open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Florida departamendua

[250px|eskuinera|thumb|Departamenduaren kokapena [Uruguaiko mapan.]]

**Florida departamendua** Uruguai osatzen duten departamenduetako bat da, erdialdean kokatutakoa. Hiriburua izen bereko hiria da.

Bertan 68.636 pertsona bizi ziren 2004an 10.457 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak 
* Departamenduaren webgune ofiziala
Seitavuopio

**Seitavuopio** aintzira Finlandiako Enontekiö udalerrian dagoen aintzira txiki bat da. Markkina eta Maunu herrien parean dago eta Lätäseno ibaiak iparraldetik hegoaldera zeharkatzen du; **Seitavuopio**, Lätäsenoren azkeneko aintzira da, Könkämäenorekin batu eta Muonionjoki ibaia sortu aurretik. Gutxi gorabehera, azarotik ekainera izoztua egon ohi da aintzira. Nahiz eta, aintzira ez dagoen babesturik, bertan inguruko eremu basatietan babestuak dauden hegazti ugari aurki daiteke; hala nola, aliota txikiak, antzara nanoak, belatz handiak, elur-hontzak, eskandinaviako lagopodoak, ipar-belatzak, ipar-kaskabeltzak, laponiako kaskabeltzak, marikoi isats-luzeak, negu txontak eta papourdinak. Inguruko baldintza latzei probetxu ateratzea lortu duten animalia ugari dago ere; hala nola, azeri zuri eta gorriak, elur-oreinak, erbinude zuriak, eskandinaviako lagopodo eta lursaguak, ipar-katamotzak, jatunak, mendi lemingak, lursagu txikiak eta tundrako satorrak .

Uda partean iristen diren beste ohiko biztanle batzuk hartz arreak eta otsoak dira.

Aintzira oso ezaguna da arrantza munduan; izan ere, bertan, amuarrain marroi eta laponiako amuarrain artiko handienak arrantzatzera uda partean etorri ohi diren arrantzaleen kopurua handia da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Joaquín Luqui

**Joaquín Luqui** (euskaraz *Joaquín Luki*) Nafarroako Kaparroso udalerriko irrati esatari ospetsua izan zen. Batez ere Espainiako 40 Principales irrati kateko ahots nabarmenetakoa izateagatik oso ezaguna izan zen. Bizitzaren azken garaian telebistan ere jardun zuelarik.

## Ikus, gainera 
* Erriberar ezagunak

## Kanpo estekak 
* Joaquín Lukiri elkarrizketa ikusgai
Donostiako metropoli eremua

**Donostiako metropoli eremua** Gipuzkoako eta Lapurdiko hainbat udalerrik, Donostiaren inguruan osatzen duten metropoli eremua da. Guztira 405.099 biztanle ditu 372,86 kilometro koadroko eremuan. Espainiako 18. metropolitar gunerik handiena da biztanle kopuruari dagokionez.

## Metropoli eremuko udalerriak 
## Ikus, gainera 
* Baiona-Donostia Euskal Eurohiria
* Euskal Herriko metropoli eremuak

## Kanpo estekak
Otsoko

**Otsoko** euskal mitologiako pertsonaia edo izakia da. Berez, otsoaren pertsonifikazioa da.

## Ikus gainera 
* Axarko
* Beleko
* Gizotsoa euskal mitologian

## Kanpo estekak
Oihan primario

[thumb|250px|[Biogradska Gora Parke Nazionaleko pagadia ( Montenegro).]]
**Oihan primarioa**, batzuetan **oihan birjina** ere deitua, gizakiak inoiz ustiatu edo zatikatu ez duen basoa da. Baso zahar guztiak ez dira primarioak, gizakiak ustiatu, eraldatu edo suntsitu eta gero denbora luzean erregeneratu diren basoak baizik. Hauei oihan sekundario deitzen zaie. Gaur egun oihan primarioak oso urriak dira munduan.

## Munduan 
Oihan tropikal primario gehienak, eta munduko oihan primarioen bi herenak, hiru herrialdetan daude:
* Brasil (Amazonia)
* Kongoko Errepublika Demokratikoa (Kongo ibaiaren arroa)
* Indonesia
Brasiletik hurbil, Frantziar Guyanan (Frantziako itsasoz haraindiko departamendua) oihanen %90 primarioak dira.

Baso epel primario gehienak , berriz, Patagonia (Txile eta Argentina), Tasmania (Australia), Washington estatua (Ameriketako Estatu Batuak), Britainiar Kolunbia (Kanada) eta Siberiako zenbait tokitan daude.

## Europan 
Europan oihan primario bakan batzuk baino ez daude, hala nola Białowieża (Polonia eta Bielorrusia), Perućica (Bosnia-Herzegovina), Biogradska Gora (Montenegro), Stužica (Eslovakia), Komiko oihan birjinak (Ural mendiak, Errusia) edo Trillemarka (Norvegia). Madeirako laurisilvako gune batzuk ere primarioak dira.

## Euskal Herria 
Aditu batzuen ustez Aztaparretako pagadi/izeidia mendebaldeko Pirinioetako azken oihan primarioa da. 1987an Nafarroako Gobernuak Erreserba Integral deklaratu zuen.

Beste aldetik, zenbait adituen ustez, Iratiko ohianaren hainbat gune, bereziki Lizardoiako Erreserba Integrala (20 Ha.), ohian primarioaren guneak lirateke ere. Pagadi/izeidia motako basoa, Aztaparretaren kasuan bezala.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Greenpeace: Intact Forest Landscapes
*  INRA: les fragiles reliques de la foret europeenne
Txia-txia hizkuntza

**Txia-txia hizkuntza** (hangul alfabetoan: 바하사 찌아찌아, ahoskera: [tʃɪa-tʃɪa]) austronesiar hizkuntza bat da, **butonera** izenez ere ezaguna, Buton uharteko hegoaldeko muturrean dagoen Bau-Bau hirian mintzatua. Sulawesi uhartearen (Indonesia hego-ekialdean dago Buton uhartea. 2005ean, 80.000 bat hiztun zituen.

Hizkuntza horretan apenas idatzi den ezer, oraingoz ez baitu idazteko sistema arauturik. Koreeraren hangul alfabetoa ezartzeko saiakera bat abiatu da 2009. urtean. Europako hizkuntza nagusietan, txia-txia hizkuntzaren izena «cia-cia» transkribatzen dute latindar alfabetora. Hala ere, euskarara zuzenean transkribatuta «txia-txia» da, horrelaxe ahoskatzen delako izen hori hizkuntza hartan bertan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eslovakiaren banaketa administratiboa

eskuinera|300px
**Eslovakia** administratiboki hiru mailatan banaturik dago: eskualdeak, barrutiak eta udalerriak. Guztira 8 eskualde edo *krajov* (sing. - *kraj*) ditu eta eskualde bakoitzaren izena hiriburuaren berdina da. Eskualdeek autonomia maila dute 2002 urtetik. Halaber, eskualde bakoitzak hainbat barruti edo *okresy* (sing. *okres*) ditu; guztira 79 daude.

## Eslovakiako eskualdeak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mondarraingo lamina

**Mondarraingo lamina** euskal mitologiaren arabera Lapurdiko Mondarrain mendian biziz zen lamina da.

## Kondaira 
Esan ohi denez, Ezpeleta udalerriko lursailetan dagoen Mondarraingo leizean laminak bizi omen ziren.

Goiz batez, artzain zahar batek bere ileak urrezko orraziz orrazten ari zen lamina batekin topo egin zuen. Artzainak ustekabe batean orrazia lapurtu zion. Lamina, orduan, haren atzetik joan zen.

Artzaina *Xastiko-harria* deritzon harkaitzera hurbildu zenean, eguzkiaren izpiek indar handiz gune hori argitzen hasi ziren. Orduan laminak artzainari zuzen-zuzenean begiratuz eta eguzkia seinalatuz hau oihukatu zion:

:—Eman diezazkiokek eskerrak bere argipean jarri hauen horri!

Eta laminak atzerantz egin zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aizkorriko Dama

**Aizkorriko dama** euskal mitologia agertu ohi den Mari jainkosaren pertsonifikazioa da. Bere izenak ongi adierazten duen bezala bere bizilekua Aizkorri mendilerroa da.

[thumb|300px|eskuinera|[Aizkorri mendilerroan dagoen San Adriango tunelaren ikuspegia.]]

## Kondaira 
Gipuzkoako Zerain udalerrian *Euzkita* izeneko baserri bat ba omen da. Egun batez, ikaragarrizko ekaitz bat zegoela, amak alabari ganbarako leihoak isteko igo zedila agindu zion. Neska gazteak ez zion jaramonik egin. Orduan, amak amorru bizian honako hau esan omen zion:

- *Deabruek eramango al haute!*

Azkenean, alaba leihoak istera igo omen zen, baina ez zen bueltan jaitsi, handik aurrera ez zen beraz gehiagorik jakin izan. Deabruak eramana izan zen.

Ordudanik, harat-honat noraezean dabil. Batzuetan Aizkorrin ikus daiteke, besteetan Aralarren edota Anboton.

Behinola Aizkorrin zegoenean, bere leizera ahari bat eraman omen zuen. Bere jabeak ziren artzainak leizera bila joan eta itzultzeko eskatu zioten. Bisita honek iraun zuen denbora osoz Aizkorri dama ahariaren gainean eserita egon omen zen, bitartean bere ilea orrazten zuelarik.

Azkenean artzainek leizearen sarrerara eraman zuten bedeinkatutako argizariari esker aharia berreskuratzea lortu zuten.

## Ikus gainera 
* Mari
* Anbotoko Mari edo Anbotoko Dama
* Aralarko Dama
* Txindokiko Dama
* Mondarraingo Dama
* Murumendiko Dama

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kutxa (altzaria)

**Kutxa** Euskal Herria nahiz beste herrialde batzuetan ohikoa den zurezko altzaria da. Euskal Herrian etxe tradizionaleko altzari erreferentziala da, andregaiaren doteari lotua, ezkontzean senarraren etxera ezkonsaritzat eramaten zuena. Apaingarriak kutxaren zati garrantzitsua dira, geometria eta eguzki formez osatua. Haiek zenbat eta joriago, kutxaren edukia ere hainbat aberatsagoa izaten zen.

## Kanpo estekak 
* Kutxari buruzko artikulua Auñamendi Eusko Entziklopedian ikusgai
Ekaitza (Mendaur)

**Ekaitza** Nafarroako Malerreka eta Bortziriak eskualdeen artean dagoen mendia da. Mendaur, Mendieder, Loitzate eta Makilipurdi mendietatik hurbil dago. Berez, gailurra topatzeko zaila den mendia da, hortaz, lainoarekin tentu handiz ibili behar da.

## Kanpo estekak 
* Ekaitza mendia Euskal Mendiak webgunean ikusgai
Abadira

**Abadira**, **abalaioa** edo **abarioa** (*Pollachius pollachius*) Gadiformes ordenako espezie bat da. Ohiko arraina da Bizkaiko golkoan, Ozeano Atlantikoan eta Mediterraneoan.

## Ezaugarriak 
Sabelaldea grisa du eta bizkarraldea arre-berdekara. Baraila irten xamarra du. Hiru bizkar-hegal bakandu ditu, bi uzki-hegal (lehenengoa zabala), sabel-hegal txikiak eta isats-hegal nahiko garatua. Espeziea 1200 cm luze izatera irits daiteke.

Arrain txikiz, zefalopodoz eta izkiraz elikatzen da. Gantz gutxiko arraina da, %1 inguru.

Hamar urte bizi daiteke, ur hotzetan, batez ere ingurune harritsuetan.

## Gastronomian 
Abadiraren haragia bakailao haragiaren antzekoa da, zapore finagoa badu ere.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Musa Ali

**Musa Ali mendia** () Djibuti, Eritrea eta Etiopia biltzen diren lekua da. Hiru estatu hauetan sakabanatuta bizi den afar herriaren lurraldeko punturik altuena da eta Djibutikoa ere bai. Estratosumendia da.

## Izenak 
Izen beraren hainbeste aldaera topa daitezke. Mendiaren izen osoa jatorrizko hizkuntzan (afarreraz alegia) ''Musa' Ali-Ale* da; "Musa bere mendian" esan nahi du. *Ale* izen generikoa da, "mendi" esanahiaz. Dialektoen arabera *Musa' Qali-Qale* ere deitzen zaio. "Musa" pertsona-izena da: Musa al-Kazim xiien zazpigarren profeta da. Etiopian *Musa* edo *Moussa Ali Terara* (*terara*=mendia amhareraz) erabiltzen dira mendi honetarako.

Djibuti kolonizatu zuten frantsesek generikorik gabe izendatzeko joera izan dute baina grafia-dantza suertatu da: *Moussa 'Ali* , *Mussa Ali*, *Moussa Ali*, *Mousa Ali*, *Moussa Alli*, *Mousa Alli*, *Mussa-Ali* edo *Musa Ali'' bera.

## Geografia 
Rift Haran Handiaren iparraldean dago.

Hirumuga da estatuei begira; banaketa administratibo hauetan kokatuta dago:
* Hego-ekialdean Djibutiko Tadjourah Eskualdea. Ez oso urrun 'Assa Gaila hiria dago.
* Iparraldean Eritreako Debubawi Keyih Bahri *zoba* edo eskualdea. Ipar-mendebaldean Dese (Etiopia) eta Assab Eritreako portua lotzen dituen errepidea dago.
* Hego-mendebaldean Etiopiako Afar eskualdea. Manda-Inakir sumendia du auzokide norabide honetan, Etiopia-Djibuti mugan.

Aldiz, hiru aldeetatik afar herria bizi da.

### Kokapen estrategikoa 
Bere kokapen geoestrategikoagatik estatuen arteko ika-miken lekukoa da; Eritrea 2008ko ekainean Djibutiko lurretan sartu zen eta borroketan soldadu djibutiar asko hil ziren, Etiopiak mendian base militar berria eraiki eta irismen luzeko artilleria instalatu zuen urte bereko apirilean eta Frantziako armadak ere (ikus artikuluaren argazkia) presentzia du Djibuti bere kolonia-ohian. Estatu hauen arteko mugak eztabaidagai badaude ere, hiruren topalekua *Musa Ali* mendia zela adostu zuten; hala ere, Eritreak Etiopiak mendia okupatu zuela salatu zuen.

Estatuen arteko gatazkez gain, Djibutiko gobernuak oposizioko alderdietako kideak direlakoan eskualdeko afar herrikoak zigortu ditu eta hilketak burutzeaz salatu dute.

Egoera horrek eta eremuko baldintza gogorrek (basamortua da) mendira hurbiltzen direnak oso gutxi izatea dakarte.

## Sumendia 
Estratosumendia da eta azken erupzioa Holozenoan eman zelakoan daude ikertzaileak, ez baita ezaguna; noiz sortu zen ere ez dakigu. Sumendiaren tontorra erriolitazko laba isuriak dituen galdara batek zatitzen du. Bere sumendi-kodea 0201-123 da.

## Bibliografia 
*  Didier Morin: *Dictionnaire historique afar (1288-1982)*, Karthala Editions, 2004, 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Afarrera
* Djibuti

## Kanpo estekak 
*  Mendiaren inguruko argazki sorta eta komentarioak.
*  Musa Ali *Global Volcanism Program* webgunean.
*  Mendia Peakbaggerren.
*  *Volcano live* webgunean.
Javier Gurrutxaga

**Ignacio Javier Gurrutxaga Iriarte** (Donostia, 1958ko otsailaren 12a) gipuzkoar abeslari, musikari, aktore eta plazagizona da, *La Orquesta Mondragón* talde ospetsuko buru eta kide ezagunena.
Teledonosti

**Teledonosti** (aurretik *La 10 Teledonosti*) 1994an Donostian sortu zen telebista katea zen. Errotaburu auzoaren aldameneko Zuatzu Enpresa Parkean zegoen Ulia eraikineko bere instalazioetatik emititzen zuen. Donostia eta inguruetako udalerrietan ikusten zen; gero, LTDari esker, Gipuzkoa osoan ere bai. 2020an Teledonostik jarduera eten zuen. 2024ko martxoan berriro hasi zen emititzen LTDan Teledonosti (aurretik Teledonostia). Gaur egun, Donostialdean eta Bidasoaldean ikus daiteke. Teledonostirekin batera taldeko Radio Donosti irrati katea entzun daiteke. Egoitza Donostian dago, Secundino Esnaola kaleko, 10.enean, solairuartean.

Vocento espainiar hedabide taldearen barnean zegoen. Orain, Grupo Nervión komunikazio taldeko parte da.

## Kanpo estekak 
* Teledonostiren webgunea
Ipar Mazedoniako Errepublikaren banaketa administratiboa

eskuinera|thumb|300px|Udalerrien mapa.
**Ipar Mazedoniako Errepublika** administratiboki maila administratibo bakarra du, udalerriak (mazedonieraz: *општини*, *opštini*; sing.: *општина*, *opština*). Guztira 84 udalerri daude herrialde osoan eta udalerri horietatik hamarrek Skopje Hiria osatzen dute.

## Udalerriak 
## Ikus, gainera 
* ISO 3166-2:MK

## Kanpo estekak 
* Ipar Mazedoniako udalerrien zerrenda
Calakmul

**Calakmul** hirigune prehispaniko maia da, Yucatán penintsulako Campeche hego-ekialdean. Guatemalako mugatik 30 kilometrora kokatua dago, Calakmul Biosfera Erreserbaren bihotzean. Arkeologia gunearen eremuak 70&nbsp;km² ditu. Hiria Peten eskualdeko superpotentzia maia zen. Hiriak berak 50.000 biztanle izan zituen eta, garai batzuetan, hiritik 150 kilometrora zeuden lekuetan zuen agintea.

Calakmulen 6.750 antzinako egitura daude identifikatuak, zeinetan handiena Piramide Nagusia den. II. egitura 55 metro garai da, piramide maia garaiena. Lau hilobi aurkitu dituzten barruan. 113 zutarri aurkitu dira bertan, baina asko egoera txarrean daude, tokiko kareharria erabili baitzuten.

Airetik aurkitu zuen Cyrus L. Lundell biologoak, 1931eko abenduaren 29an, eta aurkikuntza Sylvanus G. Morley arkeologoari jakinarazi zion 1932ko martxoan, Chichén Itzá hirian. Lundellek eman zion izena hiriari: *ca* = "*bi*", *lak* = "*albo"* eta *mul* = "*muino*" (edo *"Piramide"*), hau da, *"Bi Alboko Muinoak"*, edo zehatzago *"Bi Alboko Piramideen Hiria"*.

2002an, Unescok Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

## Historia 
Calakmul, Tikal hiri etsaiarekin batera, maien Aro Klasikoko hirigune nagusia zen. Idazkera maia deszifratuz joan ahala, jakin izan da maiek *Kaanal* izena eman ziotena, hau da, Sugearen Erresuma.

Hiri hau Aro Aurreklasikoan dagoeneko existitzen zen. VI. mende hasieran, Calakmul eskualde-indar handia zen dagoeneko. Beste hiri maietan aurkitutako idazkunetan agertzen denez, Calakmuleko erregeak (maia hizkuntzan ''k'uhul ajaw*, "*jainkotar jauna*") mendeko errege bat ezarri zuen *Los Alacranes* hirian 561ean. *Naranjo'' hirian ere mendekoa ezarri zuen. Badirudi Calakmuleko agintariek Tikal inguratzeko politika izan zutela, eta 562an garaitu zutela. Urruti zeuden hirien aurka kanpainak ere egin zituzten, Palenque erasotzeraino.

Yuknoom Handia erregearekin (636-686) Calakmulen boterea gailurrera iritsi zen, baina Jasaw Chan K'awiil oinordekoak gerra galdu zuen Tikalen aurka 695an. Calakmulen ezagutzen diren azken zutarriak 790, 800 eta 810ekoak dira.

## Agintari ezagunak 
Zerrenda ez da osoa, idatzi arkeologikoak sarri eten baitira.

* Ezezaguna: Yuknoom Ch'een I
* 520 inguru–546: Tuun K'ab' Hix
* 561 inguru–572: *Zeruko lekukoa*
* 572–579: Lehen Aizkora Jaurtitzailea
* 579–611 inguru: Suge Kiribildua
* 619 inguru: Yuknoon Chan
* 622–630: Tajoom Uk'ab' K'ak'
* 630–636: Yuknoom Burua
* 636–686: Yuknoom Che'en II "Yuknoom Handia"
* 686–695 inguru: Yuknoom Yich'aak K'ak'
* 695 inguru: Lur Erdibitua
* 702 inguru–731 inguru: Yuknoom Took' K'awil
* 736 inguru: Wamaw K'awil
* 741 inguru: Y agintaria
* 751 inguru: Z agintaria
* 771 inguru–789 inguru: B'olon K'awil
* 849 inguru: Chan Pet
* 909 inguru: Aj Took'

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Calakmul INAH gunean
Kixmiren jaiotza eta Olentzeroren jatorria

**Kixmiren jaiotza eta Olentzeroren jatorria** euskal mitologiako kondaira garrantzitsuenetako bat da. Bertan jentilek, Kixmik eta Olentzerok hartzen dute parte. Kondaira honek Olentzeroren jatorria azaltzen digu, baita euskal paganismoaren amaieraren hasiera eta kristautasunaren etorreraren berri eman ere.

## Kondaira 
[thumb|300px|eskuinera|[Trikuharri|Jentilarri. Aralarreko mendilerroa.]]
thumb|Kixmi, inteligentzia artifizial batek irudikatua.
Behinola, Aralar mendilerroan dagoen *Martxabaleta* izeneko zelaigunean jentilak festa pagano bat ospatzen ari omen ziren dantzaka.

Bat-batean, sortaldetik laino distiratsu bat zetorrela eurengana ikusi zuten. Argi arraro hark erabat sorgortu zituenez, lasterka joan ziren aholku bila eurekin bizi zen jentil zaharrenarengana, laino eta izarren inguruko jakitun ospea baitzuen.

Jentil zaharrak laino bitxi hura ikusita, jentilek ohi zuten modu atsekabez zuzendu zitzaion biltzarrari:

—Ene seme-alabok! —esan omen zien— Kixmi jaio eta gure amaiera iritsi da. Ez dut gehiago bizi nahi. Horregatik, otoi, bota nazazue amildegitik behera.

Eta hala, jentil zaharraren nahia bete eta bertan behera amildu zuten, halako modu tragikoan  heriotzarekin topo eginez.

Bien bitartean, laino distiratsua gero eta hurbilago zegoen, babesleku bila ihesi zihoazen jentilen ikusmena bera ere itsutzeraino.

Une hartan *Arraztaran* izeneko inguruan dagoen pagadi batera ailegatuta, lainoa haien gainean kokatu eta jentilak harri pilo baten pean gelditu ziren lurperatuta. Gaur egun harri pila hari *Jentilarri* deritzote; hots, Jentilen Harria.

Halere, ez omen ziren jentil guztiak orduan hil, bakar batek biziraun izan baitzuen. Jentil hark Euskal Herri osoan *Kixmiren* jaiotza iragartzen du oraindik ere, eta haren izena *Olentzero* da.

Jentilen hizkuntzan *Kixmi* izena *Kristo* izenaren parekidea zen.

## Ikus gainera 
* Jentil
* Jentilarri
* Kixmi
* Olentzero

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dain II.a

**Dain II.a** Burdinazko Oina (Dain II Ironfoot jatorrizko ingelesezko bertsioan) Tolkienen legendarium ospetsuko fikziozko pertsonaia bat da. Dain II.a Eraztunaren Gerran Erebor defendatu zuen errege nano bat izan zen. Durin I.aren leinuko oinordeko bat da, Nainen semea eta Thrain I.aren birbiloba, Mendipeko Erresumaren sortzailea, Mendi Bakartian. Burdinazko Muinoetan jaio zen Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2767. urtean eta aro horretako 3019. urtean hil zen.

Erdialdeko Lurraldearen historian lehen aldiz Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2799. urtean agertu zen, oso gaztea zelarik bere aitaren heriotza mendekatu zuenean, Azog, Moriako orkoen buruzagia hilez Azanulbizarreko guduan, Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2793. eta 2799. urteen artean nanoen eta orkoen artean gertatu zen azken gudua izan zena. Gudua amaitu ondoren ez zen Thrain II.arekin ados agertu Moria berreskuratzeko ideiarekin eta bere herria gobernatzera itzuli zen Burdinazko Muinoetan.

Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2941. urtean Burdinazko Muinoetako nanoen armada bat gidatzen du Thorin II.a Haritzezko Ezkutuari laguntzera, elfoen eta Esgarotheko gizakien indar bateratuek Ereborren setiatuta zutena, berreskuratu berria zen Ereborreko aberastasunen zati bat lortzen saiatzen ari zirenak. Baina iristean oso egoera ezberdin batekin topo egin zuen, aipaturiko bi aurkariak Azogen seme zen Bolgoren agintepean zeuden orkoek eraso baitzituzten, Bost Armaden Gudua bezala ezagutuko zena gertatuz. Berau amaitzean, Mendipeko Errege bihurtu zen, Thorin II.a guduan hila izan baitzen.

Eraztunaren Gerran oso partehartze aktiboa izan zuen Rhovanion Sauronen gudalosteen erasotik babesterako orduan, Haraneko Hiriko erregea den Brandekin batera Khamûlen armadak geldiarazten baitituzte. Zoritxarrez, Dain II.a ekintza horretan hiltzen da, Branden gorpua Ereborren ateen aurrean defendatu guran. Hil zenean, 321 urte zituen.

## Kanpo estekak
Girion

**Girion** Tolkienen legendarium ospetsuko fikziozko pertsonaia bat da, Hobbita eleberrian laburki aipatzen dena. Haraneko Hiriko azken erregea izan zen hiri hau suntsitua izan aurretik, Smaug herensugeak hila honek hiria Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2770. urtean eraso zuenean.

Ehun eta hirurogeitamar urte beranduago, Bard I.ak mendekatuko zuen herensugea bere arbasoengandik oinordetu zuen Gezi Beltzarekin hilez. Girionek esmeraldazko lepoko bat zuen, ondoren Smaugek Ereborpean bildutako altxorrean aurkitua izan zena eta Bardek Thranduil errege elfoari honen laguntzagatik eman ziona.

## Kanpo estekak
Melianen Gerria

Tolkienen legendarium ospetsuaren zati den Silmarillion eleberrian, **Melianen Gerria** Melian erreginak Doriath erresumaren ingurua sortu zuen "sorginkeriazko gerrikoa" deituriko botere zabaltze bat izan zen. Region, Neldoreth eta Nivrim basoak ere hartzen zituen eta edozein izaki gaizto Doriathen sartzea eragozten zuen.

Melianen Gerria Beleriandeko Guduetako lehena gertatu eta gutxira zabaldua da.

Doriathen Melian maiarraren baimenik gabe sartzen saiatzen zirenak zuhaitz, nahasmen eta nekezko labirinto baten barnean galtzen ziren, eta ez zuten Thingolen erresuma topatuko, gerrikoa sortu ondoren "Erresuma Gordea" deitua izan zena.

Gerrikoaren barnean sartzeko bi modu baino ez zeuden: erregearen edo erreginaren baimenarekin edo Melianena baino handiagoa zen botereren bat sorginkeria apurtzeko eta Doriathen sartzeko gai bazen, azken hau Berenekin gertatzen delarik, bere patu altuak gidatzen baitzuen, Carcharoth otsoarekin, Silmarilaren botereak gidatua, eta Hurin Thalionekin, Melian baino boteretsuagoa zen Melkorrek madarikatu zuena.

Melianen Gerria maiar hau Amanera abiatzen denean apurtzen da, bere senarra den Thingol nanoen esku hil ondoren Eguzkiaren Lehen Aroaren 505. urtean.

## Kanpo estekak
Sistema bitar (astronomia)

[240px|thumb|Bi [nano marroik osatutako sistema bitar baten irudikapen artistikoa.]]

Astronomiari dagokionez, **sistema bitar** izena elkarrengandik grabitateagatik elkarlotuta egoteko bezain hurbil dauden bi objektu astronomikori erreferentzia egiteko erabiltzen da, amankomuneko masa zentru baten inguruan biratuz. Ohi bi izarri erreferentzia egiteko erabiltzen da, eta, kasu honetan, izar bitar izena jasotzen du. Hala ere, sistema bitar izena, planeta batek eta bere ilargiak osatutako sistema bati ere eman dakioke, beti ere azken hau, planetarekin alderatua oso handia baldin bada. Beste sistema bitar mota batzuk antzerako tamainako bi asteroide, bi neutroi izar izan daitezke, edo baita mota ezberdineko bi objektu, izar bat eta planeta bat edo izar bat eta neutroi izar bat kasu.

## Sistema bitarren adibideak 
* Porrima (γ Virginis) ia erabat berdinak diren sekuentzia nagusiko bi izarrez osatutako sistema bitar bat da. Procyon (α Canis Minoris) beste izar bitar bat da, baina osagai ezberdinak dituena; bata izar azpierraldoi zuri-horia eta bestea nano zuria. Gr Virginis sisteman bi izarrak hain gertu daude elkarrengandik euren kanpoaldeko geruzak partekatzen dituztela, kontaktuzko izar bitar bat osatuz.
* X Persei izar masibo batek eta neutroi izar batek osatutako sistema bitar bat da.
* X Perseirena baino askoz masa gutxiagokoa, Gliese 229 sistema nano gorri batek eta nano marroi batek osatzen dute.
* Gure Eguzki-sistemaren barnean, Pluton-Karonte sistema planeta batek eta ilargi batek osatzen dute.
* 69230 Hermes asteroide bitar bat da, bi osagaien tamaina oso parekoa delarik.

## Kanpo estekak
Anglachel

**Anglachel** Tolkienen legendarium ospetsuaren zati diren Silmarillion eta Hurinen semeak eleberrietan, ustez, meteorito baten burdinarekin egindako ezpata bat da, Eölek egina, Doriatheko errege zen Thingoli eman ziona, honek trukean Nan Elmothen lasai bizitzen utz zezan. Anglachel hitzak "izar gartsuaren burdina" esan nahi du sindarinez.

## Istorioa 
Thingolek Anglachel Beleg Cuthalioni eman zion Turin Turanbarren bila bidalia denean. Belegek ezpata bat eskatzen du, arkuarekin oso trebea izan arren Melianen Gerritik kanpora bideko arriskuei aurre egiteko hori baino gehiago beharko duela esanez. Anglachelekin, Turinek, erotuta, Beleg hil zuen eta ezpata beltza eta ahorik gabe geratu zen.

Anglachel Nargothrondeko errementari trebeek berriz landu zuten eta, beltza izaten jarraitu zuen arren, orain horriaren ahoan su zurbil batek dizdiratzen zuen. Turinek Gurthang deitu zuen, "heriotzaren burdina" bezala itzul daitekeen sindarinezko hitza, eta berarekin balentria handiak bete ahal izan zituen, hauekin bere etsaiek ''Nargothrondeko ezpata beltza" bezala beldur izan ziotelarik.

Anglachel ospetsua da, baita ere, Turinek Glaurung herensugea hiltzeko erabili zuen ezpata izateagatik. Baina, herensugea hiltzean, Turinen oroimena blokeatzen zuen aztikeria desegina geratu zen, eta honek, bere arrebarekin ezkondu zela gogoratzean, Gurthang erabiliz bere buruaz beste egiten du. Ezpatak, Turin bere odola ematera prestatzera zihoala ikustean, ahots hotz batekin hitz egin zion eta horrekin bere nagusia zen Belegen hilketa konponduko duela esan zion, traizioz hil zuena, baita Brandir ere Brethileko gizakiena ere, Turinek berak botatako ustezko irainen ondorioz hil zena.

Legendariumeko beste istorio batzuk diotenez, Dagor Dagorath izeneko azken guduan ezpata hau izango da, Turin Turanbarrek berak erabilia, Melkorren bihotz beltza zeharkatuko duena, hau bere akabura iritsiz, eta honela ezpatak Hurinen semeak eta gizakien arraza mendekatuko zituen.
Somalia Frantsesa

**Somalia Frantsesa** (, lit. "Somaliako Kostalde Frantsesa"; ) Afrikako Adarreko kolonia frantsesa izan zen. 1883 eta 1967 artean zegoen.

## Historia 
1883 eta 1887 urteen artean ezarri zen, Somaliako agintariek eta Afar sultanek frantsesekin hainbat itunetan sinatu ondoren. Somalia Frantsesaren "Cote Francaise des Somalis" izena Mohamed Haji Didek, Gadabuursiko Mahad 'Ase adarrakoak, proposatu omen zuen. Hark Frantziarrak iritsi baino lehen, Sultana eta Zeilako merkatari oparoa izan zen, eta 1891. urtean "Gami ar-Rahma" Djibutiko lehen meskita eraiki zuen.

Etiopia Inperialeko Trenbidearen eraikuntzak Etiopiako mendebalderantz, Djibutiko porturantz, eramateak 15.000 biztanleko hiri bihurtu zuen, Harar Etiopiako hiri bakarra izan zen garai hartan.

Dire Dawa-rako trenbidea amaitzean eta jatorrizko konpainia huts egin eta gobernuak erreskatea egin ondoren, trenbide-sareak baimendu zion lurraldeari Zeila-ko (orduan Somalilandia Britainiar eremuan) karabanetan oinarritutako merkataritza Somalilandea) aldatzea eta kafe eta beste ondasun batzuen ate nagusia bihurtu zen Etiopiako hegoaldean eta Ogadeneko Harar hirian bidez.

Trenbidea etiopiako konkista italiarraren ondoren jarraitu zuen, baina Bigarren Mundu Gerraren tumultuari jarraiki, 1946an Frantziako itsasoz bestaldeko lurralde bihurtu zen. 1967an, Somalia Frantsesa Afar eta Issa Lurralde Frantsesa berrizendatua izan zen, eta 1977an, Djibuti herri independente bihurtu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Piramide Makurra

**Piramide Makurra**, edo **Dahshurreko Hegoaldeko Piramidea**, Snefru faraoi egiptoarraren aginduz Dahshur herrian eraiki zen hil monumentu edo mausoleo bat da. Haren forma berezia Egiptoko piramideen eboluzioaren azken garaia den aurpegi lauko piramide bat egiteko huts egindako saiakera da, ustez.

## Ezaugarriak 
Berezitasun ugari du eta gauza askotan Snefruren seme izan zen Khufu edo Keopsek eraikiarazi zuen Gizako Piramide Handiaren oso antzekoa da. Ezaugarri nabarmenetako bat piramidearen bi sarreretako bat iparraldeko fatxadaren gainean ez egotea da, Egiptoko Inperio Zaharreko salbuespen bakarra baita, izan ere. Bestalde, piramideak estaldura gehiena  mantentzen du, Egiptoko gainerako piramideek baino neurri handiagoan, eta honegatik *Eguzkitan distiratzen duena* izenarekin ere ezaguna da. Barnean lau hormetan pausatzen den ganga faltsu bat dago, ezagutzen den antzinakoena. Hil multzoak Egiptoko IV. dinastiako bere apaindura aberatsak gainontzeko monumentuetatik bereizten duen tenplu handi baten hondarrak erakusten ditu.

## Hil multzoa 
Hil multzoa faraoiaren piramideak eta hegoaldean dagoen 26 metroko altuerako piramide satelite batek osatzen dute, biak ala biak bi metroko altuera duen harrizko harresi batez inguratua. Barruti hau hil tenplu batekin 700 metroko luzerako galtzada baten bidez lotuta zegoen. Haraneko sarreratik urrun dagoenez, hil tenplu hau ez dirudi harrera tenplua edo Haraneko Tenplua denik. Beste alde batetik, tenplu hau benetako haraneko tenpluarekin lotuko zuen bigarren galtzada baten hondarrak daude. Beste edozein piramide multzotan aurki ezin daitekeen berezitasun bat da.

## Irudiak 

Image:Bent Pyramid angle.jpg|12 graduko angelu aldaketa
Image:Entrance of Snofrus Bent Pyramid in Dahshur.JPG|Piramideko sarrera
Image:View of the outer door at the Bent Pyramid in Dahshur.jpg|Kanpoko atea barrualdetik
File:Inside Snofrus Bent Pyramid (2).JPG|Barruko eskailerak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Auzobusa

**Auzobusa** Euskal Herriko hainbat garraioren izena izan daiteke:

* Auzobusa, Zornotzako auzoak elkartzen dituen garraio publikoa.
* Auzobusa, Zumaiako garraio publikoa.
Samopal vzor 23

**Samopal vzor 23** subfusila, Txekoslovakian 1948an hasiriko arma familia bateko lehengoa izan zen. Kulata finkoa eta tolesgarria zuten modeloak egin ziren 9 mm Parabellum (Sa 23 eta Sa 25 modeloak, hurrenez hurren) eta 7,62 Tokarev kalibreetan (Sa 24 eta Sa 26 modeloak).

## Ezaugarriak 
Samopal 23 familiako subfusilak izan ziren kargagailua pistoletean eta ixtailu teleskopikoa erabiltzen zutelarik produkzioan sartu ziren lehen armak. Ixtailu teleskopikori esker armaren luzera asko txikitu daiteke, ixtailuaren pisua kanoiaren inguruan jartzen delarik. Blowback bidez funtzionatzen zuten eta su automatiko ala erdi automatikoa egiteko aukera katuaren bitartez egiten zen, ezartzen zitzaion presioaren arabera.

Samopal 23 familiako subfusilek Uzi subfusilaren diseinua inspiratu zuten.

## Bertsioak 
* **Samopal 23** modeloa izan zen lehen bertsioa, zurezko kulata zurruna zuen eta 9 mm Parabellum kartutxoak erabiltzen zituen. Pistolete bertikala zerabilen eta 24 edo 40 kartutxoko kargagailuak zerabiltzan.
* **Samopal 25** modeloa izan zen hurrengo bertsioa, eta hau izan da ezagunena. Kulata zurruna erabili beharrean alde batera tolesten zen kulata metalikoa zerabilen. Beste ezaugarriak Samopal 23 bertsioaren berdinak dira.
* **Samopal 24** bertsioak 7,62 Tokarev kalibreko kartutxoak darabiltzan kulata zurrunezko bertsioa da. Karagailua eta pistoletea aurreraka inklinatuta daude kartutxo erraz sar dadin errekamaran, hau delarik Samopal 23 bertsiotik desberdintzen duen gauza nagusia. 32 kartutxoko kargagailuak darabiltza.
* **Samopal 26** bertsioa kulata tolesgarria duen 7,62 Tokarev kalibreko bertsioa da.

### Ezaugarri teknikoak 
## Kanpo estekak 
* Samopal 23 familiako subfusilei buruzko informazioa world.guns.ru orrialdean
Cecil Rhodes

**Cecil John Rhodes** (Bishop's Stortford, Hertfordshire, Ingalaterra, 1853ko uztailaren 5a - Groote Schuur, Muizenberg, Hegoafrika, 1902ko martxoaren 26a) enpresaburu ingelesa izan zen. Halaber, ekonomialaria eta politikari kolonoa izan zen, De Beers diamante-enpresaren sortzaileetako bat izanik. Enpresa horrek, oraindik ere munduko diamante gehienak —% 60— kontrolatzen ditu gaur egun. Era berean, Rhodesek Rhodesia kolonia fundatu izanagatik da ezagun, orain Zambia eta Zimbabwe lurraldeen artean dagoena.

Boerren Gerretan Rhodesek britainiarrak lagundu zituen —Kimberleyko setioan, kasu—, baina bere laguntza ez zen etekingarria izan.

Goiz hil zen, 48 urte besterik ez zituela, aneurisma bat medio.

## Cecil Rhodes eta kolonialismoa 
"Atzo osteratxo bat egin nuen Londresko East-Endetik [hiriburuko ekialdeko langile-auzoa] eta langabeen batzar batean izan nintzen. Eztabaida gogorrak entzun nituen. Oihu bat baino ez zen entzuten: "Ogia, ogia!". Etxean bueltan han ikusitakoa gogoratzean, lehen baino konbentzituago sentitu nintzen inperialismoaren garrantziaz (...). Maiteen dudan ideia gizarte-arazoa konpontzea da; hau da, Erresuma Batuko berrogei milioi biztanleak gerra zibil hilgarri batetik salbatzeko lur berriak konkistatu behar ditugu. Guk, kolonizatzaileok, horrela jokatu behar dugu sobran ditugun biztanleak lekutzeko eta gure lantegi eta meategietako produktuei irtenbidea emateko. Beti esan izan dut Inperioa sabeleko arazoa dela. Gerra zibila saihestu gura baduzue, inperialista bihurtu beharko duzue."

Cecil Rhodes, 1895.

## Bibliografia 
* 
*
Bizkaiko autobus garraio enpresak

Hau Bizkaiko garraio enpresen zerrenda da.

## Auzobusa 
Zornotza erdigunea eta inguruko auzo eta industrialdeak batzen dituen autobus zerbitzua da. 2010eko uztailaren 5ean jarri zen martxan.

## Bermibusa 
2010eko apirilaren 6an Bermeon ezarritako autobus zerbitzua da.

## Bilbobus 
Bilboko udalerri barneko autobus zerbitzua da, Veolia Transporte Bilbao S.A.U. enpresa pribatuak kudeatzen duena.

## Bizkaibus 
Bizkaiko Bizkaiko Foru Aldundiak eskaintzen duen hiriarteko autobus zerbitzuaren izen komertziala da.

## Erandioko Herri Autobusa 
Erandioko udalak eskaintzen duen herri barneko autobus zerbitzua da. Linea bi ditu eta Erandioko auzoak herriaren erdigune eta Bilboko metroaarekin batzen ditu.

## Etxebarri Bus 
Etxebarriko udalerrian autobus zerbitzua eskaintzen duen enpresa publikoa da, Bilboko metroa udalerriko kanpoaldeko eta erdiguneko auzoekin batzeko asmoarekin.

## Kbus 
Barakaldo udalerriko hiri-barruko autobus zerbitzua da. Bi linea ditu eta Barakaldoko tranbia martxan jarri arte eskaintzen den zerbitzua da.

## Sopelbus 
Sopelako udalerrian autobus zerbitzua eskaintzen duen enpresa publikoa da. Sopelako herria, Bilboko metroaren geltokia eta hondartza batzen ditu.

## Kanpo estekak
Erandioko Herri Autobusa

**Erandioko Herri Autobusa** edo **E! Busa** Bizkaiko Erandio udalerriko udalak jarritako autobus zerbitzua da. Guztira bi linea daude udalerriaren auzoak batzen dituztenak.

2009ko maiatzaren 25ean jarri zen abian.

## Lineak 
* 1. Enekuri – Erandioko geltokia
* 2. Martiartutorrea – Astrabuduako geltokia

## Ikus, gainera 
* Bizkaiko autobus garraio enpresak

## Kanpo estekak 
* Erandioko Herri Autobusaren webgunea
Irunbus

**Irunbus** Gipuzkoako Irungo udalerrian autobus zerbitzu publikoa eskaintzen duen enpresa da. Gaur egun 6 ibilbide ditu eta horietatik 2 *gautxoriak* edo gaueko zerbitzu bereziak dira.

## Ibilbideak 
*  Zaisa - Ospitalea
*  San Juan - Bentak - Txingudi merkatal gunea
*  San Juan - Arbes - Artia
*  San Juan - Anzaran - Olaberria
*  San Juan - Behobia (Gautxoria)
*  San Juan - Bentak (Gautxoria)

## Kanpo estekak 
* Irunbus, webgune ofiziala
Bronisław Komorowski

**Bronisław Maria Komorowski** (Oborniki Śląskie, Polonia, 1952ko ekainaren 4a) poloniar politikaria eta historialaria da. Hainbat kargu politiko izan ditu, 2000tik 2001era Poloniako defentsa ministroa izan zen, eta 2007tik 2009ra Poloniako parlamentuko presidentea.

## Poloniako presidente 
2010eko apirilaren 10eko hegazkin istripuaren ondoren Poloniako presidentea zen Lech Kaczyński heriotzaren ondorioz, behin-behineko presidente izendatu zuten Komorowski. 2010eko uztailaren 4an, presidente hauteskundeak irabazi zituen, bigarren txandan botoen %53a eskuratuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
*  2010eko hauteskunde kanpainako webgunea.
Albireo

**Albireo** (β Cyg, β Cygni edo 6 Cygni) Cygnus konstelazioko izarretako bat da. Bayerren izendapenean grezierazko bigarren hizkia den β hizkia daraman arren, konstelazio honetako izarren artean bosgarren dizdiratsuena da. Arlo honetan aurretik dituen lauak honako hauek dira: Deneb (α Cygni), Sadr (γ Cygni), Giennah (ε Cygni) eta δ Cygni. Beltxargaren buruan kokatua, Albireo "izar haustailea" bezala ere ezagutzen da. Lehen aipaturiko beste lau izarrekin batera Iparreko Gurutzea deritzon asterismoa osatzen du.

## Izena 
Albireo zenbait akatsen eta itzulpen desegokiren ondoriozko izena da. Jatorrian, testu arabiarretan, izarraren izena Al-Minhar al-Dajajah bezala agertzen da, "oiloaren mokoa" esan nahi duena. Egungo izena, dirudienez *Ornis*etik dator, Cygnus konstelazioa izendatzen duen izen greziarra eta arabieraz Urnis izatera pasa zena. Latinera itzultzerakoan, modu erratuan *Erysimum officinale* landareari buruz ari zela uste izan zen, landare honek latinez zuen izenarekin itzulia izan zelari, Ireo alegia. Ondoren, ab Ireo ("Ireorena) izen arabiar baten itzulpen okerra zela uste izan zen, egungo Al-bireo izena sortuz.

## Ezaugarri fisikoak 
Begi hutsean Albireo izar soil bat bezala agertzen den arren, teleskopio edo prismatiko batzuen laguntzarekin benetan izar bikoitz bat dela ikus daiteke. Bi izar hauetatik, elkarrengandik 35 segundo sexagesimalez bananduak daudenak, bat horia da eta
3,05eko itxurazko magnitudea du, Albireo A izena duena, bestea urdina den bitartean,
5,12 itxurazko magnitudekoa eta Albireo B deitua, gaueko zeruko izar bikoitzen artean kontraste ezin hobea eskeiniz. Ez da ziur ezagutzen Albireo Ak eta Albireo Bek benetako sistema bitar bat osatzen duten. Benetan grabitateagatik lotuak badaude, euren orbita periodoa gutxienez 75.000 urtekoa da.

Albireo A, era berean, izar bitar bat da. Bere bitartasuna tantozko interferometria bidez deskubritu zen 1976an. Bikote honetako osagai nagusia izar erraldoi argitsu bat da, laranja kolorekoa, K3 espektro motakoa eta 4.400 gradu Kelvineko tenperatua duena. Gure Eguzkia baino 950 aldiz argitsuagoa, eguzkiarena baino 50 aldiz handiagoa den diametroa du. Bere kidea sekuentzia nagusiko izar bero bat da, B9V motakoa eta 11000 gradu Kelvineko tenperatura duena. Azken honen argitasuna gure eguzkiarena baino 100 aldiz handiagoa da. Bi izar hauen arteko batez besteko banaketa 40 unitate astronomikokoa da (orbita oso eszentrikoa da) eta orbita periodoa 100 urte ingurukoa da.

Albireo B A bikoteko argitasun gutxieneko izarraren antzerakoa da, sekuentzia nagusiko izar bat, B8 motakoa eta 12.100 gradu Kelvineko tenperatura duena. Gure eguzkia baino 190 aldiz argitsuagoa, oso azkar biratzen du bere ardatzaren inguruan gutxienez 250 kilometro segundoko bere errotazio abiadurarekin, bere errotazio periodoa 14,4 ordu baino gutxiagokoa delarik. Abiadura handian biratzen duten izarrekin sarri gertatzen den bezala, Albireo B Be izar bat da, izar masa galeraren ondorioz eratutako gasezko disko batekin inguratua dagoena.

Albireo gure Eguzki-sistematik 385 argi urteko distantziara dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lahore

**Lahore** (; ,  ahoskatua) Pakistango ipar-ekialdeko hiria eta Punjab probintziako hiriburua eta hiririk populatuena da, Ravi ibaiaren (Indo ibaiaren adarra) ertzean. 2009an hamar milioi biztanle inguru zituen.

Bertako meskita Asiako handiena da eta oso ospetsuak dira mongoliarrek sortu zituzten Shalimarreko lorategiak.
 
## Banaketa administratiboa 
Lahore bederatzi herrik otsatzen dute:

* Ravi herria
* Shalimar herria
* Wagah herria
* Aziz Bhatti herria
* Data Gunj Bakhsh herria
* Gulberg
* Samanabad herria
* Iqbal herria
* Nishtar Town

## Historia 
XI. mendean sortu zuten mongoliarrek Lahore, eta 1767. urtean sikhen hiriburu bihurtu zen. 1849. urtean, aldiz, britainiarren mende geratu zen. Indiako herriak burujabetza eskuratu zuenean, Punjab herrialdeko hiriburu egin zuten (1947).

## Klima 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Lahoreko udalaren webgunea.
Alaitz

**Alaitz** edo **Bagadigorri** Nafarroako mendilerro bat da; Iruñerritik gertu dauden mendirik altuenak ditu. Elo, Noain Elortzibar, Tebas-Muru Artederreta eta Untzue udalerrien artean banatuta dago.

Tontor horien guztien artean Higa (1.289 m; batzuetan "Elomendi" deituta) garaiena dugu. Mendilerro honen izena pertsona-izen gisa ere zabaldu da.

Mendilerroan dagoen Alaitz Untzueko udalerriko herriak ematen dio izena mendilerroari.

## Tontorrak 
# Higa, 1.295 m 
# Bagadigorri edo Alaitz, 1.171 m 
# Orraunandia, 1.155 m 
# Txanburu, 1.136 m 
# Illarragorri, 1.132 m 
# Orrontz, 1.123 m 
# Karbatoki, 1.115 m 
# Ekisoain, 1.071 m 
# Santa Cruz, 1.051 m 
# Itzula, 1.044 m 
# Arriurdin, 1.002 m 
# Mendiurrun, 1.000 m 
# Untzueko haitza, 987 m 
# Alto de Aiurdi, 979 m 
# Alastrain, 975 m 
# Monte de Arriba, 969 m 
# Peña del Abrigo, 915 m 
# Kazteluxar, 908 m 
# San Bernabe, 822 m 
# Urraun, 816 m 
# Ekisoain, 801 m 
# Santa Cruz de Gazteluzar, 757 m 
# Castillo de Monreal, 616 m 

## Erreferentziak_ 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mendilerroen zerrenda
* Nafarroako mendiak
* Euskal Herriko onomastika
* Bagadigorri

## Kanpo estekak
Moldaviaren banaketa administratiboa

eskuinera|thumb|400px|Moldaviaren egungo banaketa.
**Moldavia** administratiboki lehen mailako 37 unitatetan — horietatik 32 barrutiak (errumanieraz *raioane* raion) — banatzen da.

 Anenii Noi
 Basarabeasca
 Briceni
 Cahul
 Cantemir
 Călăraşi
 Căuşeni
 Cimişlia

 Criuleni
 Donduşeni
 Drochia
 Dubăsari
 Edineţ
 Făleşti
 Floreşti
 Glodeni

 Hînceşti
 Ialoveni
 Leova
 Nisporeni
 Ocniţa
 Orhei
 Rezina
 Rîşcani

 Sîngerei
 Soroca
 Străşeni
 Şoldăneşti
 Ştefan Vodă
 Taraclia
 Teleneşti
 Ungheni

hiru udalerri:

 Chişinău

 Bălţi

 Bender

autonomia lurralde unitate bat:

 Gagauzia

lurralde unitate bat:

Transnistria

Horretaz gain, bigarren maila administratibo bezala 982 herritan banatzen da. Horietatik 5 udalerri maila dute, 60 hiri maila eta 917 komuna maila.

## Ikus, gainera 
* ISO 3166-2:MD

## Kanpo estekak 
* Moldaviako Herri Administrazio Ministerioaren webgunea
Auzobusa (Zornotza)

**Auzobusa** Bizkaiko Zornotza udalerrian 2010eko uztailaren 5ean martxan jarri zen autobus garraio publikoa da. Udalak urtero 220.000 euroko aurrekontua erabiliko du autobus zerbitzua kudeatzeko.

## Ezaugarriak 
Goizeko 5:40etatik gaueko 22:30etara ibiltzen da eta herriko Etxano, Larrea, Zubizabala eta San Miguel auzoak herriaren erdigunearekin batzen ditu.

Horrez gain, Zubieta, San Antonio, Arriagane eta Boroako industrialdeak ere konektatzen ditu, horretarako ordutegi zehatzak ezarriz.

## Prezioak 
Autobusaren bidai txartel normalak 0,90 euro balio du, eta horrez gain, Creditrans eta Gizatrans txartelekin ordaintzeko aukera dago 0,60 euro eta 0,27 euro ordainduz.

## Ikus, gainera 
* Bizkaiko autobus garraio enpresak

## Kanpo estekak 
*  Autobus zerbitzuari buruzko albistea Deia egunkarian.
Club Atlético Peñarol

[thumb|250px|CA Peñarol 1966ko [Libertadores Kopako garaipena ospatzen.]]
[thumb|250px|[Real Madrilen aurkako partida.]]
**Club Atlético Peñarol** Uruguaiko futbol talde nagusietakoa da, Nacional de Montevideorekin batera. Hiru aldiz irabazi du Kontinente arteko Futbol Kopa eta bost aldiz Libertadores Kopa.

1891ean sortu zen **Central Uruguay Railway Cricket Club** (CURCC) izenarekin eta 1913an gaur egungo **Club Atlético Peñarol** izena hartu zuen. Futbola nagusi den arren beste kirol batzuk ere lantzen ditu, besteak beste areto futbola, saskibaloia, txirrindularitza eta hondartza futbola.

## Palmaresa 
### Uruguaien: 63 
* Uruguaiko futbol liga (54): *1900*, *1901*, *1905*, *1907*, *1911*, 1918, 1921, 1928, 1929, 1932, 1935, 1936, 1937, 1938, 1944, 1945, 1949, 1951, 1953, 1954, 1958, 1959, 1960, 1961, 1962, 1964, 1965, 1967, 1968, 1973, 1974, 1975, 1978, 1979, 1981, 1982, 1985, 1986, 1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 1999, 2003, 2010, 2013, 2016, 2017, 2018, 2021, 2024
** *1900, 1901, 1905, 1907 eta 1911eko ligak eztabaidan daude, CURCC eta Peñarol talde bera edo bi talde ziren erabaki behar da. Horregatik palmares askotan Peñarolek 45 garaipen bakarrik ditu*.
* Competencia Kopa (8): 1901, 1902, 1904, 1905, 1907, 1909, 1910, 1916.
* Ohorezko Kopa (4): 1907, 1909, 1911, 1918.
* Uruguaiko Superkopa (1): 2018.

### Nazio artean: 9 
* Kontinente arteko Futbol Kopa:
** Txapelduna (3): 1961, 1966, 1982.
** Finalista (2): 1960, 1987.
* Libertadores Kopa:
** Txapelduna (5): 1960, 1961, 1966, 1982, 1987
** Finalista (5): 1962, 1965, 1970, 1983, 2011
* CONMEBOL Kopa (0): Finalista 1993 eta 1994an.

## Jokalari ezagunak 
* Óscar Aguirregaray
* Antonio Alzamendi
* Óscar Míguez
* Fernando Morena
* Walter Pandiani
* Juan Alberto Schiaffino
* Darío Silva
* Alberto Spencer

## Kanpo estekak 
* Peñarol-en webgunea
Metropolitan Life Insurance Company Tower

eskuinera|250px|thumb|Met Life aseguruetxearen etxe orratzaren ikuspegia.

**Metropolitan Life Insurance Company Tower** New York hiriko eraikina da. Napoleon LeBrun & Sons arkitekto taldeak diseinatu zuen eta 1909an eraiki zen, Metropolitan Life Insurance aseguruetxearen egoitza nagusia bertan kokatzeko. Enpresa horren egoitza nagusia 2005era arte egon zen etxe orratz honetan. 213 metro luze, eta 50 solairu dauzka.

1909tik 1913ra munduko eta Ameriketako Estatu Batuetako eraikinik garaiena izan zen.

## Ikus, gainera 
* Ameriketako Estatu Batuetako eraikinik garaienen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Eraikinari buruzko webgunea.
Elendilmir

**Elendilmir** (quenyaz "Elendilen bitxia" esan nahi duena), Tolkienen legendarium ospetsuan agertzen den fikziozko objektu batek jasotzen duen izena da. Bekokian mithrilezko uztai baten bidez eusten zen zuri koloreko bitxi bat zen, Elendil erregeak Arnorreko erregetzaren ikur bezala aukeratu zuena.

Elendilmir "Elendilen izarra", "Dunedainen izarra" eta "Iparraldeko izarra" ere deitua izan zen.

## Historia 
Elendil hil ondoren, bere seme Isildurrek Gondor erresuma bere iloba Meneldilen ardurapean utzi zuen eta Isildur bera Arnorreko errege bihurtu zen, honela Elendilmir jasoz. Honi buruz esaten denez, Eraztun Bakarrak ematen zuen ikusezintasunak ez zuen Elendilmirren argian inongo eraginik, eta horregatik orkoek Isildurren gudalosteak Zelai Gladioetan eraso zituztenean, erregeak burua txano batekin estali behar izan zuela jazarria zenean ihes egin ahal izateko. Isildur Anduinetik igerian ihes egiten ari zela hila izan zenez, Elendilmir bitxia ibaiaren korronteak eraman zuen eta galdu egin zen.

Rivendeleko urreginek berdin bat egin zuten Valandilentzat, Isildurren semerik gazteena zena, eta bitxi berri honek aurrekoaren botere bera ez zuen arren, Arnor eta Arthedaineko erregeek eta ondoren Iparraldeko Dunedainen Kapitainek eramaten jarraitu zuten Elessar erregearen garairaino. Eraztunaren Gerra amaitu ondoren, Elessar erregeak jatorrizko Elendilmir bitxia Orthanceko dorrean aurkitu zuen, Sarumanek Eraztun Bakarraren bila zebilenean Anduin ibaia miatzen ari zela berreskuratu zuena.

Eguzkiaren Laugarren Aroko 16. urtean Elessar erregeak Sam Gamgee hobbitari bigarren Elendilmir bitxia eman zion eta hura jatorrizkoarekin geratu zen.

## Jatorria 
Elendilmir bitxiaren jatorria Eguzkiaren Bigarren Aroaren lehen milurtekoaren amaieran dago, Numenorreko erresuman Erendis erreginak bitxi zuri bat zilarrezko saretxo batean sartu eta bere senar Tar-Aldarioni eman zionean, ordutik aurrera jarrita eraman zuena, honela, errege eta erreginek, koroa baten ordez bekoki gainean bitxi zuri bat eramatearen ohitura abiaraziz.

## Kanpo estekak