open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Öland

**Öland** Suedia hego-ekialdeko uhartea da. Herrialdeko osoko bigarren uharterik handiena da. Guztira 1.342 kilometro karratu ditu. Hegoaldeko nekazal paisaia Gizateriaren Ondare izendatu zuen UNESCOk 2000 urtean. Ramsarko hitzarmenak babesturiko eremua ere bada.

## Administrazioa 
thumb|ezkerrera|80px
Historikoki probintzia izan bada ere 1634tik aurrera Kalmarko konderriaren barnean kokaturik egon da. Bi udalerrik osatzen dute uhartea, Borgholm udalerria iparraldean eta Mörbylånga udalerria hegoaldean.

Öland uharteko herriak:

## Historia 
Indusketa arkeologikoek erakutsi dute Öland duela 8.000 urte populatua izan zela. Harri Aroan izotzeko zubia eratu zen Kalmarko itsasartean eta hura zeharkatuz iritsi ziren lehen biztanleak Ölandera.

Harrespila ugari aurkitu dira Alby herriaren inguruan, asko harrizko itsasontziak direnak. 19 eraztun itxurako gotorleku ere aurkitu dira, denetan aipagarriena Eketorp.

## Ekologia 
pH altuko lurzorua dauka eta hainbat espezie bitxi aurkitzen dira. 1741ean Carolus Linnaeus izan zen bertan eta espezie ugari dokumentatu zituen.

## Klima 

## Iruditegia 

Irudi:Gettlinge gravfält.JPG|Stora Alvaret (Gizateriaren Ondarea).
Irudi:Eketorp main view.jpg|Eketorp.
Irudi:Eketorp houses 03.jpg|Eketorp.
Irudi:Borgholms slott.jpg|Borgholmeko gazteluaren hondarrak.
Irudi:Stora Allvaret,Öland 01.JPG
Irudi:Oeland Froesslundabron-02.jpg
Irudi:Blå Jungfrun, bred.jpg|Blå Jungfrun Parke Nazionala (Kalmarko itsasartean).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
FC Alania Vladikavkaz

[thumb|250px|[Spartak Estadio Errepublikarra.]]
**FC Alania Vladikavkaz** (osetieraz Футболон клуб "Алани", errusieraz Футбольный клуб «Алания» Владикавказ) Vladikavkazko futbol talde bat da, Osetiakoa (Errusia). Errusiako Liga bat irabazi zuen 1995ean.

## Historia 
Sobietar Batasuneko garaian taldeak *Spartak Ordzhonikidze*, azken izen hau baitzuen Vladikavkaz hiriak. 1990an *Spartak Vladikavkaz* izena hartu zuen eta 1995ean *FC Alania Vladikavkaz* (Alania Osetiaren izen historikoa da).

Errusiako Liga hasi zenean bigarren postua eskuratu zuen Moskuko Spartaken atzetik eta 1995ean Liga irabaztea lortu zuen. 2005erarte lehen mailan egon ondoren bigarrenera jeitsi zen. 2006an profesional lizentziekin arazoak izanda mailaz taldea desagertzekotan egon zen baina azken unean hirugarren mailan egokitzea lortu zuen.

2009an berriz lehen mailara igo zen eta 2010an Kopako finala jokatu zuen. CSKA Moskuren aurka 2-1 galdu zuen.

## Palmaresa 
### Errusiako txapelketak: 1 
* Errusiako Liga:
** Txapelduna (1): 1995
** Bigarrena (2): 1992, 1996
* Errusiako Kopa:
** Txapelduna (0)
** Finalista (1): 2011

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Päijänne

**Päijänne** (finlandieraz  ahoskatua) hegoaldeko Finlandiako aintzirada, herrialdeko bigarren handiena dena. 1.080,63&nbsp;km²-ko azalera du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mesedetako Ordena

**Mesedetako Ordena** edo **Mesedetako Gure Ama eta Gatibuen Eroskunderako Errege Ordena Militarra** (latinez: *Ordo Beatæ Mariæ Virginis de Redemptione Captivorum*) eskeko ordena katolikoa da, 1218ko abuztuaren 12an Bartzelonan sorturikoa. Petri Nolasco eta Ramon Penyafortekoa izan ziren fundatzaileak, Jakue I.a Aragoikoaren sostenguarekin. Hasieran Santa Eulalia izena izan zuen. Esklabo kristauak askatzea izan zen ordenaren hasierako helburua. Hasieran ordena militarra zen, 1317an erlijio ordena bihurtu zen arte. Gaur egun, ordena honetako fraideak irakaskuntzan, kartzeletan eta misioetan aritzen dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Näsi

**Näsi** (finlandieraz: *Näsijärvi*) mendebaldeko Finlandiako aintzira bat da, Pirkanmaa eskualdekoa. 256,12 kilometro koadro ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tirón

**Tirón** (gaztelaniaz: *Río Tirón*) iparraldeko Espainiako ibaia da, Ebroren ibaiadarra dena.

Demandako mendilerroan, 2.200 metroko altueran, jaioa, Burgosko Fresneda de la Sierra Tirón, Villagalijo,Belorado, Fresno de Río Tirón, Cerezo de Río Tirón eta Errioxako Tormantos, Leiva, Herramélluri, Otxanduri, Cuzcurrita de Río Tirón, Tirgo, Zihuri, Anguciana (non Oja batzen zaion) eta Haro zeharkatu eta gero Ebron du ahoa.

## Ibaiadarrak 
* eskuinaldetik:
:* Glera edo Oja, 48 km;
:* Valorio;
:* Encemero edo San Julian, 12 km;
:* Reláchigo, 22 km;

* ezkerraldetik:
:* Urbión, 15 km;
:* Oropesa;
:* Retorto, 19 km;
:* Roganto;
:* Ea, 18 km.

## Kanpo estekak
Oise (ibaia)

**Oise** (frantsesez, *Oise*,  ahoskatua) Belgika eta Frantzia iparraldeko ibaia da, Senaren ibaiadarra.

Belgikako Namur probintziatik hegoaldera, Chimay herritik gertu, jaiotzen da. 302 kmko luzera du eta Sena ibaian isurtzen du ura, Paristik mendebaldera. Merkataritzako salgaien garraiobidea da, Belgikako ikatzarena batez ere.

## Zeharkatutako udalerriak 
* Aisne: Hirson, Guise, Chauny
* Oise (ibaiaren izena duena): Noyon, Compiègne, Creil
* Val-d'Oise (ibaiaren izena duena): Auvers-sur-Oise, Pontoise, Cergy, Jouy-le-Moutier
* Yvelines: Conflans-Sainte-Honorine

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Subertsio

thumb|300px

**Subertsioa** gizarte-ordena, aginteko erakundeak, praktika moralak eta sistema sozioekonomikoa kolokan jarri, ezabatu eta ordezteko ekimen politikoen multzoa da, protesta, gizarte-mugimendu, matxinada zein borroka armatuaren bitartez, estatuaren aldetik aurkako erreakzio bizia eragiten duena.

## Ikus, gainera 
* Iraultza

## Kanpo estekak
Palos

**Palos** (gaztelaniaz: *Cabo de Palos*) Espainiako lurmuturra da, Cartagenan dagoena. Udalerriko *pedania* ere bada.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Patrasko golkoa

**Patrasko golkoa** () Greziako golko bat da, Jonikoan dagoena. Korintoko golkoa eta Oxeia uhartearen artean dagoen golko honek Patras du portu nagusia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sobietar Batasuneko Futbol Liga

[thumb|250px|[Dinamo Kiev izan zen liga gehien lortu zituen taldea. Argazkian 1975eko talde txapelduna.]]

**Sobietar Batasuneko Futbol Liga** Sobietar Batasunean jokaturiko futbol txapelketa nagusia izan zen. 1936an eratu zen eta 1991ean Batasuna hautsi arte jokatu zen. Dinamo Kiev talde ukrainarra izan zen txapelketa gehien lortu zituena, 13.

## Podiuma 
## Palmaresa 
## Garaipenak 
### Taldeka 
### Errepubliken arabera 
## Oinordeko futbol ligak 

*  Armeniako futbol liga
*  Azerbaijango futbol liga
*  Bielorrusiako futbol liga
*  Estoniako futbol liga
*  Georgiako futbol liga
*  Kazakhstango futbol liga
*  Kirgizistango futbol liga
*  Letoniako futbol liga
*  Lituaniako futbol liga
*  Moldaviako futbol liga
*  Errusiako futbol liga
*  Tajikistango futbol liga
*  Turkmenistango futbol liga
*  Ukraniako futbol liga
*  Uzbekistango futbol liga

## Ikus, gainera 
* Sobietar Batasuneko Futbol Kopa

## Kanpo estekak
Pregolia

**Pregolia** (; ; ; ) Errusiako Kaliningradeko oblasteko ibaia da. Ekialdeko Prusiako ibai hau antzinean **Pregel** bere alemanezko izenaz ezaguna zuten. Königsberg-eko zazpi zubietako ebazkizunaren zubiek ibaia zeharkatzen zuten.

## Erreferentziak
Peñas

**Peñas** (asturieraz: *Cabu Peñes*; gaztelaniaz: *Cabo de Peñas*), Espainiako iparraldeko kostaldeko lurmutur bat da, Asturias erkidegoan. Gozón udalerriko Viodo parrokian dago.

1852tik aurrera itsasargia du. Asturiasko lurmuturrik iparraldekoena da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pozzuoliko golkoa

eskuinera|212px|thumb|Golkoaren argazkia.
**Pozzuoliko golkoa** (italieraz: *Golfo di Pozzuoli*) Italiako golko bat da, Napolesko golkoan dagoena. Campania eskualdeko kostaldean dagoen golko honek Pozzuoli du portu nagusia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Prespa

**Prespa** izan daiteke:

* Prespa (aintzira), Albania, Grezia eta Mazedonia arteko bi aintzira.
* Prespa (eskualdea), Mazedoniako eskualdea.
* Prespa (Kroazia), udalerria.
Prespa (aintzira)

**Prespa** hego-ekialdeko Europako bi aintzirak dira, Albania, Grezia eta Ipar Mazedonia artean daudenak. Guztira 259&nbsp;km²-ko azalera dute, horietatik 176,3&nbsp;km² Mazedonian, 46,3&nbsp;km² Albanian eta 36,4&nbsp;km² Grezian daudenak. **Prespa Handia** (albanieraz: *Liqeni i Prespës*; grezieraz: Μεγάλη Πρέσπα, *Limni Megáli Préspa*; mazedonieraz: Преспанско Езеро, *Prespansko Ezero*) Albania, Grezia eta Mazedonia artean dago. **Prespa Txikia** (grezieraz: Μικρή Πρέσπα, *Mikri Prespa*; albanieraz: *Prespa e Vogël*), berriz, Grezia eta Albania artean partekatzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pripiat (ibaia)

**Pripiat** (ukraineraz: Прип’ять,  ahoskatua; bielorrusieraz: Прыпяць, Prypiać,  ahoskatua; polonieraz: *Prypeć*,  ahoskatua; errusieraz: Припять, ), ekialdeko Europako ibaia da, Dnieperren ibaiadarra dena. Txernobylgo erreaktoreak bertatik ateratzen zituen bere urak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kantinera

[thumb|300px|**Kantinera** [Irungo alardean, 2007.]]
**Kantinera** gerra batean soldaduei edariak eramateko ardura zuen emakumea da. 

Euskal Herrian, alarde, danborrada eta antzeko segizioetan parte hartzen duen emakumea da, hasieran Napoleonen armadan eta ondoren beste armada batzuetan soldaduei upel txiki batetik, kantinetik hain zuzen, edaria eta saski batetik janaria emateaz arduratzen zen emakumea irudikatzen duena.

## Kanpo estekak
WKRP in Cincinnati

***WKRP in Cincinnati*** () AEBtako umorezko telesaila bat da. 1978ko irailaren 18a eta 1982ko apirilaren 21a artean CBS katean aireratu zen.

Euskal Herrian ETB 1ean euskaraz eta ETB 2an gaztelaniaz aireratu zen.

## Argumentua 
WKRP Cincinnati AEBtako Ohio estatuko Cincinnati hirian egoitza duen irrati bat da. Irratiaren programazio zuzendari berria den Andy Travis-ek bertako egoera egonkortu eta saiatzen saiatuko da, nahiz eta bere lankide aldrebesen baina asmo onekoek bere betebeharra maiz zaildu egin: Arthur Carlson izaera onbera baina zalantzakorra duen zuzendari nagusia, Herb Tarlek gominadun komertziala, Les Nessman albiste emaile arazotsua. Gainontzeko lankideen artean honako hauek daude: Jennifer Marlowe idazkari ilehori ederra, Bailey Quarters lankide berri, saiatu eta gaztea, Johnny Fever doktorea, disck jockey beterano eta zinikoa, bai eta New Orleans hiritik etorri berria den Venus Flytrap disc jockey funkyzalea. Noizbehinka irratiko zuzendari nagusia den Arthur Carlsonen ama ere azaldu ohi da, Carlson andrea, irratiaren jabea, itxuraz zakarra den negozio emakumea.

## Pertsonaiak 
* **Andy Travis** (Gary Sandy)
* **Arthur Carlson** (Gordon Jump)
* **Dr. Johnny Fever** (Howard Hesseman)
* **Les Nessman** (Richard Sanders)
* **Jennifer Marlowe** (Loni Anderson)
* **Herb Tarlek** (Frank Bonner)
* **Venus Flytrap** (Tim Reid)
* **Bailey Quarters** (Jan Smithers)
* **Mrs. Carlson** (Sylvia Sidney lehenbiziko ataletan, gainontzekoetan Carol Bruce)

## Kanpo estekak 
* "WKRP in Cincinnati" telesailaren IMDBko fitxa irakurgai
Seroterapia

**Seroterapia** odol-serumaren erabilera terapeutikoari deritzo. Jakina denez odol-serumek antigorputzak dauzka, immunitate pasiboaren bidez seroterapiaren hartzaileari transferitzen zaizkionak, gaixotasun bati aurre egiteko. Tratamendu honek emaitza azkarrak ematen ditu, baina iraupen motzekoa da. Erabilitako odol-seruma animalia batengandik eskuratu daiteke (zaldiarengandik, batez ere) edo gizaki batengandik (giza-seruma).

Immunitate aktiboaren aldean (txertoak) immunitate pasiboa terapeutikoa da, ez da prebentiboa: gaixotasuna agertu denean erabiltzen da, ez baitago astirik immunitate aktiboa garatzeko.

Odol-serumaren erabilera da gaur egun Ebola birusak sortzen duen sukar hemorragikoa tratatzeko dagoen tresna bakarra: gaitz honetatik bizirik irten direnen odolak birusaren aurkako antigorputzak baititu. Hala ere, gaurkoz tratamendu horrek arrakasta-maila apala du. Tetanos eta botulismoaren aurka, difteria eta amorruaren aurka, eta sugeek eragindako pozoitzearen aurka ere erabiltzen da seroterapia egun.

Albaitaritzan ere animalien hainbat gaixotasuni aurre egiteko odol-serum immunologikoa erabiltzen da.

Odol-serum immunologikoa (seroterapian erabiltzen dena) lortzeko prozedura klasikoa honetan datza: zaldi bati antigeno bat injektatzen zaio (mikrobio ala toxina), bere serumean antigeno horren aurkako antigorputz ugari ekoiz zitzan. Zaldiaren hiper-immunizazioa burutzen da, hots, antigenoaren dosi handiak aste batzuetan zehar ematen zaizkio antigorputzen ekoizpena oparoa izan dadin. Gero, animalia horrengandik odola ateratzen da, odol-seruma eskuratzeko zentrifugatu eta koagulatu egiten dena. Zaldiaren odol-seruma erabili aurretik, azkenik, seruma purifikatu egin behar da, zaldiaren berezko proteinak kenduz odol-serum honetatik hartzailearengan errefusa-fenomenoak gerta ez daitezen (serumaren eritasuna)

Animalien odol-serumaren erabilera motelduz joan zen XX. mendea aurrera egin ahala. Giza odol-serumak ordezkatu zuen. Gaixotasuna pasatu duten gizakiengandik eskuratzen da serum hau, gaitzaren aurkako antigorputzak dituena. Giza odol-seruma ez da osorik erabiltzen, bere frakzio gamma-globulinikoa soilik baizik. Horregatik esaten da, adibidez, gamma globulina anti-tetanikoa aplikatzen dela, hots, odol-serum anti-tetaniko batetik datozen gamma-globulinak.

Antigorputz monoklonalen aurkikuntzak hautsak harrotu zituen immunologoen artean. Geroztik, immunitate pasiboaren arloan gero eta gutxiago erabiltzen da seroterapia, antigorputz monoklonalen mesederako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pagasesko golkoa

eskuinera|212px|thumb|Golkoaren irudia.
**Pagasesko golkoa** (grezieraz: Παγασητικός κόλπος, *Pagasitikós kólpos*) Greziako golko bat da, Eubeako golkoan dagoena. Magnesia eskualdeko kostaldean dagoen golko honek Volos du portu nagusia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Danborrada

[thumb|Umeen danborrada [Donostian.]]
**Danborrada** danborra joaz egiten den saioa da. Jaietako ekitaldia izaten da gaur egun, kaleetan zehar ibilaldia eginez. Euskal Herrian, ospetsuak dira Donostiako danborrada, Azpeitiko danborrada eta Ordiziako danborrada, baina beste hainbat herritan egiten dira ere, baita Euskal Herritik kanpo ere.

Erabiltzen diren danborrak eskuz eginikoak izaten dira, tamaina, osaera eta forma ezberdinekin. Batez ere bi motatakoak daude: danborrak eta kupelak.

Danborraden jatorria izan daiteke erlijioarekin loturikoa, ospakizun militar bati buruzkoak edo, sinpleki, jaien hasiera edo gertakari bat ospatzeko eginikoak.

## Kanpo estekak
Renaniako eskisto-mendigunea

**Renaniako eskisto-mendigunea** () mendebaldeko Alemanian, ekialdeko Belgikan, Luxenburgon eta ipar-ekialdeko Frantzian zehar hedatzen den mendigune geologikoa da. Barnean frantziar eta belgikar Ardenak, alemaniar Eifel eta Rhinen ekialdea ditu. Ibaiak bitan zatitzen du mendigunea. Mendirik altuena 880 metroko Großer Feldberg da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Retiako Alpeak

**Retiako Alpeak** (; ) Erdialde Ekialdeko Alpeetako mendikatea da, Suitza, Austria eta Italia artean dagoena. Mendirik altuena 4.049 metroko Piz Bernina da.

Barnean azpimendikate hauek ditu:
# Albula mendiak
# Berninako Alpeak
# Brenta mendiak
# Bregaglia mendiak
# Ortlesko Alpeak
# Rätikon
# Silvretta

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bel Air (Los Angeles)

**Bel Air** (maiz modu okerrean **Bel-Air** idatzia) AEBtako Kalifornia estatuko Los Angeles hiriko luxuzko auzo bat da, hiriaren erdigunetik 19 kilometro mendebaldera. 1923an Alphonzo E. Bellek aberatsentzako bizileku hau eraiki zuen, Beverly Hills eta Holmby Hills auzoekin batera **"Golden Triangle"** ("Urrezko Hirukia") deritzon eremua osatzen dutelarik.

## Etxebizitzak 
Bel Air auzoan eremu guztiko etxalde luxuzkoenak kokatzen dira, jabetzek 20 miloi dolar baina gehiagoko balioa izan dezakete (55 milioi dolar balio fuen Meg Ryan aktorearen etxaldea nabarmentzen da).

Bel Air auzoan pertsona ospetsu ugari bizi dira, tartean Lady Gaga, Lana Del Rey, Mariah Carey, Avril Lavigne, Ronald Reagan presidente ohia 668 St. Cloud Road kalean (antzina 666 zenbakia zeraman, baina ustezko deabruzko zenbakia zenez aldatua izan zen) edota Michael Jackson, abeslari honen behin betiko bizilekua Bel-Air auzoan zegoelarik. Jennifer Aniston aktoreak ere auzo honetan etxaldea erosi berri du.

## Demografia 
2000an burututako azken erroldaren arabera auzoan 7.928 lagun bizi ziren, horietatik %86,24a arraza zurikoak ziren, %1,93a arraza beltzakoak, %0,06a indiarrak, %6,84 asiar arrazakoak, eta %4,80a beste arraza batzutakoak ziren. Biztanleriaren %4.65a hispaniar jatorrikoa zen.

## Telebista 
1990eko hamarkadan Will Smith aktoreak antzeztu eta auzo honetan bertan girotua dagoen *The Fresh Prince of Bel-Air* telesailari esker Bel Air auzoa nazioartean ezagun bilakatu zen.

## Ikus gainera 
* Neguri
* La Moraleja
* Pedralbes
* Somosaguas
* Cervantes parkea
* Beverly Hills

## Kanpo estekak 
* Bel-Air Association elkartearen webgune ofiziala
FC Torpedo Mosku

**Moskuko Torpedo Fubol Taldea** (errusieraz ФК "Торпедо" Москва) Moskuko futbol talde bat da, Errusiakoa. Sobietar Batasunaren garaian izan zituen emaitzarik onenak, hiru liga eta sei kopa. Errusiako txapelketen artean titulu bakarra dauka, 1993ko Kopa.

## Historia 
Taldea 1924ean sortu zen *Proletárskaya kúznitsa* (Proletarioen ola) izenarekin eta 1930an hartu zuen gaur egungo *Torpedo* izena, ZIL ibilgailu enpresak babesten baitzuen.

Bere urrezko aria 60 eta 70 hamarkadan ezagutu zuen eta Eduard Streltsov aurrelaria zen garai hartako izarra. Bere omenez ezarri zitzaion izena estadioari.

90. hamarkadan ZIL enpresak futbol taldea saldu egin zion Luzhnikí enpresari eta ZIL-ek talde berria sortu zuen FC Mosku. Honek ez zuen emaitza aipagarririk lortu baina Torpedoren zaleen zati handi bat eraman zuen. 1993an Errusiako Kopa irabazi zuen eta 2000an lortu zuen Ligako emaitzarik onena, 3. postua.

Diru arazoen erruz taldea krisi latzean sartu zen eta 2009an laugarren mailaraino jeitsi zen. Orduan ZIL-ek berriz erosi zuen eta bigarren mailan finkatu da Torpedo. Zortzi urteren ondoren 2014an lehen mailara igotzea lortu zuen baina hurrengo urtean 15. egin eta jeitsi egin da.

## Palmaresa 
### Sobietar Batasuneko txapelketak: 9 
* Sobietar Batasuneko Liga (3):
** 1960, 1965, 1976
* Sobietar Batasuneko Kopa (6):
** 1949, 1952, 1960, 1968, 1972, 1986

### Errusiako txapelketak: 1 
* Errusiako Liga (0):
** hirugarrena 2000 urtean.
* Errusiako Kopa (1):
** 1993

## Euskal taldeen aurkako partidak 
Torpedok kanporaketa bakarra jokatu du euskal taldeen aurka:

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Sobietar Batasuneko Futbol Kopa

**Sobietar Batasuneko Kopa** 1936 eta 1992 arten Sobietar Batasunean jokatu zen futbol txapelketa izan zen. Kanporaketa ssteman jokatu ohi zen eta Spartak Mosku izan zen garaipen gehien lortu zituen taldea, 10 kopa hain zuzen ere.

## Palmaresa 
* (luz) luzapenaren ondoren.
* (pen) penalti jaurtiketak.

## Garaipenak 
### Taldeka 
### Errepubliken arabera 
## Oinordeko futbol kopak 

*  Armeniako futbol kopa
*  Azerbaijango futbol kopa
*  Bielorrusiako futbol kopa
*  Estoniako futbol kopa
*  Georgiako futbol kopa
*  Kazakhstango futbol kopa
*  Kirgizistango futbol kopa
*  Letoniako futbol kopa
*  Lituaniako futbol kopa
*  Moldaviako futbol kopa
*  Errusiako futbol kopa
*  Tajikistango futbol kopa
*  Turkmenistango futbol kopa
*  Ukraniako futbol kopa
*  Uzbekistango futbol kopa

## Ikus, gainera 
* Sobietar Batasuneko Futbol Liga

## Kanpo estekak
Trichoptera

**Trichoptera** (antzinako grezieraz: θρίξ, *thrix*, "ilea" + πτερόν, *pteron*, "hegoa") Pterygota azpiklasearen barneko intsektu ordena da. Lepidopteroekin (tximeletak eta sitsak) ahaideturekin daude, eta haiekin batera Amphiesmenoptera goiordena eratzen dute. Gehien-gehienek uretan igarotzen dute beren bizitzaren zatirik handiena, larba eta pupa-faseetan alegia, imagoen biziraupena oso laburra baita. Espezie askoren larbak, zetaz egindako eta hondar, legar edo landare-hondakinekin apaindutako kutxatilen barnean bizi dira. Helduek sits txikien antza dute eta lau hegal iletsu dauzkate. 600 genero inguru ezagutzen dira, 12.000 espezierekin

## Familiak 
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P105 wd:Q35409 . ?item wdt:P171 ?sub0 . ?sub0 (wdt:P171)* wd:Q327144 }
|sort=label
|columns=P225:Familia,P18:Irudia
|row_template=Zutabe_formatoa/Familiak
|thumb=80
}}

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Roca (lurmuturra)

**Roca** (portugesz: *Cabo da Roca*) Portugalgo lurmuturra da, Sintra eskualdean dagoena. Portugalgo eta Eurasia kontinentala osoko mendebaldeko muturra da. Erromatarrek *Promontorium Magnum* zioten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rybinsk-eko urtegia

**Rybinsk-eko urtegia** (errusieraz: Ры́бинское водохрани́лище, *Rybinskoye vodokhranilishche*,  ahoskatua) Volgako urtegia da, 500 kilometro baino gehiagoko luzera duena. 1935 eta 1947 artean eraiki zutenean, gizonak egindako ur-eremurik handiena izan zen. Portu nagusiak Txerepovets (Vologdako oblasta) eta Vesiegonsk (Tverreko oblasta) ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ukrainako futbol liga

**Ukrainako Premier Liga** (ukraineraz Прем'єр-ліга) Ukrainako futbol txapelketa nagusia da. 1992an abiarazitako txapelketa da eta 16 talde onenek hartzen dute parte. Hiru talde baino ez dira izan txapeldunak, Dinamo Kiev, Xakhtar Donetsk eta lehenengo ekitaldia irabazi zuen Tavriya Simferopol.

## 2021-22 denboraldiko Liga bertan behera 
2021-2022 denboraldiko Liga bertan behera gelditu zen Ukrainako inbasioaren ondorioz. Une horretako sailkapena erabili zen Europako txapelketatarako taldeak sailkatzeko; Xakhtar (1.a) eta Dinamo Kiev (2.a) Txapeldunen Ligarako sailkatu ziren, Dnipro-1 (3.a) UEFA Europa Leaguerako, eta Zorya Luhansk (4.a) eta Vorskla Poltava (5.a) Europa Conference Leaguerako.

## Podiuma 
## Palmaresa 
## Garaipenak 
## Ikus, gainera 
* Ukrainako futbol kopa

## Kanpo estekak
San Lorenzo (Errioxako mendia)

**San Lorenzo** Iberiar sistemako mendi bat da, Errioxan kokatua. 2.271 metroko altitudea duelarik, Errioxako eta Demandako mendilerroko mendirik garaiena da. Haren magalean dago Valdezcaray eski-estazioa. Igotzeko LR-415 eta LR-416 bideak hartu ohi dira.

## Kanpo estekak
Rur

**Rur** (alemanez: *Rur*; nederlanderaz eta frantsesez: *Roer*) mendebaldeko Europako ibaia da, Mosaren ibaiadarra dena.

## Ibaiadarrak 
* Ellebach
* Inde
* Kall
* Malefinkbach
* Merzbach
* Wurm
* Olef
* Urft

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Erredundantzia (argipena)

**Erredundantzia** hitzak adiera zenbait ditu:
* literaturan, erredundantzia, hitzezko figura da adierazkortasuna indartzeko.
* hizkuntzalaritzan, erredundantzia, esaldi batean bertan aipatu den informazioa errepikatzea;
* ingeniaritzan, erredundantzia, gailu batean elementuak errepikatzea, gailuaren fidagarritasuna gehitzearren;
* informazio-teorian, erredundantzia, mezu batean informazio gehigarririk ez dakarten zatien multzoa.

## Kanpo estekak
Estropada (argipena)

**Estropada** izenak adiera hauek ditu:
* estropada: traineruen arteko lasterketa;
* estropada (oro har): itsasontzien arteko lasterketa.
Estropada (oro har)

thumb|300px|Amerika Kopako estropada.
**Estropada** itsasontzien arteko norgehiagoka da. Terminoa belaontzietako lehiaketetan zein arrauneko ontzietako lehiaketetan erabiltzen dugu. Euskal Herrian eta Kantauri itsasbazter osoan, traineru estropada aipatu ohi da *estropada* izen soilaz.

## Bela 
Bela-estropadak bela arinekoak edo gurutzadurako belakoak izan daitezke. Bela arineko errekak buiek edo balizek markatutako ibilbide baten gainean egin ohi dira, normalean triangelu formakoak, eta horien konfigurazio arruntena triangelu olinpikoa deitzen da. Gurutzadurako belan, balizatutako ibilbideez gain, portutik porturako estropadetan nabigatzen da. Ibilbideak itsaso desberdinak zeharkatzen dituenean, estropada ozeanikoa edo transozeanikoa esaten zaio.

Hona hemen bela-estropada nabarmen batzuk:
* Amerika Kopa
* Mini Transat 6.50
* Volvo Ocean Race
* Vendée Globe

## Arraunketa 
Arraun-estropadak itsaso zabalean, itsasadarretan, ibai-ibilguetan, zingiretan, urtegietan edo lakuetan egiten dituzte.

Arraunketa olinpikoaren modalitatean, estropadarik ohikoenak ibai, urtegi edo laku bateko erreka-eremuan egiten dira. FISAren arabera, nazioarteko eta nazioko lehiaketetako distantzia ofiziala 2000 metrokoa da. Beste distantzia batzuen gaineko arraun-lehiaketak ere badaude, hala nola 1.000 metro, 6.000 metro edo beste distantzia batzuen gainekoak. Estropada horietan 6 arraun-ontzi aritzen dira aurrez aurre, buiek mugatutako estropada-eremu bateko sei kaleetan.

Traineru estropadak, berriz, beste modalitatekoak dira.

## Kanpo estekak
Salento (Apulia)

**Salento** (*Salentu* bertoko hizkeran) Apuliako hego-ekialdeko muturra, Italiako penintsularen azpipenintsula dena. Italiar "bota"ren "takoi"a da. Napoliko Erresumaren garaietan Terra d'Otranto eta hori baino lehen Mesapia, Calabria eta Salentina zituen izena.

## Udalerriak 
**Lecceko probintzia**
Acquarica del Capo, Alessano, Alezio, Alliste, Andrano, Aradeo, Arnesano, Bagnolo del Salento, Botrugno, Calimera, Campi Salentina, Cannole, Caprarica di Lecce, Carmiano, Carpignano Salentino, Casarano, Castri di Lecce, Castrignano de' Greci, Castrignano del Capo, Castro, Cavallino, Collepasso, Copertino, Corigliano d'Otranto, Corsano, Cursi, Cutrofiano, Diso, Gagliano del Capo, Galatina, Galatone, Gallipoli, Giuggianello, Giurdignano, Guagnano, Lecce, Lequile, Leverano, Lizzanello, Maglie, Martano, Martignano, Matino, Melendugno, Melissano, Melpignano, Miggiano, Minervino di Lecce, Monteroni di Lecce, Montesano Salentino, Morciano di Leuca, Muro Leccese, Nardò, Neviano, Nociglia, Novoli, Ortelle, Otranto, Palmariggi, Parabita, Patù, Poggiardo, Porto Cesareo, Presicce, Racale, Ruffano, Salice Salentino, Salve, San Cassiano, San Cesario di Lecce, San Donato di Lecce, San Pietro in Lama, Sanarica, Sannicola, Santa Cesarea Terme, Scorrano, Seclì, Sogliano Cavour, Soleto, Specchia, Spongano, Squinzano, Sternatia, Supersano, Surano, Surbo, Taurisano, Taviano, Tiggiano, Trepuzzi, Tricase, Tuglie, Ugento, Uggiano la Chiesa, Veglie, Vernole, Zollino.

**Brindisiko probintzia**
Brindisi, Carovigno, Cellino San Marco, Ceglie Messapica, Erchie, Francavilla Fontana, Latiano, Mesagne, Oria, Ostuni, San Donaci, San Michele Salentino, San Pancrazio Salentino, San Pietro Vernotico, San Vito dei Normanni, Torchiarolo, Torre Santa Susanna, Villa Castelli.

**Tarantoko probintzia**
Avetrana, Carosino, Faggiano, Fragagnano, Grottaglie, Leporano, Lizzano, Manduria, Maruggio, Monteiasi, Montemesola, Monteparano, Pulsano, Roccaforzata, San Giorgio Ionico, San Marzano di San Giuseppe, Sava, Taranto, Torricella.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sambia

**Sambia** () Kaliningradeko oblasteko penintsula ida, Baltikoaren hego-ekialdeko ertzean dagoena. Ipar-ekialdean Kurlandiako itsas aintzira, hego-mendebaldean Vistulako itsas aintzira, hegoaldean Pregoliaren bokalea eta ekialdean Deyma ibaiarena. 1945 baino lehen Ekialdeko Prusiako zati bat zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Saros (golkoa)

**Saros** () Turkiako golko bat da, Egeo itsasoan dagoena. Herrialdearen ipar-mendebaldean Gallipoli penintsularen iparraldean dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Following

***The Following*** () AEBtako telesaila bat da. 2013ko urtarrilaren 21an Fox Broadcasting Company katean estreinatu zen. 2014an bigarren denboraldi bat egongo dela iragarri da.

## Argumentua 
Telesailak FBIko agente ohi batek serieko hiltzaile talde bati buruz darabilen ikerketa jarraitzen du, talde honen burua serieko hiltzaile maltzur bat da (James Purefoy), honek bere izaera erakargarria eta internet erabiliz hiltzaile sare bat sortu eta hedatuko du. Hiltzaile buruzagi honen izena Joe Carroll da, Edgar Allan Poeren lanak irakatsi eta bere heroi gotiko honen omenez hainbat neska ikasleen hiltzailea, azkenean aipatutako FBIko agenteak atzeman zuen arte. Ordutik aurrera hiltzailea espetxean dagoela internet bidez hiltzaileez osaturiko sare sozial bat eratu du, hiltzaile talde hau bere aginduetara dagoelarik. Telesailaren hasieran, hiltzaile buruzagia sare horretako kideen laguntzaz heriotza zigorra saihestea lortuko du, ondorioz FBIk aurrez hiltzaile hau atzematea lortu zuen Ryan Hardy (Kevin Bacon) agente ohiari laguntza eske deituko dio.

## Aktoreak 
* Kevin Bacon: Ryan Hardy, FBIko agente ohia.
* James Purefoy: Joe Carroll doktorea, unibertsitateko literatur irakaslea, eleberri idazlea eta serieko hiltzailea.
* Natalie Zea: Claire Matthews doktorea, unibertsitateko irakaslea eta Joe Carrollen emazte ohia, Ryan Hardyrekin ere harreman bat izan zuen.
* Annie Parisse: Debra Parker, jokaera kultuetan aditua den FBIko espezialista.
* Shawn Ashmore: Mike Weston, FBIko agente gaztea. Joe Carrolli buruzko tesia idatzi eta Ryan Hardy agente ohia heroitzat du.
* Maggie Grace: Sarah Fuller. Joe Carrollen unibertsitateko ikasle aurreratua. Bere pisukidearen hilketari biziraun zion.
* Valorie Curry: Emma Hill/Denise Harris, Joe Carrollen jarraitzailea.
* Nico Tortorella: Jacob Wells/Will Wilson.
* Adan Canto: Paul Torres/Billy Thomas.
* Kyle Catlett: Joey Matthews, Joe Carroll eta Claire Matthewsen semea.

## Kanpo estekak 
* The Following telesailaren orrialdea Fox telebista katearen webgunean 
* The Following telesailaren IMDBko fitxa irakurgai
Shkodërko aintzira

**Shkodërko aintzira** (albanieraz: *Liqeni i Shkodrës*,  ahoskatua; serbieraz: Скадарско језеро, *Skadarsko jezero*,  ahoskatua) Albania eta Montenegro artean dagoen aintzira da. Lehen **Scutariko aintzira** deitua, Shkodër hiriaren izena du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Siziliako itsasartea

**Siziliako itsasartea** (; ; ; ) Sizilia eta Tunisia arteko itsasartea da. 145 kilometroko zabalera du eta Tirreniar itsasoa eta mendebaldeko Mediterraneo banatzen ditu. Erdialdean Pantelleria uhartea du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Enrique Epaltza

**Enrique Epaltza Chafreau** (Bilbo, 1860 &ndash; 1933) bilbotar arkitektoa izan zen. 1896an udal arkitekto izendatu zuten Edesio Garamendi ordezkatuz, eta 1903ra arte izan zen karguan.

## Lanak 
* Derioko hilerria (1896-1899) - Edesio Garamendirekin batera
* Basurtuko Ospitalea (1898-1908)
* La Ceres (1899-1900)
* Hurtado de Amézaga, 13 (1902)
* Uribitarte, 3 (1904)
* Nafarroako Ospitalearen kapera (1913)

## Bibliografia 
* *Algunas observaciones sobre el desarrollo de la epidemia colérica en Bilbao* (1893)
* *Reseña de una visita a algunos hospitales españoles y extranjeros* (1899)

## Erreferentziak
Severino Atxukarro

**Severino Atxukarro Mokoroa** (Bilbo, Bizkaia, 1841 &ndash; Paris, Frantzia 1910eko azaroa) arkitektoa izan zen. Haren obra gehiena Bilbon dago.

Madrilgo Arkitektura Eskolan 1866an lizentziatu ondoren, Anguleman eta Parisen ikasi zuen. Jaioterrian hainbat eraikin egin zituen eta 1876an Pablo Altzola eta Ernesto Hoffmeyerrekin batera Bilboko zabalgunea diseinatu zuen. 1894an Bermeoko kasinoa egin zuen, eta 1897an, Bilbon, Bidarte jauregia.

## Erreferentziak
Bilboko zabalgunea

thumb|Bilboko zabalgunea.
**Bilboko zabalgunea** Bizkaiko hiriburuko eremua da. Abandoko baratzak betetzeko hainbat planen porroten ondoren, Silvestre Pérezek 1801ean bururatutako "Bake Portua" kasu, edo Amadeo Lazarok 1862an proposatutakoa (Cerdák proposatutako etxe-irla zatitu eta irekiak aurreikusten zituena), 1876an Severino Atxukarro, Pablo Altzola eta Ernesto Hoffmeyer arkitekto eta ingeniariek idatzitako Bilboko Zabalgunearen Plana onetsi zen, plana gauzatu eta higiezin berriak eraikitzen hasi ziren, gehienak alokatzeko etxeak. Plan horrek Ildefons Cerdàren zabalgunearen arrazionaltasuna eta arkitektura barrokoaren klasikotasunaren diagonalak (Ertzilla, Rekalde eta Elkano) eta plaza zentralak (Moyua plaza) uztartu zituen. On Diego Lopez Haroko kale nagusia ardatza duen Bilboko zabalgunearen hedadura 158,5 hektareakoa da.

1876koa laster txiki bilakatu eta 1896an Bilboko Udalak orduan udal arkitektoa zen Enrique Epaltzari plan berri bat egiteko eskatu zion. Plana argia ikusi ez zuen arren, 1904an Federico Ugaldek beste zabalgune bat proposatzeko oinarriak finkatu zituen. Zabalgunearen urbanizazioan, besteak beste, Gregorio Ibarretxe arkitektoak hartu zuen parte.

Bilboko burgesiak ez ezik, indianoek higiezinen negozioetan ere parte hartu zuten, horien artean Santos López de Letona eta Paulino de la Sota, Bilboko zabalgunearen sustatzaile garrantzitsuak. Modu apalago batean inbertsioak egin zituzten ere José Santisteban Rodrigo, Patricio Castaño Capetillo eta Cándido Hemáiz Rozasek.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zefalotorax

[thumb|350px|[Armiarma baten anatomia. **1.** hankak ; **2.** zefalotorax ; **3** abdomen.]]
**Zefalotoraxa** (antzinako grezieraz: κεφαλή, *kephalé*, "burua" + θώραξ, *thórax*, "torax") zenbait artropodoren (oskoldunak, armiarmak) gorputzaren aurreko partea (tagma) da, burua eta toraxa elkarri loturik, hartzen duena. Araknidoen zefalotoraxi prosoma deitzen zaio.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fox Broadcasting Company

**Fox Broadcasting Company**, soilik **FOX** izenaz ezagunagoa, AEBetako telebista kate sare bat da, Fox Corporation taldearen jabetzakoa, 1986ko urriaren 9an lehenbiziko aldiz aireratu zen, *Married with Children* telesailaren lehengo atala pantailaratuz. Rupert Murdochek eta Barry Dillerrenek sortu zuten.

Izena 20th Century Fox zinema ekoiztetxetik hartu zuen, jatorriz haren eskumendekoa zen eta. 2019an The Walt Disney Company konpainiak 21st Century Fox erosi zuenean, bat-egite honetatik kanpo geratu zen eta Murdoch familiak kontrolatutako Fox Corporation enpresaren menpe geratu zen Fox Broadcasting Company.

Kate horretako saio ospetsuenetako bat 2005etik aireratzen den American Idol saioa da.

## Gaikako kateak 
Munduko herrialde askotan FOX taldeak dibertimentua, zinema eta telesaei buruzko gaikako kateak aireratu ohi ditu. Hauetan FOX berak nahiz AEBtako beste kateetako saio eta telesailak aireratzen dira.

Kateoek aireratu dituzten telesailen artean honakoak daude:

* *The Simpsons*
* *24*
* *Lost*
* *Family Guy*
* *American Dad*
* *Quita e Pon*
* *Futurama*
* *Grounded For Life*
* *Life on a Stick*
* *Living with Fran*
* *Malcolm in the Middle*
* *One Tree Hill*
* *Buffy*
* *King of the hill*
* *Reba*
* *Still Standing*
* *Listen Up*
* *Prison Break*
* *God, The Devil And Bob*
* *House, M.D.*
* *Las Vegas*
* *The O.C.*
* *Tru Calling*
* *Smallville*
* ''Grey's Anatomy
* *Bones*
* *Dark Angel*
* *Deadwood*
* *Invasión*
* *The Wire*

## Kanpo estekak 
* Fox katearen webgune ofiziala
Antena (biologia)

[thumb|300px|[Inurri baten antena genikulatua.]]
**Antena**, biologian, artropodo askok buruan edo zefalotoraxean dituzten luzakin mehe sentikorretako bakoitza da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Megaloptera

**Megaloptera** (antzinako grezieraz: μέγα, *mega* "handi" + πτέρυξ, *pteryx*, "hegoa") Pterygota azpiklasearen barneko intsektu ordena da. Lehenago Neuroptera ordenaren subordenatzat (Sialodea) hartzen zen. Munduan 300 espezie inguru ezagutzen dira.

## Familiak 
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE {  ?item wdt:P105 wd:Q35409 .  ?item wdt:P171 ?sub0 .  ?sub0 (wdt:P171)* wd:Q194025 }
|sort=label
|columns=P225:Familia,P18:Irudia
|row_template=Zutabe_formatoa/Familiak
|thumb=80
}}

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sentsualitate

**Sentsualitatea** sentimenei atsegingarri zaizkien estimuluen nolakotasunari eta eraginari egiten dio erreferentzia. Horrela, **sentsuala** dira plazerra eta horren bilaketaeragiten duen guztia. Hitza maiz erabiltzen konnotazio sexualekin, baina ez du horrela zertan izanik; hain zuzen, janariaren zaporeak eta loreen usainak, esaterako, sentsualak izan daitezke, sexualitatearekin inongo zerikusirik gabe.

## Kanpo estekak
EGA Master

**EGA Master** erabilera industrial eta profesionaleko makina tresnen diseinuaz eta hornikuntzaz arduratzen den enpresa da. Enpresak mundu osoko bezeroei saltzen dizkie petrolioa eta gasa, meatzaritza, automobilgintza, aeroespaziala, ingeniaritza zibila eta eraikuntza, telekomunikazioak eta industria astuna sektoretakoak.

## Historia 
Enpresa Iñaki Garmendia Ajuriak sortu zuen 1990ean eta Gasteizen du egoitza. Hasiera batean hodi-tresnetan espezializatu zen, gero produktu sorta zabalago batean dibertsifikatu zen, besteak beste, tresna mekanikoak, txinpartarik gabeko tresnak, titaniozko tresna ez-magnetikoak, tresna isolatuak eta komunikazioen frogatzaileak. Euskal giltza patentatu zuen, munduko beste patente batzuen artean.

2011n, konpainiak 150 herrialdetan baino gehiagotan zituen bezeroak, eta 2011n aukeratu zuten estatuko 100 markarik onenen artean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Limor Fried

**Limor Fried** estatubatuar informatikaria eta ingeniari elektrikoa da, hobbyetarako elektronikako aplikazioak sortu eta banatzen dituen **Adafruit Industries** enpresaren sortzailea.

Eragile garrantzitsua da kode irekiko hardwarearen komunitatean. Parte hartu zuen lehenengo *Open Source Hardware Summit* bilkuran eta Kode Irekiko Hardwarea definitu zuen zirriborroan. Erabiltzen duen ezizena *ladyada* da, historiako lehen programatzailetzat jotzen den Ada Lovelaceren omenez.

## Bizitza 
2003an lortu zuen Ingeniaritza Elektronikoko eta Informatikako titulua Massachusettseko Teknologia Institutu ospetsuan. Ingeniaritzako masterra bukatu zuen 2005ean, eta orduan sortu zuen Adafruit Industries enpresa.

2009an Pioneer saria jaso zuen.

2011n beste sari bat jaso zuen, teknologian urteko emakume eragile handiena izateagatik Fast Company aldizkariak banatzen duena.

## Kanpo estekak 
* Adafruit] — Limor Fried-en enpresa.
* Torrone, Phillip; Fried, Limor ‘ladyada’, Citizen Engineer — Consumer Electronics Hacking and Open Source Hardware (MP3) HOPE Number Six
* Adafruit Industries -- ladyada-ren enpresari buruzko bideoa (Rocketboom bideo-blogak egindakoa).
* https://web.archive.org/web/20130627164721/http://www.themagpi.com/en/issue/9 - Elkarrizketa Limor Fried-ekin

## Erreferentziak
Roca

**Roca** izan daiteke:
* **Roca (enpresa)**, kataluniar komun-ontzi enpresa.
* **Roca (lurmuturra)**, Portugalgo lurmuturra.
* **Roca (Nebraska)**, AEBtako hiria.

## Abizena 
* **Inka Roca**, Cuzcoko inka;
* **Julio Argentino Roca** (1843-1914), Argentinako politikari eta militarra;
* **Maria Mercè Roca** (1958- ), Kataluniako idazle eta politikaria;
* **Miquel Roca** (1940- ), Kataluniako politikari eta abokatua;
* **Nuria Roca** (1972- ), Valentzia Erkidegoko telebista aurkezlea;
Taimyr

**Taimyr** izan daiteke:
* Taimyr (penintsula), Siberiako penintsula
* Taimyr Barruti Autonomoa, antzinako errusiar barrutia
* Taimyr (golkoa)
* Taimyr (ibaia)
* Taimyr (aintzira)
* Taimyr (uhartea), Kara itsasoko uhartea
Taimyr (aintzira)

**Taimyr** (errusieraz: Таймы́р, Таймы́рское о́зеро) izen bereko penintsulan kokaturiko aintzira da, Errusian. Inguruko tundran aintzira asko daude.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tartariako itsasartea

**Tartariako itsasartea** edo **Tatariako itsasartea** (; ; ) Ozeano Bareko itsasartea da, Sakhalin uhartea eta Asia kontinentala banatzen duena. Iparraldean duen Okhotskeko itsasoa hegoaldean duen Japoniako itsasoarekin lotzen du. Guztira, 900 kilometroko ibilbidea egiten du.

1787. urtean La Pérousek aurkitu eta esploratu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tesalonikako golkoa

**Tesalonikako golkoa** () Egeo itsasoko golkoa, Tesalonikaren hegoaldean, Pieria eta Imatiaren ekialdean eta Kalkidikaren mendebaldean dagoena. 100&nbsp;km-ko luzera eta 5&nbsp;km-ko zabalera ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Raphidioptera

**Raphidioptera** Pterygota azpiklasearen barneko intsektu ordena da. Lehenago, megalopteroak bezala, Neuroptera ordenean sailkatzen ziren. Helduek lau hego garden, oso nerbio nabarmenekin, eta protorax (toraxaren aurreko segmentua) luzanga eta higikorra, *lepo* itxurakoa, dituzte. Emeek arront obipositore luzea dute, arrautzak zuhaitzen azalaren zirrikituetan edo egur ustelean erruteko baliatzen dutena. Larbak lehortarrak eta, imagoak bezala, harrapariak dira. 9 familia eta 210 espezie ezagutzen dira.

## Familiak 
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P105 wd:Q35409 . ?item wdt:P171 ?sub0 . ?sub0 (wdt:P171)* wd:Q217516 }
|sort=label
|columns=P225:Familia,P18:Irudia
|row_template=Zutabe_formatoa/Familiak
|thumb=80
}}

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mecoptera

**Mecoptera** (antzinako grezieraz: μῆκος, *meko*, "luze" + πτέρον, *ptero*, "hegoa" ) Pterygota azpiklasearen barneko intsektu ordena da. Intsektu txiki eta ertainak dira, buruaren luzapen batean kokatutako aho-aparatu mastekatzailea, antena luze harikarak, hanka mehe luzeak eta atsedenaldian gorputz-luzeran zehar kokatzen diren lau hego minzkara dauzkatenak. 550 espezie inguru ezagutzen dira, gehienak harrapariak edo intsektu hilez elikatzen direnak.

## Familiak 
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P105 wd:Q35409 . ?item wdt:P171 ?sub0 . ?sub0 (wdt:P171)* wd:Q205301 }
|sort=label
|columns=P225:Familia,P18:Irudia
|row_template=Zutabe_formatoa/Familiak
|thumb=80
}}

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Traziako itsasoa

**Traziako itsasoa** (; ) Egeoaren iparraldeko muturrean dagoen itsasoa da. Inguruan Mazedonia, Trazia eta ipar-mendebaldeko Turkia ditu. Greziako Tasos eta Samotrazia eta Turkiako Gökçeada eta Bozcaada uharte nagusiak ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Triesteko golkoa

**Triesteko golkoa** (; ; ; ) Adriatikoaren iparraldean dagoen golkoa da, Italia, Eslovenia eta Kroaziak partekatua. Hegoaldean Istria penintsula du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tunguska Beherea

**Tunguska Beherea** (,  ahoskatua) erdialdeko Siberiako ibaia da, Jeniseiren eskuinaldeko ibaiadarra, Errusiako Irkutsk oblasta eta Krasnoiarsk kraia zeharkatzen dituena. 2.989 km luze da eta 471.300 km²ko arroa drainatzen du.

## Geografia 
Erdialdeko Siberiako goi-ordokian sortzen da, Irkutsk oblastan, Jenisei eta Lena ibai-arroen banalerrotik gertu. Goi-ordokia zeharkatzen du, lehenik iparralderanzko norabidean, eta mendebalderanzkoan aurrerago. Goi ibilguko harana zabala da, hondarpe askorekin. Gune horretan, drainatutako eremuak 447.000 km² ditu, arro osoaren %&nbsp;94,8. Urteko batez besteko emaria 3.490 m³/s da; emari handiena ekainean du (19.701 m³/s), elurra urtzen delarik, eta txikiena martxoan (206 m³/s). Urritik maiatzera izozturik egoten da.

**Tunguska Beherearen batez besteko emariak (m³/s), Boltxoi Porogen neurtuak**Datuak: 1938 eta 1999 artean****

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.8)
  id:darkgrey  value:gray(0.3)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.9)

ImageSize = width:600 height:280
PlotArea = left:40 bottom:40 top:20 right:20
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:20000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:lightgrey increment:4000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:2000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:Jan text:Urt.
  bar:Fév text:Ots.
  bar:Mar text:Mar.
  bar:Avr text:Api.
  bar:Mai text:Mai.
  bar:Jun text:Eka.
  bar:Jul text:Uzt.
  bar:Aoû text:Abu.
  bar:Sep text:Ira.
  bar:Oct text:Urr.
  bar:Nov text:Aza.
  bar:Déc text:Abe.

PlotData=
  color:barra width:30 align:left

  bar:Jan from:0 till: 318
  bar:Fév from:0 till: 245
  bar:Mar from:0 till: 206
  bar:Avr from:0 till: 227
  bar:Mai from:0 till: 6841
  bar:Jun from:0 till: 19701
  bar:Jul from:0 till: 5024
  bar:Aoû from:0 till: 2864
  bar:Sep from:0 till: 3338
  bar:Oct from:0 till: 1748
  bar:Nov from:0 till: 627
  bar:Déc from:0 till: 461

PlotData=
  bar:Jan at: 318 fontsize:S text: 318 shift:(-10,5)
  bar:Fév at: 245 fontsize:S text: 245 shift:(-10,5)
  bar:Mar at: 206 fontsize:S text: 206 shift:(-10,5)
  bar:Avr at: 227 fontsize:S text: 227 shift:(-10,5)
  bar:Mai at: 6841 fontsize:S text: 6.841 shift:(-10,5)
  bar:Jun at: 19701 fontsize:S text: 19.701 shift:(-10,5)
  bar:Jul at: 5024 fontsize:S text: 5.024 shift:(-10,5)
  bar:Aoû at: 2864 fontsize:S text: 2.864 shift:(-10,5)
  bar:Sep at: 3338 fontsize:S text: 3.338 shift:(-10,5)
  bar:Oct at: 1748 fontsize:S text: 1.748 shift:(-10,5)
  bar:Nov at: 627 fontsize:S text: 627 shift:(-10,5)
  bar:Déc at: 461 fontsize:S text: 461 shift:(-10,5)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Trafalgar

**Trafalgar** () Cádizko probintziako lurmuturra da, Gibraltarko itsasartearen ipar-mendebaldean dagoena. Bere parean 1805ean Trafalgarko gudua egin zuten, agian historian itsas-gudurik ospetsuena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Txeliuskin

**Txeliuskin** (errusieraz: мыс Челюскина) Taimyr penintsulako lurmuturra da, Iparraldeko Zemblaren hegoaldean dagoena. Eurasiako (eta kontinente guztietako) iparraldeko muturra da, Ipar Polotik 1.370 kilometrotara izanik.

## Klima 

## Ikus, gainera 
* Asiako geografia
* Europako geografia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Txerski

**Txerski** () ekialdeko Siberian dagoen mendikatea da, Jana eta Indigirka ibaien artean dagoena. Mendikateko mendirik altuena 3.147 metroko Pobeda haitza da. 1926an izendatu zutenean, mendikateari Jan Czerski poloniar esploratzaile eta geografoaren izena eman zioten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ukrainako futbol kopa

**Ukrainako futbol kopa** (ukraineraz Кубок України) Ukrainan kanporaketa sistema bidez jokatzen den futbol txapelketa da, Ligaren ondoren garrantzitsuena. Xakhtar Donetsk eta Dinamo Kiev dira kopa gehien irabazi dituzten taldeak.

## Palmaresa 
* (luz) luzapenaren ondoren.
* (pen) penalti jaurtiketak.
*¹ 2021-22 denboraldiko Ukrainako Kopa bertan behera gelditu zen Ukrainako inbasioaren ondorioz. Final laurdenak eta ondorengo kanporaketak ez ziren jokatu.

## Garaipenak 
## Ikus, gainera 
* Ukraniako futbol liga
* Sobietar Batasuneko Futbol Kopa

## Kanpo estekak
Tunguska Harritsua

**Tunguska Harritsua** (errusieraz: Подкаменная Тунгуска, *Podkamennaya Tunguska*) erdialdeko Siberiako ibaia da, Errusiako Irkutsk oblasta eta Krasnoiarsk kraia zeharkatzen dituena. Jeniseiren eskuinaldeko ibaiadarra da. 1.865 km luze da eta 249.000 km²ko arroa drainatzen du.

1908ko Tunguskako leherketa ibai honetatik gertu gertatu zen.

## Geografia 
Tunguska Harritsua, goi ibilguan Katanga izena hartzen duena, Irkutsk oblasta sortzen da, Erdialdeko Siberiako goi-ordokian, Bratsketik 400 km inguru iparraldera. Zati handienean ipar-mendebalderanzko norabidean doa, eta Podkamennaia Tunguska herrian Jeniseira isurtzen da. Goialdean haran zabal eta zingiratsu bat zeharkatzen du; behe ibilguan laster eta ur-jauzi ugari ditu. Gune horretan, drainatutako eremuak 218.000 km² ditu, arro osoaren %&nbsp;87,5. Urteko batez besteko emaria 1.587 m³/s da; emari handiena maiatzean du (6.608 m³/s), elurra urtzen delarik, eta txikiena martxoan (227 m³/s).

**Tunguska Harritsuaren batez besteko emariak (m³/s), Kuzmovkan neurtuak**Datuak: 1938 eta 1999 artean****

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.8)
  id:darkgrey  value:gray(0.3)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.9)

ImageSize = width:600 height:280
PlotArea = left:40 bottom:40 top:20 right:20
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:7000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:500 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:Jan text:Urta
  bar:Fév text:Otsa
  bar:Mar text:Mart
  bar:Avr text:Apir
  bar:Mai text:Maia
  bar:Jun text:Ekai
  bar:Jul text:Uzta
  bar:Aoû text:Abuz
  bar:Sep text:Irai
  bar:Oct text:Urri
  bar:Nov text:Azar
  bar:Déc text:Aben

PlotData=
  color:barra width:30 align:left

  bar:Jan from:0 till: 298
  bar:Fév from:0 till: 249
  bar:Mar from:0 till: 227
  bar:Avr from:0 till: 266
  bar:Mai from:0 till: 6608
  bar:Jun from:0 till: 5944
  bar:Jul from:0 till: 1431
  bar:Aoû from:0 till: 1047
  bar:Sep from:0 till: 1178
  bar:Oct from:0 till: 870
  bar:Nov from:0 till: 473
  bar:Déc from:0 till: 391

PlotData=
  bar:Jan at: 298 fontsize:S text: 298 shift:(-10,5)
  bar:Fév at: 249 fontsize:S text: 249 shift:(-10,5)
  bar:Mar at: 227 fontsize:S text: 227 shift:(-10,5)
  bar:Avr at: 266 fontsize:S text: 266 shift:(-10,5)
  bar:Mai at: 6608 fontsize:S text: 6608 shift:(-10,5)
  bar:Jun at: 5944 fontsize:S text: 5944 shift:(-10,5)
  bar:Jul at: 1431 fontsize:S text: 1431 shift:(-10,5)
  bar:Aoû at: 1047 fontsize:S text: 1047 shift:(-10,5)
  bar:Sep at: 1178 fontsize:S text: 1178 shift:(-10,5)
  bar:Oct at: 870 fontsize:S text: 870 shift:(-10,5)
  bar:Nov at: 473 fontsize:S text: 473 shift:(-10,5)
  bar:Déc at: 391 fontsize:S text: 391 shift:(-10,5)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sauer

**Sauer** (alemanez eta luxenburgeraz) edo **Sûre** (frantsesez) mendebaldeko Europako ibaia da, Moselaren ibaiadarra dena.

## Ibaiadarrak 
* Wiltz
* Alzette
* Ernz Zuria
* Ernz Beltza
* Our
* Prüm

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Obipositore

[thumb|300px|[Matxinsaltoaren obopositorea. Bi zerkoak ere ageri dira.]]
**Obipositore** edo **obiskaptua** arrautzak leku egokian uzteko, intsektu eme askok daukaten egitura espezializatua da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak