Zazpikaleak

**Zazpikaleak** Bilboko alde zaharraren gune nagusia da eta hiriko auzorik zaharrena. Han daude hiriko lehenengo biztanleen aztarnak, San Anton elizaren azpian, bai eta hainbat eraikin historiko ere.

Ibaizabal itsasadarrak inguratzen du auzoa, eta erdialdean Done Jakue katedrala dago. Iturribide, Solokoetxe, Atxuri, Begoña eta Bilbo Zaharra dira inguruko auzoak.

Administrazioaren aldetik, Ibaiondo barrutiaren (5.a) barruan dago Zazpikaleak.

## Zazpikaleak 
Goieneko aldetik barrenekora, hauexek dira zazpi kale historikoak:
# Goienkale edo Somera kalea.
# Artekale.
# Dendarikale.
# Belostikale.
# Harategi Zahar kalea.
# Barrenkale.
# Barrenkale Barrena.

## Historia 
thumb|350px|Bilbo 1575. urtean. Auzo nagusia gaur egungo Zazpikaleak zen.
[thumb|300px|Bilboko irudi erromantiko eta idealizatua, [XVIII. mendean egina. Bertan Plaza Zaharra agertzen da. Eskubian Udaletxearen eta Kontsulatuaren egoitza dago eta goian Areatza oraindik hondartza bat zenean agertzen da.]]
Diego Lopez Arokoak itsasadarra ikustean eta aztertzean bertan herri arrantzale bat sortzea erabaki zuen eta bertan Logroñoko Foruaren oinarriak ezarri zituen (Alfontso VI.a Gaztelazkoa erregeak 1095ean Camerosko jauna zen Ximeno Fortunionek eskatuta Logroñori emandako hiri-gutuna).
Portua antzinako biltegiaren edo udalerriaren (San Anton Eliza dagoen lekuan) aurrean kokatu zela eta, hiria berehala hazi zen.
Hori gertatu aurretik, herritar gutxi bizi ziren itsasadarraren ertzean.
Hasieran, hiru kale ziren: Goienkale, Artekale eta Dendarikale, Bilboko Done Jakue katedralarekin batera. Pixkanaka biztanleria gehitzen joan zen, eta gaur egungo zazpi kaleak eratu ziren.

Ibaiaren ezkerraldean, burdina ustiatzen zuten hainbat eraikin zeuden. Hiru kale horiek harresi batekin erdi-inguratuak zeuden. Harresia Zamudioko atean hasten zen, gaur egun Unamuno plazatik Artekalera doan bidean, gutxi gorabehera. Kale bakoitzak errekarantz bere atea zueneta ate guzti horiek San Antongo zubian zegoen ate gotortu bakarrera zihoan bidea irekitzen zuten. Ate horietako bakoitza dorretxe bat zen, Legizamon, Zubialdea eta Arbolantxa izenekoak. Gainera geroago Erronda kalea izango zenetik beste sarrera bat zegoen Goienkalera, Ibeniko atea izenekoa. Harresietatik kanpora ezkerraldeko etxeak kenduta San Nikolas eta Ibeniko etxaldeak zeuden.
thumb|ezkerrera|Bilboko Zazpikaleetako perspektiba. (via Cooper Hewitt, Smithsonian Design Museum).
XV. mendean Alde Zaharreko gunea sortu zen, zatirik zaharrena beste lau kaleekin handitu eta gero. Horren ondorioz "Zazpi kaleak" sortu ziren, Bilboko hirigune historikoak gaur egun duen izena hartu zuten eta harresia haien inguruan edatzen jarraitu zuen.
Zazpi kaleak osatu ostean harresiak jada zazpi-kale osoak inguratzen zituen. 1442 urtean oinarritutako mapa batean zortzi dorrek eta hiru atek irekitzen dute hiria kanpoaldera. Lehen aipatutako bi ateez gain beste bat zegoen Belostikallen. Antzinako harresi horietatik antza zerbait geratzen da Erronda kalearen kantoi batean. Gaur egun Yohn jauregia dagoen lekuan (Burtsa) eginiko ikerketa arkeolgokoetan harresi horren zatiak aurkitu ziren. Barrio Lozaren araberan Hortik aurrera etxe guztiek hiru pisu izan behar zituzten, behekoa dendentzat eta goiko biak etxebizitzentzat. Gehienek labe bat eta baratze bat zuten. Etxeen altuera 10,45 metrotik 10,86ra izan behar zuen. Sute honen ondoren kaleen zabalera egokitu zen, 6,25 metrotara eta kale berriak eraiki: Santa Maria, Bidebarrieta, Santiago (Korreo), Kale Erreala eta Iturribide. Pietate eta Parra zeharbideak ere ireki ziren. Banco Guipuzcoanoren egoitza; Bilbo Zaharreko Gaztetxea 1985-1993 artean.
* Begoñako igogailua.
* Bidebarrietako Udal Liburutegia.
* Bilboko Bankuaren egoitza.
* Bilboko udaletxea.
* Erriberako Merkatua.
* Euskaltzaindia.
* Gortazar jauregia.
* Gómez de la Torre jauregia.
* La Unión y el Fénix eraikina.
* Mazarredo jauregia
* Yohn jauregia
* Zabalburu ikastetxea (Itxaropenaren komentua).

### Zubiak 
* Areatzako zubia.
* Erriberako zubia.
* Mesedeetako zubia.
* San Antongo zubia.

### Plazak 
* Done Jakue plaza
* Miguel Unamuno plaza
* Plaza Barria
* San Nikolas plaza
* Juan Santuen plaza

### Parkeak 
* Areatzako parkea
* Iturribideko parkea

### Museoak 
* Euskal Arkeologia, Etnografia eta Kondaira Museoa.

### Iturriak 
* Txakurraren iturria
* Done Jakue plazatxoko iturria.
* Zamudioko ateko iturria.
* Unamuno plazako iturria.
* Plaza Barriko iturriak.

### Gaztetxeak 
* Maison13 gaztetxea.
* Zazpikatu gaztetxea.

## Zazpikaletar ospetsuak 
* Jose Mazarredo (1745-1812), itsasgizona, Espainiako Itsas Armadako almirantea.
* Juan Crisostomo Arriaga (1806-1826), musikagilea.
* Fidel Sagarminaga (1830-1894), politikaria, kazetaria eta idazlea
* Emiliano Arriaga (1844-1919), musikagilea eta idazlea.
* Miguel Unamuno (1864-1936), idazlea eta filosofoa.
* Gregorio Ibarretxe (1864-1933), politikari jeltzalea, arkitektoa eta Bilboko lehen alkate abertzalea.
* Manuel Maria Smith (1879-1956), arkitektoa.
* Eli Gallastegi (1892-1974), politikari abertzale eta jeltzale independentista.
* Jesus Aranbarri Garate (1902-1960), musikagilea.
* Jose Antonio Agirre (1904-1960), Eusko Jaurlaritzaren lehen lehendakaria.
* Pedro Arrupe (1907-1991), apaiza eta Jesusen Konpainiako Nagusia.
* Xabier Etxebarrieta (1944-1968), ETAko kide nabarmena.

## Garraiobideak 
Bilboko metroak bi geltoki ditu auzoan: Unamuno plazan eta Itxaropen eta Askao kaleek bat egiten duten gunean, San Nikolas elizaren atzealdean.

Bilboko tranbiak beste bi geltoki ditu bertan: Arriagako geltokia (Arriaga antzokiaren atzealdean) eta Erriberako geltokia (Erriberako Merkatuaren aurrean).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Zazpi kaleei buruzko webgunea
* "Pausu txikiak" Julen Gabiriak Zazpikaleei buruz egindako istorio sorta