Laura Lechuga

**Laura M. Lechuga Gómez** (Sevilla, 1962) sevillar kimikaria da, Ikerketa Zientifikoen Kontseilu Goreneko (CSIC) ikerketa-irakaslea eta dibulgatzaile zientifikoa. Nanozientziaren eta Nanoteknologiaren Kataluniako Institutuko (ICN2) nanobiosentsore eta aplikazio bioanalitikoen taldeko liderra da Bartzelonan. Madrilgo Mikroelektronika Institutuko Sentsore eta Biosentsore Saileko zuzendaria izan da Espainiako Zientzia Ikerketen Kontseilu Nagusia (CSIC). 

270 zientzia-argitalpen baino gehiago eta 8 patente-familia baino gehiago egin ditu, eta SENSIA, S.L.  eta BIOD, S.L.spin-off enpresen sortzaileetako bat da. 80 ikerketa-proiektutan baino gehiagotan parte hartu du, gehienak nazioartekoak, eta dibulgatzaile zientifiko aktiboa da. 

2019-2020 koronabirusak eragindako gaixotasun-pandemian, Lechugak biosentsore optiko sinplea garatu zuen, kostu txikikoa eta azkarra, COVID-19 delakoa detektatzeko.

## Biografia 
### Hezkuntza eta lehen urteak 
Andaluziako Sevillan jaio zen, eta kimikan eta fisikan interesa agertu zuen bigarren hezkuntzan. Azkenik, Kimikako Lizentziatura ikasi zuen Cadizko Unibertsitatean, eta hantxe inspiratu zen bere karrera ikerketaren bidetik jarraitzeko. 

Lechugak Mikroelektronikako Zentro Nazionalean amaitu zuen bere doktorego-ikerketa. Bere doktorego-tesia "*III-V semiconductor Schottky diodes for gas sensing and biosensing/ III-V erdieroalea Schottky diodes for gas sensing and biosensing*" izan zen.  Nanoteknologia MESA+ Institutuan doktoratu eta hurrengo bi urteak igaro zituen. Twenteko Unibertsitatean (Herbehereak) eta, ondoren, 1995ean Espainiara itzuli zenean, Madrilgo CSICeko Mikroelektronika Zentro Nazionalean sartu zen.

### Ikerketa eta ibilbide profesionala 
1995etik, Madrilgo CSICeko Mikroelektronika Zentro Nazionalean lan egin zuen. 2002an Ikerketa Zientifikoen Kontseilu Nagusiko (CSIC) Sentsore eta Biosentsore Saileko buru izendatu zuten.

2008an, Kataluniako Nanozientzia eta Nanoteknologia Institutuan (ICN2) sartu zen, eta, gainera, taldeko liderra da Networking Biomedical Research Center-en (CIBER). 2012an, alboko irakasle izendatu zuten Tromsø Unibertsitatean (Norvegia), Artikoko Unibertsitate gisa ere ezaguna, eta, 2013an, Brasilgo Campinas Estatuko Unibertsitateko (Brasil) Ingeniaritza Elektrikoko eta Konputazio Zientzietako Fakultateko irakasle bisitari egon zen.

Lechugak siliziozko nanoplasmonikan eta fotonikan oinarritutako biosentsoreak garatzen ditu, eta "lab-on-a-chip" plataforman integratu daitezke. Hainbat sentsore mota garatu ditu: biosentsore fotonikoak, Mach-Zehnder interferometroak, sentsore opto-nanomekanikoak eta sentsore magnetoplasmonikoak. Sentsore horiek ingurune klinikoetan aplikatu nahi ditu, minbizia eta bestelako gaixotasunak diagnostikatzeko eta ingurumena zaintzeko. 2018an, *Escherichia* coli-ren kuantifikazio azkar eta sentikorra egiteko interferometrian oinarritutako arreta-puntua erakutsi zuen. Errendimendu handiko substratu nanoplasmonikoetan inprimatutako mikrokonponketak zituen gailuak, eta adituak ez ziren langileek ere egin zitzaketen.

2019-2020 koronabirus-pandemian, Lechugak COVID-19 sinplea, kostu txikiaz eta azkar detektatzeko biosentsore bat garatzen lan egin zuen. Lechugak hamar egunetan garatu zuen ideia, biosentsore optikoen eraikuntzan zuen esperientzia aprobetxatuz. Proba nanoeskalako sentsore optiko batean oinarritzen da, eta proteina hartzaile bat (antigorputza) du, koronabirusa detektatzeko gai dena. Sentsorea bera uhinen gidako interferometro bat da. Txistu- edo flema-lagin bat erabiltzen du SARS-CoV2-ren presentzia detektatzeko. Txistuak SARS-CoV-2 badu, antigorputzekin bat egiten du, eta, era berean, sentsore optikotik pasatzen den argi-izpi baten transmisioa aldatzen du. Argia aztertu ondoren, emaitza telefono adimendun batera edo tableta batera bidaltzen da, 30 minutu baino gutxiagoko prozesu batean. Azido desoxirribonukleiko (DNA) zundek RNA birala identifikatzen dute, polimerasaren kate-erreakzioaren (PCR) beharrik gabe.

Garatu dituen eta laborategian baliozkotu diren sentsoreek bi spin-off enpresa sortu zituzten: SENSIA, S.L. eta BIOD, S.L. 270 argitalpen baino gehiago idatzi ditu, oso aipatuak, gainera 8 patente-familia ditu Espainian eta nazioartean; horietako zazpi industriara transferituta daude. 80 ikerketa-proiektutan baino gehiagotan parte hartu du, gehienak nazioartekoak. Gainera, dibulgatzaile zientifiko oso aktiboa da, bere jarduera publiko orokorra ezagutarazteko.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2014an Estatu Batuetako Elkarte Optikoko kide hautatua.
* 2016an Fisika, Berrikuntza eta Teknologia Saria, Espainiako Fisika Elkarteak (RSEF) eta BBVAk emana.
* 2017an *AcademiaNe*, emakume akademiko bikainen atarian sartu zen.
* 2020an Emakume teknologoarentzako Ada Byron saria.
* 2020an Teknologia Berrien Jaime I. Errege Saria, «*diagnostiko kliniko, goiztiar eta azkar baterako funtsezkoak diren biosentsore berriak diseinatzeko eta garatzeko egindako ekarpenak aintzat hartuta*».
* 2020an Juan de la Cierva Ikerketa Sari Nazionala.
* 2022an *Honoris* Causa doktorea, Cádizko Unibertsitatean
* 2023an Nanoteknologiaren NOB166® Sari Nazionala  III. edizioa

## Argitalpenak 
Bere argitalpenen artean, hauexek nabarmentzen dira:

* 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak