Gemini (txatbota)

**Gemini** (lehen **Bard**) **Google** **Gemini** bezala ere ezaguna, Googlek garatutako adimen artifizial generatibodun chatbota da. Izen bereko Google Gemini hizkuntza-eredu handian (LLM) oinarrituta, 2024ko otsailean jarri zen martxan. Bere aurrekoa, Bard [Hizkuntza-eredu haren gorakadari erantzunez.

## Historia 
### Aurrekariak 
2022ko azaroan, [OpenAI-k ChatGPT abiarazi zuen, hizkuntza-eredu handien (LLM) GPT-3 familian oinarritutako chatbota.  ChatGPTk mundu mailako arreta bereganatu zuen, Interneteko sentsazio biriko bihurtuz. ChatGPT-k Google Search mehatxupean, Google-ko zuzendariek "kode gorria" alerta ezarri zuten, konpainiaren adimen artifizialaren (AI) ahaleginetan laguntzeko hainbat talde berresleituz. Sundar Pichai, Googleko zuzendari nagusia eta Alphabet enpresa nagusia, oso zabalduta zegoen alerta eman zuela, baina Pichaik geroago ukatu egin zion hori *The New York Times*-i.  Mugimendu arraro batean, Larry Page eta Sergey Brin Googleko sortzaileetako batzuk, 2019an Alphabeteko zuzendarikide roletatik jaitsi zirenak, larrialdietako bileretara joan ziren konpainiako exekutiboekin, Googlek ChatGPTri emandako erantzuna eztabaidatzeko.  Brinek Googleren koderako sarbidea eskatu zuen 2023ko otsailean, urteetan lehen aldiz. 

Google-k LaMDA, LLM prototipoa, 2021ean aurkeztu zuen, baina ez zen publikora atera.  Langileek esku orotako bilera batean galdetu ziotenean LaMDA Google-k ChatGPT-rekin lehiatzeko aukera galdu bat ote zen, Pichai eta Google AI-ko buru Jeff Deanek esan zuen enpresak ChatGPT-ren antzeko gaitasunak zituen bitartean, esparru horretan azkarregi mugitzeak "ospe arrisku" handia suposatuko zuela, Google OpenAI baino nabarmen handiagoa zelako.  2023ko urtarrilean, Google Brain ahizpa konpainia DeepMind CEO Demis Hassabisek ChatGPT arerio baten planetara jo zuen, eta Googleko langileek ChatGPT lehiakide baten aurrerapena bizkortzeko agindua jaso zuten, "Aprendiz Bard" eta beste chatbot batzuk modu intentsiboan probatuz.  Pichaik otsailean Google-ren hiruhileko irabazien inbertitzaileen deian inbertitzaileei ziurtatu zien konpainiak LaMDAren erabilgarritasuna eta aplikazioak zabaltzeko planak zituela.

### Bard 
#### Iragarpena 
[thumb|[Sergey Brin (L) eta Larry Page (R) Google-ren sortzaileak erretirora deitu zituzten OpenAI-ren ChatGPT-ri Google-k emandako erantzuna eztabaidatzeko.]]
2023ko otsailaren 6an, Googlek Bard iragarri zuen, LaMDAk bultzatutako adimen artifizial generatibodun chatbota.  Bard lehen aldiz 10.000 "konfiantzazko egiaztatzaile" talde berezi batera bildu zen, hilabete amaieran programatutako argitalpen zabal baten aurretik. Proiektua Jack Krawczyk produktuaren arduradunak gainbegiratu zuen, produktua "AI zerbitzu kolaboratibo" gisa deskribatu baitzuen bilatzaile gisa baino, Pichaik Bard Google Bilatzailean nola integratuko zen zehaztu zuen bitartean. Reutersek kalkulatu zuen Google Search bilatzaileari ChatGPT-ren antzeko ezaugarriak gehitzeak enpresari 6.000 milioi dolarreko gastu gehigarria ekar ziezaiokeela 2024rako, eta SemiAnalysis ikerketa eta aholkularitza enpresak, berriz, Googleri 3.000 milioi dolar kostatuko litzaiokeela kalkulatu zuen.  Teknologia "Atlas" izenpean garatu zen, "Bard" izenarekin ipuin-kontalari baten termino zeltari erreferentzia eginez eta "algoritmoaren izaera sortzailea azpian islatzeko" aukeratu zen. 

Hedabide anitzek eta finantza-analistek Google-k "presaka" Bard-en iragarpena deskribatu zuten Microsoft-en otsailaren 7ko ekitaldi planifikatua lehenesteko, OpenAI-rekin zuen lankidetza agerian utziz, ChatGPT Bing bilatzailean integratzeko Bing AI moduan (geroago Microsoft Copilot gisa birmarkatua),[36][37] baita Microsoft-en "catch up"-era ez jolasteko ere.  Satya Nadella Microsofteko zuzendari nagusiak *The Verge* egunkariari adierazi dionez, "jendeak dantzan jarri genituela jakitea nahi dut.  "The Verge-ko Tom Warren-ek eta Bloomberg News-eko Davey Alba-k adierazi zuten horrek Big Tech-eko bi enpresen arteko "bilaketaren etorkizunari" buruzko beste liskar baten hasiera markatu zuela, 2021ean haien sei urteko "su-etena" iraungi ondoren; *The Guardian*-eko Chris Stokel-Walkerrek, *Recode*-ko Sara Morrisonek eta Wedbush Securities inbertsio-enpresako Dan Morriives analistak AIren armamentu lehia bat etiketatu zuten bien artean. 

Otsailaren 8an, Parisen, Bard erakusgai jarri ondoren, Google-ren stocka % 8 jaitsi zen, 100 mila milioi dolarreko merkatu-balioaren galeraren baliokidea, eta livestreameko YouTube bideoa pribatu bihurtu zen. Ikusle askok ere akats bat adierazi zuten Bardek James Webb espazio-teleskopioari buruzko informazio zehaztugabea ematen duen demoan, kontsulta bati erantzunez. google-ko langileek Pichairen iragarki "presatua" eta "botilaratua" kritikatu zuten Memegen-en, konpainiaren barne-foroan, Bard-en iragarkia. Maggie Harrison Futurismokoak "kaosa" deitu zion rollout-ari. Pichaik bere ekintzak defendatu zituen esanez Google "aspalditik ari zela EIn sakonki lanean", Barden jaurtiketa belauneko erreakzio bat zelako nozioa baztertuz. 

Parisko livestreametik astebetera, Pichaik 80.000 langile zituen bi eta lau ordu artean Bard dogfood probak egiteko, Bitartean, Prabhakar Raghavan Googleko exekutiboak langileek Bardek egindako akatsak zuzendu zituen. Hurrengo asteetan, Googleko langileek Bard kritikatu zuten barneko mezuetan, segurtasuna eta kezka etikoak aipatuz eta konpainiako buruzagiei zerbitzua ez abiarazteko eskatuz. Google-ko zuzendariek produktua kaleratu zuten, bere AI etika taldeak egindako arriskuen ebaluazio negatiboen txostena gaindituz. pichaik hilabete horretan bertan bat-batean 12.000 langile kaleratu ondoren, diru-sarreren hazkundea moteldu zelako, geratzen ziren langileek Bardekin euren umorezko trukeen memeak eta zatiak partekatu zituzten kaleratzeei buruzko "iritzia" eskatuz. google-ko langileak martxoaren erdialdean hasi ziren Bard-en bertsio sofistikatuagoa probatzen parametro handiagoekin, "Big Bard" izenarekin. 

#### Plazaratzea 
Googlek 2023ko martxoaren 21ean ireki zuen Barderako sarbide goiztiarra, edukiera mugatuan, eta AEBetako eta Erresuma Batuko erabiltzaileei itxarote-zerrenda batean sartzeko aukera eman zien. Bing Chat-ekin Microsoft-en ikuspegia ez bezala, Bard web aplikazio autonomo gisa abiarazi zen, testu kutxa batekin eta txatbot-ak "Google-ren ikuspegiak ordezkatzen ez dituen informazio zehaztugabea edo iraingarria bistara dezakeela" dioen disclaimer batekin. Ondoren, galdera bakoitzari hiru erantzun ematen zaizkio, erabiltzaileek erantzun bakoitzaren erabilgarritasunari buruzko feedbacka aurkezteko eskatzen dutelarik. Sissie Hsiao eta Eli Collins Googleko presidenteordeek Bard Google Bilaketaren osagarri gisa kokatu zuten, eta adierazi zuten konpainiak ez zuela zehaztu nola egin errentagarri zerbitzua.  Sarbide goiztiarra eman zitzaienen artean, Googleren "Pixel Superfans" fidelizazio programan izena emandakoak zeuden, bere Pixel eta Nest gailuen erabiltzaileak, eta Google Oneren harpidedunak. 

Bard Google-k kontratatutako hirugarrenen kontratistek entrenatzen dute, Appen eta Accenture langileak barne, Business Insider eta Bloomberg News-ek presio handia jasan zutela, lanez gainezka eta gaizki ordainduta.  Era berean, Bard publikoki eskuragarri dauden iturrietako datuei buruz trebatzen da, Googlek bere pribatutasun-politika aldatuz zabaldu zituenak. bard hasierako jaurtiketatik gutxira, Google-k taldea berrantolatu zuen Google Assistant-en atzean, konpainiaren laguntzaile birtuala, Bard-en arreta jartzeko. jacob Devlin Googleko ikertzaileak dimisioa eman zuen Bardek ChatGPTren datuak gehiegi erabili zituela argudiatu ondoren; Googlek salaketak ukatu zituen. bien bitartean, konpainiako goi-mailako software-ingeniari batek barne-ohar bat argitaratu zuen esanez Google atzean geratzen ari zela AAren "arma-lasterketan", ez OpenAIri, baizik eta kode irekiko komunitateetako ikertzaile independenteei. pichaik martxoaren 31n adierazi zuen konpainiak Bard "eguneratzeko" asmoa zuela PaLM oinarri hartuta, Googleko LLM berriagoa eta indartsuagoa, LaMDA beharrean. egun berean, Krawczykek iragarri zuen Googlek "matematika eta logika gaitasunak" gehitu zizkiola Bardi. Bardek kodeketan laguntzeko gaitasuna lortu zuen apirilean, jaurtiketan 20 programazio-lengoaia baino gehiagorekin bateragarria izanik.  Microsoft ere iragarkiak exekutatzen hasi zen Edge arakatzailearen garatzaile baten helbide-barran, erabiltzaileei Bing probatzeko eskatuz Bard web aplikazioa bisitatzen duten bakoitzean. *9to5Google*-k jakinarazi zuen Google lanean ari zela Bard bere ChromeOS sistema eragilean eta Pixel gailuetan integratzeko.

#### Eguneraketak 
Bardek protagonismoa hartu zuen 2023ko maiatzeko Google I/Oren urteroko gako-oharrean, Pichai eta Hsiaok Bard-en eguneratze sorta bat iragarri zutenean, besteak beste, PaLM 2 onartzea, Google-ren beste produktu batzuekin eta hirugarrenen zerbitzuekin integratzea, 180 herrialdetara zabaltzea, hizkuntza gehigarrietarako laguntza eta ezaugarri berriak. Aurreko urteekin kontraste nabarmenean, Google Assistant ia ez zen aipatu ekitaldian zehar. Hedapen hedatuak ez zuen Europar Batasuneko (EB) naziorik barne hartu, ziurrenik Datuak Babesteko Erregelamendu Orokorra betetzearen inguruko kezkak islatuz. Google Workspace kontuak zituztenek ere zerbitzua eskuratzeko aukera lortu zuten. Google Bard EBn ekainean merkaturatzen saiatu zen, baina Irlandako Datuen Babeserako Batzordeak blokeatu egin zuen, zeinak konpainiari "datuen babesaren eraginaren ebaluazioa" eskatu zion; Bard eskualde horretan eta Brasilen jarri zen martxan hurrengo hilean, dozenaka hizkuntza berrientzako laguntza gehituz eta pertsonalizazio eta produktibitate ezaugarriak sartuz. Gonbidapen bidezko txat-gela bat ('zerbitzaria') sortu zen uztailean Discord-en, Bard asko erabiltzen zuten erabiltzaileek osatuta. Hurrengo hilabeteetan, txat-gela Barden baliagarritasuna zalantzan jartzen zuten komentarioz bete zen.

Googlek txatbotaren eguneratze garrantzitsu bat argitaratu zuen irailean, bere produktu askotan "luzapenen" bidez integratuz, Google Search bidez AI-ak sortutako erantzunak egiaztatzeko botoi bat gehituz, eta erabiltzaileei elkarrizketa-hariak partekatzeko aukera emanez. Googlek "Google-Extended" web crawler-a (sare-arakatzailea) ere aurkeztu zuen bere bilatzailearen robots.txt indexazio-fitxategiaren zati gisa, web-argitaratzaileei Bard-ek entrenamendurako haien edukiak eskaneatzea ez onartzeko aukera emateko. Lineako erabiltzaileek geroago aurkitu zuten Google Search erabiltzaileek partekatzea gaitu zuten Bard-eko elkarrizketa-hariak indexatzen ari zela; Googlek adierazi zuen hori akats bat izan zela eta zuzendu egin zutela.

Urrian, konpainiaren urteko Made by Google ekitaldian, Hsiaok "Assistant with Bard" aurkeztu zuen, Bard-ekin integratutako Google Assistant-en bertsio eguneratu bat. AEBetako Copyright Bulegoak AI teknologia generatiboei buruzko araudi berri posible baten inguruan iritzi publikoa eskatu zuenean, Google OpenAI eta Microsoft-ekin bat egin zuen, copyright-a zuen materiala sortzearen erantzukizuna erabiltzailearena zela argudiatuz, eta ez garatzailearena. Accentureko kontratistek Alphabet Workers Union-ekin (Alphabeteko Langileen Sindikatua) bat egitea bozkatu zuten azaroan, lan-baldintza ez-egokien aurka protesta egiteko, eta, aldi berean, konpainiak salaketa bat aurkeztu zuen Kaliforniako Iparraldeko Barrutiko AEBetako Auzitegian, Bard-en bertsio deskargagarri gisa mozorrotutako malwarea iragartzen aritu zen identifikatugabeko iruzurgile talde baten aurka.

### Gemini 
#### Marka berritzea 
Informazio gehiago: Gemini (hizkuntza mota)thumb|255x255px|Gemini-ren pantaila-argazkia Android gailu batean
2023ko abenduaren 6an, Googlek Gemini iragarri zuen, LLM (Hizkuntza Eredu Handi) handiago eta multimodal bat. Erdi-mailako Gemini Pro-ren bertsio bereziki egokitu bat Barden integratu zen, eta Gemini Ultra handiena "Bard Advanced"-erako erabili zen 2024an. *The Wall Street Journal*-ek jakinarazi zuen Bardek, orduan, hilean 220 milioi bisitari inguru zituela batez beste. Googlek Appenekin zuen kontratua amaitu zuen 2024ko urtarrilean, eta irudiak sortzeko gaitasuna Bardi gehitu zitzaion hurrengo hilean, Google Brain-en Imagen 2 testutik irudira eredua erabiliz. 

2024ko otsailaren 8an, Bard eta Duet AI Gemini markaren pean bateratu ziren, Androiden mugikorretarako aplikazio bat abiaraziz eta zerbitzua iOS-eko Google aplikazioan integratuz. Androiden, aplikazioa deskargatu zuten erabiltzaileek ikusi zuten Geminik Assistant ordezkatzen zuela beren gailuaren laguntzaile birtual lehenetsi gisa, nahiz eta Assistant zerbitzu independente izaten jarraitu. Googlek "Gemini Advanced with Ultra 1.0" ere kaleratu zuen, "Google One AI Premium" harpidetza baten bidez eskuragarri, Gemini Androideko Mezuen aplikazioan txertatu zuen, eta Stack Overflow-rekin lankidetza bat iragarri zuen.

Geminik protagonismoa hartu zuen berriro 2024ko Google I/O gako-oharrean. Googlek iragarri zuen Gemini hainbat produktutan integratuko zela, besteak beste, Android, Chrome, Photos eta Workspacen. Gemini Advanced "Gemini 1.5 Pro" hizkuntza-modelora eguneratu zen, eta Googlek Gemini Live (ahots bidezko txat modu bat) eta Gems (txatbot pertsonalizatuak sortzeko gaitasuna) aurkeztu zituen aurrerapen gisa.

### Eguneratze gehiago 
Hasiera batean Googlek 2024ko abuztuan aurkeztua, Gemini Livek Pixel 9 seriean egin zuen debuta urte horretan bertan laguntzaile birtual lehenetsi gisa, gailu horietan Google Assistant ordezkatuz. Geroago, Samsung Galaxy gailuetara zabaldu zen, 2025eko uztailean Galaxy S25 seriearekin hasita, eta, ondoren, Z Fold 7 eta Z Flip 7 bezalako modeloetara hedatu zen, non Galaxy AI suitearen parte bihurtu zen.

2025eko otsailean, Googlek Gemini Advanced harpidedunentzako eginbide bat aurkeztu zuen, iraganeko txatak gogoratu eta erreferentzia ditzakeena.

2025eko ekainean, Googlek Gemini CLI iragarri zuen, terminaletarako kode irekiko AI tresna bat. Aldi berean, Googlek Geminiren logotipo berri bat aurkeztu zuen, bere koloreak Google-ren logotipo gradiente berriak erabiltzen dituen kolore-eskemekin lerrokatzen dituena, aurreko logoak baino distira biribilagoekin. Logotipo berria Android eta iPhone gailuetarako dago eskuragarri.

## Harrera 
### Hasierako erantzunak 
Geminik harrera epela (iritzi mistoak) izan zuen hasieran. James Vincentek (*The Verge*) ChatGPT eta Bing Chat baino azkarragoa zela ikusi zuen, baina Bing-en estiloko oin-oharrik eza "bedeinkapena eta madarikazioa zela" adierazi zuen, Google AIarekin esperimentatzean ausartagoa izatera animatuz. Haren lankide David Pierce-ri ez zioten batere zirrararik egin haren erantzun interesgabe eta batzuetan okerrek, eta gaineratu zuen, Googlek Gemini bilatzaile bat ez zela behin eta berriz esan arren, haren erabiltzaile-interfazeak bilatzaile batena zirudiela, eta horrek arazoak ekar zizkiokeela Googleri. Cade Metz-ek (*The New York Times*) Gemini ChatGPT baino "zuhurragoa" zela deskribatu zuen, eta Shirin Ghaffary-k (Vox), berriz, "lehorra eta eztabaidaezina" deitu zion, bere erantzunen izaera erreserbatuagatik.

Geoffrey A. Fowler *The Washington Post*-eko zutabegileari Geminik gorabeherak zituela iruditu zitzaion, zuhur jokatzen zuela baina Interneten eragina zuen alborapena erakuts zezakeela adieraziz. ZDNET-erako idatziz, Sabrina Ortizen ustez, ChatGPT eta Bing Chat "orokorrean gaituagoak" ziren Geminirekin alderatuta; Lauren Goode *Wired*-eko kazetariari, berriz, Geminirekin izandako elkarrizketa hiruren artean "bitxiena" iruditu zitzaion. Luzapenak sartu ondoren, Kevin Roose-ri (*The New York Times*) eguneratzea motel samarra eta "nahaspila pixka bat" iruditu zitzaion, eta Lakshmi Varanasik (*Business Insider)* ikusi zuen Geminik askotan gehiago jotzen zuela lausengura gertaeretara baino.

Hsiaorekin, James Manyika Googleko presidenteorde nagusiarekin eta Pichairekin *60 Minutes* saioan izandako elkarrizketa batean, Scott Pelley CBS News-eko berriemaileari Gemini "deserosoa" iruditu zitzaion. Ethan Mollick Pennsylvaniako Unibertsitateko Wharton Schooleko irakasle elkartua hotz geratu zen haren ezintasun artistikoarekin. *The New York Times*-ek proba bat egin zuen ChatGPTrekin eta Geminirekin, giza laguntzaileengandik espero diren zereginak kudeatzeko zuten gaitasuna aztertzeko, eta ondorioztatu zuen ChatGPTren errendimendua Geminirena baino askoz hobea zela. NewsGuard-ek, albisteen sinesgarritasuna ebaluatzen duen tresna batek, ikusi zuen Gemini ChatGPT baino trebeagoa zela konspirazio-teoria ezagunak gezurtatzen.Associated Press-ek argitaratutako txosten batek ohartarazi zuen Geminik eta beste txatbot batzuek "boto-emaileak engainatzeko mehatxua zekarren informazio faltsu eta engainagarria" sortzeko joera zutela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* «Euskara hizkuntza-eredu handietan eta txatbotetan bidea eginez»*&#x20;Igor* *Leturia Azkarate**. &#x20;(2025).&#x20;Elhuyar Zientzia*
* «Gemini»  Gorka Julio.  (*Berria,* 2023-12-09).