open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Spinosauridae

**Spinosauridae** dinosauro teropodoen familia bat da. Harrapari bipedo hauek krokodiloen bezalako garezurrak zituzten.

## Taxonomia 
* *incertae sedis*
** *Camarillasaurus*
** *Iberospinus*
** *Sinopliosaurus* [*sic*] *fusuiensis*
** *Vallibonavenatrix*
** "Vectispinus" (*nomen nudum*)
* **Baryonychinae**
** *Baryonyx*
** *Cristatusaurus* (=*Baryonyx*?)
** *Protathlitis*
** *Suchosaurus* (=*Baryonyx*?)
** "Weenyonyx" (*nomen nudum*; =*Baryonyx*?)?
** **Ceratosuchopsini**
*** *Ceratosuchops*
*** *Riparovenator*
*** *Suchomimus*
* **Spinosaurinae**
** *Ichthyovenator*
** *Irritator*
** *Oxalaia* (=*Spinosaurus*?)
** *Siamosaurus*
** **Spinosaurini**
*** *Sigilmassasaurus* (=*Spinosaurus*?)
*** *Spinosaurus*

## Kanpo estekak
Artegain pilotalekua

**Artegain pilotalekua** Gipuzkoako Altzaga udalerrian dagoen pilotaleku bat da.

## Kokalekua 
Altzagabidea kalean dago, Altzagako udaletxea eta San Migel elizaren alboan.

## Kanpo estekak
Brigada Central

***Brigada Central*** Pedro Masók zuzendutako telesaila da, 1989 eta 1990 artean (1. denboraldia) eta 1992an (2. denboraldia) Televisión Españolak igorri zuena. Juan Madrid idazlea gidoilaria izan zen.

## Sinopsia 
1. denboraldian, Brigada Zentrala goi mailako ikerketez arduratzen da: nazioarteko delinkuentzia, narkotrafiko edo serie-hiltzaileak. 2.ean CETIS taldean sartuta daude, Europa mailako polizia erakundea.

## Pertsonaiak 
### 1. denboraldia 
* Imanol Arias (Manuel Flores inspektorea).
* José Manuel Cervino (Poveda komisarioa).
* Patxi Andion (Marchena)
* José Coronado (Lucas).
* Isabel Serrano (Carmela).
* Assumpta Serna (Julia).
* Ana Duato (Virginia).
* Arturo Querejeta (Pacheco)
* Pedro Civera (Ventura)
* Enrique Simón (Loren)
* Féodor Atkine (Sousa)
* Fernando Guillén (Garrigues)
* Fernando Hilbeck (Prada)
* Juan Calot (Muriel)
* Pedro Díez del Corral (Solana)
* Rafael Álvarez "El Brujo" (Zacarías Jorowisch)
* Eusebio Lázaro (Joaquín)
* Fernando Delgado
* José María Rodero (Rogelio Flores)
* José Vivó
* Nancho Novo
* Rosario Flores
* María Luisa Ponte
* María José Goyanes

### 2. denboraldia 
* Margarita Rosa de Francisco (Marina Valdés)
* Imanol Arias (Manuel Flores komisarioa)
* José Manuel Cervino (Poveda komisarioa)
* Ruddy Rodríguez (Claudia)
* Roland Giraud (Stan)
* Gustavo Angarita (Hipólito Valdés)
* Sophie Carle (Marina)
* Paul Guers (Schneider)
* Féodor Atkine (Souza)
* Zakariya Gouram (Laurence)
* Olivier Marchal (Bebert)
* Serge Ubrette (Martial)

## Kanpo estekak
Jesús Bonilla

**Jesús Bonilla** (Madril, ) espainiar aktorea eta zuzendaria da.

## Filmografia 
### Aktorea 
#### Zinema 
* *Dos mejor que uno* (1984)
* *No me compliques la vida* (1991)
* *Belle Époque* (1992)
* *Makinavaja, el último choriso* (1992)
* *La reina anónima* (1992)
* *Kika* (1993)
* *Los peores años de nuestra vida* (1993)
* *Semos peligrosos (uséase Makinavaja 2)* (1993)
* *Todos los hombres sois iguales* (1994)
* *Así en el cielo como en la tierra* (1994)
* *¡Oh, cielos!* (1994)
* *Belmonte* (1995)
* *La niña de tus sueños* (1995)
* *Sólo se muere dos veces* (1996)
* *La buena vida* (1996)
* *Gracias por la propina* (1997)
* *Carreteras secundarias* (1997)
* *Mátame mucho* (1997)
* *La niña de tus ojos* (1998)
* *Muertos de risa* (1999)
* *Pídele cuentas al rey* (1999)
* *Pepe Guindo* (1999)
* *Adiós con el corazón* (1999)
* *Pleno al quince* (1999)
* *La Comunidad* (2000)
* *Usted puede ser un asesino* (2000)
* *Obra Maestra* (2000)
* *Torrente 2: misión en Marbella* (2001)
* *El oro de Moscú* (2002)
* *Lisístrata* (2002)
* *El chocolate del loro* (2004)
* *Mala uva* (2004)
* *R2 y el caso del cadáver sin cabeza* (2005)
* *El mundo alrededor* (2005)
* *La daga de Rasputín* (2011)
* *Torrente 4* (2011)

#### Telebista 
* *Platos rotos* (TVE, 1985)
* *La mujer de tu vida Mujer perdida* (1988)
* *Bajarse al moro* (1987)
* *Miguel Servet, la sangre y la ceniza* (1989)
* *El peor programa de la semana* (1993)
* *¡Ay, Señor, Señor!* (Antena 3, 1994)
* *Pepa y Pepe* (TVE, 1995)
* *Querido maestro* (Telecinco, 1996)
* *La banda de Pérez* (TVE, 1997)
* *Mediterráneo* (Telecinco, 1999-2000)
* *Usted puede ser un asesino* (2000)
* *Periodistas* (Telecinco, 2000-2002)
* *7 Vidas* (Telecinco, 2002)
* *Los Serrano* (Telecinco, 2003-2008)
* *El chiringuito de Pepe* (Telecinco, 2014-2016)

### Zuzendari eta gidoilaria 
* *El oro de Moscú* (2003).
* *La daga de Rasputín* (2011)
Akustika arkitektoniko

**Akustika arkitektonikoa** akustikaren adar bat da, arkitektura munduari dagokiona, eta edozein motatako eraikinen akustika era kontrolatu batean menderatzea du helburu, bai etxebizitzetan isolamendu akustiko egokia lortzeko bai lokalen egokitzapen akustiko hobetzeko. Akustika arkitektonikoa soinua kontrolatzeko, bi testuingurutan mugitzen da: leku irekietan (kanpoaldean) eta leku itxietan (barrualdean).
  
## Akustika leku irekietan 
Leku irekietan, soinuak daukan fenomeno nagusiena difusioa da; bertan soinu-uhinak hiru dimentsiokoak dira. Beste era batera esanda, soinu-uhinak iturrietatik ateratzen dira noranzko guztietara esfera erradial itxurako uhin frontearekin. Hau kontuan harturik, akustika arkitektonikoak leku esanguratsuenak (eszenatokia) egokitu behar ditu bertako soinua nahi dugun tokira (ikusleen tokira) eraman ahal izateko, maila akustikoa ahalik eta gehien aprobetxatzeko soinua ardaztuz.

thumb|Teatro grekoaren eskema.

Greziarrek, naturak ematen zizkien baliabideak aprobetxatuz, beraien teatroak eraikitzen zituzten (leku irekietan), harmailen harrizko estruktura (mailakatutako horma bertikalak) erreflektore gisa erabiliz, non soinua errebotatzen zen lau aldiz ozenago bihurtuz. Teatro hauek obra dramatikoak edota emanaldi musikalak egiteko erabiltzen zituzten, entzumen-arazorik eduki gabe. Horietako batzuek 15.000 pertsonentzako kapazitatea edukitzera lortu zuten, beraien propietate akustikoei esker, eta gaur egun arte ez da lortu hori gainditzea.

thumb|Teatro modernoa aire zabalean.
 
Erromatarrek antzeko teknika erabili zuten, baina ikusleen harmailen atzeko pareta laua izan beharrean kurbatua zen. Honek soinuaren galerak murriztu eta leku zehatz batera fokalizatzen zuen (erreflektore parabolikoaren antzeko planteamendua). Hala ere, erromatarrek eraikitako handienak 5.000 ikus-entzuleentzako kapazitatea bakarrik izatea lortu zuten. Batik bat, greziarrez *orchestra* izeneko lekua, soinua islatu beharrean senatarien eta kargudun jendea esertzeko leku bilakatu zen, propietate akustikoak okertuz.

Gaur egun (2005), kultura klasikoak utzitako jakintzaz hornitzen gara eta leku irekietan paretak kurba formarekin eraikitzen dira, kontxa edo oskol forma mantenduz. Erabiltzen diren materialek, propietate erreflektoreak dauzkate soinu uhinak errezago bideratzeko. Arazoa da sortutako erantzunak (errebotatutako uhinek) ez daukala frekuentzia berdina, tonu grabeek zailtasun handiagoak dauzkatelako auditorioan etxeko tonu agudoak baino.

## Akustika leku itxietan 
Leku itxietan, efekturik esanguratsuena islapena da, eta ez difusioa, leku irekietan gertatzen zen bezala. Ikus-entzuleei soinua era zuzenean eta era islatuan heltzen zaie, eta fase ezberdinetan egonez gero entzumen-sentsazioa indartu egiten da eta kontrako kasuetan galdu. Lokal bat egokitzeko orduan, kanpoko soinua barrura sartzea galarazi behar da, isolamendu akustikoaz baliatuz.
Horrez gain, barrualdean soinuaren kalitatea hoberena izan behar da, material xurgatzaileak eta islatzaileak alderatuz erreberberazioa maila eta erantzunaren denbora kontrolatzeko.

## Kanpo estekak
Johannes Fatio

**Johannes Fatio** (Basilea, Suitza, 1649ko ekainaren 14a - Basilea, Suitza, 1691ko irailaren 28a) kirurgialari eta obstetrizialaria izan zen.

## Biografia 
Johannes Fatio Basilean jaio zen. Ikasketak jaioterrian hasi zituen, baina Valenceko Unibertsitatean (Frantzia) lortu zuen doktoregoa. Siamdarren bereizketa bikainaz gain, lan handia egin zuen haur kirurgian; umeen baldintza kirurgikoak sistematikoki aztertzen eta tratatzen lehena izan zen.

### Siamdarrei egindako ebakuntza 
1689an, Basilean (Suitza), Johannes Fatio kirurgialari eta obstetrikalaria Elisabet eta Catherina ahizpa siamdar jaioberriak bereizten saiatu zen, eta lehenengoz kirurgia arriskutsuak arrakasta izan zuen. 200.000 jaiotzatik batean anai-arreba bikiak gorputzeko hainbat ataletatik batuta jaiotzen dira.

Fatiok XVII. mendean lortu zuen balentria, eta zortea ere lagun izan zuen. Elisabet eta Catherina biki siamdar xifopagoak ziren. Mota horretako siamdarrak ehun bigunetik soilik batuta egon ohi dira eta ez dute ezinbesteko organorik partekatzen; hala, ebakuntzaren ondoren bizirik irauteko aukera askoz handiagoa dute. Elisabetek eta Catherinak organo garrantzitsu bat partekatzen zuten, baina, zorionez, erabat berrosatzeko gaitasuna duen giza gorputzeko organo bakarra zen: gibela. Fatiok berak ez zuen esperantza handirik izango, ebakuntza hasi baino lehen ahizpa itsatsiak bataiatzeko agindua eman baitzuen, zer gerta ere. Itxura guztien kontra, bikiak onik atera ziren eta aurrerantzean bizimodu normala egin ahal izan zuten.

### Parte hartze politikoa 
Hainbat liburutan bildu zuen egindako lana, baina, arrazoi politikoak medio, ez zuen sekula jaso merezitako oihartzuna eta aitorpena. Basileako udal gobernua kontseilu berezi baten eskuetan zegoen garai hartan. Pixkanaka kontseiluan bankariak eta goi mailako merkatariak sartzen joan ziren eta, azkenean, boterea gutxiengo aberatsenaren esku geratu zen.

1691n herritarrak boterea berreskuratzeko matxinatu ziren eta lortu zuten. Baina, berehala, kontseilu ohiak kontra-errebolta antolatu zuen, eta ordena zaharra berrezarri. Matxinadaren buruzagietako bat izanik, Johannes Fatio atxilotu, torturatu eta 1691ko irailaren 28an hil zuten. Pediatra aitzindariak idatzitako liburuak konfiskatu eta erre zituzten. Eskuizkribu bakarra salbatu zen, hil baino urtebete lehenago idatzitako *Helvetisch-Vernünftige Wehe-Mutter* izeneko emagintzari buruzko tratatua. Gainera, obra hori ez zuten egilea hil eta handik 70 urtera arte inprentara eraman.

## Erreferentziak
Inboluzio (argipena)

**Inboluzio** hitzak adiera zenbait ditu:
* biologian eta medikuntzan, inboluzioa, organo eta ehun baten txikiagotzea, lehengo tamaina bateraino;
* matematikan, inboluzioa, funtzio baten alderantzizko funtzioa funtzioa bera den funtzio-mota bat;
* historian, inboluzioa, prozesu historiko baten gelditza eta atzerakada.
Phalangeridae

**Phalangeridae** martsupial gaueko jaiotzez Australia eta Ginea Berrian, kuskus eta bere senide hurbil barne familia daude.

## Espeziea 
* Ailuropinae subfamilia
** *Ailurops*
*** *Ailurops melanotis*
*** *Ailurops ursinus*
* Phalangerinae subfamilia
** Phalangerini
*** *Phalanger*
**** *Phalanger alexandrae*
**** *Phalanger carmelitae*
**** *Phalanger gymnotis*
**** *Phalanger intercastellanus*
**** *Phalanger lullulae*
**** *Phalanger matabiru*
**** *Phalanger matanim*
**** *Phalanger mimicus*
**** *Phalanger orientalis*
**** *Phalanger ornatus*
**** *Phalanger rothsschildi*
**** *Phalanger sericeus*
**** *Phalanger vestitus*
*** *Spilocuscus*
**** *Spilocuscus kraemeri*
**** *Spilocuscus maculatus*
**** *Spilocuscus papuensis*
**** *Spilocuscus rufoniger*
**** *Spilocuscus wilsoni*
** Trichosurini
*** *Strigocuscus*
**** *Strigocuscus celebensis*
**** *Strigocuscus pelegensis*
*** *Trichosurus*
**** *Trichosurus arnhemensis*
**** *Trichosurus caninus*
**** *Trichosurus cunninghami*
**** *Trichosurus johnstonii*
**** *Trichosurus vulpecula*
*** *Wyulda*
**** *Wyulda squamicaudata*

## Kanpo estekak
Södertälje

**Södertälje** Suediako hiri bat da, Stockholmgo konderriko laugarren hiria. 2015eko erroldaren arabera Södertälje udalerriak 93.202 biztanle ditu, hauetatik 65.000 inguru hiriaren erdigunean.

## Geografia 
Stockholm hiriburuaren hegoaldean kokaturik dago, 30 kilometroko distantziara. Iparraldean Mälaren aintzira dauka eta hegoaldean Itsaso Baltikoa, izan ere azalea handia baitu, 694.24&nbsp;km²-koa.

## Historia 
*Telje* izena XI mendeko agiri batean azaltzen da lehen aldiz. Horrela ezagutu zen mendeetan zehar baina Stockholmgo konderrian bazen beste Telje bat eta horregatik *Södertälje* (hegoaldeko Telje) izena hartu zuen, bestea berriz Norrtälje izendatu zuten (iparraldeko Telje).

XVII mendean Iparraldeko gerra Handiaren ondoren izurriteak etorri ziren eta biztanleria gainbherea erori zen, 200 pertsona inguru gelditzeraino.

1967an asiriar inmigranteak iritsi ziren eta gaur egun 22.000 dira. XXI mendean errefuxiatu ugari ere iritsi dira, irakiarrak bereziki. Horretaz gain 11.000 finlandiar ere badaude, Suediako finlandiera hiztun multzo haundiena osatzen dute. Guztira Södertäljeko %39a atzerritar jatorrikoa da.

## Kirolak 
Hiriko kirol talde aipagarriena Södertälje BBK saskibaloi taldea da, Suediako talde indartsuena ere bada.

## Iruditegia 

Irudi:Tullgarns slott Södertälje.png|Tullgarn jauregia.
Irudi:Astra Södertälje 2013.jpg|Astra garagardotegia.
Irudi:Marenplan Södertälje.jpg|Marenplan enparantza.
Irudi:Linasundet 2013.jpg|Linasundet izoztuta.
Irudi:Marcus Wallenberg-hallen.jpg|Scania museoa.
Irudi:Scania R500.JPG|Scania museoa.

## Hiri senidetuak 
* 
* 
* 
* 
* 

## Kanpo estekak 
*  Södertäljeko udalerriaren webgunea
Amparo Larrañaga

**Amparo Larrañaga Merlo** (Madril, ) espainiar aktorea da, telebistan eta antzerkian ibilitakoa. Aktore ezagunen familia bateko kidea da: Carlos Larrañaga eta María Luisa Merlo gurasoak eta Luis Merlo, Kako Larrañaga eta Pedro Larrañaga anaiak ditu.

## Zinema 
* *Jarrapellejos* (Antonio Giménez-Rico, 1987)
* *Las apariencias engañan* (Carlos Balagué, 1991)
* *Canción de cuna* (José Luis Garci, 1994)
* *Por fin solos* (Antonio del Real, 1995)
* *Mi nombre es sombra* (Gonzalo Suárez, 1996)
* *Vorvik* (José Antonio Vitoria, 2005)

## Telebista 
* *Media naranja* (1986)
* *Segunda enseñanza* (1986)
* *Clase media* (1987)
* *Compuesta y sin novio* (1994)
* *Por fin solos* (1995)
* *Periodistas* (1998)
* *Robles, investigador* (2000)
* *Estudio 1*
* *Casa de muñecas* (2002)
* *Defensa de dama* (2003)
* *7 vidas* (2003)
* *Fuera de control* (2005)
* *MIR* (2007-2008)
Esther Arroyo

**Esther Julia Arroyo Bermúdez** (Madril, ) espainiar aktorea, modelo eta telebista aurkezlea da, telebistan eta antzerkian ibilitakoa.

## Filmografia 
### Filmak 
* *Atún y chocolate* (2004).
* *Los increíbles* (ahotsa) (2004).
* *Mentiras* (2005).
* ''Ra.Uno (ahotsa) (2014).

### Telesailak 
## Kanpo estekak
Begizko

[thumb|[Nazar (kutun)|Nazarra, begizkoaren aurkako defentsa.]]
**Begizkoa** edo **begizkonesa** munduan oso zabaldua dagoen herri sineskeria da. Horren arabera, pertsona batzuek bestei begiradaz kalte egiteko boterea dute. Sinesmen horren arabera pertsona batzuen begiradak edo nolabaiteko jarrerak edo sentimendu ezkor batek kaltea eragin diezaioke beste norbaiti. Begizkoa antzina-antzinatik datorren sinestea da eta ia mundu guztian zehar zabalduta dago; gainera, kultura guztietan antzeko ezaugarriak ditu. Ekintza bera "begizko egitea" da.

Sineskeria hau antzinakoa da: Babilonian, antzinako Sirian eta Sumerren kontzeptua ezaguna zen eta haien testuetan horrela dago jasota; Bibliaren Itun Zaharrean ere aipatzen da. Munduan zehar, bestetik ere, oso zabalduta dago, baita Euskal Herrian ere. aztiak, orokorrean deabruaren menpe dauden pertsonak. Begiradaz kalteak sor ditzakete (gaixotasunak, zorte txarra, minak...) eta baita hil ere.

Kultura desberdinetan horren aurrean, defentsa moduan, kutunak sortu dira. Oso ezagunak dira, esaterako, Turkiako begiak, nazarrak, edo Mediterraneo osoan itsasontzien branketan margotzen diren begitzarrak begizkoen eta zorte txarraren aurka.

Biktima edozein izan daiteke baina bereziki haurrak. Kasu horretan begizkoaren aurka Euskal Herrian umeari azkonarraren erpea ipini egiten zen, kaltetua ez izateko. Ur bedeinkatua ere askotan erabiltzen zen begizkoak jota zegoen pertsonari madarikazioa kentzeko, bai eta ezkilak, zintzarriak eta enparauek pertsonak eta abereak zaintzeko.

Euskaraz, begizkoa edo begizko esaten zaioa, eta zenbait aldaerak daude, hala nola begisantar Bizkaiko zenbait herritan, eta begi gaizto Nafarroan, begigolpe eta begiguna Iparraldean.

## Ikus, gainera 
* Apotropaiko

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Carlos Iglesias

**Carlos Iglesias** (Madril, ) espainiar aktorea eta zinema zuzendaria da, telebistan eta antzerkian ibilitakoa.

## Filmografia 
* *2 francos, 40 pesetas* (2014)
* *La venta del paraíso* (2012)
* *Los Muertos no se tocan, Nene* (2011).
* *Ispansi (Españoles)* (2011).
* *Un franco, 14 pesetas* (2006).
* *Sinfín* (2005).
* *Torrente 3* (2005).
* *Ninette* (2005).
* *El caballero Don Quijote* (2002).
* *Siempre felices* (1991)
* *Dragon Rapide* (1986).
* *El caso Almería* (1984).
* *Heart-Attack*.
* *El bolso*.
* *Malasaña*.
Sílvia Marsó

**Sílvia Marsó** (Bartzelona, ) kataluniar aktorea da, telebistan eta antzerkian ibilitakoa.

## Filmografia 
## Ikus, gainera 
* Bartzelonar ezagunen zerrenda
Ángel de Andrés López

**Ángel de Andrés López** (Madril,  - Miraflores de la Sierra, ) espainiar aktorea izan zen, telebistan eta antzerkian ibilitakoa. Ángel de Andrés aktorea osaba zuen.

## Filmografia 
* *El kaserón* (Pau Martínez, 2008)
* *Sexykiller, morirás por ella * (Miguel Martí, 2008)
* *Las locuras de Don Quijote* (Rafael Alcázar, 2006)
* *Desde que amanece apetece* (Antonio del Real, 2006)
* *Teresa: el cuerpo de Cristo* (Ray Loriga, 2006)
* *Tapas* (José Corbacho eta Juan Cruz, 2005)
* *Tiovivo c. 1950* (José Luis Garci, 2004)
* *Platillos volantes* (Óscar Aibar, 2003)
* *800 balas* (Álex de la Iglesia, 2002)
* *99.9* (Agustí Villaronga, 1998)
* *¿De qué se ríen las mujeres?* (Joaquín Oristrell, 1997)
* *En brazos de la mujer madura* (Manuel Lombardero, 1997)
* *Tu nombre envenena mis sueños* (Pilar Miró, 1997)
* *Taxi* (Carlos Saura, 1996)
* *El perro del hortelano* (Pilar Miró, 1996)
* *La Celestina* (Gerardo Vera, 1996)
* *Corsarios del chip* (Rafael Alcázar, 1996)
* *¡Oh, cielos!* (Ricardo Franco, 1995)
* *Antártida* (Manuel Huerga, 1995)
* *Ciénaga* (José Ángel Bohollo, 1993)
* *Martes de Carnaval* (Fernando Bauluz eta Pedro Carvajal, 1991)
* *Las cosas del querer* (Jaime Chávarri, 1989)
* *Mujeres al borde de un ataque de nervios* (Pedro Almodóvar, 1988)
* *Baton Rouge* (Rafael Monleón, 1988)
* *No hagas planes con Marga* (Rafael Alcázar, 1988)
* *Manuel y Clemente* (Javier Palmero, 1986)
* *Luces de bohemia* (Miguel Ángel Díez, 1985)
* *¿Qué he hecho yo para merecer esto?* (Pedro Almodóvar, 1984)
* *Las autonosuyas* (Rafael Gil, 1983)
Spirillum

**Spirillum** generoa bakterio Gram negatiboz osatuta dago, itxura kiribila dutenak. Aerobio hertsiak dira (mikroaerofiloak) eta kimiorganotrofoak. Muturreko flageloen bidez mugitzen dira eta gehienak uretan bizi dira.

Morfologiari dagokionez nolabaiteko antza dute espiroketekin (Spirochaeta, Treponema, Leptospira...), baina sailkapen taxonomiko desberdina dute. Dena den, Spirillum-ek flageloak ditu, eta espiroketek ez.

Garai batean genero honetan espezie asko zeuden, baina haietako asko geroago beste genero batzuetara pasatu ziren.

Spirillumen ezaugarri biokimiko nagusiak hauek dira:

* aerobio hertsiak (O/H: +/-)
* poli-beta-hidroxibutoratoaren pikorrak ditu (PHB) 
* oxidasa (+)
* katalasa (+)
* indol (-)

Bakterio hauek ugariak dira materia organikoz aberatsak diren inguruetan (adibidez, hondakin-uretan)

Genero honetan dagoen patogeno bakarra Spirillum minusa da, sodoku edo arratoi-hozkadagatiko sukarra eragiten duena. Izena berak dioenez, gizakiari hozka egiterakoan sortzen dute infekzioa arratoiek.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kaplan turbina

**Kaplan turbina** fluxu axialeko erreakzio turbina hidraulikoa da. Helize formako beso mugikorrak ditu eta Viktor Kaplan austriarrak asmatu zuen 1912an.

Eskuarki, ur emari handiko eta garaiera txikiko ur-jauzietan erabiltzen da, eta beso mugikorrak turbinaren errendimendu onenera egokitzeko gai dira, unean uneko presioaren eta ur emariaren arabera. Moldagarritasun hori dela eta, ur-jauzi eta emari tarte zabalean lan egiteko gai da, 10–70 metro artean eta 5-200 MW bitarteko potentzian.

Turbina hau Francis turbinaren eboluzio bat da. Kaplan turbina jauzi txikidun (hau da, presio txikidun) kasuetan errendimendu energetiko ona duen turbina da, Francis turbinak lortzen ez duen gauza. Errodeteko alabeak mugikorrak dira beti, eta beharraren arabera doitu daitezke; beso banatzaileak, aldiz, finkoak edo mugikorrak izan daitezke. Errodeteko besoak baino ez badira mugikorrak, orduan semi-Kaplan turbina dela esaten da, eta beso banatzaileak ere mugikorrak badira benetako Kaplan turbina dela esaten da.

Helize turbinek, berriz, Kaplan turbinaren antzekoak izan arren errodeteko besoak finkoak dituzte. Azken hauek jauzia eta emaria ia konstanteak diren kasuetan erabiltzen dira.

## Ikus, gainera 
* Pelton turbina
* Francis turbina
* Makina hidrauliko
* Turbina

## Kanpo estekak
Herm

**Herm** (guerneseyeraz *Haerme*) Kanaleko uharteetako bat da, Britainiar Koroaren menpekoa, Guerneseyko Bailegokoa. Administratiboki, Guerneseyko uharteko Saint Peter Port hiriko zati da.

## Kanpo estekak 
* Herm uhartearen webgunea
Göteborgeko Arte Ederren Museoa

**Göteborgeko Arte Ederren Museoa** (), Suediako Arte museo ezaguna da, Göteborg hirian dagoena, Götaplatsen enparantzan.

## Historia 
Eraikina 1919 eta 1923 artean eraiki zuten hiriaren sorreraren 300 urteurrena ospatzeko egin zen Erakusketa Unibertsalaren barnean. Sigfrid Ericsson eta Arvid Bjerke arkitektoek diseinatu eta altxatu zuten. Arkitektura nordikoaren adibide neoklasiko garbia da. Adreilu horiz eraiki zuten, *Göteborgeko adreilua* izenaz ezagutzen da, hiriko hainbat eraikin material honekin eginak baitaude.

## Bildumak 
Suedian dagoen 1880 eta 1890 hamarkadetako arte eskandinaviarraren museo garrantzitsuena da.

Areto aipagarriena Fürstenberg galeria da, Göteborg hiriari artelan ugari oparitu zizkion Pontus Fürstenberg-en omenez. Bertan P.S. Krøyer, Carl Larsson, Bruno Liljefors, Edvard Munch eta Anders Zorn margolarien lanak ikus daitezke.

Honetaz gain Monet, Picasso and Rembrandten lanak ere ikus daitezke.

## Iruditegia 

Irudi:Konstmuseet goteborg sweden 20100717.jpg|Eraikinaren aurrealdea.
Irudi:Sweden konstmuseet by fred pettersonic.jpg|Götaplatsen enparantza.
Irudi:Konstmuseet.JPG|Sarrerako eskailerak.
Irudi:Carl Larsson - Girl by a Flowering Hawthorn Bush.JPG|Carl Larsson.
Irudi:Munch Det Syke Barn 1896.jpg|Edvard Munch.
Irudi:Rembrandt - Adoration of the Magi - Gothenburg.jpg|Rembrandt.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Göteborg Hiriko Museoa

**Göteborg Hiriko Museoa** (), Suediako Göteborg hirian dagoen historia eta kultura museoa da.

## Historia 
1861ean ireki zituen ateak *Ekialdeko India Etxean* (). Hau Suediako Ekialdeko Indiako Konpainiaren bulegoak harteko eraiki zen XVIII mendean.

## Bildumak 
Hiriko historia eta kultura azaltzen dituen museoa da, bereziki Suedia mendebaldean oinarritzen da eta Bikingoen Arotik gaur egunera arteko bilakaera erakusten du. Suediako Ekialdeko Indiako Konpainiaren historiaren inguruko erakusketa ere badago.

Göteborgeko itsasgintzaren historia aparteko museo batean dago.

Honetaz gain göteborgtarrentzako foro publiko bat ere bada, hiriaren inguruko ideia eta ikuspegiak azaltzeko aukera ematen duena.

## Iruditegia 

Irudi:Ostindiska huset september 2010b.jpg|Eraikinaren aurrealdea.
Irudi:Swedish East-Indies House, Gotenburg.jpg
Irudi:AlvsborgCastle1.jpg|Älvsborg gotorlekuaren maketa.
Irudi:Baptismal font Resteröd.jpg|Erdi Aroko bataio harria.
Irudi:Askekarr knarr.jpg|Askekarr itsasontziaren hondarrak.
Irudi:Fastening straps.JPG|Brontzezko hebilak.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Auderghem

**Auderghem** () Brusela-Hiriburua eskualdeko 19 udalerritako bat da. Bruselako gainerako udalerriak bezala, ofizialki elebiduna da. 2011ean  biztanle zituen.

## Hiri senidetuak 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zizpa gaztetxea

**Zizpa gaztetxea** edota **Baionako gaztetxea** Lapurdiko Baiona hiriburuan dagoen gaztetxe bat da. Baiona euskalduna, herritarra, feminista, ekologista eta antifaxista eraikitzea du helburu. 

## Kokalekua 
Espiritu Saindua auzoan dago, Lesseps karrikako 7. zenbakian, eta Atturri ibaiaren alboan.

## Gaztetxea 
Gaztetxea eraikin baten behealdean dago, iraganean tailer mekanikoa eta artista talde bat zegoen lekuan. 130 m2-ko azalera du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Baionako gaztetxearen webgunea.
* Zizpa gaztetxearen facebook orrialdea.
* Leire Casamajou: "Baden Baiona, eta izan litekeena", Berria, 2026/02/8a.
Jason Priestley

**Jason Bradford Priestley** (Vancouver, Columbia Britainiarra, 1969ko abuztuaren 28a) kanadar aktore eta zuzendari bat da. 2007an estatubatuar herrialdetasuna ere bereganatu zuen.

Nagusiki *Beverly Hills, 90210* (1990-2000) eta *Call Me Fitz* (2010-2013) telesailak antzezteagatik ezaguna da.

## Filmografia 
[thumb|[1992an.]]

### Zinema 
### Telebista 
## Kanpo loturak 
* Webgune ofiziala 
* Jason Priestley aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Petauroidea

**Petauroidea** Australia eta Ginea Berriko martsupialio subfamilia bat da. Ordena Diprotodontia, eta horrek ere sartzen dira, besteak, wombatuak, kanguruak, kuskusuak artean barruan Phalangeriformes subordena zati da.

## Taxonomia 
* Pseudocheiridae familia
** Hemibelideinae subfamilia
*** *Hemibelideus*
**** *Hemibelideus lemuroides*
*** *Petauroides*
**** *Petauroides volans*
** Pseudocheirinae subfamilia
*** *Petropseudes*
**** *Petropseudes dahli*
*** *Pseudocheirus*
**** *Pseudocheirus peregrinus*
*** *Pseudochirulus*
**** *Pseudochirulus canescens*
**** *Pseudochirulus caroli*
**** *Pseudochirulus cinereus*
**** *Pseudochirulus forbesi*
**** *Pseudochirulus herbertensis*
**** *Pseudochirulus larvatus*
**** *Pseudochirulus mayeri*
**** *Pseudochirulus schlegeli*
** Pseudochiropinae subfamilia
*** *Pseudochirops*
**** *Pseudochirops albertisii*
**** *Pseudochirops archeri*
**** *Pseudochirops corinnae*
**** *Pseudochirops coronatus*
**** *Pseudochirops cupreus*
* Petauridae familia
** *Dactylopsila*
*** *Dactylopsila megalura*
*** *Dactylopsila palpator*
*** *Dactylopsila tatei*
*** *Dactylopsila trivirgata*
** *Gymnobelideus*
*** *Gymnobelideus leadbeateri*
** *Petaurus*
*** *Petaurus abidi*
*** *Petaurus australis*
*** *Petaurus biacensis*
*** *Petaurus breviceps*
*** *Petaurus gracilis*
*** *Petaurus norfolcensis*
* Tarsipedidae familia
** Género *Tarsipes*
*** *Tarsipes rostratus*
* Acrobatidae familia
** *Acrobates*
*** *Acrobates pygmaeus*
** *Distoechurus*
*** *Distoechurus pennatus*

## Kanpo estekak
Adin (argipena)

**Adin** hitzak esanahi zenbait ditu:
* euskaraz, **adina**, zerbait edo norbait sortu edo jaio zenetik igarotako denbora da,
** pertsona baten adina,
** zuhaitz baten **adina** (ikus dendrokronologia);
* Adin, Kaliforniako herria;
* Adin, abizena, Biblian ere agertzen dena.
Anacleto, isileko agente

***Anacleto, agente secreto***- - 1964an Manuel Vázquez Gallegok sortutako komiki-sail ospetsua zen. Sortzaileak Editorial Bruguerako aldizkarietarako egin zuen saila eta protagonista Anacleto izeneko pertsonaia zen. Ziur asko Vázquezek egindako komiki-sail ezagunena da.  Pertsonaiaren lehenengo agerpena *Pulgarcito* aldizkarian izan zen, haren 1753. zenbakian. Ondoren, Bruguera argitaletxearen beste aldizkarietan ere agertuko zen: *Din Dan*, *El DDT*, *Gran Pulgarcito*, *Super Pulgarcito* eta *Mortadelo*.

## Gertakizunak 
Komiki-sail hau garaian oso modan zegoen espioien generoaren parodia izan zen. Batzuen ustez, Anacletoren eredua James Bond izan zitekeen baina Vázquezek berak onartu zuen haren jatorrizko eredua Maxwell Smart izan zela; Smart telebistako umorezko telefilm baten protagonista zen, *Get Smart* alegia.

Anacleto gizon gaztea da, ile beltzekoa, sudur kopeta-ile luzekoa. Beti jantzi beltzez jantzita eta kolore bereko tximeletaz, alkadora zuriz. Ahoan beti zigarroa darama. Espioien abenturak izanik, mezu sekretuak, mikrofilmak eta beste isileko agenteak ohikoak ziren.

## Gertalekuak 
* Abentura gehienak hirietan ematen dira, orokorrean hiri anonimoak izanik.
* Basamortua, bereziki Gobikoa. Inguru horretan Anacleto gehienetan egarriak jota dabil, errealitatea eta ispilatzeak nahastuz.
* Mendi garaiak. Askotan, agenteak jakin barik, igogailua izaten dituzte.

## Beste pertsonaiak 
* Anacletoren Nagusia: Gizon lodia, burusoila eta betaurrekoduna, bere estatus zigarro puru batez markatzen du. Haien arteko harremana ez da ona eta, ondorioz, Anacletorentzat beti lan okerrenak gordetzen ditu. Anacleto sarritan dirua eskatzen dio eta nagusiak ez dio ematen. Hori dela eta, ohikoa da Anacleto nagusiari engainatzen saiatzen ibiltzea. Kritikarien ustez hor gizarte-kritika puntu bat ikus daiteke.
* Marrazoa: Itsasoko abenturetan beti agentearen atzetik dabil hau jan nahian. Dena dela, haien arteko harremana ez da hain txarra, finean norberak bere lan betetzen baitu.
* Vázquez gaiztoa: hau izan daiteke komiki hauen beste alde berritzailea: sarritan egileak berak abenturetan agertzen da, gaiztoaren papera eginez.
* Profesor Boro: beste gaizto bat.

## Estiloa 
Marrazki nahiko sinpleak dira, minimalistak, Bruguera etxean oso ohikoak zirenak. Normalean ez ziren luzera handiko abentura, orri osokoa gehienetan. Arrakasta lortu zuenean beste neurrietako komikiak ere agertu ziren.

## Anacleto zineman 
* 2010: *El gran Vázquez* filmean agertu zen. Zuzendaria: Oscar Aibar.
* 2015: *Anacleto: Agente secreto* filma estreinatu zen. Imanol Ariasek Anacletoren papera egin zuen. Zuzendaria: Javier Ruiz Caldera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ben & Jerry's

'''Ben & Jerry's Homemade Holdings Inc.**, **Ben & Jerry's''' izenez ezagunagoa; izozkiak, jogurt izoztuak eta sorbeteak ekoizten dituen enpresa da.

## Historia 
1966an, Vermonten, Long Island (AEB), Ben Cohen eta Jerry Greenfield nerabeek elkar ezagutu zuten eskolan. Hamaika urte geroago, 1977an, bien etorkizuna ez zegoen batere garbi: Ben lanean ari zen presazko janari enpresatik bota zuten; Jerryk medikuntza fakultatean sartzeko asmoa zeukan, baina unibertsitateak bigarrenez atzera bota zuen haren eskaera.
[thumb|ezkerrera|[Jerry Greenfield eta Ben Cohen 2010ean.]]
[upright|thumb|Ben & Jerry's [Amsterdamen.]]
Beste zereginik gabe, izozkiak egiteko posta bidezko ikastaroa egin zuten Pennsylvaniako Unibertsitatean, garaiko bost dolarren truke. Sorterrian, Vertmonen, gasolindegi zahar bat hartu eta izozki denda abiarazi zuten 1978an. Negozioari izena jartzerakoan, bikoteak ez zuen ahalegin berezirik egin: **Ben & Jerry’s**. Berehala, tokiko merkatuan zirrikitua zabaldu zuten. Txokolate, intxaur edo fruta zati handiak zituzten izozki haiek arrakasta zuten.

Izozkiak egiten onak ziren, baina kontuak egiten ez zeukaten esperientziarik. Negozioa zabaldu eta bi hilabetera, behin-behinean, izozki denda itxi zuten; eta kartel bat ipini zuten atean: “*Itxita gaude, dirua irabazten ari garen ala ez egiaztatu bitartean*”. Dirua galtzen ari ziren. Bost dolarreko ikastaroa ez bezala, hasierako inbertsioa –12.000 dolar– garesti atera zitzaien. Buelta eman nahi bazioten, salmentek gora egin behar zuten. Orduan, Benen Volkswagen furgoneta zaharra hartuta, izozkiak banatzen hasi ziren. Gainera, egun bereziak antolatu zituzten, karitatezko ekintzekin bat egin zuten irudia hobetzeko eta, pixkana-pixkana, enpresa hazten hasi zen.

2000. urtetik Unilever kontsumo ondasunen multinazionalaren parte da Ben & Jerry’s. 38 herrialdetan hedatu da, 180.000 langile baino gehiago ditu eta 2006an ia 40.000 milioi euro fakturatu zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Andre Mariaren kapera (Baiona)

**Andre Mariaren kapera eta ikastetxea** (frantsesez *Chapelle et collège Notre-Dame de Bayonne*) Lapurdiko Baiona hiriburuan dagoen kapera bat da.

## Kokalekua 
Baiona Handia auzoko Douer karrikan dago, Montaut plazaren alboan.

## Historia 
1834an Baionako Andre Mariaren ikastetxea sortu zen, Udalak Gurutzearen Alaben ordenari neskei doaineko hezkuntza irakasteko baimena eman zienean. Ikastetxea Gaztelu Zaharraren alboan ezarri zen, gaur egungo Montaut plazan. Ondoren, erakundea handituz joan zen. 1839an langela eraiki zen eta 1845an aterpetxea. 1851an Udalak erakundeari neskentzako udal eskolaren titulua eman zion.

1860ean aurretik etxebizitza pribatu bat zegoen solairuan kapera eraiki zen. Eraikina unibertsitateko kapelauaren diru ondasunaren bidez osoki finantzatu zen.

Fitxategi:Bayonne-Tympan-Chapelle de la rue Douer-20191028.jpg|Atari gaineko irudia.
Fitxategi:Bayonne Chapelle de la rue Douer-Corbeau-20191028.jpg|Atariko irudia.

## Kanpo estekak 
* Andre Mariaren kapera eta ikastetxea. Akitaniako Turismo Bulegoa
Mickey Blue Eyes

**Mickey Blue Eyes** (euskaraz *Mickey Begi Urdin*) 1999ko Kelly Makin kanadar zinema zuzendariak zuzendutako amodiozko komedia film bat da. Hugh Grant, James Caan eta Jeanne Tripplehorn aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Michael Felgate (Hugh Grant) Manhattango arte enkante etxe bateko langilea Ginarekin (Jeanne Tripplehorn) ezkontzeko gogo biziz dago, duela hiru hilabetetatik ateratzen ari den andereino xarmangarria, eta azkenean haren familia ezagutzeko unea iritsi dela uste du. Michaelek inoiz espero ez lukeena bere neskalaguna mafiaren buruzagi baten (James Caan) alaba izatea da. Eta okerrena, nahigabean, "familiaren" gauzetan gero eta gehiago sartuko dela da. Mafia gizon batek (Burt Young) bere diru beltza zuritzeko Michaelek haren semearen margolan itsusiak sal ditzan erabakitzen duenean gauzak kakanahasten hasiko dira, guzti honek FBIren harreta piztuko baitu.

## Aktoreak 
* Hugh Grant: Michael Felgate
* James Caan: Frank Vitale
* Jeanne Tripplehorn: Gina Vitale
* Burt Young: Vito Graziosi
* James Fox: Philip Cromwell
* Joe Viterelli: Vinnie D'Agostino
* Gerry Becker: Bob Connell, FBIko agentea
* Maddie Corman: Carol
* Tony Darrow: Angelo
* Paul Lazar: Ritchie Vitale
* Vincent Pastore: Al
* Frank Pellegrino: Sante
* Scott Thompson: Lewis, FBIko agentea
* John Ventimiglia: Johnny Graziosi
* Margaret Devine: Helen
* Beatrice Winde: Horton andrea

## Kanpo estekak 
* *Mickey Blue Eyes* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Mickey Blue Eyes* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
El disputado voto del Sr. Cayo

***El disputado voto del Sr. Cayo*** (euskaraz: 'Cayo jaunaren lehiatutako botoa') 1986ko Antonio Giménez-Rico zinema zuzendariaren filma da. Abiapuntu gisa Miguel Delibesen izen bereko eleberria hartu zuen. Manuel Matji eta errealizadoreak berak egin zuten gidoia.

## Sinopsia 
Espainiako alderdi sozialistako, PSOEko hiru kidek Cayo jaunarekin izandako elkarrizketa kontatzen du. Nekazari zaharra, herri-jakinduriaz betea, bakarrik bizi da Gaztelako herri ahaztu batean, 1977ko hauteskundeetako kanpainan. Gainerako herritar guztiak, (Cayorekin txarto konpontzen den beste gizon bat ez ezik), Bilbora edo beste hiri batzuetara alde egin dute bizi hobeago baten bila.

## Aktoreak 
Juan Luis GaliardoFrancisco RabalLydia BoschIñaki MiramónEusebio LázaroMari Paz Molinero

## Kanpo estekak
Skansen Kronan

**Skansen Kronan** Suediako gotorleku historikoa da Göteborg hirian dagoena. Euskaraz "Koroaren gotorlekua" esan nahi du.

## Kokapena 
XVII mendearen bukaeran eraiki zenean hiritik kanpo zegoen baina gaur egun hiriaren erdigunean dago, Haga barruti muinotsuan.

## Historia 
Erik Dahlbergh konteak altxarazi zuen eta 23 kainoiz hornitu zuen. 4-5 metrotako lodiera dute hormek eta granito, gneiss eta diabasaz eginda daude. daniarren erasoei aurre egiteko eraiki ziren *Skansen Kronen*, Göta ibaiaren beste aldean *Skansen Lejonet* (Lehoiaren gotorlekua) eta ibaiaren bokalean dagoen uharte batean Älvsborg gotorlekua. Gotorleku sistema hau hain indartsua izanik daniarrek ez zuten inoiz Göteborg hiria erasotu.

2004 arte museo militarra izan zen baina gaur egun biltzarrak egiteko eta jaialdi pribatuetarako erabiltzen da.

## Iruditegia 

Irudi:Goteborg Skansen Kronan 1.jpg
Irudi:Goteborg Skansen Kronan 3.jpg
Irudi:Skansen krona porten.jpg
Irudi:Kanonkugler da 080821 a.jpg

## Kanpo estekak
Lehenengo Musuak

***Lehenengo Musuak*** (jatorrizko frantsesez *Premiers Baisers*) TF1 telebista katean igorritako telesaila da, Jean-François Porryk eta Bénédicte Laplacek ekoiztua. Spin-off bat izan zen, *Salut les Musclés* telesailean agertu zen Justine Girardean oinarrituta.

## Sinopsia 
Justine Girard institutuko ikaslea eta bere ingurukoak maitasun istorioak izango dituzte.

## Aktoreak 
* Camille Raymond : Justine Girard
* Fabien Remblier : Jérôme Couturier
* Magalie Madison : Annette Lampion
* Boris Haguenauer : François
* Julie Caignault : Isabelle
* Christophe Rippert : Luc Duval
* Bruno Le Millin : Roger Girard
* Christiane Ludot : Marie Girard
* Hélène Rollès : Hélène Girard

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* IMDb
Götaplatsen

thumb|400px|Götaplatsen enparantzaren erdian Poseidonen estatua.
**Götaplatsen** Göteborg hiriko enparantza nagusia da. Boulevard nagusia den Kungsportsavenyen etorbidearen muturrean dago.

## Historia 
1923 arte nekazal eremua izan zen baina Göteborgen 300 urteurrena ospatzeko egin zen Nazioarteko Industria Erakusketarekin batera Götaplatsen inauguratu zen. Sigfrid Ericson eta Arvid Bjerke arkitektoek diseinatu eta eraiki zuten. Hegoaldean eskailera zabalak egin zituzten urte berean inauguraturiko Arte Ederren Museora iristeko.

1931an Poseidonen estatua ezarri zuten bertan.

## Eraikinak 
Hainbat eraikin kultural daude enparantzaren inguruan:
* Arte Ederren Museoa (1923an inauguratua)
* Hiriko Antzokia (1934)
* Kontzertu Aretoa (1935)
* Liburutegi publikoa (1967)

## Iruditegia 

Irudi:Poseidonbrunnen,Gothenburg(2).jpg|Poseidonen estatua.
Irudi:Kungsportsavenyn.jpg|Kungsportsavenyn.
Irudi:KonstmuseetGbg.jpg|Arte Ederren Museoa.
Irudi:Göteborg Stadsteatern.jpg|Hiriko Antzokia.
Irudi:Göteborgs konserthus.jpg|Kontzertu Aretoa.
Irudi:Gotaplatsennewyear.jpg|Urteberriko ospakizuna.

## Kanpo estekak
San Gabriel eta Santa Gema eliza (Irun)

**San Gabriel eta Santa Gema eliza** edota **Pasionisten eliza** Gipuzkoako Irun udalerrian dagoen eliza bat da.

## Kokalekua 
Geltoki kalearen 24. zenbakian dago, Irungo erdigunetik Anaka auzorako bidean, eta Irungo geltokiaren alboan.

## Eraikina 
Eraikinaren ezaugarri nabarmenena bere ganga erraldoia da.

## Mezak 
* Lan egunetan, 9:00etan (astelehenak ez beste) eta 19:00etan.
* Igandetan: 9:00etan (Gurutze Gorria, gaztelaniaz), 9:30etan (euskaraz), 11:00etan (elebiduna) eta 12:30etan (elebiduna).

Irudi:Irun - Iglesia de San Gabriel y Santa Gema 05.jpg|Barnealdea.
Irudi:Irun - Iglesia de San Gabriel y Santa Gema 11.jpg|Ganga.
Irudi:Irun - Iglesia de San Gabriel y Santa Gema 12.jpg|Eraikina.

## Kanpo estekak
Katalunia aparkalekua (Donostia)

**Atotxa aparkalekua** Gipuzkoako Donostia hiriburuan dagoen lurpeko aparkaleku bat da.

## Kokalekua 
Gros auzoan dago, Katalunia plazaren azpian.

Sarrera Zabaleta kalean du, eta irteera berriz, Galtzada Nagusia kalean.

## Kanpo estekak
Xavier Pascual

**Xavier Pascual Vives** (Gavà, Bartzelona, 1972ko irailaren 9a), **Xavi Pascual** bezala ezagunago, saskibaloi entrenatzailea da. Ingeniari tekniko industriala eta FC Barcelonako lehengo saskibaloi taldearen entrenatzailea da 2008ko otsailaren 14tik, klubak aurreko teknikariaren kontratua, Dusko Ivanovićen kontratua deuseztatu zuenetik. Pascual lehen taldeaz arduratu zen aurretik bi urtez teknikari laguntzaile ibili eta gero.

Ivanovićen ordez taldeaz arduratu zenean, Pascual Euroligaren Lauko Finaleko ateetan, Maccabi Tel Aviv BC kanporatuz, geratu zen ACB Ligaren play-offetan finalaurrekoan Joventut de Badalona taldea kanporatu zuen finalera helduz eta txartela lortuz 2008-09ko Euroligarako, Baskoniak 2007-08 ACB Ligaren finalean garaitzea lortu zuen.

2008ko ekainaren 21ean aurkeztu zen Joan Creus idazkari tekniko berriak.

Maiatzaren 9an 2010, Xavi Pascual bihurtu zen Euroliga irabaztea lortzen duen historiako entrenatzailerik gazteena eta FC Bartzelonaren garaipenaren ondoren Europako garaikurrrik handiena lortu zuen Olympiacos BCren aurrez aurreko Final Four irabaziz.

Ohoreak:

CB Aracena:
* LEB 2: 2002–03.
* Kataluniako LEB Liga :2003–04.

FC Barcelona:
* ACB Liga: 2008–09, 2010–11, 2011–12, 2013–14.
* Espainiako Errege Kopa: 2009–10, 2010–11, 2012–13.
* Euroliga: 2009–10.
* Espainiako Saskibaloi Superkopa: 2009, 2010, 2011.
* Kataluniako Liga: 2009, 2010, 2011, 2012, 2013.
Macropodiformes

**Macropodiformes** hiru handiak martsupial ordena Diprotodontia subordenako bat dira.

## Klasifikazio 
* **Hypsiprymnodontidae** familia
** *Hypsiprymnodon*
*** *Hypsiprymnodon moschatus*
* **Macropodidae** familia
* **Potoroidae** familia
** **Potoroinae** subfamilia
*** *Aepyprymnus*
**** *Aepyprymnus rufescens*
*** *Bettongia*
**** *Bettongia gaimardi*
**** *Bettongia lesueur*
**** *Bettongia penicillata*
**** *Bettongia tropica*
**** †*Bettongia moyesi*
*** *Caloprymnus*
**** *Caloprymnus campestris*
*** *Potorous*
**** *Potorous longipes*
**** †*Potorous platyops*
**** *Potorous tridactylus*
**** *Potorous gilbertii*

## Kanpo estekak
Belgikako hiztun-komunitate alemana

thumb|Belgikako hizkuntza-komunitate alemanaren bandera
thumb|9 udalerri aleman hiztunak
**Belgikako hiztun-komunitate alemana** () Belgikako entitate federatu bat da eta herrialdearen ekialdean dago. 77.555 biztanle ditu 853,64 km2-ko eremuan banatuak. Belgikako hiru hizkuntza-komunitateetatik txikiena da, beste biak komunitate frantsesa eta komunitate flandriarra direlarik.
 
## Bederatzi udalerri aleman hiztunak 
Aleman hiztun-komunitatea, Belgikako ekialdean dago, Valonia eskualdean, eta zehatzago, Liejako probintziako  Verviers barrutian,  Eupen eta Saint-Vith kantoietan.

* Amel (*Amblève*)
* Büllingen (*Bullange*)
* Burg-Reuland
* Bütgenbach (*Butgenbach*)
* Eupen (1)
* Kelmis (*La Calamine*)
* Lontzen
* Raeren
* Sankt-Vith (*Saint-Vith*)

## Administrazioa 
Aleman hizkuntza-komunitatearen parlamentuak 25 kide ditu eta hiru ministroz osatutako gobernua izendatzen du. Gobernu honek eskumenak ditu kultura, hezkuntza eta osasuna bezalako gaietan. Hizkuntza ofiziala alemana da baina frantses-hiztunek zenbati erraztasuna dituzte. Eskolako hizkuntza alemana da, baina frantsesa lehen hezkuntzan irakasten da bigarren hizkuntza bezala.
Egunkari nagusia *Grenz Echo* da eta Eupen-en argitaratzen da.

## Kanpo estekak 
*  webgune ofiziala
Zaisa dorrea

**Zaisa dorrea** Gipuzkoako Irun udalerrian dagoen etxe orratz bat da.

## Kokalekua 
Euskadi plazan dago, Behobia auzoan, Gipuzkoa eta Lapurdiren arteko mugan eta Bidasoa ibaiaren alboan.

Irudi:IRUN distrito de transportes transfronterizos.jpg|Urrutira.
Irudi:ZAISA W-4.jpg|Ikuspegi orokorra.
Irudi:Zaisaaaaaaaaaa.jpg|Hurbiletik.

## Historia 
2009ko abenduaren 2an inauguratu zen eta Ángel de la Hoz arkitektoaren lana da.

## Garraiogunea 
Eraikina garraiorako eta logistikarako 400.000 m2 baino gehiagoko lur-eremu batean, sektoreko 140 enpresa baino gehiago dago ZAISAn. Enpresa horietan, 2.000 pertsonatik gora egiten dute lan, eta, urtero, 3.000.000 tona salgaitik gora garraiatzen eta kudeatzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgunea
Bai, Ministroa

***Bai, Ministroa*** () Antony Jay eta Jonathan Lynnek sortutako satira politikozko telesail britainiarra da. Lehendabizikoz BBCek eman zuen 1980 eta 1984 artean, zazpi kapituluetako hiru sailean banatuta. Bere jarraipena, ***Yes, Prime Minister*** 1986 eta 1988 artean zirauen. Guztira 38 kapitulu ziren, denak bat izan ezik (Eguberrirako berezia) 30 minutukoak.

Telesaila arrakasta itzela izan zuen eta zenbait sari, tartean BAFTAkoak, lortu ere. Orduko lehen ministro Margaret Thatcherren telesail gogokoena zen.

Euskal Herrian Euskal Telebista eman zuen.

## Sinopsia 
Whitehallen britainiar gobernuaren ministerio batean kokatuta (edo, sekuelan, Downing Streeteko 10ean), telesailak Jim Hacker parlamentariaren, Paul Eddingtonek antzeztua, ministro-karrera jarraitzen du. Bere saiakerak legeak ateratzeko edo departamendua aldatzeko funtzionariotzak aurka (*British Civil Service*) jartzen du, Batez ere bere Idazkari Iraunkorra (*Permanent Secretary*), Sir Humphrey Appleby, Nigel Hawthornek antzeztua. Bere Idazkari Pribatu Nagusia (*Principal Private Secretary*) Bernard Woolley, Derek Fowldsek antzeztua, normalean bien artean harrapatuta dago, nahiz eta Sir Humphreyk premiatuta. Ia kapitulu guztiek *"Yes, Minister"* (euskaraz: "Bai, Ministro") edo *"Yes, Prime Minister"* (euskaraz: "Bai, Lehen Ministro") esaldiaz bukatzen zuten, Sir Humphreyk esana (normalean) bere garaipenaz gozatuz (batzuetan porrota).

## Pertsonaiak 
* **James "Jim" Hacker** (Paul Eddington)
* **Sir Humphrey Appleby** (Nigel Hawthorne)
* **Bernard Woolley** (Derek Fowlds)
* **Frank Weisel ** (Neil Fitzwiliam)
* **Dorothy Wainwright** (Deborah Norton)
* **Bill Pritchard** (Antony Carrick)
* **Sir Arnold Robinson** (John Nettleton)
* **Sir Frederick Stewart** (John Savident)
* **Sir Frank Gordon** (Peter Cellier)
* **Sir Desmond Glazebrook** (Richard Vernon)
* **Annie Hacker** (Diana Hoddinott)
* **Lucy Hacker** (Gerry Cowper)
* **George txoferra** (Arthur Cox)
Baita Robert McKenzie, Ludovic Kennedy, Sue Lawley eta Robert Dougall kazetariak agertu ziren baina bere burua antzezten.

## Kapitulu zerrenda 
### *Yes Minister* 
#### Lehenengo Saila (1980) 
#### Bigarren Saila (1981) 
#### Hirugarren Saila (1982) 
#### Eguberrirako berezia (1984) 
### *Yes, Prime Minister* 
#### Lehenengo Saila (1986) 
#### Bigarren Saila (1987–88) 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Telesailaren profila IMDBn
Ellen Barkin

**Ellen Rona Barkin** (Bronx, New York, 1954ko apirilaren 16a) estatubatuar aktore eta zinema ekoizle bat da.

Bere film nabarmenen artean honakoak daude: *Diner* (1982), *Tender Mercies* (1983), *Harry & Son* (1984), *Down by Law* (1986), *The Big Easy* (1987), *Johnny Handsome* (1989), *Sea of Love* (1989), Switch* (1991), *This Boy's Life* (1993), *Bad Company* (1995), *The Fan* (1996), *Fear and Loathing in Las Vegas* (1998), *Someone Like You* (2001), *She Hate Me* (2004), *Trust the Man* (2005), *Ocean's Thirteen* (2007), *Brooklyn's Finest* (2010) eta *Twelve'' (2010).

## Iruditegia 

Irudi:Ellen Barkin.jpg|2007an.
Irudi:Barkin Bosworth Deauville 2011.jpg|2011an.

## Kanpo estekak 
* Ellen Barkin aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
UE Santa Coloma

**Unió Esportiva Santa Coloma** Andorrako futbol taldea da 2 aldiz irabazi du Andorrako Kopa eta bi aldiz izan da Ligako bigarrena. Taldea Santa Coloma d'Andorra hirikoa da.

Lehia handia dauka hiriko talde nagusia den FC Santa Coloma taldearekin.

## Palmaresa 
### Andorran: 5 
* Liga (1): 2023-24.
* Kopa (4): 2013, 2016, 2017, 2024.

## Kanpo estekak
Blown Away (1994ko filma)

**Blown Away** 1994ko Stephen Hopkins jamaikar-britainiar zinema zuzendariaren akziozko thriller film bat da. Jeff Bridges, Tommy Lee Jones, Suzy Amis, Forest Whitaker eta Lloyd Bridges aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Jimmy Dove (Jeff Bridges) Bostongo Poliziako Leherketarien saileko teknikaria da. Hirian IRAtik banandutako Ryan Gaerity (Tommy Lee Jones) kideak jarritako lehergailuek Jimmyri nahigabea sortarazten dion eta jada atzean laga zuela uste zuen iraganera itzularaztea derrigortuko dute, ordurarte Jimmyren osaba den Maxek (Lloyd Bridges) ezagutzen duen Jimmyren iragan iluna: Jimmyren benetazko izena Liam McGivney dela, Ipar Irlandako Belfast hiriko IRAkide ohia. Berez, Ryan Bostonera Liametaz mendekatzeko asmoz joan da, hura espetxean urte dexentez egon izanaren ardura Liamek duela uste baitu.

## Aktoreak 
* Jeff Bridges - Jimmy Dove/Liam McGivney
* Tommy Lee Jones - Ryan Gaerity
* Suzy Amis - Kate Dove
* Lloyd Bridges - Max O'Bannon
* Forest Whitaker - Anthony Franklin
* Stephi Lineburg - Lizzie
* John Finn - Fred Roarke kapitaina
* Caitlin Clarke - Rita
* Christofer de Oni - Cortez (Chris de Oni gisa)
* Loyd Catlett - Bama
* Ruben Santiago-Hudson - Blanket
* Cuba Gooding, Jr. - Leherketaria
* Ed O'Keefe - Prentsako argazkilaria
* Mike Starr: Francis, tabernaria

## Kanpo estekak 
* *Blown Away* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Blown Away* filmaren IMDBko fitxa irakurgai