open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Midi-Pyrénées

**Midi-Pyrénées** (okzitanieraz *Miègjorn Pirenèus*) Frantziako hego-mendebaldeko eskualde ohia da, Pirinioen eta Erdialdeko Mendigunearen artean dagoena. Historikoki, Okzitaniako zati da. 2016tik Okzitania eskualdearen zati da.

Morfologiari dagokionez, bi gune bereizten dira: bata menditsua, Frantziako Pirinio aurreari dagokiona, eta bestea laua, Akitaniako zabaldi handiaren jarraipena.

Basoen ustiakuntza eta abeltzaintza dira ekonomiaren alor nagusiak mendi inguruan, eta nekazaritza-gune lauetan.

Hiriburu historikoa Tolosa da.

Mugakide ditu Akitania Berria eta Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdeak, Espainia eta Andorra.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Pirinioetako Parke Nazionala

## Kanpo estekak 
* Midi-Pyrénées webgune ofiziala
Gerezieta

**Gerezieta** (*Greciètte* frantsestua) Lekorneko (Lapurdi) auzoa da.

Jean Elizalde idazle lapurtarra bertan jaio zen. Gerezieta Garro leinuaren jatorria izan zen.

## Toponimoa 
Gerezieta herriari luzaroan **Garroko harana** eman zitzaion izena. XVIII. mendearen erdialdean ezarri zioten Garroko haranari Gerezieta izen ofiziala.

## Errefefentziak 
## Kanpo estekak 
* Lekorne-Mendiondoko webgune ez ofiziala
Galeako punta

**Galeako punta** edo, besterik gabe, **Galea** Getxon dagoen lurmuturra da. Abrako golkoa ixten du Ekialdetik eta Bizkaiko golkorantz irekitzen da.

Haren gainean Aixerrota errota, Getxoko hilerria, Galeako itsasargia eta Galeako fortea (*Printzearen Gaztelua* izenaz ere ezagutua) daude.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Leintz

**Leintz** Gipuzkoako hego-mendebaldeko ibar bat da, Arabarekiko mugan hasi eta Arrasateraino iristen dena. Han daude Aretxabaleta, Arrasate, Eskoriatza eta Leintz Gatzaga udalerriak. Horiez gain, batzuetan Aramaio ere Leintzekotzat hartzen da, nahiz eta berez Aramaioko ibarrean dagoen.

## Geografia 
Deba ibaiak zeharkatzen du haran hau hegoaldetik iparraldera; ibai horrek Aramaio eta Bolibar ibaien urak ere jasotzen ditu. Mendiei dagokienez, Zaraiako mendilerroak osorik zeharkatzen du Leintz, eta, zatitxo bat, iparraldean, Durangaldeko mendietan sartzen da. Hegoaldean, berriz, Elgea mendilerroak zeharkatzen du ibarra.

## Historia 
XII. mendearen amaieran, zehazki 1181ean, Antso VI.a Nafarroakoa Jakituna erregeak, gaur egungo Gipuzkoa hiru tenentziatan banatu zuen: Aitzorrotzekoa, Gipuzkoakoa eta Donostiakoa. Aitzorrotzekoak Deba ibaiaren arro osoa hartzen zuen, eta bere egoitza Aitzorrotzeko gazteluan izan zuen. 1199an, Gasteiz zenbait hilabetez gosez setiatu ondoren, bertako biztanleek, Antso VII.a Nafarroakoa Indartsua erregearen baimenarekin, gaztelar armadaren aurrean amore eman zuten.

Ondoren, eta Frantziarako bide nagusia Aitzorrotzeko tenentziak kontrolatzen zuen lurraldetik igarotzen zenez, gaztelar armada Aitzorrotzera iritsi eta gaztelua hartu zuen gudu baten ondoren, jarraian, Aitzorrotzekoaren kontrolpean zegoen Santa Barbarakoa ere hartuz.

Leintz, entitate juridikotzat, zatitzen hasi zen 1260an, urte horretan Arrasateri hiribildu titulua eman baitzion Alfontso X.a Gaztelakoak. 1331n Leintz Gatzagak ere hiribildu titulua jaso zuen; ordutik aurrera, Leintz soilik Eskoriatzak eta Aretxabaletak osatu zuten, euren elizateekin batera. 1630ean, bi herriak bereizteko Eskoriatzak egindako eskaera onartu zuen Filipe IV.ak eta, ordutik aurrera, Leintz haranak bere izaera juridikoa galdu zuen.

Entitate juridikotzat iraun zuen denboran ganboatar eta oinaztarren arteko tirabiren erdian izan zen, eta 1448an liskar horien artean Arrasateri su eman zioten.

## Kanpo estekak
Vouga Beherea

**Vouga Beherea** () Portugalgo azpieskualdea da, Erdialdeko eskualdean kokatuta dagoena.

## Kontzejuak 
* Águeda
* Albergaria-a-Velha
* Anadia
* Aveiro
* Estarreja
* Ílhavo
* Mealhada
* Murtosa
* Oliveira do Bairro
* Ovar
* Sever do Vouga
* Vagos

## Kanpo estekak
Altzania (erreka)

**Altzania** Gipuzkoako hegoaldeko eta Nafarroa Garaiko mendebaldeko erreka bat da. Aizkorriko magaletan jaiotzen da, Gipuzkoan, Lizarrateko pasabidearen inguruan. Hortik behera Urdalur urtegia urez hornitzen du, Sakanarako urak ematen dituena, Nafarroa Garaian sartuta. Altsasun Arakil ibaiari isurtzen dizkio bere urak.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Altzaniako mendilerroa

## Kanpo estekak
Urdalurko urtegia

**Urdalur** Ziordia eta Gipuzkoa artean kokatzen den urtegia da. Altzania ibaiak ureztatzen du eta Sakanako hainbat herrirentzat ematen du ura. Bere azaleraren zati gehiena, Gipuzkoan dago, Aizkorri-Aratz natur parkearen barnean, natur parke honen barnean dagoen urtegi bakarra izaki.

1996an estreinatu zuten, zazpi urtetako lanak eta gero.

## Kanpo estekak
Autobus

[thumb|250px|[Gasteizko TUVISA garraio-konpainiaren autobusa.]]
thumb|250px|Elbarrituentzako bereziki prestatutako mikrobusa.
[ezkerrera|thumb|Argindar kableei lotutako autobusa. Watertown Square. [Massachusetts. 2022.]]
**Autobusa** pertsona-kopuru handiak garraiatzeko erabiltzen den gurpildun garraiobide luzea da. Autobusak tamaina eta mota askotakoak izan daitezke, eta 8tik ehunka bidaiari arte eraman ditzakete. Autobusak oso erabiliak dira garraio publikoko zerbitzuetan.

Autobus-motarik arruntena gorputz bakarrekoa da, baina badaude bi gorputz edo gehiagokoak edo bi solairukoak ere. Bestalde, autobus txikiagoak ere erabiltzen dira, minibus edo mikrobus deiturikoak. Normalean autobusen energia-iturria barne-errekuntzako motorra da, nahiz eta hasierako ereduek zaldiak erabiltzen zituzten. Trolebusak, berriz, argindarrez mugitzen dira.

## Etimologia 
Hasieran garraio-mota honi ***omnibus*** zeritzon, latinezko *omnes* ("denok") hitzetik, eta denontzat (garraio publikoa) zela adierazten zuen. Motordun garraioak zaldi bidezkoa ordezkatu zuenean, 1905. urtetik aurrera, omnibus motordunari ***autobus*** deitzen hasi zitzaion. Gaur egun horixe da hitzik erabiliena.

## Historia 
thumb|ezkerrera|Zaldiz garraiatutako omnibusa (1861)
thumb|Benz-Omnibus, 1896
[thumb|Araban [Matrikula (automobilak)|matrikulaturiko lehen autobusa, VI-13E matrikuladuna. 1910. urtean.]]

Lehen autobus-linea publikoa 1662an sortu zuen Blaise Pascal-ek, baina bertan behera geratu zen 15 urte geroago, eta ez zen antzeko zerbitzurik egon XIX. mendeko bigarren hamarkadara arte. Hasierako busak zaldiz mugitzen ziren eta taxien eta diligentzien arteko nahastea ziren. 1830etik aurrera lurrunez mugitutako autobusak sortu ziren. Aldi berean, harien sistema baten bidez argindarra jaso eta energia horrekin mugitzen ziren trolebusak asmatu ziren. Barne-errekuntzako motorra baliatu zuten lehen autobusak automobilaren sorrerarekin bat etorri ziren. Mota honetako lehen autobusa 1895ean agertu zenetik, eredu berriak sortu ziren XX. hamarkadan, gaur egun ezagutzen diren autobus-motak sortu arte 1950eko hamarkadan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Puntu eta koma

:*Artikulu hau puntuazio zeinuari buruzkoa da; telesailari buruzko artikulua ikusteko, ikus «Puntu Koma».*

**Puntu eta koma** ( **;** ) bertikalean lerrokatuta dauden puntu bat eta koma batek adierazitako puntuazio zeinua da. Puntuak baino geldiune txikiagoa adierazten du, baina komak baino handiagoa.

Honako kasuetan erabiltzen da, besteak beste:

* Komek bereizitako osagaiak multzokatu eta anbiguotasunak saihesteko. Adibidez: *helduak, gurasoak zein irakasleak; ikasleak, bai haurrak bai nerabeak, eta bestelako bisitariak hurbildu ziren festara.*
* Kausa eta ondorioa lotzeko, puntu eta koma zein bi puntuak erabil daitezke. *Har ezazu aterkia; bustiko zara.*
* Puntua erabili nahi ez eta koma ahulegia denean. *Ez naiz segur; izan ere, wikipediak kontrakoa dio.*

Informatikan, programazio lengoaia askotan, agindu bakoitzaren amaiera adierazteko erabiltzen da.

## Kanpo estekak
Garona Garaia

**Garona Garaia** (frantsesez *Haute-Garonne*, okzitanieraz *Garona Nauta*) Okzitania eskualdeko departamendua da (31), Garona ibaiak zeharkatua.

Prefektura Tolosa hirian dago.

thumb|ezkerrera|250px|Kapitolioa Tolosan

## Mugakideak 
Mugakide ditu Ariège, Pirinio Garaiak, Gers, Tarn, Tarn eta Garona eta Aude departamenduak, bai eta Arango harana (Katalunia) eta Huescako probintzia ere (Aragoi).
 
thumb|ezkerrera|250px|Montgiscard herriko eliza

## Inguru naturala 
Perdiguero mendia (3.222 m.) tontorrik altuena da, Huescako probintziaren mugan.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Garona Garaia departamenduko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak
Puntu (puntuazioa)

**Puntua** ( **.** ) perpaus baten amaiera adierazteko erabiltzen den puntuazio zeinua da.

Puntuaren ostean lerro-jauzia edo paragrafo aldaketa baldin badator, **puntu eta aparte** deitzen zaio, eta kontrako kasuan, lerro-jauzirik ez badago, **puntu eta jarrai** deitzen zaio. Perpausaren bukaera izanagatik, izenburu, atalburu, goiburu eta abarrak bukaerako punturik gabe idaztea da ohitura.

Honez gain, puntuak baditu beste zenbait erabilpen:
* Laburdurak adierazteko. Adibidez: *etab.* eta abar adierazteko.
* Inizialak adierazteko puntua erabiltzen da. Ez, ordea, siglak eta akronimoak adierazteko. Adibidez: *A. Etxeberriak EIZIEn egiten du lan*.
* Euskaraz, ordinala adierazteko ere erabiltzen da: *Gaurko lasterketan 5. (edo bosgarren) gelditu naiz. Enrike III.a Nafarroakoa.* Data bateko urtea adierazteko, punturik gabe hobesten da, zenbakiaren ondoren *urtea* hitza datorrenean salbu. Adibidez: *2017ko urrian hasi nintzen lanean, eta orain 2019. urtean gara.* (Interpretazioa bera da mendea, eguna eta abarrekin)
* Anglosaxoniarrek ez beste guztiek, tradizionalki puntua erabili dute milatik gorako zenbakietan zifrak hirunaka banatzeko: *2.372.182.* Edonola ere, gaur egun deus ez erabiltzea edo zuriune batez markatzea da zabaltzen ari den ohitura, ISO arauei jarraiki. Euskaltzaindiak ere hori aholkatzen du testu zientifikoetan.
* Anglosaxoniarrek zenbaki osoak eta dezimalak banatzeko erabiltzen dituzte: *3.141592*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Proventza Garaiko Alpeak

**Proventza Garaiko Alpeak** (ofizialki ,  ahoskatua; ) Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdeko departamendua da (04) bai eta Okzitaniako lurraldea ere. Prefektura Digne-les-Bains hirian dago.

## Historia 
Alpe Behereak (), 1789ko abenduaren 22ko Legearen arabera, 1790eko martxoaren 4an Frantziako Iraultzan sortutako 83 departamenduetako bat izan zen. 1793ko abuztuaren 12an, Vaucluse departamendua sortu zuten, Bouches-du-Rhône, Drôme eta Alpe Behereak departamenduetatik abiatuz. Alpe Behereek Sault kantonamendua galdu zuen Vauclusen alde. Hamazazpi urte geroago, 1810ean, Barcillonnette kantonamendua Alpe Garaietara eraman zuten.

Italia faxistak 1942ko azarotik 1943ko irailera departamendua okupatu zuen.

1970eko apirilaren 13an, Alpe Behereak departamendua Proventza Garaiko Alpeak izendatu zuten.

## Mugakideak 
Departamentu horrek 6.925 km²-ko eremua du, eta hedadurari dagokionez, Montenegroren erdiaren antzekoa da. Iparraldean Alpe Garaiak ditu mugakide, ekialdean Piemonte italiar eskualdea eta Itsas Alpeak, hegoaldean Var, mendebaldean Vaucluse eta ipar-mendebaldean Drôme. Punturik altuena Pic de Chambeyron da, 3.412 imgm, eta txikiena Durance ibaiaren bokalea, 250 imgm. Bere errepiderik altuena Cîme de la Bonnette (2.826 m) da, aldi berean Frantziako altuena, Itsas Alpeekin mugan. Beste tontor batzuk Brec de Chambeyron (3.389 m), Bric de Rubren (3.340 m), Péouvou (3.233 m), Brec de l'Homme (3.209 m) eta Pointe haute de Mary (3.206 m) dira.

Departamenduko ibai nagusiak Durance, Verdon, Bléone, Ubaye, Var, Buëch, Jabron eta Largue dira.

### Klima 
## Demografia 
Departameduko udalerri nagusiak honakoak dira:

## Ondasun nabarmenak 
* Ganagobieko monasterioa
* Forcalquierko katedrala

## Galeria 

File:Digne Gassendi et cathédrale Saint-Jérôme.jpg|Digne-les-Bains hiria
File:Vue forcalquier 2402.JPG|Forcalquier
File:Sisteron (2452199561).jpg|Sisteron
File:Rocher de la Baume (2450672419).jpg|Rocher de La Baume
File:Moustiers Sainte Marie 1.jpg|Moustiers-Sainte-Marie
File:Gorges du Verdon 2010.jpg|Verdongo haitza
File:Chambeyron-lac du marinet.jpg|Aiguille de Chambeyron eta Marinet aintzira

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mieres

**Mieres** leku ezberdinen izena izan daiteke:

* Mieres: Gironako udalerria.
* Mieres: Asturiasko udalerria.
Iparraldeko Beira Interior

**Iparraldeko Beira Interior** () Portugalgo azpieskualdea da, Erdialdeko eskualdean kokatuta dagoena.

## Kontzejuak 
* Almeida
* Celorico da Beira
* Figueira de Castelo Rodrigo
* Guarda
* Manteigas
* Meda
* Pinhel
* Sabugal
* Trancoso

## Kanpo estekak
Probintzia

**Probintzia** bat estatu gobernu baten azpian dagoen azpi-unitate bat da. Erromatarrek sorturiko terminoa da, euren herria hainbat *provinciae*tan banatu baitzuten. Izena latinetik dator eta *influentzia gune* esan nahi du. Bere garaian Italiar penintsulatik at kokatutako guneak izendatzeko erabiltzen zen.

## Euskal Herriko probintziak 
Euskal Herrian probintzia ordez herrialde izena erabili ohi da. Euskal Herriak 7 herrialde ditu:
* Araba
* Bizkaia
* Gipuzkoa
* Lapurdi
* Nafarroa Beherea
* Nafarroa Garaia
* Zuberoa

## Probintziaren erabilera beste herri batzuetan 
Espainiak probintzia izena erabiltzen badu ere beste estatu batzuetan hau ez da horrela izaten. Frantziak gai bera izendatzeko *Departamentu* hitza erabiltzen du. Beste estatu batzuetan probintzia eta estatu baliokideak dira (adibidez, Argentina eta Mexikon).

## Kanpo estekak
Eroski

**Eroski** Mondragon Corporacion Cooperativa barnean dagoen banaketarako kooperatiba da.

## Izena 
*Erosi* eta *toki* hitzen nahasketatik dator izena, hau da, "erosteko toki".

## Historia 
1969an sortu zen.

2007ko ekainean Caprabo enpresa espainiarra erosi eta gero, 2.441 salmenta-toki ditu taldeak hurrengo moduan banaturik: 114 hipermerkatu (Eroski), 1.029 supermerkatu (Eroski City, Eroski Center eta Caprabo), 274 bidaia-agentzia (Eroski Bidaiak), 53 gasolindegi, 44 kirol-denda (Forum Sport), 300 lurrindegi (If), aisia eta kulturako 4 denda (Abac) eta 27 logistika-gune. 47.000 langilek osatzen dute taldea.

[250px|eskuinera|thumb|[Eroski Iruña merkataritza-gunearen ikuspegia.]]

2010ean Espainiako Errealitate Eleaniztunaren Sustapen Saria jaso zuen.

2014ko azaroaren 4an, Eroskik 160 denda saldu zizkion DIA taldeari. Denda gehienak Madrilen zeuden; gainerakoak, aldiz, Andaluzian, Gaztela eta Leonen, Extremaduran eta Gaztela-Mantxan.

Azaroaren 24an, 40 milioi euro inbertitu zituen Eroskik Elorrioko plataforma logistiko automatizatuan.

2015eko urtarrilaren 12an, Eroski 136. postuan zegoen munduko banaketa talde handien zerrendan. Bederatzi postu galdu zituen urtebetean. AEBetako Wal Mart supermerkatuen taldea zen zerrendan lehena.

Urtarrilaren 15ean, Eroski ixtear zegoen bere zorraren berregituraketa. Urtarrilaren 16an, akordioa egin zuen bankuekin bere zorra osorik berregituratzeko eta horrela finantza ekarpenen trukearen hasiera posiblea zen.

2022ko azaroaren 22an iragarri zenez, Iberostarrek Eroski Bidaiak erosi zuen, 300 langilez eta 132 dendaz osatua, eta hurrengo urteko urtarrilean zen ixtekoa operazio hori.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  www.eroski.es
*  www.fundacioneroski.es
*  Eroski Consumer Kontsumitzaileen webgunea
Aereda

**Aereda** edo **Erda**. Euskal mitologiako jainkoa; erromatarren garaian Pirinio aldean zabaldu zen harenganako gurtza. Berari buruzko inskripzioak azaltzen dira Ger eskualdean, Garona Garaian, Siradan herrian.

Ez ditugu bere ezaugarriak ezagutzen.

## Bibliografia 
* *Jose Miguel de Barandiaran, obras completas*. Egilea, Jose Miguel de Barandiaran. Argitaletxea, Editorial la gran enciclopedia vasca, Bilbao 1976.
* Enciclopedia General Ilustrada del Pais Vasco, Historia General de Euskal Herria. Argitaletxea, Auñamendi, Zarautz 1978.
* K. Larrañaga Elorza, Euskal Herria Antzinatean. Materiale eta Agiriak, UNED-Bergara, 1988, 316 or., 176 zkia.
* Julien Sacazeren lanak:
:* *Les Anciens dieux des Pyrénées, nomenclature et distribution géographique*. Extrait de la *Revue de Comminges* (Saint-Gaudens), 28p., 1885.
:* *Inscriptions antiques des Pyrénées*. Hitzaurrea M. Albert Lebèguek eginda. Tolosa, XII-576p. (Bibliothèque méridionale. 2e série,1892. ; 2). Berrargitalpena fakzimilean, Tolosa, ESPER, 1990.
:* *Inscriptions antiques du Couserans*. Tolosa, 28p., 1892. Berrargitalpena fakzimilean, Nîmes, C. Lacour, 2001.

## Kanpo estekak
Adur (euskal mitologia)

thumb|Adur zoriaren errepresentazioa.
Euskal mitologian, **Adur**, guztia batzen duen lokailu bat da, Lurrarekin batzera bultzatzen duen eta leku guztietan dagoen gaia. Adurra Amalurrekin lotzen da, eta bere kontrakoa *Indarra* izango litzateke, bereizteko joera duena.

## Adurraren bide eta adierazpen ezberdinak 
Zentzu praktikoagoan, adurra zoria da, azti eta sorginen ahalmena. Baita azti-sorginek magia egiteko erabilitako *indarra* ere, urrutiko magia egiteko ahalmena. Biraoa, esate baterako, adurraren bidez igortzen zaio kaltetu nahi den pertsona edo gauzari. Gauza edo pertsonaren irudiaren gaineko ekintza sinboliko batek bere adurra igortzen du, eta imajinak irudikatutakoaren aurka erreproduzitzen da urrunera . Edozeinek erabili dezake adurra. Batzuetan gizakiak adurra erabil dezake zenbait irelu menperatzeko.

Badaude zenbait pertsona adurra begiradarekin menperatu eta erabili dezaketenak. Begiradarekin adurra mugitzeko ahalmena dute, eta haren bidez kalteak ekartzen dizkiete gauzaki, gizaki eta animaliei.Pertsona horiek "betadurra" dutela esaten da, begizkoa eragiten duen indarra.

Batzuetan pertsonak ez daki ere indar hori baduela, eta begizkoa eragin dezake nahi gabe .
Batzuetan pertsonak adurra hainbat irelu dominatzeko erabili dezake. Edozein pertsonak egin dezake gainera.

## Elezaharrak 
Barandiaranek Leitzako istorio hau kontatzen zuen adurraren indarrari buruz:

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* *Jose Miguel de Barandiaran, obras completas*. Egilea, Jose Miguel de Barandiaran. Argitaletxea, Editorial la gran enciclopedia vasca, Bilbao 1976.

## Kanpo estekak
Salomon

**Salomon** —; ; ; ) edo **Jedidas** (; Itun Zaharrean aipatzen den lez— (K.a. ~970-931) Israelgo antzinateko erresumako hirugarren erregea izan zen, Daviden semea, eta erresuma txikiagoetan banatu aurreko azkena (Judeako Erresuma barne). 

Errege horri buruzko berriek jatorri mitologikoa dute batik bat. Jerusalemgo tenpluaren eraikuntza egozten zaio eta antzinateko gizon jakintsu eta aberatsenetako bat omen zen. Bibliak lurrean sekula izan den gizonik jakintsuena dela aitortzen du. Salomoni bi idazlan egozten zaizkio, *Esaera zaharren liburua* eta *Kantarik ederrena*.

Euskal mitologian, Ehiztari galduaren, edo horietako baten izena da.

## Salomon, Bibliaren arabera 
Kristauen liburu sakratua Salomoni buruzko iturri nagusietako bat da; Itun Zaharrak hari buruz dioena biltzen da ondoren.

David Israelgo erregearen eta Betsaberen bigarren semea izan zen. Davidek Betsaberekin ezkontzearren haren aurreko senar Urias hitita gudara bidali zuen, bertan hil zedin eta Betsabe alargundu. Natan igarleak, haren bekatuaren ordainetan, Jainkoak Davidek bere lehen semea hil zezan agindu zuela esan zion erregeari.* ; Jainkoaren arerioen biraoa sustatu zenuen: lit. Jainkoaren etsaiak ikaragarri iraindu dituzu*. Aste oso bat jan gabe eta otoitzean igaro ostean, Davidek bere semea hil zela jakin zuen eta Betsaberen atsekabea lausotu, laster izan zen berriz haurdun eta Salomonez erdi zen.

## Familia 
## Kanpo estekak
Urgeldi

**Urgeldi** euskal mitologian lakua, putzu edo urtegia, baita ere zingira da. Zenbait jeinuen bizitokia.

## Kanpo estekak
Erdialdea-Loira Harana

**Erdialdea-Loira Harana** () Frantziako eskualdea da.

Mugakide hauexek ditu: Auvernia-Rodano-Alpeak, Borgoina-Franche-Comté, Île-de-France, Normandia, Loirerria eta Akitania Berria.

## Departamenduak 
* Cher (departamendua) (18)
* Eure eta Loir (28)
* Indre (36)
* Indre eta Loira (37)
* Loir eta Cher (41)
* Loiret (45)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hezikomunikazio

Heziketa eta komunikazioaren artea dagoen esparru amankomuna da, elkargune bat, errealitate beraren aurpegi bi bezala harturik.

Irakastea komunikazioa den bezala, ikasi harremanetan egiten da: berdinekin, ondokoekin, autoritatea duenarekiko harremanetan...

Kulturarekin ere estuki lotuta dago hezikomunikazioa, logika berdintsua jarraituz heziketa eta komunikazioa:
* heziketak forma ematen du, heziz
* komunikazioak in-formatu egiten du, jakinaren gainean jarriz

Esan dezakegu **heziketa** gizarteratzea dela, jakintzak berresan edo ezagutza berreraiki; eta **komunikazioa** komunitatea eraikitzea.

Beraz **hezikomunikazioa** pertsonek gizarteratzeko prozesuan behar duten informazioa eta harremanak elkarreraginean
* eskuratu,
* sortu,
* konpartitu eta
* birreraikitzeko
bidea izango litzateke.

## Kanpo estekak
HETEL

**HETEL**, **Heziketa Teknikorako Elkartea** gizarte-ekimenezko, hau da, ekimen pribatuko lanbide-heziketako ikastetxeen elkartea. Euskal Autonomia Erkidegoko hiru lurraldetan sustraiturik dago. Elkartea 1987an sortu zen horrelako ikastetxeak koordinatzeko eta, halaber, lan heziketa sustatu eta hobetzeko. Hasiera batean batez ere La Salle eskola kristauen ikastetxeak baziren, urteen poderioz beste motatako ikastetxeak integratzen joan ziren. HETELeko zentroak Lanbide Heziketako Euskal Planeko Lanbide-prestakuntza zentro integralen sarekoak dira.

## Helburuak 
Elkartearen helburuak hauexek dira: esperientzien eta egite-jakitearen trukaketa eta kalitatea eta pedagogi, antolakuntza, teknika eta teknologi berrikuntzak eskaintzen dituzten proiektuetan elkarrekin parte hartu eta haiek garatzea. HETELeko zentroak Lanbide Heziketako Euskal Planeko Lanbide-prestakuntza zentro integralen sarekoak dira. Jarduera-printzipioetariko batzuk, bestetik, honako hauek ditugu: "teknologia eta pedagogiaren berrikuntza gidatzea, elkarturiko ikastetxeen artean eta hauen eta gizartearen artean komunikazioa eta elkar laguntza bultzatzea eta beste Autonomia Erkidegoko eta beste herrialde batzuetako lanbide heziketako zentro eta enpresekiko harremanak eta lankidetza sustatzea".

## Ikastetxeak 
### Araba 
* Diocesanas-Jesús Obrero Fundazioa. Gasteiz.
* Laudioko Lanbide Heziketako Udal Ikastegia. Laudio.

### Bizkaia 
* Zabalburu Ikastetxea. Bilbo.
* Kimika eta Elektronika Eskola. Bilbo.
* Politeknika Ikastegia Txorierri. Derio.
* Salesianos. Deustu.
* San Jose - Maristak L.H Ikastexea. Durango.
* Lea Artibai Ikastetxea. Markina.
* Somorrostro Irakas-gunea. Muskiz.
* San Viator Ikastetxea. Sopuerta.
* Zulaibar Arratiako Lanbide Ikastegia. Zeanuri.

### Gipuzkoa 
* La Salle Berrozpe. Andoain.
* Mondragon Goi Eskola Politeknikoa. Arrasate.
* Nazaret Zentroa. Donostia.
* Irungo La Salle. Irun.
* Oñati Gestio Heziketa. Oñati.
* Goierri Eskola. Ordizia.
* Salesianos Urnieta. Urnieta.
* Urola Garaiko Lanbide Eskola. Zumarraga.
* Oteitza Lizeo Politeknikoa. Zarautz.

## Publikazioak 
HETELkaria aldizkari urtekaria argitaratzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* HETELen web gune ofiziala.
Montpelhièr

**Montpellier** (okzitanieraz: *Montpelhièr*) Frantziako hegoaldeko kostaldean eta Okzitanian dagoen hiria da, Languedoc-Roussillon eskualdeko eta Hérault departamenduko hiriburua dena.

257.351 biztanle zituen 2010an eta 10 kantonamendutan banatuta dago.

thumb|ezkerrera|250px|Peyrou garaipen arkua

## Klima 

## Auzoak 
2001etik aurrera, Montpellier zazpi barrutitan banaturik dago, bakoitzak bere auzoak dituena. Hona hemen:

* Montpellier-centre : erdigune historikoa (Écusson), Comédie, Gares, Faubourg Boutonnet, Saint-Charles, Faubourg Saint-Jaume, Peyrou, Les Arceaux, Figuerolles, Faubourg du Courreau, Gambetta, Clémenceau, Méditerranée, boulevard de Strasbourg, Le Triangle, Polygone, Antigone, Nouveau-Monde, Parc à Ballons, Les Aubes, Les Beaux-Arts, Saint-Lazare.
* Croix-d'Argent : avenue de Toulouse, Croix d'Argent, Mas Drevon, Tastavin, Lemasson, Garosud, Mas de Bagnères, Mas Nouguier, les Sabines, Lepic, Pas du Loup, Estanove, Val-de-Crozes, Bagatelle.
* Les Cévennes : Les Cévennes, Alco, Le Petit Bard, Pergola, Saint-Clément, Clémentville, Las Rebès, La Chamberte, La Martelle, Montpellier-Village, Les Grisettes, Les Grèzes.
* Mosson : La Mosson, Celleneuve, La Paillade, les Hauts-de-Massane, Le Grand-Mail, Les Tritons.
* Hôpitaux-Facultés : Malbosc, Saint-Priest, Euromédecine, Zolad, Plan des 4 Seigneurs, Hôpitaux, IUT, Père Soulas, Universités, Vert-Bois, Hauts de Boutonnet, Aiguelongue, Justice, Parc zoologique de Lunaret, Agropolis.
* Port-Marianne : La Pompignane, Richter, Millénaire, Jacques Cœur, Consuls de Mer, Grammont, Odysseum, Montaubérou, La Méjanelle, La Mogère.
* Prés d'Arènes : Les Prés d'Arènes, Avenue de Palavas, La Rauze, Tournezy, Saint-Martin, Les Aiguerelles, Pont-Trinquat, Cité Mion.

## Biztanleria 
## Kirolak 
Montpellier HB Frantziako Eskubaloi Liga gehien irabazi duen taldea da, 2010 arte 12 titulu irabazita. Bertzela, Montpellier HSC hiriko futbol talderik garrantzitsuena da, Frantziako Kopa birritan irabazi duena.

## Hezkuntza 
* École nationale de l'aviation civile
* EPITECH
* Montpellier Business School

## Herri eta hiri senidetuak 
## Ikus, gainera 
* Frantziako hiri nagusien zerrenda
* Mediterraneo itsasoa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Hiriko webgune ofiziala
Parentesiak

**Parentesi**ak edo **hesi**ak testu bat beste batetik bereizteko erabiltzen diren puntuazio markak dira. Haien artean aldaera batzuk daude: *parentesiak* **( )**, *kortxeteak* **[ ]** eta *giltzak* **{ }**. Lehen parentesiari *irekiera parentesia* esaten zaio eta bigarrenari, *itxiera parentesia*.

Matematikan, ekuazio baten lehentasunak ezartzeko erabiltzen dira. Horrenbestez, ez dira gauza bera *(5 + 2) * 3* eta *5 + 2 * 3*.

Informatikan ere, programazio lengoaietan asko erabiltzen dira.

## Kanpo estekak
Pau (argipena)

**Pau** hainbat lekuren izena da:
* Pau: Gironako (Espainia) udalerria.
* Pau: Sardiniako (Italia) udalerria.
* Paue: Pirinio Atlantikoak (Frantsesa) departamenduko hiriburua da
* Paueko barrutia:Akitania eskualdeko Pirinio Atlantikoak departamenduan dagoena.

## Ikus, gainera 
* Paue: Frantziako Pirinio Atlantikoak departamenduko hiriburua; frantsesez '''' izena du.
Miguel Ángel Blanco

**Miguel Ángel Blanco Garrido** (Ermua, Bizkaia, 1968ko maiatzaren 13a - Lasarte-Oria, Gipuzkoa, 1997ko uztailaren 13a) Alderdi Popularreko Ermuko zinegotzia zen. 1997ko uztailaren 12an, buruan bi tiro zituela aurkitu zuten, hil-hurren, ETAk bahitu eta bi egunera; biharamunean hil zen.

## Bizitza 
Miguel Ángel Blanco 1968ko maiatzaren 13an jaio zen, Ermuan. Haren familia, jatorri umilekoa, Ourensekoa zen. Miguel Ángel eta haren arreba jaio baino lehen, haien gurasoak Ourenseko Xunqueira de Espadanedo herritik Ermura aldatu ziren, etorkizun hobe baten bila. Ama etxekoandrea zen eta, aita igeltseroa.

Miguel Ángelek Ekonomia ikasi zuen Euskal Herriko Unibertsitatean. Ikasketa horiekin zerikusia zuen lanpostu bat aurkitu zuen arte, igeltsero aritu zen. Horrez gain, gustuko zuen kirola eta musika talde batean jotzen zuen.

1995ean PPko *Nuevas Generaciones* gazte taldeko kide bilakatu zen. Urte hartan, zinegotzi hautatu zuten. Gainera, *Nuevas Generaciones*ko batzorde exekutiboko kidea zen.

Miguel Ángel Blancok neska-laguna zuen hil baino zazpi urte lehenagotik, eta 1997ko udan ezkontzeko asmoa zuten.

## Heriotza 
Bahiketa gertatu zen egunean, ETAk 48 ordu eman zizkion Espainiako Gobernuari euskal presoak Euskal Herrira hurbil zitzan, *Egin Irratira* egindako dei baten bidez; baldintza hori jarri zuen ETAk, Miguel Ángel Blanco ez hiltzeko. Euskal Herrian eta Espainian manifestazio jendetsuak egin ziren, ETAri Miguel Ángel hil ez zezan eskatzeko. 

Gobernuak ez zuen ETAk ezarritako baldintza onartu eta ETAk ere entzungor egin zien herritarren manifestazioei: ETAkoek bi tiro egin zizkioten Miguel Ángeli garondoan, 1997ko uztailaren 12ko arratsaldeko 16:50ean, ultimatuma bukatu eta 50 minutura. Miguel Ángel oraindik bizirik utzi zuten, Lasarteko ingurumarietan, eskuak lotuta. Laster aurkitu zuten Lasarteko bi herritarrek eta ospitalera ere bizirik heldu zen, oso egoera larrian. Hantxe hil zen, goizaldeko 4:30ean.

## Atentatuaren oihartzuna 
Miguel Ángel Blancoren bahiketak eta hilketak oihartzun handia izan zuen euskal eta espainiar herritarrengan, baita mundu zabalean ere. Ermuko espiritua izeneko joera eta jarrera piztu zuen. Manifestazio jendetsuak egin zituzten ETAren aurka Euskal Herriko eta Espainiako toki askotan. Blanco hil ondoren, haren izena zuen terrorismoaren aurkako erakundea sortu zen.

Euskal Herriko gizarteari zirrararik handiena eragin dion ETAren atentatuetako bat izan da eta mugarria izan zen: ETAren indarkeriaren aurkako sentimendua asko indartu zen, baita ezker abertzalearen barruan ere eta hori baliatuz ETAren eta ezker abertzalearen aurkako errepresioa asko gogortu zen ordutik aurrera.

Alderdi Popularrak Miguel Ángel Blancoren izena erabili du bere ekintza batzuk legez kanpo finantzatzeko, Gürtel aferako azpijokoen barruan.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ermuko Foroa

## Kanpo estekak 
*  Miguel Angel Blanco Fundazioa
Garraf

[eskuinera|thumb|Garraf [Katalunian]]

**Garraf** Bartzelonako hego-mendebaldean dagoen eskualdea da.

184 km2-ko azalera dauka eta 133.117 biztanle zituen 2006an. Vilanova i la Geltrú hiriburu eta udalerri populatuena da.

## Mugakideak 
Iparraldean Alt Penedes, hegoaldean Mediterraneo itsasoa, ekialdean Baix Llobregat eta mendebaldean Baix Penedes mugakide ditu.

## Udalerriak 
Canyelles, Cubelles, Olivella, Sant Pere de Ribes, Sitges eta **Vilanova i la Geltru** udalerriek osatzen dute.

## Ikus, gainera 
* Kataluniako eskualdeak
* Costa del Garraf

## Kanpo estekak 
* Eskualdeko kontseiluaren webgunea
Avignon

**Avignon** (okzitanieraz **Avignoun** edo **Avinhon**) Frantziako eta Okzitaniako hiria da, Vaucluse departamenduko hiriburua. Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean dago, Rodanoren ezkerreko bazterrean. 4 kantonamendutako burua da. 2012an 89.380 biztanle zituen 43,95 kilometro koadrotan banatuta. Hiriko gune historikoa UNESCOren gizateriaren ondare izendaturik dago. Okzitanerazko aldakitzat hartzen den probentzeraz egiten da hirian.

## Historia 
Galiarren hiria izan ondoren, Avignon erromatar kolonia bihurtu zen Zesar Augustoren garaian, *Avenio* izenarekin. 536. urtean frankoen eskuetara igaro zen eta bi mende geroago Charles Martelek suntsitu zuen, arabiarrekin elkartu zelako (736-737). Ondoren, Arles erreinu eta Okzitaniako Tolosaren nahiz Proventzako kondeen esku egon zen. Albiarren aurkako gurutzadan katolikoen aurka jardun zuten Avignongo biztanleek.

Filipe IV.a Ederrak Aita Santu frantsesa nahi eta lortu zuelarik, Klemente V.a, Avignon bihurtu zen Aita Santuen egoitza (1309). Zazpi Aita Santu izan ziren Avignonen 68 urtean: Klemente V.a, Joan XXII.a, Benedikto XII.a, Klemente VI.a, Inozentzio VI.a, Urbano V.a eta Gregorio XI.a. Azken horrek Erromara eraman zuen aitasantutza berriro 1377an. Mendebaldeko Zismaren ondorioz (1378-1413), Avignon bi antiaitasanturen egoitza bilakatu zen: Klemente VII.a eta Benedikto XIII.a (Pedro de Luna).

Frantziako Iraultza arte, aita santuek gobernatu zuten Avigonen, ordezkarien bidez. Iraultza garaian, Avignongo herria aita santuen aurka altxatu zen eta Frantziako anexioaren aldeko botoa eman ondoan (1790), 1791n Frantziako hiria osorik bihurtu zen.

## Geografia 
### Kokapena 
Rodano ibaiaren ezker aldean dago kokatua, Vaucluse departamenduan, Paristik 653&nbsp;km hegomendebaldera eta Marseillatik 80 kilometro ipar-mendebaldera.

[thumb|erdian|700px|Ipar mendebalderako bista, ezkerrean Avignongo zubia eta azken puntua [Mont Ventoux|Ventoux mendia.]]

### Klima 
Avignonek klima azpitropikal hezea du, *Cfa* Köppen klima sailkapenaren arabera.

## Kultura 
Udan Avignongo antzerki eta arte eszenikoen jaialdia ospatzen da.

## Garraioa 
Avignon Orizo sareak zerbitzatzen du, garraiobide hauek dituen sarea:
* Avignongo tranbia
* Avignongo igarotze azkarreko autobusa
* Avignongo autobusak
* Avignongo bizikleta zerbitzua

## Ondarea 
* Aita Santuen jauregia
* Petit Palais museoa
* Avignongo katedrala
* Saint-Bénézet zubia
* Avignongo harresiak

## Avignondar ospetsuak 
Avignonen ondorengo pertsonaiak jaio ziren.
* Pierre Boulle (1912-1994), *Le Pont de la Rivière Kwai* eta *La Planète des singes* eleberrien idazlea.
* Alexandro Rodaskoa (1591-1660), misiolari jesuita.
* Mireille Mathieu (1946), abeslaria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Hiriko webgune ofiziala
*  Itzulpena Gaztelaniazko Avignon artikulutik.
Bandar Seri Begawan

**Bandar Seri Begawan** 1991an 46.229 hiritar zituen hiria da, Bruneiko sultanerriaren hiriburua. Bertan *Royal Ceremonial Hall*, *Royal Regalia Building*, *Brunei History Center* eta *Omar Ali Saifuddinen meskita* aurki daitezke. Omar Ali Saiffuddinen meskita, 1958an eraikia italiar marmolaz eraikia kupula doratua du.

Hiriaren izena persieratik eta sanskritotik dator. *Bandar* persieraz *portu* esan nahi du eta *Seri Begawan* sanskritoz *bedeinkatua*.

## Kanpo estekak 
*  Udalaren informazioa
Sultan

**Sultan** (arabieratik ﺳﻠﻂﺎﻥ ,sultān, eta hau ﺳﻠﻂﺔ,sulta: "botere"). Herri islamiar batzuetan erabilitako titulua, erregearen parekoa dena. Berez *botereduna* esan nahi du. Hasieran, teorian kalifa baten menpe zegoen lurraldea gobernatzen zuten turkiar buruzagi militarrak izendatzeko modua izan zen. Ghazniko Mahmud, Ghaznavidar Inperioko agintaria (998-1030) izan zen sultan titulua ofizialki erabili zuen aurrenekoa.

Sultan baten agindupean dagoen lurraldeari *sultanerri* esaten zaio.

## Ikus, gainera 
* Bisir Handia

## Kanpo estekak
Kalifa

[thumb|175px|[Selim I|Selim Handia, lehendabiziko otomandar kalifa.]]
**Kalifa** (arabieratik خليف /khalīfah/, "ondorengoa") Mahomaren heriotzaren ondoren islamdar agintariek erabilitako titulua zen.

632. urtean, Mahoma hil zenean, ez zuen utzi inongo metodorik musulmanen agintari nagusia nork izan behar zuen erabakitzeko. Honen ondorioz bere aitaginarreba, Abu Bakr al-Siddiq aukeratu zuten Jalifatu Rasuli.llah (خليفة رسول الله, *Jainkoaren Mezulariaren ondorengoa*). Horren ondorengo agintari guztiak ere Kalifa izena hartu zuten.

Kalifak aldi berean agintari politikoak eta erlijiosoak ziren. Erlijioso moduan ez zuten inongo botererik dogmarik ezartzeko, Mahomak berak emandako errebelazioak nahikoak zirela uste baitzen. Kalifa baten lurraldeei kalifa-herri izena ematen zitzaien.

Sunnien arabera, islamiar munduko lehenengo lau kalifek lan bikaina egin zuten eta horregatik *ondo gidatutako kalifak* eta *lau kalifa justuak* izena ematen diete. Gainera *sunniek* hainbat irizpide jarri zituzten kalifa izateko:

* Kalifak Quraish tribukoak izan behar zuten (Mahomaren leinua).
* Ondorengotza aukeratzea zaharren kontseilu batek egin zuen.
* Kalifaren lana Islamaren hedakuntza zegoen.

Xiiek ordea ez dute hau onartzen. Euren ustetan Mahomak bere ondorengoa izendatu zuen hil aurretik. Hau bere suhia, Ali ibn Abi Talib, profetaren alaba Fatimaren senarra zen. Xiismoaren fededunentzat beraz, Ali eta bere ondorengoak dira benetako kalifak.

## Ikus, gainera 
* Kaliferria

## Kanpo estekak
Allah Peliharakan Sultan

**Allah Peliharakan Sultan** Bruneiko nazio ereserkia da. Bere esanahia *Jainkoak Sultana bedeinka dezala* da. 1947an konposatu zuen Awang Haji Besar bin Sagapek eta Pengiran Haji Mohamed Yusuf bin Abdul Rahimen letra bati dagokio.

## Letra 
*Ya Allah lanjutkanlah Usia
Kebawah Duli Yang Maha Mulia
Adil berdaulat menaungi nusa
Memimpin rakyat kekal bahagia
Hidup sentosa Negara dan Sultan
Ilahi selamatkan Brunei Darussalam*

### Euskarazko esanahia 
Jainkoak Sultana bedeinka dezala
Bizitza luze batekin
Modu justu eta noble batean agintzen du erreinuan
eta gure jendea betirako pozik mantentze du
Izan zaitez baketsu, Erreinu eta Jaun Sultan,
Salba ezazu Brunei,
Bakearen Lurraldea.

* MIDIan

## Kanpo estekak
Malaysiera

thumb|180px|ezkerrera|Gizon bat malaysieraz mintzatzen da
**Malaysiera** (malaysieraz: *Bahasa Melayu*; jawi alfabetoan: ) hego-ekialdeko Asiako hizkuntza da, austronesiar familiaren malaysiar-polinesiar adarrekoa. Malaysiako penintsula, Sumatra, Borneo, Filipinak, Thailandiako hegoaldea eta uharte txiki anitzetako lehen hizkuntza da (15 milioi inguru) eta bigarren hizkuntza Ekialdeko Malaysian eta Indonesian; leku horietan denetan indiar, txinatar eta europar merkatarien harremanetarako hizkuntza da. Malaysieraren hiru idazkera erabiltzen dira: bi latindar, Indonesian bata eta Malaysian bestea, eta jawi deituriko arabiar alfabetoa (Malakan eta Sumatran).

Malaysiera Malaysia eta Bruneiko hizkuntza ofiziala da eta Singapurko lau hizkuntza ofizialetako bat. Ekialdeko Timorren ere erabiltzen da. Indonesia, Malaysia eta Bruneiren arteko akordio baten arabera, *Bahasa Riau* estandar ofiziala da, Riau uhartedian hitz egiten den dialektoa hain zuzen ere. Malaisiera eta indonesiera (*Bahasa Indonesia*) hizkuntzen arteko ezberdintasunak ez dira oso handiak, euskalkien artean daudenen antzekoak baino ez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Limoges

**Limoges** (frantsesez  ahoskatua; ,  ahoskatua) Frantziako eta Okzitaniako hiria da, Limousin eskualdeko eta Vienne Garaia departamenduko hiriburua. Vienne ibaiaren ertzean kokaturik dago.

## Historia 
Martzial santuari esker errotu zen kristautasuna, II. mendeaz geroztik, Limogesen. Merovingiarren eta karolingiarren garaian hegoaldeko Akitaniako hiririk garrantzitsuenetakoa izan zen, eta garai hartarako ospe handia zuten Europa guztian bertan egiten ziren esmaltezko lanek. XII. mendetik bizkonderria izan zen Henrike IV.ak Frantziako koroaren menderako eskuratu zuen arte.

## Ekonomia 
thumb|ezkerrera|250px|Saint-Martial zubia.
Industriagune garrantzitsua (ehungintza, janari industria, eraikuntza metalikoak, zapatagintza, zurgintza). Saint-Yriex-la-Perche hegoaldeko hirian ekoizten den kaolinaz baliatuz XVIII. mendeaz geroztik lantzen den portzelana oso aintzat hartua da.

## Klima 
## Ondarea 
Aipagarri dira Saint-Etienne katedrala (XIII-XIV. mendeak), Saint-Pierre-du-Quéroix eliza (XIII-XIV. mendeak), Saint-Michel-des-Lions eliza (XIV-XV-XVI. mendeak), udal museo bihurtu den apezpikutegia eta XIII. mendeko Saint-Martial eta Saint-Etienne zubiak.

## Demografia 
## Kirolak 
Kirol arloan nabarmentzekoa da CSP Limoges saskibaloi taldea, Frantziako inoizko hoberenen artean dagoena eta Europako kopa lortu duen bakarra dena.

## Limogestar ezagunak 
* Pierre-Auguste Renoir (1841-1919), margolari inpresionista.

## Herri eta hiri senidetuak 
*  Charlotte, AEB
*  Fürth, Alemania
*  Grodno, Bielorrusia
*  Seto, Japonia
*  Plzeň, Txekiar Errepublika

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Hiriko webgune ofiziala
Riau uharteak (probintzia)

**Riau uharteak** (, akronimoa: *Kepri*; javeraz: كڤولاوان رياو; ) Indonesiako 34 probintzietako bat da. Riau uhartediaz gain, Malaysia eta Borneo artean dauden Anambas uhartedia eta Natuna uharteak ere probintzia honen parte dira. 8.201 kilometro koadroko eremua du, eta 2014an 1.813.985 biztanle zituen. Probintzia 2004an eratu zen. Hiriburua Tanjung Pinang da.

Biztanleriaren arabera, irlarik garrantzitsuenak Bintan, Batam eta Karimun dira. Handienak, berriz, Natuna irlak dira. Hizkuntza ofiziala malaysiera da, eta haren jaioterria dela uste da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anambas uhartedia

**Anambas uhartedia** () Indonesiako uhartedi txiki bat da, Hego Txinako itsasoan eta Malaysia eta Kalimantanen mendebaldean. Riau uharteak probintziaren parte dira eta batzuetan Natuna uharteen barnean sartzen dira.

Anambasek gas natural erreserba handiak ditu eta Singapur eta Malaysiara esportatzen ditu. Pualu Matak uhartea da petrolio esportazioaren erdigunea. Tarempah eta Jemaja Andriabu beste irletako batzuk dira.

## Kanpo estekak
Des Moines

**Des Moines** Ameriketako Estatu Batuetako erdialdeko hiria da, Iowa estatuko hiriburua eta hiririk handiena, Des Moines (658&nbsp;km, Mississippi ibaiaren adarra) ibaiaren ertzean dagoena. 2008. urtean 197.052 biztanle zituen.

Komunikabide, merkataritza eta industria hiria garrantzitsua da. Janari industria, traktoreak, ehunak eta eraikuntza dira industria jarduera nagusiak.

## Klima 

## Hiri senidetuak 
Des Moines ondorengo hiriekin senidetuta dago:

* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Hiriaren webgune ofiziala 
## Erreferentziak
Montgomery (Alabama)

**Montgomery** Ameriketako Estatu Batuetako Alabama estatuko hiriburua da. 2006. urteko estatistiken arabera, 201.998 biztanle dauzka, eta estatu horretako bigarren hiririk populatuena da.

## Klima 

## Hiri senidetuak 
Montgomery ondorengo hiriekin senidetuta dago:

* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Hiriko webgune ofiziala
Juneau

thumb|400px|Juneauko udaletxea.**Juneau** (tlingit hizkuntzan: **Dzantik’i Héeni**) Ameriketako Estatu Batuetako Alaska estatuko hiriburua da, estatuko hiri nagusia Anchorage (280.000 biztanle) den arren.

1881ean sortu zuten hiria, eta 2008an 30.988 biztanle zituen.

## Klima 

## Hiri senidetuak 
Juneau ondorengo hiriekin senidetuta dago:

* 
* 
* 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Juneau hiriko webgune ofiziala
Phoenix

**Phoenix** Ameriketako Estatu Batuetako Arizona estatuko hiriburua da. Herrialdeko 5. hiririk handiena da 1.567.924 biztanlerekin (2008ko datuak).

## Klima 

## Herri eta hiri senidetuak 
Phoenix ondorengo herri eta hiriekin senidetuta dago:

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
## Kanpo estekak 
* Hiriaren webgune ofiziala 

ezkerrera|thumb|250px|Phoenixen erdigunea.
Little Rock

**Little Rock** Ameriketako Estatu Batuetako Arkansas estatuko hiriburua eta hiririk handiena da. Hiriak 2009. urtean 191.930 biztanle zituen eta bere metropolitar eremuak 685.488 biztanle.

## Klima 

## Hiri senidetuak 
Little Rock ondorengo hiriekin senidetuta dago:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

;Hiri lagunak
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Udalaren webgune ofiziala 

ezkerrera|thumb|300px|Hiriaren ikuspegia.
Dover (Delaware)

**Dover** AEBtako Delaware estatuko hiriburua da. Hiriak 2010. urtean 36.047 biztanle zituen erroldaren arabera.

## Klima 

## Demografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Doverko Udalaren webgune ofiziala 

ezkerrera|thumb|250px|Doverko hirigunea.
Tallahassee

**Tallahassee** Ameriketako Estatu Batuetako Florida estatuko hiriburua da.

2008 urtean 171.922 biztanle zituen.

## Klima 

## Hiri senidetuak 
Tallahassee ondorengo hiriekin senidetuta dago:

* 
* 
* 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Tallahassee hiriko webgune ofiziala 

thumb|ezkerrera|300px|Estatuko kapitolio zaharra (aurrealdean) eta berria (atzean), Tallahassee.
Hartford

**Hartford** AEBko Connecticut estatuko hiriburua da. 2006an 124.512 biztanle zeuzkan; horrenbestez, estatuko bigarren hiririk populatuena da, Bridgeport-en ondoren. Hegoalderantz 64 kilometrotara dagoen New Haven hiriak Hartforden biztanleria beretsua dauka.

Hartford Ameriketako Estatu Batuetako hiririk zaharrenetakoa da, ia 400 urte baitauzka.

"Munduko aseguru-hiriburu" gisa ere ezagutua da, Hartforden baitaukate kokalekua munduko aseguru-konpainia ugariren egoitza nagusiek. Aseguruena da, izan ere, eskualde honetako jarduera ekonomiko nagusietakoa.

## Klima 

## Hiri senidetuak 
Hartford ondorenho hiriekin senidetuta dago:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Udalaren webgune ofiziala 

thumb|ezkerrera|250px|Connecticuteko Estatu Kapitolioa.
thumb|400px|Hartfordeko erdigunearen ikuspegi bat.
Concord (New Hampshire)

**Concord** Ameriketako Estatu Batuetako New Hampshire estatuko hiriburua da.

## Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Concordeko Udalaren webgunea 

thumb|ezkerrera|300px|Hiriaren zentroaren ikuspegi bat.
Pierre

**Pierre** Ameriketako Estatu Batuetako Hego Dakota estatuko hiriburua da. Hiriak 2009. urteko errolda datuen arabera 14.072 biztanle inguru ditu.

## Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Pierreko Udalaren webgune ofiziala
Indianapolis

**Indianapolis** Ameriketako Estatu Batuetako Indiana estatuko hiriburua da. 2006an 795.458 biztanleko populazio estimatua zeukan, eta Estatu Batuetako hamalaugarren hiririk handiena da.
Nahiz eta Indianapolisek bere historiaren zati handi batean jarduera nagusi gisa gobernu-zereginak eta industria izan, gaur egun askoz ere dibertsifikatuago dago bertako ekonomia, eta hezkuntzaren, osasun-zerbitzuen eta finantzen arloak ere jorratzen ditu.

Turismoak ere berebiziko garrantzia dauka hiriaren ekonomian, eta Indianapolisek konbentzio eta kirol-topaketa ugari ere antolatzen ditu. Azken horien artean, agian ezagunena da Indianapolisko 500 miliak gisa ezaguturiko lasterketa.

## Klima 

## Hiri senidetuak 
Indianapolis ondorengo hiriekin senidetuta dago:

## Ikus gainera 
* Indianapolisko 500 miliak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Indianapolisko Hiriko eta Marion Konderriko udal gobernuaren webgunea 

thumb|ezkerrera|300px|Hiriaren ikuspegi bat.
Raleigh

**Raleigh** AEBetako Ipar Carolina estatuko hiriburua da. Haritz asko dituenez, "City of Oaks" (Haritzen Hiria) deitzen diote. Charlotte-ren ondoren, Ipar Carolinako bigarren hiri jendetsuena da (2009ko urtarrilaren 1ean 385.507 biztanle zituela kalkulatzen da). Errolda Bulegoak dioenez, Estatu Batuetan azkarren hazten ari den metropolitar barrutia osatzen du, Raleigh hiriak.

## Klima 

## Hiri senidetuak 
Raleigh ondorengo hiriekin senidetuta dago:

* 
* 
* 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Udal gobernuaren webgune ofiziala 

thumb|ezkerrera|300px|Fayetteville kalea, Raleigh.
Bismarck (Ipar Dakota)

**Bismarck** Ameriketako Estatu Batuetako Ipar Dakota estatuko hiriburua da. 2009 urteko erroldaren arabera, 61.217 biztanle ditu eta estatuko bigarren hiririk jendetsuena da, Fargoren ondoren.

## Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Bismarckeko Udalaren webgune ofiziala 

thumb|ezkerrera|350px|Ipar Dakota estatuko kapitolioa, Bismarck-en.
Trenton

**Trenton** Ameriketako Estatu Batuetako New Jersey estatuko hiriburua da, eta 2007ko erroldaren arabera, 82.804 biztanle zeuzkan.

Delaware ibaiaren ertzean, Filadelfiako hiriaren ipar-ekialdean dago. 92.124 biztanle (313.800 biztanle ditu hirialdeak). Unibertsitatea. Aireportua. Industria (altzairugintza, kautxua, ehungintza, plastikogintza, burdinbiderako gaiak) da ekonomia jarduera nagusia.

## Historia 
1679. urtean kuakeroek sortu zuten. 1776. urtean George Washington-ek, hiriaren inguruan, garaipen sonatua lortu zuen ingelesen aurka.

## Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Hiriaren webgune ofiziala