Toyota

thumb|250px|Toyotako egoitza Toyota hirian.
**Toyota Motor Corporation** edo, besterik gabe **Toyota** (japonieraz トヨタ自動車株式会社), 1933an Kiichiro Toyodak sortutako automobil, kamioi, autobus eta robot ekoizlea da. Egoitza Toyota izeneko hirian dago kokaturik.

Japoniako enpresarik errentagarrienetakoa da, munduko zortzigarrena izan zen 2006n. Gainera, automobilei dagokienez, munduko bigarren ekoizlea da, General Motorsen atzetik. Hainbat aurreikuspenen arabera, 2008rako General Motorsen ekoizpena ere gaindituko du. Erregai hibridoko automobilak merkaturatzen dituen enpresa gutxienetakoa da.

## Bestelako informazioa 
**Toyota,** Japoniako enpresarik errentagarriena eta arrakasta handienekoa bihurtu da. Toyota, automobil hibridoen teknologian eta ekoizpenean oinarritzen den enpresa bat da, bere Toyota Prius modeloarekin, Toyota CH-R modelo berriarekin eta Lexusen luxuzko modeloekin. Toyota munduko automobil fabrikatzaile fidagarri gisa bezala ezagutzen eta aurkezten da. Inkesten eta analisien arabera, Toyota diseinatzaile bururik gabe geratu zen, 18 hilabetez, baina orain Tokuo Fukuichi (38 urteko esperientziarekin), toyota autoen diseinua berritzea baieztatu eta erabaki du. Berrikuntza honekin batera toyota GT -86 autoa etorri zen 2012 -an (Subaruk eta Toyotak batera garatutako autoa)(Subaruren modeloa Subaru BRZ deitzen da). GT -86 autoak 1967 urteko Toyota 2000GT auto "mitikoaren" ezaugarri estetiko batzuk heredatu ditu, atzeko argiak hain zuzen.

## Historia 
***Toyota Motor Corporation*** 1933ko Irailaren 23an sortu zen, Kiichiro Toyoda-k (enpresaren fundatzailearen semea) *Toyoda Automatic Loom* enpresan,automobilen ekoizpenean oinarritzen zen dibisio bat sortu zuenean. Gutxi barru, dibisioak bere lehen A motako motorra sortu zuen 1934-an,1935-eko maiatzean Toyotako lehenengo A1 modeloan erabili zen motor hau eta 1935eko abuztuan berriro erabili zen G1 kamioian. AA modeloaren ekoizpena 1936-an hasi zen.

Nahiz eta Toyota taldea gaur egun ezagunagoa izan autoak direla medio, oraindik ehungintza negozioan jarduten du, ehungailu automatikoak eta josteko makinak oraindik ekoiztuz eta salduz.

Bigarren Mundu Gudaren zehar, enpresak, Japoniako Armada inperialarentzako kamioiak ekoiztu zituen. Japonian zegoen gabezia handiarengatik, kamioiak ahal ziren basikoagoak ekoiztu zituzten. Adibidez, kamioiak aurreko argi bat bakarrik zuten kapotaren erdialdean.
Guda, Aichi-ko Toyota fabriketan izandako aliatuen bonbardaketa aurretik amaitu zen.

Toyota-k automobil komertzialak produzitzen hasi zen 1947-an, Toyota SA modeloarekin. 1953ko Maiatzean 5 Toyota Land Cruiser esportatu ziren El Salvadorera, hauek Amerikara eraman zituzten lehen Toyotak izan ziren. 1956ko Apirilean Toyopet salerosketa katea fundatu zuten. Hurrengo urtean, Toyota Crown automobila Estatu Batuetara esportatzen zen lehen automobil japoniarra bihurtu zen eta Estatu Batuetan (*Toyota Motor Sales Inc.*) eta Brasilen (Toyota do Brazil S.A) dibisio Amerikarrak sortu ziren.

Toyota 1960-an hedatzen hasi zen, I+G instalazio berri batekin, Tailandian fundatutako dibisio berri batekin, hamar milioigarren modeloa jada fabrikatu zuten, Deming saria lortu zuten eta Hino Motorsekin eta Daihatsurekin elkartea sortu zuten. Hamarkadaren amaieran, Toyota mundu osan zehar finkatu zuen haren presentzia, lehen milioigarren unitatea esportatuz.

Toyotaren hedapena 1970 urtean ere jarraitu zuen. Enpresari bere lehen kalitate kontrol japoniarra eman zioten eta automobilgintzan presentzia eman zioten.

1982an, *Toyota Motor Company* eta *Toyota Motor Sales* enpresa bakar batean fusionatu ziren, *Toyota Motor Corporation* sortuz. Bi urte geroago, Toyota NUMMI (*New United Motor Manufacturing, Inc*)-rekin bateratu zen. Toyota auto marka berriak ateratzen hasi zen 1980ko azken hamarkadan, adibidez, Lexus deituriko luxuzko marka 1989an.

Europan presentzia handia izan zuten, Toyota team Europe- en arrakastarekin. Hau ikusiz, korporazioa TMME (*Toyota Motor Europe Marketing & Engineering*) sortzea erabaki zuen, kontinente guztitik autoak saltzeko. Bi urte geroago, Toyotak Britania Handian base bat sortu zuen,TMUK, britaniar gidariak Toyota autoak gogoko zituztelako. Indianan, Virginian eta Tianjin-en ere sortu ziren Toyotaren baseak. 1999an, Toyota enpresak New Yorkeko eta Londreseko boltsan kotizatzen hasi zen.

2002an, Toyota F1eko talde batean sartu zen eta Citroën eta Peugeot automobilgintza enpresa frantsesekin aliantza bat egin zuen.

2008ko *Fortune global 500*-en arabera, Toyota munduko bosgarren enpresarik handiena da. 2006-ko *Forbes Global 2000*ren arabera munduko hamabigarren enpresarik handiena da.

## Berraztertze deiak 
2010-eko urtarrilean, Toyotak, Estatu Batuetan zeuden 2,3 milioi Toyota autoen berraztertze deia egin behar izan zuen modeloek zeukaten ustezko azelerazio espontaneoarengatik. Honek, Estatu Batuetan 12 hildako baino gehiago ekarri zuen. Azkenean, argi geratu zen Toyota autoek ez zutela arazorik eta bezeroak zirela azelerazio espontaneoaren errudun oinpeko okerra zapaltzeko orduan.

Toyotak berraztertze deietara deitu dituen modeloak Avalon, Camry, Corolla, RAV4, Matrix, Sequoia, Highlander eta Tundra dira. Modelo hauen produkzioen urteak 2007-2010 artean daude.

## Nazioarteko presentzia 
Toyotak mundu osotik ditu fabrikak. Fabrikazio plantak ditu; Amerikako Estatu Batuetan, Kolonbian, Ekuadorren, Japonian, Australian, Kanadan, Hegoafrikako Errepublikan, Indonesian, Polonian, Britania Handian, Frantzian, Brasilen, Pakistanen, Indian, Argentinan, Txekiar errepublikan, Mexikon, Malaysian, Thailandian, Txinako Herri Errepublikan, Venezuelan eta Filipinetan.

Japoniatik kanpo fabrikatu zen lehen Toyota, Toyota Land Cruiser FJ-251 izan zen, São Paulon (Brasilen), 1959ko maiatzean.

Toyotak baliabide asko inbertitzen ditu errekuntza garbia duten autoen ikerketetan, toyota Priusa adibidez Hybrid Synergy Drive teknologian oinarritua. 2002-an Toyotak arrakastarekin probatu zuen RAV4-aren bertsio berria, hidrogenozko zelula bat erregai modu erabiltzen zuena.

2003-an Toyotak haren bi modelorik ospetsuenak eraman zituen Japoniatik Amerikara eta auto marka berri bat sortu zuen Scion deiturikoa. Scionen autoak pertsona gazteentzako bideratuak daude. Automobil hauek pertsonalizatzeko aukera handia dago eta errepidean normalki erabiltzeko ere balio dute. Scion xA eta Scion xB 1.5Litroko DOHC I4 motor bat dute. Scioneko hirugarren modelo bat sortu zuten 2004-an Scion tC izendatua. Scionen modelo guztiak dauzkate prezio eskuragarria eta baxua.

2005-ean, Toyota munduko laugarren enpresarik handiena izan zen salneurrien inguruan $135.820 milloi irabaziz, irabazle moduan General Motors zegoen $185.520 milloi irabaziz, gero Ford zegoen $164.200 milioi irabaziz eta DaimlerChrysler ere zegoen $157.130 milioi irabaziz. 2006ko Maiatzean Toyotak DaimlerChrysler harrapatu zuen Estatu Batuetako salneurrietan. 2006ko Uztailean Toyotak Ford Motor Company harrapatu zuen Estatu Batuetan saldutako garraiobideen totalean, baina hilabete bat pasa eta gero Ford Motor Company haren posizioa berreskuratu zuen ondoren, berriro galtzeko gasolinaren prezio altuen menpe. 2007ko lehenengo hiruhilekoan Toyotak General Motorsi Estatu Batuetako garraiobideen salmenten lehenengo postua kendu zion.

Toyotaren buruzagitzak 2011ren seihilabetekora arte iraun zuen, Japonian Martxoaren 11an izandako lurrikaragatik. Honen bide Toyota salmenten hirugarren postura jaitsi zen, General Motors lehen postuan jarriz eta Volkswagen bigarren postuan ipiniz. Hala ere, garraiobideen salmenten lehenengo postua berreskuratu zuen 2012-an.

## Markak 
### Lexus 
Lexus Toyota markaren luxuzko bikoizketa da, Audi Volkswagenena bezala eta Infiniti Nissanena bezala. Lexus autoak Ipar Amerikan, Ekialde Hurbilan, Europan, Afrikan, Latinoamerikan, Asian eta Ozeanian. Amerikako Estau Batuetan gehien saltzen den luxuzko marka Lexus da. 2005 aurretik Lexus markako autoak Toyota markakoak bezala saltzen ziren Japonian, gero, Lexus bezala saltzen hasi ziren.

Lexus auto markaren estreinalditik (1989)-tik aurrera, fidagarritasun ospea garatu du haren autoen inguruan. 2001-ean Estatu Batuetan egindako inkesta batean, autoak zituzten 47000 bezerok parte hartu zuten. Inkesta honek, bezeroek lehen hiru urteetan garraioarekin izan zituzten arazoak adierazteko balio zuen. Lexus irabazi zuen inkestarekiko hamabigarren aldi jarraian.

#### Lexus-en modeloak: 
* IS- D segmentuko turismoa
* ES- E segmentuko turismoa
* GS- E segmentuko turismoa
* LS - F segmentuko turismoa
* CT- C segmentuko turismo hibridoa
* GS - E segmentuko kirol autoa
* RX - E segmentuko 4x4 autoa
* SC - kirol autoa

### Scion 
Scion 2003tik aurrera Estatu Batuetan bakarrik jarduten duen toyota enpresaren zatiketa da. Scion Toyotaren Genesis proiektuarengatik sortu zen, hau da, Genesis proiektua bezero gazteak erakartzeko alferrikako ahalegina izan zen. Gaur egun, Scion autoak, Estatu Batuetan, Kanadan, Guam-en eta Puerto Rico-n saltzen dira.

#### Scion-en modeloak: 
* iQ
* xA
* xB
* xD
* tC
* Bb
* Hako
* Rs-RTc
* FR-S
* Sage
* Exile

### Daihatsu 
Daihatsu automobil txikiak fabrikatzen dituen Toyota enpresaren beste zatiketa bat da.

#### Daihatsuren modeloak: 
* Applause
* Charmant
* Charade
* Charade Giro
* Cuore
* Max Cuore
* Compagno
* Daihatsu Copen
* Consorte
* Fellow Max
* Midget (Bajaj deiturarekin ere ezagutua)
* Mira (Cuore deiturarekin ere ezagutua)
* Move
* Naked
* Rocky
* Taft (LF20)
* F10
* Sirion
* Terios
* Feroza
* Delta

### Toyotaren modeloak 
* Sprinter
* Yaris
* Soluna
* Vitz
* Echo
* Platz
* Belta
* Probox
* Auris
* Corolla
* Altis
* Corolla Verso
* Corolla Levin
* Corolla Fielder
* Aurion
* Avalon
* Prius
* C-HR
* Allion
* Avensis
* Caldina
* Camry
* Solara
* Progres
* Mark X
* Sequoia
* Crown
* Avalon
* Century
* Matrix
* RAV4
* GT86
* Venza
* Urban Cruiser
* Rush
* Highlander
* iQ, Smart Fortwo-ren lehiakidea, baina lau bidaiarientzako lekuarekin.
* 4Runner
* Sequoia
* FJ Cruiser
* Land Cruiser
* Sienta
* Wish
* Ipsum
* Sienna
* Estima
* Tarago
* Previa
* Alphard
* Hilux
* Tacoma
* Tundra
* Hiace
* Dyna
* Coaster
* Tercel
* Cressida
* Starlet
* IMV automobilak (Asiaren hego ekialdean batez ere saldutakoak)
* Fortuner
* Hilux SW4
* Hilux
* Hiace
* Innova
* Avanza
* Modelo historikoak
* Toyota marka
* Land Cruiser
* Altezza
* 2000GT
* Celica
* Starlet
* AE86
* Corolla
* Corona y Carina (Altezza, Allion eta Avensis dira hauen oinordekoak)
* Carina E (Corona Europa)
* Mark II (Mark X da honen oinordekoa), Chaser eta Cresta
* Cressida (sucedido por Avalon)
* Supra
* Town Ace (Noah/Voxy da honen oinordekoa)
* Lite Ace
* Paseo (1991-1998)
* Cynos
* Tercel (1978-1999)
* Stout
* MR2
* Revo (Kijang Innova-ren ezizenez saldu zen Indonesian)
* Kijang
* Unser
* Z-Ace
* Qualis

## Kanpo estekak 
* www.toyota.co.jp