Ramon Saizarbitoria

**Ramon Saizarbitoria Zabaleta** (Donostia, 1944ko apirilaren 21a) euskal idazlea da, euskal literatura modernoaren aitzindaritzat jotzen dena, 64ko belaunaldia deitutakoaren baitan. Batik bat eleberriak landu ditu, baina saiakera eta poesia generoetan ere aritu da. *Egunero hasten delako* eleberriarekin abiarazi zuen bere ibilbide literarioa 1969. urtean, eta geroztik ia etengabe jardun du literaturan. Lanbidez soziologoa, SIIS ikerketa-zentroko zuzendaria ere izan da, eta gizarte zerbitzuen arloko ikerketa eta txosten ugari burutu eta zuzendu ditu.

## Bizitza 
Ingeniaritza ikasitakoan, soziologia ikasketak egin zituen Friburgon (Suitza). Lur eta Kriseilu argitaletxeetako sortzailea izan zen. *Zeruko Argia* eta *Jakin* aldizkarietan idatzi zuen, eta *Panpina* *Ustela* eta *Oh! Euzkadi* literatura aldizkarien sortzaileetako bat izan zen. Gaur soziologia azterketa taldean lan egin zuen. Gerora, gizarte zerbitzuen arloko SIIS ikerketa zentroko zuzendaria izan da. Soziologia-ikerketa arlo horretan *El problema de la deficiencia mental en Guipúzcoa* (1973) eta *Nacer en Guipúzcoa (comentarios sobre perinatalidad y prevención)* (1981) ikerketa-lanen egile nagusia da. 1979-1983 bitartean zinegotzia izan zen Donostian Euskadiko Ezkerra alderdiarekin. Madalen Saizarbitoriaren aita da, haren lan batzuen itzultzailea izan denarena.

## Literatura ibilbidea 
Saizarbitoriaren eleberriek eragin handia izan dute euskal literatura modernoan. 1969an bere lehen eleberria plazaratu zuen: *Egunero hasten delako*; abortuari buruzkoa da, eta euskal literaturako lehen eleberri modernotzat jotzen da, hizkuntzaz eta gaiez guztiz berritzailea baitzen orduan. Eleberri horretan euskaraz ordu arte erabili gabeko teknikez baliatu zen: Frantziako *Nouveau Roman* joeraren objektibotasuna eta, James Joyceren eraginez, barne bakarrizketa, elkarrizketen trataera, elipsia eta flash-backa, besteak beste.

*Ehun metro* (1976) eleberrian aurreko bide bera segitu zuen. Eleberriak ETAko kide baten historia kontatzen du, flash-back teknika muturreraino eramanez eta elebitasuna baliabide estilistiko gisa erabiliz. Hori izan da euskal eleberri irakurrienetako bat; gaztelaniara, frantsesera, italierara eta ingelesera itzuli da, eta oso eragin handia izan du ondorengo euskal eleberri eta kontakizunaren bilakaeran.

Hurrengo eleberria, *Ene Jesus!* (1976), hizkuntzaren beraren azterketa sakona da eta, aldi berean, amaren irudiari buruzko gogoeta; Samuel Becketten eta psikoanalisiaren itzala oso nabarmentzen dira.

1980ko hamarkada isilean eman ondoren, 1990ekoaren bigarren erdialdean indarrez itzuli zen literaturgintzara. 1995ean, *Hamaika pauso* eleberria argitaratu zuen, Espainiako Kritikaren Saria jaso zuena. 1996an, berriz, *Bihotz bi. Gerrako kronikak* argitaratu zuen. 1999an, *Aberriaren alde (eta kontra)* saiakera plazaratu zuen, euskararen eta euskal kulturaren egoerari buruz. 2000. urtearen azken aldera, berriz, bost kontakizun biltzen dituen *Gorde nazazu lurpean *lana argitaratu zuen (Espainiako Kritikaren Saria eta Euskadi Saria).

Geroztik argitaratutako eleberriak hauek dira: *Gudari zaharraren gerra galdua* (2000), *Rossetti-ren obsesioa* (2001), *Bi bihotz, hilobi bat *(2001), *Kandinskyren tradizioa* (2003). 2012an bere idazlanik luzeena argitaratu zuen —ia 800 orrialde—, *Martutene*, bederatzi urte idazten eman eta gero.

2016an Gipuzkoako Urrezko Domina jaso zuen euskal literatura modernoari egindako ekarpenagatik.

2004: Rosalía de Castro saria, Centro PEN Galicia.

## Idazlanak 
[thumb|269x269px|Ramon Saizarbitoria Egunero Hasten Delako nobelaz ([Euskal Herriko Ahotsak|Ahotsak.eus proiekturako)]]thumb|thumbtime=263|start=229|Saizarbitoriaren eleberrigintza modernoa testuinguruan jartzen duen azalpen bideoa.

### Eleberria 
* *Egunero hasten delako*, 1969.
* *Ehun metro*, 1976.
* *Ene Jesus*, 1976, Kritika Saria.
* *Hamaika pauso*, 1995, Kritika Saria.
* *Bihotz bi. Gerrako kronikak*, 1996, Kritika Saria eta 1997ko Zabalpen Saria.
* *Gorde nazazu lurpean*, 2000, Kritika Saria eta Euskadi Saria.
** *Gudari zaharraren gerra galdua*, 2000.
** *Rossetti-ren obsesioa*, 2001.
** *Bi bihotz, hilobi bat*, 2001.
* *Kandinskyren tradizioa*, 2003.
* *Martutene*, 2012, 2013ko Euskadi saria.
* *Lili eta biok* 2015. Erein (argitaletxea), ISBN: 978-84-9746-941-8.
* *Miren eta erromantizismoa*, 2019

### Saiakera 
* *Mendebaleko ekonomiaren historia; Merkantilismotik 1914-era arte*, 1970.
* *Nacer en Guipúzcoa*, 1981.
* *Perinatalidad y prevención*, 1981.
* *Aberriaren alde (eta kontra)*, 1999.

### Poesia 
* *Poesia banatua*, 1969.

Fitxategi:Saizarbitoria ramon 0001.jpg|Ramon Saizarbitoria
Fitxategi:Martutene saizarbitoria 01.jpg|Martutene eleberriaren azala
Fitxategi:Martutene 0001.JPG|***Martutene*** eleberrian Martin eta Juliaren etxea den villa, Donostiako Martutene auzoan.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Apalategi Idirin, Ur: ''Ramon Saizarbitoria : l'autre écrivain basque : l'élaboration d'une réponse néo-moderne à la périphéricité littéraire (1995-2000)''. - Paris: L'Harmattan, 2013. - ISBN: 978-2-343-00548-5
* Gabilondo, Joseba: *New York-Martutene : euskal postnazionalismoaren utopiaz eta globalizazio neoliberalaren krisiaz (edo nola desiratuko dugu orain?)*. - Bilbo : Euskal Herriko Unibertsitatea, Argitalpen Zerbitzua = Universidad del País Vasco, Servicio Editorial, 2013. - 978-84-9860-731-4
* *Gipuzkoako Urrezko Domina : 2016ko abenduak 15a: laudorioa* / [laudorioa, Arantxa Urretabizkaia] (2016). - Donostia : Gipuzkoako Foru Aldundia, 2016
* Hernandez Abaitua, Mikel: *Ramon Saizarbitoriaren lehen eleberrigintza*. - Bilbo: Euskal Herriko Unibertsitatea, Argitalpen Zerbitzua, 2008. - ISBN: 978-84-9860-156-5
* Olaziregi, Mari Jose: *Ramon Saizarbitoriaren nobelagintza: ixiltasunera daraman bidea*. - Egan, 1994-1, 37-55.
* Olaziregi, Mari Jose: *Begirada eta oroimena mundua erromantizatzeko, Ramon Saizarbitoriaren nobelagintza*. - Egan, 2000-1/2, 121-147.
* Olaziregi, Mari Jose: *Ramon Saizarbitoriaren unibertso literarioa*. - Bilbo: Labayru Ikastegia : Bilbao Bizkaia Kutxa, 2001. - ISBN: 84-89816-63-8
* Otaegi, Lourdes: *Asaba zaharren baratzaz orainik. Ramon Saizarbitoriaren Gorde nazazu lurpean irakurtzeko modu bat*. - Egan, 2002-1/2, 59-78.
* Sarasola, Ibon: *Txillardegi eta Saizarbitoriaren nobelagintza: (irakurlearentzat gidaria)*. - Donostia : Kriselu, 1975. - ISBN: 84-400-8295-9
* Zapiain, Markos: *Saizarbitoria eta iragana*. - Zarautz: Susa, 2015. - ISBN: 978-84-92468-71-3

## Kanpo estekak 
* Ramon Saizarbitoria, Literaturaren Zubitegia, zubitegia.armiarma.eus
* Solasaldi luzea Arantxa Urretabizkaiarekin, youtube.com
* Ramon Saizarbitoriari egindako lkarrizketa , euskonews.com
* Aitor Ortiz de Pinedo (2025). Ramon Saizarbitoriarekin hizketan, gelarako (B2-C1). Zenodo.