open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aireko talka Potomac ibaian

**Aireko talka Potomac ibaian** 64 pertsona zeramatzan bidaiari hegazkin batek eta hiru soldadu zihoazen helikoptero militar batek elkar jo zuten Ronald Reagan aireportutik gertu, Washingtonen, 2025eko urtarrilaren 30ean. 

Bi aireontziak Potomac ibai izoztura erori ziren. Erreskate taldeek hilotzak baino ez dituzte atera bertatik. Oraindik ez dute argitu zerk eragin duen ezbeharra baian atentatu aukera baztertu du Pentagonoak. Azken urteetan AEBn, 2001etik izandako hegazkin istripu larriena dela honakoa garbi dago.

## Gertakariak 
Kansas estatuko Wichita hiriko hegazkin batek helikoptero baten aurka jo du Reagan National Airporten lur hartzear zela. Gaueko bederatzietarako zazpi minutu falta zirela hasi ziren larrialdi-telefonoak joka goizaldeko 02.53 zirela Euskal Herrian. Leherketa bat izan da eta Potomac ibaira erori da. 60 bidaiari eta tripulazioko lau kide zeramatzan American Airlineseko hegazkinak. Ordu luzez lanean aritu ostean, 28 pertsonen gorpuak atera dituzte ibaitik, 27 hegazkinean zeudenak eta 1 helikopteroan, baina jada ez dago inor bizirik aurkitzeko itxaropenik, John Donnelly Columbia Barrutiko Suhiltzaileen Departamentuko buruak prentsaurreko batean azaldu duenez. «Une honetan, ez dugu uste istripu honetatik inor bizirik atera denik», esan du. «Erreskatatzaileek baldintza oso hotzak, haize bortitzak eta izotza aurkitu dituzte uretan, eta gau osoan baldintza horietan jardun dute», nabarmendu du. 

Bidaiarien artean, AEBetako patinaje artistikoko hainbat atleta zeuden. AEBetako Patinaje Artistikoko Txapelketarekin batera ospatutako garapen nazionalerako kanpamentu batetik zetozen langileak eta senideak. 2025eko AEB, Wichita, Kansas.

Helikopteroa Sikorsky UH-60 Black Hawk bat zen eta hegazkina Bombardier CRJ-701ER bat.

## Trumpen akusazioak 
Inongo frogarik aurkeztu gabe, eta Washingtongo hegazkin istripuan hildako 67 pertsonen gorpuak uretatik atera ez zituztela, Donald Trump AEBko presidenteak DEI politikak, dibertsitate eta inklusioaren aldekoak, jo zituen ezbeharraren kausatzat. Joe Biden eta Barack Obama egin ditu  erantzuletzat jo zituen. 

Trumpen ustez, aire kontrolatzaileak kontratatzeko baldintzak leundu zituzten demokratek, "desgaitasunak" zituzten hautagaiak aukeratzeraino. Trumpen aburuz, Bidenen eta Obamaren aurreko administrazioek "desgaitasun intelektual eta psikiatriko larriak dituzten pertsonak kontratatzeko politikak bultzatu dituzte". Ifrentzuan, presidente errepublikoanoak uste du AEBko "abiazio sisteman lan egiten dutenei maila altuagoa" eskatu behar dietela. "Prestatuago dauden pertsonak behar ditugu, azkarragoak, aparteko gaitasunak dituztenak (...) halako pertsonak bakarrik izan ahal dira aire kontrolatzaileak"", azpimarratu du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Barry Donath

**Barry Donath** atleta zen. Australia ordezkatu zuen 1956ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ralph Doubell

**Ralph Doubell** (Melbourne, 1945eko otsailaren 11) atleta da. Australia ordezkatu zuen 1968ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alicja Bobrowska

**Alicja Bobrowska** (Volodymyr, 1936ko urtarrilaren 8a – Los Angeles, 2025eko urtarrilaren 13a) poloniar-estatubatuar aktore, modelo, aurkezle, erizain, margolari eta eskultorea izan zen. 1957an Miss Polonia lehiaketan irabazi zuen. 

## Bizitza 
Volodymyr hirian (gaur egungo Ukrainan) jaio zen. Bigarren Mundu Gerra amaitu ondoren, Gdańsken bizi izan zen gurasoekin. 1959an Krakoviako Ludwik Solski antzerki eskolan graduatu zen.

1957an Miss Wybrzeże edertasun-lehiaketan parte hartu zuen eta bigarren postuan geratu zen, bi mila boto baino gehiago irabaziz. *Dziennik Bałtycki* egunkatiak antolatutako lehiaketan ere aurkeztu zen. 1957ko abuztuan Miss Polonia lehiaketan irabazi zuen, lehiaketa horretako gerraosteko lehen irabazle bihurtuz. Ameriketako Estatu Batuetan egindako 1958ko Miss Unibertso lehiaketan bosgarren postuan geratu zen. Lan-eskaintza ugari jaso zituen, besteak beste Max Factor markarekin urtebeteko kontratua sinatzeko aukera edo hiru urtez Marlon Brando aktorearekin lan egiteko aukera. Hala ere, Bobrowskak bi eskaintza horiek baztertu zituen eta Poloniara itzuli zen.

Hurrengo urteetan aktore gisa aritu zen. Krakoviako Juliusz Słowacki antzokian debutatu zuen eta geroago Varsoviako Antzoki Nazionalean eta Arnold Szyfman antzokian jardun zuen. Sei hilabetez Poloniako telebistako aurkezle izan zen. 1981ean Kaliforniara emigratu zuen, eta han erizain gisa aritu zen 17 urtez. 2004an, Miss Polonia lehiaketako finaleko kontzertuan agertu zen gonbidatu gisa.

Erretiroa hartu ondoren, artista garaikide egin zen. Besteak beste, margolari eta eskultorea izan zen. 3D-Art estiloa landu zuen. Erakusketak Kalifornian, Chicagon eta New Yorken egin zituen.

Stanisław Zaczyk aktorearekin ezkonduta zegoen eta harekin Maciej izeneko seme bat izan zuen. Los Angelesen hil zen 2025eko urtarrilaren 13an.

## Filmografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kirchdorf am Inn (Austria)

**Kirchdorf am Inn** Austriako udalerri bat da, Ried barrutian. Azken zentsuaren arabera  biztanle zituen,  kilometro karratuko azaleran.
## Kanpo estekak
Liebenau

**Liebenau** honakoa izan daiteke:
* Liebenau (Alemania), Alemaniako udalerria.
* Liebenau (Austria), Austriako udalerria.
María Cristina Alcalde

**María Cristina Alcalde** (Peru) ikertzaile, antropologo, irakasle eta idazle peruar-estatubatuarra da; Marie Rich Endowed Kentuckyko Unibertsitateko Emakume eta Genero Ikasketen irakaslea. Unibertsitateko Arte eta Zientzien Fakultateko Inklusio eta Nazioartekotze Dekanordea ere bada. Gainera, Gizarte Teoria, Latinoamerikako Ikasketak, Karibeko Ikasketak eta AEBetako Latinoaren Ikasketetako Fakultateko kide afiliatua da.

Bere ikerketak genero indarkeria, migrazioak, bazterketa, arrazak eta etnizizazioa dira.

## Hezkuntza 
Alcalde doktoreak bere Masters of Arts eta Ph.D eskuratu zituen, bere tesiak defendatuz, Indianako Unibertsitatean Latinamerikar Ikasketetan eta antropologian, hurrenez hurren.

## Ikasketak 
Alcaldek etxeko indarkeriari buruzko ikerketak egin ditu, *bere*ziki Perun (bere jaioterrian) eta "Peruko indarkeria intimoaren, instituzionalaren eta estrukturalaren arteko loturei buruz *eta* AEBetako latindarren arteko loturei buruz". baita *matxismoaz* eta *amatasunaz* ere".

Etxeko indarkeria prebenitzeko eta abusuak jasotzen ari direnak babesteko erantzukizunei buruzko saiakerak idatzi ditu, eta gai horiek ez dira inongo pertsona edo erakunderen ardura, baizik eta polizia, fiskalak, ministerioak, gorte judizialak eta publikoa barne hartzen ditu.

## Bibliografia 
* 2018: 'Peruvian Lives across Borders: Power, Exclusion, and Home. University of Illinois Press**.**

* 2015: *Provocations: A Transnational Reader in the History of Feminist Thought.* Egilekidea Susan Bordo eta Ellen Rosenmanekin. University of California Press.

* 2014: *La mujer en la violencia: Género, pobreza, y resistencia en el Perú.* Lima: Instituto de Estudios Peruanos and Fondo Editorial de la Pontificia Universidad Católica del Perú&nbsp;(The Woman in the Violence-ren gaztelaniazko edizioa)

* 2010: *The Woman in the Violence: Gender, Poverty, and Resistance in Peru.* Nashville: Vanderbilt University Press.

* 2008: *Visión del Perú de académicos peruanos en Estados Unidos* (Vision of Peru of Peruvian Academics in the United States). Egilekidea, con Joseph Zavalarekin. Lima: Academia Diplomática del Perú.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Perfil en la Facultad de la Dra. Alcalde
* Perfil en Academia
* Perfil en Google Scholar
* Perfil en ResearchGate
Liebenau (Austria)

**Liebenau** Austriako udalerri bat da, Freistadt barrutian. Azken zentsuaren arabera  biztanle zituen,  kilometro karratuko azaleran.
## Kanpo estekak
Henry O'Shea

'''Henry George O'Shea''' (1836-1905) Ipar Euskal Herrian bizi izan zen idazlea zen. Espainiar gorputz diplomatikoan zerbitzatu zuen, eta frantziar nazionalitatea hartuz urte askotan Biarritzen finkatu zen, bere Zientzia, Arte eta Letren Elkarteko Lehendakari izatera iritsiz. Espainiako Historiaren Errege Akademiako kide urgazlea ere izan zen.

## Biografia 
Dirudienez,  Henry  O'Shea Espainian jaio zen, 1836. urtean. Aita Wellingtonen armadan aritu zen militar irlandarra zuen. Bidaia anitz egin zituen Espainia eta Portugalen barna, eta horretaz zenbait lan plazaratu zuen. Iparraldeko emazte batekin ezkondurik, Biarritzen finkatu zen bizitzeko. Hortik aitzina, Lapurdiko hiriarekin lotura handiak ukan zituen eta zenbait kargu bete izan zituen: Brititsh  Cluba, Biarritz elkartea, Bizkaiko Golkoko Aklimatazio Elkartea eta Baiona-Biarritzeko Arteen Adiskiden Elkartea sortzen parte hartu zuen. Biarritzeko hautetsia ere izan zen. 

Gazte-gaztetik erakarpen sumatu zituen euskal gaiekiko, eta garaiko aldizkari eta egunkarietan artikulu interesgarri franko plazaratu zituen, baita zenbait liburu argitara eraman ere. Bi lan oso aipatuak izan ziren bereziki: *La Maison Basque* (1887) eta *La Tombe Basque* (1889).

* "La maison basque. Etude historique", *Revue des Basses-Pyrénées et des Landes*. 1886, IV.
* *La Maison Basque*. 1887. Ferdinand Corrègesen marrazkiekin.
* "Inscription de l'Ile de Hierro (Canaries)", *Bulletin de Biarritz-Association* 1898, III. 
* *La tombe basque; étude des monuments et usages funéraires des Euskariens*, Pau, Vve. F. Lescudé, 1889.
* "La Croix d'Ahetze", *Bulletin de Biarritz-Association*, 1898, III. 
* "Un poète biarrot (Justin Larrebat)", *Bulletin de Biarritz-Association*, 1896, I. 
* "Conclusion nouvelle sur la lange hasque et ce qui s' y rattache. Résumé du travail de M. Percié sur la langue basque", *Bulletin de Biarritz-Association*, 1901, VI. 
* *Cambo-les-Bains, Biarritz-Thermal*, 1893. 
* *Guide to Spain and Portugal, including the Balearic Islands*. Third Edition, Edinburgh, Black, 1868.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Joseba Aurkenerena: "Euskal etxeak eta hilobiak Henry O’Shearen liburuetan", Zuzeu webgunean jasotako artikulua.
* :*Guide to Spain and Portugal, including the Balearic Islands*.
Mandy Moore

**Amanda Leigh «Mandy» Moore** (Nashua, New Hampshire, AEB, 1984ko apirilaren 10a) estatubatuar egile abeslaria, musikagilea, idazlea, aktorea eta moda diseinatzailea da. Ezaguna egin zen batez ere *Un amor para records* (2002), *Enredados* (2010) eta *¡Salvados!* (2004) filmeei esker. Diskoa kaleratu ostean, Moore diskoetxetik bereizi zen, sormena zela eta iritzi desberdina baitzuten. Dibisioaren eraginez, diskoetxeak *The Best Of Mandy Moore* eta *Candy* konpilazio-album bi kaleratu zituen, eta 300.000 kopiatik gora saldu ziren. Moore ez zen musikara itzuli 2007ra arte, Wild Hope estudioko bosgarren albuma kaleratzearekin batera. Album horrekin, Mooreren musika-ibilbidea pop-folk generoko musikarantz aldatu zen, publiko helduagoari zuzenduta. Albumak ez zuen arrakasta handirik lortu, 200.000 kopia inguru saldu baitzituen, eta ezin izan zuen RIAA ziurtagiririk jaso. 2009an, industriara itzuli zen *Amanda* *Leigh* lanarekin, estudioko seigarren albumarekin, eta 25. postua lortu zuen *Billboard* 200 eta 100.000 kopia inguru saldu zituen. 2012an, Moorek baieztatu zuen estudioko zazpigarren albuma lantzen ari zela, eta 2020ko martxoan kaleratu zuen, *Silver Landings* izenburupean. 2009tik aurrera, Moorek 10 milioi album baino gehiago saldu zituen mundu osoan, Billboard-en arabera. 2012an, Mandyk 96. postua lortu zuen."Musikako 100 emakume handienak" zerrendako 96. postuan, VH1 katearen arabera.

### Aktore 
Bere ibilbide musikalaz gain, Moorek ere parte hartu du aktoretzan. *Dr. Dolittle* 2 (2001) filmean egin zuen bere lehen film zinematografikoa, nahiz eta ahotsezko paper txiki bat baino ez izan. Beranduago, urte berean, *The Princess Diaries* komedia filmean Lana izan zen. Film horretan Anne Hathawayrekin batera lan egin zuen. Nicholas Sparksen liburuan oinarritzen zen *A Walk to Remember* (2002) film erromantikoan izan zuen lehen rol protagonista. Filmak arrakasta handia lortu zuen. 2003 eta 2006 artean, Moore hainbat filmetan agertu zen, tartean *How to Deal*, *Chasing Liberty*, *Saved*! eta *Racing Stripes*. Geroago, *American Dreamz* (2006) filmean agertu zen. Pelikulak ezin izan zuen 17 milioi dolarreko aurrekontua berreskuratu, eta leihatilan egin zuen debuta, 9. zenbakian. Hurrengo urtean, Moore komedia erromantikoan agertu zen, *¡Porque lo digo yo!*, Diane Keatonekin batera. Kritikak negatiboki jaso zuen filma, baina arrakasta finantzarioa izan zen, mundu mailako leihatiletan 69 milioi dolar baino gehiago bildu baitzituen. 2010ean, Moorek Rapunzel interpretatu zuen *Enredados* film animatuan, eta bertan *«I See the Light*» abestia interpretatu zuen.
## Diskografia 
; Estudioko albumak

* 1999: *So Real*
* 2000: *I Wanna Be With You*
* 2001: *Mandy Moore*
* 2003: *Coverage*
* 2007: *Wild Hope*
* 2009: *Amanda Leigh*
* 2020: *Silver Landings*
* 2022: *In Real Life*

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Dick Button

**Richard Totten "Dick" Button** (Englewood, New Jersey, 1929ko uztailaren 18a – North Salem, New York, 2025eko urtarrilaren 30a) estatubatuar izotz gaineko patinatzailea izan zen.

Gizonezkoen banakako proban urrezko domina irabazi zuen bi olinpiar jokoetan (1948 eta 1952 eta bost aldiz jarraian munduko txapeldun (1948-1952) izan zen. Europako txapelketa bat ere irabazi zuen, bera europarra ez izan arren.

1948an Axel jauzia egin zuen lehen irristalaria izan zen eta 1952an jauzi hirukoitza egin zuen lehena ere izan zen. Patinaje eskola amerikarreko ordezkaria izan zen, Europakoa baino atletikoagoa.
Collo di San Quilico

**Collo di San Quilico** Korsikako mendaterik garrantzitsuenetako bat da, Corte eta Ponte-Leccia lotzen dituen T20 errepidean. Lepoak 559 metroko altuera du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Copilot (laguntzaile birtuala)

**Copilot** Microsoftek garatutako adimen artifizialeko laguntzaile birtual bat da, Windows 11n eskuragarri dagoena. Hizkuntza-eredu handi bat erabiltzen du testua sortzeko, hizkuntzak itzultzeko, eduki sortzaile mota desberdinak idazteko eta egindako galderei modu informatiboan erantzuteko. Windows 11 barruan ere egin daitezke zeregin batzuk, adibidez, kodea idaztea, aurkezpen-fitxategiak sortzea eta dokumentuak editatzea. Bi bertsiotan dago eskuragarri: Windows 11rako Copilot, erabiltzaile guztientzat, eta 365 Copilot, Microsoft 365eko harpidedunek bakarrik erabil dezaketena (lehen, Microsoft Office).

## Ezaugarriak 
Copilot-en ezaugarri garrantzitsuenak hauek dira:

* **Kodea osatu**: kodea osatu dezakezu hainbat programazio-lengoaiatan, Python, JavaScript, C++ eta Java barne.
* **Eduki-sorkuntza**: sormen-eduki mota desberdinak sortzeko aukera ematen du, artikuluak, gidoiak, olerkiak eta abestiak barne.
* **Galderen erantzuna**: galderei modu informatiboan erantzun diezaieke, baita galdera irekiak, desafiatzaileak edo arrotzak badira ere. Hiru estilo ditu erantzuteko: sortzaileagoa, orekatuagoa eta zehatzagoa.
* **Laguntza atazekin**: Copilot-ek Windows 11n ataza batzuk egin ditzake, esaterako, aurkezpenak sortu eta dokumentuak editatu.

## GPT-4ren integrazioa 
2023ko martxoan jakin zen Microsoft enpresa GPT-4 integratzen ari zela, adimen artifizialean oinarritutako bere laguntzaile birtuala izango zena. Aurretik, bere Bing bilatzailean sartua zuen eta Bing Chat funtzioarekin erabil zitekeen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala.
Col de Bigorno

**Bigornoko lepoa** (Frantsesez Col de Bigorno eta korsikeraz *Bocca di Bigornu*) Korsikako mendate nagusietako bat da. Korsika Garaia departamenduan dago.
Nogarejas

Nogarejas Espainiako herriska da, Leongo Herriko León probintzian, Castrocontrigo udalerrian. 2021ean 233 biztanle zituen eta 920 metroko garaieran aurkitzen da.
Alexandros Koryzis

**Alexandros Koryzis** (; Poros, 1885 – Atenas, 1941eko apirilaren 18a) greziar ekonomialari eta politikaria izan zen, Greziako lehen ministroa 1941eko urtarriletik hil zen arte.

Atenasen zuzenbidea ikasi ondoren, Greziako Bankuan lanean hasi zen eta 1939an bertako gobernadore izendatu zuten. Ioannis Metaxas greziar diktadorearen gobernuan Ongizate ministro izan zen eta 1939an dimisioa eman zuen. 1941eko urtarrilean Metaxas hil zen eta Jurgi II.a Greziakoak Koryzis izendatu zuen lehen ministro.

Koryzisek britainiarren laguntza onartu zuen Metaxasek atzera bota zituen alemanen aurrean. 1941eko apirilaren 18an bere buruaz beste egin zuen tiro batez, alemaniar tropak Atenasera hurbiltzen ari zirenean.

## Kanpo estekak
Mycena cinerella

***Mycena cinerella*** *Mycenaceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Omphalia grisea*, *Omphalia cinerella*.<

## Deskribapena 
**Kapela:** 4 eta 15 (19) mm bitarteko zabalerakoa, konikoa, kanpai itxurakoa, parabolikoa, ganbila eta ia lautua, batzuetan erdian deprimitua, beste batzuetan papila txiki batekin, sulkatua, zeharrargi-ildaskatua, higrofanoa, marroi-beltzetik marroi-grisaxkara edo gris zurbiletik gris ilunera, normalean ertzean zertxobait zurbilagoa.

**Orriak:** 12-26 hankaraino iristen dira, azpi-horizontalera igotzen direnak, zabal adnatutik dekurrente samarrera, batzuetan oso dekurrenteak, ertza ahurra, adinarekin dortsalean zainekin, gris ilunetik gris zurbilera, ertza zurbilagoa.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain beherantz jarraitzen duten orriak.

**Hanka:** 20 eta 40 mm bitarteko garaierakoa eta 0,5 eta 2 mm bitarteko lodierakoa, barnehutsa, teretea, berdina, zuzena, flexuosoa edo kurbatua, goian pruinaduna, behean glabroa, gris-zurixka goian, behean gris ilunagoa, oinarria fibrila zuriz estalia.

**Haragia:** Irinaren antzeko usainarekin.

**Etimologia:** *Mycena* terminoa latinetik dator, “vitis” hitzetik, xirmendu, esan nahi du. Oin oso luze, mehe  eta malguari egiten dio erreferentzia.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

## Sasoia eta lekua 
Hosto erorkorreko zuhaitzen hosto erorien eta koniferoen orratzen artean, gregarioa, hainbat habitatetan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Groenlandia, Islandia, Europa, Errusia. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nayef Aguerd

**Nayef Aguerd** (arabieraz: نايف أغرد; Kenitra, Maroko, 1996ko martxoaren 30a) marokoar futbol jokalaria da. 

## Biografia 
Erdi-atzelari gisa jokatzen du Espainiako LaLiga EA Sports-eko Real Sociedad-en, West Ham United-etik utzita. Eskarmentudun atzelaria, fisiko onekoa eta bizkorra da; 35 milioi euroko balioa esleitzen dio Transfermarkt-ek.

Marokoko Selekzio Nazionalean ere jokatzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Melanosoma

[thumb|Arrain-melanoforoen erreakzio bideoa (7x abiadura), 200uM [adrenalinari erantzunez; melanosomak zelula melanoforoen erdira erretiratzen dira, izar-formarekin.]]
**Melanosoma** animalia-zeluletan dagoen organulu bat da, eta melaninaren sintesi-, biltegiratze- eta garraio-lekua da. Melanina argia xurgatzen duen pigmentu arruntena da animalia-erreinuan. Melanosomak arduratzen dira koloreaz eta animalien zelula eta ehunetako fotobabesaz.

Melanosomak melanozito izeneko azaleko zeluletan sintetizatzen dira, baita begiko melanozito koroideoetan eta erretinako pigmentu-epitelioko zeluletan ere (EPR). Behe-ornodunetan, melanoforoetan edo kromatoforoetan egoten dira.

## Kanpo estekak
Populoniako gudua

**Populoniako gudua** K.a. 282an izan zen, Erromatar Errepublikaren eta etruskoen artean. Erromatar eta Etruskoen arteko borroken azkenetakoa izan zen, K.a III. Mendearen hasieran amaitu zirenak.

Erroma eta Etruriaren arteko azken gerra 298 baino lehen hasi zen, etruskoek, erositako aliatu galiar batzuekin batera, Erroma inbaditzea erabaki zutenean. Erasoa Erromarekin egindako itun bat haustearen ondoren. Lehenengo borrokak hasi baino lehen aliatu galiarrek alde egin zuten, eta etruskoek Tito Manlio kontsularen armada handiagoaren aurrean bakarrik geratu zen. Hala ere, gerra hasi eta gutxira Manlio bere zaldiz erortzean hil zen. Haren ordez egindako hautapenen ondorioz Marko Valerio Korvo kontsul izendatu zuten. Korvok etruriarren lurraldean sartu zen eta herrialdea suntsitzen eta zakuratzen hasi zen, etruskoak borrokara erakartzeko itxaropenez, baina hauek ez zuten nahi izan.

Tito Livioren narrazioa jarraituz, etruriarrek azkenean Volterra inguruan erasotu zuten K.a 298ko amaieran. Egun bat iraun zuen guduak ez zuen inorentzat garaipenik ekarri, baina etruskoak beren hiri gotortuetara erretiratu ziren, kanpamendua eta ekipamendua erromatarren esku utzita. Barbatok jeneral erromatarrak, bere armada etruriar mugan kanpatuz, indar armatu arin bat gidatu zuen hiritarren *agerra* suntsitzeko asmoz.

Urte berean Hirugarren Samnitar Gerra piztu zenez denbora batez etruskoen aurkako frontea atzealdean geratu zen. K.a 295an Sentinoko guduan erromatarrek etruskoz, samnitaz eta galiar jatorriko senoniarrez osatutako koalizioa garaitu zuten. K.a 293an, azkenean, erromatarrek samnitak garaitu zituzten guztiz Aquiloniako guduan, gerra amaituz, eta atentzioa berriz iparrera bideratu zen. 

K.a 284an etrusko eta galiarrez osatutako koalizio batek, Britomaros jeneralaren agindupean, erromatarrak Arretium hiri etruriarretik hurbil garaitu zituzten. Luzio Zezilio Metelo Denter kontsula guduan hil zen. Hala ere, hurrengo urtean Vadimo lakuko guduan erromatarrek etruskoak eta galiarrak garaitu zituzten. Garaipena totala izan zen eta etruriako hiriak errenditzen hasi ziren.

Populoniako gudua garaituta zegoen herrialde baten aurka irabazi zen. Gudua eta gero etruriar hiri gutxik erresistentzia mantendu zuten. Vulci hiriak K.a 280 urtera arte aske iraun zuen, Tiberio Korunkaniok hiria hartu zuen arte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Argazki Bat Behelainoan

Argazki Bat Behelainoan Arkaitz Artola Arnaiz (Egia, Donostia, Gipuzkoa, 1982) musikariaren ezizena da. 2008tik aurrera hasi zen abestiak argitaratzen izen horren pean, DIY moduan sarean argitaratuz gehienak, 2023an Bonberenea Ekintzak zigiluarekin "Segurtasun Eza" LP/CD diska kaleratu zuen arte. 2025eko otsailaren 5ean "Geldi Gu Eta Dena Huts" diska laburra plazaratu du.

## Diskografia 
* Lo (2020)
* Segurtasun Eza (Bonberenea Ekintzak 2023)
* Inperioaren Gianbehera (Single, 2023)
* Jaguar (Single (2024)
* Capone Rules (Single 2024)
* Geldi Gu Eta Dena Huts (Bonberenea Ekintzak 2025)
Joan Leslie

**Joan Leslie** (**Joan Agnes Theresa Sadie Brodel** jaioa; Detroit, 1925eko urtarrilaren  26a – Los Angeles, 2015eko urriaren 12a) estatubatuar aktorea izan zen.

Bere bi ahizpekin batera, vaudevilleko aktore eta abeslari gisa lan egin zuen. Hamaika urterekin sei hilabeteko kontratua sinatu zuen Metro Goldwyn Mayerrekin eta film batean parte hartu zuen. Gero New Yorkera joan zen abestera eta irratian lan egitera. Urtebete geroago, RKO Pictures konpainiarekin lan egin zuen, eta arrakasta 1940ko hamarkadan iritsi zitzaion Warner Brosekin. Earnerrekin kontratua hautsi ondoren, zineman lan gutxi egin zuen eta bere alabak hezteari ekin zion.

## Filmografia 
## Kanpo estekak
Liz Claiborne

**Anne Elisabeth Jane Claiborne**, ezaguna  **Liz Claiborne** izenez (Brusela, Belgika, 1929ko martxoaren 31 – New York, AEB, 2007ko ekainaren 27a) estatubatuar emakumeen arroparen diseinatzailea izan zen, eta 70eko hamarkadan ospea hartu zuen emakume profesionalarentzako enpresa mundurako arroparekin.

## Bizitza 
Gaztetan Ameriketako Estatu Batuetara joan zen (1949), eta New Orleansen (Louisiana) bizi izan zen. Handik urte batzuetara, San Timothera joan zen bizitzera, sasoi hartan Catonsvillen (Maryland) zegoen barnetegira. Ikasketak bukatu ostean, Europara joan zen Artea ikastera. 1949an, Jacques Heim-en Diseinu Nazionalerako Lehiaketa irabazi zuen, eta, handik denbora batera, New Yorkera joan zen. 

### Lan ibilbidea 
New Yorken artista gisa lan egin zuen Sportswear Tina Leser etxean. Dan Keller eta Grupo Juvenil la S.A.rentzat ere diseinatzaile gisa lan egin zuen, 1976an Liz Claiborne S.A. bere diseinu-enpresa sortu baino lehen. Hori erronka argia izan zen sektorea gizonezkoek kontrolatzen zuten sasoian.

Garai hartan enpresen goi-zuzendaritzan sartzen hasia zen. Emakume profesionalarentzat arropa merke eta dotorea sortzea zen bere asmoa. Horrela, emakumeen jantzien estilo bereizgarria mundu profesionalean hesiak hausten eta postuak igotzen saiatzen ziren emakume exekutiboen ikur bihurtu zen.

Urratzaile izateko beldur barik, jaka-jantzia berrasmatu zuen, kolore gehiago erantsiz, eta betiere jantziak oso emakumezkoenak izan zitezen eta gehiegi garestitu ez zitezen ahaleginduta.

1986an, Liz Claiborne enpresa sortu zuen, mundu horretan lehen aldiz emakume batek sortua, eta *Fortune* finantza-aldizkariak egin zituen 500 enpresa garrantzitsuenen zerrendan sartu zen. Bere enpresako zuzendaritza exekutibotik erretiratu zenean, 90eko hamarkadaren hasieran, konpainia Ameriketako Estatu Batuetako emakumeentzako arropa fabrikatzaile handiena zen, guztira 1.400 milioi dolarreko salmentak zituen. Pixkanaka, enpresak Dana Buchman, Juicy Couture, Ellen Tracy eta Lucky Brand jeans markak ere izan ditu.

Art Ortenberg-ekin ezkonduta egon zen eta aurretik Ben Schultz-ekin. Modaren munduan emakumeari aukera gehiago ematearen defendatzaile nekaezina, Claibornek, erretiroa hartu ostean, lan humanitarioei ekin zien, eta bere senarrarekin ingurumena babesteko karitatezko fundazio bat sortu zuen.

### Heriotza 
Liz Claiborne 78 urte zituela hil zen Manhattango Ospitale Presbiterianoan, 2007ko udan, hamarkada bat baino gehiagotan zuen minbiziaren ondorioz.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 1949an, Jacques Heim-en Diseinu Nazionalerako Lehiaketa irabazi zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
* Liz Claiborne, emakume langilearen diseinatzailea, hil da lavanguardia.es-n
El portero (2000ko filma)

***El portero*** (euskaraz *Atezaina*), 2000ko Gonzalo Suárez espainiarrak zuzendutako drama film bat da. Carmelo Gómez, Roberto Álvarez, Maribel Verdú, Antonio Resines, Elvira Mínguez, Eduard Fernández eta Adrián Ramírez aktoreek sntzeztu zuten.

2000ko Film Onenaren Sant Jordi Zinema Saria irabazi zuen.

## Argumentua 
1948, Espainia, Ramiro Forteza (Carmelo Gómez) Espainiako Gerra Zibilaren laztasunak eta gerraondorengo zailtasunek herriz-herri bizimodua ahal den moduan irabaztera derrigortu duten garai bateko Lehen Mailako futbol atezain ohi bat da, herri bakoitzean bertakoei penaltien bidez golak sartzeko erronka luzatuz.

Gau batez, Asturiasko kostaldeko herri batera ailegatu eta Manuela (Maribel Verdú) seme bat duen alarguna ezagutuko du, bizitzan aurrera egiteko Ursularentzat (Elvira Mínguez) jostun gisa lan egiten duen emakumea, aldi berean, Manuela emakumea Andrade (Antonio Resines) goardia zibil sarjentuaren emaztea da.

Fortezaren futbol erakustaldiek eta hark Manuelarekin duen harremanak Andraderen harreta piztuko dute, ondorioz Andradek Fortezari makiekin zerikusia duen proposamena egingo dio, atezaina gerraren bi aldeen arteko gatazkan partehartzera derrigortuz.

## Aktoreak 
*Marcos Gil: Goardia Zibilaren semea (ile kiribildun mutiko kaskarra)
*Carmelo Gómez: Forteza 
*Maribel Verdú: Manuela 
*Antonio Resines: Andrade sarjentua
*Roberto Álvarez: On Constantino 
*Eduard Fernández: Nardo 
*Elvira Mínguez: Ursula 
*Abel Vitón: Medikua
*Andoni Gracia: Emilio 
*Julio Vélez: López 
*Adrián Ramírez: Tito 
*Mario Martín: Lisardo 
*Felipe Vélez: Concojo 
*Carolina Bona: Felisa 
*Álex O'Dogherty: Orozco 
*José Alias: Saltzaile ibiltaria
*Benjamín Seva: Jacinto 
*Anartz Zuazua: Pepin 
*José Coromina: Ijitoa
*Elena Figueroa: Neska artzaina
*Arlette L. Santoyo: Obdulia 
*Gonzalo E. de José: Falangista 
*Carlos E. Casero
*José Antonio Lobato

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Marty Goddard

**Martha** **Goddard**, **Marty** **Goddard** ezizenez ezaguna (1941- 2015)  Estatu Batuetako sexu delituen biktimen defendatzailea izan zen. Bortxaketa frogaren kitaren garapenean paper erabakigarria jokatu zuen, bortxaketatik bizirik atera direnen froga forentseak metodikoki biltzeko erabilia.

## Biografia 
1970eko hamarkadaren hasieran, Marty Goddard defendatzaile gisa aritu zen Chicagoko sexu-delituen biktimen defentsarako programa batean. Programa horretan, 16.000 emakume bortxatzen zituztela urtero uste zen, eta poliziak askotan ez zien sinesten biktimei. Kopuru horren hamarren bat baino ez zen salatu, eta oso gutxitan amaitu zuten erasotzailea kartzelaratzen. Poliziak bortxaketaren biktimen ospitaleetan jasotako frogak osatu gabe edo gaizki bilduta zeudela esan zion. Louis R. Vitullorengana eraman zuen ideia hori, Chicagoko poliziaren laborategi kriminalistikoan lan egiten zuenarengana. Honek hasieran oihu egin zion eta bere ideia baztertu zuen, Marty Goddarden lankide Cynthia Gehrieren arabera, baina gero Goddarden diseinuaren antzeko kit bat garatu zuen, asmakizunaren meritu pertsonala bere buruari egotziz.

Marty Goddardek, 1970eko hamarkadaren erdialdean, Biktimei Laguntzeko Herritarren Batzordea sortu zuen, bortxaketa-kitak banatzeko finantziazioa defendatzen eta bilatzen zuena. Kitak sortzeko eta banatzeko hasierako finantzaketaren zati handi bat Playboy Fundaziotik etorri zen.

Marty Goddardek sexu-erasoen biktimen eskubideen alde egiten jarraitu zuen 1980ko hamarkadan, baina alkoholarekin arazoak izan zituen eta bere azken urteak iluntasunean bizi izan zituen, Arizonan. 2015ean hil zen.

Marty Goddarden bortxaketa frogen kitak auzitegi-zientzia irauli zuen eta sexu-erasoen biktimen tratamendu bidezkoagoa, duinagoa eta errespetuzkoagoa ahalbidetu zuen. Gainera, Smithsonian Institutuak erosi zuen Vitulloren lehen kit horietako bat.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Marty Goddard, bortxaketaren kita asmatu zuen emakumea
Elizabeth Barnes

**Elizabeth Barnes** ( Ashevillen, Ipar Carolina)  estatubatuar filosofoa da, filosofia feminista, metafisika, filosofia soziala eta etika lantzen ditu. Filosofia irakaslea da Virginiako Unibertsitateko Corcoran Filosofia Departamentuan.aldizkariaren editore buru bihurtu zen.

Barnes-ek filosofiaren hainbat alorretan argitaratu du,eta *Current Controversies in Metaphysics* izeneko liburua argitaratu zuen, Routledge-rekin 2015ean argitaratu zena. 2016an, *The* *Minority Body* monografia argitaratu zuen Oxford University Press-ekin. Liburuan, Barnes-ek filosofia analitikoan desgaitasun komunaren ikuspegia desafiatzen du, bere ordez nagusiki fenomeno soziala dela argudiatuz. Haren esanetan, desgaitasuna duten pertsonak berez ez daude okerrago desgaituta egoteagatik, nahiz eta desgaitasuna, zentzu mugatuan, kaltea izan daitekeen.

## Argitalpenak 
### Liburuak 
* 2023) *Health Problems: Philosophical Puzzles About the Nature of Health.* Oxford: Oxford University Press.
* (2016) *The Minority Body: A Theory of Disability*. Oxford: Oxford University Press.
* (2015, as editor) *Current Controversies in Metaphysics*. London: Routledge.

### Artikuluak 
* (2023) "Trust, Distrust, and ‘Medical Gaslighting’", The Philosophical Quarterly, Volume 73, Issue 3, July 2023, Pages 649–676.
* (2014) "Going Beyond the Fundamental: Feminism in Contemporary Metaphysics", *Proceedings of the Aristotelian Society* 114 (3), pp. 335–51.
* (2014) "Valuing Disability, Causing Disability", *Ethics* 125 (1), pp. 88–113.
* (2014) "Fundamental Indeterminacy", *Analytic Philosophy* 55 (4), pp. 339–62.
* (2013) "Metaphysically Indeterminate Existence", *Philosophical Studies* 166, pp. 495–510.
* (2012) "Emergence and Fundamentality", *Mind* 121 (484), pp. 873–901.
* (2011) "Back to the Open Future". *Philosophical Perspectives: Metaphysics* (25), pp. 1–26. (with Ross Cameron)
* (2011) "A Theory of Metaphysical Indeterminacy", *Oxford Studies in Metaphysics* (6), pp. 103–48. (with JRG Williams)
* (2011) "Reply to Eklund", *Oxford Studies in Metaphysics* (6). (with JRG Williams)
* (2010) "Ontic Vagueness: A Guide for the Perplexed", *Noûs* 44 (4), pp. 607–27.
* (2010) "Arguments Against Metaphysical Indeterminacy". *Philosophy Compass* (5), pp. 953–64.
* (2009) "Disability and Adaptive Preference", *Philosophical Perspectives* 23 (1), pp. 1–22.
* (2009) "Vague Parts and Vague Identity", *Pacific Philosophical Quarterly* 90 (2), pp. 176–87. (with JRG Williams)
* (2009) "The Open Future: Bivalence, Determinism, and Ontology", *Philosophical Studies* 146 (2), pp. 291–309. (with Ross Cameron)
* (2009) "Disability, Minority and Difference", *Journal of Applied Philosophy* 26 (4), pp. 337–55.
* (2009) "Indeterminacy, Identity, and Counterparts: Evans Reconsidered", *Synthese* 168 (1), pp. 81–96.
* (2007) "Vagueness and Arbitrariness: Merricks on Composition", *Mind* 116 (461), pp. 105–13.
* (2005) "Vagueness in Sparseness: a study in property ontology", *Analysis* 65 (4), pp. 315–21.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Victoria Chica gotorlekua

**Victoria Chica gotorlekua** . mendeko gotorleku bat da. Kuboaren inguruan dago, Candido Lobera etorbidean, Melilla Zaharreko laugarren gotorlekuan, Espainiako Melilla hirian, eta Melilla hiriko multzo historiko artistikoaren zati da, interes kulturaleko ondasuna.

## Historia 
1734ko azaroaren 19an, ustekabeko ekintza planifikatu baten bidez, eta une horretan babesgabe zegoela aprobetxatuz, Kuboko muinoa hartu zen. Muino hori harresietatik gertu zegoen, eta handik Melilla erasotu zitekeen, fusileria- eta artilleria-suarekin, bere altuera zela eta. Egun horretan bertan, behin-behineko gotorleku bat eraiki zen egurrekin, eta 1735 eta 1736 artean gotorlekuaren lehen eraikuntza egin zen, Kuboaren Altuera deiturikoa babesten zuten obra guztien hasiera izango zena. 1778an hormak eta kordoia berritu ziren eta garitak, aulkiak eta buru-babesak berreraiki ziren.
1734ko azaroaren 19an hiruki itxurako gotorleku bat eraiki zen, hurrengo urtean harlangaitzez berreraiki zena, triangelu formarekin.1773an eraitsi egin zen, baina 1774-1775eko Melillako setioaren ondoren 1778an berreraiki eta handitu egin zen, Juan Caballero ingeniariaren proiektuaren arabera. 2021eko otsailaren 5ean inauguratuko dira lanak, eta José Luis Ábalos Garraio, Mugikortasun eta Hiri Agendako ministroa izango da bertan, Sustapen ministroaren ordezkari gisa.

## Deskribapena 
Oinplano angeluzuzeneko gotorlekua da, inguruko harriz egina hormarako eta adreilu trinkoz arku eta gangetarako; arrapala batetik eta lurpeko ganga batzuetatik sartzen den bateria batez osatua dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Moya Bailey

**Moya Bailey** (Ameriketako Estatu Batuak)  afro-amerikar akademiko, idazle eta aktibista feminista da. *Misogynoir* terminoa asmatzeagatik nabarmendu zen, Bailey-k emakume beltzek izandako misoginia eta arrazakeria antibeltzaren konbinazio bakar gisa deskribatzen duena.

Irakasle elkartua da Northwestern Unibertsitatean.

## Ibilbidea 
Baileyk Spelman College-n lortu zuen bere lizentziatura. Emoryko Unibertsitatean jaso zuen doktoretza, Emakumearen, Generoaren eta Sexualitatearen Ikasketa sailean. Ipar-ekialdeko Unibertsitatean Kultura, Gizarte eta Ikasketa Globalen Sailean eta Emakumea, Generoa eta Sexualitateari buruzko Ikasketen programan irakasle laguntzaile gisa lan egin ondoren, Northwestern-eko Komunikazio Ikasketen Departamentuan sartu zen.

Octavia E. Butler Legacy Network-rekin egiten du lan "idazlearen ondarea babestu eta sustatzen duen erakundea", eta Quirky Black Girls, estereotipo kulturalekin bat ez datozen emakume beltzentzako kolektiboaren sortzaileetako bat da. #tooFEW proiektuan ere aritu zen. "FEW" traolak "Feminists Engage Wikipedia" esan nahi du. Proiektu honen helburua feministek Wikipediako orrialdeetan parte hartzea zen, bai banakoei, bai ekitaldiei eta feminismoarekin lotutako gauzei buruzko informazioa gehituz eta editatuz (feminismo beltzaren ikuspegi berezi batekin). Erreakzio bortitza eta mespretxuzko komentarioak jaso zituen ekimen horretan parte hartzeagatik.

## *Misogynoir* 
Baileyk 2008an sortu zuen *misogynoir* terminoa, 2010eko saiakera batean erabili zuen lehen aldiz: "Ez dira nitaz ari...".[Misoginia eta noir hitzaren akronimoa da, frantsesezko hitza "beltzarentzat". Baileyk terminoa asmatu zuen emakume beltzek jasandako diskriminazio mota bakar bat deskribatzeko, zehazki, "emakume beltzek jasaten duten beltzen aurkako *femineroginia* arrazista, bereziki Estatu Batuetako kultura bisual eta digitalean".

2014ko blog batean idatzi zuen:*Hizkera zehatz baten bila nenbilen, deskribatzeko zergatik Renisha McBrideri aurpegira tiro egingo zioten, edo zergatik The Onion-ek pentsatuko zuen ondo zegoela Quvenzhanéri buruz hitz egitea egin zuten moduan, edo emakume beltzen hiperbisibilitatea telerrealitatean, Shanesha Taylor-en atxiloketa, CeCe-en espetxeratzea, Laverne*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lisa Adkins

**Lisa Adkins** (Australia, 1966)  australiar soziologo eta akademikoa da.

2018tik, katedra bat du Sidneyko Unibertsitatean, eta, han, Gizarte eta Politika Zientzien Eskolako arduraduna ere bada; 2015etik, Finlandiako Akademian ere irakasle ospetsua izan da; eta, aurretik, katedrak egin zituen Manchesterreko Unibertsitatean eta Goldsmithsekoan. 

Hainbat saiakera argitaratu ditu, soziologia ekonomikoaren eta teoria feministaren esparruetan; eta, ondoren, gizarte postindustrialetan kapitalismo finantzario baten menpe dagoen ongizate estatuari eta lan merkatuei buruzko argitalpenak egin ditu.

## Ohoreak 
### Edizioak 
*Australian Feminist* Studies-eko editore nagusia da. "Dirua" gaiari buruzko Australian Feminist Studies-en ale berezia 2018ko urrian argitaratu zen.

## Lanak 
### Zenbait argitalpen 
* *The Time of Money* (Stanford University Press,   2018).

* (Maryanne Dever eta Anthea Taylorrekin koeditorea) *Germaine Greer: Essays on a Feminist Figure* (Routledge, 2018)

* (Maryanne Dever-ekin koeditorea) *Gender and Labour in* *New Times* (Routledge, 2017).

* (Caragh Brosnan and Steve Threadgold-ekin koeditorea) *Bourdieusian Prospects* (Routledge, 2016).

* (Maryanne Dever-ekin koeditorea) *The Post-Fordist Sexual Contract: Working and Living in Contingency* (Palgrave Macmillan, 2016).

* (Celia Luryrekin koeditorea) *Measure and Value* (Wiley-Blackwell, 2012).

* (Beverley Skeggs-ekin koeditorea) *Feminism after Bourdieu* (Blackwell Publishers, 2005).

* Revisions: *Gender and Sexuality in Late Modernity* (Open University Press, 2002).

* *Gender: A Sociological Reader. Routledge Studies in Social and Political Thought*. Routledge student readers. Arg. Stevi Jackson, Sue Scott; Psychology Press-en berrinprimatutako edizioa, 465 p. 2002 ISBN ,  

* (Diana Leonardekin koeditorea) *Sex in Question: French Materialist Feminism* (Taylor & Francis, 1996).

* (Janet Hollanderekin koeditorea) *Sex, Sensibility and the Gendered Body* (Palgrave Macmillan, 1996).

* (Vicki Merchantekin koeditorea) *Sexualizing the Social: Power and the Organization of Sexuality* (Palgrave Macmillan, 1996).

* *Gendered Work: Sexuality, Family and the Labour Market* (Open University Press, 1995).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Julio Oñate Martínez

**Julio César Oñate Martínez** (Villanueva, La Guajira, 1942ko otsailaren 13a) nekazaritza-ingeniaria, idazlea, konpositorea, soinujole amateurra eta vallenato musikaren historialaria da. 2007an, Oñatek Simon Bolivar Kazetaritza Sari Nazionala jaso zuen, "Irratiko kultur emanaldirik onena" kategorian.

## Familia 
Julio Cesar Villanuevako La Guajira herrian jaio zen, Julio Cesar Oñate Rodriguezen eta Clara Beatriz Martinez Iriarteren etxean. Bere ama Rafael Escalona Martinez konpositorearen lehengusina arreba da. Banandu ondoren, Oñatek beste bi seme-alaba izan zituen: Julian Andres Oñate Maxilo, ama italiarra eta Clara Margarita Oñate, ama venezuelarra.

## Ibilbidea 
Nekazaritza-ingeniari ikasketak egin zituen Ibagueko Tolimako Unibertsitatean.

Vallenato musikaren zale amorratua da, eta musika genero horrekin zerikusia duen guztia biltzen, abestiak konposatzen eta folklorearen ondarea zaintzen aritu da. Vallenato estiloan arrakasta gehien izan duten artistek grabatu dituzte vallenatarren konposizioak. 

Bere lehen abestia 1972an konposatu zuen, Cirino Castilla kutxazainaren heriotzak inspiratu zuenean.

1975ean, El encuentro con Simón abestiarekin Festival de la Leyenda Vallenata jaialdian parte hartu zuen, eta bigarren postua lortu zuen, nahiz eta lehen postua hutsik geratu zen.

Hurrengo urtean, 1976an, berriz ere parte hartu zuen, oraingoan *Profezia* gaiarekin. Abesti honekin Oñate Vallenato Kondairaren Jaialdiko "Kantu argitaragabearen Errege Vallenato" bezala koroatu zen. 1978an, *Profezia* Los Hermanos Zuletak grabatu zuen Tierra de Cantores albumean

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
José de Patiño y Rosalesen gobernua

José Patiño Rosales espainiar estatista nabarmena izan zen Felipe V.aren erregealdian. Bere gobernuaren ezaugarri nagusia Espainiak nazioartean zuen posizioa indartu zuten erreforma administratibo eta militar batzuk izan ziren. Bere lorpen nabarmenen artean, Guardiamarinas Eskolaren eta La Carracako ontziolen sorrera daude, baita 1732an Oranen birkonkista ere. Amerikarekiko merkataritza ere bultzatu zuen eta Espainiako Itsas Armada indartu zuen.

Patiñok hainbat kargu garrantzitsu bete zituen, besteak beste, Itsas Armada eta Indietako Estatu Idazkaria, Ogasunekoa, Gerrakoa eta Estatukoa. Administrazioa funtsezkoa izan zen borboien boterea sendotzeko Espainian, Espainiako Ondorengotza Gerraren ondoren.

## Kabinetea
Epicauta albolineata

***Epicauta albolineata*** *Meloidae* familiako kakalardo espeziea da. Ameriketako Estatu Batuetako Arizona estatuan eta Mexikon aurkitzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gaskoiniako untxari handia

**Gaskoiniako untxari handia**, , Frantziako txakur untxari arraza bat da, Gaskoinian jatorria duena eta ehizerako erabiltzen dena.

Tamaina handiko ehiza txakurren ondorengoa da.
Bores (Asturias)

**Bores**, Espainiako Tobes herrian dagoen parrokia bat da, Asturias autonomia erkidegoko Peñamellera Baja udalerrian.
Tobes (Asturias)

**Tobes**, Espainiako Peñamellera Baja udalerrian dagoen herri bat da, Asturias autonomia erkidegoan.

2023an 91 biztanle zituen.
Tessa Holyoake

**Tessa Laurie Holyoake** (1963ko martxoaren 17a - 2017ko abuztuaren 30a) eskoziar hematologia-onkologia medikua izan zen. Leuzemia mieloide kronikoan (Chronic Myeloid Leukaemia) espezializatu zen, eta haren zelula ama aurkitu zuen. Leuzemiaren ikerketan mundu mailako aditu nagusitzat hartu zen.

## Haurtzaroa eta hezkuntza 
Tessa Holyoake Aberdeen-en jaio zen, Eskozian, 1963ko martxoaren 17an. Albyneko eskolara joan zen. Medikuntza ikasi zuen Glasgow-ko Unibertsitatean, eta 1985ean graduatu zen.

1999an, Glasgow-ko Errege Erizaindegira itzuli zen, eta 2004an, Hematologia Esperimentaleko irakasle eta Paul O'Gorman Leuzemia Ikertzeko Zentroko zuzendari bihurtu zen.  2005ean, lehen aldiz aurkeztu zuen lana, erakusten duena imatinib edo dasatinib konbinazioa farnesil transferasaren inhibitzaile batekin hobea zela CML zelula amak desagerrarazteko, 2007an argitaratu zena.

Tratamendu farmakologikoa garatu zuen CML zelula ama anormalari aurre egiteko, gaur egungo bizitza osoko tirosina kinasaren inhibitzaileen tratamendutik haratago joateko.

Holyoake ezkoziar jaioa eta benetako eskoziar baten gisan hezitu zen Aberdeen-en, zientzialari eta medikua izateko anbizio goiztiarrekin,  22 urtekin medizina gradua lortuz, 5 urte geroago lehenengoko publikazioa, eta espezializazioa hematologian eta doktoretza konbinazioa  1996an. 

## Sariak eta ohoreak 
* Eskoziako Osasun Sariak Cancer Care Award [Minbiziaren zainketa saria], 2009
* Edinburgh-eko Royal Society-ko kidea, 2007 eta 2017ko  Domina errealaren jasotzailea
* Glasgow-ko Lord Provost Osasun Saria , 2011
* Eskoziar Alba Salpneumatikoaren Elkartearen Saltoun Fletcher Saria, 2015
* Eskoziako Minbiziaren Fundazioaren Inaugurazio Saria, 2015
* Evans/Forrest Domina, 2015
* Patologoen

Bere ikerketa-lanaz gain, Glasgow-ko Beatson West of Scotland Cancer Center [Beatson Eskozia mendebaldeko minbizia zentrua] -ren jarraitu zuen aholkulari gisa praktika kliniko bat egiten.

2017ko abuztuaren 31n bularreko minbizi metastasikoak jota hil zen Loch Tummeletik gertu, Perthshire-n. 2016an diagnostikatu zioten gaixotasuna.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Interview on stem cell research, 2014* [Zelula amaren ikerketari buruzko elkarrizketa], 2014 YouTube, 2:48min
Ken Doubleday

**Ken Doubleday** (1926ko otsailaren 14a - 2014ko ekainaren 8a) atleta zen. Australia ordezkatu zuen 1952ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1956ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cedric Dubler

**Cedric Dubler** (Brisbane, 1995eko urtarrilaren 13a) atleta da. Australia ordezkatu zuen 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Audrey Cahn

**Audrey Josephine Cahn** (Melbourne, 1905eko urriaren 17a - Canberra, 2008ko apirilaren 1a) australiar  mikrobiologo eta nutrizionista izan zen. 

1928an, Melbourneko Unibertsitatean Nekazaritza Zientzietako Lizentziatura bat osatu zuen lehen emakumea izan zen, eta, ondoren, dietetikako diploma bat jaso zuen unibertsitate berean. Hasiera batean, mikrobiologo eta elikagaien analista gisa lan egin zuen Kraft enpresarentzat. 

## Biografia 
William Alexander Osborne, fisiologia, biokimika eta histologiako irakaslearen eta Ethel Elizabeth Goodson, mediku eta higienista industrialaren alaba, Audrey Josephine Osborne bezala jaio zen Melbourneko Unibertsitatean, eta han ere hazi zen. 

Nekazaritza Zientzietako lizenziaturaren ondoren, Cahnek Dietetika Ziurtagiria osatu zuen San Vicente Ospitaleko Dietetika Unitate ireki berrian. Handik abiatu aurretik, ospitaleko dietista buru postura igo zen. Gero mikrobiologo gisa lan egin zuen Kraft Walker esneki-fabrikan, Drouinen. Victoriako Higiene Mentaleko Departamentuko lehen dietista buru gisa ere lan egin zuen, Royal Perth Hospitalen urtebete eman aurretik. Bigarren Mundu Gerran, Australiako Armadako Emakume Medikuen Zerbitzuan izena eman zuen 1943ko otsailaren 11n. Australiako Armadako Mediku Taldeko kide gisa, dietista nagusi izan zen Heidelbergeko Ospitale Militarrean. 1946ko irailaren 13an baja eman ziotenean, Cahnek Maior maila lortu zuen. 1947tik 1959ra dietetikako irakaslea izan zen Melbourneko Unibertsitatean. 1959tik 1968ra, erretiroa hartu zuen arte, nutrizioko eta dietetikako irakasle titularra izan zen unibertsitatean. Ikerketa horiek garrantzitsuak izan ziren elikagai dietetiko arrunten propietate fisikoak eta balio energetikoak aztertzeko, kaloria-taulak bildu ahal izateko. Anatomia saileko lankideekin, "Child Growth in Melbourne (1954-71)" izeneko 17 urteko azterlanean parte hartu zuen. Ikerketak Australiako haurrek pisu handiagoa zutela eta jarduera fisiko gutxiago egiten zutela Estatu Batuetako eta Britainia Handiko pareekin alderatuta aurkitu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak