open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Han hemengo jendea

***Han hemengo jendea*** () Álvaro Cunqueiroren narrazioen liburu bat da, Galaxia editorialak 1971ean argitaratua. 1981ean Galiziako Aurrezki Kutxak hirugarren argitaraldia babestu zuen. 2011an, Biblioteca Álvaro Cunqueiro sailean, berriro argitaratu zen.

Euskarazko bertsioa Mikel Iriarte Ibaizabalek egin zuen, 1996an, Ibaizabal argitaletxearekin.

## Gaia 
*Han-hemengo jendea* narrazio liburua da, istorio laburretako liburua, galiziarren erretratuen galeria bat. Cunqueiroren narrazio-lan gehienen antzera, aurrena galizieraz idatzia dago; hurrena, idazleak berak, gaztelaniaz birsortua, idazle honen gaztelaniazko bertsioak nekez izan baitaitezke itzulpen soilak.

## *Xende de aquí e de acolá*, trilogia baten zatia 
Liburu honek, *Escola de Menciñeiros e fabula de varia xente* eta *Os outros feirantes* liburuekin batera, *Semblanzas* izenburupean bildutako trilogia moduko bat osatzen du galegoz argitaratutako bere Lan Osoak III. liburukian. 113 istorio dira, hots, 15, 49 eta 49. Hiru liburuek *El libro de Conde Lucanor* edo *Canterburyko ipuinak* bildumaren Erdi Aroko erretaulen antza dute. Hiruretan, protagonista herria da; bigarrenean, azokazale edo *feirante* izenpean.

1982an, César Moráni berak egindako elkarrizketa batean unitate horri aipatu zion:

Testuarteko jokoak areagotzen duen batasuna: *Escola de* m*enciñeiros* idatzi nuenean, Mel de Vincios, Pita de San Cobade eta Melen ikasle bat ahaztuta gelditu ziren.... Edo: jada esana dut nire beste liburu batean gatipedroa katu lodi baten modukoa zela.... Lomas de Pontigo ere errepikatzen da *Escola de menciñeiros* eta *Os otros feirantes*en, aldaera txikiekin.

Istorio horiek guztiek, oro har, protagonistaren izena edo goitizena dute izenburutzat, eta laburrak eta bizitzaren deskribapena dute ezaugarritzat, zeinak inguru errealista batean eta, batzuetan, identifikagarrian aurrera jarraitzen duten beren bizitzarekin. Alvaro Cunqueirok idatzi zuen ezen liburu horietako biztanleak ez direla bere aitaren farmaziara joaten ziren bezero anitzak baino independenteago, baina, aldi berean, bere irudimenaren, bere fantasiaren, produktuak dira.

Itxurazko heterogeneotasun baten azpian, batasun bat dago, ez soilik liburuan, hura gainditzen baitu. Hiru liburuak hiru eleberriak baino errealistagoak dira, eta, ahozko tradizioan, errotuagoak. Horrez gain, diskurtso narratiboan ere badaude lanari batasuna ematen dioten ezaugarriak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lynda Carter

**Lynda Carter** (jaiotza izena, **Linda Jean Córdova Carter**, 1951ko uztailaren 24a) estatubatuar aktore eta abeslaria da. Bere aita estatubatuarra zen, irlandar eta mexikar jatorriarekin. Izen bereko telesailean *Wonder Woman* papera egiteagatik da ezaguna, 1975etik 1979ra transmititzen egon zena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Post-it

thumb|Post-it orri tipikoena mezu batekin.
thumb|Kolore eta tamaina desberdineko post-it-ak, proiektu plangintzan erabiliak.
**Post-it** 3M konpainiaren marka komertziala da, dimentsio, forma eta kolore askotako paper itsaskorreko orri txikiak identifikatzen dituena, kolore biziak nagusi diren arren. Itsatsitako hainbat orritako paketeetan datoz.

## Asmakuntza 
Spencer Silver 3Mko zientzialariak akrilatozko lekedak hobetzen saiatzean bilatzen ari zenetik zerbait desberdina aurkitu zuen 1968an: ia itsasten ez zen lekeda bat egin zuten. 1974an, lekeda eskas harekin gogoratu zen 3Mko beste zientzialari elizkoi bat, Arthur Fry, mezetako liburuan markak jartzeko papertxoak galtzeaz nazkatuta. Baztertutako lekeda hartu, paperari eman eta eliz liburuan itsatsita geratzen zen, baina erraz kentzeko moduan. Produktu berri bat sor zitekeela pentsatuz, azkenean 3M-n orri lekedadunak elkarrekin industrialki paketatzeko modua aurkitu zuten, eta merkaturatzeari ekin.

Lehen merkatu aprobak Estatu Batuetako zenbait hiritan ''Press 'n Peel* izenarekin 1977an. *Post-it Notes'' izena 1979an asmatu zuten, eta merkaturatze zabala (eta arrakasta),1980an hasi zen AEBetan, eta hurrengo urtean Europan eta Kanadan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ely Ould Mohamed Vall

**Ely Ould Mohamed Vall** (; Nuakxot, 1953 &ndash; Zouerat, 2017ko maiatzaren 5a) mauritaniar politikari eta militarra izan zen. Maaouya Ould Sid'Ahmed Tayaren aliatua izan zen eta boterea lortzen lagundu zion 1984ko estatu-kolpean. 1987an Mauritaniako poliziaren zuzendari izendatu zuten. 2005eko abuztuan Tayak boterea galdu zuen beste estatu kolpe batean eta Junta militarrak Vall estatuburu izendatu zuen. 2006an erreferenduma egin zen konstituzioa berritzeko, eta gobernuen agintaldiaren iraupena mugatu zen. Vallek 2007ko apirilaren 19an eman zion boterea Sidi Ould Cheikh Abdallahi presidente hautatuari. 2009an presidentetzarako hauteskundeetara aurkeztu zen, baina ez zuen arrakastarik izan.

## Kanpo estekak
Saufatu Sopoanga

**Saufatu Sopoanga** (Nukufetau, Tuvalu, 1952ko otsailaren 22a - 2020ko abenduaren 15a) Tuvaluko 8. lehen ministroa izan zen. 2002ko abuztuaren 2an aukeratu zuten lehen ministro, eta kanpo harremanetako ministro ere izan zen. 2004ko abuztuaren 25ean zentsura-mozio baten ondorioz kargua galdu zuen. Eneme anaia lehen ministro aukeratu zuten 2013an.

## Kanpo estekak
Suessetani

**Suessetanoak** edo ***suessetanak*** ( iturri klasikoetan) Iberiar Penintsulako erromatarren aurreko herria zen, eta batez ere Arba ibaiaren arroko lautadan bizi ziren (Ebro ibaiaren iparraldeko adarra), egungo Cinco Villasen, Aragoin, Zaragozako probintzian (Aragoiko mendebaldekoenean) eta Errege Bardeako eremuan (Nafarroako hegoaldekoenean). Dena den, hipotesi bat baino gehiago proposatu dira herri honen kokapenari buruz.

Corbio izan zen Suessetanien hiri gotortu bat, baina ez da oraindik aurkitu (agian Zangozaren eta Sause artean). Bolskan ere Suessetanoa zela uste da. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
OLED

**Diodo argi-igorle organikoa** edo **OLED** (), **elektroluminiszente organiko** izenez ere ezaguna, diodo argi-igorle (LED) mota bat da zeina geruza elektrolumineszentea konposatu organikoen film batez osatuta dagoen. Geruza organiko honek bi elektrodoen artean kokatuta dago; elektrodo hauetako bat gardena izaten da. OLEDak display digitaletan erabiltzen dira; telebisten, monitoreen edo mugikorren antzeko gailuetan.

OLED familien artean bi nabarmentzen dira: molekula txikien erabileran oinarritzen direnak eta polimeroak erabiltzen dituztenak. OLED display baten kontrol-eskema matrize pasibo (PMOLED) batekin edo matrize aktibo (AMOLED) batekin funtziona dezake. PMOLED eskeman, displayaren ilara eta lerro bakoitza sekuentzialki kontrolatzen da; AMOLED kontrol eskema, ordea, banakako pixel bakoitzarako sarbide zuzena eskaintzen du *on* edo *off* jarriz. Kontrol zuzenerako, pelikula finen transistoreen planoa erabiltzen du. AMOLED teknologiak bereizmen eta tamaina handiagoko displayentzako aukera ematen du.

OLED display batek ez du backlight beharrik, bera bakarrik baita argi ikusgaia igortzeko gai. Honen emaitza, beltz kolore-maila sakonak dira, LCD teknologia baino pantaila arinago eta meheagoekin. Giro-argi baxuko egoeretan, gela ilunetan adibidez, OLED pantailak kontraste-erlazio handiagoa lor dezake LCD pantailak baino.

## Funtzionamendu-printzipioa 
OLED diodoa bi elektrodoen —anodo eta katodo— artean kokatutako material organikoen geruza batez osatuta dago, guztia substratu baten gainean jarrita. Tentsio bat aplikatzen da anodoa positiboki kargatuz katodoarekiko; honek, elektroien fluxua sortuko du katodotik anodora.
thumb|1. katodoa (-), 2. igorpen-geruza, 3. erradiazio-igorpena (argia), 4. eroanbide-geruza, 5. anodoa (+).

Igorpen-geruza negatiboki kargatzen da gehiegizko elektroiengatik; eroapen-geruza zuloekin kargatzen da elektroien faltagatik. Indar elektroestatikoek elektroiak eta zuloak erakartzen dituzte exzitoi bat osatuz.  Elektroi eta hutsuneen elkartzea igorpen-geruzan gertatzen da, erdieroale organikoen hutsuneek elektroiak baino mugikortasun handiagoa baitute. Honek, elektroia energia-maila altuago batetik energia-maila baxuago batera pasatzea eragiten du; hasierako eta bukaerako egoeren arteko aldearen berdina den energia askatuz, erradiazio ikusgaiaren igorpenarekin batera. Erradiazioaren frekuentzia materialaren banda-etenduraren araberakoa izango da; OLED baten kasuan HOMO eta LUMO arteko energia diferentziaren araberakoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estrekak
Lurreko mina

[thumb|200px|[Bigarren Mundu Gerrako alemaniar tankeen kontrako mina bat.]]

**Lurreko mina** ukitzen denean eztanda egiten duen lehergailua da. Lurreko minak, guda garaian etsaiaren mugimendua mugatzeko eta mugak segurtatzeko erabiltzen dituzte, tropa erasotzaileak, errazago segatu edo bonbardatu ahal izateko. Ikuspegi militarretik, minei esker, armada antolatu batek beste armada ugariago bat gaindi dezake.

Munduko herrialde gehienek (gaur egun, 164) legez kanpo utzi dute beren armadek pertsonen kontrako minak erabiltzea eta edukitzea. Pertsonen kontrako minak debekatu ez dituzten mendebaldeko herrialde bakarrak Estatu Batuak eta Finlandia dira. Beste herrialde batzuk, Txina, Errusia, Israel eta Ipar Korea kasu, erabiltzen segitzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Engranaje zuzen

thumb|214x214px|Engranaje zuzen
**Engranaje zuzena** merkatuan erabilienetakoa da, engranaje mota sinpleena eta merkeenetakoa delako. Bere ezaugarri nagusiak hortzak zuzenak izatea eta haien ardatzak paraleloak izatea da. Makina askotan aurki ditzakegu, hala nola erloju mekanikoetan, jostailuetan, garbigailuetan eta irabiagailuetan. Engranaje bat biraketa-mugimendua transmititzeko eta eraldatzeko erabiltzen den mekanismoa da. Abiadura edo biratzen ari den gailu baten irteera momentua aldatzeko erabiltzen da. Sistema gurpil pare bat baino gehiagoz osatuta badago, engranaje-tren deritzo.

Engranaje zuzenak momentua handitzeko edo txikitzeko erabiltzen dira; kontuan hartu behar da momentua handitzeak abiadura gutxitzen duela eta momentua txikitzeak abiadura handitzen duela.

## Funtzionamendua 
Engranaje eragilea norabide batean biratuko da. Biraketa hori, bigarren engranaje batekin kontaktuan egotean, kontrako noranzko mugimendua eragingo dio bigarren gurpilari. Irteera sarreraren norabide berean biratzea nahi bada, sarrerako gurpilaren eta irteerako gurpilaren artean "gurpil zoroa" izeneko hirugarren gurpil bat tartekatu behar da. Gurpil zoroaren helburua biraketaren noranzkoa alderantzikatzea da, ez da irteerako abiadura aldatzeko erabiltzen.

## Transmisio-erlazioa 
thumb|Transmisio-erlazioa
Hortz kopuru jakin bat duten bi engranaje zirkularren arteko transmisio-erlazioa honela adieraz daiteke:

i =
   \frac{\omega_2}{\omega_1} =
   \frac{Z_1}{Z_2}

* Z1: lehenengo engranajearen hortz kopurua.
* Z2: bigarren engranajearen hortz kopurua.
* ω1: lehenengo engranajearen biraketa-abiadura.
* ω2: bigarren engranajearen biraketa-abiadura.

Bi engranajeen arteko funtzionamendua egokia izateko modulu bera izan behar dute biek. Lehenik eta behin, modulua aukeratzea eta gero gurpil bakoitzaren hortz kopurua aukeratzea da ohikoena. Horrek, bi engranajeen diametroa kalkulatzea ahalbidetuko du.
thumb|215x215px
M = \frac {D_p}{Z}

* Z: engranajearen hortz kopurua.
* Dp: diametro primitiboa.
* M: modulua.

## Abantailak 
* Diseinatzeko eta fabrikatzeko errazak.
* Potentzia kopuru handia transmititzeko erabil daitezke.
* Abiadura-erlazio konstantea eta egonkorra.
* Eraginkorragoa da tamaina bereko engranaje helikoidal batekin alderatuta.
* Ez du bultzada axialik sortzen bere ardatzak paraleloak direlako.

## Desabantailak 
* Oso zaratatsuak dira abiadura handian funtzionatzean edo lubrifikazio ona ez dutenean.
* Bibrazioak sor ditzakete.
* Abiadura txikiko mekanismoetan erabiltzen dira.
* Ez du onartzen paraleloak ez diren ardatzen arteko potentzia-transferentziarik.
* Bere erresistentzia txikiagoa da beste engranaje mota batzuekin alderatuta.

## Kanpo estekak 
* "How Gears Work"
* http://www.metrication.com/engineering/gears.html
* https://en.wikipedia.org/wiki/Spur_gear
* https://web.archive.org/web/20190911092213/http://www.motorex.com.pe/blog/que-es-un-engranaje-recto/
Gailu erdieroale

thumb|431x431px|Atalase sorketa. Mosfet-aren operazioa eta bere Id-Vg bihurgunea. Ez bada tentsiorik aplikatzen osagaia itzalita dago; ez dago elektroirik ubidean. Tentsioa transistorearen atean igotzen den heinean korrontearen dentsitatea handituz doa eta osagaia piztuko da.**Gailu erdieroaleak** osagai elektronikoak dira. Oinarria, material erdieroaleek dituzten ezaugarrietan datza. Eroaletasun balio ertainak dituzte, ez dira isolatzaile, ez eroale onak. Oso erabilgarriak dira beraien portaera alda daitekeelako > ezpurutasunen bitartez, eta horri dopazioa deritzo. Batez ere, hauek erabiltzen dira: silizioa, germanioa eta galio arseniuroa. Material erdieroaleen eroankortasuna mendera daiteke eremu elektriko edo eremu magnetiko bat txertatuz, argi edo beroaren menpe jarriz, edota deformazio mekanikoarekin; hau guztia dela eta, gailu erdieroaleak sentsore paregabeak dira.

## Gaur egun 
Gaur egungo elektronika eta informatika ezin izango ziren lortu gailu erdieroalerik gabe. Diodoak eta batez ere transistoreak erabiltzen dira. Non, azken horiek elektronikaren garuntzat jo dezakegun. Mikroprozesadore guztiak erdieroalez eginda daude; hortaz, gaur egungo teknologiaren atal garrantzitsuena ere, gailu erdieroale bat da, transistore oso txikiak dituena.

## Funtzionamendua 
Gailu erdieroaleen funtzionamendua hutsune eta elektroien mugimenduan oinarritzen da. Aipatu den moduan ezpurutasunen bitartez dopatu egin daiteke materiala: elektroientzako hutsune gehiago dituen material mota bat sortuz, <

## Historia 
Lehengo aldiz erdieroaleez hitz egin zuena Alessandro Volta izan zen, 1782an.

Hala ere, Michael Faraday heldu arte, 1833ean, ez ziren hauen ezaugarriak aztertu. Faraday konturatu zen zilar sulfuroaren erresistentzia elektrikoa jaitsi egin zela tenperaturarekin batera.

Geroago, Karl Braun-ek lehenengo diodoa sortu zuen 1874an; nola korronteak noranzko bakarrean ibiltzen zela ikertu zuen, burdin eta galena ikutzen ziren puntutikan.

1901ean patentatu zen lehen osagai erdieroalea "katu biboteak" Jagadis Chandra Bose-k sortua. Artezgailu erdieroale hau irrati-uhinak antzemateko sortua izan zen.

John Bardeen, Walter Brattain eta William Shockley asmatu zuten transistorea 1947an eta Nobel saria jaso zuten, honek etorkizunean izango zuen garrantzia aurreikusiz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pierre Buyoya

**Pierre Buyoya** (Rutovu, Ruanda-Urundi, 1949ko azaroaren 24a - Paris, 2020ko abenduaren 17a) Burundiko presidentea izan zen. Tutsi etniako kidea zen. 1987ko irailean estatu kolpe bat zuzendu zuen Jean-Baptiste Bagazaren aurka eta hirugarren errepublikari hasiera eman zion. Bere lehendakaritzan hutu matxinada bat gertatu zen 1988an. 1993an hauteskunde demokratikoak antolatu zituen eta boterea Melchior Ndadayeri eman zion. 1996ko uztailaren 25ean, beste estatu-kolpe bat eman zuen eta boterera itzuli zen bigarren aldiz. 2003an Domitien Ndayizeye presidenteordeari eman zion boterea. 2020ko urrian biziarteko kartzela-zigorra ezarri zioten Melchior Ndadayeren hilketagatik. 2020ko abenduan COVID-19tik gaixotu zen Malin. Parisera bidali zuten hegazkinez, baina ospitalera iritsi aurretik hil zen.
Engranaje trena

Mekanismo bati hainbat engranaje lotuta daudenean eta horietako baten elementu eragilea hurrengoaren eroalea denean, **engranaje-tren** deritzo.

## Engranaje-trenen ezaugarriak 
* Engranajeen zirkunferentziaren erlazioak zehazten du engranaje-multzoaren abiadura-erlazioa eta abantaila mekanikoa.

* Engranaje-tren planetario batek, engranaje-murrizketa handia eskaintzen du pakete trinko batean.

* Hortz zirkularrak ez dituen engranajea diseinatzea posiblea da; kasu hauetan momentua arazorik gabe transmitituko da.
Haietara jo beharra dago askotan ezinezkoa delako bi ardatzen arteko transmisio-erlazioa jakitea gurpil-pare bakar baten bidez. Gainera, transmisio-erlazio aldakorra duen mekanismoa lortzea ezinezkoa da bi gurpilen bidez.

thumb|Engranaje-tren
Bi gurpil soilik erabiliz, transmisio-erlazioa(i) lortu ezin izatearen kausarik ohikoenak honako hauek dira:

#### 1. Transmisio-erlazioa (i) eta unitate-zenbakia bat ez etortzea (i>>1 edo 1 zmax eta b > zmax (1)

#### 3. Zenbaki irrazionala den transmisio-erlazioa edukitzea 
Dimentsio mugatuak dituen gurpil bikote bakar batekin ezin dena finkatu hurbilketa nahikoa, adibidez:

i = \sqrt{2} == 1 , 4142.... edo i = π = 3. 1415... (2)

#### 4. Ardatzak oso banatuta daudenean transmisioa ezartzeko 
thumb|Engranaje-tren konposatua
Aurreko puntua beste kasu tipiko bat da, eta ez da komenigarria transmisioa egitea bi gurpil soilik erabiliz. Kasu hauetan, uhalak edo kateak erabiltzen dira.

Kasu hauetan guztietan, engranaje trenak erabiltzen dira, hainbat gurpilez osatutako kate zinematikoak bata bestearen aurka irristatu gabe.

## Sailkapena 
Sailkapen askotan gertatzen den bezala, irizpide desberdinen arabera egin daitezke. Honako sailkapena, irizpide zinematikoetan oinarrituta dago:

                                                                 

Hauen arteko ezberdintasun nagusia da, tren epizikloidaletan, badagoela ardatz baten mugimendu erlatiboa besteekiko, hau, arruntetan gertatzen ez den bitartean.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Makina
* Ingeniaritza
* Motrizitate tren
* Mekanika      
* Fisika
* Transmisio automatiko

## Kanpo estekak
Zirkuitu asinkrono

Elektronika digitalean, **zirkuitu asinkronoa** edo **zirkuitu tenporizatua**, erloju-seinale global baten menpe ez dagoen logika sekuentzialeko zirkuitu digitala da. Zirkuitu sinkronoa existitzen den beste zirkuitu mota bat da; erloju-seinale batek sortutako pultsu errepikakorraren bitartez gertatzen da aldaketa seinalearen balioan.

## Logika sinkronoa vs asinkronoa 
Zirkuitu logiko digitalak logika konbinazional edo logika sekuentzialean oinarritzen dira. Konbinazionalaren kasuan, irteerako seinaleak uneko sarreren menpe daude soilik. Sekuentzialean aldiz, irteerako balioa, uneko sarreraren eta aurreko sarreren menpe dago; logika sekuentziala, beraz, memoriadun logika konbinazionala da. Logika sekuentziala bi motakoa izan daiteke: logika sinkronoa eta logika asinkronoa.

* Zirkuitu sinkronoetan, osziladore elektroniko batek erloju-seinale izeneko pultsu-segida bat sortzen du. Erloju-seinale hori, flip-flop deituriko zirkuituko memoria elementu guztiei aplikatzen zaie. Flip-flop horien irteerako balioa erloju-pultsuaren hegalak aktiba dezake soilik, eta, zirkuitu osoan ematen diren seinale logikoen aldaketa guztiak, erloju-pultusaren menpe eta modu sinkronizatu batean ematen dira.
* Zirkuitu asinkronoetan ez dago erloju-seinalerik, eta zirkuituaren egoera sarreretako egoera-aldaketekin aldatzen da. Zirkuitu sinkronoak baino azkarragoak dira, ez baitute erloju-seinalerik itxaron behar; horien abiadura, ate logikoen hedapen-atzerapen teorikoak mugatzen du soilik.

## Oinarri teorikoa 
Logika asinkronoa, sistema digital asinkronoak diseinatzeko baliatzen den logika da. Logika horrek, erloju-seinalerik gabe funtzionatzen du; ondorioz, ezin daiteke jakin elementu logiko indibidual bakoitzak *True/False* egoera diskretua izango duen momentu zehatz batean. Horregatik, ezin daiteke logika boolearra (bi egoeraduna, 0 edo 1) erabili; horren ordez, logika balioaniztuna erabiltzen da. Arkitektura mota hori, atzerapenak ekiditeko oso sistema egokia da.

## Onurak 
* Energia-kontsumo txikiagoa dute; transistoreen egoera ez da aldatzen kalkuluak egiten ari ez badira. Gainera, erloju-kontroladoreak ezaba daitezke; horrek, energia-kontsumoa nabarmen txikituko du.
* Interferentzia elektromagnetikoak (EMI) leunagoak dira. Zirkuitu sinkronoek, EMI ugari sortzen dituzte haien maiztasun-banda, erloju-maiztasun eta harmonikoetan.
* Energia-banaketa sareak jasaten duen gainkarga murrizten da. Zirkuitu sinkronoek, korronte kontsumo handia izan ohi dute erlojuaren sarreran, eta irteeran, aldiz, kontsumo txikia. Zirkuitu asinkronoan ordea, korronte kontsumoa uniformeagoa da nodoetako kommutazio-denbora beste modu batean ematen delako.
* Zirkuituaren abiadura, tenperatura eta tentsio-baldintza aldakorretara moldatzen da; ez da blokeatzen kasurik okerrenaren suposizioek eskatzen duten abiaduran.

## Desabantailak 
* Zirkuitu sinkronoak baino erabiltzaile gutxiagok diseina ditzakete konplexutasuna dela-eta.
* Osagai elektronikoen (transistoreak) kopurua handitzeak gainkarga sor dezake gainazalean.
* Diseinu Elektronikoaren Automatizazioa egiteko tresna komertzial gutxi daude.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Indianapolisko Arte Museoa

**Indianapolisko Arte Museoa** AEBetako Indianapolisen (Indiana) dagoen arte museoa da. Museo unibertsala izanik, hainbat garaitako arte-bilduma historiko zabalak ditu munduko leku guztietako erakusketekin. Amerikako eta Europako arte bildumak bereziki zabalak dira. Hiriko herritarrek sortutako museoa hirigunearen ipar-mendebaldeko parke batean dago.

1883an sortua, 1970ean, egungo gunera aldatu zen, Edward Larrabee Barnes arkitektoak diseinatuta. Bere sortzaileen artean May Wright Sewall, Booth Tarkington, Eli Lilly, Herman C. Krannert eta Caroline Marmon Fesler zeuden.

## Kanpo estekak
Michael Jeffery

**Philip Michael Jeffery** (Wiluna, Mendebaldeko Australia, 1937ko abenduaren 12a - Canberra, 2020ko abenduaren 18a) australiar militar eta politikaria izan zen. Australiako Armadan sartu zen eta Malaysiako matxinada komunistaren errepresioan eta Vietnamgo Gerran parte hartu zuen. 1993an, armadatik erretiratu zen. 1993-2000 bitartean Mendebaldeko Australiako gobernadorea izan zen eta 2003-2008 artean Australiako Gobernadore Orokorra.

## Kanpo estekak
Telesforo Monzon eLab Euskal Herrigintza Laborategia

thumb|Laborategiaren sarrera, Olaso Dorrean.
**Telesforo Monzon eLab Euskal Herrigintza Laborategia** (laburrago **Telesforo Monzon eLab** edo **TM eLab**) ikerketa sozio-politikoa egiteko sortutako ikertegi bat da, Telesforo Monzonen ondare eta memoria gordetzen duen Olaso Dorrea Fundazioaren baitatik sortua, eta Bergarako Olaso Dorrean egoitza duena.

## Egitekoak 
2020ko martxoan aurkeztu zuten Laborategia, Euskal Herriaren garapenean estrategikoak diren jakintza esparruetan proposamen kualifikatuak egiteko ideien laborategi gisa. Laborategiaren lan ildo nagusiak hauek dira: globalizazioa, identitatea, ongizatea eta lurralde kohesioa. Era berean, Telesforo Monzonen bizitza gidatu zuten balioak izango ditu oinarri laborategiak. Balio horien artean nabarmendu zituzten, aurkeztu zen unean, "herri honekiko eta bertako herritarrekiko konpromisoa"; "belaunaldi berrien ideia eta kezkekiko irekitasuna", "zorroztasuna, analisian eta horien azalpenean" eta "sormena".

2020ko abenduan, Naziometroa izeneko aldikako inkesta sozio-politikoa aurkeztu zuen TM Elab-ek, EHUko ikerketa talde batekin elkarlanean. "Euskal Burujabetzaren Barometro" gisa definitu zuten aurkezpenean neurgailu berria, eta bere helburuen artean dira Euskal Herriaren independentzia nahia neurtzea; horretarako edo kontrako jarrera unionistarako arrazoiak aztertzea, edo subiranotasunak lurraldeka garatuta burujabetza orokorrari egin diezaiokeen ekarpena neurtzea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Programazio talde

**Programazio talde** bat softwarea garatzen edo mantentzen duen pertsonen taldea da 

## Programazio egiturak 
Programazio egitura bat aukeratzeko orduan determinatzaile nagusiak gehienetan hurrengoak dira: zailtasuna, luzera, iraupena, modularitatea, erlatibitatea, denbora eta soziabilitatea. Metodologia horren gertaerak honelako sekuentzia jarraitzen dute:

# Informazio bilketa eta dokumentazio eskakizunak
# Diseinua
# Kodeketa eta test unitarioak
# Sistema probatu
# Erabiltzailearen onarpen probak (UAT)
# Arazoen konponketa
# Produktu finala entregatu

Egoera bakoitza software garapen fase desberdin bat da eta egoera bat bukatzen denean hurrengoa hasten da.

Ur-jauzi eredua erabiltzen duten programazio taldeek, proiektua, garapenaren hasieran diseinatzeko gai dira eta kodeketan eta testetan lan gehiago egin dezakete. Diseinua aurretik egitean, talde osoak ulertzen du proiektua, eta ez da diseinua aldatzen kodetzen den bitartean.

### Eredu arina 
Garapen eredu arina aurreko ur-jauzi ereduaren talde lanari bideratutako bertsio bat da. printzipio nagusiak hauek dira:

* Bezeroa asetu eta softwarea etengabe garatu.
* Bezeroaren lehiakortasun abantaila lortzeko aldatzen diren eskakizunak jasotzen dira.
* Erabilgarria den softwarea maiz entregatzean arreta jarri. Entregatzeko lehentasuna ahalik eta denbora laburrenean ezarriko da.
* Garatzaileek eta enpresariek elkarrekin lan egin behar dute proiektu osoan zehar.
* Proiektuek motibatuta dauden pertsonetan oinarrituta egon behar dute. Ingurune egokia eta behar duten laguntza eman. Konfiantza izan beharko lukete lanak egiteko.
* Face-to-face komunikazioa talde batera eta bertatik transferitzeko modurik onena da.
* Funtzionatzen duen softwarea da aurrerapenaren neurketa nagusia.
* Prozesu arinek garapen jasangarria sustatuko dute. Babesleek, garatzaileek eta erabiltzaileek erritmo mugagabea eta etengabea izan beharko lukete.
* Bikaintasun teknikoari eta diseinu onari arreta jarriz arintasuna hobetuko da.
* Autoantolatutako taldeek diseinu onenak sortu ohi dituzte.
* Aldian-aldian, taldeak eraginkorrago bihurtzeko moduari buruz hausnartuko du, eta portaera egokituko du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Egoera solidoko unitate

thumb

**Egoera solidoko unitatea** edo **disko gogor trinkoa** () memoria iraunkor mota bat da, ordenagailuaren informazio iraunkorra gordetzeko balio duena. HDD disko mekanikoaren edo magnetikoaren funtzio berdina du. Erabiltzaile batentzat abiadura da ezaugarri nabariena.

## Historia 
Asmatutako lehen disko gogorra magnetikoa izan zen 1956an, teknologia horren oinarriak ez dira asko aldatu. Hala ere, abiadura eta biltegiratze dentsitatea asko hobetu dira.

## HDD eta SSD desberdintasunak 
HDD eta SSD diskoen ezaugarrien konparaketa, azaroaren 2020an errebisatu da, azaldutako ezaugarriak denborarekin alda daitezke.

### Abiadura 
Disko mekanikoen arazoa abiadura da, bere barneko atal batzuk mekanikoak direnez bere irakurketa eta idazketa abiadura oso mugatuak dira.

Sata motako konexioa duen disko trinko batek 500 Mbs inguruko irakurketa-idazketa abiadurak ditu, beste aldetik disko mekanikoek ez dira gai 100 Mbs-ko abiadurak lortzeko.

### Tamaina 
Disko trinkoaren funtzionamendua elektronikoa da, barrutik NAND ateak ditu. Horrek esan nahi du teknologia hori txikitu ahal bada dentsitatea handituko da eta tamaina txikituko da. Atal mekanikoak txikitzea elektronikoak baino askoz zailagoa da, horregatik SSD diskoak HDD-ak baino txikiagoak dira.

### Salneurria 
Disko magnetikoekin biltegiratze gehiago lor daiteke prezio txikiago baten truke. Hala ere, disko trinkoen balioa azken urteetan asko jaitsi da. 2004tik 2015era GBeko prezioa ia 2000 aldiz gutxitu zen eta 2.5"-ko kingston. Konpareketan kingstonek 19 aldiz kontsumo txikiagoa du.

### Iraunkortasuna 
HDD diskoen atal mekanikoak denborarekin hondatzen dira, mugitzean edo erortzean atal mekanikoak hondatu daitezke.

SSD-ak idazketa kopuru maximo bat du, limite hori gainditzen duenean diskoa soilik irakurri ahalko da.

### Fragmentazioa 
HDD disko bat asko erabili denean irakurketa denborak moteltzen dira. Arazoa zuzentzeko desfragmentazio prozesu bat egin behar da.

SSD diskoek ez dute fragmentaziorik.

## Konexio motak 
### Sata 
Sata konektorea PATA edo IDE konektorea hobetzeko askatu zen.

3 motakoak daude: SATA 1 150 MB/s-ko transmisio abiadura dauka, SATA 2 300 MB/s-koa, eta SATA 3 600 MB/s-koa.

2020an erabiltzen dena SATA 3 da.

### PCI Express 
PCI-e batean konektatu ahal diren SSD diskoak daude. PCI-e 3.0 batek 4000MB/s-ko abiadurak lor ditzake.

### M.2 
PCIe-aren abiadura berdinak ditu, baina leku gutxiago hartzen du.

Bi protokoloen bitartez kudeatu ahal da AHCI eta NVMe.

#### AHCI 
SATA 3-n eta PCIe-n erabiltzen da.

#### NVMe 
SSD-entzako bereziki sortutako komunikazio protokoloa da. Ataza anitzetan jarduteko gai da. Abiadura handiekin lan egiten dute, adibidez 2020an NVMe-ek 3000MB/s inguruko abiadurak dituzte.

## Fabrikatzaileak 
* Samsung
* Fujitsu
* Toshiba
* Kingston
* Crucial

## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* Disko magnetiko
* NAND
* Fragmentazioa
* PCI-e

## Kanpo estekak
Maisulan ezezaguna

***Maisulan ezezaguna*** () Honoré de Balzac idazle frantziarrak idatzitako eleberria da. 1831n plazaratu zuen, ''L'Artiste* aldizkarian, *Maître Frenhofer* izenburupean. Liburu gisa 1835ean atera zen; urte eta aldizkari berean *Catherine Lescault, conte fantastique* izenburuarekin agertu zen. 1837an berriro ere *Études philosophiques* sailan agertu zen. Liburu hau Comédie Humainen 1846an integratu zen. Arteari buruzko hausnarketa bat da.

## Egitura 
Eleberriak bi kapitulu ditu:
* "Gillette"
* "Catherine Lescault"

## Ezaugarriak 
Eleberri laburra da *Maisulan ezezaguna*. La *Comédie Humaine*-ko beste ipuin gehienek ez bezala, hau XVII. mendean kokatzen da, 1612. urtean. Istorio honetan azaltzen diren hiru artistetatik Poussin eta Porbus XVII. mendeko benetako artistak ziren. Frenhofer fikziozko pertsonaia hutsa da. Porbus-en kasuan, Balzac-ek Frans Pourbus-en abizenaren bertsio frantsestua erabili zuen.

## Argumentua 
Nicolas Poussin gazteak, arte munduan oraindik ezezaguna, Porbus pintoreari bisita egiten dio bere estudioan. Nicolasekin batera Frenhofer maisu zaharra doa; azken honek Porbusek bukatu berri duen koadro handiari buruzko iruzkin jakintsuak egiten ditu. Hau Maria Egiptokoaren erretratua da. Frenhoferek lana goraipatzen du baina osatu gabe iruditzen zaio. Pintzelkada batzuekin, margolari zaharrak Porbusen koadroa itxuraldatu egiten du; ondorioz, bere lanaren ondoren, Maria Egiptokoa birsortzen dela ematen du.

Nahiz eta gaitasun hori izan, Frenhoferrek urte asko darama bere lan bat bukatu ezikin. Obra hori *La belle Noiseuse* da. Azken hamar urtetan lan egin du oihala burutzeko; horrekin emakume baten edertasunaren perfekzioa adierazi nahi du baina ez du lortu. Oraindik inork ikusi ez duen maisulan hori Catherine Lescaulten erretratua litzateke.

Orduan Nicolas Poussinek proposatzen dio maisuari berak maite duen emakumea eredu gisa erabiltzea eta Frenhoferrek onartzen du.
Gillette izeneko emakumearen edertasunak maisuari inspiratu egiten dio, eta oso azkar amaitzen du *La Belle Noiseuse*. Poussin eta Porbus hura mirestera gonbidatzen ditu baina hauek harrituta geldituko dira: oihalean oin bikain baten zati txiki bat kolorezko erakusketa batean galdurik besterik ez dute ikusten. Maisu zaharrak haien aurpegietan etsipena ikusten du eta horrek bera ere etsipenera eramaten du. Biharamunean, Frenhofer bere oihal guztiak erretzen ditu, bere estudioko sutean hil baino lehen.

## Euskarazko bertsioa 
*Maisulan ezezaguna* (Le Chef-d’œuvre inconnu) 2006an plazaratu zen. Itzultzailea, Josu Zabaleta izan zen.

## Picasso eta *Maisulan ezezaguna* 
Ambroise Vollardek Picassori eskatu zion 1931n *Le Chef-d'oeuvre inconnu* ilustratzeko. Picasso testuarekin liluratu zen.

## Erakusketa Artiumen 
Artium museoan 2006 urtean, lan honi buruz erakusketa antolatu zen: *Maisulan ezezaguna Balzac-en arabera* izenburupean. Erakusketak Rubens, Cezanne, Tapiès, Picasso, Kandinski eta beste hainbat artista ezagunen 200 koadro inguru bildu zituen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *La Comédie humaine ''

## Kanpo estekak 
*
Aldi (musika)

[thumb|350px|[Anakrusa. ]]
**Aldia** konpasaren zatietako bakoitza da. Konpasean dagoen aldi-kopuruaren arabera, konpasa bikoa edo bitarra (esaterako, 2/4), hirukoa edo hirutarra (esaterako, 3/4) eta laukoa edo lautarra izan daiteke (esaterako, 4/4). Bestelako aldi-kopurua badu (5, 7, 11...), konbinazio-konpasa da. Aldi bakoitza zenbatetan zatitzen den, konpasa bakuna izan daiteke (biko zatiketa: 2/4, 3/2, 4/8), edo konposatua (hiruko zatiketa: 6/4, 9/8, 12/8). Ingelesez *beat* diote eta terminoa asko erabiltzen dute jazz edo antzeko estiloetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tonuerdi

thumb|*Do-do* zortzidun bat.
**Tonuerdia** tonuaren erdia balio duen bitartea da, bidun minorraren baliokidea. Intonazio-sistemaren arabera, tonuerdien balioa aldatu egiten da. Tenperamentu berdinean, tonuerdi guztiak berdinak dira (zortziduna banatzen den hamabi tarte berdinetako bakoitza da tonuerdia). Historian zehar, tonuerdiaren kontzeptua eta magnitudea aldatuz joan dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bitarte (musika)

thumb|*Do-do* zortzidun bat.
**Bitartea** bi soinu edo notaren arteko altuera-tartea da. Delako tarteak izendatzeko, hartzen dituen noten kopurua hartzen da lehenik kontuan (direlako bi notak barne hartuta); horretara, bitartea biduna, hiruduna, lauduna, bostuna, seiduna, zazpiduna, zortziduna eta abar izan daiteke. Horietako bakoitzaren barnean ere, bitarteak tonu- eta tonuerdi-kopuruaren arabera bereizten dira (esaterako, gehitu, maior, justu, minor, gutxitu...). Elkarren segidan dauden bi soinuren artekoari bitarte melodiko deritzo, eta aldibereko bi soinuren artekoari, bitarte harmoniko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Olaso Dorrea Fundazioa

thumb|Fundaziora sarrera, Olaso Dorrean.
**Olaso Dorrea Fundazioa** Bergaran egoitza duen erakundea da, 1982an sortua. Telesforo Monzonen ondarea eta memoria gordetzeko funtsarekin sortu zen erakundea eta Bergarako Olaso Dorrean du egoitza, Monzon eta Josefa Ganuza emaztearen etxebizitza izan zen jauregian.

## Jarduerak 
2008ko otsailaren 13an, Euskaltzaindiak eta Fundazioak elkarlanerako hitzarmena sinatu zuten. Hitzarmen horri esker, Olaso Dorrea fundazioaren ondare bibliografiko eta artxibistikoa Euskaltzaindiaren egoitzan gordetzen da , Azkue bibliotekan.

2019ko irailaren 12an Telesforo Monzon eLab Euskal Herrigintza Laborategia aurkeztu zuen fundazioak, bere baitako ikertegi bat.

2021etik urtero Monzon-Ganuza saria banatzen du Bergarako Udalarekin batera. Euskal Herriari eta haren kulturari, hizkuntzari, historiari eta etorkizunari bizitza osoa eskaini dieten pertsonak omendu nahi ditu. Josefa Ganuza eta Telesforo Monzonen omenez hautatu zuten sariaren izena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
Olaso Dorrea fundazioaren web-gunea: https://olasodorrea.eus
The Iron Bridge

**The Iron Bridge**, euskaraz **Burdinezko Zubia**, Ingalaterrako Shropshire konderrian dagoen burdinezko zubi bat da, Ironbridge arroilan. Severn ibaia zehakatzen du, Ironbridge herrian dago eta Coalbrookdale udalerritik hurbil.

1781ean eraiki zen eta 30,86 metro luze ditu. Lehenbiziko burdinezko zubia izan zen.
Juan Pablo Lojendio Pardo-Manuel de Villena

**Juan Pablo Lojendio Pardo-Manuel de Villena** (Donostia, 1950eko abuztuaren 31) aitorenseme espainiarra, 2006tik Arévalo del Reyko dukea da.

## Datu biografikoak 
María Consuelo Pardo-Manuel Villena Verástegui eta Juan Pablo Lojendio Irure haren gurasoak ziren. Haren aita Espainiako enbaxadorea Kuban izan zen; kargu horretan nahiko ospea lortu zuen, 1960an, telebistan, Fidel Castrorekin arazo bat izan ondoren, uhartetik kanporatua izan zenean.

1976ko azaroaren 23an, Rosario Pérez-Yarza Márquezekin ezkondu zen, Grimaldi Dukeen biloba dena. 2006an bere amak dukerriaren titulua eman zion.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aitor Etxarte

**Aitor Etxarte Berezibar** (Arrasate, 1956ko otsailaren 7a - Iruñea, 2020ko abenduaren 18a) pedagogoa eta euskaltzalea zen. Arrasaten jaio, baina bizitza profesionala eta lan kulturala Iruñean egin zuen, bereziki euskararen aldeko lan luzea eginez.

## Irakaslea eta pedagogoa 
Pedagogoa zen lanbidez eta euskaltzalea sentimenduz. Filosofia eta Hezkuntza Zientziak ikasi zituen Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan.

Ikasketak amaitu, eta buru-belarri sartu zen Iruñeko udal ikastolen sorreran. Frankismoaren garaian trantsizio betean sortu zen udal ikastola, eta 1978ko urtarrilaren 9an, lehen eskolak eman zizkien 145 haurri Gazteluko plazako lokal batean. Hasieratik izan zen Etxarte egitasmo haren bultzatzaile. Hiru urtez, ikastolak ez zuen toki egonkorrik eta hainbat aldiz aldatu zuten lekua, harik eta 1981ean, Arrosadia auzoan, "Hegoalde"-ko egoitza topatu arte. 41 urte egin zituen irakaskuntzan, irakasle eta Hegoalde ikastolako zuzendari. Irakasle izateko bokazioak bizi zuela eta sutsua zen horretan. Irakaskuntza berritzeko ikerketan aritu zela irakasleen irakasle izan zen.  Iragan legealdian Nafarroako Eskola Kontseiluko lehendakari izan zen.

Azkenaldian, 2015tik 2019ra, erretiroa hartu arte, Nafarroako Eskola Kontseiluko lehendakaria izan zen. Eskola porrota murriztea, inbertsioak handitzea eta ikasleen arteko arrakalak erauztea jarri zuen erronka nagusien artean. Beretzat, arrakala sozialak gainditzeko gai ziren ikastetxeak ziren kalitatean hoberenak: «Jaiotzatik ezarritako determinismoa apurtzeko gaitasuna dutenak dira ikastetxerik onenak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zortzidun

thumb|*Do-do* zortzidun bat.
**Zortziduna** eskala diatonikoaren ondoz ondoko zortzi notaren arteko bitartea da. Goiko notaren uhin-maiztasuna behekoaren bikoitza da. Zortziduna osatzen duten bi notek izen bera dute, eta zortzidun desberdineko izen bereko notak bereizteko zenbait sistema erabiltzen dira.

Bi frekuentzien arteko zortzidunen kopurua logaritmo bitarraren erabileraren bidez kalkula daiteke. Horrela, adibidez, giza belarriaren bidez entzun daitezkeen frekuentzien tartea 20 Hz-tik 20.000 Hz-ra bitartekoa bada, tarte horrek hartzen duen zortzidunen kopurua honako hau da:

:\log_2\left(\frac{20.000}{20}\right)=9.965\text{ zortzidun}

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tommy Lee

**Thomas Lee Bass** (Atenas, 1962ko urriaren 3a)  musikari estatubatuarra eta Mötley Crüe musika taldearen kide sortzailea da.

Taldearen epe luzeko bateria-jolea izateaz gain Leek Methods of Mayhem rap-metal taldea sortu zuen, eta bakarkako musika proiektuak izan ditu.

## Bizitza goiztiarra 
Lee Thomas Lee Bass-en jaio zen 1962ko urriaren 3an. Ahizpa gazteagoa du, Athena, bateria-jolea ere badena.

Leek lau urte zituela jaso zituen lehenengo danbor makilak eta nerabe zela bere benetako lehen bateria. Batxilergoko ikasketak utzi zituen musikako karrera jarraitzeko, LA klubeko Suite 19. taldearekin.  Nerabe zela, Led Zeppelin, Van Halen, Cheap Trick, Kiss, AC / DC eta Sweet entzuten zituen. Bateria jotzerakoan izan zituen eragin nagusienak John Bonham, Tommy Aldridge, Alex Van Halen eta Terry Bozzio dira . 

## Musika ibilbidea 
1970eko hamarkadaren amaieran Leeren taldea, Suite 19, sarritan jotzen zuten Los Angeleseko Sunset Strip klubeko zirkuituan, besteak beste Van Halen eta Quiet Riotekin, hau da, etorkizunean ezagunak izango ziren beste talde batzuekin batera.

## Diskografia 
### Estudioko albumak 
* *Never a Dull Moment* (2002)
* *Tommyland: The Ride* (2005)
* *Andro* (2020)

### Mötley Crüerekin 
* *Too Fast for Love* (1981)
* *Oihu deabrua* (1983)
* *Mina Antzerkia* (1985)
* *Neskak, neskak, neskak* (1987)
* *Dr. Feelgood* (1989)
* *Mötley Crüe* (1994)
* *Generation Swine* (1997)
* *Saints of Los Angeles* (2008)

### Methods of Mayhemekin 
* *Metodoak Mayhem* (1999)
* *A Public Disservice Iragarkia* (2010)

* *Rock Star Supernova* (2006)

### Gonbidatu moduan egindako agerraldiak 
* *Rush Street* - Richard Marx (1991)
* *The Urge* - Stuart Hamm (1991)
* *Puta* - Dalbello ("Revenge of Sleeping Beauty" pistako bateria; Sergey Lavrov-en oharra) (1996)
* *Hellbilly Deluxe* - Rob Zombie (1998)
* *The Sinister Urge* - Rob Zombie (2001)
* *Everything in Transit* - Jack's Mannequin (2005)
* *Death Valley* - Fall Out Boy (DJ) (2009)
* *Angels &amp;amp; Devils* - Fuel (2007)
* *Pounds of Blood* - Figure (2013)
* *Minds Eye* - Foreign Beggars (2012)
* *Raw (Single)* - The Bloody Beetroots (2014)
* *You Know My Name* / *Wedding Day* - Courtney Love (2014)
* *Monuments to an Elegy* - The Smashing Pumpkins (bateria pista guztietan) (2014) 
* *Beerbongs and Bentley* - Post Malone (bateria "Over Now" *filmean* (2018))

## Bakarka 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
XVideos

**XVideos** pornografia bideoak ostatatzeko eta partekatzeko webgune bat da. Stephane Michaël Pacaud frantsesak sortu zuen Parisen, 2007an. Gaur egun, Txekiako WGCZ Holding konpainia da webgunearen jabea. 2023ko urrian XVideos munduko webgune pornografiken artean bisita gehien zituena zen, eta munduko webgune guztien artean 9. sailkatuta zegoen.

WGCZ Holding enpresa beste webgune pornografiko batzuen jabea da, hala nola Bang Bros, DDF Network, *Penthouse* aldizkaria, Private Media Group, eta Erogames. Legal Porno markaren gaineko produkzioa kontrolatzeko interesa ere badu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Saint Maud

***Saint Maud*** 2019ko Rose Glass britainiar zinema zuzendariaren beldurrezko filma da.

## Sinopsia 
Erizaina da Maud. Fededuna zen, baina, trauma ilun baten ondoren, galdu egin du sinesmen hori. Amanda zaintzen lanean hasi denean, sinesmena berpiztu zaio Maudi. Oraingo honetan, baina, uste obsesibo batekin: gaixoaren arima gaitzespenetik libratu behar du, kosta ahala kosta.

## Aktoreak 
* Morfydd Clark: Maud
* Jennifer Ehle: Amanda
* Lily Knight: Joy
* Lily Frazer: Carol
* Turlough Convery: Christian
* Rosie Sansom: Ester
* Marcus Hutton: Richard
* Carl Prekopp: Pat
* Noa Bodner: Hilary

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Serendipia (film laburra)

***Serendipia*** 2020ko Iban del Campo euskal zinema zuzendariaren film laburra da.

## Sinopsia 
Gorane, puntako euskal birologoa, laborategi batean koronobirusaren txertoaren ikerketan sartuko da konfinamenduaren egunetan.

## Aktoreak 
* Amancay Gaztañaga: Gorane
* Joseba Usabiaga

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Frank Forde

**Francis Michael Forde** (Mitchell, Queensland, 1890eko uztailaren 18a - Brisbane, 1983ko urtarrilaren 28a) Australiako 15. lehen ministroa izan zen.

Queenslanden jaio zen, irlandar gurasoen semea. Irakasle eta telegrafista lanetan aritu zen politikan hasi aurretik. 1922an diputatu federal hautatu zuten eta 1931n James Scullinen gobernuan sartu zen. 1941ean John Curtinek Armadako Ministro izendatu zuen eta Curtin 1945ean hil ondoren, Alderdi Laboristako buruzagi eta lehen ministro bihurtu zen. Hala ere, Ben Chifleyk laboristen buruzagitza irabazi zion eta lehen ministro berria bihurtu zen. Chifleyren kabinetean jarraitu zuen armadako ministro gisa. Forde astebetez bakarrik izan zen lehen ministro (1945eko uztailaren 6tik 13ra), herrialdearen historiako laburrena.

## Kanpo estekak
I Am Woman (filma)

***I Am Woman*** 2019ko Unjoo Moon australiar zinema zuzendariaren film biografikoa da.

## Sinopsia 
Helen Reddy abeslariaren eta ekintzailearen bizitzaren isla da filma. Feminismoaren ikurra izan da Australian, eta bilakaera hori azaltzen da ekoizpenean. 1970ean lortu zuen arrakasta, bere albumen milioika ale salduta, eta lortu zuen eragin hori feminismoari laguntzeko erabili zuen.

## Aktoreak 
* Tilda Cobham-Hervey: Helen Reddy
* Danielle Macdonald: Lilian Roxon
* Evan Peters: Jeff Wald
* Matty Cardarople: Roy Meyer
* Rita Rani Ahuja: Maree Alvarez
* Molly Broadstock: Traci
* Chelsea Cullen: Helen Reddy (ahotsa abestietan)
* Chris Parnell: Artie Mogull
* Lily Donat: Greenwich Clubeko abeslaria
* Jordan Thomas: gitarra-jolea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lele Pons

**Eleonora Pons Maronese** (Caracas, Venezuela, 1996ko ekainaren 25a), ezagunagoa **Lele Pons** izen artistikoaz, venezuelar abeslaria, aktorea eta aurkezlea da. Sortzez venezuelarra, estatubatuar hiritartasuna ere badu.

## Bizitza 
Pons Caracasen jaio zen. Aita, Luis Pons, arkitektoa du; ama, Anna Maronese, medikua. Aitak espainiar jatorria du eta amak hirugarren belaunaldiko italo-venezuelarra. 5 urte zituenean Ameriketako Estatu Batuetara joan zen bizitzera, zehazki Miamira. Miami Country Day High Schoolean amaitu zituen ikasketak 2015ean, eta Los Angelesera joan zen bizitzera. Han komunikazio eta musika lan-ikastaroak egin zituen.

## Filmografia 
### Telebista 
### Zinema 
## Kanpo estekak
Ipuin-herriko berriak

***Ipuin-herriko berriak*** () 2018ko Jens Møller eta Freek Quartier flandriar zinema zuzendarien marrazki bizidunetako filma da.

Zineuskadik eta Eusko Jaurlaritzako Kultura eta Hizkuntza Politika Sailak sustatutako Zinema Euskaraz programari esker, filma euskaraz ikusi daiteke zinema aretoetan.

## Sinopsia 
Hontz jaunak, bere zuhaitzera igota, "Ipuin-herriko berriak" egunkaria irakurtzen du goizero-goizero. Bertan, Ipuin-herrin gertatzen diren istorio zoragarriak kontatzen dira. Baina, batez ere, herriko biztanle guztien ezuste, haserre, esperientzia eta emozioen berri ematen du egunkariak.

Zinkoina andereñoak, Bele jaunak eta gainerako lagunek kuadrilla dibertigarria osatzen dute. Nahiz eta batzuetan iritzi ezberdinak izan, asko zaintzen dute elkar.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Klondike (minisaila)

***Klondike*** 2014ko estatubatuar minisaila da, Charlotte Grayren *Gold Diggers: Striking It Rich in the Klondike* eleberrian oinarrituta.

## Sinopsia 
Benetako historia bat du oinarri telebistarako egindako sail labur honek. Kanadara, Klondikera, 1880ean urre gosea bizi-bizi zegoen garaian bidaiatu zuten bi abenturazaleren historia du ardatz.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Remember (2015eko filma)

***Remember*** 2015eko Atom Egoyan armeno-kanadar zinema zuzendarien film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Zev holokaustotik bizirik irten den 90 urteko judua da. Alzheimerra du eta Rudy bilatzen du, gerra naziaren kriminala. Bere familiaren heriotzaren erantzulea izan zen eta Zevek erail egin nahi du.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dragoiaren gidaria

***Dragoiaren gidaria*** () 2020ko Tomer Eshed israeldar zinema zuzendarien marrazki bizidunetako filma da. *How to Train Your Dragon* arrakastako trilogiaren kopia moduko bat da produktu aleman hau, haiek ere animaziozko lanak izan zirelarik.

Zineuskadik eta Eusko Jaurlaritzako Kultura eta Hizkuntza Politika Sailak sustatutako Zinema Euskaraz programari esker, filma euskaraz ikusi ahal izan zen zinema aretoetan.

## Sinopsia 
Firedrake dragoi gaztea da, gizakiengandik basoan ezkutatzen ibili beharraz nekatuta dagoena eta leinuko nagusiei jada benetako dragoia dela erakusteko irrikan dagoena.

Gizakiak dragoien azken babeslekua suntsitzeko zorian daudenean ekingo diote Firedrakek eta bere lagun Gorritxok, ezkutuan, Zeruaren Ertzaren bila joateko abenturari. Kondaira batek dioenez, bertan dago dragoien santutegia. Bilaketa-bidaia horretan, Firedrakek eta Gorritxok Ben ezagutuko dute, eurekin bat egingo duen kaleko mutil umezurtza. Baina laster igarriko diote ez doazela bakarrik... Zatartor atzetik doakie-eta. Munstro izugarri ikaragarria da, eta asmo bakarra du: Lurreko dragoi guztiak aurkitu eta akabatzea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Within the Whirlwind

***Within the Whirlwind*** 2009ko Marleen Gorris herbeheretar zinema zuzendarien film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Benetako gertakarietan oinarritutako lan honek Evgenia Ginzburg idazle errusiarraren bizitza azaltzen du. Stalinen aldekoek iraultzaren kontrako ekintzak leporatu zizkioten eta 18 urteko zigorra bete zuen Siberian, Gulageko lan-esparru gogorretan.

## Aktoreak 
* Emily Watson: Evgenia Ginzburg
* Pam Ferris: Geniaren ama
* Ian Hart: Beylin
* Ben Miller: Krasny
* Ulrich Tukur: Dr. Anton Walter

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jeremy Bulloch

**Jeremy Bulloch** (Marketing Harborough, Leicestershire, 1945eko otsailaren 16a - Tooting, Londres, 2020ko abenduaren 17a) ingeles aktorea izan zen. Star Wars sagako Boba Fett pertsonaia antzeztu zuen. James Bonden hainbat filmetan ere antzeztu zuen.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Kanpo estekak
Braqueurs (2015eko filma)

***Braqueurs*** 2015eko Julien Leclercq frantziar zinema zuzendarien thrillerra da. Filma euren bizitzetako kolperik handiena emango duen lapur talde baten istorioa da.

## Aktoreak 
* Sami Bouajila: Yanis Zeri
* Guillaume Gouix: Éric
* Youssef Hajdi: Nasser
* Kaaris: Salif
* Rédouane Behache: Amine Zeri
* Kahina Carina: Nora Zeri
* David Saracino: Franck
* Alice de Lencquesaing: Audrey
* Baya Belal: Khadidja Zeri
* Steve Tientcheu: Adama

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
In Plain Sight (britainiar telesaila)

***In Plain Sight*** 2016ko eskoziar telesaila da, Nick Stevensek ITVrako idatzia.

## Sinopsia 
1950eko hamarkadan, Ingalaterra eta Eskozia artean aritu zen hiltzaile psikopata baten benetako istorioa kontatzen du lanak. Zehazki, 9 pertsona hil eta 5 bortxatzea leporatu zioten hiltzaile horri

## Aktoreak 
* Douglas Henshall: William Muncie
* Martin Compston: Peter Manuel
* James Harkness: Joe Brannan
* Sorcha Groundsell: Jane Muncie
* Shauna Macdonald: Agnes Muncie
* Kate McLaughlin: Sandra Muncie
* Joanne Thomson: Iris Laird
* Gavin Jon Wright: Hugh Kirk
* Jack Greenlees: DS McLeod
* Jenny Hulse: Mary McLauchlan
* Lousie McCarthy: Babs
* Stewart Porter: John Buchanan
* Gilly Gilchrist: Sammy Manuel
* Joanna Roth: Bridget Manuel
* Bobby Rainsbury: Theresa Manuel
* Michael Nardone: Det Supt Leish
* Gary Lewis: William Watt

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak