open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Le Lycéen

***Le Lycéen*** 2022ko Christophe Honoré frantziar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Lucasek bere nerabezaroa egun batetik bestera nola desagertzen den ikusiko du 17 urterekin. Aita auto istripuan hil zaio. Bi aste lehenago, aitarekin autoan zihoala, ozta-ozta atera ziren bizirik istripu bat izan eta gero. Lucasek bere bizitza basapiztia bat dela sentitzen du, bezatu behar duena. Parisen bizi den anaia baten eta orain bakarrik bizi den ama baten artean, Lucasek borroka egin beharko du itxaropena eta maitasuna berreskuratzeko.

## Aktoreak 
* Paul Kircher : Lucas Ronis
* Juliette Binoche : Isabelle Ronis
* Vincent Lacoste : Quentin Ronis
* Erwan Kepoa Falé : Lilio Roso
* Adrien Casse : Oscar
* Pascal Cervo : Père Benoît
* Anne Kessler : Sonia
* Christophe Honoré : Claude Ronis
* Elliot Jenicot : Thierry
* Matéo Demurtas : Gabriel

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Deniba Konare

**Deniba Konare** (Mali, 2003) txikitatik Durangon bizi den judoka da. 2023ko ekainean zilarrezko domina lortu zuen Europako Kopako proba batean. 2023ko azaroaren 3an II. edizioko Durango saria jaso zuen.

## Biografia 
Malin jaio zen. 3 urterekin etorri zen Durangora (Bizkaia). 6 urterekin, judoa bere pasio bihurtu zen. Durango Kirol Taldean dihardu. Avilesen (Asturias) Espainiako Super kopan lehiatu zen eta 2. postua, zilarra lortu zuen eta Estatu mailako 2. postuan jarri zen. Urte berean Espainiako selekzioarekin Europako Kopara joan zen.

2021ean Senior mailan aritu zen Espainiako Txapelketan.

2022an brontzea irabazi zuen, Malagan eta Espainiako Kopa ere irabazi zuen.

2024ko azaroaren 30ean Espainiako senior mailako txapeldunordea izan zen Las Palmas Kanaria Handian egin zen Txapelketa Nazional absolutuan. 

### Europako kopa 
2023an Europako kopako hainbat probatan aritu zen. Apirilean apiril hasieran Parisen (Frantzia) bosgarren postua eta ekainean Birmingham-en (Ingalaterra) zilarrezko domina lortu zuen.

## Palmaresa 
* 2017an 3. postua, brontzea, Espainako Txapelketan.link=Archivo:Bronze_medal_icon.svg|15x15px  
* 2019an 2. postua, zilarra, Espainiako Kopa Txapelketan.link=Archivo:Silver_medal_icon.svg|15x15px    

Arrazismoa dela eta, zera esan zuen Deniba Konarek:
*Tatamira igotzean, kirolaria ikusi besterik ez dugu egiten, eta ez dugu ez arrazarik ez pertsonarik ikusten. Garrantzitsua da entrenatzaileek arrazismoaren aurkako mezua helaraztea ikasleei. Haurra fisikoki garatzeko eta motrizoki ibiltzeko betebeharra duten bezala, entrenatzaileen lanaren zati batek mundu guztiarekiko begirunea izaten ere hezi behar du.*

## Aintzatespenak 
* 2023ko azaroaren 3an Durango saria jaso zuen San Agustin Kultur Gunean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Israel Pagaldai

**Israel Pagaldai** Maiztegi (Durango, 1984-1998ko apirilaren 2a) haurra GIB gaixotuta hil zen. Bere kasu oso polemikoa izan zen bere ikastetxetik kanporatu zutelako.

## Maria Goretti ikastetxea 
1998ko apirilaren 2an, Israel Pagaldai durangarra hil zen 14 urterekin. 1987an, hiru urte zituela, GIB birusarekin kutsatua egoteagatik ikastetxetik kanporatu zuten lehen euskal haurra izan zen. Familiak auzitara jo zuen. Ama kutsatuta zegoela eta, seropositiboa zen Pagaldai, eta gaitzaren inguruko informazio falta argudiatu zuen Iurretako Maria Goretti ikastetxeak erabakia hartzeko. Itunpekoa zen eta Eusko Jaurlaritzak diru-laguntzak kendu zizkion. Aurrerago, epaitegiek familiari arrazoia eman eta ebatzi zuen ezin zela pertsona bat GIB birusa izateagatik diskriminatu. Espainiako Estatuko halako lehen sententzia izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marin (argipena)

**Marin** izenak hainbat adiera du:

* **Marin**, Eskoriatzako auzoa, Gipuzkoan.
* **Marín (Galizia)**, Pontevedrako udalerria.
* **Marin (Kalifornia)**, Kaliforniako konderria, San Frantziskotik iparraldera, Golden Gate zubia igarota. Marin City da konderriko hiriburua.
* **Marin (Savoia Garaia)**, Frantziako udalerria.
* **Marín (Mexiko)**, Mexikoko udalerria, Nuevo León estatuan.

Deitura gisa, Marin pertsona hauena da, besteak beste, Wikipedia honetan:

* Ibai Marin (Donostia 1978), musikaria.
* Ana Mari Marin (1933-2020), Baztanen sortutako nafar margolaria.
* Luis Marín (1906-1974), Ordizian sortutako futbolaria.
* Sanna Marin (Helsinki, 1958), politikari finlandiarra.
* Guadalupe Marín, Mexikoko idazlea.
* Carolina Marín, badminton jokalari espainiarra.
* Cheech Marin (Los Angeles, 1946), aktorea.
Picipes badius

***Picipes badius*** *Polyporaceae* familiako onddo espezie bat da. Ezin da jan, gogorra eta zapore txarrekoa delako. Usteldura zuria sortzen du.

Sinonimoak: *Grifola badia*, *Polyporus varius var. convolutus*, *Polyporus badius*, *Polyporus nigripes*, *Polyporus picipes*, *Polyporus variegatus*, *Polyporus dibaphus*, *Polyporellus picipes*, *Fomes variegatus*, *Placodes variegatus*, *Leucoporus picipes*, *Melanopus picipes*, *Microporus mollis*, *Melanopus varius*, *Polyporus durus*, *Royoporus badius*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 5 eta 15 cm bitarteko diametrokoa, mehea, kopa itxuran, ertza izurtua, lehoi kolorekoa, arrexka edo gaztaina kolorekoa, ilunagoa erdirantz. Azal leuna, satinatua, distiratsua, eguraldi hezean ia likatsua.

**Tutuak:** Zurixkak, laburrak, oso dekurrenteak. 

Tutu dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten tutuak.

**Poroak:** Biribilak edo obalatuak, hasieran zurixkak, gero krema kolorekoak.

**Hanka:** Gehienetan laburra, 2 eta 10 cm bitarteko garaierakoa eta 0,5 eta 3 cm bitarteko lodierakoa, Eszentriko edo alboan, zilindrikoa, kurbatua, elastikoa, betea. Batzuetan, zenbait ale oinarrian soldatuta jaiotzen dira. Arre-marroixka kolorekoa, ilunagoa edo argiagoa, belusduna behealdean.

**Haragia:** Mehea, zaila, elastikoa, zurixka edo zuri-krema kolorekoa. Zapore mikatz samarra eta garratza du  eta *Scleroderma* generokoen usaina.

**Etimologia:** *Polyporus* terminoa grekotik dator, ugari, asko, esan nahi duen "poly" hitzetik eta poro, urrats, esan nahi duen "póros" hitzetik. Poro ugarirekin. *Badius* epitetoak, hori-gaztaina koloretik gorrixkara doan kolorekoa, esan nahi du.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria. Gogorra eta zapore txarrekoa delako.

### Nahasketa arriskua 
*Polyporus varius* delakoarekin nahas daiteke, hau txikiagoa da eta okre kolore argikoa eta oina ongi mugatutako bi eremutan banatua du. 

## Sasoia eta lekua 
Udaberrian eta udazkenean, hainbat hostozabalen, motzondo, enbor zahar edo adar hiletan: pagoak, haritzak, sahatsak eta abar.

### Banaketa eremua 
Australia, Zeelanda Berria, Himalaiako eremua, Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Alaska, Mexiko, Erdialdeko Amerika, Erdialdeko Asia, Europa, Errusia, Japonia, Txina, Kaukasia, Filipinak, Malaysia, Indonesia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sneffels mendia

**Sneffels mendia**, , AEBetako Colorado estatuko Sneffels mendikatean dagoen mendi bat da, Mendi Harritsuetan. 4.315 metroko garaiera du eta Sneffels mendikateko gailurrik altuena da.

Mendi honek Islandiako Snæfellsjökull sumendi eta glaziarrari izena zor dio.
Longs Peak

**Longs Peak**, AEBetako Colorado estatuko Front Range mendikatean dagoen mendi bat da, Mendi Harritsuetan. 4.352 metroko garaiera du.

Gailurra nahiz mendi ia guztia Coloradon egon arren, hego-ekialdeko magalaren zati txiki bat Wyoming estatuan ere badago.
Mount Evans

'''''', AEBetako Colorado estatuko Front Range mendikatean dagoen mendi bat da, Mendi Harritsuetan. 4.349 metroko garaiera du.

Gailurra lehenbizi zeinek igo zuen eztabaidan dago, 1863ko Albert Bierstadt eta 1872ko Lunt epailaren igoeren artean.
Mount Bierstadt

'''''', AEBetako Colorado estatuko Front Range mendikatean dagoen mendi bat da, Mendi Harritsuetan. 4.287 metroko garaiera du.

Izena Albert Bierstadt landa paisaia margolariaren omenez darama, 1863an hark lehenbizikoz igo baitzuen.
Caroline Decker

**Caroline Decker** (jaiotzez **Caroline Dwofsky,** Macon, Georgia, AEB, 1912ko apirilaren 26a - Marin, Kalifornia, 1992ko maiatzaren 17a) 1930eko hamarkadan Kalifornian lan egindako sindikalista eta ekintzaile komunista izan zen. AEBetako Alderdi Komunistako kidea izan zen eta antolatzaile nagusietako bat 1930ko hamarkadako Kontserba eta Nekazaritzako Langileen Nazioarteko Batasunea (CAWIU) sindikatuan.

## Biografia 
Caroline Decker 1912ko apirilaren 26an jaio zen Macon-en, Georgia .  Familia mugitu zen Syracuse hiri industrialera, New York Estatuan, eta han Columbia Unibertsitateko ekintzaile ezkertiarrekin harremanetan jasi zen, Komunista Gazteen Ligan sartu zelarik.

Bere benetako izena Caroline Dwofsky zen, Bernard Dwofsky eta Anna Raskin etorkin judu ukrainiarren alaba. Garai hartako ekintzaile komunista gehienek bezala, aktibismorako ezizena erabili zuen Carolinek, "Decker" izena beretzat hartuz, ahizpa batekin batera, alderdiak bidalita Kentuckyko Harlan konderrira joan zirenean, borrokan ari ziren ikatzaren meatzarien antolakuntzan laguntzera. Han trebakuntza lorturik, Kaliforniara joan zen bertako ekintzaile gazte batekin, Jack Warnickekin, zeinarekin ezkondu egin zen. Ilehori eta txikia zen Decjer, eta poliziak sindikalista eta komunisten kontra egiten zituen sarekadetan bakean uzten zuten ohikoan, ez zuten ekintzaile nagusitzat hartzen hasiera batean.  

Deckerrek 1933ko Kaliforniako nekazaritza greba handiak antolatzen lagundu zuen Depresio Handian. Nekazaritzako enpresa eta jauntxoek kontrolatzen zuten Kaliforniako legediaren eta poliziaren bidez, atxilotu eta epaitu zuten eta espetxean egon zen 1934 eta 1937 artean. 

Espetxetik irtetean Warnickez dinortziatu zen, eta gero Richard Gladstein abokatuarekin ezkondu zen, zeinarekin lau seme-alaba izan zituen. Marin konderrian hil zen 1992an. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pikes Peak

'''''', AEBetako Colorado estatuko Front Range mendikatean dagoen mendi bat da, Mendi Harritsuetan. 4.302 metroko garaiera du.

Izena Zebulon Pike estatubatuar esploratzailearen omenez darama, eta 1820ean Edwin James zientzialaria kide zen talde batek lehenbizikoz igo zuen.
Sinclair Girnigoe gaztelua

**Sinclair Girnigoe gaztelua**, Eskoziako Wick udalerritik 3 milia iparraldera dauden gaztelu baten hondakinak dira, Highland eskualdeko Caithness eremuaren kostaldean.

1476-1496 artean William Sinclair, Caithnessko 2. dukeak eraikiarazi zuen eta Siclair klanaren gotorleku antzinakoenetakoa izan zen.
Dunbeath gaztelua

'''''', Eskoziako Dunbeath udalerritik 2 kilometro hegoaldera dagoen gaztelu bat da, Highland eskualdeko Caithness eremuaren kostaldean.

1428an jada bere izatea aipatua da.
Valdefloresko Andre Mariaren monasterioa

**Valdefloresko Andre Mariaren monasterioa** () Viveiro hiriaren kanpoaldean dago, Lugoko probintzian (Galizia, Espainia). Eraikin erlijioso hori domingotarren kongregazio batek zuzentzen zuen, baina 2018an bertan bizi ziren azken mojek utzi zuten haien arteko liskarren ondorioz. Kultura Intereseko Ondasuna izendatuta dago.

## Historia 
Komentu honen sorrera XV. mendekoa da. Eliza ere XV. mendekoa da, gotiko estilokoa, eta eliza honetan gurtzen den Valdefloreseko Ama Birjinaren tailua ere une horretakoa da. Tradizioak dioenez, baserritar batek irudi hori lurpean aurkitu zuen, gaur egun monasterioa dagoen lurretan. Monasterioaren eraikuntza XVII. mendearen amaierakoa da.

## Deskribapena 
Elizak trazadura erromanikoak eta ojibalak ditu, eta habearte bakarra du. Hiru aldare ditu, eta horietako handiena Jose Otero Gorritak, Viveron bizi den artista konpostelarrak, egin berria da. *Lignum Crucis* bat ere gordetzen du.

## Iruditegia 

Fitxategi:Valdeflores 11120.jpg|Cristo da Xunqueira, preto do mosteiro.
Fitxategi:Valdeflores 11114.jpg|Porta da capela.
Fitxategi:Valdeflores 11111TM.jpg|Igrexa (fachada e torre).
Fitxategi:Valdeflores 11121TM.jpg|Rúa do lugar de Xunqueira, co mosteiro no fondo.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rushen gaztelua

'***, manxeraz **Cashtal Rosien*', Erresuma Batuko Man Uhartean dagoen gaztelu bat da, Castletown udalerrian.

Lehen eraikia X. mendean eraikitzen hasi zen eta XVI. mendean gaur egungo eraikina guztiz amaitua izan zen.
Minehead

**Minehead**, Ingalaterrako hego-mendebaldeko Somerset konderriko kostaldean dagoen udalerri bat da. Bristol hiritik 34 kilometro hego-mendebaldera eta Taunton udalerritik 19 kilometro ipar-mendebaldera.

2011n 11.981 biztanle zituen.
Lentinus arcularius

***Lentinus arcularius*** *Polyporaceae* familiako onddo espezie bat da. Haritsua eta larrukara da eta horregatik jateko oso kaskarra da. Usteldura zuria sortzen du.

Sinonimoak: *Polyporus alveolarius*, *Polyporus intermedius*, *Leucoporus arcularius*, *Polyporus arcularius*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 2 eta 6 cm bitarteko diametrokoa, biribildua, laua, ganbila edo pixka bat hondoratua erdian. Azala ezkata finekin, zahartzaroan glabroa, arre-horixka kolorekoa, okre-arrea edo arre argia, ilunagoa erdirantz. Ertza pixka bat inkurbatua, ertzean oso ile txikiekin.

**Tutuak:** 3 mm-ko luzerakoak, zuri-krema kolorekoak.

**Poroak:** Handiak, poligonalak, albeolatuak, tutuen kolore berekoak eta zertxobait dekurrenteak.

Poro dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten poroak.

**Hanka:** Erdian edo pixka bat eszentrikoa, motz samarra, betea, zilindrikoa, ezkata finekin, kapelaren kolore berekoa.

**Haragia:** Zuri-krema kolorekoa, elastikoa eta zaila. Usain ahula eta zapore leuna.

**Etimologia:** *Polyporus* terminoa grekotik dator, ugari, asko, esan nahi duen "poly" hitzetik eta poro, urrats, esan nahi duen "póros" hitzetik. Poro ugarirekin.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria, larrukara.

### Nahasketa arriskua 
*Polyporus brumalis* delakoarekin nahas daiteke, honek poro txikiagoak ditu eta albeolatu gabeak. *Polyporus mori* espeziearekin ere bai, honek poro handiagoak ditu eta albeolatuak.

## Sasoia eta lekua 
Udaberrian eta udazkenean, hainbat hostogalkorren eta zuhaixken zur hilaren gainean.

### Banaketa eremua 
Mundu osoan barreiatzen da, kontinente guztietan zehar, Antartikan izan ezik, eta habitat ugaritan garatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ross Dependentzia

**Ross Dependentzia** () Zeelanda Berriak erreklamatzen duen Antartikako eremu bat da. Erpina hegoaldeko poloan duen kasko esferiko batek definitzen du, 160° ekialdetik 150° mendebaldera eta 60° hegoalderaino. James Clark Ross esploratzailearen izena darama Dependentziak. Ross itsasoa aurkitu zuen, Viktoriako Lurraren zati bat eta Rossen izotz-hesi gehiena hartzen dituena. 

Lehenengo aldarrikapena Britainiar Inperioak egin zuen, 1923ko uztailaren 30ean. Ondoren, Zeelanda Berriak egin zuen eskaria. 1959an Itun Antartikoa sinatu zenetik, Ross Dependentzia, Antartikako beste erreklamazio batzuk bezala, haren xedapenen mende geratu da. Hori dela eta, Zeelanda Berriak lurraldeari buruzko administrazio- eta subiranotasun-egintzak gauzatzen ditu, beste herrialde batzuek bertan egiten dituzten jarduerak oztopatu gabe, Zeelanda Berriko legeria aplikatuz, esate baterako, gai kriminalei, herritarrei eta inguruko eremu ekonomikoa ezarriz. Zeelanda Berriaren erreklamazioa lau herrialdek bakarrik onartu dute esplizituki: Australiak, Frantziak, Norvegiak eta Erresuma Batuak, zeinek bere erreklamazioek aldebiko onarpena duten.

2021etik Cindy Kiro, Zeelanda Berriko gobernadore nagusia, Ross dependentziako gobernadore ere bada. Scott baseko burua urtero izendatzen dute Ross Dependentziako gobernuko ofizial. 

Ross Dependentziak posta-zerbitzu propioa du, bildumagileek estimatzen dituzten zigiluekin.

## Kanpo estekak
Ubavoj nam Crnoj Gori

**Ubavoj nam Crnoj Gori** (serbieraz: **Убавој нам Црној Гори;** *Ubavoj nam Crnoj Gori* bezala transliteratua, euskaraz: Gure Montenegro Ederrari) Montenegroko Printzerriko eta Erresumako ereserki nazional eta estatala da XIX. mendearen amaieratik eta XX. mendearen hasieratik. Ereserkia euskarara itzultzen da "Gure Montenegro Ederrari" bezala. 1870eko urriaren 17an ereserki nazional gisa onartu zuten, Bere Maiestate Nikolas I.a Printzea Montenegrokoak egindako proba baten ondoren.

Ereserkiaren letra Jovan Sundečić, poeta eta apaiz serbiarrak idatzi zuen 1870ean, Nikolas I.a Printzearen idazkaria izan zenak, eta musika, berriz, Jovo Ivanišević montenegroar maisuak idatzi zuen 1867an. Hala ere, 1993an, ereserkia Montenegroko garai hartako errepublika jugoslaviarrean ereserki gisa hartzeko negoziazioen proposamen bat izan zen.

Ereserkiak Montenegroren edertasun naturalarekiko, kulturarekiko eta historiarekiko maitasuna eta miresmena adierazten ditu. Nortasun nazionalaren eta abertzaletasunaren ikur garrantzitsua da herrialdean. Ereserkiaren bertsio ofiziala montenegroeraz abesten da, Montenegroko hizkuntza ofizialetako bat.

## Letra 
## Kanpo estekak
A Town Called Malice (telesaila)

***A Town Called Malice*** britainiar thrillerra da, Nick Lovek Sky Maxerako sortua.

## Sinopsia 
Espainia, 1980ko hamarkada hasiera. Lord familiak, jokamolde txarreko iruzurgilez osaturiko sendiak, Londrestik Andaluziako Costa del Solera egingo du ihes, poliziari izkin egin eta ezusteko gertakari bati etekina atera nahian. Pixkanaka, irismen mediatiko handiko ikerketa bat hasiko zaie euren zerumuga iluntzen.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
High Desert (telesaila)

***High Desert*** estatubatuar telesail komikoa da, Nancy Fichmanek, Katie Fordek eta Jennifer Hoppe-Housek Apple TV+erako sortua.

## Sinopsia 
Bizitza kolpean alda liteke egun batetik bestera, eta hori ezin hobeto daki Peggyk. Telesaileko lehen eszenan, emakumezko protagonista luxuzko etxe batean ageri da, jendez beteriko igerileku baten ertzean, janari eta edari artean, jai giro betean. Plano sekuentzia trebeek ezin hobeto islatzen dute ospakizunaren aztoramendua. Bat-batean, ordea, AEBetako Drogen Aurkako Agentziak, etxeko atea behera bota, eta sarekada abiatu du. Une gozoa zapuztuta, anfitrioiak poltsikoak billete sortaz betetzen hasiko dira, eta droga zakukadak harraskatik eta komunetik behera husten. Baina beranduegi da ezer konpontzeko. Hamar urte geroago, Peggy Far Westeko saloon bateko langilea da. Tabernari plantak egiten dabil antzerki saio batean, bere bizitza urratu duten droga mendekotasuna eta amaren heriotza gainditu nahian.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
City on Fire (telesaila)

***City on Fire*** estatubatuar telesail dramatikoa da, Josh Schwartzek eta Stephanie Savagek Apple TV+erako sortua.

## Sinopsia 
Unibertsitateko ikasle gazte bat tirokatu dute New Yorkeko Central Parken. Polizia ikerketak gertakari hori inguruan jazotako beste hainbat pasadizo misteriotsurekin lotuko du, tartean hiri erdiguneko musika eszena, etxe agentzien negozioan lan egiten duen familia bat eta sekretu ilun andana.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Love Life (filma)

2022ko Kōji Fukada japoniar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Keita semearekin eta Jiro senarrarekin bizi da Taeko, apartamentu txiki batean. 8 urteko Keita haurra Othello mahai jokoaren txapeldun nazionala da, eta amarekin keinu hizkuntzan hitz egiten du, haien arteko hizkuntza sekretua izango balitz bezala. Izan ere, Keita Taekoren senar ohiaren —Park— semea da, haurra txikia zenean abandonatu zituen gizon gorra.

## Aktoreak 
* Fumino Kimura: Taeko
* Kento Nagayama: Jirō
* Atom Sunada: Park 
* Hirona Yamazaki: Yamazaki
* Misuzu Kanno: Myoe
* Tomorowo Taguchi: Makoto
* Tetsuta Shimada: Keita
* Mito Natsume: langilea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sica (filma)

***Sica*** 2023ko Carla Subirana kataluniar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Sicak 14 urte ditu, eta obsesionatuta dago itsasoak bere aitaren gorpua itzultzearekin. Itota hil zen, haren itsasontzia Galiziako Costa da Morten hondoratu eta gero. Sicak, labarrak zeharkatzen dituen bitartean, Suso ezagutuko du, bera bezalako gazte arraro bat. Sicak istripua ikertuko du, eta aurkikuntza bidaia mingarri batean murgilduko da.

## Aktoreak 
* Thais García Blanco: Sica
* Núria Prims: Carmen
* Lois Soaxe: portugesa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alice, Darling

***Alice, Darling*** 2022ko Mary Nighy ingeles zinema zuzendariaren thriller psikologikoa da.

## Sinopsia 
Alice 30 urteko emakumea da, eta tratu txar psikologikoak jasaten ditu bere mutil lagun Simonen aldetik. Bere bi lagun onenekin landan oporretan dagoela, Alicek berriro aurkituko du bere esentzia. Hala ere, Simonen mendekua suntsitzailea izango da, eta kolokan jarriko ditu Aliceren erresistentzia eta kemena.

## Aktoreak 
* Anna Kendrick: Alice
* Kaniehtiio Horn: Tess
* Charlie Carrick: Simon
* Wunmi Mosaku: Sophie
* Mark Winnick: Marcus
* Carolyn Fe: bezero

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sublime (filma)

***Sublime*** 2022ko Mariano Biasin argentinar zinema zuzendariaren drama erromantikoa da.

## Sinopsia 
Manuelek 16 urte ditu, eta talde batean baxua jotzen du lagunik onenekin. Lagunetako bat Felipe da, Manuelen adiskidea gazte-gaztetatik. Manuelek harreman bat du Azulekin, baina egun batean sentimendu zeharo berria izango du, eta Felipe bestela ikusten hasiko da. Bi adiskideon ohiko egoerak aldatzen hasiko dira.

## Aktoreak 
* Martín Miller: Manuel
* Teo Inama Chiabrando: Felipe
* Azul Mazzeo: Azul
* Joaquín Arana: Fran
* Facundo Trotonda: Mauro
* Javier Drolas: Manuels Vater
* Carolina Tejeda: Manuels Mutter
* Emma Subiela: Antonia
* Candela De Carli: Iara
* Agustina Midolo: Sol
* Pedro González: Tomás

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1996ko Frantziako Tourreko 18. etapa

**1996ko Frantziako Tourreko 18. etapa** 1996ko uztailaren 18an Iruñean hasi zen eta Hendaian amaitu zuen, 1996ko Frantziako Tourrean. Etapak 154,5 kilometro zituen.

Bart Voskamp (TVM-Farm Frites) herbeheretarrak irabazi zuen. Christian Henn (Deutsche Telekom) alemaniarra eta Alberto Elli (MG Boys Maglificio-Technogym) italiarra gero ailegatu ziren. Pelotoia 17 minutu geroago ailegatu zen eta bertan zegoen Bjarne Riis (Deutsche Telekom) daniarra, maillot horia mantendu zuena.

## Etapako sailkapena 
## Sailkapen orokorra 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2023ko Frantziako Tourreko 3. etapa

**2023ko Frantziako Tourreko 3. etapa** 2023ko uztailaren 3an Zornotzan hasi zen eta Baionan amaitu zuen, Hego Euskal Herrian egindako hirugarren eta azken etapa 2023ko Frantziako Tourrean. Etapak 193,5 kilometro zituen. 

Suspense eta guzti irabazi zuen Baionan Jasper Philipsenek (Alpecin). 2023ko Tourreko lehen lehia izan zuten ziklistarik azkarrenek Lapurdiko hiriburuan, eta Philipsenek altxatu zituen besoak. Haatik, bisaia ilundu egin zitzaion gero, epaileek zalantzak zituztela jakitean. Flandriarraren esprinta ez zen garbia izan: bidea itxi zion Wout van Aerti (Jumbo). Hogei minutu luzez egon zen epaileen erabakiaren zain. Azkenean, hura jo zuten irabazletzat. Azken metroek eskuinera egiten zuten, eta errepidearen joeraren ondorioz egin zuen bazterrera Philipsenek. Ez zen haren garaipenik distiratsuena izan, baina bada baliotsuenetako bat, Tourrean lortua izanik. Atzetik Phil Bauhaus (Bahrain) eta Caleb Ewan (Lotto) izan zituen. Lidergoari inolako arazorik gabe eutsi zion Adam Yatesek (UAE). 

## Etapako sailkapena 
## Sailkapen orokorra 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lorena Llamas

**Lorena Llamas García** (Igualada, Bartzelona, Katalunia, 1987ko urriaren 25a) kataluniar txirrindulari ohia da eta profesionala izan zen 2016ko abuztutik 2019ra bitartean. 

## Ibilbidea 
Espainiako txirrindulari apala izatetik, 2016. urtean nabarmendu zen, Frigoríficos Costa Brabia-Naturalium talde amateurraren sorrerari esker. Talde horrek Katalunian bizi ziren hainbat txirrindulari bildu zituen, lasterketa nazionaletan aldizka lehiatu ahal izateko.

2016. urte horretan, Espainiako egutegiaren errebelazioetako bat izan zen, eta Espainiako Selekziok hautatzea lortu zuen nazioarteko zenbait lasterketatan. Nazioarteko posturik onena La Classique Morbian lortu zuen, 21. postua. 19a izan zen Durango-Durango Emakumeen Sarian, Kataluniako Selekzioarekin parte hartuta. Espainiako Txirrindularitza Kopan seigarrena izan zen, nahiz eta batzuetan irabazi zuen Anna Kiesenhofer (denboraldiko beste errebelazio handia Espainian) taldekideari noizbehinka lagundu egin behar izan zion.

### Bizkaia-Durango taldean 
Haren proiekzioa ez zen oharkabean pasatu Bizkaia-Durango taldearentzat, eta 2016ko abuztutik aurrera fitxatu egin zuen. Fitxaketa hori polemikoa izan zen, ez baitzuen bere talde amateurraren baimenik lortu, eta Plouayko Emakumezkoen Sari Nagusia Bizkaia-Durangorekin lehiatzen ibiltzeagatik salatu zuten —gainera, bertan helmugatik metro gutxira erori zalapartatsua izan zuen-, eta urteko hurrengo lehiaketetarako betoa jarri zioten.

## Palmaresa 
**2019**
* Eibarko Hiria Sari Nagusia

## Bira handien eta munduko txapelketen emaitzak 
Bere kirol-ibilbidean, postu hauexek lortu zituen emakumezkoen Bira Handietan eta errepideko Munduko Txapelketetan:

—: ez zuen parte hartu

X: egin gabeko edizioak

## Taldeak 
* Bizkaia-Durango (2016/2017)
* Movistar Team (2018-2019)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Lorena Llamasen fitxa (cqran.com).
* Lorena Llamasen fitxa (sitiodeciclismo.net)
2007ko Frantziako Tourreko 16. etapa

**2007ko Frantziako Tourreko 16. etapa** 2007ko uztailaren 25ean Orthezen hasi zen eta Gouretten amaitu zuen, 2007ko Frantziako Tourrean. Etapak 218,5 kilometro zituen.

Michael Rasmussen (Rabobank) daniarrak irabazi zuen. Etapan zehar, Erroimendi, Laza, Belagua eta Larraineko mendateak igo zituzten, lasterketa osoko nagusienetariko bat izanda.

## Etapako sailkapena 
## Sailkapen orokorra 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2003ko Frantziako Tourreko 16. etapa

**2003ko Frantziako Tourreko 16. etapa** 2003ko uztailaren 25ean Pauen hasi zen eta Baionan amaitu zuen, 2003ko Frantziako Tourrean. Etapak 197,5 kilometro zituen.

Tyler Hamilton (CSC) estatubatuarrak irabazi zuen.

## Etapako sailkapena 
## Sailkapen orokorra 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2023ko Frantziako Tourreko 5. etapa

**2023ko Frantziako Tourreko 5. etapa** 2023ko uztailaren 5an Pauen hasi zen eta Larunsen amaitu zuen, 2023ko Frantziako Tourrean. Etapak 162,7 kilometro zituen. 

Pirinioetako lehen etapan, tropela Euskal Herritik igaroko da berriro. 30 kilometroko barneraldi laburra egingo du Zuberoan: Berorizera iritsi, Atharratzeko kanpoaldetik pasatu, eta Liginaga, Ligi eta Urdatx zeharkatuko ditu. Garateko lepora iritsita, ziklistak Biarnon sartuko dira berriro.

## Etapako sailkapena 
## Sailkapen orokorra 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2006ko Frantziako Tourreko 10. etapa

**2006ko Frantziako Tourreko 10. etapa** 2006ko uztailaren 12an Kanbon hasi zen eta Pauen amaitu zuen, 2006ko Frantziako Tourrean. Etapak 190,5 kilometro zituen.

Juan Miguel Mercado (Agritubel) espainiarrak irabazi zuen.

## Etapako sailkapena 
|}

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1996ko Frantziako Tourreko 17. etapa

**1996ko Frantziako Tourreko 17. etapa** 1996ko uztailaren 17an Argelès-Gazosten hasi zen eta Iruñean amaitu zuen, 1996ko Frantziako Tourrean. Etapak 262 kilometro zituen.

Laurent Dufaux (Festina-Lotus) suitzarrak irabazi zuen. Etapan zehar, Soulor, Aubisque, Marie-Blanque eta Larraineko mendateak igo zituzten, lasterketa osoko nagusienetariko bat izanda.

## Etapako sailkapena 
## Sailkapen orokorra 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Horatio Caro

**Horatio Caro** (Newcastle upon Tyne, 1862ko uztailaren 5a - Londres, 1920ko abenduaren 15a) ingeles xakelari bat izan zen.

Bere xake joko handienen artean, aipatzekoa da 1890ean garaitu zuela orduko munduko txapelduna Emanuel Lasker.

Gaur egun, Caro-Kann Defentsa xake irekiera Horatio Caro eta Marcus Kann-i egozten zaie
2018ko Frantziako Tourreko 20. etapa

**2018ko Frantziako Tourreko 20. etapa** 2018ko uztailaren 28an Senperen hasi zen eta Ezpeletan amaitu zuen, 2018ko Frantziako Tourrean. Etapak 31 kilometro zituen eta banakako erlojupekoa izan zen. Larunbateko etapa hau nahiko gogorra izan zen, izan ere, Ezpeleta ailegatu baino lehen, Pinodietako mendatea igo behar izaten zuten (%10 maldak dituena)

Tom Dumoulin (Sunweb) herbeheretarrak irabazi zuen.

## Etapako sailkapena 
## Sailkapen orokorra 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Soulorreko mendatea

**Soulorreko mendatea** (), 1.474 metroko altuera duen mendate frantziarra da, Argelès-Gazost eta Arthez-d'Asson udalerriak batzen dituena. Ouzom eta Arens haranak ere batzen ditu. Bertatik pasa den bideak mendebalderantz jotzen du Col d'Aubisquera ailegatzeko.

## Historia 
Frantziako Tourraren pasabidea izan da urte askotan zehar. Jada 1910eko ekitaldiak mendatea zeharkatu zuen.

Hona hemen 1947. urte ondoko pasabideak:

## Kanpo estekak
Galzetaburuko lepoa

**Galzetaburuko lepoa** 263 metroko altuera duen mendatea da, RD-933en bidez Donapaleu eta Donibane Garazi udalerriak batzen dituena. Berez Gamarte udalerriaren goialdean dago.

Pagaburu (543 m.) ipar-mendebaldean eta Orgamendi (649 m.) hego-ekialdean ditu. Errobi eta Biduzeko haranak bereizten ditu. Geologikoki, lepoa Goi Kretazikoko flyschen eta Eozenoko hareharrien mugan dago.

## Toponimoa 
Cassiniren mapan Gaztelaburta izena zuen eta IGNan Galtzetaburua. Antzinako Ab Asturica Burdigalam errepideak bertatik pasa zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Theophilus H. Holmes

**Theophilus H. Holmes** (1804ko azaroaren 13a - 1880ko ekainaren 21a) Ameriketako Estatu Batuetako Gerra Zibileko Ekialdeko eta Trans-Mississippiko gatazka-lekuetan infanteria agindu zuen Ameriketako Estatu Konfederatuetako Armadako ofizial nagusia izan zen. Aurretik, Ameriketako Estatu Batuetako Armadako ofizial gisa aritua zen Seminole eta Estatubatuar-Mexikar gerretan. Jefferson Davis Ameriketako Estatu Konfederatuetako presidentearen lagun eta babestua, Trans-Mississippi departamenduko komandante izendatu zuten, baina huts egin zuen bere zeregin nagusian, hau da, Mississippiren gaineko Konfederazioaren kontrola defendatzea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gerra seminolak

**Gerra Seminolak**, **Floridako Gerra** izenaz ere ezaguna, 1815 eta 1858 artean Floridan izandako hiru gatazka militar izan ziren, seminolen eta Ameriketako Estatu Batuaren artekoak. Lehen Gerra Seminola 1817 eta 1818 artean gertatu zen; Bigarren Gerra Seminola 1835 eta 1842 artean; eta Hirugarren Gerra Seminola 1855 eta 1858 artean. Bigarren Gerra Seminola, "Gerra Seminola" izenaz ezagunagoa, Ameriketako Estatu Batuek Independentzia Gerratik Vietnamgo Gerra arteko aldian parte hartu zuten gerrarik luzeena izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zalduko aztarnategia

**Zalduko aztarnategia** Aurizberri eta Auritz herrien arteko Zaldua izeneko sail batean dagoen aztarnategi arkeologikoa da, Ibañetako pasabidearen magalean kokatua eta hiri erromatarra izandakoa. Egun Aranzadi Zientzia Elkarteak eta Londresko MOLAk elkarlanean induskatzen dutena, Oihane Mendizabalen zuzendaritzapean. 

Zalduko aztarnategian erromatar garaiko hiri baskoia azaleratzen ari da. Hasieran, testu-iturrietan aipatzen zen Iturissarekin identifikatu zen, baina oraingoz, ezin da ezer ziurtzat eman. Hiriak 400 urte inguruko iraupena izan zuela uste dute arkeologoek, hau da, I. mendetik Erromatar Inperioaren gainbeheraraino. Astorgatik Bordelera zihoan erromatar galtzadaren alboan zegoen.
thumb|Hiriaren kokalekua galtzadaren ertzean.
Mende askoan lurpean ezkuturik izan eta gero, Zalduko hiria 1986-1989 bitarteko indusketa kanpainetan agertu zen, erromatar aztarnak aurkitu baitzituzten; gero, 2011n eta 2012an, Aranzadi Zientzia Elkarteko arkeologoek hura herri erromatar bat zela baieztatu zuten, miliarioak eta beste hainbat arrasto aurkitu zuten inguruan, bai eta erromatar garaiaren aurretikoa izan litekeen baskoi herri baten ustezko hondarrak ere. Aranzadikoen iritziz, erromatarrek baskoien herri hartan ostatuak egin zituzten, bidean atseden hartzeko. Soldaduak ere izaten ziren, eta urteen joan-etorrian herria zabalduz joan zen, hiri bihurtzeraino. Adituek diotenez, baskoi soldaduak ziren, Erromaren zerbitzura zihardutenak.

Euskal Herriko historiaren berri jakiteko oso aurkikuntza garrantzitsua da, herri hura baskoien lurraldearen erdialdean zegoelako. Erromatarrek hasieran aterpe-leku eta gerora hiri izan zena altxatu aurretik, baskoien bizitoki izan zen. Gainera, etorkizuneko ikerketari begira, potentzialtasun handia duela uste dute arkeologoek, aukera handia ematen baitu erromatar garaiari buruz, euskara arkaikoari eta latinari buruzko datuak lortu ahal izateko.
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Aranzadi Zientzia Elkartea: Zaldua.
Laborategiko haragi

[thumb|300px|[Londres|Londresen laborategiko haragiarekin aurkeztutako lehen hanburgesa, 2013ko abuztuaren 5ean.]]
[261px|right|*Haragiaren iraultza* hitzaldia, [Munduko Ekonomia Foroan.]]

**Laborategiko haragia**, **haragi artifiziala**, **haragi sintetikoa**, **landutako haragia** edo **in vitro haragia**, animalia baten gorputzetik zuzenean ez datorren animalia-haragia da: ez da inoiz animalia baten parte izan, baizik eta aldez aurretik animalietatik ateratako muskulu-zelulen hazkuntzatik dator. Zelula ametatik abiatuta, benetako haragiaren egitura berreraikitzen dutela ziurtatzen dute sustatzaileek, eta munduko elikaduraren arazoari irtenbidea eman nahi diote, jasangarritasuna eta animaliekiko tratu etikoa sustatzen duten bitartean.

Era kritikoz «Frankenstein haragia» ere esaten zaio.

## Jatorria 
2013an aurkeztu zen mundu guztiko hedabideen aurrean laborategi batean sortutako lehen «hanburgesa» jangarria. Herbehereetako Utrechteko Unibertsitateko Mark Post ikerlariak garatu zuen proiektua, eta, ordutik, hazi besterik ez da egin laborategiko haragiaren inguruko ikerketa, eta, are, ekoizpena. Mundu osoan ari dira enpresak sortzen, etorkizuneko merkatua nork dominatuko duen lehian.Antza denez, 2030. urterako, mundu osoan jaten den proteinaren %16 laborategitik eratorritako honen bidez kontsumituko da.

## Nola sortzen da? 
Horrela azaldu du Xalba Ramirezek: "Haragi sintetikoa egiteko ez da animaliarik hil behar prozesuan: animalia bizi baten muskulu ehunaren lagin txiki bat ateratzen da biopsia baten bidez, «animaliari minik egin gabe». Zelula amek bereizteko eta ugaltzeko gaitasuna dutenez, hazkuntza ingurune batean jartzen dira aminoazidoekin, karbohidratoekin, bitaminekin eta mineralekin, haien hazkundea sustatzeko" kopuru askoz txikiagoak ere eman izan diren arren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Xalba Ramirez Cruz: "Laborategiko haragia: Donostiatik mundura", Hirutxuloko Hitza, 2364.zk., 2023/06/30.
* «Laborategiko proteinak: Itxura eta zaporea haragiarenak, baina zer da?», *Consumer* aldizkaria, 2022/03/01.
Marie-Blanqueko mendatea

**Marie-Blanqueko mendatea** () 1.035 metroko altuera duen mendate frantziarra da, Escot eta Bielle udalerriak batzen dituena. Aspe eta Ossau haranak ere batzen ditu. Pirinioetako Parke Nazionalaren parte da eta RD-294ak mendatea zeharkatzen du.

## Toponimoa 
«Marie Blanche» bearneraz *Maria Blanca* () da, bertan sai zuriak duen izena..

Franck Ferranden esanetan, Marie Asserquet, Marie Blanque izenez ezaguna, eskualdeko azken *auroustère* edo erostariaren izena darama. Baina, aurrekoa den Cassiniren mapan jada izen hori bazuen..

## Historia 
Frantziako Tourraren pasabidea izan da urte askotan zehar. Lehendabizikoz 1978ko ekitaldian egin zuten.

Hona hemen 1978. urte ondoko pasabideak:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aymane Jelbat

**Aymane Jelbat** (Casablanca, Maroko, 2000ko maiatzaren 27a-) Afrikar futbolaria da, Gasteizen hazia. 

## Biografia 
Erdiko edo ezker atzelari lanetan aritzen da. Athleticzale amorratua da. Bere maila onaren ondorioz 2022ko udan Barakaldok fitxatu zuen Hirugarren Federazioaan jokatzeko. Hasieratik pieza garrantzitsua bilakatu zen talde horibeltzean. Barakaldorekin 2.federaziora igotzea lortu zuen bere lehen denboraldian. Uda horretan Athleticek fitxatu zuen Bilbao Athleticen jokatzeko Bigarren Federazioan. Lehoikumeekin 1.federaziorako igoera lortu zuen, jokalari garrantzitsua izanik. Hala ere ez zuen bere kontratua berritu talde zurigorriarekin eta Barakaldora itzuli zen, Lehen Federazioan jokatzeko ere.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 30ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Vitor Roque

**Vitor Hugo Roque Ferreira** (Timóteo, Minas Gerais, Brasil, 2005eko otsailaren 28a), **Vitor Roque** izenez ezagunagoa, brasildar futbol jokalaria da. Gaur egun, Espainiako LaLiga EA Sports-eko Real Betisen dihardu, liga bereko Bartzelona Futbol Klubak utzita.

2024.urtean fitxatu zuen Bartzelonak, 2023ko uztailean Athletico Paranaense eta talde kataluniarraren arteko akordioa tarteko.

## Kirol-ibilbidea 
Timóteo, Minas Gerais-en, jaioa, Vitor Roque América Mineiroren harrobira hamar urte zituela sartu zen. 2018an, taldearen behe-kategorietan nabarmendu zen, bertakoak zeharo harrituz.

### Cruzeiro 
2019ko martxoan, jubenil-kontratua sinatu zuen Cruzeirorekin, zeinak América eraman baitzuen Vitor Roqueren talde berria salatzera Estatuko Lan Sailean. Maiatzean, akordio batera iritsirik, Cruzeiro jokalariaren eskubide ekonomikoen %65en jabe egin zen, Américari gainontzekoa utzirik.

2021eko maiatzaren 25ean, Vitor Roquek bere lehen kontratu profesionala hitzartu zuen Cruzeirorekin. Urte hartan bertan, urriaren 12an, egin zuen bere debuta, ordezko gisa atera ostean Botafogoren aurkako husnako berdinketa batean. 18 minuturen buruan aldatu zuten Keké sartzeko; Vanderlei Luxemburgo entrenatzailearen esanetan, "ez zen erritmoa jarraiatzeko gai", baina bere debuta goraipatu zuen.

2022 denboraldirako jada lehen taldeko jokalari izendatua zen. Otsailaren 20an sartu zuen bere lehen gola, Campeonato Mineiron Villa Nova-ren aurkako 2-2ko berdinketan. Hiru egun geroago, bi gol sartu zituen Copa do Brasilen etxetik kanpo Sergiperi sartutako bost eta hutsekoan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hjalmar Söderberg

**Hjalmar Emil Fredrik Söderberg** (Stockholm, 1869ko uztailaren 2a - Kopenhage, 1941eko urriaren 14a) suediar idazle eta kazetaria izan zen.

Hogei urterekin *Svenska Dagbladet* egunkarian idazten hasi zen, eta sei urte geroago, dirua eta maitasuna xahutzen dituen hiriko dandy bati buruzko lehen eleberria argitaratu zuen. 1905ean *Doktor Glas* maisulana argitaratu zuen, mendekua eta pasioari buruzko lana.

Aldizkari eta oeriodikoetan ipuinak ere argitaratu zituen eta antzerki-lanak ere idatzi zituen. Bere azken urteetan kazetaritzan eta teologia ikasten aritu zen. *Jesus Barabbas* eleberrian esan zuen Jesus eta Barrabas pertsona bera zirela eta ez zutela gurutziltzatu.

Nazismoaz oso kritikoa izan zen eta erresistentziaren egunkarietan idatzi zuen.

## Lanak 
* *Förvillelser* (1895) – "Engainuak"
* *Historietter* (1898) – "Istorio laburrak"
* *Martin Bircks ungdom* (1901) – "Martin Bircken gaztaroa"
* *Främlingarne* (1903) – "Azterritarrak"
* *Doktor Glas* (1905) 
* *Gertrud* (1906) (antzezlana)
* *Det mörknar över vägen* (1907) – "Ilundu egiten du errepidean"
* *Valda sidor* (1908) – "Hartatuta aldea"
* *Hjärtats oro* (1909) – "Bohotza keztatuta" 
* *Den allvarsamma leken* (1912) – "Joko serioa" 
* *Aftonstjärnan* (1912) – "Gaueko izarra" (antzezlana)
* *Den talangfulla draken* (1913) – "Talentudun herensugea"
* *Jahves eld* (1918) – "Jahveren sua"
* *Ödestimmen* (1922) – "Helmugaren ordua" (antzezlana)
* *Jesus Barabbas. Ur löjtnant Jägerstams memoarer* (1928)
* *Resan till Rom* (1929) – "Erromara bidaia"
* *Den förvandlade Messias* (1932) – "Mesias eraldatuna"

## Kanpo estekak
Lentinus substrictus

***Lentinus substrictus*** *Polyporaceae* familiako onddo espezie bat da. Oso larrukara da eta ezinda jan.

Sinonimoak: *Polyporus ciliatus*, *Polyporus lepideus*, *Polyporus substriatus*, *Polyporus rubripes*, *Polyporellus lepideus*, *Polyporellus ciliatus*, *Polyporus vossii*, *Polyporus platensis*, *Leucoporus lepideus*, *Leucoporus rubripes*, *Leucoporus brumalis var. vernalis*, *Leucoporus brumalis var. ciliatus*, *Polystictus substriatus*, *Polyporus guarapiensis*, *Leucoporus vernalis*, *Polyporus pauperculus*, *Polyporus brumalis var. vernalis*, *Polyporus esculentus*, *Microporus substriatus*, *Polyporus stipitarius var. pusilla*, *Leucoporus guarapiensis*, *Polyporus queletianus*, *Polyporus substrictus*, *Polyporus ustalis*, *Polyporus circulatus*, *Polyporus coerulescens*, *Polyporus saitoi*, *Leucoporus brumalis*.

## Deskribapena 
**Kapela:** Biribildua, 3 eta 8 cm bitarteko diametrokoa, hasieran ganbila, gero laua eta azkenik deprimitu samarra erdian. Azal leuna edo belus fin batekin edo ezkata oso txikiekin, estu, eta arre-horixkatik arre-gris-ilunera doan kolorekoa, argiagoa edo ilunagoa. Ertza denbora luzean biribildua eta izurtua.

**Tutuak:** Txikiak, finak, laburrak, zurixkak, zahartzean krema kolorekoak bihurtzen dira.

**Poroak:** Begi hutsez ia ikusezinak, biribilak, hasieran zuriak eta ondoren krema kolorekoak.

**Hanka:** Erdian, berdina, zilindrikoa, arre mate koloreko tantoekin, belusduna, kapelaren antzeko kolorekoa.

**Haragia:** Zuria, suberosoa, zaila, elastikoa, zapore leunekoa eta usain nabarmenik gabea.

**Etimologia:** *Polyporus* terminoa grekotik dator, ugari, asko, esan nahi duen "poly" hitzetik eta poro, urrats, esan nahi duen "póros" hitzetik. Poro ugarirekin. *Ciliatus* epitetoa, ziliatua, irtengunea, irtenguneekin, esan nahi duen "cilium" hitzetik dator. Irtengune txikiz estalita duelako kapelaren ertza.

## Jangarritasuna 
Ez da jateko modukoa, larrukara delako.

### Nahasketa arriskua 
*Polyporus brumalis* delakoarekin nahas daiteke, hau neguan eta udaberriaren hasieran hazten da, poro handiagoak izaten ditu, erraz ikusten direnak.

## Sasoia eta lekua 
Udaberrian, hainbat hostozabalen hildako egurretan hazten da, hala nola: *Almus* (haltza), *Fraxinus* (lizarra), *Tilia* (Ezkia), eta abarretan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Costa Rica, Panama, Hawaii, Argentina, Peru, Ekuador, Brasil, Europa, Errusia, Kaukasia, Erdialdeko Asia, Japonia, Txina, Kenya, Australia, Papua Ginea Berri.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Horst-Dieter Höttges

**Horst-Dieter Höttges** (Mönchengladbach, 1943ko irailaren 10 &ndash; Verden, 2023ko ekainaren 22a) alemaniar futbolaria izan zen.

1963an hasi zuen ibilbidea bere jaioterrian, Borussia Mönchengladbach taldean, nahiz eta ia beti Werder Bremenen jokatu zuen. Alemaniako futbol selekzio nazionalarekin 66 partida jokatu zituen eta 1974ko Munduko Futbol Txapelketan eta 1972ko Europako Futbol Txapelketan txapeldun izan zen. Brontzezko domina ere irabazi zuen 1970eko Munduko Futbol Txapelketan.

## Palmaresa 
**Werder Bremen**
* Bundesliga: 1964–65

**Alemania**
* Munduko Futbol Txapelketa: 1974; 1970, brontzezko domina
* Europako Futbol Txapelketa: 1972

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cerioporus corylinus

***Cerioporus corylinus*** *Polyporaceae* familiako onddo espezie bat da. Ale gazteak bakarrik kontsumitzea gomendatzen da, helduak larrukarak eta mikatzak bihurtzen dira.     

Sinonimoak: *Polyporus brumalis var. incendiarius*, *Polyporus incendiarius*, *Polyporellus incendiarius*, *Caloporus incendiarius*, *Melanopus tunetanus*, *Polyporus tunetanus*, *Polyporellus brumalis f. incendiarius*, *Polyporellus varius var. incendiarius*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 3 eta 8 cm bitarteko diametrokoa. Hasieran krema- zuri kolorekoa, gero okrea, ezkatatsua, batez ere zahartzaroan; erdian mamitsua, ertz mehea, irregularra, inkurbatua, gero laua edo erdian deprimitua.

**Tutuak:** Zuriak, laburrak, 2 eta 4 mm bitartekoak, dekurrenteak, 

Tutu dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten tutuak.

**Poroak:** Hasieran txikiak, gero zabalak, poligonal formakoak.

**Hanka:** 3 eta 7 cm bitarteko luzerakoa, zuri-okre kolorekoa, leuna, biribila, inkurbatua. Gehienetan erdian edo zertxobait eszentrikoa, beste batzuetan ia alboan; oso lurperatuta egon daiteke edo lur azalean.

**Haragia:** Zuria, flexiblea, gaztetan samurra, usain ahulekoa eta zapore atseginekoa. Zahartzean larrukara eta mikatza bihurtzen da.

**Etimologia:** *Polyporus* terminoa grekotik dator, ugari, asko, esan nahi duen "poly" hitzetik eta poro, urrats, esan nahi duen "póros" hitzetik. Poro ugarirekin.

## Jangarritasuna 
Gaztetan jateko ona da; pixka bat zahartuta edo lehorrak biltzen badira, oso larrukarak dira.

### Nahasketa arriskua 
Habitata kontuan hartzen bada oso zaila da beste batekin nahastea.

## Sasoia eta lekua 
Udaberrian eta udan. Euri ugari egin ondoren gurbitzak (*Arbutus unedo*) erretako lekuetan. Talde txikitan asko ateratzen dira, banan-banan, erretako gurbitzen sustraietan hazten da.

### Banaketa eremua 
Euskal Herria, Alemania.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
SS Lesbian (1923)

***Lesbian*** 2.352ko tonako karga-ontzia zen, eta Swan, Hunter eta Wigham Richardson Ltd ontziolak egina Newcastle upon Tynen, 1923an, Ellerman Lines Ltdentzat. 1940an konfiskatu zuten Vichyko indar frantsesek.

## Historia 
Swan, Hunter eta Wigham Richardson Ltd-ek eraiki zuten *Lesbian*, 1211 zenbakiarekin. 1923ko uztailaren 31n uretaratu zen zen eta 1923ko irailean bukatu. *Lesbian* Ellerman Linesen hirugarren ontzia izan zen izen horrekin. Greziako Lesbos uhartearen izena darama.

*Lesbiana* Ellerman Lines Ltd-ek operatu zuen 1937 arte. 1937tik 1940an harrapatu zuten arte, Ellerman & Papayanni Lines Ltd-ren ontzia izan zen.

### Harrapatzea, hondoratzea eta berraurkitzea 
1940an, Vichyren indar frantsesek *Lesbian* itsasontzia inbaditu zuen Beiruten, Libanon. Siria eta Libanoko inbasio aliatuan, 1941ean, Beirut bonbardatu zuten. Vichy frantziarrak, hondoratu eta portua bera blokeatuko ote zen beldur, *Lesbian* itsasoan jarri zuen, eta 1941eko uztailaren 14an hondoratu zuten.

2000. urtean, bertako bi urpekaritza-zentrok aurkitu zuten ontzia: Urpeko Institutu Nazionalak (NISD) eta Abyss urpekaritza-zentroak. Ontzia oso ondo kontserbatuta dago, eta 67 metroko sakoneran dago, Beiruteko portuaren aurrean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ioritz Gisasola

**Ioritz Gisasola Agirregabiria "Zelai IV.a"** (Mallabia, Bizkaia, ) herri-kirolaria da, harri-jasotzailea.

## Biografia 
Learreta-Markina eskolan ikasi zuen. 

Herri kirolen munduan jaio eta hazitakoa da. Familiatik datorkio herri kiroletarako zaletasuna, betidanik ikusi baitu etxean. Aizkoran ibilia da aita, Agustin Gisasola (Zelai II.a).  Jose Antonio Gisasola (Zelai I.a) osaba harri jasotzailea izan da. Karmele Gisasola Zenikazelaia (Zelai III.a) lehengusina du eta harri-jasotzen ibiltzeaz gain, ingude-jasotze, txinga eramate, aizkoran eta trontzan ere aritzen da. Jon Gisasola Zenikazelaia (Zelai V.a) lehengusua, besteak beste, harrijasotzen aritzen da.
## Pentatloi ibilbidea 
2018an herri kirolen banakako pentatloi txapelketa berreskuratu zenetik, Herri kirolekiko ikusminak gora egin du eta urteroko hitzordu bihurtu da. Kirolariak diziplina askotan beharrean ipintzea arrakasta formula izan da. Olatua aprobetxatuz, zenbait aldaera sortu dituzte eta Euskadiko binakako txapelketa da euretariko bat. 

thumb|248x248px|ezkerrera|Jon Gisasola, Xabier Zaldua eta Ioritz Gisasola, 2021
2021ean Durangaldeko Ioritz Gisasola eta Jon Gisasola lehengusuak Binakako Pentatloi finalerdietan lehen postuan sailkatu ziren. 12 bikotek parte hartu zuten finalean eta txapeldunordeak izan ziren.

thumb|260px|Jon Gisasola eta Ioritz Gisasola IV. Pentatloirako gertu, 2023.06.08
2023ko ekainaren 11n IV. Binakako Euskal Pentatloia jokatu zuen Jon Gisasola lehengusuarekin Tolosako zezen plazan. Durangaldeko lehengusuek bikote hauexek izan zituzten lehiakide: Andoni Iruretagoiena-Xabat Olaizola, Xabier Zaldua-Aratz Mugertza, Julen Gabirondo-Beñat Telleria, Aritz Irazabal-Beñat Amade eta Julen Kañamares-Jagoba Otaegi. Hauxek izan ziren gizonezkoen lehia horretan osatu beharreko lanak: Harriari 40 jasoaldi, giza-proban lau plaza, aizkoran lau kanaerdiko, txinga-eramaten zortzi plaza eta korrika lau kilometro.

2023ko Binakako Pentatloiaren IV. edizioan Ioritz Gisasola lehena izan zen hasierako txandan lehena izan bazen ere Julen Gabirondo eta Beñat Telleria izan ziren txapeldunak, 36 minutu eta 35 segundutan lanak beteta, inoizko marka onena egin zuten.

## Palmaresa 
* 2021ean binakako Pentatloian **txapeldunordea** Jon Gisasola lehengusuarekin batera. 2018an berriz ekin zitzaion banaka Pentatloia ospatzeari. Lehen berrekitaldian 5 lagunek parte hartu zuten, kopuruak gura eginda, 2022an 23 partehartzaile izan ziren. Bi edizio beranduago hasi zen emakumezkoena ere bai. 

Egin beharreko lanak hauexek dira: 100 kiloko harria 10 aldiz altxatu, giza-proban 400 kilo eraman, 2 enbor( kanaerdikoa eta 45 ontzakoa), 50 kiloko txingekin 3 plaza bete, eta  kilometro bat korrika.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak