Michael Chabon

**Michael Chabon** (Washington, 1963ko maiatzaren 24a) estatubatuar eleberrigile, gidoigile, zutabegile eta ipuin idazlea da. Washingtonen jaioa, urtebete eman zuen Carnegie Mellon Unibertsitatean ikasten, Pittsburgheko Unibertsitatera joan aurretik, non 1984an graduatu zen. Ondoren, Arte Ederretako Master bat jaso zuen sormenezko idazkeran Kaliforniako Unibertsitatean, Irvinen.

Chabonen lehen eleberria, *The Mysteries of Pittsburgh* (1988), 25 urte zituela argitaratu zen. *Wonder Boys* (1995) eta bi ipuin bilduma idatzi zituen jarraituan. 2000. urtean, *The Amazing Adventures of Kavalier Clay* argitaratu zuen, beranduago John Leonardek Chabonen maisulana deituko zuen eleberria. 2001ean Pulitzer saria jaso zuen.

''The Yiddish Policemen 's Union* eleberria 2007an argitaratu zen eta Hugo, Sidewise, Nebula eta Ignotus sariak irabazi zituen. 2012an, Chabonek *Telegraph Avenue* argitaratu zuen, "XXI. mendeko Middlemarch bat" bezala katalogatua, 2004an San Frantziskoko badiaren Eremuan bi familiaren bizitza elkarlotuari buruzkoa. Telegraph Avenuek, 2016ko azaroan, bere azken eleberriarekin jarraitu zuen, *Moonglow'', bere amaren aldeko aitonaren memoriak, analgesiko indartsuen eraginpean, Chabonen amaren Kaliforniako etxean, 1989an, hilzorian egindako aitorpenetan oinarrituak.

Chabonen lanaren ezaugarri nagusiak hizkuntza konplexua eta metaforen erabilera dira, baita nostalgia, dibortzioa, abandonua, aitatasuna eta, batez ere, juduen identitateari buruzko gaiak ere. Sarritan pertsonaia homosexualak, bisexualak eta juduak sartzen ditu bere lanean. 1990eko hamarkadaren amaieratik, gero eta estilo anitzagoetan idatzi du hainbat hedabidetarako; genero fikzioaren eta fikzioaren merituen defendatzaile nabarmena da, eta, eleberriekin batera, gidoiak, haurrentzako liburuak, komikiak eta egunkari-serieak argitaratu ditu.

## Biografia 
### Bizitzako lehen urteak 
Chabon Washingtonen jaio zen, familia judu batean. Gurasoak Robert Chabon mediku eta abokatua eta Sharon Chabon abokatua dira. Chabonek esan zuen bazekiela idazle izan nahi zuela, hamar urte zituela, bere lehen ipuina idatzi zuenean klaseko etxeko-lan baterako. Istorioak "A" bat jaso zuenean, "Neure buruarentzat pentsatu nuen: 'Hori da guztia. Horixe egin nahi dut. Hau egin dezaket '. Eta ez nuen inoiz zalantzarik izan". Kultura herrikoiaz ari zela, "Zabor-dieta ugarirekin" hazia izan zela idatzi zuen. Bere gurasoak 11 urte zituenean dibortziatu ziren eta Pittsburghen, Pennsylvanian eta Columbian (Maryland) hazi zen. Columbia, urtean bederatzi hilabetez bizi izaten zen bertan amarekin, "bizi komunitate planifikatu eta aurrerakoia zen, arraza, ekonomia eta erlijio aniztasuna aktiboki sustatzen zuena". Bere amaren marihuana kontsumoari buruz idatzi du, eta gogora ekarri du "1977 inguruan, bere lagun Kathyren autoaren aurreko eserlekuan eserita zegoela, metalezko hodi txiki bat alde batetik bestera pasatzen, pelikula bat ikustera joan aurretik". Yiddish entzuten hazi zen, bere amaren gurasoek eta anai-arrebek hitz egiten zutelako.

Chabon Carnegie Mellon Unibertsitatera joan zen urtebetez Pittsburgheko Unibertsitatera transferitu aurretik, non Chuck Kinderrekin ikasi zuen eta Arteetan Lizentziatura jaso zuen 1984an. Ondoren, Kaliforniako Unibertsitatean (Irvine) graduondoko eskolara joan zen, eta Arte Ederretako masterra jaso zuen idazketa sortzailean.

### *The Mysteries of Pittsburgh* eta hasierako literatur arrakasta 
Chabonen lehen eleberria, *The Mysteries of Pittsburgh (*Pittsburgheko misterioak), unibertsitateko (Irvine) bere masterreko tesi bezala idatzi zuen. Chaboni esan gabe, bere irakaslea zen Donald Heineyri (MacDonald Harris ezizenez ezagunagoa), literatur agente bati bidali zion, eta honek 155.000 dolarreko aurrerakin ikaragarria lortu zion eleberriagatik, eleberrigile hasiberri gehienek 7.500 dolar baino gutxiagoko aurrerakinak jasotzen dituzten arren. *The Mysteries of Pittsburgh* 1988an argitaratu zen eta salmenta arrakasta handia izan zuen, Chabon berehala katapultatu zuelarik literatura munduan. Garai honetako literatur eragin nagusien artean Donald Barthelme, Jorge Luis Borges, Gabriel García Marquez, Raymond Chandler, John Updike, Philip Roth eta F. Scott Fitzgerald daude.

Chabon anbibalentea zen bere ospe berriaz. *Gap*en iragarki batean agertzeko eta Peopleren "50 pertsonarik ederrenetako" bat bezala agertzeko eskaintzak baztertu zituen. Geroago Peopleren eskaintzari buruz esan zuen: "Bost axola zait [hori]... Nik neuk egindako gauzez baino ez naiz harrotzen. Hori bezalako zerbaitek laudatzea bitxia da. Norbaitek deitu eta esango balu bezala: 'Aldizkari batean argitaratu nahi zaitugu, klima hain atsegina delako bizi zaren tokian'. "

2001ean, Chabonek gogoeta egin zuen bere lehen eleberriaren arrakastaz, esanez "abantaila izan zen argitaratu nindutela eta irakurleak lortu nituela,... [eta] desabantaila izan zen, emozionalki, gauza horiek gertatzen hasi zirela eta oraindik honela pentsatzen nuen: 'Itxaron minutu bat, nire tesia eginda al dago?' Urte batzuk behar izan nituen egunean jartzeko ". 1991n, *Model World* argitaratu zuen, ipuin bilduma bat, horietako asko, aurretik The New Yorker egunkarian argitaratu zirenak.

### *Fountain City* eta *Wonder Boys* 
*The Mysteries of Pittsburgh* lanaren arrakastaren ondoren, Chabonek bost urte eman zituen bigarren eleberri batean lanean, *Fountain City*, "Floridan beisbol parke perfektu bat eraikitzen ari den arkitekto bati buruzko asmo handiko lan bat". 1.500 orrialderaino luzatu zen, amaiera bistan izan gabe. Prozesua zapuzgarria izan zen Chabonentzat, eta, bere hitzetan, "Inoiz ez nintzen sentitu kontzeptualki eremu egonkor batean banengo bezala".

Une batean, 672 orrialdeko zirriborro bat bidali zion bere agente eta editoreari, eta ez zitzaien lana gustatu. Hala ere, Chabonek arazoak izan zituen eleberria bertan behera uzteko. "Benetan beldurgarria izan zen", esan zuen geroago. "Kontratua sinatua nuen eta diru guztia ordaindu zidaten. Eta gero dibortziatu egin nintzen eta diruaren erdia nire emazte ohiak zeukan. Nire senak esaten zidan: 'Liburu hau izorratuta dago. Utzi. Baina ez nuen egin, pentsatu nuelako: "Zer gertatzen da dirua itzuli behar badut?" "Nire bulegora joan eta idatz nitzakeen liburu guztiekin fantasia egiten nuen". Chabonek aitortu du "arduragabea" dela eleberrietako argumentuei dagokienez, "Behin eta berriz oinarrizko historia berera" jotzen duela esanez.

Azkenean Fountain City alde batera uztea erabaki zuenean, Chabonek bere ordenagailuari begira egon zela gogoratzen du, orduak eta orduak, bat-batean "melodramarako joera duen eta arazoak dituen gazte bat" imajinatu baino lehen. Idazten hasi zen eta egun pare batean *Wonder Boys* bere bigarren eleberria izango zenaren 50 orrialde idatzi zituen. Chabon Fountain Cityrekin izandako esperientzian oinarritu zen, eta Grady Tripp pertsonaia sortu zuen, laugarren eleberri erraldoi batean lanean urteak eman dituen eleberrigile frustratua. Wonder Boysek zazpi hilabeteko bolada bortitz batean idatzi zuen, bere agente edo editoreari Fountain City alde batera utzia zuela esan gabe. Liburua 1995ean argitaratu zen eta arrakasta komertzial eta kritikoa izan zuen.

2010. urtearen amaieran, "lau kapituluko zati bat, anotazioekin", 1.500 orrialdeko Fountain Cityren amaitu gabeko eskuizkributik, Chabonek idatzitako "sarrera prebentibo batekin eta posdata batekin osatua", McSweeney-ren 36an sartu zen.

### *The Amazing Adventures of Kavalier & Clay* 
*Wonder Boys*en jarraitzaileen artean The Washington Post-eko kritikari Jonathan Yardley zegoen; hala ere, nahiz eta Chabon "estatubatuar letren izar gaztea" zela esan, Yardleyk argudiatu zuen ordura arte Chabon kezkatuta egon zela "bere fikziozko esplorazioengatik... Aurrera jarraitzeko ordua da, lehen pertsonarekin apurtu eta mundu handiagoak aztertzeko ". Chabonek geroago esan zuen serio hartu zituela Yardleyren kritikak: "Nire pentsamenduekin bat zetorren. Anbizio handiagoak nituen". 1999an bere bigarren ipuin bilduma argitaratu zuen, *Werewolves in their Youth*, non fikziozko generoan argitaratutako lehen sarraldia barnebiltzen zuen, *In the Black Mill* beldurrezko istorioa.
 
*Wonder Boys* liburua amaitu eta gutxira, Chabonek bere haurtzaroko komiki-kutxa bat aurkitu zuen. Komikiekiko interes berritu batek eta Brooklynen jaiotako bere aitaren oroitzapenek (XX. mendeko tarteko urteetan Estatu Batuetan gertaturikoak: irratsaioek, politikariek, filmek, musikak eta atletek), beste eleberri bat hastera bultzatu zuten. 2000n, *The Amazing Adventures of Kavalier & Clay* argitaratu zuen, Sammy Clay eta Joe Kavalierren bizitzetan 16 urte marrazten dituen eleberri historiko epiko bat; 1940ko hamarkadaren hasieran, Estatu Batuak Bigarren Mundu Gerran sartu aurreko urteetan, komiki izugarri ezagunak sortu zituzten bi lehengusu juduei buruzkoa. Eleberriak "ia aho bateko laudorioak" jaso zituen eta The New York Times egunkariko best seller bihurtu zen, azkenik 2001ean fikziozko Pulitzer saria irabazi zuelarik. Chabonek, Kavalier & Clay idaztean, "Izatea espero nituen indarguneak aurkitu nituen, ikuspuntu anitzak lortzeko gaitasuna, eszenatoki historikoak, urteen joana, baina aurretik sekula frogatu ez zirenak".

## Sariak 
* 1997ko Nazioarteko Dublingo Literatura Sariaren zerrenda osoa ( *Wonder Boys-entzat* )
* 1999 O.Henry saria Hirugarren saria ("Son of the Wolfman" )
* 2000. urteko Liburu Kritikarien Zirkuluko Sari Nazionaleko finalista (Fikzioa) ( *The Amazing Adventures of Kavalier and Clay* )
* 2001eko Pulitzer Saria Fikzioan (*The Amazing Adventures of Kavalier and Clay*)
* 2000. urteko Kaliforniako Liburuaren Saria (Fikzioa) ( *The Amazing Adventures of Kavalier and Clay* )
* 2001 PEN / Faulkner sariaren finalista ( *The Amazing Adventures of Kavalier and Clay* )
* 2002ko Nazioarteko Dublin Literatur Saria longlist (for *The Amazing Adventures Kavalier eta Clay* )
* 2005eko Liburu Juduen Sari Nazionala *Azken irtenbideagatik.* *Detekzio istorioa*
* 2007ko Alderdien Saria, Historia Ordezkoarengatik (The ''Yiddish Policemen's Union* )
* 2007ko Saloi Liburuaren Saria ( *The Yiddish Policemen's Union* )
* 2007 Kaliforniako Liburu Saria (Fikzioa) ( *The Yiddish Policemen's Union* )
* 2008ko Hugo saria nobela onenari ( *The Yiddish Policemen's Union* filmagatik )
* 2008ko eleberri onenaren Nebula saria ( *The Yiddish Policemen's Union* filmagatik )
* 2009ko Ignotus Saria atzerriko eleberri onenari ( *The Yiddish Policemen's Union* filmagatik)
* 2009ko Nazioarteko Dublingo Literatura Sariaren zerrenda ( *The Yiddish Policemen's Union* )
* 2009 *Entertainment Weekly* "End-of-the-Decade" Zerrendarik onena ( *The Amazing Adventures of Kavalier and Clay* )
* 2010eko Kalifornia Iparraldeko Liburu Sariaren (Ez fikzio orokorra) izendapena ( *Manhood for Amateurs* )
* 2010 MacDowell Kontseiluko presidentea hautatua
* 2012an Amerikako Arte eta Letren Akademian sartu zen
* 2012ko *Telegraph* 2012ko liburu onenen zerrenda ( *Telegraph Avenue-* rako)
* 2012ko *London Evening Standard* Books of the Year 2012 zerrenda ( *Telegraph Avenue-* rako)
* 2012ko *Kansas City Star* 2012ko 100 liburu onenen zerrenda (fikzioa) ( *Telegraph Avenue-* rako)
* 2012ko Hollywood.com 2012ko liburu onenen zerrenda ( *Telegraph Avenue-* rako)
* 2012 *New York Times* 2012ko 100 liburu aipagarrien zerrenda (Fikzioa eta Poesia) ( *Telegraph Avenue-* rako)
* 2012 Good Reads Choice Awards 2012ko finalista, fikzio onenarena ( *Telegraph Avenue-* rako)
* 2013 Los Angeles Times Book Prize 2012 (fikzioa) finalista ( *Telegraph Avenue* )
* 2013ko California Book Award (Fikzioa) finalista ( *Telegraph Avenue* )
* 2013ko Fernanda Pivano Amerikako literaturako saria
* 2014ko Nazioarteko Dublingo Literatura Sariaren zerrenda luzea ( *Telegraph Avenue-* rako)
* 2017 Jewish Book Council JBC Modern Literary Achievement (aipamena: "Bere literatura judu modernoari egin dion ekarpen orokorragatik, *Moonglow* bere azken lana barne, Jewish Book Councileko batzordeak" juduen esperientziaren panorama hunkigarria "dela esan du. Chabonek iluntasun eta argiaren ipuin kolosala eskaintzen du hizkuntza bikainean, alegia moderno honi egokitzen zaion moduan ". )
* 2017ko Book Kritikarien Zirkuluko Sari Nazionaleko finalista (Fikzioa) ( *Moonglow-entzat* )
* 2017ko Kaliforniako Liburu Sarien Urrezko Saria ( *Moonglow-entzat* )
* 2018ko Nazioarteko Dublingo Literatura Sariaren zerrenda luzea ( *Moonglow-entzat'' )

## Kanpo estekak 
* The Amazing Website of Kavalier & Clay, weborri ez ofiziala