Gerrako lege

[thumb|[Genevako Konbentzioak|Genevako Lehen Konbentzioa sinatu zuten Europako potentzia nagusietako batzuek, 1865ean.]]
**Gerrako legeak** zuzenbide militarrean jasotako xedapen multzo bat dira, gerran parte hartzeko justifikazio onargarriak (*ius ad bellum*) eta gerran jokatzeko muga onargarriak (*ius in bello* edo Nazioarteko Zuzenbide Humanitarioa). Gerra eskubidea nazioarteko zuzenbide publikoaren alderdi bat da, eta beste lege multzo batzuetatik bereizten da, hala nola gerran ari den herrialde baten barne zuzenbidetik, bereziki gatazka batean, barne legeriak ere lege mugak ezar baititzake gerraren jokaeraz edo justifikazioaz.

Besteak beste, gerraren lege modernoen artean daude gerra deklarazioak, errenditze militarraren onarpena, gerra presoen tratamendua, beharkizun militarra —bereizkuntza eta proportzionaltasun printzipioekin batera—, eta zenbait armaren debekua, alferrikako  sufrimendua eragin dezaketenak.

## Lehen iturriak eta historia 
Gerra egoeran, norbanakoen, nazioen eta beste eragileen jokabidea definitu edo arautzeko eta, horren bitartez, gerraren ondorio izugarriak arintzeko saiakerak aspaldidanik egin izan dira. Ezagutzen diren lehen kasuak Hebrear Biblian (Itun Zaharra) ageri dira, besteak beste, Deuteronomio 20:19-20 pasarteak ingurumen kaltearen muga onargarria xehatzen du:Antzera, Deuteronomio 21:10-14 pasarteak eskatzen du gerra baten garaileekin ezkontzera behartuak ziren emakume gatibuak ezin zirela esklabo gisa saldu:

VII. mendean, Abu Bakr rasidar kalifak bere armada prestatzen ari zela, gerrari buruzko arau hauek eman zituen:

Bestalde, Koraneko Al-Baqararen suretan, musulmanei eskatzen zaie, borrokan, haien kontra jokatzen dutenen aurka norbere defentsan emandako kolpea itzultzea bakarrik, baina, aitzitik, etsaiek musulmanei erasotzeari uzten diotenean, erasotzeari uzteko agintzen zaie.

Erdi Aroko Europan, Eliza katolikoa bidezko gerraren irakaspenak aldarrikatzen hasi zen, neurri batean, Jainkoaren bakea eta menia mugimenduan islatu zirenak. Gerraren hedadura murrizteko eta, batez ere, borrokatzen ez zirenen bizitza eta ondasunak babesteko ahaleginari jarraitu zitzaion Hugo Grotius, gerraren legeak idazteko saiatu baitzen.

Immanuel Kantek gerraren estatus juridikoa ukatu zuen, gerraren eskubiderik egon daitekeenik ukatu zuen. Kanten arabera, estatuen artean anarkia besterik ez dago, natura, baina ez zuzenbidea, hau estatuen barneko ezaugarri bat baita.

## Iturri modernoak 
[thumb|[Genevako Konbentzioak|Genevako konbentzioetako lehenak (1864) indar armatuetako gaixoen eta zaurituen egoera arautzen zuen.]]
Gerraren lege modernoak bi iturri nagusitatik datoz: Geoffrey Best historialariaren ustez, 1856tik 1909ra bitarteko gerra legeek «ospe handieneko garaia» osatzen dute. Aldi hartan, zuzenbide positibo bat ezarri zen, arau idatzietan, alegia, ordura arte estatuek erabili ohi zuten usadioaren ordez, askotan erlijioan, adeitasunean eta ohituretan oinarritua. Aro «moderno» hartan, nazioarteko konferentziak estatuen arteko eztabaida eta adostasun foro bihurtu ziren, eta alde anitzeko itunak kodetzeko mekanismo positibo gisa erabili ziren.
thumb|Epaiketa penala Nurenbergeko Nazioarteko Justizia Auzitegian (1946ko irailak 30).
Nurenbergeko epaiketak Nurenbergeko printzipioen araupean egin ziren, eta, 1907ko Hagako Konbentzioko itunak bezala, nazio zibilizatu guztiek onartu zituzten, mende erdi inguruz, gerraren ohiturazko legeen parte bihurtuta, lotesleak alde guztientzat, ituna sinatua izan ala ez.

Nazioarteko zuzenbide humanitarioaren interpretazioak aldatu egin daitezke denborak aurrera egin ahala, eta horrek gerraren legeei ere eragiten die. Adibidez, Jugoslavia ohirako Nazioarteko Zigor Auzitegiko fiskal nagusiak 2001ean adierazi zuenez, jaurtigaietan uranio pobretua erabiltzeko debeku zehatzik ez dagoen arren, eztabaida zientifiko bat dagoenez horretaz, litekeena da etorkizunean nazioarteko esparru juridikoetan adostasuna egotea mota horretako armak debekatzeko, gatazka armatuetan armen erabileraz aplikatu beharreko zuzenbideari dagokionez. Izan ere, uranio pobretuko jaurtigaiek tratatu hauetakoren bat edo gehiago urratzen ahal dituzte: Giza Eskubideen Adierazpen Unibertsala; Nazio Batuen Gutuna; Genozidioaren aurkako Hitzarmena; Torturaren aurkako Hitzarmena; Genevako Konbentzioak; eta Zenbait Arma Konbentzionali buruzko Hitzarmena.

## Legeen helburuak 
Gerraren legeen oinarrietan dauden printzipio nagusietako batzuk dira:

* Gerrak mugatu behar dira gatazka piztu zuten helburu politikoak lortzera —adibidez, lurraldearen kontrola— eta ezin du beharrezkoa ez den suntsipenik sortu behar.
* Gerrak ahalik eta azkarren amaitu behar dira.
* Gerra ahaleginean laguntzen ez duten pertsonak eta ondasunak babestu behar dira, nahitaezkoak ez diren suntsipen eta nekeetatik.

Xede horrekin, gerraren nekeak arintzera zuzenduta daude, oro har, gerraren legeak:

* Borrokalariak eta, bereziki, ez borrokalariak babestea, beharrezkoa ez den sufrimendutik.
* Etsaiaren esku erortzen diren pertsonen, batez ere gerrako presoen, zaurituen edo gaixoen, eta biztanleria zibilaren oinarrizko giza eskubide batzuk babestea.
* Bakea berrezartzeko bidea erraztea.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
## Kanpo estekak