open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1892ko Home Nations Txapelketa

**1892ko Home Nations Txapelketa** Errugbi txapelketa honen hamargarren ekitaldia izan zen. 1892ko urtarrilaren 2an hasi eta martxoaren 6an bukatu zen. Ingalaterra izan zen txapelduna partida guztiak irabaziz eta aurkako puntu bakar bat jaso gabe.

## Txapelketa 
### Puntuazio sistema 
1892ko ekitaldian puntuaketa aldatu egin zen. Entseguak bi puntu balio zituen eta gauzatzeak beste hiru. Dropak eta markako goalak lau puntu balio zituzten eta zigor kolpeak hiru.

Txapelketako sailkapenari dagokionez irabazitako partidak bi puntu balio zituen, berdindutakoak bat eta galdutakoak zero.

### Historia 
Ingalaterrak hiru partidak irabazi zituen eta Koroa hirukoitza eskuratu zuen hirugarren aldiz. Ia bi hamarkada pasatuko ziren Ingalaterrak txapelketa berria irabazi arte, 1910an hain zuzen ere.

## Sailkapena 
|-
!bgcolor="#efefef" width="20"|
!bgcolor="#efefef" width="195"|Taldea
!bgcolor="#efefef" width="20"|Puntuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Jokatuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Irabaziak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Berdinduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Galduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Alde
!bgcolor="#efefef" width="20"|Aurka
!bgcolor="#efefef" width="20"|Diferentzia
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left|  **Ingalaterra** ||**6**||3||3||0||0 || 29 || 0 || +29
|- 
| 2 ||align=left|  Eskozia ||**4**||3||2||0||1 || 9 || 7 || +2
|-
| 3 ||align=left| 20px|Irlanda Irlanda ||**2**||3||1||0||2 || 9 || 9 || 0
|-
| 4 ||align=left|  Gales ||**0**||3||0||0||3 || 2 || 22 || -31
|-
|}

## Partidak 
[260px|thumb|1892ko [Ingalaterrako errugbi selekzioa|Ingalaterrako taldea.]]

## Sariak 
## Palmaresa 
1892 arteko bakarkako garaipenak.

(*) 1889ko garaipena kontuan hartuta

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sei Nazioen Txapelketako webgune ofiziala
1893ko Home Nations Txapelketa

**1893ko Home Nations Txapelketa** Errugbi txapelketa honen hamaikagarren ekitaldia izan zen. 1893ko urtarrilaren 7an hasi eta martxoaren 11n bukatu zen. Gales izan zen lehenengo aldiz txapelduna, partida guztiak irabaziz gainera.

## Txapelketa 
### Puntuazio sistema 
Entseguak bi puntu balio zituen eta gauzatzeak beste hiru. Dropak eta markako goalak lau puntu balio zituzten eta zigor kolpeak hiru.

Txapelketako sailkapenari dagokionez irabazitako partidak bi puntu balio zituen, berdindutakoak bat eta galdutakoak zero.

### Historia 
Galesek hiru partidak irabazi zituen eta Koroa hirukoitza eskuratu zuen aurrenengo aldiz.

## Sailkapena 
|-
!bgcolor="#efefef" width="20"|
!bgcolor="#efefef" width="195"|Taldea
!bgcolor="#efefef" width="20"|Puntuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Jokatuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Irabaziak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Berdinduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Galduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Alde
!bgcolor="#efefef" width="20"|Aurka
!bgcolor="#efefef" width="20"|Diferentzia
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left|  **Gales** ||**6**||3||3||0||0 || 23 || 11 || +12
|- 
| 2 ||align=left|  Eskozia ||**3**||3||2||1||0 || 8 || 9 || -1
|-
| 3 ||align=left|  Ingalaterra ||**2**||3||1||0||2 || 15 || 20 || -5
|-
| 4 ||align=left| 20px|Irlanda Irlanda ||**1**||3||0||1||2 || 0 || 6 || -6
|-
|}

## Partidak 
## Sariak 
## Palmaresa 
1893 arteko bakarkako garaipenak.

(*) 1889ko garaipena kontuan hartuta

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sei Nazioen Txapelketako webgune ofiziala
Algorta (Uruguai)

**Algorta** Uruguaiko herri bat da, Río Negro departamenduan dagoena.

## Geografia 
Herria Río Negro departamenduaren iparraldean dago, Paysandú departamenduarekiko mugatik hurbil, Haedo mendilerroan eta Negro eta Don Esteban Chico erreken iturburuetatik hurbil. Era berean, Fray Bentos - Paso de los Toros eta Salto - Paso de los Toros trenbideen elkargunean dago, eta ruta nacional 25 errepidearen ondoan. Gutxi gorabehera 140 km errepidez bereizten da Fray Bentos departamenduko hiriburutik eta hurbilen dagoen hiria Guichón da, 23 km ipar-ekialderantz Paysandú departamenduan .  

## Historia 
Herria 1885ean sortu zuten, trenbidearen etorreraren ondorioz.  Bere izena tren geltokia eraiki zen soroen jabearengandik dator, Carlos Algorta zen eta horretarako lurrak eman zituen. Bere lehen kolonoen artean Sebastián Piñeiro Farinha, Aquiles Tonarelli italiarra (bertako negozio baten jabea, 1888an sortu zuena), Beloqui, Zanoniani eta Heguito daude. 

Herria 1929ko uztailaren 24ko 8.448 Legeak hiribildu kategoriara eraman zuen ofizialki. 

## Biztanleria 
2011ko erroldaren arabera, herriak 779 biztanle zituen.

## Ekonomia 
Algorta baso-eremu batean dago, eta horrek Brasilgo kapitaleko **Aguia** nekazaritza-industria-multzoa eta **Aserradero Algorta** zerrategia instalatu ditu, eremu horretako enplegu-iturri nagusiak eta bertako langabezia ia zero izatea eragiten dutenak. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Algortako herriaren mapa (Uruguaiko Estatistika Institutu Nazionala)
Aratisko kaskoak

**Aratiseko kaskoak** Aranda de Moncayoko Aratisko aztarnategian arpilatutako jatorri zeltiberiarra duten kasko sorta bat dira; 21. mendean Aragoira berritzuli direnak neurri batean.

## Ezaugarriak 
Aratisko kaskoak eta aztarnategiko beste pieza batzuk, K.A. IV eta II mendeen artean datatu dira.

Pieza bakanak dira, ondo kontserbatutako material militar mota hori ez baita ohikoa Iberiar penintsulan. Zeltiberiar kaskoak masailetako piezaz osatuta zeuden, aurpegiaren alboetan ebaketak saihesteko, eta lepo eta sudurrerako babesak ere bazituzten. 

Gaur egun berreskuratutako kaskoak Zaragozako Museoan daude. 

## Arpilaketaren historia 
1993an Ricardo Granada Pérezek aztarnategiaren inguruko lurrak eskuratu zituen, bere metal detektagailuaren aztarnak aurkitzeko helburuarekin. 

Horrela aurkitutako kaskoak Utebo herrian ezkutatu zituzten hasieran  eta gero bitartekariek enkante etxeetara eraman zituzten, 2 kasko enkantean jarri ziren Londresen eta haien arrastoa galduta dago. 

Multzo bat Alemaniako Axel Guttmann eraikuntzako magnateak erosi zituen eta Hermann Born errestauratzaileak berritu zituen, berau Berlingo Historiaurreko eta Antzinako Historia Museoko zaharberritze laborategietako zuzendaria zen bitartean.

2001ean hil zen Axel Guttmann eta bere piezak enkantean jarri zirenean, Mainzko Museo erromatar-germanikoak haien jatorri ez-legezkoa salatu zuen, Espainiatik arpilatutako materiala zirela salatuz. 

Bildumaren zati bat Berlingo Guttmann Museoan agertu zen hero, eta beste bat Frantziako Mouginseko Arte Klasikoaren Museoan. Christian Levett buru duen azken erakunde hau izan da piezak, zehazki 7 kasko, Espainiara itzultzea erabaki duena.  

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dina Abouzeid Sariñena

**Dina Abouzeid Sariñena** (Zaragoza, 1979) zaragozar  padel, badminton eta parabadmintoneko entrenatzailea da, eta Espainiako Badminton Federazioko eta Badmintoneko Munduko Federazioko talde teknikoko kide da. Federazio hori Espainiako badminton-txapelduna da 2020an (B1B2) kategorian. 

## Biografia 
Zaragozan jaio eta Jordanian hazi zen. Hantxe aurkitu zuen badmintona. 2009. urtetik Gasteizen bizi da, eta hiriko badmintonaren bultzatzaileetako bat da.

### Kirol-ibilbidea 
2019an, Arabako entrenatzaile bakarra zen, eta goi-mailako titulua zuen Euskadiko bigarrena, Yoana Martinez entrenatzaile ohi  olinpiko donostiarrarekin batera. 2017an, Just *Badminton* klub inklusiboa sortu zuen, Espainiako Selekzioaren talde teknikoko kide da, eta nazioarteko, Europako eta munduko txapelketa askotan parte hartu du.

Zuzenak Kirol Klubean entrenatzaile gisa esperientzia ona izan ondoren, estatuko zenbait titulu lortu dituzten jokalariak entrenatuz, parabadmintonean zentratu zen.

Espainiako Badminton Federazioko parabadmintoneko talde teknikoko kidea da eta Badmintoneko Munduko Federazioko prestatzaileetako bat da. Europan, Amerikan eta Asian ematen du prestakuntza nazioarteko parabadmintonean.

2020. urtean Parabdmintoneko Txapelketa Nazionalaren sustatzaileetako bat izan zen. Txapelketa hori Gasteizen egin zen lehen aldiz.

2020. urtetik Arabako Padel Federazioko hautatzailea da.

Espainiako parabadminton-selekzioaren teknika gisa, 5 domina lortu zituzten Ugandan 2022an. Tokion ere parte hartu zuen Munduko Parabadminton Txapelketan, 2022ko azaroan.

### Telebistaren ibilbidea 
Jordanian reality bat irabazi zuen eta ETBren *El conquistador del fin del mundo*  saioaren VII. edizioan parte hartu zuen.

## Kirol-palmaresa 
* 2020 Espainiako Bádmintoneko txapelduna, B1B2 kategorian.
* 2021 Badmintoneko Senior Espainiako txapeldunordea B1 kategorian.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2018an Arabako Foru Aldundiaren - *Erreferenteak* kanpainako kirolarietako bat izan zen, herritarrak eta, bereziki, emakumeak kirola egitera animatzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* "Bádminton, un deporte con nombre de mujer" *RTVE play* Min 2:48
Anne L'Huillier

'''Anne L'Huillier''' (Paris, Frantzia, 1958ko abuztuaren 16a) frantziar fisikaria eta fisika atomikoko irakaslea da Suediako Lund Unibertsitatean. 2011n, Emakumezko Zientzalarien L'Oréal-Unesco saria eman zioten, attosegundo batean elektroien mugimenduak graba ditzakeen argazki-kamera izugarri baten garapenean egindako lanengatik.2023ko Fisikako Nobel Saria jaso zuen Ferenc Krausz eta Pierre Agostinitekin batera.

## Ibilbidea 
Matematika ikasi zuen Goi eskola normalean eta ikastetxeko fotoiei, atomoei eta molekulei buruzko doktoretza Saclayko CEAn. Azken horretan lanpostu iraunkorra lortu zuen urte berean. 1986an, *Ionisation multiphotonique eta multiélectronique* izeneko estatu-tesia egin zuen Pierre eta Marie Curie Unibertsitatean; ondoren, doktoratu ondoko ikerketak egin zituen Polytechnique Gotemburgoko Chalmers Eskolan 1986an; Kaliforniako Hegoaldeko Unibertsitatean, 1988an; eta Lawrence Livermore Laborategi Nazionalean, 1993an. 1995ean Lundeko Unibertsitateko irakasle elkartua izan zen, eta ondoren fisika atomikoko irakaslea 1997an. Gas batean maila altuko harmonikeak ekoiztearekin lotutako bulkada attosegundoetan eta horien aplikazioetan oinarritzen dira ikerketak, bereziki fisika atomikoan.
[thumb|ezkerrera|260px|[Anne L'Huillier irakaslea ohoratu zuen Weizmann-en Oroitzapenezko Konferentzia ematean, Nirit Dudovitch (WIS) irakaslearen eta Daniella Goldfarb irakaslearen eskutik, WISeko Zientzia Kontseiluko lehendakaria, 2022]]
## Sariak 
* Suediako Zientzien Errege Akademiako kidea 2004tik.
* Fisikako Nobel batzordean parte hartu zuen 2010ean.
* Ohorezko legioa 2011n.
* L'Oréal-UNESCO saria, Emakumeak Zientzian, 2011n.
* Suediako Errege Akademiako kidea Ingeniaritza Zientzietan, 2012an.
* Europako Fisikako Zientzien Akademiako Blaise Pascal kondekora, 2013an.
* Honoris doktorea Pierre ea Marie Curie Unibertsitatean  (UPMC) .
* Zeiss Research Award, 2013an.
* Fisikako Nobel Saria 2023an.

## Argitalpenak 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arrantzalearen emaztearen ametsa

Katsushika Hokusai margolari japoniarrak egindako xilografia erotikoa da. 1814an egina, ukiyo-e genero artistikoa da. 

## Deskribapena 
Katsukawa Shunshō, Katsukawa Shunchō edo Kitao Shigemasa bezalako artisten adibideei jarraituz, Hokusairen lanak Ama emakume urpekari gazte bat erakusten du, bi olagarrorekin sexualki elkarlotuta; olagorro horietako txikienak bere garroetako batekin biltzen ditu neskaren titiburua eta musua, eta handienak, berriz, cunnilingus bat egiten dio. Olagarro handiak Oyakata (Nagusia) du izena eta olagarro txikiaren maisua da.

## Historia 
Hokusaik *Arrantzalearen emaztearen ametsa* sortu zuen Edo Aroan, sintoismoa berpizten ari zenean; horrek eragina izan zuen lanean ikusten den animismoan eta sexualitatearen aurreko jarrera pikaroan. Shungaren, hau da,Japoniako postalen genero artistiko erotikoaren adibide ospetsua da hau, eta artista japoniar ugarik antzeko gaiek berregin dute, hau da, gizakiak itsas animaliekin sexu-harremanak izaten erakusten. XVII. mendetik, bestetik, Japoniako netsukeetan agertu ziren, zentimetro gutxi batzuetako garaiera zuten eta askotan oso landuak dauden zizelkatutako estatua txikiak; horietan ere gaia jaso egin zen. 

XIX. mendearen amaieratik aurrera, japonismoaren garapenari esker, Auguste Rodin eta Pablo Picasso bezalako artista europarrek Hokusairen lan honen bertsio erotiko berriak egin zituzten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mauro Arbiza

**Mauro Arbiza Fernández** (Montevideo, 1968ko irailaren 21a) uruguaiar artista bisuala da. Paso de los Torosen bizi da, Tacuarembó departamenduan, eta bertan dago bere estudioa eta tailerra.

## Biografia 
Bere hastapenetan, modu autodidakta batean, pinturaren alorrean murgiltzen da. 2004an Miamira bidaiatu zuen, eta Manuel Carbonell eskultore kubatar-amerikarra ezagutu zuen, zeinak bere margolana ikustean bere ikasle izatera gonbidatu zuen. 2006an Miamira itzuli zen Carbonell-en ikasle gisa ikasketak hasteko. Etapa honetan bere irakaslearen oso hurbileko ildo bat garatzen hasten da, baina handik gutxira *VotreBateau* lanarekin bere ildo pertsonala deskubritzen du, eta ildo hori izatea lortzen du gaur egunera arte bere lana identifikatzen duena.

2000. urtean bere *Interrealismo* liburua argitaratu zuen, artelanaren eta artistaren barne analisian laguntzen duen ikuspuntu energetiko-espiritual batetik. 2013an Zadkiel Editorialak berriro argitaratu zuen liburua. 2007an Paso de los Torosen sortu zuen mugimendu interrealista. Ikuspegi plastikotik, Arbizak bolumenaren eta lerroaren arteko harmonia ezin hobea bilatzen du forma puruekin. Ordura arte, bere lanaren euskarria beira-zuntza da, obra hauek flotagarriak eta airekoak izatea ahalbidetzen duten materialak. Gainera, neurri txikiagoan bada ere, brontzea eta egurra lantzen du.

2014tik aurrera, bere lan guztia karbono zuntzarekin (material ultraerresistentearekin) egiten hasi zen, 1 Formulako, Boeingeko eta abarreko karrozeietan erabiltzen dena. Arbizak "Eskultura flotatzaileak" izeneko eskultura-proiektu berritzailea garatu du, beira-zuntzez egindako eta itsasontziko pinturaz akabera duten eskultura-multzoz osatua, zeinaren ezaugarri nagusia euskarria ura dela. Azken urteotan nazioarteko erakusketa ugari egin ditu Kanadan, Txinan, Espainian, Estatu Batuetan, Portugalen, Hego Korean, Dominikar Errepublikan, Uruguain eta Puerto Ricon. Horrez gain, Tailerrak zuzeneko taila egitearen berezitasuna du. Bere interesa da jendeak ikustea nola ateratzen den lana bloke batetik.

## Erreferentziak 
* Arbiza Paso de los Toros Udalaren Orri Ofiziala
* Shanghain Mauro Arbizari elkarrizketa ART
* Mauro Arbiza TEDxPunta Del Esten
* Arbizak bere lan aipagarrien aukeraketa bat aurkezten du WTCn
* Giza Eskubideen Eskultura MDC Campusean aurkeztu dute - Miami
* Arbiza TED Punta del este-n
* Arbiza Pablo Atchugarry Fundazioan
* Arbiza MUART Tacuarembó
* Punta del Esteko Arbiza
* FIARTE: Santo Domingoko Nazioarteko Arte Azoka
* Mauro Arbiza MVD Arte-k elkarrizketatua

## Kanpo estekak 
* Mario Arbiza webgunea
* interrealismoa
Master (unibertsitate titulua)

thumb|Master diploma bat.
***Masterra***, ingelesezko hitza, nazioartean erabiltzen da eta besteak beste "maisu" edo "aditu" esan nahi du. Latinezko *magister* hitzatik dator. Ingelesak goi-mailako irakaskuntzan duen eragina dela-eta, anglofonoak ez diren zenbait herrialdek *master* edo "''master's degree''" hitzak sartu dituzte beren hizkuntzan, lehendik zeuden gradu edo graduondokoei izena aldatzeko edo graduondoko diploma berriak izendatzeko.
Crannog

[thumb|*Crannog* baten berreraikitzea [Tay aintziran.]]
**Crannog**,  eta , Eskozia, Irlanda eta Galesko aintzira edo estuarioetan eraikitako uharte artifizialak dira, Eskandinavia eta Europako beste zenbait lekuetan ere antzeko bizilekuak topatu izan dira. Izenak aintziretako sakonera gutxiko uretan zutabeen gainean eraikitako egurrezko plataformak izendatzeko erabiltzen da. 

Nagusiki Neolito garaian eraiki ziren, halere, VIII. menderarte bizileku gisa erabiliak izan ziren.
Elena S. Sánchez

**Elena Sánchez Sánchez**, ezaguna **Elena S. Sánchez** izenez (Toledo, 1979ko maiatzaren 29a) toledoar kazetaria eta Espainiako telebistako aurkezlea da.

## Biografia 
Gavilanesko udalerrian, Ávilan, hazi zen, aita hortkoa baitzen. Kazetaritzan lizentziatu zen Madrilgo Complutense Unibertsitatean, eta telebistako kazetaritzan masterra egin zuen Juan Carlos Erregea Unibertsitatean. 

2001ean Vía Digitaleko Toros Kanalean sartu zen, TVEko *Tendido cero* taldeko kide gisa. Orduz geroztik, Antena 3en ibilaldi labur bat egin ondoren, TVErekin lotuta dago haren karrera. 2004an, kate publikoko informazio-zerbitzuek kontratatu zuten, eta kultura-arloko aurpegi ezagunetako bat izaten jarraitzen du. 

2008an, 24 orduko kanalera pasatu zen albistegien aurkezle, eta, ondoren, 24 orduko*La tarde en 24 horas* kultur programara. 

2011n, La 1era jauzi egin zuen, udan *Gente* saioa aurkezteko. 2012tik 2014ra *Corazón* gizarte-kronikako programa mitikoaren aurpegia izan zen. 2014ko maiatzean *Corazón* utzi eta *Cine de barrio* aurkeztu zuen, Concha Velascoren ordez, gaixotasunagatiko bajan zegoen bitartean. 

Urte horretako irailetik aurrera, *Días de cine* aurkezten hasi zen, zinemazale ororentzat erreferentzia saioa.

2015eko maiatzetik aurrera, La 2-ren *prime time* saioa izan zuen, *Historia de nuestro cine* programaren aurkezle, 1930eko hamarkadatik gaur egunera arteko espainiar zinemaren historia errepasatzen duen saioa, eta ostiralero solasaldia eskainita, zinema-unibertsoko gonbidatuekin.

2012az geroztik, uztailean, *Vive San Fermín* programa berezia aurkeztu zuen. Sanferminetan Iruñean egiten diren entzierroak eman zituen. 

Bere ibilbidean zehar egin dituen estaldura ugarien artean Goya Sariak, Asturiasko Printzea Sariak, Miguel de Cervantes Saria, Destino Eurovision galen aurkezpena edo 2011 eta 2012 urteetan *Eurovision* jaialdietan espainiar botoen bozeramaile gisa egindako lana nabarmentzen dira.

2020ko urtarrilean, La 2 de TVE *Sánchez eta Carbonell* elkarrizketa saioa aurkezten hasi zen Pablo Carbonellekin batera .

## Telebista 
### Telebista-programak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Patricia Pardo

**Patricia Pardo Burés** (Santiago de Compostela, Galizia, 1983ko irailaren 5a) galiziar kazetaria da eta telebistako laguntzaile eta aurkezle lan egiten du nagusiki.

## Biografia 
Patricia Pardok Madrilgo Complutense Unibertsitatean ikasi zuen. 2005ean hasi zuen karrera, Mediapro eta ONO-n erredaktore. Besteak beste, Antena 3en *El método por dos* edo *Tal que lo contamos* saioetan lan egin du. Era berean, Telecincoren *Está pasando*, *Vuélveme loca* eta *El buscador de historias* espazioetan lan egin du. 2010eko hamarkadan Ana Rosa Quintanaren programan lan egiten hasi zen. Azken urteotan, Ana Rosa Quintanaren ordezko izan da udan, saioko gertakarien atalean. 2019an, zenbait ordezkapen egin zituen Sonsoles Ónegaren *Ya es mediodía* saioaren aurkezpenean, kate berean. Urte horretako udan, programak Marc Calderó eta Verónica Duranto fitxatu zituen ordezko gisa.

## Ibilbidea 
; Saioak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* https://www.elesp.com/corazon/television/20190828/profesion-patriaren-erreportari-aurkezlea-doitu/4247072_0.html(https://www.elespanol.com/corazon/television/20190828/profesional-patricia-pardo-reportera-presentadora-suplente-ar/424707872_0.html)
* https://www.hamarreko.es/famoso-corazon/famoso-espanoles/news/g12952/asi-es-patriar-aberria-laa-babesa berea-de-arrosa kintana/
Cristina Ónega

**Cristina Ónega Salcedo** (Madril, 1975eko irailaren 16a) madrildar kazetaria da.

## Ibilbidea 
Fernando Ónega kazetariaren eta Marisol Salcedoren alaba da, eta Sonsoles Ónegaren ahizpa. Kazetaritzan lizentziatu zen CEU San Pablo Unibertsitatean.

## Lan ibilbidea 
EFE Agentzian, Onda Ceron eta Servimedia agentzian hasi zuen kazetaritza-ibilbidea. 1997an, Televisión Españolako 24 orduko kanalaren politika nazionaleko atalean sartu zen. Urtebete geroago, Telediarioaren erredakzioan hasi zen Justizia eta Auzitegien informazioaren esparruan. 2005ean, Madrilgo Abokatuen Elkargoko Kazetaritza Juridikoaren saria jaso zuen, eta Madrilgo Prentsa Elkarteak emandako Urteko Kazetari Gaztearen APM saria 30 urtetik beherako kazetariari.

2012ko uztailaz geroztik, Espainiako Telebistako Informazio Zerbitzu Nazionalaren arloko arduraduna izan zen, Esteve Cresporen ordez. 2013. urtean albistegien lidergoa lortu arren, TVEko albistegiek manipulazio mediatiko, subjektibo eta partzialaren salaketa jaso zuten talde politiko gehienek, Alderdi Popularrarena izan ezik. Komunikabide batzuek salatu zuten TVEko Informazio Zerbitzuetako zuzendariek kazetariarekin izan zituzten tentsioak, Telediarioko ildo editoriala Espainiako Gobernuaren interesetara bideratzeko. 2014. urtean, Espainiako Botere Judizialaren Kontseilu Nagusiko Komunikazio Bulegoko zuzendari izendatu zuten. 

2018ko irailaren 6an, TVEko 24 orduko Kanaleko zuzendari izendatu zuten, Álvaro Zancajoren ordez.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2005ean Madrilgo Abokatuen Elkargoko Kazetaritza Juridikoaren saria jaso zuen
* 2005ean Madrilgo Prentsa Elkarteak emandako Urteko Kazetari Gaztearen APM saria 30 urtetik beherako kazetariari.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Deep Rising

***Deep Rising***, 1998ko Stephen Sommers estatubatuarrak zuzendutako beldurrezko film bat da. Treat Williams, Famke Janssen, Anthony Heald, Kevin J. O'Connor, Wes Studi, Derrick O'Connor, Jason Flemyng eta Djimon Hounsou aktoreek antzeztu zuten.

Estreinatu zen garaian kritika eta diru etekinei dagokionez porrot egin arren, denborarekin kultuzko film estatusa bereganatu zuen.

## Argumentua 
Hego Txinako itsasoa, itsas mustruo misteriotsu batzuk luxuzko transatlantiko bat erasotu eta bere eskifaia gehiena jan dute. Mertzenario talde bat ontzian lapurtzeko asmoz bertaratu eta eskifaiatik bizirik atera diren pertsona gutxirekin batera mustruo horiei aurre egin beharko diete. 

## Aktoreak 
* Treat Williams: John Finnegan
* Famke Janssen: Trillian St. James
* Anthony Heald: Simon Canton
* Kevin J. O'Connor: Joey Pantucci
* Wes Studi: Hanover
* Derrick O'Connor: H.W. Atherton kapitaina
* Jason Flemyng: Mulligan
* Clifton Powell: Mason
* Cliff Curtis: Mamooli
* Trevor Goddard: T-Ray
* Djimon Hounsou: Vivo
* Una Damon: Leila
* Clint Curtis: Billy
* Warren Takeuchi: Radar teknikaria
* Linden Banks: Komunikazio ofiziala
* Jack Anker: Hilotza
* Anne-Simone: Bideo ganberako emakumea
* Leanne Adachi: Komuneko anderea
* Melanie Carr: Trafikatzailea
* Colin McCarlie: SOnar teknikaria
* Jim May: Gizon misteriotsua
* Jana Sommers: Festako neska
* Marti Baldecchi: Festako neska
* Rana Morrison: Itsasontziko emakumea

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Slieve Gullion

**Slieve Gullion**, , "Bihurgune Aldapatsuaren Mendia", edo *Sliabh Cuilinn*, "Culannen Mendia", Irlandako Armagh konderriaren hegoaldean dagoen mendi bat da. 573 metroko garaiera du.

Ring of Gullion eremuaren bihotzean dago eta Armagh konderriko punturik garaiena da. Izena irlandar mitologiako Culann errementeriarengandik datorkio.

## Kanpo estekak
Sonsoles Ónega

[thumb|260px|[Sonsoles Ónega, 2022]]

**Sonsoles Ónega Salcedo** (Madril, 1977ko azaroaren 30a) madrildar kazetaria, telebistako aurkezlea eta idazlea da. 2023ko irailean FesTValen Mainat Saria jaso zuen, karismatikoa, zuzena eta perspikaza izategatik.  

## Bizitza 
Fernando Ónega kazetariaren alaba eta Cristina Ónegaren ahizpa da. Kazetaritzan lizentziatu zen San Pablo CEU Unibertsitatean.

Ikus-entzunezkoetan espezializatua, CNN+-en hasi zuen ibilbide profesionala. Hortik Cuatro katera igaro zen. 2008an, Telecincoren albistegietan sartu zen. Hamar urtez aritu zen parlamentuko kronista, eta Diputatuen Kongresuan nabarmendu zen.

2018tik 2022ra kate bereko gertakarien programa aurkeztu zuen *Ya es mediodía*.

Gainera, analista politiko gisa parte hartu du *La tarde de COPE* irrati saioan.

Literaturari dagokionez, 2004an *Calle Habana, esquina Obispo* eleberri laburra argitaratu zuen. Gero, *Donde Dios no estuvo*, M-11ren inguruan. Hala ere, bere arrakasta handiena *Después del amor* (2017) eleberria izan zen, Espainiako Bigarren Errepublikan girotua.

2020an, Sonsolesek telebista-proiektu berri bati ekin zion, eta bere lehen realityaren domekako galak aurkezteaz arduratu zen *La casa fuerte* saioa prime time-n.

2021ean eta 2022an *Ya son las ocho* aurkeztu zuen. 

2022ko uztailean, Atresmedia Televisiónekin fitxatu zuen proiektu berria aurkezteko Antena 3en, *Y ahora Sonsoles* izenekoa, urte horretako urriaren 24an estreinatua.

2023ko urriaren 15ean Planeta saria irabazi zuen *Las hijas de la criada* eleberriagatik.

## Bizitza pribatua 
2008tik Carlos Pardo Sanz abokatuarekin ezkonduta dago, eta bi seme-alaba ditu. 2019ko abuztuan, senarrarekin zuen bizikidetza eten egin zen, eta 2020an banaketaren berri eman zen. 

## Telebista 
### Lan finkoak 
### Gonbidatu gisa 
## Sariak 
* Zilarrezko Antena
* Eleberri laburraren letren saria (2004).
* Fernando Lara eleberri-saria (2017).
* 2023ko irailean FestiValen Mainat Saria jaso zuen, karismatikoa, zuzena eta perspikaza izategatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1890eko Home Nations Txapelketa

**1890eko Home Nations Txapelketa** Errugbi txapelketa honen zortzigarren ekitaldia izan zen. 1890eko otsailaren 1ean hasi eta martxoaren 15ean bukatu zen. Ingalaterra eta Eskozia berdinduta gelditu zirenez biak izendatu zituzten txapeldun.

## Txapelketa 
### Puntuazio sistema 
Sarturiko "goal"-ak hartzen ziren kontutan, dela entseguen gauzatzea, dropa edo zigor kolpea. "Goal"-ik sartu ezean eginiko entseguak erabili ziren partidako irabazklea izendatzeko. Entsegurik ez egotekotan partiduaren emaitza berdinketa izan zen.

Txapelketako sailkapenari dagokionez irabazitako partidak bi puntu balio zituen, berdindutakoak bat eta galdutakoak zero.

### Historia 
Bi urte txapelketatik kanpo egon ondoren Ingalaterra itzuli zen. Eskoziak eta Ingalaterrak bina partida irabazi zituzten eta bana galdu. Bien artekoan ingelesak nagusitu ziren.

## Sailkapena 
|-
!bgcolor="#efefef" width="20"|
!bgcolor="#efefef" width="195"|Taldea
!bgcolor="#efefef" width="20"|Puntuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Jokatuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Irabaziak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Berdinduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Galduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Alde
!bgcolor="#efefef" width="20"|Aurka
!bgcolor="#efefef" width="20"|Diferentzia
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left|  **Ingalaterra** ||**4**||3||2||0||1 || 1 || 0 || +1
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left|  **Eskozia** ||**4**||3||2||0||1 || 2 || 1 || +1
|-
| 3 ||align=left|  Gales ||**3**||3||1||1||1 || 1 || 2 || -1
|-
| 4 ||align=left| 20px|Irlanda Irlanda ||**1**||3||0||1||2 || 1 || 2 || -1
|-
|}

## Partidak 
## Sariak 
## Palmaresa 
1890 arteko bakarkako garaipenak.

(*) 1889ko garaipena kontuan hartuta

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sei Nazioen Txapelketako webgune ofiziala
Jakinduriaren ozeanoak

***Jakinduriaren ozeanoak*** (), baita ere *Itsasoa eta kostaldearen mila ikuspegi*, Katsushika Hokusai margolari japoniarrak egindako xilografia lan saila da. 1832tik 1834ra argitaratuta, saila ukiyo-e genero artistikoa da. Guztira 10 lan dira. Inprimatutako gaiak arrantza, ozeanoak eta baleen arrantza dira.  

## Deskribapena 
Grabatuek, itsaski-bilketa, bale-arrantza eta euli-arrantza barne, arrantza eszenak erakusten dituzte. Honek Hokusairi bere gai gogokoenetako bat aztertzeko aukera ematen dio, hau da, gizakia lanaren bidez adieraztea eta naturaren indarrekin harmoniatsu lan egitearena. *Chōshi Shimōsa probintzian* lanean nabarmena da bereziki, itsaso ekaiztsu batean borrokan ari diren arrantza-ontziak erakusten dituena, *Kanagawako olatu handia* bere garaikidearen oihartzunak erakutsiz.

Seriearen kolorearen erabilera garaiko beste paisaia-inprimatuekin konparatuta desberdina da. Grabatuek tonu ugari dituzte eta pigmentu horia, berdea eta gorri ezberdinen paleta ezohikoa erakusten dute. Hokusaik beltza kolorea erabiltzen du baita ere eta ez marra soilik egiteko, kolore gisa baizik; honek Mendebaldeko olio-pinturaren eragina iradokitzen du.

## Bilduma 

Fitxategi:Fishing by Torchlight in Kai Province.jpg|*Arrantza zuzien argitan Kai probintzian* ( ''*)
Fitxategi:Whaling_off_Goto.jpg|*Balea harrapatzea Gotōn* ( **)
Fitxategi:Fishing at Uraga in Sagami Province.jpg|*Arrantza Uragan, Sagami probintzian* ( **)
Fitxategi:Choshi_in_the_Simosa_province.jpg|*Chōshi Shimōsa probintzian* ( **)
Fitxategi:Katsushika_Hokusai_--_Soshu_Tonegawa_(The_Tonegawa_River_in_Shimosa_Province).jpg|*Tonegawa ibaia Shimōsa Probintzian* ( **)
Fitxategi:Basket-fishing in the Kinu River (Kinugawa hachifuse) -- Hokusai.jpg|*Saski-arrantza Kinu ibaian* ( **)
Fitxategi:Fly-fishing (Kabari-nagashi) -- Hokusai.png|*Euli-arrantza* ( **)
Fitxategi:Waiting nets -- Hokusai.jpeg|*Zaintzeko sareak* ( **)
Fitxategi:Fishing_in_the_Miyato_River_--_Hokusai.jpg|*Arrantza Miyato ibaian* ( **)
Fitxategi:Noboto in Shimosa -- Hokusai.jpg|*Noboto, Shimōsa Probintzian* ( *'')

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Avalon

[thumb|[Artur erregea Avalonen. Aintzirako Andereak Artur erregeari Exkalibur ezpata ematen.]]
**Avalon**, latinez *Insula Avallonis*, galeseraz *Ynys Afallon* edo *Ynys Afallach* eta kornubieraz *Enys Avalow*, literalki "Sagarrondoen Uhartea", Arturiar kondairako uharte mitologiko bat da.

Lehen aldiz, Godofredo Monmouthekoak idatzitako *Historia Regum Britanniae* (1136) idazlanean aipatzen da. Kondairaren arabera, Aintzirako Andereak Artur erregeari Exkalibur ezpata eman eta gerora errege horrek berak ezpata uretara jaurti zuen leku magikoa da.
Hugo IV.a Ziprekoa

**Hugo IV.a** (Nikosia, 1294 - *ibidem*, 1359ko urriaren 10a) Zipreko erregea eta Jerusalemgo errege tituluduna izan zen 1324tik 1358ra.

Poitiers-Lusignan etxeko kide izan zen. Aita Guy Henrike II.a Ziprekoa erregearen anaia zen eta ama Eschiva Ibelin etxekoa. Hugo aitarik gabe geratu zen hiru urterekin, eta bere osaba erregearen etxean hezi zen.

1324an Henrike hil zen seme-alabarik gabe eta Hugo errege koroatu zuten apirilaren 15ean Nikosiako katedralean. Jerusalemgo erresumaren erreklamazioa ere jaso zuen osabaren herentzia gisa, eta Jerusalemgo koroa jaso zuen Famagustan.

Lehenik Maria Ibelingoarekin ezkondu zen eta ondoren Alizia Ibelingoarekin. Zortzi seme-alaba izan zituen, bigarrenarekin. Bere seme Petrik hartu zion lekukoa Zipreko tronuan.

## Genealogia
Daniel Dias

**Daniel de Faria Dias** (Campinas, 1988ko maiatzaren 24a) igeriketa egokituan lehiatzen den brasildar atleta da. 27 domina irabazi zituen Udako Paralinpiar Jokoetan 2008 eta 2020 artean.2 3 4 5.

## Nazioarteko ohoreak 
## Kanpo estekak
Aitor Bengoetxea

**Aitor Bengoetxea Alkorta** (Donostia, Gipuzkoa, 1967ko abenduaren 18a) zuzenbidean doktorea da. UEUko zuzendaria da 2023tik. UPV/EHUko GEZKI institutuko zuzendari ohia ere bada (2014-2022). Lanaren eta Gizarte Segurantzaren Zuzenbideko arloan (UPV/EHU) irakaslea da 1991tik.

Horretaz gain, Euskadiko Kontseilu Ekonomiko eta Sozialeko kidea izan da, aditu gisa (2006-2014) eta baita Euskadiko Kooperatiben Goren Kontseiluko kidea ere, EHUren izenean (2014-2022).

“Gizarte Ekonomia eta bere Zuzenbidea” Ikerketa Taldeko Ikerlari Nagusia da gaur egun.

Aditu gisa hainbat hedabidetan kolaboratu izan du (Berria, Gara, Diagonal, Público, Euskadi Irratia, Onda Vasca, SER, Radio Euskadi, ETB 1, ETB 2, Hamaika Telebista, La 2).

## Ikerketa 
ezkerrera|thumb|300x300px|GEZKI taldeko kideak  (2019) **Bengoetxea** bigarrena da ezkerraldean.

2003an doktore-tesia defendatu zuen EHUn Juan Pablo Landaren zuzendaritzapean, funtzionarioen negoziazio kolektiboari buruz («*La ratio iuris del articulo 37.2 de la ley 9/1987, de 12 de junio, de organos de representación, determinación de las condiciones de trabajo y participación del personal al servicio de las administraciones públicas.*»).

Geroago bihurtu zen “Gizarte Ekonomia eta bere Zuzenbidea” Ikerketa Taldeko Ikerlari Nagusia.

Bengoetxearen ikerketa lerro nagusiak enpleguaren zuzenbidea, enplegu kooperatiboa eta gizarte ekonomiaren zuzenbidea dira.

## UEUkidea 
Udako Euskal Unibertsitateko zuzendaria da 2023tik eta talde eragileko kidea 2022tik. Aurretik ere izan da talde eragileko kide (2004-2008). Zuzenbide sailburua ere izan zen (1994-1999). Uztaro giza eta gizarte zientzietako aldizkariko Erredakzio Kontseiluko kidea ere bada 2012tik.

## Argitalpenak 
60 argitalpen zientifikotik gora  argitaratu ditu euskaraz, gazteleraz zein ingelesez. 

*Legeak-Leyes* bildumako lege testuak eguneratzeko arduraduna izan zen (2008-2012).

## Sariak eta errekonozimenduak 
* 2004: Accesit berezia jaso zuen Estudios Financieros Sariaren XIV edizioan lan honengatik: *"Los servicios esenciales para la comunidad como límite inmanente del derecho a la negociación colectiva en la función publica"*, Madrileko Centro de Estudios Financieros elkarteak banatzen du sari hori.
* 2010: Lehen Saria Francisco Javier de Landáburu Universitas, Eurobask. Mari Luz de la Cal Barredorekin batera. IX. edizioko gaia  Krisi ekonomiko eta finantzarioa izan zen, baita marko horretan Europar Batasunak duen eginkizuna ere.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Udako Euskal Unibertsitatea
* GEZKI

## Kanpo estekak 
* Aitor Bengoetxea Alkorta Inguma datu-basean (33 erreferentzia)
* «Aitor Bengoetxea Alkorta: “Euskal Herriak behar du ikuspegi nazionala duen eta bere jardunean euskarak zentralitatea duen unibertsitatea”»&#x20;*www.ueu.eus*
* «Oso bizirik dago UEU» (Naiz Irratia, 2023ko martxoak 6)
* «Ez dago Euskal Herri osoa eta euskara ardatz dituen unibertsitaterik» (Berria, 2023ko martxoak 7)
Masa-polimerizazio

Polimeroen kimikan **masa-polimerizazioa** polimeroak sintetizatzeko industria-metodo bat da non egoera likidoan dagoen monomeroari hasarazle disolbagarri bat eransten zaion erreakzio hasteko. Hasarazlea monomerotan disolbatu behar da. Berotuz edo erradiatuz aktibatzen da hasarazlea

Erreakzioa aurrera joan ahala nahasteak gero eta biskositate handiagoa du. Erreakzioa exotermikoa da eta beroa ongi kontrolatzea beharrezkoa da ezaugarri egokiko polimeroak sintetizatzeko. Masa-polimerizazioetan polidispertsitatea handia izan daiteke eta kate-transferentzia eta polimeroa adarkatzea gerta daitezke.

## Erabilera 
Etapa-polimerizazioetan nahikoa arrunta da masa-polimerizazioa baliatzea. Polimerizazio ionikoetan ere baliatzen da, baina ez da horren ohikoa. Erradikal-polimerizazioetan PVCaren sintesian usatzen da, adibidez.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Erradikal-polimerizazio
* Emultsio-polimerizazio
* Disoluzio-polimerizazio
* Suspentsio-polimerizazio

## Kanpo estekak
Hego haizea, zeru garbia

***Hego haizea, zeru garbia*** (), baita *Fuji gorria* izenburuaz ere ezaguna, Katsushika Hokusai japoniar margolari eta grabatzailearen xilografia bat da, 1829-1833 artean egina, Edo Aroan. *Fuji mendiaren hogeita hamasei ikuspegi* sailaren partea da. Fuji mendian oinarritutako lan hau Hokusairen Ukiyo-e estanpa onenetako bat da.

## Deskribapena 
Udazkenaren hasieran haizea hegoaldetik dator eta zerua oskarbi dago. Beraz, sortzen ari den eguzkia gorri bihur daiteke Fuji mendia. Hokusaik konposizio-abstrakzioz baina meteorologia-espezifikotasunez hartzen du une hau, batez ere obra hau osatzen duen gainerako sailarekin alderatuta. Zeruko hiru tonu urdin sakonek mendiaren hiru tonuak islatzen dituzte. Mendi tontorreko elur arrasto iraunkorrek eta basoa bere oinarrian inguratzen duten itzal ilunek zehaztasun handiz kokatzen dute denboran.

Lanak 25,72 zm × 38 zm-ko tamaina du, eta egile batzuek 1826 eta 1831 inguruan datatuta dago, Hokusairen heldutasun profesionaleko garaiarekin bat etorriz.

## Historia 
Pieza hau *Fuji mendiaren hogeita hamasei ikuspegi* saileko beste maisulana da, agian Japoniako artearen lanik ezagunenetako bat izanik. Ukiyo-e liburuek irudika dezakeen arren, Hokusairen koadernoek erakusten dute bere interesek ere sorta zabal samarra hartu zutela, eta, hain zuzen ere. Horrelako paisaiek eman zioten ospea. Grabatu horien kolore aseak eta forma estilizatuak inspirazio iturri izan ziren ondorengo hamarkadetan mugimendu inpresionistak Postinpresionistak. Gaur egun, Katsushika Hokusairen lan osoko piezarik bikainenetako bat bezala onartuta dago.

Grabatuak mundu osoko museoetan aurki daitezke, baita Londresko British Museumen, New Yorkeko Metropolitan Museum of Arten eta Indianapolisko Arte Museoan ere.

2019ko martxoan, *Hego haizea, zeru garbia* 507.000 dolarretan saldu zen New Yorkeko enkante batean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sundai, Edo-n

'''***Sundai, Edo-n***'*  (), Katsushika Hokusai japoniar margolari eta grabatzailearen xilografia bat da, 1830-1832 artean egina, Edo Aroan. *Fuji mendiaren hogeita hamasei ikuspegi'' saileko partea da. Klase sozial desberdinetako pertsonak erretratatzen ditu, Edo kanpoaldean, egungo Tokion, zegoen kale batean. 

## Deskribapena 
Eszena Sundain gertatzen da, Edo hirian, Tokioko egungo Surugadai barrutian. Edo garaian, inguru honetan shogunaren zerbitzarien egoitzak ugari ziren. Irudiak, zentrotik ezkerrerantz altxatzen diren mendixka ezberdinak erakusten ditu. Zuhaitz altuek eta hosto handikoek osaketaren alde hau populatzen dute; hauen tonu berdeek eta belarrak uda dela aditzera eman lezakete. 

Eskuinean, bi etxeen teilatuak altxatzen dira. Teilatu hauek, beste muturreko altueren ondoan, erdiguneko sakonunea osatzen dute; haratago, Fuji mendia ikusten da. Lehen planoan, oinezkoek zeharkatzen duten kale bat dago. Eskuinerantz, hiru basailuk babesten duten samurai bat doa, bizkarrean kutxa bat daramatela ekipajea gordetzeko. Talde honen aparte pertsona batzuk muinotik igarotzen ari dira. Hokusaik paisaiaren elementuez gain, aurpegiak, arropak eta gorputz-mugimenduak zehaztu zituen.

## Teknika 
Hokusaik hirurogeita hamar urte zituen sail hau egiteko orduan eta bere ibilbide artistikoaren gailurrean zegoen. Grabatu honetarako zurezko grabatua egiteko Japoniako teknikak erabili zituen. Lehenik, formak marrazten zituen paper gainean, zurezko blokearen zizelkatzean lerroak jarraitzeko. Ondoren, bloke horren gainean pintatzen du, eta, ondoren, beste orri baten gainean sakatzen du. Teknikaren konplexua da kolore bakoitzak bere zura behar duelako, eta, gainera, egilea ezaguna zen erabiltzen zituen tonalitate ugariengatik eta horiek lanean azaldu nahiz zuelako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tatiana Afanasieva

**Tatiana Alekséyevna Afanásieva** —errusieraz, Татья́на Алексе́евна Афана́сьева— (Kiev, Ukraina, 1876ko azaroaren 19a &ndash; Leiden, 1964ko apirilaren 14a), **Tatiana Ehrenfest-Afanaseva** izenaz ere ezaguna, matematikari eta fisikari ukrainar eta herbeheretarra izan zen, mekanika estatistikoaren eta termodinamika estatistikoaren arloan ekarpenak egin zituena. 1904ko abenduaren 21ean, Paul Ehrenfest (1880-1933) fisikari austriarrarekin ezkondu zen. Bi alaba eta bi seme izan zituzten, eta horietako bat, Tatyana Pavlovna Ehrenfest, matematikaria izan zen.

## Lehen urteak 
Afanasieva Kieven jaio zen, Ukrainan, garai hartan Errusiar Inperioaren zati zena. Bere aita Aleksander Afanasiev zen, trenbide inperialeko ingeniari nagusia, Tatiana Errusiar Inperioaren inguruko bidaietara eramango zuena. Bere aita oraindik haurra zela hil zen, beraz, San Petersburgora joan zen bizitzera, Errusian, izeba Soniarekin eta osaba Píter Afanasievekin, San Petersburgoko Unibertsitate Politeknikoko irakaslearekin.

Tatianak San Petersburgoko eskola normalean ikasi zuen  matematika eta zientzien espezialitatea. Garai hartan, emakumeei ez zitzaien Errusiako unibertsitateetara joaten uzten; beraz, eskola normalean graduatu ondoren, Tatiana matematika eta fisika ikasten hasi zen San Petersburgoko Emakumeen Unibertsitatean, Orest Jvolsonen zuzendaritzapean. 1902an, Alemaniako Gottingengo Unibertsitatera joan zen, eta han Felix Klein eta David Hilbertekin jarraitu zituen ikasketak. Bertan bizi izan zen bikotea bere karreran zehar. Paul eta Tatiana Ehrenfesten *Mekanikako hurbilketa estatistikoaren oinarri kontzeptualak* jatorriz Alemaniako *Zientzia Matematikoen Entziklopediarako* argitaratu zen, eta ordutik hona asko itzuli eta berrargitaratu da.

Artikulu asko argitaratu zituen hainbat gaitan, hala nola ausazkotasuna eta entropia, eta geometria irakatsi zien haurrei.

## Sariak eta aintzatespenak 
* Holandako Fisika Kontseiluak *Ehrenfest-Afanassjewa tesiaren saria* babesten du.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Klein, Martin J. (1972). *The making of a theoretical physicist.* (1. ed., 2. print. edición). Amsterdam: North-Holland Publ. ISBN 978-0720401639. 
* Pyenson, Lewis (1995). «Ehrenfest, Tatyana Afanaseva».  McMurray, Emily J.; Kosek, Jane Kelly; Valade III, Roger M., eds. *Notable twentieth-century scientists.* Detroit, MI: Gale Research. ISBN 9780810391819. 

## Bibliografia gehigarria 
* 

## Kanpo estekak 
* Tatiana Ehrenfest-Afanaseva, biografia- UCLA
* *Mekanikako hurbilketa estatistikoaren oinarri kontzeptualak*
Esther Szekeres

**Esther Szekeres** (hungarieraz: *Klein Eszter)* (Budapest, Hungaria,1910eko otsailaren 20a -  Adelaide, Australia, 2005eko abuztuaren 28a) judu-hungariar jatorriko matematikari australiarra izan zen.

## Biografia 
Esther Klein jatorri juduko familia batean jaio zen Budapesten, Hungariako Erresuman, 1910ean. Ama Ignaz Klein zuen. Klein hungariar talde bateko kidea zen, eta bertan zeuden Paul Erdös, George Szekeres eta Pál Turán, problema matematiko interesgarrienak aztertzen.

1933an, Kleinek taldeari konbinatoriako problema bat proposatu zion, Erdösek *amaiera zoriontsuaren problema* gisa izendatua zuena, Esther 1937an George Szekeresekin ezkontzera eraman baitzuen, zeinarekin bi seme-alaba izan zituen.

Bigarren Mundu Gerra hasi ondoren, Esther eta George Szekeres Australiara emigratu zuten, Hongkoun, Shanghaiko (Txinako Herri Errepublika) errefuxiatu-komunitatean, urte batzuk eman ondoren. Australian, Adelaiden kokatu ziren Sydneyra joan aurretik, 1960ko hamarkadan.

Sydneyn, Estherrek hitzaldi bat eman zuen Macquarieko Unibertsitatean, eta aktiboki parte hartu zuen bigarren hezkuntzako ikasleen matematika aberasten. 1984an,  matematika gainditzeko asteroko bilera bat sortu zuen, astero biltzen jarraitu zuten 30 talde inguruko programa batean hedatu zena, eta Australia eta Zeelanda Berriko bigarren hezkuntzako ikasleak inspiratu zituen.

2004an, George eta biak Adelaidara joan ziren berriro, eta han, 2005eko abuztuaren 28an, ordubeteko aldearekin hil ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pablo Atchugarry

**Pablo Atchugarry** (Montevideo, 1954ko abuztuaren 23a) artista eta eskultore uruguaitarra da.

## Biografia 
María Cristina Bonomi eta Pedro Atchugarry Rizzoren hiru seme-alabetatik bigarrena izan zen. Bere anaia nagusia Alejandro Atchugarry, abokatua, Ekonomia ministroa izan zen Jorge Batlle gobernuan eta bere anaia txikia psikiatra eta idazlea da. Pablok artera dedikatzeko gogoa oso txikitatik sentitu zuen eta aitaren laguntza izan zuen, margolaritzarekin hasi zen adierazpide gisa eta gero eskulturan sartu zen zementua, burdina eta egurra bezalako materialekin.  

1970eko hamarkadaren amaieran, Montevideon, Buenos Airesen, Porto Alegren eta Brasilian hainbat erakusketa egin ostean, Espainiara, Frantziara eta Italiara ikasketa bidaiak egin zituen. 1978an bere bakarkako lehen erakusketa egin zuen Italiako Lecco hirian (Como lakua). 1980-1981 bitartean, bidaiatzen jarraitu zuen eta bere pintura-lanak erakusten jarraitu zuen Stockholmen, Lucernan, Luganon, Munichen, Zurichen, Londresen, Malmon, Parisen eta Bogotan. 1982an Italian finkatzea erabaki zuen, Leccon. 1987an bere lehen banakako eskultura erakusketa egin zuen, Milango Bramantino Kriptan. 1989an hasi zen obra monumentalak egiten, egun espazio publikoak eta bilduma pribatuak integratzen dituztenak.

## Obra 
Bere lehen zementuzko eskultura 1971koa da (*Zaldia*). 1979an bere lehen eskultura egin zuen Carraran, “ *La Lumière* ”, marmolarekin.  Michelangeloren Vatikanoko Pietatearen marmolezko bertsioa sortu zuen, 1983an amaitutako Carrarako marmolezko 12 tonako bloke batean exekutaturiko lana 

2002an Carrarak Michelangelo saria eman zion bere ibilbide artistikoa aitortzeko. 

## Fundazioa eta museoa 
2007an Pablo Atchugarry Fundazioa sortu zuen Manantialesen (Uruguai) artearen eta publikoaren arteko topagune bat sortzeko helburuarekin,  eta harrezkero bere lana eta egoitza Italiako Lecco eta Manantialesen artean banatu ditu.

Fundazioaren lokaletan artistaren tailerra, Eskultura Monumentalen Nazioarteko Parkea -Octavio Podestá, Rimer Cardillo eta Atchugarry beraren lanekin, erakusketa eta ekitaldietarako espazioak eta gela didaktiko bat daude.  

2022an, Atchugarry MACA Arte Garaikideko Museoa inauguratu zen jabetza berean, Carlos Ott arkitektoak diseinatutako eraikina, 5.000 metro koadro, 4 erakusketa areto, zinema areto bat eta aire zabaleko antzoki bat dituena.  MACA agendak aldi baterako erakusketak proposatzen ditu, Pablo Atchugarryren bilduma iraunkorra agertzeaz gain, besteak beste , Julio Le Parc, Carlos Cruz-Diez, Joaquín Torres García, Ernesto Neto eta Carmelo Arden Quin artisten 100 lan baino gehiago biltzen dituena, besteak beste. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*Atchugarry fundazioa
Enriqueta O'Neill

'''Enriqueta O'Neill** **de Lamo** (Madril, 1909ko martxoaren 27a &ndash; Bartzelona, 1972ko azaroaren 17a) aktorea eta idazlea izan zen, eta **Regina Flavio''' ezizenarekin argitaratu zituen bere lanak 1942 eta 1970 artean.Lidia Falcón idazle eta politikoaren ama izan zen.

## Biografia 
1909ko martxoaren 27an jaio zen Madrilen. Enrique O'Neill Acosta, jatorri irlandarreko mexikar diplomatikoa, eta Regina de Lamo y Jiménez espainiarraren (*Nora Avante* ezizenez) alaba zen. Idazle, pianista eta sindikalismoaren eta kooperatibismoaren defendatzaile sutsua zen, eta Lluis Companysen kolaboratzailea. Ahizpa idazle bat ere izan zuen, Carlota O'Neill (Laura de Noves ezizenez), baita bere aitaren aurreko ezkontza bateko hainbat anai-arreba ere. Carlos Lamo y Jiménez amaren aldeko osaba Rosario de Acuña idazle eta kazetariaren lagun sentimentala izan zen.

Abeslari eta aktore gisa lan egin zuen, eta César Falcón idazle, kazetari eta politikari peruarra ezagutu zuen. Gizon ezkondua zen, eta Lidia Falcón O'Neill alaba jaio zen 1935ean. 1936ko uztailean, Virgilio Leret Ruiz koinatua, militarra eta ingeniaria, hil ondoren, Carlota ahizpa atxilotu eta kartzelaratu egin zuten hainbat urtez. Bera Bartzelonan jarri zen amarekin batera, eta han lan bat lortu zuen zentsore gisa, kazetari eta ingelesezko eta frantsesezko itzultzaile gisa lan eginez. José Bernabé Olivak, orduan Bartzelonako Prentsa Idazkari Probintzialarekin zuen harremanari esker, bere ahizpa askatu ondoren, iloben zaintza berreskuratzea lortu zuen, eta Bartzelonako Kristo Erregearen misiolariek zuzendutako zentro batean hasi ziren ikasten. 1942an, bai bera, bai haren ama eta ahizpa eleberriak idazten hasi ziren. Ama 1947an hil zen, eta ilobak nagusitu zirenean, ahizpak Espainiatik alde egitea erabaki zuen, eta Venezuelara jo zuen lehenik, eta Mexikora gero, han jarri baitzen behin betiko.

Alaba gazte hasi zen idazten eta politikarekiko interesa pizten agertzen, eta legez kanpoko propaganda egiteagatik kartzelaratu zutenean, Enriquetak ezin izan zuen jasan eta bere buruaz beste egin zuen 1972ko azaroaren 17an Bartzelonan, 63 urterekin.

## Bibliografia 
### Regina Flavio bezala 
#### Eleberri erromantikoak 
* *El verdadero amor de Chopin* (biografía novelada) (1942)
* *Un hombre interesante* (1942)
* *El mañana es nuestro* (1945)
* *Tras la niebla* (1945)
* *El tiempo pasa* (1946)
* *Idilio entre sombras* (1947)
* *Quimera de amor* (1947)
* *Alma de Marruecos* (1950)

#### Bestelako lanak 
* *Una mujer frente a su destino* (1960)
* *Matando siglos en la boca de Aroa* (1970)

## Erreferentziak 
## Kanpoo estekak