Vicenta Garnika Laserna

**Vicenta Garnika Laserna** (Haro, Errioxa, 1900 – Durango, Bizkaia, 1977) Durangoko emakumeen kartzelako presoetako bat izan zen. Durangoko UGTko kidea zen herriko Mendizabal lantegian lan egin zuenean. 1937ko martxoaren 31ko Durangoko bonbardaketa ostean seme-alabekin erbesteratu zen.

Frantziako Gobernuak 1938an errefuxiatuak kanporatu zituenean, Durangora itzuli zen eta auzokideek salatu egin zuten. Bilboko Orue Txaleteko Emakumeen Kartzelan urte bi eman zituen eta  Durangoko Emakumeen kartzelan bat.

## Bizitza 
Vicenta Garnika Laserna Errioxa probintziako Haro udalerrian jaio zen 1900ean. Erditzean ama hil zen eta, handik hiru urtera, aita berriro ezkontzean, Vicenta Durangora ekarri zuten izeko batekin bizitzera. Baliteke sortzez Harokoa izate hori izatea, hain justu, Durangoko emakumeen kartzelan egon izanaren arrazoia, normalean presoak ez baitzituzten etxetik hain gertu edukitzen.

## Ibilbidea 
Espainiako Errepublikarekin batera, mitinetara joaten hasi zen eta, 1931. urtean boto eskubidea onartuta zegoenean, 1932. urtean Euskal Estatutua onartzeko emakumeek lehenengoz botoa eman zuten egun historikoan parte hartu zuen, baita hurrengo hauteskunde kanpainetan ere, Fronte Popularraren aldeko paskinak banatzen Salon Dominical aurrean, adibidez. Jarduera politiko horrengatik, 1934. urtean salatu zuten lehenengoz auzokide batzuek. Salaketa horren ondorioz, Espainiako Guardia de Asalto delakoak etxea miatu zien. Mendizabal (Hijos de Mendizabal) lantegian ari zen lanean, errelebotan. UGTko afiliatua eta sozialista zen.Vicentak preso egon zen garaian jasandakoek piztu zioten Maria Gorosarri González birbiloba ikerlariari memoria historikoa berreskuratzeko grina.
* Edurne Gorosarri Garnikaren lekukotza (bideoa). Vicenta Garnika Laserna, 40 urterekin atxilotu zuten presoaren alaba.
## Aitortza 
thumb|250px| Ahaztuak, 1936-1977 elkarteak jarritako plaka
* 2007an maiatzean *Ahaztuak 1936-1977 elkarteak* Durangoko emakumeen kartzelan preso egondako emakumeak omentzeko asmoz, plaka oroigarria jarri zuen gaur egun (2025) Nevers ikastetxea den kanpoaldeko horman, antza, horma hori baita frankismo garaian komentu eta kartzela izandakotik iraun duen aztarna bakarra. Ondorengo testua jarri zuten plakan: «1936ko kolpe faxistaren ondoren toki honetan kartzela zigorra jasan zuten» emakumeei eskainita, eta horiek «askatasuna, justizia soziala, II. Errepublikako gobernua eta Euskal Herriko eskubideak» defendatzeagatik zigortuak izan zirela aitortzen du». Elkarteko kideek gerora jakin ahal izan zutenez, ikastetxeko arduradunek plaka kendu egin zuten, bertan idatziriko testua ez baitzen haien gustukoa eta ikastetxeko horman oroigarririk jarri ahal izateko, arduradun horiek esaldi bakarra onartzen zuten: *Hemen, emakume presoak egon ziren 1938 eta 1939 urteetan*. 
thumb|250px|Plaka
* 2008an *Memoriaren Tokia* izeneko ekitaldia. Durangon emakumeen kartzela izan zela gogoratuz. *Ahaztuak 1936-1977 elkarteak* Durangoko emakumeen kartzelan preso egondako emakumeak omentzeko asmoz plaka oroigarria jarri zuten, Nevers ikastetxe pareko horma batean, ekitaldi xume bezain hunkigarrian.'*

* 2010ean Emakumeen kartzela gogoratu zuten Martxoaren 31ko bonbardaketaren ekitaldien artean. Gerediaga elkarteak, Berbaro elkarteak, Kriskitin dantza taldeak eta Durangoko Udalak Martxoaren 31 zela-eta hainbat ekitaldi prestatu zituen. Horien artean Durangon, Nevers ikastetxea dagoen tokian, emakumeen kartzela egon zela gogoratu zuten, Oroimen Egunean.
thumb|250px|Durango, 1936 eta Andereak elkartekoak Maria Gorosarri, Maite Andueza eta dantzariekin, 2021.11.27
*2021ean, *Durango, 1936 Elkarteak* eta Andereak Elkarteak omenaldi ekitaldia antolatu zuten Emakumeen kartzela egon zen Nevers ikastetxean. *Agurrik Gabeak'' izeneko ekitaldian 1939-1940 urteen artean Durangoko emakumeen kartzelan egondako presoak omendu zituzten. Horretarako, soka-dantza berezia egin zuten; Durangoko dantza taldeetako dantzariek, Aikoko kideek eta baita Iurretako plaza-dantzak taldeko kideek ere. 49 emakume bildu elkarren ondoan eta lore sorta baten inguruan, Patxi Labordaren koreografiagaz Joseba Sarrionandiak osaturiko koplen erritmora dantza egin zuten. Erika Lagomak abestu zituen koplak Onintza Azkaratek biolaz lagundurik. Horren ostean, kartzela horretan hildako emakume eta umeen izenak gogoratu zituzten. Maria Gorosarri EHUko irakasleak kartzelaren inguruan ikertutakoa azaldu zuen. Maite Anduezak, berriz, txikia zenean kartzelara joaten zela kontatu zuen, Madrilgo Chiloeche izeneko presoa bisitatzera.
thumb|250px|Plaka. Kartzelan hildako 5 emakume eta 6 umeren izenekin. 2023.01.21

* 2023ko urtarrilaren 21ean kartzelan errepresaliatutako biktimak omendu zituzten. Durango Udalak plaka bat jarri zuen kartzelan hildako bost emakumeen eta 6 umeen izen eta abizenekin. Inma Garrastatxu Durangoko alkateak, Julian Rios alkateordeak eta Maria Gorosarri ikertzaileak hartu zuten hitza, Marian Bilbatuak aurkeztuta. Dantzariek soka dantza eskaini zuten Ixone Aroma buru zela, Leire Vargasek abestutako eta Eunate Zarrabeitia eta Ana Tere Maestro bibolin joleen erritmora.

* Joseba Sarrionandiak Durangoko Kartzelako Emakumeen omenez sortutako koplak (Kuba, 2021)

## Iruditegia 

Fitxategi: Maite Andueza eta Maria Gorosarri 2021.11.27.jpg|Maite Andueza eta Maria Gorosarri. 2021.11.27
Fitxategi:Durango. Sokadantza partaideak.jpg||thumb|250px|Sokadantzako partaideak 2021.11.27
File:Durangoko emakumeen kartzelq.jpg|thumb|250px|Horma-irudia, 2023.01.21
File:Durango Emakumeen Kartzelan hildakoei omenaldia.jpg|thumb|250px|Dantzari, bertsolari eta musikariak, 2023.01.21

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak