open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hygrocybe parvula

***Hygrocybe parvula*** *Hygrophoraceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Hygrocybe parvulus*, *Hygrophorus parvulus*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 0,3 eta 0,6 cm bitarteko diametrokoa, oso txikia, hori-kromo koloretik laranjara doan kolorekoa, gutxitan tonu gorrixkekin, ganbil formakoa, baina erdian depresio txiki batekin *Omphalia*-n bezala, gardentasunagatik ildaskatua.

**Orriak:** Zuririk horixkara doan kolorekoak, baita ondoan laranja kolorekoak ere, oso dekurrenteak eta zabal.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain beherantz jarraitzen duten orriak.

**Hanka:** Ia filiformea, barnehutsa, laranja koloretik hori-kromora doan kolorekoa.

**Etimologia:** *Hygrophorus* hitza grekotik dator, heze eta ekarri beharreko “phoréo”-tik, hau da, hezetasuna bildu eta kontserbatzen duenetik. *Parvulus* epitetoa berriz latinetik dator, txikia esan nahi duen “parvulus” hitzetik. Bere dimentsioengatik.

## Jangarritasuna 
Interes gastronomikorik gabea.

### Nahasketa arriskua 
*Hygrophorus*-en artean txikiena da. Beste *Hygrophorus* txiki bat *subminutula* da, honek kapela konikoagoa du eta oso likatsua da. Kolore berdinak ditu.

## Sasoia eta lekua 
Udaren amaieran eta udazkenean. Zelai heze eta goroldiotsuetan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Alaska, Guatemala, Martinika, Brasil, Europa (batez ere Alpeak eta Pirinioak), Errusia, Txina, Papua Ginea Berria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2024ko Espainiako Itzulia

**2024ko Espainiako Itzulia** Itzuli Handi honen 79. edizioa izan zen. 2024ko abuztuak 17 eta irailak 8 bitartean egin zuten, 21 etapatan banatutako 3.265 kilometro eginez Lisboa eta Madril artean.

Garailea Bora–Hansgrohe taldeko Primož Roglič esloveniarra izan zen. Sailkapen orokorrean gailentzeaz gain, hiru etapa garaipen lortu zituen.

Honekin batera, Ben O'Connor australiarra (liderraren elastikoa 13 egunez jantzi zituena) eta Enric Mas mallorcarra igo ziren podiumera, bigarren eta hirugarren sailkatu baitziren, hurrenez hurren.

Lehenbiziko euskalduna, Soudal Quick-Step taldeko Mikel Landa arabarra izan zen, sailkapen orokorreko zortzigarren postuan amaitu zelarik.

## Taldeak 
## Etapak 
## Sailkapenak 
### Sailkapen orokorra 
### Puntukako sailkapena 
### Mendiko sailkapena 
### Gazteen sailkapena 
### Taldekako sailkapena 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Kendal

**Kendal**, **Kirby in Kendal** edo **Kirby Kendal**, Ingalaterrako ipar-mendebaldeko dagoen udalerri bat da, Cumbria konderrian.

2021ean 29.593 biztanle zituen.
Atletismoa 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan

**Atletismoa 2016ko Olinpiar Jokoetan** abuztuaren 12tik abuztuaren 21era jokatu zen Estádio Olímpico João Havelangen.
## Dominak 
47 modalitate ezberdin daude kirol honetan. Dominak ikusteko egin ikusi atletismoko txantiloia gorago.

### Domina taula 
### Gizonak 
### Emakumeak 
## Kanpo estekak
Ulverston

**Ulverston**, Ingalaterrako ipar-mendebaldeko dagoen udalerri bat da, Cumbria konderrian.

2021ean 11.678 biztanle zituen.
Atletismoa 1928ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak maratoia

**Gizonezkoen maratoia** 1928ko Udako Olinpiar Jokoetan abuztuaren 5ean lehiatu zen, Amsterdamen. 57 korrikalarik lortu zuten amaitzea, Willem van der Steen herbeheretarrarekin azken postuan, 3:29:21 korrika egin ostean. Beste hamabi korrikalarik ez uzten lortu amaitzea. Boughera El Ouafi frantziarrak irabazi zuen, lehenengo garaipena Frantziarentzat 1900eko maratoiaren ostean, eta Frantziak lortutako azkena. Manuel Plaza txiletarrak lortu zuen zilarra, lehen domina bere herrialderantzat, eta Martti Marttelin finlandiarrak brontzea lortu zuen, hirugarren aldiz jarraian herrialde hori podiumean jarriz.

## Emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Atletismoa 1932ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak maratoia

**Gizonezkoen maratoia** 1932ko Udako Olinpiar Jokoetan abuztuaren 7an lehiatu zen, Los Angelesen. 28 atleta izan zituen, 14 herrialdetakoak. Juan Carlos Zabala argentinarrak lortu zuen urrea, lehenengo domina bere herrialdearentzat. Erresuma Batuak ere bere lehenengo domina lortu zuen maratoian, Sam Ferrisen zilarrarkein, eta Finlandiak laugarren aldiz jarraian jarri zuen norbait podiumean, Armas Toivonenen brontzearekin.

## Emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gimnastika 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak barra paraleloak

**Gizonezkoen barra paraleloak** 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan 2024ko uztailaren 27 eta abuztuaren 5an egin zen, Bercy Arenan. Zou Jingyuan txinatarrak irabazi zuen urrea, Illia Kovtun ukrainarrak zilarra eta Shinnosuke Oka japoniarrak brontzea.

## Sailkapena 
## Finala 
## Kanpo estekak
Manoli Arzaren aurkako erasoa

**Manoli Arzaren aurkako erasoa** 1984ko abenduaren 9an, Iruñean GALek burutu zuen. Tiratzailea Leoncio Castro zela identifikatu zuten. 

## Gertakizunak 
Manoli Arza Sueskun larri zauritu zuen Iruñean. Arza ahizpek 1971tik Labriteko aldapako etxe batean zuten Hartza jatetxea eta euskaltzaleak zirelako mehatxatuak izan ziren lehenagotik ere. Aste batzuk lehenago hildako Santi Brouarden inguruko dei bitxi bat ere jaso zuten ostean. Terrorista Leoncio Castro izan zen, gerora Arzak argazki batean identifikatuko zuen tiratzailea, Nafarroako GALen arduraduna.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* [Erkuden Ruiz Barroso: "Gure etxean denak berdin tratatzen genituen", *Guaixe(https://eu.wikipedia.org/wiki/Guaixe)*, 2019ko uzt. 12a.]
Gimnastika 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak oreka barra

**Emakumezkoen oreka barra** 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan 2024ko uztailaren 27 eta abuztuaren 5an egin zen, Bercy Arenan. Alice D'Amato italiarrak irabazi zuen urrea, Zhou Yaqin txinatarrak zilarra eta Manila Esposito italiarrak brontzea.

## Sailkapena 
## Finala 
## Kanpo estekak
Atletismoa 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan

**Atletismoa 2004ko Olinpiar Jokoetan** abuztuaren 18tik abuztuaren 29ra jokatu zen Atenasko Estadio Olinpikoan. 47 modalitate ezberdin daude eta guztira 197 herrialde ezberdinetako kirolariek hartu zuten parte.

## Dominak 
### Domina taula 
### Gizonak 
### Emakumeak 
## Parte-hartzaileak 
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Kanpo estekak
Alberto Bayo

**Alberto Bayo Giroud** (Camaguey, 1892ko martxoaren 27a - Habana, 1967ko abuztuaren 4a) Espainiako Gerra Zibilean eta Kubako Iraultzan parte hartu zuen militar, abiadore eta idazle hispano-kubatarra izan zen. Gerra edo gerrilla teoriako lan askoren eta literatura liburuen egilea izan zen.

## Biografia 
Kuban jaioa, Espainiaren kolonia zela, Afrika iparraldean Rifeko gerrara eraman zuten espainiar armadan, nahiz eta berak erresistentzia riftarraren aldeko ikuspegia izan. 36ko Gerran, Francoren aurka aritu zen hegazkin pilotu gisa. Guda galdu ostean, Mexikora joan zen eta 1947an, Dominikar Errepublika eta Nikaraguako diktadoreak kanporatzeko sortu zuten Karibeko Legioa-ko kide izan zen. 1955ean, Fidel Castrorekin batu eta Kubako iraultzan parte hartu zuen Fulgencio Batistaren diktaduraren aurka, gerrilla taktikak irakasten. 1967ko abuztuaren 4an, Alberto Bayo hil zen Habanan.

## Obra 
**Cualquier cosilla* (poesia), España, 1911
**Mis cantos de aspirante* (poesia), España, 1911
**Cadetadas* (poesia), España, 1912
**Canciones del Alkázar* (poesia), España, 1914
**Juan de Juanes* (eleberria), España, 1926
**Uncida al yugo* (eleberria), España, 1926
**Dos años en Gomara*, España, 1928
**La guerra será de los guerrilleros*, España, 1937
**El tenorio laico* (poesia), España, 1938
**Mi desembarco en Mallorca*, Mexiko, 1944
**Tempestad en el Caribe*, Mexiko, 1950
**Cámara, México* (historia), 1951
**El caballero de los tristes destinos*, Mexiko, 1953
**Magallanes, el hombre más audaz de la tierra*, Mexiko, 1953
**150 preguntas a un guerrillero*, Mexiko, 1955
**Fidel te espera en la Sierra* (poesia), Mexiko, 1958
**Mis versos de rebeldía*, Mexiko, 1958
**Sangre en Cuba* (poesia), Mexiko, 1958
**Mi aporte a la revolución cubana*, 1960
**El tenorio cubano* (poesia), 1960
**Versos revolucionarios*, 130 or., 1960
**Mis versos*,  223 or., 1965

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Espainiako Errege Historia Akademiaren webguneko biografia.
Lee Woo-seok

**Lee Woo-seok** (; Incheon, 1997ko abuztuaren 7a) Hego Koreako arkularia da, 2014ko Udako Gazteen Olinpiadetan parte hartu zuen. Gizonen ekitaldian urrezko domina irabazi zuen. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan ere parte hartu zuen eta urrezko domina lortu zuen gizonezkoen taldekako proban eta brontzezkoa bakarkako proban. 

Lee Seulen bizi da, eta Suncheon bigarren hezkuntzako eskolara joan da. Bere entrenatzailea Kim Min-hyun bere heroia dela dio, eta bere anbizioa txapeldun olinpikoa izatea dela dio.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tara Babulfath

**Tara Babulfath** (Stockholm, 2006ko urtarrilaren 3a) suediar kirolari bat da, judoan lehiatzen dena.

2024ko Udako Olinpiar Jokoetan brontzezko domina lortu zuen -48 kg kategorian.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
*Judoa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan

## Kanpo estekak 
*  Tara Babulfath International Judo Federation
Ulaş Berkim Tümer

**Ulaş Berkim Tümer** (Gelibolu, 2002ko apirilaren 30a) arkulari turkiarra da. 2024ko Parisko Olinpiar Jokoetan brontzezko domina bat irabazi zuen Turkiako gizonen taldeko kide gisa.

## Kirol ibilbidea 
2017an, Tümerrek debuta egin zuen talde nazionalarekin, eta A taldera batu zen 2020an. Zilarrezko domina lortu zuen 2023ko Munduko Arkularitza Txapelketan, gizonezkoen taldeak Berlinen egindako txapelketan.

2024ko Udako Olinpiar Jokoetan Turkia ordezkatzeko hautatu zuten. Gizonezkoen taldekako ekitaldian brontzezko domina bat irabazi zuen 2024ko uztailaren 29an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Shirine Boukli

**Shirine Boukli** (Aramon, 1999ko urtarrilaren 24a) kirolari frantses bat da, judoan lehiatzen dena.

Udako Olinpiar Joko bitan parte hartu zuen, 2020. eta 2024. urteetan; bi domina lortu zituen Parisen 2024an, urrea talde mistoan eta brontzea -48 kg kategorian.

Zilarrezko domina irabazi zuen 2023ko Munduko Judo Txapelketan, eta urrezko hiru domina Europako Judo Txapelketan, 2020tik 2023ra.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
*Judoa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan

## Kanpo estekak 
*  Shirine Boukli  International Judo Federation
Gimnastika 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak zorua

**Emakumezkoen zorua** 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan 2024ko uztailaren 27 eta abuztuaren 6an egin zen, Bercy Arenan. Rebeca Andrade brasildarrak irabazi zuen urrea, Simone Biles estatubatuarrak zilarra eta Ana Barbosu errumaniarrak brontzea, nahiz eta lehen sailkapenean eta dominen zeremonian Jordan Chiles estatubatuarrak jaso zuen brontzea.

## Domina polemikoak 
Lehiak amaiera polemikoa izan zuen. Dominen zeremonian Jordan Chilesek jaso zuen brontzea, baina azken berrikuspenen ondoren, Ana Barbosuri eman zioten.

Ariketan, Chilesek 13.666ko puntuazioa jaso zuen epaileengandik, baina erreklamazioa aurkeztu zuen bere entrenatzaileak, ariketaren zailtasuna markatzeko orduan okerra egon zela, 5.9 puntuko zailtasuna zuela ariketak eta ez 5.8ka. Helegitea ontzat emanik, hamarren bat igo zioten puntuazioa Chilesi eta 13.766 horiekin hirugarren posizioan jarri zen. Dominen zeremonian ere jaso zuen brontzea Chilesek, eta argazki historikoa egin zuten, berak eta Bilesek alabantza egiten erdian urrearekin zegoen Rebeca Andraderi: lehen aldia zen gimnastikan Joko Olinpikoetan hiru emakumezko beltzek osatzen zutena podium osoa.

Errumaniako ordezkaritzak gaizki hartu zuen Chilesen brontzearena. Marcel Ciolacu lehen ministro errumaniarrak eskandaluzkoa iritzi zion gertatukoari eta itxiera ekitaldira ez zela joango esan. Ordezkaritza errumaniarrak aldi berean helegiteak aurkeztu zituen Barbosu eta Sabrina Voinearen izenean. Voinearena atzera bota zuten, baina Barbosurenak Chilesen helegitearen formari begiratu zion; AEBko ordezkaritzaren helegitea iritsi zen epaileengana ariketa amaitu eta minutua pasatutakoan, horixe delarik arauzko muga helegiteetarako, 60 segundo: minutua eta lau segundo zirela aurkeztu zenez Chilesena, atzera bota zuten azkenean, berriz 13.666tan utzita puntuazioa. Barbosuren 13.700 puntuak beraz brontzerako adina izan ziren.

Barbosuren aldeko erabakiaren aurkako helegite gehiago aurkeztu zituen Jokoak amaitu eta berehala AEBetako ordezkaritzak. Helegitearen azkartasunaren bideo-frogak aurkeztu zituzten nonbait, 47 segundutan egin zelakoan, eta ez 64an. Baina Kirolaren Arbitraje Auzitegiak Errumaniari eman zion azken arrazoia, eta Barbosuk jokoak amaitu eta 5 egunera jaso zuen domina Errumanian, besteak beste Ciolacu lehen ministroa bertan zelarik ekitaldian. Chilesek kolpe latz eta egoera bidegabetzat jo zuen gertatua.

## Sailkapena 
## Finala 
## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Konstantino (Leon V.aren semea)

**Symbatios** (), **Sabbatios** (Σαββάτιος) edo **Sambates** (Σαμβάτης), Bizantziar Inperioko enperadorekidea izan zen 813tik 820ra.

Leon V.a Armeniarra enperadorearen eta Teodosiaren semea izan zen. 800 eta 810 urteen artean jaio zen. 813an bere aita koroatu eta gutxira, Symbatios enperadorekide izendatu zuten eta Konstantino izena hartu zuen. 815ean, bere aitaren ordezkari gisa, ikonoak agurtzeko debekua ezarri zuen kontzilio batera joan zen.

Leon 820ko abenduaren 25ean hil zuten. Konstantino bere amarekin eta hiru anaiarekin bidali zuten Printzeen Uharteetara. Lau anaiak zikiratuak izan ziren, eta monje gisa igaro zituzten gainerako bizitzak.
Florian Unruh

**Florian Unruh** (1993ko ekainaren 7a) alemaniar arkulari profesionala da.

2013an lehiatu zen lehen aldiz nazioartean, eta 2014an Europako Ejmiatsin Txapelketan bakarkako titulua irabazi eta Munduko Kopako finalerako sailkatu zen, Antalyan banakako lehiaren hirugarren etapa irabazita.

Zilarrezko domina irabazi zuen gizonezkoen bakarkako ekitaldian, 2022an, Munichen (Alemania) jokatutako Europako Arkularitza Txapelketan. Zilarrezko domina ere irabazi zuen talde mistoaren proban. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan talde mistoaren proban zilarrezko domina lortu zuen Parisen.

## Kirol ibilbidea 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Casey Kaufhold

**Casey Kaufhold** (2004ko martxoaren 6a) arkulari estatubatuarra da. Zilarrezko domina irabazi zuen emakumeen bakarkako ekitaldian, Yanktonen (AEB) egin zen Arkularitzako Munduko Txapelketan, 2021ean. Tokion, Japonian, 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan hartu zuen parte, banakako eta taldekako emakumezko ekitaldietan.

2019an, Kaufholdek brontzezko domina irabazi zuen Liman (Peru) egindako Panamerikar Jokoetan, emakumeen banakako ekitaldian. Urrezko domina ere irabazi zuen, bai emakumeen taldekakoan, bai ekitaldi talde mistoan. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan brontzezko domina irabazi zuen talde mistoaren proban.

## Kirol ibilbidea 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tiroa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Plater-tiroketa taldea

**Taldeko plater-tiroketa** proba 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan 2024ko abuztuaren 5ean egin zen Châteaurouxen, Frantzia. 

## Emaitzak 
### Sailkapena 
### Finala
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Atletismoa 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan

**Atletismoa 2000ko Olinpiar Jokoetan** abuztuaren 18tik abuztuaren 29ra jokatu zen Sydneyn. 46 modalitate ezberdin egon ziren eta guztira 193 herrialde ezberdinetako 2.134 kirolarik hartu zuten parte.

## Dominak 
### Domina taula 
### Gizonak 
### Emakumeak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kunlavut Vitidsarn

**Kunlavut Vitidsarn** (), **View** deitua, (); Bangkok, 2001eko maiatzaren 11) badmintoneko jokalari tailandiarra da. Bera da gizonezkoen banakako munduko egungo txapelduna 2023ko Munduko Txapelketan urrezko domina irabazi zuelako. Hiru aldiz izan zen World Junior mailako txapeldun ere, 2017, 2018 eta 2019an irabazita. "Hiru Jokoen Jainkoa" ezizena jarri diote, bere joko estiloak hiru joko luze jokatzea eskatzen duelako eta beti amaieran irabaztea. 2024ko Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina lortu zuen bakarkako proban.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Niuta Tajtelbaum

**Niuta Tajtelbaum** (1917ko urriaren 31 – 1943ko uztaila), Varsovian, Polonian, Bigarren Mundu Gerran erresistentzia borrokalari judua izan zen.

Niuta Tajtelbaum, Ryfka Tajtelbaum bezala jaio zen 1917ko urriaren 31n Łódz-en, bere aita Icek Majer Taitelbaum zen, fabrika baten jabea. Gerra garaian, Gwardia Ludowa (GL)  komunistarentzat eta Borroka Erakunde Juduarentzat mezulari lanak egin zituen, eta armak eta pertsonak kontrabandoan ere aritu zen.
Erresistentziako borrokalari gisa, "bere ilea txirikordatzeagatik, Poloniako neskato baserritar bat bezala janzteagatik, naziak hiltzeko mozorrotutako etxe eta bulegoetan sartzeagatik zen ezaguna". 1943an Teitelbaumek bost soldadu nazi tirokat egin zituen egun batean. Gerra garaian Gestapoa bere bila egon zen, eta 150.000 złoty-ko saria jarri zion bere buruari. Varsoviako Kammerlichtspiele zineman bonba bat jarri izanaren ospea du, 1943ko urtarrilean, bertan soldadu naziek maiz egoten ziren eta.

2021eko ''The Light of Days:The Untold Story of Women Resistance Fighters in Hitler's Ghettos'' ( Egunen argia: Errezistentzi borrokalari emakumeen kontuatu gabeko historioa) liburuan kontatu zuen bere istorioa Judy Batalionek.

## Erreferentziak 
## Bibliografia osagarria 
*  Marrin,Albert (1985) "Women in the Secret Armies" The Secret Armies: Spies,Counterspies and Saboteurs in WWII Athenaeum Pres

## Kanpo estekak
Lee Zii Jia

**Lee Zii Jia** (; Alor Setar, Kedah, 1998ko martxoaren 29a) badmintoneko jokalari malaysiarra da. Bere talkagatik ezaguna, bereziki bere atzeko talka, zalutasun fisikoa, abiadura eta erreflexuak direla eta, egungo belaunaldian gizonezkoen banakako kategorian jokalari onenetakotzat jotzen da. 2019ko SEA Jokoetan gizonezkoen urrezko domina lortu zuen eta 2021eko All England Open txapelketan bere lehen BWF Super 1000 txapelketa irabazi zuen. Lee gizonezkoetan Asiako txapelduna da, 2022an Badmintoneko Asiako Txapelketan titulua irabazita. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan brontzezko domina bat irabazi zuen Lakshya Sen jokalari indiarra 13-21, 21-16 eta 21-11ko puntuazioarekin garaitu ondoren, Datuk Rashid Sidek eta Datuk Wei Lee Chong Wei jokalarien ondoren Malaysiako gizonezkoen hirugarren bakarkako jokalaria bihurtuz Olinpiar Jokoetan domina bat irabazten.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hina Hayata

japoniar mahai-teniseko jokalaria da. Bereziki arrakastatsua da binakakoetan. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan brontzezko domina lortu zuen bakarka eta zilarrezkoa taldean. Ezkertia da Hayata.

## Kirol ibilbidea 
2016ko Munduko gazte mailako txapelketan urrezko domina irabazi zuen Japoniako selekzioan zegoen, eta bikotetan eta bikote mistoan zilarrezko dominak ere lortu zituen.

2017ko Asiako Txapelketan brontzea irabazi zuen Mima Itōrekin. Bi aldiz parte hartu du Munduko Txapelketetan orain arte, eta 2017an berriz ere hirugarren postua lortu zuen Mima Itorekin. 2018an bigarren amaitu zuen Japoniako taldearekin, Txinaren aurka 1:3ko porrota jaso eta gero. Hurrengo urteetan final ugari jokatu ditu eta guztira zazpi zilarrezko domina eskuratu ditu.

2021eko Asiako txapelketan lortu zuen emaitzarik onena, Dohan, urrezko hiru domina eskuratu baitzituen, bakarka, bikote mistoan eta taldearena.

2024ko Parisko Jokoetan egin zuen debut olinpikoa. Taldeka zilarra lortu zuen Japoniako selekzioak, Txinaren atzetik eta Hego Korearen aurretik. Bakarka brontzezko domina kolkoratu zuen 3. posturako partidan Shin Yu-bin hegokorearra garaituz.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Wigton

**Wigton**, Ingalaterrako ipar-mendebaldeko dagoen udalerri bat da, Cumbria konderrian.

2011n 5.831 biztanle zituen.
Brampton (Carlisle)

**Brampton**, Ingalaterrako ipar-mendebaldeko dagoen udalerri bat da, Cumbria konderrian. Carlisle udalerriaren ekialdean eta Eskoziako mugatik oso hurbil dago.

2011n 4.627 biztanle zituen.
Cristina Larrea

**Cristina Larrea Mas** (Eibar, Gipuzkoa, 1966ko urriaren 4a) altuera-jauzian lehiatutako atleta da, baita xabalina, disko eta pisu jaurtiketan ere.

## Biografia 
Ogibidez gorputz-hezkuntzako irakasle, gaztetatik aritu zen atletismoaren diziplina desberdinetan, xabalina jaurtitzen Espainiako txapelduna izatea lortuz hiru urte jarraian: 1992an, 1993an eta 1994an. Euskal errekorra zortzi aldiz hautsi zuen: 1987an 43,50 metrorekin hasi zuena 1993an 56,10 metrora iritsi zen, 1999ko xabalinaren modelo aldaketara arte inork gainditu gabe mantendu zuen marka. 

Disko jaurtiketan 1988an 35,32 metroak egin zituen eta 1994an pisu jaurtiketa modalitatean euskal errekorra hautsi zuen 13,00 metrorekin, hiru urtez mantendu zen marka.1986an 1,68 metroko altuera gainditu zuen eta 1987an 3.705 puntu batu zituen heptathloi modalitatean. 

## Aitortzak 
* 2020an, Martxoaren 8ko ospakizunen harira, Eibar Futbol taldeak Ipurua zelaiko eremu desberdinak berrizendatu zituen sasoi guztietako Eibarko emakume kirolarien izenen plakak jarriz, Cristina Larrearena tarteko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Cristina Larrea 1993ko Espainiako Atletismo txapelketan
Baptiste Addis

**Baptiste Addis** (2006ko abenduaren 7a) arkulari frantziarra da. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina irabazi zuen gizonezkoen taldekako proban.

## Kirol ibilbidea 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lasminingrat

**Raden Ayu Lasminingrat** (sunderaz: ᮛ᮪ᮓ᮪. ᮃᮚᮥ ᮜᮞ᮪ᮙᮤᮔᮤᮀᮛᮒ᮪; Garut, Ekialdeko Herbeheretar Indiak, 1854ko martxoaren 29a – *ibidem*, 1948ko apirilaren 10a) indonesiar idazle, itzultzaile eta irakaslea izan zen, sunderaz idatzi zuena. Nederlanderaz erraz hitz egiten zuen Garuteko lehen emakumea zen.

## Bizitza 
Raden Ayu Lasminingrat Garut hirian jaio zen 1854ko martxoaren 29an. Raden Haji Muhamad Musa Sondako printzearen eta Raden Ayu Ria idazlearen alaba zaharrena zen. Haurtzaroan, denbora batez Raden Haji Muhamad Musaren laguna zen Levyson Normanekin bizi zen Sumedangen. Normanen etxean Saatje deitzen zioten, eta bertan nederlanderaz hitz egiten, irakurtzen eta idazten ikasi zuen.

1907an emakumeen eskola bat sortu zuen, Sakola Kautamaan Istri. R.A.A Wiratanudatara VIII.a erregeordearen eta koloniako gobernuko funtzionarioen laguntza jaso zuen. Hasieran, zailtasunak izan zituen ikasleak aurkitzeko emakumeen hezkuntzaren aurkako aurreiritziengatik. Arazo hori konpontzeko, bere senideen eta funtzionarioen alabak onartu zituen eskolara. Garuten hil zen 1948ko apirilaren 10ean.

2019ko martxoaren 29an, Googlek doodle bat eskaini zion.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pirgi

**Pirgi** () Lazioko antzinako etruriar portu bat izan zen, ipar-mendebaldean zegoen Caere hiriko portua hain zuzen. Gaur egun Santa Marinellako Santa Severa *frazione* edo auzoak du bere lekua.  Tenplu bat zuen Uni jainkosari eskainia.

Ezaguna da bertan aurkitu zirelako Pirgiko urrezko xaflak edo laminak, feniziar eta etruriar hizkuntzetako testu bakanak dituen dokumentu epigrafiko aparta, eta baita tenpluko frontoian hornitzen egon ziren terrakotazko estatua apartak ere.
erdian|thumb|Prigiko A tenpluko "Leucotearen" burua

## Forma 
Defentsarako harresiak hareharrizko eta kareharrizko bloke poligonalez ostatua zegoen, bere hondakinetan oraindik ikus daitekeenez. Hormek 200 metro zabal eta 220 metro luze den eremu angeluzuzen bat inguratzen dute, erraz ikus daitekeena, hego-mendebaldeko koadrantea itsasoaren higadurak suntsitua izan bada ere.

## Historia 
thumb|Pirgiko xaflak edo orriak.K.a. 384 urtean, Dionisio I.a Sirakusakoak hiria arpilatu zuen. Ondoren, Caereren menpe geratu zen, baina ez du ematen etruriar portua izan zenik, ez behintzat jatorrian. Alsium hiria 8 kilometro hegoaldera zegoen.

Erromatarren eskuetan erori zen Caere eta Caere hiriaren domeinuan zegoen eskualdearen zati handi bat mendean hartu ondoren (K.a. 273). Erromatarren garaitik aztarna batzuk geratzen dira, baina etruskoak askoz garrantzi handiagokoak dira. Hala, tenplu-multzoa nabarmentzen da. 

Pirgin, erromatar kolonia bat sortu zuten, K.a. 191ean lehen aldiz aipatu zutena. Ondoren, Erromari arraina ematen jarraitu zuen, eta udarako leku ezaguna bihurtu zen, 8 kilometro ipar-mendebaldean kokatuta zegoen *Punicum* (egungo Santa Marinella) bezala. Bi hiriek kostaldeko Via Aureliako geralekuak zituzten.

## Santutegia 
Santutegi handi bat hartzeagatik famatua izan zen antzinako garaian. Greziako iturriek zioten santutegia Leukoteari eta Apolori eskainita zeudela, baina greziarren itzulpen moduko bat, "*Intrepretatio graeca*" izan zen, gure sakratua, izatez, Uni jainkosa etruskoari eskainitako bi tenplu eta Apolori eskainitako  esparru sakratu bat zituelako. Apoloren gunean prostituzio sakratuan aritzeko eremu bat zuen.  

1957an, indusketek hiru absideko tenplu handi bat zegoela topatu zuten. 1964an Pirgiko laminak aurkitu ziren, etrusko eta fenizierazko testuak zituztenak. Lamina hauei esker badakigu punikoen talde bat bazegoela Pirgin, eta Uniren tenplua botozko opariak usten zituztela, beti ere, kontuan hartuta, etruskoentzat Uni jainkosa zena, punikoentzat Astarte zela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zbyněk Hejda

**Zbyněk Hejda** (Hradec Králové, 1930eko otsailaren 2a, Praga - 2013ko azaroaren 16a) idazle, poeta, saikeragile eta itzultzaile txekiar ospetsua, Bigarren Mundu Gerra ondorengo handienetatiko bat.

## Biografia 
Pragako Carolina Unibertsitateko Arte Fakultatean filosofia eta historia ikasi zituen. 1953tik 1958ra, Txekoslovakiako Alderdi Komunistako historia irakaslea izan zen Arte Fakultatean. 1958tik 1968ra, Pragako Informazio Zerbitzuan lan egin zuen, eta 1968an argitaletxe batean hasi zen lanean, baina urte berean argitaletxeko langile guztiekin batera utzi zuen. 1968tik 1978ra bigarren eskuko liburu-denda batean lan egin zuen, 77ko Gutuna sinatu arte: liburu-denda utzi behar izan zuen. 1981etik 1989ra zaintzaile gisa lan egin zuen. 1990etik 1995era kultura-antropologiako irakaslea izan zen Charles Unibertsitateko bigarren Medikuntza Fakultatean.

1959az geroztik bere poesia literatur aldizkarietan argitaratu zuen, besteak beste, *Revolver Revue*, Txekoslovakiako Errepublikan, eta erbesteko aldizkari txekiarretan, Pavel Tigridek Parisen argitaratutako *Svědectví* kasu.

## Sariak 
* 1989: Tom Stoppard saria, bere saiakera saritzeko 
* 1996: Jaroslav Seifert saria

## Obra 
* *Všechna slast*, 1964
* *Blízkosti smrti*, samizdat 1978, Munich 1985, Praga 1992
* *Lady Felthamová*, samizdat 1979, Paris 1987, Praga 1992
* *Tři básně*, samizdat 1987
* *Pobyt v sanatoriu*, 1993
* *Nikoho tam nepotkám*, 1994
* *Valse mélancolique*, Brno 1995
* *Básně*, 1996 (Poesia bilduma)
* *Překlady*, 1998 (Itzulpenen bilduma)
* *Cesta k Cerekvi*, 2004
* *Sny*, 2007

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maratoi mistoa errelebotan

**Maratoi mistoa errelebotan**  ibilketa atletikozko maratoi-lasterketa 2024ko Udako Olinpiadetan lehengoz antolatu den maratoi-distantziako errelebo mistozko lasterketa da.

World Athleticsek eta Nazioarteko Batzorde Olinpikoak 2023ko apirilean aurkeztu zuten lasterketa. Lasterketaren distantzia 42.195 kilometrokoa da. Erreleboan bi atleta aritzen dira, gizon bat eta emakume bat.

Atleta bakoitzak bi zati egin behar ditu ibilbidean, ordena honetan txandakatuz: gizonezkoak 11,45 km, emakumezkoak 10km, gizonezkoak 10km, emakumezkoak 10,745 km.

Lehen lasterketa, Parisko 2024 Olinpiar Jokoetarako kalifikatzaile gisa balio izan zuena, Antalyan, Turkian, antolatu zen 2024an Walking Team Atletismoko Lasterketen Munduko Txapelketan. Ekitaldi berri hau eztabaidagarria da – batzuek kritikatu, baina beste batzuek onartzen dute, erreleboek erritmoan eta kokapenean eragiten duten aldaketagatik. Olinpiar Jokoetan 50 km-ko lasterketa ordezkatzeko sartu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* World Athletics Competition page
* MUNDUKO IBILALDI-TALDEKO TXAPELKETAK IAAF-EN LASTERKETAK - GERTAKARIAK ETA ZIFRAK
Atletismoa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak 800 metro

**Emakumezkoak 800 metro** 2024ko Udako Olinpiar Jokoetako atletismo probetako bat izan zen. 2020ko abuztuaren 2tik abuztuaren 5ra bitarte jokatu zen Stade de Francen. 18. aldia izan zen proba hau jokatzen zela, 1928ko Olinpiar Jokoetan lehen aldiz emakumezkoen atletismoa sartu zenetik. 

## Txapelketa eredua 
Probak 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan sartutako eredua jarraitu zuen. Sailkapen estandarra betetzen ez duten kirolariak eta, beraz, plaza unibertsalen bidez sartu direnak, aurre-sailkapen proban korrika egin zuten. Besteak lehen errondak sartzen ziren.

## Emaitzak 
### Sailkapena 
Erronda bakoitzeko lehenengo hiruak (Q) eta, horien ondotik, denborarik azkarrena egin duena (q) sailkatzen dira. 

### Bigarren aukera 
### Finalerdiak 
Lasterketa bakoitzeko lehenengo biak eta denborarik onena egin duten hurrengo biak sailkatzen dira finalerako. 

### Finala 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lucaninae

***Lucaninae*** kakalardo Polyphaga azpifamilia bat da. Lucanidae familiako azpifamiliarik handiena da (arkanbeleak). Beste ezaugarrien artean begiak osorik edo partzialki banatuta, antena genikulatuak eta argi eta garbi bereizitako coxak ditu. Gorputza normalean luzanga eta apur bat lautua izaten da.

## Generoak 
[thumb|200px|right|*[Homoderus mellyi*espeziearen arra.]]
Hemen daude tribu eta espezie ezagunenak:

* *Aegognathus*
* *Aegus*
* *Agnus*
* *Allotopus*
* *Amneidus*
* *Andinolucanus*
* *Aphanognathus*
* *Apterocyclus*
* *Apterodorcus* 
* *Auxicerus*
* *Bartolozziolucanus*
* *Beneshius*
* *Bomansius*
* *Brasilucanus*
* *Cacostomus*
** *C. squamosus*
* *Calcodes*
* *Cantharolethrus*
** *C. luxeri*
* *Capreolucanus*
* *Cardanus*
* *Casignetus*
* *Charagmophorus*
* *Chewlucanus*
* *Chiasognathus*
* *Cladophyllus*
* *Cladognathus*
* *Colophon*
* *Cyclommatus*
** *C. scutellaris*
* *Dendezia*
* *Diasomoides*
* *Dinonigidius*
* *Dorculus*
* *Dorcus*
* *Dynodorcus*
* *Eligmodontus*
* *Epipedesthus*
* *Eulepidius*
* *Figulus*
* *Ganelius*
* *Geodorcus*
* *Gnaphaloryx*
* *Gonometopus*
* *Hemisodorcus*
* *Heterochthes*
* *Hexarthrius*
* *Homoderus*
* *Hoplogonus*
* *Incadorcus*
* *Leptinopterus*
* *Lissapterus*
* *Lissotes*
** *L. latidens* 
* *Lucanus*
* *Macrocrates*
* *Macrodorcas*
* *Mesotopus*
* *Metadorcinus*
* *Metadorcus*
* *Metallactulus*
* *Microlucanus*
* *Neolucanus*
** *N. castanopterus*
* *Nigidionus*
* *Nigidius*
* *Noseolucanus*
* *Novonigidius*
* *Odontolabis*
* *Onorelucanus*
* *Oonotus*
* *Paralissotes*
** *P. reticulatus*
* *Penichrolucanus*
* *Platyceroides*
* *Platyceropsis*
* *Platycerus*
* *Platyfigulus*
* *Prismognathus*
* *Prosopocoilus*
* *Pseudodorcus*
* *Pseudorhaetus*
* *Pycnosiphorus*
* *Rhaetulus*
** *R. crenatus*
* *Rhaetus*
* *Ryssonotus*
* *Safrina*
* *Sclerostomus*
* *Scortizus*
* *Serrognathus*
* *Sphaenognathus*
* *Telodorcus*
* *Tetrarthrius*
* *Velutinodorcus*
* *Vinsonella*
* *Weinreichius*
* *Xiphodontus*
* *Yumikoi*

## Bibliografia 
* Brett C. Ratcliffe, "Lucanidae", Ross H. Arnett Jr. eta Michael C. Thomas, *American Beetles* (CRC Press, 2002), p.&nbsp;7
* Munduko *Lucanidae* UNL museum-en.
* G. Cassis, W.W.K. Houston, T.A. Weir & B.P. Moore (1992). Updated by A.A. Calder (2002). Coleoptera: Scarabaeoida. *Australian Faunal Directory*. Australian Biological Resources Study, Canberra.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :*Lucaninae* Iberfauna webgunean.
The Hidden (1987ko filma)

***The Hidden*** (euskaraz *Ezkutatua*), 1987ko Jack Sholder estatubatuarrak zuzendutako zientzia-fikziozko film bat da. Kyle MacLachlan, Michael Nouri, Clu Gulager, Chris Mulkey, Ed O'Ross, Clarence Felder, Claudia Christian eta Larry Cedar aktoreek antzeztu zuten.

*The Hidden II* (1993) jarraipena izan zuen.

## Argumentua 
AEB, Los Angeles, Tom Beck (Michael Nouri) hiriko poliziaren detektibeak eta Lloyd Gallagher (Kyle MacLachlan) FBIko agenteak eredu berdintxua jarraitzen duten hainbat hilketa arraro batzuk ikertu beharko dituzte: biktimen portaera aldaketa eta minstekiko duten erresistentzia. Heriotz misteriotsu hauen atzean gizakien barnean sartu eta haien gorputzen kontrola bereganatzen duen izaki estralurtar bat dago.

## Aktoreak 
* Kyle MacLachlan: Lloyd Gallagher, FBIko sgentea
* Michael Nouri: Tom Beck sarjentua
* Claudia Christian: Brenda Lee Van Buren
* Clarence Felder: John Masterson tenientea
* Clu Gulager: Ed Flynn tenientea
* Ed O'Ross: Cliff Willis detektibea
* William Boyett: Jonathan Miller
* Richard Brooks: Sanchez detektibea
* Katherine Cannon: Barbara Beck
* Larry Cedar: Brem detektibea
* Chris Mulkey: Jack DeVries
* John McCann: Holt senataria

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Shin Yu-bin

**Shin Yu-bin**   (Suwon, 2004ko uztailaren 5a) mahai-tenisean, binakako mistoan, lehiatzen den kirolari hegokorearra da. [1] 

Udako bi Olinpiar Jokotan parte hartu zuen 2020. eta 2024. urteetan, eta brontzezko bi domina eskuratu zituen Parisen, 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan, binakako txapelketa mistoan (Lim Jong-Hoonekin batera) eta taldeka. [2][3]

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Chicago Union Station

**Chicago Union Station**, AEBetako Chicago hirian dagoen tren geltoki bat da, Illinois estatuan. Near West Side auzoan dago.

1925eko maiatzaren 16an inauguratu zen eta D. H. Burnham & Company estudioak diseinatu zuen.

## Kanpo estekak 
* Webgunea
Theo Willems

**Theo Willems** (Uden, 1891ko otsailaren 22a - Gemert-Bakel, 1960ko apirilaren 12a) arkularia zen. Herbehereak ordezkatu zuen 1920ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Valdis Dombrovskis

**Valdis Dombrovskus** (Riga, 1971ko abuztuaren 5a) letoniar politikaria da. Letoniako lehen ministroa izan zen 

Letonian jaio zen jatorri poloniarreko familia batean. Ingeniarientzako ekonomia ikasi zuen Rigako Unibertsitatean, eta fisikako master bat ere lortu zuen. Laborategiko laguntzaile aritu zen Mainzeko Unibertsitateko Fisika Institutuan, eta ingeniaritza elektrikoa ikasi zuen Marylandeko Unibertsitatean.

Politika nazionalean hasi zen Aro Berriaren Alderdiko kide gisa, eta diputatu eta Finantza ministro izan zen. 2004tik 2009ra Europako Parlamentuko kide izan zen. 2009tik 2014ra Letoniako lehen ministroa izan zen koalizio gobernu baten buru.

2014tik, Europako Batzordeko kide da, Letoniaren ordezkari gisa. Batzordekide gisa, Finantza, Ekonomia eta Merkataritza sailak zuzendu ditu.

## Kanpo estekak
Gimnastika 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak barra finkoa

**Gizonezkoen barra finkoa** 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan 2024ko uztailaren 27 eta abuztuaren 5an egin zen, Bercy Arenan. Lehen aldia izan zen brontzezko bi domina eman zirela, biak barratik erori ostean. 

## Sailkapena 
## Finala 
## Kanpo estekak
Liang Weikeng

**Liang Weikeng** (2000ko azaroaren 30a) Txinako badminton jokalaria da. 2023ko Sudirman Kopan Txinako talde irabazlearen parte izan zen, eta urte berean gizonezkoen brontzezko domina bikoitza irabazi zuen Wang Changekin bikoteka BWFko Munduko Txapelketan. Liangek eta Wangek 2022ko Japan Open txapelketa irabazi zuten.

Junior mailako ekitaldietan, Liang Txinako junior taldeko kidea izan zen, eta urrezko dominak irabazi zituen 2018ko Munduko Junior Txapelketan, Markhamen, eta Asiako Junior Txapelketan, Jakartan. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina lortu zuen Wang Changekin batera fizonezkoen binakako txapelketan.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Wang Chang

**Wang Chang** (2001eko maiatzaren 7a) Txinako badminton jokalaria da. Bera zen World Junior mailako txapeldun bikoitza eta bi aldiz Asia Junior mailako txapelduna Di Zijian bikote zuela. 2023ko Sudirman Kopan Txinako talde irabazlearen parte izan zen Wang, eta, Liang Weikengekin batera, brontzezko domina irabazi zuten 2023ko Munduko Txapelketan. Wangek eta Liangek munduko rankingeko lehen postuan jarri ziren 2023ko urriaren 31n.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kim Kum-yong

**Kim** Kum-Yy (koreeraz: 2001eko abuztuaren 17a) Ipar Koreako kirolaria da, eta mahai tenisean lehiatzen da, binakako mistoan. 2024ko Parisko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen, eta zilarrezko domina lortu zuen binakako torneo mistoan (Ri Jong-sik-ekin batera).

## Ibilbidea 
2024ko apirilean Kim Kum-yongek eta Ri Jong-sikek Parisko Olinpiar Jokoetarako sailkatzea lortu zuten Espainiako bikotea garaitu ondoren, 4-3 emaitza justuaz. Ipar Koreakoak izanik Nazioarteko Mahai-tenis Federazioaren sailkapenean ez ziren agertzen eta azken postuan ezarri zituzten. Sorpresaz rankingeko bigarrena zen Japonia garaitu zuten lehenengo kanporaketan, 4-1 emaitzaz.

Finalera iristea lortu zuten eta txinatarren aurrean 4-2 galdu zuten. Lorturiko zilarrezko domina, Ipar Koreak lorturiko lehenengo domina izan zen zortzi urteren ondoren.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hygrophorus piceae

***Hygrophorus piceae*** *Hygrophoraceae* familiako onddo espezie bat da. 

## Deskribapena 
**Kapela:** 3 eta 6,5 cm bitarteko diametrokoa, kanpai itxurako-ganbila, gero lautua, ertza errekurbatua (oso gutxitan titiduna), opakua, oso zuria, heze-likatsua edo distiratsu-bernizaduratua; glabroa, mehe samarra.

**Orriak:** Zabal, okertuak, garbi dekurrenteak, zuri-esne kolorekoak.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain beherantz jarraitzen duten orriak.

**Hanka:** 2,5 eta 8,5 cm bitarteko garaierakoa eta 0,4 eta cm 1 bitarteko diametrokoa, zilindrikoa, goialdean pixka bat mehetua, zuria, fibriloso samarra, goian pruinarekin, tomentudun-flokosoa edo pikortsua, ez da nabarmen likatsua, betea.

**Haragia:** Zuria, samurra, ia usaingabea.

**Etimologia:** *Hygrophorus* hitza grekotik dator, heze eta ekarri beharreko “phoréo” tik, hau da, hezetasuna bildu eta kontserbatzen duenetik. *Piceae* epitetoa latinetik dator, *Picea excelsa*-ren basoetan hazten delako.

## Jangarritasuna 
Jangarria.

### Nahasketa arriskua 
*Picea abies* basoetan hazten den *Hygrophorus* bat da.

## Sasoia eta lekua 
Lurrean, goroldio artean, baso alpinoetako izeietan.

### Banaketa eremua 
Europa, Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Alaska, Errusia, Himalaiako eremua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
An Se-young

**An Se-young** (; 2002ko otsailaren 5a) Hego Koreako Gwangjuko badminton jokalaria da, eta 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan urrezko domina irabazi zuen, emakumeen bakarkako ekitaldian. 2019ko jokalari onena eta 2023ko emakumezko jokalaria izendatu zuen BWFk. Urrezko domina irabazi zuen 2023ko Munduko Txapelketan, historian lehen emakumezko banakako jokalari korearra bihurtuz Munduko Txapelketako titulua irabazten. Gero, 2022ko Asiako Jokoetan emakumeen banakako urrezko domina irabazi zuen. 2022ko Uber Kopan eta 2022ko Asiako Jokoetan Hego Koreako urrezko domina irabazi zuten taldekideetako bat ere bazen.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
He Bingjiao

**He Bingjiao** (1997ko martxoaren 21a) badminton jokalari txinatarra da. Suzhouko Gazte Kirol Eskolan hasi zen badminton entrenamendu intentsiboa jasotzen, 7 urte zituenean. Bost urte geroago, Nanjingera bidali zuten, entrenamendu zailagoetara. Goi mailan lehiatu zen, eta 2013ko Vietnam Open txapelketan egin zuen debuta. 2014an, Gazteriaren Udako Olinpiar Jokoetan lehiatu zuen, nesken bakarkako urrezko domina bat irabaziz, eta binakako ekitaldi mistoan brontzezko bat. Brontzezko dominak ere irabazi zituen Munduko Txapelketetan, 2018an eta 2021ean. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan finalaurrekoan Carolina Marin espainiarraren belauneko hausturaz baliatuz finalera sailkatu zen, baina, An Se-youngen aurka galdu eta zilarrezko domina lortu zuen.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gregoria Mariska Tunjung

**Gregoria Mariska Tunjung Cahyaningsih** (1999ko abuztuaren 11) badminton jokalari indonesiarra da emakumeen bakarkako ekitaldietan. Badminton PB Mutiara Cardinal klubean hasi zuen bere ibilbidea, Bandungen, Mendebaldeko Javan, eta 2013an deitu zuten talde nazionalera joateko lehen aldiz. Bera izan zen nesken bakarkako txapelduna 2017ko Gazteen Munduko Txapelketan. Tunjung-ek Indonesiako emakumezkoen taldearekin 2022ko Asiako Taldekako Txapelketan txapeldun geratu zen. 2024 Udako Olinpiar Jokoetan, brontzezko domina bat irabazi zuen emakumeen bakarkako ekitaldian, Carolina Marin espainiarrak ezin izan baitzuen jokatu brontzezko domina lortzeko partida belauneko lesio baten erruz

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2024ko Burgosko Itzulia

**2024ko Burgosko Itzulia** etapako lasterketa horren 46. edizioa izan zen. 2024ko abuztuak 5 eta 9 bitartean egin zuten, 5 etapatan banatutako 641,5 kilometro eginez.

Garailea Visma taldeko Sepp Kuss estatubatuarra izan zen.

## Taldeak 
## Etapak 
### 1. etapa 
### 2. etapa 
### 3. etapa 
### 4. etapa 
### 5. etapa 
## Sailkapenak 
### Sailkapen orokorra 
### Puntukako sailkapena 
### Mendiko sailkapena 
### Taldekako sailkapena 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hygrophorus queletii

***Hygrophorus queletii*** *Hygrophoraceae* familiako onddo espezie bat da.

## Deskribapena 
**Kapela:** 3 eta 5 cm bitarteko diametrokoa. Haragitsua, ganbila gero lautua, titi pixka batekin, hondoa eta ertza zurixkak, lihazkiekin eta haragi-herdoil koloreko orbanekin erdigunean nabarmenagoak eta  geruza ezkatatu batekin.

**Orriak:** Lodiak, zabal, zuriak, hori-urdin koloreko islekin edo baita denak horixkak ere; dekurrenteak.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain beherantz jarraitzen duten orriak.

**Hanka:** 4 eta 5 cm bitarteko garaierarekin eta 0,6 eta cm 1 bitarteko diametroarekin. Oinarrian mehetua, zuria, leunerako joerarekin, furfurazeoa, betea.

**Haragia:** Zuria, horia kapelaren ertzean, usaingabea eta zaporegabea.

**Etimologia:** *Hygrophorus* hitza grekotik dator, heze eta ekarri beharreko “phoréo” tik, hau da, hezetasuna bildu eta kontserbatzen duenetik. Queleti epitetoa berriz pertsona izenetik dator. Lucien Quélet mikologo frantziarraren omenez.

## Jangarritasuna 
Jangarria.

### Nahasketa arriskua 
*Hygrophorus niveus* delakoaren antzekoa da, baina orban gorri bereizgarri bat du kapelaren erdian. *Hygrophorus leporinus* espezieak ertz argia du, eta erdigunean laranja koloreko orbana du.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean. Eremu alpinoetan, leku belartsuetan, koniferoen basoetan (alertzeak)

### Banaketa eremua 
Ameriketako Estatu Batuak, Alpeak, Austria, Polonia, Errusia, Japonia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Viatxeslav Ivanov (arraunlaria)

**Viatxeslav Nikolaievitx Ivanov** ; Mosku, 1938ko uztailaren 30a – *ibidem*, 2024ko abuztuaren 5a) errusiar eta sobietar arraunlaria izan zen.

1950ean hasi zen boxeolari, eta 1952an boxeoa eta arrauna uztartzen hasi zen. 1955ean Sobietar Batasuneko Junior Txapelketa irabazi zuen eta hirugarren geratu zen senior txapelketan.

Sobietar Batasuneko taldearekin lehiatu zen hiru olinpiar jokotan, eta urrezko hiru domina jarraian irabazi zituen 1956ko, 1960ko eta 1964ko Udako Olinpiar Jokoetan. Skull bakarka proban urrezko hiru domina lortu zituen lehen arraunlaria izan zen. Gainera, 1962an munduko txapeldun izan zen eta lau aldiz izan zen Europako txapeldun.
Atletismoa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak pertika jauzia

**Gizonezkoak pertika-jauzia** 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan lehiatu zen 2024ko abuztuaren 3 eta 5ean, Parisen. Armand Duplantis suediarrak bere bigarren urrezko domina irabazi zuen 6,00 metro saltatu ostean, errekor olinpikoa ezarri zuen 6,10 saltatuta eta, ondoren munduko errekor berria ezarri zuen, 6,25 metrorekin. Sam Kendricks estatubatuarra izan zen bigarren eta Emmanouil Karalis greziarrarentzat izan zen brontzea.

## Emaitzak 
### Sailkapena 
### Finala 
## Kanpo estekak
Fred van Zutphen

**Fred van Zutphen** (Veghel, 1971ko urtarrilaren 7a) arkularia da. Herbehereak ordezkatu zuen 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Atletismoa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak 5000 metro

**Emakumezkoak 5000 metro** 2024ko Udako Olinpiar Jokoetako atletismo probetako bat izan zen. 2020ko abuztuaren 2tik abuztuaren 5ra bitarte jokatu zen Stade de Francen. Guztira 43 atletak hartu zuten parte. Beatrice Chebet kenyarrak urrea eta bere herrikide Faith Kipyegonek zilarra lortu zuten, Sifan Hassan herbehereetarrak brontzea lortu zuen bitartean.

## Txapelketa eredua 
Probak 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan sartutako eredua jarraitu zuen. Sailkapen estandarra betetzen ez duten kirolariak eta, beraz, plaza unibertsalen bidez sartu direnak, aurre-sailkapen proban korrika egin zuten. Besteak lehen errondak sartzen ziren.

## Emaitzak 
### 1. erronda 
#### 1. lasterketa 
Erronda bakoitzeko lehenengo zortziak (Q) finalera pasa ziren.

#### 2. txanda 
### Finala 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
USL First Division

**United Soccer Leagues First Division** futbol txapelketa izan zen Estatu Batuetan eta Kanadan. Estatu Batuetan eta Kanadan bigarren mailako torneoa izan zen, Major League Soccer txapelketatik behera. Harekin zuzenean lotuta ez zegoenez, ez zegoen igotzeko eta jaisteko sistemarik.

2011rako ezarri zen (USL-1D eta USL-2D batu eta USL-Pro bihurtuko dira, hirugarren mailako liga).

## Kanpo loturak 
* Webgune ofiziala
Index Fungorum

**Index Fungorum** (latinez "onddoen zerrenda") onddoen erreinuari (latinez *Fungi*) buruzko nazioarteko datu-base bat da, landareentzako IPNIrekin konpara daitekeena.

CABIk (Centre for Campesural Bioscience International, Wallingford, Erresuma Batua), CBSk (Centraalbureau voor Schimmelculture, Utrecht, Herbehereak) eta Landcare Researchek (Lincoln, Zeelanda Berria) daramate proiektua. Beste zergadun, ikertzaile edo enpresa zientifiko asko ditu.

Datu-basea doan kontsulta daiteke onlinean, eta genero bakoitzeko espezieen zerrenda ematen du, genero bakoitzari dagokionez:

* Taxon zuzena, autore-aipua, argitaratze-data eta -euskarria, edo haren irudi bat, baita sailkapen tradizionalean espezieak duen kokapenaren oroigarria ere

*  Baina baita informazio bera ere izen oker guztientzat (sinonimoak, iraungiak), espeziearen izendapen ezberdinen historia bilatu eta berreraikitzea errazten duena.

Webgunea ingelesez dago. Lotutako gune bat MycoBank da, International Mycological Associationek administratua

## Kanpo estekak 
* :Index Fungorum gunea.
* :Index Fungorum gunea, espezieentzat.
* :MycoBank gunea.
Lapis Niger

**Lapis Niger** Erromako Foroan zegoen santutegi bat izan zen, Erromako Foroan eraiki zen Erromako lehen hauteskunde-barrutian. Aspaldiko leku sakratua zen, eta Erroamatar Foroaren garaian, hasieran, lur-mailaren azpian zegoen. K.a. I. mende aldean, egitura bat egin zitzaion eta geroago, kanpoaldera zorua zuen sabaiaz estali zen, Foroaren maila berdinean gera zedin. 

Santutegi honi buruz egin diren interpretazioak asko eta askotarikoak izan dira, eta gaur egun ez dago aho bateko adostasunik horren inguruan.
Inskripzioa dela eta, lehen egitura K.a. VIII. eta VI. mendeen arteko monarkiaren garaian datatu behar dela uste da, inskripzioa errege bati buruzkoa baita (*RECEI* hitza agertzen da (= *regi*, *rex* hitza latin arkaikoan). Beste teoria batek dio *Sacrorium rex* delakoari erreferentzia egin diezaiokeela, hau da, Errepublika hasierako goi mailako funtzionario erlijiosoari. Kasu horretan, Errepublika erromatarraren lehen urteetan kokatuko litzateke Lapis Nigerra.

Ez dugu haren helburu zehatza ezagutzen, erromatarrek santutegi honen jatorrizko esanahia ahaztu zutelako eta, horren ondorioz, bere esanahiari buruzko istorio ezberdinak ematen eta asmatzen hasi zirelako: Romuloren hilobia, edo Romulo senatuko kideek hil zuten tokia, besteak beste.

Hala ere, leku honi buruzko lehen idazkiek Erromako lehen erregeek Foroan eta Senatuan jendetzari hitz egingo zioten seinale gisa hartzen dute. Gaur egun, Lapis Nigerrera Erromako Foroko eskailera batetik jaisten da, Curia Juliatik gertu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Tanaquil Sergius (2005): "Forum Romanum: Rostra, Curia, Decennalia Base and Lapis Niger". *Ancient Worlds*.
* "Lapis niger". *Bibliteca augustana*
* 
* "El Lapis Niger". *Artehistoria*.
* Marqués, Néstor F. (2018): Lapis Nigerreko idazkundun estela 3D irudian Sketxhfab web aplikazioan.