eta tontorra bertan, begi bistan agertzen da.

Beste bide bat, Araotzetik datorrena da. Araotzetik, Ugaztegiraino igo, eta, ondoren, eskuinetara hartuz, aurreko bidearekin bat egiten du.

Bide luzeagoak, Mendiola eta Bolibarretik abiatzen dira. Bi elizate hauek bat egiten duten tokitik batik bat. Bide hortatik, Elixabarriko mendatea igoz, San Juan Portaletaña ermitara heltzen da. Hau atzean utzi, eta gorantz jarraitu behar da, Peñakulu igaro ondoren kokatuta dagoen harbidera heldu arte. Hemendik, Kargalekuko lepora heltzen da lehenik. Ondoren, Eskoriatza eta Aretxabaleta arteko muga igaroz, jaisten hasi behar da. Gas hodiaren bideari jarraiki, Andarto Txiki mendiaren azpian kokatuta dagoen etxe batetara heltzen da. Hemendik, aurrera jarraitzea baino ez da, Ugaztegira helduz, aurreko bi bideekin bat egin arte.

## Berezitasunak 
Mendiaren inguruan, Urtapotolueta I trikuharria dago. Baita Urtapotolueta II eta Urtaoko tumuluak ere. Azken hau, mendiaren magalean dago.

## Kanpo estekak
Liang

**Liang** Bruneiko Belait barrutiko mukim edo azpibarrutietako bat da. Belait barrutiaren iparraldean kokaturik dago, Hegoaldeko Txinako Itsasoan kostaldea duelarik.

## Mugak 
Mukim edo azpibarruti honek, iparrekialdean, Tutong barrutiko Telisai mukim edo azpibarrutiarekin muga egiten du. Bukit Sawat mukim edo azpibarrutiarekin hegoekialdean, Labi mukim edo azpibarrutiarekin hegoaldean, eta Seria mukim edo azpibarrutiarekin mendebaldean, lurrezko mugekin amaitzeko. Iparraldean, Hegoaldeko Txinako Itsasoarekin muga egiten du.

## Herriak 
* Kampong Sungai Liang/Gana
* Kampong Gana
* Kampong Andulau
* Kampong Keluyoh
* Kampong Perumpong
* Kampong Padang
* Kampong Liang Kecil
* Kampong Lilas
* Kampong Tunggulian
* Kampong Sungai Bakong Utara (Lumut Satu)
* Kampong Sungai Bakong Selatan (Lumut Satu)
* Kampong Tanah Terusun (Lumut Satu)
* Kawasan LNG Lumut (Lumut Satu)
* Kampong Sungai Kuru (Lumut Satu)
* Kampong Sungai Kang (Lumut Satu)
* Kampong Agis-Agis (Lumut Satu)
* Kampong Lalit (Lumut Satu)
* Kampong Kayu Ara
* Kampong Sungai Tali
* Kampong Sungai Taring
* Kampong Sungai Bakong

## Beste toki batzuk 
* Pantai Lumut

## Kanpo estekak
Arbe

**Arbe** Zaraiako mendilerroko mendi ugarietako bat da. Mendi hau, Zaraiaren ekialdeko muturrean dago, Orkatzategi, Iruaitz eta Ametzueta mendietatik gertu. Azken hiru hauek, Arbe bera baino garaiagoak dira. Arbek, 731 metroko garaiera du. Tontorra, hainbat harriz josita du.

## Irispideak 
Bideetako bat, Araotzetik abiatzen da. Oñatiko auzo hau, 380 metroko garaieran dago. Hemendik, Santikurutz lepora heldu behar da, 736 metroko garaieran dagoena.

Beste bidea, Urkuluko urtegitik doa. Arbeko labarra gaindituz, Ugaztegira heltzen da bidea. Hemen, bide honek, Araotzetik datorrenarekin bat egiten du.

## Kanpo estekak
Atain

**Atain** Zaraiako mendilerroan dagoen mendi ugarietako bat da. Deguriako haranean dago, haran honen hegoaldeko zatian. Zaraiako Aizkorri mendiaren iparraldean dago. Bi mendi hauek banatzen dituen harrizko zatiak, Deguria eta Alabitako haranen berezko banatzaile gisa egiten du. Mendiak, 1087 metroko garaiera du, eta bere tontorra, oso-osorik, zuhaitzez josita dago.

## Atain eta Aizkorri artea 
Atain eta Aizkorri mendien artean, pagadi garrantzitsu bat dago, bai Atain arroaren labarrean, Bizkarlatza eta Atain artean zabaltzen dena, baita Alabita Txikiko labarrean ere.

## Irispideak 
Mendi honetara heltzeko, lehenik, Deguriako haranera heldu behar da. Hortarako, Urkulutik, Araotzetik, Mendiolatik, Dorletatik edo Bolibartik hel daiteke, bide ezberdinak jarraituz. Horietatik, bide laburrena, Aitzorrotz menditik gertu dagoen Urizarko bidegurutzetik abiatzen da. Alabitaranzko bidea zuzen jarraitu, eta Lizargarate lepoko bidegurutzera heldu ondoren, ezkerretarantz doan bidea hartu behar da. Bide honen amaierara heldu ondoren, berriz ere ezkerretara hartu behar da, Arlutz mendi ingururantz joateko. Mendi honen ingurura heltzean, eskuinetara dagoen bidea hartu behar da. Bide hau, zuzen-zuzen jaisten da Deguriako haranera. Eta, behin hemen, eskuinetara begiratu behar da, pixkat aurrerago, haranaren hegoaldeko zatian argi nabari baita Atain mendiaren tontorra.

## Kanpo estekak