Finalissima

thumb|277x277px|Finalissima 2026ko logoa
**Finalissima** edo **Conmebol-UEFA Txapeldunen Kopa** (lehen **Artemio Franchi Kopa** edo —ofizialki— **Selekzioen** Kontinentearteko Txapelketa) futboleko nazioarteko kopa ofiziala da, FIFAk babestua, Hego Amerikako Futbol Konfederazioak (Conmebol) eta Europako Futbol Elkarteek (EFUa) batera antolatua. Amerika Kopako eta Eurokopako selekzio txapeldunen arteko partida, kontinentearteko duelu batean.

1985ean sortu zen, eta hiru edizio ofizial jokatu dira. Beste hiru partida ere jokatu dira, baina lagunartekoak, baina formatu berekoak. Kluben arteko Koparekin gertatzen zen bezala, gaur egun desagertua dagoen Konfederazio Koparen (Fahd Errege Kopa) aitzindaritzat hartzen da Nazio Afroasiatikoen Koparekin batera. Bere jatorrizko izena Artemio Franchi kirol-buruzagi italiarraren oroimenez hartu zuen.

UEFAk eta Conmebolek elkarrekin antolatzen duten hirugarren txapelketa da (Kontinentearteko Kopa eta Kontinentearteko Txapeldunen Superkoparen ondoren), eta lehenengoa selekzioen mailan.

## Historia 
Aurreko «Artemio Franchi Kopak», ofizialki Selekzioen arteko Txapelketa izenarekin ezagutzen denak, 1972tik 1983ra UEFAko presidente izan zenaren izena zeraman. Urte hartan, zirkulazio-istripu batean hil zen.

Garai hartan Afrikako eta Asiako futbola hasierako garapen etapa batean zeudenez, eta Hego Amerika eta Europa benetako futbol dimentsioa zuten bi eskualdeak zirenez, txapelketa Amerika Kopako txapeldunaren (Conmebol) eta Eurokopako txapeldunaren (UEFA) arteko norgehiagoka zuzen gisa diseinatu zen, nolabait ere Kontinentearteko Koparen formatua kopiatuz (Liberty Kopa, 1960tik 2004ra) Europako Kopa (Libertuefol) eta Kopa (MEBOL) arteko txapeldunak).

## Edizioak 
### 1985eko edizioa 
Txapelketa honen lehen edizio ofiziala (sari fisiko batekin) 1985ean jokatu zen. Frantzia, 1984ko Eurokopako txapelduna, eta Uruguai, 1983ko Amerika Kopako txapelduna, Parisko Printzeen Parkean lehiatu ziren 1985eko abuztuaren 21ean, partida bakarrean, bi kontinenteetako talderik onena eta, ondorioz, munduko futbolekoa zein zen argitzeko.

Frantziako taldea, funtsean, 1984ko Eurokopako finalean Espainia garaitu zuen talde bera zen, Jean Tigana lesionatu arren. Michel Platini zen izar handia eta, uruguaitarren aldetik, Enzo Francescoli zen erreferentzia, River Platen militatzen zuen 23 urteko mediapunta gaztea.

Frantziako taldea izan zen nagusi partidan, eta lau minuturen ostean aurrea hartu zuen, Rocheteauren golarekin. Bigarren zatiko 12. minutuan, Jose Toure Nanteseko aurrelariak 2-0ekoa sartu du, partida erabakita uzteko. Horrela, Frantziak Artemio Franchi Kopa ospetsuaren palmaresa inauguratu zuen, lau urtez behingo jarraipen eta aldizkakotasunarekin jaiotako txapelketa, zeinen edizioak txandaka jokatu beharko liratekeen Europan eta Hegoamerikan.

Hala ere, aurrez pentsatutakoa gorabehera, 1993ra arte ez zen berriro lehiatu. Data arazoek, zailtasun ekonomikoek eta Amerika Kopa 1987tik aurrera bi urtez behin jokatzen hasteak, Eurokopa lautik behin jokatzen zen bitartean, proiektuaren bideragarritasuna zaildu zuten. Aurreikusita zegoen 1988an bigarren edizio bat jokatzea Uruguain, 1987ko Amerika Kopako txapelduna izan zen Uruguaiko taldearen eta 1988ko Eurokopako txapelduna izan zen selekzioaren artean (azken finean, Herbehereak), baina ez zuen aurrera egin.

### 1993ko edizioa 
Artemio Franchi Koparen bigarren edizio ofiziala Mar del Platako Jose Maria Minella estadioan jokatu zen, 1993ko otsailaren 24an. Argentinak, 1991ko Amerika Kopako txapeldunak, 1992ko Eurokopako txapelduna den Danimarka hartu zuen, Jugoslavia kanpoan geratu zelako azken orduko gonbidapen batekin iritsi zelarik. Alfio Basileren taldea bere gala taldearekin joan zen, non Diego Simeone, Gabriel Batistuta, Claudio Caniggia eta Diego Armando Maradona zeuden, zeinek bere momentuko klubari (Sevillari) erronka bota baitzion final garrantzitsu hori jokatu ahal izateko. Danimarkan ez zegoen Michael Laudrup, urtebete lehenago selekzioari uko egin baitzion, bere anaia Brian eta Peter Schmeichel atezaina izanik izar nagusiak.
thumb|277x277px|2022ko partiduaren argazkia

### 2018ko edizioa (Bertan behera utzita) 
Aurreikusita zegoen lehiakideak 2018an itzultzea, eta bertan parte hartuko zuten 2015eko Amerika Kopako txapeldunak eta txapeldunordeak (baita 2016ko Amerika Centenario Kopakoak ere), Txile eta Argentinak, eta 2016ko Eurokopako txapeldunak eta txapeldunordeak, Portugalek eta Frantziak.

Jokoaren formatua honakoa izango zen: 2018ko martxoan jokatzekoa zen txapelketa Milanen, Italian, eta talde kopurua 2 parte-hartzailetik 4ra igoko zen. Finalerdietako dueluetan, Txile (2015eko Amerika Kopako txapelduna) Frantziaren aurka (2016ko Eurokopako txapeldunordea) eta Portugal (2016ko Eurokopako txapelduna) Argentinaren aurka (2015eko Amerika Kopako txapeldunordea) lehiatuko ziren, eta bien irabazleak finalean sartuko ziren; aldiz, finalerdietako galtzaileak hirugarren posturako partidan ikusiko ziren aurrez aurre.

Hala ere, horrek ez zuen arrakastarik izan, garai hartako bi konfederazioetako presidenteek, Nicolas Leozek —Conmeboleko presidentea— eta Michel Platinik —UEFAko presidentea—, hasieran hartutako ideia baztertu egin baitzen FIFAko ustelkeria-kasuagatik sortutako eskandalua argitara atera zenean. Ekitaldi hori aurkitu ondoren, txapelketa alde batera utzi zen, bi konfederazioen 2018ko zuzendaritzek ez baitzekiten hori.

### 2022ko edizioa 
2021ean, elkar ulertzeko memorandum bat sinatzean, txapelketaren hirugarren edizioa jokatzea erabaki zen, eta Finalerdia izen komertziala eman zitzaion. Partida 2022ko ekainaren 1ean jokatu zen, Wembley estadioan, Argentina eta Italiaren artean. Lehen garaipena lortu zuen (3-0), Lautaro Martínez, Ángel Di María eta Paulo Dybalaren golekin, eta Lionel Messi aukeratu zuten partidako jokalari onena.

### 2026ko edizioa (bertan behera utzita) 
Laugarren edizioa 2026. urtean egin zen, martxoaren 27an, eta Lusail estadioan, Dohan, Qatarren. Edizio honetan Argentina (2024ko Amerika Kopako txapelduna) eta Espainia (2024ko Eurokopako txapelduna) izango dira aurrez aurre. Hala ere, 2026ko martxoaren 15ean UEFAk bertan behera utzi zuela iragarri zuen, Irango gerragatik Qatarren jokatzerik ez zegoelako eta alderdiaren data eta tokiaren inguruan alderdien arteko adostasunik ez zegoelako.

## Garaikurra 
Txapelketa honetako garaikurraren diseinua bi pertsonek osatzen dute, eskuak elkartuz, Conmebol eta UEFA ordezkatzen dituztenak, eta lehiaketaren logoa, eskuak elkartzen diren puntuan. Lehen bi edizioetan, finaleko txapeldunak garaikurraren eskala txikiagoko erreplika bat jasotzen zuen marmol zurizko oinarriaren plakekin; jatorrizkoak, berriz, malakita berdezko oinarrizko bi plakak zituen. Egungo oinarria ez da 1985ean eta 1993an emandako garaikurra bezalakoa, meheagoa baita, oinarriko plakak beltzak dira eta «Finalissima» irakur daiteke bi konfederazioen logoen artean. Trofeoa irabazi duten herrialdeen izenak grabatuta daude basearen atzeko aldean.
erdian|thumb|220x220px|Garaikurra

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Konfederazioen FIFA Kopa
* Eurokopa
* Amerika Kopa

## Kanpo estekak