Errepublika Dominikarraren independentzia

**Dominikar independentziaren gerra** prozesu historikoa izan zen, 1844ko otsailean Dominikar Errepublika aldarrikatu eta Haititik bereizi zenean.

Independentziaren aurreko 22 urteetan, Espainiako uharte osoa Haitiren mende egon zen, herrialde horrek Espainiako Haitiko estatua okupatu zuelako. 1821ean sortu zen uhartearen ekialdean.

Haitiko banantzea Miserikordiaren atean aldarrikatu zen, Matias Ramón Mella patrizioak 1844ko otsailaren 27ko goizaldean emandako trabukaduaren tiroaren ondoren, eta Kondearen atean hiru koloreko bandera Francisco del Rosario Sánchez patrizioak Juan Duarte nazionalitatearen sortzailearen idealen arabera lotzeagatik. Haitiko okupazioaren amaierak harrera ona izan zuen Santo Domingoko bizilagunengan, gehienek eta frantziar batzuek bandera espainiarrak birsortu baitzituzten. Erantzun gisa, Charles Rivière-Hérardek inbasio bat buru zuen Haititik, eta Pedro Santana jeneralak ito zuen, Antonio Duvergé jeneralak Azuan 1844ko martxoaren 19ko batailan lagunduta. Mendian 1.000 haitiano baino gehiago hil ziren; dominikarrek, berriz, 2 hildako eta 3 zauritu besterik ez zuten izan.

Fagalde komandanteak agintzen duen Dominikar ontzidia Haitiko kostaldera joan zen bigarren aldiz; Petite Rivière-n ainguratu zen, bere jendea lehorreratu, goarnizioa ihesi eta bi bandera hartuta; herria errautsetara murriztu eta Dame Marie-ko biztanleak kanoikadatan sakabanatu zituen. Los Cayos herriaren parean, itsas borroka bat hasi zen, eta ontzi haitiar batzuk hondoratu eta preso hartu zituzten ofizialak. Dominikar ontziak Santo Domingora itzuli ziren ekaitz batekin topo egin zutenean.

1854an bi herrialdeak gerran zeuden berriro. Maiatzean, *Cibao* fragata dominikarrak eta *Buenaventura* goletak, Juan Alejandro Acosta jeneralak gidatuak, itsas bidaia bat egin zuten Haitiko hegoaldeko kostan, merkataritza suntsituta eta kostaldean lehorreratuta. Azaroan, *otsailaren* 27ko bergantin dominikarrak eta Konstituzio goletak Clarisé ontzi haitiarra harrapatu eta Anse-à-Pitre eta Saltrou bonbardatu zituzten. Borroka 1856an amaitu zen.

## Ondorioak 
Hala ere, gatazkaren ondoren mugaren egoera zehaztu gabe geratu zenez, Haitik erdiko goi-lautada okupatzen jarraitu zuen, Hincha, Las Caobas, San Miguel de la Atalaya eta San Rafael de la Angostura hirietan. 1936ko mugako itunaren ondoren, Dominikar Errepublikak lurralde horiei uko egiten bukatu zuen.

## Dominikar ontzidia (1845) 
thumb|170x170px|Juan Bautista Cambio, Dominikar Gerrako Marinaren sortzailea.

* *Cibao* fragata —20 kanoi, fusilak, lantzak, matxeteak
* *San Jose* bergantin-goleta — 5 kanoi
* La Libertad bergantin-goleta — 5 kanoi
* *Santana* goleta orokorra — 7 kanoi
* La Merced goleta — 5 kanoi
* Goleta Bereizketa — 3 kanoi
* *Otsailaren* 27ko goleta — 5 kanoi
* *Maria Luisa* goleta — 3 kanoi
* *Martxoaren* 30eko goleta — 3 kanoi
* La goleta Esperanza — 3 kanoi

## Batailak 
[thumb|240x240px|*[Dominikar bereizketa|Dominikar Bereizketako* Goleta, Tortugueroko batailan, Adolfo García Obregónen eskutik.]]
Dominikarrek beren independentziari eusteko egin zituzten borrokak:	

* Fuente del Rodeo bataila (1844ko martxoaren 13a)
* Cabeza de las Marías bataila (1844ko martxoaren 18a)
* Martxoaren 19ko bataila (1844ko martxoaren 19a)
* Martxoaren 30eko bataila (1844ko martxoaren 30a)
* El Memisoko bataila (1844ko apirilaren 13a)
* Tortugueroko bataila (1844ko apirilaren 15a)
* Cachimango bataila (1844ko abenduaren 4a)
* La Estrelletako bataila (1845eko irailaren 17a)
* Bellerreko bataila (1845eko urriaren 27a)
* El Numeroko bataila (1849ko apirilaren 17a)
* Las Carreraseko bataila (1849ko apirilaren 21a)
* Santomeko bataila (1855eko abenduaren 22a)
* Cambronalgo bataila (1855eko abenduaren 22a)
* Sabana Luzeko bataila (1856ko urtarrilaren 24a)

## Dominikar Errepublikaren independentzian nahasitako pertsonaiak 
* **Liberalak**
** Juan Pablo Duarte, La Trinitaria mugimendu klandestinoaren sortzailea. Dominikar independentzia-gerraren ideologoa eta bultzatzailea.
** Francisco del Rosario Sánchez, Duarte ez zegoenean herrialdearen independentzia aldarrikatu zuen lider politikoa.
** Matias Ramón Mella, Duarteren kausari lagundu zion militar estrategikoa.
** Juan Isidro Pérez, La Trinitarioko sortzailea eta kidea.
** Pedro Alejandro Pina, sortzailea eta La Trinitarioko kidea.
** Jacinto de la Concha, sortzailea eta La Trinitarioko kidea.
** Félix María Ruiz, La Trinitarioko sortzailea eta kidea.
** José María Serra de Castro, La Trinitarioko sortzailea eta kidea.
** Benito González, La Trinitarioko sortzailea eta kidea.
** Felipe Alfau, sortzailea eta Trinitarioko kidea. Independentziaren ondoren, alderdi kontserbadore-anexionistaren alde egin zuen.
** Juan Nepomuceno Ravelo, La Trinitarioko sortzailea eta kidea.
** Juan Alejandro Acosta, trinitarioekin bat egiten zuen militarra.
** Antonio Duvergé, militarra eta estratega errepublikanoa.
** Eduardo Abreu.
** Remigio del Castillo, Neybako militarra.
** Tomás de la Concha.
** Cayetano Rodríguez.
** Ángel Perdomo, teniente jeneralak, Artilleriako Batailoiko buruaren kargua hartu zuen.
** Marko Gorriak.
** Tomas Sanchez.
** Manuel Dolores Galván.
** Félix Mercenario.'
** Manuel María Valverde, medikua eta irakasle dominikarra.
** Manuel Jimenes, politikari dominikar-kubatarra. Herrialdeko 2. lehendakaria.
** Mariano Echavarría.'
** Victoriano Díaz, igorlea.
** Juan Rodriguez.
** Martín Girón, Baluarte del Condeko zentinela, Dominikar banderaren kanoikada eta altxatzea ahalbidetu zuena.
** Wenceslao de la Concha.
** Pedro de Castro eta Castro.
** Jose Llmatxurak.
** María Trinidad Sánchez.
** Concepción Bona.
** Felix María del Monte.
** Juan Bautista Cambio.
** Juan Bautista Maggiolo.
** José María Cabral.
** Jose Maria Imbert.
** Pedro Eugenio Pelletier.
** Fernando Valerio.
** Gaspar Polanco.
** Francisco Saviñón eta Piñeyro.
** Ignacio Bona Pérez.
** Juan Pina.
** Josefa Pérez de Perdomo.
** Rosa Duarte, Juan Pabloren arreba.
** Manuela Diez, Juan Pabloren ama.
** Juana Saltitopa.'
** Filomena Gómez de Cova
** Erregeen Baltasara.
** Petronila Abreu eta Delgado.
** María Rosa Montas, Antonio Duvergéren emaztea.
** Josefa Antonia Pérez de la Paz ("Chepita" ezizenez ezaguna).
** Ana Valverde.
** María de Jesús Pina eta Benítez.
** María De Las Angustias Villa.

* **Kontserbadoreak**
** Tomás Bobadilla eta Briones, jurista eta kontserbadorismoaren burua. Independentziaren ondoren, Batzar berriko lehen gobernadore izendatu zuten.
** Pedro Santana, herrialdearen ekialdeko lur-jabe aberatsa, anexionismoaren aldekoa. Herrialdeko lehen presidente konstituzionala izan zen.
** José Joaquín Puello, fakzioko liderra Bobadillarekin.
** Gaspar Hernández, dominikar-peruko klerigoa eta nazio berria Espainiari atxikitzearen aldekoa.
** Pedro Pamiés, Hernández bezala anexioaren aldekoa zen elizgizona.
** Andrés López Villanueva, Puerto Platako militarra.
** Buenaventura Báez, Errepublikako buruzagi izango dena eta anexionismoaren aldekoa.
** Manuel Joaquín Delmonte, politikari eta diplomatikoa, joera anexionistekin.
** Gabino Puello, musikari dominikarra.
** Eusebio Puello, militar anexionista.
** Ramon Santana.
** Manuel de Norma Mota.
** Micaela Antonia Rivera, Pedro Santanaren emaztea.
** Froilana Febles Rivera, Ramón Santanaren emaztea, Pedroren anaia.

Desberdintasun ideologikoak izan arren, gizon horiek arrazoi batengatik elkartu ziren: La Españolaren ekialdearen independentzia. Haititik bereiztearen zergatia azaltzen zuen manifestu baten bidez elkartu ziren. Askatasun-aldi berri horri Lehen Errepublika (1844-1861) deitu zitzaion.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Independentzia Nazionala sendotu zuten hamabi bataila militar
* Dominican War of Independence  artxibatua . ingelesez