open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Leóngo Unibertsitatea

**Leóngo Unibertsitatea** () hiri horretako unibertsitate publikoa da, hiriburuan bertan eta Ponferradan campusak dituena.

Unibertsitatearen aurrekaria 1843an aurkitu genuen, Maisuen Eskola Normala edo Instrukzio Publikoko Maisuen Mintegia sortu zenean, eta Albaitaritzako eskola subalternoan, 1852an sortua, Leóngo etorkizuneko unibertsitatearen oinarriak ezarriz. 1979an sortu zen Oviedoko Unibertsitatearen zatiketa gisa.

## Kanpo estekak
Llolleo

**Llolleo**, Llo-Lleo ere deitua, Txileko Valparaiso V. eskualdeko San Antonio udalerriko herria da. Santiagotik 98 km-ra kokatuta dago eta 4 km-ra San Antonio portutik. Hegoaldean Maipo ibaiaren ahoak (Rocas de Santo Domingo-tik bereizten duena) mugatuta dago, Llolleo eremua "La Boca" edo "kala txiki historikoa" deitzen da eta bertan itsaskiak eta arrain desberdinak artisau-eran arrantzatu ahal dituzu.

Llolleo Llollehue izenaren hispanizazioa da, Mapudungun hizkuntzan arrantzarako leku esan nahi duena. Herria 1912an trenbidea iritsi ondoren geltoki gisa jaio zen.
Mandabe

**Mandabe** Alkizako bi erreka nagusietako bat da.

Bidania erreka izeneko iturrian jaiotzen da, non Leize/Haundia 2/Sabe-saia konplexu karstikoko urak azaleratzen diren. Alkizarren artean uste izan da iturri horretako urak Hernioren beste aldetik, Bidaniatik hain justu, zetozela eta hortik datorkio izena.

Arana bailara zeharkatzen du eta Errekalde baserrian behera dagoen Antsuko estugunean behera doan Anoetan urak Orian isuri arte.

Ezkerretik bi adar nagusi ditu Ilunbe, zatika lurpean doana, eta Angara, Murgil median sortu, eta Anoetako lurretan elkartzen zaiona. Eskuinetik Askaga da adarrik inportanteena, Arraitzaga baserritik gertu isurtzen zaiona. Ilunbe errekastoa dago Alkizako edateko uraren iturria.

Mandabe errekari beste izan batzuk ere eman izan zaizkio: Alkiza erreka, Berandoain erreka, Igaran erreka eta Arana erreka.

Igaran errota, Alkizako hiru errota historikoetako bat, Mandabe errekatik lortzen zuen alea ehotzeko energia. Egungo Elektralkiza baino 200 bat metro beherago zegoen.

Bidania erreka iturburuan daude Elektralkiza zentral hidroelektrikoaren presa eta saltoren hodiaren hasieran. Halaber, Errekalde baseriaren ondoan Anoetako zentral hidroelektrikoaren presa eta saltoaren ubidearen hasiera daude.
Aranguren (erreka)

alt=|thumb|Troska erreka, eskuinetiko adarrik emankorrena.
**Aranguren** Alkizako bi erreka nagusietako bat da, izen bereko baserriaren ondoan sortzen dena. Aldapa bailara zeharkatzen du eta Oria ibaiaren adar den Asteasu errekan isurtzen ditu urak.

Zazpi adar ditu: Enaizpuru, Urdanasi, Murkaitz, Iturritxiki, Txapiola, Iturrriberri, Untzulo eta Troska. Lehen lauak ezkerretik datoz, hots, eguteratik eta ur-emari nahikoa irregularra dute. Gainerako lauak, ospeletik datozenak, emari handiagokoak dira.

Egurrolako zubitik behera Arraiaga erreka esaten zaio.

XVI. mendean izen handia izan zuen Egurrola burdinola Aranguren errekako urak baliatzen zituen.

Oraa eta Goiko Errota errotek bere urak baliatu zituzten alea jotzeko energia lortzeko. Biak 1953a arte aritu ziren lanean artoa eta garia ehotzen.

2020ra arte Aranguren errekan, Ikilisagasti baserriaren ondoan, egon da Zizurkilgo edateko uraren hartunetako bat, Elbarrena bailara hornitzen zuena. Hartune horrek, halaber, Asteasuko Upazan bailarako baserri batzuk eta Alkizako industria-gune zaharreko eraikinak ere hornitu zituen.

## Erreferentziak
Euskal Tertzioak

[thumb|250px|Euskal Tertzioen soldaduen jantzia. [New Yorkeko Liburutegi Publikoan gordetako marrazkiak.]]
thumb|Jantziaren beste ikuspegia.
**Euskal Tertzioak** () Espainia-Maroko Gerran (1859-1860) Espainiaren alde aritzeko Gipuzkoa, Bizkaia eta Araba lurraldeek egiten zituzten soldaduen aportazioak izan ziren. Hiru lurralde horietan oraindik Hego Euskal Herriko foruak indarrean zeuden eta, ondorioz, bake garaian, gazteek ez zuten armadan parte hartu behar. Nafarroa Garaian egoera desberdina zen zeren eta 1841eko legearen ondorioz, parte hartzera behartuta baitzeuden. Espainiar nazionalismoak sarritan tertzio hauek mitifikatu egin ditu.

## Historia 
Gerrak eztanda egin zuenean hiru probintzietako Foru Aldundiek Espainiako armadari laguntza eskaintzeko beharra ikusi zuten. Antza denez hiru instituzioen artean adostasuna ez zen erraza izan. 1859ko azaroaren 4ean Bergaran bildu ziren eta lau milioi errealen emaitzarekin batera hiru mila soldaduz osatutako infanteriako lau tertzio osatzea erabaki zuten. Teorian soldadu horiek bolondresak izan behar ziren baina deialdiari gazte gutxi erantzun zion. Egoera ikusita, herriz herri zozketaren bidez gazteak aukeratzea erabaki zen. Horren aurrean toki batzutan protestak sortu ziren; horrela, Oiartzunen, gazteek zozketarako prestatutako kutxa puskatu zuten eta mendira ihes egin zuten. Azkenean, alkateak eta agintariek konbentzitu zituzten zozketa onartzeko. Herri askotan, nahiz eta eskaintzen ziren baldintzak ona izan, kopuruak osatzeko arazo larriak izan ziren. Azkenean kopuru osoa ez zen lortu.

Euskal Tertzioak Afrikara heldu zirenerako, 1860ko otsailaren 29an, espainiarrek Tetuango gudua irabazita zuten. Dena dela, borroketan ibiltzeko aukera izan zuten. Horrela, martxoaren 23an, Wad-Raseko guduan parte hartze garrantzitsua izan zuten; borroka horretan baxa batzuk izan zituzten ere bai: bi hildako (Anselmo Rezola eta Migel Jauregi, azken hau koleraren ondorioz) eta 34 zauritu. Biharamunean Marokok bakea sinatu zuen.

Euskal Tertzioak maiatzaren hasieran Euskal Herrira itzuli ziren. Hirietan harrera beroa jaso zuten: garaipen arkuak, musika eta loreen arteko harrera.

Kubako Gerra 1868an piztu zenean Foru Aldundiek berriro ere Tertzioak antolatzeari egin zioten.

## Euskal Tertzioen ofizialak 
* Karlos Maria Latorre mariskala
* Rafael Sarabia Núñez koronela
Tertzioak lau ziren:
* Arabakoa, Isidro Eleizegi Otamendiren agindupean.
* Gipuzkoakoa, Telesforo Gorostegi Saralegiren agindupean.
* Bizkaikoa, Juan Zabalaintxaurretaren agindupean.
* Bizkaiko eta Gipuzkoako, nahastua, Ignazio Arana Ganzarain.

## Bolondresak 
Gazteak 20 eta 30 urte artekoak izan behar ziren. Soldaduek egunero sei erreal jasoko zituzten, kaboek zazpi, sarjentuek zortzi. Apuntatzerakoan bizkaitarrek 2000 erreal jasotzen zituzten, beste hainbeste bueltan. Gipuzkoarrek 2500 apuntatzeko unean, 500 afiliaziokoak eta 2000 bueltatzerakoan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Angel Gorostidiren artikulua *Euskal Erria. Revista Vascongada*n, 1907.
* :Terzioen banderak.
Irlandar Errepublika

**Irlandar Errepublika**,  edo *Saorstát Éireann* eta , 1919ko urtarrilaren 21ean Erresuma Batutik independentzia aldarrikatutako estatu iraultzaile bat izan zen. Aurrez, 1916ko Pazko Matxinadan Irlandako Errepublikaren Aldarrikapena burutu zen, baina 1919. urterarte ez zen ezarri.

Estatu honek Irlandako uharte osoaren eskumena beregan aldarrikatu zuen, baina 1920rako bere kontrol funtzionala 32 konderrietatik 21era mugatzen zen, eta Britainiar Armadak uhartearen ekialde eta iparraldean nahiz Dublin, Cork eta udalerri nagusienetan presentzia mantzentzen zuen.

## Kanpo estekak
Zergatik, Jamil?

**Zergatik, Jamil?** Patxo Telleriak idatzitako antzezlana da. Tartean teatroa konpainiak 2015ean produzitu zuen Mikel Martinez eta Eneko Sagardoi aktoreekin, zuzendariak Telleria bera eta Jokin Oregi zirela.

## Sinopsia 
Azalpenik gabeko hilketa bat da antzezlanaren trama. Horren azpian pertsonaia bien barruko gatazka dago. Batetik Jamil, magrebiar jatorriko gazte bat (Eneko Sagardoi), ustez elbarritu bat odol hotzez hil duena, ohean zetzan gizagaixo babesgabe bat. Gaztearen “atzerritar”, “etorkin”, “moro” kondizioak herritarren sumindura areagotzen du. Bestetik Xabier, paralisi progresiboak jotako gizona (Mikel Martinez), gaixotasunari orain arte adore eta bizi pozaz aurre egin diona. Ezkondua, emazteak maite izan du, baina ez du jakin (edo ez du jakin nahi izan) senarraren borondatea ulertzen.

Kolpe bat jaso eta memoria galdu berri du Jamil. Poliziak esan dio ohean zetzan elbarritu babesgabe bat tiroz akabatu duela; duela gutxira arte maitekiro zaintzen zuen gizona zen hori. Bere burua zintzoa dela uste arren, krimenik gorrotagarriena burutu du. Bere buruari galdetzen dio: “Zergatik, Jamil?”

Ez da drama gordin bat, suspense ariketa teatral suspergarri bat sortu du Telleriak. Ikuslearen aurreiritziek, gizartearen aurreiritziek hainbat suposizio eragingo dute, baina gizasemea jator aritzeko gauza da..

## Galeria 

Fitxategi:ZergatikJamil7.png
Fitxategi:ZergatikJamil6.png
Fitxategi:ZergatikJamil8.png
Fitxategi:ZergatikJamil9.png

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ghero. Azken euskalduna (2018)
* Ez dok hiru. Euskal musikaren benetako istorioa (2017)

* Lingua Nabajorum. Euskararen historia txoroa (2014)
* *Kontrabaxua* (1988)
* *Errementari* (2018)
* Soinujolearen semea (2012)
* *Cuando dejes de quererme* (2018)
* ***Handia*** (2017)
* *La higuera de los bastardos* (2017)
* *Argi* (2015)
* *Amaren eskuak* (2012)
* *Hil Kanpaiak*

## Kanpo estekak 
* Zergatik, Jamil? antzezlana ikusteko Vimeo gunea. Covid-19 garaian ikusteko zabaldu zena
* 'Zergatik, Jamil?' antzezlanaren webgunea.
* 'Zergatik, Jamil?' antzezlanaren gidoia.
Enrique del Portal

**Enrique Ruiz del Portal González** (Madril, 1932ko uztailaren 3a - Madril, 2020ko martxoaren 20a), askoz ere ezagunagoa **Enrique del Portal** izenaz, espainiar tenorra eta aktorea izan zen, antzerki lirikoan nabarmendu zena.

1962. urteaz geroztik aritu zen kantuan, zarzuela abestuz. Pepita Enbilekin, José Carrerasekin eta Alfredo Krausekin abestu zuen.
Esperanza Pedreño

**Esperanza Pedreño** (izen osoa, *María Esperanza Pedreño Solares*, Albacete, ) espainiar aktorea da, telebistan eta zineman aritutakoa. *Camera Café* telesaioan Maricarmen Cañizaresen papera egiteagatik da ezaguna.

2026ko urtarrilean serie bateko emakumezko aktore onenaren Feroz saria jaso zuen, *Poquita fe* lanarengatik.

## Biografia 
Albaceteko institutuan hasi zen antzezlanak egiten eta Ekonomia eta Soziologia ikasketak egin zituen arren Almagroko Teatro Clasico Eskolan aritu eta Espainiako Arte Dramatikoaren Errege Goi-Eskolan (RESAD) lizentziatu zen. Performing Arts bekari esker Londresko Middlesex Unibertsitatean ikasi zuen.

Hasiera batean antzerkian aritu zen eta 2003 eta 2005 artean telebista ezagutu zuen, *Más te vale XXL* programan egin baitzuen lan. 2005ean *Plan C* programan sketchak egin zituen beste hainbat aktorerekin batera.

2005ean *Camera Café* telesailean Maricarmen Cañizares idazkari bereziaren papera egiteko aukeratua izan zen eta pertsonai honek sona handia eman zion. Aurreneko denboraldi horretan telebistako bigarren mailako emakumezko aktore onenaren saria jaso zuen. 2009 arte iraun zuen programak eta 2009an bertan aktore eta pertsonai berdinekin *¡Fibrilando!* telesailean jarraitu zuen, baina ez zuen arrakasta handirik izan eta denboraldi bakarra egin zuen. 2009 eta 2011 artean *Doctor Mateo* telesailean aritu zen, medikuaren idazkariaren rolean.

Zineman ere aritu da, hasieran paper txikiekin eta ondoren laburmetrai batzuk ere egin zituen. *Cruces* laburmetraiarekin Albaceteko ABYCINE jaialdian irabazlea izan zen 2006an. 2008an *Una palabra tuya* filmeko protagonista izan zen Malena Alteriorekin batera. Goya Sarietan emakumezko aktore errebelaziorako izendatua izan zen. 2009an *18 comidas* pelikulako aktorea izan zen. Bertan sei maitasun istorio kontatzen dira eta Esperanzak Luis Tosarrekin batera osatzen du istorioa.

Azken urteetan antzerkira itzuli da. Zortzi aktoreren artean *La madre que me parió* antzezlana egin zuten eta bakarka *Mi relación con la comida* eta *Coneja* egin ditu.

## Filmografia 
### Filmeak 
### Telebista 
### Antzerkia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Oroitzapenezko txanpon

[eskuinera|thumb|250x250px|[Ameriketako Estatu Batuak|Ameriketako Estatu Batuen bigarren mendeurrenaren oroitzapena egiten duen dolar laurdeneko oroitzapenezko txanpona.]]
**Oroitzapenezko txanponak** berariaz gertakari edo gauza jakin baten oroitzapena egiteko jaulkitzen diren txanponak dira. Balio bereko txanpon arruntekin alderatuta diseinuan bereizten dira. Era honetako txanpon gehienak bildumako ale gisa soilik balio dute. Hala ere, herrialde batzuk badituzte zirkulatu dezaketen oroitzapenezko txanponak.

## Kanpo estekak
Zarateko benta

**Zarateko benta** Gipuzkoako Zizurkil udalerriko baserri bat da, garai batean benta izandakoa. Gipuzkoako barrualdea eta kostaldearen arteko bidegurutze estrategiko batean kokatua dago. Eraikitako euskal ondare nabari gisa sailkatua dago. 1936ko abuztuaren 29tik irailaren 18ra, Eusko Gudarostearen kuartela izan zen Gerra Zibilean, Saseta defentsa-sistemaren barnean.

## Etimologia 
Zarate izena zara (txara) eta ate hitzek osatzen dute.

Ekialdera ematen duen aldean mendizaleek aterpe bezala erabiltzen duten gune bat dauka erantsia, harri-hormez egina eta isuri bateko teilatua duena. Zigarro bat piztu zuen eta hark ateratako argitasuna ikusita frankistek tiro egin zioten buruan. Gerra Zibilean hildako Eusko Abertzale Ekintzako lehen gudaria izan zen.

Irailaren 18an, beste ekintzale bat hil zuten Zarateko bentan, 25 urteko Klaudio Olabarri basauriarra. Bere omenez sarjentu zen EAEko batailoiak bere izena hartu zuen: EAEren Olabarri infanteriako batailoia (EAE-1, ofizialki 1936ko urrian eratu zuten). Egun horretan 2 eraso jo zituzten frankistek. Batetik, errekete batzuk Belkoaindik atera ziren, nagusien baimenik gabe, Zarate konkistatzeko asmoz. Helburutik 500 metro ekialdera zeudenean, Ipidegi inguruan, gudariek aurre egin zieten eta 15 errekete inguru hil ziren. Bestetik, gerra-gurdi batzuek Zarateko benta inguruan aurrera egin zuten, Molina komandante frankistaren indarrak atzean zituztela, baina lurraren baldintza txarren ondorioz hasierako posizioetara itzuli behar izan zuten. Atzera egitean teniente bat hil zen eta tropako bost soldadu zauritu ziren.

Pablo Cayuela militar kolpista behin-betiko erasoaldia prestatzen ari zen. Bere tropa gehienak Zizurkil eta Asteasun pilatu zituen eta Adunan ezarri zuen, bertan kontzentratu zituen bere ofizialak. Irailaren 19an, larunbata, Santa Marina ermita eta Irumuño mendiaren hegaleko hainbat posizio hartu zituzten. Hamar hildako eta bederatzi zauritu izan zituzten. Operazio militar hari esker Saseta defentsa-sistemaren mendebaldeko mutur osoa hartu zuten. Goizaldera, Kandido Sasetak bere tropak Zarateaitzetik erretiratu zituen. Irailaren 20an, Cayuelak posizioak erabat okupatu zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Kultura Ondasun izendapena EHAAn
* 1957 arte Zarateko bentan bizitako Manuel eta Maritxu Aia-ren testigantza
École supérieure des sciences commerciales d'Angers

'''École supérieure des sciences commerciales d'Angers''' Angers, Boulogne-Billancourt, Cholet, Lyon, Bordele, Aix-en-Provence, Budapest eta Shanghaien campusak dituen Europako enpresa eskola da. 1909an sorturik. 2019an Financial Times egunkari britainiarrak ESSCA, Europako 76 enpresa eskola hoberenen artean sailkatu zuen. Horrez gain, ESSCA doktoretza programa bat eskaintzen du, baita marketin, finantza eta negoziogintza bezalako master programa bereziak ere. Bere programek nazioarteko hiru akreditazio dituzte: AMBA, EQUIS eta AACSB. 15.000 ikasle ohi enpresa munduan eta politikagintzan aritzen dira, hala nola Louis le Duff (groupe Le Duff-eko lehendakaria) eta Dominique Schelcher (Système U-eko lehendakaria).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Barbara Clementine Harris

**Barbara Clementine Harris** (Filadelfia, Pennsylvania, 1930eko ekainaren 12a - Lincoln, Massachusetts,
2020ko martxoaren 13a) Ameriketako Estatu Batuetako Apezpiku Elizako apezpikua izan zen. Komunio Anglikanoaren baitan apezpiku ordenatu zen historiako lehen emakumea izan zen.

## Kanpo estekak
Mohammed IV.a Marokokoa

**Mohammed bin Abd ar-Rahman** (), **Mohammed IV.a** () izenaz ezaguna, Marokoko sultana izen 1859 eta 1873 artean. Alaui leinukoa zen.

## Biografia 
1859ko abuztuaren 24an Abd ar-Rahman haren aita hil zenean, Mohammed tronura igo zen. Haren aitaren politikarekin jarraitu zuen, besteak beste, itsasertzean itsaslapurreta indartzen eta, Maroko erdi aldean, Espainiako armadaren aurkako erasoak eragiten. Politika horren ondorioz Espainiako Gobernuaren burua zen Leopoldo O'Donnellek gerra adierazpena egin zion. Deklarazio hori nahiko ezustean heldu zen eta ziur aski estatu barruan zituen arazoak ezkutatzeko asmoz erabili zuen O'Donnellek.

Gerraren testuinguruan behin eta berriro espainiarrek Markoko armada garaitu zuen: Los Castillejos guduan, Tetuango guduan eta, azkenik, Wad-Ras guduan. Azken porrot horren ondorioz Marokok bakea sinatzea eskatu zuen; horrela egin zen Tetuan hirian, 1860ko apirilaren 26an. Wad-Raseko ituna izena eman zitzaion. Horren arabera Elisabet II.a Espainiakoa garailea aldarrikatu zen eta Espainiak ekonomia eta politika alorretan konpentsazio batzuk jaso zituen.
Mohammed IV.a hil zenean Hassan I.ak ordezkatu zuen.

## Kanpo estekak
Luka Dončić

**Luka Dončić** (Ljubljana, Eslovenia, 1999ko otsailaren 28a) saskibaloi jokalaria da. Antolatzaile postuan jokatzen du; 2025az geroztik, NBA ligako Los Angeles Lakers taldean.

2015eko apirilean, 16 urte eta 2 hilabete zituela, ACB ligan debuta egin zuen Real Madril taldearekin. Hiru denboralditan zehar aritu ondoren, 2018an NBArako bide hartu zuen. 2018ko NBA draftean, frankiziek jokalariak hatutatzeko zerrendan, hirugarren atera zen. Hori dela eta Atlanta Hawksek erosi zituen jokalariaren eskubideak, baina berehala saldu zizkion Dallas Mavericks taldeari.

NBAn jokatu zuen lehen denboraldian, Dallas Mavericks taldean, Lukak oso emaitza onak lortu zituen jokoaren aldetik. Hori dela eta, NBA Ligak urteko jokalari hasiberri onenari Rookie saria eman zion 2019an.

Gaur egun, Los Angeles Lakers-en jokatzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ez dok hiru. Euskal musikaren benetako istorioa

**Ez dok hiru. Euskal musikaren benetako istorioa** Patxo Telleriak idatzitako antzezlana da. Tartean teatroa konpainiak 2017an produzitu zuen Mikel Martinez eta Patxo Telleria aktoreekin, zuzendaria Jokin Oregi zela.

## Sinopsia 
Euskal Herriko kantutegian oinarritutako ikuskizun teatrala da. Obra eroa eta irrigarriaizanik ere kantutegiko ehun baino gehiago kantu hobeto estimatzeko antzerki hari bat sortzen du.

Publiko helduarentzako ikuskizuna da, umorezkoa eta euskaraz. Hasierako emanaldietan Martinezek eta Telleriak beste hiru musikari aktoreekin partekatu zuten taula, zuzeneko musikaren indarra gehituta.

## Galeria 

Fitxategi:EZ-DOK-HIRU-Guillermo-Casas-Mikel Patxo 02.jpg
Fitxategi:EZ-DOK-HIRU-Guillermo-Casas-Mikel Patxo 03.jpg

## Sariak eta errekonozimenduak 
* 2014: Donostia Saria, 2013ko Antzezlan Onena *Lingua Nabajorum*[4]

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal antzerki berria
* Simplicissimus (2019)
* Ghero. Azken euskalduna (2018)
* Zergatik, Jamil? (2015)
* Lingua Nabajorum. Euskararen historia txoroa (2014)
* Soinujolearen semea (2012)
* *Kontrabaxua* (1988)

## Kanpo estekak 
* Ez dok hiru. Euskal musikaren benetako istorioa antzezlana ikusteko Vimeo gunea. Covid-19 garaian ikusteko zabaldu zena
* 'Ez dok hiru' antzezlanaren webgunea.
Ana Ruiz

**Ana María Ruiz Domínguez** (Sevilla, ) espainiar aktorea da, antzerkian ari dena eta telebistan eta zineman ere lan egin duena. *Zona Disney* haurrentzako programako aurkezlea eta *Camera Café* telesaioan Sofía Guillénen papera egiteagatik da ezaguna.

## Biografia 
Haurrentzako programak aurkezten hasi zen, Canal Surreko *La Banda del Sur* eta Disney Channel katekoak ondoren. 2005ean *Camera Café* telesaileko Sofía Guillén telefonistaren rola bete zuen eta honi esker Estatu mailako hainbat telesailetan aritu zen hurrengo urtetan.

Hala ere antzerkigintza izan du ardatz eta 2000tik aurrera urtero izan da oholtzan.

## Filmografia 
### Filmeak 
### Telebista 
### Antzerkia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Vladimír Zábrodský

**Vladimír Zábrodský** (Praga, Txekoslovakia, 1923ko martxoaren 7a - Stockholm, Suedia, 2020ko martxoaren 20a) txekoslovakiar izotz hockey jokalaria eta tenislaria izan zen. Txekoslovakiako gizonezkoen izotz hockey selekzio nazionalarekin zilarrezko domina irabazi zuen 1948ko Neguko Olinpiar Jokoetan. Halaber, bi munduko izotz hockey txapelketa irabazi zituen (1947an eta 1949an). Horrez gain, Txekoslovakia ordezkatu zuen hiru Davis Kopa tenis txapelketatan: 1948an, 1955ean eta 1956an.

1997an sortu berria zen Izotz Hockeyaren Nazioarteko Federazioaren Ospearen Aretoan sartu zuten lehendabiziko jokalarietako bat izan zen
Karlos de la Cerda

**Karlos de la Cerda** ( - 1354ko urtarrilaren 8a) Lunelgo jauna, Frantziako kondestablea eta Angulemako kondea izan zen.

## Biografia 
Alfontso de la Cerdaren iloba, Karlosen heziketaz Filipe VI.a Frantziakoaren aholkulari nagusia zen Miles Noyersekoari arduratu zen, ikasketak Joan Onbera izenarekin errege izatera iritsiko zenarekin partekatuz. 1350ean tronura iritsi zenean, Karlosek bere begiko bihurtu eta Angulemako konde izendatu zuen. Honela, Karlos II.a Nafarroakoa azpiratuz, gaizkia izenekoa, honentzat, frantziar tronurako bere asmo etsigarriek ematen zioten iraina izango zena.

1351ko urtarrilean, Joan Onberak Karlos Frantziako kondestable izendatu zuen, bi hilabete lehenago erregearen aginduz isilpean eta epaiketarik gabe burua moztu zioten Raul II.a Briennekoa kondearen ordez. Kondestable bezala, Ehun Urteko Gerran zehar zenbait gatazkatan parte hartu zuen. 1352an Karlos Bloisekoaren alaba zen Margarita Bloisekoa ezkondu zuen, baina ez zuten seme-alabarik izan.

1354ko urtarrilaren 8an, Karlos de la Cerda, Karlos II.a Nafarroakoaren anaia zen Filipe Nafarroakoarekin izandako liskar baten ondoren, Nafarroako erregearen gizonetako batek, Joan Soultekoak, "Gaskoi" izenekoak, L'Aigleko «Truie-qui-File» izeneko bentan 80 ezpata-kolpe eman eta Karlos hil zuen.
Mercedes Luzuriaga

**Mercedes López de Luzuriaga** (Lemoiz, Bizkaia,  - Bilbo, 2023ko uztailaren 11) aktorea izan zen. Telebistan eta zineman lan egin zuen, eta *Camera Café* telesailean Asun Sampere rola jokatzeagatik da ospetsua.

## Bizitza 
Lanbidez erizain laguntzailea izan zen Gurutzetako Ospitaleko biokimika laborategian, baina aktore izan nahi zuen berak. Euskal Herrian egindako hainbat filmetan figurante gisa aritu ondoren ETB 2-ko *Zoombados* programan ohiko aktore gantxoa izan zen, telesailak ordea ez zuen arrakastar bera lortu eta denbraldi bakarra iraun duen. Hainbat luzemetraietan ere parte hartu du eta *Y comieron perdices*-egatik Nafarroako Unibertsitateko bigarren mailako emakume aktore onenaren saria irabazi zuen 2009an. 2015 eta 2017an bi filmetan taldeko aktore izan da, 90 urte inguruko adina izan arren.

## Filmografia 
### Filmeak 
### Telebista 
### Antzerkia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Pazifikoko ipar-mendebaldea

**Pazifikoko ipar-mendebaldea** () Ipar Amerikako ipar-mendebaldeko eskualde bat da, mendebaldean Ozeano Barearekin eta ekialdean Mendi Harritsuekin muga egiten duena. Eskualdeko mugei buruzko definizio zehatzik ez dagoenez, normalean Estatu Batuetako Oregon eta Washington estatuak eta Kanadako Columbia Britainiarra probintzia bere barnean hartzen ditu. Definizio zabalagoak, Alaskako hego-ekialdea eta Yukon kanadarraren zati bat iparraldean, Kalifornia iparraldeko eskualde menditsuak hegoaldean, eta Idaho estatua, Montana eta Wyoming estatuen mendebaldea eta Alberta probintziaren mendebaldeko zatia barne hartzen ditu. Definizio zorrotzagoek Estatu Batuetako ipar-mendebaldera edo Ur-jauzien mendilerroaren mendebaldeko kostaldeetara mugatzen dute. Definizioen aniztasuna zati batean eskualdeko elementu historiko, geografiko eta sozial komunei egotz dakieke.

Eskualdeko metropoli eremu handienak honakoak dira: Seattle, Washington, 3,9 milioi biztanlerekin; Vancouver Handia, Columbia Britainiarra, 2,4 milioirekin; eta Portland Handia, Oregon, 2,2 milioi biztanlerekin.

## Kanpo estekak
Eustaquio Zubillaga

**Eustaquio Zubillaga Iraola** (Donostia, Gipuzkoa, 1933ko urriaren 26a - Santa Cruz Tenerifekoa, Kanariak, 2020ko martxoaren 18a) gipuzkoar futbolaria izan zen, aurrelari bezala jokatzen zuena.

1953ko urriaren 11n egin zuen debuta Real Sociedad taldearekin. Han 6 denboralditan zehar jokatu zuen, denera 126 partida jokatuz eta 24 gol eginez. Ondoren, 1959 eta 1960 bitartean Unión Deportiva Las Palmas taldean jokatu zuen. Azkenik, 1960 eta 1963 bitartean, Club Deportivo Tenerifen jokatu zuen.

## Taldeak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Juan uharteak

**San Juan uharteak** () Pazifikoko ipar-mendebaldeko kostaldeko uhartedia, Washington estatubatuar estatua eta Vancouver kanadar uhartearen artean dagoena. Klima epela da, negu hotzekin eta uda beroekin, eta horrek koniferoen eta pinu motako zuhaitzen hedapen nahiko zabalak errazten ditu. Prezipitazio ugari, landaretza ugariarentzat ere funtsezkoa dena, puntu batzuetan oso itxia. Honegatik eta uharteen tamaina txikiagatik 450 uharte guztietatik bospasei baino ez dute biztanleak.

## Uharteak 
* Aleck uharriak
* Alegria uhartea (edo Little Double uhartea)
* Armitage uhartea
* Bare uhartea
* Barnes uhartea
* Barren uhartea
* Battleship uhartea
* Bell uhartea
* Big uharria
* Bird uharria
* Bird uharriak
* Black uharria
* Blakely uhartea (42)
* Blind uhartea (Lopez)
* Blind uhartea *
* Boulder uhartea
* Brown uhartea (21)
* Buck uhartea
* Cactus uharteak
* Canoe uhartea
* Castle uhartea
* Cayou uhartea (edo Rum uhartea)
* Cemetery uhartea
* Center uhartea (20)
* Charles uhartea
* Clark uhartea *
* Cliff uhartea
* Cluster uharteak
* Colville uhartea
* Coon uhartea
* Crab uhartea
* Crane uhartea (10)
* Deadman uhartea
* Decatur uhartea (89)
* Dinner uhartea
* Doe uhartea *
* Double uhartea
* Ewing uhartea
* Fawn uhartea
* Flattop uhartea
* Flower uhartea
* Fortress uhartea
* Freeman uhartea
* Frost uhartea
* Geese uhartetxoak
* Giffin uharrias
* Goose uhartea
* Gossip uhartea
* Gull uharria
* Guss uhartea
* Hall uhartea
* Harnden uhartea
* Henry uhartea (27)
* Iceberg uhartea
* Iowa uharria
* James uhartea *
* Johns uhartea (5)
* Jones uhartea *
* Justice uhartea
* Little Patos uhartea
* Little Sister uhartea
* Little Sucia uhartea
* Lone Tree uhartea
* Long uhartea
* Lopez uhartea (2,466)
* Low uhartea
* Matia uhartea *
* McConnell uhartea
* Mummy uharrias
* Nob uhartea
* North Finger uhartea
* North Peapod uhartea
* O'Neal uhartea
* Oak uhartea
* Obstruction uhartea (14)
* Orcas uhartea (5,395)
* Patos uhartea *
* Peapod uharriak
* Pearl uhartea (11)
* Picnic uhartea (edo Sheep uhartea)
* Pointer uhartea
* Pole uhartea
* Posey uhartea *
* Puffin uhartea
* Ram uhartea
* Reads Bay uhartea
* Reef uhartea
* Reef Point uhartea
* Richardson uharria
* Rim uhartea
* Ripple uhartea
* Saddlebag uhartea *
* San Juan uhartea (7,810)
* Satellite uhartea
* Secar uharria
* Sentinel uhartea
* Shag uharria
* Shaw uhartea (241)
* Skipjack uhartea
* Skull uhartea (Lopez)
* Skull uhartea
* Small uhartea
* South Finger uhartea
* South Peapod uhartea
* Spieden uhartea
* Stuart uhartea (11) *
* Sucia uhartea (4) *
* Swirl uhartea
* The Sisters
* Tift uharriak
* Trump uhartea
* Turn uhartea *
* Twin uharriak
* Victim uhartea
* Waldron uhartea (109)
* Wasp uharteak
* Whale uharriak
* White uharriak
* Willow uhartea
* Yellow uhartea

## Kanpo estekak
Karlos I.a Albretekoa

**Karlos I.a Albretekoa** (1368ko abendua - 1415eko urriaren 25a), Frantziako kondestablea (1402-11 eta 1413-15) eta Agincourteko gudu tragikoan bere herrialdeko armada zuzendu zuten komandante taldeetako bat izan zen.

## Biografia 
Familia noblekoa izan arren (Arnaud Albreteko Jaunaren semea zen), Karlos, ia plebeio baten mailara erori zen, borgoinar fakzioak Frantziako gortean boterea irabazi zuenean.

Bere dohain militarrak kalitate handikoak ziren. Bertrand Du Guesclinen gidaritzapean borrokatzen ikasi zuen, eta beti nabarmendu zen taktikari bikain gisa eta borrokan zuen kemenarengatik.

Albretekoak Frantziako armadaren agintea jaso zuen Agincourteko guduan, Joan II.a Le Maingre mariskalarekin ("Boucicault" ezizenez) eta David de Rambures Errege Etxeko Baleztarien buruarekin batera. Hala ere, dukeen triunbiratu baten gainbegiradapean jarri zituzten (Joan Beldur Gabea Borgoinakoa, Karlos Orleanskoa eta Joan Alençongoa), hauek, gaitasun militar txikiagoarekin eta euren arteko gorroto eta ezberdintasun handiengatik nahastuta, Albretekoaren erabaki taktiko asko blokeatu, zaildu eta desbaimendu zituztelarik, arrakastaren eta porrotaren arteko aldea suposatu zezaketenak. Albretekoaren eta hiru dukeen aginduen arteko alderik garrantzitsuena, lehenengoak, ingelesen aurka zuzen jokatu nahi ez izatean datza, indar profesional eta mugikor txikiekin, bere maisu Guesclinengandik ikasitako taktika. Hala ere, nobleek, mugigarritasun gutxiko armada handi bat eratzera behartu zuten, errekrutatze bidez bildutako soldaduz osatua, diziplinarik gabekoa eta txiroki motibatua. Indar honekin garaitua izan zen Agincourten.

Karlos Albretekoak berak zuzendu zuen frantziar armadako abangoardia nagusia, eta berarekin egin zuen aurrera, ingelesen aurka gorputzez gorputz (*melée*) borrokatu arte. Ekintza honetan hil egin zuten.

Bere semeetako bigarrenak (Karlos ere deitua) kondestable karguan ordezkatu zuen. Lehenalabak (Joana) 1422an Joanes I.a Foixkoa ezkondu zuen, eta gazteenak, Katalina, Karlos V.a erregearen seme ez-legitimoa zen Joan de Montagukoak ezkondu zuen.

## Kanpo estekak
Ameriketako Estatu Batuak eta Kanada arteko muga

**Ameriketako Estatu Batuak eta Kanada arteko muga** bi estatu hauen arteko muga politikoa da. Eremu zabal bat hartzen du, bere muturrak Ozeano Artikoa eta Ozeano Atlantikoa direlarik. Muga hori aldatuz joan da historian zehar, hainbat arrazoirengatik. Mugak 8891 kilometroko luzera du.

Muga honen jatorria 1783ko irailaren 3ko Parisko Ituna da, Britainia Handiko Erresumaren eta 13 kolonien artekoa, Estatu Batuen Independentzia Gerrari amaiera eman ziona.

## Mugak 
300px

300px

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ameriketako Estatu Batuak eta Mexiko arteko muga

**Ameriketako Estatu Batuak eta Mexiko arteko muga** bi estatu hauen arteko muga politikoa da. Eremu zabal bat hartzen du, bere muturrak Ozeano Barea eta Mexikoko Golkoa direlarik. Muga hori aldatuz joan da historian zehar, hainbat arrazoirengatik.

Mendebaldetik ekialdera, Kaliforniako San Diego konderriko Imperial Beach eta Kalifornia Behereko Tijuana hirietan hasten da, eta Tamaulipasko Matamoros eta Texasko Cameron konderrian amaitzen da.

Hiri eremu handiak eta lurralde hustuak zeharkatzen ditu; Rio Grande ibaia, Sonora eta Chihuahua basamortuak eta Colorado ibaiaren zati bat zeharkatzen ditu, Kalifornia Behereko iparraldera iritsiz. Muga eta Uren Nazioarteko Batzordearen arabera, 3185 kilometroko luzera du.

Amerikako Estatu Batuen eta Mexikoko Estatu Batuen artekoa munduan gurutzaketa legal gehien duen muga da; izan ere, 2002. urteaz geroztik, 50,23 milioi oinezkoen gurutzaketa legal ditu, eta baita munduko gurutzaketa ilegal gehien ere, ia 12 milioi 2007. urtean.

## Muga-hiriak 
## Muga igarobideak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hornos de la Peñako leizea

thumb|250px|Leizearen sarrera.
**Hornos de la Peñako leizea** Cantabriako San Felices de Buelna herriaren Tarriba auzoan dagoen leku arkeologikoa da. 2008ko uztailatik Unescoren Gizateriaren ondarea, Altamirako leizea eta Espainia iparraldeko paleolitoko labar-artearen lekuaren barruan (). Leizean giza-okupazio luzearen aztarnak bildu dira, Erdi Paleolitotik Neolito arte, ia 30.000 urteko aldian. 1903an Hermilio Alcalde del Río arkeologoak identifikatu zituen.

## Ezaugarriak 
Leize honetan Neanderthalgo gizakien eta Cro-Magnon gizakien aztarnak aurkitu dira. Leize honen ezaugarri beste bat zera da: bakarrik grabatuak aurkitu direla, ez margoak. Kanpoko babes aldean Kantauri itsasoko ertzan aurkitu diren haitzuloetako irudi zaharrenak daude, Aurignac kulturaren garaikoak. Garrantzitsuena zaldi baten grabatua da, oso sakon eginda. Beste batzuk desagertu dira baina XX. mende hasierako argazkiei esker agertzen ziren animaliak ezagutu dira: bisonteak, oreinak, zaldiak...

Barrualdean ere badaude irudiak baina aurkitzeko 60 metroko sakonera sartu behar da. Areto desberdinetan animalien irudiak aurkitu izan dira: ahuntzak, behiaren familiako animaliak, oreinak, elur-orein bat...Guztiak arroketan buztinez edo gubil batez. Horietako asko Goi Madeleine aldikoak dira. Leizearen toki sakoneneanm bestetik, irudi antropomorfoak aurkitu dira.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Hermilio Alcalde del Río

## Kanpo estekak 
* :Kantabriako leizeen inguruko webgunea.
The First Power

***The First Power*** (euskaraz *Lehen Boterea*), 1990eko Robert Resnikoff estatubatuarrak zuzendutako beldurrezko neo-noir film bat da. Lou Diamond Phillips, Tracy Griffith, Jeff Kober, Mykelti Williamson eta Elizabeth Arlen aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
AEB, Los Angeles, Russell Logan (Lou Diamond Phillips) hiriko polizia saileko detektibeak "Pentagramaren Hitzailea" deritzon Patrick Channing (Jeff Kober) serieko hiltzailea atxilotzea lortu du, ondorioz Channingek heriotz zigorra jaso eta gas-ganberan exekutatua izango da. Halere, erritual sataniko baten bitartez bereganatutako deabruzko ahalmen bati esker Channingek bere burua beste gizakien gorputzetara pasatzea lortu, eta bere hilketei berrekingo die.

## Aktoreak 
## Kanpo loturak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Irfan

**Irfan** hitzak ( arabieraz / persieraz / urduz :  ; ) –*Irfaan* eta *Erfan* ere idatz daiteke– literalki ezagutza, kontzientzia edo jakinduria esan nahi du. Mistizismo islamiarraren eremu zabalean, mistizismo teorikoa, praktikoa eta konbentzionala aurki daitezke sufismoarekin tartekatuak, halako moldez non zenbait kasutan irfana eta sufismoa gauza bera direla uste izaten da. Hala ere, mistizismo islamiarra, sufismoa ez bezala, teologia eta filosofiarekin batera islamiar zientzietako bat da. Báhá'í idazteunetan ehunka aldiz aipatzen da irfan-a bere adiera literalean. Islamean ez bezala, ikasi beharreko zerbait izan beharrean, eguneroko zereginetan errealitate transzendente batez konturatzearekin lotzen da.

## Mistika 
Avizenak bere liburuetako batean honela definitzen zuen mistika: plazer fisikoei uko egiten diena eta haragizko munduaren plazerren gainetik begiratzen dionari "aszetikoa" deitzen zaio. Otoitz, barau, eta abar egiten dituenari "adoratzaile" deitzen zaio. Beste inori erreparatu gabe, Jainkoari soilik arreta ematen diona, mundu transzendenteari bideratuta, Jainkoaren argiak argizta dadin, hori "mistikoa" da. Dena den, batzuetan izendapen horietako bi edo guztiak pertsona bakar bati aplika dakizkioke.

## Xiismoan 
Bestalde, hamabitar xiismoan, Irfan hitzak gnosis esan nahi du. Gaurko Irfanaren sustatzaile xiita ospetsuenen artean teologo usuli hauek ditugu: Allāmah Tabatabai, Ruhollah Khomeini, Mohammad-Taqi Bāhjat, Allameh Hassan Hassanzadeh Amoli eta Allāmah Qādhi Tabatabai. Adituek irakatsi zutenez, irakaspen islamiarrak Jainkoaren maitasunarekin atxikiz, gnosis-a lor daiteke. XVII. mendeko Irango Mulla Sadra, Xiismoko Irfanaren ideologo historikoa da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Hikmah
* Hikmat al-Muta'aliyah
* Ma'rifa

## Kanpo estekak 
* "Sufism of Iran" - Sufi liburuen erreferentziazko webgunea
* Irfan-i buruzko artikuluak Al-Islam.org-en
* Irfan colloquia
Paul Kossoff

**Paul Francis Kossoff** (Hampstead, Londres, 1950eko irailaren 14a - Los Angelestik New Yorkerako hegaldi batean, 1976ko martxoaren 19a) ingeles gitarra-jotzailea izan zen, *Free* taldeko kidea. David Kossoff aktore ingelesaren semea zen. Gitarra klasikoa ikasten hasi zen eta 1966an *Black Cat Bones* taldean sartu zen, non ezagutu zuen Simon Kirke bateria-jotzailea. 1968ko apirilean *Free* taldea sortu zuten Simon Kirk, Paul Rodgers eta Andy Fraserrekin. Taldea 1973an banandu zen eta Kossoff eta Kirkek *Bad Company* sortu zuten. Drogekiko mendekotasuna azkenean heriotza eragin zion hegazkinez egindako bidaia batean.
Eskumen (zuzenbidea)

**Eskumena** edo **jurisdikzioa** (latinez *iuris dictio*, "eskubidea esan"), Estatu baten subirautzatik datorren eskubidea da. Zuzenbidea kasu zehatz batean aplikatuz gero, eztabaida bat behin betiko eta modu ezeztaezinean konponduz, epaile autonomo edo independienteez osatutako Auzitegi batek bakarrik gauzatu dezake.

Eskumenaren ezaugarri nagusienetako bat bere izaera ezeztaezina eta behin betikoa da, Zuzenbidearen jardueran teknikoki res iudicata deritzona eragiteko gai dela.

Zentzu arruntean, "eskumen" hitza ahalmen hori gauzatzen den lurraldea (Estatua, autonomia erkidegoa, probintzia, eskualdea, herrialdea, etab.) izendatzeko erabiltzen da. Era berean, modu zabalagoan, aginte baten eskuduntza eta ahalmenen gauzatzearen eremu geografikoa edo bere aginpidearen barnean dauden gaiak izendatzeko erabiltzen da; eta orokorrean, Estatuak bere subirautza gauzatzen duen lurraldea izendatzeko.

## Kanpo estekak
Coruñako Unibertsitatea

**Coruñako Unibertsitatea** (), **UDC** siglaz aipatua, Galiziako unibertsitate publiko bat da. Coruñan, Ferrolen eta Bastiagueiron (Oleiros) ditu campusak.

Coruñako Unibertsitateak honako karrera hauek ematen ditu, besteak beste: Biologia, Ekonomia eta Enpresa Zientziak, Zuzenbidea, Filologia, Hezkuntza Zientziak, Soziologia, Itsas Ingeniaritza eta Ozeanika, Filologia, Arkitektura, Podologia, Fisioterapia, Bide, Ubide eta Portuen Ingeniaritza, Ingeniaritza Nautikoa eta Itsas Garraioa, Itsas Ingeniaritza, Kimika eta Ingeniaritza Informatika. Halaber, gradu bikoitzak ematen ditu, hala nola Zuzenbidea eta Administrazioa eta Enpresen Zuzendaritza edo Biologia eta Kimika.

## Kanpo estekak
Almeríako Unibertsitatea

**Almeríako Unibertsitatea** () Andaluziako unibertsitate publikoa da, La Cañada de San Urbano auzoan campus bakarra duena.

Andaluziako liburutegirik onenetakoa du UALek: ikasteko eta taldean lan egiteko gelak, mediku zerbitzua, jantokiak, kafetegiak, bizikleten alokairua, ordenagailuak eta doako WiFi sarea. Hainbat jarduera jasotzen dira, hala nola hizkuntzak, informatika, antzerkia, zinema, kirolak, naturako jarduerak, gizarte-boluntariotza eta abar, eta hainbat zerbitzu, hala nola lanbide-orientazioa, lan-poltsa, enpresa-praktikak, autoenplegua sustatzea eta enpresak sortzea. Barne-zaintzako zerbitzua du.

## Kanpo estekak
Cádizko Unibertsitatea

**Cádizko Unibertsitatea** () Andaluziako unibertsitate publikoa da, hiriburuan, Algecirasko badian, Jerez de la Fronteran eta Puerto Realen campusak dituena.

Bere berezitasunen artean, azpimarratzekoa da itsas-zientzietan, zientzia nautikoetan eta ontzi-ingeniaritzetan unibertsitateak duen espezializazioa. Guztiak Itsas Ikasketen Goi Mailako Andaluziako Zentroan ematen dira, Puerto Realgo campusean.

## Kanpo estekak
Kordobako Unibertsitatea

**Kordobako Unibertsitatea** () Andaluziako unibertsitate publikoa da, hiriburuan lau campus dituena.

Gradu eta graduondoko ikasketak eskaintzen ditu: humanitateak, gizarte zientziak, osasun zientziak, natur zientziak eta ingeniaritza.

## Kanpo estekak
Vigoko Unibertsitatea

**Vigoko Unibertsitatea** () Galiziako unibertsitate publikoa da, Vigon, Pontevedran eta Ourensen campusak dituena.

2010ean unibertsitatea Itsasoaren Campus unibertsitatearteko nazioarteko bikaintasun-campusaren erdigune bihurtu zen, non Galiziako hiru unibertsitateek eta iparraldeko Portugalgo hainbat unibertsitatek parte hartzen duten, baita IEOk eta CSICek ere.

## Kanpo estekak
Baso-mutillak

***Baso-mutillak*** Jose Manuel Arrizabalo Unanueren oroimen liburua da. Antonio Zavalaren laguntzaz idatzi zuen eta 1979an Auspoa argitaletxean plazaratu zuen. Hitz-lauz idatzita, Iratiko basoan XX. mendeko hasieran ibiltzen ziren egurgileen bizitza azaltzen du.

## Edukia 
Liburuan bi atal bereizi daitezke. Lehenengo zazpi kapituluetan Arrizabaloren gazte garaia azaltzen da. Zortzigarrenetik aurrera Iratin igarotako kanpaina azaltzen du, XX. mende hasieran. Oso bizimodu gogorra zen: gazte talde batek zuhaitzak bota eta eraman: "Arbola zarrak bakarrik banatu ta botatzen ziran; goardak markatzen zituzten. Gazteak zutik largatzen ziran, urte batzuek pasatuta botatzeko". Ondoren, "Tronkoak moztu ta bota errekara pillo aundiak. Orduan presa aundi aiek idiki golpean. Orduan urak aurrean tronkoak, eta danak Agoiz'era joaten ziran".

Liburuak baditu pasarte gordinak, esaterako aurrera zeramaten lan gogorra, arratoiak jateko ohitura edo gazteak bizi ziren isolamendua. Autobiografia hau ziur aski Auspoa Argitaletxearen ezagunetariko bat izan zen. Antropologiaren eta etnografiaren ikuspuntutik ere balio handia du, bestetik.

Antonio Zavalaren laguntza Auspoa Liburutegi osoan ikus daiteke. Askotan, liburuen protagonistak pertsona umilak edo eskolagabeak ziren. Oso ohikoa zen Zavala testigantzak eta oroimenak grabatzea, ondoren berak testu idatziak bihurtzeko. Lan horri esker interes handiko testigantzak eta testuak berreskuratu zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Liburu osoa Euskaltzaindiaren webgunean.
Huelvako Unibertsitatea

**Huelvako Unibertsitatea** () Andaluziako unibertsitate publikoa da, hiriburuan eta Palos de la Fronteran campusak dituena.

1993ko uztailaren 1ean Sevillatik banandu zen. Bere lehen errektore hautatua Ramirez de Verger izan zen, egungo errektorea Maria Antonia Peña Guerrero zelarik. 2017/2018 ikasturtean 11.251 ikasle eta 816 irakasle zituen 37 titulazioetan eta 23 doktoretza-programetan.

## Honoris causa doktoreak 
* 1998: Juan Pérez Mercader
* 1998: Juan Antonio Samaranch
* 2001: Vicente Ferrer Moncho
* 2002: Manuel Losada Villasante
* 2004: Miguel Rodríguez-Piñero Bravo-Ferrer
* 2004: Juan Antonio Carrillo Salcedo (1934-2013)
* 2007: Horacio Oliva Aldámiz
* 2007: Sebastián Dormido Bencomo
* 2008: Víctor Márquez Reviriego
* 2009: Claus Roxin
* 2009: Eberhard Schmidt-Aβmann
* 2009: Enrique Muñoz Caravaca
* 2012: Robert H. Grubbs
* 2012: Vicente Pelechano Barberá
* 2012: Ernesto Cardenal Martín
* 2012: Robert J. Sternberg
* 2014: Victoria Camps
* 2014: Manuel Bendala Galán
* 2019: Antonio Alonso Cruces

## Kanpo estekak
Andaluziako Nazioarteko Unibertsitatea

**Andaluziako Nazioarteko Unibertsitatea** () Andaluziako unibertsitate publikoa da. 1994an sortu zuten, Andaluziako sistemako gainerako unibertsitateen osagarri moduan: graduondoko, master, doktorego eta prestakuntza espezializatuko irakaskuntza eskainiz. Andaluziako lau probintziatan ditu egoitza iraunkorrak: Huelvan, Jaénen, Málagan eta Sevillan.

Andaluziako Autonomia Erkidegoaren lege bidez sortutako erakunde publikoa da, eta irakaskuntzaren, ikerketa koordinatuaren eta nazioarteko eta eskualde arteko informazio zientifiko eta teknologiko interesgarria trukatzearen bidez zientzia, teknika eta kultura sortzen, garatzen, transmititzen eta kritikatzen laguntzeko sortu zuten.

## Kanpo estekak
Jaéngo Unibertsitatea

**Jaéngo Unibertsitatea** () Andaluziako unibertsitate publikoa da, hiriburuan, Linaresen eta Úbedan campusak dituena.

2015eko irailean Linaresko Campus Zientifiko-Teknologikoa abian jarri zuten. Times Higher Education aldizkariak 2017ko irailean argitaratutako rankingaren arabera, munduko 800 unibertsitate onenetako bat da, eta berrogeita hamar urtetik beherako 50 unibertsitate onenen artean dago.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Alfonso Ureña

## Kanpo estekak
Málagako Unibertsitatea

**Málagako Unibertsitatea** () Andaluziako unibertsitate publikoa da, hiriburuan, Rondan eta Antequeran campusak dituena. 1972an sortua, bertan 40.000 ikasle inguru ikasten dute eta 2.450 irakasle inguru ari dira lanean. Graduko 63 titulazio eta graduondoko 120 eskaintzen ditu, doktorego-programen, masterren eta titulazio propioen artean. Irakaskuntzak 19 ikastetxetan ematen dituzte 81 saili atxikitako irakasleek.

## Kanpo estekak
Pablo de Olavide Unibertsitatea

**Pablo de Olavide Unibertsitatea** () Andaluziako unibertsitate publikoa da, Dos Hermanasen, Sevillan eta Alcalá de Guadaíran campusak dituena. 1997an sortua, unibertsitate publiko berrienetako bat da, eta 11.000 ikasle inguru ditu. Gradu, gradu bikoitz eta graduondokoen eskaintza nabarmentzen da hainbat alorretan, hala nola Zientzia Juridikoetan, Gizarte Zientzietan, Humanitateetan, Bioteknologian, Ingurumen Zientzietan, Kirolaren Zientzietan eta Informatikan.

## Kanpo estekak
Loiola Andaluzia Unibertsitatea

**Loiola Andaluzia Unibertsitatea** () Andaluziako unibertsitate pribatua da, Jesusen Lagundiarena. Bi campus ditu, bata Dos Hermanasen (Sevilla) eta bestea Kordoban. 2011n sortu zuten, eta 2013an ekin zion ikasketak emateari.

## Kanpo estekak
Comillasko Pontifize-Unibertsitatea

**Comillasko Pontifize-Unibertsitatea** () Espainiako unibertsitate katolikoa da, Jesusen Lagundiarena. 1890ean Comillasen sortua, egun hiru campus ditu, bata Madrilen eta besteak Cantoblancon eta Ciempozuelosen.

Espainiako unibertsitate ospetsuenetako bat da. Bertan, Espainiako Administrazioko zuzendari, enpresaburu, politikari, legelari, ikertzaile eta goi-kargudun ugari trebatu dira edo eskolak eman dituzte. Unibertsitatea bereziki garrantzitsua da enpresa arloan: 2018ko Espainiako 50 CEO onenen Rankingetik, hamar Comillasko ikasleak ziren. Era berean, eliza katolikoko, teologoetako eta kanonistetako goi-kargudun ugari bere ikasgeletatik igaro dira.

## Kanpo estekak
Salamancako Pontifize-Unibertsitatea

**Salamancako Pontifize-Unibertsitatea** () Espainiako unibertsitate katolikoa da. 1940an Salamancan sortua, egun bi campus ditu, bata Salamancan bertan eta bestea Madrilen.

XIX. mendeko gobernu liberalek Salamancako Unibertsitatetik kanpo utzi zituzten teologia eta zuzenbide kanonikoko ikasketak. Pio XII.a aita santuak, 1940an, bi fakultate horiek berrezartzeko unibertsitate berri bat sortu zuen hiri berean, eta Pontifize-Unibertsitate kategoria eman zion. Horrela jaio zen Salamancako Unibertsitate Pontifizioa.

## Kanpo estekak
Lasterka egiteko zinta

thumb|eskuinera|250px|Gizonezko bat lasterka egiteko zintaren gainean korrika eginez.
**Lasterka egiteko zinta** ariketa fisikorako tresna bat da. Kirol-tresna hau lekutik mugitu gabe gainean ibiltzeko edo lasterka egiteko erabiltzen da. Hori dela eta, ia edozein gimnasiotan aurki daiteke. Zintaren funtzionamenduari dagokionez, oinez zein motor elektriko baten laguntzaz mugi daiteke.
Alfambra (ibaia)

**Alfambra** Espainiako ibaia da, Turiaren ibaidarra dena.

Moratilla mendilerroko Peñarroyako gailurrean iturburua du, 2.000 metroko altueran. Ibilbide bihurri batean, lehenik iparraldera eta gero hegoaldera, bere noizbehinkako uraldiek kalte larriak eragiten dituzte zeharkatzen dituen herri txikietako baratzeetan. Ibaia, Galve, Orrios eta Alfambra, herrietatik igarotzen da. Bere urak gorriztak dira, buztin kopuru handia dutelako. Gero Peralejos, Cuevas Labradas, Villalba Baja, Tortajada eta Teruel zeharkatzen ditu, non Turia ibaiarekin elkartzen den.

Bere emaria urria da, eta bere erregimen irregularra, negu amaieran, udaberrian eta udazkenean ur-goraldi gogorrak izanda. Ez du urtegirik, ezta presarik ere.

Espainiako Gerra Zibilean, 1938ko otsailean, Alfambrako guduaren eszenatokia izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak