open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Semna

**Semna**, Egiptok Nubian zuen kokapen militar bat zen, Nilo ibaiaren bigarren ur-jauzitik eta Buhenetik 50 kilometro hegoaldera eta Mirgissako gotorleku txikitik 30 kilometro ingurura. Niloren mendebaldeko ibarrean zegoen, gaur egun, **Batn al-Hajjar** Sudango herria dagoen tokian. Hemen, Antzinako Egiptoko hegoaldeko muturrean, Semna amildegia zegoen, Niloren haranaren zatirik estuena. Kokapen estrategiko honetan, Egiptoko XII. dinastiako faraoiek, adobez eraikitako lau gotorlekuko multzo bat altxatu zuten: Semna, Kumma, Semna hegoaldea eta Uronarti.

Kokapen hauek guztiak Nasser Lakuaren urek estali zituzten 1971n Asuango urtegia amaitu zenean, baina eraikin eta monumentu asko Nubiako monumentuak salbatzeko nazioarteko kanpainaren baitan salbatu zituzten, eta Sudango Museo Nazionalean daude egun, Khartum hirian.

## Historia 
Semna, egiptoarren Inperio Ertainaren garaian, Nubian domeinatutako finkapenik hegoalderenekoena izan zen, eta bertan, aduana eta merkataritzako funtzio administratiboak egiten ziren.

Sesostris I.aren erregealdian (K.a. 1965-K.a. 1920)an erabiltzen hasi zen, Niloren mendebaldeko ertzean, eta Sesostris III.ak gotortu zuen K.a. 1850ean edo handik gutxira. Hiksoen inbasioaren garaian ebakuatua izan zen, K.a. 1650ean.

Gotorleku hau, Kumma eta Semna hegoaldean eraikitako bi gotorlekuek babestuta zegoen, erresumaren hegoaldeko mugaren kontrola ziurtatzeko asmoz. Parean, Semnako ur-jauziaren ondoan, Kumma gotorlekua eraiki zen, eta, kilometro bat hegoalderago, Semna hegoaldea deituriko gotorlekua eraiki zen. Praktikan, trafiko guztia, Egipton Nilotik sartzen zenez, hau zen aduana geltoki batentzako tokirik egokiena. Egipton sartu nahi zuten itsasontzi eta langileak kontrolatzen ziren.

Semna eta Kummak, finkapen militar bezala ere balio izan zuten, non, Sesostris III.ak, Nubia inbaditzeko erabili zituen tropak kantonatu zituen. Bi gotorlekuetan, Inperio Berrian dataturiko tenplu, etxe eta nekropolien hondarrak daude, gutxi gorabehera, Amara eta Sesebisudia bezalako nubiar hirien garaikidea izango zena, bigarren ur-jauziko eskualdea, egiptoar inperioaren zati bihurtu zenean, mugagune batetara mugatu ordez.

Kumma gotorleku laukiluzea, Semnako L formaduna eta Semna hegoaldeko txikiagoa, George Reisner arkeologo amerikarrak ikertu zituen 1924 eta 1928 bitartean.

## Kanpo estekak
Bridgeport

**Bridgeport** Ameriketako Estatu Batuetako Connecticut estatuko hiririk handiena da. 2006an 137.912 biztanle inguru zituen.

## Klima 

## Hiritar ezagunak 
* Robert Mitchum, (1917-1997), aktorea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Bridgeporteko Udalaren webgune ofiziala
Louisville

**Louisville** Ameriketako Estatu Batuetako Kentuckyko estatuko hiririk handiena da. 2008an 713.460 biztanle inguru zituen. Ohio ibaiaren ertzean kokatzen da.

Hirian Unibertsitatea eta Artzapezpikutegi katolikoa daude. Oso industriagune garrantzitsua da: tabakogintza, metalurgia, janari industria, ehungintza, kimika industria, automobilgintza.

## Klima 

## Hiri senidetuak 
Louisville ondorengo hiriekin senidetuta dago:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Louisvilleko Udalaren webgunea
Manchester (New Hampshire)

**Manchester** Ameriketako Estatu Batuetako New Hampshireko estatuko hiririk handiena da. 2009an 109.395 biztanle inguru zituen. Saint Anselm Collegek bertan du egoitza nagusia.

## Klima 

## Hiri senidetuak 
Manchester ondorengo hiriekin senidetuta dago:

* 
* 
* 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Manchesterko Udalaren webgune ofiziala
Albuquerque

**Albuquerque** Ameriketako Estatu Batuetako Mexiko Berriko estatuko hiririk handiena da. 2009an 528.497 biztanle zituen.

## Klima 

## Hiri senidetuak 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Udalaren webgune ofiziala

thumb|ezkerrera|350px|Albuquerque, airetik ikusia.
Wilmington (Delaware)

**Wilmington** Ameriketako Estatu Batuetako Delaware estatuko hiririk handiena da. 2006an 72.826 biztanle inguru zituen.

## Klima 

## Hiri senidetuak 
Wilmington ondorengo hiriekin senidetuta dago:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Wilmingtongo Udalaren webgunea 

400px|thumb|ezkerrera|Wilmingtonen ikuspegi orokorra
Antonio Añoveros

**Antonio Añoveros Ataun** (Iruñea, 1909ko ekainaren 13a - Bilbo, 1987ko urriaren 24a) euskal apezpikua izan zen.

## Biografia 
1933ko uztailaren 25ean presbitero ordenatu zuten.

1936ko abuztuaren 23an, Bardeako fusilamenduak ikusi zituen, Iruñeko apezpikuak biktimei laguntza izpirituala ematera bidali baitzuen.

1952ko abuztuaren 25ean, Tabudako apezpiku eta Malagako apezpiku laguntzaile izendatua eta urriaren 12an ordenatua zen.

1964 eta 1971 artean, Cádiz eta Ceutako apezpikua izan zen, 1954 eta 1964 artean laguntzailea izan zen lekua berean. 1971 eta 1978 artean Bilboko apezpikua izan zen.

Abertzaletzat hartua, frankismoaren bukaeran liskar handienetako bat sortu zuen 1974ko otsailaren 24an Euskal Herriko hizkuntz eta kultur izaera aintzat hartzeko deia egin zuen pastorala argitaratuz. ETAk Luis Carrero Blanco almirantea hil eta hilabete gutxi ondoren argitaratua izana, Añoveros Espainiaren batasunaren aurkako eraso iraultzaile egozteagatik salatua izan zen. Carlos Arias Navarro Espainiako presidenteak Añoveros eta haren bikario Ubieta López atxilotu zituen beren etxeetan.

Espainiako Gobernua saiatu zen Añoveros Espainiatik botatzen. Apezpikuak ezetz eta bakarrik Paulo VI.aren agindupean egingo zuela esan zuen. Egozteko aginduak konkordatuaren bortxaketa esan nahi zuenez, Vatikanoak eskumikua aipatu zuen. Ariasek, azkenean, agindua bertan behera utzi egin behar zuen.

## Antonio Añoverosen pastorala (1974-02-24) 
Behean dagoen sermoiak bihurtu zuen Antonio Añoveros Espainian ezagun:

## Kanpo loturak 
*  www.catholic-hierarchy.org
Fargo

**Fargo** Ameriketako Estatu Batuetako Ipar Dakotako estatuko hiririk handiena da. 2010ean 100.000 biztanle inguru zituen.

## Klima 

## Hiri senidetuak 
Fargo ondorengo hiriekin senidetuta dago:

* 
* 

## Erreferentziak 
#### Fargoko 

Fargo Theater.jpg|Fargo Theater
050@Broadway and Main.JPG|Centre-ville de Fargo
File:Fargo North Dakota.jpg
File:Fargo_ND_Downtown_overview.jpg
2009-0522-FargoCivicCenter.JPG|

## Kanpo estekak 
* Fargoko Udalaren webgune ofiziala 

300px|thumb|ezkerrera|Hiriaren ikuspegia
Dededo

**Dededo** Ameriketako Estatu Batuetako Guamgo lurraldeko hiririk handiena da. 2004an 46.000 biztanle inguru zituen. Alkatea Melissa B. Savares da eta alkateordea Andrew “Peter Daigo” A. Benavente.

## Hiri senidetuak 
* Iloilo Hiria, Filipinak

## Kanpo estekak 
*  Dededoko webgune ofiziala.
Omaha

**Omaha** Ameriketako Estatu Batuetako erdialdeko hiria da, Nebraska estatuko handiena. 2016an 446.970 biztanle zituen.

## Geografia 
### Klima 

## Ekonomia 
Omahako ekonomia nekazaritzan (laboreak) eta abeltzaintzan (behi eta ardi aziendak), esnearen eta haragiaren industrian, mekanikan eta metal bitxien langintzan oinarritzen da. Petrolio findegiak ere badira.

## Hiri senidetuak 
Omaha ondorengo hiriekin senidetuta dago:

* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Pertsona ospetsuak 
* Warren Buffett (1930 - ), inbertsore eta enpresaria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Omahako Udalaren webgune ofiziala, cityofomaha.org
Degania

thumb
**Degania** edo **Deganya** (hebreeraz: דְּגַנְיָה ב'), juduek Israelgo Lurraldean ezarritako lehen kibbutza izan zen: 1909an, Otomandar Inperioaren mendeko garaian, Joseph Baratz buru zuten hamar gizonek eta bi emakumek sortu zuten. Lurraldean, aurretik, beste jabe batzuk izan ziren, Beiruten bizi zen familia persiar bat.

Tamaina txikikoa zen arren, Degania israeldar askoren eta yishuveko partaide ospetsuen bizileku izan da. Rachel olerkariak, "lanaren profeta" A. D. Gordon-ek eta Joseph Trumpeldorrek bertan lan egin zuten. Deganiako partaide asko beste kibbutz batzuk sortzera joan ziren. Moshe Dayan izan zen Degania Alefen jaio zen lehen haurra.

Deganian bi kibbutz independente izan ziren:

* Degania Alef (edo A)
* Degania Bet (edo B)

Bi kibbutz horiek Galileako Itsasoaren hegoaldeko ertzean daude; bietan, nekazaritza munta handikoa izan zen.

Degania, teknikoki, kvutza bat da, ez kibbutza. Ezberdintasuna haren tamaina txikiaren ondorio da. Umeek, bertan, modu komunalean edo elkarrekin sekula lo egin ez izatea Deganiaren beste bereizgarri bat da, beren gurasoen geletan lo egiten baitute. Degania Alefek metal lantegi bat ere du.

## Kanpo estekak
Salmanasar II.a

**Salmanasar II.a**, Asiriako errege bat izan zen. K.a. 1031 eta K.a. 1019 bitartean gobernatu zuen. Bere aita Ashurnasirpal I.a ren oinordekoa izan zen, eta, bere oinordekoa, Ashur-nirari IV.a izan zen. Salmanasar II.aren erregealdiari buruz ez da askorik ezagutzen.

## Erreferentziak
Tudhalia I.a

**Tudhalia I.a**, errege hitita bat izan zen. Muwatallis I.aren oinordekoa izan zen hau hila izan ondoren, eta K.a. 1430etik K.a. 1400 arte gobernatu zuen.

Bere erregealdiko ekintzak, bi arrazoigatik, zehazten zailak dira: lehena, Tudhalia izeneko zenbat errege hitita egon ziren ez ezagutzea da, honek, garai hau, batzuetan, Tudhalia I.a eta Tudhalia II.aren artean banatzera daramalarik, batzuetan, Tudhalia I/IIz ere hitzegiten delarik. Bigarrena, bere erregealdiaren zati batean, bere suhia zena eta oinordeko izango zuen Arnuanda I.a elkargobernari izan zuela da, eta honek, Tudhaliaren erregealdian gertatutako gertakariak, Arnuandarenean gertaturikoengatik ezberdintzea zailtzen du. Hala ere, garai honetan hititek izan zuten hedapen handiari buruz adostasun handia dago, inperio berrian jarraituko duen hedapena.

Hala ere, nahiko argi dago, tronura, bere aurrekoa izan zen Muwatallis I.a hila izan ondoren heldu zenez, honen funtzionario eta senide batzuek abiatutako gerra zibil bati aurre egin behar izan ziola. Gudu hau, baina, laster konpondu zen, Tudhalia, hititar armada mendebaldeko Anatoliara bidaltzeko aske geratuz (hititek Arzawa bezala ezagutzen zuten lurraldea), non, nahiko sarri, hititen aurkako aliantzak sortzen ziren. Zenbait kanpaina arrakastatsuren ondoren, Tudhaliak, eskualdea menderatzea lortu zuen, bertatik, harrapakin aberatsa lortuz.

Tudhalia I.aren hurrengo helburua, gasgastar tribuak izan ziren, etengabe, erresumaren iparraldeko muga mehatxatzen zutenak (Hattusas hiriburutik gertu), Hantil II.aren garaitik. Tudhaliak, erabateko garaipena lortu ez zuen arren, gasgastarren hauen hegoaldereneko postuetatik erretiratzea behartu zuen.

Gasgastarren aurka garaipen hauek lortu ondoren, Tudhaliak, bere arreta, hititen ekialdeko mugan jarri zuen, non Isuwa erresuma basailuarekin arazoak izan zituen, behin eta berriz matxinatu zena, Mitanniren laguntzarekin. Beste behin, hitita eta Kizzuwadnaren arteko lotura berritu ondoren, Tudhaliak Mitanni eraso zuen, zenbait garaipen lortuz, horien artean, Aleporen konkista aipa daitekeelarik.

Esan bezala, bere oinordekoa, Arnuanda I.a izan zen.

## Familia 
## Kanpo estekak
Jose Maria Setien

**Jose Maria Setien Alberro** (Hernani, Gipuzkoa, 1928ko martxoaren 18a – Donostia, 2018ko uztailaren 10a) Erromatar Eliza Katolikoko apezpikua izan zen, Donostiako elizbarrutiko apezpikua.

## Bizitza 
1944an, batxilergo ikasketak amaitu zituen Donostian, eta Gasteizko seminarioan sartu zen apaiz ikasketak egitera.

1951an presbitero ordenatu edo apaiztu zuten Donostiako Artzain Onaren katedralean.

Ondoren, Erromako Pontificia Università Gregorianan ere egon zen ikasketak osatzen. Bertan, Teologian lizentziatu eta Zuzenbide Kanonikoan doktoretza egin zuen.

1955ean, Teologia Moraleko irakasle eta arima zuzendari izan zen Gasteizko seminarioan. Halaber, Gasteizko Teologia fakultateko irakasle izendatua izan zen.

1960-1972. urteetan Salamancako unibertsitateko Teologia fakultatean katedradun eta dekano izan zen, zuzenbidea eta teologia irakatsiz. Garai berean, pastoraltzako bikario nagusi izendatua izan zen Santanderko elizbarrutian, eta helduen bokazioko El Salvador mintegiko erretore izan zen Salamancan. Aldi berean, Salamancako Colegio Hispanoamericanoko arima zuzendari izan zen.

1972ko irailean, Zama Minor-ko apezpiku tituludun izendatua izan zen, eta 1972ko urrian apezpiku egin zuten Donostiako Artzain Onaren katedralean. Apostolutza Sozialeko Apezpiku Batzarreko kide (1975-1978); Fede Dotrinarako Apezpiku Batzarreko kide (1975-1984) eta Apostolutza Sozialeko Apezpiku Batzarreko kide (1978-1984) izan da.

1979an, Donostiako apezpiku izendatua izan zen. Paulo VI.ak ordenatu zuen. Espainiako Apezpiku Batzarreko Batzorde Iraunkorreko eta Batzorde Betearazleko kide (1984-1989). Apostolutza Sozialeko Apezpiku Batzordeko lehendakaria eta Batzorde Iraunkorreko kide (1984-1989).

Hainbat liburu eta artikulu idatzi ditu moral politikoari eta sozialari buruzkoak eta zuzenbide kanonikoari buruzkoak, bereziki. Besteak beste, *"Setien. Un obispo vasco ante ETA"*.

1979. urteaz geroztik Donostiako Elizbarrutiko Gotzain izan ondoren, 2000. urteko urtarrilean uko egin zion karguari, eta beraren ordez Juan Maria Uriarte izendatu zuten gotzain. Hain zuzen ere, urte hartan iktus bat jasan zuen.

Donostiako Elizbarrutiko buruzagitzan eman zituen urteetan kritika gogorrak jaso zituen sektore eta alderdi ez abertzaleen aldetik. Bere iritzi politiko asko eztabaidagarriak izan dira Espainiako hedabideetan.

Azkenik, 2018ko uztailaren hasieran beste iktus batek jo zuen, eta hilaren 10ean hil zen Donostia Ospitalean, Zainketa Intentsiboen Unitatean. 90 urte zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Donostiako elizbarrutiaren fitxa
* Jose Maria Setien Inguma datu-basean
*  www.catholic-hierarchy.org
Enlil-nadin-shumi

**Enlil-nadin-shumi** Babiloniako erregea izan zen.

Babiloniako tronuagatik lehiatu zen Tukulti-Ninurta I.a Asiriako erregeak Babilonia konkistatu eta zazpi urtera. Hegoalderen zeuden eskualdeak (Dilmun, Qatar edo Bahrein izan daitekeena) eta Al-Hasako kostaldea asiriarrek arpilatu zituzten, eta iparraldeko lurraldeak (Khana, Mari, Terqa eta Arapharekin) asiriarren domeinupean geratu ziren. Araphak, denbora bat pasa zuen utzia, Babiloniaren mende, baina asiriarrek euren eragin gunetzat hartzen zuten. Akhlamu ere, asiriarrek domeinatu zuten Babilonia domeinatu zuten garaian.

Handik zazpi urtera, Tukulti-Ninurtak herrialdetik alde egin zuen, eta errege basailu bat utzi zuen, Enlil-nadin-shumi, printze kasitar bat zena; honela abiarazi zuen Babiloniako hirugarren dinastia deritzona. Oso argi ez dauden arrazoi dinastikoengatik, Enlil-nadin-shumiren legitimitate dinastikoa ez baita ezagutzen, elamdar dinastiak ere Babiloniako tronurako eskubidea zuela uste zuen; honegatik, hasiera batean harremanak onak izan ziren arren, okerrera egin zuten. Igialkidar dinastiako azken errege elamdar zen Kidin-Hutran III.ak, azkenik, Enlil-nadin-shumiren aurkako espedizio bat zuzendu zuen, tronutik kendu eta bere ordez Kadashman-Harbe II.a jarri zuen.
Juan Maria Uriarte

**Juan Maria Uriarte Goirizelaia** (Fruiz, 1933ko ekainaren 7a – Basurto, 2024ko otsailaren 17a) bizkaitar elizgizona izan zen. Zamorako apezpikua izan zen 1991tik 2000ra, eta Donostiakoa 2000tik 2009ra. Loiolako prozesuaren baitan elkarrizketa politikoaren "erraztatzaile" izan zen, eta Zürichen izan zen Espainiako Gobernuaren eta ETAren arteko negoziazioetan.

## Bizitza 
Juan Maria Uriarte Fruizen sortu zen, Bizkaian, 1933ko ekainaren 7an, eta oso gazterik lotu zuen bere ibilbidea Eliza Katolikoari. Bilboko seminarioan ikasi eta 1957ko uztailaren 28an presbitero ordenatua izan zen. Bilboko Seminarioan hainbat zeregin eta kargu zituen bitartean, 1963an Teologia ikasi zuen Comillasko Eliz Unibertsitatean, eta, 1974an, Psikologia Lovainako Unibertsitatean. Psikologia irakasle izan zen Deustu eta Salamancako unibertsitateetan, eta 1974an Bilboko Seminario Nagusiko errektore izendatu zuten.

1976an Paulo VI.ak apezpiku ordenatu eta hasieran Bilboko elizbarrutiaren apezpiku laguntzailea izan zen. 1991ko urriaren 17an Zamorako apezpiku egin zuen Joan Paulo II.ak, eta, 2000ko urtarrilaren 13an, Donostiako elizbarrutiaren apezpiku, Jose Maria Setienek bertako gotzain izateari uztea erabaki zuenean. Uriartek ez zion muzin egin Euskal Herriak bizi zuen egoerari buruz hitz egiteari eta gaiari inguruko iritziak emateari, eta beti saiatu zen biktima guztiengandik hurbil egoten. ETAren biktimei hurbildu zaien bezalatsu salatu izan zuen ETAko presoen egoera, betiere indarkeriaren aurkako agertuz. 1998an ETAren eta Espainiako Gobernuaren arteko bitartekaritza lanak egin zituen.

75 urte bete eta hilabete gutxira, 2008 amaieran, Vatikanora gutuna igorri zuen karguari uko egiten ziola iragartzeko. Urtebete gehiago egin zuen gotzain, harik eta Vatikanok Jose Ignacio Munilla izendatu arte. Izendapenak polemika eragin zuen eta bere agurrean Uriartek onartu zuen elizbarrutia "zaurituta" geratu zela.

Ondorengo urteetan hainbat sari jaso zituen, tartean Sabino Arana Fundazioarena, 2013an. Iñigo Urkulluren lehen agintaldian, giza eskubideen urraketei buruzko azterketa egin zuen aditu taldean izan zen Uriarte. Azkena, Bilboko elizbarrutiak eman zion, 2022an, bere ibilbidea aitortzeko.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Andoni Gerrikaetxebarria

## Kanpo estekak 
* Juan Maria Uriarte, Donostiako Gotzaina, Donostiako elizbarrutia, web.archive.org
*  Bishop Juan María Uriarte Goiricelaya, catholic-hierarchy.org
Israelgo Lurraldea

thumb|250px|eskuinera|
[thumb|200px|Antzinako *Israelgo Lurraldea*. Arrosa kolorez, zuzenean [Antzinako Israelen historia|Israelgo Erresumak administratutako lurraldeak.]]
**Israelgo Lurraldea** (), tradizio judu eta kristauan, Juda eta Israelgo erresumei erreferentzia egiteko izen historiko bat da, hau da, antzinako israeliten lurraldeari. Israelgo Lurraldea, juduek, Agindutako Lurraldea ere deitzen dute. Kristauek, sarri, Lur Santua izena erabiltzen dute.

Israelgo Lurraldea, Palestina bezala ezagutua izan da (batzuetan, Jordania, Siria eta Egiptoko lurralde batzuk hartuz), Erromatar garaitik egundaino. Gaur egun, mugimendu sionistek, kontzeptua erabiltzen jarraitzen dute, Israelgo estatu modernoarekin lotuz.

## Ikus, gainera 
* Israelgo historia
* Palestinako historia

## Kanpo estekak
Jacinto Argaia

**Jacinto Argaia Goikoetxea** (Bera, 1903ko azaroaren 28a - Valentzia, 1993ko martxoaren 12a) euskal apezpikua izan zen, Donostiako elizbarrutiaren apezpikua izandakoa.

## Biografia 
1928ko ekainaren 2an presbitero ordenatua izan zen.

1952ko urriaren 26an apezpiku ordenatu eta Valentziako apezpiku laguntzaile bihurtu zen. 1957an Ferrol-Mondoñedoko apezpiku izendatu zuten eta 1968ko azaroaren 18 eta 1979ko otsailaren 16 artean Donostiako elizbarrutiaren apezpikua izan zen.

## Kanpo estekak 
*  www.catholic-hierarchy.org
Agindutako Lurraldea

[thumb|300px|*Hitzemandako Lurraldea*ren mugen interpretazio bat erakusten duen mapa, Jainkoak [Abrahami egindako zinean oinarritua.]]
**Agindutako Lurra** edo **Agindutako Lurraldea** (), Israelgo Lurraldearentzako erabiltzen den beste izen bat da, Biblia hebrearraren arabera, Jainkoak, Abrahamen ondorengoei, honen seme Isaaken bidez eta israelitentzako, Abrahamen biloba zen Jakoben ondorengoentzako hitzemandako eskualdea.

Horrela lehendabizikoz Abrahamek (), gero aurrekoen semea zen Isaakek eta honen semea zen Jakobek () agindutakoa jaso zuten. Eskualde hau Egiptoko kostaldetik Eufratesko ertzeraino doa eta Egiptoko exodoaren ondoren jaso zuten israeldarrek ().

Mormoien liburuak izen hori erabiltzen duenean Amerika esan nahi du.

## Ikus, gainera 
* Lur Santua
* Israelgo Lurraldea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Antioko VI.a Dioniso

**Antioko VI.a Dioniso**, Seleukotar dinastiakoa, Siriako errege izan zen K.a. 145 eta K.a. 142 bitartean. Alexandro Balasen semea, oraindik ume bat zela izendatu zuen errege Diodoto jeneralak, Apameako komandante militarra, Demetrio II.a Nikatorren aurka matxinatu zena. Baina, ez zen gobernatzera iritsi, Diodotoren tresna soil bat izan baitzen, erregeorde bezala ari zena. Herrialdea, bitan zatitua geratu zen: Mediterraneo aldeko Siria Antiokorentzat, eta Zilizia, Mesopotamia eta Babilonia Demetriorentzat.

K.a. 142an, Diodotok tronutik kendu, eta, beharbada, hil egin zuen, Diodoto Trifon izenarekin Antiokoren oinordekoa izan zena, bere aurreko erregeak ebakuntza behar zuen barne gaixotasun bat zuenaren berria zabalduz, hilketa estaltzeko.
Lorenzo Bereziartua

**Lorenzo Bereziartua Balerdi** (Bidania, 1895eko otsailaren 28a - 1968ko urriaren 23a) euskal apezpikua izan zen, Donostiako elizbarrutiaren bigarren apezpikua izandakoa.

## Biografia 
1895eko otsailaren 28an jaio eta egun berean bataiatu zen. Gurasoak Jose Frantzisko Bereziartu Loinaz eta Joakina Balerdi Zabala izan ziren.

1919ko abenduaren 19an presbitero ordenatua izan zen.

1946ko abuztuaren 11n apezpiku ordenatu eta Zaragozako apezpiku laguntzaile bihurtu zen. 1955ean Sigüenza-Guadalajarako apezpiku izendatu zuten eta 1963ko abuztuaren 6 eta 1968ko urriaren 23 artean Donostiako elizbarrutiaren apezpikua izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  www.catholic-hierarchy.org
Bernard de Launay

**Bernard-René Jordan de Launay** edo soilik **Bernard de Launay** markesa (Paris, 1740ko apirilaren 8 edo 9a, *ib.*, 1789ko uztailaren 14a) Bastilla presondegiaren gobernari baten semea zen, eta bere aitaren oinordeko izan zen kargu horretan 1776tik aurrera. Presondegi-gotorlekuko goarnizio txikiaren agintaria zen 1789ko uztailak 14.an. Bastillaren Hartzea gertatu ondoren, iraultzaileek burua moztu zioten.

Historialariek, ortografikoki, *Launay* idatzi duten arren, berak, beti *Launey* sinatu zuen (izen berezien ortografia ez zen XIX. mende arte aldatu).

[thumb|erdian|Soldaduak edo milizianoak, [Jacques de Flesselles eta Bernard de Launay markesaren buruak pika puntan daramatzatela (1789ko irarlana).]]
Johann Ludwig Burckhardt

**Johann Ludwig Burckhardt** (Lausana, Suitza, 1784ko azaroaren 24a - Kairo, Egipto, 1817ko urriaren 15a), esploratzaile bat izan zen, islamiar erlijio eta hizkuntzaren ezagutzaile sakona, merkatari arabiartzat pasatuz, Arabia eta Nubiatik bidaiatu zuena.

Nabateoen antzinako hiriburu zen Petrako hondakinak bisitatu zituen lehen europarra izan zen, 1812an, Meka eta Medina ezagutu zituen lehen europarretako bat ere izan zelarik. Gainera, Nubian, Ramses II.a eta Nefertariren tenpluak bisitatu zituen, Abu Simbelen.

Islamiar erlijiora bihurtu zen, Ibrahim ibn Abdullah izena hartuz.

## Argitaratutako liburuak 
Londresen, "Nubiarako bidaia", "Siriarako bidaia" eta "Arabiarako bidaia" argitaratu zituen:

# *Travels in Nubia* (1819)
# *Travels in Syria and the Holy Land* (1822)
# *Travels in Arabia* (1829)
# *Arabic Proverbs, or the Manners and Customs of the Modern Egyptians* (1830)
# *Notes on the Bedouins and Wahabys* (1831)
Pierre Molères

**Pierre Jean Marie Marcel Molères** (Akize, 1932ko azaroaren 21a) apezpiku emeritoa da, Baionako apezpikua izandakoa.

## Biografia 
1962ko apirilaren 1an ordenatu zen apaiz Aire-Akize elizbarrutian. Poitiers eta Parisko unibertsitateetan Filologia Klasikoa ikasi zuen. 1986ko ekainaren 13an Joan Paulo II.ak Baionako apezpiku izendatua zen. 2008ko azaroaren 30ean erretiroa hartu zuen.

Erromako kurian etorkinei buruzko batzarretan parte hartu du. Hantxe etorkinen aldeko jarrera azaldu zuen, izan ere, apezpiku izan baino lehen ekumenismoari lotuta izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Frantziako Gotzain-konferentziaren webgunea
*  catholic-hierarchy.org
Jean-Paul-Marie Vincent

**Jean-Paul-Marie Vincent** (Saint-Etienne, 1911ko ekainaren 13a - 1994ko otsailaren 1a) Frantziako apezpikua izan zen, Baionako apezpikua izandakoa.

## Biografia 
1942ko ekainaren 29an ordenatu zen apaiz. 1964ko otsailaren 11n Baionako apezpiku izendatua zen, 1986ko ekainaren 13ean erretiroa hartu arte.

## Kanpo estekak 
*  catholic-hierarchy.org
Laratz

**Laratz**a sutan pertzak zintzilikatu eta jakiak egosteko erabiltzen den burdinazko kate edo haga kakoduna da. Laratzekoak ziren ontzi handienak: galdarak edo maskeluak. Euskal Herrian, beheko sua erabiltzen zenean, etxe bakoitzak bazuen bere laratza, eta etxearen gozotasun eta babesa adierazten zuen. Askotan behin esnea egosten zen laratzeko pertzean, baina ez bakarrik.200px|thumb|Pertza laratzean zintzilik.Etxeko bizitzan zuen garrantzi horregatik, euskal iruditerian, laratza sinbologia handiko elementua da, esaera zaharretan aipatua, zenbait sineskera tradizionalen eta igarkizunen erreferentzia, eta ohitura zaharren erdigune.

Xabier Lizardiren *Euskal Pizkundea* poeman ageri da:

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Sorginen Laratza*
* Kutxa

## Kanpo estekak
Paul Gouyon

**Paul-Joseph-Marie Gouyon** (Bordele, 1910eko urriaren 24a - 2000ko irailaren 26a) Frantziako kardinala izan zen, Baionako apezpikua izandakoa.

## Biografia 
1937ko martxoaren 13an Bordelen ordenatu zen apaiz. 1957an Baionako apezpiku izendatua zen. 1964 eta 1985 artean, Rennesko artzapezpikua izan zen.

Paulo VI.ak 1969ko apirilaren 28an *Natività di Nostro Signore Gesù Cristo a Via Gallia*ko kardinal izendatu zuen. Hori zela eta, Aita Santua aukeratzeko konklabe bitan hartu zuen parte, 1978an.

## Kanpo estekak 
*  catholic-hierarchy.org
Jaume Font

[thumb|260px|eskuinera|Jaume Font i Andreu [1953. urtean Beasaingo Astigarreta auzora egindako bisitan auzokideekin batera.]]
**Jaume Font i Andreu** (Vic, 1894ko urtarrilaren 23a - 1963ko otsailaren 13a) apezpiku kataluniarra izan zen, Donostiako elizbarrutiaren lehendabiziko apezpikua izandakoa.

## Biografia 
1916ko abenduaren 23an presbitero ordenatua izan zen.

1944ko irailaren 10ean apezpiku ordenatu eta Zamorako apezpiku izendatu zuten. Pio XII.ak 1949an Donostiako elizbarrutia sortu eta Font 1950eko maiatzaren 13an lehendabiziko apezpiku bihurtu zen, hil zen arte.

## Kanpo estekak 
*  www.catholic-hierarchy.org
Léon Terrier

**Léon-Albert Terrier** (La Balme-de-Sillingy, 1893ko uztailaren 6a - 1957ko maiatzaren 12a) Frantziako apezpikua izan zen, Baionako apezpikua izandakoa.

## Biografia 
1922ko ekainaren 10ean ordenatu zen apaiz. 1938an Tarentaiseko apezpiku izendatua zen. 1944ko uztailaren 24an Baionako apezpiku bihurtu zen eta Baionan egon zen hil arte.

## Kanpo estekak 
*  catholic-hierarchy.org
Edmund Vansteenberghe

**Edmund Vansteenberghe** (Winnezeele, Iparraldea, 1881eko apirilaren 26a - Baiona, 1943ko abenduaren 10a) Frantziako apezpikua izan zen, Baionako apezpikua izandakoa.

## Biografia 
1939ko abenduaren 10an Baionako apezpiku bihurtu zen eta hantxe egon zen 4 urte geroago hil arte. 

1940ko ekainean, alemanek Baionako elizbarrutia okupatu zuten eta eremu debekatuan sartu, Atlantikoko itsasbazterrean baitzegoen. 

1942ko irailaren 20an, Vansteenberghek protesta bat argitaratu zuen Elizbarrutiko aldizkariko lehen orrian, juduen deportazioaren aurka, Frantziako beste apezpiku batzuen antzera. Okupazio-agintariek Elizbarrutiko aldizkaria (*Bulletin diocésain)* debekatu zuten, apezpikua zaintzapean jarri eta hainbat nardakeria eta debeku ezarri zizkioten.Kolaboarzaioaren aldeko prentsaren jomuga bilakatu zen. Haren bikario nagusia, Daguzan, Dachaura deportatu zuten. Baina Vansteenberghek ez zuen etsi eta, 1943ko martxoan, apezpikua pulpitura igo zen okupatzaileek frantziar gizon gazteei inposatu lan behartuen zerbitzua  salatzeko. 

Edmund Vansteenberghe bat-batean hil zen, meza ematera zihoala, 19433ko abenduaren 10eko goizean, 62 urte zituela.

Egungo Baionako elizbarrutiaren egoitza haren izena duen enparantzan dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  catholic-hierarchy.org
François Gieure

**François-Xavier-Marie-Jules Gieure** (Castet, Bearno, 1851ko maiatzaren 2a - *ib.*, 1937ko apirilaren 23a) Frantziako artzapezpikua izan zen, Baionako apezpikua izandakoa.

## Biografia 
1874an apaiz ordenatu eta gero, 1906ko otsailaren 25an Baionako apezpiku bihurtu zen eta hantxe egon zen 1933ko abenduaren 25ean erretiratu arte. Baionako apezpiku emeritua zenean, artzapezpikua izateko proposatua izan zen 1934an.

Erregezalea zen eta auzitan ibili zen Frantziako administrazioarekin. 1910. urtetik aurrera Action Française talde eskuindarraren jarduera babestu zuen Ipar Euskal Herrian, eta jendaurrean adierazi zuen Ybarnegaray diputatuarenganako sostengua. Euskararen aldeko gutunak luzatu zituen (Jean Baptiste Daranatz euskal idazlea izan zuen idazkari) eta euskararen irakaskuntza bultzatu zuen Ipar Euskal Herriko eskola katolikoetan eta apaizgaitegian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  catholic-hierarchy.org
Henri-Jean Houbaut

**Henri-Jean Houbaut** (Vitrey, Meurthe-eta-Mosela, 1880ko martxoaren 23a - 1939ko uztailaren 17a) Frantziako apezpikua izan zen, Baionako apezpikua izandakoa.

## Biografia 
1904an apaiz ordenatu eta gero, 1935eko otsailaren 14an Baionako apezpiku bihurtu zen eta hantxe egon zen hil arte.

## Kanpo estekak 
*  catholic-hierarchy.org
Txapelpunk

**Txapelpunk** euskaraz eta gaztelaniaz kantatzen duen Euskal Herriko musika talde bat da, punk estilokoa. 

1999an, Etsaiak taldearen etapa aktiboetako batean, Iñigito Txapelpunkek urteetan konposatutako hamahiru abestiko maketa bat grabatu zuen zortzi pista batean, GOR diskoetxe independentera bidali zuen. Iñigito eta GOR elkartu eta disko bat ateratzea erabaki zuten. CDa 2000ko abenduan jarri zen salgai eta Durangoko azokako salduenetako bat bihurtu zen. Kritikak onak izan ziren eta taldea kontzertuak ematen hasi zen; ehundaka kontzertu Euskal Herrian, lau bira Kubara, Japoniara beste bat, kontzertuak estatuan, Irlandan, Eskozian... taldea sendotu eta esperientzia eman diote Lekeitioko hirukote honi. Txapelpunken ibilbidean aldaketak izan dira formazioan, taldetik igaro diren guztiek konpromisoa, jarrera eta rock-and-rolla ekarri dituzte. Iñigito Txapelpunk taldearen motorra da, abestien konpositorea eta letren egilea da.

Iñigito Txapelpunk da ahots nagusia eta gitarra jotzailea da, Efe korista eta baxu jotzailea da eta Txilo bateria jotzailea da. Murderpink argazkilaria da, diskoen libretoen diseinatzailea, webgunearen sortzailea, eta Kuban filmatu zen dokumentalaren eta Txapelpunken azken bideoklipen zuzendaria, ekoizlea eta editorea da. Oihane sare sozialetaz eta talde honi zuhurtzia emateaz arduratzen da.

Txapelpunken lehen kontzertuan 1999an izan zen, Lekeitioko Kabaua diskotekan. 

## Egungo Taldekideak 
* Iñigito Txapelpunk: gitarra eta ahotsa.
* Efe: baxua eta koroak.
* Txilo: bateria.

## Diskoak 
* *Txapelpunk* (2000, Gor)
* *Bla, bla, bla, bla, bla. Stop* (2002, Oihuka)
* *Tonto el ke lo lea* (2004, Oihuka)
* *Vaya full* (2009, Baga-Biga)
* *Krem de la krem* (2012, Autoekoizpena)
* *Los mejores de los peores* (2014, Baga-Biga)
* *Punkaren semeak* (2015, Baga-Biga)
* *Betty Rockanroll* (2017, Baga-Biga)
* Zorionak nire partez niretzako (2018, Baga-Biga)

## Kanpo estekak 
* Taldearen webgune ofiziala
* Taldearen Facebook kontua
* Taldearen Instragram kontua
Minneapolis

**Minneapolis** Ameriketako Estatu Batuetako Minnesotako estatuko hiririk handiena da. 2006an 372.833 biztanle inguru zituen.

Mississippi ibaiaren eskuinaldean kokaturik dago. Minnesota estatuko merkataritza, finantza eta industriagune nagusia da. Metalurgia, mekanika, kimika eta ehungintza dira Minneapolisko ekonomiaren oinarriak. Horretaz gain aireportua eta unibertsitatea du, 1869an sortua.

## Klima 

## Hiri senidetuak 
Minneapolis ondorengo hiriekin senidetuta dago:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Udal gobernuaren webgune ofiziala 

500px|thumb|ezkerrera|Hiriaren ikuspegia
Sestao Knutsen

**Sestao Knutsen** Sestaoko La Naval ontziolan 2005 eta 2007. urteen artean eraikitako gasontzia da. Guztira 284,4 metro luze ditu eta 138.000 metro kubikoko edukiera. Ontziaren eraikuntza Knutsen taldeko Knutsen O.A.S. Shipping AS enpresa norvegiarrak agindu zuen.

## Ikus, gainera 
* Iñigo Tapias
* Bilbao Knutsen

## Kanpo estekak 
*  Sestao Knutsen gasontziaren uretaratzearen bideoa.
.mf

**.mf** Saint Martinentzako gordetako herrialdeentzako goi mailako domeinua da. 2007ko uztailaren 15ean Frantziak itsasoz haraindiko kolektibitate estatusa ezagutu zion. Hori dela eta, 2007ko irailaren 21ean ISO 3166 Maintenance Agencyk hartu zuen domeinua sortzeko erabakia.

Gaur egun, Saint Martinek Guadaluperen .gp eta Frantziaren .fr domeinuak erabiltzen ditu.

## Kanpo estekak 
*  .mf whois informazioa IANAren webgunean
Lothar ekaitza

**Lothar ekaitza** edo *zikloia* 1999ko abenduaren 25ean Ozeano Atlantikoan sortu eta mendebaldeko Europan kalte material handiak eta 110 hildako eragin zituen behe presio gune indartsua izan zen. 200 Km/h-ko haize-boladak eragin zituen.

## Eragina Euskal Herrian 
Lothar ekaitzak 150 kilometro orduko haizea eragin zuen Euskal Herriko gune altuetan, horrez gain, Ametzolako auzo berriaren eraikuntza garabi bat, behera erori eta bi pertsona hil zituen. Barakaldon beste pertsona bat hil zen.

Bilboko portuan sartzeko itxaroten zegoen tripulazio Kubatarra zeukan "Rilos" ontzia Ereagako hondartzaraino eraman zuen itsaso zakarrak, eta bertan egon zen 2000. urteko urtarrilaren erdialdera arte.

## Ikus, gainera 
* Europako haize ekaitz
* Euskal Herriko gertakari meteorologikoak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Rilos ontzia Ereagako hondartzan, Getxon.
Megiddo

**Megiddo** (; ), *Mageddo* edo *Megiddo*, Israelgo muino bat da, Jerusalemetik 90 kilometro iparraldera eta Haifatik 31 kilometro hego-mendebaldera dagoena.

Antzinatean, Megiddo hiri garrantzitsu bat zen, bere izena, egiptoar hieroglifoetan eta idazkera kuneiformean agertzen zelarik: "Amarnako gutunetan". Kokapen geografiko estrategikoa zuen, Jezreelgo haranean funtsezko komunikabide baten nagusi baitzen, Karmelo mendiaren haizpitarteen irteeran, Tanaketik ipar-mendebaldera eta, hiri honetatik, Tabor mendirako bidean. Armadek, Egiptotik Siriarantz jarraitzen zuten bideko geltoki nagusietako bat zen. Hebrearrek okupatu ostean, Isakarren lurraldean kokatua izan zen, baina Manasesen tribuari eman zioten.

Bere kokapenari buruz, Jakutek, XII. mendeko geografo arabiarrak *"Ledjun, erromatar agindupean, Legio izena jaso zuen antzinako Mageddo hiria da"* esan zuen. Han inguruan, hiru gudu ospetsu gertatu ziren, bata, K.a. XV. mendean, dokumentaturiko zaharrenetako bat, bigarrena, K.a. 609an, eta, azkena, 1918an. Toki arkeologiko garrantzitsu eta baliotsu bat da, antzinako finkapenen hondakinezko 26 estratuko muino bat, arrazoi historiko, teologiko eta geografikoengatik ezaguna.

Bibliak dioenaren arabera, toki hau, Jezreelgo harana, Apokalipsia edo Jesusek zuzendutako argiaren indarrak eta Satanas edo Antikristoak zuzendutako ilunpeko indarren arteko gerra, "Munduaren Amaiera"n, Harmagedon izeneko behin betiko gudua. ().

Har Ma-ge-don esaera greziarrak, hebreeratik hartua eta itzultzaile askok Armageddon bihurtua, "Megiddoko Mendia" edo "Tropen Biltzarraren Mendia" esan nahi du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Farnese Zezena

thumb|Farnese Zezenaren multzoa (Napoliko Museoa)
**Farnese Zezena**, Apolonio Trallesekoa eta bere anaia Taurisko artista rodastarrei ematen zaien eskultura erraldoi bat da. Hau, Plinio Zaharraren idazkiengatik ezagutzen da. K.a. II. mendearen amaieran enkargatua eta haitzurdin bloke bakarrean zizelkatua izan zela dio. Aro helenistikoaren garaikoa da. Rodasetik ekarria izan zen, Asinio Polionen jabetzakoak ziren arte eta eskultura bilduma sinestezinaren zati bezala, Errepublika eta Inperio artean bizi izan politikari erromatar bat. Antzinatetik berreskuratutako eskultura bakar handientzat hartzen da.

Haitzurdinezko eskultura talde erraldoi honek, Dirzeren mitoa irudikatzen du. Anfion eta Zeto, Antioperen semeak, Dirze zezen basati batetara lotu zuten, euren amari eman zion tratu txarragatik zigortu nahi baitzuten, Tebaseko errege zen Likoren lehen emaztea.
[thumb|ezkerrera|[1633an datatutako honen antzeko grabatuek ezagun egin zuten irudia.]]
1546an aurkitu zen, Erroman, Karakalaren Termetan, Paulo III.a aita santuak, bere egoitza erromatarra apainduko zuten antzinako eskulturak aurkiteko itxaropenez aginduriko indusketetan. Gaur egun, Napoliko Arkeologia Museo Nazionalean dago.

## Kanpo estekak 
* Napoliko Arkeologia Museo Nazionala Webgune ofiziala
Villa Giulia

thumb|250px|Villa Giuliaren fatxada

**Villa Giulia** Erroman dagoen villa bat da. Julio III.ak eraikiarazi zuen 1550 eta 1555 bitartean, garai hartan hiriaren muga zen tokian. Gaur egun, jabetza publikoko eraikin bat da, eta bertan dago Etruriar Museo Nazionala, arte eta tresna etruriarren bilduma ikusgarri bat.

## Historia 
### Kokapena 
Villa, Vigna Vecchia izeneko Erromako gune batean eraiki zen, Parioli mendiaren magalean kokatua, herriazpiko villa eta atseden leku bezala.

### Diseinua 
thumb|250px|Villa Giuliaren ninfeoa
Aita santuak, arteen ezagutzaile handia, eraikinaren hasierako diseinua, Jacopo Vignolari enkargatu zion 1551n eta 1553 arte. Edozein kasutan, ninfeoa eta lorategien beste egitura batzuk, Bartolomeo Ammannatik diseinatu zituen, guztia, Giorgio Vasariren gainbegiradapean. Michelangelok ere hemen lan egin zuen. Julio III.a aita santuak, zuzeneko interesa izan zuen egitasmo honetan, eta diru asko gastatu zuen villaren edertasuna gehitzeko, arkitektura manieristaren adibiderik delikatuenetako bat bihurtu zena.

Jatorrizko eraikinaren zati txiki bat baino ez da mantendu kalterik gabe, Tiber ibairantz hedatzen diren hiru mahasti hartuz. Villak, ohi zen bezala, hiri sarrera bat eta landa sarrera bat zituen, eta, beraz, bi mundu hauen artean zegoen, funtsezko kontzeptua Erroman. 1553an eginiko domina batek, villa osoa erakusten du, baina sekula eraiki ez ziren bi kupulakin.

Eraikinaren alde hiritarra, bi solairuko fatxada ilun bat da. Bere erdian, garaipen arku landatar bat du, modu aberatsean xehetasunez betea, eta, alboetan bi badia simetriko dituelarik. Fatxada, ertz bakoitzean, pilastra dorikoekin amaitzen da. Eraikinaren atzealdeak, hiru patioetarako lehenera ikuspegia duen logia bat du. Atzealdean, bisitaria kasinatik sartzen da, eta multzoaren bihotzera darama: bi solairuko ninfeo bat. Haitzurdinezko estatuekin apaindutako logia estaliko egitura hau, erdialdeko iturri baten inguruan eraikia dago. Iturri hau, ''Fontana dell'Acqua Vergine*, Vasari eta Ammannatik diseinatu eta eraiki zuten.

*Casino della Vigna'' hala ezagutzen baitzen garai hartan, eta bere lorategiak, mahastien erdian kokatuak izan ziren.

## Ondorengo historia 
Martzelo II.a hil ondoren, bere ondorengoa, Paulo IV.a aita santuak, bildutako gauza guztiak konfiskatu zituen; villa zatitua izan zen eta eraikin nagusia eta lorategien zati bat, Kamera Apostolikoaren jabetza bihurtu ziren. 1769an zaharberritua izan zen, Klemente XIV.a aita santuaren ekimenaren ondorioz, berriz Italiak konfiskatua, 1870ean, eta Etruriar Museo Nazionalari emana XX. mendearen hasieran.

## Kanpo estekak
American Airlines

**American Airlines** (NAZE: AA, NAGE: AAL) Ameriketako Estatu Batuetako bigarren airelinearik garrantzitsuena da, eta munduko garrantzitsuenetarikoa. Ameriketako Estatu Batuetatik munduko leku guztietara eskaintzen ditu hegaldiak.

Egoitza nagusia Fort Worthen dago eta airelineako zuzendaria Gerard Arpey da.

## Kanpo estekak 
* American Airlines airelinearen webgune ofiziala

200px|thumb|Konpainiaren hegazkinetako bat
Logia (argipena)

**Logia** hitzak adiera zenbati ditu:
* logia, arkitekturako elementua;
* logia, masoneriaren batzarrarentzako aretoa.
Paul-Thérèse-David d'Astros

'''Paul-Thérèse-David d'Astros'* (Tourves, 1772ko urriaren 15a - Tolosa, 1851ko irailaren 29a) Frantziako kardinala izan zen, Baionako apezpikua izandakoa.

## Biografia 
1797an Bordelen ordenatu zen apaiz. 1801eko Konkordatuaren negoziaketan parte hartu zuen. Orduan Parisko artzapezpikua zen Jean-Baptiste de Belloy kardinalaren bikarioa zen.

Pio VII.ak argitaratutako 1809ko buldaren, Napoleon eskumikatu zuena, bultzatzailea izateko salatua, Vincennesen atxilotu zuten 1814an.

Borboi leinua itzuli zenean, 1820an Baionako apezpiku izendatu zuten. 1830ean Tolosako artzapezpiku bihurtu zen.

1850ean Napoleon III.ak eskatuta, Pio IX.ak kardinal ordenatu zuen.

## Lanak 
Apologista izan zen, bere liburu nagusia *"La vérité catholique démontrée; ou, Lettre aux Protestants d'Orthez"* (Tolosa, 1833) izanik.

Frédéric de La Mennaisen pentsaeraren aurka idatzi zuten lehendabiziko teologo bat izan zen, hori zela eta *"Censure de divers écrits de La Mennais et de ses disciples per plusieurs évêques de France, et Lettres des mêmes évêques au souverain pontife, Grégoire XVI"'' (Tolosa, 1835) idatzi zuen.

## Kanpo estekak 
*  catholic-hierarchy.org
Los Angelesko nazioarteko aireportua

**Los Angeles Nazioarteko Aireportua** Los Angelesko (Kalifornia) hiri estatubatuarrean dagoen nazioarteko aireportua da. Herrialdeko hirugarren aireporturik garrantzitsuena da. Munduko 5. aireporturik handiena da, bidaiari-trafikoari dagokionez.

9 terminal ditu eta ia denek dituzte nazioarteko hegaldiak. Baina, terminalik garrantzitsuena *Tom Bradley Nazioarteko Terminala* (TBIT) da. Los Angelesko 1984ko Udako Olinpiar Jokoetarako eraiki zuten terminal hau, Olinpiadetan joango zen jende kopurua zela-eta.

## Argazkiak 

|4. terminala
Fitxategi:LAX-International-checkin.JPG|Nazioarteko hegaldien gunea
Fitxategi:N524VA LAX.JPG|
Fitxategi:LAXtowerandrestaurant.jpg|Kontrol dorrea
Fitxategi:Lax bradley at 2am.jpg|

## Tom Bradley Nazioarteko Terminala (hegaldiak) 
Terminal honek honako lekuetara ditu hegaldi zuzenak , besteak beste: Mosku, Düsseldorf, Nadi, Papeete, Paris, Mexiko Hiria, Tokio, Seul, Londres, Hong Kong, Taipei, Shanghai, Guangzhou, Tel Aviv, Dubai, Osaka, Sao Paulo, Lima, Txileko Santiago, Lima, Frankfurt, Munich, Kuala Lumpur, Cancún, Guadalajara, Mazatlan, Monterrey, Oaxaca, Manila, Melbourne, Sydney, Singapur, Zurich eta Bangkok.

Europarako beste hegaldiak 2. Terminalik irteten dira.

## Bidaiariak 

## Ikus, gainera 
* Munduko aireporturik erabilienak bidaiarien arabera
thumb|200px|eskuinera|Aireportuaren ikuspegia goiko aldean
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Los Angelesko nazioarteko aireportua aldatzen 
** Smart Traveler Tips Español
Logia (arkitektura)

[thumb|250px|Logia [Erromako Casa dei Cavalieri di Rodin]]

**Logia** edo **loggia** arkitekturako elementu bat da, batez ere, XVII. mendeko arkitektura italiarrean erabili zena.

Galeria edo arkupe bezala funtzionatzen du, eta, gutxienez bere alboetako batetatik, erabat irekia dago, eta zutabe eta arkuek eutsia. Ohi, lurraren mailan dago, maila altuagoetan ere egon daitekeen arren, lurraren mailan dagoen beste baten gainean. Azken kasu honetan, *logia bikoitza* deitzen da.

## Ikus, gainera 
* Loggia degli Osii (Milan)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jacques-Bonne Gigault de Bellefonds

**Jacques Bonne-Gigault de Bellefonds** (Beaumont-la-Ronce, 1698ko maiatzaren 1a - 1746ko uztailaren 20a) Frantziako artzapezpikua izan zen, Baionako apezpikua izandakoa.

## Biografia 
1735ean Baionako apezpiku, 1741ean Arlesko artzapezpiku eta 1746an Parisko artzapezpiku izendatu zuten.

Bellefondsek jansenismoaren aurka borrokatu zuen *Unigenitus* bulda jarraituz.

Filosofoekin ere liskarrak izan zituen: Dideroten *Pensées philosophiques* liburua kondenatu zuen hiltzear zegoela.

## Kanpo estekak 
*  catholic-hierarchy.org
Patxi Lazcoz

'*Francisco Javier *Patxi* Lazcoz Baigorri*' (Iruñea, Nafarroa Garaia, 1965eko abuztuaren 30a) PSE-EEko politikaria da. 2007ko ekainaren 16tik 2011ko ekainaren 11ra arte Gasteizko (Araba) alkatea izan zen.

Zuzenbideko lizentziaduna, 1991an Gasteizko zinegotzi aukeratu zuten, eta hurrengo zazpi urtean hainbat ardura izan zituen udalean. 1998an, EAJren eta PSE-EEren arteko akordioa apurtzean, udal taldetik kanpo geratu zen.

2003ko udal hauteskundetan, PSE-EEren Gasteizko zerrendaburua izan zen, eta alkatetza lortu zuen. 2007ko hauteskundeak galdu ondoren, oposizioko zinegotzi bihurtu zen berriro.

## Ikus, gainera 
* Gasteizko alkateen zerrenda

## Erreferentziak
Catalunya Spirit

**Catalunya Spirit** edo **Iñigo Tapias** Sestaoko La Naval ontziolan 2001 eta 2003. urteen artean eraikitako gasontzia da. Guztira 284,4 metro luze ditu eta 138.000 metro kubikoko edukiera. Berez Naviera Tapias izeneko enpresak agindu zuen ontziaren eraikuntza, baina 2004ean Teekay Corporation enpresa kanadarrak Tapias ontzigintza enpresa erosi eta gasontziaren izena aldatu zuen. Gaur egun Iñigo Tapias Catalunya Spirit izenaz da ezaguna.

2009an Repsolek Ameriketako Estatu Batuetan gasontzia erabiltzeko kontratua amaitzean, ontzia Espainiar estatura etortzea aurrikusten da.

Sestaoko ontziolan eraiki arren, eta Bilbora gasa maiz ekartzen duten Teekay Shipping konpainiaren ontzietako bat izan arren, Catalunya Spirit, gutxitan aritu da Bilboko portuan. 2010eko urtarrilaren 23an esaterako gasa ekarri zuen Trinidad eta Tobagotik Bilbora.

## Ikus, gainera 
* Sestao Knutsen
* Bilbao Knutsen

## Kanpo estekak 
*  Ontziaren eraikuntzari buruzko albistea.
René de Beauvau

**René François de Beauvau Du Rivau** (Château du Rivau, Lémeré 1664ko azaroaren 11 &ndash; Narbona, 1739ko abuztuaren 4a) Frantziako artzapezpikua izan zen, Baionako apezpikua izandakoa.

## Biografia 
Beveau leinuaren kidea, aita Jacques de Beauvau mariskala eta ama Marie de Campel de Saujon zituen. 1701ean Baionako apezpiku, 1707ean Tournaiko apezpiku, 1713an Tolosako artzapezpiku eta 1721ean Narbonako artzapezpiku izendatu zuten.

## Kanpo estekak 
*  catholic-hierarchy.org
Christophe de Beaumont

**Christophe de Beaumont du Repaire** (Meyrals, Périgord 1703ko uztailaren 26a - 1781eko abenduaren 12a) Frantziako artzapezpikua izan zen, Baionako apezpikua izandakoa.

## Biografia 
Les Adrets eta Saint-Quentin adarreko Beaumont leinuaren kidea, 1741ean Baionako apezpiku, 1745ean Vienneko artzapezpiku eta 1746an Parisko artzapezpiku izendatu zuten.

Beaumontek Jansenismoaren aurka borrokatu zuen *Unigenitus* bulda jarraituz. Hain zen latza bere borroka non Parisko parlamentuak bere boterea kentzea mehatxatu baitzion. Hori zela eta, Louis XV.a Frantziakoak parlamentuari espiritu-arazotan sartzea galarazi zion. Hala ere, 1753ko irailaren 18an Parisetik ihes egin eta 1754ko abuztuan erbesteratua izan zen.

Filosofoekin ere liskarrak izan zituen. Rousseauren *Émile* liburua kondenatu zuen eta Rousseauk *Lettre a M. de Beaumont* (1762) idatziz erantzun zuen.

Bere liburu nagusia 1780ko *Mandements, lettres et instructions pastorales* zen.

## Kanpo loturak 
*  catholic-hierarchy.org

## Bibliografia 
* Jean Secret: *"Chateaux en Périgord"*. Jacques Delmas et Cie., 1955.
Hefestion

**Hefesto eta Atena Erganeren tenplua** (), edo ***Hefestion*** (Ηφαιστείον), haitzurdinezko tenplu greziar bat da, Atenasko agoran dagoena. Batzuetan, ***Teseion*** (Θησείον) izenez ezagutzen da, bizantziar garaian, Teseo heroi mitologikoaren hezurrak han lurperatuak izan zirela zioen bolo-bolo zebilen sinesmen baten ondorioz. Egia esan, Teseoren ustezko hezurrak, K. a. V. mendean lurperatuak izan ziren, Akropolitik gertuko beste toki batean.

Bere aurretik egon zen eraikinen hondarrik ez da aurkitu, eta, beraz, ez da Mediar Gerratan Atenasen gertatutako suntsipen pertsiarren ondorengo berreraikitze bat.

Oro har, eraikinen Hefesto eta Atena gurtzen ziren. Identifikazio hau, bi testigutzatan oinarritzen da: Pausaniasenean eta Harpokrazionenean.

Hobekien kontserbaturiko tenpluetako bat da, neurri batean, Atenas, lurrikarak sarri gertatzen diren toki batean aurkitzen ez delako, Peloponeso ez bezala, eta, beste alde batetik, kristauek, tenplua, eliza gisa erabili dutelako (beharbada VII. mendean). Honek, ondorengo eraikinak eraikitzeko harrobi gisa erabiltzea eragotzi zuen.

Bi azken zerbitzu erlijioso kristauak, 1834ko abenduaren 13an egin ziren: *Te Deum* bat Greziara errege berria zen Oto Greziakoaren iritsiera ospatzeko, eta Atenas, estatu greziar berriaren hiriburu izendatzea ospatzeko. Bigarrena, ehun urte beranduago egin zen, 1934ko abenduak 13an, aurrekoaren mendeurrena ospatzeko.

Tenplua, zizelkaturiko apainduren aberastasun berezi baten lekuko da. Bi uretarako teilatua mantentzen du, jada inongo apaindurarik ez duen frontoi batekin. Hexastilo eta peripteroa da, eta, bere zutabeak, doriar ordenakoak dira.

## Kanpo estekak
Raymond de Montaigne

**Raymond de Montaigne** (Bordele, 1581 &ndash; 1637ko martxoaren 10a), Frantziako apezpikua izan zen.

## Biografia 
Michel de Montaigne filosofoaren senidea, gaztetan Archingeaytik gertu dagoen château de la Valléen bizi zen.

Bordele eta Saintesen kalonjea, Sablonceauxen abadea, Baionako apezpikua izan zen 1629 eta 1637 artean.

Bordeleko parlamentuan kontseilaria, 1614ko Estatu Nagusietan hartu zuen parte, hirugarren estatua ordezkatuz.