open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Murtziako Eskualdeko Gobernu Kontseilua

**Murtziako Eskualdeko Gobernu Kontseilua** () Murtziako Eskualdeko autonomia erkidegoaren erakunde betearazlerik gorena da 1982tik, bertako autonomia estatutuak ahalbidetuta.

Lehendakariak, lehendakariordeak eta kontseilariek osatzen dute. Funtzio betearazlea eta erregelamenduak egiteko ahala betetzen ditu Murtziako Eskualdeko Autonomia Estatutuak erreserbatzen ez dituen eskumenetan. Murtziako Eskualdeko Biltzarraren aurrean modu solidarioan erantzuten du eta presidentea Biltzarrak aukeratzen du bere kideen artean.

## Presidenteak 
1982an Murtziako Eskualdeko Autonomia Estatutua onartu zutenetik honakoak izan dira:

## Kanpo estekak
Asia's Next Top Model

'''''Asia's Next Top Model'''* Singapurko ingelesezko telerrealitate-saioa da, *America's Next Top Model* saioan oinarritua.

## Lehiakideen bilaketa 
Hautaketa-prozesurako sareko bilaketa handia egiten da. Ekialdeko Asia, Hegoaldeko Asia eta Hego-ekialdeko Asiako jatorriko edo herritartasuneko modeloak onartzen dira, baina ingelesez hitz egiteko eta idazteko gai izan behar dira. Lehiakide guztiak 16 eta 27 urte bitartekoak izan behar dira, eta gutxienez 1,68 m altuera. Aurretik *Top Model'' beste frankizia batean parte hartu duten lehiakideek aurkezteko eskubidea dute, txapeldunak ez badira, eta agentzia batekin kontratu-betebeharrik ez badute.

## Formatua 
Denboraldi bakoitzak 12-13 atal ditu eta 14-16 lehiakiderekin hasten da. Lehiakideek astero epaitzen dituzte itxura, erronketan parte hartzea eta aste horretako argazki onenaren arabera. Atal bakoitzean, lehiakide bat kanporatzen da.

## Epaileak 
## Ikuspegi orokorra 
## Lehiakideak herrialdearen arabera 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Naviera Armas

**Naviera Armas, S.A.** bidaiarien eta salgaien espainiar ontzi-enpresa da. Kanariar Uharteen artean jarduten du, penintsulako portuekin komunikatzeaz gain, hala nola Motril, Huelva, Sevilla eta Afrikako iparraldearekin, Melillarekin eta Ceutarekin (Espainia) eta Marokoko iparraldearekin. Kanarietako uhartediko ontzi-enpresa zaharrena da, eta azken urteetan hazkunderik handiena izan duena. Gaur egun 10 itsasontzi ditu eta 12 linea ditu. 2017tik aurrera, Trasmediterránea enpresaren jabea da.

## Itsasontziak 
### Fast Ferry 
* Ciudad de Ceuta (lehen Millenium Dos)
* Volcán de Tagoro
* Volcán de Taidía
* Volcán de Teno
* Volcán de Tirajana
* Villa de Agaete

### Superferry & Ferry 
* Ciudad Autónoma Melilla (lehen Fortuny)
* Juan J. Sister
* Almariya
* Ciudad de Ibiza
* Ciudad de Málaga
* Las Palmas GC
* Ciudad de Valencia
* Volcán de Taburiente
* Volcán de Tamadaba
* Volcán de Tamasite
* Volcán de Tauce
* Volcán de Timanfaya
* Volcán de Tinamar
* Volcán de Tindaya
* Assalama (lehen Volcán de Tenagua eta Ciudad de La Laguna)

### Zamaontzi 
* Villa de Tazacorte
* Super Fast Levante
* Super Fast Baleares (alokaturik)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fred. Olsen Express

**Fred. Olsen Express, S.A.** bidaiarien eta salgaien espainiar ontzi-enpresa da. Kanariar Uharteen artean *fast ferry* sistema bat jarduten du. Olsen norvegiar familiarena da, Bonheur eta Ganger Rolf jabea dena.

Honako ibilbideak egiten ditu:
* Gomera-Tenerife
* Tenerife-Kanaria Handia
* Lanzarote-Fuerteventura
* La Palma-Tenerife
* Kanaria Handia-Fuerteventura
* Kanaria Handia-Lanzarote
* Huelva-Kanaria Handia-Tenerife

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gando

**Gando** Kanaria Handia uhartearen ekialdeko penintsula txikia da. Bertan dago Kanaria Handiko aireportua, alde militar bat eta alde zibil bat dituena. Garai bateko Aire Base Militarraren esparrua antzinako lazareto baten mugekin bat zetorren, XIX. mendearen erdialdean garai hartan uhartea suntsitu zuen tuberkulosi-izurritea izan zutenak hartzeko eraiki zutena, eta, aldi berean, 1937ko otsailetik 1940ko urrira bitartean errepublikar presoentzat kontzentrazio-esparru frankista gisa erabili zutena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gediminas Kirkilas

**Gediminas Kirkilas** (Vilnius, 1951ko abuztuaren 30a – *ibidem*, 2024ko apirilaren 20) lituaniar politikaria izan zen. Lituaniako lehen ministroa izan zen 2006tik 2007ra.

1972tik 1978ra elizak zaharberritzen lan egin zuen. Graduatu ondoren, Lituaniako Alderdi Komunistan sartu zen eta Algirdas Brazauskas prentsa-idazkaria izan zen. Lituanuaren independentziaren ondoren, Lanaren Alderdi Demokratikoko eta Alderdi Sozialdemokratako kide izan zen. Diputatu (1992-2020) eta Defentsa Nazionaleko ministro (2004-2006) izan zen 2006an lehen ministro izendatu aurretik.

Bere gobernuak barne produktu gordina handitu zuen, neurri sozialak finantzatu zituen eta Poloniarekin harremanak sendotu zituen.
Graxi Etxebehere

**Grazi Etxebehere** (frantsestutako grafian ***Etchebehere***) (Ortzaize, Nafarroa Beherea, 1951 &ndash; 2023ko abuztuaren 30a) erizaina eta iparraldeko abertzale eta ezkertiar militantea izan zen.

## Bizitza 
Ortzaizeko Ahaize auzoan kokaturik dagoen Ibarnia izeneko etxean sortu zen 1951n. Jean-Baptiste Etxebehere eta Maider Goikoetxearen alaba zen. Lau neskako familia bateko zaharrena zen eta samurtasunez beteriko haurtzaroa ukan zuen sortetxe xumean.

Grazi herriko eskola pribatuan ibili zen (1955-1965) zertifikata lortu arte eta ondotik, Donapaleuko Errecart lizeoan (1965-1969). 1970etik 1972ra, erizain izateko ikasketak egin zituen Bordelen. Ondoren, hiru urtez aritu zen Baionako ospitalean (1972-1975) eta gero Ortzaizen bertan 40 urtez erizain liberal gisa (1975-2015). baita bizitzeko eta pentsatzeko maneran ere.
## Ezkertiar militante abertzalea 
[thumb|350x350px|"[Bakegileak|Bakegile" batzuk arma-kokaleku bat zaintzen, poliziaren esku geratuko zirela egiaztatzeko. (2017-04-08)]]Militante ezkertiar eta abertzalea, 40 urtez lanbidez erizain liberala izandakoa, ez zen konformatzen karitatearekin. Justizia sozialaren izenean hamarkadak iragan zituen Euskal Herrian borrokan. 1992an, euskal iheslari batzuk aterpetzeagatik atxilotu zuten eta sei hilabete pasatu zituen Fleury-Merogiseko presondegian. Bakegileak taldean parte hartu zuen eta Luhusoko desarmatze prozesuan lagundu zuen 2010eko hamarkadan.

Ahoan bilorik gabe mintzatzen zen, argi. Hala erakutsi zuen 2015ean Iruñeko Sanferminetatik itzultzen zela poliziak atxilotu zuenean, Iñaki Reta eta Xabier Goienetxea ETAko kideak bere etxean gordetzea leporaturik. Komisaldegira abiatu aitzin «*lagundu dut desarmatu nahi duen talde bat [...] ez dut batere dolu*», aldarrikatu zuen, bestetako zapi gorria oraino lepoan. Hiru urte berantago, 2018an, epaitu zuten Parisen, Jeff Mateo, Terexa Lekunberri, Iñaki Reta eta Xabier Goienetxearekin batera.

2022an, Irulegiko Irratiak elkarrizketa luzea egin zion. Bertan, bere gazte denborari, herriari eta lanari buruzko ikuspegia eman zuen, bai eta bere engaiamendu politikoaren erroak azaldu ere. 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bakegileak

## Kanpo estekak 
* «Elkarrizketa - Graxi Etxebehere, militante abertzalea: «Uste dut jakinen dugula herri honi beste taupada bat ematen»»&#x20;*Kazeta.eus*,  Colina,&#x20;Sustrai. &#x20;(2021-10-26).&#x20;
Teresa Matilde Revaque

**Teresa Matilde Revaque Garea**, **Matilde Revaque** izenez ere ezaguna (Serrada, Valladolid 1897ko abuztuaren 17a &ndash; Madril, 1940ko abuztuaren 13a), gerra zibila amaitzean fusilatutako Espainiako Bigarren Errepublikako espetxe-irakasle eta funtzionarioa izan zen.

## Ibilbidea 
Serradan jaio zen, Valladolideko probintzian. Familia osoa Santanderrera joan zen eta han irakasle-ikasketak egin zituen. Haren neba Jesús Revaque Garea maisua, pedagogoa eta kazetaria izan zen, eta erbestera joan zen gerra zibilaren amaieran. 1926an Torrelavegako nesken eskola graduatuko bitarteko zuzendari izendatu zuten.

Ezker Errepublikanoko Emakumeen taldeko lehendakaria izan zen.Errepublika aldarrikatu eta gutxira, Espetxeetako zuzendari nagusi izendatu zuten Victoria Kent. Bere agintaldian Espetxeen Kidegoko Emakumeen Atal Laguntzailea sortu zen. Oposizio-lehiaketa bidez egin zen, 1931ko urrian. Izangaiek 27 eta 45 urte bitarteko adina izan behar zuten. 5 lanpostu bete ziren zerbitzuburuentzat eta 29 laguntzaileentzat. Kriminologia-eskola bat sortu zen, Madrileko Kartzela Modeloan. Bertan, funtzionario berriek Jiménez de Asua legelariak zuzentzen zuen unibertsitateko irakasle talde batek emandako ikastaroa jaso zuten.

Natilde Revaque Gareak 1931n gainditu zituen espetxeetako funtzionarioentzako oposizio horiek. 5000 pezetako soldata zuen.

Bartzelonako Emakumeen Espetxeko Espetxeen Kidegoko Emakumeen Ataleko burua izan zen, eta 1933. urtean Valentziako Emakumeen Espetxeko zerbitzuburua eta gerra garaian zuzendari izan zen. 1937ko udan, Ventasko emakumeen kartzelako funtzionarioen plantilla bitan banatu zen: Valentziarako ebakuazioaren ondorioz. Teresa izan zen ebakuatutakoetako bat. Alacuásko Gerrako Presoen Kanpamentua (Valentzia) eta Cehegingo (Murtzia) «Erreforma-Etxea»ko Zigor Etxea zuzendu zituen.

Gerra amaitzean, 1939ko apirilaren 18an atxilotu eta Ventasko emakumeen kartzelan sartu zuten.Lehenbizi Ventasen atxilotu eta giltzapetu zuten, eta gero deputatu. Purificación de la Aldea, Isabel Huelgas de Pablo eta Dolores Freixa  espetxe funtzionario kartzelaratutakoekin batera espetxea antolatzen eta presoen pilaketa eta bizi-baldintza txarrak arintzen saiatu zen.

Espetxeratu eta handik hilabete batzuetara, irailaren 8an, espetxeko zuzendaritzak funtzionarioen arazte-epaitegiak bidalitako kargu-agiria jaso zuen, bai eta Espetxeen Zuzendaritza Nagusiak diziplina-espedientearen eraketaren eta enplegu-etenaldiaren berri ematen zion ofizioa ere. Ventasen zeuden Carmen Trapero Calleja eta Teresa Muñoz Blanquer ere bota zituzten.

Josefina Amalia Villak kartzelan zeuden presoen egoera hobetzeko Teresak egindako ahaleginak gogoratu zituen. Fusilatua izateko deitu zutenean, atera zuen funtzionarioari gogorarazi zion *kartzela-gorputzaren ikurra duintasunez eramateagatik hilgo zutela* . 1940ko abuztuaren 13an fusilatu zuten Madrilen.Haren espedientea *Lurralde Auzitegi* Militarreko 1. mailako artxiboetan dago - TMT1

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Binter Canarias

**Binter Canarias** (edo, besterik gabe, **Binter**) Kanariar Uharteetan egoitza duen espainiar airelinea da.

## Historia 
1989an sortua, 2002ra arte Iberia L.A.E.rena izan zen. Urte horretan Iberiak Hesperia Inversiones Aéreas enpresari saldu zion. Hesperia Inversiones Aéreas Binter Canarias erosteko helburu bakarrarekin sortutako enpresa izan zen. 2003an, Hesperia Inversiones Aéreas, S.A. enpresak Binter Canarias, S.A. izena hartu zuen.

Bere hegaldietako batzuk Canarias Airlines filialak egiten ditu. Gaur egun, 500 serieko zazpi ATR 72, 600 serieko hamahiru ATR 72 eta erosi berri den sei E-195 E2 hegazkin ditu. Kanaria Handiko aireportua (edo Gandoko aireportua) Telde udalerrian, Kanaria Handiko uhartean, eta Tenerife uhartean, Tenerife Iparra aireportuan, La Lagunan, banatuta du egoitza soziala. Konpainia Kanarietako aireportu guztietara doa, eta, gainera, hamaika helmuga nazionaletara: A Coruña, Asturias, Jerez de la Frontera, Murtzia, Palma Mallorcakoa, Iruñea, Donostia, Santander, Vigo, Gasteiz eta Zaragoza. Halaber, Funchal, Porto Santo Madeirako artxipelagoan eta Lisboara Portugalen, Agadirrera Marokon, Dakarrera Senegalen, Nuakxotera Mauritanian, Lillera, Marseillara eta Tolosa Okzitaniakoara Frantzian eta Turinera, Veneziara Italian. Binter Canariasek filial bat du Cabo Verden, Binter CV izenekoa. 2021ean lankidetza sinatu zuen DYA elkartearekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Baigorrita (Buenos Aires)

**Baigorrita** Buenos Aires probintziako ipar-mendebaldeko Viamonte General alderdiko Argentinako herri bat da.

RP 65ean dago, Los Toldos hiri nagusitik 32 km iparraldera eta Junín hiritik 20 km hegoaldera.

Bere ekonomia nekazaritza ekoizpenean oinarritzen da eta gazta ekoizle ospetsua da.

## Biztanleria 
1848 biztanle (2010), eta horrek %0,6ko beherakada txikia suposatzen du aurreko erroldako 1862 biztanleekiko (2001).

## Toponimia 
Sortzaileak, Modesto Ancel-ek, Baigorrita izena jarri zion herriari Baigorrita kazike rankülchearen omenez, Lucho kazike gudari ausartaren anaia, biak Txileko Pichuin kazikearen semeak. Bere izena bataioan jaso zuen bere aitaren, Manuel Baigorria koronelaren lagun batengandik, 1870. urte inguruan Ranquelekoekin adiskide onak egin zituen San Luiseko militar bat, Lucio V. Mansillak *Una excursión a los indios ranqueles* liburuan dioenez. Bataiatu zenetik bere aitabitxiaren izen txikigarriarekin ezagutzen zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* General Viamonte barrutiaren webgunea
* foru webgunea
Juana María de los Dolores de León Smith

**Juana María de los Dolores de León Smith**, **Lady Smith**  izenez ezaguna (Badajoz, 1798ko martxoaren 27a – Londres, 1872ko urriaren 10a), espainiar dama izan zen  eta Sir Harry Smith ofizial                  ingelesaren emaztea, Lurmuturreko Koloniaren gobernadorea.

## Biografia 
Espainiako aspaldiko familia noble jaio zen, eta Juan Ponce de Leónen ondorengoa zen.1812an, Espainiako Independentzia Gerran, Wellintongo dukearen tropa ingelesek Badajoz hiria setiatu zuten. De Leonek, 14 urte zituela, umezurtz eta bakarrik aurkitu zen ahizparekin. Lapurretek eta harrapaketek izututa, harresitik irten ziren ofizialen babesaren bila, eta 95th Rifles eliteko esploratzailee errejimenduko Sir Harry Smith Brigada-Nagusiarekin topo egin zuen.Zenbait geroago berarekin ezkondu zen.

Senarraren familiaren etxera joan beharrean, armadan laguntzea erabaki zuen. Bere ondoan geratu zen gerra osoan, ekipaje-trenean lagunduz, gudu-zelaian aire zabalean lo eginez, tropen ondoan paseatuz eta kanpainako gabezia guztiak partekatuz. Haren edertasun, kemen, zentzutasun eta izaera atseginari esker ofizilen maitasuna lortu zuen, baita Wellingtongo dukearena ere, zeinak "Juanita" rekin zuen adiskidetasunaz hitz egin baitzuen. Soldaduek miresten zuten. Hegoafrikan, kantalupo meloia sartu zuen.

1812ko angloamerikar gerra garaian izan ezik, senarrari leku guztietara lagundu zion. Hegoafrikakoak dira nabarmenenak. Han, Sir Harry, zaldun izendatu zuten, Lurmuturreko Koloniako Gobernadore eta Goi-Komisario izan zen. 1840tik 1847ra bitartean, Sir Harry Smith Britainia Handiko Erregearen tropen laguntzaile nagusi izendatu zutenean, bikotea Indian bizi izan zen eta ondoren Ingalaterrara itzuli ziren.

Britainia Handiko Parlamentuak 500 liberako pentsioa eman zion Juana Smithi 1848ko abenduaren 5ean, senarrak herriari emandako zerbitzuak eskertzeko. Cadogan Place 79 Londresko etxean hil zen, eta haren gorpua senar ospetsuaren ondoan dago. Juana senarra baino hamabi urte geroago zendu zen.. .

## Erreferentziak 
* Harry Smith, *Autobiography*, J. Murray, Londres, 1901.
* Joseph H Lehmann, Remember you are an Englishman: A Biography of Sir Harry Smith, 1787 - 1860, Jonathan Cape, Londres, 1977.
* Georgette Heyer, The Spanish Bride, Heinemann, Londres, 1940.
* The *Scotsman* artxiboetatik lortutako pentsioari buruzko informazioa.
* Salvador de Madariaga, "Mujeres españoles", Espasa-Calpe, S.A., 1972.

## Kanpo estekak
Charmian Clift

**Charmian Clift** (Kiama, Hegoaldeko Gales Berria, 1923ko abuztuaren 30a - Sydney, 1969ko uztailaren 8a) australiar idazlea izan zen.

Modelo eta aretozain antzerkian gisa lan egin zuen. 19 urterekin haurdun geratu zen, eta semea eskuratu zuen. 1943ko apirilean Australiako armadan izena eman zuen eta Drummoyneko artilleria talde baten ardurapean egon zen.

1947an George Johnston idazlearekin ezkondu zen. Elkarrekin hainbat liburu idatzi zituzten, eta arrakasta handia izan zutenez, Londresera joan ziren 1949an. 1954an Greziako uharteetara joan ziren bizitzera, eta 1964an Clift Australiara itzuli zen. Han, eleberriak eta memoria-liburuak idazten eta argitaratzen jarraitu zuen, eta artikuluak idatzi zituen *The Sydney Morning Herald* eta Melbourneko *The Herald* egunkarietarako. Cliftek bere buruaz beste egin zuen 1969ko uztailaren 8an, Johnstonen *Clear Straw for Nothing* liburua argitaratu bezperan.

## Lanak 
### Eleberriak 
* *High Valley* (George Johnstonekin), 1949
* *The Big Chariot* (Johnstonekin), 1953
* *The Sponge Divers* (Johnstonekin), 1955
* *Walk to the Paradise Gardens*, 1960
* ''Honour's Mimic*, 1964

### Ipuinak eta bildumak 
* *Strong Man from Piraeus and Other Stories*, (Johnstonekin) 1983

### Autobiografia 
* *Mermaid Singing*, Indianapolis, 1956
* *Peel Me a Lotus*, Londres, 1959

### Saiakerak 
* *Images in Aspic*, Selected Essays, Sydney, 1965
* *The World of Charmian Clift*, Sydney, 1970
* *Trouble in Lotus Land*, Sydney, 1990
* *Being Alone with Oneself*, Sydney, 1991
* *Charmian Clift: Selected Essays'', 2001

## Kanpo estekak
Zwönitz

**Zwönitz** Alemaniako Saxonia estatuaren Erzgebirgskreis barrutian dagoen udalerria da. 2016. urtearen amaieran, 12.000 biztanle inguru zituen, eta populazio-dentsitatea 190 biz./km² zen.

## Historia 
Hiria eslaviarrek sortu zuten. Grünhain monasterioa 1286tik zen zonaren jabe. Zwönitzek XIII. mendearen hasieran jaso zituen bere udal estatutuak. 1545etik aduana eta merkataritza gune bat izan zen, merkatuko eskubideekin. 1952tik 1990era, Zwönitz Ekialdeko Alemaniako Bezirk Karl-Marx-Stadt hiriko kide izan zen.

## Hiriaren aldeak 
* Brünlos
* Dorfchemnitz
* Günsdorf
* Hormersdorf
* Kühnhaide
* Lenkersdorf
* Niederzwönitz

## Hiri senidetuak 
* Heiligenhaus, Alemania
* Kopřivnice, Txekia
* Magyarpolány, Hungaria
* Myszków, Polonia
* Obermichelbach, Alemania
* Puschendorf, Alemania

## Iruditegia 

Erzgebirgsweihnacht Zwoenitz.jpg|Gabonak Zwönitzen.
St.Trinitatis- Kirche in Zwönitz, Sachsen.IMG 1393WI.jpg|St. Trinitatis eliza.
Kirche Hormersdorf 2.jpg|Eliza Hormersdorfen.
Fachwerkhaus. Zwönitz. Erzgebirge. Sachsen. IMG 9963WI.jpg|Egurrezko etxea (Roß Hotel).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Barrutiaren webgune ofiziala.
Bengolea

**Bengolea** Juárez Celman departamenduko herri txiki bat da, Argentinako Córdoba probintziako erdi-hegoaldean dagoena; RP 11 probintzia errepidean, Olaeta eta Ucacha herrien artean.

## Biztanleria 
Bere biztanleria 2008ko abuztuaren 27an egindako foru erroldaren arabera 1250 biztanleak da, 893 biztanle hiriko biztanlerian banatuta eta  357 biztanle landa gunean.

## Toponimia 
Herriaren izena tren geltokia eraiki zen lursailaren zati bat dohaintzan eman zuen eremuan estantzia handi baten jabe den familia baten abizenetik dator, eta horrek herriaren hasiera markatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Bengolearen koordenatu geografikoak eta satelite-irudiak
* IFAM gune federala
* Bengolearen argazkiak
Edgardo Ortuño

**Edgardo Ortuño** (Montevideo, 1970eko ekainaren 10a) Fronte Zabaleko irakasle eta politikari uruguaitarra da.

## Biografia 
Artigas Irakasleen Institutuan Historiako irakasle tituluduna. Uruguaiko Diziplinarteko Ikasketen Zentroan (CEIU) ikerketa-laguntzaile gisa lan egin zuen 1990-1991n, eta historia, gizarte zientzien eta hezkuntzaren inguruko hainbat ikastaro eta mintegitan parte hartu zuen.

1987an Estatuaren Zigor Erreklamazioaren Iraungitze Legea indargabetzeko Erreferendumean jardun zuen; urte horretan sartu zen alderdiko jarduera politikoan; 1989an Aldetdi Artiguistaren sorrera prozesuan parte hartu zuen. 2000-2005 legealdirako diputatu ordezko hautatua, eta diputatu titularra 2005ean.

Herrialdearen historiako lehen legegile afro-uruguaitarra izan zen. Hori dela eta, 2003an Latinoamerikako eta Karibeko Parlamentu Afro-ondorengoen Lehen Bilerara gonbidatu zuten Brasilen, koordinazio-organo hori osatzen zuen Brasiliako Legea sinatu eta aukera-berdintasunaren eta arraza-bereizkeriaren aurkako deia egin zuen.

*Candombe, Kultura Afro-Uruguaiko eta Arraza Ekitatearen Egun Nazionalaren* aldarrikapenaren sustatzaile erabakigarria izan zen. 

2020ko ekainaren 23an Ortuñok OSEko (Estatuko Obra Sanitarioak) Zuzendari kargua hartzen du Fronte Zabalaren izenean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Prof. Edgardo Ortuno (biografia)
* Edgardo Ortuno (biografia)
*  Ortuno, Edgardo (1970-)
* Native Black Party
Ernesto Aroztegui

**Ernesto Aroztegui** (Melo, Cerro Largo, 1930eko abuztuaren 25a &ndash; Montevideo, 1994ko urtarrilaren 19a) artista uruguaitarra izan zen, ehungintzan nabarmendua, antzerki aktorea eta irakaslea. Uruguaiko tapizaren historian hasierako artistatzat hartzen da. Bere lana, hil ondoren bilduma pribatuetan ezkutatuta, jendaurrean jartzen da liburu batean eta atzera begirako erakusketan, Uruguay, Brasil eta Argentinako ikasle ohi talde baten ekimenez 2013an. 

## Biografia 
Artistak, Cerro Largo departamenduko jaiotzez, sorkuntza artistikoaren eta performancearen arlo ezberdinetan interesa agertu zuen gaztetatik: maskarak, arropak, altzariak diseinatu zituen, eta antzerkia, dantza eta zineman aritu zen. 1957 eta 1971 bitartean antzerki independentean antzeztu eta irakatsi zuen aktore eta zuzendari nabarmenekin El Galpón, TCM eta Teatro del Centro-n. Tapizarekiko zaletasuna 1957an Frantziako gobelinen erakusketa batek eta 1965ean Poloniako tapizaren lehen erakusketa bultzatu zuen, Montevideon. Argazki-erretratuak ere birsortzen ditu oihalean eta orla gainean marrazten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Ehungintzaren memoria: Aroztegiri omenaldia
* SUBWAY: Erakusketa  Archivado  
* FANCAP: ikastaroak
* Uruguay irratia: Jorge Soto SUBTEko erakusketaren komisarioari egindako elkarrizketa
* El País TV: Jorge Sotoren SUBTEn erakusketaren aurkezpena
* CETU (Uruguaiko Ehungintza Arte Zentroa) webgunea: Aroztegui tapizak
* "Trama iraultzea"
La Tablada (atxilotze-zentro klandestinoa)

thumb|250px|2017an jarritako oroigarria.

**La Tablada**, **Base Roberto** bezala ere ezaguna, Uruguain 1977tik 1983ra bitartean jardun zuen atxilotze eta tortura zentro klandestino bat izan zen; instalazio horietan, Uruguaiko diktadura zibiko militarrean arrazoi politikoengatik atxilotutakoen giza eskubideen urraketa larriak egin ziren. Han jardun zuen Operazio Antisubertsiboen Koordinazio Organoak (OCOA), eta tortura, sexu-abusuak eta pertsonen desagerpenak sistematikoki egin izanaren salaketak daude. 

## Historia 
Zentro klandestino horrek Montevideoko departamenduko Camino Melillan eta Camino Luis Eduardo Pérezen zegoen eraikin batean funtzionatu zuen. Eraikin hori abeltzainen hotel gisa erabili izan zen historian zehar, ganadua La Tablada Nacionalera zeramatenean. Eraikin hori Juan María Bordaberry de facto presidentearen aginduz konfiskatu zen 1975ean, eta diktadurak tailer eta ibilgailu-biltegi gisa erabili zuen hasiera batean.

1977ko erdialdean, leku horretara eraman zituzten ordura arte *300 Carlos* atxilotze- eta tortura-zentro klandestinoan zeuden bahituak eta tortura-aparatuak. La Tabladako preso ohien erakundearen arabera, zentro horretatik 240 bahitu inguru igaro ziren, baina kopurua handiagoa izan zitekeen. Era berean, herrialdeko pertsonen hilketa eta desagerpenaren leku nagusitzat jotzen da, izan ere, Uruguaiko lurraldean desagertutako 40 atxilotuetatik gutxienez 11 leku horretan ikusi zituzten azken aldiz.

Errepresio-zentro hori itxi ondoren, 1984 ondoren, eraikinak eraldaketa handiak jasan zituen, eta espetxeratze-zentro gisa erabili zen, lehenik 1988tik nerabeentzat, eta, ondoren, helduentzat, 2002 eta 2012 urteen artean. 2016an iragarri zen hurrengo urtean nerabeentzako birgaitze-zentro bat inauguratuko zela eraikin horretan. Proiektu hori ikusita, Luz Ibarburu Behatokiak eskatu zuen ez egiteko inolako obrarik, ez eta eraikinetan aldaketarik ere, desagertutako atxilotuen gorpuak lurperatu zituzten susmoa dagoelako. Neurri hori 2017an eman zen, eta gaur egun lekua hutsik dago.

2019an, La Tablada Nacional multzoa (64 ha.) Memoria Gune izendatu zuten.

## Atxilotutako desagertuak 
La Tabladan azken aldiz ikusiak izan ziren pertsona hauek: Omar Paitta, Luis Eduardo Arigón Castel, Amelia Sanjurjo Casal, Óscar José Baliñas Arias, Óscar Tassino Asteazu, Eduardo Gallo Castro, Carolina Barrientos Sagastibelza de Carneiro, Carlos Federico Cabezudo Pérez, Célica Élida Gómez Rosano, Ricardo Alfonso Blanco Valiente, Félix Sebastián Ortiz eta Miguel Ángel Mato Fagian. Guztiak desagertuta daude.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Enrique Aguerre

**Enrique Aguerre** (Montevideo, 1964ko irailaren 29a) artista bisuala da, Uruguaiko bideo-artean egindako lan aitzindariagatik nabarmendua. 2010az geroztik Arte Ikusizko Museo Nazionalaren zuzendaritzaz arduratzen da. 

## Biografia 
Bideoartearen Uruguaiko Nukleoaren (Nuva) sortzailekidea izan zen, 1988an; ondoren, bideo-instalazioetan, CD Rom artean eta hipertestuaren *sareko* adierazpenetan ausartu zen, bideo-sekuentziak, grafiko digitalak eta hainbat baliabide informatiko aplikatuz. Erakusketa ugaritan eta bideo eta arte berrien jaialdietan parte hartu du Latinoamerikan, Estatu Batuetan eta Europan.  Kazetaritza-artikuluak eta saiakera argitaratu ditu bere herrialdeko eta atzerriko katalogo espezializatuetan eta komunikabide inprimatuetan. 

*Frontera incierta blogaren bitartez,* artearen adierazpen teknologikoekin lotutako tokiko eta nazioarteko jarduerak zabaltzen aritu zen.

Komisario gisa, komunikabide berrien erakusketak antolatu zituen bere herrialdean eta atzerrian. 2000. urtean, *Interferences* uruguaiko bidalketaren arduraduna izan zen, Frantziako Belfort-eko Urbains Multimedia Arts International Festival-eko; 2001ean *Elogio del video lanagatik,* Buenos Aireseko Arte Modernoko Museoan, eta 2003an Santiago de Chileko Bideo eta Komunikabide Berrien 6. Bienalerako. Ernesto Vilaren komisarioa izan zen Veneziako 52. Biurtekoan . 

2008an *La condicion video* aurkeztu zuen Espainiako Kultur Etxean, Uruguaiko bideo-artearen historiari buruzkoa. 

1997an Ikusizko Arteen Museo Nazionalean sartu zen Bideo Saileko koordinatzaile gisa eta 2010az geroztik haren zuzendaritzaz arduratzen da. 

## Lana 
### Bideoak 
* 1986: *Videopoesía Nº 4*
* 1988: *Herejías*
* 1989: *El saco de Tiépolo*
* 1991: *Hash, Hash*
* 1991: *San Agustín*
* 1992: *Ducassianas*
* 1993: *Estado de Gracia*
* 1995: *Traza*
* 1997: *Cautova Orbita*
* 1998: *No veo nada (a fuckin’green place)*
* 1999: *RR como río*
* 2002: *Timeline*

### **B**ideo instalazioak 
* 1989: *Sin título*
* 1991: *A los días caídos*
* 1992: *Video Objeto 2*
* 2001: *Medianía*
* 2001: *RR como río (ambiente)*
* 2002: *De/Tour*

### Jaialdiak 
* 1988: Monitor 88, Suecia
* 1989: IX Festival Franco-Chileno de Videoarte
* 1990: Videoarte del Sur - Arco 90, Madrid, España
* 1991: Videoarco 91, Madrid
* 1993: Latin America: Video Views MOMA, Nueva York, EUA
* 2000: Experimenta 2000, Festival Internacional de Arte Sonoro y Visual, Buenos Aires, Argentina
* 2000: *Interferences,* Festival International D’Arts Multimedia Urbains, Belfort, Francia
* 2001: Bit Bang Lima
* 2001: *Elogio del video,* Buenos Aires
* 2001: *De ceros y unos,* Buenos Aires
* 2001: E-phos 2001, 3rd International Festival of Film & New Media on Art Atenas
* 2001: III Bienal del Mercosur Porto Alegre

## Erreferentziak 
## Oharrak 
## Kanpo estekak
Maxime Monfort

**Maxime Monfort** (Bastogne, 1983ko urtarrilaren 14a-), belgikako txirrindulari ohia da. Landbouwkrediet-Colnago taldearekin pasa zen profesionaletara 2004. urtean. 2019. urtean, erretiratu zen eta Lotto-Soudal taldeko zuzendaria bihurtu zen.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Grégory Rast

**Grégory Rast** (Cham, 1980ko urtarrilaren 17a) suitzar txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
**2002**
* 3. Gilen Tell Sari Nagusian
**2004**
* 20px 15px Suitzako errepide txirrindularitzako txapelketa
**2005**
* 3. Paris-Bourgesen
**2006**
* 20px 15px Suitzako errepide txirrindularitzako txapelketa
* 3. Argovia Kantonamenduko Sari Nagusian
**2007**
* Luxenburgoko Tourra eta etapa bat 
**2008**
* Turkiako Itzuliko etapa bat
**2009**
* Luxenburgoko Tourreko etapa bat
**2011**
* 4. Paris-Roubaixen
**2013**
* Suitzako Itzuliko etapa bat

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ana María de Foronda

**Ana María de Foronda Pinto** (Santa Cruz Tenerifekoa, 1910ko azaroaren 24a -Madril, 1990ko urtarrilaren 23a) idazlea, itzultzailea eta kazetaria izan zen.

## Biografia 
1910eko azaroaren 24an jaio zen Santa Cruz Tenerifekoan, Mercedes Pinto idazlearen eta Juan de Forondaren alaba. Amarekin eta anai-arrebekin Amerikara erbesteratu zen, eta bertan hainbat liburu argitaratu zituen, eta Espainiara bakarrik itzuli zen 1934an.1937an Avila hirian, gerra zibilean, *Nueve meses con los rojos en Madrid* liburua argitaratu zuen. Gerraren ondoren Madrilen aurkitzen zuen egoera iraultzaileak aztoratu egin zuen. Garai hartan bertan, nahiko aktiboa izan zen matxinatuen prentsan. Gerra amaitu ondoren, *Una mujer sola* argitaratu zuen, *La Novela del Sábado* seriean, 1939ko abenduaren 23an.William Faulkner, Helga Moray, F. P. Keyes eta Cecil Robertsen lanak ere itzuli zituen. Foronda, Fernando Palos Yranzo medikuarekin ezkonduta egon zen. 1975ean alargundu egin zen, eta Madrilen hil zen 1990eko urtarrilaren 23an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jørgen Bo Petersen

**Jørgen Bo Petersen** (Hørsholm, 1970eko apirilaren 11) danimarkar txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
**1992**
* 2. 15px Danimarkako erlojupeko txirrindularitzako txapelketan
**2000**
* 3. Tour de l'Oisen
**2001**
* Luxenburgoko Tourra
* Saxoniako Itzulia eta etapa bat
* Paris-Corrèzeko etapa bat
* 2. 15px Danimarkako erlojupeko txirrindularitzako txapelketan
**2002**
* Circuit de Lorraineko etapa bat
* 2. Saxoniako Itzulian
* 3. Alpeetako Klasikoan
**2003**
* 2. 15px Danimarkako erlojupeko txirrindularitzako txapelketan

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Clitocybe angustissima

***Clitocybe angustissima*** *Tricholomataceae* familiako onddo espezie bat da.  Ez jatea gomendatzen da. Toxikoa den susmoa dago.

Sinonimoak: *Lactarius angustissimus*, *Omphalia angustissima*, *Clitocybe gyrans var. angustissima*, *Pseudolyophyllum angustissimum*.

## Deskribapena 
**Kapela:** *Clitocybe diatrea* bezalakoa edo deprimituagoa, 3 eta 5 cm bitarteko diametrokoa, beix-arrexka tindu arrosa gabe.

**Orriak:** Zurbilak, oso estu eta dekurrenteak.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.

**Hanka:** Liraina, 7 cm inguruko garaierakoa eta 0,3 cm inguruko lodierakoa, zuria.

**Haragia:** Usain ahulekoa.

**Etimologia:** *Clitocybe* hitza grekotik dator, burua esan nahi du, kapelaren formagatik.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua 
Erraz identifika daitekeen espeziea da.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean. Nahiko arrunta. Zuhaitzen sastrakadietan.

### Banaketa eremua 
Europa, Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Txile.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Andrea Nunes Brións

eskuinera|thumb|Andrea Nunes Brións LGBTIQ+ II. kongresuan, 2023.
**Andrea Núñez Briones**, **Andrea Nunes Brións** bezala ezagututa (Marín, 1984ko apirilaren 13a) galiziar idazlea da.

2009an Filologia Hispanikoan lizentziatu zen Santiagoko Unibertsitatean. Aktibista politiko eta feminista da. Bere lanak poesia-generoa du ardatz, gehienak galizieraz idatzita daude eta izaera  feminista du. Generoarekin eta hizkuntzarekin lotutako argitalpen eta proiektuetan aktiboki parte hartzen du. As Candongas do Quilombo taldeko partaidea da.

Bere lehen poema-liburua, Corrente do esquecemento, Aturuxok (Galiziako Elkarte Lesbiko, Gay, Bisexual eta Transexualen Federazioa) argitaratu zuen 2007an. 2011n, Todas as mulleres que fun, Annet Borrásek ilustratutako gai erotikoa ardatz zuen poema-bilduma bat argitaratu zuen, kapitalismoaren, patriarkatuaren eta kontzientzia ekologikoaren gabeziaren aurkakoa.

## Lanak 
### Poesia 
* *Corrente do esquecemento* (Aturuxo, 2007)
* *Tods as mulleres que fun* (Corsárias, 2011)
* *Diáspora de amor balea* (Caldeirón, 2018; María Rosendo Priegorekin)

### Obra kolektiboak 
* *Konderriko XXV. Poesia Jaialdia. Sem as mulheres nom há revoluçom*. Salvaterra de Miño: S. C. D. Konderria, 2011.
* Hiria XXI. mendeko Galiziako poesian. Noia: Toxosoutos, 2012.
* *Versus zianuroa. Corcoestoko Urrezko Meatzearen aurkako olerkiak*. Bergantiñosko malpika: La. C. Caldeirón, 2013.
* *150* Cantares para *Rosalía de Castro*, 2015, liburu elektronikoa.
* *Tecermos redes, crearmos comunidade* (Xerais, 2020; koordinatzailea, Ánxela Lema Parisekin)

#### Candongas do Quirombo-rekin kolaboratzaile 
* *Agora ti*
* *A memoria da lingua*. (dokumentala)
* *Todas as mulleres que fun*. (bideo-poema)
* *E derivados.* (autorearen poema musikatua)

* María Rosendorekin batera Poesia Erotikoaren Illas Sisargas sariaren irabazlea (2017), Diaspora de amor balea filmarengatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lucien Didier

**Lucien Didier** (1950eko abuztuaren 5a) luxenburgoar txirrindulari ohia da. Luxenburgoko Txapelduna izan zen sei alditan, Junior, amateur eta profesional mailetan.

## Palmaresa 
**1973**
* Francois-Faber Sari Nagusia 
**1974**
* Luxenburgoko Ziklo-Kros Txapelduna
* Francois-Faber Sari Nagusia
**1975**
* Francois-Faber Sari Nagusia
**1977**
* 20px 16px|15px Luxenburgoko errepide txirrindularitzako txapelketa
**1978**
* 20px 16px|15px Luxenburgoko errepide txirrindularitzako txapelketa
**1979**
* 20px 16px|15px Luxenburgoko errepide txirrindularitzako txapelketa
* Luxenburgoko Tourra eta etapa bat 
**1980**
* 20px 16px|15px Luxenburgoko errepide txirrindularitzako txapelketa
**1983**
* Luxenburgoko Tourra

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Raúl Iturria

**Nepomuceno Raúl Iturria Igarzábal**  (Sarandí del Yí, Durazno, 1935) Alderdi Nazionaleko abokatu, idazle eta politikari uruguaitarra da.

## Biografia 
Duraznoko Sarandí del Yí hirian jaioa. Errepublikako Unibertsitatean abokatu lizentziatua. Administrazio Zuzenbidean espezializatu zen Madrilgo Complutense Unibertsitatean.

Duraznoko departamenduko intendentea izan zen 1972-1976 eta 1990-1995 bi alditan. 

Luis Alberto Lacalleren presidentetzan Barne Ministroa izan zuen 1993ko azaroaren 10etik 1994ko maiatzaren 17ra bitartean. Lacallerekin izandako desadostasunengatik dimisioa eman zuen, eta Alberto Volontéren Manos a la Obra mugimenduan sartu zen, urte hartako hauteskundeetan senatari hautatu zutelarik.

Julio María Sanguinettiren bigarren presidentetzan, koalizio gobernuaren esparruan, Iturria Defentsa Nazionaleko ministro izendatu zuten, kargu hori 1995eko martxoaren 1etik 1998ko urriaren 16ra bitartean izan zuena. Ondoren, senatari karguari ekin zion berriro 2000ko otsailera arte.

Beste jarduera batzuen artean, eta bere arbasoen jatorriari leial, bertako Euskal Erría euskal etxeko kidea da.

Hainbat liburu idatzi ditu , horien artean *1958 el año que cambió la historia*  eta Benito Nardoneri buruzko beste bat nabarmentzen dira. 

## Antzezlanak 
* Benito Nardone. Chico Tazo - La voz del campo e historia de la ganadería y del gremialismo rural. Montevideo. 2019. ISBN 9789974944442. 
* Hojas sueltas. Tierra Adentro. 2011. ISBN 9789974983878. 
* Versos del tiempo. Tierra Adentro. 2010. ISBN 9789974980617. 
* Con los ojos del alma. Tierra Adentro. 2009. ISBN 9789974966437. 
* 1958, el año que cambió la historia. Durazno: Tierra Adentro. 2008. ISBN 9789974965218. 
* Elías Regules. De la tapera a la criolla. Montevideo: Ediciones de la Plaza. ISBN 9789974482326. 
* Hernandarias. De tropero a estadista. Durazno: Tierra Adentro. 2007. ISBN 9789974777040. 
* Nuestro campo en dos visiones. Tierra Adentro. 2007. ISBN 9789974777040.  (Claudio Silveira Silvarekin batera)
* Tratado de folklore. 2005. ISBN 9974777038.  
* La precisión del Yí. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vejerko Harresia

**Vejer de la Fronterako harresia**  Vejer de la Frontera ( Espainia ) herriko harresi da, herriaren nukleoa inguratzen duena. aipa. Defentsarako eraikitako harresiak 1993an *Kultura interesko ondasun* izendatu zituzten.

## Deskribapena 
Vejer hiri andalusi musulmana izan zen, baina Erdi Aroko harresi hau, oso ondo kontserbatua, kristauen agintepean XV. mendean eraiki zen, herria birkonkistatzeko musulmanen eraso baten ondoren.

Harresiak 3 hektarea baino gehiago ditu, eta bere erradioak 2 kilometro ditu gutxi gorabehera. Harriek bi metroko zabalera dute, eta lodiera hori handitu egiten da ateetara hurbildu ahala. Harresi-esparruaren trazadura ez da erregularra, eta desnibelak ditu, lurraren ondorioz, baina oso ondo sendotuta dago. Herriaren garapenak harresia etxe eta kaleekin nahastuta utzi du fisonomian,

21. mendean harresiaren 4 ateedo arkuak egoera ezin hobean ikus daitezke: Hiribilduaren Arkua, Antso IV.aren Arkua, La Seguraren Arkua eta Ate Itxiaren Arkua (21. mendean irekita dago, ez itxira), baita alboetan dituen 3 dorreak ere: Torre de la Corredera, Torre del Mayorazgo eta San Juan Dorrea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Milo Matanović

**Milo Matanović** (serbieraz ziriliko: *Мило Матановић*) brigadier serbiar eta politikari montenegroar bat izan zen, Montenegron gobernu berri bat eratu zuena Nikolas I.a errege montenegroarraren agindupean Lehen Mundu Gerran, baina alferrik. Serbiako historiografian, Matanović, figura patriotikoa da. Montenegroko Erresumako Lehen Ministro ere izan zen 1915eko uztailaren 16tik 1916ko urtarrilaren 2ra, 1917an presidente bihurtu aurretik, baina, azkenean, presio politikoaren ondorioz, uko egin behar izan zion. 1955ean hilko zen.

## Kargu politikoak 
## Kanpo estekak
Vejerko Gaztelua

**Vejerko Gaztelua** Vejer de la Frontera (Andaluzia) herrian dagoen eraikin bat da, jauregi itxurakoa gaztelua baino gehiago, jatorrian gaztelu andalusi bat izan zena eta herriaren puntu goren batean kokatua.

## Deskribapena 
1931n Monumentu Nazional izendatua, gaztelu hau Vejerko gunerik garaienean dago eta gaztelu arabiar baten hondakinen gainean eraikia dago. Gaztelu zahar hartatik, perra-arkuzko atea nabarmentzen da. Gotorlekuak 74 bider 22 metroko oinplano angeluzuzena du. Hiru dorre ditu, horiek ere laukizuzenak, bi iparraldean eta beste bat hegoaldean. 

Eraikuntza garaiaren arabera, estilo ezberdinak ikus daitezke. IX. eta X. mendeen artean harresitutako esparrua eraiki zen. XI. mendearen amaieran, barruan bigarren harresi-barruti bat zegoela aipatzen da. Sarrerako atea ere islamiar garaikoa da, baina gaur egun apaindutako alfizaren zati bat baino ez da kontserbatzen (palma-hostoekin), eta perra-arkua eta hari eusten zion horma desagertu dira.

Hegoaldeko eraikin nagusia, bizileku gisa erabili behar zena, XVI. eta XVII. mendeen artean eraiki zen. Azkenik, patioko zutabeak, goiko galeriari eusten diotenak, XVIII. eta XIX. mendekoak dira. Garai horretan Medina Sidoniako dukeen egoitza izan zen.

Gazteluak bi patio ditu, nagusian dago uraska zaharra (ubide-sistema baten bidez euri-ura biltzen zuena).  Arma-patiotik, almenak ikus daitezke. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
John Hall (politikaria)

**John Hall** (Kingston upon Hull, 1824ko abenduaren 18a - Christchurch, 1907ko ekainaren 25a) zeelandaberritar politikaria izan zen. Zeelanda Berriko izan zen 1879tik 1882ra.

Ingalaterran jaio zen eta Suitzan, Parisen eta Hanburgon joan zen eskolara. Posta zerbitzu ingelesean lan egin ondoren, 1852an Zeelanda Berrira emigratu zuen. Han ardien abeltzaintzan aritu zen.

1855ean parlamentuko kide hautatu zuten. 1879ko urrian lehen ministro izendatu zuten. Gizonezkoen boto-eskubidea handitu eta kolonoen eta maorien arteko gatazka konpondu zuen. 1882an dimititu zuen osasun arrazoiengatik.

Ondoren, emakumeen boto-eskubidea onartzearen alde egin zuen. Europara bidaiak egin zituen eta Christchurcheko ohorezko alkate izan zen 1906tik 1907ra.
Coleutivu Manuel Fernández de Castro

**Manuel Fernández de Castro eta Menéndez Hevia kolektiboa** asturierazko hizkuntzarekin konprometitutako apaiz eta laiko katolikoen asturiasko elkartea da. Eliza katolikoan asturieraren erabilera normalizatzea du helburu nagusia. 1986an sortu zuen Federico Fierro Botas jesuitak. Gaur egun, José Manuel García de Jesús apaiza da zuzendaria eta Xosé Daniel Rodríguez Arias idazkaria dira.

## Aktibitateak 
Larunbatero meza bat ematen dute asturieraz Oviedoko La Merced parrokian, Ciudad Narancon. 

Talde honen lanari esker sortu ziren liturgia katolikoaren asturierazko bertsioak, Itun Berria eta testu erlijioso ugari.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Taldearen webgune ofiziala.
Manuel Mariátegui y Vinyals

**Manuel Mariátegui y Vinyals** (Madril, 1842ko maiatzaren 24a – ibidem, 1905eko urtarrilaren 28a) politikari kontserbadore espainiarra izan zen. Alfontso XIII.a erregealdian, Estatu Ministroa izan zen.   

## Biografia 
1842ko maiatzaren 24an jaio zen Madrilen. 1867tik aurrera, Kordobako diputatua izan zen 1876, 1881, 1886 eta 1893ko hauteskundeetan, eta Salamancakoa 1893koetan. 1891n, Kordobako senatari aukeratu zuten, eta 1903an berezko senatari bihurtu zen.

Estatu ministroa izan zen 1903ko uztailaren 20tik abenduaren 5era bitartean, Raimundo Fernández Villaverde buru zuen gobernu batean. Gobernu honek hauteskunde errepublikanoen aurrerapena geldiaraztea lortu zuen urte hartako azaroko udal hauteskundeetan. Espainiako nekazaritzaren sustapenean eta modernizazioan interesatuta, bere arazoei buruzko hainbat testu idatzi zituen. Madrilgo alkate ere izan zen 1892tik 1894ra. Jaioterrian hil zen 1905eko urtarrilaren 28an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Espainiako Errege Historiaren Akademiako webgunean.
Jan Jongbloed

**Jan Jongbloed** (Amsterdam, 1940ko azaroaren 25a - 2023ko abuztuaren 30a) herbeheretar futbol atezaina izan zen.

DWS (ondoren FC Amsterdam), Roda JC eta Go Ahead Eagles taldeetan jokatu zuen.

24 partida jokatu zituen Herbehereetako futbol selekzio nazionalarekin 1962 eta 1978 artean. Munduko futbol txapelketen bi final jokatu zituen.

## Palmaresa 
**DWS**
* Eredivisie: 1963–64

**Herbehereak**
* Munduko Futbol Txapelketa txapeldunordea: 1974, 1978
* Europako Futbol Txapelketa brontzezko domina: 1976

## Kanpo estekak
Francisco Gamarra

**Francisco Gamarra Abella** (Melo, 1892ko uztailaren 24a &ndash; 1987ko otsailaren 13a) abokatu, magistratu eta politikari uruguaitarra izan zen. Justizia Auzitegi Goreneko ministro, Barne ministro eta Uruguaiko Ekialdeko Errepublikako kantzilerra izan zen. cc vv bb nn mm gg ff dd 

## Biografia 
Errepublikako Unibertsitateko Zuzenbide eta Gizarte Zientzien Fakultatean ikasi zuen, 1920ko abenduan zuzenbide lizentziatua lortu zuen. 1921eko otsailean hasi zuen magistratu ibilbidea Maldonadoko fiskal gisa. 1924an Artigasko Epaile Departamentu izendatu zuten, hainbat departamentutan kargu hori betez, 1929an Montevideoko Epaile izendatu zuten arte.

1941ean Apelazio Auzitegirako izendatu zuten eta 1947an Legegintzako Batzar Nagusiek Justizia Auzitegi Goreneko ministro izendatu zuten, kargu horretan 1953ra arte izan zuen.

1954an Nazio Batuen Batzar Nagusirako Uruguaiko ordezkaritzaren buru izan zen.   1955ean Barne ministro kargua izan zuen eta 1956an Errepublikako kantziler kargua Luis Batlle Berresen gobernuan .   

Magistraturatik erretiratu ondoren, Korporazioak omendu zuen bere oroimenez plaka bat jarriz bertako areto batean, hau dioena: "Epaileen Maisua". Bere jaioterrian, Melon (Cerro Largo saila), kale batek darama bere izena. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bovista paludosa

***Bovista paludosa*** *Agaricaceae* familiako onddo espezie bat da. 

Sinonimoak: *Bovista paludosa* (Basionimoa), *Calvatia paludosa*, *Bovistella paludosa*, *Lycoperdon bubakii*.

## Deskribapena 
**Gorputz emankorra:** 40 eta 60 mm bitartekoa, udare formakoa, erremolinatua, mizelioaren hifen hari meheekin oinarrian, bakarrik edo talde txikitan, 13 eta 60 mm bitarteko garaierakoa eta 35 mm arteko zurtoinarekin, udare antzeko formarekin edo (gutxitan) ia globo formakoa, sustrai antzeko nabarmenik gabe.

**Exoperidiuma:** Haustua, zaiezko gainazala, askotan pitsatua, zurixka, gero zuri-gris kolorekoa, gorputz emankorraren kanpoko hormak, bi geruza ditu: exoperidiuma (kanpoko azaleko geruza), leuna, zuria, gero mehea, zuri-grisaxka.

**Endoperidiuma:** Mehea, papera bezalakoa, arre-horixkatik marroi ilunera, marroi-beltzakara doan kolorekoa, helduaroan goialdea apurtu egiten da, zulo biribil edo eliptiko irregularra sortuz, esporak sakabanatzen laguntzen du horrek, endoperidiuma (barneko azaleko geruza), papera bezalakoa, hori marroia, marroi-gorrixkatik marroi-beltzaxka-brontzera doan kolorekoa, arraildura apikal batekin irekitzen da, eta, gero, urratu irregularra bihurtzen da.

**Gleba:** Hasieran zuria, gero oliba-horia, eta azkenik, heldutasunera iristean espora hautsa eta buru azala oliba-marroi kolorekoa. Haizeak eta euri tantek eragiten dute esporen sakabanaketa.

**Subgleba (ehun mamitsua zurtoinean):** Egitura homogeneoa eta trinkoa, hutsune edo barrunberik gabea, karpoforoaren erdia baino gehiago garatua, lurzoruaren kolorekoa.

**Etimologia:** *Bovista* terminoa buff-fist-etik dator, hau da, Vesciako dialekto alemaniarretik. *Paludosa* epitetoa latinetik dator, zingiratsua, esan nahi duen, "paludosus" hitzetik. Lur zingiratsuetan hazten dela.

## Jangarritasuna 
Gaztetan jan daiteke, baina txikiegia da sukaldaritzan balioa izateko.

## Sasoia eta lekua 
Larre alpinoetan. Zingiradun eremu zingiratsuetan.

### Banaketa eremua 
Europa, Errusia, Kazakhstan, Txina.

## Espeziearen egoera 
Aranzadi Elkartearen arabera, *Bovista paludosa* desagertzeko arriskuan dauden onddoen eusko-kantauriar Zerrenda Gorrian dago. Azken urteotan mikologia adituek onddo batzuen beherakada kuantitatibo eta kualitatibo handia egon dela ohartarazi dute. Adituen esanetan, egoera honek hainbat eragile ditu, tartean klima aldaketa, pestiziden erabilera eta bilketa masiboak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jorge Gamarra

**Jorge Gamarra Sagarra** (1922ko ekainaren 15a &ndash; 2020ko uztailaren 17a) abokatu, epaile, irakasle eta jurista uruguaitarra izan zen. Uruguaiko historiako doktrina zibilaren adierazlerik handiena dela aitortzen da. 

Zuzenbide Pribatuaren II eta III (Betebeharrak eta Kontratuak) 5. graduko katedraduna izan zen Errepublikako Unibertsitateko Zuzenbide Fakultatean. Ikasketa Judizialen Zentroko irakaslea izan zen. UDELAR Zuzenbide Fakultateko katedradun emeritua, hainbat unibertsitate eta entitateren bereizgarri ugari jaso ditu, besteak beste, Uruguaiko Unibertsitate Katolikoa, Buenos Aireseko Unibertsitatea eta Zuzenbide Ikasleen Zentroa. Arloko hainbat belaunalditako irakasleen irakaslea izan da.

Zuzenbide Zibileko hainbat ikerketa talde zuzendu zituen Errepublikako Unibertsitateko Zuzenbide Fakultatean . 1950eko hamarkadan "Uruguaiko Zuzenbide Zibilaren Ituna" idazten hasi zen, 26 liburukiz osatutako bere obrarik handiena, ikasle, profesional eta epaileentzat ezinbesteko hitzordua dena. Gaiari buruzko hainbat libururen eta doktrina-artikulu eta jurisprudentzia ohar ugariren egilea da. 1970ean Uruguaiko Zuzenbide Zibilaren Urtekaria sortu eta zuzendu zuen.  2013an, Revista de Doctrina y Jurisprudencia de Derecho Civil sortu zen, eta haren sortzaile eta zuzendaria izan zen.

Uruguaiko Alderdi Sozialistako kidea, hiru aldiz senatari ordezkoa izan zen. 

## Argitalpen batzuen hautaketa 
* 1956, *Estudio sobre obligaciones*. Montevideo: Editatu. Medina.
* 1957, *Tratado de Derecho Civil uruguayo* (26 liburuki). Montevideo: Unibertsitateko Kultura Fundazioa.
* 1971, *La presunción de culpa en la responsabilidad civil del automovilista*. Montevideo: Unibertsitateko Kultura Fundazioa.
* 1985, *Cláusula en moneda extranjera, voluntad de las partes y teoría de la imprevisión*. Montevideo: Unibertsitateko Kultura Fundazioa.
* *Responsabilidad Médica*. Montevideo, Unibertsitateko Kultura Fundazioa.
* *Obligaciones y cuasicontratos* (egilekidetasunean). Montevideo, Unibertsitateko Kultura Fundazioa.
* *Buena Fe Contractual*, Montevideo, Unibertsitateko Kultura Fundazioa
* *Neoconstitucionalismo, Código y Ley Especial*, Montevideo, Unibertsitateko Kultura Fundazioa
* 1996, *La responsabilidad contractual* (2 liburuki).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Torre del Mayorazgo

**Torre del Mayorazgo** delakoa Vejer de la Frontera herriko harresietako hiru dorre nagusietako bat da. Herriko Casa del Mayorazgo delakoarekin bat egindako eraikina da, eta 21. mendean, etxe horretatik sartuta igo daiteke bertara.

**Casa del Mayorazgo** delakoa XVIII. mendean Antso IV.aren arkuaren ondoan eraikitako fatxada barrokoa duen jauregia dotorea da, harresiz inguratutako esparruaren zati bati atxiki zitzaiona dorrearen ondoan. Dorrea eta etxea, barruko bi patioren bidez komunikatuta daude. 

## Iruditegia 

Fitxategi:Vejerdsc02022.jpg|Dorrea kaletik ikusia.
Fitxategi:Vejer Torre del Mayorazgo.jpg|Dorrera sarbidea, Casa del Mayorazgoko patio batetik.
Fitxategi:Vejer-de-la-Frontera-mayorazgo.jpg|Casa del Mayorazgo, sarrera barrokoa.
Fitxategi:Vejer-de-la-Frontera-5751.jpg|Casa del Mayorazgo, patio bat.
Fitxategi:Vejer-de-la-Frontera-5522.jpg|Vejerko harresiekin bat egiten dute dorreak eta etxeak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak