open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1620

## Gertaerak 
* Urriaren 20a &ndash; Nafarroa eta Frantziako Luis XIII erregeak Nafarroako Erresuma ediktuz Frantziako koroarekin batu zuen, Andorra, Bearno eta Donezanekin batera.

### Arte eta kultura 
### Zientzia eta teknologia 
### Kirolak 
## Jaiotzak 
* Otsailaren 26a &ndash; Frederiko Gilen I.a Brandenburgekoa, Brandenburgoko margrave hauteslea eta Prusiako dukea (h. 1688).
* Apirilaren 24a &ndash; John Graunt, demografiaren eta estatistikaren aitzindaria (h. 1674).
* Uztailaren 21a &ndash; Jean Picard, frantziar astronomo eta apaiza (h. 1682).
* Uztailaren 31 &ndash; Juan Ignazio Karrera Iturgoien, espainiar militar eta politikaria eta Carrera sendiaren sortzailea Txilen (h. 1682).
* Irailaren 6a &ndash; Isabella Leonarda, italiar erlijioso eta musikagile barrokoa (h. 1704).
* Urriaren 1a &ndash; Nicolaes Pieterszoon Berchem, herbeheretar Urrezko Aroko margolaria (h. 1683).
* Urriaren 20a &ndash; Aelbert Cuyp, herbeheretar Urrezko Aroko margolaria (h. 1691).
* Azaroaren 10a &ndash; Ninon de l'Enclos, frantziar kortesana, gutunen idazlea eta letretako emakume berritzailea (h. 1705).
* Duarte Fernando Álvarez de Toledo, Nafarroako erregeordea (h. 1671).
* Bonawentura Madaliński, poloniar apezpiku katolikoa (h. 1691).

## Heriotzak 
* Martxoaren 12a &ndash; Prudencio Sandoval,  espainiar historialari eta erlijioso benediktarra, Iruñeko apezpikua izandakoa.
* Ekainaren 16a &ndash; Carlo Saraceni, italiar margolaria (j. 1579).
* Joan Gazteluzar, nafar erretaula-munta­tzaile eta arkitekto erromanista.
* Sidonia von Borcke, sorginkeria egotzita epaitu eta exekutatu zuten Pomeraniako emakume noblea  (j. 1548).
* Simon Stevin, flandriar fisikari eta matematikaria (j. 1548).
----

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1622

## Gertaerak 
### Arte eta kultura 
### Zientzia eta teknologia 
### Kirolak 
## Jaiotzak 
* Urtarrilaren 15a &ndash; Jean-Baptiste Moliere, frantziar antzerkigilea (h. 1673).
* Otsailaren 27an bataiatua &ndash; Carel Fabritius, herbehereetar margolaria (h. 1654).
* Apirilaren 5a &ndash; Vincenzo Viviani, italiar matematikaria eta fisikaria (h. 1703).
* Maiatzaren 4a &ndash; Juan de Valdés Leal, espainiar margolari, grabatzaile eta dekoratzaile barrokoa (h. 1690).
* Azaroaren 8a &ndash; Karlos X.a Gustavo Suediakoa, Suediako erregea (h. 1660).
* Pieter Boel, flandriar ilustratzaile, grabatzaile eta margolaria (h. 1674).

## Heriotzak 
* Urtarrilaren 23a &ndash; William Baffin, ingeles itsasgizon eta esploratzailea.
* Otsailaren 19a &ndash; Frans Pourbus Gaztea, flandriar margolaria (j. 1569).
* Maiatzaren 15a &ndash; Petrus Plancius, flandestar teologo, kartografo eta astronomoa (j. 1552).
* Maiatzaren 20a &ndash; Osman II.a, Otomandar Inperioko sultana (j. 1604).
* Maiatzaren 22a &ndash; Pedro Páez, espainiar jesuita eta misiolaria (j. 1564).
* Irailaren 12a &ndash; Tomas Zumarraga, Japoniara misiolari joan zen arabar domingotarra (j. 1577).
* Irailaren 14a &ndash; Alof de Wignacourt, Maltako Ordenako 54. Printze eta Maisu Handia (j. 1547).
* Urriaren 17a &ndash; Anne de Chantraine, sorgina izatearen akusaziopean bizirik erre zuten emakumea (j. 1605).
* Urriaren 18a &ndash; Arcangela Paladini, taliar margolari eta poeta.
* Azaroaren 30a &ndash; Squanto, *Aita Erromesak* Ipar Amerikan ezartzen lagundu zuen Amerindiarra (j. 1585).
* Abenduaren 12a &ndash; Bartolomeo Manfredi, italiar margolaria (j. 1582).
* Abenduaren 28a &ndash; Frantzisko Saleskoa, savoiar elizgizona (j. 1567).
* Arnaud I.a Maitie, zuberoar apaiza, Oloroeko apezpikua (j. c. 1565)
* Juan Gordexola, gordexolatar politikaria, Lope Sánchezen leinukoa.
* Nikolas Asiain, nafar inprimatzailea (j. 1588).
* Pablo Jose Arriaga, gipuzkoar jesuita (j. 1564).
----

## Kanpo estekak
1623

## Gertaerak 
* Martxoaren 11 &ndash; Lekeitiar eta ondarrutarren artean harrapatutako balea elkarren artean banatzeko hitzarmena sinatu zuten.
* Martxoaren 12a &ndash; Paulo V.a aita santuak santu izendatu zituen Ignazio Loiolakoa eta Frantzisko Xabierkoa.

### Arte eta kultura 
### Zientzia eta teknologia 
### Kirolak 
## Jaiotzak 
* Maiatzaren 27a &ndash; William Petty, ingeles zientzia-gizon eta filosofoa (h. 1687).
* Maiatzaren 30a &ndash; Wallerant Vaillant, holandako Urre Aroko margolaria (h. 1677).
* Ekainaren 19a &ndash; Blaise Pascal, matematikari eta fisikari frantziarra (h. 1662).
* José Garro, euskal militar eta politikaria (h. 1702).
* Margaret Cavendish, ingeles aristokrata, filosofoa, poeta, zientzilaria, zientzia-fikziozko eleberrien idazlea eta antzezlan idazlea (h. 1673).

## Heriotzak 
* Martxoaren 7a &ndash; Luís Mendes de Vasconcellos, Maltako Ordenako 55. Printze eta Maisu Handia (j. c. 1542).
* Apirilaren 16a &ndash; Domenico Fetti, italiar margolaria (j. 1589).
* Maiatzaren 21a &ndash; Diego Gongora, nafar militar eta politikaria.
* Uztailaren 4a &ndash; William Byrd, ingeles musikagilea (j. c. 1540).
* Uztailaren 8a- Gregorio XV.a, aita santua (j. 1554).
* Abenduaren 13a &ndash; Lope Larreakoa, euskal eskultore manierista.
----

## Kanpo estekak
1609

## Gertaerak 
### Euskal Herrian 
* Uztailaren 2a &ndash; Pierre de Lancre inkisidoreak “sorgin-ehiza” abiatu zuen Lapurdin. Senpereko gazteluan egindako epaiketetan 200 lagun torturatu eta hilarazi zituen, gehienak emakumeak.

### Munduan 
* Uztailaren 27an: Paulo V.a Aita Santuak Inazio Loiolakoa dohatsu aitortu zuen.

### Arte eta kultura 
* Meskita Urdina eraikitzen hasi zen Istanbulen, Mehmet Ağa arkitektoaren agindupean, Ahmed I.aren sultanaldian. 1616an amaitu zen.

### Zientzia eta teknologia 
* Johannes Keplerrek planeten mugimenduei buruzko lehenengo bi arauak argitaratu zituen.
* Azaroaren 30a &ndash; Ilargia teleskopio bidez behatu zuen Galileo Galileik lehen aldiz. Gertaera astronomia modernoaren abiapuntutzat jotzen da.

### Kirolak 
## Jaiotzak 
* Otsailaren 10a &ndash; John Suckling, ingeles poeta (h. 1642).
* Martxoaren 22a &ndash; Joan II.a Kasimiro Poloniakoa, Polonia-Lituaniako Mankomunitateko erregea (h. 1672).
* Martxoaren 18a &ndash; Frederiko III.a Danimarkakoa, Danimarkako eta Norvegiako erregea (h. 1670).
* Martxoaren 23a &ndash; Giovanni Benedetto Castiglione, *il Grechetto*, italiar margolaria eta grabatzailea (h. 1664).
* Uztailaren 28 inguruan &ndash; Judith Leyster, Herbehereetako Urrezko Aroko margolaria (h. 1660).
* Abuztuaren 19a &ndash; Jean Rotrou, frantziar poeta (h. 1650).
* Abuztuaren 25a &ndash; Giovanni Battista Salvi da Sassoferrato, italiar margolaria (h. 1685).
* Abuztuaren 30a &ndash; Artus Quellinus Zaharra, flandriar eskultorea, barroko garaiko Hego Herbehereetako eskultore adierazgarrienetakoa (h. 1668).
* Urriaren 5a &ndash; Paul Fleming, alemaniar poeta (h. 1640).
* Urriaren 8a &ndash; John Clarke, ingeles fisikaria (h. 1676).
* Azaroaren 25a &ndash; Henriketa Maria Frantziakoa, Frantzia eta Nafarroako infanta eta Ingalaterrako erregina ezkontidea (h. 1669).
* Abenduaren 30a &ndash; Ana Maria Brandeburgo Bayreuthekoa, alemaniar noblea (h. 1680).
* Iñigo Belandia, Nafarroako erregeordea (h. 1684).
* Juan Etxeberri, gipuzkoar ontzigile eta marinela (h. 1662).
* María de Guzmán y Zúñiga Olivares konde-dukearen alaba izateagatik ezaguna (h. 1626).
* Salomon Koninck, herbehereetar margolaria eta grabatzailea (h. 1656).

## Heriotzak 
* Otsailaren 17a &ndash; Fernando I.a Medici, Toskanako Duke Handia (j. 1549).
* Martxoaren 9a &ndash; William Warner, ingeles poeta.
* Apirilaren 4a &ndash; Carolus Clusius, flandriar botanikaria (j. 1526).
* Maiatzaren 15a &ndash; Giovanni Croce, italiar musikagilea (j. 1557).
* Ekainaren 30a &ndash; Matias Mares, frantziar inprimatzailea.
* Uztailaren 15a &ndash; Annibale Carracci, italiar margolaria (j. 1560).
* Uztailaren 20a &ndash; Federico Zuccari, italiar margolaria (j. 1543).
* Urriaren 1a &ndash; Gianmatteo Asola, italiar musikagilea.
* Abenduaren 4a &ndash; Alexander Hume, eskoziar poeta (j. 1560).
* Maria Zozaia, Oieregiko emakumea, sorgina zelakoan hila (j. 1530).
* Barnabe Barnes, ingeles poeta (j. 1568).
* Celio Malespini, pizkundeko abenturazale, idazle eta itzultzaila (j. 1531).
* Elizabeth Cooke, ingeles aitoren alaba (j. 1528).

----

## Kanpo estekak
1625

## Gertaerak 
### Arte eta kultura 
### Zientzia eta teknologia 
### Kirolak 
## Jaiotzak 
* Maiatzaren 15a &ndash; Carlo Maratta, italiar margolaria (h. 1713).
* Ekainaren 8a &ndash; Giovanni Domenico Cassini, astronomo eta ingeniari italiarra (h. 1712).
* Irailaren 24a &ndash; Johan de Witt, Herbehereetako politikaria (h. 1672).
* Urriaren 19a &ndash; Pierre Nicole, frantziar teologo, moralista eta idazle jansenista (h. 1695).
* Azaroaren 20an bataiatua &ndash; Paulus Potter, herbeheretar margolaria (h. 1654).
* Domingo Bernaola, Bizkaitar itsasgizona, Done Jakueren ordenako zalduna (h. 1685).
* Jacinto Antonio Etxeberri, gipuzkoar zientzialaria eta militarra (h. 1673).
* Justino de Neve y Yébenes, Sevillako Katedraleko kanonigoa (h. 1685).

## Heriotzak 
* Urtarrilaren 13a &ndash; Jan Brueghel Zaharra, flandestar margolaria (j. 1568).
* Martxoaren 26a &ndash; Giambattista Marino, italiar olerkari barrokoa (j. 1569).
* Martxoaren 27a &ndash; Jakue I.a Ingalaterrakoa eta VI.a Eskoziakoa, Eskoziako erregea eta Ingalaterra eta Irlandako erregea (j. 1556).
* Apirilaren 23a &ndash; Maurizio Nassaukoa, Herbehereetako iparraldeko estatuburua (j. 1567).
* Maiatzaren 17a &ndash; Francisco Gómez de Sandoval y Rojas, Lermako lehen dukea, espainiar politikaria eta estatu gizona.
* Ekainaren 5a &ndash; Orlando Gibbons, ingeles musikaria (j. 1583).
* Abuztuaren 14a &ndash; Hans Rottenhammer, alemaniar margolaria (j. 1564).
* Abuztuaren 30a &ndash; Ana Prusiakoa, Prusiako dukesa (j. 1576).
* Azaroaren 14a &ndash; Giulio Cesare Procaccini, italiar margolaria (j. 1574).
* Azaroaren 16a &ndash; Sofonisba Anguissola, Pizkunde garaiko Italiako margolaria.
* John Fletcher, antzerkigile ingelesa (j. 1597).
* Willem Schouten, herbeheretar nabigaria.
----

## Kanpo estekak
1621

## Gertaerak 
### Arte eta kultura 
### Zientzia eta teknologia 
### Kirolak 
## Jaiotzak 
* Otsailaren 21a &ndash; Rebecca Nurse, Salememgo sorginkeria prozesuan sorginkeria leporatuta urkatu zuren emakumea (h. 1692).
* Martxoaren 31 &ndash; Andrew Marvell, britainiar idazle eta politikaria (h. 1678).
* Ekainaren 2a baitatua &ndash; Isaac van Ostade, herbeheretar margolaria (h. 1649).
* Ekainaren 18a &ndash; Allaert van Everdingen, Herbehereetako urrezko aroaren margolaria eta grabatzailea (h. 1675).
* Uztailaren 8a &ndash; Jean de La Fontaine, idazle frantziarra (h.1695).
* Abuztuaren 19a &ndash; Gerbrand van den Eeckhout, Herbehereetako Urrezko Aroko margolaria (h. 1674).
* Irailaren 8a &ndash; Luis II.a Borboi-Condékoa, Frantziako errege-odoleko lehen printzea eta mariskal militarra (h. 1686).
* Azaroa &ndash; Ann Pudeator, Salemgo sorginkeria prozesuan sorginkeriaren errudun deklaratu eta urkatu zuten emakumea (h. 1692).
* Ignacio Iriarte, gipuzkoar margolari barrokoa (h. 1685).
* Wacław Potocki, poloniar poeta (h. 1696).

## Heriotzak 
* Urtarrilaren 28a &ndash; Paulo V.a, aita santua (j. 1552).
* Otsailaren 28a &ndash; Cosimo II.a Medici, Toskanako IV. Duke Handia (j. 1590).
* Martxoaren 28a &ndash; Ottavio Rinuccini, italiar olerkaria, Jacopo Peri musikagilearekin batera lehenbiziko operatzat jo ohi den *Dafne* musikalanaren egilea (j. 1562).
* Martxoaren 31 &ndash; Filipe III.a Espainiakoa, Espainia eta Portugalgo erregea (j. 1578).
* Apirilaren 1a &ndash; Cristofano Allori, italiar margolari manierista (j. 1577).
* Uztailaren 2a &ndash; Thomas Harriot, ingeles astronomoa (j. 1560).
* Uztailaren 13a &ndash; Alberto VII.a Austriakoa, Austriako artxiduke eta Herbehereetako subiranoa (j. 1559).
* Irailaren 17a &ndash; Roberto Bellarmino, italiar teologoa eta apezpikua (j. 1542).
* Irailaren 25a &ndash; Mary Sidney, bere poesia eta mezenasgo literarioari esker ospe handia lortu zuen lehen emakume ingelesetako bat (j. 1561).
* Urriaren 16a &ndash; Jan Pieterszoon Sweelinck, herbeheretar musikagilea, piano-jotzailea eta irakaslea (j. 1562).

