Evelyn Botella

**Evelyn Piguet de Botella**, **Evelyn Botella** ezizenez ezaguna (New York, 1927ko abuztuaren 23a – Madril, 2024ko martxoaren 23a), estatubatuar galerista poliglota izan zen. Aitzindaria Juana Mordórekin batera arte garaikideko azoken nazioarteko presentzian. Hainbat hamarkadatan Galeristen Elkarte Nazionalaren buru izan zen. Espainiako historian arte galeristarik nazioartekoenetakotzat jotzen da. 1972an inauguratu zuen bere lehen arte gunea.

## Bizitza eta ibilbidea 
New Yorken  jaioa, europar emigranteen alaba, suitzar bat eta frantses bat. Gurasoak Europako gerraostetik ihesi joan ziren hara. Evelyn Madrilera joan zen bizitzera, eta Jaime Botella espainiarrarekin ezkondu zen. 1972an, Juana Mordó galeristaren laguntzarekin, AELE bere lehen gunea inauguratu zuen. Hasieran, Hispanoamerikako arteari eskaini zitzaion, eta José Luis Cuevas Pietrasanta, Sarah Grilo, Roberto Matta, Raúl Valdivieso, Ricardo Mesa, Miguel Ocampo eta Bernardo Salcedo bezalako artistekin erakusketak egin zituen.

1975ean Madrilgo Salamanca auzoko Puigcerdá kaleko lokal berri batera joan zen, linea aldaketa planteatu zuen eta handik gutxira bakarkako bideari ekin zion. Espazio berrian 35 urte egin zituen galerista gisa, eta bertan artearen hiriburu nagusiak zeharkatu zituen: New York, Suitza, Frantzia, Ingalaterra. AELE siglak 2007ra arte mantendu zituen, orduan bere izena erabiltzeko aldatu zituen, *Evelyn Botella Galeria*.

1982an, Arco Arte Garaikideko Nazioarteko Azoka sortu zenean, Cruz Novillo, Marisa González, Paloma Navares eta Maximo Trueba (Fernando Trueba eta David Trueba zinema-zuzendarien anaia) bezalako artistekin parte hartu zuen. Bere ibilbidean zehar, azoka horretako batzorde aholkulariko kide izan zen, eta, gainera, nazioarteko azoketara joan zen hala nola Parisko FIACen, Basileako (Suitza) Art Baselen eta Koloniako Azokan (Alemania) , besteak beste.  

thumb|275x275px|**Marisa Gonzálezen erakusketa Madrilgo Aele Evelyn Botella galerian 1998**
Bere galeria aitzindaria izan zen nazioarteko arte-azoketan parte hartzen, Art Basel-en adibidez, Elvira González (garai hartan Theo galeria) eta Juana Mordó-rekin batera. Lau hizkuntza (alemana, frantsesa, ingelesa eta gaztelania) ezagutzea pribilegioa zen, nazioartean proiektatzea erraztu ziona. Beste herrialde batzuetako artistekin lan egin zuen, besteak beste,  Pierre Alechinsky, Dieter Roth, Dennis Oppenheim, Laura Lamiel  eta Rinaldo Paluzzi. Bere espazioan performanceak egin ziren, 1981ean Pedro Garhel artista performerrarekin  *"Presencias"(" Presentziak")* bezala, kontzertuak, instalazioak, beti ere adierazpide berriei irekita. Programazioko artista ohikoenen artean, Rufo Criado, Marisa González, Paloma Navares, Pepe Cruz Novillo, Manuel Barbadillo, Patricio Court, Eloisa Sanz, Sofía Madrigal, Eduardo Gruber, Juan José Molina, Daniel Gutiérrez Adán, Fernando Lerín, Esteban Tranche, Francis Warringa, Pablo Márquez, Rinaldo Paluzzi eta goizegi hil zen Maximo Trueba eskultorea zeuden.  

Geroago, mende berrian, Madrilgo Salamanca auzoko Puigcerda kalezuloan dagoen Evelyn Botella galeria Madrilgo Chueca/Chamberi auzoko Mejias Lequerica kaleko 12. zenbakian dagoen eraikin berezi bateko lehen solairura lekualdatu zuen. Espazio zabal eta oso argitsua zen, eta bertan, normalean lan egiten zuen artistek beren azken lanak erakutsi zituzten.

thumb|273x273px|Malagan 2023. urtean egindako omenaldi-erakusketaren zatia, Itun ikusgarria izenekoa; irudian, Paloma Navaresen eta Marisa Gonzalezen lanak.
Artista horiek bere bilduma partikularraren parte dira, eta haiekin hainbat erakusketa eta argitalpen egin zituen  "*El pacto invisible*" ("*Itun ikusezina*") proiektuaren inguruan, gerora  "*El pacto visible*" ("*Itun ikusgarria*") deitu izan zaiona.Izen horrekin, eta artista berberekin, Diego Acedok, abokatu bildumagile eta Evelyn Botellaren kolaboratzaile estuak, proiektu galeristiko berri bati ekin zion Malagan. Paktu Ikusezinaren bilduma, Malagako Udalari dohaintzan eman zitzaion 2018. urtean. 2023ko urriaren 10etik azaroaren 12ra bitartean Udal Ondarearen Museoan, Coracharen erakusketa-aretoetan, Itun Ikusgaiaren lanekin erakusketa bat antolatu zuen udalak.

2013ko urrian, Evelyn Botellak bere galeriaren jarduera eten zuela iragarri zuen, baina Facebookeko bere gunean zabaldutako mezu baten bidez, artearen munduan lanean jarraituko zuela jakinarazi zuen. "*Hainbeste urte lanean eman ondoren, nire bizitza profesionaleko etapa luze eta eder bati amaiera ematea erabaki dut. Eskerrak eman nahi dizkiet abentura honetan hainbeste denboran lagundu nahi izan didaten guztiei, nire izateko arrazoia eta mundua ulertzeko modua bihurtu baitzen*".

2011n, MAV elkarteak (Mujeres en las Artes Visual) saria eman zion, bere ibilbidea aintzat hartuta, galerista onena izateagatik. Gainera, Eugenia Balcells artista eta Lourdes Méndez ikertzaile feminista saritu dituzte.

## Bibliografia 
* Elkarrizketa Evelyn Botellarekin. Egilea: Gloria Collado. CIMAL aldizkaria, 1985

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Evelyn Botellari egindako elkarrizketa, Mujeres en las Artes Visual (MAV) elkarteak egina eta Arte y Cultura Visual delakoan argitaratua