open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Peshawar

**Peshawar** (urduz: **پشاور**; pashtoeraz: **پښور**) Pakistango Khyber Pakhtunkhwaren eta Administrazio Federalpeko Tribu Eremuen hiriburua da. 1998an 910.807 biztanle zituen.

Khyber mendi igarobidetik gertu dago, Pakistan eta Afganistanen arteko mugan, Kabul ibaiaren ertzean.

## Historia 
Gandhara lurraldeko hiriburua izan zen. Akbar enperadoreak eman zion *Peshawar* ("mugako hiria") izena. Sikh sektak konkistatu zuen 1834an, eta britainiarrek okupatu zuten 1848an.

## Auzoak 
## Klima 

## Ondarea 
Museoa (Gandharako arte bilduma garrantzitsua), sikhen gotorlekua, monasterio budista, meskita mongola (1630). Unibertsitatea (1950ean egina).

## Argazkiak 

Fitxategi:Peshawar Airport (retouched).JPG
Fitxategi:Islamia College Peshawar University.JPG
Fitxategi:Dry Fruit Wala. Peshawar.jpg
Fitxategi:Sunehri maseet da booa.JPG
Fitxategi:Kenta Kerr, Peshawar.JPG
Fitxategi:Government High School Peshawar.JPEG

Fitxategi:Sethi Mohallah 100 0712 edited.jpg
Fitxategi:Lady Reading Hospital Peshawar.JPG

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Hiriko gobernuaren webgunea.
Simpelveld

thumb|260px|Simpelvelden airetiko ikuspegia
**Simpelveld** () Herbehereetako hego-ekialdeko udalerri eta herri bat da. Limburg probintzian dago. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldan, udalerriak 10.995 biztanle zituen.

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Hillion

**Hillion** (bretainieraz *Hilion*) Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.

## Kanpo estekak
Illifaut

**Illifaut** (bretainieraz *Illifav*) Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.

## Kanpo estekak
Lamballe

**Lamballe** (bretainieraz *Lambal*) Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da. Bro Sant Brieg lurralde historikoan dago.

## Historia 
Lamballe Penthièvre-ko kondeen lurraldeko hiriburua zen. Hauen anparoan eraiki ziren bere ondasun nabarmenak, XIV mendeko Notre-Dame kolegiata eta XVI mendeko San Martin eliza. XVII mendetik aurrera Lamballe printzerria bihurtu zen eta tituluak Frantziako Iraultzararte iraun zuen.

1800an lau mila biztanle zituen eta tamaina horretan mantendu zuen biztanleria hurrengo bi mendeetan, 1968an esate baterako 5.000 biztanle zituen. Ordutik aurrera handituz joan zen eta gaur egun 12.000 biztanle inguru ditu.

## Ekonomia 
Nekazaritza eta abeltzaintzan oinarrituriko ekonomia dauka. Ostegunero goizetan egiten den merkatuak Frantziako onenetako izatearen fama dauka. Bertako itsaskiak eta sagardoa ere ezagunak dira

## Iruditegia 

Irudi:Lamballe - Place du marché - 001.jpg|Merkatuaren plaza.
Irudi:Lamballe Museum.jpg|Mathurin-Méheut museoa.
Irudi:Lamballe - Collégiale Notre-Dame - 029.jpg|Notre-Dame kolegiata.
Irudi:Lamballe - Église Saint-Martin - 004.jpg|San Martin eliza.
Irudi:Lamballe - Mairie - Vue partielle - 003.jpg|Udaletxea.
Irudi:Château de la Moglais - Vue de face.jpg|Moglais jauregia.
Irudi:Lamballe - Moulin à vent de Saint-Lazare - 004.jpg|Saint-Lazare errota.

## Kanpo estekak
Atlantis

**Atlantis** hau izan daiteke:

* Atlantis (anezka): NASAren espazio anezka da.
* Atlantis (HSK 2): Bigarren Mundu Gerrako alemaniar gerraontzi bat izan zen.
* 1198 Atlantis

## Ikus, gainera 
* Atlantida
Atlantis (HSK 2)

**Atlantis** bere *Goldenfels* motonabe bat zena eraldatu osteko alemaniar Hilfskreuzer (gurutzeontzi laguntzailea) bat izan zen. Bere hizkiak HSK 2 (Handelsstörkreuzer o crucero interruptor de comercio) edota Schiff 16 (16. Nabea) ziren, eta itsasontzi honetako buru Bernhard Rogge kapitaina izan zen, honek eta eskifaia osoak Burdinezko Gurutzea domina bereganatu zuten. Bere babeslekua Bremengo portua zen.

## Ibilbidea 
1940ko martxoaren 30ean itsasoratu eta 1941eko azaroaren 22an Hego Ozeano Atlantikoan U-126 urpekontziari erregaia iragaten ari zitzaion unean HMS Devonshire gerraontziak urperatu zuen.

Bere jarraieko nabigazioak iraun zituen 603 egunetan zehar (oraindik hautsirik gabeko errekorra) 16 merkatalontzi aliatu urperatu eta 6 atzeman zituen, denera 145.960 tn. Ia munduko zazpi itsasoetan barrena ibili zen, aliatuen merkataritza itoaz eta euren ametsgaiztoa bilakatuaz. Suntsiketa arrastoa ez ezik, gerra batean arraroa denataz ere oroituarazia da: etsaiak berak nahitaez onartzen duen gizalegea eta errukia ere azaldu zituen.

## Bitxikeriak 
* Bernhard Rogge kapitainaren Atlantis gerraontziak bere etsaiak atzeman eta ustekabean atzemateko asmoz merkatalontzi arruntaz mozorrotu ohi zen (bertako eskifaia japoniar neskatxa dohakabez mozorrotzera ere iritsi zelarik). Azken unean, ari larruz mozorrotutako otsoak bere trikimailua agertuarazi eta alemaniar gerra bandera goratu ohi zuen, une berean *Fallen Tarnung!* ohiura bere mozorroa eta gezurretazko egiturak erortzen utzi eta kanoiak azaltzen zituen bitartean. Beharbada trikimailu honek iruzurra egitea dirudi, baina itsasoko legediaren arabera erabat onartuta dago, betiere erasoa burutzeko unean ontzi erasotzaileak bere benetako bandera goratzen baldin badu.

## *Atlantis* ontziaren harrapakinak 

## Kanpo estekak 
* Atlantis gerraontziari buruzko artikulua. El País egunkaria.
Aalsmeer

**Aalsmeer** () Herbehereetako Ipar Holanda probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 29.182 biztanle zituen. Munduko lore enkante handiena Aalsmeerren dago.

thumb|ezkerrera|300px|Lore enkantea

## Ikus, gainera 
* Ipar Holanda

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Nuth

**Nuth** () Herbehereetako Limburg probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 15.681 biztanle zituen.

## Klima 2 

## Ikus, gainera 
* Limburg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Rus

**Rus** honakoa izan daiteke:
* Rus herria, eslaviar herria, errusiarren, ukrainarren eta bielorrusiarren aitzindariak
* Kieveko Rusa
* Rus, Jaengo udalerria (Espainia)
* RUS, errusieraren ISO 639-2 kodea
Estadio (unitatea)

**Estadioa** (grezieraz στάδιον, *stádion*) Antzinako Greziako luzera unitatea da. Herodotoren arabera, 600 oinen baliokidea da. Hala ere, jatorriaren arabera "oin"en luzera desberdinak direla-eta, estadioak honen baliokideak dira:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Texel

**Texel** () Herbehereetako Ipar Holanda probintziako herria eta uhartea da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 13.783 biztanle zituen.

## Klima 

## Ikus, gainera 
* Ipar Holanda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Lannebert

**Lannebert** (bretainieraz *Lannebeur*) Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.

## Kanpo estekak
Lanrelas

**Lanrelas** (bretainieraz *Lanrelaz*) Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.

## Kanpo estekak
Appingedam

**Appingedam** () Herbehereetako Groningen probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 12.046 biztanle zituen.

## Ikus, gainera 
* Groningen (probintzia)

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Sestra-kurba

thumb|300px|**Sestra-kurba** bateko puntuek altuera berean dauden puntuak adierazten dituzte. Altuera tarte erregularretako maila kurbak marrazten dira gehienetan (100m, 200m, 300m, ...). Halatan, maila kurbak zenbat eta estuago izan, erliebea orduan eta maldatsuagoa da. Irudian, erdialdean mendi bat dagoela adierazten da, eskuinean berriz eremua nahiko laua da.

**Sestra-kurbak** edo **kurba hipsometrikoak** mapa batean altuera bera duten puntuak lotzen dituzten lerroak dira. Sestra-kurbak adierazten dituzten mapei mapa topografiko deritze. Ohikoa da sestra-kurbek adierazten altuera zenbat eta handiagoa izan, sestra-kurben arteko espazioa kolore ilunagoz margotzea, erliebearen irudikapen egokiagoa izateko.

Altitudea kalkulatzeko, itsas mailaren batez bestekoa hartzen da erreferentziatzat, itsasoa 0 metrora dago eta. Hortik gorako altitudeak tarteka adierazten dira, 100 metroko edo 50 metroko tarteak dira ohikoenak; zenbat eta tarte txikiagoa orduan eta zehaztasun handiagoa du mapa topografikoak.

Sestra-kurbak elkarren oso hurbilean daudenean, aldapa handia dagoela esan nahi du; sestra-kurben arteko distantzia handia denean, berriz, aldapa txikia dagoela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Khyber ataka

**Khyber ataka** (; ) hego-mendebaldeko Asiako haitzartea da, Afganistan eta Pakistanen artekoa, Safed Koh eta Kachmund mendiak (Hindu Kush mendilerroaren hego-ekialdea) zeharkatzen dituena. 58 kilometro luze da, eta 15,85 metro zabal tokirik estuenean. 

Afganistan eta Pakistanen arteko igarobide garrantzitsuenetako bat da, Jalalabad eta Kabul hiriak Peshawar-ekin lotzen baititu. Gaur egun eskualde gehiena Pakistanen esku dago.

## Historia 
Leku estrategikoa izan da historian zehar. Handik igaro ziren iparraldetik edo mendebaldetik Indiako azpikontinentea inbaditzera zihoazen gehienak: persiarrak, greziarrak, mongolak eta britainiarrak.

1879an errepide bat egin zen Khyber atakan zehar, eta 1925ean trenbidea. Azken hau eraikitzea lan gaitza izan zen: 34 tunel eta 92 zubi egin behar izan ziren eta 2 milioi libera esterlina baino gehiago kostatu zen. Igarobidearen hasiera Jamrudeko gotorlekuan (517 m) dago, Peshawarretik 18 km mendebaldera, eta Landi Kotal (1067 m) da punturik garaiena. Handik 8 kilometrora Torkham hiria dago, Pakistan eta Afganistanen arteko mugan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Doetinchem

**Doetinchem** () Herbehereetako Gelderland probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 56.111 biztanle zituen.

## Kokapena 
Doetinchemen udalerri mugakideak honakoak dira: Bronckhorst iparraldean, Zevenaar mendebaldean, Oude IJsselstreek hego-ekialdean eta Montferland hego-mendebaldean.

## Auzoak 
## Argazkiak 

Fitxategi:Kasteel slangenburg.jpg|Slangenburg jauregia
Fitxategi:Sint-Willibrordabdij.JPG|Sint-Willibrordabdij
Fitxategi:Kerk Doetinchem.JPG|Sint Catharinakerk eliza
Fitxategi:Doetinchem, Benninkmolen foto19 2011-03-02 14.15.jpg|Benninkmolen (Bennink errota)
Fitxategi:Dichteren.jpg|Dichteren auzoko etxe berriak

## Hiri senidetuak 
*  La Libertad (Nikaragua), 1990etik
*  Pardubice (Txekiar Errepublika), 1992tik

## Ikus, gainera 
* Gelderland

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Maila-kurba

thumb|300px|z=1.5(x^2-y^2) funtzioaren grafikoa eta dagozkion **maila kurbak**.

Matematikan, **maila kurbak** bi aldagai askeko funtzioak grafikoki irudikatzeko modu bat da. Bi aldagai askeko funtzioak hiru kartesiar ardatzetan irudikatzen dira, bi aldagai askeetarako eta beste bat mendeko aldagairako. Halatan, funtzio hauek hiru dimentsiotako irudi baten bitartez irudikatzen dira: irudi hauek eskuz eta paperean (bi dimentsioetan, alegia) marraztea zaila denez, maila-kurbak, kartografiako sestra-kurba izenekoen antzera, erabiltzen dira irudi horiek azaltzeko.

z=f(x,y)\, funtzioa irudikatzeko, z=f(x,y)=k\, ekuazioak, *k* balio ezberdinetarako, irudikatzen dira.

## Kanpo estekak
Pabu

**Pabu** (bretainieraz *Pabu*) Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.

## Herritar ezagunak 
* Robin Le Normand (1996-), Errealeko futbolaria.

## Kanpo estekak
Saint John (Brunswick Berria)

**Saint John** (frantsesez *Saint-Jean*) Kanadako Brunswick Berria probintziako hiririk handiena da. 2006ko erroldaren arabera, hiriak 72.043 biztanle ditu eta bere metropolitar guneak 126.132 biztanle.

## Klima 

## Ikus, gainera 
* Brunswick Berria

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Udalaren webgune ofiziala
Perros-Guirec

**Perros-Guirec** () Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da, Bro Dreger lurralde historikoan. Udalerri honetako Granito arrosaren kostaldea oso ospetsua eta ikusgarria da.

## Etimologia 
*Perros* hitzak "lurmuturra" esan nahi du eta Guirec, eremu honetan bizi izan zen San Guirec-en omenez jarrita dago.

## Geografia 
300 milioi urtetatik hona higatzen joan den granitozko kostaldean kokaturik dago herria. Hiru hondartza handi ere baditu, Trestraou, Trestrignel eta Saint-Guirec. Kostaldearen parean Jentilez uhartedia aurkitzen da, frantsesez *Sept-Îles*, "zazpi uharte".

## Iruditegia 

Irudi:NotreDame Clarte.jpg|Notre Dame Clarte kapera.
Irudi:View from window Perros-Guirec 2.jpg|Kostaldea.
Irudi:Perros-Guirec 2008 PD 10.JPG|Portua.
Irudi:Perros-Guirec - La Côte de granit rose et le phare de Ploumanac'h - Juin 2005.jpg|Granito arrosaren kostaldea, Ploumanac'h itsasargia.
Irudi:OratoriumStGuirec Ploumanach.jpg|San Guirec aldarea.
Irudi:Château de Costaérès à Perros-Guirec.JPG|Costaérès gaztelua.

## Kanpo estekak 
* Perros-Guirec udalerriko webgunea
Plaine-Haute

**Plaine-Haute** (bretainieraz *Plenaod*) Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.

## Kanpo estekak
Ameriketako Estatu Batuetako Merkataritza Saila

**Ameriketako Estatu Batuetako Merkataritza Saila** Ameriketako Estatu Batuetako garapen ekonomikoaren sustapenari eta merkataritzari lotutako departamentu federala da. Departamentu honen burua *Merkataritza Idazkaria* da eta egoitza nagusia Washington Hirian dago.

## Antolaketa 
* Merkataritza Idazkaritza
** Industria eta Segurtasunerako Idazkaritzaordea
*** Industria eta Segurtasun Bulegoa
** Arlo Ekonomikoetarako Idazkaritzaordea
*** Ekonomia eta Estatistika Administrazioa
*** Analisi Ekonomikoko Bulegoa
*** Errolda Bulegoa
*** Garapen Ekonomikoko Administrazioa
** Nazioarteko Merkataritzarako Idazkaritzaordea
*** Nazioarteko Merkataritzako Administrazioa
*** Gutxiengoen Negozioen Garapen Agentzia
*** Ozeano eta Atmosferaren Administrazio Nazionala
*** Telekomunikazio eta Informazioaren Administrazio Nazionala
*** Ozeano eta Atmosferaren Administrazio Nazionalaren Gorputz Uniformatua
** Ozeano eta Atmosferarako Idazkaritzaordea
** Jabego Intelektualerako Idazkaritzaordea
*** Patente Bulegoa

## Kanpo estekak 
* Merkataritza Sailaren webgune ofiziala
Plancoët

**Plancoët** (bretainieraz *Plangoed*) Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.

## Kanpo estekak
Plémet

**Plémet** (bretainieraz *Plezeved*) Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.

Plémet Eglise Saint-Pierre et Saint-Paul.tif|
Chapelle Saint-Lubin à Plémet 02.JPG|
Plémet place du gén De Gaule.tif|
Croix de chemin de La Pierre Longue à Plémet.JPG|
Croix de chemin à Plément (La Fourchette) 02.JPG|
Croix du 18ème siècle à Plémet.JPG|

## Kanpo estekak
Wormerland

**Wormerland** () Herbehereetako Ipar Holanda probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 15.873 biztanle zituen.

## Ikus, gainera 
* Ipar Holanda

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Xabier Erize

**Xabier Erize Etxegarai** (Lleida, Katalunia, ) nafar filologoa, soziolinguista, historialaria eta kudeatzailea da. 1989 urtean lizentziatu zen euskal filologian Euskal Herriko Unibertsitatean. Pello Salaburu EHUko errektoreak zuzendutako *Soziolinguistika historikoa eta hizkuntza gutxituen bizitza: Nafarroako euskararen historia soziolinguistikoa (1863-1936)* doktore-tesia aurkeztu zuen 1997an. Liburu gisa argitaratu zuen Nafarroako Gobernuak euskaraz (1997) eta gaztelaniaz (1999). New Jerseyko Seton Hall Unibertsitatean doktoregoondokoa burutu zuen 1998-1999an. Joshua Fishman soziolinguistaren artikuluen bilduma argitaratu zuen katalanez (2001). EHUk ematen duen Hiznet hizkuntza plangintzako graduondokoaren irakaslea da. 2004tik 2011ra Nafarroako Kutxaren Hizkuntza Garapen nahiz Gizarte Erantzukizun arloen sortzaile eta zuzendaria izan zen. Enpresen Zuzendaritza Nagusian Unibertsitateko Aditua da. Kudeaketa eta hizkuntza plangintza elkartzeko proposamenak lantzen dihardu. 2016an euskaltzain urgazle izendatu zuten.

## Bibliografia 
* *Nafarroako euskararen historia soziolinguistikoa (1863-1936): Soziolinguistika historikoa eta hizkuntza gutxituen bizitza*. Iruña: Nafarroako Gobernua, Hezkuntza eta Kultura Departamentua, 1997.
* *Vascohablantes y castellanohablantes en la historia del euskera de Navarra*. Pamplona: Gobierno de Navarra, 1999.
* *Joshua A. Fishman : Llengua i identitat*. Alzira: Bromera, 2001.

## Kanpo estekak 
* Xabier Erizeren doktore-tesia (1997)
* Elkarrizketa Argia aldizkarian (2002-09-15)
* Artikulua Euskera aldizkarian (2013)

## Erreferentziak
Ekialdeko Indietako Britainiar Konpainia

**Ekialdeko Indietako Britainiar Konpainia** (ingelesez hainbat izenez ezagutzen zen: *East India Trading Company* edota *English East India Company*, eta 1707ko Batasun Agiritik aurrera *British East India Company* izenez deitua izan zen) 1600eko abenduaren 31tik aurrera Elisabet I.a Ingalaterrakoa erreginaren eskutik errege dekretua jaso zuen inbertsore konpainia bat izan zen, errege agiri horren bidez euren Indiarekiko komertzioaren pribilegioak mantendu eta Ekialdeko Indietako merkataritzaren monopolio artifiziala eskaini zion. Konpainia denbora igaro hala, bilakatuz joan zen, hasierako merkatal batasun soil bat izatetik, 1874ko urtarrilaren 1ean desegin zen arte, India modu birtualean gobernatu zuen enpresa izatera iritsi zen arte. Bere egoitza nagusia Londres hirian zuen.

## Kanpo estekak
Bostongo Tearen Matxinada

**Bostongo Tearen Matxinada** edo **Tearen Matxinada** () 1773ko abenduaren 16an Massachusetts estatuko Boston hiriko portuan jazo zen matxinada bat da, bertan te kargamendu oso bat itsasora bota zelarik. Amerikar kolonoek Britainia Handiaren aurka burututako protesta ekintza bat izan zen eta Ameriketako Estatu Batuen Independentzia Gerraren aurrekaritzat jo ohi da.

Jatorria 1773an Britainia Handiak onartutako Tearen Agirian du, honen bidez metropolia hainbat produktuz hornitzeko inportazioa zergapetu, horien barnean tea, honek Ekialdeko Indietako Britainiar Konpainiari onura ematen zion, halere amerikar kolonoek Herbehereari tea erosiz boikota burutu ohi zuten.

## Kanpo estekak
Lanpara fluoreszente konpaktu

thumb|250px|Lanpara fluoreszente konpaktu edo CFL bat.

**Lanpara fluoreszente konpaktua**, **Lanpara fluoreszente trinkoa** edota **CFL** (ingelesezko *compact fluorescent lamp* hitzen laburdura) Edison hari arruntaz (E27) nahiz txikiaz (E14) erabili litekeen lanpara fluoreszente mota bat da.

## Kanpo estekak
Plorec-sur-Arguenon

**Plorec-sur-Arguenon** (bretainieraz *Ploareg*) Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.

## Kanpo estekak
Heerde

**Heerde** () Herbehereetako Gelderland probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 18.329 biztanle zituen.

## Klima 

## Ikus, gainera 
* Gelderland

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Plérin

**Plérin** (bretainieraz *Plerin*) Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da. Bro Sant Brieg lurralde historikoan dago.

## Geografia 
Saint-Brieuc hiriaren ipar-mendebaldera kokaturik dago, 4 kilometro eskasera. Itsasertzean dago eta hondartza eta Port du Légué kaiarengatik ezaguna da.

## Iruditegia 

Irudi:Plerin-Eglise.jpg|Saint Pierre eliza.
Irudi:Plerin-Martin-Plage.jpg|Hondartza.
Irudi:Port du Légué01Saint-Brieuc.jpg|Port du Léguétik igarotzen den biaduktua

## Kanpo estekak
Vasco Núñez de Balboa

**Vasco Núñez de Balboa** (1475, Jerez de los Caballeros &ndash; 1519ko urtarrilaren 15a, Acla, Panama) espainiar esploratzailea eta konkistatzailea izan zen.

## Bizitza 
Ozeano Barea ekialdeko kostaldetik ikusi zuen lehenbiziko europarra izan zen, bai eta Amerikan kokaleku iraunkor bat ezarri zuen lehenbiziko europarra ere. Izan ere, beste kolono zenbaitekin, Santa Maria la Antigua del Darién hiria sortu zuen Darienen, eta bertako alkate izendatu zuten. Hango jauntxoengandik jakin zuen beste itsaso eta lurren berri. Núñez de Balboaren etsaiek, urretan aberats omen ziren lur horiez jabetu nahirik, talde handia bidali zuten Espainiatik. Balboak aurrea hartu zien, ordea. Talde txiki bat antolatu, Francisco Pizarro lagun hartuta, istmoa bestalderaino igaro zuen eta 1513ko irailaren 25ean itsaso berria aurkitu zuen. Pedrarias Dávilak Balboa auzitara eraman eta lepoa moztera kondenatu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Borne (Overijssel)

**Borne** () Herbehereetako Overijssel probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 21.332 biztanle zituen.

## Kokapena 
Borneren udalerri mugakideak honakoak dira: Hengelo hego-ekialdea, Hof van Twente hego-mendebaldean, Dinkelland ipar-ekialdean, Almelo ipar-mendebaldean eta Tubbergen iparraldean.

## Herriak 
* Borne
* Hertme
* Zenderen

## Argazkiak 

Fitxategi:Sint Stephanuskerk Borne.jpg|Sint Stephanus eliza
Fitxategi:HertmeOpenlucht1.JPG|
Fitxategi:N742-Deldenerstraat-Borne.jpg|N742 errepidea
Fitxategi:Bornsebeek bij Weleveld.jpg|Bornsebeek
Fitxategi:Station Borne.jpg|Tren geltokia

## Hiri senidetuak 
*  Rheine, Alemania

## Ikus, gainera 
* Overijssel

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Deventer

**Deventer** () Herbehereetako Overijssel probintziako herria da, IJssel ibaiaren ertzean dagoena. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 98.660 biztanle zituen. Ekonomiari dagokionez, janaria industria, industria mekanikoa eta ehungintza dira aberastasun-iturri nagusiak. Behe Erdi Aroan oso pentsalari garrantzitsuen elkargunea izan zen. Bertan ikasi zuten, besteak beste, Erasmo Rotterdamgoa, Adrian VI.a aita santuak eta Tomas Kempisekoak.

## Ikus, gainera 
* Overijssel

## Hiri senidetuak 
*  Tartu, Estonia
*  Sibiu, Errumania
*  London, Kanada

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Plouguernével

**Plouguernével** (bretainieraz *Plougernevel*) Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.

## Kanpo estekak
Baarn

**Baarn** () Herbehereetako Utrecht probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 24.364 biztanle zituen.

## Ikus, gainera 
* Utrecht probintzia

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
*  Royal Baarn.
De Bilt

**De Bilt** () Herbehereetako Utrecht probintziako erdialdeko udalerri bat da. 2021ean, 43.384 biztanle zituen. Herbehereetako Errege Institutu Meteorologikoak (KNMI) De Bilten du egoitza.

## Klima 

## Ikus, gainera 
* Utrecht probintzia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Naturaren Kontserbaziorako Nazioarteko Erakundea

**Naturaren Kontserbaziorako Nazioarteko Erakundea** (jatorrian,  edo *IUCN*) natura babestea helburu duen nazioarteko erakunde bat da. Erakundeak "zerrenda gorria" argitaratzen du espezieen iraute egoera neurtzeko.

UNESCOren idazkari nagusia zen Julian Huxleyek bultzatuta, 1948ko urrian sortu zuten, Fontainebleaun egindako nazioarteko biltzarraren ondorioz. Bertan 83 estatuk, 108 gobernu-agentziak, 766 GKEk eta 81 nazioarteko erakundek hartzen dute parte, 181 herrialdeetako 10.000 adituen laguntza izanik.

## Ezaugarriak 
IUCN nazioarteko elkarte bat da, eta hirurogei estaturen ordezkariak biltzen ditu. Izadiaren kontserbazioaren alorrean dituen lanen artean aipatzekoa da, Nazio Batuek hala onartuta, parke nazionalen estatusaren nazioarteko definizioa. Erakunde hori bera da parke nazionalaren maila ematen edo kentzen duena. IUCNak osatzen du, oro har, desagertzeko arriskuan diren animalia eta landare moten zerrenda, Nazio Batuen ingurumenerako egitasmoarekin eta naturaren Munduko Funtsarekin egitasmoekin elkarlanean. Nazioarteko hainbat hitzarmen jarri ditu abian, hala nola, Antartika babesteko hitzarmena edo bioaniztasuna gordetzekoari buruzkoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Bolsward

**Bolsward** () () Herbehereetako Frisiako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 9.916 biztanle zituen.

## Ikus, gainera 
* Frisia

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
IUCNren Zerrenda Gorria

**IUCNren Zerrenda Gorria** (ingelesez *IUCN Red List*) 1963an sortu eta animalia eta landare-espezie iraute egoera neurtzeko munduko zerrendarik sakon eta orokorrena da. Nagusia Naturaren Kontserbaziorako Nazioarteko Erakundeak (IUCN) argitaratzen baduen ere, badaude zenbait herrialde eta erakundek sortutako eskualdeko zerrendak.

## Irizpideak eta egoerak 
Erabilitako irizpideak zorrotzak dira oso eta espezieen galera murriztea dute helburua. Zerrendak bederatzi kategoriatan sailkatzen du espezie bakoitzaren iraute egoera:
eskuinera|200x200px
* Galdua (EX)
* Ingurune naturalean galdua (EW)
* Galzori larrian (CR)
* Galzorian (EN)
* Kaltebera (VU)
* Ia mehatxatuta (NT)
* Arrisku txikia (LC)
* Datu falta (DD)
* Ez aplikagarria (NA)
* Ebaluatu gabea (NE)

## Iraute egoeren artikulu zerrendak 
### Animaliak 
* Zerrenda:Natura ingurunean galdutako animaliak
* Zerrenda:Galzori larriko animaliak
* Zerrenda:Galzoriko animaliak
* Zerrenda:Kordatu kalteberak
* Zerrenda:Artropodo kalteberak
* Zerrenda:Molusku kalteberak
* Zerrenda:Ugaztun mehatxatuak
* Zerrenda:Narrasti eta hegazti mehatxatuak

### Landareak 
* Zerrenda:Natura ingurunean galdutako landareak
* Zerrenda:Galzori larriko landareak
* Zerrenda:Galzoriko landareak
* Zerrenda:Pinofito kalteberak
* Zerrenda:Magnolido kalteberak
* Zerrenda:Liliopsido kalteberak
* Zerrenda:Eudikotiledoneo kalteberak

## Kanpo estekak 
* IUCNren Zerrenda Gorria
Zeist

**Zeist** Herbehereetako Utrecht probintziako herri bat da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldan, herriak 60.272 biztanle zituen.

## Ikus, gainera 
* Utrecht probintzia

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
1833ko Espainiaren banaketa administratiboa

thumb|250x250px|1883ko banaketa administratiboa eskualde eta probintzietan.
**1833ko Espainiaren banaketa administratiboak** Espainia probintzietan banatu zuen "**eskualde historiko**"-etan sailkatuta. Eskualde historiko horietako asko, gaur egun autonomia erkidego gisa eratu dira eta ia probintzia guztiek orduko mugak mantentzen dituzte.

1833ko Errege Dekretu baten bitartez — Javier de Burgosek — orduko Sustapen Estatu Idazkariak Espainia estatu zentralizatu bihurtu zuen. Probintzia bakoitzak bere hiriburuaren izena hartu zuen (lau izan ezik, beraien jatorrizko izena mantendu zutenak: Nafarroak hiriburua Iruñean, Arabak Gasteizen, Gipuzkoak Donostian eta Bizkaiak Bilbon). Probintzia bakoitzak gobernadore zibil (gaztelaniaz *gobernador civil*) bat zuen Estatuko gobernuak izendatua.

## Ondorengo aldaketak 
Legea onartu zenetik gaur arte, hainbat aldaketa egin dira probintzien inguruan:

* 1836ean Valentziako probintziak eremu zati bat kendu zion Alacanteko kostari eta azken honek Albacete (Villena) eta Murtziari (Sax).

* 1841ean Logroño zabaldu zen, baina behin-behinean.
* 1844 eta 1854 artean Gipuzkoako hiriburua Tolosa izan zen, Donostiaren ordez.
* 1846an Ciudad Real eta Albacete arteko mugak zuzendu ziren, Villarrobledo Albaceterako gehituz.
* 1927an Kanarietako probintzia bitan banatu zen, gaur egungo Santa Cruz Tenerifekoa eta Las Palmas Kanaria Handikoa probintzietan. Probintzia kopurua 50era igo zen.
* 1980ean *Logroñoko probintzia*-k *Errioxako probintzia* izena hartu zuen.
* 1982an, autonomia erkidegoen sorreran, *Santanderko probintzia*-k *Kantabriako probintzia* izena hartu zuen.
* 1983an *Oviedoko probintzia* *Asturiasko probintzia*-n bihurtzen da.
* 1986an probintzien izen-aldaketa ahalbidetzen duen legea onartzen da.
* 1992an Gerona eta Léridako probintziek *Girona* eta *Lleida* izen katalanak hartzen dituzte, hurrenez hurren.
* 1995ean Castellóngo Gàtova udalerria Valentziako probintziara pasatzen da.
* 1997an *Palma de Mallorcako probintzia*-k *Illes Balearsko probintzia* izena hartzen du.
* 1998an La Coruña eta Orense probintzien izendapen ofiziala aldatu zen *A Coruña* eta *Ourense*-ra.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Espainiaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak
Jalalabad

**Jalalabad** (paxtueraz eta ) Afganistan ekialdeko hiri handiena da, eta Nangarhar probintziako hiriburua. Kuner eta Kabul ibaien elkargunean dago, Kabuldik 150&nbsp;km ekialdera eta Pakistango Peshawartik 150&nbsp;km mendebaldera.

2015ean 356.274 biztanle zituen, ia gehienak musulman suniak.

## Klima 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Jalalabadeko irudiak
Kabul ibaia

**Kabul** edo **Kabal ibaia** (persieraz : دریای کابل) Afganistango ekialdea eta Pakistango ipar-mendebaldea zeharkatzen dituen ibaia da. 700 kilometroko luzera du.

Afganistango Sanglakh mendietan jaiotzen da. Helmand ibaia ere mendi hauetan sortzen da eta Unaiko lepoak bereizten ditu bi arroak. Kabul, Chaharbagh eta Jalalabad hirietatik igaro ondoren, Khyber igarobidea baino 30 km iparralderago Pakistanen sartzen da. Estatu honetan Charsadda eta Nowshera bainatzen ditu eta Attocken Indus ibaira isurtzen da.

## Kanpo estekak
Arquettes-en-Val

**Arquettes-en-Val** (, ) Okzitaniako udalerria da. Administratiboki Aude departamenduko Frantziako udalerria da, Languedoc-Rousillon eskualdean.

## Etimologia 
## Geografia 
### Ingurune naturala eta klima 
### Udalerri mugakideak 
### Auzoak 
## Historia 
## Ekonomia 
## Banaketa administratiboa 
## Demografia 
## Politika 
## Hirigintza 
## Azpiegiturak 
## Kultura 
### Hizkuntza 
### Literatura 
### Kirolak 
### Jaiak 
### Musika 
### Gastronomia 
## Ondasun nabarmenak 
## Udalerritar ospetsuak 
## Bitxikeriak 
## Hiri senidetuak 
## Argazki galeria 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Aude departamenduko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak
Arrazionalizazio (matematika)

thumb|**Arrazionalizazioa** azaltzen duen bideoa.Matematikan, **arrazionalizazioa** prozesu bat da zatiki baten izendatzaileko erroketak kentzeko.

Matematikako hitzarmen baten arabera, egokiagoa da adieraztea zatikiak erroketarik gabe izendatzailean. Eta izendatzailean erroketaren bat daukan zatiki batekin topo egiten dugunean, beste zatiki baliokide bat, erroketarik gabekoa, bilatzen dugu.

Abididez:

:\frac {5} {\sqrt{7}} = \frac {5\sqrt{7}}{7}

## Arrazionalizatzeko metodoa 
Zatiki bat arrazionalizatzeko, honako propietate hauek erabiltzen dira:

:\sqrt{n}\cdot\sqrt{n}=n

:\frac {a} {b}=\frac{a\cdot n}{b\cdot n}

Beraz, izendatzailean erroketa bakar bat badago, arrazionalizatzeko aski da erroketa hori biderkatzea zenbakitzailean eta izendatzailean:

:\frac{2} {\sqrt{8}} = \frac{2\cdot\sqrt{8}} {\sqrt{8}\cdot\sqrt{8}}= \frac{2\sqrt{8}} {8}

Izendatzailean batuketa bat badago, honako propietate hau erabiltzen da:

:(a+b)\cdot (a-b) = a^2-b^2 \ 

:\frac{2} {5+\sqrt{8}} = \frac{2\cdot(5-\sqrt{8})} {(5+\sqrt{8})\cdot(5-\sqrt{8})}= \frac{10-2\sqrt{8}} {5^2-\sqrt{8}^2}= \frac{10-2\sqrt{8}} {25-8}= \frac{10-2\sqrt{8}} {17}

## left|24px Ariketak 

Fitxategi:Arrazionalizazioa Batuketak eta kenketak izendatzailean.webm|thumbtime=3|**Arrazionalizazioan** batuketak eta kenketak lantzeko ariketa.
Fitxategi:Arrazionalizazioa Ariketak.webm|thumbtime=3|**Arrazionalizazio** ariketak.
Fitxategi:Biderkadura baten erroa Adibideak!.webm|thumbtime=3|**Biderketa** baten erroa.

## Kanpo estekak
Plurien

**Plurien** (bretainieraz *Plurien*) Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.

## Kanpo estekak
Plussulien

**Plussulien** (bretainieraz *Plusulian*) Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.

## Kanpo estekak
La Roche-Derrien

**La Roche-Derrien** (bretainieraz ''Ar Roc'h-Derrien**, **Ar Roc'h** edota **Kêr ar Roc'h'') Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.

## Kanpo estekak
Bordeldar behi

**Bordeldar behia** bereziki Landetan hedatutako bertako behi arraza bat da. Hala ere historikoki arraza honek Ipar Euskal Herriko zenbait leku hartu izan du. Horregatik, nahiz eta bere banaketa eremu nagusia Landak izan, neurri txikiagoan Euskal Herriko bertako arrazatzat ere hartu daiteke, Kantabriako tudanka behiarekin zein zaldi montxinoarekin gertatzen den legez.
Antza, garai batean, arraza honen egun baino abelburu gehiago ikusten omen ziren Euskal Herriko Iparraldean. Argazki zein marrazki zaharretan bordeldar behiak sarritan Landetako behia arrazako aberekin batera agertzen ohi dira samalda berberetan.

## Arrazaren historia 
[thumb|400 px|Bordeldar behia Landetako behiekin batera [Ziburun, 1937. urtean]]
thumb|400 px|Unai landatarrak landetako behiekin. Atzean bordeldar behi bat. Bi arraza askotan agertzen dira elkarrekin argazki zein marrazki zaharretan

## Begira 
* Behigorri, behiak euskal mitologian sakontzeko.

## Kanpo estekak
Esport 3

**Esport 3** Kataluniako Televisió de Catalunya korporazio publikoaren telebista kateetako bat da. Katea 2010eko urrian sortu zen.

Telebista kate honen ardatz nagusia kirolak dira. Kirol ekintzak emititzen dira gehienbat ikuslego maximoa dagoen orduetan.

## Ikus, gainera 
* Televisió de Catalunya

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
3XL

**3XL** Kataluniako Televisió de Catalunya korporazio publikoaren telebista kateetako bat izan zen. Katea 2010eko irailean sortu zen eta 2012ko urriaren 1ean itxi zuten.

Telebista kate hau bere osotasunean gazteei zuzendutakoa izan zen.

## Ikus, gainera 
* Televisió de Catalunya

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Cara uhartea

**Cara uhartea** (ingelesez *Cara Island* eta gaeleraz *Cara*) Eskoziako Kintyre penintsularen mendebaldeko kostaldean kokatzen den uharte txiki bat da.

## Kanpo estekak
Alacant-Elxeko aireportua

**Alacant-Elxeko aireportua** — ofizialki *Aeropuerto de Alicante-Elche* — Alacant hirigunetik 9&nbsp;km-ra eta Elxetik 10&nbsp;km-ra dagoen aireportua da. Espainiako bosgarren aireporturik garrantzitsuena da bidaiari kopuruari dagokionez. Guztira 3 terminal ditu: *Terminal 1*, *Terminal 2* eta *Nueva Terminal Aérea* delakoa. Aireportua 1967. urtetik dago martxan.

2012an 8.855.441 pertsonek erabili zuten.

## Argazkiak 

Fitxategi:Terminal-2-Aeropuerto-Altet.JPG|
Fitxategi:Vista-Parking-T1-Aeropuerto-Alicante.JPG|
Fitxategi:NAT-Aeropuerto-Alicante-(feb-2010).PNG|
Fitxategi:Alicante airport terminal.jpg|

## Bidaiariak 

## Garraioa 
Aireportura autobus, taxi eta auto bidez iritsi daiteke. Martxan dago trenarekin eta tranbiarekin aireportua lotzeko proiektua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Aireportuaren webgunea AENAren atarian
Haurtxo maite

***Haurtxo maite*** (jatorrizko alemanaz *Stille Nacht, heilige Nacht*, euskaraz *Bake gaua, maitasun gaua* esan nahi du) gabon kanta ospetsu bat da. Abestiaren jatorrizko alemanezko hitzak Austrian Joseph Mohr aitak idatzi zituen, musika berriz Franz Xaver Gruber konposatzaileak moldatu zuelarik.

## Hitzak 
Euskaraz 
Haurtxo maite,
nola zaude?
seaskan negarrez.
Atoz, bai, nire bihotzera.
Atoz, bai, lo lo egitera.
Abesti maitalez.
Abesti maitalez.

Jatorrizko alemanezko hitzak
Stille Nacht! Heilige Nacht!
Alles schläft; einsam wacht
Nur das traute heilige Paar.
Holder Knab im lockigten Haar,
Schlafe in himmlischer Ruh!
Schlafe in himmlischer Ruh!

Stille Nacht! Heilige Nacht!
Gottes Sohn! O wie lacht
Lieb´ aus deinem göttlichen Mund,
Da schlägt uns die rettende Stund,
Jesus in deiner Geburt!
Jesus in deiner Geburt!

Stille Nacht! Heilige Nacht!
Die der Welt Heil gebracht,
Aus des Himmels goldenen Höhn
Uns der Gnaden Fülle läßt seh´n
Jesum in Menschengestalt,
Jesum in Menschengestalt

Stille Nacht! Heilige Nacht!
Wo sich heut alle Macht
Väterlicher Liebe ergoß
Und als Bruder huldvoll umschloß
Jesus die Völker der Welt,
Jesus die Völker der Welt.

Stille Nacht! Heilige Nacht!
Lange schon uns bedacht,
Als der Herr vom Grimme befreit,
In der Väter urgrauer Zeit
Aller Welt Schonung verhieß,
Aller Welt Schonung verhieß.

Stille Nacht! Heilige Nacht!
Hirten erst kundgemacht
Durch den Engel Alleluja.
Tönt es laut bei Ferne und Nah:
Jesus, der Retter ist da!
Jesus, der Retter ist da!

## Kanpo estekak
Saint-Jacut-du-Mené

**Saint-Jacut-du-Mené** (bretainieraz *Sant-Yagu-ar-Menez*) Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.

## Kanpo estekak
Saint-Jean-Kerdaniel

**Saint-Jean-Kerdaniel** (bretainieraz *Sant-Yann-Gerdaniel*) Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.

## Kanpo estekak
Moskuko matematika-papiro

eskuinera|thumb|500px|Moskuko matematika-papiroko 14. problema (V. Struve, 1930)
**Moskuko matematika-papiroa** egiptiar papiro zahar bat da, **Golenistxoven matematika-papiroa** izenez ere ezaguna, zeren Vladimir Golenistxov egiptologoa papiro horren lehenengo jabea izan baitzen. Golenistxovek erosi zuen papiroa 1892an edo 1893an Tebasen. Gaur egun, Moskuko Puxkin Estatu Arte Ederren Museoan dago.
Papiro hori zerrenda mehar bat da, 5,5 m luze eta 3,8-7,6 cm zabal neurrietakoa, eta 25 problema ditu idazkera Hieratikoan.

Moskuko matematika-papiroko 14. probleman, lau angeluko oinarriko piramide-enbor baten bolumena kalkulatzeko eskatzen da. Idazlari egiptiarrak azaltzen ditu pausoak: 2 eta 4 ber bi egin (t², b²), 2 bider 4 egin (tb), aurreko emaitzak batu (t² + b² + tb), eta 6-ren heren batekin biderkatu (h/3); amaitzen du esanez: «ikusten?, 56 da, zuzen kalkulatu duzu». Gaur egungo notazio aljebraikoan honela da: V = h (t² + b² + tb) / 3
thumb|220px|eskuinera|piramide-enborraren bolumena.

## Ikus, gainera 
* Rhind matematika-papiroa

## Kanpo estekak
Indioilo

thumb| *Meleagris gallopavo*
**Indioilarra** (arra) edo **indioiloa** (emea) **Meleagris** generoko hegaztia da. Generoko espezierik ezagunena indioilar arrunta (*Meleagris gallopavo*) da, Ipar Amerikako basoetan bizi dena. Yucatán penintsulan *meleagris ocellata* espeziea bizi da. Bazeuden iraungitako espezie batzuk ere.

Amerindiarrek *meleagris gallopavo gallopavo* azpiespeziea etxekotu zuten.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zerrenda:Animalien hotsak

## Kanpo estekak
Papagai

**Papagaia**, **loroa** (Heg.) edo **perruketa** (Ipar.) Psittacidae familiako 330 hegazti-espezie inguru dira, Cacatuidae (kakatuak) familiarekin batera, Psittaciformes ordena osatzen dutenak. Ameriketatik, Afrikatik, Asiatik, Australiatik eta Polinesiatik hedatutako familia da.

## Filogenia 
* **Psittacidae** familia
** *Loriinae* subfamilia
** *Psittacinae* subfamilia
*** *Arini* generoa
*** *Cyclopsittacini* generoa
*** *Micropsittini* generoa
*** *Platycercini* generoa
*** *Psittrichadini* generoa
*** *Psittacini* generoa
*** *Psittaculini* generoa

## Iruditegia 

Image:Ara macao - two at Lowry Park Zoo.jpg
Image:Musk Lorikeet.jpg
Image:Loriflammeche.jpg
Image:Papagaio (Fêmea) REFON 010907.jpg

## Erreferentziak
Kakatua

**Kakatua** *Cacatuidae* familiako 21 hegazti-espezie inguru dira, *Psittacidae* (loroak) familiarekin batera *Psittaciformes* ordena osatzen dutenak. Ginea Berriatik, Indonesiatik eta Australiatik hedatutako familia da.

Bere izena malaierazko *kakaktua* hitzetik dator, "ahizpa nagusia" edo "ahizpa zaharra" esan nahi duena.

## Taxonomia 
* **Microglossinae subfamilia**
** *Probosciger aterrimus*
* **Calyptorhynchinae subfamilia**
** *Calyptorhynchus banksii*
** *Calyptorhynchus lathami*
** *Calyptorhynchus funereus*
** *Calyptorhynchus latirostris*
** *Calyptorhynchus baudinii*
* **Cacatuinae subfamilia**
** *Callocephalon fimbriatum*
** *Eolophus roseicapilla*
** *Cacatua tenuirostris*
** *Cacatua pastinator*
** *Cacatua sanguinea*
** *Cacatua leadbeateri*
** *Cacatua galerita*
** *Cacatua sulphurea*
*** *Cacatua sulphurea citroncristata*
** *Cacatua ophthalmica*
** *Cacatua moluccensis*
** *Cacatua alba*
** *Cacatua haematuropygia*
** *Cacatua goffini*
** *Cacatua ducorpsii*
* **Nymphicinae subfamilia**
** *Nymphicus hollandicus*

## Erreferentziak
Emu

thumb|Emu arrautza

**Emua** (*Dromaius novaehollandiae*) gaur egun Australiako hegaztirik handiena da eta baita munduko bigarrena ere, ostrukaren ondoren. *Dromaius* bere generoan bizirik dagoen espezie bakarra da.

Landaretza sarria ez dagoen tokietan bizi da, nomada izaten da eta distantzia luzeak ibiltzen ditu. Lasterkari bikaina da eta 50 km/h-tako abiadura mantendu dezake hainbat kilometrotan zehar. 10-20 urte inguru bizi dira.

## Deskribapena 
Hegan egiten ez duen hegazti handia da emua. Bi metrotako garaiera har dezakete eta 30-45 kilogramo pisatu. Hego txikiak ditu eta hanka indartsuak, hortik korrikalari bikaina izateko moldaera. Hanketan hiru hatz ditu eta hezur kopurua murriztua du.

Gaztaina koloreko edo kolore griseko lumek estaltzen dute gorputz. Lumen puntak beltzak dira eguzkiaren erradiazioa xurgatzeko eta gorputza isolaturik fresko mantentzeko. Horri esker ingurune beroetan bizi arren egunez hegazti aktiboa da. Hatsanditu egiten du eta horrek ere laguntzen du gorputzeko tenperatura mantentzen.

Lepo luzea du, erdia baino gorako lumaz estalita eta burua txikia da.

## Ugalketa 
Negu partean ugaltzen da, hego hemisferioan bizi denez maiatza eta ekainaren artean.

Garai horretan arrek sexu apetitoa galtzen dute eta habia latz bat eraikitzen dute belar, adar eta hostoekin lur soilaren gainean. Emeek elkartu eta handik 2 edo 3 egunetara arrautza bat edo bi jartzen ditu egunero, guztira 11 arrautza jarriz batez beste. 20 arrautzatako habiak ere ikusi dira. Arrautzak berde ilunak dira eta oskol gogorra dute. Arrautza handiak dira, oiloarenak halako 10-12, 134 x 89 mm eta 700-900 gramo artekoak. Emea arrautzak jartzen hasten denean arra erruten hasten da eta ez du ez jaten, ez edaten ez eta kaka egiten ere. Zortzi astetako errunaldian gorputzeko masaren herena galtzen du. Arra erruten ari denean emeak alde egiten du beste ar batzuekin ugaltzeko. Urte oparo batean emea hiru aldiz ugaltzera iristen da.

56 egun pasa ondoren jaiotzen dira txitak (Tasmaniar emu)

## Erreferentziak
Berlingo Olinpiar Estadioa

**Berlingo Olinpiar Estadioa** () Alemaniako Berlin hiriburuko Charlottenburg-Wilmersdorf barrutian kokatzen den estadio bat da. 1934 eta 1936 bitartean eraikia izan zen, 1936ko Berlingo Olinpiar Jokoetako egoitza izan zedin.

## Iruditegia 

Irudi:Olympic stadium football field.JPG|Barnealdea.
Irudi:Berlingo Olimpia Stadium.jpg|Barnealdea.

## Kanpo estekak 
* Berlingo Olinpiar Estadioaren webgunea
Helmand (ibaia)

**Helmand** (persieraz: هیرمند, latinez: *Erymandrus*) Afganistango ibairik luzeena da. 150 kilometroko luzera du eta 192.718 km²-ko arroa.

Helmand ibaia Hindu Kusheko Koh-e-Paghman mendietan sortzen da, Afganistango Wardak probintzian, Kabuldik 80 km mendebaldera. Goi ibilbideean Koh-i-Baba mendietatik datozen errekak hartzen ditu. Aurrerago eskualde menditsu eta elkorrak igarotzen ditu hegomendebaldeko norabidean. Lachkar Gah herritik hurbil ibaiadar handiena, Arghandab ibaia, elkartzen zaio. Beheko aldean Dasht-e-Margoh eta Registan basamortuak bereizten ditu. Azkenik Sistango sakonune endorreikoan isurtzen da, Afganistan eta Iranen arteko mugan, Hamun-e Helmand aintzira sortuz.

1952an, Helmand probintzian, Kajakaiko presa eraiki zen. Urtegiak 107 km²-ko azalera du, eta ura ureztatzeko eta argindarra produzitzeko erabiltzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Exhauzio-metodo

**Exhauzio-metodoa** prozedura geometriko-matematiko bat da kalkulatu nahi den zerbaiten emaitzara hurbiltzeko, horrela, kalkulua aurrera egin ahala, doitasuna handitzen doa.

## Historia 
[thumb|400px|eskuinera|[Zirkuluaren azalera kalkulatzeko Exhauzio-metodoa, baita zirkunferentziaren luzera eta, ondorioz, Pi zenbakia ere.]]

Antifonte sofistak (K.&nbsp;a. 430) ahalegindu zen zirkuluaren azalera kalkulatzea, ahalik eta triangelu gehien inskribatuz, gero eta txikiagoak, zirkulua bete arte.

Integralak determinatzeko balio duen lehenbiziko teknika sistematiko dokumentatua Eudoxoren exhauzio-metodoa da (K.&nbsp;a. 370 inguruan). Metodo horren helburua zen azalerak eta bolumenak kalkulatzea, azalera edo bolumena ezaguna duten formak kopuru infinitutan zatitzearen bidez. Metodo hori Arkimedesek garatu zuen geroago eta parabolen azalerak eta zirkuluaren azaleraren hurbilketa bat kalkulatzeko erabili zuen. Bere aldetik, Txinan, III. mendearen inguruan, Liu Huik antzeko metodoak garatu zituen zirkuluaren azalera kalkulatzeko. Geroago, Zu Chongzhik esferaren bolumena kalkulatzeko erabili zuen metodo hori.

Exhauzio-metodoaren adibiderik ezagunena Arkimedesek egindako zirkunferentzia baten luzeraren kalkuluarena da. Arkimedesek bi metodo erabili zituen, exhauzio-metodoa, poligono erregularrak inskribatuz unitate-erradioko zirkunferentzia batean, eta ulertze-metodoa, zirkunferentziari poligonoak zirkunskribatuz. Horrela, poligonoen aldeen kopurua handitzean, geometria figurak zirkunferentziaren itxurara hurbiltzeko joera izango dute. Hainbeste hurbildu zen Arkimedes zirkunferentziaren luzerara, π zenbakiaren balio oso zehatza lortu baitzuen.

Exhauzio-metodoa Arkimedesek *Metodoa* liburuan azaltzen du. Hori oinarrizkoa izan zen gero, XVII. mendean, Newtonek eta Leibnizek kalkulu diferentziala kalkulu integralarekin lotu ahal zezaten. lotura horrek funtzio baten limitearen geroagoko definizio zehatza ekarri zuen, Bolzanok, Cauchyk eta Weierstrassek egina. Exhauzio-metodoa Riemannen baturaren kontzeptuaren bide-aurrekoa izan zen eta gero kontzeptu horrek tarte batean funtzio baten integrala zehazki definitzeko bidea eman zuen.

## Kanpo estekak 
* Angel Ruiz Zúñiga: *Elementos de cálculo diferencial, El método de exhausción*. Universidad de Costa Rica Argitaletxea, 1997. 21. or.
* Exhauzio-metodoa, Descartesen. (2009-03-02)
* Exhauzio-metodoa eta aplikazioak
Eper

**Eperra** (Perdicinae) Phasianidae familiako zenbait hegazti-espezieen izena da, Europan, Asian, Afrikan eta Ekialde Ertainean bizi direnak.

Euskal Herrian hiru espezie bizi dira: eper grisa, eper gorria eta eper zuria hain zuzen ere.

## Espezieen zerrenda 
* *Lerwa* generoa
** *Lerwa lerwa*
* *Alectoris* generoa
** *Alectoris melanocephala* (Eper burubeltza)
** *Alectoris magna*
** *Alectoris graeca* (Greziar eperra)
** *Alectoris chukar* (Turkiar eperra)
** *Alectoris philbyi*
** *Alectoris barbara* (Afrikar eperra)
** *Alectoris rufa* (Eper gorria)
* *Ammoperdix* generoa
** *Ammoperdix griseogularis*
** *Ammoperdix heyi*
* *Perdix* generoa
** *Perdix perdix* (Eper grisa)
** *Perdix dauurica* (Eper bizarduna)
** *Perdix hodgsoniae*
* *Rhizothera* generoa
** *Rhizothera longirostris*
* *Margaroperdix* generoa
** *Margaroperdix madagascarensis*
* *Melanoperdix* generoa
** *Melanoperdix nigra*
* *Xenoperdix* generoa
** *Xenoperdix obscuratus*
** *Xenoperdix udzungwensis*
* *Arborophila* generoa
** *Arborophila torqueola*
** *Arborophila rufipectus*
** *Arborophila mandellii*
** *Arborophila gingica*
** *Arborophila rufogularis*
** *Arborophila atrogularis*
** *Arborophila crudigularis*
** *Arborophila ardens*
** *Arborophila javanica*
** *Arborophila orientalis*
** *Arborophila brunneopectus*
** *Arborophila davidi*
** *Arborophila cambodiana*
** *Arborophila hyperythra*
** *Arborophila rubrirostris*
** *Arborophila chloropus*
** *Arborophila charltonii*
** *Arborophila sumatrana*
** *Arborophila merlini*
* *Caloperdix* generoa
** *Caloperdix oculea*
* *Haematortyx* generoa
** *Haematortyx sanguiniceps*
* *Rollulus* generoa
** *Rollulus roulroul*
* *Ptilopachus* generoa
** *Ptilopachus petrosus*
* *Bambusicola* generoa
** *Bambusicola fytchii*
** *Bambusicola thoracica*

## Ikus, gainera 
* Zerrenda:Animalien hotsak

## Kanpo estekak
Zikoina

**Zikoinak**, **zinkunak** edo **burioak**, inoiz **amiamoko** ere deituak, Ciconiiformes ordeneko **Ciconiidae** familiako kideentzat erabili izan den izen generikoa da, batez ere Ciconia generokoentzat.

Hegazti zangaluzeak dira, oro har, eta lepoa eta mokoa ere luzeak dituzte.

## Taxonomia 
*Ciconiidae* familiak 19 espezie ditu, sei generotan banaturik:
* **Ciconiidae**
** *Mycteria* generoa
*** *Mycteria cinerea*
*** *Mycteria ibis*
*** *Mycteria leucocephala*
*** *Mycteria americana*
** *Anastomus* generoa
*** *Anastomus oscitans*
*** *Anastomus lamelligerus*
** *Ciconia* generoa
*** *Ciconia abdimii*
*** *Ciconia episcopus*
*** *Ciconia stormi*
*** *Ciconia maguari*
*** *Ciconia boyciana*
*** *Ciconia ciconia*
*** *Ciconia nigra*
** *Ephippiorhynchus* generoa
*** *Ephippiorhynchus asiaticus*
*** *Ephippiorhynchus senegalensis*
** *Jabiru* generoa
*** *Jabiru mycteria*
** *Leptoptilus* generoa
*** *Leptoptilos javanicus*
*** *Leptoptilos dubius*
*** *Leptoptilos crumeniferus*

19 espezie horietatik, bi baino ez dira Euskal Herrian ikusten, zikoina beltza eta zikoina zuria, hain zuzen ere.

## Erreferentziak
Poliandria

[thumb|[Mahābhāratan agertzen diren Draupadī eta bere bost senar.]]

**Poliandria** (grezierazko *polys*, "asko", eta *andros*, "gizon" hitzen lotunea da) poligamia mota bat da, emakume bat aldi berean senar bat baino gehiagorekin ezkonduta egotea onartzean datzana.

Harreman hau poliginia baino arraroagoa izan da eta ez du esan nahi gizarte matriarkala zela. Historian zehar antzinako Kretan, Tibeten, inuiten artean edota Yunnanen eta Sichuanen bizi den mosuo herrian gertatu da, askotan senarrak anaiak izanik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak