open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Leonida Frascarelli

**Leonida Frascarelli** (Erroma, 1906ko otsailaren 21a - *ib.*, 1991ko ekainaren 18a) italiar txirrindulari bat izan zen. 1925tik 1934ra izan zen profesional. Bere urte hoberena 1929a izan zen, non Italiako Giroko podiuma zapaldu zuen, bi itzuli txiki irabazi zituen eta munduko txapelketan bostgarren sailkatu zen.

## Palmaresa 
**1926**
* Campaniako Giroa.

**1928**
* Umbriako Giroa.

**1929**
* Campaniako Giroa eta etapa bat.
* Toscanako Giroa.
* 2. Siziliako Giroan.
* 3. Italiako Giroan.

**1930**
* Italiako Giroko bi etapa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Florisbadeko garezurra

thumb|Florisbadeko garezurra.

**Florisbadeko garezurra**, batzuetan ***Homo helmei*** izenez aipatua, 1932an aurkitu zuen Thomas Dreyer irakasleak Florisbad aztarnategian, Bloemfonteindik 50 bat kmilometrora, Hegoafrikan. Fosilak aurpegiaren eskuinaldea, kopeta gehiena eta goiko gangaren eta alboko hormen zati bat gordetzen ditu. Zuhurragin bat aurkitu zuten garezurrarekin; eta 1996an hagin horretako bi esmalte lagini egindako datazioak dioenez, orainaldia baino gutxi gorabehera 259.000 urte lehenagokoa da.

## Sailkapena 
*Dreyerrek Homo helmei* izenez deskribatu zuen, *Homo sapiens* fosilekiko eta beste *Homo* espezieekiko dituen desberdintasunak nabarmentzeko. *Gerora H. sapiens arcaicus* gisa sailkatu zen *edo Homo heidelbergensis* edo bere homologo afrikarrari esleitu zitzaion *Homo rhodesiensis*. Izan ere, Florisbadeko garezurrak *H. heidelbergensis* edo *H. rhodesiensis* eta *H. sapiens*en arteko tarteko forma du: Günter Braüerrek Afrikan *H. sapiens*era izan duen bilakaera aztertzeko esparrua proposatu zuen, bi fase antzemangarrirekin: lehenengoa, Kabwe (*H. rhodesiensis* prototipoa) eta Elandsfontein (Saldanha inguruan) eta Afrikako ekialdeko beste zenbait garezurrek irudikatua; hurrengo fasearen ordezkaria, berriz, Florisbadeko garezurra litzateke.

2020an, bere morfologia neurokranealaren azterketa batek aurkitu zuen aurrealdeko eskalaren kurbatura gizakien bariazio modernoaren barruan dagoela, nahiz eta aurreko garezur-hobia oso zabala den, neandertalenaren parekoa. Aitzitik, lobulu parietala eta sare baskularrak gizakien espezie arkaikoagoetan ikusten den morfologiaren antzekoak dira, hala nola, *Homo heidelbergensis*arena. Emaitza horietan oinarrituta, *Homo sapiens* populazio oso goiztiarra edo beste giza leinu paralelo bateko talde desagertua irudika liteke.

Robert Foleyk eta Martha Mirazón Lahrrek uste zuten *H. helmei* gizaki modernoek garatutako lehen teknologien jatorriarekin eta Afrikatik hedatzearekin lotzen zela. Sally McBreartyk eta Alison Brooksek giza portaera modernoaren agerpenaren eta bederatzi fosilen taldearen arteko harremana aztertu zuten, Florisbadeko garezurra barne, *H. helmei* izendatutako taldea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hezur-irin

**Hezur-irina** (edo **hezur-ongarria** edo **konposta**) animalien hezurrez eta hondakinez osatutako konposatua da.  Landareen ongarri organiko gisa eta animalientzako nutrizio osagarri gisa erabiltzen da. Fosforo eta proteina iturri gisa ere erabiltzen da.

## Erabilera 
### Osagarri dietetikoak 
Hezur-irina, eta batez ere haragi-irina, osagarri mineral/detetiko gisa erabiltzen da animalia monogastrikoentzat.

Gizakientzako kaltzio osagarri gisa ere erabili zen, baina 1980an aurkitu zen osagai toxikoak eduki zitzakeela eta jada ez zela gomendatzen kaltzio iturri gisa.

### Ongarriak 
Ongarri gisa, haren nitrogeno, fosforo eta potasio erlazioa asko alda daiteke, iturrien arabera. 3-15-0etik, balio txikiena, 2-22-0era, altuena. Hezur-irina kaltzio iturri bikaina da, baina ez du landareei onura ateratzeko adina nitrogeno sortzen .

## Osasun arriskuak 
1980ko hamarkadan hezur-irina kaltegarria zela esan zuten gizakion kontsumorako.

## Historia 
XIX. mendean Europan, hezur-irin kantitate handia ekoizten zen nekazaritzan erabiltzeko.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Konpost

## Kanpo estekak
Filodoro

**Filodoro** emakumeentzako eta gizonentzako galtzeteria produktuak ekoizten dituen Italiako enpresa bat da.

## Historia 
Filodoro Mantuako probintziako Casalmoro udalerrian sortu zen 1982an. 1993an Ameriketako Estatu Batuetako Sara Lee Corporation konpainia multinazionalak enpresa erosi zuen.

2003an Golden Lady Company enpresa-taldearen jabetzakoa izatera pasatu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*   Webgune ofiziala
FC Sfântul Gheorghe Suruceni

**FC Sfântul Gheorghe Suruceni** Moldaviako futbol taldea da, Suruceni hirikoa.

## Historia 
Talde berria da. 2003an sortu zen eta hasieran gazte mailako taldeak izan zituen. 2007an 18 urtez azpiko takldea Moldaviako txapelduna izan zen. 2008an nagusien mailan hasi zen (2. mailan) eta 2009an lehen mailara igo zen. Hiru urte egin zituen bertan. 2017an lehen mailara itzuli zen eta 2019an Liga eta Kopako bigarrena izan zen. 2021ean lortu zuen aurreneko titulua, Moldaviako Kopa, jarraian jokaturiko hirugarren finalean, penalti jaurtiketatan lortu ere.

## Palmaresa 
### Moldavian: 0 
* Moldaviako Liga (0): bigarrena 2019an
* Moldaviako Kopa:
** Txapelduna (1): 2021.
** Finalista (2): 2019, 2020.

## Kanpo estekak
Venetoko Giroa

**Venetoko Giroa** () Italiako Veneto eskualdean jokaturiko egun bakarreko txirrindularitza lasterketa profesional bat da.

1909ko eta 1912ko lehen bi edizioen egin eta gero izandako etenaren ondoren, 1922tik aurerra urtero lehiatzen zen Venetoko Giroa.

2005etik 2009 ra, lasterketa hau UCI Europe Tourraren barruan zegoen, 2010ean 1.HC. kategorian sailkatu zen.

2012ko edizioan, lasterketa hau Placci Koparekin batera jokatu zen, “Venetoko Giro eta Placci Kopa” izenpean. 2013tik 2020ra ez zen antolatu, baina 2021ean berriro ere jokatu zen.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Luigi Lucotti

**Luigi Lucotti** (Voghera, 1893ko abenduaren 18a - *ib.*, 1980ko abenduaren 29a), italiar txirrindulari bat izan zen, 1913tik 1925era profesionala izan zena.

Hiru aldiz amaitu zen sailkapen orokorreko lehenengo hamarren artean Itzuli handietan. Bi aldiz Frantziako Tourrean eta beste bat Italiako Giroan. Vogherako idoloa bezala ezaguna zen. 1915. urtean, bigarren izan zen Milan-San Remon. Bere azken urteetan, Costante Girardengoren laguntzailea izan zen. Bizikleta utzi eta gero bizikleta denda bat zabaldu zuen.

## Palmaresa 
**1914**
* 2. Italiako errepide txirrindularitzako txapelketan
* 3. Italiako Giroan eta etapa bat.
**1915**
* 2. Milan-San Remon
**1917**
* 2. Emiliako Giroan
* 3. Milango Eskualdeko Giroan (Oscar Eggekin)
* 3. Milan-Turinen
**1919**
* 3. Italiako Giroan eta etapa bat.
* 7. Frantziako Tourrean eta 2 etapa.
* 7. Milan-San Remon
**1921**
* 4. Frantziako Tourrean eta etapa 1.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cerro de Gorría

**Cerro de Gorría** (1708 m)​ Ávilako mendilerroan, Espainia, dagoen punturik altuena da. Toponimoa euskaratik datorrela proposatu da.

## Deskribapena 
Mendi borobildu bat da, hainbat herritatik iristeko aukera ematen duena. Bere gainetik La Paramera, La Serrota edo Amblésko bailara ikus daitezke hegoaldean eta La Moraña iparraldean. Egun argietan Guadarrama ikus daiteke ekialdean eta Béjarko mendilerroa hego-mendebaldean.

## Toponimia 
Euskarazko gorri hitzetik datorrela proposatu da, baina ez kolorearen esanahitik baizik eta *zuhaitzik gabe* esanahitik (cf. Aizkorri).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rory Sutherland

**Rory Sutherland** (Canberra, Australia, 1982ko otsailaren 8a) txirrindulari ohia da, profesionala 2002 eta 2020 artean.

## Ibilbidea 
Profesionaletan debuta egin zuen 2002an Rabobank Continental taldean ( Rabobank ProTour-en filiala). 2004an, Australiako 23 urtez azpiko errepideko txapelketa irabazteaz gain, hainbat etapa irabazi zituen Belgikako, Herbehereetako, Italiako eta Alemaniako lasterketetan, hala nola Flèche Hesbignonne, Cras Avernas, Olympia's Tour eta Abruzzoko Giroa. Horri esker, 2005ean ProTour taldean aritzeko aukera eman zioten, eta parte hartu zuen Italiako Giroan.

Urte horretako abuztuaren 23an, Alemaniako Itzulian egin zioten dopinaren aurkako kontrolean, emaitza positiboa eman zuen, eta Belgikako Txirrindularitza Federazioak (bere lizentzia herrialde horretan baitzuen) 15 hilabetez txirrindulari lizentzia kendu zion. Beraz, inaktibo egon behar izan zuen 2006ko denboraldian.

2020ko irailean, denboraldi amaieran erretiratuko zela iragarri zuen.

## Palmaresa 
**2004**
* Flèche Hesbignonne 
* 2. Olympia's Tourrean
**2005**
* 2. Australiako Erlojupeko Txapelketan
* 3. Jef Scherens Sari Nagusian
**2007**
* 2. Australiako Erlojupeko Txapelketan
**2008**
* 2. Australiako Erlojupeko Txapelketan
* 3. Australiako Errepideko Txapelketan
* Gila Tour, gehi etapa bat
* Tour de Beauce
* Utahko Itzuliko etapa bat
* USA Pro Cycling Challengeko etapa bat
* UCI America Tour
**2013**
* 6. Udaberriko Klasikoan
* 9. Turkiako Itzulian
**2014**
* 5. Valoniako Sari Nagusian
**2017**
* Errioxako Itzulia

## Emaitzak Itzuli Handietan eta Munduko txapelketan 
-: ez zuen parte hartu.UT: utzi, ez zuen amaitu

## Taldeak
* Rabobank Continental (2002-2004)
* Rabobank (2005) 
* UnitedHealthcare Pro Txirrindulari Taldea (2007-2012)
** *Osasun Sarea Maxxis-ek aurkeztua* (2007-2008)
** *Ouch Maxxis-ek aurkeztua* (2009)
** *Maxxis-ek aurkeztutako UnitedHealthcare* (2010)
** *UnitedHealthcare Pro Txirrindulari Taldea* (2011-2012)
* Tinkoff-Saxo (2013-2014)
** *Taldea Saxo-Tinkoff* (2013)
** *Tinkoff-Saxo* (2014)
* Movistar Taldea (2015-2017)
* UAE Team Emirates (2018-2019)
* Israel Start-Up Nation  (2020)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 

*  Txirrindulari fitxa, *Sitiodeciclismo.net* webgunean.
Hermann Maier

**Hermann Maier** "Herminator" (Altenmarkt im Pongau, Salzburgo, 1972ko abenduaren 7a) austriar eskiatzaile ohia da.

Historiako eskiatzailerik onenetakoa da, eta lau aldiz irabazi zuen Munduko Kopa (1998, 2000, 2001 eta 2004).

1998ko Udako Olinpiar Jokoetan bi urrezko domina irabazi zituen (Super-G eta Slalom erraldoia) eta 2006ko Neguko Olinpiar Jokoetan zilarrezko bat (Super-G) eta brontzezko bat (Slalom erraldoia). Motozikleta-istripu larri baten ondorioz, ezin izan zuen 2002ko Olinpiar Jokoetara joan.

Munduko Eski Txapelketetan urrezko hiru domina, zilarrezko bi eta brontzezko bat lortu zituen.

54 lasterketa irabazi zituen, Ingemar Stenmarken (86) eta Marcel Hirscherren (67) atzetik.

## Kanpo estekak
L'eggs

'''L'eggs''' Ameriketako Estatu Batuetako Hanes multinazionalak 1969an sortu zuen panti marka bat da. L'eggsek pantiak saltzeko era berritzaile bat abian jarri zuen. Batetik, pantiak arrautza itxurako plastikozko ontzitan merkaturatzen hasi zen. Bestetik, bere produktuak botiketan eta janari-dendetan jarri zituen salgai. Markaren izena hankak () eta arrautzak () ingelesezko hitzen arteko hitz-jokoa da. Gainera, logoaren "g" letrek bi txita edo bi arrautza irudikatzen dituzte.

L'eggsek berehalako arrakasta lortu zuen, konkurrentziako hainbat markei nagusituz. Erosleek arrautza itxurako ontziak eta pantiak etxetik gertuko dendetan erosteko aukera izatea atsegin baitzituzten. Laster arrautza itxurako ontziak eskulanak egiteko apaingarri, haurrentzako jostailu edota bildumagai bihurtu ziren. Produktu-lerroaren arrakastak 1970eko eta 1980ko hamarkadetan zehar jarraitu zuen. 1990eko hamarkadan pantien erabilerak behera egin zuen nabarmen, bulegariek janzkera kasuala hartu zuten heinean. Hortaz, geroz eta emakume gutxiagok janzten zituzten pantiak lanerako. Hamarkada horretan ere, L'eggsek pantiak arrautza itxurako plastikozko ontzitan saltzeari utzi zion. Horren ordez, kartoizko zilindro itxurako ontzitan saltzen hasi zen.

## Kanpo estekak
Salvador Alberdi Egaña

**Salvador Alberdi Egaña** (Getaria, 1757; San Miguel de Tucumán, 1822ko martxoaren 3a) euskal jatorriko merkatari eta politikari argentinar nazionalizatua izan zen. Emantzipazioaren aldeko mugimenduarekin bat egin zuen eta independentziaren aldeko borrokan aktiboki parte hartu zuen, argentinar iparraldearen defentsan paper garrantzitsua betez. Juan Bautista Alberdi abokatu, legelari, ekonomista, politikari, estadista, diplomatiko, idazle eta musikari argentinarraren aita izan zen. Juan Bautista 1853ko Argentinako Konstituzioaren egile intelektuala izan zen.

## Biografia 
Salvador Cayetano de Alberdi 1757ko uztailaren 7an jaio zen, Getarian (Gipuzkoa), Manuel Ventura Alberdi Elkanoren eta Magdalena Egaña Larzabalen semea. Rio de la Platara emigratu ondoren, 1778an Buenos Aireseko merkataritzan aritzen zen. Osasun arrazoiak zirela medio, San Miguel de Tucumanen ezarri zen, non pulperia bat izan zuen.

## Kanpo estekak
Feliciano Viera Borges

**Feliciano Alberto Viera Borges** ( Salto, 1872ko azaroaren 8a - Ib., 1927ko azaroaren 12a ) Uruguaiko politikari eta abokatua izan zen, 1915 eta 1919 artean Uruguaiko presidente konstituzionala izan zena.

## Biografia
Baltasar Brum Rodríguez

**Baltasar Brum Rodrígues** (Catalán errekaren kostaldea, gaur egun Artigas departamendua, 1883ko ekainaren 18a - Montevideo, 1933ko martxoaren 31) Uruguaiko abokatu, diplomatiko eta politikaria izan zen, 1919 eta 1923 artean Uruguaiko presidentea izan zena.

## Kanpo estekak
Pierino Albini

**Pierino Albini** (Arconate, 1885eko abenduaren 16a- Saronno, 1955eko martxoaren 12a) italiar txirrindulari bat izan zen. 1904tik 1919ra izan zen profesional. Bere lehenengo lau garaipenak italiako klasikoetan lortu zituen. Urte batzuk geroago, hiru aldiz sailkatu zen lehenengo bosten artean Italiako Giroan.

## Palmaresa 
**1905**
* Desio Kopa.
* Morbegno Kopa.
* Legnano-Gravellano-Legnano.
**1906**
* Milan-Domodossola-Milan eta bi etapa.
**1908**
* 2. Siziliako Giroan eta etapa bat.
**1910**
* Italiako Giroko etapa bat.
* Milan-Varese.
**1912**
* 3. Italiako Giroan (Taldeka izan zen, eta bera, Gerbi taldean aritu zen).
**1914**
* 2. Italiako Giroan eta bi etapa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
José Serrato

**José Serrato** ( Montevideo, 1868ko irailaren 30a - idem, 1960ko irailaren 7a ) Uruguaiko ekonomialari, ingeniari eta politikaria izan zen, Presidente Konstituzionala 1923 eta 1927 artean.

## Kanpo estekak
Claudio Williman

**Claudio Williman González** (Montevideo, 1861eko urriaren 10a - Ib., 1934ko otsailaren 9a) abokatu, irakasle eta politikari uruguaitarra izan zen. Colorado Alderdiko militantea, Errepublikako presidente izan zen 1907-1911 bitartean.

## Kanpo estekak
Alfred Edward Housman

**Alfred Edward Housman**, **A. E. Housman** bezala ezaguna (Bromsgrove, Worcestershire, 1859ko martxoaren 26a - Cambridge, 1936ko apirilaren 30a) ingeles aditu klasiko eta olerkaria izan zen.

Eskolan nabarmendu zen eta sariak jaso zituen bere olerkiengatik. 1877an beka bat jaso zuen Oxfordeko Unibertsitatean ikasteko. Unibertsitatearen ondoren, Londresen lan egin zuen patente-bulego batean, eta bere kabuz jarraitu zuen ikasten. Greziar eta latindar egile klasikoei buruzko ikerketak argitaratu zituen. 1892an Londresko University Collegen latineko irakasle izendatu zuten eta 1911n Cambridgeko Unibertsitatean.

*Shropshire Lad* olerki zikloa idatzi zuen. Liburuan, Ingalaterrako gazteek landako Ingalaterran izandako desilusioak ekartzen ditu gogora. Ezkortasuna eta heriotzarekiko beldurra dituzte ezaugarri, inolako erlijio-kontsolamendurik gabe. Zenbait konpositorek olerkiak abesti bihurtu zituzten.

## Lanak 
### Olerkiak 
* *A Shropshire Lad* (1896)
* *Last Poems* (1922, Henry Holt & Company)
* *A Shropshire Lad: Authorized Edition* (1924, Henry Holt & Company)
* *More Poems* (1936, Barclays)
* *Collected Poems* (1940, Henry Holt & Company)
* *Collected Poems* (1939)
* ''Manuscript Poems: Eight Hundred Lines of Hitherto Un-collected Verse from the Author's Notebooks*, ed. Tom Burns Haber (1955)
* *Unkind to Unicorns: Selected Comic Verse*, ed. J. Roy Birch (1995; 2nd ed. 1999)
* *The Poems of A. E. Housman*, ed. Archie Burnett (1997)
* *A Shropshire Lad and Other Poems* (2010, Penguin Classics)
### Ikasketa klasikoak 
* *P. Ovidi Nasonis Ibis'' (1894. In J. P. Postgate's "Corpus Poetarum Latinorum")
* *M. Manilii Astronomica* (1903–1930; 2nd ed. 1937; 5 vols.)
* *D. Iunii Iuuenalis Saturae: editorum in usum edidit* (1905; 2nd ed. 1931)
* *M. Annaei Lucani, Belli Ciuilis Libri Decem: editorum in usum edidit* (1926; 2nd ed. 1927)
* *The Classical Papers of A. E. Housman*, ed. J. Diggle and F. R. D. Goodyear (1972; 3 vols.)
* "Housman's Latin Inscriptions", William White, *The Classical Journal* (1955) 159–166
### Ikasgai argitaratuak 
* Introductory Lecture (1892)
* "Swinburne" (1910; published 1969)
* Cambridge Inaugural Lecture (1911; published 1969 as "The Confines of Criticism")
* "The Application of Thought to Textual Criticism" (1921; published 1922)
* "The Name and Nature of Poetry" (1933)
### Prosa 
*Selected Prose*, edited by John Carter, Cambridge University Press, 1961
### Gutunak 
* *The Letters of A. E. Housman*, ed. Henry Maas (1971)
* *The Letters of A. E. Housman*, ed. Archie Burnett (2007)

## Kanpo estekak
Bekorotz

thumb| Bekorotza
**Bekorotza** behi-aziendaren gorotza da.

Nekazaritzan ongarriaren osagaietako bat bezala erabiltzen da, erregai gisa eta eraikuntzan, igeltsu gisa.

Mexikoko landa-eremuetan eta Indian, esaterako, bekorotzak trinkotu egiten dira eta egun batzuetan eguzkitan uzten dira, oso sukoia denez erregai gisa erabiltzen den masa trinkoa eta lehorra lortuz. Mexikon erregai horri "buñiga edo Boñiga" esaten zaio.

Ardi-aziendaren gorotzak **arkorotza** edo **arkina** du izena.

## Ikus, gainera 
* Minda

## Kanpo estekak
FC St. Gallen

**FC St. Gallen** (izen osoa *Fussballclub St. Gallen 1879*) Suitzako Sankt Gallen hiriko futbol taldea da. 1879an sortu zen eta bi aldiz irabazi du Suitzako liga.

## Palmaresa 
### Suitzan: 4 
* Suitzako Liga:
** Txapelduna (2): 1903, 2000
** Bigarrena (1): 2020.
* Suitzako Kopa:
** Txapelduna (1): 1969
** Finalista (3): 1945, 1977, 1998
* Suitzako Ligaren Kopa:
** Txapelduna (1): 1978
** Finalista (1): 1982

## Kanpo estekak 
*    Taldearen webgune ofiziala
Remo Bertoni

**Remo Bertoni** (Giubiano, 1909ko ekainaren 21a - Milan, 1973ko irailaren 18) italiar txirrindulari ohia zen. 1929tik 1939ra izan zen profesionala. Garaipen gutxi izan zituen baina behin baino gehiagotan izan zen bigarren lasterketa garrantzitsuetan. Hala nola, 1932ko munduko txapelketan eta 1932 eta 1933ko Italiako txapelketetan. Hiru aldiz izan zen lehenengo hamarren artean Italiako Giroan.

## Palmaresa 
### 1931 
* Campaniako Giroko bi etapa.
* Bendoniko Sari Nagusia.
* Masnagoko Sari Nagusia.

### 1932 
* 3. Italiako Giroan eta etapa bat.
* Firenze-Erroma.
* Treviso-Monte Grappa.

### 1933 
* Pistoia-Prunetta.

### 1934 
* Italiako Giroko mendiko sailkapena.
* Castellanza-Macugnaga.
* Cittiglio-Leffe.

### 1938 
* Vittoria Kopa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mastoiditis

**Mastoiditisa** mastoide apofisiari erasaten dion hantura da. Gehienetan erdiko otitis batek eragiten du eta ohikoagoa da umeengan. Antibiotikoak agertu aurretik, mastoiditisa haurren heriotzaren arrazoi nagusietako bat zen, baina, gaur egun, nahiko gaixotasun urria da, eta ez da hain arriskutsua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kolesteatoma

**Kolesteatoma** itxura sasitumoraleko masa ez-neoplasikoa da, kolesterolak infiltratutako zelula epitelialez osatua. Normalean tinpano-kaxaren hantura baten ondoren agertzen da, erdiko belarriko barrunbeak hartzen ditu, eta inguruko hezurra higatzeraino zabaltzen da. Kolesteatomaren sintoma arrunten artean entzumen-galera, usain handiko zornea (marroia/horia gehienetan), belarriaren odolustea, bertigoak, belarriko mina, buruko mina edo burrunba egon daitezke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Odoluste

**Odolustea** odol asko edo guztia ateratzea edo galtzea da. Gizabanakoaren adinaren eta osasunaren arabera, normalean jendea odolaren erdia eta bi heren galtzetik hil daiteke; odol bolumenaren heren bat galtzea oso larritzat jotzen da. Ebaki sakon bakar batek josteko eta ospitaleratzeko beharra eragin dezake.

## Ikus, gainera 
* Hipobolemia
* Tornikete

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sutura

**Sutura** edo **jostura** ebakuntza kirurgiko bat da, larruazalaren, barne-organoen, ehun baskularren eta beste edozein ehunen zauriak elkartzen dituena, kalte larriak jasan edo banandu ondoren. Puntu kirurgikoak anestesia lokalaren pean egiten dituzte, eta (berez desagertu ez badira) astebete geroago kendu egin behar dituzte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arkorotz

**Arkin** edo **arkorotza** (etimologikoki, ardi gorotza), ardiak egiten duen gorotza da, kafe aleen antza duten gorozki txikiz osatua. 

Ongarri gisa erabiltzekotan, simaurretan bigarren aberatsena da, nitrogeno, fosforo eta potasioan honako proportzioak dituelarik: (%8,3; %2,3 eta %6,7).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tinpano-kaxa

**Tinpano-kaxa** edo **barrunbe tinpanikoa** erdiko belarriaren zati nagusia eratzen duen barrunbea da, entzumen-tronparen eta gelatxo mastoideoen artekoa; hezurtxo-katea hartzen du barnean. Nagusiki hezur-labirintoaz inguratua dago, bere kanpoko alboko gainazalean izan ezik, non kanpoko entzunbidearekin komunikatzen den, non tinpano-mintzak banatzen duen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Minda

thumb| Ibilgailua minda laborantzako lurretan aplikatzen, ongarritzeko.
**Minda** abereen gernuaz, gorotzaz, azpien eta janariaren hondakinez eta urez osatutako nahaste likidoa da. Tradizionalki ongarria eta konposta ekoizteko erabili izan da.

## Kanpo estekak
Barneko entzunbide

**Barneko entzunbidea** loki-hezurraren harkaitzean landutako hezurrezko kanala da, 10 mm luze eta 5 mm zabal, kanpoko entzunbidearen ardatza jarraitzen duena, nerbioentzat (entzumen-nerbioa eta aurpegi-nerbioa) eta odol-hodientzat (arteria eta bena labirintikoak).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Diastereoisomero

Kimika eta biokimikan **diastereoisomero** esatean zaio molekula baten enantiomeroa ez den estereoisomeroari, hots, ispilu-irudi harremana ez dutenei. Halaber, karbono asimetriko asko dituzten konposatu organikoetan, konfigurazio esteriko desberdinek era dezaketen isomeroetako bakoitzari esaten zaio. Isomero optikoek ez bezala, diastereoisomeroek ezaugarri fisiko desberdinak dituzte eta ohiko analisi-teknikez bereiz daitezke.

Adibidez, azido tartarikoak [HOOCCH(OH)CH(OH)COOH] bi forma optikoki aktibo ditu, *destro* eta *lebo*, eta aktibitate optikorik ez duen *meso* forma bat (azido mesotartarikoa). Aktibitate optikoa duten bi formen fusio-puntua 187&nbsp;°C-koa da eta meso formarena 143&nbsp;°C-koa.

## Erreferentziak
Belarri-hegal

**Belarri-hegala** edo **belarri-pabiloia** larruazalez estaliriko fibrokartilagozko lamina da, kanpoko entzunbidearekin batera kanpo-belarria eratzen duena. Bere funtzioa soinu-bibrazioak hartu eta belarriaren barnealdera bideratzea da.

Animalia asko belarri-hegala soinua datorren norabiderantz nahierara mugiarazteko gai dira (txakurrak, adibidez). Giza belarri-hegala, aldiz, askoz ere geldiagoa da; baina ez du batere mugimendurik

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sadruddin Aga Khan

**Sadruddin Aga Khan printzea**, KBE (; Paris, 1933ko urtarrilaren 17a - Boston, 2003ko maiatzaren 12a ) Iheslarientzako Nazio Batuen Goi Mandataritzako karguan, 1966tik 1977ra, aritu zen diplomazialari frantziarra izan zen. Bere agintaldian agentziaren ikuspegia, Europatik harago, Afrikako eta Asiako garapen bidean dauden herrialdeetara bideratu zuen eta errefuxiatuen arazo konplexuagoei aurre egiteko prestatu zuen.  Gobernuz kanpoko erakundeen (GKE) eta Nazio Batuen erakundeen arteko lankidetza handiagoa lortzearen alde agertu zen. Ekologiarekiko zuen interesak 1970eko hamarkadaren amaieran Bellerive Fundazioa sortu zuen, ingurumenaren babesa, baliabide naturalen kontserbazioa eta bizitza bere forma guztietan babestea helburu zuelarik.  Arte islamiarraren bildumagile ezaguna eta errespetatua ere izan zen, *Arts of Asia* aldizkariak dioenez, munduko bilduma pribaturik onenetako bat biltzera iritsi zen.  

Parisen, Frantzian jaioa, Mahommed Shah Aga Khan sultanaren eta Andrée Aga Khan printzesaren semea zen. Bi aldiz ezkondu zen, baina ez zuen seme-alabarik izan. Minbiziak jota hil zen 70 urte zituela eta Suitzan lurperatu zuten. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Máximo Tajes

**Máximo Tajes** ( Canelones, 1852ko azaroaren 23a - Montevideo, 1912ko azaroaren 21a ), Uruguaiko militar eta politikaria, Errepublikako presidentea 1886ko azaroa eta 1890eko martxoa bitartean.

## Kanpo estekak
FC DAC 1904 Dunajská Streda

[260px|thumb|[FC Red Bull Salzburg|Red Bull Salzburgen aurkako partida.]]
**FC DAC 1904 Dunajská Streda** Eslovakiako futbol taldea da, Dunajská Streda hirikoa.

## Historia 
1904an sortu zen eta 1920an *Dunaszerdahelyi Atlétikai Club (DAC)* izena hartu zuen. 1984-85 urtean lortu zuen Txekoslovakiako Lehen mailara igotzea eta 1987an Txekoslovakiako Kopa eta Eslovakiakoa irabazi zituen. 1988an ligan hirugarren egin zuen.

2018an Eslovakiako Ligan hirugarren egin zuen eta 2019an bigarren. 2020an ere hirugarrena izan zen.

## Palmaresa 
### Txekoslovakian: 1 
* Txekoslovakiako Liga (0): hirugarrena 1988an.
* Txekoslovakiako Kopa (1): 1987

### Eslovakian: 1 
* Eslovakiako Liga (0): bigarrena 2019an, 2021ean eta 2023an.
* Eslovakiako Kopa (1): 1987.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Julio Herrera y Obes

**Julio Herrera y Obes** ( Montevideo, 1841eko urtarrilaren 9a - idem, 1912ko abuztuaren 6a ), Uruguaiko politikari, abokatu, kazetari eta, 1890 eta 1894 artean, presidente konstituzionala izan zen .

## Kanpo estekak
Duncan Stewart

**Duncan Antonio Stewart Agell** ( Buenos Aires, 1833ko urtarrilaren 2a - Montevideo, 1923) jatorri argentinarreko politikari uruguaitarra izan zen. Uruguai Ekialdeko Errepublikako bitarteko presidentea 1894ko martxoan, Senatuko presidente gisa.

## Kanpo estekak
Entzumen-kortexa

**Entzumen-kortexa** entzumen-informazioaren prozesamenduaz arduratzen den giza burmuinaren area da. Lobulu tenporalean dago, zehazki zeharkako zirkunboluzioetan edo Heschlen arean. Belarrietatik eta garuneko oinarrizko zentroetatik iristen zaion informazioa jasotzeaz gain, entzumen-kortexak eremu horietara ere seinaleak itzultzen ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Norborneno

**Nornornenoa** C7H10 formulako hidrokarburo ziklikoa da egitura oso tentsionatuta duena. Molekularen 1 eta 4 karbonoen artean metileno-zubia duen ziklohexenoa da. Lotura bikoitzaren ondorioz nahikoa erreaktiboa da. Bestalde, usain garratzeko solido zuria da.

## Sintesia 
Norbornenoa ziklopentadienoaren eta etilenoaren arteko Diels-Alder erreakzio baten bidez prestatzen da. Ordezkatutako norbornenoak ere bide beretik prestatzen dira. Erlazionatutako konposatuak dira bi lotura bikoitz dituen norbornadienoa eta osorik hidrogenatuta dagoen norbornanoa.

## Polinorbornenoak 
Norbornenoa monomero edo komonomero moduan usa daiteke polimerizazio-prozesuetan.

**Polinorbornenoek** beira-trantsiziozko tenperatura altua eta gardentasun handia dute.
 661x661px
Etilenoarekin komonomero moduan erabiltzen da polimero bereziak prestatzeko.

Polinorbornenoa kautxuren industrian baliatzen da dandarraren kontrako moduan (trengintzan edo eraikuntzan), inpaktuaren kontrako gisa (pertsonen babeserako ekipamenduan) edo adhesioa hobetzeko (pneumatikoetan edo transmisio-sistemetan).

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Norbornano
* Norbornadieno

## Kanpo estekak
Zirkunboluzio zerebral

**Zirkunboluzio zerebrala** (edo **zirkunboluzioa** soilik) burmuin-hemisferioetako gainazaleko gai grisaren goraune bihurgunetsuetariko bakoitza da. Horietako asko berezko izenak izateko bezain inportanteak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Paide Linnameeskond

**Paide Linnameeskond** Estoniako futbol taldea da, Paide hirikoa.

## Historia 
2004an sortu zen taldea eta 2009tik aurrera lehen mailan jokatzen du. 2015eko kopan finalista izan zen eta 2020an bigarren egin zuen ligan. 2022an aurreneko titulua lortu zuen, Estoniako Kopa.

## Palmaresa 
### Estonian: 4 
* Liga (0): bigarrena 2020an
* Kopa:
** Txapeldun (1): 2022
** Finalista (2): 2015, 2024
* Estoniako Superkopa (0): finalista 2021ean

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Norbornadieno

**Norbornadienoa** C7H8 formulako hidrokarburo ziklikoa da, metilenozko zubi bat eta bi lotura bikoitz dituena. Estekatzaile egokia da katalisi homogenoan baliatzen diren konplexuetan. Diels-Alder erreakzioetan dienofilo erabilgarria da.

## Sintesia 
Norbornadienoa ziklopentadinoaren eta azetilenoaren arteko Diels-Alder erreakzio baten bidez prestatzen da.
 485x485px

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Norborneno
* Norbornano

## Kanpo estekak
FC Dinamo Batumi

**FC Dinamo Batumi** (georgieraz დინამო ბათუმი) Georgiako talde onena da, Batumi hirikoa.

Georgiako Kopa eta Superkopa irabazi zituen 1998an eta Ligan bigarrena izan zen. Beste hiru alditan bigarren egin ondoren 2021ean txapeldun izatea lortu zuen. 2023an berriz irabazi zuen liga.

## Palmaresa 
* Georgiako Liga:
** Txapelduna (2): 2021, 2023. 
** Bigarrena (5) 1998, 2015, 2019, 2020, 2022.
* Georgiako Kopa:
** Txapelduna (1): 1998.
** Finalista (5): 1993, 1995, 1996, 1997, 2023.
* Georgiako Superkopa (1): 1998.

## Kanpo estekak 
* (georgieraz) Dinamoren webgunea
FC Gagra

260px|thumb|FC Gagra, 2010ean.
**FC Graga** (georgieraz გაგრა) Georgiako futbol taldea da, Tbilisi hiriburukoa.

## Historia 
Taldeak Abkhaziako Gagra hirian du jatorria, han sortu zuten 2004an Goridze Chikhradze futbolari ohiak eta haren lehengusuak. Abkhazia eta Georgiaren arteko tentsioek eraginda taldea tokiz aldatzea erabaki zuten Tbilisira. Birritan irabazi du Kopa, bietan bigarren mailako taldea izanda. Hiru denboraldi baino ez ditu egin lehen mailan, 2009 eta 2012 artean.

## Palmaresa 
* Georgiako Liga (0)
* Georgiako Kopa:
** Txapelduna (2): 2011, 2020.
** Finalista (1): 2018.

## Kanpo estekak 
*  (georgieraz) Dinamoren webgunea
Norbornano

**Norbornanoa** C7H12 formulako hidrokarburo zikliko asea da, metileno zubi bat duena. Giro-tenperaturan solido kristalinoa da.

Norbornenoaren hidrogenazioaz sintetizatzen da.

## Ikus, gainera 
* Norborneno
* Norbornadieno

## Kanpo estekak
Martirien basoa

thumb|250px|*Suaren pergaminoa*.
**Martirien basoa** () ('''Ya'ar HaKdoshim''') Bigarren Mundu Gerran, Holokauston hil ziren juduen oroimenean Israelen babestutako basoa da. Jerusalem inguruan dago, Eshtaol basoaren ondoan, Beit Meirretik gertu. Bertan sei milioi zuhaitz daude, naziek hil zituzten juduak bezain beste.

## Historia 
Basorako lehenengo zuhaitzak 1951. urtean antolatu zuten. B'nai Brith judu zerbitzuen erakundeak zuhaitzen landaketaren zati handi bat Jewish National Fund bidez finantzatu zuen. Holokaustoaren biktimak gogoratzeko basoan landatutako zuhaitzez gain, hainbat oroigarri eraiki dira:
* *Suaren pergaminoa*, Nathan Rapoportek egin zuen brontzezko eskultura handia. Torako pergamino bikoitz baten itxura du: batean antzinako eta gaur egungo juduen herriaren suntsipen eszenak irudikatzen dituena, eta, bigarrenean, nazio birsortzearen eszenak irudikatzen dituena.

* *Martirien haitzuloa*, holokaustoaren biktimen oroimenarekin hausnarketa eta komunio gune gisa garatu zen haitzulo naturala.

* *Ana Frank Memoriala*, Frank familia eta beste batzuk ezkutatu ziren eranskina irudikatzen duen kubo handi bat da eta handik ikus zitekeen gaztainondo baten irudia jasotzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Máximo Santos Barbosa

**Máximo Benito Santos Barbosa** ( Pando, Canelones, 1847ko apirilaren 15a - Buenos Aires, 1889ko maiatzaren 19a ) Uruguaiko militar eta politikaria izan zen, Errepublikako presidentea 1882 eta 1886 artean .

## Kanpo estekak
José Batlle y Ordóñez

**José Pablo Torcuato Batlle y Ordóñez** ( Montevideo, 1856ko maiatzaren 21a - 1929ko urriaren 20a ) Uruguaiko politikari eta kazetari ezaguna izan zen.

Bere ibilbide politikoan, Errepublikako Presidentea izan zen bi alditan: 1903-1907 eta 1911-1915.

## Biografia 
Montevideon jaio zen 1856ko maiatzaren 21ean. Estadista erreformatzailea, gidari politikoa, buruzagi soziala eta kazetaria. Amalia Ordoñez eta Lorenzo Batlle jeneralaren semea, 1868-72an Errepublikako presidente izan zena. Lehen mailako ikasketak amaitu ondoren, Zuzenbideko karrera hasi zuen, baina ez zuen amaitu.

## Kanpo estekak
Luis Batlle Berres

**Luis Conrado Batlle Berres** ( Montevideo, 1897ko azaroaren 26a - Ib., 1964ko uztailaren 15a) politikari eta kazetari uruguaitarra izan zen. 1947ko abuztuaren 2tik 1951ko martxoaren 1era Botere Betearazlea egikaritzen ari zen presidentea. "Neobatllismo" bezala ezagutzen den korronte politikoaren sortzailea izateagatik da ezaguna. "Batlleren adarrak" bezala ezagutzen den arkitektura lana, bere omenezko monumentu bat da. Batlleren eskuak altxatuta hitzaldi baten ondoren irudikatzen du.

## Kanpo estekak
Gabriel Terra Leivas

**José Luis Gabriel Terra** ( Montevideo, 1873ko abuztuaren 1a - Montevideo, 1942ko irailaren 15a ) Uruguaiko abokatu eta politikari bat izan zen, 1931 eta 1933 artean presidente konstituzionala, 1933ko martxoa eta 1934ko maiatza artean de facto, eta 1938ko ekainera arte bitartekoa.

## Kanpo estekak
Juan Lindolfo Cuestas

**Juan Lindolfo de los Reyes Cuestas York** ( Paysandú, Uruguai, 1837ko urtarrilaren 6a - Paris, Frantzia, 1905eko ekainaren 21a ) Uruguaiko politikaria izan zen eta herrialdeko hamazortzigarren presidentea 1899-1903 bitartean.

## Kanpo estekak
Alfredo Baldomir Ferrari

**Alfredo Baldomir Ferrari** ( Paysandú, 1884ko abuztuaren 27a - Montevideo, 1948ko otsailaren 24a ) Uruguaiko soldadua, arkitektoa eta politikaria izan zen . 1938 eta 1942 artean presidentea , Terra diktaduran zapaldutako eskubideak berreskuratu zituen 1942ko estatu kolpearen egilea izan zen.

## Kanpo estekak
Aga Khan III.a

**Mahommed Shah sultana**, **Aga Khan III.a**, GCSI, GCMG, GCIE, GCVO, PC, (1877ko azaroaren 2a - 1957ko uztailaren 11) ismailita xiiten musulmanen 48. imam izan zen. Pan-Indian Islamiar Ligaren sortzaileetako bat eta lehen presidentea izan zen, eta 1937-1938 bitartean Nazioen Ligako presidentea izan zen.

## Biografia 
1877ko azaroaren 2an jaio zen Karachi-n, Indiako Sindheko hiriburuan, gaur egun Pakistan garai hartan oraindik britainiarren aginte kolonialaren mendean. Bere aita Aga Khan II.a zen eta bere hirugarren emaztea, Nawab A'lia Shamsul-Muluksia, Fath Ali Sah Pertsiakoaren (Qajar dinastiakoa) biloba zen.

Bere amaren zaintzapean lider gisa bere posizioan ezinbestekoa zen hezkuntza erlijiosoa eta ekialdekoa jaso zuen, baina baita Europako hezkuntzaren ukitua ere, aitak eta aitaren aitonak bere garaian jaso ez zuten onura. Geroago Etonera eta Cambridgeko Unibertsitatera joango zen. 

1885ean, 7 urte zituela, bere aitaren oinordekoa izan zen Ismaili xiiten musulmanen Imam bezala. Aga Khan munduko hainbat lekutara bidaiatu zuen bere jarraitzaileen omenaldia jasotzeko eta, era berean, harremanak finkatzeko eta haien ongizatea hobetzeko, laguntza ekonomikoen, aholku pertsonalen eta orientazioen bidez. Viktoria erreginak 1897an Indiako Inperioko Ordenako zaldun komendadorearen izendapena eman zion eta 1902an Eduardo VII.ak zaldun komendadore nagusia eman zion, eta antzeko beste aitorpen batzuk ere jaso zituen Alemaniako Inperiotik, Turkiako sultanengandik, du Persiako Sharengandik eta beste botere batzuetatik. Indiako Inperioko Ordenako komendadore nagusi ere izendatu zuen George V.ak 1912an eta San Migel eta San Jorge Ordenako Ohorezko Gurutze Nagusiaren zalduna izendatu zuen 1923an.

1906an, Aga Khan All-Indiako Islamiar Ligako kide sortzailea eta lehen presidentea izan zen, alderdi musulmana, nazio musulman independente bat sortzeko presioa egin zuena, Asiako Hegoaldeko ipar-mendebaldean, orduan britainiar gobernu kolonialean. geroago Pakistan herrialdea ezarri zuen 1947an. 1934an, kontseilu pribatuko kide izendatu zuten eta Nazioen Ligan (1934-1937) aritu zen, 1937an bertako presidente izatera helduz. Aga Khan framasonerian hasi zen 1951ko abenduan, eta hileta elizkizun masonikoak 1957ko uztailaren 30ean eman zitzaizkion. 

## Erreferentziak 
## Kanko estekak
Carlos Fischer Brusoni

**Carlos Lorenzo Fischer Brusoni** (1903 - 1970) Colorado Alderdiko politikari uruguaitar bat izan zen, Rio Negroko diputatua, Ministroa, Gobernu Kontseilu Nazionaleko Presidentea eta Frantziako enbaxadorea.

1950ean Abeltzaintza eta Nekazaritza Ministerioaren buru izan zen.

1958an, Arturo Lezama burkideak uko egin zion Gobernu Kontseilu Nazionaleko karguari. Ondorioz, Fischer, lehen ordezkoa, kargua hartu zuen.

1958 eta 1959 artean Gobernu Kontseilu Nazionaleko azken presidente kolorado izan zen, Alderdi Nazionalaren hauteskunde garaipenaren bezperan.

Martín Echegoyen abokatuak ordezkatu zuen.

## Kanpo estekak
Miguel Alberto Flangini Ximénez

**Miguel Alberto Flangini Ximénez** (1824 - 1900) uruguaitar politikaria izan zen.

Flangini, bere sektorean, Colorado Alderdiko trantsizio figura garrantzitsutzat hartzen da. Bere lana funtsezkoa izan zen Uruguaiko krisi politiko garai batean, oraindik mende bateko bizitza ez zuen herrialde batean. 1882an Francisco Antonio Vidalen lekua hartu zuen Errepublikako presidente gisa. Handik gutxira, boterea Máximo Santos militar eta diktadorearen esku utzi zuen.

Montevideon hil zen 1900ean, 76 urte zituela.

## Kanpo estekak
Sastraka

**Sastraka** edo **sasia** basa-zuhaixka abartsu eta sarrien multzoa da, eta baita landare horietaz beteriko lekua.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Sastrakadi
* Sasi eta lahar
* Belar txar
Marseillako xaboi

**Marseillako xaboia** (; ,  ahoskatua) landare-olioz egindako xaboi tradizional bat da, Marseillan egina eta 1370 inguruan lehen aldiz saldu zutena. Marseillan, XV. mendean, hezur-hautsez (potasio asko zuten) eta landare-koipez baliatzen ziren xaboigintzarako. 1688an, Luis XIV.ak, Colberten ediktu baten bidez, Marseillako xaboia izenaren erabilera Marseillako eremuan egindako oliba-olioz egindako xaboietara mugatzeko arauak indarrean sartu zituen, Gaztelako xaboiaren imitazioz. Gaur egun, lege honek indarrean dirau, nahiz eta araudiak orain beste landare-olio batzuk erabiltzea baimentzen duen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gelatxo mastoideo

**Gelatxo mastoideoak** mastoide apofisiaren barrunbeak dira. Pneumatizitatea sortzen duten gelatxo hauen hanturak mastoiditis du izena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gaztelako xaboi

**Gaztelako xaboia** () oliba olioz, urez eta sodio karbonatoz (edo gaur egun, soda kaustikoz) egindako xaboia da. Gaztelako Koroan eskala handian ekoizten zutelako eta handik Europa eta Amerikako toki askotara esportatzen zelarik, batez ere Aro Modernoan, horrela du izena. Gaztelako Koroa xaboi mota honen ekoizle bakarra ez zen arren, ekoizleen artean nagusia izaten zen.

Ez da Marseillako xaboiarekin nahastu behar, honek jatorri desberdinetako landare-olioak erabiltzen baititu (ez soilik oliba-olioa).

Usadioz, erabilitako sodari  () edo  zioten eta zenbait landareren (askotan salikorniaren) errekuntzatik eratorritako errautsetatik ateratzen zuten. Itsas algen errautsetatik ere lortzen zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Salikornia

**Salikornia** (*Sarcocornia perennis*) *Sarcocornia* generoko landare espezie bat da. Salikorniak landare zukutsuak eta halofiloak (gatzekiko tolerantea) dira, hondartza eta gatzagetan hazten direnak. Espeziea Estatu Batuetan eta Europan du jatorria. Udan uztatzen da, kimuak samurrak direnean; eta ozpinetakorako eta entsaladetarako erabiltzen dituzte.

## Kanpo estekak
Pierre Bérégovoy

**Pierre Eugène Bérégovoy** ( ahoskatua; Déville-lès-Rouen, 1925eko abenduaren 23a - Nevers, 1993ko maiatzaren 1a) frantziar politikaria izan zen. Frantziako lehen ministroa izan zen 1992tik 1993ra.

Aita ukrainarra zuen (). Pierre 16 urterekin metalgintzako langile gisa hasi zen lanean. Frantziako erresistentziako kide izan zen Bigarren Mundu Gerran. Langile-Internazionalaren Frantziar Sekzioko kide izan zen eta 1959an Alderdi Sozialista Bateratuaren sorreran parte hartu zuen eta Pierre Mendès-Franceren aholkulari bihurtu zen. 1969an Frantziako Alderdi Sozialistarekin bat egin zuten.

1981ean François Mitterrand presidenteak Presidentetzako idazkari nagusi izendatu zuen eta 1982an Gizarte Gaietarako ministro. 1984tik 1986ra Ekonomia eta Finantza ministroa izan zen. 1983an Neverseko alkate eta 1986an diputatu aukeratu zuten.

Mitterranden 1988ko kanpaina presidentziala zuzendu zuen eta Ekonomia eta Finantza ministro kargura itzuli zen.

1992an lehen ministro izendatu zuten. Bernard Tapie ministroa dimititzera behartu zuen, ustelkeria egotzita. Gobernuak hainbat erreforma sozial onartu zituen. 1993ko martxoko hauteskunde legegileetan sozialisten porrotaren ondoren dimititu zuen. Hauteskundeetako porrotak eta ustelkeria salaketa batek jota, 1993ko maiatzaren 1ean bere buruaz beste egin zuen.

## Kanpo estekak
Bad Ischl

**Bad Ischl** (alemanez  ahoskatua) Austriako bainuetxe-hiria da, Austria Garaian dagoena. Traun ibaiaren ertzean dago, Salzkammergut barrutian. Turismo-gune ospetsu honek 13.939 biztanle zituen 2011n.

Frantzisko Josef I.ak bertan Lehen Mundu Gerra eragin zuen ultimatum eta, ondoren, Serbiaren aurkako gerra deklarazioa sinatu zuen tokia izateagatik ospetsua da.

*Ahorn*, *Bad Ischl*, *Haiden*, *Jainzen*, *Kaltenbach*, *Lauffen*, *Lindau*, *Pfandl*, *Perneck*, *Reiterndorf* eta *Rettenbach* katastralgemeindenez osaturik dago.

## Herri eta hiri senidetuak 
* 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Udala
Aga Khan I.a

**Aga Khan I.a** ( ; , ere idatzita  ;  ) **Hasan Ali Shah-ri** eman zitzaion titulua ( ; ; Kahak, Iran, 1804 &ndash; Bombay, India, 1881), Kermango gobernadorea izan zen, Nizari Ismaili musulmanen 46. imama, lider musulman nabarmena Iranen eta gero Indiako azpikontinentean.

## Kanpo estekak
Alepoko xaboi

**Alepoko xaboia** erramu-olioarekin koipeztaturiko oliba-olioz egindako xaboia da, Alepon, Siria iparraldean, duela mende askotatik modu tradizionalean egiten dutena. Marseillako xaboiaren aurrekaria da eta Europara Gurutzaden garaian iritsi zela uste dute. Edonola ere, greziarrek eta erromatarrek jada ezagutzen zuten. Bere osaigaiak bigarren presioko oliba-olioa, sodio hidroxidoa eta erramu-olioa dira, beti ere proportzio aldakor batean.

## Propietateak 
Alepoko xaboia hipoalergenikoa da, gehigarri kimikorik edo koloratzailerik ez duelako. Gainera, erramu-olioak propietate antiseptikoak ematen dizkio eta oso erabilgarria da gazte-aknearen tratamenduan. Psoriasi kasuak tratatzeko ere erabiltzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Torres Blancas

**Torres Blancas** eraikina Madrilgo (Espainia) Mariaren Bihotza kaleko 2. zenbakiaren eta Amerika etorbideko 37. zenbakiaren arteko elkargunean dago. Arkitektura organizista eta brutalistaren adibide bat da, baina luxuzko etxebizitza-bloke bati aplikatzen zaio, etxebizitza ekonomikoen ordez.

Proiektua Francisco Javier Saenz de Oizak sinatu zuen arkitekto gisa eta Leonardo Fernández Troyano eta Carlos Fernández Casado ingeniariek parte hartu zuten. Proiektua 1961ekoa da, eta obrak 1964tik 1968ra arte luzatu ziren. Eraikin honekin, Saenz de Oizak nazioartean ezaguna egin zen, eta bere bizilekua ere izan zen. Europako Bikaintasunaren saria irabazi zuen 1974an.

Torres Blancas bezero batek bultzatutako esperimentu bat izan zen, Juan Huarte (izen bereko eraikuntza enpresaren jabea, Huarte), 1960ko hamarkadan espainiar abangoardiari eman zion babesagatik nabarmendu zena, Espainiako eraikin hoberenetako batzuk 1960 eta 1970eko hamarkadetan eraikiz. Madrilgo arkitekturaren etapa organikoa deritzonari dagokio, joera neoespresionista nabarmenarekin eta iradokizun surrealistekin, bere izaera esperimentalarekin batera.

Torres Blancasek Oízaren irudia nazioartera eraman zuen 1960tik 1980ra bitarteko aldizkako argitalpen espezializatuetan zabalduz, eta atzerrian presentzia handiena zuen Espainiako arkitektoetako bat bihurtu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aga Khan II.a

**Aga Khan II.a** (persieraz : آغا خان دوّم —*Āghā Jān-e Dovvom*—; edo, ez hain ezaguna baina zuzena, آقا خان دوّم —*Āqā Jān-e Dovvom*—), **Aqa Ali Shah-ren** (persieraz: آقش هلی —Āqā 'Alī Shāh—) titulua zen ; 1830an Mahallaten, Iranen jaioa; 1885 abuztuan hil in Punen, Indian, Nizari Ismaili musulmanen 47. imama. Irango Qajar dinastiako kidea, imam bihurtu zen 1881ean. Bizitzan zehar, bere komunitatea eta Indiako komunitate musulman handia hobetzen lagundu zuen. Kirolari eta ehiztari bikaina zen.

## Kanpo estekak
Ludovico Carracci

**Ludovico** (edo **Lodovico**) **Carracci** (Bolonia, 1555eko apirilaren 21a - *ibidem*, 1619ko azaroaren 13a) italiar Barrokoko margolari, akuafortegile eta grabatzailea izan zen.

Prospero Fontanaren ikaslea izan zen Bolonian. Bere lehengusu Anibale eta Agostino Carraccirekin batera, Palazzo Fava eta Palazzo Magnaniren freskoak margotu zituen. Hiru lehengusuek margolarirtza akademia bat ezarri zuten Bolonian eta Boloniako Eskolako zenbait kide hezi zituzten.

## Iruditegia 

Ludovico Carracci - Christ in the Wilderness, Served by Angels - Google Art Project.jpg|Kristo basamortuan
Ludovico Carracci The Lamentation.jpg|*Kristoren aienea* (ca. 1582).
Lud. Carracci La Carraccina.jpg|Ama Birjina eta Jesus San Frantzisko Asiskoarekin (1591) – "La Carraccina"
1607 Carracci Madonna mit Kind und Heiligen anagoria.JPG|*Ama Birjina eta Jesus santuekin*
Ludovico Carracci - Annunciation - Google Art Project.jpg|*Deikundea*
Transfiguration by Lodovico Carracci.jpg|*Antzaldatzea*
Carracci, Lodovico—Abraham And The Three Angels—Q114073475.jpg|*Abraham eta Hiru Aingeruak*
Lodovico Carracci (Italian - St. Sebastian Thrown into the Cloaca Maxima - Google Art Project.jpg|*San Sebastian Cloaca Maxima bota dute*
Ludovico_Carracci,_I_funerali_della_Vergine.jpg|*Ama Birjinaren hileta*

## Kanpo estekak
Ballymena United F.C.

**Ballymena United F.C.** (izen osoa *Ballymena United Football Club*) Ipar Irlandako futbol taldea da, Ballymena hirikoa. Ez du inoiz Ligarik irabazi baina sei aldiz eskuratu du Kopa.

## Palmaresa 
* Liga **(0)**: bigarren 2019an.
* Kopa **(6)**: 1928, 1940, 1958, 1981, 1984, 1989.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Ynchausti y Compañía

**Ynchausti y Compañía** (**YCO**) filipinar enpresa multinazionala izan zen, 1816 eta 1936 artean martxan izan zena. Hainbat arlotan- finantza-zerbitzuak, itsas-merkaritzan, azukre eta alkoholaren ekoizpenean, eta abar- aritu zen eta Manilan, Iloilon, Hong Kongen, Shanghain, Tokion, New Yorken eta San Frantziskon bulegoak izan zituen. Bere negozioetako askok oraindik martxan diraute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Föhr

thumb|250px|Hondartza turistikoa Wykin, 1907an.
thumb|250px|Ferrya da uhartera heltzeko bide bakarra.
**Föhr** Alemaniako uhartea da. Iparraldeko Frisiako uhartetan dago kokatuta, Wadden itsasoan. Politikoki Nordfriesland barrutian dago, Schleswig-Holstein estatuan. Föhr Ipar itsasoan Alemaniak duen bigarren uharte handiena da.

## Geografia 
Föhr Sylt uhartearen hegoekialdean dago. Alemaniako uharteen artean, hau da handiena eta populazio gehiena duena. Föhr "uharte berdea" bezala ezaguna da; Sylt eta Amrum uharteen babesa du eta horri esker begetazio handiago du beste uharteekin konparatuta.

Föhr helburu turistiko ezaguna da. Joateko modu bakarra ferrya da. Uhartearen ipar eta iparmendebaldea Ipar itsasoaren parke nazioanalaren barruan dago.

2008an uharteak 8.593 biztanle zituen.

## Herriak 
Wyk auf Föhr uhartearen udalerri bakarra da eta turismo gune garrantzitsua. Gainera, Föhrren hamasei herrixka daude, hamaiketan antolatuta, *Amt* Föhr-Amrum barruan:
* Alkersum (iparraldeko frisoieraz: *Aalkersem*)
* Borgsum (*Borigsem*)
* Dunsum (*Dunsem*), Lesser eta Gran Dunsum barruan daude
* Midlum (*Madlem*)
* *Nordseebad* Nieblum (*Njiblem* eta *Guating*)
* Oevenum (*Ööwnem*)
* Oldsum (*Olersem*), Toftum barrutiak (*Taftem*) y Klintum (*Klantem*)
* Süderende (*Söleraanj*)
* *Nordseebad* Utersum (*Ödersem* eta *Hedehüsem*)
* Witsum (*Wiisem*)
* Wrixum (*Wraksem*)

## Ekonomia 
Föhr uhartearen ekonomia neurri handi batean turismoaren menpe dago. Nekazaritza eta [larre|belarraren]] ekoizpena ere garrantsitzuak dira. Wyk auf Föhrreko portuan arrantza itsasontziak daude, bereziki muskuiluak biltzeko.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Frisiako uharteak

## Kanpo estekak 
* :Webgune ofiziala.
* :Foto aérea