open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Amin al-Hafez

**Amin al-Hafez** (Tripoli, 1926ko urtarrilaren 28a – Beirut, 2009ko uztailaren 13a) libanoar politikaria izan zen. Libanoko lehen ministroa izan zen 1973ko apiriletik ekainera.

Hafez Libanoko parlamentuko kide izan zen denbora luzez, Tripoliko barrutia ordezkatuz 1996ra arte.

Hafez lehen ministroa izan zen 1973ko apirilaren 25etik ekainaren 21era, Suleiman Franjieh lehendakariak izendatua. Izendapena buruzagi suniten aurka egin zuten, baina ez zuten izendapena onartu.

Leila Osseiran eleberrigilearekin ezkonduta egon zen Hafez eta biek seme bat izan zuten.
Ángel Ansa Echegaray

**Ángel Ansa Echegaray** (Iruñea, 1980ko azaroaren 10a) Nafar Herriaren Batasunako politikari nafar da. Telekomunikazioetako ingeniaria (NUP). Politika eta Administrazio Zientzietako graduatua (UNED).

## Erreferentziak 
## Kanpo asteak
Isabel Aranburu

**Isabel Aranburu Bergua** Geroa Baiko politikari nafar da. Gizarte Laneko diplomaduna, Eskubide Sozialetako Departamentuko funtzionarioa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo asteak
Marta Álvarez Alonso

**Marta Álvarez Alonso** (Avilés, 1970eko uztailaren 5a) Nafar Herriaren Batasunako politikari nafar da. Zuzenbidean lizentziaduna, abokatu-lanetan aritu zen Nafarroako Gobernuko teknikari juridikoko plaza oposizio bidez lortu zuen arte.

## Erreferentziak 
## Kanpo asteak
Amara (Nubia)

thumb|Egiptoko mapa. Amara beheko aldean dago.

**Amara**, Ekialdeko Amara eta Mendebaldeko Amara bezala bereizia, Antzinako Egiptoko hiri baten izen modernoa da, Nubian kokatua, gaur egun Sudan dena, Semnatik 20 km hegoaldera. Hiriak Niloko hirugarren ur-jauziaren iparraldean daude, Abri hiri modernotik gertu, eta bakoitzaren izenek dagoen ibai-ertzaren erreferentzia azaltzen dute.

Dirudienez, Soleb ordezkatu zuen Egiptoko Kux probintziako hiriburu bezala (Goi Nubia), Aniba hiria Wawateko hiriburua zen bitartean (Behe Nubia).

## Mendebaldeko Amara 
Mendebaldeko Amara XIX. dinastiako Seti I.ak sortu zuen, eta, beraz, Amenemopet erregeordeak (K.a. 1279) faraoiaren omenezko hilarri bat grabatu zuen bertan. Administrazio zentro bat izan zen aldi baterako, Kuxeko erregeordearen egoitza ofiziala. Hiri gotortuak 200 x 200 metro inguruko altuera zuen eta 1938 eta 1950 bitartean induskatu zen Ramses II.ak eraikitako tenplu handi bat zuen. Hiriak izen desberdinak izan zituen: Menmaatre (Seti Iaren Etxea) lehendabizi, Per-Ramsés-meri-Amon (Ramses II. aren Etxea) ondoren,  eta azkenkin Chenem-Uaset.

## Ekialdeko Amara 
Ekialdeko Amara Meroe garaian altxatu zen, Pedem izenarekin. Bertan Natakamanik eraikitako tenplu bat egon zen; Karl Richard Lepsiusen espedizioak zortzi zutabe apainduak lurpetik atera eta dokumentatu zituen, baina gaur egun hiriko harresien aztarna gutxi batzuk baino ez daude.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mikel Asiain Torres

**Mikel Asiain Torres** (Iruñea, 1962ko ekainaren 3a) Geroa Baiko politikari nafar da. Informazio Zientzietako lizentziatura Nafarroako Unibertsitatean eskuratu zuen eta Ibercajako langilea izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo asteak
Pablo Azkona

**Pablo Azkona Molinet** (Lodosa, 1980ko abuztuaren 9a) Geroa Baiko politikari nafar da. Lodosako Landa Kooperatibako langilea, 2011 eta 2021 artean Lodosako alkatea izan zen. 

## Erreferentziak 
## Kanpo asteak
Miguel Bujanda

**Miguel Bujanda Zirauki** (Nazar, 1971) Nafar Herriaren Batasunako politikari nafar da. Aiegiko nekazaritza-ustiategiko nekazari titularra da.

## Erreferentziak 
## Kanpo asteak
María Aranzazu Biurrun

**María Aranzazu Biurrun Urpegi** (Iruñea, 1972) Nafarroako Alderdi Sozialistako politikari nafar da. Lan-harremanetako graduduna, Lan Harremanetako diplomaduna Nafarroako Unibertsitate Publikoan, eta Komunikazio eta Lidergo Politikoari buruzko graduondoa du Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan. Antsoaingo Udalean zinegotzia da 1995etik.

## Erreferentziak 
## Kanpo asteak
Olga Chueca

**María Olga Chueca Chueca** (Zaragoza, 1970eko abuztuaren 1a) Nafarroako Alderdi Sozialistako politikari nafar da. Gizarte Laneko diplomaduna, eta graduondokoa Baztertze-arriskuan edo -egoeran dauden kolektiboentzako laneratze eta gizarteratzean. Gizarte-zerbitzuetako eta hirugarren adinekoen zentroen kudeaketan aditua da.

## Erreferentziak 
## Kanpo asteak
Ibai Crespo

**Ibai Crespo Luna** (Lizarra, 1990) Nafarroako Alderdi Sozialistako politikari nafar da. Artearen Historiako ikasketak egin zituen eta Gustavo de Maeztu Museoan lan egin zuen, didaktika, komunikazio eta jardueretan.

## Erreferentziak 
## Kanpo asteak
Mario Fabo

**Mario Fabo Calero** (Santa Coloma de Gramenet, 1972) Nafar Herriaren Batasunako politikari nafar da. Automozio arloko langilea, 2015-2019 eta 2019-2023 legealdietan Martzillako alkatea izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo asteak
Oihana Gallo

**Oihana Gallo San Román** (Urdiain, 1981) EH Bilduko politikari nafar da. Politika eta Administrazio Zientzietan lizentziatua da (EHU), Urdiaingo Udaleko zinegotzia izanda bi legegintzalditan.

## Erreferentziak 
## Kanpo asteak
Inger Margrethe Gaarder

**Inger Margrethe Gaarder** (jaiotzez **Berthelsen**; 1926ko ekainaren 8a – 1993ko abenduaren 31) norvegiar haur eta gazte literaturako idazlea eta irakaslea izan zen.

## Bizitza 
Gaarderrek Oslon aritu zen irakasle eta praktika pedagogikoak Sageneko Irakasleen Eskolan egin zituen. Testuliburuak eta haur eta gazteentzako fikziozko liburuak idatzi zituen, besteak beste, atzerriko kulturetako haurrei buruzkoak. Bere lehen fikziozko liburua, *Nikolai begynner på skolen*, 1977an argitaratu zen. Norvegiako Irrati eta Telebista Kontseiluko kidea zen.

## Lan hautatuak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Javier Artza

**Javier Artza Porras** soziologo eta EH Bilduko politikari nafar da. Gizarte Laneko doktorea, Nafarroako Unibertsitate Publikoaren eskutik, irakasle titularra da NUPeko Soziologia eta Gizarte Laneko Departamentuan.

## Erreferentziak 
## Kanpo asteak
Raquel Garbayo

**Raquel Garbayo Berdonces** (Cintruenigo, 1976ko apirilaren 14a) Nafar Herriaren Batasunako politikari nafar da. NUPen Enpresa Zientzietako diplomaduna, enpresa pribatuko kontabilitate arduradun gisa aritu zen. 2011ko ekainetik Cintruenigoko Udaleko alkatea izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo asteak
Javier García Jiménez

**Javier García Jiménez** (Cintruenigo, 1985eko azaroaren 1a) Nafarroako Alderdi Popularrako politikari nafar da. Enpresa pribatuan lanean jardun da 8 urtez baino gehiagoz, lehenengo laneko arriskuen prebentzioko teknikari gisa eta ondoren Nafarroako merkataritza-departamentuko zuzendari gisa.

## Erreferentziak 
## Kanpo asteak
Ana María Elizalde

**Ana María Elizalde Urmeneta** (Elizondo, 1968ko uztailaren 19a) Nafar Herriaren Batasunako politikari nafar da. Zuzenbidean lizentziaduna Nafarroako Unibertsitatearen eskutik, eta Nazioarteko eta Europako Zuzenbideko lizentzia berezia Lovainako Unibertsitate Katolikoaren eskutik, 2007tik 2023ra Iruñeko zinegotzia izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo asteak
Miguel Garrido Sola

**Miguel Garrido Sola** (Iruñea, 1994ko otsailaren 3a) Zurekin Nafarroako politikari nafar da. NUPen ekonomista, Nafarroako Gazteriaren Kontseiluko lehendakaria izan zen 2017tik 2019ra bitarte

## Erreferentziak 
## Kanpo asteak
Pedro José González Felipe

**Pedro José González Felipe** (Iruñea, 1960ko) Nafar Herriaren Batasunako politikari nafar da. Psikologian lizentziaduna, psikologia klinikoko espezialitatearekin, Nafarroako Unibertsitateko irakasle elkartua da.

## Erreferentziak 
## Kanpo asteak
Domingo González Martínez

**Domingo González Martínez** (Corella) EH Bilduko politikari nafar da. 1980tik 1983ra arte Muebles Navasco enpresan lan egin zuen, eta 1984tik 1986ra bitarte, zenbait eraikuntza-enpresatan. 1986tik 1992ra arte Tuterako Ospitaleko lan-araubideko langilea izan zen (zeladorea). Nafarroako Gobernuko funtzionarioa, 1992. urtetik Osasunbidea-Nafarroako Osasun Zerbitzuko zeladore plaza du.

## Erreferentziak 
## Kanpo asteak
Carlos Guzmán Pérez

**Carlos Guzmán Pérez** (Iruñea, 1991ko abuztuaren 30a) Zurekin Nafarroako politikari nafar da. Lan Zuzenbideko Aditu Profesionalaren Diploma (UNED, 2015), bi liburu argitaratu ditu: *¿Por qué no te callas? El descenso a los infiernos de los Borbones* (Editorial Atrapasueños, 2021) eta *Fuerte y rojo es el color. Un siglo disfrutando sufriendo* (Aliar Ediciones, 2021). 2021etik aurrera Nafarroako Ezker Batuko koordinatzailea da.

## Erreferentziak 
## Kanpo asteak
Irati Jiménez Aragón

**Irati Jiménez Aragón** (Iruñea) EH Bilduko politikari nafar da. Feminista da. Zuzenbide Gradua Nafarroako Unibertsitate Publikoan, Nafarroako Arartekoaren Bulegoan lan egin zuen 2016tik 2021era arte. 

## Erreferentziak 
## Kanpo asteak
Akkawi gazta

**Akkawi gazta** () () Palestinatik datorren gatzunetan dagoen gazta fresko mota bat da  

## Etimologia 
Akkawi (baita akawi, *akawieh* edo *ackawi* ere) *Akkako* jentilizioa da (arabieraz), eta bertakoa da jatorriz.

## Ekoizpena eta biltegiratzea 
Akkawia behi-esne pasteurizatuarekin egiten da normalean, baina ahuntz edo ardi esnearekin ere egin daiteke. Gazta hau Ekialde Hurbilean egiten da, batez ere Palestinan, Libanon, Jordanian, Sirian, Gazan, Egipton eta Zipren. Eskualde horietan, agabe-ogiarekin edo antzekoarekin zerbitzatzen da bazkaritan edo afaritan. Akkawia drainatze-eraztun karratuetan sartzen da eskuz, eta, gero, gazur-gatzunean sendatzen da bi egunez.

## Testura eta gustua 
Kolorea zuria da eta testura leuna eta zapore gazi leuna ditu. Mahaiko gazta bezala erabili ohi da, bakarrik jaten dena edo frutarekin konbinatzen dena.

Ehundura mozzarella, feta edo mizithra gaztekin konpara daiteke, ez baita erraz urtzen. Akkawi urtebetera arte gorde daiteke. Testura eta zaporea mamien laborantza espezifikoaren emaitza dira. Mamiak elkarrekin egoten dira luzaroan, zapore sinpleagoko gaztanbera baino luzaroago, adibidez, Siriako gazta, akkawia gazta bihurtzen denean.

## Historia 
Akkawi hornidura sarritan arazo bat izan da Ekialde Ertainean. Libanoko gerra zibilean, esne-animaliak hiltzen zituzten eta herrialdeak akkawi inportatu behar izan zuen Ekialdeko Europatik. Los Angelesen, etorkin arabiarrek akkawi-aren ordezkoa egin zuten feta gazta bustiz, ura hainbat aldiz aldatuz, gatzgabetzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Emilio Jiménez Román

**Emilio Jiménez Román** (Iruñea, 1956) Voxko politikari eta abokatu nafar da. Militarra, infanteriako kapitaina, segurtasun pribatuan lan egin zuen eta Barañaingo Udaltzaingo-burua izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo asteak
Polikarpo Iraizoz (Agustin Zerranz)

## Sarrera 
Polikarpio Iraizoiz, berez Agustin Zerranz izenekoa, 1897ko urtarrilaren 31ean jaio zen Irazoizen, Nafarroan eta 1980ko apirilaren 5 ean hil zen Lekaroz, Nafarroan. Polikarpio, erlijioso, hizkuntzalari, itzultzaile eta idazle elebiduna izan zen. Euskaltzaindiko kide, latinista eta Erromako Kaputxinoen Ordenako idazkari nagusi gisa egindako lanagatik eta euskara batuaren aitzindari izategatik nabarmendu zen. 

## Bizitza 
Hamar urte zituela hil zitzaion aita Zerranzi, horren ondorioz Altsasuko kaputxinoen seminarioan sartu zelarik, eta bertan jaso zuelarik “Polikarpio de Iraizoiz” ezizena. 1913an botoak eman eta 1916an betiko lanbidea hartu zuen; 1921ean apaiz ordenatu zen. Ikasketetan euskara berreskuratu zuen eta alemana autodidaktikoki ikasi. 1922–1923 bitartean Filologia Erromanikoa ikasi zuen Zürich-en, Euskaltzaindiaren bekari esker, hizkuntzalaritza modernoarekin harreman zuzena izanik. 

Iruñera itzulita, apostolutza egin zuen eta Irugarrengo Frantzizkotarra eta Zeruko Argia aldizkarietan euskaraz idazten hasi zen.

1930ean Lekarozera bidali zuten, eta latina, grekoa eta alemana irakatsi zituen ikastetxean 1949.urterarte. 1930 ean argitaratu zuen bere obra ezagunetako bat, Yesu Kristo gure Yaunaren Bizia, eta Euskaltzaindiako kide izendatu zuten. Garai hartan asko idatzi zuen, hain zuzen ere, 1933.urtean Zeruko Argia aldizkarian 21 lan argitaratu zituen, eta 1936ra arte poesia eta testu liturgikoen itzulpen ugari egin zituen.https://w390w.gipuzkoa.net/WAS/CORP/DKPAtzokoPrentsaWEB/argitalpen/179997/data/325072800000

1949an Erromara joan zen Kaputxinoen Kuria Nagusira: lehenik idazkariorde (1949–1952) eta gero idazkari nagusi (1952–1970). Latinista eta zuzentzaile gisa, hamar mila orrialde baino gehiago berrikusi zituen (liburu liturgikoak, santuen kausak, etab.). P. Donostiarekin eta P. Jorge de Riezurekin lan egin zuen Musika Lanak (12 liburuki) edizioan, eta 1968an euskaltzain izendatu zuten berriro.https://iglesiasanpedro.capuchinospamplona.org/policarpo-de-iraizoz-agustin-zarranz-bermejo-1897-1980-40-anos-de-su-fallecimiento/

1972an Lekarozera itzulita, hegoaldeko goi-nafarrera ikertzen jarraitu zuen eta hainbat aldizkaritan argitaratu zuen. Bere azkenengo urteetan filologiako ikerlanetan aritu zen eta 1976ean XVIII. mendeko hainbat bertso aztertzen aritu zen. Azkenik, 1980ko apirilaren 5ean hil egin zen.

1997an omenaldia egin zioten Iraizozen. Bere ekarpen nagusiak euskara batuaren garapenean izan zuen eragin handia eta euskarazko sonetoen kalitatea, Koldo Mitxelenak goratu zuena, izan ziren. Humanista eta hizkuntzalari gisa, Kaputxinoen Ordenako latinista nagusietako bat eta euskara modernoaren egile nabarmena izan zen. 

## Bibliografia 
* Atzoko Prensa Digitala. (apirilak 20, 1980). Zeruko Argia. (31-32).

* Capuchinos. (apirilak 5, 2020). Policarpo de Iraizoz (Agustín Zarranz Bermejo, 1897-1980), 40 años de su fallecimiento | Capuchinos San Pedro. 

## Erreferentziak
Javier Lekunberri

**Antonio Javier Lekunberri Urabaien** (Iruñea, 1965) Nafarroako Alderdi Sozialistako politikari nafar da.

## Erreferentziak 
## Kanpo asteak
Panela gazta

**Panela gazta** behi-esne pasteurizatuzko gazta fresko, leun eta zuria da, ez du ontzeko beharrik, mami erdi gazurgabetuetatik sortzen da. Maizago zerbitzatzen da aperitibo edo mokadu gisa. 

Oso erabilia da Mexikoko hainbat janaritan, guakamole ospetsua prestatzeko aldaera batzuetan, adibidez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Daniel López Córdoba

**Daniel López Córdoba** (Tutera, 1975) Zurekin Nafarroako politikari nafar da. Donostiako Arkitektura Goi Eskola Teknikoko arkitektoa, bere estudio propioa du Tuteran. Hirigintzako zinegotzia izan zen Tuterako Udalean (2015-2019).

## Erreferentziak 
## Kanpo asteak
Cristina López Mañero

**Cristina López Mañero** (Zaragoza, 1970eko) Nafar Herriaren Batasunako politikari nafar da. Informazio Zientzietako lizentziaduna eta Komunikazio Publikoko doktorea da Nafarroako Unibertsitatetik. Irakasle izan da Nafarroako Unibertsitateko Komunikazio Fakultateko Komunikazio Politiko eta Korporatiboko Masterrean eta Buenos Aireseko Universidad Austral-en (Argentina).

## Erreferentziak 
## Kanpo asteak
Juan Mikel Gomez de Umaran

## Bizitza eta prestakuntza 
Juan Mikel Gómez de Umaran (Bilbo, XX. mendeko bigarren erdia) euskal marrazkilari eta komikigilea izan zen. 1970eko hamarkadako euskal komikigintzaren hastapenekin lotzen da, eta bere jarduna Trantsizio garaiko euskal komikiaren testuinguruan kokatzen da.

Bilbon jaioa, Arte Ederretako ikasketak egin zituen. Gaztetatik marrazketarekiko eta irudi narratiboarekiko interesa erakutsi zuen, eta komikia adierazpide narratibo eta bisual gisa landu zuen.

Bere jardunari buruzko informazioa garaiko aldizkari kulturaletan argitaratutako elkarrizketen eta testuen bidez dokumentatuta dago. Elkarrizketa horietako batean, 23 urte zituela, komikia istorioak kontatzeko eta testuinguru historikoak irudikatzeko tresna gisa ulertzen zuela adierazi zuen. Garai hartan, ez zuen oraindik obra luze propiorik argitaratua.

## Estiloa eta eraginak 
Gómez de Umaranen lan grafikoa errealismoan oinarritzen zen, bereziki gai historikoen tratamenduan. Irudien bidez garaiko bizimodua, arkitektura eta giro historikoa ahalik eta zehatzen islatzea zuen helburu.

Aipatutako eraginen artean daude Harold Foster marrazkilaria eta haren *Prince Valiant* lana, bai eta *Tarzan* saileko errealismo grafikoa ere. Bere lan-ikuspegian, dokumentazioaren garrantzia eta gidoiaren koherentzia azpimarratzen zituen, irudien sinesgarritasuna bermatzeko. Aldi berean, etorkizunean konposaketa askeagoak lantzeko interesa agertu zuen.

## Testuingurua 
Juan Mikel Gómez de Umaranen jarduna 1970eko hamarkadako euskal komikigintzaren lehen faseetan kokatzen da. Garai hartan, euskarazko komikiaren ekoizpena hasi zen, batez ere haur eta gazteei zuzenduta, eta askotan hezkuntza eta kultura berritzeko ekimenekin lotuta.

Bere izena ez da modu sistematikoan agertzen euskal komikiaren historiari buruzko lan nagusietan; hala ere, garaiko aldizkarietan eta elkarrizketetan jasota egoteak erakusten du hasierako testuinguru horretan parte hartu zuela, beste sortzaile batzuekin batera. Horrenbestez, bere jarduna euskal komikiaren hastapenetako adibide gisa kokatzen da.

## Erreferentziak 
* *Anaitasuna* aldizkaria, 294. zk. Euskaltzaindia.
* Bizkaiko Foru Aldundia. *Komikia: euskal komikia 1975–2017 = El cómic vasco*. Erakusketa-katalogoa.
* Infame, K. & Begoña, M. (arg.). *Euskal komikiaren historia eta kritika*.
* Komikigunea / Gipuzkoako Foru Aldundia. *Euskal binetak* erakusketaren dokumentazioa.
Eneka Maiz Ulaiar

**Eneka Maiz Ulaiar** (Etxarri Aranatz, Nafarroa Garaia, 1970) EH Bilduko politikari eta irakasle nafarra da.

## Biografia 
Euskal Filologian lizentziatua da, Euskal Herriko Unibertsitatean (Gasteizko campusa). 

Bere lan-ibilbidearen hasieran irakasle aritu zen hau hezkuntzan, lehen hezkuntzan, bigarren hezkuntzan eta helduen euskalduntzean. 

2000. urtetik Nafarroako Gobernuko euskara teknikaria da Euskarabidean.

2023an Foru Parlamentari aukeratu zuten, EH Bilduko zerrendetan aurkeztu eta gero. Nafarroako Hezkuntza Kontseiluko eta Euskararen Nafar Kontseiluko kide izan da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Carlos Mena Blasco

**Carlos Mena Blasco** (Valtierra, 1988ko) Nafarroako Alderdi Sozialistako politikari nafar da. Animazio soziokulturaleko goi mailako teknikaria eta Gizarte integrazioko goi mailako teknikaria da. 2019tik 2023raino PSN-PSOEren zinegotzia izan zen Berriozarren.

## Erreferentziak 
## Kanpo asteak
Oihan Mendo

**Oihan Mendo Goñi** (Iruñea, 1986ko) arkeologo eta EH Bilduko politikari nafar da. Historian lizentziaduna Euskal Herriko Unibertsitatearen eskutik, Espainiako Estatuko eta Italiako zenbait arkeologia-proiektutan lan egin du. Garesko alkate izan zen 2015-2019 eta 2019-2023 legegintzaldietan.

## Erreferentziak 
## Kanpo asteak
Úrsula Pardo

**Úrsula Pardo García** (Buñuel, 1992) Nafarroako Alderdi Sozialistako politikari nafar da. Administrazioko eta Finantzetako goi-mailako teknikaria da. PSN-PSOEko zinegotzia Buñueleko Udalean 2015-2019 eta 2019-2023 legegintzaldietan.

## Erreferentziak 
## Kanpo asteak
Blanca Regúlez

**Blanca Isabel Regúlez Álvarez** Geroa Baiko politikari nafar da. Abokatua 1995etik, 2019ko abuztutik Geroa Baiko foru parlamentaria eta 2023tik Lizarrako Udaleko zinegotzia da. EAJko burukidea 2016tik otsailetik. 

## Erreferentziak 
## Kanpo asteak
Irene Royo Ortín

**Irene Royo Ortín** (Tutera, 1971ko uztailaren 2a) Nafarroako Alderdi Popularrako politikari nafar da. Ekonomia Zientzietan lizentziaduna Zaragozako Unibertsitatearen eskutik Ekonomia Aplikatuko espezialitatean, 2023. urtera arte, kontu-hartzailea Calahorrako Udalean eta kontulari eta finantza-kontrolatzaile lehen sektoreko enpresetan izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo asteak
Miguel Angel Muez

**Miguel Ángel Muez** Iruñeko zinegotzi ohia izan zen, eta 90 urte zituela hil zen. Ibilbide politiko luzea garatu zuen frankismo garaian eta ondorengo trantsizio politikoan.

## Ibilbide politikoa 
1966an sartu zen Iruñeko Udalean, Ekintza Katolikoko Langileen Ermandadeko (HOAC) zinegotzi taldeko kide gisa. Francoren heriotzaren aurretik zein ondoren osatutako udal-korporazioetan parte hartu zuen. 1978ko Sanferminak kudeatu behar izan zituzten zinegotzi sozialen artean egon zen, testuinguru politiko eta sozial bereziki gatazkatsuan, Jesús Velasco, Jacinto Martínez Alegría, José María Etayo eta Juan Frommknecht-ekin batera.

Eginkizun horregatik, berak eta 1978ko gainerako zinegotzi sozialek *Txupin Etxepare Omenaldia* saria jaso zuten Txupin Etxepare kolektiboaren eskutik. Aitortza hori egin zitzaien, frankismo garaiko legeen arabera hautatuak izan arren, hiriko korporazio demokratikoenetako baten buru izaten jarraitzeko hartu zuten erabakiagatik, eta urte hartako gertaerek gogor markatutako jaiak berreskuratzeko egindako lanagatik.

## Idazle jarduera 
Jarduera politikoaz gain, Miguel Ángel Muez idazle eta saiakeragile gisa ere nabarmendu zen. 1970ean HOACeko udal taldeak argitaratutako *Ayuntamiento y Pueblo* lan kolektiboan parte hartu zuen. 2011n *Universidad del Opus: Historia de un expolio* liburua plazaratu zuen; bertan, Nafarroako Unibertsitatean Opus Deik izan duen rola gogor kritikatu zuen, 1960 eta 1980 artean jasotako finantzaketa publikoa salatuz —1.600 milioi pezeta ingurukoa aurrekontu arruntetan eta antzeko kopurua laguntza zeharkakoetan—, eta unibertsitate hori gazteen gaineko eragin ideologikoa eta boterea lortzeko tresna gisa erabili dela defendatuz.
Isabel Olave

**Isabel Olave Ballarena** (Elizondo, 1967ko) funtzionario eta Nafar Herriaren Batasunako politikari nafar da. Kudeaketa Informatikako teknikaria eta Nafarroako Unibertsitate Publikoko funtzionarioa da. Baztango Udaleko zinegotzia 2011-2015, 2015-2019 eta 2019-2023 legegintzaldietan

## Erreferentziak 
## Kanpo asteak
Leticia San Martín

**Leticia San Martín Rodríguez** (Gasteiz, 1975) erizain eta Nafar Herriaren Batasunako politikari nafar da.  
Laguntza- eta kudeaketa-arloko esperientzia du ospitale-inguruneetan (1998-2015) eta nazioarteko lankidetzak egin ditu Perun, Ekuadorren, Kongoko Errepublika Demokratikoan, Kamerunen eta Ukrainan, laguntza humanitarioko proiektuetan. Ukrainako armadak kondekoratu zuen 2022an, gerrako zaurituekin egindako lana aitortzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo asteak
Itxaso Soto

**Miren Itxaso Soto Díaz de Cerio** (Iruñea, 1990) Geroa Baiko politikari nafar da. Pedagogian lizentziatua Euskal Herriko Unibertsitatea, aholkularia izan da zenbait empresatan.

## Erreferentziak 
## Kanpo asteak
Francisco Javier Trigo

**Francisco Javier Trigo Oubiña** (Vilanova de Arousa, 1957ko abuztuaren 22a) Nafar Herriaren Batasunako politikari nafar da. Hezkuntza Zientzietako lizentziaduna Nafarroako Unibertsitatean, Eguesibarko Udaleko Kiroleko zinegotzia izan zen 2007tik 2011ra arte. Gaur egun Euskal Pilotaren Nazioarteko Federakuntzaren 3. lehendakariordea da, eta Espainiako Patinaje Federazioko lehendakariaren ondokoa. 

## Erreferentziak 
## Kanpo asteak
Ainhoa Unzu

**Ainhoa Unzu Garate** (Iruñea, 1974ko) Nafarroako Alderdi Sozialistako politikari nafar da. Soziologiako lizentziaduna eta Laneko Arriskuen Prebentzioko Goi Mailako Teknikaria, espezialitate hauekin: Laneko Segurtasuna, Higiene Industriala eta Ergonomia eta Psikosoziologia Aplikatua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mikel Zabaleta Aramendia

**Mikel Zabaleta Aramendia** (Leitza, 1981) abokatu eta EH Bilduko politikari nafar da. Zuzenbidean lizentziaduna Nafarroako Unibertsitate Publikoaren eskutik, abokatu jardun da, batez ere lan-arloan. Zenbait urtez, ardura desberdinak izan zituen ELA sindikatuan. 2015 eta 2023 artean, Leitzako alkate izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo asteak
Ángel Sánchez de la Fuente

Ángel Sánchez de la Fuente (Talavera de la Reina, 1946 - Bartzelona, 2024ko urriaren 25a) kazetari espainiarra izan zen, eta politikan espezializatu zen. Talavera de la Reinara jaio zen, eta 1969an Bartzelonara joan zen Kazetaritza Eskola Ofizialean ikastera. Han, Xavier Vinader eta Margarita Ledo bezalako ikasleekin eta Manuel del Arco bezalako irakasleekin egin zuen topo.

1973an, Diario Femeninoan hasi zen lanean. Justu urtebete lehenago, DF izena hartu zuen, Grupo Mundo de Sebastián Augerrek argitalpena eskuratu zuenean, informazio orokorreko egunkari bihurtzeko asmoz. Behin betiko izena 1974an hartu zuen: Mundo Diario. Angel Sanchez politika sailean sartu zen, non bere artikuluekin «Polemika» izeneko atal batean nabarmentzen hasi zen, non garai hartako prentsari argitaratzen zitzaiona jasotzen zuen eta 1970eko hamarkadako eferbeszentzia politiko eta periodistikoaren isla zen kontakizun bizkor eta zorrotza sortzen zuen.

Salamancako Adelantora egindako praktika batzuetan Mirentxu Purroy ezagutu zuen, non erredaktore lanak egiten zituen eta zeinekin kolaboratu zuen geroago Punto y Hora de Euskal Herria (1976) sortzen. 1977tik 1982ra El Jueves aldizkarian zuzendariorde lanetan ere aritu zen, satira politikoko zutabe ugariren sinatzaile, izen ezberdinekin, hala nola, «Ángel de la Font».

1978ko udan, Kataluniako Egunkariaren sorrerako taldean sartu zen, atalburu gisa, Antonio Francoren eskutik, zeina lehenago Mundo Diario egunkariko erredakzioan sartu baitzen. Augerren errotatiban egindako urrats iheskorretik, Francok proiektu berrira eraman zuen politikaren sail osoa, Antonio Asensio editoreak egin zion enkarguaren ondorioz: «egunkari herrikoi, aurrerakoi eta anitza» sortzea. Hala, bada, Sebastián Serrano, Xavier Campreciós eta Enric Sala izan zituen lagun Sánchezek, «Espainia politikoa» ataletik zeroko egunkari bat sortzeko erronkan.

1982an Francok El Periódico utzi zuen Cataluña del País egunkariaren edizioa zuzentzeko, eta Ginés Vivancosek ordezkatu zuen. Enrique Arias zuzendari laguntzailea izan zen eta Angel Sanchez erredaktorea inon ere ez, 1985ean Vivancos plegè eta Arias eta Sanchez egunkaria zuzentzera pasa ziren arte, Sebastian Serrano erredaktore buru zutela. 1988an Francoren itzulerarekin, Angel Sanchez zuzendari-lanetan hasi zen, 2006an erretiroa hartu zuen arte. Urte luzez, «Erretratua»-ra irauli zen, iritzi sailari egunero argitaratzen zitzaion pieza, alegia lanbideko kideek ezagutzen duten artxibo pertsonal handi batean bildutako dokumentu-kapitala.

https://ca.wikipedia.org/wiki/%C3%81ngel_S%C3%A1nchez_de_la_Fuente

https://www.elespanol.com/eldigitalcastillalamancha/region/toledo/20241026/fallece-periodista-talaverano-angel-sanchez-fuente-fundadores-periodico-catalunya/896410359_0.html

https://www.encastillalamancha.es/castilla-la-mancha-cat/talavera/fallece-en-barcelona-el-periodista-talaverano-angel-sanchez-de-la-fuente/
Nine-Christine Jönsson

**Nine-Christine Jönsson** (jaiotzez **Nine Kristin Gudrun Jönsson**; Stockholm, 1926ko ekainaren 8a – *ibidem*, 2011ko urtarrilaren 3a) suediar idazle, gidoilari eta aktorea izan zen.

## Bizitza 
Jönssonek Göteborgeko Hiri Antzokiko eskolan ikasi zuen 1946tik 1949ra, eta ikasketak amaitu ondoren, Norrköpingeko Hiri Antzokian eta Malmöko Hiri Antzokian aritu zen lanean 1950etik 1952ra. Zineman 1946an egin zuen debuta eta guztira zortzi filmetan agertu zen. Besteak beste, hiru antzokitan antzerki ekoizpen askotan lan egin zuen Ingmar Bergmanekin batera, eta haren *Hamnstad* (1948) filmean paper nagusia ere egin zuen. 1950eko hamarkadaren amaieran antzerkia utzi zuen eta 1960an eleberrigile gisa debutatu zuen.

## Filmografia 
## Gidoiak 
* *Som hon bäddar får han ligga* (1970)

## Idazlanak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Félix Zapatero

**Félix Zapatero Soria** (Tutera, 1974) Nafar Herriaren Batasunako politikari nafar da. Aseguru-peritua eta agente esklusiboen aseguruen bitartekaritzako tituluduna da. 2018az geroztik, Bardeako Komunitateko Batzorde Iraunkorreko kidea da.

## Erreferentziak 
## Kanpo asteak
Manuel Maria Lejarreta

Manuel María Lejarreta Lobo, 1960ko apirilaren 23an Gasteizen jaioa (65 urte), diplomatiko espainiarra da gaur egun. Bere ibilbidean zehar, hainbat kargu izan ditu Estatuaren kanpo-zerbitzuan, eta Afrikako, Amerikako eta Asiako hainbat herrialdetan izan da. 2021az geroztik, Espainiaren enbaxadore da Angolan.

**Prestakuntza akademikoa**

Unibertsitate ikasketak egin zituen Nafarroako Unibertsitatean, eta bertan Zuzenbideko lizentziatura lortu zuen. Bere prestakuntza akademikoa osatu ondoren, karrera diplomatikoan sartu zen 1987an, eta, horrela, nazioarteko harremanen esparruan hasi zuen bere jarduera profesionala.

**Karrera diplomatikoa**

Kanpo zerbitzuan hasi zenetik, Manuel María Lejarretak ibilbide luzea egin du Espainiako diplomazian. Espainiak Ekuatore Ginean, Txilen eta Indonesian dituen ordezkaritza diplomatikoetan lan egin du, eta han kanpo-ekintzarekin eta nazioarteko lankidetzarekin lotutako hainbat eginkizun bete zituen.

Kanpo Arazoetako Ministerioan erantzukizuneko karguak izan zituen, besteak beste, Filipinetako eta Pazifikoko Gaietako Arloko burua eta Asia Kontinentaleko zuzendariorde nagusia. Halaber, Espainiak Argentinan duen enbaxadan kontseilari izan zen eta, 2006an, MERCOSUReko eta Txileko herrialdeetako zuzendariorde nagusi izendatu zuten.

2011 eta 2015 artean Guatemalako enbaxadore izan zen. 2014ko abenduan, Guatemalako Kanpo Harremanetarako Ministerioak Bakearen Enbaxadore izendatu zuen, Kulturaren Jauregi Nazionalean egindako Bakearen Arrosaren aldaketaren zeremonian.

Ondoren, 2021ean, Espainiako enbaxadore izendatu zuten Angolan, gaur egun betetzen duen karguan.

**Bizitza pertsonala**

Manuel María Lejarreta Allenderen semea da. Nazionalitate espainiarra du, eta diplomaziaren arloan garatu du bere bizitza profesional osoa, bere ibilbidea zerbitzu publikoarekin eta Espainiako Estatuaren nazioarteko ordezkaritzarekin lotuz.
Jose Inazio Bilbao

## Ibilbide kulturala eta bizitza 
Jose Inazio Bilbao euskal kulturan lan egin zuen antolatzailea izan zen, bereziki ezaguna Durangoko Azokaren antolakuntzan parte hartzeagatik. Azoka hori euskal liburuen eta diskoen arloko ekitaldi garrantzitsuena izan zen Euskal Herrian. Euskal Herrian jaioa, gaztetatik erakutsi zuen euskararekiko eta euskal kulturarekiko interesa. Urteen poderioz, kultur ekitaldien antolakuntzan jarduten hasi zen, eta horrek Durangoko Azokaren antolakuntza taldera iristea ekarri zion. Bere lanean, idazleekin, musikariekin, argitaletxeekin eta antolakuntzako beste kideekin aritu zen elkarlanean, euskal kulturaren zabalkundea sustatzeko helburuarekin.

## Durangoko Azoka 
Durangoko Azoka urtero egiten da abenduan, Durangon. Bertan euskal idazleek eta musikariek beren lan berriak aurkezten dituzte. Azoka ez da salmentarako bakarrik; elkartzeko eta hitz egiteko lekua ere bada.

Jose Inazio Bilbaoren ustez, Azokak euskal kulturari bizirik eusten dio, eta sortzaileei aukera ematen die jendearekin zuzenean harremanetan jartzeko.

Bere helburuak

* Euskara eta euskal kultura indartzea
* Sortzaileei laguntzea
* Kultur ekitaldiak ondo antolatzea

## Iturriak: 
# Euskaltzaindia. (n.d.). *Anaitasuna* (305. zk.).
Girolle

[thumb|[Tête de Moine batetik gazta txirbil ikaragarriak egiteko tresna.]]
Suitzako sukaldean lore-formako gazta-txirbil handiak egiteko erabiltzen den sukaldeko tresna da girollea. Batez ere, Suitzako Tête de Moine gaztarekin erabiltzen da, eta hortik girolles izeneko *rosetteak* ateratzen dira. 1982an Jura kantoiko Nicolas Crevoisierrek asmatu zuenetik, ia 2 milioi merkaturatu dira. Girolle® marka erregistratua da.

## Kanpo estekak 
* Girolle-ren historia
* Tête de Moine-ren historia
Sbrinz

**Sbrinz** gazta oso gogorra da, Suitzako erdialdean ekoitzia. Suitzako sukaldaritzan, Parmako gaztaren ordez erabiltzen da askotan. Herrialdeko erdialdeko 42 gaztandegitan soilik egiten da, eta behi-esnea baino ez dute erabiltzen horretarako. Eskualdean biltegiratzen da kontsumitu arte.

Herri sinestearen aurka, *Sbrinz* izenak ez du jatorriz toki edo eskualde jakin bat aipatzen. Mito hori Schweizerische Käseunion-ek sustatu zuen 1990eko hamarkadan publizitate-kanpaina bat eginez, eta, ondorioz, eskualdeari horrela deitzeko ohitura sortu zen.

## Ezaugarriak 
Sbrinz gazta estragogorra da, eta gantz asko izaten du (% 40tik % 45era, gutxi gorabehera, lehorrean). Izen horrekin saldu baino 16 hilabete lehenago zahartzen utzi behar da, eta zapore osoa 24-30 hilabete igaro ondoren bakarrik lortzen da.

## Historia 
Sbrinz Europako gaztarik zaharrena dela esaten da. Suitzarren arbaso zeltek Kristo aurreko mendeetan egiten zituzten gaztak, Sbrinz modernoaren arbasoak izan zitezkeenak. Webgune ofizialak gazta lehen aldiz K.a. 70ean aipatu zela dio, baina ez du xehetasun gehiagorik ematen. Beste iturri batzuen arabera, 1200 inguruko kontratuetan aipatzen da. Hala ere, egia dirudiena da 1530eko data duten dokumentuetan agertzen dela, Bernako estatuko artxiboan gordetzen direnak.

## Izenaren jatorria 
Sbrinz bezala ezagutzen den herririk edo eskualderik ez dagoen arren, bi jatorri posible daude izen honentzat. Brienzetik etor daiteke, Berna kantonamenduan. XVI. eta XVII. mendeetan, Brienz merkataritza-gune garrantzitsua izan zen Bernako Oberlandeko eta Suitza erdialdeko gaztak saltzeko, Alpeetan zehar bidaltzen baitziren. Italiako erosleek Sbrinz deitzen zioten gaztari merkantzien jatorriagatik, eta izena Suitzara iritsi zen. Bigarren jatorria *sbrinzo lombardiera-*tik dator, edozein gazta gogorri erreferentzia egiten diona.

2001az geroztik, *Bundesamt für* Landwirtschaft-ek (Nekazaritzako Bulego Federala) kontrolatzen du Sbrinz gaztaren Jatorri deitura kontrolatua (AOC). Esnearen jatorria eta gazta bat Sbrinz gisa etiketatzeko jarraitu beharreko prozesuak zehazten ditu AOCak.

## Kontsumoa 
Sbrinz-a era hauetan kontsumitzen da: birrindua, pastarako; zati txikietan, ardoarekin batera; pieza gogorretik moztutako xerra finetan; edo, besterik gabe, ogiarekin eta gurinarekin.

## Oharrak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala (alemana, frantsesa, italiera eta ingelesa)
Ramón Gonzalo García

**Ramón Gonzalo García** (Logroño, 1972) espainiar ingeniaria telekomunikazioetana eta egungo Nafarroako Unibertsitate Publikoko errektorea da 2019ko ekainaren 14tik.

## Biografia 
Ramónek Telekomunikazio Ingeniaritzan graduatu zen 1995ean, Gustavo Ochoa izan zen bere irakasleetako bat, Sari Berezia jasoz, eta unibertsitate berean doktoregoa lortu zuen 2000. urtean, ohore gorenarekin eta Europako Doktorego aipamenarekin. 1995ean sartu zen irakasle laguntzaile gisa, 2003an irakasle titular bihurtu zen, eta 2010ean Seinaleen Teoria eta Komunikazioen Arloko katedradun titularra lortu zuen. Ikertzaile gisa, Unibertsitateko Hiri Adimendunen Institutuan dago afiliatuta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nafarroako Unibertsitate Publikoko errektore

**Nafarroako Unibertsitate Publikoko errektore** Nafarroako Unibertsitate Publikoko agintaritza eta ordezkaritza gorena da.

## Zerrenda 
7 errektore izan direnetatik, bat ere ez da emakumea, horietatik hiruk matematika ikasi zuten, eta NUPen ikasi zuen bakarra Ramón Gonzalo da.

# 2019-gaurko: Ramón Gonzalo García
# 2015-2019: Alfonso Carlosena
# 2007-2015: Julio Lafuente López
# 2003-2007: Pedro Burillo López
# 1995-2003: Antonio Pérez Prados
# 1992-1995: Juan García Blasco
# 1991-1992: Alberto González Guerrero
# 1991-1991: Pedro Burillo López
# 1988-1991 (Zuzendaritza Batzordea)

## Erreferentziak 
## Kanpo asteak
Leo Lagrange

(Lyon, 1900eko azaroaren 28a – Évergnicourt, Aisne, 1940ko ekainaren 9a) frantziar politikari sozialista izan zen, langile-mugimenduko militantea eta aisialdiaren, kirolaren eta kultura herrikoiaren politika publikoen aitzindarietako bat Frantzian. Bereziki ezaguna da Fronte Popularreko gobernuan, Léon Blummen agintaldian (1936–1938), Kirol eta Aisialdirako Estatu Idazkariorde izan zelako.

Biografia

Leo Lagrange Lyonen jaio zen, klase ertaineko familia batean. Zuzenbidea eta Zientzia Politikoak ikasi zituen Parisen, eta ikasle garaian bertan sozialismoarekin eta pentsamendu errepublikanoarekin lotu zen. Abokatu gisa aritu zen, baina jardun profesionala laster uztartu zuen konpromiso politiko eta sozialarekin.

Militantzia politikoa

Lagrange SFIO alderdi sozialistan (Sección Francesa de la Internacional Obrera) afiliatu zen, garai hartako Frantziako alderdi sozialista nagusian. Belaunaldi berri bateko sozialisten ordezkari izan zen: laikoak, errepublikarrak eta demokraziaren defentsan irmoak, Europan faxismoa indartzen ari zen testuinguruan.

1930eko hamarkadan, gazteriaren, hezkuntzaren eta gizarte-politiken inguruko gaietan nabarmendu zen, bereziki langile klasearen bizi-baldintzak hobetzeko ikuspegi integral baten alde eginez.

Kirol eta Aisialdirako Estatu Idazkariordea

1936an, Fronte Popularrak hauteskundeak irabazi ondoren, Léon Blumek Kirol eta Aisialdirako Estatu Idazkariorde izendatu zuen. Kargu horretatik, Frantziako politika publikoetan eraldaketa sakona bultzatu zuen.

Leo Lagrangeren ustez, aisialdia ez zen luxu bat, eskubide sozial bat baizik. Kirola, oporrak, kultura eta denbora librea antolatuta izatea funtsezkoak ziren herritarren emantzipaziorako eta demokrazia sendo bat eraikitzeko. Ikuspegi horrek lotura zuzena zuen 1936ko Fronte Popularraren erreforma nagusiekin, hala nola opor ordainduak eta lan-orduaren murrizketa.

Bere ekimen nagusien artean honako hauek nabarmentzen dira:

– Kirolaren eta jarduera fisikoaren sustapena herritar guztien artean, bereziki gazteen eta langileen artean

– Kirol elkarte herrikoien eta federazio amateurren babesa

– Aisialdi hezitzailearen eta kolonien (udalekuak) garapena

– Kirolaren instrumentalizazio politiko edo militaristaren aurkako jarrera argia

– Kultura eta kirola gizarte-kohesiorako tresna gisa ulertzea

Lagrangek bereziki azpimarratu zuen kirolak ez zuela eliteen edo nazionalismo oldarkorraren zerbitzura egon behar, baizik eta bakearen, osasunaren eta berdintasunaren balioak sustatzeko eremua izan behar zuela.

Bigarren Mundu Gerra eta heriotza

1939an Bigarren Mundu Gerra piztu zenean, Leo Lagrange Frantziako armadan mobilizatu zuten ofizial gisa. 1940ko ekainaren 9an hil zen Évergnicourt-en (Aisne), alemaniar armadaren aurkako borroketan, Frantziaren porrotaren bezperan.

Ondarea

Leo Lagrange Frantzian aisialdiaren eta kirolaren politika modernoen sortzailetzat hartzen da. Bere izena daramate gaur egun kiroldegi, aisialdi-zentro, gazte-aterpetxe eta kultura-egitasmo ugarik. Bere pentsamenduak eragin handia izan zuen ondorengo kultura- eta kirol-politiken garapenean, eta lotura zuzena du estatu sozialaren eta kultura demokratizatzearen ideiarekin.
----
Jose Inazio Alberdi

## Bizitza eta ibilbidea 
Jose Inazio Alberdi (1941 – Durango, 2025eko azaroaren 29a) euskal kultura eta antolakuntza arloko eragilea izan zen. 1972tik 1979ra bitartean Gerediaga Elkarteko lehendakaria izan zen, eta Durangoko Azokaren garapenarekin lotutako jardueretan parte hartu zuen.

Jose Inazio Alberdiren jarduera nagusia Gerediaga Elkarteari lotuta egon zen, bereziki frankismoaren amaierako eta Trantsizio garaiko testuinguruan. Aldi horretan, euskal kulturaren sustapenerako eta antolakuntzarako hainbat ekimenetan parte hartu zuen, testuinguru politiko eta administratibo konplexuan.

1968an, Ermuan Gerediaga Elkartearen babespean antolatutako Euskara Batuaren inguruko lehen jardunaldietan parte hartu zuen. Jardunaldi horiek euskararen estandarizazio prozesuaren barruan kokatzen dira.

## Gerediaga Elkartea eta Durangoko Azoka 
Gerediaga Elkartea 1965ean sortu zen Durangaldean, eskualdeko historia, kultura eta euskara babestu eta zabaltzeko helburuarekin. Elkartearen jarduera nagusietako bat Durangoko Azoka (Euskal Liburu eta Disko Azoka) da, euskal kulturaren topagune nagusietako bat bilakatu dena.

Alberdi Gerediaga Elkarteko lehendakari izan zen garaian, elkarteak kultur ekimenak, informazio topaketak eta jaialdiak antolatu zituen. Garai hartan, hainbat zailtasun administratibo eta politiko izan arren, jarduera horiek aurrera eramaten saiatu zen elkartea. Testuinguru horretan kokatzen da, besteak beste, Durangoko Azokaren kokalekuaren aldaketa, Andra Maritik Plaza Nagusira, agintarien eskakizunek baldintzatutako erabakien artean.

1976an, Urkiolako Euskal Jaietan, oraindik legeztatu gabe zegoen ikurriñaren erabilerak tentsioak sortu zituen, baina ekitaldiak egitea posible izan zen azkenean.

## Gertaerak eta prozesu judiziala 
Alberdiren lehendakaritza garaian, elkartearen jarduerak zenbait gatazka administratibo eta juridikorekin gurutzatu ziren. Elkartearen batzar batean gertatutako gertaeren ondorioz, 10.000 pezetako isuna ezarri zioten, eta Madrilgo Ordena Publikoko Epaitegian epaitu zuten, garaiko lege-esparruaren barruan.

## Heriotza 
Jose Inazio Alberdi 2025eko azaroaren 29an hil zen, 84 urte zituela. Hileta elizkizuna Durangoko Uribarriko Andra Mari basilikan egin zen.

## Erreferentziak 
* Gerediaga Elkartea (2025, abenduaren 1a). *Fallece Jose Inazio Alberdi, presidente de Gerediaga en la década de los 70*.
* *Jose Ignacio Alberdi* (esquela). El Correo, 2025.
* Gerediaga Elkartea. *Durangoko Azoka eta Gerediaga Elkartea historia*.
* Euskaltzaindia. *Anaitasuna*, 305. zk.
Chivite II gobernua

**Chivite II gobernua** edo **XIII.ko Nafarroako Gobernua** 2027ko teorikoki, bitartean Nafarroako Gobernua da. Nafarroako Parlamentuak María Victoria Chivite Navascués izendatu zuen Nafarroako Gobernuko lehendakari, Nafarroako Alderdi Sozialista, Geroa Bai eta Zurekin Nafarroaren arteko akordioak emankorrak izan ostean.
## Historia 
### Inbestidura 
### Gobernuaren sorrera 
## Egitura eta osaera 
### Kontseiluak eta Departamentuak 
Gobernuaren burua Maria Chivite da, lehendakaria.

Javier Remírez, Ana Ollo eta Begoña Alfaro presidenteordeak ditu euskarri, Lehen, Bigarren eta Hirugarren lehendakariordetzak betetzen dituztenak, hurrenez hurren. Jarraian geratzen dira gainerako 10 kontseilariak. Gobernu koalizioa PSNk (8 kontseilaritza eta lehendakaritza), Geroa Baik (4 kontseilaritza) eta Contigo-Zurekin koalizioak (kontseilaritza bat) osatzen dute. Agintaldian zehar, hiru aldaketa garrantzitsu izan dira: Elma Saiz eta Juan Cruz Cigudosa kontseilariek kargua utzi zuten Espainiako Gobernuan aritzeko, eta ondoren Patricia Fanlok ere kargua utzi zuen, Juan Luis Garcíak ordezkatua izan zelarik. 2026ko urtarrilean, Diario de Navarrak aurreratu zuen bi kontseilari aterako zirela.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* 2019ko Nafarroako Parlamenturako hauteskundeak
* Nafarroako Parlamentuko XI. legealdia

## Kanpo estekak 
* Nafarroako Gobernuaren web gunea
Jura gazta

**Jura** edo **Jura gazta** Suitzako gazta da, Franche-Montagnes eskualdekoa, behi-esnearekin egina, pasta prentsatu eta egosita.  

Gutxienez zortzi hilabetez ontzen dituzte soto arrokatsuetan. Leku fresko batean (6-8 °C) biltegiratzen bada eta zapi heze batean biltzen bada, denbora asko iraungo du. Urre-hori kolorekoa da, fruta-zapore handikoa, trinkoa eta oso zulo gutxi ditu gaztaren orean. Materia lehorrak %48ko gantz-edukia du. Gazta biribilak astean bitan garbitzen dira ur gazitan, gaztaren ohiko elaborazioari jarraituz, honek azal naturala sortzen baitu.

Gruyère gazten familia handiko kidea da, baina merkatuan duen ospea beti egon da Friburgo eskualdeko gruyère benetakoaren itzalean.

Jurako beste gazta famatu bat Tête de Moine da (moje burua), Bellelay herrian egindakoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Carlos Añibarro

**Carlos Añibarro Graefenhain** (Donostia, Gipuzkoa, 1924ko urriaren 10a - 1991) margolari gipuzkoarra izan zen. Autodidakta izan zen haiseran, hau da, bere kabuz hasi eta garatu zuen bere lanbidea, baina gerora Parisen eta Madrilen egin zituen ikasketak bere arte-formak lantzeko asmoz.

Paisajista gisa aritu zen hasiera batean figurazioaz baliatuz. Hala ere, denborarekin bere artearen joerak abstrakzioaren alde egin zuen. 1976tik 1979ra bitartean hainbat erakusketa egin zituen Donostian, Hondarribian, Vitoria-Gasteizen eta Madrilen. Azken urte horretan, Madrilen, "Wiesbaden-San Sebastián" erakusketarako hautatu zuten.

Bere lanean forma eta kolorearen bidez ikuspegi pertsonal bat bilatu zuen, figurazio klasikotik abiatuta, gaurkotasuna bilatuz. Obra horietako batzuk bilduma pribatuetan daude, eta Donostia, Vitoria-Gasteiz eta Madrilgo museo batzuen bildumetan ere badira. 

## Bibliografia 
https://aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus/es/anibarro-graefenhain-carlos/ar-24537/
L'Etivaz

'''L'Etivaz-a''' suitzar jatorriko gazta da, behi-esnearekin egina, bere jatorriagatik horrela deitua, Gruyère surchoix gaztaren gustu oso antzekoa duena.

L'Etivaz Suitzako Alpeen hego-mendebaldean dagoen herrixka da, Col des Mosses mendiaren azpian, Vaud kantonamenduan. 150 biztanle inguru ditu. Château-d'Şx, Rougemont, Rossinière, Ormont-Dessous, Ormont-Dessus, Leysin, Corbeyrier, Villeneuve, Ollon eta Bex herrietan egiten da gazta. 

## Historia 
1930eko hamarkadan, Gruyère gaztako 76 familia ekoizleren talde batek pentsatu zuen gobernuaren araudiak aukera ematen ziela gaztagileei Gruyère ona hain berezi egiten zuten ezaugarriak arriskuan jartzeko. Gobernuaren Gruyère programatik erretiratu eta beren gazta propioa "sortu" zuten, L'Etivaz, bizi ziren herriak horrela deitua. 1932an kooperatiba bat sortu zuten eta 1934an lehen gazta sotoak eraiki zituzten.

## Fabrikazioa 
L'Etivaz Gruyère bezala egiten da funtsean, duela 100 urte. Behiak udan Alpeetako larreetan bazkatzen direnean soilik egiten da. Kobrezko galdara tradizionaletan egin behar da, eta antzinako erara irekitako egur-suetan bakarrik. Ateratzen den gazta Gruyère zaharra baino pixka bat krematsuagoa eta min gutxiagokoa da, baina leuna eta zaporetsua. L'Etivaz-ek testura sendoa du, fruta-gustua eta intxaur-gustua dituena, eta larreen lurzoruaren arabera aldatzen da. Marfil horia da, eta zertxobait likatsua, gazia delako. Kontsumitu baino 5-13 hilabete lehenago zahartzen da.

40-65 cm-ko diametroa duen gurpil batean sortzen da gazta, 10 cm-ko lodierarekin eta 20-50 kg-ko pisuarekin. Jatorrian, gaztak zulo txikien banaketa handia zuen; hala ere, gazta modernoak gutxitan erakusten ditu zuloak. Noizbehinkako pitzadura horizontal bat ikus daiteke lurrazalaren azpian. Otordu amaieran jaten da mahaspasa edo piku freskoekin. Beste osagarri bikain bat intxaurrak eta udare-xerrak dira.

## Ziurtatzea 
2000. urtean, L'Etivaz gazta izan zen Suitzan ardoaz bestelako lehen Jatorri deitura kontrolatua (JDK) lortu zuena. 2013an, ziurtagiria Jatorri deitura babestuak (JDB) ordezkatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fernando da Piedade Dias dos Santos

**Fernando da Piedade Dias "Nandó" dos Santos** (Luanda, Angola,1950eko martxoaren 5a – *ibidem*, 2025eko abenduaren 18a) angolar politikaria izan zen. Angolako lehen ministroa izan zen 2002tik 2010era.

Angolan jaio zen, baina gurasoak Sao Tome eta Principeko etorkinak zituen. José Eduardo dos Santosen lehengusua zen. 2009an Zuzenbidean lizentziatu zen Agostinho Neto Unibertsitatean.

1971n Angolaren Askapenerako Herri Mugimenduan sartu zen eta Angolako Independentzia Gerran borrokatu. Herrialdearen independentziaren ondoren, ibilbide bat hasi zuen polizian, eta 1978an, dibisio-buru bihurtu zen. 1982tik 1985era, polizia nazionaleko komandante jenerala izan zen.

1981ean, barne ministeriora eraman zuten eta 1984an ministroorde eta informazio zerbitzuen zuzendari izendatu zuten. 1986an, MPLA alderdiko biltzarreko kide izendatu zuten eta armadako koronel mailara igo zen. 1987an, herri-batzarreko kide hautatu zuten.

Barne ministroa izan zen 1999tik 2002ra, eta lehen ministroa 2002tik 2008ra. 2010etik 2012ra, herrialdeko presidenteordea izan zen, eta 2012tik 2022ra, batzar nazionaleko presidentea.