María Sabina

**María Sabina Magdalena García** (Huautla de Jiménez, Oaxaca, 1894ko uztailaren 22a - 1985eko azaroaren 23a) xaman eta sendalari mazateka izan zen. Onddo haluzinogenoen erabilera zeremonialari eta sendagarriari buruzko ezagutza zabaltzeagatik ezaguna egin zen.

## Biografia 
María Sabina, 1894an jaio zen, Oaxakako Huautla de Jiménezen eta mazateka herriko kidea zen. Hiru urte zituela aita hil zitzaion eta ama eta ahizparekin batera aiton-amonekin bizitzera joan zen. Pobrezia egoera oso larrian hazi zen, ez zuen hezkuntza formala jaso eta desnutrizioa pairatu zuen. 14 urte zituela Serapio Martinezekin ezkondu zuten. Urtebetera lehenengo semea jaio zen. Senarrarekin beste bi seme-alaba izan zituen. 1914an alargundu zen.

Mariaren familian xamanak omen zeuden eta txikitatik onddo haluzinogenoekiko hurbilpena izan zuen. 1950. hamarkadan, mikologiazalea zen Robert Gordon Wasson izeneko bankari estatubatuarrak, bere emaztea zen Valentina Pavlovnarekin batera, Mazateka mendilerrora bidaia bat egin zuen. Bertan, María Sabina ezagutu zuen eta berak zuzendutako zeremonia batean parte hartu zuen, berau dokumentatuz. 1957ko maiatzaren 13an, *Life* aldizkariak esperientzia haren artikulu ilustratu zabala argitaratu zuen. Horren ondorioz, jende asko Mexikoko eskualde menditsu eta basotsuetara hurbildu zen, perretxikoak beren kabuz aurkitzeko asmoz.

Hamabost urte geroago, 1968an, Robert Gordon Wassonek *El hongo maravilloso: Teonanácatl Micolatría en Mesoamérica* liburua argitaratu zuen, Maria Sabina mundu mailan ezagutaraziz.

Turista drogazaleen joan-etorriak mozkinak ekarri zizkion Maria Sabinari, baita bere komunitateko kideen kritikak ere.

1986an, Ramón Méndez Estradaren María *Sabina de Huautla ¿Isis sin velo?* izeneko erreportajea argitaratu zen. Bertan, xamanaren bizitzaren azkenengo momentuak deskribatu zituen eta María Sabinaren ezinegonak bildu zituen, beste batzuk bere kontura aberastu zirelako.  

Horrez gain, 60. hamarkadaren hasieran, onddoak droga narkotiko bezala kategorizatu ziren, eta polizia-jazarpena jaso zuen. 

Maria Sabina 1985ean hil zen, pobrezian, bere zerbitzuengatik ez baitzuen inolako kobratze-sistemarik ezarri, borondatea baino ez zuen eskatzen.

## Sariak eta Aitortzak 
* Musika talde desberdinek abestiak eskaini dizkiote, besteak beste, Santa Sabina, El Tri, Lisandro Aristimuño, Jorge Reyes, Deep Forest eta Héroes del Silencio. Natalia Lafourcaderen *De Todas las Flores* diskoko "Maria la Curandera" abestia ere bere omenezkoa da.

* Herri Kulturen Museo Nazionaleko patioetako batek bere izena darama.

* 2024ean, Chapultepec basoan deskubritutako ipurtargi berri bati bere izena jarri zioten, *Photinus mariasabinae.*

## Ikusi gainera 
* Psilozitina

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
*  Chaparro de Valencia, Marta (1980). Hongos liquenizados. Bogota, Colombia: Univ. Nac. de Colombia. ISBN 958-701-241-0. 
*  García Carrera, Juan (2010). La otra vida de María Sabina. México: Universidad Autónoma del Estado de México. ISBN 968-835-606-9. 
*  Estrada, Álvaro (2010). Vida de María Sabina la sabia de los hongos (2.ª edición). México: Siglo XXI. ISBN 978-968-23-1518-3. 
*  Estrada, Álvaro (1980). Mushroom ceremonia de los indios mazatech de México. Nueva York, E.U.: McGraw-Hill. 
*  Hofmann, Albert; Schultes, Richard Evans (2000 (1982)). Plantas de los dioses. Orígenes del uso de los alucinógenos. Alberto Blanco (trad.) (2.ª edición). México: Fondo de Cultura Económica. ISBN 968-16-6303-9. 
*  Ott, Jonathan; Bigwood, Jeremy & et al. (1985). Teonanácatl: hongos alucinógenos de Europa y América del Norte. [Extractos de la Segunda Conferencia Internacional sobre hongos alucinógenos celebrada cerca de Port Townsend, Washington, 27-30 de octubre de 1977]. San Lorenzo de El Escorial, España: Editorial Swan. . 
*  Tovar Ramírez, Aurora (1996). 1500 mujeres en nuestra conciencia colectiva. Catálogo biográfico de mujeres en México.. México, Documentación y Estudios de Mujeres, A. C. ISBN 968-68-5116-X. 
*  Wasson, R. Gordon &; Pavlovna, Valentina (1957). Mushrooms Russia and history (en inglés). Nueva York, Estados Unidos: Pantheon Books. 
*  Wasson, R. Gordon; Hofmann, Albert; Ruck, Carl A. P. (1995). El camino a Eleusis (1.ª edición). México: Fondo de Cultura Económica. ISBN 968-16-0655-8. 
*  Wasson, R. Gordon (1983). El hongo maravilloso: teonanacátl. Micolatría en mesoamérica. (1.ª edición). México: Fondo de Cultura Económica. ISBN 9681615638. 
*  Wasson, R. Gordon; Kramrisch, Stella; Ott, Jonathan; Ruck, Carl A. P. (1992). La búsqueda de Perséfone. Los enteógenos y los orígenes de la religión. México: Fondo de Cultura Económica. ISBN 968-16-3695-3.

## Kanpo estekak