open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Leopoldo Barreda

**Leopoldo Barreda de los Ríos** (Bilbo, 1960ko maiatzaren 15a - ) III., IV., V., VI., VII., VIII. eta IX. legegintzaldietako PPko eusko legebiltzarkidea da. 1996tik taldeko bozeramailea da legebiltzarrean, Jaime Mayor Oreja ordezkatu zuenean. PPn barnan, gainera, Bizkaiko lehendakaria izan zen 1987 eta 1995 bitartean. Egun, Zuzendaritza Batzorde Nazionaleko kidea da. 1987 eta 1995 bitartean ere Bizkaiko Batzar Nagusietako ahalordeduna izan zen.

ADENA-WWF eta Greenpeace erakundeetako bazkidea da. Zuzenbidean lizenziaturi, abokatua da. Tiermesko Museoaren Lagunen Elkarteko kidea ere bada.
Arrueta-Sarrikota

**Arrueta-Sarrikota** ([aʁueta s̺aʁikota]) edo tokiko ahoskeran **Arruta-Sarrikota** ([aʁuta s̺aʁikota]) Nafarroa Behereko udalerria da eta Amikuze eskualdean dago kokaturik.

## Geografia 
### Udalerri mugakideak 
* Martxueta eta Amorotze-Zokotze hegoaldean
* Bidaxune eta Akamarre iparraldean
* Burgue-Erreiti eta Erango ekialdean
* Oragarre mendebaldean
### Etxeak eta Auzoak 
* Arrueta
* Sarrikota
* Amikuze
* Harribarre
* Beltzuntzibarre
* Kurutxaga
* Herri

## Historia 
Arrueta eta Sarrikota herriak 1842ko ekainaren 27an batu ziren udalerri bakar bat osatzeko.

## Ekonomia 
Udalerriko ekonomia nekazaritza eta abeltzantzan dago oinarriturik:
* Laborantza: garia, artoa garagarra eta mahatsa
* Abeltzanza: behiak, ardiak, txerriak eta ahateak

Silbikultura eta Helizikulturak (marraskiloen hazkuntza) ere badute garrantzia.
## Demografia 
Oharra: 2005eko biztanleria, INSEEk emaniko behin-behineko datua da; fusioa baino lehenagoko datuak, 1836 artekoak, Arruetari dagozkio.

### Biztanleria-piramidea 
## Eraikin historikoak 
Arruetako Done Petri eliza XIX. mendekoa da. Bertan, XVIII. mendeko erretaula eta Samakoitz hileta-kapera ikus daitezke.

## Arruetar-sarrikotar ospetsuak 
* Koldo Ameztoi (1952-), ipuin-kontalari eta idazlea.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Arrueta
* Sarrikota

## Kanpo estekak
Azkarate (udalerria)

**Azkarate** Euskal Herriko udalerri bat da, Nafarroa Beherea lurraldean kokatuta. Baigorri-Ortzaize eskualdean dago, Donibane Garazi hiriburutik 2,2 kilometrora. Altuera 120 eta 446 metro artekoa da, eta 5,82 km²-ko azalera hartzen du. 2018. urtean 316 biztanle zituen.

Bertako biztanleak *azkaratearrak* dira.

## Izena 
Azkarate beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:

* frantsesez: *Ascarat* ("azkagá" ahoskatua)
* gaztelaniaz: *Azcárate* ("aθkárate" ahoskatua)

Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:

* *Ascarat* (1106)
* *Escarat* (1300)
* *Axcarate* (1621)
* ''Sanctus Julianus d'Ascarat* (1763)

### Etimologia 
Jean-Baptiste Orpustanek dio *Azkarate* toponimoa *aitz* ("haitz") eta *garate'' ("toki garaia"), hau da, "haitzezko toki garaia", hitzek osatzen dutela.

1792an udalerri independente gisa eratu zen.

## Demografia 

## Ekonomia 
Udalerriko ekonomiaren oinarria laborantza da, eta Irulegiko Arnoa jatorri-izendapena duen ardoa ekoizteko sor-markaren barruan dago.

## Politika 
### Auzapezak 

### Erakunde publikoak 
2017ko urtarrilaren 1era arte, Azkarate Garazi-Baigorri herri elkargoaren kide zen. Une horretatik aurrera, sortu berria zen Euskal Hirigune Elkargoaren parte izatera pasa zen.

## Garraioa 
Euskal Hirigune Elkargoaren esku dagoko Car Express hiriarteko autobus sareak zerbitzatzen du herria. Guztira, line batek eskaintzen du zerbitzua.

## Euskara 
[thumb|Joseph Irigaray: [Euskal Herriko Ahotsak proiekturako egindako elkarrizketa|256x256px]]Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Baigorriko ibarreko herri guztiak sailkatu zituen, mendebaldeko behe-nafarrera euskalkian, Arberoa eta Ortzaize ibarretan hitz egiten zena.

Koldo Zuazok, 2010ean, Azkaratek nafar-lapurtera euskalkian sailkatu zituen.

## Azkaratear ospetsuak 
* Piarres Narbaitz (1910-1984), idazle, historialari eta apaiza.
* Jean Irigarai (1937-), idazlea.
* Jean-Michel Galant (1953-), politikaria.
* Joxe Mari Auzmendi Matxain (1954-2020), euskarazko hezkuntzaren defendatzailea.

## Irudiak 

Fitxategi:Ascarat Fronton.jpg|Pilotalekua
Fitxategi:Ascarat Eglise.jpg|Done Julengo eliza
Fitxategi:Ascarat Ferme.jpg|Baserri
Fitxategi:Le Béhorléguy vu depuis Ascarat.jpg|Behorlegi mendia
Fitxategi:Ascarat - Vignoble - grappes.jpg|Irulegiko arnoaren mahatsak

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Baigorri-Ortzaize
* Nafarroa Beherea

## Kanpo estekak
Banka

**Banka** Euskal Herriko udalerri bat da, Nafarroa Beherea lurraldean kokatuta. Baigorri-Ortzaize eskualdean dago, Donibane Garazi hiriburutik 18,9 kilometrora. Altuera 231 eta 1 275 metro artekoa da, eta 49,60 km²-ko azalera hartzen du. 2018. urtean 347 biztanle zituen.

Bertako biztanleak *bankarrak* dira.

## Izena 
Banka beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:

* frantsesez: *Banca* ("banká" ahoskatua)
* gaztelaniaz: *Banca* ("bánka" ahoskatua)
* *La Fonderie* (1793)
* *Banca* (1832)

## Demografia 

## Ekonomia 
Kobrezko meategiak eta hari lotutako galdaketak XVIII. mendearen erdialdean izan zuten goia; forjak eta labe garaiak, berriz, 1828tik 1861era egon ziren jardunean.

Gaur egun, jarduera nagusiki nekazaritzakoa da. Udalerria Ossau-Irati gaztaren apelazio-eremuan dago.

## Politika 
### Auzapezak 

### Erakunde publikoak 
2017ko urtarrilaren 1era arte, Banka Garazi-Baigorri herri elkargoaren kide zen. Une horretatik aurrera, sortu berria zen Euskal Hirigune Elkargoaren parte izatera pasa zen.

## Garraioa 
Euskal Hirigune Elkargoaren esku dagoko Car Express hiriarteko autobus sareak zerbitzatzen du herria. Guztira, line batek eskaintzen du zerbitzua.

## Euskara 
Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Aldudeko ibarreko herri guztiak sailkatu zituen, mendebaldeko behe-nafarrera euskalkian, Arberoa eta Ortzaize ibarretan hitz egiten zena.

Koldo Zuazok, 2010ean, Bankak nafar-lapurtera euskalkian sailkatu zituen.

### Literatura 
Pantzo Hirigaraik Bankari eskainitako kantu bat konposatu zuen:

## Ondasun nabarmenak 
Udalerriaren iparraldean, monumentu izendaturik dagoen metalurgia-lantegi baten aztarnak topa daitezke, bere labe garaiarekin. Ura zekarren kanalak, errekatik hartzen zuena ura, ziurrenik antzina labe garaiak elikatzeko erabiltzen ziren hauspoei eragiteko errota batez egongo ziren osatuak.

Herriaren erdian kokatu Olhaberri interpretazio zentroak Bankako kobre eta burdin meategien historia erakusten du. Bertan, panelak, argazkiak, mapak, eta eskemak ikus daitezke. Bisita dohainik da.

## Bankar ospetsuak 
* Piarre Erramuzpe (1927-), bertsolaria.
* Ximun Erramuzpe (1914-1988), euskal idazlea.
* Juan Felix Iriarte (1912-1987), bertsolaria.
* Marijane Minaberri (1926-2017), idazlea, olerkaria eta haur ipuin kontalaria.
* Patrick Ozafrain (1974-2019), esku huskako pilotaria

## Irudiak 

Fitxategi:Banca Fronton.jpg|Pilotalekua
Fitxategi:Banca Eglise.jpg|Done Petri eliza
Fitxategi:Banca1.JPG|Baserri bat
Fitxategi:Haut fourneau de Banca.JPG|Bankako burdinola
Fitxategi:Argarai goiko aldean (NA-Naf B, EH).jpg|Harriak Argarai mendian

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Baigorri-Ortzaize
* Nafarroa Beherea

## Kanpo estekak
Bastida (Nafarroa)

**Bastida** —edo, izen bereko beste herrietatik bereizteko, **Bastida Arberoa**— Nafarroa Behereko ipar-mendebaldeko udalerri bat da, izen bereko kantonamenduan kokatua, Arberoa eskualdean. 

Nafarroako Erresumak 1288an sortutako Erdi Aroko bastida bat da.

Bastida gaskoi kolonia gisa jaio zela uste da, hori dela eta, hizkuntza mapa batzuetan euskal lurraldeko gaskoi hiztunen enklabetzat ageri da. Hortaz, Bastida euskal eta gaskoi lurralde elebiduna izan da. Dirudienez, oraindik ere gaskoi hiztunak badira nafar udalerrian.

## Geografia 
### Hidrografia 
Udalerria, Harana eta Arberoa ibaiek gurutzatzen dute, baita azken honen ibaiadar batek ere.

### Udalerri mugakideak 
* Bardoze eta Ahurti (Lapurdi) iparraldean
* Hazparne (Lapurdi) mendebaldean
* Aiherra hegoaldean
* Oragarre ekialdean
### Etxeak eta auzoak 
* Hiria-Bidun
* Kapera-Lescapat
* Touron
* Pezaru
* Arrestegi
* Agnescons

## Demografia 
## Kultura
### Ondasun nabarmenak 
* Juduen hilerria
* Jasokundeko Andre Mariaren eliza
* Bastidako trinketa

### Musika
Musika talde ospetsuen artean, Kuartz dugu.

## Bastidar ospetsuak 
* Inesa Gaxen (1566-?), sorgintzat hartu zuten emakumea.
* Émile Lafourcade-Cortina (1864-1904), eskrimalaria.

## Argazki galeria 

Irudi:Cimetière juif de La Bastide Clairence.jpg|Judu hilerria.
Irudi:La Bastide-Clairence (Pyr-Atl, Fr) mairie.JPG|Herriko etxea
Irudi:LBC Place de la mairie.jpg|Herriko etxearen plaza
Irudi:La Bastide Clairence 4.JPG|Bastidako etxeak.
Irudi:LBC Salle St Blaise.JPG|Bastidako etxeak.
Irudi:LBC place des arceaux-N.jpg|Arkuen plaza
Irudi:Labastide Clairence-3.jpg|Bastidako eliza

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Arberoa
* Nafarroa Beherea

## Kanpo estekak
Behaskane-Laphizketa

**Behaskane-Laphizketa** ([behas̺kane lapðis̻keta]) Nafarroa Behereko udalerria da eta Amikuze eskualdean dago kokaturik.

## Geografia 
Biduze ibaiak udalerria gurutzatzen du.
### Udalerri mugakideak 
* Aiziritze-Gamue-Zohazti eta Arberatze-Zilhekoa iparraldean
* Domintxaine-Berroeta (Zuberoa) ekialdean
* Donapaleu mendebaldean
* Larribarre-Sorhapürü hegoaldean

### Etxe-taldeak eta auzoak 
* Behaskane
* Laphizketa
* Herri

## Historia 
1842an Behaskane eta Laphizketa herriak batu egin ziren udalerri bakarra sortzeko.
## Demografia 
Oharra: 2006ko biztanleria, INSEEk emaniko behin-behineko datua da. 1836 artekoak Behaskaneri dagozkio, fusioa baino lehen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Behaskane
* Laphizketa

## Kanpo estekak
Behauze

**Behauze** ([behaus̻e]) Nafarroa Behereko udalerria da, Amikuze eskualdean kokaturikoa.

## Geografia 
### Udalerri mugakideak 
* Martxueta iparraldean
* Labetze-Bizkai ipar-ekialdean
* Lüküze-Altzümarta ekialdean
* Amorotze-Zokotze mendebaldean
* Bithiriña hegoaldean
### Etxeak eta Auzoak 
* Burgu
* Montagna

## Demografia 
## Ondasun nabarmenak 
Zenbait aztarna protohistoriko aurkitu dira udalerrian.

## Pertsonaia ezagunak 
* Jean-Marie Mailharro (1952-), ostalaria Baionan eta zinegotzia Donibane Garazin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Behorlegi

**Behorlegi** Euskal Herriko udalerri bat da, Nafarroa Beherea lurraldean kokatuta. Garazi eskualdean dago, Donibane Garazi hiriburutik 13,1 kilometrora. Altuera 299 eta 1 267 metro artekoa da, eta 20,58 km²-ko azalera hartzen du. 2018. urtean 73 biztanle zituen.

Bertako biztanleak *behorlegitarrak* dira.

Hergarai ibarreko hiriburua da.

## Izena 
Behorlegi beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:

* frantsesez: *Béhorléguy* ("behorlegí" ahoskatua)

Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:

* *Beorrleguy* (1284)
* *Behorleguy* (1284)

### Etimologia 
Jean-Baptiste Orpustanek dio *Behorlegi* toponimoa *behor* eta *egi* (kokapena adierazten duen atzizkia), hau da, "behorretako tokia", hitzek osatzen dutela.

## Geografia 
Behorlegi Hergarai ibarran dago.

### Mugakideak 
### Ingurune naturala 
Herritik gertu, Zuberoako bidean, Behorlegi mendia (1 265 m) dago, euskal mendizaletasunaren ikonoetako bat. Hegoaldeko mendizaleek "Iparraldeko Txindokia" deitzen diote. Erraldoi eder honek Hergarai ibarrak menperatzen ditu, eta Arbailako mendikatearen tontorretako bat da.
### Etxeak eta auzoak 
* Herria
* Intxazindaga
* Ihidoia
* Urondoa
* Lekunberrikoborda
* Etxebarnea
* Etxeparea
* Lekunaga
* Etxeberriborda
* Elhorta
* Landerreko Etxola
* Iphastoloko Etxola

## Historia 
Hergarai ibarra, Behorlegi buru zuela, 1391n Karlos III.a Nobleak, Nafarroako erregeak, baronia bihurtu zuen, Lurdako gazteluko gobernaria zen Joanes Biarnokoaren alde, erregearen arreba batekin ezkondu zena.

## Demografia 

## Ekonomia 
Udalerriko ekonomiaren oinarria laborantza da.

## Politika 
### Auzapezak 

### Erakunde publikoak 
2017ko urtarrilaren 1era arte, Arnegi Garazi-Baigorri herri elkargoaren kide zen. Une horretatik aurrera, sortu berria zen Euskal Hirigune Elkargoaren parte izatera pasa zen.

## Garraioa 
Hergarai Bizik eskatutako Garraio Solidarioa zerbitzu presta dio udalerrian.

## Euskara 
Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Garazi eskualdeko herri guztiak sailkatu zituen, Arnegi izan ezik, ekialdeko behe-nafarrera euskalkian, Amiküze eta Oztibarre eskualdetan hitz egiten zena.

Koldo Zuazok, 2010ean, Behorlegik nafar-lapurtera euskalkian sailkatu zituen.

## Ondasun nabarmenak 
* Jasokuntzeko eliza

## Behorlegitar ospetsuak 
* Mañex Zubiat (1848-1924), bertsolaria.
* Mattin Lerissa (1999), abeslaria.

## Irudiak 

Fitxategi:Béhorléguy et pic de Béhorléguy.jpg|Herriko sarrera
Fitxategi:Chapelle Saint-Sauveur et le Béhorléguy.jpg|Sansalbatore kapera
Fitxategi:Facade de l'église de Béhorléguy.jpg|Jasokuntzeko eliza
Fitxategi:Béhorléguy - grange.jpg|Baserria
Fitxategi:Cimetière de Béhorléguy - croix décorées.jpg|Hilerria
Fitxategi:Behorlegiko eliza (Nafarroa Beherea) eta Behorkegi mendia.jpg|Behorlegiko eliza eta mendia

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Garazi
* Nafarroa Beherea

## Kanpo estekak
Bidarrai

**Bidarrai** Euskal Herriko udalerri bat da, Nafarroa Beherea lurraldean kokatuta. Baigorri-Ortzaize eskualdean dago, Donibane Garazi hiriburutik 19,6 kilometrora. Altuera 61 eta 935 metro artekoa da, eta 38,20 km²-ko azalera hartzen du. 2018. urtean 667 biztanle zituen.

Bertako biztanleak *bidarraitar* dira.

## Izena 
Bidarrai beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:

* frantsesez: *Bidarray* ("bidagé" ahoskatua)

Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:

* *hespital de Bidarray* (1268)
* *hespital de Bidarray* (1292)

### Etimologia 
Jean-Baptiste Orpustanek dio *Bidarrai* toponimoa *bide* ("haitz") eta *arrhan* ("elorri beltz"), hau da, "elorri beltzen bidea", hitzek osatzen dutela.

## Demografia 

## Ekonomia 
Udalerriko ekonomiaren oinarria laborantza da, eta Irulegiko Arnoa jatorri-izendapena duen ardoa ekoizteko sor-markaren barruan dago. Gainera, Bidarrai Ossau-Irati gaztaren apelazio-eremuan dago.

Errobi inguruko uren garbitasunak arrain-jarduerak garatzea ahalbidetu du. Era berean, kayak edo rafting bezalako uretako kirolak egin daitezke 1991n ezarritako base bati esker. Nabigazioa, ordea, zailtasun ertainekoa da, ibilbidea ur-jauzi eta arroken segida azkarra baita.

## Politika 
### Auzapezak 

### Erakunde publikoak 
2017ko urtarrilaren 1era arte, Bidarrai Garazi-Baigorri herri elkargoaren kide zen. Une horretatik aurrera, sortu berria zen Euskal Hirigune Elkargoaren parte izatera pasa zen.

## Garraioa 
Baiona-Donibane Garazi burdinbideak zerbitzua ematen du Bidarrai udalerriri, Txik Txaken 54. linearen bidez.

## Euskara 
Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Ortzaizeko ibarreko herri guztiak sailkatu zituen, mendebaldeko behe-nafarrera euskalkian, Arberoa eta Aldude ibarretan hitz egiten zena.

Koldo Zuazok, 2010ean, Bidarraik nafar-lapurtera euskalkian sailkatu zituen.

## Elezaharrak 
* Bada bertan zubi bat, Ebrain izenekoa, *Infernuko zubia* izenaz ere ezaguna, lamiek edo sorginek eraiki omen zutena gau bakar batean.
* Harpeko Saindua

## Ondarea 
* Nobilia zubia
* Jasokundeko Andre Mariaren eliza

## Bidarraitar ospetsuak 
* Joanes Otsalde (1814-1897), bertsolaria.
* Jules Moulier (1888-1958), idazlea.
* Jean Pierre Iratxet (1921-1991), idazlea.
* Maite Barnetxe (1941-1986), kazetari eta zinemagilea.

## Irudiak 

Fitxategi:Bidarray Fronton.jpg|Pilotalekua.
Fitxategi:Bidarrai muinoan 2.jpg|Herriko Etxea.
Fitxategi:Bidarray Fronton Détail.jpg|Armarria, pilotalekuan marrazturik.
Fitxategi:Bidarray Noblia Nive.jpg|Nobilia zubia, Errobi ibaiaren gainean.
Fitxategi:Bidarray_Eglise.jpg|Jasokundeko Andre Mariaren eliza.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Baigorri-Ortzaize
* Nafarroa Beherea

## Kanpo estekak
Île-de-France

**Île-de-France** Frantzia erdi-iparraldeko eskualdea da eta zortzi departamendu hartzen ditu.

Prefetura Parisen dago eta berau da Frantziako Erresumaren sorlekua.

[thumb|ezkerrera|250px|Versaillesko jauregia, [Yvelines]]

## Mugakideak 
Iparraldean Frantzia Garaia, hegoaldean Erdialdea-Loira Harana, ekialdean Ekialde Handia eta Borgoina-Franche-Comté eta mendebaldean Normandia mugakide ditu.

## Departamenduak 
Essonne (91), Senako Gainak (92), Paris (75), Sena Saint-Denis (93), Sena eta Marne (77), Marne Harana (94), Oise Harana (95) eta Yvelines (78).

## Pertsonaia ezagunak 
* Charles Perrault (1628- 1703), idazlea.
* Jean-Baptiste Denys (1640?–1704), medikua.
* Étienne-Louis Boullée (1728− 1799), arkitekto neoklasikoa.
* Charles Gounod (1818-1883), musikagilea.
* Édouard Manet (1832-1883), margolaria.
* Auguste Rodin (1840-1917), eskultorea.
* Claude Monet (1840-1926), margolaria.
* Paul Gauguin (1848-1903), margolaria.
* Marcel Proust (1871-1922), idazlea.
* Louis Aragon (1897-1982), idazlea.
* Jacques Lacan (1901-1981), psikiatra.
* Jean-Paul Sartre (1905-1980), idazlea.
* "Rob-Vel" (1909-1991), komikigilea.
* Édith Piaf (1915-1963), abeslaria.
* Jon Mirande (1925-1972), euskal idazlea.
* René Goscinny (1926-1977), komikigilea.
* Jean Ferrat (1930-2010), abeslaria.
* Guy Debord (1931-1994), filosofo marxista, idazle eta zinema-zuzendaria.
* Brigitte Bardot (1934 - ), aktorea.
* Lionel Jospin (1937-), politikaria.
* Nicolas Sarkozy (1955 - ), Frantziako presidentea.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Parisko arroa

## Kanpo estekak 
* Eskualdearen webgune ofiziala
Bithiriña

**Bithiriña** ([bid̟ðiʁ̞iɲa]) Nafarroa Behereko erdi-ekialdeko udalerria da. Amikuze eskualdean dago, Donapaleuko kantonamenduan. Udalerria *Beyrie-sur-Joyeuse* du izen ofiziala.

## Geografia 
Arhan ibaia igarotzen da bertatik.

### Udalerri mugakideak 
* Amorotze-Zokotze, Behauze eta Lüküze-Altzümarta iparraldean
* Amendüze-Unaso ipar-ekialdean
* Mehaine ipar-mendebaldean
* Donapaleu ekialdean
* Oragarre hego-ekialdean
* Landibarre hego-mendebaldean
thumb|300px|Herriko eliza.
### Auzoak 
Auzo nagusiak hauek dira: Aintzia, Anteiburu, Apateberri, Apatenborda, Azkaraibarre, Batsabarne, Beltxe, Bordibarre, Elizatea, Iriarte, Pekoetxeberri, Obiloazarre, Salaberri eta Uhalde.

## Historia 
XI. mendeko dokumentu batean aipatzen da lehen aldiz Bithiriñako herria *Beiria* izenaz.

## Ekonomia 
Ekonomia jarduera nagusiak laborantza (garia, artoa, bazkarako landareak, lekadunak) eta abere hazkuntza (behi eta ardi azienda) dira.

## Demografia 
## Kultura 
### Hizkuntza 
Euskara hitz egiten da, behe-nafarrera; euskaldunak % 88 dira.

## Bithirindar ospetsuak 
* Arnaut Abadia (1843-1916), apaiz, irakasle eta idazlea.
* Eñaut Etxamendi (1935-) idazle, irakasle, laborari eta abeslaria **Bithiriñan** bizi da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bunuze

**Bunuze** Nafarroa Behereko udalerria da eta Oztibarre eskualdean dago kokaturik.
## Geografia 
### Hidrografia 
Biduze ibaiak udalerria gurutzatzen du, baita bere hiru ibaiadarrek ere: Othalapeko erreka, Babatzeko erreka eta Hosta ur-handiak.
### Udalerri mugakideak 
* Larzabale-Arroze-Zibitze iparraldean
* Jutsi ipar-ekialdean
* Ibarrola mendebaldean
* Donaixti-Ibarre hegoaldean
## Demografia 
Oharra: 2005eko biztanleria, INSEEk emaniko behin-behineko datua da.

## Egitura 
Herria errepide departamentalak erdibitua dago: Alde batean, eskola (herriko etxea ere badena), frontoia, eliza eta zenbait etxe aurkitu daitezke. Beste aldean, aldiz, etxe batzuk eta zenbait artisau denda daude.
## Kultura 
### Kirolak 
Noizean behin, herriko frontoian pilota txapelketak antolatzen dira.

### Euskara 
[thumb|Bunuzeko Kattalin Bassagaisteguy ([Euskal Herriko Ahotsak|Ahotsak proiekturako)]]

Bunuzen Garaziko euskara mintzatzen da, nafar-lapurtarraren aldaera.

## Ondasun nabarmenak 
Donibane bataiatzailearen eliza XVIII. mendearen hasierakoa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
David Lopez

**David Lopez** pertsona bat baino gehiago izan daiteke:

* David Lopez (futbolaria): Bilboko Athletic Clubeko jokalaria.
* David Lopez Garcia (txirrindularia)
Rodolfo Ares

**Rodolfo Ares Taboada** (Pena de Souto, Riós, Ourenseko probintzia, Galizia, 1954ko ekainaren 25a - Bilbo,  2023ko urtarrilaren 26) euskal politikaria izan zen. Eusko Jaurlaritzaren Herrizaingo sailburua izan zen eta V., VI., VII., eta VIII. legegintzaldietako PSE-EEko eusko legebiltzarkidea. Ourensen (Galizia) jaio zen, eta Bilbon bizi izan zen txikitatik, hara joan baitzen bizitzera familiarekin batera.

Gazte-gazte hasi zen Bilboko gizarte-mugimenduetan parte hartzen. Alderdi Sozialistako eta UGTko kide egin zen 1977an. Otxarkoagako Elkarte Sozialistaren sorreran hartu zuen parte. Zenbait ardura izan zituen UGTn: Bizkaiko Lurralde Batzordeko kide izan zen esaterako.

Bilboko Elkarte Sozialistako antolaketa-idazkaria izan zen 1978an. Gero, 1980tik 1989ra arte, Bizkaiko Batzorde Exekutiboko hauteskunde-arduraduna, baita idazkariorde nagusia ere, 1989tik 1995era arte. 1995etik hona PSE-EEko Euskadiko Batzorde Exekutiboko arloen eta hauteskunde-ekintzen koordinakuntzan aritu da. Izan ere, postu horretarako hautatu zuten berriro 2002ko Aparteko Biltzarrean.

1983tik 1990era arte Bilboko Udaleko zinegotzia izan zen, hasieran oposizioan eta gero Hirigintza, Zirkulazio eta Garraio Saileko ordezkari eta alkateorde gisan. Haren ardurapean Plan Orokorra eta *Bilbobus* garraio-erreforma sustatu ziren, eta aparkalekuen politika eta Otxarkoaga eta Bilbo Zaharra auzoak birgaitzeko planak abian jarri ziren.

1991eko udal hauteskundeetan Bilboko Alkatetzarako hautagai sozialista izan zen. 1994ra arte, Hirigintza, Zirkulazio eta Garraio Saileko ordezkaria eta alkateordea izan zen. Bilbao Ría 2000 elkartea sortzea bultzatu zuen, Bilbo eta bere metropoli-area berreskuratzeko plan zabal bat aurrera ateratzeko.

1990etik 1991ra bitartean, Bizkaiko Foru Aldundiko lehen diputatu nagusiordea izan zen, baita Hirigintza eta Ingurugiro Saileko foru diputatua ere.

1994ko autonomia-hauteskundeetan Eusko Legebiltzarreko kide hautatu zuten. Euskal Sozialistak legebiltzar-taldeko idazkari nagusia izan zen, baita bozeramaile-ordea ere. 2000ko martxotik 2005eko maiatzera arte, bere taldearen bozeramaile aritu zen.

2009an Patxi Lopez lehendakari bihurtu ostean, Herrizaingo sailburu izendatu zuen.

## Cabacas auzia 
Herrizaingo sailburu zela izandako gertaerarik larrienean, 2012ko apirilaren 9an Iñigo Cabacas basauriar gaztea hil zuen Ertzaintzak Bilboko Athletic Club futbol taldearen partida baten ondoren.

Rodolfo Ares sailburuak hartu zuen auzia kudeatzearen ardura nagusia. Ertzaintzaren esku hartzea justifikatu zuen eta lekukoen testigantzak gezurrak zirela adierazi. 2012ko apirilaren 12an, gertakariak izan eta astebetera, autopsiak Iñigo pilotakada batez hil zela frogatu eta gero. Aresek adierazi zuen Iñigoren heriotza arduragabekeria edo istripua izan zitekeela eta, edonola ere, nabarmendu zuen gehiegikeria edo akats bakar batek ezin zuela kolokan jarri "Ertzaintzaren hutsik gabeko jarduna".

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Rodolfo Ares: "ETA da arazo nagusia, gainerakoa eztabaida daiteke" Elkarrizketa Argia astekarian (2006-01-29)
Sena Saint-Denis

**Sena Saint-Denis** (frantsesez *Seine-Saint-Denis*) Frantziako Île-de-France eskualdearen ipar-ekialdeko departamendua da. Frantziako 93. departamendua da.

Parisekin muga egiten du.

## Historia 
Departamendua 1968ko urtarrilaren 1ean sortu zen, 1964-07-10eko legea jarraituz. Antzinako *Sena* departamenduaren ipar-ekialdeko 24 udalerrik eta *Sena eta Oise* departamenduko 16 udalerrik osatzen dute.

Bertan kokatzen da Saint-Denis herria eta Saint-Denisko katedral gotikoa, Frantzia eta Nafarroako erregeen hilobi lekua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Eskualdearen prefekturaren webgunea
*  Eskualdearen kontseilu orokorra
Euskaltel-Euskadi (1994-2013)

[thumb|260px|eskuinera|Haimar Zubeldia 2007ko [Frantziako Tourra|Tour de Francen]]

**Euskaltel-Euskadi** Euskal Herriko txirrindularitza talde profesional bat izan zen. 1994an sortua, 2013an desegin zen. Azken urteetan, UCI ProTourreko partaide zen. Euskadiko Txirrindularitza Iraskundea —Euskadi Fundazioa izenez ezagunagoa— zen taldearen jabea. Babesle nagusiak Euskaltel telekomunikazio enpresa eta Eusko Jaurlaritza zituen.

## Historia 
### Eratzeko prozezua 
1992ko Frantziako Tourreko etapa batean, Miguel Madariaga (Beyena taldearen managerra) eta Jose Alberto Pradera (Bizkaiko Foru Aldundiko Lehendakaria) euskal txirrindulari talde profesionala sortzeko ideia izan zuten. Hurrengo urtean, 1993ko ekainaren 17an, Euskadi Fundazioa eratu zen. Urte horretako Tourrean, txirrindulari profesional batzuekin hitz egin zuten Madariaga eta Praderak, taldera erakartzeko asmoz. Peio Ruiz Cabestany izan zen hauetako bat. Proiektua gauzatzeko 25.000 eskutitz bidali ziren guztira, enpresak eta pertsonak barne.

### Txomin Perurenaren Euskadi 
1994. urtean sortu zen taldea, Euskadi izenarekin. Lehenengo urte hartan, 100 milioi pesetako proiektua zen, Euskadi Fundazioaren 7.000 bazkidek 30 milioi jarri zituztelarik. Zuzendaria Txomin Perurena izan zen. Lehenengo garaipena, Euskal Herriko Itzulian lortu zuen taldeak; Agustin Sagastak 80 km egin zituen ihesi Loyolako Santutegiraino, bostgarren etapa irabaziz.

Laster, taldeak 10 milioi pesetako zorra izan zuen. Pradera Foru Aldunditik irten zenean, taldea desagertzeko arriskuan izan zen. 1995. urtean, Madariaga kartzelarako bidean zela taldeko zorrak zirela eta, Bizkaiko Foru Aldundiak kreditu bat eskeini zuen. Arazo guzti hauek izan arren, lehen momentutik izan ziren patrozinatzaileak proiektuarekin egon ziren beti; Etxeondo, Astore, Orbea, Insalus, ...

### Euskaltel 
1997. urteko erdialdera, taldeak arazo ekonomikoak izan zituen berriz. Orduan, 1997ko ekainaren 17an (Euskadi Fundazioa eratu zen data berean) Euskaltel taldean sartzeko konpromisua hartu zuen eta 26,5 milioi peseta ekarri zituen. Urte hartako Espainiako Vueltan maillot berriarekin estreinatu ziren. Horrela, **Euskaltel-Euskadi** (Euskaltel-Pays Basque atzerrian) izena hartu zuen txirrindulari taldeak. 1998. urtean, 225 milioi peseta izan zituen taldeak. Zuzendari berriak izan zituen, gainera; Txomin Perurena eta Jose Luis Laka taldetik atera ziren, eta Julian Gorospe eta Miguel Madariaga zuzendari berriak izendatu zituzten. 2001. urtean, Frantziako Tourra lehiatzeko gonbidapena lortu zuen lehenengo aldiz. Gainera, Luz Ardiden-go etapa irabazi zuen Roberto Laisekak mendate laranja batean. Urte horretik aurrera pirinioetako mendateak laranjas jantzi ziren Euskal Herriko lagunekin.

2005. urtean, taldea UCI Pro Tour-aren parte izan zen.

## Hornidura 
* Bizikletak: Orbea
* Osagaiak: Shimano
* Arropa: Nalini eta Astore
* Kotxeak: Skoda
* Autobusak: Irizar

250px

## Taldea urtez urte 
### 2012ko taldeko txirrindulariak 
### 2010eko taldeko txirrindulariak 
### 2008ko taldeko txirrindulariak 
### 2007ko taldeko txirrindulariak 
### 2006ko taldeko txirrindulariak 
### 2005eko taldeko txirrindulariak 
## Kanpo estekak
Armendaritze

**Armendaritze** Nafarroa Behereko erdialdeko udalerri bat da, Arberoa eskualdekoa.

## Geografia 
### Hidrografia 
Udalerria zeharkatzen dute Biduze ibaiaren hainbat ibaiadarrek; besteak beste, Lihurri ibaiak.

### Udalerri mugakideak 
* Donamartiri eta Mehaine iparraldean
* Donostiri ipar-mendebaldean
* Heleta mendebaldean
* Landibarre hego-ekialdean
* Iholdi hegoaldean

### Etxeak eta auzoak 
* Iribehere
* Bordato
* Basabürüeta
* Zehabia
* Mendirieta

## Demografia 
## Ondasun nabarmenak 
* Sorogaraia, Urrutia eta Uharte baserriak XVII. mendekoak dira.
* Jauregia izeneko gaztelua ere badago, XVII.mendekoa

Image:Armentdarits Mairie.JPG|Herriko etxea
Image:Armentdarits Eglise1.jpg|Donepetri eliza
Irudi:Armentdarits Maison2.jpg|1775ekoa den etxea
Image:Armentdarits Maison5.jpg|Nafarroa Behereko ohiko etxea
Irudi:Armentdarits Maison4.jpg|Armedaritzeko etxe bat
Irudi:Armentdarits Eglise Fronton.jpg|Pilotalekua, elizaren alboan kokaturik

## Armendariztar ospetsuak 
* Bernard Renau Elizagarai (1652-1719), itsas ingeniaria. 1689. urtean, bere *Itsasontzien kontrolerako teoria* (*Théorie de la manœuvre des vaisseaux*) plazaratu zuen.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Arberoa
* Nafarroa Beherea

## Kanpo estekak
Harry S. Truman

**Harry S. Truman** (Lamar, Missouri, 1884ko maiatzaren 8a - Kansas City, Missouri, 1972ko abenduaren 26a) estatubatuar politikaria izan zen. Estatu Batuetako 33. lehendakaria izan zen 1945-1953 bitartean.

## Bizitza 
Lehen Mundu Gerran kapitaina izan zen Estatu Batuek Europara bidalitako gudarostean. 1920ko hamarkada hasieran, Alderdi Demokratan sartu zen. 1934an, eta 1940an berriro, senatari hautatu zuten. 1944an Roosevelten lehendakariorde hautatu zuten eta, lehendakaria hil zenean, 1945eko apirilean, lehendakaritza eskuratu zuen.

Bigarren Mundu Gerra amaitu zuen, bonba atomikoak Japonian jaurtitzeko agindua eman zuenean (Hiroshima, 1945eko abuztuaren 6a; Nagasaki, 1945eko abuztuaren 9a). Barne-politikan, funtsean, Roosvelten New Deal politikari jarraitu nahi izan zion, baina Kongresuan nagusi ziren errepublikazaleak aurka izan zituen horretan. Kanpoaldean Sobietar Batasunarekiko tentsio gero eta handiagoak Gerra Hotza ekarri zuen. 1947an, Europako mendebaldeko herrialdeentzako laguntza ekonomikoa abiarazi zuen (Marshall plana).

1948an, lehendakari hautatu zuten berriro. 1949an, Trumanen ekimenez, Europa komunismoaren erasoetatik babestea helburu zuen NATO erakundea sortu zen. 1950ean, Ipar Korearen eta Hego Korearen arteko gatazka zela eta, gudarostea bidali zuen hara MacArthur jeneralaren agintaritzapean; hark, ordea, Txinan bonba atomikak jaurtitzea proposatu ziolarik, buruzagitzatik kendu zuen. Eisenhower izan zen hurrengo lehendakaria.

## Truman doktrina 
1947ko martxoaren 12an, AEBetako presidente Trumanek bere doktrina iragarri zuen: komunismoari guda, mundu osoan. Doktrina horren bidez, eredu kapitalista “mehatxupean” ikusten zuen herrialdeetan ezkertiarrei aurre egiteko laguntza militar eta ekonomikoa eskaini zituen. Hasteko, Greziako gerra zibilean komunistek egindako aurrerakada geldiarazteko eta Turkia Sobietar Batasunaren aurka laguntzeko base militarrak ezarri zituzten bi herrialdeetan. Hurrengo hamarkadetan, doktrina hau Latinoamerikara edo Asiara ere zabaldu zuten, eta ezkerrari aurre egiteko politika horren ondorioz, milioika pertsona hil zituzten mundu osoan eskuineko erregimen militarrak inposatuta.

## 1949ko irekiera-hitzaldia 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Truman doktrina

## Kanpo-estekak
Itziar Basterrika

**Itziar Basterrika Unanue** VIII. legegintzaldiko EHAKko eusko legebiltzarkidea izan zen. Irakasle ikasketak eginda, pedagogia-orientatzailea eta irakaslea da.
Estefania Beltran de Heredia

**Estefania Beltrán de Heredia Arroniz** (Uribarri Harana, Araba, 1960ko martxoaren 28a) VI. eta VIII. legegintzaldietako EAJko eusko legebiltzarkidea da. EAJn barnan, Araba Buru Batzarreko burukidea da. 1995etik 1998 arte Arabako Batzar Nagusietako prokuradorea ere bazen.

Ogibidez, nekazaritzako ingeniari teknikoa da, eta haren jarduera profesionalak baso-kudeaketarekin zerikusia izan du. 2011n PP Arabako Foru Aldundira heldu baino lehen, Beltran de Heredia Nekazaritzako diputatu izan zen lurralde horretako Gobernuan, 2007. urtetik.

Euskal Legebiltzarreko legebiltzarkide ere izan da hainbat aldiz: 1998tik 2001era; 2005etik 2007ra; eta 2012az geroztik, 2012ko Eusko Legebiltzarrerako Hauteskundeetan berriz ere hautatu baitzuten legebiltzarkide, EAJren Arabako zerrendaren laugarren tokian.

Araba Buru Batzarreko kide ere izan zen 2004tik 2007ra.

2012ko abenduaren 17an, Eusko Jaurlaritzako Segurtasuneko sailburua izendatu zuten. Bere lehen agintaldian sindikatuen kritikak izan zituen, eta Espainiako Gobernuaren helegiteen oztopoak. 2016an kargua mantendu zuen. 2020an Josu Erkorekak ordezkatu zuen Segurtasun sailburu karguan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Legebiltzarkidearen fitxa Eusko Legebiltzarraren webgunean.
*  Estefania Beltran de Heredia sailburu berriaren biografia. Eitb.com
Karmele Berasategi

**Karmele Berasategi Juguera** (Gasteiz, 1946) VIII. legegintzaldiko EHAKko eusko legebiltzarkidea izan zen 2005etik 2009ra bitartean. Ogibidez, administrari prejubilatua da.

## Ikus, gainera 
* Eusko Legebiltzarra
* EHAK
Izaskun Bilbao

**Izaskun Bilbao Barandika** (Bermeo, Bizkaia, 1961eko martxoaren 27a) euskal politikaria, Eusko Legebiltzarreko lehen emakume Lehendakaria izan zen (2005-2009), eta geroago EAJko eurodiputatua da 2009tik.

## Bizitza 
Arrantzale, neskatila eta saregile familia batekoa da, bere lehenengo soldata kontserbako latak betetzen irabazi zuen. Zuzenbidea ikasi zuen Deustuko Unibertsitatean (1985), enpresen kudeaketan masterra egin zuen gero (EHU, 2000), eta Kortezubiko udaleko idazkari eta kontu-hartzaile da. Bermeoko zinegotzi izan zen lau urtez (1987-1991) eta Eusko Jaurlaritzako Kultura eta Herrizaingo sailetan ere egin zuen lan. Legebiltzarreko lehendakari kargua hartu zuen lehenengo emakumea izan zen 2005ean. Orduko esperientzia hori oso baliagarria izan zitzaion gero. Erakunde horri esker Europa mailako erakundeen arteko harremanak hobetu  egin dira, haren araudia aldarazi egin zuten funtzionamendua hobetze aldera eta erakunde horretako urteroko bilera antolatu dute. Gasteiza, legebiltzarreko egoitzara, eta Bilbora ekarri zituen Europako eskualdeetako lider nagusiak.

#### Tokiko Gobernuan 
* **1987-1991** : Bermeoko Udaleko Zinegotzia, Hirigintza eta Kultura alorrean.

#### Eusko Legebiltzarrean 
* **1998-2001** : VI Legegintzaldian - Legebiltzarkidea (Nekazaritza eta Arrantza Batzordeko Lehendakaria)
* **2001-2005** : VII Legegintzaldian - Legebiltzarkidea (Nekazaritza eta Arrantza Batzordeko Lehendakaria)
* **2005-2009** : VIII Legegintzaldian - Eusko Legebiltzarreko Lehendakaria
* **04/2009-07/2009** : IX. Legegintzaldian- Legebiltzarkidea

#### Eusko Jaurlaritzan 
* **1989-1994** : Kultura Saileko Zerbitzu Zuzendaria
* **1996-1998** : Barne Saileko Zerbitzu Zuzendaria

#### Europar Legebiltzarrean 
* **2009-2014** : Europar Legebiltzarreko Legebiltzarkidea (Liberalen eta Demokraten Aliantza taldeko Lehendakariordea)
* **2014-2019** : Europar Legebiltzarreko Legebiltzarkidea
* **2019-2024** : Europar Legebiltzarreko Legebiltzarkidea. Europa Solidarioaren Aldeko Koalizioaren buru aukeratua izan eta gero.

## Erreferentziak 
## Kanpo Loturak 
* **Twitter**: https://twitter.com/izaskunbilbaob?lang=eu
* **Facebook**: https://www.facebook.com/izaskunbilbao/
Kontxi Bilbao

**Kontxi Bilbao Cuevas** (Bilbo, 1958ko otsailaren 7a - ) VII. eta VIII. legegintzaldietako Ezker Batuko eusko legebiltzarkidea izan zen. Bi legegintzaldi horietan Eusko Legebiltzarreko Mahaiko Bigarren Idazkaria zen. Ezker Batuan barnan, Gasteizko Batzorde Iraunkorreko, Arabako Batzorde Iraunkorreko eta Euskadiko Kontseilu Politikoko kidea da.

Filosofia eta Hezkuntza Zientzietan lizentziaturik, (tesina ere irakurria eta gainditua du), ogibidez Gizartegintza saileko psikologoa da. Bikote eta Famili Terapia Euskal-Nafar Elkarteko kidea da.

## Kanpo estekak
Roberto Blanco Pascual

**Roberto Blanco Pascual** (Logroño, 1965eko maiatzaren 12a) VII. eta VIII. legegintzaldietako PPko eusko legebiltzarkidea da. Arabako Mañuetako alkatea ere bada. Ogibidez, mahastizaina da.

## Ikus, gainera 
* Eusko Legebiltzarra
* Alderdi Popularra
Carmelo Barrio

**Carmelo Barrio Baroja** (Gasteiz, Araba, 1960ko uztailaren 16a) IV., V., VI., VII., VIII. eta IX. legegintzaldietako Euskadiko Alderdi Popularreko (PP) eusko legebiltzarkidea da. 1996tik alderdi bereko idazkari nagusia da. Arabako Zanbranako udaleko zinegotzia ere bada.

Zuzenbidean lizentziaturik, abokatua da ogibidez. Eusko Ikaskuntzako, CIREC España-ko eta Gizarte Ekonomiako Fundazio Iberoamerikarreko patronatuko kidea da. Borja Semperren dimisioaren ondoren, txanda hartu zion Euskal Legebiltzarreko PPren eledun lanetan.
Isabel Celaá

**María Isabel Celaá Diéguez** (Bilbo, 1949ko maiatzaren 23a) Eusko Jaurlaritzaren Hezkuntza, Unibertsitate eta Ikerketa Sailburua izan da IX. legegintzaldian. VI., VII. eta VIII. legegintzaldietako PSE-EEko eusko legebiltzarkidea ere izan da. PSE-EEn barnean Hezkuntza eta Kultura idazkaria da. 1991tik 1995 arte, Hezkuntza sailburuordea izan zen. Filosofian eta ingeles filologian zein zuzenbidean lizentziaturik dago. Honetaz gain, EGA agiria ere badu. 

2018ko ekainaren 6ean, Espainiako Gobernuko Hezkuntza ministro izendatua izan zen. 2021eko uztailean utzi zuen kargu hori.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa Argian: "EAEn alderdiok filosofia berean oinarritutako akordio inplizitua dugu hezkuntzan" (2012)
Leire Corrales

**Leire Corrales Goti** (Sestao, 1975eko urriaren 6a -) VII. eta VIII. legegintzaldietako EAJko eusko legebiltzarkidea da. EAJn barnan, 2000 eta 2002 bitartean Bizkaiko EGIko Herrialde Batzarreko kide eta 2002tik 2004 arte Bizkaiko EGIko Herrialde Batzarreko kide liberatua da. 1998tik 2000 arte, Sestaoko Uriburu Batzarreko kidea ere bazen. Ekonomi Zientzietan lizentziatu zen.

## Ikus, gainera 
* Eusko Legebiltzarra
* EAJ
Idoia Cuadra Ibañez de Elejalde

**Idoia Cuadra Ibáñez de Elejalde** (Amurrio, 1969) VIII. legegintzaldiko EAko eusko legebiltzarkidea da. Zuia-ko udaleko zinegotzia eta Amurrio-ko udaleko zinegotzi ohia da. Enpresa-ikasketetan lizentziaturik, enpresa pribatu baten kudeatzailea da ogibidez.

## Ikus, gainera 
* Eusko Legebiltzarra
* EA
Antonio Damborenea

**Antonio Danborenea Basterretxea** (Bilbo, 1960) V., VI., VII. eta VIII. legegintzaldietako PPko eusko legebiltzarkidea da. Abokatua ogibidez, egun Bizkaiko PPko idazkari nagusia da.

## Ikus, gainera 
* Eusko Legebiltzarra
* Alderdi Popularra
Katalin de Madariaga

**Katalin de Madariaga Markoartu** VIII. legegintzaldiko EHAKko eusko legebiltzarkidea izan zen 2005etik 2009ra bitartean. Artelan zaharberritzean diplomaturik, ogibidez artelanen zaharberritzailea da.

## Ikus, gainera 
* Eusko Legebiltzarra
* EHAK
Carlos Urkijo

**Carlos María de Urquijo Valdivielso**, euskaraz **Carlos Urkijo** izen-deiturez ezaguna (Laudio, Araba, ) Eusko Legebiltzarreko kide izan da IV., V., VI., VII. eta VIII. legegintzaldietan, PPren ordezkari gisa. Euskadiko Alderdi Popularreko Batzorde Exekutiboko zein Alderdi Popularreko Espainiako Zuzendaritza Batzorde Nazionaleko kidea da. Lan-harremanetan graduduna da.

2012tik 2016ra, Espainiako Gobernuak Euskal Autonomia Erkidegoan duen ordezkaria izan zen. Kargu horretatik, aktak euskaraz bidaltzen dizkioten udal guztien aurka jo du auzitegietara, euskaraz ez ezik gaztelaniaz ere bidali behar dizkiotela iritzita. Udal horiek Urkijoren jarrerak euskararen ofizialtasuna zalantzan jartzen duela diote. Donostiako auzitegian, udalei arrazoi eman zieten; Bilbokoan, berriz, Urkijori. Euskal Autonomia Erkidegoko Auzitegi Nagusiak, azkenik, aktak euskara hutsean bidali ahal izatearen aldeko epai irmoa eman zuen 2015eko urriaren bukaeran, eta Espainiako Gobernu Ordezkaritza auziaren gastuak ordaintzera zigortu.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Eusko Legebiltzarra
* Alderdi Popularra

## Kanpo estekak
Jesus Egiguren

**Jesus Maria Egiguren Imatz** (Zestoa, Gipuzkoa, 1954ko ekainaren 2a) politikaria da. Eusko Legebiltzarra 1980an eratu zenetik 2012 arte, legegintzaldi guztietan izan zen eusko legebiltzarkidea, PSE-EEren ordezkaritzat. PSE-EEko lehendakaria izan zen 2002tik 2014ra bitarte. III. legegintzaldiko Legebiltzarreko lehendakaria izan zen, eta 1990tik 1992 arte, Legebiltzarreko lehen lehendakariordea. V. legegintzaldian, PSE-EEren bozeramailea izan zen. Zuzenbidean doktoraturik, Euskalerriaren Adiskideen Elkarteko kidea da.

Jesus Egigurenek funtsezko papera izan zuen PSE-EEk eta Batasunako zenbait kidek 2002an izan zituzten bileretan. Garai hartan, José María Aznar (PP) zen Espainiako Gobernuko presidente. Bilera horien ondotik, artean José Luis Rodriguez Zapatero (PSOE) gobernu presidente zela, ETAren su-eten iraunkorra etorri zen eta delako "bake prozesuari" ekin zitzaion. Prozesu hori trabatu egin zen eta erabat zapuztuta geratu zen ETAk T4ko atentatuaren ondoren. 

Hainbat elkarrizketa egin arren, ez zen arrakastarik lortu; eta ETAk, 2007ko ekainean atera zuen komunikatu baten bidez, bere jarduerari berrekin zion. 2013ko apirilean, Egiguren eta Batasunako bozeramaile ohiak, Arnaldo Otegik, Bakearen eta Berraskidetzearen Aldeko Gernika Saria jaso zuten, "Euskal Herriko bakegintzaren alde egindako ekarpenagatik".

## Bizitza pertsonala 
Epaitegi batek 1992. urtean bere emaztea jipoitzeagatik kondenatu zuen. 1994an, bere emaztea jipoitzeagatik epaitu zuten. PSOEk delituengatik kondenaturiko bere kideak alderditik kaleratuko zituela esan arren, Jesus Egigurenek Euskadiko Alderdi Sozialistako kide izaten segitzen zuen.

## Lanak 
* *El PSOE en el País Vasco (1886-1986)*
* *Euskadi. Tiempo de reconciliación.*
* *El socialismo vasco y la izquierda vasca (1886-1994)*
* *Los últimos españoles sin patria (y sin libertad)*
* *El arreglo vasco: fueros, constitución y política en los siglos XIX y XX (2008)*
* *La crisis vasca. Entre la ruptura y el diálogo.*
* *Historia del socialismo vasco (1886-2009)*
* *ETA. Las claves para la paz*
* *Ven y cuéntalo: el oasis vasco*
* *Euskal Herria: por un nuevo nacionalismo, vasquismo y navarrismo*.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Rafaela Romero

## Kanpo estekak 
* Xabier Euzkitzek Jesus Egigureni eginiko elkarrizketa Bisitaria saioan (2012ko maiatzaren 31ean emititua)
Nekane Erauskin

**Miren Nekane Erauskin Otegi** (Arama, 1962), politikari gipuzkoarra da, VIII. legegintzaldiko EHAKko eusko legebiltzarkidea eta bozeramailea izan zena. Erizaintzan diplomaturik, erizaina da ogibidez.
Miguel Ángel Buen

**Miguel Ángel Buen Lacambra** (Ardisa, Zaragoza, 1947ko urriaren 14a) euskal politikaria da. VI. eta VIII. legealdietan PSE-EEko eusko legebiltzarkidea izan zen. Halaber, Gipuzkoako Batzar Nagusietan talde sozialistaren buru ere izan zen. Eusko Jaurlaritzako Herrizaingo Saileko Segurtasuneko Sailburuordea izan zen. Lanbide Heziketako ikasketak ditu, metalezko eraikuntzen adarrean.

Errenteriako alkatea izan da hainbat urtez. Pasaiako Portuko Agintaritzako lehendakari da 2009ko ekainaren 16az geroztik (1998an ere izan zuen kargu hori, hiru hilabetez). Kargu horretatik, Pasaiako portuko kanpo ditxoaren proiektua bultzatzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
NTFS

**NTFS** edo **N**ew **T**echnology **F**ile **S**ystem Windows NTrako bereziki diseinatutako fitxategi sistema bat da.

NTFSk hobekuntza tekniko batzuk ditu File Allocation Table (FAT) sistemarekiko zein HPFS sistemarekiko. Metadatuak izateko edo datu egituratuak izateko hobekuntzak ditu, eta espazio gutxiago behar du.

## Kanpo estekak
Aintzane Garate

**Miren Aintzane Garate Pagaldai** VIII. legegintzaldiko EHAKeko eusko legebiltzarkidea izan zen 2005etik 2009ra bitartean. Ogibidez, irakaslea da.

## Ikus, gainera 
* Eusko Legebiltzarra
* EHAK
Joseba Egibar

**Joseba Egibar Artola** (Andoain, Gipuzkoa, 1959ko azaroaren 23a) EAJko eusko legebiltzarkidea eta Gipuzko Buru Batzarreko presidentea da. 1998tik EAJko bozeramailea da Eusko Legebiltzarrean. Andoaingo udal funtzionarioa da ogibidez. Ezkonduta dago (Isabel) eta bi seme alaba ditu (Ixiar eta Xabier).

## Ibilbide politikoa 
1974an EAJko gazte erakundean (EGI) militatzeari ekin zion, artean talde hori legez kanpokoa zela. 1985. eta 1989. urte bitartean Eusko Jaurlaritzaren Gipuzkoako Lurralde Antolakuntza eta Etxebizitza eta Kultura ordezkari izan zen.

[thumb|250px|ezkerrera|[2009an EGIko hitzaldi batean.]]

1987an EAJren Gipuzko Buru Batzarreko lehendakari aukeratu zuten. Segidako aukeretan kargu bererako izendatu zuten eta horretan jarraitu du 2000ko urtarrila arte. 2004ko maiatzetik hona zeregin horretan dihardu berriro. 1987tik Euzkadi Buru Batzarreko kide da, eta EAJren Aberri Kontseiluko kide, eta, 1987 eta 2004 urte bitartean, organo horren bozeramaile izan zen. Gainera, 1990tik eusko legebiltzarkide da, eta Gasteizko Ganberan EAJren bozeramaile 1998tik.

Gipuzko Buru Batzarrean (GBB, EAJren Gipuzkoako zuzendaritza) hainbat kargu izan ditu. 2000. urtean, Euzkadi Buru Batzarreko Euskara, Hezkuntza, Kirolak eta Kultura arloetako arduradun bilakatu zen.

2003tik 2004ra bitartean, EBBren presidentetzarako lehiatu zen Josu Jon Imazekin. Hedabideen aburuz, Joseba Egibar ordura arte Xabier Arzalluzek gidatutako *sektore soberanista*-ren ordezkaria zen. EBBko buru, ordea, Josu Jon Imaz bilakatu zen Nafarroako bozketan boto bakarraren aldeaz irabazi ostean.

2007ko irailean, Josu Jon Imazek politikagintza utziko zuela iragarri eta gero, Egibarrek adierazi zuen ez zela EBBko presidentetzarako lehiara aurkeztuko.

Lizartzako (Gipuzkoa) alkate ere izan zen 2004tik 2007ko maiatzera arte, herri horretako ezker abertzaleko hautes plataforma legez kanporatua izan eta gero.

2009ko Euskadiko Hauteskundeetarako Eusko Alderdi Jeltzaleko zerrendaburua izan zen Gipuzkoatik. Haren zerrenda bozkatuena izan zen Gipuzkoan.

## Kanpo estekak 
* "Ibarretxeren planteamendua herri honen historiara pasatuko da". Elkarrizketa Argia astekarian (2007-11-11)
Gema Gonzalez de Txabarri

**Gema Gonzalez de Txabarri Miranda** (Zarautz, Gipuzkoa, 1966ko apirilaren 21a) 1998-2009 artean politikari ibilbidea egin zuen. Zuzenbidean lizentziatua, Eusko Jaurlaritzako legelaria da, Euskal Ikaskuntzetan eta Europar Ikaskuntzetan graduondokoak ditu. Eusko Legebiltzarraren VI., VII. eta VIII. legegintzaldietan, legebiltzarkide izan zen, azken legealdian bertako giza eskubide batzordeburu. 2013ko otsailean, Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailaren Gipuzkoako lurralde ordezkari izendatu zuten 2020 a arte. 

EAJren barnean, Zarauzko Batzarreko eta Gipuzkoa Buru Batzarreko kide ohi, eta Euskadi Buru Batzarreko burukidea izan zen. Ibilbide horren ondoren politikari utzi zion.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aintzane Ezenarro

**Miren Aintzane Ezenarro Egurbide** (Getaria, Gipuzkoa, 1971ko martxoaren 18a -) VIII. eta IX. legegintzaldietako Aralarreko eusko legebiltzarkidea izandakoa da. 2012ko apirilaren 4an alderdiak kanpoan geratu zela adierazi zuen eta uztailaren 31n legebiltzarkide kargua utzi zuen.

Horretaz gain, Elkarri gizarte mugimenduko Lantegi Nazionaleko kidea izan da 6 urtez eta taldeko aldizkariaren arduraduna lau urtez. 1999an hartu zuen politikan ibiltzeko erabakia, Lizarrako Akordioaren garai hartan ETAk orduko su-etena apurtu ondoren. Gaur egun "Gogora" Institutuko zuzendaria da.

Kazetaritzan (1989-1994) eta Soziologian (1991-1996) lizentziatua da EHUn, eta Giza Eskubideak eta Botere Publikoak Masterra gauzatu zuen (2013ko iraila) unibertsitate berean.

## Legebiltzarkidea 
2005eko Euskadiko hauteskundeetan eserleku bakarra lortu zuen Aralarrek, Gipuzkoan lortua, eta berak bete izan zuen VIII. legealdi horretan. Juan Jose Ibarretxeren azken agintaldian, Eusko Jaurlaritza osatzen zuten hiru alderdien ekimenen alde agertu ohi zen.

2009koetan, aldiz, Aralarreko zerrendaburua izan zen Gipuzkoatik berriro, eta alderdiak 4 eserleku lortu zituen guztira IX. legealdirako.

PPk eta PSEk sustatutako Alderdien Legearen aurkako jarrera behin eta berriz agertu da, hots, Batasunaren parte hartze librearen alde. Halaber, Ezker Abertzalearen mugimendua berriztatzeko deitu izan du.

Legebiltzarkide lanetan Terrorismoaren Biktimen batzorde txostengileko kide izan zen, eta terrorismoaren biktimak aitortzeko legearen idazketan parte hartu zuen. Halaber, motibazio politikoko egoera batean izandako giza eskubideen urraketak eta beste sufrimendu bidegabe batzuk jasandako biktimen batzorde txostengilean hartu zuen parte, eta Bake eta Bizikidetzako Batzordearen bultzatzailea izan zen 2012an, non "zoru etikoa" adostu zen.

2011tik aurrera Aralarrek Ezker Abertzalea, Eusko Alkartasuna eta Alternatibarekin egindako bidearekiko kritiko azaldu zen eta 2012ko apirilaren 4an Mikel Basabe eta Oxel Erostarberekin batera alderditik kanpo geratzen zirela adierazi zion alderdiak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Legebiltzarreko fitxa
*  Alderdiko fitxa
*  Elkarrizketa *Argia*n
José María González

**José María González Zorrilla** VI., VII. eta VIII. legegintzaldietako EAJko eusko legebiltzarkidea da. EAJren barrruan Bizkai Buru Batzarreko kide da. Legebiltzarreko Industria Batzordeko lehendakari (2001-2005), Muskizko alkatea (1983-1999) eta EUDELeko lehendakaria (1989-1999) izan da. Gaur egun, Europako Mugimenduaren Euskal Kontseiluko lehendakaria da.

## Ikus, gainera 
* Eusko Legebiltzarra
* EAJ
Iñaki Gerenabarrena

**Iñaki Gerenabarrena Martínez de Lahidalga** (Gasteiz, 1962) V., VI., VII. eta VIII. legegintzaldietako EAJko eusko legebiltzarkidea da. Nekazaritza eta Arrantza sailburua izan da. Egun EAJko Araba Buru Batzarreko lehendakaria da. Basogintzako ingeniari teknikoa da ogibidez.

## Ikus, gainera 
* Gasteiztar ezagunen zerrenda