Mana-Zucca

**Mana-Zucca** (New York, 1885eko abenduaren 25a - Miami, 1981eko martxoaren 8a) estatubatuar aktore, abeslari, piano-jotzaile eta musikagilea izan zen.
thumb|Mana-Zucca 1920
thumb|Mana-Zucca 1920
thumb|Mana-Zucca, 1922ko argitalpen batekoa

## Haurtzaroa eta ibilbidea 
Mana-Zucca Gussie Zuckermann (lehen izena zalantzazkoa) New York hirian  jaio zen, 1885eko abenduaren 25ean. Poloniar etorkinen alaba, txikitan konposatzen hasi zen haur prodijioa izan zen.

Mana-Zucca-k oso gazterik izan zuen musikarekiko interesa. Hiru urte zituela zapuztu zen, bere jostailuzko pianoak tonu erdirik ez zuela igarri zuenean. Bere lehen piano-irakaslea Patotnikoff izeneko auzokoa izan zen. Handik gutxira, bere piano-irakaslea Platon Brounoff izatera aldatu zuten, errusiar etorkina zena. Hiru urte eta erdi zituela lehen errezitaldia eman eta gutxira, lau urterekin beka bat lortu zuen Musika Kontserbatorio Nazionalerako (New York City) entzunaldi bat izan zuenean. Kontserbatorioan, irakasle ezberdinekin ikasi zuen, besteak beste, Misses Margulies eta Okell-ekin.

Zazpi urte zituela pianoa ikasten hasi zen Alexander Lambert pianista eta pedagogo poloniar garrantzitsuarekin, New Yorkeko Musika Eskolan irakatsi zuena. Lambert, bere irakaslea izateaz gain, bere kontzertuen arduraduna eta aholkularia ere izan zen. Bere praktika erregimena, Lambertek diktatua, zorrotza izan zen. Bere ordutegiari eutsiko ziola ziurtatu ahal izateko, Mana-Zucca Lambert-ekin bizi izan zen bere haur prodijio karrera loratzen zen bitartean. Oso lagun minak izan ziren biak bizitza osoan. Lambert-ek Augusta izen eszenikoa hartzea proposatu zion, denbora batez erabili zuena baina gustatu ez zitzaiona eta geroago Mana-Zucca-ren alde utzi zuen, bere abizenaren berrantolaketa bat.

Mana-Zucca-k Lambert-ekin pianoa ikasi zuen garai berean, Herman Spielter-ekin harmonia eta konposizioa ere ikasi zituen. Bere lehen lan argitaratua, *Moment Musicale for Violin and Piano*  [Une musikala biolina eta pianorentzat] , zazpi urte baino ez zituenean idatzi zuen. Bere *Etude de Concert* [Kontzertuaren ikasketa] zortzi urte zituenean idatzi zuen. Bere lehen arte-abestia, *Frage  [Galdera]* , Rudolph Schirmerrek argitaratu zuen, *Moment Triste and Moment Orientale* [Une goibela eta ekialdeko unea] bezala, biak bederatzi urte zituenean konposatuak.

Zortzi urte zituela, piano-bakarlari gisa aritu zen Beethovenen Pianorako Kontzertu lehena New Yorkeko Orkestra Sinfonikoarekin. 1914an, Franz Lehár-en *The Count of Luxembourg*. filmean soprano-papera eginez egin zuen debuta.

Mana-Zucca nerabezarora hurbildu ahala, Europara itsasoratu zen Beatrice ahizpa nagusiarekin, Bess izenez ezagunagoa. Berlin-en (Alemania) jarri ziren bizitzen, eta laster bihurtu zen hiri hartako kultura-jarduera jendetsu eta zirraragarriaren parte. Mana-Zucca-ren debuta Berlinen, Bechstein Saal-en, oso txalotua izan zen, eta beste konpromiso batzuetarako ateak ireki zituen Europa osoan. Juan Manén biolin-jotzaile espainiar ospetsuarekin jotzeko aukera izan zuenez, harekin hainbat kontzertu arrakastatsutan aritu zen, hiru urteko epean berarekin hirurogei kontzertu jotzeko kontratua sinatu aurretik; elkarrekin agertu ziren Alemania eta Errusia osoan.

Berlin-en zegoela, Mana-Zucca-k Brahms-en lanak aztertu zituen Josef Weiss pedagogo bikainarekin, eta, ondoren, Ferruccio Busoni handiaren eskola magistraletan ikasteko onartu zuten, eta zortzi hilabetez joan zen hara. Irakaskuntza pribatua jaso zuen Leopold Godowsky-rengandik, eta hautatutako ikasleentzat zuzendu zituen eskola magistraletara ere joan zen. Gainera, Berlin-en zegoela, ahotsa ikasi zuen Fraülein van Gelder batekin, eta geroago, London-en, Raimond von zur Mühlen -ekin ikasi zuen, lieder-eko abeslari ospetsua eta ahots-irakasle oso preziatua.  Teresa Carreño, Ferruccio Busoni, Leopold Godowsky eta Max Vogrich konposizio irakaslearen deskribapen biziak  (Mana-k bere irakaslei egindako deskribapenak) AEBetako musika aldizkarietan argitaratu ziren.

Mana-Zucca eta bere ahizpa London-en geratu ziren hainbat urtez, Berlin utzi ondoren. Ingalaterran eta geroago Estatu Batuetan, abeslari gisa onartua izan zen hainbat komedia musikaletan, besteak beste, *The Count of Luxembourg,* [Luxenburgoko Kondea]  *The Rose Maid* [ Arrosaren neskamea]  *eta The Geisha.*

Mana-Zucca-ren bizitzako fase berri bat hasi zen Irwin M. Cassel-en ezkontza-proposamena onartu zuenean, gaztetatik ezagutzen zuen zaldun bat. Bikotea 1921eko irailaren 21ean sekretuan osatu zen. Casselek emazte berriari agindu zion urte bakoitzeko zazpi hilabete igaroko zituztela New York hirian, eta gainerako bost hilabeteak Miami-n (Florida), han egin baitzuen etxea. Casselek bere karrera musikala babestu zuen eta orduan ospetsua zen *"I Love Life"* [ Bizitza maite dut] (1923) abestiaren letra ere idatzi zuen, John Charles Thomas eta Lawrence Tibbett bezalako abeslari ospetsuek interpretatu zutena. Azkenean, eta batez ere bere seme bakarra jaio ondoren, Marwin izeneko semea (Mana eta Irwin portmanteau bat) 1925ean, Miami bihurtu zen bere egoitza iraunkorra. Bertan ordu zoriontsu asko igaro zituen bere etxean, "Mazica Hall", musikalak konposatzen eta aurkezten. Ruth W. Greenfield pianista eta aitzindariaren irakaslea izan zen.

Mana-Zuccak hiru jarduera ezberdin baina elkarlotuak zituen:

* Ospe handiko piano-jotzaile kontzertista gisa
* Komedia musikalean rol protagonistak bete zituen abeslari gisa, eta
* Konpositore emankor gisa.

Argitaratu duen musika-liburuxkak laurehun lan baino gehiago biltzen ditu. Horien artean daude pianorako, orkestrarako, eta ahotserako musika, baita ikasle gazteentzako musika ere.

Miami-ko Unibertsitateak ohorezko Musika Doktoretza eman zion Mana-Zuccari 1974ko maiatzaren 19an.

Mana-Zucca Miami-n hil zen 1981eko martxoaren 8an. Bere lanak, bere konposizioen kopiak barne, Floridako Nazioarteko Unibertsitateko Green Library-ko Mana-Zucca Bilduman daude.

## Lanak 
Mana-Zucca-k 1.000 obratik gora konposatu zituen, tartean bi opera (*Hipatia* eta *Queue of Ki-Lu:* Ki-Lu-ren ilara), orkestra lanak, ballet bat, hiru obra koral, 20 ganbera obra baino gehiago eta bakarkako lanak, Op 49 piano kontzertua barne., *My Musical Calendar* Mi calendario musical" izeneko 366 piano-piezaz osatutako bilduma eta biolinerako kontzertua Op. 224 Joan Field  biolinista estatubatuarrarentzat. Nanette Kaplan Solomon pianistak Albany Records-entzat pianorako 17 lan grabatu zituen.

Mana-Zucca-ren konposizio ezagunenak bere abesti herrikoiak dira, besteak beste, ''"There's Joy in My Heart"*, [ Nire bihotzean alaitasuna dago] *"Big Brown Bear"* [Hartz marroi handia], *"Honey Lamb"*,[Eztizko bidoltsa] *"I Love Life"*  [Bizitza maite dut] eta *"Time and Time Again,"*  [Behin eta berriz] Irwin M. Cassel senarraren letrarekin. Saiakera biografiko zabal batean Salomon-ek adierazi du *"I love life"'' lanak laburbiltzen duela Mana-Zucca-ren filosofia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Mana-Zucca-ren paperak Loeb Music Library -en , Harvard Unibertsitatean.
* Mana-Zucca: In the Gloaming, Op.58 Philip Sear 1923ko pieza hau pianoan joten [Iluntzean] 2023ko apirilaren 23a
* Musika Klasikoaren antologia pianorentzat (1885-1981) Mana-Zucca-ren piezak 2025eko ekainaren 21a.
* Badinage: Mana-Zucca-ren pianorako musica 22 bideo 2025eko otsailaren 17an eguneratuta