open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Carlos Lezcano

**Carlos Lezcano** (Madril, 1870-Madril, 1929) margolari espainiarra izan zen, eta, batez ere, paisaien koadroak ekoitzi zituen.

## Biografia 
[thumb|«Sardinerak» (*[Blanco y Negro (aldizkaria)|Zuri-beltzean*, 1903)]]
1870ean jaio zen. Taberner eta Joaquin Sorollaren ikaslea izan zen. 1890eko hamarkadan Felix de la Torrek zuzendutako Los Aportes aldizkarian kolaboratu zuen. Paisaia-pintura landu zuen, eta genero horretan Espainiako hainbat hiri pintatu zituen. Lezcano 1929ko apirilean hil zen Madrilen, hilaren 21ean, uremia-krisi baten ondorioz, eta Aurora Lezcano margolariaren aita izan zen. Bere emazte Aurora Saracho Spinolak (Madrilen hil zen 1936ko ekainaren 3an) eta bere alabak bizirik iraun zuten.

Antonio Méndez Casalen hitzetan, «Gaztela zabalaren gainbeheran dauden herrietako giro lehorra, hautsez betea, da Lezcanoren ekoizpen ia osoa lotzen duen funtz komuna».

## Oroitarria 
alt=Lápida conmemorativa dedicada a Carlos Lezcano.|eskuinera|thumb|Carlos Lezcanoren omenezko oroitarria (1983).
1983an, bere heriotzaren berrogeita hamalaugarren urteurrenarekin batera, Madrilgo Udalak oroitarri bat jarri zuen margolaria bizi izan zen etxearen fatxadan. Oroitarria Joaquín Roldán arkitektoak diseinatu zuen eta José Luis Parés eskultoreak egin zuen.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* 
* 

## Kanpo estekak
Juan Peyró Urrea

thumb|Bodas en el Puig, Arte Ederren Erakusketa Nazionala, 1887. B/N argazkia, Laurent Artxibokoa
**Juan Peyró Urrea** (Villanueva del Grao, 1847-Valentzia, 1924) historiaz, ohitura-eszenaz eta erretratuez osatutako pinturen margolari espainiarra izan zen.

Aitak eskatuta arkitektura ikasketak hasi ondoren, Francisco Domingo Marqués margolariaren ikaslea izan zen Valentziako Arte Ederren Eskolan. 1867an Erromara joan zen bere ikasketak Chigi Akademian jarraitzeko, Mariano Fortunyrekin harremanetan jarriz. Espainiara itzulita, 1871n, hirugarren domina lortu zuen Arte Ederren Erakusketa Nazionalean, Bailengo dukeak erositako *Solfeoko* lezioa izeneko mihise batengatik. Erakusketa nazionaletan ere parte hartu zuen, *Alfontso X.ak Partidak diktatu zituen* pintura bezala, arrazoi historikoko olioekin, edo kostunbristekin, *Puig-eko ezkontzak* pintura bezala, 1876an hirugarren domina bat jaso zuen *Cantaviejarako* espedizioagatik eta 1878an bigarren domina lortu zuen Estatuak 1880an Prado Museora (Malagako Museora) destinatuta erosi zuen ¡A las armas! izeneko mihiseagatik.

1882 inguruan Erroman beste egonaldi bat egin ondoren, Valentziako Arte eta Lanbide Eskolan eta San Carloseko Arte Ederren Errege Akademian irakasle gisa pinturaren irakaskuntzan aritu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Yahya Muhammad Hamid ed-Din

**Yahya Muhammad Hamid ed-Din** (Sana, 1869ko ekainaren 18a – Hizyaz, 1948ko otsailaren 17a) Yemengo Mutawakkilitar Erresumako lehen erregea izan zen 1918tik hil zen arte.

Muhammad bin Yahya Hamid ad-Din-en semea izan zen. 1904an aita hil ondoren, zaiditen imam bihurtu zen. Gobernuaren lehen urteak otomandarrak eskualdetik kanporatzen eman zituen.

Lehen Mundu Gerran Otomandar Inperioaren porrotaren berri 1918ko azaroaren 14an jaso ondoren, Yahya azaroaren 17an Sanan beste tribu buruzagi batzuekin bildu zen eta Yemengo gobernari goren izendatu zuten. Lehen neurri gisa, debekatu egin zuen hiriburuan armekin sartzea, eta zaindariak jarri zituen sarreretan.

Estatu moderno bat sortzeko neurriak hartu zituen eta 1919an armada bat sortu zuen hainbat tributako soldaduekin. Yemen estatu subiranotzat hartzen zuten itunak ere sinatu zituen, lehena Italiarekin 1926an.

Mugako eremuetako gatazka tribalek gerra bat eragin zuten Saudi Arabiarekin, 1934an Taifeko Itunarekin amaitu zena.

Ordutik, Yahya bere agintea sendotzen eta gobernu zentral bideragarri bat sortzen saiatu zen. Bere semeak probintzietako gobernadore izendatu zituen, lehen ikasleak atzerrira bidali eta merkataritza-konpainia bat sortu zuen. Juduak ere babestu zituen. Hala eta guztiz ere, Yemenek estatu erdi feudala izaten jarraitu zuen.

Yahya, bere bilobarekin batera, tiroz hil zuten 1948ko otsailaren 17an. Hiltzailea Muhammad bin Yahya Hamid ad-Din buruzagi tribal, poeta eta iraultzailea izan zen, eta ondoren burua moztu zioten. Al-Waziri kolpeak porrot egin zuen 5.000 hildako izan ziren aste batzuen ostean.

Saudi Arabiaren eta tribuen laguntzarekin, Ahmad bin Yahya errege berria izendatu zuten.
Baltimoreko artxidiozesia

**Baltimoreko artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren estatubatuar artxidiozesia da. 1784ko azaroaren 26an ezarri zen Ameriketako Estatu Batuetako prefetura apostoliko gisa, 1789ko azaroaren 6an Baltimoreko elizbarruti egin zen, 1808ko apirilaren 8an artxidiozesi mailara igo zen, 1939ko uztailaren 22an Baltimore-Washingtongo artxidiozesia izena hartu zuen eta 1947ko azaroaren 15ean aurreko izena berreskuratu zuen. Artzapezpikuaren egoitza Baltimoren dago. Egun artzapezpikua William E. Lori da.

## Ordinarioak 
### Ameriketako Estatu Batuetako prefektu apostolikoa 
* John Carroll (1784-1789)

### Baltimoreko apezpikua 
* John Carroll (1789-1808)

### Baltimoreko artzapezpikuak 
* John Carroll (1808-1815)
* Leonard Neale (1815-1817)
* Ambrose Maréchal (1817-1828)
* James Whitfield (1828-1834)
* Samuel Eccleston (1834-1851)
* Francis Kenrick (1851-1863)
* Martin John Spalding (1864-1872)
* James Roosevelt Bayley (1872-1877)
* James Gibbons (1877-1921)
* Michael Joseph Curley (1921-1939)

### Baltimore-Washingtongo artzapezpikua 
* Michael Joseph Curley (1939-1947)

### Baltimoreko artzapezpikuak 
* Francis Patrick Keough (1947-1961)
* Lawrence Shehan (1961-1974)
* William Donald Borders (1974-1989)
* William H. Keeler (1989-2007)
* Edwin Frederick O'Brien (2007-2011)
* William E. Lori (2012-)

## Apezpiku lagunkideak 
* Leonard Neale (1795-1815)
* James Whitfield (1828)
* Samuel Eccleston (1834)
* James Gibbons (1877)
* Lawrence Shehah (1961)

## Apezpiku laguntzaileak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Concello de Oleiros Bandera

**Concello de Oleiros Bandera** Galiziako traineru-estropada bat da, 1991 urtetik Oleirosen jokatzen dena, Coruñako probintzian. Club de Regatas Perillo taldeak antolatzen du eta Galiziako Traineruen Ligako estropada da. 

Azken urteetan emakumezkoen estropadak jarraipen handiagoa izan du gizonezkoenak baino.

## Oleirosko Saria 
## Gizonezkoak 
### Palmaresa 
### Garaipenak 
## Emakumezkoak 
### Palmaresa 
* 2022an lehenengo txanda bakarrik jokatu zen, eguraldi eskasaren ondorioz ez zen bigarrena jokatu. Estropada anulatu egin zen baina Castropoli eman zitzaion bandera, 1. txandaren irabazleari.

### Garaipenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Traineras.eus webguneko informazioa
Gazako Fundazio Humanitarioa

**Gazako Fundazio Humanitarioa,** edo **GHF,** Donald Trumpen administrazio estatubatuarraren eta Benjamin Netanyahuren gobernu israeldarraren babesa duen erakunde pribatu bat da. 2025eko otsailean sortua, Suitzan eta Estatu Batuetan du egoitza administratiboa. Bere misio ofiziala da Gazan laguntza humanitarioa banatzea. GHF erakundeak ez du langile eta biltegi propiorik. Estatubatuarren eta israeldarren hegalpean jokatzen du. Horrek Zerrendan gosetearen ataka larriagotu egin zuen. Gazako Fundazio Humanitarioak hesiz inguraturiko lau gune gestionatzen ditu, Gazako bi milioi herritarrentzat. 

## Kritika ugari 
NBE eta munduko beste erakunde asko (Amnistia Internazionala, Gurutze Gorriaren Nazioarteko Batzordea...) ikuspegi kritikoarekin aztertzen dute GHF erakundea. Jake Wood zuzendari exekutiboak zuzendu zuen GHF, 2025eko maiatzaren 25ean dimisioa eman zuen arte. Woodek zalantzan jarri zituen taldearen inpartzialtasuna eta neutraltasuna.

Kritikatua izan da, besteak beste, Gazarako laguntza humanitarioa pribatizatzeagatik, esperientzia humanitario frogatua zuten erakundeak desagerrarazteagatik eta langile militar edo paramilitarrekin ordezkatzeagatik. Zehazki, Gazako Gobernuak, Hamasen eskuetan, agentziari leporatu dio, besteak beste, banatzen duen irinean opioideak sartzea, zehazki oxikodona, dela birrinduta, dela pilulatan. 

Oso kritikatua izan da orain arte 400 banaketa-postu zeuden herrialdean, bestetik, zortzi bakarrik ezartzea aurreikusita izateagatik, batez ere enklabearen hegoaldean eta erdialdean, eta horrek Gazako iparraldeko populazioaren desplazamendu behartua eragin dezake, bertan ez baita aurreikusten banaketa-posturik. Halaber, laguntzaren banaketa politizatzea eta Israeli Gaza palestinarrez husteko helburuak lor ditzan babesa ematea leporatu diote fundazioari. 

## Hilketak 
2025eko uztailaren 7an, kalkuluen arabera, 798 pertsona hil eta beste 5101 zauritu ziren Israelgo indarren tiroen ondorioz, GHFren banaketa-guneetan laguntza bilatzen ari zirela.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Hilketak Gazako laguntzaren banaketan (2025)
## Kanpo estekak 
* :GHFren webgune ofiziala.
Yamín Benarroch Benzaquén

**Yamín Benarroch Benzaquén** (Tetuán, 1882 – Melilla, XX. mendearen erdialdea) merkatari, filantropo eta buruzagi komunitario judu-espainiarra izan zen, XX. mendeko Melillako komunitate juduaren figura garrantzitsuenetakotzat hartua. Bere lan humanitarioak, Israelgo Komunitatean izan zuen lidergoak eta juduen kultura eta erlijio ondareari eman zion bultzadak, hiriaren garapen sozial eta arkitektonikoa sakonki markatu zuten.

## Biografia 
Yamin Benarroch Tetuanen, Maroko iparraldeko hirian, jaio zen 1882an, sefardi familia batean. Gaztea zela, Melillara joan zen, Afrika iparraldeko espainiar enklabera, eta han merkataritza-karrera arrakastatsua egin zuen Espainiako Armadaren hornitzaile gisa.

Bere aberastasunak ez zion bere gizarte-konpromisoa eragotzi. Hiriaren ongile handia bihurtu zen, batez ere behartsuenen aldekoa. Urteetan pertsona xumeentzako oturuntza publikoak eskaini zituen, euren erlijioa edozein izanda ere, eta baliabiderik gabeko familia juduentzako etxebizitzak merke mantendu zituen, mantenuaren kargu eginez hamarkadatan.

## Lidergo komunitarioa 
1924 eta 1930 artean, gutxi gorabehera, Melillako Komunitate Israeldarreko presidentea izan zen. Aldi horretan:

* Eskola hispaniar-israeldarraren sorrera sustatu zuen, familia xumeetako haur juduentzako hezkuntza bermatu zuena.
* Or Zaruah sinagogaren eraikuntza bultzatu zuen, Europako judaismo sefardiaren tenplu ederrenetako bat, oraindik Melillan mantentzen dena.

## Esker onak 
Egindako lan humanitario bikainagatik eta bakearen eta elkarbizitzaren balioen defentsagatik, hainbat ohore jaso zituen:

* 1932an, Keren Kayemet LeIsrael (KKL) erakundearen Urrezko Liburuan inskribatu zuten, komunitate juduaren nazioarteko aitortza.
* 1921eko uztaileko Melillako gertakari tragikoen ondoren (Annualeko Hondamendia), Espainiako gobernuak Benefizentziako Gurutze Handia diamantedun platinoan eta Bakearen Domina eman zizkion.

## Hil osteko omenaldia 
1997an, Melillako Hiri Autonomoak *Yamín Benarroch plaza* inauguratu zuen bere oroimenez, oroitzapenezko monolito batekin batera, bere ondare filantropiko eta kulturalaren lekuko gisa.

## Legatua 
Yamín Benarroch Benzaquén Melillaren historia hurbileko judu garrantzitsuenetakotzat gogoratzen da, ez bakarrik bere eskuzabaltasunagatik, baita 1492ko kanporatzearen ondoren Espainiako lurraldean judaismo sefardia berreraikitzeko izan zuen funtsezko rolagatik ere.

## Ikus, halaber 
* Melillako juduen komunitatea
* Yamín Benarrochen etxea

## Erreferentziak
Aleksei Khvostov

**Aleksei Nikolaievitx Khvostov** () errusiar politikari eskuindarra eta Errusiako Asanbladako buruzagia izan zen. Gobernadorea, Errusiako Kontseilari Pribatua, ganberazain, Ehun Beltzen kidea eta alemaniarren aurkakoa izan zen. Errusiako Herriaren Batasuna babestu zuen. Bost hilabetez Barne Arazoetako ministroa izan zen, erreformen aurka egin zuen konstituzio erreformei eta Rasputin publikoki Alemaniarentzat espioitza egiteaz akusatu zuen.

## Biografia 
Khvostov lur-jabeen familia noble batean jaio zen. Tsarskoye Seloko Alexander Lizeo Inperiala amaitu ondoren, Zuzenbideko ikasle bihurtu zen. 1898an Ekaterina Popovarekin ezkondu zen, Alexander Popoven (1835-1914) senatariaren alabarekin. 1904an Minskeko gobernadoreorde bihurtu zen eta urte horretan bertan Tulakoa izendatu zuten. 1906an Khvostov gobernadoreorde eta gero Nizhni Novgorodeko gobernadore bihurtu zen. Piotr Stolypin hil zutenean, Grigori Rasputinek bisita egin zion tsarrak "bere ariman begiratzeko", baina ministro izendatzeko gazteegia zela ondorioztatu zuen. Kokovtsov kondeak ere protestatu zuen.

1906an, uste da Khvostovek Chernihiv probintziako nekazarien sarraski batean parte hartu zuela, 1906ko Errusiako Konstituzioa onartu ondoren lur-jabe bati alea lapurtu ondoren. Horren ondorioz, Alderdi Sozialista Iraultzaileak haren hilketa eskatu zuen, eta zeregin hori Mariya Shkolniki eta bere kide Nikolairi eman zioten. Khvostoven hilketa huts egin zuen, Nikolaik jaurtitako bonba batek eztanda egin ez zuelako, eta Shkolnikiren bonbak ez zuelako hil. Shkolnik eta Nikolairi heriotza zigorra ezarri zieten hilketa saiakeraren ondoren, baina azkenean Nikolas II.a tsarrak Transbaikalen biziarteko lan behartuen zigorrarekin aldatu zuen haien zigorra.

1912an, Laugarren Estatu Duma Inperialean hautatu zuten Errusiako Asanbladako kide eta presidente gisa, eskuineko alderdietako bat. Barne Arazoetako ministroa izan zen 1915eko urriaren 9tik 1916ko martxoaren 16ra. Bere osaba Aleksandr Khvostov bere ilobaren izendapenaren aurka zegoen.

Khvostov kargua hartu ondoren, bere lankideen aurka intrigatzen hasi zen, Lehen Ministroaren beraren aurka bere lekua lortzeko, eta azkenik bere ongile Rasputinen aurka. Khvostov eta Iliodorrek Rasputin hiltzeko plan bat asmatu zuten. Khvostov-ek Rasputin alemaniar espioi edo agente bat zela ondorioztatu zuen. Rasputin alemaniarrentzat lan egiten zuela frogatzen duten frogak ahulak dira, onenean ere. Rasputinen aurka konspiratzeko ahaleginetan (eta lehen ministro ez izateko), Khvostov-ek dimisioa eman behar izan zuen. Boris Stürmerren ondoren, bere osaba Aleksandr Khvostov bihurtu zen bere ondorengoa.

Khvostov Errusiako Behin-behineko Gobernuak atxilotu eta espetxeratu zuen San Petri eta San Pauloren gotorlekuan 1917ko Otsaileko Iraultzan. 1918an, boltxebikeek boterea hartu eta urtebete baino gutxiagora, Moskuko Petrovsky parkean fusilatu zuten.

## Beste kargu politikoak 
## Kanpo estekak
Ballyea (Clare konderria)

**Ballyea**, , Irlandako herri txiki bat da, Clare konderrian.

Ennis udalerriaren hego-mendebaldean dago.
Ardsallis

**Ardsallis**, , Irlandako herri eta townland bat da, Clare konderrian.

Quin herriaren kanpoaldean dago, Ennis udalerriaren hego-ekialdean.
Bunratty

**Bunratty**, , Irlandako herri bat da, Clare konderriaren hegoaldean.

2022an 288 biztanle zituen.

Shannon ibaiaren iparraldeko bazterrean dago, Limerick eta Galway hiriak elkarlotzen dituen N18 errepidean.

## Toki interesgarriak 
* Bunratty gaztelua
Kilmaley

**Kilmaley**, , Irlandako herri bat da, Clare konderrian.

2022an 296 biztanle zituen. Ennis udalerritik 8 kilometro mendebaldera dago.
Fairbankseko elizbarrutia

**Fairbankseko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren estatubatuar elizbarrutia da. 1894ko uztailaren 27an ezarri zen Alaskako prefetura apostoliko gisa, 1916ko abenduaren 22an bikariotza apostoliko mailara igo zen eta 1962ko abuztuaren 8an elizbarruti mailara, gaur egungo izena hartuz. Apezpikuaren egoitza Fairbanksen dago. Egun apezpikua Steven Maekawa da.

## Ordinarioak 
### Alaskako prefektu apostolikoak 
* Pascal Tosi (1894-1897)
* Jean-Baptiste René (1897-1904)
* Joseph Raphael John Crimont (1904-1917)

### Alaskako bikario apostolikoak 
* Joseph Raphael John Crimont (1917-1945)
* Walter James Fitzgerald (1945-1947)
* Francis Doyle Gleeson (1948-1962)

### Fairbankseko apezpikuak 
* Francis Doyle Gleeson (1962-1968)
* Robert Louis Whelan (1968-1985)
* Michael Joseph Kaniecki (1985-2000)
* Donald Joseph Kettler (2002-2013)
* Chad Zielinski (2014-2022)
* Steven Maekawa (2023-)

## Apezpiku lagunkideak 
* Walter James Fitzgerald (bikario apostoliko lagunkidea; 1938-1945)
* George Theodore Boileau (1964-1965)
* Robert Louis Whelan (1967-1968)
* Michael Joseph Kaniecki (1984-1985)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jose Salama Roffé

**José Salama Roffé** (Tetuán, ca. 1839 – Melilla, 1914) Tetuango merkatari, finantzari eta bankari judu sefardia izan zen, XIX. mendearen bigarren erdian Melillan komunitate juduaren finkatze eta garapenean aitzindari izan zena. Hiriko ehun ekonomiko eta erlijiosoa sendotzeko funtsezko figuretako bat izan zen, lehen sinagoga sortzeagatik eta tokiko hebrear komunitatearen antolakuntzan aktiboki parte hartzeagatik nabarmendu zena.

## Biografia 
Jose Salama Roffé Tetuanen jaio zen 1839 inguruan eta Melillara joan zen 1865 eta 1866 artean. 1864ko Errege Aginduaren ondoren, Sefardiako lehen juduetako bat izan zen hirian modu iraunkorrean bizitzen. Errege-agindu horrek meneko ez-katolikoak kokatzea ahalbidetzen zuen. Berehala bihurtu zen ospetsu, bere merkataritza- eta finantza-jarduera zela eta.

Iritsi zenetik, negozioak egin zituen Konstituzio plazan, eta salgaiak inportatzen, ontziak esleitzen eta hiri-jabetzak eskuratzen jardun zuen. Bere lanari esker, erreferente ekonomiko bihurtu zen bai komunitate juduarentzat, bai Melillako ingurune zabalagoarentzat.

## Jarduera ekonomikoa eta komunitarioa 
Salama Roffé izan zen Melillako lehen bankari judu garrantzitsua. Hiriko lehen sinagoga sortu zuen —erabilera publikoko otoitz etxe pribatu bat— San Migel kalean, alde zaharrean. Gurtza leku hau, *Tefilá Salama* izenez ezaguna, tokiko hebrear komunitate gero eta handiagoaren gune espirituala bihurtu zen.

San Carloseko Hilerri Hebrearraren fundazioan ere parte hartu zuen, 1492an juduak kanporatu zirenetik Espainian ezarritako lehena. Bere eta beste handiki batzuen eraginari esker, Melilla gune estrategiko bihurtu zen Afrika iparraldeko judu sefardientzat.

## Legatua 
Jose Salama Roffé komunitate judu modernoaren sortzaileetako bat da Melillan. Enpresari eta filantropo gisa egindako lanak hurrengo hamarkadetan hiriko auzo hebrearra definituko zuen azpiegitura komertzial eta erlijiosoaren oinarriak ezarri zituen. Melillan hil zen 1914an, hiriaren historia urbano, sozial eta erlijiosoan islatzen den ondare sakona utziz.

## Ikus, halaber 
* Melillako juduen komunitatea
* Melillako auzo hebrearra
* Juduen historia Espainian

## Erreferentziak
Arlingtongo elizbarrutia

**Arlingtongo elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren estatubatuar elizbarrutia da. 1974ko maiatzaren 28an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Arlingtonen dago. Egun apezpikua Michael Francis Burbidge da.

## Ordinarioak 
* Thomas Welsh (1974-1983)
* John Richard Keating (1983-1998)
* Paul Loverde (1999-2016)
* Michael Francis Burbidge (2016-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Richmondeko elizbarrutia

**Richmondeko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren estatubatuar elizbarrutia da. 1820ko uztailaren 11n ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Richmonden dago. Egun apezpikua Barry C. Knestout da.

## Ordinarioak 
* Patrick Kelly (1820-1822)
* Richard Vincent Whelan (1841-1850)
* John McGill (1850-1872)
* James Gibbons (1872-1877)
* John J. Keane (1878-1888)
* Augustine Van de Vyver (1889-1911)
* Denis J. O'Connell (1912-1926)
* Andrew Brennan (1926-1945)
* Peter Leo Ireton (1945-1958)
* John Joyce Russell (1958-1973)
* Walter Francis Sullivan (1974-2003)
* Francis X. DiLorenzo (2004-2017)
* Barry C. Knestout (2017-)

## Apezpiku lagunkidea 
* Peter Leo Ireton (1935-1945)

## Apezpiku laguntzaileak 
* Joseph Howard Hodges (1952-1961)
* Ernest Leo Unterkoefler (1962-1964)
* James Louis Flaherty (1966-1975)
* Walter Francis Sullivan (1970-1974)
* David Edward Foley (1986-1994)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Siddhartha (eleberria)

***Siddhartha: Indiar Eleberria*** (*Siddhartha: Eine Indische Dichtung*) Hermann Hesse idazle alemaniarrak 1922an argitaratu zuen eleberria da. 

Istorio honetan idazleak gizakiaren aukera espiritual guztiak eskaintzen ditu. Ekialdeko filosofian barneratuz Mendebaldeko gizartearentzat baliagarriak izan daitezken ezaugarriak gehitzen ditu. 

*Siddhartha* prozesu horren idazlan nabarmenena da eta XX. mendeko Mendebaldeko kulturan eragin handia izan du.

## Argumentua 
Antzinako Indian girotua, Siddhartha izeneko gizasemearen bizitza azaltzen da, berarentzat egiara ailegatzeko bidea ukazioan eta dena dagoen batasunaren ulermenetik pasatzen da. 

## Euskaraz 
*Siddhartha* eleberriaren euskarazko bertsioa 2014an argitaratu zen, Donostian. Erein & Igela. (Itzultzaileak David Lindemann eta Irati Trebiñu).

## Ikus, gainera 
* Eleberri ezagunen zerrenda

## Kanpo estekak 
* [Hermann Hesse *Siddhartha*, (Itzultzaileak David Lindemann(https://eu.wikipedia.org/wiki/David_Lindemann) eta Irati Trebiñu), Erein argitaletxea, 2014] 

## Erreferentziak
Zortziko (argitaletxea)

**Zortziko argitaletxea** 2015ean Angelun sortu zen. Lanak euskaraz eta frantsesez argitaratzen ditu. Eleberriak, saiakerak, komikiak, jolasak eta liburu bereziak plazaratzen ditu. Interes berezia eskaini dio Mixel Oronoz idazleari, haren zazpi liburu plazaratuz. Berez, argitaletxearen lehen argitalpena egile horren *Deklinabide / Baigorri* (2011) lana izan zen.

## Liburuak 
Hemen euskaraz argitaratutako lan batzuk:

### Komikiak 
* Marie-Christine Thiry Merlo: *Aitorren ametsa* (2015), *Aitor eta lanpa majikoa* (2023)
* Iñaki Martiarena "Mattin": *Klak!* (2020), *Aurpegrafiak* (2022), *Umorea* (2023).

## Saiakerak 
* Eneko Bidegain: *Iparretarrak* (2020)
* Iñaki Aurkenerena: *Iparra galdu gabe* (2018)

## Eleberriak 
* Xerar Urrutia: *Hilketak herrian* (2025)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sarako Idazleen Biltzarra 2023: Zortziko argitaletxea.
* Zortziko argitaletxearen webgunea.
Wheeling-Charlestongo elizbarrutia

**Wheeling-Charlestongo elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren estatubatuar elizbarrutia da. 1850eko uztailaren 19an ezarri zen Wheelingeko elizbarruti gisa eta 1974ko abuztuaren 21ean gaur egungo izena hartu zuen. Apezpikuaren egoitza Wheelingen dago. Egun apezpikua Mark E. Brennan da.

## Ordinarioak 
### Wheelingeko apezpikuak 
* Richard Vincent Whelan (1850-1874)
* John Joseph Kain (1875-1893)
* Patrick James Donahue (1894-1922)
* John Joseph Swint (1922-1962)
* Joseph Howard Hodges (1962-1974)

### Wheeling-Charlestongo apezpikuak 
* Joseph Howard Hodges (1974-1985)
* Francis B. Schulte (1985-1988)
* Bernard William Schmitt (1989-2004)
* Michael J. Bransfield (2004-2018)
* Mark E. Brennan (2019-)

## Apezpiku lagunkideak 
* Thomas John McDonnell (1951-1961)
* Joseph Howard Hodges (1961-1962)

## Apezpiku laguntzaileak 
* John Joseph Swint (1922)
* James Edward Michaels (1973-1987)
* Bernard William Schmitt (1988-1989)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Yama Wolasmal

**Yama Wolassmal** (Kabul, 1982ko azaroaren 28a) afganiar-norvegiar kazetari etan albistegietako aurkezlea da. 

## Bizitza 
Yama Wolasmal Kabulen jaio zen. Bere familia Pakistanera ihes egin zuen hiru hilabete zituenean, eta Norvegiara emigratu zuten iheslari gisa urte batzuk geroago. Osloko Grünerløkka eta Bjørndal auzoetan hazi zen.  Wolasmalek kazetaritza-lanak izan zituen *Dagbladet* eta TV 2 kateetan, eta berriemaile ere izan zen Afganistanen.  TV 2 katean , *Underhuset* eztabaida-saioko moderatzaile izan zen.

## Karrera 
2017ko azaroan, Wolasmal Norvegiako telebistako albistegi nagusiko, *Dagsrevyen*, aurkezle gisa kontratatu zuten. 2020an NRKren atzerriko berriemaile izendatu zuten Ekialde Hurbilean, Beiruten egoitza zuela.  2024ko apirilean, David Mencer Israelgo gobernuaren bozeramailearekin elkarrizketa bat egin zuen, eta mundu osoko arreta piztu zuen. Elkarrizketan, Wolasmalek Israelgo gerra krimenen eta Gazako genozidioaren akusazioei buruz galdetu zuen.  

Mencerrekin egindako elkarrizketaren aurretik, Wolasmalek Osama Hamdan Hamaseko buruzagia  eta Jens Stoltenberg NATOko idazkari nagusia ere elkarrizketatu ditu modu berean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Wilmingtongo elizbarrutia

**Wilmingtongo elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren estatubatuar elizbarrutia da. 1868ko martxoaren 3an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Wilmingtonen dago. Egun apezpikua William Edward Koenig da.

## Ordinarioak 
* Thomas Albert Andrew Becker (1868-1886)
* Alfred Allen Paul Curtis (1886-1896)
* John James Joseph Monaghan (1897-1925)
* Edmond John Fitzmaurice (1925-1960)
* Michael William Hyle (1960-1967)
* Thomas Mardaga (1968-1984)
* Robert Edward Mulvee (1985-1995)
* Michael Angelo Saltarelli (1995-2008)
* W. Francis Malooly (2008-2021)
* William Edward Koenig (2021-)

## Apezpiku lagunkideak 
* Hubert James Cartwright (1956-1958)
* Michael William Hyle (1958-1960)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ayesha Wolasmal

**Ayesha Wolasmal** (1987an jaioa) norvegiar idazle, kazetari, gizaldeko laguntzaile, diplomatikoa eta interpretea da. Soldadu-harremanetarako ofizial, interprete, diplomatiko eta giza laguntza gisa lan egin du Afganistanen . 2024an, Brage saria irabazi zuen fikziozkoak ez diren argitalpen onenaren kategorian *, A Thousand Days with the Taliban* liburuagatik. 

Wolasmalek, norvegieraz, ingelesez, paxtueraz eta dariz hitz egiten du, eta hamar urte baino gehiagoko esperientzia du gatazka-eremuetan lan praktikoan. Talibanek Afganistanen boterea hartu zutenean 2021eko abuztuan, Kabulgo aireportuan baldintza dramatikoetan airez premiaz ebakuatu zituzten norvegiarren artean zegoen. Aste batzuk geroago, laguntza-langile gisa itzuli zen, Mendebaldeko indarrak alde egin ondoren.

## Bizitza 
Wolasmal Oslon jaio zen, gurasoak Afganistandik errefuxiatu politiko gisa Norvegiara iritsi eta Grünerløkka auzoan hazi zen. Osloko Unibertsitateko zientzialari politikoa da eta terrorismoari eta erradikalizazioari buruzko masterra du King's College Londonen . Yama Wolasmalen arreba da, eta Mohammad Hassan Wolasmal afganiar kazetari eta editore zenaren alaba.

## Sariak 
* 2021: Ingrid Aune Memorial Saria 
* 2024: Brage saria fikziozkoak ez diren lanen kategorian, *A Thousand Days with the Taliban* liburuagatik 

## Bibliografia 
* *Mila egun talibanekin* (Kagge Publishing, 2024) 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Agustin eliza (Paris)

**San Agustin eliza**, , Frantziako Paris hiriburuan dagoen eliza katoliko bat da, Parisko 8. barrutian dagoen Malesherbes bulebarran.

1860-1871 artean Victor Baltard hiriko arkitekto nagusiak eraikiarazi zuen. 

## Kanpo loturak 
* [Webgunea
Jaime Auday Chocrón

**Jaime Auday Chocrón** (Melilla, 1968) Melillako kirol-zuzendari eta enpresaburu ezaguna da, 2008tik Club Melilla Baloncesto taldean egindako lanagatik. Kirol arloan ez ezik, enpresa arloan eta Melillako Enpresarien Konfederazioan (CEME) ere paper aktiboa izan du.

## Biografia 
Jaime Auday Chocrón Melillan jaio zen 1968an, eta 2007/08 denboraldian hartu zuen Club Melilla Baloncesto taldearen lehendakaritza, bere aurrekoak alde egin ondoren. Iritsi zenetik, klubaren zorra murrizten eta bere egitura instituzionala indartzen lan egin du, eta horri esker, taldeak Urrezko LEB mailan lehiatu ahal izan du, eta Endesa Ligara igotzeko aukera izan du.

## Enpresa-jarduera 
Kirol-arloan egindako lan nabarmenaz gain, Jaime Audayk parte-hartze aktiboa izan du Melillako enpresa-sektorean. 2014an, Disport Melilla SLren administratzaile solidario kargua hartu zuen, arropa eta oinetakoen handizkako merkataritzan aritzen den enpresarena. Enpresa 1990. urtean sortu zen eta Melillako udalerrian erregistratuta dago.

Disport Melilla SLrekin duen loturak tokiko garapen ekonomikoarekin duen konpromisoa eta hiriko enpresa-ehunaren hazkundeari laguntzeko interesa islatzen ditu.

## Erakundeen parte-hartzea 
Jaime Auday Melillako Enpresarien Konfederazioan (CEME) ere aritu da, eta bertako Batzorde Iraunkorreko kide izan da. Eginkizun horretan, hiriko enpresa-sektoreari eragiten dioten erabaki estrategikoak hartzen lagundu du.

## Kirol-zuzendaria 
### Melilla Saskibaloi Klubeko lehen etapa (2008–2012) 
Bere lehendakaritzapean, ACB Ligara igotzeko finalera iritsi zen 2008/09 denboraldian, eta Printze Kopako txapeldunorde izan zen 2009an.

### Bigarren etapa Club Melilla Baloncesto taldean (2012–gaur egun) 
2012/13 denboraldi zail baten ostean, 2013an Urrezko LEB ligara igotzea lortu zuen klubak, eta ligan posizio lehiakorra mantendu du ordutik.

## Palmaresa kirol-zuzendari gisa 
* Copa **Príncipe**: 1999, 2001, 2010
* **ACB Ligara igotzeko finalak**: 2009, 2012

## Ohorezko goraipamenak 
* **Kirol Kudeatzaile Onenaren Saria** Melillako 2018ko Kirol Galan
* **Kirol Kudeatzaile Onenaren Saria** 2024ko Melilla Kirolaren Hiria Sarietan

## Erreferentziak
Peru Cámara

**Peru Cámara** (Portugalete, Bizkaia, 1978) bizkaitar irakaslea eta eleberrigilea da. Bigarren hezkuntzako irakaslea, lanbidez.

## Bizitza 
Arte Ederretako lizentziako ikasketak egin zituen Euskal Herriko Unibertsitatean. Telebistan lan egin zuen. Gaur egun bigarren hezkuntzako ingelesezko irakasle lan egiten du institutuetan.

## Lanak 
;Eleberriak
* *Cordelia* (2024), Duomo Ediciones
* *Galerna* (2022), Duomo Ediciones

## Erreferentziak
Bostongo artxidiozesia

**Bostongo artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren estatubatuar artxidiozesia da. 1808ko apirilaren 8an ezarri zen elizbarruti gisa eta 1875eko otsailaren 12an artxidiozesi mailara igo zen. Artzapezpikuaren egoitza Bostonen dago. Egun artzapezpikua Richard Henning da.

## Ordinarioak 
### Bostongo apezpikuak 
* Jean-Louis Lefebvre de Cheverus (1808-1823)
* Benedict Joseph Fenwick (1825-1846)
* John Bernard Fitzpatrick (1846-1866)
* John Joseph Williams (1866-1875)

### Bostongo artzapezpikuak 
* John Joseph Williams (1875-1907)
* William Henry O'Connell (1907-1944)
* Richard Cushing (1944-1970)
* Humberto Sousa Medeiros (1970-1983)
* Bernard Francis Law (1984-2002)
* Seán Patrick O'Malley (2003-2024)
* Richard Henning (2024-)

## Apezpiku lagunkideak 
* John Bernard Fitzpatrick (1843-1846)
* John Joseph Williams (1866)
* William Henry O’Connell (1906-1907)

## Apezpiku laguntzaileak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Burlingtongo elizbarrutia

**Burlingtongo elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren estatubatuar elizbarrutia da. 1853ko uztailaren 29an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Burlingtonen dago. Egun apezpikua John Joseph McDermott da.

## Ordinarioak 
* Louis de Goesbriand (1853-1899)
* John Stephen Michaud (1899-1908)
* Joseph John Rice (1910-1938)
* Matthew Francis Brady (1938-1944)
* Edward Francis Ryan (1944-1956)
* Robert Francis Joyce (1956-1971)
* John Aloysius Marshall (1971-1992)
* Kenneth Angell (1992-2005)
* Salvatore Ronald Matano (2005-2014)
* Christopher J. Coyne (2014-2023)
* John Joseph McDermott (2024-)

## Apezpiku lagunkideak 
* John Stephen Michaud (1892-1899)
* Salvatore Ronald Matano (2005)

## Apezpiku laguntzailea 
* Robert Francis Joyce (1954-1956)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Einojuhani Rautavaara

**Einojuhani Rautavaara** (Helsinki, 1928ko urriaren 9a – *ibidem*, 2016ko uztailaren 27a) finlandiar musika klasikoko musikagilea izan zen, Finlandiako nabarmenetakoa Jan Sibeliusen eskutik.

Eino Alfred opera-abeslariaren eta Elsa Katariina doktorearen semea izan zen. Gaztetan hasi zen pianoa jotzen eta gurasoak hil ondoren izeba batekin bizitzera joan zen Turkura. Han hasi zen pianoa ikasten 17 urterekin eta geroago pianoa eta musikologia Helsinkiko Unibertsitatean eta konposizioa Sibelius Akademian.

1958an Thor Johnson konposizio saria irabazi zuen eta New Yorkeko Juilliard Schoolen ikasteko beka bat jaso zuen. Estatu Batuetan Vincent Persichetti, Roger Sessions eta Aaron Coplanden ikasle izan zen. 1957an Sibelius Akademian lizentziatu zen eta gero Suitzan eta Alemanian ikasi zuen.

1957tik 1959ra Sibelius Akademian irakasle izan zen. Helsinkiko Orkestra Sinfonikoko artxibozaina ere izan zen (1959-1961), baita Käpyläko Musika Institutuko errektorea (1965-1966) eta Sibelius Akademiako irakasle titularra ere (1966-1976). 1985ean Finlandiako musika saria jaso zuen.

Lan ugari konposatu zituen, lau alditan banatuak. Lehenengoa neoklasikoa izan zen, bigarrena konstruktibista serialismoarekin, hirugarrena neo erromantikoa eta laugarrena eklektikoa eta postmodernoa.

Zortzi sinfonia, 15 kontzertu, obra koralak, hainbat instrumentutarako sonatak, harizko laukoteak eta ganberako beste musika bat konposatu zituen, baita opera biografikoak ere.
Fall Riverreko elizbarrutia

**Fall Riverreko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren estatubatuar elizbarrutia da. 1904ko martxoaren 12an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Fall Riverren dago. Egun apezpikua Edgar Moreira da Cunha da.

## Ordinarioak 
* William Stang (1904-1907)
* Daniel Francis Feehan (1907-1934)
* James Edwin Cassidy (1934-1951)
* James Louis Connolly (1951-1970)
* Daniel Cronin (1970-1992)
* Seán Patrick O'Malley (1992-2002)
* George William Coleman (2003-2014)
* Edgar Moreira da Cunha (2014-)

## Apezpiku lagunkideak 
* James Edwin Cassidy (1934)
* James Louis Connolly (1945-1951)

## Apezpiku laguntzaileak 
* James Edwin Cassidy (1930-1934)
* James Joseph Gerrard (1959-1976)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Manchesterko elizbarrutia (Ameriketako Estatu Batuak)

**Manchesterko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren estatubatuar elizbarrutia da. 1884ko apirilaren 15ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Manchesterren dago. Egun apezpikua Peter Anthony Libasci da.

## Ordinarioak 
* Denis Mary Bradley (1883-1904)
* John Bernard Delany (1904-1906)
* George Albert Guertin (1906-1931)
* John Bertram Peterson (1932-1944)
* Matthew Francis Brady (1944-1959)
* Ernest John Primeau (1960-1974)
* Odore Joseph Gendron (1974-1990)
* Leo Edward O'Neil (1990-1997)
* John Brendan McCormack (1998-2011)
* Peter Anthony Libasci (2011-)

## Apezpiku lagunkidea 
* Leo Edward O’Neil (1989-1990)

## Apezpiku laguntzaileak 
* Robert Edward Mulvee (1977-1985)
* Joseph John Gerry (1986-1988)
* Francis Joseph Christian (1996-2018)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Erresberatrol

**Erresberatrola** edo **3,5,4′-trihidroxiestilbenoa** konposatu organiko aromatikoa da, C14H12O3 formula duena polifenolen klasekoa eta estilbenoaren deribatua. Bi isomero ditu: 3,5,4′-trihidroxi-*trans*-estilbenoa eta 3,5,4′-trihidroxi-*cis*-estilbenoa. Bietan *trans* isomeroa da inportanteena. Solidoa zuria da. Disolbagarria da ohiko disolbatzaile organikoetan, hala nola etanoletan eta dimetil sulfoxidotan. Narritagarria da.

Erresberatrola produktu naturala da eta hainbat landarek lesioez edo patogenoez (bakterioez edo onddoez, kasu) babesteko sortutako fitoalexina da. Halaber, zenbait elikagai naturaletan ere topa daiteke hala nola, mahatsean, mugurdietan, masustan eta kakahuetetan.
ezkerrera|thumb|320x320px|*Cis eta* *trans* isomeroak

## Ekoizpena 
Erresberatrola landareetatik erauziz lortzen da, bereziki, japoniar piper-belarretik (*Fallopia japonica*). Erauzkinak bi isomeroak izaten ditu.

## Erabilera 
Erresberatrola elikadura-osagarri gisa usatzen da, batez ere. Krema kosmetiko batzuetan ere osagaietako bat izan daiteke.

## Erreferentziak
Massachusettsko Springfieldeko elizbarrutia

**Massachusettsko Springfieldeko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren estatubatuar elizbarrutia da. 1870eko ekainaren 14an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Springfielden dago. Egun apezpikua William Draper Byrne da.

## Ordinarioak 
* Patrick Thomas O'Reilly (1870-1892)
* Thomas Daniel Beaven (1892-1920)
* Thomas Michael O'Leary (1921-1949)
* Christopher Joseph Weldon (1950-1977)
* Joseph Francis Maguire (1977-1992)
* John Aloysius Marshall (1992-1994)
* Thomas Ludger Dupré (1995-2004)
* Timothy A. McDonnell (2004-2014)
* Mitchell T. Rozanski (2014-2020)
* William Draper Byrne (2020-)

## Apezpiku lagunkidea 
* Joseph Francis Maguire (1976-1977)

## Apezpiku laguntzaileak 
* Leo Edward O'Neil (1980-1989)
* Thomas Ludger Dupré (1990-1995)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aitor Uzkudun

**Aitor Uzkudun Arruti**, (Donostia, Gipuzkoa, 2000ko abenduaren 13a) Euskal Herritar futbolaria da, aurrelari lanetan aritzen dena. 

## Biografia 
Errealaren harrobitik Eibarren harrobira pasatu zen 2018an. Talde armaginaren gazte taldean denboraldi bat jokatu ondoren Eibar Urkon jokatu zituen bi denborladi. 2021eko udan armaginen bigarren taldea zen Vitoriara igo zen. Denboraldi bat Calahorran jokatu eta gero, 2024ko udan Euskal Herrira bueltatu zen Bigarren Federazioan zebilen Arenasera hain zuzen ere. Bere lehen denboraldian Lehen Federaziorako igoera lortu zuen. 2025eko udan Bigarren mailarako igoera lortu berri zuen Andorrara joan zen Alejandro Ibarrondo eta Ibai Gómez entrenatzailearekin batera. Ez zuen zorterik izan eta 2026ko urtarrilean lagatu gisa irten zen Avilésera Lehen Federazioan jokatzeko.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 29an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
Portlandeko elizbarrutia

**Portlandeko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren estatubatuar elizbarrutia da. 1853ko uztailaren 29an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Portlanden dago. Egun apezpikua James T. Ruggieri da.

## Ordinarioak 
* David William Bacon (1855-1874)
* James Augustine Healy (1875-1900)
* William Henry O'Connell (1901-1906)
* Louis Sebastian Walsh (1906-1924)
* John Gregory Murray (1925-1931)
* Joseph Edward McCarthy (1932-1955)
* Daniel Joseph Feeney (1955-1969)
* Peter Leo Gerety (1969-1974)
* Edward Cornelius O'Leary (1974-1988)
* Joseph John Gerry (1988-2004)
* Richard Joseph Malone (2004-2012)
* Robert Deeley (2013-2024)
* James T. Ruggieri (2024-)

## Apezpiku lagunkideak 
* Daniel Joseph Feeney (1952-1955)
* Peter Leo Gerety (1966-1967)

## Apezpiku laguntzaileak 
* Daniel Joseph Feeney (1946-1955)
* Edward Cornelius O'Leary (1970-1974)
* Amédée Wilfrid Proulx (1975-1993)
* Michael Richard Cote (1995-2003)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pedro Sangro y Ros de Olano

**Pedro Sangro y Ros de Olano**, Guad-el-Jelúko 4. markesa, jurista eta politikari espainiarra izan zen, Espainiako gizarte segurantzaren sorrerarekin lotura estua izan zuena.

## Biografia 
Zuzenbidea ikasi zuen Madrilen eta abokatu gisa hasi zen lanean. Ideien aitzindaria izanik, Gizarte Erreformen Institutuaren lanean parte hartu zuen hasieratik, Gizarte Segurantzako Institutu Nazionalaren sorreran lagunduz, eta bertan presidente bihurtu zen.

Kristau Demokrazia Taldearen sorrera-manifestuaren sinatzaileetako bat izan zen.

1929an, Guad-el-Jelúko markesgoa jaso zuen bere anaia zaharrena den Gonzalorengandik, bere amaren aldeko aitona Antonio Ros de Olanori eman zitzaiona.

1920ko hamarkadan, Nazioarteko Lan Zerbitzuko buru izendatu zuten. 1930eko urtarrilaren 30ean, Berenguer jeneralak zuzendutako kabineteko Lan eta Ongizate ministro bihurtu zen "*Dictablanda*" deiturikoan, hurrengo urteko otsailera arte izan zuen kargua, Espainiako Bigarren Errepublika aldarrikatu baino lehen.

1932an Zientzia Moral eta Politikoen Errege Akademian sartu zen.

1932ko maiatzaren 15etik Zientzia Moral eta Politikoen Akademiako kidea. Francoren diktaduran, hasieran Kataluniako eta Balear Uharteetako Zahartzaro Pentsioen eta Aurrezki Kutxako komisario berezia izan zen 1939tik aurrera, eta geroago Gizarte Segurantzako Institutu Nazionaleko presidentea (1950-1951).

Gizarte eta lan gaiei buruzko hainbat aldizkari editatu zituen, hala nola Paz Social, Etapa eta Renovación Social.

## Kanpo estekak
Pantaleón Mendoza

**Pantaleón Mendoza** (Bogota, 1855-Sibaté, 1910) kolonbiar margolari eta erretratugilea izan zen. Epifanio Garayrekin batera, Kolonbiako erretratugile akademiko handienetakotzat jotzen da, nahiz eta bere lana nahiko murritza izan, gaixotasun luze baten ondorioz Sibatéko erietxean sartu behar izan zutelako. Bertan, bere hainbat lan margotu zituen, besteak beste, "Cabeza de Loca" eta "El Grito", Edvard Munch artista norvegiarrak margotutako izen bereko obrarekin paralelismoak dituen olio-pintura.  

1874an sari bat lortu zuen herriko erakusketa batean. Arte Ederren Eskolako irakasle izendatu zuen Alberto Urdaneta maisuak.

## Prestakuntza 
Pintura ikasi zuen Alberto Urdanetarekin eta Felipe Santiago Gutierrez artista mexikarrarekin.

1883an Espainiara bidali zuten Kolonbiako Legazioaren alboko gisa. Espainiako hiriburuan San Fernandoko Akademian egin zituen ikasketak, eta bertan Espainiako maisu handien obrak ezagutu eta Velásquezen hainbat kopia erreproduzitu zituen. 1886an Europan egindako bere lan batzuk erakutsi zituen, besteak beste, "Plaza Antigua de Mercado" eta Velasquezen "Fragua de Vulcano" kopia.

## Obra 
Argi-kontrasteek eta konposizioen kolore soilak bere eraketa espainiarra gogorarazten dute. Erretratuak dira bere lan nagusiak.

* Margarita Quevedo de Pulido Villafañe
* Concepción Quevedo Arvelo
* Pilar Mendoza
* Tulia Suarez de Umaña

Kolonbiako Museo Nazionalean honako hauek daude:

* Catalina Mendoza
* Joaquin Mosquera
* Manuel Bohórquez
* Eroaren burua

Kolonbiako Historia Akademian:

* Caldas jakintsuaren erretratua.

Errepublikako Bankuaren arte-bilduman:

* Nicolas Pereira Gamba

## Bibliografia 
* Gabriel Giraldo Jaramillo: "Pantaleón Mendoza". Bolívar aldizkaria 44. zenbakia. Bogota, 1955eko urria.
* Beatriz Amelia Mejia de Millán: "El Arte Colombiano en el Siglo XX" Ed.1 Pereira, 1988.

## Kanpo estekak
Bellevilleko elizbarrutia

**Bellevilleko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren estatubatuar elizbarrutia da. 1887ko urtarrilaren 7an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Bellevillen dago. Egun apezpikua Godfrey Mullen da.

## Ordinarioak 
* John Janssen (1888-1913)
* Henry J. Althoff (1913-1947)
* Albert Rudolph Zuroweste (1947-1976)
* William Michael Cosgrove (1976-1981)
* John Nicholas Wurm (1981-1984)
* James Patrick Keleher (1984-1993)
* Wilton Gregory (1993-2004)
* Edward Braxton (2005-2020)
* Michael George McGovern (2020-2025)
* Godfrey Mullen (2026-)

## Apezpiku laguntzailea 
* Stanley Girard Schlarman (1979-1983)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Illinoisko Jolieteko elizbarrutia

**Illinoisko Jolieteko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren estatubatuar elizbarrutia da. 1948ko abenduaren 11n ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Jolieten dago

## Ordinarioak 
* Martin Dewey McNamara (1948-1966)
* Romeo Roy Blanchette (1966-1979)
* Joseph Leopold Imesch (1979-2006)
* J. Peter Sartain (2006-2010)
* Robert Daniel Conlon (2011-2020)
* Ronald Hicks (2020-2025)
** Aulki hutsa (2025-)

## Apezpiku laguntzaileak 
* Romeo Roy Blanchette (1965-1966)
* Raymond James Vonesh (1968-1991)
* Daniel Kucera (1977-1980)
* Daniel L. Ryan (1981-1984)
* Roger Kaffer (1985-2002)
* James Edward Fitzgerald (2002-2003)
* Joseph M. Siegel (2009-2017)
* Dennis E. Spies (2024-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Peoriako elizbarrutia

**Peoriako elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren estatubatuar elizbarrutia da. 1875eko otsailaren 12an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Peorian dago. Egun apezpikua Louis Tylka da.

## Ordinarioak 
* John Lancaster Spalding (1876-1908)
* Edmund Michael Dunne (1909-1929)
* Joseph Henry Leo Schlarman (1930-1951)
* William Edward Cousins (1952-1958)
* John Baptist Franz (1959-1971)
* Edward William O'Rourke (1971-1990)
* John J. Myers (1990-2001)
* Daniel R. Jenky (2002-2022)
* Louis Tylka (2022-)

## Apezpiku lagunkideak 
* John J. Myers (1987-1990)
* Louis Tylka (2020-2022)

## Apezpiku laguntzailea 
* Peter Joseph O'Reilly (1900-1923)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
O'Briensbridge-Montpelier

'''O'Briensbridge-Montpelier''', , Irlandako eremu urbano bat da, Clare konderria eta Limerick konderrian.

O'Briensbridge eta Montpelier udalerriak barne hartzen ditu.

2022an 451 biztanle zituen.
Chicagoko artxidiozesia

**Chicagoko artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren estatubatuar artxidiozesia da. 1843ko azaroaren 28an ezarri zen elizbarruti gisa eta 1880ko irailaren 10ean artxidiozesi mailara igo zen. Artzapezpikuaren egoitza Chicagon dago. Egun artzapezpikua Blase Cupich kardinala da.

## Ordinarioak 
### Chicagoko apezpikuak 
* William Quarter (1844-1848)
* James Oliver Van de Velde (1848-1853)
* Anthony O'Regan (1854-1858)
* James Duggan (1859-1880)

### Chicagoko artzapezpikuak 
* Patrick Feehan (1880-1902)
* James Edward Quigley (1903-1915)
* George Mundelein (1915-1939)
* Samuel Stritch (1939-1958)
* Albert Gregory Meyer (1958-1965)
* John Cody (1965-1982)
* Joseph Bernardin (1982-1996)
* Francis George (1997-2014)
* Blase Cupich (2014-)

## Apezpiku lagunkidea 
* Thomas Patrick Roger Foley (1869-1879)

## Apezpiku laguntzaileak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tubber (Clare konderria)

**Tubber**, , "Putzua", Irlandako herri bat da, Clare konderriaren iparraldean.

Corofin udalerritik 9,7 kilometrora dago, Gort udalerrira doan errepidean.
Montpelier (Limerick konderria)

**Montpelier**, , Irlandako herri eta townland bat da, Limerick konderrian.

Shannon ibaiaren ekialdeko bazterrean dago eta bestaldean dagoen Clare konderriko O'Brien's Bridge herriarekin 16 arkudun zubi batez elkarlotua dago.
Toonagh (Clare konderria)

**Toonagh**, , Irlandako herri bat da, Clare konderrian.

Corofin eta Ennis udalerrien arteko R476 errepidean dago
Blinky Billen abenturak

***Blinky Billen abenturak*** () Australiako marrazki bizidun telesaila da. Ofizialki 2016ko abenduaren 5an estreinatu zen, 7TWO katean.

Euskal Herrian ETB3an aireratu ohi da.

## Bikoiztaileak 
* Cam Ralph: Blinky Bill / Robert
* Akmal Saleh: Jacko Browing
* Bridie Connell: Nutsy Koala / Sugar
* Peter McAllum: Cranky
* Rupert Degas: Juan Pablo / Bandi / Eddy
* Cam Ralph: Coot
* Jim Pike: Mr. Wombat
* Ash Ricardo: Claude
* Charlotte Hamlyn: Marcia
* Nathan Harvey: Spike
* Beth Armstrong: Mrs. Bill / Ms. Tibbins
* Jamie Croft: Bill Koala
* Tin Pang: San Jorge
* Coco Jack Gillies: Bluey

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala (ingelesez)
*
Worcesterko elizbarrutia (Ameriketako Estatu Batuak)

**Worcesterko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren estatubatuar elizbarrutia da. 1950eko urtarrilaren 14an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Worcesterren dago. Egun apezpikua Robert Joseph McManus da.

## Ordinarioak 
* John Wright (1950-1959)
* Bernard Joseph Flanagan (1959-1983)
* Timothy Joseph Harrington (1983-1994)
* Daniel Patrick Reilly (1994-2004)
* Robert Joseph McManus (2004-)

## Apezpiku laguntzaileak 
* Timothy Joseph Harrington (1968-1983)
* George Edward Rueger (1988-2005)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gorka Gorosabel

**Gorka Gorosabel Añorga** (Donostia, Gipuzkoa, 2006ko maiatzaren 13a-) euskal herritar futbolaria da. 

## Biografia 
Erdilari lanetan aritu ohi da. Bere anaia nagusia Jakes Gorosabel futbolaria da ere. Errealaren harrobian hezia, Berion eta Sansen jokatu du. Bigarren talde txuriurdinarekin 2025eko ekainean Bigarren mailarako igoera lortu zuen.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 30ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
Damaged (filma)

***Damaged***, , 2024ko Terry McDonough britainiarrak zuzendutako thriller film bat da. Samuel L. Jackson, Vincent Cassel, Gianni Capaldi, Laura Haddock, John Hannah eta Kate Dickie aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Dan Lawson (Samuel L. Jackson) Chicagoko poliziaren detektibeak Eskoziara bidaiatu du, bertan Glen Boyd (Gianni Capaldi) eskoziar poliziaren detektibearekin elkarlanean jarduteko, duela bost urte Chicagon berak ikertu eta argitu ezin izan zuen serieko hiltzaile hilketen ezaugarriekin bat datozen erailketa izugarriak jazo baitira.

## Aktoreak 
* Samuel L. Jackson: Dan Lawson detektibea
* Vincent Cassel: Walker Bravo detektibea
* Gianni Capaldi: Glen Boyd
* Kate Dickie: Laura Kessler
* John Hannah: Colin McGregor
* Laura Haddock: Marie Boyd
* Brian McCardie: Avery Thompson
* Elaine C. Smith: Elizabeth Walsh
* Brian Pettifer: Herriko gizona 
* Mark Holden: Ford kapitaina

## Kanpo loturak 
* IMDBko fitxa irakurgai