open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Inocybe squarrosa

***Inocybe squarrosa*** *Inocybaceae* familiako onddo espezie bat da. 

## Deskribapena 
**Kapela:** 1,2 cm inguruko diametrokoa, erdiesferikotik ganbilera eta gero zapal-deprimitura, titi batekin. Ertza inbolutotik altxatura. Kapelaren azala marroi ilun kolorekoa errezel zurixka sotil baten azpian; hasieran fibrilosoa, zuntz trinkoekin, baina laster ezkata txikitan disoziatuta, gehienetan tenteak; kapelaren alde marjinalean, disoziazioak ezkata triangeluar handiak eratzen ditu, gainditzean gurpil horzdun baten antzeko itxura hartuaz.

**Orriak:** Nahiko zabal, sabeldun samarrak, oinean adnatuak; marroi argi koloretik okre antzeko kolorera doazenak, koskadun ertza eta zurixka.

**Hanka:** 5 cm inguruko garaierarekin eta 0,2 cm inguruko diametroarekin, lantzeolatua, zilindrikoa, lodiera berdinekoa edo pixka bat gizendua, gainazala erabat fibrilosoa, zurbila, arrosa-more kolore arin bateko edo kapelaren estalduraren koloreko esfumaturekin.

**Haragia:** Oso haragi gutxi du, kanpoko aldean duen kolorekoa. Usain eta zapore nabarmenik gabea.

**Etimologia:** *Inocybe* terminoa, muskulua, nerbioa, zuntza esan nahi duen "is inós" hitzetik eta burua esan nahi duen "cybe" hitzetik dator, hau da, zuntzezko kapela.

## Toxikotasuna 
Toxikoa.

## Sasoia eta lekua 
*Alnus*. *Salix*, *Corylus*, *Populus*, *Quercus* zuhaitzen inguruko landare-detrituez osatutako lur hezeetan.

### Banaketa eremua 
Ameriketako Estatu Batuak, Europa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Von Kármán (kraterra)

**Von Kármán** Ilargiko talka krater handi bat da, Ilargiaren alde ezkutuko hego hemisferioan. Kraterrak 186 kilometroko diametroa du, eta Hego Poloa-Aitken arroa izeneko beste krater erraldoi baten (2.500 kilometroko diametroa eta 13 kilometroko sakonera) ertzean dago. Von Kármán kraterra izan zen Chang'e 4 txinatar zundak aukeratutako ilargiratze gunea, 2019ko urtarrilaren 3ean. Ilargiaren alde ezkutuan egindako lehen ilargiratze leuna ere izan zen. 

## Krater sateliteak 
Krater sateliteak krater nagusitik hurbil dauden krater txikiak dira, eta krater horren izen bera hartzen dute letra larri osagarri batekin (baita krater horien eraketa krater nagusiaren eraketatik independentea bada ere). Konbentzioz, egitura horiek ilargi-mapetan identifikatzen dira, eta dagokien letra krater nagusitik hurbilen dagoen ertzaren erdian kokatzen da.

|-
|}

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
## Kanpo estekak
Dawit Seyaum

thumb|Dawit (2.a eskumatik) brontzea irabazi zuen 5000 metroan 2022ko Munduko txapelketan, Eugene|255x255px
**Dawit Seyaum Biratu** (Etiopia, 1996ko uztailaren 27a) etiopiar kirolaria da. Atletismoan, erdi- eta iraupen-lasterketetan espezialista da 1500 metrotan. 

2022ko Munduko Atletismo Txapelketan brontzezko domina irabazi zuen eta 2016. urtean zilarrezko domina Pista Estaliko Munduko Atletismo Txapelketan. 

2016ko Rio de Janeiroko Udako Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen, eta zortzigarren postua lortu zuen 1.500 metroko proban. Atletismoko 2013ko Munduko Gazte Txapelketan (Donetsk, Ukraina) lehiatzeko hautatu zuten 1.500 metroko lasterketan, eta Tigist Gashaw– Etiopiak ekitaldi horretan bi puntu onenak hartu zituen lehen aldian. 2013ko Afrikako Juniorren Txapelketan, Tigist baino zenbait segundo lehenago, 4:09,00 minutuko onenaren titulua hartu zuen.

Dawit-ek lehen barne-lehiaketa irabazi zuen Pragan, 2014ko otsailean, 1.500 m-koa, 4:09,08 minutuko denborarekin. Rabateko bileran, munduko lehen 1500 metroetan, 3:59,53 minutuko garaipena ezarri zen - Etiopiako eta lasterketako errekorra, urte hartako mundu-sailkapenean zazpigarren sailkatu zuena.  Dawit Eugeneko Munduko Junior Txapelketan sartu zen gogokoen gisa, eta urrezko domina irabazi zuen, azken itzulian desafiorik gabe.Bere lehen senior domina Afrikako Atletismo Txapelketan lortu zuen, bertan Hellen Obiri esperimentatuaren atzean, zilar-koloreko medailista baitzen. Afrikako taldearentzat hautatu zuten Dawit IAAF 2014 Kopa Kontinentalerako, eta brontzezko domina eskuratu zuen Sifan Hassan eta Shannon Rowburyren atzetik. 

2015. urtean, Afrikako Junior Txapelketan, urrezko domina lortu zuen 1.500 m-tan, Munduko Beijing Txapelketan laugarren postua lortuta, Genzebe Dibaba, Faith Kipyegon eta Sifan Hassanen atzetik, eta Brazzavilleko Afrikako Jokoetan irabazi zuen ekitaldia.

Hurrengo urtean, Dawit-ek Munduko Barne Txapelketako zilarra hartu zuen Portlandeko ekitaldi espezializatuan, eta kaleratua izan zen Rioko 2016ko Udako Olinpiar Joko Olinpikoetako finalean. 8:44.55ean amaitu zuen bosgarren Munduko Belgrad Txapelketan, hurrengo hilabetean. Urte hura gailurrean amaitu zuen, eta, bigarren aldiz, errepideko 5 kilometroko lasterketa irabazi zuen Bolzanon (Italia) egindako BOclassicean (2021ean, errekorra hautsi zuen).

## Nazioarteko palmaresa 
### Marka petsonalak 
* 1500 metro – 3:58.09 (Paris 2016)
** 1500 metroindoor – 4:00.28 (Boston 2016)
* 2000 metres – 5:32.40 (Zagreb 2021)
** 2000 metro, estalian – 5:35.46 (Boston 2015) World under-20 best
** 3000 metro, estalian – 8:23.24 (Liévin 2022)
* 5000 metro– 14:25.84 (Oslo 2022)
*

; Bidean

* 5 kilometro– 14:39 (Lille 2021)
* 10 kilometro – 31:25 (Geneva 2021)
*

### Zirkuituan 
* DiamanteLiga
** 2015 (1500 m): Doha
** 2017 (1500 m): Birmingham British Grand Prix
** 2022 (5000 m): Birmingham (WL MR), Oslo Bislett Games (PB)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jinjiang (zaldi)

**Jinjiang zaldia**, (Txinera sinplifikatuaz:hinois,Txinera tradizionalez:晉江馬|s=晋江马, pinyinez:Jìnjiāng mǎ),  Txinako bertako zaldi arraza bat da. Bere tamaina zein gainontzeko ezaugarriengatik jinjian ponien sailkapen taldean kokatzen da.

Bere jatorria Futian Barrutian dago.

Abere hauek batez besteko 1,25 m-ko altuera daukate soin gurutzera. Txinako hegoaldeko ponien taldekoa da genetikoki. 

Arrazak gainbehera handia izan du garraioaren motorizazioarekin. Galzorian dagoela eta babes-neurriak hartu dituzte irauteko. FAOren arabera arraza hau desagertzeko arrisku larrian dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Labrazgo maiorazkoa (Pío Baroja)

***Labrazgo maiorazkoa*** () Pío Barojak idatzitako eleberria da, aurrenekoz 1903an argitaratu zena. Donostiar idazlearen *Eusko Lurra* tetralogiko bigarren eleberria izan zen. Lehenago *Aitzgorriko etxea* (1900) kaleratu zen; geroago *Zalakain abenturazalea* (1908) eta *Altzateko jaun-en kontu zaharra* (1922).

XIX. mende amaierako Arabako landa eremuan girotua eta folletoi eran idatzia, Don Juan de Labraz maiorazkoaren istorioa kontatzen du. Haren bizitza aldatuko da arreba Cesarea etxera itzultzen delarik.

## Sinopsia
Don Juan gizon itsuaren bizitza aldatu egiten da, bere arreba "Cesarea" etxera itzultzean, berarekin etsaituta baitzegoen "Ramiro" axolagabearekin ezkondu zenetik. Azken hau, etxeko lekaioa izan zen haurtzaroan, eta, geroago, adopziozko semetzat hartua izan zen.

Bikotearen etorrerak herriko bizimodua aldatuko du, bereziki Labraztarren etxekoa, non Juanekin batera beste bi senide bizi diren, "Micaela" arreba eta "Rosarito" txikia ("Ramiro" eta "Cesarea"ren alaba). 

"Ramiro"k, printzipio etiko eta moral oinarrizkoenekiko mespretxuari eutsiz, lehenik ostalariaren alaba "Marina" seduzitu, eta, ondoren, pasiozko harremana izango du "Micaela" koinatarekin, nahiz eta "Cesarea" gaixotasun larria izan.

"Ramiro"k eta "Mikaela"k "Cesarea"ren bizitzaren amaiera azkartu eta gero, herritik ihes egingo dute, elizako erlikiak lapurtu ondoren. Ondoren, "Rosarito" gaztea ere hil egingo da gaixotasun penagarri baten ondorioz, "Marina"ren zaintza maitagarriei esker jasango duena.

Auzotarrek, lapurretagatik haserre eta "Don Juan" eta "Marina"ren ustezko harremanaz mesfidati, "Don Juan" eta "Marina" bikoteari presioa egingo diote lapurtutakoa Labraztarren ondasunen kontura berreskura dezan, nahikoa ez dena. 

Don Juanek, egoerak gainditurik, bere jabetza guztiei su ematea eta handik alde egitea erabakitzen du. Handik denbora batera herrira itzuliko da, Marina berreskuratu eta lurralde haietatik urrun bizitza berri bati ekingo dio.

## Ikus, gainera 
* El mayorazgo de Labraz (telesaila)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
* El mayorazgo de Labraz, un saco donde cabe todo
Vicente Belda

**Vicent Belda Vicedo** (Alfafara, 1954ko irailaren 12a) espainiar txirrindulari ohia da, 1978tik 1988ra profesionala izandakoa. Bere kirol ibilbidean hainbat garaipen lortu zuen eta mendiko etapetan bereziki nabarmendu zen. 1981eko Espainiako Vueltan hirugarren sailkatu zen, Giovanni Battaglin eta Pedro Muñozen atzetik.

Erretiratu ostean, txirrindularitzarekin lotuta egon da eta Kelme taldeko kirol zunzendaria izan zen 2006 arte. Geroztik, Fuerteventura-Canarias Team taldearen aholkulari teknikoa izan da.

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan eta Munduko txapelketan
-: ez zuen parte hartu
UT: utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Vicente Belda - *FirstCycling.com*
Zuri (albuma)

***Zuri*** Mikel Azpiroz piano-jotzaileak 2016an plazaratutako estudioko bakarkako musika-albuma da.  Grabazioa Pau Casals Auditorioan egin zen, Kataluniako El Vendrellen (Sant Salvador). Albuma Azpirozek berak daraman Mamusik ekoitzetxeak atera zuen. Artean Julio Villarren laguntza izan zuen.

## Konposizioak 
Guztiak Mikel Azpirozenak dira:
* "Gaur Hemen"
* "Horizontera"
* "Zuri", albumari izena ematen dion konposizioa
* "Aingeru Saltaria"
* "Mari"
* "Hegoaldetik"
* "Badezakegu"
* "Valse Mélancolique"
* "Oskarbi" 

## Estiloa 
*Gaua* aurreko diskoaren bidetik dator; bederatzi konposizioko sortak osatzen du, mende bat baino gehiago luzatzen den denboraz kanpoko asmoarekin. Inpresionismotik blues-era, beste lurralde batzuetako eragin exotikoetatik –Euskal Herrikoak ere izan daitezkeen lurraldeak- abangoardiako joeretara, bere musikak geltoki ugari ditu, beti ere kaxoi itxiak saihestuta. Melodia lasaiak dira, gauekoak, intimistak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* "Zuri" konposizioa Youtuben.
* :Elkarrizketa Radio Euskadin, 2016/06/16.
Namaqua poni

**Namaqua ponia** egun desagertuta dagoen Hego Afrikako bertako zaldi arraza bat izan zen. Bere tamaina zein gainontzeko ezaugarriengatik abere hauek ponien sailkapen taldean sartzen ziren.

Basuto poniaren antzeko zaldiak omen ziren. Arrazaren jatorria Lur muturreko zaldiak izan ziren .

## Arrazaren historia 
Europar kolonoek ekarritako abereen ondorengoak izanik, bertako basamortuetara ondo egokitutako abereak izan ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pavíaren estatu-kolpea

**Pavíaren estatu-kolpea** 1874ko urtarrilaren 3an Espainian izandako estatu-kolpea izan zen, Lehen Errepublikan. Manuel Pavía jenerala izan zen buru, Gaztela Berriko (Madril barne) kapitain nagusia. Diputatuen Kongresuko eraikina okupatu zuten guardia zibilek eta soldaduek, eta handik atera zituzten diputatuak, Errepublikaren botere betearazleko beste presidente bat bozkatzen ari zirela, Emilio Castelarren ordez. Horrek Francisco Pi i Margall, Estanislao Figueras eta Nicolás Salmerón Alderdi Errepublikano Federaleko ordezkariak aurkeztutako zentsura-mozioa galdu berri zuen. Hain zuzen ere, kolpearen helburua zen Castelarri gobernutik ateratzea eragoztea, nahiz eta hark, kolpearen ondoren, ez zuen onartu botereari eustea bitarteko antidemokratikoen bidez, Pavia jeneralak errepublika federalaren aurkako alderdiak bildu behar izan zituen, Alderdi Konstituzionaleko Francisco Serrano jenerala gobernu nazionalaren buru jarrita. Horrela hasi zen Errepublikaren bigarren etapa, «Errepublika Unitarioa» edo «Serranoren diktadura» deitu ohi dena. 

Pavía jeneralak, 1875eko martxoaren 13an parlamentuan egindako hitzaldi batean, hau da, Borboien Berrezarkuntza gertatu ondoren, xehetasunez azaldu zituen, berak zuzendutako estatu-kolpeari «urtarrilaren 3ko ekintza» izena jarrita. 1878an liburuxka gisa argitaratu zuen azalpena.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* 

## Kanpo estekak
Basdeo Panday

**Basdeo Panday** (St Julian Village, Princess Town, 1933ko maiatzaren 25a - Jacksonville, Florida, 2024ko urtarrilaren 1a) trinidad eta tobagoar abokatu, politikari, sindikalista, ekonomialari, aktore eta funtzionarioa izan zen. Trinidad eta Tobagoko 5. lehen ministroa izan zen 1995etik 2001era.

Lehen lana azukre-kanabera landatzea izan zen. Ondoren, lehen hezkuntzako irakasle eta auzitegietako funtzionario izan zen. 1957an Erresuma Batura iritsi zen bere hezkuntza zabaltzeko. Arte dramatikoko eskolan diplomatu zen, filmetan parte hartu zuen eta zuzenbidean eta ekonomian graduatu zen.

1976an aukeratu zuten lehen aldiz parlamentuko kide, eta bost aldiz izan zen oposizioaren buru 1976 eta 2010 artean. Lanaren Fronte Batuko, Berreraikuntzarako Aliantza Nazionaleko eta Batasun Nazionaleko Kongresuko kide fundatzailea izan zen, baita Langileen Sindikatuko presidentea ere.

Trinitad eta Tobagoko bosgarren lehen ministroa izan zen 1995 eta 2001 artean, eta kargua hartu zuen lehen hindua.
Milpa

Agroekosistema mesoamerikar bat da milpa. Honako produktu hauek ekoiztu ohi dira bertan: artoa, babarruna eta kalabaza.
Ekain Perez

**Ekain Perez Rezola** (Oiartzun, Gipuzkoa, 1987ko irailaren 5a) irrati esatari eta musikaria da. Gaur egun EiTB Musika irratian egiten du lan.

## Esatari ibilbidea 
Gaztea irratian hasi ostean EiTB Musikako esatari izatera pasa zen. 2023an Rikardo Arregi komunikazio saria irabazi zuen EiTB Podkast-eko Lore Hostoak podcastarekin. https://www.eitb.eus/eu/eitb-taldea/osoa/9367545/lore-hostoak-eitbren-podcastak-irabazi-du-komunikazio-lan-onenaren-rikardo-arregi-saria/

Honela deskribatu zuen podcasta sariaren epaimahaiak: "Musika eta kalaka uztartzen ditu Lore Hostoak podcast-ak, EiTB-ren eskutik. Ekain Perezek gidatzen duen musika-elkarrizketa saioa da, astiz eta patxadaz entzutekoa, denboraren mugarriaren zamarik gabe (ordu bat eta bi ordu bitarteko 60 saiotik gora daude entzungai, une honetan). Euskal musikari beterano eta gazte andana bat (Niko Etxart, Olaia Inziarte, Eneritz Furyak…) ezagutzeko parada ematen du saio goxo eta aberats horrek. Balio du jakiteko zein diren musikari horien inspirazio iturriak, gustuko kantuak eta gogoetak. Bide horretan, musikari horiek beren bizitza, ibilbidea eta pentsamendua kontatzen dizkigute. Halaber, entzutera ematen dizkiguten kantuak beste testuinguru batean ulertzeko parada eskaintzen du saioak. Kantutik kantura konpainia onean eramaten gaituzte aurkezleak eta gonbidatuak. Hori guztia, hostoz hosto." 

## Musika ibilbidea 
2013 - 2019 artean John Berkhout taldeko abeslari eta gitarrista izan zen. Bi disko kaleratu zituzten: *John Berkhout* (2013, Warner Music) eta *Bloo Mind* (2016, autoekoizpena).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tabakismoa eta osasuna: Aholku Batzordearen txostena Estatu Batuetako Zirujau Nagusiari

***Tabakismoa eta osasuna: Aholku Batzordearen txostena Estatu Batuetako Zirujau Nagusiari*** ( 1964ko urtarrilaren 11n argitaratuko txosten historikoa izan zen, Luther Leonidas Terry AEBetako Zirujau Nagusia buru zela, tabakismoak osasunean dituen ondorio negatiboei buruzkoa.

## Aurrekariak 
Tabakoak osasunean dituen ondorioak erabiltzaileek, mediku adituek eta gobernuek eztabaidatu dituzte Europako kulturan sartu zirenetik. Tabakismoaren ondorio kaltegarrien ebidentzia sendoa XX. mendearen hasieran eta erdialdean egindako epe luzeko zenbait azterlanen emaitzekin nabarmendu zen, hala nola Richard Dollen azterketa epidemiologikoekin eta Oscar Auerbachen patologia-azterketekin. 1957ko ekainaren 12an, orduko Leroy Burney zirujau nagusiak "Estatu Batuetako Osasun Publikoko Zerbitzuaren jarrera ofiziala adierazi zuen, eta horren arabera, erretzearen eta biriketako minbiziaren arteko kausa-erlazioa zegoen" Batzordea 1962ko azarotik 1964ko urtarrilera bildu zen eta 7.000 artikulu zientifiko baino gehiago aztertu zituen.

## Emaitzak 
Txostenaren emaitzak tabakismoaren ondorio negatiboei buruzkoak izan ziren ia erabat. Aurkitu zuten:

* Zigarro-erretzaileek heriotza-tasa %70 igotzen zela adinaren arabera zuzendua
* zigarro-kea bronkitis kronikoaren arduradun nagusia zela
* tabakismoaren, enfisemaren eta bihotzeko eritasunen arteko korrelazioa.

Horrez gain, informazio hau eman zuen:

* tabakismoaren eta biriketako minbiziaren intzidentzia hamar edo hogei aldiz handitzearen arteko lotura kausala.
* korrelazio positiboa erretzen duten haurdunen eta pisu gutxiko jaioberrien artean.

Aldi horretan Osasunaren Mundu Erakundeak bezala, seguruenik guztiak erretzaile izateagatik, Komiteak tabakismoa "mendekotasun/ohitura" gisa definitu zuen gehiegizko "adikzio" izan beharrean. Batzordekideak ados egon ziren estatubatuar gehienekin, ohitura hori (nahiz eta sarritan handia izan) haustea posible zela.

Zirujau Nagusiaren txostenaren ondorengo urteetan, milioika estatubatuarrek arrakastaz aukeratu zuten erretzeari uztea, erretzaile ohien bi heren eta hiru laurden artean, eta laguntzarik gabe utzi zituzten nikotina ordezteko metodoak. Gainera, bat-batean eta azkar amore ematea metodorik arrakastatsuena izan da denbora luzez erretzeari uzteko. Hala ere, 1989an izandako mugimendu polemiko batean, C. Everett Koop, M.D. zirujau orokorrak definizioa aldatu eta tabakismoa "adikzio" gisa definitu zuen, ez ohitura gisa.

## Ondorioak 
Txostenaren argitalpenak eragin handia izan zuen Estatu Batuetan. Larunbatean argitaratu zen nahita, Estatu Batuetako burtsa-merkatuetan eragin negatiboa minimizatzeko, eta igandeko egunkarietan estaldura maximizatzeko. Txostena argitaratzea izan zen 1964ko albiste nagusietako bat. Horrek aldaketak ekarri zituen politikan eta iritzi publikoan, hala nola 1965eko Zigarrilloen Etiketatze eta Publizitateari buruzko Lege Federala eta 1969ko Tabakismoari buruzko Legea, zigarriloetan ohartarazpen-etiketak agintzen zituena eta irratian eta/edo telebistan zigarroen iragarkiak zabaltzeko debekua ezartzen zuena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Georgetown-IBM esperimentua

**Georgetown-IBM esperimentua** itzulpen automatikoari buruzko erakustaldi bat izan zen 1954ko urtarrilaren 7an. Georgetown Unibertsitateak eta IBMk elkarrekin garatu zuten esperimentua, errusierazko hirurogei esaldi baino gehiago ingelesera itzulita.

## Testuingurua 
Hasieran interes publikoa eta gobernu-interesa erakartzeko sortu eta garatu zen, itzulpengintza automatikoaren aukerak erakutsiz, baina, zalantzarik gabe, sistema oso bat izan zen: sei arau gramatikal eta berrehun eta berrogeita hamar elementu zituen hiztegian. Gai orokorretan ez ezik, kimika organikoan ere espezializatuta zegoen sistema. Itzulpena IBM 701 ordenagailu baten zerbitzari nagusia erabiliz egin zen.

Errusieraz ezer ez zekien ingeniari batek hirurogei perpaus errusiera erromanizatuan sartu zituen gai sorta zabal batean: politika, zuzenbidea, matematika eta zientzia. Emaitza, ingelesera itzulitako perpausak, inprimagailu batek eman zituen.

## Itzulpen-adibideak 
## Harrera 
Kazetariek oso zabalduta eta arrakastatzat hartuta, esperimentuak hizkuntzalaritza konputazionalean inbertitzera bultzatu zituen gobernuak. Autoreek adierazi zuten hiru edo lau urtean itzulpen automatikoa arazo konpondua izan zitekeela. Hala ere, benetako aurrerapena askoz motelagoa izan zen, eta, ALPACek (Hizkuntzaren Prozesamendu Automatikorako Batzorde Aholku-emailea, ingelesezko siglengatik) 1966an egindako txostenaren ondoren, hamar urteko ikerketaren ondoren itxaropenak bete gabe zeudela esaten zen, ikerketarako funtsak erabat murriztu ziren.

## Kanpo estekak
Malariko istiluak

**Malariko istiluak** () 1974ko urtarrilaren 15etik 16ra bitarten Indonesian izandako manifestazio eta istiluak izan ziren. Kakuei Tanaka Japoniako Lehen Ministroaren bisita ofizialaren testuinguruan, ikasle mugimenduak manifestazioa deitu zuen herrialdeak zuen ustelkeria, prezio altuak eta nazioarteko inbertsioen ekitate eza salatzeko. Hainbat probokazioren ostean, ustez agente zirikatzaileen erruz, manifestazioa istilutan bilakatu zen, eta beranduago txinatar jatorriko herritarren aurkako pogromo batean. Istiluen amaieran hamaika manifestari hil ziren eta ehunka kotxe eta eraikin kaltetu zituzten.

Istiluen ondorioz hainbat aldaketa izan ziren. Suhartoren Ordena Berria gobernuak aldaketa ekonomikoak egin zituen indonesiar jatorriko herritarren parte hartze ekonomikoa hobetzeko. Sumitro jenerala dimititzera behartu zuten, eta hainbat neurri errepresibo berri ezarri zituen gobernuak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Manuel Hidalgo Salas

**Manuel Hidalgo Salas** "Gure Manzanas" izengoitiaz ezaguna, (Erandio, ?-Úbeda (Jaén, Espainia), 2012ko urtarrilaren 12a) guardia zibila, frankismoaren azken urtetan eta trantsizioan torturatzaile ospetsua izan zen, bereziki Euskal Herriko herri desberdinetan. Bizkaian urte horietan bizi izan zen errepresioaren arduradun nagusietariko bat izan zen.

## Biografia 
Erandion jaioa, Benemeritan hasi zuen bere ibilbidea zenbaki bezala. Meteorikoki igo zen. 1972ko otsailean iritsi zen Gernika-Lumora kapitain gisa, eta 1976ko azarora arte egon zen herrian. Urte hoietan Bizkaiko eskualde osoa izan zuen mende. 1976an Leongo Trenbideen Brigadara bidali zuten. Erretiratu egin zen
1994an, koronelaren graduazioarekin, Jaengo komandantziaren buru izan ondoren. Jaen eta Cadiz artean ezarri zuen bizilekua. 

## Gerra zikinaren testigantzak 
Bizkaian herritar ugari torturatzeagatik ezagun zen Manuel Hidalgo Guardia Zibileko kapitain ohia. Busturialdea, Lea Artibai, Durangaldea eta Mungia inguruetan tratu txar basatiak burutzeagatik zen ezaguna. Mungiar askok oroitzen du nola saiatu zen zuhaitz bat botatzen herritarrek ikurriña bat jarria zutelako. 

Bera Euskal Herrian zela ondorengoak gertatu ziren inguruotan:
* 1973an guardia zibilek Fruizen tiroz akabatu zuten Joaquín Diestre; 
* 1974an guardia zibilek kontrol batean tiroz zauritu zuten Pedro Bilbao gernikarra; 
* 1975ean guardia zibilek Mungian tiroz akabatu zuten Alfredo San Sebastian; 
* 1975ean guardia zibilek Gernikan tiroz akabatu zituzten Blanca Salegi eta Iñaki Garai;
* 1975ean zehar Busturialdeko hainbat herritan egin ziren negozio zein etxebizitzen aurkako erasoak; 
* 1976an ezezagunek Mungiako Jai Alai tabernaren aurka egindako tiroketa; 
* 1976an ezezagunek Nicolas Madariagaren Bakioko etxean eztandarazitako lehergailua 
* 1976an zehar eskuin muturreko zenbait ultrak Bermeo, Mundaka eta Gernikan ehunka autori egindako gurpil zulaketak.

Behin Franco diktadorea hilda, 1976ko abenduan garaiko agintariek azkenean Hidalgo kapitaina lekualdatzea erabaki eta Leónera bidali zuten. Urteetan mailaz igoz saritu zuen Espainiako Gobernuak, teniente koronel izatera helduz. Sekula ez zuen egindako torturengatik erantzun behar izan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :https://www.ondavasca.com/hidalgo-el-torturador-indiscreto/
* :Errepresioa Bizkaian frankismoaren azken urtetan, Notixias de Álava, 2021/06/23
Shannon Rowbury

**Shannon Rowbury** (San Frantzisko (Kalifornia), Ameriketako Estatu Batuak, 1984ko irailaren 19a)  estatubatuar atleta da. 1.500 metroko proban espezialista da, eta 2009an munduko brontzezko domina lortu zuen.

## Biografia 
Rowbury San Frantziskon jaio zen, Kalifornian. San Frantziskoko Sunset auzoko Parkside sekzioan hazi zen. 2002an, San Frantziskoko Jesusen Bihotzaren Eskolan graduatu zen. Rowbury Dukeko Unibertsitatera joan zen eta ingelesa eta antzerkia ikasi zituen. Krosean, eskolar pistan eta landa taldean lehiatu zen. 2007an, Duke magna cum laude lortu zuen ingelesez, eta antzerki-ikasketak egin zituen Cine/Video/Estudios Digitalen ziurtagiri batekin. 2008ko maiatzean osatu zuen bere maisutza Duke-n, Zinea eta Emakumearen Ikasketak azpimarratuz. 2007ko apirilean, Rowburyri estres-haustura diagnostikatu zioten femur-lepoan (aldakako artikulazioa), eta horrek amaiera eman zion Duke Unibertsitatean kolegiatutako ibilbideari.

2015eko apirilaren 11n Pablo Solar estatubatuar lasterkariarekin ezkondu zen. 2018ko ekainaren 30ean alaba  izan zuen.

## Kirol ibilbidea 
Duke Unibertsitatean kolegiatuz lehiatu ondoren, profesional bihurtu zen 2007an. Rowburyk Estatu Batuetako ordezkari izan DA 2008, 2012 eta 2016ko Olinpiar Jokotan. Estatu Batuen ordezkaria izan zen, halaber, 2009, 2011, 2013, 2015 eta 2017 urteetako Munduko Txapelketetan, eta brontzezko domina irabazi zuen 2009an 1.500 metroko lasterketan. 2015. urtean, AEBko taldearekin munduko errekorra ezartzen lagundu zuen Rowburyk. urrutiko medley errelebo ekitaldirako,[5], eta ten-amerikar errekor bat ezartzea 1500 metrorako, 2015eko uztailaren 17an. Mary Decker-Slaney-ren 32 urteko marka hautsi zuen 3:56.29rekin. 

2009ko Berlingo Munduko Txapelketan, 1.500 metroko brontzezko domina irabazi zuen, 4:04.18ko denborarekin. Maryam Yusuf Jamal bareiniarraren eta Lisa Dobriskey britainiarraren atzetik geratu zen.

## Txapelketak 
### AEBko Txapelketak 
#### Kanpoko pistaN 
#### Barneko pista eremuan 
## Marka pertsonala 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Onthophagus taurus

***Onthophagus taurus*** Scarabaeidae familiako kakalardoa da. Europan, Ekialde Hurbilean eta Erdialdeko Asian bizi da, baina gizakiak Australiara, Zeelanda Berriran eta Estatu Batuetara eraman du. Euskal Herrian ere aurkitzen da.

Gorputzaren tamaina kontutan hartuta pisurik handiena altxa dezakeen animalia da. Haren gorputzaren masa 1.141 aldiz den pisua altxa dezake.

## Deskribapena 
Tamaina txikiko kakalardoa da, 5'5 eta 11 mm arteko luzera baitu. Gorputza obalatua dute eta kolore beltza edo marroi-gorrixka izan dezakete. Arrek adar txiki bi izaten dituzte elkarrekin borroka egiteko, emea lortzeko helburuaz. Tarteka aurkitzen dira adarrik gabeko arrak, horrek adierazten du adarrak eboluzioaren ondorio direla.

## Banaketa eta habitata 
Europan, Ekialde Hurbilean eta Erdialdeko Asian zabaldurik dago. Badira populazio isolatu batzuk Australian, Zeelanda Berrian eta Texasen ere (Estatu Batuak). Kasu hauek bereziak dira, gizakiak eraman baititu behien gorotzak degradatzeko helburuaz.

Kakalardoaren jarduerak eulien eta bakterien zabaltzea ekiditen du eta ongarri kimikoen beharra jaisten du.

## Bizi zikloa eta elikadura 
Behien gorotzetan tunelak egiten dituzte eta bertan jartzen dituzte arrautzak. Bertatik jaiotzen diren larbek gorotza jaten dute.

Helduek gorotzekin bolak egiten dituzte eta atzeraka ibiliz gorde egiten dituzte.

## Iruditegia 

Irudi:Scarabaeidae - Onthophagus taurus 2.jpg|Kolore marroidun kakalardoa.
Irudi:Onthophagus taurus 92304210.jpg|Kakalardo beltza harri artean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
John Houseman

**John Houseman**, **Jacques Haussmann** jaioa (Bukarest, 1902ko irailaren 22a - Malibu, Kalifornia, 1988ko urriaren 31) Errumanian jaiotako britainiar-estatubatuar aktore eta ekoizlea izan zen.

Aita judu alsaziarra zen eta ama kristau britainiarra. Ingalaterran hezi zen eta britainiar hiritartasuna eskuratu zuen. 1925ean Estatu Batuetara emigratu zuen, eta 1943an estatubatuar hiritar bihurtu zen. Orson Wellesekin kolaboratu zuen eta *Citizen Kane* filmaren ekoizpenean parte hartu zuen. *The Blue Dahlia* ere ekoitzi zuen, Raymond Chandlerren gidoiarekin. 1973an Oscar Saria irabazi zuen *The Paper Chase* filmean egindako lanagatik.

## Filmografia 
### Zinema 
#### Aktorea 
#### Ekoizlea 
### Telebista 
#### Aktorea 
#### Ekoizlea 
## Kanpo estekak
Lisa Dobriskey

**Lisa Jane Dobriskey** (Ashford, Erresuma Batua, 1983ko abenduaren 23a) britainiar atleta da, 1.500 metroko proban espezialista, eta 2009an munduko txapeldunordea izan zen.

## Biografia 
Ashforden (Kent) jaio zen, eta haurtzaroa New Romneyn eman zuen, Loughborougheko Unibertsitatera joan aurretik. David eta Steven neba gazteenak erdi-urrutiko konderriko mailara iritsi ziren korrika, jabalina eta diskoan. Aita lurzoruko aholkularia da, eta Sir Robert McAlpine eraikuntza-enpresarentzat lan egin zuen 2012ko Londresko Joko Olinpikoetan.

Ricky Soos 800 m-ko lasterkari ohiarekin ezkondu zen Dobriskey.

## Kirol ibilbidea 
2009ko Berlingo Munduko Txapelketan, 1.500 metroko zilarrezko domina irabazi zuen, eta 4:03.75 denbora lortu zuen. Maryam Yusuf Jamal (urrea) bareiniarraren atzean eta Shannon Rowbury estatubatuarraren aurretik geratu zen.

### Estadistikak 
Lisa Dobriskeyren lanik onenak, 1.500 metrotan, hirugarren postua zuen britainiar denbora osoko zerrendan, Kelly Holmesen eta Laura Muirren atzetik.

## Marka pertsonalak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Joplin (softwarea)

**Joplin** software libreaz eraikitako doaneko aplikazio bat da, kode irekikoa, jatorriz Unix-en erabiltzeko sortua eta gero hainbat plataformatan erabilgarri (macOS, Microsoft Windows eta Linux, iOS, Bluetooth eta Linux/Windows terminaletan erabilgarri.). Oharrak idazteko, notak hartzeko, eta idatzitako guztiaren zerrendak egiteko, eginbeharrekoen zerrendak egiteko, pentsatuta dago. JavaScript-en idatzita dago.  Mahaigaineko aplikazioa Electron erabiliz egiten da; aplikazio mugikorrak, berriz, React Native erabiltzen du.

## Historia 
Joplin software honek Scott Joplin konpositore eta piano-jolearen izena darama.

Laurent Cozic Joplin honetan hasi zen lanean 2016. urtean, eta Android-en lehen bertsioa 2017. urteko uztailaren 28an argitaratu zen.

Mahaigaineko aplikazioen lehen argitalpena 0.10.19 bertsioa izan zen, 2017ko azaroaren 20an.

Chromerako *Clipper Web* bat 2017ko abenduan argitaratu zen eta Firefox gehigarria 2018ko maiatzean kaleratu zen.

2021ean **Joplin Cloud** zerbitzu berria sartu zen, Joplin Server-en aplikazio batekin batera. Bi produktuak oharrak, eginbeharrekoen zerrendak, koadernoak eta nota-datuak gailuen artean sinkronizatzeko erabil daitezke, bai eta oharrak edo koadernoak Joplinen beste erabiltzaile batzuekin partekatzeko edo, are, edukia web-ean argitaratzeko ere.

## Ezaugarriak 
* Markdown formatuko oharrak idazteko aukera,
* *Get Things Done* metodologia pixkanaka-pixkanaka ezartzen duen eginbeharrekoen zerrenda,
* Markdownen luzapenak eta gehigarriak,
* Testu bakuneko fitxategietan biltegiratzea,
* Bezeroaren aldeko hautazko zifratze sistema,
* Koaderno eta azpikoadernoen antolaketa sistema
* Etiketatze-sistema,
* "Offline-first", notak beti daude eskuragarri, ezer baino lehen, modu lokalean, eta nahi izanez gero Internetaren bidez sinkroniza daitezke,
* Firefox eta Google Chromerako web-gehigarriak
* Oharrak sinkronizatzeko hainbat aukera: Joplin Cloud, Nextcloud, Dropbox, OneDrive, WebDAV, edo (sarean) fitxategi-sistemarekin sinkronizatzeko.

Lan-fluxua eta Joplinen ezaugarriak direla eta, askotan Joplin eta Evernote alderatzen dira.

## Ikus gainera 
*  Oharrak hartzeko softwarearen konparazioa.

## Ikus, gainera 
* Zim (softwarea)

## Erreferentziak 
## Kanpoko estekak 
* Webgune ofiziala: https://joplinapp.org/(https://joplinapp.org/)
* Tutorialak:
**  https://itsfoss.com/joplin/(https://itsfoss.com/joplin/)
* Bideo-tutorialak:
**  Joplin, Evernoteren alternatiba, kode irekiko aukera bat.
**  Joplin, doako sinkronizazio-ohar aplikazio bat, kode irekikoa, Evernote eta OneNoteren alternatiba da.
Lua Ribeira

**Lua Ribeira** (As Pontes, Coruña, 1986) Magnum Agentziako galiziar argazkilaria da. Jerwood / Photoworks saria irabazi zuen 2017an. *Noises* bere telesaila dancehall britainiarraren feminitateari eta kulturari buruzkoa da.

## Ibilbidea 
Ribeira Galizian jaio zen, eta Erresuma Batuan bizi da. 2011n, diseinu grafikoan graduatu zen Bartzelonako BAU Bartzelonako Diseinuko Unibertsitate Zentroan, eta 2016. urtean, berriz, Galesko Unibertsitatean, Newporten. Londresen, Birminghamen eta Bristolen bizi izan da.

### Lanak 
* *Noises* argazki-seriea izan zen bere lehen lanetako bat. Erresuma Batuko dancehallaren feminitateari eta Jamaikako kulturari buruzkoa da; *Noises in the Blood* izenarekin argitaratu zen 2017an, garai hartan ezagutzen zen bezala. 
* *Aristokratas* (2016), emakume ezinduak hartzen dituen moja-egoitza bati buruzkoa; 
* *La jungla* (2019), Mexiko eta Estatu Batuen arteko mugari argazkiak ateratzeko ekimen kolektiboa; eta 
* *Los Afortunados* (2020), Melillako eta Beni Ansarko muga hispaniar-marokoarrean egindako urtebeteko lanaren emaitza.

Bere lanak Europako hainbat hiritan erakutsi ditu, hala nola Graz, Berlin, Zagreb edo Bratislavan.

Irakasle gonbidatu gisa aritu da hainbat unibertsitatetan, hala nola London College of Communication, University of the West of England eta Gales del Sur Unibertsitatean.
* 2017: Magnum saria argazkilari graduatuentzat, Magnum Photos.
* 2018: Jerwood / Photoworks sarien irabazlea, Sam Laughlin eta Alejandra Carles-Tolrarekin batera.

## Erakusketak 
### Banakako erakusketak 
* *Noises in the Blood*, Kickplate Gallery, Abertillery, Gales, 2016; Fotoraum Gallery, Art Cologne, Alemania, 2016; Fishbar Gallery, Londres, 2017(e)ko maiatza; Grain Photography Hub, Urtarrilaren 19a, Argentea Gallery, 2018ko maiatza, Birminghama,
* 2023an *Zeruratzea* erakusketa Donostiako Artegunean. Gizarte bazterketa abiapuntu duten bost argazki serie proiektu bakarrean harilkatuak.

### Erakusketa kolektiboak 
* Jerwood / Photoworks sariaren irabazleak, Jerwood Space, Londres, 2018ko urtarrila-martxoa; Impressions Gallery, Bradford, 2018ko apirila-ekaina. Ribeiraren *Zerurako igoera*; Alejandra Carles-Tolraren *Where We Belong* eta Sam Laughlinen A Certain Movement.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eulychnia acida

***Eulychnia acida*** Txilen dagoen Cactaceae familiako landare loreduna da. 

## Deskribapena 
Landarea zuhaitz-formako kaktusa da, batez ere zutabe-formaziokoa, hazkuntzan adarkatzen dena, oinarri bakarreko enbor batekin, hiru metroko diametroa duen koroa oparoa garatuz. Tenperatura-eremuaren eta mikroklimaren araberako altuera desberdinetara iristen da, 1,5 eta 6 m bitartekoa, adar asko dituena. Arantza malgu luzeak ditu, batzuetan sendoak. Loreak tamaina ertainekoak dira, arrosatik zuri koloreko petalo laburrekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oxythyrea funesta

***Oxythyrea funesta*** edo **Izerkariaren kakalardoa** Scarabaeidae familiako kakalardoa da. Europan, Afrika iparraldean eta Ekialde Hurbilean bizi da. Iberiar penintsulan loreetan aurkitzen den kakalardo ohikoenetakoa da eta izurria kontsideratzen da. Euskal Herrian ere aurkitzen da.

## Azpiespezieak 
Bi aldaera ditu kakalardo honek:
* *Oxythyrea funesta* var. *consobrina* (Villa)
* *Oxythyrea funesta* var. *deleta* (Mulsant)

## Deskribapena 
Tamaina txikiko kakalardoa da, 8-10 mm arteko luzera duena. Kakalardo beltza da eta puntu zuri ugari ditu gorputz guztian barreiaturik. Kobre koloreko distirak izaten ditu. Ile zuri oso finez estalirik du gorputza. Ile horiek polena harrapatzen dute eta lorearen polinizazioan laguntzen dute.

Beldarra zuria da eta animalia heldua baino handiagoa da, 30 mm hartzen ditu.

## Habitata eta elikadura 
Loreak dauden tokian ikusten da, haietaz elikatzen baita. Ez du soilik nektarra jaten, bai eta loreen gainerako atalak eta kimuak ere, horregatik kopuru handitan agertzen denean izurri gisa kontsideraturik dago. Beldarrek landareen sustraiak jaten dituzte.

## Bizi zikloa 
Intsektu helduak maiatza eta uztaila artean ikusten dira. Ondoren arrautzak jartzen dituzte beldarrak elikatuko diren landareetan. Beldarrak lurrean hibernatzen du eta udaberrian berriz aktibatzen da.

## Iruditegia 

Irudi:2012.05.27.-5-Neckar Mannheim-Seckenheim-Trauer-Rosenkaefer.jpg|Kakalardoa loreaz elikatzen.
Irudi:2018.05.12.-33-Vietrifft-Mannheim-Sandhofen--Trauer-Rosenkaefer-Paarung.jpg|Arra eta emea elkarrekin.
Irudi:Oxythyrea funesta 2013 01.jpg|Kakalardo heldua hatz batean, tamaina konparatzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alberto Festa

**Alberto Augusto Antunes Festa** (Santo Tirso, 1939ko uztailaren 21a - 2024ko urtarrilaren 2a) portugaldar futbolaria izan zen.

FC Tirsense taldean hasi eta amaitu zuen bere kirol ibilbidea eta 1960 eta 1968 artean FC Porto taldean jokatu zuen. Portugalgo futbol selekzio nazionalarekin 19 partida jokatu zituen 1963 eta 1966 artean eta brontzezko domina lortu zuen 1966ko Munduko Futbol Txapelketan.
Euri-makila

**Euri-makila** harri-koskor txikiz, arrozez, babarrun lehorrez edo beste gai pikortsuz betetako hodi luze eta hutsa da, bere barneko gainazalean helize itxuran jarrita dauden orratz edo arantza txikiak dituena. Makila altxatzen denean, harri-koskorrak tutuaren beste muturrera erortzen dira, barneko irtenguneetatik errebotatuz, euria gogorarazten duen soinua sortzeko. Euri-makila maputxeek asmatu zutela uste da eta euri-ekaitzak eragin ditzakeen ustean jokatzen zen. Txileko kostaldean ere aurkitu zen, inkek egina ote zen ziur ez dagoen arren. *Eulychnia acida* eta *Echinopsis pachanoi* bezalako kaktus-espezieetako edozeinetatik egin ohi dira. Kaktusak, hutsik daudenak, eguzkitan lehortzen dira. Arantzak kentzen dira, gero kaktusera sartzen dira iltzeak bezala. Euri-makilaren barruan harritxoak edo beste objektu txiki batzuk jartzen dira, eta muturrak zigilatzen dira. Ura erortzen ari den soinua egiten da euri-makilaren norabidea posizio bertikal batera aldatzen denean.

Asiako hego-ekialdean, Australian eta Afrikan ere aurki daitezke antzeko tresnak, non maiz kaktus lehorrak baino banbua erabiliz egin ohi baita.

Euri-makilak etxeko material arruntekin ere egin daitezke, adibidez, kaktusaren ordez paperezko eskuoihalen erroiluak, eta iltzeak edo zotzak arantzen ordez, eta sarritan saltzen dira Latinoamerikako eta Estatu Batuetako hego-mendebaldeko tokiak (Espainiako eta Mexikoko eragin kulturalaren historia du) bisitatzen dituzten turistei.

## Kanpo estekak
Jami (softwarea)

**Jami** (lehen **GNU** **Ring**, **SFLphone** zena) *Session Initiation Protocol*-ekin bateragarria den softphone deszentralizatua da, eta SIPen oinarritutako berehalako mezularitza sistema da Linux, Microsoft Windows, macOS, iOS eta Androidentzat.

*Savoir-faire Linux* Kanadako konpainiak garatu eta mantendu izan du Jami, eta, erabiltzaile eta zergadun komunitate global baten laguntzarekin, Skype bezalako  doako ordezkapen potentziala da Jami.

Jami software librea da, eta kode irekikoa, GPLaren lizentziapean argitaratua. 2016ko azaroan, GNU proiektuaren zati bihurtu zen.

Gaur egun bi kontu-mota daude eskuragarri, eta mota bakoitzeko asko aldi berean konfigura daitezke. Bi motek antzeko ezaugarriak dituzte, mezularitza, bideoa eta audioa barne. Kontu-motak SIP eta Ring dira. SIP kontu baten bidez, Jamiren softphonea SIP zerbitzari estandar batera konekta daiteke, eta Ring kontu bat Jamiren sare deszentralizatuan erregistra daiteke (edo kontu bat erabil dezake), zerbitzari zentralik behar ez badu. Lehenespenez, Jamik Savoir-faire Linux-en OpenDHT nodo bat erabiltzen du erabiltzailea lehen aldiz konektatzen denean sarera lotzeko. Hala ere, aplikazioak aukera ematen die erabiltzaileei hori beren *bootstrap* zerbitzariaren bidez exekutatzeko konfigurazio aurreratuan.

Hash deszentralizatuko teknologia hartzean (adibidez, BitTorrent sarearen barruan erabiltzen den bezala), Jamik bere sarea sortzen du, eta sare horren gainean banatu ditzake direktorio-, autentifikazio- eta zifratze-funtzioak hari konektatutako sistema guztien bidez.

Paketeak eskuragarri daude Linuxen banaketa garrantzitsu guztietarako, Debian, Fedora, Ubuntu... Dokumentazioa eskuragarri dago Ring-en Tuleap wikian.

## Ezaugarriak 
* Bateragarria OpenDHTrekin
* Dei-kopuru mugagabea
* Berehalako mezularitza
* Bilaketa-deien historia
* Deiak grabatzeko aukera
* Erantzundako deien transferentzia
* Deiaren erantzun automatikoa
* Deiak, berehala erantzun beharrean, itxaroten mantendu
* Audio- eta bideo-deiak, audioarekin eta alderdi anitzeko bideokonferentziarekin sortzeko aukera
* Audio-euskarri multikanala (oraingoz esperimentala)
* Dei batean bideo- eta audio-fitxategiak transmititzeko aukera
* TLS eta SRTP euskarria
* Onartzen dira audio-kode ugari: G711u, G711a, GSM, Speex (8, 16, 32 kHz), Opus, G.722 (Speex bidez lagundutako isiltasun-detekzioa)
* SIP kontu anitzen euskarria, STUN per-account euskarria eta SIP presentzia-harpidetza
* DTMF laguntza
* Irabazien kontrol automatikoa
* Teklatuko lasterbideak
* Flac eta Vorbis tonuetarako euskarria
* Mahaigaineko jakinarazpenak: posta elektronikoaren bitartez, sarrerako deia, informazio-mezuak...
* SIP Re-invite
* Helbide-liburutegiak GNOME eta KDEn txertatzeko aukera
* Audio-euskarria
* Jack audio-konexioko kitaren euskarria
* Tokiko konfigurazioa: frantsesa, ingelesa, errusiera, txinera, gaztelania, italiera, vietnamera
* Sarrerako URLa automatikoki irekitzea
* Muturretik muturrera zifratzea, txat, bideo eta ahotserako erabilia
* Deszentralizatua

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fluffer

thumb|Fluffer bat film pornografiko gay batean lanean.
***Fluffer*** bat aktore porno baten zakila platoan tente edukitzeko lana duen pertsona da. Nahi den angelua zehaztu ondoren, zuzendariak aktoreei posizioan egoteko eskatzen die, eta *fluffer*rari deitzen dio aktoreen zakila zutik manten ditzan. Lan hori makillaje departamentuaren parte dira. "Fluffing"ak ez du nahitaez aktoreak ukitzea esan nahi, baina ekintza sexualak eragin ditzake, hala nola felazioa edo sarpenik gabeko sexua.

Aktore pornografiko batzuen arabera, hala nola Aurora Snow, James Deen eta Keiran Lee, dagoeneko ez da *fluffer*ren beharrik, eta desagertzen joan dela Viagra, inplanteen eta protesien sarrerarekin. Hunter Skottek, "*fluffer*" gisa lan egin duenak, elkarrizketa batean esan zuen "gangbang edo bukkake baterako bakarrik erabiltzen direla, ez film [porno] normaletarako". Sloane Steelek, Bangbros.com enpresakoak, gutxi gorabehera gauza bera dio.

Pornografian 1970eko hamarkadan hasi zen erabiltzen, baina, erabilera pornografikoa baino lehen, higiezinen sektorean erabili izan da *fluffer*, etxebizitzak egokitzen dituen pertsona bat izendatzeko edo oheetako burkoak puzten dituen langile batentzat.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fatmana Binta

**Fatmana Binta** (Freetown, Sierra Leona, 1984) sukaldaria da. 2022an Basque Culinary World Prize saria jaso zuen.

## Biografia 
Fatmana Sierra Leonan jaio eta hazi zen, gero Ghanara aldatu zen. Fulani etniakoa da eta Afrikako tribu nomada handien honen sukaldaritzaren inguruko dibulgazioa egiten du.

### Lehen urratsak 
Txikitatik gustatzen zaio sukaldaritza. Bere familiak bi jatetxe izan zituen, baina hasieran profesionalki gastronomian aritzea bere asmoetan sartu ez bazen ere, azkenean bi urtez Nairobiko sukaldaritza eskola batean trebatzea erabaki zuen. Aldi berean, Kenyako hiriburuko eta Ghanako hoteletan lan egin zuen, geroago Madrilen ere bizi izan zen 2011 eta 2013 artean, ingelesa irakasten.

Unibertsitatean zegoenean, ikasle egoitzako ikasleentzat kozinatzen zuen. *Niretzat, kozinatzea meditatzea da. Askotan, etxean bakarrik nagoenean, niretzako platerak prestatzen aritzen naiz. Beti izan da nire pasioa, baina ez nekien nire bidea edo lanbidea izatera iritsiko zenik.*

### Fulani Kitchen Foundation 
Fulanien kultura eta gastronomia jendeari erakusteagatik egin da ezagun Fatmana. Bere herrialdeko sukaldaritza ezagutarazteko, *Dine on a mat*  (Afaria esterilla batean)  proiektua jarri zuen martxan eta Fulani Kitchen Foundation sortu zuen.

Fatmanak fonio zerealarekin lan egiteko martxan duen proiektu hori sendotzeko eta handitzeko erabiliko du saria. Glutenik gabeko zereal bat da fonioa, nutrizio balio handia duena. Sariaren dirua fonioaren landaketa finantzatzeko erabiliko du, landaketarako, prozesatzeko, paketeak egiteko... Lan horiek egiteaz arduratzen diren emakumeen lana finantzatuko da horrela. Eragin handia izango du emakume horiek bizi diren komunitateetan. Urte luzez emakumeen ardura izan da fonioa landatzea. Izan ere, emakumeak gizarte egitura kohesionatzeaz arduratzen dira. Erreminta egokiak izan behar dira, fonioa merkatura atera ahal izateko, edonola ere:*Fonioari esker, munduko elikadura krisiari aurre egin diezaiokegu. Kate oso bat sor dezakegu, emakume nekazarietatik hasi eta esportazioetaraino.*

## Sariak 
* Basque Culinary World Prize 2022 saria jaso zuen, Basque Culinary Centerrek eta Eusko Jaurlaritzak emandako 100.000 eurokoa, ekimen eraldatzaileak egiten dituzten sukaldarien lana goraipatzen duen saria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Inocybe terrigena

***Inocybe terrigena*** *Inocybaceae* familiako onddo espezie bat da. *Inocybe* ia guztiak bezala, ez da jangarria.

Sinonimoa: *Mallocybe terrigena*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 5 eta 8 cm bitarteko diametrokoa, haragitsua edo titi apur batekin, ezkatatsua, beixetik okre antzeko-arrexkara doan kolorekoa.

**Orriak:** Oliba antzeko kolorez tindatuak.

**Hanka:** 7 cm inguruko garaierakoa eta 0,8 cm inguruko diametrokoa, kolore berekoak, kapelan dituen antzeko ezkataz estalia eraztuneraino (pulbiniformea).

**Haragia:** Horixka, lur usaina eta zapore latza.

**Etimologia:** *Inocybe* terminoa, muskulua, nerbioa, zuntza esan nahi duen "is inós" hitzetik eta burua esan nahi duen "cybe" hitzetik dator, hau da, zuntzezko kapela.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

## Sasoia eta lekua 
Ibaien ondoan legarra duen lurzoruan eta koniferoen azpian, humusean.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Alaska, Europa, Errusia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Enric Auquer

**Enric Auquer i Sardà** (Rupià, Baix Empordà; 1988ko abuztuaren 28a) antzerki eta zinemako aktore katalana da.

Batez ere antzerkian trebatu den arren, agerraldiak ere izan ditu pantaila handian. Aipatzekoa da, adibidez, *Ebre, del bressol a la batalla* telefilmean duen paper protagonista. *Kubala, Moreno i Manchón*, *Cites* edo *Com si fos ahir*telesailetan ere agertu da.

2017an, Butaca sarirako izendatu zuten aktorerik onena, *In memoriam* obran egindako lanagatik. *La quinta del biberó (Biberoikoen kinta*). Gainera, *Ebre, del bressol a la batalla* fimak, non Enric Auquer protagonistetako bat izan baitzen, Gaudi sarietan filtelebistarako film onenarena irabazi zuen 2017an.

2019an Espainiako Irrati Nazionalaren *El Ojo Crítico* saria jaso zuen. Epaimahaiak bere lan "zorrotza, zintzoa eta originala" nabarmendu zuen. Urtebete geroago, 2020ko urtarrilean, aktore honek aktore errebelazio onenaren Goya saria jaso zuen, Galiziako gazte narko gisa egindako lanagatik. Paco Plazaren *Quien a hierro mata* filmean.

## Lanak 
### Zinema 
{{Wikidata list
|sparql=SELECT * WHERE 
{
 ?item wdt:P31/wdt:P279* wd:Q11424.
 ?item p:P161 ?statement .
 ?statement ps:P161 wd:Q46090541.
 OPTIONAL { ?statement pq:P453 ?paper }
}
|columns=P577:Any,label:Títol,P57:Direcció,item:Dades,?paper:.
|links=red
|sort=P577
|language=ca
|row_template=Wikidata list/actor
|header_template=Wikidata list/headerrow/actor
}}

|-

|-

|-

|-

|-

|-

|-

|-

|-

|-

|-

|-

|-

|-

|-

|-

|}

### Antzerkia 
{{Wikidata list
|sparql=SELECT * WHERE 
{
 ?item wdt:P31/wdt:P279* wd:Q5398426.
 ?item p:P161 ?statement .
 ?statement ps:P161 wd:Q46090541.
 OPTIONAL { ?item wdt:P580 ?ini }
 OPTIONAL { ?item wdt:P582 ?fi }
 OPTIONAL { ?statement pq:P580 ?iniQ }
 OPTIONAL { ?statement pq:P582 ?fiQ }
 BIND(IF(BOUND(?iniQ), ?iniQ,?ini) as ?inici)
 BIND(IF(BOUND(?fiQ), ?fiQ,?fi) as ?final)

}
|columns=?inici:Inici,?final:Fi,label:Títol,P57:Direcció,item:Dades,?paper:.
|links=red
|sort=?inici
|language=ca
|row_template=Wikidata list/actortelevisio
|header_template=Wikidata list/headerrow/actor
}}

|-

|-

|-

|-

|-

|-

|-

|-

|}

## Sariak eta izendapenak 
: **Butaca sariak**

: **Gaudí sariak**

: **Goya sariak**

: **Feroz sariak**

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak