open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Eguzkiaren musu

**"Eguzkiaren musu"**, Pantxoa eta Peio bikote lapurtarraren estudioko laugarren diska da.

## Kanpo estekak 
* Diskoaren xehetasunak
Viterboko probintzia

**Viterboko probintzia** () Italiako Lazio eskualdeko probintzia da. Viterbo hiria da probintziaren hiriburua.

Ipar-mendebaldean Toskanarekin (Grossetoko eta Sienako probintziak) du muga, ipar-ekialdean Umbriarekin (Terniko probintzia), ekialdean Rietiko probintziarekin, hegoaldean Erromako probintziarekin eta mendebaldean Tirreniar itsasoarekin. 3.612&nbsp;km²ko azalera du eta 2011n 322.231 biztanle zituen..

## Herriak 
Probintziako herririk jendetsuenak honakoak dira:

## Ikus, gainera 
* Italiaren banaketa administratiboa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1998ko Munduko Futbol Txapelketa

**1998ko Munduko Futbol Txapelketa** Frantzian urte hartako ekainaren 10etik uztailaren 12ra antolatu zuten.

**Etxeko taldea** txapeldun eta Brasil txapeldunorde gelditu ziren.

## Egoitzak eta estadioak 
## Sailkatutako taldeak 
## Azken fasea 
## Ikus, gainera 
* Munduko Futbol Txapelketa

## Kanpo estekak 
* 1998ko munduko txapelketa FIFAren webgunean
Acered

**Acered** Espainiako Zaragozako probintziako udalerria da. 2008an 189 biztanle zituen 30,4 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak
Ayr

**Ayr**,  eta , Eskozia hego-mendebaldeko udalerria da, Hegoaldeko Ayrshire konderrian, eta Clydeko fiordoaren ertzean kokatua dago. 2012ko erroldaren arabera 47.190 biztanle ditu eta historikoki Ayrshire konderriko hiriburua da. Metropoli eremuak 62.870 biztanle hartzen ditu.

## Etimologia 
Ayr ibaiak ematen dio izena. Gaelerazko *Inbhir Àir* izenak "Ayr ibaiaren ahoa" esan nahi du.

## Historia 
1205ean Gilen I.a Eskoziakoak sortu zuen herria eta Eskoziako mendebaldeko kostaldeko itsas-portua izanik eta 1261etik aurrera urteroko feriak egiten hasi zirenez herriak garapen izugarria izan zuen, XIII mendean bertan Erresumako populazio handiena izatera iritsi arte. 1315ean Roberto I.a Eskoziakoak Ayr-eko San Juan dorrean Eskoziako lehenengo parlamentu bilera egin zen. Eskoziak Irlandarekin merkatal harremanak ezartzeko itsas-portu nagusia izan zen. Gaeleraren eraginez *Inverayr* izenaz ezagutu zen garai hartan.

1652an Oliver Cromwellek herria eskuratu zuen eta Eskozia konkistatzeari ekin zion. Zitadela bat ezarri zuen ibaiaren hegoaldeko ertzean. Victoriar garaian jarduera ekonomiko nagusia ikatz eta burdin esportazioa bihurtu zen, bai eta izokin arrantza eta ontzigintza ere. 1883 eta 1901 artean 143 itsasontzi eraiki ziren bertan. Baina jarduera hauek behera egin zutenean aisialdi eta turismo leku izatera bihurtu zen. XX mendean Gaiety Antzokian Erresuma Batuko artista onenak izan ziren.

## Geografia 
Strathclyde eskualdean kokaturik dago eta lurraldea erabat laua da. Hegoaldean muino txikiren bat badago. Ayr ibaiak zeharkatzen du eta hau itsasoratzen den puntuan dago Ayr, Clydeko fiordoan.

## Ondasun nabarmenak 
* Ayrreko katedrala
* Walace dorrea
* Greenan gazteluaren hondarrak.
* Gaiety Antzokia
* Ayrreko hipodromoa

## Iruditegia 

Irudi:Smc ayr.jpg|Ayrreko katedrala.
Irudi:Burns statue, Ayr - geograph.org.uk - 43193.jpg|Robert Burnsen estatua.
Irudi:The Wallace Tower - geograph.org.uk - 1020517.jpg|Walace dorrea.
Irudi:Inside View - geograph.org.uk - 1195237.jpg|Zitadelaren hondarrak.
Irudi:Saint John's Tower, Ayr, Montgomerieston.JPG|San Juan dorrea.
Irudi:Greenan castle - geograph.org.uk - 178359.jpg|Greenan gazteluaren hondarrak.
Irudi:Ayr High Street - geograph.org.uk - 935367.jpg|High Street, kale nagusia.
Irudi:Wellington Square Gardens, Ayr - geograph.org.uk - 1417295.jpg|Wellington enparantza.
Irudi:Oswald Hall, Auchincruive - geograph.org.uk - 1149418.jpg|Auchincruive.
Irudi:The Gaiety Theatre - geograph.org.uk - 519876.jpg|Gaiety antzokia.
Irudi:The Eglinton stands, Ayr race course - geograph.org.uk - 43204.jpg|Ayrreko hipodromoa.
Irudi:Auld Brig, Ayr - geograph.org.uk - 38144.jpg|Ayr ibaiaren gaineko zubi zaharra.
Irudi:AyrBeach.JPG|Hondartza.

## Herri eta hiri senidetuak 
* 

## Ayrtar ezagunak 
* John Loudon McAdam, (1756-1836), ingeniaria.
* Robert Burns, (1759-1796), poeta.
* Mike Scott (1958-), Edinburghen jaio eta Ayrren hazitako The Waterboys taldeko abeslaria eta musikaria.
* Kirsty Hume, (1976 -) modeloa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maceratako probintzia

**Maceratako probintzia** (*Provincia di Macerata* italieraz) Italiako Markak eskualdeko probintzia da. Macerata hiria da probintziaren hiriburua.

## Herriak 
Probintziako herririk jendetsuenak honakoak dira:

## Ikus, gainera 
* Italiaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Probintziako gobernuaren webgunea.
Turgon

**Turgon**, "oihu garailea" esan nahi duena sindarinez, Tolkienen legendarium ospetsuko fikziozko pertsonaia bat da. Elfo Noldor bat zen, Fingolfin eta Anairëren bigarren semea eta Fingon, Argon eta Aredhelen anaia.

Valinorren jaio zen, Valinorreko Bi Zuhaitzen garaian, baina, garai horretan, Turukano deitzen zen, bere quenyazko izena zena. Bere emaztea, Elenwë izan zen, eta, bere alaba, Idril. *Jakintsua* deitua izan zen.

## Historia 
Turgon, Melkorrekiko mesfidati agertu zen denboraren hasieran, valar hau bere beldur izatea eta honek Turgon gorrotatzea eragin zuena, bere etsai askoren gainetik. Feänorren zina esan ez zuen arren, bere bihotzak, modu kuttunean, lurralde zabalagoetara joatea nahi zuen, eta, beraz, Helcaraxë zeharkatu zuen bere aitarekin. Han, hiltzeko zorian egon zen izotz zati bat apurtu ondoren, uretara erori ziren bere alaba eta emaztea salbatu nahian aritu zenean. Idril salbatu zuen, baina ezin izan zuen Elenwerekin gauza bera egin.

Nevrasteko Vinyamarren bizi izan zen, Taras mendiaren itzalpean, Ulmok, valar honekin aliantza estu bat zuelarik, Tumladen izeneko ezkutuko haranera gidatu zuenean, non Gondolin Ederra izeneko hiria eraiki zuen. Bere jendea, Gondolinera sekretupean gidatu zuen, Eguzkiaren Lehen Aroko 510. urtean hiria arpilatu zutenean hil zen arte gobernatu zuena.

Noldorren Laugarren Errege Gorena bihurtu zen erbestean, bere anaia Fingon Nirnaeth Arnoediad guduan hil ondoren, Turgonek eta Gondolinek ere, bertan parte hartu zutelarik.

Aipagarria da Erdialdeko Lurraldeko izpirituekin duen antzekotasuna, Ulmo valarra eta Thorondorrek gidatutako arranoak kasu. Hil ondoren, bere oinordekoa, bere iloba Gil-Galad izan zen, Fingonen semea.

## Kanpo estekak
Cumbernauld

**Cumbernauld**,  eta , Eskozia erdialdeko udalerria da, Iparraldeko Lanarkshiren dagoena. 52.270 biztanle zituen 2011an. Eskoziako zortzigarren herririk populatuena da, Iparraldeko Lanarkshiren handiena.

## Etimologia 
Gaelerazko *comar nan allt* izenetik dator, "erreken bilgunea" esan nahi du. Hiriaren goikaldetik errekek Clyde ibaira jotzen dute mendebaldera edo Forth ibaira ekialdera.

## Historia 
Erromatarren garaian Antoninoren Harresiaren ondoan asentamendu bat izan zen gaur egungo Cumbernaulden lurretan.

XVIII mendean Cumbernauld etxea eraiki zen Erdi Aroko gazteluaren ondoan. Eskoziako erregeak sarritan etorri izan ziren inguruko basoetara ehizan aritzera. Forth eta Clyde ibaien arteko ubidea ireki zenean industrializazioa etorri zen. Ehungintza zen jarduera nagusia.

1956an herri berria eratu zuen gobernuak gertuko Glasgowetik biztanleak ateratzeko. 2002an Eskoziako hiri txarrena aukeratua izan zen baina 2010an gehien hobetu den herriaren saria irabazi zuen.

## Ekonomia 
Udalerri honetan Eskozian hain ezaguna eta edana den Irn-Bru freskagarriaren lantegia eta egoitza nagusia kokatzen da.

## Ondasun nabarmenak 
* Cumbernauld House

## Iruditegia 

Irudi:Cumbernauld south view.JPG|Hegoaldeko ikuspegia.
Irudi:Cumbernauld House.jpg|Cumbernauld House.
Irudi:Cumbernauld - geograph.org.uk - 1470717.jpg|Hiriaren ikuspegia.
Irudi:Lonely Caravan - geograph.org.uk - 139906.jpg|Palacerigg parkea.
Irudi:Fannyside Loch - geograph.org.uk - 1532017.jpg|Fannyside aintzira.
Irudi:Fm irnbru.jpg|Irn-Bru freskagarria.

## Herri eta hiri senidetuak 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1938ko Munduko Futbol Txapelketa

**1938ko Munduko Futbol Txapelketa** Frantzian urte hartako ekainaren 4tik 19ra antolatu zuten. **Italia** txapeldun eta Hungaria txapeldunorde gelditu ziren.

## Egoitzak eta estadioak 
## Taldeak 
## Azken fasea 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Munduko Futbol Txapelketa

## Kanpo estekak 
* 1938ko munduko txapelketa FIFAren webgunean
Agon (argipena)

**Agon** edo **Agón** hitzak adiera zenbait ditu:
* Agon, estrategia abstraktoko taula-jokoa;
* Agón, Aragoiko herria;
* Agon, lehia mota bat adierazten duen antzinako grezierazko hitza;
* Agon, 2012ko Albaniako filma.
Aladrén

**Aladrén** Espainiako Zaragozako probintziako udalerria da. 2008an 62 biztanle zituen 21,1 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak
Kirkcaldy

**Kirkcaldy**,  eta , Eskozia ekialdeko udalerria da, Fifen dagoena. 2014ko erroldaren arabera 49.460 biztanle ditu eta inguruko herriekin batera 180.220ko biztanleria osatzen du.

## Geografia 
Fortheko fiordoaren iparraldeko ertzean kokatuta, Dundee eta Edinburgh arteko hirietatik handiena da, Dunfermlineren parean. Scotseraz *"Lang Toun"* du ezizena (euskaraz 'herri luzea') bere kale nagusiak, XVI. mendeko mapetan jadanik agertzen zena 1,4 kilometro dituelako (6,4&nbsp;km ere izan zituelako).

## Etimologia 
*Kirkcaldy* izenak piktoerazko jatorria du eta "ibi gogorreko tokia" esan nahi du.

## Historia 
Brontze Arotik populatua izan da Kirkcaldy ingurua baina herriaren lehenengo aipamena 1075ekoa da, Malcolm III.a Eskoziakoak eliza eraikitzeko baimena eman zuen agiria hain zuzen ere. Dunfermlineko abadiaren esku gelditu zen berehala eta hala jarraitu zuen 1644an Karlos I.a Ingalaterrakoa eta Eskoziakoak errege burgo bihurtu zuen arte.

XIV mendean eraikitako itsas-portuak merkataritza ekarri zuen eta gatz ekoizpenak, ikatz meategiek eta iltzegintzak bultzada ekonomikoa ekarri zion. XVII mendean liho ekoizpenarekin industrializazioa abiatu zen eta 1877tik aurrera linoleoa bihurtu zen herriaren produktu esanguratsuena. 1960 hamarkadararte mundu mailako linoeloa ekoizlerik handienetakoa izan zen Kirkcaldy.

## Ondasun nabarmenak 
* Ravenscraig gaztelua

## Iruditegia 

Irudi:Ravenscraig Castle 01.jpg|Ravenscraig gaztelua.
Irudi:Kirkcaldy town house.jpg|Udaletxea.
Irudi:(Square Norman Tower of) Old Kirk, Kirkcaldy.jpg|Old Kirk, eliza zaharra.
Irudi:(looking towards) St Bryce Kirk, Kirkcaldy.jpg|San Bryce eliza.
Irudi:Merchant's House in Kirkcaldy.jpg|Merkatarien etxea.
Irudi:Old Post Office, Kirkcaldy.jpg|Postetxe zaharra.
Irudi:Nairn's smeaton factory.jpg|Linoleo lantegia.
Irudi:KMAG (Kirkcaldy Museum and Art Gallery).jpg|Kirkcaldyko Arte Museoa.
Irudi:Dunnikier House2, Kirkcaldy.jpg|Dunnikier etxea.
Irudi:Beveridge Park - geograph.org.uk - 1246829.jpg|Beveridge parkeko aintzira.
Irudi:(looking across to) Sailors' Walk, Kirkcaldy.jpg|Sailors' Walk.
Irudi:Kirkcaldy Harbour Inner Basin - geograph.org.uk - 279595.jpg|Kaia.

## Kirkcaldytar ezagunak 
* Robert Adam (1728-1792), arkitektoa
* Gordon Brown, Erresuma Batuko Lehen Ministroa, Glasgowen jaioa bada ere, Kirkcaldyn ikasi zuen.
* Adam Smith (1723-1790), filosofo eta ekonomista.

## Kanpo estekak
Alagón (Zaragoza)

**Alagón** Espainiako Zaragozako probintziako udalerria da. 2008an 6.547 biztanle zituen 24 kilometro koadroko azaleran.

## Historia 
Alagon baskoien hiria izan zen, Alaun izenarekin, hegoalderago mugakidetzat lurralde iberiarrak zituela.

1119an Alfontso Borrokalariak musulmanei konkistatu zien. Sail ureztatuak (fruta-arbolen baratzeak, barazkiak, zerealak, bazkak eta zerba, Aragoiko Ubide Inperialak ureztatuak) eta nekazaritza-industriek (azukrea, irina) biztanleria handitzea eragin zuten XX. mendean. Pau Salvat i Espasa arkitektoa (1872-1923) herrian kokatutako azukre-findegi baten egilea izan zen.

## Demografia 

## Herritar ospetsuak 
* Pablo Nassarre (1664-1730), musikagilea
* Jesús Angoy (1966-), futbol atezaina.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aguilón

**Aguilón** Espainiako Zaragozako probintziako udalerria da. 2008an 259 biztanle zituen 4,36 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak
Alberite de San Juan

**Alberite de San Juan** (*Alberit de San Chuan* aragoieraz) Espainiako Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin. 2007an 111 biztanle zituen 18,4 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak
Glenrothes

**Glenrothes**,  eta , Eskozia ekialdeko udalerria da, Fife eskualdeko hiriburua, ez ordea herririk handiena. 2011ko erroldaren arabera 39.277 biztanle ditu, baina inguratzen duten Leslie, Markinch, Thornton eta Coaltown of Balgonie herriekin batera 47.359 laguneko biztanleria du.

## Etimologia 
*Glenrothes* izenak Rothes familiaren harana esan nahi du.

## Historia 
Mendeetan zehar Rotheseko kondeen lurraldea izan da Glenrothes. Nekazal etxeak (Caskieberran, Collydean, Rimbleton...) eta jauregiak (Balbirnie, Balgeddie, Leslie Parks...) izan ziren bertan, harik eta 1948an Eskoziako Gobernuak herri berri bat planifikatzea erabaki zuen arte. Nekazal lurraldeak zeuden tokian 32.000-35.000 biztanleko herria eraiki zuten, horretarako 2.153 hektareako eremua hartu zuten.

## Ekonomia 
Herria planifikatu zenean industria jarduera nagusiak papergintza, ikatz meatzaritza eta nekazaritza izan ziren.

Gaur egun hainbat enpresa elektronikok dute egoitza bertan. Horrela beraz Eskoziako *Silicon Valey* edo gaeleraz *Silicon Glen* hartzen baitute.

## Iruditegia 

Irudi:Fife Council HQ Glenrothes.JPG|Udaletxea.
Irudi:Balbirnie House.jpg|Balbirnie House.
Irudi:Leslie House - geograph.org.uk - 370201.jpg|Leslie House.
Irudi:The Oast House - geograph.org.uk - 1360595.jpg|Oast House.
Irudi:St Pauls RC Church Glenrothes.jpg|St Pauls eliza.
Irudi:Leven bridge.JPG|Leven zubi esekia.
Irudi:Giant Irises Glenrothes.jpg|Iris erraldoien eskultura.
Irudi:Town Park, Glenrothes - geograph.org.uk - 1448188.jpg|Herriko lorategiak.

## Herri eta hiri senidetuak 
* 

## Kanpo estekak
Alborge

**Alborge** (*Alborche* aragoieraz) Espainiako Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin. 2008an 135 biztanle zituen 2,58 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak
Alcalá de Ebro

**Alcalá de Ebro** (''Alcalá d'Ebro'' aragoieraz) Espainiako Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin. 2008an 297 biztanle zituen 9,9 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak
Alagón

**Alagón** honako honakoa izan daiteke:

* **Alagón**, Zaragozako probintziako udalerria.
* **Alagón del Río**, Cáceresko probintziako udalerria.
* **Alagón** ibaia.
Pesaro eta Urbinoko probintzia

**Pesaro e Urbinoko probintzia** (*Provincia di Pesaro e Urbino* italieraz) Italiako Markak eskualdeko probintzia da. Pesaro eta Urbino hiriak probintziako hiriburuak dira.

## Herriak 
2005eko maiatzaren 31ko erroldaren arabera, probintziako udalerri nagusiak ondokoak ziren:

## Ikus, gainera 
* Italiako banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Probintziako gobernuaren webgunea.
Kilmarnock

**Kilmarnock** ( eta ) Eskozia hego-mendebaldeko udalerria da, Ekialdeko Ayrshire eskualdeko hiriburua eta Ayrshire guztiko bigarren herririk handiena da. 2011ko erroldaren arabera 46.159 biztanle ditu, honek Eskoziako 15. herria bihurtzen du.

## Etimologia 
Gaelerazko *Cill Mheàrnaig* izenak "Meàrnag-en eliza" esan nahi du.

## Geografia 
Glasgow eta Ayr artean kokatuta dago. Ekialdetik Irvine ibaiak eta erdigunetik Kilmarnock errekak zeharkatzen dute herria.

## Historia 
Kondairak dio San Marnoch-ek (Meàrnag) eliza eraiki zuela bertan VII mendean. Haren inguruan sortuz joango zen herria, baina gaur egungo eraikinik zaharrenak XVII mendekoak dira, izan ere 1668an sute ikaragarri batek herri guztia suntsitu baitzuen.

Aurrez, 400 urtetan zehar Kilmarnock eremuaren jabetza izan zuen Boyd familiak Dean gaztelua eraiki zuen 1350 urtean.

1800 urtetik aurrera industrializazioaren eraginez herria nabarmen handitu zen eta herri berria planifikatu behar izan zen. Ordukoak dira King Street, Portland Street, Saint Marnock Street eta beranduago John Finnie Street, azken hau Eskozian victoriar estiloan planifikaturiko ederrenetakoa.

## Ekonomia 
Ehungintzan oinarritu zen Kilmarnockeko ekonomia eta bertan egindako alfonbrek mundu mailako sona hartu zuten. Ikatz meategiak eta harrobiak ere baziren herriaren inguruko mendietan. Hau dela eta munduko aurreneko trenbideetako bat bertan ezarri zen.

Azkenik Johnnie Walker eskoziar whisky markaren jatorria Kilmarnocken dago.

## Ondasun nabarmenak 
* Dean gaztelua
* Rowallan gaztelua (5 kilometro iparraldera)
* Johnnie Walker lantegia
* Antzoki jauregia

## Ondasun nabarmenak 

Irudi:Dean Castle.JPG|Dean gaztelua.
Irudi:KilmarnockBusStation.jpg|Antzoki jauregia.
Irudi:The Dick Institute main entrance.jpg|Dick Institutua.
Irudi:Rowallan (Old) Castle - geograph.org.uk - 1356966.jpg|Rowallan gaztelua.
Irudi:Johnnie Walker Factory 1480480.jpg|Johnnie Walker lantegia.
Irudi:St. Marnock's Parish Church, Kilmarnock - geograph.org.uk - 1610388.jpg|St. Marnock parrokia.
Irudi:Riccarton Parish Church - geograph.org.uk - 166120.jpg|Riccarton parrokia.
Irudi:KilmarnockRailWayTower.jpg|Tren geltokia.
Irudi:Old Courthouse, Kilmarnock - geograph.org.uk - 1610366.jpg|Epaitegi zaharra.
Irudi:KilmarnockJohnFinnieStreet2010.jpg|John Finnie Street.
Irudi:Kilmarnock, King Street.jpg|King Street.
Irudi:River Irvine at the Ayrshire Athletics Arena - looking downstream.JPG|Irvine ibaia.
Irudi:The Lady's Walk, Howard Park, Kilmarnock - geograph.org.uk - 68087.jpg|Howard parkea.

## Hiritar ezagunak 
* John Boyd Orr (1880-1971), Bakearen Nobel Saria
* Alexander Fleming (1881-1955), Medikuntzako Nobel Saria

## Herri eta hiri senidetuak 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Ekialdeko Ayrshireko webgunea
Alcalá de Moncayo

**Alcalá de Moncayo** Espainiako Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin. 2008an 154 biztanle zituen 13,69 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak
Dalkeith

**Dalkeith**, (), Eskozia hego-ekialdeko udalerria da, Midlothian eskualdeko hiriburua. 2011ko erroldaren arabera 12.342 biztanle ditu. Edinburgh hiriburutik 11 kilometro hego-ekialdera dago.

## Historia 
Dalkeithen lehenengo aipamena XIV mendean Jean Froissart kronikagile frantsesak egin zuen, bere Eskoziarako bidaian Dalkeitheko jauregian hamabost egun pasa zituela esan baitzuen. Gaztelua bera XII mendekoa zen. 1401 urtean baroierriko burgo bihurtu zen eta 1540an errege burgo.

1650ean Oliver Cromwellen armadako Monck generalak bertan ezarri zuen herrialdea kontrolatzeko egoitza. Ordurako Dalkeithek Eskoziako merkatu handienetakoa egiten zuen High Street oso zabala baitu.

1831ean Edinburghekin lotu zuen trenak. Ikatza, mineralak eta nekazal produktuak garraiatzen zituen hiriburura. 1853an *Corn Exchange* ("artoaren merkatua") eraiki zen, Eskoziako ale merkatu estali handiena.

## Ondasun nabarmenak 
* Dalkeitheko jauregia
* Newbattleko abadia
* Melville gaztelua

## Iruditegia 

Irudi:Dalkeith Palace.jpg|Dalkeitheko jauregia.
Irudi:Newbattle Abbey.jpg|Newbattleko abadia.
Irudi:Melville Castle.jpg|Melville gaztelua.
Irudi:Tolbooth, Dalkeith.jpg|Tolbooth (udaletxea).
Irudi:Dalkeith Parish Kirk - geograph.org.uk - 1417441.jpg|San Nikolas Buccleuch eliza.
Irudi:Dalkeith High street - geograph.org.uk - 28610.jpg|High Street.
Irudi:River South Esk at Dalkeith - geograph.org.uk - 1035584.jpg|South Esk ibaia.
Irudi:Montague Bridge - geograph.org.uk - 355882.jpg|Montague zubia.

## Herri eta hiri senidetuak 
* 

## Kanpo estekak
Irvine (Eskozia)

**Irvine**,  eta , Eskozia hego-mendebaldeko udalerria da, Iparraldeko Ayrshire eskualdeko hiriburua. 2011ko erroldaren arabera 33.698 biztanle ditu. Mendebaldean dagoen Kilwinningekin batera 50.000 biztanletik gora osatzen du.

## Geografia 
Irvineko badiaren ertzean dago, Clydeko fiordoan. Hondartza zabalak ditu eta Arran uhartearen ikuspegi itzela. Irvine ibaia itsasoratzen da bertan. Annick erreka arrantzaleku ezaguna da.

## Historia 
Herriaren ondoan dagoen Dreghorn herrixka Europan etengabe populatua izan den toki zaharrenetakoa da, Mesolito garaikoa baita. Burdin Aroan ere gotorlektuak ugari izan ziren inguruan.

Erdi Aroan Eskoziako eskualde garrantzitsuenetakoa izan zen, bertan baitzegoen Militarren egoitza nagusia eta *Lord High Constable of Scotland* buruzagia, horregatik Eskoziako lehenengotako hiriburua izan zen. 1372an errege burgo titulua eskuratu zuen Ayrrekin borroka baitzuen Cunninghame eta Largseko baroierrien jabegoa lortzeko. Garai hartan hiru aintzira zeuden inguruan, Trindlemoss, Scotts eta Irvine, baina XVII mendearen bukaeran drainatu egin ziren.

Irvineko kaia Eskoziako garrantzitsuenetakoa izan zen baina Glasgowko merkatariek Greenock eta Port Glasgow hobetsi zituztenean gainbehera iritsi zitzaion. Ontziola bat ere bazuen Bigarren Mundu Gerra garaira arte iraun zuena.

1960 hamarkadan Eskoziako beste hainbat hirirekin gertatu zen bezala 1966an Irvine berria (New Town) planifikatu zuen gobernuak. 1970 hamarkadan zerbitzuak gehitu ziren eta ofizialki 1996an bukatu zen New Town-en zabalkundea.

## Iruditegia 

Irudi:Irvineoldparishchurch.JPG|Eliza.
Irudi:Seagate Castle and lane, Irvine.JPG|Seagate gaztelua.
Irudi:Eglinton Street, Irvine.JPG|Kalea.
Irudi:Burns Statue - geograph.org.uk - 125240.jpg|Robert Burns olerkariaren estatua.
Irudi:River Irvine at Shewalton.JPG|Irvine ibaia.
Irudi:Annick Water, Irvine - geograph.org.uk - 1198045.jpg|Annick erreka.
Irudi:Trindlemoss - Irvine Central - Football.JPG|Trindlemoss.

## Irvinetar ezagunak 
* Nicola Sturgeon, politikaria
* Jack McConnell, politikaria

## Herri eta hiri senidetuak 
* 

## Kanpo estekak
Irvine

**Irvine** leku ezberdinen izena izan daiteke:

## Erresuma Batua 
* Irvine, Iparraldeko Ayrshire, Eskozia
* Irvine harana, Ayrshire, Eskozia
* Irvine ibaia, Eskozia
* Irvine in Annandale, Scottish Borders, Eskozia

## Estatu Batuak 
* Irvine, Kalifornia
* Irvine, Kentucky

## Kanada 
* Irvine, Alberta
* Irvine uhartea, Nunavut
Ardrossan

**Ardrossan**,  eta , Eskozia hego-mendebaldeko udalerria da, Iparraldeko Ayrshiren dagoena.

2011an herriak 11.024 biztanle bazituen ere, gertuko Saltcoats eta Stevenston herriekin batera 'Three Towns' gunea osatzen du, guztira 2004an 31.320 biztanle zituztenak.

## Historia 
1140 urtean Cannon Hill gaztelua eraiki zen bertan. Simon de Morvillek eraiki zuen baina berehala Barclay familiaren eskuetan gelditu zen. XIV mendean Eglinton familiaren lurretan barneratu zen. Gazteluak 1648 arte iraun zuen, Oliver Cromwellen tropek suntsitu zuten arte.

Kostaldean egonik XVIII eta XIX mendeen artean Ardrossanek garapen handia izan zuen. Ikatza eta burdina esportatzen zituen eta ontziolak ere bazituen. Ferri zerbitzuak ere ezarri ziren, Brodickera, Arran uhartera, Belfastera eta baita Man uhartera ere. 1846an burgo titulua eskuratu zuen.

## Iruditegia 

Irudi:Ardrossan Scotland.jpg|Etxeak kostadean.
Irudi:Barony St. John's Church - geograph.org.uk - 394726.jpg|San Juan eliza.
Irudi:Ardrossan - marina and outer basin - geograph.org.uk - 810525.jpg|Ardrossaneko kaia.
Irudi:Ardrossan Castle - geograph.org.uk - 1085900.jpg|Gazteluaren hondarrak.
Irudi:Ardrossan, Scotland, United Kingdom.JPG|Parke eolikoa.
Irudi:Ardrossan Horse Isle and Arran.JPG|Iparraldeko hondartza.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kontrainsurjentziaren kronologia Euskal Herrian (1982)

= 1982 =

## Urtarrila 
* Urtarrilaren 1a : Daniel Muñoz, 7 urteko umea, eta Manuel Cosano Cuenca, 68 urtekoa, balaz zauritu dituzte goardia zibilek Oreretan, amnistiaren aldeko manifestazio baten ostean tiroka hasi direnean.
* Urtarrilaren 2a : Alegiako Pablo Garaialde Jauregizabal taxilaria hilda agertu da Berastegin. Triple Ak hartu du hilketa bere gain.
* Urtarrilaren 18a : Kalez jantzitako ustezko sei poliziak neska bat eraso eta auto batean eramaten saiatu ziren Andosillan (Nafarroa). Pistolak atera eta airera tiroak ere bota zituzten jendea neska laguntzera hurbildu zenean.

## Martxoa 
* Martxoaren 19a : CRS bi tirokatu eta hil dituzte Baigorrin: Bernard Roussarie eta Jacques Bouyer. BVE ultraeskuindar erakundeak bere gain hartu zuen atentatua, baina poliziak IKri leporatuko dio ekintza, iparretarrek ukatu arren. Filipe Bidart eta Gabi Mouesca kondenatuko dituzte atentatuan parte hartzeagatik.
* Martxoaren 29a : Esteban Muruetagoiena bihotzekoaz hil da hiru egun aurretik bederatzi egunez atxilotuta eta torturatua izan ondoren.

## Maiatza 
* Maiatzaren 7a : Soud-Ouest eta Le Monde egunkariek Madrilgo Gobernuari leporatu diote Hendayais tabernako ekintzaren erantzukizuna.

## Urria 
* Urriaren 16a : Victoriano Agiriano, 59 urtekoa, eta Maria Angeles Barandiaran, 52 urte, senar-emazteak poliziaren tiroez hil dira Gamarran (Gasteiz) jarritako kontrol batean.
* Urriaren 16a : Marcelo Garciandia tolosarra balaz zauritu du poliziak Lasarte inguruan jarritako kontrol batean. 19an hilko da.

## Ikus, gainera 
* Gerra zikina
* Estatu terrorismoa
* GAL
* BVE

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* *AMEDO. El Estado contra ETA* Melchor Miralles - Ricardo Arques. Plaza&Janes/Cambio16, 1989 - 
* *EL GAL. El terrorismo de Estado en la Europa de las democracias* CEDRI. Txalaparta, 1990 - 
* *EUSKADI ETA ASKATASUNA. EUSKAL HERRIA Y LA LIBERTAD* Txalaparta, 1993 - 
* *QUE SE VAYAN* Javier Bordagaray Hordago, 1978 - 

## Kanpo estekak
Buckhaven

**Buckhaven**,  eta , Eskozia ekialdeko udalerria da, Fife eskualdean dagoena. 2001eko erroldaren arabera 16.391 biztanle ditu baina Leven ibaiaren bokale inguruko Methil, Kennoway, Leven, Wemyss, Largo Bay eta Windygates batera hartuta, 37.410 biztanle ditu.

## Historia 
IX mendean norvegiarrek populatu zuten Buckhaveneko kostaldea eta arrantza tradizio handia ekarri zuten. *Buckhaven* izenaren *haven* bukaerak "kaia" esan nahi du.

1831 urtean ehungintza eta arrantza ziren herriaren jarduera ekonomiko nagusiak. Eskoziako bigarren arrantza flota handiena zeukan 198 itsasuntzirekin. XIX mendean arrantzaren gainbheera iritsi zen Eskozian eta 1860tik aurrera Buckhaveneko ekonomia ikatz meagintzan oinarritu zen. Bere hondartzak zirela eta turismoak ere indarra hartu zuen.

## Iruditegia 

Irudi:Buckhaven Parish Church - geograph.org.uk - 400927.jpg|Parrokia.
Irudi:Theatrical church - geograph.org.uk - 1534673.jpg|Elizaren antzokia.
Irudi:Buckhaven Hospital.jpg|Randolph Wemyss ospitalea.
Irudi:The bay at Buckhaven - geograph.org.uk - 1536546.jpg|Buckhaveneko badia.
Irudi:Western end of Buckhaven - geograph.org.uk - 100174.jpg|Kostaldea.

## Kanpo estekak
Dumfries

**Dumfries**, , Eskozia hegoaldeko udalerria da, Dumfries eta Galloway eskualdeko hiriburua hain zuzen ere. 2011ko erroldaren arabera 32.914 biztanle ditu.

## Etimologia 
Gaelerazko *Dùn Phris* izenetik dator eta jatorria bilatzeko bi hipotesi daude: izena literalki hartuta "Sasietako gotorlekua" izango litzateke, baina Phris hitza Friars-en aldaera balitz "fraideen muinoa edo gotorlekua" izango zen.

Dumfriesen ezizena *Queen of the South* ("Hegoaldeko erregina") da.

## Geografia 
Nith ibaiaren bokalean kokatuta dago, honek Solwayko fiordora urak isurtzen dituen eremuan.

## Historia 
Erromatarren Britainiaren okupazioaren garaian, K.a. II mendearen inguruan, *Selgovae* leinua bizi zen inguru hauetan eta hauek altxaturiko gotorleku baten egon liteke Dumfriesen jatorria autore batzuen arabera. Hurrengo mendeetan hainbat herriren eskutan egon zen lurraldea, piktoak, anglosaxoiak, eskoziarrak, norvegiarrak... 890an Giric Eskoziakoak britoien aurkako borroka irabazi eta lurraldea eskuratu zuen. Ordutik Eskoziaren parte izan da.

1160 urtean Lincluden abadia eraiki zen eta 1186an Gilen I.a Eskoziakoak Errege burgo titulua eman zion. Merkatu eta kai eskubideak lortu zituen horrela eta 50 urtetan asko handitu zen herria. XIII mendean Dumfriesko gaztelua eraiki zen, gaur egun jadanik existitzen ez dena. Garai berekoa da herritik 11 kilometrotara dagoen Caerlaverock gaztelua ere. 1300 urtean Eduardo I.a Ingalaterrakoak Eskozia inbaditzeko ahalegina egin zuen. Dumfriesen egon zen Caerlaverock gazteluaren setioan zehar.

1659an sorginen aurkako epaiketa ezagun bat egin zen bertan. Hamar emakume salatu zituzten sorginkeria egotzita eta bederatzi estrangulatu eta erre egin zituzten.

1788an Robert Burns olerkari ezaguna Dumfrieshirera bizitzera etorri zen eta 1791tik 1796an hil zen arten Dumfries bertan bizi izan zen. 1788an bertan Dalswinton aintziran William Symington injeniariak esperimentu berezi bat egin zuen, lurrun-makina batek itsasontzia mugitu arazteko gai zen ikusteko eta saiakera arrakastatsua izan zen.

## Ondasun nabarmenak 
* Robert Burnsen etxea
* Crichton eliza
* Caerlaverock gaztelua (11 kilometrora)
* Sweetheart abadia (13 kilometrora)

## Iruditegia 

Irudi:High Street, Dumfries - geograph.org.uk - 1769863.jpg|Kale nagusia.
Irudi:Buccleuch St, Dumfries, 2007-07-26.jpg|Buccleuch kalea.
Irudi:Robert Burns House - Dumfries.JPG|Robert Burnsen etxea.
Irudi:Shakespeare St, Dumfries.jpg|Dumfriesko Errege Antzokia.
Irudi:Camera Obscura, Dumfries.JPG|Dumfrieseko museoa.
Irudi:Fountain, High Street, Dumfries - geograph.org.uk - 928958.jpg|Iturria.
Irudi:Crichton Church.jpg|Crichton eliza.
Irudi:Dumfries Sheriff Court - geograph.org.uk - 1769926.jpg|Epaitegia.
Irudi:Rosefield Mill - geograph.org.uk - 557079.jpg|Rosefield Mill lantegia.
Irudi:Caerlaverock Castle from the air.jpg|Caerlaverock gaztelua.
Irudi:Sweetheart Abbey.jpg|Sweetheart abadiaren hondarrak.
Irudi:River Nith estuary.jpg|Nith ibaiaren estuarioa.

## Herri eta hiri senidetuak 
* 
* 
* 
* 

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgune ofiziala
Pic du Midi de Bigorre

**Pic du Midi de Bigorre** () Frantziako Pirinio Garaietako departamentuko mendia da, izenak berak ongi dioenez Bigorrako eskualdean dagoena. 2.877 metroko garaiera du. Ezaguna da, besteak beste, gailurrean dituen behatoki astronomiko eta meteorologikoarengatik eta telebista antenarengatik. Gailurrera teleferikoz ere igo daiteke.
250px|ezkerrera|thumb|Gailurreko behatoki astronomiko eta meteorologikoa, eta —ezkerrean— telebista antena

## Kanpo estekak 
*  Behatokiaren webgunea
*  Pic du Midi de Bigorreko mendiaren kontakizunen historia
Agón

**Agón** Espainiako Zaragozako probintziako udalerria da. 2008an 167 biztanle zituen 18,52 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak
Hubei probintziaren banaketa administratiboa

**Hubei probintzia** honako banaketa administratiboek osatzen dute:

## Prefektura mailan 
Prefektura mailako 13 banaketa:
* Prefektura mailako 11 hiri
* Azpiprobintzia hiri bat
* Prefektura autonomo bat

## Konderri mailan 
Konderri mailako 102 banaketa:
* Konderri mailako 24 hiri
* 37 konderri
* 2 konderri autonomo
* 38 barruti
* baso barruti bat

## Herri mailan 
Herri mailako 1220 banaketa:
* 733 herri
* 201 herrixka
* 9 herrixka etniko
* 277 azpi-barruti

## Prefekturak eta mapa 
## Ikus, gainera 
* Txinaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak
Hunan probintziaren banaketa administratiboa

**Hunan probintzia** honako banaketa administratiboek osatzen dute:

## Prefektura mailan 
Prefektura mailako 14 banaketa:
* Prefektura mailako 13 hiri
* Prefektura autonomo bat

## Konderri mailan 
Konderri mailako 122 banaketa:
* Konderri mailako 16 hiri
* 65 konderri
* 7 konderri autonomo
* 34 barruti

## Herri mailan 
Herri mailako 2409 banaketa:
* 1089 herri
* 990 herrixka
* 97 herrixka etniko
* 233 azpi-barruti

## Prefekturak eta mapa 
## Ikus, gainera 
* Txinaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak
Jiangsu probintziaren banaketa administratiboa

**Jiangsu probintzia** honako banaketa administratiboek osatzen dute:

## Prefektura mailan 
Prefektura mailako 14 banaketa:
* Prefektura mailako 13 hiri
* Azpiprobintzia hiri bat

## Konderri mailan 
Konderri mailako 106 banaketa:
* Konderri mailako 27 hiri
* 25 konderri
* 54 barruti

## Herri mailan 
Herri mailako 1518 banaketa:
* 1117 herri
* 124 herrixka
* herrixka etniko bat
* 275 azpi-barruti

## Prefekturak eta mapa 
## Ikus, gainera 
* Txinaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak
Jiangxi probintziaren banaketa administratiboa

**Jiangxi probintzia** honako banaketa administratiboek osatzen dute:

## Prefektura mailan 
Prefektura mailako 11 banaketa:
* Guztiak Prefektura mailako hiriak

## Konderri mailan 
Konderri mailako 99 banaketa:
* Konderri mailako 10 hiri
* 70 konderri
* 19 barruti

## Herri mailan 
Herri mailako 1548 banaketa:
* 770 herri
* 651 herrixka
* 7 herrixka etniko
* 120 azpi-barruti

## Prefekturak eta mapa 
## Ikus, gainera 
* Txinaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak
Jilin probintziaren banaketa administratiboa

**Jilin probintzia** honako banaketa administratiboek osatzen dute:

## Prefektura mailan 
Prefektura mailako 9 banaketa:
* Prefektura mailako 7 hiri
* Azpiprobintzia hiri bat
* Prefektura autonomo bat

## Konderri mailan 
Konderri mailako 60 banaketa:
* Konderri mailako 20 hiri
* 17 konderri
* 3 konderri autonomo
* 20 barruti

## Herri mailan 
Herri mailako 1532 banaketa:
* 456 herri
* 287 herrixka
* 28 herrixka etniko
* 240 azpi-barruti

## Prefekturak eta mapa 
## Ikus, gainera 
* Txinaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak
Vigan

**Vigan** (; ; ) Ilocos eskualdeko hiria da, Filipinetan. Luzon uhartearen ipar-mendebaldean kokatua dago, Hegoaldeko Txinako Itsasoaren ertzean.

2000ko erroldan, hiriak 43.143 biztanle zituen, 9.193 etxetan. Hiru ibaik inguratzen dute hiria: Abra, Mestizo eta Govantes.

UNESCO erakundeak Gizateriaren Ondare izendatu zuen 1999an, Asiako espainiar hiri kolonial hoberen gorde dena delako. Bertan, bizimodu eta arkitektura asiarra, batez ere txinatarra, Espainia eta Mexikoko arkitektura eta hirigintzarekin nahastuta agertzen dira.

## Izena 
Juan de Salcedo konkistatzaileak, Ilocosera iristean, base militar bat ezarri zuen egungo Vigan hiritik hurbil. Landaredi oparoa ikusi zuen leku hartan, ugariena ''biga'a* delakoa, bertakoen hitzetan. hortik omen dator hiriaren izena.

Hiria sortzean, ordea, *Villa Fernandina* izena eman zioten, Filipe II.a Espainiakoaren lehen semearen omenez, Fernando izenekoa. Hiria handitzean, Nueva Segovia elizbarrutiko hiriburu bihurtu zen eta *Ciudad Fernandina de Vigan* izena hartu. Urteak joan ahala, izena laburtu eta *Ciudad de Vigan* edo soilik *Vigan* geratu zen.

## Banaketa 
Vigan 39 *barrio* eta *barangay* delakoetan banatua dago.

* Ayusan Norte
* Ayusan Sur
* Barrio I (Población)
* Barrio II (Población)
* Barrio III (Población)
* Barrio IV (Población)
* Barrio V (Población)
* Barrio VI (Población)
* Barraca
* Beddeng Laud
* Beddeng Daya
* Bongtolan
* Bulala

* Cabalangegan
* Cabaroan Daya
* Cabaroan Laud
* Camangaan
* Capangpangan
* Mindoro
* Nagsangalan
* Pantay Daya
* Pantay Fatima
* Pantay Laud
* Paoa
* Paratong
* Pong-ol

* Purok-a-bassit
* Purok-a-dakkel
* Raois
* Rugsuanan
* Salindeg
* San José
* San Julián Norte
* San Julián Sur
* San Pedro
* Tamag
* Barrio VII
* Barrio VIII
* Barrio IX (Cuta)
*'

## Herritar ezagunak 
* Elpidio Quirino (1890-1956), Filipinetako 6. presidentea (1948–1953)

## Kanpo estekak 
* Vigan zaharrari buruzko webgunea
For Whom the Bell Tolls

***For Whom the Bell Tolls*** (euskaraz *Norengatik jotzen dute kanpaiek*) ingelesezko eleberria da, Ernest Hemingway estatubatuarrak idatzitako hoberenen artean dagoena eta 1940an lehen aldiz argitaratua.

Robert Jordan kazetari gaztearen istorioa kontatzen du, Nazioarteko Brigadekin Espainiako Gerra Zibilean parte hartu zuena. Segoviako hiriaren zubi bat lehertzen saiatuz tartean.

## Aipua 
Nobelaren izenburua John Donne poema batetik aterata dago:

## Zinema 
* *For Whom the Bell Tolls* (1943, Sam Wood)

## Musika 
* *For Whom the Bell Tolls* (1986, Metallica)

## Ikus, gainera 
* Eleberri ezagunen zerrenda
* Ingelesezko literatura

## Kanpo estekak
Qinghai probintziaren banaketa administratiboa

**Qinghai probintzia** honako banaketa administratiboek osatzen dute:

## Prefektura mailan 
Prefektura mailako 8 banaketa:
* Prefektura mailako hiri bat
* Prefektura bat
* 6 prefektura autonomo

## Konderri mailan 
Konderri mailako 43 banaketa:
* Konderri mailako 2 hiri
* 30 konderri
* 7 konderri autonomo
* 4 barruti

## Herri mailan 
Herri mailako 429 banaketa:
* 115 herri
* 253 herrixka
* 30 herrixka etniko
* 31 azpi-barruti

## Prefekturak eta mapa 
## Ikus, gainera 
* Txinaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak
Patogeno

[thumb|*[Pseudomonas aeruginosa*, mikroskopio elektronikoan, bakterio patogeno bat da eta maiz aurkitzen da infekzio nosokomialetan.]]
**Patogenoa** (grezieratik *pathos* = "gaixotasuna" eta *genein* = "sortu") ostalari batean gaixotasuna sortzen duen edozein eragile biologikoa da. Patogenoen artean ohikoenak hauek dira: birusak, bakterioak, onddoak, protozooak eta helmintoak. Izaki bizidunak ez izan arren prioiek ere ahalmen patogenoa dute.

Patogenesian bi faktore kontuan hartu behar dira: eragilearen ahalmen patogenoa (birulentzia) eta ostalariaren egoera immunologikoa. Gaixotasunaren agerpena bi faktore hauen arteko elkarrekintzaren ondorioa izaten da. Esaterako, birulentzia urriko mikrobioek gaitza sor dezakete ostalariaren immunitate-sistema ahulduta baldin bada. Mikrobio oportunistak kasu honen muturreko adibidea dira.

Patogeno batzuek izurrite beldurgarriak sortu zituzten aurreko mendeetan: *Yersinia pestis* bakterioak, esaterako, Europako biztanleria birrindu zuen XIV. mendean, izurri beltza hedatuz. Baztangaren birusa gizateriaren zigorra izan zen Lur gainetik desagertu arte (XX. mendean). Legenar eta tuberkulosiaren bakterioek ere milioika hildako eragin zituzten aurreko mendeetan. Gaur egun, mikrobiar-mehatxuek beste izenak dituzte: Giza Immunoeskasiaren Birusa (GIB), esaterako, HIES-aren eragilea.

Patogenoen aurkako borrokan gizakiak urrats esanguratsuak eman zituen XX. mendean: txertoen hedapenak, antibiotikoen aurkikuntzak, arau higienikoen ezarpenak, uren tratamenduak eta janari-industriaren garapenak gaixotasun infekziosoen murrizketa ekarri zuten. Aitzitik, patologia infekzioso berriak ere azaldu dira azken urteotan, mikrobioek etengabeko aldaketa genetikoak dituztelako eta haien ahalmen patogenoa ere aldatzen duelako.

## Bakterio patogenoak 
Kontrakoa iruditu arren, bakterio gehienak ez dira patogenoak. Gizaki hiltzaile gehiago dagoela bakterio hiltzaileak baino esatea zuzena eta zehatza da, bakterioek gizakia baino ospe txarragoa badute ere . Dena den, hainbat bakterioren ahalmen patogenoak gaixotasun larriak eragiten ditu, gaixoaren bizitza bera kinka larrian jartzeraino.

Bakterioek sortutako gaitzen artean honako hauek aipa daitezke: tuberkulosia, legenarra, kolera, karbunkoa, tetanosa, botulismoa, sukar tifoidea, legionelosia, pneumonia, etab

## Birus patogenoak 
Birus guztiak parasito hertsiak dira, zelulak behar dituztelako ugaltzeko eta bizi-jarduera mantentzeko. Hori horrela izanik, ulertzekoa da asko patogenoak izatea, eta kalteak eragitea infektatutako zeluletan.

Birusek sortutako gaitzen artean hauek daude: HIESa(GIBek eragindakoa), gripea, amorrua, sukar hemorragikoa (Ebola birusak eragindakoa), meningitisa, elgorria, barizela, mononukleosi infekziosoa, COVID-19, hepatitis, etab

## Protozoo patogenoak 
Protozooak eukariotoak dira, eta gutxi batzuk besterik ez dira patogenoak. Hala ere malaria, disenteria, Chagas-en gaixotasuna eta toxoplasmosi bezalako gaitz larriak sor ditzakete.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
ItaloBrothers

**Italobrothers** Alemaniako Nordhorn hirian sortutako techno musika taldea da. Hiru pertsonek osatzen dute, Zacharias Adrian, Kristian Sandberg eta Matthias Metten (abeslaria). Askotan Italiako taldetzat hartzen da, duten izena dela eta.

## Historia 
Taldea 2005eko azaroan sortu zen eta lehen diska Zooland Records taldearekin kaleratu zuten, Cascada eta Tune Up! bezalako taldeen diskoetxe bera. Kopiak ekiditeko binilo moduan bakarrik argitaratu dituzte euren abestiak.

Taldearen musika estiloa Italiako Bloom 06, Prezioso feat. Marvin, Floorfilla, Gigi D'Agostino edo Gabry Ponte abeslarien antzekoa da, eta dantza musikako hainbat estilo nahasten dituzte, baita jumpstyle estiloa 2009an egindako "Stamp on the ground" abestian.

## Diskografia 
### Singleak 
* ItaloBrothers - The Moon (2006)
* Tune Up! vs. ItaloBrothers - Colours of the Rainbow (2007)
* ItaloBrothers - Moonlight Shadow (2007)
* ItaloBrothers - Counting down the days (Cascada remix) (2007)
* ItaloBrothers - Where Are You Now? (2008)
* Italobrothers - Stamp on the ground (2009)
* Italobrothers - Love is on fire (2010)

### E.P. 
* Counting down the days (May 2007)

### Remixak 
* Cascada - Ready For Love (ItaloBrothers New Voc Rmx/ 2006)
* Cerla Vs. Manian - Jump (ItaloBrothers New Voc Rmx/ 2006)
* Floorfilla - Italodancer (ItaloBrothers New Voc Rmx/ 2007)
* Manian - Turn The Tide (ItaloBrothers New Voc Rmx/ 2007)
* Dan Winter & Mayth - Dare Me (ItaloBrothers New Voc Rmx/ 2007)
* Manian Feat. Aila - Heaven (ItaloBrothers New Voc Rmx/ 2007)

## Ikus, gainera 
* Techno

## Kanpo estekak 
*   Taldearen webgune ofiziala.
*  Stamp on the ground abestiaren bideoklipa Youtuben.
Cashelgo haitza

**Rock of Cashel** (ingelesez *Rock of Cashel* eta irlanderaz *Carraig Phadraig*), **Cashel of the Kings** edo '''St. Patrick's Rock''' bezala ere ezaguna da, Irlandako Errepublikako Tipperaryko konderrian kokatzen den leku historikoa da.

## Mitologia 
Irlandar mitologiaren arabera deabruak Devil's Bit mendiari hozka egin eta bere ahoan mendi harren zati bat zeramala, Cashel haitza dagoen lekuan erori eta haitza honela sortu omen zen.

## Historia 
Normandiarre inbasioaren aurreko irlandar erregeak bertan koroatuak izan ziren, beste guztien artean ezagunena 978an errege bihurtu zen Brian Boru handia. 1101ean honen biloba zen Muirchertach Ua Briain erregeak Limerickeko apezpikuari eman zion harkaitza. Gaur egun bertan dauden eraikin gehienak XII eta XIII mendetakoak dira.

## Eraikinak 
Eraikinik zaharrena 1100 ingurukoa da, dorre zilindriko irlandarra hain zuzen ere. 28 metrotako altuera dauka.

Cormac Mac Carthaigh erregearen kapera 1134ean sagaratu zen. Eliza erromanikoa da eta garai hartako irlandar elizak ez bezala, hau oso sofistikatua da. Atearen tinpanoan esate baterako zentauro baten irudia ageri da.

Katedrala 1235 eta 1270 artean eraiki zen. Gurutze oinarria du, dorre handi bat du erdian eta mendebaldean gaztelua dago.

## Lautada 
Harkaitzaren gainean dagoen lautada guztia harresiak inguratzen du, bai aipaturiko eraikinak nola hilerria. Aipatzekoak dira hilerrian dauden Zelta gurutze garaiak.

## Iruditegia 

Irudi:RockOfCashelSummer1986.jpg|Cashelgo haitza
Irudi:Rock of cashel 3.jpg|Katedrala eta dorre zirkularra
Irudi:Cormacs Chapel Rock of Cashel.jpg|Cormac Mac Carthaigh erregearen kapera
Irudi:Capilla Cormac09.jpg|Cormacen kaperako zentauroa
Irudi:Rock-of-Cashel-March-2012.JPG|Hilerria
Irudi:Rock of Cashel-cross.jpg|Zelta gurutzea

## Kanpo estekak
Pierna creciente, falda menguante

***Pierna creciente, falda menguante*** Espainian 1970ean eginiko film bat da, Javier Aguirrek zuzendua eta protagonista Laura Valenzuela duena.

## Estreinaldia 
Filma 1970eko abenduaren 25ean estreinatu zen.

## Abestiak 
* *La Camillera*, Juan Suñé Masiá eta Leopoldo G. de Blasek egindakoa eta Evak antzeztutako abestia.
* *La Machicha*, Ramón Estellés, López Sil, Delgado eta J.J. Cadenasek egindakoa eta Laura Valenzuelak antzeztutakoa.
* *Sí vas a Paris papá*, Ledesma, Orope eta M. Álvarez Díazek egindakoa eta Laura Valenzuelak antzeztutakoa.
* *Vino tinto con sifón*, Juan Rico eta E. Tecglenek egindakoa eta Laura Valenzuelak antzeztutakoa.
* *Fresquibilis-sur-mer*, E. Clará and M. Sugrañelek egindakoa eta Laura Valenzuelak antzeztutakoa.

## Kanpo estekak 
*  Fitxa - imdb.com
*  La mar está fresquibilis, Laura Valenzuela, Youtube webgunean.
Heilongjiang probintziaren banaketa administratiboa

**Heilongjiang probintzia** honako banaketa administratiboek osatzen dute:

## Prefektura mailan 
Prefektura mailako 9 banaketa:
* Prefektura mailako 11 hiri
* Azpiprobintzia hiri bat
* Prefektura bat

## Konderri mailan 
Konderri mailako 128 banaketa:
* Konderri mailako 18 hiri
* 45 konderri
* 64 barruti
* barruti autonomo 1

## Herri mailan 
Herri mailako 1314 banaketa:
* 475 herri
* 400 herrixka
* 58 herrixka etniko
* 381 azpi-barruti

## Prefekturak eta mapa 
## Ikus, gainera 
* Txinaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak
Henan probintziaren banaketa administratiboa

**Henan probintzia** honako banaketa administratiboek osatzen dute:

## Prefektura mailan 
Prefektura mailako 17 banaketa:
* Guztiak Prefektura mailako hiriak

## Konderri mailan 
Konderri mailako 159 banaketa:
* Konderri mailako 21 hiri
* 88 konderri
* 50 barruti

## Herri mailan 
Herri mailako 2299 banaketa:
* 841 herri
* 1054 herrixka
* 12 herrixka etniko
* 392 azpi-barruti

## Prefekturak eta mapa 
## Ikus, gainera 
* Txinaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak
Ennako probintzia

**Ennako probintzia** (*Provincia di Enna* italieraz eta *Pruvincia di Enna* sizilieraz) Italiako Sizilia uharteko probintzia da. Enna hiria da probintziaren hiriburua.

## Ennako udalerriak 
## Ikus, gainera 
* Italiaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Probintziako gobernuaren webgunea.
Chuansha Konderria

**Chuansha Konderria** Shanghai hiriko antzinako konderria da. Hiriaren ekialdean kokatua, gaur egungo Pudong Barrutiaren antzinako izena da.

## Historia 
Shanghaiko kanpoaldeko gunean zegoenez, bertan, ontzigintza eta bestelako industriak garatu ziren. Horrez gain, 1960ko hamarkadatik aurrera 4-5 solairuko etxebizitza eraikinak altxatu ziren. 1992an Lujiazui gunearen garapenaren hasierarekin batera, konderria barruti bihurtu zen eta hiriko arduradunek Pudong jarri zioten.

## Ikus, gainera 
* Pudong Barrutia

## Kanpo estekak
Sirakusako probintzia

**Sirakusako probintzia** (*Provincia di Siracusa* italieraz eta *Pruvincia di Sarausa* sizilieraz) Italiako Sizilia uharteko probintzia da. Sirakusa hiria da probintziaren hiriburua.

## Herriak 
Probintziako herririk jendetsuenak honakoak dira:

## Ikus, gainera 
* Italiaren banaketa administratiboa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Haiku

thumb|300px|**Haikuak** maiz harrietan idatzirik agertzen dira.
thumb|Haikua

**Haiku** jatorrian japonierazko olerki mota bat da, 5-7-5 silabako lerroetan antolatutako 17 silabak osatua. Hala eta guztiz ere, autore batzuk silaba banaketarekin oso kritikoak dira, hala nola Vicente Haya edo Jaime Lorente. *Renga* izeneko olerkietan oinarria dute. Haikugileek deskribapen objektiboa egiten dute, baina azken helburua irakurlearengan zirrara eragitea da. Buson (XVIII. mendekoa), Kobayashi Issa eta Masaoka Shiki (XVIII-XIX. mendeetakoak) haikua landu zuten idazle nagusiak dira. Tradizioz, lerro bertikal bakar batean idazten ziren, baina beste hizkuntza batzuetara transkribiturik, hiru esaldi laburretan agertzen dira.

Matsuo Bashōk bultzada handia eman zion XVII. mendean.

## Ezaugarriak 
Haikuaren funtsa "moztea" da (*kiru*). Hori sarritan irudikatuta dago bi irudi edo ideiaren metaketan, eta *kireji* bat ("hitz ebakitzailea") euren artean. Azken hori puntuazio marka modukoa da baina hitzezkoa; banaketa seinalatzen du eta bi elementuren arteko harremana zehazten du. Urtaroen erreferentzia egiten du *kigo*ak, *saijiki* batek marraztutakoa.

Haikugilerik sonatuena Matsuo Basho da (1644-1694): dizipulu asko izan zituen eta *haikai* deritzo hark sorturiko eskolari. Kobayashi Issa (1762-1827) ere haikugile handia izan zen; bizitza bakartia eraman zuen, ez maisu, ez dizipulu.

## Euskal literaturan 
Joseba Sarrionandia, Patziku Perurena, Patri Urkizu eta Juan Kruz Igerabide (*Begi-niniaren poemak*) mota horretako olerkien aitzindariak ditugu, ortodoxoak izan ez arren. Halaber, Karlos Linazasoro, Josetxo Azkona eta Josu Jimenez Maia ere (*Orbel azpiko haikuak* eta *Gerezi denborako haikuak*) nabariak dira, baita *Maiatz* argitaletxeak ateratako *Haiku kaiku* liburua ere.

Euskal tradizioko kopla zaharrak badu haren antzarik, batik bat naturaren irudi estilizatuak adierazi eta barne egoerarekin lotze horretan, Bereterretxeren khantoria hasten den esaldietan:

Koplaren lehen zati horrek haiku baten tankera handia du, naturako irudiak baliatzen baititu, barne faltsukeria adierazteko.

## Ikus, gainera 
* Japonierazko literatura

## Erreferentziak 
* Ortiz de Pinedo, Aitor (2021) "Josetxo Azkona" in: *Egile nafarren euskal literaturaren antologia : 2000tik 2020ra arte*. Nafarroako Gobernua.
*; 

## Oin-oharrak 
## Kanpo estekak 
* Haiku lehiaketa euskaraz (Erandio).
* Blog: Shasei. Introducción al haiku de Jaime Lorente
Liaoning probintziaren banaketa administratiboa

**Liaoning probintzia** honako banaketa administratiboek osatzen dute:

## Prefektura mailan 
Prefektura mailako 14 banaketa:
* Prefektura mailako 12 hiri
* 2 azpiprobintzia hiri

## Konderri mailan 
Konderri mailako 100 banaketa:
* Konderri mailako 17 hiri
* 19 konderri
* 8 konderri autonomo
* 56 barruti

## Herri mailan 
Herri mailako 1532 banaketa:
* 614 herri
* 302 herrixka
* 77 herrixka etniko
* 539 azpi-barruti

## Prefekturak eta mapa 
## Ikus, gainera 
* Txinaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak