open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hail, Caesar!

**Hail, Caesar!** (euskaraz *Ave, Zesar!*) 2016ko Joel Coen eta Ethan Coen estatubatuar zinema zuzendari, gidoigile eta ekoizleak zuzendu, idatzi eta ekoiztutako komedia filma bat da. Josh Brolin, George Clooney, Alden Ehrenreich, Ralph Fiennes, Jonah Hill, Scarlett Johansson, Frances McDormand, Tilda Swinton eta Channing Tatum aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
1950eko hamarkadako Hollywooden, zinema ekoiztetxe erraldoietako batek garaiko izar handi batek (George Clooney) antzeztutako erromatarrei buruzko film bat burutu nahi du, baina filmaketan zehar aktore ospetsua bahitua izango da.

## Aktoreak 
* Josh Brolin: Eddie Mannix, aktoreen eskandaluak kazetarietatik at mantentzen dituen "bitartekaria"
* George Clooney: Baird Whitlock, filmeko gizonezko izarra
* Alden Ehrenreich: Tobey, aktorea etan Mannixen bezeroa
* Jonah Hill: Joseph Silverman
* Scarlett Johansson: Esther Williams, filmeko emakumezko izarra, ekoiztetxearentzat emakumezko aktore eredugarria filmaketan zehar haurdun gelditzen den arte. Williansen aqua-musikalen berregintza eszena ikusgarria ere bada pelikulan.
* Frances McDormand: filmearen ekoizlea
* Tilda Swinton: Hedda Hopper, esames eta txutxumutxu kazetaritzako zutabegilea
* Channing Tatum: Burt, aktorea eta Mannixn bezeroa
* Christopher Lambert: Arne Slessum, zinemagilea, *Hail, Caesar!* filmeko emakumezko izarrarekin amodio abentura bat du
* Fred Melamed: Gidoigile komunista
* Patrick Fischler: Benedict, gidoigile komunista
* David Krumholtz: Gidoigile komunista
* Fisher Stevens: Gidoigile komunista
* Alex Karpovsky: Smitrovich jauna
* Clancy Brown: *Hail, Caesar!* filmeko aktorea
* Robert Picardo
* Emily Beecham: Dierdre
* Kate Morgan Chadwick: *Hail, Caesar!* filmeko aktorea
* Rhoads Osbourne: erromatar patrizio bat antzezten duen aktorea *Hail, Caesar!* filmean
* Dolph Lundgren: Sobietar "itsaspeko komandantea"

## Kanpo estekak 
* *Hail, Caesar!* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Hail, Caesar!* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Fellini Satyricon

***Fellini Satyricon*** 1969ko urteko italiar film dramatikoa da, Federico Fellinik zuzendua. Petronioren izen bereko eleberrian nahierara oinarrituta dago.

## Argumentua 
K. o. I. mendeko Erroman, bi ikasleek, Encolpiusek eta Ascyltusek, Gitón nerabearen jabetzaz eztabaidatu dute. Umeak Ascyltus hautatuko du eta Encolciusek bere buruaz beste egitea erabakiko du. Lurrikara bati esker bizirik atera eta, Neron garaiko Suburra auzoan amodio berri baten bila arituko da.

## Aktoreak 
* Martin Potter: Encolpius
* Hiram Keller: Ascyltus
* Max Born: Gitón
* Salvo Randone: Eumolpus
* Mario Romagnoli: Trimalchio
* Magali Noël: Fortunata
* Capucine: Tryphaena
* Alain Cuny: Lichas
* Fanfulla: Vernacchio
* Donyale Luna: Oenothea
* Danika La Loggia: Scintilla
* Gordon Mitchell: lapurra
* Lucia Bosè: emazte suizida
* Joseph Wheeler: senar suizida
* Luigi Montefiori: minotauro
* Elisa Mainardi: Arianna
* Tanya Lopert: enperadorea
* Alvaro Vitali: Julio Zesar
* Richard Simmons: lira-jotzailea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* IMDbko fitxa
Dornocheko gaztelua

**Dornocheko gaztelua** () Eskoziako Highland eskualdearen iparraldean kokatzen den gaztelua da, Dornoch herrian.

## Historia 
1500 urtearen inguruan eraiki zuen Caithnesseko apezpikuak eta 1557an John Gordon Sutherlandeko Earlari eman zion baina 1570an McKay eta Murray leinuen arteko borrokan suntsitua gelditu zen. Gaztelua berreraiki egin zuten dorre bat gehituz.

XVIII menderako egoera txarrean zegoen eta 1813-14 urteetan berriztu egin zuten. Eskola izan zen, ondoren gartzela eta 1860tik aurrera epaitegia. 1880 urtean aldaketa batzuk egin zitzaizkion, hego-mendebaldeko blokeari altuera handitu eta ekialdean hiru solairutako dorrea gehitu besteak beste. 1947an luxuzko hotel bihurtu zuten.

## Iruditegia 

Irudi:15th Century Dornoch Castle Hotel - geograph.org.uk - 640619.jpg
Irudi:Dornoch Castle Hotel (11470644786).jpg
Irudi:Dornoch Castle Hotel (11470700643).jpg
Irudi:Dornoch Castle Hotel (11470740893).jpg

## Kanpo estekak 
* Hotelaren webgune ofiziala
Dornoch

**Dornoch** (, ) Highland eskualdeko Sutherland konderrian dagoen herrixka eta udalerria da. 2011ko erroldaren arabera 1.208 biztanle ditu.

## Geografia 
Dornocheko fiordoaren barrenean, iparraldeko ertzean kokaturik dago, Morayko fiordoarekin bat egiten duen tokian. Gaelerazko izenak "Harri tokia" esan nahi du, ibaiak ekarri dituen harribilen gainean eraiki baitzen herria. Invernessetik 64 kilometro iparraldera dago.

## Historia 
Caithnesseko apezpikuen lurraldearen barnean zegoen eremu guztia eta gertu dagoen Skibo gazteluak kontrolatzen zuen. XIII mendean eraikitako Dornocheko katedralaren inguruan zabalduz joan zen herria. XVI mendean Skibo gaztelua John Grayri saldu zion apezpikuak honek protestantismoaren aurka borrokatu zezan eta gaztelu berria eraiki zuten herrian, Dornocheko gaztelua.

1727an Janet Horne erre zuten sorginkeria egotzita eta gartaera hau gogoratzen duen oroitarria dago herrian, Witch's Stone (sorginaren harri). 1902an trena iritsi zen. 2005ean Fairtrade town ("hiri justua") titulua jaso zuen.

## Ondasun nabarmenak 
* Dornocheko katedrala
* Dornocheko gaztelua
* Skibo gaztelua

## Iruditegia 

Irudi:Dornoch Cathedral (11470582694).jpg|Dornocheko katedrala.
Irudi:Dornoch Castle.jpg|Dornocheko gaztelua.
Irudi:Skibo Castle near Dornoch - geograph.org.uk - 45480.jpg|Skibo gaztelua.
Irudi:Dornoch, Castle Street - geograph.org.uk - 1769784.jpg|Kale nagusia.
Irudi:Dornoch Firth Bridge (west side) - geograph.org.uk - 286814.jpg|Dornocheko fiordoko zubia.
Irudi:Wester Fearn Point, Dornoch Firth - geograph.org.uk - 60755.jpg|Dornocheko fiordoa.
Irudi:Dornoch Firth from Meikle Ferry - geograph.org.uk - 1044936.jpg|Dornocheko fiordoa.

## Kanpo estekak
Dornocheko fiordoa

**Dornacheko fiordoa** (, ) Eskoziako fiordoa da, Morayko fiordoan urak isurtzen duena.

## Geografia 
Ross eta Cromatry konderria dauka hegoaldean eta Sutherland konderria iparraldean.

## Babes eremuak 
Fleet aintzira eta Morrich More duna eremuarekin batera "Eskoziako Babes Bereziko Eremua" izendatua izan da eta Ramsarko hitzarmenean ere sartua dute.

## Dornocheko fiordoko zubia 
1991 urtean Dornocheko fiordoko zubia eraiki zen.

## Iruditegia 

Irudi:Wester Fearn Point, Dornoch Firth - geograph.org.uk - 60755.jpg
Irudi:Dornoch Firth from Meikle Ferry - geograph.org.uk - 1044936.jpg
Irudi:View from Dornoch Firth bridge at low tide - geograph.org.uk - 1261656.jpg
Irudi:Newton Point, looking towards Struie Hill - geograph.org.uk - 713756.jpg
Irudi:Dornoch Firth Bridge (west side) - geograph.org.uk - 286814.jpg|Dornocheko fiordoko zubia.

## Kanpo estekak
Dornocheko fiordoko zubia

**Dornocheko fiordoko zubia** () Eskoziako Highland eskualdean kokatzen den zubia da, Dornocheko fiordoa zeharkatuz Dornoch eta Tain herriak lotzen dituena.

1980 hamarkadan abiatu zen egitasmoa eta 1991ko abuztuaren 27an inauguratu zen zubia. 44 metrotako 21 zubibegi ditu eta hormigoiz egindakoa da.

## Iruditegia 

Irudi:Aerial view of Tarlogie and the Dornoch Bridge behind - geograph.org.uk - 272168.jpg|
Irudi:Dornoch Bridge - geograph.org.uk - 47579.jpg|
Irudi:Dornoch Firth Bridge - geograph.org.uk - 285835.jpg|
Irudi:Dornoch Firth Bridge - geograph.org.uk - 1801221.jpg|

## Kanpo estekak
X belaunaldia

**X belaunaldi**a izendapenak Bigarren Mundu Gerra osteko baby boom jaiotza hazkundearen garaiaren ondoren jaiotako pertsonak izendatzeko erabili ohi da, hots, modu zabalean 1960ko hamarkadaren hasiera eta 1980ko hamarkadaren hasiera arte jaiotako jendea, eta zehazkiago 1970reko hamarkadan jaiotakoak.

Izendapena 1950eko hamarkadaren hasieran Robert Capa argazkilari eta kazetariak sortu zuen. Haren hitzetan, izendapen horrekin "belaunaldi ezezagun bat izendatzen dugu, X belaunaldia, eta geure lehenbiziko hurbilketan geure patrika eta talentuei aurre egiteko adina gai zen gauza handi bat bagenuela ere ez ginen ohartu". 1950reko hamarkada ondoren izendapena hainbat azpikultura eta kontrakulturak erabili zuten.

1990reko hamarkadan, batez ere lehen erdian, oso ospetsua eta hedatua izan zen, garaia hartan nerabeak edota hogei-hogeita hamar urte arteko gazteak izendatzeko, eta maiz MTV telebista katea eta grunge musika eta azpikulturarekin lotu ohi zen, bai eta rock alternatibo, heavy metal, hip hop, punk rock, musika elektronikoa eta new wave musikari ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Paris, je t'aime

'''Paris, je t'aime'* (euskaraz *Paris, maite zaitut*) 2006ean hainbat herrialdeetako zinema zuzendariek zuzendutako 18 laburmetraiez osatua dagoen drama filma bat da, Parisko 18 barrutiko bana. 2006ko maiatzaren 18an Canneseko Zinemaldian estreinatu zen.

Filma osoa Paris hirian girotua dago eta bere 18 barrutietan jazotako beste horrenbeste istorio laburren bidez hiria eta bertako biztanleen ikuspegi eta bizipen ezberdinak islatzen dira.

2008an egitura berdineko *New York, I Love You* (*New York, maite zaitut*) filma estreinatu zen, kasu honetan New York hirian girotua.

## Argumentua 
## Kanpo estekak 
* *Paris, je t'aime* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Paris, je t'aime'' filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Iparraldeko Lautada Handia

**Iparraldeko Lautada Handia** (), Hungariako 7 eskualde estatistikoetako bat da. Hiru konderrik osatzen dute:
* Hajdú-Bihar
* Jász-Nagykun-Szolnok
* Szabolcs-Szatmár-Bereg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Canterbury Tales (argipena)

**The Canterbury Tales** hurrengoa izan daiteke:
* *Canterburyko ipuinak*, Geoffrey Chaucer ingeles poetak 1386-1400 urteetan idatzitako ipuin multzoa ;
* * I racconti di Canterbury*, 1972ko filma;
* *The Canterbury Tales*, 1998ko telesaila;
* *The Canterbury Tales*, 2003ko telesaila;
̈
Teniasi

**Teniasia** Taenia generoko zestodoek eragiten duten bizkarroi-gaixotasuna da. Gaitza sortzen duten espezie nagusiak *Taenia solium* (txerrien tenia) eta *Taenia saginata* (behien tenia) dira.

Gizakiak bizkarroi horiekin infektatzen da zizarearen larbak dituen okela jaterakoan (txerri edo behien okela). Larbak heste meharrera iritsi eta bertan finkatu eta heltzen dira, tenia heldua agertuz. Kutsatutako gizakiek zestodoaren arrautzak gorozkiekin askatzen dituzte. Arrautza horiek txerriek edo behiek irensten dituzte kutsatutako bazka edo urak hartzerakoan, teniaren bizi-zikloa osatuz.

Okela gutxi eginda jateko ohitura duten herrialdeetan teniasiaren eragite-tasak handiak dira (Hego Amerikan, adibidez). Euskal Herrian, aldiz, gaixotasuna arraroa da.

Teniasi gehienak asintomatikoak dira. Infekzioak ez du hanturazko erantzuna sortzen, eta nahiko isila da. Horregatik, haien heste meharrean tenia handiak (batzuek 10 metroko luzera dute) dauzkaten gizabanakoek gehienetan ez dute susmatzen infektatuta daudenik. Sintomak daudenean, hauek dira ohikoenak: tripako mina, pisuaren galera, beherakoak eta jangura falta.

## Erreferentziak 
## Kanpo-estekak
Toxoplasma gondii

***Toxoplasma gondii*** toxoplasmosi gaitza eragiten duen protozoo patogenoa da. Toxoplasmosia orokorrean ez da gaitz larria, baina hainbat kasutan ondorio gaiztoak dakartza haurdun dauden emakumeengan, umekia nabarmen kaltetu baitezake. Immunitate-sistema ahula dutenengan ere toxoplasma gondiiren infekzioa arriskutsuagoa da pertsona osasuntsuengan baino.

Toxoplasmosia zoonosi bat da, katua izanik gizakia kutsatu ahal duen animaliaren bat.

Protozoo hau zelula barneko parasitoa da, eta hiru morfologia ezberdinak ditu bere bizi-zikloan:.

* ookistea: esporaren antzeko forma bat da, denbora luzez aske irauten dena ostalariarengandik kanpo; hau da ostalari berria infektatzen duena
* bradizoitoa: ostalari barnean dagoen protozooa, ugalketa motela duena. Takizoito bihurtzen da gero
* takizoitoa: infektatutako ehunetan kisteak sortzen dituen toxoplasma gondiiren forma. Mugikorra da eta ugalketa arina du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gerrako ume (argipen orria)

**Gerrako ume** izan daiteke:
* Espainiako Gerra Zibilean ebakuaturiko umeak, Gerrako umeak, eta hauen arte:
** Sobietar Batasunera joandakoei Errusiako umeak esan izan zaie.
* 1950eko hamarkadako belaunaldia edo gerrako umearena, Espainiako literatura-belaunaldia.
* Haur soldaduak, gerran parte hartzen dutenak.
* Bigarren Mundu Gerran, soldadu okupatzaile eta herrialde okupaturiko emakumeen arteko umeak, Frantzian  eta Norvegian Lebensborn elkartearen bidez jaioak.
Behi-tenia

**Behi-tenia** edo **tenia kakogabea** (*Taenia saginata*) Cestoda klaseko bizkarroi platelmintoa da. Helduak gizakien heste meharraren hasieran bizi dira eta 2 eta 5 metro arteko luzera (22 metroko espezimenak ere izan dira) dute. Txerri-teniek bezala, Teniasi izeneko gaixotasuna sortzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Txerri-tenia

**Txerri-tenia** edo **zizare-nagusia** (*Taenia solium*) Cestoda klaseko bizkarroi platelmintoa da.

2, 3 eta 8 m luze ere egin daitekeena eta kolorez zurixka da. Bi kako ilara eta lau bentosa ditu buruan. Tenia zizareak 900 segmentutaraino izan ditzake gorputzean. Ez du digestio aparaturik; zerrien hesteetan hazten da eta bere azaletik bideratzen du horietan hartzen duen hazkurria. Arrautzez ugaltzen da; horietatik sortzen diren larbak zerriaren giharretan kokatzen dira zorro itxurako puslak eratuz. Larba horiek dituen haragiak eragiten dio gizakiari teniasi gaitza.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Txakur-tenia

**Txakur-tenia** (*Echinococcus granulosus*) Cestoda klaseko bizkarroi platelmintoa da.

Heldua denean zakurraren, otsoaren eta behien hesteetan bizi izaten den tenia mota. Lau segmentu izaten ditu. Tenia mota horren larbak behien, ardien, beste hainbat belarjaleen eta, sarria ez den arren, gizakiaren zenbait organotan koka daiteke. Larba horiek giltzurrunetan eta burmuinetan kokatzen direnean ebaketaz bakarrik gal daitezke. Horiez gainera, *Taenia saginata* eta *Diphyllobothrium latum* izenekoak dira ezagunak, gizakiaren bizkarroiak direnak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ortzadar larrosa

eskuinera|thumb|250x250px|Ortzadar larrosa baten adibide bat, kolore espektralekin koloreztatuta.
thumb|375x375px|Ortzadar larrosak salmentarako.

**Ortzadar Larrosa** petaloak artifizialki tintatuta dituen larrosa bat da. Prozesua, uraren kapilaritateari esker, propietate honekin baliatuz, tinteak zurtoinetik gora igotzea lortzen da.

Prozesua nahiko sinplea da: larrosa bat hartu, bere zurtoina hainbat zatitan zatitu eta zati bakoitza koloreztatutako ura duen ontzi baten sartzen da. Aldaketa hauek direla eta, larrosak ez du asko irauten, eta denbora gitxira igertu egiten da. Beste hainbat lorek ere, orkidea batzuk edo krisantemoak adibidez, prozesu honekin kolorezta daitezke.

## Historia 
Prozesu hau duela mila urte baino gehiago ezagutzen da. Gaur egun hainbat empresak patenta nahian dabiltza. Badirudi momentuz lortu dutela egitea, baina epaitegiak erabakiko dute hau legala den edo ez.

##  Kolore konbinazioak 
Ortzadar larrosa originalak ortzadarreko 7 koloreak ditu. Gaur egun badaude aldaera tropikalak (konbinazio larrosa/gorri eta horiak dituztenak) eta baita ozeanikoak ere berde eta urdin konbinazioekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Transferentzia (argipena)

**Transferentzia** hitzak zerbait leku batetik bestera eramatea adieratzen du. Erabilera zenbait ditu:
* transferentzia, dirua banku kontu batetik bestera eramateko eragiketa;
* Eskuduntza-transferentzia, Hego Euskal Herriko politikaren kontestuan, Espainiako administrazioak Euskal Autonomia Erkidegoari eta Nafarroako Foru Komunitateari, estututuetan zor zaizkien eskuduntzen eskualdatze prozesuari eta haren negoziazioari aplikatzen zaio.
* kreditu-tranferentzia, aurrekontu batean atal bateko zenbatekoa beste atal batera eramatea;
* ekonomian, transferentzia-prezioa;
* fisikan,
** bero-tranferentzia,
** elektroi-tranferentzia;
* pedagogian, hizkuntzen ikaskuntza prozesuetan, frogatutzat ematen da, hizkuntza bat baino gehiago ikasten duten pertsonek hizkuntza batean ikasitako kontu batzuk ikasten ari diren beste hizkuntzetara transferitzeko gai direla. Izan ere, giza hizkuntza guztiek elementu asko dauzkate berdinetik.
* psikologian, transferentzia, pertsona batek beste bati inkontzienteki sentimendu, jarrera eta rolak esleitzeko prozesua, antzinako bizipenekin loturik;
* psikoanalisian, transferentzia, eriak bere haurtzaroan inguruko pertsona nagusiekiko zituen sentimenduak psikoanalistarengana zuzentzean datzan prozesua;
* ezagutzaren transferentzia, erakunde baten baitan edo erakunde batetik bestera ezagutza sortu eta zabaltzeko prozesua.
Jon Garmendia

**Jon Garmendia Martinez**, ***Txuria*** ezizenarekin ezaguna (Urnieta, 1972ko abuztuaren 27a) Izarre baserrian jaiotako gipuzkoar musika idazlea, poeta, letragilea eta zutabegilea da. 

## Ibilbidea 
Bere ibilbide luzean abesti asko idatzi eta konposatu ditu, hainbat talderentzat,  besteak beste: Etzakit, 4itzal, Sen, Esne Beltza, Berri Txarrak, Patxuko Nice, Iheskide, Estricalla, Keia, Iker Lauroba, ...  

Kazetari gisa egin izan du lan Le Journal du Pays Basqueko Mintza astekaria gidatuz. Gaur egun Gara egunkarirako kolaborazioak idazten  ditu baita iritzi zutabeak ere, astelehenero, kultura arloan nagusiki. Kazeta.eus agerkari elektronikoan ere argitaratzen ditu erreportajeak eta iritzi artikuluak. 

Kazetaritza eta komunikazio formakuntzaz gain, sukaldaritzari ere tartea eskaini zion, sukalde-buru bezala lan eginez..

## Argitalpenak 
* *Ulhaintsaren negarra.* (Elkar, 2026)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
* ‘*Ulhaintsaren negarra’, Jon Garmendiaren bidaia unibertsal bezain pertsonala*. *Naiz*. 2026.02.24
* IPARRALDEAREN ORENA: Jon Garmendia "Txuriya" elkarrizketa
Skibo gaztelua

**Skibo gaztelua** (, ) Eskoziako Highland eskualdearen iparraldean kokatzen den gaztelua da, Dornoch herrian. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Etimologia 
Eskozierazko *Sgìobail* hitzaren aldaera da eta "egurtokia" esan nahi du.

## Historia 
Skibo gazteluaren lehen aipamena 1211ko agiri batean aurkitzen da eta Caithnesseko apezpikuaren egoitza zela esaten da. Horrela jarraitu zuen 1545 urtean elizak John Grayri eman zion arte honek protestantismoaren aurka egin zezan. 1745ean Robert Grayk gaztelua errenditu behar izan zuen eta ondorengo urteetan hainbat eskutatik pasa zen.

1872an Evan Charles Sutherland-Walkerrek erosi zuen eta etxea hnditu eta inguruko lurraldea landu zuen. 1897an Andrew Carnegie industriagizon aberatsak urte sabatikoa hartu zuen eta bertan pasa zuen. Egoera txarrean zegoen eraikina baina 85.000 liberatan erosi zuen. Dena dela 2 milioi libera erabili zituen gaztelua konpondu eta handitzeko. 1.500 m² azalera zuen eraikina hartu eta 5.600 m²-tara zabaldu zuen, Loch Ospisdale aintzira egin zuen eta 18 zulotako golf zelaia ere bai.

Carnegie familiaren eskutan egon zen XX mendean eta 1982an Peter de Savary negoziogizonak erosi zuen. 2003an Ellis Short negoziogizon estatubatuarrari saldu zion 23 milioi liberaren truke.

## The Carnegie Club 
250 kide dituen talde esklusiboa da, Peter de Savaryk 1982an sortu zuena eta golf jokoari loturik dagoena. Ezkontza garrantzitsuak antolatu izan dira bere hotelean, Madonna abeslariarena (2000an) eta Robert Carlyle aktorearena (1997an) besteak beste.

## Iruditegia 

Irudi:Skibo Castle (geograph 3619425).jpg
Irudi:Skibo Castle, Nr Dornoch, Sutherland - geograph.org.uk - 737060.jpg
Irudi:Skibo Castle - geograph.org.uk - 1112147.jpg
Irudi:Rose Garden, Skibo Castle, nr Dornoch, Sutherland - geograph.org.uk - 730385.jpg
Irudi:Andrew Carnegie at Skibo 1914 - Project Gutenberg eText 17976.jpg|Andrew Carnegie (1914an)

## Kanpo estekak 
* Carnegie Clubaren webgune ofiziala
London River

***London River*** 2009ko britainiar pelikula da, Rachid Boucharebek idatzita eta zuzenduta. Ingelesez besteko film onenerako Oscarrerako izendatuta egon zen.

## Sinopsia 
2005eko uztailean, Elisabeth Sommers-ek (Blethyn), Guernseyko baserri batean bizi dena eta alarguna, eta Ousmane-k (Kouyaté), afrikar musulman frankofonoa, elkar topatzen dute Londonen. Emakumea Jane bere alabaren bila dabil, eta gizona Ali bere semea bilatzen, Londresko atentatuak eta gero. Bertan hil egin direlako beldurrez daude. Eta jakingo dute bikote moduan elkarrekin bizi zirela hiriburuko etxe batean, Frantziara bidaian joateko asmoa zeukatela, baina autobus batean hil zirela bonba bat zela-eta Tavistock Square-n.

Britainia Handian eta Frantzian errodatuta dago. Londresen, zehazki Harringay eta Finsbury Park-ean, eta bereziki Blackstock Road-en.

## Aktoreak 
* Brenda Blethyn — Elisabeth Sommers
* Sotigui Kouyaté — Ousmane
* Roschdy Zem — Landlord
* Francis Magee - Gizonezko inspektore ingelesa
* Sami Bouajila - Imam
* Roschdy Zem - Le Boucher
* Marc Baylis - Edward
* Bernard Blancan - Ouvrier forestier
* Diveen Henry — Emakumezko inspektorea

## Sariak 
Sotigui Kouyaték Zilarrezko Hartza aktorerik onenari emandako saria jaso zuen Berlinaleren 59. edizioan.

## Ikus, gainera 
* Zainketa aringarriak eta zinema

## Kanpo estekak 
* Internet Movie Database-an.
Eglinton aintzira

**Eglinton aintzira** () Eskozian dagoen aintzira artifiziala da, Kilwinning herriaren ondoan dagoena, Iparraldeko Ayrshire eskualdean.

## Historia 
1839an aipatzen da padura eremu bat bazela, sasoiaren arabera urak hartzen zuena. 1975ean presa eraiki zuten egoera kontrolatzeko.

## Iruditegia 

Irudi:Eglintoncastle5.JPG|Eglinton gazteluaren hondarrak.
Irudi:Eglintonloch1.JPG
Irudi:Eglintonloch2.JPG

## Kanpo estekak
Lamlash

**Lamlash**, , Eskozia hego-mendebaldeko udalerria da, Arran uharteko herri handiena, Iparraldeko Ayrshiren dagoena.

## Geografia 
Clydeko fiordoan kokaturik dago, Arran uhartean. Badia baten ertzean dago eta Holy uharte txikiak babesten du.

## Historia 
Indusketa arkeologikoek erakuitsi dute aurrehistoriatik populatua izan dela. Lamlash izena VI. mendeko Saint Molaise monje zeltaren izenaren aldaera da; *Molaise*, *Emolaise*, *Lemolash* eta azkenik *Lamlash*. Monje hau Holy uharteko leize batean bizi izan zen.

Gaur egungo herria XIX mendean hasi zen itxuratzen. Villa ugari eraiki ziren garai hartan eta San Jurgi eliza ere 1885-1892 artean eraiki zen. 1989tik aurrera eliza hau antzoki eta museo bihurtzeko egitasmoa landu da.

## Iruditegia 

Irudi:Scotland, Isle of Arran, Lamlash, the seafront.JPG|Kaialdea.
Irudi:Scotland, Isle of Arran, Lamlash, St. Georges church (1).JPG|San Jurgi eliza.
Irudi:Scotland, Isle of Arran, Lamlash, the seafront .JPG|Itsasertza.
Irudi:Scotland, Isle of Arran, Lamlash, Villa the Lookout.JPG|Villak.
Irudi:Holy Isle from Lamlash.jpg|Holy uhartea.

## Kanpo estekak
Cumbraes uharteak

**Cumbraes uharteak** (, ) Eskoziako mendebaldeko kostaldean dagoen uhartedi bat da, Iparraldeko Ayrshire eskualdean. Udalerri bakarra Millport da.

## Geografia 
Uharte nagusiak Cumbrae Handia eta Cumbrae Txikia dirabiak ere The Tan itsasartean banatzen dituelarik. Badaude populatu gabeko beste uharte batzuk ere, hala nola The Eileans, Castle island, The Broad islands eta Trail Isle.

## Energia 
Bi zentral nuklear daude bertan, Hunterston A eta Hunterstion B. Bigarren honen alboan haize errotak ere badaude.

## Iruditegia 

Irudi:Cathedral of the isles.jpg|Uharteetako katedrala.
Irudi:Garrison House Millport.JPG|Garrison House.
Irudi:Crawford Mausoleum, Kirkton, Millport, Greart Cumbrae.JPG|Crawford mausoleoa.
Irudi:Castleisland.jpg|Castle island.
Irudi:Lighthouse on Little Cumbrae.jpg|Cumbrae Txikiko itsasargia.
Irudi:Minnemoer Lochan, Tonnel Hill, Great Cumbrae.JPG|Minnemoer uharka.
Irudi:White bay, Great Cumbrae Island - geograph.org.uk - 661069.jpg|Badia zuria.
Irudi:Hunterston A nuclear power station.jpg|Hunterston A zentral nuklearra.

## Kanpo estekak
The Sun

***The Sun*** egunkari britainiar beteranoa da, Daily Herald ordezkatzeko 1964an sortua. Eskualdeko edizioak ditu: Glasgown (*The Scottish Sun*), Belfasten (*The Sun*) eta Dublinen (*The Irish Sun*).

Jarrera populista eta sentsazionalista nabarmena du eta egungo jabea Rupert Murdochen News Group Newspapers da.

## Editoreak 
* Sidney Jacobsen (1964–1965) (lehen *Daily Herald*ena izandakoa)
* Dick Dinsdale (1965–1969)
* Larry Lamb (1969–1972)
* Bernard Shrimsley (1972–1975)
* Larry Lamb (1975–1980)
* Kelvin MacKenzie (1981–1994)
* Stuart Higgins (1994–1998)
* David Yelland (1998–2003)
* Rebekah Wade (2003–)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Egunkariaren webgunea
Sindikatu Bertikal

**Espainiako Erakunde Sindikala** ( edo *OSE*), hizkera arruntean **sindikatu bertikal**, Espainian 1940 eta 1976 artean, frankismoaren garaian, legearen arabera, sindikatu bakarra izan zen.

Langile zein enpresariak, terminologia frankistan "ekoizle" deituak, sindikatu bertikalean kidetzeko behartuak ziren. sindikatu bertikalean infiltratu eta borroka antifrankistari ekin zioten.

Franco hil eta gero, Suárezek sindikatu bertikala desegin zuen. Hala ere, egitura mantendu eta kideek Administración Institucional de Servicios Socioprofesionales (AISS) sortu zuten sindikatu bertikalaren ondarea mantentzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Santi Belar

**Santi Belar Zubizarreta,** (Iurreta, 1965- *ib.*, 1991) bizkaitar bertsolaria izan zen.

Durangoko bertsolari eskolan ikasi zuen Lopategiren eskutik. Bertsolaria, gai jartzailea eta bertso-eskolako irakaslea izan zen. 1990 inguruan Durangoko bertsolari eskolako irakasle eta arduraduna izan zen, Durangaldeko bertsolari gazteekin lan handia egin zuen.

1992ko martxoaren 6an, arratsaldeko 17:30etan, bertso saio bat egin zen Iurretan bere oroimenez.

## Erreferentziak
Federico Bilbao

**Federico Bilbao Solozabal**, baita **Fede Bilbao** ere (Getxo, 1935ko urtarrilaren 6), futbolaria eta poeta. Atlético Bilbao futbol taldearen jokalaria izan zen. Poeta ezaguna da baita ere Bilboko zirkuluetan.

## Biografia 
22 urtekin, lesio larri baten ondorioz, kirol profesionala utzi behar izan zuen. 26 urtekin Santurtzin semiprofesional moduan aritu zen. Bere sonetoak oso baloratuak izan dira. Bilboko portuan Obren Batzordeko administratzaile bezala, Diru-bilketaren Nagusia izanik, lan egin zuen erretreta hartu arte.

## Obra 
Bere lehen poesia-liburua, Sonetos de geografía cercana, 1996an plazaratu zuen, Bilboko portuak argitaratuta. Ondoren egileak berak beste lau plazaratu zituen: *Dono mis ojos a una mujer*, *El corazón en el alba*, *Sonetos de la sombra herida*, *Paloma Blanca de la ría*. 2012an *Una palabra en el cristal* kaleratu zuen, bere sonetoen antologia. Liburu guztiak gaztelaniaz agertu dira. *Zurgai* aldizkarian ere kolaboratu izan du.

Beste generoetan ere aritu izan da, batez ere eleberrian eta ipuingintzan, baina material horiek eta baita poema asko, argitaratu gabe daude.

## Futbolaria 
Athletic Kluben zortzi denboraldi aritu zen, 1953tik 1961ra, erdilari moduan.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* Auñamendi Entziklopedian.
Iurreta Lanbide Heziketa LHII

**Iurreta Lanbide Heziketa LHII**, Iurretan dagoen irakaskuntza publikoko lanbide heziketako institutua da. Bere eginkizuna pertsonak lan mundurako prestatzea da.

Institutu hau 1978-79 ikasturtean sortu zen eta hasieran bost lanbide edo espezialitatetan prestatzen zuen ikaslegoa:
* Fabrikazio mekanikoa.
* Elektronika.
* Automozioa.
* Administraritza.
* Kimika.

Urteak igaro ahala, zenbait aldaketa gertatu dira (batxilergoa ere irakasten zen urte batzuetan zehar), eta gaur egun jorratzen diren espezialitateak honako hauek dira:

* Fabrikazio mekanikoa.
* Elektronika.
* Automozioa.
* Administraritza.
* Informatika.
* Mendekotasun-egoeran dauden pertsonentzako arreta.

Ziklo guztiak euskaraz ala elebitan ematen dira. Bizkaia mailan, lanbide heziketako ikastetxeetan zikloak euskaraz ematen aitzindari izan da institutu hau, ia sortu zenetik hasi baitzen irakasgaiak euskaraz ematen.

Ikasleek sasoian egiten dituzten ikasketa profesionaletaz gain, lan munduan aritzen diren beharginak teknologia berrietan eguneratzeko edo birziklatzeko ikasketak ere garatzen dira. Gainera, langabezian dagoen jendea lanbide berrietan trebatzen da.

## Kanpo estekak
Pépé le Moko

***Pépé le Moko*** ( ahoskatua) 1937ko Julien Duvivier frantziar zinema zuzendariaren drama erromantikoa da.

## Argumentua 
*Pépé le Moko* (*Moko* toulondar marinelen jargoizko ezizena da, okzitanierazko  "honekin" esalditik datorrena), Frantzia metropolitarretik ihes egindako ezizena duen gangster bat da. Aljerreko kasbah auzoan bizi da, poliziaren eskuetatik urrun. Baina Slimane inspektoreak bertatik atera nahi du Pépé atxilotzeko.

## Aktoreak 
* Jean Gabin - Pépé le Moko
* Gabriel Gabrio - Carlos
* Mireille Balin - Gaby Gould
* Saturnin Fabre - Grand Père
* Fernand Charpin - Régis
* Lucas Gridoux - Slimane inspektorea
* Gilbert Gil - Pierrot
* Marcel Dalio - L'Arbi
* Charles Granval - Maxime
* Gaston Modot - Jimmy
* René Bergeron - Meunier inspektorea
* Paul Escoffier - Louvain inspektore nagusia
* Roger Legris - Max
* Jean Témerson - Gravèr
* Robert Ozanne - Gendron
* Philippe Richard - Janvier
* Georges Péclet - Barsac
* Line Noro - Inès
* Fréhel - Tania
* Olga Lord - Aïcha
* Renée Carl - Tarte ama

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Juan de Orobiogoitia Agirre

**Juan Lejarzegi Orobiogoitia Agirre** Iurretan jaio zen, 1718ko irailaren 13an. Rosa de Aguirre eta Sebastián de Orobiogoitiaren semea zen. Bere testamentuan agertzen den atxikimenduaren arabera, Orobion kokatuta dagoen Orobiogoitia baserrian jaio zela ondorioztatu da. Dokumentu horretan Goiuriko Agirre baserria ere aipatzen da, bere amaren familiarena.

Peru aldera joan zen eta bere bizitza Lima hirian eman zuen, gaur egun Lima izenarekin ezagutzen dena. Ez dago hango bizipenei buruzko argibide askorik. Ezkongabea bizi izan zen. "Consulado de Lima" erakundearen aholkularia izan zen eta merkataritzan lanean dirutza handia egin zuen.

1794ko irailaren 9an zendu zen eta urriaren 4ean zabaldu zuten bere testamentua.

Gaur egun, Iurretan badago Juan Orobiogoitia izeneko bigarren hezkuntzako ikastetxe publikoa.

Orobiogoitia BHIko webgunean ikus daiteke Juan Orobiogoitiak utzitako testamenduaren transkripzio bat, Gerediaga elkarteko Jon Irazabal Agirrek testamentu horren eta ondoren sortutako fundazioen inguruan, 1996an argitaratu zuen ikerketa batean oinarrituta (Testamentua-eta gaztelaniaz daude jatorrian).

