open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Karburozko lanpara

**Karburozko lanpara** gas bidezko argiztapen gailua da. Gailuari esker, kaltzio karburoaren (CaC2) eta uraren arteko erreakzio kimiko exotermikoan sortzen den azetileno gasaren (C2H2) piztearekin sortutako sugar oso distiratsua lortzen da. Lanparak bi erreaktiboz kargatutako bi konpartimentuz (ura goikoan eta kaltzio karburoa behean) osatuta dago. Erregulazio-elementu batek (oro har txorrota bat) karburoari ur kantitate txikiak gehitzea ahalbidetzen du modu kontrolatuan, islatzaile paraboliko batez hornitu daitekeen pita batean erretzen den azetileno gasa sortuz.

Modelo tradizionalek pita dute, islatzaile batekin edo gabe, gailuari berari lotuta.

## Kanpo estekak 
* gas argiztapen sistema
* Sistema elektrikoen eta gasaren arteko desberdintasunak
* argiztapena espeleologian
* acetileno.com Mota honetako lanparak mantentzeko gida.
* Karburozko lanpara-gida. Argazki eta bideo onak ditu.
* Karburozko Lanpara Erakusketa Esperimentua: Argibideak eta Bideoak
* Karburoko Leizea karburozko lanpararen historia, zaharberritzea eta erabilera biltzen dituen webgunea.
Son of the Pink Panther

***Son of the Pink Panther*** (euskaraz *Pantera Arrosaren Semea*), 1993ko Blake Edwards estatubatuarrak zuzendutako komedia film bat da. *The Pink Panther* saileko film bat da. Roberto Benigni, Herbert Lom, Debrah Farentino, Robert Davi, Shabana Azmi eta Claudia Cardinale aktoreek antzeztu zuten. Soinu banda Henry Mancinik konposatu zuen.

## Argumentua 
Frantzia, Yasmin Lugashko printzesa (Debrah Farentino) Nizako kostaldean bahitua izan da eta Charles Dreyfuss (Herbert Lom) komisariak kasuaren ardura jaso du. Ikerketa burutzeko komisariari laguntzaile bat bidali diote, bertakoa den Jacques Gambrelli (Roberto Benigni) gendarmea. Laister, Dreyfuss komisariak Gambrellik nahiko ezagunak zaizkion ezaugarri xelebre batzuk dituela jabetuko da. 

## Aktoreak 
* Roberto Benigni: Jacques Gambrelli gendarmea
* Herbert Lom: Charles Dreyfus komisaria
* Claudia Cardinale: Maria
* Debrah Farentino: Yasmin printzesa
* Jennifer Edwards: Yussa
* Robert Davi: Hans Zarba
* Mark Schneider: Arnon
* Burt Kwouk: Cato Fong
* Mike Starr: Hanif
* Kenny Spalding: Garth
* Anton Rodgers: Lazar buruzagia
* Graham Stark: Auguste Balls irakaslea
* Oliver Cotton: Haroak erregea
* Shabana Azmi: Erregina
* Aharon Ipalé: Jaffar jenerala
* Dermot Crowley: Duval sarjentua
* Liz Smith: Marta Balls

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Juan Ignacio Lorente

**Juan Ignacio Lorente Zugaza** (Gasteiz, 1939ko abenduaren 10a - *ib.*, 2022ko martxoaren 20a), euskal alpinista bat izan zen, lanbidez Gasteizen oftalmologo gisa jardun zuen. Euskal Mendi Federazioko zuzendari teknikoa eta Espainiar Goi Mendi Taldeko kide izan zen.

Everestera bi euskal espedizio nabarmen zuzendaria eta medikua izan zen: 1974ko Tximist Espedizioa eta lehenbizikoz gailurrera iritsi zen 1980ko Everest Euskal Espedizioa.

## Kanpo estekak 
* Juan Ignacio Lorenteri buruzko artikulua irakurgai. Eneko eta Iker Pou, Turisko.es
Sulfurozko lanpara

thumb|200x200px| Sulfurozko lanpara
**Sulfurozko lanpara** espektro osoko elektrodorik gabeko argiztapen sistema oso eraginkorra da, zeinaren argia mikrouhinen erradiazioek kitzikatu duen sufre plasmak sortzen du. Plasma lanpara mota jakin bat dira, modernoenetako bat. Teknologia 1990eko hamarkadaren hasieran garatu zen, baina hasieran oso itxaropentsua bazirudien ere, sufre argiztapena porrot komertziala izan zen 1990eko hamarkadaren amaieran. 2005etik, lanparak erabilera komertzialerako fabrikatzen dira berriro.

## Historia 
Teknologia Michael Ury ingeniariak, Charles Wood fisikariak eta haien lankideek sortu zuten 1990ean. Estatu Batuetako Energia Sailaren laguntzarekin, 1994an garatu zuen *Fusion Lighting*-ek Rockville-n (Maryland), *Fusion Systems Corporation*-en dibisio batek. Bere jatorria erdieroaleen eta inprimaketa industrietan erabiltzen diren mikrouhin-deskargako argi iturrietan dago. Dibisioa *Spectris plc*-i saldu zitzaion, eta Fusion Systems-en gainerakoa *Eaton Corporation*-ek eskuratu zuen.

Bi produkzio-eredu bakarrik garatu ziren, biak antzeko zehaztapenekin: Solar 1000 1994an eta Light Drive 1000 1997an, aurreko ereduaren hobekuntza izan zena.

Lanpara hauen ekoizpena 1998an amaitu zen.  *Fusion Lighting*-ek Rockvilleko kokapena itxi zuen 2003ko otsailean, arrisku-kapitalean 90 milioi dolar gutxi gorabehera kontsumitu ondoren. Bere patenteak LG Taldeari eman zizkion. Haren lanparak mundu osoko ehun instalazio baino gehiagotan instalatu dituzte, baina horietako asko dagoeneko erretiratu dira.

2001ean, *Ningbo Youhe New Lighting Source Co., Ltd*, Ningbo-n, Txinan, sulfurozko lanpararen berezko bertsioa egin zuen.

2006an, LG Electronics-ek bere sulfurozko lanparak ekoizten hasi zen, *Plasma Lighting System (PLS)* deitu ziona.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Akira Suzuki

japoniar kimikaria da. 2010eko Kimikako Nobel Saria jaso zuen Richard Heck eta Ei-ichi Negishirekin batera karbonoa-karbonoa erreakzioari buruz egindako lanagatik.

Kimika ikasi zuen Hokkaidoko Unibertsitatean. 1963tik 1965era Herbert C. Brownekin lan egin zuen Purdue Unibertsitatean. Ondoren, Hokkaidoko Unibertsitateko irakasle izendatu zuten eta akoplamendu-erreakzioak aztertu zituen. 1979an Suzukiren erreakzioaren aurkikuntza iragarri zuen. Ondoren, Okayamako eta Kurashikiko unibertsitateetan lan egin zuen.

## Kanpo estekak
Amyema

***Amyema*** Malaysian eta Australian garatzen diren zuhaixka erdi parasitoen generoa da. 90 espezie inguru ditu.

## Aukeratutako espezieak 
* *Amyema benthamii* (Blakely) Danser
* *Amyema betchei* (Blakely) Danser
* *Amyema bifurcata* (Benth.) Tiegh.
* *Amyema biniflora* Barlow
* *Amyema brassii* Barlow  
* *Amyema brevipes* (Tiegh.) Danser       
* *Amyema cambagei* (Blakely) Danser
* *Amyema congener* (Sieber ex Schult. & Schult.f.) Tiegh.
* *Amyema conspicua* (F.M.Bailey) Danser
* *Amyema dolichopoda* Barlow
* *Amyema duurenii* Barlow
* *Amyema eburna* (Barlow) Barlow
* *Amyema fitzgeraldii* (Blakely) Danser 
* *Amyema gaudichaudii* (DC.) Tiegh.
* *Amyema gibberula* (Tate) Danser
* *Amyema glabra* (Domin) Danser
* *Amyema haematodes* (O.Schwarz) Danser
* *Amyema herbertiana* Barlow
* *Amyema hilliana* (Blakely) Danser
* *Amyema linophylla* (Fenzl) Tiegh.
* *Amyema lucasii* (Blakely) Danser         	 
* *Amyema mackayensis* (Blakely) Danser
* *Amyema maidenii* (Blakely) Barlow   
* *Amyema melaleucae* (Lehm. ex Miq.) Tiegh.        	
* *Amyema microphylla* Barlow       	
* *Amyema miquelii* (Lehm. ex Miq.) Tiegh.       	 
* *Amyema miraculosa* (Miq.) Tiegh.        	 
* *Amyema nestor* (S.Moore) Danser
* *Amyema pendula* (Sieber ex Spreng.) Tiegh. 
* *Amyema preissii* (Miq.) Tiegh.     	
* *Amyema quandang* (Lindl.) Tiegh.       	 
* *Amyema quaternifolia* Barlow        	
* *Amyema queenslandica* (Blakely) Danser         	
* *Amyema sanguinea* (F.Muell.) Danser
* *Amyema seemeniana* (K.Schum.) Danser         	     
* *Amyema subcapitata* Barlow  
* *Amyema tetraflora* (Barlow) Barlow    
* *Amyema tetrapetala* (Danser) Barlow
* *Amyema thalassia* Barlow        	 
* *Amyema tridactyla* Barlow        	
* *Amyema tristis* (Zoll.) Tiegh.        	
* *Amyema verticillata* (Merr.) Danser       	
* *Amyema villiflora* (Domin) Barlow         	
* *Amyema whitei* (Blakely) Danser

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mikel Zamora

**Mikel Zamora Carrancio** (Aretxabaleta, Gipuzkoa, 1977ko uztailaren 1a - ) abeslari aretxabaletarra da.

## Ibilbidea 
Hainbat urtez herritik kanpora egon ondoren 2015ean Aretxabaletara itzuli zen. 2018an The Blue Painters taldeko abeslari bihurtu zen. COVID-19 pandemiak eragindako itxialdian hainbat kantu konposatu zituen eta 2021eko urrian bideklip bat zabaldu zuen sare sozialen bidez. "Quién me lo iba a decir" du izena eta Madrilgo eta Aretxabaletako Urkulu urtegiko eta Degurixa inguruko irudiak ikusten dira. Pop-rock eta indie estiloak jorratzen ditu. 2022ko urtarrilean "Tu castillo" izeneko bigarren singlea atera zuen, animaziozko irudiez osaturikoa. Bigarren bideoklip hau egin ahal izateko crowdfunding kanpaina bat antolatu zuen.

Sei kantu dituen EPa osatu zuen, Raúl Verak ekoiztutakoa, eta martxoan argitaratu zuen. Gaztelerazko lau abesti eta euskarazko eta ingelesezko bana ditu. Aurreneko kontzertua herrian bertan eman zuen.

2024an Smooth Trip hirukotea sortu zuen Selcuk Senyurt eta German Muñozekin batera. Abesti ezagunen bertsioak egiten dituzte. 

## Diskografia 
* *Mikel Zamora PR* (2022, autoekoizpena)

## Erreferentziak
The Pink Panther (2006ko filma)

***The Pink Panther*** (euskaraz *Pantera Arrosa*), 2006ko Shawn Levy kanadarrak zuzendutako misteriozko komedia film bat da. *The Pink Panther* saileko film bat da. Steve Martin, Kevin Kline, Jean Reno, Emily Mortimer, Henry Czerny eta Beyoncé Knowles aktoreek antzeztu zuten. Soinu banda Henry Mancinik konposatu zuen.

## Argumentua 
Frantzia eta Txinako futbol partidu baten ostean, Pantera Arrosa deritzon eraztun baliotsua daraman Yves Gluant (Jason Statham) frantziar futbol selekzinatzailea eta Xania (Beyoncé) neskalaguna bertan daudela, norbaitek Gluant erail eta eraztuna lapurtuko du. Frantziar agintariek eraztuna berreskuratu eta hiltzaileak atzeman asmoz kasua argitzeko ardura herrialdeko detektibe onenari eman nahi diote, baina une hartan lanez gainezka dagoenez, azkenean Clouseau inspektoreari (Steve Martin) deitzea beste erremediorik ez dute izango. 

## Aktoreak 
*Steve Martin: Jacques Clouseau inspektorea
*Kevin Kline: Charles Dreyfus inspektore burua
*Jean Reno: Gilbert Ponton gendarmea
*Emily Mortimer: Nicole Durant
*Henry Czerny: Yuri
*Kristin Chenoweth: Cherie
*Roger Rees: Raymond Laroque
*Beyoncé: Xania
*William Abadie: Bizu
*Scott Adkins: Jacquard
*Philip Goodwin: Renard polizia burua
*Henri Garcin: Frantziako Errepublikako presidentea
*Jean Dell: Clochard, Justizia Ministroa
*Anna Katarina: Corbeille agentea
*Jason Statham: Yves Gluant (krediturik gane)
*Clive Owen: Nigel Boswell, MI6ko 006 agentea (krediturik gabe)
*Boris McGiver: Vainqueur (krediturik gabe)

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Khopior

**Khopior** edo **Khoper** () Europar Errusiako ibaia da, Donen ibaiadar nagusia dena. Guztira 979 kilometroko luzera du eta bere arroak 61.100 km²-ko azalera du. Administratiboki, ibaia Errusiako Federazioko Penza Oblastetik, Saratov Oblastetik, Voronezh Oblastetik eta Volgograd Oblastetik igarotzen da.

## Geografia 
Khopior ibaiaren iturria Volgako Gainetan dago, Penza oblastean, Volga ibaiaren arroaren mendebaldeko goi-ordokian, Penza hiriaren hego-mendebaldean (518.025 biztanle 2002an). Ibaia hegoalderantz doa nagusiki, lautadako ibaien ohiko ibilguarekin, bihurgune eta meandro askorekin.

Lehen zatian hegoalderantz doa, eta jaio eta gutxira Serdoba eta Krutek ibaiak hartzen ditu. Laster, Saratov oblastean sartzen da, zeinak ipar-mendebaldetik zeharkatzen baitu eta eskuinetik Iznair ibaia hartzen baitu. Hegoalderantz jarraituz, Arkadak hirira (14.438 bizt.) iristen da, bere ibilbideko lehena eta ondoren Balaxov hirira (98.330 bizt.). Ibaia mendebalderantz doa, bihurgune zabalak eta norabide-aldaketak dituen ibilbide bihurgunetsu bat deskribatuz.

Voronezh Oblasteko ekialdeko muturretik sartzen da, eta Borisoglebskera (69.392 bizt.) iristen da. Han, ezkerretik Vorona ibaia hartzen du (454 km eta 13.200 km²-ko arroa). Povorino (18.342 bizt.) eta Novojopiorski (7.640 bizt.) zeharkatu eta gero, eskuinetik Savala ibaiaren (285 km eta 7.720 km²-ko arroa) urak hartzen ditu eta hegoalderantz jiratzen da, Voronezh oblasta utzi eta iparraldetik Volgograd oblastean sartzeko. Ibaian behera jarraitzen du hegoalderantz, Uriupinsk hiriaren (41.960 bizt.) paretik igaroz, Buzuluk ibaia (314 km-ko luzera eta 9.510 km²-ko arroa) hartuz, ezkerretik itsasoratu aurretik, 979 km-ko ibilbidearen ondoren, Don ibaian, Serafimovitx hiritik (9.939 bizt.) ibaian gora kilometro gutxira.

Khopior ibaia urtzaldiak elikatzen du nagusiki. Abendutik martxo amaierara edo apirilaren hasierara izoztuta egoten da, eta urak asko igotzen dira apirilean eta maiatzean. Ibaiak 323 kilometroko tarte nabigagarria du bere ahotik hasita.

Khopior harana populazio kosakoen bizileku nagusietako bat izan zen.

Ibaiaren behealdean, Borisoglebsketik hurbil, Khopiorreko Natur Erreserba dago, kastore, bisonte eta errusiar muturluzez babestutako eremua dena.

Ibaiaren izena Errusiako finantza enpresa batek erabili zuen, Khoper-Invest, 1990eko hamarkadan ehunka mila errusiar hondatu zituena iruzur piramidal batekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Europar Errusia

**Europar Errusia** edo **Mendebaldeko Errusia** ( edo ) Europa barruan dauden Errusiako mendebaldeko eremuei dagokien terminoa da. Gutxi gorabehera 3.960.000 km² hartzen ditu (Europa osoaren % 40 eta herrialdearen % 25), eta horrek kontinente horretako naziorik handiena bihurtzen du.

«Europar Errusia» terminoa Errusiar Inperioan erabiltzen zen errusiarren kontrolpean zeuden ekialdeko lurralde eslaviarrei erreferentzia egiteko, bereziki Bielorrusia modernoa eta Ukraina gehiena (Dnieperreko Ukraina deitua).

Ekialdeko muga Ural mendiek mugatzen dute, eta hegoaldean, Kazakhstango eta Kaukasoko mugak, oraindik hegoalderago. Errusiako Federazioaren botere ekonomiko eta politikoaren gune osoa (Asiako zatia edo Siberia barne) Europako aldetik maneiatzen da. Manufaktura arinen, astunen, militarren eta elikagaien industria handiek eta turismoak mugimendu nagusia Europan dute, herrialdeko jarduera ekonomikoaren % 90 erabiltzen baitute.

## Banaketa administratiboa
[center|750px|[Errusiako barruti federalak]]
Hurrengo Errusiako barruti federalak europarrak dira:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vitautas

**Vitautas Handia** (; ; , *Witold Aleksander* edo *Witold Wielki*; rutheneraz: *Vitovt*; ; aleman zaharrez: *Wythaws* edo *Wythawt*; &nbsp;– 1430eko urriaren 27a) Lituaniako duke handia izan zen.

Vitautas Lituaniako duke handia izan zen (1401-1430), eta haren lurraldeek lituaniarrak eta ruteniarrak bizi ziren lurraldea hartzen zuten nagusiki. Hrodnako printzea ere izan zen (1370-1382), Lutskekoa (1387-1389) eta hustarren errege izateko hautagaia.

Lituania garaikidean, Vitautas heroi nazionaltzat hartzen dute, eta XX. mende hasierako Lituaniako berpizkunde kultural eta nazionalean figura garrantzitsua izan zen. Vitautas oso gizon izen arrunta da gaur egun, eta Vitautas Magnus Unibertsitateak izen hori du bere omenez. Lehen Mundu Gerraren ondoren eta independentzia lortu ondoren, Lituaniako hiri askotan bere irudia zuten estatua ugari eraiki zituzten.

## Genealogia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Algirdas

**Algirdas** (; ; ; &nbsp;– 1377ko maiatza) Krėvako eta Vitebskeko printzea izan zen, baita Lituaniako duke handia ere.

Gediminasen zazpi semeetako bat zen. Algirdasek Lituaniako Dukerri Handiaren lurraldeak bateratu zituen eta bere erresuma hedatzeko gerra egin zuen, bere garaiko Europako estaturik zabalenetako bat izatera iritsiz. 1345ean, Vilnaz jabetu ondoren, Algirdas Lituaniako duke handi bilakatu zen.

Ondoren, Ukrainako lurralde gehienak anexionatu ziren. Lehenik eta behin, 1355 inguruan, Urrezko Hordakoak ziren Txernihiv eta Novgorod-Severskeko printzerriak konkistatu zituen. 1363an armada tartaroa garaitu eta Kievez jabetu zen; handik gutxira, gaur egun Pereiaslav-Khmelnytskyi eta Podolia diren lurraldeak gehitu zizkien bere lurraldeei.

Algirdasek gerra bat hasi zuen Kasimiro III.a Poloniakoa erregearen aurka Volinian, Smolenskeko printzerria ere hartu zuen eta bere eragina handitu zuen Pskov eta Novgorodengan. Algirdasek 1368., 1370. eta 1372. urteen artean gidatu zituen Moskuko kanpainak, bere anaia Kęstutis Ordena Teutonikoaren aurkako borrokan lagunduz.

## Genealogia 
## Kanpo estekak
Milango Unibertsitatea

**Milango Unibertsitatea** () izen bereko hirian, Lonbardian (Italia), 1923an sortutako unibertsitate publikoa da. Italiako unibertsitate handienetako bat da, 62.801 ikasle, 2.455 irakasle eta irakasle ez diren 2200 langilerekin.

Unibertsitateko ikerketa- eta irakaskuntza-jarduerak nabarmen garatu dira urteetan zehar, eta nazioarteko aintzatespenak balio izan dio. Unibertsitatea Europako Ikerketa Unibertsitateen Ligako () italiar kide bakarra da. Europako hogei unibertsitatek osatutako talde ospetsua, ikerketa-lana helburu duena. Leiden rankingean Italiako lehen unibertsitatea eta Europako zazpigarrena ere izan da.

Tokian-tokian, unibertsitateari «statale» diote, hiriko beste erakunde akademiko batzuekin nahastea saihesteko.

## Kanpo estekak
Portoko Unibertsitatea

**Portoko Unibertsitatea** () izen bereko hirian egoitza duen goi-mailako irakaskuntza publikoko erakundea da. 1911ko martxoaren 22an sortu zuten Errepublikako Behin-behineko Gobernuaren dekretu bidez, baina XVIII. mendeko jatorria du. Portoko Unibertsitatea Portugalgo unibertsitaterik handiena da gaur egun, ikasle, fakultate eta ikastaro kopuruari dagokionez. Munduko Unibertsitateen Sailkapen Akademikoaren arabera, munduko 300 unibertsitate onenen artean dago. 

## Kanpo estekak
Davy lanpara

**Davy lanpara** Sir Humphry Davy kimikari britainiarrak asmatutako segurtasun lanpara bat da, ikatz meategietako suzko gasa sutzeak eragindako leherketak saihesteko.

Lanpararen deskribapena Londresko Royal Society-ri 1815eko azaroaren 9an aurkeztu zitzaion paper batean. Kerosenozko linterna bat zen, zeinaren sugarra metalezko sare fineko pantaila batek babesten zuen, eta horrek sugarra zabaltzea eragozten zuen. 

Linterna honen bertsio moderno bat erabiltzen da su olinpikoa eramateko. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekaak
Izu Belodromoa

**Izu Belodromoa** Japoniako Shizuokan dagoen belodromoa da. 250 metroko bizikleta-pista eta 3.600 lagunentzako ikusleentzako instalazioak ditu. 2011n ireki zuten, eta Tokioko 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan pistako txirrindularitzako ekitaldiak antolatzeko leku gisa hautatu zuten. Japonian, egurrezko gainazala duen barruko 250 metroko belodromo bakarra da, Japoniako beste belodromo batzuk kanpoaldean baitaude, 250 metro baino luzeagoak eta asfaltozko gainazalak dituztenak, hein handi batean keirinerako eskainiak.
## Olinpiar Jokoak
2020 Udako Olinpiar Jokoetan txirrindularitzako pistako proba guztiak belodromo honetan ospatu ziren. 

## Erreferentziak
Cypripedium macranthos

***Cypripedium macranthos*** *Cypripedium*  generoko landarea da, *Orchidaceae* familiakoa. Asiako herrialde desberdinetan aurki daiteke.

## Banaketa geografikoa 
Humusean eta baso planifolioetan eta sastrakadietan drainatutako lurzoruetan, 500 eta 2300 metro bitarteko altuerako mazeletan, aurki daiteke. Herrialde hauetan ikus daiteke: Bielorrusia, Siberia, Txina, Mongolia, Japonia, Korea eta Taiwan. 

## Deskribapena 
Orkidea bat da, tamaina ertainekoa, 15 eta 5 cm bitartekoa. Klima hotza nahiago du. Lurrerako joera du, 3 eta 6 hosto bitarteko zurtoinarekin, eta udaberrian eta uda hasieran loratzen da infloreszentzia terminal, lila edo purpura batean, tente, lore 1 eta 2 artean, hostoak bezalako braktea handiekin.

## Taxonomia 
*Cypripedium macranthos* landarea Peter Olof Swartzek deskribatu eta *Kongl. Vetenskaps Academiens Nya Handlingar* aldizkarian argitaratu zuen (21: 251. 1800).

;Sinonimia:
**Cypripedium macranthon* Sw. (1800)   
**Cypripedium macranthum* Sw. (1800))
**Sacodon macranthos* (Sw.) Raf. (1838)
**Cypripedium thunbergii* Blume (1859) 
**Cypripedium speciosum* Rolfe (1911)
**Cypripedium speciosum var. albiflorum* Makino (1926)
**Cypripedium thunbergii f. albiflorum* (Makino) Okuyama (1955) 
**Cypripedium macranthos var. atropurpureum* Aver. (1999)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Qaem Shahr

**Qaem Shahr** (,  ahoskatua) Irango hiria da, Mazandaran probintzian kokatua. 247.953 biztanle zituen 2016an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Su olinpiko

[thumb|200x200px|Su olinpikoa piztea [1988ko Udako Olinpiar Jokoak|1988ko Udako Olinpiar Jokoetan.]]
**Su olinpikoa** (; ; ) Olinpiar Jokoen ikurretako bat da.  Prometeok jainkoei sua lapurtu eta gero gizakiari ematea oroitzen du. Bere jatorria antzinako Greziakoa da, non Antzinaroko Olinpiar Jokoetako ospakizunen egoitzetan sua piztuta mantentzen baitzen. Sua 1928ko Amsterdamgo Olinpiar Jokoetan berriro sartu zen eta orduz geroztik Olinpiar Joko modernoen oinarrizko zeremonia izan da.

Karta Olinpikoak honela definitzen du su olinpikoa: «NOBren agintaritzapean Olinpian pizten den sugarra», eta, ildo horretan, «zuzi olinpikoa NOBk onartutako zuzi eramangarria da, su olinpikoa erretzeko erabiltzen dena». Erreleboen azken txanda irekiera ekitaldian izaten da, eta sua itzaltzen da, pebetontzian egon ondoren, itxiera ekitaldian. 

Berlinen 1936an errelebo-bidaia bat sartu zen lehen aldiz Olinpiatik sugarra eramateko Jokoen egoitzara. Zuzi olinpikoaren erreleboa Olinpiako garra piztearekin hasten da eta pebetontzi olinpikoa piztearekin amaitzen da hiri anfitroian egingo den inaugurazio ekitaldian. Sugarrak ez bezala, ibilaldiak ez du antzinako aurrekaririk. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  http://www.olympic.org/.
Egur-ziza bikain

thumb|Egur-ziza bikainak motzondoan.
thumb|Egur-ziza bikaina azpitik ikusita.

**Egur-ziza bikaina** (*Gymnopilus junonius*) *Strophariaceae* familiako onddo espezie bat da. Espezie honek batzuetan, aparteko neurriak hartzen ditu.

Sinonimoak: *Pholiota junonia*, *Dryophila junonius*, *Pholiota spectabilis var. junonia*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 4 eta 12 (15) cm. arteko diametrokoa, hasieran hemisferikoa, gero ganbila, batzuetan titi apur batekin; hori kolore ederrekoa edo hori-gorrixkakoa; gainazal zuntz-duna edo xerloduna, baina ezkata sendorik gabe, benetako *Pholiota*-tan bezala.

**Orriak:** Ez estu, eskotatuak, okre-hori kolore ederrekoak, edo hori bizikoak, esporak heltzen direnean marroi-azafrai kolorekoak. Igurtziz arre-gorrixka kolorea hartzen dute.

Orri eskotatuak: Oinera iritsi baino lehentxoago eskote txiki bat duten orriak.

**Hanka:** 8-12 (15) x 1-3 (4) cm-koa, zilindrikoa, oinarrirantz mehetua, sendoa, horia, arre-gorrixka oinarrian. Eraztuna mintzezkoa eta ondo garatua, horia, gero herdoil kolorekoa.

**Haragia:** Lodia, irmoa, zurixka edo horixka, igurtziz marroi kolorea hartzen du; usain atsegina du eta zapore mingotsa.

**Etimologia:** *Gymnopilus* hitza, “gymn” aurrizkitik dator, biluzia esan nahi du, eta “polis” atzizkiak, txapela esan nahi du. Kapela biluziak edo burusoilak. *Junonius* epitetoak Saturnoren alaba Juno jainkosa erromatarra aipatzen du.

## Jangarritasuna 
Pozoitsua ez den arren, bere haragia , oso mingotsa da, eta horrek janezina bihurtzen du. Mozkortu ere egiten du.

### Nahasketa arriskua 
Espezie hau, bere generoko beste batzuetatik bereizten da, bere kapela ezkatarik gabea delako, eta bere tamaina handiagatik.

## Sasoia eta lekua 
Udaren azkenean eta udazkenean. Sahats, makal eta pinuen enborretan edo adar-lodietan agertzen da, gehienetan taldeka. Nahasezina.

### Banaketa eremua 
Amerika, Europa, Afrika, Asia, Australia, Zeelanda Berria.

## Galeria 

Fitxategi:Gymnopilus junonius 3.jpg
Fitxategi:Gymnopilus junonius 4.jpg
Fitxategi:Gymnopilus junonius 5.jpg
Fitxategi:Gymnopilus junonius 6.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gúdar-Javalambre

**Gúdar-Javalambre** Aragoiko eskualdea da, Teruelgo probintziako hego-ekialdean kokatuta.

## Geografia 
Probintziako hegoaldean dago eta Castellórekin muga egiten du. Gaur egun 8095 biztanle baino gehiago ditu, 24 udalerritan banatuta. Bere hiriburua Mora de Rubielos da.

Villahermosa ibaiak bi mendilerrotan banatzen du eskualdea: Javalambre mendilerroa eta Gúdar mendilerroa (2020tik 2024ra bitarteko garaiera dute, hurrenez hurren). Ingurumenaren ikuspegitik, biodibertsitate handiko eremuak dituzte biek, eta ura ematen diete Mijares eta Turia ibaien arroei.

## Udalerriak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Villahermosa (ibaia)

**Villahermosa** (), bere ibilguaren hasieran **Linares** () deitua, ekialdeko Espainiako ibaia da. Mijares ibaian du bere ahoa Castelló probintziaren barnean.

Bere iturria Aramón Valdelinares eski-estazioan dago, Gúdar mendilerroan (Iberiar sisteman). 59,9&nbsp;km luze da eta 378,8&nbsp;km²-ko arroa du. Bere ibilbideko flora eta fauna oso interesgarriak dira. Villahermosa del Río, Argelita eta Linares de Mora zeharkatzen ditu. Carbo ibaia bere ibaiadar nagusia da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dnieperreko Ukraina

**Dnieperreko Ukraina** () Errusiar Inperioaren garaiko Ukrainako lurralde bat (Errusia Txikia) izan zen, gutxi gorabehera Ukrainako egungo lurraldeari dagokiona, hegoaldean Krimeako penintsulako Itsaso Beltza (1954an Ukrainako SESeri erantsia) eta mendebaldean Galitzia (Austriar Inperioko probintzia bat izan baitzen) izan ezik. Batzuetan, galitziarrek **Ukraina Handia** (ukraineraz: ''*) deitzen diote.

*Dnieperreko Ukraina* terminoa Poloniako partizioen ondoren agertu zen, Ukraina —Polonia-Lituania Elkartearen antzinako lurraldetzat— Errusiar Inperioaren eta Austriar Inperioaren artean banatu zutenean. Terminoa 1939tik gutxira desagertu zen. Ukrainarrek batzuetan *Ukraina Handia* (ukraineraz: *'') deitzen diote. Eskualde honek garrantzi handia du Ukrainako historian, eta Ukrainaren bihoztzat hartzen dute.

Geografikoki, terminoa Ukrainak Dnieper ibaiaren alde bietan duen lurraldeari dagokio.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Javalambre

**Javalambre** () Aragoiko mendigunea da. Teruelgo probintziaren hegoaldean dago, Gúdar-Javalambre eskualdearen barruan. Iberiar sistemako goragune garrantzitsuenetako bat da, gailurretako batzuk 2.000 metrotik gorakoak baitira. Latitudea 40 º-koa da iparraldean eta luzera 1 ° -koa Greenwicheko meridianotik mendebaldera dago, Mediterraneo itsasotik gertu, Iberiar penintsulako erdialde-ekialdean. Turiako eta Mijaresko sakonuneen gainean dagoenez, talaia pribilegiatua da lurralde zabal baten gainean, eta Teruel, Cuenca, Castelló eta Valentzia probintzietako toki askotatik ikus daiteke. Inguruetako batzuk Valentzia eta Castelló probintzietan sartzen dira. Bere alde valentziarrean, Rincón de Ademuz izeneko eskualdean, komunitate honen goreneko lekua dago, Cerro Calderón edo Alto de Barracas, 1838 m n.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sardiniako kanala

**Sardiniako kanala** (; ) mendebaldeko Mediterraneo itsasoaren zati bat da, Italiako Sardinia uhartea eta Afrikako Tunisiako kostaldea banatzen dituena. Afrikako kostaldearen eta Sardiniako Teulada lurmuturraren arteko punturik hurbilenak, 185 km. mendebaldetik hego-mendebaldera eta ekialdetik ipar-ekialdera, komunikazio sakona ahalbidetzen du Aljero-ligur-proventziar arroaren eta tirrenaren artean; hego-ekialdean, berriz, Siziliako itsasartearekin lotzen da.

## Geologia 
Sardiniako kanala Alpeetako apenino-magrebtar adarraren zati bat da. Lurrazala loditu eta mehetu duten bi plaka tektoniko gainjartzearen ondorio da, hurrenez hurren.

Talka egiten duten kateen berezko bilakaera hori Sardiniako kanalean ikus daiteke: ezaugarri morfologiko eta estrukturalak oso nabarmenak dira, baita arroaren urperatzeak aireko higaduratik babestu duelako ere.

## Kanpo estekak
Ziliziar Ateak

**Ziliziar Ateak** edo **Gülek mendatea** () hego-ekialdeko Turkiako Taurus mendikatetik igarotzen den mendate nagusia dira. Ziliziar Ateek Ziliziako kostaldeko lautadak Anatoliako ordokiarekin lotzen dituzte. Mendatearen hegoaldeko muturra Tarsotik 44 km iparraldera dago. Antzinaroan hamar metro pasatxoko zabalera zuten.

Igarobide hori arroila estu bat besterik ez da, eta bertatik Gökoluk ibaia isurtzen da, Bolkar eta Aladağ mendien artean, eta egokiagoa da mandoen karabanak ibiltzeko ibilgailuentzat baino. Antzinatik, ehunka armada igaro dira urrats honetatik: Xenofontek *Anabasia*n deskribatutako Hamar Milen espedizioa, Alexandro Handia, Lehen Gurutzada... Paulo Tarsokoa ere, Galazia erromatar probintziarako bere bidean (komunitate horri idatzi zien gero bere gutuna), pasabide horretatik ibili ziren.

Marmara itsasoaren eta Bagdaden arteko trenbidea eraiki zuten ingeniari alemaniarrek pasabide hori gainditu behar izan zutenean, ez zuten bide zaharra denbora guztian jarraitu, alderik haizetsuena eta maldatsuena saihestuz. Horretarako, trenbide-ingeniaritzaren mirarien artean dauden bidezubiak eta tunelak (hogeita hamazazpi) eraiki behar izan zituzten. Bide estuko linea bat ere eraiki behar izan zuten langileak, ekipamendua eta materiala garraiatzeko. Trenbidea 1918an ireki zuten, baina zerbitzuko trenbideak, bide estukoak, tropa turkiarrak eta gerrako materiala eraman zituen Mesopotamiako frontera Lehen Mundu Gerraren azken hilabeteetan.

Gaur egun, sei erreiko (E-90) autobide handi batek zeharkatzen ditu Ziliziar Ateak. Aurreikusita dago E-90 errepidea Ankara eta hegoaldeko Mediterraneo korridorearen arteko lotunea izatea, eta han O-92 autobidearekin bat egitea, Mersin eta Şanlıurfa artean, Tarsotik gertu. Iparraldean, autobidea Konya probintziaraino amaitzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Frank Herbert's Dune

'''''Frank Herbert's Dune'''* estatubatuar zientzia-fikziozko telesail laburra da, 1965eko eleberrian oinarrituta eta John Harrisonek Syfyrako egokitua. 2003an jarraipen bat izan zuen: *Frank Herbert's Children of Dune'' izenekoa.

## Sinopsia 
Paul Atreides duke gazteak Caladaneko bere jaioterria utzi eta Arrakisera joan zen, Unibertso osoan ezaguna den planetara, propietate konplexuen espezifikazio desiratuagatik. Arrakis, haren aita, Leto Atreides, haren ama Jessica eta hari hainbat arriskuri aurre egin beharko diete, horien artean, Vladimir Harkonnen baroiaren agindupeko hiltzaileek, planetako indigenek (fremenek), basamortu ikusezinari eta arau misteriotsuak betetzen dituztela diruditen bertso eskergek. Borroka askoren ondoren, hala planetan nola bere gogoan, Pauelek planetaren benetako kontrola hartuko du, unibertsoaren nagusi bihurtuz.

## Aktoreak 
* William Hurt: Leto Atreides
* Alec Newman: Paul Atreides
* Saskia Reeves: Lady Jessica Atreides
* P. H. Moriarty: Gurney Halleck
* Ian McNeice: Vladimir Harkonnen
* Giancarlo Giannini: Shaddam IV.a
* Julie Cox: Irulan
* Uwe Ochsenknecht: Stilgar
* James Watson: Duncan Idaho
* Miroslav Taborsky: Hasimir Ferning
* Barbora Kodetova: Chani
* Karel Dobry: Keynes
* Jan Vlasak: Thufir Hawat

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
C. R. Swart

**Charles Robberts Swart** (Winburg, Orangeko Estatu Librea, 1894ko abenduaren 5a - Bloemfontein, 1982ko uztailaren 16a) hegoafrikar politikaria izan zen. Hegoafrikako azken gobernadore orokorra eta lehenbiziko presidentea izan zen.

1894an jaio zen Orangeko Estatu Libreko Boer errepublikan. 1902an Orange kolonia britainiar bihurtu zen eta 1910ean Hegoafrikako probintzia.

1914an abokatu lanetan hasi zen, eta Hollywooden denboraldi labur bat eman zuen film mutuetan aktore gisa. Bloemfonteinen abokatua izan zen 1919tik 1948ra.

Alderdi Nazionaleko kidea izan zen eta 1923an aukeratu zuten lehen aldiz diputatu. Justizia ministro izan zen 1948tik 1959ra, eta poliziaren botereak indartu zituen apartheidaren aurkakoak zapaltzeko. Gainera, Hezkuntza, Arte eta Zientzia ministro izan zen 1949 eta 1950 bitartean.

Errepublikaren aldekoa izan arren, 1959an Hegoafrikako gobernadore orokor izendatu zuten. urte geroago, Hegoafrikak Errepublika aldarrikatu zuen, eta Swart aukeratu zuten lehen presidente. Zazpi urterako hautatu zuten, baina 1967an dimititu zuen, agintaldia amaitu baino urtebete lehenago.

## Kanpo estekak
Victoria Grande gotorlekua

**Victoria Grande gotorlekua**, euskaraz *Garaipen Handiko gotorlekua*, Afrikako lurrak diren Espainiako Melillan dagoen eraikin militarra da. XVIII. mendean eraikia, Melilla Zaharraren barruan dago, Melillako Multzo Historikoan, Kultura ondasunaren izendapenarekin. Urte askotako lanak izan ondoren, 2015ean publikoari ireki ziren erorkinak.

## Espetxea 
Nahiz eta hasieran defentsarako pentsatua izan, gotorlekua askotan espetxe militar gisa erabilia izan da:

* XIX. mendean: José María Calatrava eta Francisco Sánchez Barbero, Espainiako 1812ko Konstituzioaren idazketan parte hartzeagatik, gotorleku horretan atxilotuak egon ziren.

* XX. mendean: 1919tik 1996 arte, Melillako espetxea izan zen. Bertan, beste askoren artean, Rifeko gerran atxilotuak, Manuel Romerales Quintero eta Carlota O'Neill idazlea entzerratuta egon ziren, besteak beste. Carlota O'Neill Virgilio Leret errepublikaren aldeko militarraren emaztea zen.

## Iruditegia 

Fitxategi:Fuerte de Victoria Grande 7.jpg
Fitxategi:Fuerte de Victoria Grande 21.jpg
Fitxategi:Fuerte de Victoria Grande 14.jpg
Fitxategi:Alcazaba - panoramio.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tristin Mays

**Tristin Mays** (New Orleans, Louisiana, Ameriketako Estatu Batuak, 1990eko ekainaren 10a - ) aktore estatubatuarra da, *The Vampire Diaries* eta *MacGyver (2016)* telesailetan aritzeagatik ezaguna.

## Biografia 
New Orleansen jaio bazen ere New York hirian igaro zuen haurtzaroa. 2003an familia Moreno Valley (Kalifornia) hirira aldatu zen.

Sei urte zituela egin zuen debuta *Harambee!* izeneko telefilmean eta 7 urtereki n*Gullah Gullah Island* teleailean ohiko aktorea izan zen. Gaztetxoentzako hainbat telesailetan aritu zen hasieran; *Zeke and Luther*, *Big Time Rush*, *Victorious*...

*The Vampire Diaries* telesailaren 6. denboraldian sartu zen eta urte hartan ohiko aktorea izan zen. 8. denboraldian ere 7 ataletan azaldu zen. *MacGyver* 2016ko telesailean protagonista taldean sartu zen Riley Davis pertsonaiaren rola betetzen.

## Filmografia 
### Filmeak 
### Telebista 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Gúdar mendilerroa

**Gúdar** Aragoiko mendilerroa da, Iberiar sisteman dagoena. Gúdar udalerria — mendilerroari izena ematen diona — mendilerroaren magalean dago, Valdelinares eta bere eski-estaziotik oso gertu. Teruelgo Maestrazgoko erdigunean kokaturik, bere mendirik altuena Peñarroya Haitza (2.019 m.) da.

Gúdar mendilerroak muturreko klima du, negu oso hotzekin eta uda leunekin. Prezipitazioak, irregularrak eta ez oso ugariak, 400 eta 600 mm-koak dira haranetan — orientazioaren arabera — eta 700 mm-koak goialdeetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dieudonné M'bala M'bala

'''Dieudonné M'bala M'bala** (Fontenay-aux-Roses,  - ), **Dieudonné'* ( ahoskatua) izen artistikoz ezaguna, frantziar antzezle eta umorista da. 1993an egin zen ezagun, Élie Semoun umoristarekin bikote artistikoa eginez. Biek Élie et Dieudonné bikote komikoa osatu zuten 1997ra arte. Aldi berean, Dieudonnék militantzia politiko aktiboa izan du ezaugarri. Hasiera batean pentsamendu ezkertiar eta antirrazistekin lerrokatuta bazegoen ere, 2000. hamarkadaren hasieran bere jarrerek antisemitatzat hartzen ziren ikuspuntuetarantz jo zuten, eta eztabaida nabarmenak sortu ziren, urteen poderioz areagotuz joan direnak. Politikoki, umorista Fronte Nazionalaren eta, oro har, eskuin muturraren postulatuetara hurbilduz joan da, jarrera negazionistak zabalduz.

## Filmografia 
### Zinema 
* 1997 : *Didier*
* 1997 : *Le Déménagement*
* 1997 : *Le Clone* 
* 1998 : *Le Derrière*
* 1999 : *Vive nous*
* 2001 : *Philosophale*
* 2001 : *Voyance et Manigance*
* 2001 : *HS Hors Service*
* 2002 : *Astérix et Obélix : Mission Cléopâtre*
* 2003 : *Raisons économiques*
* 2003 : *Les Clefs de bagnole*
* 2004 : *Les Onze Commandements*
* 2004 : *Casablanca Driver*

### Telebista 
* 1991 : *Marc et Sophie*
* 1991 : *Vivement lundi !*
* 1991 : *Maguy*
* 1992 : *Les Taupes-niveaux*
* 1994 : *L'Avis des bêtes : Une certaine idée de la France*
* 1998 : *Les 30 Dernières Minutes*
* 2002-2003 : *Caméra Café*
* 2003 : *Soyez prudents...''

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sylvie Joly

**Sylvie Joly** (Paris,  - *ib.*, ) frantziar antzezle eta umorista da, *Les Valseuses* eta *Préparez vos mouchoirs* filmetan egindako lanagatik ospetsu bilakatu zena.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
* 1974 : *Un curé de choc*
* 1988 : *Palace*
* 1989 : *Les Enquêtes du commissaire Maigret*

## Kanpo estekak
Titus Buberník

**Titus Buberník** (Pusté Úľany, Txekoslovakia, 1933ko urriaren 12a - Bratislava, 2022ko martxoaren 27a) eslovakiar futbolaria izan zen.

ŠK Slovan Bratislava, MFK Košice, FK Inter Bratislava eta LASK Linz taldeetan jokatu zuen eta ligako txapeldun izan zen Bratislavako taldearekin 1958-59 denboraldian.

1958tik 1963ra 23 aldiz jokatu zuen Txekoslovakiako futbol selekzio nazionalarekin. 1962ko Munduko Futbol Txapelketan parte hartu zuen, eta bigarren postua lortu zuen bere selekzioarekin.
Elektra konplexu

**Elektra konplexua** alabak aitaganako duen atxikimendu erotikoa da, 3-4 urte bitartean agertzen dena eta super-egoaren erabateko finkatzearekin berez desagertzen dena. Aitaren konplexua ere deritzo. Carl Gustav Jung psikiatra suitzarrak 1912an proposatu zuen Edipo konplexuaren nolabaiteko ordain moduan.

## Kontzeptua 
Jungen arabera, Elektraren konplexua neskengan haurtzaroko uneren batean ohikoa da, baina, batzuetan, haratago doa. Aitarekiko atxikipen afektiboak edo maitemintzeak lehia sor dezake amarekin. Neskatoen garapenean dinamika normala dela suposatzen da, 3 urtetik aurrera ikus daitekeena eta modu naturalean konpondu ohi dena.

Mutikoen kasuan ez bezala, egoera hori ez da hain argia, eta oharkabean pasatzen da, neskek oso lotura estua baitute amekin, eta horrek zaildu egiten die amarekiko lehiakortasunari eustea.

Konplexuaren bereizmen hoberenean, neskak gurasoarekiko zaletasuna du. Hala ere, kasu patologikoetan kontrakoa gerta daiteke, neskak aita arbuiatzea, iruzur egin ziotelako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gutxiagotasun-konplexu

Psikologia eta psikoanalisiaren eremuan, **gutxiagotasun-konplexua** edo **gutxiagotasunezko konplexua** gutxiegitasun eta segurtasunik ezaren sentimendu pertsonala da, erabat edo partzialki inkontzientea, benetakoa edo irudimenezkoa izan daitekeen urritasun fisiko edo psikologiko batetik eratorria, sarritan norbanakoa beste batzuk baino modu kaskarragoan edo balio txikiagoan sentitzen delako ustea sortuz.

Eskuarki, bere gogamenean beste batekin alderatzean sortutako isla mentala izaten da, halako moldez non behatu eta bere buruarekin alderatzen baitu oharkabean, non Niaren irudi distortsionatuaren bidez proiektatzen baita, gizabanakoak bizitzan zehar lortu dituen ideia iradokitzaileekin alderatua izatean. Ideia iradokitzaile horien ondorioz, gizabanakoak benetan dituenak baino gaitasun gutxiago ditu, eta gizabanakoaren arabera eta idealak zein diren kontuan hartuta, bere frustrazioa bere aurrerapenaren kontrapisu bihurtzen da. Pertsona gehienek gaur egungo munduak sustatzen dituen auto-gainditze ideologien propaganda izugarria jasaten dute, eta kontzentraziorik handiena gazteria da, sinetsaraziz ideologia horietako askok enpresa erraldoiei ekiteko konpromisoa hartzen dutela, beren gaitasunak frogatzeko eta sistemak eskatzen duen mailan daudela erakusteko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gehiagotasun-konplexu

Psikologia eta psikoanalisiaren eremuan, **gehiagotasun-konplexua** edo **gehiagotasunezko konplexua** mekanismo inkontziente bat da, zeinean gizabanakoen gutxiagotasun-sentimenduak konpentsatzen saiatzen diren, nabarmentzen diren ezaugarriak nabarmenduz. Pertsona bakoitzak alderdi positiboak eta negatiboak dituela pentsatzea logikoa da. Ziur aski, izakiaren alderdi negatiboak alde batera uzten ditu psikisak, positiboekin bakarrik itsutzeko. Terminoa Alfred Adlerrek sortu zuen.

Gehiagotasun-konplexuaren erakustaldia, oro har, besteekiko gutxiagotasun-sentimenduetara hedatzen da. Konplexu horren arazo ohikoena da gizarte-taldeetatik "baztertuta" sentitzea, gainerako pertsonen ezaugarri berak ez izateagatik. Gainerako pertsonen kasuan, horrelako konplexuak dituen pertsona batekin egotean, pentsa daiteke harroak direla edo alderdi hutsalengatik nabarmendu nahi direla.

Mekanismo horrekin lotutako jokabideak honako hauek izan ditzake barnean: norberaren balioari eta trebetasunei buruzko gehiegizko iritzi positiboa, norberaren eta besteen lorpenei buruzko itxaropen oso altuak eta ez oso errealistak, harrokeria, arreta erakartzeko nolabaiteko beharra (hainbat modutan adierazita), harrotasuna, sentimentalismoa eta zauritua izateko erraztasuna, besteen iritziak baztertzeko joera (batzuetan oinarri arrazionalekin), snob portaera, besteak beste.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eisenmengerren sindrome

**Eisenmengerren sindromea** edo **Eisenmengerren konplexua** birika-hipertentsioak eragindako sindromea da, bihotzaren barne-komunikazioari eragiten dion sortzetiko akats kardiako bat ez tratatzearen ondorioz sortzen dena. Fluxua bihotzeko eskuineko aldetik ezkerreko aldera pasatzen da, eta, ondorioz, zianosia sortzen da. Eisenmengerren sindromea duten pazienteak 6-12 hilean behin ebaluatu behar dira jarraitutasunez. Patologia hori duten paziente batzuek ez dute konplikazio medikorik, eta helduarora arte bizi daitezke

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Egin kantu!

***Egin kantu!*** ETB 1en emititzen zen telebista saioa izan zen.

ETB 1ren programa arrakastatsuenetariko bat zen.

## Historia 
Egin kantu! abeslarien lehiaketa programa bat izan zen. 2006 urtean emititzen hasi zuen ETB 1 kateak. Lehenengo saioa 2006ko urriaren 16an estreinatu zen.

Nerea Alias kazetari eta aurkezleak aurkezten zuen.

Eduardo Barinagak ekoizten zuen.

Ikusle-kuota oso altuak zituen, %6 inguruko pantaila-kuotak (*share*), ETB1-eko kuota altuenetarikoak.

EITBren programa arrakastatsu bat zen.
* Elene Arandia (Tolosa, Gipuzkoa)

**Udalerriak (1. denboraldia):**

* Eibar
* Tolosa
* Santurtzi
* Amurrio
* Zornotza

## 2. Denboraldia (2007) 
Egin kantu!-ko bigarren denboraldia 2007ko urtarrilean hasi zen eta 2007ko ekainaren 8an amaitu zen. Bigarren denboraldian Euskal Herriko abeslaririk onenak bilatzen ziren, ondoren, irabazleekin diskoa grabatu zen. Herri bakoitzean 8 gazte aritzen ziren lehian eta horietatik putuaziorik altuena lortzen zuten bi lehiakide bakarrik iristen ziren Egin Kantuko finalera. Bigarren denboraldiko irabazleak Maialen Diez, Oihan Larraza, Beñat Urkiola eta Ane Gonzalez izan ziren. 

**Lehiakideak (2. denboraldia):**

* Beñat Urkiola (Leitza, Nafarroa)
* Imanol Aparicio (Azkoitia)
* Sara Larrañaga (Azkoitia)
* Joxan Mendizabal (Azkoitia)
* Maialen Diez (Andoain, Gipuzkoa), 13 urte
* Oihan Larraza
* Izar Algueró (Leitzaldea)
* Ukerdi Arrondo (Berriozar)
* Leire Garijo (Berriozar)
* Irati Echarri (Berriozar)
* Ernesto Garitaonandia (Legazpi)

**Udalerriak (2. denboraldia):**

* Azkoitia
* Zornotza
* Hernani
* Elgeta (Gipuzkoa)
* Leitza (Nafarroa)
* Urretxu
* Berriozar (Nafarroa)
* Maialen Urbieta (Getaria)

**Udalerriak (3. denboraldia):**

* Altsasu (Nafarroa)
* Markina-Xemein
* Getaria

## 4. Denboraldia (2009-2010) 
**Lehiakideak (4. denboraldia):**

* Ane Negueruela (Lazkao)
* Maddi Aldasoro (Lazkao)
* Inge Garziandia (Lazkao)
* Amaia Lertxundi (Lazkao)
* Iara Barriga (Lazkao)
* Mirari Corchete (Lazkao)
* Helene Zeberio (Lazkao)

**Udalerriak (4. denboraldia):**

* Lazkao (Gipuzkoa)
* Getxo (Bizkaia)
* Egin Kantu. Karaoke Bideoa/DVD (EITB, 2007)
* Egin Kantu. Diskoa eta karaokea (EITB, 2007)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Baginako flora

**Baginako flora** baginan bizi den mikroorganismoaren multzoari deritzo. Mikrobio horiek harreman sinbiotiko edo komentsalista mantentzen ohi dute ostalariarekin, eta horietako batzuek onura nabarmenak ekarri. Mikrobio hauen artean, kopuruari dagokionez, bakterioak dira garrantzitsuenak.

Estrogenoen mailak asko baldinzatzen du baginako floraren osaketa . Estrogenoen kopurua handia denean, menopausiaren aurreko emakume helduengan gertatzen den bezala, Lactobacillus generoko bakterio lagunak nagusitzen dira baginan . Ondorioz, baginaren pH azidoa da. Menopausiaren ondoren, aldiz, estrogenoen kopurua asko jaisten da, eta horrenbestez Lactobacillus bakterio onuragarria baginatik desagertzen da. Baginaren pH alkalino bihurtzen da orduan.

## Baginako mikrobioak 
Emakume heldu baten baginan Lactobacillus generoko bakterioak dira ugarienak , . Garrantzitsuenak Lactobacillus crispatus , Lactobacillus acidophilus eta Lactobacillus rhamnosus dira.

Hainbat ikerketak garbi frogatu dute Lactobacillus-en eragin onuragarria baginan. Izan ere, bakterio honen hazkuntzak saihesten du bakterio patogenoen hazkuntza bertan, eta -horrenbestez- emakumea babesten du baginako infekzioen aurrean. Babesaren mekanismoa anitza da:

* Lactobacillus-ek hartzidura laktikoa burutzen du, inguruko pH jaitsiz. Ph azido horrek ekiditen du bakterio kaltegarrien hazkuntza baginan 

* Lactobacillus batzuek bakteriozinak ekoizten dituzte, hainbat bakterio patogenoak hiltzen dituzten molekula hautakorrak

* Beste Lactobacillus batzuek hidrogeno peroxidoa (H2 O2) sortzen dute haien metabolismoaren ondorioz. Hidrogeno peroxidoa birus eta bakterioak akabatzen dituen eragile desinfektatzailea da.

Labur esanda, ikerketek agerian jarri dute laktobaziloen presentzia baginan sexu-transmisiozko infekzioen intzidentzia txikiarekin lotzen dela.

Lactobacillus generoko bakterioez gain, estreptokokoak, legamiak (Candida), Escherichia coli, Bacteroides eta Fusobacterium, besteak beste, emakume osasuntsu baten baginan bizi dira.

## Baginako floran eragiten duten substantziak 
Espektro zabaleko antibiotikoen hartzeak baginako flora kalte dezake . Antibiotiko horietako askok baginan dagoen eta baginako infekzioak saihesten dituzten Lactobacillus onuragarriak akabatzen dituzte. Lactobacillus desagertzerakoan, bagina babesik gabe geratzen da eta hori aprobetxatzen dute antibiotikoen aurrean erressistenteak diren mikrobio batzuek (legamiek, esaterako) baginako infekzioak sortzeko.

Baginako disbiosia ekiditeko, baginako dutxa errepikatuak saihestea ere gomendatzen da, pH neutroa duten xaboiak erabiltzea eta espermizidak erabiltzeko baldintzak zuzen betetzea. Bestela, baginako flora kaltetu daiteke.

Baginako mikrobiota gutxituta dagoenean edota bertako disbiosia agertzen denean baginako produktu probiotikoak erabil daitezke, laktobaziloak dituztenak. Probiotiko horiek baginako infekzioak izateko arriskua nabarmen murrizten dute .

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Purdue Unibertsitatea

**Purdue Unibertsitatea** () Indiana unibertsitate pribatu bat da, West Lafayetten bere campus nagusia duena. 200 graduko titulazio eta 70 maisutza eta doktoretza ditu. Ikerkuntzan liderra den erakunde gisa ezagutzen da mundu osoan. Bere aeronautika eta astronautika programak ospe handia du mundu osoan, eta eskaera handikoa da Estatu Batuetako defentsa- eta aeroespazio-industrien aldetik. Indianako estatuko bigarren unibertsitate-ikasle kopururik handiena du, eta Estatu Batuetako laugarrena nazioarteko ikasle kopururik hartuta. Unibertsitate kiroleko 18 talde ofizial ditu Big Ten Conference lehiaketan.

## Kanpo estekak
John Wrathall

**John James Wrathall** (Lancaster, 1913ko abuztuaren 28a - Salisbury, 1978ko abuztuaren 31) rhodesiar politikaria izan zen. Rhodesiako 2. presidentea izan zen 1976tik 1978ra.

Ingalaterran jaioa, kontabilitatea ikasi zuen. 1935ean Rhodesiara emigratu zuen eta hamar urtez lan egin zuen zerga sailean. 1946tik aurrera kontulari lanetan aritu zen Bulawayon.

1949an Bulawayoko udaletxeko kide hautatu zuten eta 1954an parlamentuko kide. 1962an Rhodesiar Frontearen sortzaileetako bat izan zen. Hezkuntza, Osasun eta Finantza ministro ere izan zen.

Ian Smithi boterera igotzen lagundu zion 1964an, eta Rhodesiako Independentziaren Aldebakarreko Adierazpenaren sinatzaileetako bat izan zen 1965eko azaroaren 11n. Finantza ministro gisa, rhodesiar liberaren ordez rhodesiar dolarra jartzeaz arduratu zen.

1976an Rhodesiako presidente hautatu zuten eta bihotzekoak jota hil zen bi urte geroago.