open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Perez Matxado jaunarekin hizketaldia

**Perez Matxado jaunarekin hizketaldia** 1946. urtean *Argia* aldizkariak (Caracasen argitaratua) plazaratutako elkarrizketa bat da, zeinetan lan-arazoei eta nazioarteko lankidetzari buruzko gaiak jorratzen diren. Testuak euskal diasporako prentsaren barruan kokatzen da, eta Venezuelako euskal komunitatearen jarduera intelektual eta sozialaren adierazgarri da.

**Testuingurua**

Elkarrizketa hau Bigarren Mundu Gerraren ondorengo garaian kokatzen da, nazioarteko erakundeek lan-baldintzak eta gizarte-justizia hobetzeko egindako ahaleginen testuinguruan. Perez Matxado jauna Venezuelako ordezkari gisa aritu zen nazioarteko lan-erakunde bateko (E.L.E., *Erriarateko Lan Erakundea*, gaur egungo Lanaren Nazioarteko Erakundearen parekoa) jardueretan.

**Edukia**

Hizketaldian, Perez Matxado jaunak bere ibilbidea eta esperientzia azaltzen ditu, bereziki lan-arazoen alorrean 1938az geroztik izan duen jarduera nabarmenduz. Era berean, Genevan egindako ikasketak eta nazioarteko prestakuntza aipatzen ditu. 

Elkarrizketaren ardatz nagusiak honako hauek dira:

* **Lanaren nazioarteko antolaketa**: E.L.E. erakundearen helburua mundu mailako lana antolatzea eta bake iraunkorra sustatzea dela azaltzen da. 
* **Batzar internazionalak**: Urtero egiten diren batzarretan herrialde ezberdinetako ordezkariek lan-arloko arazoak aztertzen dituztela eta orientabideak ematen dituztela azaltzen da. 
* **Erabakiak eta legeak**: Erakundearen erabakiek ez dute derrigorrezko izaerarik, baina estatuetako lan-legeak gidatzeko oinarriak ezartzen dituzte. 
* **Ameriketako testuingurua**: Mexikon egindako batzar batean landutako gai nagusiak aipatzen dira, hala nola lanaren ikuskapena, langileen babesa eta lan-harremanak. 

**Garrantzia**

Testuak balio historikoa du euskal diasporaren ikuspegitik, izan ere:

* Euskal intelektualek eta profesionalek nazioarteko erakundeetan zuten parte-hartzea erakusten du. 
* 1940ko hamarkadako lan-politiken eta nazioarteko lankidetzaren inguruko ikuspegi bat eskaintzen du. 
* Euskara prentsa-hizkuntza gisa erabiltzen duen iturri dokumentala da. 

**Iturriak**

*Argia* aldizkaria (Caracas, 1946), “Perez Matxado jaunarekin hizketaldia”.https://www.euskariana.euskadi.eus/euskadibib/es/serials/issues-by-date.do?query-publicationId=224&sourceCommand=..%2Fbib%2F1058671.do%3FsourceCommand%3Dserials%252Flist-by-header.do
Teodoro Agirre Lekube

Teodoro Agirre Lekube (Bilbo, 1902ko ekainaren 28a – Buenos Aires, 1967ko abenduaren 12a) euskal politikari eta enpresaria izan zen. Jose Antonio Agirre lehendakariaren anaia zen eta EAJko kidea, non kargu garrantzitsuak bete zituen Eusko Jaurlaritzaren egituretan, batez ere erbestean.

Bilbon jaio zen familia jeltzale eta enpresari batean. Bere anaiak bezala, familiako «Chocolates Aguirre» enpresan lan egin zuen eta gaztetatik alderdiaren militante aktiboa izan zen.

Espainiako Gerra Zibila piztu zenean, Eusko Jaurlaritzak sortutako Euzkadi Futbol Selekzioaren espedizioaren arduradun politiko eta administratibo izendatu zuten. 1937 eta 1939 artean taldearekin Europa eta Ameriketan zehar bidaiatu zuen, euskal kausaren aldeko propaganda egiteko eta erbesteratuentzako dirua biltzeko helburuarekin.

Gerra amaitu ondoren Argentinan finkatu zen, non Buenos Airesko euskal komunitatearen bultzatzaille nagusietako bat izan zen. Laurak Bat euskal etxeko zuzendaritzan parte hartu zuen eta Eusko Jaurlaritzaren ordezkari gisa aritu zen Hego Amerikan. Bere anaia Jose Antonioren konfiantzazko lagun eta laguntzaile izan zen.

## Erreferentziak 
* «Expelled from the Motherland», Academia.edu (PDF). https://www.academia.edu/41955432/Expelled_from_the_Motherland
* «Urazandi bilduma», Euskadi.eus. https://www.euskadi.eus/contenidos/informacion/06_urazandi_coleccion/es_712/adjuntos/urazandi24.pdf
Esferoidita

**Esferoidita** altzairu batzuetan agertzen den mikroosagaia da. Zementitazko partikula lodiak dituen matrize ferritiko batez osatuta dago. Egitura horretan, dislokazioek askoz ere tarte txikiagoa dute zementita- eta ferrita-zementuetan perlitan eta beste mikroosagai batzuetan baino, eta, horren ondorioz, dislokazioak erraz hedatzen dira, oso aleazio harikor eta tematiak sortuz.

Esferoidita eratzen da transformazio eutektoidea poliki-poliki egiten denean edo perlita eratu ondoren esferoidizazio tratamendua ematen denean,  zementita ez da forma laminarrean agertzen, baizik eta energia-eduki txikiagoko forma globularrean (azalera/bolumen erlazio txikiagoa).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Frank Buchman

**Frank Nathan Daniel Buchman** (Pennsburg, Pennsylvania, 1878ko ekainaren 4a - Freudenstadt, Alemania, 1961eko abuztuaren 7a) estatubatuar protestante luteranoa izan zen. Mundu mailan ezaguna da mugimendu espiritual garrantzitsuak sortu zituelako, adibidez, Oxford Taldea eta *Moral Re-Armament* (MRA, Berarmatze Morala). Bere helburu nagusia pertsonen barruko aldaketaren bidez gizartea eraldatzea zen. Bere ideiek nazioarteko eragin handia izan zuten, batez ere Bigarren Mundu Gerra ondoren Frantzia eta Alemaniaren arteko bakea bultzatzen lagundu zuelako. Zazpi herrialdek kondekoratu zuten bere lanagatik.

## Bizitza eta familia 
Frank Buchman 1878an jaio zen Pennsylvanian (AEB). Bere aita, Franklin Buchman, nekazaria eta gero ostalaria izan zen. Pennsylvania College-n eta Mount Airy-ko seminario luteranoan ikasi zuen, eta 1902an apaiz izendatu zuten.

Gaztetan, Filadelfian umezurtz-etxe bat sortu zuen, baina zuzendariekin arazoak izan ondoren, Europara bidaiatu zuen. 1908an, Ingalaterrako Keswick herrian esperientzia espiritual sakona izan zuen; horrek bere bizitza aldatu zuen eta barkamenaren garrantzia ulertu zuen.

## Ibilbide profesionala eta lanak 
Buchmanen ibilbidea talde espiritualak sortzera bideratu zen. 1920ko hamarkadan, Oxfordeko Unibertsitateko ikasleekin "Oxford Taldea" sortu zuen. Talde honen oinarriak lau balio absolutu ziren: zintzotasuna, garbitasuna, desinteresa eta maitasuna.
Bere lorpen nagusiak honako hauek dira:

* **Moral Re-Armament (MRA):** 1938an sortu zuen mugimendu hau, herrialdeak "moralki eta espiritualki armatu" behar zirela esanez gerra saihesteko.
* **Bake prozesuak:** Gerraostean, Suitzako Caux jauregian bilerak antolatu zituen. Bilera horiek Frantzia eta Alemaniaren arteko harremanak hobetzeko funtsezkoak izan ziren.
* **Eragina beste erakundeetan:** Bere ideiek, batez ere "oinarrizko lau mailak" eta taldeko saioek, eragin zuzena izan zuten Alkoholiko Anonimoak bezalako erakundeen sorreran.
Kelmen Gurutz Muro Ormaechea

**Kelmen Gurutz Muro Ormaechea** (Rosario, Argentina, 1916) abokatu eta euskal komunitateetako agintari eta militante argentinarra izan zen, euskal diaspora eta euskal elkartean nabarmena izan zuen. Euskaldunen jatorria zuen eta **Euskal Etxeen** eta bestelako entitateen barne egituretan eta jardueretan parte hartze garrantzitsua izan zuen. 

Muro Ormaecheak **Zazpirak Bat Rosarioko Euskal Etxean** eta **Laurak Bat Buenos Aireseko Euskal Etxean** rol zuzendaritza egonaldia izan zuen, non elkarteetako kideen parte-hartzea eta jarduera soziala bultzatu zituen. Horrez gain, bere aktibitatea **FEVA** (Federación de Entidades Vasco Argentinas) bezalako federazio eta elkargoetan ere nabari izan zen, euskal komunitateen arteko koordinazioa eta harremanak sendotzen lagunduz. 

Bere ibilbidea, batez ere, euskal identitate eta kulturaren aldeko lana eta helduen kolektiboetan parte hartzea izan zen, eta 1950eko eta 60ko hamarkadetako euskal erakundeetan izandako eragina garrantzitsua izan zen Argentinako testuinguruan.

= Erreferentziak =
1.https://www.euskadi.eus/comunidad-vasca-en-el-exterior-coleccion-de-publicaciones-urazandi/web01-s1leheki/es/adjuntos/urazandi09.pdf?utm_source

2.https://aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus/es/muro-ormaechea-kelmen-gurutz/ar-83319/
Josaphat Jackson Bududu

**Josaphat Jackson Bududu** (Kaliua, 1977ko martxoaren 26a) tanzaniar elizgizon katolikoa da, 2025etik aurrera Taborako apezpiku laguntzailea dena.

## Bizitza 
1977ko martxoaren 26an jaio zen Kaliuan, Tabora eskualdean, Tanzanian. Filosofia Moshiko elizbarrutiko Kiboshoko apaizgaitegu nagusian ikasi zuen eta teologia Taborako artxidiozesiko Kipalapalako apaizgaitegi nagusian. Gero Espiritualtasuneko doktoretza lortu zuen, Tamil Naduko Espiritualtasun Institutuan eta Bangaloreko San Petri apaizgaitegian ikasi ondoren.

2009ko urtarrilaren 25ean diakono ordenatu zuten. Sei hilabete geroago, 2009ko uztailaren 9an, apaiztu zen, Taborako artxidiozesian inkardinatuta geratuz. Urte bereko maiatzaren 25ean apezpiku-ordenazioa jaso zuen Taborako Santa Teresa katedralaren aurrean, Protase Rugambwa kardinalaren eskutik, kontsakratzailekideak Paul Runangaza Ruzoka artzapezpikua eta Eusebius Alfred Nzigilwa apezpikua izanik.

## Ondorengotza apostolikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Trifon Gomez

**Trifón Gómez San José** (Valladolid, Espainia, 1889 – Mexiko Hiria, Mexiko, 1955) sindikalista eta politikari sozialista espainiarra. Iparraldeko Trenbideen Sindikatuko idazkaria izan zen eta Trenbideen Sindikatu Nazionaleko idazkari nagusia (1934ra arte). Gainera UGT eta PSOEn militatu zuen, UGTren presidentea izanik zen erbestean (1944-1945). Madrilgo Udaleko zinegotzia izan zen (1931), Bigarren Errepublikako Parlamentuko kidea (1931 eta 1933), Hornidura zuzendari nagusia (1937) eta Gizarte Segurantzako Institutu Nazionaleko presidentea. Frantzian eta geroago Mexikon erbesteratu zen, eta erbestean sozialismoa berreraikitzen saiatu zen. Erbesteko gobernu errepublikanoan ministro gisa ere aritu zen eta nazioarteko sindikatu erakundeetan parte hartu zuen.
Iñaki Albistur

**Iñaki Albistur Marin** (Donostia, Gipuzkoa, 1950eko irailaren 1a) politikaria eta kazetaria da. Eusko Alkartasuna (EA) alderdiko kide nabarmena izan zen, eta funtsezko papera bete zuen Euskadiko bizitza politikoan, batez ere trantsizio osteko urteetan eta erakundeen birmoldaketan.

## Bizitza 
**Ikasketak eta hastapenak** Kazetaritzan lizentziatua da. Bere ibilbide profesionala komunikazioari lotuta hasi zuen, baina laster egin zuen salto politika aktibora. Gaztetatik konpromiso politiko handia erakutsi zuen euskal abertzaletasunaren esparruan.

**Ibilbide Politikoa** Euzko Alderdi Jeltzaleko (EAJ) kide izan zen hasiera batean, baina 1986ko zatiketan, Carlos Garaikoetxearekin batera, Eusko Alkartasuna sortu zutenetariko bat izan zen. Alderdiko exekutiboan (Nazional Batzarra) ardura garrantzitsuak izan zituen.

**Erakundeetako karguak** Bere ibilbidean zehar, hainbat kargu publiko garrantzitsu bete zituen, herritarren ordezkari gisa:

* **Espainiako Senataria:** Gipuzkoako ordezkari gisa hautatua izan zen hainbat legealditan (1986-1993), non Euskal Taldeko bozeramaile lanetan aritu zen.
* **Donostiako Udala:** Zinegotzi gisa aritu zen bere jaioterrian, hirigintza eta tokiko politika jorratuz.
* **Europako Hauteskundeak:** Europako Parlamenturako zerrendetan ere parte hartu zuen, euskal gaiak nazioartean zabaltzeko asmoz.

**Geroztiko jarduera** Politika lehen lerroa utzi ondoren, komunikazio mundura eta analisi politikora itzuli zen, hainbat hedabidetan kolaboratzaile gisa parte hartuz. Euskal gatazkaren konponbiderako eta elkarrizketa politikoaren aldeko jarrera defendatu du beti.
Victor Adler

**Victor Adler** (Praga, 1852ko ekainak 24 – Viena, 1918ko azaroak 11) mediku eta politikari austriarra izan zen, Social Democratic Party of Austria alderdiaren sortzaile garrantzitsuenetako bat. Langileen eskubideen eta justizia sozialean lan egin zuen. Gainera, Austria‑Hungariako sozialdemokraziaren batasuna sustatu zuen.

Adler lehenengo University of Vienna‑n medikuntza ikasi zuen eta fisiologo bezela hasi zen baina bere interesa sozialismoan eta langileen baldintzak zeintzuk ziren jakitera pasa zen. 1886an *Gleichheit* (Berdintasuna) aldizkaria sortu zuen eta 1889an *Arbeiter‑Zeitung* (Langileen Egunkaria) argitaratu zuen.  1888/1889an **Austriako Sozialdemokratikoen Alderdia** sortu zuen bertan lehen buruzagia izan zena. 1905ean Langileen Parlamentuan sartu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ride a Crooked Trail

***Ride a Crooked Trail***, 1958ko Jesse Hibbs estatubatuarrak zuzendutako western film bat da. Gia Scala, Henry Silva co-star in the film, directed by Jesse Hibbs, Walter Matthau, Henry Silva eta Joanna Moore aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Banku bat ohostu ondoren, Joe Maybek (Audie Murphy) inguruko herri batean agente federal gisa eta bertako poliziarentzat lan eginez ezkutatzea erabakiko du, Kyle epaile (Walter Matthau) ahaltsuaren agindupean. Orduan Tessa (Gia Scala) agertuko da, bere lapur garaiko kidea, berarekin bere benetako nortasuna jakin ez dezaten maitasun harremana dutelako plantak egingo ditu, honela jana, ezkutalekua eta askatasuna izanik. Gero eta benetakoagoa bilakatzen ari den gezurrezko nortasun batean harrapaturik, eta Tessa eta haren mutilagun ohi Sam Teelerekin (Henry Silva) herriko bankua lapurtzeko aukeraz, bizimodu zintzoa izateko azken aukera edo krimenaren mundu erakargarrira itzultzea erabaki beharko du.

## Aktoreak 
* Audie Murphy: Joe Maybe 
* Gia Scala: Tessa Milotte 
* Walter Matthau: Kyle epailea
* Henry Silva:Sam Teeler 
* Joanna Moore: Brandy Txiki
* Eddie Little: Jimmy 
* Mary Field: Curtis andrea
* Leo Gordon: Sam Mason 
* Mort Mills: Pecos 
* Frank Chase: Ben 
* Bill Walker: Jackson 
* Ned Wever: Clark fiskala
* Richard H. Cutting: Curtis jauna
* Paul Newlan: Ibaiko txaluparen kapitaina (krediturik gabe)

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Bainita

**Bainita** altzairuen osagai mikroskopikoa da, ferrita-kristalen eta burdin karburozko kristalen agregatu batez eratua. Austenitatik sortzen da altzairuak hoztean, perlitaren azaltze-tenperaturaren eta martensitaren kristaltze-tenperaturaren tarteko tenperaturan.

Bainita lehen aldiz deskribatu zuten E. S. Davenportek eta Edgar Bainek (harengandik jasotzen du izena) "iraoketa-tratamendurik gabeko martensitaren antzeko itxura" zuela.

Bainitak orratzak edo plakak osatzen ditu, transformazio-tenperaturaren arabera. Bainitaren xehetasun mikroestrukturalak hain dira finak, ezen mikroskopio elektronikoaren bidez bakarrik baita posible bereizmena. Matrize ferritiko batek eta zementitazko partikula luzangek osatzen dute. Orratzen inguruko fasea martensita da, non eta ez den tratamendu isotermikoa egiten austenita osoa bainita bihurtu arte.

Transformazio bainitikoa ere denboraren eta tenperaturaren araberakoa da, eta transformazio isotermikoko diagrama batean irudika daiteke, perlitaren eraketan baino tenperatura txikiagoetan. 540º-727 °C artean egiten diren tratamendu isotermikoetan perlita sortzen da, eta 215-540 °C artean, trantsizio-produktua bainita da. Transformazio perlitikoak eta bainitikoak elkarren artean lehiatzen dira, eta aleazio baten zati bat baino ezin da perlita edo bainita bihurtu. Beste mikroosagai bat bihurtzea soil-soilik posible da austenita sortu arte berriro berotzea.

Hala ere, perlitan ez bezala, ferrita eta zementita ez daude aleazioaren eta transformazio-tenperaturaren araberako formetan. Mikroegitura tenperaturaren araberakoa da, eta bi morfologia bereizten dira:

* Goi-bainita: perlitarenak baino tenperatura baxuagoko tarteetan eratzen da. Orratzez edo ferritazko makilez osatuta dago, eta horien artean zementita dago.

* Behe-bainita: Ms martensitaren ordenako tenperaturan eratzen da (pixka bat altuagoak).

Nagusiki transformazio isotermikoetan gertatzen da (austempering), baina hozte jarraituan ere gerta daiteke, eta perlitaren eta martensitaren arteko transformazioari dagokio.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Altzairu laster

**Altzairu lasterra** () erreminta-altzairua, aleazio-elementuen eduki eta karbono-eduki handiak dituen eta 600 °C arteko tenperaturak onartzen dituen altzairua da. 

Molibdenoarekin eta wolframioarekin (banadioa eta kromoa ere izan ditzake), erresistentzia ona dute tenperaturarekiko eta higadurarekiko. Oro har, barautsetan eta fresaketetan erabiltzen dute, makina-erremintekin mekanizazio-prozesuak egiteko.

## Historia 
Altzairu lasterra 1898an aurkitu zuen  Frederick Winslow Taylorrek, lanaren egitura-zientifikoaren (taylorismoaren) oinarriak jartzeagatik ezagunagoa zen ingeniari estatubatuarrak. Bethleem Steelen lan egin zuen eta, esperimentu askoren ondoren, aurkitu zuen wolframioa gehitzen ziola wolframioaren % 1 eta % 18 arteko proportzioan aleatutako altzairu bati, eta austenizazio-tenperatura 1200 °C-ra igotzen zuela. Horri esker, gogortasun-propietateak eta higadurarekiko erresistentzia oso tenperatura altuetara arte mantentzen dira.

Robert Mushetek hogeita hamar urte lehenago aurkitutako RMS altzairuan oinarritu zen, eta ebaketa-erremintetarako altzairu onena bezala erabiltzen zen.

Erreminta-altzairu gisa pentsatuta, ohiko ebaketa-abiadura 10 m/min-tik 40 m/min-ra igo ahal izan zuen.

Altzairu azkarrek (HSS) gogortasun-maila handiak dituzte, eta oso erresistentzia ona dute higadurarekiko ijezketa-tenperatura altuetan. Kalitate hori Isurketa Zentrifugatu Bikoitzaren (CC Duplex) metodoaren bidez lortzen da, eta nukleoko materiala Grafito Esferoidaleko (SG) Perlitikoko burdina da.

Konposizioak eta ondorengo tratamendu termikoak ziurtatzen dute HSS materialaren kanpoko geruzaren gogortasuna 80/85 °C-ra iritsiko dela, bizitza baliagarrian zehar gogortasun uniformearekin, eta banadiozko, wolframiozko, niobiozko eta molibdenozko karburo konplexuen egiturak, berriz, higadura uniformea eta higadurarekiko erresistentzia handia ziurtatzen ditu matrize martensitiko batean. Zilindro mota hori akabera-posizioetan erabiltzen da, kanpaina-denborak areagotzeko eta produktu ijeztuaren gainazalean akabera hobea lortzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Xabin Olaizola

**Xabin Olaizola Lasa** (Donostia, Gipuzkoa, 1950eko hamarkada) euskal ekintzaile kulturala, idazlea eta herrigintzako kide nabarmena da. Donostiako Parte Zaharreko bizitza sozialean eta euskaltzaletasunaren sustapenean ibilbide luzea egin du, batez ere jai herrikoien eta auzo-mugimenduen esparruan.

## Biografia 
**Kultura eta Herri Mugimendua** Donostiako Parte Zaharreko bizilagun eta eragile nekaezina, Xabinek funtsezko papera izan du auzoko elkartegintzan. **Arrano Elkarteko** kide historikoa da, eta bertatik euskal kultura, gastronomia eta politika uztartzen dituzten ekimen ugari bultzatu ditu. Bere jarduera beti egon da lotuta ezker abertzaleko mugimenduarekin eta herri-erakundeekin.

**Jai Herrikoiak eta Tradizioa** Donostiako jaiak, eta bereziki **Donostiako Danborrada**, izan dira bere pasio nagusietako bat. Kresala elkarteari eta auzoko beste talde batzuei lotuta, jai hauen alde herrikoi eta parte-hartzailea defendatu du. Horrez gain, inauterietan eta San Tomas egunean ere pertsonaia ezaguna da, jai horien antolakuntzan eta girotzean duen konpromisoagatik.

**Ibilbide Literarioa eta Pentsamendua** Idazle gisa ere jardun du, askotan modu autodidaktan eta herrikoian. Bere testuetan Donostiako memoria historikoa, auzoaren bilakaera eta euskal gatazkaren ondorioak jorratu ditu. Hainbat aldizkari eta herri-hedabidetan kolaboratu du, betiere kritika sozialerako eta umorerako tarte bat utziz.

**Konpromiso Politikoa** Bere ibilbide osoan zehar, euskal presoen eskubideen aldeko mugimenduetan eta Amnistiaren aldeko Batzordeetan parte hartze aktiboa izan du. Frankismo ondorengo trantsizioan eta ondorengo hamarkadetan, erreferentea izan da Donostiako kale-borroka kultural eta politikoan.
Tom Connally

**Thomas Terry Connally** (Hewitt, Texas, 1877ko abuztuaren 19a – Washington D.C., 1963ko urriaren 28a), Alderdi Demokratikoa estatubatuar politikaria. Texasko Ordezkarien Ganberako ordezkaria (1901–1904) izan zen, Falls konderriko fiskala (1906–1910), AEBetako Kongresuko kidea (1917–1929) eta Texasko senataria (1929–1953). Senatuaren Kanpo Harremanetarako Batzordeko eta Eraikin Publikoen Batzordeko presidentea ere izan zen, gainera Nazio Batuak-en sorreran ordezkaria (1945) eta Marshall Planean parte hartu zuen.
Zementita

**Zementita** burdinaren eta karbonoaren konposatu kristalinoa da, oso gogorra (700-800 Brinell) eta hauskorra. Burdinurtu zurietan, tenplatuetan, altzairu zementatuetan eta altzairu hipereutektoideetan azaltzen den osagai nagusia da. Zementitak karbonoaren % 6,67 dauka, eta metatzeko metalarteko konposatu bat da. Zementitaren konposizio kimikoa Fe3C bada ere, kristal-egitura ortorronbikoa da, eta 12 burdina-atomo eta 4 karbono-atomo ditu gelaxka bakoitzeko.

## Propietate fisikoak 
Zementita oso gogorra da; izan ere, karbono-altzairuen osagairik gogorrena da, 68 HRc-ko gogortasunarekin. Zementita osagai hauskorra da, luzapenik gabea eta erresilientzia gutxikoa. 1227ºC-ko urtze-tenperatura du. Zementita oso gogorra eta hauskorra denez, ezin da erabili ijezketa- edo forjaketa-eragiketetan, zaila baita esfortzu-kontzentrazioetara egokitzea.

Diagrama metaegonkorraren arabera solidotzen diren Fe-C aleazio guztien fase bakarrak ferrita eta zementita suberaketa-egoeran daude. Zementita mikroosagai gisa ager daiteke, edo ferritaren ondoan, ferrita edo perlita izeneko zementita ez den mikroosagai bat osatuz.

## Mikroskopio-behaketa 
Zenbait modu daude islapen-mikroskopio batean aleazio baten zementita behatzeko. Erreaktibo erabilienak beroko sodio pikratoa eta NITAL-3 dira. Lehenengoak erabat iluntzen du zementita, eta bigarrenak, berriz, zementitaren alearen ertzari baino ez dio erasotzen, nukleo zuria utzita.

Solido-egoerako fase disolbagarria da, tratamendu termiko egoki baten bidez (grafitizazio-suberaketa) desagerraraz daitekeena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vicente Biteri Axpe

**Vicente Biteri Axpe, Bingen Biteri** bezala ezaguna 1907ko urriaren 27an jaio zen Otxandion. Euskal abertzalea, euskaltzalea, irakaslea eta propagandista izan zen. XX. mendearen lehen erdian jardun politiko eta kultural nabarmena izan zuen, bereziki euskararen aldeko ekinean. Gazteetaik lotu zen mugimendu abertzalera, eta **Juventud Vasca de Bilbao** elkartean parte hartu zuen, eta hizlari gisa jardun zuen euskaraz. Halaber, **Euzkadi** egunkarian kolaboratu zuen. 

1936ko **Espainiako Gerra Zibila** garaian, Eusko Jaurlaritzako Gobernazio eta Segurtasun Sailean aritu zen lanean, **Telesforo Monzón**ek eskatuta. Bilbo erori ondoren, erbesteratu egin zen; lehenik Frantziara joan zen eta ondoren Argentinara. 

Buenos Airesen, euskal diasporako hainbat erakundetan parte hartu zuen, besteak beste **Laurak Bat**, **Acción Vasca** eta **Euskaltzaleak** elkarteetan. Era berean, euskararen irakaskuntzan aritu zen, hizkuntzaren sustapenean lagunduz. 

= Erreferentziak =
1.https://www.euskalkultura.eus/espanol/en-otros-medios/bingen-biteri-miembro-de-laurak-bat-accion-y-euskaltzaleak-el-jeltzale-que-anhelo-ganar-a-los-franquistas-en-euskera-en-deia

2.https://www.sabinoarana.eus/storage/foundation/es/2022-4.pdf

3.https://www.facebook.com/deia.bizkaia/posts/vicente-biteri-axpe-bingen-fue-requerido-por-el-consejero-monz%C3%B3n-con-el-fin-de-d/10159120076064675/
Erreminta-altzairu

**Erreminta-altzairua** erremintak egiteko altzairu egokia da. Sail desberdinetan banatzen dira: erremintatarako karbono-altzairuak, erremintatarako altzairu bereziak: kromo-altzairuak, kromo/molibdeno/wolframio-altzairuak, altzairu lasterrak.

Erreminta-altzairua materialek ebakidura, presio edo txirbil-harroketa bidez duten forma, tamaina eta neurriak aldatzeko tresnak edo erremintak fabrikatzeko erabili ohi den altzairua da. Erreminta-altzairuek karbono-edukia % 0,30etik gorakoa izan ohi dute, baina, batzuetan, zenbait erreminta fabrikatzeko ere erabiltzen dira, karbono-eduki txikiko altzairuak ( % 0,5etik % 0,30era).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Malguki-altzairu

**Malguki-altzairuak** isurpen-muga altuko altzairuak da. Tenplatu eta iraotu egiten dira gehienetan, % 2 ingururainoko Si- eta Mn-edukia izaten dute eta zenbaitek % 1,2 rainoko Cr-edukia ere bai.

Malguki-altzairua malgutasun handiko altzairu mota bat da, eta nolabaiteko deformazioa jasan ondoren bere egoera berreskuratzen duten elementuak fabrikatzeko erabiltzen da, hala nola malgukiak eta baleztak. Autoen eta beste ibilgailu batzuen txasisak fabrikatzeko ere erabiltzen dute, energia zinetikoa pixkanaka eta eraginkortasunez xurgatzeko gaitasuna baitu, eta istripu batean bidaiariengana iristen dena murrizten du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lucio Artetxe Arana, "Luki"

Lucio Artxetxe, “Luki” (Bermeo, Bizkaia, 1898ko abenduaren 13a – Bilbo, Bizkaia, 1974ko abenduaren 20a) politikari eta ekintzaile jeltzalea izan zen. Euzko Alderdi Jeltzalearen (EAJ) kidea zen, frankismo garaiko isilpeko erresistentziaren arduradun nagusietako bat eta Juan Ajuriagerraren konfiantzazko gizona.

Espainiako Gerra Zibilean, 1937ko ekainean, Laredora (Kantabria) joan zen babes bila. Urte bereko abuztuan tropa italiarrek atxilotu zuten Santoñan. Heriotza-zigorra ezarri zioten, baina zigorrak kommutatu egin zuten eta 1943an aske geratu zen arte kartzelan egon zen.

Behin aske geratuta, Euskal Erresistentzian parte hartzen jarraitu zuen. Bere enpresa propioa erabili zuen egitura klandestinoa mantentzeko, eta horrek galera ekonomiko handiak eragin zizkion. 1951n, Euzko Gaztedi (EGI) gazte erakundearen berrantolaketan parte hartu zuen. Halaber, EAJ alderdia Nerbioiko Ezkerraldean berregituratzeaz arduratu zen. Bere jarduera politikoa dela eta, behin baino gehiagotan atxilotu zuten frankismoan zehar.

## Erreferentziak 
* «Lucio “Luki” Artetxe, el hombre de la eterna sonrisa», Sabino Arana Fundazioa, 2024-12-13.
* «Lucio “Luki” Artetxe, betiko irribarrea zuen gizona», Sabino Arana Fundazioa.
Lazar Damjanović

**Lazar Damjanović** () politikari eta abokatu montenegroarra izan zen.

## Biografia 
Potočilo, Danilovgradetik gertu, 1880ko apirilaren 12a jaio zen. Cetinjen eta Nišen hezi zen, eta Belgradoko Zuzenbide Fakultatean graduatu zen 1906an. Ikasketetan zehar, Marko Daković eta Todor Božovićekin batera, Montenegroko Ikasleen Klubaren sortzaileetako bat izan zen. Montenegroko Unibertsitateko Gazteriaren Montenegroko Egoerari buruzko Hitzaldiaren 16 sinatzaileetako bat izan zen, Nikolas printzearen erregimena eta 1905eko Montenegroko Konstituzioa kritikatzen zituena. Oposizioko Herri Alderdiaren hurbila zen eta Gazte Mugimenduko buruzagietako bat. 1908ko Bonba Aferan parte hartzeagatik susmagarria izan zen eta 10 urteko espetxe zigorra ezarri zioten absentzian. Montenegroko agintariek Serbiatik kanporatzeko eskatu zituzten Montenegroko emigrante, ikasle eta ikasleen zerrendan zegoen. M. Daković-en laguntzaile estu gisa, 1911tik aurrera, Naprijed egunkaria argitaratzen zuten montenegriar emigrante politikoen bi taldeetako bat zuzendu zuen. 1911ko azaroan sortutako "*Rad i Sloboda*" erakundeko presidenteordea izan zen, "*Montenegron bizitza guztiz librea eta aurrerapen orokorra irabaztea eta mantentzea*" helburu zuena. Amnistia jaso ondoren, 1913an Montenegrora itzuli zen eta kazetaritzari ekin zion buru-belarri. 1916-1918ko okupazioan zehar, Hungarian espetxeratu zuten. Monarkia erori ondoren, Montenegrora itzuli zen eta Podgorica barrutiko Vražegrm-eko Kapitaintzako Batzar Nazionaleko diputatua izan zen. Batzarreko Presidentetzako presidenteordea izan zen, eta geroago Herri Batzorde Exekutiboko kidea, eta Serbiarekin batu arte, Montenegroren behin-behineko administrazioa izan zuen haren eskuetan. Herri Ordezkaritza Aldi Baterakoan diputatu gisa aritu zen, eta ondoren Cetinjeko Barrutiko Auzitegiko epaile izan zen, eta, 1933tik aurrera, Podgoricako Auzitegi Nagusikoa. 1941-1945eko okupazioan, erresistentzia mugimendu errealistaren gertukoa izan zen, eta 1944ko azaroan Montenegro, Boka eta Stari Ras-eko Batzorde Nazionaleko kide hautatu zuten. Esloveniara sartzeko saiakeran hil zuten 1945eko martxoaren 18an.

## Kanpo estekak
Felix Arrieta

**Felix Arrieta Jauregi** (Eibar, 1920ko hamarkada – XX. mendearen amaiera) euskal herritar ekintzaile eta pentsalari politikoa izan zen. Euskadi Ta Askatasuna (ETA) erakundearen lehen belaunaldiko kidea. Bere ibilbidean, 1960ko hamarkadako ekintza zuzenetan eta nazio askapeneko mugimenduetan parte hartu zuen. Eibarko Alfa lantegiko mekanikari gisa, langile mugimenduaren eta abertzaletasunaren arteko lotura landu zuen. 1961eko uztailaren 18ko sabotaje ekintzetan parte hartzeagatik atxilotua, torturatua eta kartzelatua izan zen. Ondoren, Venezuelara erbesteratu zen.

## 1961eko uztailaren 18ko operazioa 
1961. urtea ezinbestekoa da Arrietaren biografia ulertzeko. Urte hartako uztailaren 18an, Espainiako Gerra Zibilaren hasieraren 25. urteurrenean, ETAk bere historiako lehen ekintza armatu eta sabotaje multzo garrantzitsua planifikatu zuen. Helburua frankismoaren indar erakustaldia sabotatzea eta nazioarteari euskal erresistentziaren biziraupena erakustea zen.

Felix Arrietari Donostiako Gipuzkoako Agente Komertzialen Elkargo Ofizialeko balkoian zegoela bandera espainiarra erretzeko agindua eman zitzaion likido sukoia erabiliz. Ekintza hau, sinbolikoki, eraso zuzena zen erregimenaren ikur nagusiaren aurka, hau Bilbo-Donostia trenbideko sabotaje saiakerarekin batera gertatu zen, non Guipuzkoako bando frankistan egondako pertsonak zeramatzan. Trena bidetik ateratzen saiatu ziren, arrakastarik gabe. Arrietaren kasuan, bere motozikletaren identifikazioa eta bandera erretzean eskuan jasan zituen erreketak izan ziren poliziarentzat proba ukaezinak atxilotua izateko.

Uztailaren 18ko gauerdian, Donostiatik Eibarrera itzuli eta gutxira, Brigada Politiko-Sozialeko (BPS) agenteek Arrieta bere etxean atxilotu zuten. Horren ondorioz,operazio polizial baten bitartez poliziak hurrengo asteetan hogeita hamar pertsona inguru atxilotu zituen Gipuzkoan.

Felix Arrietari bost urteko kartzela zigorra ezarri zioten. Zigorraz gain, bandera erretzeak eragindako kalteak ordaintzera behartu zuten.

## Erbestealdia Venezuelan 
Espetxetik atera ondoren, Arrietak, bere karguekin Euskal Herrian lan egiteko eta bizitzeko zituen zailtasunak ikusita, erbesterako bidea hartu zuen. Frantziatik igaro ondoren, Venezuelara iritsi zen.

Venezuelan, Eibarko beste hainbat kiderekin egin zuen topo. Euskal komunitatea oso aktiboa zen Caracasen, Puerto la Cruzen eta beste hainbat hiritan. Arrietak bere lanbidearekin jarraitu zuen, baina berehala inplikatu zen euskal erresistentziaren kanpoko egituran.

## Erreferentziak 
* https://revistaqdc.es/1961-la-primera-operacion-policial-contra-eta/
* https://es.scribd.com/document/536322734/Diaspora-Vasca-America-Siglo-XX-Venezuela-1939
* https://es.scribd.com/document/556675414/El-Elemento-Vasco-en-Venezuela-Exilio-Siglo-XX
* Melitón Manzanas
Arthur Deakin

**Arthur Deakin** (Sutton Coldfield, Warwickshire, 1890eko azaroaren 11 - 1955eko maiatzaren 1a) buruzagi sindikal britainiarra izan zen. Transport and General Workers’ Unioneko (TGWU) idazkari nagusia izan zen 1940 eta 1955 artean; Erresuma Batuko XX. mendeko sindikatu garrantzitsuenetako bat.

Deakin hamahiru urterekin hasi zen siderurgia-industria lanetan, eta Lehen Mundu Gerran, sindikatu-mugimenduan murgildu zen. 1919an, TGWUren barruan lanaldi osoko eginkizun sindikalak betetzen hasi zen. 1940an, Ernest Bevin ministro izendatu zutenean, Deakinek bere kargua hartu eta idazkari nagusi bihurtu zen. Gauzak horrela, jarrera antikomunistadun lidergoarekin, gerraosteko Alderdi Laboristaren politikan eragin nabarmena izan zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bolo Yeung

**Yeung Sze**, txinera sinplifikatuz: 杨斯; txinera tradizionalez: 楊斯; Jyutpingez: joeng4 si1; pinyinez: Yáng Sī; ezagunagoa **Bolo Yeung** izenaz (1946ko otsailaren 3a, Meizhou, Guangdong), hongkongdar borroka arteetako artista, kulturista eta aktore bat da.
José Millán Astray

**José Millán‑Astray** (La Coruña, 1879 – Madril, 1954) militar espainiar general eta Spanish Legion edo *Tercio de Extranjeros*-eko sortzailea izan zen. Rifeko kanpainetan parte hartu zuen, non hainbat zauri larri jasan zituen eta non besoa eta buruaren zati bat galdu zuen. 1920an Tercio de Extranjeros sortu zuen, Espainiako Legioaren kultura oinarriak ezartzen, indar armatuen artean errespetu handia lortu zuen.

Gerra Zibilean, bando nazionaleko propaganda eta komunikazioan lan egin zuen, eta ondoren FET y de las JONS alderdiko kide eta Espainiako Gorteetako prokuradore izendatu zuten. Bere ibilbidea eztabaidagarria izan da: militar gisa ospetsua izan zen eta Frankismoaren sinbolo bihurtu zen, baina bere eginkizunak eta ideologiak kritika handiak jaso dituzte historian.
Josu Aspuru

**Josu Aspuru** euskal abertzaletasunaren historian, eta bereziki Venezuelako erbestealdiaren testuinguruan, pisu esanguratsua duen pertsonaia da. Haren bizitzak eta jardun politikoak euskal diaspora politikoaren eta erresistentziaren arteko lotura organikoa irudikatzen dute, 1960ko hamarkadan euskal abertzaletasuna krisi eta eraldaketa sakon baten murgilduta zegoenean. Aspuruk funtsezko papera bete zuen ideologia berrien hedapenean eta belaunaldi arteko zubiak eraikitzen, edo, zenbaitetan, haiek apurtzen, euskal erresistentziaren barne-dinamikak eraldatuz. 

Gerra Zibilaren osteko errepresioak eta miseria ekonomikoak euskal familia asko bultzatu zituen Ameriketara. 1940ko eta 1950eko hamarkadetan, Venezuela euskal abertzaleen kokaleku nagusietako bat bihurtu zen, neurri handi batean herrialde horrek eskaintzen zituen aukera ekonomikoengatik eta euskal gobernuarekiko eta Euzko Alderdi Jeltzalearekiko (EAJ) zegoen harrera onagatik. Josu Aspuru giro honetan hazi eta hezi zen.

## Ideologiaren bilakaera 
1960ko hamarkadan, euskal gazterian (bai Euskadin eta baita Venezuelan ere) pentsamendu marxistaren eragina nabari zen. Venezuelan, giro politikoa oso bizia zen. Aspuruk eta bere taldeak euskal abertzaletasuna modernizatu nahi zuten, Europako ezkerreko mugimenduekin parekatuz.

Hala ere, bilakaera honek talka handiak eragin zituen EAJrekin. Jeltzaleek "komunistatzat" jotzen zituztelako,  Aspuruk bere aldetik, defendatzen zuen euskal herriaren askatasuna ezin zela lortu justizia sozialik gabe.

## Errepresioaren indarra eta euskal hezkuntza 
Aspururen bizitzan, hezkuntzak eta katekesiak garrantzi handia izan zuten. 1950eko hamarkadako Bizkaian, ikuskariek kontrol zorrotza ezartzen zuten horregatik, Caracasen bultzatutako ekimenek, sarritan, euskal kultura eta hizkuntza babestea zuten helburu, metropolian jasan ezin zen askatasuna erabiliz. Izan ere hezkuntza erresistentzia gisa ulertzen zuen.

## Venezuelako egoera politikoaren eragina 
Venezuelan bizi izan zen garaian, herrialdea bere sistema demokratikoa finkatzen ari zen, baina baita barne-gatazka armatuak jasaten ere (guerrilla taldeak). Testuinguru honetan Venezuelako gobernuaren eta euskal diasporaren arteko harremana konplexua zen: batetik, elkartasuna zegoen (Leizaola lehendakariaren bisitak, adibidez), baina bestetik, Venezuelako segurtasun indarrek begi txarrez ikusten zituzten talde radikalak.

Aspuruk eta bere taldeak bazekiten oreka hori mantentzen. Hala ere, haien diskurtsoa gero eta argiagoa zen: euskal borroka mundu mailako mugimendu antiautoritarioen parte zen.

## Erreferentziak 
* https://www.euskariana.euskadi.eus/euskadibib/eu/num/1001.do?format=isbd
* https://www.euskariana.euskadi.eus/euskadibib/es/num/1001.do?format=etiquetado
Patxi Subijana

Patxi Subijana (Gipuzkoa,1958, 2026ko otsailaren 19an) Astigarragako Martutene eta Ergobia auzoen artean jaio zen, euskal nekazari eta abeltzaina zen, Artadia/Ezkutxerri proiektuaren sortzailea. Bere ibilbidean zehar, baserri-munduaren tradizioa eta kalitatezko produktuen ekoizpena uztartzeagatik nabarmendu da.

## Ibilbidea 
Gaztea zenean unibertsitatean Kimika gradua ikasi zuen arren, nekazaritza ingeniaria izan nahi zuena zen. Hala ere, ikasketak amaitu zituenean, bere lagunekin batera abeltzaintzaren abenturan murgiltzea erabaki zuen. Hortaz, bere empresa sortu zuen, Artadia.

Patxi Artadia proiektuaren arima zen, Agurtzane alabarekin batera. Empresa honen egoitza Getarian dago, baserri batea. 

Subijana erreferente bilakatu da euskal gastronomiaren lehen pausoan: lehengaiaren ekoizpenean. Donostiako Bretxa azokan eta antzeko plazetan funtsezko figura da, eta sukaldari handiekin elkarlanean aritu da produktuaren bikaintasuna sustatzeko.

## Erreferentziak 
https://artadia.eus/es/sobre-nosotros/

https://www.eitb.eus/es/audios/detalle/1208668/audio-magazine-ae-entrevistan-patxi-agurtzane-subijana/
Elliott Roosevelt

**Elliott Roosevelt** (New York, 1910eko abenduaren 31 - Scottsdale, 1990eko urriaren 27a) Estatu Batuetako militar, idazle eta irrati-esataria izan zen. Franklin Delano Roosevelt AEBetako presidentearen eta Eleanor Roosevelten hirugarren semea izan zen. Bigarren Mundu Gerran pilotu gisa egindako lanagatik eta bere gurasoei buruz idatzitako liburuengatik da ezaguna.

## Bizitza eta familia 
Elliott Roosevelt familia boteretsu batean jaio zen; bere aita AEBetako presidentea izan zen eta bere ama giza eskubideen aldeko aktibista ospetsua. New Yorken igaro zuen haurtzaroa eta Groton School ikastetxe pribatuan ikasi zuen. Gaztetan, ez zuen unibertsitatera joan nahi izan eta hainbat lanetan aritu zen publizitatearen eta irratiaren munduan. 

Bere bizitza pertsonala nahasia izan zen: bost aldiz ezkondu zen eta hainbat seme-alaba izan zituen. Gainera, bere aita (Elliott Roosevelt Sr., Theodore Roosevelt presidentearen anaia) alkoholismoarekin borrokatu zen gizon bat izan zen, eta Elliott bera ere polemika askotan egon zen nahasita bere negozioak eta bizitza pribatua zirela eta. 

## Ibilbide profesionala eta lanak 
Elliott Rooseveltek bide propioa egin nahi izan zuen politikatik kanpo, baina gerrak eta idazketak markatu zuten bere karrera:

* **Bigarren Mundu Gerra**: 1940an AEBetako Armadako kapitain izendatu zuten eta brigadier jeneral mailara iritsi zen 1945ean. Hegazkin-laguntzaile eta inteligentzia-ofizial gisa lan egin zuen, aire-argazkigintza teknika berriak garatuz. 
* **Idazle eta esataria**: Gerra ostean, 22 misterio-eleberri idatzi zituen eta bere gurasoen bizitza pribatuari buruzko liburu polemikoak argitaratu zituen. 
* **Politika**: 1965ean Miami Beacheko alkate hautatu zuten, baina bi urte geroago kargutik kendu zuten.
Jose Fernandez Vaqueriza

**Jose Fernandez Vaqueriza** (Donostia, 1941 –2016ko maiatzaren 3a) donostiar arraunlari eta kirol-sustatzaile nabarmena izan zen. Donostiako arraunaren historian funtsezko pertsonaia, Donostia Arraun Lagunak elkartearen sorreran eta garapenean egindako lanagatik da ezaguna batez ere.

## Bizitza 
Fernández Vaqueriza bere bizitzako hainbat etapatan izan zen Arraunketa Federazioko presidentea. Ikasi zuen arraunean Ur Kirolak eskolan. 1988an Espainiako arraun federazioko presidente hautatu zuten, 1992ra arte, bere sorterrira itzuli eta 2005era arte izan zen EAEko federazioko presidente. Hala ere, 2009an berriro aurkeztu zen EAEko federazioko presidente izateko hauteskundeetara eta herriaren botoei esker irabazi zuen. 

Bere arraunketa ibilbidean Espainiako txapeldun izan zen eta urte asko eman zituen profesionala izaten. Baina beti izan da leial berak sortutako klubarekiko, Donostiako Arraun Lagunak-ekiko, beti hor egon den klubarekiko eta bere bizitza eskaini dion klubarekiko.

## Erreferentziak 
https://www.noticiasdegipuzkoa.eus/deportes/2016/05/04/fallece-josetxo-fernandez-vaqueriza-4080280.html

https://www.turaris.net/es/publicacions/articulos_10/s_biografias_3/la-junta-directiva-de-la-federacion-espanola-de-remo_192

https://www.argia.eus/argia-astekaria/1112/vaqueriza-politikoek-bazterturik-daukate-arrauna
Jose Maria Agirrebaltzategi

Jose Maria Agirrebaltzategi 1910eko ekainaren 2an jaio zen Oñati herrian (Gipuzkoa). Gaztea zenik, gaztea zenean apaiz ordenatu zuten eta Aperreguira (Araba) bidali zuten.  Han, gerra zibilak ustekabean harrapatu zuen, eta, beste kide batzuk bezala, militar matxinoen jazarpena jasan zuen. Bere dinamismo apostolikoa ezagutu zuten Gipuzkoako hainbat parrokiak eta bere azken helmuga bere jaioterriko San Migel parrokia izan zen.  

## Lanak 
Argentinar Errepublikara egindako emigrazio gipuzkoarraren historia izan bere XIX.mendeko lanaren emaitza; genealogiari eta heraldikari buruzko lanak eginda. Gipuzkoako Foru Aldundiak Oñatiko Unibertsitateko Artxiboa antolatzeko ardura eman zion. Lan horri ordu asko eskaini zizkion ordenazio aztertzailez, eta adimena eta gogoa jarri zituen bere lanean. 

Korpusetako ospakizunak eta Arantzazurako peregrinazioak antolatu zituen. Horrez gain, Oñatiko Artzaizakurren txapelketen sortzailea izan zen.

## Omenaldia 
1982ean hil zen lotan zegoenean Oñatin otsailaren 28an 71 urte zituelarik. Gipuzkoa osoak omenaldia egin zion. Oñatiko parrokia-elizan, ehun apaizek baino gehiagok Donostiako Goitzain jauna inguratu zuten aldarean, meza konkortuan.  

## Erreferentziak 
https://urazandi.euskaletxeak.eus/vol1/dvd04/Bolet%EDnIAEV/htm/index.htm

https://www.ikasbil.eus/documents/20928/15578813/HABE+51.pdf
Felix Bergara

**Felix Bergara** (Eibar, Gipuzkoa, 1940 - Eibar, Gipuzkoa, 2013) Euskal Herriko Apaiz Koordinakundeko kide izandako elizgizona izan zen. Eibarren parroko bezala lan egin zuen. Gaztetan fabrika batean ibili zen, eta 24 urte zituela apaizgaitegian hasi zen eta Giza Zientziak ikasi zituen.   1969an Azitaingo abade izendatu zuten. 2009an omenaldia egin zitzaion Arrateko Kantabria jatetxean. Felix Bergara 2013an hil zen. 

Azitaingo parrokiako eliztar batzuek ez zuten begi onez ikusten Bergarak bere sermoietan erlijioa eta politika uztartzea. Bere sermoiak beti uneko egoerarekin lotzen zituen (politika, gatazka, miseria...). Dirudunen aberastasunarekin oso kritikoa zen. Espetxean egon zen eta bere autoari su eman zioten behin.  Santa Ageda eguna ohitura paganoa izan arren, Bergara apaiza ere inplikatzen zen.  Felix Bergara abadea Herria 2000 Eliza plataformako kide izan zen.  Felix Bergara abadearen errautsak Iparraldean bota zituzten, horrela idatzita utzi zuelako.
Pedro Maria Amorrortu

Pedro María Amorrortu (Bilbo, Bizkaia, 1895 inguruan – Buenos Aires, Argentina, 1970 inguruan) enpresari bilbotarra eta Argentinako euskal komunitateko buruzagi nabarmena izan zen. Argentinako Euskal Erakundeen Federazioko (FEVA) lehendakari izan zen.
Bilbon jaio zen eta 1910eko hamarkadan Argentinara emigratu zuen. Oso gaztetatik bere aitarekin lankidetzan aritu zen arte grafikoen garapenean. Ondoren, sektore horretan eta paperaren industrian enpresen sortzaile eta sortzaile gisa jardun zuen.
Gaztetatik euskal kultura bultzatu zuen: 1913an, bere anaia Felixekin batera, Argentinako euskal gazteen dantzari talde batean hasi zen.

## Kargu instituzionalak 
Argentinako euskal erakundeetan jardun garrantzitsua izan zuen. **Acción Vasca** erakundeko bazkide sortzailea izan zen eta Buenos Airesko **Laurak Bat** euskal etxeko argitalpen gehienetan (40, 50 eta 60ko hamarkadetan) parte hartu zuen. 1955ean **Argentinako Euskal Erakundeen Federazioa (FEVA)**ren lehendakari izendatu zuten. Halaber, **Instituto Americano de Estudios Vascos** (Euskal Ikasketen Amerikar Institutua) erakundeko kidea izan zen.

## Erreferentziak 
* Amorrortu Elexondo, Pedro María de. Auñamendi Eusko Entziklopedia. https://aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus/es/amorrortu-elexondo-pedro-maria-de/ar-26475/
* «Historia del Laurak Bat de Buenos Aires», Urazandi bilduma, Euskadi.eus. https://www.euskadi.eus/comunidad-vasca-en-el-exterior-coleccion-de-publicaciones-urazandi/web01-s1leheki/es/adjuntos/urazandi09.pdf
Andoni Astigarraga

**Andoni Astigarraga** (Soraluze, Gipuzkoa, 1920ko apirilaren 14a - Buenos Aires, Argentina, 1991ko abuztuaren 8a) euskal idazle eta politikaria izan zen. Argentinako euskal komunitatean eta Eusko Jaurlaritzaren erbestean kargu garrantzitsuak bete zituen. Bere idatzietan hainbat ezizen erabili zituen, hala nola Andoni de Soraluze, Astilarra, A. eta Kiroltzalea.
Gerra garaian Argentinara erbestetu zen. Urte luzez Eusko Jaurlaritzaren Argentinako ordezkaritzan aritu zen; hasieran Pedro de Basalduaren laguntzaile gisa eta ondoren, ordezkaritza horren buru gisa. Halaber, **Confederación Vasca de América** eta **Federación de Entidades Vasco-Argentinas (FEVA)** erakundeetako lehendakari izan zen.

Kulturararen sustatzaile gisa, Buenos Airesko Ekin argitaletxearen eta *Euzko Deya* aldizkariaren sorreran parte hartu zuen.

Euskarazko zein gaztelaniazko prentsan kolaboratzaile oparoa izan zen. Bere artikuluak *Nación Vasca*, *Euzko Deya*, *Alder-di*, *Laurak Bat* eta *Danak Bat* bezalako aldizkarietan argitaratu ziren.

Bi liburu nagusi idatzi zituen gaztelaniaz:
* *Riqueza y economía del País Vasco* (Buenos Aires, 1945). Euskarara *Euskal Herriko aberastasuna eta ekonomia* izenburuarekin itzulia.
* *Historia documental de la guerra en Euzkadi* (Mexiko, 1955). Euskarara *Euzkadiko gerraren agiri-historia* izenburuarekin itzulia.

## Erreferentziak 
* Astigarraga Larrañaga, Andoni de, Auñamendi Eusko Entziklopedia. https://aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus/es/astigarraga-larranaga-andoni-de/ar-15877/
* Andoni de Astigarraga, Sorapedia (Soraluzeko wiki). https://www.sorapedia.eus/wiki/Andoni_de_Astigarraga_(eu)
* «Cincuentenario de la Federación de Entidades Vasco-Argentinas», Euskonews, 2006-12-22.
Santiago Soto

**Santiago Soto** (Donostia) Moto Club de la Capital Donostiarraren (**Gipuzkoako Moto Kluba**) presidentea izan zen 1955eko uztailaren hasieratik. Sortu zenetik presidenteorde kargua bete zuen, presidentetzara igaro arte. Elkarteko zuzendaritzan egindako ibilbideaz gain, Donostian antolatzen ziren motoziklismoarekin lotutako kirol jarduera eta lehiaketa ugarien sustatzaile nagusietako bat izan zen. 

## Ibilbide profesionala 
1948a urte garrantzitsua motorismoarentzat. Gipuzkoako Real Moto Kluba Gerra Zibilaren hasieran desegin zen, eta Santiago Soto buru duen zale-talde saiatu bati esker, berriro eratu zen. Talde horren ekimenari esker, eta batez ere Santiagori esker, **Nazioarteko Abiadura Sariak** sortu ziren hurrengo urteetan Donostiako Amarako Zirkuituan. Bere ibilbideak eragin handia izan zuen motorismoaren hedapenean eta kirol modalitate honen normalizazioan.

## Gipuzkoako Moto Kluba 
Gipuzkoako Moto Kluba, ondoren Gipuzkoako Real Moto Club izenez ezaguna, jarduera nabarmena izan zuen bere lehen urteetatik euskal motorismoaren esparruan. 
thumb|Motorzale taldea Gipuzkoako Moto Club aurrean Bilboko Plazan
1915eko irailean antolatu zuten bere lehen irteeretako bat, helmuga gisa Zaldibarko bainuetxea izanda, eskualdeko moto lehiaketen hastapenekin bat eginez. 

Espainiako Gerra Zibilak eta nazioarteko testuinguruak eragindako etenaldiaren ondoren, Gipuzkoako Moto Kluba 1948an berriz eratu zen Santiago Sotoren gidaritzapean bildutako zale talde baten ekimenari esker. Haren bultzadaz, klubak Amarako Donostiako zirkuituan egin ziren Nazioarteko Abiadura Sariak sortu zituen, 1948 eta 1957 artean modu ez-jarraituan ospatu zirenak.

### Lehen urteetako jarduera eta pilotu nabarmenak 
Lehen hastapeneko urteetan, klubaren inguruko pilotuek emaitza aipagarriak lortu zituzten hainbat probatan. Esate baterako Madrilen, Gernikan edo 1916ko Donostia-Madril lasterketan. 

Pilotuei  begira, garai honetan **Eduardo**, **Victor** eta **Julio Landa** bezalako figurak nabarmendu ziren. Hauek Gipuzkoako motorismoaren garapenean lagundu zuten, **Peña Motorista de Vizcaya** bezalako beste erakundeekin batera. 
thumb|208x208px|Lasarteko zirkuitua
Klubak tamaina handiagoko ekitaldietan parte hartu zuen ere, hala nola Lasarteko zirkuituan egindako Aste Mobilistikoan, 1910eko eta 1920ko hamarkadetan Euskal Herriko motorismoaren garapenean bere presentzia sendotuz.

1948 eta 1957 urteen artean ospatutako Nazioarteko Abiadura Sarietan estatuko eta nazioarteko pilotu ospetsuak bildu ziren, munduko txapeldunak eta Europako motorismoaren figura garrantzitsuak barne. Aro honetan klubak zeregin esanguratsua izan zuen Espainiako motorismoaren berpiztean, marka nazional berrien sorrera eta hainbat hiritan antolatutako proben egutegiaren sendotzearekin batera. 

## Erreferentziak