open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nikolai Jaroxenko

**Nikolai Aleksandrovitx Jaroxenko** (, *Mikola Oleksandrovitx Jaroxenko*; ; Poltava, Errusiar Inperioa, orain Ukraina, 1846ko abenduaren 13agreg./abenduaren 1ajul. — Kislovodsk, Errusia, 1898ko uztailaren 7agreg.ekainaren 25ajul.) Ukrainiako eta Errusiar Inperioko margolaria zen.

1876an *Peredvizhniki* (noraezean dabiltzan ibiltariak) margolari errusiarren taldearen buru bilakatu zen. “Ibiltarien kontzientzia” izendatu zuten, bere printzipioei eusteagatik eta bere prestutasunarengatik. Bere genero pinturetan tortura, ahaleginak, fruitua, bainujantziak eta Errusiar inperioko beste miseria batzuk margotu zituen. XIX. mendeko azkeneko bi hamarkadetan Errusiar errealismoko margolari nagusietako bat izan zen.

## Lanak 

Image:1878. Nikolaj Alexandrowitsch Jaroschenko 005.jpg|*Galdatzailea*, 1878.
Image:Nikolaj Alexandrowitsch Jaroschenko 002.jpg|*Presoa*, 1878.
Image:Nikolaj Alexandrowitsch Jaroschenko 003.jpg|*Ikaslea*, 1881.
Image:Nikolaj Alexandrowitsch Jaroschenko 004.jpg|*Lurralde bero batean*, 1890.
Image:1888. Nikolaj Alexandrowitsch Jaroschenko 008.jpg|*Bizitza edonon dago*, 1888.
File:Gypsy Woman.jpg|*Emakume ijitoa* (1886).

Image:Vladimir Solovyov 1892 by Nikolay Yarochenko.jpg|Vladimir Soloviov filosofoaren erretratua, 1892.
File:Слепцы.jpg|*Itsu taldea* (1879).
File:Шат-гора (Эльбрус).jpg|*El Brus* (1884).
File:Nikolaj Alexandrowitsch Jaroschenko 001.jpg|*El Brus hodeien atzean* (1894).
File:Кавказ. Тебердинское озеро.jpg|*Teberdinsk9 lakua, Kaukasoa* (1894).
File:Nikolaj Alexandrowitsch Jaroschenko - On swing.jpg|*Zanbulua* (1888).
Valença

**Valença** leku ezberdinen izena da:
* **Valença** edo **Valence**, Frantziako Drôme departamenduko hiriburua da.
* **Valença** edo **Valence**, Frantziako barrutia.

## Brasil 
* **Valença (Bahia)**
* **Valença (Rio de Janeiro)**
* **Valença do Piauí**

## Portugal 
* **Valença** edo **Valença do Minho**,
2006ko EPELen lau eta erdiko txapelketa

**2006ko Lau eta erdiko Pilota Txapelketa** 2006ean Eskuzko Pilota Enpresen Ligak antolatutako Lau eta erdiko Pilota Txapelketa da. Bertan Asegarce eta ASPE enpresetako pilotariek parte hartu zuten.

## 1. erronda 

## Final zortzirenak 

## Final laurdenak 

## Fase finala 

### Ligaxkaren sailkapena 

## Finala 
## Kanpo estekak
Kandahar

**Kandahar** (; ) Afganistango bigarren hiririk handiena eta Kandahar probintziako hiriburua da. Arghandab ibaiak hiriaren mendebaldea zeharkatzen du. Azken erroldaren arabera  biztanle zituen. Afganiar paxtunen hiri nagusia da.

Merkataritza-gune garrantzitsua da, nekazari-produktuak dira nagusi, adibidez (ardi aziendak, artilea, kotoia, zeta, feltroa, zerealak, fruitu fresko eta lehortuak eta tabakoa). Nazioarteko aireportua du. Errepidez mendebaldeko Farah eta Heratekin, ipar-ekialdeko Ghazni eta Kabulekin, iparraldeko Tarin Kowtekin eta hegoaldeko Quettarekin (Pakistan) loturik dago.

## Klima 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
A las barricadas

thumb|A las barricadas (Korala), 2010ean Bilbon grabatuta
thumb|A las barricadas (Instrumentala), 2010ean Bilbon grabatuta

***A las barricadas*** () ereserki anarkosindikalista bat da. Espainiako Gerra Zibilean oso ospetsu bilakatu zen, eta CNT sindikatuaren ereserkia da.

## Historia 
Jatorriz, *Warszawianka* edo *Varsoviarra* deitzen zen, Wacław Święcicki poloniarrak sortu zuen preso zegoen garaian, une hartan poloniar langile mugimendua bere errebindikazioen alde eta errusiar okupazioaren aurka borrokatzen ari baitzen. Abesti hau lehenbiziko aldiz, 1885eko martxoaren 2an, Varsovia hirian jazotako langile manifestaldi batean entzun zen. Denbora gutxira, mugimendu langilea eta Poloniaren arteko elkartasunaren ondorioz, Europa osoan ezagun egin zen.

1933ko azaroan, Bartzelonako Tierra y Libertad egunkariko gehigarrian *Marcha triunfal* ("Garaipen martxa") izenburuz eta *¡A las barricadas!* azpitituluaz argitaratu zen.

## Hitzak 
## Kanpo estekak
Stéphane Lemouneau

**Stéphane Lemouneau**, pilota arloan **Lemuno** deituraz ezaguna (Bogota, Kolonbia, 1986ko otsailaren 16a) esku huskako pilotari profesional ohia da. Aurrelari aritzen zen. 2010ean Euskadiko Ligako buruz buruko txapeldun izan ondoren, Asegarcerekin profesional bilakatu zen.

Kolonbian jaioa, sei urte zituela euskal herritar bikote batek semetzat hartu zuen, eta ordutik aurrera Urketan (Lapurdi) bizi da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mikel Olaetxea

**Mikel Olaetxea Balerdi**, pilota arloan **Olaetxea** deituraz ezaguna (Lizartza, Gipuzkoa, 1985eko otsailaren 10a) esku huskako pilotari profesional ohia da. Aurrelari aritzen zen. 2007an Asegarce enpresarekin profesional bilakatu eta gero, txapeldun izan zen, bigarren mailan, hiru txapelketa nagusietan: 2008an, lau eta erdikoan; eta 2011n, bai buruz burukoan, bai binakakoan.

## Erreferentziak
Jon Ander Albisu

**Jon Ander Albisu Albizu**, pilota arloan **Albisu** deituraz ezaguna (Ataun, Gipuzkoa, 1990eko maiatzaren 6a) esku huskako pilotari profesionala da. Atzelari jokatzen du. 2010eko uztailean bilakatu zen profesional, Asegarcerekin. Oso indartsu jotzen du pilota bi eskuekin; 2010eko hamarkadan, Albisurena zen kolpe ikusgarrienetakoa. Dohain handiak ditu buruz buru nahiz binaka jokatzeko: kantxan ondo mugitzen da, airez ederki moldatzen da, egurra ematen du, eta oso da burutsua. Gipuzkoako esku huskako pilotari hoberentzat zuten pilotazaleek 2010eko hamarkadaren lehen erdian.

## Bizitza 
2012an hasi zen nabarmentzen, Esku Huskako Binakako Pilota Txapelketa Nagusian debutatuta. Pablo Berasaluze lagun, finalerdietan sartu zen.

## Kirol lorpenak 
; Profesionaletan
* 2011: Bigarren mailako buruz buruko txapelduna.
* 2013: Binakako txapelketa nagusiko txapeldunordea, Pablo Berasaluze aurrelaria lagun.
* 2021: Binakako txapelketa nagusiko txapeldunordea, Jon Ander Peña aurrelaria lagun.
* 2026: Binakako txapelketa nagusiko txapelduna, Unai Laso aurrelaria lagun.

; Amateurretan
* 2008: Gazte mailako txapeldun, Antiguoko pilota torneoan, binaka, Jon Apezetxea lagun.
* 2009: Euskal Autonomia Erkidegoko buruz buruko txapelduna.
* 2010: Euskal Autonomia Erkidegoko buruz buruko txapelduna.

## Oharrak 
## Erreferentziak
Iñaki Iza

**Iñaki Iza Zarazua**, pilota arloan **Iza** deituraz ezaguna (Zornotza, Bizkaia, 1986ko irailaren 9a) esku huskako pilotari profesional ohia da. Atzelari jokatzen zuen, Asegarce enpresarekin. 2007an profesional bilakatu baino lehen, urte hartako Antiguoko torneoko txapelduna izan zen. 2016an erretiratu zen, bizkarreko lesio bat sendatu ezinda.

Bere ibilbide profesionalean, ez du ia jarraitutasunik izan, lesioen eraginez: lehen urteetan, eskuetako arazo ugari izan zituen, eta 2012an sei hilabete egon zen geldirik, gerriko minez; izan ere, protusio bat eta mugituriko orno bat ditu. 2013an, beste hainbeste egon zen jokatu gabe, ezker besoko nerbioko arazo baten eta Q sukarra delako gaitzaren erruz. 2015eko azaroaren 21ean jokatu zuen azken partida, eta geroztik gerriko orno arteko higadura ezin sendatuta ibili zen. Hainbat hilabetez tratamendu eta botikekin sendatzen saiatu eta gero, bi ebakuntza egin zizkioten, baina lesioa ez zen oneratu. Azkenean, 2016ko ekainaren 21ean, pilotari profesional izateari uzten ziola iragarri zuen.

## Erreferentziak
Jorge Rico

**Jorge Rico Sáez**, pilota arloan **Rico IV.a** deituraz ezaguna (Cenicero, Errioxa, 1989ko ekainaren 13a) esku huskako pilotari profesional ohia da. Aurrelari aritzen zen, Asegarcerekin. Espainiako 22 urtez azpiko txapeldun bilakatu ondoren bilakatu zen profesional. Oso eskuin bortitza du.

Aita Juan Antonio Rico, Rico I.a, zuen. 2015ean pilota profesionala utzi zuen.

## Erreferentziak
Kazango Khanerria

**Kazango Khanerria** (; ; ) (1438-1552) antzinako Volgako Bulgariaren lurraldean kokatutako estatu tartariar bat izan zen, hiriburu Kazan zuena. Egungo Tatarstan, Mari El, Txuvaxia, Mordovia, Udmurtiaren zati bat eta Baxkortostan hartu zituen.

Olug Mohammed khanak sortu zuen 1437 edo 1438an Urrezko Horda bezala, desegina amaituko zuena. Teoria alternatibo batek iradokitzen duenez, XIV. mendearen amaieran edo XV. mendearen hasieran Volgako Bulgariako antzinako lurraldeek (Kazan Ulus edo Kazango Dukerria Urrezko Hordaren barnean) independentzia erlatiboa izan zuten. Printzerria autonomoa zen, dinastia bulgariar batek gobernatua. Olug Mohammedek tronua usurpatu zuen tokiko nobleziaren laguntzarekin. Botere transferentzia, Mohammeden seme Mäxmüden agintepean, 1445ean amaitu zela diotelako zantzuak daude.

## Kanpo estekak
Jentilbaratza (argipena)

**Jentilbaratza** izenak adiera zenbait ditu:

* **jentilbaratza** edo harrespila, megalito mota bat, harriz osaturiko zirkuluari izena emateko;
* Jentilbaratza, Ataungo mendi bat;
* Jentilbaratza, Aranoko harrespil-multzoa.
San Mateo jaietako torneoa

[300px|thumb|2008ko torneoko partida batean, bikotea hirukotearen aurka: [Augusto Ibáñez|Titin III.a-Barriola, Mendizabal-Cabrerizo-Patxi Ruizen aurka.]]
**San Mateo jaietako torneoa** edo **sanmateoetako torneoa** 1980tik aurrera urtero Logroñoko San Mateo jaietan, irailaren 21eko astean, jokatzen den esku-huskako pilotako binakako txapelketa da, kirol horretako udako torneorik nagusienetariko bat. Ohituraz Adarraga pilotalekuan jokatzen den arren, 2009an apustuak egiteagatik ordaindu beharreko tasetan Errioxako gobernuak eta enpresa antolatzaileek ados jarri ez, eta Gaunasko pilotalekuan jokatu zuten.

## Txapeldunak eta txapeldunordeak 
**(1)** 1980an Retegi II.ak belaunean min hartu zuen.
**(2)** 1998 eta 1999an bi torneo ospatu zituzten.
**(3)** 2008an Olaizola II.ak sorbaldan min hartu zuen.

## Torneo gehien irabazi duten pilotariak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fruitu lehortu

[frameless|eskuinera|Aranpasak eta [mertxikondo|mertxika zati lehortuak]]
**Fruitu lehortua** ur gehiena kendu zaion fruitua da. Ura era naturalean kentzen ahal zaio, eguzkitan jarrita, edo era artifizialean, lehorgailuen bidez. Prozesu honen helburuak bi dira: denbora luzean kontserbatzea eta fruituen zaporea indartzea.

Fruituak kontserbatzeko teknika hau Mesopotamian hasi zen erabiltzen, K.a. 4. milurtekoan. Gaur egun oso hedaturik dago. Fruitu lehortu ohikoenak mahaspasak, datilak, aranpasak eta piku, albertxiko, mertxika, sagar eta udare idorrak dira. Lehortzeko modu tradizionalak eguzkitan jartzea edo haize beroko tunelak erabiltzea dira. Beste batzuei, hala nola ahabia, gerezi, marrubi eta mangoari, edulkoratzailea gehitzen zaie lehortu baino lehen. Fruitu lehortu bezala saltzen diren papaiak eta ananak, egiaz fruitu azukreztatuak dira.

## Kanpo estekak
Aplito

thumb|250px|Aplito harkaitz bat.
**Aplitoak** konposaketa sinplezko harkaitz igneoak dira, granitoa bezala, soilik feldespato alkalinoz, mikaz eta kuartzoz osatua dagoena. Esanahi zehatzagoan, granulotasun fin uniforme bat (2&nbsp;mm baino gutxiago) eta kolore ahul bat duten harkaitz igneoak dira.

Pegmatita ez bezala, oso antzekoa dena, baina granulotasun latzagoa duena, aplitoak beste mineral batzuen arrastoak oso gutxitan izaten dituzten talde txikietan aurki daitezke. Bi harkaitzak elkarrekin egon daitezke, eta antzeko magmetatik abiatuta aldi berean eratu direla onartzen da.

Aplitoen barnean dauden beste harkaitz batzuk dolerita, sienita, diorita eta gabroa dira. Aplitoa osatzen duten mineral zehatz batzuk mikroklina, albita, pertita edo ortoklasa dira.

## Kanpo estekak
2010eko Nafarroako lau eta erdiko txapelketa

**XII. Nafarroako lau eta erdiko txapelketa** 2010ean Eskuzko Pilota Enpresen Ligak antolatutako esku pilota txapelketa izan zen.

## Final laurdenak 

## Finalaurrekoak 

### Finala 
## Kanpo estekak
Urko Vera

**Urko Vera Mateos** (Barakaldo, Bizkaia, 1987ko maiatzaren 14a) Euskal Herritar futbolaria da

## Biografia 
Erdiko aurrelari postuan jokatzen du. 192 zentimetroko altuera du, eta 82 kilo pisatzen ditu. Lehen mailako estreinaldia 2011ko otsailaren 5ean izan zuen, San Mamesen, eta partida hartan Athleticek 3 eta 0 irabazi zion Sportingi.

## Kirol Ibilbidea 
*2024ko ekainaren 29an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Dikotomia

[thumb|250px|*[Yin yang* mundua **dikotomia** baten bitartez azaltzeko taoismoaren kontzeptu bat da.]]

**Dikotomia** osotasun moduan hartu den zerbait bi zati bereizi, aurkako eta osagarrietan banatzearen ondorioa da. Dikotomia bati jarraiki bereizi zerbait bati buruz **dikotomikoa** dela esaten da; testuinguru batzuetan bitarra dela ere esaten da. Adibidez, sexua dikotomia baten bitartez aztertzen da zientzian, arra eta emea bereiztuz. Politika-ideologia ezker/eskubi dikotomia erabiliz zehazten da gehienetan.

Terminoak hainbat erabilera ditu:

* aldagai dikotomiko, bi balio soilik hartzen dituen aldagaia (adibidez, unibertsitaria/ez unibertsitaria);
* dikotomia faltsua, falazia logiko bat.

## Kanpo estekak
2004ko Nafarroako lau eta erdiko txapelketa

**VI. Nafarroako lau eta erdiko txapelketa** 2004an Eskuzko Pilota Enpresen Ligak antolatutako esku pilota txapelketa izan zen.

## Kanporaketak 

## Finalaurrekoak 

## Finala 
## Kanpo estekak
Fernando Medina

**Fernando Medina Pineda**, pilota arloan '''*Momo* Medina''' deituraz ezaguna (Mexiko Hiria, Mexiko,  – ) esku huskako pilotaria izan zen. Aurrelari jokatzen zuen, eta profesionaletan aritu zen Asegarcerekin, 2001etik 2006raino. Pilotarien familiakoa, aitonak 1970eko Munduko Pilota Txapelketan parte hartu zuen.

2001ean Asegarce enpresarekin profesional bilakatu zen; Mexikoko lehen pilotari profesionala izan zen. 2010eko Munduko Pilota Txapelketan zilarrezko domina bi lortu zituen, buruz burukoan eta binakakoan. Mexikoko txapeldun izan zen urtero, 2007tik 2014ra bitartean.

2015eko maiatzaren 7an bere buruaz beste egin zuen, buruan tiroa jota.

## Erreferentziak
Cecilio Valgañón

**Cecilio Valgañón González**, pilota arloan **Cecilio** deituraz ezaguna (Ezkarai, Errioxa, 1987ko irailaren 28a) esku huskako pilotari profesional ohia da. Atzelari ziharduen, Aspe enpresarekin. 2009an profesional bilakatu baino lehen, 2008an munduko txapelduna izan zen 22 urtez beherakoen mailan, eta profesionaletan bi aldiz irabazi zuen Bigarren Mailako Binakako Txapelketa: 2012an eta 2013an. Aireko joko ikusgarria zuen, atzelarien artean ezohikoa; gehiegi arriskatuta jokaldia eginez tantoa bukatzen saiatzeko joera zuen, ordea, eta ez zuen pilota askorik atzeratzen. 2017an, Aspek ez zion kontratua berritu, eta 30 urte bete baino lehen bukatu zuen profesionaletako ibilaldia.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Gorka Esteban

**Gorka Esteban Tercilla**, pilota arloan **Gorka** izenaz ezaguna (Ezkarai, Errioxa, 1990eko ekainaren 2a) esku huskako pilotari profesional ohia da. Aurrelari aritzen zen, Aspe enpresarekin lehenik (2010-2017) eta Asegarcerekin gero (2017-2018). Profesional bilakatu baino lehen, 2008an, 22 urtez beherakoen mailan munduko txapeldun izan zen. 2015ean, bigarren mailako lau eta erdiko txapelketa irabazi zuen, finalean Erik Jaka 22-18 mendean hartuta. Gorkaren anaia Víctor ere esku huskako pilotari profesionala da, 2013az geroztik.

## Kirol lorpenak 
Bere ibilbide profesionalean, Gorkak final hauek jokatu ditu:
; Bigarren Mailako Esku Huskako Buruz Buruko Pilota Txapelketa

; Bigarren Mailako Esku Huskako Lau eta Erdiko Pilota Txapelketa

; Bigarren Mailako Esku Huskako Binakako Pilota Txapelketa

## Erreferentziak
Randy de Puniet

**Randy de Puniet** (Maisons-Laffitte, 1981eko otsailaren 14a) frantziar motoziklista da, egun Moto GPren Pramac Racing Team taldean dabilena.

## Emaitzak 
## Taldeak 
* Aprilia (1998-2005)
* Kawasaki Racing Team (2005-2007)
* Team LCR Honda (2007-2011)
* Pramac Racing Team (2011-egun)
Jon Jaunarena

**Jon Jaunarena Etxekolonea**, pilota arloan **Jaunarena** izenaz ezaguna (Leitza, 1992ko martxoaren 2a) esku huskako pilotari profesional ohia da. 2010etik 2019raino aritu zen profesionaletan, Aspe enpresarekin: 2016 arte, aurrelari; eta orduz geroztik, atzelari. Amateurretan, 2009an Santo Cristo Torneoko txapelduna izan zen. Hurrengo urtearen hondarrean estreinatu zen profesionaletan, bere herrikide Abel Barriola lagun, 2010eko abenduaren 29an, 18 urte besterik ez zuela. Etorkizun oparoa ikusten zioten adituek, dohain handiak baitzituen, bereziki indarra eta bi eskuekin pilotari ederki ematea. 2016an, emaitza onik lortzen ez zuela ikusita, atzelari jarri zuen enpresak. Hala ere, eskuko minak jota, atzelari lanetan ere oso ibilbide gorabeheratsua izan zuen, eta azkenean pilotari profesionala izateari uztea erabaki zuen Jaunarenak.

2012an, urte bikaina eginda, bigarren mailako txapelketa nagusi guzti-guztiak irabazi zituen: binakakoa, buruz burukoa, eta lau eta erdikoa. Beste inork ez du lortu urte berean bigarren mailako hiru titulu horiek irabaztea (lehen mailan, berriz, Retegi II.a eta Irujo izan dira lortu duten bakarrak).

2018an, berriz jokatu zuen Bigarren Mailako Binakako Txapelketako finala, baina oraingoan atzelari izanik. Txapeldunorde bukatu zuen, Peio Etxeberria aurrelari debutatu berria lagun, Asier Agirre eta Diego Iturriaga aurkariekin 22-21 galduta.

Profesionaletan aritutako bederatzi urte horretan, 335 partida jokatu zituen Jon Jaunarenak.

## Kirol lorpenak 
;Profesionaletan
* 2018: bigarren mailako binakako txapeldunordea, Peio Etxeberria aurrelaria lagun.
* 2012:
** bigarren mailako lau eta erdiko txapelduna.
** bigarren mailako buruz buruko txapelduna.
** bigarren mailako binakako txapelduna, Cecilio Valgañón atzelaria lagun.

;Amateurretan
* 2009:
** Zaldibarko lau eta erdiko txapelduna.
** Santo Cristo Torneoko txapelduna (Altsasu).
* 2007: Elgetako lau eta erdiko txapelduna.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* Enpresaren webguneko fitxa.
Iñaki Larrinaga

eskuinera|thumb|260px|Pilota
**Iñaki Larrinaga Uribe**, pilota arloan **Larrinaga** deituraz ezaguna (Elorrio, 1988ko abenduaren 26a) esku huskako pilotaria da.

2010etik 2015era profesionaletan aritu zen Aspe Enpresa ( atzelaria, 1,90 metro luze eta 94 kg). 2010eko otsailaren  8an debuta egin zuen bere jaioterriko Hilario Azkarate pilotalekuan, Profesionaletako azken partida, ostera, 2015eko irailaren 23an  Errioxako Adarragan. Ondoren amateurretara itzuli zen. Atzelari aritzen da.

Asperekin profesional bilakatu baino lehen, 2009an 22 urtez beherakoetan GRAVN eta Biharko Izarrak lehiaketetako txapelduna izan zen. Profesionaletako debutean erakustaldi handiak eman zituen, baina geroztik ez zuen harengandik espero zen mailarik eman, eta 26 urte besterik ez zuela bukatu zitzaion profesionaletako ibilbidea. Profesionaletan jokatutako 279 partidetatik, 124 irabazi zituen, eta 155 galdu.

## Erreferentziak
Miguel Merino

**Miguel Merino Soto**, pilota arloan **Merino I.a** deituraz ezaguna (Villar de Torre, Errioxa, 1986ko abenduaren 29a) esku huskako pilotari profesional ohia da. Atzelari jokatzen zuen, Aspe enpresarekin. Amateurretan, GRAVN lehiaketako txapelduna izan zen 2007an, eta urte berean profesional bilakatu zen. 2011n bigarren mailako buruz buruko txapeldunorde izan zen. Haren anaia David ere esku huskako pilotari profesional ohia da, eta biak batera erretiratu ziren pilota profesionaletik, 2018ko abuztuaren 10ean, Ezkaraiko pilotalekuan (Errioxa).

## Erreferentziak
Aritz Lasa

**Aritz Lasa Murua**, pilota arloan **Aritz Lasa** izen-deiturez ezaguna (Urretxu, Gipuzkoa, 1983ko abuztuaren 3a) esku huskako pilotari profesional ohia da. Aurrelari aritzen zen, Aspe enpresarekin. Amateurretan, 2006an, Diario Vasco torneoko txapelduna izan zen. Gainera, Asperekin fitxatu aurretik, Frontis bigarren mailako enpresarekin aritu zen, eta hainbat txapelketa irabazi zituen, Jorge Nagoreren aurka gehienak.

Gantxo eta sotamano ikaragarriak dira Lasaren ezaugarri nagusiak, eta 2012an jokatu zuen lehen aldiz binakako txapelketa nagusian, baina ez zuen finalerdietan sartzeko aukerarik izan, haren atzelari Aitor Zubieta eskuko gaitzez ibili baitzen.

## Erreferentziak
Batolito

[thumb|250px|[Half Dome, granitozko monolito bat Yosemite Parke Nazionalean.]]
**Batolitoak** lurrazalaren barnean hoztu zen magma intrusio bat da, hortik plutoi ere deituak izatea. Kupula edo domo handi forma dute. Sakonera handian dauden harkaitz intrusibo abisalak dira. Euren tamaina geroz eta handiagoa da zenbat eta sakonago egon, eta euren oinarria edo hondoa ez dago zehazterik. Etimologikoki "harri sakona" esan nahi du (grezierazko *bathos*, sakona, eta *lithos*, harria, hitzetatik datorrena). Ehun kilometro karratu baino gehiagoko hedadura hartzen dute, eta 100 kilometro karratu horiek baino hedadura txikiagoa hartzen badute enbor deritze. Fusio egoeran egon zirenean sumendi aktiboak elikatuko zituzten solidotutako magmazko edukiontziak dira. Euren konposaketa nahiko homogeneoa da, orokorrean granitoz edo granodioritaz (granito eta dioritaren konbinaketa) osatuta daude.

Gerriko orogenikoetan barne eremu kristalinoaren gehiengoa osa dezakete, nahiz eta batolito granitiko gutxiko orogenoak (Alpeak, Pirinioak) ere arruntak izan.

Batolito granitikoek diorita-granito bitarteko konposizioa izan ohi dute eta ehundaka plutoiz osatuta daude, plutoien artean aldakortasun handia izan daitekeelarik bai konposizioan bai deformazio-graduan edota intrusioaren sakoneran.

## Kokapen geologikoa 
Orogenoetako barne eremu kristalinoan ohikoak dira batolito granitiko egitura hauek.

## Adibideak 
* Peruko kostaldeko batolitoa. Gutxi gora-behera 1000 unitate intrusiboz osaturiko eta 1600 km luze eta 65 km zabal den batolitoa da. Batolito hau gabro eta dioritez, kuartzo-diorita eta granito bitarteko granitoideez osaturik dago, besteak beste.
* Ipar Amerika mendebaldeko mendizerrako batolitoa. Batolitoko plutoiak Alaska iparraldetik Mexikoren iparralderaino luzatzen dira era ez-jarraituan. Mendikate honetako batolitoen arroka-mota nagusiak tonalitak eta granodioritak dira.
* Kaliforniako Sierra Nevadako batolitoa. Mendebaldean kuartzo-dioritak, tonalitak eta gabroak nagusitzen dira; eremu axialean, berriz, granodioritak eta granitoak; eta ekialdean, aldiz, montzodioritak, montzonitak, kuartzo-montzonitak eta granitoak.
* Japoniako hego-mendebaldeko barne eremuko batolitoa. Gehien bat granitoz eta granodioritaz osaturik dago.

## Kanpo estekak 
* Apraiz. A. (2005): Plaka tektonika: Lurraren funtzionamendua ulertzeko teoria. UEU, 428 or.
* Middlemost, Eric A.K. (1985): Magmas and Magmatic Rocks: An introduction to igneous petrology. Longman Higher Education, 266 or.
* Barker, D.S. (1983): Igneous rocks. Pearson College Div, 417 or.
Elbarrena (Mutiloa)

**Elbarrena** Gipuzkoako Goierri eskualdean dagoen Mutiloa udalerriko auzo bat da.

## Ikus, gainera 
* Mutiloa (Gipuzkoa)

## Kanpo estekak
David Merino

**David Merino Soto**, pilota arloan **Merino II.a** izenaz ezaguna (Villar de Torre, Errioxa, 1990eko apirilaren 16a) esku huskako pilotari profesional ohia da. Atzelari jokatzen zuen, Asperekin. 2012an, Esku Huskako Binakako Pilota Txapelketa Nagusia irabazi zuen, Titin III.a aurrelaria lagun zuela. Profesional bilakatu baino lehen, 2010ean Biharko Izarrak torneoko txapeldun izan zen. Jarduera Fisikoaren eta Kirolaren Zientzietako Graduko ikasketak eginak ditu Euskal Herriko Unibertsitatearen Arabako Campusean, Gasteizen.

## Pilotari ibilbidea 
Profesionaletan 2010eko uztailaren 4an debutatu zuen. Debutatu berritan, bilakaera handia izan zuen bere jokoan, eta 2012an irabazitako binakako txapelketa hartan jo zuen goia. Profesionaletako bere lehen bi urteetan (2011n eta 2012an) binakako txapelketa nagusiko finalerdietan sartu zen: lehenengoan, Martinez de Irujo aurrelaria lagun; eta bigarrenean, 21 urte besterik ez zuela, binakako txapeldun izan zen Titin III.a aurrelariarekin batera. Geroztik, ordea, ibilbide gorabeheratsua izan zuen, ez zen hasierako joko maila ikusgarri hura jarraikortasunez ematera itzuli, eta ez zuen berriro txapelketa horretako finalerdietara iristerik lortu.

Daviden anaia Miguel ere pilotari profesional ohia da, eta biak batera erretiratu ziren pilota profesionaletik, 2018ko abuztuaren 10ean, Ezkaraiko pilotalekuan (Errioxa).

Hala ere, pilotan jokatzen jarraitzen du, nahiz eta maila apalagoan aritu: izan ere, 2018an bertan, Garfe enpresarekin kontratua sinatu zuen, eta orduz geroztik enpresa horrekin dihardu.

## Erreferentziak
Granodiorita

eskuinera|thumb|250px|Granodiorita.
**Granodiorita** (granito eta dioritaren konbinaketa) arroka igneo plutoniko bat da, granitoaren oso antzekoa. Nagusiki kuartzoz osatua dago, %10 baino gehiago, eta feldespatoz, baina, granitoak ez bezala, plagioklasa gehiago du ortoklasa baino. Bigarren mailako mineral bezala biotita, piroxenoa eta anfibolita ditu.

* Granitoetatik (edo monzonitetatik) plagioklasen gehikuntzaren ondorioz eratorritako granodiorita: mineral beltzak (mika, anfibol, piroxeno eta peridotita nagusiki) eta nahiko urriak.

* Dioritetatik edo gabroetatik kuartzo kopuruaren gehikuntzaren ondorioz eratorritako granodiorita: mineral beltzak %40raino.

Mundu osoan ezaguna den eta Egiptoko hieroglifoak itzuli ahal izateko erabili zen Rosetta Harria granodioritazkoa da.

## Kanpo estekak
Mutiloa Bildua

**Mutiloa Bildua** Gipuzkoako hegoaldeko auzo bat da, Goierri eskualdeko Mutiloa udalerrikoa. Berez, Mutiloako herrigunearen auzoa da.

## Ikus, gainera 
* Mutiloa (Gipuzkoa)

## Kanpo estekak
Lamproita

**Lamproita** arroka igneo bat da, potasioan eta magnesioan aberatsa den lamprofido bat, hipoabisala. **Lamproitak** izen orokorpean bildutako arroka familia bat da, titanioan aberatsak, klinopiroxenoa, anfibola eta sanidina mineral nagusi bezala dituelarik, bigarren mailako mineral bezala apatita eta espinela dituen bitartean, obsidiana edo beira bolkanikoa ere izan dezakeelarik.

## Eraketa 
Kimberlitak zein lamproitak Lurreko mantuko materialetatik datoz. Uste denez, tentsio fraktura sakon batzuen bidez gorantz intrusionatu dira, sarri tokiko doming edo riftingeko guneetan, non magma dike bezala solidotzen hasten den. Ondoren, magma, gasez oso kargatua, modu eztandatsuan hausten du lurrazalerantz ahulguneetan, tokiko falla gurutzeetan kasu eztanda tximinia edo diatrema eratzeko, hau arrokazko xenolitoekin batera fragmentatu eta fluidotutako lamproita eta kimberlitaz betea delarik.

## Garrantzi ekonomikoa 
Arroka hauetan diamanteen existentzia frogatu da, bere komertzializaziorako lamproitazko meatokietan zulatutako meatzeetan esplotatuak izan daitezkeenak.

## Kanpo estekak
Otomandar Dinastia

[300px|thumb|[Otomandar Inperioaren armarria.]]
thumb|300px|Osmanoğlu familiako kideak Şehzade Ömer Faruk eta Sabiha Sultan barne.
**Otomandar Dinastia** edo **Osmanen Etxeak** (otomandar hitza Osman izenetik datorrelarik) Otomandar Inperioa gobernatu zuen 1281etik 1923raino, Osman I.arekin hasiz (bere aita zen Ertuğrul kontatu gabe), dinastia bera 1383 arte aldarrikatu ez zen arren, Murad I.ak bere burua sultan izendatu zuenean. Hori baino lehen, tribu-dinastia Söğüt bezala ezagutua izango zen ziur asko, baina turkieraz *Osmanli* bezala berrizendatua izan zen Osman I.aren omenez, otomandar gisa erabiltzen den forma euskara batuan.

Sultana zen inperioko errege eta gobernari bakarra, ofizialki behintzat. Titulu asko zituen, Osmanen Etxeko Subiranoa, sultanen sultana, kanen kana kasu, eta, 1517tik aurrera "fededunen komandantea" eta "Unibertsoko Jaunaren profetaren (Mahoma) oinordekoa, hau, da, kalifa, eta Inperioak kaliferria esan nahi zuen, Estatu Islamiarra.

Nabarmendu beharra dago lehen gobernariek sekula ez zutela euren burua sultan deitu, baizik eta bey.

## Dinastiako gobernarien zerrenda 
## Kanpo estekak
The Legend of Zelda

- - Shigeru Miyamoto eta Takashi Tezuka diseinatzaileek sortutako eta Nintendok garatutako akzio-abenturazko bideo-joko bat da, enpresa hau nazioarteko banaketaz ere arduratzen delarik. Bere tituluetan zehar Link gerlariaren abentura heroikoak kontatzen dira, arriskuei aurre egin behar diena eta asmakizunak asmatu behar dituena, Zelda printzesa askatzeko, Ganondorf garaitzeko eta bere bizilekua den Hyrule erresuma salbatzeko funtsezko helburuekin.

The Legend of Zelda izeneko lehen bideo-jokoa salgai jarri ondoren, sail honek ospe handia lortu du, bideo-jokoen industrian aldeko kritika ugari ere jasoz, nazioarte mailan arrakasta komertzial handia bihurtuz (2010era arte, sail honetako saldutako aleak 59 milioitan kalkulatzen dira). Saileko jokorik berriena *The Legend of Zelda: Spirit Tracks* da, 2009ko abenduak 7an salgai jarri zena Ameriketako Estatu Batuetan eta urte horretako abenduak 11n Europan. Urte horren erdialde inguruan, Miyamotok *The Legend of Zelda*ren joko berri bat (Wii kontsolarentzat) prestatzen ari zela adierazi zuen, eta iraultzailea izango dela, wiimotionplus erabiltzeko aukerarekin, prozesuan horri dagokion diseinu artistikoaren marrazki bat erakutsiz. 2010 erdialdean, E3 izeneko urteroko gertakarian zehar, saileko hurrengo jokoaren izena adierazi zen: The Legend of Zelda: Skyward Sword, 2011n estreinatuko dela baieztatuz. Gainera, gertakari horretan bertan, laster *The Legend of Zelda: Ocarina of Time 3D* salgai jarriko zela iragarri zen, *Ocarina of Time* izeneko jokoaren bertsio berri bat, hiru dimentsiotako grafikoekin, Nintendo 3DS kontsola eramangarriarentzat. Nintendoren arabera, joko hau 2011ko ekainean estreinatuko da.

Joko gehienen istorioen jarraipen kronologikoa biziki eztabaidatua izan da denboran zehar. *The Legend of Zelda*ren jarraitzaileetakoren batzuk jokoen kronologia zalantzan jarri dute, tituluren batzuen arteko loturarik topatzerik ez baitute lortu. 2003an, Miyamotok saga honen kronologia osoa xeheturik duen "dokumentu giltzarri" bat dagoela adierazi zuen. Dokumentu hori existitzen bada, Eiji Aonumaren ordenagailu pertsonalean egongo litzateke, frankiziaren arduradunetako bat dena, eta erabat konfidentzialtzat hartua izango litzatekeena.

## Kanpo estekak
Katalunia Zaharra

thumb|350px|

**Katalunia Zaharra** () hasiera batean XII. mendean Katalunia izenez izendatzen ziren lurraldeak dira (Rossellóko konderria eta Cerdanya kanpo utzita). Katalunia Zaharraren barnean antzinako konderri guztiak sartuta daude, hasi Urgellgo konderritik eta Rossellóko konderria arte. Pallars eta Ribagorza nahiz Lleidako lurraldeak eta Tortosa kanpoan gelditzen dira, azken hauek XII. mendearen erdialdean konkistatutako lurraldeak baitira.

Katalunia Zaharra eta Katalunia Berriaren arteko mugak Llobregat ibarra eta Anoia eta Segre banatzen dituzten mendilerroen mendebaldean kokatzen dira. Katalunia Zaharra gutxi gorabehera Camp de Tarragona eskualdera ailegatzen den Erdialdeko katalan dialektoaren eremuekin bat egiten du.

Izendapen hau XIII. mendean zuzenbide konstituzional desberdinak ezberdintzeko sortu zen (Katalunia Zaharrean sistema feudala Katalunia Berrikoan baino askoz ere ezarriagoa baitzegoen). Gaur egun bi izendapenak zentzu geografikoan erabili ohi dira, Katalunia Zaharra delakoa Katalunia Hezearekin parekatuz, halere, honek mediterraneo aldeko eremua kanpoan uzten du. Antzinako Hispaniar Markaren parekidetzat ere jo ohi da.

## Ikus gainera 
* Katalunia Berria

## Kanpo estekak
2009ko Nafarroako lau eta erdiko txapelketa

**XI. Nafarroako lau eta erdiko txapelketa** 2009an Eskuzko Pilota Enpresen Ligak antolatutako esku pilota txapelketa izan zen.

## Aurrekanporaketak 

## Final zortzirenak 

## Final laurdenak 

## Finalaurrekoak 

### Finala 
## Kanpo estekak
Integrismo

**Integrismoa** Erromatar Eliza Katolikoan, batez ere Frantziakoan, sortutako iritzi-korronte bat da. Izena XX. mendearen hasieran agertu zen, krisi modernistaren ondoren Elizak mundu modernoaren irekialdia gaitzetsi eta katolizismo "integrala" aldarrikatu zuenean, egia katoliko tradizionalak mantentzeko aldarria eginez.

Gaur egun integrismo hitza askotan fundamentalismo erlijiosoren edo fanatismoaren sinonimo gisa erabiltzen da, doktrina tradizional zorrotzak sustatzen eta edozein aldaketaren aurka daudenen jarrera deskribatzeko.

Integrismoa, bereziki, laizismoaren kontrako kontzeptu modura erabiltzen da. Integristek integrazioa sustatzen dute, hau da, erlijioak (batez ere katolikoak) zehazten dituen arauak Estatuaren edo bizimodu zibilaren legeetan txertatu behar direla defendatzen dute. Azken aldian hitza erlijio islamikoak eta botere politikoak zenbait herrialdetan izan duten integrazioa adierazteko erabiltzen da.

## Ikus, gainera 
* Fundamentalismo

## Kanpo estekak
Deabruaren Dorrea

**Deabruaren Dorrea** (ingelesez *Devils Tower* (, "hartzaren logela", edo *Ptehé Ǧí*, "buffalo-adar marroi"; arapahoz: *Wox Niiinon* ) Ameriketako Estatu Batuetan dagoen intrusio igneo monolitiko edo sumendi lepo bat da, Black Hillsen kokatua, Hulett eta Sundancetik gertu, Crook konderrian, Wyoming estatuaren ipar-ekialdean, Belle Fourche ibaiaren ondoan. Oso modu ikusgarrian altxatzen da (386 metro) inguruko lurraldearen gainetik, eta bere tontorra 1558 metroko altueran dago.

Deabruaren Dorrea Estatu Batuetan izendatutako lehen Monumentu Nazionala izan zen, 1906an, Theodore Roosevelt presidentearen agintaldian. Monumentuaren mugek 5,45 kilometro karratuko hedadura hartzen dute.

Harkaitz honen lehen igoera ezaguna 1893an egin zuten William Rogers eta Willard Ripleyk, han inguruko arrantxeroak. Horman lurretik tontorreraino irekitzen zen arrakala bertikal estu bat topatu zuten, eta hilabeteetan zehar arrakalaren bi alboetako hormetan zurezko takoak iltzatu zituzten, tako hauek zurezko taulez horizontalki elkartuz, honela eskailera bat egitea lortuz. 1893ko uztailak 4an independentziaren eguna ospatzen zenez, ikuskizun hau ikusteko bildu ziren inguruko arrantxeroen familien aurrean, eraiki zuten eskaileratik igo ziren, tontorreraino iritsiz. Eskailera 1927 arte erabili ahal izan zen, eta gaur egun ere, oraindik eskailera horren hondarrak ikus daitezke.

Gaur egun, bere urteroko 400.000 bisitarietatik 4.000k Deabruaren Dorrea eskalatzen dute, nagusiki eskaladako teknika tradizionalak erabiliz.

## Zinema 
* *Close Encounters of the Third Kind* (1979) filmean estralurtarrekin burutzen den topaketaren eszenaren kokalekua da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sufismo

[thumb|[XIII. mendea|XIII. mendeko mistiko sufi zen Jalāl ad-Dīn Muḥammad Rūmīren hilobia, Turkian.]]
**Sufismo** edo '*** () islamaren barruko hainbat eskola, sekta eta kofradiaren arau eta praktika aszetiko eta mistikoen multzoa da, gizakia jainkozko bilakatzea eta Egia absolutuarekin bat egitea lortu nahi duena. Bere jarraitzaileek ***' () edo dervixe dute izena.

Sufi klasikoen ezaugarri nagusia *dhikr* (edo Jainkoaren izenak errepikatzea) eta aszetismo jardutea zen. Omeiatar Kalifa-herriaren hasierako ortodoxiaren aurkako bere jarrerak jarraitzaile asko eman zizkion. Bere agindu (*ṭuruq*) gehienak, bai suni, xii edo mistoak direnak, Muhammadetik 'Alī bere lehengusuaren bitartez jaso dituzte, Abu Bakr kalifatik hartutako *naqshbandi* izan ezik.

Aditu batzuen ustez, islamaren bertsio esoterikoa besterik ez da, eta badaude Islametik at kokatzen dutenak.

## Iruditegia 

Fitxategi:Mevlevi dervishes 1887.jpg
Fitxategi:Kurdish Dervishes practice sufism (Dhikr).ogv
Fitxategi:Sufi garment with embroidered Quran sutras, Afghanistan or Pakistan, 1874, cotton, silk - Rautenstrauch-Joest-Museum - Cologne, Germany - DSC09895.jpg
Fitxategi:Statue de Derviche tourneur.JPG
Fitxategi:Derviche.jpg
Fitxategi:Damas. Derviche á la mosque - Dumas Ph. LCCN2004671961.jpg
Fitxategi:04 DervichesTourneursKonyaDanse2.jpg
Fitxategi:Dervishes Avanos.JPG
Fitxategi:Brooklyn Museum - Garden of the Dancing Dervishes Cairo (Jardin des derviches tourneurs au Caire) - James Tissot - 2.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Carl XVI.a Gustaf Suediakoa

thumb|100px
**Carl XVI.a Gustaf** (jaiotzez: , 1946ko apirilaren 30a) egungo Suediako erregea da. 1973ko irailaren 15ean Gustavo VI.a Adolfo bere aitona ordezkatu zuen, aita lehen hil zelako.

1980an eskubide bereko premutasunaren legea ezarri zutenetik, bere balizko ondorengoa Viktoria printzesa da. Europako erregeen artean, botere gutxien duena da, herrialdeko ikurra besterik ez izanik.

1976an Silvia Sommerlath ezkondu ondoren hiru seme-alaba izan ditu.

## Erreferentziak
Laura de la Calle

**Laura de la Calle Gallardo** (Durango, 1979ko uztailaren 19a) arabar aktore eta modeloa da, batez ere telebistan lan egin duena. *Un, dos, tres...responda otra vez* saioko azafata kontularia izan zen. Leireren papera interpretatu zuen 2009an *Euskolegasen*. 1997an Miss Araba lehiaketa irabazi zuen eta Miss Españan parte hartu zuen. Horren ondorioz, Japonian, Italian eta Alemanian hasi zen lanean, besteak beste. Julio Iglesiasen bideoklip batean ere parte hartu zuen, Brasilen grabatutakoa.nazioartean lan egin zuen. Garai haietan telebistan agertzeari ekin zion: Telecincoko *Periodistas* telesailean kapitulu batean egin zuen lehen lana telebistan, aktore gisa.2004an *Un, dos, tres... a leer esta vez* saioan lan egin zuen, kontabilitate-idazkariaren papera egin zuen. Lan horretan gero bere senarra izan zen Luis Larrodera ezagutu zuen. Lehiaketa mitikoan lan egin ondoren, Euskal Telebistak (ETB) fitxatu zuen Generación *XXI* programa aurkezteko. 2006an *Vaya Semanita* saioan hasi zen aktore lanetan (Ondas Saria jaso zuen urte horretan bertan). 2009an *Euskolegas* telesailean egin zuen lan, *Vaya semanitako* ohiko esketxetako baten *spin-off* batean, Leireren paperean.2

Ordutik hedabideei lotuta jarraitu du aktore lanetan, baita kameren atzean ere, produkzioan lan eginez. Ekoizle exekutiboa da *Miyagi Median*.

## Lanak 
### Telesailak 
* *Euskolegas* (2009) ETB: Leire Roncal pertsonaia, 2 denboraldi
* *Vaya Semanita* (2006-2008) ETB
* *Periodistas*, Telecincon (2000)

### Telebista saioak 
* *Un, dos, tres... a leer esta vez*, en TVE (2004), azafata, aktore eta dantzaria
* *Vaya semanita*, en ETB (2006-2008), hainbat pertsonaia
* *Generación XXI*, en ETB (2006-2008), aurkezlekidea
* *Campanadas Nochevieja 2007*, en ETB

### Film laburrak 
* *Psicotropía*,  Gianni Amoresena (2006)
* *El peor Oficio del mundo* (2023)
* *3000 elefantes* (2024)

### Irratia 
* *Salga el sol por donde salga*, COPE (2017), laguntzailea
* *Atrévete*, Cadena Dial(2019), laguntzailea
* *Hoy por Hoy Madrid* (2021), laguntzailea

### Ekoizpena 
* *FesTVal. Festival de Televisión de Vitoria* (2010 - ...), (aktorea ere bai)
* *Comedyantes 3*, en Aragón TV (2019), ekoizlea
* *Comunidad Sonora*, en Aragón TV (2019), ekoizlea

## Bizitza pertsonala 
Luis Larrodera aurkezlearekin ezkonduta dago, *Un, dos, tres... a leer esta vez* saioan lan egin zuenean ezagutu zuena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Segurtasun-zaintzaile

300px|thumb|*Segurtasun-zaintzaile* bat eraikin bateko lanak zaintzen.

**Segurtasun-zaintzailea** edo **segurtasun pribatuko agentea** balizko eraso, lapurreta edo tratu txar edo desegokien aurka pertsonak, eraikinak, ondasunak, bereziki eremu pribatuetan, zaindu egiten dituen langile bat da. Enpresa pribatu batek kontratatzen ditu eta poliziak baino eskumen eta autoritate murritzagoa dute. Horrela, adibidez atxilotzeko eskumenik ez dute eta pertsona bat delitu edo falta bat burutu dutelako soilik geldiaraz dezakete pertsona, poliziaren esku berehala jarriz, beste edozein hiritarrek bezalaxe.
Buncrana

**Buncrana** (irlandera *Bun Cranncha*), Irlandako ipar-mendebaldean dagoen Donegal konderriko udalerri bat da. Lough Swilly antziraren alboan dago, Inishowen penintsulan. Derry hiritik 10 kilometrotara kokatzen da, eta Letterkenny udalerritik 43 kilometrotara. Donegal konderriko bigarren udalerririk handiena da, aldiz, Inishowen penintsulako udalerririk handiena da. 7.199 biztanle ditu (2011) hauetatik erdia herrigunean bizi da.

## Historia 
Crana ibaia Swilly aintziran sartzen den puntuaren iparraldeko ertzean normandiarrek gaztelua eraiki zuten XIV mendean, *O’Doherty’s Keep* (O’Dohertytarren dorrea) izenekoa. Ez zen gaztelu handia, 1601ean bi solairutako etxea bezala deskribaturik dago. 1602an hirugarren solairua gehitu zitzaion espainiar tropei laguntza emateko. 1608an Cahir O'Dohertyk Derry erasotu zuen eta mendeku gisa britainiarrek gaztelua erre eta lurrak kendu zizkioten. Lurrok Sir Arthur Chichesterrek jaso zituen eta honek Henry Vaughan ingelesari eman zizkion. Vaughanek dorrea berriztu zuen eta bere familia bertan bizi izan zen 1718 arte. Urte horretan George Vaughanek gaztelu berria altxatu zuen, Buncrana gaztelua. Berria egiteko zaharraren harriak erabili zituen.

1798ko Irlandako matxinadan preso hartu eta Theobald Wolfe Tone gazteluan giltzaperatu zuten. 1812an Isaac Toddek herria eta gaztelua erosi zituen, bai eta inguruko Tullydish, Adaravan eta Ballymacarry herrixkak ere. Bera Kanadara joan zenean ilobek eskuratu zuten gaztelua eta oraindik ere pribatua izaten jarraitzen du.

Buncrana izan zen Donegalgo konderrian argi indarra jaso zuen lehen herria, Swan Mill errota hasi zen elektrizitatea sortzen 1905ean.

## Turismoa 
Inishowengo herri handiena izanik penintsula bisitatzeko abiapuntu egokia da. Bandera urdindun hondartzak ere turismo handia erakartzen du.

## Hiri senidetuak 
* 
* 25px Fréhel-Plévenon (Bretainia)

## Iruditegia 

Irudi:Street in Buncrana.jpg|Kale nagusia.
Irudi:Millbrae, Buncrana - geograph.org.uk - 746531.jpg|Kale nagusiaren bukaera eta Swan Mill.
Irudi:Buncrana beach 1.JPG|Hondartza.
Irudi:Buncrana. Río Crana. Desembocadura.jpg|Crana ibaia.

## Kanpo estekak 
* Buncranako webgunea 
* Buncranako kale eta bideei buruzko bideoa ikusgai
Electronic Entertainment Expo

**Electronic Entertainment Expo** deritzona, **E3** bezala ere ezaguna, bideo-jokoen industriako konbentziorik garrantzitsuena da. Erakusketak, soilik enpresetako langileei eta 16 urtetik gorako kazetariei sartzen uzten die.

E3a urtero maiatzeko hirugarren astean ospatzen da Los Angeleseko Konbentziogunean, Los Angeles hirian, Kaliforniako estatuan. Salbuespen bezala, 2007an uztailak 11tik 13ra ospatu zen Santa Monican, Kalifornia, eta 2009an uztailak 1etik 4ra ospatu zen Los Angelesen. Entertainment Software Association delakoaren arabera, 2005eko edizioan 70.000 bisitari baino gehiago izan ziren. Gaur egun, ekaina edo uztailean ospatzen da.

Bideo-joko garatzaile askok software eta hardwareari dagozkien euren sorkuntza eta berrikuntzak erakusten dituzte. Gainera, 1998tik E3ko bideo-jokorik hoberenarentzako sari bat ematen da.

2010eko E3a ekainak 14tik 17ra ospatu zen Los Angeleseko Konbentziogunean.

## Historia 
Lehen E3a 1995ean ospatu zen Interactive Digital Software Association erakundeak antolatuta (gaur egun Entertainmente Software Association). Hau sortua izan aurretik, bideo-joko garatzaile askok euren produktuak beste konbentzio eta erakusketa batzuetan erakusten zituzten, Consumer Electronics Show (CES) eta European Computer Trade Shown adibidez.

2007ko E3a, salbuespen gisa, Santa Monican ospatu zen uztailak 11tik 13ra. Edizio honetan hain jendetsua izan ez zedin eta bideo-jokoetan zentratuago egon zedin, elkarrizketa eta interaktibotasun gehiago emanez aldaketa batzuk egin ziren. E3an Wii edo Xbox 360 bezalako kontsolekin arrakasta handia izan zuen.

2009ko E3a ekainak 2, 3 eta 4an ospatu zen. Edizio honek hedabideen eta publiko orokorraren aurreikuspenak bete ahal izan zituen, 41.000 bisitari baino gehiago izan baitzituen. Zenbait berrikuntza aurkeztu ziren, horien artean Project Natal (ondoren Kinect bezala berrizendatua), mugimenduak, ahotsa eta aurpegiak ezagutzen dituen periferiko bat Xbox 360rentzat eta Sony Motion Controller, Kinecten antzera funtzionatzen duen mugimendu sentsore bat duen kontrola, PlayStation Eyerekin batera nabarmendu ziren. Sony eta Microsoften apustuek Nintendorekin, honen Wii kontsolarekin eta Wii Motion Plus periferiko berriarekin lehiatzea dute helburu. Gaur egun. E3ren azkeneko edizioa Los Angelesen ospatu zen eta erreportajea eta ohar periodistiko askoren gaia izan zen.

2010eko Electronic Entertainment Expon Nintendo 3DS eta Xbox 360 Slim kontsolak aurkeztu ziren.

## Kanpo estekak 
* Electronic Entertainment Exporen webgune ofiziala
Identitate nabarmen

**Identitate nabarmenak** (baita **Identitate nabariak** edo **Biderkadura nabarmenak** ere) eragiketak egiteko askotan erabiltzen diren identitateak dira. Kalkulu aljebraikoan, zenbait adierazpen aljebraiko maiz agertzen dira, eta daukaten garrantziagatik identitate nabarmenak deritzegu.

## Binomio baten berbidura 
* Adibideak:

# \left( \frac{4x}{5y}+z \right )^2=\frac{16x^2}{25y^2}+\frac{8xz}{5y}+z^2
# (8x+a)^2=64x^2+16ax+a^2 \,
# (x - y)^2 = (x -y) . (x - y) = x^2 - xy - yx + y^2 = x^2 - 2xy + y^2 \,
# \left( \frac{3m}{4n}-p \right )^2=\frac{9m^2}{16n^2}-\frac{6mp}{4n}+p^2
# (1-2x)^2=1-4x+4x^2 \,

## Binomio konjugatuak 
* Adibideak:

# (a^2+b^3).(a^2-b^3)=a^4-b^6 \,
# \left( \frac{a}{x}-2 \right ).\left( \frac{a}{x}+2 \right )=\frac{a^2}{x^2}-4

## Binomio baten kuboa 
thumb|300px|Binomio baten kuboaren bolumetria-deskonposizioa

* Adibideak:

# (m+3n)^3=m^3+9m^2n+27mn^2+27n^3 \,
# (x+2)^3=x^3+6x^2+12x+8  \,
# (b-2c)^3=b^3-6b^2c+12bc^2-8c^3\,
# \left ( \frac{x}{y}-\frac{a}{b} \right )^3=\frac{x^3}{y^3}-\frac{3ax^2}{by^2}+\frac{3a^2x}{b^2y}-\frac{a^3}{b^3}\,
# (1-x)^3=1-3x+3x^2-x^3\,

## Trinomio baten berbidura 
* Adibideak:

# (x+y+z)^2=x^2+y^2+z^2+2xy+2xz+2yz \,
# (x-2y-3)^2=x^2+(-2y)^2+(-3)^2+2x(-2y)+2x(-3)+2(-2y)(-3) \,
: = x^2+4y^2+9-4xy-6x+12y \,

## Stevinen biderkadura 
Gai komun bat duten 2 binomioen biderkadura.

* Adibideak:

# (x+4)(x+3)=x^2+(4+3)x+4.3=x^2+7x+12 \,
# (x-2)(x-6)=x^2+(-2-6)x+(-2)(-6)=x^2-8x+12 \,
# (x-1)(x+5)=x^2+(-1+5)x+5(-1)=x^2+4x-5 \,

## Warringen biderkadura 
* Adibideak:

# (x+5)(x^2-5x+25)=x^3+5^3=x^3+125 \,
# (x - 3).(x^2 + 3x + 9) = x^3 - 3^3 = x^3 - 27 \,

## Arganden identitatea 
## Gaussen identitateak 
{{teorema|1=:a^3+b^3+c^3-3abc= (a+b+c)(a^2+b^2+c^2-ab-bc-ac) \,
:a^3+b^3+c^3-3abc= \frac{1}{2} (a+b+c)[(a-b)^2+(b-c)^2+(a-c)^2] \,}}

## Legendreren identitateak 
## Lagrangeren identitateak 
## Ikus, gainera 
* Binomioa
* Pascalen hirukia

## Kanpo estekak
Karlos III.a Frantziakoa

**Karlos III.a** (879ko irailaren 17a – 929ko urriaren 7a), Bakuna (latinez *Karolus Simplex* izena zuelako) ezizenaz ezaguna, Lotaringia (911–919/23) eta Mendebaldeko Frantziako erregea (898–922) izan zen. Luis II.a Frantziakoaren hirugarren semea izan zen, hilondokoa.

Umea zela ezin izan zuen tronua aldarrikatu, frankoen alderdi batek sahestu ziolako. Ranulfo II.ak babestuta, 893an Reimesko katedralean koronatua izan arren, Oto Frantziakoa 898an hil arte ezin izan zuen botere guztia izan

911 bikingoen buruzagia zen Hrolf Ganger menderatu ondoren, Saint-Clair-sur-Epteko itunaren bitartez, hau Normandiako duke eta bere basailu bilakatu zuen. Urte batzuk geroago Lotaringiako errege hautatu zuten.

Roberto Neustriakoak zuzendutako matxinada batek 923an Soissons inguruan menderatua izan ondoren hil zen. 936an Luis IV.a Frantziakoa bere semeak tronua berreskuratu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Beintza

**Beintza** Nafarroako Malerreka eskualdeko Labaien udalerria osatzen duten bi herrietako bat da. Bestea, aldiz, Labaien da.

## Iruditegia 

Irudi:Beintza herriaren ikuspegia.jpg|Beintza.

## Ikus gainera 
* Labaien

## Kanpo estekak 
* Beintza-Labaiengo udal webgunea
Labaien (herria)

**Labaien** Nafarroako Malerreka eskualdeko izen bereko udalerria osatzen duten bi herrietako bat da. Bestea, aldiz, Beintza da.

## Ikus gainera 
* Labaien

## Kanpo estekak 
* Beintza-Labaiengo udal webgunea