Gizadiaren aurkako krimen

thumb|Kontzeptua naziek eragindako Holokaustoren inguruan erabili zen.
**Gizateriaren kontrako krimena** nazioarteko zuzenbidearen arabera hilketa masiboko ekintzak edo herri oso baten aurkako jazarpena definitzeko kontzeptua da. Beste guztien gaineko delitu penaltzat jotzen da. Terminoa lehen aldiz 1907ko Hagako Konbentzioaren atarikoan erabili zen eta, ondoren, nazien aurkako Nurenbergeko epaiketetan (1945etik 1949ra) Holokaustoren inguruko akusazioetan, nahiz eta krimen handiak izan, ez baitzuten nazioarteko itun zehatzik urratzen.

## Erromako Estatutua 
1998ko uztailaren 17an, Nazioarteko Zigor Auzitegiak Erromako Estatutua onartu zuen. Dokumentu horretan, «Gizateriaren kontrako krimenak» epigrafearen barruan, delitu hauek jaso zituen: erailketak; triskantza; esklabotasuna; deportazioa edo populazio lekualdatze behartua; nazioarteko zuzenbideko oinarrizko arauak urratuz espetxeratzea, edo askatasun fisikoaren bestelako gabetze larri bat; tortura; bortxaketa, sexu-esklabotasuna, prostituzio behartua, haurduntza behartua, abortu behartua, antzutze behartua edo antzeko larritasuneko sexu indarkeriaren beste edozein forma; berezko nortasuna duen talderen baten aurkako jazarkundea; pertsonen desagertze behartua; apartheida; antzeko beste ekintza gizagabe batzuk, nahita sufrimendu handia eragiten dutenak, edo lesio larriak eragiten dituztenak gorputzean edo osasun psikikoan edo fisikoan.

Eraso horiek sistematikoki populazio zibilaren aurka egiten dira, egiten ari denaz kontzientzia erabatekoa izanik.

## Krimen motak 
Erromako Estatutuaren 7. artikuluan jasota dagoenez, gizateriaren aurkako krimenak dira 11 ekintza mota hauek:
* Erailketak: nahita eragindako homizidioak.
* Triskantza: populazio baten parte bat suntsitzeko asmoz, bizi-baldintzak gogorrak ezartzea: elikagaiak ez zabaltzea, botikarik ez ematea, ura mugatzea...
* Esklabotasuna: jabego eskubideak pertsonei ezartzea, pertsonen trafikoa barne.
* Erbesteratze zigorra edo behartuta eragindako populazio lekualdatzea.
* Nazioarteko zuzenbideko oinarrizko arauak urratuz espetxeratzea, edo askatasun fisikoaren bestelako gabetze larri bat.
* Tortura.
* Sexu bortxaketa, sexu esklabotza, prostituzio behartua, haurduntza behartua, antzutze behartua edo antzeko larritasuneko sexu indarkeriaren beste edozein forma.
* Jazarpena.
* Pertsonen desagerpen behartua.
* Apartheida.
* Antzeko beste ekintza gizagabe batzuk, nahita sufrimendu handia eragiten dutenak, edo lesio larriak eragiten dituztenak gorputzean edo osasun psikikoan edo fisikoan.
[thumb|Kanbodiako [Khmer Gorriak|Khmer Gorriek eraildakoen garezurrak.]]

## Krimenen preskribaezintasuna 
Zuzenbide penalean, normalean, denbora tarte jakin bat igaro ondoren, gaizkileen aurkako jazarpena amaitzen da. Era horretako delituekin, ordea, ez da halakorik gertatzen: preskribaezintasuna ezartzen zaie, kriminal horien ardura ez da sekula bukatzen.

## Minnesotako protokoloa 
Nazio Batuen Giza Eskubideetarako Goi Mandatariaren Bulegoak (ACNUDH) 1991n protokolo bat aurkeztu zuen, Minnesotako protokoloa izenekoa, gizateriaren aurkako krimenak ikertzeko garaian, batez ere Estatu susmagarrien funtzionarioek ikerketetan eragina ez izateko.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Nazioarteko Zigor Auzitegia
* Genozidio
* Gerra krimen
* Biolentzia politiko

## Kanpo estekak 
*  [Erromako Estatutua](https://www.un.org/spanish/law/icc/statute/spanish/rome_statute(s).pdf)