Manifestu

thumb|322x322px|*Demokrazia eta Hezkuntza* manifestua.
**Manifestu** bat printzipioen eta asmoen adierazpen publiko bat da, askotan izaera politiko edo artistikoa duena. Espainiako Errege Akademiako Hiztegiaren arabera (gaztelaniaz *Real Academia Española* edo *RAE*), manifestu bat doktrina, asmo edo programen adierazpen bat publiko egiten duen idatzi bat da. Bestela esanda, manifestua pieza dokumental bat da, eta, haren bidez, hainbat ideia edo arazo ezagutarazten dira, modu sakon eta erabakigarrian. Mangone eta Warleyren ustez, manifestuak "errealitate bati (politikoa, literarioa, artistikoa) uko egiten dio eta errealitate horri aurre egiten saiatzen da, errealitate horren hainbat alderdi berritzaile ezarriz" . Claude Abastadoren arabera, manifestua beste genero batzuetatik bereizten da, hala nola deklarazioa, hitzaurrea eta eskaera. Adierazpen bereizi horiei beste modalitate batzuk gehitu geniezazkieke;aldarrikapenak, memorialak, deiak edo ebazpenak. Abastadok berak manifestuaren izaera polemikoa nabarmentzen du, enuntziatuaren orainean murgiltzea eta, zentzu horretan, aipatzen duen fluxu historikoan txertatzeko ahalegina. Halaber, hausturaren eta birfundazioaren artean mugitzen da manifestua, salaketaren eta baieztapenaren artean.

Latinoamerikako eskualdeei dagokienez, esan izan da manifestuak XX. mendeko bigarren eta hirugarren hamarkaden artean hedatzen den ekoizpen abangoardistaren zati bat direla.

Argentinari eta, bereziki, manifestu artistikoari dagokionez, Rafael Cippolinik aurrea hartu zuen gaiaren bost aldaera zedarritzean: auto simulakro gisa, zibilizazioaren ideia gisa, errealitatea esploratzeko tresna gisa, instrumentu politiko gisa eta historian diskurtso mugikor gisa.

Abangoardia estetiko edo alderdikoiez harago, manifestu korporatiboak ere aipa daitezke, langile- edo sindikatu-mugimendutik datozenak bezala;[1. oharra] ikasle mugimenduak formulatu dituenen ondoan.

## Terminoaren historia 
Latinezko *manifestus*-etik eratorria, frantsesezko *manifestar* hitzaren lehen agerpenak XII. mendean aurkitzen dira, teologiako hiztegian, non Jainkoaren edo bere borondatearen agerpena adierazten duen. Hortik etorriko lirateke espainiar modernoak hartu dituen bi esanahiak: lehenik, lehenengo zentzuan, eta, bigarrenik, merkataritza-eremuan, aduanetarako idatzitako dokumentu bat izendatzeko. Dokumentu horrek ontzi baten elementu osagarri guztiak biltzen ditu, haren karga barne, atzerrira joateko edo handik etortzeko, deskarga egin aurretik (1362tik aurrera).

*Adierazpen publiko* gisa, hasiera batean, leku publiko batean aurkeztutako testu bat izendatzen zuen, komunitateari asmo edo programa bat ezagutarazteko. Zentzu horretan, ziurrenik italierazko manifestutik dator eta 1575. urte inguruan frantsesez testigatu zen. Orduan "aitorpen" hitzaren sinonimotzat hartzen zen. Hurrengo bi mendeetan anbiguotasuna nagusitu zen hitz horri eman behar zitzaion esanahiari dagokionez, batez ere bere igorlearen identitateari dagokionez: izan zitekeen botere legitimotik eratorritako testu bat, edo alderdi edo fakzio batetik eratorritako deklarazio bat. Azken zentzu honetan, manifestuaren eta eskaeraren artean zalantza semantiko bat egon daiteke: Nahiz eta suposatzen den azken honek autoritate eratu bati zuzendutako testu kolektibo bat izendatzen duela, manifestuaren hartzailea lokalizatzea zaila den bitartean ("iritzi publikoa" termino generikoaren azpian ez bada), Jean-François Sirinelli historialariak ohartarazten du praktikan, "bereizketa batzuetan ahula izan daiteke bi kategoria hauen artean".

## Ezaugarriak 
Manifestu baten egitura askea bada ere, badira hura identifikatzen duten ohiko ezaugarri batzuk:

* disertazio-egitura;
* salaketa edo aldarrikapen tonua;
* bokatiboen presentzia;
* hizkuntza faktore batzuen arabera alda daiteke: Nori zuzentzen zaio manifestua? Non emango da? Egunkarian, irratian, telebistan? Hizkuntza formala erabiltzea ohikoa da, indikatiboko orainaldiko aditzekin edo aginterako aditzekin;
* testuaren gorputzean arazoa identifikatu eta aztertzen da, esandakoa balioztatzen duten argudioak aurkeztuz. Testuak argudio-izaera duenez (irakurlea konbentzitu nahi du), argudio sendoak erabili behar dira;
* testua egiten parte hartu zuten pertsonen sinadurak eta baieztatzen denaren oinarri dira tokia, eguna eta sinadurak;
* izenburuak manifestuaren edukia adierazten du;
* ez dator bat sinatzen duenarekin, ez baita aldarrikapen bat, asmo-adierazpen bat baizik.

## Manifestua politikan 
thumb|*Manifestu Komunistaren* lehenengo argitalpenaren azala, 1948ko otsailean
Demokrazia parlamentario batzuetan, alderdi politikoek beren norabide estrategikoa eta etorkizuneko legedi-aukerak zehazteko manifestuak prestatzen dituzte, hauteskundeetan behar adina babes lortuz gero. Hauteskunde bat irabazi duen alderdi baten manifestuan agertzen diren lege proposamenak, oro har, gobernuak legealdiak aintzat har ditzan sar ditzakeen beste erdiek baino zilegitasun handiagoa duten proposamentzat hartzen dira. Manifestu ospetsuenen artean Ameriketako Estatu Batuetako Independentzia Aldarrikapena, Nire borroka, Nazioen aberastasuna, *Manifestu Komunista*, etab. aipa daitezke. 

## Manifestua artean 
Artean, abangoardietatik abiatuta, artista talde baten edo mugimendu berri baten estilo nahia sinbolizatzen duen adierazpen aldarrikatzaile bati deitu ohi zaio manifestua. Argitaratu den idatzi bat izan daiteke, Antonio Palomino margolari espainiarraren El *museo* pictórico *y nivel optica* (1715) bezala, Espainiako pintura barrokoaren historiari buruzko tratatu bat dena; Filippo Tommaso Marinettiren *Manifestu futurista* (1909ko otsailaren 20a Le Figaro) edo Piet Mondrianen *Manifestu neoplastizista* (1917 De Stijl) , Henry Morrison Flageren bitartez Espainiako arkitektura neokoloniala jatorri neomediterraneoak dituena, Tristan Tzararen *Lehenengo Manifestua* (1918), edo André Bretónen *Manifestu Surrealista* (1924). Bestela, mugimendu horrek proposatzen duena sinbolizatzen eta laburtzen duen artelana izan daiteke; adibidez: Maneten le ''Dejeuner sur l'herbe'' (1862) inpresionismorako edo La Vita nuova de Dante Alighieri-Cancionero.

## Etimologia 
Manifestua latinezko manifestum-etik dator, eta argia edo nabaria esan nahi du.

## Oharrak 

## Ikus, halaber 
* Hauteskunde promesa
* Hauteskunde-programa
* Manifestu artistikoa
* 93en manifestua
* 121en manifestua
* 343en manifestua
* Manifestu komunista
* Gutun irekia

## Erreferentziak 

## Kanpo estekak