open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Poldy Bird

**Poldy Bird** (1941eko abenduaren 16a - 2018ko ekainaren 1a) idazle argentinarra izan zen, poeta ere izan zen eta argitalpen ugari egin zituen Argentinako eta mundu osoko egunkarietan.

## Bizitza eta lanak 
Paranán jaio zen, Entre Ríosko probintzian, Argentinan, baina Buenos Airesen bizi zen gaztea zenean. Zortzi urte besterik ez zituen ama tren istripu batean hil zenean. Pasarte tragiko horrek bere bizitza markatu zuen, baina, halaber, idazle gisa bere patua adierazi zuen.

Hamahiru urtekin poesia lehiaketa bat irabazi zuen. Hamasei urte zituenean, bere lehenengo istorio laburra argitaratu zuen, eta hurrengo urtean, aldizkari garrantzitsuetan poemak eta testuak profesionalki argitaratzen hasi zen, bai Argentinan eta bai munduan.

Haurrei eta gazteei zuzendutako testuak ekoizteaz gain, Vosotras aldizkariaren zuzendari gisa lan egin zuen, emakumentzako argitalpen aldizkari ezagun bihurtu zena. Poldy Bird-ek nazioarteko sari ugari jaso zituen, esate baterako, Santa Clara de Asís eta Literatura Ospearen Munduko Saria.

Testu ospetsuenen artean Cuentos para Verónica (bere lehen alabaren omenez), Cuentos para leer sin rimel, Nueones cuentos para Verónica eta Cuentos con niebla. Cuentos para Verónica lehen liburuari dagokionez, iturri batzuek diote Argentinako argitalpenik salduenetako bat dela, Martín Fierroren ondoren, bi milioi liburu saldu zituena argentinan. Gainera, loehen argentinar liburua japonierara itzulia izan zen.

Bere bizitzako azken urteetan, Poldy Bird-ek hainbat komunikabidetan lan egin zuen, besteak beste Única argentinar aldizkarian eta Amerikako Estatu Batuetako Radio Miamin.

## Kanpo loturak 
*  *Poldy Bird, la literatura del sentimiento* TELAM
Zelentereo

**Zelentereoak** animalien taxoi parafiletiko bat dira, Eumetazoa taldeko zenbait adar primitibo biltzeko sortua historikoki, baina gaur egunean zaharkitutzat joa. Bilateria multzoko animaliekin kontraposizioan kontsideratuak zegoen filum hau: bilaterioen gorputz simetria bi aldetakoa bada, erradiala eta alde askotakoa zen ustezko talde honetakoa, hortik Radiata izena.

Tradizionalki knidarioak eta ktenoforoak sailkatzen ziren talde honetan, eta baita belakiak ere. Edozelan ere, gaur egun ez da uste benetako justifikaziorik dagoenik pentsatzeko animalia erradiatuen hiru taldeak (belakiak, knidarioak eta ktenoforoak) elkarrekin ahaidetuago daudela gainerakoekin baino. Beste sailkapen batzuetan, zelentereo izena knidario terminoaren sinonimotzat jo izan da.

Erradio-erako simetria, bestalde, behin baino gehiagotan agertu izan da animalien eboluzioan. Ekinodermatuek bost aldeko simetria erradiala daukate, baina larbak direnean simetria bilaterala daukate, eta Bilateria taldearen barnean daude argi. Simetriaren araberako sailkapenak, gainera, beti eraman du inplikazio inplizitu bat, alegia, animalia erradiatuak primitiboagoak direla, eta beraz, lehen animaliek horrelako simetria-eredua eduki behar zutela. Thomas Cavalier-Smith, 1983an, Radiata, Myxozoa, Placozoa, Cnidaria eta Ctenophora barnebiltzen zituen azpierreinua bezala berdefinitu zuen. Lynn Margulisek eta K. V. Schwartzek, beranduago, Radiata birdefinitu zuten Bost Erreinuko Sailkapenean, oraingoan Cnidaria eta Ctenophora bakarrik barne. Definizio hau Coelenterata deskribatzaile historikoaren antzekoa da, Cnidaria eta Ctenophora talde bezala ere proposatu izan dena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Parisko Erotismoaren Museoa

**Parisko Erotismoaren Museoa** () Parisko Pigalle auzoan, XVIII. barrutian (Clichy boulevard 72) zegoen museoa zen. 1997an ireki eta 2016ko azaroan itxi zen. Bilduma enkantean saldu zen.

## Erakusketak 
Zazpi solairuetan hauek ziren erakusketa nagusiak:
* arte herrikoia, sexualitatea era sortzaileaz agerzen zen.
* Historiaurrearen arte sakratua
* Arte garaikide (argazkiak, marrazkiak, margolanak...)
* Putetxeak, XIX. mende amaieratik 1946 arte (urte horretan itxi ziren Frantzian).

Erakusketa mundu osoko benetako elementuak erakusten zituen: Afrika, Asia, Amerika, Ozeania eta Europa.

Halaber, artista garaikideen erakusketak egiten ziren. Erakusketa hauek urte erdikoak izaten ziren. Hona hemen haien lanak erakutsi zituzten artista batzuk: Alexandre Dupouy, Christian Peter, Peter Van Straaten, Barbe, Christophe Bier, Stéphane Blanquet, Jacques Brissot, Jean-Pierre Ceytaire, Jacques Charrier, Nicole Claveloux, Jean Demélier, Freak Wave, Charlie Hebdo, Placid et Muzo, Alex Varenne… 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Saw V

**Saw V**, 2008ko David Hackl kanadar zinema zuzendariak zuzendutako beldurrezko film bat da. Tobin Bell, Costas Mandylor, Scott Patterson, Betsy Russell, Mark Rolston, Julie Benz, Carlo Rota eta Meagan Good aktoreek antzeztu zuten.

James Wan eta Leigh Whannellek sotutako Saw saileko filmetako bat da: *Saw* (2004), *Saw II* (2005), *Saw III* (2006), *Saw IV* (2007), *Saw VI* (2009), *Saw 3D* (2010) eta *Jigsaw* (2017).

## Argumentua 
Hoffman (Costas Mandylor) bizirik jarraitzen duen eta Jigsawen (Tobin Bell) ondarea jaso dezakeen pertsona bakarra da. Baina bere sekretua mehatxupean ikustean, Hoffmanek aske dauden hainbat korapilo lotzeko joko hilgarri bati ekingo dio.

## Aktoreak 
* Tobin Bell: John Kramer/Jigsaw
* Costas Mandylor: Mark Hoffman detektibea
* Scott Patterson: Peter Strahm agentea
* Betsy Russell as Jill Tuck
* Julie Benz: Brit
* Meagan Good: Luba Gibbs
* Mark Rolston: Dan Erickson agentea
* Carlo Rota: Charles
* Greg Bryk: Mallick
* Laura Gordon: Ashley
* Joris Jarsky: Seth Baxter
* Mike Butters: Paul Stallberg
* Al Sapienza: Polizia burua
* Niamh Wilson: Corbett Denlon
* Mike Realba: Fisk detektibea
* Samantha Lemole: Pamela Jenkins
* Sarah Power: Angelina Hoffman
* Tim Burd: Obi Tate
* Tony Nappo: Gus Colyard
* Donnie Wahlberg: Eric Matthews detektibea

## Kanpo estekak 
* Webgunea 
* IMDBko fitxa irakurgai
Costa Blanca

**Costa Blanca** (katalanez  eta gaztelaniaz  ahoskatua; ) Mediterraneoko Levanteko kostari, Alacanteko probintzian dagoenari ematen zaion izen turistikoa da, hondartza eta kalazko 244 kilometroz osatua. Hiriburuak Benidorm eta Torrevieja badira ere, barnean Denia, Xàbia, El Poble Nou de Benitatxell, Teulada-Moraira, Benissa, Calpe, Altea, l'Alfàs del Pi, Finestrat, La Vila Joiosa, Campello, Alacant, Elx, Santa Pola, Guardamar del Segura, Torrevieja, Orihuela Costako hondartzak eta Pilar de la Horadada ditu.

## Kanpo estekak
Bretagne Classic

**Bretagne Classic** edota **Bretagne Classic Ouest–France** (euskaraz *Bretainia Klasikoa* edota *Bretainia Klasikoa Mendebaldeko Frantzia*) Bretainian urtero abuztuaren amaiera aldera egiten den egun bakarreko txirrindularitza lasterketa klasiko bat da. Ibilbidea Plouay udalerrian hasi eta amaitzen da, hortik iraganean **Grand Prix de Plouay** izena jasotzea. 1989-2015 artean **GP Ouest–France** deitu zen.

1931an sortu zen, lehenbiziko edizioa François Favé frantziarrak irabaziz. Garaipen gehien lortu dituen txirrindularia Amand Audaire (2 garaipen: 1949 eta 1950) bretainiarra izan da.

## Palmaresa 
**Oharra:** 2005ean, George Hincapie irabazlea izan zen, baina, dopina zela eta, 2004-5-31 eta 2006-7-31 arteko emaitzak bertan behera utzi zituzten.

## Ikus gainera 
* Klasikoak (txirrindularitza)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgunea
Emma de Cartosio

**Emma de Cartosio** (1928-2013) argentinar idazlea, poeta, ipuingilea, saio-idazlea eta irakaslea izan zen. Emma de Cartosio poesia lehiaketa Entre Ríosko probintzian ezarri zen 2015ean.

## Biografia 
Cartosio Concepción del Uruguay-n (Entre Ríosko probintzia) jaio zen. La Platako Unibertsitate Nazionaleko Filosofia eta Hezkuntza Zientzien Fakultatean graduatu zen.

Argentinan, Cartosiok bere poesiaren aitortza handia jaso du. 1863. urtean, Madrilgo Hispaniar Kulturako Institutuko kide bihurtu zuen. Espainiako poesia garaikidea ikasi zuen eta gai honi buruzko artikuluak argitaratu zituen Argentinan eta Espainian egunkari garrantzitsuenetan.

1965-69 urteetan Parisen bizi zen. Literaturari buruz hitz egin zuen, oro har, baina bereziki, Latinoamerikako eta Argentinako barnealdeko poesia. Bidaiari nekaezina, Cartosiok Europa, Afrika, Ekialde Hurbila eta Latinoamerikako hainbat herrialde bisitatu zituen, La Nación egunkarirako eta beste batzuetarako bidaietako kronikak idatziz. Nagusiki gaztelaniazko idazle izan arren, frantsesez idatzi zuen istorio liburu bat ere, idazle frankofonotzat ere har daiteke.

2013ko urriaren 25ean hil zen. 2013ko urriaren 30ean bere gorpuzkia erraustu zuten, bere nahia zen bezala.
Paris–Tours

**Paris–Tours**, Frantzian urtero urri aldera egiten duten egun bakarreko txirrindularitza lasterketa klasiko bat da. Paris hiriburuaren kanpoaldean hasi eta Toursko katedralan amaitzen da. Klasikoetan lasterketa historikoen artean sailkatua dago, nahiz eta Monumentuen artean ez egon.

Nahiko ibilaldi laua du, nagusiki Chevreuse eta Loira ibarretako paisaiak zeharkatuz. Lasterketaren punturik garaiena Le Gault-Perche udalerrian eta itsas mailatik 200 metrotara dago.

1896an sortu zen, bere lehenbiziko edizioa Eugène Prévost txirrindulariak irabaziz. Garaipen gehien dituzten txirrindulariak honakoak dira: Gustave Danneels, Paul Maye, Guido Reybrouck, Erik Zabel eta Matteo Trentin bakoitzak hiruna garaipenekin.

## Palmaresa 
**Oharrak:**
* Lehenengo ekitaldia (1896) *amateurra* zen.
* 1974ko ekitaldian Gerben Karstensek esprintean irabazi arren, dopin arazoak zirela eta, deskalifikatu zuten.

## Ikus gainera 
* Klasikoak (txirrindularitza)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgunea
Italiako Ministroen Kontseiluko Lehendakaria

**Italiako Ministroen Kontseiluko Presidentea** (italieraz, *Presidente del Consiglio dei Ministri*) herrialde horretako gobernuburua  da. Kargu hau estatu mailako bost garrantzitsuenetako bat da, beste herrialdeetan Lehen Ministro izena jasotzen du kargu hau duenak. Hala ere, kontseiluko presidenteak beste estatuetako gobernuburuek baino ahalmen gutxiago du.

Ministroen Kontseiluko Presidentzia italiar konstituzioan aipamena duen kargu bat da, konstituzio horretako 92, 93, 94, 95 eta 96 artikuluek onesten dute bere izatea. Errepublikako Presidentea, hau da, estatuburua da, Kontseiluko Presidentea izendatzearen arduraduna.

## Eginkizunak 
Karguak berez dituen eginkizun eta botereetaz gain, Gobernuko partaidea denez, Ministroen Kontseiluko Presidentea da Gobernuko ministroen zerrenda Errepublikako Presidenteari ematearen arduraduna. Gainera, Errepublikako Presidenteak igorritako legezko aginduak berresten ditu.

Italiako Errepublikako Konstituzioko 95. artikuluak hurrena adierazten du: "Ministroen Kontseiluko Presidenteak Gobernuaren politika orokorra gidatzen du"; ahalmen edo botere hau aldakorra da, ministroen eraginak eta ministro hauek ordezkatzen dituzten alderdien eraginak baldintzatzen du.

Gehienetan, Kontseiluko Presidentearen eginkizuna alderdi ezberdinek ordezkatzen dituzten jarreren bitartekari izatea da (Gobernua koalizio batek osatzen duenean). Ministroen Kontseiluak dituen eginkizunekin baina gehiago kezkatu behar da aurretik aipatu dugunarekin. Bere agintea nahiko mugatuta dago, izan ere, ezin ditu, arrazoi justifikatu batengatik ez bada, adostasun faltarengatik ministroak kanporatu.

## Gobernuburua 
1861etik gaur egunera bitartean, Ministroen Kontseiluko Presidentea Italiako gobernuburua izan da. Estatuburuak hautagaia hautatu eta izendapena ematen dion arren, Italiako Parlamentuaren babesa behar du kargura iristeko.

## Ikus, gainera 
* Italia
* Italiako lehen ministroen zerrenda
* Estatuburua eta gobernuburua
* Politika eta estatua

## Kanpo estekak
Radiata

[thumb|[Loius Agassiz, *Radiata* hitza idatzita duela arbela batean.]]
**Radiata** edo **Radiatuak** gorputz plan erradialki simetrikoak dituzten animaliak sailkatzeko erabiltzen den maila taxonomiko historiko bat da. Radiata terminoa ez da jada onartua, animali sailkapenaren ikuspegiaren arabera talde monofiletiko bat osatzen ez duten animalien zenbait talde ezberdin batzen baitzituen. Taxonaren justifikazioan eskaini ohi ziren argudioen artean zeuden antzekotasunak, hala nola simetria erradiala, lehen ikerlariek edo eboluzio konbergenteek egindako ebaluazio okerren ondorio direla uste da, arbaso komun baten adierazgarri baino gehiago. Hau dela eta, terminoa testuinguru historiko batean erabiltzen da.

XIX. mendearen hasieran, Georges Cuvierrek Ctenophora eta Cnidaria batu zituen Radiatan (Zoophytes). Thomas Cavalier-Smith, 1983an, Radiata, Myxozoa, Placozoa, Cnidaria eta Ctenophora barnebiltzen zituen azpierreinua bezala berdefinitu zuen. Lynn Margulisek eta K. V. Schwartzek, beranduago, Radiata birdefinitu zuten Bost Erreinuko Sailkapenean, oraingoan Cnidaria eta Ctenophora bakarrik barne. Definizio hau Coelenterata deskribatzaile historikoaren antzekoa da, Cnidaria eta Ctenophora talde bezala ere proposatu izan dena.

Nahiz eta talde honetan sailkatu diren animalien ezaugarri gisa simetria erradiala eman ohi den, salbuespen eta gaitasun argiak daude. Ekinodermoek, adibidez, larba direnean simetria bilateral nahastezinak erakusten dituzte, eta gaur egun Bilateriaren barruan sartzen dira. Ktenoforoek simetria errotazionala erakusten dute, tentakulu eta ardatz faringeoan definitutakoa, non bi kanal anal dauden, diametro bereko bi koadrantetan kokatuak. Knidaria klaseko espezie batzuk bilateralki simetrikoak dira (adibidez, *Nematostella vectensis*). Iradoki da simetria bilateralak Cnidaria eta Bilateria artean banatu baino lehen eboluzionatu duela, eta cnidariar simetria erradiala bigarren aldiz eboluzionatu duela, *N. vectensis* bezalako espezie knidariarren bilateralitateak jatorri nagusia duela esan nahi duelarik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Paavo Haavikko

**Paavo Haavikko** (Helsinki, Finlandia, 1931ko urtarrilaren 25a - *ib.*, 2008ko urriaren 6a), dramaturgo eta poeta finlandiarra izan zen, poesia eta atsotitz liburu askoren egilea eta antzerki-, narrazio- eta saiakera testu ugarirena ere. Finlandiako XX. mendeko bigarren erdialdeko funtsezko egileetako bat izan zen eta gutxienez 12 hizkuntzatara itzuli da.

1969an Helsinkiko Unibertsitateko ohorezko doktore izendatu zuten, eta argitaletxe-sektoreko enpresaburu garrantzitsua izan zen, XX. mendearen amaieran bere argitaletxea sortu zuen, Art House, erretiro arte zuzendu zuena.

Beste sari batzuen artean, 1984an Neustadt nazioarteko literatura saria jaso zuen.
Josep Borrell

**Josep** edo **José Borrell Fontelles** (La Pobla de Segur, 1947ko apirilaren 24a - ) espainiar politikari bat da. PSOEko kide, Felipe Gonzálezen gobernuan Obra Publiko, Garraio eta Ingurumen Ministroa izan zen, 1991tik 1996ra, eta Europako Parlamentuko presidentea 2004tik 2007ra. 2018tik 2019ra Kanpo Harremanetako Ministroa izan zen, Pedro Sánchezen gobernuan. 2019an Batasuneko atzerri- eta segurtasun-politika erkideko goi-ordezkari izendatu zuen eta agintaldia 2024an amaitu zuen.

## Kanpo estekak
Fasciculus vesanus

***Fasciculus vesanus*** Ctenophoraren barruko oinarri-taldeko espezie bat izan zen. Columbia Britainiarreko Burgess Shaleko fosilen artean aurkitu zen. Orain dela 515 eta 505 milioi urte artean bizi izan ziren Kanbriarreko estratoetan.

Espeziea nabarmena da dituen orrazien zerrenda labur eta luzeengatik, gaur egungo espezieetan ez fosiletan aurkitu ez den ezaugarri bat.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2018ko Mariano Rajoyren aurkako zentsura mozioa

**Mariano Rajoyren aurkako zentsura mozioa**, 2018ko maiatzaren 31tik ekainaren 1era artean burututako zentsura mozioa izan zen. Maiatzaren 25ean, Espainiako Langile Alderdi Sozialistak erregistratua izan zen, aurrez, Espainiako Auzitegi Nazionalak Gürtel ustelkeria aferaren testuinguruan eta Alderdi Popularra nahiz hainbat alderdikide ohi kontabilitate iruzurra eta 1989az geroztik alderdiaren finantza egitura paralelo bat ("B kaxa") antolatu izateagatik zigortuak izan ondoren sortutako eskandaluaren harira.

## Zentsura mozioaren aurkezpena 
Maiatzaren 25ean, larunbatez, PSOEk zentsura mozioa erregistratu zuen. Hasiera batez, ibilbide luzerik izango ez zuela eta Alderdi Popularrekoak inongo kezkarik agertu ez arren, asteburuaren ondoren ezusteko itzulipurdia eman zen.

Astelehen eta asteartean oposizioko alderdi ugarik zentsura mozioaren aldeko boza emango zutela iragarri zuten, ezkertiar alderdiek eskuindar gobernua kentzeko asmoz eta kataluniar alderdiek espainiar nazionalistek Kataluniako Independentziaren aferan izandako jarrera gogorra eta espetxeratzei erantzun asmoz. Tartean alderdi hauek zeuden: UP–ECP–EM, ERC, PDeCAT, Compromís, EH Bildu eta NCa. 

Honek popularrak guztiz urduritu zituen, beren buruak espainiar gobernutik kanporatuak izateko aukera egi bilakatu zitekeela ikusten baizuten, halere aurreko astean beren aurrekontu orokorrei baiezko boza eman zien EAJ alderdiak aurka bozkatuko zuelako fedea zuten.

EAJren 5 diputatuek berebiziko garrantzia bereganatu eta mozio zentsura onartzeko giltzarri izan ziren, une hartantxe beren eskuetan zentsura mozioa aurrera atera ala ez izateko ahalmena izan baitzuten. Azkenean, ostegunez, zentsura mozioaren aldeko boza emango zutela iragarri eta balantza zentsura mozioaren aldekoen aldera desorekatu zuten.

## Bozketa 
Ekainaren 1ean, ostiralez, bozketa burutu eta 180 alde, 169 aurka eta abstentzio 1ekin, zentsura mozioa onartua izan zen, Ondorioz, Mariano Rajoy presidentea eta Alderdi Popularraren Espainiako Gobernua bertan behera kargugabetuak izan eta Pedro Sánchez hautagai sozialista Espainiako presidente berria bilakatu zen.

## Emaitza 
[thumb|300px|[Partido Popular|PPren legebiltzar taldeak Mariano Rajoy presidentea ohia txalotuz jada mozio zentsura onartu ostean.]]

## Ikus gainera 
* Gürtel afera

## Kanpo estekak
Gaztainen oturuntza

**Gaztainen oturuntza**, **Gaztainen balleta** edo **puten justa** 1501ko urriaren 30ean Vatikanoko Jauregi Apostolikoan ospatu zen orgia izan zen. Antolatzaileak Cesare Borgia eta haren aita Alexandro VI.a aita santua izan ziren. Gertatutakoaren narrazioa aita santuaren idazkaria izan zen Johann Burchardek idatzi zuen, *Liber Notarum* egunerokoan. Burchard zeremonia maisu izan zen.

