Luz Rello Sánchez

**Luz Rello Sánchez** (Madril, 1984) madrildar hizkuntzalaria, ikertzailea eta asmatzailea da, Pompeu Fabra Unibertsitatean doktorea. 2013an, ''European Young Researchers' Award* (EYRA) saria (Europako ikertzaile gazteentzako saria) jaso zuen lehen espainiarra izan zen, Euroscience elkarteak emandakoa, dislexiaren alorrean egindako lanarengatik.

## Bizitza 
Rello Sanchezek Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean egin zituen Hizkuntzalaritzako unibertsitate ikasketak, eta ohoreekin graduatu zen bertan. Gero, nazioarteko *maistratasuneko* ikasketak egin zituen Hizkuntza Naturalaren Prozesamenduan eta Giza Hizkuntzaren Teknologietan, Franche-Comté Unibertsitateko (Frantzia), Algarbeko Unibertsitateko (Portugal), Wolverhamptongo Unibertsitateko (Ingalaterra) eta Bartzelonako Unibertsitate Autonomoko (Espainia) baterako programa batean, eta ohorez graduatu zen hantxe ere. *DysWebxiaa text accessibility model for people with dyslexia* tesia irakurri zuen 2014an unibertsitate horretan.

## Proiektuak 
### Change Dyslexia 
Luz Rellok Change Dyslexia enpresa soziala sortu zuen 2015ean, dislexiak eragindako eskola-uzteen tasa globala murriztea helburu duen erakunde independente baten bidez 6 urte baino gehiagoko ikerketa praktikan jartzeko. Dislexia ezkutuko nahastea izaten da, oso gutxitan tratatzen dena, prebalentzia handia izan arren (herritarren % 7 eta % 10 artean).   

### Dyswebxia 
Rello Sánchezen doktoretza-lana dislexian eta ikasteko zailtasun hori duten pertsonei Interneterako sarbidea erraztuko dien eredu baten garapenean oinarritzen da; lan-eredu horrek DysWebxia du izena, eta bi oinarri ditu: web-orriaren egitura, programazio-lengoaiatik abiatuta, eta edukia, bereziki testuaren garapena; izan ere, Dislexia duten pertsonei Interneterako sarbidea errazten dieten egungo aplikazioek webgunearen edo orrialdearen diseinua aldatzen dute, baina ez edukia.

Eredua dagoeneko bi aplikaziotan integratua dago: bata, zuzenean linean, *text 4 all dyswebxia* bideratzailean, zeinak webgune arrunt bat egokitzen duen dislexia duten pertsonentzako irisgarri batera, eta, bestea, *IDEAL Group Reader* testu-irakurgailuaren *softwarean*, zeinak aukera ematen dien dislexia duten pertsonei haientzat egokitutako testuetara iristeko, testu edo audio bidez.

### Dyseggxia 
DISCLAIMER: Jokoak izena aldatu du eta  DYTECTIVE du izen berria, 7 eguneko proba egin daitekeen aplikazio mugikorra da. Ikasle, irakasle edo terapeuta gisa sartzeko aukera ematen du. 

Rello Sánchez *Cookie Cloud* izeneko *startup* konpainia baten sortzaileetako bat da, eta dislexia duten haurrei zuzendutako testu-ariketekin osatutako joko bat garatu du harekin. Jokoak hiru zailtasun maila eskaintzen ditu eta bakoitzak bost ariketa mota ditu: txertaketa, omisioa, ordezkapena, eratorpena eta esaldien banaketa.

Jokoa doan eskaintzen da iOS eta Android sistema eragileetarako. Jatorrizko bertsioa gaztelaniaz garatu bazuten ere, Rello Sánchez eta bere lankideak ingelesezko eta katalanezko bertsioak garatze bidean daude. Ordutik aurrera, berrogeita hamar artikulu baino gehiago idatzi ditu, horietatik hogeita hemeretzi egile nagusi gisa, eta horien artean daude: Bere arrakasta akademikoak lortu eta pairamena sekretu bat bezala mantendu ostean, Ricardo Baeza-Yates irakasleari aitortzea erabaki zuen. Honek doktoretza ikasketak egitera bultzatu zuen eta bere gainbegiralea izan zen.

Rello Sanchezek Kataluniako Generalitateak emandako beka bat du, eta horrek murrizketak jasan ditu bere herrialdeko krisi ekonomikoaren ondorioz; egoera horren ondorioz, ikerketak Espainiatik kanpo jarraitzeko aukera aztertzera eraman du.

## Sariak eta aintzatespenak 
Bere ibilbide akademikoan, Rello Sánchezek hainbat sari, beka eta aintzatespen izan ditu; besteak beste, hauek:
* 2012an Irakasle eta Ikertzaile Gazteentzako Santander Beka 

* 2013an Rello Sánchezek *European Young Researchers' Award* (EYRA) saria jaso zuen (Europako ikertzaile gazteentzako saria). Sari hori Euroscience erakundeak ematen du, Europan zientzia eta teknologia sustatzen dituen elkarte independente batek, dislexia duten pertsonentzako konputazio-zientzien eta irisgarritasunaren arloan egindako ikerketa-lanarengatik.
* 2022an Luz Rello Sánchez Valentziako Unibertsitate Politeknikoko eta Las Navesekoa, Valentziako Udaleko Mujeres de Ciencia Proiektuko protagonista izan zen. Proiektu horren murala Almussafes BHIn dago, eta Duo Amazonas taldeak egin zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Change Dyslexia - Webgune ofiziala
* DytectiveU - Webgune ofiziala
* Dytective Test - Webgune ofiziala
* Luz Rello - Webgune ofiziala
* Planeta de Libros - Profila bere azken argitalpenarekin: *Superar la dislexia*
* Luz Rello La 2 (TVE) *La aventura del saber* saioan. 2018
* Dislexia eguna. Luz Rello La 2 (TVE) *La aventura del saber saioa''. 2024.10.08