----

## Kanpo estekak
1628

## Gertaerak 
### Arte eta kultura 
### Zientzia eta teknologia 
### Kirolak 
## Jaiotzak 
* Urtarrilaren 8a &ndash; François-Henry de Montmorency-Bouteville, Luxenburgoko dukea eta Frantziako mariskala (h. 1695).
* Urtarrilaren 12a &ndash; Charles Perrault, idazle paristarra (h. 1703).
* Martxoaren 10a &ndash; Marcello Malpighi, italiar sendagilea eta anatomista (h. 1694).
* Martxoaren 17a &ndash; François Girardon, frantses eskultorea (h. 1715).
* Martxoaren 24a &ndash; Sofia Amalia Brunswick-Lüneburgekoa, Brunswick-Lüneburgeko dukesa eta Danimarka eta Norvegiako erregina ezkontidea (h. 1685).
* Apirilaren 25a &ndash; William Temple, ingeles diplomatikoa eta idazlea (h. 1699).
* Maiatzaren 15a &ndash; Carlo Cignani, italiar margolaria (h. 1719).
* Abuztua &ndash; Pedro de Mena, espainiar eskultorea (h. 1688).
* Azaroa &ndash; John Bunyan, ingeles teologo eta idazlea (h. 1688).

## Heriotzak 
* Urtarrilaren 12a &ndash; Francisco Ribalta, kataluniar pintorea (j. 1565).
* Otsailaren 24a &ndash; Juan de Mendoza, espainiar noble eta militarra, Nafarroako erregeordea.
* Abuztuaren 23a &ndash; George Villiers (Buckinghamgo 1. dukea), ingeles gortesaua, estatuko gizona eta arteetako patroia, Jakue I.a Ingalaterrakoa erregearen begikoa eta beharbada maitalea (j. 1592).
* Urriaren 14a &ndash; Palma Gaztea, italiar margolaria (j. 1549).
* Urriaren 16a &ndash; François de Malherbe, frantses olerkaria (j. 1555).
* Hirano Nagayasu, japoniar samuraia (j. 1559).
----

## Kanpo estekak
1615

## Gertaerak 
* Islandiako Vestfirðir eskualdean Euskal Baleazaleen sarraskia jazo zen, eta islandiarrek 31 euskaldun erail zituzten.
* Filipe III.a Espainiako erregeak Hiribildu titulua eman zion Berastegiri (ordura arte *Berastegiko Harana* zen).
* Anoeta udalerria sortu zen.

### Arte eta kultura 
### Zientzia eta teknologia 
### Kirolak 
## Jaiotzak 
* Urtarrilaren 25a &ndash; Govert Flinck, herbeheretar Urrezko Aroko margolaria (h. 1660).
* Urtarrilaren 27a &ndash; Nicolas Fouquet, frantziar estatu-politikaria, Luis XIV.a erregearen finantza-superintendentea, idazlea eta mezenasa (h. 1680).
* Otsailaren 26a &ndash; Antonio Álvarez de Toledo Enríquez de Ribera, espainiar aristokrata, Leringo VII. kondea eta Nafarroako kondestablea izandakoa (h. 1690).
* Martxoaren 13a &ndash; Inozentzio XII.a, aita santua (h. 1700).
* Martxoaren 17a &ndash; Gregorio Carafa, Maltako Ordenako 62. Printze eta Maisu Handia (h. 1690).
* Uztailaren 10ean bataiatua &ndash; José Moret, *Aita Moret*, elizgizon jesuita eta historialari nafarra (h. 1687).
* Irailaren 3a &ndash; Mary Bradbury, Salemgo sorginkeria prozesuan kondenatua izan zen baina exekuziotik ihes egitea lortu zuen emakumea (h. 1700).
* Azaroaren 5a &ndash; Ibrahim I.a, sultan otomanoa (h. 1648).
* Abenduaren 7a &ndash; Nicodemus Tessin Zaharra, suediar arkitektoa (h. 1681).
* Pieter Verbrugghen I.a, flandriar eskultore barrokoa (h. 1686).
* Salvatore Rosa, italiar pintorea (h. 1673).

## Heriotzak 
* Urtarrilaren 31 &ndash; Claudio Acquaviva, italiar jesulaguna, 5. Jesusen Lagundiko buruzagi nagusia (j. 1543).
* Otsailaren 4a &ndash; Giambattista della Porta, italiar polimata eta antzerkigilea (j. 1535).
* Martxoaren 4a &ndash; Hans von Aachen, alemaniar margolaria (j. 1552).
* Maiatzaren 27a &ndash; Margarita Frantziakoa, *Margot erregina*, Nafarroako erregina ezkontidea eta Frantziako erregina (j. 1553).
* Ekainaren 24a &ndash; Katagiri Katsumoto, japoniar samuraia (j. 1556).
* Irailaren 1a &ndash; Etienne Pasquier, frantses historialaria (j. 1529).
* Felipe Guamán Poma de Ayala, Peruko erregeordetza garaiko kronista eta kitxuazko itzultzailea (j. 1534).
----

## Kanpo estekak
1627

## Gertaerak 
* Munduko azken uroa hil zen Poloniako Jaktorów basoan.

### Arte eta kultura 
### Zientzia eta teknologia 
### Kirolak 
## Jaiotzak 
* Urtarrilaren 25a &ndash; Robert Boyle, filosofo eta zientzialari irlandarra (h. 1691).
* Martxoaren 16a &ndash; Sarah Wildes, Salemgo sorginkeria prozesuan sorginkeriagatik exekutatu zuten emakumea (h. 1692).
* Maiatzaren 16a &ndash; Willem van Aelst, holandako Urre Aroko artista, izadi hilak margolanetan espezializatua (h. 1683 edo ostean).
* Abuztuaren 2a &ndash; Samuel van Hoogstraten, herbeheretar Herbehereetako Urrezko Aroko margolari, olerkari eta artearen teorikoa (h. 1678).
* Irailaren 27a &ndash; Jacques Bénigne Bossuet, teologoa eta frantsesezko idazlea (h. 1704).
* Azaroaren 29a &ndash; John Ray, naturista britainiarra (h. 1705).
* Juan Grande, gaztelar elizgizona, Iruñeko apezpiku izandakoa (h. 1697).
* Matthias Withoos, holandar margolaria (h. 1703).

## Heriotzak 
* Urtarrilaren 2a &ndash; Michael Navarrus, nafar musikagile eta ganberako maisua (j. 1563).
* Otsailaren 12a &ndash; Karlos I.a Liechtensteingoa, Liechtensteingo printzea (j. 1569).
* Maiatzaren 19a &ndash; Katharina Henot, alemaniar posta-burua, sorgintzat salatu eta bizirik errea (j. 1570).
* Maiatzaren 23 &ndash; Luis de Góngora, espainiar olerkaria eta antzerkigilea (j. 1561)
* Abuztuaren 27a &ndash; Francesco Maria Del Monte, italiar kardinal eta diplomatikoa (j. 1549).
* Irailaren 8a &ndash; Juan Sánchez Cotán, espainiar pintorea (j. 1560).
* Urriaren 21a &ndash; Frederick de Houtman, herbeheretar itsasgizon, kartografo, esploratzaile eta astronomoa (j. c. 1571).
* Azaroaren 8a &ndash; Jahangir, enperadore indiarra (j. 1569).
* Abenduaren 16a &ndash; Sebastián Aguilera de Heredia, espainiar organista eta musikagilea (j. 1561).

----

## Kanpo estekak
1629

## Gertaerak 
### Arte eta kultura 
### Zientzia eta teknologia 
### Kirolak 
## Jaiotzak 
* Martxoaren 19a &ndash; Alexis Errusiakoa, Errusiako tsarra (h. 1676).
* Apirilaren 14a &ndash; Christiaan Huygens, astronomo, fisikari eta matematikari herbeheretarra (h. 1695).
* Abuztuaren 17a &ndash; Joan III.a Sobieski, Bi Nazioen Errepublikako erregea, Poloniako erregea eta Lituaniako Duke Handia (h. 1696).
* Urriaren 17a &ndash; Baltasar Karlos Austriakoa,  Austriako Etxeko Espainiako Infantea (h. 1646).
* Urriaren 29a &ndash; Agnes Block, herbeheretar menonita, arte bildumagile eta hortikultorea (h. 1704).
* Abenduaren 20an bataiatua &ndash; Pieter de Hooch, herbeherear margolari barrokoa (h. 1684).
* Gabriel Metsu, flandestar margolaria (h. 1667).

## Heriotzak 
* Urtarrilaren 19a &ndash; Abbas I.a Persiakoa, Persiako xah (j. 1571).
* Urtarrilaren 29a &ndash; Carlo Maderno, Italiar arkitektoa, barrokoaren aitzindaria (j. 1556).
* Martxoaren 29a &ndash; Jacob de Gheyn II.a, herbeheretar margolaria (j. c. 1565).
* Maiatzaren 6a &ndash; Otto van Veen, herbeherear marrazkilari, margolari eta humanista (j. ).
* Azaroaren 1a &ndash; Hendrik Terbrugghen, herbeheretar margolaria.
* Azaroaren 15a &ndash; Gabriel Bethlen, Transilvaniako printze eta Hungariako errege hautatua (j. 1580).
* Abenduaren 6a &ndash; Bernardino González de Avellaneda, gaztelar itsasgizona (j. 1544).
----

## Kanpo estekak
1631

## Gertaerak 
### Arte eta kultura 
### Zientzia eta teknologia 
### Kirolak 
## Jaiotzak 
* Urtarrilaren 17a &ndash; François Vatel, Nicolas Fouqueten eta Luis II.a Borboi-Condékoa printzearen sukaldari eta etxezaina (h. 1671).
* Abuztuaren 19a &ndash; John Dryden, ingeles idazlea (h. 1700).
* Abenduaren 14a &ndash; Anne Conway, ingeles filosofoa, monadaren kontzeptua landu zuen autore nagusietako bat (h. 1679).
* Francesco Lana de Terzi, italiar jesuita, matematikaria, naturalista eta aitzindari aeronautikoa (h. 1687).

## Heriotzak 
* Urtarrilaren 26a &ndash; Henry Briggs, matematikari ingelesa (j. 1561).
* Urtarrilaren 30a &ndash; Sofia Edviga Brunswick-Wolfenbüttelekoa, Brunswick-Wolfenbütteleko printzesa eta Pomerania-Wolgasteko dukesa ezkontidea (j. 1561).
* Martxoaren 31 &ndash; John Donne, ingeles olerkari, militar eta idazkaria (j. 1572).
* Ekainaren 21a &ndash; John Smith (kapitaina), Ingalaterrako soldadu, esploratzaile eta idazlea (j. 1580)
* Uztailaren 10a &ndash; Konstantza Habsburgokoa, Poloniako erregina ezkontidea (j. 1588).
* Irailaren 21a &ndash; Federico Borromeo, italiar kardinala eta Milango artzapezpikua (j. 1564).
* Urriaren 7a &ndash; Katō Yoshiaki, japoniar samuraia (j. 1563).
* Urriaren 14a &ndash; Sofia Mecklenburg-Güstrowekoa, Danimarka eta Norvegiako erregina ezkontidea (j. 1557).
* Urriaren 26a &ndash; Catherine de Parthenay, frantziar noble eta matematikaria, bere garaiko matematikaririk nabarmenenetakoa (j. 1554).
* Abenduaren 23a &ndash; Michael Drayton, ingeles poeta (j. 1563).
* Bernabé Imberto, Nafarroako eskultorea (j. 1562).
* Pierre de Lancre, 1609ko Lapurdiko sorgin-ehiza burutu zuen magistratu frantziarra (j. 1553).
----

## Kanpo estekak
1635

## Gertaerak 
### Arte eta kultura 
### Zientzia eta teknologia 
### Kirolak 
## Jaiotzak 
* Urtarrilaren 10a &ndash; Alessandro Farnese, Parmako printzea, Nafarroako erregeordea (h. 1689).
* Urtarrilaren 20a &ndash; Juan Bautista Artzamendi, arabar elizgizona, inkisidore nagusi izandakoa (h. 1720).
* Martxoaren 20a &ndash; Elisabet Amalia Hesse-Darmstadtekoa, Hesse-Darmastadteko printzesa (h. 1709).
* Apirilaren 16a &ndash; Frans van Mieris Zaharra, Herbehereetako Urrezko Aroko margolaria (h. 1681).
* Ekainaren 3a &ndash; Phillippe Quinault, frantziar idazlea (h. 1688).
* Uztailaren 18a &ndash; Robert Hooke, ingeles zientzialaria (h. 1703).
* Azaroaren 22a &ndash; Francis Willughby, britainiar ornitologo eta iktiologoa (h. 1672).
* Azaroaren 27a &ndash; Françoise de Maintenon, frantziar emakume noblea (h. 1719).
* Ignazio Soroa, gipuzkoar itsasontzigilea (h. 1689).

## Heriotzak 
* Martxoaren 25a &ndash; Jacques Callot, lorrenar barrokoko grabatzaile eta marrazkilaria (j. 1592).
* Apirilaren 27a &ndash; Antonio Zapata, espainiar kardinala, Iruñeko apezpikua izandakoa (j. 1550).
* Maiatzaren 17a &ndash; Domenico Tintoretto, italiar margolaria (j. 1560).
* Abuztuaren 27a &ndash; Lope de Vega, madrildar antzerkigile eta poeta nabarmena (j. 1562).
* Abenduaren 25a &ndash; Samuel de Champlain, frantziar esploratzaile eta kolonizatzailea (j. 1567).
* Pedro Agramont Zaldibar, nafar historialaria (j. 1567).
* Joos Momper, flandriar paisaia margolari garrantzitsuenetakoa (j. 1564).

----

## Kanpo estekak
1634

## Gertaerak 
* Urriaren 11 eta 12 artean &ndash; Ipar Itsasotik zetorren sagailo zikloniko batek Nordfriesland eraso zuen, 11.500 lagun itota utziz.

### Arte eta kultura 
### Zientzia eta teknologia 
### Kirolak 
## Jaiotzak 
* Martxoaren 18a &ndash; Madame de La Fayette, frantziar idazlea, Frantziako lehen eleberri historikoa idatzi zuena (h. 1693).
* Ekainaren 20a &ndash; Karlos Emanuel II.a Savoiakoa, Savoiako dukea (h. 1675).
* Uztailaren 14a &ndash; Pasquier Quesnel, frantziar teologo jansenista (h. 1719).
* Abuztuaren 24a &ndash; Mary Eastey, Salemgp sorginkeria prozesuan exekutatutako emakumea (h. 1692).
* Urriaren 18a &ndash; Luca Giordano, italiar margolaria (h. 1705).
* Azaroaren 30a &ndash; Andrés de Sola, nafar musikagilea (h. 1696).
* Abenduaren 22a/23a &ndash; Mariana Austriakoa, Espainiako erregina ezkontidea (h. 1696).
* Francisco Alesón, nafar jesuita eta historialaria, Nafarroako kronikagile gisa Josef Moreten ondorengoa (h. 1715).
* François d'Orbay, frantziar arkitekto eta marrazkilaria (h. 1697).
* Johann Baptist Ruel, flandriar margolaria (h. 1685/1715).
* Nicolaes Maes, herbeheretar margolari barrokoa (h. 1693).

## Heriotzak 
* Urtarrilaren 8a &ndash; Joan Sala i Ferrer, kataluniar bidelapurra (j. 1594).
* Martxoaren 11 &ndash; Frantzisko Fernando Isidro Austriakoa, Eibarren bizi izandako Espainiako Filipe IV.aren sasiko semea (j. 1626).
* Maiatzaren 12a &ndash; George Chapman, idazle ingelesa (j. 1559).
* Maiatzaren 15ean lurperatua &ndash; Hendrick Avercamp, herbeheretar margolaria (j. 1585).
* Abuztuaren 15a &ndash; Johann Carolus, historiako lehen egunkariaren editorea (j. 1575).
* Irailaren 26a &ndash; Dorotea Anhalt-Zersbtekoa, Anhalt-Zerbsteko printzesa (j. 1607).
* Urriaren 15a &ndash; Magdalena Nagasakikoa, japoniar hirugarrendar agustindar, interprete eta katekista (j. 1611).
* Urriaren 22a &ndash; Francisco Hurtado de Mendoza, gaztelar elizgizona (j. 1573).
* Urriaren 25a &ndash; Albrecht von Wallenstein, txekiar jatorriko alemaniar militarra (j. 1583).
* Azaroaren 11 &ndash; Marina Omurakoa, japoniar martiri katolikoa.
----

## Kanpo estekak
1632

## Gertaerak 
### Arte eta kultura 
* Pedro Agramontekoa eta Zaldibarrek 6 liburukiko bere Nafarroako historia bukatu zuen. Eskuizkribua 1993. urtean aurkitu zuen Segundo Otazu Jaurrietak Siloseko Monastegian, eta facsimile moduan argitaratu zuen 2002. urtean.

### Zientzia eta teknologia 
### Kirolak 
## Jaiotzak 
* Urtarrila &ndash; Vicente Berdusan, euskal herritar margolaria (h. 1697).
* Urtarrilaren 8a &ndash; Samuel von Pufendorf, alemaniar historialaria, legegilea eta filosofoa (h. 1694).
* Urtarrilaren 11a &ndash; Adam Frans van der Meulen, flandestar margolaria (h. 1690).
* Otsailaren 18a &ndash; Giovanni Battista Vitali, italiar musikagilea eta biolin-jotzailea (h. 1692).
* Abuztuaren 29a &ndash; John Locke, filosofo eta teoriko liberal ingelesa (h. 1704).
* Urriaren 20a &ndash; Sir Christopher Wren, zientzialari eta arkitekto ingelesa (h. 1723).
* Urriaren 24a &ndash; Anton van Leeuwenhoek, merkatari eta zientzialari herbeheretarra (h. 1723).
* Urriaren 31 &ndash; Johannes Vermeer, herbeherear margolari barrokoa (h. 1675).
* Azaroaren 23a &ndash; Jean Mabillon, frantziar diplomatiko eta historialari beneditarra (h. 1707).
* Azaroaren 24a &ndash; Baruch Spinoza, filosofo judu sefardi holandarra, kartesianismo kritikoaren oinordekoa (h. 1677).
* Azaroaren 28a &ndash; Jean-Baptiste Lully, italiar musikagilea (h. 1687).
* Baltasar de Echave Rioja, Mexikoko pintorea (h. 1682).

## Heriotzak 
* Otsailaren 23a &ndash; Giambattista Basile, italiar militar, olerkari, gortesau eta maitagarri-ipuinen biltzailea (j. 1566).
* Martxoaren 14a &ndash; Tokugawa Hidetada, Tokugawa shogunerriko bigarren shoguna (j. 1579).
* Apirilaren 30a &ndash; Sigismundo III.a Vasa, Poloniako eta Suediako erregea (j. 1566).
* Apirilaren 30a &ndash; Tillyko kondea, belgikarra, Liga Santuaren armadako burua (j. 1559).
* Abuztuaren 19a &ndash; Migel Aiala, arabar apaiza, Calahorrako eta La Calzadako apezpikua (j. 1565).
* Abuztuaren 19a &ndash; Valentin de Boulogne, frantziar margolaria (j. 1591).
* Abuztuaren 25a &ndash; Thomas Dekker, idazle eta dramagile ingelesa.
* Urriaren 6a &ndash; Ana Cleveskoa, alemaniar noblea (j. 1552).
* Urriaren 21a &ndash; Cristóbal Lobera, extremadurar elizgizona, Iruñeko apezpikua.
* Azaroaren 6a &ndash; Gustavo II.a Adolfo, Suediako erregea (j. 1594).
* Azaroaren 18a &ndash; Ludovico Ludovisi, italiar kardinala (j. 1595).
* Azaroaren 27a &ndash; John Eliot, Ingalaterrako politikaria (j. 1592).
* Azaroaren 29a &ndash; Frederiko V.a Palatinatukoa, Palatinatuko printze-hautatzailea eta Bohemiako erregea (j. 1596).
* Carlos Labaien, nafar inprimatzailea (j. 1578).

----

## Kanpo estekak
1624

## Gertaerak 
### Urtarrila 
* Urtarrilaren 14 &ndash; Otomandarren eskuetan 90 urte egon eta gero Safaviden dinastiak Baghdad berreskuratu zuen. 
* Urtarrilaren 22 &ndash; Yi Gwal korear jeneralak gidatutako matxinadak 12.000 soldadu batu zituen Injo erregearen aurka, Joseon erresuman. Matxinadak Hanseong okupatu zuen. 
* Urtarrilaren 24 &ndash; Gregorio XV.a aita santuak Alfonso Mendes Etiopiako prelatu izendatu zuen.

### Otsaila 
* Otsailaren 7 – Ingalaterrak Saint Kitts eta Nevis kolonizatu zuen.
* Otsailaren 11 – Yi Gwalek gidatutako matxinadak Heungan printzea Koreako tronuan ezarri zuen, Seongjo erregeren semea.
* Otsailaren 15 – Yi Gwalen matxinadaren amaiera, matxinatuek Yi Gwal hil zutenean Mukbang-ri herrian. 
* Otsailaren 16 – Kara Mustafa Pasha Otomandar Inperioko gobernadorea Egipton izendatu zuten bigarren aldiz. 
* Otsailaren 19 – Filipe III.a Portugalgoak txinatarren esklabotza Portugalen edo bere kolonietan debekatu zuen.
* Otsailaren 28 – Norvegiak dekretu bidez debekatu zuen jesuitak edo monje katolikoak euren portuetan ainguratzea.

### Martxoa 
### Apirila 
### Maiatza 
### Ekaina 
### Uztaila 
### Abuztua 
### Iraila 
### Urria 
### Azaroa 
### Abendua 
### Data ezezaguna 
* Holandarrak hasi ziren Brasilgo Iparraldeko eskualdeak okupatzen, 1654 arte luzatu ere.

## Jaiotzak 
* Urtarrilaren 9 &ndash; Meishō, Japoniako 109. monarka (h. 1696)
* Urtarrilaren 15a &ndash; Rombout Verhulst, flandriar eskultore eta artisaua (h. 1698).
* Apirilaren 11 &ndash; Maria Miloslavskaia, Errusiar Tsarina (h. 1669).
* Apirilaren 21a &ndash; Juan Bautista Zelaiaran, gipuzkoar aitoren seme eta politikaria (h. 1690).
* Uztaila &ndash; George Fox, kuakero sektaren sortzailea (h. 1691).
* Abuztuaren 28a &ndash; Koxinga, Ming dinastiako buruzagi militarra (h. 1662).
* Irailaren 10a &ndash; Thomas Sydenham, ingeles medikua (h. 1689).
* Abenduaren 25a baitatua &ndash; Angelus Silesius, alemaniar idazle, apaiz katoliko eta mistikoa (h. 1677).
* Francisco Joaniz Etxalazkoa, nafar elizgizon eta politikaria (h. 1695).
* Anna Eriksdotter, sorginkeria egotzita Suedian exekutatutako azken pertsona (h. 1704).
* Pedro Roldán, espainiar eskultore barrokoa (h. 1699).

## Heriotzak 
* Otsailaren 4a &ndash; Vicente Espinel, espainiar musikari, poeta eta eleberrigilea (j. 1550).
* Otsailaren 17a &ndash; Juan de Mariana, espainiar historialari jesuita (j. 1536).
* Otsailaren 21a &ndash; Dirk van Baburen, herbeheretar margolaria.
* Uztailaren 31 &ndash; Antonio Nabarro Larreategi, Filipe III.a Espainiakoaren idazkari gipuzkoarra (j. 1554).
* Abuztuaren 26a &ndash; Fukushima Masanori, samurai eta daimyō japoniarra (j. 1561).
* Irailaren 21a &ndash; Frantzisko Esquivel, arabar apaiza (j. 1829).
* Azaroaren 17a &ndash; Jakob Böhme, alemaniar kristau mistikoa eta teologoa (j. 1575).
----

## Kanpo estekak
1630

## Gertaerak 
* Urtarrilaren 31n: Eskoriatza herria sortu zen

### Arte eta kultura 
### Zientzia eta teknologia 
### Kirolak 
## Jaiotzak 
* Otsailaren 20a &ndash; Josefa Obidos, Portugalgo XVII. Mendearen bigarren erdiko margolaririk aipagarriena (h. 1684).
* Maiatzaren 29a &ndash; Karlos II.a Ingalaterrakoa eta Eskoziakoa, Ingalaterra, Eskozia eta Irlandako erregea (h. 1685).
* Abuztuaren 20a &ndash; Maria van Oosterwijck, neerlandarren Urrezko Mendeko margolaria (h. 1693).
* Urriaren 14a &ndash; Sofia Palatinatukoa, Brunswick-Lüneburgeko Printzesa hauteslea (h. 1714).
* Abenduaren 18a &ndash; Tankredo Rohangoa, Rohango dukerriaren dukegaia (h. 1649).
* Abenduaren 28a &ndash; Ludolf Bakhuizen, herbeheretar marrazkilari, kaligrafo, imprimatzaile eta margolaria (h. 1708).
* Isaac Barrow, teologo, irakasle eta matematikari britaniarra (h. 1677).
* Stenka Razin, kosakoen buruzagia (h. 1671).

## Heriotzak 
* Urtarrilaren 3a &ndash; Juan Villela, bizkaitar politikaria (j. 1563).
* Apirilaren 29a &ndash; Agrippa d'Aubigné, frantziar olerkari, soldadu, propagandista eta kronikagilea (j. 1552).
* Uztailaren 23a &ndash; Karlos Emanuel I.a Savoiakoa, Savoiako dukea (j. 1562).
* Abuztuaren 5a &ndash; Antonio Tempesta, italiar margolari eta grabatzailea (j. 1555).
* Irailaren 25a &ndash; Ambrogio di Spinola, Espainiako Armadako militarra (j. 1569).
* Urriaren 31 &ndash; Julian Kortazar, bizkaitar apaiza, Tucumángo apezpikua eta Bogotako artzapezpikua (j. 1576).
* Azaroaren 9a &ndash; Todo Takatora, daimyō japoniarra (j. 1556).
* Azaroaren 15a &ndash; Johannes Kepler, matematikari eta astronomo alemaniarra (j. 1571).
* Azaroaren 18a &ndash; Esaias van de Velde, herbeheretar margolaria (j. 1587).
* Azaroaren 19a &ndash; Johann Hermann Schein, alemaniar musikagilea (j. 1586).
----

## Kanpo estekak
1641

## Gertaerak 
### Arte eta kultura 
### Zientzia eta teknologia 
### Kirolak 
## Jaiotzak 
* Urtarrilaren 6a &ndash; Manuel Joaquín Álvarez de Toledo, Oropesako kondea, nafar noble eta politikaria (h. 1707).
* Urtarrilaren 18a &ndash; François Michel Le Tellier de Louvois, frantziar estatugilea (h. 1691).
* Apirilaren 6a &ndash; Pedro Bardezi, bizkaitar frantziskotar misiolaria (h. 1700).
* Maiatzaren 5a &ndash; Cipriano Baratze, nafar apaiz jesuita eta misiolaria (h. 1702).
* Uztailaren 30 &ndash; Regnier de Graaf, holandar sendagilea (h. 1673).
* Irailaren 7a &ndash; Tokugawa Ietsuna, Tokugawa shogunerriko laugarren shoguna (h. 1680).
* Antonio IV.a Karlos Agaramontarra, Agaramonteko duke, Gixuneko kondea eta Bidaxuneko printzea, lapurtar militarra (h. 1720).
* Kwon Sang-ha, korear intelektuala, idazlea eta konfuzianismoaren filosofoa (h. 1721).

## Heriotzak 
* Urtarrilaren 11a &ndash; Franciscus Gomarus, Teologia-irakasle kalbinista (j. 1563).
* Otsailaren 27a &ndash; Pau Claris i Casademunt politikari eta elizgizon kataluniarra, Generalitateko presidente izandakoa (j. 1586).
* Apirilaren 6a &ndash; Domenichino, italiar Barrokoko margolaria (j. 1581).
* Apirilaren 29a &ndash; Cristobal de la Cámara y Murga, bizkaitar apezpikua (j. 1571).
* Maiatzaren 21a &ndash; Bertrand Etxautz, Henrike IV.a Frantziakoaren kapilau, Baionako apezpiku eta Toursko artzapezpikua.
* Ekainaren 27a &ndash; Michiel Jansz. van Mierevelt, herbeheretar margolaria (j. 1566).
* Abenduaren 9 &ndash; Antoon van Dyck, flandriar margolaria (j. 1599).
* Abenduaren 22a &ndash; Maximilien de Béthune, Frantziako mariskala eta Henrichemont eta Boisbelleko printze soberanoa (j. 1559).
* Gil Oskaritz, nafar militar eta funtzionarioa (j. 1614).
----

## Kanpo estekak
1639

## Gertaerak 
### Arte eta kultura 
### Zientzia eta teknologia 
### Kirolak 
## Jaiotzak 
* Urtarrilaren 3a &ndash; Éléonore Desmier d'Olbreuse, Wilhelmsburgeko kontesa eta Brunswick-Lüneburgeko dukesa (h. 1722).
* Otsailaren 12a &ndash; Juan Gartzia de Salazar, arabar musikagile eta ganberako maisua (h. 1710).
* Martxoaren 30a &ndash; Ivan Mazepa, ukrainar kosakoen atamana (h. 1709).
* Maiatzaren 8a &ndash; Giovanni Battista Gaulli, italiar Barroko eta Rococoko margolaria (h. 1709).
* Maiatzaren 23a &ndash; Fernando Barrenetxea, Bilboko alkatea eta ezagutzen den Bizkaiko lehen Ahaldun nagusia.
* Abenduaren 22a &ndash; Jean Racine, Frantziako poeta eta dramagilea (h. 1699).
* Caspar Netscher, herbeheretar margolaria (h. 1684).

## Heriotzak 
* Urtarrilaren 14a &ndash; Sofia Brunswick-Lüneburgekoa, Brunswick-Lüneburgeko dukesa (j. 1563).
* Urtarrilaren 20a &ndash; Mustafa I.a, Otomandar Inperioko sultana.
* Urtarrilaren 29a &ndash; Antonio Álvarez de Toledo Beaumont, Albako dukea, Leringo VI. kondea eta Nafarroako kondestablea (j. 1568).
* Otsaila &ndash; Orazio Gentileschi, italiar margolari caravaggista (j. 1563).
* Otsailaren 25ean lurperatua &ndash; Roelant Savery, flandriar margolaria (j. 1576).
* Maiatzaren 21a &ndash; Tommaso Campanella, italiar fraidea, filosofoa, teologoa, astrologoa eta poeta (j. 1568).
* Abuztuaren 4a &ndash; Juan Ruiz de Alarcón, Mexikon jaiotako espainiar antzerkigilea.
* Abuztuaren 20a &ndash; Martin Opitz, alemaniar olerkaria (j. 1597).
* Azaroaren 3a &ndash; San Martin Porres, perutar erlijioso katolikoa (j. 1579).
----

## Kanpo estekak
1640

## Gertaerak 
* Ekainaren 7a &ndash; Segalari talde baten eta gaztelar soldadu batzuen arteko istilu txiki batek Corpus de Sang piztu zuen.

### Arte eta kultura 
### Zientzia eta teknologia 
### Kirolak 
## Jaiotzak 
* Apirilaren 22a &ndash; Mariana Alcoforado, portugaldar erlijioso eta idazlea (h. 1723).
* Maiatzaren 31 &ndash; Mikel I.a Poloniakoa, Poloniako errege eta Lituaniako Dukerri Handiko duke handia (h. 1673).
* Ekainaren 5a &ndash; Leopoldo I.a, Germaniako Erromatar Inperio Santuko enperadorea (h. 1705).
* Ekainaren 16a &ndash; Jacques Ozanam, frantziar matematikaria (h. 1718).
* Irailaren 21a &ndash; Filipe I.a Orleanskoa, frantziar printzea (h. 1701).
* Irailaren 29a &ndash; Antoine Coysevox, frantziar eskultore eta dekoratzailea (h. 1720).
* Urriaren 5a &ndash; Madame de Montespan, Luis XIV.a Frantziakoa erregearen maitale ofiziala (h. 1707).
* Antso Ximeno Orozko, gipuzkoar funtzionarioa (h. 1707).
* Francisco Antonio Agurto, Gaztañagako markesa, euskal militar eta politikaria (h. 1702).
* Aphra Behn, ingeles itzultzaile, dramagile, olerkari , eleberrigile eta espioia, lehenengo ingeles emakume idazle profesionala (h. 1689).
* Cornelis Droochsloot, Herbehereetako Urrezko Aroko margolari herbeheretarra.

## Heriotzak 
* Urtarrilaren 22a &ndash; Erasmus Quellinus I.a, flandriar eskultorea (j. 1584).
* Urtarrilaren 25a &ndash; Robert Burton, ingeles idazlea (j. 1577).
* Maiatzaren 30a &ndash; Peter Paul Rubens, belgikar margolaria (j. 1577).
* Uztailaren 3a &ndash; Giuseppe Cesari, italiar margolari manierista (j. 1568).
* Uztailaren 7a &ndash; Antonio Okendo, gipuzkoar itsasgizon eta militarra (j. 1577).
* Abenduaren 1a &ndash; Jurgi Gilen I.a Brandeburgokoa, Brandeburgoko margrave printze hautesle eta Prusiako dukea (j. 1595).
* Miguel Horna, nafar militarra, Laurogei Urteko Gerran parte hartu zuena.
* Murad IV.a, Otomandar Inperioko sultana (j. 1612).
----

## Kanpo estekak
1642

## Gertaerak 
* Azaroaren 24a &ndash; Abel Tasman holandar esploratzailea, gerora Tasmania izendatuko zuten uhartera iritsi zen, bertara iritsi zen lehen europarra. 1838rako kolonoek aborigen guztiak hil zituzten.

### Arte eta kultura 
* Holandan, Rembrandtek *Gaueko erronda* margolan ospetsua egin zuen.

### Zientzia eta teknologia 
### Kirolak 
## Jaiotzak 
* Urtarrilaren 2a &ndash; Mehmed IV.a, Otomandar Inperioko sultana (h. 1693).
* Martxoaren 2a &ndash; Claudio Coello, espainiar margolari barrokoa (h. 1693).
* Martxoaren 20a &ndash; Jose Bakedano, nafar musikagile eta apaiz trinitarioa (h. 1711).
* Apirilaren 3a &ndash; Alessandro Stradella, Italiar musikagilea eta kantaria (h. 1682).
* Apirilaren 15a &ndash; Suleiman II.a, otomandar sultana (h. 1691).
* Azaroaren 30a &ndash; Andrea Pozzo, italiar pintorea eta arkitektoa (h. 1709).
* Eneko Velez Gebarakoa, hamargarren Oñatiko kondea eta Campo Realeko kondea, euskal herritar politikaria (h. 1699).
* Ihara Saikaku &ndash; japoniar idazlea (h. 1693).
* Marie-Anne de la Trémoille, Ursinsen printzesa (h. 1772).

## Heriotzak 
* Urtarrilaren 8a &ndash; Galileo Galilei, zientzialari italiarra (j. 1564).
* Urtarrilaren 13a &ndash; Sofia Edviga Brunswick-Lüneburgekoa, Brunswick-Lüneburgeko dukesa eta Nassau-Dietzeko kondesa ezkontidea (j. 1592).
* Maiatzaren 6a &ndash; Frans Francken Gaztea, flandriar margolaria (j. 1581).
* Ekainaren 14a &ndash; Saskia van Uylenburgh, Rembrandt margolariaren emaztea eta honen margo eta marrazki askotarako modeloa (j. 1612).
* Uztailaren 3a &ndash; Maria Medici, Nafarroako eta Frantziako erregina (j. 1575).
* Uztailaren 12a &ndash; Francesco Maria Carafa, italiar noble eta militarra, Nafarroako erregeordea.
* Abuztuaren 18a &ndash; Guido Reni, italiar margolaria, dekoratzailea eta marrazkilaria (j. 1575).
* Irailaren 24a &ndash; Martin Alonso Sarria, arabar historialari eta politikaria.
* Azaroaren 23a &ndash; Walatta Petros, Etiopiako Tewahedo Eliza Ortodoxoko emakumezko santua (j. c. 1592).
* Abenduaren 4a &ndash; Richelieu kardinala, elizgizona eta ministroburu frantziarra (j. 1585).
----

## Kanpo estekak
1643

## Gertaerak 
* Maiatzaren 19: Rocroiko gudua

### Arte eta kultura 
* Axular idazle nafarrak argira eman zuen Euskal Literaturaren historian gakoa izan den lana: “Gero”.

### Zientzia eta teknologia 
### Kirolak 
## Jaiotzak 
* Urtarrilaren 4a &ndash; Isaac Newton, britainiar zientzialaria, alkimista, filosofoa eta matematikaria, historiako zientzialari hobenetarikoa (h. 1727).
* Otsailaren 25a &ndash; Ahmed II.a, Otomandar Inperioko sultana (h. 1695).
* Abuztuaren 21a &ndash; Alfontso VI.a Portugalgoa, Portugalgo erregea (h. 1683).
* Azaroaren 21a &ndash; René-Robert Cavelier de La Salle, frantziar esploratzailea (h. 1687).
* Filippo Gherardi, Barrokoko italiar margolari eta inprimatzailea (h. 1704).
* Godfried Schalcken, holandar genero eta erretratu margolaria (h. 1706).
* Marc-Antoine Charpentier, frantziar musikagilea (h. 1704).

## Heriotzak 
* Otsailaren 25a &ndash; Marco da Gagliano, italiar musikagilea (j. 1582).
* Martxoaren 1a &ndash; Girolamo Frescobaldi, italiar musikagilea eta organo-jotzailea (j. 1583).
* Maiatzaren 14a &ndash; Luis XIII.a Frantziakoa eta II.a Nafarroakoa erregea (j. 1601).
* Maiatzaren 18a &ndash; Henrike Ezponda, zuberoar legegizon eta historialaria (j. 1568).
* Abuztuaren 7a &ndash; Margarita Brunswick-Lüneburgekoa, alemaniar noblea, Welf leinuko kidea eta Saxonia-Coburgeko dukesa ezkontidea (j. 1573).
* Irailaren 21a &ndash; Hong Taiji, Txinako enperadorea (j. 1592).
* Urriaren 6a &ndash; Jean Duvergier de Hauranne, Saint-Cyraneko abade nagusia, Baionatar teologo famatua, jansenismoaren bultzatzaileetakoa (j. 1581).
* Azaroaren 3a &ndash; Paul Guldin, suitzar jesulagun, matematikari eta astronomoa (j. 1577).
* Azaroaren 29a &ndash; Claudio Monteverdi, italiar musikagilea (j. 1567).
* Abenduaren 30a &ndash; Giovanni Baglione, italiar margolari eta historialaria (j. 1566).
* Maria Pita, Galiziako heroia, A Coruñako defentsan parte hartu zuen (j. c. 1560).
* Pierre Herigone, euskal herritar matematikari eta astronomoa (j. 1580).
* Sophie Brahe, danimarkar noble eta baratzezaintzaria, Tycho Brahe lagundu zuena bere behaketa astronomikoetan (j. 1556/59).
----

## Kanpo estekak
1645

## Gertaerak 
### Arte eta kultura 
### Zientzia eta teknologia 
### Kirolak 
## Jaiotzak 
* Otsailaren 28an baitatua &ndash; François de Troy, frantziar margolaria (h. 1730).
* Maiatzaren 26a &ndash; Sara Saftleven, Holandako Urrezko Mendeko margolari holandarra (h. 1702).
* Urriaren 26a &ndash; Arent de Gelder, herbeheretar margolaria (h. 1727).
* Abuztuaren 16a &ndash; Jean de La Bruyère, frantziar idazle moralista (h. 1696).
* Anne Dacier, frantziar filologo eta idazlea (h. 1720).

## Heriotzak 
* Urtarrilaren 10a &ndash; William Laud, Ingalaterrako apezpiku anglikanoa (j. 1573).
* Apirilaren 19a &ndash; Anthony van Diemen, holandar administratzailea (j. 1593).
* Uztailaren 13a &ndash; Marie le Jars de Gournay, frantziar idazle, filologo, itzultzaile, olerkari eta filosofoa (j. 1565).
* Uztailaren 22a &ndash; Olivares konde-dukea, espainiar noble eta politikaria (j. 1587).
* Uztailaren 23a &ndash; Mikel I.a Errusiakoa, Romanov etxeko Errusiako lehen tsarra (j. 1596).
* Abuztuaren 28a &ndash; Hugo Grotius, holandar legegizona eta diplomatikoa, nazioarteko legegintza modernoaren sortzailea (j. 1583).
* Irailaren 8a &ndash; Francisco de Quevedo, espainiar idazle, diplomatiko eta politikaria (j. 1580).
* Miyamoto Musashi, japoniar eskrima maisu eta rōnina (j. c. 1585).
----

## Kanpo estekak
1646

## Gertaerak 
### Euskal Herria 
* Ekainaren 4a: &ndash; Emakumeen aurkako epaiketa Zaldibian (1646). Juan Martinez Nazabal Zaldibiako alkate eta epaile arruntak informazioa biltzea eta ikerketa zabaltzea agindu zuen eskandaluzko egoeran bizitzeagatik errudun emakumeei behar bezalako zigorra ezartzeko xedez. Ekainaren 11n edo 12an, emakume guztiak aske utzi zituzten. 

### Arte eta kultura 
### Zientzia eta teknologia 
### Kirolak 
## Jaiotzak 
* Otsailaren 23a &ndash; Tokugawa Tsunayoshi, Tokugawa shogunerriko bosgarren shoguna (h. 1709).
* Apirilaren 15a &ndash; Kristian V.a Danimarkakoa, Danimarkako eta Norvegiako erregea (h. 1699).
* Apirilaren 16a &ndash; Jules Hardouin-Mansart, frantziar arkitektoa (h. 1708).
* Ekainaren 5a &ndash; Elena Cornaro Piscopia, veneziar filosofoa (h. 1684).
* Ekainaren 6a &ndash; Hortense Mancini, Mazarin kardinalaren iloba, Karlos II.a Ingalaterrako, Eskoziako eta Irlandako erregearen maitalea (h. 1699).
* Uztailaren 1a &ndash; Gottfried Wilhelm Leibniz, alemaniar matematikari eta filosofo arrazionalista (h. 1716).
* Uztailaren 29a &ndash; Johann Theile, alemaniar musikagilea (h. 1724).
* Abuztuaren 8a &ndash; Godfrey Kneller, Alemanian jaiotako ingeles margolaria (h. 1723).
* Abuztuaren 19a &ndash; John Flamsteed, ingeles astronomoa (h. 1719).
* Urriaren 3a &ndash; Joseph Parrocel, frantses margolaria eta marrazkigilea (h. 1704).
* Urriaren 24a &ndash; Fernando de Moncada, Nafarroako erregeordea (h. 1712).
* Frantzisko Elizalde, Nafarroako apaiz eta idazlea.
* Alberto Octavio 't Serclaes, Nafarroako erregeordea (h. 1715).
* Glückel von Hameln, alemaniar negozio emakumea eta egunkari-idazlea, bere lanetan XVII. mendeko alemaniar Askenazi judu-komunitateen bizitza ezagutarazi zuena (h. 1724).

## Heriotzak 
* Maiatzaren 13a &ndash; Maria Ana Espainiakoa, Espainiako infanta, Germaniako Erromatar Inperio Santuko enperatziza eta Hungariako eta Bohemiako Erregina (j. 1606).
* Ekainaren 20a &ndash; Arnaud II.a Maitie, zuberoar apaiza, Oloroeko apezpikua (j. c. 1588).
* Urriaren 9a &ndash; Baltasar Karlos Austriakoa,  Austriako Etxeko Espainiako Infantea (j. 1629).
* Azaroaren 6a &ndash; Ana Caro de Mallén, Espainiako Urrezko Aroko poeta eta antzerkigilea (j. c. 1590).
* Abenduaren 23a &ndash; François Maynard, frantziar olerkaria (j. 1582).
* Abenduaren 26a &ndash; Henrike II.a Borboi-Condékoa, Condéko hirugarren printzea (j. 1588).
* Catalina de la Rosa, Espainiako Urrezko mendeko aktorea, antzerkigilea eta antzerki enpresaria.
----

## Kanpo estekak
1647

## Gertaerak 
### Arte eta kultura 
### Zientzia eta teknologia 
### Kirolak 
## Jaiotzak 
* Urtarrilaren 17a &ndash; Elżbieta Hevelius, ustez astronomian aritu zen lehen emakumea eta *ilargiko karten ama* (h. 1693).
* Apirilaren 2a &ndash; Maria Sibylla Merian, alemaniar naturalista, esploratzailea eta margolaria (h. 1717).
* Ekainaren 20a &ndash; Joan Jurgi III.a Saxoniakoa, Saxoniako hauteslea (h. 1691).
* Abuztuaren 22a &ndash; Denis Papin, frantses fisikaria eta asmatzailea.
* Azaroaren 18a &ndash; Pierre Bayle, frantziar filosofo, idazle eta lexikografoa (h. 1706).
* Matias Goñi, jesulagun nafarra (h. 1712).

## Heriotzak 
* Martxoaren 14a &ndash; Frederiko Henrike Orange-Nassaukoa, Orangeko printzea (j. 1584).
* Uztailaren 29a &ndash; Frans Rijckhals, holandar margolaria eta diseinatzailea (j. 1600).
* Urriaren 19a &ndash; Blas Alexandre Lezaeta, nafar elizgizona, Orreagako kolegiataren priore, Iruñeako apezpikua eta inkisidorea (j. 1597).
* Urriaren 25a &ndash; Evangelista Torricelli, italiar fisikari eta matematikaria, barometroaren asmatzailea (j. 1608).
* Azaroaren 1a &ndash; Juan Queipo de Llano, Asturiasko elizgizon eta legelaria, Iruñeko apezpiku izandakoa (j. 1584).
* Azaroaren 3a &ndash; Pedro Fajardo, Aragoi eta Kataluniako erregeorde, Siziliako erregeorde eta Nafarroako erregeordea (j. 1602).
* Azaroaren 5a &ndash; Vincentio Reinieri, italiar matematikari eta astronomoa, Galileo Galileiren laguna eta dizipulua (j. 1606).
* Azaroaren 30a &ndash; Bonaventura Cavalieri, italiar apaiz jesuita eta matematikaria (j. 1598).
----

## Kanpo estekak
1648

## Gertaerak 
* Ekainaren 14a &ndash; Margaret Jones emakumeari sorginkeria leporatu eta Bostonen urkatu zuten.

### Arte eta kultura 
### Zientzia eta teknologia 
### Kirolak 
## Jaiotzak 
* Otsailaren 26a &ndash; Francisco Ignacio Añoa, euskal artzapezpikua, Iruñeko apezpikua izandakoa (h. 1746).
* Apirilaren 7a &ndash; John Sheffield, estatu gizon eta olerkari ingelesa (h. 1721).
* Apirilaren 26a &ndash; Petri II.a Portugalgoa, *baketsua*, Portugalgo erregea (h. 1706).
* Abuztuaren 21a &ndash; Josè Zatrilla y Vico, Sardiniako idazlea eta poeta (h. 1720).
* Urriaren 3a &ndash; Élisabeth Chéron, jakintza alor anitzeko frantziar emakumea (h. 1711).
* Pieter Verbrugghen II.a, flandriar eskultore, eskulangintza gizona, akuaforte egile eta harri merkataria (h. 1691 ostean).

## Heriotzak 
* Urtarrilaren 23a &ndash; Francisco de Rojas Zorrilla, espainiar dramagilea (j. 1607).
* Otsailaren 16a &ndash; Juan Mendiaratz, gipuzkoar eskultorea (j. 1585).
* Otsailaren 28a &ndash; Kristian IV.a Danimarkakoa, Danimarka eta Norvegiako erregea (j. 1577).
* Maiatzaren 20a &ndash; Ladislao IV.a Vasa, Poloniako erregea, Lituaniako duke handia, Suediako errege titularra eta Errusiako tsarra (j. 1595).
* Ekainaren 15a &ndash; Margaret Jones, Massachusettseko Badiako Kolonian sorginkeria leporatuta exekutatutako lehen pertsona (j. 1613).
* Abuztuaren 8a &ndash; Esteban Azkarraga, gipuzkoar militar eta funtzionarioa, Yucatángo gobernadorea.
* Abuztuaren 9a &ndash; Diego Vidal de Liendo, bizkaitar apaiz katoliko eta margolari barrokoa (j. 1602).
* Abuztuaren 18a &ndash; Ibrahim I.a, sultan otomanoa (j. 1615).
* Abuztuaren 25a &ndash; Josef Calasanz, espainiar apaiz eta hezitzailea, Eskolapioak kongregazioaren fundatzailea (j. 1557).
* Irailaren 1a &ndash; Marin Mersenne, frantziar fraide, matematikari eta filosofoa (j. 1588).
* Urriaren 7a &ndash; Salvat Ihartze gaztea, baxenafar elizgizona.
* Urriaren 15a &ndash; Simone Cantarini, italiar margolari eta grabatzailea (j. 1612).
* Pedro Hurtado de Mendoza, euskal jatorriko militar eta politikaria (j. 1567).
* Tirso de Molina, espainiar antzerki-idazlea (j. 1579).

----

## Kanpo estekak