Estefanía Chávez Barragán

**Estefanía Chávez Barragán** (Laredo, Texas, 1930eko abenduaren 26a &ndash; Mexiko Hiria, 2020ko urtarrilaren 11) arkitekto mexikar bat izan zen, hirigintzan doktorea, Mexikoko Unibertsitate Nazional Autonomoko (UNAM) irakasle emeritua – Urbanismo karrera sortu zuen –, eta gremioko aktibista. Aitzindaritzat hartzen da, halaber, hirietako arazoetan eta irakaskuntzan genero-ikuspegia txertatzen.

## Prestakuntza 
Estefania Chavez Bravo ibaiaren behealdean hazi zen, bere aita (topografo eta estatu-idazkaria), Eduardo Chavez Ramirez, Lázaro Cardenas presidentearen enkarguak betetzen ari zen kanpalekuetan, Mexiko eta Estatu Batuen arteko mugan bordo edukiontziak eraikitzeko eta ureztatze-sistema bat ezartzeko. Testuinguru horretan, haurtzarotik, hiri-plangintzan interesatuz joan zen, eskala horretako proiektu batek jendearen bizi-kalitatea nola alda dezakeen ikusita.

Handiagoa izan zenean, Mexiko Hirian egin zituen erdi eta goi mailako ikasketak. Batxilergoa Prestakuntzako Eskola Nazionaleko 1. plantelan, "Gabino Barreda"n egin zuen. Ingeniari izateko zuen interesa eta garaiko emakumeak euren generoagatik zituzten kontrakoak aztertu ondoren, Arkitektura karreran sartzea erabaki zuen UNAMeko Arkitektura Eskola Nazionalean, 1954an titulatu zelarik. Geroago, Arkitekturako maistra-gradua lortu zuen, Hirigintzako espezialitatearekin, 1990ean, eta Hirigintzako doktorea 2009an, biak ohorezko aipamenarekin.

## Bizitza akademikoa 
1959an, aipatutako Arkitektura Eskola Nazionalean, Domingo García Ramos maisuaren irakasle laguntzaile zela hasi zuen irakasle lana, eta, horrekin batera, Hirigintzako lizentziaturaren sorrera sustatu zuen ikuspegi humanistarekin. 1984an, azkenik, lizentziatura hori sortu eta 9 urtez koordinatu zuen.

Lotura eta Kultura Saileko burua izan zen; Hirigintza Saileko idazkaria izan zen (orain Hiri- eta Ingurumen-arloa); Hirigintza Irakasleen Mintegiko Ohorezko Batzordeko kidea; eta Hirigintza doktoretza eta maisutza sustatu zituen, maisutza honen lehen belaunaldiko ikaslea izanik.

2015ean, FAren Kontseilu Teknikoaren onespenarekin, Enrique del Moral Katedra Berezia zuzendu zuen -urtebeteko iraupenekoa-, hirigintzako lizentziaturarako material didaktikoa ekoizteko berariaz sortua.

1995etik 1997ra, Habitata eta UNAM proiektua sustatu eta bere kargu izan zituen, FAk eta Hiriko Ikasketen Unibertsitate Programak ezarritakoa, eta, UNAMen ordezkari gisa, Istanbulgo (Turkia) Habitat II NBE 1996 forora joan zen.

Beste ikerketa-lan batzuk Berehalako Ekintzako Partaidetza Integraleko Programa Sostengagarriak (PPISAI) genero-ikuspegiarekin antolatzeko azterlanei buruzkoak dira.

Bere bizitza politikoaren barruan, Xochimilcoko ordezkaria izan zen, Ing. Cuauhtémoc Cárdenas Solórzano, garai hartako Barruti Federaleko (1997-1999) lehen gobernuburuak izendatua. Presidenteen, gobernadoreen eta gobernu-buruen aholkulari ere izan zen.

ISOCARP Nazioarteko Urbanisten Elkarteko presidenteordea izan zen.

## Goraipamenak 
Bere ibilbide akademikoagatik, Estefanía Chávezek honako aintzatespen hauek jaso zituen:  

* 2006. *Sor Juana Inés de la Cruz domina*, UNAMek Emakumearen Nazioarteko Egunean saritutako akademikoei ematen diena.
* *El sentido humano de la historia. Una aportación para la revaloración del patrimonio.* (2016) 
* *La Participación ciudadana y las mejores prácticas en la planeación y el ordenamiento urbano con perspectiva de género*.

Era berean, *Mujeres en Xochimilco* argitalpenaren konpiladore eta sustatzailea izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Artikulu hau edo haren zati bat  "González Gottdiener, Isaura (2016), ESTEFANÍA CHÁVEZ BARRAGÁN 1932" orrialdetik dator, Un día |Una arquitecta atarikoa, zeinaren jatorrizko edukiak Creative Commons 4.0 lizentziapean argitaratuta baitaude.