Eusko Jaurlaritzako lehendakariordea

**Eusko Jaurlaritzako lehendakariordea** edo **lehenengo lehendakariordea** Eusko Jaurlaritza osatzen duten agintarietako bat da, lehendakariarekin eta sailburuekin batera. Eusko Jaurlaritzaren hierarkian bigarrena da, lehendakariaren ondoren. Gernikako Estatutuaren hogeita hamargarren artikuluaren arabera, lehendakariordea ez da Eusko Jaurlaritzak eduki behar dituen derrigorrezko kideetako bat, lehendakariaren borondatepean dago halako kargua duen pertsona bat edo hainbat izendatzea, izan ere, estatutuaren arabera, Eusko Jaurlaritzak lehendakariorde bat baino gehiago eduki ditzake.

Lehendakariordearen eskumenak agintaldi batetik bestera aldatu egin dira, lehendakariak baitu bere eginbeharrak eta eskumenak zehazteko ahalmena. Egun Eusko Jaurlaritzak ez du lehendakariorderik eta historikoki postu horren mende egon diren eskumenak Lehendakaritzaren mende daude. Gainera, Justizia eta Kultura sailburu ere izan zen. Guztira erbestean lau lehendakariorde izendatu ziren, Joseba Rezola Arratibel (1963-1971) eta Martin Ugalde (1972-1975). Landaburu eta Arratibelek salbu, gainerako guztiek sailen bateko buruzagitza ere eduki zuten haien agintaldian zehar. Zehazki, Fernandez Autonomia Garapenerako lehendakariorde eta Lan sailburu izan zen, eta haren eskumen zein eginbeharrak 1982ko urtarrilaren 21eko Euskal Herriko Agintaritzaren Aldizkarian argitaratu ziren. Eskumen horien artean zeuden Eskumenen Eskualdatzerako Batzorde Mistoan Eusko Jaurlaritzaren ordezkari gisa parte-hartzea eta hortik ateratako emaitzak sailetara behar bezala helaraztea; Eusko Jaurlaritzaren Ekonomia Batzordean parte-hartzen zuten sailak koordinatzea eta Jaurlaritzak Sailen mendeko pertsonala aldatuko balu, hartarako hartutako neurriak gainbegiratzea eta koordinatzea. Fernandezek Lan sailburutza utzi zuen 1984an, eta Eusko Jaurlaritzaren lehendakariorde gisa soilik jardun zuen hurrengo urtean zehar, harik eta Carlos Garaikoetxeak lehendakariak EAJrekin izandako liskarren ondorioz alderditik atera eta lehendakaritza utzi zuen arte.

1985ean Jose Antonio Ardanzak Garaikoetxearen lekua hartu eta lehendakaritza bere gain hartu zuen, Eusko Jaurlaritza berri bat osatuz. Aipatzekoa da, Juan Jose Ibarretxe lehendakariorde eta Ogasun eta Herri Administrazio sailburu izan zela lehendakari izan aurretik, Ardanzaren gobernupean. Lehendakariorde gisa, Jaurlaritzaren Idazkaritza; Legebiltzarrarekiko, Arartekoarekiko eta beste erakundeekiko hartu-emanak; Autonomiaren garapenerako politikak eta hartarako sailen gidaritza; Autonomia Estatutuaren defentsa juridikoa eta legezkotasunaren kontrola eta aholkularitza juridikoa hartu zituen bere gain, besteak beste.

1999ko urtarrilean Juan Jose Ibarretxek Ardanzaren tokia hartu eta lehendakari izendatu zen, hala, VI. legealdiari hasiera emanez. Ibarretxe lehendakari izan zen hiru legealditan lehendakariorde bera izan zuen Eusko Jaurlaritzak, Idoia Zenarrutzabeitia jelkidea, eta hiru legealditan lehendakariorde izateaz gain, Ogasun eta Herri Administrazio sailburua izan zen. Ardanzak sortutako ohitura jarraituz, lehendakariordearen esku geratu zen Jaurlaritzaren Idazkaritza eta lehendakariordetzak aurreko legealdian izandako antzeko eskumenak jaso zituen. Berritasun gisa, administrazio modernizatzeko eta eraberritzeko prozesua bultzatu eta zuzentzeko ardura jaso zuen Zenarrutzabeitiak.

2009ko maiatzaren 9an Patxi Lopez sozialista izendatu zen Eusko Jaurlaritzako lehendakari eta hark, lehen aldiz hogeita hemeretzi urtean, ez zuen lehendakariorderik izendatu eta kargu horri zegozkion eskumen guztiak bere gain hartu zituen. 2012ko abenduan, Iñigo Urkullu jelkidea lehendakaritzara iritsi zen, eta, Lopezek eginiko aldaketari eutsita, ez zuen lehendakariorderik izendatu, ez X. legealdian, eta ez XI. legealdian ere. Haatik, Josu Erkoreka Gobernantza Publikoko eta Autogobernuko sailburuari igorri zion Jaurlaritzaren bozeramaile kargua XI. legealdian.

2020ko irailaren 5ean eratu zen Eusko Jaurlaritzan (XII. legealdian, Iñigo Urkulluren hirugarren agintaldia) lehen aldiz bi lehendakariorde izendatu ziren: Josu Erkoreka eta Idoia Mendia. Hala, amaiera eman zitzaien aurreko hamarkadan egon ziren lehendakariorde gabeko Jaurlaritzei. XII. legealdiko Eusko Jaurlaritzan lehendakariordeak ere hierarkikoki ordenatuta egon ziren, lehenengo lehendakariordea Josu Erkoreka zelarik eta bigarren lehendakariordea Idoia Mendia.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak