open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fort McHenry

**Fort McHenry**, ofizialki **Fort McHenry National Monument and Historic Shrine**, euskaraz *McHenry Gotorlekuaren Monumentu Nazionala eta Santutegi Historikoa*, AEBetako Baltimore hirian dagoen kostaldeko pentagono oinplanodun gotorleku bat da, Locust Point lurmuturra, eta Maryland estatuan.

XVIII. mendean eraikia izan zen, aurrez bertan zegoen Fort Whetstone gotorlekuaren lekuan. 1776-1797 artean Baltimore defendatzeko erabilia izan zen.

1812ko angloamerikar gerran zehar izandako paper garrantzitsuarengatike zaguna da, irailaren 13-14 artean Britainiar Itsas Armadak Chesapeake badiari egindako erasoan defendatu baitzuen. Ordutik aurrera AEBetako Armada modu jarraiean bertan kokatu zen, eta Lehen Mundu Gerra eta Bigarren Mundu Gerran zehar herrialdearen kostaldea zaindu zuen AEBetako Kostaldeko Goardiaren egoitzetako bat izan zen.

1939an AEBetako Monumentu Nazionala izendatua izan zen.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Hannibal Sehested

**Hannibal Sehested** (Gudme, 1842ko azaroaren 16a – *ibidem*, 1924ko irailaren 19a) daniar lurren jabea eta politikaria izan zen.

Fionia uhartean jaio zen eta Herlufsholm eskolan ikasi zuen. 1869an Kopenhageko Unibertsitatean graduatu zen. 1886an Konderriko Kontseiluko kide aukeratu zuten, Højre alderdia ordezkatuz. 1891n Dannebrogeko Ordenarekin kondekoratua izan zen.

Ministro Kontseiluko lehendakaria izan zen 1900eko apiriletik 1901eko uztailera. Erregeak parlamentuaren babesik gabe izendatu zuen azken lehen ministroa izan zen, Danimarka erregimen parlamentario bihurtu aurretik.
Biziaren jokoa

**Biziaren jokoa** John Horton Conwayk britainiar matematikariak 1970ean diseinatutako automata zelular bat da. Zero jokalariko jokoa da, eta hasierako egoera batek zehazten du haren bilakaera, esku-hartze gehigarririk gabe. Turing sistema osoa da, eta beste edozein Turing makina simula dezake.

Argitaratu zenetik, interes handia piztu du, patroien bilakaeraren aldakortasun handia dela eta. Bizitzaren jolasa emergentzia- eta autoantolaketa-eredu ona dela uste da. Interesgarria da zientzialarientzat, matematikarientzat, ekonomialarientzat eta beste batzuentzat eredu konplexuak arau oso sinpleak ezartzearen ondorio izan daitezkeela ikustea.

Biziaren jokoak hasierako posizio jakin batzuetatik datozen patroi aitortuak ditu. Argitaratu eta gutxira, R pentaminoa, planeatzailea edo ibiltaria eta eztandatzailea (leherketa baten hedatze-uhina eratzen duten zelulak) aurkitu ziren, eta horrek interes handiagoa piztu zuen jokoarekiko. Haren ospeari lagundu zion miniordenagailu merkeen belaunaldi berri bat merkaturatzen ari zenean argitaratu zelako. Horrek esan nahi zuen orduak eman zitezkeela makina batzuetan, gauez ez baitziren erabiliko.

Zale askorentzat, programazio-erronka eta CPUko zikloak erabiltzeko modu dibertigarria baino ez zen biziaren jokoa. Beste batzuentzat, ordea, jokoak konnotazio filosofiko gehiago hartu zituen.

## Kanpo estekak
Batzarre etxea (Arribe)

**Batzarre etxea** XIV.-XV. mendeen inguruan eraikitako etxea Araitz bailarako Arribe herrian dago, Nafarroa Garaian. 

## Historia 
Inguruko herrixkek bertan zuten antzinako udaletxetzat har daitekeena. *Bazarresagasti* zuen izena orduan eta herritarren arteko gatazkak tratatzen ziren han. Errepide ertzean dagoen baserri txiki bat da denboraren poderioz abandonatua izan zena. 1972an Juan Gorriti eskultore nafarrak hartu eta berreraikitzeari ekin zion. Gorritiren obrarik nagusiena da Batzarre, bere egileak dioenez, etxea izateaz gain eskultura ere baita. Bertan ere, Mallope erakusketa aretoa dago. Batzarre etxea baserriaren jatorrizko izena da eta artistak berean gorde du.

### Sorgin ehiza 
Etxearen berri Florencio Idoate idazleak ematen du *Rincones de la historia de Navarra* liburuan ("Vianako Printzea", 1966). Idoatek dioenez, Araizko bailara famatu egin zen XV. mendean sorginkeria zela-eta. Zazpi herritar epaitu zituzten Bazarresagastin eta ondoren Iruñeko espetxera eraman. Espetxean gosez hil ziren ia denak. Bailara txikia izanik ere, handik igaro diren artisten zerrenda luzea da oso. Ez bakarrik erakusketak antolatzeko, baita Gorritiren eskutik Araitz bisitatzeko ere, horien artean Mikel Laboa eta Pablo Milanes abeslariak eta Joxean Artze idazlea daude.

## Iruditegia 

Image:
Juan Gorriti 1996 Egunkaria Edurne Koch.png|Juan Gorriti 1996an.
Batzarre-Arribe-JuanGorriti-19.jpg|Balkoia.
Batzarre-Arribe-JuanGorriti-07.jpg|Murala.
Batzarre-Arribe-JuanGorriti-14.jpg|Kanpoko ikuspegia.
Batzarre-Arribe-JuanGorriti-18.jpg|Murala fatxadan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tashi Peljor

**Tashi Peljor** (1978ko uztailaren 15a) arkularia da. Bhutan ordezkatu zuen 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Independent

***The Independent*** britainiar egunkaria da, Alexander Lebedeven Print Limited enpresak argitaratzen duena. «The Indie» ezizena du, eta igandeetako edizioak, berriz, «the Sindie». 1986an kaleratua, Erresuma Batuko tirada nazionaleko tabloide guztien artean gazteena da, 2004an 250.000 ale inguruko zirkulazioa zuena. Egunkaria herrialdeko iritzi politikoak ordezkatzen eta kontrastatzen saiatzen den bitartean, duela gutxi hauteskunde-erreformako eta ingurumen-erreformako kanpainak sustatu ditu, baita britainiar nortasun-agirien aurkakoak ere. Ziur aski, egunkariaren politika Liberal Demokratenera hurbiltzen ari da, eta bere editoriala europazaletzat hartzen da horregatik. The Independent National Newspaper of the Year saria jaso zuen 2004ko British Press Awards sarian.

## Kanpo estekak 
*  Egunkariaren webgunea
Russula vinosa

***Russula vinosa*** *Russulaceae* familiako onddo espezie bat da. Jateko nahiko ona, batez ere kolorea oraindik hondatu ez zaien aleak. Beste espezie batzuekin nahastea komeni da.

Sinonimoa: *Russula decolorans var. obscura*

## Deskribapena 
**Kapela:** Handia, 5 eta 15 cm bitarteko diametrokoa, ganbil-biribildutik lauagora, ertza pruina pixka batekin. Azal leuna, nahiko distiratsua, zati batean bereiz daitekeena, erdialdea gorrixka edo arrosa-purpura, eta ertza pixka bat morea.

**Orriak:** Zabal samar, beix-krema kolorekoak eta hori-okrerako joerarekin.

**Hanka:** Kapela baino laburragoa da proportzioan, zilindrikoa, trinkoa, zuria, zahartzean edo ebakitzean, gris-beltzaxka bihurtzen da.

**Haragia:** Nahiko malgua, zuria, ebakitzean gris ilun kolorekoa bihurtzen da, usaingabea eta zerbait mina. Espora-jalkin zurixka.

**Etimologia:** Latinetik dator *Russula* hitza, russus-etik, gorriaren txikigarritik: apur bat gorrixka kolorea dutelako Russula generoko espezie askok.

## Jangarritasuna 
Nahiko ona jateko.

## Nahasketa arriskua 
*Russula paludosa* delakoarekin nahas daiteke, hau handiagoa da, antzeko kolorea du, baina uniformeagoa. Antzeko beste espezie batzuk ere badaude.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenaren hasieran. Koniferoen baso hezeetan eta inguruko oihanpeko goroldiotan. Eremu zingiratsuetan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Groenlandia, Europa, Errusia, Kaukasia, Himalaiako eremua, Txina, Uganda, Boli Kosta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Giuseppina Grassini dans le rôle de Zaïre

**Giuseppina Grassini dans le rôle de Zaïre** Élisabeth Vigée Le Brun margolari frantsesaren erretratua da. 19. mendearen hasieran 1805 urtearen inguruan egina, Londresen, margolaneko protagonista, Giuseppina Grassini, kantari zela bertan antzeztutako operetan (Grassiniren sei erretratu egin zituen izatez Vigee Le Brunek Ingalaterrako hiriburuan). 

*Zaïre* pertsonaia izena Zaira operako protagonistaren forma frantsestua da, Peter Winter konposagilearen lana, urte horretan bertan estreinatua Londresen, zeinean Grassini kontraltoak izan zuen rol nagusia.

Margolana Rouengo Arte Ederren Museoan dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hold On (Deep Purpleren abestia)

"**Hold On**" (euskaraz: *Itxoiten*) 1974ko martxoan Deep Purple britainiar musika taldeak bere *Stormbringer* disko ospetsuaren barnean plazaratu zuen abesti bat da. Blues rock erromantikoaren estilokoa da.

*Stormbringer*ren beste abesti batzuek bezala, David Coverdale eta Glenn Hughesek markatutako eragin melodikoak ditu. "Holy Man"-en antza du (*Stormbringer*rena ere bai), letra erromantikoa baita. Ritchie Blackmorekin egindako biran, abestia ez zen interpretatu.

## Musikariak 
*Ritchie Blackmore - gitarra
*David Coverdale - ahotsa bakarlari
*Glenn Hughes - baxu eta ahotsa
*Jon Lord - Rhodes piano
*Ian Paice - bateria

## Kanpo estekak 
* :Deep Purple musika taldearen *Hold On* abestia entzungai.
Gizon barregarriak

***Gizon barregarriak*** liburua 2024.urtean Joxean Agirrek plazaratutako eleberria da. Umorezko eleberria da non trama desberdinak nahasten diren: batetik, gaztetako ekintzak antzeztera jolasten den ETAkide eta ertzain ohien taldea dugu; bestetik, Maria Mendizabal Antropologiako ikaslea dago, uniformedunen usainei buruzko tesia egiten diharduena.  Narrazioa ironiaz eta parodiaz josita dago.

## Gertakizunak 
Jubilatu ondoren aspertzen hasita dauden komando ohi bateko kideak atraku bat eta bahiketa bat antzez-tera jolastuko dira, berrogei urte lehenagoko ekintzak gogoratzeko, batetik, eta garai hartan atzetik izan zituzten lehen promozioko ertzainekin sagardotegian apustu bat egin dutelako ere bai. Beste aldetik, Maria Mendizabal Antropologiako ikasle gaztea dago, uniformedunen usainei buruzko tesia egiten diharduena, baita sexu kasualari buruzko ikerketa bat ere. Militante jubilatu ohietako bat da protagonista eta Mariarekin harremanetan hasiko da Ibaetako campuseko kafetegian topo egin eta gero. Gizonak akuilatuko du neska sexuari buruzko lana argitaratzera, nobela itxura emanda, finean Antropologia Literatutatik ez dago oso urruti. Euskal literaturan eta gizartean sekulako zalaparta eragingo du liburuak zeren haren narrazioan neskak izan dituen harremanak agertuko baitira. Epaiketa batekin askatuko da korapiloa, eta horren narrazioak hartuko du liburuan toki gehien.

## Gaiak 
Politika, umorea eta erotismoa nahasten dituen koktel gisa funtzionatzen duen nobelak hainbat adar ditu: zahartzaroaren eta maskulinitatearen gaineko gogoetak, garai bateko ideal eta helburuen zimeltzea, baita gaztetasunaren gorazarrea ere, gizon barregarriek adinako protagonismoa baitu Maria Mendizabal Antropologiako ikasle gazte eta distiratsuak, zeina uniformedunen usainei buruzko doktore tesia egiten ari den; haren ustez, polizia desberdinek usain desberdinez bereizten dira.

## Estiloa 
Idazkera bihurri ederra eta tramaren katramila ustekabekoak elkartzen ditu Agirrek literaturaren ospatze gisa gozatzen den nobela harrigarri, dotore bezain ironiko honetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Axier Urkizaren komentarioa *Berria*n, 2024/03/24.
Petar Plamenac

**Petar Plamenac** () politikari montenegroar bat izan zen.

## Biografia 
Boljević tribuan jaioa Crmnica nahija.

Albaitaritza ikasi zuen Vienan. Hasieran, Montenegroko Barne Arazoetako Ministerioko idazkaria izan zen, non 1906an Ekonomia Nazionaleko Departamentuko buru bihurtu zen, 1902an sartu zena. Ondoren, lanbide judizialera pasatu zen, eta gero diplomatikora. Montenegroko politikaria, diplomatikoa eta Nikola erregearen konfiantzakoa zen. Montenegroko ordezkari ofiziala izan zen Londresko Balkanetako erakusketan 1907an. Montenegroko kontsul izan zen Shkodërren 1907tik 1910era, eta 1910az geroztik eta 1912ko urriaren 8az geroztik Montenegroko enbaxadako Konstantinoplako Afera-arduraduna. Montenegron Otomandar Inperioraino, bi herrialdeen arteko harreman diplomatikoak eten ziren. Shkodërreko gobernadore zibila izan zen. Montenegroko ordezkari gisa jardun zuen 1913an Medovan Shkodër potentzia handiei lagatzearen auzia ebatzi zenean eta nazioarteko flotako ordezkariekin negoziatu zuen. Montenegroko Erresumako Kanpo Arazoetako ministroa izan zen 1913ko maiatzaren 8tik 1915eko irailaren 10ra. Kargu hori utzi ostean, Montenegroko Asanblea Nazionaleko presidenteordea izan zen. Montenegroko ordezkaritzako kidea 1913an Bukaresteko Bake Ituna sinatzean. 1916an emigratu eta erbesteko Montenegroko Gobernuko hautagaia izan zen 1917 eta 1918an Washingtonen (AEB) Montenegroko Erresumako Ezohiko Diputatu eta Ministro Potentziariorako kargurako, baina ez zuen akordiorik jaso. Petar Plamenac Serbiarren, Kroaziarren eta Esloveniarren Erresumara itzuli zen emigraziotik 1924an. Montenegroko Alderdiko txapeldunetako bat izan zen politikoki. 1936an Cetinje ondoan Belvedereko manifestazioen antolatzaileetako bat izan zen. Bigarren Mundu Gerran, Montenegroren independentziaren aldeko mugimendu berdean egon zen Krsto Zrnov Popović brigadistaren kide politiko estu gisa. 1945eko maiatzean 10 urteko kartzela zigorra ezarri zioten, baina azkar indultatu eta aske utzi zuten. 1954an hil zen eta bere jaioterriko Boljevićin lurperatu zuten.

## Kargu politikoak 
## Kanpo estekak
Joaquín Indacoechea

**Joaquín Indacoechea** (2000ko irailaren 8a) Aldosivi taldean erdilari gisa jokatzen duen futbolari profesional argentinarra da.

## Klubaren ibilbidea 
2015ean, Indacoecheari Burkitten linfoma diagnostikatu zioten, minbizi linfatiko arraroa. 2016an guztiz sendatu zen, eta Aldosivirekin itzuli zen futbolera.  Indacoecheak Aldosivirekin egin zuen debuta profesionalean, Argentinako Lehen Mailako Rosario Central-en aurka 5-1 galdu zuen, 2019ko azaroaren 26an 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Sylvia Iparragirre

**Sylvia Iparraguirre** (1947) argentinar eleberrigile eta giza eskubideen aldeko ekintzailea da. Sor Juana Inés de la Cruz saria jaso du .

## Ikuspegi biografikoa 
Buenos Airesen, Junínen jaio zen. *Tierra del Fuego: Una Biografia del Fin del Mundo* eleberriak 1999ko Sor Juana Inés de la Cruz saria irabazi zuen gaztelaniazko emakume idazleentzat. Jemmy Buttonen bizitzaren fikziozko kontakizuna da.

## Liburuak 
Bere liburuak honako hauek dira:

* *En el invierno de las ciudades* (1988), Editorial Galerna,
* *Probables lluvias por la noche* (1993) Emecé Editores,
* *El Parque* (1996)
* *Tierra del Fuego* - tr. Curbstone Press (2000),  (frantsesera eta alemanera ere itzulia) - ingelesez berrikusia http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m1141/is_27_37/ai_74511426 helbidean

## Kanpo estekak 
* Bio xehetasunak eta bibliografia, Buenos Airesko Gobernua
* Bio xehetasunak, literatura.org
* Argitaletxearen webgunea
Juan Joseph de Iramain

**Juan Joseph de Iramain** (c.1750-1808) espainiar militar, politikari, merkatari eta lur jabea izan zen.  Armen Gobernadore, Intendente Azpiordezkari eta Errege Ogasuna eta Santiago del Esteroko Gerrako Ordezkariorde gisa aritu zen. 

## Biografia 
Iramain Santiago del Esteron (Argentina) jaio zen, Agustín de Iramain eta Josefa de Santillánen semea. Bere aita Potosin jaioa, Santiago del Estero hirira iritsi zen 1750 inguruan.  Iramain bi aldiz ezkondu zen, lehenik Paula López de Velascorekin. Eta bigarren Pascuala Bailona Díaz Gallorekin, Argentinako Independentzia Adierazpenaren sinatzaileetako bat den Pedro León Galloren arrebarekin. 

1770eko hamarkadan Juan Joseph de Iramain 1. erregimentuko teniente koronel (Kapitaina) mailara igo zuten.  1780an Alcalde aukeratu zuten lehen bozketan,  eta Santiago del Esteroko Armen Gobernadore izendatu zuten 1786an.  Britainiar inbasioetan, Iramainek Santiago del Esteroko miliziak agindu zituen, heroikoki parte hartu zuen Buenos Airesen defentsan eta birkonkistan.  Bi miliziako konpainietako bat zuzendu zuen, beren probintziatik bidalitako Zalditeriako boluntarioez osatua. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* genealogiafamiliar.net
* familysearch.org
Eguzkiaren argia gela urdinean

***Eguzki-argia gela urdinean*** (:) Anna Ancherren  1891ko pintura da. re kolore urdin ugariekin eta leihoan zehar eguzkiak ematen duen argiarekin, pintura Ancherren obra gorenetako bat da.

## Deskribapena 
Margoak Annaren ahaba Helga irudikatzen du amonaren gelan. Ekintzarik gabe, gaia funtsean argiak gelan egiten duen jokoa da. Kanpoko munduaren adierazpen bakarra leihotik sartzen den argia da. Mette Bøgh Jensen Skagens Museoko adituak dioen bezala, Anna Ancherren barruko pinturak "beste ezerri buruz baino gehiago koloreari eta argiari buruz" dira. Artistaren interes nagusia ez da "gelaren edo hormaren errealitatea erreplikatzea, ezta argia propio ere, baizik eta gauza horiez hustutzen duzunean begirada, eta kolorea eta forma baizik ez direla geratzen".

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Héctor Icazuriaga

**Héctor Icazuriaga** (1955eko urtarrilaren 9a) Argentinako Inteligentzia idazkari ohia da, 2004tik 2014ra bitartean aritu zena.

Icazuriaga Chivilcoy-n jaio zen, Buenos Aires probintzian, guraso argentinar euskaldunengandik ( euskal jatorriak inspiratu zuen bere ezizena, *El vasco*, nahiz eta *Pancho* eta *El Chango* izenez ere ezagutzen den). La Platako Unibertsitatean matrikulatu zen, eta *juris doktoretza* lortu zuen; geroago ezkondu eta bi seme-alaba izan zituen.

Santa Cruz probintziara lekualdatu zen, eta Alderdi Justizialistaren zerrendetan Foru Legebiltzarrerako hautatua izan zen. Icazuriaga Legebiltzarreko presidenteorde hautatu zuten bere kideek, eta Sergio Acevedo gobernadoreordea Argentinako Ganberarako hautatu zutenean 1999an, Néstor Kirchner gobernadorearen hautagai izendatu zuten, abenduaren 10ean gobernadoreorde kargua hartuz.

2003ko apirilean Kirchnerren presidentetzarako hauteskundeak Icazuriaga gobernadore izendatzea ekarri zuen. Kirchner presidentearen lehen Inteligentzia Idazkaritzako zuzendari izendatu zuten Acevedo, urte hartan, kargurako hautagai bihurtu zen, ordea, eta azken hau hautatuta, Icazuriaga izendatu zuten haren ordez, 2004ko abenduaren 10etik aurrera. Néstor Kirchner presidentea izan zen, baita bere emaztea eta ondorengoa ere, Cristina Kirchner, Inteligentzia zuzendari gisa, karguaren historiako kargurik luzeenen artean bilakatuz. Icazuriagak lan harreman nahiko ona izan zuen Kirchner bi presidenteekin, nahiz eta bere zuzendariordea, Francisco Larcher, bikotetik gertuago egon omen den zuzendaria bera baino. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Santa Cruz probintziako Diputatuen Ganbera
Sitonini

thumb|*Andrion regensteinense*.

***Sitonini*** intsektu koleoptero Curculionidaen tribua da, Entiminae azpimamiliakoa.

## Generoak 
* *Andrion* 
* *Cecractes* 
* *Charagmus* 
* *Coelositona* 
* *Ecnomognathus* 
* *Eugnathus* 
* *Schelopius *
* *Sitona *
* *Sitonitellus *
* *Velazquezia*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Biolibi webgunea.
Alakrana traineru jaitsiera

**Alakrana traineru jaitsiera** Mundakan martxoan jokaturiko aurredenboraldiko estropada da.

## Historia 
Lehenengo edizioa Urdaibai barruko uretan izan zen eta gizonezkoen 9 traineruk eta emakumezkoen bakarrak (Ondarroak) jokatu zuten. Beteranoen 8 traineru ere izan ziren. Bigarren edizioa itsasoan izan zen, Izaro uhartearen inguruko ibilbide triangeluar batean, itsasoaren baldintza nahiko txarretan. Gizonezkoen 6 traineru eta traineru beteranoak izan ziren soilik. 

Hirugarren ekitaldian gizonezkoen 3 traineru eta emakumezkoan bakarra izan zen, Elantxobe, prate hartze gehiago izan zuen beteranoen mailak, 10 traineru hain zuzen ere.Muruetako ontziolatik hasi eta Mundakako porturainoko ibilbidea osatu zuten tarienruak, 5.350 metro hain zuzen ere.

## Gizonezkoak 
## Beteranoak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Traineras.es webguneko informazioa
Adamantios Androutsopoulos

**Adamantios Androutsopoulos** (; Psari, Mesenia, 1919ko abuztuaren 20a – Atenas, 2000ko azaroaren 10a) greziar abokatu, irakasle eta politikaria izan zen. Greziako lehen ministroa izan zen 1973tik 1974ra.

Atenasko eta Chicagoko unibertsitateetan ikasi zuen. Barne eta Finantza ministroa izan zen Georgios Papadopulosek zuzendutako Koronelen diktaduraren garaian. 1973an Papadopulos boteretik kendu ondoren, Androutsopoulos gobernuburu eta Finantza ministro izendatu zuten 1974an erregimen demokratikoa berreskuratu arte.
Vilma Ibarra

**Vilma Lidia Ibarra** (1960ko maiatzaren 21a) abokatu eta politikari argentinarra da, Buenos Airesen ordezkatzen duen senataria eta diputatu nazionala ohia. 2019tik 2023ra, Alberto Fernández presidentearen menpe Lehendakaritzako idazkari juridiko eta teknikoa izan zen. 

Ibarra Lomas de Zamoran jaio zen, Buenos Aires probintzian, eta 1966an Buenos Aires hirira joan zen bizitzera. Colegio Nacional de Buenos Aires-en ikasi zuen, eta bertan gazte komunistaren atala zuzendu zuen. Zuzenbidean lizentziatu zen Buenos Aireseko Unibertsitatean, eta abokatu lanetan aritu zen. Aníbal Ibarra Buenos Airesko gobernuburu ohiaren arreba da. 

1996an, Ibarra diputatu nazionala eta Frepaso blokeko idazkaria izan zen Ganberan. 1999an, Senaturako hautatua izan zen. 2000. urtean, Buenos Airesen hiriko zinegotzi izan zen, bere nebaren administrazioan protagonismoa hartuz. 2001ean, Senaturako berriro hautatu zuten. 2003az geroztik, Néstor Kirchner presidente peronistaren aldekoa da. 2004ko abuztuan, Ibarrak abortua legeztatzeko legedia proposatu zuen. 2007an, sexu bereko pertsonen arteko ezkontzak baimentzeko lege aldaketak proposatu zituen.

2007an, Ibarrak Senatura utzi zuen eta Buenos Airesko diputatu nazional gisa berriro hautatu zuten, Kirchnerren Garaipenerako Frontearen zerrendan bigarrena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Senatuko profila
* Elkarrizketa *La Nación*, 2006ko otsailaren 12a
Mil Mi-8

**Mil Mi-8**  (; NATOren izendapena: *Hip*) Moskuko Mil Helikoptero Fabrikak 1960ko hamarkadaren hasieratik sortutako tamaina erdi-handiko garraio helikopteroa da, helikoptero armatu baten zereginak egiteko ahalmen mugatua duena. Lehen prototipoa, W-8, AI-24W motor bakarrekoa, 1961eko uztailaren 9an egin zuen lehen hegaldia. Bigarren prototipo batek, AI-24W bi motorrekin, 1962ko irailaren 17an egin zuen lehen hegaldia. Aldaketa txiki batzuen ondoren, 1967an Sobietar Aireko Armadaren inbentarioan sartu zuten, Mi-8 bezala.

Mi-8a munduan gehien ekoizten den helikopteroa da, eta 50 herrialde baino gehiagok erabiltzen dute, besteak beste, Indiak, Txinak eta Iranek. 2018an oraindik produkzioan jarraitzen zuen.

Aldaera ugari ditu, eta horien artean aipatzekoa da Mi-8T, 24 soldadu garraiatzeko gai dena, aldi berean suziriekin eta tankeen aurkako misil gidatuekin armaturik doana. Mi-17 esportazio-bertsioa, 20 herrialde inguruk erabiltzen dutena, Errusian zerbitzuan dagoen Mi-8M seriearen baliokidea da. Mi-14 itsas helikopteroa eta Mi-24 eraso-helikopteroa Mi-8tik ere datozte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Opel Zafira

**Opel Zafira** auto monobolumen da, 1999az geroztik Opel auto fabrikatzaile alemaniarrak ekoitzia.

## Garapena 
Opel Astra modelo sortaren itxura eta mekanikan oinarritutako monobolumena da. Zafira 20. mendeko azken urteetan sortu zen.

Pixkat lehenago onarpen eskasarekin kaleratutako Opel Sintra handiagoarekin alderatuta, eredu trinkoagoa eta praktikoagoa eskaintzeko egin zuen Opelek, Sintra ez baitzen lehiakorra orduko monobolumenekin, 1990eko hamarkada amaieran.

Mégane Scénic Renault-en modeloaren lehiari egin zion aurre Opelek Zafirarekin, nahiko arrakasta handiz, hiru belaunalditan berritu baitzuten modeloa.

## Modeloaren garapena 
### Zafira A 
### Zafira B 
### Zafira C 
### Zafira Life 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kia Soul

**Kia Soul** B-segmentuko auto modelo bat da, Kiak 2008tik ekoitzia eta merkaturatua. Enpresa korearrak hasieratik *crossover* hitzaz deskribatu eta merkaturatu izan du, kontzeptu estetikoen nahasketa bat baitakar, bere kutxa forma laukia eta sabai altuan ikusten dena, barne-espazioa maximizatzeko diseinua delarik jori. SUV estiloko automobila izan arren, Soul-a ez da inoiz lau gurpileko trakzioz egin, aurreko trakzioko ibilgailua da.

Soula 2006an agertu zen lehen aldiz, Detroiteko auto erakusketan kontzeptu-modelo gisa. Produkzioko modeloa 2008an hasi zen egiten eta Parisko auto erakusketan ikusi zen lehen aldiz. Hasieran, Kiak esan zuen Soul-a Estatu Batuetako merkatura zuzenduta dagoela, eta 18 eta 35 urte bitarteko erosleei zuzenduta zegoela.

Bigarren belaunaldiko modeloa 2013rako garatu zen kanpoko eta barneko neurri handiagoak zituen, atzeko xasis berrituarekin baina kutxa formei eutsiz. Hrugarren belaunaldian ere merkaturatu zen 2019an. 2014az geroztik, Soul EV izeneko bertsio elektrikoa ere merkaturatu du Kiak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Chrysler PT Cruiser

**Chrysler PT Cruiser** modeloa auto konpaktu bat izan zen Chrysler konpainia estatubatuarrak eraiki zuen 2001etik 2010era bitartean. Bost ateko modelo bat izan zen, bi ateko aldaera kabriolet bat ere egin zen 2005etik 2008ra.

Plymouth markako modelo gisa aurreikusi zen hasieran, baina Chrysler bezala merkaturatu zen, Plymouthen produkzioa eten zenean. PT Cruiser-en kanpoaldea Bryan Nesbittek diseinatu zuen, 1930eko hamarkadako estetikari keinu argi bat eginez. 

PT Cruiser Mexikon egin zuten Toluca Car Assembly lantegian eta Austrian ere bai Eurostar Automobilwerk lantegietan. 2010eko uztaileko produkzioaren amaierara iristean, munduan 1,35 milioi auto eginak ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Spetsnaz

**Izendapen Bereziko Unitatea** (,  ahoskatua; ;  edo ), arruntki ***Spetsnaz*** (,  ahoskatua) deituak, Estatu postsobietar askoren operazio berezien unitate nagusia dira. Historikoki, termino honek Sobietar Batasuneko Spetsnaz GRU, GRUko operazio unitate bereziak, inteligentzia militarreko zerbitzu nagusia, izendatzeko erabiltzen zuten. Gaur egun, ministerioen menpeko indar berezien taldeei egiten die erreferentzia, defentsa, barne arazoak edo larrialdi egoerak barne, orain desagertutako segurtasun agentzia sobietarretatik operazio bereziko unitateak heredatu dituzten herrialdeetan.

## Galeria 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Novodevitxi komentua

** Novodevitxi komentua**, **Bogoroditse-Smolensk monasterioa** () bezala ere ezaguna, ziur asko, Moskuko monasteriorik ezagunena da. Bere izena, askotan Dontzeilen Monasterio Berria bezala itzulia, Moskuko Kremlin ondoan dagoen antzinako Dontzeilen Monasteriotik bereizteko eman zitzaion. Moskuko beste monasterio batzuk ez bezala, birtualki ukitu gabe egon da XVII. mendetik. 2004an, Unescok Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Filip Jergović

**Filip Franjo Jergović** (serbieraz zirilikoz: Филип Фрањо Јерговић), agronomoa eta politikari montenegroarra izan zen.

## Biografia 
1878an graduatu zen batxilergoa, eta Zagrebeko Unibertsitatean bi urtez ikasi ondoren, Vienako Nekazaritza Eskola Inperialean jarraitu zuen ikasten. 1887ra arte, Križevciko Ekonomia eta Basogintzako Errege Eskolan irakasle gisa lan egin zuen, eta 1887tik aurrera Gružeko (Dubrovnik) Nekazaritza Institutuko zuzendaria izan zen. Montenegroar gobernu printzearen dekretu bidez (1889), Cetinjeko estatu mailako bigarren hezkuntzako eskolan irakasle izendatu zuten, eta han 1892ra arte lan egin zuen. Aldi berean, Nesken Institutuan eta Cetinjeko Teologia Irakasleen Eskolan irakatsi zuen. Podgoricako printze ar Nekazaritza Eskola montenegroarrako zuzendaria izan zen, 1893-1897 aldian, eta 1904ra arte Cetinjeko Gimnasioan eta Teologia Irakasleen Eskolan irakasle gisa lan egin zuen. 1907-1909 urteetan Glas Crnogorca egunkariko editorea izan zen. Montenegroko hainbat aldizkari eta egunkaritan nekazaritzako artikuluen egilea izan zen, eta bertan mahatsondoak gaixotasun eta izurriteetatik babesteari buruz idatzi zuen, baita ardogintzan sufrearen erabilerari buruz ere. Montenegroko ardo eskualdeak eta XIX. mendeko tokiko ardoen estilo ezaugarriak deskribatu zituen.

## Kanpo estekak
Entiminae

***Entiminae*** *Curculionidae*n azpifamilia handia dira. Azpifamiliak 1150 genero inguru biltzen ditu, 12.200 espezie baino gehiagorekin. Entimino batzuk oso garrantzitsuak dira nekazaritzan, kalte larriak eragiten baitituzte landaketetan. Gure inguruan, esaterako, *Otiorhynchus cribricollis* espezieak fruta-arboletan kalte handiak eragiten ditu.

## Tribuak 
Genero eta espezie garrantzitsuenetarikoak zerrenda honetan jasota daude: 

* Agraphini
* Alophini 
* Anomophthalmini
* Anypotactini
* Blosyrini
* Brachyderini
* Celeuthetini
* Cneorhinini
* Cratopini
* Cylydrorhinini 
* Cyphicerini
* Dermatodini
* Ectemnorhinini
** *Christensenia*
* Elytrurini
* Embrithini
* Entimini
* Episomini
* Eudiagogini
* Eupholini
** *Eupholus*
** *Gymnopholus*
* Eustylini
** *Diaprepes*
*** *Diaprepes abbreviatus*
* Geonemini
** *Trigonoscuta*
* Holcorbinini
* Hormorini
* Laparocerini
* Leptostethini
* Lordopini
* Mesostylini
* Myorhinini
* Nastini
* Naupactini
** *Naupactus*
* Nothognathini
* Omiini
* Oosomini
* Ophryastini
* Ophtalmorrhynchini
* Otiorhynchini
* Ottistirini
* Pachyrhynchini
* Peritelini
* Phyllobiini
** *Otiorhynchus*
** *Phyllobius*
* Polycatini
* Polydrusini
** *Polydrusus*
* Premnotrypini
* Pristorhynchini
* Prypnini
* Psallidiini
* Rhyncogonini
** *Rhyncogonus*
* Sciaphilini
** *Brachysomus*
* Sitonini
** *Sitona*
* Tanymecini
** *Hadromeropsis*
* Tanyrhynchini
* Thecesternini
* Trachyphloeini
* Tropiphorini
** *Rhinoscapha*
* Typhlorhinini 

## Iruditegia 

Fitxategi:Adult citrus root weevil.jpg|*Diasprepes sp.*
Fitxategi:Maleuterpes spinipes.jpg|*Maleuterpes spinipes*
Fitxategi:Polyteles coelestina1.jpg|*Polyteles coelestinus*
Fitxategi:Starr 020501-0020 Hypericum canariense.jpg|*Asynonychus*
Fitxategi:Pseudoedophrys hilleri.jpg|*Pseudoedophrys hilleri*
Fitxategi:Opuchlak w Zawoi.jpg|*Otiorhynchus* sp.
Otiorhynchus scaber.jpg|*Otiorhynchus scaber*

## Bibliografia 
*BRIGHT, D. E. y P. BOUCHARD. *The Insects and Arachnids of Canada*, Part 25: *Coleoptera. Curculionidae. Entiminae. Weevils of Canada and Alaska*. 2.liburuki. Ottawa, NRC Research Press, 2008. ISBN 0-660-19400-7.
*MORRONE J.  1999. The species of Entiminae (Coleoptera: Curculionidae) ranged in America south of the United States. *Anales del Instituto de Biología Universidad Nacional Autónoma de México*, Serie de Zoología 70(2):99-168.
*RIPA, R y P. LARRAL.  2008. *Manejo de plagas en palto y cítricos*. 155-162.or.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Adelognatha, Australia
* :*Entiminae* BioLib webgunean.
Hirutasunaren eta San Sergioren Lavra

**Hirutasunaren eta San Sergioren Lavra** () Sergiev Posad (antzinean Zagorsk) hiriko lavra edo kobazulo-monasterioa da, Errusiako Eliza Ortodoxoaren gune izpiritual nagusienetariko bat dena. 
Sergiev Posad Moskutik 70 kilometro ipar-ekialdera dago, Jaroslavlera doan errepidean. Gaur egun 300 monje inguru daude bertan. Unescok 1993an Gizateriaren Ondare izendatu zuen. Erakunde honen esanetan, «funtzionamenduan zegoen monasterio ortodoxo baten adibide ona da, XV. mendetik XVIII. mendera bitarteko ezaugarri militar tipikoak zituena, garai horretan garatu baitzen».

Lavraren eliza nagusiak (monasterioa), Loaldiaren katedralak, Kremlinen izen bereko katedrala gogorarazten du eta Godunovtarren hilobiak gordetzen ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Uvs aintzirako arroa

**Uvs aintzirako arroa** () asiar arro endorreiko bat da, gehienbat Mongoliako Hövsgöl, Uvs eta Zavkhan probintzietan, eta zati txiki bat Errusiako Tuvako Errepublikan dagoena. 2003. urtean Unescok Gizateriaren Ondare izendatu zuen, eta 898.063,5 ha-ko eremu babestua eta 170.790 ha-ko errespetu-eremua hartzen dituen mugaz gaindiko gunea da.

Uvs aintzira da arro horren erdigunea. 700.000 km²-ko eremua hartzen du, eta eurasiar estepako ondoen kontserbaturiko guneetako bat hartzen du. Eremu horretan, iparraldeko basamortuak hegoaldeko tundrarekin elkartzen dira. Uvs Nuur aintziraz gain, arroak beste aintzira txiki batzuk hartzen ditu, horien artean Üüreg Nuur aintzira, 1.450 metroko altitudean dagoena.

## Gizateriaren Ondare 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mongolia eta Errusia arteko muga

**Mongolia eta Errusia arteko muga** Mongolia eta Errusiako Federazioa banatzen dituen nazioarteko muga da. Muga 3.485 kilometroko nazioarteko muga jarraitua da, eta 1911n sortu zuten, Mongoliak bere independentzia aldarrikatu zuenean.

## Historia 
Mongolia eta Errusiaren arteko egungo muga 1727an sortu zen, Mongolia oraindik Qing Inperioaren zati zenean, eta herrialde hauen arteko bi hitzarmenen bidez ezarri zuten.

Mongolia eta Tuvaren arteko mugaren zatia, Errusia, 1940an ezarri zuten Mongolia eta Tannu Tuvako Herri Errepublikaren arteko mugako hitzarmen baten bidez, 1958 eta 1976an aldaketa txikiagoak izan zituena.

Mugaren mugaketa 1959-1960an hasi zen Mongolia-Tuva tarterako eta 1977-1979an mugaren gainerako zatirako. Mugaketa 1980ko azaroaren 29an amaitu zen, Mongoliaren eta Sobietar Batasunaren arteko Mugako Ituna sinatuta.

## Mugaldeko entitateak 
Mongoliaren partez, honako *aimag* edo probintzia daude mugan:
*Bayan-Ölgiy
*Uvs
*Zavhan
*Hövsgöl
*Bulgan
*Selenge
*Hentiy
*Dornod

Errusiak, berriz, honako entitateak ditu:
*Altaiko Errepublika
*Tuvako Errepublika
*Buriatiako Errepublika
*Zabaikalski kraia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mendebaldeko Kaukasia

**Mendebaldeko Kaukasia**, Kaukasiatik mendebaldera, Itsaso Beltzaren eta Elbrus mendiaren arteko eskualdea da. Errusiako Sotxi hiritik 50 kilometro iparraldera dago, eta Unescok Gizateriaren Ondare gisa barne hartzen du, Kaukaso mendien mendebaldeko muturrari eraginez. Oso habitata anitza du eremuaren tamaina txikirako, beheko lurretatik hasi eta glaziarrak dituzten gailurretaraino aldatzen dena.

Eremu horretan sartzen da Kaukasiako Biosferaren Natur Erreserba Nazionala (), Sobietar Batasuneko gobernuak 1924an Krasnodarren, Adigean eta Karatxai-Txerkesian babestutako 1. mailako eremu izendatu zuen parke nazionala. Horrela, Europako zuhaitzik altuenak diren nordmann izeiez (*Abies nordmanniana*), hagin arruntez (*Taxus baccata*) eta ezpel arruntez (*Buxus sempervirens*) osaturiko baso bakar bat kontserbatu nahi zuten. Espezieen ia herenak goi-mendikoak dira eta endemikotzat jotzen dira. Eskualdeak Sotxiko parke nazionala ere barne hartzen du (Unescok 2. kategoriakoa kalifikatzen du).

Mendebaldeko Kaukasia Kaukasoko bisontearen jatorrizko tokia da;  isileko ehiztariek azken ale basatia 1927an harrapatu zuten. Hamarkada batzuk geroago berriz sartu zuten.

Anapa hiriaren eta Fisht mendiaren arteko eremuak mendi baxu eta ertainak ditu ezaugarri. Ekialderantz, Elbrus mendiraino, alpetar forma hartzen du, glaziar eta tontor altu ugarirekin.

Zentzu hertsienean, batez ere eskalada eta mendizaletasun literaturan, Mendebaldeko Kaukasia Fisht eta Elbrus mendien arteko eskualdea baino ez litzateke izango.

Eskalada eta turismorako mendi ezagunenak Dombai (Домбай), Arkhiz (Архыз) eta Uzunkol (Узункол) dira.

## Gizateriaren Ondare 
## Tontor nagusiak 
* Kiukiurtiu (Кюкюртлю) (Elbrus mendiaren ekialdeko tontorra), 4639 metro.
* Donbai-Jolgen (Домбай-Ёльген), 4046 metro
* Dalar (пик Далар), 3979 metro
* Dzhuguturluitxat (Джугутурлючат), 3921 metro
* Bu-Jolgen (Бу-Ёльген), 3917 metro
* Aksaut (Аксаут), 3910 metro
* Kara-Kaija (Кара-Кайя), 3896 metro
* Dzhalovtxat (Джаловчат), 3884 metro
* Belalakaja (Белалакая) (Bel-Ala-Kaja -"Бель-Ала-Кая "), 3861 metro
* Pxix (Пшыш), 3789 metro
* Sufrudzhu (Суфруджу), 3781 metro
* Najar (Нахар), 3780 metro
* Ertsoga (Эрцога), 3683 metro

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ferapontoven monasterioa

**Ferapontoven monasterioa** () Vologda oblasteko monasterio ortodoxoa da. Herrialdeko Erdi Aroko artearen ikur nabarmenetariko bat denez, Unescok 2000an Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

## Historia 
San Ferapontovek monasterioa sortu zuen 1398an Belozeroko San Ziriloren omenez egindako Kirilo-Belozerski monasterioaren ekialdean. Monasterioa, Ziriloren dizipulu zen San Martzinianorekin hasi zen ezagutzen, 1447an Hirutasunaren eta San Sergioren Lavraren abade bihurtuko zena.

Ivan III.aren familiako kideek monasterio ortodoxo hau babestu zuten. Rostoveko maisuek eraikin zaharrena, Ama Birjinaren Natibitatearen katedrala (1490), eraiki zuten. 1490eko hamarkadan Errusiako iparraldean eraikitako hiru katedraletan hobekien zaindutako eraikina da. Barruko horma guztiak, Dionisiok margotutako freskoekin estalita daude.

1530eko hamarkadan, diruzaintza, jangela eta Deikundearen eliza gehitu zizkioten, kanpandorre batez errematatua. Garai hartan monasterioak Ivan IV.aren arreta berezia zuen, baita inguruko 60 herri ere. Tsarrak berak maiz bisitatzen zuen monasterioa erromes soil gisa.

1614an, Garai Gatazkatsuan, poloniarrek monasterioa arpilatu zuten. Berreraikitzean, San Martzinianoko elizak (1641), eliza barbakana bat (1650) eta kanpandorre bat (1680) ere eraiki zituzten. Elizako kanpandorreko kanpaiak, 1638koak, Errusiako zaharrenak direla esaten dute.

Monasterioak, pixkanaka-pixkanaka, bere garrantzi erlijiosoa galdu zuen, eta erretiro-leku bihurtu zen, edo, Nikon patriarkaren kasuan bezala, erbesteratze-leku klero ospetsuarentzat. Paulo I.ak 1798an itxi zuen. 1904an komentu bezala berrezarri zuten, hogei urte beranduago boltxebikeek itxi zuten eta 1975ean museo bihurtu zen.

Museoa Errusia iparraldeko parke nazionalaren parte da 1991tik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fell's Point (Baltimore)

'''Fell's Point''', AEBetako Baltimore hiriko kostaldeko auzo bat da, Maryland estatuan. 1763an Baltimore badiaren iparraldeko kostaldean sortua izan zen, Patapsco ibaiaren bokalaren iparraldean.

Gaur egun aisialdi eremua da, bertan zaharkin, musika eta beste hainbat motako saltokiak daude, bai eta kafetegiak, tabernak ere.

Historikoki europar etorkin komunitateen bizilekua ere izan da, nagusiki irlandarrak, alemaniarrak, juduak, poloniarrak eta Ekialdeko Europako herrialdeetako al, tartean ukrainiarrak, errusiarrak, txekiarrak eta eslovakiarrak.
Kamtxatkako sumendiak

** Kamtxatkako sumendiak** Kamtxatka penintsulan dagoen sumendi-taldea da, Ozeano Bareko Suzko Eraztunaren parte direnak. Hogeita hamar inguru aktibo daude. Unescok Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

## Gizateriaren Ondare 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Karma Tenzin

**Karma Tenzin** (1972ko abenduaren 1a) arkularia da. Bhutan ordezkatu zuen 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jandro Castro

**Alejandro Castro Fernández** edo futbolean ezagunagoa **Jandro** bezala, (Mieres, Asturias, ) espainiar futbolari ohi eta entrenatzailea da, egun Amorebietaren entrenatzailea dena.

## Ibilbidea 
### Futbolaria 
### Entrenatzailea 
## Kanpo estekak
Lhendup Tshering

**Lhendup Tshering** (1947ko ekainaren 5a) arkularia da. Bhutan ordezkatu zuen 1984ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pema Tshering

**Pema Tshering** (1951ko uztailaren 15a) arkularia da. Bhutan ordezkatu zuen 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jorge Azevedo

**Jorge Azevedo** (Rio de Janeiro, 1950eko maiatzaren 10a) arkularia da. Brasil ordezkatu zuen 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marina Canetta

**Marina Canetta** (São Paulo, 1989ko apirilaren 1a) arkularia da. Brasil ordezkatu zuen 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gregorio Urkaregi Otxandiano

**Gregorio Urkaregi Otxandiano** (Otxandio, 1869ko martxoaren 12a - Begoña, 1927ko abenduaren 28a) Begoña elizateko hargin, obra-eraikitzaile eta kontratista izan zen. 

## Obrak 
Bilbo edo Begoñako edifizio hauen eraikuntzan parte hartu zuen Urkaregik:

* Txabarri Jauregia Bilboko Plaza Eliptikoan (1889-1894). Bere aurrealdean, deigarria da dauzkan kolore eta osaketa bereziak, leiho guztiak dira desberdinak eta teilatua ikusgarria da.  Atanasio Anduiza arkitektoak eraiki zuen, aurretik Paul Hankar arkitekto belgikarrak garaiko Cortes Victor Txabarri Salazar finantzari eta Ahaldun Nagusia eta bere sendiaren bizileku izan zedin proiektatu zuelarik.
* Bilboko Bankuaren hedakuntza Bilbo zaharrean (1898)
* Bilbo–Concordia geltokia Bilbon (1898-1902)
* Begoñako Basilikako fatxada eta dorrearen berreraikuntza (1902-1907) Bigarren Karlistaldiaren ondoren.
* San Jose Mendikoaren elizaren ondoko Agustindarren komentua Bilbon (1905).
* Urkaregitarren panteoia Begoñako hilerrian (1906). Panteoia estilo oso sinplekoa da, baina hilerriko kale nagusietako batean dago, eta kokapen sozial eta ekonomikoa nabarmentzen du. Gregorio Urkaregiren panteoia estilo neorromanikoan eginda Euskal Herriko hilerrietan ikus daitekeen lan urrietako bat da. 1906an eraiki zuten, harlanduekin eta oinplano angeluzuzenarekin. Panteoiak kutxa edo sarkofago itxura hartzen du, eta burualdean gurutze bat eta erdian moldura bat ditu, non "Gregorio de Urcaregui Ochandiano" izena agertzen baita.

Fitxategi:PALACIO CHÁVARRI.jpg|Txabarri Jauregia Bilboko Plaza Eliptikoan (1889-1894)
Fitxategi:Segunda Ampliación BANCO BILBAO.jpg|Bilboko Bankua Bilboko Zazpi Kaleetan(1898).
Fitxategi:ESTACIÓN FC LA CONCORDIA - Bilbao.jpg|Bilbo–Concordia geltokia (1898-1902).
Fitxategi:CONVENTO PP AGUSTINOS 1905.jpg|Agustindarren komentua Bilbon (1905)
Fitxategi:Panteón_de_Gregorio_Urkaregi.jpg|Urkaregitarren panteoia Begoñako hilerrian.

Fitxategi:Begoñako Basilikako dorrea eta aurrealdea.jpg|Begoñako Basilikako fatxada eta dorrea (1902-1907).
Fitxategi:Gregorio Urkaregi Otxandiano 1869-1927 02.jpg|Gregorio Urkaregi Otxandiano (eskuinekoa), Begoñako basilikan dorrea eraikitzeko lanetan (1902-1907).
Fitxategi:1ª Piedra obras basílica de Begoña 1902.jpg|Begoñako Basilikako dorre berria eraikitzeko lehen harria (1902-07-12)
Fitxategi:Begoñako_basilikako_dorrea_atzeko_plazatik.jpg |Begoñako basilikako dorrea atzeko plazatik.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Gregorio Urkaregi Madariaga

## Kanpo estekak
Scleroderma bovista

***Scleroderma bovista*** *Sclerodermataceae* familiako onddo espezie bat da. Ez da jangarria.

Sinonimoa: *Scleroderma fuscum*.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** 8 cm arteko diametrokoa, globo itxurakoa edo tuberiformea (patata-forma). Gaztetan peridio leuna (ezkatarik gabea), gero pitzatu egiten da, 1 mm-ko lodierakoa, esporulazioaren unean agertzen den dehiszentzia apikala, kolore ilunekoa, arre-lur kolorekoa.

**Hanka:** Ez du edo oso txikia da. Oinarri mizeliar luzanga.

**Gleba:** Arre ilun kolorekoa edo grisaxka. 

**Etimologia:** *Scleroderma* hitza grezierazko "sclera" hitzetik dator, gogorra esan nahi du eta "derma" hitzetik, azala esan nahi du. *Bovista* epitetoa, "vescia loffa" alemaniar izen natibotik edo dialektal herrikoi alemaniarretik, "buf-fist" hitzetik, helduaroan esporak askatzeko erabiltzen duen eztanda isila aipatuz.

## Jangarritasuna 
Interes gastronomikorik gabea.

### Nahasketa arriskua 
*Scleroderma cepa* delakoa argiagoa eta horiagoa da. *Scleroderma areolatum* espezieak ageriko ezkatak ditu peridioan. *Scleroderma citrinum*-ek beix kolorea edo hori-okre kolorea du.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean. Gune garbietan, baina koniferoen edo hostozabalen basoetatik gertu.

### Banaketa eremua 
Mundu osoan barreiatzen da, kontinente guztietan zehar, Antartikan izan ezik, eta habitat ugaritan garatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Simocybe centunculus

***Simocybe centunculus*** *Inocybaceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoa: *Naucoria centunculus*.

## Deskribapena 
**Kapela:** Txikia, 3 cm arteko diametrokoa izatera hel daiteke, baina normalean cm 1 eta 2 cm bitartekoa izaten da, ganbila lehenengo faseetan, gero laua erdian depresio txiki batekin. Bere gainazala fin-fin belusatua edo pruinaduna da, marroi-oliba kolorekoa ale hidratatuetan, baina higrofanoa denez, bere kolorea okre tonu batzuetaraino alda daiteke. Ale gazteetan ertza kurbatua da, gero fina, gainerakoa baino zertxobait zurbilagoa eta ildaskatua.

**Orriak:** Adnatuak, zabal samar eta orritxoekin, marroi kolorekoak.

**Hanka:** Kapelaren proportziokoa, zilindrikoa eta batzuetan okertua, fistulosoa. Gaztetan pubeszentzia fin batekin, gero pruinaduna, hondoko kolorea kapelaren antzekoa du. Ohikoa da oinarrian tomentu zurixka aurkitzea.

**Haragia:** Urria eta tinkotasun gutxikoa, marroi kolorekoa, usain eta zapore nabarmenik gabea.

**Etimologia:** *Simocybe* terminoa grezieratik dator, laua, kurbatua, ahurra, deprimitua, hondoratua, esan nahi duen "simos" hitzetik eta burua, kapela, esan nahi duen "cybe" hitzetik  kapelaren formagatik. *Centunculus* epitetoa, josten, hainbat oihalez osatua, manta txikia, esan nahi duen "cénto centónis" hitzen txikigarritik.

## Jangarritasuna 
Interes gastronomikorik gabea.

### Nahasketa arriskua 
Bere generoaren barruan *Simocybe haustellaris*-ekin duen antzekotasuna nabarmenduko dugu, baina hilabete hotzetan, udazken amaieran eta neguan ateratzen da hau eta lignikolagoa da. Beste espezie batzuekin ere nahas daiteke, hala nola *Pluteus flavofuligineus* delakoarekin, honekin bizilekua partekatzen baitu, baina ez dugu ahaztu behar Pluteo generoak espora-jalkina arrosa kolorekoa duela.

## Sasoia eta lekua 
Goiz agertzen den perretxikoa da, udaberrian edo udako hilabeteetan aurki daiteke. Bere tamaina txikiagatik, askotan ez dugu ikusten eta zaila da espezie arraroa edo arrunta den zehaztea. Egur-hondakin degradatuetan edo zuzenean enbor usteletan hazten da.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Europa, Errusia, Hego Korea, Taiwan, Australia, Hegoafrika, Brasil.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mariam Shahriar

**Mariam Shahriar** (Teheran, Iran, XX. mendea) zinema Irandarreko zuzendari eta gidoilaria. Bere lehen filmak *Daughters of the Sun/ Eguzkiaren alabak* kritika onak eta sariak jaso zituen.

## Biografia 
Shahriar Teheranen jaio zen. Hasiera batean Italian arkitektura ikasteko asmoa zuen, baina Iran eta Iraken arteko gerra zela eta, Ameriketako Estatu Batuetara joan zen. Kaliforniako Estatuko Unibertsitatean (Northridge) ikasi zuen zinema, Federico Felliniren 8½ ikusi ondoren. Graduatu ondoren, Erromara eta Italiara joan zen, eta AMFrako ikasten jarraitu zuen Unibertsitate Amerikarrean. Italiako zinema-industrian lan egin zuen zuzendariorde eta editore gisa. David Sterritt-ek esan zuen: "*drama bat da, erritual gisa markatua*". Sheri Whatleyk ekintza politiko ausartzat jo zuen filma.

New York Timesek Aman pertsonaia interpretatu zuen Altinay Ghelich Taghaniren emanaldiari buruz hauxe esan zuen: *Ilea motz-motz eta begi finkoekin, Amanek, berez, sexualitatea erabat kendu izan baliote bezala dirudi, Holokaustoaren biktima gisa*. Chicago Reader-ek esan zuen Taghanik Aman gisa egindako emanaldi pasibo eta boteretsuak Carl Dreyer-en La pasión Juana de Arco filmeko pertsonaia nagusia ekarri zuela gogora. Filmak 65/100eko puntuazioa lortu zuen Metacritic-en.

## Filmografia 
* *All My Dreams Come True* (1986, short)
* *In Search of a Lost Dream* (1986, short)
* ''Mommy, Don't Cr*y (1987, short)
* *Lost Love (*1990, short)
* *Angelica é una brava ragazza* (1997, short)
* *Dokhtaran Khorshid / Daughters of the Sun/ Eguzkiaren alabak (2000)''

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hiru gorputzen problema (grabitazioa)

thumb|300x300px|Hiru gorputzen problemaren kalkulu grafiko konputazionalaren errepresentazio bat: gorputzak elkarrengandik gertu daudenean, konputazioa geldotzen da kalkulu beharragatik eta errore numerikoak ugaritzen direlako.
**Hiru gorputzen problema** planteatzen da Newtonen grabitazio unibertsalaren legea hiru gorputzeko sistema batean aplikatzen denean. Sistema bat hiru gorputzez osatuta dagoenean (Eguzkia-Lurra-Ilargia, esaterako), ebatzi beharreko problema oso konplexua bihurtzen da eta, orokorrean, ez dago modurik hiruren mugimenduen soluzioa kalkulatzeko. 

Gorputz bakoitzaren gaineko indarra beste biek eragindako indarraren batura bektoriala baino ez denez, erraz idatz ditzakegu higidura-ekuazioak. Baina, ekuazio horiek linealak ez direnez, ez dira ebazteko errazak: hiru gorputzeko sistemaren dinamika kaotikoa da, eta ez da soluzio analitiko orokor bat existitzen hori deskribatzen duenik. Soluzio orokorraren ezintasuna frogatu zuen Heinrich Brunsek XIX. mendean. 

## Soluzio espezifikoak 
Problemak soluzio orokorrik ez duen arren, kasu berezietan problema ebazteko metodo numerikoak egon badaude. Eulerrek planteatu zuen bat problemaren bertsio sinple baterako. Lagrangek ere, Eulerren bidetik, ebatzi zuen soluzioa hiru gorputzetako batek oso masa txikia duen kasurako eta zirkunferentzia baten gaineko higidura kontuan hartuta.  1970eko hamarkadan, Roger Brouke matematikariak eta Michel Henon astronomoak beste kasu-mota baterako soluzioa kalkulatu zuten: hiru gorputzetako bat beste bien inguruko orbitan mugitzen ari denerako. Eta 1993an, Cristopher Moore fisikariak hirugarren soluzio-mota bat topatu zuen zortzi-itxurako mugimenduen kasurako.

21. mendean, soluzio espezifiko hauek ugariak direla demostratu da, eta 13 familiatan sailkatu dituzte Beldragoko Unibertsitateko fisikariek, zeinak aurreko 3 soluzio motei gehitzen zaizkien.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak