open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
BiHozkada (musika taldea)

**BiHozkada** 2015. urtean Amasa-Villabonan sortutako musika taldea da.

## Ibilbidea 
2015 urte amaieran sortu zen 4 lagun gipuzkoar elkartu ondoren. Lehen laukote hura Tomas Lizardi (kitarra eta koruak), Nahikari Calleja (baxua eta koruak), Iñaki Lizaso (kitarra eta ahots nagusia) eta Oihan Agirretxek (bateria) osatu zuten. 2016an Bonberenean Mikel Zelaiarekin grabatu zuten 6 kantuz osatutako lehen maketa. 2018an bateria aldaketa egon zen Txomin Urdanpilletak Oihan ordezkatuz eta 5. taldekidea izango den Unai Aldasoro sartu zen biolina eta teklak jotzeko.

2019ko azaroan argitaratu zen 8 abestiz osatutako lehen diska. Fredi Pelaez-ekin Pottoko studioetan grabatutako 7 abestik eta Axular Arizmendirekin Mutrikuko AME estudioetan grabatutako 8. abesti batekin osatu zen. Pop-rocka euskaraz sortzen dute.

## Taldekideak 
* Iñaki Lizaso, ahotsa, gitarra
* Tomas Lizardi, koruak, gitarra
* Nahikari Calleja, koruak, baxua
* Txomin Urdanpilleta, bateria
* Unai Aldasoro, biolina

## Diskografia 
* *Pirata Lagun* (2016, autoekoiztua)
* *Pirata Lagun II* (2018, autoekoiztua)
* *Zure aurrean* (2019, autoekoiztua)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Bandcamp.com
* Youtube.com
Indidxabak

**Indidxabak** Irunen sorturiko rock taldea da.

## Diskografia 
* *Indidxabak* (2018, autoekoizpena)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Beltzuntze jauregia (Mehaine)

**Beltzuntze jauregia** Mehainen (Nafarroa Beherea) kokaturik dagoen gaztelua da. Nahiz eta Beltzuntze familiak beste bi jauregi zituen, hau beraien azken egoitza nagusia zela uste dute.

XVI. mendean eraiki zuten pizkundetar estiloan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jean-Antoine Beltzuntze

**Jean-Antoine Beltzuntze** (Mehaine,  - Saint-Domingue, ) baxenafar militarra izan zen. Beltzuntze Etxeko semea, Dominique Beltzuntze zuen aita. Familia Frantziako Iraultzaren ondorioz erbestean bizi zen eta Jean-Antoinek Bruselan Jeanne du Roux de Chevrier ezkondu zuen. Bi seme-alaba izan zituzten:

* Marie-Victoire-Dominica Beltzuntze (1795-?)
* Charles Beltzuntze (1796-1872)

Britainiar Armadan sartu eta Saint-Dominguera bidali zuten, non lehorreratu eta handik gutxira hil zen.
Dominique Beltzuntze

**Dominique-Henri Beltzuntze** (Mehaine,  - Gotha, ) baxenafar aitonen semea izan zen. Beltzuntze Etxeko semea, Karlos III.a Beltzuntze aita eta Armand Beltzuntze anaia izan zituen. 1764an Louise d'Épinay idazlearen alaba Angélique-Louise-Charlotte de Lalive d'Épinay Parisen ezkondu eta hiru seme-alaba izan zituzten:

* Henri Beltzuntze (1765-1789)
* Jean-Antoine Beltzuntze (1766-1796)
* Marie-Thérèse-Émilie Beltzuntze (1767-1814)

Familia Frantziako Iraultzaren ondorioz erbesteratu zen.
Karlos III.a Beltzuntze

**Karlos III.a Beltzuntze** (Mehaine,  - ) baxenafar militarra izan zen. Beltzuntze Etxeko semea, Karlos II.a Beltzuntze zuen aita. Armand anaia nagusia hil ondoren, Amikuzeko baile bilakatu zen. Armadan, Nivernoisko erregimentuaren kapitaina izan zen. 1719an Marie-Anne Haraneder ezkondu eta lau seme-alaba izan zituzten:

* Armand Beltzuntze (1722-1763)
* Dominique Beltzuntze (1726-1804)
* Henri-François-Xavier Beltzuntze
* Marie-Anne Beltzuntze
Vanoiseko parke nazionala

**Vanoiseko parke nazionala** () Frantziako Alpeetan dagoen babestutako eremu bat da. 1963an eratu zuten, ekologistek mendizerran egin nahi zuten proiektu turistiko baten aurka egin zutenean.

Italiako mugan eraikia, mugaz beste aldean Gran Paradiso parke nazionala du. Bien artean 1250&nbsp;km²-ko azalera dute.

Irudi:CH_Leontopodium_alpinum_1.jpg|Elur-lore bat.
Irudi:Vanoise.jpg|Ikuspegia.
Irudi:Bouquetin_en_Vanoise.JPG|Alpetar basahuntz bat.
Irudi:Grande_Casse.jpg|Grande Casse mendia.

## Kanpo estekak
Port-Crosko parke nazionala

**Port-Crosko parke nazionala** () Frantziako Port-Cros uhartean dagoen babestutako eremu bat da. 1963an eratu zuten, itsas eta landatar eremuak dituen lehendabiziko europar parkea izanda.

Irudi:Port-cros-port2.jpg|Portua
Irudi:Port-Cros_topographic_map-fr.svg|Mapa.
Irudi:Puffin_cendré_BOMPAR_PNPC.jpg|*Calonectris borealis*.
Irudi:Gorgones_rouges_D._Noirot_PNPC.jpg|*Paramuricea clavata*.

## Kanpo estekak
Écrinsko parke nazionala

**Écrinsko parke nazionala** () Frantziako Alpeetan dagoen babestutako eremu bat da. 1973an eratu zuten, Dofinerriko Alpeetan. 100 tontor (garaiena Barre des Écrins izanda) eta 40 glaziarrez osaturik dago.

## Fauna 
Animalia espezie asko daude parkean. Ugaztunen artean, honako hauek nabarmentzen dira: sarrioa (12.000 ale), alpetar basahuntza (600 ale, 3 populaziotan banatuta), marmota, katazuria, urtxintxa, azeria, otsoa eta katamotza. Sugeak, arrano beltzak (37 bikote erregistratu dira), ugatza (umerik gabe), belatz handia, hontza, Tengmalm hontza eta basoilarra ere badaude.

Irudi:Lac-lauvitel.jpg|Lauvitel aintzira.
Irudi:Guisane.JPG|Guisane ibaia.
Irudi:Steinbock_2006_08_1.jpg|Alpetar basahuntz bat.
Irudi:Eryngium_alpinum001.jpg|*Eryngium alpinum* bat.

## Kanpo estekak
Skræling

[thumb|900, 1100, 1300 eta 1500 urteetan Groenlandia, Labrador, Ternua eta Kanadar Artikoa erakusten duten mapak. Berdez [Dorset kultura, urdinez Thule kultura, gorriz eskandinaviarrak, horiz inuitak eta laranjaz Beothuk herria.]]
**Skræling**, antzinako eskandinavieraz **skrælingi**, pluralez **skrælingjar**, Erdi Aroan Europako eskandinaviarrek Ipar Amerika eta Groenlandian topatutako amerindiar herriak deitzeko erabilitako izendapena da.

Gaur egun arte iritsi diren iturrien arabera Thule herritarrak lirateke, XIII. mendean Groenlandian bikingoekin batera elkarbizitu zen eskimal herria. Sagetan XI. mendean eskandinaviar esploratzaileek Ipar Amerikan burututako beren esplorazioetan Vinland (gaur egungo Ternua) lurraldean topatutako biztanleak izendatzeko erabiltzen zen.

## Kanpo estekak
Senadietako Parke Nazionala

**Senadietako parke nazionala** () Frantziako Proventza eskualdean dagoen babestutako eremu bat da.

2012an eratu zuten, Europako lehendabiziko parke perihiritarra da, izan ere, Calanquesko mendizerraren zati bat bere barnean dago.

Irudi:Calanque_de_Sormiou-Cassis.jpg|Sormiouko senadia.
Irudi:Callanque_Morgiou-4.JPG|Morgiou.
Irudi:Posidonia_2_Alberto_Romeo.jpg|Posidoniazko larre bat.
Irudi:Merou2.jpg|Mero zuri bat.

## Kanpo estekak
Mercantourreko parke nazionala

**Mercantourreko parke nazionala** () Frantziako Proventza Garaiko Alpeak eta Itsas Alpeak departamenduetan dagoen babestutako eremu bat da.

1979an eratu zuten eta harrezkero urtero 800.000 biztanle inguru izan ditu.

Irudi:Vallon_de_Mollières_2004_07.jpg|Vallon de Mollières.
Irudi:FL_mercantour3.jpg|Sarrio bat.
Irudi:Brigasque_abc5.jpg|Artalde bat.
Irudi:Saxifraga_florulenta1.jpg|*Saxifraga florulenta*.

## Kanpo estekak
Teon Alexandriakoa

**Teon Alexandriakoa** (;  – ) astronomo eta matematiko grekoa izan zen. 335.urtean jaio zen, Alexandrian. Hipatiaren aita izan zen eta bere maisua txikia zenetik. Teonen jarrera bere alabarekiko salbuespen bat izan zen garai haietan eta alaba astronomo, filosofa eta matematikaria izatea baimendu zuen. Gertaera hau ez ohikoa izan zen, momentu horietan emakumeek ez zutelako eskubiderik ikasi ahal izateko eta haien bizitza espazio pribatuetan pasa behar zuten, etxeetan alegia. Hil zen bere alaba erailda izan baino lehen 415. urtean.

Alexandrian lan egin zuen matematikako eta astronomiako irakasle bezala. Bere idatziei esker jakin dezakegu eguzki eklipse bat ikusi zuela 364.urteko ekainaren 16an eta ilargi eklipse bat urte berean, azaroaren 14an.

Ahalmena zuen matematikari bezala, baina ez zen oso originala, Euklidesen elementuei buruzko Teonen bertsioa bere alaba Hipatiak idatzi zuela esaten baita. Beste alde batetik hobekuntza onuragarriak egin zituen: Euklidesen testua luzatu zuen argudio motzegiak zirela uste zuen bakoitzean, proposizioak gehituz testuaren irakurketa errazteko hasiberriak zirenentzat, honetan arrakasta handia izan zuen.
Guyanako amazoniar parkea

**Guyanako amazoniar parkea** () Guyana Frantsesa itsasoz haraindiko eskualdean dagoen babestutako eremu bat da.

2007an eratu zuten Amazoniako oihana babesteko. Europar Batasuneko parke nazionalik handiena da eta baita munduko handienetariko bat ere. Camopi, Maripasoula, Papaïchton, Saint-Élie eta Saül udalerrien artean dago.

Parc naturel regional de guyane.JPG
Parc naturel regional de guyane vue du dessus.JPG
Canopée forêt guyanaise.JPG

## Kanpo estekak
Guadalupeko parke nazionala

**Guadalupeko parke nazionala** () Frantziako Guadalupe itsasoz haraindiko eskualdean dagoen babestutako eremu bat da.

1970ean eratu zuten Basse-Terre uharteko baso eta mendien biodibertsitatea babesteko. 1987an Grand Cul-de-Sac itsas-erreserba naturala gehitu zioten.

Irudi:Procyon minor01.jpg|Guadalupeko mapatxeak.
Irudi:Manatee_Looking_at_the_Camera.jpg|Manati bat.
Irudi:Chutesducarbet.jpg|Carbet ur-jauziak.
Irudi:Melanerpes_herminieri_1849.jpg|*Melanerpes herminieri*.

## Kanpo estekak
Réuniongo parke nazionala

**Réuniongo parke nazionala** () Réunion itsasoz haraindiko eskualdean dagoen babestutako eremu bat da.

2007an eratu zuten Les Hauts eskualdeko ekosistema endemikoak babesteko eta uharteko %42a osatzen du.

Voile_de_la_Mariée_Salazie_1.JPG|Mariée ur-jauzia
Phelsuma inexpectata 4.JPG|*Phelsuma inexpectata*
Palmiste_roussel_P1090459.JPG|*Acanthophoenix rousselii*
Sentier-Roche-Ecrite.jpg|Roche Écrite tontorrerako ibilbidea
Gaertnera_vaginata_buds.JPG|*Gaertneria vaginata*

## Kanpo estekak
Aitor Beltrán

**Aitor Beltrán** (Donostia, 1975eko ekainaren 22a - ) gipuzkoar aktorea da, zineman, antzerkian eta telebistan ibilitakoa.

## Filmografia 
### Filmak 
* *Soinujolearen semea* (2018)
* *Ola de crímenes* (2018)
* *Ignacio de Loyola* (2016)
* *Los tontos y los estúpidos* (2014)
* *A escondidas* (2014)
* *Amaren eskuak* (2013)
* *Izarren argia* (2010)

### Telebista 
* *Argi gorriak* (2025)
* *Romi* (2025)
* *Desagertuta* (2025)
* *Itxaso* (2023)
* *Go!azen* (2021 eta 2023)
* *Ihesaldia* (2019)
* *Presunto culpable* (2018)
* *El ministerio del tiempo* (2017)
* *Aitaren etxea* (2015)
* *Isabel* (2012)
* *Gernika bonbapean* (2012)
* *Sabin* (2011)
* *Mugaldekoak* (2010)
* *Euskolegas* (2010)
* *Goenkale* (2005-2007)
* *Hasiberriak* (2001)

## Kanpo estekak
Soinujolearen semea (filma)

***Soinujolearen semea*** 2018ko Fernando Bernués gipuzkoar zinema zuzendariaren film dramatikoa da, Bernardo Atxagaren izen bereko eleberrian oinarrituta dago.

Abra Producciones eta Tentazioak ekoitzia, Patxo Telleriak gidoia moldatu zuen eta Barton Filmsek eta Filmaxek banatu. Aurrenekoz Huelvako Zinema Iberoamerikarraren 44. jaialdian erakutsi zuten lana, 2018ko azaroaren bukaeran. 2018ko abenduan ere aurre-estreinaldia eskaini zuten Durangoko Azokan. 2019ko apirilaren 5ean Giza Eskubideen Donostiako Zinemaldia ireki zuen. Eta 2019ko apirilaren 12an estreinatu zen Hego Euskal Herriko zinema-aretoetan.

2012an antzerkira eraman zuen obra Bernuesek, artean ere Patxo Telleriaren gidoi-moldaketarekin eta oraingo filmeko hainbat aktorerekin.

*Soinujolearen semea* filma barrutik sortutako lan bat dela, ez dela kanpotik etorritako idazle edo zinemagile batek egindako lana azpimarratu zuen Bernardo Atxagak. Gertaerak, pertsonak eta gizartea *Soinujolearen semea* idatzi zuenean «barne-barnetik» deskribatu nahi izan zituela. Bernués zuzendariak ere hemengo jendea, bizimodua, lurra ikusi ditu liburuan.

## Grabaketako herriak 
Ultzaman grabatu zituzten Kaliforniako rantxoko irudiak, Beran eta Lesakan Obabako hainbat eszena, Obabako hotelekoak Donostiako Miramar jauregian.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Filmaffinity
* 
* Filma ICAA katalogoan
* 'Soinujolearen semea' filmaren klip bat primizian, eitb.eus-en EITB 2019-03-19
* Elkarrizketa Bernardo Atxagarekin Euskadi Irratian, Faktoria programan, Maite Altunarekin.

## Kanpo estekak
Ingot

**Ingot** 2017 urtean sorturiko euskal musika taldea da. Taldekide ezagunena Itziar Ituño aktorea da. Estilo aldetik rockanrol taldea da eta bizkaieraz abesten dute.

Banda konprometitua da Ingot, Euskal Herriarekin, feminismoarekin, ekologiarekin eta indigenismoarekin, besteak
beste. Mediterraneoko uretan errefuxiatuen alde diharduen Aita Mari ontziaren alde, esate baterako, abestia osatu zuten 2020an. Euskal Herritik kanpo saio andana eginda daude, Italian, Brasilen edo Perun, esaterako.

## Taldekideak 
* Itziar Ituño: ahotsa
* Juan Pedro Salvador: gitarra
* Roberto Figuero: baxua
* Joseba Serna: bateria
* Roberto Awanari: teklatuak

## Diskografia 
* *Ingot* (2018, autoekoizpena) - demoa
* *Zeugaz* (2024) (CD eta binilo)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Mercury Blues

***Mercury Blues***, K. C. Douglas eta Robert Geddins estatubatuar musikariek konposatutako blues abesti bat da, gerora rock eta country abesti bilakatua, 1948an Douglasek argitaratu eta abestu zuen. Jatorriz, ***Mercury Boogie*** izena zuen, estatubatuar autoen omenez.

Geroztik, bertsio ugari izan ditu, tartean honakoek egin dituzte: Steve Miller Band (1969), David Lindley (1981 eta 2010), Finn Pave Maijanen (1987), Alan Jackson (1993), Meat Loaf (2003) eta Dwight Yoakam (2004).

## Kanpo estekak 
* *Mercury Blues* abestiaren David Lindley abeslari-musikariaren rock bertsioa entzungai, Youtube.com 
* *Mercury Blues* abestiaren Alan Jackson abeslari-musikariaren country bertsioa entzungai, Youtube.com 
* 1948ko *Mercury Blues* jatorrizko blues abestia entzungai, Youtube.com
The Dukes of Hazzard abestia (Good Ol' Boys)

'''The Dukes of Hazzard abestia (Good Ol' Boys)'*, The Dukes of Hazzard estatubatuar telesail ospetsuaren country abestia da. Waylon Jennings estatubatuar musikariak konposatu eta abestu zuen. Gaur egun abestia telesailari guztiz lotua dago, berau entzun eta jendeak telesaila oroitarazten baitu.

1980ko *Music Man* diskoan argitaratu zuen.

## Kanpo estekak 
* *The Dukes of Hazzard* telesailaren sarrera eta *The Dukes of Hazzard abestia (Good Ol' Boys)* entzungai eta ikusgai, Youtube.com 
* *The Dukes of Hazzard abestia (Good Ol' Boys)'' entzungai, Youtube.com
Gabai arre atlantiko

**Gabai arre atlantikoa** edo **gabai arre kanariarra** (*Calonectris borealis*) Procellariidae familiako itsas-hegaztia da, Ozeano Atlantikoan bizi dena..

Madeirako, Azoreetako eta Berlengetako kostaldetan jaioak, 45–56 cm-ko luzera dute. Kumalditik kanpoko garaian Atlantiko iparralderantz eta hegoalderantz joaten da eta Kantauri itsasoan ere ikusi daiteke.

Lehen gabai arrearen azpiespezietzat zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Calonectris

***Calonectris*** Procellariidae familiako itsas-hegaztien generoa da.. *Calonectris* eta *Puffinus* generoko espezieek gabai izen arrunta dute.

## Espeziak 
Generoak lau espezie ditu:
* *Calonectris leucomelas* (Temminck, 1836)
* *Calonectris diomedea* (Scopoli, 1769) – gabai arrea;
* *Calonectris borealis* (Cory, 1881)
* *Calonectris edwardsii* (Oustalet, 1883)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Posidoniaceae

**Posidoniaceae** najadaleen ordenako izen bereko familiako landareez esaten da. Familia honetan genero bakarra da, *posidonia* izenekoa. Zurtoin herrestari zaintsua dute, lekaz inguratua. Loreak multzoan dituzte, adarren puntetan kokatuak; sexu bikoak dira edo arrak bestela. Fruituak perikarpioa haragitsua du. Hiru mota dira, horietako bi Australian hazten dira eta bestea Mediterraneo itsasoan. Australiako posidonia artilearekin nahasita zakuak eta oihal sendoak egiteko erabiltzen da.

## Espezieen zerrenda 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Potawatomi

**Pottawatomi**,, **Pottawatomie** edo **Potawatomi** (potawatomieraz: *Bodéwadmi*) Ipar Ameriketako herri algonkina da, XVII. mendean Wisconsingo estatuaren ipar-ekialdean bizi zena eta ondorengo urteetan Michigan, Wisconsin, Illinois eta Indianako estatuetan barreiatu zena.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Amerindiar

## Kanpo estekak
Potasa

thumb|Potasazko kristalak
**Potasa** potasio karbonatoa da, batez ere landare errautsetatik ateratzen dena.

## Potasa erregarria (KOH) 
Gai solido zuria da, 360 °C-tan urtzen da, urarekin elkartzeko joera handia du eta bero handia askatzen du. Base indartsua da eta erraz erreakzionatzen du azidoekin, gatzekin eta esterrekin. Azala erretzen du. Uretan urtua dagoen potasio kloruroaren elektrolisia eginez lortzen da normalean. Kare itzalia irakiten dagoen potasio karbonatoarekin erreakzionaraziz ere lortzen da. Hidroxido karbonikoa finkatzeko eta urtzen ez diren hidroxidoak prezipitatzeko erabiltzen da laborategian; pinturak garbitzeko eta xaboi bigunak prestatzeko ere erabiltzen da.

## Potasa karbonatodunak 
Bi mota dira: potasio karbonato neutroa (K2CO3) eta potasio bikarbonatoa (KHCO3). Lehenengoa hauts zuri gisa agertzen da, uretan oso erraz urtzen da erreakzio alkalinoa eginez eta ez da urtzen alkoholetan. Beira bereziak (hodi optikoak eta kolorezko telebistako hodiak) egiteko, potasa erregarria, potasio nitratoa, beirak, kloratoak, ferrozianuroak eta abar prestatzeko, inprimatzeko tintak egiteko, laborategiko erreaktibo gisa, xaboiak prestatzeko, artilea garbitzeko, janarien gehigarri gisa eta abar erabiltzen da. Potasio bikarbonatoa, berriz, kristal garden edo hauts eran agertzen da, zapore gazia du eta ongi urtzen da uretan eta potasio karbonatoan; alkoholetan, aldiz, ez da urtzen. Potasio karbonatoaren ur disoluzio batetik karbono dioxido gasaren korronte bat igaroaraziz lortzen da. Hartzigarriak, alkoholik gabeko edariak, botikak eta pH apaleko detergente isurkariak egiteko, potasio karbonato garbia ekoizteko, laborategiko erreaktibo eta janarien gehigarri gisa eta suteak itzaltzeko eragile gisa erabiltzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Modus Operandi (musika taldea)

**Modus Operandi**, 2017 urtean Gasteizen sortutako ska musika taldea da.

## Ibilbidea 
24 urteko ibilbidearen ondoren Betagarri talde mitikoa desegin zen eta bertako abeslaria zen Iñaki Ortiz de Villalbak talde berria eratzea pentsatu zuen. Horrela bildu zituen inguruan Lauroba taldeko Andoni Garcia Matxain eta Vendetta taldeko Enrikko Rubiños eta Ruben Anton. Talde bi hauek ere desegin berriak ziren. Julen Barandiaran eta Gonzalo Fernandez de Larrinoa gehitu zitzaien 2018an eta taldearen izena daraman diskoa plazaratu zuten.

2019a kontzertuak ematen  pasa ostean, 2020an Covid-19ak bete betean jo zuen eta geldialdia izan zuen taldeak. Musikari aldaketa ere eman zen eta Iseo, Txarrena edo eta Tximeleta taldean aritutako Josu Erviti bateria, Sen taldean aritutako Joseba San Sebastian baxu jolea eta Luz de Putas taldean aritutako Diego Martinez tronboi jolea sartu ziren. Osaketa berri honekin, *Dantza gaitezen hil arte* izenburua daramaran bigarren diska kaleratu zuen taldeak 2020ko abenduan.

2023ko urte bukaeran, taldea utzi zuen Andoni Garcia gitarra joleak eta Kerobia taldean aritutako Ruben Matillak hartu zuen lekukoa. Osaketa berri honekin kaleratuko du taldeak Atzo / Gaur izenburua duen hirugarren diskoa abendu bukaeran. Disko bikoitza dugu hau. Batetik "Atzo" diskoa dago, non azken 20 urteko musikari omenaldi bat egin nahi zaion, abeslari ezberdinen laguntzareki abestutako 5 talderen abesti esanguratsuen bertsio banarekin. Hauen artean dadue: Aiora Renteriarekin batera abestutako Latzen taldearen *Laztana*, Afrika Bibang-ekin abestutako Barricada taldearen *Mañana será igual*,  Dánaerekin abestutako Berri Txarrak taldearen *Oreka*, Duplarekin abestutako La Polla Records taldearen *Ellos dicen mierda* eta Janus Lesterrekin abestutako Ken Zazpi taldearen *Itsasoa gara*. Bestetik, "Gaur" diskoa dago; taldeak, etorkizunean jorratuko duen soinua agertzen duten 5 abestiz osatua.

## Taldekideak 
* Iñaki Ortiz de Villalba - ahotsa
* Josu Erviti - bateria eta programazioak (2019tik)
* Joseba San Sebastian - baxua (2019tik)
* Ruben Matilla - gitarra (2023tik)
* Diego Martinez - tronboia (2018tik)
* Ruben Anton - tronpeta

### Taldekide ohiak 
* Enriko Rubiños - bateria (2017-2019)
* Julen Banrandiaran "Txiki" - baxua (2017-2019)
* Gonzalo Fernandez de Larriona - tronboia (2017-2018)
* Andoni Garcia Matxain - gitarra (2017-2023)

## Diskografia 
### Albumak 
* *Modus Operandi* (2018, Baga Biga)
* *Dantza gaitezen hil arte* (2020, Baga Biga) 
* *Atzo / Gaur* (2023. Baga Biga)

### Singleak 
* *Zeruarekin amestu dugu* (2022)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* https://www.naiz.eus/eu/gaiak/noticia/20230330/modus-operandi-taldearen-laztana-bideoklipa-naizen-ikusgai-primizian
Guisandoko Zezenak

thumb|300px|Zezen bat latinezko idazkunarekin.
**Guisandoko Zezenak** betoi herriak egindako multzo eskultorikoa da. Avilako probintziako El Tiemblo herrian dago, Guisandoko mendixkan, Espainian. Eskultura zoomorfo hauek Burdin Arokoak dira, K. a. IV. edo III. mendekoak. Datak ezin dira hobeto zehaztu garaiko ingurua gorde ez delako. Erromako okupazio aurretik penintsulan gelditu den arteko adierazpen nagusietariko bat da hau.

## Deskribapena 
Egun lau eskultura dira (1548 arte bost aipatzen dira). Granitoz eginak, lauoineko animaliak irudikatzen dituzte. Batzuen ustez zezenak dira baina badira ere eskulturetan zerri arrak ikusten dituztenak. Buruan, dena dela, adarrak jartzeko zuloak dituzte. Lauren luzera 264 eta 277 zentimetrokoak dira; garaieraz 129 eta 145 zentimetro artean. Bi eskulturetan latinez idatzitako idazkunak ikus daitezke.

Nahiz eta itxura landugabea izan, zehaztasun handiak erakusten dituzte, besteak beste barrabilak; lepo aldean ere errealistak diren zimur paraleloak erakusten dituzte.

Lau eskulturak paraleloki jarrita daude, ipar-hegoari aldera lerro bat eginez. Guztiak mendebaldera begira daude, bestetik, Guisando muinora. Atzean Tórtolas erreka gelditzen da, Gaztela eta Leon eta Madrilgo Erkidegoa arteko muga naturala.

Eskulturak oso antzekoak dira eta horrek lantegi berean eginak direla ematen du. Antza, lauak gaur egun dauden tokian edo oso gertu egin ziren.

Aipatu behar da ere bai zezen edo zerri hauetako bat berregin behar izan zen, puskatuta baitzegoen.

## Interpretazioak 
Inguru hauetan betori herriaren bizitza iturri nagusia abeltzaintza zen. Hori kontutan hartuta, eskultura hauek abereak babesteko elementuak izan zitezkeen. Burdin Aroan eginak, urte haietan betoi herria gaur egungo Espainiako probintzi hauetan bizi zen: Badajoz, Cáceres, Salamanca eta Ávila. Betoiak abereentzako baldintza egokiak zeuden tokietan kokatzen ziren. Animaliak behiak, zezenak, zerriak ziren; halaber, ehiza egiten ibiltzen ziren. Zezenek, beraz, hipotesi honen arabera, balore sinbolikoa zuten.

Beste ikertzaileen ustez, lurraldea markatzeko erabili izan ziren.

Latinez egindako idazkunek beste arazo planteatzen dute. Laburuduraz eginak zera irakur daiteke: "LONGINUS PRISCO -CALAET Q PATRI FC.". Horrela itzuli egin da: "Kalaetikoen zen Prisco aitari Longinosek egin zion (monumentu hau)". Beraz, ehorzte helburua zuen. Erromatarren lur hauen konkista K.a. 136-133 urteetan burutu zen; hori gertatu ondoren ere, horrelako eskulturen zereginak gutxienez II. mende arte iraun zuen. Espezialisten ustez, seguruena, Longinosek aurretik eginak zeuden eskulturak erabili zituen haren aitarentzako omenez. Beste aukera ehorzketa egiteko espreski eginak izatea baina eskulturek zaharragoak ematen dute.

Badira ere ulertzen ez diren beste idazkunak.

## Ikus, gainera 
* Guisandoko Zezenen Ituna
* Guisandoko San Jeronimo monasterioa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Informazio turistikoa.
* :Artehistoriaren bideoa.
Killearn

''''*, , jatorriz *Ceann Fhearann*, eta , jatorriz *Kynhern'', Eskoziako udalerri txiki bat da, Stirling konderrian.

## Kanpo estekak
Hillfoots Villages

'''''', Eskoziako Ochil mendien hegoaldeko magalean dauden hainbat udalerri eta herri dira, Stirling eta Clackmannanshire konderrietan.

Mendebaldetik ekialdera komunitate hauek dira: Blairlogie, Menstrie, Alva, Tillicoultry, Dollar eta Muckhart.

## Kanpo estekak
Bruce Brown

**Bruce Alan Brown** (San Frantzisko, 1937ko abenduaren 1a - Santa Barbara, Kalifornia, 2017ko abenduaren 10a) estatubatuar dokumental zinema zuzendaria izan zen. *The Endless Summer* surf film ezaguna zuzendu zuen.

## Filmografia 
* *Slippery When Wet*, 1958
* *Surf Crazy*, 1959
* *Surfing Hollow Days*, 1961
* *Waterlogged*, 1962
* *The Endless Summer*, 1966
* *On Any Sunday*, 1971
* *On Any Sunday II*, 1981
* *Baja 1000 Classic*, 1991
* *The Endless Summer II*, 1994
* *On Any Sunday: Revisited*, 2000
**Film laburrak**
* *The Wet Set*
* *America Newest Sport*

## Kanpo estekak
Boquhan

'***, Eskoziako herri bat da, Stirling konderrian. Batzuetan **Wester Boquhan*' izenez deitu ohi dute, Kippen udalerritik hurbil dagoen beste Boquhan herritik ezberdintzeko.

## Kanpo estekak
Dalrigh

'''''', , Eskoziako herri bat da, Stirling konderrian. Tyndrum udalerritik hurbil dago.

## Kanpo estekak
Mugdock

'''''', Eskoziako herri bat da, Stirling konderrian.

## Leku interesgarriak 
* Mugdockeko gaztelua

## Kanpo estekak
Inversnaid

'''''', , Eskoziako baserri giroko etxalde bat da, Stirling konderrian. Lomond aintziraren ekialdeko ertzean dago.

## Kanpo estekak
Cornton

'''''', Eskoziako Stirling hiriko barruti bat da, Stirling konderrian.

Erdi Aroan Stirlingeko zubiko gudua eremu honetan jazo zen.

## Kanpo estekak
Lecropt

'''''', , Eskoziako baserri giroko parrokia bat da, Stirling konderrian. Bridge of Allan herriaren mendebaldean dago.

## Kanpo estekak
Raploch

'***,  eta  edota **The Raptap*', Eskoziako Stirling hiriko barruti bat da, Stirling konderrian. Forth ibaiaren hegoaldean dago.

## Kanpo estekak
Broomridge

'''''',  eta , Eskoziako Stirling hiriaren hegoaldean dagoen barruti bat da, Stirling konderrian.

## Kanpo estekak
St. Ninians

'''''', Eskoziako etxalde bat da, gaur egun Stirling hiriko barruti bilakatua, Stirling konderrian.

## Kanpo estekak
Londresko King's College

'''King's College''' Londresko ikastetxe bat da, Londresko Unibertsitatearen kidea dena.

1969tik existitzen da.

Ikastetxe hau zabaldu egin da Espainiara, Ingalaterrara, Panamara, Alemaniara eta Letoniara.

## Kanpo estekak
Pedro Vicente Gambra

**Pedro Vicente Gambra** (Erronkari, 1749 &ndash; 1820) nafar ganadu jabe, merkatari eta enpresaburua izan zen. Erronkaribarreko alkate eta gerra-kapitaina izan zen Konbentzioaren Gerraren garaian (1793-1795).

## Bizitza 
Pedro Vicente Grambra 1749an jaio zen Erronkaribarreko etxerik aberatsenean. 20.000 buruko artaldea eta etxalde handia zeuzkan. Ramon Pignatellik akuilaturik, Nafarroako Pirinioetako oihanak ustiatzera deliberatu zen. Zura almadietan garraiatzea zen haren asmoa, baina lehenik ibaiak egokitu behar izan zituen. Bere sakeletik eraiki zituen esklusak, uharkak, arrapalak eta ubideak Urralegi errekan eta Ezkan, eta 1781ean hasi zuen egur-garraioa. Iratiko ohianean, berriz, mastak eta beste pieza batzuk egiten zituen Cartagenako Errege Ontziolentzat.

1787an, garraio azpiegiturak suntsitu zizkion uholde batek, eta zur asko galdu zituen. Galera ekonomiko larriak izan bazituen ere, berreraikitze lanak abiarazi zituen. Urzainkiko bizilagunek kexuak agertu zituzten Nafarroako Errege-Kontseiluaren aitzinean, baina Gambrak erregearen babesa izan zuen.

Gerra ondoren laguntza eskatu zion Fernando VII.a erregeari, oso egoera ekonomiko larrian baitzegoen, baina alferrik izan zen. 1820an hil zen.

## Erreferentziak
Benarty

'''''', Eskoziako Ballingry, Lochore, Crosshill, Lochcraig eta Glencraig udalerriak deitzeko erabiltzen den izendapen informala da, Fife konderrian.

## Kanpo estekak
Dysart (Fife)

**Dysart**, , Eskoziako udalerri bat da, Fife konderrian. Bertakoek **Little Holland** ("Holanda Txikia") edota **Salt Burgh** ("Gatz Burgua") deitua, ziur aski XV. mendean Herbeheretara gatz eta ikatza esportatzeko portua zelako, XVII. mendean Baltikoar herrialdeekin merkataritza hartu-emanan ere bazituen.

## Kanpo estekak
Levenmouth

'''''', Eskoziako Fortheko fiordoaren iparraldean dagoen bat da, Fife konderrian. Nagusiki, Buckhaven, Leven eta Methil udalerriek osatzen dute, bai eta beste zenbait herri eta etxaldek ere.

## Kanpo estekak
Wormit

**Wormit**, , Eskoziako Tayko fiordoan dagoen udalerri bat da, Fife konderrian.

ezkerrera|thumb

## Kanpo estekak
Valleyfield (Fife)

**Valleyfield**, Eskoziako udalerri bat da, Fife konderrian. **High Valleyfield** eta **Low Valleyfield** herriez osatua dago.

## Kanpo estekak
Wellwood (Fife)

**Wellwood**, Eskoziako herri bat da, Fife konderrian. Dunfermline udalerriaren iparraldean dago.

## Kanpo estekak
Woodhaven (Fife)

**Woodhaven**, Eskoziako udalerri bat da, Fife konderrian. Newport-on-Tay eta Wormit udalerrien artean dago.

## Kanpo estekak
Guisandoko Zezenen Ituna

thumb|eskuinera|300px|Idazkun garaikide batek gertaerak gogorarazten ditu.
thumb|300px|Ostatuaren aztarnak.
**Ituna**, **Zina** edo **Guisandoko Zezenen Gogaidetasuna** historiografiak erabili izan dituen izenak dira 1468ko irailean Guisandoko mendixkan, Ávila probintziako egungo El Tiemblo herrian, bertako benta batean egin zen bilkura eta ituna izendatzeko. Bilera horretan Henrike IV.a Gaztelakoa eta bere arrebaordea, gero Elisabet I.a Gaztelakoa izango zenaren arteko ituna lortu zen. Zin horren bidez Elisabet Asturiasko Printzesa izendatzen zen eta, horren ondorioz, Gaztelako Koroaren oinordekotzat onartua izan zen. 

## Zalantzak 
Dena dela, historialari batzuek gertaera hau zalantzan jartzen dute, eta erreginaren legitimitatea babesteko eta zuritzeko geroago asmatutako gertaera bezala azaltzen dute. Ez da inongo dokumenturik gordetzen. Horren arabera Henrike IV.a Gaztelakoak ez zuen oinordekotza hori onartu. 

## Tokia 
Leku horretan benta bat zegoen. Haren aztarnak gordetzen dira nahiz eta XVII. mendean suntsitua izan. Bertatik, 1273tik, Errege Abelbidea igarotzen zen.

## Testuinguru historikoa 
1464tik aurrera Gaztelako Ondorengotzaren Gerra izango zenaren lehenengo gatazkak gertatu ziren. Prozesuan noble batzuk Henrike IV.a Gaztelakoaren eta haren begiko zen Beltrán de la Cuevaren aurkako jarri ziren. Matxinatuek 1465an Ávilako Iruzurra izenarekin ezagutu den zeremonia antolatu zuten; ekintza hartan, sinbolikoki, Henrike boteretik kendu zuten eta, haren ordez, anaiordea zen Alfontso Gaztelakoa errege bezala izendatu zuten. Alfontso 1468an hil zen eta horrek Elisabet arrebaordea matxinatuen aukera bihurtu zuen. Izan ere, Elisabetek beste bide bat aukeratu zuen boterea eskuratzeko, Henrikerekin negoziatzea, alegia. Negoziazio horien bitartekaria Antonio de Véneris izan zen, Aita santuaren Nuntzioa Hernike IV.aren gortean. Lehenengo entzuerak Castronuevon egin ziren eta han gerrarekin bukatzeko itun bat lortu zen. Ondoren, itun hori Guisandoko Zezenen Itunarekin formalizatu zen. Itunarekin erresuma osoak erregearen obedientzia onartu zuen eta, horren truke, Elisabetek ondare handia eta Asturiasko Printzesaren titulua lortu zituen; modu batez, Itunak Henrikeren alabari tronuaren eskubideak kentzen zizkion. Baina, bestetik, printzesaren ezkonza aurretik erregeak onartu behar zuen. Elisabetek ez zuen azken puntu hau bete eta ezkutuan, 1469an, Valladoliden, Aragoiko Koroaren oinordekoa zen Errando II.a Aragoikoarekin ezkondu zen. Ondorioz, Henrikek ituna puskatutzat jo zuen eta, 1470eko azaroaren 25ean, Val de Lozoyaren Zeremonian, bere alaba Joanaren eskubideak erregina izateko berriro ere onartu zituen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Elisabet I.a Gaztelakoa
* Henrike IV.a Gaztelakoa
* Gaztelako Ondorengotzaren Gerra
* Guisandoko Zezenak

## Kanpo estekak 
* :Itunaren inguruko informazioa.
Fritz Strassmann

**Friedrich Wilhelm "Fritz" Strassmann** (; 1902ko otsailaren 22a - 1980ko apirilaren 22a) alemaniar kimikaria izan zen, Otto Hahnekin batera 1939an bario aurkitu zuena.
Jaka Horien mugimendua

**Jaka Horien protesta mugimendua** () 2018ko azarotik, hasieran Frantzian, ondoren Belgikan ere bai, sortu den protesta mugimendu zabala da. Jaka Horiak izena gidatzeko ezinbestekoak diren seguritate jaka islatzaileen erabileratik dator.

## Gatazkaren hasiera 
Mugimenduaren jatorria, gasolinaren eta dieselen zergak zirela-eta, Frantziako Gobernuak ezarri nahi zizkien igoeren aurkako jarrera da. Protesta oso zabala izan zen eta batez ere errepideetan eman zen, trafiko mozketekin, manifestazioekin, mugen itxierarekin... Helburua kaosa sortzea zen. Mugimendua transbertsala izan da, buruzagirik gabekoa. Deialdiak, batez ere hasieran, sare sozialen bitartez zabaldu ziren. Protesten aurrean Emmanuel Macron presidenteak atzera egin behar izan zuen hartu nahi zituen neurriekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Eguzki Urteagaren "Jaka Horien mobilizazioen funtsak" artikulua.
* ["Erdiko klasearen errebolta" Ekhi Erremundegi Beloki(https://eu.wikipedia.org/wiki/Ekhi_Erremundegi_Beloki)ren erreportajea. 2018/12/16.]
Milgramen esperimentua

**Milgramen esperimentu**a Yale Unibertsitatean Stanley Milgramek egindako gizarte psikologiaren inguruko esperimentu batzuei deritzo.

Stanley Milgramek Holokaustoa ikertu zuen bereziki eta hortik atera zuen bere esperimentuaren ideia.

Autoritate batek zerbait aginduz gero, ohikoena, esaten duena pentsatu gabe betetzea da. Portaera sumiso hori noraino irits daitekeen jakin nahian, eta gizakiaren etika pertsonala hausteko gai garen jakin nahian, Stanley Milgram psikologoak 1963an pertsona batzuekin honako esperimentu hau egin zuenː bildu egin zituen eta autoritatea erabiliz, konbentzitu zituen, beste pertsona bati deskarga elektrikoak emateko esperimentu baten parte zela esanez (memoria eta ikasketari buruzkoa). Hori egiteko, makina bat jarri zuen, boltio maximoak 450 zituena eta minimoak, 25. Makina horretan, boluntarioak arriskuaz konturatzeko, hiru marka jarri zituen:

1.a: 75etik 120ra, moderatua

2.a: 135etik 180ra, indartsua

3.a: 435etik 450ra, arriskutsua

Hortaz aparte, hainbat gauza egin zituzten. Lehenik, aktore bat kontratatu zuten, deskargak jasotzen zituelako itxura egiteko. Ondoren, boluntarioei, esperimentua grabatuta zegoela jakinarazi zieten, esperimentuaren emaitzak zuzenak zirela bermatzeko. Azkenik, boluntarioek ezezkoa esan ezkero, erantzun hauek jasotzen zituzten:

1.a: mesedez, segitu.

2.a: esperimenturako, zuk segitzea beharrezkoa da.

3.a: zuk segitzea behar-beharrezkoa da esperimentuarentzako.

4.a: zuk ez daukazu aukerarik, segitu behar duzu.

Autoritateak lau erantzun horiek eman ezkero, boluntarioak bosgarren aldiz ezezkoa esaten bazuen, ez zitzaion gehiago insistitzen.

## Emaitzak: 
Egin zuten lehen aldian, %65ak (26tik 40ik) 450 boltio eman zioten, deseroso sentitu arren. Gainera, parte hartu zuten guztiek 300 boltio baino gehiagoko deskarga eman zioten. Aktoreak benetan, deskargak jaso izan balitu 250 boltio pasa ondoren hilda egongo litzateke. Hau egin baino lehen, Milgramen taldean zeuden psikologo eta ikasle guztiek %0ko obedientzia egongo zela pentsatu zuten (130 boltio emango zizkiotela) eta bakarrik pertsona sadiko edo krudelek jarraituko zutela, baino ez zen hala izan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Elektroluminiszentzia

**Elektroluminiszentzia** material batzuek, normalean erdieroaleek, daukaten gaitasuna argia irradiatzeko edo emititzeko da korronte elektriko edo eremu elektriko sendo baten aurrean. Bere berezitasun nagusia, emititu egiten duen argia da, neoi argiaren antzekoa den. Material erdieroale hauek orokorrean, banda zabalera nahikoa dute argia igorri ahal izateko.

Elektroluminiszentzia, material erdieroaleetan, elektroien irradiazioaren eta materialaren hutsuneen arteko birkonbinaketan oinarritzen da eta emisio espontaneotzat ezagutzen dugu.

Birkonbinaketaren aurretik, elektroiak eta hutsuneak banandu egin daitezke bai materiala dopatuz, P-N junturako material bat sortuz, bai eremu elektriko sendo batekin elektroiak kitzikatuz, katodoluminiszentzia, alegia.

## Aplikazioak 
[thumb|240x240px|1966eko [Dodge Charger autoaren informazio panela elektroluminiszentzia argiarekin.]]
Gailu elektroluminiszenteak material organikoz zein inorganikoz eginda egon daitezke. Pelikula fineko material inorganiko elektroluminiszente ohikoena ZnS da eta kolore hori laranja irradiatzen du. ZnS beste elementu batzuekin dopatu egin daiteke irradiatuko duen argi kolorea aldatuz. Kobrearekin argia berdexka lortzen da, manganesoarekin aldiz laranja gorrizka.

Gaur egun erabiltzen diren LED argiak elektroluminiszentzian oinarrizen dira, edota OLED-ak (organic light emitting diode).

## Kanpo estekak
King's College

'''King's College** izan daiteke:

## Ingalaterra 
* **Londresko King's College**, Londresko Unibertsitatekoa;
* **King's College**, Cambridgeko Unibertsitatekoa;
* **Oriel College''', Oxfordeko Unibertsitatekoa, lehen King's College deitua;

## Eskozia 
* '''King's College (Aberdeen)**, Aberdeengo Unibertsitatekoa;

## Estatu Batuak 
* **King's College** New Yorkeko Unibertsitatekoa;

## Hong Kong 
* **King's College''', Hong Kongeko Unibertsitatekoa.
Suaia eta Ama Rebel

**Suaia eta Ama Rebel** Bizkaiko reggae musika talde bat da.

Jatorri eta musika talde desberdinetako jendea elkartu da Gorka Suaia gasteiztarra buru dutela.

## Diskografia 
* *Raggamuffin Kamarada* (2018, autoekoizpena)
* *Raggamuffin Kamarada (Erremixak)* (2020, Taupaka)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
René Cassin Saria

**«René Cassin» Saria**  Eusko Jaurlaritzak urtero ematen duen saria da. Berdintasuna, Justizia eta Gizarte Politikak Sailari dagokio. 

## Helburua 
Beren ibilbide pertsonalari edo profesionalari esker giza eskubideak sustatzearekin, babestearekin eta hedatzearekin duten konpromisoa erakusten duten pertsonen edo taldeen lana publikoki aintzatesteko eta saritzea du helburua.

2003an sortu zen saria eta René Cassin izendatu zuten baionatar giza eskubideen aldeko ekintzailearen omenez. Urtero abenduaren 10ean, Giza Eskubideen Nazioarteko Egunean Jaurlaritzak ekitaldi bat antolatzen du saria emateko.
* 2024: UNRWA
* 2023: Heriotza Zigorraren Aurkako Nazioarteko Batzordea (ICDP)
* 2022: Dora María Téllez
* 2021: Elisa Loncón
*2020: Carlos Martin Beristain
* 2019: Federico Mayor Zaragoza.
* 2018: José Palazón eta Juan José Aguirre
* 2017: Sexual Minorities Uganda
* 2016: Salvamento Marítimo Humanitario, Zaporeak-Sabores Solidarios eta Comunidad de Sant'Egidio
* 2015: “Frankismoaren krimenen aurkako kereilaren euskal plataforman” antolatutako euskal biktima kereilariei
* 2014: Adi-adian programetan parte hartu duten biktimak, biktima hezitzaileak eta Glencree
* 2013: Errefuxiatuen Laguntzarako Batzordea Euskadin
* 2012: Bakeaz
* 2011: Aminatou Haidar
* 2010: Gernika Gogoratuz eta Brigadas GKEko ordezkariak
* 2009: Marcos Ana (Fernando Macarro Castillo)
* 2008: Desmond Tutu & Roelf Meyer
* 2007: Aranzadi Zientzia Elkartea eta «Francisco y Catalina» ontziko tripulazioa
* 2006: Maiatzeko Plazako Amonak
* 2005: Alec Reid eta Harold Good
* 2004: Koro Erdozia Lasa
* 2003: Colectivo Hetaira

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Giza Eskubideen Nazioarteko Eguna
* Giza eskubideak
* Bakea

## Kanpo estekak 
* René Cassin Saria Proiektua - Eusko Jaurlaritzaren webgune ofiziala
Guisandoko San Jeronimo monasterioa

thumb|300px|Monasterioko klaustroaren erorkinak.
**Guisandoko San Jeronimo monasterioa** Avilako probintziako El Tiemblo herrian zegoen monasterioa zen, Gaztela eta Leon Erkidegoan, Espainian. Gaur egun erorkinak babestuta daude.

## Historia 
Monasterioaren jatorria 1375ean dago. Urte horretan Juana Fernándezek utzitako lurretan eraiki zen. Fraideak San Jeronimo ordenakoak ziren eta esaten da, eraikina altxatu aurretik, bertan dagoen haitzuloan bizi zirela. Juana Fernández, bestetik, Henrike II.a Gaztelakoaren sasiko alaba zen Leonor Gaztelakoaren tutorea izan zen.

## Babesa 
1954ko otsailaren 5ean Espainiako Gobernuak Leku Pintoresko moduan monasterioa babestu zuen. Gaur egun Ávila probintziako kultura-intereseko ondasuna bezala babestuta dago. Hispania Nostra elkarteak, utzikeria dela eta, monasterioa bere zerrenda gorrian jasota du.

## Babestutako inguruak 
* Monasterioaren hormak
* Klaustroa: Gotikotik pizkunderako trantsiziokoa
* Haitzuloa: antza, monasterioa altxatu aurretik monjeak bertan bizi ziren.
* Lorategiak
* Baseliza: Villenako Markesak altxatu zuen.
* Hasieran Guisandoko Zezenak multzo berean sartzen ziren.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Guisandoko Zezenak

## Kanpo loturak 
* :Informazio turistikoaren webgune ofiziala.
* :Inguruari buruzko bideoa.
Ben Ledi

**Ben Ledi**, Eskoziako gaeleraz **Beinn Leitir**, Eskoziako Stirlingshire konderrian dagoen mendi bat da. 879 metroko garaiera du eta Corbett mendi multzoan sailkatua dago. Callander udalerritik 6,4 kilometro ipar-mendebaldera dago, eta Kilmahog udalerritik hurbil. Trossachs eremuan dago.

## Kanpo estekak
Memoirs of an Invisible Man (filma)

**Memoirs of an Invisible Man** (euskaraz *Gizon Ikustezin Baten Oroitzapenak*), 1992ko John Carpenter estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako zientzia-fikziozko komedia film bat da. H. F. Saint idazlearen *Memoirs of an Invisible Man* (1987) eleberrian arinki oinarritua dago. Chevy Chase, Daryl Hannah, Sam Neill, Michael McKean eta Stephen Tobolowsky aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Nick Halloway (Chevy Chase) finantza-analista alai eta jatorrak Monroe (Daryl Hannah) izeneko emakume ilehoria ezagutu eta maitemindu egingo da. Egun batez, Nick laborategi batean dagoela, istripu baten biktima izan eta ikustezina bilakatuko da. AEBetako Gobernuaren David Jenkins (Sam Neill) agenteak Nicki jazotakoaren berri izatean, hura CIAren espioitza agente gisa erreklutatzen saiatuko da.

## Aktoreak 
* Chevy Chase: Nick Halloway
* Daryl Hannah: Alice Monroe
* Sam Neill: David Jenkins
* Michael McKean: George Talbot
* Stephen Tobolowsky: Warren Singleton
* Jim Norton: Bernard Wachs doktorea
* Pat Skipper: Morrissey
* Paul Perri: Gomez
* Richard Epcar: Tyler
* Steven Barr: Clellan
* Gregory Paul Martin: Richard
* Patricia Heaton: Ellen
* Barry Kivel: Negoziogizon mozkorra
* Donald Li: Taxilaria
* Rosalind Chao: Cathy DiTolla
* Jay Gerber: Roger Whitman
* Shay Duffin:Patrick, tabernaria
* Edmund L. Shaff: Edward Schneiderman
* Sam Anderson: Ganbera Batzordeko lehendakaria
* Elaine Corral as News anchor
* Ellen Albertini Dow: Coulson andrea
* Jonathan Wigan: Banaketa mutila
* I.M. Hobson: Jatetxeko nagusia
* Rip Haight: Helikoptero pilotua
* Aaron Lustig: Teknikaria
* John Carpenterren ezizena

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Auchtertool

'''''', , Eskoziako udalerri txiki bat da, Fife konderrian. Kirkcaldy udalerritik 4 milia mendebaldera dago.

## Kanpo estekak
Blebo Craigs

'''''', , Eskoziako etxalde bat da, Fife konderriaren erdialdeko baserri giroko eremuan.

## Kanpo estekak
Bottomcraig

'''''', Eskoziako herri bat da, Fife konderrian, Balmerino eta Gauldry herrietatik hurbil.

## Kanpo estekak
Angela Melillo

**Agnela Melillo** (Erroma, Italia, ) zinema eta antzerki aktorea da.

## Bizitza 
Erroman 1967an jaioa, dantzari hasi zuen bere ibilbidea. Gero filmetako, antzerkiko eta telebistako aktore aritu da.

2006tik 2013ra, Ezio Bastianellekin ezkondu zen, eta harekin alaba bat izan zuen, Mia.

## Lan nagusiak 
### Zinema 
## TV 
* *La casa delle beffe*, 2000. Telebistako minisaila. Canale 5.
* *La palestra*, 2003. Telebistako filma. Canale 5. Rola: Valentina.
* *Il maresciallo Rocca 5*, 2005. Telesaila, 2 kapitulu. Rai 1. Rola: Elena Neccini.
* *Sottocasa*, 2006. Telesaila. Rai 1. Tiziana Palme.
* *Don Matteo* 2006. Telesaila, kapitulu bat. Rai 1. Marina.
* *La figlia di Elisa - Ritorno a Rivombrosa*, 2007. Telebistako minisaila, 8 atal. Canale 5. Princesa Luisa di Carignano.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
* «Angela Melillo», IMDb.
Cairneyhill

'''''', Eskoziako herri txiki bat da, Fife konderrian. Dunfermline udalerritik 3 milia mendebaldera dago A994 errepidez.

## Kanpo estekak
Cameron (Fife)

**Cameron**, Eskoziako parrokia bat da, Fife konderrian. St Andrews udalerritik 3 milia t'erdi hego-mendebaldera dago.

## Kanpo estekak
Aberdour

'''''',  eta , Eskoziako udalerri bat da, Fife konderrian.

## Leku interesgarriak 
* Aberdour gaztelua

## Kanpo estekak
Carnbee (Fife)

**Carnbee**, Eskoziako baserri giroko herri eta parrokia bat da, Fife konderrian eta East Neuk eremuan.

## Kanpo estekak
Cameron Bridge

'''''', Eskoziako Levenmouth udalerriko auzune bat da, Fife konderrian. Windygates udalerritik hurbil dago, eta Leven udalerritik 2 milia mendebaldera.

XIX. mendean Haig familiak whisky destilategi bat ezarri zuen, gaur egun Diageo britainiar multzinazionalaren jabetzakoa.

## Kanpo estekak
Cellardyke

'***, formalki **Nether Kilrenny**, , Eskoziako udalerri bat da, Fife konderrian eta East Neuk eremuan. Herriaren badiak **Skinfast Haven*' izena jasotzen du.

## Kanpo estekak
Charlestown (Fife)

**Charlestown** edota **Charlestown-on-Forth**,  eta , Eskoziako udalerri bat da, Fife konderrian. Fortheko fiordoaren iparraldeko ertzean dago.

## Kanpo estekak
East Neuk

[thumb|eskuinera|East Neuk, [Fortheko fiordoaren iparraldean.]]
'*** edota **East Neuk de Fife*', Eskoziako Fife konderriaren ekialdean dagoen kostaldeko eremu bat da.

*Neuk* hitzak eskozieraz "txoko" esan nahi du, eta eskualde honek Fortheko fiordoaren iparraldeko muturreko herri arrantzale guztiak barne hartzen ditu.

## Kanpo estekak
Coaltown of Wemyss

'*** edota **The Coaltown*', Eskoziako herri bat da, Fife konderrian.

## Leku interesgarriak 
* Wemyss gaztelua

## Kanpo estekak
Creich (Fife)

**Creich**,  eta , Eskoziako herri eta parrokia bat da, Fife konderrian.

## Leku interesgarriak 
* Criech gazteluaren hondakinak

## Kanpo estekak
Maite Lopetegi

**Maite Lopetegi Campano** (Donostia, 1964) gipuzkoar itzultzailea da. Literaturan, italierazko bi liburu ditu euskaratuak. Ogibidez liburuzaina da eta dokumentazioaren kudeaketan aritua. Martuteneko Itzultzaile Eskolan egin zituen itzulpengintzako ikasketak, euskara irakasle ere aritu izan da.

## Itzulpenak 
* Italo Svevo: *Bidaia sentimental laburra* (1998). Ibaizabal, Euba.
* Cesare Pavese: *Bizitza lanbide* (1997). Ibaizabal, Euba.

## Kanpo estekak 
* Maite Lopetegi NorDaNor euskal itzulpengintzaren datu-basean
* Maite Lopetegi Inguma datu-basean
Perspektiba atmosferiko

link=https://eu.wikipedia.org/wiki/Fitxategi:La_Gioconda.jpg|thumb|Leonardo da Vincik egindako *La Gioconda*, perspektiba atmosferikoa erabilita**Perspektiba atmosferikoa** margolan batean sakontasunaren efektua emateko erabiltzen den metodoa da. Espazioaren sentsazioa lortzeko, objetuen koloreak zurbil eta urdinxkak irudikatzen dira eta ia xehetasunik gabe, urruntasunaren efektua sortuz.

Leonardo da Vincik perspektiba atmosferikoaren terminoa sortu zuen baina Pompeiako horma-irudi batzuetan erabili zela posiblea da.
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
June Clyde

**June Clyde** (St. Joseph, Missouri, 1909ko abenduaren 2 – Fort Lauderdale, Florida, 1987ko urriaren 1) Ameriketako Estatu Batuetako aktorea, dantzaria eta abeslaria izan zen.

## Biografia 
Clyde antzerkian oso gazte hasi zen, zazpi urte zituelarik. Bere lehenengo lana vaudeville bat izan zen. Hasieran bere izen artistikoa Baby Tetrazini izan zen. Hollywoodeko zineman filme batzuk egin zituen. Thornton Freeland zuzendari ingelesarekin ezkondu ondoren Ingalaterra joan zen eta han bere ibilbide artistikoarekin jarraitu zuen, zineman zein musikaletan eta antzezlanetan.
 
## Musikalak 
* 1934 - *Lucky Break* Londresen.
* 1935 - *The Flying Trapeze* Londresen.
* 1937 - *Hooray for What!* Broadwayn.
* 1941 - *Banjo Eyes* Broadwayn.
## Filmografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* : June Clyde IMDBen.
Mendebaldea BHI

**Mendebaldea BHI (Bigarren Hezkuntzako Institutua)** Gasteizen (Araba) dagoen ikastetxea da. DBH (Derrigorrezko Bigarren Hezkuntza) eta Batxilergoa hezkuntza-etapak ditu.
## Kokalekua 
Lakua auzoan dago, Donostia kalearen 3. zenbakian; jolaslekuak Gabriel Zelaia kalera ere ematen du. Hegoaldera Eusko Jaurlaritzaren egoitza du eta ekialdera San Prudentzio Ikastetxea.
## Historia 
1996-1997 ikasturtean ireki zen Ehariko eskolan, antzinako OHO (Oinarrizko Hezkuntza Orokorra) desagertu eta legeria berria ezartzearekin batera. 2001-2002 ikasturtean Lakua auzoko gaur eguneko eraikina inauguratu zen.

Etorkizun Alea da ikastetxeko guraso eta tutore legalen elkartea.

2017-18 ikasturtean Irantzu Lekue artista gasteiztarrak, Mendebaldeako hainbat ikaslerekin batera, ikastetxe kanpoko murala eta barruko hamabi zutabe margotu zituen .

2021-2022 ikasturtean Mendebaldea Institutuaren 25. urteurrena ospatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* MENDEBALDEA BHIaren webgunea
* MENDEBERRI Mendebaldeako eskola aldizkaria
* IRANTZU LEKUEren portfolioa
* ITAU arkitektoak
Renzo Barbera estadioa

**Renzo Barbera estadioa** () Italiako Sizilia eskualdeko Palermo hirian dagoen futbol estadio bat da. Bertan US Città di Palermo taldeak etxeko partiduak jokatu ohi ditu eta *La Favorita* izen herrikoia du. 1932ko urtarrilaren 24an inauguratu zuten eta 1990ean erabat zaharberritu. 36.365 ikusleentzako edukiera du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak