open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Enplegu-erregulazio espediente

Espainiako lan-zuzenbidean, **enplegu-erregulazio espedientea**, labur **EEE** ere izendatzen dena, enpresa batean lan-kontratuak iraungi, eten edo lanaldia murrizteko prozedura bat da, enpresariak nahi langileek beraiek abiarazi dezaketena, arrazoi ekonomiko, tekniko, produktibo eta organizatiboengatik nahiz enpresa bera desagertzeagatik. Enplegu-erregulazio espedienteen berezitasuna, besteak beste, bidegabeko kaleratzeren aldean, lan-kontratua iraungitzearen kasuan duen kalte-ordain txikiagoa da.
Equus quagga boehmi

**Equus quagga boehmi**, edo **Grant zebra**, zebraren azpiespezie bat da. Ordokietako zebren edo zebra arrunten artean kokatzen diren sei azpiespezietatik tamainaz txikiena da. Bataz beste soin gurutzera 1,3 eta 1,5 m altuera dauka. Afrikako erdi eta ekialdean hedatzen da. Serengeti-Mara ekosistemaren zebra da.

## Hedapena 
## Ezugarriak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1945 Wesselink

**1945 Wesselink** asteroide gerrikoan aurkitutako 1945. asteroidearen izena da. 1930eko uztailak 22an aurkitu zuen Hendrik van Gentek Johannesburgotik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1930 OL** zen. Bere izena Adriaan Jan Wesselink herbeheretar astronomoagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1946 Walraven

**1946 Walraven** asteroide gerrikoan aurkitutako 1946. asteroidearen izena da. 1931ko abuztuak 8an aurkitu zuen Hendrik van Gentek Johannesburgotik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1931 PH** zen. Bere izena Theodore Walraven herbeheretar astronomagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1947 Iso-Heikkilä

**1947 Iso-Heikkilä** asteroide gerrikoan aurkitutako 1947. asteroidearen izena da. 1935eko martxoak 4an aurkitu zuen Yrjö Väisäläk Turkutik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1935 EA** zen. Bere izena Iso-Heikkilä herriagatik jasotzen du, asteroide hau aurkitu zen behatokia dagoen tokia dena.

## Kanpo estekak
1948 Kampala

**1948 Kampala** asteroide gerrikoan aurkitutako 1948. asteroidearen izena da. 1935eko apirilak 3an aurkitu zuen Cyril Jacksonek Johannesburgotik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1935 GL** zen. Bere izena Ugandako hiriburua den Kampalagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Gernikako Arbolaren Gurutzea

**Gernikako Arbolaren Gurutzea** Euskal Herrikoak izanda edo euskal jatorria izanda, Euskadiren nortasuna defendatzen eta berreskuratzen nabarmendu direnei eta, orokorrean, gizarte, ekonomia eta kulturaren alorrean egindako lan bikainagatik eta lortu duten ospeagatik nabarmendu direnei saria ematea. Sari hau Eusko Jaurlaritzak ematen duen goraipamenik garrantzitsuena da.

1983/86eko maiatzaren 2ko Dekretuan onartu zen.

## Sarituak 
* Miguel Hernández Ocanto (1983): Caracasko Barruti Federaleko gobernadorea.
* Jesus Maria Leizaola Sanchez (1986): Eusko Jaurlaritzako lehendakaria.
* Manuel Lekuona Etxabeguren (1987): Euskaltzainburua.
* Joxemiel Barandiaran Aierbe (1987): Eusko Ikaskuntzako lehendakaria.
* Rafael Caldera Rodríguez (1995): Venezuelako presidentea.
* Ramón Rubial Cavia (1998): Eusko Kontseilu Nagusiko presidentea.
* Jose Antonio Agirre Lekube (2010): Eusko Jaurlaritzako lehendakaria.
* Carlos Garaikoetxea Urriza (2011): Eusko Jaurlaritzako lehendakaria.
* Jose Antonio Ardanza Garro (2012): Eusko Jaurlaritzako lehendakaria.

## Ikus, gainera 
* Lagun Onari
* Lan Onari

## Kanpo estekak 
* Eusko Jaurlaritzako lehendakaritza - Sarituen zerrenda
Chapeau el "esmirriau"

'*Chapeau el "*esmirriau*"** (gaztelaniaz) Mortadelo eta Filemonen seigarren abentura luzea da, Francisco Ibáñez kataluniar komikigileak idatzi eta marraztua.

## Istorioa 
Superrak Mortadelo eta Filemonen zaintzapean uzten du oso antzinakoa eta baliotsua den txanpon bat.

Alabaina, kutxa gotorrean utzi bezain pronto, **Chapeau el esmirriau*'k, bertatik edozein gauza, pertsona edo animali irten daitekeen kapela harrigarri bat duen tipo baxu bat dena, txanpona lapurtu egiten du.

Mortadelo eta Filemonek Chapeauri eta honen kapelari aurre egin beharko diote, kapelak, bere barnean, agenteen zain dauden trikimailu ugari dituelarik. Milioika plan egiten dituzte bi agenteek, baina kapelak edo Mortadeloren axolagabekeriak beti zapuzten dituzte txanpona berreskuratzeko saiakerak. Azkenean, Mortadelok, kapelak detektatzen ez duen ezkutatutako misil bat jaurtitzen dion arte, txanpona berreskuratzea lortuz.

Azkenean, bazirudien txanpona Bacterio profesorearena zela, eta soilik makina banatzaile bati ziria sartu eta hala tabakoa dohain erosteko baino balio ez zuela. Filemonek, txanpon horrek sufriarazi zionagatik haserre, Bacterio bolborazko zigarro bat "erretzera" behartzen du, Mortadelok heldu egiten dion arren.

## Beste medio batzuetan 
* Hezur eta haragizko aktoreekin eginiko La gran aventura de Mortadelo y Filemón filmean Superraren deskapotablea suntsitzen dute, komikian ere gertatzen dena.

* Aurreko filmearen jarraipena den Mortadelo y Filemón: Misión salvar la Tierra filmean kapela daraman edonor erasotzen duen zakur bat agertzen da, komikian bezala (komikian Mortadelok Chapeau atxilotzeko entrenatu zuen arren).
Vicente Superintendentea

**Vicente Ruínez Superintendentea** edo soilik **Superra** Francisco Ibáñezen pertsonaiarik ezagunenak diren Mortadelo eta Filemonen komikietan agertzen den ohiko pertsonaia bat da. Lehen aldiz Va la T.I.A. y se pone al día abenturan agertzen da, eta saileko lehen agerpena 1969ko El sulfato atómico komikian izan zen.

Gerri sendoko eta ile gutxiko gizon bat da, bibote sendo bat daramana eta jantzi urdin bat eta gorbata beltz bat janzten dituena.

Ohiko pertsonaien artean, hierarkia maila handienekoa da, baina batzuetan hierarkia mailan bera baino gorago daudenek bisitatzen dute, ohi Agentziako Zuzendari Nagusiak. T.I.A.ko agenteen nagusi bezala, Mortadelo eta Filemoni misioak ematen dizkiena da. Ohi, beti misio zailenak izaten dira, bere arabera "bere agenterik baliotsuenen bizia ez baitu arriskatu nahi". Gertatzen da, baita ere, misioak bere agenterik hoberenei eman nahi izatea baina hauek beti lanpetuta egotea, azkenean, Mortadelo eta Filemonekin konformatuz.

## Ohiko gertaerak 
* Superrak Mortadelo eta Filemon modu iraingarrian tratatzea
* Superra mendekatu egiten da berataz barre egiten dutenean edo misio baten xehetasunak azaltzerakoan ezentzunarena egiten badiote.
* Mortadelok eta Filemonek beti ihes egiten dute Superrak Bacterio profesorearen asmakizunen bat probarazi nahi dienean.
* Superrak ohi kolpeak jasotzen ditu Mortadelo eta Filemonen trakeskerien ondorioz.
* Azken biñetan Superrak bere agenteak jazartzen ditu. Jazarpenik ez dagoenean Mortadelo eta Filemon planetako tokirik mortuenetan ikus daitezke (Gobi edo Sahara basamortuak, Antartika, Golango Gainak, Columbretes uharteak, Bazko uhartea...) euren alboan, egunkari batek uneko barrabaskeria kontatzen duen bitartean, Superra bere agente bikotea toki erabat ezberdin batean bilatzen ari dela aipatzen duen aldi berean. Amaiera honen aldaeretan, Mortadelo egunkaria irakurtzen edo irratia entzuten ikus daiteke.

## Kanpo estekak
Hiruki isoszele

**Hiruki isoszelea** edo **triangelu isoszelea** (grezierazko ἴσος "berdin" eta σκέλη "hankak" hitzetatik, hau da, "bi hankak berdinak") hiru aldeetatik bi berdinak dituen hirukia da. Desberdina den aldea oinarria deitzen da.

## Propietateak 
* Oinarriko angeluak berdinak dira.
* Oinarriaren aurkako angeluaren erdikaria hirukiaren garaiera da.
* Oinarriaren aurkako angeluaren erdikaria aldi berean garaiera, erdibitzaile eta erdibideko bat da.
* Oinarriko erdibitzailea hirukiaren simetria-ardatza da.

## Kanpo estekak
Gábor Boczkó

**Gábor Boczkó** (Tapolca, 1977ko apirilaren 1a) ezpata modalitateko hungariar eskrimalari bat da. Zilarrezko domina bat irabazi du Olinpiar Jokoetan.

## Palmaresa 
### Olinpiar Jokoak 
#### Zilarrezko dominak 
* 2004ko Udako Olinpiar Jokoetako taldekako ezpata proba (Atenas)

### Munduko Eskrima Txapelketa 
#### Zilarrezko dominak 
* 2009ko Munduko Eskrima Txapelketako taldekako ezpata proba (Antalia)
* 2011ko Munduko Eskrima Txapelketako taldekako ezpata proba (Catania)

#### Brontzezko dominak 
* 2007ko Munduko Eskrima Txapelketako taldekako ezpata proba (San Petersburgo)
* 2010eko Munduko Eskrima Txapelketako banakako eta taldekako ezpata probak (Paris)
* 2012ko Munduko Eskrima Txapelketako taldekako ezpata proba (Kiev)

### Europako Eskrima Txapelketa 
#### Urrezko dominak 
* 1997ko Europako Eskrima Txapelketako banakako ezpata proba (Gdansk)
* 2002ko Europako Eskrima Txapelketako banakako ezpata proba (Mosku)
* 2003ko Europako Eskrima Txapelketako banakako ezpata proba (Bourges)
* 2006ko Europako Eskrima Txapelketako taldekako ezpata proba (Esmirna)
* 2007ko Europako Eskrima Txapelketako taldekako ezpata proba (Gante)
* 2009ko Europako Eskrima Txapelketako taldekako ezpata proba (Plovdiv)
* 2010eko Europako Eskrima Txapelketako taldekako ezpata proba (Leipzig)

#### Zilarrezko dominak 
* 2008ko Europako Eskrima Txapelketako taldekako ezpata proba (Kiev)
* 2010eko Europako Eskrima Txapelketako banakako ezpata proba
* 2011ko Europako Eskrima Txapelketako taldekako ezpata proba (Sheffield)
* 2012ko Europako Eskrima Txapelketako taldekako ezpata proba (Legnano)
Hiruki eskaleno

**Hiruki eskalenoa** edo **triangelu eskalenoa** (grezierazko σκαληνός hitzetik, "desberdina") hiru aldeak desberdinak dituen hirukia da; edo, horren baliokidea dena: hiru angeluak desberdinak dituen triangelua da.

## Kanpo estekak
Fotografía (Juanesen abestia)

***Fotografía*** Juanes kolonbiar abeslari eta kantagileak eta Nelly Furtadok Juanesen estudioko bigarren bilduma den *Un día normal* bildumarako grabatutako abesti bat da.

## Remixak 
* "Fotografia" (Hessler's Remix)
* "Fotografia" (Hessler's Radio Remix)
* "Fotografia" (DJ Enzo Remix)
* "Fotografia" (Gianina Mix)
* "Fotografia" (Base Mix)
* "Fotografia" (ON Remix)

## Beste bertsio batzuk 
* "Fotografia" (Bertsio Instrumentala)

## Chartak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Otl Aicher

**Otl Aicher**, **Otto Aicher** bezala ere ezaguna (Ulm, 1922ko maiatzak 13 &ndash; Rotis, 1991ko irailak 1) alemaniar diseinatzaile grafiko eta tipografo bat izan zen, non bere diseinu estudioa ezarri zuen.

## Biografia 
Eskultura Akademie der Bildenden Kunsten (Arte Ederren Akademia) ikasi zuen Münichen Bigarren Mundu Gerraren ondoren. Inge Aicher-Schollekin ezkondua 1946an Max Bill eta intelektual talde batekin Hochschule für Gestaltung sortu zuen, Ulmeko diseinu eskola bat, Alemanian, 1953 eta 1968 artean diseinu hezkuntzako zentru liderretako bat bihurtuko zena, eta Bauhaus eskolaren kasuan ez bezala, bere geletatik artea eta formaren goraipamena baztertu zituena eta diseinuaren funtzio eta sarreran murgildu zen industria munduan funtsezko faktore bezala.

## Lana 
Aicherrek analogikoa eta zehatza digitala eta abstraktuaren aurretik jartzen du. Asmo filosofikoz egiten du. Arrazoi hutsaren papera erlatibizatzen du, eta modernitatearen arrazionaltasuna pentsaera abstraktu soil baten nagusitasunaren ondorio bezala kritikatzen du. Aicherren ustez, abstraktua zehatzaren aurretik jartzeak kulturarentzat konponezina den ordena edo hierarkia faltsu bat sortzen du. Digitala edo abstraktua ez da analogikoa edo zehatza baino handi edo garrantzitsuagoa. Bere lanen funtsezko ezaugarri bat "egitearen filosofia" batean finkatzea da, Gilen Ockhamgoa, Immanuel Kant edo Ludwig Wittgenstein bezalako pentsalariek inspiratua. *Mundua proiektu bezala* izenburuko liburuaren egilea ere bada.

Bere sorkuntzen artean, Braun, Lufthansa, ERCO eta Municheko Udako Olinpiar Jokoetarako piktograma olinpikoak daude, sorta bereizgarri eta ezaguna. *Zeinu sistemak komunikazio bisualean* eta *Analogikoa eta digitala* lanen egilea ere bada.

Tipografiari dagokionez, berea da *Rotis* familia, non zenbait sans-serif familia serif eta semi-serifekin uztartzen diren. Berak sortutako beste tipografia bat *Traffic* izenekoa da, Municheko aireportuan eta hiri honetako garraio publikoan erabilia. Bilboko metroko seinaletika ere diseinatu zuen.

## Iruditegia 

Fitxategi:Olympic games 1972 basketball 0501.JPG|Saskibaloiaren piktograma, Munich 1972rako sortua.
Fitxategi:Visualcommunication-athens-airport.jpg|Otl Aicherrek Municheko Olinpiar Jokoetarako eginiko piktogramak, Atenasko aireportuan erabiliak.
Fitxategi:Rotis muster.png|Rotis sans-serif tipografia mota.

## Sariak 
* 1954: Ohorezko Saria Milango X. Trienalean
* 1955: Alemaniako Errepublika Federaleko kartelik hoberenentzako saria
* 1958: Innsbruckeko tipografia lehen saria.
Inge Aicher-Scholl

**Inge Aicher-Scholl** (1917ko abuztuak 11-1998ko irailak 4), gaztetan Arrosa Zuria nazien aurkako mugimenduan parte hartu zuen alemaniar idazle bat izan zen.

Forchtenbergeko alkatea zen Robert Schollen eta honen emazte Magdalenaren sei seme-alabetatik nagusiena eta Hans Scholl eta Sophie Schollen arreba-ahizpa zen.

Arrosa Zuria Nazien gerra krimenekin, batez ere juduen aurkakoak ekialdeko frontean, biziki kritikoak ziren gerraren aurkako foiletoak inprimatu eta banatu zituzten ikasle talde bat izan zen.

Sophie ta Hans foiletoen banaketan harrapatuak izan ziren, traizioagatik epaituak eta gilotinan exekutatuak, Arrosa Zuriko beste kide batzuk ziren Kurt Huber, Willi Graf, Christoph Probst eta Alexander Schmorellekin batera.

Inge eta Scholl familiako beste kide batzuk atxilotuak eta itaunduak izan ziren, baina ondoren aske utzi zituzten.

Inge Otl Aicher diseinatzailearekin ezkondu zen, eta 1946an, gazte intelektual talde batekin batera, Hochschule für Gestaltung sortzea planteatu zuten, sorkuntza aktibitatea eguneroko bizitzarekin lotuko zuen, eta, helburu bezala, moralki nazismoak eta Bigarren Mundu Gerrak suntsitutako gizartea kulturalki berreraikitza izango zuen ikerketa eta irakaskuntza erakunde bat. Bauhauseko printzipioak biziberritzen saiatu ziren Max Bill zuzendari bezala izendatuz.

Ulmeko diseinu eskolaren proiektua John McCloyk emandako milioi bat markoei esker finantzatu zen, Schollek fundazioarentzat Max Bill, Walter Gropius eta AEBekin zituen kontaktuen bidez lortu zuena, gainera, Gobernu Federalaren, Tokiko Gobernuaren, diru laguntza pribatuen eta industrien diru babesa jaso zuen.

XX. mendearen bigarren erdiko mugimendu bakezalean burubelarri murgilduta egon zen.

"Arrosa Zuria"ri buruzko liburuak ere idatzi zituen.

Minbiziak jota hil zen 1998ko irailak 4an.

## Ohoreak 
* 1995: Verdienstorden des Landes Baden-Württemberg Verdienstmedaille des Landes Baden-Württemberg
* 1997: Ehrenbürgerwürde der Stadt Ulm
* 1999: Eskola Bad Allgaun bere izenean
* 2005: Eskola Neu-Ulmen bere izenean

## Kanpo estekak
Hank Snow

**Clarence Eugene "Hank" Snow** (1914ko maiatzak 9-1999ko abenduak 20) country estatubatuar (kanadarra jaiotzez) abeslari bat izan zen.

Bere karreran zehar 70 single baino gehiago izan zituen Billboarden 1950 eta 1980 artean, horien artean lehen postura iritsi ziren "I'm Moving On", "The Golden Rocket", "I Don't Hurt Anymore", "Let me go, Lover!", "I've Been Everywhere" eta "Hello, Love", baita top teneko beste hit batzuk ere. Kanadako Country Musikaren Ospearen Aretoko eta Kanadako Musikaren Ospearen Aretoko kide da.

## Elvis 
thumb|BillHaley/Elvis/HankSnowTicket - 1955eko urriak 16
Grand Ole Opryn sarri agertzen zela eta, 1954an zuzendariak Elvis Presley gazte bati eskenategian agertzen utz ziezaiotela konbentzitu zituen. Snowk Presley bere irekiera ekitaldean erabili zuen Colonel Tom Parker bezala sararaziz.

## Oinordekoak 
Elvis Presley, The Rolling Stones, Ray Charles, Ashley MacIsaac, Johnny Cash eta Emmylou Harrisek, beste batzuen artean, Snowren eragina jaso dute.

## Diskografia 
### Bilduma 
### Singleak 
### Single gonbidatuak
Elsa Girardot

**Elsa Girardot** (1973ko otsailaren 21a - 2017ko urriaren 22a) ezpata modalitateko frantziar eskrimalaria izan zen. Brontzezko domina bat irabazi zuen 1997ko Munduko Eskrima Txapelketan.

## Palmaresa 
* Brontzezko domina 1997ko Munduko Eskrima Txapelketako taldekako ezpata proban (Lurmutur Hiria)
Euskal artzain txakur iletsu

**Iletsua** da euskal artzain txakurraren aldaeretako bat; Euskal Herriko bertako txakur arraza horren beste aldaera, berriz, Gorbeiakoa da.

1995eko ekainetik du estandarra ezarria Eusko Jaurlaritzak. Arraza izendapen hauek ez dute onarpenik Nazioarteko Federazio Zinologikoaren zerrendetan.

## Ezaugarriak 
[thumb|320px|[Kataluniako ardi txakur bat Sarako kale batean.]]
Iletsuaren ezaugarri nagusia, duen ilea da. Ile asko du, eta hankak estaltzen dizkio. Ilearen kolorea horixka edota kanela kolorekoa da.

Beste barietatearekin alderatuz gero, ile luzeagoa dute bizkarraldean eta aurreko hanketan. Bularra ere zabalagoa dute, buru handiagoa ere bai eta belarriak beti erorita dauzkate.

Arrek batazbeste 53,87 zm. neurtzen dute bizkar-gurutzean. 17-33 kiloko pisua izaten dute normalean. 

Izaerari dagokionez, txakur leiala da. Iletsua betidanik erabili izan da artaldeak zaintzeko eta gidatzeko.

## Ikus, gainera 
* Txakurra euskal mitologian

## Kanpo estekak 
* Bideoa: Euskal Artzain Txakurraren bi aldaeren, hau da iletsuaren eta Gorbeiakoaren, deskribapena, *YouTube*
* Euskal artzain txakurraren deskribapena, *Nekanet* webgunean
*  Euskal artzain txakurraren ataria
*  Euskal artzain txakurraren bi aldaeren arraza estandarra
Gorbeiako euskal artzain txakur

**Gorbeiakoa** da euskal artzain txakurraren aldaeretako bat; Euskal Herriko bertako txakur arraza horren beste aldaera, berriz, iletsua da.

Iletsua barietateak ez bezala, Gorbeiakoak ile motzagoa du, eta kolore gorrikoa da. 17-33 kilo pisatu ohi du. Izaerari dagokionez, txakur leiala da. Izenak berak dioenez, artaldeak zaintzeko eta gidatzeko sortutako arraza da.

## Ikus, gainera 
* Txakurra euskal mitologian

## Kanpo estekak 
* Artzain txakurraren deskribapena, Nekanet webgunean
*   Euskal artzain txakurraren ataria
* Bideoa, Euskal ardi txakurra, gorbeiako mota
Poligono ukitzaile

[thumb|500px|eskuinera|[Erronboa (urdinez) poligono ukitzailea da; eta laukizuzena (gorriz) haren poligono duala]]
Geometrian, **poligono ukitzailea** edo **poligono zirkunskribatua** poligono ganbila da, bere barruan alde guztiak ukitzen dituen zirkunferentzia bat duena. Zirkunferentzia horri zirkunferentzia inskribatu deritzo.

Poligono ukitzailearen poligono duala ziklikoa da; eta poligono ukitzailearen zirkunferentzia inskribatua poligono dualaren erpin guztietatik igarotzen da.

Poligono erregular guztiak ukitzaileak dira. Poligono ukitzaileen artean, lauki ukitzaileak dira aztertuenak; besteak beste, erronboak.

## Inerradioa 
Inerradioa zirkunferentzia inskribatuaren erradioa da. Poligono ukitzaile baten *n* aldeak *a*1, ..., *a**n* badira, inerradioaren luzera formula honen bidez kalkula daiteke:

:r=\frac{A}{s}=\frac{2A}{\sum_{i=1}^n a_i}

non *A* poligonoaren azalera eta *s* poligonoaren perimetroerdia diren.

## Kanpo estekak
Poligono dual

[thumb|500px|eskuinera|Irudiko [laukizuzena (gorriz) eta erronboa (urdinez) dualak dira]]
Geometrian, poligonoak **dualak** izeneko bikoteetan elkartzen dira, non poligono baten (poligono inskribatua) erpinak beste poligonoaren (poligono ukitzailea) aldeetan kokatzen diren.

## Ikus, gainera 
* Kurba duala
* Poliedro duala

## Kanpo estekak
Rho Cygni

**Rho Cygni** (ρ Cyg / 73 Cygni / HD 205435) Cygnus konstelazioko izar bat da, +4,00 itxurazko magnitudekoa. Ohiko izen arruntik ez duen arren, izar hau, ζ Cygni eta beste gertuko izar ilunago batzuekin batera Txinan **Chay Foo** (gurdi biltegia) bezala ezagutzen zen. Gure Eguzki-sistematik 124 argi urtera dago.

Rho Cygni G8III espektro motako erraldoi hori bat da, 5078 Kelvineko tenperatura efektiboarekin, beste iturri batzuk bere tenperatura apur bat altuagoa dela, 5114 eta 5125 kelvin artekoa dela dioten arren. Capella (α Aurigae)ko izarrik dizdiratsuenaren edo Vindemiatrix (ε Virginis)en antzekoa, hauek baino argitasun gutxiagokoa da, bere argitasuna gure eguzkiarena baino 40 aldiz handiagoa delarik. Bere diametroa gure eguzkiarena baino 9,7 aldiz handiagoa da, zenbaki hau linboaren iluntzeak, 1,82 arku segundu, zuzendutako bere diametro angeluarraren neurketa zuzenetik lortua. Bere ardatzaren inguruan 4,26 kilometro segunduko proiektatutako errotazio abiadurarekin biratzen du.

Rho Cygniren metaltasuna gure eguzkiarena baino txikiagoa da hidrogenoarenarekiko bere burdin edukia gure eguzkiarenaren %66 eta %79 artekoa delarik. Bere masa gure eguzkiarenaren 2,3 aldiz handiagoa da, eta bere estimatutako adina 710 eta 1060 milioi urte bitartekoa da.

## Kanpo estekak
Hiruki angeluzorrotz

**Hiruki angeluzorrotza**, **hiruki zorrotza**, **triangelu angeluzorrotza** edo **triangelu zorrotza** hiru angeluak zorrotzak (90° baino txikiagoak) dituen hirukia da.

Hiruki zorrotzetan, intzentroa, barizentroa eta zirkunzentroa hirukiaren barruan daude.

## Kanpo estekak
Hiruki angelukamuts

**Hiruki angelukamutsa**, **hiruki kamutsa**, **triangelu angelukamutsa** edo **triangelu kamutsa** angelu bat kamutsa (90° baino handiagoa); eta, beraz, beste biak zorrotzak (90° baino txikiagoak) dituen hirukia da.

Hiruki angelukamutsak isoszeleak edo eskalenoak izan daitezke.

Hiruki zorrotzetan, ortozentroa hirukitik kanpo dago; eta, aldiz, intzentroa, barizentroa eta zirkunzentroa hirukiaren barruan daude.

## Kanpo estekak
Maine (ibaia)

**Maine** erdialdeko Frantziako ibaia da, Loira ibaiaren ibaiadarra dena. 12&nbsp;km bere ibilbidean, izen bereko eskualdea eta Maine eta Loira departamendua zeharkatzen ditu.

Angersetik iparraldean dagoen Sarthe eta Mayenne ibaien lotunean sortua, hiria zeharkatu eta gero Loirarekin bat egiten du.

## Kanpo estekak
Maine (argipena)

**Maine** izan daiteke:

## Toponimoak 
* **Maine**, Estatu Batuetako estatu bat;
* **Maine**, Frantziako eskualde historikoa;
* **Maine**, Frantziako ibaia.

## Itsasontziak 
* **USS Maine (ACR-1)**, estatubatuar gurutze-ontzia;
* **USS Maine (SSBN-741)**, estatubatuar urpekontzia.

## Besterik 
* **Maine Coon**, katu arraza.
***Mainea**, aztarna paleontologikoak dituen leizea, Nafarroan.
Pleiadea

[thumb|150px|[Pierre de Ronsard.]]
[thumb|150px|[Joachim du Bellay.]]
**Pleiadea** () XVI. mendearen erdialdeko zazpi poeta frantsesek osaturiko taldea izan zen. Haietan garrantzitsuenak eta taldeko buruzagiak Pierre de Ronsard eta Joachim du Bellay dira. Taldearen izenak K. a. III. mendean Alexandrian izan zen zazpi poetako taldeari erreferentzia egiten dio.

Taldearen helburua frantsesa hizkuntza klasikoen mailara jasotzea zen, modu horretara bertako literaturaren adierazpide bilaka zedin. Joachim du Bellayren *Défense et illustration de la langue française* (1549) obra taldearen manifestutzat hartu ohi da; bertan adierazten denez, poetak klasikoen eta Italiako Errenazimentuko autoreen hizkuntza- eta literatura-formak beretu behar zituen (Petrarca, Dante, *Dolce stil nuovo*), eta bere idazkietan frantsesezko hitz zaharrak, era dialektalak eta bertso-molde berriak sartu behar zituen, frantsesa aberasteko eta *ilustratzeko*. Oro har, frantses hizkuntzaren duintasuna defendatzen zuten, eta latinaren maila bera ematen zioten bigarren mailako hizkuntzatzat zutenen aurrean.

Frantzisko I.a Frantziako erregeak eskatuta, frantsesaren estandarizazioaren alde lan egin zuten, eta kultismoak eta neologismoak sartu zituzten, hizkuntza aberastearren.

Ronsard eta du Bellayz gainera, hauek osatzen zuten taldea: Antoine de Baïf, Pontus de Tyard, Rémy Belleau (1554an hildako Jean de La Pèruse ordezkatu zuena), Jacques Pelletier du Mans eta Étienne Jodelle (azken hau Jean Doratek ordezkatu zuen).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vassilakis Takis

**Vassilakis Takis** (; Atenas, 1925eko urriaren 25a - *ibidem*, 2019ko abuztuaren 9a) greziar eskultorea izan zen, arte zinetikoa landu zuena.

Greziar artisauek harria lantzeko zuten teknika ikasi zuen. Takisen lehenengo lanek Zikladetako artea ekartzen dute gogora, eta baita Giacomettiren pertsonaia filiformeak ere. 1954an Parisa joan zen bizitzera, eta, urte horretatik aurrera, *Seinaleak* saila osatu zuen, lan mugikorrak eta bertikalak. 1957an erakutsi zituen lan horiek, Montparnasseko eta Saint-Germain-des-Présko espaloietan, su-festekin batera.

1961ean *Estafilades *argitaratu zuen Frantzian. Lan horretan, Atenasko auzo txiroenetan gaztetan bizi izan zituen esperientziak kontatzen ditu. 1961ean, halaber, *Télélumières *eskultura saila erakutsi zuen. Indar magnetikoak erabiltzen dituzten lanak, 1960-1990 bitartean sortuak, 1990ean aurkeztu ziren Parisko J.G.M Galerian. 1969an, *Eskultura hidromagnetikoak *saila osatu zuen. *Argi-seinaleak *sail berri bat egin zuen 1990ean Parisko Défenseko Arku Handirako. *Pintura magnetikoak *edo *Telepinturak* (1962-1972) sailean, kono metalikoak, antenak, diskoak, kolore bakarrean margotutako ehunetik oso tarte txikira jartzen ditu, eta, era horretan, objektu horien itzala proiektatu egiten da.

1965-1966 bitartean, musika-tresna batzuk asmatu zituen, *Teleeskultura musikalak*, gitarra elektroniko modukoak. 1968an *Hydrodynamics *sortu zuen: uretan zegoen makina bat zen, itsasoko uhinak elektrizitate bihurtzen zituena. 1986an musika, dantza, erotismoa eta argia bildu zituen erakusketa batean. 1981ean, bestalde, Georges Pompidou Zentroan gune bat sortu zuen, zeinetan *Teleargiak *gizonak zuzentzen ez duen orkestra erraldoi baten buruan zeuden, eta 1983an, Sofoklesen *Elektra *laneko dekoratuak egin zituen.
Belémgo Kultura Zentroa

**Belémgo Kultura Zentroa** Portugalgo erakunde kultural bat da, Portugalgo nagusia (portugesez: *Centro Cultural de Belém*, CCB), Lisboako Belèm barrutian dagoena, 1992an sortua. Lisboako alderdi historiko nagusietako batean dago kokatua, Inperioko plazaren aldeetako bat ixten duela, paisaia- eta arkitektura-ingurune paregabean: Tajo ibaiaren estuarioa, Belémgo Dorrea, Jeronimoen monasterioa, Itsas Armadaren Museoa, Planetarioa, Orgen Museoa, eta XVI. mendeko etxe-sail zaharberritu zoragarri bat.

Kultura-zentroaren arkitektura Vittorio Gregotti eta Manuel Salgadorena da, eta barrualdea Daciano Costarena. Askotariko elementuz osatuta dago, baina elementuok elkarren osagarri dira, eta eraikuntzak malgutasun eta funtzionaltasun handia eskaintzen du: Bilera Zentroa, Ikuskizun Zentroa eta Erakusketa Zentroa.

Bilera Zentroak beste zenbait areto eta zerbitzu ditu inguruan, eta enpresa-sektorearen eta arlo askotako profesionalen arteko harreman estua eta dinamikoa bermatzen du. Ikuskizun Zentroak bi auditorio ditu: Auditorio Handia ohiko ikuskizun-aretoa da, italiar erakoa, 1.500 lagunentzako lekua du, eta opera-, antzerki-, dantza- eta zinema-ikuskizunak eskaintzeko prestatua dago; Auditorio Txikiak, berriz, 400 lagunentzako lekua du, eta zenbait modutara antola daiteke: agertoki zentrala eta zirkua; agertoki italiarra eta promenadea. Erakusketa Zentroa 35.000 metro karratuko erakusleku balioaniztuna da. Haietatik, 8.000 m2 aldi baterako erakusketetarako dira. Espazio eta galeria zabalak ditu, eta arte plastikoen, arkitektura-, argazki- eta diseinu-erakusketak eskaini ohi ditu aldi berean. Beste zenbait zerbitzu ere eskaintzen ditu: Pedagogia eta Animazio Zentroa, irakaskuntza-zentroekin eta beste zenbait erakunderekin harreman estuan; Jacques Delors Dokumentazio eta Informazio Zentroa; jatetxeak, dendak, lorategiak.

Zentroaren zaintza, administrazioa eta garapena interes publikoko erakunde pribatu baten esku dago, Aurkikuntzen Fundazioaren esku, hain zuzen.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala.
Jiang Qing

**Jiang Qing** (pinyinez, *Jiāng Qīng*), (Zhucheng, Shandong, 1914ko martxoaren 19a - Pekin, 1991ko maiatzaren 14a) txinatar antzezle eta politikaria izan zen, eta Mao Zedong-en azken emaztea.

Burgesiako familia aberatseko alaba zen, eta **Lan Ping** zuen jatorrizko izena. Antzerkiaren munduan sartu, eta elkarte komunistekin elkarlanean ibili zen. Horrela ezagutu zuen Mao Zedong poeta eta iraultzailea. Haren laguntzaile izan zen nazionalisten eta Maoren gerrilla komunisten arteko gerra zibilaren garaian. 1938an, Maorekin ezkondu zen.

Hasieratik hartu zituen bere gain kultura- eta arte-inguruetako eragile-lanak, eta Maoren iraultzaren ondoren eragin handia izan zuen Txinako politikan: 1960an ezkertiarrek abian ezarritako Iraultza Kulturala mugimenduaren buruzagi nagusietako bat izan zen. Mugimendu horrek Txinako bizitza politiko eta soziala geldiarazi zuen. 1969an Politburo-ko kide egin zen, eta ezkerreko muturrekoa zen Shanghaiko Taldearen buruzagi gisa ezagun egiten hasi zen.

Mao hil ondoren, 1976an, politikan zuen eragina gainbehera hasi zen, eta Alderdi Komunistan talde zentristagoak nagusitu ziren. Alderdia ezker-muturrera eraman nahi izatearen salaketapean atxilotu zuten, eta hurrengo urtean, 1977an, alderditik kanporatu zuten. 1978an, Iraultza Kulturala taldeko beste buruzagi batzuekin batera auzipetu zuten. Heriotza-zigorra ezarri zioten lehendabizi, baina, azkenean, betiko kartzela-zigorraren truke aldatu zioten. Harrezkero ez zen hari buruzko berririk izan. 1991n, gaixorik zegoela eta, askatasuna eman zioten, eta handik gutxira hil zen. 1993an, Txinako gobernuak esan zuen Jiang Qingek bere buruaz beste eginda hil zela.
Karon

**Karon** edo **Karonte** (antzinako grezieraz: Χάρων, *Khárôn*, "distira bizi") greziar mitologiako pertsonaia da. Hildakoak haren txalupan Akeronte ibaia zeharkatuz garraiatzen zituen Hadesen erresumaraino. Zahar argal eta zarpail baten moduan adierazi ohi da.

Nahiz eta sarri arimak Estigia ibaian zehar zeramatzala esan den arren, Virgiliok bere Eneidan esaten duen bezala, esate baterako, iturri gehienen arabera, Pausanias barne eta, beranduago, Dante, benetan Karonte igarotzen zuen ibaia Akeronte zen.

Karonte Érebo eta Nixen semea zen. Arropa iluneko agure argal eta marmarti bat bezala irudikatzen zen (edo, batzuetan, mailu bikoitz batekin hegodun deabru bat bezala), bere bidaiariak Akeronte ibaiaren ertzean pilatzen zen jendetzaren artean aukeratzen zituena, lurperaketa egokia merezi zutenen eta bidaia ordain zezaketenen artean (bat eta hiru obol artean). Igeletan (liburua), Aristofanesek, Karonte jende gizenari irainak botatzen erakusten du.

## Karonte eta Herakles 
Ez da ezagutzen Karontek Herakles (Herkules) pasatzen uztearen zergatia, baina, pasatzen uzteagatik Karonte urte batez espetxeratua izan zen, biziei eskatutako ohiko ordainketa (Kumasen sibila ematen zuen urrezko adar bat) lortu gabe pasatzen utzi ziolako. Virgiliok, Eneidan, Eneasen Infernuetarako jaitsiera kontatzen du, aipaturiko apaizarekin batera. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Karonte theoi.com web gunean
1949 Messina

**1949 Messina** asteroide gerrikoan aurkitutako 1949. asteroidearen izena da. 1936ko uztailak 8an aurkitu zuen Cyril Jacksonek Johannesburgotik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1936 NE** zen. Bere izena Hegoafrikako Musina edo Messina hiriagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1950 Wempe

**1950 Wempe** asteroide gerrikoan aurkitutako 1950. asteroidearen izena da. 1942ko martxoak 23an aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1942 EO** zen. Bere izena Johann Wempe alemaniar astronomoagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1951 Lick

**1951 Lick** asteroide gerrikoan aurkitutako 1951. asteroidearen izena da. 1949ko uztailak 26an aurkitu zuen Carl Alvar Wirtanenek Lick Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1949 OA** zen. Bere izena James Lickgatik jasotzen du, bere izena daraman behatokiaren sortzailea.

## Kanpo estekak
1952 Hesburgh

**1952 Hesburgh** asteroide gerrikoan aurkitutako 1952. asteroidearen izena da. 1951ko maiatzak 3an aurkitu zuten Indiana Asteroide Programak Goethe Link Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1951 JC** zen. Bere izena Theodore Hesburghgatik jasotzen du, estatubatuar apaiza eta AEBetako Indiana estatuko Notre Dameko Unibertsitateko presidentea zena.

## Kanpo estekak
Equus quagga borensis

**Equus quagga borensis** zebra arruntaren edo *ordokietako zebraren* sei azpiespezietako bat da. Afrikako ipar-ekialdean hedatzen da. Equus quagga borensis Kenyako ipar-mendebalean larretzen da, Guas ngishutik Baringo lakuan Ugandako Karamoja distritora. Sudango ego-ekiandean aurkitu daiteke ere.

Zebra arraza hau Tony Henleyk deskribatu zuen aurreneko aldiz 1954en urtean.

## Ezaugarriak 
150&nbsp;cm altuera soin-gurutzera eta pisua 300&nbsp;kg. inguru.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Angersko gaztelua

**Angersko gaztelua** () edo **Anjouko dukeen gaztelua** (''château des ducs d'Anjou'') Frantziako Maine eta Loira departamentuko Angers hirian dagoen gaztelu bat da. Antzinako erromatar hondakinen gainean eraikia, IX. mendetik aurrera Anjouko kondeen agindupean izan zen. XII. mendean, plantageneten Angevinar Inperioaren zati bat izan zen. 1204an Filipe II.a Frantziakoak eskualdea konkistatu zuen eta bere iloba zen Luis IX.ak gaztelua berreraiki zuen.

Guztira 600 metroko harresiak eta 25.000 m² azalera ditu. 1875ean Frantziako monumentu historikoen zerrendaren barnean kokatu zuten.

## Kanpo estekak
Notre Dameko Unibertsitatea

**Notre Dame du Laceko Unibertsitatea**, soilik **Notre Dameko Unibertsitatea** () bezala ezagutua, AEBetako unibertsitate pribatu bat da, Gurutze Santuko Kongregazioko katolikoa , AEBetako Indiana estatuko Notre Damen dagoena.

## Historia 
Unibertsitatea 1842ko azaroak 26an sortu zen *Notre Dame du Lac* izenarekin, frantsesez "Lakuko Gure Andrea" edo "Lakuko Andre Maria" esan nahi duena, unibertsitatea sortu zuten frantziar jatorrikoa zen Gurutze Santuko kongregazio erlijiosoko fraideek unibertsitatea eraikiko zen eremuaren barnean laku bat aurkitu baitzuten. Benetan, bi laku daude, baina, elezaharrak dioenez, negua zen tokia lehen aldiz bisitatu zutenean, eta lakuak izoztuta zeudela eta guztia elurtuta zegoela kontutan hartuta, laku bakar bat zela pentsatu zuten. Dirudienez, potawatomi tribuko indiarrek neurri handi batean lagundu zuten unibertsitatea garatzen, Gurutze Santuko kongregazioko anaiekin elkarlanean.

## Ikasle bizitza 
Notre Dameko Unibertsitatea unibertsitate katoliko bat da alde guztietatik. Andre Maria Birjinaganako gurtza etengabe nabarmentzen da, eta bere irudiak koroatzen du eraikin nagusiko kupula. Unibertsitate bizileku guztiek kapera bat dute, eta gela guztietan dago gurutze bat. Ikasleen %80 baino gehiago katoliko praktikanteak dira. Hala ere, eztabaida handia eragin zuen Barack Obama presidenteari 2009ko maiatzak 17an honoris causa doktoretza bat eman izanak. Notre Dameko errektorea zen John I. Jenkins Aitak, Obamari emandako sariak bere aukeraketa historikoa eta pobreziaren aurkako bere borroka programa errekonozitu nahi zuela adierazi zuen. Alabaina, katoliko ugarik saria abortuaren bultzatzaile sutsua zen bati eman izanagatik protestatu zuten (presidentetza hartu bezain pronto hartu zuen lehen neurrietako bat atzerrian abortua sustatzeko finantzazio federalari betoa kentzea izan zen). 50 estatubatuar gotzain eta 300.000 hiritar baino gehiago Obama saritua izatearen aurka agertu ziren, eta Mary Ann Glendon estatubatuar enbaxadore ohiak, intelektual ospetsua eta Harvarden Zuzenbide irakaslea zena, unibertsitateko Laetare Medal domina jasotzeari uko egin zion, Obama gonbidatua zegoen zeremonia berean eman zitzaiona.

## Campusa 
Campusak 1250 akre (5 kilometro karratu inguru) hartzen ditu South Bendetik ipar-ekialdera. Bi laku eta 136 eraikin ditu.

## Kirolak 
Notre Dame lehen mailako potentzia bat da NCAAko I. Dibisioan. Txapelketa nazionalak lortu ditu emakumezkoen saskibaloian (2001), emakumezkoen futbolean (1995, 2004), gizonezkoen eskriman (1977, 1978 eta 1986), emakumezkoen eskriman (1987) eskrima mistoan (1994, 2003, 2005), gizonezkoen golfean, gizonezkoen tenisean eta gizonezkoen crossean. Baina talderik garrantzitsuena, zalantzarik gabe, futbol amerikarrekoa da, 13 titulu nazional lortu dituena (1924, 1929), 1930, 1938, 1943, 1946, 1947, 1949, 1953, 1966, 1973, 1977 eta 1988). Estadio Unibertsitarioan jokatzen du, 80.795 ikuslerentzako tokia duena eta partida guztietan sarrera guztiak saltzen dituena.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Crème brûlée

**Crème brûlée** edo **crème brulée** gorringoz, azukrez, esne-gain gordinez eta banillaz egindako azkenburua da.

Bere jatorria ezezaguna da, litekeena da ingelesa edo katalana (kataluniar krema) izatea. Edonola ere, François Massialoten errezeta bati esker ezagutzen dugulako eta Frantzian oso ospetsua delako izena frantsesez du.

## Kanpo estekak
Kometa (geometria)

Geometrian, **kometa** edo **deltoidea** lauki bat da, ez-erregularra, alboko aldeak binaka berdinak dituena. Diagonalak angelu zuzenak osatuz elkartzen dira. Haize parpaila edo kometa izeneko jostailuarekin duten antzagatik datorkio izena.

## Azalera 
Kometaren diagonalak *p* eta *q* badira, azalera formula honen bidez kalkula daiteke:
:A =\frac{p \cdot q}{2}

Kometaren alde desberdinak *a* eta *b* badira, eta *θ* haien arteko angelua, azalera beste formula honen bidez ere kalkula daiteke:
:\displaystyle A = a \cdot b \cdot \sin{ \theta}

## Ikus, gainera 
* Erronboidea
* Deltoide (kurba)

## Kanpo estekak 
*
Izualdi

[thumb|300px|[Marlene Dietrich aktorea **susto** egoera bat antzezten Alfred Hitchcocken lan batean. Suspense eta beldurrezko zineman, **izualdia** ohiko baliabidea da.]]

**Izualdia**, **zukurutza** edo, Hego Euskal Herrian, **sustoa** bat bateko estimulu baten aurrean animalia batek duen alarma-erreakzioa da, giharren kontrakzioa eta odolaren presioan eta arnasketan aldaketak sorrarazten dituena. Arriskuaren pertzepzioak jarraizten badu izualdiaren ondoren, pertsonak beldurra edo izua senti ditzake.

## Kanpo estekak
Kometa (argipena)

**Kometa** hitzak zenbait adiera ditu:
* astronomian, Kometa, eguzki-sistemako objektua;
* geometrian, kometa, alboko aldeak binaka berdinak dituen poligonoa, *deltoide* ere deiturikoa;
* jostaketan, **kometa** edo haize parpaila, paper edo ehunez estalitako armazoi arin batez egiten den jostailua;
* Kometa, haurrentzako euskarazko aldizkaria.
* Kometa, musika taldea.
Moules-frites

**Moules-frites** (frantsesez  ahoskatua; ) Belgikan eta iparraldeko Frantzian jaten duten errezeta herrikoia da, muskuilu egosiak eta patata frijituez osatua. Lapiko batean ateratzen dute

Izena frantsesez du, non *moules* hitzak muskuilu eta *frites* frijitua esan nahi dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aker proba

**Aker proba** dema proba bat da, non akerrak probarriari tira egiten dion.

Idi demaren antzerako proba da. Denbora jakin batean ahalik eta plaza gehien egitean datza, eta proba honen inguruan apustuak egiten dira. Azken urteetan Euskal Herriko hainbat jaietan ospatzen dira Aker demak.

## Kanpo estekak
Fury (Muse)

**Fury** (euskaraz *Haserrea*) Muse ingeles pop rock musika taldearen abesti bat da. 2003an *Absolution* diskoaren barnean kaleratu zuten.

## Kanpo estekak 
* *Fury* abestia entzungai
Quinta Vergara

thumb|250px|Quinta Vergararako sarbide nagusia.

**Quinta Vergara** Txileko Viña del Mar hiriko parke bat da. Parke honen barnean Vergara Jauregia dago, lorategiekine eta urtero Viña del Marko Nazioarteko Kantu Jaialdia ospatzen den anfiteatroarekin.

## Vergara Jauregia 
thumb|250px|Vergara Jauregia.
Hemen zegoen Viña del Mar hiriaren sortzailea izan zen José Francisco Vergararen etxea. Vergara familiak 1910ean veneziar gotiko estiloko eraikin bat eraiki zuen 1906ko lurrikarak suntsitu zuen familiaren etxearen ordezko bezala. Altzari gehienak, zuzenean Europan erosi ziren, eta horietan estilo barietate handi bat ikus daiteke, erakargarrienak rokoko, Luis XVI.a eta Inperio estiloak direlarik.

Parkean Australia, Asia eta Kaliforniatik ekarritako zenbait espezie exotiko daude, han XIX. mendean sartuak, oraindik *Zazpi Ahizpen Hazienda* zenean, bere jabeen aisialdirako.

1941ean Viña del Mar udalerriak jauregia erosi zuen parkearekin, erabilera publikokoa izatera pasa zena, eraikina Arte Ederren Museo eta Eskolarako erabili zen bitartean. Blanca Vergarak zituen olioak salmentarekin emanak izan ziren. Europar artista nabarmenen 60 lan ziren bildumaren oinarria.

Parkeko lorategietan zenbait eskultura daude, horien artean Gabriela Mistralen omenezko soingaina nabarmentzen delarik, Nina Anguitak egin eta emana olerkariak 1945ean lortutako Nobel Sariaren ondorioz.

## Quinta Vergarako anfiteatroa 
thumb|250px|Anfiteatroaren eskenategia 2007 hasieran.
1959an ospatu zen Viña del Marko Nazioarteko Kantu Jaialdiaren lehen edizioaren arrakastaren ondoren anfiteatro bat eraiki zen Quintan, honen egurrezko eskenategia *maskor akustiko* batez koroatua zegoelarik, Juan Pinto Delgado eraikitzaile zibilaren ardurapean eraiki zena. Honek soinua publikoari bidaltzen laguntzen zuen, baita artistak Viña del Marko gau hotzetatik babesten ere, jaialdiaren ikur bihurtuz. Publikoa egurrezko eserlekuetan esertzen zen lurrezko zoruaren gainean, eta ikusle asko Quintaren inguruko muinoetan eta gertuko zuhaitzen tontorretan jartzen ziren, jaialdiari probintziar kutsu nabarmen bat emanez.

2002an eraberritua izan zen, *maskor akustikoa* anfiteatro itxi bategatik ordeztuz, Koliseo baten itxura emanez, konkreto solidoz egina eta 16.000 pertsonentzako tokiarekin.

## Artequin Viña del Mar 
thumb|250px|Artequin Viña del Mar.
Artikulu nagusia: Artequin Viña del Mar Museoa

Artequin Viña del Mar, 2008an inauguratua, mendebaldeko artearen historiako lanik bereizgarrienen argazki erreprodukzioen museo bat da, heziketa metodologia interaktibo baten bidez arteaganako interesa sustatzen eta haur eta helduetan sormena bultzatzen saiatzen dena.

Museoa Quinta Vergarako Potrerillos Parkean dago, Alcalde Prieto Nieto kaletik sartuz.

## Sarbideak 
Quinta Vergara Parkea Viña del Mar hiriko Errazuriz kaleko 596. zenbakian dago. Goizeko 07:00etatik arratsaldeko 18:00ak arte bisita daiteke.

## Kanpo estekak 
* Quinta Vergararen webgune ofiziala
* Viña del Mar udalerriaren webgunea
* Artequín Viña del Mar Museoa
Prada

**Prada S.P.A.** ( ahoskatua) Italiako luxuzko konpainia ospetsu bat da, modako artikuluak, maletak, erlojuak, perfumeak eta abar diseinatzen dituena. Martino eta Mario Prada anaiek sortu zuten 1913an. Hainbat marka kudeatzen ditu, nagusienak Miu Miu, Church's, Car Shoe, Pasticceria Marchesi, Luna Rossa eta Fondazione Prada izanda. Miuccia Pradak 1970eko hamarkadan enpresa ospetsu bilakatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Artequin Viña del Mar Museoa

**Artequin Viña del Mar Museoa** mendebaldeko margolaritzaren lan bereizgarrien erreprodukzioen bidez berau bisitatzen dutenengan arteaganako interesa eta sormena piztea helburu duen museo interaktibo bat da. 2008ko irailean inauguratu zen, eta Quinta Vergara barnean dago, Parque Potrerillos sektorean, Txileko Viña del Mar udalerrian.

Bere bilduma XV. mendetik XX. mendea arteko lan unibertsal bereizgarrien 85 argazkizko erreprodukzioz osatua dago. Txiletar margolaritza lanen erreprodukzioen bi bilduma ere baditu.

## Ikus, gainera 
* Artequin Museoa

## Kanpo estekak
Quinta Normal parkea

thumb
**Quinta Normal parkea** Santiagoko izen bereko udalerrian dagoen parke publiko bat da. 40 hektarea inguruko hedadura du eta bere barnean aintzira artifizial bat du.

Bere izena kolonian "Quinta" hitza garaiko autoritateei euren irabazien bosten bat ordaintzen zieten fundoentzat erabiltzen zen. Normal hitza Parisko Goi Eskola Normalagatik jasotzen du, parkean mahatsondo eta beste landare batzuen kontserbazioa eta tratamendua aztertzen baitziren.

Jatorrian 1838an Nekazaritza Elkarte Nazionalaren nekazal esperimentaziorako erositako 25 hektarea ziren. Bertan, Claudio Gayk bertako eta atzerriko espezieak landatu zituen.

Lur hauetan ofizialki inauguratzen da *Nekazaritzako Quinta Normal* bezala, 1842an nekazal erakuste eta hedapen bezala, SNAren ardurapeko nekazal praktikarien eskola batekin. Inguruko lurrak eransten zaizkio 134 hektareatako hedadurara iritsi arte. Beranduago *Txileko Nekazal Institutu* (1876-1915) eta *Agronomia Institutu* (1915-1928) bihurtua izan zen. 1928an Txileko Unibertsitatera gehitua izan zen Agronomia eta Albaitaritza Fakultate bezala. 1971 arte bertan izan zuen bere egoitza, Antumapu Kanpusera eraman zenean.

1853an Lorategi Botanikoa eta Negutegia eraiki ziren Rodolfo Philippiren zuzendaritzapean.

Lur hauetan 1875eko Nazioarteko Erakusketa (1875eko irailak 16-1876ko urtarrilak 16) egin zen. Erakusketarako animali exotikoen erakusketa bat egon zen. Zooa 1882an inauguratu zen, 1925ean Santiagoko Metropoliar Parkera eramanez.

Quinta Normalen barnean honakoak daude:

* Santiagoko Arte Garaikideko Museoa (2005)
* Txileko Tren Museoa (1984)
* Txileko Natura Historiako Museo Nazionala (1830)
* Txileko Zientzia eta Teknologia Museoa (1985, Partenon eraikinean)
* Txileko Haurren Museoa (1985)
* Txileko Unibertsitateko Medikuntza Fakultateko Mendebaldeko Kanpusa
* Balmaceda 1215 Kultura Korporazioa

## Ingurua 
* San Juan de Dios Ospitalea
* Barros Arana Barnetegi Nazionala
* Salvador Sanfuentes Eskola
* Artequin Museoa
* Matucana 100 Kulturgunea
* Memoria eta Giza Eskubideen Museoa
* Quinta Normalko Lourdesko Basilika
* Santiagoko Liburutegia
* Portales Bizilagun Batasuna
* Txileko Santiagoko Unibertsitatea

## Kanpo estekak
La caja de los diez cerrojos

**La caja de los diez cerrojos** Francisco Ibáñezen pertsonaiarik ezagunenak diren Mortadelo eta Filemonen abentura bat da, 1971n idatzi eta marraztua.

## Argitalpen ibilbidea 
Komikia lehen aldiz sail eran Mortadelo aldizkarian argitaratu zen 20. zenbakitik (1971ko apirilak 12) 30.erarte (1971ko ekainak 14). Beranduago, bilduma formatuan argitaratu zen Ases del Humor bildumako 11. zenbakian, Colección Oléren 102. zenbakian eta Súper Humorren 21. zenbakiko komikietako bat da.

## Istorioa 
thumb|ezkerrera|Mortadelo eta Filemonek kutxa gotor bat irekitzen duten hamar giltzak aurkitu behar dituzte.
Oraingo honetan, Mortadelo eta Filemonek kutxa gogor bat ireki behar dute, honen barnean dagoenean milioidun batek bere diru guztia erabili zuelarik. T.I.Ako agenteek ez dakite kutxa gotorraren barnean dagoen gauza baliotsu hori zer izan daitekeen. Kutxa blindatua dago, eta beraz, ezin da ireki hamar sailarraren bidez izan ezik, horiek irekitzen dituzten giltzak munduko tokirik pentsaezinenetan daudelarik, Kongotik hasi eta Ilargiraino, honen ondorioz, agenteek giltzak banan-banan berreskuratu behar izango dituztelarik.

Azkenean, kutxatik, ustekabean, txotxongilo erraldoi bat airean irtetzen da, eta beraz, guztia adarjotze bat izan dela ustez, haserretuta kutxa itsasora botatzen dute. Azken biñetak itsas hondoan dagoen kutxa erakusten du hautsitako txotxongiloaren buruarekin, honek, barnean, ohartu ez ziren diamante erraldoi bat zuelarik.

## Eragina eta ondarea 
Hipopotamo batzuen gainetik harriekin nahastuz igarotzearen gaga 1956an Spirou eta Fantasioren Le gorille a bonne mine) (Mina eta gorila) komikian agertu zen.

Komiki honetan ikusten da lehen aldiz Mortadelo eta Filemonen ondorengo abenturetan errepikatuko den eskema bat; agenteek toki ezberdinetan hamar MacGuffin berreskuratu behar izatearena. Teknika honen beste adibide batzuk Los diamantes de la gran duquesa (1972), El plano de Alí-gusa-no (1974) edo El caso del calcetín (1976) dira.

Telebistako 50 x 15 lehiaketan 50 milioi pezetak irabazi zituen lehiakide bakarrak azken galderetako bat asmatu zuen, hotentoteak nortzuk ziren zioena, komiki honetan *bibotedun tipo horiek hotentote aurpegia dute* pasahitza irakurri izanari esker.

## Beste medio batzuetan 
Hezur eta haragizko aktoreekin eginiko La gran aventura de Mortadelo y Filemón filmean Superra zurezko zaldi baten gainean jarria ikus daiteke, komikian bezala.

## Kanpo estekak
Arusha

**Arusha** Tanzania iparraldeko hiria da, izen bereko eskualdearen hiriburua. Hiriak 516.000 biztanle ditu (2007ko zentsua) eta lurralde osoak, hiriburukoak barne, 1.288.088. Arusharen ingurua aberatsa da: Rift Haran Handiaren ekialdeko ertzean dago kokatuta eta hiritik gertu Meru mendia dugu. Hiri hau, bestetik, arrera errazena da Ngorongoro Kontserbazio Eremua, Serengeti Parke Nazionala, Tarangire Parke Nazionala, Kilimanjaro, Manyara lakua eta beste inguru interesgarrietara joateko eta, ondorioz, turismoaren derrigorrezko geldiunea. Hori guztia bertako Parkea ahaztu gabe, Meru mendian dagoen Arusha Parke Nazionala.

Arusha, bestetik, diplomazia munduan oso ezaguna da. Afrika Ekialdeko hiri estrategikoa da eta bertan nazioarteko batzar asko egin dira. Kulturalki nahasketa handia ikusten da hirian: arabiarrak, indiarrak, europarrak, bertako populazioak... Ondorioz ere erlijio asko praktikatzen dira.

## Klima 

## Ikus, gainera 
* Tanzania
* Serengeti Parke Nazionala
* Rift Haran Handia
* Ngorongoro Kontserbazio Eremua
* Tarangire Parke Nazionala
* Kilimanjaro
* Manyara lakua
* Meru mendia
* Arusha Parke Nazionala

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Arusha Times* egunkaria: https://web.archive.org/web/20141121215554/http://www.arushatimes.co.tz/