Elektromiografia

thumb|EMG proba, behean ezkerrean EMG gordina, eskuinean eredu arteztua.
**Elektromiografia** edo **EMG** (antzinako grekotik: *ἠλέκτρου μυός γραφία* [ēlectrou myós graphia]) nerbio-sistema periferikoko giharren jarduera elektrikoa, elektromiograma delakoan jaso eta aztertzeko tekniken multzoa da. Gaixotasun nerbiosoak eta miopatiak diagnostikatzeko funtsezko teknika da.

EMGa muskuluen barruan txertatutako elektrodoen bidez (muskulu barneko elektrodoen bidez) edo muskuluaren gaineko larruazaleko elektrodoen bidez (azaleko elektrodoen bidez) monitoriza daiteke.

EMGa zientzialariek erabiltzen dute sistema neuromuskularra aztertzeko; medikuek gaixotasun neuromuskularrak diagnostikatzeko eta fisioterapeutek paziente baten muskuluen aktibazioa monitorizatzeko.

## Ezaugarri elektrikoak 
Iturri elektrikoa, muskulu-mintzak duen potentziala da, -70 mV ingurukoa. Horretarako, EMG-maila potentzialak neurtzen dira, 50 μV-etik 20 edo 30 mV-era bitarteko tarteetan, behatzen den muskuluaren arabera.

Muskulu-unitate eragile baten errepikapen-tarte tipikoa 7 eta 20 Hz bitartekoa da, muskuluaren neurriaren arabera.

## Historia 
EMG agertzen den lehen materiala Francesco Redi-ren 1666ko lanean izan zen. Redik elektrizitatea sortzen zuen Electrophorus electricus aingira elektrikoan oso espezializatuta zegoen muskulua aurkitu zuen. 1773an, Walsh-ek frogatu izan zuen Arraia Elektrikoaren muskulu-ehunak elektrizitate-txinparta bat sortzeko gaitasuna zuela. 1792an, Luigi Galvanik idatzitako *De Viribus Electricitatis in Motu Musculari Commentarius* izeneko argitalpen batean, argindarrak muskulu-uzkurdurak has zitzakeela frogatzen zuen egileak. Benetako lehen erregistroa Mareyk egin zuen 1890ean, eta hark ere *elektromiografia* terminoa sartuko zuen.

80ko hamarkadaren erdialdera arte ez ziren elektrodoetan integratzeko teknikak behar bezain aurreratuak izan behar beharrezkoak ziren instrumentazioa eta anplifikadore txikiak eta arinak sortaka ekoizteko. Gaur egun, komertzialki eskuragarri dauden anplifikadore elektroniko ugari daude. Berriki egindako ikerketek sEMGren propietateak hobeto ulertzea ekarri dute. Gainazaleko elektromiografia gero eta gehiago erabiltzen da gainazaleko muskuluak protokolo kliniko edo kinesiologikoetan erregistratzeko; muskulu barneko elektrodoak, berriz, muskulu sakonak edo muskulu-jarduera lokalizatua ikertzeko erabiltzen dira.

EMGa erabiltzeko aplikazio asko daude. EMGa klinikoki erabiltzen da arazo neurologiko eta neuromuskularrak diagnostikatzeko. Diagnostikoki erabiltzen dute martxako laborategiek eta biofeedbacka edo segurtatze ergonomikoa erabiltzen trebatutako klinikoek. EMG ikerketa laborategi mota askotan ere erabiltzen da, biomekanika, kontrol motor, fisiologia neuromuskular, mugimendu desordenak, jarreraren kontrola eta terapia fisikoaren arloan sartuta daudenak barne.

## Prozedura 
Elektrodoa jarri aurreko lehen urratsa larruazala prestatzea da. Horretarako, alkohol-kuxin batekin azala garbitu behar da.

Elektrodoa benetan jartzea zaila izan daiteke, eta zenbait faktoreren araberakoa da, hala nola muskulu-hautespen espezifikoaren eta muskulu horren tamainaren araberakoa. Orratz egokia erabiltzea oso garrantzitsua da intereseko muskulua zehaztasunez irudikatzeko, nahiz eta EMGa eraginkorragoa den azaleko muskuluetan, ez baita gai azaleko muskuluen ekintza-potentzialak saihesteko eta sakonagoak diren muskuluak detektatzeko.

Bi metodo daude EMGa erabiltzeko, bata gainazalekoa da, eta bestea muskulu barnekoa. Muskulu barneko EMG bat egiteko, orratz elektrodo bat erabiltzen da. Larruazalean zehar sartzen da, muskulu-ehunean sartu arte. Muskuluek, geldirik daudenean, seinale normal elektrikoak dituzte, elektrodoa sartzen denean; beraz, muskulua geldirik dagoenean, jarduera elektrikoa aztertzen da. Berezko jarduera anormalak nerbioan edo muskuluan kaltea dagoela adierazten du. Ondoren, pazienteari eskatuko zaio muskulua leunki uzkurtzeko, analisi sakonagoa egin ahal izateko. Hau egitean, elektrodoa milimetro gutxi batzuk kentzen da, eta berriro sartzen da jarduera aztertzeko. Jarduera horrek gutxienez 10-20 unitate izan behar ditu. Elektrodoaren trazu bakoitzak muskulu osoaren jardueraren oso irudi lokala ematen du. Eskeleto-muskuluaren barne-egitura desberdina denez, elektrodoa hainbat lekutan jarri behar da, azterketaren emaitza fidagarriak lortzeko.

Muskulu barneko EMG metodoa inbaditzaileegia edo beharrezkoa ez dela esan daiteke zenbait kasutan. Horren ordez, gainazaleko metodoaren erabil daiteke muskulu-aktibazioaren irudi orokorra lortzeko. Teknika hau doikuntza batzuetan erabiltzen da. Adibidez fisioterapian, muskuluen aktibazioa gainazaleko EMG bidez kontrolatuko da eta pazienteek entzumen- edo ikusmen-estimulu bat dute, muskulua noiz aktibatzen ari den jakiten laguntzeko. (atzeraelikadura)

Unitate motorra neurona motorra eta inerbatzen dituen muskulu-zuntz guztiak dira. Unitate motor bat aktibatzen denean, ekintza-potentziala izeneko bulkada neurona motorretik muskulurantz mugitzen da. Nerbioak muskulua ukitzen duen eremuari *lotura neuromuskularra* deitzen zaio. Ekintza-potentziala lotura neuromuskularraren bidez transmititu ondoren, potentzial bat lortzen da unitate motor partikularrak inerbatutako muskulu-zuntz guztietan. Jarduera elektriko horren guztiaren baturari unitate motorraren ekintza-potentzial (MUAP) deritzo. Unitate motor ugarien jarduera elektrofisiologikoa da EMG batean ebaluatu ohi den seinalea. Unitate motorraren osaerak, unitate motorreko muskulu-zuntzen kopuruak, muskulu-zuntzen mota metabolikoak eta beste faktore askok eragina dute unitate motorreko potentzialek miograman duten forman.

Ekorketa-elektromiografian (*scanning EMG*), unitate motor bakar baten jarduera erregistratzen da orratz-elektrodo mikro-motordun baten ibilbidean zehar linealki kokatutako puntu batzuen bidez. Teknika honen berrikuntzei esker, unitate motorra ez da puntu batetik bakarrik behatzen, baizik eta puntu batzuetatik, unitate motorraren lurraldearen zeharkako ebakiduran dagoen korridore batetik. Unitate motor bat puntu batetik baino gehiagotik behatzeak informazio gehigarri ugari ematen du haren jarduera elektrofisiologikoari buruz. Scanning-EMG seinalearen analisiak unitate motorraren parametro anatomiko eta fisiologikoak modu zuzenagoan zenbatesteko aukera ematen du.

Paziente batzuek elektromiografia prozedura mingarria aurkitu dezakete; beste batzuek, berriz, deserosotasun-maila txiki bat nabaritzen dute orratza sartutakoan. Prozeduzedura jasaten duten muskuluak minduak geratu daitezke ondorengo egun bat edo bi arte.

## Tresneria 
Elektromiografiako oinarrizko ekipo batek elementu hauek ditu:

* Elektrodoak. Jarduera elektrikoa muskuluaren barruan jasotzen dute, bai muskuluan txertatuta, bai muskulua estaltzen duen larruazalean zehar.
** Gainazaleko elektrodoak. Material oso eroalezko disko metaliko txikiak dira, eta larruazalari itsasten zaizkio. Elektrodoaren eta azalaren arteko inpedantzia murrizteko, ore eroale berezi bat aplikatzen da. Elektrodo horiekin muskuluaren funtzionamenduaren ikuspegi orokor bat lortzen da.thumb|Gainazaleko elektrodoak
** Txertatzeko elektrodoak edo elektrodo sakonak, orratz-formakoak. Hainbat mota daude:
*** Monopolarra. Orratz arrunt bat da, luzera osoan isolatu dena, puntan izan ezik.
*** Ardazkidea. Orratz bat da. Orratz horren barruan eroale metaliko oso meheak jarri dira, bata bestetik eta orratzarekiko isolatuta. Puntan bakarrik eroaleek ez dute isolamendurik, eta puntu horretan harrapatzen da muskulu-ehunetik datorren seinalea.
** Anplifikadorea. Muskulutik datozen seinale elektriko analogikoak monitore batean ikusi ahal izateko beharrezkoak dira. Anplifikazio-erlazioa 60 dB-tik gorakoa izan daiteke. Banda-zabalera 40 eta 10 kHz bitartekoa da. Oro har, anplifikadorearen ezaugarri elektronikoak aldatu egiten dira egin beharreko azterketa motaren arabera. Hauek dira ezaugarri nagusiak: Kanal kopurua: 2, 4, 8. Sentikortasuna: 1 pV/div. 10 mV/div. Sarrerako inpedantzia: 100 MΩ // 47 pF. CMRR 50 Hz-ean > 100 dB. Goi-paseko iragazkia: 0,5 Hz eta 3 kHz artean (6 dB/zortzidun). Behe-paseko iragazkia: 0,1 eta 15 kHz bitartean (12 dB/zortzidun). Zarata: 1 pV eraginkorra 2 Hz eta 10 kHz artean, sarrera zirkuitulaburrean dagoela.
** Erregistro-sistema. Muskulutik ateratako seinaleak pantaila batean erregistra daitezke, modu bisualean, eta soinu moduan, bozgorailu baten bidez. Erregistro bat ere egin daiteke euskarri iraunkor batean, hala nola paperean.

## Emaitza normalak 
Atsedenean dagoen muskulu-ehuna elektrikoki inaktiboa da. Orratzen txertaketak eragindako jarduera elektrikoaren ondoren, elektromiografoak ez du hauteman berezko jarduera anormalik (hau da, atsedenean dagoen muskuluak elektrikoki isilik egon behar du, lotura neuromuskularraren eremua izan ezik, zeina, egoera normaletan, oso berez aktibatzen baita). Muskulua nahita uzkurtzen denean, ekintza-potentzialak agertzen hasten dira. Muskulu-uzkurduraren indarra handitzen denez, muskulu-zuntz gehiago eta gehiagok ekintza-potentzialak sortzen dituzte. Muskulua erabat uzkurtzen denean, tasa eta anplitude aldakorreko ekintza-potentzialen talde desordenatu bat agertu behar da.

## Emaitza anormalak 
EMGa erabiltzen da kategoria hauetako batean sailkatutako gaixotasunak diagnostikatzeko: neuropatiak, lotura neuromuskularreko gaixotasunak eta miopatiak.

Neuropatiak EMGaren ondorengo kontzeptuetatik definitzen dira:

* Ekintza-potentzial hori bi aldiz da normala; izan ere, zuntz gehiago daude unitate motorreko, nerbioak galduta dituzten zuntzak inerbatzen baitira.
* Ekintza-potentzialaren iraupena luzatzea.
* Unitate motorrak murriztea muskuluan (unitate motorren zenbakizko estimazioko teknikak erabiliz).

Miopatiak, EMGaren ezaugarriak definituz:

* Ekintza-potentzialaren iraupena murriztea.
* Ekintza-potentzialaren eremua eta erradioa murriztea.
* Muskuluko unitate motorren kopurua murriztea.

## EMG seinalearen deskonposizioa 
EMGaren seinaleak gainjarritako unitate motorren ekintza-potentzialez osatzen dira nagusiki. EMGaren seinaleen neurketa unitate motor (PAUM) eratzaileen ekintza-potentzialetan deskonposa daiteke. Zenbait unitate motorreko PAUMek forma desberdinak izan ditzakete; unitate motorreko elektrodo berak erregistratutako PAUMak, berriz, oso antzekoak dira. PAUMaren forma eta tamaina nabarmen lotuta daude elektrodoa dagoen tokiarekin edo zuntzekin.
erdian|thumb|EMG seinale prozesatua

## EMGren aplikazioak 
EMG seinaleak aplikazio kliniko eta biomediko askotan erabiltzen dira. EMGa gaixotasun neuromuskularrak eta kontrol motorraren desordenak diagnostikatzeko tresna gisa erabiltzen da. EMGaren seinaleak esku, beso eta beheko gorputz-adarreko protesiak garatzeko ere erabiltzen dira.

Orobat EMGa mugimendurik gertatzen ez den lekuetan muskuluen jarduera detektatzeko erabiltzen da. EMGren jarduera behatuz, mintzamenarekin lotutako muskuluetan ahotsa sortzeko ezintasuna duen pertsona baten hizketa ezagutu daiteke.
erdian|thumb|Txertatzeko elektrodoa

## Erreferentziak