open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Eredu Atomikoa

**Eredu atomiko** bat, atomo baten portaera eta propietateak azaltzen saiatzen den errepresentazio estruktural bat da.

* **Demokrito-ren eredu atomikoa** (k.a.450), lehen eredu atomikoa, Demokrito filosofo grekoak postulatua. Atomoa zatiezin eta suntsiezin modura ikusten zuen, materiaren konposizioan partikularik txikiezina dela esanez.
* **Dalton-en eredu atomikoa** (1803), kimikaren testinguruan jatorri, oinarri zientifiko (frogatuekin) lehena.
* **Lewis-en eredu atomiko kubikoa **(1902), elektroiak kubo bateko erpinen arabera jarrita dauden lekua, valentziaren teoria azaltzen duen.
* **Thomson-en eredu atomikoa** (1904), edo "pudin eredua", non elekroiak "masa" positiboaren barnean "fruitu" modukoak diren.
* **Rutherford-en eredu atomikoa** (1911), lehena izan zen nukleo zentral bat, hau inguratzen zuen elektroi hodei batengandik bereizten.
* **Bohr-ren eredu atomikoa** (1913) non elektoiek orbita zirkularretan biratzen erakusten zen lehena.
* **Sommerfeld-en eredu atomikoa** (1916) modelo atomikoa, modeloko Rutherford-bohrren bertsio erlatibista bat.
* **Schrödinger-ren eredu atomikoa** (1926), eredu atomiko ez-erlatibista bat, non elektroiak materia existente baten uhin modura kontsideratuak diren.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Teoria atomiko

## Kanpo estekak
Ipar Al Batinah

**Ipar Al Batinah** (, *Muḥāfaẓat Šamāl al-Bāṭinah*) Omango 11 gobernoratoetako (muhafazah) bat da. 2011n eratu zen, Al Batinah eskualdea bitan banatu zutelarik. 483.582 biztanle zituen 2010ean. Hiririk garrantzitsuena Sohar da.

## Barrutiak 
Eskualde honen barnean 6 barruti (wilayat) daude:
* Sohar
* Shinas
* Liwa
* Saham
* Al Khaboura
* Suwayq

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
Paula Estévez

**Paula Estévez del Diego** (Donostia, 1984ko urriaren 4a) gipuzkoar ilustratzailea, komikigilea eta musikaria da.

Arte Ederrak ikasi zituen, argazkigintzan eta ikus-entzunezkoetan espezializatuz. Ikasketak amaitu ondoren Berlinera joan zen eta han ekin zion marrazteari.

Ordutik bere lana komiki, ilustrazio eta animaziora zuzendu du, autoedizioan indar berezia ipiniz. Donostiara itzultzean, beste batzuekin batera, Guillotina Donostiako lehen Autoedizio Topaketa sortu zuen. 2011tik hona autoeditatutako argitalpen ugari egin ditu eta aldizkari eta fanzine ezberdinetan ikus daiteke bere lana: Gaztezulo, Hijos Acabados, Berlin Scrawling, So International Zine, besteak beste.

Horrez gain, *Oki Moki* pop-punk taldean jotzen du.

## Sariak 
2017an Etxepare saria irabazi zuen Ainara Azpiazu Axpirekin batera egindako *Arraroa* haurrentzako albumarekin.

## Diskografia 
### Oki Moki 
* *Ocean breeze* (2017)
* *Working class pop* (2020)
* *Space demo* (2023)

## Bestelakoak 
2020ko apirilaren 3an, Berria egunkariaren *Erresistentzia Kutxa (VII)* orrialdea Paularen obra batek bete zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Paula Estevezen webgunea
* Gillotina Festa
* Inaxio Esnaolaren elkarrizketa *Irutxuloko Hitza*n, 2.427 zk., 2024/12/06.
Hego Al Batinah

**Hego Al Batinah** (, *Muḥāfaẓat Ǧanūb al-Bāṭinah*) Omango 11 gobernoratoetako (muhafazah) bat da. 2011n eratu zen, Al Batinah eskualdea bitan banatu zutelarik. 289.008 biztanle zituen 2010ean. Hiririk garrantzitsuena Rustaq da.

## Barrutiak 
Eskualde honen barnean 6 barruti (wilayat) daude:
* Rustaq
* Al Awabi
* Nakhal
* Wadi al Maawil
* Barka
* Al-Musannah

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
Al Buraimi (muhafazah)

**Al Buraimi** (, *Al-Buraimī*) Omango 11 gobernoratoetako (muhafazah) bat da. 2006 arte Ad Dhahirah eskualdearen parte zen. 67.963 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 72.917 biztanle zituen 2010ean. Hiririk garrantzitsuena Al Buraimi da.

## Barrutiak 
Eskualde honen barnean 3 barruti (wilayat) daude:
* Al Buraimi
* Mahdah
* As Sunainah

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
Gangster Squad (filma)

***Gangster Squad*** 2013. urteko akziozko polizia filma da Ruben Fleischerrek zuzendua. Protagonista nagusien roletan daude Josh Brolin, Ryan Gosling, Nick Nolte, Emma Stone eta Sean Penn aktoreak. Bigarren mailako roletan Jack Conley aktoreak Eugene Biscailuz Los Angelesko jatorri euskalduneko sheriffaren papera betetzen du. Warner Bros etxeak ekoiztu zuen.

## Argumentua 
Benetako pertsonaia izenak eta gertaera batzuk daude filmaren argumentuaren oinarrian, baina fikzio elementu asko jaurtita gainera.

1949. urtean Los Angeles hirian, Mickey Cohen mafia eta gaizkintzaren figurarik bihurtu da. Jatorri juduko Cohen gaizkileak erosita ditu hiriko zenbait botere gune, nahi bezala bere negozio ilunak garatzeko. Los Angelesko Poliziako Bill Parker buruzagiak talde berezi bat antolatuko du Cohenen aurka egiteko.

### Eugene Biscailuz sheriff eusko-estatubatuarra 
Bigarren mailako pertsonaietako bat da Eugene Biscailuz Los Angelesko jatorri euskalduneko sheriffa. Sheriffaren polizia atala ez da Los Angeles hiriko bera, konderrikoa baita, eta filmaren argumentuan Cohen gaizkileak erosita duen polizia gorputza da. Biscailuz bera Cohenen lagun gisa ageri da eszena batzuetan, eta beste batzuetan bere nahiak ez betetzeagatik mesprezatzen duen panpin gisa ageri da,

Eugene Biscailuzen biografian ez dago puntu honen egiazkotasunerako zantzurik. 1949. urtetik aurrera sherif postuan jarraitu zuen, eta ohorez erretiratu zen 1956. urtean, bizi osorako sheriff postu ohorezkoa eman ziotelarik.

## Aktoreak 
* Josh Brolin: John O'Mara sarjentua.
* Ryan Gosling: Jerry Wooters sarjentua.
* Sean Penn: Mickey Cohen.
* Emma Stone: Grace Faraday, Cohenen neskalaguna.
* Nick Nolte: Bill Parker, polizia burua.
* Anthony Mackie: Coleman Harris, polizia.
* Giovanni Ribisi: Conwell Keeler, polizia.
* Michael Peña: Navidad Ramirez, polizia.
* Robert Patrick: Max Kennard, polizia.
* Jack Conley: Eugene Biscailuz sheriffa.
* Sullivan Stapleton: Jack Whalen.
* James Carpinello: Johnny Stompanato.
* Jon Polito: Jack Dragna.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vysoká (Sabinoveko barrutia)

**Vysoká** () Eslovakiako udalerri bat da, Sabinoveko barrutian kokatuta. 6,86 km²ko azalera du eta 150 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia 
Idatzizko lehen aipamena 1278. urtekoa da.

## Demografia 
### Bilakaera demografikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maskat (muhafazah)

**Maskat** (, *Muḥāfaẓat Masqaṭ*) Omango 11 gobernoratoetako (muhafazah) bat da. 3.500 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 775.878 biztanle zituen 2010ean. Hiririk garrantzitsuena Maskat da, Omango hiriburua.

## Barrutiak 
Eskualde honen barnean 6 barruti (wilayat) daude:
* Al Amarat
* Bawshar
* Maskat
* Muttrah
* Qurayyat
* Al Seeb

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
Malinovo

**Malinovo** toponimoa izan daiteke:

* Malinovo (Gabrovoko probintzia), Bulgariako udalerria
* Malinovo (Lovetxeko probintzia), Bulgariako udalerria
* Malinovo (Eslovakia)
Brezovec

**Brezovec** izan daiteke:

* Brezovec (Eslovakia), Sninako barrutiko udalerria
* Brezovec pri Polju, Podčetrtekeko herria, Eslovenian
* Brezovec pri Rogatcu, Rogateceko herria, Eslovenian
* Brezovec (Cirkulane), Cirkulaneko herria, Eslovenian
* Brezovec (Lendava), Lendavako herria, Eslovenian
Jasenov

**Jasenov** izan daiteke:

* Jasenov (Humennéko barrutia), Eslovakian
* Jasenov (Sobranceko barrutia), Eslovakian
* Jasenov Del, Serbian
Kamenica

**Kamenica** toponimoa izan daiteke:

## Udalerriak 
###  
* Kamenica, Čelinaceko herria;
* Kamenica, Drvarreko herria;
* Kamenica, Ilijaško herria;
* Kamenica, Maglajeko herria;
* Kamenica, Istočno Sarajevoko herria;
* Kamenica, Pale-Pračako herria;
* Kamenica, Teslićeko herria;
* Kamenica, Višegradeko herria;
* Kamenica, Vogošćako herria;
* Kamenica, Zavidovićiko herria;

###  
* Kamenica, Presekako herria;
* Kamenica, Lepoglavako herria;
* Kamenica, Sokolovaceko herria;

###  
* Kamenica, Aleksinaceko herria;
* Kamenica, Bojnikeko herria;
* Kamenica, Dimitrovgradeko herria;
* Kamenica, Gornji Milanovaceko herria;
* Kamenica, Koceljevako herria;
* Kamenica, Kraljevoko herria;
* Kamenica, Loznicako herria ;
* Kamenica, Pantelejeko herria;
* Kamenica, Stragariko herria;
* Kamenica, Užiceko herria;
* Kamenica, Valjevoko herria;
* Kamenica/Kamenicë, Leposavić/Leposaviqko herria, Kosovon;
* Kamenica/Kamenicë, Zvečan/Zveçango herria, Kosovon.

###  
* Kamenica, Sabinoveko barrutia.

## Ibaiak 
* Kamenica, Bosnia-Herzegovina ;
* Kamenica, Serbia.
Brusnica

**Brusnica** (eslaviar toponimoa, euskaraz "ahabia" dena) izan daiteke:

* Brusnica (Eslovakia)
* Brusnica (Maglaj), Bosnia-Herzegovina
* Brusnica (Gornji Milanovac), Serbia
* Brusnica Velika, Bosnia-Herzegovina
* Brusnica Mala, Bosnia-Herzegovina
Kobylnice

**Kobylnice** izan daiteke:
; Txekiar Errepublika
* Kobylnice (Kutná Horako barrutia)
* Kobylnice (Mladá Boleslaveko barrutia)
* Kobylnice (Brno-Landako barrutia)
; Eslovakia
* Kobylnice (Svidníkeko barrutia)
Rovné

**Rovné** Eslovakiako toponimoa izan daiteke:

* Rovné (Humennéko barrutia)
* Rovné (Rimavská Sobotako barrutia)
* Rovné (Svidníkeko barrutia)
Ostrov

**Ostrov** (eslaviar hizkuntzez 'uharte' esan nahi duena) izan daiteke:

## Zinema 
* Ostrov (filma), 2006ko errusiar filma.

## Bulgaria 
* Ostrov (Bulgaria), herria.

## Txekiar Errepublika 
* Ostrov (Karlovy Varyko barrutia)
* Ostrov (Chrudim barrutia)
* Ostrov (Benešoveko barrutia)
* Ostrov (Příbramgo barrutia)
* Ostrov (Ústí nad Orlicíko barrutia)
* Ostrov (Havlíčkův Brodeko barrutia)
* Ostrov u Bezdružic
* Ostrov u Macochy
* Ostrov nad Oslavou

## Errumania 
* Ostrov (Constanța)
* Ostrov (Tulcea)

## Errusia 
* Ostrov (Pskov)

## Eslovakia 
* Ostrov (Sobranceko barrutia)
* Ostrov (Piešťanyko barrutia)
* Žitný ostrov, uharte-ibaia.
Hego Ash Sharqiyah

**Hego Ash Sharqiyah** () Omango 11 gobernoratoetako (muhafazah) bat da. 2011n eratu zen, Ash Sharqiyah eskualdea bitan banatu zutelarik. 188.032 biztanle zituen 2010ean. Hiririk garrantzitsuena Sur da.

## Barrutiak 
Eskualde honen barnean 5 barruti (wilayat) daude:
* Sur
* Al-Kamil eta Al-Wafi
* Jalan Bani Bu Hassan
* Jalan Bani Bu Ali
* Masira

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
Ipar Ash Sharqiyah

**Ipar Ash Sharqiyah** () Omango 11 gobernoratoetako (muhafazah) bat da. 2011n eratu zen, Ash Sharqiyah eskualdea bitan banatu zutelarik. 162.482 biztanle zituen 2010ean. Hiririk garrantzitsuena Ibra da.

## Barrutiak 
Eskualde honen barnean 6 barruti (wilayat) daude:
* Ibra
* Al-Mudhaibi
* Bidiya
* Al-Kabil
* Wadi Bani Khalid
* Dima W’attayeen

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
Gtranslator

**Gtranslator** itzulpenak, lokalizazioak kudeatzeko tresna sinple eta erabilerraza da, itzultzaileen produktibitateari begira garatua. PO fitxategiak eta antzeko fitxategiak editatzeko aukera ona ematen du lokalizazioak egiteko fitxategi mota erabilienak editatzeko balio du. Hainbat gettext sistematako fitxategiekin ondo moldatzen da. Badauzka "bilatu/ordeztu" bezalako tresna erabilgarriak. Itzulpen memoriak sortzeko eta erabiltzeko aukera. Hainbat itzultzaile batera lan egiteko aukera. Beste itzultzaileen iruzkinak ikusteko, gordetzeko eta erakusteko aukera.

Gtranslator hainbat plugin ezartzeko aukera ematen du, beste hizkuntzetan egin diren itzulpenak ikusteko aukera, etiketak ezartzeko eta editatzeko aukera, Open Tran itzulpen memoriak erabiltzeko aukera, Subversion softwarearekin bat egiteko aukera eta iturburu kodea zuzenean ikusteko aukera.

Gtranslator software librea da. C erabili da GNOME inguruan erabiltzeko. GPL lizentziapean eskaintzen da.

## Ezaugarriak 
* Hainbat PO fitxategi zabaltzen ditu eta erabilerrazago bihurtzen ditu
* Pluraleko formen aldaerak dauzkaten hizkuntzetan aukera osoa ematen du
* Goiburuak modu automatikoan eguneratzeko aukera
* Iruzkinak editatzeko aukera
* Hainbat itzultzaile batera lan egiteko aukera
* Itzulpen memoriak
* Hasierako profila eta TM editatzeko laguntza
* Bilaketa aurreratuak egiteko aukera, nabigazio azkarrak egiteko aukerak
* Menu-barrak editatzeko aukerak
* Azpimarratzeko aukerak, baita espazio zuriak eta gramatika kontuak
* Plugin sistema (gedit)

## Pluginak 
* Karaktere mapa: karaktere bereziak azkar eta erraz txertatzeko aukera
* Hiztegia: hiztegiari azkar eta erraz begiratzeko aukera
* Beste hizkuntzetako laguntza: karga daiteke beste hizkuntza bateko PO fitxategia laguntza gisa, ikusteko katerik zailenak nola eman diren beste hizkuntza batzuetan
* Pantaila osoa: aplikazioak daukagun pantailaren tamaina osoa erabil dezake
* Parametroen detekzioa eta parametroak txertatzeko aukera
* Etiketak ezartzeko, detektatzeko, editatzeko aukera
* Open Tran: Open Tran itzulpen memorietan bilatzeko aukera
* Iturburu kodea ikusteko aukera
* Subversion: Subversion bezeroa den plugina libsvn horretan oinarritua

## Lokalizazioa 
Gtranslator euskaraz erabiltzerik badago. Hura instalatzeko, GNU/Linuxeko bertsio batzuetan terminalean "*sudo apt-get install Gtranslator*", "*yum install Gtranslator*" edo antzeko zerbait idatzi behar da.

## Ikus, gainera 
* GNOME
* OmegaT.
* Virtaal,

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vuk Branković

**Vuk Branković**  (1345 — 1397ko urriaren 6a) Erdi Aroko aitoren-seme kosovarra izan zen, Raška-Kosovoko *knez* edo printzea. Branković dinastiakoa zen eta bere hiriburua Pristinan zegoen. Serbiako tradizio literarioan traidoretzat jotzen dute.

## Biografia 
Branković familia boteretsua zen eta haren arbasoen artean Serbiako tronua bete zuten pertsonak zeuden. Vuk-ek berak Mara printsesarekin ezkondu zen; Mara Milica Nemanjić printsesaren Lazar Serbiakoa erregearen alaba zen, azken hau Nemanjić dinastiakoa, hegoaldeko serbiarren erregea. Vuk Lazarren armadaren jenerala zen, bestetik. Vuken lurrak mendebaldean Prizrenen eta Skopjen zeuden.

1396an, Nicopolis guduan gurutzatuekin bat egin zuen otomandarren aurka borrokatzeko. Gudua otomandarrek irabazi ondoren, Beyazid I.a sultanak Vuk Brankovići lur gehienak kendu zizkion, Stefan Lazarevići emateko. 1397an, Vuk, otomandarren preso, ziega batean hil egin zen.

Vuk hil ondoren, haren semeak, Đurađ, Kosovoko printzeak, Serbiako tronua erreklamatu zuen, horretarako Stefan Lazarević printzeari aurre eginez; Stefan Lazar printzearen semea eta Stefanen lehengusua zen. Azkenik, biek arteko bakea egin zuten eta, 1413an, Otomandar Inperioari aurre egin zioten. 1427an Stefan Lazarević bat-batean hil egin zen eta, horrela, 1429an, Đurađ Serbia osoko printzea bezala onartua izan zen.

## Vuk Branković kondairan 
Serbiako epikan eta, orokorrean, herri-tradizioan Vuk Branković traidore bezala aurkeztua izan da. Hori baieztatzeko ez dago inongo dokumentaziorik baina horren arabera, Vuk-ek, bere familiaren izenean, 1389an, Kosovoko guduan hartu zuen parte eta gertaera hartan Lazar printzeari traizioa egin omen zion. Horrela jaso izan da ahozko poesia epiko serbiarrean.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Kosovoko gudua

## Kanpo estekak
Lily James

**Lily Chloe Ninette James** (Esher, Surrey, 1989ko apirilaren 5a) ingeles aktorea da.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista
Luxenburgoko historia

**Luxenburgoko historia** inguruko herrialdeen historia, jende eta gobernuekin estuki erlazionatuta dago. Urteetan zehar, Luxenburgoko lurraldeak banaketak jasan, jabetza aldatu eta independentzia politikoa eskuratu ditu.

Nahiz eta Luxenburgoko historia Aro klasikoraino azter daitekeela dela dioten, benetan 963. urtean hasi zela uste da. Hurrengo bost mendeetan Luxenburgoko etxe boteretsuaren agerpena eta desagerpena eman ziren, Luxenburgoren independentzia ahalbidetuz. Denboraldi labur batez Borgoinako etxeak gobernatu ostean, 1477. urtean Habsburgotarrek eskuratu zuten boterea. Ostera, 1556. urtean, Espainiar Herbehereen parte bilakatu zen.

Laurogei Urteko Gerra ondoren, Luxenburgo Hegoaldeko Herbehereen parte bilakatu zen. 1713ko Utrechteko ituna dela eta, Espainiak Habsburgoko dinastia austriarrari eman zion lurraldea. 1815ean, Frantziaren okupazioaren eta Pariseko itunaren ondorioz, Luxenburgo Herbehereei loturiko Dukerri Handia bilakatu zen. Horrez gain, itunak Luxenburgo banantzea eragin zuen, 1659an dagoeneko banatu zelarik eta berriro banatuko zelarik 1839an. Itun horiek Luxenburgoren lurraldea murriztu zuten arren, bere independentzia zabaldu zuten, Luxenburgoko 1867ko krisialdian berretsi zena.

Hurrengo hamarkadetan zehar, 1890ean bananduriko gobernu etxe bat eraiki ostean, herrialdea Alemaniaren eraginpean zegoen eta 1914tik 1918ra, Alemaniak okupatua. Bigarren Mundu Gerratik aurrera, Luxenburgo munduko herrialde aberatsenetarikoa bihurtu da, finantza zerbitzuetako hazkuntza handiagatik, bere egonkortasun politikoagatik eta Europar baterakotzeagatik.

## Luxenburgo Antzin Aroan (936 aurretik) 
Luxenburgoko Dukerriaren lurraldea hasiera batean trevero izeneko tribu belgikarrak jendeztatu zuen.

## Kanpo estekak
SimpleScreenRecorder

**SimpleScreenRecorder** audio eta bideo grabazioak eta edizioak egiteko balio duen softwarea da, Qt softwarean oinarrituta. Bideo-tutorialak prestatzeko erabil daiteke, pantaila-argazkietan oinarritutako bideo-tutorialak prestatzeko erabil daiteke.

GNU/Linux sistema eragilerako sortu zen Software librea da.

## Antzeko aplikazioak 
Byzanz, Cheese, ffmpeg/avconv, Gifine, Green Recorder, GUVCview, Kazam, Krut, OBS Studio, Peek, RecordMyDesktop, ScreenStudio, Shutter, Vokoscreen, Wink eta antzeko aplikazioen lehiakide da. (Talde honetan VLC media player aplikazioa ere sar liteke, VLC-k bideoak eta audioak erreproduzitzeaz gain, grabatzeko eta editatzeko aukerak ere eskaintzen ditu).

## Kanpoko loturak 
*  Alexander Gabilondo: "SimpleScreenRecorder Linuxerako pantailako bideo-kapturatzailea". (2013/10/28)..
[thumb|eskuinera|360px| *Wikispeech demo*. 2017-08-03. SimpleScreenRecorder erabilita grabatutako demo bat. (Bideoa grabatzerakoan [Key-mon aplikazioa ere erabili da, egileak teklatuko zein giltza sakatzen zuen erakusteko).]]

## Erreferentziak 
*  Mehedi Hasan: "15 Best Linux Screen Recorder..."

## Kanpo estekak
Bola eta katedun irabiur

thumb|Bola eta katedun irabiurra.
thumb|200px|Bola eta katedun arma daroan gerlaria, Alaitzako elizako margoetan (Araba).
thumb|Zalduna boladun irabiurrarekin, 1450. urteko ilustrazio aleman batean.
**Bola eta** **katedun irabiurra** Erdi arotik Ernazimendura bitartean Europan gerran eta borroketan erabilitako arma hilgarri bat da, borrokarako irabiurraren bertsio bat, berau nekazaritzarako irabiur edo trailuaren bertsioa den bezala. Eskuz eusten zaion makila bat eta honi kate baten bidez lotutako punta zorrotzez osatutako bola bat dira arma honen osagarriak.

## Historia 
Ikonografian eta irudietan oso ohikoak izan arren arma honen agerpenak, eta arma bilduma zaharretan ere agertzen diren arren, historialari batzuek zalantzan jartzen dute bola metaliko puntadun horiek erabiltzen ote ziren benetan borroketan. Litekeena da amategietako aleak faltsuak edo apropos apaingarri gisa edo bildumako objektu gisa sortu izana.

Aldiz, badago antzeko beste arma bat benetan historikoki ziurtatua, historiagrafia batzuetan *kisten* izendatua, buru metaliko puntaduna izan barik, larruzko burua zuena. 10. mendeko Europako ekialdeko Rus herrian erabilian, eta handik mendebaldera hedatua 11. eta 13. mendeen artean.

Hain zuzen ere, halako armak daramatzaten gerlariak ikusten dira Alaitzako Andre Mariren Jasokundearen elizan, Araban.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Irabiur (arma).
* Irabiur (nekazaritza).

## Kanpo estekak
Capharnaüm

***Capharnaüm*** () 2018ko Nadine Labaki libanoar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

Cannesko Zinemaldian estreinatu zen 2018ko maiatzaren 17an, eta Epaimahaiaren saria jaso zuen.

## Sinopsia 
Zain izeneko 12 urteko mutil batek gurasoak salatzen ditu, bizia emateagatik.

## Aktoreak 
* Zain Al Rafeea: Zain
* Yordanos Shiferaw: Rahil
* Boluwatife Treasure Bankole: Yonas
* Kawthar Al Haddad: Souad
* Fadi Kamel Youssef: Selim
* Nour el Husseini: Assadd
* Cedra Izzam: Sahar

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Studena

**Studena** izan daiteke:

* Studená (Eslovakia)
* Studená (Jindřichův Hradeceko barrutia), Txekiar Errepublikan
* Studená (Plzeň-Iparraldeko barrutia), Txekiar Errepublikan
* Studena (Kroazia)
* Studena (Bulgaria)
* Studena (Babušnica), Serbian
* Studena (Vranje), Serbian
* Studena Point, Antarktikako lekua
* Studena planina, Serbiako mendia
Irabiur (arma)

eskuinera|thumb|260x260px|Arma gisa sortutako irabiurrekin borrokan.
thumb|16. mendeko Europako nekazari matxinada batean, ezkerrean irabiurrarekin ari da erasoan bat.

**Irabiurra** nekazaritzako tresna bat da, arma gisa ere erabiltzen ahal dena. Borrokarako, hain zuzen, irabiurraren bertsio konplexuago eta hilgarriagoak ere garatu izan ziren, non makilari lotutako mutur mugikorra metalezkoa edo punta zorrotzez hornitua, min eta zauri larriak eragiteko modukoa (ikus irudia).

## Erasorako irabiur motak 
Irabiurraren zenbait bertsio erabili izan da gerra eta borroketan.

Fitxategi:Klassischer-Flegel.jpg|Bola eta katedun irabiurra.
Fitxategi:San jie gun.png|*San jie gun* edo txinatarraren hiru zatiko gerrako irabiurra.
Fitxategi:Mayal de armas chino.jpg|*Shao zi gun*, zaldun txinatarren irabiurra.
Fitxategi:Nunchaku.png|Nunchaku japoniarra, jatorriz irabiur mota bat.

## Ikus, gainera 
* Irabiur (nekazaritza): euskaraz idaur eta trailu ere esaten zaio tresna honi.
* Bola eta katedun irabiurra.

## Kanpo estekak
Irabiur (argipena)

**Irabiur** terminoari lotutako zenbait sarrera daude Wikipedian:

* **Irabiur, trailu** edo **idaurra**, nekazaritzako tresna bat.
* **Irabiur (arma)**: Erdi Aroan erabilitako arma.
* **Bola eta katedun irabiurra,** arma gisa erabilitako irabiur mota horietako bat.
Anne Lacaton

thumb|260px|Nanteseko Arkitektura Eskola

**Anne Lacaton** (Saint-Pardoux-la-Rivière, 1955eko abuztuaren 2a) frantziar arkitekto eta irakaslea da.

## Bizitza 
Anne Lacatonek arkitektura ikasi  zuen Bordeleko Goi Mailako Arkitektura Eskola Nazionalean, non 1980 urtean graduatu zen. 1984 urtean hiri-plangintzan diploma ere eskuratu zuen. Ondoren, denboraldiak eman zituen Nigerian. 1982 eta 1988 bitartean lan egin zuen Arc en Rêve Arkitekturako zentroan Bordelen. 1987tik Lacaton & Vassal Arkitektura estudioa zuzentzen du Jean-Philippe Vassalekin. .
Bestalde, Europako arkitektura eskola ezberdinetan irakaskuntzan lan egin du, besteak beste, Eskola Politeknika Federalean (UPFL) Lausanan eta irakasle gonbidatu gisa aritu da Madrilgo Arkitektura Eskolan (ETSAM),Harvad Unibertsitatean, Florida, NY-Buffalo eta 2017tik ETH Zurichen.

## Lanak (Lacaton & Vassal) 
Haren lanak  Jean-Philippe Vassalekin elkarlanean, arkitektura era etikoan, eranginkorrean eta ekonomikoan egiteko moduetan erreferente bihurtu dira 90 hamarkadatik aurrera . Orokorrean birgaitzearen aldeko apustu egiten dute estrategia eraginkor gisa, eraistearen ordez, beti ere oreka bilatzen. Era berean, lehenagotik eraikia dagoenaren bizitza luzatzearen aldekoa da, konpontzea eraginkortasun energetikoaren ikuspuntutik irtenbiderik eraginkorra baita gehienetan. Aitortutako beste helburua da ahalik eta metro kubiko gehien eraikitzea ahalik eta material kopuru gutxien erabiltzen. Etxebizitzen kasuan, helburua pertsonen bizitza hobetzeko helburuarekin beti ere, birgaitze lanak egiten, espazioa handitzea eta isolamendua hobetzea lortu dute, negutegien teknikak ikertzen eta baliatzen. Horien adibideak izan dira Latapie etxea eta Parisen birgaitutako Tour Bois-le-Prêtre, non etxebizitzak hobeto isolatu eta bataz beste %30 handitzea lotu zuen. .

* Maison de la Culture  du Japon ,1990, Quai Branly, Parísen
* Floriacen Maison Latapie, 1993an
* Musee Archeologique la Saintes, 1995 
* Bordelen Lieu AUROC, 1996a
* Arkitekturzentrumen Vienan kafea, Austria, 2001a
* Arkitekturako Eskola Nantesen 2009ko 
* Pierre Mendes-France Unibertsitatea, UFR Arteak eta Giza Zientzietan Grenoblen, 1995a eta 2001a
* 2006ko Bordelen Pôle Universitaire des Sciences de Gestion.

## Sariak 
* Grand prix national de l'architecture, 2008an
* Rolf Schock Prize in the Visual Arts, Jean-Philippe Vassalekin batera, 2014n
* Mies van der Rohe, EB Arkitektura Saria, 2016an .
* Global Award for Sustainable Architecture, 2018ko maiatzean .
* Pritzker Saria, 2021eko martxoan .

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Book of Negroes (telesaila)

***The Book of Negroes*** telesail bat da, Lawrence Hillen izen bereko liburuan oinarrituta. 2015ean estreinatu zuten CBC Televisionen.

## Sinopsia 
Ameriketako Estatu Batuetako Independentzia Gerraren garaian *Book of Negroes* izeneko liburua idatzi zuten. Britainiarren alde borrokatu ziren esklabo beltzen izenen zerrenda bildu zituzten bertan. Gerra amaitu ostean askatasuna lortuko zutela eta Kanadako lurraldeetako kolono berriak bihurtuko zirela agindu zieten gerran parte hartu zuten esklaboei.

## Aktoreak 
* Aunjanue Ellis: Aminata Diallo
* Lyriq Bent: Chekura
* Cuba Gooding Jr.: Samuel Fraunces
* Louis Gossett Jr.: Daddy Moses
* Ben Chaplin: John Clarkson kapitaina
* Allan Hawco: Solomon Lindo
* Greg Bryk: Robertson Appleby
* Jane Alexander: Maria Witherspoon
* Stephan James: Cummings Shakspear
* Shailyn Pierre-Dixon: Aminata gaztea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sočanicako basilika

**Sočanicako basilika** Kosovoko Sočanica herrian, Leposavićen, dagoen IX. mende-X. mendeko eliza ortodoxo ezaguna da.

## Historia 
Datu asko ez daude basilika honen inguruan. Antza, inguruan aurkitutako aztarnen arabera, XI. eta XII. mendean erabilia izan zen. Esteban Uroš II.a Milutin (893-927) erregearen garaian tokia Sečenica izenarekin ezagutzen zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lužany

**Lužany** izan daiteke:
* Lužany (Jičíngo barrutia), Txekiar Errepublikan
* Lužany (Hradec Královéko barrutia), Txekiar Errepublikan
* Lužany (Plzeň-South barrutia), Txekiar Errepublikan
* Lužany pri Topli, Eslovakian.
* Lužany (Topoľčanyko barrutia), Eslovakian
Bara

**Bara** izan daiteke:

## Toponimoak 
* Bara (Trebišoveko barrutia), Eslovakiako udalerria
* Bara (Huesca), Espainiako herria
* Carska Bara, Serbiako erreserba naturala
* Imambara Bara, Lucknow hiriko imambara
* Bara etxea (Guaso), Aragoiko etxea

## Biografiak 
* Theda Bara, estatubatuar aktora
* Joseph Bara, frantziar iraultzailea
* Céline Bara, frantziar aktore pornoa

## Besteak 
* Bara (hentai), hentairen azpigenero gay del hentai.
* Bara (etnia), amerindiar etnia
* Bara brith, galestar ogia.
Zubi Zaharra (Albi)

**Zubi Zaharra** (; ) Albi hiriko zubia da, 150 metroko luzera duena. Tarn zeharkatzen duen zubi hau 1035 eta 1042 artean eraiki zuten, bidesaria jasotzeko.

2010ean UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen, Albiko apezpiku-hiriaren barnean.

## Kanpo estekak
Berbie jauregia

**Berbie jauregia** (; , eusk.; 'apezpikuaren jauregia') Albi hiriko antzinako apezpiku-jauregia da. Durand de Beaucairek eraiki zuen XIII. mendean. Egun Toulouse-Lautrec Museoaren egoitza da.

2010ean UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen, Albiko apezpiku-hiriaren barnean.

## Kanpo estekak
Kravany

**Kravany** eslovakiar toponimoa izan daiteke:

* Kravany (Popradeko barrutia)
* Kravany (Trebišoveko barrutia)
Biel (Trebišoveko barrutia)

**Biel** () Eslovakiako udalerri bat da, Trebišoveko barrutian kokatuta. 7,46 km²ko azalera du eta 1407 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Demografia 
Biztanleriaren %75a hungariar jatorrikoa da.

### Bilakaera demografikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
RAD

**RAD** edo **Rad** izan daiteke:
* Rad (Eslovakia), udalerria.
* Rapid Application Development
* Royal Academy of Dance
Vojka

**Vojka** eslaviar toponimoa izan daiteke:

* Vojka (Eslovakia)
* Vojka nad Dunajom, Eslovakian
* Vojka (Serbia)
Episkopi (Limasol)

**Episkopi** (grezieraz: Επισκοπή; turkieraz: Yalova) Zipreko Limasol barrutian zati bat, eta Akrotiri eta Dhekeliako Itsasoaz haraindiko britainiar lurraldean beste zati bat duen herria da. Limasoletik 14 km-ra inguru mendebaldean da eta 40 km-ra Pafosetik ekialdean. Episkopi antzinako Kourioneko muinoan dago eraikita, Kouris ibaiaren mendebaldeko urertzetik hurbil.

## Kanpo estekak
Ama Teresa Santuaren katedrala (Pristina)

**Ama Teresa Santuaren katedrala** (; ) Pristinan, Kosovoko hiriburuan eraikitzen ari den katedral katolikoa da. Munduan Ama Teresari eskaintzen zaion lehen katedrala da. Pristinako udalak eliza eraikitzeko lurrak eman zituen.

## Historia 
2007an Kosovon eraikinaren egitasmoa onartua izan zen. Musulman batzuen ikuspuntutik, herrialdean dauden katolikoak kontutan hartuta (biztanleriaren gehiengoa musulmana da), handiegia izango da. 2010eko abuztuaren 26an, Ibrahim Rugovak, musulmana, garaian Kosovoko presidentea, eliza ireki zuen baina oraindik ez dago bukatuta. Lanak 2011an hasi ziren. Bukatzen denean Pristinako eraikin garaienetariko bat izango da. Amaitzean ere, Kosovoko elizbarrutiaren burua Prizrentik Pristinara pasako da.
thumb|ezkerrera|Elizaren ezkilategia.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ama Teresa Kalkutakoa

## Kanpo estekak
Buková

**Buková** izan daiteke:

Txekiar Errepublikan:
* Buková (Plzeň-South barrutia)
* Buková (Prostějoveko barrutia)
* Buková u Příbramě
* Nová Buková
* Velká Buková

Eslovakian:
* Buková (Trnavako barrutia)
Albiko katedrala

**Santa Zeziliaren basilika-katedrala** () Albi hiriko katedral katolikoa da, Albiko artxidiozesiaren egoitza dena. Hasieran Gurutzada Albitarraren ondoren eraiki zuten gotorleku moduan; eraikitze lanak 1282an hasi ziren eta 200 urtez iraun zuten. Katedrala adreiluzko eraikinik handienentzat hartzen dute.

2010ean UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

## Ondasun nabarmenak 
*Azken Judizioa* irudikatzen duen organoaren azpian dagoen fresko nabarmena da bere gainazalagatik, bere kalitateagatik. Margolan erraldoi honek (1474-1484) jatorriz 200 metro koadro inguru hartzen zituen. Tenperaz margotuta, hiru erregistro ditu: Zerua, Lurra eta Infernua, non gaiztoek keinuak egiten dituzten zazpi bekatu nagusiei eskainitako ataletan. Obra hau XVIII. mendean hondatu zen hormaren erdian egin zuten irekidura batengatik, dorreko kapera baterako sarbidea ematen zuena,

Sabaiak ere ikusgarriak dira. Gangako freskoek (1509-1512), kolore aberatsak eta neurri apartekoak dituzte (97 metro luze eta 28 m zabal), eta guztiak Italiako Pizkundeko estilokoak dira,  Frantziako handienak eta zaharrenetarikoak. Koruaren gaineko sabaia estaltzen duen kolore urdina "Frantziako urdina " da, "errege urdina" ere esan izan zaiona. Nabeko gangan laginak hartu zirenean, kolore hori lapis lazuli eta kobre oxidoa erabiliz ekoitzi zela ikusi zen, eta ziurrenik material onen aukeraketak azaltzen du gangaren kontserbazio egoera bikaina .

Katedralaren altxorrean gordetzen diren lanean artean, nabarmendu daitezke Ama Birjinaren eta Haurraren poliptikoa (dohaintza baten bidez bertara iritsitako erretaula italiarra) eta *Albiko mapamundia.*

## Irudiak 

Albi - Cathédrale Sainte-Cécile - Vue générale.jpg|Ikuspegi orokorra
(Albi) East views of the Ste Cécile Cathedral - Apse.jpg|Kanpoaldeko harresia
Albi Cathedral Choir nonHDR Wikimedia Commons.jpg|Koroa
(Albi) Pipe organ of Cathédrale Sainte-Cécile.jpg|Organoa
Cathedral of Albi - Nave and Organ - 7029.jpg|Ganga eta organoa
Nave of the Ste Cécile Cathedral - 2014-02-22.jpg|Ganga

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pavlovce

**Pavlovce** izan daiteke:

* Pavlovce (Rimavská Sobotako barrutia)
* Pavlovce (Vranov nad Topľouko barrutia)
* Pavlovce nad Uhom
Pavlice (Trnavako barrutia)

**Pavlice** ( Eslovakiako udalerri bat da, Trnavako barrutian kokatuta. 7,63 km²ko azalera du eta 527 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia 
Idatzizko lehen aipamena 1266. urtekoa da.

## Demografia 
### Bilakaera demografikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Udalaren webgunea
Nová Ves

**Nová Ves** izan daiteke:

## Txekiar Errepublika 
* Nová Ves (Brno-Landako barrutia)
* Nová Ves (České Budějoviceko barrutia)
* Nová Ves (Český Krumloveko barrutia)
* Nová Ves (Domažliceko barrutia)
* Nová Ves (Liberec barrutia)
* Nová Ves (Lounyko barrutia)
* Nová Ves (Mělník barrutia)
* Nová Ves (Plzeň-South barrutia)
* Nová Ves (Praga-Ekialdeko barrutia)
* Nová Ves (Rychnov nad Kněžnouko barrutia)
* Nová Ves (Sokoloveko barrutia)
* Nová Ves (Strakoniceko barrutia)
* Nová Ves (Třebíčeko barrutia)
* Nová Ves (Žďár nad Sázavouko barrutia)

## Eslovakia 
* Nová Ves (Eslovakia)
Zlatno

**Zlatno** eslovakiar toponimoa izan daiteke:

* Zlatno (Poltárko barrutia)
* Zlatno (Zlaté Moravceko barrutia)
Rosina

**Rosina** izan daiteke:

## Toponimoa 
* Rosina (Eslovakia)
* Rosina (Bulgaria)
* Rosina (Mendebaldeko Virginia)

## Besteak 
* *Rosina* (opera), William Shielden opera
* 985 Rosina, planeta txikia
Konská

**Konská** izan daiteke:
* Konská (Třinec), Txekiar Errepublika
* Konská (Liptovský Mikuláško barrutia), Eslovakia
* Konská (Žilinako barrutia), Eslovakia
Levice (Eslovakia)

**Levice** (eslovakieraz  ahoskatua; ,  ahoskatua; ) Eslovakiako udalerri bat da, Leviceko barrutian kokatuta. 60,99&nbsp;km²ko azalera du eta 35980 biztanle 2006ko datuen arabera.

## Historia 
Idatzizko lehen aipamena 1156. urtekoa da.

## Demografia 
* Eslovakiar: 25.549 (%73,3a)
* Hungariar: 2.927 (%8,4a)
* Besteak: 6.368 (%18,3a)

### Bilakaera demografikoa 
## Herri eta hiri senidetuak 
* 
* 
* 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Udalaren webgunea
Brezany

**Brezany**, **Brežany** edo **Břežany** izan daiteke:

## Eslovakia 
* Brežany (Prešoveko barrutia)
* Brezany (Žilinako barrutia)
* Nedožery-Brezany

## Txekiar Errepublika 
* Břežany (Klatovyko barrutia)
* Břežany (Rakovníkeko barrutia)
* Břežany (Znojmoko barrutia)
* Břežany I
* Břežany II
* Dolní Břežany
* Panenské Břežany
Buhamea lotan

***Buhamea lotan*** () Henri Rousseau margolariak 1897an egindako olio-pintura da, haren maisulanetakotzat hartzen dena. Egun New Yorkeko Museum of Modern Art delakoan dago.

## Historia 
Rousseauk margolan hau *XIII Salon des Indépendants* erakusketan aurkeztu zuen lehen aldiz. Bere hasierako helburua Laval herriko alkateari saltzea zen baina ez zuen lortu; Rousseau herri horretan jaioa zen. Azkenik, Parisko ikatzaren salerosian ibiltzen zen merkatari bati saldu zion; bilduma partikular horretan 1924 arte egon zen. Urte horretan Louis Vauxcelles arte-kritikariak aurkitu zuen eta urte berean Parisen bizi zen Daniel-Henry Kahnweiler arte-merkatariak erosi zuen. Une hartan margolana polemikoa bihurtu zen zeren eta zenbait espezialistek haren jatorria zalantzan jarri baitzuten. 1939an Simon Guggenheimek erosi zuen eta MoMA museoari eman zion. Geroztik New Yorkeko museo ospetsuan ikus daiteke.

## Deskribapena 
Egilea berak horrela deskribatu zuen: "Beltz errari bat, mandolina-jolea, lo sakonean lurrean dago, nekeak erabat gaindituta, bere pitxerrarekin (ura edateko pitxerra). Lehoi bat ondotik pasa da; emakumearen usaina nabaritu du baina ez du jan. Oso poetikoa den ilargiak sortutako argiaren efektua dago."

## Erreferentziak 
## Kanpo-estekak 
* : *The Sleeping Gypsy* MoMA Provenance Research
* : Sleeping Gypsy - artistaren interpretazioa*.
Tigrea ekaitz tropikal batean

***Tigrea ekaitz tropikal batean*** () edo ***Harrituta!*** () Henri Rousseau margolariak 1891an egindako olio-pintura da. Egun Londresko National Gallery museoan ikus daiteke.

## Historia 
Rousseauk margolana Parisko Aretoan aurkeztu zuen baina ez zuen espero zuen arrakasta izan, jendearen axolagabekeria baizik. Horrek egilea desilusionatu zuen. Lehen izenburua "Harrituta!" izan zen eta horrela aurkeztu zuen 1891an Parisko Salon des Indépendants erakusketan.

## Deskribapena 
Margoak, orokorrean, xalotasuna azaltzen du. Ereduak bezala, Rousseauk pelutxeak eta etxeko landareak erabili zituen zeren eta berak ez zuen oihana ezagutzen. Hau "Oihaneko margolanak" saileko lehenengoa izan zen.

Eszenak tigre bat erakusten du, oihanean, ekaitz tropikal batean. Harrapariak salto egiteko asmoz dago baina ez dakigu zeren gainean. Hala ere, margolariaren asmoa animalia menderakaitza eta arriskutsua erakustea zen, ingurune natural kezkagarri batean. Margolanaren gainean euria ikusten da, horretarako margo sasi-gardenak erabili zituen, eta, atzean, tximista.

Ikerlari batzuek lan honetan elementu sinbolikoak ikus nahi izan dituzte.

## Erreferentziak 
## Kanpo-estekak 
* :Museoaren informazioa.
Izazpi-Samiñoko mendilerroa

**Izazpi-Samiñoko mendilerroa** Gipuzkoako mendilerro bat da, tokirik garaiena (973 metro) Izazpiko gailurrean duena.

Mendilerroan dauden Izazpi eta Samiño mendiek ematen diote izena mendilerroari.

## Mendiak 
Hauek dira mendilerroan 900 metrotik gorako altitudea duten tontorrak:
# Izazpi, 973 m  (Izazpi)
# Samiño edo Hirumugarrieta, 933 m  (Samiño)
# Gurutzeta, 928 m  (Samiño)

# Izazpi, 973 m  (Izazpi)
# Samiño edo Hirumugarrieta, 933 m  (Samiño)
# Gurutzeta, 928 m  (Samiño)
# Arantzeta, 867 m  (Izazpi)
# Oleta, 837 m  (Samiño)
# Pagola, 823 m  (Samiño)
# Pagozurieta, 797 m  (Samiño)
# Arkina, 789 m  (Samiño)
# Oleta Txiki, 777 m  (Samiño)
# Beotegi, 729 m  (Izazpi)
# Ibargoiti, 715 m  (Samiño)
# Kizkitza, 676 m  (Izazpi)
# Beloki, 659 m  (Izazpi)
# Konditze Muno, 649 m  (Izazpi)
# Lizartxo, 633 m  (Samiño)
# Kaiku Muno, 623 m  (Izazpi)
# Bisutsain, 621 m  (Izazpi)
# Pagola Gana, 613 m  (Izazpi)
# Torreburu, 606 m  (Izazpi)
# Loreto Gana, 581 m  (Izazpi)
# Bolaleku, 561 m  (Izazpi)
# Errobizabal, 533 m  (Izazpi)
# Arrietako Zabala, 521 m  (Samiño)
# Antxosi, 482 m  (Samiño)
# Aizpuru, 476 m  (Izazpi)
# Murgil Gaina edo Murgilgaña, 445 m  (Samiño)
# Estradamusu, 443 m  (Izazpi)
# Endaitzu, 412 m  (Samiño)
# Argaña, 408 m  (Samiño)
# Oñazmendi, 397 m  (Samiño)
# Txalintxo, 385 m  (Samiño)
# Letemendia, 377 m  (Samiño)
# Agitemendia, 369 m  (Samiño)
# Talintxo, 275 m  (Samiño)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Gipuzkoako mendiak
* Euskal Herriko mendilerroen zerrenda

## Kanpo estekak
Nitra (ibaia)

**Nitra** (, ) mendebaldeko Eslovakiako ibaia da. Malá Fatra mendietan jaio, eta Komárnotik hurbil Váh ibaira isurtzen da. Bere ibilbidean Bojnice, Topoľčany, Nitra eta Nové Zámky zeharkatzen ditu.

## Kanpo estekak
Hornád

**Hornád** (eslovakieraz  ahoskatua) edo **Hernád** (hungarieraz  ahoskatua) ekialdeko Eslovakiako eta ipar-ekialdeko Hungariako ibaia da. Kráľova hoľa mendian jaio, eta Miskolcetik hurbil Sajó ibaira isurtzen da. Bere ibilbidean Spišská Nová Ves eta Košice zeharkatzen ditu.

## Kanpo estekak
Hernád

**Hernád** honakoa izan daiteke:
* Hornád ibaiaren hungarierazko izena.
* Hernád (Hungaria), udalerria.
Komárno

**Komárno** (, herri hizkeran *Révkomárom, Öregkomárom, Észak-Komárom*, , ) Eslovakiako udalerri bat da, Komárnoko barrutian kokatuta. 102,81&nbsp;km²ko azalera du eta 34.461 biztanle 2014ko datuen arabera.

## Historia 
Idatzizko lehen aipamena 1075. urtekoa da.

Danubio eta Váh ibaien arteko lotunean kokaturik, historikoki Hungariaren barnean zegoen baina Lehen Mundu Gerra eta gero Txekoslovakiaren barnean sartu zen.

## Demografia 
### Bilakaera demografikoa 
Iturria

| valign="top" |

| valign="top" |

|}

## Herritar ezagunak 
* Richard Guyon (1813-1856), hungariar jenerala
* Gavril Stefanović Venclović (1670–1749),serbiar filosofo
* Baron Pavle Davidović (1737–1814), serbiar jeneral
* Moriz Ludassy (Gans) (1825–1885), kazetaria
* Mór Jókai (1825–1904), hungariar idazlea
* Hans Selye (1907–1982), biologoa
* Franz Lehár (1870–1948), operetta egilea
* Endre Komáromi Kacz (1880–1969), margolaria
* Ivan Reitman (1946), zinema zuzendaria
* Zuzana Marošová (1981), aktorea
* Tamás Priskin (1986), futbolaria
* Yehoshua Stampfer (1852-1908) aktibista sionista

## Herri eta hiri senidetuak 
*  Blansko, Txekiar Errepublika
*  Komárom, Hungaria
*  Kralupy nad Vltavou, Txekiar Errepublika
*  Lieto, Finlandia
*  Sebeş, Errumania
*  Terezin, Txekiar Errepublika
*  Weissenfels, Alemania
*  Nizhny Novgorod, Errusia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Udalaren webgunea
Ipeľ

**Ipeľ** (eslovakieraz  ahoskatua) edo **Ipoly** (, antzinako , ) Eslovakiako eta Hungariako ibaia da. Lom nad Rimavicou udalerrian jaio, eta Szobetik hurbil Danubio ibaira isurtzen da. Bere ibilbidean Eslovakiako Banská Bystrica eta Nitra eskualdeak eta Hungariako Nógrád and Pest konderriak zeharkatzen ditu.

## Zeharkaturiko herriak 
* Poltár (SK)
* Kalinovo (SK)
* Boľkovce (SK)
* Ipolytarnóc (HU)
* Litke (HU)
* Nógrádszakál (HU)
* Szécsény (HU)
* Balassagyarmat (HU)
* Ipolyvece (HU)
* Ipeľské Predmostie (SK)
* Šahy (SK)
* Vámosmikola (HU)
* Pastovce (SK)
* Ipolytölgyes (HU)
* Salka (SK)
* Letkés (HU)
* Ipolydamásd (HU)
* Szob (HU)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ayacuchoko gudua

**Ayacuchoko gudua** () Ameriketako Espainiar lurraldeen independentzia gerretako (1809-1826) lurreko azken gatazka handia izan zen, Espainiar Inperioak Hego Amerikan zuen nagusitasunaren amaiera ekarri zuena. 1824ko abenduaren 9an gertatu zen, Peruko Pampa de Quinuan (Ayacuchon).

Bertan azpiratu zituen Sucre jeneralak Espainiaren gudarosteak (1824), eta Hego Amerikaren independentzia bermatuko zuen garaipena lortu zuen. Horrela, Espainiak Hego Amerikan zuen armadarik handiena desegin zen eta, kapitulazioaren ondorioz, baita Peruko Erregeorderria ere.

Hala ere, Espainiak ez zion bere jabetzari formalki uko egin 1836. urtera arte eta Peru aitortzen zuen ituna 1879ko abuztuaren 14an sinatu zuen Parisen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Simon Bolivar
* Hirurteko Liberala
* Túpac Amaru II

## Kanpo estekak
Crazy Rich Asians (filma)

***Crazy Rich Asians*** 2018ko Jon M. Chu estatubatuar zinema zuzendariaren komedia erromantiko film bat da, Kevin Kwanen izen bereko eleberrian oinarritua.

## Argumentua 
Rachel Chu newyorkarra Singapurrera gonbidatzen du bere mutilaguna den Nick Young-ek, honen lagun onenaren ezteietara. Asia lehen aldiz bisitatzeko irrikan dago Rachel, baina baita urduri ere Nicken familia ezagutzeagatik. Racheli Nick herrialdeko familia aberatsenen bateko oinordekoa dela jartzen zaio agerian. Hori dela eta, Rachelek Asiako goi-gizarteko neska ezkongabe guztien jeloskortasuna jasan behar du, eta baita beraien erlazioa Nicken amaren gustoko ez izatea ere.

## Aktoreak 
* Constance Wu: Rachel Chu
* Henry Golding: Nick Young
* Michelle Yeoh: Eleanor Sung-Young
* Gemma Chan: Astrid Leong-Teo
* Lisa Lu: Shang Su Yi
* Awkwafina: Goh Peik Lin
* Harry Shum Jr.: Charlie Wu
* Ken Jeong: Goh Wye Mun
* Sonoya Mizuno: Araminta Lee
* Chris Pang: Colin Khoo
* Jimmy O. Yang: Bernard Tai
* Ronny Chieng: Eddie Cheng
* Remy Hii: Alistair Cheng
* Nico Santos: Oliver T'sien
* Jing Lusi: Amanda "Mandy" Ling
* Carmen Soo: Francesca
* Pierre Png: Michael Teo
* Fiona Xie: Kitty Pong
* Victoria Loke: Fiona Tung-Cheng
* Janice Koh: Felicity Young-Leong
* Amy Cheng: Jacqueline Ling
* Koh Chieng Mun: Peik Linen ama
* Tan Kheng Hua: Kerry Chu
* Selena Tan: Alexandra 'Alix' Young-Cheng
* Kris Aquino: Intan printzesa

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Locura de amor (1948ko filma)

***Locura de amor*** 1948. urtean Juan de Orduñak eginiko filma da. Manuel Tamayo y Bausen *La locura de amor* antzezlanean oinarrituriko filma da.

## Sinopsia 
Joana Eroa Errege-erregina Katolikoen alaba jelosiak pairatzen ditu. Filipe Ederra bere semea gazte hilko da, Joana samindurik utziz.

## Aktoreak 
* Aurora Bautista: Joana Andrea
* Fernando Rey: Filipe Ederra
* Sara Montiel: Aldara
* Jorge Mistral: Alvar kapitaina
* Jesús Tordesillas: Filiberto de Vere
* Ricardo Acero: Carlos jauna
* Félix Fernández: tabernaria
* Juan Espantaleón: almirantea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Agios Athanasios (Zipre)

**Agios Athanasios** (grezieraz: Άγιος Αθανάσιος) Limasolgo barrutian dagoen Zipreko udalerri independentea da. Eskualdeko hiriburutik (Limasol) 3 kilometrora kokatzen da eta Alexandriako Atanasiogatik du izena. Hiriko auzo bat bezala funtzionaten du.
## Historia 
Agios Athanasios nekazal kokaleku txiki bezala sortu zen, eta 1974ko turkiar inbasioaren ostean, errefuxiatuen immigrazio handia jaso zuen. Kalkulatzen da 6.000 errefuxiatu inguru bizi direla hirian. Udalerria Limasol barrutiko industrialdea da.

## Kanpo estekak
Juana la Loca

***Juana la Loca*** 1948. urtean Vicente Arandak eginiko filma da. 1948ko *Locura de amor* filmaren remake bat izan zen.

## Sinopsia 
Joana Eroa Errege-erregina Katolikoen alaba jelosiak pairatzen ditu.

## Aktoreak 
* Pilar López de Ayala : Joana Eroa
* Daniele Liotti : Filipe Ederra
* Rosana Pastor : Elvira
* Giuliano Gemma : Veyreko jauna
* Roberto Álvarez : Gaztelako almirantea
* Eloy Azorín : Álvaro de Zúñiga
* Guillermo Toledo : Corrales kapitaina
* Susi Sánchez : Elisabet Katolikoa

## Kanpo estekak
Jeromín

***Jeromín*** 1953. urtean Luis Luciak eginiko filma da.

## Sinopsia 
Joan Austriakoa Flandriako espainiar heroia Filipe II.a Espainiakoaren anaia da.

## Aktoreak 
* Jaime Blanch: Juan de Austria 'Jeromín'
* Ana Mariscal: Magdalena de Ulloa
* Rafael Durán : Luis de Quijada
* Jesús Tordesillas: Karlos V.a
* Adolfo Marsillach: Filipe II.a
* Antonio Riquelme: Diego Ruiz
* Valeriano Andrés
* Manuel Arbó
* Francisco Bernal
* Irene Caba Alba
* Ana de Leyva
* Adela Carboné

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Agustina de Aragón (1950eko filma)

***Agustina de Aragón*** 1950. urtean Juan de Orduñak eginiko filma da.

## Sinopsia 
1808an frantziarrek Zaragoza setiopean dute. Agustina Aragoikoa gazteak bere mutil-laguna frantsesen alde egin zuela jakin, utzi eta gerrillari batez maiteminduko da.

## Aktoreak 
* Aurora Bautista: Agustina
* Fernando Aguirre
* Valeriano Andrés: gobernadorea
* Manuel Arbó: apaiza
* María Asquerino: Carmen
* Francisco Bernal: baldarra
* Faustino Bretaño
* José Bódalo: frantziar kapitaina
* Raúl Cancio: aragoitarra

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alba de América

***Alba de América*** 1951. urtean Juan de Orduñak eginiko filma da. Frankismo garaiko propaganda filma izan zen.

## Sinopsia 
Kristobal Kolon La Rábidako monasterioan dago Errege-erregina Katolikoekin biltzeko asmotan. Indietara joateko asmoa du.

## Aktoreak 
* Antonio Vilar: Kristobal Kolon
* María Martín: Beatriz
* José Suárez: Fernando II.a Aragoikoa
* Virgílio Teixeira: Pedro Arana
* Manuel Luna: Isaac
* Eduardo Fajardo: Gaston
* Amparo Rivelles: Elisabet I.a Gaztelakoa
* Jesús Tordesillas: Aita Juan Pérez
* Ana María Custodio: Beatrizen ama
* José Marco Davó: Martín Alonso Pinzón
* Ernesto Vilches: ahuntzaina
* Alberto Romea: Pedro González de Mendoza kardinala
* Nicolás Perchicot: Antonio de Marchena anaia
* Fernando Sancho: Pedro Salcedo

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fandango (filma)

***Fandango*** 1948ko Emil-Edwin Reinert austro-frantziar zinema zuzendariaren film komikoa da. Filmaren izenburuarekin lotua da Luis Marianoren abesti ezagunenetako bat, *Fandango du Pays Basque*.

## Sinopsia 
José eta Paul lasai bizi dira Ipar Euskal Herriko txoko batean. Behin cabareteko zuzendari batek Joséren ahotsa entzun eta lan-proposamena egingo dio. Orduan, hautatu beharko du: Euskal Herrian geratu Angelicarekin ala Parisa joan.

## Aktoreak 
* Luis Mariano : José
* Ludmilla Tcherina : Angelica
* Jean Tissier : M. Fleur
* Annette Poivre : Annette
* Raymond Bussières : François
* Lucien Callamand : aitaginarreba
* Robert Dalban : inspektorea
* Edmond Audran : Paul
* Claire Gérard : amaginarreba
* Hennery : Bouffartigue
* Georgette Tissier : alkatea
* Fernand Rauzéna : M. Cado
* Jean-François Martial : ingeniaria
* Liliane Lesaffre : gonbidatua

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jennette McCurdy

**Jennette Michelle Faye McCurdy** (Long Beach, Kalifornia, 1992ko ekainaren 26a) estatubatuar aktorea eta abeslaria da. *iCarly* eta *Sam & Cat* telesailetan antzezteagatik ezaguna da.

## Filmografia 
### Filmak 
### Telebistan 
## Kanpo estekak