1839

## Gertaerak 
* Urtarrilaren 6 eta 7a &ndash; Irlandan gertatu zen "Haize handiaren gaua", 185 km/h arteko haizeteekin, Dublinen eta herrialde osoan triskantza handiak eragin zituztenak, ehundaka hildakoekin. Aurreko 300 urteko hindamendirik handiena izan zen.
* Martxoaren 9a &ndash; Mexiko eta Frantziaren arteko bake ituna sinatu zuten Veracruzen (Mexiko), Pastelen Gerra amaitutzat jotzen.
* Uztailaren 2a  &ndash; Kuban esklabo moduan saltzeko zeramatzaten 53 afrikar matxinatu ziren La Amistad itsasontzian.
* Abuztuaren 23a  &ndash; Qing dinastiaren aurkako gerra prestatzen, gerora Lehen Opio Gerra izango zena, Britainia Handiaren armadak Hong Kongeko itsas portua bereganatu zuen.
* Abuztuaren 31 &ndash; "Bergarako besarkadaren" bidez, Espartero eta Maroto jeneralen artekoa, Lehen Gerra Karlistari amaiera eman zioten.
* Irailaren 20a &ndash; Liberalek karlistak garaitu zituzten, eta Lizarra bereganatzea lortu zuten.

### Arte eta kultura 
### Zientzia eta teknologia 
* Urtarrilaren 2a &ndash; Louis Daguerrek Ilargiaren lehenengo argazkia atera zuen, Frantziatik.
* Apirilaren 7a &ndash; Leipzig eta Dresde (Alemania) artean inauguratu zuten ibilbide luzeko lehenengo burdinbidea, 115 kilometrorekin.
* Azaroaren 10a &ndash; "El Constitucional" egunkari bartzelonarrean argitaratu zuten Espainian egindako lehendabiziko argazkiaren albistea, Pedro Felipe Monlauk Bartzelonako lonja batean egindako dagerrotipoa.

### Kirolak 
## Jaiotzak 
* Urtarrilaren 1a &ndash; Ouida, ingeles idazlea (h. 1908).
* Urtarrilaren 19a &ndash; Paul Cezanne, frantziar margolaria (h. 1906).
* Otsailaren 1a &ndash; Brigitte Augusti, alemaniar idazlea (h. 1930).
* Otsailaren 2a &ndash; Helen Marr Hurd, estatubatuar irakasle eta poeta (h. 1909).
* Otsailaren 7a &ndash; Nicolaas Pierson, Herbehereetako lehen ministroa (h. 1909).
* Otsailaren 11 &ndash; Josiah Willard Gibbs, estatubatuar fisikarian, termodinamikaren oinarrien finkatzaileetako bat (h. 1903).
* Otsailaren 18a &ndash; Pascual Cervera y Topete, Espainiako Itsas Armadaren almirantea (h. 1909).
* Martxoaren 1a &ndash; Luigi Pelloux, Italiako lehen ministroa (h. 1924).
* Martxoaren 7a &ndash; Adolf Dygasiński, poloniar eleberrigilea, liburuzaina, naturalista eta pedagogoa (h. 1902).
* Martxoaren 8a &ndash; Josephine Cochrane, estatubatuar asmatzailea, ontzi-garbigailuaren asmatzailea (h. 1913).
* Martxoaren 9a &ndash; Františka Stránecká, txekiar idazle eta folklorista (h. 1888).
* Martxoaren 13a &ndash; Tage Reedtz-Thott, Danimarkako lehen ministroa (h. 1923).
* Martxoaren 16a &ndash; Efigénia do Carvalhal, portugaldar poeta eta idazlea (h. 1932).
* Martxoaren 16a &ndash; Sully Prudhomme, frantziar poeta, 1901eko Literaturako Nobel Saria (h. 1907).
* Martxoaren 16a &ndash; John Butler Yeats, irlandar margolaria (h. 1922).
* Martxoaren 17a &ndash; Josef Rheinberger, liechtensteindar musikagile eta organista (h. 1901).
* Martxoaren 21a &ndash; Modest Musorgski, errusiar musikagilea (h. 1881).
* Martxoaren 28a &ndash; Alice King, ingeles idazle, irakasle eta hizlaria (h. 1894).
* Apirilaren 12a &ndash; Nikolai Przhevalski, errusiar geografoa (h. 1888).
* Apirilaren 16a &ndash; Antonio Starabba, Italiako lehen ministroa (h. 1908).
* Apirilaren 20a &ndash; Karlos I.a Errumaniakoa, Errumaniako lehenengo erregea (h. 1914).
* Maiatzaren 14a &ndash; Paul Laffitte, Bizkaian jaiotako ekonomialari eta kazetari politikoa (h. 1909).
* Maiatzaren 21a &ndash; Robert Mitchell, lapurtar kazetari eta politikaria (h. 1916).
* Maiatzaren 23a - Juan Bautista Busca, akordeoia Euskal Herrira ekarri zuen ezagutzen den lehen musikaria (h. 1902).
* Ekainaren 10a &ndash; Anna Bachofner, suitzar idazlea (h. 1909).
* Ekainaren 10a &ndash; Ludvig Holstein-Ledreborg, Danimarkako lehen ministroa (h. 1912).
* Ekainaren 21a &ndash; Joaquim Maria Machado de Assis, brasildar idazlea, Brasilgo literaturaren maisu nagusitzat hartua (h. 1908).
* Uztailaren 8a &ndash; John Davidson Rockefeller, estatubatuar industria-enpresaburua, Standard Oil-en fundatzailea (h. 1937).
* Uztailaren 22a &ndash; Jakob Hurt, estoniar folklorista, teologo eta hizkuntzalaria (h. 1907).
* Uztailaren 31 &ndash; Ignacio Andrade, Venezuelako presidentea (h. 1925).
* Abuztuaren 3a &ndash; Martin Gilbeau, euskal idazlea, medikua eta Donibane Lohizuneko auzapeza (h. 1912).
* Abuztuaren 4a &ndash; Walter Pater, ingeles idazlea (h. 1894).
* Abuztuaren 8a &ndash; Otto Finsch, alemaniar etnografo, naturalista eta esploratzaile koloniala (h. 1919).
* Abuztuaren 9a &ndash; Gaston Paris, frantziar jakituna (h. 1903).
* Abuztuaren 22a &ndash; Johann Georg Mezger, herbeheretar medikua, fisioterapiaren aitzindaria (h. 1909).
* Abuztuaren 23a &ndash; Felipe Gorriti, nafar musikagilea (h. 1896).
* Abuztuaren 24a &ndash; Philipp Meitner, austriar abokatua eta xakelaria (h. 1910).
* Abuztuaren 29a &ndash; Valborg Platou, norvegiar liburuzain, idazle eta arte kritikaria (h. 1928).
* Irailaren 10a &ndash; Charles Sanders Peirce, estatubatuar zientzialaria, filosofoa eta logikaria (h. 1914).
* Irailaren 18a &ndash; John Aitken, eskoziar meteorologo, fisikari eta itsas ingeniaria, hodei fisikaren eta aerosol zientziaren sortzaileetako bat (h. 1919).
* Urriaren 2a &ndash; Hans Thoma, alemaniar margolaria (h. 1924).
* Urriaren 9a &ndash; Georges Leclanché, frantziar kimikaria (h. 1882).
* Urriaren 10a &ndash; Francisco Giner de los Ríos, espainiar pedagogoa eta idazlea (h. 1915).
* Urriaren 30a &ndash; Manuel Juambeltz, euskal apaiz, foruzale eta karlista (h. 1892).
* Urriaren 30a &ndash; Alfred Sisley, frantziar-ingeles margolaria (h. 1899).
* Azaroaren 9a &ndash; Paule Minck, frantziar idazle, kazetari eta hizlari sozialista, komunista eta feminista (h. 1901).
* Azaroaren 9a &ndash; Anna Roparzh, bretainiar poeta eta aktibista erregionalista (h. 1913).
* Azaroaren 11 &ndash; Martina de Zuricalday, bilbotar enpresaburua, pasteldegi-txokolategien aitzindaritzat hartua Euskal Herrian (h. 1932).
* Azaroaren 16a &ndash; Louis-Honoré Fréchette, kanadiar idazlea eta politikaria (h. 1908).
* Azaroaren 16a &ndash; Cesira Pozzolini, italiar idazle eta filantropoa (h. 1914).
* Abenduaren 5a &ndash; George Armstrong Custer, estatubatuar jenerala (h. 1876).
* Abenduaren 12a &ndash; Caroline Ingalls, estatubatuar irakaslea eta autobiografialaria (h. 1924).
* Abenduaren 18a &ndash; Théodule-Armand Ribot, frantziar psikologoa (h. 1916).
* Jose Arana Elortza, Madrilgo Errege Antzokiko enpresaburu eta Donostiako Aste Nagusiaren sortzailea (h. 1908).
* Paulino Caballero, nafar kimikari, fisikari, irakasle eta katedraduna (h. 1933).
* Nadezhda Merder, errusiar idazlea (h. 1906).
* Peadar Ua Laoghaire, irlandar idazle eta apaiz katolikoa, irlanderazko literatura modernoaren sortzaileetako bat (h. 1920).

## Heriotzak 
* Urtarrilaren 12a &ndash; Joseph Anton Koch, erromantizismoko austriar margolaria, Alpetar margo-paisaia erraldoien sortzailetzat joa (j. 1768).
* Urtarrilaren 26a &ndash; Azantza, lapurtar pilotaria (j. 1760).
* Urtarrilaren 28a &ndash; William Beechey, ingeles margolari erretratugilea (j. 1753).
* Otsailaren 7a &ndash; Prosper Ménière, frantziar medikua (j. 1799).
* Otsailaren 10a &ndash; Pedro Romero, espainiar zezen-hiltzailea (j. 1754).
* Otsailaren 14a &ndash; Adelheid Reinbold, alemaniar idazlea (j. 1800).
* Otsailaren 18an, Lizarran fusilatuak:
** Francisco García, nafar militarra (j. 1795).
** Juan Antonio Guergué, nafar militarra (j. 1789).
** Pablo Sanz, nafar militarra (j. 1801).
* Apirilaren 21a &ndash; Isabel Riquelme, Txileko Independentzia prozesuko protagonistetako bat (j. 1758).
* Maiatza &ndash; José María Heredia y Heredia, kubatar idazlea (j. 1803).
* Maiatzaren 3a &ndash; Ferdinando Paër, italiar musikagilea (j. 1771).
* Maiatzaren 3a &ndash; Pehr Henrik Ling, suedierazko poeta eta suediar gimnastikaren sortzailea (j. 1776).
* Maiatzaren 13a &ndash; Hugues-Bernard Maret, Frantziako lehen ministroa (j. 1763).
* Maiatzaren 18a &ndash; Caroline Bonaparte, Napoleon I.aren arreba eta Napoliko Erresumako erregina ezkontidea (j. 1782).
* Maiatzaren 24a &ndash; Ana Pak Agi, korear martiri katolikoa (j. 1782).
* Ekainaren 27a &ndash; Ranjit Singh, Punjabeko Sikh Erresumaren sortzailea eta lehen maharaja (j. 1780).
* Uztailaren 1a &ndash; Mahmud II.a, Otomandar Inperioko sultana (j. 1785).
* Irailaren 6a &ndash; Vicente González Moreno, Espainiako militar karlista (j. 1778).
* Irailaren 26a &ndash; Perpetua Hong Kum-ju, korear martiri katolikoa (j. 1804).
* Irailaren 29a &ndash; Friedrich Mohs, alemaniar mineralogoa eta geologoa (j. 1773).
* Abenduaren 3a &ndash; Frederiko VI.a Danimarkakoa, Danimarkako eta Norvegiako erregea (j. 1768).
* Marie Paradis, Mont Blancera igo zen lehen emakumea, historiako lehen emakumezko mendigoizaletzat joa (j. 1778).

----

## Kanpo estekak