open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Txoritxoak dantzari

thumb|250px|Abestia mundu osoan zabaldu da.
**«Txoritxoak dantzari»** Werner Thomas suitzarrak 1957an sortutako abestia da. Hasieran *Der Ententanz* (*Ahataren dantza*) izenburua zuen baina laster izenburua aldatu zion, *Der Vogeltanz* (*Txoritxoen dantza*) bihurtuz. Euskaraz "Txoritxoak dantzari" gisa bertsionatu zen.

## Historia 
Egileak Davosko jatetxe eta hoteletan eskusoinuaz interpretatzen zuen abestia, entzuleak berak asmatutako koreografia jarraitzera animatuz. 1970ean Louis van Rijmenant ekoizle belgikarrak lehen aldiz argitaratu zuen, Tchip-Tchip izenburupean, horretarako sortutako Cash & Carry taldearen eskutik. Dena dela, arrakasta 1980. hamarkadan heldu zen: urte horietan mundu osoko hizkuntza askotara itzuli egin baitzen.

## Bertsioak 
* Alemanieraz : "Der Ententanz"
* Arabieraz: كاكي كاكي كاك
* Bulgarieraz : "Патешкият танц"
* Errumanieraz : "O rățușcă stă pe lac"
* Errusieraz : "Танец маленьких утят" 
* Eslovenieraz : "Račke"
* Estonieraz : "Tibutants"
* Euskaraz: "Txoritxoak dantzari"
* Finlandieraz : "Tiputanssi"
* Frantsesez : "La Danse des canards"
* Gaztelaniaz : "El baile de los pajaritos" / "Y el mundo a bailar" (Hispanoamerikan)
* Grezieraz : "Ta papakya stee seera"
* Herbeheretarrez : "De Vogeltjesdans" 
* Hebraieraz : ריקוד הציפורים (''Rikud Ha'Tsiporim'')
* Hungarieraz : "Kacsatánc"
* Ingelesez : "Birdie Song" (Erresuma Batua) / "Chicken Dance" (AEB)
* Islandieraz : "Fugladansinn"
* Italieraz : "Il ballo del qua qua"
* Japonieraz : "Okashii Tori"
* Norvegieraz : "Fugledansen"
* Polonieraz : "Kaczuchy"
* Portugesaz : "Baile dos passarinhos"
* Txekieraz : "Ptačí tanec"

* Suedieraz : "Fågeldansen"

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* "Txoritxoak dantzari", euskarazko bertsioa.
Anna (2019ko filma)

***Anna*** (normalean ***ANИA*** idatzia) 2019ko Luc Besson frantziar zinema zuzendariaren thrillerra da.

## Sinopsia 
Anna, etxeko indarkeriaren biktima izan den errusiar eder gazteak edozer egingo du harrapatuta dagoen bizitzatik ihes egiteko. Destinoaren bira batean, gogo txarrez onartzen du KGBko Alex ofizialaren eskaintza: urtebeteko entrenamenduaren ondoren, KGBaren hiltzaile gisa lan egin behar du bost urtez Olga izeneko buruzagi baten pean, eta, ondoren, nahi duen bezala jarraitu ahal izango du bere bizitzarekin. KGBko burua, Vasilev, ez dago prest akordio hau betetzeko, eta horrek esan nahi du KGBtik ateratzeko modu bakarra heriotza dela.

Ezkutuan doa eta Parisen lan egiteko kontratatzen dute. Aldi berean, hainbat misio eta hilketa burutzen ditu. CIAk aurkitzen duenean, onartzen du haientzat agente bikoitz gisa lan egitea Miller agentearekin, bere maneiatzaile gisa, Hawaiin berehalako erretiroa eta bizitza babestua izateko promesaren truke. Geroago, Millerrek Vasiliev hiltzeko ardura eman zion, eta CIAk espero du ez egoteak KGBrekin harreman leunagoak izatea. Annak Vasiliev hil zuen eta KGBtik ateratzeko borrokatu zuen. Geroago bilera bat antolatzen du Alex eta Millerrekin, sei hilabeteko atzerapenaren truke bi agentzietatik lapurtu zuen informazioa trukatuz. Joaten denean, Olgak segada egiten dio eta halabeharrez tiro egiten diote bere traizioagatik. Hala ere, bere heriotza itxurak egin eta ihes egiteko gorputz bikoitza erabiltzen du.

Olgak lehenago aurkitu omen zuen Annak CIArekin zuen lotura eta Vasilieven hilketa. Bi emakumeek CIAren planari jarraitzeko konspiratu zuten Olga Vasilieven oinordeko izan zedin, eta gero Annaren exekuzioaren itxurak egin zituzten bi agentziak engainatu eta askatzeko. Olgak grabatutako mezu bat ikusten du, Annak utzi ziona, Olgari esker ona adierazten diona, baina Olgak Vasilieven hilketan parte hartu zuela frogatzen du, Olgak traizionatzen badu.

## Aktoreak 
* Sasha Luss: Anna Poliatova
* Luke Evans: Alex Txenkov
* Lera Abova: Maude
* Cillian Murphy: Lenny Miller
* Helen Mirren: Olga
* Alison Wheeler: Dorothee
* Ivan Franek: Mossan
* Andrew Howard: Oleg
* Aleksandr Petrov: Piotr
* Nikita Pavlenko: Vlad
* Anna Krippa: Nika
* Éric Godon: Vassiliev
* Jean-Baptiste Puech: Samy
* Aleksey Maslodudov: Jimmy

## Kanpo estekak
Arthur et la Vengeance de Maltazard (filma)

***Arthur et la Vengeance de Maltazard*** 2009ko Luc Besson frantziar zinema zuzendariaren abenturazko filma da, izen bereko frankizian oinarrituta.

## Sinopsia 
1963an, 12 urte zituela, Arthur aitona-amonekin geratu zen oporretan, eta, tarte horretan, Bogo Matassalaik Arthur naturarekin bat izatearen aldeko goraipamena egin zuen. Hainbat probatan arrakasta izan ondoren, hala nola naturarekin bat bihurtzea, paisaiarekin eta animalien arteko bizitzarekin nahasten ziren.

## Kanpo estekak
Arthur 3 : La Guerre des deux mondes

***Arthur 3 : La Guerre des deux mondes*** 2010eko Luc Besson frantziar zinema zuzendariaren abenturazko filma da, izen bereko frankizian oinarrituta.

## Sinopsia 
Bere planean arrakasta izateko, Maltazardek teleskopioa (prozesuan suntsitua) erabili zuen bere burua giza tamainara zabaltzeko, Arthur bere tamaina txikian harrapatuz. Selenia eta Betamache lagun zituela, Arthurrek bere etxea handitzeko edabe bat ekarri zuen gogora, eta hori lortzen saiatu zen. Hala ere, Matlazard horren jakitun da, eta bere jarraitzaileak zabaltzeko erabili nahi du hiria konkistatzen hasteko. Maltazardek arrakasta du, baina Arthur bere giza itxurara itzultzen da erle erregina baten bizitzako elixir bat erabiliz. Archibaldek Darkos konbentzitzen du bandoz aldatu eta on bihurtzeko, eta handitu egiten du ezkutatutako bigarren edabe batekin. Arthur Maltazard hirirako eta guduetarako bidea egiten ari da Darkosen laguntzarekin, bere hitzari leial eutsiz. Archibalden beste edabe baten erabilerak, kikiltzen dena, Seleniak eta Betameshek Maltazard berria jasotzen dute Minimoys Arthur tamainara, eta harrapatu egiten du, AEBetako Armada agertzen den bezala, eta Maltazarden indarrak garaitzen ditu. Maltazardek Arthurren familiako presoa izaten jarraitzen du, eta igandero, Arthurren amonak, Margaritak, agindu bezala, pastel zati bat ekartzen dio, baina bere ziegatik kanpo uzten du, ezin baita bertara iritsi.

## Kanpo estekak
Arthur et les Minimoys (filma)

***Arthur et les Minimoys*** 2006ko Luc Besson frantziar zinema zuzendariaren abenturazko filma da, izen bereko frankizian oinarrituta.

## Sinopsia 
Arthur, hamar urte eskaseko mutikoa, amonaren etxean dago oporretan. Hau ez ordaintzeagatik lursaila desjabetzeko mehatxupean dago. Arthur aitona Archibalden altxor sekretua aurkitzen saiatzen da, misteriotsuki desagertua, bere amonaren zorrak ordaintzeko eta, horrela, desjabetzea saihesteko. Arthur, amonak bere aitonaren abenturei buruz kontatzen dizkion istorioek ezproinaturik, bere bidaietatik ekarritako objektuen artean utzitako arrastoei jarraituko die, erresumako giltza aurkitu arte.

Minimoy bat bihurturik, Arthur Seleniaz maiteminduko da, miniaturazko herriko printzesa liluragarriaz, eta M beldurgarria, Malthazard deabrua, eta bere seme gaiztoa, Darkos, borrokatuko ditu, fantasiazko erreinua mehatxatzen dutenak.

## Kanpo estekak
Valérian et la Cité des mille planètes

***Valérian et la Cité des mille planètes*** 2017ko Luc Besson frantziar zinema zuzendariaren zientzia-fikziozko filma da, Pierre Christin eta Jean-Claude Mézièresen *Valérian et Laureline* komiki-sailean oinarrituta.

## Sinopsia 
XXVIII. mendean, Lurraren eta estralurtarren arteko lankidetzaren ondorioz, Nazioarteko Espazio Estazioa zabaldu egin da, harik eta bere masak Lurrari berari grabitazio-eragozpena eragingo dion arte. Espazio sakonera itzulita, Alfa bihurtzen da, milaka planetatik milioika espezie bizi diren hiri espaziala. Polizia dibisio bat sortu du Giza Federazioak, galaxiaren bidez bakea zaintzeko. Bere langileen artean Valerian komandantea eta Laureline sarjentua daude.

## Aktoreak 
* Dane DeHaan: Valérian
* Cara Delevingne: Laureline
* Clive Owen: Arün Filitt
* Rihanna: Bubble
* Ethan Hawke: Jolly
* Sam Spruell: Okto Bar
* Kris Wu: Neza
* Alain Chabat: Bob pirata
* Mathieu Kassovitz: Camelot
* Herbie Hancock: Ministroa
* Rutger Hauer: Presidentea

## Kanpo estekak
Angel-A

***Angel-A*** 2005eko Luc Besson frantziar zinema zuzendariaren komedia erromantikoa da.

## Sinopsia 
André Moussah, 28 urteko marokoar jatorriko baina estatubatuar hiritartasuna duen gizona Parisera itzuli da diru pixka bat erraz egiteko itxaropenarekin, krimeneko bizitza bat atzean utzi nahian, berriro ere estatubatuar gizon zintzo eta normal gisa hasiz. Hala ere, André zorpetuta dago, eta bere lukurariek 24 ordu ematen dizkiote bere zorrak kitatzeko behar dituen 20.000 euroak lortzeko. Orduan, Andrék ezin izango duela kopuru hori guztia lortu hain denbora gutxian jakingo du, eta, beraz, zubi batetik Sena ibaira salto egin eta bere zorigaiztoko bizitzarekin amaitzea erabakiko du. Baina bere harridurarako, hau ez dago bakarrik bere zorigaiztoko erabakian. Bere ondoan emakume eder eta misteriotsu bat dago, Senara salto egin nahi duena. Andrék ez dela bota behar konbentzitu nahi du, ederra baita eta asko baitu bizitzeko. Neskatxak zubitik salto egiten du, eta André bere atzetik doa instintiboki. Ahalegin handiz lortzen du ur zurrunbilotsuetatik ateratzea eta ezagutza berreskuraraztea. Emakume misteriotsua Angel-A izenarekin aurkezten da, eta, esker onez, Andréri esaten dio bere esku dagoen guztia egingo duela laguntzeko, eta bere konpainia bihurtzen da, hori Andrék ezetz esan arren ere, Angel-Ak bere arazo ekonomikoetatik ateratzen laguntzen dion heinean ohartzen da, eta iruzurrezko negozioetan erortzeko duen modu errugabeaz, non erraz konbentzitzen duten bere "lagunek", baita bere balioek ere, bere gainerako ikuspegiak, borrokatzen ez duen bezala.

## Aktoreak 
* Jamel Debbouze: André
* Rie Rasmussen: Angel-A
* Gilbert Melki: Franck
* Serge Riaboukine: Pedro

## Kanpo estekak
Le Dernier Combat (1983ko filma)

***Le Dernier Combat*** 1983ko Luc Besson frantziar zinema zuzendariaren zientzia-fikziozko filma da.

## Sinopsia 
Apokalipsia nuklear baten ondoren, bizirik geratzen diren gehienak gizonak dira, emakumeak ia desagertuak. Badirudi obsesio bakarra dutela: Gizakumeek ezin dute gehiago hitz egin, ezgaitasun horren jatorria ikusleari azaldu gabe.

## Aktoreak 
* Pierre Jolivet : gizona
* Jean Bouise : doktorea
* Fritz Wepper : kapitaina
* Jean Reno : basatia
* Christiane Krüger : kapitainaren emakumea
* Maurice Lamy 
* Pierre Carrive : kapitainaren morroia
* Jean-Michel Castanié : kapitainaren morroia
* Michel Doset : kapitainaren morroia
* Bernard Havet : kapitainaren morroia
* Marcel Berthomier : kapitainaren morroia
* Petra Müller eta Mylène Farmer (silhueta) : emakumea
* Garry Jode : kapitainaren morroia

## Kanpo estekak
Atlantis (1991ko filma)

***Atlantis*** 1991ko Luc Besson frantziar zinema zuzendariaren film dokumentala da, ozeanoari buruzkoa.

## Atalak 
; *Premier jour* (*lehen eguna*)
**La lumiére*
*''L'esprit*
**Le mouvement*
**Le jeu*
**La grâce* 
**La nuit*
**La foi* 
**La tendresse*
**L'amour*
**La haine*
;*Dernier jour* (*azken eguna*)
**La naissance''

## Kanpo estekak
Kye Whyte

**Kye Whyte** (Peckham, Southwark, Erresuma Batua, 1999ko irailaren 21a) BMX lasterketako gizonezko txirrindulari britainiarra da. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, zilarrezko domina lortu zuen. Gaur egun, *Dancing on Ice* saioko hamalaugarren seriean ari da lehiatzen.

## Hastapenak 
Whyte hiru urterekin hasi zen BMXn ibiltzen, Brixton BMX Club-en, Brockwell Park-en, Londres hegoaldean. Geroago, Daniel eta Tre Whyte anaiekin batera, Peckham BMX Club-era joan zen gaztetan. Kluba, anaien aita Nigelek sortu zuen. Tre eta Kye Britainia Handiko Txirrindularitza Taldeko kide izango ziren, eta Kye Peckham klubeko zortzigarren kidea izango zen. Kyek istripu bat izan zuen Britainia Handiko Txirrindularitzako talentu taldean sartu eta gutxira, bost egun eman zituen koma induzituan, eta urtebetez ezin izan zuen ibili.

2019ko UCI BMX Munduko Txapelketan, Whytek, berriro ere, forman jarraitu zuen finalera bidean, baina, istripu baten atzean harrapatuta gelditu zenean, itxaropena amaitu zitzaion, eta, azkenean, bosgarren postua lortu zuen.

2021eko ekainaren 20an, 2020ko Tokioko Olinpiar Joko atzeratuetarako hautatu zuten britainiar taldean, non zilarrezko domina irabazi zuen Herbehereetako Niek Kimmannekin lehia estuan.

BMX lasterketetatik kanpo, *Dancing on Ice* saioko hamalaugarren seriean parte hartuko zuela iragarri zuen.

## Emaitza nagusiak 
## Erreferentziak
Transporter: The Series

***Transporter: The Series*** franko-kanadar ekintza-telesaila da, *The Transporter* film sailean oinarrituta.

## Sinopsia 
Frank Martin gidari profesional independentea da. Gidari horrek edozer ematen du, edozein lekutan eta prezio egokian, eta bere hiru arau "hautsezinen" pean bizitzen saiatzen da.

## Aktoreak 
* Chris Vance : Frank Martin / Le Transporteur
* François Berléand : Inspecteur Tarconi
* Andrea Osvart : Carla Valeri (1. denb.)
* Delphine Chanéac : Juliette Dubois (1. denb.)
* Charly Hübner : Dieter Hausmann (1. denb.) 
* Violante Placido : Caterina Boldieu (2. denb.)
* Mark Rendall : Jules Faroux (2. denb.)

## Kanpo estekak
The Lady (2011ko filma)

***The Lady*** () 2011ko Luc Besson frantziar zinema zuzendariaren film biografikoa da.

## Sinopsia 
Filma Aung San Suu Kyi birmaniarraren eta 1999an hil zen Michael Aris senarraren bizitza errealean oinarrituta dago. Aung San Sun Kyi birmaniar aktibista eta politikaria da, 1991ko Bakearen Nobel Sariaren irabazlea. Bera 15 urtez egon zen preso bere herrialdean, eta 2010ean askatu zuten.

## Aktoreak 
## Kanpo estekak
Óscar Carmona

**António Óscar de Fragoso Carmona** (Lisboa, 1869ko azaroaren 24a - *ibidem*, 1951ko apirilaren 18a) portugaldar militar eta politikaria izan zen. Portugalgo 11. presidentea izan zen 1926tik hil zen arte. Lehen ministro ere izan zen 1923an eta 1926an.

Errepublikaren aldekoa eta hargin beltza izan zen, eta berehala atxiki zitzaion Portugalgo Errepublikaren aldarrikapenari, 1910eko urriaren 5ean. Hala ere, inoiz ez zuen demokrazia begiko izan.

Lehen Errepublika eraitsi zuen 1926ko maiatzaren 29ko estatu-kolpean parte-hartze aktiboa izan zuen. Erregimen militarreko alderdi autoritario eta kontserbadoreenaren ordezkaria izan zen. Uztailaren 9an beste kolpe bat zuzendu zuen, bere burua lehendakari izendatu zuen eta diktadura-botereak hartu zituen.

1928an António de Oliveira Salazar Finantza ministro izendatu zuen  eta 1932an lehen ministro. 1932an konstituzio batek Estado Novo ezarri zuen. Presidente kargua hil arte mantendu zuen arren, benetako boterea Salazarrek erabili zuen.

## Kanpo estekak
No Limit (telesaila)

***No Limit*** frantziar ekintza-telesaila da, EuropaCorpek RTL-TVI eta TF1erako sortua.

## Sinopsia 
Burmuineko tumore hilgarri batek Vincent Libérati behartu egiten du agente sekretu baten bizitza hobitik atera eta Marseillara itzultzera bere alaba Lolarengandik eta Alexandra emazte ohiarengandik gertu egoteko. Tratamendu mediko esperimental bat jaso ahal izateko, Vincentek Hydrarekin bat egitea onartzen du, zerbitzu sekretuek antolatutako erakunde konfidentzial batekin, Kosta Urdinean legez kanpoko bitartekoekin krimen antolatuari aurre egitea helburua duena.

## Aktoreak 
*Vincent Elbaz: Vincent Libérati
*Anne Girouard: Juliette Lambert
*Hélène Seuzaret: Alexandra
*Sarah Brannens: Lola Libérati
*Christian Brendel: De Boissieu
*Bernard Destouches: Bago
*Vanessa Guide: Marie Dulac

## Kanpo estekak
Saxa Luss

**Aleksandra "Saxa" Alekseievna Luss** (; Magadan, 1992ko ekainaren 6a) aktore eta modelo errusiarra da. *Anna* filmean egindako lanagatik ospetsu bilakatu zen.

Chanel, Dior, Valentino, Lanvin, Dior Beauty, Balmain, Oscar de la Renta, Max Mara, Tommy Hilfiger, La Perla, Karl Lagerfeld, Moschino, Carolina Herrera edota Moncler marketarako lanak egiteaz gain, hainbat aldizkaritan agertu da.

## Erreferentziak
Agur Intxorta maite

***Agur Intxorta maite*** Joseba Tapia musikariaren estudioko hirugarren diskoa da. 2001eko urrian kaleratu zuten diskoa.

Koldo Izagirre idazlearen laguntzarekin ekoitzitako albumak Espainiako Gerra Zibileko abesti ezezagunak biltzen ditu. Musikariak modu akustikoan interpretatzen ditu. Argitalpena digipack formatuan aurkeztu zen, liburu oso batekin.
Fitxategi:Joseba Tapia.jpg|Joseba Tapia
Fitxategi:Basarri.jpg|Basarri (1913-1999)
Fitxategi:Joxe Mari Lopetegi.jpg|Joxe Mari Lopetegi (1875-1942)
Fitxategi:Salbatore Mitxelena Zarauzko Hitza.jpg|Salbatore Mitxelena (1919-1965)
Fitxategi:70476-36ko gerrako errefuxiatuen mugimenduak.svg|1936ko gerrako errefuxiatuen mugimenduak

## Abestien zerrenda 
# Ekaitza (Hitzak: Joxe Mari Lopetegi, 1936-XII)
# Laban daukagun opille (Hitzak: Utarre, 1937-II)
# Euskadiko lorea (Hitzak: Juan Ezenarro, 1937-III)
# Faszistak Donostian (Hitzak: Atarrena, 1936-X)
# Kolaio ustelduak (Hitzak: Atarrene, 1937-I)
# Viva Cristo Rey oju eginda (Hitzak: Joxe Mari Lopetegi, 1937-I)
# Foruria'tar Jon Kortezubitarra (Hitzak: Gora-Beti, 1937-I)
# Gudara noian (Hitzak: Juan Ezenarro, 1937-III)
# Berun konpittak (Hitzak: J. M. Garate, 1937-Musika: Herrikoia)
# Bertso berriak Kalamuatik (Hitzak: Andoni, 1937-III)
# Len amar lagun giñan etxean (Hitzak: Joxe Zapirain, 1937)
# Diputado fiña (Hitzak: Anonimoa, 1937-IV)
# Maritxo! (Hitzak: Salbatore Mitxelena, 1940)
# Sirena txistularia (Hitzak: Anonimoa, 1937-V)
# Gernika (Hitzak: Basarri, 1938-II-Musika: Herrikoia)
# Eldu da gure ordua (Hitzak: Basarri, 1937-IV)
# Txoritik erorita il omen da Mola (Hitzak: Zorrotz, 1937)
# Gorputz dago gudaria (Hitzak: Salbatore Mitxelena, 1939)
# Eusko gudariak (Hitzak: Jose Maria Garate, Alejandro Lizaso, Basilio Pujana-Musika: Herrikoia)
# Madrid apurtzen (Hitzak: Basarri, 1937-VI)
# Gezurtientzat (Hitzak: Jose Maria Lopetegi, 1936-XII)
# Gerrako gure ibilerak (Hitzak: Pepe Bolunburu, 1937-Musika: Herrikoia)

## Taldea 
* Joseba Tapia: akordeoia eta ahotsa
* Arkaitz Miner: mandolina
* Simone Lambergts: biolina
* Jexux Mari Garmendia: atabala
* Mertxe Oliden: ahotsa "Len amar lagun giñan etxean"
* Sebastian Lizaso: ahotsa "Gernika"n

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Joseba Tapiaren orrialde ofiziala
San Andres eliza (Ageza)

**San Andres eliza** Oibar ibarreko Ezporogi udalerriko Ageza kontzejuan XVIII. mendeko kristiau eliza bat da.

## Eraikina 
Baserri-giroko eliza da, XVIII. mendekoa, eta harriz egina. Habearte bakarra du, burualdea burualde zuzena eta kanpandorrea oinaldean. Alboetan kapera bana atxikitzen dira, kanpoaldetik nabarmenak direnak, bai eta sakristia ere, epistolaren aldeko burualdetik gertu dagoena. Elizara alde horretatik bertatik sartzen da; estalkia kanoi-gangaz eta lunetoz egina dago. Erretaula nagusia modernoa da, eta San Migel Goiaingeruaren tailu bat gordetzen du koroatzean, barroko berantiarreko estilokoa, antzinako erretaula nagusiari dagokiona, desagertua. Estilo eta garai berekoa da XVIII. mendeko epistolaren aldeko kaperan dagoen gurutziltzatuaren tailua duen aldarea. Sakristian, beste objektu batzuen artean, bere kalitateagatik nabarmentzen da Santa Marinaren tailu fin bat (XVI. mendea, Pizkundekoa), Ageza kontzejuan dagoen izen bereko ermitatik datorrena. Zurez egina – baseliza horren titularra, zalantzarik gabe –, bere polikromia eta urre-koloreko originalak egoera onean mantentzen ditu.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Ageza
* Ezporogi
* Oibar

## Kanpo estekak
Hayden Christensen

**Hayden Christensen** (Vancouver, 1981eko apirilaren 19a) kanadar aktorea da. Nazioarteko ospea lortu zuen Anakin Skywalkerren paperagatik Star Wars telesaileko aurrekuelako trilogian.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Kanpo estekak
Musika-streaming

**Musika-streaming** (edo **Musika zerbitzu gisa**  ) Interneteko konexioa duten ordenagailuetan edo gailu mugikorretan musika erreproduzitzeko aukera bat da,  audio-streaming bidez. Musika deskargarekin ez bezala, banaketa-kanal honekin erabiltzaileak ez du doako erabilera pribaturako musika-piezarik eskuratzen, baina korrontean edo cacheko bertsioan soilik entzun ditzake abestiak, neurri mugatu batean erabil daitezkeenak. Musika-streaming forma desberdinak daude

* Internet-irratiak. Editorialean zehaztutako programa bat emititzen duten Interneteko irratiak
* Audio-eskaeraren zerbitzuak, non erabiltzaileak aukeratutako tituluak eska ditzake sorta mugatu bateko iragarkiekin,
* Musika harpidetza-zerbitzuak, non hainbat musika diskoetxeren eskaintzatik libreki aukera ditzakezun kuota lau baten truke,
* Musikariek euren musika sustatzeko erabiltzen dituzten Myspace eta SoundCloud bezalako musika argitaratzeko plataformak,
* Zuzeneko streaming (live-estreaming), hau da, kontzertuen eta musika-ekitaldien zuzeneko transmisioak Interneten bidez.

Zentzu zabalago batean, bideo-plataformetatik musika-bideoak atzitzea ere sartzen da musika-streamingean.

## Streaming atariak eta zerbitzuak 
; Interneteko irratiak eta agregatzaileak

* iHeartRadio (gaur egun AEB, Kanada, Australia eta Zelanda Berria soilik)
* Pandora (gaur egun AEB, Australia eta Zelanda Berria soilik)
* fonostar
* irrati erreproduzitzailea
* Radio.de
* Sirius XM (gaur egun AEB eta Kanada soilik)
* TuneIn

; Musika eta bideo plataformak

* Dailymotion
* vimeo
* YouTube

; Musika Harpidetza-Zerbitzuak

* Amazon Music (mugagabea edo Prime -rekin barne) (2007)
* Apple Music (2015)
* Badok.eus (2009)
* Deezer (2007)
* Google Play Music (2011)
* IDAGIO (musika klasikoa soilik) (2015)
* Juke (2011)
* Napster (2003)
* Qobuz (2007)
* SoundCloud (2007)
* Spotify (2008)
* Marea (2015)
* Vibendo (2017)
* CLiGGO MUSIKA (2015)
* YouTube Music (2018)
* Naxos Musika Liburutegia (2004)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* "Streaming"-en inguruko albisteak Musikmarkt-en
Andosillako Pasio Biziduna

***Andosillako Pasio Biziduna*** Nafarroa Garaiko hego-mendebaldeko Andosilla herrian Aste Santuan egiten den Jesusen pasioaren antzezpena da. Ostiral Santuaren goizeko hamarretan egiten da, aktoreak herriko pertsonak izanik. Antzezpenaren lekuak Alde Zaharreko kaleak dira. Antzezpenak 75 minutu irauten du eta gaztelaniaz egiten da. Emankizunaren prestaketan ehun pertsonak inguru hartzen dute parte. Herriko kaleak, kristo ondorengo 33. urteko Jerusalem antzera apaintzen dira.

## Historia 
Andosillako gurutze-bide bizidunaren jatorria garai hartan Andosillako parroko Javier Leoz Venturak eta egungo eszena-zuzendari José Ramón Gurpeguik egin zuten San Joanen Ebanjelioaren egokitzapen batean dago. Hortik sortu zen "Marcha Joven" elkartea, ordutik eszenaratzeaz arduratzen dena. Lehen teatralizazioa 1991n egin zen. 2022an antzezpenaren 30. urtemuga ospatu zen.

## Antzezpena 
Lanean ohiko pertsonaiak agertzen dira: Jesus, Andre Maria, Pontzio Pilatos, Barrabas, Josef Arimateakoa, Petri, Maria Magdalena, lapurrak, Jerusalemgo herritarrak. Gurutzeak 100 kilo inguru ditu. Jantziak herrian bertan prestatzen dira.

## Egonaldiak 
Ibilbidean, 700 metrotan, 14 egonaldi egiten dira:

## Antzezpena bukatu ondoren 
Egun horretan bertan, arratsaldez, Hileta Santuaren prozesioa egiten da, herritarrek gainean eramaten dituzten hainbat irudi erlijioso kalera ateraz. Irudi hauetako batzuk, gurutzefinkatzearena esaterako XVI. mendekoak dira. Azkenik, Berpizkundeko igandean, Topaketaren prozesioa antolatzen da, Jesusen piztuera ospatzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 2017ko antzezpenaren bideoa You Tuben.
Conrad Richter

**Conrad Michael Richter** (Pine Grove, Pennsylvania, 1890eko urriaren 13a - Pottsville, Pennsylvania, 1968ko urriaren 30a) estatubatuar eleberrigilea izan zen.

Alemaniar jatorriko familia luterano bateko kidea zen. Haurtzaroa Pennsylvaniako meatze-hirietan bizi izan zuen, eta aitzindarien ondorengoen familia-istorioak bildu zituen.

Herriko egunkari batean hasi zen editore lanetan, eta 1911n Clevelandera joan zen. 1910eko hamarkadan egunkari eta aldizkarietan istorio laburrak argitaratzen hasi zen. 1930az geroztik, hainbat garaitako mugako bizitzari buruzko eleberriak idatzi zituen. Gero Albuquerquen bizi izan zen bere jaioterrira itzuli aurretik.

1950eko *The Town* eleberriarekin Pulitzer Saria Fikzioan lortu zuen

## Lanak 
* *Early Americana* (istorio laburrak) (1936)
* *The Sea of Grass* (1936)
* *The Trees* (1940)
* *Tacey Cromwell* (1942)
* *The Free Man* (1943)
* *The Fields* (1946)
* *Always Young and Fair* (1947)
* *The Town* (1950)
* *The Light in the Forest* (1953)
* *The Mountain on the Desert* (1955)
* *The Lady* (1957)
* *The Waters of Kronos* (1960/2003)
* *A Simple Honorable Man* (1962)
* *The Grandfathers* (1964)
* *A Country of Strangers* (1966)
* *The Awakening Land* (1966/1991)
* *The Aristocrat* (1968)
* *Brothers of No Kin and Other Stories* (1973)
* *The Rawhide Knot and Other Stories* (1985)

## Kanpo estekak
Oihanbeltz

**Oihanbeltz** (*15. partzuergoa: Irunberri-Biotzari*) Nafarroa Garaiko partzuergo bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Zangozerria eskualdean.

Irunberri eta Biotzari herriek partekatzen dute partzuergo hau.

## Geografia 
Oihanbeltz Urraul ibarran barruan dago geografikoki, baina, administratiboki, Irunberri eta Erromantzatua udalerri independenteetan da. Ibar hau Pirinioaurreko ibarra da, Longida, Itzagaondoa eta Ibargoiti ibarren eta Nabaskoze almiradioaren artean. Ibarra zeharkatzen du Irati eta Zaraitzu ibaiak, Aragoi ibaiaren adarrek.

### Mugakideak 
### Inguru naturala eta kokapena 
Irunberri eta Biotzari (Erromantzatua) Nafarroa Garaia mendebaldean kokatzen dira, Zangozako merindadearen muturrean. Herrietara Iruñea eta Jaka arteko errepidea hartuta ailegatzen da. Zaraitzu ibaiaren ondoan kokatzen da.

### Klima 
Irunberriko eta Biotzariko klima mediterraneo-kontinental motakoa da. Urteko batez besteko tenperaturak 12º eta 13º bitartekoak dira eta batez besteko prezipitazioak 600mm eta 100mm bitartekoak, altuera zein den. Urteko egun euritsuak 90 izaten dira, eta, oro har, udaberrian eta udazkenean metatzen dira, izan ere, udak leho samarrak izaten dira. Alde termikoa nahiko nabaria da.

Basoak udalerrien zati handi bat dira, eta jatorrizko zuhaixkak eta hariztiak ia erabat galdu dira. Nafarroako hainbat udalerritan gertatu bezala, larizio pinu ugari birlandatu dira XIX. mendetik aurrera.

#### Estazio meteorologikoak 
Irunberrin edo Erromantzatuan ez dago estazio meteorologikorik. Hala ere, Urraulbeiti pareko udalerrian, estazio bat dagoen Artieda kontzejuan, itsasoaren mailatik 456 metrora, Nafarroako Gobernuak 1954an jarritako estazio meteorologikoa dago.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Irunberri
* Biotzari

## Kanpo estekak
Corellako Aste Santua

thumb|250px|Penitentziagileen presentzia, Corellako prozesioaren ezaugarrietako bat.

**Corellako Aste Santua** Nafarroa Garaiko hegoaldeko Corella herrian ospatzen den erlijio festa da. 1967tik Nafarroako Interes Turistikoko Jaia gisa katalogatuta dago. 

## Jarduerak 
Corellako Aste Santuan, haien artean lotura zuzena duten eta adierazgarritasun handia duten bi ekitaldi ospatzen dira:

* **Zazpi Berben Funtzioa**. Ehorzketa Santuaren prozesioaren benetako hitzaurrea da eta 100 urte baino gehiagoko historia du. Ostiral Santuan izaten da, eguerdian, Arrosarioko Andre Mariaren elizan. Abesbatzaren kantuak eta orkestraren musika apaizaren hitzekin nahasten dira kontzertu sakratu batean, non Jesusek hil aurretik esandako azken zazpi esaldietako bakoitza antzezten den.

* **Ehorzketa Santuaren prozesioa**. 1710etik dokumentatuta dago ekitaldi hau. Data horretan Karitateko Anaitasuna edo kofradia sortu zen, nahiz eta prozesioa lehenago egiten zela uste izan. Lortutako ospea bere originaltasunagatik eta herritarren parte hartze handiagatik izan da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :2015eko Interes Turistikoko festaren izendapena.
* :Ostiral Santuko Prozesioa Navarra Televisión katean, 2019an.
* Zazpi Berben funtzioaren kontzertua, 2022an.
Sabin Ipiña

**Sabino Andrés Ipiña Ormaechea** edo **Sabin Ipiña Hormaetxea** (Ortuella, Bizkaia, 1934 - Portugalete, Bizkaia, 2017) teknikari kimiko, ekintzaile, euskaltzale eta politikaria zen.

## Bizitza 
Sabin Ipiña teknikari kimiko, ekintzaile, euskaltzale eta politikaria zen.

Ikastolen mugimenduaren bultzatzaileetako bat. Bizkaiko Ikastolen Elkarteko lehendakari izan zen.

Asti-Leku Ikastolaren bazkide sortzailea da. Euskarazko hezkunztaren aldeko defendatzailea.

Portugaleteko zinegotzi izan zen.

Nagusiak Elkartearen lehendakari izan zen.

## Erreferentziak
Bitakora kaiera

***Bitakora kaiera*** Ibon Sarasolak idatzitako saiakera bat da, Erein argitaletxeak 2016. urtean plazaratua.

Sarasolak, berriro ere, bere aurreko saiakeraren gaiei eutsi zien eta, berriro ere, gehienbat euskararen gainean mintzatu zen, euskara garaikidearen batasunaz, etorkizunaz, hiztegigintzaz, etab.. Bere, oraingoz, azken saiakera honetan, erakutsi zuen aurreko saiakera argitaratu eta ia bi hamarkada geroago bere iritziak noraino aldatu ziren. Izan ere, bere *Euskara batuaren ajeak* liburua argitaratu eta ia hogei urte geroago, egilearen iritzi edo ikuspuntu batzuk nolabait aldatu egin ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo-estekak
Odwilż

***Odwilż*** () poloniar thrillerra da, Xawery Żuławskik HBO Maxerako sortua.

## Sinopsia 
Szczecinen, Katarzyna Zawieja polizia, Jan aitaginarrebaren laguntzarekin, Hanię alaba hazten ari da. Protagonistak eta Krzysztof Trepa bere lankideak Magdy Kosińskiej Michała Strzeleckiego fiskalaren alabaren hilketa eta haren seme jaioberriaren desagerpena ikertuko dute. Aldi berean, Zawieja Wojciecha bere senarraren suizidioaren arrazoia aurkitzen saiatuko da.

## Aktoreak 
* Katarzyna Wajda: Katarzyna Zawieja
* Bartłomiej Kotschedoff: Krzysztof Trepa
* Cezary Łukaszewicz: Andrzej Radwan
* Juliusz Chrząstowski: Bogdan Pietrzak
* Sebastian Fabijański: Marcin Kosiński
* Andrzej Grabowski: Jan Zawieja
* Bogusław Linda: Michał Strzelecki

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Andiaga

**Andiaga** (*92. partzuergoa: Uxue-Lerga*) Nafarroa Garaiko partzuergo bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Zangozerria eskualdean.

Uxue eta Lerga herriek partekatzen dute partzuergo hau.

## Geografia 
Andiaga Oibar ibarran barruan dago geografikoki, baina, administratiboki, Uxue eta Lerga udalerri independenteetan da. Ibar hau Mendialdea Behereko ibarra da.

### Mugakideak 
### Inguru naturala eta kokapena 
Uxue eta Lerga Nafarroa Garaia mendebaldean kokatzen dira, Zangozako merindadearen muturrean. Herrietara Iruñea eta Jaka arteko errepidea hartuta ailegatzen da. Lerga eta partzuergoa Oibar ibarrean kokatuta daude.

### Klima eta landaredia 
Lergako klima mediterraneo motakoa da, nahiz eta iparraldean klima kontinentalaren ezaugarriak izan. Iparraldeko gune menditsuenetan prezipitazioak ugariagoak dira, urtero 800mm inguru, baina zenbat eta hegoalderago urriagoak, herrigunean, esaterako, 500mm euri baino ez dira jausten urtero. Batez besteko tenperatura 12 eta 13 gradu artekoa da eta urteroko egun euritsuak 80 eta 100 bitartekoak.

Lergako basoak asko gutxitu dira denboraz, gaur egun, jatorrizko haritzen eta arteen hedadura 223 hektareakoa baino ez dela. Arteei eta haritzei XIX. mendetik birlandatutako pinu lariziar austriarrak batu arren, basoak herriko azaleraren %7,1 baino ez ziren XX. mendearen amaieran.

#### Estazio meteorologikoa 
Lergan dagoen, itsasoaren mailatik 612 metrora, Nafarroako Gobernuak 1974n jarritako estazio meteorologikoa dago.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Uxue
* Lerga

## Kanpo estekak
2022ko Paris-Roubaix

**2022ko Paris-Roubaix** txirrindularitzako lasterketa klasiko honen 119. edizioa izan zen. 2022ko apirilaren 17an egin zuten Compiègne eta Roubaix artean, 257 kilometroko ibilbidearekin. Proba UCI World Tourren zati izan zen. Dylan van Baarlek irabazi zuen, eguraldi onak eta hautsak markatutako edizio hau.

## Taldeak 
## Sailkapen orokorra 
## Kanpo estekak
David D. Kpormakpor

**David Donald Kpormakpor** (Bomi, Liberia, 1935eko irailaren 28a - New York, 2010eko abuztuaren 19a) liberiar epaile eta politikaria izan zen. Liberiako estatuburua izan zen 1994tik 1995era.

Liberiako Unibertsitatean zuzenbidea ikasi zuen eta Liberiako Auzitegi Goreneko epaile elkartua izan zen. 1994ko martxoaren 7an Estatu Kontseiluko presidente hautatu zuten, Liberiako Lehen Gerra Zibilarekin amaitzeko misioarekin. Kontseiluak bando borrokalarietako kideak ere biltzen zituen. Urtebeteren buruan, Kontseilua desegin egin zen.

Ondoren, Estatu Batuetara joan zen eta New Yorken hil zen.

## Kanpo estekak
Badok.eus

**Badok.eus** musika-ataria berria egunkariak 2009an sortu eta sustatutako ekimena da. Euskal musikari buruz hainbat informazio biltzen ditu.

Datu-basearen tamaina itzela da. urte guztietako eta era guztietako talde eta kantariak azlatzen dira, ez soilik ezagunenak. 2024an, 1.502 talde edo musikariren datuak agertzen dira webgunean; albumak 4.672 dira, eta abestiak, 38.705. Bideoklipak ere badira, 2.896, hain zuzen ere.

Jon Eskisabel izan da hasieratik proiektuaren eragile nagusia kolaboratzaile-sare zabal baten laguntzarekin, eta Gorka Erostarbe da 2024an *Badok*-eko arduraduna. 

Hasieran, euskal kantagintza modernotik, hau da, Ez Dok Amairuren eta Mixel Labeguerieren garaietatik 2000. urtera arteko informazioa jaso zuen atariak. Taldeen biografiak idazten zituztenean Eresbil euskal musikaren artxiboko edukia oso lagungarria izan zen, bertatik informazio asko jaso zuten eta.

## Doinuak eskaintzea (2016) 
2016an atariak jauzi esanguratzu bat egin zuen: musikaren inguruko datuak biltzeaz gain, musika bera entzuteko aukera ematen hasi zen. Euskal musikaren historia, oraina eta etorkizuna, eta euskal talde gehienen kantuak entzuteko aukera ematen du. ]]2022: Argia saria, Internet atalekoa. Euskal musikari eskainitako halako atari bat itsasargi garrantzitsua delako Interneteko itsaso zabalean.
[erdian|thumb|580x580px|[Badok.eus|Badok atariko datuen arabera, Euskal musikako interpreteak 2023ra arte argitaratutako album kopuruaren arabera. ]]

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Armiarma.eus
* *Bizkaieraren fonotekea*
* Ahotsak.eus datu-basea
* Inguma
* Musika Zuzenean

## Kanpo estekak 
* *Badok.eus*, Euskal musikaren ataria
* @Badokeus kontua Twitterren.
2019ko Durango-Durango Emakumeen Saria

**2019ko Durango-Durango Emakumeen Saria** Bizkaiko txirrindularitza lasterketa horren 18. edizioa izan zen, 2019ko maitzaren 20an egin zutena. UCIren egutegian 1.2 maila zuen.

## Sailkapen orokorra 
## Kanpo estekak
Clásica Féminas de Navarra

**Clásica Féminas de Navarra** egun bakarreko txirrindularitza lasterketa profesionala bat da, Nafarroa Garaian jokatzen dena. UCI 1.1en parte da eta Emakumeen Nafarroako Klasikoa lasterketarekin lotuta dago.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Paris-Roubaix (emakumezkoen lasterketa)

**Emakumezkoen Paris-Roubaix** () egun bakarreko txirrindulari lasterketa profesionala bat da, Frantziako iparraldean, Belgikako mugatik hurbil, jokatzen dena. UCI Women's World Tourren parte da eta Amaury Sport Organisationek antolatzen du. Gizonezkoen lasterketa monumentuetako bat da.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
2020ko Durango-Durango Emakumeen Saria

**2020ko Durango-Durango Emakumeen Saria** Bizkaiko txirrindularitza lasterketa horren 19. edizioa izan zen, 2020ko uztailaren 26an egin zutena. UCIren egutegian 1.1 maila zuen.

## Sailkapen orokorra 
## Kanpo estekak
2021eko Durango-Durango Emakumeen Saria

**2021eko Durango-Durango Emakumeen Saria** Bizkaiko txirrindularitza lasterketa horren 20. edizioa izan zen, 2021eko maiatzaren 18an egin zutena. UCIren egutegian 1.1 maila zuen.

### Taldeak 
## Sailkapen orokorra 
## Kanpo estekak
Daniel Dhers

**Daniel Eduardo Dhers Arellano** (Caracas, Venezuela,, 1985eko martxoaren 25a) Venezuelako BMX txirrindulari profesionala da, historia luzea eta nazioartean aintzatespena duena; Tokioko 2020ko jokoetan, zilarrezko domina olinpikoa irabazi zuen, eta, BMX munduko rankingean, bederatzigarren postuan dago gaur egun; domina eta munduko txapelketa anitzen irabazle da bere herrialdea, Venezuela, ordezkatuz. Gaur egun, besteak beste, Red Bull, Verizon, POC, eta DC Shoes markek babesten dute.

## Ibilbidea 
Daniel hamabi urte zituela hasi zen bizikletan ibiltzen, dibertimendu moduan, Caracas bere jaioterrian, Chacao udalerrian. 1998an, bere lehen skateparkera joan zen. Gero, 18 urterekin, Estatu Batuetan lekutu zen, eta, bertan, parke batzuetan eta nazioarteko txirrindulariekin ibiltzen hasi zen. 2003an, bere lehen lehiaketan hartu zuen parte, Venezuela ordezkatuz, eta, 2006an, Dew Action Sports Tour-en sartu zen. 2006, 2007 eta 2010ean, Dhersek *Dew Tour* irabazi zuen.

Daniel Dhersek, X Jokoetan, urrea irabazi zuen 2007, 2008, 2010, 2011 eta 2013an munduko hainbat hiritan. Gaur egun, kiroleko onenetakotzat hartzen da.

Lima 2019ko Panamerikar Jokoetan ere, Venezuela ordezkatu zuen, bere herrialdearentzat urrezko domina lortuz.

2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetan, zilarrezko domina irabazi zuen gizonezkoen estilo libreko BMX parken, bigarren saiakeran 92,05 puntu lortu ostean.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* DANIEL DHERS EXPN.com -en profila
* https://dataride.uci.org/iframe/RankingDetails/239?disciplineId=13&groupId=156&momentId=59724&disciplineSeasonId=153&rankingTypeId=1&categoryId=22&raceTypeId=137
Mariano Zabaleta

**Mariano Zabaleta** (Tandil, Argentina, 1978ko otsailaren 28a) tenislari profesional ohia eta telebista-aurkezlea da. Profesionala 1996tik; 1999an egin zuen bere denboraldirik onena eta horri esker 2000ko apirilean ATP rankingeko 21. postua lortu zuen. Bere karreran hiru ATP 250 titulu irabazi zituen eta Masters 1000 final batera iritsi zen. 2000. urtean Konex saria jaso zuen hamarkadako 5 tenislari onenen artean.

2010 eta 2011 urteetan Juan Mónaco tenislariaren entrenatzailea izan zen, José Clavet-ekin batera. Davis Kopako taldeko azpikapitain izendatu zuten, Martín Jaite kapitainarekin batera karguan zegoen bitartean.

## Kanpo estekak
Omenaldia Pasaiari

***Omenaldia Pasaiari*** Nestor Basterretxea eskultoreak Pasaiaren omenez 1971an sortutako eskultura bat da. Itsasoan hildako seme-alaben oroimenezko hiru Pasaien arteko omenaldia izenarekin bataiatu zuten eta 1972az geroztik sorkuntza hori, Néstor Basterretxearen lana, hamabost metroko altuera du Pasai San Pedroren ertzean, eta badirudi ongietorria ematen diela portura iristen diren ontziei. Bere egileak alegoria artistiko gisa definitu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Karl Alexander Müller

**Karl Alexander Müller** (Basilea, 1927ko apirilaren 20a - Zürich, 2023ko urtarrilaren 9a) suitzar fisikaria izan zen. 1987ko Fisikako Nobel Saria irabazi zuen Georg Bednorzekin batera material zeramikoen supereroankortasunaren elkarren aurkikuntzagatik.

Suitzako Instituto Teknologiko Federalean ikasi zuen Zürichen, eta Wolfgang Paulik eskolak eman zizkion. Genevako Battelle Memorial Institutuan lan egin zuen. Züricheko Unibertsitateko irakaslea izan zen eta Züricheko IBMko Ikerketa Laborategian ere lan egin zuen.

Estrontzio-titanatoari buruz ikertu zuen, eta 1980ko hamarkadatik aurrera, tenperatura altuetan supereroale bihurtzen diren substantziei buruz. Georg Bednorzekin egindako lan horiengatik Fisikako Nobel Saria jaso zuten biek.

## Kanpo estekak
Pawn (2013ko filma)

***Pawn***, 2013ko David A. Armstrong estatubatuarrak zuzendutako ekintza film bat da. Michael Chiklis, Common, Marton Csokas, Sean Faris, Stephen Lang, Ray Liotta, Nikki Reed eta Forest Whitaker aktoreek antzeztu zuten. Zuzenean bideoan estreinatu zen.

## Argumentua 
AEB, Nick (Sean Faris) espetxetik atera berri den eta eskuratu duen baldintzapeko askatasunaz gozatzen hasi den preso bat da. Aske gelditu eta kafetegi batean bere anaia bisitatuko du. Bere anaia joatean, lapur batzuk dena eramateko asmoz kafetegia erasotuko dute, bertan dauden guztiak bahitu eta beren helburua lortzeko parean jartzen zaien edozein hiltzeko prest azalduz. Halere, Derrick (Michael Chiklis), lapur taldearen buruak beste helburu batzuk ditu, eta ez du dirua bakarrik eraman nahi izango. 

## Aktoreak 
*Forest Whitaker: Will
*Michael Chiklis: Derrick
*Stephen Lang: Charlie
*Ray Liotta: Suit gelako gizona
*Nikki Reed: Amanda
*Common: Jeff Porter
*Marton Csokas: Barnes tenientea
*Max Beesley: Billy
*Jonathan Bennett: Aaron
*Cameron Denny: Nigel
*Jessica Szohr: Bonnie
*Sean Faris: Nick Davenport
*Ronald Guttman: Yuri Mikelov
*Jordan Belfi: Patrick

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Carascones

**Carascones** (*11. partzuergoa: Ledea-Esa*) Nafarroa Garaiko partzuergo bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Zangozerria eskualdean.

Ledea eta Esa herriek partekatzen dute partzuergo hau.

## Geografia 
Carascones Urraul ibarran barruan dago geografikoki, baina, administratiboki, Ledea eta Esa udalerri independenteetan da. Ibar hau Pirinioaurreko ibarra da, Longida, Itzagaondoa eta Ibargoiti ibarren eta Nabaskoze almiradioaren artean. Ibarra zeharkatzen du Irati eta Zaraitzu ibaiak, Aragoi ibaiaren adarrek.

### Mugakideak 
### Inguru naturala eta kokapena 
Ledea eta Esa Nafarroa Garaia mendebaldean kokatzen dira, Zangozako merindadearen muturrean. Herrietara Iruñea eta Jaka arteko errepidea hartuta ailegatzen da. Aragon ibaiaren ondoan kokatzen da.

### Klima 
Ledeako eta Esako klima mediterraneo-kontinental motakoa da. Urteko batez besteko tenperaturak 12º eta 13º bitartekoak dira eta batez besteko prezipitazioak 600mm eta 100mm bitartekoak, altuera zein den. Urteko egun euritsuak 90 izaten dira, eta, oro har, udaberrian eta udazkenean metatzen dira, izan ere, udak leho samarrak izaten dira. Alde termikoa nahiko nabaria da.

Basoak udalerrien zati handi bat dira, eta jatorrizko zuhaixkak eta hariztiak ia erabat galdu dira. Nafarroako hainbat udalerritan gertatu bezala, larizio pinu ugari birlandatu dira XIX. mendetik aurrera.

#### Estazio meteorologikoak 
Esan dagoen, itsasoaren mailatik 487 metrora, Nafarroako Gobernuak 1991an jarritako estazio meteorologikoa dago.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ledea
* Esa

## Kanpo estekak
Hondarribiko Aste Santua

thumb|250px|Soldadu erromatarren erorikoa, festako une ezagunenetariko bat.
**Hondarribiko Aste Santua** Gipuzkoako ipar-ekialdeko Hondarribiko herrian Aste Santuan ospatzen den erlijio festa da. Erritua 1602. urtetik dago dokumentatuta; lehenagotik dator, beraz. XX. mendean ospe handia hartu zuen, eta, gaur egun, ibilbide osoan ikusle ugari biltzen ditu. Ostegun Santuan Jesus gurutzetik eraistea irudikatzen dute, eta Ehorz­keta Santuaren prozesioa harresiz inguratutako hirigunean egiten dute.

## Jarduerak 
Horrela deskribatzen dira eginkizunak Udalaren webgunean: "Ostiral Santuan, arratsaldeko 5etan, Jasokundeko eta Sagarrondoko Andre Maria elizan ekintza liturgikoak egiten dira, tartean presbiterioan egiten den Eraistearen [[auto sakramentala]ren antzezpena. Antzezpena Udaletxeko arkupeetatik abiatzen da: 19 soldadu, antzinako martxa solemne eta erritmiko batez, Kale Nagusiaren puntan dagoen Elizara joaten dira, horrela eginkizunari hasiera emanez. Soldaduek kaskoarekin, sare-begizko gonarekin, gerrikoarekin eta polainekin jantzita egiten dute bidea. Bi nagusik, ezpatarekin ezkutuari kolpeak emanez, pausoa markatzen dute; gainontzekoek lantzarekin lurra kolpatzen duten. Behin elizan, biak aldarearen ondoan kokatzen dira. Bertan Kristoren Eraistea gurutzetik antzezten da. Kristo giltzatuaren eta gurutzearen irudiak frai Jeronimo Estellak oparitu zion hiriari, 1777an. Ondoren, erabateko isilunean murgilduta, arantzazko buruntza, gurutzeko inskripzioa eta iltzeak kentzen zaizkion eta gorpua, errezel batekin estalita dagoen kristalezko zerraldoan sartzen dute". 

Arratsaldeko 6ak inguruan bijilia amaitu ondoren, elizatik bertatik abiatuta, isilik eta poliki-poliki, XIV. eta XVII. mende bitarteko irudiak dituzten zazpi pauso ateratzen dira, Alde Zaharreko kaleak zeharkatzeko. Isiltasunaren Prozesioa izenarekin ezagutzen da.

Ibilbidea Elizan bukatzen da berriz ere eta bertan Kristoren Ehorzketa egiten da. Ondoren, “Zutik gurutze ondoan” abestiarekin amaiera ematen zaie Ostiral Santuko zeremoniei.

## Parte-hartzaileak 
Prozesioaren pausoak 42 pertsonen esku daude. Guztian parte hartzen duten 227 pertsonen artean; herriko arrantzaleek eta baserritarrek 12 apostoluen paperak egiten dituzte. Horiei hainbat penitentzia-kofrade eta Jaungoiko Guardatzaileak gehitu behar zaizkio, 19 erromatar zenturioiak antzezten dituztenak.

## Iruditegia 

Image:
Procesión_de_Semana_Santa_en_Hondarribia_(3_de_3)_-_Fondo_Car-Kutxa_Fototeka.jpg|
PO_25_HONDARRIBIA_PROCESION_VIERNES_SANTO_07_(33715998052).jpg|
PO_25_HONDARRIBIA_PROCESION_VIERNES_SANTO_10_(33487839290).jpg|

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Isiltasunaren Prozesioa 2022an. You Tubeko bideoa.
Declan Brooks

**Declan Brooks** (Portsmouth, Ingalaterra, Erresuma Batua, 1996ko uztailaren 10a) 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan brontzezko domina irabazi zuen txirrindulari britainiarra da, eta BMX Estilo Librean hartzen du parte.

Brooks Portsmouthen jaio zen, eta Cams Hill School-en ibili zen; Southsea skate parkean entrenatzen zuen, eta Brontzezko domina lortu zuen Valmieran jokatutako Europako BMX Txapelketan; 2019an, berriz, zilarra, estilo libreko Munduko Kopan, eta hamargarren postua lortu zuen 2019ko UCI Hiri Txirrindularitzako Munduko Txapelketan, Chengdu-n.

2021eko ekainean, Britainia Handiko taldean aukeratu zuten Tokioko 2020ko Udako Joko atzeratuetarako. Abuztuaren 1ean, brontzezko domina irabazi zuen BMX estilo librean.

## Bizitza pertsonala 
2017an, Brooks ITV dating gameshow-n agertu zen lehiakide gisa, *Take Me Out* .

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak
La barraca (eleberria)

***La barraca***, euskaraz *Etxola*, 1898an Vicente Blasco Ibáñez espainiar idazleak idatzitako eleberri bat da. Naturalismoaren barnean sailaktua dagoen eleberria da. 

Eleberri honetan Blasco Ibáñezek komunitatearen psikologia aztertu eta pertsonaien ankerkeria instintu baxuei eta bizi diren ingurumen basatiari egotziko dizkio. 

## Argumentua 
XIX. mendearen amaieraldera, Valentziako nekazal eremua. Osaba Barreten lursailak madarikatuak daude, kateak apurtu eta On Salvador lurjabeari burua ebakitzera ausartu baitzen, horrek Barret familiari hondamendia ekarriz. Lursaila lurjabeen aurkako borrokaren ikur bilakatu dira, horregatik inorrek ez ditu ereiten. Batiste Borrull kanpotarra etorri eta bere familia aurrera ataratzeko asmoz lursail horiek alokairuan ereiteko asmoz hartzen dituenean, bertakoen gorrotoa erakarri eta guztia ezinikusia eta tragedian amaituko da. Bitartean, egoera latz honetan On Joaquín maisuak nekazarien seme-alabak diren bere ikasleei hezkuntza irakasten saiatuko da, alferrikako ondoriekin.

## Kanpo estekak
Antipaxos

**Antipaxos**, grezieraz Αντίπαξος, Greziako mendebaldean dagoen uharte txiki bat da, Joniako Uharteetan eta Paxos uhartetik 3 kilometro hegoaldera. Korfu unitate erregionalean dago.

2011ko erroldaren arabera 20 biztanle zituen.
Paxos

**Paxos**, **Paxoí** edo **Paxí**, grezieraz Παξοί και Αντίπαξοι, Greziako mendebaldean dagoen uharte txiki bat da, Joniako Uharteetan, Korfu uhartetik 7 kilometro hegoaldera eta Antipaxos uhartetik 3 kilometro iparraldera.

2011ko erroldaren arabera 81 biztanle zituen. Bertako herriburua Gaios da.