open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1977ko Espainiako Itzulia

**1977ko Espainiako Itzulia** Itzuli Handi honen 32. edizioa izan zen. 1977ko apirilak 26tik maiatzak 15 arte ospatu zen, sarrerako bat eta 19 etapatan banatutako 2785 kilometroko ibilbidea eginez, Dehesa de Campoamorren hasi eta Miranda de Ebron amaituz.

70 txirrindularik parte hartu zuten 7 taldetan banatuta, eta 54 izan ziren proba amaitu zutenak.

Garailea Freddy Maertens izan zen, proba, batez beste, 35,294 kilometro orduko abiaduran bete zuena. Hasieratik amaierara nagusitu zen edizio honetan, lehen etapatik azkeneraino liderraren maillota eramanez eta hamairu etapa irabaziz, oraindik inork berdindu ez duen errekorra. Miguel Mari Lasa izan zen bigarren eta Klaus-Peter Thaler hirugarren.

Joxe Nazabal izan zen edizio honetan etapa garaipen bat lortu zuen euskal txirrindulari bakarra.

## Etapak 
## Taldeak 
| valign="top" width="50%" |

|}

## Sailkapenak 
Bost sailkapen jokatu ziren eta honakoak izan ziren emaitzak:

|}

|}

|}

|}

|}

## Soinu banda 
TVE arduratzen da proba honetaz, soinu banda bezala Johann Straussen Tristchs Tratsch Polka lana aukeratuz.

## Kanpo estekak
1592 Mathieu

**1592 Mathieu** asteroide gerrikoan aurkitutako 1592. asteroidearen izena da. 1951ko ekainak 1ean aurkitu zuen Sylvain Arendek Uccletik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa *1951 LA* zen.

## Kanpo estekak
Steven Spielbergen filmografia

**Steven Spielberg** estatubatuarrak zuzendu, ekoiztu, gidoia idatzi eta antzeztutako filmen zerrenda (2012. urtean eguneratua):
thumb|200px|eskuinera

## Kanpo estekak
Mel Ferrer

**Mel Ferrer**, jaiotzez izenez **Melchor Gastón Ferrer** (1917ko abuztuaren 25a, Elberon, New Jersey &ndash; 2008ko ekainaren 2a, Santa Barbara, Kalifornia) estatubatuar aktore bat izan zen.

## Filmografia 
* 1949: *Lost Boundaries*
* 1950: *Born to Be Bad*
* 1951: *The Brave Bulls*
* 1952: *Rancho notorious*
* 1952: *Scaramouche*
* 1953: *Knights of the Round Table*
* 1953: *Saadia*
* 1953: *Lilí*
* 1954: *Proibito*
* 1955: *Elena et les Hommes*
* 1955: *Oh... Rosalinda!*
* 1956: *War and peace*
* 1957: *The Vintage*
* 1957: *The Sun Also Rises*
* 1958: *Fräulein* d'Henry Koster
* 1959: *The World, the Flesh and the Devil*
* 1960: ''L'Homme à femmes *
* 1960: *Il sangue e la rosa*
* 1961: *The Hands of Orlac*
* 1962: *The Longest Day*
* 1964: *The Fall of the Roman Empire*
* 1966: *El Greco*
* 1973: *Columbo: Telesailaren 2. denboraldia. 5. atala: Requiem for a Falling Star. Pertsonaia: Jerry Parks
* 1974: *The Antichrist*
* 1975: *Brannigan*
* 1976: *Il Corsaro Nero*
* 1977: *Eating alive*
* 1978: *Guyana: Crime of the Century*
* 1981: *Mille milliards de dollars*
* 1981: *Lili Marleen*
* 1986: *Peter the Great* (Telefilma)

## Kanpo estekak 
* Mel Ferrer aktorearen IMDBko fitxa irakurgai 
* Mel Ferrer aktorearen jarraitzaileen webgunea
Louis Leon Thurstone

**Louis Leon Thurstone** (Chicago, 1887ko maiatzaren 29a - Chapel Hill, Ipar Carolina, 1955eko irailaren 30a) estatubatuar psikologo bat izan zen, psikometrian egindako ekarpenengatik bereziki ezaguna. Thurstone eskalaren asmatzailea da. Ezaguna da, orobat, faktore analisiaren arloan egindako lanagatik.
John Edgar Hoover

**John Edgar Hoover** (1895eko urtarrilaren 1a, Washington Hiria &ndash; 1972ko maiatzaren 2a, Washington Hiria) Federal Bureau of Investigation (FBI) agentziako sortzailea eta lehenbiziko zuzendaria izan zen. FBIko zuzendaritzan 1935eko martxoaren 22tik 1972ko maiatzaren 2ra egon zen, hortaz, postu horretan luzaroen egon den zuzendaria da.

Calvin Coolidge presidenteak FBIren aurrekaria zen Bureau of Investigation erakundeko korrupzioa ezabatu eta berrantolatzeko asmoz izendatu zuen. Hooverrek lehenik korrupzio maila handia zuten agenteak kaleratu zituen, bide batez bere postu igoeran lehiakideak izan zitezkeenak ere erditik kendu zituelarik. Behin bere karguan ongi ezarria zegoela, berari leial zitzaizkion agente profesionales inguratu zen. Bestalde, FBI erakundearen normazilazioa eta bere ohiko prozedurak berari zor zaizkio: krimenaren eszenalekuko ikerketa forensea nahiz tanatologikoa. Gainera, bera agintean jarri zenetik FBIko agente gisa kontulari adituak, lege aholkulariak eta zientzialariak ere sartu zituen.

Hoverrek FBI erakundea orokorrean asko hobetu zuen, halere bere alde ilunak ere izan zituen: politikari, artista eta aktore ugariren bizitzako xehetasun pribatuen berri izan zuen, bai estatubatuarrak zein atzerritarrak, horien artean Pablo Picasso, John Lennon, Marilyn Monroe, Elvis Presley eta Lucille Ball... gainera bere agintaritzan FBI erakundeak Robert Oppenheimer zientzilariari espia komunista bat izatea leporatu zion, nahiz eta zientzilaria erabat errugabea izan. Guzti honek estatubatuar giartearen zati baten aldetik nahiko pertsonaia gorrotatua bilakatu zuen.

Hoverrek FBIko zuzendari gisa botere handia pilatu zuen, honen ondorioz Ameriketako Estatu Batuko zazpi presidenteen agintaritzei irautea lortu zuen, gehienbat bere baitan zituen informazio iturri handiak eta bera ordezkatzea suposatzen zuen diru gastu handiari esker.

## Iruditegia 

Irudi:Informal J. Edgar Hoover Smile 1940.jpg|John Edgar Hoover 1940an.
Irudi:HooverJoven.jpg|1924an.
Irudi:Hoover & Tolson.jpg|Hoover eta Clyde Tolson 1939an.
Irudi:Visit of Attorney General and Director of FBI. President Kennedy, J.Edgar Hoover, Robert F. Kennedy. White House... - NARA - 194173.jpg|John F. Kennedy presidentea, Hoover eta Bob Kennedy.

## Kanpo estekak 
* John Edgar Hooverren profila FBIko webgunean ikusgai
William Hurt

**William McChord Hurt** (Washington Hiria, 1950eko martxoaren 20a - Portland, Oregon, 2022ko martxoaren 13a) estatubatuar aktorea izan zen. Zinema ikur handia izan zen 1980ko hamarkadan, antzeztu zituen nortasun handiko rolengatik. Gizonezko aktore onenaren Oscar saria irabazi zuen 1985eko *Kiss of the Spider Woman* filmean egindako lanagatik.

## Bizitza 
1950eko martxoaren 20an jaio zen, Washingtonen. Teologia ikasketak egin zituen Tufts Unibertsitatean, eta aktore izateko ikasi zuen gero Juilliard School ospetsuan. Ikaskide izan zituen Robin Williams eta Christopher Reeve aktoreak, hain zuzen. 1980an egin zuen debuta kameraren aurrean; Ken Russellen *Altered States* beldurrezko filmean izan zen. Gero etorri ziren Peter Yatesen Eyewitness thrillerra (1981), eta Hollywooden ospea eman zion Body Heat (Lawrence Kasdan, 1981) thriller erotikoa.

Héctor Babenco zinemagilearen *Kiss of the Spider Woman* filmean antzeztu zuen rolagatik irabazi zuen Oscar saria, ordea, 1982an. Argentinako espetxe bateko ziega partekatzen duten bi gizonen istorioa kontatzen du filmak. Sona handia izan zuen garai hartan Hurten antzezpenak eta, horri esker, paper garrantzitsuak lortu zituen hurrengo urteetan. Lau alditan izendatu zuten Oscar sarietarako.

Protagonistaren rolak jokatzetik, bigarren mailako pertsonaiak antzeztera igaro zen 1990eko hamarkadan. Indar handiko pertsonaiak izan ziren, edonola ere. Horien artean daude, besteak beste, *A.I. Artificial Intelligence* (2001) *The Village* (2004), edota *The Good Shepherd* (2006). Marvel unibertsoko filmetan hartu zuen parte azken urteetan, Thaddeus Ross pertsonaia gorpuzten. Antzerkian ere aritu zen; William Shakespeareren obrak antzeztu zituen, batez ere. Tony sari bat irabazteko izendatu zuten 1985ean, *Hurlyburly* obragatik. Eta telebistan ere maiz aritu zen.

Prostatako minbizia diagnostikatu zioten 2018an, eta gaixotasunak eragindako albo kalteengatik hil zen.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  William Hurt, IMDBko fitxa, imdb.com
Theo Angelopoulos

**Theodoros Angelopoulos** (; 1935eko apirilaren 27a, Atenas &ndash; 2012ko urtarrilaren 24a, Pireo) greziar zinema zuzendari, gidoigile eta ekoizle bat izan zen.

## Filmografia 
* **Film luzeak**
** *Reconstruction* *(Anaparastasi)* (1970)
** ''Days of '36* *(Meres tou '36)* (1972)
** *The Travelling Players* *(O Thiassos)* (1975)
** *The Hunters* *(I Kinighi)* (1977)
** *Alexander the Great* *(O Megalexandros)* (1980)
** *Voyage to Cythera* *(Taxidi stin Kythira)* (1984)
** *The Beekeeper* *(O Melissokomos)* (1986)
** *Landscape in the Mist* *(Topio stin Omichli)* (1988)
** *The Suspended Step of the Stork* *(To Meteoro Vima tou Pelargou)* (1991)
** *Ulysses' Gaze* *(To Vlemma tou Odyssea)* (1995)
** *Eternity and a Day* *(Mia aioniothta kai mia mera)* (1998)
** *The Weeping Meadow* *(Trilogia I: To Livadi pou dakryzi)* (2004)
** *The Dust of Time* * (I skoni tou chronou) *(2009)
* **Beste filma batzuk**
** *Broadcast* *(I Ekpombi)* (1968) (Laburmetraia)
** *Athens* *(Athina, epistrofi stin Akropoli)* (1983) (Telefilma)
** *Lumière and Company* *(Lumière et compagnie)* (1995) (40 zinema zuzendarik elkarlanean burututako filma)
** *Chacun son cinéma'' (2007) (33 zinema zuzendarik elkarlanean burututako filma)

## Kanpo estekak 
* Theo Angelopoulos zinema zuzendariaren webgunea (eleanitza)
* Theo Angelopoulos zinema zuzendariaren IMDBko fita irakurgai
Espainiako Liburutegi Nazionala

**Espainiako Liburutegi Nazionala** () Espainiako Madril hiriburuan dagoen liburutegi bat da. Hain zuzen ere, Recoletos pasealekuan dago, bere egoitza Espainiako Arkeologia Museo Nazionalaren eraikin berberan duelarik.

## Historia 
1711ko abenduaren 29an Filipe V.a Espainiakoak onarturik Errege Liburutegia sortu zen.

## Ondarea 
Gaur egun Espainiako Liburutegi Nazionalak sei milioi liburu, ehun mila aldizkari, hogeitahamar mila eskuizkribu eta milioika agiri gordetzen ditu:
 
* 2.073.718 liburu, 1831. urtetik aurrera argitaratuak
* 215.383 soinudun erregistro
* 122.327 aldizkari eta egunkari
* 106.007 partitura
* 89.278 liburu, 1830. urtea baino lehen argitaratuak
* 80.167 grabatu, marrazki eta argazki
* 46.624 mapa eta plano
* 42.035 bideoerregistro
* 9.512 eskuizkribu eta agiri

## Iruditegia 

Irudi:BibliotecaNacional.jpg|Ataria.
Irudi:Spanische Nationalbibliothek.jpg|Eraikina.
Irudi:Biblioteca Nacional de España en Alcalá de Henares (RPS 10-03-2012).png|Espainiako Liburutegi Nazionalak Alcalá de Henares-Egoitza.
Irudi:BNELogotipo.jpg|Logo

## Kanpo loturak 
* Espainiako Liburutegi Nazionalaren webgunea
Kiefer Sutherland

**Kiefer William Frederick Dempsey George Rufus Sutherland** (1966ko abenduaren 21a, Londres) kanadar aktore bat da. Donald Sutherland aktorearen semea ere bada. Nahiz eta bere gurasoak Londresen lanean ari zirela jaio izan, Kiefer Sutherland kanadar herrialdetasuna du. Batez ere FOX telebista kateko *24* telesaileko Jack Bauer protagonista antzezteagatik ezaguna da.

## Filmografia 
## Kanpo estekak 
* Kiefer Sutherland aktorearen webgunea 
* Kiefer Sutherland aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Rufus Sewell

**Rufus Frederik Sewell** (Twickenham, Londres, 1967ko urriaren 29a) ingeles aktore bat da. Nagusiki *Dark City* filmako protagonista izan zen, gainera *The Pillars of the Earth* eta *Eleventh Hour* telesailak ere antzeztu zituen.

## Filmografia 
## Kanpo estekak 
* Rufus Sewell aktorearen IMDBko fitxa irakurgai 
* 
* Rufus Sewell aktoreari buruzko webgunea
Castellana pasealekua

**Castellana pasealekua** () Espainiako Madril hiriburuko pasealeku eta etorbide garrantzitsuenetako bat da. Kolon plazan hasi eta Iparraldeko loturagunean amaitzen da, hirian iparraldetik hegoaldera zeharkatzen duelarik.

Pasealeku honetan Cuatro Torres Business Area, AZCA finantza barrutia nahiz Santiago Bernabeu estadioa kokatzen dira.

## Kanpo estekak 
* Castellana pasealekuaren webgunea
Mediateka (Bilboko Alondegia)

**Mediateka** Bilbo hiriko Bilboko Alondegian dagoen liburutegi bat da. Multimedia zerbitzuak eta bilduma bereziak ditu (osasuna, aisia, komikiak, atzerritar literatura...)

## Ezaugarriak 
* Liburutegiaren azalera: 3 solairutan banatutako 4.000 m2-ko azalera.
* Euskarri ezberdinetan gordetako 50.000 agiriz osatutako ondare bilduma.
* Ekipamendua: irakurketa eta kontsultarako 250 postu, ordenagailuak, autoikasketa kabinak, telebistak...

## Kanpo estekak 
* Mediatekaren webgunea
Eduardo erregearen Gwyneddeko gaztelu eta harresiak

**Eduardo erregearen Gwyneddeko gaztelu eta harresiak** izendapenaz Galesko iparraldeko Gwynedd eskualdea eta Anglesey uhartean dauden gaztelu eta harresi multzo bati deitzen zaie.

1986. urtean UNESCO erakundeak Gizateriaren Ondare izendatu zituen. Gaztelu eta harresi hauek XIII. mendean zehar Eduardo I.a Ingalaterrakoaren aginduz eraiki ziren, bertako galestar erreboltariak nahiz eskualde osoa kontrolpean edukitzeko asmoz.

Multzoa gaztelu hauek osatzen dute:

## Kanpo estekak
Antonio Ruiz de Azua

**Antonio Ruiz de Azua Zabalbeaskoa**, ezizenez ***Ogoñope*** (Elantxobe, Bizkaia, 1904 - Mexiko, 1974) euskal idazlea, kazetaria eta politikaria izan zen.

## Biografia 
Elantxoben jaiota, oso goiz hasi zen aldizkari desberdinetan kolaboratzen, besteak beste, *Eguna* eta Euzkadi aldizkarietan, "Elantxobetar bat" ezizenarekin. Gerra zibila hasi eta gero, Bartzelonan babestu zen. 1938an erbesteko bidea hartu zuen eta Mexiko Hirira joan zen. Hiri iparamerikar horretan euskal nazionalismoaren aldeko lan eskerga egin zuen. Euskal Etxearen burua izan zen. Aldi berean, kazetaritzako lanetan jarraitu zuen; horrela *Euzko Deya. La Voz de los Vascos en México* euskarazko orrialdea eraman zuen urte askoan. *Ekin* izeneko aldizkari bat sortu ere bai, zorte handirik izan gabe ezen zenbaki bakarra kaleratu baitzuen. Irratiko saiotan ere parte hartu zuen sarritan. EAJko militantea zen. Bere goitizena nazionalisten artean ospetsua egin zen; haren jatorria Elantxobeko Ogoño itsasmuturrean zegoen. Mexikon hil zen, 1974an.

## Lanak 
### Ipuinak 
* *Ipuiñak eta izkirimiriak*

### Antzezlanak 
* *Euzkadiko erri baten*. Mexiko: *Ekin*, 1950.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* Ogoñope eta Manuel Irujoren arteko gutunak.
* Ogoñoperen lanak euskal prentsan.
Zozomikoteak

Euskal herri meteorologian, **zozomikoteak** martxoaren 29ko eguerditik apirilaren 2ko eguerdira bitarteko egunak dira, non, euskal mitologiaren arabera, eguraldi gaizto nabarmena izaten den.

Ahozko transmisioaren bidez, aiton-amonek eta gurasoek haurrei kontatzen dizkieten ipuinetan ageri da.

Horietako bat da Azkoitian kontatzen dena (Intxaustiko Patxi Iturbek [1885-1981] eta haren alaba Valeri Iturbek [1925-2012] kontatua):

## Kanpo estekak 
* Jexux Eizagirre Portillo: *Zozomikoteak*, Youtube, 2020-03-18.
1594 Danjon

**1594 Danjon** asteroide gerrikoan aurkitutako 1594. asteroidearen izena da. 1949ko azaroak 23an aurkitu zuen Louis Boyerrek Aljerretik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1949 WA** zen. Bere izena André-Louis Danjongatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1595 Tanga

**1595 Tanga** asteroide gerrikoan aurkitutako 1595. asteroidearen izena da. 1930eko ekainak 19an aurkitu zuten Cyril Jacksonek eta Harry Edwin Woodek Johannesburgotik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1930 ME** zen. Bere izena Tanzaniako Tanga hiriagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Louis Boyer (astronomoa)

**Louis Boyer** (1901eko urtarrilaren 20a - 1999) frantziar astronomoa izan zen.

Aljerreko behatokian lan egin zuen eta zenbait asteroide aurkitu zituen.

1932an aurkitu zen 1215 Boyer asteroidea bere omenez izendatu zuen bere kidea zen Alfred Schmittek. Eta Boyerrek, mesedea itzuliz, Schmitten omenez izendatu zuen 1617 Alschmitt asteroidea.

Boyerrek 1713 Bancilhon asteroidea ere izendatu zuen Odette Bancilhonen omenez, bere kidea eta Schmitten emaztea zena.
Warkworth gaztelua

**Warkworth gaztelua** (ingelesez *Warkworth Castle*) Ingalaterrako ipar-ekialdeko Northumberland konderrian dagoen Warkworth udalerrian kokaturiko gaztelu bat da. Coquet ibaiaren ertzean dago.

## Historia 
XII. mendean normandarrek lubeta-gaztelu modura eraiki eta XV-XVI. mendeetan hareharriz berreraiki zuten.

## Iruditegia 

Irudi:Warkworth Castle - geograph.org.uk - 959490.jpg|Urrutiko ikuspegia.
Irudi:Gatehouse of Warkworth Castle - geograph.org.uk - 69996.jpg|Atari nagusia.
Irudi:Warkworth Castle plan.JPG|Oinplanoa.
Irudi:Warkworth Castle from the south - geograph.org.uk - 1172487.jpg|Irudi orokorra.

## Kanpo estekak 
* Warkworth gaztelua. Ingalaterrako Ondarea. 
* Warkworth gazteluari buruzko bibliografia
Alfred Schmitt

**Alfred Schmitt** (1907ko azaroaren 30a - 1973ko apirilaren 2a) frantziar astronomo bat izan zen.

Schmittek Aljerreko behatokian lan egin zuen 1930 eta 1940ko hamarkadetan zehar eta Ucclen dagoen Belgikako Errege Behatokian 1950eko hamarkadan.

Zenbait asteroide aurkitu zituen.

## Bizitza pertsonala 
1940 eta 1948 artean bere lankidea zen Odette Bancilhonekin ezkondu zen.

## Argitalpenak 
Bere argitalpenak A. Schmitt bezala sinatzen zituen, bere lanbidean garai hartan ohi zen bezala.

## Boyer 
1932an, Aljerreko behatokian lanean ari zela, bere lehen asteroidea aurkitu zuen, eta bere lankidea zen Louis Boyerren izena eman zion: 1215 Boyer

20 urte beranduago, Boyerrek, mesedea itzuliz, Schmitten omenez izendatu zuen 1617 Alschmitt asteroidea.
Ashton Kutcher

**Christopher Ashton Kutcher** (1978ko otsailaren 7a, Cedar Rapids, Iowa) estatubatuar modelo eta aktore bat da.

Berak antzeztutako filma ospetsuenen artean honako hauek daude: ''Dude, Where's My Car?* (2000), *Just Married* (2003), *The Butterfly Effect* (2004), *The Guardian* (2006), eta *What Happens in Vegas* (2008). Bestalde, *That '70s Show* (1998-2006) eta *Two and a Half Men'' (2011-gaur egun arte) telesailetan ere antzeztu du.

## Kanpo estekak 
* Ashton Kurtcher aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Sardiniako Giroa

**Sardiniako Giroa** (), 1958an sortua, Italiako Sardinia uhartean jokaturiko etapakako txirrindularitza lasterketa bat izan zen.

26 urteren ondoren, 2009an hasi zen berriz itzuli honen ospakizuna. 1996 eta 1997an Settimana Ciclista Internazionale izena jaso zuen.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
1961eko Andaluziako Itzulia

**1961eko Andaluziako Itzulia** txirrindularitza itzuli honen 8. edizioa izan zen. 1961eko otsailak 12 eta 19 artean ospatu zen, 8 etapatan banatutako 1.334 kilometroko ibilbidea eginez, Malagan hasi eta amaituz.

60 txirrindularik parte hartu zuten 10 taldetan banatuta, eta 49 izan ziren proba amaitu zutenak.

Garailea Angelino Soler izan zen, eta proba, batez beste, 35,147 kilometro orduko abiaduran bete zuen, mendiko sailkapena Antonio Gómez del Moralentzat eta tarteko helmugena Jacinto Urrestarazurentzat izan ziren bitartean. Taldekakoa Faema taldeak irabazi zuen.

Antonio Barbosa portugaldarra izan zen Andaluziako Itzuliaren historian etapa garaipen bat lortu zuen lehen atzerritarra.

## Etapak 
## Sailkapen nagusia 
|}

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mads Mikkelsen

**Mads Dittmann Mikkelsen** (1965eko azaroaren 22a, Kopenhage) danimarkar aktore bat da. Hasieran, gimnasta eta dantzaria zen arren, aktore famatu bihurtu zen Danimarkan Tonnyren pertsonaia egin zuenean *Pusher* (1996, 2004) trilogiaren lehen bi filmetan, detektibearena *Rejseholdet* seriean (2000–2004), Nielsen papera *Open Hearts*en (2002) eta Jacob Petersena *After the Wedding* (2006) telesailean.

Mikkelsenek mundu mailako ospea lortu zuen Le Chiffre antagonista nagusiaren papera egiteagatik James Bonden hogeita batgarren filmean, *Casino Royale* (2006). Beste paper batzuk ere egin ditu: Igor Stravinskyrena *Coco Chanel & Igor Stravinsky*n (2008), Johann Friedrich Struenseena A Royal Affairen (2012). Canneseko Zinemaldia Saritutako aktorerik onena irabazi zuen *Jagten* (2012) filmean egindako lanagatik.

## Filmografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Mads Mikkelsen aktorearen IMDBko fitxa irakurgai 
* Mads Mikkelsen aktoreari buruzko webgunea 
* Mads Mikkelsen aktoreari buruzko eztabaidagunea
Eutrofizazio

[eskuinera|thumb|240px|[Potomac ibaiaren eutrofizazioak berde kolorea ematen dio urari, zianobakterio asko hazten direlako]]

**Eutrofizazioa** da elikagaiak kontzentrazio handietan pilatzea ekosistema batean, batez ere ur-ekosistemetan (aintziretan, ibaietan, itsasoan...). Materia nutritiboaren sarrera bere kontsumoa baino handiago duen ekosistema bat eutrofiko bihurtzen da denborarekin, elikagaien ugaritasuna dela-eta. Eutrofizazioa eragiten duten elikagai nagusiak nitratoak, fosfatoak eta materia organikoa dira. Lehenengo biak hazkundearen faktore mugatzaileak direnez, beren ugaritasunak landareen hazkundea, batez ere, areagotzen du.

Eutrofizazioa, gehienetan, giza-kutsaduraren ondorio zuzena da. Industriak, nekazaritza-jarduerak eta hondakin-urek, esaterako, fosfato asko dituzten garbigarri edo detergenteak daramatzate, eta baita materia organikoa ere. Nekazaritza-jardueran erabilitako ongarriak, bestalde, nitratoz aberatsak dira. Material horiek guztiek ibai, laku edo itsasora isurtzen direnean beren eutrofizazioa eragiten dute, landareen (batez ere algen) gehiegizko hazkundea sortuz.

Algen eta fitoplanktonen hazkunde handi horrek geruza bat sortzen du uraren gainean, argiaren sarrera oztopatzen duena. Ondorioz, uraren hondoan fotosintesia ez da gertatzen, eta oxigenoa kontsumitzen duten prozesu katabolikoak nagusitzen dira (materia organikoa ugari delako). Modu horretan uraren oxigeno-kontzentrazioa asko jaisten da, giro hipoxikoa -oxigenorik gabekoa- eutrofizazioaren ondorioetako bat izanik.

Oxigenorik eza horrek bizidun askoren heriotza eragiten du (arrainena, adibidez). Eutrofizazioak epe laburrean ur-ekosistemaren bizia areagotzen badu ere, epe luzean kaltegarria da, bizidun askoren desagerpena bultzatzen duelako. Horregatik mundu mailako arazo ekologiko nagusietako bat bihurtzen ari da (Europan, esaterako, lakuen %53ak eutrofikoak dira)

## Kanpo estekak
1962ko Italiako Giroa

**1962ko Italiako Giroa** Itzuli Handi honen 45. edizioa izan zen. 1962ko maiatzak 19 eta ekainak 9 artean ospatu zen, 21 etapatan banatutako 4180 kilometroko ibilbidea eginez. Franco Balmamion izan zen garailea eta proba, batez beste, 33,955 kilometro orduko abiaduran bete zuen. Itzulia Milanen hasi eta amaitu zen.

130 txirrindularik hasi eta 47k amaitu zuten proba.

Beste behin, baldintza meteorologikoek zerikusi handia izan zuten lasterketan. 14. etapan, elur ekaitz gogor batek antolakuntza etapa laburtzera behartu zuen, aurreikusitako ibilbidetik azken bi mendateak kenduz, eta, beraz, etaparen helmuga Passo Rollen ezarriz, mendate horren tontorrera iritsi zen lehena Vincenzo Meco izan zelarik. Egun horretan 57 txirrindulari izan ziren proba utzi zutenak. Baina, zalantzarik gabe, edizio honen etapa erabakigarria 16.a izan zen, Angelino Solerrek irabazi zuena, etapan bigarren izan zen Franco Balmamioni ia minutu eta erdi ateraz. Italiarra izan zen egun horretan onura gehien jaso zuena, sailkapen nagusiari kolpe handia emanez eta hurrengo egunean itzuliko lider berri bihurtuz. Ohi zen bezala, azken aurreko etapa goi mendateetakoa zen, eskalatzaileei lasterketan garaipena lortzeko aukera handiak emanez. Alabaina, oraingoan ez zen ustekabekorik egon, eta Balmamionek arazorik gabe mantendu zuen maglia arrosa.

## Taldeak 
| valign="top" width="50%" |

|}

## Etapak 
## Sailkapenak 
|}

|}

## Kanpo estekak
Guy Pearce

**Guy Edward Pearce** (1967ko urriaren 5a, Ely, Cambridgeshire) Ingalaterran jaiotako australiar aktore bat da. Berak antzeztutako filma ospetsuenen artean honako hauek daude: *The Adventures of Priscilla, Queen of the Desert* (1994), *L.A. Confidential* (1997), *Memento* (2010) eta ''The King's Speech* (2010).

Bestalde Australiako *Neighbours* (1986-1989) eta *Snowy River: The McGregor Saga'' (1994-1996) teleseiletan ere antzeztu izan du.

## Filmografia 
## Kanpo estekak 
* Guy Pearce aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Geoffrey Rush

**Geoffrey Roy Rush** (1951ko uztailaren 6a, Toowoomba, Queensland) australiar aktore bat da.

## Filmografia 
Taula honetan ikus daitezke film bakoitzaren zuzendaria, enpresa ekoizlea eta beste izenburuak (gaztelaniaz, frantsesez):

### aiak 
## Kanpo estekak 
* Geoffrey Rush aktorearen IMDBko fitxa irakurgai 
* Geoffrey Rush aktorearen jarraitzaileen webgunea
Krajinako Serbiar Errepublika

**Krajinako Serbiar Errepublika** (serbieraz *Republika Srpska Krajina*, RSK; Република Српска Крајина, РСК) bere burua aldarrikatu zuen Kroaziako entitate serbiarra izan zen, nazioarteak onartu ez zuena.

Formalki 1991 eta 1995 artean existitu zen, baina 1991ko eraketa baino urtebete arinago hasi bazen ere lurralde separatista txikiago batzuekin. *Krajina* izenak "muga" esan nahi du. Bertako gobernua Kroaziaren kontrako gerran aritu zen etnikoki serbiarra izango zen lurraldearen independentziaren alde, Jugoslaviako Errepublika Federal Sozialistaren barne eta kanpo, Kroazia estatu independente gisa onartua izan zenean 1991ko abuztu eta 1992ko otsailean.

Krajinako gobernuak zentroko lurraldeetako de facto kontrola zuen, inguruetako lurraldeen kontrola gerrako garaipen eta porroten arabera eskuz aldatzen zelarik. 1992an, Serbiar Krajinako gobernuak desmilitarizazio akordio bat sinatu zuen eta Jugoslaviako Herri Armadak ekarritako artilleria astun osoa kendu zuen, gatazkaren hasieran, gunea NBEk babestuko lukeen gune desmilitarizatua izatearen truke. Legez, lurraldea Nazio Batuen Babeserako Indarrek (UNPROFOR) eta Serbiar Krajinako militarrek babesten zuten, azken hauek hurbil zegoen Bihać barrendegia (orduan Bosnia-Herzegovinako Errepublika) artilleria astunarekin erasotzen zuten.

Zatirik handiena indar kroziarrek hartu zuten 1995ean. Dena den, Kroaziako ekialdean, Serbiako mugatik hurbil, zati bat (Ekialdeko Eslavonia Baranja eta Sirmia mendebaldea) geratu zen Nazio Batuen agintepean, 1998an Kroaziara era baketsuan batu zen arte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Giuseppe Saronni

**Giuseppe "Beppe" Saronni** (Novara, 1957ko irailak 22) italiar txirrindulari bat izan zen, profesionala 1977 eta 1989 artean, denbora horretan 129 garaipen lortu zituelarik.

Saronnik, bere kirol karreran zehar Francesco Moser arerio nagusi bezala izan zuena, Italiako Giroa bi aldiz irabazi zuen, 1979an eta 1983an, itzuli handi honetan 24 etapa garaipen ere lortuz.

Munduko Txapelketako bi domina ere lortu ditu. Urrezko bat 1982an eta zilarrezko bat 1981ean.

1991n Lampre taldearen kirol zuzendari bihurtu zen.

## Palmaresa 
## Errekonozimenduak 
* Urrezko Mendrisioa (1982)

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Taldeak 
* SCIC (1977-1981)
* Del Tongo (1982-1988)
* Malvor (1989)
* Diana (1990)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
1932ko Frantziako Tourra

**1932ko Frantziako Tourra** Itzuli Handi honen 26. edizioa izan zen. 1932ko uztailak 6 eta 31 artean ospatu zen, 21 etapatan banatutako 4520 kilometroko ibilbidea eginez.

80 txirrindularik hasi eta 57k amaitu zuten proba.

Garailea izan zen André Leducqek proba, batez beste, 29,31 kilometro orduko abiaduran bete zuen. Gainera, Leducq ia itzuli guztian zehar izan zen liderra, lehen bi etapetan izan ezik.

Lehenbiziko euskalduna Roger Lapébie lapurtarra izan zen, hogeitahirugarren postuan amaitu zelarik.

## Etapak 
## Sailkapen nagusia 
## Kanpo estekak
Nmap

**Nmap** (***N**etwork **Map**per*, Sare mapa egilea) sareko segurtasun eskanerra da, jatorriz Gordon Lyon-ek (bere ezizenaz, *Fyodor Vaskovich* ere ezaguna) garatua, hostak eta zerbitzuak sare informatiko batean aurkitzeko erabiltzen dena, sarearen "mapa" bat eratuz. Helburua lortzeko, Nmap-ek pakete propioak bidaltzen ditu host helburura eta ondoren emaitzak aztertzen ditu.

Portu eskaner sinpleek ez bezala, Nmap-ek kontuan hartzen ditu sareko baldintzak (latentzia aldaketak, sareko pilaketa...) exekutatzen denean. Erabiltzaile-komunitate handi eta aktiboari esker, Nmapek hasierako funtzionalitateak hedatu ditu, host-a aktibo dagoen eta zein portu dauden zabalik eta itxita ikustetik, ituaren sistema eragilea, entzuten dauden bere zerbitzuen izen eta bertsioak, piztuta daraman denbora estimatua, mota eta suebaki baten presentzia detektatu ahal izatera pasa da.

Nmap GNU/Linux, Microsoft Windows, Solaris, HP-UX eta BSD aldaera desberdinetan (Mac OS X barne) dabil, baita AmigaOS eta SGI IRIXen ere. GNU/Linux da Nmap erabiltzeko plataforma erabiliena, Windows-ek hurbiletik jarraitzen duelarik.

## Ezaugarriak 
Nmap-en ezaugarri nagusiak hurrengoak dira:
* Host-en aurkikuntza - Host-ak sare batean identifikatzea. Adibidez, ping bati erantzun edota portu jakin bat zabalik duten host-ak zerrendatuz.
* Atakak eskaneatzea - Host jakin batek edo batzuek zabalik dituzten atakak zerrendatzea.
* Bertsio detekzioa - Entzuten dauden zerbitzuei galde egiten die, aplikazioaren izena eta bertsioa ateratzeko..
* Sistema eragile detekzioa - Sistema eragilea eta sareko gailuen hardware ezaugarri batzuk urrunetik detektatzen ditu.
* Ituarekin script bidezko hartu-emana - Nmap-en script motorea (NSE) eta Lua erabiliz galdera pertsonalizatuak egin daitezke.

Hauez gain, Nmap-ek ituen informazio gehiago eman dezake, alderantzizko DNS izenak, gailu motak eta MAC helbideak.

Nmap-en ohiko erabilera batzuk:
* Dispositibo baten segurtasuna probatzea, bertara egin daitezkeen sare-konexioak identifikatuz.
* Host jakin batean ataka irekiak identifikatu, probetarako prestatuz.
* Sare inbentarioa, sarearen mapa eratzea, mantenua eta aktiboen kudeaketa.
* Sarearen segurtasuna probatzea, espero ez ziren zerbitzari berriak aurkituz.

## Nmap-en dabiltzan zenbait oinarrizko agindu 
* Ituen zehaztapenetarako:
 nmap 
 adibidez : scanme.nmap.org, microsoft.com, 192.168.0.1
 nmap scanme.nmap.org 

* Sistema eragilea detektatzeko:
 nmap -O 

* Bertsioa detektatzeko:
 nmap -sV 

* Erantzun denborak konfiguratzeko (-T0tik -T5era agresibitatean handituz):
 nmap -T0 -sV -O 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
*  Sectools.org Fyodor-en webgunea, hacking tresna erabilienak zerrendatuz
*  Nmap-en lehen kaleratzea Phrack Aldizkarian
*  Nmap *The Matrix* filmean, bideoa YouTube
Leontien van Moorsel

**Leontien van Moorsel** (Boekel, Ipar Brabante, 1970eko martxoak 22) bere ezkon izena den **Leontien Zijlaard-van Moorsel** bezala ere ezaguna, herbeheretar txirrindulari ohi bat da.

Profesionaletara 1980ko hamarkada amaieran pasa zen, eta laster bihurtu zen nazioarteko txirrindularirik hoberenetako bat. Proba garrantzitsuak irabazi zituen errepidean zein pistan. 1990eko hamarkadako lehen erdian Emakumezkoen Frantziako Tourra bi alditan irabazi zuen, bere arerio nagusia zen Jeannie Longo frantziarrarekin lehia gogor baten ondoren.

Txirrindularitza 1994an utzi zuen zenbait arazo psikologikoren ondorioz, depresioa eta anorexia urduria kasu. Michael Zijlaarden laguntzarekin, honekin 1995ean ezkondu zelarik, arazo hauek gainditu zituen eta txirrindularitza profesionalera itzuli zen, baina aurreko urteetako mailara iristeko itxaropenik gabe.

Alabaina, bere herrialdeak 1998ko Munduko Txirrindularitza Txapelketan parte hartzeko aukeratu zuen, lau urtetan bere lehen txapelketa handia zelarik. Van Moorselek harritu egin zuen eta erlojupeko proba irabazi eta lasterketa luzean bigarren amaitu zuen.

Sidneyko Olinpiar Jokoetan, Van Moorsel izan zen arrakastarik gehien izan zuen kirolarietako bat. Hiru urrezko domina irabazi zituen: errepideko erlojupeko proban eta lasterketa luzean eta pistako 3 kilometroko jazarpen proban. Atenasko Olinpiar Jokoetan, berriz ere faboritoen artean zegoen, baina erorketa bat izan zuen azkenaurreko etapan. Jasandako zauriak gora-behera, hiru egun beranduago arrakastarekin defendatu zuen erlojupeko probako garaipena. Sei dominarekin (urrezko lau, zilarrezko bat eta brontzezko bat), Van Moorsel Olinpiar Jokoetan arrakastarik gehien izan duen herbeheretar kirolarietako bat da.

Urteko herbeheretar kirolaririk hoberena bezala aukeratua izan zen 1990, 1993, 1999, 2000, 2003 eta 2004an.

Atenasko Olinpiar Jokoetan parte hartu ondoren, Leontien Van Moorsel ofizialki txirrindularitza profesionaletik erretiratu zen.

## Palmaresa 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Mazères

**Mazères** Frantziako hainbat udalerriren izena da:

* Mazères (Gironda)
* Mazères (Ariège)
* Mazères (Pirinio Atlantikoak), gaur egungo Mazères-Lezons udalerrian.
* Mazères-de-Neste
* Mazères-Lezons
* Mazères-sur-Salat
Wadden itsasoko Parke Nazionala

**Wadden itsasoko Parke Nazionalak** UNESCOren Gizateriaren Ondare direnak, Alemaniako Ipar Itsasoaren kostaldean dauden parke nazionalen multzoa da. Hiru parke nazionalek osatzen dute:

* Wadden itsasoko Parke Nazionala (Schleswig-Holstein): Schleswig-Holsteingo mendebaldeko kostak eta Iparraldeko frisiar uharteek osatzen dute.
* Wadden itsasoko Parke Nazionala (Hanburgo): Elba ibaiaren iturburutik Neuwerk eta Scharhörn uharteetaraino.
* Wadden itsasoko Parke Nazionala (Saxonia Beherea): Saxonia Beherearen iparraldeko kostaldeak eta Ekialdeko frisiar uharteek osatzen dute.

## Ikus, gainera 
* Wadden itsasoa

## Kanpo estekak 
* Wadden itsasoko Parke Nazionala (Schleswig-Holstein) 
* Wadden itsasoko Parke Nazionala (Hanburgo) 
* Wadden itsasoko Parke Nazionala (Saxonia Beherea)
Paul Hogan

**Paul Hogan** (1939ko urriaren 8a, Lightning Ridge, Hegoaldeko Gales Berria) australiar aktore eta umorista bat da. Nagusiki Michael "Crocodile" Dundee pertsonaia antzezteagatik ospetsu bilakatu zen.

Berak antzeztutako filma ospetsuenen artean honako hauek daude: *Crocodile Dundee* (1986), *Crocodile Dundee II* (1997), *Lightning Jack* (1994), *Crocodile Dundee in Los Angeles* (2001) eta *Crocodile Dundee 4* (2012).

## Filmografia 
## Kanpo estekak 
* Paul Hogan aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Josetxo Etxebeste

**Josetxo Etxebeste Otegi** —idatzi batzuetan ***Errenteriako basagizona*** izenaz deitua— (Errenteria, Gipuzkoa, 1935 &ndash; 2001eko martxoaren 27a) Errenteriako Idoiaga baserrian ukuiluan —animalien artean— hazitako gizabanako gaigabea izan zen. Ez zekien hizketan. 1949. urtean, errenteriar batek, hain egoera txarrean ikusita, errukiturik udaletxean salatu zuen. Guardia zibilek Josetxo hartu eta miserikordia etxera eraman zuten, mojekin.

Adin kritikoa gainditurik zuen, eta ez zuen hitz egiten ikasi. Eskuekin jaten zuen; mahai tresnekin jaten irakasten saiatu zitzaizkion arren, ez zuen inoiz ikasi. Komunera eraman behar zuten, bestela gainean egiten zituen pixa eta kaka. Ezer ikasiko bazuen, gauzak behin eta berriz errepikatu behar zitzaizkion. Aurkitu zutenean, lau hankatan ibiltzen zen, biluzik, arropak txikitu egiten zituen, eta garai hartako mediku diagnostikoa garbia zen: «hombre lobo irrecuperable».

Jokamolde haren ondorioz, eskuak atzapar bihurtu zitzaizkion. Azkenean, oinez ibiltzen ikasi zuen, eta arropa erabiltzera ere ohitu zen.
Gizaki guztiok bezala, bazituen sentimenduak. Bereizten zuen nork maite zuen eta nork ez, hunkitu egiten zen, eta zaratarekin ikaratu egiten zen: trumoiak entzutean, txoko batera ihes egiten zuen, babes bila.

Gizakia zen itxuraz eta gorputzez, baina Josetxoren mundua instintuena zen, animalia irrazional gisa jokatzen zuen. Bi urteko ume baten adimena zuen, eta animalien instintu primario guztiak.

## Ikus, gainera 
* Sozializazioa
* Victor Aveyrongoa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Joxetxo Etxebeste, Euskal Herriko azken haur basatiaren..., *Oarso*, 2002.
Latsübi

**Latsübi** Zuberoa eta Bearnoko erreka da, Ühaitzaren ibaiadarra dena.

## Geografia 
Ibarbuen izeneko lekuan jaiotzen da, Ürrüstoi-Larrabileko (Zuberoa) lurretan, 306 metrotako garaieran. 11,3 kilometrotako ibilbidea egin ondoren, Nabarzin (Bearno) isurtzen da Ühaitzara.

## Gurutzaturiko udalerriak 
* Ürrüstoi-Larrabile
* Mitikile-Larrori-Mendibile
* Xarra
* Rivehaute
* Nabarzi

## Kanpo estekak
Sanz Enea

**Sanz Enea** Gipuzkoako kostaldeko Zarautz udalerriko eraikin bat da. Eraikin hau udalerri honetako Kultur Etxea da, bai eta udal liburutegiaren egoitza ere. Zeleta Berri eraikinetik hurbil kokatua dago. Euskadiko Irakurketa Publikoko Sarearen parte hartzaile da.

## Historia 
Eraikin hau XIX. mendean C.H. Besoin frantses arkitektoak diseinatu zuen.

## Kanpo estekak 
* Zarauzko Udal Liburutegia  
* Sanz Enea eraikina    
* https://web.archive.org/web/20140111001449/http://www.katalogoak.euskadi.net/cgi-bin_q81a/abnetclop/O9289/ID525e1b3e?ACC=101, Euskadiko Irakurketa Publikoko Sarearen katalogo bateratua.
Kolon plaza (Madril)

*Artikulu hau Madrilgo plazari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Kolon».*

**Kolon plaza** (gaztelaniaz *Plaza de Colón*) Espainiako Madril hiriburuaren erdigunean dagoen plaza bat da. Hiriko plaza garrantzitsuenetako bat da.

## Kokalekua 
Serrano, Goya eta Jorge Juan kaleek mugatzen dute, bai eta Recoletos eta Castellana pasealekuek ere, azken bi pasealeku hauek plaza honetan Genova kalearekin elkartzen dira.

Fitxategi:Plaza_de_Colón2.jpg|Kristobal Kolonen monumentua.
Fitxategi:Plaza de Colón (Madrid) 15.jpg|Kolon plaza eta Kolon dorreak, atzealdean Genova kalea.

## Izena 
Izena ustez genovarra zen Kristobal Kolon itsasgizon eta esploratzailearen omenez darama.

## Plaza 
Plaza honetan Fernán Gómez antzokia dago, bai eta 1981-1985 artean eraikitako Kristobal Kolonen monumentu neogotikoa ere. 1977an plazaren lorategietan Joaquín Vaquero Turciosek egindako Amerikaren Aurkikuntzaren monumentua ezarri zen, *Iragarpenak*, *Genesia* eta *Aurkikuntza* deritzoten makroeskulturez osatutako multzo, bakoitza bere erliebe eta idazkiekin.

Plaza honen eta Genova kalearen izkinan Kolon dorreak daude, 1967-1976 artean Antonio Lamela Martínez arkitektoak eraikiak.

## Kanpo estekak
Peter Mullan

**Peter Mullan** (1959ko azaroaren 2a, Peterhead) eskoziar aktore eta zinema zuzendari bat da. Berak antzeztutako filma ospetsuenen artean honako hauek daude: *Riff-Raff* (1991), *Shallow Grave* (1994), *Braveheart* (1995), *Trainspotting* (1996), *My Name Is Joe* (1998) eta *Harry Potter and the Deathly Hallows – Part 1*.

Bestalde, Donostiako Zinemaldian 2010eko Urrezko Maskorra irabazi zuen *Neds* filmaren zuzendaria eta gidoigilea ere bada.

## Filmografia 
## Kanpo estekak 
* Peter Mullan aktorearen IMDbko fitxa irakurgai
1962ko Andaluziako Itzulia

**1962ko Andaluziako Itzulia** txirrindularitza itzuli honen 9. edizioa izan zen. 1962ko otsailak 11 eta 18 artean ospatu zen, 8 etapatan banatutako 1101 kilometroko ibilbidea eginez, Malagan hasi eta amaituz.

60 txirrindularik parte hartu zuten 10 taldetan banatuta eta 44k amaitu zuten proba.

Garailea José Antonio Momeñe izan zen, eta proba, batez beste, 36,678 kilometro orduko abiaduran bete zuen, mendiko sailkapena Julio Jiménezentzat izan zen bitartean. Taldekakoa, berriz, Faemak irabazi zuen.

## Etapak 
## Sailkapen nagusia 
|}

## Kanpo estekak
Oier Lakuntza

**Oier Lakuntza Irigoien** (Iruñea, Nafarroa, 1985eko abenduaren 29a) kimikaria, ikerlaria eta bertsolaria da. 2007an Kimika ikasketak bukatu zituen Nafarroako Unibertsitatean, eta ondoren Euskal Herriko Unibertsitatean kimika kuantikoan doktoretza egin zuen Donostian.

Nahiz eta Wolfram sindromea duen (gaixotasun larria), bere kimika ikerketak amaitu zituen. Gaixotasunak diabetesa, entzumen eta ikusmen arazoak, eta beste arazo batzuk sortu dizkio.

2012ko urtarrilean, Espainiako Gizarte Segurantzarekin arazoak zituela eta, hainbat egunkarietan agertu zen. Ikasketetan lortutako espediente bikainaren ondorioz, ikerketa egiteko diru laguntza lortu zuen, Euskal Herriko Unibertsitatean doktoretza egin ahal izateko. Bi urte eta erdiren ondoren, Gizarte Segurantzak 11.500 euro eskatzen zizkion, laguntza hori jasotzen zuen minusbaliotasun laguntzarekin bateragarria ez zela eta. Azkenean Gizarte Segurantzak eman zion.

Gaur egun ikerlari moduan dago Gasteizeko enpresa batean. Oier Lakuntzari ordenagailuak hitz egiten dio. Guk pantailan ikusten duguna hitz bihurtzen dio. Ziztu bizian robot batena dirudien ahots mekanikoak hamaika letra eta ikur deskribatzen dizkio erretolika zibernetiko amaigabean. Goi mailako zientzia kontuetan, halere, ez omen da oso iaioa makina, eta kimika teorikoaren formulak deskribatzerakoan lan bikoitza ematen dio, ikerlanak egiterakoan. Hala ere, ezinbesteko laguna du eta elkarrekin gauza asko egiten ari dira.

Nafar euskaldun hau Ur handitan telebista saioan agertu zen otsailaren 27an Ilune Dufaurekin batera eta bertan, besteak beste, Wolfram sindromeari buruz hitz egin zuen.
## Bertsolaritza 
Paz Ziganda ikastolan hasi zen bertsoa lantzen, eta ondoren Iruñeko bertso eskolan trebatu zen. Euskal Herriko Eskolarteko Bertsolari txapelketako txapeldunorde izan zen 2002an.

2006an Mariano Izeta sariketa irabazi zuen. 2004 urtean hartu zuen parte lehen aldiz Nafarroako Bertsolari Txapelketan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Bertsozale.com: Oier Lakuntza
* Euskadi Irratian: Oier Lakuntza, tinko gaixotasunari eta erakundeei aurre egiten
* Elkarrizketa Argian: «Geure buruari jartzen diogunoztoporik handiena ezer egiterik ez dagoela pentsatzea da». 2012ko urriaren 21a.
*  Onda Vasca: Entrevista a Oier Lakuntza en Euskadi Hoy Magazine 25
René Marigil

**René Marigil De Mingo** (Carmaux, 1928ko urriak 24a - Sagunto, 2009ko urriak 19a) espainiar txirrindulari bat izan zen, profesionala 1954 eta 1962 artean.

Bere lorpenik handienak Espainiako Vueltan, 1958ko edizioan etapa garaipen bat lortu zuelarik eta 1955ekoan bi egunez lider izan zenean Valentziatik igaro zenean, eta Sortaldeko Itzulian, gaur egun Valentziako Erkidegoko Itzulia denean lortu zituen, azken kasu honetan, 1956ko edizioan.

1956ko Frantziako Tourrean, erregina etapan, lehen postuan iritsi zen Col de la Croix de Fer mendatearen tontorrera, errekorra hobetuz.

Frantzian jaio, gerra Cifuentesen eta gerra ondorena Rebollosa de Jadraquen igaro arren, non bere zenbait senide bizi diren, Saguntora joan eta bertan garatu zen kirolari bezala, non 16 urte zituenetik hil zen arte bizi izan zen. Toki horretan enpresari eta merkatari bezala aritu zen, ekintza filantropiko eta altruista ugari hasi zituen gizartearen onerako, baita tokiko, probintziako, nazioko eta nazioarteko kirolaren onerako ere.

Honako guztia izan zen:

* Camp de Morvedreko Merkatari eta Enpresaburuen Elkarteko (ACEYSIC) bazkide sortzaile, presidente eta presidenteorde.
* Saguntoko Ardoaren Elkarteko Presidente eta presidenteorde
* Saguntoar txirrindularitza taldearen bazkide sortzailea eta presidente bere bigarren aroan.
* Valentziar Erkidegoko Txirrindularitza Federazioko presidentziarako hautagaia.
* Mexiko eta Venezuelako El Táchirako itzulietan hautatzaile nazionala.
* "INURI", CAJASAGUNTO eta SABA txirrindularitza taldearen kirol zuzendaria.
* RTVEren aholkulari teknikoa Espainiako Vueltan.
* Moto Club Saguntoren bazkide sortzailea eta presidente bere bigarren aroan.
* Saguntoko alkatetzarako hautagaia, hautagaitza independente batetik, Sagunto eta bere eskualdeko merkatari eta enpresaburuen elkarteak (ACEYSIC) bultzatua.
* Valentziako Nekazarien Elkarteko (AVA) eta profesional autonomoen elkarteko kide izan da.

2009ko urriak 19an hil zen Saguntoko ospitalean eta Saguntoko udal hilerrian lurperatua izan zen hurrengo egunean, non bere emaztea, aita eta ama ere lurperatuta dauden.

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
—: ez zuen parte hartu 
UT: utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alderdi Progresista (Norvegia)

**Norvegiako Alderdi Progresista** (, **FrP**) Norvegiako bigarren alderdi bozkatuena da gaur egun, Parlamentuan 41 eserlekurekin. Beraien burua kontserbadore eta liberaltzat daukate, baina komunikabide gehienen arabera alderdi populista eskuindarra da.

Anders Lange-k sortu zuen 1973an, zergen kontrako eta askatasun indibidual eta ekonomikoaren aldeko alderdi gisa. Era berean, Norvegiako Ongizate-estatua murriztearen aldekoa da, burokrazia arindu eta merkatu askeko ekonomia bultzatzeko. Inmigrazioari dagokionez, etorkin kopurua murriztearen alde dago, baita integrazioa eta ordena publikoa zorrotz betearaztearen alde ere.

1997ko hauteskundeetan inoizko emaitzarik onena lortuta, bigarren postua eskuratu zuen. Tradizionalki, gainerako alderdiek uko egin izan diote Alderdi Progresistarekin lankidetza zuzenean aritzeari, populismo argudioak dituela aitzaki hartuta. Dena den, pixkanaka Alderdi Kontserbadorea gero eta gertuago agertu ohi da, bereziki 2005etik aurrera.

## Historia 
FrP 1973an sortu zuen Anders Langek, zergen aurkako protesta-mugimendu gisa. Carl I. Hagenek eragin handia izan zuen haren garapenean, 1978tik 2006ra bitarteko alderdiko liderra. Siv Jensen alderdiko liderra izan zen 2006 eta 2021 artean, eta 2021eko otsailean jakinarazi zuen uko egingo ziola alderdiaren hurrengo konbentzioari maiatzean. Sylvi Listhaug, bere alboko buruzagiak, hurrengo liderran bihurtu zen, 2021eko maiatzaren 8an. 

## Hauteskundeetako emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Alderdiaren orrialde ofiziala
Angus Macfadyen

**Angus Macfadyen** (1963ko irailaren 21a, Glasgow) eskoziar aktore bat da. Nagusiki *Braveheart* filman Robert the Bruce eta *Saw* beldurrezko filma multzoko Jeff Denlon pertsonaia antzezteagatik ezaguna da.

## Filmografia 
## Kanpo estekak 
* Angus Macfadyen aktorearen IMDBko fitxa irakurgai 
* Angus Macfadyen aktorearen webgunea
Gary Lewis

**Gary Lewis**, jaiotze izenez **Gary Stevenson** (Glasgow, 1958ko azaroaren 30a) eskoziar aktore bat da. Berak antzeztutako filma ospetsuenen artean honako hauek daude: *My Name Is Joe* (1998), *Billy Elliot (2000), *Gangs of New York* (2002), *Eragon* (2006) eta *Three and Out (2008).

## Filmografia 
## Kanpo estekak 
* Gary Lewis aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Alderdi Laborista (Norvegia)

**Alderdi Laborista** () Norvegiako alderdi politiko sozialdemokrata da. Egun, koalizio-gobernuko alderdi handiena da, eta bere buruzagia, Jonas Gahr Støre, Norvegiako lehen ministroa da.

Tradizionalki, sozialdemokraziaren oinarriei lotua, 1930eko hamarkadatik aurrera "guztiontzako languneak" izan da bere lelo garrantzitsuena. Ongizate-estatu sendoa bultzatu nahi du, zerga-tasa garaietan oinarrituta. Azken 20-30 urteotan, dena dela, estatuaren zenbait enpresa pribatu bihurtzearen aldeko jarrera ere erakutsi izan du, baita pixkanaka zergak murriztekoa ere. 1980tik aurrera, bereziki Gro Harlem Brundtlanden gidaritzapean, alderdia eskuindartuz joan zen, alderdi kontserbadoreengana ihes zihoazen boto-emaileak atxikitzeko asmoz.

thumb|ezkerrera|175px|Alderdi Langiletiarraren egoitza.
1887an sortua, apurka-apurka hazi zen, 1927an Norvegiako alderdi bozkatuena bihurtu arte (gaur egunera arte gorde duen tokia). 1945 eta 1961 bitartean, gehiengo osoa izan zuen parlamentuan (*Stortinget*). Horrela, 1935etik gaur arte, hamasei urtetako epea kenduta (1963ko iraila, 1965-1971, 1972-1973, 1981-1986, 1989-1990, 1997-2000 eta 2001-2005) Norvegiako lehen ministro guztiak Alderdi Langiletiarreko kide izan dira. Agintean egon den urte guztietan, gainera, bakarrik jaurri izan du, 1945eko tarte labur bat (Bigarren Mundu Gerraren osteko egoera kudeatzen hasteko) eta 2005etik honakoa izan ezik. Azken horretan, Zentroko Alderdiarekin eta Ezkerreko Alderdi Sozialistarekin jaurri du.

## Ikus, gainera 
* Alderdi langiletiar

## Kanpo-estekak 
*  Arbeidarpartiet - Webgune ofiziala.
*  https://web.archive.org/web/20150506103653/http://arbeiderpartiet.no/Om-AP/Information-in-English/The-Labour-Party-Information-in-English - Alderdiari buruzko informazioa, ingelesez.
Amotzeko zubia

**Amotzeko zubia** Senpereko (Lapurdi) Amotze auzoan dagoen zubia da, Urdazuri gainean. 1987 urtean monumentu historiko izendatu zuten .

2007ko maiatzeko uholdeek kalte larriak eragin zioten zubiari eta zubi gehiena hondatu zuten. 2008an berau konpontzeko plana aurkeztu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak