Briones

**Briones** Errioxako udalerria da, 2020an 749 biztanle zituena. Errioxa Garaia eskualdean kokaturik dago, Harotik 9 kilometro ekialdera. "Espainiako herri politenak" elkarteko kidea da.

## Geografia 
Ebro ibaiaren hegoaldeko ertzeko muino batean kokaturik dago, ibaiak egiten duen meandro baten gainean, ia bertikala den 80 metrotako labarrean. Herria 501 metrotako altueran dago eta iparraldetik hegoaldear luzatzen diren hiru kale nagusik osatzen dute. Erdian plaza bat du. Urrutitik ikusten da herriko elizaren kanpandorrea.

## Historia 
Herriaren izena beroi leinutik dator, haiek izan ziren Errioxako antzinako biztanleak. Dena dela antzinagotik populatua izan zen ingurunea, Santos Mártires baselizara bidean Brontze Aroko arkeologia litiko eremu bat aurkitu baita.

*Albeldako Kronikak* (881. urtea) Alfontso I.a Asturietakoaren 740. urteko espedizioa kontatzen du. Bertan dio Alfontso I.ak *Mirandam* (Miranda Ebro), *Revendecam*, *Carbonariam*, *Abeicam* (Ábalos, bertan Ebro gurutzatu zuen), *Brunes* (agian Briones, baina ez da ziurra), *Cinissariam* (Cenicero) eta *Alesanco* suntsitu zituela. Edozelan ere IX. menderarte musulmandarren menpeko lurraldea izan zen eta X. mendean Ordoño II.ak eskuratu zuen. 1076an Antso Peñalengoa erail zutenean Alfontso VI.a Gaztelakoak Errioxa eskuratu eta Briones Haro familiaren eskutan utzi zuen. Fernando III.ak Diego López III.a Harokoari *Brionesko Jauna* titulua eman zion eta ordutik Gaztelaren aldeko hiria izan zen, ibaiaren beste aldeko nafarrekin borroka eta istilu ugari izan zituen gainera. 1240an ordea Diego López de Harok aurre egin zion Fernando III.ari eta honek hiria setiatu zuen. Azkenik Diego López de Haro preso hartu eta eta erregearen menpeko izatera pasa zen Briones.

XVI. mendean euskaldun askok populatu zituzten Errioxa Garaiko lurrak. 1536an esate baterako Brionesen 30 abizen euskaldun zeuden.

1790an Briones Real Sociedad Económica de La Rioja elkartearen sortzaileetako bat izan zen. Ilustrazioaren ideiak zabaltzea helburu zuen elkartea zen hau.

## Ardogintza 
Herria Errioxako ardoaren ekoizle nagusietakoa da "Errioxa Altua" azpieskualdean.

## Biztanleriaren bilakaera 

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:500 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:3000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1900 text:1900
  bar:1910 text:1910
  bar:1920 text:1920
  bar:1930 text:1930
  bar:1940 text:1940
  bar:1950 text:1950
  bar:1960 text:1960
  bar:1970 text:1970
  bar:1980 text:1980
  bar:1990 text:1990
  bar:2000 text:2000
  bar:2011 text:2011
  bar:2020 text:2020

PlotData=
  color:barra width:20 align:left

  bar:1900 from:0 till: 2872
  bar:1910 from:0 till: 2316
  bar:1920 from:0 till: 2083
  bar:1930 from:0 till: 1926
  bar:1940 from:0 till: 1841
  bar:1950 from:0 till: 1723
  bar:1960 from:0 till: 1417
  bar:1970 from:0 till: 1157
  bar:1980 from:0 till: 955
  bar:1990 from:0 till: 956
  bar:2000 from:0 till: 818
  bar:2011 from:0 till: 860
  bar:2020 from:0 till: 749

PlotData=
  bar:1900 at: 2872 fontsize:S text: 2.872 shift:(-8,5)
  bar:1910 at: 2316 fontsize:S text: 2.316 shift:(-10,5)
  bar:1920 at: 2083 fontsize:S text: 2.083 shift:(-10,5)
  bar:1930 at: 1926 fontsize:S text: 1.926 shift:(-10,5)
  bar:1940 at: 1841 fontsize:S text: 1.841 shift:(-10,5)
  bar:1950 at: 1723 fontsize:S text: 1.723 shift:(-10,5)
  bar:1960 at: 1417 fontsize:S text: 1.417 shift:(-10,5)
  bar:1970 at: 1157 fontsize:S text: 1.157 shift:(-10,5)
  bar:1980 at: 955 fontsize:S text: 955 shift:(-10,5)
  bar:1990 at: 956 fontsize:S text: 956 shift:(-10,5)
  bar:2000 at: 818 fontsize:S text: 818 shift:(-10,5)
  bar:2011 at: 860 fontsize:S text: 860 shift:(-10,5)
  bar:2020 at: 749 fontsize:S text: 749 shift:(-10,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:Iturria - Espainiako Estatistika Institutu Nazionala

## Ondasun nabarmenak 
200px|thumb|San Nikolas Markesaren jauregia
* Jasokundeko Andre Mariaren eliza: XVI. mendean eraiki zen gotiko isabeldar estiloan. Hiru haberate ditu, erdikoa beste biak baino zabalagoa. Elizaren elementurik aipagarriena kanpandorre barrokoa da.
* San Juan baseliza (XVIII)
* San Nikolas Markesaren jauregia (XVIII): Gaur egun udaletxea da.
* Brionesko gazteluaren hondarrak
* Ardoaren Kulturaren Vivanco museoa

## Kultura 
Herriko jaiak irailaren 14an izaten dira, Cristo de los Remedios patroiaren omenezkoak. Ekainaren hirugarren asteburuan Erdi Aroko jaia ospatzen da. XIV. mendeko Brionesen itxura hartzen du herriak.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Brionesko ituna

## Kanpo estekak