open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Proiekzio ortogonal

**Proiekzio ortogonala**, zuzen bat edo gehiagoren proiekzioa lur lerroan da. Hori, lortzen da zuzen lagungarriak eginez lur lerroarekiko perpentikularrak. Hau egiten da, hiru dimentsiotan dauden zuzenak proiektatu ahal izateko bi dimentsiotako plano zuzen batean. Horren ondorioz, ideia bat egin dezakegu nola zuzen bat, hiru dimentziotan ikus dezakegun.

Adibidez, AB zuzenaren muturrak proiektatzen dira L zuzenean marra
laguntzaileen bidez eta AB-ren proiekzioa lur lerroan PQ segmentua da.

Proiekzioaren ortogonalen kontzeptuak, erlazio metrikoen teorema
egiten da.Teoria honen bitartez,triangelu baten alboko dimentsioak
kalkulatu daitezke.

## Planoarekiko proiekzio ortogonalaren kasuak 
**Proiekzio ortogonala puntu batetik**
* Proiekzio ortogonala P puntuarena L zuzenarekikoa A puntua da. Hori lortzen da, zuzen perpentikular lagungarria
sortzen P-tik L zuzenera margozten. Horregatik P=A, baina proiekzioa.
link=http://eu.wikipedia.org/wiki/Fitxategi:Proyec2.JPG|none|150x150px

**Segmentu baten proiekzio ortogonala**

* Kasu arrunta: AB zuzena L zuzeneko paraleloa ez ba da, bere proiekzioa beti txikiagoa da. Hori lortzen dudu lur
lerrotik bi zuzen perpentikularrak eginez eta PQ puntuak aterako zaizkigu L zuzenean.
link=http://eu.wikipedia.org/wiki/Fitxategi:Proyeccion.JPG|none|150x150px

* PQ segmentua L zuzenetik paraleloa bada, AB zuzena berdina izango da, baina lur lerroan proiektatuta.
link=http://eu.wikipedia.org/wiki/Fitxategi:Proyec3.JPG|none|150x150px

* AB zuzenaren edozein puntu bat L zuzenean badago horrela utziko dugu. Eta beste puntua zuzen lagungarriarekin
lortuko dugu.
link=http://eu.wikipedia.org/wiki/Fitxategi:Proyec4.JPG|none|150x150px

* AB segmentua lur lerroa gurutzatzen badu, bere proiekzio ortogonala berdin berdin atera beharko genuke.
link=http://eu.wikipedia.org/wiki/Fitxategi:Proyec5.JPG|none|150x150px

thumb|250px|AB zuzenarekiko proiekzio ortogonala lur lerrotik PQ zuzena da.

## Kanpo estekak
Stomatopoda

**Estomatopodoak** edo **Itsas Mantis**ak krustazeo mota bat dira. Animalia hauek harraparitza izaera daukate, beraien harrapakinak suntsitzen eta hiltzen.

Mantis bezala ezagutzen da beste insektuekin berdintasuna daukalako. Ere deitzen diote "*boxeolari*" beraien kolpeak azkarrak eta indartsuak direlako. Ez ditugu akuarioetan ikusten, behin baino gehiagotan bere kristala apurtu dituztelako. Badaude datuak esaten dituztela beraien kolpeak ailegatzen direla bere helmugara soilik 5 milisegundutan.

Itsaso tropikal eta subtropikaletan egoten dira, itsasoak bero eta ez oso sakonak izaten dira. Beraien luzera heldu ahal da 39 Zentimetro-etaraino baina bere luzera batezbestekoa 30 zentimetro dira. Oskola buru osoa estaltzen die eta gorputzaren lehengo zatia. Kolorez beteta daude, kolore nabarmenetatik kolore argietaraino, ikuskizun ibiltariak dira. Baina ikaragarriena da beraien begietatik ikusten dutena. Ez baditugu ikusten ez du esan nahi animali arruntak ez direnik, alderantziz, Itsasoa animalia honetaz oso populatua dago, ordea, ez ditugu ikusten gordeleku eta zulo anitzetan izkutatzen direlako.

## Habitata 
Oldarkorrak dira eta normalean bakartiak. Denbora gehiena ezkututa pasatzen dute eraketa harritsuetan, itsas hondoetan. Ehizakiei jarraitu ordez, krustazio gehienak bezala, ehizakiak iristsi arte itxarotea nahiago dute. Espezie gehienak itsaso tropikaletan eta subtropicaletan bizi dira, hala nola, Karibe itsasoan edo Ozeano Barean eta Indiako Ozeanoan. Hala ere, badira itsaso epeletan bizi direnak, adibidez, Squilla matis-a.

## Begiak 
ezkerrera|155px
Gure begiek konoetaz eta makiletaz osatuta daude, makilei esker ikusten dugu Argia eta mugimendua eta konoei esker koloreak. Txakurrak, adibidez, dauzkate bi argi kono, eta hauei esker ikus dezakete urdina, berdea eta hori pixka bat, guk 3 argi kono ditugu, eta hoiei esker ikusten ditugu ikusten ditugun koloreak. **Stomatopoda **aldiz, ez dauka ez 2, ez 3, ez 4 argi kono... Baizik eta 16! Guk ikusten dugun ostadarra 3 koloreen bidez egina dago, beraz, Stomatopoda ikusiko du koloreez egindako leherketa zoragarri bat. Gizakiok ezin dugu irudikatu Itsas mantisak ikusten duena. Horregatik daukate hainbeste kolore bere gorputzean. Itsasoan, badaude milaka espezieak adaptatu direla modu desberdinean. Daude espezie batzuk ez dituztela koloreak desberdintzen eta beste batzuk superdotatu ikusmen batekin.

## Portaera 
Kolorez beteta egotea ez du esan nahi animalia lagungarri bat izatea, are gehiago, Itsas mantisa munduko animali bortitzenetariko bat da. Bere gorputzaren aurreko partean daukate bi apendize zorrotz jaurtizen dituztela kalibre 22 bala baten abiadura berdinera, eta hiru milesimetan eraso dezake bere harrapakinari 1500 Newton indarrarekin (Ideia bat egiteko, gizakiok ahal izango bagenu abiadura honen 1/10 besoak mugitu, ahal izango genuke pilota bat orbitan jarri). Bere gorputz-adarrak mugitzen dira hain azkar urak irakiten duela Stomatopoda pasatzerakoan, prozesu honi "*superkabitazioa" *deitzen zaio. Kabitazio burbuila hauek egiterakoan, sortzen da itsas-azpiko uhin hedakor bat, hil dezakeena harrapakina nahiz eta bere kolpea huts egin.

## Kanpo estekak
Squaliformes

**Squaliformes** elasmobrankioen azpiklasea osatzen itzena 125 espezieako duten lau ordenetako bat da, marrazoen senideak diren arrain kartilaginosoez osaturik.

## Taxonomia 
* **Centrophoridae** familia Bleeker, 1859
** *Centrophorus*
** *Deania*
* **Dalatiidae** familia (J. E. Gray, 1851)
** *Dalatias*
** *Euprotomicroides*
** *Heteroscymnoides*
** *Isistius*
** *Mollisquama*
** *Euprotomicrus*
** *Squaliolus*
* **Echinorhinidae** familia Gill, 1862
** *Echinorhinus*
* **Etmopteridae** familia Fowler, 1934
** *Aculeola*
** *Centroscyllium*
** *Etmopterus*
** *Miroscyllium*
** *Trigonognathus*
* **Oxynotidae** familia Gill, 1872
** *Oxynotus*
* **Somniosidae** familia D. S. Jordan, 1888
** *Centroscymnus*
** *Centroselachus*
** *Proscymnodon*
** *Scymnodalatias*
** *Scymnodon*
** *Somniosus*
** *Zameus*
* **Squalidae** familia Blainville, 1816
** *Cirrhigaleus*
** *Squalus*

## Kanpo estekak
Australiako aingeru guardako

**Australiako aingeru guardakoa** (*Squatina australis*) aingeru guardako marrazoaren espezie bat da, Squatinidae familiakoa. Ur subtropikaletan bizi da, Australiaren hegoaldean, Mendebaldeko Australiatik Hegoaldeko Gales Berriraino, 18ºS eta 41ºS latitudeen artean. 255 metroko sakoneraraino iristen da. Gutxi gorabehera 1,52 metroko luzeera da. Ugalketaren aldetik bizierrulea da, eta 20 bat kume izaten ditu harean.

## Deskripzioa 
Australiako aingeru guardakoak gorputz zabal eta bertikalki estua du. Bere muturrean lihazkiak eta bi perikulu ditu, sudur-zuloen azpian.

## Banaketa geografikoa, habitata eta klima 
Squatina australis, Australiaren hegoaldearen plataforma kontinentalean du jatorria. Tasmanian, Victorian, Austriaren-hegoaldean, Australiaren-mendebaldean eta Galesen-hegoaldean sakonean 130metrotara (430 ft) egon ahal dira. Normalean, zelai-hondo edo hareatsu eta itsas-larreetean , eta sarritan arrezife-harritsuetan aurkitu ahal ditugu. Australiako aingeru guardakoa ur epeletan egotea da ohikoena.

## Egoera 
Australiako aingeru guardakoa IUCN-arengatik IUCNren Zerrenda Gorrian , "Least Concern" atalean katalogatuta dago. Hau honela da, haren populazioa oso handia delako eta egonkorra dirudielako. Marrazoa janari bezala saltzen da, arrain zuri bezala, baina ez da erraza animalia hau harrapatzea.

## Erreferentziak 
* Compagno, Dando, & Fowler, *Sharks of the World*, Princeton University Press, New Jersey 2005 

## Kanpo estekak
Ramnefjellsfossen

**Ramnefjellsfossen** Norvegian kokatzen den munduko hirugarren ur-jauzi handiena da ofizialak ez diren hainbat argitalpenen arabera  , 818 metrorekin. Gainera «The World Waterfall Database»-ko datu-baseko erreferentziak, garrantzi gutxieneko eta urtaroko jauzi guztiak biltzen dituena, hamaikagarren altuenean kokatzen du. Ur-jauzia Ramnefjellet mendian dago, Stryn udalerrian, Sogn og Fjordane konderrian, Loen eta Oldeneko herrixketatik 10 km-ra.

## Ezaugarriak 
Jausialdia, Ramnefjellbreen glaziarrak elikatzen du, hau Jostedalsbreen glaziarraren besoa da. Jausialdiaren ostean, ura Lovatnet (10,49 km²) lakuan murgiltzen da. Ez dago arazorik jausialdira itsasontziz, ur- hegazkinez edota errepidez hurbiltzeko. Distantzia gutxira kanpin bat kokatzen da, zeinetan bidexka bat hartu daitekeen ur-jauziaren basera iristeko. Ur jausiaren erorketa guztira 818 metro dira, hiru zatitan banatuta. Duen emari eskasagatik, Norvegian ez da energia hidroelektrikoa sortzen duen ur jausi bat bezala izendatu.

## Datu interesgarriak 
Ramnefjellet mendiak 100 pertsona baino gehiago hil ditu 200, 1905 eta 1936. urteetan garraiatu zituen lur kantitate handien ondorioz. 2008. urtean Lovatnet lakutik ur jauziari atera zitzaion argazki bat, Emirates Airlinesen "Skywards" liburuxka batean argitaratu zen.

## Kanpo estekak 
*  https://web.archive.org/web/20100105140648/http://world-waterfalls.com/waterfall.php?num=4 Ramnefjellfossen World Waterfall Database-an

## Erreferentziak
Megalodon

**Megalodona** edo **megalodontea** (*hortz handia*,  *handia* +  *hortz*) desagertuta dagoen marrazo erraldoi espezie bat da, duela 28 eta 1.5 milioi urte bizi izan zena (Zenozoikoan). Bere sailkapena eztabaidan dago, aditu batzuentzat *Carcharodon* generoaren barruan sailkatuko litzateke, Lamnidae familiaren baitan; beste batzuentzat *Carcharocles* genero desagertuan sailkatuko litzateke Otodontidae desagertutako familiaren baitan. Kasu guztietan Lamniformes ordenaren barruan sailkatuko litzateke.

Megalodon ornodunen artean egon den harrapari handiena eta boteretsuena izan da.

## Aurkikuntza 
Berrezarkuntzan, hiruki formako hortz fosil erraldoiak askotak aurkitzen zirenak arroka formazioetan, herensuge eta sugeen mingain petrifikatuak bezala kotsideratu ziren. 1667 urtean iritzi hau gezurtatua izan zen Nikolas Steno daniar naturalistagatik, aintzinako marrazoenak zirenak esan zuen, marrazo moderno baten buruaren disekzioa egin eta gero aurkitutako ondorioetara erreparatuz.

### Identifikazioa 
Suitzar naturalista batek, Louis Agassiz eman zion izen zientifikoa 1835ean *C.charodon megalodon, Recherches sur les poissons fossiles* bere ikerketa lanean 1843an bukatu zuena. C.Megalodonen morfologikoki antzekoak dira marrazo txuriarenekin. Hau ikusaita Agassiz megalodon espezieari *Carcharodon* generoa atxikitu zion.* *Nahiz eta izen zientifikoa* C. Megalodon* izan askotan agertzen da marrazo megahortz edota marrazo txuri erraldoia , edo marrazo munstroa.

## Fosilak 
*C.Megalodon*aren fosil komunenak bere hortzak dira, hiruki formakoa dira,ertz zerradunak dituzte eta oso tamaina eta gogortasun handikoak dira. Hortzaren goiko partea V forma du.

Megalodonaren eskeletoa, marrazo gehienetan bezala, hezurrez baino, kartilagoz dago osatuta.

## Anatomia 
Existitzen diren espezieen artean, marrazo zuria *C.Megalodonaren *antzekoena kontsideratzen da. Eskeletoen falta dela eta zientzialariak marrazo txuriaren morfologia hartu behar izan dute *C.Megalodon*aren itxura eta tamaina ezagutzeko.

### Tamainaren estimazioa 
*C.Megalodon*aren tamaina jakitea erronka batean bihurtu da zientzialarientzat. Halaber Komunitate Zientifikoa esan bezala *C. Megalodon*a bale-marrazoa baino handiagoa zen.

30 metrotara hurbilduko zela estimatzen da hainbat eta hainbat hipotesi egin eta gero.

### Elikatzeko estrategiak 
Harrapakin handiak hartzeko hainbat teknika erabiltzen dituzte baleak harrapatzeko aukera zuen ere. Pliocenoan hasi zen baleak harrapatzeko teknikak hobetzen, hortarako hortz oso handienetatik aparte oso barail handia behar zuen.

## Desagerpena 
*C.Megalodon*aren desagerpena ikertzen ari dira hainbat zientzialariek. Duela 3.1 milioi urte, gertakera geologiko garrantzitsu bat egon zen-- Zentro Amerikako itsas-bidearen itxiera hain zuzen-- gertakari honek hainbat klima aldaketa ekarri zituen eta munduko faunan ere aldaketan gertatu ziren. Aldaketa hauengatik desagertu zen *C.Megalodona*

## Kanpo estekak
Diego Iturriaga

**Diego Iturriaga Urbiola**, pilota arloan **Iturriaga** deituraz ezaguna (Sartaguda, Nafarroa Garaia, ), esku huskako pilotari profesionala da. Atzelari aritzen da, Asegarce enpresarekin lehenik (2014-2020), Garfe enpresarekin gero (2020ko martxoaz geroztik). Estatistika ofizialen arabera, 1,79 m luze da, eta 81 kilo pisatzen du. Profesionaletako lehendabiziko partida 2014ko martxoaren 15ean jokatu zuen, Iruñeko (Nafarroa Garaia) Labrit pilotalekuan. Amateurretan, Binakako Nafarroako Txapelketako txapeldunorde izan zen, eta
Binakako Doneztebe-Malerrekako txapeldun, biak ere 2014an. Asegarcek atzelari asko lesionatuta izateak bizkortu zuen Iturriagak profesionaletan debutatzea. Berekin bateratsu maila horretan debutaturiko atzelarien aldean, baxuagoa da eta ez du kolpe bortitzik, baina oso ondo mugitzen da jokalekuan.

2018ko martxoaren 31n, Asier Agirre aurrelaria lagun, Bigarren Mailako Binakako Txapelketa irabazi zuen.

## Kirol lorpenak 
; Profesionaletan
* 2018an, bigarren mailako binakako txapelduna, Asier Agirre aurrelaria lagun.

; Amateurretan
* 2014an, binakako Nafarroako Txapelketako txapeldunordea.
* 2014an, binakako Doneztebe-Malerrekako txapelduna.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* Enpresako fitxa
Eguzkiaren Hirugarren Aroa

**Eguzkiaren Hirugarren Aroa** J. R. R. Tolkienen fantasiazko Erdialdeko Lurraldearen garai historiko bat da. Sauronen erorialdiaren ostean hasten da Hirugarren Aroa, Elfoen eta Gizakien azken aliantzaren ostean, Númenorren gainbeheraren ostean. Garai honetan elfoen boterea gutxitzen joan zen eta gizakiena handitzen eta Eraztun Bakarraren suntsiketarekin amaitu zen.

Hirugarren Aroak 3021 urte iraun zituen, Sauronek gerra galdu eta bere Eraztuna apurtu zen arte. Orduan Elrond, Bilbo eta Frodo Zorrozabal, Gandalf eta Galadrielek Valinorerako bidaia hasi zuten eta Eguzkiaren Laugarren Aroa hasi zen.

## Kanpo estekak
Irandatz ikastetxea

**Irandatz ikastetxea** () Hendaiako eskola bat da. Bigarrena kalean dago. Gaur egun 500 ikasle badira gutxi gorabehera.

## Historia 
Irandatz auzoan gaztelu bat zegoen (gaztelu hori etxe handi bat zen) berantago etxe hori suntsitu zuten baserri bat egiteko. Baserri lurrak oraingo bide bazterrean ziren eta Aiche egina eta nekez egina etxeak inguratzen zituzten. Orain kolegioa, gimnasioa eta igerilekua baserri lekuan daude.

## Kokapena 
Irandatz kolegioa Hendaia kokatzen da Frantzia eta Espainiaren arteko mugan. **Latitude :** 43.350858 | **Longitude :** -1.775038

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgunea
Sebastian Bieniek

**Sebastian Bieniek** (Czarnowasy, Polonia &ndash; 1975eko apirilaren 24 &ndash; 2022ko otsailaren 9a) Polonian jaiotako gidoilari, ekoizle, margolari, aktore eta Alemaniako zinema zuzendaria izan zen.

## Biografia 
Haurtzaroa Polonian igaro ondoren, 13 urte bete baino lehen familiarekin batera Alemaniara emigratu zuen. Gaztetatik artearekiko interesa erakutsi zuen. Hogei urtetarako hainbat erakusketetan parte hartzeko aukera izan zuen. Braunschweigen HbKen argazkilaritza ikasi zuen eta, ondoren, Berlinen, UdK-an, lehenenengo bideoak egin zituen. Kanpoan lanean egon ondoren, Rennesen ikasteko beka bat lortu zuen. 2002an Alemaniako zinema eta telebista akademian ikasten hasi zen. Bere opera primoa *Los jugadores* da. 2011an 'Realfake' izeneko liburua kaleratu zuen. 1999tik, bestetik, performance ugari sortu zituen.

## Filmografia 
* 2002: *Zero*
* 2003: *Nix mit Schuhen*
* 2003: *Entschuldigung Laterne*
* 2003: *Anamnesia*
* 2004: *Sand*
* 2005: *Zucker*
* 2006: *Gerade aus*
* 2007: *Die Spiel*
* 2008: *Silvester Home Run*

## Liburuak 
2011: *Realfake*. Berlin, 

## Kanpo estekak 
* Official website with his paintings
* REALFAKE. Book written by Sebastian Bieniek
* Official website with his films
Leitzaran Institutua

thumb|Andoaingo Institutua

**Leitzaran Institutua**, ofizialki IES Leizaran BHI, Andoaingo Bigarren Hezkuntzaren Institutua da. Eskola herriaren goiko partean dago kokatuta. Bi eraikuntza ditu, bata, nagusia, Plazaola kalean, bestea, polikiroldegia, goiko partean.

## Historia 
Ikastetxe hau 1991an Hernaniko Institutuaren adar moduan sortu zen eta hurrengo urtean, 1992an, ikastetxe autonomo gisa antolatu zen. 2017an institutuaren 25.urtemuga ospatu zen. Dena dela, eraikina zaharragoa da.

## Eskaintza 
Institutu honetan DBH, Batxilergoa, Erdi Mailako Arreta Hezkuntza Zikloa,  eta Goi Mailako Gizarteratzea Hezkuntza Zikloa irakasten da. Ikastetxearen edifizioa zaharragoa da, 80. hamarkadakoa; aurretik bertan Oinarrizko Hezkuntza Orokorraren eskola zegoen. Gaur egun ikastetxea Lanbide Heziketako Ikaslan eta Bigarren Hezkuntzako BIHE (Institutu Publikoen Zuzendari Elkartea) sareetako partaidea da.
thumb|Andoaingo Leitzaran Institutuaren hezkuntza eskaintza.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Leizaran Institutua

## Ikus, baita ere 
* Gizarteratzea (Lanbide Heziketako ikasketak)
Haurren erabilera militarra

[thumb|upright|[Kuomintang|Txinatar nazionalistekin zebilen 10 urteko haur-soldadu bat,Birmanian, Txinara eramango duen hegazkin batera igo zain, 1944ko maiatzean.]]

**Haurren erabilera militarra** hiru eratara egiten da: haurrek zuzenean borroketan parte hartzea (haur soldaduak); edo borrokalariei laguntzeko zereginetan aritzea, hala nola garraiari, espioi, mezulari... lanetan; edo abantaila politikoren bat ateratzea, giza ezkutu gisa edo propagandan.

## Munduko datuak 
Haur batzuk beren borondatez aritzen dira, eta beste batzuk, aldiz, harrapatu eta behartu egiten dituzte. Hartzen dituztenean 8-10 urte bitarte dituzte eta beren etxeetatik zein eskoletatik indarrez ateratzen dituzte. Oso zaila da haur soldaduen kopurua zehaztea, baina ikerketen arabera gutxi gorabehera 300.000 haur soldadu daude munduan sakabanaturik, eta gerraren eraginez 12 milioi ume etxebizitzarik gabe geratu dira. Latinoamerika, Afrika, Asia eta Europan gertatzen da; Afganistanen, Birmanian, Kanbodian, Kolonbian, Guatemalan, Libian, Sudanen, Txaden edo Turkian batez ere.

## Betebeharrak 
Lan asko egitera behartzen dituzte, esaterako; janak prestatzea, minak kentzea, ura garraiatzea, eta espioi edo mezulari lanak egitea. Gainera, hainbat droga kontsumitzera behartzen dituzte, eta oso txarto tratatzen dituzte, baita bortxatu eta torturatu ere. Zeregin sexualetara behartzen dituzten gehienak emakumezkoak izaten dira.

Soldadu gisa haur soldaduak oso baliagarriak dira, oso leialak direlako eta betebeharrak ezer esan gabe betetzen dituztelako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Eskolentzako materiala Amnistia Internazionalaren webgunean.
Diru eskaintza

Makroekonomian **diru eskaintza** da, une jakin batean ekonomia batean ondasunak, zerbitzuak eta aurrezki-tituluak erosteko erabilgarri dagoen diru kantitatea. Diru eskaintza modu bateratuan zehaztuko dute banku sistema pribatuak eta herrialde horretako banku zentralak. Banku zentralak merkatu irekia eta beste tresna batzuk baliatzen ditu banku sistema diru erreserbaz hornitzeko.

## Kanpo estekak
A Nightmare on Elm Street

***A Nightmare on Elm Street*** (euskaraz *Amesgaiztoa Elm Kalean*) 1984ko Wes Craven estatubatuar zinema zuzendariaren beldurrezko filma bat da. Bertan, Heather Langenkamp, Robert Englund, Johnny Depp, John Saxon, Nick Corri, Amanda Wyss eta Ronee Blakley aktoreek antzeztu zuten.

* A Nightmare on Elm Street sailaren* lehenbiziko filma da.

1980ko hamarkadan beldurrezko nerabe filmeetako ikur nagusienetakoa izan zen Freddy Krueger (Robert Englund) pertsonaia zitala mundu osoan ospetsu bilakatuarazi eta estrenatu bezain azkar beldurrezko zinemaren generoko kultuzko filma bilakatu zen, bestalde, gaur egun aski ezaguna den Johnny Depp aktorearen lehenbiziko paper nabarmena ere izan zen.

## Argumentua 
1981, AEBtako udalerri batetako instutuko hainbat nerabeek suak aurpegia desitxuratua eta laban zorrozdun eskularruak dituen gizon zital eta misteriotsu baten jazarpena pairatzen dutela amestu ohi dute. Bapatean, haietako batzuk lotan daudelarik hiltzen hasten dira, gerora antzina Freddy Krueger izeneko gizona bizirik erre zuten gurasoen seme-alabak direla jakingo da, gizon hura mendeku bila dabilerarik.

## Aktoreak 
* Heather Langenkamp: Nancy Thompson
* Robert Englund: Freddy Krueger
* John Saxon: Don Thompson tenientea
* Johnny Depp: Glen Lantz
* Ronee Blakley: Marge Thompson
* Amanda Wyss: Tina Gray
* Nick Corri: Rod Lane
* Joe Unger: Garcia sarjentua
* Charles Fleischer: King doktorea

## Jarraipenak 
Filma honek izandako arrakasta itzelaren ondorioz jarraipen ugari izan zituen: ''A Nightmare on Elm Street 2: Freddy's Revenge* (1985), *A Nightmare on Elm Street 3: Dream Warriors* (1987), *A Nightmare on Elm Street 4: The Dream Master* (1988), *A Nightmare on Elm Street 5: The Dream Child* (1989), *Freddy's Dead: The Final Nightmare* (1991), *Wes Craven's New Nightmare* (1994), *Freddy vs. Jason* (2003), *Never Sleep Again: The Elm Street Legacy* (2010) eta *A Nightmare on Elm Street* (2010eko berregokitzapena).

## Kanpo estekak 
* *A Nightmare on Elm Street* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *A Nightmare on Elm Street'' filmaren trailer edo iragarkia ikusgai
Eredu ekonomiko

**Eredu ekonomikoa**, ekonomian, prozesu ekonomikoak azaltzeko erabiltzen den eraikuntza teoriko bat da, aldagaien multzo bat eta haien arteko erlazio logiko edota kuantitatiboak erabiliz sortutakoa.

Prozesu edo fenomeno ekonomikoen errepresentazio, proposamen edo, modu zabalago batean, kontzeptu proposizional edo metodologiko bat bezala uler daiteke. Beste diziplinetan bezala, ereduak orokorrean errepresentazio ideal edo sinplifikatuak dira, sistema konplexuagoak ulertzen laguntzeko balio dutenak.

Ekonomiak nola jarduten duen ezagutzeko erabiltzen dira ereduak, ekintzen portaeren aurresanak burutzeko eta efektuak zehazteko, edo haien inguruko erabakiak hartzeko.

Aurrekoak iradokitzen duen bezala, modelo batek aspektuen irudikapen bat osatu dezake orokorragoak edo espezifikoagoak izan daitezen. Arau paper edo deskribatzaile bat izan dezake,eta abar.

## Kanpo estekak
Lanpris

**Lanpris** edo **opah** (*Lampris guttatus*) arrain lampriforme pelagikoa da. Gehienez, 2 metroko luzera eta 270 kg dituzte.

*Lampris guttatus* mundu osoan bizi da, baita Euskal Herriko uretan ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zorba the Greek

***Zorba the Greek*** (euskaraz: *Zorba greziarra*) drama film bat da, Michael Cacoyannis greziar-zipretar zinemagileak 1964an zuzendu zuena. Nikos Kazantzakis idazleraren *Alexis Zorbaren hitzak eta egintzak* eleberrian oinarrituta dago. Anthony Quinn, Alan Bates, Irene Papas, Lila Kedrova, Sotiris Moustakas eta Anna Kyriako aktore nagusiak izan ziren.

Zazpi Oscar saritarako izendatua izan zen, eta hiru irabazi: Emakumezko bigarren aktore onenaren Oscar Saria (Lila Kedrova), Zuzendaritza artistiko onenaren Oscar Saria (Zuri-beltza) (Vassilis Fotopoulos) eta Argazkigintza onenaren Oscar Saria (Walter Lassally).  Urrezko Globo sarietarako bost izendapen jaso zituen, nahiz eta bat bera ere ez irabazi.

Eszenarik ospetsuena zalantzarik gabe Zorba protagonistak (Anthony Quinn) eta Basil gazteak (Alan Bates) elkarrekin sirtakia dantzatzen duten unea da; izan ere, soinu bandan nagusi den greziar doinu horrek bikain girotzen du filma. Jatorriz zuri-beltzean filmatua izan zen, nahiz eta gerora maiz koloreztatua pantailaratu den.

## Argumentua 
Greziar jatorriko ingeles gazte bat (Alan Bates) ondorengotzan jaso duen jabego bat hartzeko asmoz Kretara joan da. Bidaian zehar Zorba (Anthony Quinn) ezagutu du, izaera sendo, bizipoz ikaragarria eta antzinako ohitura legez bizi den gizona, gaztearengan eragin handia duena.

## Aktoreak 
* Anthony Quinn: Alexis Zorba
* Alan Bates: Basil
* Irene Papas: alarguna
* Lila Kedrova: Madame Hortense
* Sotiris Moustakas: Mimithos
* Anna Kyriakou: Soul
* Eleni Anousaki: Lola
* Yorgo Voyagis: Pavlo (George Voyadjis gisa)
* Takis Emmanuel: Manolakas
* Giorgos Fountas: Mavrandoni (George Foundas gisa)
* Pia Lindström: neska baserritar / nekazaria (eszena ezabatua)
* George P. Cosmatos: aknedun aurpegiko mutikoa

## Kanpo estekak 
* *Zorba the Greek* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Zorba the Greek* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Zorba the Greek* filmeko sirtaki dantzaren unea ikusgai. Youtube.com
Spiennesko silex-meategi neolitikoak

**Spiennesko silex-meategi neolitikoak** (; ) Europako meategi neolitikorik handienak eta antzinenak dira.Valoniako Spiennes herrixkan, Monsetik hego-ekialderantz, daude eta Neolito Ertainean eta Berantiarrean (k.a. 4300-K.a. 2200) ustiatu zituzten.

2000. urtean UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Silex'S, Spiennes-ko gune neolitikora, interpretazio gunera eta meategietara ikustaldia
* Spiennes-ko meategi neolitikoak. Arkeologi taldearen web-orria
Miguel Zavaleta

**Miguel Zavaleta** (Buenos Airesko probintzia, Argentina, ) rock abeslaria eta musikaria da.

## Bizitza 
* 1975 &ndash; 1979 urteen artean, Bubu taldearen buru izan zen.
* 1981etik 1989 arte, berak sortutako Suéter banda ospetsuaren buru izan zen.
* 1994an, Suéter banda jardunera itzulita, *Sueter 5* editatu zuten.
* 2003an, berriro osatu zen Suéter banda, eta 2007an bereizi ziren.
* 2011an, Zavaletak bakarkako lehen diskoa kaleratu zuen, "No sé, quizás, suerte" izenburukoa.

## Kanpo estekak 
*  **last.fm-n**, Miguel Zavaletaren webgunea.
Planet of the Apes (1968ko filma)

***Planet of the Apes*** (euskaraz *Simioen Planeta*) 1968ko Franklin J. Schaffner estatubatuar zinema zuzendariaren zientzia-fikziozko filma da, Pierre Boulle idazlearen *La Planète des singes* eleberrian oinarritua. Bertan, Charlton Heston, Roddy McDowall, Maurice Evans, Kim Hunter, James Whitmore, James Daly eta Linda Harrison aktoreek antzeztu zuten.

Garai hartan Charlton Heston jada adineko aktorea zen: urte haietako zeuden zientzia-fikziozko filmen moda segituz, *The Omega Man* (1971) eta *Soylent Green* (1973) filmetan ere antzeztu zuen. Hirurak gaur egun genero horretako kultu-filmak dira.

Arrakastari esker, jarraipen ugari izan zituen: *Beneath the Planet of the Apes* (1970), *Escape from the Planet of the Apes* (1971), *Conquest of the Planet of the Apes* (1972), *Battle for the Planet of the Apes* (1973), *Planet of the Apes* (2001), *Rise of the Planet of the Apes* (2011), *Dawn of the Planet of the Apes* (2014) eta *War for the Planet of the Apes* (2017).

Antzeko gaiak lantzen zituen ipuin bat argitaratu zuen Txillardegik 1957an (*Orangutanen uhartea*), sei urte lehenago filmaren abiapuntua izango zen *La Planète des singes* eleberria baino (Pierre Boulle, 1963).
Fitxategi:Franklin J. Schaffner.jpg|Schaffner zuzendaria
Fitxategi:Boulle Cansado.png|Pierre Boulle idazlea
Fitxategi:Heston planet of the apes (01).jpg|Charlton Heston "Taylor"
Fitxategi:Txillardegi, UEUren omenaldian.png|Txillardegi

## Argumentua 
Taylor (Charlton Heston), Landon (Robert Gunner), Stewart (Dianne Stanley) eta Dodge (Jeff Burton) astronautak *Icarus* izeneko espaziontzian planeta ezezagun batera iritsi berri dira, 2006 urte iraun dituen hibernazio eta argiaren abiaduran burututako bidaiaren ondoren. Taylorren ustez, planeta hura Lurretik 320 argi-urtera dago eta Orion konstelazioko izar baten inguruan biraka omen dabil.

Planeta horretan, Taylorrek bertako gizaki mutuak esklabotzat dituen tximino espezien zibilizazioa topatu du. Zintzurrean zauritua izatearen ondorioz, ez da mintzatzeko gai; hortaz, tximinoek Taylor ere morroi egin dute. Behin zauria sendatu eta berriz ere mintzatzeko gai denean, Zira (Kim Hunter) izeneko psikologo tximino eme bat eta haren bikotekide Conelius-en (Roddy McDowall) laguntzaz matxinatu da.

Filmaren amaiera zinemaren historiako ahaztezin eta harrigarrienetakoa da, Gerra Hotzaren aurkako aldarrikapen edota salaketatzat jo ohi dena.

## Aktoreak 
* Charlton Heston: George Taylor
* Roddy McDowall: Cornelius
* Kim Hunter: Zira
* Maurice Evans: Zaius doktorea
* James Whitmore: Biltzarreko presidentea
* James Daly: Honorious
* Linda Harrison: Nova
* Robert Gunner: Landon
* Lou Wagner: Lucius
* Woodrow Parfrey: Maximus
* Jeff Burton: Dodge
* Buck Kartalian: Julius
* Norman Burton: Hunt Leader
* Wright King: Galen doktorea
* Paul Lambert: Ministroa
* Dianne Stanley: Stewart (ez da kredituetan ageri)

## Kanpo estekak 
* *Planet of the Apes* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Planet of the Apes* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
Simi Valley

**Simi Valley** izen bereko haranean kokatutako hiria da, Ameriketako Estatu Batuetako Kalifornia estatuko Ventura konderriaren hego-ekialdeko kantoian. Los Angeles Handiaren barnean dago. 2010ean 126.874 biztanle zituen.

## Klima 

## Gertuen dauden herriak 
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

400px|ezkerrera|Distàncies i posició relativa d'algunes poblacions

## Hiriari lotutako pertsona ospetsuak 
* Raoul Walsh, zinema zuzendaria, Simi Valleyn hil zen.
* Danielle Savre (1988-), aktorea.
* Maiara Walsh (1988-), aktorea.
* Shailene Woodley (1991-), aktorea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Canal du Centreko jasogailuak

**Canal du Centreko jasogailuak** (; ) Valoniako La Louvière herrixkatik gertu dauden lau itsasontzi-jasogailuak dira, Canal du Centre ubidean daudenak. Edwin Clark ingeles ingeniariak diseinatu zituen.

1998. urtean UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zituen.

## Details 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Victor Horta arkitektoaren eraikin nagusiak

**Victor Horta arkitektoaren eraikin nagusiak** (, ) Victor Horta arkitektoak Bruselan egindako lau etxeak dira. UNESCOk 2000. urtean Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

Hortaren lau eraikinak hauexek dira:
* Hôtel Tassel, P-A Janson kalea 6
* Hôtel Solvay, Louise etorbidea 224
* Hôtel van Eetvelde, Palmerston etorbidea 2-4, eta
* Maison & Atelier Horta, Américaine kalea 23-25

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ypres

**Ypres** (frantsesez  ahoskatua; ,  ahoskatua) Belgikako mendebaldean dagoen hiria da, Flandrian. Bertoko hizkuntza nagusia nederlandera izan eta izen ofiziala **Ieper** izan arren, gurean ezagunagoa da frantsesezko izena (adibidez, ypresiar).

Udalerriak Boezinge, Brielen, Dikkebus, Elverdinge, Hollebeke, Sint-Jan, Vlamertinge, Voormezele, Zillebeke eta Zuidschote herriak ditu barnean.

## Herri eta hiri senidetuak 
* : Hiroshima
* : Sittingbourne (1964)
* : Siegen (1967)
* : Saint-Omer (1969)
* : Wa

## Ikus gainera 
* Gabonetako su-etena, Lehen Mundu Gerrako gertakaria.

## Kanpo estekak 
* Ypresko udal webgunea
Dao De Jing

thumb|K.a. II. mendeko eskuizkribua, Han dinastiakoa.
***Dao De Jing***, ***Daodejing***, ***Tao Te Txing*** edo ***Tao Te King*** (, ; 道 *dào* "bidea"; 德 *dé* "birtutea"; 經 *jīng* "klasikoa" edo "testua"), batzuetan Laoziren liburu gisa ezaguna, Txinako testu klasiko bat da. Tradizioak dio Laozik idatzi zuela ("Irakasle Zaharra") K.a. VI. mendean, Zhou dinastiako eskribaua. Testuaren benetako egiletza eta data edo biltze-lana oraindik eztabaidagai dago, nahiz eta ezaguna den bertsiorik zaharrena K.a. IV. mendekoa den. (Laozi mende bat lehenago-edo bizi izan zela kalkulatzen da).

Testua oinarrizkoa da Taoismoaren (*Daojia*,  edo *Daojiao*, ) filosofian eta ezagutza erlijiosoan eta beste eskola batzuetan eragin handia izan du, hala nola Legalismoan, Konfuzianismoan eta Txinako Budismoan, herrialdera sartu zenean Taoismoaren hitzak eta kontzeptuak hartu baitzituen gauzak azaltzeko. Txinako artista ugari, poetak, margolariak, kaligrafistak edo lorazainak izan Tao Te Txing liburua erabiltzen dute inspirazio iturri gisa. Bere influentzia handia da Asiako Ekialdean eta munduko liburu itzulienen artean dago.

## Oharrak 
## Kanpo estekak 
* Liburuaren fitxa
Henrik Lund

**Henning Jakob Henrik Lund** edo '''Intel'eraq'* (Nanortalik, 1875eko irailaren 29 &ndash; Narssaq, 1948ko ekainaren 6a) Groenlandiako inuit herriko margolari, poeta, musikagile eta apaiza izan zen. Haren lan ezagunena groenlandieraz idatzitako Groenlandiako ereserkiaren letra da, *Nunarput utoqqarsuanngoravit'' (Zu, gure ama lurra) (1916). Ereserkiaren musika Jonathan Petersenek (1891-1960) sortu zuen.

## Kanpo estekak 
*  Groenlandiako ereserkiaren inguruko informazioa, musika eta partitura.
Plantin-Moretus museoa

**Plantin-Moretus museoa** (; ) Anberesko museoa da, Christophe Plantin eta Jan Moretus inprimatzaile ospetsuen omenezkoa.

Inprimategia Christophe Plantinek XVI. mendean sortu zuen, gero Jan Moretus bere suhiak zuzenduko zuena. 1876an Edward Moretusek hiriari saldu zion konpainia.

UNESCOk 2005ean Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Krimea eta Sebastopolen independentzia adierazpena

thumb|Krimeako bandera
**Krimeako Errepublika Autonomoaren eta Sebastopolen independentzia adierazpena** 2014ko martxoaren 11n Krimeako Kontseilu Gorenak eta Sebastopolgo Udalak hartutako erabakia izan zen. Bi horiek ordu arte Ukrainaren administrazio organoak ziren. Euren erabakiarekin, Krimeako Errepublika batu gisa agertu ziren eta independentzia aldarrikatu zuten, Ukrainatik bereizitako estatu burujabe gisa. Martxoaren 16rako, Errusiarekin batzea edo ez erabakitzeko erreferenduma ere antolatu zuten. Kontseilu Gorenak dituen 100 kideetatik 78k bozkatu zuten neurriaren alde.

## Nazioarteko erreakzioak 
Errusiako Kanpo Aferetako Ministroak adierazi zuen Krimeak hartutako erabakia guztiz legezkoa zela eta independentzia adierazpena baliagarria zela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Orectolobiformes

**Orectolobiformes** elasmobrankioen azpiklaseko marrazo-ordena da. Egun, barnean dituen zazpi familietan 33 espezie ditu.

## Familiak 
* Parascyllidae
* Brachaeluridae
* Orectolobidae
* Hemiscylliidae
* Ginglymostomatidae
* Stegostomatidae
* Rhincodontidae

## Kanpo estekak
Natural Born Killers

**Natural Born Killers** (euskaraz *Jaiotzetik Berezko Hiltzaileak*) 1994ko Oliver Stone estatubatuar zinema zuzendariaren road movie drama bat da.

Jatorrizko gidoia Quentin Tarantinok idatzi eta Stone, Richard Rutowski eta David Veloz gidoigileek berridatzi zuten. Nahiz eta solasaldi gehienak jatorrizko ideiak iradokitzen zuen gisa patsadatsuak izan, ondorengo berridazketek istorioaren ardatza Wayne Gale (Robert Downey Jr.) kazetaritik Mickey eta Mallory bikotera iraganarazi zuten. Tarantino ez zen berridazketa horiekin ados agertu, hortaz gidoiari uko egin eta bere izena gidoiaren kredituetatik kentzea eskatu zuen, horregatik kredituetan «..ren istorioa» besterik ez da agertzen.

Filma hau estreinatzean hautsak harrotu zituen, bere bortizkeri eta hilketa eszena ugariak zirela eta eztabaida handia sortu zuen, hainbat herrialdeetan zentsurak filma eszena batzuk ezabatuta zinemaratzea behartuarazi zuelarik. Filmaren zatirik handiena telebistaren kamera formatu edota ikuspuntutik filmatua dago, eszena asko garai hartako AEBtan modan zeuden telebista saioen satirak direlarik. Bestalde, filmak hainbat berezitasun tekniko ere baditu, ekozipenean kamara angelu, filtro, lente eta efektu berezi ugari erabili zirelarik.

## Argumentua 
Micky eta Mallory (Woody Harrelson eta Juliette Lewis), oso ohikoa ez den maitale bikotea osatzen dute, hiltzaileak izateko jaioak direla sentitzen baidute: biztanleri guztia izuturik duten bi kriminal gupidagabeak dira. Telesaio sentsazionalista batetako aurkezlea den Wayne Gale (Robert Downey Jr.) kazetariak bikoteak jendearengan sortzen duen jakinmin eta erakarpenaz etekina ateratzea erabaki du, hiltzaileak yelebistako heroi bilakatuz.

## Aktoreak 
* Woody Harrelson: Mickey Knox
* Juliette Lewis: Mallory Wilson Knox
* Robert Downey Jr.: Wayne Gale
* Tommy Lee Jones: Dwight McClusky
* Tom Sizemore: Jack Scagnetti detektibea
* Richard Lineback: Sonny
* Russell Means: Vieil indien, Warren Red Cloud
* Steven Wright: Emil Reingold doktorea
* Bob Swan: Napalatoni.

## Kanpo estekak 
* *Natural Born Killers* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Natural Born Killers* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
Gregorio Maidagan

**Gregorio Maidagan Mujika** (Aretxabaleta, Gipuzkoa, 1891 &ndash; Bilbo, Bizkaia, 1961eko martxoaren 20a) euskal idazlea eta euskaltzalea izan zen. Euskaltzain urgazlea.

Gasteizko apaiztegian ikasi zuena. 1914an Arabako Faidu herrian apaiz ordenatu ondoren, Bilbon Resurreccion Maria Azkueren zerbitzuan egon zen, haren heriotzara arte bere idazkaria izan zelarik. Bizkaitar hiriburuan Bilboko Donejakue katedralara bidalia izan zen. *Euskera* aldizkarian idazteaz gain *Euskal Erriaren Yakintza* aldizkarian ere itzultzaile lanetan jardun zuen.

## Kanpo estekak 
*  «Maidagan, Gregorio», *Auñamendi Eusko Entziklopedia*.
Nelson's Farewell

'''Nelson's Farewell'* (*Nelsonen Agurra*) irlandar folk abesti bat da. 1966ko apirilean The Dubliners taldeak konposatu eta 1967ko *Seven Drunken Nights'' diskoan argitaratu ondoren herrialde hartan arras ezaguna bilakatu zuen.

## Historia 
Abestia Dublin hiriko O'Connell Street etorbidean dagoen Nelson zutabeari buruzkoa da, monumentu hau Horatio Nelson ingeles almirante eta itsasgizon ospetsuaren omenez eraikia izan zen.

1966ko martxoaren 8ko goizaldean IRAk lehergailuaz erdizka suntsitu zuen, ekintza horrekin Pazko matxinadako 50. urteurrena omenduz gain irlandar hiriburuan britainiar agintearen azken aztarnetako bat desagertuarazi nahi izan zuelarik. Nahiz eta leherketak zutabearen goialdea, estatua barne, suntsitzea lortu, monumentuaren erdia zutik gelditu zen (zutarria), azkenean Irlandako Gobernuak monumentuaren hondakinak zutik uztea oinezkoentzako arriskutsua zela erabaki eta Irlandako Errepublikako Armadako ingeniariei kontrolatutako leherketa bidez monumentua erabat eraustea agindu zion.

Bitxikeri gisa eta modu satirikoan, abestia Royal Navy edo Britainiar Itsas Armadaren ereserkiaren doinuaz hasten da, Horatio Nelson ingelesa Britainiar Itsas Armadako almirantea baizen. Izenburua bera ere, *Nelsonen Agurra*, monumentua edo estatuak Dublin nahiz Irlandari egin zion agurraren aipamen erdiezkutukoa da, suntsitua izan ondoren leku hartan antzinako monumentuaren inongo arrastorik ere ez baitzen gelditu.

## Hitzak 
## Kanpo estekak 
* ''Nelson's Farewell'' abestia entzungai
Pristiophoridae

**Zerra-marrazoak** **Pristiophoriformes** ordenan dagoen **Pristiophoridae** familiako ur gazian bizi diren marrazoen izen arrunta da. Mundu osoko ur epel eta tropikaletan bizi dira.

## Taxonomia 
* *Pliotrema* generoa Regan, 1906
** *Pliotrema warreni* Regan, 1906

* *Pristiophorus* generoa Müller eta Henle, 1837
** *Pristiophorus cirratus* Latham, 1794
** *Pristiophorus delicatus* Yearsley, Last & W. T. White, 2008
** *Pristiophorus japonicus* Günther, 1870
** *Pristiophorus lanae* Ebert & Wilms, 2013
** *Pristiophorus nancyae* Ebert & Cailliet, 2011
** *Pristiophorus nudipinnis* Günther, 1870
** *Pristiophorus schroederi* S. Springer & Bullis, 1960
** *Pristiophorus sp. D*

## Kanpo estekak
Join the British Army

**Join the British Army** (euskaraz *Batu Zaitez Britainiar Armadara*) irlandar abesti herrikoi bat da. Ustez, abestia Viktoriar Arokoa omen da eta izaera antimilitarista du.

Hainbat musika talde eta abeslari abestiaren bertsio ugari moldatu eta abestu dituzte, tartean The Dubliners taldeak eta Luke Kelly abeslariak.

## Hitzak 
## Kanpo estekak 
* The Dubliners musika taldea eta Luke Kelly abeslariaren *Join the British Army* abestiaren bertsio entzungai. Youtube.com 
* *Join the British Army* abestiaren bertsio klasikoa entzungai. Youtube.com
Ceutako hesia

**Ceutako hesia** () Ceuta hirian Espainiaren eta Marokoren arteko muga osoan zehar, pasabideetan ezik, eraikitako 8 kmko hesi metalikoen multzoa da, pertsonen sarrera irregularrak eragozteko eraikia. 1996 urtean eraikitzen hasi zen eta egun, hiru hesik osatzen dute, 6 metroko altuera dutenak, 3 mko altuera duen erdikoak ezik. Hesietan zehar txarrantxazko biribilkiak daude zabaldurik eta pertsonen sarrera eragozteko hainbat egitura, hala nola hesien arteko soka metalikoak, hesi kulunkariak, sentsoreak, alarmak eta likido pozoitsua botatzen duten hedatzaileak.

## Ikus, gainera 
* 2014ko El Tarajalgo tragedia
* Melillako hesia

## Kanpo estekak
Yoshino-Kumano Parke Nazionala

Japoniako Honshu uhartearen erdialdean dagoen Parke Nazional ezaguna da. 1936an ezarri zen eta Mie, Nara eta Wakayama prefeturetako hainbat eremu hartzen ditu bere barnean.

## Ondasun nabarmenak 
UNESCOk 2004ean Gizateriaren Ondare izendatu zituen Kii mendizerrako toki eta erromes bide sakratuak bertan daude.

Irudi:Cherry blossoms at Yoshinoyama 01.jpg|Yoshino mendia.
Irudi:Odaigahara01.JPG|Ōdaigahara mendia.
Irudi:Omine7.JPG|Ōmine mendia.
Irudi:Shrine Kumano hongu torii01.jpg|Kumano Hongū Taisha.
Irudi:Nachi Falls002.JPG|Nachi ur-jauzia.

## Kanpo estekak 
*  Yoshino-Kumano Parke Nazionalaren webgunea
Kii penintsula

thumb|300px|Kii penintsularen kokapena Japonian
 Japoniako Honshū uharteko penintsula handiena da, hego-mendebaldean dagoena.

## Geografia 
Hiru prefeturatan zabaltzen da, zatirik handiena Wakayamak hartzen du, baina Nara eta Mie prefekturen lurrak ere baditu.

## Fauna eta flora 
Iparralderen dauden koralak agertzen dira penintsularen inguruan. Kuroshio itsaslasterrak hegoaldetik ur epelak ekartzen ditu eta bertan dagoen Nanki (南紀) lerro tektonikoan hezetasun handia pilatzen da.

Koralak ezezik baso epel hezea oso dentsoa da bertan, izan ere nekazaritzarako hezeegia baita eremua. Erreka ugari daude eta ur-jauzi ederrak ere bai.

## Ekonomia 
Penintsulako ekonomia basogintzan eta arrantzan oinarritzen da.

## Ondasun nabarmenak 

Irudi:Kofukuji0411.jpg|Aintzinako Narako monumentu historikoak (Gizateriaren Ondare).
Irudi:Horyu-ji10s3200.jpg|Hōryū-ji eremuko monumentu budistak (Gizateriaren Ondare).
Irudi:Seigantoji temple 02.jpg|Kii mendizerrako toki eta erromes bide sakratuak (Gizateriaren Ondare).
Irudi:Hashiguiiwa Stones.jpg|Yoshino-Kumano Parke Nazionala.
Irudi:Wakayama Castle01-R.jpg|Wakayamako gaztelua.

## Kanpo estekak
Béguinage

(frantsesez) edo  (nederlanderaz) beginek erabiltzen zuten eraikinak izan ziren. Lehenengoak XII. mendean eratuak izan ziren.

## Belgikako *béguinage*ak 
* Aarschot
* Anberes
* Brujas
* Dendermonde
* Diest
* Diksmuide
* Gante
* Hasselt
* Herentals
* Hoogstraten
* Lier
* Leuven
* Mechelen: Large and Small
* Kortrijk
* Sint-Truiden
* Turnhout
* Tongeren

UNESCOk flandriar *béguinage*ak Gizateriaren Ondare izendatu zuen 1998an.

## Beste *béguinage*ak 
* Begijnhof, Amsterdam, Herbehereak
* Breda, Herbehereak
* Cambrai, Frantzia
* Valenciennes, Frantzia
* Norwich, Ingalaterra

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kii mendizerrako toki eta erromes bide sakratuak

**Kii mendizerrako toki eta erromes bide sakratuak** UNESCOk 2004an Gizateriaren Ondare izendatu zuen Kii penintsulan kokaturiko eremu hau. Guztira 242 elementu sartzen dira izendapen honen barnean. Gehienak Yoshino-Kumano Parke Nazionalaren barnean daude.

## Izendaperanen arrazoiak 
Historikoki eta gaur egun ere hainbat erromesaldi erlijiosorentzako garratzitsua izanik babestzeko helburuaz sortu zen. Xintoismoak eta budismoak bat egiten duten ingurune honen lehen aipamenak duela 1.200 urtekoak dira. Kii penintsulako paisaiak ere hartu dira kontutan, errekak, ibaiak eta ur-jauziak besteak beste.

## Toki nagusiak 
### Yoshino eta Ōmine eremuak 

Irudi:Cherry blossoms at Yoshinoyama 01.jpg|Yoshino mendia.
Irudi:Yoshino Mikumari Shrine Main Hall 001.jpg|Yoshino Mikumari santutegia.
Irudi:Konbu Shrine, Yoshino02.JPG|Kimpu santutegia.
Irudi:Kinpusenji Yoshino Nara02n4272.jpg|Kimpusen-ji tenplua.
Irudi:Yoshimizu-jinja Yoshino Nara04.n3200.jpg|Yoshimizu santutegia.
Irudi:Oominesanji stairs.jpg|Ōminesan-ji tenplua.

### Kumano Sanzan eremua 

Irudi:Shrine Kumano hongu torii01.jpg|Kumano Hongū Taisha.
Irudi:Kumanohayatama-taisha10s4s4440.jpg|Kumano Hayatama Taisha.
Irudi:Kumanonachitaisha8473.jpg|Kumano Nachi Taisha.
Irudi:Seigantoji8488.JPG|Seiganto-ji tenplua.
Irudi:Nachi Falls002.JPG|Nachi ur-jauzia.
Irudi:Daimonzaka8562.JPG|Nachiko oihan primarioa.
Irudi:Fudarakusanji04s2010.jpg|Fudarakusan-ji tenplua.

### Kōyasan eremua 

Irudi:Niutsuhime-jinja romon.jpg|Niutsuhime santutegia.
Irudi:Danjogaran Koyasan12n3200.jpg|Kongōbu-ji tenplua.
Irudi:Jison-in Two-storey pagoda.jpg|Jison-in tenplua.
Irudi:Niukanshobujinja 02.JPG|Niukanshōfu santutegia.

### Erromes bideak 

Irudi:Okunosenbon Yoshino Nara01n4272.jpg|Ōmine Okugakemichi bidea.
Irudi:Daimonzaka28-640.jpg|Kumano Kodō.

## Kanpo estekak 
*  UNESCOren webgunean dagoen informazioa
*  Hōryū-jiren webgune ofiziala
*  Hokki-jiren webgune ofiziala
Anberesko katedrala

**Anberesko Andre Mariaren katedrala** (, ) Belgikako katedral katolikoa da, Anberesko elizbarrutiaren egoitza dena. 1352 eta 1521 artean eraikia, Peter Paul Rubens, Otto van Veen, Jacob de Backer edo Maerten de Vos bezalako margolarien lanak ditu bere barnealdean.

UNESCOk 1999. urtean bere kanpandorrea Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* De Kathedraal – Webgune ofiziala
The Wild Bunch

***The Wild Bunch*** (euskaraz *Talde basatia*) Sam Peckinpah estatubatuar zinema zuzendariaren 1969ko western film bat da. Rol nagusiak jokatzen aritu ziren William Holden, Ernest Borgnine, Robert Ryan, Edmond O'Brien, Warren Oates, Jaime Sánchez eta Ben Johnson aktoreak.

1913an Texas eta Mexiko arteko mugan girotuta dago, Mendebalde Urruneko girotik "mundu modernorako" iragate unean.

Oscar Sarietarako bi izendapen jaso zituen: Jatorrizko gidoi onenaren Oscar Sariarena (Walon Green, Roy N. Sickner, Sam Peckinpah) eta Jatorrizko soinu banda onenaren Oscar Sariarena (Jerry Fielding).

## Argumentua 
1913. urtea. Banku lapur beteranoez osatutako talde bat legez kanpo bizi da. AEBen eta Mexikoren arteko mugan egiten ditu lapurretak, baina halako batean atzetik jarraika ditu sari ehiztarien talde bat eta Mexikoko Armada.

## Aktoreak 
* William Holden: Pike Bishop
* Ernest Borgnine: Dutch Engstrom
* Robert Ryan: Deke Thornton
* Edmond O'Brien: Freddie Sykes
* Warren Oates: Lyle Gorch
* Jaime Sánchez: Angel
* Ben Johnson: Tector Gorch
* Emilio Fernández: Mapache jenerala
* Alfonso Arau: Herrera tenientea
* Strother Martin: Coffer
* L.Q. Jones: T.C.
* Albert Dekker: Pat Harrigan
* Bo Hopkins: Crazy Lee
* Dub Taylor: Wainscoat erreberendoa
* Paul Harper: Ross
* Jorge Russek: Zamorra maiorra

## Kanpo estekak 
* *The Wild Bunch* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Semigalia

thumb|310px|Semigaliako mugak.
**Semigalia** (; ; ; ; ) Letoniako eskualde kulturala da, herrialdeko erdialdean eta hegoaldean dagoena. Hiri nagusia Jelgava du. Askotan Seloniarekin batera agertzen da.

Eskualdeak Jelgava hiria eta Auce, Baldone, Dobele, Engure, Iecava, Jaunpils, Ozolnieki, Rundāle, Tērvete, Tukums eta Vecumnieki udalerriak ditu barnean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Guess Who's Coming to Dinner

'''''Guess Who's Coming to Dinner'''* (euskaraz: *Asma ezazu nor datorren afaltzera'') komedia filma da, Stanley Kramer estatubatuar zinemagileak 1967an zuzendu zuena. Spencer Tracy, Sidney Poitier, Katharine Hepburn, Katharine Houghton, Beah Richards eta Roy E. Glenn aktore nagusiak izan ziren.

Oscar sarietarako hamar izendapen jaso zituen, eta bi irabazi: emakumezko aktore onenarena (Katharine Hepburn) eta jatorrizko gidoi onenarena. Gizonezko eta emakumezko aktore onenen BAFTA sariak ere irabazi zituen.

## Argumentua 
Familia oneko neska gazte bat (Katharine Houghton) jaiotetxera itzuli berri da, eta guraso adinduei (Spencer Tracy eta Katharine Hepburn) senargaia –Sidney Poitier, sendagile beltza–aurkeztu die. Nahiz eta neskaren gurasoek pentsamolde ireki eta aurrerakoia izan, nahastuta daude, bereziki aita, halako ezkontzak alabari arazoak besterik ez dizkiola ekarriko uste baitute.

## Jakingarriak 
Garai hartako estatubatuar gizartearen kritika satirikoa da, gaia arrazismoa baita. Hollywooden arraza ezberdinetako bikote bat protagonista izandako lehenengoetakoa izan zen. Bestalde, Spencer Tracyk eta Katharine Hepburnek –benetako bizitzan bikote ziren– elkarrekin lan egin zuten azken filma izan zen, lehen emanalditik 17 egunera Spencer Tracy hil egin baitzen. Gainera, Katharine Houghton, haien alabaren papera antzeztu zuena, Katharine Hepburnen iloba zen.

Filma Kaliforniako San Frantzisko hirian filmatu zen.

## Aktoreak 
* Spencer Tracy: Matt Drayton
* Sidney Poitier: John Wayde Prentice Jr. sendagilea (semea)
* Katharine Hepburn: Christina Drayton
* Katharine Houghton: Joanna "Joey" Drayton
* Cecil Kellaway: Mike Ryan monsinorea
* Beah Richards: Mary Prentice
* Roy E. Glenn: John Prentice Sr. (aita)
* Virginia Christine: Hilary St. George
* Alexandra Hay: Carhop
* Isabel Sanford: Matilda "Tillie" Binks
* Barbara Randolph: Dorothy
* D'Urville Martin: Frankie
* Tom Heaton: Peter
* Grace Gaynor: Judith
* Skip Martin: Mutil banatzailea
* John Hudkins: Taxilaria
* Jacqueline Fontaine: Kantaria (krediturik gabe)

## Kanpo estekak 
* ''Guess Who's Coming to Dinner'' filmaren IMDBko fitxa irakurgai