open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kondairak (Dvořák)

***Kondairak***, Op. 59, B. 122, () Antonín Dvořák musikagile txekiarra egindako hamar pieza laburren zikloa da. Lanak, jatorriz, bi pianoekin jotzeko prestatu zituen baina, ondoren, orkestra sinfonikoak jotzeko moldatu zuen. Pianoentzako behin-betiko bertsioa 1881ko martxoaren 23an aurkeztu zuen.

## Historia 
1880ko urriaren 15ean, bere seigarren sinfoniaren partitura amaitu aurreko egunean, Dvořákek Fritz Simrock editoreari idatzi zion etorkizun hurbilerako asmoei buruz, esanez espero zuela hurrengo hilabetean piano bikotearen ziklo bat, "Kondairak", amaitzea. Hala ere, 1881eko urtarrilaren 30era arte ez zen obra zirriborratzen hasi. Pianorako bertsioaren behin betiko forma 1881eko otsailaren 12tik martxoaren 23ra bitartean sortu zen, neurri batean Pragan eta beste batzuetan Vysoká eta Příbramin.

Dvořákek Eduard Hanslick kritikariari eskaini zion konposizioa, eta hark gogo biziz goraipatu zuen zikloa. Pianoen bertsioa Simrock argitaletxe alemaniarrak inprimatu zuen 1881. urtearen erdialdean. Urte horretan bertan, Dvořákek orkestrarako zikloa antolatu zuen. Orkestrazioa desberdina da banakako pieza bakoitzean. Obra 1882an estreinatu zen, Pragako Kontserbatorioko kontzertuan ( 1, 3, 4), Antonín Bennewitzen gidaritzapean. "Kondairak" baino hiru gehiago ( 2, 5, 6) Vienako Filarmonikaren kontzertu batean estreinatu ziren, 1882ko azaroaren 26an, Wilhelm Jahnen zuzendaritzapean.

## Egitura 
Zikloak hamar pieza ditu:
# Allegretto non troppo, quasi andantino (*re* minor)
# Molto moderato (*sol* maior)
# Allegro giusto (*sol* minor)
# Molto maestoso (*do* maior)
# Allegro giusto (*la* maior)
# Allegro con moto (*do* minor)
# Allegretto grazioso (*la* maior)
# Un poco allegretto (*fa* maior)
# Andante con moto (*re* maior)
# Andante (*si* minor)

Iraupena 41 minutu ingurukoa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Informazioa Dvořák inguruko webgunean.
* *Kondairak* 1 eta 6 Youtuben.
Waltraut Seitter

**Waltraut Seitter** (Zwickau, Alemania, 1930eko urtarrilaren 13a -  Schalkenmehren, 2007ko azaroaren 15a) astronomo alemaniarra izan zen, eta Alemanian astronomia katedra bat eduki zuen lehen emakumea izan zen.

## Biografia 
Waltraut Carola Seitter Zwickaun jaio zen 1930ean, eta bere aitak ingeniari gisa lan egin zuen Horch auto konpainian. Koloniako eskolara joan zen, eta bertan amaitu zuen bigarren hezkuntzako eskola 1949an (tranbia-txartelen biltzaile, errefuxiatuen laguntzaile eta marrazkilari lanak egin ondoren), eta unibertsitatean sartu zen fisika, matematika, kimika eta astronomia ikastera. Bere ikasketak Smith Collegen jarraitu zituen Northamptonen, Massachusettsen, Fulbright Programako beka batekin, 1955ean fisikako masterra lortu zuen eta astronomiako irakasle lanetan aritu zen. 1958tik 1962ra, Bonneko Unibertsitateko Hoher List Behatokian lan egin zuen, doktoregoa lortu zuen eta Bonneko Unibertsitateko laguntzaile, behatzaile eta irakasle karguak bete zituen. 1967an, Ameriketako Estatu Batuetako Astronomia Elkarteko irakasle gonbidatua izan zen Nashvilleko Vanderbilt Unibertsitatean (Tennessee), eta, ondoren, irakaslea izan zen Smith Collegen (1973tik, Astronomia irakaslea Eliza Appleton Haven). 1975ean, astronomiako katedrara deitu zuten Alemaniako Muenster Unibertsitatean (astronomiako katedra bat hartu zuen lehen emakumea izan zen Alemanian), eta astronomia institutuko zuzendari izan zen 1995ean erretiroa hartu zuen arte.

Bonnen egon zenean, izar-estatistikako arazoetan eta izarren sailkapen espektralean lan egin zuen, Bonneko Atlas Espektrala argitaratuz (bi liburukitan). Muensterren, ikertzaile gazteen talde batekin, *Muenster Redshift* (MRSP) proiektua antolatu zuen, Erresuma Batuko Schmidt teleskopioaren bidez lortutako plaka prisma-objektiboen bidez gorriranzko lerrakuntza lortzeko metodo bat, eta *Münster Red Sky Survey,* Europako Behatoki Australeko Schmidt teleskopioaren plaka gorrietan oinarritutako hego hemisferioko galaxien katalogoa. MRSPren datuekin, konstante kosmologikoaren ekintzaren lehen zantzuak aurkitu ziren, supernoben bilaketa nagusiek haren existentzia zalantzarik gabe ezarri baino lehentxeago.

Bere ibilbide osoan, nobak eta zerikusia zuten erupzio-izarrak ere ikertu zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 4893 Seitter asteroidea
William Waddington

**William Henry Waddington** (Saint-Rémy-sur-Avre, 1826ko abenduaren 11 – Paris, 1894ko urtarrilaren 13a) frantziar politikaria izan zen. Frantziako lehen ministroa izan zen 1879ko otsailetik abendura.

Frantzian jaio zen eta kotoiaren negozioan aritzen zen industrialari britainiar aberats baten semea zen. Lehen hezkuntza Parisen egin zuen eta Rugby School eta Cambridgeko Unibertsitatean ikasten jarraitu zuen. Unibertsitateko arraun taldeko kide izan zen eta 1849ko Oxford-Cambridge estropadan parte hartu zuen.

Hurrengo urteetan ikerketa [arkeologikoan aritu zen eta Asia Txikian, Grezian eta Sirian ibili zen.

Hauteskundeetan porrot egin ondoren, 1871n diputatu aukeratu zuten eta 1873an Instrukzio Publikoko ministro izendatu zuten. 1876an senatari aukeratu zuten eta Instrukzio Publikoko ministro izendatu zuten berriro.
1877an errepublikanoen garaipenarekin Atzerri ministro izendatu zuten eta 1878ko [Berlingo Biltzarran frantziar ordezkarietako bat izan zen.

1879ko otsailean lehen ministro izendatu zuten eta erradikalen eta erreakzionarioen arteko bakeari eustea lortu zuen. Premiazko neurrien atzerapenak alderdi guztien babesa kendu zion eta abenduan dimisioa eman zuen.

## Lanak 
* [1853] « Voyage en Asie-Mineure au point de vue numismatique » (155 p.), Numismatique, vol. 26,‎ 1853.
* [1861] Mélanges de numismatique et de philologie, éd. Camille Rollin et Feuardent, 114 p.
* [1864] Édit de Dioclétien établissant le maximum dans l'Empire romain, éd. Firmin Didot, 47 p.
* [1870] Inscriptions grecques et latines de la Syrie, éd. Firmin Didot, 23 p.
* [Le Bas et al., 1877 ?] Ph. Le Bas (dir.), Waddington (et Le Bas : t. III. 1re partie), Paul François Foucart (2e partie) et Eugène Landron (dessin.), Voyage archéologique en Grèce et en Asie Mineure fait par ordre du gouvernement français pendant les années 1843 et 1844, éd. Firmin Didot, 162 p.

## Kanpo estekak
1934ko Portugalgo greba orokorra

thumb|250px|Militante presoak Peniche gotorlekuan.

**1934ko Portugalgo greba orokorra**, baita ere **1934ko matxinada**, Portugal osoan eman zen, Portugalgo Bigarren Errepublika faxistaren aurka.

## Gertaerak 
1934ko urtarrilaren 18an, Portugalen sindikatu komunistak eta eragile anarkistek greba orokorra deitua zuten. Milaka langilek deialdiarekin bat egin zuten eta istilu gogorrak izan ziren António de Oliveira Salazar diktadoreak sindikalismoa faxisten esku uzteko hartutako erabakiaren aurka. Azkenik, gobernuak matxinada gogor zapaldu zuen.

Manifestazioak Portugalgo hiri askotan antolatu ziren, besteak beste, Lisboan, Porton, Coimbran, Bragan, Leirian, Almadan, Anadian, Setúbalen, Silvesen, Sinesen... Era berean, sabotaje eta protesta ekintza ugari izan ziren. Protestak bereziki garrantzitsua izan zen Marinha Grande hirian. Erantzun gisa, Salazarreko gobernuak "setio-egoera" aldarrikatu zuen, hainbat herritan merkataritza-establezimenduak itxita eta Lisboako erdigunean zirkulatzea debekatuta.

Greba orokorra egin eta berehala, Portugalgo gobernuak 1934ko urtarrilaren 18an izandako gertaera bortitzenen errua Portugalgo Alderdi Komunistak babestutako sindikatuei egotzi zien, eta, ondoren, Zaintza eta Defentsarako Estatuko Poliziak (PIDE) langile mugimendu komunistak desegin zituen. Ehundaka langile atxilotuak eta espetxeratuak izan ziren; horietako asko hil ziren.

## Oroigarriak 
Bi hauek Marinha Grande hirian daude:
* 2008an langileen txabola batean museo-etxe bat inauguratu zen, 1934ko urtarrilaren 18an Marinha Granden izandako gertaerak gogorazteko.
* 1989an, Joaquim Correia eskultoreak grebalariei eskainitako monumentua inauguratu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ester Xargay Melero

**Ester Xargay Melero** (Sant Feliu de Guíxols, 1960ko apirilaren 12a – Palamós, 2024ko urtarrilaren 19a) kataluniar idazle, itzultzaile, bideoartista eta kultura ekintzailea izan zen.

## Bizitza 
Frantzian hazi zen eta 18 urterekin Kataluniara itzuli zen.

Hainbat poesia bildumatan kolaboratu zuen, horietako askotan Carles Hac Morrekin batera. Gidoilari eta itzultzaile lanetan ere aritu zen.

*Avui*, ''Papers d'Art*, *Reduccions*, *Transversal*, *Talp Club*, *Làtex*, *Sen titol*, *Barcelona Review*, *Internet Corner* eta *El Temps* egunkari eta aldizkarietan kolaboratu zuen.

Azken urteotan La Païssa kultur espazioa zuzendu zuen Marquet de les Roquesen.

2024ko urtarrilaren 19an hil zen Palamósen, 63 urte zituela.

## Lanak 
### Liburuak 

;Poesia
* *Els àngels soterrats* (1990)
* *Un pedrís de mil estones* (Carles Hac Morrekin batera, 1992)
* *Les flaires del galliner* (1993)
* *Volts en el temps* (1997)
* *Epítom infranu o no (Ombres de poemes de Marcel Duchamp)* (Carles Hac Morrekin batera, 1997)
* *Darrere les tanques* (2000)
* *Trenca-sons* (2002)
* *Ainalar* (2005)
* *Éssera ponent* (2005)
* *Salflorvatge* (2006)
* *Zooflèxia (el bestiari més veritable de tots)* (Carles Hac Morrekin batera, 2007)
* *Fissura* (Carles Hac Morrekin batera, 2008).
* *Aürt* (2009)
* *Eixida al sostre* (2009)
* *Infinitius* (2017)
* *Desintegrar-se* (2019)
;Eleberriak
* *Carabassa a tot drap, o Amor lliure, ús i abús* (Carles Hac Morrekin batera, 2001)
;Antzerki-lanak
* *Tirant lo Blanc la, o La perfecció és feixista, o La construcció del socialisme* (Carles Hac Morrekin batera, 2000)

### CD eta DVDak (bideoartista edo poeta gisa) 
* *Videopoesia catalana del segle XX* (2001)
* *PEVB - Poesia en Viu a Barcelona (1991-2003*) (2004)
* *Poeta s e s* (2006). Ester Xargay, Carles Hac Mor, Enric Casasses, Eli Gras, Pau Riba, Elena Val, Víctor Nubla, Adela de Bara eta beste askoren poemak biltzen ditu

### Bideoak 
* *Paraparèmies, desplaçaments, cosificacions...,* (Adolf Alcañiz, Barbara Held eta Carles Hac Morrekin batera, 1999)
* *El Grup de Treball* (2000)
* *L'edat de pedra* (2013)

### Aktore lanak 
* *Cravan vs. Cravan* (2002)
* *Murieron por encima de sus posibilidades'' (2014)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gema Igual

**Gema Igual Ortiz** (Santander, Kantabria, 1973ko irailaren 10a) kantabriar politikaria da, Santanderko alkatea 2016ko azaroaren 17an. Kantabriako Alderdi Popularrekoa da.

## Biografia 
Santanderren jaio bazen ere, Arnuero herriaren parte den Islan hazi zen.

2003an, Gonzalo Piñeiroren eskutik iritsi zen Santanderko Udalera. Han, zinegotzi zela, hainbat arlotan aritu zen: Turismoa eta Festak (2003-2007); Turismoa eta Protokoloa (2007-2011); eta Turismoa eta Erakundeekiko Harremanak (2011-2015, eta 2015eko ekainetik 2016ko azarora).

2016ko azaroaren 17an Santanderko alkate izendatu zuten, Sustapen ministro berria zen Iñigo de la Sernaren ordez, horrela, hiriaren historiaren kargu egin zen lehen emakumea bihurtu zen.

2000. urteaz geroztik Kantabriako PPn afiliatuta dago, eta eskualdeko alderdiaren Batzorde Betearazleko kidea da eta Kantabriako PPko Alkateen Kontseiluko lehendakaria izan da.

2016ko abendutik, Espainiako Udal eta Probintzien Federazioko Gobernu Batzordeko kidea da.

Horrez gain, Santander Creación Fundazioko presidentea da, eta Santanderko alkatea izanda, Arku Atlantikoko Hirien Konferentziaren lehendakariordetzan dago.

Kantabriako PPko hautagai gisa aurkeztu zen Santanderreko 2019ko udal-hauteskundeetan. Udaleko 25 zinegotzietatik 11rekin irabazi zuen. Ciudadanos eta Vox taldeekin ituna egin ondoren, alkatetza hartu zuen 2019ko ekainaren 15ean.

2023an alkatetza berretsi zuen, Udaleko 27 zinegotzietatik 14 lortu ondoren.

## Erreferentziak
## Ikus, gainera 
* Santanderko Udala
## Kanpo estekak
Inga Fischer-Hjalmars

**Inga** **Fischer-Hjalmars** (Stockholm, 1918ko urtarrilaren 16a - Lidingö, 2008ko irailaren 17a) fisikari, farmazialari eta humanista suediarra izan zen, eta aitzindaria kimika kuantikoan. Kimika teorikoan arazoak konpontzeko mekanika kuantikoaren aplikazioan aitzindarietako bat izan zen. Fischer-Hjalmars Zientzialarien Zirkulazio Libreari buruzko Zientzia Batasunen Nazioarteko Kontseiluko Batzorde Iraunkorreko buru izan zen.

## Biografia 
Fischer-Hjalmarsen gurasoak Otto Fischer ingeniari zibila eta Karen Beate Wulff ziren. Lizentziatura 1939an lortu zuen (farmazia), eta maisutza 1944an (fisika, kimika eta matematika). Graduondoko ikasketekin jarraitu zuen, eta 1949an mekanikako "licentiat"-a jaso zuen, eta beste bat kimikakoa, 1950ean. Farmaziako eta kimikako bere ezagupenen konbinazioak xilokaina, lidokaina bezala ere ezagutzen den analgesiko lokal baten aurkikuntzan parte hartzera eraman zuten. Fischer-Hjalmars Stig Hjalmar ingeniaritza mekanikoko irakaslearekin ezkondu zen.

1949an, doktoregoan hasi zen lanean, eta 1952an, Stockholmeko Unibertsitatean, fisika mekaniko eta matematikako irakasle elkartu kargua lortu zuen. 1959-63 bitartean, fisika matematikoko laborategi bat ere zuzendu zuen Teknologiako Errege Institutuan. 1963an, Stockholmeko Unibertsitatean, Fischer-Hjalmars fisika teorikoko Suediako lehen irakasle emakume bihurtu zen, non oso ezaguna zen hizlari gisa. Oskar Kleinen lekua hartu zuen eta 1982ra arte mantendu zuen kargua.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Derek Richter: *Women scientists.* Macmillan, 1982, . S. 118.
* Adam Johannes Johansson: *Early contributions to theoretical chemistry: Inga Fischer-Hjalmars, a founder of the Swedish school.* In: *Molecular Physics.* 115, 2016, S. 2025, doi:10.1080/00268976.2016.1255801.

## Kanpo estekak 
* Inga Fischer-Hjalmars *Svenskt kvinnobiografiskt lexikon*
The Princess Diaries (filma)

***The Princess Diaries*** Garry Marshall zuzendari estatubatuarraren 2001eko filma da, Meg Caboten izen bereko eleberrian oinarritua. 2001eko abuztuaren 3an estreinatu zen eta arrakasta handia izan zuen. 

## Argumentua 
Mia Thermopolis San Frantziskon bizi da amarekin eta Grove eskolan ikasten du. Jendaurrean hitz egiteko beldurra du, Josh Bryantekin maiteminduta dago, eta Lana Thomas ikaskideak jazartzen du askotan. Miaren lagun bakarrak Lilly eta Michael Moscovitz dira, eta azken hau berarekin maiteminduta dago, baina sentimenduak ezkutatzen ditu. Bat-batean, amonak Miari kontatzen dio Genovia europar erresuma txikiaren oinordeko bakarra dela, eta bilobari protokoloa irakastea erabakitzen du, egunen batean erreinua goberna dezan...

## Aktoreak 
## Ekoizpena 
*The Princess Diaries* 26 milioi dolarreko aurrekontuarekin filmatu zen Walt Disney Studiosen (Burbank, Kalifornia). Caboten eleberria argitaratu baino hilabete lehenago hasi zen filmatzea.

Soinu-bandak BBMak, Aaron Carter, Backstreet Boys, Myra, Hanson eta B*Witched artisten ekarpenak ditu.

## Sekuela 
2004ko abuztuaren 11n, filmaren sekuela estreinatu zen, *The Princess Diaries 2: Royal Engagement* izenekoa. Lehen filma ez bezala, ez dago inolako liburutan oinarrituta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Shirley Jones

**Shirley Mae Jones** (Charleroi, Pennsylvania, 1934ko martxoaren 31a) estatubatuar aktore eta abeslaria da, hirurogei urteko ibilbidea du ikuskizunen munduan, batez ere film musikaletan, baina baita telebistan ere. 1960an Oscar Saria irabazi zuen *Elmer Gantry* filmean prostituta baten papera egiteagatik.

Jack Cassidy abeslariarekin ezkonduta, berarekin abestu zuen hainbat diskotan.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
*1950: *Fireside Theatre*
*1952: *Gruen Guild Playhouse*
*1956: *Ford Star Jubilee*
*1956: *Playhouse 90*
*1957: *Lux Video Theatre*
*1957: *The Pat Boone Chevy Showroom*
*1957: *The United States Steel Hour*
*1958: *DuPont Show of the Month*
*1959: *Make Room for Daddy*
*1964: *Bob Hope Presents the Chrysler Theatre*
*1969: *Silent Night, Lonely Night*
*1969: *The Carol Burnett Show*
*1969: *The Name of the Game*
*1970–74: *The Partridge Family*
*1971: *Curiosity Shop* (Atala: The Curiosity Shop Special)
*1973: *The Girls of Huntington House*
*1975: *The Family Nobody Wanted*
*1975: *The Lives of Jenny Dolan*
*1975: *Winner Take All*
*1977: *McMillan & Wife*
*1977: ''Yesterday's Child*
*1978: *Evening in Byzantium*
*1978: *Who'll Save Our Children?*
*1979: *A Last Cry for Help*
*1979–80: *Shirley*
*1980: *The Children of An Lac*
*1981: *Inmates: A Love Story*
*1982: *The Adventures of Pollyanna*
*1983/87: *Hotel*
*1983: *Hotel* (piloto)
*1983: *The Love Boat*
*1988/90: *Murder, She Wrote*
*1989: *Charlie*
*1997: *Dog's Best Friend*
*1998: *Melrose Place*
*1998: *The Drew Carey Show*
*1999: *Sabrina the Teenage Witch*
*2000: *That '70s Show* (cameo)
*2003: *Law & Order: Special Victims Unit*
*2006: *Hidden Places*
*2006: *Monarch Cove*
*2008: *Days of Our Lives*
*2009: *Ruby & The Rockits*
*2011/14: *Raising Hope* (3 atal)
*2012: *Good Luck Charlie* (Atalak: "Welcome Home", "A Duncan Christmas")
*2012: *Victorious* (Atala: "Car, Rain, and Fire]]")
*2013: *Cougar Town*
*2013: *Hot in Cleveland*
*2014: *General Hospital*
*2014: *Over the Garden Wall* (ahotsa)
*2016: *Childrens Hospital'' (cameo)

## Kanpo estekak
New Cross etxeko sua

**New Cross etxeko sutea** 1981eko urtarrilaren 18an piztu zen Londres ekialdeko New Crosseko etxebizitza batean, beltzen komunitatearen aurkako ustezko eraso arrazista larria.

## Gertakariak 
Pertsona beltz eta asiarren aurkako eraso faxistak eguneroko ogi bilakatzen ari ziren Ingalaterran. Etxe batean urtebetetze festa bat ospatzen ari zirela. Festa Yvonne Ruddocken (sutearen biktimetako bat) eta Angela Jacksonen (bizirik atera zena) urtebetetze-ospakizuna izan zen, eta New Cross Roadeko 439. zenbakian egin zen. 1981eko urtarrilaren 17ko (larunbata) arratsaldean hasi zen eta gau osoan zehar jarraitu zuen urtarrilaren 18ko (igandea) lehen orduak arte. Goizaldean, sua hasi zen.

14 eta 22 urte arteko 13 gazte beltz erreta hil ziren. Poliziak esan zuen sua barruan piztu zela, eta 20.000 laguneko manifestazioak erantzun zion justizia eske, muntaia salatuz. Ez zuten inoiz inor zigortu gertaeragatik. 1981ean eta 2004an heriotzei buruzko ikerketak egin ziren. Bi ikerketetan egiaztapen irekiak lortu ziren.

## Ikerketak 
2002an, beste ekintza bat egin zen Auzitegi Nagusian, eta, horren ondorioz, bigarren ikerketa bat agindu zen, 2004an. Bigarren ikerketa hau ere epai ireki batean atera zen. Forentseak esan zuen gonbidatuetako batek nahita eragin zuela sutea, baina ziur ez zegoenez, epai ireki bat eman zuen.

2011n Poliziarentzat egindako auzitegiko txosten batek bonba su-emaile batekin egindako eraso bat baztertu zuen; jakin zen gainera sutea hasi zela norbaitek besaulki bati su eman zionean igande goizeko 5:40etan. Bizilagunen kexa batzuk izan ziren festaren gehiegizko zarataren inguruan. Leyland Princess auto zuri bat ere ikusi zen sutetik urruntzen.

## Biktimak 
Biktima guztiak 14 eta 22 urte arteko gazteak izan ziren.

* Andrew Gooding, age 14 urte
* Rosaline Henry, 16 urte
* Patrick Cummings, 16 urte
* Patricia Johnson, 15 urte
* Owen Thompson, 16 urte
* Lloyd Hall, 20 urte
* Humphrey Brown, 18 urte
* Steve Collins, 17 urte
* Gerry Francis, 17 urte
* Peter Campbell, 18 urte
* Glenton Powell, 16 urte (ospitalean hilda)
* Yvonne Ruddock, 16 urte (ospitalean hilda)
* Paul Ruddock, 22 urte (ospitalean hilda)

Bizirik atera zen beste gazte bi urtetata bere buruaz beste egin zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ainize Txopitea

**Ainize Txopitea Zendoia** (Donostia, 1977ko urriaren 13a) diseinatzaile grafikoa, artista bisuala eta arte-komisarioa da.

## Biografia 
Daniel Txopitea eta Begoña Zendoiaren alaba bakarra, goimailako ikasketak Londresen burutu zituen. 2002an bertako University of The Arts London College of Communication-en Diseinua eta Komunikazioan lizentziatu zen. 

Poesia bisualeko lanak plazaratuz eman zion hasiera bere ibilbide artistikoari eta teknika ugarirekin esperimentatuz jarraipena: pintura, collagea, fotomuntaia, idazketa… 

Instalakuntza multidiziplinarrak dira sarritan bereak, hitzak, pintzelkadak, orbanak eta errekorteak konbinatzen dituztenak, eta hitz egiten dute emakumeen rolaz, biolentziaz, pertsonen arteko sentimendu eta harremanez… Bere artelanek hausnarketara bultzatzen dute, maitasuna, natura, identitatea, kaosa edota ordena bezalako kontzeptuak ardatz hartuta.

## Sariak 
* 2023an, Zarauzko udaleko Berdintasun sailaren Martxoaren 8ko kartela irabazi zuen, "Memoria emakumea gizartean" izenburuarekin aurkeztuz

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jack Burke Jr.

**John Joseph Burke Jr.** (Fort Worth, Texas, 1923ko urtarrilaren 29a – Houston, 2024ko urtarrilaren 19a) estatubatuar golflaria izan zen.

Jack Burke Sr. golf-jokalariaren semea izan zen. 1942an jokalari profesional bihurtu zen eta 1942tik 1946ra marineen irakaslea izan zen. 19 txapelketa irabazi zituen zirkuituan, eta 1950eko hamarkadan lortu zituen arrakastarik handienak. 1956an Masters Txapelketa eta PGA Txapelketa irabazi zituen. 1951 eta 1959 artean bost Ryder Cup-en parte hartu zuen, eta kapitaina izan zen 1957 eta 1973an. 1957an Jimyy Demaretekin Champions Golf Club sortu zuen Houstonen. 2000an Golf Mundialaren Ospearen Aretoan sartu zen.

## Kanpo estekak
Ana Afonso

**Ana Carla Coelho Afonso** (Faro, 1976ko apirilaren 24a – Lisboa, 2024ko urtarrilaren 3a) portugaldar aktore eta modeloa izan zen.

## Bizitza 
2003 eta 2004 artean, *O Teu Olhar* telesailean eta *Quinta das Celebridades* telerrealitatean parte hartu zuen, eta 2004 eta 2005 artean, *Maré Alta* telesailean. Gainera, Portugalgo eta nazioarteko publizitate askotan parte hartu zuen eta 2022an, *Lulu* filmean.

Hiru seme-alaba izan zituen: Beatriz, Diogo eta Alice.

2024ko urtarrilaren 3an bere buruaz beste egin zuen Lisboan, 47 urte zituela.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Trygve Bratteli

**Trygve Bratteli** (Nøtterøy, Vestfold, 1910eko urtarrilaren 11 – Oslo, 1984ko azaroaren 20a) norvegiar kazetari eta politikaria izan zen. Norvegiako lehen ministroa izan zen 1971tik 1972ra eta 1973tik 1976ra.

Hainbat lanbide izan zituen, arrantzategiak, ikatz-meategiak eta eraikuntza barne. Antartikan ere baleontzietan lan egin zuen. Malmbøyako eskola sozialistan ikasi zuen, eta kazetaritza-editore eta Norvegiako Alderdi Laboristako idazkari izan zen.

Bigarren Mundu Gerran alemaniarren inbasioaren aurkako erresistentzia norvegiarreko kidea izan zen. 1942an atxilotu zuten, eta Alemaniako hainbat kontzentrazio-esparruetan sartu zuten.

1950ean diputatu hautatu zuten. Gainera, Finantza eta Garraio eta Komunikazio ministroa izan zen.

1971n hautatu zuten lehen ministro. Norvegia Europako Ekonomia Erkidegoan sartzearen aldekoa izan zen, baina hautagaitzari buruzko 1972ko erreferendumean porrot egin ondoren, dimisioa aurkeztu zuen. 1973ko hauteskundeen ondoren, lehen ministroaren kargura itzuli zen, eta 1976an aurkeztu zuen dimisioa, osasun-arrazoiengatik.
Cäcilia Weber

**Cäcilia Cordula Stamm** (1727ko urriaren 23a – 1793ko abuztuaren 22a) Constanze Mozarten ama eta Wolfgang Amadeus Mozarten amaginarreba izan zen.

## Biografia 
Mannheimen jaio zen, Johann Otto Stamm gobernuko idazkariaren eta Sophia Elisabeth Wimmerren alaba. 1756ko irailaren 14an ezkondu zen Franz Fridolin Weberrekin (1733–1779), eta lau alaba izan zituzten: Josepha, Aloysia, Constanze eta Sophie. Constanze izan zen kantari profesional bihurtu ez zen bakarra, baina, Mozarten arabera, ahots ederra zuen musikarako. Neskak Zell im Wiesentalen jaio ziren, baina familia Mannheimera joan zen Sophie jaio eta gutxira.

Cäciliak Mozart ezagutu zuen 1777an, Mannheim lan bila joan zenean Mozart. Han zegoela, Aloysia alabarekin maitemindu zen, eta Parisa joan zen, Mannheimen lan finkorik aurkitu ez zuelako. Ondoren, familia Munichera joan zen, eta han aurkitu zuten lana bai Aloysiak bai Fridolinek operan. Han aurkitu zuen berriro Mozart haiekin (eta Aloysiak baztertu egin zuen), etxerako itzuleran, Salzburgora bidean.

Weber familia Vienara joan zen 1779ko irailean, Aloysiaren ibilbideari jarraituz, hiriko opera alemaniarrean hasi baitzen lanean.  Hurrengo hilabetean hil zen Fridolin, eta Cäcilia saiatu zen bere familia aurrera ateratzen. Aloysia.Joseph Lange

1780ko urriaren 31n, rekin ezkondu zen  familiari eusten laguntzea onartu zuen, urtean 700 florin emanez. Cäciliak ere diru-sarrera batzuk izan zituen maizterrak onartzea erabaki zuenean. Horrela sartu zen berriro Mozart Weberren bizitzan. 1781ean, Vienan finkatu zen bere karrera han egiteko itxaropenarekin, eta 1781eko maiatzaren 1ean edo 2an, bere maizterretako bat bihurtu zen (*Zum Auge Gottes* izeneko eraikin batean, "Jainkoaren begia"). Decorumagatik, Cäciliak Mozarti alde egiteko eskatu zion, Konstanzerekin maitemindu zela ohartu zenean. Azkenik, Wolfgang eta Constanze 1782ko abuztuaren 4an ezkondu ziren.

Mozarten eta amaginarrebaren arteko harremanak hasiera zaila izan zuen, eta Constanze ez baitziren ondo konpontzen. Hala ere, Konstanzeren lehen semea jaio ondoren, 1783an, Mozartek kutsu handiagoa hartu zion Cäciliari. Sophie, Constanzeren arreba, 1825eko gutun batean gogoratu zuen Mozart eta amaginarreba bata bestearekin maitemintzen joan zirela, eta berak azukrea eta kafea eramaten ohitzen zela, berak asko estimatzen baitzuen.*Mozart gure ama zenarekin maitemindu zen beti, eta berari ere gustatzen zitzaion; horregatik, Mozart sarritan joaten zen Wiedenera (non gure ama bedeinkatua eta biok Urrezko Goldean bizi izan ginen), presaka, gure ama onari eman eta esan zion: Hemen, ama maitea, otamen txiki bat daukazu! - Horrek zoriontsu egin zuen, ume bat bezala. Askotan gertatu zen hori. Laburbilduz, Mozart ez zen inoiz hutsik etorri gugana.*

## Heriotza 
Cäcilia Wiedenen hil zen, Vienatik (Austria) gertu, Mozart baino bi urte geroago.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Deutsch, Otto Erich (1965), Mozart: A Documentary Biography.  Stanford: Stanford University Press.
* Solomon, Maynard (1995), *Mozart*: A Life.  Harper Perenniala.

## Kanpo estekak
Widdershins

***Widdershins*** (batzuetan ***withershins***, ***wideshins*** edo ***widderschynnes***) erlojuaren kontrako norantzan edo ezkerrerantz joatea edo objektu baten inguruan beti ezkerrean mantenduz ibiltzea esan nahi duen terminoa da. Literalki, ipar hemisferiotik ikusten den eguzkiaren itxurazko mugimenduaren aurkako ibilbidea egitea esan nahi du (irudimenezko erloju honen esfera ikuslea zutik dagoen lurra da).  *Oxford English Dictionary-k* aipatzen duen hitzaren lehen erabilera erregistratua, *Eneidaren* 1513ko itzulpen batean dago, non "Abaisit I wolx, and widdersyns start my hair" esaldian dagoen. Zentzu horretan, "widdershins start my hair" esan nahi du "nire ilea tente jarri da." 

## Etimologia 
Widdershins *weddersinnes* Erdi-behe-alemanetik dator, literalki "bidearen aurka" (hau da, "kontrako noranzkoan"), *broadsinnen* "kontran joan", goi-aleman zaharreko *widar* "kontra" eta *sinnen* "bidaiatu, joan" elementuetatik dator, *sind* "bidaia"-ri lotuta.  

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Paulina Urrutia

**Paulina Marcela Urrutia Fernández** (Santiago, 1969ko urtarrilaren 15a) txiletar aktore, akademiko, zuzendari, buruzagi sindikal eta politikaria da. Kulturaren eta Arteen Kontseilu Nazionaleko ministro izan zen Michelle Bachelet presidentearen lehen gobernuan 2006 eta 2010 bitartean.

## Biografia 
Erdi mailako familia batean jaioa, Txileko hiriburuko San Migel komunan hazi zen. Bere gurasoek, Luis Bernardo Urrutia Guerrak eta Flor Fernández Braccesik, administrazio publikoan lan egiten zuten eta banandu egin ziren hamabost urte zituela. Compañía de María de Seminario ikastetxean egin zituen ikasketak, Probidentzia Eskolan.Antzerkiarekiko lehen hurbilketa neska zela izan zuen, ikastetxeko tailer batean. Geroago, bigarren hezkuntza amaituta, Txileko Unibertsitate Katoliko Pontifizioan sartu zen antzerki diziplina ikasten.

Oso goiz hasi zen lanean. Lehenengo antzezlana 1987an izan zen, *Esperando la carroza*, Raúl Osoriok zuzenduta. Telebistako bere ibilbidea Txileko Telebista Nazionaleko (TVN) telesail batean hasi zen, 1989an, Sonia Füchs produkzio-etxeak egindako gonbitari esker; Juanita Fernández Solar arrakastaz interpretatu zuen, Teresa de los Los Andesen izenarekin, eta Txileko lehen neska santua izendatu zuten geroago.

Urtebete geroago, TVNn ere hartu zuen parte, *El milagro de vivir* saioan, lehen telenobelan. 1994an, *Jaque Mate* telesaila protagonista izan ondoren, Txileko Unibertsitate Katolikoko (UC TV) Telebista Korporazioan sartu zen, eta bertan egon zen 2002ra arte. Garai hartatik, nabarmentzekoa da Sarita Mellafe, *Fuera de control*, Txileko telebistako gaizkile onenetakotzat jotzen duena. 2003an TVNra itzuli zen *Puertas adentro* telenobelan parte hartuz, baina UC TVra itzuli zen, eta han *Tentazio* eta *Gatas & tuercas*-en parte hartu zuen. 1993an hasi zen zineman, Gustavo Graef Marino errealizadore lokalaren *Johnny cien pesos* filmean.

Urrutia berehala sartu zen mundu politikoan, Txileko Aktoreen Sindikatuan (Sidarte) aktiboki parte hartu baitzuen, eta idazkari nagusi eta presidente izatera iritsi zen (2001). Michelle Bacheleten lehen gobernuan, Kulturaren eta Arteen Kontseilu Nazionaleko lehendakari izendatu zuten 2006an (beste herrialde batzuetako kultura-ministroaren pareko kargua Txilen).

2016ko maiatzean, Camilo Henríquez antzokiaren zuzendaritza hartu zuen, eta Ramón Griffero antzerkigilearen lekua betez. Augusto Góngora kazetari, produktore eta zuzendariaren alarguna da (h.2023). 2016ko ekainaren 17an ezkondu ziren. Ez zuten seme-alabarik izan.
## Filmografia 
### Zinema 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lepiota felina

***Lepiota erminea*** *Agaricaceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Agaricus clypeolarius var. felinus*, *Agaricus felinus*, *Lepiota clypeolaria* *var. felina*, *Lepiota felina*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 40 mm arteko diametrokoa, hasieran hemisferikoa, gero ganbila, azkenik lau-ganbiletik laura, marroi ilun koloreko titi kamuts bat mantenduz, honen inguruan, gainazala modu zentrokideetan banatzen da, titiaren edo zertxobait zurbilagoaren koloreko ezkata txiki eta finetan, hondo zurixka edo krema zurbil koloreko baten gainean, ertza inkurbatua, gero zuzena, soberakin pixka batekin eta gutxitan errezel orokorraren hondarrekin.

**Orriak:** Estu, lamelula ugarirekin, libreak, sabeldunak, zuritik kremara doan kolorekoak isla arrosekin, ertz irregularrekin edo flokulosarekin.

Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.

**Hanka:** 60 mm arteko garaierakoa eta 5 mm arteko diametrokoa, zilindriko samarra, pixka bat loditua oinarrirantz, lehenengo betea, gero barnehutsa, fibrilosoa, zurixka edo okre kolorekoa eraztunetik gora, azpian okre-arrosa edo gris-marroi kolorekoa, arre-marroi koloreko ezkata txikiekin behealdean, mintzezko eraztun zurixka goian, besoko txiki bat osatuz.

**Haragia:** Urria kapelan, zurixka apur bat grisaxka, usain eta zapore nabarmenik gabea.

**Etimologia:** *Lepiota* terminoa grezierazko "lepis" "lepistos" hitzetatik dator eta "oús" eta "otós ear" hitzetatik, kapela esan nahi duena. Ezkatadun kapela duen onddoa.	

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean. Hostozabalen eta koniferoen basoetan, lurzoru karetsuetan. Ez da oso ohikoa.

### Banaketa eremua 
Ameriketako Estatu Batuak, Kanada, Europa, Errusia, Thailandia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ryan Edwards

**Ryan Marc Edwards** (Singapur, 1993ko azaroaren 17a - ) australiar futbolaria da, egun Amorebietan jokatzen duena. Erdilari lanetan aritzen da.

## Kirol Ibilbidea 
*2023ko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak 
* Fitxa
Anton Florian Liechtensteingoa

**Anton Florian** (Wilfersdorf, 1656ko maiatzaren 28a – Viena, 1721eko urriaren 11) Liechtensteingo printzea izan zen 1718tik hil zen arte.

Hartman III.a Liechtensteingoa printzearen eta Sidonie Elizabeth Salm-Reifferscheidt kondesaren semea izan zen. Espainiako Ondorengotza Gerran parte hartu zuen, eta Karlos artxidukeko intendentea eta lehen ministroa izan zen. Vienara itzuli zen Karlos enperadore koroatzera, eta Kontseilu Pribatuko lehendakari izendatu zuten.

1719ko urtarrilaren 23an, Karlos VI.ak Liechtensteingo printzerria sortu zuen Schellenberg jaurerritik eta Vaduz konderritik abiatuta, biak Liechtenstein familiakoak. Horrela, Anton Florian Reichstagen sartu ahal izan zen, enperadorearen menpeko lurren jabe gisa.

Leonor Barbara Katalina von Thun und Hohenstein kondesarekin ezkondu zen eta hamaika seme-alaba izan zituzten. Josef Joan Adam izan zen bere ondorengoa.

## Genealogia 
## Kanpo estekak
Lepiota forquignonii

'''*Lepiota forquignonii* '* *Agaricaceae* familiako onddo espezie bat da.  

## Deskribapena 
**Kapela:** 2,2 eta 4 cm bitarteko diametrokoa, konikoa, ganbila, titi pixka batekin. Kapelaren azala belusatu fin batekin, disko marroi-arre kolorekoarekin, banantzen eta argitzen joaten da, hondo zurixkaren gainean ondo kontrastatutako okre-fuliginoso-oliba antzeko koloreko ezkatetan, estu. Ertza pixka bat oxkarratua errezel zuri kotoitsuaren hondarrekin.

**Orriak:** Zurixka-krema-arrosa kolorekoak, zabalak, desberdinak, libreak. Espora-jalkina zuria edo zurixka.

Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.

**Hanka:** 3 eta 5,5 cm bitarteko garaierakoa eta 0,4 eta 0,7 cm bitarteko diametrokoa, leuna eta zurixka, eraztun antzekoaren eremutik gora isla arrosa kolorekoekin, fibriloso-iletsua,  eta azpitik fibrila kotoitsuz apaindua eta oinarrirantz ezkata okre antzekoekin.

**Haragia:** Zurixka edo erreflexu arrosa kolorekoekin oinaren goialdean. Usain gogorra du, desatsegina, errefau-lur usaina edo *Lepiota Cristata* delakoak duen bezalakoa.

**Etimologia:** *Lepiota* terminoa grezierazko "lepis" "lepidos" hitzetik dator eta "oús eta otós ear" hitzetatik, kapela esan nahi duena. Ezkatadun kapela duen onddoa.

## Toxikotasuna 
Toxikoa.

## Sasoia eta lekua 
*Quercus''-en basoetan.

### Banaketa eremua 
Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Kaukasia, Errusia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Melissa Sue Anderson

**Melissa Sue Anderson** (Berkeley, Kalifornia, AEB, 1962ko irailaren 26a) estatubatuar aktorea da. Kanadako Estatu Batuetako Emmy Saria irabazi zuen. Bereziki ezaguna egin zen 1974tik 1983ra bitartean *Little House on the Prairie* *(Larreko Etxe Txikia)* telesailean Mary Ingalls interpretatu zuelako.

## Biografia 
Dantza-irakasleak bere gurasoak harentzat agente bat bilatzera bultzatu zituenean hasi zen bere karrera artistikoa. Orduan hasi zen telebistarako iragarkiak egiten, eta laster hasi ziren eskaintzak iristen begi urdineko neska ilehoriarentzat, besteak beste, *La tribu de los Brady* telesaileko atal bat.

11 urte zituela, ehunka lehiakideren artean lortu zuen Mary Ingalls izatea '''Larreko Etxe Txikia* telesailean. Planeta osoan ezaguna egin zen eta bederatzi urtez interpretatu zuen pertsonaia hori.

Emmy saria irabazi zuen ABC katearen *Which Mother Is Mine?* (1979) filmean egindako lanarengatik. Urte berean Madrilera joan zen, Mayra Gómez Kempek elkarrizketa egin ziezaion Televisión Españolako "*625 lineas*" saioan. 1976an serie dramatiko bateko aktore onena izendatu zuten *Little House on the Prairie* *(La Casa de la pradera)* telesailean egindako lanarengatik eta 1980ko Urrezko Tp saria ere jaso zuen.

1981ean Virginia protagonista izan zen *Happy Birthday to Me* beldurrezko filmean.

*Little House on the Prairie* *('Larreko Etxe Txikia) t*elesaila bertan behera utzi ondoren, telebistarako bereziki filmatutako hainbat filmetan parte hartu zuen.

## Bizitza pertsonala 
Michael Sloan senarrarekin bi seme-alaba ditu: Piper (1991ko otsailean jaioa) eta Griffin (1996ko ekainean jaioa). Montrealen (Quebec, Kanada) bizi da 2002. urtetik. Bera eta senarra Kanadan naturalizatu ziren 2007an.

## Filmografia 
### Telebista 
### Zinema 
## Aintzatespenak 
* 1976an serie dramatiko bateko aktore onena izendatu zuten *Little House on the Prairie* *(Larreko Etxe Txikia)* telesailean egindako lanarengatik
* 1979an Emmy saria irabazi zuen ABC katearen *Which Mother Is Mine?'' filmean egindako lanarengatik
* 1980ko Urrezko Tp saria jaso zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Melissa Sue Anderson - ¿Dónde está ahora?.
Skye McCole Bartusiak

**Skye McCole Bartusiak** (Houston, Texas, AEB, 1992ko irailaren 28a – ibidem, 2014ko uztailaren 19a) estatubatuar aktorea izan zen.  Antzerkian, zineman eta telebistan jardun zuen.

## Biografia 
Houstonen (Texas) jaio zen, eta hil arte bertan Raymond Donald Bartusiak eta Helen McCole gurasoekin. St-raThomas the Apostle lehen hezkuntzako eskolara joan zen.*

### Lan ibilbidea 
2000. urtean Mel Gibson protagonista zuen *El patriota* filmean egin zuen lehen papera. Gero,  2001ean telebistarako serie pare bat egin zuen: Marilyn Monroe gaztea izan zen *Blonde* lanean, eta ''Don't Say* lanean Michael Douglas eta Brittany Murphyren izan zituen ondoan. Charlie McGee gaztea ere interpretatu zuen *Firestarterren* jarraipen berrian, *Firestarter: Rekindled* izenekoan, eta Megan Matheson telesailaren jarraipenean, *24* telebistan.

2003an *The Vest* film laburrean agertu zen, eta 2005ean The Girl-en zatia interpretatu zuen. *Once Not Far from Home* filmean. Antzerkian ere parte hartu zuen, Hilary Swanken ondoan jardun zuen *The Miracle Worker* lanean, bi astetan funtzioak izan ziren Ipar Carolinako Charlotte Theatren. 

2003an, drama-aldi batera itzuli zen *Love Comes Softly* lanean, eta, urtebete geroago, Jackie gaztea interpretatu zuen *Against the Ropesen*, Meg Ryanen ondoan. Lanik nabarmenetako bat Franny Roberts pertsonaia izan zen *Boogeyman* izanburuko beldurrezko filmean. 2005ean, ospitale bateko *House* drama-seriearen *The Kids* izenburudun atalean parte hartu zuen. Sunshine rolean jardun zuen *Kill Your Darlings* filmean. Arazoak dituen nerabe bati buruzko filma da, eta aita psikiatraren arreta erakartzeko, muturreko neurriak hartuko ditu.

### Heriotza 
*TMZ* eta *Variety* ezagunei buruzko web atariek McCole Bartusiak bere etxean hilda aurkitu zutela esan zuten, Houstonen (Texas) gurasoen etxearen atzean. Skyeren amak CNN eta Associated Pressekoei esan zien bere mutil-lagunak aurkitu zuela, ohean eserita. Aurretik epilepsia-krisiak jasaten egon zela gaineratu zen. Horrek eragina izan zezakeen haren heriotzan. Izan ere, *Variety'' taldeak esan zuen "lotan hil zela", eta haren heriotza gaixotasun horren kontra hartzen zituen botiken gaindosiaren ondorio zela.

## Filmografia 
Hauexek dira bere lanak:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Sitio web oficial de Skye McCole Bartusiak
Canadian Pacific Railway

**Canadian Pacific Railway** 1 motako trenbide-sare bat da (Kanadan 250 milioi dolarretik gorako irabaziak izan dituela esan nahi du mota horrek), **CP Rail** izenez ezagutzen zena 1968 eta 1996 artean. Canadian Pacific Railway Limitedek operatzen du. Canadian Pacific Railwayk nazionalismo kanadarraren ikono eztabaidaezina izaten jarraitzen du.

Bere trenbide sarea Vancouverretik Montrealeraino hedatzen da, Estatu Batuetako hiri garrantzitsu batzuk estaltzeaz gain, hala nola Minneapolis, Chicago eta New York. Calgaryn (Alberta) du egoitza nagusia.

## Historia 
Trenbide sarea, jatorriz, Kanadaren ekialdeko zatiaren eta Columbia Britainiarraren artean eraiki zen 1881 eta 1885 bitartean, 1871n Konfederazioan sartu zenean bigarrenari emandako hitza betetzeko. 
Kanadako lehen trenbide transkontinentala izan zen.

Gaur egun, funtsean, merkantzientzako trenbidea da; hala ere, bi hamarkadatan Kanadako eskualde gehienetan bidaiarientzako distantzia luzeko garraiorako bitarteko eraginkor bakarra izan zen. Giza kokalekuak ezartzeko eta Kanadako mendebaldeko garapenerako erabakigarria izan zen. Bidaiariak garraiatzeko zerbitzu gehienak 1986an ezabatu zituzten, 1978an VIA Rail Canada enpresak erosi ondoren.

1960ko hamarkadan, konpainiak dibertsifikazio-politika bati ekin zion baliabide naturalen (petrolioa, mineralak, egurra) eta horien eraldaketen arloan. Prozesu horren ondorioz, taldea berregituratu egin zen, eta 1971n Canadian Pacific Limited izena jarri zioten. 2023ko apirilaren 14an, CPKC eta Kansas City Southern konpainiaren fusioa onartu zen eta, ondorioz, Canadan Pacific desagertu egin zen enpresa berria sortzeko.

## Ikurra 
Kastore bat aukeratu zen trenbiderako ikurra izateko, Kanadako ikur nazionaletako bat delako eta konpainiaren izaera arduratsua adierazten duelako.

## Iruditegia 

Image:
Canadian_Pacific_Railway_Crew_at_lower_Fraser_Valley_(1881).jpg|Burdinbidearen lanak 1881an.
Thecanadiannearjasper.jpg|Kontinentez gaindiko trena da.
CP_steam_train_near_Leanchoil.jpg| Canadian Pacific Railway konpainiaren 5068 lokomotora Leanchoilen.
Canadian_Pacific_Railway_train_crossing_Fraser_River_on_Cisco_bridge_at_Siska,_British_Columbia_(2010-Jun-13).jpg|Fraser ibaia Columbia Britainiarrean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :https://www.cpkcr.com/fr CPKR konpainiaren webgune ofiziala.]
* :CPKR konpainiaren historia.
Chelsea Georgeson

**Chelsea Georgeson** (Sydney, 1983ko urriaren 15a) australiar surflaria da. 2002an egin zuen debuta World Surf League-n eta txapelketako zazpi proba irabazi zituen. 2005ean munduko txapeldun izatea lortu zuen. 2007an urtebetez erretiratu zen ama izateko, eta 2008an lehiaketara itzuli zen.
Leslie Landon

**Leslie Landon Matthews** (Los Angeles, Kalifornia, AEB, 1962ko urriaren 11) estatubatuar psikologoa eta aktorea da. *Little House on the Prairie (Larreko etxe txikia)* telesailean paper txikiak egin zituen. Serie horretan bere benetako aita, Michael Landon aktorea, zen protagonistetako bat. 

## Biografia 
Matthews Los Angelesen jaio zen. Leslie Landon eta Melissa Gilbert –Laura Ingalls interpretatu zuen *Larreko etxe txikia* telesailean–  eskola berean ikasi zuten txikitan.

### Aktore ibilbidea 
1982tik 1984ra *Little House on the Prairie* *(Larreko etxe txikia)* telesailean Etta Plum izan zen. Gero, beste lau ataletan ere agertu zen gonbidatu gisa 1975 eta 1981 bitartean.* Landonek BA bat lortu zuen psikologian eta MA bat psikologia klinikoan Pepperdineko Unibertsitatean, eta doktoretza bat ezkontzan eta familia-terapian Kaliforniako Graduondoko Institutuan.

### Bizitza pertsonala 
#### Neba-ahizpak 
Landonen gurasoak Michael eta Lynn Landon dira, aktore eta zuzendari. Landonek zortzi neba-ahizpa ditu. Horien artean Michael Landon Jr. (aktorea, gidoilaria, film zuzendaria) eta Christopher Landon (film zuzendaria) dira. Shawna Landon ahizpa ere aktorea da. 

Amaren lehen ezkontzatik, Landonek beste ahizpa bat du: Cheryl Lynn Landon. Bere aita aurretik Cindy Landonekin ezkonduta egon zen eta Jennifer Landon aktorea eta Sean Matthew Landon ahizpa-neba erdiak ditu.  Adopziozko neba bat du, Mark Landon aktorea (hila), eta Dodie Fraserrekin Josh Landon. Azken biak aitaren lehen ezkontzakoak dira Aitona judua zen eta amona katolikoa. Aita judu hazi zuten.

#### Ezkontza 
Landon Brian Matthewsekin ezkondu zen 1990ean. Rachel Matthews alaba nagusia  1993an jaio zen  eta hura ere aktorea da, *Happy Death Day/*filmean egin zuen debuta, Christopher osabak zuzendua.

## Filmografia 
* *Little House on the Prairie*
** 1975: Plague Victim in "The Plague" (1. denboraldia)
** 1977: Kate in "The Election" ( 3. denboraldia)
** 1979: Marge in "The Third Miracle" (6. denboraldia)
** 1981: Pam in "A Wiser Heart" (8. denboraldia)
** 1982–83: Etta Plum, 15 episodes ( 9. denboraldia)
** 1983: Etta Plum in *Little House: Look Back to Yesterday* (TV movie)
** 1984: Etta Plum in *Little House: Bless All the Dear Children* (TV movie)
** 1984: Etta Plum in *Little House: The Last Farewell* (TV movie)
** *Father Murphy*
** 1982: Kate Jones in "The Dream Day"

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* *When Children Grieve: For Adults to Help Children Deal with Death, Divorce, Pet Loss, Moving, and Other Losses.* By John W. James, Russell Friedman, Dr. Leslie Matthews. HarperCollins, 2001.

## Kanpo estekak 
*
Katy Kurtzman

**Katy Kurtzman** (Washington Hiria, AEB, 1965eko irailaren 16a) estatubatuar aktorea eta modelista da, baita film zuzendaria, gidoilaria eta ekoizlea.

## Biografia 
[ezkerrera|thumb|[Katy Kurtzman eta Matthew Labyorteaux *Little House on the Prairie* (Larreko etxe txikia) telesailean, 1977|234x234px]]
Kurtzman Washington Hirian jaio zen 1965eko irailaren 16an, eta txikia zela hasi zen aktore lanean. 1977an Anna pertsonaia interpretatu zuen *Little House on the Prairie* (Larreko etxe txikia) telesailaren hirugarren denboraldiko *The Music Box* atalean, baita "I Remember, I Remember" atalean, Matthew Laborteaux aktorearekin, Caroline eta Charles gazteak jolasean, hurrenez hurren. Atal hau 1978ko urtarrilaren 23an eman zen, eta 4016 produkzioa izan zen.

Seguruenik, 1978an *The New Adventures of Heidi* (Heidiren abentura berriak) eta 1981ean  Dynasty dramaren Lindsay Blaisdel pertsonaiarengatik gogoratua da. *Allison Sydney Harrison* NBCn lan egin zuen, Ted Dansonekin, detektibe amateur baten rolean. Nettie izan zen *How the West Was Won/*  saioko 21. atalean (The Scavengers). 2001ean, 14 minutuko film laburra idatzi eta zuzendu zuen: *The Pool Boy.* 2013. urtean *Anatomía de* Greyren atal baten parte hartu zuen.

## Filmografia 
çHauexek dira berelan batzuk:
* *Little House on the Prairie (Larreko etxe txikia)* (1977 and 1978) (TV)
* ''Mulligan's Stew* (1977)
* *ABC Afterschool Specials - Very Good Friends/Beat The Turtle Drum* (1977)
* *The Awakening Land* (1978)
* *When Every Day Was the Fourth of July* (1978)
* *Child of Glass* (1978)
* *Hunters of the Reef* (1978)
* *The New Adventures of Heidi* (1978)
* *Long Journey Back* (1978)
* *Donovan's Kid* (1979)
* *Sex and the Single Parent* (1979)
* *Diary of a Teenage Hitchhiker* (1979)
* *Hawaii Five-0* (1979)
* *Trapper John, M.D.* (1980)
* *Dynasty* (1981)
* *God, Sex & Apple Pie* (1998)
* *Out in Fifty* (1999)
* *The Pool Boy* (2001)
* *Strong Medicine* (2004)
* *Grey's Anatomy'' (2013)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Katy Kurtzmanen elkarrizketa
* Katy Kurtzmanen elkarrizketa 2011
Iparraldeko espedizioa

**Iparraldeko espedizioa** (1926-1927) Txinako Armada Nazionalaren kanpaina militar bat izan zen, Chiang Kai-shek-ek zuzendua, iparralderantz aurrera egin zuena Kantonetik Yangtze ibairaino Txinako iparraldeko buruzagi militar boteretsuei aurre eginez. Espedizioak herrialde osoa gobernu beraren pean biltzeko helburua lortu zuen, nahiz eta teorikoki eta modu prekarioan baino ez: gerra-jaun askok Kuomintang-era batu besterik ez zuten egin, beren tropak eta beren lurraldeen kontrola mantenduz.

Sobietar aholkulariek Iparraldeko espedizioan parte hartu zuten eta SESBk armak bidali zizkien indar abertzaleei. Iparraldeko guda-jaunak garaitu ostean, armada abertzaleak Erresuma Batuari protesta egin zion potentzia inperialista izateagatik eta bere etsai nagusi bihurtu zuen. Horren harira, britainiarrek Hankou eta Jiujiang-en zituzten kontzesioak itzuli zituzten, baina Shanghai defendatzeko prestatu ziren, eta uko egin zioten Chiang-en gobernu berriari lagatzeari.

Kuomintang-ek uztailean hasi zuen erasoa Hunan-en aurka eta abuztua eta iraila bitartean borroka gogorra izan zen Wuhango hiru hiriak hartzeko, azkenean Wu hegoalderantz joan zen, baina beranduegi Kuomintang-ari eusteko, 1926ko irailaren 6an, haietako bat hartu baitzuen, Hanyang, arsenal oso garrantzitsua zuena.  Hegoaldekoen garaipenen zati bat etsaien unitate batzuen erresistentzia faltari zor zitzaizkion, beren lerroetan batu edo borrokarik gabe alde egin zutenak, eta guda-jaunen armaden zapalkuntzaz nazkatuta, biztanleriaren sinpatia ere eragina izan zuen, oro har, pozez hartu baitzuten beren unitateen aurrerapena. 

Komunisten eta nazionalisten arteko aliantza kanpainan desegin zen, sindikatu komunistek Shanghai hartu eta Chiangek eraso eta erreprimitu zituenean. Geroago, bere Gobernu berria Nanjingen ezarri zuenean, komunistak kanporatu zituen, horrela 1923an hasitako koalizioari amaiera emanez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Stanislav Gross

**Stanislav Gross** (Praga, 1969ko urriaren 30a – *ibidem*, 2015eko apirilaren 16a) txekiar abokatu eta politikaria izan zen. Txekiako lehen ministroa izan zen 2004tik 2005era.

Tren-gidari aritu zen Txekoslovakiako trenetan eta 1989ko Belusezko Iraultzaren ondoren, Alderdi Sozialdemokratan sartu zen eta 1992an diputatu aukeratu zuten. Zuzenbidea ikasi zuen 1993tik 1999ra.

Miloš Zemanek 2000 urtean Barne ministro izendatu zuen eta 2002an presidenteorde ministro izendatu zuten Vladimír Špidlaren gobernuan. 2004ko abuztuan lehen ministro hautatu zuten. Bere gobernuak 2005eko apirilera arte baino ez zuen iraun, finantza irregulartasunak eta ustelkeria kasuak zirela eta.

45 urterekin hil zen AEAren ondorioz.

## Kanpo estekak