open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kikunbera etxea

**Kinkunbera etxea** familia bakarreko etxebizitza bakartua da, Bermeon dagoena (Bizkaia). Arkitektura arrazionalista da, Fernando Arzadun arkitektoak 1920ko hamarkadan eraikia, itsasontzi baten erreprodukzioa egiten duena. Bertan Juan Arzadun idazlea hil zen, 1950ean; arkitektoraren aita zen.

1994ko abenduaren 14an, Eusko Jaurlaritzak kultura ondasun izendatu zuen, *monumentu* sailkapenarekin.

## Ezaugarriak 
Eraikina malda malkartsu batean kokatua dago, Bermeoko portuaren eta Mundakako errepidearen arteko itsaslabar batean.

Oinplano konplexua duen eraikina da, itxura laukizuzena duena, baina alde bateko ertzak lantzertuak eta hautsiak dira. Garapen horizontal handia duen eraikina izanik, honela erabakitzen da bere garaiera: erdisotoa, beheko solairua, solairu nagusia eta beste bi solairu gehiago eraikinaren gainean dorre baten antzera jaikitzen den multzo kubikoan, guztiaren gailurrean masta bat duela. Azalera desberdinak dituenez, mailaketa argia azaltzen da eraikinean. Azpimarratzekoa da, ordea, terraza moduko solairuak eta sabai lauak dituela.

Fatxadei, bestalde, bi eginkizun jarri zaizkie batetik, solairuen arteko itxitura egiten dute eta, bestetik, itsasontzi itxura ematen diote etxeari.

## Ikus,Gainera 
* Bermeoko udaletxea
* Donieneko atea
* Ertzila dorretxea
* Kasinoa
* Santa Eufemia Eliza
* Juan Arzadun

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Kikunbera etxea kultura ondasun izendatzeko erabakia, *Euskal Herriko Agintaritzaren Aldizkaria*.
*  Kikunbera etxea, hiru.com webgunean.
Troiako Gerra

**Troiako Gerra** greziar mitologian garrantzia handia duen gertaera da, agian benetako gertaera historiko xumeagoetan oinarrituta. Literaturan 10 urte iraun zuen gerra honetan, Troia edo Illium hiria, egungo Turkian kokatuta, mizenastar greziarrek edo akeoek setiatu zuten, Troiako Paris printzeak Helena Menelao Espartako erregearengandik bahitu ondoren.

## Literaturan 
Gerrako zati andana grezierazko literaturako hainbat lanetan jorratzen dira. Horietako ezagunenak Homeroren *Iliada* eta *Odisea* dira. *Iliada*n, Troiako setioko hamargarren urteko 50 egun kontatzen dira, eta *Odisea*n, Odiseo greziar buruzagiaren itzulera. Istorioko beste pasarte batzuk olerki epikoen zikloetan kontatzen ziren, baina zatika iritsi dira guregana. Gerrako eta gerraondoko beste pasadizoak grezierazko tragedian eta literaturako beste lanetan, zein Virgilio eta Ovidio bezalako poeta erromatarren olerkietan ere.

### Istorioa 
Istorioaren hastapenean Atena, Hera eta Afrodita jainkosen arteko zetzan. Izan ere, Eris desadostasunaren jainkoak urrezko sagarra haietako lirainenari eman baitzion. Jainkosak Parisengana joan ziren, haien arten ederrena nor zen erabaki zezan. Parisek Afrodita jo zuen lirainena. Eskertzeko nahian, Afroditak Helena, emakume guztien ederrena, Parisekin maiteminarazi zuen. Parisek, orduan, Troiara eraman zuen. Honek Menelao senarraren sumina piztu zuen. Agamemnonek, Mizenasko erregeak eta Menelaoren anaiak, akeoen armada Troiara gidatu zuen, Helena berreskuratzeko asmotan. Heroi ugari hil ziren 10 urteko setioan, Akiles, Ajax, Hektor edo Paris besteak beste.

Azkenean Odiseori bururatutako Troiako Zaldiaren azpijokoa. Alde egin zuten plantak eginda, borrokalariz betetako zaldi erraldoia utzi zuten akeoek. Errendizio oparia zelakoan, troiarrek hirira sartu zuten. Gauean, hiriko ateak irekita, gupidarik gabe troiarrak hil eta tenpluak arpilatu zituzten akeoek. Honela, jainkoak haserrarazi ere egin zituzten, eta akeo gutxi itzuli ahal izan ziren etxera. Erromatarrek, geroago, bere jatorria Eneas troiarrarekin lotu zuten, hiria suntsitu eta gero Italiara alde egin zuelakoan.

## Historian 
Antzinako greziarrek uste zuten Troiako gerra benetan gertatu zela, K.a. XIII. edo XII. mendean, eta Troia Dardaneloen inguruan kokatuta zegoela. Garai modernoetan, ordea, gerra eta hiria benetakoak ez zirela uste zen. Nolanahi ere, 1870ean, Heinrich Schliemann arkeologo alemaniarrak, Troiako gerra historikoa zela konbentziturik, Troia bilatu eta aurkitu zuen. Troiako gerrako gertaeren atzean errealitate historikoa ote dagoen edo ez argitzeke jarraitzen du. Historialari batzuen arabera gatazka K.a. 1194-1184 artean kokatzen da, Troia VII.eko sutearekin bat eginda.

## Bibliografia 
*Iturriotz, Ander (2006): *Giza abere heroikoa kultura homerikoan*, Donostia, Jakin. 

## Kanpo estekak
Trespondeko zubia

**Trespondeko zubia** Iruña Okan dagoen zubi bat da, Trespondeko herrian. Hamahiru begiko zubia da, 99 metro luze. Nahiz eta ohituraren arabera zubi erromatartzat jo den, ikerlariek diotenez ezin da izan XVI. mendekoa baino aurreragokoa.

2001eko irailaren 5an, Eusko Jaurlaritzak *monumentu* izendatu zuen, Sailkatutako Kultura Ondasuna.

## Ezaugarriak 
Tradizioz erromatartzat jo da zubia, Iruñako *Oppidum*-a dagoen muinotik hurbil dagoelako, baina ez dago bere sorrera argi azaldu dezakeen inolako azterketarik. Bere arkitekturari erreparatuz gero, ordea, bistan dituen zatiei noski, ordukoak baino berriagoak diren kanonen arabera eginda dago.

Hamahiru begiko zubia da. Horietako sei, herritik urrutien daudenak, besteak baino handixeagoak dira. Zutabeen sekzioa angeluzuzena da eta brankaduna. Horretaz gain, hegaletako estriboak ditu. 99 m luze da eta zabalera, bazterguneak eta brankak kenduta, 4,50 m ingurukoa da. Kareharrizko harrizabalez eginda dago eta karemorteroz hartuta. Harlangaitza oso irregularra da, branken hegaletan apur bat eskuairan. Zoladuran harlauzak ageri dira.

Zubiaren sarbidean elementu bat dago, zertarako eginda dagoen ez dakiguna, eta harlanduak bata bestearen gainean handienetik txikienera jarrita egindakoa da.

Landutako elementu bakarrak petrilak dira. Horiek, egindako azken eraberritzekoak dira, izan ere, 1915eko argazkietan zubiak ez zuen horrelakorik. Eurok kokatzeko egindako lanak ez dira apartekoak, izan ere, petrilok zubiaren ertza baino barrurago kokatuta daude eta angeluan egindako erremateak ertz biziak dituzte eta ez dute inolako tailarik.

J. Liz Guiral eta M. Martín Bueno-ren arabera, zubiaren egituraren azterketak argi uzten du, inolako zalantzarik gabe, modernoa dela. Euren liburuaren lehen zatian jasotzen den azterlanean zubiaren auzia aztertu izan da eta ondorioa da, zubiaren fabrika ezin dela izan XVI. mendekoa baino aurreragokoa, zubia handitu egin zela eskuin aldera XVII. mendean eta harrezkero, eraberritzeak egin dizkiotela. Aipatzekoak dira eraberritzeen artean 1845ean Martin Sarazibarrek egindakoa eta 1960ko hamarkadan Manuel Llorentek egindakoa, eta bestalde, 1915an apurtu zelako egindako konponketa-lanak.

## Ikus, gainera 
* Iruña-Veleia

## Kanpo estekak 
* Kultura Ondasun izendapena EHAAn
Juan Alberto Espil

**Juan Alberto Espil Vanotti** (Bahía Blanca, Buenos Aires, 1968ko urtarrilaren 5a) argentino-italiar saskibaloi jokalari ohia da.

Hegaleko postuan jokatzen du, eta lau denboralditan Saski Baskonian ibili zen.

## Kirol ibilbidea 
* 1996 &ndash; 2000 : Saski Baskonia
* 2000 &ndash; 2001 : Aeroporti Roma
* 2001 &ndash; 2003 : Club Joventut de Badalona
* 2003 &ndash; 2005: CB Manresa
* 2006 &ndash; 2007 : Bilbao Basket
* 2007 &ndash; 2008 : Ricoh Manresa
* 2008 &ndash; 2009 : Boca Juniors
* 2009 &ndash; 2010 : Club Atlético Obras Sanitarias de la Nación
* 2010 &ndash; 2012 : Club Estudiantes de Bahía Blanca

## Palmaresa 
* 1995: Joko Panamerikarrak (Argentinako selekzioarekin).
* 1998: ACB Ligan txapeldunorde.
* 1999: Errege kopa.

## Markak 
Saski Baskonian, hirugarren jokalaria da taldeko historia osoan hiruko gehien sartu duena (300), Pablo Laso eta Velimir Perasović ostean.

## Kanpo loturak 
*  Jokalariaren profila ACBren webgunean
Bangi

**Bangi** (frantsesez: *Bangui*,  ahoskatua) Afrika Erdiko Errepublikako hiriburua eta hiri nagusia da. Herrialdearen hego-mendebaldean, Ubangi ibaiaren eskuinaldean, dago kokaturik.

## Klima 

## bangiar ospetsuak 
* Élie Doté, politikaria
* André Kolingba, politikaria
* Anicet Lavodrama, saskibaloi jokalaria
* Nathalie Tauziat, lapurtar tenislaria
* Eloge Enza Yamissi, futbolaria
* Manassé Enza-Yamissi, futbolaria
* Joachim N'Dayen, artzapezpiku katolikoa

## Herri eta hiri senidetuak 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Bangiko Unibertsitatearen webgunea
Kinyaruanda

**Kinyaruanda** Afrikako hizkuntza da, bantu taldekoa, Ruandan ofiziala dena frantses eta ingelesarekin batera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kigali

**Kigali** Ruandako hiriburua eta hiri nagusia da. Herrialdeko erdialdean dago kokaturik. Bidegurutze garrantzitsua da eta nazioarteko aireportua du. Industria txikia du.

## Klima 
thumb|270px|left|Kigali

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Tutsi

**Tutsi** Erdialdeko Afrikako etnia da, Ruanda eta Burundiko biztanleriaren gutxiengoa dena. Jatorri Nilotikoko artzainak izan dira historian zehar.

Tutsiek tribu Nilotikoen adar bat osatzen dute, eta Laku Handien lurraldera, nolabait esateko, orain gutxi iritsi dira. Artzain eta abeltzainak izanda, ganaduarentzat primerako mendi berdexkak aurkitu zituzten Ruandara iritsi zirenean. Zalantzarik ez dago tutsi arrotzei hutuek nahikoa erresistentzia jarri zietela. Tutsiak gutxiengo ziren, eta gaur egun ere gutxiengo dira, baina Ruandara iritsi zirenetik, agerian geratu da agintea eskuratzeko duten abilezia. Mendeetan izan duten nagusitasuna hiru arlotan nabarmendu da:

* Arrazari dagokionez, askoz ere altuago eta argalagoak dira, eta horrek errespetua sortzen dio hutuari.
* Ekonomiaz denaz bezainbatean, behi-talde handienen jabeak izan dira, eta antzinako herrietan ganaduen jabetza aberastasun eta jauntxoen ezaugarri izaten zen (baita Euskal Herrian ere, *aberatsa* hitzaren jatorriak erakusten duen bezala).
* Politikan ere, botere-egituren jaun eta jabe egin ziren berehalaxe. Aberastasun eta nobletasun horrek berehala bihurtu zituen tutsiak jauntxo, eta horien inguruan gizarte eta estatu feudal bat sortu zen, Erdi Aroan bezalatsu, XX. mendearen erdi aldera arte iraun duen estatu eredua.

Egipto hegoaldean, Sudanen eta Etiopian 1,80 metro inguruko gizakiak bizi dira, argalak, besaluzeak, aurpegiera erregularrekoak, serioak eta harroak. Nubioak, galak eta danakilak dira, azal beltzekoak, batzuetan kobre edo oliba kolorea ere izaten dutenak, eta tutsiek tribu horien jatorri bera dute. Abeltzain haien historia eta bidea denboran galtzen da, baina Nilo goietan eta Laku Handien lurraldean izan duten presentzia esanguratsua izan da: hortik dator Nilotikoen deitura. Gaur egun, batzuk oraindik ere nomada moduan bizi dira, masaiak eta peulak esaterako; eta beste batzuk, tutsiak eta himak, zibilizazioan integratu dira, Ruandako eta Burundiko Estatu menderatzaileak sortuz.

## Ruandako genozidioa 
Muturreko hutuek eragin zuten 1994an Ruandak pairatutako genozidioa, tutsi eta hutu moderatuen aurkako sarraskia, alegia: 800.000-1.000.000 bat pertsona hil ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hutu

**Hutu** Afrikako erdialdearen etnia da, Ruanda eta Burundiko biztanle gehienek osatzen dutena. Bantu jatorriko nekazariak izan dira historian zehar.

## Historia 
Hutuak Afrikako bantu etnien familiakoak dira, eta Kristo ondorengo lehenengo gizaldietan ezarri ziren Ruandako lurretan. Hutuak izan dira Ruandako benetako kolonizatzaileak. Mendi magaletan etxebizitza egin, eta lur sail txiki batekin konformatzen dira hutuak, tuberkuluak eta babarruna erein, eta haiek ongi ustiatuz. Ruandako parajeetan jendea agertuz gero, berehala azaltzen zaigu hutua, aihotz edo matxete bat eskuan, hango basoak garbitu eta bananondoak landatzen, haien babesean beren etxebizitza eraiki nahian.

Hutuak Afrika tropikalean zehar hedatuta dauden beltzen tankerako itxura fisikoa du. Garaiera ertaina, 1,65 m., azal kolore iluna, oso beltza, ile kizkurra, brakizefaloa eta prognatoa, sudur txatoa, ezpain handiak eta beso luzeak ditu. Etnologiaren aldetik begiratua, etxezaleak dira, nekazaritzarako zaletasuna dute, eta patriarkatuan oinarritzen dute gizarte antolaketa. Ohitura arruntekoak dira, gizartezaleak, eta nagusien errespetuan eta arbasoen kultuan oinarritutako jakituria atabiko izugarria dute.

Hutuak Ruandara iristean, burdin eta zeramika aroarekin egin zuten topo, eta berehala erabili zuten jakintza hori nekazaritzan behar zituzten burdinazko tresnak egiteko: aitzurrak, aizkorak, igitaiak… Hutuak Ruandako laborariak izateaz gain, etxeko lanetan ere oso abilak dira. Alea xehatzen dute, txabolak eraikitzen dituzte, otarrak ere egiten badakite, eta gai dira enbor batekin kanoak egiteko.

## Ruandako genozidioa 
Muturreko hutuek eragin zuten 1994an Ruandak pairatutako genozidioa, tutsi eta hutu moderatuen aurkako sarraskiak, alegia: 800.000-1.000.000 bat pertsona hil ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kukuxumusu

**Kukuxumusu** (nafarreraz *arkakusoaren musua*) kamisetak, postalak, bizkar-zorroak eta orokorrean oroigarriak egiten dituen enpresa euskalduna.

Bere berezitasuna marrazkiak dituzten produktuak dira, orokorrean euskal kulturarekin eta Sanferminekin zerikusia dutenak. 1989an Iruñean sortu zuten Mikel Urmeneta, Gonzalo Dominguez de Bidaurreta eta Koldo Aiestaranek. Gaur egun, Iruñea, Donostia, Bilbo, Barakaldo, Usurbil, Gasteiz eta Baionan ditu dendak. Espainian ere baditu, Bartzelona, Madril, Zaragoza, Logroño, Valentzia, Kordoba eta Sevillan.

## Kanpo estekak 
* Kukuxumusuren webgune ofiziala.
* Sanferminei eskainitako webgunea.
Afrikako Aintzira Handiak

**Afrikako Aintzira Handiak** () zenbait aintzira handi dira, Ekialdeko Afrikako riftean eta haren inguruan dauden Rift haraneko aintziretako parte direnak. Afrikako Aintzira Handietako bi dira Victoria (ur gezako munduko aintzira handienetan bigarrena) eta Tanganyika (munduko ur gezako aintziren artetik, bolumenean bigarrena eta sakoneran ere bigarrena).

Eskualdeari *Aintzira Handien eskualdea* deitu izan zaio, eta herrialde hauek osatzen dute, besteak beste: Burundi, Kongoko Errepublika Demokratikoa, Rwanda, Tanzania eta Uganda.

## Aintzirak 
# Victoria: 69.485 km2
# Tanganyika: 32.893 km2
# Malawi: 30.044 km2
# Turkana: 6.405 km2
# Albert: 5.299 km2
# Kivu: 2.700 km2
# Edward: 2.325 km2

## Eskualdea 
Aintzira Handien eskualdea herrialde hauek osatzen dute:
* Kenya
* Tanzania
* Uganda
* Kongoko Errepublika Demokratikoa
* Ruanda
* Burundi
* Zambia
* Malawi
* Mozambike

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Munduko aintzira handienen zerrenda
* Amerikako Aintzira Handiak

## Kanpo estekak
Bujumbura

**Bujumbura** (frantsesez  ahoskatua) Burundiko hiri nagusia da. 2019 artean herrialdeko hiriburua izan zen eta urte hartan Gitega hiriak hartu zuen haren tokia.Herrialdeko mendebaldean dago. Bujumbura Mairie probintziako hiriburua ere bada.

800.000 biztanle ditu (2008).

## Geografia 
[thumb|260px|Bujumbura eta [Tanganyika aintzira.]]

Tanganyika aintziraren ertzean dago.

## Klima 

## Ekonomia 
Janari eta ehun industria dira bertako ekonomia jarduera nagusiak. Mekanika industria ere aipagarria da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dénia

**Dénia** (bertoko valentzieraz  ahoskatua;   ahoskatua) Valentziako Erkidegoko udalerria da, Marina Alta eskualdean eta Alacanteko probintzian kokatua. 2013ko urtarrilaren 1ean bertako 44.450 biztanle erroldaturik aurkitzen ziren, baina udan zehar Dénia 200.000 biztanle izatera hel daiteke.

## Klima 
## Demografia 
## Herritar ospetsuak 
* Titus Iunius Severus, erromatar zalduna
* Abu al-Salt, andalustar polimata
* Francisco Torrent Guasp, kardiologoa
* Antonio Cortis, tenorea

## Kirola 
Herriko futbol taldea, Club Deportivo Dénia, egun Hirugarren Mailan dabil.

## Herri eta hiri senidetuak 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Déniako Udalaren webgunea
Senpereko aintzira

**Senpereko aintzira** Lapurdiko erdialdeko aintzira artifizial bat da, Urdazuri ibaiaren arroan. 12 hektareako eremua du, Senpere herritik 2 kilometro ekialde hego-ekialdera.

## Geografia 
Lakua Senpere udalerriaren erdigunetik 2 kilometrora dago. 12 hektarea ditu. 4 iturburu ditu, baina Urdazuri ibaiaren arroan dago. Iparraldetik, D89 errepidea har daiteke Uztaritzetik, eta hegoaldetik, D918 errepidea, Zuraide edo Senpere erdigunetik.

## Aisialdia 
Aintzira aisialdirako gune gisa egokitu da, eta, horri esker, piraguismoa edo hidropedalak bezalako uretako kirolak egin edo igeri egin daitezke. Mendi-ibilaldien sare baten erdigunea da. Soka altuen zirkuituak, tenis pistak eta txirrista bat ere badaude. Udan ur-parke bat irekitzen du, Aquazone Wipeout. Bainua uztailaren 5etik abuztuaren 31ra bitartean zainduta dago. Lakuaren inguruan jatetxe batzuk daude. Jendearentzako beste instalazio batzuk ere badaude, dutxak eta aparkalekuak, esaterako. Lakura autobusez ere iritsi daiteke, Hegobus sareko 49. linea.

## Herri Urrats 
Seaskak urtero han egiten du Ipar Euskal Herriko ikastolen aldeko festa, Herri Urrats.

## Iruditegia 

Irudi:Saint-Pée-sur-Nivelle - Lac 01.jpg ‎|Aintzira.
Irudi:Saint-Pée-sur-Nivelle - Lac 02.jpg|Aintzira.

## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko urtegien zerrenda

## Kanpo estekak
Laurence Le Vert

**Laurence Le Vert** (Neuilly-sur-Seine, ) terrorismoaren aurkan espezializatua den epaile frantziarra da. etakideak atxilotzeaz gain, Frantziako bestelako ekintzak ikertu ditu, besteak beste, 1995eko abuztuaren 17, irailaren 3 eta irailaren 4ko atentatuak.

## Erreferentziak
Peloponesoko gerra

**Pêloponesoko gerra** K.a. 431tik K.a. 404ra arte iraun zuen Atenas eta Espartaren arteko guda izan zen. Hiri hauek izan ziren mediar gudetan aurrea hartu zuten hiriak eta eredu politiko eta gizarte-eredu kontrajarriak adierazten zituzten.

## Kontrajarritako ereduak 
Atenasek eta honen Deloseko Ligako aliatuek joera demokratikoa adierazten zuten. Atenastar hiritarrak harro zeuden euren kulturaz, eta filosofia eta artea maite zituzten. Esparta eta honen Peloponesoko Ligako aliatuek oligarkia aristokratikoarekin bat egiten zuten. Espartako hiritarrak gudarako prestatzeko hartzen zuten denbora guztia. Liskarraren arrazoia, Heladearen inguruko nagusitasuna eta hiri biek zeukaten areriotasuna izan zen eta Italiako Hegoaldeko eta Siziliako merkataritza-interesen ondorioz hasi zen.

## Gudaren aroak 
[thumb|250px|[Hoplita soldaduak egungo ikuspuntutik.]]
Historialariek betidanik hiru ataletan zatitu dute guda aroa. Haien tartean bakegune txikiak egon ziren. Lehenengo zatia K.a. 431tik K.a. 421era eman zen eta Nicias bake-akordioarekin amaitu zen. Bigarren zatian Atenastarrek Hego Italiako hirien kontrako espedizio bat egin zuten, baina porrot hutsa izan zen eta Espartaren aldeko indarrek Atenastarren armada osoa garaitu zuten K.a. 431urtean.
 
Atenastarrek Helesponto ondoan dagoen Egospotamosen izandako porrotak liskarrari amaiera eman zion eta Espartaren nagusitasunari bidea zabaldu zion. Hurrengo urtean, K.a. 404an, Atenasek amore eman zuen eta Hogeita hamar Tiranoen gobernua ezarri zen.

## Gerraren katalizatzaileak 
Lau gertakarik K.a.446/445ean sinatutako hogeita hamar urteko bakea eten, eta gerrari berriro ere ekitea eragin zuten. Hasteko:

* Korinto eta Korziraren arteko gerra.

* Atenasko kolonia zen Potidaren defekzioa.

Baina, batez ere, bi gertaera garrantzitsu izan ziren konflagrazioa eragin zutenak:

* Atenasko dekretua Megararen aurka.
* Atenasko boterearen hazkunde izugarria. 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Tuzididesen tranpa

## Kanpo estekak 
* : Pêloponesoko gerrak Dearqueologia.com webgunean.
* : Peloponesoko gerra Youtubeko bideo batean.
* : Peloponesoko gerra Youtubeko bideo batean.
* Arbila, Irati; Artaza, Ibon; Aranbarri, Irati : «Pelonponesoko gerrak » *"Antzinaroko gizarteak eta kulturak" ikasgaia, EHU. Non eskuragarri: Apunte bankua. UIB, Unibertsitateko Undara Batasuna.*
Benicàssim

**Benicàssim** (valentzieraz; gaztelaniaz *Benicasim* eta ofizialki *Benicàssim/Benicasim*) Valentziako Erkidegoko udalerria da, Plana Alta eskualdean eta Castellóko probintzian kokatua.

36,1&nbsp;km²-ko azalera du eta 2021an 18.991 biztanle zituen.

## Geografia 
Benicàssim Mediterraneo itsasoko itsasertzean kokatuta dago

N-340 errepidearekin eta A-7 autobidearekin (45 eta 46. irteerak) komunikatzen da.

Horrez gain, trenez (RENFE) joan daiteke.

### Auzoak eta alkate-auzoak 
Benicàssim ondorengo auzoetan banatzen da:
* **Quadro Santiago**.
* **Desert de les Palmes**.
* **El Palasiet**.
* **Les Villes**.
* **Mas dels Frares**.
* **Montemolino** .
* **Voltants de Montornés**.

### Muga 
Castelló de la Plana, Borriol, La Pobla Tornesa, Cabanes eta Orpesa mugakide ditu.

## Historia 
Errekonkista baino lehen, Montornesko gaztelua eskualde horretako feudo arabiar garrantzitsuenetakoa zen. Gazteluan, gaur egun desagertuta dagoena, XV. mendeko amaiera arte jendea bizi izan zela ezagutzen da. Gaztelu hori Beni Qasim tribuarena zen. Han bizi izan ziren Cid Campeador eta ondoren jazo zen Aragoiko Jaume I.a erregearen konkistak baino lehen.

1242ko azaroaren 29an , Aragoiko Jaume I.ak Montornesko gaztelua eta lurrak Pedro Sanz, bere eskribauari, oparitu zizkion.

Benicassimen sorrerako hiri-gutuna 1603koa da. Benicassimen izena arabiar jatorrizkoa da eta *Qasim-en seme-alabak* esan nahi du.

1769an Santo Tomás de Villanuevako eliza eraiki zuten, eta handik aurrera, elizaren inguruan kokatu zen biztanleria.

## Demografia 
Turismoak biztanleria hazkundeari bultzada handia eman dio azken urteotan.

## Ekonomia 
Turismoa da sektorerik garrantzitsuena.

## Interesguneak 
* **Les Palmesko basamortua**. Espezie autoktono ugari dagoen parke naturala da. Itsasertzarekin lerrozuzenean dago eta lurralde menditsua da. Geologiari dagokionez, gres izeneko harria nabarmentzen da. Horrez gain, kare-hobi bat edo beste dago basamortuko gailurretan, Bartolo mendia kasu.
* **Bartolo mendia** (714 m.). Bista apartak ditu eta oskarbi dagoenean Columbrete uharteak ikus daitezke.
* **Torre de Sant Vicent hondartza**.
* **Heliòpolis hondartza**.
* '''*Els Terrers* hondartza**.
* **Voramar hondartza**.
* **Almadrava hondartza'''.

## Ikus, gainera 
* Benicàssimgo Nazioarteko Festibala
* Viñarock

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea
*       Benicassimgo historia
Néouvielleko Natura-Erreserba

**Néouvielleko Natura-Erreserba** Pirinioetako eremu bat da; 2.113 ha-ko hedadura du eta 1.800-3.091 metroko altuera. Batez ere bertako aintzira eta urmael ugariengatik da ezaguna. Fauna eta flora benetan aberatsa du. Esaterako, Néouvielleko uretan 570 alga espezie izendatu dituzte. Animaliei dagokienean 370 bat espezie bizi dira bertan: sarrioak, sai arreak, basoilarrak, arrano beltzak...

## Geografia 
Okzitanian, Pirinio Garaiak departamenduan dago Néouvielle, Erdialdeko Pirinioak eskualdean, Saint-Lary-Soulan eta Barèges herrien inguruetan, Néouvielleko mendigunean. Alboan, Pirinioetako Parke Nazionala du.

## Historia 
1936n izendatu zuten natura-erreserba Chouard irakaslearen lanari esker, hein handi batean. Okzitaniako lehenengotariko natur erreserba izan zen.

1882az geroztik, urtegi eta uharka ugari eraiki dira bertan Pragnères eta Saint-Lary-Soulan herrietako zentral hidroelektrikoak elikatzeko: (Aubert, Aumar, Cap-de-long, Oredon eta abar.

## Kanpo estekak 
*  Pirinio Garaietako Kontseilu Orokorraren webgunean Néouvielleri buruz dagoen informazioa.
*  Piriniozaleen webgune bat.
*  Natura 2000 programa, Néouvielle.
Marcelo Nicola

**Marcelo Patricio Nicola Virginio** (Rafaela, Santa Fe, 1971ko maiatzaren 12a) argentinar-espainiar saskibaloi jokalari ohia da.

Hegaleko-pibot postuan jokatu zuen, eta bost denboralditan Saski Baskonian ibili zen.

## Kirol ibilbidea 
* 1991 &ndash; 1996 : Saski Baskonia
* 1996 &ndash; 97 : Panathinaikos BC
* 1997 &ndash; 98 : FC Barcelona
* 1998 &ndash; 2004 : Benetton Treviso
* 2005 &ndash; 06 : Montepaschi Siena

## Palmaresa 
* 1993-94: Errege kopan (Espainia) txapeldunorde.
* 1994-95: Errege kopan txapeldun.
* 1995-96: Europako errekopa.
* 1998-99: Saporta kopa.
* 1999-00: Italiako kopa.
* 2001-02: Italiako liga.
* 2002-03: Euroleaguen txapeldunorde, Italiako liga eta kopa.
* 2003-04: Italiako kopa.

## Markak 
Saski Baskonian, hirugarren jokalaria da taldeko historia osoan txapel gehien ipini duena (144), Kenny Green eta Larry Micheaux ostean.

## Kanpo loturak 
*  Jokalariaren profila ACBren webgunean
Koldo Zubeldia

**Koldo Zubeldia Mendizabal** (Zaldibia, Gipuzkoa, 1957ko ekainaren 4a - *ib.*, 2022ko urriaren 2a) euskal idazlea, itzultzailea eta poeta izan zen. 2009an parte hartu zuen lehen aldiz HATSAREN POESIA poema-liburuan, eta geroztik urtero parte hartu du Hatsa Elkarteak ateratzen duen liburuan.

## Lanak 
### Poesia 
* *Alarmatxo ahantzia* (2005, *Erroteta*)
* *Sentimenduen erresuma* (2007)
* *Ehotako fantasien errota* (2008)
* *Txirotasunean eta lehorte haundi baten zentzuen eta sentimentuen erreinua (2009, Erroteta)*
* *Aralar, gogoko iturri* (2011, Erroteta)
* *Antologia II* (2013, Erroteta)
* *Harriaren tasunak* (2018, egilea editore)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Koldo Zubeldia literaturaren zubitegian
Iñaki Segurola

**Iñaki Segurola Amutxastegi** (Azpeitia, Gipuzkoa, 1962ko martxoaren 8a - 2022ko apirilaren 15a) euskal idazle, filologo, hiztegigilea eta iritzi emailea izan zen. Orotariko Euskal Hiztegiaren proiektuan lan egin zuen 1990eko hamarkadatik, eta baita Euskal Hiztegi Historiko-Etimologikoan ere.

## Hiztegigilea 
Hiztegigintza izan zen bizitzan zehar gehien landu zuen esparrua: 1990eko hamarkadatik Orotariko Euskal Hiztegian, 2010etik Euskararen Hiztegi Historiko-Etimologikoan, eta azken bi urteotan Euskara Institutuaren Egungo Euskararen Hiztegian.

## Iritzi-emailea 
Kolaborazio ugari egin zituen zenbait hedabidetan, idatziz eta ahotsez (Euskadi Irratia, Uztarria, Kontrako Eztarrixe irratia...), «Zornea ateratzeko» joera zuela onartzen zuen berak: «Nire edo gure modukoei dagokiguna hori da: gauza txarrak edo gustatzen ez zaizkigunak astintzea edo auzitan jartzea». Inguru jakinetara ez mugatzekoa ere bazen: «Ni sekula ez naiz oso ondo ezkondu zerbait jakina izan behar horrekin, sekta bakar batekoa izatearekin. Uste dut hobe dela dozena erdi bat sektatakoa izatea».

## Idazlea 
Liburugintzaren eta literaturaren alorrean ere ekarpenak egin zituen. 978-84-9109-655-9
* *Ganorexia* (2022, Alberdania).

### Eleberri dialogikoa 
* *Koiteretzia* (2021, Alberdania) 978-84-98686-62-3

## Irratigintza 
* Euskadi irratia - Arratsean eta Amarauna (2015-2022) 140 iritzi zutabe.
* Hankak Lurrin - Kontrako Eztarrixe (2013-2022) 155 saio. 
* Botere guztia biribilguneei - KKinzona irratia (2020-2022) 21 saio.

## Iritzi zutabeak 
* Euskaldunon Egunkaria (1993-1995), 50 zutabe.
* 31 eskutik (2013-2016), 37 blog sarrera.
* Uztarria (2014-2019), 54 zutabe.
* Urola Kostako Hitza (2019), 11 zutabe.
* Independentea (2020-2022) 6 blog sarrera.

## Omenaldiak 
### Segurola.eus 
2025eko abenduaren 20an, Ogro operazioaren urteurrenean, Segurolaren dozena bat lagunek bere idazlanak, audioak eta bideoak jasotzen dituen webgune bat aurkeztu zuten Azpeitiko Elikagunean.
erdian|thumb|350x350px|*Segurola.eus*-eko edukia biltzen eta kategorizatzen aritu zen lan taldea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Segurola.eus artxiboa
* Iñaki Segurola literaturaren zubitegian
* Iñaki Segurola Inguma datu-basean
* Hankak Lurrin irratsaioak Arrosa sarean.
* Iñaki Segurola Arrosa sarean (Hankak Lurrin).
* Iñaki Segurolaren "Sermoiak" *Amarauna* irratsaioan. EITB.eus
The Strokes

thumb|eskuinera|The Strokes 2002

**The Strokes** 1998an AEBetan sortutako rock musika taldea da, 2000ko hamarkadan arrakasta lortu zuena. Lehendabiziko diskoa, *Is This It*, 2001ean plazaratu ondoren, kritikari batzuek, BBCk esaterako, rockaren salbatzailetzat jo zituzten The Strokes. The Velvet Underground bezalako eragina jaso zuen musikak zale andana irabazi du mundu osoan zehar, batik bat Erresuma Batuan.

## Diskografia 
* *Is This It* 2001eko abuztuaren 27a
* *Room on Fire * 2003ko urriaren 28a
* *First Impressions of Earth * 2006ko urtarrilaren 2a
* *Angels * 2011ko martxoaren 18a
* *The New Abnormal* 2020ko apirilaren 10a

## Kanpo estekak
Imanol Azkue

**Imanol Azkue Ibarbia** (Zumaia, Gipuzkoa, 1965) euskal idazlea da. Geografia eta Historian lizentziatu zen, eta Elhuyar-en lan egiten du, teknikari gisa.

Birritan irabazi du Lizardi saria. Lehendabizikoa, 2002an izan zen *Gaur egun handia da* (2003, Erein) idazlanarekin. Bigarrena, aldiz, 2005ean, *Kea airean bezala* ipuinarekin.

## Idazlanak 
### Ipuinak 
* *Gaur egun handia da* (2003, Erein)
* *Kea airean bezala* (Elkar)
* *Osaba Patxiren koadernoa* (2007, Inpernupe elkartea)
* *Bizi, Bixitxo!* (2008, Aizkorri)
* *Parisepetit!* (2010, Aizkorri)

### Narrazioa 
* *Egunerokoa ez dena* (2005, Erein)

## Kanpo loturak 
*  Imanol Azkue literaturaren zubitegian
Julian Peña

**Julian Peña Suarez**, literatur munduan **Julen Garikanopeña** goitizenaz ezagunagoa (Bilbo, Bizkaia, 1964ko azaroaren 24a) euskal idazlea da. Platonen idazlanetako bat itzuli zuen: *Sokratesen defentsa* (1999, *Jakin*). Interneten eskuragarri jarri ditu latina ikasteko euskarazko metodo bat, *Relatinator*, eta latina-euskara-gaztelania hiztegi bat, *Dux*, 6.000 sarrera baino gehiagorekin.

## Idazlanak 
### Nobela 
* *Sosak, koplak eta rock and rolla* (1998, Elkar).
* *Zura eta harrak* (2001, Hiria).
* *Apologia* (2005, Elkar).

### Saiakera 
*  *El caso Alfonso Basterra. Relectura de un error judicial* (2024, Mascarón de Proa).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  «Julian Peña», *Literaturaren Zubitegia*.
Donostia Saria (Zinemaldia)

[thumb|[Gregory Peck, lehenengo aktore saritua Donostian 1986an.]]

:*Artikulu hau **Zinamaldiko Donostia Saria**ri buruzkoa da, esanahi ezberdinentzako ikus Donostia Saria*

**Donostia Saria** Donostiako Nazioarteko Zinemaldian ematen den ohorezko saria da. 1986an sortu zuten, Diego Galán Zinamaldiko zuzendaria zela. Hasieran, sariaren helburu nagusia zinema munduko izarrak Zinemaldira erakartzea zen.

## Donostia saridunak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aitziber Etxeberria

**Aitziber Etxeberria Garro** (Zarautz, Gipuzkoa, 1973) euskal idazlea da. Martin Etxeberria Zuloaga idazlearen alaba eta Martin Etxeberria Garro eta Xabier Etxeberria Garro idazleen arreba.
## Bizitza 
Nafarroako Unibertsitatean farmazian lizentziatu zen eta parabotika baten jabe da Zumaian.

Bi aldiz irabazi zuen Donostiako Udalak antolatzen duen Donostia Opera Prima saria, bere lehen bi eleberriekin, hain zuzen ere.
## Idazlanak 
### Eleberria 
* *Tango urdina* (2004, Erein)
* *31 baioneta* (2008, Erein)
* *Nomada* (2016, Erein)
* *Olivetti* (2020,Erein)

### Haur literatura 
* *Lapurrak dabiltza azokan* (2010, Erein).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Aitziber Etxeberria literaturaren zubitegian
* Aitziber Etxeberriaren bloga
Richard Gere

**Richard Tiffany Gere** ( ahoskatua; Philadelphia, Pensilvania, 1949ko abuztuaren 31 -) aktore estatubatuarra. Erlijioz, budista da. Haren film ezagunen artean, *Days of Heaven*, *American Gigolo*, *An Officer and a Gentleman*, *Pretty Woman*, *Sommersby*, *First Knight*, *Chicago* eta *Primal Fear* daude.

2007an, Donostia Saria jaso zuen Zinemaldian.

## Biografia 
Jatorri apaleko familia batean sortu zen eta ahalegin handiak egin behar izan zituen unibertsitatean sartzeko. Arte dramatikoa eta filosofia ikasi zituen Massachusettseko Unibertsitatean. 1970eko hamarraldiaren hasieran egin zuen debuta antzerkian, eta tronpeta-jotzaile gisa ere jardun zuen. Lehenengo arrakasta handia Broadwayn lortu zuen *Greese* musikalean. Londresen lanean aritu ondoren Broadwayra itzuli zen, eta antzerkian ez ezik, zinemako paper txikiak egiten hasi zen. *Egia nahi dut* (1975) filma egin ondoren zinemaren munduan murgildu zen erabat, eta hurrengo urtean Malick zuzendariaren *Zeruko egunak* (1976) film bitxian parte hartu zuen. Benetako ospea, dena den, 1980. urtean iritsi zitzaion *American Gigolo* filmeko protagonistaren paperarekin. Izugarrizko arrakasta izan zuen, eta harrezkero Hollywoodeko izar bihurtu zen. *An Officer and a Gentleman* (1981) egin zuen ondoren, eta handik hiru urtera Francis Ford Coppolak garrantzi handiko papera eskaini zion *The Cotton Club* (1984) filmerako. 1989. urtean *Pretty Woman* grabatu zuen Julia Robertsekin eta arrakasta komertzial itzela lortu zuten. Akira Kurosawarekin *Abuztuko rapsodia* (1991) egin zuen, eta harrezkero beste zenbait film egin ditu, ez aurrekoak bezain ezagunak halere: *Sommersby*, *First Knight* (1995), *Labirinto gorria* (1998): haren bidez agertu zuen Txinari buruz zuen iritzia. Hollywoodeko beste izar batzuek ez bezala, Richard Gerek oso iritzi pertsonal eta ideologia berezia mantendu du, eta bere filmetan iritzi horiek agertzen saiatu da.

## Filmografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Richard Gere aktorearen IMDBko fitxa irakurgai 
* Gere Fundazioaren webgunea
Burgoa

**Burgoa** Bizkaiko mendia da. 447 metroko altuera du. Bermeoren eta Bakioren artean dago. Sollubeko mendilerroan iparraldeko azken tontorra da.

## Iruditegia 

Irudi:Bermeo burgoatik.jpg|Bermeoren ikuspegia burgoatik.
Irudi:Burgoa ikurrina.JPG|Burgoa mendiaren tontorra.
Irudi:Burgoa buzoia 2.jpg|Burgoa mendiaren buzoia

## Kanpo estekak
Ibon Zabala

**Ibon Zabala** (Orereta, Gipuzkoa, 1974ko apirilaren 5 &ndash; 1995eko uztailaren 1a) euskal idazlea zen.

Euskaltzalea, bertsozalea eta Oreretako gazte mugimenduko kidea, Oreretako Gazte Egunean zendu zen taulatu baten prestaketan ari zenean.

## Idazlanak 
### Poesia 
* *Bizi-urratsen hitzak* (2000, *Etxekoak*)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Ibon Zabala literaturaren zubitegian
Eukene Martin Sanpedro

**Eukene Martin Sanpedro** (Bilbo, Bizkaia, 1948) euskal idazle eta antzerkigilea da.

## Lanak 
### Antzerkia 
* *Andre zuria* (1985, *BAK*) Toribio Altzaga Saria

### Nobela 
* *Lau sasoitako zipistinak (1985, *Susa*)
* *Amets bizia* (1986, *Susa'')

## Kanpo estekak 
*  Eukene Martin Sanpedro literaturaren zubitegian
Rafa Ugalde

**Rafa Ugalde Iragorri** (Zornotza, Bizkaia, 1961) euskal idazlea da.

2000. urtean Gabriel Aresti Ipuin Lehiaketaren XVIII. Edizioa irabazi zuen.

## Lanak 
### Narrazioa 
* *Hamaika bizimodu (2003, *Ibaizabal*)
* *Gure gerretako heroiak* (2006, *Elkar*)
* *Relax* (2007, *Txalaparta*)
* *Erreka* (2011, *Ibaizabal'')

## Kanpo loturak 
*  Rafa Ugalde literaturaren zubitegian
Inaxio Esnaola Aranzadi

**Iñaki Esnaola Arantzadi** (Donostia, 1984ko uztailaren 1a) gipuzkoar kazetari eta aktorea. Txikitan hasi zen antzerki munduan eta telebistara "Telletxea's Txou" (ETB1) magazinaren bitartez egin zuen salto. Gerora, *Gente Pez* filma egin eta beste zenbait telesailetan parte hartu du. Honez gain, kazetaritza musikalean dihardu nahiz eta beste zenbait gaitan lan egin.

## Musika kazetaritza 
Entzun! eta Xirika aldizkarietako kolaboratzailea da eta Berria egunkarian eta Badok webgunean ere ugari dira bere artikulu eta kritikak. Bereziki Euskal Herriko heavy metal musikan aditua daː Herriko Burdina webzinearen sortzaile eta arduraduna da, hain zuzen, musika horri buruzko gune euskalduna.

## Aktore gisa egindako lanak 
### Antzerkia 
* Zenbait obra Zurriola Antzerki Eskolan.

### Telebista 
* *Pilotari*, telesaila (ETB 1)
* *La Vida de Rita*, telesaila (TVE 1)
* *Hospital Central*, telesaila (Tele 5)
* *Hamaika Korapilo*, magazina (ETB 1)
* ''Telletxea's Txou*, magazina (ETB 1)

### Zinema 
* *Road Spain*, film luzea (2007)
* *Gente Pez'', film luzea (2000)

## Kanpo loturak 
* Inaxio Esnaolaren musika kritikak Badok-en.
* Herriko Burdina, euskal heavyaren webgunea.
Herriko Burdina

**Herriko Burdina** Euskal Herriko heavy metalaren ataria 2002. urteko azaroaren 2an sortu zen. Gure lurraldeko heavy metal bandak babestea eta bultzatzea du helburu. Inaxio Esnaola kazetaria da webgunearen sortzailea eta arduraduna.

## Atal nagusiak 
* Albisteak.
* Taldeak.
* Argitalpenak (Datozenak eta argitaratuak).
* Agenda.
* Kritikak.
* Bideoak.
* Bereziak (elkarrizketak eta erreportajeak).

## Kanpo estekak 
*  Herriko Burdina webgunea
Pillipa Zugatzaga

**Pillipa Zugatzaga** (Zornotza, Bizkaia, 1866ko otsailaren 5 &ndash; Azpeitia, Gipuzkoa, 1928ko urtarrilaren 24) jesulaguna eta euskal idazlea zen.

## Lanak 
### Erlijioa 
* *Aita Gurea* (1927, *Jaungoiko-Zale*)

### Nobela 
* *Matxin mungiarra* (1899, *Euskalzale*)

## Kanpo loturak 
*  Pillipa Zugatzaga literaturaren zubitegian
Callosa de Segura

**Callosa de Segura** Valentziako Erkidegoko udalerria da, Baix Segura/Vega Baja eskualdean eta Alacanteko probintzian kokatua.

Callosa, arrantzarako hariaren eta zapatagintzaren produkzioaz bizi da.

## Demografia 
## Kanpo estekak
Karel robota

**Karel robota** software aplikazio sinple bat da. Karel++ programazio lengoaiaren aginduak probatzeko robot simulatzaile bat du barneratuta.

## Programazioa 
Karel robotak bost agindu bakarrik erabiltzen ditu: *move* (mugitu), *turnleft* (ezkerrera biratu), *pickbeeper* (igorlea jaso), *putbeeper* (igorlea utzi), y *turnoff* (itzali).

### Adibidea 
Jarraian Karel sintaxiaren adibide bat.

 BEGINNING-OF-PROGRAM
 &nbsp;
  DEFINE turnright AS
  BEGIN
    turnleft
    turnleft
    turnleft
  END
 &nbsp;
  BEGINNING-OF-EXECUTION
    ITERATE 3 TIMES
      turnright
 &nbsp;
    turnoff
  END-OF-EXECUTION
 &nbsp;
 END-OF-PROGRAM

## Kanpo estekak 
*  Karel robotaren oinarriak
*  Karel robotaren sintaxia
*  Karel++
*  xKarel
Yasuo Fukuda

japoniar politikaria eta herrialde horretako 91. Lehen Ministroa. Karguan 2007ko irailaren 25ean izendatu zuten eta 2007ko irailaren 26ak Akihito Japoniako Enperadoreak karguan berretsi zuen.

Alderdi Liberal Demokratikoko kidea da eta Takeo Fukuda bere aita ere Lehen Ministro izan zen 1970eko hamarkadan. Dimisioa aurkeztu zuen Shinzō Aberen ordezkoa izan zen.

## Kanpo estekak
Japoniako lehen ministro

thumb|Paulownia hostoa, lehen ministroaren sinboloa
**Japoniako lehen ministroa** Japoniako Gobernuko agintari gorena da. Meiji arotik dagoen kargu bat da, eta Bigarren Mundu Gerraren bukaeratik lehen ministroa Ordezkarien Ganbarak aukeratzen du, Kokkaiak. Tradizioz gehiengoa duen alderdi politikoko buruzagia izan ohi da eta horregatik gehienak Alderdi Liberal Demokratikoa etorri izan dira. Berez, konstituzioaren arabera, enperadorea da lehen ministroa aukeratzen duena, Kokkaiaren gomendioz.

## Lehen ministroak 
Zerrenda historiko honetan lehen ministro kargua izan dute guztiak agertzen dira. Lehenengo ilaran, zenbatgarrena kargu-hartzea den adierazten da; bigarrenean, berriz, errepikapenak kontuan hartu gabe zerrendatzen dira, hau da, zenbatgarren karguduna den.

Izen-abizenak japoniar erara ematen dira: abizena lehenik, izena ondoren.

## Kanpo estekak
Kokkai

Japoniako bi ganberako sistema da: Behe Ganbera –Ordezkarien Biltzarra– eta Goi Ganbera banak –Kontseilarien Biltzarra– osatzen dute. Bi ganberak zuzenean aukeratzen dira bozketa paraleloko sistema baten bitartez.

## Kanpo estekak
Jose Inazio Basterretxea

**Jose Inazio Basterretxea Polo** (Galdakao, Bizkaia, 1959) euskal idazlea da, informazio zientzietan doktoreduna. Leioan kazetaritza, Bartzelonan telebista eta Moskun kanpo-merkataritza egin ditu eta gaur egun EHUko irakaslea da.

1995ean "Dualitatea kartel politiko sovietarrean: Iraultza, Aberri Gerla Haundia eta Perestroika" izeneko tesia aurkeztu zuen EHUn, Iñaki Zabaleta Urkiolaren zuzendaritzapean.

Horrez gain, kazetari aritu zen Bilboko Herri Irratian, Anaitasunean, Eginen eta Euskal Irrati Telebistan. Gainera, Argia, Egunkarian eta Berrian kolaboratu ezezik, Bizkaia Irratian eta Euskal Herria Irratian ere kolaboratu ohi du.

2009an EiTBko Administrazio-kontseiluko kide izendatu zuen Eusko Legebiltzarrak, 2009-2013 legegintzaldirako.

2008an Ondarroako Udaleko Augustin Zubikarai nobela laburren saria irabazi zuen *Mandatariaren gerra* idazlanarekin.

2012an Bilboko Udaleko Gabriel Aresti saria irabazi zuen, *Berunezko iretargia Quilates baporean* idazlanarekin.

## Idazlanak 
### Nobela 
* *Falo zantarra* (1988, *Elkar*) Joane Barolo izengoitiaz.
* *Marearen erraietan* (2006, *Alberdania*)
* *Mandatariaren gerra* (2008, *Elkar*)
* *Azken tranbiaren itzala* (2011, *Elkar*)
* Begoñaren itzalpean (2016, Elkar)

### Saiakera 
* *Dualitatea kartel politikoan* (1996, *EHU*)
* *Komunikazioaren eta informazioaren oinarriak* (1997, *UEU*)
* *Semiotika eta masa-komunikazioa* (1997, *UEU*)
* *Kultura-aniztasuna eta gizarte-komunikazioa* (2002, *UEU*)
* *Aurkari ikusezina* (2003, *Alberdania*)
* *Arrazoiaren hitza* (2007, *UEU*)

### Ipuina 
* * Ilargi amandrearekin, ikimilikiliklik* (`2009, *Erein*)

## Kanpo estekak 
*  Jose Inazio Basterretxea literaturaren zubitegian
Nora Arbelbide

**Nora Arbelbide Lete** (Uharte Garazi, Nafarroa Beherea, 1980ko ekainaren 24a) euskal idazle da eta Berria egunkariko kazetaria lanean jardundakoa, baita Ipar Euskal Herriko HITZAn ere. Egun Biarritzeko Mediatekan ari lanean.

Maixan Alberbideren iloba zen.

## PPDA afera 
Kazetarien mintegi batean zegoela Patrick Poivre d'Arvor hoteleko gelara sartu zitzaiola eta eraso egin ziola salatu zuen Nora Arbelbidek. 2021etik aurrera PPDAk hainbat salaketa jaso zituen, horien barnean, zazpi bortxaketengatik.
 
## Idazlanak 
### Nobela 
* *Goizeko zazpiak* (2006, *Elkar*)
**Hitzatzea**

* 'Erbesteko gutunak Victor Hugori' liburuan (Katakrak) Amaia Lasak euskaratu ditu gutunak, eta hitzaurrea ere idatzi dio, eta Nora Arbelbidek, berriz, Komunaren garaian Euskal Herrian zein egoera zen aztertu du hitzatzean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Zaurietatik sistema hausten. Lanean jasandako sexu jazarpeaz YouTube.
* Elkarrizketa: Zaurietatik sistama hausten Berria, 08.28

*  Nora Arbelbide literaturaren zubitegian
*  Elkarrizketa *Argia*n
Urtzi Urkizu

**Urtzi Urkizu** **Adrian** (Lezo, Gipuzkoa, 1975) euskal herritar kazetari eta idazlea da. Berria egunkarian egiten du lan. Patri Urkizu idazlearen semea da.

## Kazetaria 
Kazetaritza ikasi zuen Leioan, Euskal Herriko Unibertsitatea (1998). Lezoko *Orratx!* herri aldizkaria sortu zutenetako bat izan zen, eta han kolaboratu zuen 1996tik 2003ra. Oarso Telebista sorreran ere parte hartu zuen, eta telebistaren albistegi zuzendaria izan zen 1998an. *Euskaldunon Egunkaria*-n erredaktore aritu zen, 1999tik 2003ra, egunkaria itxi zuten arte; harrezkero *Berria-*n egiten du lan egunkaria 2003ko ekainean sortu zutenetik. Komunikabideetako programazioari buruz, serieei buruz eta, oro har, ikus-entzunekoei buruz idazten du egunero. Euskarazko hedabideez gain , Europako 19 hizkuntza gutxituri buruz ere idatzi du Berriako "Komunikazioa" atalean, besteak beste, hizkuntza hauetan: katalana, galiziera, korsikera, eta gaelikoa.

2012tik 2020ra, *Zurriolako butaka* telebista saioaren koordinatzaile eta gidoilaria izan da (bederatzi urtez hori izan zen euskaraz Donostiako Zinemaldiaz egiten zen telebista saio bakarra).

## Idazlea 
Mikelazulo kultur elkartearen bidetik ekin zion jendaurrean olerkiak irakurtzeari. 2001ean Mikelazulok argitaratutako '*Beste bat apalerako*' liburuan parte hartu zuen. 2004an '*Kilimamuak*' disko-liburuan ere bai. 2007an '*Beta*' liburua argitaratu zuen autoekoizpenean, narrazio eta olerkiz osatua. 2012an, berriz, '*Kezka bat gutxiago*' olerki liburua argitaratu zuen Maiatz-en eskutik. Zenbait olerki errezitalditan parte hartu du, baita antzerkia, poesia eta musika uztartzen zituzten beste emanaldi batzuetan ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Urtzi Urkizu literaturaren zubitegian
* Urtzi Urkizu.  Berria.eus Ehundaka artikulu.
* «Kroketak»&#x20;*podcasta. Spotify*&#x20;
Julen Arriolabengoa Unzueta

**Julen Arriolabengoa Unzueta** (Aramaio, Araba, 1960) euskal filologo eta idazlea da. 

Euskal Filologian doktore. Bere lehen liburua, ipuin liburu bat izan zen: *Julia dinotsut* (1985). Aurretik Kandela literatur taldean aritu zen eta *Euskal Letren Dantza* argitaratu zuen talde lanean (1984). Zenbait artikulu idatzia da, adibidez, ASJUn “Erdi Aroko kanta ezezagunak Ibarguen-Cachopin kronikan” (1996) eta Karmel-en “Lope Agirreren biografiarako datu berriak” (2001). Ibarguen-Cachopin kronika gaitzat hartuta aurkeztu zuen doktore-tesia (2006). Euskaltzaindia eta Bilbao Bizkaia Kutxa Fundazioren *Mikel Zarate* saiakera arloko 2007ko saria irabazi zuen *Euskara Ibarguen-Cachopin kronikan* ikerketa lanagatik, 2008an argitaratua. *Jaun Zuriaren Askazia* da bere azken lana (2011), euskal mito historiko zenbait biltzen dituena, narrazio labur eta arinen bitartez kontatuak.

## Idazlanak 
### Narrazioa 
* *Julia diñotsut* (1985, *Labayru*.
* *Euskal Letren Dantza* (1984), Hordago.
* *Euskara Ibarguen-Cachopin kronikan* (2008), BBK Euskaltzaindia.
* *Jaun Zuriaren Askazia* (2011), Alberdania.
**Ez jat garbatu* (2021), Kinttondo edizioak.

## Kanpo estekak 
*  Julen Arriolabengoa literaturaren zubitegian
Harkaitz Zubiri

**Harkaitz Zubiri** (Donostia, Gipuzkoa, 1977ko urtarrilaren 7a) euskal idazlea da. Ikasketei dagokienez, Soziologian doktorea eta lizentziatua da, Ingeles Filologian lizentziatua eta Irakasletzan diplomatua. Lanbidez irakaslea da.

## Idazlanak 
### Nobela 
* *Etxekalte* (2012, *Susa*)

### Narrazioa 
* *Zakur kale* (2007, *Susa*)

### Saiakera 
* *Bertsolaritza. Tradizio modernoa* (2007, *Euskal Herriko Unibertsitatea*)

## Kanpo loturak 
*  Harkaitz Zubiri literaturaren zubitegian
Itziar Madina

**Itziar Madina Elgezabal** (Cullera, Ribera Baixa, Herrialde Katalanak, 1974) euskal idazlea da. Urepelen (Nafarroa Beherea) bizi da.

## Biografia 
Doktorego-tesia Aurelia Arkotxa-Scarcia-ren zuzendaritzapean egin zuen Bordele III unibertsitatean (orain Bordele-Montaigne Unibertsitatea deitzen da). 2017an aurkeztu zuen "Eñaut Etxamendiren obra narratiboaren (1964-2011) hurbilpen kritikoa" izenburuko bere tesi hori.

Kazetari lanak Irulegiko irratian, Euskal Irratietan eta ETBn egin izan ditu. Egun Euskal Idazleen Elkartean ari da lanean. Euskal prentsan (Argia...) artikuluak idazten ditu.

## Idazlanak 
### Nobela 
* *Beste eguzkia* (2007, *Txalaparta*)).

### Itzulpenak 
Euskal Herritik kanpoko zenbait idazleren testuak itzuli ditu.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Irulegiko irratia
* Euskal Idazleen Elkartea

## Kanpo estekak 
*  Itziar Madina literaturaren zubitegian.
*  Madina EIEren webgunean.
Eonaviera

220px|eskuinera|thumb|Eonaviera, arrosaz, galizieraren ekialdeko hizkuntza multzoan ageri da irudi honetan.
220px|eskuinera|thumb|Eonavieraren aldaerak berdez, Asturiaseko hizkuntzak eta aldaerak erakusten dituen mapan.
**Eonaviera**, **galiziera-asturiera** edo **Asturias mendebaldeko fala**, bere hiztunek gehienetan **fala** deitua, Asturiasko (Espainia) Eo eta Navia ibaien arteko mintzaira da, Eo-Navia eskualdean mintzatzen dena, alegia.

Haren izena ez ezik, izaera ere eztabaidatua da. Real Academia Galega eta Instituto da Lingua Galega erakundeen iritziz, eonaviegoa galizieraren aldaera bat da, eta hizkuntzari *galego de Asturias* edo *galego eonaviego* deritzote. Beste batzuek (Academia de la Llingua Asturiana, adibidez), berriz, eonaviera asturiera eta galizieraren arteko aldaera berezitzat hartzen dute, *gallego-asturianu* izena hobetsita. Asturiasko Gobernuak bultzatutako Asturieraren Normalizaziorako Plangintzan, erkidegoko mendebaldean mintzatzen dena galiziera-asturiera dela esaten da: haren sostengurako neurri zehatzak proposatu eta *de facto* asturieraren maila berean ipini dituzte. Oro har, eonaviera galizieraren aldaeratzat jotzen delako ikuspegia zabalduago dago.

Hiztunak 45.000 bat dira, eta hizkuntzak berezko literatura txiki bat ere badu. Idazle ezagunenak Aurora Rivas, Xose Miguel Suarez, María José Fraga eta Xavier Frías Conde dira.

## Ikus, gainera 
* Eo-Navia eskualdea

## Kanpo estekak 
* (Eonavieraz) Fala Viva elkartea
* (Eonavieraz) Xeira Kultur Elkartea, eonavieraren izaera asturiarraren aldekoa
* (Eonavieraz) Mesa prá Defensa del Galego de Asturias, eonaviegoaren izaera galiziarraren aldekoa