Carstian Luyckx

**Carstian Luyckx**, **Monogrammist KL** bezala ere ezaguna (1623 – 1675 inguru), flandriar margolari eta marrazkilaria izan zen, natura hiletan espezializatua hainbat azpigenerotan, besteak beste, loreen natura hilak, frutaren natura hilak, arrainen natura hilak, pronkstillevenak (natura hil oparoak), *vanitas* natura hilak, ehiza-piezak eta girlanden pinturak. Animaliak eta genero-eszena batzuk ere margotu zituen. Anberesen bere ibilbidea hasi ondoren, uste da geroago Frantzian lan egin zuela.

## Biografia 
Carstian Luyckx Anberesen jaio zen 1623an, David Luycx eta Margriet Clooten semea. 1623ko abuztuaren 17an bataiatu zuten  1642an Philips de Marlier natura hilen espezialistarekin eta 1645ean Frans Francken III.arekin, historia-margolariarenkin, ikasi zuen pintura.
thumb|290x290px|*Sukaldeko natura hila loreontziarekin, hegazti hilekin, arrainekin eta katu batekin*
1645ean Anberesko San Lukas gremioko maisu bihurtu zen. Anberesen dokumentatuta dago 1653ko abuztura arte. Uste da Anberes utzi eta Frantzian lan egin zuela, bere lan berantiarrek frantsesezko inskripzioak baitituzte.  Frantzian bizi zela, Luyckxek beste *vanitas* margolari batzuengan eragina izan zuen, besteak beste, Simon Renard de St. André-rengan . 

Ez dago argi noiz eta non hil zen Luyckx, baina bere heriotza data 1657 eta 1677 urteen artean kokatuko dela uste da 

## Lana 
### Orokorra 
Luyckx artista arrakastatsua izan zen, natura hilen genero askotan landu zuena, eta animaliak eta genero-eszena batzuk ere margotu zituena. Hil ondoren ahaztura erori zen.  Bi lan datatu baino ez dira ezagutzen, eta horrek zaildu egiten du bere lanaren kronologia bat ezartzea.

Luyckxek Anberesko beste margolari batzuekin lankidetzan aritu izanagatik ezagutzen da. Dresdengo Gemäldegalerie Alte Meister-ek *Sukaldeko natura hila loreontziarekin, hegazti hilekin, arrainekin eta katu batekin* izeneko margolan bat dauka. Luyckxek David Teniers Gaztearekin eta elementu arkitektonikoak margotu zituenak, eta Nicolaes van Verendaelek loreontzi bateko loreak margotu zituenak, elkarlanean aritu zen. Luyckxek ehiza-natura hila, txori-kaiola, arrain hila eta katua margotu zituen. 

### Pronkstillevens 
thumb|280x280px|*Memento mori*
Bere ekoizpenaren zati handi bat pronkstilleven-ek osatzen dute, 1640ko hamarkadatik aurrera Flandrian eta Herbehereetako Errepublikan ezagunak ziren natura hil oparoak. Luyckxen genero honetako lana Jan Davidsz. de Heem artistaren eragina izan zuen, Anberesen eta Herbehereetako Errepublikan aktibo egon baitzen. Genero honetako adibide adierazgarri bat Montrealgo Arte Ederren Museoko *Natura Hil Oparoa* da. Lan hori 1650 ingurukoa da eta kobrean margotuta dago. 

### Vanitas 
Luyckx bereziki ezaguna zen bere *vanitas* natura hilengatik, lurreko bizitzaren zentzugabekeria eta lurreko ondasun eta helburu guztien izaera iragankorra islatzeko pentsatutako natura hilen genero bat. Frantzian jarraitzaileak izan zituen, hala nola Simon Renard de St. André, eta Luyckxen vanitas lanak iraganean artista hauei egotzi zaizkie. Adibidez, horixe da kasua *Vanitas natura hila burezur batekin, biolin batekin, partitura batekin, pipa batekin eta tabako batekin, erloju-harea batekin eta mahai estali batean kandela batekin* (Sotheby's-en saldua 2012ko abenduaren 6an Londresen, 201. lotea), lehenago St. Andréri eman zitzaiona. Konposizio honek partitura musikal bat erakusten du, eta bertan latindar koral erlijioso baten zati bokal bakarra dago, eta testua heriotzari buruzkoa da bereziki. Partitura musikaleko inskripzioak ziurrenik XVI. mendeko Orlande de Lassus konpositoreari egiten dio erreferentzia. 

### Ehiza-pieza eta animaliak 
Bere ehiza-piezen eragina Frans Snyders eta batez ere Jan Fyt flandriar espezialisten eskutik jaso zen. Bere ehiza-piezen adibide bat *eperren ehiza-natura hila da, lau Springer spanielen, belatz baten, ehiza-poltsa baten eta gerriko baten eta bestelako ehiza-tresnen artean paisaia batean* (Christie's-en saldua 2013ko azaroaren 20tik 21era Amsterdamen, 168. lotea). Uste da lan hau Luyckxen Anberesko eta Frantziako aldiaren arteko trantsizio-fasekoa dela, 1650eko hamarkadan. 
thumb|280x280px|*Azeri batek erasotutako hegaztia*
Luyckxen arrain-natura hil batzuk ezagutzen dira, eta horietako batzuk lehenago genero honetako espezialistei egozten zitzaizkien, hala nola Abraham van Beijereni edo Alexander Adriaenssenen jarraitzaileei. 

Luyckxek animalia bizidunekin egindako konposizioak margotu zituen. Adibide ona da *azeri batek erasotutako hegaztia* (Kremer Bilduma). Konposizio honek azeri batek hegazti talde baten artean oilo bat harrapatzen duenaren irudikapen bizia ematen du. Artistak egoki behatu du azeriari hurbilen dagoen oilarrarekiko harridura-erreakzioa. Beste hegaztiak ez dirudite arriskuaz jabetzen. Harrapatzen ari den oiloak ikuslea begiratzen du beldurrez baino gehiago harrituta. 

### Lore eta girlanden pinturak 
Carstian Luyckxek lore-pinturak eta girlanden pinturak margotu zituen, XVII. mendearen hasieran Anberesen Jan Brueghel Zaharrak Federico Borromeo kardinal italiarrarekin lankidetzan garatu zuen natura hil mota berezi bat. 
ezkerrera|thumb|268x268px|*Birjina eta haur baten inguruko girlanda*
Generoaren garapen goiztiarrean parte hartu zuten beste artista batzuk Hendrick van Balen, Andries Daniels, Peter Paul Rubens eta Daniel Seghers izan ziren. Generoa hasieran Kontrarreforma mugimenduaren irudi bisualekin lotuta zegoen.  Habsburgoko gortean (orduan Hego Herbehereetako agintariak) eta, oro har, Anberesen nagusi zen Mariarekiko gurtza eta debozio kultuak inspiratu zuen. Girlanda-pinturek lore-girlanda bat erakusten dute irudi debozional, erretratu edo beste sinbolo erlijioso baten inguruan (hala nola, ostia). Girlanda-pinturak normalean natura hilen espezialista baten eta irudi-margolari baten arteko lankidetzak ziren.
thumb|320x320px|*Arrosa-natura hila zinta urdin batetik zintzilik, almirante gorri batekin eta aza-tximeleta batekin*
Luyckxek hainbat girlanda-pintura margotu zituen. Horietako batzuetan, kartutxoa geroago margotu zuen ezezagun batek. Adibide bat *Loreekin Kartutxoa* da (Princetongo Unibertsitateko Arte Museoa), Peter Paul Rubensen erretratu baten inguruan lore-girlanda bat erakusten duena, geroago artista ezezagun batek margotua. Honek adieraz dezake margolana bere bizitzan zehar saldu gabe egon zela. Luyckxek loreak hain zehaztasunez margotu zituen, ezen erraz identifikatu daitezkeen. Mendebaldeko Europako lorategiko landare ezagunen konbinazioa dira, hala nola krabelinak eta aingirak, baita Ekialdeko barietate exotikoen konbinazioa ere, hala nola damasko arrosa eta tulipa. Luyckxek loro-tulipa arraroa sartu zuen, garai hartan oso barietate garestia zena. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak