Elena Musmanno

**Elena Musmanno** (Buenos Aires, 1908ko irailaren 8a - Buenos Aires, 2012ko irailaren 30a) argentinar zientzialaria  izan zen, nutrizio zientzietan espezialista nazioarte mailan. Nazio Batuen Erakundeko (NBE) goi-funtzionarioa izan zen, ikertzailea, irakaslea, nazioarteko aholkularia, eta nutrizioaren arloan profesionalak prestatzeko eta nutrizioaren zientzia komunitate mailan zabaltzeko hainbat lan eta libururen egilea.

## Bizitza 
1932an, maistra titulua lortu zuen Ikastetxe Normaleko laugarren urtean zegoela, Pedro Escudero irakaslea ezagutu zuen. Irakasle hori andereñoen eskoletan ibili zen, eta Dietisten Udal Eskolan egingo zen karrera berri baten sorreraren berri ematen zuen. Dietista karrera hori Nutrizioko Lizentziatura izeneko unibertsitate-karrera bihurtu da gaur egun.

1930ean, Hipolito Yrigoyen presidentea Dietisten Eskola Nazionala sortzen saiatu zen:
Herrialdeak ez du herriaren nutrizioari eragiten dioten arazo guztietan Gobernuari aholkua eman diezaiokeen bulego teknikorik. Ez dira ezagutzen Errepublikako hainbat eskualdetako elikaduraren ezaugarriak eta gabeziak, ziur aski eragina baitute haurren heriotza-tasa handian eta soldadutzaren aurkako estatistiketan. Ezinbestekoa da elikadura akastunaren mendeko gaixotasunen plan profilaktikoa trazatzea eta zaintzea.

Hipólito Yrigoyen
Institutu nazional baten proiektu hori eten egin zen Yrigoyen Felix Uriburu jeneralaren estatu kolpeak irauli zuenean.

1933ko urriaren 20an, Buenos Aires Hiriko Kontseilu Deliberatzaileak eskola hori sortu zuen 4961 zenbakiko Ordenantzaren bidez. 1934an, Carlos Serrey senatariak proposatuta, Nazioko Kongresuak 11.192 Legea onartu zuen, Nutrizioaren Udal Institutuari 150.000 $MN-ko (Peso moneda nacional argentinar) diru-laguntza emanez. 1934an, Buenos Airesko Unibertsitateko Medikuntza Zientzien Fakultateko Nutrizio Klinikoko Katedra sartu zen, eta, handik gutxira, Mediku Dietologoen Prestakuntzarako Ikastaroa.

Dietisten Udal Eskolak hiru urte eskas iraun zuen eta ez zen udal dietisten promoziorik osatzera iritsi. Nazioko Botere Exekutiboak, nutrizio-zientzien garrantzia ulertuz, 1938ko otsailaren 17ko dekretu bidez, Nutrizioko Udal Institutua Nutrizioko Institutu Nazional bihurtu zuen, eta Dietisten Udal Eskola, Dietisten Eskola Nazional. Barnetegia sortu zuen, dietisten lanbidea arautu zuen eta eskolari bere ekintza eraginkorrerako beharrezko baliabideak eman zizkion. Herrialde barruko ikasle bekadunek Santa Felicitas etxean hartzen zuten ostatu. Eskolak, gainera, erizainak eta laguntzaileak trebatzen zituen, elikaduran egokienak zirelakoan. Udal-eremutik eremu nazionalera egindako aldaketa horren ondorioz, instalazioak handitu egin ziren, eta Kordoba hiribideko 3120 zenbakian (gaur egun Arturo Ameghino Osasun Mentaleko Institutua dago bertan) eta Pueyrredón etorbideko 2429 zenbakian alokatutako beste eraikin batean eraiki ziren. Escudero lehendakaritzatik erretiratu ondoren, Musmanno arduratu zen Ortiz artatzeaz hil zen arte. 

1947an, Musmanno Dietista eta Nutrizionista Dietisten Argentinako Elkartearen —gaur egun, Argentinako Nutrizio Elkartearen— sortzaileetako bat izan zen.

Urte horietan Estatu Batuetako Zientzia Akademiako kide bihurtu zuten.

2003ko irailean, 92 urte zituela, “Familia eta nutrizioa” hitzaldia eman zuen. Gertakariaren garai historikoa koherentea da Berrantolaketa Nazionalerako Prozesuarekin (1976-1983), eta erakunde zientifiko baten elementuak lurperatu eta erretzea eragin zuten arrazoiak desagertzearen gertaera sinbolikoa izango dira ziurrenik, garai hartan oposiziogile politikoekin («desagertuak») egiten zen bezala.

Elena Musmanno Buenos Airesen hil zen 2012ko irailaren 30ean, 104 urte zituela.

## Argitalpenak 
* *La escuela como tribuna alimentaria.* Buenos Aires: Gosearen Aurkako Munduko Kanpainarako Argentinako Batzorde Katolikoa, lehen edizioa, 1969. 102 orrialde.
** Buenos Aires: idazlearen edizioa, zazpigarren edizioa, 2006. ISBN: 978-987-05-0616-4. 176 orrialde.
* *Testimonios de una vida.* Buenos Aires: Cruz del Sur, 2003.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 1997an Argentinako XI. Nutrizio Biltzarreko "hezitzaileari eta lagunari urrezko domina" eman zioten.
* 2000ko apirilaren 30ean Nutrizioko Graduatuen Federazioaren "urrezko domina ibilbideari" jaso zuen Mar del Platan.
* 2003an Argentinako Nutrizio Elkarteak bere autobiografia (*Testimonios de una vida)* argitaratu zuen. 2003ko azaroaren 5ean aurkeztu zuen liburua, Buenos Aires Hiriko Jauregi Legegileko Urrezko Aretoan. Aleen salmentarekin bildutako dirua zientzialariak laguntzen zituen landa-eskoletara bideratu zen.
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak