open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Shivangi Pathak

**Shivangi Pathak** (Hisar, Haryana,Indian 2002ko abuztuan jaiotako alpinista indiarra da. 16 urterekin, Indiako pertsonarik gazteena bihurtu zen munduko gailurrik altuena eskalatzen, Everest mendia, 2018ko maiatzaren 16an, Nepal aldetik. Errusiako mendirik garaiena den Elbrus mendia igo zuen 2018ko irailaren 2an. Afrikako gailurrik garaiena ere igo zuen, Kilimanjaro, 2018ko uztailaren 24an, 17 urte zituela.

## Haurtzaroa 
Pathak Hisar, Haryan-an jaio zen, Indiako ipar-mendebaldean.

## Everesteko igoera 
Everest mendira igotzeko entrenamenduak,  Stok Khangri igotzea barne, 6,053 metroko tontorra Ladakh-en barne.
2018ko maiatzaren 17an, Everest mendira igo zen emakume indiarrik gazteena bihurtu zen

Tontorra igotzen 2018ko apirilean hasi zen Everesteko Nepaleko oinarrizko kanpalekutik, Everesteko espedizio osoak hilabete bat behar izan zuen.

## Ibilbidea 
2025eko urtarrilaren 26an Shivangi Pathak, Haryanaren alabak, Indiako Errepublikaren Eguna ospatu zuen Indiako harrotasuna goraipatuz, trikolorea, Australiako gailurrik altuenean, Kosciuszko mendian. Bere herrialde maiteari, Indiari, aintza ekarri dio mundu osoan. Australiako mendi tontor hau zazpi kontinenteetako gailurrik garaienen artean dago. Bere lan gogorrarekin eta bere Guru-en bedeinkapenekin, Shivangik zazpi kontinenteetako lau tontor konkistatu ditu gaur.

Orain, bere hurrengo helburua Indonesiako gailurrik altuena izango da, Carstensz Pyramid

## Hezkuntza 
Shivangi-k oinarrizko eta aurrerapeneko alpinismoko ikastaroak egin zituen Jawahar Institute of Mountain-etik. Gainera, Kaxmirreko glaziarretan altuera handiko entrenamenduetan ere parte hartu zuen.

## Sariak 
2019ko Bal Shakti Puraskar sariarekin saritua izan zen.

## Kanpo estekak 
* Interview Young Achiever - Shivangi Pathak 2019koa- You Tube-en (ingelesez)

## Erreferentziak
Šakotis

**Šakotisa** Lituaniako oso tarta tradizionala da; *Baumkuchen* alemaniarren bertsio bat da*,* nahiz eta ehundura eta osagai batzuetan desberdina izan. Tarta hau Lituanian ezaguna da Poloniar-Lituaniar Batasunaren garaitik.

Geruzadun tarta mota hau Europako herrialde askotan ezagutzen da. Mozterakoan, tartak barruko eraztun bereizgarriak erakusten ditu, eta horiei ematen dio izena: Shakotis, edo literalki, "zuhaitz tarta". Zuhaitz enbor baten eraztun efektua lortzeko, tarta egiteko, hasierako ore hori pintxo batean botatzen da, eta pintxoa etengabe eta uniformeki biratzen da errotagailu batean, eta bertan urre kolorekoa izan arte egosten da. Ez dago tamaina bakarrean; tamaina kontsumitzailearen edo okinaren araberakoa da.

Šakotisa irina, azukrea, gurina, krema garratz naturala, azukre banilladuna eta arrautzekin egiten da. Šakotisaren sukaldaritza prozesu tradizionalean, ez da zapore hobetzailerik, gehigarririk edo espeziarik gehitzen.

Produktuaren ospea bere iraupen luzetik dator. Šakotisak bi hilabete iraun dezake bere propietateak galdu gabe. Hala ere, erraz xurgatzen ditu usain desberdinak eta ez da hezetasunarekiko erresistentea, beraz, leku lehor eta ondo aireztatu batean gorde behar da.

## Tradizioak 
thumb
Gozoki tradizional hau txokolatezko apaingarriekin, loreekin edo frutekin apaindu daiteke, baina normalean apaingarririk gabe zerbitzatzen da, bere jatorrizko zaporea nabarmenduz. Šakotisa Lituaniako ospakizunetako azkenburuko garrantzitsuenetako bat da, batez ere ezkontzetan, urtebetetze festetan eta Gabonak eta Urtezahar gaua bezalako beste jaiegun garrantzitsu batzuetan.

## Datu interesgarriak 
Postre hau 2006ko Café Europe izeneko ekimenean aukeratu zen , Europa Egunean Lituaniako gozogintza ordezkatzeko.

Bere errezetak arrautza kopuru handian oinarritzen da, irin kilogramo bakoitzeko 30-50 inguru. Beraz, tamaina ertaineko šakotis batek 100 arrautza inguru behar izan ditzake prestatzeko. Lituaniako ezkontzetan postre tradizionala da, agian bere osagai nagusia, arrautza, emankortasunaren sinbolotzat hartzen delako. Esaten da zenbat eta altuagoa izan tarta-dorrea, orduan eta handiagoa dela maitasuna.

## Kanpo estekak
Foolad FC

**Foolad Khuzestan Futbol Kluba** (*Bāshgāh-e Futbāl-e Fulād-e Khuzestān*) Ahvazen (Khuzestan, Iran) egoitza duen futbol klub profesionala da, Persiar Golkoko Pro Ligan jokatzen duena Kluba 1971n sortu zen eta Foolad Khuzestan Companyrena da.</ref

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Estilo-taula

alt=Estilo-taula argazki eta kolore-paletekin|thumb|312x312px|Estilo-taula argazki eta kolore-paletekin
**Estilo-taula** bat (ingelesez *mood* *board*) proiektu sortzaile bat egiteko kontzeptu eta ideien irudikapena da. Sarritan erabiltzen dira proiektu artistikoak edo diseinuzkoak sortzeko.  Diseinu grafiko, webgune, film edo bestelako proiektu baten tonua, atmosfera eta aldarte emozionala arretaz ondutako irudien, koloreen, argiztapen-erreferentzien eta testuren bidez jasotzen duen collage bisuala da.. Gai jakin bati buruzko ideia orokor bat edo sentsazio bat transmititzeko erabil daiteke. Fisikoa edo digitala izan daiteke, eta aurkezpen-tresna eraginkor gisa funtziona dezake.

## Erabilpenak 
Sormen artistikoaren hainbat alorretan erabiltzen da:

* Webgune eta aplikazioen diseinuan: interfazearen ikuspegia bateratzeko balio dute eta erabiltzailearen esperientzia optimizatzen dute tipografia, kolore, ikono eta funtzionalitateekin.
* Marka-kudeaketan (*branding*).
* Tokien diseinua (barnekoa zein kanpokoa): estetika jakin bat ikusteko eta espazioaren, koloreen eta altzarien banaketa gidatzeko aukera ematen dute.
* Zinema:  sentimenduak edo emozioak sorrarazten dituen irudien antolaketa. Argazkietatik, marrazkietaraino, ehunekin, nahi den "giroa" edo sentimendua transmititzen duen edozerekin osatu daitezke.

Estilo-taulak koordinazioaren eta sormen-askatasunaren artean kokatzen dira.

## Oinarrizko elementuak 
* Irudiak: Fotografiak edo ilustrazioak, gehienetan collage forman; askotarikoak izan daitezke, baina diseinu helburuarekin bat datozenak.
* Kolore-paleta: Funtsezkoa edozein proiektutarako (web-, aplikazio-interfazea, interiorismo edo filma). Paleta koherenteak batasuna eta kontzentrazioa bermatzen ditu.
* Tipografia: Tipografien multzo koherentea irudi eta koloreekin konbinatuz aukerak arakatzeko.
* Hitz deskribatzaileak: Diseinu erabakiak kontzeptualki gidatzen dituzte, alderdi bisualetik haratago.
* Balioak eta misioa: Misioa eta balioak sartzeak koherentzia eta ikuspuntua mantentzen laguntzen du proiektu osoan zehar.
Fondant

**Fondanta**, gozogintza orokorrean, plastilinaren antzeko orea da, baina jatekoa, zenbait prestakin estaltzeko erabiltzen dena, hala nola opilak, pastelak, magdalenak, etab. Kasu gehienetan fondant-a gozogintzako dekorazioa da. Fondant izenak (frantsesez: *urtu egiten* da) estalduraren ezaugarri fisikoari egiten dio erreferentzia: ahoan urtzen da. Fondant modurik sinpleena ura eta azukrea da, eta asko erabiltzen da karameluak egiteko.

## Fondant motak eta osagaiak 
Fondanta prestatzeko, ura, gelatina, glizerina, glukosa, gurina, azukre hautsa eta zapore indartzaiea edo esentzia behar dituzu. Hiru modu daude fondanta prestatzeko, beharren arabera: fondant *likidoa*, normalean betegarri edo estaldura gisa erabiltzen dena (lehortzen denean, akabera leuna eta distiratsua du); fondant *elastikoa*, pastelak estaltzeko eta apaintzeko luzatuz erabiltzen dena (lehortzen denean, akabera leuna eta matea du); eta fondant *hedatua* edo *hotza* . Malba-gozokiz egindako fondant mota bat ere badago, fondant tradizionala baino errazagoa prestatzen dena eta helburu berbererako erabiltzen dena.

Etxean fondanta egiteko modu merkeak ere badaude; metodo batek malba-gozokiak eta azukre hautsa besterik ez ditu behar. Prestatzeko, jarri malba-gozokiak mikrouhin laberako ontzi batean eta berotu mikrouhin labean minutu batez, edo guztiz urtu arte. Horrek 4 eta 6 minutu inguru behar ditu, mikrouhin-labaren potentziaren arabera. Fondanteak koherentzia elastikoa lortu duenean, gehitu azukre hautsa pixkanaka eta nahastu urtutako malba-gozokiekin gogortasun sendo eta elastikoa lortu arte. Kontserbatzeko, gainazala glizerina pixka batekin estali dezakezu, plastikozko paperean bildu eta hozkailuan gorde erabili arte.

Fondantearen eta goma-pastaren arteko aldea haien osaeran eta, batez ere, haien ehunduran datza. Fondanteak gelatina dauka osagaien artean, eta goma-pastak, berriz, goma tragantoa. Bietako bakoitzak azukre hautsa, ura, glukosa eta landare-grasa ditu osagai nagusi. 

## Argazkiak 

Fitxategi:Cake_with_rose_2.jpg|link=Archivo:Cake_with_rose_2.jpg|alt=Pastel cubierto con fondant envuelto en chocolate.| Txokolatean bildutako fondantez estalitako tarta.
Fitxategi:Fondant-covered_cake_sewing_kit.jpg|link=Archivo:Fondant-covered_cake_sewing_kit.jpg|alt=Una torta cubierta con fondant representando un kit de costura.| Jostun-kit bat irudikatzen duen fondantez estalitako tarta.
Fitxategi:Birthday_cake_for_one-year_old.jpg|link=Archivo:Birthday_cake_for_one-year_old.jpg|alt=El método appliqué usa una o más capas de fondant enrollado cortado para proveer color y profundidad.| *Aplikazio* metodoak fondant moztu eta biribildu geruza bat edo gehiago erabiltzen ditu kolorea eta sakontasuna emateko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Antonio Royo Villanova

**Antonio Royo Villanova** eskuineko ideologiako espainiar jurista, kazetari eta politikaria izan zen, Nekazari Alderiko kidea, Gorteetako diputatua eta senataria, eta Bigarren Errepublikako ministroa.

## Biografia 
1869ko ekainaren 12an Zaragozan jaioa, Ricardo Royo Villanova eta Luis Royo Villanova kazetariaren anaia nagusia zen. Valladolideko Unibertsitateko Administrazio Zuzenbideko irakaslea, *El Norte de Castilla* egunkariko editorea izan zen 1902 eta 1906 artean.

Diputatu gisa bere ibilbide politikoa 1910ean hasi zen, Alderdi Liberaleko kide gisa, Teruelgo probintziako Valderrobres barrutia ordezkatzeko hautatu zutenean. 1916an, Teruel hiria ordezkatzeko eserlekua lortu zuen. 1921eko azaroaren 27an, Zientzia Moral eta Politikoen Errege Akademian onartu zuten, *El terrorismo, la libertad y la policía* (Terrorismoa, Askatasuna eta Polizia) izeneko inaugurazio-hitzaldiarekin, Victoriano Guisasola y Menéndez 1920an hil ondoren utzitako hutsunea betez. Goi Ganberan, senatari gisa aritu zen Berrezarkuntza garaian, Valladolid, Huelva eta Teruelgo probintziak ordezkatuz, eta azkenik, bizitza osorako.

Espainiako Bigarren Errepublika aldarrikatu zenean, eta gutxiengo nekazarien barruan independente gisa, berriro ere eserleku bat lortu zuen, oraingoan Valladolid ordezkatuz, 1931ko hauteskundeetan. 1933ko hauteskundeetan bere parlamentuko eserlekua mantendu zuen eta sortu berri zen Nekazari Alderdian sartu zen.

Gorte Konstituziogileetan, hainbat pertsonaia nabarmendu ziren Nekazari Gutxiengoan, haren buruzagi nagusi bihurtuz: Antonio Royo Villanova, 1932ko Kataluniako Autonomia Estatutuaren aurkako oposizio sutsuagatik ezaguna; José María Cid, Nekazaritza Erreforma Legearen aurkari sutsua; eta José Martínez de Velasco, orduan gutxiengo horretako presidentea, eskuineko hainbat talde ez-errepublikanoen aurkako gotorleku borrokalari bihurtu zena. Erradikal-CEDAren bi urteko agintaldian, Itsas Armada ministro izan zen, 1935eko maiatzaren 6tik irailaren 25era, Alejandro Lerrouxek zuzendutako gobernuan.

Isabel Katolikoaren Ordenako Gurutze Handia eman zioten; 1958ko azaroaren 7an, arratsaldeko 4etan hil zen, Madrilgo Fortuny kaleko 7. zenbakiko bere etxean.

## Idatzitako lana 
Bere literatura-lanen artean, *Kataluniako arazoa* (1908) eta Estatutuaren aurkako oihu bat (1932) daude, non Kataluniako autonomiaren aurkako jarrera adierazten duen. Katalanaren aurkako sutsua izanik, hala ere, katalana ikasi zuen eta Prat de la Ribaren Kataluniako nazionalitatea saiakera gaztelaniara itzuli zuen. 1940an Espainiaren aurkako hogeita hamar urte argitaratu zituen.

## Kanpo estekak
Baumkuchen

thumb|Baumkuchenaren ekoizpena makina birakarietan, hemen: txokolate estalduraren ezarpena
**Baumkuchena** alemaniar gozogintzako pastel tradizionala da, ogi harroaren masa batekin egina eta forma zilindriko hutsarekin erdigunean. Batzuetan, tarten erregea esaten zaio (alemanieraz: König der Kuchen).

## Ezaugarriak 
Baumkuchen orearen osagaiak gurina, arrautzak, azukrea, bainila, gatza eta irina dira. Legamia hautsa ez da onartzen. Irinaren, gurinaren eta arrautzen arteko proportzioa 1:1:2 izan behar da, hau da, 100 g irinak 100 g gurin eta 200 g arrautza izan behar ditu. Eztia eta alkohola (rona adibidez) zapore-osagaitzat hartzen dira; batzuetan fruitu lehorrak, mazapanak eta hurrak ere sartzen dira. Hala ere, oinarrizko errezeta ez da aldatu behar.

Prozesua oso sinplea da: normalean, toru formako ore bat egin eta beroaren eraginpean dauden biraka dabiltzan pintxoetan jartzen da. Pintxoak biratzen diren heinean, oreak txigortu egiten du, eta nahi den itxura hartzen duenean, fondantarekin glaseatzen da.

Baumkuchen ogia noiz asmatu zen ezezaguna da, nahiz eta lehen errezeta idatzia 1426ko sukaldaritza liburu batetik datorren. 1682an, Johann Sigismund Elsholtz printzearen zerbitzura zegoen mediku batek antzeko ogia prestatu zuen. Baumkuchen XIX. mendetik egiten da Saxonia-Anhalteko Salzwedel herrian, eskualdean oso tradizionala izanik.

* *Austria - Barietate berari Prügelkrapfen esaten zaio*
* Luxenburgo - Baamkuch izeneko tarta oso tradizionala du eta ospakizun garrantzitsuenetan bakarrik erabiltzen da, ezkontzetan adibidez.
* Lituania - Lituaniako gozogintzak Baumkuchen-en bertsio interesgarri bat du, šakotis deritzona, eta kanpo-estalduraren forman aldaera bat duena.
* Polonia - Badago Skacz izeneko tarta birakari bat.
* Suedia - Baumkuchen-arekin lotutako opil bat da Suedian Spettekaka (opil birakaria) bezala ikus daitekeena.
* Japonia - バウムクーヘン *baumukūhen* japonieraz, oso ezaguna da Japoniako gozotegietan eta oso ohikoa da denda horietako apalategietan ikustea.
* *Frantzia -* Bada aldaera bat Frantziako Pirinioetan, osagai berekoa, sugarretan egina, Pirinioetako Arroka izenekoa

## Kanpo estekak 
* Salzwedel hiriari eta Baumkuchen-en historiari buruzko informazioa
Ujué Etaio

**Ujué Etaio Rodríguez** (Iruñea, 1992) nafar matematikaria da. 2021ean, Espainiako Matematikako Errege Elkartearen Rubio de Francia Saria jaso zuen.

## Biografia 
Fernando Etaioren alaba eta Jose Javier Etaioren biloba da.

Matematikan graduatua Valladolideko Unibertsitatean, Matematika eta Konputazio masterra eta Kantabriako Unibertsitatean Matematikan doktorea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eugenio Arozena

Eugenio Arozena (Oiartzun, 1940) euskal antzerkigintzako antzerkigile, zuzendari, sustatzaile eta ikertzailea da. Bere ibilbidea euskal antzerkia sortu, zuzendu, sustatu eta zabaltzean oinarritu da, baita antzerkigintzaren artxibo eta bildumak antolatu eta belaunaldi berrientzat gordetzean ere. Euskal antzerkigintzan figura klabea izan da, hura bizirik mantentzen eta zabaltzen saiatu baita. 

Oiartzunen jaio zen 1940an, eta umeetatik izan du antzerkiarekin harremana. Harek gogoratzen duen lehena hamar bat urte zituenekoa da; hain zuzen ere, 1950ean Manuel Lekuonaren Eun Dukat obra egiteko castinga egin zuen,  ez zen, ordea, aukeratua izan., bai eta euskal antzerkiaren inguruko hainbat elkarrizketa ere. 

Horretaz guztiaz gain, Arozenak bost hamarkadatan zehar bildutako euskal antzerkigintzako ehunka dokumentuko bilduma osatu du. 2016an Oiartzungo Udalaren bitartez, Euskaltzaindiari eman zion. Bilduma honek euskal antzerkiaren historian izandako ibilbide luzea eta lan praktikoaren arrastoak jasotzen ditu. 

## Obrak 
* ANTZERKIA DEUSEZTIK IZATERA (Xabier Leterekin batera) (1977)  
* ALTABIZKARKO KANTUA (1983)  
* AGUSTIN ZUBIKARAI ETA EUSKAL ANTZERKIA (1991)  
* IÑAKI BEGIRISTAIN ALBISU ANTZERKIGILEA (1995)  
* AITA JOSE ANTXIETA DOHATSUA (1997)  
* SANTA KRUZ APAIZA GERLARI (Anastasio Albisuk idatzia) nire sarrera eta prestakuntzarekin. (1997) 
* PIARRES LARZABAL CARRERE (1997)  
* NEMESIO ETXANIZ TEATROZALEEN GOGOAN (1999)  
* HIRU ANTZERKIGILEEN BARATZA JORRATZEN (2000)  
* GABRIEL ARESTI EUSKAL ANTZERKIAN BIOLA ETA MAILUAREKIN (2000)  
* EUSKAL ANTZERKIA OIARTZUNEN (2006)  
* ZENTSURAREN GURPILEAN EUSKARAZKO ANTZERKIA (2007)

### Erreferentziak
Ema Derossi-Bjelajac

**Ema Derossi-Bjelajac** (Stermàzio, Italia –gaur egun Štrmac, Kroazia–, 1926ko maiatzaren 3a – Zagreb, 2020ko ekainaren 20a) kroaziar politikaria izan zen, Kroaziako Errepublika Sozialistako (Jugoslaviako Errepublika Federal Sozialistaren errepublika osagai bateko) presidente izan zena 1985etik 1986ra. Gaur egungo Kroaziako estatuburuaren baliokidea den titulua izan zuen lehen emakumea izan zen.

## Bizitza 
Kroaziako Komunisten Ligaren eta garai hartako Kroaziako gobernu errepublikarraren barruan hainbat goi-mailako kargu izan zituen. Ligako Batzorde Zentraleko kide izan zen 1964 eta 1974 artean, eta Kroaziako Parlamentuko kide eta presidenteorde 1978 eta 1982 artean. Jugoslaviako Komunisten Ligako Batzorde Zentralean aritu zen 1964tik 1968ra. 2020ko ekainaren 20an hil zen Zagreben, 94 urte zituela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pickert

**Pickert**, **Lippischer Pickert** ere deitua, krepe mota bat da (pfannkuchen-en oso antzekoa). Antzina, alemaniar plater hau pobreen janaritzat hartzen zen, Ipar Renania-Westfaliako Lippe eskualdetik sortua.

## Osagaiak 
Osagaien sinpletasun eta austeritateagatik, jende pobrearen janaritzat har zitekeen: irina, ura, legamia freskoa, arrautzak, mahaspasak eta patata birrindua. Horiek guztiak nahasten dira orea osatzeko, eta zartagin batean frijitzen da leberwurst-ekin (saltxitxa mota bat), aran-purea, zwetschenmus-ekin (beste aran mota baten purea), gurinarekin, marmeladarekin, sagar-purea edo, bestela, erremolatxa-melazarekin (*rübenkraut*).

## Zehaztapena 
Pickert-en prestaketa sukaldaria Ekialdeko Westfaliakoa edo Hego-ekialdeko Osnabrück-ekoa den araberakoa izango da.

Westfaliako Pickert-ak patatak ditu osaeran, irina, arrautzak, esnea eta gatza gehitzen baitzaizkio pastari. Prestaketa burdinurtuzko plaka berezi batean (*Pickertplatte*) poliki egosten da, eta bakarra da erraz eskura ez dagoelako eta belaunaldiz belaunaldi transmititzen delako. Hirugihar zati bat jartzen da plaka bero horretan, eta gero pasta xafla oso meheak gehitzen zaizkio beroak gorritu arte. Normalean gatz eta gurin pixka batekin jaten dira, kafe freskoarekin lagunduta.

## Kanpo estekak
Rosa Crujeiras

**Rosa Crujeiras Casais** (Ribeira, 1978) galiziar matematikaria eta Santiago de Compostelako Unibertsitateko Estatistikako irakasle titularra da. 2026an Santiagoko Unibertsitateko errektore bihurtu zen, eta lehen emakumea izan zen erakundearen buru.

## Biografia 
Santiago de Compostelako Unibertsitatean Matematikan lizentziatua (Estatistika eta Ikerketa Operatiboan espezializatua), 2007an lortu zuen Matematikan doktoregoa unibertsitate berean, Europako Doktorego sariarekin. Doktorego ikasketen zati bat North Carolina State Universityn eta London School of Economicsen egin zuen. Santiago de Compostelako Unibertsitateko Estatistika eta Ikerketa Operatiboaren Saileko Estatistika Kontsultoria Zerbitzuko Bizitzaren Zientzien Ataleko Koordinatzaile gisa denbora batez aritu ondoren, Lovainako Unibertsitate Katolikoko Estatistika, Bioestatistika eta Zientzia Aktuarialen Institutuan doktorego ondoko ikertzaile gisa kontratatu zuten, eta han egon zen 2009an Santiago de Compostelako Unibertsitatera itzuli zen arte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Komunitate imajinatuak

***Komunitate imajinatuak. Nazionalismoaren jatorriari eta hedapenari buruzko gogoetak*** Benedict Andersonen liburu bat da, sentimendu nazionalak hainbat garaitan eta mundu osoko hainbat geografiatan izan duen garapenari buruzkoa. "Komunitate imajinatu" terminoa gizarte-talde baten —zehazki, nazioen— deskribatzaile gisa sartu zuen, eta, ordutik, terminoa erabilera estandarrean sartu da politika- eta gizarte-zientzien esparru ugaritan. Liburua 1983an argitaratu zen lehen aldiz ingelesez, eta kapitulu gehigarriekin berrargitaratu zen 1991n, eta beste bertsio berrikusi batekin 2006an. Euskarazko bertsioa 2025ean argitaratu zuen Euskal Herriko Unibertsitateak.

Liburua gizarte zientzietan eragin handikoa kontsideratzen da, Eric G.E. Zuelow-ek liburua "agian nazionalismoari buruzko liburu irakurriena" bezala deskribatzen du, eta gizarte zientzietan gehien aipatzen diren 10 argitalpenen artean dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Komunitate imajinatuak* liburua EHUren Argitalpen Zerbitzuko webgunean: https://web-argitalpena.adm.ehu.es/listaproductos.asp?IdProducts=USOPA256732&titulo=Komunitate%20imajinatuak.%20Nazionalismoaren%20jatorriari%20eta%20hedapenari%20buruzko%20gogoetak
ResearcherID

**ResearcherID** egile zientifikoak identifikatzeko sistema bat da. 2008ko urtarrilean sartu zuen Thomson Reutersek.

Sistema honek egileak identifikatzeko arazoa konpondu nahi du. Literatura zientifikoan ohikoa da artikulu baten egileen izena, abizena eta inizialak aipatzea. Hala ere, izen bera edo inizial bera duten hainbat egileren kasuak daude, edo izenak sartzean akatsak egiten dituzten argitalpenenak, eta horrek izen bererako grafia bat baino gehiago sortzen du, edo grafia bakarreko egile ezberdinak.

ResearcherIDren webgunean, egileei eskatzen zaie beren identifikatzailea beren artikuluetara lotzeko. Horrela, argitalpenen zerrenda eguneratuta eta online mantendu ahal izango dute. Horrela, egile baten lan osoa lor daiteke, argitalpen guztiak ez baitaude Web of Science bidez indexatuta. Horrek garrantzi berezia du nagusiki binaka berrikusitako hitzaldi-artikuluak (konputazio-zientziak) erabiltzen dituzten edo liburuak eta kapituluak (gizarte-zientzietako humanitateak eta diziplinak) argitaratzen dituzten eremuetako ikertzaileen kasuan.

Objektu digitalaren identifikatzailearen (DOI) eta ResearcherIDaren erabilera konbinatuak egileen eta artikulu zientifikoen arteko elkarketa bakarra ahalbidetzen du. Ikertzaileak erregistratutako saiakuntzekin lotzeko edo eremu berean lan egiten duten beste kolaboratzaile batzuk identifikatzeko erabil daiteke.

ResearcherID saltzailea eta jabea izateagatik kritikatua izan da, baina «egileen identifikazio okerraren arazo komunari heltzen dion ekimen» gisa ere goraipatu dute.

Thomson Reutersek bere ResearcherID eta ORCID sistemen arteko datu-trukea ahalbidetu du.

## Erreferentziak 
## Kanpo asteak
Amine Kessaci

**Amine Kessaci** (Marseilla, 2003ko urriaren 10a) frantziar ekintzailea da, droga-trafikoaren kontrako borrokan engaiaturik dagoena. 2020an *Conscience* elkartea sortu zuen.

## Bizitza 
Amine Kessaci Marseilla iparraldeko Frais-Vallon auzoan jaio zen 2003ko urriaren 10ean. Gurasoak, Ahmed Kessaci eta Wassila Benhamdi aljeriar etorkinak ziren. Oso gazterik agertu zuen engaiamendu soziala, eta 2020ko uztailean *Conscience écologique* elkartea sortu zuen, Marseillako auzoetako bizitza hobetzea helburu zuena.

2020ko abenduan, haren anaia Brahim hil zuten droga-trafikoarekin lotutako kontu-garbitze batean. Trafikatzaileen bortizkeriak suminduta, Amine Kessacik *Conscience* izena eman zion bere elkarteari, eta droga-trafikoari aurre egiten hasi. 2024ko legebiltzarrerako hauteskundeetan, *Les Écologistes* alderdiko hautagaia izan zen, baina Bilgune Nazionaleko Gisèle Lelouis nagusitu zitzaion bigarren itzulian.

2025eko azaroaren 13an, haren anaia gazteena, Mehdi, hil zuten tiroka. Aminek "krimen politikoa" izan zela salatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Todorka Kondova-Zafirovska

**Todorka Kondova-Zafirovska** (; Prilep, 1926ko otsailaren 1a – Skopje, 2003ko maiatzaren 29a) mazedoniar aktore eta zuzendaria izan zen.

## Bizitza 
Todorka Kondova-Zafirovska Prilepen jaio zen 1926an, eta Dimitar Kondovski margolariaren arreba zaharrena zen. 1945ean Mazedoniako Antzoki Nazional sortu berrian antzeztu zuen, mazedonieraz egindako lehen emanaldiarekin hasita, *Platon Kretxet* (1945). 1948an, arte zuzendaritza ikasten hasi zen Belgradeko Antzerki Arteen Akademian. 1952an, Mazedoniara itzuli zen, eta han antzerkigintza irakasten hasi zen, Skopjeko Unibertsitateko Arte Dramatikoen Fakultateko lehen emakumezko irakasle elkartu bihurtuz. Antzezpenari buruzko liburu bat ere idatzi zuen.

## Filmografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hellen Allingham

**Helen Allingham** (sortzez **Helen Mary Elizabeth Paterson**; 1848ko irailaren 26a - 1926ko irailaren 28a) Viktoriar Aroko ingeles akuarelista eta ilustratzailea izan zen.

Burton upon Trentetik gertu jaio zen, Staffordshiren, Ingalaterran. Aita, medikua, 1862an hil zen, eta familiako gainerako kideak Birminghamera joan ziren bizitzera. 1867an Londresko Female School of Art-era joan zen artea ikastera, eta haurrentzako liburuen ilustratzaile bihurtu zen. Kate Greenawayren lagun handia izan zen. 1874ko abuztuaren 22an, William Allinghamekin ezkondu zen. Thomas Hardyren eleberri batzuk ilustratzeko kontratatu zuten. Elkar ezagutu zutenean, elkarrenganako halako erakarpen bat sentitu zuten. 

Hainbat liburu ilustratu zituen, tartean *Six to sixteen: a story for girls* (1876), *Happy England* (1903) eta *The homes of Tennyson* (1905), Arthur Paterson nebarekin batera idatzitakoa.

Allinghamekin ezkondu ondoren, akuarelari ekin zion, eta Royal Watercolour Society-ko kide bihurtu zen lehen emakumea izan zen. Paisaiez gain, hainbat erretratu egin zituen, Thomas Carlyleren bat barne. Batez ere, landa giroko eszenengatik da ezaguna, batez ere Surrey eta Sussexeko *cottages* ikuspegi xarmangarriengatik.

## Bibliografia 
* Marcus B. Huish. *Happy England* (Adam & Charles Black, 1903)
* Arthur Henry Patterson. *The homes of Tennyson* (Adam & Charles Black, 1905)

* Seedtime and reaping (Samuel Tinsley, 1877)

## Kanpo estekak
Vicent Caselles Saria

**Vicent Caselles Saria** 2015tik urtero ematen dituzten matematika sariak dira, Espainiako Matematikako Errege Elkarteak eta BBVA Fundazioak 32 urtetik beherako matematikariek egindako ikerketa matematikoa saritzeko.

Gehienez 6 sari emango dira, bakoitza 6.000 euroko dotazio gordinarekin, guztiak Ikerketa Matematikoaren kategorian.

Ikerketa matematikoan aitzindaria eta eraginkorra den doktorego-lana duten espainiar ikertzaile gazteei zuzenduta daude.

## Irabazleak 
2015etik aurrerako irabazleen zerrenda honako hau da:
* 2015: Alejandro Castro Castilla, Jezabel Curbelo Hernández, Javier Fresán Leal, Rafael Granero Belinchón, Luís Hernández Corbato, Xavier Ros Oton
* 2016: Roger Casals, Francesc Castellà, Leonardo Colombo, José Manuel Conde Alonso, Martín López García, Jesús Yepes Nicolás
* 2017: Óscar Domínguez Bonilla, Javier Gómez Serrano, Ángelo Lucia, María Medina, Marina Murillo, Beatriz Sinova, Félix del Teso
* 2018: David Beltrán, David Gómez Castro, David González Álvaro, Vanesa Guerrero, Álvaro del Pino, Carolina Vallejo Rodríguez
* 2019: María Ángeles García Ferrero, Marithania Silvero, Umberto Martínez Peñas, Daniel Álvarez Gavela, Xabier García Martínez y Carlos Mudarra
* 2020: María Cumplido, Judit Muñoz Matute, Ujué Etaio, Diego Alonso Orán, Alessandro Audrito, Rubén Campoy García
* 2021: Jon Asier Bárcena Petisco, Xavier Fernández-Real, José Ángel González-Prieto, Mercedes Pelegrín, Abraham Rueda Zoca, María de la Paz Tirado
* 2022: Guillem Blanco Fernández, Ángela Capel, Elena Castilla, Damian M. Dabrowski, Daniel Eceizabarrena, Juan Carlos Felipe-Navarro
* 2023: Robert Cardona Aguilar, Claudia García López, Roberto Giménez Conejero, Paula Gordaliza Pastor, Óscar Rivero Salgado, María Soria Carro
* 2024: María Alonso Pena, Macarena Arenas, Alberto González Sanz, Jone Lopez de Gamiz Zearra, Alberto Rodríguez Vázquez, Íñigo Urtiaga Erneta
* 2025: Izar Alonso Lorenzo, Raúl Alonso Rodríguez, Rubén Medina Sabino, Juan Muñoz Echániz, Eduardo Tablate Vila, Clara Torres Latorre

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nasarre

**Nasarre**, Espainiako Bierge udalerriko herri hustu bat da, Aragoiko Huescako probintzian. Somontano de Barbastro eskualdean dago.

Itsas mailatik 1.099 metroko garaieran dago.
Galliera jauregia

**Galliera jauregia** edo **Paris Hiriko Modaren Museoa**, iraganean **Galliera Mudeoa**, , *Musée de la Mode de la Ville de Paris* edo *Musée Galliera*, Frantziako Paris hiriburuan dagoen moda eta arroparen eta ehungintzaren historiari buruzko museo bat da. Parisko 16. barrutian dago.

## Kanpo loturak 
* Webgunea
Rosso jauregia

**Brignole Sale jauregia** edo **Rosso jauregia**,  edo *Palazzo Rosso*,  Italiako Genova hirian dagoen eraikin historiko eta museo bat da, Via Giuseppe Garibaldi kalean.

Eraikina 1671-1679 artean Pietro Antonio Corradi arkitektoak proiektatu eta eraiki arazi zuen, eta 1874 arte Brignole Sale familiaren jabetzakoa izan zen.

1952an arquitectos Franco Albini eta Franca Helg arkitektoek zaharberritu zuten.
Juan Margalef Roig

**Juan Margalef Roig** (El Masroig, 1939ko apirilaren 11n – Las Rozas de Madrid, 2024ko martxoaren 15a) matematikari katalana izan zen.

## Biografia 
Bartzelonako Merkataritza Eskolan eta Ekonomia Fakultatean ikasketak egin ondoren, Madrilera joan zen Zientzia Lizentziatura (Matematika Saila) egiteko Madrilgo Unibertsitatean (gaur egun Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean) 1964tik 1969ra. 1970eko uztailaren 28an irakurri zuen, eta 1970eko uztailaren 28an irakurri zuen, bikain kalifikazioarekin. Lizentziaturako kideen artean Maria Nieves Bentabol Marinas zegoen, eta geroago, bigarren ezkontzan, emaztea izango zen. Hiru seme-alaba izan dituzte Carlak, Bertak eta Juanek. Lehen ezkontzatik, Juanek lau alaba izan ditu: Maria del Mar, Belen, Luisa eta Arancha.

1994ko Nazioarteko Matematika Batasunaren Batzar Nagusian parte hartu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eulipotyphla

**Eulipotyphla** ugaztunen orden bat da. Lehenago Erinaceomorpha eta Soricomorpha barruan zeuden animaliak sartzen ditu, beraz kirikiñoak, satorrak, satitsuak edo desmanak bere barruan daude. Lehenago, Insectivora eta Lipotyhla izenak erabiltzen ziren, baina biak ziren polifiletiko. Ikerketa genetikoek erakutsi dute kirikiñoek sorikoformoetatik eboluzionatu zutela, eta biak daudela estuki lotuta satitsuekin, eta beraz sorikomorforak ere parafiletikoak direla.

Gaur egungo sailkapenean 370 espezie inguru daude. Munduko kontinente guztietan daude Antarktikan eta Ozeanian izan ezik. Gehienak Mundu Zaharrean bizi dira, nahiz eta badire espezie gutxi batzuk Amerikan. 

## Filogenia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aachener Printen

thumb|XVIII. mendeko moldea.
***Aachener Printen*** *lebkuchen* (galleta) mota bat da, Akisgran hirikoa ( Alemania). Terminoa jatorri deitura babestua da, eta, beraz, fabrikatzaile guztiak hiri honen inguruan daude.

## Historia 
Mota honetako lehen pastak Belgikatik gertu dagoen Dinant hirian sortu ziren seguruenik. Hiriak 1000 urte inguru zeramatzan grabatutako marrazkiak zituzten pastelak egiten. XV. mendean Akisgranera emigratu zuten eta kobrea lantzen zuten artisauek, Dinanten beste espezialitate bat, ore grabatuen errezeta, kontzeptua eta tradizioa eraman zituzten berekin. Hasieran, farmazialariek saltzen zituzten *Printen* galletak, haien osagaietako batzuek (eztia, zenbait belar eta espezia) onura medikoak zituztela uste baitzen.

## Ekoizpena 
Jatorriz eztiarekin gozotzen ziren *Printen-ak*, orain erremolatxa almibarretan gozotzen dira, Napoleonek enbargoa agindu ondoren eztia aldi baterako eskuragarri ez zegoelako, ezti hornitzaile nagusiarekin, Ameriketako Estatu Batuekin, merkataritza guztia blokeatuz. Erremolatxa almibarretan gozotzeko ohitura Napoleonen porrotaren eta frantziar okupazioaren amaieraren ondoren ere jarraitu zuen.

*Printen* galletak osagai askorekin egiten dira, besteak beste, kanela, anis, iltzea, kardamomoa, martorria, Jamaikako piperbeltzekin eta jengibrea . Hala ere, osagai hauen nahasketa zehatza sekretu gordea da *Printen* lantegien artean.

Jatorrizko *Printen-ez* gain, badira fruitu lehorrak (normalean almendrak) dituzten bertsioak ere, txokolatez edo glas azukrez eta mazapanez estaliak.

## Kanpo estekak
Anttoni Urdangarin

## Sarrera 
Anttoni Urdangarin (Ataun, Gipuzkoa, 1906) emakume ehiztari bat izan zen. Ezaguna egin zen 1980an, 74 urte zituela, *Zeruko Argia* astekarian egindako elkarrizketa baten harira. 

## Bizitza 
1906ean jaio zen Urdangarin, Ataungo Iparragirre baserrian. 20 urterekin eta ezkonberri, Iturriozko baserrira abiatu zen, Motasoro auzotik gora.

Ehizarako sentitzen zuen grina 16 urtetatik zetorkion, bada, etxeko eskopetarekin ehizan ibiltzen zen. Hala ere, gizonarekin, Jabierrekin, alegia, bizitzera joatean etxerako behi baten salmentaren diruarekin erosi zuten eskopeta berriari esker egin zen ehiztari Anttoni. Denetarik ehizatzen hasi zen; usoak hasiera batean, azkonarrak, hontzak, antzarak, erbiak, satorrak... 

Gainera, emakume zen heinean ere, ehiza eta bere etxekoandre eta ama lanak uztartu behar zituen.  Baina horrela, eta 20 urtetatik 74 urteetaraino ehizan jarraituz, hasieran bere ehizarako gaitasunak ezeztatu arren, denbora igaro ahala herrian ehiztari ezaguna bilakatu zen, semeei ehizan erakutsiz eta bilobentzat eredu bilakatuz.

Oro har, Anttoni Urdangarinen ibilbidea irmotasunaren, sena zorrotzaren eta ohiturak apurtzeko ausardiaren adibide da, emakume ehiztarien lekua aldarrikatuz garai guztiz zail batean.https://w390w.gipuzkoa.net/WAS/CORP/DKPAtzokoPrentsaWEB/argitalpen/179997/data/318423600000

## Bibliografia 
Atzoko Prensa Digitala. (otsailak 3, 1980). Zeruko Argia. (13-17) 

## Erreferentziak 
https://w390w.gipuzkoa.net/WAS/CORP/DKPAtzokoPrentsaWEB/argitalpen/179997/data/318423600000
Borja Barandiaran Prado

## Bizitza 
Borja Barandiaran Prado (Bilbo, 1947) euskal komiki-gidoilaria eta irakaslea izan zen. Trantsizio garaian, euskal kulturaren eta hezkuntzaren testuinguruan garatu zuen bere jarduera, bereziki haurrei zuzendutako euskarazko komikigintzan.

Filosofian eta Letretan lizentziaduna izan zen. Irakasle lanetan jardun zuen Bilboko Nesken Institutuan, ingeleseko eta euskarako irakasle gisa. Bere lan ibilbidea hezkuntzarekin lotuta egon zen, eta sormen jarduerak irakaskuntzarekin uztartu zituen.

Euskaldun berria izanik, Trantsizio garaiko euskal hezkuntza eta kultura berrikuntzarekin lotutako ekimenetan parte hartu zuen.

## Komikigintza 
Barandiaranek Juan Karlos Egillor marrazkilariarekin elkarlanean hasi zuen komikigintzako jarduera. Bien arteko lankidetzaren bidez, haurrei zuzendutako euskarazko komikiak sortu zituzten, garai hartan halako materiala urria zen testuinguru batean.

Komikiek eguneroko egoerak eta haur inguruneko esperientziak hartu zituzten oinarri. Istorioetan umorea eta errealismoa uztartzen dira, eta pertsonaiek egoera arruntetan jarduten dute, irakurle gazteek identifikatzeko moduko testuinguruetan. Hizkuntzaren aldetik, euskararen erabilera funtzionala lantzen da, baliabide grafikoekin eta onomatopeiekin batera.

## Ekarpena eta testuingurua 
Barandiaranen lanek ez zuten hedapen handirik nazioartean, baina Trantsizio garaiko euskal haur komikigintzaren testuinguruan kokatzen dira. Bere lanak aldizkari eta kultura-argitalpenetan plazaratu ziren, eta euskararen erabilera normalizatzeko eta hezkuntza berritzailearekin lotutako ekimenekin harremana izan zuten.

Bere jarduera artistiko eta pedagogikoa garaiko argitalpenetan dokumentatuta geratu da, eta Trantsizio garaiko euskal kulturaren adierazpen gisa aztertu izan da.

## Erreferentziak 
Euskaltzaindia. *Borja Barandiaran Pradori buruzko testua*. Iker Jagon Tegiak – Anaitasuna, 294. zk.
Joan VIII.a (antipapa)

**Joan VIII.a** antipapa izan zen 844an.

844ko urtarrilaren 25ean Gregorio IV.a aita santua hil ondoren, Erromako herriak Joan aukeratu zuen aita santu, aristokraziarekin loturarik ez zuen diakono bat. Laterango jauregia okupatu eta han tronuratu zuten. Hala ere, aristokraziak Sergio II.a aita santu aukeratu zuen eta Joan Laterango jauregitik bota zuen. Sergio berehala sagaratu zuten, frankoen gorte inperialaren onespenari itxaron gabe. Joan monasterio batera bidali zuten.
Méridako alkazaba

**Méridako alkazaba**, , Espainiako Mérida udalerrian dagoen gotorleku musulman bat da, Extremadurako Badajozko probintzian.

Guadiana ibaia zeharkatzen duen Méridako erromatar zubiaren aldamenean dago, egun Méridako arkeologia multzoaren barnean eta Gizateriaren ondare izendatua dago.

835ean Abd ar-Rahman II.ak hiria kontrolpean izateko gotorleku bezala eraiki zuen.

## Kanpo estekak
Helga Kõrge

**Helga Kõrge** (1955era arte **Helga Teltma**; Rakvere, 1926ko ekainaren 28a – Tallinn, 2012ko apirilaren 26a) estoniar artista izan zen, beirazko ontzien diseinua eta pintura landu zituena.

## Bizitza 
1953an, Estoniako Sobietar Errepublika Sozialistako Arte Institutuan graduatu zen eta Tarbeklaas beira fabrikan hasi zen lanean, non 1981ean erretiratu zen arte aritu zen. Ia 30 urteko lanean, 500 produktu lagin baino gehiago sortu zituen. 1960tik 1981era fabrikako artista nagusi kargua izan zuen.

Helga Kõrge 2012ko apirilaren 26an hil zen, eta Tallinngo Metsakalmistu hilerrian dago hobiratuta. Bere lanak Estoniako Arte Aplikatuaren eta Diseinuaren Museoan, Estoniako Historia Museoan eta Tallinngo Hiri Museoan daude ikusgai.

## Iruditegia 

Fitxategi:Kahelisklaasist kausid, 1955.jpg
Fitxategi:Viinakarahvin ja -klaasid, 1955.jpg
Fitxategi:Morsikann ja -klaasid maasikamotiividega, 1958.jpg
Fitxategi:Magustoidukausid, 1958.jpg
Fitxategi:Piimakann NAKSI, 1961.jpg
Fitxategi:Viinakarahvin ja viinaklaasid JUKU, 1962.jpg
Fitxategi:Morsikann ja -klaasid KOSMOS, 1969.jpg
Fitxategi:Kann ja klaasid PAUN, 1971.jpg
Fitxategi:Kausid ja õllekruus PAJATS, 1981.jpg
Fitxategi:Vaasid OKTOOBER, 1970ndad.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Chevrolet Bel Air

**Chevrolet Bel Air**, General Motors multinazionalaren Chevrolet enpresaren automobil modelo bat izan zen. 1949-1980 artean eraikia izan zen.

## Iruditegia 

Irudi:1951 Chevrolet Deluxe Bel Air Hardtop Coupé.jpg|1951ko modeloa.
Irudi:1954 Chevrolet Bel Air 4-Door Sedan, front left (2022 Ellwood City Fall Fest & Car Cruise).jpg|1954ko modeloa.
Irudi:1957 Chevrolet Bel Air, 2003 Woodward Dream Cruise.jpg|1957ko modeloa.
Irudi:72 Bel Air.jpg|1972ko modeloa.

## Kanpo estekak
José Joaquín Azurza

## Sarrera 
José Joaquín Azurza (Donostia, 1927eko irailaren 2a– 2006eko urriaren 7a) euskal ingeniari, publizista eta politikari bat izan zen.

Gaztetan, Ingeniaritza Telekomunikazioetan ikasi zuen Azurzak, horrela, gaztetatik arlo teknikoan gaitasuna erakutsiz. 

1949an, bere jarrera politikoengatik, erbesteratu egin behar izan zen Parisera, eta 1955ean Venezuelara joan zen. Venezuelan exiliatua egon zen garaian, teknikari gisa funtsezko eginkizuna izan zuen, izan ere, Radio Euzkadi sortzearen eta berbera martxan jartzearen arduraduna izan zen. Horrek, aldi berean, bertako euskal komunitate migratuarentzako irrati-kate clandestino gisa funtzionatuz.https://aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus/es/azurza-aristegieta-jose-joaquin/ar-143590/ 

“Centro Vasco de Caracas”-eko lehendakaria ere izan zen bertan, eta exilioan zeuden euskal erakunde jeltzaleen artean aktiboa izan zen; besteak beste, EGI-Caracas taldearen zuzendaritzan.https://www.eaj-pnv.eus/es/noticias/12865/ha-fallecido-jose-joaquin-azurz

1976an Euskal Herrira itzuli zen, eta parte hartu zuen ETB proiektuaren garapenean. Gainera, urte bereko Estatutuaren onarpenaren ondoren, hainbat kargu politiko izan zituen Euzko Alderdi Jeltzalea (EAJ-PNV) aldean. Hala ere, 1983an partidutik kanporatua izan zen. https://w390w.gipuzkoa.net/WAS/CORP/DKPAtzokoPrentsaWEB/argitalpen/179997/data/321447600000

Azken urteetan, prentsan ohiko kolaboratzaile izan zen eta bere idazlanetan ideologia, Euskal Herriko egoera eta herriaren eskubideen defentsarekin konprometituta egon zen.

Azurza, herriaren askapenaren alde, lan tekniko eta politiko jasangarrian nabarmendu zen. Bere gaitasun teknikoak, telekomunikazioak, alegia, asko nabarmentzera eraman zuten publizista, eta exilioan zein Euskal Herrian egindako ekintzek, bere garaiko euskal emigratu eta exiliatuen artean garrantzi berezia eman zioten. Gaur egun, bere figura euskal exiliatuen komunitatearen eraldaketa sozial, politiko eta kulturalaren memorian gogoratzen da.

## Bibliografia 
Atzoko Prensa Digitala.  (ekainak 22, 1980).  Zeruko Argia.  (30). 

Azurza Aristegieta, Jose Joaquin - Auñamendi Eusko Entziklopedia. 

Eaj-Pnv. (2006). Ha fallecido José Joaquín Azurza. EAJ PNV. 

## Erreferentziak 
https://w390w.gipuzkoa.net/WAS/CORP/DKPAtzokoPrentsaWEB/argitalpen/179997/data/321447600000

https://aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus/es/azurza-aristegieta-jose-joaquin/ar-143590/

https://www.eaj-pnv.eus/es/noticias/12865/ha-fallecido-jose-joaquin-azurza
Nafarroako parlamentari

[thumb|[Nafarroako Parlamentuaren irudia, Nafarroako parlamentarien bilgunea]]
**Nafarroako parlamentari** bat Nafarroako Parlamentuko diputatua da. Lau urtean behin hautatzen dira, Nafarroako Parlamenturako hauteskundeetan. Nafarroako parlamentariko kideek nafar herria ordezkatzen dute. Haien erabakiak nafar herriaren borondatearen adierazpen dira, eta herriak, bere ordezkarien bidez, eragiten dieten gai politikoetan parte hartzen du.

## Zenbatekoa 
1986ko azaroaren 17ko 16/1986 Foru Legearen arabera, Nafarroako Parlamenturako hauteskundeak arautzen dituena, 50 parlamentari daude.

## Ordainsaria 
Parlamentuko kide osoek (2023-2027 legegintzaldian Parlamentuko 50 eserlekuetatik 35 osatzen dituztenek) 59.127,88 € jasotzen dituzte urtero (2024ko igoeraren ondoren). Horrez gain, 157 euro kobratzen dituzte saio bakoitzeko Iruñetik 25 km baino gutxiagora bizi bazara, eta 186 euro distantzia handiagoa bada. 2025ean, albiste batek adierazi zuen parlamentuko 50 kidetik 3k bakarrik jasotzen zutela asistentzia-hobaria. 2025eko abenduan iragarri zen parlamentarioen soldatak eguneratuko zirela Espainiako funtzionario guztiek jasoko zuten % 2,5eko igoerarekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Talaiako gaztelua

**Talaiako gaztelua** edo **Villenako gaztelua**,  edo *Villena* eta  edo *Villena*, Espainiako Villena udalerrian dagoen gaztelu bat da, San Kristobal mendiaren magalean. Valentzia Erkidegoko Alacanteko probintzian dago.

Gaur egun Kultura intereseko ondasun gisa sailkatua dago.

Arabiarrek data ezezagunean eraikia izan zen, baina ez XII. mendeaz haratago, arabier iturriek jada 1172an aipatzen baidute.
Herrgårdsost

***Herrgårdsosta*** (luxuzko etxeko gazta) behi-esnez egindako Suediako gazta samur ondua da. 1890eko hamarkadatik fabrikatua, Suedian ezaguna da oraindik. Zapore leun, gozo eta almendratua du, eta zulo txiki borobilak. 40 cm-ko diametroa eta 12 cm-ko zabalera duten gurpiletan egin ohi da, eta 14 kg inguru pisatzen du.

Esne erdigaingabetua, normalean pasteurizatua, sartzen dira bakterio-abiarazleak, baita azidotzen duten esne-kultiboak eta bakterio propionikoak ere, zuloek sortzen duten karbono dioxidoa sortzen dutenak. Esne azidotua gatzagiarekin mozten da eta 43ºC baino gutxiagora berotzen da. Gazura drainatu eta mamia prentsatu egiten da, gatzunetan gatzatzen den gurpila osatuz. Bi aste geroago, gazta-gurpilak argizariz estaltzen dira, eta egoera horretan 3 edo 4 hilabete gehiago zahartzen uzten da, baina askotan 12 edo 24 hilabete ere bai.

Azken produktuak %39,5 ura du, %29 gantza, %27 proteina eta %1,5 gatza. 

## Bibliografia 
*  Doane, C.F.; Hargrove, Robert C.; Lawson, H.W.; Matheson, K.J.; Sanders, G.P; Walter, Homer E. (1969). Cheese Varieties and Descriptions. Departamento de Agricultura de los EE.UU. p. 58. 

## Kanpo estekak
Ahmad Fuad Mohieddin

**Ahmad Fuad Mohieddin** (Qaliubiya, 1926ko urtarrilaren 11 – Kairo. 1984ko ekainaren 4a) egiptoar sendagile eta politikaria izan zen. Egiptoko lehen ministroa izan zen 1982tik hil zen arte.

Mohieddin Niloren deltako nekazari baten semea izan zen. Medikuntza ikasi zuen Kairoko Unibertsitatean, erradiologian doktoratu zen eta medikuen sindikatuko idazkari nagusia izan zen.

Arabiar Batasun Sozialista alderdiko kidea izan zen eta Abangoardia Sozialista alderdiko unitate sekretuko kide izan zen. Ondoren, Alderdi Nazional Demokratikoarekin bat egin zuen. 1957an batzar nazionaleko kide hautatu zuten. 1968 eta 1974 artean Sharqia, Alexandria eta Giza herrietako gobernadore izan zen. 1974an Lcal Gobernuko ministro izendatu zuten eta ondoren Osasun ministro.

Anuar as Sadatek lehen ministrorde izendatu zuen 1980an, eta Hosni Mubarakek lehen ministro izendatu zuen 1982ko urtarrilean. Mohieddin lehen ministro karguan hil zen bihotzekoak jota 1984ko ekainean.

## Kanpo estekak
Hushållsost

***Hushållsost-a*** (etxeko gazta) suediar behi-esnez egindako gazta da. Gazta samurra da, zulo pikortsu txikiak ditu, eta esne osoarekin egiten da, zeinak % 45eko gantz-edukia ematen baitu. Gantz gutxiago duen beste bertsio bat ere bada, %*17 fetthalt* etiketatua. Hushållsost-a kilogramo bat eta bi arteko zilindroetan sortzen da, eta gaur egun film plastikoan biltzen da, batez beste 60 egunez sendatu aurretik. Zapore leuna du, baina garratz samarra. Gazta, tradizionalki, baserrietan egiten zen. H*ushållsost* izena, gutxienez, 1989an agertu zen inprimatuta. Port Salutarekin estuki lotuta dago.

## Oharrak 
## Kanpo estekak
Svecia

**Svecia** (edo *Sveciaost*) Europa mailan babestutako sor-marka duen gazta suediarra da.

## Historia 
Segur aski, gazta honen tradizioa XIII. mendekoa da. «Svecia» izena 1920tik erabili da, eta latinez Suedia izenetik dator. 1997an, Svecia izena izan zen gazta suediarraren lehen izena, eta sor-marka gisa erregistratu zen.

## Ezaugarriak 
Behi esnearekin egiten den gazta da. Produktuaren %45 koipekia da. Forma zilindrikoa du, eta pieza bakoitza 12 eta 15 kilo artean pisatzen du. Gaztaren azala argizariz estalita dago. Erdi gogorra. Ukitu krematsua, gogor samarra eta samurra. Gaztaren kolorea uniformea da: hori argia edo horia besterik ez; begiak uniformeki banatuak. Zapore garratz samarra eta gorputzarekin. Batez ere etxeko kontsumorako egina. 

## Elaborazioa 
Svecia gazta erdigor askoren berezko moduan ekoizten da. Esnea 72 °C-an pasteurizatzen da; gero, 30°-ra hozten da, gutxi gorabehera. Gatzagia eransten zaio esnea gatzatuetan koagulatzeko, eta azido laktikoko entzimak gehitzen zaizkio, pasteurizazio-prozesuan kanporatutako entzimak eta bakterioak ordezteko. Ebaki mamia eta xukatu poliki-poliki. Gero, berotu berriro 40º inguruko tenperaturaraino, hezetasun gehiago kentzeko. Gero gatza botatzen zaio, mamiak moldeetan biltzen dira, auzokidearen begi txikiek egiten dituzten aoire-zuloak egiteko bezain ahul. Gatzunetan beratu ondoren, gaztaren gatz totala % 1,0-1.5 da. Gazta ingurune lehor batean ontzen uzten da, gutxienez bi hilabetez — batzuetan urtebete baino gehiagoz—.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
* EEC Bizilagunaren IGP eskaera. 2006-3-16an lortua.

## Kanpo estekak
Lidia Sem

**Lidia Ivanovna Sem** (jaiotzez **Guliaieva**; ; Rytxkovo, 1926ko abuztuaren 17a – San Petersburgo, 2006ko azaroaren 19a) sobietar-errusiar hizkuntzalari eta etnografoa izan zen.

## Bizitza 
Lidia Guliaieva 1926ko abuztuaren 17an jaio zen Rytxkovo herrian, Jaroslavl hiritik gertu. 1953an Leningradeko Estatu Unibertsitateko Ekialdeko Ikasketetako Fakultatean graduatu zen, Mantxuriar Ikasketetan espezializatuz. Juri Sem etnografoarekin ezkondu ondoren, harekin Ekialde Urrunera joan zen, hasieran Khabarovskera eta gero Vladivostokera. 1957an alaba bat izan zuen, Tatiana, etnografo eta historialari bihurtu zena.

1954tik 1978ra arte, Sobietar Batasuneko Zientzien Akademiako Ekialde Urruneko Sukurtsaleko Historia eta Arkeologia Saileko ikertzailea izan zen, eta 1971tik, Ekialde Urruneko Herrien Historia, Arkeologia eta Etnografia Institutuko filologia sektoreko burua. Nanai etnia aztertu zuen, besteak beste. Nanaieraren Bikingo dialektoa deskribatu zuen eta 1960an hautagai-tesia defendatu zuen gai horri buruz.

1978tik 2002ra, Leningradeko Pedagogia Institutuko Iparraldeko Herrien Fakultatean irakatsi zuen, Altaitar Hizkuntzen eta Irakaskuntza Metodoen Sailean. Nanai, ultxi, orok eta udege herriei, haien hizkuntzei eta folkloreari buruzko klaseak eta altaitar ikasketei buruzko hitzaldiak eman zituen.

2006ko azaroaren 19an hil zen San Petersburgon, eta Bolxeokhtinskoie hilerrian hobiratuta dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
María Jesús Valdemoros

**María Jesús Valdemoros Erro** (Iruñea, 1967ko abenduaren 14a) aholkulari eta Nafar Herriaren Batasunako politikari nafar da.

## Erreferentziak 
## Kanpo asteak
Ramón Alzórriz Goñi

**Ramón Alzórriz Goñi** (Iruñea, 1973) Nafarroako Alderdi Sozialistako politikari nafar da. Administrazioko teknikaria. SAS enpresako langilea izan zen, eta enpresa-batzordeko burua.

## Erreferentziak 
## Kanpo asteak