## Historia 
Jauregi Apostolikoan, Domu Santu Guztien egunaren bezperan, oturuntza handi bat antolatu zen mota askotako janariekin eta edariekin. Behin afaria bukatuta mahai guztiak altxatu ziren eta kortesanen dantzari ekin zitzaion. Horretarako gelan zehar, lurrean, argimutil edo ganderailu batzuk jarri ziren, eta haien artean, lurrean sakabanatuta, gaztaina batzuk. Kortesanak, biluzik, lau hanketan, gaztainak ahoarekin jaso behar zituzten. Koreografia bukatuta orgia hasten zen. Horretarako, parte-hartzaileak, apaizak eta beste gonbidatuak, biluzi ziren kortesanekin sexua praktikatzeko. Burchardek azaltzen duen arabera, gizonak aktiboagoak izateko, sari desberdinak eman ziren: zapatak, sonbreiruak, jantziak... Morroiek gizon bakoitzaren orgasmoen kontua zeramaten. Bukaeran aita santuak aldi gehiagotan eiakulatu zuten hiru gizonei sari bereziak eskaini zizkien, bitxiak eta luxuzko arropak.

## Polemika 
Ikertzaile batzuek Burcharderen narrazioa kritikatu dute. Esaterako Peter de Rooren ustez (1839–1926) gertaera horiek Cesare Borgiaren ekimen bat izan zitekeen baina ez aita santuarena. Roorrek dio Alexandro VI.ak ez zuela orgia hartan parte hartu; gehiago dio, Alexandro "oso Aitasantu ona izan zen eta moralki gizon zuzena".

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Costa Ricako futbol selekzio nazionala

thumb|300px|Costa Ricako selekzioa 2015ean.

**Costa Ricako futbol selekzio nazionala** herrialde hartako ordezkaria da. Etxeko partidak Estadio Nacional zelaian jokatzen ditu, San Jose hiriburuan.

## Palmaresa 
### Munduko Futbol Txapelketa 
* Bost aldiz sailkatu da, 1990, 2002, 2006, 2014 eta 2018. Emaitzarik onena 2014an lortu zuen, final laurdenak jokatu baitzituen.

### CONCACAF Txapelketak 
* **CONCACAF Futbol Txapelketa (3):** 1963, 1969, 1989
* **CONCACAF Urrezko Kopa (0):**
** Bigarren (1): 2002
** Hirugarrena (3): 1993, 2009, 2017

### Erdi Amerikako Kopak 
* Copa CCCF (7): 1941, 1946, 1948, 1953, 1955, 1960, 1961
* Copa Centroamericana (8): 1991, 1997, 1999, 2003, 2005, 2007, 2013, 2014

## Ibilbidea 
## Uniformea 
## Jokalari aipagarrienak 
2022ko azaroaren 9an eguneratua.

|valign="top"|
### Goleatzaileak 
|}

## Euskal Herriko selekzioaren aurkako partidak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Senegalgo futbol selekzio nazionala

[thumb|300px|[Mexikoko futbol selekzio nazionala|Mexikoren aurkako partida 2012an.]]

**Senegalgo futbol selekzio nazionala** herrialde hartako ordezkaria da. Etxeko partidak Stade Léopold Sédar Senghor zelaian jokatzen ditu, Dakar hiriburuan.

## Palmaresa 
### Munduko Futbol Txapelketa 
* 2002an sailkatu zen eta final laurdenetara iritsi zen, zazpigarren postua lortuz. 2018an bigarren aldiz sailkatu da.

### Afrikako Nazioen Kopa 
* Txapeldun (1): 2022.
* Finalista (2): 2002, 2019.

## Ibilbidea 
## Uniformea 
## Jokalari aipagarrienak 
2022ko irailaren 27n eguneratua.

|valign="top"|
### Goleatzaileak 
|}

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Dinocarida

**Dinocarida** edo **Dinocaridida** artropodoen antza zuten itsas-animalia proposaturiko taxoi bat da. Guztiak, bat ezik, Kanbriarrean eta Ordoviziarrean bizi izan ziren. Euren barruan Anomalocarididae eta Opabinidae familiak egongo lirateke. Izena antzinako grezieratik dator eta *izkira beldurgarria* edo *karramarro beldurgarria* esan nahi du. Uste denez, krustazeoen antza zuten animalia hauek predatzaile garrantzitsuak ziren euren garaian.

Dinokaridoek simetria bilaterala dute, kutikula ez mineralizatu batekin eta bi tagmatan banatutako gorputzarekin. Aurreko sekzioan bi matxarda zituen ahoaren aurrean. Gorputzak beste hamahiru segmentu zituen, eta horietako bakoitzean zakatz eta igeriketa-lobulu bikote bat. Uste denez, lobulu hauek gora eta behera mugitzen ziren animalia aurrera mugitzeko, gaur egun txibiak egiten duen bezala.

Dinocarida sailkatzea zaila da. Sailkapen batzuetan artropodoen barruan kokatzen dira, oinarri-talde gisa. Beste batzuetan Lobopodiaren barruan sailkatzen dira, beste animalia-forma ezezagunekin batera.

Kanada, Txina eta Errusiako Kanbriarrean, Marokoko Ordoviziarrean eta Alemaniako Devoniarrean aurkitu dira fosilak.

## Irudiak 

Fitxategi:Anomalocaris BW.jpg|Anomalocaris
Fitxategi:Opabinia BW.jpg|Opabinia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eugène Grasset

**Eugène Samuel Grasset**, 1845.urtean jaio zen Lausannen, Suitzan. Bella Epoque-ko kartel disenatzaile, artista eta ilustratzaile izan zen, Parisen (Frantzia) formatua. Art Noveau-eko aitzindari bezala kontsideratuta zegoen. Emakume idealagatik inspiratuta, ile luzea eta diseinu dekoratibo floralakekin apaindua. Gainera  bitxiak diseinatu eta baita liburu ilustrazioak egin zituen, baina jendea unkitu zitzaion lana kartelak izan ziren; hauek oso denbora luzaron izan baitziren artearen arloan.

Giro artistiko batean hezitua bere aita eskultore eta disenatzaile bikaina baitzen. Francois Louis David Bocion arkitektoarekin ikasi zuen eta 1861an arkitektura ikasketekin Zurich- en jarraitu zuen.  Unibertsitatea amaitu ondoren Egiptora bidaiatu zuen, hauxek eragin handia izan zuen bere karteletan.

1869. eta 1870en artean Grasset- ek eskultore eta margolari bezala lan egin zuen; 1871.an Parisera bizitzera joan zen eta bertan altzarietako oihalak, keramika, bitxiak, tapizak eta hainbat formatu desberdin diseinatu zituen, bere lehen proiektu garrantzitsura  iritsi arte, hau da, *“Historie Des Quatre Fils Aymon”* liburuarentzat eginiko ilustrazioak, 1883nean.

1877.urtean diseinu grafikoaren eremuan lan egin zuen eta, postal txartelak eta estanpak ekoiztu zituen Frantzia eta Suitzarentzat. Alabaina, kartelen diseinua bere trebetasun handienean bilakatu zen; ezagunetako bat *“Jeanne Darc. Sarah Bernhardt”* izan zen.
Fitxategi:Françoise Foliot - Sarah Bernhardt dans le rôle de Jeanne d'Arc.jpg
1890ean, Larousse hiztegiko editore publizisteei logotipoa diseinatu zien. XIX.mendearen amaieran, *École Guerin eta École Estiennek Grasset* kontratatu zuten irakasle bezala diseinua irakatsiz. Ikasleen artean hauek aurkitzen ziren: *Maurice Pillard Verneuil, Augusto Giacometti, Paul Berthon eta Otto Ernst Schmidt.*

Charles Gillot-ekin lan egin zuen Art Noveau-ko liburuak ekoizten eta kolorezko ilustrazio fotomekanikoak eginez. G. Peignot et Fils, Parisen eginiko Unibertsal erakusketan (1900), “Grasset” tipografia sartu zuen; berak sortutako diseinu italiko bat, (1898) bere kartelen erabilpenerako.

1917.urtean Sceaux-en, Pariseko Hego- Mendebaldean hil zen.

= Erreferentziak =

# 
#
Delfina Bunge

**Delfina Bunge de Gálvez** (1881eko abenduaren 24a - 1952ko martxoaren 30a) argentinar idazlea, olerkaria, saiakera-egilea eta filantropoa izan zen. 

## Biografia 
Buenos Airesen jaio zen, Raimundo Octavio Bunge-ren, Argentinako Auzitegi Goreneko magistratuaren, eta Maria Luisa Justa Rufina de Arteaga-ren alaba izan zen. Gutxienez hiru neba izan zituen: Carlos Octavio Bunge, publizista, soziologoa eta historialaria, baita Augusto Bunge eta Alejandro Bunge ere, herrialde hartako gertaeratan parte hartu zutenak; Gainera, ahizpa bat ere izan zuen, Julia Bunge de Uranga. Sagrado Corazón Eskolan ikasi zuen.

Bunge Manuel Gálvez-ekin ezkondu zen. Aldizkari eta egunkarietan argitaratutako lehen bertso batzuk frantsesez zeuden. 1961ean Parisen agertu zen Simplement lehen poema liburua. 1933an, Julia ahizparekin lankidetzan, Bunge-k El arca de Noé argitaratu zuen; 1918an, bigarren bertso liburu bat argitaratu zuen frantsesez, La nouvelle moisson, Buenos Airesen; eta geroago, Historia y Novena de Nuestra Señora de Lourdes argitaratu zuen.

Alta Gracia-n hil zen 1952an eta 1983an Argentinako zigilu batean agertu zen.
Lahar (argipena)

**Lahar** hitzak hainbat adiera du:

* **Lahar** edo **sasia**, zuhaixka arantzatsua (*Rubus fruticosus*).
* **Lahar** bat, uholde edo isuri bortitz bat da, sumendi baten erupzioan gerta daitekeena.

## Ikus, gainera 
* Sastraka
* Belar txar
Saw VI

**Saw VI**, 2009ko Kevin Greutert estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako beldurrezko film bat da. Tobin Bell, Costas Mandylor, Betsy Russell, Mark Rolston, Peter Outerbridge eta Shawnee Smith aktoreek antzeztu zuten.

James Wan eta Leigh Whannellek sotutako Saw saileko filmetako bat da: *Saw* (2004), *Saw II* (2005), *Saw III* (2006), *Saw IV* (2007), *Saw V* (2008), *Saw 3D* (2010) eta *Jigsaw* (2017).

## Argumentua 
“Strahm agente berezia hiladago (Scott Patterson), eta Hoffman detektibea (Costas Mandylor) Jigsawen (Tobin Bell) ondarearen ondorengo bakarra bezala agertu da.”
Halere, FBIa berau atzemateko ikerketari ekitean, Hoffmanek Jigsawen azken egitasmoa gauzatuko duen Kiko bati ekingo dio.

## Aktoreak 
* Tobin Bell: John Kramer/Jigsaw
* Costas Mandylor: Mark Hoffman detektibea
* Mark Rolston: Dan Erickson agentea
* Betsy Russell: Jill Tuck
* Shawnee Smith: Amanda Young
* Peter Outerbridge: William Easton
* Athena Karkanis: Lindsey Perez agentea
* Samantha Lemole: Pamela Jenkins
* Tanedra Howard: Simone
* Marty Moreau: Eddie
* Shawn Ahmed: Allen
* Janelle Hutchison: Addy
* Gerry Mendicino: Hank
* Caroline Cave: Debbie
* George Newbern: Harold Abbott
* Shauna MacDonald: Tara Abbott
* Devon Bostick: Brent Abbott
* Larissa Gomes: Emily
* Karen Cliche: Shelby
* Shawn Mathieson: Josh
* Darius McCrary: Dave
* Melanie Scrofano: Gena
* James Gilbert: Aaron
* Billy Otis: Cecil Adams
* James Van Patten: Heffner doktorea
* Mpho Koaho: Timothy Young
* Ginger Busch: Sachi
* Scott Patterson: Peter Strahm agentea (krediturik gabe)

## Kanpo estekak 
* Webgunea 
* IMDBko fitxa irakurgai
Larru bernizdun

thumb|Larru bernizdunezko zapatak.
**Larru** **bernizduna** edo **txarola** (Heg.) itxura distiratsua duen larru estali bat da. 1818an Ameriketako Estatu Batuetan Seth Boydenek asmatu zuen, eta 1819ko irailaren 20an hasi zen bere fabrikazioa. Boydenen prozesua, patentatu gabekoa, linazi-olioz egindako laka bat erabiltzen zuen. Gaur egungo larru bernizdun gehienek plastikoa darabilte estalkia egiteko.

Larru bernizdunezko oinetakoek arrakasta handia izan zuten, larrua ez bezala, distira zutelako betunik eman beharrik gabe.

## Etimologia 
Txarol hitza portugesezko *charão* hitzetik dator, eta hau txinerako "chat-liu" hitzetik, "bernizatzen duen materiala". Hasiera batean txarol hitza berniz bereziari ematen zitzaion.

## Erreferentziak 
## Kanpo-estekak
Lahar (bulkanologia)

thumb|Lahar bat Guatemalako Santa Maria sumendiaren erupzioan, 1989.
**Lahar** bat uholde edo isuri bortitz bat da, sumendi baten erupzioan gerta daitekeena. Ura, material piroklastikoa, hautsa eta era guztietako hondakinek sortutako isuri bat izan ohi da, ibai baten haranean gainezka egin eta uholde suntsigarri bihurtu daitekeena. Elurrak zuritutako sumendietan gertatzen dira, elurra eta izotza urtzean uholdea batu daitekeelako sumendiko hauts eta isuri piroklastikoarekin, baina beste testuinguru batzuetan ere gerta daitezke.

Suntsitzeko ahalmen handia izan dezakete: abiaduran, hamarnaka metro segundokoak izan dira, eta sakoneran 140 metrokoak ere bai.

## Etimologia 
*Lahar* hitzak Indonesiako Javera hitzean du jatorria. Berend George Escherrek eman zion adiera geologikoa bulkanologian 1922. urtean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nina Xevtxuk

**Nina Viktorovna Xevtxuk** (Tiraspol, Transnistria, 1977ko apirilaren 10a), jaiotza izenez **Nina Viktorovna Xtanski** (, ), transnistriar politikari ohia da. Zuzenbidean graduatua da Transnistriako Estatu Unibertsitatean. 2012ko urtarrilaren 24tik 2015eko irailaren 14ra Transnistriako Atzerri Gaietarako ministroa izan zen. Jevgeny Xevtxuk Transnistriako presidentea senar hartu zuenean kargu politikoari uko egin zion.
Robert S. Mulliken

**Robert Sanderson Mulliken** (Newburyport, Massachusetts, 1896ko ekainaren 7a – Arlington, Virginia, 1986, urriaren 31) estatubatuar kimikari eta fisikaria izan zen.

Orbital Molekularren Teoria aurkitu zuen eta 1966an Kimikako Nobel Saria jaso zuen.

## Kanpo estekak
Ephedrismo

thumb
**Ephedrismoa** jolas bat zen. Joku hau Egipton jokatu zen lehenengo aldiz baina Erroman egin zen ospetsu.

Ephedrismos kalean jokatu daiteke baina etxean baduzu kontu handiz jolastu behar duzu. Joku honetan jolasteko makil edo harri bat, 2 pertsona eta zapi bat behar dira. Makil edo harri batekin lurrean kolpatu behar da eta azkena ematen dionak galdu egiten du. Galtzaileak irabazlea eraman behar du sorbaldan hartuta eta begiak zapi batekin estalita eduki behar ditu. Muga jakin batera iristen denean eta eskuarekin ikutzen duenean jolasa bukatzen da.

## Kanpo estekak
Duplum molendinum

**Duplum molendinum** Antzinako Erroman jolasten zen joku bat da. Erromatarrek gustokoen zuten jokuetako bat zen. Gaur egungo "̩Hiruko artzain-joko" edo “4 en raya” jolas ezagunaren antzekoa da.

Joku honen helburua tablero batean kolore berdineko 4 fitxa errenkada batean kokatzean datza.

Bi pertsonek jolasten dute. Tablero bat eta 24 fitxa behar dira jolasteko, 12 fitxa daude bakoitzarenatzat eta jokalari bakoitzak kolore bereko fitxak izango ditu. Jokalari batek fitxa bat jartzen du nahi duen lerroan eta ondoren, bigarren jokalariaren txanda izango da, horrela 4 fitxa lerrokatzen dituen arte, horizontalean, bertikalean edo diagonalean. Hori egitea lehenengo lortzen duenak irabazten du.

## Kanpo estekak
Musca aenea

**Musca Aenea** oraingo “oilo itsua” edo gaztelaniaz “gallinita ciega” jolas ezagunaren jokuaren antzekoa da baina gauza batzuk aldatzen dira.

Erromatarren garaian jolasten zen eta denbora pasa bat bezala hartzen zuten. Joku honetan nahi duzun jokalari kopuru jolastu ditzakete. Jokalari batek begiak estaltzen ditu zapi batekin eta esaten du: brontzezko hegoa ehizatuko dut!

Beste jokalariak izkutatu egiten dira eta euliaren zurrumurruak imitatzen dituzte. Begiak estalita dituenak
besteak ikutu behar ditu eta ikutzen dion lehenengoari bera da begiak estaltzen dituena eta horrela aspertu arte.

## Kanpo estekak
Orbis

**Orbis** Antzinako Erroman jokatzen zen jolas bat da. Erromatarrek jolas asko sortu zituzten eta haietako bat izan zen Orbis, Antzinako Erromako ospetsuenetariko bat.

Joku honetan gehienez 6 haurrek jokatu zezaketen eta haurrek uztai bat eta makila bat behar zituzten. Lehenengo uztaia lurrean jarri eta gidatzea lortu behar zuten lurrera erori gabe eta gidatzen jakitean amarruak egiten saiatzen ziren. Amarrurik zailena uztaia birakatzea zen.

Joku honetan umeek zirkuitu bat egin behar zuten eta uztaila hortik pasatzea lortu behar zuten lurrera erori gabe. Irabazlea, mugara lehena iristen zena izaten zen.

Normalean haurrak jolasten ziren, baina batzuetan haurren gurasoak beraiekin jolasten ziren. Gurasoek zirkuitua prestatzen zuten eta haurrek zeharkatzen zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Saw 3D

**Saw 3D**, **Saw VII** edota **Saw: The Final Chapter** (euskaraz *Saw: Azken Atala*) 2010eko Kevin Greutert estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako beldurrezko 3D film bat da. Tobin Bell, Costas Mandylor, Betsy Russell, Sean Patrick Flanery eta Cary Elwes aktoreek antzeztu zuten.

James Wan eta Leigh Whannellek sotutako Saw saileko filmetako bat da: *Saw* (2004), *Saw II* (2005), *Saw III* (2006), *Saw IV* (2007), *Saw V* (2008), *Saw VI* (2009) eta *Jigsaw* (2017).

## Argumentua 
Jigsawen (Tobin Bell) ondare basatiaren inguruko borroka hilkorra hastean, bizirik irauten saiatzen ari den talde bat autolaguntzaren gurua den eta bere sekretu ilunak dituen Bobby Dagen (Sean Patrick Flanery) laguntzaz izuikara olatu berri bat sortuko dute.

## Aktoreak 
* Tobin Bell: John Kramer/Jigsaw
* Costas Mandylor: Mark Hoffman detektibea
* Betsy Russell: Jill Tuck
* Cary Elwes: Lawrence Gordon doktorea
* Sean Patrick Flanery: Bobby Dagen
* Chad Donella: Matt Gibson detektibea
* Gina Holden: Joyce Dagen
* Laurence Anthony: Rogers
* Dean Armstrong: Cale
* Naomi Snieckus: Nina
* Rebecca Marshall: Suzanne
* James Van Patten: Heffner doktorea
* Sebastian Pigott: Brad
* Jon Cor as: Ryan
* Anne Greene: Dina
* Chester Bennington: Evan
* Dru Viergever: Dan
* Gabby West: Kara
* Benjamin Clost: Jake
* Oluniké Adeliyi: Sidney
* Ish Morris: Alex
* Carlos Díaz: Coroner Worker
* Tanedra Howard: Simone
* Shauna MacDonald: Tara Abbott
* Janelle Hutchison: Addy
* Greg Bryk: Mallick
* Larissa Gomes: Emily
* Kevin Rushton: Trevor
* Noam Jenkins: Michael Marks
* Rachel Wilson: Ama

## Kanpo estekak 
* Webgunea 
* IMDBko fitxa irakurgai
Tuvako Herri Errepublika

**Tuvako Herri Errepublika** (), 1921 eta 1926 bitartean **Tannu Tuvako Herri Errepublika** izenekoa, 1921 eta 1944 bitartean Errusiar Inperioaren Tuvako protektoratua zenaren lurretan egon zen errepublika burujabea izan zen. Nazioartean aintzatespen urriko estatu burujabea izan zen. Sobietar Batasunak eta Mongoliako Herri Errepublikak besterik ez zioten burujabetza aitortu. Gainerako estatuek Sobietar Batasunaren estatu satelitetzat baitzeukaten.

## Biztanleak 
## Kanpo estekak
Water of Leith

**Water of Leith**, Edinburghetik (Eskozia) igarotzen den ibaia da. Leith auzoan itsasoratzen da, Forth estuarioan hain zuzen.

35 kilometroko luzera du eta Pentland Hills mendietan jaiotzen da. Harperrig urtegitik pasatzen da, Cairns gazteluaren aztarnen ondotik gero, eta ondoren, Balerno, Currie, Juniper Green, Colinton, Slateford, Longstone, Saughton, Balgreen eta Roseburn zeharkatzen ditu. Edinburgora iristean, erdigunetik gertuen pasatzen den lekua Deal Village auzoa da, eta bertan, errota zahar bat dago oraindik. Puntu horretan Dean Bridge zubi ikusgarriak gainetik zeharkatzen du, Thomas Telfordek diseinatu zuena 1832an Queensferryrako errepidea Hiri Zaharrarekin lotzeko.

## Oinezkoen eta bizikleten bidea 
Oinezkoentzat eta bizikletentzat ibilbide bat dago ibaiaren ondotik joaten dena eta 19,71 kilometro dituena Balernotik Leithera doana. Zenbait tarteetan, trenbide zahar baten bidea hartzen du, eta hala, zenbait tunelen eta zubiren barrena igarotzen da. Balernotik hasita, bideak beherantz egiten du, baina malda hain da biguna, ia ez dela antzematen. Bidearen mila eta erdi errepidean barrena igarotzen da. Bidearen lurra hainbat elementuekin tartekatzen da: asfaltoa, legar konprimitua eta lur konprimitua. Badira ibilbide osoan zehar bidea adierazten duten hainbat kartel.
Balerno eta Edinburgheko Itsasontzi-gunea 44 autobusarekin lotuta daude, eta beraz, posible da ibilbide guztia oinez egin eta autobusez abiapuntura bueltatzea.

## Kanpo estekak
Strade Bianche

**Strade Bianche** (euskaraz *Errepide Zuriak*), ofizialki **Strade Bianche - Eroica Pro**, Italian urtero martxoaren lehenbiziko larunbatean ospatutzen den egun bakarreko txirrindularitza klasiko bat da. 

Toskanako Siena hirian hasi eta amaitzen da, ibilbidean hiriaren inguruan burutuz. Izena, eskualdeko honetako harri txingor zuriz osatutako landa-errepideei zor zaie.

2007an sortua izan zen. Tadej Pogačar esloveniarra da garaipen gehien lortu duena, 4 aldiz gailendu delarik.

## Palmaresa 
## Ikus, gainera 
* klasikoak (txirrindularitza)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgunea
UCI World Tour

250px|eskuinera
**UCI World Tour** (2009–2010: **UCI World Ranking**) eliteko errepideko txirrindularitza lasterketa guztien multzoak osatzen du, 2009ko urtarrilatik aurrera Txirrindularitzaren Nazioarteko Batasuna eta Hiru Itzuli Handien antolatzaileen arteko akordioaren ondorioz urte osoko egutegi batean antolatuak daude.

## Palmaresa 
## Kanpo estekak 
* Webgunea
Apomys camiguinensis

***Apomys camiguinensis*** Apomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Murinae subfamilia eta Muridae familian sailkatuta dago.

Filipinetako Camiguin uhartean baino ez da bizi.

## Ikus, gainera 
* Apomys
* Muridae

## Kanpo estekak
Saw (2003ko filma)

**Saw** edota **Saw 0.5**, James Wan australiar zinema zuzendariak zuzendutako beldurrezko film labur bat da. 9:44 minutuko iraupena du. Leigh Whannell, Paul Moder, Katrina Mathers eta Dean Francis aktoreek antzeztu zuten.

James Wan eta Leigh Whannellek sotutako Saw beldurrezko film sail errentagarriari hasiera eman zion: *Saw* (2004), *Saw II* (2005), *Saw III* (2006), *Saw IV* (2007), *Saw V* (2008), *Saw VI* (2009), *Saw 3D* (2010) eta *Jigsaw* (2017).

## Argumentua 
David (Leigh Whannell) hiriko medikuak polizia (Paul Moder) desatsegin bati bere istorio izugarria kontatuko dio: psikopata batek atzemana izan zen eta biziraupen joko hilkor batera jokatzera derrigortua.

## Aktoreak 
* Leigh Whannell: David
* Paul Moder: Polizia
* Katrina Mathers: Erizaina
* Dean Francis: Biktima paralizatua

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Bdeogale omnivora

***Bdeogale omnivora*** Bdeogale generoko animalia da. Artiodaktiloen barruko Herpestidae familian sailkatuta dago.

Askotan *Bdeogale crassicauda* espeziearen azpiespezietzat jotzen dute.

## Ikus, gainera 
* Herpestidae

## Kanpo estekak
Cheirogaleus sibreei

***Cheirogaleus sibreei*** edo **Sibreeren lemur ipotxa** Madagaskarren bizi den *Cheirogaleus* generoko primate espezieetako bat da. Espezie gautar honek James Sibree (1836–1929) ingeles naturalistaren omenez izendatu zuten.

## Kanpo estekak
Congosorex phillipsorum

***Congosorex phillipsorum*** Congosorex generoko animalia da. Lehen Insectivora edo Soricomorpha deitzen zen taldearen barruan daude. Gaur egun Lipotyphla deitzen den taldearen barruko Myosoricinae subfamilia eta Soricidae familian sailkatuta dago.

## Ikus, gainera 
* Soricidae

## Kanpo estekak
Jigsaw (2017ko filma)

**Jigsaw**, 2017ko Peter eta Michael Spierig australiar zinema zuzendariek zuzendutako beldurrezko film bat da. Matt Passmore, Callum Keith Rennie, Clé Bennett eta Hannah Emily Anderson aktoreek antzeztu zuten.

James Wan eta Leigh Whannellek sotutako Saw saileko filmetako bat da: *Saw* (2004), *Saw II* (2005), *Saw III* (2006), *Saw IV* (2007), *Saw V* (2008), *Saw VI* (2009) eta *Saw 3D* (2010).

## Argumentua 
Jigsaw itzuli da. Honakoan, bost pertsona bahitu eta beren delituak zigortzeko joko odoltsu sail batean jokatzera derrigortuko ditu. Une berean, zientzialari forenseek hiltzailea topatu eta atzemateko ikerketa bati ekin zaio, beren taldeko norbait arduraduna delako susmopean.

## Aktoreak 
* Matt Passmore: Logan Nelson
* Callum Keith Rennie: Halloran detektibea
* Hannah Emily Anderson: Eleanor Bonneville
* Laura Vandervoort: Anna
* Paul Braunstein: Ryan
* Mandela Van Peebles: Mitch
* Brittany Allen: Carly
* Josiah Black: Munsen
* Shaquan Lewis: Solomon ofiziala
* Michael Boisvert: Lee James
* Tobin Bell: John Kramer / Jigsaw

## Kanpo estekak 
* Webgunea 
* IMDBko fitxa irakurgai
Dama mesopotamica

**Persiar adarzabala** (*Dama dama mesopotamica*; , *gavazn-i zard*) Cervidae familiako ugaztun artiodaktiloa da. Bere egoera taxonomikoa zalantzazkoa da: batzuen ustez, adarzabal arruntaren azpiespezie bat da; besteen ustez, berriz, espezie ezberdina (*Dama mesopotamica*).

## Kanpo estekak
Dendrolagus notatus

***Dendrolagus notatus*** Dendrolagus generoko animalia da. Martsupialen barruko Diprotodontia ordenako animalia da. Macropodinae subfamilia eta Macropodidae familian sailkatuta dago.

Lehen *Dendrolagus dorianus*en azpiespezietzat jotzen zuten baina 2007tik aurrera espezie ezberdin "bilakatu" zen.

## Ikus, gainera 
* Macropodidae

## Kanpo estekak
Dipodomys insularis

***Dipodomys insularis*** Dipodomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Dipodomyinae subfamilia eta Heteromyidae familian sailkatuta dago.

Kaliforniako golkoan dagoen San Jose uharteko endemismo bat da.

## Ikus, gainera 
* Dipodomys
* Heteromyidae

## Kanpo estekak
Tesserae

thumb|Dado jokalariak Ponpeiako fresko batean
**Tesserae** edo **Cubi** Antzinako Erromako joko bat izan zen. Gaur egungo dadoen jokoa izango litzateke. Erromatarrek jolasten zuten joko ezagunetariko bat zen helduen artean. Dadoak kubo txiki batzuk ziren eta kuboko alde bakoitzean 1etik 6rako zenbaki bat zegoen.

Tessera (pluralean tessere), dadoa zen, nahiz eta latinez, beste objektu batzuk izendatzeko erabiltzen zen hitza zen, besteak beste, mosaiko bateko pieza txiki bakoitzak tessera ere bazen.

## Materiala 
Jolasteko 2 dado behar dira, Erromatarrek 2 dado erabiltzen zituzten. Katilu bat ere behar da dadoak barruan sartzeko eta dadoak katilutik botatzeko, 4 fitxa ere behar dira. Greziarrak ere jolasten ziren baina 2 dado erabili beharrean 3 erabiltzen zituzten.

## Arauak 
Dadoak bota behar dira eta zenbakirik handiena ateratzen duenak irabazten du.

Zenbakirik handiena ateratzen duenak fitxa bat mugitu behar du, horrela azkeneko kasilara iritsi arte.

Joko honetan tranpa asko egiten ziren. Joko hau leku askotan jolasten zen, adibidez, tabernetan, etxeetan, kanpamentu militarretan...

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tabula lusoria

**Tabula Lusoria** (Tabulae Luesoriae) Antzinako Erromatik datorren joku oso erraz bat da, 2.000 urte baino gehiago dituena. Erromatar garaian jende asko jolasten zen joku honetara, batez ere, Inperioko garaian.

Erromatarrek Tabula Lusoriara bezala, beste joku askotara ere jolasten ziren: Micare, Ocellates, Musca Aenea, Orbis, Quinquinoven, etab. Pertsona guztiak jolasten ziren arren, haurren joku bat zen.

## Materialak 
Tablero bat behar zen, zirkunferentzia moduan jarritako 9 punturekin. 6 fitxa ere behar ziren ere.

## Jokalariak 
2 jokalari dira jolasten dutenak.

## Pausoak 
Hasteko, dadoak botatzen dira eta zenbaki handiena duen pertsona hasten da. Txanda bakoitzean fitxa bat mugitu behar du jokalari bakoitzak eta horrela jarraitu behar da 3 fitxak marra berean jarri arte. 3 fitxak lerro berean jartzea lortzen duen lehengoak irabazten du.

## Kanpo estekak
Bordele-Paris

**Bordele-Paris** () Frantzian urtero egindako egun bakarreko txirrindularitza lasterketa klasiko bat izan zen.

Bordele hirian goizez 2etan hasi eta Paris hiriburuan arratsaldeko 14:00etan amaitzen zen, 560&nbsp;km luze izanik, klasiko luzeena zen, bai eta zirkuitu profesional guztiko lasterketa luzeenetakoena ere.

1891-1988 artean ospatutako zen, 2014an amateur mailako lasterketa ospatu zen.

Garaipen gehien lortu zituen txirrindularia Herman Van Springel belgikarra izan zen, zazpi aldiz irabaziz.

## Garaileak 
## Ikus, gainera 
* klasikoak (txirrindularitza)

## Kanpo estekak
Zibersexu

thumb|Zibersexua.
**Zibersexu**a sexu birtualeko modu bat da; bertan, sare informatiko baten bidez konektatutako bi pertsonak edo gehiagok sexu-esperientzia bat deskribatzen duten mezu esplizituak bidaltzen dituzte. Rol-joko mota horretan, parte-hartzaileek sexu-harremanak izaten ari diren itxurak egiten dituzte, beren ekintzak deskribatzen dituzte eta gainerako parte-hartzaileen mezuei erantzuten diete, beren desio eta fantasia sexualak pizteko. Sexu birtualeko topaketa baten kalitatea, normalean, parte-hartzaileek beren kideen buruan irudi bizia gogoratzeko duten gaitasunaren araberakoa da. Halaber, funtsezkoak dira irudimena eta sinesgaiztasuna etetea (kontraesanen aurrean). Zibersexua bi pertsonen artean egin daiteke eremu intimo eta pribatuaren barruan, ziberespazioaren barruko leku ireki batean bezala. Sexu-langile birtual baten (teleoperadorea edo eredu erotikoa) eta zerbitzua ordaintzen duen bezero baten artean helburu komertziala egon daiteke edo ez.

## Aspektu positiboak eta negatiboak 
### Positiboak 
Zibersexuak sexu-desira batzuk asebete ditzakeenez, haurdun geratzeko edo sexu-transmisiozko gaixotasunak (STG) harrapatzeko arriskurik gabe, pentsamendu eta sentimendu sexualekin esperimentatzeko modu segurutzat har daiteke jendearentzat. Era berean, gaixotasun kronikoak (adibidez, hiesa) dituzten pertsonek sexu-gogobetetasuna lortzeko modu segurua aurkitu dezakete sexu birtualean, bikotekidea arriskuan jarri gabe. Halaber, sexu mota hori praktikan jar daiteke bikoteak bata bestearengatik urrun badaude eta elkartu ezin badira sexua fisikoki praktikan jartzeko.

### Negatiboak 
Inorekin zibersexua egin duenak bestearen gorputzaren irudi konprometigarriak baditu, etorkizunean xantaia emozionalera jo lezake, baita  bere buruaz beste egitera eraman ere. Zibersexua egiteko aplikazio guztiek erabil ditzakete transmititzen diren irudiak eta pedofiloen eskuetara irits daitezke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ocellates

**Ocellates** Antzinako Erromako joko ezagunena izan zen. Joko hau garrantzitsua izan zen erromatar garaian.

Gaur egungo haurrek antzeko jokoetara jolasten dute. Erroman familian eta seme-alaben artean jokatzen zuten. Buztinezko labean edo harri txikiz eginadako pilota bat behar zen jolasteko. Beira gardenez egindako marmolak ere balio zuten baina ez ziren ohikoenak. Pilota hauek sokekin lotu behar ziren. Zesar Augusto enperadoreak, kalean seme-alabekin jolasten zuen. Gaur egungo kaniken jokoarekin antzekotasun handiak ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
E3 Harelbeke

**E3 Harelbeke**, aurrez **Harelbeke–Antwerp–Harelbeke** eta **E3-Prijs Vlaanderen** deitua, Flandrian urtero martxoaren azken ostiralean ospatzen den egun bakarreko txirrindularitza lasterketa klasiko bat da. Galtzada-harrien klasikoak osatzen duten lau lasterketako bat da. UCI WorldTour kategoriaren barnean dago. Harelbeke udalerrian hasi eta amaitzean da, 203 kilometro luze ditu, eta nagusiki Flandriar Ardenak igaroz.

1958an sortua izan zen eta aldi gehiagotan irabazi duen txirrindularia Tom Boonen belgikarra izan da, bostetan.

## Garaileak 
## Garaipen gehien 
## Ikus, gainera 
* klasikoak (txirrindularitza)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgunea
EuroEyes Cyclassics

** EuroEyes Cyclassics**, formalki **HEW Cyclassics** eta **Vattenfall Cyclassics**, Alemaniako Hamburgo hirian eta bere inguruan urtero abuztuan ospatzen den egun bateko txirrindularitza lasterketa klasiko bat da. Lehenbiziko ekitaldietan 250 kilometro luze zituen, baina urteen poderioz, 216 kilometro izatera igaro da.

1996an sortua izan zen. Lehen ekitaldia Rossano Brasi italiar txirrindulariak irabazi zuen eta garaipen gehien dituen txirrindularia Elia Viviani italiarra da, hiru aldiz irabaziz (2017, 2018 eta 2019). Igor Astarloa euskal txirrindularia bigarren (2002) eta hirugarren (2004) amaitzea lortu zuen.

## Palmaresa 
## Ikus, gainera 
* klasikoak (txirrindularitza)

## Kanpo estekak 
* Webgunea   
* Vattenfall Cyclassics - *Cqranking.com*
Quebeceko Txirrindularitza Sari Nagusia

[thumb|eskuinera|200px|[2016ko Quebeceko Txirrindularitza Sari Nagusia.]]
**Quebeceko Txirrindularitza Sari Nagusia** (frantsesez *Grand Prix Cycliste de Québec*) Kanadako Quebec eskualdean urtero urrian ospatzen den egun bakarreko txirrindularitza lasterketa klasiko bat da. Quebec Hirian eta bere inguruan ospatzen da. UCI World Tour egutegiaren barnean dago.

2010ean sortu zen eta lehen ekitaldia irailean burutu zen, Montrealgo Txirrindularitza Sari Nagusiaren antzera. Lehen irabazlea Thomas Voeckler frantziarra izan zen, eta garaipen gehien lortu duen txirrindularia Michael Matthews australiarra (3) da.

## Palmaresa 
## Ikus, gainera 
* klasikoak (txirrindularitza)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgunea