open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hizkuntzen sailkapen

Munduan zazpi mila hizkuntza inguru ezagutzen dira gaur egun .
## Sailkapen (filo)genetikoa 
thumb|250px|Munduko hizkuntza familia batzuk eta hiztun kopuruak ehunekotan
Hizkuntzak konparatzen hasita, askotan hizkuntzen arteko antzekotasunak aurkitzen dira. Antzekotasun horiek bakanak direnean kasualitate hutsa izan daitezke baina antzekotasun sistematikoak aurkitzen direnean arrazoi historikoak egon daitezkeela ondorioztatu daiteke.

Bi hizkuntza aztertuta antzekotasun asko topatzen bada eta antzekotasun horiek arrazoi historikoekin azaltzen badira, bi hizkuntza horiek **familia** berekoak direla esaten da.
 
## Sailkapen tipologikoa 
Munduko hizkuntza guztiek elementu asko dauzkate berdinetik. Gramatika unibertsal bati buruz hitz egiten da aspaldidanik.
## Hizkuntzen zerrendak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ur kontinentalak

[thumb|Urbiongo Laguna Negra ([Soriako probintzia|Soria), ur kontinentaleen adibidea.]]
**Ur kontinentalak** kontinenteetan dauden ur gordailuak dira, hala nola aintzirak, ibaiak, glaziarrak eta lurpeko urak.

## Kanpo estekak
Agresibitate

Psikologian, **agresibitatea** erasoak egin eta indarkeria erabiltzeko gizaki eta animaliek duten joera da. Espezie bereko kideen, beste espezieko banakoen zein norberaren aurkakoa izan daiteke. Objektuen aurkakoa ere izan daiteke. Horren jatorria biziraupenerako sena, ugalketarako sena (arrek elkarren aurka burutzen duten lehian) eta umeak babesteko sena izan daiteke, baina patologikoa ere badago, arazo neurotiko, psikotiko eta psikopatikoek sorrarazia.

## Kanpo estekak
Eraso (portaera)

Gizaki eta animalien portaeran, **erasoa** edo **agresioa** beste baten aurkako liskarrezko ekintza puntuala da. Gehienetan, indar fisikoa da bere osagaietako bat, baina mehatxuak eta irainak ere erasotzat hartzen dira. Emozioekin (adibidez, haserrearekin eta gorrotoarekin) nahiz egoera psikologikoekin (agresibitatearekin, esaterako) egon daiteke loturik. Baliabide eskasekin loturiko lehia eta gatazken irtenbidea dela ere aipatu da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mequinensako aldarrikapena

**Mequinensako aldarrikapena** (katalanez *Declaració de Mequinensa*) 1984ko otsailaren 1an Areny de Noguera, Benavarri, Bonansa, Montanui, Pont de Montanyana, Tolba, Saidí, Fraga, Torrent de Cinca, Mequinensa, Faió, Nonasp, Favara, Calaceit, Vall-de-roures, La Codonyera eta Valljunquera udalerrietako alkateek sinatutako aldarrikapen edo eskari bat izan zen, bertan katalanaren normalizazioaren aldeko konpromezua hartu eta Aragoiko Aldundi Nagusiko José Bada Panillo kultur kontseilariari Aragoiko Autonomia Estatutuan Sartaldeko Zerrendako hizkuntz errealitatea onartu zedila eskatu zioten, bai eta katalana ikastetxeetan irakatsi eta Aragoiko hizkuntz normalizazio lege bat ezarri zedila. 1985-1986an Aragoi 2.500 ikaslek katalanez ikas zezaten lortu zen.

## Aldarrikapena 
Jatorrizko katalanezko bertsioa:

Euskaraz:

## Kanpo estekak 
* *Mequinensako aldarrikapena* irakurgai
2014ko otsailaren 2ko enbata

[thumb|300px|Olatua [Santanderren.]]

**2014ko otsailaren 2ko enbata** Bizkaiko golkoko kostaldeak jasan zuen enbata izan zen. Najda zikloiak eragindako olatuek altuera handiko itsasgora batekin batera txikizio ugari eragin zituzten Euskal Herriko kostaldeko herrietan, bereziki Bermeon, Zarautzen eta Donostian.

## Kanpo estekak
Nishi-ku (Yokohama)

Yokohamako 18 auzo berezietako bat da, Japonian. 2010ko erroldaren arabera 7'04 km²-tan 93.210 biztanle zituen.

## Geografia 
Yokohama hiriko auzorik txikiena da baina hiriko merkatal barruti indartsuena bertan dago, Minato Mirai 21. Han daude gainera Japoniako etxeorratzik garaiena, Yokohama Landmark Tower, eta Yokohamako arte museoa.

## Historia 
Yokohamako auzoak 1927an eratu zirenean Kanagawa eta Naka auzoen artean banaturik zegoen Nishi. 1944ko apirilaren 1ean Nishi osoa auzo bihurtu zen.

## Ondasun nabarmenak 
* Minato Mirai 21
* Yokohama Landmark Tower
* Yokohamako arte museoa

## Iruditegia 

Irudi:Kremlin.ru. Yokohama.jpeg|Minato Mirai 21.
Irudi:Yokohama-Landmark-Tower-02.jpg|Yokohama Landmark Tower.
Irudi:Yokohama museum of art.JPG|Yokohamako arte museoa.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
The Dawning of the Day

**The Dawning of the Day** (euskaraz *Egusentia*, irlanderaz *Fáinne Geal an Lae*, literalki *"Egunaren Eraztun Distiratsua"*) Irlandako abesti herrikoi bat da. Abestiak bi hizkuntzetako bertsioak ditu:
* "Fáinne Geal an Lae" (batzutan ingelesez "The Golden Star" deitua, euskaraz *"Urrezko Izarra"*) XVII. mendean Thomas Connellan harpajoleak konposatua. Na Casaidigh eta The Dubliners musika taldeek nahiz Iarla Ó Lionáird abeslariak abestua.
* "The Dawning of the Day" (euskaraz "Egunsentia") 1847an Edward Walsh (1805-1850) musika bildumagileak *Irish Popular Songs* liburuxkan bildu eta "The Dawning of the Day" izenburuaz ingelesera itzulia. Ondoren Patrick Kavanag musikariak bere *On Raglan Road* abestira ezagunerako doinu gisa erabili zuelarik. Maiz kale martxa eta manifestaldietan jo ohi da, irlanderaren ikasle eta hiztun berriek ikasten duten lehenbiziko irlanderazko abestietan ohikoa delarik.

## Hitzak 
Irlanderaz

:Maidin moch do ghabhas amach,
:Ar bruach Locha Léin;
:An Samhradh teacht's an chraobh len'ais,
:Is ionrach te ón ngréin,
:Ar thaisteal dom trí bhailte
:poirt is bánta mine réidhe,
:Cé a gheobhainn le máis ach an chúileann deas,
:Le fáinne geal an lae.

:Ní raibh bróg ná stoca, caidhp ná clóc;
:Ar mo stóirin óg ón spéir,
:Ach folt fionn órga sios go troigh,
:Ag fás go barr an théir.
:Bhí calán crúite aici ina glaic,
:'S ar dhrúcht ba dheas a scéimh,
:Do rug barr gean ar Bhéineas deas,
:Le fáinne geal an lae.

:Do shuigh an bhrideog sios le m'ais,
:Ar bhrinse glas den fhéar,
:Ag magadh léi bhios dá maiomh go pras,
:Mar mhnaoi nach scarfainn léi.
:'S é dúirt í liomsa, "imigh uaim,
:Is scaoil ar siúl mé a réic",
:Sin iad aneas na soilse ag teacht,
:Le fáinne geal an lae.

Ingelesez

:One morning early I went out
:On the shore of Lough Leinn
:The leafy trees of summertime,
:And the warm rays of the sun,
:As I wandered through the townlands,
:And the luscious grassy plains,
:Who should I meet but a beautiful maid,
:At the dawning of the day.

:No cap or cloak this maiden wore
:Her neck and feet were bare
:Down to the grass in ringlets fell
:Her glossy golden hair
:A milking pail was in her hand
:She was lovely, young and gay
:Her beauty excelled even Helen of Troy
:At the dawning of the day.

:On a mossy bank I sat me down
:With the maiden by my side
:With gentle words I courted her
:And asked her to be my bride
:She turned and said, "Please go away,"
:Then went on down the way
:And the morning light was shining bright
:At the dawning of the day.

## Kanpo estekak 
* *The Dubliners* musika taldearen irlanderazko bertsioa entzungai 
* Iarla Ó Lionáird abeslariaren irlanderazko bertsioa entzungai 
* *Na Casaidigh* musika taldeak abestutako irlanderazko bertsioa entzungai 
* John McCormack irlandar tenorearen ingelesezko bertsioa entzungai 
* *The Dawning of the Day* abestiaren doinua soilik entzungai
Naka-ku (Yokohama)

Yokohamako 18 auzo berezietako bat da, Japonian. 2010ko erroldaren arabera 20'86 km²-tan 146.563 biztanle zituen. *Naka-ku* izenak "Erdiko auzoa" esan nahi du eta bertan daude Yokohamako udaletxea eta Kanagawa prefeturako gobernuaren egoitza.

## Geografia 
Auzoaren zatirik handiena laua da eta kostaldea Tokioko Badiari kendutako lurrek osatzen dute.

## Historia 
1859 urtean Naka auzoa atzerritarrak ezarri zitezkeen auzo izendatua izan zen. 1868an *Yokohama Cricket Club* sortu zen eta ordukoa da Yokohama Chinatown ere. 1923ko lurrikarak auzoa suntsitu egin zuen eta okerren gelditu zen eremuan Yamashita parkea ezarri zuten. Bigarren Mundu Gerran bonbaketak jasan zituen eta 14.157 pertsona hil ziren.

## Ondasun nabarmenak 
* Yokohama Chinatown
* Yokohama Marine Tower
* Kannai barrutia, bertan daude Yokohamako udaletxea eta Kanagawa prefeturako gobernuaren egoitza.
* Isezakichō barrutia
* *Hikawa Maru* itsasuntzi transozeanikoa.

## Iruditegia 

Irudi:Chinatown in Yokohama 10.jpg|Yokohama Chinatown.
Irudi:Yokohama Marine Tower Dscn1518a.jpg|Yokohama Marine Tower.
Irudi:Yokohama Isezaki-cho01s3200.jpg|Isezakichō barrutia.
Irudi:HikawamaruAtYokohama.JPG|*Hikawa Maru* itsasuntzia.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Yokohama Chinatown

thumb|250px|Yokohama Chinatowneko ekialdeko atea.
 Yokohaman dagoen txinatarren auzoa da. Japoniako eta Asiako Chinatown handiena da.

## Geografia 
Yokohamaren erdigunean kokaturik dago, Naka-ku auzoan, eta Minato Mirai 21 barruti futuristatik oso gertu. 250 txinatar denda eta jatetxe inguru ditu, gehienak 300m²-tako eremu txikian. 3.000 eta 4.000 biztanle artean dauka baina dagoeneko gutxi dira txinatarrak.

## Historia 
1859an Yokohamako kaia atzerritarrei ireki zitzaienean txinatarrek Japonian hainbat asentamendu ezarri zituzten, garrantzitsuena Yokohaman bertan. Bizitzeko eremu mugatuak ezarri zizkieten eta horrela beren herriak (Chinatown) sortu zituzten. Yokohaman ezarri ziren gehienak Guangzhou (Kanton) hiritik zetozen.

1923ko lurrikara handiak etxe asko suntsitu zituen eta txinatar askok etxera itzultzea erabaki zuten. 1937an Japoniak Txina inbaditu eta herrialde bien arteko gerra sortu zen. Honen ondorioz Chinatownek handitzeari utzi zion 1955ean ate berria eraiki eta berriz ere hazten hasi zen arte.

## Iruditegia 

Irudi:China Town Gate Yokohama 2005 44.jpg
Irudi:Chinatown in Yokohama 09.jpg
Irudi:Chinatown in Yokohama 14.jpg
Irudi:Chinatown Yokohama.jpg

## Kanpo estekak 
*  Yokohama Chinatownen webgune ofiziala
Yokohama Marine Tower

Munduko itsasargirik garaiena da eta Yokohaman dago, Naka auzoan.

## Egitura 
106 metrotako garaiera du eta obserbatorio bat dago 100m-tako altueran. Argi flashak hogei segunduro egiten ditu. 1961ean inauguratu zutenean argi berdea eta gorria txandakatzen zituen baina 2009an berriztu zutenetik aurrera argi zuria botatzen du.

## Historia 
Itsasargia 1961ean inauguratu zuten. 2006an Yokohamako udalak bere gain hartu zuen itsasargia eta itzali egin zuen berrizketa lanak egiteko. 2009an hiriaren 150. urteurrena zela aprobetxatuz berriz jarri zuten martxan.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Pat of Mullingar

**Pat of Mullingar** (euskaraz *Pat Mullingarrekoa*) Irlandako abesti herrikoi bat da, hain zuzen ere, Irlandako Independentzia Gerran girotutako Irlandako musika matxinoaren generoan sailkatua, Mullingar hiriko Paddy Mulligan eta bertako IRA Zaharreko brigada baten ingurukoak azaltzen dituelarik.

Musika talde eta abeslari ugarik abestu izan dute, tartean Irish Rovers, The Dubliners, Derek Warfield, The Wolfe Tones

## Hitzak 
You may talk and sing and boast about your Fenians and your clans,
And how the boys from County Cork beat up the Black and Tan.
But I know a little codger who came out without a scar.
His name is Paddy Mulligan, the man from Mullingar.

The Peelers chased him out of Connemara,
For beatin' up the valiant Dan O'Hara.
And when he came to Ballymore, he stole the Parson's car,
And he sold it to the Bishop in the town of Castlegar.
Seven hundred Peelers couldn't match him.
The Chieftain paid the army for to catch him.
And when he came to Dublin Town, he stole an armoured car
And sold it to the IRA brigade in Mullingar.

Well the Peelers got their orders to suppress the man on sight.
So they sent for reinforcements through the county left and right.
Three thousand men surrounded him, they hunted near and far.
But he was with the IRA in Johnston's Motor Car.

The Peelers chased him out of Connemara,
For beatin' up the valiant Dan O'Hara.
And when he came to Ballymore, he stole the Parson's car,
And he sold it to the Bishop in the town of Castlegar.
Seven hundred Peelers couldn't match him.
The Chieftain paid the army for to catch him.
And when he came to Dublin Town, he stole an armoured car
And sold it to the IRA brigade in Mullingar.

They came with tanks and armoured cars, they came with all their might.
Them Peelers never counted on old Paddy's dynamite.
On the fourteenth day of April, well he blew them to July.
And the name of Paddy Mulligan took half of Ireland's pride.

## Kanpo estekak 
* Irish Rovers musika taldearen bertsioa entzungai 
* The Wolfe Tones musika taldearen bertsioa entzungai 
* Mark's Men musika taldearen bertsioa entzungai
Na Ceannabháin Bhána

**Na Ceannabháin Bhána** (euskaraz *Canavandar Zintzoak*) Irlandako Connemara eskualdeko Carna udalerrian jatorria duen giga dantza bat da. Séamus Ennis gaitajole, folklorista eta abesti biltzaileak Colm Ó Caoidheáin izeneko gizon batengandik jaso zuen, ustez hark Canavan / Ó Ceannabháin abizena zuten Micil eta Máire (Mikel eta Miren) bi bilobatxo txikiei haur kanta gisa konposatu omen zien.

## Hitzak 
## Kanpo estekak 
* Cran musika taldearen estudioko bertsioa entzungai. Youtube.com 
* Cran musika taldearen zuzeneko bertsioa entzungai. Youtube.com
Leyçaur

***Leyçaur*** Andoaingo (Gipuzkoa) ikerketa historikoen aldizkaria da, 1996an sortua. Andoaingo Udalak Andoaingo Artxibategiaren bidez bi urtean behin euskaraz eta gaztelaniaz argitaratzen du. Orain arte 12 zenbaki argitaratu dira, eta 10.a eskuragarri dago Andoaingo Udalaren webgunean.

## Kanpo estekak
Hementxe

*Hementxe: Andoaingo aldizkaria* (euskaraz eta gaztelaniaz) 1988 an hasi zen hiruhilabetekari doakoa da toki informazioaren gainean. **Hementxe Comunicación**ek argitaratzen du.
## Kanpo estekak 
* https://web.archive.org/web/20140222163856/http://www.hementxe.com/publica.htm,*Hementxe*ren web-orria.
Bon Pastor

**Baró de Viver** Kataluniako Bartzelona hiriko Sant Andreu barrutian dagoen auzo bat da. 2009an 13.730 biztanle zituen.

## Iruditegia 

Fitxategi:Plaça Mossen Joan Cortinas.jpg|Mossen Joan Cortinas enparantza, Estadella kokalekuan eta Sant Adrià de Besòs udalerriaren mugan.
Fitxategi:Barcelona Bon Pastor.svg|Bon Pastor auzoaren kokapena Bartzelona hirian.

## Kanpo estekak 
* Bon Pastor auzoa Bartzelonako udal webgunean
Biritxitu

**Biritxitu** Nafarroako Iruñea hibiruko auzo bat da, hain zuzen ere hiri honetako mendebaldean kokatua dago. Honako mugak ditu: Iparraldetik Arga ibaia, Sanduzelai eta Santa Luzia-Agustinoak auzoa, mendebaldetik Arga ibaia eta Landaben industrialdea, hegoaldetik Ermitagaña auzoa eta Barañain udalerria, eta azkenik ekialdean Donibane auzoa.

Auzo honen iparraldean Argaren Ibai Parkea eta beraren ertzetik doan bidegoria edo oinbidea daude, egunero eta batez ere astebururo iruindar ugariren ohiko pasealekua delarik.

## Eraikinak 
* Iruñeko hilerria
* Sanduzelaiko oinzubia
* Milutze zubia
* Mintegien oinzubia

## Garraioa 
Auzo honetan Eskualdeko Hiri Garraioaren 7 linea daude:

Hala ere, horietako bakar bat ere ez benetan auzoan, eta geldialdirik hurbilenak Donibane edo Sanduzelaian daude.

## Kanpo estekak
Beloso

**Beloso** Nafarroako Iruñea hiriburuko auzo bat da. Hiriaren ekialdean dago, Burlatarako bidean.

## Izena 
“Beloso” hitzak euskaran jatorria du, eta esanahia “amildegi handia” izango litzateke.

## Kokalekua 
Auzoaren mugak honako hauek dira: iparraldetik Arga ibaia eta Burlata udalerria, mendebaldetik Arga ibaia eta Magdalena auzoa, hegoaldetik Bigarren Zabalgunea eta Lezkairu auzoak, eta mendebaldetik berriz Erripagaina auzoa (azken hau Burlata, Uharte, Sarriguren eta Mendillorri udalerrien artean banatua).

## Ondarea 
* Iruñeko apaiztegia
* Belosoko oinzubia‎
* Belosoko zubia‎
* Huarte etxea

## Garraioa 
Auzo honetan Eskualdeko Hiri Garraioaren line bat da:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
El Congrés i els Indians

**El Congrés i els Indians** Kataluniako Bartzelona hiriko Sant Andreu barrutian dagoen auzo bat da. 2010ean 13.956 biztanle zituen.

## Iruditegia 

Fitxategi:Barri Congrés.jpg|Kongresuaren enparantza.
Fitxategi:Barcelona Congres i Indians.svg|El Congrés i els Indians auzoaren kokapena Bartzelona hirian.

## Kanpo estekak 
* El Congrés i els Indians auzoa Bartzelonako udal webgunean
Navas (Bartzelona)

**Navas** Kataluniako Bartzelona hiriko Sant Andreu barrutiaren zazpi auzoetariko auzo bat da. Izena bertan dagoen Navas de Tolosa kaletik datorkio. 0,42m²ko hedadura dauka eta 2013an 21.811 biztanle zituen.

## Kokapena 
Auzoa Navas de Tolosa, Sant Antonio Maria Claret, Passeig Maragall, Olesa, Felip II, Clot eta Mallorca kaleegaitik mugatuta dago. Erdian Ferran Reyes plaza kokatzen da eta Meridiana etorbidea bitan zatitzen du auzoa.

## Jai nagusiak 
Auzoak urtero maiatzean ospatzen ditu bera jaiak. Ospakizun hau 1978an ezartzen da aurretik Meridiana urbanizazioko auzokideak ospatzen zituzten moduan.
## Iruditegia 

Fitxategi:Església parroquial de Sant Joan Bosco (barri de Navas).JPG|San Joan eliza.
Irudi:Barcelona Navas.svg|Navas auzoaren kokapen mapa Bartzelona hirian.

## Kanpo estekak 
* Navas auzoa Bartzelonako udal webgunean
Sant Andreu de Palomar

**Sant Andreu de Palomar** Kataluniako Bartzelona hiriko Sant Andreu barrutian dagoen auzo bat da. 2008an 55.353 biztanle zituen.

## Iruditegia 

Fitxategi:Grup Escolar Ignasi Iglésias.jpg|Ignasi Iglésias eskola multzoa.

## Kanpo estekak
Biziraupen

**Biziraupena** arrisku egoera batetik bizirik irautea da. Erabilera zenbait ditu:

* biziraupen-teknikak, pertsona batek arrisku egoeretan pertsona batek jan, edan, babestu eta, oro har, bizirik irauteko erabil ditzakeen trebeziak dira;
* biziraupen-analisia, organismoen bizitzaren iraupena eta gailuen iraupena aztertzeko tresan estatistikoen multzoa;
** biziraupen-tasa, gaixotasun jakin batek jota dagoen populazio batean une bakoitzean bizirik dirauten banakoen portzentajea.
Minato Mirai 21

Yokohamako negozio barrutia da, Tokioko Badiari harturiko lur eremuan eraikitakoa. Nishi-ku auzoan kokaturik dago.

## Historia 
Ichio Asukata alkateak 1965 urtean antolakuntza planean sei proiektu handi planteatu zituen, hauetako bat Minato Mirai zen. Ez zen ordea 1983 arte eraikitzen hasi. Proiektuaren helburua Kannai auzo tradizionala eta Yokohamako geltokiaren inguruko auzoa elkartzea zen merkatal gune garrantzitsua sortzeaz gain. Yokohamako kaiko Takashima eta Shinko nasak, Mitsubisiren untziolak eta Japoniako Trenbideen maniobra eremuak zeuden tokiak baliatu zituzten, bai eta Tokioko Badiari kendutako lurrak ere.

## Ekonomia 
Hainbat konpainia handik daukate bertan egoitza. Bereziki aipagarriak dira Nissan (autogintza) eta JGC (japoniako petrolio konpainia). 79.000 langile hartzen ditu egunero.

## Turismoa 
Gaur egun Tokio Handiko negozio barruti harrigarriena da eta Japoniako etxe-orratzik garaiena den Yokohama Landmark Tower eta Cosmo Clock 21 noria bihurtu dira barrutiaren sinbolo. Yokohama Chinatown ere gertu dagoenez oso toki turistikoa da, 2010an 58 milioi turistak bisitatu zuten Minato Mirai.

Hauek dira Minato Mirai 21eko ondasun nabarmenak:
* Yokohama Landmark Tower, Japoniako etxe-orratz garaiena.
* Cosmo Clock 21, munduko bigarren gurpil altuena.
* Yokohamako arte museoa.
* *Minato Mirai Hall* kontzertu aretoa.
* *Pacifico Yokohama* bilera zentroa.
* *Nippon Maru* belauntzia.

## Iruditegia 

Irudi:Yokohama downtown area.JPG|Minato Mirai 21.
Irudi:Skyscrapers in MM21.jpg|Minato Mirai 21.
Irudi:Kremlin.ru. Yokohama.jpeg|Minato Mirai 21.
Irudi:Yokohama-Landmark-Tower-02.jpg|Yokohama Landmark Tower.
Irudi:CosmoClock21 2006-05-21.JPG|Cosmo Clock 21.
Irudi:Exhibition Hall Pacifico Yokohama JPN 001.jpg|*Pacifico Yokohama* bilera zentroa.
Irudi:Yokohama museum of art.JPG|Yokohamako arte museoa.
Irudi:Yokohama Nipponmaru 6.jpg|*Nippon Maru* belauntzia.

## Kanpo estekak 
*  Minato Mirai 21en webgune ofiziala
Yokohama Landmark Tower

Japoniako etxe orratzik garaiena eta hirugarren egitura altuena da. Yokohaman dago, Minato Mirai 21 barrutian.

## Egitura 
Lehenengo 48 solairuetan dendak, jatetxeak, klinikak eta bulegoak daude. 49 eta 70 solairuen artean 5 izarretako hotela dago, guztira 603 gela dituena. 69. solairuan *Sky Garden* obserbatorioa dago eta bertatik hiriaren 360º-tako ikuspegia ikus daiteke, egun argietan Fuji mendia ere ikusten da. 71. solairuan bi masa amortiguatzaile ditu.

Munduko bigarren igogailu azkarrenak ditu, 12'5&nbsp;m/s-ko abiadura hartzen dutenak. Honi esker 69. solairura 40 segundutan iristen da.

## Historia 
1990ko martxoaren 20an hasi zen eraikuntza eta 1993ko uztailaren 16an inauguratu zen. 270 bilioi yenetako kostea izan zuen eta berehala Minato Mirai 21 negozio barrutiaren sinboloetako bat bihurtu zen.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Trinitat Vella

**Trinitat Vella** Kataluniako Bartzelona hiriko Sant Andreu barrutian dagoen auzo bat da. 2010ean 10.241 biztanle zituen.

## Iruditegia 

Fitxategi:Barcelona Trinitat Vella.svg|Trinitat Vella auzoaren kokapen mapa.
Fitxategi:Estaciótrinitatvella.JPG|Bartzelonako metroaren Trinitat Vella auzoko geltokia.

## Kanpo estekak 
* Trinitat Vella auzoa Bartzelonako Udal webgunean
Biziraupen-tasa

**Biziraupen-tasa** gaixotasun jakin batek jota dagoen populazio batetik denbora batera bizirik irauten duten banakoen multzoa da. Gehienetan hilkortasun handiko gaixotasunentzat erabiltzen da. Bere kontrakoa heriotza-tasa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nihon Minka-en parkea

parkea Japoniako Kawasaki hirian dagoen parke berezia da, bertan 20  tradizional erakusten baitira.

Minka hauek baserri tradizionalak dira eta gehienak Japonia ekialdeko lastozko teilatudun eraikinak dira. Etxe hauetako bederatzi *balio kultural handiko* izendatu ditu Japoniako gobernuak. Dena dela barietate handia dago etxeen artean, elur handiko teilatudunak, bidaiarientzako aterpeak eta antzokiak ikus daitezke besteak beste.

*Nihon Minka-en* parkea handiagoa den Ikuta Ryokuchi parkearen barnean kokaturik dago.

## Kanpo estekak
Kawasaki Daishi

edo informalagoa den  Kawasakiko tenplorik ezagunena da, Kantō eskualde osoko bigarren tenplu bisitatuena gainera.

1128 urtean fundatu zen eta Shingon eskola budistako *Chizan sektaren* egoitza nagusia da. Urte berrian bertara etortzeko ohitura handia dago, *hatsumōde* izena du jaialdi honek. 2006an esate baterako 2'72 milioi pertsona etorri ziren bertara urte berria agurtzera, Japoniako hirugarren kopuru handiena.

Halakoa izan da beti Kawasaki Daishiren fama, 1899an trena ezarri zutela Tokiotik bertara etortzeko.

## Iruditegia 

Irudi:Kawasaki Daishi Restoration Pagoda.jpg
Irudi:KawasakiDaishi 06c4309s.jpg
Irudi:Bjh25 Kawasaki templebell.jpg

## Kanpo estekak
Borodino

**Borodino** izan daiteke:

* Borodino, Ukrainako herria.
* Borodino, Krasnoiarsk kraiko errusiar herria.
* Borodino, Moskuko oblasteko errusiar herria.
* Borodino uharteak, Okinawako uharteditik gertu dauden hiru uharteak, egun Daito uharteak direnak.
* Borodinoko gudua, Napoleondar Gerretako gudua.
Bouillon

**Bouillon** (frantsesez  ahoskatua; ) Belgikako ekialdeko hiria da, Semois ibaiaren eskualdean. 5.800 biztanle inguru ditu.

Bouillongo gaztelua eta museoa ditu ondasun nabarmenenak.

## Historia 
Frantzia, Luxenburgo eta Belgika artean, Bouillongo dukerria 1093. urtean sortu zen (Godofredo Bouillongoa). 1095ean Liejako apezpikuen eskuetara igaro zen, 1483an Le Mark etxeak hartu zuen eta 1591n bertan jarri ziren bizitzen La Tour d'Auvergne jaunak. Frantziak 1795. urtean bereganatu eta Herbehereek 1814an bere egin zuten; hala ere, Belgikako lurra da 1831tik aurrera.

## Auzoak 
* Bellevaux
* Corbion
* Dohan
* La Cornette
* Les Hayons
* Poupehan
* Rochehaut
* Noirefontaine
* Sensenruth
* Ucimont

## Bouillondar ezagunak 
* Léon Degrelle
* Philippe Albert

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Bouillongo udal webgunea
Semois

**Semois** edo **Semoy** (valonieraz: *Simwès*; ) Belgikako eta Frantziako ibaia, Mosa ibaiaren eskuinaldeko adarra. Belgikako Luxenburgoko probintzian du iturburua eta Arlongo hiria igaro ondoan, Mosa ibaian isurtzen du ura.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Edgardo Rodríguez Julía

**Edgardo Rodríguez Juliá** (Río Piedras, Puerto Rico, 1946ko urriaren 9a) puertorricar saiakeragile eta eleberrigilea da.

## Biografia 
Rodríguez Juliá Río Piedrasen jaio zen. 1974.urtean bere zortzi eleberrietako lehena argitaratu zuen, *La renuncia del héroe Baltasar* deiturikoa. 1986an literatura arloko Guggenheim beka irabazi zuen. 1999.urtetik Academia Puertorriqueña de la Lengua Española erakundeko kide izan da.

## Liburuak 
### Narrazioak 
* *Cortejos Fúnebres* (1997)

### Nobelak 
* *La renuncia del héroe Baltasar* (1974)
* *La noche oscura del niño Avilés* (1984)
* *El Camino de Yyaloide* (1994)
* *Sol de Medianoche* (1995)
* *Cartagena* (1997)
* *Mujer con Sombrero Panamá* (2004)
* *El espíritu de la luz* (2010)
* *La piscina* (2012)

### Kronikak eta saiakerak 
* *Las tribulaciones de Jonás* (1981)
* *El entierro de Cortijo* (1982-1983)
* *Una noche con Iris Chacón* (1986)
* *Campeche o los diablejos de la melancolía* (1986)
* *Puertorriqueños. Álbum de la sagrada familia puertorriqueña a partir de 1898* (1988)
* *El cruce de la Bahía de Guánica* (1989)
* *Cámara Secreta* (1994)
* *Peloteros* (1996)
* *Elogio de la fonda* (2001)
* *Caribeños* (2002)
* *Mapa de una pasión literaria* (2003)
* *Musarañas de Domingo* (2004)
* *San Juan: Ciudad Soñada* (2005)
* *La nave del olvido* (2009)
* *Mapa desfigurado de la Literatura Antillana* (2012)

## Bibliografia 
* Rubén Darío Jaimes: *El imaginario del muy diablejo*. Caracas: El Perro y la Rana, 2007.

## Kanpo loturak 
* Idazlearen ataria.
* Biografia
The Boys of Barr na Sráide

**The Boys of Barr na Sráide** (euskaraz *Barr na Sráideko Mutilak*) Irlandako abesti herrikoi bat da. Abesti honen hitzak Sigerson Clifford (1913–1985) olerkariak idatzi zituen. Abestiaren izenburuak Kerry konderriko Cahersiveen udalerriko kale bati aipamen egiten dio, izan ere, *Barr na Sráide* irlanderaz *Goenkale* esan nahi du, literalki "goiko kalea". Clifford jaiotzez Cork hirikoa izan arren, gurasoak Kerry konderriak zituen.

Olerkiak olerkariaren haurtzaroa eta bere lagunei buruz mintzatzen da, bai eta Irlandako Independentzia Gerra eta Black and Tans britainiar indar paralimitarrei buruz ere.

1950eko hamarkadan Seán Ó Síocháin abeslariak RTÉ Radio irratiko *The Balladmakers Saturday Night* irratsaioan lehenbiziko aldiz jendaurrean abestu zuen, 1970ko hamarkadan Christy Moore abeslariak herrialde osoan ezagun bilakatuarazi zuelarik.

## Kanpo estekak 
* *The Boys of Barr na Sráide* abestiaren Christy Moore musikariaren bertsioa entzungai. Youtube.com 
* Annmarie O'Riordan abeslariaren bertsioa entzungai. Youtube.com 
* Danu musika taldearen bertsioa entzungai. Youtube.com
Kung Fu Fighting

***Kung Fu Fighting*** (euskaraz *Kung-Fua Borrokatuz*) Carl Douglas jamaikar disco-funky abeslariaren abesti bat da. 1974ko *Kung Fu Fighting and Other Great Love Songs* diskoaren barnean plazaratu zuen. 1970eko hamarkadan abestiak sekulako ospea izan zuen, batez ere diskoteka eta dantzalekuetan, garai hartan mendebaldeko gizartean Bruce Leeren filmeei eta David Carradine aktorearen *kung Fu* telesailari esker esker ezagutzera ematen hasi eta puri-purian zegoen kung-fu arte martziala gaitzat hartu zuelarik, gaur egun arte film nahiz marrazki bizidun ugarien soinu bandetako abestia izan delarik.

## Kanpo estekak 
* *Kung Fu Fighting* abestiaren bideoklipa entzungai eta ikusgai. Youtube.com
Borodino (Moskuko oblasta)

**Borodino** () Errusia Moskuko oblasteko herria da. Mozhaisketik 12&nbsp;km mendebaldera eta Moskutik 125 kmra dago. Herri honen inguruetan borrokatu ziren frantsesak eta errusiarrak aurrez aurre Borodinoko guduan 1812ko irailaren 7an. Azkenean, frantsesek irabazi zuten eta beren esku geratu zen herria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rakes of Mallow

**Rakes of Mallow** (euskaraz *Malloweko Lizunak* edota *Malloweko Libertinoak*) Irlandako abesti herrikoia eta polka bat da, bere izenburuak ongi dioen bezala Cork konderriko Mallow udalerrian jatorria duelarik. Ustez, 1780eko hamarkadam Eskozian idatzi omen zen. AEBtako Indiana hiriko Notre Dame Fighting Irish amerikar futbol taldeko ereserkia ere bada. Leroy Anderson musikagileak abesti honen bertsioa moldatu, eta *The Quiet Man* (1952) eta *1941* (1979) filmeetako soinu bandetan agertu zen, John Ford zinema zuzendariaren filmak mundu osoan ezagutzera eman zuelarik.

## Kanpo estekak 
* Leroy Anderson musikagilearen *Rakes of Mallow* doinuaren bertsioa entzungai. Youtube.com
* Paddy Noonan musikariaren bertsio herrikoia entzungai. Youtube.com
Feta

**Feta** (, *féta*, "xerra") ekialdeko Mediterraneoko hainbat tokitan, baina batez ere Grezian, egiten duten gazta da, 2002tik jatorri deitura babestua duena.

Osagai nagusia ardi-esnea izan arren badaude beste esne erabiltzen dutenak. Gatzunean ontzen den gazta hau aspalditik egiten dute eta jada antzinaro klasikoan ezagutzen zuten. Greziar entsaladaren eta *spanakotiropites* izeneko opilen osagaietako bat da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Buruxkak

**Buruxkak** liburutegi digitala da, UEUk argitaratu dituen liburuak, aldizkariak eta doktorego-tesiak biltzen dituena. Argitalpen guzti horiek PDF formatuan eskuratu daitezke. 1300 baino gehiago dira argitalpen horiek. Web zerbitzu hau 2007an sortu zuen Udako Euskal Unibertsitateak. 

Udako Euskal Unibertsitateak 1978. urtean argitaratu zituen bere lehen liburuak. Harrezkero genero askotan aritu da: testuliburuak, saiakerak, goi-mailako dibulgazioa, erreferentziazko obren itzulpenak, doktorego-tesiak... Horretaz guztiaz gainera, 1990. urtetik *Uztaro*, Giza eta Gizarte Zientzien aldizkaria kaleratzen du eta 2003. urtetik *Kondaira*, historiari buruzko aldizkari elektronikoa, *Aldiri, Arkitektura eta abar* (arkitektura, 2009an sortua), Osagaiz (osasun-zientziak).

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Altonaga, Kepa: (2006) *Etxepare Aldudeko medikua*, Euskaltzaindia-EHU)
* Casenave, Jean (2002). *De l´article de presse à l´essai littéraire: Buruchkak (1910) de Jean Etchepare*. Madrid. UNED.
* Gartzia Trujillo, Sebastián (2016) “Jean Etxepare” in Gartzia Trujillo, Sebastián, *Hamaika euskal literato eta Jainkoa*. Leioa: Euskal Herriko Unibertsitatea.
* Kintana, Jurgi (2009): *Urre urdinaren lurrina. Euskal idazle galduaren bila (1810-1940)*, Pamiela.
* Ortiz de Pinedo, Aitor, (2018), *Jean Etxepareren Beribilez (1931): bidaia eta ideologia*, EHU/Université Bordeaux-Montaigne III (tesi argitaragabea).
* Ortiz de Pinedo, Aitor, 2018, "Jean Etxepare eta Pío Baroja", *Fontes Linguae Vasconum* 125:85-112.
* Ortiz de Pinedo, Aitor, 2018, Jean Etxepareren *Beribilez* (1931): bidaia eta ideologia, EHU/Université Bordeaux-Montaigne III (kotutelan eginiko tesia)
* Ortiz de Pinedo, Aitor, 2018, "Gizartea Jean Etxepareren idazlanetan: adabakiak", *EGAN* 2018 3/4:123-148.
* Ortiz de Pinedo, Aitor, 2018, "Jean Etxepare Bidegorri zubigile", *Euskera* 63: 365-391.

## Ikus, gainera 
* *Inguma* datu-basea
* Tesiker euskaraz argitaratutako doktorego-tesien datu-basea
* Artizarra gizarte-sarea
* Unibertsitatea.net ataria

* Liburuklik
* E-liburutegia
* Bilketa
* Europeana

## Kanpo estekak 
* UEUren webgunea
* Buruxkak, UEUren Liburutegi Digitala
* Unibertsitatea.net Unibertsitario euskaldunen ataria
* *Inguma* datu-basea
* *Bilketa euskal funtsen web ataria*
* eLiburutegiaren webgunea
* Liburuklik: Euskal Liburutegi Digitala.
* Liburuklik
* Europeana
* Abian da Liburuklik, euskal liburutegia
* 1940 aurreko euskal liburu eta dokumentuak online irakur daitezke Liburuklik atari berrian
Isle of Innisfree

**Isle of Innisfree** (euskaraz *Inishfree uhartea*) Irlandako abesti herrikoi bat da. Dick Farrelly irlandar kantautore, abeslari eta olerkariak konposatu zuen, abestia 1950an argitaratu zelarik.

Halere, abesti hau mundu osoan ospetsu bilakatu baldin bada, 1952an John Ford zinema zuzendariaren zuzendu eta John Wayne eta Maureen O'Harak antzeztutako *The Quiet Man* filmaren soinu bandako doinu nagusi eta unkigarria izan zelako da. Bestalde, Bing Crosby estatubatuar abeslariak ere maiz abestu izan zuen.

Abesti honen izenburua dela eta, maiz William Butler Yeats olerkariaren *The Lake Isle of Innisfree* olerkiarekin nahastu ohi da, olerki horretako uhartea Sligo konderriko Gill aintzirako izen berdineko biztanlerik gabeko uhartetxo batean oinarriturik dagoen bitartean, abesti honek Irlandako uharte osoan oinarritzen da, irlanderaz *Inis* hitzak "uharte" esan nahi baitu, eta ingelesez *free* hitzak "askea", hotz, Irlanda "uharte askea" dela narbamendu asmoz.

## Kanpo estekak 
* *Inish of Free* abestia entzungai 
* *The Quiet Man* filmaren soinu bandako *Isle of Inishfree* doinua entzungai
Praxi

**Praxia** (, *praktika*) teoria edo ideia bat errealitatean gauzatzeko prozesua da, bereziki konpromisozko ikuspuntu batetik. Bereziki garrantzitsua da terminoa marxismoaren barruan.

## Kanpo estekak
Buillabesa

**Buillabesa**, **arrain-salda** edo **arrain-zopa** (; ) Okzitanian egiten duten arrain-zopa da. Proventzan, eta batez ere Marseillan, oso jaki tradizionala da. Ziburun antzeko jaki bat dute: ttoroa. Bere jatorria ezezaguna da: badaude katalanezko *suquet de peix* arbasotzat hartzen dutenak eta Antzinako Greziakoa dela esaten dutenak.

Zopak zenbait arroka-arrain ditu: zarbo, aingira, itsasuge, barbarin, karramarro, zigala, zapo.

## Erreferentziak 
## Kanpo-estekak
Herkules Indartsua

**Herkuloideak** (ingelesez *The Mighty Hercules*) Kanada eta AEBtako marrazki bizidun batzuk dira. Erromatar mitologiako Herkules heroian oinarritua dago, pertsonaia hura era berean Greziar mitologiako Herakles heroian oinarritua zegoelarik. 1962an sortu eta 1963ko irailaren 1etik 1966ko maiatzaren 1era airaratu zen.

Euskal Herrian 1980ko hamarkadaren bigarren erdialdera ETB1ean euskaraz aireratu zen.

## Argumentua 
Lehenbiziko atalean Herkulesek bere lagun Teseo borroka lehian eta Olinpo mendirako oinezko igoeran garaitzen du. Sari gisa, Zeusek Herkulesi gura duena emango dio. Herkulesek gaiztakeria eta bidegabekeriaren aurka borrokatzeko asmoz Zeusi Lurrera bidaltzeko eskatuko dio. Zeusek Herkulesi Lurrera joan ezkero bere indar jainkotiarra galduko duela oroituaraziko dio, honela gizaki hilkor bat bilakatuko delarik. Azken hau ekiditeko, Zuesek Herkulesi bere jatorrizko indarra gordetzen lagunduko dion eraztun bat emango dio. Herkulesek Lurrean bidegabekeria edota arazo batekin topatzen den aldioro eraztuna erabiliko du. l

## Pertsonaiak 
* **Herkules**: telesaileko pertsonaia nagusia. Olinpo menditik Lurrera jeistean, bere indar eta ahalmen guztia galduko du. Ondorioz, H hizkia daraman eraztun magiko bat darama. Hura hatzean jarri eta ukabila goratzean, tximistek eraztuna jo eta Herkulesek bere jatorriko indarra berreskuratuko du. Ondorengo ataletan hainbat arma ere erabiliko ditu, esate baterako, ezpata, arkua eta ezkutua (azken hau ere H hizkiduna) Nozibehinka Pegaso hegaldun zaldiaren laguntza izan ohi du.
* **Zeus**: jainkoen jaiko edota jainkoen errege eta Herkulesen aita.
* **Newton**: Herkulesen lagun banaezina den haur zentauroa. Aipatzen dituen hitzak birritan errepikatzeko joera izan ohi du. Gerora, Herkulesek ilargi harridun gerriko bat emango dio. Harriak Newton Herkulesen laguntza beharrean dagoenean dirdir egiten duen argizko tximista bat jaurti ohi du. Newtonen esaldirik ospetsuena: *"Ni naiz, ni naiz!"*.
* **Tewt**: eHerkules eta Newtonen adiskidea den haur fauno bat da. Mutua da. Gainontzekoekin komunikatzeko pan txirula bat jo ohi du.
* **Helena**: Herkulesetaz maitemindutako neska bat da.
* **Dorian printzea**: Kaledon Erresumako printze gaztea. Herkulesen adiskidea. Gerora Dorian erregea bilakatuko da.
* **Dedalo**: Herkulesen etsai porrokatua den aztia da. Maskota gisa Dido katua du.
* **Wilhemine**: Herkulesen etsaia den itsas sorgin bat da. Maskota gisa Elvira hegaztia du.
* **Vulkanoren mozorroa**: Herkulesen beste etsaia. Bere burua Vulkanoren mozorroa deritzon burdinezko burukoaz estalia darama, indar fisiko handia ematen diolarik.

Greziar mitologiako beste bigarren mailako Herkulesen etsaiak honako hauek dira; Lernako hidra, Nemeako lehoia eta Erimantoko basurdea.

## Kanpo estekak 
* *Herkules Indartsua* telesailaren sarrerako doinua edota abestia entzungai. Youtube.com 
* *Herkules Indartsua* telesailaren lehenbiziko atala ikusgai. Youtube.com
Zigala

**Zigala** (*Nephrops norvegicus*) edo **langustina** krustazeo dekapodo espezie bat da, sukaldaritzan oso aintzat hartzen dena.

## Habitata 
Ipar-ekialdeko Ozeano Atlantikoan eta Mediterraneoaren eskualde batzuetan bizi da, baina ez Itsaso Baltikoan eta Itsaso Beltzan. Itsas hondo hareatsuetan bizi da, itsasertzetik 800 metroko sakonera arte.

## Deskribapena 
Otarraixknen itxurako gorputza du, estuagoa da ordea. 18-20 zentimetrotako luzera izan ohi du buztanetik aurreko hagin luzeetara eta kolore laranja argia du.

Zefalotoraxean giltzurrun itxurako bi begi konposatu beltz ditu. Zizareak eta arrain txikiak harrapatzen ditu eta marmokak jaten dituela ere ikusi da.

## Ugalketa 
Zigalak neguaren amaieran edo udaberriaren hasieran oskola aldatzen du urtero.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Goulash

**Goulash** () haragia, fideoak eta barazkiak dituen zopa edo erregosia, piperrauts eta beste espeziakin ondua.. Hungarian jatorria duen arren, erdialdeko Europan, Eskandinavian eta hegoaldeko Europan prestatzen dute.

Hungariako plater nazionala eta herrialdeko ikurretako bat da.

## Izena 
Hungarierazko *gulyás* hitzetik dator eta artzaia, unaia edo ganadu zaintzailea esan nahi du. Hitz horretatik eratorri zen *gulyáshús* (artzaiak prestaturiko haragia). 

## Historia 
Erdi Arotik hasita XIX menderarte Hungariako artzainek eta unaiek animalia talde handiak (hamarna milaka nuru zituztenak) zaindu eta eramaten zituzten Erdialdeko Europako merkatu handietara, Moravia, Viena, Nuremberg, Venezia... Jakina zen hasierako kopurua baino gutxiago iristen zirela merkatuetara, goulasha egiteko erabiltzen baitziren ale batzuk. Bidean ahalik eta abere gutxien galtzeko animaliaren zati guztiak aprobetxatzen ziren haragi-zopa egiteko.

Garai hartan haragia zerrendatak ebakitzen zen eta lehortzen uzten zen eguzkitan. Ardien urdailak boltsa gisa erabiltzen zituzten garraiatzeko. Ondoren ur berotan jartzea nahikoa zen haragi zopa egiteko. Piperrautsa (*paprika*) gehitzea beranduago etorri zen, ameriketako produktua baita eta XVI. menderarte ez baitzen Europara iritsi.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bidasoko Eskola

[thumb|300px|[Martin Ricoren "Bidasoaren bokalea".]]
**Bidasoko Eskola** margolaritza-eskola da, Bidaso ibarraren inguruko pintoreak biltzen dituena. 1895-1919 bitartean eratu zen, Darío de Regoyos, Daniel Vázquez Díaz eta Ricardo Barojaren inguruan, eta paisaia aire zabalean margotzea izan da haren ezaugarri nagusietako bat.

## Historia 
XIX. mendearen hasieran, akademizismoaren aurkako erreakzio gisa sortu zen aire zabaleko pintura Frantzian. Barbizongo eskola (1830-1870) jotzen da pintura era horren hasieratzat, lehenago Pierre-Henri de Valenciennesek (1750-1819) bidea jorratu bazuen ere. Geroago, inpresionistek azken muturreraino eraman zuten molde hori.

## Ezaugarriak 
* Paisaia gai nagusia da.
* Bidasoa ibaiak eta Txingudiko badiak haien margolanetan protagonismo handia dute.
* Inpresionismoaren eta kostunbrismoaren eragina.

## Lehenbiziko belaunaldia 
Kostunbrismoaren jarraitzaileak ziren aurrekari hauek. Haien lanetan inpresionismoaren zantzuak ikus daitezke:
* José Salís Camino (Santoña, 1863 - Irun, 1927)
* Vicente Berrueta Iturralde (Irun, 1873 – Irun, 1909)
* Javier Ziga (Iruñea, 1877 - Iruñea, 1960)
* Francisco Etxenike (Elizondo, 1880 – Elizondo, 1948).

## Bigarren belaunaldia 
Irunen Bidasoko Eskola sortu zen
* Bernardino Bienabe Artia (Irun, 1899 - Etxalar, 1987)
* Gaspar Montes Iturriotz (Irun, 1901 - Irun, 1998)
* Ignacio Etxandi (Donostia, 1912 - Donostia, 1953)
* Julio Caro Baroja (Madril, 1914 - Bera, 1995)
* Juan Larramendi Arburua (Bera, 1917 - Bera, 2005)
* Mentxu Gal (Irun, 1919 - Donostia, 2008)

## Gerra ondorengo margolariak 
1938tik aurrera, Montes Iturriotzek ("Bidasoko frantziskotarra" deitua) bere eskola zabaldu zuen eta jarraitzaile asko izan zituen.
* Enrike Albizu (Valentzia, 1926 - Irun, 2014)
* Elias Garralda (Lesaka, 1926 – Olot, 2012)
* Jose Grazenea (Irun, 1927 - Hondarribia, 2021)
* Jose Mari Apezetxea (Erratzu, 1927 - Erratzu, 2017)
* Ana Mari Marin (Elizondo, 1933 - Iruñea, 2020)
* Froilán Celada Manzanedo (Irun, 1942)
* José Mensuro (Madril, 1935)
* Amaya Hernandorena Albea (1936)
* Juan Mari Navascués (Donostia, 1941)
* Jesús Montes Iribarren (Irun, 1940)
* Ana María Urmeneta (Elizondo, 1944)
* José Luis Noain (Madril, 1944)
* Javier Sagarzazu Garaikoetxea (Hondarribia, 1946)
* Juan Carlos Olaetxea (Bera, 1946).

Noizean behin hurbiltzen ziren beste artista batzuk ere har daitezke talde horretako kidetzat:
* Ismael Fidalgo Blanco
* Alberto Gómez Echarte
* Marcelino Bañales
* Eloy Erentxun
* José María Rezola

## Laugarren belaunaldia 
XX. mendearen bigarren erdian:
* Tomás Sobrino Habans (Elizondo, 1953)
* Xabier Soubelet (Lapurdi, 1953)
* Iñigo Arzac Vesga (Hondarribia, 1954)
* Kepa Arizmendi (Elizondo, 1957 - Baiona, 2009)
* Fernando Gorostidi (Elizondo, 1958)
* Leopoldo Ferrán Muñoz (Irun, 1963).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Bidasoko Eskolaren 80 margolan, EITBko bideoa.
*  Bidasoko Eskolaren eskema orokorra.
Herkuloideak

**Herkuloideak** (ingelesez *The Herculoids*) AEBtako marrazki bizidun batzuk dira. Alex Tothek sortu eta Hanna-Barbera animazio estudioak ekoiztu zituen. 1967ko irailaren 9tik 1969ko urtarrilaren 6ra CBS telebista katean larunbat goizero aireratu ohi zen, 1981ean NBC kateko Space Stars haur-saioan beste 11 atal berri aireratu zirelarik.

Bestalde, Euskal Herrian 1980ko hamarkadan ETB1an larunbat goizez euskaraz aireratu zituen.

## Argumentua 
Marrazki bizidun honen sarrerako hitzaurreak honela zioen:

## Pertsonaiak 
* **Zandor**, Amzot/Quasar planetako gizaki indartsu itxurako zaindaria.
* **Tara**, Zandorren emaztea.
* **Dorn**, aurreko bien semea.
* Herkuloideak izenez ezagunak diren planeta honetako bost izakiak honako hauek ziren:
** **Zok**, herensuge hegalaria, bere begietatik laser izpiak jaurtikitzeko gai da. Zokek espazioan barna hegan egiteko gaitasuan ere bazuen.
** **Igoo**, harkaitzezko gorila erraldoia eta mota guztietako erasoeekiko erabat kaltegaitza.
** **Tundre**, errino-triceratops itxurako izakia, bere adarretik energia harriak jaurtitzeko gaitasuna du.
** **Gloop** eta **Gleep**, edozein itxura har dezaketen izaki bitxiak.

## *Herculoideak* beste hizkuntzetan 
* Hungarieraz: *A Herkuloidák*
* Ingelesez: *The Herculoids*
* Portugeseraz: *Os Herculóides*
* Katalanez: *Herculoides*
* Gaztelaniaz: *Los Herculoides* edota *Los Defensores Interplanetarios*
* Italieraz: Gli Erculoidi

## Kanpo estekak 
* *Herkuloideak* marrazki bizidun telesailaren euskarazko sarrerako doinua entzungai eta ikusgai. Youtube.com 
* *Herkuloideak* telesaileko atal osoa ikusgai
Kaluga

**Kaluga ** () Errusiako mendebaldeko hiri bat da, Kaluga oblastaren hiriburua. Oka ibaiaren ertzean dago, Moskutik 150 km hego-mendebaldera. 2010ean 324.698 biztanle zituen.

## Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aitzina!

**Aitzina!** Ipar Euskal Herriko gazte ezkertiar eta abertzaleen antolakundea izan zen, 2013ko azaroaren 2an sortu zen eta 2020ko urriaren 5ean bere ibilbideari amaiera ematea erabaki zuen. Haren ildo politiko nagusiak abertzaletasuna eta ezker politikoa ziren eta bereziki euskara sustatu eta defendatzea ere bai, gazte erakunde gisa, Euskal Herriko gazteak euskalduntasunera erakartzea. Hego Euskal Herriko Ernai gazte erakundearekin batera, hainbat ekimen egin zituen zazpi urteko ibilbidean.

## Kronologia 
**Aitzina!** erakundeak 2013ko azaroaren 2an aurkeztu zen, *Jeiki gazte* egunaren baitan. Hil haren amaieran, Euskal Herriko bost gazte antolakundek (Aitzina!, Euskaldun Gazteria, ELB Gazte, Ernai eta Ikasle Abertzaleak) mobilizazio deialdi bateratua egin zuten Maulen. Abenduaren 3an, euskararen eguna antolatu zuten Baionan eta hainbat ekitaldi antolatu zituzten.

2014ko hasieran, Marengo karrikan (Baiona) gazte erakundearen egoitza ireki zen eta *Euskal Herriko Kazeta* (EHKZ) kazetaren sorrera babestu zuten. Urte bereko urrian, Poliziak Aitzina!-ren egoitza miatu eta lagun bat atxilotu zuen, frantses hutsean ziren bide seinaleak kentzea leporatuta.  Hurrengo hiletan ere atxiloketak izan ziren frantsesezko bide seinaleen auzia zela eta. Horren aurka, mobilizazioak antolatu zituen; besteak beste, Euskal Herriaren nortasuna aldarrikatzeko bide seinaleak jarri zituzten Aitzina!-ko gazteek.

2017ko urrian, "Jauzi bat Aitzina" dinamika berria aurkeztu zuen antolakundeak. Bertan, urte osoan zehar eramaniko ikerketaren emaitzak aurkezten dira, non Aitzinaren hutsuneak eta etorkizunerako konpromezuak aurreikusten ziren.

2020ko urriaren 5ean bere ibilbidea amaitzeko erabakia azaltzen zuen oharra kaleratu zuen Aitzina!-k. Gazte ezkertiar eta abertzale guztientzako espazio izan eta euskal gazte eta herri gisa dauden erronkei erantzuteko ezintasunak aipatu zituzten bukaeraren arrazoi moduan.

## Ikus, gainera 
* Ernai
* Segi
* Gazteriak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Aitzina!, erakundearen webgunea.
Katakrak (argipena)

**Katakrak** izenak adiera zenbait ditu.

* Katakrak, Iruñean 1985 urtean sortutako okupazio-taldea;
* Katakrak, 2013an Iruñeko Alde Zaharrean irekitako liburu denda eta kantina;
* Katakrak, 2016an Katakrak kooperatibak sortutako argitaletxea.
Antxeta (argipena)

**Antxeta** izenak erabilera zenbait ditu:

* antxeta edo kaioa, itsasoko hegaztia;
** antxeta hankabeltza,
** antxeta txikia,
** antxeta mokogorria,
** antxeta burubeltza,
** antxeta arrosa;
* Antxeta Irratia, Hendaia euskarazko irratia;
* Antxeta Elkartea, Pasaiako elkartea;
* Antxeta Elkartea, Donostiako Saguesko elkartea;
* Antxeta-Ttan Ttakun Aisialdi Elkartea, Donostiako aisialdi taldea.
Euskal deitura ere bada Antxeta, adibidez pertsona hauena:

* Joanes Antxeta (Azpeitia 1533 - 1588), eskultore eta erretaulagilea.
* Carlos Noé Ancheta (erdal grafiaz), idazle salvadortarra.
* María Mercedes Ancheta (erdal grafiaz), frankismoaren biktima venezuelarra, torturaz hila.
Aitzina (argipena)

**Aitzina** hitzak *aurrera* adierazten du Ipar Euskal Herriko euskalkietan. Erabilera zenbait ditu:

* Aitzina!, Ipar Euskal Herriko ezker abertzaleko gazte erakundea;
* Antzina Pika, Zuberoako dantzetako dantza-jauzia;
* Aitzina Folk, Gasteizko folk musikako jaialdi
Tsurugaoka Hachiman-gū

Kamakuran dagoen tenplo xintoista da, hiriaren bihotz sinbolikoa osatzen duena.

## Historia 
Kyotoko *Iwashimizu Hachiman-gū* tenpluaren atal gisa sortu zen 1063an. Hachiman Japoniako mitologiako arku eta gerraren jainko sinkretikoa da. Kamakura shogunerriko Minamoto no Yoritomok 1191ean Tsurugaoka Hachiman-gūra ekarri zuen Hachimanen irudia. Meiji garaian Tenplu ikurren erdiko mailan sartu zuten.

## Egitura 
Tenplua Feng shui-aren legeen arabera eraiki zen. Iparraldean Hokuzan mendia dago, ekialdean Namerikawa ibaia, mendebaldean Kotō Kaidō errepide nagusia eta hegoaldean Sagami Badiara irekita dago. Norabide bakoitzerako atea jainko batek zaintzen du. Tenpluak hainbat berriztatze izan baditu ere Yorimotoren hasierako antolakuntza zehatz mantendu da.

Tenplua sortu zenean jadanik bazegoen gingko zuhaitz bat, marrazki historiko guztietan ikusten da. 2010ko martxoaren 10eko 4:40tan ekaitz batek indarrez atera eta bota egin zuen.

Wakamiya Ōji (若宮大路) 1'8 kilometrotako etorbidea igaro behar da, gaur egun Kamakura hiria etorbidearen ertzetan zabaldu da. Hiru *torii* zeharkatu ondoren iristen da tenplura. Ondoren hiru zubi txiki daude, bi lauak, jende xehearenak, eta hirugarrena arkuduna, enperadoreak erabili ohi zuena. Zubi hauek Genpei putzuak pasatzen dituzte.

Tsurugaoka Hachiman-gū tenpluak hainbat eraikin ditu:
* Hongū (本宮): Zaharren tenplua, 1828an eraikia. 61 mailatako eskailera igo behar da.
* Wakamiya (若宮): Gazteen tenplua.
* Maiden (舞殿): Ezkontzak eta dantzak egiten dira bertan.
* Shirahata Jinja (白旗神社)
* Maruyama Inari Jinja (丸山稲荷社)
* Yui Wakamiya Yōhaijo (由比若宮遥拝所)
* Hataage Benzaiten (旗上弁財天社)

Hauetaz gain museoak, lorategiak, kafetegiak, bulegoak eta dojoak ere badaude.

## Ekintzak 
* *Yabusame*: zaldi gaineko arku jaurtiketak.
* *Kyūdō*: Japoniako arkugintza.
* *Kamakura Matsuri* jaialdia.

## Iruditegia 

Irudi:Tsurugaoka Hachiman-Shrine 03.jpg|Zaharren tenplua.
Irudi:Junior-shrine Tsurugaoka Hachimangu.jpg|Gazteen tenplua.
Irudi:Lisy przed chramem shintoistycznym.JPG|Maruyama Inari Jinja.
Irudi:TsurugaokaHachiman-M8808.jpg|Sarrerako *toriia*.
Irudi:Taikobashi.jpg|Zubi arkuduna.
Irudi:Hachimangu peony garden kamakura.jpg|Lorategiak.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala