Tamara Karsavina

**Tamara Platonovna Karsavina** () edo **Marie Rambert** (San Petersburgo, Errusia,  — Beaconsfield, ) lehen dantzari errusiarra izan zen, bere edertasunarengatik ezaguna. San Petersburgoko Dantza Eskola Inperialean ikasi zuen. 1904ean Milanera mugitu zen ikasten jarraitzeko helburuarekin, Caterina Beretta bidelagun zuelarik.  Mariinski Antzokiko Ballet Inperialeko lehen dantzaria izan zen 1918ra arte.

## Biografia 
### Familia 
Tamara Karsavina San Petersburgon jaio zen, Platon Konstantinovich Karsavinen eta haren emazte Anna Iosifovnaren (ezkongabetan Khomyakova) alaba. Aita, ballet Inperialeko dantzari nagusi eta mimoa zena, irakasle ere jardun zuen Balleteko Eskola Inperialean (Vaganova Ballet Academy). Ikasleen artean Michel Fokine izan zuen, etorkizunean dantza-laguna eta alabaren maitalea izan zena.

Karsavinaren neba nagusia, Lev-Platonovich Karsavin (1882-1952), erdi aroko filosofo erlijiosoa eta historialari bihurtu zen. Haren iloba Marianna Karsavina (1910-1993) Ukrainako Pyotra Suvchinsky idazle eta mezenas artistikoarekin ezkondu zen. Amaren aldetik, Karsavina senide urruna zuen Aleksey Khomyakov poeta erlijioso eta mugimendu eslaviarraren sortzailea.

Karsavinaren aita izan zen behin Marius Petiparen ikasle gogokoena, maisua eta koreografoa, baina harremana okertu egin zen azken urteetan.

### Dantza ikasle 
Tamara Karsavina 1894tik 1902era, dantza ikasketak osatu zituen San Petesburgoko Antzerki Inperialaren Eskolan, non irakasle izan zituen besteak beste, Platon Karsavin (bere aita), Christian Johansson, Enrico Cecchetti, Pavel Gerdt eta Alexander Gorsky.

Karsavinak geroago hauxe idatzi zuen:
«Nire ustez, harrotasunari egindako kolpeak finantza-kontuek baino garrantzi handiagoa izan zuen haientzat. Azken batean, beti bizi ginen egunean, etorkizunari inoiz begiratu gabe, gehiago gastatuta zerbait zegoenean, eta nola edo hala egokitzen ginen halakorik ez zegoenean. Aitak bazuen bigarren zerbitzurako itzultzea espero izateko arrazoirik, bere kategoriako beste artista batzuek bezala. Min handia sortzen zion eszenatokitik aldentzeak.»

### Dantza Eskola Inperialean eta Mariinski Antzokian 
Karsavina  balletaren munduan hazi zen, haren aita, Platon Karsavin, dantzaria eta Mariinski Antzokiko ballet-maisua baitzen. Aitak ez zuen nahi alaba dantzan aritzea, baina berak eman zizkion lehen ikasgaiak, eta amaren adoreari esker 1902an onartua izan zen Dantza Eskola Inperialean. Hantxe izan ziren Aleksandr Gorski, Pável Gerdt, Enrico Cecchetti eta Eugenia Sokolova. Karsavinak 1902ko maiatzaren 1ean amaitu zituen ikasketak, *Javotte* balletean Mariinskiren binakako pausoa dantzatuz. Bere aparteko talentuarengatik, Mariinskiren konpainian sartu zen, "korifeo" mailan, eta ez "debutatzaile" mailan, eta orduko bakarlari ziren dantzariekin partekatu zuen, hala nola Anna Pávlova, Yulia Sedova edo Vera Trefílova. 

Hurrengo urteetan, Karsavina eskalafoian igotzen joan zen, Michel Fokine ballet-maisu eta koreografo gaztearen inguruko dantzari gazteen taldean. Bera izan zen *Armidako Pabilioa* lanaren protagonista (1907) eta *Egiptoko gau bat* (1908), zeinarekin Fokinek Mariinskiren koreografo titular postua bereganatu zuen. 1909an, Karsavinak "lehen dantzari" maila gorena lortu zuen *Beltxargen aintzira* eta *Kortsarioa* errepertorio klasikoekin, eta urte horretan bertan Ballet errusiarrekin bat egin zuen, Serguéi Diguilevek sortutako konpainiarekin, Parisen dantzaren arte errusiarraren erakusketa bat aurkezteko.
### Ballet errusiarrak 
Parisko Théâtre du Châte*le*t-en, Ballet errusiarren debuteko gauean, 1909ko maiatzaren 19an, Karsavinak *Armidako Pabilioia* eta *Le Festin* lanetan protagonista izan zen, eta ikusleen gogoa piztu zuen, Nijinski eta Báldinarekin hiruko urrats bat eginez lehen lanean eta bigarrenean, Nijinskirekin biko urratsa Txaikovskiren *Loti ederra-r*en *Txori urdina*. Egun batzuk geroago, Parisko prentsak "La Karsavina" bihurtuta, *Silfideak* lanean agertu zen Pávlova eta Nijinskirekin. Parisko arrakasta handiaren ondoren, Karsavinak eskaintza ugari jaso zituen, eta, Mariinskirekin zituen betebeharretara itzuli aurretik, bakarka aritu zen aste batzuetan Coliseumean, Londresko "music-hall" batean.

Karsavina Lehen Mundu Gerra baino lehen, Ballet Errusiarrek Europan egin zituzten hurrengo biretan, Mariinskirekiko  betebeharrak utzi barik, eta Londresera bakarrik egindako irteera aberatsak konpainiari leial izan zitzaion izarretako bat izan zen, eta Europako jendeak eta kritikak gehien maite zuten izarretako bat. 1910eko denboraldian, Parisen, arrakasta izan zuen *Giselle* klasikoaren berrezarpenean eta Fokineren *Inauteriak* eta *Suzko txoria* sorkuntza berrietan.

1911ko biraren ondoren, non Karsavinak Nijinskirekin batera dantza egin zuen *El Espectro de la rosa* eta *Petrushka* lanetan, Ballet errusiarrak Mariinskitik bereizi ziren eta kuartel orokorra Monte-Carlon ezarri zuten. Karsavinak, Fokinek eta beste batzuek Mariinskirekiko leialtasunari eutsi zioten, Diaguilevekin kolaboratuta. Karsavinaren iritziz, Ballet Errusiarren garaipen-goraldia 1914ko udan lortu zen, gerraren aurretik. Gerraren ondorioz konpainia sakabanatu aurreko azken sorkuntza *Urrezko Oilarra* izan zen Londresko denboraldian.

### Gerra eta Iraultza 
Karsavina zailtasun handiz itzuli zen Errusiara, 1917ko gerraren eta Errusiako Iraultzaren urte iskanbilatsuak eman zituen, Mariinskiren dantzan. Mariinskiren ateak zabalik egon ziren garai hartan. Lehen senarrarengandik banandu ondoren, Henry J. Bruce diplomatiko britainiarrarekin ezkondu zen. Bruce, San Petersburgoko enbaxada britainiarraren agregatua zen. Mariinskiren agurra *La bayadera* lanarekin izan zen, 1918ko maiatzaren 14an. Handik gutxira, Londresera joan zen, senarrarekin eta Nikita seme txikiarekin.
### Ballet errusiarrekin, berriro 
1919an Londresera iristean, Karsavinak Diguilevekin eta haren Ballet Errusiarrekin harremanetan jarri zen berriro. Ballet horiek gerratik bizirik atera ziren, eta berriro igo zen eszenatokira, ekainaren 4an, *Sheherezade* eta *Inauteriak* ikuskizunekin. Baina, batez ere, Manuel de Fallaren musika zuen *Hiru puntako kapela*, Léonide Massine dantzariaren koreografia eta Pablo Picassoren dekoratuaz, eta bere karrera berpiztu zuen. Karsavina artista gonbidatu gisa agertu zen konpainian, eta balletak sortu zituen: *Pulcinella*, Massineren ondoan (1920) eta *Romeo eta Julieta*, Lifarrekin batera. Londresko Ballet Errusiarren azken denboraldian, 1929ko uztailean, Panpina rola egin zuen azken aldiz *Petrushkan* lanean.

Urte horretan, abuztuan, Diáguilev hil eta Ballet Errusiarrak desegin ondoren, Karsavinak denbora labur batez lagundu zion Rambert Balletari, eszenatokietatik behin betiko erretiratu aurretik. Royal Academy of Dancing-en sortzaileetako bat izanik, Ballet Errusiarretako errepertorioko klasikoen birjarpen askotan aholkulari gisa eta *Ballet* *Technique-n* (Londres, 1957) bildutako balletaren teknikari buruzko idazkien bidez, Karsavinak eragin erabakigarria izan zuen Erresuma Batuko balletean, 1978an hil zen arte.
thumb|Karsávina 1930 inguruan
Karsavinaren memoriak, *Theatre Street* (Londres, 1930), San Petersburgoko Dantza Eskola Inperialari eta Mariinski antzerkiari buruz ez ezik, Errusiako Balleten eta bertako jendearen jatorriari eta gorespenari buruz ere funtsezko dokumentua da.

## Argitalpenak 
Hiru liburu idatzi zituen, eta frantsesera zein beste hizkuntzetara itzuli dira.
* *Ballet Technique* (Londres, 1956).
* *Classical Ballet: The Flow of Movement* (Londres, 1962).

## Sariak eta Aitortzak 
* 1954an, Isabel II.aren Korotzearen Saria jaso zuen.

## Iruditegia 

Fitxategi:Tamara Karsavina -circa 1910 c.jpg|
Fitxategi:Tamara Karsavina The Firebird 1910.jpg|alt=Karsavina eta Nijinski "Giselle" lanean, 1910
Fitxategi:Tamara Karsavina The Firebird.jpg|
Fitxategi:Tamara Karsavina Vaslav Nijinsky Giselle 1910 02.jpg|Karsavina eta Nijinski "Giselle" filmean, 1910
Fitxategi:Tamara Karsavina Vaslav Nijinsky Giselle 1910.jpg|
Fitxategi:Tamara Karsavina Petrushka 1911.jpg|Karsavina "Petrushka"-n, 1911

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Margot Fonteyn
* Anna Pavlova

## Kanpo estekak