open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hilary Mantel

**Dame Hilary Mary Mantel** (Glossop, Derbyshire, 1952ko uztailaren 6a - Exeter, 2022ko irailaren 22a) ingeles idazlea izan zen.

## Lanak 
### Eleberriak 
* ''Every Day is Mother's Day*, 1985
* *Vacant Possession*, 1986
* *Eight Months on Ghazzah Street*, 1988
* *Fludd*, 1989
* *A Place of Greater Safety*, 1992
* *A Change of Climate*, 1994
* *An Experiment in Love*, 1995
* *The Giant, O'Brien*, 1998
* *Beyond Black*, 2005
* *Wolf Hall*, 2009, Man Booker Saria
* *Bring Up the Bodies*, 2012, Man Booker Saria
* *The Mirror and the Light*, 2020

### Ipuinak 
* *Learning to Talk*, 2003
* *The Assassination of Margaret Thatcher: Stories*, 2014
### Bizitzako oroitzapenak 
* *Giving Up the Ghost'', 2003
Kintze

thumb|Puntuaketa laxoan: goian jokoak eta behean kintzeka nola doan.

Kintzea esaten zaio luzeko pilota jokoetan puntuaketaren oinarrizko unitateari. Bote-luzean, laxoan, pasakan eta errebotean erabiltzen da.

Etimologia argia da, hamabostekoa da kintzea (gaztelaniaz *quince* eta frantsesez *quinze*), baina batuketa eta kontatzeko modua, puntuaketa kintzeka egitea alegia, tenisaren berbera izanik, paradoxiko samarra da: 15, 30, 40 eta jokoa kantatzen baitira (eta 40 ez da 3 bider 15, argi dagoenez).

40na berdinduz gero, 30-30 posiziora itzultzen da eta tenisean bezala jarraian bi aldiz irabazi behar da jokoa lortzeko.

Kintzea ez da tantoaren berdina, joko batzuetan tanto egiteak arraia aldatzea esan nahi baitu, hau da, joko-zelaiaren aldea aldatzea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Solac (enpresa)

**Solac** etxetresna elektrikoen enpresa eta marka bat da, Eibarren sortu zena 20. mendearen hasieran.

## Historia 
1916. urtean sortu zen Eibarren Solac enpresa, kafea egiteko makina industrialak ekoizten. 1935. urtean, etxerako lehen kafe-makina sortu zuten. 1945. urtean lisatzeko makina elektrikoa ekoiztu zuten, eta handik urte batzuetara lurrina jaurtitzen zuen lisaburdina sortu zituzten. Txigorgailuak ere egiten hasi ziren 1955ean.

Mundu mailako lehen produktu batzuk ere ekoitzi zituen: hidro-presioz lan egiten zuen lehen kafe-makina 1979an, eta esnea berotzeko lehen berezko etxetresna 1983an. Era berean, enpresaren jabetza aldatu zen eta Cegasaren parte bihurtu zen 2005an. 2014ko uztailean, Cegasak porrot egindakoan, Kataluniako Taurus etxetresnen enpresak erosi zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
On Deadly Ground

**On Deadly Ground** (euskaraz *Lurralde hilgarrian*) 1994ko Steven Seagal estatubatuar aktoreak zuzendu, antzeztu eta elkarlanean ekoitzitako ekintza filma da. Michael Caine, Joan Chen, John C. McGinley eta R. Lee Ermey aktoreek antzeztu zuten. Billy Bob Thornton aktoreak ere antzezpen labur bat du.

## Argumentua 
Alaskako petrolio-plataformetan, Forrest Taftek (Steven Seagal) petrolio putzuetako suak itzaltzen lan egiten du. Halere, Michael Jennings (Michael Caine) Aegis Oil konpainiaren zuzendari ustelaren aurka egitea arriskutusagoa da, etekin ekonomiko izugarriak lortzearen truk Alaskako ingurumena suntzitzeko prest baitago. Borroka horretan, Taftek Masu (Joan Chen) eskimal ekintzailearen eta konpainiari aurre egiten dion edonoren babesa du.

## Aktoreak 
* Steven Seagal: Forrest Taft, suhiltzailea
* Michael Caine: Michael Jennings, Aegis Oil konpainiaren zuzendaria
* Joan Chen: Masu, Silook buruzagiaren alaba
* John C. McGinley: MacGruder, Aegis Oil konpainiaren segurtasun arduraduna eta Jenningsen morroia
* R. Lee Ermey: Stone, New Orleanseko mertzenario taldearen burua
* Shari Shattuck: Liles, Jenningsen idazkaria
* Billy Bob Thornton: Homer Carlton, Stonen morroia
* Richard Hamilton: Hugh Palmer, Aegis Oil konpainiaren morroia
* Chief Irvin Brink: Silook, alaskar eskimal tribu bateko buruzagia
* Apanguluk Charlie Kairaiuak: Tunrak
* Elsie Pistolhead: Takanapsaluk
* John Trudell: Johnny Redfeather
* Mike Starr: Big Mike
* Sven-Ole Thorsen: Otto, Jenningsen morroia
* Jules Desjarlais: Eskimal mozkortua
* Irvin Kershner: Walters, Aegis Oil konpainiaren merkatal sailaren arduraduna
* Bart the Bear: Hartza

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Ottavio Rinuccini

**Ottavio Rinuccini** (1562ko urtarrilaren 20a - 1621eko martxoaren 28a) Pizkunde amaierako eta Barroko hasierako italiar olerkari bat izan zen. Jacopo Peri musikagilearekin batera lehenbiziko operatzat jo ohi den *Dafne* (1567) musikalanaren egilea izan zen. Biak *Euridize* (1600) operaren egileak ere badira.
Magnitude (astronomia)

**Magnitudea** argizagi batek duen distiraren neurri logaritmikoa da. Nahiz eta sarri espektru ikusgaia edota infragorria analisi-bandatzat hartu, batzuetan espektro elektromagnetiko osoa hartzen da.

Magnitudearen araberako argizagien sailkapena gutxienez Antzinako Greziaren garaietatik egiten da. Izan ere, Hiparko Nizeakoa astronomoak zeruko objektuak sailkatzeko metodo sistematiko bat garatu zuen. Honek sei magnitude-talde bereizi zituen distiraren arabera, lehen taldean argizagirik distiratsuenentzako izanik.

Gaur egun astronomoek bi magnitude-neurri erabiltzen dituzte: itxurazko magnitudea (m) eta magnitude absolutua (M). Itxurazko magnitudeak objektua Lurrean gaueko ortzian agertzean duen distirarekin lotura du. Magnitude absolutuak, berriz, objektuaren argitasun intrintsekoarekin eta distantziarekin zerikusia du.

Objektua zenbat eta distiratsuagoa izan, orduan eta txikiagoa da bere magnitude-zenbakia. Esaterako argizagi distiratsuenek magnitude negatiboak dituzte.

## Ikus, gainera 
* Itxurazko magnitude
* Magnitude absolutu

## Kanpo estekak
Plan finantzario

Erabilera orokorrean, **plan finantzario** bat plan ekonomiko finantzarioa osatzen duten dokumentuak tramita daitezke, horiek sinatu eta plana erregistratu. Aurreko ekitaldietako plan ekonomiko-finantzarioak kontsultatzeko ere balio du. Honek, askotan aurrekontu bat barneratzen du, non, honek, finantza pertsonalak organizatzen duen eta batzuetan jarraibide batzuk barneratzen ditu helburu espezifikoak etorkizunean aurreztu ahal izateko. Plan honek, etorkizuneko errentak banatzen ditu kostu ezberdinak kontuan hartuta, esaterako errenta, edo onurak. Baita ere, errenta batzuk erreserbatzen dira epe laburrera eta epe luzera. Plan honenk, etorkizuneko errenta antolatzen du, mota ezberdinen kostuen aurrean, hala nola errenta eta utilitateak. Plan finantzario bat batzuetan kuota plan bat bezala ezagutzen da. Baina finantza pertsonalari dagokionez, plan finantzario bat atal espezifikoetan enfokatzen da, hala nola, arriskuen murrizketan.

## Kanpo estekak
Tongwynlais

'''''', Galesko udalerri eta komunitate bat da, Cardiff konderrian.

Coch gaztelua udalerri honetan dago.

## Kanpo estekak
Trowbridge (Cardiff)

**Trowbridge**, Galesko Cardiff hiriburuaren ekialdean dagoen barruti, komunitate eta hautes-barruti bat da.

## Kanpo estekak
Ryder Cup

**Ryder Cup**, bi urtero Europa eta AEBetako gizonezko taldeek jokatutako golf txapelketa bat da.

## Historia 
1927an lehenbizikoz Erresuma Batua eta AEBetako taldeak Massachusetts estatuko Worcester hirian lehiatu ziren, estatubatuarrek irabaziz. 1973-1977 artean Erresuma Batua eta Irlandaren taldea AEBen aurka lehiatu zen, eta 1979tik aurrera Europa eta AEBen norgehiagoka da.

## Garaipenak 
## Emaitzak 
### 1927-1977: AEB vs Erresuma Batua / AEB vs Erresuma Batua eta Irlanda 
### 1977tik aurrera 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Whitchurch (Cardiff)

**Whitchurch**, , Galesko Cardiff hiriburuaren iparraldean dagoen auzune eta komunitate bat da.

## Kanpo estekak
Radyr and Morganstown

'''''', , Galesko Cardiff hiriburuko komunitate bat da, Radyr eta Morganstown eremuak barne hartzen ditu.

## Kanpo estekak
Fanderiako errota

**Fanderiako errota** ala **Ibaiaren etxea**, Gipuzkoako Errenteria udalerriko Fanderia auzoan dagoen errota bat da. Dolores Ibarruri Zumardian dago, eta Oiartzun ibaiaren bazterrean. XV. mendean jada bertan burdinola bat zegoen. Ondoren errota, urte luzez irin eta pentsu-lantegia izan zen. 1996an itxi zen.

2018ko maiatzaren 5ean ateak berrireki zituen, bertan Ibaiaren etxea deritzon interpretazio zentroa dago, honetan 500 urtetako Errenteriako industria bilakaera eta ibai ondarea erakusgai daude.

## Kronologia 
* 1450: Burdinola
* 1769: Fanderia
* 1828: Irin-errota
* 1884: Irin-fabrika
* 1955: Pentsu-fabrika
* XXI. mendea: Ekipamendu publikoa

## Bisita gidatuak 
Itsasgela Elkartearen eskutik larunbat, igande eta jaiegunetan 10:00etatik 14:00etara 20-30 minutuko bisita gidatuak daude.

## Kanpo estekak 
* Fanderiako errota. Oarsoaldeaturismoa.eus    
* Fanderiako errota. Errenteriako Udal webgunea
Asier Aranguren

**Asier Aranguren** (Aretxabaleta, Gipuzkoa, 1965) euskal kirol kazetari bat da. ETB 1 eta ETB 2an kirol albisteak ematen ditu.
Fermin Aramendi

**Fermin Aramendi Arana** (Ataun, Gipuzkoa, 1960) euskarazko kirol kazetari bat da. ETB 1 telebista-katean txirrindularitza-lasterketen emanaldietako esatari aritzen da, Xabier Usabiagarekin, Pedro Mari Goikoetxearekin eta Alfontso Arroiorekin batera. Txirrindularitza-emankizunak egin aurretik, pilota- eta arraun-erretransmisioetan aritu zen. Egun, nagusiki txirrindularitza-probetan badihardu ere, txitean-pitean igeriketa-probetan ere ikusi dugu esatari.
Pedro Mari Goikoetxea

**Pedro Mari Goikoetxea Linaza** (Lezama, Bizkaia, 1959) kazetaria da, gehienbat kirol kazetaritzan aritua. Kazetaritzan ibilbide luze eta oparoa egin du; izan ere, Euskal Telebistan lanean aritu da kate hori sortu zenetik, 1983tik. Horrenbestez, Euskal Telebistako aurpegi ezagunetako bat da.

ETB 1eko kirol atala eta Manu Maritxalarrekin batera ostiral gauetako boxeo saioa aurkezten du. Bestalde, urte luzez Athletic klubaren partiden esataria izan da. *6 argazkitan* dokumental eta elkarrizketa saioa ere aurkezten zuen.

2021eko azaroan, euskaltzain urgazle izendatu zuen Euskaltzaindiak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jorge Cerrato

**Jorge Cerrato Agirre**, euskal kirol kazetari bat da. ETB1 nahiz ETB2ko albistegietako kirol atalak aurkeztu izan ditu.
Txema Montoya

**Txema Montoya**, euskal kazetari eta telebista aurkezle bat da. ETB 2 eta ETB 1 kateetan lan egin du.

Gaur egun *El Conquistador del Fin del Mundo* saioaren zuzendaria da.
Gaizka Aranguren

**Gaizka Aranguren Urrotz** (Iruñea, 1967) euskal kazetaria da.

San Fermin ikastolan, Irubide institutuan ikasi ondoren Euskal Herriko Unibertsitatean kazetaritza ikasi zuen Leioan. Amaitzean, Europar Ikasketak diplomatura egin zuen.

EITBn kazetari eta aurkezle moduan hasi zen, baina soldadutza-intsumisoa izan zenez utzi behar izan zuen kartzelan bi urterako sartu zutenean. Geroago Pamplona TVn, Canal 4n, Euskaldunon Egunkarian eta Albaitaritza aldizkarian ere lan egin zuen. 2009. urtean Labrit Multimedia ekoizpen-etxea sortu zuen, eta, une honetan bertako zuzendaria da.

Euskaltzale moduan Nabarralde Fundazioan parte hartu zuen, baita Nafarroa Bizirik ekimenean ere Eugenio Arraiza, Roldan Jimeno eta Aitor Pescador historialariekin.

## *Itxi Liburuak* telebistako saioak 
2020an euskal historiako hainbat pasarte lantzen dituen Euskal Telebistako Itxi liburuak saioak aurkezten ditu. Euskal Herriko pertsona ezagun batek ikasle batzuei historia-eskola «dibertigarri bat» lantzen du ikasleen aurrean eta tokian tokiko egindako zenbait grabaziorekin eta animazioekin. 2020ko urtarrilaren 16an estreinatu zen programa eta arrakasta lortu du. Ostegunetan 22:00etan emititzen da programa.. Titulu motibatzailea aukeratu dute, Arangurenek esan duen moduan “ETBn 'Itxi Liburuak' saioa egingo dugu, jendeak liburuak ireki ditzan”.

