open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Oinatz Bengoetxea

**Oinatz Bengoetxea Berasategi**, pilota arloan **Bengoetxea VI.a** deituraz ezaguna, (Leitza, Nafarroa Garaia, ) esku huskako pilotari profesionala da. Aurrelari aritzen da, Baiko Pilota enpresarekin. Enpresak emandako datuen arabera, 1,77 metro luze da, eta 75 kilo pisatzen du. Profesionaletako estreinako partida 2002ko urriaren 5ean jokatu zuen, 18 urte besterik ez zuela, Iruñeko Labrit pilotalekuan. Hiru txapelketa nagusiak irabaziak ditu: bi aldiz buruz burukoa, 2008an (Abel Barriolari 22-11 irabazita) eta 2017an (Iker Irribarriari 22-18 irabazita); eta aldi banatan binakakoa, 2015ean (Untoria atzelaria lagun); eta lau eta erdikoa, 2016an (Jokin Altuna 22-21 mendean hartuta).

Bengoetxearen jokoak abiadura du ezaugarri nagusi: guztiz pilotari bizia da, bere zango lasterrei esker ezinezkoak diruditen pilotetara iristen da. Joko molde alaia du, jokaldi ikusgarriak egiten ditu, pilotari abiadura handia ematen dio eta errematearen bila joan ohi da. Defentsan ere ikusgarria da oso, bizi-bizia, ez du pilotarik galdutzat ematen. Eskuina du esku onena, baina ederki darabil ezkerra ere.

## Kirol lorpenak 
* Buruz buruko txapelduna (2):
** 2008an.
** 2017an.
* Binakako txapelduna (1): 2015
** Txapeldunordea: 2005 eta 2017an.
* Lau eta erdiko txapelduna (1): 2016an.
** Txapeldunordea: 2012
* Gabonetako torneoko txapelduna: 2005
* Nafarroako lau eta erdiko txapelduna: 2011, 2012

### Txapelketa nagusietako finalak 
;Buruz buru

;Binaka

;Lau eta erdikoa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sustrai: «Oinatz Bengoetxea: “Aurtengoa niretzat ere sorpresa izan da”», *Argia*, 2008-09-21.
Hodei Beobide

**Hodei Beobide Urrutia**, pilota arloan **Beobide** deituraz ezaguna (Ubide, Bizkaia, 1985eko apirilaren 23a) esku huskako pilotari profesionala da. Atzelari jokatzen zuen, Asegarce enpresarekin. Estatistika ofizialen arabera, 1,83 m luze da, eta 82&nbsp;kg pisatzen zuen. Profesionaletako estreinako partida 2005eko abuztuaren 17an jokatu zuen, Gernikako Santanape pilotalekuan. Hezur muineko gaixotasun larri batek jota, 2007ko apirilean, 22 urte zituela, hil edo bizi ibili zen. Ia bi urte geroago itzuli zen pilota partidetara, 2009ko martxoaren 9an, Tolosako (Gipuzkoa) Beotibar pilotalekuan. Partidaren bukaeran, ikusleen esku zarten artean, enpresako lagunek txapel bat eman zioten, idazkun hau zuena: «Bizitzako txapelketa gogorrenari aurre egiteagatik, txapeldun». Berasaluze II.aren laguntasuna izan zuen gaixoaldian, eta Beobidek Berasaluzeri bere kirol mailarik onenera heltzen lagundu dio. Gaur egun, pilota enpresa nagusietatik kanpora dihardu.

## Erreferentziak
Beloki

**Beloki** euskal abizena izateaz gain, esanahi desberdinak izan ditzake:

## Lekuak 
* Beloki: Aralarreko mendia.
* Beloki: Gipuzkoako Zumarraga udalerrian dagon mendia:
** Horren izena hartzen du Beloki pilotalekuak Zumarragan.
* Beloke: Ahurtiko (Lapurdi) monasterioa.

## Pertsonaiak 
# Joseba Beloki: Lazkaoko txirrindularia.
# Ruben Beloki: Burlatako pilotaria.
# Alberto Beloki: Burlatako beste pilotari bat.
# Anestesia musika taldeko bateriajolea.
Pablo Berasaluze

**Pablo Berasaluze Zabala**, pilota arloan **Berasaluze II.a** deituraz ezaguna (Berriz, Bizkaia, 1977ko irailaren 15a) esku huskako pilotari profesional ohia da. Aurrelari aritzen zen, Asegarce enpresarekin; gaur egun, enpresa horretako pilotarien entrenatzaile dihardu. Profesionaletako estreinako partida 1998ko otsailaren 28an jokatu zuen, Bergarako udal pilotalekuan; azkena, berriz, 2016ko urriaren 1ean, Bilboko Bizkaia pilotalekuan, omenaldi handi batekin. Pilotari profesionaltzat egindako 18 urte eta erdiko eta 1.012 partidako ibilbidearen zatirik handienean, **Berasaluze VIII.a** kirol izenaz izan da ezaguna, eta 2013ko martxoaren 14an bihurtu zen Berasaluze II.a, Asegarcerekiko kontratua 2016 arte luzatzearekin batera. 2003an hila zen aita omendu nahi izan zuen, haren kirol izena hartuta. Horrez gainera, ***Pablito*** goitizenaz ere ezaguna da. Egiten zituen erasoko jokaldi ikusgarriengatik eta beti onena ematen saiatzeagatik zaleek oso maitatua, bereziki Bizkaian. Izan ere, erreferente bat da herrialde horretan. Ez zuen txapelketa nagusirik irabazi, baina beti aritu zen onenekin lehian.

## Kirol lorpenak 
Binakako txapelketako hiru final jokatu zituen, eta hirurak galdu:
* 1999an, Ruben Beloki atzelaria lagun, 22-17 galdu zuen Nagore-Errandonearen aurka.
* 2013an, Jon Ander Albisu atzelaria lagun, ez zuen Irujo-Zabaleta bikotearen aurkako partida bukatzerik izan, orpazurda hautsi baitzitzaion jokaldi batean.
* 2015ean, Aitor Zubieta atzelaria lagun, 22-7 galdu zuen Bengoetxea-Untoriaren aurka.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* Pablo Berasaluzeren fitxa, Asegarceren webgunean.
Andoni Eguskiza

**Andoni Eguskiza Etxebarria**, pilota arloan **Eguskiza** deituraz ezaguna (Zornotza, Bizkaia, 1977ko abuztuaren 22a) esku huskako pilotari profesional ohia da. Aurrelari jokatzen zuen, Asegarce enpresarekin. Estatistika ofizialen arabera, 1,76 m luze da, eta 76 kg pisatzen zuen. Profesionaletako estreinako partida 2004ko maiatzaren 1ean jokatu zuen, Barakaldoko Barakaldes pilotalekuan. 2007ko maiatzaren 1ean amaitu zitzaion Asegarcerekiko kontratualdia, eta ez zioten berritu.
Iñaki Esain

**Iñaki Esain Urbeltz**, pilota arloan **Esain** deituraz ezaguna (Burlata, Nafarroa Garaia, 1976ko abenduaren 24a) esku huskako pilotari profesional ohia da. Aurrelari jokatzen zuen, Asegarce enpresarekin; lehenago, Aspe eta Maesku 2000 enpresekin jokatua zen. Estatistika ofizialen arabera, 1,79 metro luze da, eta 80 kg pisatzen zuen. Estreinako partida 1998ko otsailaren 27an jokatu zuen, Iruñeko Labrit pilotalekuan. Bi titulu nabarmen irabazi zituen: 1998ko bigarren mailako buruz buruko txapelketa eta 2003ko Nafarroako lau eta erdiko txapelketa. 2008ko otsailaren 11n jokatu zuen profesional gisa azken partida, Tolosako (Gipuzkoa) Beotibar pilotalekuan; profesionaletako azken urteetan ez zuen partida askorik jokatu.

2009ko otsailean, Errioxako Pilota Federazioko zuzendari tekniko izendatu zuten, eta urte bereko irailean Munduko Pilotari Elkartearen sortzaileetako bat izan zen. 2012ko irailaz geroztik, Nafarroako Pilota Federazioko zuzendari teknikoa da.

## Kirol lorpenak 
* 1998ko bigarren mailako buruz buruko txapelketa
* 2003ko Nafarroako lau eta erdiko txapelketa.

## Erreferentziak
Iñaki Eskudero

**Iñaki Eskudero Iñarrea**, pilota munduan **Eskudero** deituraz ezaguna (Eratsun, Nafarroa Garaia, 1983ko otsailaren 1a) esku huskako pilotari profesional ohia da. Atzelari jokatzen zuen, Asegarce enpresarekin 2003tik 2006ko ekain arte, eta Garferekin gero. Estatistika ofizialen arabera, 1,84 m luze da, eta 97&nbsp;kg pisatzen zuen. Profesionaletako estreinako partida 2003ko ekainaren 28an jokatu zuen, Iruñeko Labrit pilotalekuan. 2011ko ekainean bukatu zitzaion Asegarcerekiko azken kontratua.

Eskudero amateurretan nabarmendu zen, eta Bigarren Mailako Esku Huskako Binakako Pilota Txapelketan hiru aldiz izan zen txapeldunorde (2005, 2008 eta 2010). Ez da txapelketa nagusietan jokatzera iritsi.

## Erreferentziak
Iñigo Díaz

**Iñigo Diaitz Ibiriku**, pilota arloan **Diaz** deituraz ezaguna, (Iruñea, Nafarroa Garaia, 1983ko azaroaren 16a) esku huskako pilotari profesional ohia da. Aurrelari jokatzen zuen, Asegarce enpresarekin. Estatistika ofizialen arabera, 1,77 m luze da, eta 73&nbsp;kg pisatzen zuen. Profesionaletako estreinako partida 2005eko ekainaren 25ean jokatu zuen, Iruñeko Labrit pilotalekuan. Lorpen nabarmenena 2007. urteko Bigarren Mailako Lau eta Erdiko Txapelketa izan zuen, finalean Argoteri irabazita. 2011n, Asegarcek ez zion kontratua berritu, eta Garfe enpresarekin egin zuen kontratua. Geroago, amateurretan jokatu du.

## Erreferentziak
Juantxo Koka

**Juan de la Coca Perez**, pilota arloan **Juantxo Koka** izen-deiturez ezaguna (Altza, Donostia, Gipuzkoa, 1973ko martxoaren 18a) esku huskako pilotari profesional ohia da, 2003ko txapelduna izan zen Binakako Txapelketa Nagusian, Ruben Beloki lagun zuela.

Aurrelari jokatzen zuen. Estatistika ofizialetan jasota dagoenez, 1,86 metro luze da, eta 90 kilo pisatzen zuen. Profesionaletako estreinako partida 1993ko martxoaren 7an jokatu zuen, Eibarko Astelena pilotalekuan. 1997an bigarren mailako buruz buruko txapela irabazi zuen. Garaipenik handiena 2003an lortu zuen, Ruben Beloki lagun zuela Binakako Txapelketa Nagusia irabazi baitzuen. 2009an Asegarce enpresak ez zion kontratua berritu, eta Garfek fitxatu zuen.

## Kirol lorpenak 
Profesionaletan:
* Binakako Txapelketa Nagusiko txapelduna: 2003
* Bigarren mailako buruz buruko txapelduna: 1997
* Bigarren mailako binakako txapeldunordea: 1998

Amateurretan:
* *Diario Vasco* torneoko bigarrena: 1991
* Elgetako lau eta erdiko torneoko bigarrena: 1991

### Binakako txapelketa nagusiko finalak 
### Bigarren mailako buruz buruko finalak 
## Erreferentziak
Iñigo Leitza

**Iñigo Leitza Batiz**, pilota arloan **Leitza** deituraz ezaguna (Lemoa, Bizkaia, 1980ko uztailaren 7a) esku huskako pilotari profesional ohia da. Aurrelari jokatzen zuen, Asegarce enpresarekin. Enpresako datuen arabera, 1,83 m luze da, eta 87 kg pisatzen zuen profesionala zenean. Estreinako partida 2001eko uztailaren 30ean jokatu zuen, Lemoako udal pilotalekuan. Bigarren mailako buruz buruko txapelduna izan zen 2005ean. 2011ko ekainean, Asegarcerekiko kontratua eten zuen, «lan arrazoi pertsonalengatik».

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Iñigo Leitzaren fitxa Asegarceren webgunean.
Aratz Mendizabal

**Aratz Mendizabal Laguardia**, pilota arloan **Mendizabal I.a** deituraz ezaguna (Zaldibia, Gipuzkoa, 1983ko otsailaren 9a) esku huskako pilotari profesional ohia da. Aurrelari jardun zuen, Asegarce enpresarekin. Estatistika ofizialen arabera, 1,88 metro luze da, eta 90 kg pisatzen du. Estreinako partida 2003ko uztailaren 7an jokatu zuen, Zarauzko Aritzbatalde pilotalekuan. 2011n pilotari profesional izateari utzi zion, eta Garfe enpresarekin jokatu zuen gero.

## Kirol lorpenak 
### Amateurretan 
* 1998:
** Banakako Baque Torneoko txapelduna
* 1999:
** Banakako Baque Torneoko txapelduna
** Elgetako Lau eta erdiko Torneoko txapelduna
* 2000:
** Gravn txapelduna
* 2001:
** Gravn txapelduna

### Profesionaletan 
* 2005:
** 2. mailako Binakako txapelduna
* 2006:
** 2. mailako Lau eta erdiko txapelduna
** 2. mailako Lau eta erdiko txapeldunordea

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* Asegarceko fitxa
Oier Mendizabal

**Oier Mendizabal Huitzi**, pilota arloan **Mendizabal II.a** deituraz ezaguna (Añorga, Donostia, Gipuzkoa, 1983ko maiatzaren 21a) esku huskako pilotari profesional ohia da. Atzelari jokatzen zuen, Asegarce enpresarekin. Estatistika ofizialen arabera, 1,82 metro luze da, eta 85 kilo pisatzen du. Estreinako partida 2005eko ekainaren 18an jokatu zuen, Zarauzko Aritzbatalde pilotalekuan. 2014ko ekainean erretiratu zen, enpresak ez baitzion kontratua berritu.

Amateurretan zaildutako atzelaria, bi eskuekin ona eta segurua, estelarrak jokatuz hasi zen profesionaletan debutatu zuen urtetik bertatik. Joko mailarik eta lorpenik nabarmenenak 2008an eta 2009an izan zituen; urte horietan, Esku Huskako Binakako Pilota Txapelketa Nagusian txapeldun eta txapeldunorde izan zen, hurrenez hurren, Olaizola II.a aurrelaria lagun zuela. 2010ean ere Olaizola II.arekin jokatu zuen txapelketa hori, baina ez zuten finalera iristerik lortu. Mendizabalek joko aldetik behera egin zuen, eta 2011ko txapelketan ez zen sartu. 2011ren hasieran, eskuko minak jota lau hilabeteko geldialdia izan zuen, bere onera etorri ezinda; ordutik aurrera askoz maila apalagoan aritu zen, eta estelarrak jokatzeari utzi zion.

## Kirol lorpenak 
* Binakako txapelduna: 2008
** Binakako txapeldunordea: 2009

## Erreferentziak
Jabier Oteiza

**Jabier Oteiza Artsuaga**, pilota arloan **Oteiza** deituraz ezaguna (Zarautz, Gipuzkoa, 1983ko abuztuaren 22a) esku huskako pilotari profesional ohia da. Atzelari jokatzen zuen, Asegarce enpresarekin. Estatistika ofizialek diotenez, 1,89 m luze da, eta 85 kg pisatzen zuen. Estreinako partida 2006ko ekainaren 17an jokatu zuen, Zarauzko Aritzbatalde pilotalekuan. 2011ko abenduan, enpresak ez zion kontratua berritu. Goi mailako industria ingeniaria da.

## Erreferentziak
Iñaki Otxandorena

**Iñaki Otxandorena Eizagirre**, pilota arloan **Otxandorena** deituraz ezaguna (Mugairi, Nafarroa Garaia, 1977ko maiatzaren 16a) esku huskako pilotari profesional ohia da. Atzelari jokatzen zuen, Asegarce enpresarekin lehendabizi (1998-2012), eta gero Garferekin. Estatistika ofizialek diotenez, 1,83 m luze da, eta 88 kg pisatzen du. Estreinako partida 1998ko martxoaren 8an jokatu zuen, Donemiliaga Kukulako udal pilotalekuan.

Bere mailarik onena 2004-2006 urteetan eman zuen: Iruñeko eta Zarauzko torneoak irabazi eta Binakakoan titular aritu zen.

## Erreferentziak
Asier Olaizola

**Asier Olaizola Apezetxea**, pilota arloan **Olaizola I.a** deituraz ezaguna (Goizueta, Nafarroa Garaia, 1975eko maiatzaren 5a) esku huskako pilotari profesional ohia da, Aimar Olaizolaren (Olaizola II.a) anaia. Aurrelari aritu zen, hamazazpi urtez, punta-puntako Aspe eta Asegarce enpresekin, 2013ko abenduaren 31n Asegarcerekiko kontratua bukatu zitzaion arte. Gero, profesional ibilbidea amaituta, maila apalagoko Garfe enpresarekin aritu zen. Estatistika ofizialen arabera, 1,86 m luze da, eta 87 kg pisatzen du. Estreinako partida 1996ko apirilaren 13an jokatu zuen, Elizondoko Baztan pilotalekuan. Oso eskuin bortitzeko pilotaria, Esku Huskako Binakako Pilota Txapelketa Nagusian nabarmendu da: 1999an eta 2001ean txapeldun izan zen, eta 2002an nahiz 2007an txapeldunorde.

## Kirol lorpenak 
* Esku Huskako Binakako Pilota Txapelketa Nagusiko txapelduna: 1999 eta 2001.
* Esku Huskako Binakako Pilota Txapelketa Nagusiko txapeldunordea: 2002 eta 2007

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Aimar Olaizola, *Olaizola II.a*
Kepa Peñagarikano

**Kepa Peñagarikano Arteaga**, pilota arloan **Peñagarikano** deituraz ezaguna (Azpeitia, Gipuzkoa, 1981eko otsailaren 27a) esku huskako pilotari profesional ohia da. Atzelari jokatzen zuen, Asegarcerekin lehenik (2001–2011), Asperekin gero (2011–2014). Estatistika ofizialek diotenez, 1,91 metro luze da, eta 93 kilo pisatzen zuen. Profesionaletako estreinako partida 2001eko uztailaren 6an jokatu zuen, Azpeitiko Izarraitz pilotalekuan. Azken partida ere hantxe jokatu zuen, 2014ko uztailaren 31n. Joko molde klasikoa zuen, serioa, pilota bildu eta ezker paretara asko inguratzekoa, segurua, hala eskuinez nola ezkerrez behetiko postura bikainekoa; oso gutxitan sartzen zen airez.

Ahal handiko pilotaria, gorakada handia egin zuen bere ibilbideko lehen bi urtean, eta 2003a izan zuen urterik hoberena: Binakako Txapelketa Nagusian sartu zen, Mikel Unanue aurrelaria lagun, eta bigarren mailako buruz burukoa irabazi zuen. Horregatik, 2011n, Asegarcerekiko kontratua bukatuta, puntako pilota enpresak utzi eta Garferekin kontratua egitekotan izan zen; Aspek, ordea, aukera eman zion, erregulartasun handiz bere maila ematen, nahiz eta goren-goreneko atzelaria ez izan. Hamahiru urtez pilotalekuetan jardun eta gero, 2014ko uztailaren 31n utzi zion profesional izateari.

Babesku izeneko eskularruaren sortzaileetako bat da: 2007an asmatutako babesgarri bat da, esku huska pilotan aritzean eskuak min har ez dezan. Aratz Mendizabal pilotariarekin batera Bostesku enpresa sortuta, babeskuaren hainbat ale saldu zituzten. 2012an, babeskuaren bertsio eboluzionatu bat homologatu zuen Euskal Pilotaren Nazioarteko Federakuntzak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Kepa Peñagarikanoren fitxa, Aspe enpresaren webgunean.
Patxi Ruiz

**Patxi Ruiz Gimenez**, pilota arloan **Patxi Ruiz** izen-deiturez ezaguna (Lizarra, Nafarroa Garaia, 1980ko otsailaren 27a) esku huskako pilotari profesional ohia da, ijito familia batean jaioa. Atzelari jokatzen zuen, Asegarce enpresarekin. Estatistika ofizialen arabera, 1,85 m luze da, eta 84 kg pisatzen zuen profesionala zenean. Estreinako partida 1998ko azaroaren 14an jokatu zuen, Iruñeko Labrit pilotalekuan. Dohain handiko pilotaria zen, baina oso urduria, eta ez zuen harengandik espero zen mailarik eman: txapelketa handi bakarra irabazi zuen, 2003ko Esku Huskako Buruz Buruko Pilota Txapelketa Nagusia. Izan ere, partida garrantzitsuetan kirioak jota kantxaratzen zen, eta horregatik partida haietako asko galdu zituen.

2000ko hamarkadako azken urteetan, bizkarreko mina etorri zitzaion, eta 2010etik aurrera partida guztiak minez jokatu zituen. 2012ko urtarrilean jokatu zuen azken partida profesional gisa. Bi herniatako ebakuntza egin ondoren, berriz ere profesional gisa jokatzeko moduan ez zela jarriko ikusita, esku huskako pilotatik erretiratu zen 2013ko otsailean. Gaur egun Berrobin bizi da.

## Palmaresa 
* Buruz buruko txapelduna: 2003
* Binakako txapeldunordea: 2002, Olaizola I.a aurrelariarekin.

## Erreferentziak
Julen Retegi

**Julen Retegi Altzugarai**, pilota arloan **Retegi Bi** deituraz ezaguna (Eratsun, Nafarroa Garaia, 1985eko uztailaren 29a) esku huskako pilotari profesional ohia da. Aurrelari aritzen zen, lehenik Asegarce enpresarekin (2005-2009), gero Asperekin (2009-2019). Julian Retegi pilotari handiaren semea da. Datu ofizialetan jasota dagoenez, 1,79 metro luze da, eta 78 kilo pisatzen zuen. Estreinako partida 2005eko uztailaren 7an jokatu zuen, Zarauzko Aritzbatalde pilotalekuan; eta azkena, 2019ko abenduaren 15ean, Eibarko Astelena pilotalekuan. Bere pilotari ibilbideko une gorena 2014ko Buruz Buruko Txapelketa Nagusian heldu zitzaion, txapeldunorde izan baitzen, behe-behetik hasita: Ezkurdia, Olaizola II.a eta Idoate garaitu eta kanporatu ondoren, finala Martinez de Irujoren aurka galdu zuen, 22-9.

Ez daki euskaraz, aitak ez baitzion bere lehen hizkuntza semeari irakatsi.

## Kirol lorpenak 
* Buruz buruko txapeldunordea: 2014

## Erreferentziak
Ekaitz Saralegi

**Ekaitz Saralegi Mujika**, pilota arloan **Saralegi** deituraz ezaguna (Amezketa, Gipuzkoa, 1979ko abuztuaren 14a) esku huskako pilotari profesional ohia da. Aurrelari aritzen zen, Asegarce enpresarekin. Estatistika ofizialen arabera, 1,80 metro luze luze da, eta 82 kilo pisatzen zuen. Estreinako partida profesionala 2001eko otsailaren 25ean jokatu zuen, Tolosako Beotibar pilotalekuan; 2015eko otsailaren 24an bukatu zitzaion Asegarcerekiko kontratua, eta enpresak, aurrez ezer jakinarazi gabe, ez zion kontratua berritu. Hasiera batean enpresak ez zion erretiratze partidarik antolatu, baina gero egun bateko kontratua egin zion, 2015eko martxoaren lehenean bere herrikide Jokin Altunaren aurka jaioterrian erretiratze partida joka zezan.

Pilotari langilea eta saiatua, ez zen jo handikoa, baina bai, ordea, oso erremate zehatzekoa; joko handia zuen aurre-aurreko koadroetan. Bere ibilbide profesionaleko azken bi denboraldietan lortu zituen emaitzarik onenak txapelketa nagusietan: hala 2013an nola 2014an, Lau eta Erdiko Txapelketa Nagusiko finalaurrekoetara heldu zen. Aimar Olaizolak kanporatu zuen bietan.

## Erreferentziak
Raimundo Blanco

**Raimundo Blanco Camarero**, pilota arloan **Rai** izenez ezaguna (Quintanar de la Sierra, Burgos, 1975eko urtarrilaren 25a) esku huskako pilotari profesional ohia da. Atzelari jokatzen zuen. Gaur egun, suhiltzailea da lanbidez.

Profesional garaian, Asegarce eta Aspe enpresetakoa izan zen. Profesional garaiko estatistika ofizialen arabera, 1,83 metro luze da, eta 92 kilo pisatzen du. Profesionaletako estreinako partida 1997ko ekainaren 28an jokatu zuen, Larderoko udal pilotalekuan. 1999an, Bigarren Mailako Esku Huskako Buruz Buruko Pilota Txapelketa irabazi zuen, finalean Abel Barriola 22-9 mendean hartuta; huraxe du esku huskako lorpenik handiena. 2009an utzi zion profesional izateari, eta gero Garfe enpresarekin jokatu zuen, amateur gisa.

## Erreferentziak
Pablo Urrizelki

**Pablo Urrizelki Martinez**, pilota arloan **Urrizelki** deituraz ezaguna (Lizarra, Nafarroa Garaia, 1985eko urtarrilaren 20a) esku huskako pilotari profesional ohia da. Atzelari jokatzen zuen, Asegarce enpresarekin. Estatistika ofizialen arabera, 1,84 metro luze da, eta 80 kilo pisatzen du. Estreinako partida 2005eko abenduaren 4an jokatu zuen, Lizarrako Remontival pilotalekuan. 2006an, *Kutsidazu bidea, Ixabel* filmean parte hartu zuen, Ixabelen herriko mutilaren rola (pilotaria hura ere) jokatu baitzuen.

Eskuin bortitza zuen, eta esku huskako pilotan etorkizun oparoa antzematen zitzaion; hala ere, eskua minduta, lanbide hori utzi behar izan zuen. Fibrosia zuen eskuin eskuko erdiko hatzean, eta 2010eko urrian egindako ebakuntzak ez zuen oneratu. 2010eko irailean jokatu zuen profesionaletako azken partida, Logroñoko Adarraga pilotalekuan.

Gaur egun artzaina eta gaztagilea da.

## Erreferentziak
Oier Zearra

**Oier Zearra Garabieta**, pilota arloan **Zearra** deituraz ezaguna, (Galdakao, Bizkaia, 1977ko urtarrilaren 12a) esku huskako pilotari profesional ohia, Gorputz Hezkuntzako irakaslea eta politikaria da.

Esku huska, atzelari postuan jokatzen zuen, Asegarce enpresarekin. Bigarren mailako buruz buruko txapeldun izan zen 1998an, eta Esku Huskako Binakako Pilota Txapelketa Nagusiko txapeldunorde 2008an. Estreinako partida 1997ko ekainaren 22an jokatu zuen, Eibarko Astelena pilotalekuan; profesionaletatik erretiratzeko partida, aldiz, 2011ko irailaren 10ean, Galdakaoko Kurtzea pilotalekuan.

Gorputz Hezkuntzako lizentzia du, eta 2010/2011 ikasturteaz geroztik, gai horretako irakaslea da Lehen Hezkuntzan.

Politikari gisa, Amaiur koalizioaren Arabako zerrendan aurkeztu zen Espainiako Kongresurako, 2011ko hauteskundeetan.

## Kirol lorpenak 
* Esku huskako bigarren mailako buruz buruko txapelduna: 1998.
* Esku Huskako Binakako Pilota Txapelketa Nagusiko txapeldunordea: 2006.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* Oier Zearraren fitxa, Asegarceren webgunean.
* «*Arratsaldero*: Oier Zearrarekin solasean», Oier Zearrari *Arratsaldero* telebista saioan eginiko elkarrizketa, EITB.com, 2011ko iraila. Bideoaren iraupena: 10' 50.
Frodo Zorrozabal

**Frodo Zorrozabal** (; 2968ko irailaren 22a - ?) J. R. R. Tolkienen legendariumeko fikziozko pertsonaia bat da, *Eraztunen Jauna* eleberriko protagonista nagusia. Bilbo Zorrozabalek seme eta oinordekotzat hartu zuen Frodoren gurasoak txalupa bateko istripu batean hil ondoren.

Bilboren oinordekoa izanda, Eraztuna suntsitzea bere ardura izanen da, Gaizkiari aurre egin behar badion arren. Hala ere, Frodo Zorrozabal ez da ohiko heroia; bere ahuleziaz jabetuta, etsituta agertzen da tokatu zaion zamaren aurrean. Itzultzeko itxaropen handirik gabe ere, ekiten dio bidaiari.
[start=0|thumbtime=25|thumb|[Eraztunen Jauna|Eraztunen Jaunaren gaineko zortzi datu.]]

## Kanpo estekak
Begirunea Tour 96

**Begirunea Tour 96** Negu Gorriak euskal herritar musika taldeak Tijuana No mexikar taldearekin Mexikon eta Los Angelesen egin zuen bira da.

Bira, Apirilaren 10an hasi zen Los Angelesen, eta Mexikon sartu ziren Tijuanatik, Kalifornia zeharkatu ondoren. Apirilaren 13an Mexiko Hirian aurkitzen ziren eta hiru kontzertu eskaini zituzten. Horietako bat, Apirilaren 20an ospatu zena, EZLNrentzako dirua lortzea zuen xede. Diru horrekin, EZLNek instalazio elektriko bat egin nahi zuen Errealitatearen Udalerri Zapatista Autonomoan, Txiapasen.

Emanaldia baino lehen Fermin Muguruzak, Mikel Abregok eta Mikel Carmonak Errealitatea bisitatzea erabaki zuten Matxinada Zapatista ezagutzeko eta haren lekuko izateko asmotan. Han nazioarteko komite bati lagundu zioten. Haien artean Danielle Mitterrand zegoen, *France Libertés* fundazioaren presidentea eta kontzertuaren antolatzaileetako bat. Errealitateara iritsi zirenean Tacho eta Trinidad komandanteek harrera egin zieten.

Ilunabarrean, hogei soldadu zapatista agertu ziren, haien artean Marcos komandanteordea. Komandanteordeak eta Daniellek prentsaurreko bat eskaini zuten eta Negu Gorriek komandanteordearekin elkarrizketa izan zuten.

Errealitateatik joan zirenean Mexikoko armadaren konboi militar batekin egin zuten topo eta indigenak ez zirenei argazkiak atera zieten. Mexiko Hirian zeudenean militarrek geldiarazi zieten eta honakoa egin zieten: argazkiak atera, datu pertsonalak hartu eta haien hitzak grabatu. Gainera Mexikotik alde egin baino lehen Gobernazioko Idazkaritzatik pasatzera behartu zituzten.

Apirilaren 21an, bira amaituta zegoela, taldea Euskal Herrira itzuli zen arazorik gabe. Hala ere, Mikel Abrego Migrazioko Bulegora joan zen izapideak egitera oporrak igaro ahal izateko, Mexikon eta Kalifornian igaro nahi baitzituen. Alabaina, atxilotu zuten Mexikon agiri faltsuekin sartu eta lokaletan jotzeagatik, nahiz eta horietatik etekinik ez zuen atera. Gainera 1.500 euroko fidantza jarri zioten, hala ere 900 euro ordaindu ondoren, Apirilaren 25an aske utzi zuten.

## Kontzertuak 
## Kanpo estekak 
*  1996ko Negu Gorrien kontzertuak
Bernoulli

*Bernoulli* abizenak matematikari batzuen abizena da eta hainbat termino zientifikotan erabiltzen da.

## Matematikariak 
* Daniel Bernoulli (1700-1782)
* Johann Bernoulli (1667-1748)
* Jakob Bernoulli (1654-1705)

## Termino zientifikoak 
* Bernoulliren banaketa
* Bernoulliren printzipioa
* Bernoulliren prozesua
* Bernoulliren lemniskata
* Bernoulliren saiakuntza
* Bernoulliren teorema (Jakob Bernoullik proposatutakoa)
Daniel Bernoulli

**Daniel Bernoulli** (Groninga, Herbehereak, 1700eko otsailaren 8a – Basilea, Suitza, 1782ko martxoaren 17a) Holandan jaio baina bizitza ia osoa Suitzan igaro zuen matematikari bat izan zen.

Bernoulli familian matematikari ospetsu asko izan ziren, hala nola, Johann Bernoulli (Danielen aita) eta Jakob Bernoulli (Danielen osaba). Matematika puru zein aplikatuetan lan handiak egin zituen. Horretaz gain hidrodinamika eta elastikotasunari buruzko lanak egin zituen.

Bere aitak ez zuen matematika ikastea nahi. Beraz, saiatu zen beste ikasketa batzuetarantz bideratzen. Azkenean, medikuntza ikastea lortu zuen aitak klasez kanpoko matematika irakastearen truke.

San Petersburgora joan zen 1724.an matematika irakastera; baina ez zitzaion gustatu eta ahal izan zuenean Baselera itzuli zen. 1733.an jasandako gaitz bat aitzakia moduan erabili zuen. Ondoren, Basel Unibertsitatean egin zuen lan medikuntza, metafisika eta filosofia arloetan.

Bere lehenengo idatzia matematikan *Exercitationes* (Ariketak) izan zen; horretan, Jacopo Riccatik proposatutako ekuazio diferentzialarentzako (Riccatiren ekuazioarentzako) ebazpena bilatu zuen. 1738.an bere lanik onena kaleratu zuen, *Hydrodynamique* (Hidrodinamika) alegia; honetan, beste hainbat kontzeptuez gain Bernoulliren printzipioa azaltzen zen.

Daniel Bernoulli **gasen teoria zinetikoa** eta Boyle-Mariotteren legea lotzen zituen ideia plazaratzen saiatu zen lehenengoa izan zen.

Leonhard Euler matematikari bikainarekin batera egin zuen lan gero euren izenak hartuko zituzten ekuazioetan.

1750ean Parisko Unibertsitatean aurretik bere aitak zeukan katedra eskaini zion.

86 lan plazaratu zituen eta **Parisko Zientzietako Akademiak** 10 sari eman zizkion. Berak baino gehiago Eulerrek baino ez ditu lortu, 12.
Thule

[eskuinera|350px|thumb|Thule uhartea *Tile* izenarekin, [Carta Marina lanean (Olaus Magnus).]]
**Thule**, baita *Thula*, *Thyle*, *Thile*, *Thila*, *Tile*, *Tila*, *Tilla*, *Tyle* edo *Tylen*, (grezieraz Θούλη) uharte klasikoa da. Antzinako Europan kokatzen dute mapa eta deskripzioak, iparraldean, Eskandinaviako uharte bat, Islandia, Groenlandia, Faroe Uharteak edo Shetland uharte dela uste da. Gaur egun Piteas, itsas-gizona, haratago joana zela uste da eta aditu batzuk Saaremaa (Estonia) dela diote, Itsaso Baltikoan.

*Azken Thule* dioen esaera zegoen Erdi Aroan, ezezagunaren mugan edo haratago zegoena izendatzeko erabiltzen zena.

## Antzinako Geografia 
Piteas greziar esploratzailea izan zen Thule uharteari buruz idatzi zuen lehenengoa, *Ozeanoan* izeneko bere liburu galduan, K.a. 330-320 urte bitartean egindako itsas-bidaien ondorioz. hule. Pytheasek dio Thule nekazaria zela, fruituz josia, eta eztia ekoizten zutela honen biztanleek, esnea edan eta abeltzaintzan ibiltzeaz gain.

Estrabonek, K.a. 30ean aldiz, *Geografia* izeneko liburuan Piteas oker zegoela idatzi zuen. Piteasek Thule uharte britainiarretik 6 egun iparraldera zegoela zihoen, izotzezko itsasoaren mugan. Baina Estrabon Ierne (Irlanda) eta Britaniara iritsi zen eta ez zuen Thule uhartea ikusi izanaren idatzizkorik egin, baina bere liburuan testu hau itsatsi zuen:

77. urtean Plinio Zaharrak bere *Historia Naturalean* Pytheasen uhartea bitan izendatzen du ere:

Azkenik Zesareako Propiziok Thule uhartearen datu asko ematen dizkigu. Hain zuzen 25 tribuk osatzen zutela uhartea, hala nola samiak eta gautak. Ondorioz Eskandinaviako lurralde bat dela uste dute. Gainera pasadizo bat kontatzen du:

Thule, nordikoen Atlantida da. Gaur egun, ezin da zehazki mito eta errealitatearen muga desberdindu baina egia da Bigarren Mundu Gerran naziek uharte hau bilatu zutela, izan ere arraza ariarraren iturburutzat jokatzen zuten.

## Gaur egun 
Gaur egun Thule izena Ozeano Bareko hainbat uhartek hartu dute, eta Hego Sandwich uharteetako batek izen hori jasotzen du ere.

## Kanpo estekak
Mikel Unanue Calvo

**Mikel Unanue Calvo**, pilota arloan **Unanue** deituraz ezaguna (Donostia, Gipuzkoa, 1968ko apirilaren 22a) esku huskako pilotari profesional ohia da. Pilotari ezkerra, aurrelari aritzen zen.

Añorga Kultur eta Kirol Elkartean hasi zen pilotan jokatzen. Haurra zenetik ezker bikaina zuela erakutsi zuen. Gipuzkoako Herri Arteko Pilota txapelketa maila guztietan irabazi zuen. 1985ean 23 urtez azpiko GRAVN Txapelketan nagusitu zen. Profesionaletako estraineko partida 1987ko abuztuaren 1ean jokatu zuen, Zarauzko Zinema pilotalekuan, Enpresa Batuen eskutik. Zazpi urte geroago Asegarcek fitxatu zuen, eta enpresa horretan aritu zen pilota profesionaletik erretiratu zen arte. Azken partida 2007ko abenduaren 26an, Tolosako Beotibarren jokatu zuen.

## Palmaresa 
* Binakako txapelduna: 1998
* Binakako txapeldunordea: 1992, 1995, eta 2000
* Lau eta erdiko txapelduna: 1999
* Lau eta erdiko txapeldunordea: 1995
### Binakako finalak 
### Lau eta erdiko finalak 
## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
*  Elkarrizketa *Mugi!* aldizkarian Euskaraz.net
Piteas

**Piteas** (; K.a. 380-310) Massiliako greziar merkatari eta esploratzailea zen. Europa mendebaldean, ozeano Atlantikotik, bidaia bat egin zuen k. a. 330-320 bitartean, eta gauerdiko eguzkia, aurora boreala eta Ipar Poloko izotza deskribatzen eta Britainia eta herri germaniarrei buruz idazten lehenengoa izan zen. 

## Bidaia 
Piteasek bere bidaiak *Ozeanoan* izeneko liburu batean idatzi zituen. Liburua urteen ondorioz desagertu egin da eta bakarrik beste idazle batzuk erabili dituzten esaldiak geratu dira. Polibio eta Estrabonek Piteasek bere bidaia asmatu zuela leporatu zioten, baina egia esan, hainbat gauza alde batera utzita, kontatzen diguna oso sinesgarria da. Izan ere, hainbat asmakuntza egin zituen, hala nola Ilargiaren faseak, hauek mareetan zeukaten eragina (lehen Poseidon jainkoari egotzita mareen gorabeherak)... eta hauetan baliatuz distantziak kalkulatu eta Ipar-Izarraren kokalekua erabiliz latitudeak kalkulatu zituen, zehaztasun handiz gainera.

Piteas ez zen lehenengoa izan Ipar Itsasoko urak nabigatzen, izan ere iparraldeko arrantzaleek esploratuak ziren jada. Gainera erromatarrek diotenez Piteas baino lehenago eginiko bidaia egin zuen beste greziar batek.

Ez daukagu Massiliatik noiz abiatu zen daturik, baina segur asko Gibraltargo itsasartea gauez igaroko zuen izan ere kartagoko gizonek igarobidea oztopatzen zutelako. Iberiar penintsula eta Frantziako kostaldea zeharkatu ondoren, itsas-gizona irletara iritsi zen. Piteasek Britaniar uharteei *Prettanike* izena jarri zien, izan ere hango biztanleak tatuatuak eta margotuak zeudelako.

Honen ondoren 6 egun eman zituen iparralderantz eta Thule izeneko irla batekin topatu zela uste da. Bertako lurraldea, ustez gaur egungo Islandia, nekazal lurrak ziren, fruta-arbola eta ezti askorekin.

Handik egun bat iparraldera itsasoa izotz bihurtzen delarik Piteasek handik haratuago ez dagoela ezer deskribatzen du, ez aire, ez ur, ezta lurrik ere. Adituek uste dute Ipar Poloko izotzarekin aurkitu zela, eta izotza deskribatzeko ezereza erabiltzen duela.

Plinio Zaharrak dioenez ondoren Ipar Itsasoan murgildu zen, anbarezko uharte batekin aurkituz, *Abalus* uhartea.

Iparraldeko germaniar herriak izendatu eta Danimarkako kostaldea zeharkatu ondoren Piteas hara joan zen lekutik itzuli zela uste da, Europako mendebaldeko kostaldetik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Opera bufo

thumb|250px|*Les Noces de Figaro*
**Opera bufoa**, **Opera komikoa** edo **Irri opera** () gai komikoa edo arina duen opera da.

## Historia 
Opera bufoa XVII. mendean, Italian, opera serioen ekitaldien artean jotzen ziren intermezzo eta interludioetatik sortu zen. Bi pertsonaia talde biltzen zituen: bata, bost gizonezkok eta emakumezkok osatzen zuten; eta bestea, maitale bikote batek edo gehiagok. Elkarrizketak kantatzen ziren.

## Obra ezagunenak 
Opera bufo ezagunenak dira, besteak beste, Pergolesiren *La serva padrona* (1733) eta *Maestro di capella* (1732-1734), generoari hasiera eman ziotenak; geroagokoak dira Mozarten *Figaroren ezteiak* (1786) eta *Così fan tutte* (1790); Rossiniren *Sevillako bizargina* (1816), Donizettiren *Maitasunaren elixirra* (1832) eta *Don Pasquale* (1843) eta Maurice Ravelen ''L'Heure espagnole'' (1917).

## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* Opera bouffon
* Opéra bouffe

## Kanpo estekak
Britainiar uharteak

[thumb|320px|eskuinera|Britainiar uharteen [Euler diagrama.]]

**Britainiar uharteak** Europa mendebaldeko uhartedi bat da, Britainia Handia, Irlandako uhartea eta zenbait uharte txikiz osatua. Europa kontinentetik itsasoek banatzen dute: Ipar Itsasoak ekialdean eta Mantxako kanalak hegoaldean. Ipar eta mendebaldean Ozeano Atlantikoa dute.

Bi estatu burujabe kokatzen dira uharteetan: Erresuma Batua eta Irlandako Errepublika. Uhartedian Man uhartea ere badago, baina Erresuma Batuko koroaren menpekoa da. Irlandako Errepublika Europar Batasuneko kide da.

Irlandan ez da erabiltzen *Britainiar uharteak* terminoa, Irlanda ez baita Erresuma Batuaren zatia, eta kutsu politikotzat jotzen baitute, ez bakarrik geologikotzat.

## Uhartedia osatzen duten uharteak 
### Britainia Handia 
Europa eta uhartediko irlarik handiena da (219.000 km2). Eskozia, Ingalaterra eta Gales herrialdeak barne hartzen ditu.

### Irlanda uhartea 
84.412 km2-rekin Europako hirugarren irlarik handiena da, Britainia Handia eta Islandia ondoren.

Irlandako Errepublikak eta Ipar Irlandak osatzen dute.

### Beste batzuk 
* Hebridak (ia 6.500 km2): Eskoziako ipar-mendebaldean kokaturik daude. Lewis eta Harris (2.225 km2) eta Skye (1.666 km2) irlarik handienak dira.
* Shetlandak (1.466 km2): Eskozia eta Norvegiaren artean daude.
* Orkadak (990 km2): Eskoziaren iparraldean daude.
* Ynys Môn (714 km2): Galesen ipar-mendebaldean dago.
* Man ( 572 km2): Irlanda eta Ingalaterra artean kokaturik dago.
* Wight (380 km2): Ingalaterraren hegoaldean dago.

## Uharteditik at 
Anglo-normandiar uharteak ez dira uhartedi honen parte, Frantziako kostaldean kokatzen baitira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mamariga

thumb|270px|Airetiko ikuspegia

**Mamariga** Santurtziko auzoa da. Udalerriaren goialdean dago, Serantes mendiaren magalean. Nafarroa eta Balejo auzuneak dauzka barne. Sartaldean dauka San Juan del Rompeolas auzoa, hegoaldean Las Viñas, sortaldean erdialdea eta iparraldean Superportua.

Eliza zaharraren lekuan dagoen XIX. mendeko eliza dago plazan.

Auzoa tradizioz arrantzalea zen, baina hazkunde demografikoak ezaugarri hori ezabatu du erabat. Hala ere, nortasun handiko auzoa da.

Etxe zaharrik ez dago ia, Callejón de los Tanquesek osatzen zuen azken gune historikoa 2008ko udan eraitsi zuten.

## Kanpo estekak
1960–61eko futbol ligako lehen mailako denboraldia

**1960–61eko futbol ligako lehen mailako denboraldia** Espainiako futbol ligako lehen mailaren 30. denboraldia izan zen. 1960ko irailaren 11n hasi zen, eta 1961eko apirilaren 30ean amaitu zen. Real Madridek irabazi zuen txapelketa, zazpigarren aldiz. Hurrengo lau denboraldiak ere Real Madridek irabazi zituen.

## Lehiaketa sistema 
Espainiako Futboleko Errege Federazioak antolatu zuen txapelketa.

Aurreko denboraldian bezala, Espainiako 16 taldek hartu zuten parte, talde bakar batean. Liga-sistema bati jarraituz, denak elkarren aurka aritu ziren bi aldiz -bat norberaren zelaian eta bestea beste kanpokoan- 30 egunetan. Partiden ordena zozketa bidez erabaki zen lehiaketa hasi aurretik.

Puntuazio-sistema honen arabera ezarri zen sailkapena: bi puntu partida bat irabazi zuen taldearentzat, puntu bat berdinketa gertatuz gero lehiakide bakoitzarentzat eta zero puntu partida bateko galtzailearentzat.

Puntu gehien lortu zituen taldea ligako txapeldun izan zen eta Europako Txapeldunen Kopako hurrengo ediziorako sailkapena lortu zuen. Hurrengo denboralditik aurrera, UEFAk Europako Errekopa ere jarri zuen martxan. Espainiako Txapelketako txapelduna (Generalisimoaren Kopa) txapelketa horretara joan zen.

Azken bi sailkatuak Espainiako Bigarren Mailara jaitsi ziren zuzenean hurrengo denboraldirako, eta kategoria horretako bi taldeko txapeldunek ordeztu zituzten. Bestalde, 13. eta 14. postuetan sailkatutakoek promozio bat jokatu behar izan zuten bigarren mailako talde bakoitzeko txapeldunordeen aurka. Promozio hori zuzenean jokatu zen bi partidatan, eta irabazleek lortu zuten hurrengo denboraldirako postua Lehen Mailan.

## Sailkapena 
**JP** = jokatutako partidak; **IP** = Irabazitako partidak; **BP** = Berdinketak; **GP** = Galdutako partidak; **AlG** = aldeko golak ; **AuG** = Aurkako golak; **GD** = gol diferentzia; **Pt** = Puntuak

## Sailkapenaren eboluzioa 

  

## Emaitzak 
## Goleatzaile nagusiak 
Hau izan zen Pitxitxi sariaren sailkapena

## Kanpo estekak
Mendeku komando autonomoa

**Mendeku komando autonomoa** bi talde autonomoren izena da, beraien artean nahastu ohi direnak.

Batetik, Mendeku Komando Autonomo Antikapitalistak erakunde armatuko komando bat izan zen. Talde honek, 1984an, Enrique Casas PSOEko senataria hil zuen bere etxean, hauteskunde kanpaina zela. Ekintzak zirrara sortu zuen, eta Komando Autonomo Antikapitalisten eta Ezker abertzalearen arteko harremanak gaiztotzeko arrazoietako bat izan zen, Herri Batasunak hitz gogorrak egin baitzituen ekintza horren aurka. Komando Autonomo Antikapitalistek, berriz, ETArekiko elkartasunean aldarrikatu zuten atentatua, Casas garai hartan indartsu zebilen "GALen arduraduntzat" joz.

Urte batzuk geroago, Espainiako Poliziak Mendeku komandoa eta Portugaleteko (Bizkaia) izen bereko talde bat lotu zituen, zuzeneko loturarik ez zuten arren . Portugaleteko talde honi herriko PSEren egoitzaren aurka molotov koktelekin eginiko erasoa egotzi zioten. Eraso horretan, egoitzan zeuden bi kide hil ziren. Erasoaren ardura Portugaleteko gazte talde autonomo bati egotzi zitzaion, urte batzuk lehenago Enrique Casas hil zuen taldearen izen bera zuena: Mendeku.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Komando Autonomo Antikapitalistak

## Kanpo estekak
Jose Luis Robles

**Jose Luis Robles Kanibe** (Bilbo, 1927ko maiatzaren 20a - *ibidem.*, 2007ko urtarrilaren 27a) Bilboko alkatea izan zen 1983tik 1987ra EAJtik. Jon Castañaresen ondoren eta Jose Maria Gorordoren aurretik izan zen bere agintaldia.

Bere agintaldia hasi eta gutxira 1983ko uholdeak izan ziren. Uholdeek hiriak eta Bizkaiak bizi zuten krisialdia areagotu zuten. Garai hartan gainera, udalaren egoera ekonomikoa ere ez zen batere hona eta arazoak izan ziren udaleko langileen ordainketa batzuekin. Bere agintaldian zehar, Bilboko Alde Zaharra, Zazpikaleak berrizteko eta biziberritzeko plangintzaren hastapenak burutu ziren. Esan liteke, gaur egun Alde Zaharrak erakusten duen irudiaren oinarriak jarri zirela Jose Luis Roblesen agintaldian.

## Kargu publikoak 
* Nabigazioko Zuzendari Nagusia (1977-1978)
* Industria eta Itsas gaietarako kontseilaria (1979-1980)
* Garraio, Komunikazio eta Itsas gaietarako sailburua (1980-1982)
* Bilboko alkatea (1983-1987)
Haakon V.a Norvegiakoa

eskuinera|thumb|Haakon V.aren zigilua.

**Haakon V.a Magnusson** (1270eko apirilaren 10a – 1319ko maiatzaren 8a) Norvegiako errege izan zen 1299tik 1319raino.

Aitonen semeen aurka borrokatu behar izan zuen bere erreinaldian, eta kanpoan, berriz, Danimarkaren eta Suediaren kontra. Berak ezarri zuen Oslo hiria Norvegiako erreinuko hiriburu.

## Erreferentziak
Aitzineuskara

thumb|400px|eskuinera

**Aitzineuskara** euskara historikoa (idatzia) baino lehenagoko euskara hipotetikoa da. Euskarak ahaide ezagunik ez duenez (horregatik hizkuntza bakartutzat jotzen da), haren ezaugarriak barne berreraiketa izeneko teknikaren bidez ondorioztatu dira.

Arlo horretan aurrerapenik handienak Koldo Mitxelena eta Joseba Lakarra hizkuntzalarien eskutik etorri dira, biek garai ezberdinetako hizkuntza egoerak proposatu arren. Mitxelenaren lanak erromatarrak etorri baino lehenagoko hizkuntza egoera islatzen du (aitzineuskara); eta Lakarrarenak, bigarren urrats gisa, zeltak etorri aurretikoa (aitzineuskara zaharra).

## Fonologia 
Aitzineuskararen sistema fonologikora arrakastaz hurbildu zen lehena André Martinet izan zen. Latinetiko maileguetan hitz barruan leherkarien ahostun edo ahoskabe ezaugarria mantentzen zen, baina hitz hasieran ez zen holakorik, eta ahostun bihurtzen ziren guztiak. Esaterako, *pace(m) > bake* (latinetik gaurko euskararako bilakaera). Euskaraz ezberdintze hori hitz barruan baino ez zela gertatzen proposatu izan zen, baina horrek ez lirudike ohikoa munduko hizkuntzen artean. Martinetek eztabaidara ekarri zuen danieraren leherkarien sistema: hor, ezaugarria ez da [ahostun/ahoskabe], baizik eta fortis/lenis, hau da, fonema batek gauzatze indartsua du eta besteak, ahulagoa. Horretaz aparte, bakoitzak ebakera ezberdina du, kokapen indartsuan (hitz hasieran) edo ahulean (bokal artean) egotearen arabera: latinetiko hotsak batekin ala bestearekin ordezkatzen ziren kokagunearen arabera.

Mitxelenak sistema hori onartu eta, gainera, sistema osora zabaldu zuen. Honela, *fortis* sail oso bat gertatzen zen, bakoitzak bere pareko *lenisarekin*. Honez gain, Mitxelenak /m/-a sistematik baztertu zuen, hots bigarrenkaria zelakoan (gehienetan /b/ baten lekuan dago, hurbileko /n/ baten eraginez sortua); /p/ fonema ere baztertu zuen banaketa osagarrian agertzen zelakoan eta hots sabaikariak ere adierazgarritzat jo zituen. Bestalde, /n/ eta /l/-ren forma fortisak (/N/ eta /L/) proposatu zituen. /N/ fonemak azaltzen du zergatik latinez  grafia duena gaurko euskaraz /n/ gisan mantentzen den eta  zena zergatik desagertu den. Era berean, lehengo /L/ak gaur /l/ gisan gordetzen dira, baina /l/ zirenak /r/ bakunak dira. Lenizio prozesu horiek Erdi Aroa baino lehen gertatu bide ziren:

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Akitaniera
* Euskararen historia
* Euskal hizkuntzak

## Kanpo estekak 
* Joseba Lakarra (1998), «Hizkuntzalaritza konparatua eta aitzineuskararen erroa», *Uztaro* 25, 47-110 orrialdeak.
* Joseba Lakarra (1999), «Ná-De-Ná», *Uztaro* 31, 15-84. orrialdeak.
*  Joseba Lakarra (2006), «Protovasco, munda y otros: Reconstrucción interna y tipología holística diacrónica», in *Oihenart, Cuadernos de Lengua y Literatura*, I Jornadas de Lingüística Vasco-Románica, Eusko Ikaskuntza, Donostia.
*  Joseba Lakarra (2008) *Informe sobre supuestas inscripciones eusquéricas en Veleia*.
*  Ricardo Gómez, *De re etymologica: vasc. -(r)antz ‘hacia’*, UPV-EHU / Julio Urkixo Euskal Filologia Mintegia]
* Mikel Martínez Areta, *Aitzin-euskararen kontsonantismoa*.
Andorra (argipena)

**Andorra** hainbat lekuren izena da:

##  
* **Andorra** Pirinioetan dagoen Europako herrialdea da, eta bere hiriburua da:
* **Andorra la Vella**.

##  
* **Andorra** Teruelgo probintziako udalerria da.
Gelatxo

**Gelatxo** izenez honako soinujoleak ezagutzen dira:

* Pedro Sodupe Esnaola, **Gelatxo II**, soinujolea (soinu handia) eta Gelatxo taldearen sortzailea, 1928ko otsailaren 22an jaio eta 2007ko urtarrilaren 29an hila.
* Manuel Sodupe, **Gelatxo I**, trikitilaria (soinu txikia) eta Pedro Soduperen aita, 1888ko otsailaren 27an jaio eta 1953ko uztailaren 5ean hila.
Esteban Lasa

**Esteban Lasa Aranburu** (Beasain, Gipuzkoa, 1874ko apirilaren 2a – 1959ko abenduaren 17a) Beasainen jaiotako apaiza zen. Bere jaioterrian kale batek bere izena darama, bere omenez.

## Haurtzaroa 
Haurtzaroan Beasainen ikasi zuen, baina oinarrizko ikasgaiez gain musika ikasi eta Beasaingo musika-bandaren eta parrokiako tipleen koruko kide ere izan zen. 12 urte zituenean, Lazkaoko Bernartarren lekaimetxearen mendeurrena ospatzen zela eta, Felipe Gorriti maisu handia etorri zen orkestra joritsu batez, eta Beasaingo Tipleen Koruak ere parte hartu zuen hango meza nagusian. Bazkalondoren, maisuak mutikoaren aparteko dohainen berri bazekienez, piano kontzertu labur bat eskaintzeko eskatu zion, baina horren aurrean mutil koskorrak berehala aldegin zuen etxera. 

## Apaiz-ikasketak 
Apaizgoa ikasi zuen. Ikasketetan bere oroimen harrigarria zela eta nabarmendu zen, benetako jakintsua bilakatuz filosofia, teologia eta historia arloetan. Buruz esaten zituen, ahalegin handirik gabe, hain gogokoak zituen Kixotea, *Fray Gerundio* eta *Balmes* liburuetako pasarte oso-osoak.

## Erreferentziak
2006ko Esku Huskako Buruz Buruko Pilota Txapelketa Nagusia

**2006ko Esku Huskako Buruz Buruko Pilota Txapelketa Nagusia**ren emaitzak hauek izan ziren:

## Final-hogeitahamabirenak 
* Amorebieta, 2006/04/01 - **Agirre ** 22 - Urberuaga 08
* Zeanuri, 2006/03/31 - Goñi III 06 - **Leiza ** 22
* Oiartzun, 2006/04/02 - **Koka ** 22 - Eulate 20
* Tolosa, 2006/04/03 - Galarza V 18 - **Peñagarikano ** 22
 
## Final-hamaseirenak 
* Tolosa, 2006/04/07 - Agirre 02 - **Bengoetxea VI ** 22
* Iruña, 2006/04/08 - Barriola 07 - **Leiza ** 22
* Tolosa, 2006/04/10 - **Beloki ** 22 - Koka 13
* Bergara, 2006/04/09 - Lasa III 07 - **Peñagarikano ** 22

## Final-zortzirenak 
* Zarautz, 2006/04/14 - **Eugi ** 22 - Bengoetxea VI 20
* Tolosa, 2006/04/16 - Olaizola I 20 - **Leiza ** 22
* Iruña, 2006/04/15 - **Beloki ** 22 - Zearra 12
* Bergara, 2006/04/17 - Xala 13 - **Peñagarikano ** 22
 
## Fase finala 
## Kanpo estekak
Europako Segurtasun eta Lankidetzako Antolakundea

:*"ESKE" hitzak artikulu honetara birzuzentzen du. "Eske" hitzaren beste esanahietarako ikus: Eske (argipena).*

**Europako Segurtasun eta Lankidetzako Antolakundea** (**ESLA**) edo **Europako Segurtasun eta Lankidetzako Erakundea** (**ESLE**) 1975an Helsinkin egin zen ELSKren ondorengoa da (Europako Lankidetza eta Segurtasunari buruzko Konferentzia). 56 estatuk osatzen dute, guztiak Europakoak (Errusia barne), Erdialdeko Asiakoak edo Ipar Amerikakoak dira (Kanada eta Estatu Batuak). Nazio Batuen Erakundeak erakunde ofizialtzat onartzen du.

2005ean lehendakaritza Esloveniak izan zuen, 2006an Belgikak, 2007an Espainiak, eta 2008an Finlandiak.

eskuinera|300px|thumb|ESLAko kideak, berdez

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1961–62ko futbol ligako lehen mailako denboraldia

**1961–62ko futbol ligako lehen mailako denboraldia** Espainiako futbol ligako lehen mailaren 31. denboraldia izan zen. 1960ko irailaren 2an hasi zen, eta 1961eko apirilaren 1ean amaitu zen. Real Madridek irabazi zuen txapelketa, aurreko urtean bezala. Gainera, Generalisimoaren Kopa ere irabazi zuen, lehen aldiz bi txapelketa nagusiak lortuz.

## Lehiaketa sistema 
Espainiako Futboleko Errege Federazioak antolatu zuen txapelketa.

Aurreko denboraldian bezala, Espainiako 16 taldek hartu zuten parte, talde bakar batean. Liga-sistema bati jarraituz, denak elkarren aurka aritu ziren bi aldiz -bat norberaren zelaian eta bestea beste kanpokoan- 30 egunetan. Partiden ordena zozketa bidez erabaki zen lehiaketa hasi aurretik.

Puntuazio-sistema honen arabera ezarri zen sailkapena: bi puntu partida bat irabazi zuen taldearentzat, puntu bat berdinketa gertatuz gero lehiakide bakoitzarentzat eta zero puntu partida bateko galtzailearentzat.

Puntu gehien lortu zituen taldea ligako txapeldun izan zen eta Europako Txapeldunen Kopako hurrengo ediziorako sailkapena lortu zuen. Espainiako Txapelketako txapeldunak (Generalisimoaren Kopa) Europako Futbol Errekopan parte hartu zuen.

Azken bi sailkatuak Espainiako Bigarren Mailara jaitsi ziren zuzenean hurrengo denboraldirako, eta kategoria horretako bi taldeko txapeldunek ordeztu zituzten. Bestalde, 13. eta 14. postuetan sailkatutakoek promozio bat jokatu behar izan zuten bigarren mailako talde bakoitzeko txapeldunordeen aurka. Promozio hori zuzenean jokatu zen bi partidatan, eta irabazleek lortu zuten hurrengo denboraldirako postua Lehen Mailan.

## Sailkapena 

## Sailkapenaren eboluzioa 

  

## Emaitzak partiduka 
## Goleatzaile nagusiak 
## Kanpo estekak