open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Abide Sultan (Ahmed I.aren alaba)

**Abide Sultan** edo **Übeyde Sultan** (otomandar turkieraz: نصب تذكاري; Istanbul, Otomandar Inperioa, c.1618 –  ibidem, c.1648) otomandar printzesa izan zen, Ahmed I.a sultanaren eta Fatma Hatun emaztearen alaba.

## Bizitza 
1618an jaio zen, Ahmed I.a aita hil eta hilabete batzuetara. Ama Fatma Hatun zuen, Kuyucu Murad Paşaren alaba. Urte berean, Mustafa I.a osaba tronutik kendu zuten, eta haren ordez neba zaharrena jarri zuten, Osman II.a. Nebak Altin Kafes delakoan giltzapetuta egon ziren.

1622an, Osman bortizki torturatu eta hil egin zuten. Berriz ere tronuan jarri zuten osaba eroa, baina haren agintealdiak urtebete inguru iraun zuen. 1623ko irailaren 10ean, jauregiko konspirazio bati esker, Mustafa eroa tronutik kendu zuten eta haren ordez 11 urteko neba gaztea jarri zuten, Murad IV.a. Horren ondorioz, bere amaordea, Kösem Sultan, inperioko lehen erregeorde izendatu zuten.

### Ezkontzak 
Seguru asko Kösemek hazi zuen eta ez bere amak. 1641ean Musa Paşarekin ezkondu zen.  Ezkontzak sei urte inguru iraun zuen, senarra 1647an hil baitzen. Teoria baten arabera, Abide Dabanyasdekin ezkondu zen, eta Mehmed Paşarekin ezkondu zen, 1639an hil zena.

## Heriotza 
1649an hil zen Abide, bere iloba Mehmed IV.aren agintealdian, ezagutzen ez diren arrazoiengatik. Eyüp-eko hilerrian lurperatuta dago, eta ez du ondorengorik.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Mehmet Süreyya Bey; Aktan, Ali; Yuvaleki, Abdülkadir; Keskin, Mustafa. Tezkire-i meşâhir-i Osmaniyye. - Sebil Yaynevi, 1995. - 479 or.
* Alderson An. D. Otomandar dinastiaren egitura. - Oxford: Clarendon Press, 1956. - 186 or.
* Öztuna, Ylingaz. Devletler ve hânedanlar . - Kültür Bakanlakasten, 2005. - T. 2. ATALA -  , .

## Kanpo estekak
Nabil Madi

**Nabil Madi** (1981eko ekainaren 9a) atleta da. Aljeria ordezkatu zuen 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rabia Makhloufi

**Rabia Makhloufi** (Ras El Oued, 1986ko azaroaren 11) atleta da. Aljeria ordezkatu zuen 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Widad Mendil

**Widad Mendil** (1983ko maiatzaren 12a) atleta da. Aljeria ordezkatu zuen 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Abderrahmane Morceli

**Abderrahmane Morceli** (1957ko urtarrilaren 1a) atleta da. Aljeria ordezkatu zuen 1980ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1984ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nouria Mérah-Benida

**Nouria Mérah-Benida** (Aljer, 1970eko urriaren 19a) atleta da. Aljeria ordezkatu zuen 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan, 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Noureddine Morceli

**Noureddine Morceli** (Ténès, 1970eko otsailaren 28a) atleta da. Aljeria ordezkatu zuen 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan, 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Panagiotis Poulitsas

**Panagiotis Poulitsas** (; Geronthres, Lakonia, 1881eko irailaren 9a – Atenas, 1968ko urtarrilaren 16a) greziar epaile eta arkeologoa izan zen. Greziako lehen ministroa izan zen 1946ko apirilaren 4tik 18ra.

Estatu Kontseiluko presidentea izan zen, eta 1946ko martxoaren 31ko hauteskunde problematikoen eta Greziako Gerra Zibila berriz hastearen ondoren, bi aste iraun zuen behin-behineko gobernu bat zuzentzeko ardura izan zuen.

1947an Atenasko Arkeologia Elkarteko eta Atenasko Akademiako kide hautatu zuten, eta 1954an bigarrenaren presidente bihurtu zen.
Zinegin jaialdia

**Zinegin** Hazparnen (Lapurdi Ekialdean) ospatzen den euskal zinemaren jaialdia da. Eihartzea Kultur Elkarteak eta Ttattola gaztetxeak antolatzen dute urtero, lau egunez, filmen proiekzioak, haurrentzako emanaldiak, bideo-poteoak, bertso saioak eta askoz gehiago eginez. Proiekzioak Hasparnetik kanpo ere zabaldu egiten dira, esaterako Urruña eta Donapaleu herrietara. Normalean azaroan egiten da jaialdia.

## Xedeak 
Xede nagusia zera da: euskal zinemagintzako sorkuntzarik berrienak Ipar Euskal Herriko ikus-entzuleei eskaintzea, urririk edo preziorik apalenean. Ekimena 2012n jarri zen martxan. Proiekzioen areto nagusia Haritz Barne zinema-gela.

## Laguntzak 
Zinemaldiak erakunde desberdinen laguntza du: EKE, Pirinio-Atlantikoetako Departamendua, Herriko Etxea eta Hasparne inguruetako enpresa pribatuak. Pertsona askok, bestetik, urteroko kuota bat ordaintzen du jaialdiari eusteko.

## Errereferentziak 
## Kanpo estekak 
* Zinegin jaialdiaren webgune ofiziala.
Ángela Becerra

**Ángela Becerra Acevedo** (Cali, 1957ko uztailaren 17a) kolonbiar idazlea da. Bere ibilbidean, hainbat sari irabazi ditu, Espainiakoak eta nazioartekoak. Kritika espezializatuaren arabera, Becerra idealismo magikoaren sortzaile eta Espainian gehien irakurritako idazleetako bat bezala aipatzen da.

## Biografia 
Cali hirian jaioa, zazpi anai-arrebetatik bosgarrena da. Komunikazio eta Publizitate Diseinuko ikasketak hasi zituen bere jaioterrian, baina utzi egin zituen Bogota hirian jarraitzeko, eta han hainbat sari eta aitorpen jaso zituen. 1987an, jada senarrarengandik bananduta, Cali eta Bogotako publizitate agentzietan lan egin zuen. 2000. urtearen erdialderako, literaturan zentratzen hasi zen Becerra.

Joaquín Lorente publizista eta idazlearekin ezkonduta dago, eta bi alaba dituzte.

### Literatura-lana 
Bere ibilbide literarioa 2004ko hasieran hasi zuen *De los amores negados* liburua argitaratzean, «nobela magistrala» eta «erotismoko lezio literario ederra» kritikaren arabera eta kritika onak lortu zituena. Amodioan oinarritutako *El penúltimo sueño* eleberriarekin jarraitu zuen, eta aintzatespena lortu zuen. Nazioarteko hainbat sari irabazi zituen. 2007an, *Lo que le falta al tiempo* lana kaleratu zuen, eta Mazarine izeneko pintura ikasle baten maitasun istorioan oinarritzen da haren haria. Urtebete geroago argitaratu zituen *Alma* abierta eta *Amor con A* lan poetikoak: lehenak emakume baten kezketan eta pentsamenduetan oinarritutako istorio bat kontatzen du, eta bigarrenak «pasioa, irrikak, desioak eta frustrazioen hasiera- eta desilusioa eta maitasunaren heriotza den amaiera» jorratzen ditu. *Memorias de un sinvergüenza de siete suelas* (2013) Sevillan girotutako istorio bat da, maitasunari, pasioari, gorrotoari eta erotismoari buruzkoa, eta *Algún día, hoy* (2019) 1920an gertatutako istorio erreal bati buruzkoa da, non Betsabé Espinal «historiako lehen greba femeninoetako baten heroi bihurtzen den».

Bere lanak 23 hizkuntza baino gehiagotara itzuli dira, eta 50 herrialde baino gehiagotan argitaratu. Idazle lanaz gain, Angela Becerrak hainbat publizitate agentziatan zuzendari sortzaile lanak egin ditu urte luzez, eta pinturan, eskulturan, antzerkian eta argazkigintzan ere murgildu izan da.

## Obrak 
### Eleberria 
* 2004: *De los amores negados*. .
* 2005: *El penúltimo sueño*. .
* 2007: *Lo que le falta al tiempo*. .
* 2009: *Ella, que todo lo tuvo*. .
* 2013: *Memorias de un sinvergüenza de siete suelas*. .
* 2019: *Algún día, hoy*. .

### Poesia 
* 2008: *Alma* *abierta*.  .
* 2008: *Amor con A*.  .

## Sariak 
### Kolonbiakoak 
* 2005: Kolonbiako fikziozko libururik onenaren saria, *El penúltimo sueño* lanagatik.
* 2009: Komunikazio Grafikoaren Industriaren Kolonbiar Elkartearen Ohorezko Aipamena, *Amor con A* lanagatik.

### Nazioartekoak 
* 2004: International Latino Book Awards*, De los amores negados* lanagatik.
* 2005: Premio Azorín*, El penúltimo sueño* lanagatik.
* 2006: International Latino Book Awards*, El penúltimo sueño* lanagatik.
* 2019: Premio Fernando Lara de Novela*, Algún día, hoy* lanagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
A Dictionary of Greek and Roman Antiquities

***A Dictionary of Greek and Roman Antiquities*** ingelesezko entziklopedia baten izenburua da. Entziklopedia 1842an argitaratu zen lehen aldiz, eta 1890era arte hainbat ediziotan berrikusi zen. Legeak, erlijioa, arkitektura, gerra, eguneroko bizitza eta antzeko gaietako terminoak azaltzen ditu, klasizisten ikuspuntutik nagusiki antzekoak diren gaiak jorratu zituen. 

Ia miloi bat hitz definitzen ditu eta erreferentziazko obra izan igelezko hiztunentzat da Antzinako Erromatar gaiak ezagutzeko eta lantzeko. Gaur egun edizio guztiak domeinu publikoan daude.

thumb|1875eko edizioaren azala.|erdian

## Kanpo estekak 
* 1859ko edizioa, Google Booksen.
* Arg. 1874koa: faksimile elektronikoa, Internet Archive-n jasoa.
* Arg. 1875ekoa, LacusCurtiusen liburutegi digitalean (gutxi gorabehera, liburuaren %50 digitalizatu du: erromatarrei buruzko artikuluak, hain zuzen).
* Arg. 1890eko hamarkadakoa, Perseus libuurtegi digitalean.
*Jatorrizkoaren bi edizio laburtu ere eskuragarri daude, osorik: *A Smaller Dictionary of Greek and Roman Antiquities* (1865) eta *A School Dictionary of Greek and Roman Antiquities* (1864).
Gastritis atrofiko

[thumb|Gastritis atrofikoaren kalte histologikoak, mikroskopioan ikusita; [hematoxilina-eosina tindaketa]]

**Gastritis atrofikoa** gastritis mota bat da (urdaileko mukosa gastrikoaren hantura bat, alegia) guruin gastrikoak kaltetu eta suntsitzen dituena. Ondorioz, guruin horiek ekoizten dituzten substantziak (urin gastrikoa, esaterako) ez dira sortzen, arazo digestiboak agertuz . Guruin gastrikoak ez ezik, urdaileko zelula parietalak ere kaltetu daitezke patologia horretan, faktore intrintseko gabezia ekartzen duena. 

Bi dira gastritis atrofikoaren eragile nagusiak:

* Helicobacter pylorik sortzen duen infekzio kronikoa. Hau da gastritis atrofikoaren kausarik ohikoena . Gastritis mota hau urdaileko antroan kokatzen da, batik bat (urdaileko azpiko aldea, heste meharretik gertu)

* Jatorri autoimmunea. Gaitzaren mota honek urdaileko gorputzari eragiten dio. Gaixotasun autoimmune honetan urdaileko zelula parietalen aurkako autoantigorputz daude, gastritisa sortzen dutenak.

Gaitza diagnostikatu ahal izateko gastroskopia ezinbesteko prozedura da. Teknika honen bitartez urdaileko mukosa aztertzen da. Urdaileko hormaren lagina ere hartzen da, biopsia egiteko. Biopsiaren azterketa mikroskopikoak gastritis atrofikoaren ohiko kalte histologikoak agerian jartzen ditu.

Proba serologikoak ere garrantzitsuak dira: Helicobacter pyloriren aurkako antigorputzak, eta autoantigorputz espezifikoen bilaketa jatorri autoimmunea baztertzeko. 

## Sintoma klinikoak 
Pertsona askorengan gaitza asintomatikoa da.

Sintomak agertzen direnean, ezberdinak dira gaitzaren eragilearen arabera:

Jatorria autoimmunea denean, gastritis atrofikoak hipoklorhidria sortzen du, hots, azido klorhidrikoaren ekoizpena urdailean gutxituta dago. Zelula parietalak kaltetzen direnez, faktore intrintsekoa ez da sortzen, eta B12 bitamina ez da hesteetan xurgatzen. Ondorioz, anemia pernizioso izeneko gaitza azaltzen da. Burdinaren xurgapena ere gutxituta dago (anemia ferropenikoa dakarrena). Ez da arraroa gaixoak beste gaixotasun autoimmune bat izatea.

Jatorria infekziosoa denean, sintoma digestiboak dira nagusi: sabelmina, goragaleak eta okadak, ultzera peptikoak, pisu-galera, anemia ferropenikoa.... .

Gastritis atrofikoa dutenek urdaileko minbizia garatzeko probabilitate handiagoa dutenez, urtero edo bi urtetik behin gastroskopiak egitea gomendatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jos Hoevenaers

**Joseph «Jos» Hoevenaers** (Anberes, 1932ko azaroaren 30a - Wilrijk, 1995eko ekainaren 14a) txirrindulari belgikarra izan zen, profesionala 1956 eta 1967 artean, bere ibilbidean 30 garaipen lortu zituen.

1960an zortzi egunez jantzi zuen Italiako Giroako *Maglia arrosa*, baina Jacques Anquetilek eskuratu zuen ekitaldi horren garaipena, Hoevenaers 5. postuan amaitu zelarik. Frantziako Tourreko *Maillot horia*  ere eraman zuen lau egunez, bat 1958an eta hiru egun gehiago 1959an, azken Tour honetan 8. amaitu zen sailkapen orokorrean.

Lorpenik aipagarrienak 1958ko Erroma-Napoli-Erroma eta 1959ko Flèche Wallonne izan ziren. Horretaz gain, hainbat podium lortu zuen, besteak beste 3. izan zen 1958ko Bordele-Parisen, 2. 1959ko Gante-Wevelgemen, 3. 1960ko Romandiako Tourrean eta 3. 1964ko Lombardiako Giroan.

Aita Henri ere, txirrindulari profesionala izan zen.

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzulia Handietan eta Munduko txapelketan 
-: Ez zuen parte hartu
UT: Utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Jos Hoevenaers - *Sitiodeciclismo.net*
Melilla Fútbol Sala

**Melilla Fútbol Sala** Melillako areto futboleko talde profesional espainiarra izan zen. 1991n sortu zuten. LNFSko 2. mailan parte hartu zuen. Kategoria honetan parte hartzen du bere historiaren zati handienean, eta behin baino gehiagotan parte hartzen du 1. mailara igotzeko playoffetan.

## 2013/2014 plantilla 
Entrenatzailea: Sergio Mullor Cabrera - **Sergio Mullor**link=Archivo:Flag_of_Spain.svg|20x20px|España

## Ikus, gainera 
* UEFA

## Kanpo estekak 
* Orri ofiziala
Hanzade Sultan (Ahmed I.aren alaba)

**Hanzade Sultan** (, ; Istanbul, Otomandar Inperioa,  – Edirne, Otomandar Inperioa, 1650eko irailaren 23a) otomandar printzesa izan zen, Ahmed I.aren eta Kösem Sultanen alaba. Osman II.a , Murad IV.a eta Ibrahim I.a, nebak zituen eta Mustafa I.a osaba zen.

## Bizitza 
Hanzade 1607an jaio zen Topkapi Jauregian, bere ama Kösem Sultan zelarik. Bere ahizpa Ayşe eta Fatma Sultanek ez bezala, zeintzuk besteak beste, politikan eragiteko haziak izan ziren,  Hanzadek ez zuen inolako interesik politikan.

Aita 1617an gaixotu zen eta lasterrera hil egin zen. Bera, ama eta ahizpak *Jauregi Zaharrera* joan ziren, arauak agintzen zuen  bezala. Bere osaba Mustafa I.a tronura igo zen, baina berehala tronutik kendu zuten, eta bere ordez Osman II.a, neba erdia, jarri zuten. Osman torturatua eta bortizki eraila izan zen 1622an, eta berriz ere bere osaba eroak hartu zuen boterea. Baina 1623ko irailaren 10ean estatu kolpe baten bidez tronutik kendu zuten osaba, eta haren ordez hamaika urteko neba jarri zuten, Murad IV.a.

### Lehen ezkontza 
Bere neba txikia, Murad IV.a, tronura igo eta gutxira *Damat* Bayram Paşarekin ezkondu zen 1623ko irailaren 29an. Historialari turkiarraren arabera, Reăat Ekrem Koçu; Nahiko ezohikoa da Turningo mailako ofizial bat Sultana batekin ezkontzea. Zurrumurru baten arabera, horretarako arrazoi bakarra Bayram gizon nahiko erakargarria zela da, edertasun paregabea zuela esaten zen. Bayram Paşak Hanzade berarekin maitemintzea lortu zuen, eta azkenean ezkondu egin ziren biak. Alaba bat izan zuten, baina haren izena ez da ezagutzen. Neskatoa haurtzaroan hil zen.

### Bigarren ezkontza 
Zoritxarrez, 1638an, Bayram hil egin zen, alargun eta bihotza apurtuta utzita. 1639ko urrian, Nakkagarrantzi Mustafa Paşarekin ezkondu zen. Seguraski, ezkontza hori ez zen oso zoriontsua izan.

Nebak bera, bere ahizpak eta iloba bere emazte maitea, Telli Hümašah Sultan, zerbitzatzera behartu zituen. Haren aurrean makurtu behar izan zuten erreberentzia eta guzti, eta jofaina delakoa, xaboiari eta ur-pitxerrari ere eutsi behar izan zieten, hura garbitzen aritzen zen bitartean. Oso gaizki zerbitzatzen ziotela uste izan zuen, eta berehala erbesteratu zituen Jauregi Zaharrera; beste batzuek diote Edirne jauregira. Gauza jakina da bera Edirnen egon zela hil zen egunera arte.

## Heriotza 
1650eko irailaren 23an hil zen, eta ziurrenik oso larri gaixotu zen, bere ama, Kösem, eta bere bi ahizpa bisitatzera joan ziren eta. Ibrahim nebaren mausoleoan lurperatu zuten, Santa Sofia.

## Ondorengotza 
* **Fülane Handinm Sultan** (¿? 1632), gazte hil zen eta Santa Sofian lurperatu zuten.

Ume gehiago izan zituela uste da, baina ziurrenik gazte hil ziren.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Dumas, Juliette (2013). Les perles de nácar du sultanat: Les princesses ottomanes (mi-XVe - mi-XVIIIe siècle).
* 
* Peirce, leslie P. (1993). Haren inperiala: emakumeak eta subiranotasuna otomandar inperioan. Oxfordeko Unibertsitateko prentsa.  .
* Sakaonahian, Necdet (2008). Bu mülkün kadinen sultanlarìn: Vâlide sultanlar, hâtunlar, hasekiler, kadnefendiler, sultanefendiler. Oimen Lingen Yayingo Lingen.

## Kanpo estekak
Jorge Eliécer Gaitán

**Jorge Eliécer Gaitán Ayala** (Bogota, 1903ko urtarrilaren 23a - Bogota, 1948ko apirilaren 9a) Kolonbiako legelari, idazle, irakasle, hizlari eta politikaria izan zen, Kolonbiako Alderdi Liberaleko kide eta buruzagia.    

XX. mendearen lehen erdian Kolonbian eragin handiena izan zuen politikarietako bat da, eta herrialdearen historiako pertsona garrantzitsuenetako bat.   

Zuzenbidea ikasi zuen Kolonbiako Unibertsitate Nazionalean. Kolonbiako Unibertsitate Askeko errektore izan zen 1936 eta 1939 artean, eta, horrez gain, Zigor-Zuzenbideko katedraduna izan zen 1931tik hil zen arte. Bere bizitzako azken urteetan liberalismoaren buru bakarra izan zen.   

Gaitanek hedabide alternatiboen sorreran ere lagundu zuen, hala nola Jornada egunkaria, bere lagun Luis David Peñarekin sortu zuena, bogotarra izanik Gaitani lagundu ziona okupatu zituen ministerioetan.   

Bogotako alkate izan zen 1936an; bi ministerioen buru izan zen Alfonso Lopez Pumarejoren bigarren gobernuan (Hezkuntza 1940an eta Lana 1944an) eta Kolonbiako Kongresuko kide 1929 eta 1948 artean. 1946ko hauteskundeetan Alderdi Liberaleko presidentegai disidentea izan zen. Ondoren, Eduardo Santos presidente ohiak gidatutako sektoreak uko egin zionean, alderdiaren buruzagi bakarra bihurtu zen, eta 1950eko presidentetzarako hauteskundeetarako alderdiaren hautagai ofiziala izan behar zen (hauteskunde hauek 1949an ospatu ziren, Gaitan hil zutelako).

Gaitanek ospe handia lortu zuen hizlari eta herri-kausen defendatzaile gisa, eta ospe hori sendotu egin zuen 1928ko Bananaondoetako Sarraskiari buruzko eztabaidan egindako hitzaldiei esker. Bere hilketak protesta jendetsuak eragin zituen Bogotan, Bogotazoa bezala ezagutu zirenak. Estatu mailako La Violencia garai odoltsua areagotu egin zuen.

Gaitanen krimenari buruzko hipotesiak aldatu egin dira urteen poderioz; hiltzaile bakartiaren teoriatik hasi eta Kolonbian sozialismoa boterera iristea eragozteko nazioarteko konspirazio bateraino. 2018ko apirilaren 9an, Gaitanen magnizidiotik 70 urtera, Kolonbiako Egiaren Batzordeak iragarri zuen Nazioko Fiskaltza Nagusiari eskatuko ziola hilketa hura gizateriaren aurkako krimen deklaratzea, ikerketa berriz irekitzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Codou Bop

**Codou Bop** (Senegal) soziologoa eta kazetaria da, Saharaz hegoaldeko Afrikan emakumeen eskubideen alde eta genero indarkeriaren aurka engaiatua.

## Biografia 
2005ean, Codou Bopek, Dakarren kazetari zebilela, Senegalgo prentsan emakumeek duten lekuari buruzko ikerketa bat egin zuen, hala nola Le Quotidien, Le Soleil, Walfadjri eta Les dépêches de l'AFP kazetetan. Egiaztatu ahal izan zuenez, emakumeak albisteen %8an baino ez dira ageri, eta indarkeriazko gertaerei buruzkon txostenetan edo "pertsonak" atalean. 

Codou Bop Senegalgo Emakumeari eta Legeei buruzko Ikerketa Taldearen (SECREELS) koordinatzailea da, eta Lege Musulmanen pean dauden Afrikako eta Ekialde Hurbileko Emakumeentzako Eskualdeko Koordinazio Bulegoaren parte. Afrika, Asia eta Ekialde Ertaineko hirurogeita hamar herrialdek osatzen dute sare hori.

2004an, Fatou Sowrekin batera, *Notre corps, notre santé. La santé sexuelle des femmes en Afrique subsaharienne* (Gure gorputzak, gure osasuna, Emakumearen sexu-osasuna Saharaz hegoaldeko Afrikan) argitalpena zuzendu zuen. Liburu hori Saharaz hegoaldeko emakumeei zuzendutako lehen liburua da, haien gorputzaz eta sexualitateaz diharduena. HIESaren pandemia Afrika frankofonoan emakumeengana iritsi zenean argitaratu zuten. Awa Marie Coll Seck Osasun ministro ohiak, Penda Mbow historialariak eta mediku, biologo, soziologo, legelari eta kazetariek lagundu zioten lan horretan. 

Liburu hori Saharaz hegoaldeko 21 herrialdetan banatu zuten. Zenbait pasarte online ereargitaratu zituzten.

## Argitalpenak 
* Codou Bop, ''L'excision : base de la stabilité familiale ou rituel cruel*, Dakar, Famille et Développement, 1975
* Codou Bop, *La presse féminine au Sénégal*, Dakar, 1978, 45 or.
* Codou Bop, *Les femmes chefs de ménage à Dakar*, Dakar, Afrique et Développement, 1995
* Codou Bop, *L'ajustement structurel féminise l'exode rural*, 1995
* Codou Bop, *Planification familiale en Afrique et droits des femmes en matière de procréation*, Paris, La Découverte, 1995, 143 or.
* Codou Bop, Réseau de recherche en santé de la reproduction en Afrique, *Notre corps, notre santé : la santé et la sexualité des femmes en Afrique subsaharienne'', Paris, L'Harmattan, 2004, 364 or.
* Codou Bop eta Tidiane Kassé, ''Afrique de l'Ouest : réguler l'information en situation de conflit'', Institut Panos Afrique de l'Ouest, 2004, 143 or.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ida Finney Mackrille

**Ida Finney Mackrille** (1867 – 1960)  Bere aitak Indianako 57. infanteria-erregimentuan zerbitzatu zuen. Bi ahizparekin batera hazi izan zen. 1897an William R. Mackrille-rekin ezkondu zen, Kaliforniako Estatuko Gorte Goreneko idazkariorde nagusiarekin. Kaliforniako hizlaririk garrantzitsuenetakotzat jo zuten, askotan emakume eta politika kontuei buruz hitz eginez.

Mackrille-k mahasti bat zuen 1930etik 1960ra Woodlake, Kalifornian.

1960ko ekainaren 4an hil zen, 92 urte zituela, Exeter-eko Exeter Memorial Ospitalean, Woodlake-n bere etxetik gertu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arilo-haluro

Kimika organikoan **arilo-haluroak** eraztun aromatikoaren hidrogeno-atomo bat edo gehiago halogeno batez ordezkatuta duten konposatuak dira. Halogeno guztiek, alegia, fluorrak, kloroak, bromoak eta iodoak eratzen dituzte arilo-haluroak. 

Aril-haluroek oso talde heterogeneoa osatzen dute ikuspegi guztietatik, halogenazio-mailarekin hasita eta ezaugarri fisiko-kimikoekin bukatuta. Erabilera-esparru oso anitza dute: disolbatzaile, erreaktibo sintesi organikoan, sua atzeratzeko agente, intsektizida, polimeroen aditibo, tindu eta beste. Guztien artean erabilerari dagokionez inportanteenak *arilo-kloruroak* dira.

Aipatzekoak dira ere arilo polihalogenatuak. Izan ere, industrian inportanteak diren edo izan diren konposatu asko horietakoak dira, intsektizidak, biozidak edo sua atzeratzeko agenteak direlako. Bifenilo polikloratuak edo hexaklorobentzenoa intsektizida gisa baliatu dira. Bifenilo polibromatuak sua atzeratzeko agenteak dira. Batzuk eta besteak poluitzaile organiko iraunkorrak dira eta ingurumen-arazoak sortzen dituzten. Horrexegatik Stockholmeko Hitzarmanak erabilera eta fabrikazioa kontrolatu edo debekatzen ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fluorobentzeno

**Fluorobentzenoa** konposatu organikoa da,  C6H5F formula duena, organofluoratuen familiakoa eta arilo-haluroen klasekoa. Likido kolorgea da bentzenoaren usaina duena. Uretan disolbagaitza da, baina disolbagarria ohiko disolbatzaile organikoetan, bentzenotan edo etil eterretan esaterako.

## Sintesia 
Industrian fluorobentzenoa sintetizatzen da ziklopentadienoa difluorokarbernoarekin erreakzionaraziz prestatzen da.

C5H6 + CF2  -> C6H5F + HF

## Erabilera 
Hainbat nitxo erabilera dauzka fluorobentzenoak. Oso disolbatzaile egokia da konposatu oso erreaktiboentzat. Erresonantzia magnetiko nuklearrean erreferentzia gisa usatzen da. Altzairuaren fabrikazioan karbono-edukia kontrolatzeko baliatzen da. Azkenik, zenbait konposatu polifluoratu sintetizatzeko erabiltzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
A Cor da Sua Pele

***A Cor da Sua Pele*** Brasilgo telenobela da, Rede Tupik ekoitzia. Wanda Kosmok zuzendu zuen eta Walter George Durstek gidoia idatzi zuen. 1965eko uztailaren 27tik urriaren 20ra estreinatu zen eta 63 atal ditu. Aktore beltz bat (Iolanda Braga) protagonista zuen lehen telenobela izan zen Brasilgo telebistaren historian, eta arraza desberdinetako pertsonaiei harremanari buruzko lehen telenobela ere bai.

## Ekoizpena 
Vera Lúcia Coutok, Brasilen edertasun-lehiaketa bat irabazi zuen lehen emakume beltzak, Clotilde antzezteko proba egin zuen, baina Iolanda Braga aukeratu zuten. Lan horri esker, Brasilgo telenobeletako lehen protagonista beltz bihurtu zen. *A Cor da Sua Pele*k arrakasta handia lortu zuen eta 1965eko telenobela ikusienetakoa izan zen Brasilen, *O Direito de Nascer*ren atzetik.

Clotilde pertsonaiaren arrakastarekin, Iolanda Braga Brasilgo kosmetika kanpaina batean parte hartu zuen lehen emakume beltz bihurtu zen.

## Argumentua 
Clotilde neskame lanera joan da Graco familia boteretsuaren etxera, eta han Duduz maitemintzen da. Hala ere, mutilaren arrebek, Alicek eta Adelaidek, ez dute neska beltz eta pobre batekin duen harremana onartzen eta Regina aberatsarekin ezkontzea nahiago dute. Hala ere, anai-arreben aitari, Eusébio zahar eta gaixoari, asko gustatzen zaio Clotilde, etxean zer gertatzen den ez dakien arren. Cláudiak, Clotilderen ahizpak, pobreziatik ihes egitea amesten du.

## Aktoreak 
* Iolanda Braga: Clotilde Almeida
* Leonardo Villar: Eduardo Graco (Dudu)
* Patrícia Mayo: Regina Montblanc
* Jacyra Silva: Cláudia Almeida
* Carmen Jóia: Alice Graco Monteiro
* Guiomar Gonçalves: Adelaide Graco Barros
* João Monteiro: Eusébio Graco doktorea
* Sérgio Galvão: Pedro Graco Monteiro
* Sebastião Campos: Caio Graco Barros
* Gian Carlo: Fernando Graco Barros
* Marcos Plonka: Maguerine
* Paulo Pereira: Antônio

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Terminillo mendia

**Terminillo mendigunea** () Reatini mendietan dago, erdialdeko Italiako Apenino zentraletan, Abruzo-mendien barruan. 2.217 metro ditu. Eski-estazio ospetsua du. Rietitik 20 km.tara eta Erromatik 100 km.tara dago. Gertutasun horrengatik ere Erromako mendia izenarekin era ezagutzen da.

## Ezaugarriak 
Apeninoetako mendigune tipikoa da, bai morfologia artikulatua duelako, baina ez oso zorrotza, bai bertan dagoen flora eta faunagatik.

Mendi-hegalak ondoko mendigune txikiek banatzen dituzte, haran sakonek, besteak beste, Leonina haranak, Leonessara daramanak, eta Ravara eta Capo Scura haranek, Velino ibaira daramatenak.

Kontrako aldeetan, Valle dell 'Inferno ("Infernuko Harana") eta Valle degli Angeli ("Aingeruen Harana") daude, Rieti lautadara eta Cantaliceko mendietara daramatenak.

## Istripua 
1955eko otsailaren 13an Sabenako hegazkin bat, Douglas DC-6 bat, erori zen mendi honetan. Bidaiari guztiak, 29, bertan hil ziren.

## Klima
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Informazio turistikoa.
* :Terminillori buruzko webgune turistikoa.
* :Terminilloko ibilbidea Wikiloc webgunean.
* :1955ean izandako hegazkin istripua.
Éramos Seis (1958ko telesaila)

***Éramos Seis*** Brasilgo telenobela da, Record kateak ekoitzia eta Maria José Dupréren izen bereko eleberrian oinarritua. Ciro Bassinik zuzendu eta idatzi zuen. 1958ko otsailaren 3tik apirilaren 24ra estreinatu zen eta 22 atal ditu. Zuzenean eman zuten, orduan telebistarako bideoak grabatzeko metodorik ez baitzegoen Brasilen. Gehien ikusitako telenobela brasildarra izan zen 1958an.

## Ekoizpena 
Telebistarako moldatzeko idazlana publikoak aukeratu zuen gutunen bidez, esatariak iragarkietan iradokitako hiru izenburuen artean, eta *Éramos Seis* izan zen bozkatuena.

## Argumentua 
Telenovelak Júlio eta Lola senar-emazteen eguneroko bizitzari buruz kontatzen du. Bikoteak lau seme-alaba ditu: Carlos, Alfredo, Isabel eta Julinho. Telesailean zehar, Júlio eta Carlos hiltzen dira, Lolak Alfredoren arazoei aurre egin behar die, Isabel ezkondutako gizon baten maitale bihurtzen da, Julinho goi klaseko neska batekin ezkontzen da, eta azkenik, Lola zahar-egoitza batera doa.

## Aktoreak 
* Gessy Fonseca: Lola de Lemos
* Gilberto Chagas: Júlio Abílio de Lemos
* Fábio Cardoso: Alfredo de Lemos
* Randal Juliano: Carlos de Lemos
* Arlete Montenegro: Maria Isabel de Lemos
* Silvio Luiz: Júlio Abílio de Lemos Filho (Julinho)
* Maria Aparecida Báxter: Olga
* Cleyde Yáconis: Clotilde
* Wanda A. Hammel: izeba Emília
* Valery Martins: Genu andrea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Renault Master

'***, Renault markaren furgoneta modelo bat da. 1980tik ekoitzitzen da. 

Ibilgailu honen bigarren eta hirugarren belaunaldiak neste marken izenpean ere saldu dira, tartean **Opel Movano** (1997-2021), **Vauxhall Movano** (1997-2021), **Nissan Interstar** eta **Nissan NV400*'.

## Hiru belaunaldiak 

Irudi:Renault Master 01.jpg|Master I (1980-1997)
Irudi:Renault Master front 20080326.jpg|Master II (1997-2010)
Irudi:Renault Master III front 20100501.jpg|Master III (2010-)

## Beste marken aldaerak 

Fitxategi:Opel_movano.JPG|Opel Movano
Fitxategi:Northern Constabulary - Vauxhall van (2).jpg|Vauxhall Movano
Fitxategi:Nissan_interstar.JPG|Nissan Interstar

## Kanpo estekak
Cisuraliar

**Cisuraliarra** duela 298.9 milioi urte hasi zen, eta duela 273 milioi urte amaitu zen. Cisuraliar periodoa Errusiako eta Kazakhstango Ural Mendietako mendebaldean dauden estratuei zor die izena. J. B. Waterhousek proposatu zuen izen hori 1982an, Asseliar, Sakmariar eta Artinskianar aroak ulertzeko asmoz. Kunguriarra geroago gehitu zen. 1900ean, Albert Auguste Cochon de Lapparentek “Uraliarra” gehitzeko proposatu zuen, baina hitzaren erabilera hutsalaren ondorioz, bertan behera utzi zen.  

## Banaketa 
### Asseliarra 
V.E. Ruzhenchev errusiar estratigrafoak izendatu zuen 1954an. Ural mendietako hegoaldean dagoen Assel ibairi izena zor zion. Asseliarraren baseko GSSP-a Aidaralash ibaiaren haranean dago kokatuta , Aqtöbetik hurbil, eta 1996an berretsitu zen. Aro hau Streptognathodus postfusus-en agerpenarekin batera hasten da.

### Sakmariarra 
Alexander Karpinskyk izendatu zuen 1874an, eta Ural mendietako hegoaldeko Sakmara ibaiak ematen dio izena. Aroaren baseko GSSP-a Uraletako hegoaldeko Usolka atalean kokatzen da, eta, 2018an GSSP-a Sweetognathus binodosus-en agerpena kokatzen du. 

### Artinskiarra 
Arti hiri errusiarrari izena zor dio, eta Karpinskik izendatu zuen 1874an. Artinskiarrak ez du GSSP zehatzik. Artinskiar aroa S. whitei-ren agerpenarekin hasi dela proposatzen da. 

### Kungurriarrak 
Kungur hiri errusiarrari izena zor dio. Alexander Antonovich Stukenber-ek Kunguriarra izendatu zuen 1890an. Kunguriarrak ez du GSSP zehatzik. Neostreptognathodus pnevi-ren agerpena garai honen hasiera zehazten duela proposatzen da. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Samir Moussaoui

**Samir Moussaoui** (1975eko maiatzaren 15a) atleta da. Aljeria ordezkatu zuen 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Issam Nima

**Issam Nima** atleta da. Aljeria ordezkatu zuen 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Miloud Rahmani

**Miloud Rahmani** (1982ko abenduaren 30a) atleta da. Aljeria ordezkatu zuen 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Boualem Rahoui

**Boualem Rahoui** (1948ko urriaren 8a) atleta da. Aljeria ordezkatu zuen 1972ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rhizomarasmius epidryas

***Rhizomarasmius epidryas*** *Physalacriaceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Mycetinis epidryas* (nom. inval.), *Marasmius epidryas* (Basionimoa).

## Deskribapena 
**Kapela:** Gaztetan ganbila, adinarekin lauagoa, 10 mm arteko diametrokoa. Kapelaren azala arre-hori koloretik arre-laranja zurbilera doan kolorekoa, erpinean apur bat ilunagoa, leuna, matea. Ertza batzuetan apur bat krenulatua.

**Orriak:** Adnatuak, zabal, ez oso trinkoak, lodiak, zuritik kremara doan kolorekoak. Ertza osoa eta kolore berekoa, lamelulekin, ugari.

**Hanka:** Zilindrikoa, 30 mm arteko garaierakoa eta 2 mm arteko diametrokoa, bere luzera osoan belusatu itxura ematen dion iletxo nahiko nabariez apaindua, iletxo honek oinaren goialdean kapelaren kolore antzekoa du, baina oinarrirantz hurbildu ahala iluntzen joaten da, non beltza baita.

**Haragia:** Mehea eta mintzezkoa. Usain eta zapore nabarmenik gabea.

**Etimologia:** *Marasmius* hitza grekotik dator, "marasmius" hitzetik, eta lehortzea esan nahi du. *Epidryas* epitetoa berriz antzinako grezieratik dator, “epis” hitzetik eta ondoren, Dryas, hazten den landare-generoa esan nahi du.

## Jangarritasuna 
Interes gastronomikorik gabea.

## Lekua eta sasoia 
Bakarrik edo talde txikitan hazten da, *Dryas* espezie ezberdinetan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Groenlandia, Svalbard, Euskal Herria, Pirinioak, Alpeak, Errusia, batez era Norvegia‎.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marasmius torquescens

***Marasmius torquescens*** *Marasmiaceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Agaricus lupuletorum*, *Agaricus dryophilus var. γ lupuletorum*, *Collybia lupuletorum*, *Marasmius lupuletorum*, *Chamaeceras torquescens*, *Collybia fagi*, *Marasmius fagi*.

## Deskribapena 
**Kapela:** Txikia, 2 eta 3 cm bitarteko diametrokoa, hasieran erdi-esferikoa, kanpai itxurakoa, gero ganbila eta amaieran lautua titi antzeko batekin; ertza gardentasunagatik ildaskatua. Kapelaren azala leuna, matea, apur bat higrofanoa, krema koloretik okre-arrexka kolorerakoa erdian. 

**Orriak:** Sabeldunak, zabal, libreak, zurixkak edo krema kolorekoak

**Hanka:** Liraina, mehea, zilindrikoa, zuzena edo okerra,  maiz beste batzuei soldatua, gogorra, zuntzezkoa, matea, krema-zurixka kolorekoa kapelarekin bat egiten duen zatian eta arre-gorrixka iluna gainerakoan, ia oinarrian.

**Haragia:** Mehea, zuria, usain eta zapore nabarmenik gabe.

**Etimologia:** *Marasmius* hitza grekotik dator, "marasmius" hitzetik, eta lehortzea esan nahi du. *Torquescens* epitetoa latinetik dator, okertu, esan nahi duen “torquere” hitzetik. Hanka oker samarra duelako?

## Jangarritasuna 
Interes gastronomikorik gabea.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean, talde soropilduetan hazten da batzuetan, arteen (*Quercus rotundifolia*) eta artelatzen (*Quercus suber*) azpian eta baita pinudi mistoetan ere. Hostozabalen eroritako hosto eta adar artean.

### Banaketa eremua 
Europa osoa, Errusia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bilal Tabti

**Bilal Tabti** (Jijel, 1993ko ekainaren 7a) atleta da. Aljeria ordezkatu zuen 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Noureddine Tadjine

**Noureddine Tadjine** (Konstantina, 1963ko maiatzaren 10a) atleta da. Aljeria ordezkatu zuen 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Estibaliz Lizaso

**Estibaliz Lizaso Lopetegi**  (Tolosa, 1984) euskal itzultzaile, interprete, Estibaliz zuzentzaile eta idazlea da.  Itzulpengintzan eta interpretazioan lizentziatua da, eta teknologia alorrean dihardu bere arlo nagusia.

Euskara, gaztelania, ingelesa eta katalana hizkuntzen arteko itzulpen- eta zuzenketa-lanak egiten ditu, bai teknologiaren arloan, bai literatura-lanen eremuan ere. 

Bere ibilbidearen ezaugarrietako bat da literatura-itzulpengintzaren eremuan ere aritzen dela, ahal duen neurrian. 2014an, adibidez, *Idazlea itzultzaileen lantegian* ekimenean parte hartu zuen, katalanera itzuliz.

*31 eskutik* blogean parte hartu zuen.

## Itzulpen lanak 
Bere ibilbidean zehar hainbat obra garrantzitsu itzuli ditu euskarara:

* *Emakumeak, kultura eta politika*  (2018). Angela Davisek  1989an ingelesez idatzi zuen  *Women, Culture and Politics* liburuaren itzulpena. Beste itzultzaile hauen laguntzarekin kin egin zuen: Fermin Zabalza, Itziar Diez de Ultzurrun, Xabier Olarra, Joxe Mari Berasategi, eta Hedoi Etxarte.
* *Kristalezko giltza*  (2014) Dashiell Hammett-ek 1931n idatzi zuen  *The Glass Key*  liburuaren itzulpena.  Xabier Olarrarekin batera itzuli zuen.
* Piztiak hil behar du  (2013). Nicholas  Blake-k 1938an idatzi zuen *The Beast Must Die* liburuaren itzulpena. 
* Eserleku hutsa (2012) .  J. K. Rowling   2012an bertan idatzi zuen *The Casual Vacancy* liburuaren itzulpena. J.K. Rowlingen kasuan, *Harry Potter* bilduma Iñaki Mendigurenek itzuli zuen.

## Sariak 
* 2024: Etxepare – Laboral Kutxa Itzulpengintza saria irabazi zuen Uxue Alberdiren *Kontrako eztarritik. Emakume bertsolarien testigantzak* liburuaren katalanezko itzulpenagatik, *Revers. Testimonis de dones bertsolaris* izenburupean. Lanaren kalitatea goraipatu zuen sariketako epaimahaiak. Epaileek adierazu zuen itzulpen-lana zentzu guztietan aparta izan dela,  hizkuntza «guztiz benetakoa» darabilela itzultzaileak, eta horri esker egiten duela bat «modu eraginkorrean» egileak jatorrizkoarekin zuen helburuarekin. Bestalde, epaimahaiak zehaztu duenez, aintzat hartu zuten Lizasok zubi-hizkuntzarik erabili ez izana itzulpenerako; alegia, zuzenean jardun izana euskaratik katalanera.».

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* 31 eskutik

## Kanpo estekak 
* Estibaliz Lizaso Lopetegi Nor da Nor datu-basean
Bogotazoa

**Bogotazoa** bezala ezagutzen dira 1948ko apirilaren 9an Bogotan, Kolonbian, gertatutako istilu batzuk. Hauek Jorge Eliécer Gaitan Alderdi Liberaleko buruzagiaren magnizidioaren ondorioz sortu ziren.

Magnizidioaren ustezko egilea, Juan Rosa Sierra, jendetza batek jazarri eta lintxatu zuen. Ondoren, haren gorpua Nariñotarren Etxera eraman zuten arrastaka.

Protesta oldea herrialdeko beste hiri eta eskualdeetara ere zabaldu zen, eta Kolonbian «La Violencia» izenez ezagutzen den garaiaren goraldia ekarri zuen. Biolentzia garai hau hamar urte geroago amaitu zen, 1958an. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ramón María Narváezen hirugarren gobernua

**Ramón María Narváezen hirugarren gobernua**, 1847ko urritik 1849ko urrira arte, non Ramon María Narváez Espainiako Ministroen Kontseiluko presidente gisa izan zuen hirugarren agintaldiaren zati izan zen. Aldi horretan, Elisabet II.aren erregimena sendotzeko eta herrialdearen egonkortasun politiko eta soziala mantentzeko politikak ezartzen jarraitu zuen Narvaezek.

Bere gobernua 1845eko Konstituzioaren lanketan zentratu zen, erregearen boterea indartu eta lege-esparru iraunkor bat ezarri zuena. Erreforma administratibo eta ekonomikoak ere sustatu zituen, hala nola Monen erreforma fiskala eta 1848eko Zigor Kodea.

Gainera, Narvaezek Bigarren Karlistaldiari aurre egin behar izan zion (1849), Karlos VI .a tronuan berrezarri nahi zuena. Bere gobernuak herrialdea baketzea eta 1848ko Europako iraultzen ondoren sortu ziren mugimendu iraultzaileak zapaltzea lortu zuen

## Kabinetea 
## Kanpo estekak
Wout Wagtmans

**Wout Wagtmans**, (Sint Willebrord, 1929ko azaroaren 10a - 1994ko abuztuaren 15a) txirrindulari nederlandarra izan zen, profesionala 1950etik 1961ra.

## Kirol ibilbidea 
1947an afizionatuetan hasi eta bi urte geroago Herbehereetako txapelketa irabazi zuen. 1950ean, profesionaletara pasarazi zuten, garaipen baten truke dirua jasoko zuelako. Profesionaletan egun bakar bat zeramalarik, Herbehereetako txapelketan parte hartu eta lasterketa bikain bat burutu zuen, bigarren sailkatuz Gerrit Schulteren atzetik.

Ibilbide arrakastsua osatu zuen eta zortzi aldiz parte hartu zuen Frantziako Tourrean, non Maillot horia jantzi zuen 1954, 1955 eta 1956an. Tourrean lau etapa irabazi zituen: 1953an esprintean Gino Bartaliri gailendu zitzaion Gapen amaitutako etapan eta bosgarren amaitu zen sailkapen orkorrean. Guztira, 12 egunez jantzi zuen maillot horia eta 4 etapa lortu zituen. Italiako Giroko hiru etapa ere irabazi zituen. Horretaz gain,Romandiako Tourra eta egun bateko zenbait lasterketa ere irabazi zuen.

Pistan ere nabarmendu zen eta 1958an Herbehereetako erdi-fondoko txapelduna izan zelarik eta urte berean hirugarren sailkatu zen diziplina horretan Munduko txapelketan.

Wout Wagtmans oso korrikalari ezaguna zen, lehian erakusten zuen borrokarako grina zela eta. 1961ean amaitu zuen bere ibilbide profesionala, eta 1967an Frantziako Tourrean parte hartu zuen Herbehereetako taldeko kirol zuzendaria izan zen. Gero garraio enpresa familiarra kudeatu zuen. 80ko hamarkadaren amaieran, istripu larri batek elbarri utzi zuen eta 1994an hil zen, 64 urte zituela.

Rini Wagtmans txirrindulari famatuaren osaba zen.

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan eta Munduko txapelketan 
-: Ez zuen parte hartu
UT: Utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Olaf Magnusson

**Olaf Magnusson** (**Olaf IV.a**) (1099 – Trondheim, 1115eko abenduaren 22a) Norvegiako erregea izan zen 1103tik hil zen arte.

Magnus III.a erregearen semea izan zen. 1103an, aita hil ondoren, erregekide bihurtu zen Sigurd I.a eta Øystein Magnusson anaiekin batera. Olaf haurra zenez, anaiek erregeorde gisa jardun zuten haren izenean.

1115ean Olaf gaixotu eta hil egin zen 15 urterekin.

## Genealogia 
## Kanpo estekak
Hakim Toumi

**Hakim Toumi** (Aljer, 1961eko urtarrilaren 30a) atleta da. Aljeria ordezkatu zuen 1984ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Yasser Triki

**Yasser Triki** (Konstantina, 1997ko martxoaren 24a) atleta da. Aljeria ordezkatu zuen 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Antar Zerguelaïne

**Antar Zerguelaïne** (Jijel, 1985eko urtarrilaren 4a) atleta da. Aljeria ordezkatu zuen 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rachid Ziar

**Rachid Ziar** (1973ko azaroaren 15a) atleta da. Aljeria ordezkatu zuen 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Elama Faʻatonu

**Elama Faʻatonu** (Fagaʻalu, 1994ko apirilaren 30a) atleta da. Samoa Estatubatuarra ordezkatu zuen 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nikolasa Agirrezabalaga

**Nikolasa Agirrezabalaga Amutxastegi** (Mutriku, Gipuzkoa, 1914ko abenduaren 5a - Zaragoza, 1937ko abenduaren 13a) Espainiako 36ko gerran fusilatu zuten.

## Bizitza 
Nikolasa lau anai arreben artean neska bakarra zen, bizitza laburra izan zuen, izan ere gezurrezko salaketa baten ondorioz atxilotu eta Torreroko (Zaragoza) kartzelara eraman zuten 1937ko uztailaren 27an eta bertan egon zen preso Torreroko hilerriko horman 1937ko abenduaren 13an, goizeko 6:00etan, fusilatu zuten arte. 22 urte besterik ez zuen. Hauexek izan omen ziren bere azken hitzak:Ai ama, ai ama, zeinen urrutira ekarri nauten hiltzeko.Torreroko kartzelan Gumersindo de Estella izenez ezagutzen zen Martín Zubeldía Inda Lizarrako kaputxinoak 300 preso baino gehiago konfesatu zituen 1937tik 1941era, haietako bat eta bereziki hunkitu zuena, Nikolasa Agirrezabalaga Amutxastegi izan zen. *Fusilados en Zaragoza* liburuan utzi zuen jasota Gumersindok. Kaputxinoak ordaindu zuen haren hilobia 64. koadroan, 353. zenbakian.
thumb|
Hobi Komunaren Monumentua (Torreroko hilerria, Zaragoza), 2015eko azaroaren 1eko lore-eskaintzekin, Hildakoen Eguna.

## Aintzatespenak 
Irailaren 25eko osoko bilkuran, 40. puntuan: Zaragozako udal-gobernuak Chunta Aragonesistako aurkeztutako eskabidea aztertu zuen, hots, Torreroko hilerrian monumentu oroigarri bat eraikitzea, hiri hartan gerra zibilean izandako errepresio politikoaren biktimen izenak islatuz. Talde guztiek aho batez onartu zuten proposamena.

2009an Debako Udaletxeko Pleno Aretoan Tene Mujika II. Bekaren ondoren Alberto Barandiaran kazetariak idatzitako *Postkronikak* liburua aukeztu zen, Euskal Herriko historia hurbilaren ezagutza zabaltzeko eta literatura aberasteko asmoz sortutako beka, bere bigarren edizioan Mutrikun gutxi batzuk eta hauek ere ahoz-aho zabaldutako pasarte historiko bat jaso zuen egileak *Nikolasa Agirrezabalagaren gurutzea* izendatu zuen lana.

2024an Saturraran elkarteak antolatutako Oroimen astearen barruan *Nikolasa Agirrezabalaren kalbarioa* izeneko hitzaldia antolatu zuen. Aste bereko Oroimen Egunean Saturrarango kartzelan preso egon ziren emakume eta umeak omendu zituzten. Nikolasa Agirrezabalaga omentzeko tartea ere hartu zuten kartzela egon zen tokian bertan burutu zen ekitaldian.Elkarteko kide Arantza Ugarte Lopetegik ozen eta irmo esan zuen: Defentsarik gabeko epaiketa egin zioten Nikolasari eta hil behar zuten goizera arte ez zuen jakin heriotza zigorrera kondenatu zutenik. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Biren potentzia

.]]
**Biren potentzia**  forma duen zenbaki bat da, non  zenbaki oso bat den. Hau da, bi zenbakiaren berreketa bat da, non  berretzailea eta zenbaki osoa den.

Biren potentzia ez-negatiboak honakoak dira: , , eta  2  aldiz biderkatua da. Biren lehen 10 potentziak zenbaki ez-negatiboentzat honakoak dira:1, 2, 4, 8, 16, 32, 64, 128, 256, 512, ... 

Berretzailea zenbaki negatibo bat baldin bada, orduan zatikiak dira:  zenbaki negatibo bat baldin bada,  erdi bat da. Hortik aurrera  berretzaile negatiboentzat , , , , etab. dira. Batzuetan *biren potentzia alderatzizko* deitzen zaie. 

## Lehenengo biren potentziak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mus txapelketa trenbidean (2003)

**Mus txapelketa trenbidean** 2003ko azaroaren 8an Demokrazia Euskal Herriarentzat taldeek Baionan euskararen alde burutu zuten ekintza izan zen.

## Gertakariak 
2003ko azaroaren 8an, Baionako trenbideetan mus txapelketa antolatu zuten Demoek. Société Nationale des Chemins de fer Français tren konpainiak euskara erabil zezan galdatzeko ekintza honetan, hainbat orduz trenak gelditzea lortu zuten, poliziak trenbidetik kanporatu eta 63 kide atxilotu zituen arte. Kalte ordaina parte hartzaile bati bakarrik eskatu zioten, ordea, guztien izenean ordain zezan. Demoek SNFC konpainiari euskaltzaleak beldurtu nahi izana leporatu zion, eta euskararen erabilera eskatuz ekintzak burutzen jarraitu zuten.

## Bibliografia 
* Sabino Ormazabal, *Bidea Helburu taldea. Indarkeriarik gabeko 500 ekintza*. Manu Robles Arangiz Fundazioa, 2009, 179 or. ISBN: 8493538051. https://books.google.es/books/about/Indarkeriarik_gabeko_500_ekintza.html?id=msZnygAACAAJ&redir_esc=y

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Luella Johnston

**Luella Johnston** (Buckminster, AEB**,** 1861 – 1958ko martxoaren 11) XX. mende hasierako enpresari estatubatuarra izan zen, erreformatzaile zibiko eta sufragista, eta Sacramentoko Udalerako (orduan Hiriko Batzordea deitzen zena) aukeratutako lehen emakumea ere izan zen, 1912tik 1913ra zerbitzatu zuena. Emakume bat Kaliforniako hiri bateko edo AEBetako hiri garrantzitsu bateko kontseilu baterako hautatu zuten lehen aldia izan zen haren hautua.

## Biografia 
1912an, Kalifornian emakumeek bozkatzeko eskubidea irabazi eta urtebetera, Johnston Hiriko Batzorde berrian postu baterako postulatu zen. Hautagai progresisten zerrenda baten parte izateko hautatu zuten, trenbidearekin lerrokatutako titularrak garaituta. Bere kanpainak Emakumearen Kontseiluaren babesa izan zuen, emakumeen kluben elkarte bat, hark fundatzen lagundu zuena.

Karguan zegoen bitartean Johnston "hezkuntzan, uholdeen kontrolean, kaleetako argiztapenean, parkeetan, haur parkeetan, liburutegietan, kulturan zentratu zen. instalazioak, ur, gas eta argi indar-tasak eta hiriaren moralaren aurrerapena".

Johnstonen karguan emandako urte bakarrak Pacific Gas & Electric Hego Pazifikoko Trenbideak zituen etsai boteretsuak eta bertako aretoen jabeak ekarri zituen. Ondo antolatutako kanpaina izan arren, 1913an garaitua izan zen berrautaketarako.

### Legatua 
Nahiz eta Johnston Estatu Batuetan udal bulegorako aukeratutako lehen emakumeetako bat izan, bere hautaketa historikotik 100 urte baino gehiagora ez zen oroitzapenezko monumenturik egon Sacramento-n. 2018an, Angelique Ashby zinegotzia buru zela, Udalak Udaletxe Historikoan Udal Ganberen izena aldatzea bozkatu zuen Johnston-en ohorean.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Nicolas Heidorn, *"California’s First Councilwoman – Part I,"* (Kaliforniako lehen zinegotzia – I. zatia) Sakramentalitatea (2018)

## Kanpo estekak