open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Erronkariarren zubia

**Erronkariarren zubia** Urraul ibarreko Esa udalerrian XI.-XII. mendeko harrizko zubi bat da, baliteke erromatar zubi baten gainean eraikia izatea, Aragoi ibaiaren gainean.

Zubia Erdi Aroko lau bideen arteko bidegurutze garrantzitsu batean zegoen: Donejakue bidea, Erronkariarren Errege Abelbidea, Almadiarien Ibilbidea eta erromatar galtzada.

## Zubia 
Zubiak 100 metro luze eta 2,60 metro zabal zeuzkan. Zazpi begi edo arku zituen, gaur egun horietatik hiru bakarrik mantendu izan dira, gainontzeko lauak suntsituta daude. Esa herrigunetik ekialdera dago.

## Historia 
XI.-XII. mende arteko zubia da, baliteke erromatar zubi baten aztarnen gainean eraikia izana, Donejakue bidearen Aragoiko adarrean. Nafarroako Erresuma birkonkistatzeko ahaleginean, Esako Gudua borrokatu zen gaztelar gerlariak eta kolaboratzaileak ihes egiten ari zirenean. 1521eko maiatzaren 18an 300 nafarrek, Simon Ledeakoa buru zutela, bidea itxi zieten zubian Aragoira igarotzeko asmotan zebiltzala, eta istiluak hasi ziren. Ondorioz, gaztelar estandarte eta banderak eta 60 preso gaztelar atzeman zituzten.
thumb|212x212px|Zubiaren ikuspegia.
Zubia mendeetan zehar hainbat alditan suntsitua eta berreraikia izan zen, azkena Bigarren Karlistaldian (1872-1876). Berehala egurrezko egitura batekin konpondua izan zen, baina 1930eko hamarkadan sute batek kiskaldu eta egungo egoeran utzi zuen. Erabilera behin betiko utzi zen, eta zubia ahaztua gelditu.

## Kondaira 
[thumb|150px|eskuinera|[Erronkaribarko armarria. Goian eta ezkerrean, Erronkariarren zubia eta "mairu erregearen" burua ikusgai.]]
Kondairaren arabera, 732an Esaren inguruan, Poitiersko guduan garaituak izan ondoren atzera bueltan zetozen mairuak eta baskoiak elkar borrokatu omen zuten: Olasteko gudua. Beste bertsioen arabera, Al-Andalusetik zetozen arabiar erasoaldi ugarietako bat izan omen zen.

Nolanahi ere, gudu hartan omeiarrak garaituak izan ziren, eta Erronkaribarko Sara izeneko emakume batek "mairu erregea" edo omeiarren gudarosteko buruzagiari burua ebaki eta zubi honetatik zintzilikatu omen zuen. Haren burua eta Erronkariarren zubia gaur egun Erronkaribarko armarrian agertzen dira. Beste bertsio batek hori Burgiko zubian gertatu zela dio.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Esa
* Aragoi ibaia

## Kanpo estekak 
* Erronkariarren zubia. Bidegurutzea Esan. Fernando Hualde. 2009ko ekainaren 14a. Nafarroako Ondarea 
* Erronkariarren zubia, 2011. http://arangoiti-esam.blogspot.com.es/  
* Erronkariarren zubia. Auñamendi Entziklopedia. Euskomedia.org
Protostrator

[thumb|[Basil I.a Mazedoniakoa, Mezedoniar dinastiaren sortzailea, *protostator* izan zen bere kargurako igoeran]]
**Prōtostratōr** () Bizantziar Inperioan gorteko ofizial kargu bat izan zen. Hasiera batean inperioko zalditegiaren arduraduna zen, baina mendeetan zehar eboluzio handia jasan zuen eta ofizial militar garrantzitsua izatera pasa zen. Protostatorraren emazteak *prōtostratorissa* titulua zuten ().

## Kanpo estekak
Santa Maria baseliza (Esa)

**Santa Maria baseliza** Esa udalerrian Erdi Aroko kristiau baseliza bat da.

## Kokalekua 
Erronkariarren zubitik hurbil dago.

## Historia 
Erdi Aroan bertatik igarotzen ziren erromesen ospitale izan zen.

## Eraikina 
Oinplano luzea du, 1200an jatorrizko nabeari egindako handitzea, hartatik inpostan pilastra bat eta egurrezko sapaia eusten duen arku fajoi ebakia bakarrik gelditzen dira. Sakristia epistolaren aldetik hormaburuari atxikia dago, eta zerupeko estalitako gela laukizuzena da.

Kanpoaldetik, baseliza, harlandu luzituzko eraikin horizontal luzea da, barnealdeko fajoiarekin bat datorren kontrahormaz eta dobel erradiala duen puntadun atearekin.

Garai batean baseliza honetan zegoen Santa Mariaren irudia gaur egun Esako Doneztebe eliza berrian dago. Baselizan aldare nagusiaren gainean irudia kokatua zegoen horma-hobia ikusgai dago.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Esa

## Kanpo estekak
Wolof (herria)

**Wolof herria** Mendebaldeko Afrikako talde etnolinguistikoa da, jatorria Senegal, Gambia, Mali eta Mauritanian duena. Biztanleriaren % 38,7 dira Senegalen. Woloferaz, Niger-Kongo familiako Atlantiko mendebaldeko hizkuntzaz, mintzatzen dira eta nekazariak dira gehienbat. Ezagunak dira wolof emakumeen janzkera eta apaingarriak: ile orrazkera bitxiak, urrezko bitxi ugari eta oso jantzi ikusgarriak erabili ohi dituzte. Gehienak musulman sunitak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Demozidio

**Demozidioa** Rudolph Rummel (1932–2014) politika zientzialariak genozidio definizio legala baina zabalagoa den terminoa erabiltzeko asmoz sorturiko izendapena da. Demozidioren definizioa honakoa litzateke: «gobernu batek pertsona edo pertsonen hilketa burutzea, genodizioa, hilketa politiko eta hilketa masiboak barne.»

## Ikus gainera 
* Genozidioa
* Estatu terrorismoa

## Kanpo estekak
Doneztebe eliza berria (Esa)

**Doneztebe eliza** Esa udalerrian XX. mendeko kristiau eliza bat da. Doneztebe eliza zaharra ordezkatu zuen.

## Kokalekua 
Herria zeharkatzen duen Ledea eta Ezkose arteko errepidearen alboan dago.

## Historia 
1950ean René Petit ingeniariak eta Luis Vallet de Montano arkitektoak eraiki zuten. Lehenbiziko harria 1950eko urtarrilaren 22an ezarria izan zen.

[thumb|300px|erdian|Sarerako atearen [dobela.]]

## Eraikina 
Oinplanoa doriar ordenako fustedun zutabeez eta abside erdizirkularraz osatutako hiru nabekoa da. Barnealde osoa zutabeetan esekitako egurrezko tribuna batek zeherkatzen du. Hormak luzituak dauzka.

Ebanjelioaren aldeko horman Basianok sinatutako San Virilaren bizitzari buruzko oleo bat ikusgai dago. Erretaula nagusia 1618-1624 artean Gaspar Ramos eta Vitorian Etxenagusiak egindako Orreagako kolegiatako erretaula nagusiaren egokitzapena da. Banku bat eta hiru kaletako bi gorputzez osatua dago, Orreagakoaren erdialdekoari dagozkio, baina honakoak ez dauzka hegalak eta erremateak. Tabernakulu edo sagrarioa antzinako erretaula da.

Kanpoaldean dorre prismatikoa nabarmentzen da, eta haren oinetan Santa Krutz Seroskoan oinarritutako fuste sendoa, kanpaiarentzako erdipuntuko bao bat duela. Atea erdipuntuko arku sotil batek osatzen du, eskuinean hiru arkudun arkupea du, eta haien tarteetan kontrahormak. Sakristia eta kontrahormadun abside erdiziurkularra ditu, eta azken horren gainean kanpai-horma txiki bat. Ebanjelioaren alboan sakristia eta hiru hormek osatutako bolumen simetriko bat dago.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Esa

## Kanpo estekak
Doneztebe eliza zaharra (Esa)

**Doneztebe eliza** Esa udalerrian XIII. mendeko kristiau eliza bat da. Antzinako parrokia da, 1950ean Doneztebe eliza berriak ordezkatu zuen.

## Kokalekua 
Herrigunean dago, hain zuzen ere, herriko plazan eta Esako udaletxearen alboan.

## Historia 
Erdi Aroan eraiki zen, 1200. urtealdera. XVI. mendean atea eta gangetan zaharberritze lanak egin zitzaizkion.

1950ean Doneztebe eliza berriak ordezkatu zuen eta ordutik aurrera eskorta gisa erabilia izan zenez, oso egoera kaxkarrean zegoen. 2006ko udan zaharberritua izan zen.

## Eraikina 
Hiru ibilbide ezberdinez osatutako nabe bakarreko oinplanoa eta hormaburu zuzena ditu, azken horren aurreko ibilbidean gurutzadura modura bi kapera dauzka. Bi gela hormaburuari atxikiak ditu, haietako bat sakristia. Hormak presbiterioan eta epistolaren aldeko kaperan XV eta XVI. mendeko margoekin luzituak daude.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Esa

## Kanpo estekak
Esako udaletxea

**Esako udaletxea** Esa nafar udalerriko udaletxea da.

Esako Udalaren egoitza da eta René Petit karrikan kokatuta da.

## Eraikina 
Oinplanoa eta solairua ditu, fatxadak goratuta, eta berrogeiko hamarkadan eraiki zuten. Eraikina eskola zaharrekin, idazkariaren etxebizitzarekin eta mediku-zerbitzuarekin partekatzen dute. Kale nagusian dago, eta René Petit izena du, Esako urtegiko presa eraikitzeko ingeniari zuzendaria, herrigunetik 3 km-ra.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Esa

## Kanpo estekak
Esako pilotalekua

**Esako udal pilotalekua** Nafarroako Esa udalerrian dagoen pilotaleku bat da. 2006an inauguratu zen. Herria zeharkatzen duen Ledea eta Jaka arteko errepidearen alboan dago.

## Kanpo estekak
Euskal pezeta

thumb|25 pezetako *eliodoroa*, Nikolas Maetinez Ortiz de Zarateren ilustrazioarekin.
*Artikulu hau Euskadiko dibisari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Pezeta».*

**Euskal pezeta** Eusko Jaurlaritzak Espainiako Gerra Zibila martxan zela sortutako dirua izan zen.

## Testuingurua 
EAJko eta Frente Popularreko ordezkariek osatutako gobernuak halabeharrez eskuratu zuen Espainiako Bigarren Errepublikak aurrez ukatutako autogobernu maila. Autonomia estatutua 1936ko urrian bertan onartzea lortu zuen; gerra hasita, gobernu zentral errepublikanoak euskal lurraldeen babesa bermatu nahi zuen. Gipuzkoatik Asturiasera bitartean, kostaldeko lerroa errepublikarren esku zegoen oraindik, baina beraien eremu nagusitik erabat isolatuta. Eta 1937ko martxoa arte, frankistek erasoari berrekin arte, frontea egonkortuta egon zen. Esku-dirua jaulkitzeaz gain, pasaporteak banatu zituen, justizia sistema berrantolatu zuen, atzerrian ordezkaritzak jarri zituen abian, 40.000 soldaduko armada antolatu zuen besteak beste.

## Historia 
1936ko urrian, Bilbon, Jose Antonio Agirre lehendakari izendatu eta bi astera, Eliodoro de la Torre buru zuen Eusko Jaurlaritzako Ogasun Sailak dekretu bat onartu zuen, abuztuan Bizkaiko Defentsa Batzordeak onartutako bera: billete-txeketegiak jaulkitzeko agindua eman zuten, Espainiako Bankuan zituzten funtsen babesean. Diruaren zirkulazioa bermatu nahi zuten, gerra eremuetan dirua altxortzeko joera baitzegoen..

Era berean kalitate handiko nikelezko bat eta bi pezetako txanponak ere egin ziren..

Bilbo ekainean erori zen, eta hiriarekin batera, euskal pezetaren zirkulazioa bertan behera gelditu zen.

## Galeria 
thumb|500px|erdian|Pezeta bateko Euzkadiko txanpona.
thumb|500px|erdian|Bi pezetako Euzkadiko txanpona.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Disco musika

[thumb|[Kristaldun bola, disco musikaren ikur nagusia.]]
thumb|Disco musika dantzariak.

**Disco musika** edota soilik **Disco** musika genero bat da. 1970eko hamarkadan AEBetako eta Kanadako diskoteketan jaio zen, eta Rhythm and blues, funk, soul eta musika psikodeliko generoen nahasketatik sortu zen, eta bere urrezko garaia hamarkada horretako amaieraldean izan zuen (1975-1979). 1980ko hamarkadaren hasieran gainbehera hasi zuen, musika elektronikoaren bilakaerak dance, techno eta acid house dantza generoak sortu baizituen.

Disco musikaren sorlekua eta berezko giroa diskotekak dira, eta batez ere dantzan oinarritua dago, hortik bere izena. Genero honetako kur nagusia garaiko diskoteketako kristaldun bolak dira, eta genero horretako ikur bilakatu zen diskoteka nagusia, New York hiriko Studio 54 diskoteka.

Estekikoki eta jazkera dagokionez oso ongi nabarmendutako hiri tribua osatu zuen: elefante hankadun galtzak, emakumezko takoi altuko zapatak, jaka zuriak, kolore nabariko atorrak eta abar. The Simpsons marrazki bizidun telesailan hiri tribu horretako ordezkari gisa Disco Stu izeneko pertsonaia agertzen da.

Genero honetako musikari eta musika talde nabarmenenak honakoak dira: MFSB, Donna Summer, The Jackson 5, Gloria Gaynor, Barry White, The Bee Gees, KC and The Sunshine Band, Village People, Boney M o ABBA. Beste estiloetako artistek ere disco musiko generoa puntualki jorratu izan dute, tartean Leo Sayer (*You Make me feel like dancing*), Rod Stewart (''Do you think I'm sexy?*), Electric Light Orchestra (*Last Train To London*) eta Blondie (*Heart Of Glass*).

Zineman bi film hauek generoaren ikur bilakatu dira: *Saturday Night Fever* (1979) eta *Staying Alive'' (1983).

Halere, gaur egun oraindik ere zaletu ugari dauzkan musika generoa da, bai 1970eko hamarkadaren bigarren erdian nerabe edo gazteak izan ziren jende nostalgikoaren artean, bahiz hamarkada horretako musikazaleak diren gaur egungo gazteen artean ere.

## Kanpo estekak
Neuropsikiatria

**Neuropsikiatria** nerbio-sistemari dagozkion buruko gaitzak ikertu eta tratatzen dituen medikuntzaren adarra da. Jatorriz, gaur egungo psikiatria eta neurologia disziplinak elkarturik zeuden, psikiatrek eta neurologoek formazio amankomuna zuten neurrian. Gerora, bi disziplineka banandu eta bakoitzak bere kaxa jarduten du; halere, neuropsikiatria psikiatriaren azpisaila bilakatu da, eta neurologiaren azpisaila den portaeraren neurologiarekin lotura estua du, hain zuzen ere, burmuineko istripu edo gaixotasun baten ondorioz kognizioan edo portaeran jazotako kalte edo arazo klinikoak aztertzen dituen disziplina da.

## Kanpo estekak
Teodosio Vesteiro

**Teodosio Vesteiro Torres** (1847ko ekainaren 12a, Vigo &ndash; 1876ko ekainaren 12a, Madril) galiziar kazetari, idazle eta musika irakasle bat izan zen.

## Idazlanak 
* Flores para la soledad, seis melodías para canto e piano, 1871.
* Versos, 1874.
* Galería de Gallegos Ilustres, 5 tomos: Poetas de la Edad Media, Guerreros, Marinos, Príncipes y Diplomáticos e Artistas, 1874.[7]
* Rimas de D. Rodrigo de Moscoso y Osorio, vizconde de Altamira. Siglos XV a XVI, 1875.

### Hil ondorengoak 
* Coroa de morte 'o inspirado escritor é doce poeta gallego...
* Monografías de Vigo, 1878.[8]
* Galería de Gallegos Ilustres. Apéndice, 1879.
* Páginas sueltas, 1892, publicado por Emilia Calé.
* Poesías, 1896, na Biblioteca Gallega de Martínez Salazar.
* Recuerdos de Galicia, 1896, con prólogo de V. Novo y García.[9]

## Kanpo loturak 
* Teodosio Vesteiro. Galegos.galiciadigital.com
FC Zorya Luhansk

[thumb|250px|[Manchester United Football Club|Manchester Uniteden aurkako partida.]]
**FC Zorya Luhansk** (ukraineraz ФК «Зоря» Луганськ) Ukrainako taldea da, Luhansk hirikoa. SESBeko Liga bat irabazi zuen 1972an, hori izan da goren mailan lorturiko titulu bakarra.

## Palmaresa 
### Sobietar Batasunean: 1 
* SESBeko Liga (1): 1972.
* SESBeko Kopa (0): finalista 1974 eta 1975ean.
* Ukrainako SES-eko Kopa (3): 1938, 1962, 1986.
### Ukrainan: 0 
* Ukrainako Liga (0): hirugarrena 2017an.
* Ukrainako Kopa (0): finalista 2016an.

## Euskal taldeen aurkako partidak 
Hauek dira Europako txapelketa ofizialetan Zoryak euskal taldeen aurka jokatu dituen partidak:

## Kanpo estekak 
*  Zoryaren webgunea
Chill Out

**Chill out** (ingelesez *lasaitu* edota *erlaxatu* esan nahi du; baita **chillout**, **chill-out**, edo soilik **chill** ere deitua) musika elektronikoaren azpigenero bat da. 1990eko hamarkadaren erdialdera sortu zen, konposizio atsegin eta musika erritmo geldoa zuten hainbat musika estilo elektroniko barnean bilduz.

## Kanpo estekak
Sepiolita

**Sepiolita** filosilikatoen taldeko mineral zuri bigun bat da. Ezaguna da pipak eta iruditxoak egiteko material gisa erabiltzen delako. Bere formula kimikoa Mg4Si6O15(OH)2·6H2O da eta forma solidoan, zuntz eran edo hauts modura ageri da izadian.

Jatorriz *meerschaum* izena eman zion Abraham Werner geologoak (alemanieratik: "itsasoko aparra"), baina 1847an Ernst Friedrich Glockerrek sepiolita deitu zuen (grezieratik: *sepion*, "txibia" + *lithos*, "harria"), Italian aurkitu zuen mea bateko sepiolitak txibien lumaren antz handia zuelako.

Dentsitate erlatibo txikia eta porotasun handia dituenez, ur gainean flotatzen du.

Iruditxoak eta pipak egiteko erabiltzeaz gain, petrolio-putzuak zulatzeko lanetan eta katuentzako kakatokien material xurgatzailea egiteko erabiltzen da. Eraikuntzan, kareoreetan erabil daiteke ur-biltegi gisa.

## Kokapen geografikoa 
[thumb|ezkerrera|300px|Arrano formako [fibula (arropa)|fibula hauek VI. mendean egin ziren urre, brontze, harribitxi, beira eta sepiolitarekin.]]
Merkataritzan erabilitako sepiolita gehiena Turkiako Eskişehir eskualdetik erauzten da. Nodulu-masa irregularretan ageri da, metaketa alubialetan. Magnesitarekin batera agertzea ohikoa da, bien jatorria serpentina baita.

Badaude sepiolita-meak beste zenbait tokitan, baina kantitate txikiagoan. Grezian, Tebas hiritik hurbil eta Eubea eta Samos uharteetan dago. Moravian, Kromau inguruetan ageri da. Kantitate txikiagoak daude Frantzian, Espainian eta Marokon. Estatu Batuetako hiruzpalau tokitan ere badago. Afrikan, bestalde, Tanganyika lakuaren inguruetan aurkitu da sepiolita.

Sepiolitan zizelkatutako turkiar iruditxoak Viena bezalako hirietako lantegietan egin izan dira tradizionalki, baina 1970eko hamarkadan Turkiak esportazioa debekatu zuen, herrialdean bertan mineral hori lantzeko industria sor zedin.

## Kanpo estekak
Don Juan DeMarco

***Don Juan DeMarco*** 1995eko Jeremy Leven estatubatuar zinema zuzendari eta gidoigileak zuzendu eta idatzitako amodiozko drama eta komedia film bat da. Lord Byron olerkariaren Don Juan literatur pertsonaian oinarritua dago. Marlon Brando, Johnny Depp, Faye Dunaway, Rachel Ticotin, Bob Dishy eta Géraldine Pailhas aktoreek antzeztu zuten.

Filmaren soinu bandaren Bryan Adams kanadar abeslariaren *Have You Ever Really Loved a Woman?* abestiak 1995eko Jatorrizko abesti onenaren Oscar Sariaren izendapena jaso zuen.

## Argumentua 
Mozorro eta kapadun gizon gazte bat (Johnny Depp) hesi baten gainean geldirik eta bere buruaz beste egiteko asmoa duela dirudi. Baina poliziak erreskatatu eta aholkularitza psikiatriko batera bidaliko du. Han Jack Mickler (Marlon Brando) doktorearen ardurapean ipiniko dute, erretiroa hartzear dagoen gizon adindua. Gaixoak medikuari Don Juan maitale eta gonazale ospetsua dela aipatuko dio, 1.500 emakume maiteminduarazi dituela, baina haren zoritxarrerako, bere ametsetako emakumea ezagutu eta hura maitemindu ezinik depresio batek jo duela. Kontakizuna aurrera doan heinean, Don Juan DeMarcok bere istorioa kontatuko dio. Nola Mexikon hazi zen eta mozorroa zergatik daraman. Filman zehar medikua Don Juanen istoria zinezkoa ala erokeria bat besterik ez ote den zalantzan jarriko duten hainbat froga agertuko dira.

## Aktoreak 
* Marlon Brando: Jack Mickler doktorea
* Johnny Depp: John Arnold DeMarco/Don Juan
* Faye Dunaway: Marilyn Mickler
* Selena: rantxera abeslaria
* Géraldine Pailhas: Doña Ana
* Franc Luz: Don Antonio
* Bob Dishy: Paul Showalter doktorea
* Rachel Ticotin: Doña Inez
* Talisa Soto: Doña Julia
* Tom Lister Jr.: Rocco Compton
* Richard C. Sarafian: Sy Tobias detektibea
* Tresa Hughes: Amona DeMarco doktorea
* Stephen Singer: Bill Dunmore
* Marita Geraghty: Jatetxeko eszenaren emakumea

## Kanpo estekak 
* *Don Juan DeMarco* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Don Juan DeMarco* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Iñaki Osa Goikoetxea

**Iñaki Osa Goikoetxea** (Zumaia, Gipuzkoa, ) puntista profesionala da, inoizko puntistarik onenetakoa eta XXI. mendeko hoberena. Aurrelari aritzen da, baina behar izan denean atzelari ere jokatu du. Indar, abiadura eta talentu handiko jokalaria da. Zesta puntan, titulu nagusi guztiak irabazi ditu: 11 aldiz irabazi du Buruz Buruko Txapelketa Nagusia, eta 6 aldiz Binakakoa (2002, 2003, 2004, 2005, 2006 eta 2011).

Zazpi urterekin hasi zen zesta puntan jokatzen, jaioterrian. Amateurretan aritu eta gero, 16 urte zituela profesional bihurtu zen, eta Milanera (Italia) joan zen jokatzera sei hilabetez. Handik itzulita, 1997ko abuztuan, Ameriketako Estatu Batuetara joan zen jokatzera. 2015eko urtarrilean, soldata %&nbsp;70 baino gehiago murriztu ziotela eta, Euskal Herrira itzuli zen.

## Erreferentziak
Iraupen (musika)

**Iraupena** soinu baten bibrazioa mantentzen den denbora da. Parametro hau erritmoarekin lotuta dago, eta uhinak barruan dituen segunduekin errepresentatzen da. Soinuaren lau kualitateetako bat da, altuera, intentsitate eta tinbrearekin batera.

## Kanpo estekak
Master Of Puppets

***Master Of Puppets*** Metallica izeneko thrash metal-eko talde estatubatuarraren hirugarren diskoa da. 1986ko martxoaren 3an argitaratu zen. Album honek Billboard zerrendaren 29º postua lortu zuen, eta 80.hamarkan gehien saldu zen diskoenetako bat izan zen (Guztira 6.100.000 izan ziren). Metallicaren album onenetarikotzat hartzen da, batez ere Lars Ulrichen bateria eta Kirk Hammetten gitarrarengatik.

Ride The Lightning bezala, Flemming Ramussenek produzitu zuen. Diskoak ez dauzka abestien bideoak, garai hartan taldeak ez zuelako nahi. Abestiek taldearen beste aurreko lanetan baino enfasi lasaigo bat daukate eta guztiek bost minutu baino gehiago irauten dute.

Master Of Puppets Metallicak Flemming Ramussekin irarri zuen azken diskoa izan zen. Baita ere Cliff Burton baxu-jotzailearen azken albuma izan zen, 1986ko irailaren 27an Suedian izandako autobus istripu baten hil baitzen.

## Abestiak 
Disko guztiaren iraupena: 54 minutu.

## Datu interesgarriak 
- Taldeak kontzertuetan "Battery" jotzen duten bakoitzean James Hetfieldek entzuleei zera galdetzen ohi die: *"Are you Alive? How does it feel, to be Alive?"* [1] *(Bizirik al zaudete? Nolakoa da bizirik egotea?).*

- The Thing That Should Not Be" abestiak H.P. Lovecraft idazlearen istorioei erreferentzia egiten dio, Ride The Lightning diskoko The Call Of Ktulu bezala.

- "Welcome Home (Sanitarium)", "Master Of Puppets", "Disposable Heroes", "Battery" eta "The Thing That Should Not Be" Guitar Hero bideo-jokoan jo ahal dira. "Battery" berriz, Rock Band 2 bideo-jokuan.

- Albumak 20 urte bete zituenean, 2006an, Metallicak abesti guztiak jo zituen Escape from the Studio '06 izeneko biran.

## Kredituak 
### Metallica 
* James Hetfield - ahotsa, gitarra erritmikoa, gitarra akustikoa ("Battery" abestian).
* Kirk Hammett - gitarra.
* Cliff Burton - baxu elektrikoa, koruak.
* Lars Ulrich - bateria, perkusioa.

### Produkzioa 
* Flemming Rasmussen
* Metallica
* Andy Wroblewski
* Michael Wagener
* Mark Wilzcak
* Mike Gillies
* George Marino
* Michael Alago

### Bilgarria 
* Peter Mensch – azalaren ideia.
* Don Brautigam – azalaren diseinua.
* Ross Halfin; Rich Likong; Rob Ellsi – argazkia.

## Erreferentziak 
# [2] The Best-Selling Albums of the 80s.
# [3] Metallicaren web-gune ofiziala.
# [4]
# [5] (ingelesez).
# [6] (gaztelaniaz).
* ↑ .
* ↑ **(Gaztelaniaz)** *The Best-Selling Albums os the 80s*, 118. orrialdea, ISBN 84-662-1194-2.
* ↑ , https://metallica.com/.
* ↑ , https://web.archive.org/web/20161104013800/http://www.taringa.net/comunidades/metallica/6024579/Curiosidades-musicales-de-Metallica-experto.html.
* ↑ , .
* ↑ , .

## Kanpo estekak 
* Ion Orzaiz: "'Master of Puppets': berrogei urtez txotxongilo hariei lotuta", *Berria*, 2026/03/29.
Zuhaitza eta etxeak

***Zuhaitza eta etxeak ***, italieraz *Albero e casa*, 1919an Amedeo Modigliani margolari italiarrak egindako margolana da. Arte-lan honek duen berezitasun nagusia paisaia izatea da ezen Modiglianik batik-bat erretratuak egiten baitzituen.

## Azterketa 
Nahiz eta duen izenbura zuhaitzaren presentzia lan honetan ez da handiegia; gehiago herriaren ingurua nabarmentzen dela esango genuke. Berdea esan dezakegu nahiko baztertuta dagoela. Zuhaitzaren kasuan goiko adarren aldean ikus daiteke. Margolanean, bestetik, berdea atzealdean dugu begetazio txiki bat eta zuhaitzaren oinarrian, parterrea. Kolore nagusiak, beraz, urdinak, grisak eta arreak dira. Orokorrean, lanak lasaitasuna trasmititzen du, oreka. Ez dakigu zein den elementu nagusia, zuhaitza edo etxea. Bidearen kurban eserleku bat ikus daiteke eta, haruntzago, itxasoa.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* : Victoria Charles. *Amedeo Modigliani*. Rizzoli, .

## Kanpo estekak 
* :Modiglianiren inguruko gida.
Emakume biluzik eserita

***Emakume biluzik eserita ***, italieraz *Nudo seduto*, 1919an Amedeo Modigliani margolari italiarrak egindako oihalaren gaineko olioa da. Gaia, emakumearen gorputza biluzik, oso ohikoa da Modiglianiren obran. Lan hauek eskandalua eragin zuten 1917an, publikoki erakutsi zirenean poliziak parte hartu behar izan zuen eta gobernuak erakusketa itxi egin zuen.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* : Victoria Charles. *Amedeo Modigliani*. Rizzoli, .

