open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tangut herria

thumb|250px|Tangut herriko emakumeak.

**Tangutak** etnia historiko bat izan ziren, Barne Mongoliako hegoaldean bizi izan zirenak, Zetaren Ibilbidearen amaieran, baina Qinghaiko hego-ekialdeko eta Sichuango ipar-mendebaldeko estepetan eta mendietan izan zuten jatorria. 
Daniel C. Waugh-en arabera, tanguten jatorrizko gunea Sichuango mendebaldeko goi-lautadetan zegoen.

Nekazaritza ureztatuan eta artzaintzan aritu ziren, Asia Erdialdearen eta Txinaren arteko merkataritzan bitartekari lanak eginez.

Budismoa estatuko erlijiotzat hartu zuten. Bere idazkera sistema propioa sortu zuten eta 1038an bere Mendebaldeko Xiako Inperioa (Tangut Inperioa) aldarrikatu zuten, 200 urte inguruz batasun politiko bezala existitu zena.

## Iruditegia 

Fitxategi:Hongfo Pagoda Arhat head.jpg|Budista burua, Tangut Inperioaren dinastiako burua.
Fitxategi:Anonymous - Tangut Horseman - 13.100.19 - Metropolitan Museum of Art.jpg|Tangut Zalduna.
Fitxategi:Tangut servants.jpg|Ezkontzera doan tangut emakumea.
Fitxategi:Xixia.jpg|Tangut Inperioaren Xia hilobia, Ningxian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1373ko Kataluniako lurrikara

**1373ko martxoaren 3ko lurrikara** Katalunian dokumentatutako lehen lurrikara izan zen, epizentroa Ribagorzako Konderriaren eta Arango haranaren artean izan zuena. Martxoaren 2tik 3rako gauean gertatu zen; beraz, egun batean edo bestean dokumentatuta dago. Mugimenduak 8 eta 9 arteko intentsitate epizentrala eta 6.1 graduko magnitudea lortu zituen, eta kalteak eragin zituen Kataluniako hainbat tokitan eta Frantzian.

Dokumentatutako kalteen artean, honako hauek daude:

* Albalate de Cincako kanpandorrea hondoratzea.
* Santa Maria del Marreko kanpandorrearen goiko aldetik erortzea, Bartzelonan.
* Bartzelonako Sant Just elizako arku bateko harri bat erortzea.
* Kalteak klaratarren monasterioko logelan, Bartzelonan.
* Castèth Leon gazteluko atariaren dorrea eta dorre nagusiaren zati bat erortzea, Arango haranan.
* Cerverako udaletxearen afektazioa.
* Gurbeko gazteluan izandako kalteak, Gurben.
* Kalteak Lleidako Erregearen Gazteluko kaperan.
* Santa Maria d'Olóko gazteluko hormetako dorrean izandako kalteak.
* Noguerako Montclus herri ia osoaren suntsipena.
* Boíko elizako kanpandorrea eta Sorpeko elizako bi abside suntsitzea, ingurukoez bestelakoak berreraiki zirelako antzeman daiteke, hala nola Taüllgo edo Son del Piko kanpandorreak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Magro (ibaia)

edo   Iberiar Penintsulako ibai bat da, Júcarren ibaiadarra dena.

Iturria itsas mailatik 1.100 metrora dago, Mira mendilerroan, Aliaguilla udalerrian, Cuencako probintzian. Oro har, jario apala izaten du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hexakloroziklopentadieno

**Hexakloroziklopentadienoa** konposatu organiko ziklikoa da, C5Cl6 formula duena, organokloratuen klasekoa. Likido horixka da usain garratzekoa. Uretan disolbaezina da, baina disolbagarria ohiko disolbatzaile organikoetan, azetonatan edo metanoletan.

Nagusiki erreaktibo gisa  erabiltzen da intsektizida kloratuak ekoizteko, zeintzuk poluitzaile organiko iraunkorrak diren hala nola aldrina edo klordanoa. Sua atzeratzeko agenteak eta tinduak fabrikatzeko ere usatzen da.

## Sintesia 
Hexakloroziklopentadienoa bi moldez sintetiza daiteke.

Batetik ziklopentadienoa zuzenean kloratzen da sodio hipokloritoaren presentzian. Emaitza nahaste bat da non klorazio-maila txikiago duten ere ziklopetanoak badauden. Destilazioz purutzen da.

Bestetik, *oktakloroziklopentenoa* 470-480 C-tan berotuz deskloratzen da hexaziklopentadienoa emanez. Lortutako produktuaren purutasuna % 90 baino handiagoa da.

## Toxikotasuna 
Hexakloroziklopentanoa oso toxikoa da gizakientzat. Irentsiz, arnastuz edo azalean zehar xurgatuz eragiten du. Begietan, larruazalean eta arnas-aparatuan narritadura larriak eragiten ditu. Animaliekin eginiko azterketek erakusten dute kaltegarria dela birikentzako, gibelarentzako, giltzurrunentzako eta odolarentzako. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Porsche 356

**Porsche 356**, Porsche markaren kirol-automobil modelo bat da, marka horrek seriean ekoitzitako lehen modeloa.
 
1948-1965 artean ekoitzi zen.
Porsche 917

**Porsche 917**, Porsche markaren kirol prototipo modelo bat da.

1969-1970 artean 917 aldaeraren 25 unitate ekoitzi ziren eta 1970-1971 artean 917K aldaeraren 12 unitate.
Toixa (ibaia)

() edo  () Iberiar Penintsulako ibai bat da, Turiaren ibaiadarra dena.

Iturria Tuéjar hirian dago, izen bereko parajean eta herrigunetik kilometro gutxitara. Javalambre mendigunearen ingurutik gertu dago, Valentziako Erkidegoko lurralde malkartsuenetako batean. Bere orografia malkartsuak eta bere ur kristalinoek, bere jaiotzaren ingurua, Serranos eskualdeko parajerik eder eta hobekien kontserbatuenetako bat egiten dute.

Euria eta urtzea izan daitezkeen hilabeteetan, Arkela *rambla*n (Alpuenten) jaiotzen den eta Chelva udalerritik igarotzen den uhar batek Toixa ibaia elikatzen du. Gertaera hori da ibaiaren izenari buruzko eztabaidaren arrazoietako bat da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ferrari Enzo

**Ferrari Enzo**, Ferrari markaren kirol-automobil modelo bat da, 2002-2004 artean ekoitzi zen.

Enzo Ferrari markaren sortzailearen omenezko izendapena darama.
San Esteban eliza (Valentzia)

**San Esteban eliza** (; ) Valentziako eraikin nabarmena da. Antzinako meskita baten gainean eraikitako tenplu gotikoa da, XVII. mendean estilo barrokoan sakonki aldatu zena.

## Deskribapena 
Elizak garai gotikoko eskualdeko parrokia-elizetako oinplano tipikoa du, nabe bakarrekoa eta kontrahormen artean kaperak dituena. Kanpoko itxura oso soila du, eta horma lauaren, San Esteban plazara ematen duen ate xumearen eta oinean altxatzen den kanpandorrearen gainetik irteten diren gargolez errematatutako kontrahormak nabarmentzen dira.

Barrualdean, harrigarria da igeltsutegiz eta esgrafiatuz apainduta egotea. Valentziako beste eliza barroko batzuetan ez bezala, San Estebanen ez ziren gurutze-gangak estali, eta XVII. mendean berriro eraiki zituzten, puntu erdiko arkuen artean. Dekorazioa igeltsuzko pilastren bidez antolatzen da taulamendu bati eusten dioten kaperetako arkuen artean, landare-formaz eta aingeruz estalia. Atzealdea, berriz, kolorez margotu zen, batez ere urdinez, eta haren gainean esgrafiatu zuri bat marraztu zen, landare-forma uhinduz.

San Esteban notarioen eliza zen, eta bere kofradiak 1682an oinetako kaperen eraikuntza babestu zuen, erdian San Bizente Ferrer eta San Lluís Bertranen bataiarriak zituela, valentziarrek euren seme-alabak bataiatzeko nahiago zuten tokia, eta urtero urtarrilaren 22an santuaren bataioa irudikatzen da bertan.

Elizak XVI. mendean izan zuen erretaula, San Estebanen martirioari eskainitako mihise sail batez osatua, Vicente Juan Masip (Juan de Juanes) margolari valentziarrak egina da. Margolan hauek 1562 inguruan margotu ziren eta elizan egon ziren Karlos IV.ak 1800 inguruan erosi zituen arte. Gaur egun Pradoko Museoan daude ikusgai margolan hauek.

## Iruditegia 

Interior de l'església de sant Esteve de València.JPG|Barnealdea
Valencia - Iglesia de Sant Esteve 05.jpg|Aldare nagusia
Capella de la Comunió, església de sant Esteve, València.JPG|Jaunartze-kapera
Última Cena - Juan de Juanes.jpg|Juan de Juanesen *Jesusen Azken Afaria*
Martirio de San Esteban, de Juan de Juanes (Museo del Prado).jpg|Juan de Juanesen *San Estebanen martirioa*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mary Adamson Anderson Marshall

**Mary Adamson Anderson Marshall** (Boyndie, Banffshire, Eskozia, 1837ko urtarrilaren 17a – 1910) britainiar medikua eta Edinburgoko zazpiak taldeko kidea izan zen, Edinburgoko Unibertsitatean medikuntza ikasi zuten lehen emakumeak.

## Ibilbidea 
Mary Gavin (Mann, ezkongabe abizenagatik) eta Alexander Govie Anderson agurgarriaren alaba. Marshall Edinburgoko Unibertsitatean hasi zen medikuntza ikasten, eta Edinburgoko Zazpiak taldeko kide izan zen Emily Bovell, Matilda Chaplin, Helen Evans, Sophia Jex-Blake, Edith Pechey eta Isabel Thornerekin.1872an Edinburgoko Unibertsitateak erabaki zuenean emakumeek ez zutela medikuntzan lizentziatu titulurik jasoko, Andersonek Parisen jarraitu zituen ikasketak.

1879an, Parisko Medikuntza Fakultatean medikuntza doktore titulua jaso zuen. Bere tesia idatzi zuen estenosi mitralari buruz, eta estenosi horren maiztasuna altuagoa dela emakumeetan gizonetan baino. ("Du rêtrécissement mitral: sa fréquence plus grande chez la femme que chez l'homme").

Maryleboneko Emakumeen Ospitale Berriko doktorea izan zen, eta Claud Marshallekin ezkondu zen.

## Aintzatespenak 
* Edinburgoko zazpiak hil ondorengo medikuntza tituluarekin aintzatetsi zituen Edinburgoko Unibertsitateak McEwan Sala aretoan 2019ko uztailaren 6an, larunbata. Tituluak Edinburgoko Medikuntza Eskolan ikasten ari ziren ikasleek jaso zituzten haren izenean. Graduazioa Edinburgoko Unibertsitateak Edinburgoko zazpien lorpenak eta garrantzia ospatzeko egindako omenaldietako lehena izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sítio do Picapau Amarelo (1967ko telesaila)

***Sítio do Picapau Amarelo*** Brasilgo haur eta gazteentzako telesaila da, Band kateak ekoitzia eta Monteiro Lobatoren izen bereko liburu sailean oinarritua. Tatiana Belinkyk telebistarako moldatu eta Júlio Gouveiak zuzendu zuen. 1967ko abenduaren 12tik 1969ko martxoaren 14ra estreinatu zen eta 39 atal ditu. Istorio horren hirugarren moldaketa da telesail formatuan.

## Ekoizpena 
*Sítio do Picapau Amarelo*ren hirugarren moldaketa Pullman enpresak bultzatu zuen, garai hartan telebistako haurrentzako telesail asko sustatzen zituenak. Laguntza horrekin, Band kateak *Sítio*ren hirugarren bertsioa ekoiztea erabaki zuen eta horretarako Tatiana Belinky eta Júlio Gouveia kontratatu zituen, aurretik Rede Tupiren lehen bertsioa ekoitzi zutenak.

1969an, sute bat gertatu zen Band katearen egoitzan, ia instalazio guztiak suntsitu zituena. Urte hartako martxoaren 14an telesailaren azken atala emititu zuten.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Altxa, hildakoak

***Altxa, hildakoak*** (frantsesez: ***Debout les morts***) Fred Vargas idazle frantziarraren polizia-eleberri bat da. 1995ean argitaratu zen.

## Argumentua 
Goiz batean, Sophia Siméonidis abeslariak inoiz ikusi gabeko zuhaitz bat ikusi du bere lorategian. Nondik datorren galdetu dio bere buruari. Pierre, senarra, berriz, axolagabe da, beti bezala. Bizilagun ezohikoengana hurbiltzen da, zuhaitzaren sustraiek ezer ezkutatzen duten egiazta dezaten, baina beren indusketek ez dute ezer agerian uzten.

Egun batean, Sophia desagertu egingo da. Senarra ez da kezkatzen uste duelako Stelyosekin, bere maitale ohiarekin, elkartzera joan dela. Bestalde, Juliette, Sophiaren lagun mina, kezkatuta dago, ez baitu inolako berririk jaso.

Denbora aurrera doa, eta basaltozko harri txiki batek abeslariarekin konektatzen duen gorpu kiskali bat aurkitzen dute.

Alexandra iloba iritsiko da, eta Sophiaren heriotzarekin dena du irabazteko. Alibirik ez duenez, susmagarri nagusia da. Enigma horrek kezkatuta eta Alexandraren errugabetasunaz konbentzituta, bizilagunak ikertzen ariko dira.

## Pertsonaiak
* **Marc Vandoosler (San Marko)**: Erdi Aroan aditua den historialaria da. Garaiera ertainekoa, oso mehea, gorputz eta aurpegi angeluarra, esku mehe eta luzeak, ile beltz eta leuna du. Dotorea, afrikar eta karolingiar jatorriko zilarrezko lau eraztun handi daramatza. Beltzez jantzita dago eta zilarrezko gerriko deigarri samarra darama. Harroa da, argala, ezkorra, apur bat austeroa, “kakatzan” duela bi urtetik, dibortziatua, langabea. Adimen handiko itxura ematen du. Sophia, desagertutako abeslaria, asko estimatzen zuen. Eleberriaren amaieran, azken horren ilobaz maiteminduta dagoela pentsa daiteke. Haren rola garrantzitsua da. Ia istorio osoa bere ikuspuntutik kontatzen da. Azkarra eta sentibera da; aisialdian Erdi Aroari buruzko testuak idazten ditu.

* **Mathias Delamarre (San Mateo)**: ehiztari-biltzailearen arketipoa, Historiaurrean aditua den historialaria da. Ile horail ebakiezina du, begi urdinak, esku handiak. Larruzko sandaliak daramatza, biluzik ibiltzea gustatzen zaio. Azkarra da, isila, ez du ez lanik, ez emazterik. Juliette desiratzen du, eta horrek asko kezkatzen du.

* **Lucien Devernois (San Lukas)**: Lehen Mundu Gerraen historialaria da. Masaila zurbilak, ile-xerlo gaztainkara etengabe begien gainera erortzen, beti izaten ditu gorbata estutua, jaka grisa eta larruzko zapatak berdetuak baina ingelesak. Oso hiztuna da. Fred Vargasen anaiarengan inspiratuta dago, Stéphane Audoin-Rouzeau historialariarengan, hain zuzen.

* **Armand Vandoosler**: Marcen (San Marko) aitabitxi eta osaba da. 68 urterekin, zutik eta tente, asko zelatatzen eta behatzen du, bere iritzia ematea gustatzen zaio, azkarra da, distiratsua, edertasun degradatukoa, sudur zakarra. Ezpain irregularrak, begi triangeluarra, begirada liluragarria. Estupefazienteen Brigadako kidea zen, baina kaleratu egin zuten, kriminal bati ihes egiten lagundu ziolako.
Suzy Arruda

**Suzana Camargo Olyntho de Arruda**, ***Suzy Arruda*** edo ***Suzi Arruda*** izenez ezagunagoa, (Tietê, 1917ko maiatzaren 24a – São Paulo, 2005eko abuztuaren 8a) brasildar aktorea izan zen. Besteak beste, Benta andrea antzeztu zuen *Sítio do Picapau Amarelo* telesailean.

## Ibilbidea 
Suzana (Suzy) Camargo Olyntho de Arruda Tietên jaio zen, São Paulo estatuan, 1917ko maiatzaren 24an. TV Tupin hasi zuen bere ibilbidea, 1954an Benta andrearen papera lortuz *Sítio do Picapau Amarelo* haurrentzako telesailean, eta bertan 1957ra arte antzeztu zuen. *Grande Teatro Tupi*ren antzezlan askotan ere parte hartu zuen. 1960ko hamarkadan TV Globoko lehen telenobeletan antzeztu zuen. Antzerkian eta zineman ere jardun zuen, eta 1958tik 1979ra hamar filmetan agertu zen. Bikain aritu zen umorezko paperetan. 2005ean hil zen São Paulon, kausa naturalengatik. 

## Lanak 
### Telebista 
### Zinema 
### Antzerkia 
* *Romeu e Julieta* (1955)
* *Um Sonho de Uma Noite de Verão* (1955)
* *Vestido de Noiva* (1958)
* *Quando se Morre de Amor* (1959)
* *A Folha de Parreira* (1959)
* *Cristo Proclamado* (1960)
* *Romanoff & Julieta* (1960)
* *O Beijo no Asfalto* (1961)
* *O Milagre de Anne Sullivan* (1961)
* *Depois da Queda* (1964-1965)
* *Onde Canta o Sabiá* (1966)
* *De Olho na Amélia* (1969)
* *Em Família* (1972)
* *O Amante de Madame Vidal* (1973)
* *Chiquinha Gonzaga* (1974)
* *A Mulher de Todos Nós* (1975)
* *A Herdeira* (1985)
* *Como Se Tornar Uma Super Mãe em Dez Lições* (1991)
* *Gilda: Um Projeto de Vida* (1993)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Konposatu zikliko

Kimikan **konposatu zikliko** esaten zaio eraztun bat eratuz elkarri lotuta dauden atomoz osatutakoei. Eraztunen tamaina aldakorra da, baina gutxienez 3 atomoz eratuta izango da. Karbonorik ez duten konposatu ziklikoei *konposatu zikliko ezorganiko* esaten zaie; karbonoz osatutakoei *konposatu zikliko organiko* eta karbonoz eta beste atomo batzuez osatutakoei konposatu heterozikliko esaten zaie.

Sintesi kimikoan eraztunaren eratze- eta irekitze-erreakzioak oso inportanteak dira.

## Konposatu zikliko organikoak 
Konposatu zikliko organikoak hainbat kategoriatan sailkatzen dira.

* Konposatu alizikliko
** zikloalkano
** zikloalkeno
* Hidrokarburo aromatiko
** Hidrokarburo aromatiko polizikliko
* Konposatu heterozikliko
* Makroziklo

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lyongo Arte Ederren Museoa

**Lyongo Arte Ederren Museoa** () Frantzian, Lyon hiriko museo nagusia eta estatuko garrnatzitsuenetariko bat da. 1801tik aurrera zabalik — Louvre museoaren ondorengo lehenetarikoa — erakundeak pintura, eskultura, antigoaleko lan (egiptoarrak, greziarrak, erromatarrak, etruskoak eta Ekialdeko Europakoak), arte-objektu, txanpon, marrazki eta grabatuen bildumak erakusten ditu.

Egoitza Saint-Pierre jauregian du; eraikin hau XVII-XVIII. mendeko komentua zen, hiri erdigunean, Terreaux plazan. Komentuaren espazio batzuk babestu dira, esaterako, kapera barrokoa. 

## Margolaritza 
Pintura bildumak 35 areto betetzen ditu, ordena kronologikoan. Mendebaldeko pinturaren ikuspegi osoa eskaintzen du, XIV. mendetik gaur egunera arte. XVII. mendea, XIX. mendea eta XX. mendea dira bildumako garrantzitsuenak. Erakusketa kronologikoa da eta eskolak ez dira bereizita erakusten, Louvren edo Metropolitan Museumen bezala. Museoaren bilduma Jacqueline Delubac aktoreak 1998an egin zuen dohaintzaz aberastu zen.

Erakusten diren lanen artean azpimarratu daitezke Tintorettoren Danae eta Francisco de Zurbaránen ''Saint François d'Assise*.

## Eskultura 
1300 eskultura-lan inguru ditu. Bere artean, XV eta XVI. mendeetako eskola italiarretako eskulturak ikus daitezke.

## Antzinako artea 
Egiptoko bildumak garrantzi berezia du (museoak 14 000 objektu egipziarrak ditu), bederatzi geletan erakutsita. Badira ere Erromako eta Antzinako Greziako lanak. 

## Dominak eta txanponak 
Dominek museoa Frantziako bigarren garrantzitsuena bihurtzen dute (Frantziako Liburutegi Nazionalaren ondoren). 50.000 objektu inguru ditu, batez ere txanponak, dominak eta zigiluak. Bere ospea nazioartekoa da, eta XIX. mende hasieratik du toki nabarmena mundu numismatikoan.

## Iruditegia 

Image:
Tintoret-Danaé-Lyon.jpg|*Danae*, Tintorettoren margolana.
La_Classe_de_peinture_à_l’école_de_dessin_de_Lyon_-_Jean-Marie_Jacomin_-_MBA_Lyon.jpg|Jean-Marie Jacomin, *La Classe de peinture à l’école de dessin de Lyon'' (1817 ingurukoa).
Saint_François_d'Assise_-_Francisco_de_Zurbaran_(A_115).jpg|Francisco de Zurbaránen ''Saint François d'Assise*.
Degas_danseuses-1500.jpg|Edgar Degasen *Danseuses sur scène* (1889 ingurukoa).
Le_Printemps_(1882)_Claude_Monet.JPG|Claude Moneten *Udaberria'' (1882).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Museoaren webgune ofiziala.
Abarka Antzerki Taldea

* 2019: Ortentsia izan nahi dut
* 2018: Uelkom amerikanuek
* 2017: Besaulkiak
* 2015: Abarka shortak
* 2013: Biba zorrixen izurritie!
* 2010: 13 barri
* 2008: Topa berakatz sopa!
* 2006: Sudur gorrien matxinada

## Bibliografia 
* Antzerkiaren labirintoan (Ander Lipusen hitzak Abarka Antzerki Taldeari buruz)
* Besaulkiak (Gotzon Barandiaran)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko Antzerki taldeen zerrenda
* Euskal Antzerkigintza
* Ganbila bilduma

## Kanpo estekak 
* Autokarabanie obra osoa
* Besaulkiak obra osoa
* Besaulkiak teaserra
* Biba zorrixen izurritie teaserra
* Topa berakatz sopa teaserra
Kontseilu Onaren Eskola ohia

Antzinako **Kontseilu Onaren** Ikastetxea estilo historizista neogotikoko eraikina da, Espainiako Melilla hiriko Lope de Vega kaleko Zabalgune Modernistan kokatua, Urrutiko Hezkuntzarako Unibertsitate Nazionalaren egoitza, Melilla Hiriko Multzo Historiko Artistikoaren parte dena, Interes Kulturaleko Ondasuna.
## Historia 
1913 eta 1917 artean eraiki zen, Francisco Carcaño Masek Tertziarioko Frantziskotar Ahizpen Kontseilu Onaren Ikastetxerako egindako diseinuaren arabera. Sor Alegriak eta sor Maria Josefinak sortu zuten. 1924an solairu bat zabaldu zen, Enrique Nieto arkitektoaren proiektuaren arabera, eta ekainaren (proiektua) artean, 1927an, kapera eraiki zen, 1928ko abenduaren 15ean inauguratua, eta fatxada apaingarri neogotikoekin apaindu zen, José Pérez Reynaren proiektuaren arabera. 1950ean beste solairu batean zabaldu zen eraikina, Enrique Nietoren proiektu berriaren arabera, eta 1954an Eduardo Caballero Monrós arkitektoak atezainaren etxebizitza eraiki zuen zabaltzan eta atzeraemangunean.

Melillako Udalak erosi zuen 1983an eta birmoldatu egin zen —1986ko abenduaren 20an inauguratu zuen Javier Solana Kultura ministroak— Urrutiko Hezkuntzarako Unibertsitate Nazionalaren (UNED) egoitza izateko, Diego Jiménez Bueno arkitektoaren proiektuaren arabera.

## Deskribapena 
Inguruko harriz eta hormetarako adreilu trinkoz egina dago, eta sabaietarako adreilu bereko burdinazko habez eta gangatilez. Beheko solairua eta beste bi gehiago ditu, erdiko patio batekin, galeriekin, eta horien artean banatzen dira eskolak.

Fatxadak nahiko sinpleak dira, kuxin-itxura duten horma-atalekin eta arku eskartzanoak dituzten leihoekin, oinplano nagusian moldurekin eta pinakuluetan amaitzen diren pilastrekin.
ezkerrera|thumb|**Kaperako atea**
Barruan, ekitaldi-aretoa nabarmentzen da, antzinako kapera, kasetoiz apaindutako sabai ikusgarriarekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lamborghini Essenza SCV12

**Lamborghini Essenza SCV12**, Lamborghini msrkaren superkirol-automobil modelo bat da. 

2020tik ekoitzitzen da
Skorpion vz. 61

**Skorpion vz. 61**, 1959an Miroslav Rybář txekiarrak dideinatutako subfusil bat da. Česká zbrojovka Uherský Brod eta Zastava Arms ekoitzi dute.

1961-1979 eta 2009tik gair egun arte ekoizten da, denera 200.000 unitate inguru.
Lamborghini Miura

**Lamborghini Miura**, Lamborghini markaren kirol-automobil modelo bat da. 

1966-1973 artean ekoitzi zen.
Payola

thumb|Nork erabakitzen du zein musika entzungo den irrati kateetan? Zein irizpideen arabera?
***Payola*** ingelesezko *pay* (ordaindu) aditzaren eta *Victrola* marka komertzialaren eransketa da, azkena* RCA Victor* konpainiaren fonografo ospetsua aipatuz, XX. mende hasierakoa. *Pay to play* («zure musika igortzeko: ordaindu») izenez ere ezagutzen da. Terminoak adierazten du ordaintzea irrati-kontzesioen jabeei, irratiko edo telebistako musika-programen programatzaileei edo irratietako musika-ekoizleei musika entzunarazteko beren irrati-emisoretan edo telebista programetan. Ordaintzen dutenak disko-konpainiak, abeslariak edo musika-taldeak izaten dira. *Payola* hitzak eroskeria mota bat adierazten du, musika jakin bat ezagutarazteko ordaintzea, eta, horrela, ordaintzen dutenek nahi duten musika-ibilbidea bultzatzeko. Ordainketaren zenbatekoa edo estortsioa aldatu egiten da telebista programa edo irratiaren audientzia-mailaren arabera. Gaizki ikusitako aktibitatea izanik, leku askotan legez kanpokoa, praktikatzen denean ezkutuka ibiltzen dira ordaintzen dutenak eta dirua jasotzen dutenak.

Praktika horren oinarria izan daiteke artistek eta musika-taldeek irratian edo telebistan entzunarazi behar dituztela beren musika-gaiak, horrela, beren musika zabaldu, ezagutzera eman, eta kontratu garrantzitsuak lortzeko. Ezagutzen ez den musika nekez salduko da. Era berean, irratian abesti bat emititzeko denborak eragina izan dezake haren salmenta handitzean. Eliot Spitzer New Yorkeko estatuko fiskal nagusiaren hitzetan, 2005ean, munduko lau diskoetxe garrantzitsuenetako hiruri isuna jarri ondoren, «gertatutakoak erakusten du, entzuleen itxaropenen aurka, artisten emisio-denbora irrati-estazioei eta haien exekutiboei egindako ordainketek baldintzatzen dutela, eta ez meritu artistikoek».
Antonio Cánovas del Castilloren hirugarren gobernua

**Antonio Cánovas del Castilloren hirugarren gobernua**, 1879ko abendutik 1881eko otsailera arte, Espainiako Borboien Berrezarkuntzaren sistemaren sendotzearen parte izan zen. Aldi horretan, Cánovas del Castillok herrialdea egonkortzeko eta alderdi biko sistema indartzeko politikak ezartzen jarraitu zuen, alderdi kontserbadore eta liberalen arteko boterea txandakatuz.

Gobernu honek Hirugarren Karlistaldiaren ondoren herrialdea baketzea eta herrialdearen egoera hobetzeko erreforma ekonomiko eta sozialak sustatzea ere izan zituen ardatz. Hala ere, Canovas del Castillok erronka esanguratsuei aurre egin zien, sektore politiko eta sozial batzuen aurkakotasuna barne.

## Kabinetea 
## Kanpo estekak
John O'Donovan

'''John O'Donovan''',  (1806ko uztailaren 25a, Kilkenny konderria - 1861eko abenduaren 10a, Dublin), irlandar hizkuntzalari eta historialari bat izan zen. 

Irlanderaren zalea eta bultzatzailea izan zen, hizkuntza horren aldeko lan handia egin zuen, bereziki Irlandako irlanderazko toponimia eta toki-izenei dagokionez.
Eugene O'Curry

'''Eugene O'Curry''',  (1794ko azaroaren 20a, Carrigaholt, Clare konderria - 1862ko uztailaren 30a, Dublin), irlandar hizkuntzalari eta antikuari bat izan zen. 

Irlanderaren aldeko lan handia egiteaz gain Irlandako folklorea eta usadiozko musikan jakinmina izan zuen.
Assassin's Creed (filma)

'''''Assassin's Creed'''* (euskaraz *Hiltzaile Arraza*), 2016ko Justin Kurzel australiarrak zuzendutako zientzia-fikzio eta ekintza film bat da. *Ubisoften izenburu berdineko bideojoko sailean* oinarritua dago. Michael Fassbender, Marion Cotillard, Jeremy Irons, Brendan Gleeson, Charlotte Rampling eta Michael K. Williams aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Oroitzapen genetikoetara sartzea ahalbideratzen duen teknologia iraultzaile bati esker, Callum Lynchek (Michael Fassbender) XV. mendean Gaztelako Erresuman bizi eta bere arbasoan zen Aguilarren abenturak biziko ditu. Honela, Hiltzaileak deritzon elkarte sekretu eta misteriotsu bateko kidea zela jabetuko da, bai eta Tenplarioak deritzon erakunde beldurgarria eta boteretsuari aurre egiteko trebeziak eta ezagutzak dituela ere.

## Aktoreak 
* Michael Fassbender: Callum Lynch / Nerhako Arranoa
* Marion Cotillard: Sophia Rikkin
* Jeremy Irons: Alan Rikkin
* Charlotte Rampling: Ellen Kaye
* Michael K. Williams: Moussa
* Denis Ménochet: McGowen, Abstergoko segurtasun zaindaria
* Ariane Labed: Maria
* Brendan Gleeson: Joseph Lynch
* Essie Davis: Mary Lynch
* Brian Gleeson: Joseph Lynch joven
* Angus Brown: Callum Lynch joven
* Crystal Clarks: Samia
* Callum Turner: Nathan
* Octavia Selena Alexandru: Lara
* Michelle H. Lin: Lin
* Matias Varela: Emir
* Thomas Camilleri: Fernando Katolikoa
* Marysia S. Peres: Elisabet Katolikoa
* Gabriel Andreu: Kristobal Kolon
* Khalid Abdallah: Muhammad XII.a sultana
* Kemaal Deen-Ellis: Ahmed printzea
* Javier Gutiérrez: Tomás de Torquemada
* Carlos Bardem: Benedikto, Hiltzaileen Ordenaren burua
* Hovik Keuchkerian: Ojeda
* Graham Curry: Tenplaria
* Bruce Johnson: Presondegiko zaindaria
* Lee Nicholas Harris: Paramedikua
* Coco König: Laguntzailea
* Juan Pablo Shuk: Aita
* Gertrude Thoma: Narratzailea
* Aaron Monaghan: Gilles
* Rufus Wright: Alex

## Bideojokoa 
* *Assassin's Creed''

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Mikel Atxega

**Mikel Atxega** (Anoeta, 1972ko abuztuaren 6a) euskal musikaria da, baxujole gisa jardundakoa hainbat proiektutan. Bere ibilbidean Euskal Herriko hainbat talde eta bakarlarirekin ibili izan da edota dabil. Horien artean Marruma, Iker Goenaga, Iratzar, eta StarBlues dira aipagarrienak.
Terrifier

***Terrifier***, 2016ko Damien Leone estatubatuarrak zuzendutako slasher fulm bat da. Jenna Kanell, Samantha Scaffidi, David Howard Thornton eta Catherine Corcoran aktoreek antzeztu zuten.

*Terrifier 2* (2002) eta *Terrifier 3* (2024) jarraipenak ditu.

## Argumentua 
Halloween gauez Art (David Howard Thornton) pailazo psikopatak bi Tara (Jenna Kanell) eta Dawn (Catherine Corcoran) neska gazteak izutuarazi eta jazarpena egingo dien, parean topatzen duen pertsona oro erailez.

## Aktoreak 
* Jenna Kanell: Tara Heyes
* Samantha Scaffidi: Victoria Heyes, Tararen ahizpa
* David Howard Thornton: Art pailazoa
* Catherine Corcoran: Dawn Emerson, Tararen lagunik onena
* Pooya Mohseni: Katu anderea
* Matt McAllister: Mike exterminatzailea
* Katie Maguire: Monica Brown
* Gino Cafarelli: Steve
* Cory Duval: Seth Bolton kolonela
* Michael Leavy: Will exterminatzailea
* Erick Zamora: Ramone

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Abra sormen faktoria

thumb|ABRA-ren Logoa.
**Abra sormen faktoria** artea eta kultura ekoizteko espazio poliedrikoa da, Ondarroako “Guzur Etxea” kulturgunean kokatua.

Agenda propioaz gain, inguruko kulturgile eta artistei aukerak emateko asmoz: platoa, ediziorako gunea, tailerra eta materiala erabiltzeko aukera zabala ematen du ABRA-k.

Proiektuen inkubadura da. Herri txikietan ehun kultural ez-formala (sektoreko norbanako, artista, kolektibo txikiak, auzolanekoak…) babesteko ekoizpen tresna. Bide horretatik abiatuta, editorial edo zigilu propioa ere badauka.

2023tik eguneraino: Eitb, Bizkaiko Foru Aldundia, Ondarroako Udala, Hazi, Ondarroa Arraun Elkartea, Manca Telecom, Euskal Herriko kukaina txapelketa(zeinetan ABRA bultzatzaile nagusietako bat den)... izan ditu bidelagun besteak beste; inguruko jendartearen partehartzea ere nabarmena izan da.

## Sorrera 
“Arraun, Ondarru!” proiektuarekin batera hasi zen ABRA lehen pausoak ematen. Inguruko ondarea batuta, dokumentalistak eta aurre-ekoizpenak lotuta, eta mendeetan zehar hain garrantzitsua izandako historia kontatzeke. Guztia ongi, baina lan egiteko espazioa eta materiala falta.
thumb|Editoriala: “Arraun, Ondarru!” dokumentala.
2023ko urtarriletik martxora arte batzorde osoa buru-belarri lanean, “Guzur Etxea” kulturguneko solairu baten erabil baimena proposatu zitzaion Zunbeltz Bedialauneta alkateari, eta hark onespena eman zuen.

Urte bereko maiatzean, Ondarroa Arraun Elkarteak eta 50.urteurreneko batzordeak (non egungo ABRAko zuzendaritza kideak ere baziren); finantziazio kanpaina erraldoi baten ostean (140 bat babesleren laguntzaz) ikus-entzuneko proiekturako beharrezkoak ziren bitartekoak lortu zituen. Hor sortu zen ABRA.

Aipagarria da Agustin Etxeberria OAE-ko zuzendaritza kideak “Naiz” hedabideari eskainitako elkarrizketa faktoriaren beste funtsetako bat ulertzeko. Herri jakintzaren transmisioa era erakargarrian egitea belaunaldi ezberdinak parte-hartzaile eginaz:

*“Jende nagusiak arrauna ikuspegi historiko-kultural batetik bizi du, beste era batera. Jende gazteak kirol soil baten moduan ikusten du. Eta transmisio hori guztia ere berreskuratu nahiko genuke…*

*…Gazteengana heltzeko euskarri bereziki garrantzitsua izan daiteke ikus-entzunezkoa, eta dokumentalaren egileek erakutsi duten inplikazioa eskertu du Etxeberriak.”*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mohamed Ameur

**Mohamed Ameur** (Boufarik, 1984ko azaroaren 11) atleta da. Aljeria ordezkatu zuen 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Moussa Aouanouk

**Moussa Aouanouk** (1972ko abuztuaren 2a) atleta da. Aljeria ordezkatu zuen 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan, 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Yasmina Azzizi-Kettab

**Yasmina Azzizi-Kettab** (1966ko otsailaren 25a) atleta da. Aljeria ordezkatu zuen 1980ko Udako Olinpiar Jokoetan, 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Samantha Robinson

**Samantha Robinson** (New York, AEB, 1991ko urriaren 19a) estatubatuar aktorea da. *Sugar Daddies* filmean agertu zen, eta *Anna* Billerrek zuzendutako *The Love Witch* filmean izan zuen rol nagusia. Abigail Folger oinordeko aberatsaren rola antzeztu zuen Quentin Tarantinok zuzendutako *Once Upon a Time in Hollywood* 2019ko filmean.

## Bizitza 
Samantha Robinson 1991ko urriaren 19an jaio zen New Yorken, Ameriketako Estatu Batuetan. Londresen hazi zen, Ingalaterran. South Kensingtoneko Queen's Gate School neskatoen eskolara eta Londresko Musika eta Arte Dramatikoko Akademiara joan zen. Robinsonek paper bat lortu zuen Joseph and the Amazing Technicolor Dreamcoaten West End-en ekoizpenean. 14 urterekin, bere familia Miamira joan zen bizitzera, Floridara, eta New World School of the Arts eskolara joan zen. Robinson geroago, 2014an, graduatu egin zen Kaliforniako Unibertsitatean, Los Angelesen, eta espezializazioa lortu zuen emanaldietan.

## Ibilbidea 
Robinsonen lehen paperak "*Serenade of Sonnets*", "*Dreamgirl*" eta "*Labyrinths*" film independenteenak izan ziren. Anna Billerrek zuzendutako *The Love Witch* filmean Elaine sorgin limurtzailearen rol nagusiarekin egin zuen 2016an.

"*The Love Witch*" filmean egindako lanarengatik txalotu zuten Robinson. Frank Scheckek 'The Hollywood Reporter' aldizkarirako idatzi zuen, eta Robinsonen lana "bizia" eta "liluragarria" zela esan zuen, "bere dantzari gorputz arina eta bere itxura liluragarria baino askoz haratagoko modu batean". ''Variety's* Dennis Harveyk esan zuenez, Robinsonek "lan handia egin zuen beste garai bateko katutxo eta latigoaren arteko afekzioak kapsulatzen". Charles Bramescok *Rolling Stone''n idatzi zuenez, Biller zuzendariak eta Robinsonek "emakume erotizatu arruntaren hiru dimentsioko bertsioa sortu dute". IndieWire's David Ehrlichek Robinsonen rola "ahaztezina" eta "adin guztientzako jardun iraultzailea" zela esan zuen. *The LA Times* egunkariak Justin Chang eta Michael Rechtshaffen kritikoek Robinsoni "bikaina" eta "60ko hamarkadako Tippi Hedren eta Barbara Steeleren aldi bereko kanalizazioa" deitu zioten, hurrenez hurren. *Elle* aldizkariak Robinsonen emanaldia "perfektutzat" jo zuen; Scott Weinberg *The Nerdiste*ko kritikariak, ostera, Robinson "pelikula osoaren jabe" zela eta bere emanaldia "ausarta, sexia, (eta) menderatzailea" izan zela esan zuen. *The New Yorker*aldizkariak 2016ko emakumezko aktore onenen artean sailkatu zuen Robinson, *The Love Witch* filmean egindako lanarengatik.

Robinsonek 2019. urtean Abigail Folger, Manson familiaren biktimetako bat, interpretatu zuen Quentin Tarantinok zuzendutako *Once Upon a Time in Hollywood* filmean.

## Filmografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Barbara Steele

[thumb|271x271px|*La máscara del demonio* filmaren [fotograma, 1960.]]
**Barbara Steele** (Birkenhead, Cheshire, Ingalaterra, Erresuma Batua, 1937ko abenduaren 29a) ingeles zinemako aktorea eta ekoizlea da.

## Bizitza 
Barbara Steele 1937ko abenduaren 29an jaio zen Ingalaterrako Cheshire herrian. James Poerekin ezkonduta egon da. Mario Bava zuzendari italiarraren *La máscara del demonio* (1960) beldurrezko filman nabarmendu zen. Steelek pertsonaia nagusiak antzeztu zituen beldurrezko filmetan, hala nola *Pit and the Pendulum* (1961), *El horrible secreto del doctor* *Hichcock* (1962) eta *Lo spettro* (1963).

## Filmografia 
Besteka beste, lan hauexetan hartu du parte:   

## Herri-kulturan 
R. H. W. Dillardrek *The Day I Stopped Dreaming About Barbara Steele* izenburua jarri zion bere lehen poema bildumari (1966).

1982an, Boom Boom Chuck and The Psychedelic Berry's punk-rock taldea sortu zen Munichen, eta *The eyes of Barbara Steele* (*Barbara Steeleren begiak*) arrakastatsua grabatu zuten.
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Reseña biográfica, Search my Trash gunean; ingelesez.
* Aktoreari buruz, Nightmare Castlen; ingelesez.
* *Fellini Ungrateful Celebration* filmaren webgunea.
Inocybe sambucina

***Inocybe sambucina*** *Inocybaceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Agaricus obesus*, *Agaricus candidus*, *Agaricus sambucinus* (Basionimoa), *Inocybe geophylla var. sambucina*, *Hebeloma sambucinum*, *Derminus sambucinus*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 3 eta 8 cm bitarteko diametrokoa, koniko-kanpai itxurakotik zabalduagora, ertz altxatuarekin baina beti erdiko titi handia mantenduz. Zuri zikin koloretik hori zurbilera doan kolorekoa, ia leuna, kapelaren azalean sartuta dauden fibrilekin eta erradialki apurtzeko joerarekin. Nahikoa mamitsua.

**Orriak:** Zabalak, ez oso estu, borobildu-itsatsiak, zuritik okre argira edo arrexka zurbilera doan kolorekoak, ertz zurixka iraunkorrarekin, koskaduna.

**Hanka:** Zilindrikoa, baina orokorrean okerra, oinarrira pixka bat loditua, betea, ez oso luzea, zuria luzaroan, goian pruinarekin.

**Haragia:** Lodia eta sendoa, zuria edo horixka samarra, usain ez atseginarekin, ia espermatikoa.

**Etimologia:** *Inocybe* terminoa, muskulua, nerbioa, zuntza esan nahi duen "is inós" hitzetik eta burua esan nahi duen "cybe" hitzetik dator; hau da, zuntzezko kapela. *Sambucina* epitetoa latinetik dator, intsusa, esan nahi duen “sambucus” hitzetik. Kapelaren azalak intsusaren loreen kolorea duelako.

## Toxikotasuna 
Toxikoa.

### Nahasketa arriskua 
*Inocybe fibrosa* oso antzekoa da.

## Sasoia eta lekua 
Koniferoen basoetan, batez ere izei gorrien azpian.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Costa Rica, Kolonbia, Zeelanda Berria, batez ere Europa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Melillako Eskualdeko Ospitalea

**Melillako Eskualdeko Ospitalea** Melillan dagoen ospitale publikoa da, eta Osasun Kudeaketarako Institutu Nazionalaren (INGESA) parte da.

## Historia 
mendean zehar, hainbat ospitale egon ziren Melillako hirian, hala nola Gurutze Gorriaren Ospitalea, 1921ean inauguratua.

1985ean hasi ziren Melillako Eskualdeko Ospitalea eraikitzen, eta 1988an osatu zuten. Ospitalea ez zen martxan jarriko 1990eko apirilaren 21era arte. Alfonso Casaresek eta Reinaldo Ruiz Yébenesek diseinatu zuten.

2008tik aurrera, ospitale berri bat eraikitzeko proiektua eta lanak esleitzen dira, tamaina handiagokoa, 41 milioi euroko aurrekontuarekin. Eraikuntza 2012an gelditu zen.

2013an, Melillako Eskualdeko Ospitaleak 7000 ospitaleratze baino gehiago izan zituen urtean, ia 5000 ebakuntza kirurgikorekin batera. 

Melillako Unibertsitate Ospitale berriaren eraikuntza 2023an amaitu zen, baina oraindik ez dago martxan; beraz, 2024. urtearen hasieran Melillako Eskualdeko Ospitalea Melillako erreferentziazko ospitalea izaten jarraitzen du.

## Asistentzia-estaldura 
Melillako Eskualdeko Ospitaleak 87.000 biztanletik gora artatzen ditu, Melillako Hiri Autonomoari dagozkionak. Ospitalea hiriaren hegoaldean dago.

### Lehen mailako arreta 
Lehen Mailako Arretako 4 osasun-zentrotarako esleitutako ospitalea da, besteak beste:

* Polavieja Osasun Zentroa
* Cabrerizas Osasun Zentroa
* Alfonso XIII Osasun Zentroa
* Osasun Zentroa

## Zerbitzu-zorroa 
## Langileria 
Zentroan 750 profesional inguru ari dira lanean. Honako hauek ditu:

* fakultatiboak 127
* erizaintza 230
* Beste langile batzuk 390

## Instalazioak eta baliabideak 
Melillako Eskualdeko Ospitalea 35.000 metro koadro baino gehiagoko orubean dago, 15.000 metro koadroko azalera eraikiarekin. 

Ospitaleak honako hauek ditu:

* instalatutako oheak 171
* operazio-gelak 4
* kanpo-kontsultak 31
* erditze-gelak 4
* eguneko ospitaleko postuak 6
* ordenagailu bidezko tomografoak 1

### Sarbideak 
Melillako Eskualdeko Ospitalera Melillako garraio publikoan irits daiteke, 3. eta 4. autobus-lineen bidez. 

## Erreferentziak
Rhin Gorena

**Rhin Gorena** (,  ahoskatua; ) Rhin Garaiko lautadan zehar, Basilea (Suitza) eta Bingen (Alemania) artean, doan Rhin ibaiaren sekzioa da. Ibilguaren 170etik 529ra bitarteko kilometroek osatzen dute atala (guztira Konstantzan hasi eta Rotterdamen amaitzen da).

Rhin Gorena ibaia Konstantzako aintziraren eta Ipar itsasoaren artean idealki banatzen den lau ataletako bat da, hau da, Rhin Garaia, Rhin Gorena, Erdiko Rhin eta Rhin Behea. Rhin Gorenan zehar dauden herrialdeak Suitza, Frantzia (Alsazia) eta Alemaniako hurrengo estatu federatuak dira: Baden-Wurtemberg, Renania-Palatinatua eta Hessen. Ibaian zehar dauden hiririk handienak Basilea, Estrasburgo, Mulhouse, Karlsruhe, Mannheim, Ludwigshafen eta Mainz dira.

Rhin Gorena Johann Gottfried Tullak bideratu zuen 1817 eta 1876 urteen artean, eta 1928 eta 1977 bitartean nabigagarria izatea eragin zuen. Versaillesko Itunari esker, Frantziak Rhin Gorena erabil dezake Alsaziako Ubide Handian energia hidroelektrikoa ekoizteko.

2008ko abuztuaren 28an, Alemaniako Baden-Wurtemberg estatuko Rhin Goreneko ibaiertzetako 25.117 hektarea Ramsar gune (erref. 1809) izendatu zituzten. 2008ko irailaren 5ean, Frantziako Alsazia eskualdeko Rhin Goreneko 22.413 hektarea Ramsar gune (erref. 1810) ere izendatu zituzten.

## Galeria 

Rhein Mainz German.jpg|Theodor Heuss zubia Mainzen
SchiffeMaxau.jpg|Itsasontziak Karlsruhetik gertu
sunset on the river rhine at Mannheim 8.JPG|Egunsentia Mannheimen
LASB K Hellwig 0291.jpg|Gotorlekuak 1720 inguruan

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Inocybe pelargonium

***Inocybe pelargonium*** *Inocybaceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Inocybe claviger*, *Inocybe stangliana*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 2 eta 5 cm bitarteko diametrokoa, konikotik kanpai itxurakora eta lautua, ertz zurbilarekin. Kapelaren azala zetaduna, leuna, ale finekoa, laranja-marroi-krema kolorekoa, sarritan distiratsua.

**Orriak:** Ez oso estu, tartean orritxoekin, okertuak, borobildu-itsatsiak, gris-krema kolorekoak gaztetan, gero okretik arrexkaraino.

**Hanka:** 3 eta 6 cm bitarteko garaierakoa, mehea, gainazala hauts leunarekin, oinarria erraboil-tuberkuluduna, marroi-krema kolorekoa.

**Haragia:** Zuria. Geranioen *(Pelargonium)* edo espermaren  usain handiarekin. Zapore gabekoa.

**Etimologia:** *Inocybe* terminoa, muskulua, nerbioa, zuntza esan nahi duen"is inós" hitzetik eta burua esan nahi duen "cybe" hitzetik dator; hau da, zuntzezko kapela. *Pelargonium* epitetoa, geranio usaina jariatzen duelako du.

## Toxikotasuna 
Toxikoa.

### Nahasketa arriskua 
*Beste Inocybe* horixka batzuekin nahas daiteke: *Inocybe Rimosa*, *aurantiobrunnea*, *friesii*, lutescens, *crocifolia*, *aurantiifolia*, *nitidiuscula*, *flocculosa*.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean. Bakarka edo talde txikietan ateratzen da. Urria.

### Banaketa eremua 
Quebec, Europa, Errusia, Kaukasia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alsaziako Ubide Handia

**Alsaziako Kanal Handia** (,  ahoskatua; ,  ahoskatua) ekialdeko Frantziako ubide bat da, Frantziako ekialdean, eta Rhin Goreneko uren zati bat bideratzen duena. 50 bat kilometroko luzera du, Kembs eta Vogelgrun artean, eta Rhin ibaian zehar, Basileatik (Suitza) Ipar itsasoraino 1.350 tonetarako itsaontzirentzat sarrera ahalbidetzen du. Ubide Handia Suezko kanala baino luzeagoa da, eta urtean 30.000 ontzi baino gehiago ibil daitezke Basilea eta Estrasburgo artean.

Kanalaren eraikuntza 1932an hasi eta Bigarren Mundu Gerraren ondoren osatu zuten, 1959an. Kanalak Rhin Goreneko emariaren zati handi bat azkarra eta eremu horretan nabigatu ezin den jatorrizko ibilgura bideratzen du.

Kanal Handiak energia hidroelektrikoa ekoizten du Kembs, Ottmarsheim, Fessenheim eta Vogelgrunen, eta Frantziako eskualde industrializatuenetako bati elektrizitatea ematen dio, baita Alemaniari ere. Era berean, kanalak hozteko ura ematen dio Fessenheimgo zentral nuklearrari, hozte-dorreen beharra ekidinez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anna Serra

**Anna Serra Salamé** (Bartzelona, Katalunia, 1968) bartzelonar mendiko korrikalaria, triatleta eta irakaslea da. Sari ugari jasotakoa da, besteak beste, brontzezko domina bi irabazi zituen Munduko Neguko Triatloi Txapelketan, 2002 eta 2003. urteetan. 2003an Europako Neguko Triatloi Txapelketan zilarrezko domina bat. 

## Bizitza 
Bartzelonako INEFen Heziketa Fisikoan lizentziatua da. Mendiko kiroletan hasi zen INEFCera ikasketak egin zituen bitartean, eta iraupen eskia eta atletismo lasterketak egin zituen bertan. Alt Urgellen bizi da.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kartalkaya

**Kartalkaya** Turkiako Köroğlu mendatean, Bolu hiritik gertu dagoen eski-estazioa da.

## Ezaugarri batzuk 
Kartalkayak baldintza egokiak ditu eski alpetarrerako, eski touringerako eta iraupen-eskirako. Eski-denboraldiak 120 egun irauten du urtean, abenduaren 20tik martxoaren 20ra.

Hurbilen dagoen hiria Bolu da, 54 km-ra. Kartalkaya Ankarako aireportutik (Esenboğa nazioarteko aireportua) 4 ordura eta Istanbulgo aireportutik (Atatürk nazioarteko aireportua edo Sabiha Gökçen nazioarteko aireportua) 6 ordura dago autobusez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Eski-estazioari buruzko informazioa.
Anna Casarramona Vivas

**Anna Casarramona y Vivas** (Vic, Osona, Bartzelona, 1994ko urtarrilaren 5a) bartzelonar irakaslea eta patin-hockey jokalaria da, aurrelari postuan jokatzen duena. Kataluniako zein Espainiako selekzioarekin jokatu du. 

## Ibilbidea 
Patin-hockeyan hasi zen Club Patín Manlleu taldean. 2009-10eko denboraldian, Patín Voltregà klubak fitxatu zuen, eta bere kirol palmaresaren gailurra lortu zuen: Europako bi Kopa (2011, 2013), hiru OK Liga (2011-2013) eta Erreginaren Kopa bat (2011). 2013-2014 denboraldiak bere jatorrizko klubera itzuli zen, eta Espainiako Kopa lortu zuen hurrengo denboraldian (2015). CP Manlleu-n hiru denboraldi eman ostean, 2016-17an Club Patín Gijón Solimar taldearekin fitxatu zuen eta horrekin liga titulua lortu zuen (2017-2018). 2018-2019 denboraldian Manlleuenc taldeak fitxatu zuen berriz, zeinekin bi Erreginaren Kopa irabazi zituen jarraian (2021, 2022) eta lehenengo OK Liga (2019-2020). 2023ko ekainean Hockey Club Palau de Plegamans taldeak fitxatu zuen.

Nazioartean, Kataluniako zein Espainiako selekzioak lehiatzeko deitu dute, eta bi konbinatu nazionaletan tituluak irabazi ditu, orain Amerika Kopa, hiru Munduko Txapelketa eta zazpi Europako Txapelketa bezala. Bakarka, OK Emakumezkoen Ligako jokalari onena izendatu dute bi aldiz (2016 eta 2020), eta Kataluniako Patinaje Federazioak ematen duen 2018. urteko kirolariaren saria jaso zuen, emakumezkoen kategorian.

## Palmaresa 
; Taldeak

* 3 Emakumezkoen patin-hockeyko Europako Kopa: 2010-11, 2012-13, 2016-17
* 7 Espainiako emakumezkoen patin hockey ligak: 2010-11, 2011-12, 2012-13, 2016-17, 2017-18, 2019-20, 2023-24
* 5 Espainiako patin hockey kopa: 2011, 2015, 2021, 2022, 2024

; Kataluniako selekzioan

* link=Archivo:Gold_medal_icon.svg|15x15px Urrezko domina 1 patin-hockeyko Amerika Kopan: 2011
* link=Archivo:Silver_medal_icon.svg|15x15px Patin-hockeyko Amerika Kopan zilarrezko domina

; Espainiako selekzioan

* link=Archivo:Gold_medal_icon.svg|15x15px 4 urrezko domina emakumezkoen patin-hockeyko Munduko Txapelketan: 2016, 2017, 2019, 2024
* link=Archivo:Silver_medal_icon.svg|15x15px 2 zilarrezko domina emakumezkoen patin-hockeyko Munduko Txapelketan: 2012, 2022
* link=Archivo:Bronze_medal_icon.svg|15x15px Brontzezko domina 1 emakumezkoen patin-hockeyko Munduko Txapelketan: 2010
* link=Archivo:Gold_medal_icon.svg|15x15px 7 urrezko domina emakumezkoen patin-hockeyko Europako Txapelketan: 2009, 2011, 2013, 2015, 2018, 2021, 2023

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Larepú blicaesportiva.cat - "Oso garrantzitsua da haurrek erreferente femeninoak izatea kirolean" (2019)
* Fitxa: Anna Casarramona eta Vivas - Rinkhockey.net ()
Mercedes-Benz SLK-Klasea

**Mercedes-Benz SLK-Klasea**, Mercedes-Benz enpresaren S segmentuko modelo bat da. 1996-2020 artean ekoitzi zen.
Vexillum

[thumb|III. mendeko erromatar  *vexilluma*. [Puxkin Museoa]]
[thumb|[Marko Aurelio|Marko Aurelioren arkuan dagoen erliebea. Marko Aureliok errukia erakusten die germaniarrei. Vexlium bat ikus daiteke atzealdean. Museo Kapitolinoak.]]
***Vexilluma*** (pluralean, *vexilla*) Erromatar Inperioko armadan erabilitako estandarte *bat (signum )* zen. Latinezko *vexilum* hitza vellum hitza hitzaren txikigarria da, «bela» esan nahi duena, hau da, *vexilumak* banderen antzeko estandarteak ziren. Vexillumaren kasuan, oihaltxo batek langa horizontal batetik bertikalki eskegitzen zen.

*Vexillum* eramaileari *vexillarius* esaten zitzaion eta kohorte bakoitzak berea zuen.

## Funtzioa 
Legioaren arranoek ez bezala, estandarte mota horren balioa taktikoa eta funtzionala zen nagusiki, eta ez zuen arranoari lotutako inolako karga sinboliko-erlijiosorik.
thumb|Julius terentius sakrifizioa esakintzan. II. mendea. Dura Europosen aurkitutako margolana. *Vexilariuma* ikus daitek *vexiliumari* eusten. Yale Unibertsitateko museoa.
Momentu batean *vixillum*-ak oso ugariak izan ziren, legio bakoitzak eta kohorte bakoitzak bere baitzuen.  Beraz, legio bateko unitateak identifikatzeko balio izan zuen, batez ere zalditerian, baina hori ez dute iturriek baieztatu, eta berez, gutxi dakigu *vexillum-en* funtzioaz eta esanahiaz. 

Badirudi Liviok bere Ab Urbe Condita-n, iradokitzen duela *vixillum*-a legio bakoitzeko atal bati zegokion estandartea zela, baina hitza berak, sekzio mota ere adierazten du, eta ez estandartea bakarrik.

Hitz honekin estuki lotua dago, *vexillatio-a;* denborarekin *vexillatio* izena eman zitzaion legiotik kanpo nabarmentzen zen ia edozein unitateri, harik eta K.o. IV. mendean, erromatar armadaren berrantolaketan, entitate propioa izatera iritsi ziren arte.

## Numismatikan 
Vexillum-a txanponetan maiz errepikatzen den ikonoa da, non armadaren eta dignatario gorenaren arteko lankidetza sinbolizatzen duen.
[erdian|thumb|[Heliogabalo|Heliogabaloren denario batean agertzen den *vexilairius*-a]]

## Erdi Aroan eta ondoren 
*Vexillum* horretatik sortu ziren italieraz "*gonfalone"* deritzan bandera bertikalak, Erdi Aroan Italian  orokortu eta oraindik orain Italiako udalerri askok erabiltzen dutena. Italiar penintsulatik kanpo oso leku gutxitan erabiltzen da antzinako bandera mota hori.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bexilologia, edo banderen azterketa, hitz honetatik datorkio izena.
* *Vexilla*, barraskilo mota bat.

## Kanpo estekak