## Erreferentziak
Le Quai des brumes

***Le Quai des brumes*** 1938ko Marcel Carné frantziar zinema zuzendariaren drama erromantikoa da.

## Argumentua 
Gau lanbrotsu batean, Jean (Jean Gabin) desertorea Le Havreko porturako ibilgailu baten bila dabil. Hutsetik hasi nahian, taberna batean Nelly (Michèle Morgan), aitaordearengandik ihes egindako 17 urteko neska ezagutu du.

## Aktoreak 
* Jean Gabin: Jean
* Michel Simon: Zabel
* Michèle Morgan: Nelly
* Pierre Brasseur: Lucien
* Édouard Delmont: Panama
* Raymond Aimos: Quart Vittel
* Robert Le Vigan: margolaria
* René Génin: medikua
* Marcel Pérès: gidaria
* Léo Malet: soldadua
* Jenny Burnay: Lucienen laguna
* Roger Legris: hoteleko langilea
* Martial Rèbe: bezeroa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Aurrera Begira

**Aurrera Begira** (), Iurretako aisialdi talde bat da.

## Historia 
alt=Aurrera Begira. Sanmigeletan|thumb|Aurrera Begira. Sanmigeletan
Iurretan abade zegoen Martin Aranbarriren laguntzaz sortu zen batez ere ume eta gazteei urte osoan zehar aisialdirako eskaintza integrala eskaintzeko asmoz. Egoitza nagusia Iurretako San Migel Plazako Abade Etxeko erdiko bizitokian zuen eta solairu bakoitza zeregin desberdinetarako moldaturik zegoen.

### Formakuntza 
Begiraleen formakuntza EDE eskolaren bidez burutzen zen, bai monitore eta bai zuzendari titulua lortzeko ere. Horretarako asteburuetan egiten ziren ikastaroak eta ikastaroak bukatzean, txosten bat aurkeztu behar izaten zen helburuak lortu ahal izateko.
Horrez gain, talde barruan ere begiraleen formakuntza bilera bakoitzaren hasieran lantzen zen eta baita berariazko asteburuetan zehar ere.

### Ekintzak 
Lau motatakoak bereizten ziren: asterokoak, asteburukoak, ekintza puntualak eta udako kanpamentuak.

Asteroko ekintzak batez ere begirale bakoitzak eta bere taldeak burutzen zituzten batzarrak ziren, adinen arabera (*nagusien taldea, ertainen taldea, txikien taldea*) ekintza desberdinak burutzeko: jolasak, eztabaidak, epe luzeragorako proiektuak…

Horrez gain, asteburu batzuetan aterpetxe edo baserrietara irteerak ere antolatzen ziren, batez ere adin bereko taldearen barneko dinamikak lantzeko eta naturaz gozatzeko.

Ekintza puntualetan arrakastatsuena, udaberriko lehen larunbatean ospatzen zen Udaberriko Jaia zen, eta bertan, herrian zein inguruko mendietan ekintza desberdinak burutzen ziren.

Udako kanpamentuetan 80-100 ume inguru batzen ziren, 8 urtetik 16 urtera bitartekoak eta hamabostaldi batean begiraleek antolaturiko mendi martxak, gaubeilak eta bestelako eginkizunak izaten ziren. Aparteko garrantzia zuen kanpamentuan egiten zen batzar orokorra, egunero ume eta begiraleen artean gaiak adosteko eta arazoei konponbidea bilatzeko.

Urteetan zehar, herriari zabaldutako beste ekintza batzuen artean, ludoteka bat ere ireki zen herritarrek emandako jostailuekin. Era berean, ikasketetan zailtasunak zituzten umeei bideratutako ikastaroak ere martxan jarri ziren aldi batean.

**Udako kanpamenduak**

* 1986 Arkarai
* 1987 Altsasu
* 1988 Donemiliaga Kukula
* 1989 Huerta del Rey

* 1990 Ollo
* 1991 Bakedano
* 1992 San Roman de Cameros
* 1993 Frias

* 1994 Kanpezu (txikiak)/ GR-11 Candanchu -Belagoa (nagusiak)
* 1995 Huerta del Rey (txikiak)/ GR-11 Belagoa - Hondarribia (nagusiak)
* 1996 Ziordia (txikiak) / Urbasa ibiltaria (nagusiak)
* 1997 Picos de Europa

## Idearioa 
alt=Aurrera Begira. Begiraleak eta umeak|thumb|Aurrera Begira. Begiraleak eta umeak
Aisialdi taldearen idearioak, lau ardatz nagusi zituen:

* Herri aukera
* Fedea
* Natura
* Besteekiko konpromisoa

## Ikus,gainera 
* Aisialdi talde
* Iurreta

## Kanpo estekak
Olaburu pilota taldea

thumb|Iurretako pilota taldearen logotipoa
**Olaburu pilota taldea,** Iurretako herrian 2004an sortutako euskal pilotako klub mixtoa da. Olaburu pilota taldeak herriko Olaburu frontoitik hartu du bere izena eta azken urteetan pilotari bultzada eman dio.

## Historia 
2004ko ekainean sortutako kluba, Ikt pelota-ri erreleboa hartuz, momentu hartan Iurretan Euskal pilotaren arduraduna eta Fernando Castillo eta  Jose Javier Zumarraga "Txuma"-k zuzendutakoa zena, gurasoen batzorde batek lagunduta

Klubak hartutako erabaki onenetarikoen artean entrenamenduen ordutegiak eskola ordutegietara egokitzea izan zen.

Aurreko arduradunek utzitako ondarea aprobetxatuz, Iurretako Olaburu pilota taldea momentuan herrian dagoen kirol eskaintza zabaltzeari ekiten dio, eta horrela euskalpilotak duen eskaria betez

Emaitzak ikusita, pilota taldearen ibilbidea berehala da aintzatetsia Durangaldean eta baita Bizkaia osoan ere.

Pilota taldearen etengabeko hazkuntzak, gaur egun Bizkaian handienetariko bat izatera eraman du, 50 pilotari baino gehiagorekin, maila deberdinetan banatuta

Klubak, beste aurrepasusu batetan, emakumezkoen palako modalitatea gehitu du kluban, sei neska daudelarik gaur egun, eskola kirolean eta baita federatuan emaitza ezin hobeak lortuz.

## Klubaren filosofía 
Klubaren filosofiaren barruan nagusi da  umeak, kirolari bezala heztea, balore desberbinak bereganatuz, hala nola, errepetuz lehiatzea eta pilotan gozatzea eta ez profesionaltasunera helalaraztea.

## Antolaketa 
"Iurretako Olaburu pilota k.e." zazpi kidez osatutako batzorde batek zuzendutako kirol elkartea da. Josetxu Areitio eta Pablo Berasaluze direlarik gaur egun kirol zuzendariak, Alexis Apraiz eta Alex Arrindaren laguntzaz.

## Kanpo estekak
Szczytnicki parkea

**Szczytnicki parkea**, ofizialki eta polonieraz **Park Szczytnicki**, 100 hektarea inguruko azalerarekin Wrocław hiriko parkerik handiena eta zaharrena da. Parkeak balio dendrologiko handia du, bertan 400 zuhaitz eta zuhaixka-mota inguru baitaude.

Parkea antzinako Szczytniki herriaren inguruan kokatuta dago, Oder ibaiaren ubide zaharraren eta hurrengo kaleen artean: Wróblewski (ul. Wróblewskiego), Kopernik (ul. Kopernika), Mickiewicz (ul. Mickiewicza), Paderewski (ul. Paderewskiego) eta Różycki (ul. Różyckiego).

Bertako erakargune nagusia Japoniar Lorategia da. Lorategia 1909 eta 1912 urteen bitartean eraiki zuten Fritz von Hochberg kondearen ekimenez eta Mankichi Arai japoniar lorazainaren diseinuari jarraiki.

## Ikus, gainera 
* Wrocławeko Japoniar Lorategia

## Kanpo estekak 
*  Wroclaw.pl: *Szczytnicki Park (Park Szczytnicki) with the Japanese Garden (Ogród Japoński)*
Serafin Arantzeta

**Serafín Aranzeta Leibar** (Oromiño, Iurreta, 1899- Dima, 1975), bizkaitar trikitilaria izan zen.

## Biografia 
Oromiñoko San Markon kokatuta dagoen Orobiourrutia Goikoa baserrian jaio zen 1899. urtean eta 1975ean hil. "Kamiñeru" ezizenarekin ezaguna zen, beste dokumentu batzuetan "Oromiño" goitizena ere agertzen delarik. Bere arreba Anttoni panderojolea zen eta batera ibili ziren herriz herri. Bere jaoiotetxekoak "Sakristauenekuek" bezala ezagutzen dira, belaunaldiz belaunaldi ondoan kokatuta dagoen San Markoren ermitako giltzak gordetzen baitituzte.

## Kanpo estekak 
# Soinuaren hotsak. Argazkiak.
# https://web.archive.org/web/20151222173623/http://www.trikimailua.com/prentsa/pdf/2004/2004-10-03deia-081.pdf
# http://txokomusikala.blogspot.com.es/2011/08/serafin-aranzeta-oromino.html
# https://web.archive.org/web/20151222075824/http://www.iurreta.net/eu-ES/Albisteak/Documents/TRIKITIXA%20EGUNA.pdf
# https://web.archive.org/web/20170703055212/http://www.badok.eus/historia/trikitixa-baserritik-kalera/
# https://web.archive.org/web/20220407180122/http://www.berria.eus/paperekoa/1586/034/003/2011-06-02/jose_jabier_abasolo_tilio_omenduko_dute_etzi_euskal_herriko_tr
# https://web.archive.org/web/20151222163931/http://www.euskomedia.org/PDFAnlt//jentil/14/14089109.pdf
# https://web.archive.org/web/20160324201831/http://trikitixa.net/?page_id=58
Cinnamon

**Cinnamon** GTK+ 3 erabiliz sortutako mahaigain ingurunea da. Lehen argitalpena 2011an izan zen.

### Bertsioak 
## Kanpo estekak 
*  Cinnamon-en webgune ofiziala
MATE

**MATE** mahaigain ingurune bat da. GNOME 2ren fork bat da. Izena Hego Amerikako mate infusiotik dator, izen bereko landarearekin egiten dena.

## Historia 
2011ko apirilean GNOME 3 argitaratzean eztabaida piztu zen, erabiltzaile batzuek ez baitzuten gustuko GNOMEk hartutako bidea. Argentinar batek GNOME 2ren fork bat egin eta MATE proiektua sortu zuen orduan.

## Software osagaiak 
MATE proiektuak GNOMEren hainbat aplikazioren fork-ak sortu ditu. Aplikazio berri gehienek gaztelaniazko izenak dituzte:

* Caja (kaxa) - Fitxategi kudeatzailea (Nautilus ordezkatzeko)
* Pluma (luma) - Testu editorea (Gedit ordezkatzeko)
* Eye of MATE (MATEren begia) - Irudi ikustailea (Eye of GNOME ordezkatzeko)
* Atril (kantorea) - Dokumentu ikustailea (Evince ordezkatzeko)
* Engrampa - Artxibo kudeatzailea (File Roller ordezkatzeko)
* MATE terminala - Terminal emuladorea (GNOME terminala ordezkatzeko)
* Marco (markoa) - Leiho kudeatzailea (Metacity ordezkatzeko)
* Mozo (zerbitzaria) - Menuko elementuen editorea (Alacarte ordezkatzeko)

## Bertsioak 
## Kanpo estekak 
*  MATEren webgune ofiziala
Das Cabinet des Dr. Caligari

***Das Cabinet des Dr. Caligari*** Robert Wienek 1920an egindako film mutua da, Hans Janowitz eta Carl Mayerrek idatzia, Alemaniako Espresionismoaren adierazle nagusia dena.

## Argumentua 
Hipnotista ero batek (Werner Krauss) somnanbulu (Conrad Veidt) bat krimenak egiteko erabiltzen du.

## Aktoreak 
* Werner Krauß: Dr. Caligari
* Conrad Veidt: Cesare
* Friedrich Feher: Francis
* Lil Dagover: Jane
* Hans Heinrich von Twardowski: Alan
* Rudolf Lettinger: Dr. Olsen
* Hans Lanser-Ludolff: agurea
* Henri Peters-Arnolds: doktore gaztea
* Ludwig Rex: kriminala
* Elsa Wagner: andrea

## Kanpo estekak 
*  Filma IMDB atarian
Pueblo (egunkaria)

***Pueblo*** espainiar egunkaria frankista izan zen, sindikatu bertikalen eskuetan zegoena.

Bere garaiko egunkaririk salduenetariko bat izan zen (200.000 ale ere saldu zituen) eta, gehienetan, gertaerak eta kirolak baino ez zituen ematen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bakartze (argipena)

**Bakartze** hitzak adiera zenbait ditu:
* gizarte bakartzea, pertsona bat gizarte ingurunetik urrundu eta gizarte harremanak bakantzen joaten denean gertatzen den egoera pertsonala da;
* kartzelan, bakartzea, preso bati beste presoekiko eta kanpoko pertsonekiko harremana eragozten don kartzelako erregimena.
El Alcázar

***El Alcázar*** espainiar eskuin muturreko egunkaria izan zen. Víctor Martínez Simancasek 1936an sortu zuen Toledoko alkazarreko setioan.

Hasierako muturreko falangismotik eskuin moderatura pasa zen, batez ere 1963an José Luis Cebrián zuzendari bilakatu zenean. Hala ere, 1968an Movimiento Nacionalek bereganatu eta lehenengo lepotik izan zuen burua. 1988an itxi zuten, alerik saltzen ez zuenez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Klinamen

**Klinamena** epikureismoan atomoen mugimendua deskribatzen duen teoria da. Epikuroarrek Demokrito eta beste atomisten teoriak onartu zituzten, baina atomistek atomoak zuzen bati jarraiki eta era deterministan mugitzen zirela zioten bitartean, Epikurok atomoak une batzuetan euren ibilbidetik zoriz desbideratu eta elkarrekin talka egiten zutela baieztatu zuen. Horrela, Epikurok erabakimen askearekin bateragarria zen baldintza fisikoa ezarri zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Der müde Tod

***Der müde Tod*** Fritz Langek 1921ean sorturiko filma da. Film mutua da.

## Argumentua 
Bikote batek ostatu batean ezezagun bat (Bernhard Goetzke) ezagutzen du. Senargaia (Walter Janssen) desagertu eta emaztegaia (Lil Dagover) bere bila joango da Heriotzak eraman zuela jakin arte. Heriotzak hiru kandela emango ditu, horietako bat salbatzeko gai bada, senargaia itzuliko dio.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Filma IMDB atarian
Flash (argazkilaritza)

thumb|Flash elektroniko bat
**Flash** inguruneko argia nahikoa ez denean, argazkia ateratzeko adina argi ematen duen tresna da. 1887an egin zen lehenengo flasha, argazkiak ateratzeko argia magnesio hautsaren bidez lortzen zuena. Gaur egun magnesio flashak eta elektronikoak erabiltzen dira, flash elektronikoa batez ere, lastertasun handiagoko argazkiak ateratzeko aukera ematen duelako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eglinton gaztelua

**Eglinton gaztelua** () Eskoziako Kilwinning herrian dagoen gaztelua da, Iparraldeko Ayrshire eskualdean.

## Historia 
thumb|ezkerrera|250px|Eglinton gaztelua 1920ko hamarkadan.
Aintzina Eglintongo Earlen lurraldea izan zen, Montgomery klanaren barnean zeudenak) eta hauek eraiki zuten gazteluari su eman zion Glencairngo Earlak 1528an.

Gaur egungo gaztelua 1797 eta 1802 artean eraiki zuen Eglintongo 12. Earlak. Gaztelu handia zen, 30 metrotako altuera zuen dorre zilindriko nagusia eta 21 metrotako albo dorrewak zituen. Culzean gazteluaren ondoren Eskoziako bigarrena zen handitasun eta itxuran.

Gazteluak bere mantenimendurako diru kopuru handia eskatzen zuenez familiaren dirusarrerek ezin zuten berdindu eta 1925ean bertan behera utzia izan zen. 1926an teilatua kendu zioten eta bertan zegoen beruna saldu. Bigarren Mundu Gerra garaian armadak praktikak egiteko erabili zuen eta eraikinak kalte handiak jasan zituen. 1973an eraikina zatitu eta dorre nagusia eta hormaren bat baino ez zen salbatu.

## Eglinton parkea 
1970 hamarkadan inguruko lurraldea parke bihurtu zen. Gaur egun Ayrshire guztiko erakargarri turistiko handienetakoa da. Stevensoneko hondartzako hareazko dunan ikusgarriak dira eta Eglinton aintzira ere eraiki zen 1975ean.

## Iruditegia 

Irudi:Eglinton Castle in 1930s.jpg|1930 hamarkadan.
Irudi:Eglintoncastle1.JPG
Irudi:Eglintoncastle4.JPG
Irudi:Montgomerycrest1.JPG
Irudi:Earls of Eglinton and Winton, the Setons.JPG
Irudi:Eglinton Castle, Ayrshire - geograph.org.uk - 164563.jpg
Irudi:Eglintontournamentbridge.JPG
Irudi:Dunes - geograph.org.uk - 64810.jpg|Stevensoneko dunak.
Irudi:Loch - geograph.org.uk - 100885.jpg|Eglinton aintzira.

## Kanpo estekak
McLean museoa

**MacLean museoa** () Eskoziako Greenock herrian dagoen arte museo bat da, Inverclyde eskualdean. Izen ofiziala *McLean Museum and Art Gallery* du. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Historia 
Greenock Philosophical Society-ren bildumak hartzeko 1816 urtean Greenockeko liburutegia erabili zen baina eraikin berria behar zela ikusita 1863an eraikin berria altxatzea erabaki zuen James McLean merkatari aberatsak. Eraikin honek 1876ko azaroaren 3an ireki zituen ateak.

## Erakusketak 
* James Watt injeniariaren inguruko itemak
* Herakleopolis Magnako momiagintza
* Eskoziar eta Britainiar sortzaileen artelanak.

## Iruditegia 

Irudi:Watt Museum and Library, Greenock - geograph.org.uk - 1395278.jpg
Irudi:McLean Museum and Art Gallery - geograph.org.uk - 322507.jpg|James Watten lurrunmakina.
Irudi:Steam engine, McLean Museum, Greenock - geograph.org.uk - 368979.jpg|James Watten lurrunmakina.
Irudi:Briton Rivière - A Saint, from the 'Jackdaw of Rheims'.jpg|Briton Rivière.

## Kanpo estekak 
* Museums Galleries of Scotland erakundearen webgunea
Flashback

zineman eta komikietan tartekatutako sekuentzia edo sekuentzia katea da, denboraz lehenagoko gertaerak azaltzen dituena,  eta kronologia nagusira azkar itzultzen dena. Denboraz lehenagoko kontaera luze eta zabal egiten bada berriz, *racconto* dela esaten da. Literaturan, analepsi da pareko kontzeptua.

Oso teknika erabilia da: Clint Eastwoodek *Flags of Our Fathers* edo David Leanek *Doctor Zhivago* filmetan; eta telebistan, *Lost*, *Fringe*, *How I Met Your Mother* edo *American Horror Story* telesailetan.

## Ikus, gainera 
* Analepsi
* Racconto

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Hudsucker Proxy

***The Hudsucker Proxy*** (euskaraz *Hudsuckerreko ordezkaria*) 1994ko Joel eta Ethan Coen estatubatuar zinema zuzendari eta ekoizleek zuzendu eta ekoiztu, eta Sam Raimirekin batera idatzitako komedia filma bat da. Tim Robbins, Jennifer Jason Leigh eta Paul Newman aktoreek antzeztu zuten.

1994ko martxoaren 11an Sundanceko Zinemaldian estreinatua izan zen.

## Argumentua 
1958ko abendua, New York. Hudsucker Industries enpresaren sortzaile eta enpresaburuak (Charles Durning) bere buruaz beste egiten duenean, Sidney J. Mussburger (Paul Newman) zakarra buru dutela akziodun guztiak ados jarri eta ahalik eta onura gehien lortzeko egitasmo bat gauzatuko dute: Zuzendaritzan erabat manipulagarria den txepel bat ipintzea. Aukeratua orduantxe Indianatik ailegatu eta enpresan lanean hasi den izaera xaloa duela dirudien Norville Barnes (Tim Robbins) langilea izango da. Dena erraza dirudi baina une horretantxe Amy Archer (Jennifer Jason Leigh) agertuko da.

## Aktoreak 
* Tim Robbins: Norville Barnes
* Jennifer Jason Leigh: Amy Archer
* Paul Newman: Sidney J. Mussburger
* Jim True: Buzz, igogailuzaina
* Bill Cobbs: Moses, erlojuaren gizona
* Harry Bugin: Aloysius, Mussburger enpresako espioia
* Bruce Campbell: Smitty, Argus aldizkariko kazetaria
* John Mahoney: Argus, argitaratzaile nagusia
* Charles Durning: Waring Hudsucker
* Patrick Cranshaw: Antzinako sailkatzailea
* Anna Nicole Smith: Za-Za
* Steve Buscemi: Beatnik tabernaria
* Sam Raimi: Hudsucker enpresako buruargia
* Jon Polito: Bumstead jauna
* John Goodman: Karl Mundt, aurkezlea
* Ian McKellen: Mob crowd member (krediturik gabe)

## Kanpo estekak 
* *The Hudsucker Proxy* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *The Hudsucker Proxy* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Et Dieu… créa la femme

***Et Dieu… créa la femme*** (Euskaraz, "eta Jainkoak... emakumea sortu zuen")1968ko Roger Vadim frantziar zinema zuzendariaren film dramatikoa da, Brigitte Bardot sex symbol bilakatu zuena.

## Argumentua 
Juliette umezurtzak Saint-Tropezko gizonen bihotzak txikitzen ditu. Hiru gizon neskatoaren amodioa lortzeko borrokatuko dute.

## Aktoreak 
* Brigitte Bardot: Juliette Hardy
* Curd Jürgens: Éric Carradine
* Jean-Louis Trintignant: Michel Tardieu
* Marie Glory: Mme. Tardieu
* Georges Poujouly: Christian Tardieu
* Christian Marquand: Antoine Tardieu
* Jane Marken: Madame Morin
* Jean Tissier: M. Vigier-Lefranc
* Isabelle Corey: Lucienne
* Jacqueline Ventura: Mme Vigier-Lefranc
* Jacques Ciron: Éricen idazkaria
* Paul Faivre: M. Morin
* Jany Mourey: zuzendaria
* Philippe Grenier: Perri
* Jean Lefebvre: dantzaria
* Leopoldo Francés: dantzaria
* Jean Toscano: René

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Filmaren IMDBko fitxa irakurgai