Baliarrain

**Baliarrain** Gipuzkoako erdialdetik pixka bat hego-ekialdera dagoen udalerri euskaldun bat da, Tolosaldekoa. 2,5&nbsp;km² ditu, eta  biztanle zituen . urtean. Herriaren jarduera ekonomiko nagusia nekazaritza da. UEMAko kidea da.

## Geografia 
Baliarraindik hurbilen dagoen herria Ikaztegieta da, Baliarraindik 3 bat kilometrora. Orendain eta Altzaga herriak ere Baliarraindik gertu daude; bi herri horiekin baturik, 1960ko hamarkadan Iruerrietako udalerri berria osatu zuen Baliarrainek.

### Inguru naturala eta klima 
Baliarraingo mendi nabarmenenak Astatokomendia eta Belkoain dira, 455 eta 447 metroko altuerarekin, hurrenez hurren.

Erreka hauek udalerrikoak dira: Gaintzabaso, Iturrimotza eta Okots.

Ibiurreko urtegia herrian dago kokatuta, eta Tolosaldea urez hornitzen du, zehazki, honako udalerriak: Belauntza, Irura, Anoeta, Billabona, Asteasu, Zizurkil, Hernialde eta Andoain. 2013an osorik bete zen lehen aldiz urtegia.

### Udalerri mugakideak 
* Iparraldean Legorreta, Ikaztegieta eta Orendain.
* Mendebaldean Altzaga.
* Hegoaldean Gaintza.
* Ekialdean Orendain.

## Azpiegiturak 
* Atari Soro pilotalekua
* Liburutegia
* Baliarraingo haur-eskola
* KZ gunea

Urtegiaren eraikitze lanak 2008. eta 2009. urteen artean amaitzea espero zen. Urtegiak guztira 6,5 hektometro kubo dauka eta haren uharkak 70 metroko altuera. Andoaingo eta Tolosaldeko beste 12 udalerrien ur beharrizanak betetzen ditu urtegiak, guztira 55.000 pertsonaren ur beharrak alegia. Urtegia eraikitzearekin batera, ur zikinak tratatzeko araztegi berri bat eraiki zen.

## Ekonomia 
2017an honela banatzen ziren sektore ekonomikoak herrian: lehen sektorea BEGaren %7,2. Bigarren sektorea %3,5. Hirugarren sektorea %46,8. Eraikuntza %42,5.

## Demografia 
2019an zituen 151 biztanleetatik, %12,58k 65 urte edo gehiago zituen, eta atzerrian jaiotakoak %7,28 ziren. Martzelino Dorronsoro izendatu zuten alkate.

### 2015eko udal hauteskundeak 
Zerrendarik ez zen aurkeztu, eta hauteskundeak errepikatu behar izan ziren sei hilabetera. Tarte horretan Herritarrak taldeak zerrenda osatu zuen. 66 boto lortu zituen.

### 2019ko udal hauteskundeak 
Auzolanean Bizirik taldeak 57 boto lortu zituen.

### 2023ko udal hauteskundeak 
Auzolanean Bizirik taldeak 68 boto lortu zituen. Ez zen egon botorik lortu zuen beste alderdirik.

### Alkateak 
Hauek izan dira Baliarraingo azken alkateak:

a 1988. urtean Baliarrain, Ikaztegieta eta Orendain udalerri bihurtu ziren, aurreko Iruerrieta udalerriaren desegitearen ondorioz.

b Zerrendarik ez zen aurkeztu, eta hauteskundeak errepikatu behar izan ziren sei hilabetera.

## Kultura 
### Euskara 
[thumb|Baliarraingo Demetrio Garmendiaren testigantza, euskarak gerra garaian herrian zuen egoeraren inguruan. [Euskal Herriko Ahotsak proiekturako egindako elkarrizketa, ahozko ondarea jaso eta zabaltzeko.]]
Baliarraingo euskara gipuzkeraren edo erdialdeko euskalkiaren aldaera bat da, zehatzago esanda, erdiguneko azpieuskalkiaren parte den Tolosaldeko euskara da bertan hitz egiten dena. Beterriko euskararekin batera osatzen dute Tolosaldeko hizkerek erdiguneko azpieuskalkia. Herritarren %90,84 euskalduna zen 2016an.]]
Baliarraintarrek zartagi ezizena dute. Herrian bada jatetxe/aterpetxe bat izen horrekin eta guraso elkarte bat ere bai.
thumb|Lopetedi baserria

## Baliarraindar ospetsuak 
* Eneko Garmendia (1981): lokotx biltzailea, 2007ko Euskadiko txapelduna.
* Arkaitz Arteaga (1984): segalaria, 2008ko Euskadiko txapelduna.

## Ikus, gainera 
* Ikaztegieta
* Iruerrieta
* Orendain

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Baliarraingo albisteak Atarian

* Baliarraingo Udal webgunea
* *Baliarrain. SanjoanIturri-Alzagarate ibilbidea eta Ibiur urtegiko ibilbidea* lkontratua90. &#x20;(2022-12-30). 200 argazki CC-BY-SA lizentziarekin.