Vogue (aldizkaria)

***Vogue*** —***American Vogue*** izenez ere ezaguna— modari eta bizimoduari buruzko hilabetekari bat da, estilo berriak azaltzen dituena, bai eta goi mailako moda, edertasuna, kultura, bizitza eta pasarela ere. Condé Nast konpainiaren jabetzapeko mundu osoko VOGUE hedabide bildumaren parte da.

*Vogue* 1892an hasi zen astekari gisa, harik eta urte batzuk geroago hilabetekari bihurtu zen arte. One World Trade Centerren zuen egoitza, Lower Manhattaneko Finantza Barrutian Sorreratik beretik, *Vogue*k aktore, musikari, modelo, kirolari eta beste pertsona ospetsu asko izan ditu.

*British Vogue*, 1916an lehen aldiz argitaratua, nazioarteko lehen edizioa izan zen; *Vogue Italia* italiar bertsioari, berriz, munduko moda aldizkari gorena deitu izan zaio. Edizio horietako hamaika (*British Vogue, Vogue Arabia, Vogue China, Vogue Deutsch, Vogue España, Vogue France, Vogue India, Vogue Italia, Vogue Japan, Vogue México y Latinoamérica* eta *Vogue Taiwan*) Condé Nast konpainiaren aldizkariak dira. Gainerako 16 edizioak *Vogue*ren lizentziadun gisa argitaratzen dira.

## Historia 
### 1892 – 1905: Lehen urteak 
Arthur Baldwin Turnure (1856 – 1906) estatubatuar enpresaburuak Vogue sortu zuen New Yorken egoitza zuen astekari gisa, Kristoffer Wrightek babestua, 1892ko abenduaren 17an bere lehen zenbakiarekin.

Turnureren asmoa "bizitzaren alde zeremoniala" ospatzen zuen argitalpen bat sortzea zen; Vogue aldizkaria pertsona jakintsuak edo kultuak (sage) zein hasiberriak (gizartean aurkezpena egiten zuten goi-gizarteko emakume gazteak) erakartzeko diseinatuta zegoen. Halaber, "negozio-gizonei" (men of affairs) eta "emakume ederrei" (belle, goi-gizarteko emakume erakargarri eta dotoreei erreferentzia egiten diena) zuzenduta zegoen. Bere sorreratik, aldizkariak New Yorkeko goi-mailako klasera zuzendu nahi izan zuen, "haien ohiturak, aisialdiko jarduerak, bilera sozialak, maiz erabiltzen zituzten lekuak, janzkera... eta haien antza izan eta beren zirkulu esklusiboan sartu nahi zuten guztiak kontatuz"..

1932ko uztailean, American Vogue-k bere lehen koloretako argazkia jarri zuen aldizkariaren azalean. Argazkia Edward Jean Steichen argazkilariak atera zuen eta airean hondartzarako pilota tipiko bat zeraman emakume igerilari bat erretratatu zuen.  Laird Borrellik dio Voguek 1930eko hamarkadaren amaieran moda-ilustrazioaren gainbehera gidatu zuela, bere azal ilustratuak Dagmar Freuchen bezalako artistekin ordezten hasi zenean, argazki-irudiekin . Nast arduratu zen kolore-inprimaketa eta "bi orrialdeko zabalpena" sartzeaz. Vogue "negozio arrakastatsua" eta "gaur egun ezagutzen dugun emakumeen aldizkaria" bihurtu izana egotzi diote, 1942an hil zen arte salmenta bolumenak nabarmen handitu ondoren.

1950eko hamarkadan, aldizkariaren "urte boteretsuak" izenaz ezagutzen den hamarkadan, Jessica Daves erredaktore buru bihurtu zen. Rebecca C. Tuitek adierazi duen bezala, "Davesek bikaintasunaren aldeko karga lasaitasunarekin zuzendu zuen aldizkariaren historiako hamarkada desafiatzaile, eraldatzaile eta aberatsenetako batean".  Davesek uste zuen "gustua irakats eta ikas daitekeen zerbait dela" , eta Vogue editatu zuen "gustu publikoa hezteko ibilgailu" gisa. bezalako pertsona ospetsuen ezaugarriak biltzen zituen.Voguek ere etxe izenak ereduetatik kanpo egiten jarraitu zuen, eta praktika horrek Suzy Parker, Twiggy, Jean Shrimpton, Lauren Hutton, Veruschka, Marisa Berenson, Penelope Tree eta beste batzuekin jarraitu zuen.

1973an, Vogue hilabetekari bihurtu zen.  Grace Mirabella erredaktoreburuaren agindupean, aldizkariak aldaketa editorial eta estilistiko handiak jasan zituen bere xede-publikoaren aldaketei erantzunez.  Mirabellak dio Vogue aldatzeko aukeratu zutela, "emakumeei ez zitzaielako interesatzen bizitza aldakorrerako balio ez zuten jantziak irakurtzea edo erostea.  Aldizkariari dei egiteko hautatu zuten, zazpieko hamarkadako emakume libre, langile eta askatuari..  Markako bere bobinak eta eguzkitako betaurrekoek markatuta, Wintour marka biziberritzen saiatu zen gazteago eta hurbilgarriago sentituz;  publiko zabalago batentzako "moda" kontzeptu berri eta eskuragarrietara bideratu zuen fokua. 

Vogueko bere erregealdian zehar, Wintourrek bere helburuak bete zituen aldizkaria biziberritzeko eta bere edizio handienetako batzuen ekoizpena gainbegiratzeko. 2012ko iraileko edizioak 916 orrialde neurtu zituen, hilabetekari batentzat inoiz izan den altuena.

Condé Nast-eko exekutiboen artean, kezka zegoen modako argitalpenen dama handia lekua galtzen ari zitzaiolako *Elleri*, hiru urte eskasetan 851.000 ordainpeko zirkulazioa lortu baitzuen, Vogueren 1,2 milioien aldean. Hala, Condé Nast argitaletxeko Si Newhousek 38 urteko Wintour ekarri zuen, zeina, British Vogue eta House & Gardeneko erredaktore karguen bidez, ezaguna egin baitzen, ez bakarrik bere abangoardiako zentzu bisualagatik, baita aldizkari bat errotik errebindikatzeko —gauzak astintzeko— zuen gaitasunagatik ere.

Aldizkarian eragin handia izan badu ere, Aldizkarian eragin handia izan duen arren, Wintourri pertsona hotza eta lanerako zaila dela adierazi diote.  Vogue aldizkariaren azken aldaketa Raul Martinezen itzulera da, munduko erredaktore sortzaile gisa. Zuzendari sortzaile gisa, Wintourrekin hitz egingo du eta aldizkarirako zuzendaritza gainbegiratuko du mundu mailan eta bere ikuspegi bisualean. Bi pertsonaiekin, aldizkariak norabide interesgarria har lezake.  Argitalpenak AEBn 11 milioi irakurlera eta nazioartean 12,5 milioira iristen dela dio  Gainera, Anna Wintour modaren figura boteretsuenetako bat bezala deskribatu zuten.

### Teknologikoa. 
Google Voguerekin elkartu zen Google Glass sortzeko 2013ko iraileko alean, 12 orrialdeko zabalkundea izan zuena.  Chris Dalek, Googleko Glass taldearentzako komunikazioak kudeatzen dituenak, hau adierazi zuen:

Vogue-ko iraileko kontua ukitu kultural bihurtu da New Yorkeko Modaren Astea baino lehen. Glass gai honetan hain ederki irudikatuta ikustea sekulako zirrara da Glass talde osoarentzat.

2015eko iraileko alean, Apple Music, Apple Watch eta Amazon Fashion bezalako teknologiak nabarmendu ziren 832 orrialdeetan.

### Ekonomikoa 
Wintour 's "Fashion Night" ekimena 2009an jarri zen martxan 2007-2008ko finantza-krisiaren ondoren ekonomia suspertzeko asmoz, jendea txikizkako ingurunera itzularaziz eta dohaintzak emanez ongintzazko hainbat arrazoirengatik. Ekitaldia Vogue-k hartu zuen AEBetako 27 hiritan eta munduko 15 herrialdetan, eta online txikizkariak sartu ziren 2011 hasieran.  Eztabaida sortu zen gertakariaren benetako errentagarritasunari buruz AEBn, eta horrek 2013an etenaldi iraunkor bat eragin zuen. Hala ere, ekitaldiak nazioarteko beste 19 tokitan jarraitzen du.  Vogue-k irakurleen gogoa altxatzeko gaitasuna ere badu une latzetan eta "garai txarretan ere, norbait garai onean dagoela" esanez. Artikuluak dioenez, Voguek "dirua irabazten du begia eta batzuetan espiritua altxatzen dutelako, irakurlea leku berezi batera eramaten du." Fantasiazko tomo hauek estualdi ekonomikoetan bultzada bat sentitzen dute, hala nola likore eta izozkiak eta zinemako sarreren salmenta. "

### Politikoa. 
2006an, Voguek gai politiko eta kultural nabarmenak aitortu zituen burqa agertuz, baita emakume musulman nabarmenei buruzko artikuluak ere, modara hurbiltzeari buruzkoak, eta kultura ezberdinek modan eta emakumeen bizitzan duten eraginari buruzkoak. Voguek "Mugarik gabeko edertasuna" ekimena ere babestu zuen AEBetako 25.000 dolarreko dohaintzarekin, Afganistango emakumeentzako kosmetologia eskola bat ezartzeko erabili zena. Wintourrek esan zuen: "Eskolaren bidez, Afganistango emakumeei hobeto ikusten eta sentitzen laguntzeaz gain, lana eman geniezaieke". Liz Merminen dokumental batek, Kabulgo Edertasun Akademia izenekoak, mendebaldeko edertasun estandarren ugaritzea agerian uzten zuena, eskola kritikatu zuen, iradokiz "edertasun eskola ezin zela arrakastatzat jo, kosmetika amerikarraren eskaria sortzen ez bazuen".

2012ko AEBetako hauteskunde presidentzialak baino lehen, Wintourrek bere industriaren inertsio bat erabili zuen Obamaren kanpainari laguntzeko hainbat ekitaldi esanguratsu hartzeko. Lehena, 2010ean, afari bat izan zen AEBetako 30.000 dolarreko sarrera tasarekin. 

2016ko urrian, "Voguek Hillary Clinton AEBko presidentetzat" hartzen duela adierazi zuen aldizkariak. Hau izan zen aldizkariak bere 120 urteko historian presidentegai bat ahots bakar gisa sostengatu zuen lehen aldia.  

### Soziala 
Met Gala Voguek urtero antolatzen duen ekitaldi bat da, Metropoli-museoa moda erakusketaren inaugurazioa ospatzeko. Met Gala urteko ekitaldirik gutiziatuena da modaren arloan, eta A-list (entretenimenduaren pertsona ospetsuenak) ospetsuek , politikariek, diseinatzaileek eta moda editoreek parte hartzen dute. Voguek 1971tik hartu du ekitaldi tematikoa, Diana Vreeland erredaktoreburuaren zuzendaritzapean. 1995etik, Anna Wintour, Vogueko edukien zuzendari nagusia eta zuzendari editorial globala dena, Met Galako presidente izan zen, eta ekitaldi gutiziatuko gonbidatu sekretu nagusien zerrendaren atzean dagoen emakumea da. 2013an, Voguek Vogueren edizio berezi bat atera zuen, Vogue Special Edition: The Ultimate Inside Look at the 2013 Met Gala izenekoa.  Voguek ekitaldi honi buruzko 70 bideo inguru sortu ditu YouTube-rako soilik, aurre-estaldura, zuzeneko erreportajea eta ekitaldiaren osteko analisia barne. Metarekin lotutako bideo-edukiek 902 milioi ikustaldi sortu zituzten, 2021etik % 110 gehiago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Vogue aldizkariaren webgunea