Montenegroko Erresuma (1941–1944)

**Italiar Montenegroko Gobernazioa** edo **Montenegroko Estatu Independientea**, ***Montenegroko Erresuma*** bezala ere ezaguna, Bigarren Mundu Gerran Montenegroko eremu zabalean egon zen estatu-sorkuntza txotxongilo bat izan zen, eta Ardatzeko potentzien okupaziopean zegoen. 1941eko udaberrian Jugoslaviako Erresumaren zatiketa okupatuaren ostean sortu zen. Hasiera batean Italiaren menpe egon zen (1941-1943), eta gero Alemaniaren okupaziopean (1943-1944). Hiriburua Cetinje zen.

Italiak 1941eko okupazioa hasi zenetik Montenegrorekiko duen politika lurralde hau anexionatu behar zen, Dalmazia eta Esloveniako zenbait zatirekin egin zen bezala, edo "abertzale zaharren" etxeko indarren laguntzarekin, izan zen. "Erromatar inperio" berriaren barruan bere fikziozko independentzia berreskuratu. Mussolinik 1941eko urriaren 3an hartutako erabakiaren arabera, Montenegrorako Gobernatua ezarri zen Cetinjen egoitza zuela, eta Pirzio Biroli gobernadore izendatu zuten. Montenegron tropa alemaniarrak sartu eta gutxira, 1943ko irailaren amaieran Cetinjen sortu zen Feldkomandantura, lurralde okupatuko agintari militar eta zibil gorena ordezkatzen zuena. Wilhelm Kuiper jeneral nagusia Feldkomandanturaren buruan zegoen, irailaren 30ean Montenegroko Italiako Gobernadore ohiaren lurraldean agintea hartzen ari zela iragarri zuena. 1941etik 1944ra bitartean, okupatzaileek eta etxeko kislingek dozenaka mila zibil errugabe hil zituzten.

## Historia 
Gerra arteko aldi osoan (1918-1941), Italiako kanpo-politikak zuzeneko edo zeharkako laguntza eman zien Montenegroko indar separatistei, zeinek garrantzia hartu zuten aldameneko Albania italiarrek okupatu ondoren (1939). Apirileko Gerran, Jugoslaviako Erresumak erabateko erorketa jasango zuela ziur egon zenean, Adolf Hitler-rek *Jugoslavia Banatzeko Behin-behineko Jarraibideak* eman zituen apirilaren 12an, zeinetan Montenegro bere posizio politikoa izango zen eremu gisa izendatu zuten. Italiak arautua. Shkoderreko noranzkotik datoz, italiar tropek Montenegroren zatirik handiena okupatu zuten apirilaren 17ra arte barne, Cetinje, Zeta Banovinaren administrazio zentroa.

### Behin-behineko gobernua sortzeko lehen saiakera 
Montenegroko Alderdi Federalistako txapeldun politikoen zati batek okupazioa *askapen* gisa onartu zuen. Lur-administrazioa aurreko agintarien eskuetatik hartzeko, Jova Popović eta Dušan Vučinić- ek zuzendutako txapeldun talde batek *behin-behineko Administrazio Batzordea* osatu zuen, eta Cetinjeko banku-administrazioa hartu zuen aurreko debekutik Blaž Đukanović. 

*Cetinjeko Aldi Baterako Administrazio Kontseilua* sortzea agintari berriak eraikitzeko lehen urratsa izan zen. Montenegroko estatutasuna berreskuratzearen aldekoek banku-administrazioa hartu eta berehala hasi zuten aipatutako organoaren berrantolaketa, zeina *Behin-behineko Administrazio Batzordea* bihurtu zena, estatu-administrazioko arlo guztietarako zorro bereziekin, eta, horrela, moduko bat sortzeko urratsa emanez. behin-behineko gobernuarena. Jovo Popović, kanpo gaiak kudeatzeaz ere arduratu zena, TAKeko presidente hautatu zuten. Hurrengo egunetan, TAK-eko komisarioek Montenegro osoko aurreko eskualdeko agintarien tokiko gobernua hartu zuten. 

Hala ere, Italiako agintari okupatzaileek ideia desberdinak zituzten Montenegroko administrazioaren antolaketari buruz. Apirilaren 28an Italiako okupazio armadaren komandantearen erabakiaren arabera, Montenegron *Komisario Zibil bat sortu zen* Serafino Mazzolini buru zela, apirilaren 30ean iritsi zen Cetinje-ra. Bere zeregin nagusia administrazio-aparatu osoaren gainean Italiako kontrol osoa eta zuzena ezartzea izan zen. *Maiatzaren 5ean Mazzolini komisarioaren erabakiarekin, Behin-behineko Administrazio Batzordea* desegin zen, eta maiatzaren 18an, kolaborazionistek txapeldunek sortu berri den *Aholku Kontseiluan* sartu ziren, benetako aginterik gabeko organo formal batean.

### Dinastiko eta errege-aginteen auzia 
Maiatzaren 22ko Benito Mussoliniren erabakiz, Montenegroko *Komisario Zibil ohia eskumen hedatuak zituen Goi Komisario* batean berrantolatu zuten. Hain justu, garai hartan, Montenegroko monarkiaren berrezartzearen auzia Erroman ebatzi zen. Bere interes dinastikoetatik abiatuta, Viktor Emanuel III.a italiar erregeak, bere emaztea, Jelena erreginaren, Nikolas errege ohiaren alaba zenaren eraginez, Benito Mussolini eskatu zion Montenegro *erresuma* gisa ezar zezan. Oraingo hartan, hainbat irtenbide dinastiko eta pertsonal aztertu ziren. Montenegroko koroa Mihail Petrović Njegoš printzeari eskaini zioten, honek eskaintzari uko egin zion.

Bitartean, Italiako agintariek "Montenegroko Erresumaren Konstituzioaren" zirriborroa egin zuten, zeinak Petrović Njegoš dinastiak herrialdea gobernatuko zuela iragartzen zuen, montenegroera eta italiera hizkuntza ofizial gisa izendatu zituzten eta gurutze- bandera izendatu zuten bandera. Dena den, Mihail printzeak eskainitako koroa onartzeari uko egin zionez, aipatutako planak bertan behera utzi behar izan ziren irtenbide politiko berriak, lorgarriak eta betearazgarriak bilatzeko. Handik gutxira, Montenegro okupatuaren barne-egoeran nabarmen eragin zuen nazioartean gorabehera handia izan zen. Ekainaren 22an, Alemaniak SESB erasotu zuen, eta horrek itxaropena eman zien Europako herri esklaboei gerran inflexio puntu bat izateko eta Alemaniaren eta bere aliatuen porrota.

### Behin-behineko gobernua sortzeko beste aukera bat 
1941eko uztailaren 12an Cetinjen ospatu zen Petrovdan Batzarrean, Sekula Drljević izendatu zuten etorkizuneko Montenegroko lehen ministro gisa, baina KPJk antolatutako uztailaren 13ko matxinada piztu zen biharamunean. Okupatzaileen aurkako matxinatuen ekintzekin batera, matxinatuen eta okupatzaileen etxeko kolaboratzaileen arteko gatazka izan zen, eta gero alderdikideen eta txetniken arteko gatazka bat, Montenegroko barne gerraren hasiera markatu zuena, 1941aren amaieran areagotu zena. eta 1942. urtearen hasieran. Alderdiek eta txetnikek elkarren arteko gatazketan parte hartu zutenalde batetik Montenegroko quisling eta okupatzaileen aurka borrokan bestetik, baita euren artean ere. Bigarren Mundu Gerrak aurrera egin ahala, gatazkak gero eta hedadura handiagoa hartu zuen. 1942ko martxoa eta ekaina bitartean, txetnikek nagusitasuna lortu zuten Montenegron, neurri batean Bajo Stanišić-ek italiarrekin sinatutako akordioaren arabera italiarrengandik jaso zituzten armei eta ekipamenduei esker, eta, neurri batean, partisanoen ahultzeari esker, neurri handi batean leporatu zitzaion. gehiegikeria alderdikoiak ezkerreko biraketak direla eta. Italiarrentzat, txetnikekin negoziatzeko helburu nagusia haien tropen galerak gutxienera murriztea zen. Horregatik, 1942ko udaberrian Montenegrotik eta Ekialdeko Herzegovinatik partisanoak kanporatzeko hirugarren etsaien ofentsiban txetniken laguntzan konfiantza handia izan zuten.

1942ko uztailaren 24an, Đukanovićek, Montenegroko Chetniken buruzagi gisa, akordio bat sinatu zuen Alessandro Pircio Biroli Italiako armadako ordezkariarekin. Akordio horren arabera, Montenegroko Chetnikak legeztatu zituzten, italiarrei partisanoen aurkako borrokan laguntzeko konpromisoa hartu zuten, eta horren truke armak, munizioak eta soldatak jasoko zituzten. Montenegro hiru zonatan banatu zen, Bajo Stanišić eta Pavel Đurišić Chetnik unitateek eta Krsto Zrnov Popović barazki saltzaileen Lovćen brigadak segurtatu zituztenak. Akordio honek Đukanović Montenegroko de facto buruzagi bihurtu zuen, eta kargu hori mantendu zuen hil arte.

Sandžak-eko zatirik handiena Montenegroko Estatu Independenteari atxiki zitzaion, nahiz eta muga horien barruan paperean baino ez zegoen, eta bere lurraldearen zati txiki bat baino ez zuen garaiko Quislinen gobernuak kontrolatzen. Boka Kotorska (Venetiar Kataro) Italiari atxiki zitzaion 1943ko irailera arte.

Montenegron, Pavle Đurišić-en agindupean dagoen Montenegroko Boluntarioen Gorputza oso aktiboa izan zen.

### Alemanikoa okupazioa eta Herri Adminsitrazioa (1943-1945) 
1943ko irailean Italiaren kapitulazioaren ostean. urtean, Montenegroko eremu osoa Alemaniako armadak okupatu zuen, eta, onndoren, aldaketa garrantzitsuak izan ziren lurraren administrazioan. *Alemaniako agintari militarren babespean, Herri Administrazioa* deitutakoa sortu zen, kolaboratzaileek osatutako lur-administrazio osoa barne hartzen zuena. *Administrazio Nazionaleko* organo gorena *Administrazio Kontseilu Nazionala* (NUO) zen, gobernu nazional baten ezaugarriak zituena. 1943ko azaroan *Herriaren Administrazio Kontseilua* sortu zenean, Ljubomir Vuksanović izendatu zuten organo horretako presidente.. NUO Alemaniak Montenegroko estatuaren aitortza formala lortzen saiatu zen arren, etsai komunen aurkako borrokan lankidetza osoa agintzen zuelarik, eskaera hori ez zen onartu, eta NUOko kideei Alemaniako agintari militarrei jakinarazi zieten Montenegrok eremu okupatua ordezkatzen zuela. bertan, Alemaniako agintarien "borondate onarekin" *Herri Administrazioa*GKEak zuzentzen zuen, baina esklusiboki administrazio-zereginak betetzeko. Egoera horrek okupazioaren amaiera arte iraun zuen, eta Montenegroko alemaniar armadarekin batera, 1944ko udazkenean. NUOko kideen zati garrantzitsu bat erretiratu zuen.

### NDHren eta Montenegroko Estatu Kontseiluaren aldarrikapenak 
Italiako kapitulazio garaian ere (1943ko iraila), Kroaziako Estatu Independentearen (Nezavisna Država Hrvatska, NDH) Ustasha erregimena saiatu zen sortu berria den egoera erabiltzen *Kotor italiar probintzia* ohia eransteko, okupazio garaian 1941etik 1943ra bitartean. Boka Kotorska eremu zabalagoa barne hartzen zuen. Aldi berean, NDHk Montenegro osoari buruzko bere pretentsioak adierazi zituen, *Kroazia Gorriaren* kontzeptua gauzatzen saiatu zena, gerra aurreko urteetan Savić Marković Štedimlija kroaziar publizistak moldatu zuena.. Alemaniak ez zituenez ustaxa erregimenaren eskakizunak onartu, Zagreben beste estrategia bat asmatu zen “Montenegrin” auzia konpontzeko. Savić Marković Štedimlijak ustasha agintarien konfiantzazko eta goi-mailako ofizial gisa, harremanak berritu zituen Sekul Drljević montenegroarren "burua"-rekin, eta gero Zagrebera joan zen, 1944aren erdialdean. *Montenegroko Estatu Kontseilua* (CDV) osatu zuen egoitza Zagreben. Gorputz politiko hau etorkizuneko Montenegroko gobernuaren hazi gisa planteatu zen. *Ustasha babesleen laguntza osoa jaso bazuen ere, Drljević-ek ez zuen lortu Alemaniako agintarien behar besteko laguntzarik, garai hartan oraindik aurretik eratutako Herri Administrazioarekin* kontatzen baitzuten. Montenegron bertan. 1944. urtearen amaieran Alemaniako Montenegrotik erretiratu ondoren, Drljevićen ideiak garrantzia hartzen hasi ziren, alderdikideen eta aurrera doan Armada Gorriaren aurka borrokatzeko prest zeuden indar guztiak berrantolatzeko eta sendotzeko lanaren baitan. 1945. urte hasieran, Drljević-ek harremana jarri zuen Chetnik- eko zenbait unitatetako komandanteekin, aurreko urtearen amaieran Montenegroko lurraldetik alde egin zuten, Bosniara joanez, NDHren kontrolpeko eremura. Unitate horiek Pavle Đurišić koronelak agindu zituen, eta Draž Mihajlović jeneralarekin eten politiko baten ondoren, Drljević-ekin negoziazioak hasi zituen, bere unitateak bere agindupean jarriz. Honek deiturikoak sortu zituen *Montenegroko Herri Armada (CNV), Montenegroko Estatu Kontseiluaren* formazio militar gisa. Quisling formazio hori hornitzeko laguntza materiala Ustasha eta Alemaniako armadaren eskutik jaso zuten. CNV sortu zenean, haren parte bihurtu ziren unitateak neurri handi batean barne-nahasmendu egoeran zeuden jada, beraz, berrantolatzeko saiakerak ez zuen esperotako emaitzarik eman. CNV gehiena gerraren azken fasean suntsitu zuten, 1945eko udaberrian ipar-mendebalderantz egindako erretiroan.

*1945ean zehar, Montenegroko gorputz paraestataletako bi buruzagiak zauritu ziren: Herri Batzordeko Administrazioko* presidentea, Ljubomir Vuksanović, aliatuen bonbardaketa batean hil zuten Alemaniako armadarekin atzera egin ostean, eta Montenegroko *Estatu Kontseiluko presidentea,* Sekula Drljević, hil zuten bitartean. Gerra amaitu eta gutxira, Đurišić-en adiskide ohiek odol-leiaren arauaren arabera epaitu zuten, Đurišić-en heriotzaren erantzuletzat.

## Komandante okupatzaileak 
Montenegro Italia faxistaren eta gero Alemania naziaren okupazioan zegoela ikusita, bere lurraldean botere okupatzaile bat zegoen, Italiako eta Alemaniako komandanteek ordezkatuta:

* Serafino Mazzolini ( 1941eko apirilaren 28a - 1941eko uztailaren 23a)
* Alessandro Pircio Biroli (1941eko uztailaren 23a - 1943ko uztailaren 13a )
* Curio Barbesetti di Prune (1943ko uztailaren 13a - 1943ko irailaren 10a )
* Teodor Gayb (1943ko irailaren 10a - 1944ko ekainaren 1a )
* Wilhelm Kuyper (1944ko ekainaren 1a - 1944ko abenduaren 15a )

## Datu interesgarriak 
Austro-Hungariako okupazioaren garaian Montenegroren antzekotasun identitario batzuk daude, Montenegroko Quisling faxistaren sorrera 1941etik eta gaurko Montenegro. Hiru Montenegrotan, trikolorea deuseztatu zen, eta azken bietan, Montenegroko bandera ofiziala gerrako bandera gorri bihurtu zen. 1917an debekatuta zegoen serbiar trikolorea erabiltzea Montenegron. Montenegroko bandera ofiziala Nikola erregearen bandera militar bihurtu zen 1941ean, eta gaurko banderak ere arrano horia (urrezko) bat dauka, nahiz eta Montenegroko bandera guztiek (arrano batekin) beti arrano zuria izan, zeina. sarritan erabiltzen da Montenegroko prentsan Dušan's izenekoa. 1941eko San Pedro egunean bildu zen Montenegroko Parlamentuak erabakiak baliogabetu zituen. Podgorica Asanblada, eta hau ere 1945, 2006 eta 2018 urteak. Eta orduan eta gaur Serbiak Montenegroren okupazioaz hitz egin zen, eta gaur ere serbiarrek montenegroarrak okupatu zituztela esaten da, nahiz eta garai hartan montenegroarrak etnia serbiarrak ziren, eta Montenegroko prentsak serbiarrez soilik hitz egiten zuen. eta montenegroarrak ( guztiak serbiarrak zirelako hain zuzen ). 1941etik Montenegroko Parlamentuak telegrama bat bidali zion Adolf Hitler-ri, Italia faxistaren jardun-esparruan estatu burujabe eta aske gisa ezarri zen Montenegrok Hitler-rengana bideratzen du bere pentsamenduak, Ardatzak eta Europako ordena berriak laster garaipen zoriontsua lortuko dutela desiratuz.

## Kanpo estekak