open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Merkatu efizientearen hipotesi

thumb|Eugene Fama nobel sariduna, hipotesi honen sortzailea.

**Merkatu efizientearen hipotesiak** burtsako eragile guztiek duten informazioa eta etorkizunari buruz dituzten itxaropenak merkatuko prezioetan islaturik daudela baieztatzen du; horrela, inbertitzaileek ezingo lukete besteek baino errentagarritasun handiagoa eskuratu, akzio eta titulu guztiak dagokien prezioan, hau da, eskura daitekeen informazio guztiarekin, baloratuta daudelako.

Eugene Fama ekonomilariak 1970eko hamarkadan garatu zuen ideia hau. Fama finantza merkatuen efizientzia ari zen aztertzen eta, garatu zuen hipotesi honen arabera, finantza aktiboen prezioek finantza merkatuetako informazio eskuragarri guztia islatzen dute. Hots, finantza merkatuak ez dira inoiz erratzen, bertako saltzaileek zein erosleek batzuetan jokabide okerrak hautatu arren. Famaren unibertso teorikoan ez dago burbuilentzako edota espekulatzaileentzako tokirik.

*Merkatu efizienteen* hipotesia *Igurikapen edo espektatiba arrazionalen* teoriatik oso gertu dago, baita finantza aktibo eratorrien prezioak ezartzeko ereduetatik ere. Teoria hauek guztiek 1990eko hamarkadatik aurrera garatutako finantza merkatuen garapenerako oinarri teorikoa eskaini dute, eta batzuen ustez, 2008ko Atzeraldi Handiaren iturburua horixe izan da, teoria hauetan oinarritutako garapen ero eta kontrolik gabekoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Josep Maria Bartomeu

**Josep Maria Bartomeu Floreta** (Bartzelona, Katalunia, 1963ko otsailaren 6a) enpresaburu eta kirol arloko buru bat da. 2014tik gaur egun arte FC Bartzelona taldearen presidentea da.

## Gaztaroa 
Enpresen Administrazioko titulua eskuratu zuen arren, Bartomeu saskibaloian aritzen zen. RCD Espanyol eta FC Bartzelona saskibaloi taldeetan jokatu zuen, baina ez zen inoiz profesionala izatea lortu.

Familiaren enpresan hasi zen lan egiten oso gazte.

## FC Bartzelona 
### Zuzendaritza, Joan Laportarekin (2003-2005) 
Sandro Rosellen laguna zen, eta biek parte hartu zuten Joan Laportaren presidentetzan 2003tik aurrera. Saskibaloiaren, hockeyaren eta eskubaloiaren arduraduna izatea lortu zuen eta urte horretan saskibaloi taldeak ACB liga eta Superkopa irabazi zituen.

Hala ere, 2004tik aurrera Laportarekin lehen desadostasunak izan zituen. Izan ere, presidenteak egindako aldaketak eta administratzeko era ez zituen gustuko Bartomeuk (saskibaloi taldearen entrenatzaile berriaren izendapena, esaterako). Azkenean, 2005ean kargua utzi zuen zuzendaritzako beste kide batzuekin batera.

### Ordezko presidentea, Sandro Rosellekin (2010-2014) 
2010tik 2014ra Bartomeu Rosell presidentearen ordezkaria izan zen, azken horrek hauteskundeak irabazi baitzituen.

### Lehendakaritza (2014-2015) 
2014ko urtarrilaren 23an Rosellek bere kargutik dimisioa eman zuen, Neymar futbolariari egindako ordainketetan arau hausteak izan zirelako. Berehala Bartomeu presidente bihurtu zen (klubaren 40. presidentea baita); eta egun, nahiz eta Neymar kasuaren inguruan deklaratu behar izan duen, ez du bere lanpostua utzi.
Beharrezkotasuna eta nahikotasuna

Logikan eta matematikan, **beharrezkotasuna** eta **nahikotasuna** proposizioen arteko inplikaziozko loturak dira. A \rightarrow B betetzen denean, A-k B inplikatzen duenean alegia, **B proposizioa A proposizioaren baldintza beharrezkoa** dela esaten da; beste hitzetan A gertatzen delarik, B ere gertatzen denean. Adibidez, "A: gipuzkoarra izatea" eta "B:Euskal Herriko herritarra" izanik, A-k B inplikatzen du, eta beraz Euskal Herriko herritarra izatea baldintza beharrezkoa da gipuzkoarra izateko (baina ez nahikoa, jakina, gainera Gipuzkoakoa izan behar delako). Halaber, A \rightarrow B betetzen denean, **A proposizioa B proposizioaren baldintza nahikoa** dela esaten da; arestiko adibidea harturik, gipuzkoarra izatea Euskal Herriko herritarra izateko baldintza nahikoa da, gipuzkoarra izateak euskal herritarra izatea dakarrelako.

## Kanpo estekak
José Miaja

**José Miaja Menant** (Oviedo, 1878ko apirilaren 20a - Mexiko Hiria, 1958ko urtarrilaren 14a) militar espainiarra izan zen, Madrileko defentsan oso garrantzitsua izan zena. Espainiako Gerra Zibila bukatu arte borrokatu zuen eta hau bukatzean, Frantziara eta Mexikora erbesteratu zen.
Spider-Man (filma)

**Spider-Man** 2002ko Sam Raimi estatubatuar zinema zuzendariaren superheroi ekintza filma bat da. Stan Lee eta Steve Ditko komikigileen Spider-Man superheroiaren komikietan oinarritua dago. Tobey Maguire, Willem Dafoe, Kirsten Dunst, James Franco, Cliff Robertson, Rosemary Harris eta J.K. Simmons aktoreek antzeztu zuten.

Izandako ikusleen harrera ona eta lortutako diru etekinei esker bi jarraipen izan ditu: *Spider-Man 2* (2004) eta *Spider-Man 3* (2007).

Soinu onenaren Oscar Saria (Kevin O'Connell, Greg P. Russell eta Ed Novick) eta Efektu berezi onenen Oscar Sariaren (John Dykstra, Scott Stokdyk, Anthony LaMolinara eta John Frazier) izendapenak jaso zitun.

## Argumentua 
Peter Parker (Tobey Maguire) nerabe lotsati, bakarti eta ikasle ona umetan bere gurasoak zendu ondoren umezurtz gelditu eta May eta Ben osaba-izebekin bizi da. Peter bere bizilaguna den Mary Jane (Kirsten Dunst) neska gazteaz maitemindua dago, baina bere karisma eskasak insitutua Harry Osborne (James Franco) ikasle iritsi berria ez beste lagunik ez izatea ekarriko dio. Egun batez, ikaslgela osoa irakaslearekin batera zientzialari batzuen laborategia bisitatzen ari direla genetikoki eraldatua izan den armiarma batek ezustean eta inor ohartu gabe Peterri kosk egin eta hurrengo egunean bere gorputzak oso ohikoak z diren aldaketak jasam dituela jabetuko da: askoz ere indar gehiago izateaz gain armiarmaren mugikortasun eta arintasuna bereganatu baiditu.

## Aktoreak 
* Tobey Maguire: Peter Parker / Spider-Man
* Willem Dafoe: Norman Osborn / Iratxo Orlegi
* Kirsten Dunst: Mary Jane Watson
* James Franco: Harry Osborn
* Cliff Robertson: Osaba Ben/Ben Parker
* Rosemary Harris: May Parker
* J. K. Simmons: J. Jonah Jameson
* Joe Manganiello: Eugene "Flash" Thompson
* Bill Nunn: Joseph "Robbie" Robertson
* Michael Papajohn: borroka libreko bulegoko lapurra
* Elizabeth Banks: Betty Brant

## Kanpo estekak 
* *Spider-Man 1* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Spider-Man* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* Filmaren webgunea
Libano Mendiko eskualdea

**Libano Mendia** ( '''') Libanoko eskualdetako bat da.

Biztanleriaren %65a kristaua, %7a xiita, %8a sunita eta %20a drusoa da.

## Barrutiak 
* Baabda (Baabda) قضاء بعبدا
* Aley (Aley) قضاء عاليه
* Matn (Jdeideh) قضاء المتن
* Keserwan (Jounieh) قضاء كسروان
* Chouf (Beiteddine) قضاء الشوف
* Jbeil (Biblos) قضاء جبيل

## Kanpo estekak
Batailoi

**Batailoi** komandante bat buru duen gudari talde egituratua da. Kopurua herrialdez herrialde eta armadaz armada aldatzen da baina normalean 300 eta 800 soldadu artean, zenbait konpainiatan banaturik. Hitza italierazko jatorria du, non   edo gudua hitzetik erakarri zuten.thumb|Australiako 11. Batailoia, 1915eko urtarrilaren 10ean Gizako piramidean

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Unitate militar

**Unitate militarrak** indar armatuen barneko antolaketa elementuak dira, soldadu, itsasontzi, ibilgailu edo aparatu kopuru bat dutelarik.

Herrialdez herrialde aldatzen dituzte baina hona hemen NATOk duen hierkarkia:

## Kanpo estekak
Erregimentu

**Erregimentu** koronel batek agintzen duen gudari taldea da. Kopurua herrialdez herrialde eta armadaz armada aldatzen da baina normalean 2.000 eta 3.000 soldadu artean, zenbait batailoitan banaturik. Commonwealtheko herrialdeetan txikiagoak dira, batailoien parekoak.

Izena frantsesezko  hitzetik hartu zuten eta XVI. mendetik aurrera Europa osotik hedatu zen. Espainian tertzioak ordezkatu zituen Filipe V.ak 1704an armada berrantolatu zuenean.thumb|200px|Ingalaterrako *Royal Regiment of Fusiliers*, fusilarien erregimentua
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Igor Etxebarrieta

**Igor Etxebarrieta Ibarra** (Getxo, Bizkaia, 1984ko apirilaren 3a - ) euskal herritar futbolari ohia da, Lezaman hezia. Atezain lanetan aritzen zen.

## Estatistikak 
*2015eko maiatzaren 18an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Egoitz Jaio

**Egoitz Jaio Gabiola** (Abadiño, Bizkaia, 1980ko abuztuaren 13) euskal herritar futbolari ohia da, Sestao Riverrean jokatu zuena. Erdiko atzelari lanetan aritzen zen.

## Estatistikak 
*2015eko maiatzaren 18an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak 
* Fitxa athletic-club.eus
Fame (1980ko filma)

**Fame** (euskaraz *Ospea*) 1980eko Alan Parker ingeles zinema zuzendariak zuzendutako musikal filma bat da. Lee Curreri, Irene Cara, Paul McCrane, Maureen Teefy, Barry Miller eta Debbie Allen aktoreek antzeztu zuten.

Sei Oscar Sarietarako izendapen jaso eta bi irabazi zituen: Jatorrizko soinu banda onenaren Oscar Saria (Michael Gore) eta Jatorrizko abesti onenaren Oscar Saria (Michael Gore).

Filmak ikusleei dagokionez arrakasta itzela izan eta *izen berdineko telesaila (1982–1987) eta *musikala (1988) estreinatu ziren.

## Argumentua 
New York hiriko Antzezpen eta Dantza Eskolako ikasturte berrian urtero legez lanbidez aktore, abeslari, dantzari eta musikari bilakatu nahi duten eta ilusioz eta bizi gogoz beterik dauden gazteak aurkeztu dira, tartean Coco Hernández (Irene Cara), Doris Finsecker (Maureen Teefy), Leroy Johnson (Gene Anthony Ray) eta Montgomery MacNeil (Paul McCrane) daude. Eskolan ikasteko onartuak izatean urte osoz profesional gisa graduatzeko froga zorrotzak gainditu beharko dituzte.

## Aktoreak 
;Ikasleak
* Lee Curreri: Bruno Martelli - musikaria
* Irene Cara: Coco Hernandez - aktorea, musikaria eta dantzaria
* Paul McCrane: Montgomery MacNeil - aktorea
* Maureen Teefy: Doris Finsecker - aktorea
* Barry Miller: Ralph Garci/Raul Garcia - aktorea
* Gene Anthony Ray: Leroy Johnson - dantzaria
* Laura Dean: Lisa Monroe - dantzaria
* Antonia Franceschi: Hilary Van Doren - dantzaria

;Irakasleak
* Albert Hague: Benjamin Shorofsky jauna - musika irakaslea
* Anne Meara: Elizabeth Sherwood andrea - ingeles irakaslea
* Joanna Merlin: Olivia Berg andereñoa - dantza irakaslea
* Jim Moody: Keith Farrell jauna - antzezpen irakaslea
* Debbie Allen: Lydia - dantza irakaslea

## Kanpo estekak 
* *Fame* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Fame* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Paolo Sorrentino

**Paolo Sorrentino** (Napoli, Italia, 1970eko maiatzaren 31) italiar zine zuzendaria eta gidoigilea da.

## Bizitza 
Paolo Sorrentino Napolin jaio zen. Bere amak etxean egiten zuen lan eta aita berriz banku zuzendaria zen. Marco eta Daniela bere anai-arrebekin batera, gas-ihes baten ondorioz, bi gurasoak galdu zituen 17 urte zituela. Adin horretan ekonomia eta merkataritza ikasketak hasi zituen baina 25 urte zituenean bazterrean utzi zuen zinean buru belarri aritzeko.

Daniela D'Antoniorekin dago ezkondua eta bi seme-aaba ditu, Anna eta Carlo.

## Filmografia 
### Zuzendari 
#### Zinea 
##### Luzeak 
* 2001 : ''L'uomo in più*
* 2004 : *Le conseguenze dell'amore*
* 2006 : *L'amico di famiglia*
* 2008 : *Il divo*
* 2011 : *This Must Be the Place*
* 2013 : *La grande bellezza*
* 2014 : *Rio, Eu Te Amo*, *La Fortuna* atala
* 2015 : *Youth*
* 2018 : *Loro*
* 2021 : *È stata la mano di Dio*

##### Laburrak 
* 1998 : *L'amore non ha confini*
* 2001 : *La notte lunga*
* 2009 : *La partita lenta*
* 2009 : *L'assegnazione delle tende*

#### Telebista 
* 2005 : *Sabato, domenica e lunedì*
* 2016 : The Young Pope
* 2020 : The New Pope

### Gidoigile 
* 1998 : *Polvere di Napoli*
* 2000 : *La squadra*, telebistako seriea

### Aktore 
Paolo Sorrentinok agerpen bat egin zuen *Il caimano* filman, Nanni Morettik zuzenduta.

## Eleberrigile 
* *Hanno tutti ragione'', Milan, Maite chicote, 2010. 

## Sariak eta Proposamenak 
### Oscar Sariak 
### Goya Sariak 
### Canneseko Zinemaldia 
### Veneziako Mostra 
### Nastro d'argento 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Crypto.com Arena

**Crypto.com Arena** (2021eko abendura arte **Staples Center** deitua) Kaliforniako Los Angeles hirian dagoen esparrua da, non kirol ekintzak eta ikuskizunak aurkezten dira. Luxuzko gune berri-berria da eta mundu osoan ezaguna da. Figueroa Avenue ibilbidean kokatuta dago.

Los Angeles Lakers, Los Angeles Clippers, Los Angeles Kings eta Los Angeles Sparks taldeen jokalekua da.
 
## Historia 
375.000.000$ inguruko inbertsioa egin eta gero, 1999ko urrian inauguratu zen eta berehala mundu guztian famatua egin zen. Izan ere, bitan irabazi zuen *Urteko Arena* titulua. Urtean zehar, 250 ikuskizun jasotzen ditu eta 20.000 lagun sartzen dira hemen.

## Kirol ekintzak 
Kirol ekintzei dagokionez, hockey (Los Angeles Kings) eta saskibaloiko (Los Angeles Clippers, Los Angeles Lakers eta Los Angeles Sparks) taldeek astero jokatzen dute hemen eta, beraz, astero gunea egokitu behar da.

## Ikuskizunak eta zeremoniak 
Grammyak hemen ospatzen dira eta izugarrizko ikuskizunak daude. Orain dela 6 urte, Michael Jacksonen hileta barruan egin zen.

## Galeria 

Fitxategi:Staples Center LA Live.jpg|Pabilioiaren gaueko ikuspegia
Fitxategi:Staples Center panoramic.jpg|Izotz hockey partidua
Fitxategi:Lakers vs Hawks.jpg|L.A. Lakers eta Atlanta Hawks taldeen arteko partidua
Fitxategi:Clippers vs Suns.jpg|L.A. Clippers eta Phoenix Suns taldeen arteko partidua
Fitxategi:Staples Center outside.jpg|Arearen ikuspegia
Fitxategi:LakerGirls 20061019.jpg|Cheerleaders Lakers aurkako partidua
Fitxategi:BlueLinePicoStation.JPG|Blue Line Pico geltokia, Staples Center aurrean
Fitxategi:Staples-Center-LA-Kings-Mar-15-2007.jpg|NHLren Kings taldearen partidua

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
BRB karts

**BRB karts** (Barrabeig Karts) Valls herri katalanean dagoen kart lantegia da. 1925.urtean hasi zuen bere ibilbidea Joan Barrabeig Veciana-ren eskutik, honek, Tarragonako herri honetan, mekanika-tailer txiki bat ireki zuenean. Kotxeak konpontzeaz gain, bere aisialdian, Joani asko gustatzen zitzaion gauzak asmatu eta sortzea, besteen artean, traktoreek erabiltzen duten igogailua asmatu zuen, mailu mekanikoa, piezak ekoizteko herremintak, etab. Lehenengo kart-a 1962.urtean sortu zuen eskuz eginiko piezekin (motorra izan ezik) eta, bere teknologiaren adibidetzat, pedal bakarra erantsi zion funtzio guztiak bete ditzan: azeleratu, balaztatu eta enbragatu (3 abiadura aurrera eta 3 atzera); abiadura-kaxa bat jarri (koskadun piñoirik gabe); diferentziala; esekidura askeak aurrean eta atzeko zubia, etab. 1969an, Joan Barrabeig-ek, bere semeak, Vespa motordun kart bat eraiki zuen lurraldeko lasterketetan parte har zitzan eta, bere abiadura ikusita, beste 7 egin behar izan zituen, baina inoiz era profesionalean, aisialdiko denbora-pasatzat hartzen zuen. Handik aurrera, belaunaldiz-belaunaldi, mekanika eta eta karting-arekin zuten pasioarekin jarraitu izan dute familian.

Beranduago, 1983an, bere semea zen Joan Barrabeig III.ak tailerra handitu zuen Valls hiriko kanpoaldean 2000m2-ko lantegi handi bat eraikiz, hau hiriko zentrotik atera zen lehen automobil tailerra izan zen Tarragonako probintziako eredu bihurtuko zena. Gainera, 2004an, Joan Barrabeig III.ak Costa Dauradako Altafulla herrian karting bat erosi zuen alokatzeko kart-ekin lasterketak gauzatzeko: Karting Altafulla.

## Kanpo estekak
Dr. Slump

Akira Toriyamak idatzi eta marraztutako manga japoniarra da. 1980 eta 1984 tartean Shueisha-ko Weekly Shōnen Jump aldizkarian argitaratu zen 18 tankōbon aleetan bilduta.

Serieak Arale Norimaki izeneko neskato-robot baten, bere sortzaile Senbei Norimaki eta Pinguino herriako biztanle xelebreen umorezko abenturak kontatzen ditu.
 

1980ko urtarrilean, Shūeisha-ko Shōnen Jump aldizkarian aurrenekoz agertu zenean sortzailea ia erabat ezezaguna zen. Hain ona izan zen, ordea, mangaren harrera ezen urtebetera (1981eko apirilaren 8a) animazio serieko lehen kapitulua argitaratu zela. Orduko marka berria ezarri zuen mangatik animera pasatzeko denbora eskasagatik. Telebista serieak 240 kapitulu baino gehiago izan zituen, 1986ko otsailaren 19an bukatu zelarik.

 
1993an manga eta seriea argitaratzeari berrekin zioten. Manga, oraingoan koloretan, Takao Koyama-k idatzita eta Katsuyoshi Nakatsuru-k marraztuta, Shūeisha-ko V-Jump aldizkarian argitaratu zen. 1996ko irailean atera zen azken alea. 1996-199 tartean anime seriaren bigarren atal bat ere egon zen. Takao Koyama-k errepikatu zuen idazle lanetan baina Tadayoshi Yamamuro izan zen marrazkilaria.

## Kanpo estekak
Toti

**Daniel Garcia Perez** "Toti" (Salamanca, Espainia, 1987ko irailaren 21a) futbolaria da. Erdilari edo aurrelari joka dezake, eta gaur egun Deportivo Alavesen jokatzen du.

## Ibilbidea 
Unión Deportiva Salamanca futbol klubaren harrobira iritsi zen bere hirian jokatutako txapelketa baten bidez. Ordu arte Colegio Maestro Avilan jokatzen zuen, eta txapelketa hartako jokalaririk onenetarikoa izendatu zuten. 2015ean beste urte baterako kontratua sinatu zuen.

## Kanpo estekak
Darius Adams

**Darius Adams** (Decatur, ) estatubatuar saskibaloi jokalaria da, Laboral Kutxa Baskonian jokatu zuena. Antolatzaile postuan jokatzen du eta 1,83 m neurtzen ditu eta 75&nbsp;kg-tako pisua du. Indianapoliseko Unibertsitatean ikasi zuen.

Gaur egun Txina aldean jokatzen du.

## Biografia 
Behin unibertsitatea bukatu zuenean, Venezuelara joan zen jokatzera, Guaiqueríes de Margarita, Los Prados eta Reales de La Vegan. Ondoren, 2013. urtean, Ukrainara joan zen.

## Ibilbidea 
* Guaiqueríes de Margarita (2012)
* Los Prados (2012)
* Reales de La Vega (2012)
* SC Kryvbas (2013)
* Entente Orléanaise 45 (2013)
* Eisbären Bremerhaven (2013-2014)
* SLUC Nancy (2014)
* Laboral Kutxa Baskonia (2014-2016)
Capesterre-Belle-Eau

**Capesterre-Belle-Eau** (frantsesez: *Capesterre-Belle-Eau* ; Antillako kreolez: *Kapestè* edo *Kapestè Bélo*) Frantziako Guadalupe itsasoz haraindiko eskualdeko hiria da. Hiria Basse-Terre uhartean dago.

## Historia 
Bere izena, XVII. mendeko Armadako adierazpen bat dator: *cab-est-terre*, lurreko jasan ekialdeko haizea bat izendatzen ; ur-jauzi, gorputza ur gainera, ez da osagarri *Belle Eau* gain.

## Kanpo estekak
Biraketa-simetria

*Izaki bizidunetan simetria erradiala (biologia)*

**Biraketa-simetria** (**errotazionala**,**erradiala** edo **simetria zilindrikoa** bezala ere ezaguna), ardatz baten inguruko simetria da. Errotazio eta traslazio puntua da, beraz, sistema bat biraketa simetria edo **aximetria** duela diogu mediatriz batetik hartutako semiplano guztiak ezaugarri berdinak dituztenean. Zeharkako simetria edo simetria inbolutiba bezala ezagutzen da.

Zuzenki batean P puntua P' puntuan transformatzen duen mugimenduari ardatzeko biraketa simetria deitzen diogu eta honek egiaztatzen du:

  •PP'segmentua e-ri perpendikularra da.
  •P eta P' puntuak e ardatzatik distantzia berdinera daude.

Beste modu batera esanda e ardatza PP'segmentuaren mediatrizea da.

Biraketa simetria ez da objektu baten eta haren erretflexioaren artean soilik aurkezten, irudi askok bi sekzioetan zatitu daitezke zuzen baten bitartez eta zuzenarekiko simetrikoak dira. Objektu hauek simetria ardatz bakarra edo gehiago izan ditzakete.
Zuzenki baten simetria ardatza erreferentzi gisa hartzen badugu eta irudi horren puntuak beste irudi batekoekin bat egiten badute, biraketa simetria emango da. Irudi batek ispilu baten aurrean egindako erreflexu fenomenoa ematen da biraketa simetrian.

Irudi simetriko baten puntuei puntu homologoak deritzogu, hau da, A' puntua A-ren homologoa da, B' B-ren homologoa da eta C' C-ren homologoa da.
Honekin batera, irudi originalaren puntuen arteko distantzia irudi simetrikoaren puntuen arteko distantzien berdina da. Kasu honetan: Simetria ardatz bat edo gehio duen objektu batean eman daiteke biraketa simetria.

Marraztutako ardatz simetriaren gainetik irudia tolestuko bagenu, alde kontrajarrien puntuek bat egiten dutela ikusiko genuke, hau da, alde biek bat datoz.

Buruketa fisiko esanguratsu batzuk, teoria kuantikoarekin, baliabide jarraiekin edota zelaien teoriarekin erlazionatuta daudenak bereziki, ondorioztatzeko errazagoak dira datuak biraketa simetrikoan oinarritzen badira magnitude ezezagun batzuen soluzioa biraketa simetria dutenean. Horri esker, hiru koordenada espazialen buruketa bat bi aldagaietako buruketa batean sinplifikatu daiteke. Adibidez, buruketa batzuk ebazteko Poissonen ekuazioa ikastea beharrezkoa da:

## Kanpo estekak
CD Guadalajara

[thumb|250px|[Juventus FC-ren aurkako lagunarteko partida.]]
**Club Deportivo Guadalajara**, edo **"Chivas"** izenarekin ezagunagoa, Mexikoko futbol talde nagusietakoa da, Guadalajara hirian egoitza daukana. Lehenengo CONCACAF Txapeldunen Liga irabazi zuen eta Mexikoko 11 liga ere baditu.

## Palmaresa 
### Mexikon: 26 
* Mexikoko liga (12): 1957, 1959, 1960, 1961, 1962, 1964, 1965, 1970, 1987, 1997(U), 2006(A), 2017(C)
** *(U) Udako txapelketa*, *(A) Apertura txapelketa*, *(C) Clausura txapelketa*
* Mexikoko kopa (4): 1963, 1970, 2015(A), 2017(C).
* Txapeldunen Txapelduna (7): 1957, 1959, 1960, 1961, 1964, 1965, 1970.
* Mexikoko Superkopa (1): 2016.
* Challenger Kopa (1): 1961.
* InterLiga (1): 2009.

### Nazio artean: 4 
* CONCACAF Txapeldunen Liga (2): 1962, 2018.
* Erdialdeko Amerikako Kopa (2): 1959, 1962.
* Libertadores Kopa (0): finalista 2010an.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Bihotz Sakratuaren eliza (Donostia)

**Bihotz Sakratuaren eliza**, *Jesuitak* bezala ere ezaguna, Donostiako Erdialdean, Garibai eta Andia kaleen artean dagoen eliza da. Jesuiten jabetza honetan elizaz gain, komentua eta aretoak daude. Elizaren oina oktogonala da, 1870ean Antonio Kortazarrek leku berean eraiki zuen zirko-antzokiaren oin zirkularraren perimetroko hormetatik eraikia.

## Historia 
Eliza eta komentuak osatzen duten multzoa 1902an eraiki zen Madrilgo Juan Bautista Lázaro de Diego arkitektoaren zuzendaritzapean. Aurrealdea harlanduzkoa du eta konposizio klasizistari jarraitzen dio, detaile neorromantikoekin. Nabarmentzekoa da kupula gurutzatua. 1904ean sagaratu zen Jesusen Bihoatzaren omenez.

1970eko hamarkadan, frankismoaren azken urteetan, ospe handia izan zuten Herri Mezak eta bereziki Patxi Altuna jesulagunaren sermoiak.

Jesuiten elizaren eta komentuaren multzoan, izan zuen egoitza Herri Irratiak.

## Erreferentziak 
# Miguel Arsuaga, Luis Sesé: *Donostia-San Sebastián: arkitekturako gidaliburua*. Euskal Herriko Arkitektoen Elkargo Ofiziala, 1997.
# Isidoro Pinedo Iparraguirre: *Andía esquina a Garibay: cien años de los Jesuitas en San Sebastián*. Iglesia Sagrado Corazón, 2014.

## Kanpo estekak
CF Pachuca

thumb|250px
**Club de Fútbol Pachuca** Mexikoko futbol talde nagusietakoa da, Pachuca hirian egoitza daukana. CONCACAF Txapeldunen Liga 5 aldiz irabazi du eta Mexikoko beste 6 liga ere baditu.

1901ean sortu zuten meatzari britainiarrek eta Mexikoko futbol talde zaharrenetakoa da, hortik bere *La Cuna del Fútbol* ezizena. Emaitza onenak ordea 1999tik aurrera lortu ditu.

## Palmaresa 
### Mexikon: 8 
* Mexikoko liga (6): 1999(N), 2001(N), 2003(A), 2006(C), 2007(C), 2016 (C).
** *(N) Neguko txapelketa*, *(A) Apertura txapelketa*, *(C) Clausura txapelketa*
* Mexikoko liga amateurra (3): 1905, 1918, 1920.

### Nazio artean: 8 
* FIFAren Kontinente arteko Futbol Kopa (0): finalista 2024an.
* FIFAren Kluben arteko Munduko Kopa (0): hirugarrena 2017an.
* CONCACAF Txapeldunen Liga (6): 2002, 2007, 2008, 2010, 2017, 2024.
* Hego Amerikako Kopa (1): 2006.
* Ipar Amerikako Superliga (1): 2007

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Deportivo Toluca FC

thumb|250px|Tolucako zaleak.
**Deportivo Toluca Fútbol Club** (izen osoa *Deportivo Toluca Fútbol Club S.A. de C.V.*) Mexikoko futbol talde nagusietakoa da, Toluca de Lerdo hirian egoitza daukana. CONCACAF Txapeldunen Liga bi aldiz irabazi du eta Mexikoko liga 10 aldiz.

## Palmaresa 
### Mexikon: 16 
* Mexikoko liga (10): 1967, 1968, 1975, 1998(U), 1999(U), 2000(U), 2002(A), 2005(A), 2008(A), 2010(B)
** *(U) Udako txapelketa*, *(A) Apertura txapelketa*, *(B) Bicentenario txapelketa*
* Mexikoko kopa (2): 1956, 1989.
* Txapeldunen Txapelduna (4): 1967, 1968, 2003, 2006.

### Nazio artean: 2 
* CONCACAF Txapeldunen Liga (2): 1968, 2003.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Eneko Rubio

**Eneko Rubio Hernández** (Barakaldo, Bizkaia, 1987ko apirilaren 11 - ) euskal herritar futbolari ohia da, Sestao Riverren kapitaina izandakoa. Erdilari lanetan aritzen zen.

## Estatistikak 
*2019eko maiatzaren 18an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Aliens

**Aliens** 1986ko James Cameron kanadar zinema zuzendariak zuzendutako zientzia-fikziozko eta beldurrezko filma da. Sigourney Weaver, Michael Biehn, Lance Henriksen, Carrie Henn, Bill Paxton eta Paul Reiser aktoreek antzeztu zuten.

1979ko *Alien* film ospetsuaren jarraipena da. Ondoren beste hainbat jarraipen izan ditu: *Alien 3* (1992), *Alien Resurrection* (1997), *Alien vs. Predator* (2004), *Aliens vs. Predator: Requiem* (2007), *Prometheus* (2012) eta *Prometheus 2* (2016).

Zazpi Oscar Sarietarako izendapenak jaso zituen eta bi irabazi: Soinu edizio onenaren Oscar Saria (Don Sharpe) eta Efektu berezi onenen Oscar Saria (Robert Skotak, Stan Winston, John Richardson eta Suzanne Benson).

## Argumentua 
Alien izaki perfektua da, bere nagusitasun fisikoa oldarkortasunaren pare duen makina hiltzailea. Iraganean, Ripley ofiziala (Sigourney Weaver) eta “Nostromo” espaziontziko eskifaia izaki izugarri horri aurre egin beharrean topatu zen, baina sarraski horretan Ripleyk bakarrik bizirautea lortu zuen. Espazioan zehar 57 urtez lozorroan bidaiatu ondoren, Ripley erreskatatu dute. Denbora horretan zehar, Alienen planeta kolonizatu da baina, bat batean, koloniarekin harremana eten denez, zer jazo den jakiteko, Lurretik Ripley buru duten espazio marine taldea bidali da. Bertan, milaka izaki beldurgarri zain dituzte. Alien birsortu egin da eta borroka Gizateriaren biziraupenaren aldekoa da.
## Aktoreak 
* Sigourney Weaver: Ellen Ripley
* Carrie Henn: Rebecca 'Newt' Jorden
* Michael Biehn: Dwayne Hicks kaporala
* Lance Henriksen: Bishop
* Paul Reiser: Carter Burke
* Bill Paxton: Hudson soldadu soila
* William Hope: Gorman tenientea
* Jenette Goldstein: Vasquezvsoldadu soila
* Al Matthews: Apone sarjentua
* Mark Rolston: Drake soldadu soila
* Ricco Ross: Frost soldadu soila

## Kanpo lotura 
* *Aliens* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 

## Kanpo estekak
Ander Artabe

**Ander Artabe Sánchez** (Sopela, Bizkaia, 1993ko urtarrilaren 5a) Euskal Herriko futbolaria da. 

## Biografia 
Ezker atzelari moduan jokatzen du. Athleticen harrobian hezia, Baskonian denboraldi bat jokatu eta gero bere aro zurigorria bukatu zuen. Levanteren bigarren taldean ere aritu zen.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Ander Lafuente

**Ander Lafuente Aguado** (Santurtzi, Bizkaia, 1983ko otsailaren 18a-) euskal herritar futbolari ohi eta entrenatzailea da. Puntaerdi moduan aritzen zen.

## Estatistikak 
*2024ko maiatzaren 18an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Vindolanda

**Vindolanda** Britanniako erromatar  (erromatar kanpamendu) iraunkor bat izan zen, Hadrianoren Harresiaren zainketa ardura zuen gotorlekuetako bat. Gaur egungo Ingalaterrako ipar-ekialdeko Northumberland konderrian dago, Bardon Mill udalerritik hurbil. 1973an bere hondakinetan Vindolandako oholtxoak topatu ziren.

2011n Britainiar Museoak oholtxo hauetako batzuk Vindolandako Museoari maileguan laga zizkion.

## Euskaldunen presentzia 
Erromako Armadaren soldaduen artean, Vindolandan euskaldunen presentzia ere dokumentatu da. Zehatzago esanda, zaldun barduloez osatutako unitatearen egoitza izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Vindolandako aztarnategi arkeologikoaren webgunea
Fantastic Four (2005eko filma)

***Fantastic Four*** (euskaraz *Lau Izugarriak*) 2005eko Tim Story estatubatuar zinema zuzendariaren superheroi ekintza filma bat da. Jack Kirby eta Stan Lee komikigileen *Fantastic Four* superheroien komikietan oinarritua dago. Ioan Gruffudd, Jessica Alba, Chris Evans, Michael Chiklis, Julian McMahon eta Kerry Washington aktoreek antzeztu zuten.

2007an *Fantastic Four: Rise of the Silver Surfer* (*Lau Izugarriak: Zilarrezko Surflariaren Jatorria) izeneko jarraipena izan zuen.

## Argumentua 
Espazioko erradioazioek kutsatu ostean lau astronauta superheroei bilakatuko dira. Dena Reed Richards doktoreak (Ioan Gruffudd) denbora luzez izan duen ametsa lortzekotan zela hasi zen. Reedek espaziora bidaiatu eta ekaitz kosmiko baten erdigunean barneratu nahi du. Bertan, gizateriarn onurarako gizakien ezkutuko kode genetikoak topatzeko. Misio honetarako Reeden eskifaia bere adiskide mina eta astronauta den Ben Grimm (Michael Chiklis), Sue Storm (Jessica Alba) genetika ikerketako zuzendaria eta Reed neska-lagun ohia, eta Sueren anai odolbero den Johnny Storm pilotuak (Chris Evans) osatuko dute. Laukotearekin batera proiektuaren ongilea den Von Doom doktore (Julian McMahon) handigura ere joango da. Hasieran misioa inongo gertakizunik gabe jazoko da, baina ekaitza hurbildu hala, Reedek abiaduraren kalkuluetan akatsa topatuko du. Minutu gutxitan, ekaitz gain-gainean izango dute. Ekaitzaren erradiazio-kosmikoetako lainok espazio-estazio irentsiko dute, laukotearen ADNa eraldatuz.... baita euren etorkizuna ere. Lurrera itzuli ondoren, haietako bakoitzak erradiazioaren ondorioa jasaten hasi eta naturaz gaindiko ahalmenak erakusten hasiko dira, honela *Lau Izugarriak* bilakatuz: *Izugarri jauna*, *Emakume Ikusezina*, *Giza Suziria* eta *Gauza''.

## Aktoreak 
* Ioan Gruffudd: Reed Richards / Izugarri jauna
* Jessica Alba: Sue Storm / Emakume Ikusezina
* Chris Evans : Jonny Storm / Giza Suziria
* Michael Chiklis: Ben Grimm / Gauza
* Julian McMahon: Victor von Doom doktorea / Doom doktorea
* Hamish Linklater: Leonard
* Kerry Washington: Alicia Masters
* Laurie Holden Debbie McIlvane
* David Parker: Ernie
* Kevin McNulty: Jimmy O'Hoolihan
* Maria Menounos: erizain sexya
* Michael Kopsa: Ned Cecil
* Kenny "Cowboy Kenny" Bartram: bere burua antzeztuz
* Ronnie Renner: bere burua antzeztuz
* Stan Lee: Willie Lumpkin

## Kanpo estekak 
* *Fantastic Four* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Fantastic Four* filmaren webgunea
Kandela diagrama

[thumb|300px|Kandela diagrama, [analisi teknikoan maiz erabiltzen dena. Kandela beltzek kotizazioaren jeitsiera adierazten dute egun horretan, zuriek igoera; itzalek (kandelatik ateratzen diren marrak) egunean izandako kotizazio gorena eta beherena adierazten dituzte.]]
**Kandela diagrama** burtsan kotizatzen duten akzio, titulu eta dibisen prezioen bilakaera aztertu eta bilakaera horretan agertzen diren joera eta egituretan oinarritua, etorkizuneko kotizazioari buruzko aurresanak egiteko diagrama bat da, analisi teknikoan maiz erabiltzen dena. Kandela bakoitzean, aldi batean izandako kotizazio handiena, txikiena, irekierakoa eta itxierakoa zehazten dira; irekierakoa eta itxierako kotizazioek laukizunen bat (kandelaren gorputza) mugatzen dute eta kotizazio handiena eta txikiena adierazteko, *itzal* deritzen marrak luzatzen dira laukizuzeneko muturretatik. Irekieratik itxierara kotizazioa jeitsi bada, laukizuznena beltzez edo gorriz margotzen da; igo bada, berriz, zuriz edo berdez. Ohikoa da egun bakoitzeko kandela bat marraztea, baino beste epe batzuetarako (15 minutu, esaterako) ere egin daiteke. XVIII. mendean asmatu ziren Japonian, Munehisa Homma merkatariaren eskutik, munduko lehen eperako merkatua izan zen bertako arroz merkatuko prezioak harturik; hari zor zaizkio, halaber, kandela grafikoaren interpretaziorako oinarriak. Merkatuaren bilakaera aurresateko kandelen konfigurazio-eredu aztertu da; adibidez, marubozu zuria deritzon egiturak (kandela zuria, itzalik gabe edo itzal txikiekin) goranzko joeraren seinale argia da.

## Kanpo estekak
Hable con ella

***Hable con ella*** (euskaraz *Berarekin Mintzatu*) 2002ko Pedro Almodóvar espainiar zinema zuzendariarn film dramatikoa da. Javier Cámara, Darío Grandinetti, Leonor Watling eta Rosario Flores aktoreek antzeztu zuten.

2002ko Jatorrizko gidoi onenaren Oscar Saria (Pedro Almodóvar) irabazi zuen. Argazkigintza Javier Agirresarobe euskal herritarrak egin zuen.

## Argumentua 
Bi gizonek, Benigno eta Marco (Javier Cámara eta Darío Grandinetti), bakardadeari inoiz pentsatuko ez luketen modurik latz eta ankerrenean aurre egin beharko diote. Patuaren halabeharrak zauritu dituen bi arima, itxuraz hilak eta ospitaleko ohean naturaz gaindiko mirari baten zain. Komunikazio eza, bakardadea, adiskidetasuna eta pasio irrazionala filma honetan pil-pilean dauden gaiak dira.

## Aktoreak 
* Javier Cámara: Benigno Martín, erizaina.
* Darío Grandinetti: Marco Zuluaga, kazetaria eta turismo giden idazlea.
* Leonor Watling: Alicia Roncero, koman dagoen gaixoa.
* Rosario Flores: Lydia González, zezenkaria.
* Mariola Fuentes: Rosa.
* Geraldine Chaplin: Katerina Bilova, Aliciaren dantza irakaslea.
* Adolfo Fernández: *el Niño de Valencia*, zezenketaria.
* Ana Fernández: Lydiaren arreba.
* Lola Dueñas: Matilde, erizaina.
* Carmen Machi: erizain burua.
* Roberto Álvarez: Vega doktorea.
* Elena Anaya: Ángela, Marcoren neska-lagun ohia.
* Paz Vega: Amparo, *Amante menguante* film labur mutuko pertsonaia.
* Fele Martínez: Alfredo, *Amante menguante* film labur mutuko pertsonaia.
* Sonia Grande: Alfredoren ama, *Amante menguante* film labur mutuko pertsonaia.
* Chus Lampreave: Benignoren eraikineko atezaina.
* Pina Bausch: Müller kafetegiko dantzaria.
* Malou Airaudo: Müller kafetegiko dantzaria..
* Caetano Veloso.
* Juan Carlos Martínez Antuña: zezenketako ezpata morroia.
* Helio Pedregal: Aliciaren aita.
* José Sancho: Valenciako mutikoaren agentea.
* Beatriz Santiago: erizaina.
* Mamen Segovia: erizaina.
* Ismael Martínez: erizaina.
* Joserra Caldiñanos: ospitaleko zuzendaria.
* Juan Fernández: espetxeko zuzendaria.
* Loles León: TBko aurkezlea.
* Agustín Almodóvar: apaiza.
* Jaime Fernández-Cid Buscató: sakristaua.
* Carlos García Cambero: Lydiaren koinata.
* Ben Lindbergh: Ben.
* Adela Donamaría: psikiatraren harreragilea.
* Michel Ruben: abokatua.
* Yuyi Beringola: harreragilearen abokatua.
* Lola García: ospitaleko harreragilea.
* Carlos Miguel Miguel: ofiziala.
* Esther García: ofiziala.
* Ángel Infantes: Yiyo.

## Kanpo estekak 
* *Hable con ella* filmarn IMDBko fitxa irakurgai
Alboko sake

[thumb|300px|[Arsenal Ladies taldeko Danielle Carter alboko sake bat egiten ]]

**Alboko sakea**, futbolean, jokoa berriz asteko modu bat da. Alboko sakea ematen da baloi osoak alboko marra zeharkatzen duenean. Baloia jaurtitzeko momentuan, jokalariak zelaiaren parean egon behar da, gutxienez oin baten zati bat alboko marra zapaltzen egon behar da, bi eskuez baliatu behar da baloia jaurtitzeko eta azkenik baloia atzetik jaurti behar du buruaren gainetik.

Ezin da gol bat zuzenean sartu alboko saketik ezta jaurtilariak baloia ukitu beste batek ukitu baino lehen. Hau gertatzen bada, falta pitatuko da kontrako taldearen alde. Alboko sakeko jaurtilariak baloia nahita jaurtitzen badu kontrako taldeko jokalari bati, baloia ukitu ahal izateko, epaileak kolaria kargu hartuko dio.

## Kanpo estekak
Erlaitz (leizea)

**Erlaitz** Zestoan dagoen haitzuloa da. Bertatik gertu Danbolinzulo eta Ekaingo haitzuloak daude.

Antxieta taldeak bertan zortzi animalia irudi topatu ditu, duela 22.000 eta 15.000 urte bitartean egindakoak. 1978. urtetik ezaguna, bi garaitara zabaltzen da haitzuloaren erabilera: Goi Paleolitoan bizileku gisa baliatu zuten garaiko biztanleek, eta Eneolitoan edo Brontze Garaian, berriz, ehorzketa leku gisa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Erlaitz (argipena)

**Erlaitz** honakoa izan daiteke:
* Erlaitza, eraikin baten atala
* Euskal erlaitza, Lapurdiko Hendaia, Urruña eta Ziburu udalerrien arteko kostaldea.
* Erlaitz (Zaraiako mendia), Gipuzkoan
* Erlaitz (Irungo mendia), Gipuzkoan
* Erlaitz (leizea), Gipuzkoan
Nathan Fillion

**Nathan Fillion** (Edmonton, 1971ko martxoaren 27a) aktore kanadarra da. Bere paper garrantzitsuenen artean *Castle* izeneko sailean izan da, Richard Castle pertsonaia interpretatuz. Baita Malcolm Reynolds kapitaina bezala lan egin du, *Firefly* izeneko sailean eta *Serenity* izeneko pelikulan.

## Biografia 
Irakasle ingelesen semea, Cookie eta Bob Fillion-en semea da eta bere anaia nagusia Jeff izenekoa da. Holy Trinity Catholic High School-en, a la Concordia University College of Alberta-n eta Albertako unibertsitatean ikasi zuen.

## Filmografia
Major League Soccer

[thumb|250px|[Los Angeles Galaxy da liga gehien irabazi dituena.]]
[thumb|250px|[D.C. United.]]
**Major League Soccer** Estatu Batuetan eta Kanadan jokatzen den futbol txapelketa nagusia da. 1993an sortu zen arren 1996an izan zuen lehenengo denboraldia.

## Egitura 
26 taldek osatzen dute liga, Estatu Batuetako 23k eta Kanadako 3k. Taldeak bi multzotan antolatzen dira, ekialdeko konferentzia eta mendebaldeko konferentzia, eta bakoitzean 34 partida jokatzen dituzte martxotik urrira. Ondoren hamabi talde onenek kanporaketak jokatzen dituzte eta finala abenduan izaten da.

## Sariak 
Sari nagusia **MLS Kopa** da, liga titulua kontsideratzen dena. Abenduko finalaren irabazleak lortzen du. Fase erregularrean punturik gehien lortzen duen taldeak '''MLS Supporters' Shield''' garaikurra eskuratzen du.

## Podiuma 
## Palmaresa 
* (luz), luzapenaren ondoren.
* (pen), penalti jaurtiketak.

## Garaipenak 
## Kanpo estekak
Los Angeles Galaxy

thumb|250px|Jokalariak gola ospatzen.
**Los Angeles Galaxy** Estatu Batuetako futbol talde nagusietakoa da, Los Angeles hirian egoitza daukana. Estatu Batuetako liga gehien irabazi ditu eta 2000 urtean CONCACAF Txapeldunen Liga irabazi zuen. Major League Soccer txapelketako mendebaldeko konferentzian jokatzen du.

## Palmaresa 
### Estatu Batuetan: 11 
* Major League Soccer
** MLS Kopa (5): 2002, 2005, 2011, 2012, 2014.
** MLS Supporters' Shield (4): 1998, 2002, 2010, 2011.
* Lamar Hunt U.S. Open Cup (2): 2001, 2005.

### Nazio artean: 1 
* CONCACAF Txapeldunen Liga:
** Txapelduna (1): 2000.
** Finalista (1): 1997.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Bean (filma)

**Bean**, baita **Bean: The Ultimate Disaster Movie** edo **Mr. Bean: The Movie** deitua ere (euskaraz *Bean: The Azken Hondamendi Filma* edo *Mr. Bean: Filma*) 1997ko Mel Smith estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako umorezko filma bat da. Mr. Bean fikziozko pertsonaia ospetsuaren telesailetan oinarritua dago. Rowan Atkinson, Peter MacNicol, Burt Reynolds, Pamela Reed eta Richard Gant aktoreek antzeztu zuten.

Aurrez, Mel Smith zuzendaria eta Rowan Atkinson aktorea BBCko ''Not the Nine O'Clock News (1979-1982) telesaioan elkarrekin lanean arituak ziren.

## Argumentua 
Bean jauna (Rowan Atkinson) Londres hiriko Royal National Gallery museo prestigiotsuko segurtasun zaindari gisa lan egiten du. Bere nagusiak haren xelebrekeri eta hanka sartzez nazkaturik kaleratu egin nahi dute, dena kakanahastu ohi baidu, baina museoko zuzendariaren (John Mills) gogokoa denez ezinezkoa zaie halakorik egitea. Hortaz, berataz nola edo hala desegiteko asmoz AEBko Los Angeles hiriko museo arte galeria batera *Whistleren Ama* margolanaren harreran artelan aditu gisa parte har dezan bidaliko dute. Han egongo den denboraldian zehar, David Langley (Peter MacNicol) galeria aretoko langilearen etxean haren emazte (Pamela Reed) eta seme-alabekin (Andrew Lawrence eta Tricia Vessey) batera biziko da. Baina zoritxarrez, herrialde berrian ere laisterrera bereak eta bi egiteaz gain,

## Aktoreak 
* Rowan Atkinson: Bean jauna
* Peter MacNicol: David Langley
* John Mills: Zuzendaria
* Pamela Reed: Alison Langley
* Harris Yulin: George Grierson
* Burt Reynolds: Newton jenerala
* Larry Drake: Elmer
* Sandra Oh: Bernice Schimmel
* Danny Goldring: segurtasun arduraduna
* Johnny Galecki: Stingo Wheelie
* Chris Ellis: Butler detektibea
* Andrew Lawrence: Kevin Langley
* Peter Egan: Lord Walton
* Peter Capaldi: Gareth
* June Brown: Delilah
* Peter James: Rosenblum detektibea
* Tricia Vessey: Jennifer Langley
* Richard Gant: Brutus tenientea

## Kanpo estekak 
* *Bean* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Bean* filmaren IMDBko fitxa ikusgai
Ray Hammond

**Ray Hammond** (Londres, 1948) idazle futurista britaniarra. Idazle dibulgatzailea, hark egindako aurreikuspenek hedabideetan oihartzun handia izan dute.

## Bibliografia 
### Eleberriak 
* *The Cloud* (2006)
* *Emergence* (2002)
* *Extinction* (2005)

### Saiakerak 
* *Forward 100* (1984)
* *Digital Business: Surviving and Thriving In An On-Line World* (1996)
* *The Modern Frankenstein - Fiction Becomes Fact* (1986)
* *The Musician and the Micro* (1983)
* *The World in 2030* (2012). Lehenengo edizioa 2007an argitaratu zuen baina ondoren han jasotakoak gaurkotu egin ditu. 

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* : Ray Hammond webgunea.
* : Etorkizuna Hammonden arabera.
* : Mundua 20130. urtean.
* : Mundua 20130. urtean.
Being John Malkovich

**Being John Malkovich** (euskaraz *John Malkovich Izaten*) 1999ko Spike Jonze estatubatuar zinema zuzendiaren umore beltzezko fantasia filma bat da. John Cusack, Cameron Diaz, Catherine Keener, Orson Bean, Mary Kay Place eta John Malkovich aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Craig Schwartzen (John Cusack) bizitza garai baten amaierara iristen ari da. Craig kalean lan egin ohi dun talentu handiko txontxongilaria da, baina bere bizitzak inongo zentzurik ez duenaren sentipena du. New York asko aldatu da eta jada jendeak bere txontxongiloei ez dio jaramon handiegirik egiten. Lotterekin (Cameron Diaz) hamar urtez ezkondua daramazki, emazteak animali denda batean behar egiten du eta bere lanarekin obsesionatua dago. Etsipenak jota, Manhattango konpainia batean artxibozain lanean hasiko da, han Maxine (Catherine Keener) lankidearengatik erakarpena sentituko du, baina hark hasieran galtzailetzat hartuko du. Craigek lan egiten duen bulegotik hurbil, ezkutuko pasaleku bat topatuko du, bertan sartu ezkero John Malkovichen garunean sartu eta minutu labur batzueta aktorearen gogoan eta egunerokotasunean barneratuko da.

## Aktoreak 
* John Cusack: Craig Schwartz
* Cameron Diaz: Lotte Schwartz
* Catherine Keener: Maxine Lund
* John Malkovich: bere burua antzeztuz
* Orson Bean: Lester doktorea

## Kanpo estekak 
* *Being John Malkovich* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Alderrai (dementzia)

Psikiatrian, **alderrai ibiltzea**, etxetik aterata nora ezean hara eta hona galdurik ibiltzeko portaera, buruko gaitz zenbaiten sintoma eta ondorioa da. Bereziki Alzheimer gaitza duten pertsonengan gertatzen da. Ekidin beharreko portaera da, alderrai dabilen pertsonak istripuak izateko arrisku handia duelako, ahalmen urriko adineko pertsonak izaten baitira portaera hau izaten dutenak. Horretarako, zaintzaileen presentzia gomendatzen da, egun teknologiari esker pertsona horiek kontrolatzeko hainbat gailu asmatu badira ere.

## Kanpo estekak
Intxaurrondo kultur etxea

**Intxaurrondo Kultur Etxea** Donostiako Intxaurrondo auzoan dauden bi kultur etxeetako bat da. Hego Intxaurrondo auzunean kokaturik, 2011ean inauguratu zen. Lehengo Intxaurrondo Berri kultur etxea ordezkatu zuen.
Eraikin berriak, kultur etxeaz gain, kiroladegia ere bada.

Zerbitzuen artean, hauek dira nagusienak: liburutegia, haurtxokoa, gaztelekua, musikarako aretoak, erakusketa aretoa, espazio eszenikoa eta informazio gunea. Programazioaren aldetik, musika kontzertuak eta musika taldeen egonaldiak kultur etxearen ikur bihurtu dira.

Donostia Kultura Enpresa Erakunde Publikoak (EEP) kudeatzen du.

## Literatura Plazara 
[ezkerrera|thumb|[Iratxe Retolaza Gutierrez|Iratxe Retolaza|158x158px]]
Euskarazko literaturako liburuak komentatzeko solasaldiak antolatzen dituzte Plazara Goaz euskara Taldearekin batera. Urtean lau saio izaten dira Iratxe Retolazak gidatuta. 
Hauek dira azken urteetan landu diren liburu batzuk: 

* Joseba Sarrionandia-ren Narrazioak
* Antxiñe Mendizabal-en Odolekoak 

* Felipe Juaristi-ren Piztutako etxea
* Eneko Aizpurua-ren Bidasoan gora

* Garazi Arrula-ren Gu Orduko haiek

## Komiki solasaldiak 
Komikiak komentatzeko solasaldiak antolatzen dituzte, urtean sei saio izaten dira, hiru euskaraz eta hiru gaztelaniaz. 

Igor Leturia izaten da komiki-solasaldien gidaria euskarazko saioetan eta Juan Manuel Díaz de Guereñu  gaztelaniazkoetan ari da 2015etik.
Fitxategi:Mikel-Santos-Igor-Leturia-Gurutze-Perez-Intxaurrondo2020.jpeg|Gerezi garaia (Belatz, 2020)
Fitxategi:Ni ez naiz Mikel Laboa Intxaurrondo2023.jpeg|Ni ez naiz Mikel Laboa (2023)

Fitxategi:Igor Leturia.jpg|Igor Leturia
Fitxategi:Intxaurrondo Komikiak kartela 2022.jpg|Kartela (2022)
Fitxategi:JuanmaDGereñuliburuartean.jpg|Juan Manuel Díaz de Guereñu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Intxaurrondo Kultur Etxea
Hiperbitaminosi

**Hiperbitaminosia** organismo batean gertatzen den bitamina baten gehiegizko metaketa da. Bitamina zein den ondorio ezberdinak ekar ditzake.

## Ikus, gainera 
* Abitaminosi, bitamina baten gabezia.

## Kanpo estekak
Mona Lisa Smile

**Mona Lisa Smile** (*Mona Lisaren irria* euskaraz) Mike Newell zuzendutako Amerikako Estatu Batuetako pelikula bat da. 2003. urtean estreinatutako filma da; emakumearen emantzipazioaren inguruan sortutako zenbait gatazkari buruzkoa a. Gertaera horiek 1953an kokatzen dira, Amerikako Estatu Batuetako Wellesley emakumezkoentzako unibertsitatean. Erakunde hori oso ospetsua da, baina ideia tradizionalak ditu; garai hartan, oraindik ere, emakumeen zeregina ezkontzea eta etxeko lanak egitea zela uste zuten.

## Argumentua 
Katherine Watson (Julia Roberts), arte-irakasle gaztea da, ideia aurrerakoiak ditu eta bere ikasleei ideia horiek igorri nahi dizkie. Wellesleyn hasiko da lanean, eta gizartearen kritikak jasoko ditu; zuzendaritzak eta ikasleek hain barneratuta dituzten aurreritzien aurka borrokatu beharko da.

Katherinen ikasleen helburuak, garai hartako balio tradizionalak zituzten. Kontzeptu hori ideologia jakin batean oinarritzen zen; hain zuzen, emakumearen zeregina etxeko munduarekin lotzen zuen ideologian.

## Pertsonaiak 
* Julia Roberts: Katherine Ann Watson
* Kirsten Dunst: Elizabeth "Betty" Warren (Jones)
* Julia Stiles: Joan Brandwyn (Donegal)
* Maggie Gyllenhaal: Giselle Levy
* Laura Allen: Susan Delacorte
* Tori Amos: Ezkontzako abeslaria
* Emily Bauer: Historia ikaslea
* Jordan Bridges: Spencer Jones
* Marcia Gay Harden: Nancy Abbey
* Lisa Roberts Gillan: Albini andereinoa
* Ginnifer Goodwin: Constance "Connie" Baker
* Topher Grace: Tommy Donegal
* Annika Marks: Artearen historiaren ikaslea
* Ebon Moss-Bachrach:Charlie Stewart
* Lily Rabe: Artearen historiaren ikaslea
* Terence Rigby: Edward Staunton doktorea
* Krysten Ritter: Ikaslea
* Marian Seldes: Jocelyn Carr presidentea
* John Slattery: Paul Moore
* Juliet Stevenson: Amanda Armstrong
* Dominic West: Bill Dunbar
* Donna Mitchell: Warren andrea

## Kanpo estekak
Gosearen Kontrako Ekintza

**Gosearen Kontrako Ekintza** () Nazioarteko Gobernuz Kanpoko Erakunde pribatua, apolitikoa, akonfesionala eta irabazi asmorik gabekoa da. Haren helburua munduko edozein lekutan gosea, miseria, eta gizon, emakume eta haur babesgabeei eragiten dieten arrisku-egoerak amaiaraztea da.

GAEk naturako nahiz gizakiak eragindako krisialdi larrietan esku hartzen du, biztanleriaren elikadura-segurtasuna arriskuan dagoenean eta laguntza humanitarioa bizirik irauteko ezinbestekoa denean. Gaur egun 500 lankide boluntario ditu, eta 500 langile, berrogei herrialde baino gehiagotan.

Frantziar doktore, zientzialari eta idazle talde batek sortu zuen 1979an, Alfred Kastler Nobel Sariduna lehenengo presidentea izanik.

## Ikus, gainera 
* Gosetea

## Kanpo estekak 
* Action Against Hunger US website
* Action Against Hunger UK website
* Love Food Give Food website
* Action Contre la Faim France website
* Acción Contra el Hambre Spain website
* Action Contre la Faim Canada website