Asun Garikano

**Asun Garikano Iruretagoiena** (Tolosa, Gipuzkoa, 1962ko abuztuaren 15a) literatura-itzultzailea, idazlea eta irakaslea da. Euskal Filologia ikasi zuen Euskal Herriko Unibertsitatean eta, gaur egun, Eusko Jaurlaritzaren Hezkuntza, Hizkuntza Politika eta Kultura Sailaren IRALE programako irakaslea da Gasteizen. Lan ibilbidean atzera, *Garziarena* (1992-1994) eta *Garziarena berria* (1997-1998) fanzineen editore izan zen eta Euskaltzaindiaren babespean argitaratutako *Erlea* (2009-2018) aldizkari literarioa editatzeaz ere arduratu zen. Horrez gain, Euskaltzaindiak berak euskaltzain urgazle izendatu zuen 2021ean.

## Idazlanak 
*Far Westeko Euskal Herria*-n (Pamiela, 2009), XIX. mendearen erdialdetik aurrera Estatu Batuetako Mendebaldera emigratutako euskaldunen historia kontatu zuen, protagonistek edo haien ondorengoek utzitako ondare idatzian oinarrituta. *Far Westeko Euskal Herria* obra argitaratu berritan HABEren Ikasbil atarian elkarrizketa egin zioten eta bertan honakoa adierazi zuen: "Oso harrera ona izan zuen, oso iritzi onak jaso ditut. Nik liburu hori zorion handiz egin nuen, oso pozik egin nuen, eta irakurleak hori antzeman du". Halaber, beste elkarrizketa ugari ere egin zizkioten, hala nola Hasier Etxeberriak ETB1eko *Sautrela* saioan, Arantxa Iturbek Euskadi Irratian eta Jon Martijak Herri Irratian.

Denboran atzera joanez, bigarren liburuan, *Kaliforniakoak* (*1533-1848)* (Pamiela, 2013), euskaldunek Kaliforniaren esplorazioan eta kolonizazioan izandako parte-hartzea aztertu zuen, jatorri euskalduneko esploratzaile, misiolari, agintari eta bestelako protagonisten lehen eskuko dokumentuetatik abiatuta.

## Itzulpenak 
Literatur lan ugari ditu itzuliak Garikanok; batetik, Bernardo Atxagaren lan gehienak itzuli ditu gaztelaniara; bestalde, hainbat autore euskaratu ditu ingelesetik, besteak beste Robert Louis Stevenson, Patricia Highsmith, John Steinbeck, William Faulkner eta Carson McCullers.

### Euskarara 
**Hotsa eta ardaila.* William Faulkner (Ibaizabal, 1992).
* *Botilako deabrua.* Robert Louis Stevenson (Elkar,1992).
* *Carmen.* Prosper Mérimée  (Pamiela, 1992).
* *Mozkor bat sasirik-sasi.* Amos Tutuola (Pamiela, 1993).
* *Nazionalismoari buruz.* George Orwell (Emak Bakia Baita, Pamiela, 1993. Ana Ugarte izenpean).
* *Zeruko belardiak*. John Steinbeck  (Ibaizabal, 1994 eta Elkar, 2021).
* *Bilbo, 1937*. G. L. Steer. (Emak Bakia Baita, Pamiela, 1994).
* *Ripleyren jokoa.*  Patricia Highsmith (Igela, 1995).
* *Urrezko ibaiaren erregea edo Anaia beltzak.* John Ruskin  (Elkar, 1998).
* *Ripley trebea.* Patricia Highsmith (Igela, 1999).
* *Gangsterren ihesi.* Mikel Valverde  (SM Fondo, 2001)
* *Altxor uhartea.* Robert Louis Stevenson (Ibaizabal, 1991 eta Elkar, 2008).
* *Kafe tristearen balada*. Carson McCullers  (Pasazaite, 2020).

;

### Bernardo Atxagaren lanen itzulpenak 
Egilearekin elkarlanean jardun du honako obren gaztelaniazko itzulpenak egiteko:
* *El mundo según Marconi* (Fundación Bilbao Bizkaia Kutxa, 1995).
* *Shola y los leones* (Ediciones SM, 1995).
* *Un espía llamado Sara* (Acento Editorial, 1996).
* *Esos cielos* (Ediciones B, 1996).
* *Shola y los jabalíes* (Ediciones SM, 1997).
* *Grandes episodios de la gran familia Marconi* (Fundación Bilbao Bizkaia Kutxa, 1997).
* *Horas extras* (Alianza, Madrid, 1997).
* *Las bambulísticas historias de Bambulo. La crisis* (Alfaguara,1998).

* *Lista de locos y otros alfabetos* (Siruela, 1998).
* *Las bambulísticas historias de Bambulo.* *Primeros pasos* (Alfaguara, 1999).

* *Las bambulísticas historias de Bambulo.* *Amigos que cuentan* (Alfaguara, 1999).
* *El hijo del acordeonista* (Alfaguara, 2004).
* *Shola y Angeliño* (Ediciones SM, 2006)
* *De Gernika a Guernica*  (Ediciones de la Librería Central, 2007)
* *Siete casas en Francia* (Alfaguara, 2009).
* *Borrokaria. El luchador. The fighter*  (Etxepare Institutua, 2011).
* “Izaskun está en Eibar”. *1937. Vidas y bombas* (BBK Fundazioa, 2012).
* *Alfabeto de las pulgas* (Pamiela, 2013).
* *Nuestras guerras: relatos sobre los conflictos vascos* [Antologia] (Lengua de Trapo, 2014).
* *Días de Nevada (*Alfaguara*,* 2014).
* *Correspondencias.* Bernardo Atxaga &amp; Bashkim Shehu. (Erein, 2016).
* *Casas y tumbas* (Alfaguara, 2020).

## Aitortzak 
* 2023ko uztailaren 21ean Euskaltzaindiaren egoitzan egin zen Osoko bilkuran Asun Garikano hizkuntzalaria, euskaltzain oso izateko hautagai aurkeztu zuten. Horrela, irailaren 29ko Osoko bilkuran jakingo da tolosarrak Patxi Goenaga euskaltzain emerituaren lekua hartuko duen ala ez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa: "Niretzat ez da beti erraza Atxagaren aldaketak onartzea". Diario Vasco. (2008-06-23)
* Elkarrizketa: "Nortasunari eusteko euskal-amerikarren ahaleginak ez ditugu aintzat hartzen". Argia (2012-02-21)
* Elkarrizketa: "Itzultzea sekulako ikasketa da hizkuntza lantzeko eta idazten ikasteko". Ikasbil. (2013-09-11)
* Bernardo Atxaga eta Asun Garikanoren EHUko hitzaldia. (2017-12-14)
* Atxaga, el konstante InfoLibre. (2020)
* Elkarrizketa: Oso gutxi landu da beste hizkuntzetara itzultzeko bidea Ataria, Tolosa (2021)
* Asun Garikano NorDaNor euskal itzulpengintzaren datu-basean.