Mindanaoko gudua

thumb|300px|Mindanaoko guduaren mapa Manilako estatubatuarren hilerri eta oroigarrian.
**Mindanaoko gudua** (Filipineraz: Labanan sa Mindanao; Cebueraz: Gubat sa Mindanao; Japonieraz: ミンダナオの戦い) estatubatuar eta filipinar gerrillariek japoniar indarren aurka borrokatu zuten Mindanao uhartean, Filipinetan, 'VICTOR V.' Operazioaren barruan. Bigarren Mundu Gerran Filipinak askatzeko kanpainaren parte izan zen. Gudua burutu zen artxipelagoaren hegoaldeko zatiak Japoniako Armada Inperialaren (IJA) mendetik berreskuratzeko.

## Aurrekariak
Mindanaoren aldeko kanpaina aliatuen indar askatzaileentzat erronkarik handiena izan zen hiru arrazoirengatik, batez ere: uhartearen geografia gogaikarria; japoniar defentsa hedatuak; eta japoniar indarren indarra eta egoera, geratzen ziren borroka-tropen kontzentrazio nabarmena Filipinetan baitzeuden.

Filipinetako uharte gehienetan eta antzeko beste leku batzuetan, AEBko Armadak Ozeano Barean ere jarduten zuen; Mindanaoko baldintza geografikoek (Filipinetako bigarren uharterik handiena) inspirazio gutxi eskaintzen zieten han borrokatu behar zuten soldaduei. Kostalde luze eta irregularra zuen, eta topografia malkartsua eta menditsua zen gehienetan. Lurra ohian tropikalez eta krokodiloz zipriztindutako ibai ugarik estaltzen zuten; gainerakoa aintzira, zingira edo larreen ondoan zegoen. Belardi-eskualde horiek —abaka-zuhaitz (kalamu-zuntz iturri) baso trinkoekin batera— oztoporik okerrenak eskaintzen zituzten, ikusmena mugatuz eta soldaduen indarra ziztatuz.

Mindanaoko errepide bakanek are gehiago korapilatu zuten zirkulazioaren arazoa. 1 deitutako errepideak uhartearen hegoaldea zeharkatzen zuen: Parangeko hegoaldetik (Illana badiako mendebaldean) Digos Davao golkora ekialdean eta, gero, iparraldera, Davaoraino. Bestea, Sayre errepidea, ipar-hegoaldeko bide nagusia, Kabacan hasten zen, Illana badiaren eta Davaoko golkoaren arteko erdibidean, eta, gero, iparralderantz jotzen zuen Bukidnon mendien eta Macajalar badia barrena (Misamis ekialdeko probintziaren parean), iparraldeko kostaldean.

Japoniar defentsarik indartsuenak Davao golkoaren inguruan (lehorreratze anfibio bati aurre egiteko minaz josirik zegoena) eta Davao hirian (uharteko hiri handi eta garrantzitsuena) bildu ziren. Artilleria eta antiaireko bateriek kostaldeko defentsak inguratzen zituzten. Azkenean, estatubatuarrek Davao golkotik erasoko zietelakoan eta, gainera, ziur aski hiritik botako zituztela aurreikusiz, japoniarrek defentsarako bunkerrak ere prestatu zituzten perimetroaren atzean, non erretiratu eta berriz elkartu ahal izango ziren kanpaina ahalik eta gehien luzatzeko asmoz.

### VICTOR V Operazioa
1945eko martxoaren 10ean, Douglas MacArthur jeneralak formalki agindu zion AEBko 8. Armadari —Robert L. Eichelberger teniente jeneralaren agindupean—, VICTOR V. operazioa hastearekin batera, Mindanaoko gainerakoa *garbitzeko*, kanpainak lau hilabete iraungo zuelakoan. Eichelbergerrek errezeloa zuen aurreikusitako egutegiaz. 8. Armadako aginte nagusiari plan eraginkorrago bat bururatu zitzaion.

Japoniar defentsak aurrez aurre eraso beharrean, planak Illana badian hondartza-buru bat bermatzea eskatzen zuen, babesgabe zegoen mendebaldean, eta, gero, ekialderantz 160 km  baino gehiago egin oihan eta mendietan zehar atzeguardiatik jotzeko. Helburuak indar inbaditzaileen harridura lortzea eta presio gogorra egitea eskatzen zuen; horrek, Eichelbergerren ustez, fisikoki zein psikologikoki onetik aterako zituen japoniarrak. Arrakastaren gakoa lurreratze indarraren errendimendua izan zen, eta unitateek euren erasoaren momentua mantentzeko zuten gaitasuna, japoniarren erantzunei aurre hartuz eta eurite garaia hasi aurretik, zeinak mugimendua eragotziko baitzuen.

Lehorreko operazioak 10. Armadari esleitu zitzaizkion, Franklin C. Sibert620 jeneralaren agindupean, eta borroka-unitate nagusi gisa Roscoe B. Woodruff jeneralaren 24. Infanteria Dibisioa eta Clarence A. Martin jeneralaren 31. Infanteria Dibisioa. Anfibioen 78,2 lan-taldeak, Albert G. Noble kontralmirantearen agindupean, 24. Dibisioaren eta 10. Gorputzaren kuartel nagusia apirilaren 17a baino lehen Malabangetik gertu zeuden hondartzetara eramateko agindua jaso zuen, aerodromo aurreratu bat bermatzeko. Bost egun geroago, 31. Dibisioa Parangen egotea espero zen, 32 km hegoaldera, 1. errepidetik gertu, Davaorako bidean. 

Davao hiriaren inguruetako borrokek Infanteriako 24. Dibisioari 350 hildako eta 1.615 zauritu eragin zizkioten, eta Japoniako 100. Dibisioak 4.500 hildako izan zituen635.

### Japoniarren erresistentziaren bukaera
Bitartean, apirilaren 27z geroztik, 31. Dibisioak, 1. errepidean barrena, Kibawe hiriraino aurreratu zuen, 64 km, gutxi gorabehera, Edward M.Cullen koronelaren 84. Infanteria Erregimentuarekin; montzoien lehen euriteak hasiak ziren, eta, aurreratzean, triskantzak sortu zituzten. Hegoalderantz presaka zihoan japoniar batailoi batekin topo egitean, Robert M. Fowler teniente koronelaren 2. batailoiak, 149. Eremuko Artilleria bateriarekin lotuta, aurre egin zien artilleriaren tiroketekin, gutxienez 50 hildako eraginez eta gainerakoak ihesean bidaliz638.

Maiatzaren 3an, 31. Dibisioa Kibawera iritsi zen638, japoniarren erresistentziari aurre eginez. Hiriak hegoaldera gira eta bira egiten zuen ustezko hornidura-bide japoniar batera zeraman, Davao hiriko Talomo itsasertzeko herrixkara iritsi arte. Lurralde traidorea arrisku berekoa zen bi aldeentzat, Talomoren bidean jarraitu zuen borrokan,  maiatzaren 11n. 1.000 japoniar inguruk eusten zioten bideari, baina benetako eragileak oihan-tropikalak, euri-jasak eta bide-baldintza benetan txarrak izan ziren egiazko eragileak. Infanteriako soldadu isolatuei airez askatutako hornigaiak ohikoak ziren, ibilgailu motordunentzako bidea igarogaitza baitzen. 167. Infanteriak, ekainaren 30ean, Pulangi ibaia baino 8 km urrunago joatea soilik lortu zuen, nahiz filipinar gerrillarien laguntza izan. 80 gizon eta 180 zauritu galdu zituen japoniarren esku; horiek, berriz, 400 hildako inguru jasan zituzten.

Maiatzaren 6an, Infanteriako 84. Erregimentuak Sayre errepidean gora egiten jarraitu zuen, Talomoren bidearen miaketa behar bezala egin gabe, eta, hura egiterakoan, Mindanaoren kanpainako borrokarik gogorrenean murgildu zen. Morozumik 124.ari 48 kilometro hegoaldera atzeratzeko agindu zion Maramang-en, bere 30. Dibisioarekin berriro elkartzeko; hain gogor egin zuen, ezen sei egun behar izan baitzituen 124an Maramangera iristeko641. Talomotik Maramag-era arteko gudu-eremuari Colgan Woods izena eman zioten gero tropek, Thomas A. Colgan kapitainaren, armadako kapilauaren, oroimenez, zauritutako soldaduei su-lerroan laguntzeko behin eta berriz egindako ahaleginetan hil zena. Gudua Pazifikoko frontean borroka basatietako bat izan zen, inoiz titularrik izan ez zuena.

Babes posizioetatik tiro eginez, kamuflatutako *armiarma-zuloak* tunelen bidez elkartuak, eta ia ikusezinak ziren gotorlekuak, japoniar defendatzaileek lekuan bertan hiltzea erabaki zuten, atzera egin baino lehen. *Banzai *kargek 124.a jo zuten (artilleriaren laguntzarik gabe borrokan ari zena) lehenen maiatzaren 7an, eta, gero, maiatzaren 14ko gauean. Azken hori porrot batekin amaitu zen, AEBren arma automatikoek erasotzaileak geldiarazi baitzituzten, 73 japoniar hilez eta guduaren amaiera seinalatuz. Colgan Woods eta Maramangeko borroketan, 124. infanteriak 60 gizon eta 120 zauritu galdu zituen maiatzaren 6tik 12ra641.

Mindanaoko guduaren azken etapak Walter J. Hanna koronelaren 155. infanteria-errejimentuarekin amaitu ziren; maiatzaren 21ean, Malaybalay okupatu, eta Sayreko errepidearen kontrola hartu zuten, Maurice D. Stratta koronelaren 108. infanteria-errejimentuarekin batera eta japoniarren aurkako borroka gogor baten ondoren. Morozumiren 30. Dibisioak, Agusan haranaren barrena, atzera egin zuen, ekainaren 5ean 31. Dibisioarekin topo egin ondoren, azkenean, oihanera iritsiz643. Mindanaotik hegoalderago, 10. taldeko unitate txikiagoek Sarangani eta Balut uharteak hartu zituzten, bere hegoaldeko puntatik gertu, eta, uztailaren 12an, Infanteriako 21.eko 24. Dibisioko 1. Batailoia Sarangani badiaren ipar-mendebaldeko ertzera iritsi zen ikuskapen patruila bat indartzeko, zeinak japoniar indar gogor bat ikuskatu zuen barrualdean, eta haien atzetik egin zuen oihanean zehar. Japoniar indarrek Klaja Karstera erretiratu ziren, Buayan udalerrian (gaur egun General Santos), eta han egin zuten azken erresistentzia, inguruan zebiltzan estatubatuar eta filipinar gerrillarien indar mistoen aurka. Gune hauetan, operazioek abuztuaren erdialdera arte iraun zuten, hegazkin estatubatuarrek lurra gogor bonbardatu zutenean, japoniar hildako handiak eraginez. Bonbardaketetatik bizirik atera ziren japoniar batzuek basora ihes egin zuten, baina soldaduek atzetik joan zitzaizkien. Azkenean, Mindanaoko japoniarren erresistentzia amaitu zen646-647.

## Ondorioak
AEBko unitate txikien eta Filipinetako gerrillarien operazioek denbora batez jarraitzen zuten bitartean, Eichelberger jeneralak erresistentzia japoniar antolatuaren amaiera iragarri zuen. Mindanao osoan zehar, japoniar tropen fokuak (uharteko oihanaren eremu zeharkaezinak babestuak) bizirik iraun zuten gerra amaitu arte, 22.250 soldadu eta 11.900 zibil agertu eta errenditu zirenean647. Horrek Filipinen erabateko askapena adierazi zuen. 12.865 japoniar soldadu hil ziren, eta beste 8.235 gosez eta gaixotasunez hil ziren647. Estatubatuarrek, berriz, 820 gizon eta 2.880 zauritu galdu zituzten kanpaina osoan647.

Mindanaoko kanpainan estatubatuarrak gudu-zelaian izandako ezbeharretan, itxuraz, kostu txikia izan zen (8. Armadako planifikatzaile eta buruzagien trebezia alde batera utzita) filipinar gerrillarien laguntza gero eta handiagoa izan zelako, eta gerrilla hori, militarrei dagokienez, 'indarren biderkatzaile' baliotsua izan zen 8. Armadako unitateentzat. Lehorreratze aurretik, gerrillariek eraso egin zieten japoniar unitateei,
eta inteligentzia baliotsua eman zuten etsaien desplazamenduei eta lehorreratze-hondartzen egokitasun erlatiboari buruz. Eta, lehorreratze bakoitzaren ondoren, filipinarrak amerikarrekin batera borrokatu ziren, eta japoniarren atzetik joan ziren uhartearen barrualdetik.

## Erreferentziak
## Bibliografia osagarria
* *History of United States Naval Operations in World War II*. *Vol. 13: The Liberation of the Philippines—Luzon, Mindanao, the Visayas, 1944–1945* by Samuel Eliot Morison (2002), University of Illinois Press, ISBN 0-252-07064-X
* *World War II in the Pacific: An Encyclopedia, (Military History of the United States)* by S. Sandler (2000), Routledge, ISBN 0-8153-1883-9

## Ikus, gainera
* Filipinetako historia

## Kanpo estekak