June Downey

**June Etta Downey** (Laramie-n (Wyoming), 1875eko uztailaren 13a - Trenton, 1932ko urriaren 11) estatubatuar psikologo bat izan zen, nortasuna eta idazketa aztertu zituena.  Downeyk zazpi liburu eta hirurogeita hamar artikulu baino gehiago idatzi zituen bere bizitzan zehar. Lan horretan sartuta, Downeyk Borondatearen eta Izaeraren Test Indibiduala garatu zuen. Pertsonaia-ezaugarriak gaitasun intelektualetik bereizita ebaluatzeko lehenengo probetako bat izan zen, eta interpretaziorako metodo psikografikoak erabiltzen lehena. 

Argitaratutako lan ugariez gain, Downeyk ospe handiko hainbat postu bete zituen. Wyomingeko Unibertsitateko Psikologia eta Filosofia Departamentuko buru izan zen, eta, hori egitean, estatuko unibertsitate batean zuzendaritza-postu bat bete zuen lehen emakumea izan zen. Ameriketako Estatu Batuetako Psikologia Elkarteko Kontseiluko kide izendatu zuten, Psikologo Esperimentalen Elkarteko kide, eta *Fellow of the American Association for the Advancement of Science* izan zen*.*

## Biografia 
### Bizitzako lehen urteak 
June Etta Downey Laramie-n (Wyoming) jaio zen, Stephen Wheeler Downey eta Evangeline Owenen bederatzi seme-alabetatik bigarrena. Aita Batasuneko Armadako koronela eta Wyomingeko Unibertsitatearen sortzaileetako bat zen, eta neba gaztea, Sheridan Downey, Estatu Batuetako senatari izan zen Kalifornian 1938 eta 1950 artean. Laramieko eskola publikoetan eta Wyomingeko Unibertsitateko prestakuntza eskolan ikasi ondoren, unibertsitatean sartu zen grezieraz eta latinez espezializatzeko. 

Downeyk Edward B. Titchenerrekin jarraitu zuen psikologia esperimentalean hezten. 1905ean Wyoming Unibertsitatera itzuli zen filosofia irakasle gisa. Downeyren ikerketak irudi eta estetika gaietan zentratu ziren eta teorian baino gehiago, ikerketa esperimentaletan kontzentratu ziren. Downey ez zen inoiz ezkondu, eta ez zuen seme-alabarik izan.

1919an, Downeyk Downeyren norbanakoaren borondatearen izaeraren froga garatu zuen. Proba hori nortasunaren psikologiari egin zion ekarpenik handienetakoa izan zen, eta nortasunaren lehen inbentarioetako bat izan zen. Frogak idazketan oinarrituta neurtu zuen nortasuna. 10 proba txikiago zituen, konbinatuta, bakoitzaren "borondate gaitasuna" adierazten zuen guztizko puntuazioan kalkula zitezkeenak. Downeyren borondate eta izaera froga indibiduala hiru nortasun mota irudikatzeko antolatu zen. Hiru nortasun motak *gatilu azkarrekoa*, oldartsua eta azkarra dena, tipo *burutsua*, zehatza eta erabakigarria, eta tipo *doia*, geldoa eta gogoetatsua dena izan ziren.
* *Control Process in Modified Handwriting: An Experimental Study* izenburuko mintzaldia. Artikulu honetan idazketaren eta izaeraren edo nortasunaren arteko harremana aztertu zuen.
* *Imaginal Reaction to Poetry* 1911n argitaratua.
* *Graphology and the Psychology of Handwriting* 1919an argitaratua.
* 1922an argitaratutako *Plots and Personalities* The Century Company editoreak liburu hau "inoiz argitaratu duten libururik arraroena" bezala deskribatu zuen.
* 1923an argitaratutako *The Will-temperament and its Testing.* 
* 1927an argitaratutako *The Kingdom of the Mind.*
* *Creative Imagination: Studies in the psychology of literature,* 1929an argitaratuta.

## Sariak eta aintzatespenak 
Familiako kideek June Etta Downey Funtsa Psikologian ezarri zuten, katedrak babesteko, June E. Downey Mintegi Aretoa zaharberritzeko eta emakumeei laguntzeko Wyoming Unibertsitateko Psikologia Sailean. 

Wyomingeko Unibertsitateak ere ohoratzen du, bere izena daraman brontzezko plaka bat baitu, "Alma Mater" berak idatzitako abestiaren erabilerarekin, eta bere izena daraman eraikin bat du.

## Erreferentziak