Euskal Herriko erretaula flandestarrak

**Erretaula flandestarrak Euskal Herrian** ere agertu ziren inportazioko produktu gisa, gotikoko azken fasean eta Pizkundearen aroan, Europako beste hainbat herrialdetara bezala. 15. mendean iritsi ziren lehen erretaula flandestarrak Euskal Herrira, bai Nafarroako Erresumara, eta bai Gaztelaren mende zeuden lurraldeetara, Bizkaia, Araba eta Gipuzkoara. Belgikako estatuko Flandria baino, Flandes historikoa kontsidera daiteke hauen jatorria, barne hartuz Brusela eta Brabante, eta Aro Garaikidetik Herbehereak diren eskualde batzuk.  

## Tailla lanak 
Erretaula flandestarretan taillak eta taula margotuak aurki daitezke, batzuetan konbinatuta, beste batzuetan altzaria osoki era bateko edo besteko irudiz osatua. Taillaketa lanen inbentario bat egina du Jesús Muñiz Petralanda adituak, Iberiar penintsulako erretaula identifikatuen katalogo bat egin duelarik (2008), aurretik María Jesús Gómez Bárcenak 1992an egindako zerrenda bat osatuz. 

Euskal Herriko adibide hauek aipatzen ditu Muñizek, Bruselan jatorria dutenak:

* Navas de Tolosako erretaula (1435-1450), Elizbarrutiko museoa, Iruñeko katedrala.
* Itziarko Amaren erretaula (1460-1470), jatorriz Itziarko elizan, 21. mendean Donostiako Elizbarrutiko museoan.
* Nekaldiaren triptikoa, Lekeitioko basilika (1494-1500).
* Epifaniaren erretaula, San Pedro eliza, Artaxoa (1500-1505)
* Gazteluberriko elizako erliebe multzoa: Gurutziltzaketa, Mendekoste, Andre Mariaren bizitza, eta San Martinen bizitza (1500-1510)
* Jasokundearen eta Koroatzearen erretaula, Errenteria, Jasokundearen eliza (1505-1510).
* Erostaren erliebea, Kristo Santuaren erretaulan integratua, San Zernin eliza, Iruñea, 1506.

Flandestarrak baina jatorri zehatza ezin esanik, hauek aipatzen ditu Muñizek:

* Bi tailla, Kristoren Gurutzetik Eraistearen eta Zigorraldia eszenekin, 15. mendeko erdialdeko erretaula batekoak izango zirenak, San Pedro eliza, Zumaia .
* Jesusen Haurtzaroaren erretaula, Gizaburuagako elizakoa jatorriz, Bilboko Elizbarrutiko museoan 21. mendean (1490-1500)
* Bi taulla edo erretaula zati, Mariaren Konorte Galtzea eta Erosta, Zuloaga museoan, Zumaia (16. mende hasierakoak agian).

Fitxategi:Itziarko_erretaula_piezak_04.jpg|Itziarko erretaula flandestarreko zatiak.
Fitxategi:Errenteria-_Jasokundearen_eliza_-_WikiBizi_16.jpg|Errenteriako erretaula flandestarra.
Fitxategi:Pasiñu30.jpg|Nekaldiaren triptikoa (Lekeitio).
Fitxategi:Descendimiento de Jesús (Iglesia de San Saturnino, Pamplona).jpg|Erostaren erretaula, San Zernin, Iruñea.
Fitxategi:Retablo de las Navas, Catedral de Pamplona.jpg|Navas de Tolosako erretaula, Iruñeko katedrala.
Fitxategi:Izen eztiaren erretaula.jpg|Izen Eztiaren erretaula, Gasteizko Santa Maria katedrala.
Fitxategi:Orduña - Iglesia de Nuestra Señora de la Asunción, Retablo gótico de la Capilla de San Pedro 7.jpg|San Pedroren erretaula, Urduña.

Beste iturri batzuetan aipatzen direnak, bestalde:

* San Pedroren erretaula, Urduña (c. 1516).
* Izen Eztiaren erretaula, berantiarra eta jada Pizkundeko eta manierismoko joera duena, Gasteizko Katedralean gordea (1558).  

## Taula margotuz osatuak 
Taillaketa eta zurgintzako eskultura lanez gain, margolanez eta taulaz osatutako lan flandestarrak ere badaude Euskal Herrian, hala nola:

* Caparrosoren Kristoren erretaula, Iruñeko katedralean.

Poliptiko erakoak ere badira horien artean:

* San Migelen poliptikoa, Ariznoako San Pedro parrokia, Bergara.  
* Artzainen gurtzaren triptikoa, Jasokundearen eliza, Aizarna (Zestoa).
* San Barnaberen kaperako triptikoa, San Pedro eliza, Zumaia. Eliza honetan beste margolan flandestar bat ere badago, botozko taula bat, baina ez da erretaula artikulatu bat, Martinez de Mendaroren botozko taula.
* Gesaltzako triptikoa, Santa Godelivaren elezaharraren maisuari egotzia.

Fitxategi:San Pedro Zumaia San Anton 2008.jpg|Zumaiako San Barnaberen kaperako triptikoa edo Elorriaga erretaula.
Fitxategi:Santa godeliva gasteiz.jpg|Gesaltzako triptikoa, Gasteizko Elizbarrutiko Arte Sakratuaren museoan.
Fitxategi:Cristo de Caparroso (Catedral de Pamplona).jpg|Caparrosoren erretaula (Kristorena), Iruñeko katedrala.

## Estilo hispano-flandriarra 
Zenbait erretaula estilo hispano-flandriarreko gisa deskribatu izan dira,  ez Flandrian eginak, baina bai Iberiako penintsulako erresumetan garatutako Gotiko berantiarreko lanak, langintza bertsua edo jarraipenekoa dutenak. Nafarroako Erresuma oraindik Gaztelak inbaditu ez zuen garaikoa da horietako bat, Tuterako katedraleko erretaula nagusia , eta beste bat aipagarria Lekeitioko basilikako erretaula nagusia 

Fitxategi:Lekeitio - Basilica Asuncion 02.JPG|Lekeitioko basilikako erretaula nagusiko zatia.
Fitxategi:Tudela - Catedral, retablo mayor 08.jpg|Tuterako katedraleko erretaula nagusiko zatia.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak