1919ko Estoniako Lurraren Erreforma

thumb|357x357px|Estoniako Batzar Konstituziogilea, hasiera-saioa (1919ko apirilaren 23a)
**1919ko Estoniako Lurraren Erreforma Legea** Estonian 1919ko urriaren 10ean onartutako legea izan zen, herrialdeak aurreko urtean independentzia eskuratu eta gutxira. Erreforma independentzia-gerraren garaian prestatu zen, eta haren bidez lurjabetza handiak nazionalizatu, estatuaren erreserba-lurrak sortu eta nekazaritza-ustiategi berriak eratu ziren.

Lege horren bidez, nagusiki Baltikoko alemaniar jatorriko lurjabeen lurrak desjabetu ziren; izan ere, ordura arte tokiko lurjabe elitearen zati handi bat osatzen zuten. Oro har, 1.065 jaurerri desjabetu ziren, eta neurriak lurjabe handien %96,6ri eragin zien. Horietatik, 57 jaurerri baino ez ziren estoniar jatorriko jabeenak; gainerakoak, batez ere, baltisaksalen esku zeuden, baita aurretik estatuaren (Errusiar Inperio ohia) edo elizaren jabetzako lurrak ere.

Ondorioz, legearen aplikazioaren barruan, gobernuak nazionalizatutako lurrak batez ere estoniar jatorriko nekazari txikiei banatu zizkien. Guztira, 2,34 milioi hektarea baino gehiago nazionalizatu ziren, hau da, Estoniako nekazaritza-lurren %58 inguru. Halaber, jaurerriei lotutako industria-enpresak ere nazionalizatu eta saldu egin ziren.

Lurrari lotutako erreformak Lehen Mundu Gerraren ondoren Europako hainbat herrialdetan gauzatu ziren; hala ere, Estonian eta Letonian egindakoak izan ziren erradikalenetakoak.

Erreformak nazioarteko kritikak ere jaso zituen, batez ere Mendebaldean, jabetza pribatuaren ukiezintasun-printzipioa urratu zelakoan. Bereziki nabarmendu zen Estoniako Gobernuak ustez hautsi zuela Erresuma Batuko Gobernuari emandako hitza, Baltikoko alemaniar nobleziaren jaurerriak ez desjabetzeko. Era berean, legeak ez zuen hasieran aurreikusten konfiskatutako ondasunen truke kalte-ordainik; hala ere, ondoren, nazioarteko presioaren eraginez, gobernuak ordainak eman zizkien lurjabe ohiei, eta 1926an kalte-ordain txikiak jaso zituzten.

## Lurraren Legearen onarpena 
thumb|357x357px|Jaan Tõnisson, Estoniako gobernuburua1918ko otsailaren 24an, Estoniako *Maapäev*-aren adinekoen kontseiluak, «Eestimaako herri guztiei manifestuan», aldi baterako gobernuari agindu zion lurraren auzia konpontzea, oinarri ahalik eta demokratikoenetan. Aldi berean, Alemaniako armadako unitateak Estoniarantz zihoazen, herrialdea okupatzeko asmoz. Alemaniarekiko okupazioa amaitu ondoren, Estoniako agintariek lege-neurriak hartu zituzten lurraren erreforma prestatzeko.

1918ko azaroaren 27an, Maapäev-ak dekretu bidez Estoniako Errepublikaren jabetzatzat jo zituen koroaren lurrak eta Nekazarien Lurren Bankuaren jaurerriak eta basoak. Lurrak eta jaurerriak Nekazaritza Ministerioaren esku geratu ziren, eta hark debekatu zuen ondasun horiek saltzea edo sakabanatzea.

1919ko otsailaren 17an, Aldi baterako gobernuak zaldun-jaurerriak  Estoniako Errepublikaren jabetzatzat hartu zituen.

1919ko apirilaren 23an, Asanblada Konstituziogilearen lehen bilkura egin zen; bertan, Nekazaritza ministro Theodor Poolek 20 kidez osatutako batzorde bat sortu zuen lurraren legearen zirriborroa prestatzeko. Batzordeak prestatutako lege-proiektua 1919ko uztailaren 25ean aurkeztu zen osoko bilkuran. Lurraren auzian bi joera nagusi agertu ziren: alde batetik, ikuspegi erradikala, *Tööerakond*, sozialdemokratak eta sozialista-iraultzaileak biltzen zituena; bestetik, ikuspegi kontserbadoreagoa, Rahvaerakond, kristau herri alderdia eta *Maaliit* ordezkatzen zituztena. Lehenengoek erreforma sakona eta ustiategi handien desagerpena proposatzen zuten; bigarrenek, aldiz, neurri moderatuagoak, eta lurjabe bakoitzari 300 *tiin* inguruko jaurerri-nukleoa uztea.

1919ko urriaren 10ean onartu zen Lurraren Legea. Bozketan 63 boto alde, 9 aurka eta abstentzio bat izan ziren; 20 diputatu ez ziren bozkatzera agertu. Legeak 28 artikulu zituen, eta haren bidez estatuak 2.346.494 hektarea lur bereganatu zituen; horietatik 1.934.679 hektarea zaldun-jaurerrietako jabeengandik zetozen. Hasierako legeak ez zituen erreformaren xehetasun guztiak zehazten, eta ondorengo urteetan araudi osagarriak onartu ziren.

1919ko legeak ez zituen nazionalizatu hirien, ongintza- eta ikerketa-erakundeen, ezta tokiko administrazioen jabetzako lurrak ere. Erreformaren helburua jaurerrietako lurrak zatitu eta nekazaritza-ustiategi txikietan banatzea izan zen; lur horiek nekazariei esleitu zitzaizkien erabilera iraunkorrerako, eta beste batzuk hezkuntza-, administrazio- edo industria-erakundeei eman zitzaizkien epe luzerako erabileran. Halaber, nekazaritza-eskolei lotutako ustiategiak sortu ziren. Estatuaren jaurerriak estatuaren esku mantendu ziren edo epe laburreko alokairu-kontratuekin eman zitzaizkien partikularrei. Lur-zatien lehen hartzaileak, batez ere, independentzia-gerran parte hartu zuten soldaduak izan ziren.

1925eko maiatzaren 26ko legearen bidez, lehengo zaldun-jaurerrietako jabe edo haien ondorengoei gehienez 50 hektareako lur-zatiak itzuli zitzaizkien.

Lurraren Legearen jatorrizko eskuizkribua *Theodor Pooli* museoan  gordetzen da.

## Erreformaren aurrekariak 
Lurraren Legearen oinarriak hainbat faktorek baldintzatu zituzten: nekazarien legeek, baktisaksalen (Baltikoko alemaniarren) gizarte-egoerak, eta XIX. mendearen amaieratik XX. mendearen hasierara arte Errusian eta Alemanian gertatutako iraultzek.

thumb|357x357px|Erastvereko jaurerria (landa-jabetza historikoa)XIX. mendean onartutako nekazarien legeek lehen aldaketak ekarri zituzten lurjabetzaren politikan; izan ere, ordura arte biztanleriaren gehiengoa morrontzan zegoen. Bereziki garrantzitsuak izan ziren 1849an Livoniako eta 1856an Estoniako gobernazioan onartutako legeak, nekazariei lurrak jabetzan erosteko aukera eman baitzieten.

Bestalde, baltisaksalek Baltikoko gizartearen goi-maila osatzen zuten, eta lurjabetza handia zuten Estonian. Horregatik, lurraren erreformak bereziki haiei eragin zien, haien jaurerriak eta lurrak desjabetu baitziren; hala ere, erreformaren ondoren, jabe ohiek nekazari gisa jarduteko aukera izan zuten.

1905eko eta 1917ko iraultzek Errusian eragin zuzena izan zuten Estonian, eta bi kasuetan agertu ziren lurraren auziari buruzko ikuspegi politiko desberdinak zituzten indarrak.

Azkenik, Alemaniaren okupazio garaian, helburua Estoniako eta Livoniako lurraldeak integratzea eta milioika kolono alemaniar ezartzea izan zen; hala ere, 1918ko azaroko iraultzak plan horiek bertan behera utzi zituen.

## Lurren banaketa 
thumb|358x358px|Uhtnako nekazariek lurraren erreformaren 10. urteurrena ospatzeko altxatutako mugarria.
Erreformaren bidez, guztira 1.065 jaurerri desjabetu ziren; lurjabe handien %96,6ri eragin zien neurriak. Horietatik, 57 jaurerri baino ez ziren estoniar jatorriko jabeenak; gainerakoak, batez ere, Baltikoko alemaniarren esku zeuden, baita aurretik estatuaren (Errusiar Inperio ohia) edo elizaren jabetzako lurrak ere.

Guztira, 2,34 milioi hektarea baino gehiago nazionalizatu ziren, hau da, Estoniako nekazaritza-lurren %58 inguru.

Halaber, jaurerriei lotutako industria-enpresak ere nazionalizatu eta saldu egin ziren; horien artean zeuden 225 vodka-lantegi, 344 errota, 74 zerrategi, 64 harri eta buztin industriako instalazio, 18 esneki-lantegi eta 7 garagardotegi.

Oro har, 53.000 estoniar kolono inguruk jaso zuten desjabetutako lurra; 1,2 milioi hektarea erreformak ukitutako 23.000 pertsonaren artean banatu ziren, nahiz eta desjabetutako lurren %3,6 jabe ohiei itzuli zitzaien.

## Ordaina 
1926an, erreformek eragindako aurreko lurjabeek —gehienak bertako lurjabe handiak— kalte-ordain txiki bat jaso zuten.

## Oharrak
## Erreferentziak
## Bibliografia 
* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

## Kanpo estekak