Mũkoma wa Ngũgĩ

**Mũkoma wa Ngũgĩ** (1971, Evanston, Illinois, AEB) idazle, poeta, saiakeragile eta irakasle kenyar-estatubatuarra da. Bere lanetan hizkuntza, identitatea, kolonialismoaren ondorioak eta Afrikako literatura garaikidea jorratzen ditu. Ngũgĩ wa Thiong’o idazle ospetsuaren semea da eta Afrikako literaturaren aldeko ahots garrantzitsuenetako bat bihurtu da, bereziki hizkuntza afrikarren erabileraren aldeko defentsagatik.

## Bizitza eta heziketa 
Mũkoma wa Ngũgĩ Evanston hirian jaio zen, Illinoisen, baina haurtzaroa Kenyan igaro zuen. Bere familia Kongoko kolonialismoaren aurka borrokan aritutako idazle eta intelektualen artean kokatzen da. Zuzenbide ikasketak egin zituen Albright College-n eta Sorkuntza Idazketa masterra Boston Unibertsitatean. Ondoren, doktoretza Wisconsin-Madison Unibertsitatean egin zuen, literaturan hizkuntzen arteko tentsio eta harremanak aztertuz.

## Irakasle jarduna 
Mũkoma wa Ngũgĩ Cornell Unibertsitateko irakaslea da, bertan Literatura eta Afrikar Ikasketak arloetan irakasten du. Afrikako eleberriaren historia, hizkuntza eta botere harremanak ditu bere ikerketa ardatz nagusitzat. Literatur kritikaria ere bada, eta hainbat aldizkaritan kolaboratu izan du, hala nola *The Guardian*, *Los Angeles Times* edo *BBC Focus on Africa*.

## Lan literario nagusiak 
### Eleberriak 
* *Nairobi Heat* (2009): Krimen eleberri hau AEBetan eta Kenyan girotua dago. Afroamerikar detektibe bat Hegoafrikako genozidio baten aztarnak ikertzen ari da Nairobira heldu arte. Eleberriak arrazakeria, migrazioa eta memoria kolektiboa lantzen ditu.
* *Black Star Nairobi* (2013): Aurreko eleberriaren jarraipena. 2007-2008ko hauteskunde gatazken testuinguruan, detektibeek Kenya suntsitzen duten tentsio politiko eta sozialak aztertzen dituzte.
* *Killing Sahara* (2013): Afrikako ipar-mendebaldean girotutako kontakizuna, migrazioa eta politika uztartzen dituena.
* *Mrs. Shaw*' (2015): Erresistentzia antikolonialaren eta memoria historikoaren inguruko eleberria. Irakasle kenyar batek iragan kolonialaren aztarnak aurkitzen ditu Londresen.
* *Unbury Our Dead With Song* (2021): Tizita musika tradizional etiopiarraren inguruko eleberria. Musika eta memoria afektiboaren arteko loturak jorratzen ditu.

### Poesia 
* *Hurling Words at Consciousness* (2006): Afrikako eta diasporako esperientziak jasotzen dituen poesia liburua. Arrazakeria, deserria eta borroka politikoa aztertzen ditu.
* *Logotherapy* (2016): Bizitzaren zentzua, sufrimendua eta kontsolamendua ditu ardatz, poesia existentzial eta intimistaren bidez.

### Saiakerak 
* *Conversing with Africa: Politics of Change* (2003): Afrikako politika eta kultura garaikidearen inguruko saiakera, bereziki hizkuntza eta pentsamendu kritikoaren arteko loturak azpimarratuz.
* *The Rise of the African Novel: Politics of Language, Identity and Ownership* (2018): Afrikako eleberriaren historia aztertzen du, hizkuntzaren erabilera politikoa eta literaturaren jabegoa problematizatuz.

## Hizkuntza, literatura eta aktibismoa 
Mũkoma wa Ngũgĩ hizkuntza afrikarren erabilera literarioaren aldeko defendatzaile sutsua da. Bere lan teoriko eta praktikoetan ingelesa, swahilia eta gĩkũyũa bezalako hizkuntzen arteko tentsioak aztertzen ditu. Bere aitarekin batera hizkuntza afrikarrak sustatzeko ekimenak bultzatu ditu, hala nola *Mabati-Cornell Kiswahili Prize for African Literature* saria.

Idazle moduan, kolonialismoaren ondorioak, arrazakeria estrukturala eta Afrika garaikidearen kontraesanak erakusten ditu. Bere estiloa zuzenekoa, dinamikoa eta konprometitua da, umorea eta kritika politikoa uztartzen dituena.

## Aintzatespenak eta eragina 
Mũkoma wa Ngũgĩ-ren lanek nazioarteko arreta handia jaso dute. Caine Prize for African Writing eta Penguin Prize for African Writing sarietarako hautatua izan da. Bere eleberriak itzuliak izan dira hainbat hizkuntzatara, eta unibertsitate askotan ikertzen dira.

Bere pentsamenduak Afrikako literaturaren jabetza, hizkuntza politika eta nazioarteko literatura sistemaren kolonialismo kulturalaren inguruko eztabaidetan eragin nabarmena izan du.