Jeanne Humbert

**Jeanne Humbert**, sortzez **Henriette Jeanne Rigaudin**, (Romans-sur-Isère, Drôme,1890eko urtarrilaren 24a - 1986ko abuztuaren 1a) frantziar idazle, kazetari eta aktibista bakezale eta libertarioa zen. Mugimendu neomalthusiarreko kidea, sexu-askatasunaren aldeko militantzian jardun zuen, baita kontrazepzio eta abortuaren askatasunaren alde ere.

## Biografia 
; Gaztaroa

1901ean, Aline Rigaudin bere amak Romansetik alde egin zuen, Toursera joateko, Auguste Delalé aktibista anarkistarekin. Orduan, Jeannek Laurent Tailhade eta Jean Marestan bezalako pertsonaia anarkistak ezagutu zituen. Lehen mailako ikasketen ziurtagiria lortu zuen.

1903an, familia Parisera joan zen, eta, han, Jeanne Eugène Vigoren ikasle bihurtu zen, zeinari Miguel Almereyda esaten baitzioten (Jean Vigoren aita, 1905ean jaioa, bere izena Jeanne Rigaudini zor dio, bere amabitxi laikoa izan baitzen). Eugène Vigok estenografia irakatsi zion.

; Eugène Humbert

Eugène Vigoren ezagutzen zirkuluan, Eugène Humbert (1870-1944) zegoen; 1909an, Jeanne Rigaudini eskatu zion bere *Génération consciente* egunkariko idazkaritzan parte hartzeko. Bikote bihurtu ziren, eta alaba bat izan zuten, 1913an.

Ondoren, *La Grande Réforme* egunkarian kolaboratu zuen, Humbertek sortutako beste egunkari bat. Senarra bezala, espetxe-zigorrera kondenatua izan zen behin baino gehiagotan, bereziki abortuaren alde egindako adierazpen eta ekintzengatik, 1920ko uztailaren 31ko Legetik debekatua zena Frantzian. 

1921eko ekainaren 21ean atxilotu zuten, lege berri hori urratzeagatik. Honela defendatu zen: "Aberatsek beren ondorengotza mugatzeko erabiltzen dituzten prozedurak baino ez dizkiet irakatsi pobreei", baina Parisko Saint-Lazare-ko emakumeen espetxean sartu zuten preso, zeina "usteldegi" gisa kalifikatu zuen, eta 1922ko uztailaren 30era arte atxiki zuten bertan. Zigorraren gainerakoa Fresneseko kartzelan betetzea lortu zuen, Parisko eskualdean, non emakume presoen erabateko isiltasuna eskatzen zen, 1922ko urriaren 14an baldintzapeko askatasuna lortu zuen arte.

Bikotea 1924an ezkondu zen, berriz espetxeratuz gero, haien harremanak errazteko asmoz.

1924an espetxetik atera zirenean, Marcel Kienné de Mongeot ezagutu zuten, teorialaria eta naturismoaren praktikatzailea. Orduan, Eugène Humbert *Vivre* aldizkariko arduraduna zen, eta Jeannek *En pleine vie* eleberria idatzi zuen, non nudismoa goraipatu zuen, tesi neomalthussiarrak garatuz.

1930eko hamarkadan, Frantzian zehar ibili zen jaiotzen kontrolaren eta bakezaletasunaren aldeko ehun hitzaldi baino gehiago emateko.

1939an, Lisieuxetik (Calvados) gertu ezarri ziren bizitzen. Propaganda antikontzeptiboagatik espetxeratua, Eugène Humbert 1944an hil zen bonbardaketa batean, Amienseko ospitalean zegoela.

; Gerraostea

1946an, Jeanne Humbertek Eugène Humberten Lagunen Elkartea sortu zuen.

1951n, Félicien Challaye eta Émile Bauchet-ekin batera, Comité national de résistance à la guerre et à l'oppression komitearen (CNRGO, 1961ean Union pacifiste de France bihurtu zena) sorreran parte hartu zuen.

1974an, May Picquerayrekin bat egin zuen, *Le Réfractaire* sortu zuena.

1981ean, Bernard Baissatek bere bizitzari buruzko film dokumentala egin zuen, *Écoutez Jeanne Humbert* izenburupean.

## Argitalpenak 
* *En pleine vie*, 1930.
* *Le Pourrissoir*, 1932, paru initialement sous forme de feuilletons dans *Police magazine*
* *Sous la Cagoule*, 1933, paru initialement sous forme de feuilletons dans *Police magazine*
* *Contre la guerre qui vient*, Éditions de la Ligue internationale des combattants de la paix, 1933
* *Eugène Humbert: la vie et l’œuvre d’un néo-malthusien*, Éditions de la Grande Réforme, 1947
* *Gabriel Giroud: Georges Hardy, disciple et continuateur de Paul Robin*, Éditions de La Grande Réforme, 1948
* *Sébastien Faure: l’homme, l’apôtre, une époque*, Éditions du *Libertaire*, 1949
* *Les Problèmes du couple*, 1970
* «Deux grandes figures du mouvement pacifiste et néo-malthusien: Eugène Humbert et Sébastien Faure», *La Voie de la Paix*-ren ale berezia, 1970
* *Encyclopédie anarchiste*-n parte hartu zuen, Sébastien Faure-k abiatua, lau liburukitan argitaratua, 1925 eta 1934 artean

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Roger-Henri Guerrand eta Francis Ronsin, *Jeanne Humbert et la lutte pour le contrôle des naissances*, Paris, Spartacus, 2000 (présentation en ligne).
* Marie-Monique Robin, *On les appelait les dames du planning*, 2006.
* Christine Bard (zuz.), Dictionnaire des féministes : France, XVIIIe – XXIe siècle, Paris, Presses universitaires de France, 2017, , lire en ligne.
* « Humbert Henriette Jeanne » Dictionnaire international des militants anarchistes webean.
* Franck Bart,  *Jeanne Humbert militante libertaire, pacifiste, naturiste et néo-malthusienne!*, blogs.mediapart.fr, 2018ko urtarrilaren 7a.
* Eugène Humbert / Henriette Jeanne Humbert-Rigaudin - Papers, Institut international d'histoire sociale (Amsterdam).
* Francis Ronsin, «Humbert Jeanne» Raforum webean.

; Filma

* Bernard Baissat, *Ëcoutez Jeanne Humbert*, 1981.

## Kanpo estekak 
* Notice du Catalogue général des éditions et collections anarchistes francophones
* *Écoutez Jeanne Humbert*