open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mukata

**Mukata** (, *al-muqāṭaʿah*) Britainiar Mandatuan eraikitako polizia-gotorlekuen arabieraz izena da.

Osloko Hitzarmenen ondorioz, mukatak Palestinar Aginte Nazionalaren egoitza eta kuartel nagusi bilakatu ziren. Palestinar agintari nagusiek, tartean Jassir Arafat, Ramallah eta Gaza hirietako mukatak erabili dituzte. Izan ere, Arafati bertan hilobiratu zuten.

2002ko Babes-Ezkutu Operazioan, the Israelgo Defentsa Indarrek Zisjordaniako mukatak eraso eta horietako batzuk, tartean Hebrongoa, guztiz eraitsi zituzten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tentaldiaren mendia

**Tentaldiaren mendia** Judeako basamortuan dagoen mendia da, non, kristau tradizioaren arabera Satanek Jesus tentatu zuen (). Kokapen zehatza ezezaguna bada ere, adituek Jerikotik hurbil dagoen **Quarantania mendia** zela uste dute, arabieraz **Jabal al-Qarantal** deitua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
José Luis Corcuera

**José Luis Corcuera Cuesta** (Pradoluengo, ) bizkaitar politikari ohia da. Bizkaiko Labe Garaietan aritutakoa, UGT eta PSEko kidea izan zen. 1988an Espainiako Barne Ministro izendatu zuten José Barrionuevo ordezkatuz. Corcuera Legea bultzatu zuen, 4/2015 Lege Organikoa, martxoaren 30ekoa, Herritarren segurtasuna babestekoak ordezkatu zuena.
Ana de Palacio

**Ana Isabel de Palacio y del Valle Lersundi** (Madril, Espainia, ) abokatua eta politikari ohia da.

## Bizitza 
Aitaren partetik arbasoak euskal herritarrak zituen: Alberto Palacio ingeniaria bere birraitonaren anaia izan zen. Anaren ahizpa Loyola ere politikaria zen.

Alianza Popularreko kidea, abokatu lan egin zuen, Kanpo Harremanetarako ministro bilakatu arte.
PSL Unibertsitatea

**PSL Unibertsitatea** —'''' izenaren akronimoa— ikerketa-unibertsitate publikoa bat da, 2022tik aurrera «grand établissement» dena. Hamahiru instituzio akademiko eta ikerketa erakunde integratuz osatu zute, hiru ikerketa-erakunderen laguntzarekin.

Parisen kokatua, campus nagusia Latin auzoan dago, baina Jourdango campusa (Goi Mailako Eskola Normalaren eranskina), Dauphine atea (Dauphine campusa) Parisko iparraldean, Condorcet campusa Richelieu kalean (École nationale des chartesen campusa) eta Meudonen (Behatokiaren gunea) instalazioak ere baditu.

## Kanpo estekak 
* PSLeko webgunea
Judeako basamortua

**Judaeko basamortua** ( *Midbar Yehuda*;  *Sahara Yahudan*) Ekialde Hurbileko basamortua da, Israel eta Zisjordania artean dagoena. Jerusalemdik ekialderantz kokatuta, Itsaso Hilaraino jaisten da. Bere ezaugarri geologiko nagusia dituen terraza malkartsuak dira. Ipar-ekialdetik hego-ekialderantz hainbat uadik zeharkatzen dute eta arroila asko ditu, horietako asko oso sakon.

## Klimatologia 
Judeako basamortua Jerusalem ekialdean dago eta Itsaso Hileraino jaisten da. Judea eskualdeko prezipitazioak 400 mm-tik 500 mm-ra bitartekoak dira mendebaldeko muinoetan, eta 600 milimetrora iristen dira Jerusalemgo mendebalde osoan (Judeako erdialdean); Jerusalemgo ekialdean 400 milimetrora erortzen dira, eta 100 mm ingurura erortzen dira ekialdeko zatian, itzal orografikoaren ondorioz. Klima mediterraneo (mendebaldea) eta basamortukoaren (ekialdea) artekoa da, eta erdialdean estepa-klima dago. Eskualdeko hirigune nagusiak Jerusalem, Betleem, Gush Etzion kokalekua, Jeriko eta Hebron dira. Tenperatura maximoa % 60koa da basamortuan.

## Geologia 
Judeako basamortuak egitura morfologiko berezia du Judeako mendien ekialdean. Negeveko ipar-ekialdetik hedatzen da, Beteldik ekialdera, eta malkarrak dituzten terrazak ditu bereizgarri. Malda malkartsu batean amaitzen da, Itsaso Hileraino eta Jordan ibaiaren haraneraino. Judeako basamortua ipar-mendebaldetik hego-ekialdera dauden uadi ugarik zeharkatzen dute, eta arroila sakon asko ditu. Mendebaldean 1.200 oinekoa da eta ekialdean 600 metrokoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Silizioa isolatzailearen gainean

**Silizioa isolatzailearen gainean** ( edo **SOI**) mikroelektronikan erdieroaleak fabrikatzeko erabiltzen den teknologietako bat da. Geruzaz antolatutako silizio–isolatzaile–silizio substratuen erabileran datza, era horretan gailuaren kapazitate parasitoa murrizteko eta ondorioz, gailuaren funtzionamendua hobetzeko.

SOI teknologian oinarritutako gailuetan, ohiko silizio substratudun gailuetan ez bezala, siliziozko juntura isolatzaile elektrikoaren gainean dago. Silizio dioxidoa eta zafiroa dira isolatzaile elektrikorik erabilienak. Zafiroa isolatzaile elektrikotzat duen gailu-teknologiari silizioa zafiroaren gainean ( edo *SOS*) deritzo.

Isolatzaile elektrikoaren materiala zirkuituaren erabileraren arabera aukeratzen da. Zafiroa errendimendu handiko irrati-frekuentziako (*RF*) eta erradiazioarekiko sentikorrak diren zirkuituetan erabiltzen da. Silizio dioxidoa, berriz, mikroelektronikako gailuetan kanal laburreko efektuak gutxiagotzeko erabiltzen da.

## Kanpo estekak 
*  SOI Industry Consortium — Silizioa Isolatzailearen Gainean Oinarritutatako Teknologiaren Industria Partzuergoa
Douglas Mawson

**Douglas Mawson** OBE, FRS, FAA (Shipley, Yorkshire, Ingalaterra, 1882ko maiatzaren 5a - Brighton, Hego Australia, 1958ko urriaren 14a) geologo eta ingeles jatorriko Antartikako australiar esploratzaile ezaguna izan zen. Roald Amundsen, Robert Falcon Scott eta Ernest Shackleton bezala, Mawsonek espedizio garrantzitsu bat agindu zuen Antartikako esplorazio garai heroikoan. Jasotako sarien artean, azpimarratzekoak dira Sir-ekoa eta Britainiar Inperioaren Ordenakoa; "Australian Academy of Science-ko" eta Royal Society-ko kide izan zen.

## Biografia 
Shipley-n (Yorkshire, Ingalaterra) jaio zen eta Robert Ellis Mawson-en, jantzi merkatariaren, eta Margaret Annquan-en bigarren semea izan zen. Bi urte zituenean (1884) familia Rooty Hill-era joan zen, Sydney-tik gertu (Australia). Sydneyko "Fort Street Model School" eskolan ikasi zuen eta, geroago, Sydneyko Unibertsitatean, 1899tik 1902ra bitartean, meatzaritza ingeniaritzan lizentziatuz.

1907an, Mawson geologo gisa parte hartu zuen Ernest Shackleton-ek zuzendutako Antartikako espedizio britainiarrean. Bere aholkulariarekin eta lagunarekin, Edgeworth David geologoarkin ere, Erebus mendiaren lehenengo igoeran parte hartu zuen. Geroago, Hego polo magnetikora iritsi zen lehen taldeko kide izan zen, lidergoa hartuz oso itzulera arriskutsuan.

Mawsonrek bere espedizioa zuzentzea erabaki zuen, australiar espedizioa Antartikara, Jurgi V.aren Lurrera eta Adelia Lurrera zuzendu zuen, Australiako hegoaldean dagoen Antartikako zati batean, garai hartan guztiz esploratu gabe zegoena. Azterketa geografikoa eta hainbat ikerketa zientifiko egin zituzten, eta hego polo magnetikoa bisitatzea ere bai.

## Aintzatespenak 
Bere omenez, esploratzen ibili zen Antartikako kostaldeen aurrean dagoen itsasoak gaur egun bere izena hartzen du, Mawson itsasoa, kostaldeko beste zati bat bezala, Mawson itsasertza, Lankidetzaren Itsasoak bainatuta. Gainera, Antartikako basetako bat, Mac. Robertsonen Lurrean dagoen Australiako base iraunkorrak ere bere izena du, Mawson basea.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* *Douglas Mawson, Antartikan*
* * Hurley, Frank Bilduma Argazki Grabatuak*. Mawsonen espedizioaren irudiak (1911-14) (Liburutegi Nazionala, Australia, Canberra)
* http://naa.gov.au *National Archives Australia*
Galeazzo Maria Sforza

**Galeazzo Maria Sforza** (Fermo,  - Milan, ) italiar aristokrata izan zen.

Francescoren semea, 1466-1476 urteetan Milango dukea izan zen. Mertzenarioa zen eta Bramante babestu zuen. Hil egin zuten eta haren seme Gian Galeazzo Sforzak hartu zuen kargua eta alaba Bianca Maria Maximiliano I.a enperadorearekin ezkondu zen.

## Erreferentziak
Nimrod (itsasontzia)

***Nimrod*** Ernest Shackletonek 1908an erabilitako ontzia izan zen Antartikako espedizio batean. Hiru mastako goleta zen, itsas txakurrak eta baleak ehizatzeko erabiltzen zutena 334 tonako edukiarekin.

Shackletonek itsasontzia 5.000 liberatan erosi zuen hiru mastako goleta bihurtzeko eta nabigazio polarretara egokitzeko. Ontziak lurrunezko motor auxiliar bat ere zeukan, baina abiadurak ez zuen 6 korapiloak gainditzen.

Nimrod espedizioaren hasieran hain kargatuta zegoen, ezin izan baitzuen ikatz nahikorik eraman Zeelanda Berritik Antartikara joateko. Kooonya izeneko laguntza-ontzia jarraitua izan zen, Zeelanda Berriko gobernuak % 50a finantzatutakoa eta beste %50a James Mills-ek, Union Steamship Company-eko presidenteak.

Nimrod hasieran Rupert England-en agindupean zegoen, baina Shackleton, ez zegoen pozik harekin, eta Frederick Pryce Evans-ekin ordezkatu zuen, eskaintza onartu zuena. Ontzia birsaldu zuen Ingalaterrara bueltatu zenean. 

Antartikako puntu geografiko batzuk itsasontziaren omenez izendatzen dira, hala nola, Nimrod glaziarra.

thumb|Antartikarako bidaiaren hasieran

## Kanpo estekak
Integratutako injekzio logika

thumb|I2L NPN inbertsore baten ikur sinplifikatua.
**Integratutako injekzio logika** (**IIL**, **I²L** edo **I2L** laburtua, ) kolektore anitzeko transistore bipolarrez osatutako zirkuitu digital mota da. Tentsio-mailak elkarrengandik gertu badaude ere (maila altua: 0.7 V, maila baxua: 0.2 V), I2L zaratarekiko immunitate handia du korrontearekin funtzionatzen duelako, tentsioarekin funtzionatu beharrean.

## Kanpo estekak
Errusiako umeak

[thumb|eskuinera|250px|Gerra Zibila zela eta, eramanak izan baino lehen [agur errepublikanoa egiten duten umeak.]]

**Errusiako umeak** edo **gerrako umeak**, Espainiako Gerra Zibila zela eta, Sobietar Batasunera eramandako 2.895 umeak izan ziren. 1937an eta 1938an eraman zituzten eta gehienak euskaldunak, kantabriarrak edota asturiarrak ziren. Sobietar Batasunera ez ezik, Fronte Popularreko gobernuak Frantziara (20.000 inguru), Belgikara (5.000), Erresuma Batura (4.000), Suitzara (800), Mexikora (455) eta Danimarkara (100) ere umeak eraman zituen. Sobietar Batasunean zeuden umeen itzulera Bigarren Mundu Gerrak eta erregimenen alde ideologikoek nahasi zuten eta lehenengoak ez ziren 1956raino itzuli. Beste batzuk 1959an itzuli, gutxi batzuk 1960ko hamarkadan Kubara joan ziren eta besteak Sobietar Batasunean bertan geratu ziren. 2004an oraindik 239 zeuden Errusian.

## Euskal Herriko haurrak 
Euskal Herritik ere asko izan ziren Sobietar Batasunean jasoak izan ziren haurrak. Irteera portua Santurtzi izan zen. Datuak desberdinak dira iturriaren arabera. Errusiako Gurutze Gorriak 1.765 haur aipatzen ditu; Largo Caballero Fundazioa, bestetik, 1.495 haurren zifra ematen du. Irteeraren data 1937ko ekainaren 12tik 13ra izan zen. Data horietan Bilboko faxisten okupazioa gertu ikusten zen eta beldurra zabaldu zen zibilen artean.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Habana (itsasontzia)

## Kanpo estekak
1315-1317ko gosete handia

**1315-1317ko gosete handia** (batzuetan 1315 eta 1322 artean datatua) garai haietan iparraldeko Europa jasan zuen gosete orokorraren izen historiografikoa izan zen, Behe Erdi Aroko krisialdia piztu zuena. Goseteak XI. eta XIII. mendeen artean izandako hedapen ekonomiko eta demografikoaren- Erdi Aroko optimoa deitua- amaiera suposatu zuen. Uzten galera 1315eko udaberriko eguraldi txarrak sortu zuen, 1315-1316ko neguan larri bilakatu eta 1317ko udaraino iraun zuen, Hala ere, jada 1314an egoera txarra zen eta Ingalaterran nekazal-ekoizpenaren berreskuratzea ez zen 1320 edo 1322raino ailegatu.

1317-1318ko neguak abere-taldeentzat suntsitzailea izan zen: hainbat abelburu galdu ziren eta 1318an behi-izurri bat hasi zen, 1320raino iraun zuena. 1319ko uzta ona izan bazen, 1320 eta 1322 artean egoera klimatikoa berriro kaxkarra izan zen. Hala eta guztiz ere, 1320ko hamarkadako uztak aurreko hamarkadakoak baino hobeak izan ziren.

Erdi Aroan zehar, sarri izan ziren tokiko goseteak baina hauxe larriena izan zen, hedapen, iraupen eta hildakoen kopurua kontuan hartuta. Ezurteek garestitze eragin zuten eta ondorio demografikoak ez ezik (erikortasun eta hilkortasun katastrofikoa -milioika hildako-), gatazka sozialak eta krimen-kopuruaren handitzea ere eragin zituen. Kanibalismo eta infantizidio kasuak ere gertatu ziren. Laster, Izurri Beltzaren ailegatzeak erabat aldatu zuen orduko gizartea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Velozet

**Velozet** 2016 urtean Hondarribian (Gipuzkoa) sorturiko rock and roll taldea da.

## Diskografia 
* *Deabru Berri Baten Jaiotza* (2017, Psilocybina Diskak)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Koiu

**Koiu** 2014. urtean Galdakaon (Bizkaia) sortutako euskal punk rock musika taldea da.

## Diskografia 
* *Infernuko atian gaude* (2017, Musikortan grabatua)
* *Noiz arte?* (2018, Tala estudioetan grabatua)
* Bide berriak (2022an. Gaua estudiosen grabatua)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gabino Olaso

**Gabino Olaso Zabala** (Abadiño, 1869ko otsailaren 18a - Fuente la Higuera, 1936ko abuztuaren 5a) bizkaitar agustindar apaiza izan zen. 1893an apaiz bilakatua, Filipinetan misiolari aritu zen. Bertako Iraultzaren aurka egin eta Mariano Dacanay apaizaren torturan parte hartu zuen. 1898an independentistek atxilotua urte t'erdi eman zuen presondegian. Espainiako Gerra Zibila piztean Valentzia inguruan zegoen, eta errepublikanoek erail zutenez, 2007an Benedikto XVI.ak dohatsu izendatu zuen.

## Erreferentziak
Edgeworth David

**Tannatt William Edgeworth David** (1858ko urtarrilaren 28an - 1934ko abuztuaren 28a), **Edgeworth David** bezala ezaguna, geologoa zen, gales-australiar esploratzailea. Hegoaldeko Gales Berriko Hunter ibarra handia ikatz meatokia aurkitu zuen eta Hego polo magnetikora iristeko lehen espedizioa zuzendu zuen. Lehen Mundu Gerran ere bereiztu zen.
Lo mal any primer

() orduko kronikariek 1333 urteari Aragoiko koroan (batez ere, kostalde mediterraneoan: Kataluniako printzerrian, Valentziako Erresuman eta Mallorcako Erresuman) eman zioten izena da. Uzta txarrak eta bere ondorengo garestitze eta goseteak Behe Erdi Aroko krisialdiaren lehenengo adibide suposatu zuten. Hori zela eta, aurreko mendeetan izandako lurralde-hedapen eta oparotasuna eten egin zen.

Garai haietan biziraupen-krisialdiak ohikoak baziren ere, zailtasunak pilatu egin ziren: 1310-1314ko eta 1324-1329ko uzta txarrak (batez ere Valentziako Erresuman), Izurri Beltza baino aurreragoko 1331ko Mallorcako eta 1326ko eta 1334ko Valentziako izurri-agerraldiak eta abar.

Herri oroimenean 1333 eta 1334ko urritasunak geratu egin ziren: prezioak izugarri altxatu ziren eta hildakoak baserritik hirietaraino zabaldu ziren (garai hartan 50.000 biztanle zituen Bartzelonan 10.000 hildako inguru izan ziren).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Carpe noctem

**Carpe noctem** adierak honakoa esan nahi lezake:

* *Carpe noctem*, latinez "gaua aprobetxa ezazu".
* Carpe Noctem (*Angel*), *Angel* telesaileko kapitulua.
* *Carpe Noctem* magazine, 90. hamarkadako Gotiko azpikulturari buruzko aldizkari ezaguna.
* *Carpe Noctem* komikia, 2015ean Hashtag Comics-ek argitaratutakoa.
* "Carpe Noctem," Lost Girl-en lehen denboraldiko 11. ataleako diskoteka gotikoaren izena.
* "Carpe Noctem!" Berri Txarrak musika taldearen 'Katedral bat' abestian azaltzen de oihua.
Isis King

**Isis King** (Prince George's konderria, Maryland, Ameriketako Estatu Batuak, 1985eko urriaren 1a) estatubatuar modelo, aktore eta moda-diseinatzailea da. ''America's Next Top Model'' errealitate telebista programaren 11. eta 17. denboraldietan parte hartu zuen. Gainera, programa horretan parte hartu zuen lehenengo emakume transgeneroa izan zen eta telebistako pertsona transgenero ikusienetako bat bihurtu zen.
2014 Hondurasen

Jarraian, **2014. urtean Hondurasen** izandako gertaerak azaltzen dira.

Azaroaren 19an, Miss Mundurako Hondurasko hautagaia hilik aurkitu zuten bere ahizparekin batera. Biak azaroaren 13tik desagertuta zeuden.ç

Azaroaren 30ean, Berrian egindako elkarrizketan, Rafael Alegría Via Campesinako koordinatzaileak esan zuenez, herrialdea suntsituta zegoen, eta EB eta AEB egin zituen horren arduradun, kolpearen ondotik sortutako gobernuari babesa emateagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eli Erlick

**Eli Erlick** (Willits, Kalifornia, Ameriketako Estatu Batuak, 1995eko uztailaren 10a) estatubatuar pertsona transgeneroen aldeko ekintzailea, idazlea eta hizlaria da.

2011n Alex Sennellok eta biek *Trans Student Educational Resources* (TSER) elkartea sortu zuten hezkuntza arloan ikasle transgeneroen ongizatea sustatzeko asmoz. Harrezkeroztik Erlick elkartearen lehendakaria da.
Trikitilariak (eskultura)

***Trikitilariak*** Tomas Hernandez Mendizabal diseinatzaile grafiko eta eskultoreak trikitilarien omenez 1991an sortutako eskultura bat da. Kolore bizizko brotxakadez margotutako giza itxurazko bi irudi azaltzen dira. Eserita dagoenak trikia jotzen du eta zutik dagoenak panderoa. Donostiako udalaren enkarguz sortu zuen eskultura hau egileak eta Donostiako Amara Berri auzoko Etxeberritarren plazan kokatuta dago.

## Erreferentziak 

Fitxategi:Trikitilariak (eskultura) 03.jpg|
Fitxategi:Trikitilariak (eskultura) 04.jpg|
Fitxategi:Trikitilariak (eskultura) 02.jpg|
Fitxategi:1077 Trikitilariak eskultura.jpg|

## Kanpo estekak
Sorabiera

**Sorabiera** (*Serbšćina*) Alemanian hitz egiten den eslaviar taldeko hizkuntza da, Saxonia eta Brandenburgo estatuetan hizkuntza ofiziala.

Bi dialekto oso berezi ditu; horren ondorioz, sarritan dialektoak bainoago, bi hizkuntza direla aipatzen daː goi-sorabiera, 40.000 hiztunekin eta behe-sorabiera, 14.000 hiztunekin. Polonieraren antz pixka bat duenez, era oso mugatuan bada ere, elkar ulergarriak dira.

Alemanaren eragina dela eta, gero eta hiztun gutxiago daude, hizkuntza gutxitua baita.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ystradfellte

'''''', Galesko merkatu udalerri txiki bat da, Powys konderrian. 2011ko erroldaren arabera 556 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Van (Llanidloes)

**Van**, , Galesko merkatu herrixka bat da, Powys konderrian. Llanidloes udalerriaren mendebaldean dago.

## Kanpo estekak
Trefeglwys

'''''', Galesko merkatu komunitate bat da, Powys konderrian. 2011ko erroldaren arabera 484 biztanle zituen. Cardiff hiriburutik 80,4 kilometrora dago, horietako %15,6a galesera hiztuna da. Beulah udalerria komunitate honetan dago.

## Kanpo estekak
Trecastle

'''''', , Galesko merkatu udalerri txiki bat da, Powys konderrian. Brecon Beacons Parke Nazionalaren (Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog) mugan dago.

## Kanpo estekak
Marlik

**Marlik** 2015. urtean Zumaian sorturiko rock musika taldea da.

## Ibilbidea 
Maialen, Beñat, Ales eta David 2015ean elkartu ziren eta 2017an atera zuten aurreneko diskoa, taldearen izena zeramana. 2018an Gasteizko Talde Gunen zuzenean grabaturiko hiru abestirekin EP bat atera zuten, bertan Tom Waitsen eta Motorheaden abesti banaren bertsioak zeuden.

COVID-19 pandemiak eragindako konfinamenduaren ondoren disko berriaren aurrerapena izango zen "Izateko zer!" abestia atera zuten eta 2020 amaieran plazaratu zen bigarren disko luzea.

## Diskografia 
* *Marlik* (2017, autoekoizpena)
* *Talde Gunen zuzenean* (2018, autoekoizpena) - EPa
* *Azaletik ezabatu baino lehen* (2020, autoekoizpena)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ali Abdullah Saleh

**Ali Abdullah Saleh** (, *ʿAlī ʿAbdullāh Ṣāliḥ*; Bait el-Ahmar, 1947ko martxoaren 21a - Sanaa, 2017ko abenduaren 4a) Ipar Yemengo presidentea izan zen 1978tik 1990era eta Yemengo lehen presidentea izan zen 1990etik 2012ra.
Three Cocks

'*** edota **Aberllynfi*', Galesko merkatu udalerri txiki bat da, Powys konderrian. Hay-on-Wye udalerritik 8,5 kilometro ipar-ekialdera dago.

## Kanpo estekak
Beulah (Powys)

**Beulah**, Galesko merkatu udalerri txiki bat da, Powys konderrian. 2001eko erroldaren arabera 350 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Talybont-on-Usk

'''''', , Galesko merkatu udalerri txiki bat da, Powys konderrian. 2011ko erroldaren arabera 719 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Sycharth

'''''', Galesko gaztelu baten hondakinak eta herri bat da, Powys konderriko Llansilin udalerrian. Owain Glyndŵr galestar heroiaren jaiolekua izateagatik ospea du.

## Kanpo estekak
Llansilin

'''''', Galesko udalerri bat da, Powys konderrian. 2011ko erroldaren arabera 698 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Staylittle

''''*, , herri hizkeran *Y Stay* edota *Y Stae'', Galesko udalerri bat da, Powys konderrian. B4518 errepidean dago, Llanidloes eta Llanbrynmair udalerrien erdi bidean.

## Kanpo estekak
Birkite Alonso

**Birkite Alonso** ezizenez **Birkit** (Gasteiz, 1976) arabar musikaria da, musika ibilbidea Bilbon egin duena.

## Ibilbidea 
Eorann (post-noise-rock) eta Red Carmine (shoegaze-rock) taldeetako abeslari eta gitarra-jolea izan zen 2003 eta 2010 artean. 2017an *Birkit* izenaren pean bakarkako diskoa atera zuen. Gitarra eta piano hutsean egindako lana da eta Durangoko Azokan aurkeztu du.

2019ko irailaz geroztik, *Berria*ko "Lauhazka" atalean zutabeak argitaratzen ditu, hilean behin.

2020ko otsailetik aurrera Naiz Irratiko kolaboratzaile gisa lan egiten du "Emen Gonak" saioa hamabostean behin bideratzen, Euskal Herriko eta nazioarteko emakume musikarien lanak, biografiak eta elkarrizketak aurkeztuz.

## Diskografia 
* *Emen* (2017, autoekoizpena)
* *Inertzia* (2021, Mukuru)
* *Erosen Heriotzak*  (2024, Mukuru)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Birkiten webgune ofiziala.
* Birkite Alonsoren zutabeak, *Berria* egunkarian.
Schistura

***Schistura*** Nemacheilidae arrain familiako genero bat da, Asiako ekialde eta hegoaldeko ibaietako ibilguetako natiboa. Espezie batzuk troglobiotikoak dira.

## Espezieak 
Gaur egun 232 espezie ezagutzen dira genero honetan:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Yemengo Arabiar Errepublika

**Yemengo Arabiar Errepublika** (, *al-Jumhūrīyah al-`Arabīyah al-Yamanīyah*) edo **Ipar Yemen** 1967tik 1990era egungo Yemenen iparraldean izandako estatua izan zen.

1972an eta 1979an Hego Yemenekin gatazkak izan zituen arren, bio arteko harremanak onak izan ziren eta 1981ean bi herrialdeek Estatu bakar baterako Konstituzio baterako proiektua adostu zuten. Akordioa 1990eko maiatzaren 22an egikaritu zen, bi estatuek bat egin eta Yemengo Errepublika sortu zutenean. Ipar Yemengo hiriburua Sana zen, gaurko Yemengo hiriburua ere badena.

## Kanpo estekak
Himilko Nabigatzailea

**Himilko** (; ) Kartagoko nabigatzaile eta esploratzaile bat izan zen, K.a. VI. mendearen amaieran edo V. mendearen hasieran bizi izan zena. Kartagok inguruko eskualdeen gaineko agintaritza nabarmena izan zuen denboran.

Bere abenturak idazle erromatarrek aipatu zituzten. Himilkoren bidaiari buruzko aipamenik zaharrena Plinio Zaharrak *Historia Naturalean* aipamen laburra egin zuen. Rufo Festo Avienok, Himilko hiru aldiz aipatu zuen, *Ora Maritima* idazkian, K.a. IV. mendeko geografiazko kontakizun poetikoa.

Pliniok esan zuen Gadesetik iparralderantzko aurkikuntza-bidaia bat zuzendu zuela, Europaren mendebaldeko kostaldean zehar, Hanno Nabigatzaileak hegoalderantz egin zuen bitartean. Avienok Himilko autoritate gisa aipatu zuen O*ra Maritima* izeneko poema geografikoan.

Bere bidaiak hilabete batzuk iraun zuen eta ez dakigu noraino iritsi zen; Kartagotarrek informazioa ezkutatzen zuten beste merkatari batzuei ez laguntzeko. Pliniok dio hori gertatu zela "*Carthaginis potentia florente*" zenean.

Gutxi ezagutzen da Himilkori buruz. Lehen aipatu bezala, Himilkok iparraldean nabigatu zuen Atlantikoko kostaldean zehar Iberiar penintsulatik Britainiar uharteetara. Frantziako ipar-mendebaldera bidaiatu zuen, baita Portugalen bizi zen Oestrimio tribuaren lurraldera ere, eztainu eta beste metal preziatu batzuk negoziatzeko.

Himilkoren bidaien agirietan Albion eta Ierne uharteak ere aipatzen dira. Avienok baieztatu zuenez, Oestrimiorako joan-etorriak lau hilabete behar izan zituzten kartagotarrek. Himilko ez zen lehena Ozeano Atlantikoaren iparraldean nabigatzean; Avienoren arabera, Himilkok Iberiaren hegoaldeko tartessoarrek erabilitako merkataritza bidea jarraitu zuen.

Himilkok esan zuen bere bidaiak nahiko latzak zirela, behin eta berriz itsas munstroak eta algak agertzen zirelako, ziurrenik greziar arerioak beren merkataritza bide berrietan lehiatzea eragozteko. Munstroen inguruko kartagotar kontuak, Atlantikori buruzko mito iturri bat ziren, marinelak itsasoratzerakoan beldurtzen zutenak.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Himilkoren biografia
*  Oestriminis
Tawakkol Karman

**Tawakkol Abdel-Salam Karman** ( *Tawakkul ‘Abd us-Salām Karmān*; Ta'izz, ) yemendar kazetari, politikari eta ekintzailea da. 2011n Arabiar Udaberriaren zati bat ziren yemendar matxinaden "aurpegi" bilakatu zen eta, horri esker, urte hartako Bakearen Nobel Saria irabazi zuen. Horrela, saria lortzeko lehenengo arabiar emakume eta bigarren emakume musulman bihurtu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Leymah Gbowee

**Leymah Roberta Gbowee** (Monrovia, ) liberiar politikari eta bakearen aldeko ekintzailea da. Liberiako Bigarren Gerra Zibila amaitzea lortu zuen mugimendu bakezalearen sortzailea izan zen eta Ellen Johnson Sirleaf bere kidea aukeratzeko prozesuari bidea egiten lagundu zion. Biek 2011ko Bakearen Nobel Saria irabazi zuten, Tawakkol Karman yemendarrarekin batera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Talerddig

'''''', Galesko merkatu udalerri bat da, Powys konderrian. A470 errepidean dago, Llanbrynmair eta Carno udalerrien artean.

## Kanpo estekak
Aldudeko burdinbide egitasmoa

**Aldudeko burdinbide egitasmoa** 1856an sortu zen Espainian, burdinbidea hedatzeko lehian Madriletik Zaragoza eta Alacanterako Burdinbide Konpainiak diseinatuta eta bultzatuta. Haren bidez, Iruñea eta Baiona Nafarroako Pirinioetan barrena lotu nahi ziren. Lehia bizia sortu zen Gipuzkoa eta Nafarroa zeharkatzeko egitasmoen artean, aldi berean Pereire anaien eta Rothschild Etxearen arteko gudu zelai. Hainbat aldiz Aldudeko egitasmoari ekiten saiatu ondoren, bertan behera gelditu zen luze gabe, Gipuzkoako aukeraren alde. 
[thumb|[Aldudeko ingurunea]]

## Testuingurua 
1855ean Burdinbidearen Legea indarrean sartu ondoren, burdinbide konpainia handiak eratu ziren, eta lehia bizia hasi zen Espainiako linea nagusiak eskuratu eta horiek Frantziari lotzeko. Penintsulako hego-ipar ardatzerako, Madriletik Zaragoza eta Alacanterako Burdinbide Konpainia (MZA) irtenbide baten bila zebilen Pirinioetan; Crédito Mobiliario lehiakideak, baina, Norteko burdinbidearen eraikuntzaren esleipena eskuratu zuen.

MZAk beste aukera batzuk aztertu zituen: batetik, Somport zuen aukera zuzenena Pirinioak zeharkatzeko, baina lanen inbertsioa oso handia zen, eta diru probetxua urria; bestetik, Bartzelonatik Perpinyàrainoko esleipena Manuel Gironak eskuratu zuen, eta MZA jokoz kanpo geratu zen.

## Egitasmoa 
[thumb|[Cervera de la Marendako burdinbide tartearen ikuspegia ekialdeko Pirinioetan]]
MZAk Madriletik Zaragozarainoko esleipena eskuratu zuen eta, aurreko aukerak baztertuta, orain Pirinioak nola zeharkatu aztertzen ari zen. Aldude zirudien egokiera onena, Orreagatik mendebaldera. José Manuel Collado, SEMIren kontseiluko kide sortzailea, Espainiako sustapeneko ministroa zenean (1856ko uztailetik urrira), ez zirudien MZAk eragozpenik aurkituko zuenik hura egiteko, baina O'Donellen gobernua bukatu ondoren, gauzak zaildu egin zitzaizkion. Claudio Moyano ministroak erabat uko egin zion egitasmoari "Pirinioak" deitzeari, eta hori detaile txiki baina garrantzitsua zen inbertsore txikiak erakarri eta aurreikuspenaren tamaina adierazteko; izendapen hori bertan behera geratu zen. 1863an, Salamancak bertan behera utzi zituen bere burdinbide egitasmo guztiak, eta Norteko burdinbidearekin lotu zuen bere Iruñeko linea. Aldudeko egitasmoa ahaztuta geratu zen betiko.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Bibliografia 
## Ikus, gainera 
* Zaragozatik Bartzelonarako Burdinbide Konpainia
* Tarragonatik Bartzelona eta Frantziarako Konpainia Berria
* Midiko Konpainia
* José Manuel Collado

## Kanpo estekak
Heterosozialitate

**Heterosozialitate** terminoa soziologian erabiltzen da izendatzeko izaera sexualik edo erromantikorik gabeko sexu desberdinekoen arteko harremanak. Heterosozialitatearen kontrakoa homosozialitatea da, hau da, sexuen berdinen arteko harremanetan harreman ez sexualen lehenespena.

Maila instituzionalean, heterozialitatearen zabalkundea loturik joan da modernitatearen aurrerapen ideiarekin, izatez, emakumeen gizarte gaietan parte hartzeak (lan merkatu, politika, eta abar) bultzatu egin baititu mota honetako harremanak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cristina Cifuentes

**Cristina Cifuentes Cuencas** (Madril, Espainia, 1964ko uztailaren 1a) espainiar politikaria da. Alderdi Popularreko kide da eta 2015eko ekainaren 25az geroztik Madrilgo Erkidegoko presidentea izan zen, 2018ko apirilaren 25ean dimisioa aurkeztu zuen arte.

## Erreferentziak
New Radnor

'''''', , Galesko udalerri bat da, Powys konderrian. 2011ko erroldaren arabera 409 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Newbridge-on-Wye

'''''', , Galesko udalerri bat da, Powys konderrian. Wye ibaiaren ertzean dago, Rhayader udalerriaren alboan.

## Kanpo estekak
Pandy (Powys)

**Pandy**, Galesko udalerri bat da, Powys konderrian. A470 errepidean dago, Llanbrynmair udalerritik hurbil.

## Kanpo estekak
Pant-y-Dwr

'*** edota **Pant-y-Dŵr*', Galesko udalerri bat da, Powys konderrian. Cardiff hiriburutik 100,3 kilometrora dago.

## Kanpo estekak
Partrishow

'***, baita **Patricio** edota **Patrishow*' izenez ere ezaguna, Galesko udalerri bat da, Powys konderrian. Grwyne Fawr haranean dago, Black Mountains eta Brecon Beacons mendikateetan.

## Kanpo estekak
Penegoes

'''''', Galesko udalerri bat da, Powys konderrian. A489 errepidean dago, Cemmaes Road eta Machynlleth udalerrien artean.

## Kanpo estekak
Pennant (Powys)

**Pennant**, Galesko udalerri txiki bat da, Powys konderrian. B4518 errepidean dago, Llanbrynmair eta Llanidloes errepideen artean.

## Kanpo estekak
Penybont

'''''', , Galesko udalerri bat da, Powys konderrian eta Radnorshire eskualdean. 2011ko erroldaren arabera 428 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Pilleth

'''''', , Galesko udalerri txiki bat da, Powys konderrian. Lugg ibaiaren gain dago, Presteigne udalerrirako bidean.

## Kanpo estekak
Homosozialitate

**Homosozialitate** terminoa soziologian erabiltzen da izendatzeko izaera sexualik edo erromantikorik gabeko sexu berdinekoen arteko harremanak, esaterako, adiskidetasuna, tutoretza, eta beste hainbat forma. Homosozialitatearen kontrakoa heterosozialitatea da, hau da, sexuen desberdinen arteko harremanetan harreman ez sexualen lehenespena. Bi kide baino gehiagoko talde harremanetan, harremanak homosozialak, bisozialak edota heterosozialak izan daitezke, taldeko kideen sexu joeraren arabera.

*Homosozial* terminoa Eve Sedgwickek eman zuen ezagutzera bere *gizonen desio homosoziala* eztabaidan. Jean Lipman-Blumenek lehenago definitu zuen homosozialitatea (1976) norberaren sexu berdinekoen lehenespen bezala, ez lehenespen sexual gisa bazik lehenespen sozial gisa. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sarn (Powys)

**Sarn**, Galesko udalerri txiki bat da, Powys konderrian. A489 errepidean dago, Newtown udalerritik 10,3 kilometro ekialdera.

## Kanpo estekak
Sennybridge

'''''', , Galesko udalerri bat da, Powys konderrian. Llandovery udalerrira doan A40 errepidean dago, Brecon udalerritik 14 kilometro mendebaldera, Swansea udalerritik 50 kilometrora eta Cardiff hiriburutik 68 kilometrora.

## Kanpo estekak
St Harmon

'''''', , Galesko udalerri bat da, Powys konderrian. 2011ko erroldaren arabera 593 biztanle zituen. Afon Marteg haranean dago, B4518 errepidean, eta Llanidloes eta Rhayader udalerrien artean.

## Kanpo estekak
Wye ibaia

**Wye ibaia** (; ) Erresuma Batuko bosgarren ibai luzeena da, 215 kilometroekin, eta bere ibilbidearen zati handi batean Gales eta Ingalaterra arteko mugan barna doa. Galesko Plynlimon mendiaren magalean jaiotzen da, eta bere urak Severn ibaiaren estuarioan isurtzen ditu.

## Kanpo estekak
Plynlimon

**Plynlimon**, , Galesko mendi bat da, Ceredigion konderriaren ipar-ekialdean. Kanbriar mendietako tontorrik garaiena, 752 metrorekin. Wye ibaiaren iturburua ere bada.

## Kanpo estekak
Wrangler (Cambridgeko Unibertsitateko aipamena)

thumb|Ikasle bat Senior Wrangler izendatu da 1842an, "nagusitasun akademikoaren sinonimoa" dena.
Ingalaterrako  Cambridgeko Unibertsitatean" **Wrangler**" da  Unibertsitateko matematika graduaren hirugarren urtean ikasle batek irabaz dezakeen lehen mailako ohorezko aipamena.

## Kanpo estekak
Hut 8

thumb|Hut 8 laborategiko "etxola"

**Hut 8** atala Bigarren Mundu Gerran kriptoanalisirako estazio britianiarra izan zen Erresuma Batuko Gobernuaren Komunikazioen Koartel Nagusian (Government Communications Headquarters, GCHQ).  Alemaniako armadak mezuak zifratzeko erabiltzen zuen (Kriegsmarine) Enigma mezuak ulertzera heldu ziren estazio honetan. Atal burua hasiera batean Alan Turing matematikari eta programatzaile ospetsua izan zen; azaroaren 1942ko azarotik Hugh Alexander izan zen bere ordezkoa, eta geroago 1944ko irailetik Patrick Mahon.

2005ean bigarren gerra garaiko itxura berreskuratu zuen eta orain, erakusketa bat dago bertan ("HMS Petard Exhibition").

## Langileak 
kriptoanalista horiez gain baziren 130 inguru emakume lan egin **Hut 8** taldean lan egiten zutenak.
thumb|Enigma zifratze-makinaren logoa.

## Kode deszifratzaileak 
* Alan Turing
* Conel Hugh O'Donel Alexander
* Michael Arbuthnot Ashcroft
* Joan Clarke
* Harry Golombek
* I. J. Ona
* Peter Hilton, urtarrilaren 1942 berandu 1942
* Rosalind Hudson
* F Anthony Kendrick
* Leslie Lambert (aka "A. J. Alan")
* Patrick Mahonek
* Rolf Noskwith
* Richard Pendered
* John H. Plumb, mugitu Etxola 3; (geroago historialaria)
* Shaun Wylie
* Leslie Yoxall asmatu Yoxallismus teknika

## Kanpo estekak
Ana Botella

**Ana María Botella Serrano** (Madril, Espainia, 1953ko uztailaren 23a) espainiar politikaria da, Alderdi Popularreko kidea. 2011ko abendua eta 2015eko ekaina artean Madrilgo alkatea izan zen.
Aminoazido esentzial

**Aminoazido esentzialak** gure organismoak sintetizatu ezin dituen aminoazidoak dira eta, beraz, dietarekin hartu behar ditugunak. Aminoazido esentzialak hauek dira: histidina, isoleuzina, leuzina, lisina, metionina, fenilalanina, treonina, triptofanoa eta balina.

Elikagai batzuek guk behar ditugun aminoazido esentzial guztiak dituzte. Elikagai horiek elikagai osoak direla esan ohi da. Haien artean okela, arrautzak, esnekiak eta soja daude, besteak beste. Lekaleek ere aminoazido esentzial horietako asko dituzte.

Uste dugunaren aurka, dieta barazkijale egoki batek aminoazido esentzial guztiez hornitzen gaitu. Zerealak eta lekaleak modu egokian konbinatuz lortzen da hori .

Dietarekin hartu behar ditugun aminoazido esentzialak hauek dira: leuzina, isoleuzina, lisina, metionina, fenilalanina, treonina, triptofano, balina eta histidina. Horretaz gain, ume txikiek ere argininaren beharra izan dezakete, haien hazkuntza prozesurako.

Aminoazido horien gabeziak proteinen gabezia dakar, eta sintoma asko eragiten ditu: hazkuntza murritza, immunitate-sistema ahula, digestio-aparatuaren, nerbio-sistemaren eta giltzurrunen asaldurak, ile ahula, etab.

Aipatu behar da espezie bakoitzak bere aminoazido esentzialak dauzkala. Gizakiak, esaterako, txakurrek edo katuek behar ez dituzten aminoazido esentzial batzuk ditu. Era berean, bakterio batzuk aminoazido guztiak sintetizatzeko gai dira eta beste batzuk, aldiz, ez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jon Bergaretxe

**Jon Bergaretxe** (Oiartzun, Gipuzkoa, 1960) gipuzkoar kantautore eta gitarra-jotzailea da.

1980ko hamarkadaren hasieran hasi zen musika munduan. Azala folk taldean aritu zen, abeslari eta gitarra-jole bezala. Gero, bakarlari gisa, "Gaur ere goizegi" diskoa 1990ean kaleratu zuen Elkar zigilupean.

## Erreferentziak
Möðruvallabók

**Möðruvallabók** (**Codex Möðruvallensis** bezala ezaguna ere bai edo **AM 132 fol** eskuizkribu) XIV. mendeko eskuizkribu islandiarra da. Vitelazko pergaminoetan idatzita dago eta zazpi marrazki ditu.

## Historia 
Eskuizkribuaren jatorria Islandiako iparraldean bilatu behar da. Möðruvallabók izenaren erabilera, bestetik, XIX. mendetik dator; liburuaren jabea izan zen Magnús Björnsson-ek 1628ko maiatzaren 3ko datarekin, toki baten izena idatzi zuen, «í stóru baðstofunni á Möðruvöllum»; toki hori Islandiaren iparraldean dago, Hörgárdalur haranean, Munkaþverá monasteriotik eta Eyjafjörðurreko fiordotik gertu, gaur egun Möðruvellir izeneko baserria dagoen tokitan.

XIV. mendean idatzita, saga hauetako asko partzialki gorde badira, bere osotasunean bakarrik *Möðruvallabók* liburuan jasota daude, Erdi Aroko saga islandiarren bilduma handiena eta garai horren literatura islandiarraren iturri nagusia da. 1684an lana Danimarkara heldu zen eta Arnamagnæan Institutuan jasoa izan zen. 1974an, zati danimarkarrak eta islandiarrak bereizita, bilduma Islandiara itzuli zen.

## Bilduma 
islandiar sagen bilduma bat da, jarraian azaltzen den hurrenkera berean:
* *Njál saga*
* *Egil Skallagrimsonen Saga*
* *Finnboga ramma saga*
* *Kormák saga*
* *Saga de Víga-Glúms saga*
* *Saga Droplaugarsona saga*
* *Ölkofra þáttr*
* *Hallfreðar þáttr vandræðaskálds*
* *Laxdœla saga*
* *Bolla þáttr Bollasonar*
* *Fóstbrœðra saga*

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Andrea de Leeuw van Weenen (ed.): *Möðruvallabók, AM 132 Fol: Index and concordance*, BRILL, 1987, 

## Ikus, gainera 
* Antzinako eskandinaviera
* Saga
* Islandierazko literatura

## Kanpo estekak 
* Árni Magnússon Institutuaren eskuizkribuen argazkiak (*Möðruvallabók* hurrenkararen bigarrena da).
Unitate administratibo

[thumb|eskuinera|400px|Euskal Herriko [udalerrien mapa.]]
**Unitate administratiboa**, **banaketa administratiboa** edo **zatiketa administratiboa** estatuek administraziorako sortutako estatu azpiko unitate geografikoa da. Gehienetan, unitate administratiboek autonomia maila eta eskuduntza zehatzak dituzte zenbait auzi bere kabuz kudeatzeko, tokiko gobernuen bidez. Estatua baino txikiagoak diren unitate horien bitartez, tokiko jendearen administrazioa errazten da. Unitate administratiboen zatiketak maila bat baino gehiago izan dezake.

Hego Euskal Herrian, unitate administratiboak Espainiako estatuaren menpe daude. Lehen mailako zatiketan, unitate administratiboak autonomia erkidegoak dira; bigarren mailan lurralde historikoak daude EAEren kasuan (Nafarroan ez); eta hirugarren mailan udalerriak daude. Udalerri azpiko tokian tokiko mailak ere badaude.

Ipar Euskal Herriari dagokionez, Frantziaren menpe egonik, lehen maila eskualdea da, kasu horretan Akitania; bigarren maila departamentuk dira, gure kasuan Pirinio Atlantikoak; hirugarren mailan barrutiak daude; laugarren mailan kantonamenduak daude; eta bostgarren mailan komunak (udalerriak.

## Kanpo estekak
Geu-hu

***Ondorengo eguna*** (, *Geu-hu*) 2017ko Hong Sang-soo hegokorear zinema zuzendariaren filma da.

## Sinopsia 
Aktore bat noraezean dabil, ezkondutako gizon batekin bolada batez harremanetan ibili ondoren. Atsedena hartzeko eta zauriak sendatzeko, Alemaniako Hanburgo hirira joango da.

## Aktoreak 
* Kwon Hae-hyo: Kim Bong-wan
* Kim Min-hee: Song Ah-reum
* Kim Sae-byeok: Lee Chang-sook
* Jo Yoon-hee: Song Hae-joo

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Sense of an Ending (filma)

***The Sense of an Ending*** 2016ko Ritesh Batra indiar zinema zuzendariaren filma da, Julian Barnesen izen bereko eleberrian oinarrituta.

## Sinopsia 
Tony Webster erretiroa harturiko gizon dibortziatu bat da. Lasai eta bakarrik bizi da. Egun batean jakingo du unibertsitate garaiko adiskide batek egunkaria utzi diola, baina Veronica neska lagun ohiak duela gordea.

## Aktoreak 
* Jim Broadbent: Anthony 'Tony' Webster
** Billy Howle: Tony Webster gaztea
* Charlotte Rampling: Veronica Ford
** Freya Mavor: Veronica Ford gaztea
* Joe Alwyn: Adrian Finn Sr.
** Andrew Buckley: Adrian Finn Jr.
* Peter Wright: Colin Simpson
** Jack Loxton: Young Colin Simpson
* Hilton McRae: Alex Stuart
** Timothy Innes: Alex Stuart gaztea
* Harriet Walter: Margaret
* Emily Mortimer: Sarah Ford
* Michelle Dockery: Susie Webster
* Matthew Goode: Joe Hunt
* Edward Holcroft: Jack Ford
* James Wilby: David Ford

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Meteorologia itsasontzi

[thumb|250x250px|[MS Polarfront meteorologia itsasontzia itsasoan]]
**Meteorologia itsasontzia** edo **itsasontzi meteorologikoa** eguraldiaren iragarpenean erabiltzeko itsasontzi mota bat izan zen, itsasoan geldirik zegoena gainazaleko eta atmosmerako behaketa meteorologikoen plataforma gisa. Ipar Atlantikoko eta Ipar Pazifikoko ozeanoetan kokatzen ziren nagusiki, irratiaren bidez berriak emanez. Eguraldiari buruzko informazioa emateaz gain, itsasontzi horiek bilaketa eta salbamendu operazioetan laguntzen zuten, Atlantikoan zeharreko hegaldiak laguntzen zuten, ozeanografoentzako ikerketa-plataformak izan ziren, itsas kutsaduraren monitorizazioa egiten zuten, eta eguraldiaren iragarpenak egiten zituzten bai meteorologoen bidez bai atmosferako eredu informatizatuen bidez. Oraindik, ikerketa-ontziak jarraitzen dituzte erabiltzen ozeanografian, ozeanografia fisikoa eta Lurra sistemaren zientzian datu meteorologikoen eta klimatologikoen integrazioa barnean hartzen.

## Kanpo estekak
Xila Pihlström

**Xila Pihlström** (Helsinki, Finlandia, 1962a) euskal herritar eta suomitar kultur eragilea da. Gaur egun Donostian bizi da, eta turista-gidari egiten du lan. Horrez gain, Gipuzkoan egoitza duen Suomitar Euskalherria-Finlandia Kultur Elkarteko lehendakaria da.

Elkarte hori 2000n sortu zuten Mia Rissanenek, Joseba Ossak eta hirurek, Finlandiako eta Euskal Herriko jendea eta kultura batzeko asmoz. Elkarteko kideekin elkarlanean *Euskara-Finlandiera Hiztegia / Suomi-Baski Sanakirja* hiztegi elebiduna sortzeari ekin zioten. 2012an argitaratu zuten lehen edizioa, 8700 sarreraduna. 2015ean argitaratutako hiztegiaren bigarren edizioak 9.000 sarrera ditu.

2008an Pihlströmek Paavo Cajander finlandiar idazlearen *Gure Herria* () poesia-liburua euskaratu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Merilin Kotta

**Merilin Kotta** (Haapsalu, Estonia, 1982ko abuztuaren 7a) estoniar erromanista (gaztelanian espezializatua), itzultzaile eta Tallinngo Unibertsitateko irakaslea da.

2017an Kirmen Uriberen *Bilbao-New York-Bilbao* eleberria estonierara itzuli zuen.

## Itzulpengintza 
Kottak hainbat lan itzuli ditu estonierara gaztelaniatik, katalanetik eta euskaratik:

* Carme Rieraren ''La meitat de l'ànima* (). Tallinn: Eesti Raamat, 2011 (katalanetik)
* Carlos Fuentesen *Diana o la cazadora solitaria* (). Tallinn: Eesti Raamat, 2012 (gaztelaniatik)
* Kirmen Uriberen *Bilbao-New York-Bilbao''. Tallinn: SA Kultuurileht, 2017 (euskaratik)
Kafea hartzea Iruñean

***Kafea hartzea Iruñean*** bezala euskaratuta, bere jatorrizko izenburua ingelesez ***A Cup of Tea in Pamplona***, Robert Laxalt (1923-2001) idazle estatubatuarrak 1985an argitaratutako eleberri laburra da. 1985eko Pulitzer Sarirako proposatua izan zen, fikzio atalean.

## Argumentua 
Gaia, Jon Kortazarren arabera, kontrabanduaren inguruan moldatua, infernurantzako bidaia bat da, gizon baten hondoratzea. "Eta jakinmina pizteko erne ibili bazaigu idazlea, ez da bare geratu bukaera harrigarria asmatzerakoan. Amaiera eszeptikoa, ezkorra, naturalista, irakurlearen buruan gera zitezkeen folklore oihartzunak betirako ezabatzen dituena".

*Kafea hartzea Iruñean* eleberriak Euskal Herria zatitzen duen mugaren bi aldeetan kokatzen da, kontrabandoaren munduan. Gregoriok, kontrabandista ezaguna, Iruñean geldiune bat dago, kafe bat hartzeko eta hortik abiatzen da argumentua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Jon Kortazarren komentario kritikoa.
* Elkar argitaletxearen webguneko komentarioa.
Tirabad

'''''', Galesko merkatu udalerri txiki bat da, Powys konderrian. Llanwrtyd Wells udalerritik 8 kilometro hegoaldera dago, eta Llandovery udalerritik 18 kilometro iparraldera.

## Kanpo estekak
Sagu eta Pagu: Altxor Handia

***Sagu eta Pagu: Altxor Handia*** () 2017an egindako marrazki biziduneko Turkiar filma da, Engin Baştürk zuzenduta.

Eusko Jaurlaritzako Kultura Sailak, Zinema Euskaraz programa dela medio, filma euskaratu zuen..

## Argumentu 
Eskualdeko izakiak egarriz eta goseak hilik egon dira luzaro eta zerbait egitea erabaki dute egoera negargarri horri amaiera emateko. Dortoka batek gidatuta, altxorraren bila doaz, hark orain dauden egoera larritik aterako dituen itxaropenarekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Bi lerro zuzenen arteko distantzia

: Artikulu honek planoko bi lerro zuzen hartzen ditu kontuan. Planoan ez dauden bi zuzenetarako, ikus Gurutzatzen diren zuzenak.
Planoko **bi lerro zuzenen arteko distantzia** zuzenetan dauden bi punturen arteko gutxieneko distantzia da. Zuzen ebakitzaileen kasuan, haien arteko distantzia zero da, haien arteko gutxieneko distantzia zero delako (elkargunean dagoen puntuan); Bi zuzen paraleloen kasuan, zuzen bateko puntu batetik beste zuzenerako perpendikularra den distantzia da.

## Formula eta frogapena 
Zuzenak paraleloak direnez gero, haien arteko distantzia perpendikularra konstante bat da, beraz, ez du axola zer puntua hautatzen den distantzia neurtzeko. Bi lerro zuzen paralelo ez bertikalen ekuazioak kontuan hartuta
:y = mx+b_1\,
:y = mx+b_2\,,
Bi zuzenen arteko distantzia zuzen horietako elkarzut batekiko bi ebakipuntuen arteko distantzia da.
:y = -x/m \, ,
Distantzia hori sistema linealen bidez lehenbailehen aurki daiteke
:\begin{cases}
y = mx+b_1 \\
y = -x/m \, ,
\end{cases}
eta
:\begin{cases}
y = mx+b_2 \\
y = -x/m \, ,
\end{cases}
ebakipuntuen koordenatuak lortzeko. Puntuak dira sistema linealetako ebazpenak 
:\left( x_1,y_1 \right)\ = \left( \frac{-b_1m}{m^2+1},\frac{b_1}{m^2+1} \right)\, ,
eta
:\left( x_2,y_2 \right)\ = \left( \frac{-b_2m}{m^2+1},\frac{b_2}{m^2+1} \right)\, .
Puntuen arteko distantzia hau da
:d = \sqrt{\left(\frac{b_1m-b_2m}{m^2+1}\right)^2 + \left(\frac{b_2-b_1}{m^2+1}\right)^2}\,,
hori honela laburbiltzen da
:d = \frac{\sqrt{m^2+1}}\,.
Zuzenak hauek direnean
:ax+by+c_1=0\,
:ax+by+c_2=0,\,
haien arteko distantzia honela adieraz daiteke
:d = \frac{\sqrt {a^2+b^2}}.

## Ikus, gainera 
* Distantzia puntu batetik zuzen batera
* Gurutzatzen diren zuzenak

## Kanpo estekak
Llanrhaeadr-ym-Mochnant

'''''', Galesko udalerri eta komunitate bat da, Powys konderrian. 2011ko erroldaren arabera 1.195 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Llansantffraed

'''''', Galesko udalerri bat da, Powys konderrian. 2011ko erroldaren arabera 1.422 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Llanwrin

'''''', Galesko udalerri bat da, Powys konderrian. Afon Dyfi ibarrean dago, Machynlleth udalerritik bi milia ipar-ekialdera.

## Kanpo estekak
Llanwrthwl

'''''', Galesko udalerri bat da, Powys konderrian. 2011ko erroldaren arabera 197 biztanle zituen. A470 errepidean dago, Builth Wells eta Newbridge-on-Wye udalerrien artean, eta Rhayader udalerriaren hegoaldean.

## Kanpo estekak
Llanymynech

'''''', Galesko udalerri bat da, Powys konderrian. 2011ko erroldaren arabera 1.675 biztanle zituen. Gales-Ingalaterra mugan dago.

Galesko Montgomeryshire eta Powys, eta Ingalaterrako Shropshire konderriaren arteko mugan dago, Welshpool udalerritik 14 kilometro iparraldera.

## Kanpo estekak
Llawryglyn

'''''', , Galesko udalerri bat da, Powys konderrian. Newton udalerritik 10 milia mendebaldera dago.

## Pertsona ezagunak
* Charles Ashton (1848 – 1899), idazlea.

## Kanpo estekak
Llyswen

'''''', , Galesko udalerri bat da, Powys konderrian. Wye ibaiaren mendebaldeko ertzean dago, Brecon udalerritik 13 kilometro hego-mendebaldera.

## Kanpo estekak
Llywel

'''''', Galesko udalerri txiki bat da, Powys konderrian. Trecastle komunitateko herri nagusia da. 2011ko erroldaren arabera 497 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Meifod

'''''', Galesko udalerri bat da, Powys konderrian. 2011ko erroldaren arabera 1.322 biztanle zituen. A495 errepidean dago, Welshpool udalerritik 7 milia ipar-mendebaldera.

## Kanpo estekak
Milebrook

'''''', Galesko herrixka bat da, Powys konderrian. A4113 errepidearen bidegurutze batean dago, Afon Tefeidiad ibarrean eta Ingalaterrako mugan.

## Kanpo estekak
Morben

'''''', Galesko herrixka bat da, Powys konderrian. Powys, Ceredigion eta Gwynedd konderrien arteko mugan dago.

## Kanpo estekak
Nant Glas

'*** edota **Nant-glas*', Galesko udalerri bat da, Powys konderrian. Elan Haranan dago, Rhayader eta Llandrindod Wells udalerrien artean. Willow Globe Antzokia udalerritik hurbil dago.

## Kanpo estekak
Tlapanaloya

**Tlapanaloya** Mexikoko Mexikoko estatuaren ipar-ekialdean dagoen hiria da, Tequixquiac udalerrikoa. 2010ean hiriak 6.466 biztanle zituen.

## Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak