Akira Kurosawa

**Akira Kurosawa** (黒澤 明 *Kurosawa Akira* edo 黒沢 明, Omori, Tokio, 1910eko martxoaren 23a- Setagaya (Tokio) 1998ko irailaren 6a) film zuzendari, ekoizle eta gidoilari japoniarra izan zen. 57 urtean, 30 film zuzendu zituen. Zinemaren historiako zinemagilerik garrantzitsu eta esanguratsuenen artean dago. *Sugata sanshirô* (”Judo handiaren kondaira", 1943) bere opera prima izan zen, eta, bost hamarkadan, eragin handiko 30 film egin zituen, hala nola *Rashōmon* (1950),​ *Shichinin no samurai* ("Zazpi samuraiak", 1954),​ *Dersu Uzala* ("Ehiztaria", 1975)​ edo *Ran* ("Kaosa", 1985).

1938an hasi zen Kajiro Yamamotoren zuzendaritza-laguntzaile lanetan. Bere lehen filmek kutsu nazionalista argia dute, Bigarren Mundu Gerran hasi baitzen zuzendari lanean. Gerraren ostean, *Yoidore Tenshi* arrakastatsua zuzendu zuen, Toshiro Mifune aktore ezezagunarekin paper nagusian. Film horrekin ospea lortu zuen Japoniako zuzendari gazteen artean. Mifunek eta Kurosawak hamabost filmetan egin zuten lan elkarrekin.

Nazioarteko arrakasta *Rashomon* (1950) filmari esker lortu zuen. Arrakastak bere lanetan askatasun gehiago eman zion. Lehenengo arrakasta horri beste askok jarraitu zioten, baina, *Akahige* eta *Dodeskade*n filmeen porrot komertzialen ondoren, bere buruaz beste egiten saiatu zen. George Lucas eta Francis Ford Coppolaren diru laguntzaz egin zituen *Kagemusha* eta *Ran* bere pelikula epiko handiak.

Steven Spielbergek «zinema garaikidearen Shakespeare» gisa izendatuta,​ bere ibilbidean, Berlin, Venezia, Cannes eta Moskuko jaialdietan saritu zuten, eta BAFTA eta Oscar sarietako zeremonietan antzitetsi zuten, non 1990ean Ohorezko Oscar Saria eman zioten bere ibilbideagatik. 

## Biografia 
### Haurtzaroa eta gaztaroa 
Isamu eta Shima Kurosawaren zazpigarren semea zen Akira, bi anaia eta hiru arreba zituen, beste anaia bat bera jaio baino lehenago hil zen. Martxoaren 23an jaio zen Tokioko Omori barrutian. Ama Osakako merkatari sendi batekoa zen. Aita, berriz, samurai familia baten ondorengoa zen, eta, armadaren institutu batean, soinketa irakasten zuen.

Handia zela eta, ez zen kiroletarako ona, eta eskolako kideek baztertu egiten zuten. Horregatik, haurtzaro bakartia izan zuen, eta bere burua arrarotzat jotzen zuen. Lehen hezkuntzan, irakasle batek bere talentua nabaritu, eta marrazten hastera bultzatu zuen.

Heigo ikasle bikaina zenez, bere familiak unibertsitatean ikasiko zuela sinetsi zuen beti, baina, aitaren esanak ez jarraitzeagatik, unibertsitateko sarrera-froga nahita suspenditu zuen. Ikasi beharrean, film mutuen narratzaile, *benshi*, bilakatu zen; kontuan izan behar da seme nagusi izatea Japonian familiaren barruan garrantzi eta erantzukizun handiko maila dela eta Akira ez zela sekula izan horretarako prestatua.​ Batzuetan, beren filmen ekoizle ere izan ziren: Francis Ford Coppola eta George Lucas ekoizle exekutiboak izan ziren *Kagemusha*n (1980).

*Rashōmon* (1950)​ (Oscar saria atzerriko film onenari, Urrezko Lehoia saria eta zinemaren historiako lehen *pelikula judizialtzat* hartua) Martin Rittek *The Outrage* (1964) filmean berrikuskatu zuen Haren eragina nabaria da Quentin Tarantinoren *Reservoir Dogs*en (1992).​  (1992), Bryan Singerren *The usual suspects* (1995), Tom Tykwerren *Lola Rennt* (1998) edo Zhang Yimouren *Ying Xiong* (2002) filmetan. *Andha Naal* (1954) eta *Virumaandi* (2004) Kollywood-en (tamileraz filmatuak) filmek ere antzeko baliabide narratiboak erabiltzen dituzte. Japoniako zinema mundu osoan ezaguna egiteaz gain, narratiba mota bati izena eman dio, zatikatua eta funtsik gabea eta Rashōmon efektua izenez ezagutzen dena.​ Psikologia sistemikoan, Rashōmon deitzen zaio bertsio desberdinen arteko konfrontazioan oinarritutako teknika terapeutiko bati, senitartekoen edo talde bateko pertsonen artean, besteek haien egoera emozionalak eta interpretazioak ezagutu ditzaten.

[thumb|[Shichinin no samurai|*Shichinin no samurai*ren logotipoa]]
*Shichinin no samurai* (1954),​ Japoniako filmografian egindako pelikularik onena eta zinemako pelikularik garrantzitsuenetakotzat jo izan dute, eta eragin iturri izan da beste lan batzuetan. Oinarrizko egitura narratiboa mantentzen duten lan aipagarrienetako batzuk dira: John Sturges-ek zuzendutako *The Magnificent Seven* (Zazpi apartak) (1960); Khwaja Ahmad Abbasen*Saat Hindustani* (1969), zeinean Amitabh Bachchan debutatu zuen; Jimmy Wang Xu-ren *Beach of the War Gods* (1973)​; Jimmy T. Murakami eta Roger Cormanen *Battle Beyond the Stars* (1980), edo Lee Katzinen *World Gone Wild* (1987). Beste pelikula batzuk, modu libreagoan, jatorrizkoan oinarritzen dira, hala nola Gilberto Gazcónen *Los tres amigos* (1970) edo John Lasseter eta Andrew Stantonen ''A Bug's Life* (1998). John Milius-ek zuzendutako *Conan the Barbarian*-en (1982) eszena bat, non istorioaren kontalariak hildako gudarien armadurak kargatu eta Conan-i eskaintzen dizkion filmaren azken gudurako, badirudi Kurosawaren klasikoan inspiratuta dagoela, non nekazariek hildako samuraien armadurak berreskuratzen dituzten gainean duten mehatxu berriari aurre egin ahal izateko.
[Pelikula bat filmatu aurretik *Zazpi samurai* ikusten dut.|[Andrei Tarkovski https://www.tomatazos.com/articulos/365639/Directores-que-admiran-a-Akira-Kurosawa|col2=|col3=}}

*Yojimbo* (1961),​ bere aldetik, Sergio Leoneren *Per un pugno di dollari* (1964) filmaren oinarria da, zeinarekin spaghetti western generoa hasi zen. Ekoizleek ez zutenez eskubiderik ordaindu, *Yojimbo*ren gidoilariek (Kurosawa eta Ryuzo Kikushima.​ Walter Hillek zuzendutako *Last Man Standing* (1996),​ Zilarrezko Hartza saria eta The Criterion Collectionek «historiako ekintza- eta abentura-film onenetakotzat, erritmo azkarrekoa, burutsua eta bisualki ikaragarria jo zuena», George Lucasen *Star Wars* sagan, onartutako eragina du. Bereziki, *Star Wars IV. Atala: Itxaropen Berria* (1977) eta *Star Wars VI. Atala: Jedi Zaldunaren Itzulera* (1983) filmetan eta C-3PO eta R2-D2 filmetako pertsonaietan. Lucasek Kurosawak erabilitako trantsizioen teknika zinematografikoa ere erabili zuen bere sagan.
.

## Filmografia 
* 姿三四郎, *Sugata Sanshiro*, 1943.
* 一番美しく, *Ichiban utsukushiku*, 1944.
* 続姿三四郎, *Zoku sugata sanshiro*, 1945.
* 虎の尾を踏む男達, *Tora-no-o wo fumu otokotachi*, 1945.
* 明日を創る人々, *Asu wo tsukuru hitobito*, 1946.
* わが青春に悔なし, *Waga seishun ni kui nashi*, 1946.
* 素晴らしき日曜, *Subarashiki nichiyōbi*, 1947.
* 酔いどれ天使, *Yoidore tenshi*, 1948.
* 静かなる決闘, *Shizukanaru kettō* 1949.
* 野良犬, *Nora inu*, 1949.
* 醜聞, *Shubun*, 1950.
* 羅生門, *Rashomon*, 1950.
* 白痴, *Hakuchi* 1951.
* 生きる, *Ikiru*, 1952.
* 七人の侍, *Shichinin no samurai*, 1954.
* 生きものの記録, *Ikimono no kiroku*, 1955.
* 蜘蛛巣城, *Kimonosu-jo* ("Odolezko Tronua"), 1957.
* どん底, *Donzoko*, 1957.
* 隠し砦の三悪人, *Kakushi toride no san-akunin*, 1958.
* 悪い奴ほどよく眠る, *Warai yatsu hodo yoku nemuru*, 1960.
* 用心棒, *Yojimbo*, 1961.
* 椿三十郎, *Tsubaki Sanjûrô*, 1962.
* 天国と地獄, *Tengoku to jigoku*, 1963.
* 赤ひげ, *Akahige*, 1965.
* どですかでん, *Dodeskaden*, 1970.
* デルス・ウザーラ, *Dersu Uzala*, 1975.
* 影武者, *Kagemusha*, 1980.
* 乱, *Ran*, 1985.
* 夢, *Yume*, 1990.
* 八月の狂詩曲, *Hachigatsu no kyoshikyoku*; o 八月のラプソディ, *Hachigatsu no rapusodi*, 1991.
* まあだだよ, *Maadadayo'', 1993.
## Sariak
Bere ibilbidean, Kurosawak 67 sari eta 27 izendapen jaso zituen hainbat lehiaketatan
; Oscar sariak

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* 
* 
* 
* 
* 

## Kanpo estekak