### Atalak 
Hauek ziren lehenengo atalak:

* Everestera igo zen lehenengo espedizio euskalduna. Alex Sardui
* Karlistaldiak. Ramon Agirre
* Zugarramurdiko sorginak. Ainhoa Etxaide
* San Kristobalgo ihesa. Aitzol Atutxa
* Orreagako gudua. Joxe Mari Agirretxe 'Porrotx'
* Erromatarren garaia. Jon Salsamendi
* Amaiurko gazteluaren historia. Jon Maia
* Elkano eta lehen mundu bira. Garbiñe Biurrun
* Euskal Herriko historiaurrea. Iñaki Perurena
* 1813. Donostiaren suntsiketa. Onintza Enbeita

## Hitzaldiak, ikastaroak 
Udako Euskal Unubertsitatearekin zenbait hitzaldi, liburu, ikastaroa antolatu ditu. besteak beste hauek:

* Ondare ez materiala zergatik, zertarako eta nola kudeatu (2016)
* Euskararen iruditeria eta diskurtsoa berritzen. Euskal munduaren bersormena (2015) Eduardo Apodaka Ostaikoetxea eta Idurre Eskisabel Larrañagarekin  
* Ondare kultural ez-materiala: identitatea eta imaginario kolektiboa ezagutu (2014)
* Euskal Herria ardatz: Kultura-Identitatea-Boterea (2007) Liburua hauekin: Eduardo Apodaka Ostaikoetxea, Eugenio Arraiza Rodriguez-Monte (1936-2015), Joxe Manuel Odriozola Lizarribar.
* Boterearen egiturak gaur egungo Euskal Herrian (2005) Ikastaroa Eugenio Arraiza-rekin

## Erreferentziak
Jon Balentziaga

**Jon Balentziaga** (Zumarraga, Gipuzkoa, 1974) euskal kirol kazetaria da. ETB1eko Gaur egun albistegiko kirol atala aurkezten du.

Bederatzi denboraldi egin zituen Euskadi Irratian, Realaren jarraipena egiten. Orain ETBko kirol berriak aurkezten ari da, lehen biak ETB1en eta azken hiruak ETB2n. Igande goizetan ETB1en saskibaloia ere aurkezten du.

## Kanpo estekak 
* Jon Balentziagari elkarrizketa. Goierriko.hitza.eus
Mikel Olazabal (kazetaria)

**Mikel Olazabal Alkorta** (Zarautz, 1961) euskal kirol kazetari bat da.

1983an Euskal Telebista sortu zenetik ETB1eko "Kirolez Kirol" eta "Champions Gunea" saioen zuzendari eta aurkezlea, eta ETB2ko "El Derby" saioaren zuzendaria izan da.

ETBko kiroletako zuzendaria ere bada.
Grenobleko Unibertsitatea

**Grenoble-Alpeak Unibertsitatea** () ikerketa unibertsitate publikoa bat da, Grenobleko izen bereko parke teknologikoan dagoena.

## Kanpo estekak 
* UGAeko webgunea
Jon Lazkano Agirre

**Jon Lazkano Agirre** (Bergara, Gipuzkoa, 1969ko otsailaren 21a) euskal alpinista bat da.

Patagonia eta Baltoro Muztagheko mendietako hormetan punta-puntako igoerak burutu eta gutxi ezagututako lekuak ezagutzera eman ditu.

## Kanpo estekak 
* Jon Lazkanoren biografia irakurgai. Aulamendi entziklopedia
Ocako pazoa

**Ocako pazoa** A Estrada udalaren Oca (San Esteban) parrokian, Pontevedrako probintzian dagoen Galiziako pazo ezagunetariko bat da. Espainiako Kultura ondasun izendapena du. Versailles galiziar izenarekin ezaguna da. Historikoki XIII. mendeko jauregia da baina eraikinak XVIII. mendekoak dira.

## Kokapena 
Ocako pazoa Ulla ibaiaren lurretan dago, Boo eta Mao ibaiak biltzen diren tokitik gertu, Pontevedrako probintzian.

## Egitura 
Hiru alde bereizi egiten dira:
* Harresi barnean jauregia, lorategia eta baratza daude.
* San Antonio Paduakoaren eliza eta soldatako langileen etxeak
* Haratago mendiko paisaiak: Su Batan eta Bardoucosen larreak, Ourilesen zalditegia, Traga de la Cerrada...

## Historia 
Pazoren jauregia XIII. mendean kokatu da nahiz eta egundo eraikinak XVIII. mendekoak izan. Eraikin berri horiek, Barroko estilokoak, Fernando Gayoso Arias Ozores-ek, Ocako jauna eta Amaranteko Konteak, eraikitzeko agindua eman zuen. Eliza 1731 eta 1752 artean altxatu zen; batzuen ustez frai Manuel de los Mártires arkitektoaren lanak izan zitekeen. XIX. mendean lorategiak handitu eta hobetu egin ziren; François Viet lorazainaren lana izan zen. Egun Medinacelliren duketzaren partea da.

## Lorategia 
Pazoko lorategiak Galiziako adierazgarrienetarikoak dira. Patio nagusian iturria parterrez inguratuta ikus daiteke, ezpel zuhaizken inguratuta. Parterretan palmondoak, kameliak, errododendrok eta azaleak ikusten dira. Inguruan zuhaitz ugari daude: urkiak, haritzak, gaztainondoak, intxaurrondoak... Aldean, bi errekei esker, ur ugari dago: bat pazoren mugan larre batean zabaltzen da; besteak bi urmael sortzen ditu, "Virtudes" (Birtuteak) eta "Vanidades" (Hantukeriak). Bi urmaelak harrizko hormarekin mugatuta daude eta zubi batekin lotuta. Urmael baten erdian pazoren elementu ezagunena dago: txalupa itxura duen harrizko uharte artifiziala; uhartea portzelanazko murkoekin eta bi marinel kanoi batekin apainduta dago.

## Iruditegia 

Fitxategi:Pazo de Oca - 1.JPG|San Antonio Paduakoa eliza.
Fitxategi:Pazo de Oca - 11 - Estanque.JPG|Urmaela. Erdian harrizko txalupa ikus daiteke.
Fitxategi:Pazo de Oca (5151361247).jpg|Zubia.
Fitxategi:Pazo de Oca (5151368445).jpg|Iturria.
Fitxategi:Pazo de Oca= Lavadero.JPG|Ikuztegia.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak
Jose Ituarte

**Jose Ituarte** (Getxo, Bizkaia) kazetari ohia da. Euskal Herriko Unibertsitateko lizentziaduna. ETB2ko albistegietako kirol atala aurkezten zuelako da ospetsua.

1987an hasi zen EITBn lanean, Radio Euskadi irratian. 1991n, irrati horretako kirol ataleko buru izendatu zuten. 1997an, ETB2ra aldatu zen. 2025ean erretiroa hartu zuen.

## Erreferentziak
Ion Aramendi

**Ion Aramendi Urrestarazu** (Donostia, Gipuzkoa) euskal herritar kazetari eta telebista aurkezlea da. Gaur egun, Klaudio Landa eta Adela González kazetariekin batera ETB 2ko arratsaldetako *Qué me estás contando* magazine saioa aurkezten du.

Zazpi urtez Telecinco kateko *Sálvame* espainiar prentsa arrosako saioaren erreportaria izan zen, bai eta *La Fábrica de la Tele* saiokoa ere.
Galaxia aktibo

**Galaxia aktiboa** bere erdigunetik gertuko puntu txiki batetik energia handia igortzen duen galaxia da. Erradiazio hori galaxiok erdigunean eduki ohi duten zulo beltz supermasiboaren inguruan ematen den materiaren akrezioak sortzen duela uste da.

Fenomeno hau galaxia aktiboen erdigunean gertatzen denez, ohikoa da beste izendapen hauek erabiltzea: **galaxia-nukleo aktibo** edo ingelesezko *AGN* () akronimoa.

## Galaxia aktibo motak 
* Blazarrak
* Irrati-galaxiak
* Quasarrak
* Seyfert galaxiak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bettws (Newport)

**Bettws**, , Galesko Newport hiriko hautes-barruti eta komunitate bat da.

## Pertsona ezagunak
* Siôn Bradford (1706-1785), poeta.

## Kanpo estekak
Bishton

'***,  edota **Llangadwaladr Trefesgob*', Galesko Newport hiriaren ekialdean dagoen baserri giroko komunitate txiki bat da.

## Kanpo estekak
Bulmore

'*** edota **Bullmoor*', , Galesko Newport hiriko herrixka bat da. Caerleon udalerriaren hego-ekialdean dago.

## Kanpo estekak
Britoko pazoa

**Britoko pazoa** Nigrán udalaren Nigrán parrokian, Pontevedrako probintzian dagoen Galiziako pazo ezagunetariko bat da. Espainiako Kultura ondasun izendapena du. Eraikina XVII. mendekoa da, Barroko estilokoa.

## Egitura 
Eraikin nagusiak "L" itxurako bi solairu ditu. Apainketa soila erakusten du. Fatxada nagusian harrizko eskailera eta sarrera estalia eta toskanar zutabeak ikus daitezke. Sarrera nagusiko ataria barroko estilokoa da ere bai.

## Historia 
Martín de Britok, zaldunderiaren kapitainak, XVII. mendearen amaieran eraiki zuen. Kapitain honek La Ramallosa zubi erromanikoaren zaindariaren funtzioa zuen. XIX. mendean apezpikutzaren eskuetara pasa zen eta, geroztik, parrokoa bertan bizi izan da. Egun Nigráneko parrokia-etxea da. XVIII. mende ondoren zenbait konponketa egin ziren, azkenak XX. mendean.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* :E. Méndez Quintasen *Marabillas do Patrimonio de Nigrán* liburua.
* :Galiziar Ondarea.
2018ko Esku Huskako Lau eta Erdiko Pilota Txapelketa Nagusia

alt=2018ko edizioan parte hartu zuten pilotariak|thumb|2018ko edizioan parte hartu zuten pilotariak
**2018ko Lau eta erdiko Pilota Txapelketa** 2018an Eskuzko Pilota Enpresen Ligak antolatutako Lau eta erdiko Pilota Txapelketa izan zen. Bertan Asegarce eta ASPE enpresetako seina pilotarik parte hartu zuten.

## Pilotariak 
(Beltzez, taldeen buruak)

## Aurreko erronda (Asegarceko pilotariak) 
## Final zortzirenak 
## Final laurdenetako ligaxka: A taldea 
(1)Bertan behera utzita Olaizola II.aren lesioagatik.

### Sailkapena 
## Final laurdenetako ligaxka: B taldea 
### Sailkapena 
## Fase finala 
## Kanpo estekak
Viktoria Marinova

**Viktoria Marinova** (; Bulgaria, 1988 &ndash; Ruse, Bulgaria, 2018ko urriaren 6a) bulgariar ikerketa kazetaria izan zen. Bortizkeriaz hil zuten 2018ko urrian, telebistan ustelkeria kasuen berri zabaldu eta gutxira.

## Bizitza 
Bulgariako *TVN* telebista-kateko zuzendari administratiboa zen Ruse hirian. 2018ko urriaren 6an erail zuten. *Detector* telesaioko aurkezle eta zuzendaria zen 2018an, eta Europako laguntza funtsen % 30-40 ustelkerian eta eroskerian galtzen bide zirela ikertzen zebiltzan bi kazetari gonbidatu zituen bere azken programara. 2019ko apirilean, Marinovaren hiltzaileari, atzeman ondoren, 30 urteko espetxe zigorra ezarri zioten haren bortxaketa eta hilketagatik. Ez dirudi hilketak Marinovaren ikerketekin batere loturarik izan zuenik.

## Erreferentziak
Kaktxikelera

**Kaktxikelera** (*kaqchikel*) Guatemalan hitz egiten den hizkuntza bat da. Mexikon ere hiztunak daude, 1980ko hamarkadan Guatemalako Gerra Zibiletik ihesi joandakoak. Maia familiako hizkuntza da, kitxe hizkuntzen multzokoa. Hainbat dialekto ditu.

### Estatusa 
Ez da ofiziala, Guatemalan hitz egiten diren 25 hizkuntzen artean ofiziala den bakarra gaztelania baita. Hala ere, hainbat legeren bidez, nolabaiteko babesa lortu du, adibidez Guatemalako konstituzioak esaten duenez, “herriek eta komunitate indigenek badaukate nortasunerako eskubidea, euren balio, hizkuntza eta ohiturekin bat eginik eta Estatuaren funtsezko betebeharra da eskubide horiek bermatzea” eta 2003ko hizkuntza legeak dio “Estatuak onartu, bultzatu eta errespetatu egiten ditu maia, garifuna eta xinka herrien hizkuntzak”.

**Esaldi bat**: Utz matiox – mila esker

## Iruditegia 

Fitxategi:Panel, Kaqchikel Maya, Patzun, late 20th century, cotton and synthetic - Textile Museum of Canada - DSC01206.JPG|Oihal gaineko irusi kaktxikela
Fitxategi:Mujeres editoras en Kaqchikel.jpg|Kaktxikelerazko Wikipediako zenbait editore
Fitxategi:Cakchiquel family.JPG|Familia kaktxikel bat

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Kaktxikelera hizkuntzaren komunitatea Garabide hizkuntza lankidetzarako babes-sarean.
* Kaqchikel-Gaztelera hiztegia
*  Maya’ KaqchikelNimatijob’äl / Universidad Maya Kaqchikel
Goldcliff (Newport)

**Goldcliff**, , Galesko Newport konderrian dagoen udalerri, komunitate eta parrokia bat da.

## Kanpo estekak
Sartze (argipena)

**Sartze** izenak hainbat adiera ditu:
* Sartze, Nafarroa Garaiko ipar-ekialdeko udalerria;
* Sartze, Sartze udalerriko kontzejua;
* Sartze, sexu harreman batean, gorputzeko atal bat edo objektu bat (arrunki, zakila) gorputz zulo batean sartzea (hala nola: baginan, uzkian, ahoan...).
Graduatzaile (informatika)

[thumb|288px|Graduatzailea [Widget (software)|widget grafiko bat (batzuetan balio osoak besterik ez dira onartzen, beste batzuetan, ordea, tarteko guztiak ere onartzen dira.)]]
**Graduatzaile**a edo **balioen barra** informatikan erabiltzen diren zenbait kontrol grafiko sistemei esaten zaie. Erabiltzaileak aldagai baten balioa aldatzeko aukera du kurtsorea barran arrastaka mugituz. Batzuetan kontrol barran klik eginda kurtsorea azkarrago mugituko da; berehalakoan klik egindako puntuan agertuko da.

## Ikus, gainera 
* Korritze-barra.

## Kanpo estekak
Korritze-barra

thumb|300px| Irudian korritze-barra bi. Bat eskuinetara eta bestea pantailaren beheko aldean.
thumb|300px| Irudian korritze-barra bi. Bat eskuinetara, bertikala, eta bestea pantailaren beheko aldean, horizontala.
**Korritze-barra** informatikan erabiltzen diren zenbait kontrol grafiko sistemei esaten zaie, scroll edo korritze ariketa egiteko balio dutenak. 

Erabiltzaileak korritze barrako kurtsorea arrastaka mugituz pantailan ikusten den area aldatzeko aukera du. Batzuetan korritze-barran klik eginda kurtsorea azkarrago mugituko da; berehalakoan klik egindako puntuan agertuko da.

## Ikus, gainera 
* Graduatzailea.

## Kanpo estekak
Widget (software)

Informatikan **widget** hitza, (ingelesetik mailegatutako hitza,) erabiltzen da aplikazio bati erreferentzia egiteko edo, gehienetan eta batez ere, aplikazio baten osagai bati erreferentzia egiteko.

## Kanpo estekak
San Ildefontsoren kapera (Gasteiz)

**San ildefontsoren kapera** Arabako Gasteiz hiriburuko eliza bat da.

## Kokapena 
Gasteizko Alde Zaharrean dago, San Ildefontso kalean.

## Kanpo estekak
George Johnston

**George Henry Johnston** (Melbourne, 1912ko uztailaren 20a - Sydney, 1970eko uztailaren 22a) australiar kazetari, gerra berriemaile eta idazlea izan zen.

Litografia ikasi ondoren, Melbourneko Argus egunkarirako lan egin zuen. Bigarren Mundu Gerrako kronikekin nolabaiteko ospea lortu zuen eta Londresera bidali zuten berriemaile gisa. 1954an kazetaritza utzi eta Greziako Hidra uhartera joan zen idaztera. Han, Axel Jensen eta Göram Tunström eskandinaviar eleberrigileak eta Leonard Cohen barne hartzen zituen nazioarteko artisten zirkuluko kide izan zen. Uhartean tuberkulosia hartu eta Sydneyra itzuli zen 1964an. Bere lanik ezagunena eleberri erdiautobiografikoen trilogia da (*My Brother Jack*, *Clean Straw for Nothing* eta *A Cartload of Clay*).

## Lanak 
### Eleberriak 
* *Death Takes Small Bites*, 1948
* *The Moon at Perigee*, 1948
* *High Valley*, 1949 (Charmian Giftekin)
* *The Big Chariot*, 1953 (Giftekin)
* *The Cyprian Woman*, 1955
* *The Sponge Divers*, 1955 (Giftekin)
* *The Darkness Outside*, 1959
* *Closer to the Sun*, 1960
* *The Far Road*, 1962
* *My Brother Jack*, 1964, Miles Franklin Saria
* *The Far Face of the Moon*, 1965
* *Clean Straw for Nothing*, 1969, Miles Franklin Saria
* *A Cartload of Clay*, 1971
### Shane Martin izengoitiz 
* *The Saracen Shadow*, 1957
* *Twelve Girls in the Garden*, 1957
* *The Man Made of Tin*, 1958
* *The Myth is Murder*, 1959
* *A Wake for Mourning*, 1962
### Ez-fikziozkoak 
* *Battle of the Seaways: From the Athenia to the Bismark*, 1941
* *Grey Gladiator: H. M. A. S. Sydney with the British Mediterranean Fleet*, 1941
* *Australia at War*, 1942
* *New Guinea Diary*, 1942
* *Pacific Partner*, 1944
* *Skyscrapers in the Mist*, 1946
* *Journey Through Tomorrow*, 1947
* *The Australians*, 1966
Paul Romer

**Paul Romer** (Denver, AEB; 1955eko azaroaren 7a) ekonomialari estatubatuarra da, garapen endogenoaren teoriaren aitzindaria. 2018an Ekonomiako Nobel saria irabazi zuen William Nordhausekin batera. 2016tik 2018ra Munduko Bankuko ekonomilari nagusia eta lehendakariordea izan zen. Hainbat unibertsitatetan irakasle izan da.
Gernika Bilbao Running

**Gernika Bilbao Running** Gernika eta Bilbo artean egiten den lasterketa da, baina lau irteera puntu ditu distantziaren arabera. Lasterketa erabat amateurra da eta ez da saririk banatzen.

## Distantziak 
* Gernikatik: 35 km.
* Zornotzatik: 22 km
* Galdakaotik: 11'5 km.
* Basauritik: 8 km.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Alfredo Tamayo

**Alfredo Tamayo Aiestaran** (Donostia, Gipuzkoa, 1924 &ndash; Azpeitia, Gipuzkoa, 2014ko urriaren 21a) euskal herritar jesuita, teologo eta irakasle bat izan zen.

Innsbruckeko Unibertsitatean teologia eta Madrilgo Complutense Unibertsitatean filosofia ikasketak burutu eta Deustuko Unibertsitateko Donostiako Campusan irakasle jardun zuen.

## Erreferentziak
Gigliko

**Gligliko**a Julio Cortázar idazleak asmatutako sasi-hizkuntza da, Cortázarrek *Rayuela* eleberrian 68. atalean txertatu zuen. Gaztelaniaren itxura osoa izanik asmatutako hitz berriez josita eta ulertzeko zaila.

Hitz hau, euskaraz, esate baterako Kepa Altonagak erabili izan zuen bere *Back to Leizarraga* entseguan (2015, Pamiela) euskara garaikidean egiten diren zenbait aldrebeskeria salatzeko. Hizkuntza-erregistroa ustez dotorea baina ulergaitza, iluna, salatu nahi zuen Altonagak.

## Cortázarren pasartea 
## Cortázarren pasartearen euskarazko bertsio bat 
Paragrafo hori horrela itzuli zuen 2019an Itzuli Itzultzaile Neuronalak:

## Aurrekariak 
Hizkuntza ustez dotore eta nahita iluna askotan agertu da literaturaren historian, esate baterako hortxe daude XIX. mendean Lewis Carrollen *Jabberwocky* edo XX: mendean Vicente Huidobro eta Oliverio Girondo abangoardiako poetek asmatutako sasi-hizkerak.

Lewis Carrollek, bere *Ispiluan barrena eta Alicek han aurkitu zuena* (1871) obraren baitan, "Jabberwocky" izeneko poema sortu zuen. Olerki horretan Dodgson jaunak berak berariaz poemarako sortutako hainbat hitz asmatu zituen. Egun, ingelesez *Jabberwocky* hitza erabili izan da sasizko hizkuntza asmatua eta iluna adierazteko.

## Bibliografía 
* Kepa Altonagak. *Back to Leizarraga*. 2015, Pamiela.
*  Julio Cortázar. *Rayuela*.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Hizkera.
* Hizkuntza-erregistro.
* Hizkuntza eraiki.
* Jabberwocky
* Jargoi.

## Kanpo estekak
Eladia Altuna

**Eladia Altuna Balerdi** (Irura, Gipuzkoa, 1918ko abuztuaren 26a - *ib.*, 2009ko urriaren 24a) euskal erraketista profesionala izan zen 31 urtez. **Irura** izengoitiz jardun zuen pilotan. 7.000 partidatik gora jokatu zituen.

## Biografia 
Eladiak umetatik izan zuen pilotarako zaletasuna, bere garaiko ume askok bezala. Elizpean aritzen ziren pilotan sasoiko gazte eta umeak, erretorea maisu zutela. Gaztetxoa zela heldu zitzaion Madrilera jokatzen joateko aukera.
Madrilgo "Madrid" frontoian egin zuen debuta. 1936ko otsailaren 2an jokatu zuen lehenengo partida. Gerra Zibilaren garaian, familiarekin batera Bartzelonara joan zen eta ondoren Frantziara. Itzuli ondoren, Espainiako ia frontoi guztietan jardun zuen, besteak beste; Madrileko F. Iberian, Chiqui-jain, F. Madriden. Bartzelonako Chiqui-jain, F. Condalen, F. Principal Palax-en. Salamancako Tormesen, baita Valentzian, Logroñon eta Sabadellen ere.
thumb|280x280px|Erraketistak
Kanpora jokatzen joateko eskaintzak ere izan zituen. Mexikora joateko maletak ere prest zituen, baina azken unean ez zuen aitaren baimenik lortu. Ama ere gaixorik zeukan, eta galerazi ez zion arren, nabaritzen zion pena hartzen zuela eskaintzen berri izaten zuen bakoitzean. Ama hil ondoren ordea, Habanara joan zen, "Habana-Madrid" frontoian jokatzera. Ez zuen luzaroan jokatzerik izan. Heldu eta hilabete batzuetara Kuban martxinada sortu zen eta etxeratu beharra izan zuen. Euskal Herriko frontoietan ere, etxeratzen zen garaian, partida batzuk jokatzeko aukera izan zuen; Donostiako Grosen eta Iruñean.

Pilotari bizitza luzean 7.000 partida jokatu ostean, 1968an, erretiroa hartzeko garaia zela iritzita, agur esan zion erraketari.

Bere sasoiko beste emakume asko bezala aitzindaria izan zen Eladia kirol munduan 

## Omenaldiak 
thumb|250px|Erraketistak pilotalekua. Ibarra
* Eladia Altuna izena du Irurako kale batek pilotariaren omenez.
* 2007an, 89 urte zituela, Irurako jaietan suziria botatzeko ohorea izan zuen.
* 2013ko ekainaren 8an Irurako Frontoian VII. Emakumea Pilotari Egunean omendu zuten beste pilotari batzuekin batera. 

* 2020an 'Erraketistak' izena jarri zion Ibarrako Udalak Emeterio Arreseko pilotalekuari; GKo Gallerykoek margotu zuten murala. Aurreko urtean Izaskun Ayestaran erraketista ohia omendu zutenean hari zin egin zioten, erraketista guztien omenez, Emeterio Arreseko pilotalekuari Erraketistak izena jarriko ziotela. [7]

## Sariak 
* Zilarrezko domina jaso zuen Kultura Ministerioak emanda kirol ibilbideagatik. 
* Hainbat trofeo ere eskuratu zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Eladia Altuna argazkiak. Raketistak datu basea
* Apostando por ellas. Historia de las raquetistas

* Erraketistak lehen eta orain. Dokumentala

* Emakume erraketistak. Erakusketa

* Erraketistak, aitzindariak pilotaren munduan

* Erraketistak Madrileko Barbieri Frontoian. Eladia Altuna haien artean
Ilargi ate

thumb|Atearen atzean lorategia ikus daiteke, benetako teloia izango balitz bezala.
**Ilargi atea** (txineraz M*artxoko atea* edo A*pirileko atea* bezala ezaguna) horma batean egindako irekiera zirkularra da. Ohikoa da txinatar lorategietan. Azpitik igarotzen denari zorte on ematen omen dio.

## Jatorria 
Hasieran Indoeuropar herrietako ohitura omen zen. Herri horiek Ilargiari debozioa zioten eta ate hauek haren sinboloa zen. Normalean, atearen erdiak horma gainditzen zuen eta harriekin osatzen zen.

## Sineskeriak 
Gaur egun azpitik igarotzeak zorte ona dakarrela pentsatzen da. Zeelanda Berrian, esaterako, ezkonberriek horrela egiten dute bikotearen bizitzan dena ondo joateko.

## Txinatar lorategietan 
Ilargi ateak (txineraz: 月亮 门, txinera sinplifikatuaz:: yu loi manh) goi mailako klaseen lorategietako sarrereetan erabiltzen da. Txinatik beste herrialdetara zabaldu da: Korea, Japonia, Vietnam... Pasabide zirkular hauek ilargi betearen sinboloak dira. Askotan ate hauek apaingarriak dira eta ez dira erabiltzen. Askotan, atearen beste aldean, lorategia ikusten da, teloi bat izango balitz bezala.

## Iruditegia 

Fitxategi:Moon Gate.jpg|Ilargi atea, National Bonsai and Penjing Museum, Ameriketako Estatu Batuetako Arboretum.
File:A Moon gate in Great Wave Pavilion 2012-03.JPG|Ilargi atea Suzhouko Lorategietan.
File:Astor court moon gate.jpg| New Yorkeko Metropolitan Museum of Arteko Ming dinastia estiloko patioan.
File:HK Lai Chi Kok Park Chinese Arch 1.JPG|Ilargi atea Hong Kongeko Lai Chi Kok parke txinatarrean.
File:Zhonghe 8-23 park.jpg|Zhonghe parkea, Taipei.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arkitektura gorri

[thumb|[Madriguerako (Segovia) arkitektura gorriaren adibidea.]]
**Arkitektura gorria** (gaztelaniaz *arquitectura roja*) Ayllóngo mendilerro iparraldeko (Segovia, Espainia) herri arkitekturari esaten zaio. Erabiltzen diren materialen ondorioz eraikinek kolore gorri berezi bat dute.

## Banaketa geografikoa 
Arkitektura mota hau Ayllóngo mendilerroaren iparralde aldean ematen da, Segoviako probintziaren hegoaldean (Espainian). Ezagunenak Madriguera eta Villacorta dira. Bi herri horietan eraikin berrietan betiko materialak erabili izan dute. Segoviatik kanpo ere, zenbait herrietan, antzeko arkitektura ikus daiteke, esaterako Teruelgo probintzian: Pozondón eta Ródenas.

## Materialak 
Eraikuntzan material gorriak erabiltzen dituzte: burdin-harria eta buztina. Batzutan, kontraste moduan, arbelaren grisa eta kuartzoaren zuria erabiltzen dira. Inguru horietan material horiek ugariak dira.

## Iruditegia 

File:Madriguera81.JPG|Madriguera.
Fitxategi:Madriguera-arquitectura-DavidDaguerro.jpg|Madriguerako etxe tipikoa.
Fitxategi:Serracín-iglesia-DavidDaguerro.jpg|Serracín herriaren eliza gorria.
Fitxategi:Villacorta-DavidDaguerro.jpg|Villacortako plaza.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Arkitektura gorriaren herriak.
Ilargi zubi

**Ilargi zubia** begia oso biribildua duen oinezkoentzako zubia da. Ohikoa da txinatar eta japoniar lorategietan. Historikoki Txinan sortu zen eta handik Japoniara pasa zen.

## Ezaugarriak 
Hasieran zubi hauen helburua oinezkoentzat pasabidea izateaz gain, azpitik igarotzen ziren txalupeei oztoporik ez jartzea izan zen. Halaber, igotzen edo jaisten ziren maldetan espazio gutxiago okupatzen zuten, lur gutxiago hartzen zuten bi zubiburuetan.

Denborarekin, zubi hauen diseinuak helburu estetikoa izan zuen. Ilargi zubiak haien isla ur lasaietan ikusteko moduan eraikitzen dira. Arkuak eta haren islak zirkulu oso bat sortzen dute, ilargiaren sinboloa.

## Iruditegia 

Fitxategi:SFTGMoonBridge.jpg|Egurrezko zubia. Golden Gate Park San Frantzisko (Kalifornia)n.
Fitxategi:南浔洪济桥.jpg|Hongji zubia Nanxunen, Zhejiang. Zubiaren islarekin zirkulu oso bat sortzen du.
Fitxategi:Magic_Garden.jpg
Fitxategi:Celestial-Bridge-20100504-0.jpg|Zubi Zerutiarra

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Galaxia irregular

[thumb|200px|[NGC 1427A galaxia irregularra. Irr-I motako galaxia bat da, 52 milioi bat argi-urtera kokatua.]]
**Galaxia irregularra** galaxia kiribilak edo eliptikoak ez bezala, itxura zehatzik ez duen galaxia da. Hori dela eta, sailkaezina da Hubbleren sekuentzian. Gainera, formari dagokionez, gehienetan, kaotikoa da, erraboil galaktikorik edo beso kiribilik gabekoa.

Beste bi galaxia motekin alderatuz, askoz urriagoak dira kopuruari dagokionez. Bestalde, uste da kanpo indar grabitatorio bat izan daitekeela galaxia irregular baten itxuragabetasunaren eragilea.

## Motak 
Hiru galaxia irregular mota nagusi daude:

* Irr-I galaxia (**Irr I**) nolabaiteko egitura erakusten duen galaxia irregularra da, baina Hubbleren sekuentzian sailkagaitza dena. Bi azpitalde daude:
** Nolabaiteko egitura kiribila duenari Sm galaxia deritzo.
** Inolako egitura kiribilik ez duenari **Im** galaxia deritzo.
* Irr-II galaxia (**Irr II**) Hubbleren sekuentzian sailkatzeko egiturarik ez duen galaxia irregularra da.
* dI-galaxia (**dIrr**) galaxia nano irregularra da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Galaxia eliptiko
* Galaxia kiribil

## Kanpo estekak
Betondegi

**Betondegi** Bizkaiko mendia da, 1050 metro ditu eta Gorbeia-Itxinako mendilerroan kokatuta dagoena.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mendiak
* Bizkaiko mendien zerrenda

## Kanpo estekak 
* *luberri.net* webgunean
Christine Blasey Ford

**Christine Margaret Blasey Ford** (1966ko azaroa)  psikologo estatubatuarra da, Psikologia irakasten du Palo Alto Unibertsitatean, eta Psikologiako ikertzaile moduan egiten du lan Stanford Unibertsitateko Medikuntza Eskolan. Diseinatzen ditu modelo estatistikoak, ikerkuntza proiektuetarako. 

2018ko irailean Ford-ek publiko egin zuen 1982ko udan Brett Kavanaugh AEBetako Auzitegi Gorenerako magistratu izateko izendatutako hautagaiak sexu-abusuak egin zizkiola Bethesdan, Maryland estatuan, biak nerabeak zirela eta institutu berean zihardutela ikasten.

Hil horren baukaeran lekukotasuna egin zuen Senatuko Batzorde Judizialean, Kavanaugh-ren izendapena zela-eta antolatua, eta bertan esan zuen, AEBetako eta beste herrialde batzuetako telebistak zuzenean transmititzen ari zirela, “%100” ziur zegoela sexu-abusuak egin zizkiona Kavanaugh izan zela. 

Ford-en eta Kavanaugh-ren lekukotasunek —azken horrek ukatu egin zituen Ford doktorearen akusazioak— eztabaida publikoa piztu zuten AEBetan. Botoa eman aurretik, Kavanaugh izendatu bai ala ez, Senatuak onartu zuen azken orduan FBI erakundeari eskatzea astebetean iker zitzala Ford doktorearen alegazioak.

Handik astebetera, FBIk eman zituen ikerkuntzaren ondorioak, baina kontuan izanda ikerkuntza oso mugatua izan zela, eta FBIk ez zituela lekuko printzipalen artean denak elkarrizketatu. Horrek ere areagotu egin zituen eztabaidak. 

Urriaren 6an Senatuak baieztatu egin zuen Kavanaugh-ren izendapena, 50-48ko emaitzarekin. Egun berean zinegin zuen kargua.

Christine Blasey Ford doktoreak, bestalde, denboraldi bat egin behar izan zuen bere etxera itzuli ezinik, heriotz-mehatxuak jasotzen ari zelako, bere abokatuek jakinarazi zutenez. 

## Liburuak 
* Kraemer, Helen Chmura; Blasey, Christine M. (2015). *How Many Subjects?: Statistical Power Analysis in Research.* Sage Publishing. .
* Saxena, Kirti; Blasey, Christine (2004). "Research Methodology in Clinical Trials". In Steiner, Hans. *Handbook of Mental Health Interventions in Children and Adolescents: An Integrated Developmental Approach.* Jossey-Bass. .
* Blasey, Christine; Belanoff, Joseph K.; DeBattista, Charles; Shatzberg, Alan F. (2013). "Adult Psychopharmacology". In Koocher, Gerald; Norcross, John C.; Greene, Beverly A. ''Psychologists' Desk Reference: Third Edition.'' Oxford University Press. .

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Christine Blasey, doktorea. Palo Alto Unibertsitateko pertsonala.
* Christine Blasey Ford-en argitalpenak ResearchGate gunean
Lower Machen

'''''', , Galesko Newport hiriaren mendebaldean dagoen 19 etxez osatutako herrixka bat da.

## Kanpo estekak
Michaelston-y-Fedw

'''''', , Galesko Newport hiriaren mendebaldean dagoen komunitate eta baserri giroko udalerri txiki bat da.

## Kanpo estekak
J. G. Farrell

**James Gordon Farrell** (Liverpool, 1935eko urtarrilaren 25a - Bantry badia, Cork konderria, 1979ko abuztuaren 11) Ingalaterran jaiotako irlandar idazlea izan zen.

## Lanak 
* *A Man from Elsewhere*, 1963
* *The Lung*, 1965
* *A Girl in the Head*, 1967
* *Troubles*, 1970, Lost Man Booker Saria (2000)
* *The Siege of Krishnapur*, 1973, Booker Saria
* *The Singapore Grip*, 1978
* *The Pussycat Who Fell in Love with a Suitcase*, 1973-74
* *The Hill Station; and an Indian Diary*, 1981
Armando Calderón Sol

**Armando Calderón Sol** (San Salvador, 1948ko ekainaren 24a - Houston, 2017ko urriaren 9a) salvadortar politikaria izan zen. El Salvadorko presidentea izan zen 1994 - 1999 bitartean. Eskuin muturreko ARENA alderdiko sortzaileetako bat izan zen. San Salvadorko alkate izan zen 1989tik 1994ra. Gerra zibilaren ondorengo lehen presidentetzarako hauteskundeak irabazi zituen. Bere agintaldian, gerrillari ohiak bizitza zibilean integratu zituen eta pribatizazio politika bat gauzatu zuen.
Foe (unitatea)

**Foe** astronomian erabiltzen den energia unitate bat da. 1044 joule edo 1051 ergen baliokidea da. Supernobetan askatutako energia kantitatea adierazteko erabiltzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tornu kalea (Gasteiz)

**Tornu kalea** Gasteizko kale bat da.

## Kokapena 
Alde Zaharrean dago, ekialdeko mendi magalean. Aska kalean hasten da eta San Prudentzio ikastetxetxearen kaleraino iristen da.

## Luzera 
100 metro inguruko luzera du. Ezkerreko espaloian ez du ataririk, eskuniean 8. zenbakiraino iristen da.

## Historia 
Henrike Knörr eta Elena Martínez de Madina Salazarrek idatzitako “Toponimia de Vitoria I – Gasteizko toponimia I.” (Euskaltzaindia, 2009) liburuaren arabera 1867ko urriaren 12an eman zitzaion kaleari egun duen izena ondoan zegoen umezurtz-etxeak zeukan tornua zela eta.

## Trafikoa 
Oinezkoentzako kalea da eta ez dauka aparkatzeko tokirik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Penhow (Newport)

**Penhow**, , Galesko Newport konderriko udalerri txiki eta komunitate bat da. Bertan Penhow gaztelua dago.

## Kanpo estekak
Peterstone

'*** edota **Peterstone Wentlooge*', , Galesko herrixka bat da, Newport hiriaren hego-mendebaldean.

## Kanpo estekak
Likidazio-balio

**Likidazio-balioa** aktibo baten berezko prezioa izango da, merkatu irekian honakoaren salmenta espero denean. Aktiboaren likidazio balioa merkatuko prezio orokorra baino baxuagoa izaten da. Beste era batera, Funtseko partaidetza bakoitzak egun jakin batean duen preziotzat definitzen du.

Balio hau, normalean merkatu-balioa baino baxuagoa izaten da. Dirutan ez bezala, zenbait aktibo ez-korronte, aktibo higiezinak edo erabilitako makineria esaterako, askotan hainbat hilabete behar izaten dute salmentetan berezko merkatu-balorea berreskuratzeko, eta oro har, salmenta bati birsalmenta bat egokitzen bazaio oraindik eta balio baxuagoa geldituko zaio.

Likidazio balioa gehienetan behartutako likidazioa izango da, hau da, saltzailea behartuta ikusten da bere aktiboak saltzera eta onartzen du salgaien salmenta-prezioa baxuagoa izango dela merkatuan izan dezakeen berezko balioa baino.

Likidazio balioa erabiliz, aktibo baten berezko prezioa kalkulatzeko, honako **formula** erabiliko dugu:

Likidazio-balioa = {FP \over AP}

***FP:** Funts Propioa*

***AP:** Aurrez dauden partaidetzak*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Redwick (Newport)

Y Redwig
**Redwick**, , Galesko Newport hiriaren hego-ekialdean dagoen udalerri txiki eta komunitate bat da.

## Kanpo estekak
Rogerstone

'''''', , "etxe beltz" esan nahi du, Galesko Newport hiriko komunitate eta udalerri bat da.

## Kanpo estekak
Riverside (Newport)

**Riverside** edota **East Usk**, Galesko Newport hiriko erdigunetik hurbil dagoen merkatal eta etxebizitza eremu bat da.

## Kanpo estekak
Zulo beltz estelar

thumb|300px|Zulo beltz estelar baten irudikapena.
**Zulo beltz estelarra** izar masibo baten kolapso grabitazionalaren ondotik sortutako zulo beltza da. Zulo beltz mota honek bost eta zenbait hamarreko Eguzki masa bitarteko masa du.

Zulo beltz estelarra 25 Eguzki masatik gorako izar bati erregaia bukatzen zaionean gertatzen da. Jarraian, izarrak supernoba izeneko leherketa izaten du, kanpoaldera materia egotziz. Eztandaren ondoren, izarra zegoen lekuan zulo beltz bat agertzen da, Eguzkia baino masa handiagoa duena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kepler-1625b

**Kepler-1625b** Kepler-1625 izarraren inguruan biratzen duen exoplaneta bat da, guregandik 4.000 bat argi-urtera. Gasezko erraldoi handi bat da, Jupiter baino handiagoa 5,9 edo 11,67 aldiz. Bere izarraren inguruan 287,4 egunean behin biratzen du. Planeta sistemaren bizitza-zonan dago, edo gertu, izarraren benetako tamainaren arabera. 2017an Neptunoren tamaina izan dezakeen lehen exoilargia topatu zela argitaratu zen, planetaren 20 erradioko distantzian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
St. Brides Wentloog

'''St. Bride's** edota **''', , Galesko Newport hiriko hego-mendebaldean dagoen herrixka bat da.

## Kanpo estekak
Izar konpaktu

Astronomian, **izar konpaktu** (edo **objektu konpaktu**) terminoak nano zuriei, neutroi-izarrei eta zulo beltzei egiten die aipamena. Teorian iragarritako izar exotikoak errealitatean aurkituko balira, izar konpaktuen kategorian sailkatuko lirateke.

Izar konpaktu asko izarren eboluzioaren azkenak dira, eta horiei **izar hondar** deritze. Bestalde, zulo beltza ez den izar konpaktuari **izar endekatu** ere dei dakioke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Wentlooge

'*** edota **Wentloog*', , Galesko Newport hiriaren hego-mendebaldean dagoen komunitate bat da.

## Kanpo estekak
Wentwood Forest

'''''', , Galesko muino eta basoz osatutako eremu bat da Monmouthshire eta Newport konderrien artean.

## Kanpo estekak
Nikki Haley

**Nimrata Nikki Haley** (Bamberg, Hego Carolina, AEB, 1972ko urtarrilaren 20a), **Nimrata Nikki Randhawa** jaiotza-izenez, estatubatuar politikaria da, Ameriketako Estatu Batuetako Alderdi Errepublikanoko kidea.  Ameriketako Estatu Batuek historian Nazio Batuen Erakundean izan zuen 29. enbaxadorea izan zen 2017ko urtarrilaren 25etik. 2018ko urriaren 9an iragarri zuen dimisioa, eta urte horren amaieran gauzatu zen. Nazio Batuetan AEBn enbaxadore izan aurretik, Hego Carolinako 116. gobernadorea izan zen.

## Bizitza 
Nimrata Nikki Randhawa izenarekin jaio zen Haley Bambergen (Hego Carolina), 1972an. Bere gurasoak, Ajit Singh Randhawa eta Marge Kaur Randhawa, Indiako Amritsarretik etorritako etorkinak dira. Bi neba ditu, Mitti eta Charan, eta ahizpa bat, Simran, Singapurren jaioa. Haley Orangeburg Prestakuntza Eskolan graduatu zen, eta Clemson Unibertsitatean Kontabilitate Zientzietako Lizentziatura batekin. 

### Lan ibilbidea 
#### Enpresaburu 
FCR Corporationentzat egin zuen lan, hondakinak kudeatzeko eta birziklatzeko enpresa batentzat. Gero, 1994an, bere amaren enpresarekin, Exotica Internationalekin, luxuzko arropa enpresa batekin, bat egin zuen. Familia enpresa hazi egin zen milioi askoko konpainia bihurtu arte.

#### Politikari 
2011ko urtarriletik 2017ko urtarrilera bitartean Hego Carolinako gobernadorea izan zen. Estatu horretako lehen emakume gobernadorea izan zen. 2014ko azaroaren 4an, Haley bigarren agintaldi baterako hautatu zuten.

2012ko hauteskunde-kanpainan, Mitt Romney errepublikanoak formulakidetzat hartu zuen, baina Haleyk esan zuen edozein proposamen baztertuko zuela, gobernadore karguagatik.

2016ko azaroaren 23an, Donald Trump presidente hautatuak Haley Nazio Batuen Erakundeko enbaxadore kargurako izendatzeko asmoa agertu zuen. Bere izendapena Estatu Batuetako Senatuak onartu zuen 2017ko urtarrilaren 24an. 2018ko irailean, AEBko funtzionario anonimo batek Trumpen politiken barne-erresistentzia zegoela deklaratuta iruzkin bat argitaratu ostean, Haley-k *The Washington Post-* en Donald Trumpekin nazioarteko politikan zituen desadostasun batzuk azaldu zituen, baina "bere alde lan egiteak sentitzen zuen harrotasuna" azpimarratu zuen. 

## Bizitza pertsonala 
1996ko irailean, Randhawa Michael Haleyrekin ezkondu zen, ezkontza sij zeremoniekin eta metodistekin ospatuz.

Haley 1997an bihurtu zen kristautasunera. Senarrarekin batera, erregularki joaten da Eliza metodista elkartura. Urtean behin edo bitan ere joaten da sij zeremonietara.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Newport hiriko erdigunea

'''''', , Galesko Newport hiriaren erdigunea da, nagusiki Stow Hill barrutiak osatzen du.

## Kanpo estekak
Flooxer

**Flooxer** ikus-entzunezko plataforma espainiar bat da, Antena3 eta La Sextako Atresmedia taldean dagoena.

## Historia 
2015eko azaroaren 17an, Silvio Gonzálezek eta José Manuél González Pacheco Atresmedia Digitaleko zuzendari nagusiak proiektua aurkeztu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Erica Malunguinho

**Erica Malunguinho** (Recife, Brasil, 1981eko azaroaren 20a) brasildar hezitzailea, artista plastikoa eta politikaria da. 2018an São Pauloko legebiltzarreko lehen diputatu transgeneroa bihurtu zen hauteskundeetara Sozialismoa eta Askatasuna Alderdiarekin aurkeztu ondoren.

## Bizitza 
Recifen jaio zen 1981eko azaroaren 20an. Estetikan eta Artearen Historian maisua da São Pauloko Unibertsitatetik.

2018an São Pauloko legebiltzarreko diputatu hautatu zuten estatu-hauteskundeetara Sozialismoa eta Askatasuna Alderditik aurkeztuta.