X-Press Pearl

***X-Press Pearl*** Singapurreko Super Eco 2700 klaseko kontainer-ontzia zen. Ontzia 2021eko otsailean jarri zen zerbitzuan eta 186 metro luze zen gutxi gorabehera.  X-Press Feeders-ek kudeatzen zuen.

2021eko maiatzaren 20an, *X-Press Pearl-ek* sua hartu zuen Kolonboko kostaldean, Sri Lankan.  Ontzia suak hartu zuen eta galera osoa deklaratu zuten. Oraindik flotatzen ari zen eta sua 2021eko maiatzaren 27ko azken orduetan zeilandar suhiltzaileek kontrolatu zutela uste zuten.  Itsasontzia 12 egunez erre ondoren, ekainaren 2an hondoratu zen ur sakonagoetara eramaten ari ziren bitartean.   Gertaera Sri Lankako historiako itsas hondamendi ekologikorik larrienatzat hartu da itsasontzian zeuden petrolio eta produktu kimikoengatik.  

## Eraikuntzaren eta funtzionamenduaren historia 
*X-Press Pearl* Zhoushan Changhong International Shipyard Co. Ltd ontziolan eraiki zen, Txinan,  Singapurreko X-Press Feeders konpainiarentzat, bere anaia *X-Press Mekong* ontziarekin batera.   37.000 pisu hileko tona (DWT). Kontainer-ontziak 2.743 hogei oineko unitate baliokide (TEU) eraman zitzake. 2021eko otsailaren 10ean entregatu zen.  

Ontzia X-Press Feeders' Strats-en Ekialde Hurbilerako (SMX) zerbitzuan aritu zen Port Klang-etik, Malaysiatik, Singapurretik eta Jebel Alitik (UAE), Hamad-eko (Qatar) porturaino. Itzulerako bidaia Hazira (India) eta Kolonbo (Sri Lanka) bidez egin zen Malaysiara itzultzeko. Ontziak hiru bidaia egin zituen, martxoaren 17an eta apirilaren 18an Kolonbon egin zuen eskala, eta su hartu zuen maiatzaren 19an egin zuen hirugarren portutik gutxira. 

## Sutea 
Ontzia Hazirako (India) portutik irten zen 2021eko maiatzaren 15ean.   Maiatzaren 19an iritsi zen Kolonbora, 1.486 edukiontzi zeramatzala, 25 tona azido nitriko, beste produktu kimiko batzuk, kosmetikoak eta dentsitate baxuko polietilenozko granuluak.  Ontzia Malaysiako Port Klangetik 30 eguneko joan-etorri bidaia baten bueltan zegoen; Qatarrera eta Dubaira.  Sri Lankako funtzionarioek uste zuten sua maiatzaren 11tik tripulazioak ezagutzen zuen azido nitriko isuri batek eragin zuela. Ontziak 25 tona azido oso korrosibo zeramatzan, ongarri eta lehergaiak fabrikatzeko erabiltzen dena.  

Hamadeko portuetan, Qatarren, sartzea debekatu ziotela jakinarazi zuten; eta Haziran, Indian, Sri Lankako Kolonboko portuan sartu aurretik.    *X-Press Pearl-* eko operadoreek baztertu egin zuten kontainer-ontziari Qatar eta Indiako portuetan sartzea ukatu ziotela.  X-Press Feeders-ek, ontziaren jabeek, esan zuen tripulazioak azido nitrikoa isurtzen zuen edukiontzi bat aurkitu zuela eta Qatar Hamad eta Hazira portuari edukiontzia deskargatzeko eskatu zien. Eskaera ukatu egin zen, "azido isuriari aurre egiteko berehalako instalazio edo aditu espezializaturik ez zegoelako", beraz ontziak Kolonborako aurreikusitako bidaian jarraitu zuen.  

Ontziak su hartu zuen maiatzaren 20an, Kolonbo portutik 9,5 itsas milia (17,6 km) ipar-mendebaldera.  Sri Lankako Itsas Armadak, sutearen zergatiak ezagutzeko ontzira igo zen Sri Lankako Portuen Agintariarekin batera, ontzian eramandako produktu kimikoen erreakzioaren ondorioz piztu zitekeela susmatu zuen.  Sua gertatu zenean, ontziak 25 laguneko tripulazioa zuen 

Hasierako txostenek gertakaria azido-ihes batekin lotu bazuten ere, Nirmal de Silva portuko kapitainak komentatu zuen sua *X-Press Pearl-* eko 2. zenbakiko sotoan piztu zela, edukiontzia bizkarrean pilatuta zegoen bitartean, eta zabaldu egin zela, eta ikerketa sakonagoa behar zela kausa zehazteko. 

Maiatzaren 25ean, leherketa handi bat gertatu zen ontziaren barruan, eta 25 eskifaia-kideak segurtasunez atera zituzten ontzitik.    Leherketan zauritutako bi tripulatzaile indiar Sri Lankako Kolonboko Ospitale Nazionalean sartu zituzten.  

Suak piztuta jarraitu zuen maiatzaren 25era arte, eta arratsaldean, ontzitik itsasora edukiontziak erortzen ari ziren. Sri Lankako Itsas Ingurumena Babesteko Agintaritzak (MEPA) itsasontzian zeuden erregai-bunkeretatik II. mailako petrolio isuria deklaratu zuen, sua larriagotu zenean.  Indiak Kosta Guardiako suteak itzaltzeko eta kutsatzaileak kontrolatzeko ontziak bidali zituen, baita atoiontzi bat eta itsas ezagutzarako Dornier hegazkin bat ere, eusteko neurriekin laguntzeko;  gainera arrantzaleei itsasontzitik urrun egoteko eskatu zieten.  

Dharshani Lahandapura MEPAko presidenteak maiatzaren 26an komentatu zuen ontzian 378 tona petrolio zeudela eta gutxienez erdia itsasora isuri zitekeela sua amaitu baino lehen. Eguraldi txarrak itsasontziaren inguruan petrolioko euste-hesiak ezartzea eragotzi zuen, baina agintariak prest zeuden lehorrera iristen zen edozein erregai garbitzeko.  Goizerako, erretako hondakinak eta isuritako zama batzuk lehorrera iritsi ziren Negombon, Sri Lankan.  Maiatzaren 29an, *X-Press Pearl-ek* erre eta kea ateratzen jarraitu zuen, nahiz eta sugarrak gutxitu ziren; kroskoaren osotasuna osorik zegoen oraindik. Su-tiragailuek ura isurtzen jarraitu zuten itsasontzirantz, Sri Lankako Aire Indarrek hauts kimiko lehorra botatzen zuten bitartean. Indiako kostaldeko guardiako ontzia, ICG *Samudra Prahari*, kutsatzaileak kontrolatzeko ontzia, sartu zen lan taldean.  Maiatzaren 30eko goizean sua ia itzalita zegoen, eta ura botatzen ari zitzaion oraindik. X-Press Feeders-ek jakinarazi zuen erreskatatzaileak ontzira igotzen saiatzen ari zirela atoi-konexio bat lotzeko.   Salbatzaileak ekainaren 1ean igo ziren ontzira, lehen ikuskapen bat egiteko.  Makina-gela gainezka zegoela aurkitu zuten eta 1., 2. eta 3. zamategietatik kea ateratzen ari zela tarteka.   Sua maiatzaren 21ean kontrolpean jarri zela jakitera eman zuten eta hozteko ahaleginek jarraitu zuten sua piztea saihesteko.  Maiatzaren 22an, Sri Lankako Aire Indarrek Bell 212 helikoptero bat bidali zuten erreskate operazioetarako.   25 tripulatzaileetatik bi ospitaleratu zituzten.  Maiatzaren 25ean, Indiak ICG *Vaibhav*, ICG *Dornier* ontziak eta *Water Lilly* atoiontzia bidali zituen Sri Lankako itsas armadari sua itzaltzen laguntzeko. Kutsatzaileei erantzuteko *Samudra Prahari* ontzia espezializatua maiatzaren 29an iritsi zen. 

Ekainaren 2an, X-Press Feeders-ek ohar bat kaleratu zuen esanez konpainiak "damua ematen diola erreskatzaileak ontzira igo eta atoi-linea bat erantsi arren, ontzia ur sakonagoetara eramateko saiakerak porrot egin izana".  

## Ingurumen-kalteak 
MEPAk adierazi zuen ingurumenaren kalteak ebaluatzen eta frogak biltzen ari zirela. Behin-behineko erreklamazioa aurkezteko asmoa zegoen. Maiatzaren 27an Sri Lankako hondartzetan garbitu zen isuritako zamaren plastikozko erretxina granuluen kutsadura. MEPAren arabera, plastikozko granuluekin hiru edukiontzi zeuden ontzian, bakoitza 26.000 kilokoa.

Osasun adituek eta MEPAk ohartarazi zuten Sri Lankan euri azido leuna egiteko aukera zegoela nitrogeno dioxidoa isurtzeagatik. Sri Lankako agintariek debekatu zuten kostaldeko arrantza Kalutaratik Negombora, kutsaduraren beldurrez. 5.600 ontzi inguru ezin izan zuten nabigatu eta kalte-ordaina agindu zien gobernuak. MEPAk ere eskatu zien jendeari ez ukitzeko edukiontziko hondakinik, substantzia toxikoz kutsatuta baitzegoen.

Arduragabekeria ikertzeko poliziaren salaketa jarri zuten. Aditu talde bat ere bildu zen epe luzerako ingurumen-kalteak ebaluatzeko. Hildako arrainek eta dortokek Sri Lankako hondartzetan garbitzen jarraitu zuten, eta haien heriotzak isuriak eragin zituen ala ez aztertu zuten.  1.486 edukiontzietatik, horietako 81 arriskutsuki toxiko eta kaltegarritzat jo ziren, 25 tona azido nitriko barne. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak