C-4 linea (Bilboko Renfe Aldiriak)

**Bilboko Renfe Aldirien C-4 linea** (estilitzatua) sareko lau lineetako bat da. Lineak 22 geltoki eta 33 kilometro ditu guztira eta Bilbo–Concordia geltokia, Bilbo udalerrian dagoena, Galtzarako geralekuarekin lotzen ditu, Balmaseda udalerrian.

1890ko abenduaren 5an inauguratu zen, Zorrotza eta Balmasedako geltokien artean. 2013ko urtarrilaren 1an, FEVE desagertu zenean, Renfek hartu zuen Bilbo–Concordia eta Galtzara geltokien arteko zerbitzua. C4-f bihurtu zen, eta 2023ko uztailaren 17ra arte Bilboko nukleotik aparte zegoen. Integratu zenean, lineak izeneko "f" galdu zuen.

2019. urtean, 850 000 bidaiari eraman zituen, sareko 4tik 4.

2009ko apirilaren 22an, Galtzarako geralekuaren inaugurazioarekin, FEVEk Bizkaian ematen duen zerbitzua hobetzeko aprobetxatu zen. Orduan erabaki zuen FEVEk Bilbo-Balmaseda korridoreko eskualde-zerbitzuak osatuko zituen aldiriko linea bat sortzea, baliabideak modu eraginkorragoan banatu ahal izateko; izan ere, tarte horretako bidaiari gehienak Bilbotik edo Bilborantz joaten dira, eta geltoki batzuetan hori da erreklamo bakarra.

2010eko urtarrilaren 25ean inauguratu zen Basurto–Ospitalea geltokia, linearen ibilbidean eta Basurtuko Unibertsitate Ospitalearen inguruan.

2013ko urtarrilaren 1ean, Ferrocarriles de Via Estrecha enpresa desagertu egin zen Renfe Operadora eta Administrador de Infraestructuras Ferroviarias konpainietan sartzeko. Horrela, lineak Renfe Feve markaren eta bigarrenaren azpiegituraren esku geratu ziren. Lineak Renfe Feve markaren eta bigarrenaren azpiegituraren esku geratu ziren. Horrela, linea Bilboko Renfe Aldiriak sarean sartu zen, Renfe enpresaren menpe. Renfek, une batean, tren erdizuzenak (geltoki garrantzitsuenetan besterik ez zirenak gelditzen) eta Bolunburuko geltokia kendu zituen lineatik.

2025ean, Eusko Jaurlaritzak sarearen jabetza lortu zuen, eta Arangurenetik Karrantzarako trenak egongo zirela zin egin zuen. Honek ez du zuzenki C-4 lineari eragiten, baina trenak Arangureneko geltoki zaharrean gelditzen has liteke.

## Ibilbidea 
### Bidea 
lineko trenak Abandoko Indalecio Prieto geltokiaren azpian dagoen Concordiako geltokitik irteten dira, lineako trenekin batera. Tunel baten bidez zabalera handiko trenbideak gainditu ondoren, Errekalde barrutiko Ametzolako geltokiari ematen dio zerbitzua, eta Basurtu-Zorrotzako Basurto–Ospitalea geltokiari. Jarraian,  autobidean eta Bilbo-Muskiz eta Bilbo-Santurtzi burdinbideetan zirkulatzen du, Zorrotza auzora iritsi arte. Auzotik bereizi eta Zorrotza–Zorrozgoiti geralekuari ematen dio zerbitzua. Bidaiari berrekin ondoren, Kadagua ibaiaren ibilgua hartu eta Santa Ageda eta Kastrexana geralekuetatik jarraitu Irauregi eta Alonsotegira iritsi arte. Bertan, Irauregiko geltokiari zerbitzua ematen dio,  eta  autobien arteko bidegurutzearen inguruan Kadagua ibaia gurutzatu ondoren. Kadagua ibaiaren ezkerraldetik jarraitzen du Sodupera arte, Zaramillo eta Quadra geralekuetan geldituz.

Sodupe eta Aranguren artean hiru geltoki daude: Artxubeko geralekua, Lanbarriko geralekua eta Gueñesko geltokia. Arangoiti auzunean dagoen Arangurengo geltokian, Kadagua hirugarren aldiz zeharkatu aurretik (bigarrena Lanbarri eta Gueñes artean dago), linea Karrantzara edo Sananderera doazen trenei agur esango zaie. Berez, C-4ko trenak ez dira Arangureneko geltokian gelditzen, bakarrik geralekuan. Balmaseda aldera jarraituz, Arangurengo geralekua, Zallako geltokia, Colegioko geralekua, Ibarrako geralekua eta Bolunburuko geralekua zeharkatzen ditu. Ondoren, Kadagua estali Herrera auzoaren parean eta Herrerako geralekuan, Balmasedan sartu aurretik.

Trenbide-pasagune baten bidez  errepidea gainditu ondoren, azken bi geltokietarako linea: Balmasedako geltokia eta Galtzarako geralekua, Gaztelako ateetan amaitzen dena.

### Geltokiak 
## Ustiapena 
Gaur egun, Renfe enpresak ustiatzen du linea.

### Maiztasunak 

### Batez besteko denborak 
Ibilbideko batez besteko denborak adierazgarriak dira, eta trafikoaren edo beste ezusteko batzuen arabera alda daitezke.

''''''lineak Bilbo–Concordia geltokia honako hauekin komunikatzeko aukera ematen du:

* Kastrexana -rekin 13 minutuan
* Zaramillo -rekin 21 minutuan
* Gueñes -rekin 36 minutuan
*Zalla -rekin 43 minutuan
*Balmaseda -rekin 55 minutuan
* Galtzara -rekin 58 minutuan

### Flota 
Linean 4 ibilgailuk egiten dute lan guztira.

### Tarifak 
Linea honek Bilboko Renfe sareko tarifak aplikatzen ditu 2023tik. 5. gunea Orduñara () edo Karrantzara () aldatuz besterik ez zaitezke heldu.

### Guneak 
Lineak Bizkaiko Garraio Partzuergoaren 4 gune zeharkatzen ditu:

*  (Bilbo–Concordiatik Irauregira)
*  (Irauregitik Sodupera)
*  (Sodupetik Aranguren–Geltokira)
*  (Aranguren–Geltokitik Galtzarara)

## Bidaiariak 

Azkeneko bi hamarkadetan bidaiari gehieneko urteak 1998 eta 1999 izan ziren, 2 000 000 balioztapen egin zirela.

Bilboko Renfe Aldiriak sareko gainerako lineak ez bezala, linea horretako bidaiariak beti egon dira konstante edo konstante 2007 baino lehen, ez baitzen linea hori ordeztuko zuen linearik sortu.

2008an lineak milioi erdiko bidaiarien beherakada jasan zuen. Urte horretatik aurrerako jaitsierak txikiagoak izan dira, baina garrantzitsuak, urtero 100 000 bidaiari inguru galdu direla. Urteroko beherakaden zergatien artean Renfe Creditrans sarera sartu ez izana identifikatu zen. 2009an, lehenbiziko aldiz, 1,5 milioi bidaiari baino gutxiago ibili ziren linean zehar. Urte horretan Creditrans sistemara sartu zen, eta jaitsiera gelditu egin zen, bidaiari kopuruak apur bat gora egin baitzuen.

Bilboko Renfe Aldiriak sareko Renfe Operadorak ez bezala, linea honek ez du oraindik hondoa jo eta bidaiari kopuruak behera egiten jarraitzen du. 2018an, bazirudien bidaiarien kopuruak gora egingo zuela berriro, urte horretan 4 000 pertsonako igoera izan baitzuen, baina, azkenean, balio atipikoa baino ez zen izan Renfe Fevek Bilbon izandako emaitza kaskarretan, 2019an 2017ko mailara itzuli baitzen.

## Etorkizuna 
2011an Eusko Jaurlaritzaren memoriak trenbidearen bikoizketa proposatzen dute, bide bakoitza zentzu bat izan dadin. Honek fidagarritasun handia suposatzen du, tren maiztasunak gora joatea ahalbidetzen baitu, eta tren baten atzerapena beste tren guztietara hedatzea saihesten baitu. 2025era arte, ez da aurrerapenik egon.

2020ko otsailean, Unai Rementeria ahaldun nagusiak iragarri zuen, trenbide-azpiegitura aprobetxatzeko asmoz, proiektu berri batek Bilboko metroaren 4. linea ordezkatuko zuela. Tren linea honek Bilbo-Santander eta Bilbo-Leon burdinbideak aprobetxatuko luke eta Abandoko geltokitik abiatuko litzateke, Bilboko metroaren eta lineekin eta Bilboko Renfe Aldirien lineekin lotuko lukeena. Urte bereko azaroaren amaieran, Unai Rementeriak iragarri zuen 2021a baino lehen Eusko Jaurlaritzako talde teknikoak ikerketa informatiboak entregatuko zituela. Ahaldun nagusiak iragarri zuen 2021ean oso zaila izango zela linearen lanak hastea, baina Bizkaiko Foru Aldundiak partida bat gordeko zuela 2021eko aurrekontuetan, eragiketaren bat egin beharko balitz ere.

Urriaren amaieran, Unai Rementeriak iragarri zuen Bizkaiko Foru Aldundiak ezin izango zituela bere kabuz garatu eta lineak, ezta Enkarterri Bilboko metroarekin lotzea ere, Next Generation EU Europako funtsen kontura finantzatzerik ez balego. 2020ko abenduaren 29an, Eusko Jaurlaritzak prentsaurreko batean aurkeztu zuen Next Generation EU Europako funtsen finantzaketa lortzeko helburuz helarazi zizkion proiektuen zerrenda. Proiektuen zerrendan linea zegoen, baina ez linea.

2021eko martxoan, herritarrek informazio-azterlanari buruz parte hartzeko prozesu bat hasi zen. Erakunde arduradunek trenbide hori eraikitzeko bi aukera jarri zituzten jendaurrean: Renfe Fevek Balmasedara, Leonera eta Santanderrera egiten duen bidearen zati bat aprobetxatzen dute biek. A aukerak ibilbide berri bat proposatzen du Zabalburu eta Ametzola artean, Iralabarrin eta Errekalden geltokiak izango dituena; aukera horrek Ametzolako geltokia ixtea ekarriko luke. B aukerak Ametzolako geltokian Iralabarrin eta Errekalden bizi diren funikularrak Mamarigakoako estiloan zentralizatzea proposatzen du; horretarako, geltoki horretatik bi auzoetara monorrail bana eraikiko lirateke.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bilboko Renfe Aldiriak
* Bilboko aldirien sarea

## Kanpo estekak 
*Bilboko Renfe Aldirietako webgunea
*Bizkaiako Garraio Partzuergoko webgunea