Alphonse Mucha

**Alfons Mucha** ('alfɔns 'muxa ahoskatua; Ivančice, Moravia, Austriar Inperioa, 1860ko uztailaren 24a - Praga, Bohemia eta Moraviako Protektoratua, 1939ko uztailaren 14a) txekiar margolari eta artista dekoratiboa izan zen. Ilustrazioak, iragarkiak, afixa apaingarriak eta diseinuak sortu zituen, eta *Art Nouveau* edo Frantziako modernismoaren adierazgarririk onenetakoa da. Bere diseinuak xehetasunetan aberatsak eta dotoreak  ziren, eta bere lanik ezagunenak publizitate karteletan eta dekorazio paneletan nabarmendu ziren. Adibidez, *Slav Epic* lana, Slaviako historia erakusten duen margolan sorta, bere ondare kultural garrantzitsuenetako bat izan da. [https://www.muchafoundation.org/gallery/mucha-at-a-glance-46 ] eta [2].

## Biografia 
Alphonse Mucha 1860ko uztailaren 24an jaio zen Ivančicen, Moraviako eskualdean, garai hartan Austriako Inperioaren parte zen hirian. Sei anai-arreben artean laugarrena izan zen, familia apal batean jaioa; aitak epaitegiko idazkari lanetan jarduten zuen eta amak, erlijio katoliko sakonekoa, haren heziketan eragin handia izan zuen. Bere haurtzaroan Austria-Hungariako Inperioaren  aldaketa politikoen lekuko izan zen, eta horrek bere interes kulturala eta identitate nazionalaren kontzientzia piztu zizkion. Txikitatik marrazketarekiko eta musikarekiko zaletasun nabarmena erakutsi zuen, eta 11 urterekin beka bat jaso zuen Brnoko San Pedro eta San Paulo katedralean abesbatzako kide izateko, bertan bere prestakuntza artistikoa garatzen jarraitu zuelarik. [https://uvadoc.uva.es/bitstream/handle/10324/64086/TFG_F_2023_052.pdf?sequence=1 ].

Bere abesteko gaitasunak bigarren mailako hezkuntza Brnon (Moraviako hiriburuan) egitea ahalbidetu zion, baina txikitatik marrazketan interesa zuen. Ondoren, Pragako Arte Ederretako Akademian sartzeko lehen ahalegina bertan behera geratu zen, baina Vienan (1879) antzerkirako diseinatzaile lanetan arituz, beste aukera batzuk aurkitu zituen. Bere ibilbideak norabide erabakigarria hartu zuen Mikulov herrian, bertako konde bat tokiko margolanak miretsi ondoren bere ikasketak Munichen eta, ondoren, Parisen finantzatzeko prest agertu zenean. Azken hiri horretan, Mucha bere estilo berezia definitzen hasi zen, *Art Nouveau* mugimenduaren eraginpean, eta Sarah Bernhardt aktorea bezalako pertsonaia ospetsuekin izandako lankidetza garrantzitsuak bere ospea sendotu zuen. Bere lanak elementu apaingarriak, emakumeen irudi estilizatuak eta motibo nazionalista eta espiritualak  uztartzen zituen, bere balio pertsonalak eta kulturalak islatuz. [https://uvadoc.uva.es/bitstream/handle/10324/64086/TFG_F_2023_052.pdf?sequence=1 ] eta [2].

1910ean, jaioterrira, Moraviara, itzuli zen, eta garai introspektiboago eta patriotikoago batean murgildu zen, *Epopeia Eslaviarra* izeneko obra monumentala barne. Etapa honetan, gainera, Txekoslovakiako gobernuarentzako diseinu ofizialak egin zituen, hala nola zigiluen eta txanponen diseinuak. Bere arrakastari esker, naziek Txekoslovakia okupatu zuten arte jarraitu zuen lanean; Gestapok atxilotu egin zuen, masoi eta nazionalista izateagatik. Mucha 1939ko uztailaren 14an hil zen, artea, identitatea eta espiritualtasuna uztartzen zituen ondare oparoa utziz, *Art Nouveau* mugimenduaren funtsezko figura gisa aitortua izan zelarik. [https://uvadoc.uva.es/bitstream/handle/10324/64086/TFG_F_2023_052.pdf?sequence=1 ].

## Testuinguru historikoa eta artistikoa 
Alphonse Mucha (1860-1939) bizi zen garaian, XIX. mendearen amaieratik XX. mendearen hasierara arte, Europan aldaketa sozial, politiko eta artistiko handiak gertatzen ari ziren. Bere testuingurua hainbat alderditan azter daiteke:

### Politika eta nazionalismo txekiarra 
Garai horretan, nazionalismo txekiarra indarra hartzen ari zen, Austriako Inperioaren menpeko herrialde gisa. 1918an, Lehen Mundu Gerraren ondoren, Txekoslovakia herrialde independente bihurtu zen, eta horrek eragin handia izan zuen Mucharen bizitza eta lanetan. [https://historia-arte.com/artistas/alfons-mucha ].

### Paris eta kultura europearraren booma 
Mucha Parisen bizi izan zen *Belle Époque* garaian (1871-1914), garai hau kulturaren eta artearen loraldiarekin lotzen da. Feminismoa, langile mugimendua  eta teknologia berriak gizartean aldaketa sakonak eragiten ari ziren. Parisen, Muchak *Art Nouveau* mugimenduan nabarmendu zen, eta bere kartel dekoratiboak ezagunak egin ziren [https://historia.nationalgeographic.com.es/a/alphonse-mucha-gran-cartelista-modernismo_19689 ].

### Lehen Mundu Gerra 
Lehen Mundu Gerrak (1914-1918) Europa osoa astindu zuen, Belle Époque garaiko baikortasunarekin  amaituz. Gerrak eragin handia izan zuen gizartean eta kulturan, eta Mucharen lanetan ere islatu ziren aldaketa hauek.

## Hasierak 
1887an Parisera joan zen eta Academie Julian eta Academie Colarossi-n jarraitu zituen bere ikasketak. Aldi berean, ilustrazioak egiten zituen aldizkarietarako eta kartel publizitarioetarako. Sarah Bernhardt aktorearekin Gismonda obrarentzat egindako iragarkiarekin ospea lortu zuen. Horren ondoren, aktoreak Muchari sei urteko kontratu bat eskaini zion.

Dena den, Muchak ez zituen bakarrik kartel publizitarioak egin, Théâtre de la Renaissancen eszenografiak eta jantziak ere diseinatu zituen. 1910ean Pragara bueltatu zen, non, beste gauzen artean, Arte Ederretako Antzokia apaindu zuen. [https://uvadoc.uva.es/bitstream/handle/10324/64086/TFG_F_2023_052.pdf?sequence=1 ]

## Obrak 
Muchak *Art Nouveau* bezala ezagutzen den estiloan hainbat pintura, poster, ilustrazio egin zituen, bitxi, alfonbra, tapiz eta antzerki dekoratuen diseinu batzuekin batera. Askotan, bere lanetan, emakume gazte, eder eta osasuntsuak ageri dira, jantzi neoklasikoekin, askotan lorez eta haien inguruan uhinak marrazten dituzten adatsez inguraturik. Dekorazioz betetako obrak egiteko joera zuen (*Horror Vacui* delakoa ekiditzeko), eragin bizantziarretik etorria. Markoak ere berak diseinatzen zituen eta formatu oso estu eta luzeak gogoko zituen. Artea mezu espiritual bat transmititzeko existitzen zela adierazi zuen eta etsipena sentiarazten zion ospea bere lan komertzialagatik  lortu izanak.

*Slovanská epopej* bere maisulantzat hartzen zuen. Urte asko pasa zituen Eslaviar herrien historia deskribatzen zituzten margo serie handi hauek egiten. Muchak gaztetatik amets egiten zuen koadro sorta hau bukatzearekin .

Bere emakume etereoak eta lirainak iragarkietan erabili ziren hainbat produktu saltzeko: zigarroak, perfumeak, txokolatea, etab. 

Arrakasta komertzial handia izan arren, Muchak bere lana jendeari "argia" eramateko bide gisa ikusten zuen. Geroago, bere sormen-lanek ikuspegi patriotikoagoa hartu zuten. [https://ehu.idm.oclc.org/login?url=https://www.proquest.com/newspapers/mucha-do-about-nothing/docview/3079017613/se-2 ]

## Galeria [https://talmudcn.com/top-12-famous-paintings-by-alphonse-mucha/ ] 

Fitxategi:Four Seasons by Alfons Mucha, circa 1896.jpg|*Udaberri*, 1896;  *Uda*, 1896;  *Udazkena* 1896;  *Negua*,1896

## Bibliografia 
*Egile ezezaguna. (2023). *Lan amaierako lana: TFG_F_2023_052*. Valladolideko Unibertsitatea. Berreskuratu: 
*Wikipedia. (e.a.). *Alfons Mucha*. Wikipedia. Berreskuratu 2025eko apirilaren 1ean, 
*Egile ezezaguna. (2023). *Mucha do about nothing*. ProQuest. Berreskuratu: 
*Muchak Fundazioa. (e.a.). *Mucha, at a glance*. Muchak Fundazioa. Berreskuratu 2025eko apirilaren 1ean, 
*TalmudCN. (n.d.). *Top 12 famous paintings by Alphonse Mucha*. TalmudCN. 
*Historia Arte. (n.d.). *Alfons Mucha*. Historia-Arte. 
*Cultura Inquieta. (n.d.). *Seis temas que definen el icónico estilo Art Nouveau de Alphonse Mucha*. Cultura Inquieta. 
*National Geographic Historia. (2024ko ekainaren 10a). *Alphonse Mucha, el gran cartelista del Modernismo*.