Onofre Larumbe

**Juan Onofre Larumbe Pérez de Muniáin**, ezagunagoa **Onofre Larumbe** izen-deiturez (Iruñea, Nafarroa Garaia, 1881 -Orreaga, Nafarroa Garaia, 1942ko azaroaren 10a) apaiza izan zen, Iruñeko Seminario Kontziliarreko arkeologia katedraduna, eta, horrez gain, Nafarroako Monumentu Historikoen Batzordeko kide eta presidentea.

thumb|240x240px|Oliba monastegiko klaustroaren ikuspegia (Zarrakaztelu)

## Bizitza 
Hamar urterekin, Iruñeko Seminarioan sartu zen, batxilergoko ikasketak egiteko eta bost urtez ikasi zuen teologia, lau urtez latina, hiru urtez filosofia eta orduko derrigorrezko batxilergoko berezko ikasgaiez gain.

1905eko apirilaren 14an abade ordenatu zuten, eta handik urtebetera, 1906an, apaiz botoak egin zituen. Funesera bidali zuten lagunkide, eta Otanon, Iharnotzen, Artozkin eta Ollaranen egin zituen ekonomialari lanak. 1912an, Aldabako parrokia eskuratu zuen, eta garai hartan Iruñeko *Barañaingo Ospitalea* deitzen zenaren kapilau izan zen, gaur egun Nafarroako Ospitalea bezala ezagutzen dena.

1920an, Iruñeko Katedralaren erregeak onuraduna izendatu zuen, eta kapilau ere izan zen Iruñeko Ursulinetan (gaur egun Monjardin Lizeoan du egoitza). 

Amaiurren oroimenezko monumentuaren eraikuntzak eragindako barne-liskar politiko gogorren ondorioz, bokal gisa jardun ondoren, Nafarroako Monumentu Historiko eta Artistikoen Batzordeko presidente izendatu zuten 1926an.

1938an Nafarroako Arte Ederretako ordezkari izendatu zuten, aurretik Monumentuen Batzordeko kide eta presidente ere izan zelarik, Espainiako Historiaren Errege Akademiako kide izateaz gain.

Orreagan hil zen, 1942ko azaroaren 10ean, eta bi egun geroago Iruñera eraman zuten, eta han lurperatu.
thumb|Onofre Larumberen omenezko plaka (Olibako monasterioa, 1967)
[thumb|[Orreagako kolegiata|Orreagako Andre Mariaren Kolegiata|erdian]]

## Obrak 
Irakasle lanaz gain, hainbat artikulu idatzi zituen, baina, bereziki, Nafarroako ondarearen zaharberritzean egindako kudeaketa anitzekin lotzen da haren oroitzapena, batzuetan modu desegokian. Entzutetsuena Olibako Monasterioa berreskuratzea izan zen, 1927an Getafetik etorritako Trapako monjeen komunitate bat bertan berrezarri zenean, monasterioko bizitza berreskuratzea ere lortuz. Abadia-eliza zaharberritzeko lanak sustatu zituen, eta komunitate zistertarrak, haren oroimenez, oroitarri bat jarri zuen klaustroan. 

Baina zaharberritzeko beste esku-hartze batzuk dezentez zorigaiztokoagoak izan ziren. Adibidez, Orreagako Santa Maria kolegiatan, non XX. mendearen erdialdean, zehazkiago, «1939 eta 1944 artean, Onofre Larumberen eta Francisco Garraus arkitektoaren irizpideen arabera», «berreraikitze bizia» izan zen, eta horren emaitza gaur egungo egoeran ikusten da. Hilabete batzuk geroago, Vianako Printzea aldizkarian Leopoldo Torres Balbas arkitektoak honakoa idatzi zuen:

Artikuluez gain, liburu batzuk ere argitaratu zituen, hala nola:

* Jacinto Clavería Aranguaren liburuaren *hitzaurrea*, Irudiari, santutegiari eta Uxueko Santa Maria hiribilduari buruzko azterlan historiko-artistikoa. Iruñea, Huarte argitaletxea, 1919. Linean eskuragarri
* El monasterio de Nuestra Señora de *la Oliva*, Iruñea, Aranburu argitaletxea, 1930. Linean eskuragarri

## Omenaldiak 
* 1967an, 50. urteurrena zela eta.Monasterioaren zaharberritzearen urteurrenean, plaka bat jarri zen haren oroimenez Olibako Monasterioko klaustroan.

## Erreferentziak 
## Prentsa 
* 
* 
* 
* 

## Bibliografia 
* Fernández García, Ricardo (2006) *La restauración de la postguerra*. 293–322or. url=https://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=2222304. kazeta=Cuadernos de la Cátedra de Patrimonio y Arte Navarro, 1. ISSN=1989-4880.
* 
* Omeñaca Sanz, Jesús María (1994). «Restauraciones hasta 1940». La catedral de Pamplona. Caja de Ahorros de Navarra. pp. 194-203. ISBN 978-84-87120-21-3. Consultado el 29 de febrero de 2024. 
* Omeñaca Sanz, Jesús María (2002). «J. Onofre Larumbe Pérez de Muniáin». El monasterio de la Oliva. Monte Carmelo. pp. 305-355. ISBN 978-84-8353-018-4. 

* 

## Kanpo estekak 
*