open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nerea Mendizabal

thumb|Nerea Mendizabal Etxebarria Iruñean. 2024-06-26
**Nerea Mendizabal Etxeberria** (Zestoa, Gipuzkoa, 1976ko ekainaren 21a) psikopedagogoa da, Komunikazioa Ez Bortitzean aditua, gaiarekin lotutako lanak argitaratzeaz gain, hitzaldiak eta formazioak ematen ditu.

## Biografia 
Psikopedagogian lizentziatua eta Gizarte Hezkuntzan diplomatua, Komunikazioa Ez Bortitzeko (KEB) eta haur masajeko hezitzailea da.

*Non Violent Communication* zentroaren bitartez, elkar ulertzeko komunikazio ez bortitzaren oinarriak ezagutu zituen eta ildo horretan formatu zen. Familien esparrura zein hezkuntza alorrera begira, gaiarekin lotutako hitzaldiak eta formazioak eman izan ditu, bai guraso zein irakasleak prestatuz. 

Artikulu eta liburuen bitartez Marshall B. Rosenberg psikologoak sortutako Komunikazio Ez Bortitzaren eredua hedatzeko asmoz, hainbat lan argitaratu ditu, beti ere gatazken konponbidea bilatzeko lotura emozionala sortuz. 

*Zutani* jolas didaktikoaren sortzailea da, adimen emozionala eta gatazken kudeaketa lantzea helburu duena.

Garikoitz Mendizabal txistulariaren arreba, eskaintzen dituen hitzaldi eta formazioetan musika eta kantak tartekatzen ditu, bere gitarra lagun,

## Lanak 
* *Kira Jirafa eta haserrearen diamanteak* (ipuina)
* *Jirafa hizkuntza* (ikasleekin egiteko proposamenak)
* *Elkarrekin hazi* (seme-alabekin bat egiteko ariketak)
* *KEB gida*
* *Ataska edo aska* (diska digitala)
* *Zutani* (mahai-jolasa)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa: "*Komunikazio ez bortitza tresna boteretsua da gatazketan ulerkorrak izateko*", Anboto, 2025eko azaroaren 7a

* Nerea Mendizabalen webgune ofiziala
Sara Pfeiffer

**Sara Christina Wilhelmina Apollonia Pfeiffer**, jaiotzez **Schönbeck** (Lund, 1829ko uztailaren 12a – Lidingö uhartea, Stockholm, 1913ko urtarrilaren 26a), ***Sylvia*** izengoitiaz ere ezaguna, suediar idazlea izan zen, batez ere eleberriak idatzi zituena.

## Bizitza 
Sarah Schönbeck 1829an jaio zen Lunden, Carl Gustaf Schönbeck medikuaren eta Sophia Wilhelmina Lecheren familian. 1835ean Göteborgera joan zen bizitzera, aitak lana lortu baitzuen han. 1857an Carl J. F. Pfeiffer agronomoarekin ezkondu zen, eta harekin bi alaba izan zituen. Ospe handia izan arren, ez zuen inoiz diru asko irabaztea lortu.

1913an hil zen Stockholmeko Lidingö uhartean, eta Solnako Norra begravningsplatsen hilerrian lurperatu zuten.

## Lanak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marcia Johnson

**Marcia K. Johnson** (Estatu Batuak, 1943) psikologo estatubatuarra da, 'Sterling irakasle' psikologiako irakasle emeritua, Yale Unibertsitatean. Giza oroimenari buruzko ikerketak egiten ditu, zehazki, gogoetaren eta kontzientziaren prozesuak, egiazko memoriaren eta memoria deformatuaren mekanismoak, memoriaren nahasmenduak (amnesiaren, aurreko garuneko lesioen eta zahartzearen ondoriozkoak), eta emozioaren eta kognizioaren arteko harremana.

## Ibilbidea 
Psikologiako doktoregoa 1971n lortu zuen, Kaliforniako Unibertsitatean, Berkeleyn. Johnson Yale Unibertsitateko fakultatean sartu zen 2000n, New Yorkeko Estatu Unibertsitatean irakasle izan ondoren Stony Brooken eta Princetonen. Psikologiako Dilley Katedrako irakasle titularra izan zen (2004-2010), eta, 2010ean, 'Sterling irakasle' izendatu zuten.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Oroimena

## Kanpo estekak 
* Page professionnelle, université Yale.
Aleksandra Iximova

**Aleksandra Osipovna (Iosifovna) Iximova** (; Kostroma, 1805eko urtarrilaren 6agreg./1804ko abenduaren 25ajul. – San Petersburgo, 1881eko ekainaren 16agreg./ekainaren 4ajul.) errusiar idazle, itzultzaile eta argitaratzailea izan zen, Errusiako haur literaturako lehen idazle profesionaletako bat.

## Bizitza 
Kostroman jaio zen eta San Petersburgoko barnetegi pribatuetan ikasi zuen. 1818an bere aita eskandalu batean sartuta geratu zen, eta familia osoak San Petersburgotik alde egin behar izan zuen.

1825ean, Iximova San Petersburgora itzuli zen, tsarrak emandako entzunaldi batean parte hartu zuen eta aitarentzako barkamena lortu zuen.

1834ko abuztuan bere lan nagusia idazten hasi zen: *Istoria Rossi v rasskazakh dlia detei*. Haurrentzako liburu baten itzulpena argitaratu ostean, Errusiako historiaren inguruko haurrentzako liburu bat idazteko aholkatu zioten, «Walter Scottek Ingalaterrako historia haur ingelesei kontatu zien bezala». Garai hartan eskura zeuden Errusiako historiari buruzko iturri guztiak aztertu zituen eta, lehenik eta behin, Nikolai Karamzinen *Istoria gosudarstva Rossiiskogo*. Irakurle helduek zein gazteek ondo hartu zuten liburua, eta Vissarion Belinskik eta Aleksandr Puxkinek goraipatu zuten. 1841ean, Iximovak Demidov saria jaso zuen idazlan horrengatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Carmen Chaplin

**Carmen Chaplin** (Londres, 1977ko uztailaren 27a) aktore britainiar eta frantziarra da. Michael Chaplinen alaba da, eta Charles Chaplin aktore, zuzendari eta ekoizlearen biloba, Geraldine Chaplin aktorearen iloba eta Eugene O'Neill antzerkigilearen eta Agnes Boulton idazlearen birbiloba. Besteak beste, André Téchiné, Stéphane Giusti eta Sydney Pollacken zuzendaritzapean lan egin izan du zineman.

Zuzendari gisa, bere aitonaren jatorri erromaniari buruzko "Chaplin: espíritu gitano" dokumentalarekin egin zuen debuta zineman, 2024an, Ashim Bhalla, Isaki Lacuesta eta Amaya Remirezekin batera. Filmak hainbat artistaren eta haien senideen oroitzapenak, etxeko filmak eta gogoeta bereziak biltzen ditu, batez ere, Michael J. Chaplinenak, Charles eta Oona O'Neillen bigarren semea.

## Filmografia hautatua 
* *Ma saison préférée* (1993), Khadija.
* *Highlander*: seriea (telebista) (1995), Maria Campalo.
* ''Sabrina'"* (1995), Parisen laguna.
* *¿Understand?* (1999), Lili.
* *All About the Benjamins* (2002), Ursula.
* *Day on fire'' (2006), Najia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Carmen Chaplin IMDb-n
Giovanni Baglione

**Giovanni Baglione** (Erroma, 1566 – *ibidem*, 1643ko abenduaren 30a) italiar margolari eta historialaria izan zen.

Erroman lan egin zuen nagusiki, hasieran estilo manierista batean, Giuseppe Cesari eragin zuena. Caravaggiok eragindako tarteko etapa baten ondoren, azken etaparen ezaugarri nagusia lehen Barrokoaren estilo tipikoa izan zen. Nagusiki gai erlijioso eta mitologikoko lanak egin zituen.

1621 eta 1622an Mantuan lan egin zuen Ferdinando Gonzaga dukearen gortean. Aita Santuen enkarguak ere jaso zituen eta zaldun izendatu zuten.

Bi liburu garrantzitsu argitaratu zituen: *Erromako bederatzi elizak* (*Le nove chiese di Roma* 1639) eta *Margolari, eskultore, arkitekto eta grabatzaileen bizitzak, 1572 eta 1642 artean aktiboak* (''Le Vite de' Pittori, scultori, architetti, ed Intagliatori dal Pontificato di Gregorio XII del 1572. fino a' tempi de Papa Urbano VIII. nel 1642* 1642). Bigarrenean berrehun bat artistaren biografiak agertzen dira.

Caravaggiorekin liskarrak izan zituen eta difamazioa leporatu zion.

## Iruditegia 

Giovanni Baglione - The Divine Eros Defeats the Earthly Eros - Google Art Project.jpg|*Maitasun sakratu eta profanoa* (c. 1602–03)
Giovanni Baglione - The Ecstasy of St Francis - WGA1155.jpg|*San Frantziskoren estasia*, 1601, Art Institute of Chicago
Giovanni Baglione - St Sebastian Healed by an Angel.jpg|*San Sebastian aingeruak sendatua*, c. 1603
Giovanni Baglione - Judith and the Head of Holofernes.jpg|*Judith Holofernesi burua mozten*, 1608, Galleria Borghese
Euterpe, Muse of Music by Giovanni Baglione.jpg|*Euterpe*
G. Baglione San Sebastiano.jpg|*San Sebastian aingeruen zaintzapean'', 1624, Santa Maria dell'Orto
Giovanni Baglione - Hercules at the Crossroads - WGA01156.jpg|*Herkules bidegurutzean*, 1640-1642, Esloveniako Galeria Nazionala, Ljubljana

## Kanpo estekak
Naruto (argipena)

***Naruto*** japoniar jatorrizko izena da eta honakoa izan daiteke:
**Naruto* manga eta animea
*Naruto Japoniako hiria, Shikoku uhartean
**Narutoko zurrunbiloak, Naruto eta Awaji uharte arteko itsastartean sortzen diren zurrunbilo ezagun eta ikusgarriak
**Naruto* edo *Narutomaki*, surimiz egiten den japoniar jakia
Nadezhda Merder

**Nadezhda Ivanovna Merder**, jaiotzez **Svetxina** (; 1839 – 1906ko martxoaren 13a), ***N. Severin*** () edo ***Nikolai Ivanovitx Severin*** () izengoitiaz ere ezaguna, errusiar idazlea izan zen, eleberriak, ipuinak, saiakerak eta antzezlanak idatzi zituena.

## Bizitza 
Nadezhda Merder familia noble batetik zetorren. Ivan Svetxin lur-jabe aberatsaren eta militar erretiratuaren alaba zen. Lehen idazlana, *Ne v poriadke vestxei* eleberri laburra, 1877an argitaratu zuen *Otetxestvennyie zapiski* aldizkarian. *Delo*, *Zhivopisnoie obozrenie stran sveta*, *Russkaia mysl*, *Vestnik Jevropy*, *Russki vestnik*, *Istoritxeski vestnik* eta *Niva* aldizkarietan ere kolaboratu zuen. Hainbat antzezlan idatzi zituen, hala nola *Supruzheskoie stxastie* (1884), *Poznakomilis* eta *Pereputala*. Guztira fikziozko ehun idazlan baino gehiago sortu zituen.

## Lan hautatuak 

;Eleberri luzeak
* *Vsia txuzhaia* (1885)
* *Posledni iz Vorotyntsevykh* (1892)
* *Tragizm bezvolia* (1902)
* *Zvezda Tsesarevny* (1906)
* *V smutnyie gody*
* *Otzhivxie tipy*
* *Korzhinskie korxuny*
* *V godinu bedstvi*
* *Avantiuristy*
* *Vorotyntsevy*
* *V poiskakh istiny*
* *Pered razgromom*
;Eleberri laburrak
* *Ne v poriadke vestxei* (1877)
* *Tsarski prikaz*
* *Tainy brak*
;Antzezlanak
* *Supruzheskoie stxastie*
* *Poznakomilis*
* *Pereputala*
* *Za Volgoi* (Pavel Svobodinekin batera)
* *Generalxa Matriona* (Viktor Krylovekin batera)
;Bestelako idazlanak
* *Vospominania o Vere Ivanovne Annenkovoi*
* *Pamiati S. A. Leontievoi-Levitskoi*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Narutomaki

***Naruto*** (ナルト/なると) edo ***Narutomaki*** (鳴門巻き/なると巻き) *kamaboko* mota bat da, hau da, arrainezko surimi ondu japoniarra. Hodei itxurako trontza bakoitzak kiribil arrosa edo gorri bat du, zeinak Narutoko zurrunbilo ezagunen antza omen dutenak. 

Naruto ohiko osagaia da japoniar ziriol-zopatan, esaterako Tokio estiloko ramen zopatan. Japoniako zenbait eskualdetan, *oden* eta *nimono* plateretan ere darabilte.

## Prestaketa
Prestatzeko, arrain-orea lurrunetan egosten da eta gero prentsatzen da. Belar usaintsuekin edo beste osagai batzuekin nahastu, eta bildu egiten da berriro prentsatzeko. Bilkia hoztu eta xerratan mozten denean, betegarriak marrazkiak egiten ditu horietako bakoitzean.

## Irudiak 

Misora-men2222222.jpg|*Miso* ramen batean
Kitsune udon by jetalone in Ome, Tokyo.jpg|*Kitsune udon* batean
Wonton noodle, at Soranoiro Nagoya (2019-04-13) 01.jpg|Wonton batean
Kuroishi Tsuyu-Yakisoba01.JPG| Yakisoba zopetan
Narutomaki_001.jpg|Narutomaki bat xerratu gabe

## Kultura 
*Naruto* jakiak eta haren itxurak "Naruto" mangako Naruto Uzumaki pertsonaia nagusiaren izena inspiratu du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Esmirnako okupazioa

**Esmirnako okupazioa** 1919-1922ko Greko-Turkiar Gerraren testuinguruan gertatu zen. Esmirnako hiria bera, hiriaren inguruko lurralde esparru zabalarekin batera 1919ko maiatzaren 15etik 1922ko irailaren 9ra Greziako okupazio militarra jasan zuen. Potentzia aliatuek **Esmirnako Zonaldearen** sorrera baimendu zuten Lehen Mundu Gerraren ostean, nagusiki eremuko jatorri greziarreko populazioa babesteko asmoz. 1919ko maiatzaren 15eko greziar lehorreratzea tokiko greziar populazioak ospatu zuen, baina berehala indarkeria etnikoa eragin zuen inguruan. Indarkeriak okupazioaren nazioarteko aldekotasuna murriztu zuen eta turkiar nazionalismoaren gorakada ekarri zuen. Aristeidis Stergiadis, Esmirnako goi komisarioak gogor egin zuen administrazioak turkiarrei egindako diskriminazioaren aurka; hala ere, tirabira etnikoak eta diskriminazioa jarraitu zuten. Stergiadis errefuxiatu greziarrak birkokatzeko proiektuetan lanean hasi zen ere. Esmirnako unibertsitate baten osaketan eta osasun publikoko proiektu batzuetan parte hartu zuen baita. Orokorrean Esmirna Anatoliako greziar tropen operazio base handia izan zen.

Esmirnako okupazioa 1922ko irailaren 9an amaitu zen, Kemal Atatürk buru zuten tropek hiria hartu zutenean. Turkiarrek Esmirna hartu ondoren jendailak Krisostomo apezpiku ortodoxoa hil zuen, eta egun batzuk geroago Esmirnako Sute Handiak hiri gehiena erre zuen (greziar eta armeniar herritarren auzoak nagusiki). Greziar eta armeniar heriotzak 10.000 eta 100.000 artean zenbatu dira. Esmirnako okupazioa amaitzearekin batera Greko-Turkiar gerra *de facto* amaitu zen ere, Anatoliako frontea amaitu baitzen. 1923ko uztailaren 24an bi aldeek Lausanako Hitzarmena sinatu zuten, *de iure* gerra amaituz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Blanca Ibarlucía

**Blanca Ibarlucía** (Buenos Aires, 1922ko azaroaren 13a - Ibidem, 2015eko abenduaren 13a) Argentinako feminista eta giza eskubideen aldeko militantea izan zen. Buenos Aires Hiri Autonomoko Pertsona Ospetsu Nabarmen izendatu zuten, giza eskubideen alorrean, 2012an.

## Biografia 
Buenos Airesko Almagro auzoan jaio zen. Aitak bazituen sozialismoarekin loturak, baina emakumearen rolaren inguruan zuen ikuspegia tradizionala zen, eta Blancari Medikuntza karrera ikastea eragotzi zion. Blanca ezkondu egin zen eta seme-alabak izan zituen. Peronismoa boterera igo zenean eta Eva Peronen figurak inspiratuta, berrogeiko hamarkadan, garai hartan bere senarra zenarengandik banantzea erabaki zuen. Hori dela eta, familiak erabaki zuen ez zuela harremanik berarekin. Bakarrik hazi zituen seme-alabak, eta Eva Peronek eskaini zion lan bat haiei eusteko.

Diktadura amaitu ondoren itzuli zen herrialdera. Itzuli zenean, Emakumearen Kontseilu Nazionala okupatzea eskaini zioten. Era berean, Bonaerenseko Giza Eskubideen Idazkaritzarekin, Haurren Lana Errotik Kentzeko Batzorde Nazionalarekin, Buenos Airesko Haurtzaro eta Nerabezaroko Zuzendaritzarekin eta Aukera Berdintasunerako Hiruko Batzordearekin lan egin zuen.

2015eko abenduaren 13an hil zen.

## Obrak 
* *Cuerpo y subjetividad: un tema para la reflexión*, en: Incorporación del Enfoque de Género en los Proyectos de Desarrollo Rural Sostenible.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Blanca Ibarlucía Google Books-en.
Kalina Jędrusik

**Kalina Jędrusik** (Częstochowa, 1930eko otsailaren 5a - Varsovia, 1991ko abuztuaren 7a) poloniar abeslari eta aktorea izan zen. Hogeita hamar filmetan baino gehiagotan aritu zen 1953tik hil zen arte.

## Bizitza 
1930ean jaio zen, Gnaszynen, eta orain Częstochowaren zati bat da, Henryk Jędrusiken alaba, politikari eta senataria. Juliusz Słowacki Bigarren Hezkuntzako Eskola Publikoan graduatu zen 1949an, bere jaioterrian. Krakovian, Krakoviako Antzerki Arteen Akademian ikasi zuen. 1953an egin zuen debuta aktore gisa Gdanskeko Wybrze¿ Antzokian. 1955etik aurrera Varsoviako hainbat antzokitan aritu zen, Antzoki Nazionala (1955-1957), Współczesny Antzokia (1957-1963), Komediaren Antzokia (1964-1967), Studencki Teatrr Satyryków (1969-1972), Teatro de Variedades (1972-1985) eta Teatro Polaco de Varsovia (1985-1991) antzokietan. 

Besteak beste,*Lekarstwo na miłość* edo *Ziemia obiecana* filmak eginez lortu zuen ospea  1970eko hamarkadan benetako sexu-sinboloa izatera iritsi zen.  1976an Estatu Batuetan aritu zen Violetta Villas sopranoarekin.

Stanisław Dygat idazlearekin ezkondu  zen.

1991ko abuztuaren 7an hil zen Varsovian, asma-krisi batek jota.  Notableen etorbidean lurperatu zuten, Powązkiko hilerrian. 

1996an, poloniar zinemaren historiako hirugarren emakumezko aktore onena izendatu zuten, *Film* aldizkariak zinemaren 100 urteak ospatzeko egindako inkesta batean.

2021ean, *Bo we mnie broma seks* (*Autumn Girl*) pelikula biografikoa estreinatu zen, Katarzyna Klimkiewiczek zuzendua eta Maria Dabska da protagonista nagusia, baita Borys Szyc, Leszek Lichota eta Rafaque Rutkowski ere. 

## Filmografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Profila filmpolski.pl (Gaztelaniaz)
* «Tumba de Kalina Jędrusik» (en inglés). Find a Grave.
Liudmila Khokhriakova

**Liudmila Khristoforovna Rabinder**, lehen ezkontzan **Simonova** eta bigarren ezkontzan **Khokhriakova**, (; 1843–1906) errusiar idazlea izan zen.

## Bizitza 
Liudmila Rabinder 1843an jaio zen. *Russki palomnik*, *Rodnik*, *Zhivopisnoie obozrenie*, *Svetotx*, *Vostotxnoie obozrenie*, *Dno*, *Tserkovno-obstxestvenny vestnik* eta beste hainbat aldizkaritan kolaboratu zuen eta artikulu, ipuin eta eleberri labur ugari argitaratu zituen, L. Simonova izenez sinatuz.

Urte asko Uraletan eta Siberian eman zituenez, bertako herrien ohiturak ondo ezagutu zituen eta hainbat artikulu etnografiko idatzi zituen.

Fiodor Dostoievskiren *Karamazov anaiak* eleberriko Jekaterina Khokhlakova pertsonaiaren prototipoa izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Paz Lenchantin

**Paz Lenchantin** (Mar del Plata, Buenos Aires, Argentina, 1973ko abenduaren 12a) argentinar-estatubatuar baxu-jotzailea, biolin-jotzailea eta abeslaria da. Rock alternatiboko Pixies bandako kide ohia.

## Bizitza 
Musika tradizioa da bere familian, eta gurasoak eta haurrideak ere musikariak dira. Txikia zela iritsi zen Los Angelesera, eta bost urte zituela hasi zen pianoa jotzen, gero gitarra, biolina, txeloa, baxua eta gainerako instrumentuekin jarraituz. Ingelesez eta espainieraz hitz egiten du.

## Musika ibilbidea 
A Perfect Circle talde estatubatuarrean parte hartu zuen Maynard James Keenan, Billy Howerdel, Josh Freese eta Troy Van Leeuwenekin Mer de Noms lehen albumean, baxu elektrikoan eta gainerako soketan nagusiki, biolina eta txeloa kasu. A Perfect Circleren atsedenaldi batean, bera eta Troy Van Leeuwen banandu egin ziren taldetik, bera Queens of the Stone Agerekin eta bera Zwanekin bat eginez, Billy Corganen proiektu berria, The Smashing Pumpkins taldearen gitarrista/kantari/sortzaile ohia.

Zwan bandaren proiektuan, Matt Sweeney, David Pajo eta Jimmy Chamberlinek eta Ana Lenchantin, Paz Lenchantinen ahizpak parte hartu zuten, eta Paz baxuan, soketan eta bokaletan ere parte hartu zuen, A Perfect Circle lanean bezala. Zwane bandak gutxi iraun zuen, bi urte gutxi gorabehera, eta horren ondoren, Paz itzuli zen une batez A Perfect Circle diskoarekin *eMOTIVE* diskoan laguntzera, eta A Perfect Circle *aMOTIONen* DVDrako "The Hollow" kantuaren harizko remix bat eginez. Zwan banatu ostean, *eMOTIVE* eta *aMOTION* taldeekin parte hartzeaz gain, David Pajoren taldean sartu zen, batzuetan Papa M deitua, nahiz eta batzuetan Aerial M, M is the Thirteenth Letter edo, besterik gabe, M deitu, eta gero Royal Trux izeneko talde berri batean sartu zen. Paz Lenchantinek Queens of the Stone Ageren *Songs for the Deaf* albumean ere kolaboratu zuen. Noizbait, The Chelsea izeneko talde bateko kidea izan zen, soilik emakumez osatutako talde bateko kidea, besteak beste, Melissa Auf der Maur,zeinekin Auf der Maur izenaz bakarkako lehen albumean kolaboratu zuen.

2008an, ''Keep Telling Myself It's Alright* diskoaren estudioko grabazioan kolaboratu zuen, Billy Howerdelen ASHES dIVIDE proiektuaren lehen albuma. Gero, 2009an, berak eta bere arreba Anak Tim Alexander eta Luis Carlos Maldonadoren *Into the Presence* proiektuaren diskoan parte hartu zuten.

Paz Lenchantin The Entrance Band musika proiektuaren parte izan zen, Guy Blakesleekin eta Derek W. Jamesekin batera. 

Gero, Pixies Frank Blacken talde mitikoan baxu-jotzaile lanetan hasi zen, Kim Dealek taldea utzi eta gero. AEBko eta Europako biraren parte izan zen, eta Lollapalloza jaialdian eta bira berean Estereopicnic jaialdian parte hartzeko bigarren aldiz Hego Amerikara joa ziren. Proiektu paralelo bat izan zuen Micah Dicksonekin batera, Pretty Pretty Fukt izenekoa, non hainbat instrumentu jotzen zituen.

2024ko martxoaren 4an iragarri zuen taldea utziko zuela.

## Diskografia 
### Bakarka 
* *Yellow mY skYcaptain* (2000)
* *Songs for Luci'' (2006)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eduardo Jorge Anzorena

**Eduardo Jorge Anzorena** (1930eko otsailaren 25a) aitzindaria da Asiako hiri pobreen arteko giza lankidetzen eta ostatu-krisiari irtenbide praktikoak emateko ikerketetan.

Fraidearen aitona, bi aldiz izan zen Mendoza probintziako gobernadorea. Une horretan, familiak lur eremu handiak zituen, eta Mendoza rural eta Buenos Aires Argentinako hiriburuaren arteko garraio merkataritza monopolizatu zuen, mila kilometro inguru.

Teknikari eraikitzailea, Buenos Aireseko Otto Krause Eskola Teknikoan egresatua, eta arkitektoa Tokioko Unibertsitatean.

## Ohoreak 
* 1994: Ramon Magsaysay saria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oskidate

**Oskidate**, Plinio Zaharrak  deituak, antzinako akitaniar edo protobaskoi herria izan zen.

## Kokapena 
Oskidateak Pirinioen oinetan bizi ziren, gaur egungo Pirinio Garaiak eta Pirinio Atlantikoak departamenduetan; batez ere Ossau haranean, eta bigerrioiak ekialdean, suburateak mendebaldean, eta ptianiarrak iparraldean auzokide zituzten.

## Etimologia 
Haien izena, seguraski, *osci* elementuaz osatua da, *eusk-* errora hurbiltzen dena (bereziki auskiarren etnonimoan ere agertzen dena), eta ondotik *-date* atzizkia.

## Aurkezpena 
Plinio Zaharra naturalista erromatarraren arabera, bi oskidate mota zeuden: menditarrak, *Oscidates Montani*, eta lautadakoak, *Oscidates Campestri*.

Paul Raymond historialariaren arabera, menditarrak Baretos, Aspe eta Ossau haranetan bizi ziren, eta lautadakoak, berriz, Pont-Longeko landetan, beharbada Bazas eta Bordeleraino.

"Galietako Gerretan", oskidateak Akitaniako herrien parte izango ziren seguraski, K.a. 56 edo 55 urtean Julio Zesarren komandantea zen Publio Lizinio Krasok menderatuak izan zirenak.

Achille Luchaire filologoarentzat, oskidateak euskaldunak ziren; bere tesiaren euskarri gisa, Ossau, Aspe eta Baretos haranetako leku izenek euskal toponimo anitz gordetzen dituztela nabarmendu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ptianiar

**Ptianiarra** ( deituak) antzinako akitaniar edo protobaskoi herria izan zen.

## Kokapena 
Oskidateak Pirinioen oinetan bizi ziren, gaur egungo Pirinio Garaiak eta Pirinio Atlantikoak departamenduetan; eta tarusateak iparraldean eta oskidaterak hegoaldean auzokide zituzten. Tarbeliarren mendekoak, Préchac zuten hiriburua. Émile Loubensen arabera, berriz, Leskarre inguruan bizi ziren.

"Galietako Gerretan", ptianiarrak Akitaniako herrien parte izango ziren seguraski, K.a. 56 edo 55 urtean Julio Zesarren komandantea zen Publio Lizinio Krasok menderatuak izan zirenak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alderbury

'''''', Ingalaterrako hego-mendebaldean dagoen udalerri bat da, Wiltshire konderrian. 

2011n 2.223 biztanle zituen.
Barford St Martin

'''''', Ingalaterrako hego-mendebaldean dagoen herri bat da, Wiltshire konderrian. 

2011n 539 biztanle zituen.
Frédéric-Georges Herr

**Frédéric-Georges Herr** (Neuf-Brisach, 1855eko maiatzaren 7a - Paris, 1932ko urriaren 27a) frantziar jenerala izan zen.

Frankfurteko hitzarmenaren ondoren Frantzian bizitea aukeratu zuen mediku baten semea izan zen. 1874an Eskola Politeknikoan sartu zen eta amaitzean armadan sartu zen, garai hartan ikasle gehienek egiten zuten bezala.

1883ko irailaren 17an Anne Peugeotekin ezkondu zen, Peugeot auto ekoizleen familiakoa. 1895 eta 1902 arteam Madagaskarreko konkistan aktiboki parte hartu zuen, Gallieni jeneralaren agindupean.

1911ko martxoaren 23an brigada-jeneral izendatu zuten, eta 1912an Balkanetan misio bat zuzentzeko hautatu zuten. Misioa garaipen handia da eta emaitzak garai hartako bi liburutan jaso zituen, zeren artilleriaren erabilerari buruzko argibide ugari baitzituzten, urte batzuk geroago Lehen Mundu Gerra piztean lege-indarra hartu zutenak.

Gerra hastean, 6. Armada gorputzaren artilleriaren buru bihurtu zen, Maurice Sarrail jeneralaren menpe. Virtongo guduan parte hartu zuen, 1914ko abuztuaren 22an. Herrek inoiz hegazkinez tiro egin zuen lehena izan zen.

Laster dibisioko jeneral izendatu zuten, 1914ko urriaren 27an, eta 1915eko otsailaren 17tik apirilaren 5era bitartean Les Èpargesko guduan nabarmendu zen. Urte berean, Verdungo hiriaren defentsen agintari gorena izendatu zuten, non 1916ko otsailaren 26ra arte mantenduko zen postuan, Alemaniar Inperioaren lehen erasoak jasanez. 

1919ko 24an armadaren erreserban ezarria, Peugeot lantegietako Administrazio Kontseiluan sartu zen. Pont-de-Roide-Vermondansen ehortzita dago. Pétain mariskalak bere hiletan diskurtso bat eman zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marilyn Black

**Marilyn Black** (Hegoaldeko Gales Berria, 1944ko maiatzaren 20a) atleta da. Australia ordezkatu zuen 1964ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ron Blackney

**Ron Blackney** (1933ko apirilaren 23a - 2008ko ekainaren 14a) atleta zen. Australia ordezkatu zuen 1956ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tony Blue

**Tony Blue** (Dubbo, 1936ko otsailaren 4a - 2020ko urriaren 1a) atleta zen. Australia ordezkatu zuen 1960ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1964ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kamaboko

***Kamaboko*** (蒲鉾:かまぼこ) arrainezko surimi ondu japoniarra da.

Arrain zuri hezurgabetu desberdinekin egiten da, birrinduz eta pure bihurtuz, gehigarri eta zapore-emaile natural edo artifizialekin, eta enbor itxura ematen zaie. Hauek lurrunetan egosten dira, erabat irmo egon arte. Xerratan mozten dira eta berotu gabe zerbitzatu, hainbat saltsarekin jateko edo zopa beroak eta arrozak laguntzeko. *Kamaboko*, sarritan, enbor erdizilindrikoetan saltzen da, eta horietako batzuek diseinu artistikoak dituzte, hala nola *narutomaki* (*naruto*) ezaguna, xerra bakoitzean kiribil arrosa duena, Narutoko zurrunbilo ospetsuagatik deitua.

Azal gorriko *kamaboko* zuria ospakizun-bazkarietan eta jaiegunetan zerbitzatzen dira, kolore gorriak-zuriak zorte ona dakarrela uste baita Japonian.

*Kamaboko* XIV. mendetik prestatu izan sa Japonian. Eta orain ia mundu osoan aurki daiteke. Karramarro haragi ordezkoa, *Kanikama* izenekoa (*kani-kamaboko* esapidearen laburdura) Mendebaldean ezagunena den surimia, kamaboko mota bat.

## Arrainak
a azken prozesurako prest.]]
Jatorrian *kamaboko* prestatzeko japoniar siluroa (*Silurus asotus*) erabiltzen zen, ur gezako arraina. 

Egun, hainbat arrain zuri erabiltzen dira Japonian surimia prestatzeko, horien artean:
**Parapristipoma trilineatum*
**Nemipterus virgatus*
* *Synodontidae*
* *Pterothrissus gissu*
* Marrazo espezie batzuk (*Selachimorpha*)
**Theragra chalcogramma*
**Pennahia argentata*
**Nibea mitsukurii*
* *Muraenesox cinereus*
* *Scombrops boops*
* Micropterus:
***Micropterus dolomieu*
***Micropterus salmoides*
***Micropterus floridanus*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bolbitius titubans

***Bolbitius titubans*** *Bolbitiaceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Amanita fragilis*, *Agaricus equinus*, *Agaricus vitellinus*, *Agaricus boltonii*, *Agaricus prominens*, *Micromphale fragile*, *Prunulus titubans*, *Prunulus boltonii*, *Coprinus vitellinus*, *Bolbitius vitellinus*, *Bolbitius boltonii*, *Bolbitius fragilis*, *Bolbitius flavidus*, *Pluteolus vitellinus*, *Pluteolus vitellinus var. boltonii*, *Pluteolus titubans*, *Pluteolus fragilis*, *Bolbitius vitellinus var. fragilis*, *Bolbitius dentatus*, *Cortinarius vitellinus*, *Mycena fragilis*, *Bolbitius vitellinus subsp. titubans*, *Bolbitius titubans ss.*, *Bolbitius vitellinus subsp. fragilis*, *Bolbitius vitellinus var. titubans*, *Bolbitius titubans var. vitellinus*.

## Deskribapena 
**Basidioma:** 1 eta 5 cm bitarteko diametrokoa, ganbiletik kanpai itxurakora, azkenik laua. Kapelaren azala likatsua, hori-sufre koloretik hori-arrautzara doan kolorekoa, ertzean zurbilagoa, batzuetan ia zuria. Mintzezko ertza eta oso ildaskatua.

**Orriak:** Ia libreak, estu, hasieran zurixkak, gero okre kolorekoak.

Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak baina ukitzen ez diotenak.

**Hanka:** Zilindrikoa, hauskorra, 5 eta 10 cm bitarteko garaierakoa eta 0,2 eta 0,5 cm bitarteko diametrokoa, zurixka edo horixka, irintsua, oinarria mizelio zuriz hornitua.

**Haragia:** Oso urria, hauskorra, usain eta zapore nabarmenik gabea.

## Jangarritasuna 
Interes gastronomikorik gabea.

### Nahasketa arriskua 
Erraz antzematen da bere kapelaren limoi hori distiratsu koloreagatik. *Bolbitius* *variicolor*-en nolabaiteko antza izan dezake, gaur egun *Bolvitius titubans*-en aldaera bat bezala hartzen dena, *Bolbitius titubans var. olivaceus* izenarekin. *Bolbitius* *reticulans* delakoak ere izan dezake, honen kapelak erretikulu nabarmena du eta kolore morexka.

## Sasoia eta lekua 
Ohikoa udaberrian eta udazkenean, bide, lorategi eta gorotz degradatuetan.

### Banaketa eremua 
Mundu osoan barreiatzen da, kontinente guztietan zehar, Antartikan izan ezik, eta habitat ugaritan garatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Frontal

**Frontala** edo **aldare-aitzina** tradizio liturgiko katoliko eta ortodoxoetan, aldare aurrean jartzen den apaingarri bat da. Eliza arruntetan oihala izan ohi da, askotan lihoz, brokatuz edo larruz egina, baina egitura finko gogorrak ere izan daitezke, harri, zur edo metalezkoak, luxuzko elementuak ere bai, zilarrezko edo haitzurdinezko artelanak kasu.

Latinezko *antependium* terminoa ere erabiltzen da eliza katolikoen kasuan.

## Iruditegia 

Fitxategi:(Barcelona)_Frontal_d'altar_d'Esquius_-_Museu_Nacional_d'Art_de_Catalunya.jpg|Esquiusko frontala esaten zaiona, erromanikoa eta 12. mendekoa, Kataluniako Arte Museo Nazionalean gordea.
Fitxategi:Excideuil_église_autel_St_Joseph.JPG|	Excideuil (Dordoina) herriko eliza bateko aldarea, frontal dotorez apaiundua.
Fitxategi:Frontal Altar Sto Domingo Calzada 25.jpg|Zilarrezko frontala, Mexikon zilarrez egina, Santo Domingo de la Calzadako katedraleko altxorrean gordea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Frantzisko Xabierren aldarea

**San Frantzisko Xabierkoaren aldare** edo **kapera** Erromako Gesù elizaren epistolaren aldeko transeptuan dagoen gurtzarako tokia da, aldare eta erretaulaz osatutako kapera bat. Aldareak santuaren beso ustelgabea erakusten eta gordetzen du erlikia gisa.

Aldarea elizako nabearen eskuinaldean dagoen bezala, ezkerrealdean haren parean San Ignazioren aldarea eta kapera daude, zeina santuaren hilobia ere baden.

## Historia 
Kapera hasiera batean Berpizkundeari eskainita zegoen. Jatorrizko forman, estilo klasikoko erretaula bat zuen, Giacomo della Portaren diseinuaren arabera, eta transeptuaren Ebanjelioaren aldean zegoen kaperaren bikia zen (gaur egun San Ignaziori eskainia eta lehen Kristo gurutziltzatuari). Erretaula honek Giovanni Baglioneren Pizkundeko pintura bat zeukan. Garai hartan, kapera Girolamo Rusticucci kardinalaren patronatupean zegoen.

1672. urtean hasi ziren eliza berritzeko lanak. Kaperaren gaineko ganga Baciccioren pinturekin eta Berninik zuzendutako Antonio Raggi eta Leonardo Rettiren iztukuzko dekorazio aberatsekin apaindu zuten. Urte hartan, kapera Giovanni Francesco Negroni kardinalaren patronatupean zegoen. Artzapezpiku honek San Frantzisko Xabierkoari zion debozio pertsonalagatik adbokazioa aldatu zuen.

Negroni kardinalak Giovanni Battista Carloni margolariari enkargatuko zion aldare gaineko margo nagusia, eta Frantzisko Xabierren beso ustelgabea bertan erakutsi zedin erlikiontzia ere enkargatu zuen. Kaperaren egiletza eta diseinua Pietro da Cortonarena uste da, baina haren oinordeko Luca Berrettini ere aipatu izan dute aditu batzuek. Haitzurdin arrosaren erabilera nabarmentzen da lanean.

## Iruditegia 

Fitxategi:Altaar_kapel_Franciscus_Xaverius.jpg|Aldarea eta erlikiontzia.
Fitxategi:Altar_Francis_Xavier_Gesu.jpg|Beso ustelgabea erakusgai.
Fitxategi:Chapel_of_angels_in_Chiesa_del_Gesù_(Rome).jpg|Kaperaren gangaren ikusmira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bromham (Witshire)

**Bromham**, Ingalaterrako hego-mendebaldean dagoen udalerri bat da, Wiltshire konderrian. 

2011n 1.846 biztanle zituen.
Gatiar

**Gatiarra** ( deituak) antzinako akitaniar edo protobaskoi herria izan zen.

Ez dakigu zein den herria zegoen Galia Akitaniako toki zehatza. Julio Zesarrek III. liburuan aipatu zuen bere *Galietako gerrei* buruzko iruzkinetan, Publio Lizinio Krasok bere legatua Akitaniara bidali zuenean, Ptianiarrak menderatu ondoren bahituak bidaliz Krasoren aginduetara jarri ziren herrien artean sartuta.

Zesarrek elusateen (Eauze) eta auskiarren (Auch) artean ematen duen zerrenda ordenaren arabera, bere eremua Armagnac Garaian koka daiteke, Vic-Fezensac edo Miranderen inguruan. Batzuetan laktorateekin nahasi dituzte, baina azken hauek aspalditik ziren erromatarren aliatuak eta, beraz, ez zuten Krasori leialtasunik erakutsi behar izan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ilurotar

**Ilurotarra** ( deituak) antzinako akitaniar edo protobaskoi herria izan zen.

Ilorotarrak Pirinioen oinetan bizi ziren, Iluro egungo Oloroe hirian, eta mendebaldean suburateak eta ekialdean beneharniarrak iparraldean auzokide zituzten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kardia

thumb|250px|Kardiaren kokapena.
**Kardia** (, *Kardía*) Antzinako Greziako polis izan zen, Traziako Khersonesoren hiriburua. Egungo Saros golkoan zegoen, lehen Melasko golkoa, Sestostik 40 km.tara.

## Jatorria 
Jatorrian, K.a. VIII. mendean, Mileto eta Klazomenen kolonia izan zen; geroago, Miltziadesen tiraniaren garaian (K.a. 515-493), kolono atenastarrak ere jaso zituen.

Peloponesoko gerran, Delosko Ligarako itsas basea izan zen, baina honek ez zuen Atenasen aldeko Kardia egin: K.a. 357an, traziar printze baten agindupean Atenasek Khersonesoren kontrola hartu zuenean, hura izan zen neutral iraun zuen hiri bakarra.

Mazedoniako Filipo II .a erregeak, bere dominazioa Traziara (gariaren merkataritzarako eskualde estrategikoa) hedatu nahi zuenean, hiriari lagundu zion, armada bat bidaliz. Urte erabakigarria K.a. 352a izan zen, hiriak Filipo erregearekin adiskidetasun hitzarmen bat amaitu zuenean. Kardiaren autonomia bermatuta geratu zen K.a. 346. urteaz geroztik.

Krisi handi bat sortu zen Diopites atenastar mertzenario kapitainak K.a. 343an hirira Atikako klerukoak eraman zituenean; Kardian gaizki hartu zituzten. Filipok berehala bidali zuen laguntza hirira. Erregeak bi hirien arteko liskarra arbitrajez kitatzea proposatu zuen, baina Atenasek uko egin zion. K.a. 342an, Filipok Kardiaren atxikimendua lortu zuen, Diopitesen erresistentzia gorabehera, eta Hekateo tiranoa jarri zuen hiriaren buruan.

Alexandro Handia K.a. 323. urtean hil ondoren, Lisimako Traziakoak hiria suntsitu zuen, K.a. 309. urtean; honek bere agintea Helesponto itsasartean hedatu zuelarik. Berreraiki zen arren, jada ez zuen bere garrantzia berreskuratu: Lisimakiak gainditu zuen, biztanle asko joan ziren inguruan eraikitako hiri horretara, inguruko hiriburu bihurtu zena.

## Kardiatar ospetsuak 
* Eumenes, Alexandro Handiaren idazkaria.
* Jeronimo Kardiakoa historialaria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Meduliar

**Meduliarra** ( deituak) egungo Girondako itsasertzean bizi zen antzinako akitaniar herria izan zen, Médoc eskualdeari izena eman ziotenak. Litekeena da bere izena hidronimo bat izatea.

Normandiarren kronikak, 848an, normandiarrek Burdigalatik (Bordele) erretiratu zirenean *Metullium* hirian izandako sutea aipatu zuen. Autore batzuek hiri horren izena antzinako meduliarrengana hurbildu dute.

## Etnonimoa 
Nahiz eta herria akitaniarra izan, Medula hizkuntzalaritza protozelta izango da seguraski, ardoaren kulturari eta, hain zuzen ere, mozkorraldiari (Meduna edo **Medwa* jainkosa zeltari) edo bere edo epaiari/botereari erreferentzia egiten diolarik (erromatarrek mahastigintza sartu baitzuten, eta *galiar* etnonimoa jatorri berari erreferentzia egiten baitu).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Monesiar

**Monesiarra** edo **onesiarra** ( deituak) antzinako akitaniar edo protobaskoi herria izan zen,  Plinio Zaharrak *Saltus Pyrenaeus* izenekoan kokatzen zuena.

## Kokapena 
H. Verneilh-Puiraseauren arabera, monesiar izena, Pliniok Akitaniako herrien zerrendan emana (*Natur Historia*, IV, 108-109), Paue eta Nabarrengose arteko Biarnon kokaturiko Muneiñe bere hiriburura pasatuko zen. Paul-Marie Duvalen arabera, *Monesi* izena, beste inon agertzen ez dena, *Onesii* izenarentzat okerreko transkripzioa izan daiteke: Estrabonek (IV, 2.1) *Aquae Onesiorum* izeneko hiri bat aipatu zuen, berez Convenae herrikoa; hiri hau One ibaiaren haranean izan liteke Banhèras de Luishondik gertu.

## Hizkuntzak 
Ez dugu dokumenturik haien hizkuntzan. Akitanieraz edo aitzineuskaraz ari zirela suposatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Epigenomika

**Epigenomika** zelula baten material genetikoan gertatutako aldaketa epigenetikoen multzo osoaren, edo epigenomaren azterketa da. Arloa genomikaren eta proteomikaren analogotzat har daiteke, haietan zelularen genoma edo proteoma osoa direlako aztergaiak , hurrenez hurren.   Ikuspuntu biokimikotik, aldaketa epigenetikoak DNAn edo berau inguratzen duten histonetan gertatzen diren aldaketa itzulgarriak dira, eta adierazpen genetikoari eragiten diote, DNAren sekuentzia aldatu gabe.  Mantentze-lan epigenomikoa etengabeko prozesua da, eta zeregin garrantzitsua du genoma eukariotoen egonkortasunean, mekanismo biologiko erabakigarrietan parte hartzen baitu, hala nola DNAren konponketan. Esan ohi da landare-flavonek minbizia eragiten duten marka epigenomikoak inhibitzen dituztela. DNAren metilazioa eta histonen aldaketa dira aldaketa epigenetiko ezagunenetako bi. Aldaketa epigenetikoek zeregin garrantzitsua dute adierazpen eta erregulazio genetikoan, eta prozesu zelular ugaritan parte hartzen dute, hala nola bereizketa/garapenean eta tumorigenesian.  Epigenetika maila globalean aztertzea ez da posible izan duela gutxi baino ez da posible izan, errendimendu handiko entsegu genomikoen egokitzapenari esker.
Ellen Fitzsimon

**Ellen Fitzsimon**, jaiotzez '''Ellen Bridget O'Connell''', (Derrynane etxea, Kerry konderria, 1805 – Londres, 1883ko urtarrilaren 27a) irlandar poeta izan zen.

## Bizitza 
thumb|Ellen O'Connell (geroago Ellen Fitzsimon) Derrynane etxean (1820)

Daniel O'Connell politikariaren eta Mary O'Connellen alaba, Ellen Bridget O'Connell Derrynane etxean jaio zen. Hezkuntza ona jaso zuen eta hizkuntza asko menperatzen zituen. Aitaren aliatu politikoa zen. *Irish Monthly*, *The Nation*, ''Duffy's Fireside Magazine* eta *Dublin Review* aldizkarietarako poesia idatzi zuen, eta 1863an bere bilduma bakarra argitaratu zuen, *Derrynane Abbey in 1832, and other Poems'' izenburua zuena;
* Maurice Fitzsimon, haurtzaroan hil zena;
* Kathleen Henrietta O'Connell Fitzsimon (1842-1927), George Ludlow Kennedy Hewettekin ezkondu zena;
* Maurice (Mossy) O'Connell Fitzsimon, 13 urterekin hil zena;
* Morgan O'Connell Fitzsimon, haurtzaroan hil zena.

Fitzsimon Londresen hil zen 1883ko urtarrilaren 27an eta Kensal Greengo hilerrian lurperatuta dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jean-Marie Musy

**Jean-Marie Musy** (Albeuve, 1876ko apirilaren 10a – Friburgo, 1952ko apirilaren 19a) suitzar politikaria izan zen. Suitzako Konfederazioko presidentea izan zen 1925ean eta 1930ean.

1904an zuzenbidean doktoratu zen eta abokatu lanetan aritu zen 1910ean Banque de Crédit Gruyerien bankuko zuzendari izendatu zuten arte.

Alderdi Demokrata Kristauko kide izan zen, eta antiboltxebikek eta ideia antikomunistak eta antiboltxevikeak zituen eta Friburgo kantonamendukoko gobernuko kide izan zen.

Suitzako Kontseilu Federaleko kide izan zen 1920tik 1934ra, eta Finantza departamentua zuzendu zuen. 1920ko hamarkadako krisi ekonomikoan egindako deflazio-politikak porrot egin zuen. Mussoliniren faxismoak inspiratuta, 1935ean konstituzioaren erreforma egiten saiatu zen, baina ez zuen onartu.

1935etik 1939ra Suitzako Kontseilu Nazionaleko kide izan zen.

Bigarren Mundu Gerran politikari naziekin harremanetan egon zen. Gerraren amaieran, nazien eta erakunde juduen arteko bitartekari lanak egin zituen kontzentrazio-esparruetan preso zeuden juduak askatzeko.
Jean-Paul Sartre eta Simone de Beauvoir plaza

thumb|Plazaren plaka.

**Jean-Paul Sartre eta Simone de Beauvoir plaza** () Saint-Germain-des-Prés auzoan dagoen plaza da, Parisko 6. barrutian.

## Izenaren jatorria 
Lekuaren izendapena bi filosoen izenetatik dator: Jean-Paul Sartre (1905-1980) eta Simone de Beauvoir (1908-1986). Plaza horretan dagoen Les Deux Magots kafetegiaren bezeroak ziren,. Bikotea oso gertu bizi izan zen, Bonaparte kalearen 42. zenbakian.

Parisko Udalak 2000. urtean erabaki zuen plazari izen hori ematea. 2000ko apirilaren 12an inauguratu zen. Parisen bikote baten izen ofiziala daraman plaza bakanetakoa da.

## Intereseko tokiak 
* Les Deux Magots gertu dago.
* Café de Flore

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aurore von Haxthausen

**Gustava Charlotta Märta Aurora (Aurore) von Haxthausen**, jaiotzez **Gyllenhaal** (Velinga, 1830eko abuztuaren 15a – Stockholm, 1888ko otsailaren 7a), ***Klara Kuhlman*** izengoitiaz ere ezaguna, suediar idazlea, musikagilea, piano-jotzailea eta Luisa erreginaren konpainia-dama izan zen. 

## Bizitza 
Aurore Gyllenhaal 1830ean jaio zen familia noble baten baitan. Carl Henrik Gyllenhaal ministroaren eta Beata Aurore af Nordinen alaba zen. Hezkuntza ona jaso zuen eta talentu asko zituen. Baliteke bere senide Carl Gustaf Nordin historialari eta apezpikuaren eragina izatea.

Piano-jotzaile eta musikagile trebe gisa ezaguna egin zen batez ere, baina ez zituen bere konposizioak grabatu. Suediako Legebiltzarraren inaugurazio ekitaldian jo zuten martxa sortu zuen, eta printze oinordekoaren ezteian jo zuten polonesa ere bai. Musikari izateaz gain, idazlea ere izan zen eta Klara Kuhlman izengoitia erabili zuen bere lanak argitaratzeko. Berarentzat, XIX. mendeko emakume idazle askorentzat ez bezala, sormen literarioa ez zen dirua irabazteko baliabidea izan, eta beraz, batez ere gai unibertsalak eta betikoak jorratu zituen. Bere idazlan asko haurtzaroko oroitzapenetan oinarrituta daude
* *I staden och på landet*
* *Romance (Snart är dagen slutad)*
* *Galopp (Hör, hör, hör galoppens ljud!)*
* *Jag icke någon vällust känner*

#### Pianorako lanak 
* *Galoppe*
* *Mazurka*
* *Vals*
* *Barcaroll*
* *Barcaroll*
* *Anna och Theresia* (1865)
* ''Souvenir d'Espagne* (1865)
* *Saknad* (1868)
* *Fem sånger utan ord* (1870eko hamarkada)
* *Festpolonäs* (1881)

### Idazlan hautatuak 
* *Från svenska hem: pennritningar* (1883)
* *Från svenska hem: pennritningar : ny samling'' (1884)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Amelia Perrier

**Amelia Perrier** (Cork, 1841 – Sussex, 1875) irlandar eleberrigilea, bidaldi liburuen egilea eta kazetaria izan zen.

## Bizitza 
John Johnston Perrier abokatuaren eta Anna Browneren alaba, Amelia Perrier Cork hirian jaio zen 1841ean. Aita hil ondoren, familia Londresera joan zen bizitzera. Perrierrek kazetari eta eleberrigile gisa jardun zuen. Bere eleberriek kritika onak jaso zituzten, baina 1872an neba larriki gaixotu eta hil zitzaionean, osasuna kaskartzen hasi zitzaion. Osasuna berreskuratzeko, Perrier Marokora joan zen, eta itzultzean bidaldi liburu bat idatzi zuen. Aldi berean, tuberkulosiarekin gaixorik zegoela jakin zuen. Royal Literary Fundi eskaera bat egin zion laguntza jasotzeko eta Sussexen hil zen bi urte geroago. 

## Lanak 
* *Mea Culpa* (1869)
* *A Good Match* (1872)
* *A Winter in Morocco* (1873)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Damo

**Damo** (antzinako grezieraz: *Δαμώ* K.a. 500 inguruan bizi izan zen) greziar filosofo pitagorikoa. 

## Biografia 
Damori buruzko erreferentziak daude Diogenes Laerzio, Ateneo eta Janbliko filosofo eta idazleen lanetan, baina oso gutxi dakigu bere bizitzari buruz.

Tradizioaren arabera, Krotonan jaio zen, Magna Grezian, eta Pitagorasen eta y Teanoren alaba zela uste da. 

Janblikoren arabera, Meno *Krotoniata*rekin ezkondu zen Damo.  Aldiz, beste egile batzuen arabera, zelibatoa gorde zuen, aitak agindu bezala. 

Hainbat kontakizunetan alaba bakartzat joa da, baina beste batzuetan bi ahizpa zituela esaten da: Arignota eta Myia (Milon Krotonakoarekin ezkonduta zegoena) eta, Janbliko arabera, Telauges neba zuen 

Damok bere aita Pitagorasen eskolan ikasi eta, ondoren, irakatsi zuen, Krotonan. 

Aurrerago, Atenasera joan zen bizitzera eta bertan argiratu zituen Pitagorasen geometriari buruzko hainbat lan.

## Lan filosofikoa
Sektako kideek beren lanak Pitagorasek eginda zirela esaten zutenez, uste da, aitaren izena daramaten pentsaeretako bazuen egilea izan zela Damo. 

Kontakizun baten arabera, hiltzean Pitagorasek Damori utzi zizkion bere flosofiaren pentsaerak eta bere idatziak eta agindu zion bezala gorde eta zaindu zituen (saltzera ere ukatu zen), pobrezian bizi izan zen arren, bere aitaren aginduak betetzea eta pobrezia urrea bera baino preziatuagotzat baitzituen. Damok, Pitagorasen idatzi haiek (*memoranda hypomnemata* deituak) bere alaba Bitaleri eta Telaugesi (Damoren amaren osaba zenari edo bere neba zenari) utzi zizkion. 

Bai Pitagorasen datzi haiek bai eta Damorenak berarenak ere galduta daude.
## Bibliografia 
* Coppleston, Frederick (1946). *Historia de la filosofía.* Londres: Search Press.
* Guthrie, W.K.C. (1967). "Pythagoras and Pythagoreanism", in Edwards, P. (ed.). *Encyclopedia of Philosophy*. 7. liburukia  New York: Macmillan.
* Jamblichus, C. (1926). *Life of Pythagoras*. Londres: John M. Watkins.
* Kersey, Ethel M. (1989) *Women Philosophers: a Bio-critical Source Book*. CT: Greenwood Press.
* Philip, J.A. (1966). *Pythagoras and Early Pythagoreanism*. Toronto: University of Toronto Press.
* Schure, Edouard (1971). *The Ancient Mysteries of Delphi: Pythagoras*. New York: Rudolf Steiner.
* Waithe, Mary Ellen, ed. (1987). *A History of Women Philosophers*. 1. liburukia. Boston: Martinus Nijhoff.

## Erreferentziak
Studiolo di Federico da Montefeltro

***Studiolo di Federico da Montefeltro*** (Federico da Montefeltroren estudioa) Urbinoko Dukearen Jauregiko aretorik ospetsuenetako bat da; izan ere, berez maisulana izateaz gain, oso-osorik kontserbatutako jauregiaren barne-giroren irudi bakarra da; zentzu horretan informazio asko ematen du. Federico da Montefeltroren gortearen gustu arranditsua miresteko aukera ematen du. 1473. eta 1476. urteen artean egin zuten, Dukearen gortera espresuki deitutako artista flandestarrek. Artista italiar batzuek ere lan egin zuten haiekin, horien artean, beharbada, Melozzo de Forl ospetsua izanik.

## Arkitektura eta dekorazioa 
Studiolo jauregiaren solairu noblean edo Piano nobilen zegoen eta Dukearen estudio pribatua zen. se encuentra la parte noble del palacio y era el estudio privado del Duque. Sapaian kasetoiez bidez apainduta dago. Zurarekin egindako lanek, diseinu errealak eta fantastikoak nahastuz, ikuslearengan efektu bisual zoragarria sortzen du.

### Zehaztasunak 

Image:
Baccio_portelli,_le_armi_del_duca,_dallo_studiolo_di_federico_da_montefeltro.jpg|Baccio Pontellik egindako Dukearen armak..
Giuliano,_benedetto_da_maiano_e_bottega,_tarsie_dello_studiolo_di_federico_II_02.jpg|
Benedetto da Maiano eta Giuliano da Maianoren zehaztasuna.
Benedetto_da_maiano_(attr.)_tarsie_dallo_studiolo_di_federico_da_montefeltro,_urbino_2.jpg|Benedetto da Maianori egotzitako lana.

### Hormak 

Fitxategi:Studiolo, uomini illustri, parete est.JPG|Ekialdeko horma.
Fitxategi:Studiolo, uomini illustri, parete nord.JPG|Iparraldeko horma.
Fitxategi:Studiolo, uomini illustri, parete ovest.JPG|Mendebaldeko horma.
Fitxategi:Studiolo, uomini illustri, parete sud.JPG|Hegoaldeko horma.

## Liburutegia 
Estudioaren osagarri logikoa liburutegia zen, egun desagertua. Hormetan arte liberalak irudikatzen zituzten margo batzuk sartu ziren, tronu gaineko irudi femeninoekin sinbolizatuak. Arteak irudikaturik zeuden, Federico dukeari eta gorteko gainerako pertsonaiei beren intsignia aurkeztuz, eta horrek adierazi nahi zuen haien leialtasuna eta kalitatea basailu gisa.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Urbinoko Dukearen jauregia

## Kanpo estekak
Myia

**Myia** (antzinako grezieraz: Μυῖα, literalki ‘eulia’; K.a. 500 inguruan) filosofo pitagorikoa izan zen eta, tradizio berantiarren arabera, Teano eta Pitagorasen alaba (etea, beraz, Damoren ahizpa).

## Biografia 
Myia Milon Krotonakoa atletarekin ezkonduta egon zen. Gaztetan abesbatzeko liderra izan zen eta erlijio gaitasun handiak izan zituen. Luziano Samosatakoak, bere *Euliaren goralpena* lanean, esaten zuen Myiaren historia oso ezaguna zela .

Ustez, Myiak idatzitako gutun baten berri ere badugu. Ez da egiazkoa eta seguruena K.a. III. edo II. mendekoa izango da. Gutuna Phylis delako bati zuzenduta dago eta ume jaioberri baten beharrak asetzearen garrantziaz ari da, armoaniaren printzipioari jarraiki. Idazlearen arabera, umeek neurrian nahi eta behar dute, bai elikaduran, bai jantzian, bai berotasun beharrean, eta abarrean; horregatik, bere zaindaria ere moderatua izan beharko litzateke.

## Erreferentziak
Glukosido

thumb|345x345px|Isokertzitina glukosidoen adibidea
Kimikan **glukosido** esaten zaie gluzido eta molekula ez-gluzidiko batez osatutako molekula konposatuei. Gluzidoak bere karbono anomerikotik lotuta izan behar du beste molekula hori. Konposatu naturaletan maiz agertzen dira, batez ere landare-konposatuetan, eta hidrolisi bidez glukosa ematen dute. Usain txarrekoak eta mingotsak dira, eta pozoitsuak askotan 

## Erreferentziak