## Kanpo estekak 
*  Modiglianiren inguruko gida.
Hans Hansen

**Hans Hansen**, baita **Hans í Mikladali** izenez ezaguna (1920ko azaroaren 14a – 1970eko martxoaren 8a) Mikladaur-eko Faroe uharteetako margolaria izan zen. 1998 urtean berak eginiko lau margolan Faroeko posta zigiluetan jarri zituzten.

## Galeria 

Fitxategi:Faroe stamp 333 hans hansen - the heath.jpg|Zigilua FR 333 1998: Osasuna.
Fitxategi:Faroe stamp 334 hans hansen - village.jpg|FR 334: Herria.
Fitxategi:Faroe stamp 335 hans hansen - man.jpg|FR 335: Gizona.
Fitxategi:Faroe stamp 336 hans hansen - self portrait.jpg|FR 336: Auto-erretratua.

## Erreferentziak
San Joan Bataiatzailearen eliza (Mugerre)

**San Joan Bataiatzailearen eliza** Lapurdiko Mugerre udalerrian dagoen eliza bat da, Elizaberri auzoan. San Joan Bataiatzaileari sagaratua dago eta 1978tik Monumentu Historiko izendatua dago.

## Historia 
XVII. mendean eraiki zen.

## Ikus gainera 
* Lapurdiko monumentu historikoak

## Kanpo estekak
San Laurendi eliza (Kanbo)

**San Laurendi eliza** Lapurdiko Kanbo udalerrian dagoen eliza bat da. 2012tik Monumentu Historiko izendatua dago.

## Historia 
Gaur egungo eraikina XVII. mendean eraiki zen, XII. mendean eraikitako antzinako eliza zegoen lekuan.

## Eraikina 
XIX. mendean bere hiruko itxurako teilatudun kanpandorrea gaur egun duen teilatu oktogonal eta gezidunarengatik ordezkatua izan zen. Fatxadaren horman eguzki erlojua marraztua du, latinezko esaldi honekin: *Dubia Omnibus Ultima Multis* ("Oren bakoitza neorrentzat ezezaguna da, azkena ororentzat").

Elizaren barnean, erretaula barroko eder bat dago.

## Iruditegia 

Irudi:Cambo-les-Bains - Église Saint-Laurent - 28.jpg|Kanpandorrea.
Irudi:Cambo les Bains-Église saint Laurent-Nef-20120716.jpg|Aldarea eta erretaula.
Irudi:Cambo les Bains-Église saint Laurent-Tribunes-20120716.jpg|Korua.
Irudi:Cambo-les-Bains - Église Saint-Laurent - 31.jpg|Atzealdea.

## Ikus gainera 
* Lapurdiko monumentu historikoak

## Kanpo estekak 
* San Laurendi elizari buruzko artikulua irakurgai 
* San Laurendi eliza. Akitainiako Turismo Bulegoa
Lekorneko herriko etxea

**Lekorneko herriko etxea** Lapurdiko Lekorne udalerriko Udalaren egoitza da.

## Kanpo estekak 
* LEkorneko Udal webgunea
Agerria jauregia

**Agerria jauregia** edota **Mugerreko Herriko Etxea** Lapurdiko Mugerre udalerrian dagoen jauregi bat da. Gaur egun, Mugerreko herriko etxearen egoitza da.

## Historia 
XVI. mendean eraiki zen.

## Kanpo estekak 
* Mugerreko Udal webgunea
Voight-Kampff makina

**Voight-Kampff makina** edota **enpatia testa**, zientzia-fikziozko gailu, proba edo azterketa bat da. 1968ko Philip K. Dick idazlearen *Amesten al dute androideek ardi elektrikoekin?* eleberrian agertzen da, bai eta hartan oinarritutako 1982ko *Blade Runner* filmean ere.

Proba honek norbait gizakia ala erreplikatzailea (androidea) den jakiteko balio du. Makinak gorputzen funtzio fisikoen aldaketak neurtzen ditu, tartean arnasketa, aurpegiko gorritasuna, bihotz taupaden erritmoa eta begien mugimendua, betiere galdeketa bat egin eta honetan galdetuak emandako erantzunen arabera, gainera galdetuak galdekatzaileari emandako erantzunetan bere erreakzio denbora ere neurtzen da. Galdeketako galderak galdetzailean erantzun emozional bat sortzeko nahitan burutuak daude, alegia, erreplikatzaileen enpatia gabezia agerian utzi eta haiek identifikatzeko asmoz.

## Kanpo estekak
LED lanpara

thumb | 270px | thumb |LED lanparak.
[thumb|270px|[San Mames estadioaren kanpoaldeko Athletic Klubaren armarria LED pantailan.]]

**LED lanpara** LED osagai elektroniko edo diodoak erabiltzen dituen lanpara mota bat da. LED batek islatzen duen argia oso indartsua ez denez, beste lanpara inkandeszente edo fluoreszenteek duten argi intentsitate berbera lortzeko kopuru ezberdinetako led multzoetan osatzen dira, betiere lortu nahi den argitasunaren araberakoak.

Gaur egun, led lanparek erabilera anitzak dituzte, bai merkataritza, eraikuntzan, arkitekturan trafiko seinaletan, parketan eta abarretan, beren abantailen artean, dexenteko energia aurreztea, unean pizteko erraztasuna, jarraieko pizte eta itzaltzeak jasateko duten gaitasuna, iraupena eta erabilpen bizitza luzea daude. Desabantailen artean, hasierako kostu handia dago.

Euskal Herrian led lanparen erabilpen ezagunenetako bat Bilboko San Mames estadioaren kanpoaldeko argiztapena da.

## Kanpo estekak
Delitu informatiko

**Delitu informatikoa** edota **ziberdelitua** informatika eta interneten bidez burutzen den delitu eta legez kanpoko jarduera oro da. Sarea egoera berriei legea bera baina azkarrago eraldatu eta egokitzen denez, maiz oraindik delitutzat jo ezin diren baina etikoki gaitzesgarriak diren jarduerak daude, alegia, gehiegikeri informatikoak, legeak oraindik delitu gisa tipifikatuak ez izan arren, delitu izateko baldintzak betetzen dituzten jarduerak. Bestalde, delitu informatikoak herrialdea bakoitzaren legediaren arabera zigortuak daude, batzuetan ziberdelituak diren einean, besteetan ez dute zigorrik jasotzen.

Orokorrean, delitu informatikoek baldintza hauetakoren bat betetzen dute:

# Ordenagailu, konputagailu, sistema informatiko edo bestelako gailuen bidez burututako delitua da.
# Beste ordenagailu, konputagailu, sistema informatiko edo bestelako gailuren baten kaltea, datu galera edota informazio bereganatzea helburu du.

Nazio Batuen Erakundearen arabera, delitu informatikoak honakoak izan daitezke:

# Konputagailu bidezko manipulazio bitarteaz burututako iruzurrak.
# Sarrerako datuen manipulazioa.
# Programa edo datu konputarizatuen kalte edo eraldaketak.

## Kanpo estekak
Kanboko herriko etxea

**Kanboko Herriko Etxea** Lapurdiko Kanbo udalerriko Udalaren egoitza da.

## Kanpo estekak 
* Kanboko Udal webgunea
Mitch Hedberg

**Mitchell Lee** "**Mitch**" **Hedberg** (Saint Paul, 1968ko otsailaren 24a - Livingston, ) Estatu Batuetako aktore eta umorista izan zen.

## Filmografia
San Ziprian eliza (Lekorne)

**San Ziprian eliza** Lapurdiko Lekorne udalerrian dagoen eliza bat da. 1925etik Monumentu Historiko izendatua dago.

## Historia 
XV. mendean eraiki zen. Barnealdean, herriko baserri eta nekazal bizimoduari buruzko fresko ederrak ikusgai daude.

## Iruditegia 

Irudi:Mendionde Lekorne, l'église avec son chevet.JPG|Atzealdea.
Irudi:Mendionde Lekorne Eglise Autel.JPG|Aldarea eta erretaula.
Irudi:Mendionde Lekorne Eglise Galeries.JPG|Korua.
Irudi:Mendionde Lekorne Eglise Cadran.JPG|Eguzki erlojua.
Irudi:Mendionde Lekorne Eglise Fresque1.JPG|Freskoa.
Irudi:Mendionde Lekorne Eglise Fresque4.JPG|Freskoa.
Irudi:Mendionde Lekorne Eglise Fresque3.JPG|Freskoa.

## Ikus gainera 
* Lapurdiko monumentu historikoak

## Kanpo estekak 
* San Ziprian elizari buruzko artikulua irakurgai
Uztartze

240px|thumb|Uztartzea.

**Uztartzea** (; ) errugbian maiz gertatzen den joko-ekintza bat da. Euskal Herrian frantsesaren eraginez maiz *mele* hitza ere erabiltzen da, frantsesezko  hitzetik eratorria, alegia, "istilu" edo "jendetza" esan nahi du.

Laburbilduz, falta bat gertatu den leku berean egiten den joko-ekintza. Talde bakoitzeko zortzi aitzinekoak elkarri helduz hiru lerrotan antolatzen dira, elkarri parez pare aurre eginez, eta uztartze-erdilariak multzo biak banantzen dituen pasabidean jokoan jartzen duen baloia irabazteko bultzaka hasten dira.

Nazioarteko partiduetan epaileek uztartzea burutu behar duten errugbilariei baloia jokoan ipini aurretik eta prest egon daitezen honakoa oihukatzen die:  ("kukubilko, eutsi, prest").

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Burugabetze

[350px|thumb|*[San Pauloren burugabetzea.*Enrique Simoneten margolana, 1887.]]
**Burugabetzea** norbaiten burua gorputzetik ebakitzea ala banatzea da. Ekintza honen jarduera ezagunena heriotz zigor gisa da, bai aizkora, ezpata edo gillotina bidez.

Zigortuak hiltzeko modurik azkarrenetako bat da, Antzinako Erroma eta Erdi Aroko Europan nagusiki patrizio, errege, erregin, noble eta jauntxoei pribilegio moduan eskeintzen zitzaien heriotz zigorra zen, gehienbat jende arruntak jasaten zituzten gainontzeko zigor heriotz anker, luze eta basatiagoak ez bezala, ustez "zibilizatuagoa", ia sufrimendurik gabe eta berehala burutzen zelako.

Heriotz zigor honen urrezko aroa Erdi Aroa eta batez ere Frantziako Iraultza izan ziren, azken honetan gillotinari esker.

## Kanpo estekak
T2: Trainspotting

**T2: Trainspotting** 2017ko Danny Boyle ingeles zinema zuzendariak zuzendutako komedia beltz eta drama film bat da. Irvine Welsh eskoziar idazlearen *Porno* eleberrian oinarritua dago. Ewan McGregor, Ewen Bremner, Jonny Lee Miller eta Robert Carlyle aktoreek antzeztu zuten.

Berez, 1996ko *Trainspotting* film ospetsuaren jarraipena da, hura zuzendu zuen zuzendari berberak zuzentzeaz gain, hartan antzeztu zuten aktore berberak ere antzezten baidute, eta hura bezalaxe Eskoziako Edinburgh hiriburuan hogei urte beranduago girotua dago.

## Argumentua 
Lehenbizi aukera bat egon zen ...... ondoren traizioa. Jada hogei urte igaro dira. Gauza asko aldatu dira, baina dena berdin doa. Mark Renton (Ewan McGregor) sorlekua dei dezakeen tokira itzuli berri da: Edinburgh. Bere zain betikoak daude: Spud (Ewen Bremner), Sick Boy (Jonny Lee Miller) eta Begbie (Robert Carlyle). Beste aspaldiko hainbat adiskide ezagun ere zain dauzka: atsekabea, galera, poza, mendekua, gorrotoa, adiskidetasuna, maitasuna, irrikia, beldurra, damua, diamorfina, autosuntsiketa eta heriotz arriskua, denak Marki ongietorria egiteko ongi-ongi lerrokatuak eta bakoitza bere txandaren zain daude, denak berarekin noiz dantzatzeko prest.

## Aktoreak 
* Ewan McGregor: Mark "Rent Boy" Renton
* Ewen Bremner: Daniel "Spud" Murphy
* Jonny Lee Miller: Simon "Sick Boy" Williamson
* Robert Carlyle: Francis "Franco" Begbie
* Kelly MacDonald: Diane
* James Cosmo: Renton jauna
* Shirley Henderson: Gail Houston
* Irvine Welsh: Mikey Forrester

## Kanpo estekak 
* *T2: Trainspotting* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *T2: Trainspotting* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Droga mendekotasun

**Droga mendekotasuna** terminoak adikzioari dio erreferentzia egiten, substantzia psikoaktibo, droga edota adiziozko substantziagatik sortua dena. MOEk alkohola zein beste edozein substantziaren menpekotasuna, substantzia jakin baten dosi zehatz batzuk, sarritan kontsumitzea ondo sentitzeko edo gaizki ez sentitzeko behintzat bezala definitzen du.

Kontsumo mota desberdinek sortzen duten menpekotasuna mota ezberdinetakoa izan daiteke egun: Batetik, ohikoa edo barneraturik dugun menpekotasun fisikoa (heroina, alkoholismoa...) ala psikikoa (speed, kokaina, haxix...). Baina badago hain ezaguna ez den baina eraginkorrena den beste mota bat ere; menpekotasun funtzionala hain zuzen ere. Alegia, menpekotasun fisiko edo psikikorik gabe, hainbat egoera bilatzeko helburuarekin gauzatzen den kontsumoa.

Droga menpekotasuna gaixotasun gisa kontsidera daiteke. Osasunari orokorrean dio eragiten, aspektu fisiko, psikologiko eta sozialetan besteak beste. Hala izanik, tratamendu egoki bat behar du izan berau eragiten dion pertsona guztiz sendatu dadin. Badira zenbait kasu pertsonek ez dutela menpekotasunetik errekuperatzea lortzen, izan ere, ez baitzaie gaixotasun zehatz horri aurre egiteko tratamendu egokirik ematen. Droga menpekotasunak bizitzaren alor guztietan eragiten duela jakina da, baita horrek arazo fisiko, psikologiko, familiako, laneko eta arazo legalak ekarri ere.

Arrazoi horrengatik, droga menpekotasuna gainditzeko egiten diren tratamenduen prozesu oro, ikuspegi integral batekin egin behar dira, zeinetan gizarteratze prozesuek esparru horien kargu eginez, errekuperazioa erabatekoa izango den.

Droga menpekotasunetik sendatu eta guztiz errekuperatu daiteke pertsona bat, norbanako horrek arreta integral eta kalitatezkoa jasotzen badu behintzat. Azpimarratzekoa da hala eta guztiz ere, norbanakoaren ardura uneoro dela presente halako kasu batean, hasieran, prozesuan bertan zein tratamenduaren momentuan, kontziente behar duela izan sendatzea nahi badu.

## Abstinentzia-sindromea 
Abstinentzia-sindromea pertsona batengan adikzioa eragin duen substantzia hartu edo jarduera egiteari uzten denean sortzen den sintoma eta erreakzioen multzoa da.

Alkoholaren gehiegizko erabilerak, adibidez, tolerantziara, mendekotasun fisikora eta ondoko abstinentzia-sindrometara eramaten du. Abstinentzia-sindromea, batez ere, nerbio sistema zentrala hiperkitzikakortasun-egoeran mantentzen delako ematen da .

Sindrome hau gaixotasun psikologikoetan ere ager daiteke; hauen artean mendekotasun emozionala. Azken honetan ez dago droga edo sustantziekiko mendekotasunik baina bai beste pertsonekikoa, hori dela eta, subjektuak jasaten dituen min emozionalak min fisiko bihurtzen dira.

Sintomek, sustantziaren eta mendekotasunean iraundako denboraren arabera formaz eta intentsitatez aldatuagatik ere, kasu guztietan, nerbio-sistemaren desorekatik datoz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kaio Pontzio

thumb|260px|Horka Kaudinak errepresentatzen duen freskoa

**Kaio Pontzio** (, batzuetan *Gavius Pontius* edo, besterik gabe, *Pontius*) Komandante samnita bat izan zen Varriani klanekoa. Bigarren Gerra Samnitatan erromatarren kontra borrokatu zen eta garaipen handia lortu zuen Sarde Kaudinoetan irabazi eta gero 321 K.an

Herenio Pontzioren semea, Kaio Pontzio meddix tuticus bat zen, kargu bat erromatar kontsula bezalakoa, baina botere gutxiagokoa. Bigarren gerra Samnitan 8000 gerlari eta 900 zaldun izan zituen bere agindupean. Talde honekin garaipen handiak izan zituen Canusium eta Gnaitha konkistatu eta gero, eta 13200 erromatar soldaduen kontra irabazi ere.

321 K.an erromatarrak Samnioan zeuden eta Ponciok Caudion zegoela erromatarrak kaudaziatik hurbil zeudela ikusi zuen. Erromatarrei tranpa bat jarri zien eta hamar soldadu bidali zuen kanpamentura Luzerako hiria setiatzen ari zirela esateko. Erromatarrak sinistu zituzten eta Sarde Kaudinoetako gudan garaitu zituan sorpresa batean erromatarrak harrapatu eta gero. Urte batzuk geroago Lautulaen beste garaipen bat lortuko zuen (k. a. 315ean)

Kaio Pontzio harrapatuta eta exekutatua izango zen k. a. 292an baina data hain aurreratua izanez gero bere semea izango zela pentsatzen da.

## Bibliografia 
* 
*
Mạc dinastia

**Mạc dinastia** (; Hán Việt: 莫朝, *Mạc Triều*) Vietnamgo klana izan zen, 1527tik 1592ra Tonkin inguruan izen bereko dinastia ezarri zuena, jatorrizko Le dinastiari aginpidea kenduta.

## Historia 
Mac familiako kideak Le dinastiako (1428-1787) erregeen ministroak ziren, baina 1527an, Mac Dang-dung jeneralak, Le dinastia ahulduta ikusirik, jatorrizko dinastiaren tokia hartu zuen. Handik zortzi urtera, Nguyen familia ahaltsuak Le erregeak ezarri zituen berriro aginpidean eta kanpora egotzi zuen Mac familia. Hala ere, Vietnamgo iparraldean erreinu bat osatzeko ahalmena izan zuen Mac familiak, Txinak lurralde burujabetzat onartu zuena. Barne arazoek ahuldurik, Mac familiak lurralde gehiena galdu zuen 1592an; hala eta guztiz ere, Txinaren laguntzarekin, lurralde txiki bati eutsi zion Vietnamen eta Txinaren arteko mugan, 1677. urtea arte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Salon des Refusés

[thumb|300px|[Edouard Maneten ''Le Déjeuner sur l'herbe* (Bazkaria belar gainean), *Salon des Refusés*en erakutsitako margolan bat izan zen.]]
***Salon des Refusés***, () historikoki 1863an egin zen Pariseko Saloiaren erakusketan epaitegia kanpoan utzi zituen lanen erakusketa da. 

Berez, saloi horien antolaketa aurretik ezagutzen zen, 1830tik, baina 1863koak eskandaluaren maila lortu zuen. Urte horretan artista askok haren protesta eman zuten ezagutzera zeren eta epaitegi zorrotz batek 3.000 lan baino gehiago erakusketa ofizialetik kanpo utzi baitzituen (aurkeztu zirenak 5.000 baino gehiago izan ziren). Protestaren aurrean Napoleon III.a enperadoreak errefusatutako artistek Saloi ofizialaren ondoan beste erakusketa antolatzeko. Gaur egun *salon des refusés* hitzarekin edozein erakusketatik kanpo gelditu diren lan batzuen erakusketari esaten zaio.

## Historia 
1863ko *Salon des Refusés* horretan margolan ospetsu asko erakutsi ziren, besteak beste, James McNeill Whistlerren *The White Girl* edo Edouard Maneten* Le Déjeuner sur l'herbe*. Publikoaren erantzuna, orokorrean, lan horietaz trufatzea eta barre egitea izan zen. Arrazoia lan asko eta asko oso berritzaileak zirela garai hartan. Baina, beste aldetik, kritikaren sektore batek abangoardiaren margolaritzaz interesatu zen, modu batez espresio berriak onartuz. Manetek eraginda inpresionistek 1874an Saloi ofizialetatik kanpo beste *Salon des Refusés* antolatu zuten. Urte horretatik aurrera, antzeko erakusketak antolatu ziren: 1875an eta 1886an. Paraleloki, Saloi ofiziala maldan behera joan zen.

## Galeria 

Image:Whistler_James_Symphony_in_White_no_1_(The_White_Girl)_1862.jpg|thumb|300px.|James McNeill Whistlerren *The White Girl'' 1862

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Abangoardia

## Kanpo estekak
Sarde Kaudinoetako Gudua

**Sarde Kaudinoetako Gudua** (Kristo aurreko 321), erromatarrek eta samnitek elkarren aurka izan zuten Bigarren Gerra Samnitako gertaera erabakigarri bat izan zen. Gudu izena ematea, formalitate historiko bat besterik ez da: ez zen zuzeneko borrokarik izan, eta ez baitzen zauriturik edota hilik izan.

K.a. 321an erromatarrak Samnioan zeuden eta samniten komandante zen Caio Ponciok erromatarrak Caudion zeudela jakin zuen. Erromatarrei tranpa bat jarri zien eta artzainez mozorroturiko hamar soldadu bidali zituen samnitak Lucera hiria setiatzen ari ziren zurrumurrua zabaltzeko. Erromatarrek gezurra sinetsi eta Lucerara jo zuten bide laburrenetik, sarde Kaudinako pasabidetik. Erromatarrak 50 000 soldadu inguru ziren.

Inguruak malkartsuak ziren, eta honek erromatarrei bakarrik pasabide hau uzten zien, Tifata eta Taburno mendien arteko haran estua. Erromatarrak erdialdean zeudenen harrizko barrikada bat aurkitu zuten. Tranpa susmatu eta pasabidetik irteteko atzera itzuli zirenean samnitek bidea itxia zutela ikusi zuten. Erromatarrak irteten saiatzen zirenean samnitek hil egiten zituzten. 

Egoera, ordea, ez zen erabakigarria, samnitak abantaila posizioa izan arren ez baitziren berehalakoan nagusitzeko gai. Caio Ponciok aitari aholkua eskatuta, honek bi aukera zirela esan omen zion: erromatar guztiak hiltzea, erromatarrak ahuldu eta samnitarren nagusitasuna bermatuz, edo akordio bat lortu eta erromatarrei armak kendu eta bizirik joaten uztea, Erromarekin gerra bukatzeko akordio lagunkoi bat lortzeko aukerak handituz. Caio Ponciok bigarren aukera hautatu zuen, baina baldintza humiliagarriak ezarri zizkien erromatarrei. Erromatarrak makurrarazteko haien armak eta armadurak kendu eta lanza batzuen azpitik pasatzera behartu zituzten.

Guda honen ondorioz erromatarrak errenditu egin ziren. Samnitek mugako hainbat hiri eskuratu zituzten, Fregelas, Terentino eta Satrico adibidez, eta Lucera eta Liris ibaiko haranetako erromatar kolonoen ebakuazioa onartu behar izan zituzten erromatarrek.

Epe luzera, ordea, erromatarren gertaerarekiko gorrotoa atxiki zuten, laister gudaldi berriak ekarriko zituena.

## Bibliografia 
*  Apiano (1985). *Historia romana: Tomo I - III:4*. 73-78. orrialdeak. .
*  José Manuel Roldán (1987). *Historia de Roma. Tomo I: La República Romana*. Madril: Ediciones Cátedra. 107-108. orrialdeak. .
*  Tito Livio (1990). *Historia de Roma desde su fundación*. III. liburukia: VIII-X. liburukiak, Madril: Editorial Gredos. .

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  http://mcadams.posc.mu.edu/txt/ah/Livy/Livy09.html
*  https://web.archive.org/web/20100708195102/http://www.analitica.com/va/politica/opinion/3174710.asp Analítica.com azpian caudine Sardexkak]
*  http://www.lasprovincias.es/valencia/20080707/opinion/horcas-caudinas-20080707.html
*  http://www.historia-roma.com/07-guerras-latinas-samnitas.php
Pelayos semanario infantil

** Pelayos aldizkaria ** gaztelerazko haurrentzat eta gazteentzako aldizkaria izan zen, Haur astekari falangista izan zen.

Haur aldizkari hau 1936 abenduaren 27an sortu zen eta 1938 urtearen azaroaren 27an desagertu.
Donostian argitaratu zen. Argitaletxearen erredakzioa eta zuzendaria garaiko C. Delgado de Amestoy kalean zegoen, hau da Gros auzoan Claudio Delgado Amestoi medikuaren omenez 1925 urtean izendatutako kalean
, garaiko posta kodea 203 zenbakia zen. Eta Kudeaketa Kursaaleko Erreketen kuartelean zegoen

Zuzendaria Mariano Vilaseca zen. 20. zenbakitik aurrera Juan Baigual arduratu zen.
.

Guztira 102 zenbakiak 101zenbakiak gehi 1938 urtearen almanake bat.

Ale bana koaderno euskarria zeukan. Azala koloretan eta barne orrialdeak txuri-beltz. Salneurria 20 zentimokoa zen eta urteko harpidetza 9 pezetan. Almanakea ez ohiko alea izanik peseta batean saldu zen.
. Era berean ere Pelayoren istorioa “ Nuestro Patrono San Pelayo (911-925) “ Pelayo haurrak mairuek atxilotuta, pairatutako martirioa isladatzen da kristau fedeari eusteagatik.

Jainkoa, Aberria eta Franco buruzagiaren alde jokatzen zuen eta komunisten eta judeomasonen kontra .

Hasieran politikoegia izanik, pixkanaka karga politikoa arindu zuen eta edukina haur publikoari egokitu zen.

## Bibliografia 
* , Viviane (ed) (2002). *Historietas, comics y tebeos españoles*. Presses Universitaires du Mirail: Hespérides Espagne, Université de Toulouse, Le Mirail.
* , Jesús (2000). Atlas español de la cultura popular: *De la historieta y su uso 1873-2000*, Madril: Ediciones Sinsentido/Fundación Germán Sánchez Ruipérez. 2 v. .
* , Luís (1969). *Los cómics en España*, Barcelona: Lumen argitaletxea.
* , Antonio (02/1968). *Apuntes para una historia de los tebeos III. Tiempos heroicos del tebeo español (1936-1946)*. Madrid: Revista de Educación, n.º 196.
* , Luis (2000). *Flechas y Pelayos. Moral y estilo de los niños franquistas que soñaban imperios*, Madril: Edaf.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Tebeosfera http://www.tebeosfera.com/publicaciones/pelayos_1936_jncg.html''.
Barentsburg

**Barentsburg** (errusieraz: Баренцбург) Svalbard uhartedian (Norvegia) dagoen bigarren bigarren kokaleku handiena da. Errusiako Arktikugol enpresaren kokaleku meatzaria izanik, dituen 471 biztanleetatik gehienak errusiar eta ukrainarrak dira.

## Geografia 
### Klima 
## Historia 
Willem Barents esploratzaile herbeheretarraren izena daraman kokaleku hau, herbeherear meatzari herri modura sortu zen 1920ko hamarkadan. 1932an, errusiar estatuaren jabegoa den Arktikugol enpresari saldu zioten , eta ordutik berau da Barentsburg-eko jabe.

## Ekonomia 
Ikatz meatzaritza da kokalekuko jarduera ekonomiko nagusia, zeina nagusiki Ipar Europako erosleei saltzen zaien. Turismoa ere garapen bidean dago. Kokalekua Errusiaren menpe dago janaria, monetaz eta gainontzeko beharrez hornitzeko.

## Estatus administratiboa 
Nahiz eta Svalbard Norvegiaren jabetza izan, 1920ko Svalbardeko itunak, herrialde sinatzaileetako hiritarrei eskubide bera ematen die baliabide naturalak ustiatzeko. Errusia, Norvegiarekin batera, dira gaur egun Svalbard-en meatzaritzan aritzen diren herrialde bakarrak. Errusiar kontsulatua dago Barentsburgen, mundu osoan iparralderen dagoen egoitza diplomatikoa. Barentsburg-ek dena den, posta-helbide eta telefono zenbaki norvegiarrak ditu.

## Azpiegiturak 
Longyearbyen eta Barentsburg arteko distantzia 55 km-takoa da, baina ez dago bi kokalekuak lotzen dituen errepiderik. Bien arteko garraioa gehien bat itsasontziz, elur-motorrez eta helikopteroz egiten da. Heliportu bat dago Barentsburg-etik 4 km iparraldera (NAZE kodea: ENBA). Ikatza itsasontziz garraiatzen da. Portua Barentsburg erdian dago kokaturik.

## Argazki galeria 

File:Barentsburg1 (js).jpg|Barentsburg airetik
File:Barentsburg_seaside.jpg|Barentsburg itsasaldetik
File:Barentsburg monument.jpg|Ikatzari monumentua
File:Consulate of Russia in Barentsburg.jpg|Errusiar kontsulatua
File:BarentsburgFromDock.JPG|Barentsburg, kaietatik ikusita
File:Barentsburg_Lenin.jpg|Iparralderen dagoen munduko bigarren Leninen estatua (iparralderen dagoena Pyramidenen dago)
File:Barentsburg_mainstreet.jpg|Ulitsa Ivana Starostina, kokalekuko kale nagusia.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Longyearbyen
* Svalbard

## Kanpo estekak