Vivien Leigh

**Vivian Mary Hartley**, **Vivien Leigh** izen-deiturez ezagunagoa (Darjeeling, India, 1913ko azaroaren 5a – Londres, Ingalaterra, 1967ko uztailaren 8a) aktore eta antzerkilari britaniarra izan zen. Bitan irabazi zuen emakumezko aktore onenaren Oscar saria: lehendabizikoa, 1939ko *Gone with the Wind* filmean Scarlett O'Hara eta 1951ko *A Streetcar Named Desire* filmean, Blanche DuBois jokatzeagatik.

Arte dramatikoko ikasketak amaitu ondoren, 1935ean, lau filmetan parte hartze txikiak izan zituen,  *Fire over England* (1937) filmeko protagonista izan arte. Haren edertasunagatik laudatua, batzuetan, ezaugarri fisikoek aktore gisa serio hartu izatea eragozten ziotela susmatu zuen. Pantaila handian ospea izan arren, batez ere, antzerki aktorea izan zen; 30 urteko bere ibilbidean, Noël Coward eta George Bernard Shawen komediak nahiz Shakespeareren Ophelia, Cleopatra, Julieta eta Lady Macbeth pertsonaia klasikoen paperak jokatu zituen. Bere azken urteetan, bigarren mailako paper batzuk egin zituen film banaka batzuetan.

Laurence Olivierrekin ezkonduta, 1940tik 1960ra bigarren ezkontzan egon baitzen ezkonduta, publikoak bere senarrarekin batera identifikatu zuen maiz, eta, harekin, hiru film eta ekoizpen eszeniko ugaritan parte hartu zuen, askotan Olivierrek berak zuzenduta. Lan egiteko zaila zelako ospea zuen, eta, heldu-bizitzaren zati handi batean, nahaste bipolarra pairatu zuen, baita tuberkulosi kroniko errepikakorrak ere, 1940ko hamarkadaren erdialdean diagnostikatu zioten lehen aldiz, eta, azkenean, heriotza eragin zion 53 urterekin Bere ibilbideak jarduerarik gabeko aldiak izan bazituen ere, 1999an, American Film Institutek Hollywoodeko zinema klasikoko izar handienetako bat bezala sailkatu zuen.

## Biografia 
Yorkshireko burtsa-artekari baten alaba, Indian jaio zen eta Ingalaterran eta Europa osoan zehar hezi. Maureen O'Sullivan bere eskolakidearen adibidean inspiratuta, aktore karrerari ekin zion eta 1932an Londresko Royal Academy of Dramatic Art-en izena eman zuen. Urte hartan bere lehen senarrarekin ezkondu zen, Herbert Leigh Holman abokatu britainiarrarekin. eta bere bigarren izena hartu zuen izen profesional gisa.

Things Are Looking Up (1934) filmean egin zuen debuta eta The Green Sash (1935) filmean bere lehen agerraldia. Bere karrerako une honetan ahots eszeniko ahula zuen arren, bere presentzia eszeniko ikusgarria eta edertasuna alde batera utzi ezinak ziren, eta 1935ean Alexander Kordarekin kontratua sinatu zuen. Leigh-ek harreman bat hasi zuen Laurence Olivier britainiar protagonistarekin. Elkarrekin agertu ziren eszenatokian eta pantailan, Kordaren Fire Over England (1937) eta 21 Days (1937an, 1940an estreinatua; 21 Days Together bezala ere estreinatua).

Laurence Olivier bigarren senarrarekin ere maiz egin zuen lan, bai antzerkian bai zineman. Ofelia, Cleopatra eta Julietaren paperak egitean asko nabarmendu zen. Alabaina, osasun txarrak jarri zizkion oztopo gehien bere ibilbidean. Tuberkulosia 1940ko hamarkadaren erdian iragarri bazioten ere, 1967an hil arte lanean segitu zuen, gorabeherak gorabehera.

## Filmografia 
Taula honetan, film bakoitzaren zuzendaria, enpresa ekoizlea eta beste izenburuak (gaztelaniaz, frantsesez) ageri dira:

## Sariak eta errekonozimenduak 
* 1963an *Tovarich* izeneko Broadwayko musikalarekin, Tony saria*.* 
* 1953 British Academy Film saria, *A Streetcar Named Desire* ("Desio izeneko tranbia") filmarekin.
* 1952 Oscar eta Golden Globe saria, *A Streetcar Named Desire* ("Desio izeneko tranbia") filmarekin.
* 1951 Academy saria, New York Film Critics Circle saria eta Veneziako zinemaldiko saria, *A Streetcar Named Desire* ("Desio izeneko tranbia") filmarekin.   
* 1940 Oscar saria *Gone with the Wind* filmarekin.

## Irudi galeria 

Fitxategi:VivienLeighToMiaKuryluk.jpg|alt=
Fitxategi:Vivien Leigh Gone Wind Restored.jpg|alt=
Fitxategi:Vivien Leigh - Cleopatra.jpg|alt=
Fitxategi:Vivien Leigh - Anna Karenina.jpg|alt=
Fitxategi:Vivien Leigh in Waterloo Bridge trailer.jpg|alt=
Fitxategi:Vivien Leigh Waterloo Bridge 1940 (cropped).jpg|alt=
Fitxategi:Olivia de Havilland, Susan Myrick, and Vivien Leigh on the set of Gone With the Wind, 1939.jpg|alt=
Fitxategi:Vivien Leigh in Gone With the Wind trailer.jpg|alt=
Fitxategi:Vivien Leigh blue plaque.jpg|alt=

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Vivien Leigh IMDb webgunean.
* :[Bideoa, EN] Vivien Leigh 1960 Tony Awards 
* :[Bideoa, EN, 1940] Vivien Leigh accepts her Oscar 
* :[Bideoa, EN, 1952] Vivien Leigh Wins Best Actress: 1952 Oscars 
* :[Bideoa, EN]  Vivien Leigh biografía (Vivien Leigh biography)