Eskola segregazio

[thumb|[Venn diagrama pedagogian ohikoak diren zenbait termino grafikoki irudikatzeko: **Esklusio**a, erabateko **bazterkeria**, pertsona batzuk eskola sistematik kanpo uzten dira; **Segregazio**a, talde jakin batzuentzat eskola sistema berezituak edo talde berezituak sortzen dira; **Integrazio**a, talde jakin batzuei lekua egiten zaie, nolabait, eskola sisteman, eta egokitzapen batzuekin sisteman txertatu egiten dira, eta *Inklusio*, **eskola inklusibo**a non eskola sistema osoak egokitzapenak egiten ditu inor kanpoan ez uzteko.]]
[thumb|*Ghetto* eskola esaten zaie, kokatuta dauden inguruan dagoen maila sozioekonomikoarekin konparatuz, espero den maila sozioekonomikoa baino nabarmen baxuagoko maila duten ikasleak biltzen duten eskolei; "[Pobrezia|pobreentzako" eskolei.]]
[thumb|*The Long Eaton School-*eko kanpoko kiroldegiko hesi bat. Ikastetxe oso garestietara ahalmen ekonomiko oso handiko familietako ikasleak bakarrik joan daitezke. Horrelakoei eskola [Elitismo|elitista edo *bunker* eskolak esaten zaie.]]

Eskola sistema batzuetan ikasle mota jakin batzuek jasaten duten bazterkeriari, sistematikoa denean eta denboran jarraikita denean, **eskola segregazio**a deitzen zaio. Bazterkeria hori normalean egoera sozioekonomiko ahulenetan dauden ikasleek jasaten dute.

Ezaugarri jakin batzuengatik —ekonomikoak, linguistikoak, generokoak, erlijiosoak, jatorri geografikoak, jatorri etnikokoak— leku jakin batean talde bat batzen denean erabiltzen da eskola segregazio kontzeptua. 

Gizarteetan ez dago inoiz banaketa perfekturik, populazio taldeak ingurune jakin batzuetan biltzen direlako, baina, bereizketa gehiegizkoa bada, segregazioaz hitz egiten da. Hala da eskoletan ere; esate baterako, jatorri atzerritar eta egoera ekonomiko ahuleko ikasle asko batzen dituen ikastetxe bat. Horiek *ghetto eskolak* gisa izendatzen ditugu, baina bada beste aldea ere: *bunker eskola*k, klase altuko eta aberatsetako kideen eskola elitistak. EAEko Hezkuntza Sailburuak nolabait aitortu zuen horrelakorik gertatzen zela bertoko hezkuntza sisteman eta segregazioari aurre egiteko plana iragarri zuen 2022an.

Euskal Herrian bi Hezkuntza Sistema ditugu, Hegoaldean Espainiako legediari lotua eta Iparraldean Frantziako legediari. 

Hegoaldean Espainiako Lege nagusiaren garapenerako bi Dekretu onartu egiten dira, bata EAEko Legebiltzarrean eta bestea Goi Nafarroako Legebiltzarrean. Iparraldeko hezkuntza sistema zuzenago kudeatzen da Frantziako administrazio zentraletik.

### Segregazio mota batzuk EHn 
Segregazio mota bat izan daiteke mutilak eta neskak bereiztea. Horrelakorik gertatzen da Hego Euskal Herriko zenbait ikastetxe pribatutan, non neskak eta mutilak bananduta ikasi behar dute. XXI. mendeko hasierako hamarkadetan ohikoena neskak eta mutilak elkarrekin ikastea bihurtu da bi estatuen menpeko hezkuntza sistema guztietan. Neskak eta mutilak komunetan eta gorputz hezkuntzako aldageletan berezitzeko ohitura orokorra izaten segitzen du. EHko hezkuntza sistema guztiak saiatzen dira inklusiboak izaten pertsona ez binarioekin, mutil/neska binarismoan sartzen ez direnekin; sexu joera guztiekin eta generoen espektro osoarekin inklusiboak izaten.

Agian inklusioaz, segregazioaz, integrazioaz eta, hitz egiten denean gehien aipatzen diren ikasleak desgaitasun fisiko edo intelektualen bat duten ikasleena izaten da. Euskal Herriko hezkuntza sistema guztiek aspaldidanik neurriak hartu dituzte desgaitasun fisiko eta intelektualak dituzten ikasleak, edo ikasteko nahasmenduak dituzten ikasleak, nola edo hala, beste ikasleekin integratzeko. Ikasle batzuk, baina, gela berezietan, "gela egonkorretan" hazi eta hezi egin dira urtetan, eta berezitutako ikasgela horietatik saiatu dira hezitzaileak nolabaiteko integrazioa lortzen.

Beste segregazio mota bat **ekonomiko**a. Ikastetxe pribatu eta itunpeko batzuek familiei kuotak exijituz bunker eskolak sortzeko arriskua hortxe dago. Ikasleen eskolatik kanpoko ekintzen kalitatea oso lotuta egoten da familien ahalmen ekonomikoekin eta eskolaz kanpoko jarduerak desoreka ekonomikoaren iturri direla frogatuta dago.

Beste segregazio mota bat hizkuntzari dagokio. Iparraldean euskarak ez dauka ofizialtasunik eta horrek hainbat problema ekarri dizkie euskarazko hezkuntza normal garatu nahi dutenei. Esate baterako azterketa ofizial batzuk, —Baxoa, Brebeta—, ezin euskaraz egin. Hegoaldean euskara koofiziala da EAEn eta Nafarroako iparraldean. Euskara hezkuntza sisteman txertatzeko hiruzpalau eredu sortu ziren XX. mendearen 80. hamarkadan. A, Beta D ereduetan euskara irakasgai hutsa izatetik komunikazio lehen hizkuntza izatera, espektro osoa topa daiteke eskolatik eskolara eta batzuetan ikasgelatik ikasgelara eskola bakar baten baitan. *Euskara eta euskal literatura* irakasgatik ebaluatzetik salbuetsita geratu diren ikasleak ere badaude, (euskararekiko lotura duen irakasgai bakarra, eredu horretan). Azken urteotan Nafarroa garaian ingelesa komunikazio lehen hizkuntza bezala, PAI, sustatu duten hainbat ikastetxe ere sortu dira.

"Ikasle bikainen taldeak" sortzea  ere segregazio mota bat izan daiteke. Teorian XXI. mendean saihestu egin behar dira, legez, akademikoki bikainak izango diren taldeak edo akademikoki motelago moldatzen diren ikasleen taldeak osatzea. Baina praktikan sortu dira, noiz edo noiz, batez ere azken hauei laguntzeko talde bereziak, errekurtso gehiagorekin, etab. Hemen ere aitzakia hizkuntzen irakaskuntza izan da maiz. Hirugarren hizkuntza sustatuko da, "hirueledun" taldeak sortuko dira, eta talde horietan sartzeko emaitza akademikoak kontuan hartu dira. Batzuen ustez garai batean hainbat eskolatan, batez ere bigarren hezkuntzako ikastetxeetan ingelesa indartzeko egiten ziren berariazko taldeak segregazio mota bat sortzen zuten. Izan ere ingeles ordu gehiagotan ikasteko sortzen ziren talde berezietan irizpide akademiko batzuk ezartzen ziren eta, nolabait, ikaslerik onenak hautatzen ziren talde horietan ikasteko.

Erlijio jakin bat sustatzeko egitasmo nagusia duten ikastetxeak ere badaude. Hego Euskal Herrian erlijio bati lotutako eskolen artean, ikasle gehien batzen dituen proiektuak, Eliza Katolikoari atxikia daude. Eskola horietan ikasteko ikasleak ez dira zertan katolikoak izan, ez dute zertan beren burua katolikotzat aitortu. Baina eskola horietan erlijio katolikoetako irakasgaia nahitaezkoa da.

Hego Euskal Herrian erlijio katolikoak, oraindik ere, badu lekutxo bat eskola sistema osoan. Erlijio eskolak hautazkoak dira, eta teorian, hiruzpalau erlijio zuzenean ezagutzeko aukera dago eskoletan bertan, ―judaismoa, islama, eta kristautasunaren bi aldaera―, baina praktikan, eskoletan irakasten den erlijio bakarra, katolizismoa da. Hego Euskal Herrian familiek eskubidea dute erlijio jakin horietako batean eskolak eskatzeko eta Espainian diseinatutako legeak ezartzen ditu ebaluazio irizpideak-eta. 

Iparraldean Frantziako Errepublikako laizismoa erabat hedatua dago hezkuntza sistema osoan.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Aporofobia.
* Arrazismo.
* Eskola inklusibo.
* Genero-bazterkeria.
* Hezkidetza.
* Klasismo.
* Xenofobia.

## Kanpo estekak 
* *Argia.eus* 'Eskola segregazio' gaiari buruzko edukiak.
* *Berria.eus* 'Segregazio' gaiari buruzko edukiak.