open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Toni Negri

**Antonio Negri** (Padua, 1933ko abuztuaren 1a - Paris, 2023ko abenduaren 16a), gehienetan **Toni Negri** deitua, italiar politikari, irakasle eta filosofo komunista bat izan zen. Italiako mugimendu autonomoaren sustatzaile nagusietako bat izan zen 1970eko hamarkadan. Aldo Moro italiar politikariaren bahiketa eta hilketan parte hartzeagatik hainbat urtez kartzelatua izan zen. Aske geratu ondoren, berriz ere kartzelatua izan zen Italian, Frantzian erbesteratuta bizi ondoren, ezkerreko mugimendu erradikaletan parte hartzeagatik. 2000ko hamarkadan egungo sistema kapitalista globalaren kritika egiten duten *Imperio* (Inperio) eta *Moltitudine* (Jendetza) lanak plazaratu zituen.

## Kanpo estekak
Switch (INXSen musika bilduma)

***Switch*** INXS australiar musika taldearen 11. estudioko kantu bilduma da, lehena Michael Hutchence abeslaria hil zenetik eta honen ordezkoa J. D. Fortunek hartu zuenetik. 2005eko irailak 29an kaleratu zen.

## Kantuak 
# "Devil's Party" (Andrew Farriss, J.D. Fortune)&nbsp;– 3:25
# "Pretty Vegas" (Music: A. Farriss; Lyrics: Fortune, Marty Casey, Jordis Unga)&nbsp;– 3:25
# "Afterglow" (A. Farriss, Desmond Child)&nbsp;– 4:08
# "Hot Girls" (A. Farriss, Guy Chambers, The Matrix)&nbsp;– 3:30
# "Perfect Strangers" (Garry Gary Beers, Tony Bruno, The Matrix, Shelly Peiken)&nbsp;– 4:12
# "Remember Who's Your Man" (A. Farriss, Gregg Alexander, Annie Roboff)&nbsp;– 3:28
# "Hungry" (A. Farriss)&nbsp;– 4:47
# "Never Let You Go" (Jon Farriss, Fortune)&nbsp;– 4:18
# "Like It or Not" (Kirk Pengilly, Hughie Murray)&nbsp;– 3:44
# "Us" (A. Farriss, Chambers)&nbsp;– 4:07
# "God's Top Ten" (A. Farriss)&nbsp;– 4:54

## Singleak 
* "Pretty Vegas"
* "Afterglow"
* "Devil's Party"
* "Perfect Strangers" (Australian egina)
* "God's Top Ten" (Poloniar promozioko singlea)

## Balorazioa 
* Allmusic: 5 izarretik 3.
* BBC: 5 izarretik 3
* The Boston Phoenix: 5 izarretik 1 eta erdi
* Entertainment Weeklyk: C-
* PopMattersek: 10 izarretik 5
* The Sydney Morning Heraldek: (Negatiboa)
* Toronto Sunek: 5 izarretik 3 eta erdi.

## Kanpo estekak
Nasdaq 100 Index

thumb|NASDAQ-100
**Nasdaq 100 Index** (Nasdaq 100 Indizea), soilik **Nasdaq 100** bezala ere ezaguna, Nasdaq Stock Marketen zerrendaratuta dauden eta New Yorkeko Burtsan izena emanda dauden merkataritza minorista eta maiorista, telekomunikazio eta software eta hardware enpresak barne indurstriaren sektoreko enpresarik garrantzitsuenen 100 baloreak biltzen dituen Ameriketako Estatu Batuetako burtsa indize bat da. Indize honetan estatubatuar enpresak zein nazioartekoak egon daitezke.

Nasdaq 100aren adierazle nagusia Nasdaq 100 Indexa da.

Indize honetan ez da finantza balorerik agertzen, inbertsio konpainiak barne, S&P 500 bezalako beste indize batzuetatik bereizten duena.

Nasdaq 100 NDX100 bezala laburtzen da. Bere etorkizuna Chicagoko Burtsan (Chicago Boat of Trade) negoziatzen da. Bere etorkizunak, ND bezala laburtuak, eta NQ bezala laburtutako bere mini bertsioa, Chicagoko Burtsan gehien negoziatutako etorkizunetako batzuk dira.

Ez da Nasdaq Composite indizearekin nahastu behar, Nasdaq merkatuko enpresa guztiak hartzen dituena.

## Historia 
Indize hau 1985eko urtarrilean merkaturatu zen.

## Osaketa 
Indizearen osaketa urtero berrikusten da: urriko ixte prezioa hartuz ranking bat egiten da, eta abendu hasieran abenduko hirugarren ostiralean ziurrak diren aldaketak iragartzen dira.

2006ko abenduraino eguneratutako Nasdaq 100eko enpresa zerrenda ordena alfabetikoan.

## Kanpo estekak
Shortland uharteak

**Shortland Uharteak** Salomon uharteen mendabaldeko probintziako uhartedi bat da. 6.92°S 155.88°E koordenatuetan dago,Papua Ginea Berriko Bougainville uhartetik gertu; hau da, lurraldearen ipar-mendebaldeko muturrean. Uharterik handiena Shortland irla da. Beste batzuk daude, hala nola: Ovau, Pirumeri, Magusaiai, Fauro eta Ballale Uharteak. Uharteok japoniarrek okupatu zituzten Bigarren Mundu Gerran eta hondoratutako hegazkin eta ontzi asko daude haien uretan.

Alemaniak 1900. urtera arte uharteen gaineko subiranotasunaren erreklamazioa egin zuen.

## Kanpo estekak
Ortopedia

**Ortopedia** lokomozio-aparatuaren arazo eta gaitzez arduratzen den espezialitate medikoa da, kirurgia baliatuz (protesiak txertatuz, esaterako) nahiz disfuntzio bat zuzentzeko ortesiak erabiliz.

## Kanpo estekak
Burko

thumb|220px|**Burkoen** gainean lo.

**Burkoa** edo **bururdia** burua eta gorputzaren beste zenbait atal jartzeko kuxina da, gehienetan ohean erabiltzen dena, erosoago egon eta atsedena hobeto hartzeko. 

Ohean, burua bertan jartzeko ipintzen den zaku modukoa, itxia eta zapala, gai bigunez betea. 

Badira burko ortopedikoak, hezurdura, giharrak eta artikulazioak babestu eta horien gaitzak arintzeko erabiltzen direnak.

## Historia 
Animaliak, gizakiak barne, garatu egin ziren, zurezko eta harrizko habietan objektu bizigabeak erabiliz burko gisa. Noizbait, duela 5 eta 23 milioi urte bitartean, tximino zuhaizti handiak lotarako plataformak eraikitzen hasi ziren, egurrezko burkoak barne, beren loa hobetzeko.

### Mesopotamia eta antzinako Egipto 
Giza tresna modernoaren lehen erabilera Mesopotamiako zibilizazioetan erregistratu zen, K.a. 7.000 urte inguruan. Garai hartan, aberatsek bakarrik erabiltzen zituzten burukoak. Burkoen kopuruak estatusa sinbolizatzen zuen, eta, beraz, zenbat eta burko gehiago izan, orduan eta aberastasun handiagoa zegoen. Erosotasunerako ez ezik, lo zeuden bitartean zomorroak eta intsektuak iletik, ahotik, sudurretik eta belarrietatik kanpo mantentzeko ere erabiltzen zen burukoa[4].

Burkoaren erabilera antzinako Egiptoko momia eta hilobiekin lotu izan da 11. dinastian, K. a. 2055-1985. Antzinako Egiptoko burkoak zurezko edo harrizko buru-euskarriak ziren. Burko hauek, batez ere, hildakoen buruen azpian jarriz erabiltzen ziren, gizaki baten burua bizitzaren esentziatzat hartzen baitzen eta , hortaz sakratua. Goi mailako pertsonek bakarrik izaten zituzten burko bigunagoak; hala ere, klase sozial guztiek erabil zezaketen burko motaren bat lo egiten zutenean, oheratzen zirenean edo esertzen zirenean laguntza emateko. Antzinako Europako jendea burkoak erabiltzen hasi zen elizara zihoanean, otoitz egiten zuen bitartean belaunikatzeko eta liburu sakratuak gainean jartzeko. Gainera, erromatarrek eta greziarrek burkoak erabiltzen zituzten hildakoen buru azpian jarriz, antzinako egiptoarrek egiten zuten bezala.9 Zeramikazko burkoak bihurtu ziren ezagunenak.9 Zeramikazko burkoen erabilera 581 eta 618 artean agertu zen lehen aldiz Sui dinastian, eta masa-ekoizpena 618 eta 907 bitartean agertu zen Tang dinastian,  kuxin mota bereiz daitezke:

* Zuntzezkoak, ohikoenak.
* Lumazkoa. Hegazti-lumek osatzen dute, oro har antzara-lumek.
* Latexezkoa.
* Memory foam.

Formaren arabera, honako hauek bereiz daitezke:

* Tradizionala. Burko tradizionala pieza estu eta luzea da.
* Tximeleta zerbikala. Tximeleta itxura du eta zerbikaletako gaitzak dituzten pertsonentzat egokia dela dirudi.
* Zerbikala. Eredu laburra da, forma ahurra du eta gainazalean irtenguneak ditu, eta badirudi zerbikaletako arazoak dituzten pertsonentzat ere badela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pierre Urte

[thumb|274x274px|Pierre Urteren literatur-ibilbidea Patri Urkizuren ahotan ([Euskal Herriko Ahotsak|Ahotsak proiekturako)]]
thumb|Pierre Urtek bibliaz egin zuen itzulpenaren 1894ko argitalpenaren azala
**Pierre Urte** (bere garaian, frantsesezko grafiaz, '''Pierre d'Urte'*), (Donibane Lohizune, Lapurdi, 1664ko urtarrilaren 2 &ndash; Londres, Ingalaterra, 1725-30) euskal idazlea eta apaiza izan zen.

## Bizitza 
Erlijioz katolikoa zen, baina kalbinista egin eta erbestera alde egin behar izan zuen. Londresa joan zen. Han, John Chamberlayne eta David Wilkins hizkuntzalariekin harremanak izan zituen. Hiru liburu idatzi zituen, baina ez zuen, bizi zela, argitaratzerik izan. 1894an, Dodgsonek antolatuta, argitaratu zen lehena, *The Earliest Translation of the Old Testament into the Basque Language* (Biblia Saindua. Testament Çaharra eta Berria) izenburupean. Bibliaren Genesia (Ethorquia) eta Exodoaren (Ilkhitcea) zati bat bakarrik itzuli zituen. 1895an, *Websterrek* *Dictionarium Latino-Cantabricum* euskara-latina hiztegi amaitu gabea argitaratu zion, «quizá por el mismo excesivo detalle con que lo concibió y quiso realizarlo, no comprende más que las tres primeras letras» (Mitxelena 1960, 90. or.). 1896ean, *Grammaire Cantabrique Basque* beste lana argitaratu zion ere.

## Lanak 
* *Biblia Saindua. Testament Çaharra eta Berria.* (Londres, 1894). Liburua digitalizaturik ikus Gallica-n.

* *Le dictionnaire latin-basque* (Baiona, 1895). Liburua digitalizaturik ikus Gallica-n.

* thumb|Pierre Urten latin-euskara hiztegiaren 1895eko argitalpenaren azala*Grammaire Cantabrique basque'' (Toulouse, 1896). Liburua digitalizaturik ikus Gallica-n.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Lapurdiko idazleak
* Euskal hiztegien zerrenda

## Kanpo loturak 
*  Pierre Urte Literaturaren Zubitegian
* "Gramaire Cantabrique" on-line (EMD - Sancho el Sabio Fundazioa)
* "Dictionarium Latino-Cantabricum" on-line (EMD - Sancho el Sabio Fundazioa)
Erdialdeko probintzia (Salomon Uharteak)

**Probintzia Zentrala**, Salomon uharteetako probintzia bat da. Probintzia hartan, Russell Uharteak, Nggela uharteak (edo Florida Uharteak) eta Savo Uhartea daude. 615&nbsp;km² azalera dauka eta 1999an 21.577 biztanle zituen. Probintziaren hiriburua Tulagi da.

## Uharteak 
* Aeaun
* Mbanika
* Nggela uharteak
* Russell Uharteak
* Savo
* Tulagi

## Kanpo estekak
Irrati (argipena)

**Irrati** terminoak erabilera zenbait ditu:

* irratia, irrati-uhinen bidezko telekomunikazioa;
* irratia, irratiaren teknologian oinarritzen den hedabidea;
* irrati-uhina, uhin elektromagnetiko mota bat;
* irrati-hargailua, irrati-uhinak jaso eta entzuteko gailua;
* irrati-kasetea, etxeko gailu elektronikoa, irratia eta kaseteak entzun eta kaseteak grabatzeko erabiltzen dena.
1661 Granule

**1661 Granule** asteroide gerrikoan aurkitutako 1661. asteroidearen izena da. 1916ko martxoak 31n aurkitu zuen Max Wolfek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1916 FA** zen. Bere izena Edward Gallek aurkitutako linfozito mota bat den Gallen granuluagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1662 Hoffmann

**1662 Hoffmann** asteroide gerrikoan aurkitutako 1662. asteroidearen izena da. 1923ko irailak 11n aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **A923 RB** zen.

## Kanpo estekak
1663 van den Bos

**1663 van den Bos** asteroide gerrikoan aurkitutako 1663. asteroidearen izena da. 1926ko abuztuak 4an aurkitu zuen Harry Edwin Woodek Johannesburgotik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1926 PE** zen. Bere izena Willem Hendrik van den Bosengatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1664 Felix

**1664 Felix** asteroide gerrikoan aurkitutako 1664. asteroidearen izena da. 1929ko otsailak 4an aurkitu zuen Eugène Delportek Uccletik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1929 CD** zen. Bere izena Felix Timmermansengatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Eugène Delporte

**Eugène Joseph Delporte** (Jodoigne, 1882ko urtarrilak 10-1955eko urriak 19) belgikar astronomo bat izan zen.

## Aurkikuntzak 
Hirurogeitasei asteroide aurkitu zituen. Horien artean nabarmenenetako batzuk 1221 Amor (Amor familiari izena ematen diona) eta Apolo familiakoa den 2101 Adonis dira. Zenbait kometa aurkitu edo elkarraurkitu zituen, horien artean 57P/du Toit-Neujmin-Delporte aldikako kometa. Belgikako Errege Behatokian lan egin zuen, Uccle hirian (hiri honen omenez deitua izan zelarik 1276 Ucclia asteroidea).

1930ean konstelazioen arteko egungo mugak finkatu zituen B1875.0 garaiko igoera zuzena eta deklinazio lerroetan zehar.

Ilargiko Delporte kraterra bere omenez izendatu zen.
1980ko Andaluziako Itzulia

**1980ko Andaluziako Itzulia** txirrindularitza itzuli honen 26. edizioa izan zen. 1980ko otsailak 5 eta 10 artean ospatu zen sarrerako bat eta horietako bat bikoitza izan zen 5 etapatan banatutako 720 kilometroko ibilbidea eginez. Elchen hasi eta Rondan amaitu zen.

72 txirrindularik parte hartu zuten 9 taldetan banatuta, proba soilik 37k amaitu zutelarik.

Garailea Daniel Willens izan zen, proba, batez beste, 34,777 kilometro orduko abiaduran bete zuena. Puntukako sailkapena Pierino Gavazzirentzat izan zen, mendikoa Juan José Quintanilla gipuzkoarrarentzat, tarteko helmugena Domingo Muñozentzat eta taldekakoa Tekarentzat.

## Etapak 
## Sailkapen nagusia 
|}

## Kanpo estekak
Sarrià

**Sarrià** Kataluniako Bartzelona hiriburuan dagoen Sarrià-Sant Gervasi barrutiko auzo bat da. 2009an 23.802 biztanle zituen. Jada X. mendean udalerri gisa bere aipamenak bazeuden, 1921an Bartzelona hirira auzo gisa gehitu zelarik, nahiz eta garai hartan sarriàr asko elkartze honen aurka egon.

Sarrià auzoa eremu hauetan banaturi dago: Sarrià Vell, Santa Amèlia, Can Ponsic-Caputxins, Sagrat Cor-Can Caralleu eta Can Pomaret-Peu del Funicular.

Antzinako udalerria nekazari herria zen, bertako jarduera nagusia ardogintza zelarik. Gaur egungo eremuaz gain, Sarriá udalerriak Pedralbes eta Les Tres Torres eremuak ere barne hartzen zituen, halere gerora bi hauek jada Bartzelona hiriaren barnean berezko bi auzo bilakatu ziren. Halere, gerora maila ekonomiko handiko familiak etorri eta bertan bizitzen jarri ziren, ondorioz katalanez Sarrià auzoaz honako esaera herrikoi hau aipatu ohi da:

## Leku interesgarriak 
* Sant Ignasi-Sarrià ikastetxea
* Sarriàko eliza
* Sarriàko ikastetxea

## Iruditegia 

Fitxategi:Plaça de Sarrià.jpg|Sarriàko plaza.
Fitxategi:Pl. de Sarrià sota la neu.jpg|Sarriàko plaza 2010eko martxoaren 8ko elurtean.
Fitxategi:Major de Sarrià engalanat.jpg|Sarriáko kale nagusia.
Fitxategi:Mercat de Sarrià 01.jpg|Sarriáko merkatua.

## Kanpo estekak 
* Sarriá auzoa Bartzelonako udal webgunean
Migrazio saldo

Demografian, **migrazio saldoa** eskualde eta epe jakin batean migrazioak direla eta izandako biztanleria mugimenduen saldoa edo balantzea da, etorkin kopurua ken emigratzaile kopurua kalkulatuz. 

## Ikus, gainera 
* Berezko hazkunde

## Kanpo estekak
Les Tres Torres

**Les Tres Torres** Kataluniako Bartzelona hiriburuko Sarrià-Sant Gervasi barrutian dagoen auzo bat da. Antzinako Sarrià udalerriaren eremu bat zen, 1860ean bertan eraikitzen hasi zirelarik, garai berean Kataluniako plazatik Sarriá udalerrira zihoan trena ere eraiki zen.

Auzo honen mugak asko eztabaidatuak izan dira, halere azken aldian honako hauek direla aipatu izan da: Via Augusta, Doctor Carulla, Ganduxer, Avinguda Diagonal, Avinguda de Sarrià, Passeig de Manuel Girona, Bosch i Gimpera, Cardenal Vives i Tutó kalea, Font Coberta kalea, Bonaplata kalea eta Vergós kalea.

## Eraini nabarmenak 
* Teresatarren ikastetxea
* Muley Afid Etxea

## Iruditegia 

Irudi:Maria Auxiliadora church (Barcelona) 2.jpg|Maria Laguntzailearen eliza.
Irudi:PiC-bcn-muleyafid-1620-01.jpg|Muley Afid etxea.
Irudi:Cementiri de Sarrià.JPG|Sarriáko hilerria.
Irudi:Teresianas01.jpg|Teresatarren ikastetxea.

## Kanpo estekak 
* Les Tres Torres auzoa Bartzelonako udal webgunean
1912ko Frantziako Tourra

**1912ko Frantziako Tourra** Itzuli Handi horren 10. edizioa izan zen. 1912ko ekainaren 30raren eta uztailaren 28aren artean egin zen, 15 etapatan banatutako 5.289 kilometroko ibilbidea eginez.

131 txirrindularik hasi eta 41ek amaitu zuten. Belgikar batek irabazi zuen lehen edizioa izan zen. Odile Defraye izan zen garailea.

Garaileak proba batez beste 27,76 kilometro orduko abiaduran bete zuen.

## Etapak 
## Sailkapen nagusia 
|}

## Kanpo estekak
Jean Alavoine

**Jean Alavoine** (Roubaix, 1888ko apirilak 1-1943ko uztailak 18) frantziar txirrindulari bat izan zen, profesionala 1909 eta 1925 artean, denbora horretan 29 garaipen lortuz. Garaipen horien artean Frantziako Tourrean lortu zituen 17 etapa garaipen daude, itzulia sekula irabazi ez zuelarik, gertu egon bazen ere. 1919 eta 1922ko edizioetan 2. izan zen, 1909 eta 1914koetan 3. eta 1912koan 5..

1943ko uztailak 18an hil zen Argenteuilen beteranoentzako lasterketa batean.

## Palmaresa 
**1909**
* 20px Frantziako errepideko txirrindularitza txapelketa
* 3. Frantziako Tourrean eta 2 etapa

**1911**
* 3. Frantziako errepideko txirrindularitza txapelketan

**1912**
* 5. Frantziako Tourrean

**1914**
* 2. Frantziako Tourrean eta 5 etapa

**1919**
* 3. Frantziako Tourrean eta etapa 1

**1920**
* 20px Frantziako errepideko txirrindularitza txapelketa
* 3. Italiako Giroan eta etapa 1

**1922**
* 2. Frantziako Tourrean eta 3 etapa
* 3. Frantziako errepideko txirrindularitza txapelketan

**1923**
* Frantziako Tourreko 3 etapa

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vallvidrera, el Tibidabo i les Planes

**Vallvidrera, el Tibidabo i les Planes** Kataluniako Bartzelona hiriburuko Sarrià-Sant Gervasi barrutian dagoen auzo bat da. 2009. urtean 4.295 biztanle zituen. Auzo hau Vallvidrera, Tibidabo eta Les Planes eremuekin osatzen da, hedaduraz hiri honetako auzorik handiena da, eta Collserola mendilerroan kokatzen da.

Jatorriz, Vallvidrera udalerri independientea zen, halere 1890ean antzinako Sarrià udalerriari gehitu zitzaion. Ondoren Vallvidriera handituz joan eta aisialdirako leku ere bilakatu zen, gaur egun bartzelonar batzuen bizileku edo lolekua da.

## Leku interesgarriak 
* Santa Maria de Vallvidrera eliza.
* Collserolako dorrea
* Tibidabo jolas parkea.
* Fabra behatokia
* Vil·la Joana eraikina.
* Bihotz Sakratuaren tenplua.

## Iruditegia 

Irudi:Santa Maria de Vallvidrera - vista posterior.jpg|Santa Maria de Vallvidrera eliza.
Irudi:Les Planes de Vallvidrera des de Mas Guimbau.jpg|Les Planes.
Irudi:Observatori Fabra - Vista des del Tibidabo - 2.jpg|Fabra behatokia.
Irudi:Funicular de Vallvidrera.jpg|Vallvidrerako funikularra.

## Kanpo estekak 
* Vallvidrera, el Tibidabo i les Planes auzoa Bartzelonako udal webgunean
Arrate Irratia

**Arrate Irratia** Eibarko (Gipuzkoa) Arrate auzotik emititzen duen euskara hutsezko irrati katea da, FMko 89.7an. 

## Historia 
1959ko abenduaren 23an sortu zuen Arrate Irratia Pedro Gorostidi abadeak. Bere helburua inguruko euskaldunen berri ematea izan da, euskarazko informazioari eta musikari leku zabala eginez.

1964ean gobernuak itxi egin zuen, salaketa politikoak zirela eta. 1978an lortu zuten berriz irekitzea, inguruko herrietako euskaltzaleak bazkide bihurtuta.

## Programazioa 
Arrate Irratiak inguruko herrien berri ematen du gehienbat. Eliza katolikoak sortutako irrati katea denez, egunero eskaintzen dute meza, goizeko bederatzietan, eta arrosarioa, arratsaldeko zazpi eta erdietan.

Ezagunak dira, halaber, zorion agurren tartea, hainbat lekutako musika (euskal musika tradizionala, mexikarra, klasikoa...) eta herrietako albistegiak (Eibar, Ermua, Mallabia, Markina-Xemein, Bergara, Soraluze, Deba, Mutriku, Urola Kosta, Zaldibar, Elgoibar...). Albiste orokorragoak eskaintzeko, Euskadi Irratiarekin egiten du bat.

Horretaz gain, astelehen eta asteazken arratsaldeko 8:20 bueltan herri kirolak izaten dituzte bertan hizpide. Lehen lehenik, asteko herri kirolari protagonista batekin hitz egiten dute tartetxo batez eta gero, Aitor Aizpurua "Olarrea"-k herri kiroletako berriak ematen ditu Azkoitiatik (jokatutako probetako emaitzak eta jokatu beharreko probetako egutegia).

## Hedapena 
Gipuzkoa erdi eta mendebaldean eta Bizkaiko ekialdean entzuten da. Horrez gain, Internetean *streaming* bidez ere entzun daiteke mundu osoan zehar.

## Ikus, gainera 
* Euskarazko irrati kateak

## Kanpo estekak 
* Arrate Irratiaren orrialdea
2012ko Europako hotzaldia

thumb|250px|eskuinera|Tenperatura minimoa otsailaren 5etik otsailaren 11ra bitartean.

**2012ko Europako hotzaldia** Europa 2012ko urtarrilaren 27an hasita eta otsailaren lehenengo hamabostaldian eraso zuen hotzaldi gogorra izan zen, elurte handiekin batera, ehundaka hildako eragin zituena eta larrialdi-egoera piztu zuena hainbat herrialdetan. Euskal Herrian 1985. urteaz geroztik izandako hotzaldi gogorrena izan zen.

## Kanpo estekak
Eragigai (matematika)

Matematikan, eragiketetan, **eragigaia** eragileak, emaitza sortzeko, erabiltzen dituen elementuetako bakoitza da. Adibidez,

:5+6 = 11 \,

"+ \," eragilea da, "5 \," eta "6 \," eragigaiak dira.

## Kanpo estekak
Original Sin

***Original Sin*** INXS australiar musika taldearen hamabigarren eta azken estudioko kantu bilduma da. 2010eko azaroak 16an kaleratu zuen Epic Records , Atco Records eta Polydor disketxeen bidez 2010eko urriak 28an digitalki sortu ondoren.

## Kantuak 
* 1 Drum Opera 2:56
* 2 Mediate 4:08
* 3 Original Sin 4:20
* 4 Never Tear Us Apart 3:57
* 5 Beautiful Girl 4:08
* 6 New Sensation 3:42
* 7 Just Keep Walkin 2:42
* 8 Mystify 5:49
* 9 To Look at You 3:59
* 10 Kick 5:10
* 11 Don't Change 4:15
* 12 The Stairs 4:31

## Kanpo estekak
Politiko

**Politiko** hitzak esanahi eta erabilera zenbait ditu:

* **politiko**, politikari dagokiona,
** errepresio politikoa, pertsona eta taldeen aurkako jazarpena euren pentsaera eta aktibismo politikoagatik,
** preso politikoa, arrazoi politikoengatik kartzelerattuako presoa;
* politikaria, politika lanbide edo jarduera nagusitzat duen pertsona.
1978ko Italiako Giroa

**1978ko Italiako Giroa** Itzuli Handi honen 61. edizioa izan zen. 1978ko maiatzak 7 eta 28 artean ospatu zen sarrerako bat eta 20 etapatan banatutako 3612,5 kilometroko ibilbidea eginez. Saint Vincenten hasi eta Milanen amaitu zen.

130 txirrindularik parte hartu zuten 10 txirrindulariko 13 taldetan banatuta, proba 90 txirrindularik amaitu zutelarik.

Garailea Johan De Muynck izan zen, proba, batez beste, 35,563 kilometro orduko abiaduran bete zuena. Puntukako sailkapena Francesco Moserrentzat izan zen, mendikoa Üli Sutterrentzat, gazteena Roberto Visentinirentzat eta taldekakoa Bianchirentzat.

## Etapak 
### Sailkapen orokorra 
### Puntukako sailkapena 
### Mendiko sailkapena 
### Gazteen sailkapena 
### Taldekako sailkapena 
## Kanpo estekak
Greziako Legebiltzarra

**Greziako Legebiltzarra** (grezieraz **Βουλή των Ελλήνων** edo **Vouli ton Ellinon**, literalki "Heleniarren Kontseilua") Greziako legebiltzarra da. Atenas hiriburuko Syntagma plazan kokatzen da. 1967-1974 artean luzatu zen Kolonelen Diktadura ondoren, 1974ko abenduaren 8an gaur egungo legebiltzarra eratu zen, halere diktadura horren aurretik ere aurregoko greziar legebiltzarrak ere bazeuden.

## Eraikina 
Gaur egun Greziako Legebiltzarra dagoen eraikina 1924. urterarte Errege Jauregia izana zen, baina urte hartan erreferendum baten bidez greziar monarkia desegitea erabaki zen. Eraikina bi urtez ospitale eta museo izan zelarik. Azkenik, 1926an Greziar Gobernuak eraikina legebiltzarraren egoitza izatea erabaki zuen.

## Kanpo estekak 
* Greziako Legebiltzarraren webgunea
Kapitalizazioko Burtsa Indizea

**Kapitalizazioko Burtsa Indizea** edo **IBC** gaztelaniazko siglengatik, Caracaseko Burtsako indize nagusi eta garrantzitsuena da. Bertan, kapitalari eta likideziari dagokionez Venezuelako balore merkatuko 16 konpainiarik handienak daude.

Indize hau 1997ko abuztuak 28tik kalkulatzen da. Indize honetaz gain, Caracaseko burtsan, egunero, Finantza Indizea eta Industria Indizea kalkulatzen dira.

## Egungo osaketa 
## Kanpo estekak
Pianoarentzako 22. sonata (Beethoven)

Ludwig van Beethovenen **pianoarentzako 22. sonata** Fa maiorrean Op. 54, beti izan da eztabaidagai. Beethovenek idatzitako laburrenetako bat da. Kontzertuetan erabat ahaztua, oso eztabaidatua izan zen sonata formaren kanon klasikoa jarraituz egituratutako mugimendu bat erabiltzeagatik. Oraindik, Beethovenen beste sonata laburrek ez bezala, honek bere izaera propioa du.

## Egitura 
Bi mugimendu baino ez ditu:

* *In tempo di menuetto*
* Alegretto

## Kanpo estekak
Sant Gervasi-La Bonanova

**Sant Gervasi-La Bonanova** Kataluniako Bartzelona hiriburuko Sarrià-Sant Gervasi barrutian dagoen auzo bat da. Era berean auzo hau beste bi auzo edo azpiauzoetan banaturik dago: Sant Gervasi de Cassoles (antzina, udalerria izana) eta La Bonanova.

## Eraikin nabarmenak 
* Santa Maria de la Bonanova eliza.
* Bellesguard
* CosmoCaixa

## Iruditegia 

Irudi:Casa Rialp.jpg|Rialp Etxea.
Irudi:Casa Arnús (II).jpg|Manuel Arnús Etxea.
Irudi:Bellesguard (II).jpg|Bellesguard.
Irudi:CosmoCaixa - 001.jpg|CosmoCaixa.

## Kanpo estekak 
* Sant Gervasi-La Bonanova auzoa Bartzelonako udal webgunean
Burkina Fasoko bandera

**Burkina Fasoko bandera** zabalera bereko bi errenkada horizontalez osatua dago. Goikoa gorri kolorekoa da, eta behekoa berdea. Banderaren erdian hori koloreko bost puntako izar bat dago. Koloreak panafrikanismoarenak dira (Etiopiako banderan oinarritzen direnak), iraultza sozialista (gorria) Burkina Fasoko lurraren emankortasuna (berdea) ere irudikatzen duten arren. Izar horiak iraultzaren gidaritza argitsua irudikatzen du.

Bandera hau 1984ko abuztuak 4an onartu zen eta une horretan presidentea zen Thomas Sankarak diseinatu zuen.

## Bandera historikoak 
[thumb|izquierda|[Fitxategi:FIAV historical.svg|23px| Volta Garaiko bandera (1960-1984)]]
Egungo Burkina Faso Frantziagandik 1960ko abuztuak 1ean independizatu zen Volta Garaia izenarekin. Estatu honen bandera hiru kolorekoa zen, hiru errenkada horizontalez osatua. Beltz, zuri eta gorri koloreek herrialdea zeharkatzen duten Volta ibaiaren hiru adar nagusiak irudikatzen zituen.

Bandera hau Burkina Faso izena eta egungo bandera onartu zirenean baliogabetua geratu zen.

## Kanpo estekak
Björn Järnsida

**Björn Järnsida** edo **Björn Ragnarsson** (; ) IX. mendeko Suediako erregea izan zen. Bere bizitzaren pasadizoek historia eta kondaira uztartzen dituzte, Munsö leinuaren sortzailea izanik.

Ragnar Lodbrok bere aitaren (agian aitatzako) espedizioak jarraitu zituen. 859an Iberiar Penintsulako iparraldeko kostaldea arpilatu zuen, tartean Euskal Herria. Iruñeko Erresuma eraso eta gero, Gartzia Eneko bahitu zuen eta iruindarrek bahisaria handia ordaindu behar izan zuten. 860. urtean, Björnek Mediterraneoraino ailegatu zen eta Gibraltar arpilatu ondoren, Björnek eta Hastein bere anaiak Frantziako hegoaldean dagoen Camarguen eman zuten negua. Handik Pisa, Sizilia eta iparraldeko Afrikarako bidea hartu zuten. Itzulbidean Gibraltarko itsasartea zeharkatzean, Niebla inguruan, Björn omeiatar armadak menderatua izan zen eta su grekoaren ondorioz 40 itsasontzi galdu zituen. Hala ere, 20 itsasontzi mantentzea eta Eskandinaviara itzultzea lortu zituen.

[eskuinera|thumb|200px|*Björn Järnsidas hög* (Björn Järnsidaren eskorga), bere balizko hilobia, Munsö uhartea, Suediako [Mälaren lakuan.]]

Bere izena hainbat literatura lanetan agertzen da: *Ragnarssona þáttr* eta *Hervarar saga* eskandinaviarrak bere jaioterrian izandako guduari buruzkoak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sant Gervasi-Galvany

**Sant Gervasi-Galvany** Kataluniako Bartzelona hiriburuko Sarrià-Sant Gervasi barrutian dagoen auzo bat da. Sant Gervasi antzina udalerri bat zen, gerora Bartzelona hiriari auzo gisa gehitu zitzaiolarik. Auzo honen mugak Avinguda Diagonal, Avinguda de Sarrià, General Mitre kalea, Balmes kalea eta Via Augusta kaleetan daude.

## Leku interesgarriak 
* Plaça Molina
* Turó parkea

## Iruditegia 

Irudi:Plaça Francesc Macià Barcelona.JPG|Francesc Macià plaza.
Irudi:Font de la Lliçó - 001.jpg|Lliçó iturria.
Irudi:BBassegodaAmigo-Pares-Muntaner231-08019.2340-0445.jpg|Parés de Plet eraikina.
Irudi:Seu del Cercle Eqüestre.jpg|Pérez Samanillo eraikina.

## Kanpo estekak 
* Sant Gervasi-Galvany} auzoa Bartzelonako udal webgunean
KV47

**KV47** Egiptoko Erregeen Haranean dagoen hilobi bat da. Egiptoko XIX. dinastiako faraoi bat izan zen Siptah faraoiak erabili zuen, faraoi honen momia KV35 hilobian aurkitu zen arren. Aurkitutako objektuen arabera, bertan bere ama, Tiaa erregina ere lurperatu zen. Erregearen kartutxoak ezabatuak eta ondoren margoz berrituak izan ziren. Hartwig Altenmüllerrek eta Anthony Spalingerrek ezabaketak Egiptoko XIX. dinastiaren amaiera aldera arrazoi erlijioso edo politikoengatik gertatu zirela uste dute.

Hilobia 1905eko abenduak 18an aurkitu zuen Edward R. Ayrtonek. Ayrtonen babeslea zen Theodore M. Davisek aurkikuntza 1908an argitaratu zuen.

Ayrtonek 1907an geldiarazi zuen indusketa segurtasun arazoen ondorioz, eta Harry Burtonek jarraitu zuen 1912an.

## Deskribapena 
[175px|thumb|ezkerrera|KV47 hilobian aurkitutako [ushebtiak.]]
KV47 haraneko hegomendebaldeko adarrean dago. Hilobiko sarrera eskaileradun arrapala bat da, honen ondoren, arinki okertutako hiru pasabide datozelarik, eta, jarraian, konpartimendu bat, zutabedun ganbera bat eta hil ganberara daroaten beste bi pasabide. Hil ganberan granitozko sarkofago bat dago. Hilobia amait gabe geratu zen, soilik korridoreak eta konpartimendua igeltsutu eta apaindu ziren Raren Letaniaren , Hilen Liburuaren eta Amduateko Liburuaren eskenekin, Rarekin zeuden hildakoen irudikapenekin eta eguzki diska eta Maaten hegodun irudiak ateetan.

Hil ganbera laukiluze formakoa da, 13,73 metro luze eta 9,07 metro zabal, batez beste 5,3 metroko altuera duelarik. Lau zutabe karratu ditu eta amaitu gabe dago. Atzealdeko horman dauden margozko ingurune gorriek zutabe gehigarriak non moztuak izango ziren frogatzen dute. Laukiluze formako zulo bat dago konpartimenduaren lurpean. Sabaia eroria zegoen sarkofagoa dagoen tokian. Sabaiaren hondarrak atzealdeko, ezkerreko eta eskuineko hormetan ikus daitezke. Harkaitzaren egoera txarraren ondorioz, konpartimenduaren aurrealdea eta bere zutabeak erori egin dira. Ez dago alboko konpartimendurik.

Sarkofagoa granito gorrizkoa da, eta estalkian faraoiaren irudia du, eskuetan, zetruan eta aurpegian hori eta gorri koloreko margoen arrastoekin. Alboetako gainaldeko ertzak estalkia altxatzerakoan kaltetuak izan ziren.

## Kanpo estekak
El Putget i Farró

**El Putget i Farró** Kataluniako Bartzelona hiriburuko Sarrià-Sant Gervasi barrutian dagoen auzo bat da. Auzo hau beste bi azpiauzo edo gunetan banaturik dago: iparraldean El Putxet (El Putget), eta hegoaldean berriz El Farró. 2007an Bartzelonako Udalak burututako banaketa adnministratibo berriaren ondorioz bi auzo hauek elkartu eta bakarra osatu zuten.

Auzo honen mugak honako hauek dira: Avinguda de la República Argentina, Plaça de Lesseps, Avinguda del Príncep d'Astúries, Via Augusta, Balmes kalea (Plaça Molina) eta Sant Gervasi pasealekua.

El Putxet delakoa Sant Gervasi eta Vallcarca i els Penitents auzoen artean dagoen muino edo auzo bat da, bertan XVII. mendeko kapera bat zegoen, halere 1870. urtetik aurrera izango da kataluniar burgesiak auzo honetan euren etxebizitzak eraikitzen hasiko den data, hauek euren etxebizitzak Ciutat Vella auzotik kanpoaldeko barrutietara lekualdatzen hasiko direlarik. 1879an auzo honek eta La Bonanova eta Lledó auzoek antzinako Sant Gervasi udalerria osatzen zuten.

## Leku interesgarriak 
* Turò del Pudget lorategia

## Iruditegia 

Irudi:Balcells-CasaTosquella-1829.jpg|Tosquella Etxea.
Irudi:CasaEstudiTapies - Barcelona (Catalonia)-08019-2408.jpg|Antoni Tapies margolariaren etxea eta estudioa.
Irudi:Cases Ramos - 001.jpg|Ramos Etxeak.
Irudi:Colegi Major Montseny 1 - Barcelona (Catalonia)-08019-2364.jpg|Montseny ikasletxea.

## Kanpo estekak 
* El Putget i Farró auzoa Bartzelonako udal webgunean
Iparreko sindrome

**Iparreko sindromea**, *Síndrome del norte* jatorrian, Hego Euskal Herrian lan egiten duten Espainiako segurtasun indarretako kide batzuek (Espainiako Polizia Nazionala eta Guardia Zibila) pairatzen omen duten sindrome bati emandako izena da, ETAren atentatuak jasateko beldurrak, kideen aurkako atentatuek, etengabeko segurtasun-neurriek eta bazterketa sozialak eragindakoa.

Horren ondorioz, suizidio kasu zenbait izan dira Hego Euskal Herrian espaniar polizia eta guardia zibilen artean. Bereziki 1980ko hamarkadan izan zuen eragina. Aditu zenbaiten ustez, sindromea trauma-ondoko estres sindromearen baitan sailkatu behar diren kasuak dira. 1985ean forenseek lehenengo kasua aztertu zuten. José Antonio Sánchez guardia zibilak transexual bat erahil zuen Bartzelonan. Zigorra txikiagoa izatea lortu zuen "Euskadin bizi izan zituen zortzi hilabetezko egoera psikiko eta emozional kaltegarriaren ondorioz". Forenseen txostenean guardia zibilak Euskadin bizi izan zuen egoeraren ondorioz traumatizatuta geratu zela ziurtatzen zuten.

Espainiako gobernuak ez du inoiz aitortu horrelako sindrome bat dagoenik, bestela zeharka bada ere, ETA bere helburu militarrak lortzen ari zela aitortuko lukeelako. Halaber, aldi berean polizia espainiarrek Hego Euskal Herrian laguntza eta sostengu eskasa zutela aitortuko luke.

Nahiz eta Ertzaintzaren kasuan sindrome hau ia inoiz erabili ez (2008an aipatu zen egunkari batzuetan), 2016an Eusko Jaurlaritzak diru laguntza bat eman zuen sindrome honek Ertzaintzan izan zuen eragina aztertzeko.

Soziedad Alkoholika musika-taldeak sindromeari buruzko kanta bat plazaratu zuen 1993 urtean, *Síndrome del norte* izenburuarekin *Y ese que tanto habla, está totalmente hueco, ya sabéis que el cántaro vacío es el que más suena* diskoaren baitan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  TV3, Kataluniako telebista publikoaren '30 minuts' saioak iparreko sindromeari buruzko ikus-entzunezkoa egin zuen 1986an. Lan hori ikusgai dago euskaraz ARGIAko blog honetan (bideoa)
* "El Síndrome del Norte" (El País, 1985-08-11)
* "Un tribunal culpa a ETA del suicidio de un policía a causa del 'síndrome del norte'" (El País, 2001-12-16)
William Petty

**William Petty** (1623ko maiatzaren 27a – 1687ko abenduaren 16a) ingeles zientzia-gizon eta filosofoa izan zen, bereziki ezaguna ekonomian egin zituen ekarpenengatik. *Laissez faire* filosofia ekonomikoaren aldezle izan zen. Estatistikaren aitzindarietako bat ere izan zen, estimazio-metodo sinpleak aplikatuz eta *aritmetika politikoa* izeneko joeraren abiaraziz.

## Kanpo estekak
Lehertze konbinatorio

**Lehertze konbinatorioa** konbinatoria baliatuz egoera bat aztertu edo problema bat ebazterakoan, hartzen den elementu kopurua gehitu ahala, aztertu beharreko konbinazio posible eta emaitzen kopuruan gertatzen den gehikuntza itzela adierazteko erabiltzen den terminoa da. Ondorioz, bere baitan erlatiboki hain handia ez den elementu kopurua hartzen duen problema baten azterketa zaildu egiten da. Adibidez, *n* elementu ezberdin *n!* (n faktorial) eratara ordena daitezke; elementu kopurua banan banan gehitu ahala, ordena ezberdinen kopurua gero eta azkarrago doa gehitzen, leherketa batean gertatzen denaren antzera:

:1!=1
:2!=2
:3!=6
:4!=24
:5!=120
:6!=720
:.......
:10!:3628800

## Kanpo estekak
1665 Gaby

**1665 Gaby** asteroide gerrikoan aurkitutako 1665. asteroidearen izena da. 1930eko otsailak 27an aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1930 DQ** zen.

## Kanpo estekak
1666 van Gent

**1666 van Gent** asteroide gerrikoan aurkitutako 1666. asteroidearen izena da. 1930eko uztailak 22an aurkitu zuen [[Hendrik van Gent]ek Johannesburgotik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1930 OG** zen. Bere izena aurkitzaileagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1667 Pels

**1667 Pels** asteroide gerrikoan aurkitutako 1667. asteroidearen izena da. 1930eko irailak 16an aurkitu zuen Hendrik van Gentek Johannesburgotik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1930 SY** zen. Bere izena Gerrit Pelsengatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1668 Hanna

**1668 Hanna** asteroide gerrikoan aurkitutako 1668. asteroidearen izena da. 1933ko uztailak 24an aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1933 OK** zen.

## Kanpo estekak
57P/du Toit-Neujmin-Delporte

**57P/du Toit-Neumin-Delporte** aurkitutako 57. aldizkako kometaren izena da. 1941eko uztailak 18an aurkitu zuen Daniel du Toitek Boyden Behatokitik. Kometari buruzko bere mezua ez zuen lana ematen zion Harvard College Behatokiaganaino iritsi uztailak 27 arte. Asteroide behaketa honek iraun zuen bitartean, Simeis Behatokian lan egiten zuen Grigori Neujminek kometa, erakutsitako argazki plaka batean aurkitu zuen uztailak 25ean. Bere behaketa hau uztailak 29an baieztatu zuen, baina Moskutik Harvarderako erradiogramak 20 egun behar izan zituen iristeko. Kometa berri honen aurkikuntza, ofizialki, azkenean 1941eko abuztuak 20an iragarri zen. Egun batzuk lehenago, Ucclen egoitza duen Belgikako Errege Behatokitik aurkitu zuen Eugène Delportek abuztuak 19an, hala, berau ere aurkitzaileen zerrendara pasatuz.

Aste batzuk beranduago, Turingiako Sonneberg herrian lan egiten zuen Paul Ahnertek Harvardera bidalitako berriek uztailak 22an kometa berri bat aurkitu zuela diote, baina Ahnerten ekarpena ere beranduago errekonozitua izan zen. 2002an 19 zatitan banatuta aurkitu zen.

## Kanpo estekak
1981eko Andaluziako Itzulia

**1981eko Andaluziako Itzulia** txirrindularitza itzuli honen 27. edizioa izan zen. 1981eko otsailak 3 eta 8 artean ospatu zen, sarrerako bat eta horietako bat bikoitza izan zen 5 etapatan banatutako 792,30 kilometroko ibilbidea eginez. Rincón de la Victorian hasi eta Santa Polan amaitu zen.

72 txirrindularik parte hartu zuten 9 taldetan banatuta, proba 62k amaitu zutelarik.

Garailea izan zen Jos Schipperrek proba, batez beste, 33,886 kilometro orduko abiaduran bete zuen. Erregulartasunaren sailkapena Freddy Maertensentzat izan zen, mendikoa Peter Zijerverldentzat, tarteko helmugena Martin Havikentzat eta taldekakoa Kelmerentzat.

## Etapak 
## Sailkapen nagusia 
|}

## Kanpo estekak
Jos Schipper

**Adrianus «Jos» Schipper** (Baarn, 1951ko ekainaren 10a) herbeheretar txirrindulari bat izan zen, profesionala 1974 eta 1984 artean. 

Bere lorpenik handienak Flandrian Zehar, Le Samyn eta Halle-Ingooigem klasikoak izan ziren, horretaz gain 1978ko Espainiako Vueltako sailkapen orokorrean 5. amaitu zen eta etapa bat eskuratu zuen.

## Palmaresa 
**1974**
* 3. Acht van Chaamen
**1977**
* Etapa 1 Belgikako Itzulian
* Etapa 1 La Panneko Hiru Egunetan
* 3. Pino Cerami Sari Nagusian
**1978**
* Flandrian Zehar
* 5. Espainiako Vueltan eta etapa 1
**1979**
* Le Samyn
* 2. Houtlandeko Zirkuituan
* 3. Mediterraneoko Tourrean
**1980**
* 2. 16px Herbehereetako errepide txirrindularitzako txapelketan.
**1981**
* Etapa 1 Herbehereetako Itzulian
* Andaluziako Itzulia eta etapa 1
**1982**
* Halle-Ingooigem
**1983**
* 2. E5 Sari Nagusian
* 3. Mendebaldeko Flandriako Hiru Egunetan
* 7. Rund um den Henninger-Turmen
* 10. Andaluziako Itzulian

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Herbehereetako errepide txirrindularitzako txapelketa

180px|eskuinera
**Herbehereetako errepide txirrindularitzako txapelketa** urtero ospatzen da 1888tik urteko Herbehereetako txapelduna izango den txirrindularia erabakitzeko. Titulua lasterketa bakar baten garaileari ematen zaio. Garaileak Herbehereetako banderaren koloreak daramatzan maillota eramateko eskubidea du hurrengo urteko txapelketararte.[thumb|250px|[Koos Moerenhout txapeldunaren maillotarekin.]]

Txapelketa 1888tik ospatzen da, eta oso gutxitan geratu da ospatu gabe, garairik luzeenak Mundu Gerren ondorioz.[thumb|120px|[Léon van Bon Herbehereetako txapeldunaren maillotarekin.]]
[thumb|120px|[Niki Terpstra, txapelduna 2010ean.]]

## Palmaresa 
## Ikus, gainera 
* Herbehereetako erlojupeko txirrindularitzako txapelketa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Steven Rooks

**Steven Rooks** (Oterleek, Herbehereak, 1960ko abuztuak 7) herbeheretar txirrindulari bat izan zen, profesionala 1982 eta 1995 artean, denbora horretan 37 garaipen lortuz.

Eskalatzaile eta egun bakarreko lasterketako txirrindulari ona, bere urterik hoberena 1988 izan zuen, non Tourrean 2. amaitu zuen, mendiko sailkapena eta bat ere irabazteaz gain.

1999 amaieran *Reporter** izeneko herbeheretar kirol saioan, Maarten Ducrot eta Peter Winnenekin batera bere karrera osoan zehar dopatu egin zela onartu zuen. Rooksek bere karreran zehar testosterona eta anfetaminak erabili zituela aitortu zuen.

## Palmaresa 
**1983**
* Lieja-Bastogne-Lieja

**1985**
* Dauphiné Libéréko etapa 1
* Kataluniako Voltako etapa 1
* Norvegiako Tourreko etapa 1

**1986**
* Amstel Gold Race
* Luxenburgoko Tourra
* Andaluziako Itzulia eta etapa 1
* Valoniako Sari Nagusia
* 9. Frantziako Tourrean

**1987**
* Suitzako Itzuliko etapa 1
* 2. Het Volken
* 2. Amstel Gold Racen
* 2. Britainia Handiko Itzulian
* 6. Flandriako Tourrean
* 6. Munduko errepideko txapelketan

**1988**
* Züricheko txapelketa
* Acht van Chaam
* 2. Frantziako Tourrean, Mendiko sailkapena 20px, Sailkapen konbinatua 20px eta etapa 1

**1989**
* Vaucluseko Tourra
* 7. Frantziako Tourrean, Sailkapen konbinatua 20px eta etapa 1.
* Kataluniako Voltako etapa 1
* 2. La Flèche Wallonnen
* 3. Settimana Coppi e Bartalin
* 4. Munduko errepideko txapelketan
* 6. Lieja-Bastogne-Liejan

**1990**
* 2. 15px Herbehereetako errepide txirrindularitzako txapelketan

**1991**
* 20px 15px Herbehereetako errepide txirrindularitzako txapelketa
* 2. 15px Munduko errepideko txapelketan
* 2. Ameriketako Sari Nagusian
* 9. Espainiako Vueltan

**1992**
* Galiziako Itzuliko etapa 1
* 2. Lieja-Bastogne-Liejan
* 5. Munduko errepideko txapelketan
* 7. Wincanton Classicean
* 8. La Flèche Wallonnen
* 10. Espainiako Vueltan
* 10. Euskal Herriko Itzulian

**1993**
* 2. 15px Herbehereetako errepide txirrindularitzako txapelketan

**1994**
* 20px 15px Herbehereetako errepide txirrindularitzako txapelketa
* 6. Amstel Gold Racen

**1995*'
* 8. Amstel Gold Racen
* 10. La Flèche Wallonnen

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Taldeak 
* Ti-Raleigh-Creda (1982)
* SEM-Mavic-France-Loire (1983)
* Panasonic-Raleigh (1984-1985)
* PDM (1986-1989)
* Panasonic-Sportlife (1990)
* Buckler (1991-1992)
* Festina-Lotus (1993)
* TVM (1994-1995)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Hastein

**Hastein** (baita *Haesten*, *Hæsten*, *Hæstenn*, *Hæsting* edo *Alsting* ere) IX. mendeko buruzagi bikingoa izan zen.

Bere bizitzaren pasadizoek historia eta kondaira uztartzen dituzte. Björn Järnsidarekin batera, Ragnar Lodbrok bere aitaren (agian aitatzako) espedizioak jarraitu zituen. 859an Iberiar Penintsulako iparraldeko kostaldea arpilatu zuen, tartean Euskal Herria. Iruñeko Erresuma eraso eta gero, Gartzia Eneko bahitu zuen eta iruindarrek bahisaria handia ordaindu behar izan zuten. 860. urtean,Hasteinek Mediterraneoraino ailegatu zen eta Gibraltar arpilatu ondoren, Frantziako hegoaldean dagoen Camarguen eman zuten negua. Handik Pisa, Sizilia eta iparraldeko Afrikarako bidea hartu zuten. Itzulbidean Gibraltarko itsasartea zeharkatzean, Niebla inguruan, Hastein omeiatar armadak menderatua izan zen eta su grekoaren ondorioz 40 itsasontzi galdu zituen. Hala ere, 20 itsasontzi mantentzea eta Loirara itzultzea lortu zituen.

Bretainian geratu zen frankoek eskualdea eraso arte. Handik Ingalaterrara pasa zen non 892an Alfredo Handia borrokatu zuen. Ordurako zaharra bazen ere, bere armadak Gales eta Ingalaterra osoa arpilatu zituen.

## Erreferentziak
Kamerungo bandera

**Kamerungo bandera** zabalera bereko hiru errenkada bertikalez osatua dago, berdea mastatik gertuen dagoena delarik, gorria erdikoa eta horia mastaren adarretik urrutien dagoena. Gorri koloreko errenkadaren erdian hori koloreko izar bat dago. Kolore konbinaketa hau panafrikanismoaren koloreetatik dator, eta diseinua Frantziako banderatik egokitua da.

Erdiko gorri koloreko errenkadak batasuna irudikatzen du, eta errenkada horren erdian dagoen izarra "batasunaren izarra" bezala ezagutzen da. Hori kolorekoak herrialdearen iparraldeko sabana eta eguzkia irudikatzen ditu, berde kolorekoak herrialdearen hegoaldeko oihanak irudikatzen dituen bitartean.

Kamerungo lehen bandera 1957an oraindik Frantziaren lurralde zenean onartu zuena da, berde, gorri eta zuri koloreko hiru errenkada bertikal zituena. Bandera hau independentziaren ondoren mantendu zen, 1960ko urtarrilak 1ean. Britainiar domeinupean zegoen Kamerungo zatiak herrialde berrira itzultzea erabaki zuenean, mastaren ondoan hori koloreko bi izar gehitu ziren 1961eko urriak 1ean, bi lurralde federalak irudikatzen zituztenak, frantziarra eta britainiarra. Egungo bandera, azkenik, 1975eko maiatzak 30ean onartu zen, garai horretan Kamerun estatu bateratu bihurtu zelarik.

Irudi:Flag of Cameroon (1957-1961).svg|23px Kamerungo bandera (1957-1961)

## Kanpo estekak
Arrisku (segurtasuna)

thumb|200px|**Arriskua** adierazten duen seinalea.

**Arriskua** edo **perila** istripuren bat sortzeko posibilitatea nahiz hori sorrarazten duen egoera da, pertsona nahiz ondasunen kaltetan. Arrisku-egoerak saihesteko, prebentzioz jokatu behar da, arriskua sor ez dadin neurriak hartuz. Arrisku-egoera batean, zuhurtasunez jokatu behar da, kaltea gertatzeko aukerak murriztu eta horren ondorioak arintzeko.

## Kanpo estekak
Oilategia (irratsaioa)

***Oilategia*** Euskadi Irratiko umore saioa da. 2010eko udazkenean hasi zen, Mikel Pagadizabal, Jon Iraola eta Anjel Alkainek aurkeztuta. Bigarren denboraldian, 2011ko udazkenetik aurrera, Anjel Alkainek programa utzi eta Ilaski Serranok hartu zuen bere lekua.

Astelehenetik ostiralera 12:30etatik 13:00etara izaten da, eta larunbatetan 15:00etatik 16:00etara asteko saiorik onenen errepikapena ematen dute.

Irratsaioan hainbat euskal pertsonaia ezagunen parodiak egiten dituzte, besteak beste, Manu Maritxalar, Iñigo Agirre, Begoña del Teso, Joxe Mari Iriondo, Mañukorta, Joxean Tolosa, Txirri, Mirri eta Txiribiton, Franck Dolosor etab.

## Kanpo estekak 
* Oilategiaren orrialdea, audio guztiekin
* Oilategiaren facebook-a
1911ko Frantziako Tourra

**1911ko Frantziako Tourra** Itzuli Handi honen 9. edizioa izan zen. 1911ko uztailak 2 eta 30 artean ospatu zen, 15 etapatan banatutako 5343 kilometroko ibilbidea eginez.

84 txirrindularik hasi eta 28k amaitu zuten proba.

Garailea Gustave Garrigou izan zen. Probak, batez beste, 27,32 kilometro orduko abiaduran bete zuen.

## Etapak 
## Sailkapen nagusia 
|}

## Kanpo estekak
Alpeetako Tourra

**Alpeetako Tourra**, 2016ra arte **Trentinoko Giroa** () deitua, urtero Italia iparraldeko Trentino-Adige Garaia eskualdean apirilean jokatzen den etapakako txirrindularitza itzuli bat da.

Txirrindulari askok maiatzean ospatzen den Italiako Giroarentzako prestakuntza bezala erabiltzen dute. Gaur egun 5 etapataz osatzen da, lehena erlojupekoa izanik. 

Itzuliko liderra fuksia koloreko maillot batekin identifikatzen zen 2019 arte 20px, 2020tik aurrera, berriz, maillot berdea da liderra nabarmentzen duena 20px.

Emakumezkoen proba bat ere badu, **Trentino Adige Garaia-Südtiroleko Giroa** izenekoa, 2.1 mailan.

## Historia 
Lehen edizioa 1962an ospatu zen eta Enzo Moserrek irabazi zuen. Hurrengo urtean bigarren edizioa ospatu zen. Eta, ordutik aurrera, 1979 arte ez zen berriz ospatu.

1986an *Coppa Italia* izena hartu zuen, eta taldekako lasterketa bat izan zen, Carrera taldeak irabazi zuena.

2001etik aurrera, proba hau Arco herrian hasi eta amaitzen da.

2005ean UCI Zirkuitu Kontinentalak sortu zirenetik UCI Europe Tourren zati da, 2.HC mailan (gorengoa).

## Palmaresa 
**Oharra:** 1986ko edizioa, taldekako lasterketa izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
1979ko Italiako Giroa

**1979ko Italiako Giroa** Itzuli Handi honen 62. edizioa izan zen. 1979ko maiatzak 17 eta ekainak 5 artean ospatu zen, sarrerako bat eta 19 etapatan banatutako 3301 kilometroko ibilbidea eginez, garaileak 36,887 kilometro orduko abiaduran bete zituenak.

Giuseppe Saronni izan zen garailea. Bigarren Francesco Moser eta hirugarren Bernt Johansson izan ziren.

## Taldeak 
| valign="top" width="50%" |

|}

## Etapak 
## Sailkapenak 
|}

|}

|}

|}

## Kanpo estekak
El Coll

**El Coll**, Kataluniako Bartzelona hiriburuko Gràcia barrutiaren ipar-ekialdean dagoen auzo bat da. Itsas mailatik 300 metrotara dago eta 2009. urtean 7.299 biztanle zituen. Auzo hau Turó de la Creueta del Coll eta Turó del Carmel muinoek osatzen duten haranean kokatzen da, antzinako Farigola errekaren bidean osoki kokatua dago, honek bere urak Vallcarca errekan isurtzen zituelarik. Auzoari izena Mare de Déu del Coll elizatik datorkio, eraikin hau gutxienez 1099. urtekoa delarik. El Coll eremuak Bartzelona hiria hornitzen zuten iturburu ugari zituen.

## Leku interesgarriak 
* Mare de Déu del Coll
* Creueta del Coll parkea
* Tres Turons parkea

## Iruditegia 

Fitxategi:Claw sculpture at Parc de la Creuta del Coll.jpg|Eduardo Txillida euskal eskultorearen uraren goraipamena, Creueta del Coll parkea.
Fitxategi:EscalesSanSalvador.JPG|Finca San Salvador jabetzako eskailerak.
Fitxategi:Jujol-casaQueralt-Pineda12l-2717sh.jpg|Queralt Etxea.
Fitxategi:Accesbeatalmatol5.JPG|Bartzelonako metroko El Coll i la Teixonera geltokia.

## Kanpo estekak 
* El Coll auzoa Bartzelonako udal webgunean