open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fátima Djarra Sani

**Fátima Djarra Sani** (Bissau, Ginea Bissau, 1968) integratzaile soziala, kulturarteko bitartekaria eta ablazioaren aurkako aktibista da. Munduko Medikuak erakundean egiten du lan, Afrikako komunitatearekin bitartekari gisa.

## Bizitza 
Fátima Djarra Sani Bissaun jaio zen 1968an, mandinga etniako familia batean. Lau urte zituenean, mutilazio genitala jasan zuen.

Senarra hil ondoren alde egin zuen bere herrialdetik. Kuban graduatu zen Eraikuntza Zibileko goi-mailako teknikari gisa, eta Bruselan amaitu zuen prestakuntza, Routiers Garraio eta Logistika Institutuan. Bilbora iritsi zen, ahizpa bizi zen lekura. Bertan, kulturarteko bitartekaritza eta geriatriako laguntzaile ikastaroak egin zituen. 2008ko apirilaren 1ean, Nafarroako Munduko Medikuak erakundean sartu zen. 

Emakume afrikarra ikusarazteko tailerrak eta hitzaldiak antolatu zituen. 2008tik ugalketa-osasun sexualeko eta genitalen mutilazioaren prebentzioko proiektu batean ari da lanean. Nafarroan 2013ko ekainean onartu zen emakumeen mutilazio genitala prebenitzeko eta horren aurrean jarduteko protokolo baten idazketan parte hartu zuen. Eraikuntza Zibileko goi-mailako teknikaria da, eta Gizarteratzeko goi-mailako teknikaria.

2011n, "Flor de Africa" Emakume Afrikarren Elkartea sortu zuen Nafarroan.

Bitartekari gisa, Osasun Sistema Nazionaleko IV. Kalitate Sarien Sari Berezia jaso zuen 2011n, Osasun, Gizarte Politika eta Berdintasun Ministerioak Munduko Medikuei emandakoa.

2014an, 6 kolaboratzailerekin batera, "Dunia Musso" (emakumeen mundua) sortu zuen, Ginea Bissaun gazteekin lan egiteko erakundea.

2015ean "*Indomable: de la mutilación a la vida*" liburua argitaratu zuen, 200 milioi emakumeri eta neskatori eragiten dien praktika negargarri eta bidegabearen inguruan gizartea sentsibilizatzea helburu duena. Bertan bere historia eta bere bizitzarako suposatu duena kontatzen du. Informazio- eta hezkuntza-faltak jokabide horiek babesten dituela salatu du, eta, horregatik, Fatimak bere bizitza zeregin horietan ematea erabaki du, etorkizunean aitzakia izan ez daitezen.

Fatima emakume erreferentea da eskola komunitatearentzat bere inplikazio eta lan aktiboagatik berdintasunaren eta afrikar emakumeen integrazioaren aldeko hezitzaile lanagatik. Egiten duen sentsibilizazio lanarekin defendatzen duen bere mezu irmoak zera dio: “Ez dago arrazoi ez kultural ez erlijioso desberdintasuna justifikatzen duenik, ezta emakumeen zein neskatoen kontrako indarkeria ere”.
* 2016ko Gabonetako pregoilaria Iruñean.
* 2016ko  Nafarroako ONCE Solidario Saria.
* 2019ko Nafarroako Karlos III.a Noblearen Gurutze Saria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fátima Djarraren twitter orria
*Fátima Djarrak bere esperientzia azaltzen du bere liburua aurkeztean . 2015.
*Eitbn Fátima Djarrari egindako elkarrizketa
Timeline (2003ko filma)

***Timeline*** (euskaraz *DEnbora-lerroa*), 2003ko Richard Donner estatubatuarrak zuzendutako zientzia-fikzio eta abenturazko film bat da. Michael Crichton idazlearen *1999ko izenburu berdineko eleberrian* oinarritua dago. Paul Walker, Frances O'Connor, Gerard Butler, Billy Connolly, David Thewlis eta Anna Friel aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Frantzia, Dordoinako haran eder eta historikoaren bihotzean, arkeologia ikasle batzuk eta beren irakaslea XIV. mendeko gaztelu baten hondakinen bila ari dira. Edward Johnston (Billy Connolly) irakaslearentzat proiektu hau bere ametsen gauzatzea suposatzen du, eta André Marek (Gerard Butler) irakaslea, Chris Johnston (Paul Walker) semea eta beste hiru ikasleen laguntzaz La Roque gaztelua, monasterio bat eta beste hainbat monumentuen indusketetan aurrerapenak egin dituzte. Edward Johnstonek indusketen babeslea den ITC enpresako Robert Donige (David Thewlis) presidenteaz susmoak dituenez enpresaren AEBetako egoitzara gauzak argitzeko joango da. Hura kanpoan dagoen bitartean, ikasleek duela 600 urte zigilatutako ganbera bat aurkituko dute. Hartan sartu ondoren, eta justu estalpea erori aurretik, bi objektu harraigarri topatuko dituzte: lente bifokal bat eta 1357an datatutako laguntza errugutzen duen ohar bat... Edward Johnston irakasleak sinatua.

## Aktoreak 
* Paul Walker: Chris Johnston
* Frances O'Connor: Kate Ericson
* Gerard Butler: André Marek
* Billy Connolly: Edward A. Johnston irakaslea
* David Thewlis: Robert Doniger
* Anna Friel: Lady Claire
* Neal McDonough: Frank Gordon
* Matt Craven: Steven Kramer
* Ethan Embry: Josh Stern
* Michael Sheen: Lord Oliver de Vannes
* Lambert Wilson: Lord Arnaud de Cervole
* Marton Csokas: Sir William De Kere / William Decker
* Rossif Sutherland: François Dontelle
* Patrick Sabongui: Jimmy Gomez
* Steve Kahan: Baker

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Gorteatze (giza portaera)

[thumb|right|200px|[Eastman Johnson estatubatuar margolariaren 'Hegoaldeko gorteatzea']]
**Gorteatzea** edo **gortea egitea** norbaiti, dama edo emakumezko bati bereziki, lagun egitea da, haren maitasuna lortzeko, haren gustuko eta harentzat erakargarri izaten saiatuz. Animalia askok, tartean gizakiok, gorteatze-teknikak erabiltzen ditugu ugaltze asmoekin.

## Gorteatzearekin loturiko ohiturak 
Mendebaldeko kultura gehienetan hitzordua informala izaten den heinean, kultura tradizionaletan, gorteatzea, berriz, oso arau espezifiko eta formalak dituen jarduera egituratua da. Gizarte batzuetan, gurasoek edo komunitateak balizko bikotekideak aukeratzen dituzte seme-alabentzat edo komunitate horietako kideentzat, hurrenez hurren. Japonian, ezaugarri horiek dituen «ommiada» izeneko gorteatze mota bat dago, non gurasoek aditu bati ordaintzen dioten beren seme-alabentzako bikotekide potentzialak aukeratzen laguntzeko. Bikotekideak hitzordua onartzen badu, bilera formal bat egiten dute, eta bertan aditua eta sarritan gurasoak egoten dira. Hitzordu gutxi batzuen ondoren, bikoteak erabaki behar du ezkondu ala ez.

Kultura batzuetan, gorteatzea hitzarmenezko ezkontzak ezeztatzen du, non gurasoek gazteentzat bikotekideak aukeratzen dituzten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Redlandseko Unibertsitatea

**Redlandseko Unibertsitatea** Estatu Batuetako Redlands-en (Kalifornia) dagoen unibertsitate pribatua da. Unibertsitateko campus nagusia eta egoitza Los Angelesetik ordu batera mendebaldera dago.

## Historia 
Bederatzi kide sortzaileek beren lehen eskola eguna ospatu zuten 1909ko irailaren 30ean, 39 ikasle bertaratu ziren eliza baptistan.

1910eko urtarrilaren 27an, Redlandseko Unibertsitateak bere ate fisikoak ireki zituen administrazio eraikina okupatuz. Bekins aretoa eta erretorearen jauregia izan ziren amaitutako beste bi eraikin bakarrak.

1925erako, fakultateak 25 kide zituen, eta ikasleen kopurua 465era hazi zen. Ogasunak hobetu egin ziren, eta, boluntarioen laguntza esanguratsuarekin, Unibertsitateak hamarkada amaierarako 12 eraikin berri eraiki ahal izan zituen. Logela berriak, ikasgelak, liburutegia eta gimnasioa eraiki ziren. 1928rako, Unibertsitatearen zuzkidura 2.592 milioi dolarrekoa zen, garai hartan estatuko laugarrena.

1950eko hamarkadan beste aldaketa batzuk izan ziren. Senidetasun etxeak ezarri ziren lehen aldiz. Lehen doktoregoa 1957an eman zuen, Milton D. Hunnex-ek, Filosofian.

Unibertsitateko ikasleek hainbat eskola eta zentrotan ikasten dute: Arte eta Zientzien Fakultatea (Johnston Center for Integrative Studies, School of Music eta Center for Space Studies barne); Enpresa Eskola (Etengabeko Ikasketen Eskola barne); Hezkuntza Eskola; eta Teologiako Graduondokoen Eskola. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zach Apple

**Zachary Douglas "Zach" Apple** (Trenton, Ohio (AEB) 1997ko apirilaren 23a) igerian aritzen den kirolari estatubatuarra da.
## Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), bi domina lortu zituen:*4x100 errelebo libre*an, urrezkoa eskuratu zuen AEBko taldearekin, 3.08,97ko denboraz, Italiako (zilarrezkoa, 3.10,11koaz) eta Australiako (brontzezkoa, 3.10,22ko denboraz) taldeen aurretik. Taldea hauek osatu zuten: Blake Pieroni, Bowe Becker, Zach Apple, Brooks Curry eta Caeleb Dressel-ek.*4x100 lau-estiloko errelebo*an ere, urrezkoa eskuratu zuen AEBko taldeak, baita Munduko errekorra **(ME)** gainditu ere, 3.26,78 denboraz; honako hauek izan ziren taldekide: Ryan Murphy, Michael Andrew, Caeleb Dressel, Zach Apple, Hunter Armstrong, Andrew Wilson, Tom Shields eta Blake Pieroni.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Hunter Armstrong

**Joseph "Hunter" Armstrong** (Dover, Ohio (AEB) 2001eko urtarrilaren 24a) igerian aritzen den kirolari estatubatuarra da.
## Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), domina bat lortu zuen:*4x100 lau-estiloko errelebo*an ere, urrezkoa eskuratu zuen AEBko taldeak, baita Munduko errekorra **(ME)** gainditu ere, 3.26,78 denboraz; honako hauek izan ziren taldekide: Ryan Murphy, Michael Andrew, Caeleb Dressel, Zach Apple, Hunter Armstrong, Andrew Wilson, Tom Shields eta Blake Pieroni.

2024ko Udako Olinpiar Jokoetan, Parisen, bi domina lortu zituen taldekako probatan, urrezko bate ta zilarrezko bat.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Ezkontzagin

[thumb|350px|[Gerard van Honthorsten 'Ezkontzagina', 1625.]]
**Ezkontzagina** ezkongaiak behar bezala parekatzen saiatzen dena da. Kultura batzuetan lanbide bat da. Gizarte tradizionaletan, non ohikoena hitzarmenezko ezkontza den, familiek estatus soziala mantentzeko edo hobetzeko helburuarekin eskatuta gauzatzen den funtzioa da, . Hasierako hitzorduetan, ezkongaiek «txaperoi» funtzioak ere egiten zituzten eta senar-emazte gaiei aholkuak ematen zizkieten.

Judu askenazien artean,  (*shadchan*) izena dute. Indian astrologoaren (*yiotisha*) funtzioetako bat da. Bateragarritasun astrologikoaren azterketa ezkontza-prestaketek berezkoa izan dute kultura askotan; baita igartzeko moduak ere, hala nola kartomantzia (tarot).

Mendebaldeko Estatu Batuetan, *far west* garaian, dantzak erabiltzen zituzten, informalki, sakabanatze geografikoagatik bikotea aurkitzea oso zaila baitzen. Erdi Aroko Europan eta Europa modernoan, sarritan elizgizon batek betetzen zuen ezkontzagina funtzioa (apaiz kristauak edo errabino juduak).

Gizarte industrialetan ezkontza-agentziak sortu ziren. Gizarte postindustrialetan, hauek internetera pasa ziren. Batzuek nortasun-testetan edo profil genetikoetan oinarrituriko ikerketak egiten dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Brooks Curry

**Brooks Curry** (Dunwoody, Georgia (AEB) 2001eko urtarrilaren 20a) igerian aritzen den kirolari estatubatuarra da.
## Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), domina bat lortu zuen:*4x100 errelebo libre*an, urrezkoa eskuratu zuen AEBko taldearekin, 3.08,97ko denboraz, Italiako (zilarrezkoa, 3.10,11koaz) eta Australiako (brontzezkoa, 3.10,22ko denboraz) taldeen aurretik. Taldea hauek osatu zuten: Blake Pieroni, Bowe Becker, Zach Apple, Brooks Curry eta Caeleb Dressel-ek.

2024ko Udako Olinpiar Jokoetan, Parisen, zilarrezko domina bat eskuratu zuen 4x200 m librean.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Clark Unibertsitatea

**Clark Unibertsitatea** (ingelesez **Clark University)** Worcesterren (Massachusetts) dagoen Estatu Batuetako unibertsitate pribatu bat da. 1887an sortua, graduko eta graduondoko 3.200 ikasle baino gehiagok osatzen dute. 

### Historia 
1899an bere lehen hamarkadako ospakizunetan (Decennial Celebration) Unibertsitateak oroimen-egun bat antolatu zuen eta bertan Europako bost ikertzaile nagusi gonbidatu zituen hitzaldi bat ematera eta Doctor honoris causa titulua eman zien. Ikertzaile hauek Charles Émile Picard, Ludwig Boltzmann, Angelo Mosso, Auguste Forel eta Santiago Ramón y Cajal izan ziren. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Haira Aizpurua

**Haira Aizpurua Ibargarai** (Sara, Lapurdi, 2006ko otsaila) bertsolaria da.

## Biografia 
2020ko uztailean Iparraldeko Eskolarteko Txapelketa irabazi zuen 14 urte baino ez zituela eta 2021ean  Euskal Herriko txapelduna izan zen Abadiñon jokaturiko finalean. Guztira bost aldiz irabazi du Iparraldeko txapelketa eta hiru aldiz Euskal Herrikoa. Lurraldekako Eskolarteko Bertsolari Txapelketetan historian txapel gehien dituen bertsolaria da saratarra. Gainera, Beñat Gaztelumendirekin batera, Euskal Herriko Eskolartekoan 3 txapel dituzten bi bertsolarietako bat da.

## Lorpenak 
### Txapelketak 
* Euskal Herriko Eskolarteko Txapelketa:
** Txapeldun (3): 2021, 2023, 2024.
* Iparraldeko Eskolarteko Txapelketa:
** Txapeldun (5): 2020, 2021, 2022, 2023, 2024.
* Xilaba Bertsulari Xapelketa:
** Finalaurrekoak (1): 2025

### Sariketak 
* Berritxu saria (2): 2022, 2024
* Bertsuxurla binakako sariketa (1): 2023 (Eki Mateorenarekin) 
*Señora Sariketa: Txapeldunordea 2024an 
* Txana sariketa (1): 2024
* Abra saria (1): 2025
* Osinalde saria: Entzuleen saria (2025) eta bertso onenaren saria (2025)
* Xenpelar Saria (1): 2025,

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* «Haira Aizpurua», *Bertsozale.eus*.
*
Friedrich Carl von Savigny

**Friedrich Carl von Savigny** (Frankfurt, 1779ko otsailaren 21a - Berlin, 1861eko urriaren 25a) alemaniar legelari eta historialaria izan zen.

Marburgeko Unibertsitatean ikasi zuen. 1803an "Das Recht des Besitzes" ("Jabetza legea") argitaratu zuen. Lan hau azkar ezagutu zen Europan eta jurisprudentziaren historiako mugarri bihurtu zen. 1804an Kunigunde Brentanorekin ezkondu zen, Bettina von Arnim eta Clemens Brentanoren arreba. Urte horretan Frantzian eta Alemaniako hegoaldean ibili zen erromatar zuzenbidearen iturri berrien bila. 1810ean zuzenbide erromatarreko katedradun izendatu zuten Berlingo Unibertsitatean. Unibertsitateko errektorea ere izan zen. Ministro prusiarra Lege-erreformarako izan zen.

Gustav Hugok sortutako legelarien eskola alemaniarreko kide izan zen. Legea bizitza nazionalaren parte dela defendatu zuen eta ezin dela lege bat inposatu herrialde baten historia eta zibilizazioa kontuan hartu gabe.

## Lanak 
* (1803). Das Recht des Besitzes. Eine civilistische Abhandlung.
* (1814). Vom Beruf unserer Zeit für Gesetzgebung und Rechtswissenschaft.
* (1840). System des heutigen römischen Rechts. 1. Berlin: Veit.
* (1840). System des heutigen römischen Rechts. 2. Berlin: Veit.
* (1840). System des heutigen römischen Rechts. 3. Berlin: Veit.
* (1841). System des heutigen römischen Rechts. 4. Berlin: Veit.
* (1841). System des heutigen römischen Rechts. 5. Berlin: Veit.
* (1847). System des heutigen römischen Rechts. 6. Berlin: Veit.
* (1848). System des heutigen römischen Rechts. 7. Berlin: Veit.
* (1849). System des heutigen römischen Rechts (in German). 8. Berlin: Veit.

## Kanpo estekak
Hofstra Unibertsitatea

**Hofstra Unibertsitatea** (*Hofstra University*) Estatu Batuetako irabazi asmorik gabeko unibertsitate pribatua . Bere campus nagusia Long Island-en dago, Hempstead-en, New York-en, gutxi gorabehera New York hiritik zazpi kilometro ekialdera.

Long Islandeko unibertsitate pribaturik handiena da,  eta 1935ean sortu zen New Yorkeko Unibertsitatearen (NYU) luzapen gisa**, Nassau College - Hofstra Memorial of New York University Hempstead, Long Island** izenarekin;  1939an, erakundea NYU sistematik banandu eta **Hofstra College** izenarekin independentzia lortu zuen,  eta 1963an unibertsitatetik lortu zuen bere kalitatea.

10 ikastetxek osatzen dute, Medikuntza Eskolak eta Zuzenbide Eskolak barne. Hofstra presidentetzarako biltzar nabarmenengatik nabarmentzen da, baita 2008, 2012 eta 2016an presidentetzarako eztabaidak antolatzeko aukeratu izanagatik ere -hiru kanpaina-ziklo jarraian egin duen erakunde bakarra-. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tom Shields

**Thomas Allen "Tom" Shields** (Panama City, Florida (AEB) 1991ko uztailaren 11a) igerian aritzen den kirolari estatubatuarra da.
## Olinpiar Jokoak
2016ko Udako Olinpiar Jokoetan, Rio 2016an (Rio de Janeiro), domina bat eskuratu zuen:*4x100 lau-estiloko errelebo*an, urrezkoa eskuratu zuen AEBko taldearekin, 3.27,95eko denboraz, Erresuma Batuko (zilarrezkoa, 3.29,24koaz) eta Australiako (brontzezkoa, 3.29,93ko denboraz) taldeen aurretik. Taldea hauek osatu zuten: Cody Miller, Michael Phelps, Nathan Adrian, David Plummer, Kevin Cordes, Caeleb Dressel, Tom Shields eta Ryan Murphy-k.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), domina bat lortu zituen:*4x100 lau-estiloko errelebo*an ere, urrezkoa eskuratu zuen AEBko taldeak, baita Munduko errekorra **(ME)** gainditu ere, 3.26,78 denboraz; honako hauek izan ziren taldekide: Ryan Murphy, Michael Andrew, Caeleb Dressel, Zach Apple, Hunter Armstrong, Andrew Wilson, Tom Shields eta Blake Pieroni.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
TU-K

**Tu-k** taldea Ondarroan sortu zen, 1980ko hamarkadaren erdialdean, *Itoiz*, *Talking Heads*, *Echo & The Bunnymen* edo *Bauhaus* bezalako taldeen eraginarekin. Tu-k bandaren izen bitxia erritmo kaxen soinu batetik hartuta omen dago ("tu, tu, tu, tu-ka.."). Hasieran, Josu Aranbarri (baxua), Ander Ibarloza (tronpeta) eta Txomin Uribe (erritmo kaxa eta kitarra) hirukote bezala aritu ziren arren. "Zuzenekoetan beltzez jantzita agertzen ginen Josu eta biok". Geroago, kide berriak batu zituzten taldera, Bernar Ituarte (kitarra) edota Justo Urkiri (teklista). 1987. urteko maiatzean, lehen kontzertua eskeini zuten eta, urtearen bukaerarako, maketatxo bat prest zuten, "Existentzia" (1987). Maketa horretan sei kanta hauek bildu zituzten: "The sun lies down, "Azken?", "Norbait", "Existentzia garden batek", "Pornografiaz" eta "Beste uri bat besterik". Josuk idatzitako "Azken?" izan ezik, beste letra guztiak Kirmen Uribe poeta gaztearen obra ziren. Maketa horrekin "I. Villa de Bilbao (1988)" lehiaketan euskal talde onena izan ziren. 1989. urtean,  bigarren maketa agertu zen, "Beltza" (1989). Lau kantu berriak lasaiagoak ziren, ilunagoak, pop musikaren esparrutik, rockerantz bideratuz, taldearen soinua gogortuz. 1990. urtean, Tu-k taldeak kontzertu pila eman zituen, batez ere, Gipuzkoa eta Bizkaia aldean. Zuzeneko horietan distortziorantz jo zuten, martxa gehiago eskeintzeko zaletuei. Jada, kantu poperoenak ez zituzten jotzen. Garai hartan, helburu nagusia baterijole finko bat lortzea zen, disko bat kaleratzeko asmoz. Ez zuten maketa gehiago grabatu nahi, mini LP edo maxi single bat nahiago baitzuten. Azkenean, hainbat disko-etxerekin hitz egin ondoren, *Elkar* zigiluarekin sinatu zuten. 1991n, *Piztiak* izen berria aukeratu, "Beltza" kantu zaharra berreskuratu eta "Huts nazazu" EPa (1991) *Elkar* argitaletxearekin kaleratu zuten.
Percy Montgomery

**Percival Colin Montgomery** (Walvis Bay, Hego Mendebaldeko Afrika, gaur egun Namibia, 1974ko martxoaren 15a) hegoafrikar errugbi jokalari ohia da, gehienean atzelari postuan aritzen zena. 1997-2008 bitartean, 102 partida jokatu zituen Hegoafrikako errugbi selekzioarekin, eta 2007ko Munduko Errugbi Kopa irabazi. Selekzio horrekin puntu gehien erdietsi dituen jokalaria da: 893. 

## Palmaresa 
### Western Province 
* Currie Cup
** irabazlea: 1997, 2000, 2001
** finalista: 1998

### Sharks 
* Super Rugby
** finalista: 2007

### Hegoafrikako selekzioa 
* Munduko Errugbi Kopa
** irabazlea: 2007
* Tri Nations
** irabazlea: 1998, 2004

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Malen Osa

**Malen Osa Ansa** (Oñati, 2002ko abenduaren 17a) gipuzkoar mendi lasterketaria da.

## Kirol ibilbidea 
Gaztetatik herriko Aloña Mendi taldean futbolean jokatu izan du. 

2021. urtean, konfinamendu ondoren, mendi lasterketak egiteari ekin zion, futbola alde batera utzi gabe. Aurreneko proba Piriniotan egin zuen, Oroeleko igoera (Jacan), eta 10'7 kilometrotako ibilbidean oñatiarra izan zen nagusi. Irailean Gorbeia Suzien lasterketan nagusitu zen 21 kilometrotako proban eta urrian Aloñako igoera irabazi zuen, Oihana Azkorbebeitia bera ere gaindituz.

2022. urtean Lugon jokaturiko Espainiako junior txapelketa eta bigarrenez Aloñako igoera irabazi zituen udaberrian astebeteko tartean. Ekainean lehenengo nazioarteko lasterketa irabazi zuen, 23 km-ko Mont Blanc-eko maratoia hain zuzen ere. Urrian Golden Trail Serieseko finala irabazi zuen Madeiran, Open kategorian. Bost lasterketaz osatu zen finala eta bostak irabazi zituen Malen Osak.

2023an Espainiako kilometro bertikala (23 urtez azpikoetan) eta Euskadiko Trail txapelketa irabaziz hasi zuen.  

2024an Espainiako txapelduna izan zen igoera bertikalean eta bere aurreneko Zegama-Aizkorri Maratoian bigarren egin zuen. Denboraldiaren amaieran Golden Trail Serieseko podiumera igo zen, sailkapenean hirugarren amaituta.

2024ko abenduan Munduko Kopako debutean, bosgarren postua lortu du Courcheveleko (Frantzia) bertikalean, podiumetik 40 segundo eskasera eta Axelle Mollaret irabazlearengandik minutu eta 8 segundora. 
[thumb|250px|Malen Osa eta [Walter Becerra, XVII. Aloñako Igoerako irabazleak]]
## Palmaresa 
* Golden Trail Series:
** Sailkapen orokorra (0): hirugarrena 2024an.
** Madeiran: Open kategoria (1): 2022.
* Espainiako txapelketa:
** Junior mailan (1): 2022.
* Gorbeia Suzien:
** 21km-ko lasterketa (1): 2021.
** Espainiako Kilometro Bertikal Txapelketa 23 urtez azpikoetan (1): 2023
** Espainiako igoera bertikala (1): 2024
* Aloñako igoera (3): 2021, 2022, 2023.
* Oroeleko igoera (Jaca) (1): 2021.
* Mont Blanc-eko 23 km lasterketa (1): 2022
* Euskadiko Trail Txapelketa (1): 2023
* Kilimon Trail (1): 2023
* Zegama-Aizkorri Maratoia (0): bigarrena 2024an.
* Courcheveleko (Frantzia) bertikalean: 5. postua 2024an
* Gatza Trail mendi lasterketaren lehenengo edizioan: 1. postua 2026ko martxoan

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa: Denbora gutxian gauza gehiegi pasatu zaizkit Berria, 2022.11.22
* Elkarrizketa: Golden Trail Seriesen podiumarekin egiten dut amets Berria, 2024.02.28
Hitzordu erromantiko

[thumb|XIX. mendeko bikote bat [kafetegi batean. Jean Bérauden oleoa.]]
**Hitzordu erromantikoa**, oro har, bi pertsonak egiten duten gizarte-jarduera bat da, harreman intimo edo bikote-harreman batean kide gisa duten egokitasuna ebaluatzeko. «Hitzordua» hitzak bi pertsonak edo gehiagok elkar ikusteko tokia eta ordua hitzartzea adierazten du. Jarduera tradizionalek, hitzordu batean, ondo pasatzera edo bazkaltzera irtetea barne hartzen dute.

Kultura-tradizio batzuetan, hitzorduaren data hirugarren pertsona batek antola (edo konpon) dezake, senide, ezagun edo ezkontzagin profesional batek. Duela gutxi, internet bidezko hitzorduak ezagunak bihurtu dira.

Hitzorduen etiketa XX. mendean lasaiagoa bazen ere, alde handiak daude balio sozial eta pertsonalen artean. Adibidez, jarduera batek dirua gastatzea suposatzen denean, hala nola bazkaltzera irtetea, tradizioz gizakia zen ordaintzen zuena; baina duela gutxi kontua banatzeko praktika zabaldu da.

Hitzorduek gizonen edo emakumeen ikuspuntuaren arabera sortzen dituzten itxaropenak oso markatuak dira, komunikabideetan barreiatutako aholku-artikuluetan islatzen diren moduan. Munduko herrialde eta kultura guztietan nabarmen aldatzen da gorteatze-harreman baten batez besteko iraupena, konpromisoa hartu edo ezkondu aurretik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lide Urrestarazu

[thumb|260px|[Lide Urrestarazu, Oihana Azkorbebeitia (seme-alabekin) eta Ainhoa Lendinez, Anboto kilometro bertikalean 2023.10.07]]
**Lide Urrestarazu** **Agirre** (Ordizia, Gipuzkoa, 1999ko martxoaren 3a) mendi lasterkaria da.  

## Biografia 
Txikitan hasi zen atletismoan Ordiziako Txindoki taldean. Gehienbat krosean eta iraupen probatan ibiltzen zen beste zenbait neskarekin. Espainiako Txapelketetako hainbat probatara joan zen, medikuntzako ikasketekin hasi zenean ostera, bakarrik entrenatzen hasi behar izan zuen. Emakume euskaldunak erreferente nagusi izan dira Liderentzat mendi lasterketetan, Oihana Kortazar zein Oihana Azkorbebeitia.  

2023ko irailaren 9an Sorginen Lasterketa irabazi zuen. Egun sargori, heze eta beroan, Atxondoko plazatik irtenda, 21 km.eta 1700 metroko desnibel positiboko ibilbidea egiteko 02:25:18 denbora behar zan zuen.

2023ko urriaren 7an Anboto Kilometro Bertikalean Arrazolatik hasi eta haitzetan gora Anbotoko tontorrerako lasterketan emakumeen kategorian Lide Urrestarazu (00:48:37) ordiziarrak irabazi zuen txapelketa. 2. postuan Oihana Azkorbebeitia (00:50:27) heldu zen eta hirugarrena Ainhoa Lendinez (00:51:41) izan zen.

2024ko otsailaren 2an Munduko Kopako Acantilados del Norte lehen proba, Skyrunner World Series-eko lehen lasterketa irabazi zuen euskal selekzioarekin. 29 kilometroko proba (2.250 metroko desnibelarekin) 3:04:39 denborarekin osatu zuen. Emakumezkoen podiuma beste bi euskaldunek osatu zuten: 2. Naiara Irigoien (3.06.2) eta hirugarren Oihana Kortazar (3.10.26).

Bere lehen Zegama-Aizkorrin bosgarren postua lortu zuen,
* 2021ean Espainiako Kopa CXMTRAIL Algámitasen, Sevillan. **4. postua.**
* 2021ean  Espainiako Kopan Malagan 3. postua. link=Archivo:Bronze_medal_icon.svg|15x15px 

* 2021ean Gorbeia Suzien 31K 2021 proban. emakumezkoetan **3. postua.** link=Archivo:Bronze_medal_icon.svg|15x15px 
* 2023an XVII. Camille Extremen **1. postua, Txapelduna.** link=Archivo:Gold_medal_icon.svg|15x15px 
* 2025eko irailaren 27an Gorbeia Suzien mendi lasterketa, **1. postua, Txapelduna.** link=Archivo:Gold_medal_icon.svg|15x15px eta probako **errekorra**.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Mendi lasterketetan ziurtatuta dago euskal emakumeen geroa Berria, 2021.11.02
Ibanteli

**Ibanteli** (edo **Labeaga**) Lapurdi eta Nafarroa Garaiaren arteko mugan dagoen mendi bat da, Ibanteliko mendilerroko tontorrik garaiena da (698 metro), Larrate Gaina (398 m.) eta Soroko Gaina (368 m) baino altuagoa. Etxalar eta Sara udalerrien artean banatuta dago.  Gertu daude Larrun (1.513 m) eta Arxuria mendiak (758 m).

Gailurra bakarrik Lapurdi herrialdean dagoen arren, mendi erdia Nafarroa Garaian dago.

Nafarroa eta Lapurdi arteko mendia da Ibanteli, nahiz eta tontorra erabat Lapurdi aldean goititu. Muga zaharra ekialdeko lepo batetik pasatzen da, mugarri ugariren bidez adierazten da hori. Basoak estaltzen du gehiena, eta basoak utzitako eremuan, larrea baino gehiago iratzea da nagusi, baina nahiko inguru garbia da, noranahi ibiltzeko trabarik jartzen ez duena.

Haitza azaleratzen da tontorrean eta inguruko beste zenbait gunetan. Ikuspegi zabala eskaintzen du ingurunearen gain (Larrun, Atxuria, bertan dira). 

**Labiaga** izenarekin ageri da Alpinak ateratako Bidasoa aldeko mapan.
Beste mapa batzuetan izen hori ematen zaio ekialdeko bizkarrari edo Bera aldeko iparraldeko isurialdeari.

## Abiapuntuak 
Gora igotzeko biderik motzenak Lizuniaga eta Lizarretako mendateetatik abiatzen direnak dira, azken hau batez ere, baina gehiago entretenitu nahi izanez gero, Beratik abiatu zaitezkete GR11ari jarraituz Idoia edo Lizarreta arte.

Hegoaldetik Etxalar edo Lesaka herrietatik, edo Lizarrieta mendatetik (441 m), Larrun eta Sarako leizeetatik gertu dagoen mendate honetan usoaren ehizan ibiltzen da. 

Iparraldetik Lizuniaga mendatetik (236 m) 
Fitxategi:Ibanteliko latsa bat.png|Ibanteli zeharkatzen duen latsa bat
Fitxategi:Ibanteliko 39 mugarria.jpg|Ibanteliko 39. mugarria
Fitxategi:Mendaur Ibantelitik.jpeg|Mendaur mendia Ibantelitik
Fitxategi:Agina̠ mendia Lesaka̠n 02.jpg|Xoldoko, Larrun eta Ibanteli mendiak Agina menditik.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Nafarroako Pirinioa
* Lapurdiko mendien zerrenda
* Nafarroa Garaiko mendien zerrenda

## Kanpo estekak 
* Ibanteli mendia *luberri.net* webgunean.
* "Mendikat" webgunean.
*«Ibanteli - Mountaineer - MIKEL GOTZON ARRIZABALAGA» *ayvri.com* (Noiz kontsultatua: 2021-10-26).
*«Lizarrietatik Ibandeli mendiaren itzulingurua» Depuis le col de Lizarrieta-Tour de l'Ibandeli *Wikiloc | Rutas del Mundo* (Noiz kontsultatua: 2021-10-26).
Marcello Caetano

**Marcello José das Neves Alves Caetano** (Lisboa, 1906ko abuztuaren 17a - Rio de Janeiro, 1980ko urriaren 26a) portugaldar politikaria izan zen. Portugalgo lehen ministroa izan zen 1968tik 1974ra.

Zuzenbidean doktoratu zen eta Lisboako Unibertsitateko Zuzenbide Fakultateko katedraduna izan zen. 1930eko hamarkadan hasi zen politikan, António de Oliveira Salazarren erregimen kontserbadorean. Laster "Estado Novo"ko gobernuko figura garrantzitsua izan zen. 1940an Portugalgo Gazteriaren Erakundeko buru izendatu zuten eta 1944tik 1949ra Kolonietako ministro izan zen eta, 1955etik 1958ra, Presidentetzako ministro. Erregimeneko bigarren gizona zen, Salazarren ondoren.

Salazarrek bihotzekoa izan zuen 1968ko abuztuan eta Américo Tomás presidenteak Caetano izendatu zuen lehen ministro. Hazkunde ekonomikoa bultzatzen saiatu zen eta neurri sozial batzuk sartu zituen, baina inflazioak eta 1973ko petrolioaren krisiak ez zituzten eraginkorrak egin. Diktaduraren barruan ere saiatu zen liberalizazio-neurriren bat hartzen, eta Tomas presidentearen oposizioarekin egin zuen topo. Afrikako gerrak Portugalgo koloniak mantentzeko izan zuen bilakaerak ere atsekabe handia sortu zuen herrialdean eta armadan.

1974ko apirilean Krabelinen Iraultza gertatu zen. Erregimen diktatoriala erori zen eta Caetano kargutik kendu zuten. Erbestera joan zen eta Rio de Janeiron hil, 1980an.

## Kanpo estekak
Jack McLoughlin

**Jack McLoughlin** (South Brisbane, Queensland (Australia) 1995eko otsailaren 1a) igeriketan aritzen den kirolari britaniarra da.
## Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), domina bat eskuratu zuen:*400 m estilo libre*an zilarrezkoa 3.43,52ko denborarekin, Ahmed Hafnaoui tunisiarraren atzetik (urrezkoa, 3.43,36koarekin) eta Kieran Smith estatubatuarraren (brontzezkoa, 3.43,94koarekin) aurretik sailkatuz.
## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Georgina Wilczekekoa

**Georgina Wilczekekoa kondesa** (Graz, 1921eko urriaren 24a - Grabs, 1989ko urriaren 18a) Liechtensteingo printzesa ezkontidea izan zen 1943tik hil zen arte.

Ferdinand Wilczekekoa kondearen eta Norbertine Kinsky von Wchinitz und Tettau kondesaren alaba izan zen.

1943ko martxoaren 7an ezkondu zen Frantzisko Josef II.a Liechtensteingoa printzearekin eta bost seme-alaba izan zituzten:

* Jon Adam II.a Liechtensteingoa (j. 1945).
* Filipe Liechtensteingoa printzea (j 1946).
* Nikolas Liechtensteingoa printzea (j. 1947).
* Norberta Liechtensteingoa (j. 1950).
* Frantzisko Josef Liechtensteingoa (1962-1991).

1945ean Liechtensteingo Gurutze Gorria sortu zuen eta presidentea izan zen 1984 arte. 1989ko urriaren 18an hil zen, senarra baino hogeita sei egun lehenago.
Abdelmalek Benhabyles

**Abdelmalek Benhabyles** (Beni Aziz, 1921eko apirilaren 27a - Aljer, 2018ko abenduaren 28a) aljeriar diplomazialari eta politikaria izan zen. Aljeriako jarduneko presidentea izan zen 1992ko urtarrilean.

Nazionalista sutsua eta Justizia ministroa izan zen 1977tik 1979ra. Japoniar eta Tunisian enbaxadore izan zen. 1979an Errepublikako Idazkari Nagusi izendatu zuten. Gizonezkoen Eskubideen Defentsarako Aljeriako Ligako presidentea izan zen.

Estatuburu funtzioak zituen Konstituzio Kontseiluko buru izan zen 1992ko urtarrilaren 11tik 14ra, militarrek Chadli Bendjedid kargutik kendu zutenetik Mohamed Boudiaf hautatu zuten arte.
Zac Incerti

**Zac Charles Incerti** (Broome (Australia) 1996ko uztailaren 13a) igeriketan aritzen den kirolari australiarra da.

## Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), bi domina eskuratu zituen: *4x100 m estilo libre*an, brontzezkoa eskuratu zuen Australiako taldea ordezkatzen, 3.10,22ko denborarekin, AEBko taldearen (urrezkoa, 3.08,97ko denborarekin) eta Italiakoaren (zilarrezkoa, 3.10,11koarekin) atzetik sailkatuz. Hauek osatu zuten Australiako taldea: Matthew Temple, Zac Incerti, Cameron McEvoy, Kyle Chalmers eta Alexander Graham-ek.*4x200 m estilo libre*an, berriro, brontzezkoa eskuratu zuen Australiako taldea ordezkatzen, 7.01,84ko denborarekin, Erresuma Batuko taldearen (urrezkoa, 6.58,58ko denborarekin) eta ROC taldearen (zilarrezkoa, 7.01,81koarekin) atzetik sailkatuz. Hauek osatu zuten Australiako taldea: Thomas Neill, Zac Incerti, Mack Horton, Kyle Chalmers, Elijah Winnington eta Alexander Graham-ek.

2024ko Udako Olinpiar Jokoetan, Parisen, brontzezko domina bat eskuratu zuen 4x200 m librean.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Brendon Smith

**Brendon Smith** (Melbourne (Australia) 2000ko uztailaren 4a) igeriketan aritzen den kirolari australiarra da.
## Olinpiar Jokoak 
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), domina bat eskuratu zuen:*400 m lau-estilo*an brontzezkoa 4.10,38ko denborarekin, Chase Kalisz-en (urrezkoa, 4.09,42koarekin) eta Jay Litherland-en (brontzezkoa, 4.10,28koarekin), biak estatubatuarrak, atzetik sailkatuz.
## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ezkontzaz kanpoko sexu

thumb|1799ko karikatura.
**Ezkontzaz kanpoko sexua**, **ezkontzaz kanpoko harremana** edo **ezkontzaz kanpoko sexu-harremana** ezkontide batek gutxienez ezkontzaz kanpoko pertsona batekin duen sexu-harremana da.

Ezkontzaz kanpoko sexu-harremanez hitz egiten da, gutxienez senar-emazteren batek ezkontzatik kanpo harremanak dituenean. Kasu honetan adulterioaz (ezkontzaren barruko desleialtasunaz) hitz egiten da, eta herrialde batzuetan zigortuta dago.

Ezkontzaz kanpoko harremanak ez dira ezkondu aurreko harremanekin nahastu behar; izan ere, azken kasuan harreman sexualak dituztenetako inor ez dago ezkonduta, baina ezkonduta daudela uste da, eta ezkonduta egon aurretik sexu-harremanak izaten dituztela.

Ezkonduta ez dauden pertsonen arteko sexu-harreman egonkorrak edo noizbehinkakoak izan daitezke. Harremanak pertsona batekin baino gehiagorekin izaten direnean, promiskuitate sexualaz hitz egiten da. Tradizioz, munduko herrialde gehienetan, ezkontzaz kanpoko sexu-harremanak sozialtzat eta legez negatibotzat hartu izan dira. Feminismoak herrialde askotan adulterioaren despenalizazioa aldarrikatu eta lortu du. XX. mendearen erdialdeko sexu iraultzak sexu-harremanak gizakien berezko eta gauza natural gisa normalizatzen lagundu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cameron McEvoy

**Cameron James McEvoy** (Gold Coast, Queensland (Australia) 1994ko maiatzaren 13a) igeriketan aritzen den kirolari australiarra da. Parisko Olinpiar Jokoetan txapeldun olinpikoa izan zen 50 m estilo librean.

## Olinpiar Jokoak
2016ko Udako Olinpiar Jokoetan, Rio 2016an (Rio de Janeiro), bi domina eskuratu zituen:*4x100 m estilo libre*an, brontzezkoa eskuratu zuen Australiako taldea ordezkatzen, 3.11,37ko denborarekin, AEBko taldearen (urrezkoa, 3.09,92ko denborarekin) eta Frantziakoaren (zilarrezkoa, 3.10,53koarekin) atzetik sailkatuz. Hauek osatu zuten Australiako taldea: James Magnussen, James Roberts, Cameron McEvoy, Kyle Chalmers eta Matt Abood-ek.*4x100 m lau-estilo errelebo*an, berriro, brontzezkoa eskuratu zuen Australiako taldea ordezkatzen, 3.29,93ko denborarekin, AEBko taldearen (urrezkoa, 3.27,95ko denborarekin) eta Erresuma Batukoaren (zilarrezkoa, 3.29,24koarekin) atzetik sailkatuz. Hauek osatu zuten Australiako taldea: Mitch Larkin, David Morgan, Cameron McEvoy, Kyle Chalmers eta Jake Packard-ek.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), domina bat eskuratu zuen: *4x100 m estilo libre*an, brontzezkoa eskuratu zuen Australiako taldea ordezkatzen, 3.10,22ko denborarekin, AEBko taldearen (urrezkoa, 3.08,97ko denborarekin) eta Italiakoaren (zilarrezkoa, 3.10,11koarekin) atzetik sailkatuz. Hauek osatu zuten Australiako taldea: Matthew Temple, Zac Incerti, Cameron McEvoy, Kyle Chalmers eta Alexander Graham-ek.

2024ko Udako Olinpiar Jokoetan, Parisen urrezko domina lortu zuen 50 metro librean.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mako Komuro

**Mako Komuro** (, 1991ko urriaren 23a - ), lehenago **Mako Printzesa** (眞子内親王, Mako Naishinnō) Fumihito Printzearen eta Kiko Printzesaren lehen oinordekoa eta alaba nagusia da, Japoniako Familia Inperialaren kide izan zen. Naruhito enperadorearen iloba da, eta Akihito eta Michikoren bilobarik zaharrena da. Kei Komuro herritarrarekin ezkondu zen, 2021eko urriaren 26an. Ez zenez nobleziako kide batekin ezkondu, bere titulua utzi behar izan zuen, Japoniako legediaren arabera. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ipsos

**Ipsos Group S.A.** ( ahoskatua) merkatuak ikertzeko eta aholkularitzarako multinazionala da, Parisen egoitza duena. Enpresa 1975ean sortu zuen Didier Truchot presidente eta zuzendari exekutiboak, eta 1999ko uztailaren 1etik Parisko Burtsan kotizatzen du.

1990etik, taldeak enpresa ugari sortu edo erosi ditu. 2011ko urrian, Ipsos enpresak Synovate erosi zuen, eta Ipsos munduko hirugarren ikerketa agentziarik handiena bihurtu zen. 2014an, Ipsos enpresak bulegoak ditu 88 herrialdetan, 16.530 langile izanda.

## Kanpo estekak
Elijah Winnington

**Elijah Jack Winnington** (Gold Coast (Australia) 2000ko maiatzaren 5a) igeriketan aritzen den kirolari australiarra da.

## Kirol ibilbidea
King's Christian Collegen graduatu zen. 2017an Munduko gazte mailako txapelketan brontzezko hiru domina lortu zituen.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), domina bat eskuratu zuen:*4x200 m estilo libre*an, berriro, brontzezkoa eskuratu zuen Australiako taldea ordezkatzen, 7.01,84ko denborarekin, Erresuma Batuko taldearen (urrezkoa, 6.58,58ko denborarekin) eta ROC taldearen (zilarrezkoa, 7.01,81koarekin) atzetik sailkatuz. Hauek osatu zuten Australiako taldea: Thomas Neill, Zac Incerti, Mack Horton, Kyle Chalmers, Elijah Winnington eta Alexander Graham-ek.

2024ko Udako Olinpiar Jokoetan, Parisen, bi domina eskuratu zituen, zilarrezkoa 400 metrotako proban eta brontzezkoa 4x200 metro errelebotan.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kliment Kolesnikov

**Kliment Andreievitx Kolesnikov**, errusieraz Климент Андреевич Колесников, (Mosku (Errusia) 2000ko uztailaren 9a) igeriketan aritzen den kirolari errusiarra da.

## Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), bi domina eskuratu zituen:*100 m estilo libre*an brontzezkoa 47,44ko denborarekin, Caeleb Dressel estatubatuarraren (urrezkoa, 47,02koarekin) eta Kyle Chalmers australiarraren (zilarrezkoa, 47,08koarekin) atzetik sailkatuz.*100 m bizkar* estiloan, berriz, zilarrezkoa eskuratu zuen 52,00 denbrarekin, Jevgeni Rylov herrikidearen atzetik (urrezkoa, 51,98koarekin) eta Ryan Murphy estatubatuarraren (brontzezkoa, 52,19koarekin) aurretik sailkatuz. Kontuan izan, NOBek (Nazioarteko Olinpiar	Batzordea) ezarritako zigorra zela medio, Tokioko 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, errusiar kirolariek ezin izan zutela	Errusiaren izenean esku hartu eta ROCen (Russian Olympic Committee) izenean eta banderapean	lehiatu zirela.
## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Éric Zemmour

**Éric Justin Léon Zemmour** (Montreuil-sous-Bois, 1958ko abuztuaren 31) frantziar saiakeragile, polemista eta kazetaria da.

## Biografia 
Bere burua bonapartistatzat eta gaullistatzat jotzen du, baina komunikabide nagusiek, berriz, eskuin muturrekotzat dute. Ospetsua da bere jarrera kontserbadoreengatik, subiranistengatik, nazionalismo ekonomikoaren alde, liberalismoaren eta immigrazioaren aurka izateagatik, eta baita eztabaida ugari izan dituelako ere. 2014an *Le Suicide français* argitaratu zuenean –hurrengo urtean Combourg-Chateaubriand saria jaso zuen–, ospea lortu zuen Frantziatik kanpo. Richelieu saria ere jaso zuen 2011n, kazetari gisa egindako ibilbide osoagatik.

2021ean, 2022ko Frantziako hauteskundeetarako hautagai izateko asmoaren zurrumurrua zabaldu zen. Haren diskurtsoa «Frantziaren gainbeheraren» ingurukoa da, eta Marine Le Peni bigarren itzulira pasatzeko beharrezkoak dituen zenbait boto kentzeko gai izango dela uste dute. Polemistak ez du ez alderdirik, ezta mugimendurik ere, baina haren aldeko sostengu taldeak sortu dira han hemen. Ipsos etxeak plazaraturiko galdeketaren emaitzen arabera, botoen % 16 eraman litzake, eta Marine Le Pen berdin edo gaindi lezake.

## Lanak 
### Saiakerak 
* *Balladur, immobile à grands pas*, Grasset, 1995 
* *Le livre noir de la droite*, Ediciones Grasset & Fasquelle, 1998 
* ''Le coup d'État des juges*, Ediciones Grasset & Fasquelle, 1998 
* *Les rats de garde'' (Patrick Poivre d'Arvorrekin batera), Stock, 2000
* ''L'homme qui ne s'aimait pas*, Balland, 2002 
* *Le premier sexe*, Éditions Denoël, 2006
* *Mélancolie française*, Fayard /Denoë, 2010
* *Z comme Zemmour*, Le Cherche midi, 2011
* *Le Bûcher des vaniteux*, Albin Michel 2012
* *Le Bûcher des vaniteux 2*, Albin Michel 2013
* *Le Suicide français*, Albin Michel 2014
* *Un quinquennat pour rien*, Albin Michel 2016
* *Destin français*, Albin Michel 2018
* *La France n'a pas dit son dernier mot*, Rubempré 2021
* *Je n’ai pas dit mon dernier mot*, Rubempré 2023
* *La messe n'est pas dite : Pour un sursaut judéo-chrétien*, Fayard 2025

### Eleberria 
* *Le Dandy rouge*, Éditions Plon, 1999
* *L'Autre,* Éditions Denoël*, 2004*
* *Petit Frère'', Éditions Denoël, 2008

## Erreferentziak 
## Ikus, halaber 
* Caroline Galactéros
501c

**501(c)** **erakunde** bat irabazteko asmorik gabeko erakunde bat da Estatu Batuetako lege federalaren arabera, eta errentaren gaineko zerga federal batzuetatik salbuetsita dauden irabazi-asmorik gabeko 29 erakunde motetako bat da. Legearen atalek ezartzen dituzte salbuespen horiek lortzeko baldintzak. Estatu askok 501(c) artikuluari erreferentzia egiten diote estatuko zergetatik salbuetsita dauden erakundeak definitzeko. 501(c) erakundeek pertsona, korporazio eta sindikatuen ekarpen mugagabeak jaso ditzakete. Esate baterako, irabazi-asmorik gabeko erakunde bat zergatik salbuetsita egon daiteke 501 (c) artikuluaren arabera, bere jarduera nagusiak ongintzazkoak, erlijiosoak, hezkuntzakoak, zientifikoak, literarioak, segurtasun publikoa, kirola sustatzea eta haurren aurkako krudelkeria prebenitzea edo animaliekiko ankerkeria prebenitzea badira.

## (c) atala 
501(c) Estatu Batuetako zergen kode federalaren (Internal Revenue Code, IRC) 501. artikuluko c idatz-zatia da, 1917an ezarria. Estatu Batuetako diru-sarreren gaineko zenbait zerga federal ordaintzetik salbuetsita dauden irabazi asmorik gabeko hogeita zortzi elkarte edo erakunderen zerrenda zehazten du. 503. artikulutik 505. artikulura bitartekoek salbuespen horiek eskuratzeko baldintzak finkatzen dituzte. Batasuneko estatu askok 501c paragrafoari egiten diote erreferentzia, tokiko zergetatik ere salbuetsitako elkarteak sailkatzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* AEBetako Zerga Kodearen 501. artikulua.
Ivan Giriov

**Ivan Aleksandrovitx Giriov** errusieraz Иван Александрович Гирёв, (Gavrilov-Jam (Errusia) 2000ko ekainaren 29a) igeriketan aritzen den kirolari errusiarra da.
## Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), domina bat eskuratu zuen ROC ordezkatzen.
*4x200m estilo libre errrelebo*an zilarrezkoa lortu zuen ROC taldearekin 7.01,81eko denborarekin Erresuma Batuko taldearen atzetik (urrezkoa, 6.58,58koarekin) eta Australiakoaren (brontzezkoa, 7.01,84koarekin) aurretik sailkatuz. Hauek osatu zuten ROCeko taldea: Martin Maliutin, Ivan Giriov, Jevgeni Rylov, Mikhail Dovgaliuk, Aleksandr Krasnykh eta Mikhail Vekovistxev-ek. Kontuan izan, NOBek (Nazioarteko Olinpiar Batzordea) ezarritako zigorra zela medio, Tokioko 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, errusiar kirolariek ezin izan zutela Errusiaren izenean esku hartu eta ROCen (Russian Olympic Committee) izenean eta banderapean lehiatu zirela.
## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ana Santos Payán

**Ana Santos Payán** (Guadalajara, 1972ko azaroaren 24a &ndash; Almeria, 2014ko martxoaren 31) argitaratzailea eta idazlea izan zen. 

Txiki-txikitatik literaturaz maitemindu zen, eta helduaroan Salamandría aldizkariko editorea eta El Gaviero argitaletxeko arduraduna izan zen.

## Biografia 
Tren-langile familia bateko alaba txikia, Miranda Ebro eta Alcala de Henares artean hazi zen. Txikitatik literaturaz maitemindu zen; *Fray Perico y su borrico* edo *El amor en los tiempos del cólera* bezalako liburuak zituen gustukoen. 17 urterekin haurdun geratu zen, eta 1990ean, Luna alaba jaio baino hilabete batzuk lehenago, Geografia eta Historia ikasketak hasi zituen UAHn. Ikasketa horiek egin arren, edizio independentean eta, batzuetan, idazten jardun zuen. Homero, Natsume Soseki, Juan Eduardo Cirlot, Virginia Woolf eta Marcel Schwoben literaturak liluratzen zuen. Poesia idatzi zuen, baina ia dena argitaratu gabe dago.Unibertsitate garaitik, Pedro J. Miguelekin batera, argitalpen-proiektu ugari bultzatu zituen, *Barataria* fanzinearekin hasi eta *Salamandria* aldizkaria eta *El Gaviero* argitaletxea burutu arte.

Halaber, *Espacio Luke* webgunerako arte-kritika idatzi zuen, eta kultura-ekimenak bultzatu zituen, hala nola LILEC irakurketa-jaialdia edo *Poesia bifidoa* eta *Emakumeek idatzia eta zer* zikloak. Guztiak Almerian egin ziren, 1996an Gata lurmuturrean ilunabarrekin maitemindu ondoren. Ana Santos Payán, *Ana Gaviera* izenez sare sozialetan ere ezaguna. Editore lanetan, Salamandriaren eta, batez ere, El Gavieroren buru zela, Ana Santos Payánek gaur egungo elkarrizketa nagusi askori aurrea hartu zien: idazten duenak eta editatzen duenak testuaren inguruan elkarrekin lan egiteak duen garrantzia; argitaletxe eta liburu-denda independenteen arteko lotura zuzena; edo liburua objektu gisa eta irakurketa gogoeta gisa zaintzea, baina baita esperientzia gisa ere.

Ana Santos Payánek arreta handia jarri zien idazle hasi berriei ere, eta kalitateko eta arriskuko testuen alde egin zuen, agian beste katalogo batzuetan beren lekua aurkitu ez zutenen alde. Bai Salamandrian, bai El Gavieron sorkuntza libreko eta esperimentazioko espazioak landu zituen.*Bizitza kulturalik ez duen leku batera bazoaz, utzi protesta egiteari eta egizu zuk.*

                                                                                    *Ana Santos Payán*

## Heriotza 
* 2014an hil zen minbizi baten ondorioz, 41 urte besterik ez zituela.

## Omenaldiak 
* 2015ean Almeriako Unibertsitateak Ana Santos Payán poeta omendu zuen poesia errezital batekin. 

* 2021ean La Bella Varsovia argitaletxeak Ana Santos Payán sarirako bi urtez behingo deialdia egin zuen Poesia Liburuen Proiektuetarako I. Anak edizioa ulertzeko zuen moduaren omenez eta poesia-idazketan hasten direnentzat plataforma hori bultzatzeko asmoz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Regreso a ItacaAna Santos Payán
* Ana Santos Payán-en 2 poema
Mack Horton

**Mackenzie James "Mack" Horton** (Melbourne (Australia) 1996ko apirilaren 25a) igeriketan aritzen den kirolari australiarra da.

## Olinpiar Jokoak
2016ko Udako Olinpiar Jokoetan, Rio 2016an (Rio de Janeiro), domina bat eskuratu zuen:  *400 m estilo libre*an urrezkoa 3.41,55eko denborarekin Sun Yang txinatarra (zilarrezkoa, 3.41,68koarekin) eta Gabriele Detti italiarra (brontzezkoa, 3.43,49koarekin)) garaituz.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), domina bat eskuratu zituen, berriro:*4x200 m estilo libre*an, brontzezkoa eskuratu zuen Australiako taldea ordezkatzen, 7.01,84ko denborarekin, Erresuma Batuko taldearen (urrezkoa, 6.58,58ko denborarekin) eta ROC taldearen (zilarrezkoa, 7.01,81koarekin) atzetik sailkatuz. Hauek osatu zuten Australiako taldea: Thomas Neill, Zac Incerti, Mack Horton, Kyle Chalmers, Elijah Winnington eta Alexander Graham-ek.
## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cristofano Allori

**Cristofano Allori** (Florentzia, 1577ko urriaren 17a - *ibidem*, 1621eko apirilaren 1a) italiar margolari manierista izan zen.

Aita Alessandri Allori eta Gregorio Paganirekin ikasi zuen. Gaztetan erretratugilea izan zen Mediciren gortean.

Erretratuak eta gai erlijiosoak margotu zituen batez ere, perfekzio teknikoa ezaugarri zutela.

## Iruditegia 

Francesco and Caterina Medici by Cristofano Allori.jpg|Frantzisko eta Katalina Medici, c. 1598
Cristofano Allori-selfportrait.jpg|Autoerretratua, 1606
Cristofano allori, annunciazione dall'annunziata di firenze, entro altare con stemmi panciatichi, 02.jpg|*Deikundea*, Pistoia Kathedrala
Cristofano allori, compianto sul cristo morto, 1590-1610 ca. 02.jpg|*Pieta*, around 1600
Cristofano allori, immacolata, santi e annunciazione, 04.JPG|Ama Birjiña eta santuak
Cristofano Allori, Saint Catherine of Siena.jpg|Katalina Sienakoa. Musée départemental de l'Oise.
Judith with the Head of Holofernes by Cristofano Allori.jpg|Judith Holofernesen buruarekin.

## Kanpo estekak