open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bill Shankly

**William Shankly** edo **Bill Shankly** (Glenbuck, Ekialdeko Ayrshire, 1913ko irailaren 2a – Liverpool, 1981eko irailaren 29a) eskoziar futbolari eta entrenatzailea izan zen, Liverpool FCen egindako lanagatik ezaguna batik bat.

Shankly zetorren komunitate meatzari txiki batetik, eta futbolari moduan Carlisleko taldean hasi zen, Eskozian, baina ibilbide gehiena Preston North Enden egin zuen, Ingalaterran. Bigarren Mundu Gerra eta gero, Carlislera itzuli zen entrenatzaile moduan, eta 1959an Liverpoolera joan zen lanera, taldea Bigarren Mailan hartu eta hurrengo urteetan berreraiki zuelarik. Izan ere, 3 aldiz irabazi zuen Lehen Mailako Liga, birritan Kopa eta behin UEFAko Kopa, taldearen lehenengo titulu kontinentala. 1974an irabazi zuen azken titulua (Kopa), eta 7 urte geroago hil zen, 68 urte zituelarik, miokardio infartu akutu batek jota.

## Kirol ibilbidea 
### Jokalari moduan 
* 1932–1933: Carlisle Uniteden 16 partida (0 gol).
* 1933–1949: Preston North Enden 297 partida (13 gol). Kopa irabazi zuen 1938an.

### Entrenatzaile moduan 
1959tik 1974ra Liverpool FCen entrenatzailea izan zen. 9 titulu hauek eskuratu zituen:

* Lehen Mailako Liga (3): 1964, 1966 eta 1973an.
* Kopa (2): 1965 eta 1974an.
* UEFAko Kopa (1): 1973an, Borussia Mönchengladbach garaituta.
* FA Charity Shield (3): 1964, 1965 eta 1966an.

## Kanpo estekak 
* Bill Shanklyri buruzko webgunea.
Carlos Diaz Arkotxa

**Carlos Diaz Arkotxa** (Bilbo,  - Gasteiz, ) bizkaitar militarra izan zen. Espainiako Lurreko Armadan sartu eta Espainiar Legioan izan ondoren, teniente-koronel izendatu zuten. Ertzaintza sortu zutenean, bere lehenengo buruzagi izendatu zuten. ETAk erail zuten bonba bat erabiliz.

## Erreferentziak
Zemlako matxinada

**Zemlako matxinada** (; ) edo **Zemlako intifada** () espainiar kolonialismoaren aurkako lehendabiziko altxamendua izan zen, 1970eko ekainaren 17an gertatu zena.

Deskolonizazio garaia zela eta, Espainiako Gobernuak Mendebaldeko Sahararen estatusa aldatu zuen, kolonia izatetik probintzia izatera. Aldaketa ospatzeko, ekainaren 17an festa bat egitekotan zen Aaiungo Afrikako plazan, emanaldiak, desfileak eta dantza indigenak eginez. Jaialdia hasi baino lehen, eskualde osotik etorritako hainbat gaztek hiria zeharkatu zuten "Sahara sahararrentzat" zioten pankartak zeramatzatela. Manifestariak Zemla auzoan bildu eta gobernadorea aurrean egotea eskatu zuten agiri bat emateko asmotan.

José María Pérez de Lema espainiar gobernadore militarra Zemlara joan zen, agiria hartu eta manifestariei Sahara eta espainiar gobernu koloniala batzen zituzten harremanak goraipatzen zituen hitzaldi bat bota zien.) eta 20 zauritu baino gehiago sortu zituen. Gertaerak *Zemlako sarraskia* izena hartu zuen.

Manifestazioaren bultzatzailea Muhammad Bassiri izan zen. Iturri polizialen arabera, atxilotu eta hiru ordu geroago Marokoko mugara eraman zuten. Sahararrek, berriz, torturatu, eguna argitzean Aaiundik gertu dagoen duna-eremu batera eraman eta bertan fusilatu zutela diote. Egun, sahararrek bere heriotza-eguna gogoratzen dute, martiri nazionala eta gero Fronte Polisarioa izango zenaren askapen mugimenduaren sortzaile moduan. Bassirik berak sortutako *Al-Shihab* (Zuzia) aldizkarian "Sahara sahararrentzat" izeneko artikulua argitaratu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Experiment (2010eko filma)

**The Experiment** (euskaraz *Esperimentua*) 2010eko Paul Scheuring estatubatuar zinema zuzendari, ekoizle eta gidoilariak zuzendu, ekoitzi eta idatzitako drama thriller film bat da. *Das Experiment* (2001) alemaniar filmaren berregokitzapena da, biak ere Philip Zimbardo estatubatuar psikologoak burutu 1971ko Stanford espetxeko esperimentuan oinarrituak daude.

## Argumentua 
Travis (Adrien Brody) esperimentu psikologiko konduktual batean izen ematea erabaki du, honetan aurrez 20 gizon hautatuak izan dira, eta 14 egunez espetxe batean zaindarien eta presoen paperak antzeztu beharko dituzte. Esperimentuaren arau nagusietako bat "bortizkeria fisikorik ez izatea" da; norbaitek kalte fisikoa jaso, arriskuan egon edota ikerketa uzten badu, esperimentua amaitutzat eman eta inork ez du diru-saririk jasoko. Bertan, Travisek Barris (Forest Whitaker) ezagutuko du, gizaseme lotsati eta barnerakoia. Hasierako elkarrizketaren ondoren errolak 8 zaindari eta 12 presoetan banatuko dira, Barris zaindari bezala eta Travis preso bezala geldituz.

## Aktoreak 
* Adrien Brody: Travis Cacksmackberg
* Forest Whitaker: Michael Barris
* Cam Gigandet: Chase
* Clifton Collins, Jr.: Nix
* Fisher Stevens: Archaleta doktorea
* Maggie Grace: Bay
* Ethan Cohn: Benjy
* Travis Fimmel: Helweg
* David Banner: Bosch
* Rachel O'Meara: Administraria

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Antzoriz lurmuturra

**Antzoriz lurmuturra** Lekeitio udalerriaren iparraldeko mugan dagoen itsaslabarra da. **Santa Katalina** izenez ere ezagutzen da, bertan dagoen baselizaren izenetik.

## Inguru fisikoa 
Antzoriz lurmuturraren koordenatuak 43 22,60 I eta 002 30,60 M dira. Otoio mendiaren iparraldeko hegian kokatua dago; ekialderantz Lekeitioko kostaldea dago, eta hirigunea 1,5 kilometrotara; mendebalderantz, berriz, Ispasterko itsaslabarrak eta Ogellako hondartza.

Lurmuturra kareharriz osatua dago, eta bere egiturari esker hainbat kobazulo aurkitzen dira bertan.

## Kobazuloak 
Lurmuturrean Antzorizko kobak ditugu, Santa Katalina izenez ere ezagunak (baseliza horren azpian daudelako). Haietako batean (Antzoriz I) Santa Katalinako aztarnategia dago, 1982-2000 urteetan induskatu zena eta harrezkero hainbat arlotan Europako arkeologiaren erreferentzia bihurtu dena.

## Baseliza 
Lurmuturraren gaineko muinoaren tontorrean, Antzorizko Santa Katalina baseliza dago. Erdi Arokoa da (XV. mendea). Gaur egunean ez du erabilpen erlijiosorik, eta esparru partikular batean dago.

## Itsasargia 
Antzorizko lurmuturrean dago Lekeitioko itsasargi nagusia. 1862an eraikitakoa, gaur egun guztiz automatizatuta dago eta bertan itsas nabigazioari buruzko museo txiki bat bisita daiteke.

Fitxategi:Antzoriz-Santa-Catalina.jpg|Antzoriz II eta IV kobazuloak; Santa Katalina baseliza; eta Lekeitioko itsasargia.
Fitxategi:Santa-Catalina-Antzoriz-3-Lighthouse.jpg|Antzoriz lurmuturra (Lekeitio). Santa Katalinako itsasargia eta baseliza.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aparejadores Rugby Burgos

thumb|300px|Aparejadores Rugby Burgos taldea.
**Aparejadores Rugby Burgos** (izen osoa *Club Deportivo Aparejadores Rugby Burgos*) Espainiako errugbi taldea da, egoitza Gaztela eta Leongo Burgos hirian duena. 2023-2024 denboraldian, gizonezkoen lehenbiziko taldea Espainiako Ohorezko Mailan dago.

## Historia 
2006 urtean sortu zen *Burgos Rugby Club* eta *Aparejadores Rugby Club* elkartzean, eta 2013an Ohorezko B mailara igo zen. 2017-18 denboraldian txapelketa irabazi eta maila gorenera igo zen. 2022-23 denboraldian ligako finalera iritsi zen, baina VRACek 40-34 garaitu zuen. Ondoren Burgosek mendekua hartu eta Espainiako Superkopa irabazi zuen.

## Palmaresa 
* Ohorezko Maila
** finalista: 2023, 2024 
* Espainiako kopa
** irabazlea: 2024
** finalista: 2023
* Superkopa
** irabazlea: 2023, 2024
* Ohorezko B Maila
** irabazlea: 2018

## Azken denboraldiak 
* COVID-19 pandemiaren ondorioz Liga eten zen eta une horretan zegoen sailkapena bihurtu zen ofizial.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Stanford espetxeko esperimentua

[thumb|[Stanford Unibertsitatea|Stanford unibertsitatean ezarritako plaka esperimentua gogoratzeko.]]
**Stanford espetxeko esperimentu**a psikologia esperimentu ezagun bat da; horretan, gizakien portaeraren bilakaeran muturreko giroak eta espetxe bizimoduak duten eragina aztertu nahi izan zen, horretarako partaideak bi erroletan banatuz, zaindariak eta presoak. 1971n Stanford Unibertsitateko Philip Zimbardo psikologoak zuzendutako ikertzaile talde batek egin zuen. Fikziozko espetxe batean zaindarien eta presoen errolak antzeztuko zituzten boluntarioak erreklutatu zituzten. Halere, esperimentua kontrolpetik joan zitzaien eta lehen astean bertan behera utzi beharra izan zuten.

Mota horretako esperimentuen inguruan sortzen diren kezka etikoak direla eta, Milgramen esperimentuarekin parekatzeko joera dago, hura 1963an Yale Unibertsitatean Stanley Milgramek aurrera eraman zuen, Philip Zimbardoren aspaldiko laguna zena.

## Zinema 
* *Das Experiment* (2001)
* *The Experiment* (2010)

## Kanpo estekak
Daniel Ruiz Vives

**Daniel Ruiz Vives** (Iruñea,  - ) motoziklista profesional ohia da. 2011n aritu zen 125cc mailean.

## Emaitza
Jean-Baptiste Cavaignac

**Jean-Baptiste Cavaignac** (Gourdon,  - Brusela ) frantziar politikaria izan zen.

Tolosako parlamentuan abokatua, Konbentzioan diputatu hautatu zuten eta Luis XVI.a Frantziakoaren heriotzaren alde bozkatu zuen.
[ezkerrera|thumb|170x170px|*[Lurbinttoko ohoinak|Lurbinttoko Ohoinak (Adur, 2022).*]]
1793an, Konbentzio Gerra piztearekin batera, Errepublikaren Hegoaldeko Armada sortu berria heldu zen Euskal Herrira; Konbentzioaren ideologia eta armadaren ordezkari lanetan heldu ziren Pinet eta Cavaignac Baionara. Armadara nahitaez deitu zituzten Lapurdi hegoaldeko gazteak; horiek, baina, ihes egin zuten mugaz bestaldera. Konbentzioak setio egoera, Izua ezarri zuen, milaka (3.000, edo 10.000, beste iturri batzuek) lapurtar Landetara deportatuz, eta bizitza publikoan euskara debekatu, *le fanatisme parle basque* adieraziz.

Baionan bortxaketa bat egin ondoren, barkamena eskatu eta Rhin eta Moselako Armadara bidali zuten.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Lapurdiko deportazioa (1794)
* *Lurbinttoko ohoinak*
* *Azken agurraren negarra*
* Jacques Pinet
* Perkain pilotaria, Xan Inda
* Azantza pilotaria
* Azantza gazte pilotaria, Peio Sohrondo
* Jean Isidore Harizpe

## Kanpo estekak
Daniel Ruiz

**Daniel Ruiz** izan daiteke:
* **Daniel Ruiz-Bazán** (1951 - ), futbolaria.
* **Daniel Ruiz García**, idazlea.
* **Daniel Ruiz Vives** (1992 - ), motoziklista.
Real Sociedad 2018-2019

Entrenatzailea:  Imanol Alguacil (2018,2019-Egun,18.jardunalditik)  Asier Garitano (2018,17.jardunaldirarte)
* 15px = Kapitainak.
* 15px = Epe luzeko lesioa.
*  25 baino handiagoa den dortsala duten joklariak Sanse taldeko jokalariak dira, eta beraz bigarren edo lehen taldearekin jokatu dezakete partidak. LFP-ko arauak diotenez, lehen taldeko jokalariek 1-etik 25-erako dortsalak eraman beharko dituzte. 

#### Lagatakoak 
### Udako merkatua 2018 
### Estatistikak 
### Hamaikakoa 
*Konpetizio guztiak kontutan harturik, hamaikakoetan geheien agertu diren jokalariak.*

350px

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Queen's Park (Londres)

'''Queen's Park '''(erreginaren parkea) Londresen kokatutako eremu pribilegiatua da Charing Crossetik ipar-mendebaldean 3.9 miliara (6,3 km) kokatuta. Iparraldeko erdia Londresko Brent barrutian dago, berriz, hegoaldeko erdia Westminster Hirian dago. 

Familiarteko bizimodua ezaguna den eremua 30 akreko (12 ha) parke baten inguruan dago. Bertatik, izena hartzen du, 1887. urtean ireki zen eta Viktoria erreginaren omenez izendatu zuten. Parkea Londres Hiriko udalak kudeatzen du orain.

## Kanpo estekak
Montmartreko hilerria

**Montmartreko hilerria** () Frantziako Paris hiriburuan dagoen hilerri bat da. Parisko 18. barrutian dago, izen bereko auzoan.

## Kokalekua 
Parisko 18. barrutian dago, Caulaincourt kalearen hasieran. Bertan pertsonai historiko eta ospetsu ugari ehortziak daudenez, urtero milioika turista eta bisitari izan ohi ditu, horrek mundu osoko hilerri ospetsuenetako bat bilakatzen du.

## Hilerrian lurperatuak dauden pertsona ezagunak 
* André-Marie Ampère (1775-1836), fisikaria
* Michel Berger (1947-1992), abeslaria
* Hector Berlioz (1803-1869), musikagilea
* Lili Boulanger (1893-1918), musikagilea
* Henri-Georges Clouzot (1907-1977), zinema zuzendaria
* Dalida (1933-1987), abeslari eta aktorea
* Jean Daurand (1913-1989), aktorea
* Edgar Degas (1834-1917), artista
* Léo Delibes (1836-1891), musikagilea
* Rosalie Drouot (1791-1826), margolaria
* Alexandre Dumas (semea) (1824-1895), idazlea
* François Duprat (1940-1978), politikaria
* Jacques Fabbri (1925-1997), umorista
* Renée Falconetti (1892-1946), aktorea
* Georges Feydeau (1862-1921), antzerkigilea
* Pauline Garcia-Viardot (1821-1910), opera-abeslaria
* Théophile Gautier (1811-1872), idazlea
* Edmond de Goncourt (1822-1896), idazlea
* Sacha Guitry (1885-1957), zinema zuzendaria
* Daniel Halévy (1872-1962), historialaria
* Jacques Halévy (1799-1862), musikagilea
* Jean Hamburger (1909-1992), idazlea
* Heinrich Heine (1797-1856), poeta
* Louis Jouvet (1887-1951), aktorea
* Marie Pierre Kœnig (1898-1970), mariskala
* Francis Lopez (1916-1995), musikagilea
* Vaslav Nijinsky (1890-1950), ballet-dantzaria
* Jacques Offenbach (1819-1880), musikagilea
* Adolphe Sax (1814-1894), luthierra
* Claude Simon (1913-2005), idazlea
* Stendhal (1783-1842), idazlea
* Pierre Waldeck-Rousseau (1846-1904), politikaria
* Émile Zola (1840-1902), idazlea

## Kanpo estekak
Udaberri-lore usaindun

**Udaberri-lore usaindun** edo **Sanjose-lore usaindun** (*Primula veris*) Primulazeo familiako landare loreduna da, jatorriz Europa hego eta mendebaldeko Asiako eskualde epeletakoa dena.

## Deskribapena 
25 cm-ko altuera hartzen duen landare bizikorra da. Hosto erroseta bat dauka eta habitat egokietan gutxi gorabehera hostoiraunkorra da.

Hostoak 5-15 cm luze dira eta 2-6 cm zabal. 9–15 mm-ko diametroa duten usain gozoko loreak ditu. Loreak hori ilunak izan ohi dira, baina aldaera gorri eta laranjak ohikoak dira naturan.

## Bestelako izenak euskaraz 
Tokian tokiko izena du landare honek nafar Pirinioetan. Esate baterako, basantxurro (Zaraitzu eta Erronkariko ibarretan) edota martxoka (Erronkariko ibarrean). 

## Habitata 
Eremu zabaletan aurkitzen da, zelaietan, kostaldeko dunetan eta labarretan.

## Iruditegia 

Irudi:20160420Primula veris7.jpg|Infloreszentzia.
Irudi:Primula veris flowers - Keila.jpg|Loreak.
Irudi:Primula veris TK 2021-04-22 3.jpg|Hostoak.
Irudi:Red flowered cowslip.JPG|Lore gorridun barietatea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gudrun Zapf von Hesse

**Gudrun Zapf von Hesse** (Schwerin, 1918ko urtarrilaren 2a - Darmstadt, 2019ko abenduaren 13a) tipografiagile, kaligrafiagile eta liburugile alemaniarra izan zen. Orainarte egondako tipografigile famatuenetarikoa da, bere senarrarekin batera, Hermann Zapf.

Gudrun, Otto Dorfnerren ikaslea izan zen, enkoadernaketa ikasten, maisu diploma lortu arte 1940an. Bere kabuz ikasketak egin zituen kaligrafia eta letren formei buruz, Rudolf Koch eta Edward Johnstonen lanetan gehienbat, kaligrafiaren aitak kontzideratzen direnak. Bigarren mundu gerraren ondoren 1946an bere enkoadernazio denda zabaldu zuen Frankfurteko Städel eskolan letrak irakasten zuen bitartean, eta zulaketak egiten ikasi zuen Frankfurteko Bauer tipo fundizioan. Beranduago, Frankfurteko Stempel fundizioaren interesa erakarri zuen kaligrafia erakusketa batean, eta letra tipoak egiteko enkarguak eman zizkioten, Stempeleko tipografo garrantzitsuenetarikoa bihurtuz. Gudrunek esaten zuen bezala, “Nire ustez, alfabeto berriak sortzeko oinarri hoberena, kaligrafiaren ikasketa intentsibo bat izatea da.”

1951ko uztailak 1ean Hermann Zapf-ekin ezkondu zen, Stempeleko arte zuzendaria eta tipografia diseinatzailea. Biak bere lan profesionalak bata bestearengandik bananduta egotea lortzen zuten.

1991. urtean Frederic W. Goudy saria jaso zuen bigarren emakumea izan zen, Rochester Institutu Teknologikoak eman ziona. 2001ean “Friends of Caligrafphy” taldeak egindako ibilbide profesinalagatik saritu zuten 2008-2009 artean Gudrun eta Akira kobayashi, tipografia diseinatzailea, Diotima tipologia argitaratu zuten, Diotima tipoaren bereinterpretazio bat.

Otsailak 2an 100 urte bete zituen, eta bere omenean Ferdinand Ulrich-ek Hesse Antiqua tipografia argitaratu du. Tipografia hau Gudrunek liburu azaletarako diseinatu zuen letra izan zen, 1940an.

Diseinatu zituen tipografien artean hauek zeuden; Alcuin, Ariadne, Carmina, Diotima, Smaragd
Communard

thumb|Exekutatutako *garde nationaux talde*
**Communard**  (frantsesez  ahoskatua) edo euskaraz **komunero**, 1871n sortutako behin-behineko Parisko Komunaren kide eta jarraitzaileen izena zen.

Gerra amaitu ondoren, Benedict Anderson historialariaren esanetan, milaka erbesteratu ziren, Frantziako Armadak Komuna deuseztatu zuen *La semaine sanglante*an ("Aste Odoltsua") zehar ia 20.000 communard exekutatu zituen eta 7.500 atxilotu eta 4.500 Kaledonia Berrira deportatu zituzten. Denborarekin atxilotutakoei eta deportatutakoei eginiko tortura eta tratu txarrak ezagunak egin ziren Frantzian. Gauzak horrela 1880ko hamarkadan zehar mugatutako amnistia batzuk eman zituzten eta azkenean 80. hamarkadako amaierarako denak amnistiatu zituzten. Orduan, Kaledonia Berritik deportatutako batzuk Frantziara bueltatu eta bertan frantziar batzuen laguntasun eta elkartasuna izan zuten.

Adolphe Thiersek Frantziako Hirugarren Errepublikako mugimendu protokomunista desegin bazuen ere komunista, sozialista, anarkista eta ezkertiar ideologia zutenenek communardak oroar heroi moduan hartuak izan ziren.

## Kanpo estekak
Margaret Harrison

**Margaret Harrison** (1940, Wakefield, Yorkshire, Erresuma Batua) artista eta feminista ingelesa da, bere obretan baliabide eta gai ezberdinak lantzen dituena.

## Bizitza eta obra 
Margaret Harrisonek Carlisleko Arte Eskolan ikasi zuen 1957tik 1961era; eta Londresko Royal Academy Schoolsen 1961etik 1964ra, Ingalaterran. Gero, Perugiako Arte Ederretako Akademian eskuratu zuen gradua, Italian, 1964an.

Londresko Women’s Liberation Art Group taldearen sortzaileetako bat izan zen 1970ean. 1971n, erakusketa itxi zion poliziak, Hugh Hefner Playboy aldizkariaren sortzailea untxitxo baten gisa irudikatuta zuen pieza bat zuelako. Gizarte mugimenduak arte galerietara eramateko ahalegina egin zuen Harrisonek 1970eko hamarkadan. Aktibismoa du Harrisonen lanak ardatz, eta testuinguru soziopolitikoari lotutako artea egin du hasiera hasieratik .

Gaur egun Harrisonek Estatu Batuetan eta Ingalaterran jarraitzen du lanean, eta hainbat herrialdetan egin ditu erakusketak.

2013an, *Norther Art Prize* saria irabazi zuen, elkarren artean lotutako ‘The Last Gaze’, ‘Objectiflection’ eta ‘Common Reflections’ hiru lanak barne hartzen zituen ‘Reflect’ instalazioarekin . Urte horretan bertan, *Paul Hamlyn Awards* artistentzako sari ospetsuetako bat eskuratu zuen .

Azkuna Zentroak 'Sexu, klase eta indarkeriaren arteko harremanak' erakusketa izan zuen ikusgai, 2017ko urriaren 20tik 2018ko urtarrilaren 14ra arte, Xabier Arakistain komisarioaren eskutik . Formatu handiko eta atzera begirako erakusketa honetan, artista britaniarraren karreran barrena ibilaldi zehatza burutu zen, 1971n jarri zuen banakako lehen erakusketaren erreprodukzioa abiaburutzat hartuta.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* 'Sexu, klase eta indarkeriaren arteko harremana' erakusketa Azkuna Zentroan
* Margaret Harrisoni buruzko web orria]
Hermann Zapf

**Hermann Zapf** (Nuremberg, 1918ko azaroak 8a- Darmstadt, 2015eko ekainak 4a) diseinatzaile alemaniarra izan zen, Gudrun Zapf von Hesse-rekin ezkonduta egon zena.

Herman Zapf, bere emaztearekin batera tipografiagile famatuenetariko bat izan zen. Berak egindako lan ezagunen artean Palatino eta Optima tipografiak daude. Famatuenak eta gehien kopiatu eta plagiatu direnak.

Nazien Erregimen berriaren menpean egonda, ezin izan zuen Ohm Tchnical institutura joan ikastera, eta bere irakasleak, bere marrazketa gaitasunak kontuan izanda litografia ikastea gomendatu zioten. 10 hilabetez elkarrizketa ezberdinak egin zituen ikasketetarako, baina nahiz eta bere lanak ondo baloratu egora politikoa zela eta ez zuten onartzen. Azkenean 1934. urtean Karl Ulrich &Co inprentan zuzenketak egitera sartu zen 4 urtez. 1935ean, Rudolf Koch-en erakusketa batera joan zen, eta Kaligrafian interesatzen hasiko zen eta bere liburu batzuk irakurriko zituen, Edward Johns-en beste batzuekin batera.

Hermann-en ibilbidea ordenagailuaren sorrerarekin bideratu zen. Bere lehenengotariko tipoa Palatino izan zen, gerra ondoren diseinatu zuena helburu militar batekin, hau da, metalezko gainazal batean idazteko egina zegoen. Ondoren ordenagailurako bereziki diseinaturik zegoen tipografia landu zuen, Marconi izenekoa, eta Hell-digiset alfabeto osoa diseinatu zuen ondoren.

1938. urtean, bere ikasketa bukatu ondoren, Frankfurteko Paul Koch-en tailerrean lan egiten hasi zen inprentan eta puntzoien ikasketa egiten zegoen bitartean Augusz Rosenberg-ekin. Hainbat liburu argitaratu zituen, tipografia, diseinua eta bere marrazkiei buruz.

2015ko ekainak 4ean hil zen 96 urterekin. Bizi izan zen bitartean bi dokumentaletan parte hartu zuen; *The art of Hermann Zapf* 1967, eta Helvetica tipografia 2007an, Gary Hustwist zuzendua.

Egindako tipografietariko batzuk hauek izan ziren: Aldus, Optima, Diotima, Zapfino, Saphir
Beti Kozkor Kirol Elkartea

**Beti Kozkor Kirol Elkartea** Lekunberriko futbol taldea da, 1997an sortua. Hirugarren Mailan dabil.

## Historia 
1997an sortu zen *Club Deportivo Lekumberri* izenarekin eta 1998-99 denboraldian egin zuen debuta. 2003an izen berria hartu zuen *Beti Kozkor Kirol Elkartea* eta hurrengo denboraldian Erregional preferentera igo zen. 2015ean lehenengo autonomikora eta hau irabazi ondoren 2017-18an 3. mailan egin zuen debuta. 2020an hirugarren postuan gelditu eta igoera play-offak jokatu zituen baina finalean Mutilverak 1-0 emaitzaz garaitu zuen.

## Datuak 
2024-25 denboraldia barne.
* Denboraldiak Lehenengo Mailan: 0
* Denboraldiak Bigarren Mailan: 0
* Denboraldiak Bigarren B Mailan: 0
* Denboraldiak Lehen Federazioan: 0
* Denboraldiak Bigarren Federazioan: 0
* Denboraldiak Hirugarren Mailan: 4
* Denboraldiak Hirugarren Federazioan: 3
* **Emaitzarik onena**: 3.a (Hirugarren Mailan 2019-20an)

### Azken denboraldiak 
## Palmaresa 
* Nafarroako Lehen Autonomikoa (1): 2017

## Kanpo estekak
Gares Kirol Elkartea

**Gares Kirol Elkartea** (), Garesko futbol taldea da, 1966an sortua.

## Datuak 
2024-25 denboraldia barne.
* Denboraldiak Lehenengo Mailan: 0
* Denboraldiak Bigarren Mailan: 0
* Denboraldiak Bigarren B Mailan: 0
* **Denboraldiak Lehen Federazioan**: 0
* **Denboraldiak Bigarren Federazioan**: 0
* Denboraldiak Hirugarren Mailan: 1
* **Denboraldiak Hirugarren Federazioan**: 1
* **Emaitzarik onena**: 16.a (Hirugarren maila RFEFn 2021-22an)

### Azken denboraldiak 
* ¹ 2015-16 denboraldian Nafarroako Preferentea **Lehen Autonomikoa** bihurtu zen eta ondorioz Lehen Erregionala, Nafarroako Preferentea.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Percy

**Percy** leku ezberdinen izena da:
* **Percy (Isère)**, Frantziako udalerri bat da, Isère departamenduan dagoena, Auvernia-Rhône-Alpeak eskualdean.
* **Percy (Manche)**, Frantziako udalerria da, Manche departamenduan dagoena, Normandia eskualdean.
* **Percy-en-Auge**, Frantziako udalerria da, Calvados departamenduan dagoena, Normandia Beherea eskualdean.
* **Percy (Illinois)**, Illinoiseko herri bat da. Randolph konderrian kokatua dago.
Uxua López Flamarique

**Uxua López Flamarique** (Tafalla, Nafarroa, 1983a) nafar zientzialaria da.Telekomunikazioetako ingeniari teknikoa, dibulgatzaile zientifikoa eta ingurumen-aktibista. Energia berriztagarrietan aditua da eta Klima Aldaketaren aurkako 1000 Zientzialariko Nazioarteko Sareko kidea.

## Bizitza 
Tafallan jaio zen 1983an. Nafarroako Unibertsitate Publikoan Telekomunikazio Ingeniaritza Teknikoan lizentziaduna eta energia berriztagarrien arloan aditua da.

Nazioarteko 300 emakume zientzialarien artean 80 hautatuetako bat izan ondoren,

2019an Change the Change Klima Aldaketari buruzko Nazioarteko Konferentzian parte hartu zuen "Planetaren heroiak: ekintza inspiratzaileak" izeneko ponentziarekin.

## Aintzatespenak 
2018an, Espainiako Gurutze Gorriaren Urrezko Domina jaso zuen, Homeward Bound ekitaldian parte hartzeagatik, eta Nafarroako Carlos III.a Noblearen Gurutzea, ikerketa zientifikotik eta genero-ikuspegitik beroketa globalaren ondorioetarako konponbideak sustatzen, bultzatzen eta garatzen laguntzeagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Diario de Noticias: *“El cambio climático no afecta igual a hombres y mujeres, ellas lo sufren con mayor intensidad”*. Pamplona, 23 de marzo de 2018
* Euskal Irrati Telebista: *"Tenemos que actuar de forma integral para combatir el cambio climático"*. Bilbao, 5 de mayo de 2018
* *Uxua Lopezen idazlanak*
Nikita (filma)

***Nikita*** edota ***La Femme Nikita*** () 1990eko Luc Besson frantziar zinema zuzendari eta gidoilariak zuzendu eta idatzitako thriller film bat da. Anne Parillaud, Jean-Hugues Anglade, Tchéky Karyo, Jeanne Moreau, Jean Bouise, Jean Reno, Philippe Leroy-Beaulieu, Roland Blanche eta Jacques Boudet aktoreek antzeztu zuten.

1993an *Point of No Return* () estatubatuar berregokitzapena izan zuen.

## Sinopsia 
Familiarik gabeko, kale talde bateko kidea eta drogazalea den 19 urteko neska bat (Anne Parillaud) hainbat hilketa eta lapurreta egiteagatik espetxeratua izan da. Baina agintariek neska gainontzenkoengandik bereziki egiten duen zeozer baduela eta arma hilgarri bat bilakatu dezakeen jabetuko dira. Horregatik, sikarioen heziketa programa baterako erreklutatuko dute, latz entrenatuarazi eta nortasun Berri bat emango diote: Joséphine.

Ordutik aurrera, bere misioa Frantziako Gobernuaren interesen onurarako hilketak burutzea izango da.

## Aktoreak 
* Anne Parillaud: Nikita
* Jean-Hugues Anglade: Marco
* Tchéky Karyo: Bob
* Jeanne Moreau: Amande
* Jean Reno: Victor "Garbitzailea"
* Jacques Boudet: Kimikaria
* Philippe Leroy: Grossman

## Kanpo estekak
Udaberri-lore

**Udaberri-lore** edo **sanjose-lore** (*Primula*) primulazeoen familiako landare loredunen genero bat da. Ipar hemisferioko eskualde epeletan bizi da, ia genero erdia Himalaian.

## Sailkapena 
### Atalak 
Genero anitza eta zabala (500 espezie ingurukoa) izandako, botanikariek ataletan banatu dute. Hona hemen:

### Espezie hautatuak 
### Hibridoak 
* *Primula* × *kewensis* = *P. floribunda* × *P. verticillata*
* *Primula* × *polyantha* = *P. veris* × *P. vulgaris*
* *Primula* × *pubescens* = *P. hirsuta* × *P. auricula*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bilboko Udalaren I. Ipuin Lehiaketa

**Bilboko Udalaren I. Ipuin Lehiaketa** 1980an, Jon Castañares alkatea zen garaian, Bilboko Udalak izen horrekin antolatu zuen lehenengo eta azken lehiaketa izan zen. Gaztelaniazko lehen sariduna zela eta, polemika handia eta gogorra eragin zuen. Azkenean, sarituak eta aukeratutako ipuin batzuk biltzen zituen liburua Artigasko erraustegian erre egin ziren (100 bakarrik libratu ziren) eta, ondorioz, erreakzio ugari sortu ziren, tartean *Cuentos incombustibles* (Ipuin erregaitzak) ekimena.

## Irabazleak 
* Joseba Sarrionandia, Joseba Garaizar bezala sinatuta: "Enperadore eroa"
* Juan Jesus Fernández de Retana: "Epitafio del desalmado Alcestes Pelayo"

## Gertaerak 
1980an sari honen lehenengo edizioa egin zen eta argitalpena oso polemikoa izan zen. Urte horren azaroan epai-mahaiak gaztelaniazko sailean Juan Jesus Fernández de Retana idazle nafarrari eman zioten lehenengo saria, "Epitafio del desalmado Alcestes Pelayo" ipuinarekin. Euskarazko saria garai hartan preso zegoen Joseba Sarrionandiari eman zioten, *Enperadore eroa* ipuinarekin. Hauek ziren epaimahaikideak:

* gaztelaniakoan: Ramiro Pinilla, Luis de Castresana eta Gregorio Sanjuán
* euskarakoan: Angel Zelaieta, Iñaki Zubiri eta Alfonso Irigoien.

Aurkeztutako ipuinekin Bilboko Udalak edizio bat prestatu zuen. Hitzaurrea, alkateak berak, Jon Castañares, EAJkoak, idatzi zuen. Baina, ondoren, alkateari ipuin irabazlea biraodun iruditu zitzaion eta, EAJren udal taldearen laguntzaz, edizio osoa erretzeko agindua eman zuen. Bakarrik ehun ale libratu ziren.

Ekintza hori aurrera eramateko EAJren justifikazioen arabera, lehiaketa haur-ipuinak saritzeko zela eta, ipuin irabazleak zituen biraoekin, ezinezkoa zen ikastetxeetan liburua banatzea. Erantzuna ez zen beste taldeen gogokoa izan eta, batez ere ezkerreko taldeek gogor kritikatu zuten; talde horiek gertatutakoari buruz Eusko Jaurlaritzari galdera bat egin zioten eta guardia-auzitegian salaketa bat aurkeztu zuten. 1983ko otsailaren 23an, Bilboko epaile batek alkatearen erabakia baliogabea deklaratu zuen, askatasun adierazpenaren aurkakoa izateagatik. Castañaresek gertatutakoaz ardura onartu zuen nahiz eta, urte batzuk geroago, liburuen erretzearen erabakia funtzionario baten ardurari leporatu zion.

II. Ipuin Lehiaketa ez zen egin, EAJ-k, beste alderdien iritzien aurka, haur-ipuinen lehiaketa bihurtu nahi baitzuen. Gabriel Aresti Ipuin Lehiaketak ordezkatu zuen. 1990. urtean, bestetik, Bilboko Udalak berak, ipuin irabazleak *Bilbao Hiria ipuinak 1980-1989*ko edizioan jaso zituen, modu batez hanka-sartzea zuzendu nahirik.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Bilbao Hiria ipuinak 1980-1989*
* Jon Castañares
* *Cuentos incombustibles*

## Kanpo estekak
The Cabin in the Woods

**The Cabin in the Woods** (euskaraz *Etxola Basoan*) 2012ko Drew Goddard estatubatuar zinema zuzendariak zuzendu, Joss Whedon ekoizleak ekoitzi, eta bien artean idatzitako beldurrezko komedia film bat da. Kristen Connolly, Chris Hemsworth, Anna Hutchison, Fran Kranz, Jesse Williams, Richard Jenkins eta Bradley Whitford aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
AEB. Dana (Kristen Connolly), Curt (Chris Hemsworth), Jules (Anna Hutchison), Marty (Fran Kranz) eta Holden (Jesse Williams) baso eta mendi artean zibilizaziotik guztiz isolatua dagoen etxola batean asteburu pasa bat egiteko asmoa dute Unibertsitateko bost ikasle dira. Etxolaren sotoan objektu arraro sail bat topatuko dituzte, tartean, bertan bizi izan zen familia bitxiaren berri ematen duen egutegia.

## Aktoreak 
* Kristen Connolly: Dana Polk
* Chris Hemsworth: Curt Vaughan
* Anna Hutchison: Jules Louden
* Fran Kranz: Marty Mikalski
* Jesse Williams: Holden McCrea
* Richard Jenkins: Gary Sitterson
* Bradley Whitford: Steve Hadley
* Brian J. White: Daniel Truman
* Amy Acker: Wendy Lin
* Sigourney Weaver: Zuzendaria
* Tim de Zarn: Mordecai
* Jodelle Ferland: Patience Buckner
* Matt Drake: Judah Buckner
* Dan Payne: Mathew Buckner
* Dan Shea: Father Buckner
* Maya Massar: Ama Buckner
* Tom Lenk: Ronald
* Greg Zach: Fornicus, Bondage eta Atsekabearen Jauna

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Gonçalo Guedes

**Gonçalo Manuel Ganchinho Guedes** (Benavente, Portugal, 1996ko azaroaren 29a), **Gonçalo Guedes** izenez ezagunagoa, bi hegaletatik jokatzen duen futbolari profesionala da. Gaur egun, Espainiako EA Sport Ligako Real Sociedad taldean dihardu, aurrelari gisa.

## Ibilbidea 
Bere ibilbidea Benfica-ren harrobian hasi zuen, eta 2014-2016ra talde honen bigarren taldean jokatu zuen. Denbora horretan, 38 partidu jokatu eta 11 gol sartu zituen. Denbora horretan lehen taldearekin ere partiduak jokatu zituen eta 2014tik 2017ra 39 partidutan 5 gol sartu zituen. Bere denboraldi onengatik, PSG-ren interesa piztu zuen eta honek erosi egin zuen. 8 partidu jokatzera iritsi zen, baina denboraldi horretan bertan, Valentziara utzi zuten. Oso denboraldi ona egin zuen, batez ere lehen zatia (guztira, 5 gol 33 partidutan). Denboraldi bukaeran, saiakera asko eta gero, 40 milioiengatik erosi zuten.

#### **Real Sociedad** 
2025eko abuztuaren 4an Errealak aurrelari portugaldarraren fitxaketa iragarri zuen, 4 milioi euroren truke. Guedesek 2028 arteko kontratua sinatu zuen.
Barakaldo CF 2018-2019

Entrenatzailea:  Aitor Larrazabal (2017-egun)
* 15px|Kapitain = Kapitainak.
* 15px|Lesio = Epe luzeko lesioa.

#### Bajak 
### Neguko merkatua 2019 
### Udako merkatua 2018 
## Kanpo estekak
Cedar Point

## **Sarrera** 
**Cedar Point**, Erie aintziraren hegoaldeko kostaldeko penintsula batean dagoen 147 hektarea azalera duen jolas-parke bat da, AEBetako Ohio estatuko Sandusky udalerrian.

1870ean irekia izan zen. Gaur egun AEBetan sekulako ospea du, *Amerikako Errusiar Mendien Hiriburua* eta *Munduko Errusiar Mendien Hiriburua* ("America's Roller Coaster" eta "*Roller Coaster Capital of the World*") ezizenak jasoz. *Inoiz Ahaztuko Ez Duzun Lekua* ezizena ere badu.

AEBetako Errusiar Mendien, adrenalina sale eta sentsazio gogorren zaleen helmuga da.

Jolas-parke honetako sei errusiar mendiek 61 metroko garaiera gainditzen dute: , , , Top Thrill Dragster,  eta .

Denera 17 errusiar mendiek eta bestelako 72 barraka mota ditu, kopuruz Kaliforniako Six Flags Magic Mountain jolas-parkearen ondoren munduko bigarren jolas-parkea da.

Parkea ireki zituen bere ateak **1870an** eta *Ipar Amerikako* bigarren jolas-parkerik zaharrena da. Ipar Amerikako zaharrena *Lake Compounce*  (Connecticut) da, **1846an** inaguratu egin zuten.
alt=2017_Cedar_Point_Logo|ezkerrera

## Istorioa 
Jatorrian, parkea dagoen penintsula zedroz beteta zegoen. Urte askoan, leku horretan piknik asko egiten ziren, eta **1870ra** arte ez zen hasi egungoparkea irekitzen.

Cedar Point pixkanaka handituz joan zen, atrakzio berriak eta errusiar mendiak gehituz. **1929an**, Cyclone, zurezko errusiar mendi ospetsuenetako bat, **Harry Traver** diseinatzaile ospetsuak eraiki zuen.

Depresio Handiak eragin negatiboa izan zuen parkean, baina **1950eko** hamarkadan **George Roose** eta **Emile Legros** enpresariek erosi zuten. Hasierako asmoa egungo parkea bota eta bizitegi-gune bihurtzea zen. Hori buruan, kirol-portu bat eraiki zen, bai eta inguru hori eta Sandusky lotzen zituen galtzada bat ere.

**1978an**,  errusiar mendi bikoitz garaienaren eta azkarrenaren errekorra lortu zuen, orain arte eraikitako erorketa malkartsuagoarekin. **1989an**, * diseinatutako Magnum XL 200-ek,* beste errusiar mendi batzuek jada lortuak zituzten errekor hauek berreskuratu zituen, eta, gainera, lehen aldiz 60 metroko altuera gainditzea lortu zuen. **1991n**, *Mean Streak* munduko zurezko mendi errusiar altuena bezala kokatu zen, baita azkarrenetako bat ere.

Ondoren,  coasterra sartu zen Errusiako mendien eremuan, eta "**2007ko** parkeko errusiar mendi onenaren" titulua jaso zuen.

Parkeko azken sarrera **2018**. urtean izan zen: *Coaster Steel Vengeance * diseinatu zuen.

alt=Cedar Point-entrance|erdian|500x500px

## Kanpo estekak 
* Webgunea
NMT

**NMT** siglak izan daitezke:
* Itzulpen automatiko neuronal, itzulpen automatikoa lantzeko planteamendua;
* Networked Media Tank, multimedia-sistema;
* Telefonia Mugikorreko Talde Nordikoa, eskandinaviar sistema mugikor analogikoaren estandarra;
* N-metiltriptamina, alkaloidea.
Warren Zevon

**Warren William Zevon** (Chicago, 1947ko urtarrilaren 24 – Los Angeles, 2003ko irailaren 7a) estatubatuar rock abeslari, abestigile eta musikagilea izan zen.
Blueberry (filma)

**Blueberry** edota '''Blueberry: L'expérience secrète'* (euskaraz *Blueberry: Bizipen sekretua*) 2004ko Jan Kounen herbeherear-frantziar zinema zuzendariaren acid western bat da. Jean Giraud *Moebius* frantziar komikigilearen *Blueberry'' komiki sailean oinarritua dago. Vincent Cassel, Juliette Lewis, Michael Madsen, Djimon Hounsou eta Eddie Izzard aktoreek antzeztu zuten.

Espainiako Almeríako probintzian filmatu zen, nahiz eta istorioa Arizonan girotua egon.

## Argumentua 
Mendebalde Urruna. Amerindiarren artean hezitua, Mike Blueberry (Vincent Cassel) Palomito herriko sheriffa bi kulturen arteko oreka mantentzen saiatzen da, baina amerindiarrek nahiz gizon zuriek marginatua izateko arriskuan da. Egun batez, amerindiar altxor baten bila ari den Wally Blount (Michael Madsen) hitzailek herria benetako infernu batean bialaktuko du, Blueberryri iraganeko oroipen mingarriak ekarriz. Runi txamanaren laguntzaz (Temuera Morrison), harekin batera hazi zen "anaia", Mike sheriffa Blounti gaizkileari aurre egingo dio. Gainera, Mendi Sakratuen bihotzean bere espiritua askatzeko borrokatu beharko du.

## Aktoreak 
* Vincent Cassel: Mike Blueberry
* Juliette Lewis: Maria Sullivan
* Michael Madsen: Wallace Sebastian Blount
* Temuera Morrison: Runi
* Ernest Borgnine: Rolling Star
* Djimon Hounsou: Woodhead
* Hugh O'Conor: Mike Blueberry gaztea
* Geoffrey Lewis: Greg Sullivan
* Nichole Hiltz: Lola
* Kateri Walker: Kateri
* Vahina Giocante: Madeleine
* Kestenbetsa: Kheetseen
* Tchéky Karyo: Osaba
* Eddie Izzard: Emagaldua
* Colm Meaney: Jimmy McClure
* François Levantal: Pete

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Lila Star

**Lila Martinez** (Chicago, Illinois, uztailaren 10a), **Lila Star Escada** edo **Lila Star** izen artistikoez ezagunagoa, estatubatuar emakume rapeatzaile, aktore eta modelo transgeneroa da.

## Diskografia 
### Singleak 
## Filmografia 
### Telebista 
## Erreferentziak
Bay Viewko tragedia

**Bay Viewko sarraskia** (**Bay Viewko tragedia** ere deitua) greba baten ondorio latza izan zen 1886ko maiatzaren 4an antolatu zena, eta eraikuntzako 7.000 langilek eta 5.000 langile poloniarrek Milwaukee-ko (Wisconsin) St. Stanislaus Catholic Church elizan bildu ziren haien ugazaben aurka, zortzi orduko lanaldia errespetatu zezaten. Egun batzuk lehenago, maiatzaren 1an, Chicagoko inguruneetan manifestazio baketsu bat antolatu zen, antzeko eskaerekin.

Astelehenerako, maiatzaren 3a, parte-hartzaileen kopurua 14.000 langilera hazi zen, eta Milwaukee Iron Company-ko ijezketa trenbide batean bildu ziren, Bay View-en. 250 guardia nazional bertaratu ziren, Jeremiah M. Rusk gobernadore errepublikanoaren agindupean. Grebalariek hiriaren komertzio guztiak itxi zituzten, North Chicago Rolling Mils-ekoak izan ezin, Bay View-en. Guardiek manifestariak tirokatzeko agindua zuten, hauek Mils-era sartzen ausartzen baziren. Baina kapitain batek aginduak jaso zituenean, beste esanahi desberdin bat ailegatu zitzaion: haren gozinei agindu zien gizon bat aukeratzeko, eta agindua ematean, bera tirokatzeko hil egin arte. Langileek zelai batzuetan kanpatu zuten, eta Kosciuszko Milizia maiatzaren 4an ailegatu zen. Hurrengo eguneko goizean, manifestariak, momentu horretan umeak zituztelarik, errotara hurbildu ziren, eta tirokatuak izan ziren. Zazpi pertsona galdu zuten bizitza, tartean hamahiru urteko ume bat. Protesta bitartean askok zaurituak izan ziren. Egunkariek kaleratutako kontaketa ezberdinek beste biktima posibleak aipatzen dituzte, baina hil ziren zazpiek izen eta abizena zuten (Frank Kunkel, Frank Nowarczyk, John Marsh, Robert Erdman, Johann Zazka, Martin Jankowiak eta Michael Ruchalski).

1986. urteaz geroztik, Bay Viewko Elkarte Historikoaren kideek, Wisconsingo Historia Laboralaren Elkarteak eta beste komunitate elkartek protestetan bizitza galdu zutenak omentzeko ekitaldiak antolatu izan dituzte. Ekitaldia maiatzaren lehenengo igandean izaten da, 15:00etan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1893ko Belgikako greba

[thumb|*Un soir de grève* (1893), [Eugène Laermans]]
**1893ko Belgikako greba** (; ) Belgikan egin zen greba orokor handi bat izan zen, 1893. urtean, Alderdi Laborista Belgikarrak (POB-BWP) konbokatuta Auguste Beernaert-en gobernuari presioa egiteko gizonezkoen sufragio unibertsala hauteskundeetan sartzeko. Greba orokorra hori Belgikan konbokatu zen lehena izan zen, eta momentu erabakigarria izan zen jaiotzearren zegoen mugimendu sozialistarentzako. Carl J. Strikwerda historialariaren arabera, Europan egin zen lehen benetako greba orokorra izan zen.

## Greba 
[thumb|*[Garde Civique* talde paramilitarren tropak grebalariei tiro egiten, 1893ko apirilaren 17an. Mons-en ondoan.]]
Greba orokorra 1893ko apirilaren 11ko gauean konbokatu zen, alderdi katoliko eta liberalaren politikariek bat egin sufragioaren hedapeneko proposamen bat blokeatu ostean, eta apirilaren 12tik 18ra bitartean iraun zuen. Kontserbadoreek, Auguste Beerneart lehen ministro katolikoak gidatuta, iraultza oso baten beldur ziren, eta grebalarien eta militarren arteko liskarrak eta enfrentamenduak sortu ziren. Henri Pierenne-ren arabera, greba Borinage-ko meatzarien presiopean bakarrik konbokatua izan zen, eta bere hedapen azkarrak POB-BWPko buruzagiak (Emile Vandervelde buruzagia zelarik) ustekabean harrapatu zituzten. Erailak izan ziren grebalarien kopurua 13-20 2000.000 langile inguruk parte hartu zuten greban. Oposizio erabakigarri baten aurrean, Parlamentuak sozialisten eskakizunak onartu eta aurretik alderdi katolikoak eta liberalak blokeatu zutena ezarri zen.

Erreforma konstituzionalak zituzten lehenengo hauteskundeak 1894ko urrian ospatu egin ziren. Erroldaren hedapena ez zion mesederik egin POB-BWPari espero zen bezala. Katolizismo sozialaren hazkundeak, 1891an entziklika *Rerum novarum* sortua, sozialismoaren hazkundea ekiditu izan zuen faktore handiena izan zen. Hala ere, hauteskundeak diputatu sozialistak izan zituen lehen aldiz, eta alderdi liberalaren jaitsiera ekarri zuen, Belgikako politikaren bi alderdi nagusietako bat. Neal Ascherson-ek argudiatu zuen, 1894. ostean, “politikaren kezkarik sakonena katolikoen eta liberalen arteko determinazioak ziren sozialistak boteretik kanpo uzteko”. POB-BWP mugimenduak, manifestu berri bat bereganatu zuen, Quaregnon Gutuna, alderdiaren doktrina izaten jarraituko zena 1979. urtera arte.
## Kanpo estekak 
Hauteskundeen erreformaren gaia Lehen Mundu Gerran ere eztabaidagarrira izan zen, eta arloari buruzko beste greba orokor batzuk antolatuak izan ziren 1902. eta 1913. urteetan. 1913ko grebak hauteskunde sistema plural baten promesa ekarri zuen, baina Lehen Mundu Gerrarengatik eta alemaniar okupazioarengatik gelditua izan zen. Bozka plurala 1919an debekatuta izan zen, eta sufragio unibertsala, emakume belgikar guztiei bozkatzeko eskubidea ematen ziona, 1948an ezarri zen.

## Erreferentziak
Lepitxuli (generoa)

Lepitxulien ***Jynx*** generoa pizidio edo okilen familiako hegazti generoa da. Okilen taldekoak izan arren, itxura eta portaeraz desberdinak dira hegazti hauek: ez dute enborrak mokoarekin zulatzeko okilen ohitura arrunta; lurrean ere gehiago ibiltzen dira zuhaitzetan baino, intsektu harrapaketan, inurriak izanik lepitxulien harrapakin gogokoena.

Euskal Herrian bada espezie bat, eta hortaz euskarazko izen arrunta aplikatzen ahal zaio generoari: lepitxulia. Izen hau lepoa guztiz itzultzeko daukan gaitasunetik datorkie. Inguruko erdaretan ere ezaugarri horrek ematen dio izena: *torcecuellos* gaztelaniaz, *torcol* frantsesez.

## Espezieak 
Bi espezie daude, *lepitxuli* izenarekin Euskal Herrian ezagutzen dena zehatz izendatua *Eurasiako lepitxulia* litzateke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ernst Witt

**Ernst Witt** (Als, 1911ko ekainaren 26a - Hamburgo, 1991ko uztailaren 3an) matematikari alemaniarra izan zen.

Bere aita misiolaria izanik, Txinara joan zen eta Europara itzuli zen 1920an. Friburgoko Unibertsitatean ikasi zuen. 1933an SA-n sartu zen. 1936an, Göttingengo Unibertsitateko Emmy Noether-en zuzendaritzapean, Riemann-Roch-en teorema daukan doktoretza lortu zuen. 1937ra arte irakatsi zuen Hamburgoko Unibertsitatean.
Eskualdearteko Quidditch Kopa

**Espainiako Quidditch Kopa** Espainian jokatzen den quidditch txapelketa nagusia da.

## Historia 
2018ko ekainean antolatu zen lehen ekitaldia. Bertan lau taldek hartu zuten parte, hauen artean Euskal selekzioa.

## Palmaresa 
## Ekitaldiak 
### 2018ko ekitaldia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Euskal Herriko quidditch selekzioa

Euskal Herriko quidditch selekzioa 2018an sortu zen, 2018ko Eskualdearteko Quidditch Kopan parte hartzeko. Euskadi Quidditch Elkarteak antolatzen du talde hau.

## Deialdiak 
### 2018ko Eskualdearteko Quidditch Kopa 
## Jokatutako partiduak 
## Estatistikak 
**Legenda:** JP: Jokatutako partiduak; IP: Irabazitako Partiduak; GP: Galdutako Partiduak; Dif.: Diferentzia; SWIM: Snitch When It Matters; HS: Harrapatutako snitch-ak

### Eskualdearteko Quidditch Kopa 
### Herrialdeen arabera 
Nota: Estatistika guztiak Euskal Herriaren alde.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Antzorizko Santa Katalina baseliza

**Antzorizko Santa Katalina** gotorlekua eta baseliza izandako etxea da, Lekeitioko Antzoriz Lurmuturrean  dagoena.

## Kokapena 
Santa Katalina Antzoriz lurmuturrean kokatua dago. Bertara ailegatzeko, Lekeitioko herrian Santa Katalina Ibilpidea hartu behar da; 1,5 kilometrotako bidea egin ostean eraikina aurkituko dugu, herritik kanpo, muino baten tontorrean. Muino berean, itsaslabarretan, Lekeitioko itsasargia eta Antzorizko kobak daude (Santa Katalina aztarnategi arkeologikoarekin).

## Deskribapena 
Eraikinaren oina 17,30 x 12,20 metrotako laukizuzena da. Hormak harlangaitzezkoak dira, harlanduzko kantoiekin. Gaur egungo estalkiak, eraikinaren forma originala aldatu du, baina lehen bi isurkikoa zen. HE aldean, ezkerraldean, harlanduzko ezpataina du, bao bakarrekoa, kanpai barik. Ate bi ditu: bata HE aldean, ateburu zuzenekoa, gainean Santa Katalinaren irudi originalaren erreplikarekin; bestea HM aldean, puntadun arku formaduna. Ojiba-leiho erdibitua du HM aldean, eta gezileiho bat IM aldean.
alt=Antzorizko Santa Katalina bidea (Lekeitio). 1493ko hilketa gogoratzen duen gurutzea.|thumb|Antzorizko Santa Katalina bidea (Lekeitio). 1493ko hilketa gogoratzen duen gurutzea.

## Historia 
Ez da ezaguna zehazki baseliza noiz eraiki zen. Halere, zenbait albiste solte ezagutzen dira:
* 1489an, Inocencio III aitasantuak bulda baten bitartez Martin Abaroa kapilau izendatu zuen; 1490ean, hau hil zenean, Nicolas Abad de Arrietak ordezkatu zuen.1493an, bertan bizi zen abade bat erahila izan zen. Antzorizetik herrira zihoala, bidean pertsona batzuek atera zitzaizkion, eta azkonaz eta geziz hil zuten. Hiltzailea atxilotua izan zen baina ihes egin zuen, eta errebeldian tatarrez eramana, urkatua eta zatitua izatera kondenatu zuten. Itxuraz, zerga-bilketaren inguruko desadostasunek eragindako erasoa izan zen. Gaur egunean bide bazterrean ikus daitekeen gurutzeak gertakari hau gogoratzen du.
* 1526ean Lekeitioko Udalari dohaintzan eman zitzaion.+
* Juan Ramon Iturrizak, bere 1785eko "*Historia General de Vizcaya*" idazlanean, "*Santa Catarina en Anzores*" izendatzen du.
* 1823 inguruan udalak elizari saldu zion.Baselizak kapilaua eta maiordomo administratzailea izan zuen, baita etxebizitza bat ere.

Bertako kontu-liburuetan konponketa gastuak eta baselizak zituen diru iturriak zehazten dira: txakolin, abere eta gari salmentak, besteak beste.

## Gaur egungo egoera 
Gaur egunean, ez da baseliza bat; hau da, barrutik etxe bat baino ez da, gurtzeko tokirik ez duena. Urte askotatik desakralizatua dago eta ez da kulturako erabiltzen, jabetza pribatukoa baita. Bertan zegoen Santa Katalinaren irudia Piedadeko baselizan dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kantoien matxinada

**Kantoien matxinada** (edo **Kantoien iraultza**) matxinada bat izan zen Espainiako Lehen Errepublikan, 1873ko uztailetik 1874ko urtarrilera bitartean. Haren buruzagiak, kasu askotan, errepublikano federal «zorrotzak» izan ziren (), Errepublika Federala *behetik gora* berehala ezarri nahi zutenak, Gorte Konstituziogileek Konstituzio Federal berria egin eta onartu arte itxaron gabe; jarrera horrek Alderdi Errepublikano Federalaren «zentrista» eta «moderatua» sektoreak aldezten zituen (oro har «borondate onekoa» deitzen zitzaien, «zorrotzekin» alderatuak). Matxinadak «erregimen errepublikanoan jarritako herri-itxaropenei» ere erantzun zien.

Matxinada 1873ko uztailaren 12an hasi zen Cartagenan —nahiz eta hiru egun lehenago lehertu zen Alcoiko Petrolioaren Iraultza, Langileen Nazioarteko Elkartearen (AIT) Espainiako Atalaren ekimenez—, eta Valentzia, Murtzia eta Andaluziako eskualdeetan hedatu zen uztailaren 19tik aurrera, Francesc Pi i Margallen gobernu «zentristaren» dimisioa ezagutu ondoren eta Nicolás Salmerónen gobernu «zentristaren» osaketaren ondotik. Azken horrek, Pi i Margallek pertsuasioa eta errepresioa konbinatzeko garatutako politikaren aurrean, ez zuen zalantzarik izan armada erabiltzen matxinada itotzeko eta Arsenio Martínez Campos eta Manuel Pavía jeneralak Errepublika Federalaren aurka izendatzeko, Emilio Castelarren hurrengo gobernuak indartu zituen operazio militarrak. Azken honek Cartagenaren setioa hasi zuen bertan ezarritako kantoiaren aurka. Setioa 1874ko urtarrilaren 12ra arte iraun zuen, Paviaren estatu-kolpea eta aste bat beranduago, Errepublika Federalaren amaiera eta Serranoren diktadura ekarri zuena. 

Emilio Castelarren gobernuak mugimendu «separatistatzat» hartu zuen kantoi-matxinada —klase ertain eta altuek partekatutako pertzepzioa—, baina gaur egungo historiografiak dio matxinadak Estatuaren egitura aldatzea besterik ez zuela helburu, Espainiaren batasuna hautsi nahi izan gabe

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* 
*
* 
*
*
* 
*
*
*
*
* 
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Kanpo estekak