open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Piccadilly Circus

**Piccadilly Circus** Erresuma Batuko Londres hiriburuko West End barrutian dagoen kalegurutze eta plaza bat da, Westminsterreko auzunean.

## Deskribapena 
1819an eraiki zen, Regent Street kalea garaiko erosketa kale nagusia zen Piccadilly ("circus" hitza "kalegurutze batean irekitako gune zirkular ireki" bati deritzo) kalearen lotzeko asmoz, gaur egun Shaftesbury Avenue kalean antzerkiekin lotzen da, bai eta the Haymarket, Coventry Street (Leicester Squareko norantzan) eta Glasshouse Street kaleekin ere. Erosketa eta denborapasa guneekin duen hurbiltasunak, West Enden bihotzean izanik duen erdiguneko kokapenak, bai eta trafiko bidegurutze nagusiena izateak, bere kabuz topagune eta erakarpen turistiko bilakatu du.

Neoiz eginiriko bideo pantaila eta iragarki hesiengatik nabarmentzen da, bere iparraldeko bazter batean dagoen eraikin batean muntatuta daudenak. Nabarmentzekoak dira ere Anthony Ashley Cooperren omenez altxatutako iturria eta *Erosen estatua* (zehazki *Karitate Kristauaren Aingerua*). Eraikin esanguratsu ugariz inguratuta dago, horien artean London Pavilion eta Criterion Theatre. Enparantzaren azpikaldean Londresko metroaren geltokia den Piccadilly Circus tube station dago.

## Kokapena eta monumentuak 
Piccadilly Circus hiriko turistentzako atrakzio garrantzitsuenez inguraturik dago, Shaftesbury Memoriala, Criterion Theatre, London Pavilion eta hainbat txikizkari dendaz adibidez. Gainera, Soho auzoan gaueko klubak, jatetxeak eta tabernak topa daitezke.

## Zeinu argiztatuak 
Piccadilly Circus 1990tik egon da zeinu argiztatuz inguraturik baina orain, eraikin batek baino ez dauzka (Iparraldeko kantoikoak, Shaftesbury Avenue eta Glasshouse Street bitartekoak). Antzinako bonbilla goriak neonezko argiengatik ordezkatu ziren.

2014tik, toki honek sei publizitate pantaila dauzka.

* Coca-Colak 1954tik dauka bere zeinua.
* Hyundai Motors da seiretako berriena, 2011ko irailaren 29an jarri zena.
* TDKen iragarpena Schweppesek erabiltzen zuen tokian ezarri zen 1990ean.
* McDonald'sek 1987an eman zion hasiera bere errotuluari eta 2001ean neon argietatik LED argietara aldatu zen. Amaitzeko, zeinu handiago eta distiratsuago bat jarri zuen 2008an.
* Samsungek 1994tik dauka bere zeinua.

thumb|erdian|600px|Piccadilly Circus plazaren irudi panoramikoa.

## Iruditegia 

Irudi:Piccadilly Circus.png|Kokapen mapa.
Irudi:Londres_-_Piccadilly_Circus_(2).JPG|Piccadilly Circus enparantza Regent Street kaletik ikusita.
Irudi:Piccadilly-Circus-Publicité-Nuit.jpg|Neoizko iragarkiak gauez.
Irudi:Piccadilly.jpg|Iturria.

## Informazio praktikoa 
* Metro geltokia: 15px 15px Piccadilly Circus

## Kanpo estekak
Austrasia

**Austrasia** merovingiarren erresumako ipar-ekialdeko zatia zen, mendebaldeko Neustriatik bereizia. Egungo ekialdeko Frantzian, mendebaldeko Alemanian, Belgikan, Luxenburgon eta Herbehereetan egongo zen kokatuta gutxi gorabehera. Metz zen ohiko hiriburua, nahiz eta hainbat erregek Rheims, Trier, edo Kolonia hobestu zuten.

## Historia 
Klovis errege frankoa 511n hil ondoren, lau semeek erresuma zatitu zuten haien artean. Teuderiko I.ak Austrasia izatekoa zena jaso zuen. Haren azkaina Austrasiako erregeak 555era arte izan zen, Klotar I.ak frankoen erresumak batu baitzituen. Hildakoan, lurraldea berriro banandu zen lau zatitan (hirutan Txaribert I.a 567an zendu ondoren): Austrasia Sigebert I.ak zeukan, Neustria Txilperiko I.ak, eta Borgoina Guntramek. Hiru erresuma hauek osatu zuten frankoen banaketa politikoa karolingiarrak arte, eta are luzerago ere.

567tik 613ra arte, Neustria eta Austrasia ia etengabe zueden elkarren borrokan, Borgoinak bakearen alde jotzen zuela. Klotar II.ak, 613an, berriro batu zituen frankoen erresumak, eta hiriburua Parisen kokatu zuen. Garai honentan agertu ziren lehendabiziko *majores domus* (etxeko nagusiak) direlakoak, errege eta erresumako jendearen arte bitartekariak. Austrasiako lehenak Pipindarren leinukoak izan ziren, zein, ezarian-ezarian, gero eta botere handiagoa bereganatuz joan ziren, merovingiarrei koroa kendu arte.

Izan ere, merovingiar erregeen jokabidea kaskartu zen denborak aurrera egin ahala. Austrasiako Sigebert III.a jotzen da gaur egun horren lehen adibidetzat (frantsesez: *roi fainéant*). Jauregiko jaunak gero eta boteretsuagoak ziren. Austrasiako tronuan jada kokatuta, 687an Pepin Heristalgoak Teuderiko III.a Neustriako erregea garaitu zuen, eta frankoen erresuma guztiak bere menpean paratu zituen. Halaber, Austrasiako nagusitasuna ere ekarri zuen horrek, merovingiarrekin batera amaituko zena.

Karlos Martelek, 718an, Klotar IV.a jarri zuen Austrasiako erregetzan. Franko guztien gainean gobernatu ez zuen azken erregea izan zen hau.

## Agintariak 
### Merovingiar erregeak 
* Teodoriko I.a, 511–533
* Teodoberto I.a, 533–548
* Teodobaldo, 548–555
* Klotario I.a, 555–561
* Sigeberto I.a, 561–575
* Txildeberto II.a, 575–595
* Teodoberto II.a, 595–612
* Teodoriko II.a, 612–613
* Sigeberto II.a, 613
* Klotario II.a, 613–623
* Dagoberto I.a, 623–634
* Sigeberto III.a, 634–656
* Txildeberto Adoptatua, 656–661
* Klotario III.a, 661–662
* Txilderiko II.a, 662–675
* Dagoberto II.a, 675–679
* Teodoriko III.a, 679–691
* Klovis IV.a, 691–695
* Txildeberto III.a, 695–711
* Dagoberto III.a, 711–715
* Txilperiko II.a, 715–717
* Klotario IV.a, 717–720
* Txilperiko II.a, 720–721 (berriz)
* Teodoriko IV.a, 721–737
* Txilderiko III.a, 743–751

### Jauregiko jaunak 
* Partemio, 548ra arte
* Gogo, c.567–581
* Wandaleno, 581tik aurrera
* Gundulf, 600tik aurrera
* Landric, 612ra arte
* Warnachar, 612–617
* Hugo, 617–623
* Pepin I.a, 623–629
* Adalgiselo, 633–639
* Pepin I.a, 639–640 (berriz)
* Otto, 640–643
* Grimoaldo I.a, 643–656
* Wulfoald, 656–680
* Pepin II.a, 680–714
* Theudoaldo, 714–715
* Karlos Martel, 715–741
* Karloman, 741–747
* Pepin III.a, 747–751

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gorlizko itsasargia

**Gorlizko itsasargia** Billao lurmuturrean kokatua, Gorliz eta Armintza herrien artean, Kantauri itsasoko itsasertzeko itsasargi garaiena da, itsas mailatik 165 metrora dagoen plano fokalarekin. Ipar-ekialdera Billao uhartea dago . 1990ean eraiki zuten eta 1992an hasi ziren lanean. Bere funtzio nagusia da euskal kostaldeko eremu honetan itsas nabigaziorako erreferentzia modu balio izatea, eta, aldi berean, interes turistikoko gune bihurtu da, bere kokapenagatik eta ezaugarri arkitektonikoengatik . Itsasargiaren gainean eta maldan beherago ere Gerra Zibilaren ostean Francoren aginduz gerrako preso errepublikarrek eraikitako kanoi eta bunker sarea dago. Itsasargia bera tunelez komunikatuta zeuden kainoi horietako baten kokapenean dago eraikita .

thumb|erdian|350px|Gorlizko itsasargiko kanoia

## Kokapena eta sarbidea 
Itsasargia ingurune natural nabarmenean dago, Billao lurmuturraren gainean, izen bereko uhartearen parean, «Herensugearen uhartea» izenez ere ezaguna, bere forma bereizgarriagatik . Ingurutik, itsaslabarren eta Kantauri itsasoaren panoramikak ikus daitezke, baita Gorliz eta Plentzia udalerrienak ere .
ezkerrera|thumb|149x149px|Billao uhartea
Itsasargira errepide asfaltatu batetik sartzen da, baina pertsona askok Gorlizko hondartzatik oinez egiten dituzte ibilbideak .

Ibilbideak 30 minutu inguru irauten du, begiratoki naturalak ditu, duna fosilen formazioetatik igarotzen da, baita kostaldeko ikuspegi pribilegiatuak eskaintzen dituzten bide garaietatik ere . 1991n inauguratu ondoren, Iberiar penintsulako itsasargi modernoenetako bat bihurtu zen, modu automatizatuan lan eginez farozainaren beharrik gabe . Bunkerrak eta lurpeko galeriak, gatazka belikoetan badia babesteko eraikiak, zati batean kontserbatu dira eta eskualdeko ondare historikoaren zati dira . Bi egitura nagusik osatzen dute:

* Oinarri oktogonaleko dorre prismatiko bat, itsasargiak funtzionatzeko beharrezkoak diren ekipo teknikoak eta instalazioak dituena .

* Bigarren mailako dorre zilindriko bat, barraskilo eskailera bat duena .

Bi egiturak hormigoiz eginak eta karez estaliak daude, eta horrek euskal herrietako eraikin tradizionalen antzeko itxura ematen die, egungo beharretara egokituta badaude ere . Multzoak 21 metroko altuera du, eta linterna dorre nagusia koroatzen duen beirazko eta metalezko egitura batek babesten du .thumb|346x346px|Gorlizko Hondartzatik itsasargira heltzeko ibilbidea
## Ingurune eta balio turistikoa 
Itsasargia ingurune natural batez inguratuta dago: labarrak, harkaitz-formazioak eta landaretza autoktonoa . Garaieraren, kokapen estrategikoaren eta eskaintzen dituen ikuspegien konbinazioak mendi-ibilien eta paisaiaren behaketaren helmuga herrikoi bihurtzen dute. Itsasargira doazen bidexkak seinaleztatuta daude eta bertako geografia eta historia azaltzen duten informazio-geltokiak dituzte .thumb|288px

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko itsasargiak

## Kanpo estekak
Sants

**Sants**, Kataluniako Bartzelona hiriburuan dagoen auzo bat da, Sants-Montjuïc barrutian. Nortasun nabarmena eta izaera herrikoia duen auzoa da, hiriko auzo bilakatu aurretik berezko udalerria izan baitzen.

## Mugak 
Ipar-ekialdetik Eixample barrutiarekin mugatzen du, ipar-mendebaldetik Les Corts barrutiarekin eta hegoaldetik berriz Hospitalet de Llobregat udalerriarekin.

## Auzoa 
Sants auzoa bere jatorri historikoei esker nortasun handi eta nabariko auzoa da: 1897 urterarte Bartzelonatik independiente eta hat zegoen udalerria zen, urte horretan hiriburuarekin bat egin zuelarik. Garai hartan Santsek 19.105 biztanletako errolda zuen eta nortasun industrial nabariko auzunea zen, bertan bai Katalunia nahiz Iberiar penintsula osoko ehungintzako lantegi garrantzitsuenak zeuden, esate baterako España Industrial edota Vapor Vell.

1883ko udaberrian, Sants eta Bartzelonako udalek, bien arteko akordioz, aipatutako udalerrien bateratzea burutzea erabaki zuten. Urte bat beranduago, gobernu zentralak bien arteko banaketa dekretatu zuen, bateratzea burutu zen moduaren akatsengatik. Udalak, berriz ere, Aldundiari bateratze agiri bat igorri zion, agiri hau urteetan zehar lozorroan gelditu zelarik. 1889ko martxoan, Aginte Zibilak kasua konpondu zezan eskatu zion Aldundiari, honek azkenean hiriaren interesei arrazoia eman zielarik. Kasu honi behin-behineko bultzada bat emateko asmoz Rius i Taulet buru zuen batzorde bat Madrilera joan zen. Baina txostena berriz ere geldirik jarraitu zuen.

Auzunearen kale edo ibilbide nagusia Sants errepidea da, honek Espainia plaza eta Hospitalet de Llobregat udalerria lotzen dituelarik. Bartzelonako merkatal kale nagusienetakoa da. Aipagarriak dira Sants auzunean kokatzen diren Santseko geltokia, Bartzelonako tren geltokirik handiena, bai eta Espainia Industrialaren Parkea.

## Kultura 
### Jaiak 
thumb|250px|2008ko Santseko Jaietan zehar hartutako Alcolea Kaleko irudia

Festa Major de Sants edo Santseko Jai Nagusiak auzuneko patroi edo zaindaria den San Bartolome egunean ospatzen dira (abuztuaren 24a). Jaiak irauten duten astean zehar auzuneko hainbat kale trafikoari itxiak gelditzen dira, hauetan kalean ospatzen diren herri giroko jarduera ugari antolatzen direlarik: butifarradak, txokolatadak, musika emanaldiak, sardanak, habanerak, etab. Auzotarrek kaleak gai jakin bati buruz apaintzen dituzte. Era berean eta arrakasta handiz Jai Alternatiboa ere ospatzen da.

Núria Feliu edota Josep Carreras tenorea auzune honetako bizilagunak izan dira.

## Leku interesgarriak 
* Vapor Vell (1844)
* Santseko merkatua (1903)
* Bartzelona–Sants geltokia
* Can Vies
* Espainia Industriala parkea

## Ikus gainera 
* Santseko Festa Nagusia

## Kanpo estekak 
* El web de Sants
* Sants-Montjuïc Barrutiko webgunea
* Sants-Montjuïceko Gazteentzako Aterpetxea
Moldava

**Moldava** (; ; ), Txekiako Errepublikako ibairik luzeena da. Bere ibilbidea, Šumavan hasi, eta, Český Krumlov, České Budějovice eta Praga igaro ondoren, Mělníken Elba ibaiarekin elkartu arte osatzen du. 430 kilometroko luzera du eta, gutxi gora-behera, 28.000 kilometro karratuko azalera bustitzen du. Ibaiadar nagusiak Luznice (Bohemia hegoaldeko aintzira gehienetako ura biltzen duena) eta Sazava (Moraviako mendietatik datorrena) ditu. Elbarekin batzen den tokian, honek baino ur kopuru handiagoa darama baina, angelu zuzen eran elkartzen denez gero, ibaiadar bat dirudi.

2002ko abuztuan, Moldavaren goraldi batek, zenbait pertsona hil zituen eta bere ibilbidean kalte ugari eragin zituen.

Bedrich Smetana konposatzaile txekiarrak idatzitako lan ezaguna den "Nere Aberria" () osatzen duten sei olerki sinfonikoetako batek, Moldava izena du eta, musikaren bidez, ibaiaren ibilbidea gogorarazten du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Àgora (Valentzia)

**Àgora**, Santiago Calatrava arkitekto valentziarrak diseinatutako plaza estali handi bat da. Valentziako Arte eta Zientzien Hirian dago, L'Assut de l'Or eta L'Oceanograficen artean. Gaur egun, oraindik eraikitzen ari da, eta, amaitua geratzen denean, bere barnean, 2009ko Valentziako Erkidegoko tenis irekia ospatzea aurreikusten da.

Bere egitura metalezkoa da, eta trenkadis urdin eta beiraz estalia dago. 80 metroko altuera izango du eta 5000 metro karratuko hedadura eliptikoa hartuko du.

Bere formak, Calatrava beraren arabera, elkargurutzatutako bi esku gogorarazten ditu, Agorak, bere goialdean, bere barnean sartuko den argi kopurua iragaziko duten hego batzuk izango baititu (hatzak, eskuen alderaketan).

## Kanpo estekak
Pragako Hiri Zaharra

[thumb|[Hiri Zaharreko Enparantza (Praga)|Hiri Zaharreko Plaza, Pragan.]]
**Hiri Zaharra** (), Txekiar Errepublikako hiriburu den Pragako auzorik ikusgarrienetako bat da.

Hiri Zaharra, Pragaren jatorrizko finkapenaren tokia izan zen. XIV. mendean, Karlos IV.a Luxenburgokoak, hiria handitu zuen Pragako Hiri Berria sortuz. Bi auzo hauek, Na Příkopě kalearen bidez banatuak daude.

Hiri Zaharreko tokirik azpimarragarrienen artean, Hiri Zaharreko Plaza eta Erloju Astronomikoa daude. Moldava ibaiaren beste aldean, Hiri Txikia dago, txekieraz Malá Strana izena jasotzen duena. Hiriaren bi zati hauek, Karlosen Zubiaren bidez lotuak daude.

## Historia 
Tokiko lehen finkapenen garaitik, IX. mende inguruan, Staré Město, Moldava ibaiaren ibarretik gertu aurkitzen ziren baserriz osatua zegoen. 1100. urtean dataturiko erregistro batzuek diotenez, bertan azoka bat jartzen zen larunbatero, eta manifestazio militar handiak ere egiten ziren. Merkataritzari esker, tokiko merkatariak aberastu egin ziren, eta, Vaclav I.a erregeak pribilegioren batzuk eman zizkienean, Mesto Prazske herria sortu zen (Praga).

## Kanpo estekak 
* Pragako Hiri Zaharreko webgunea

[thumb|Monumentua [Hiri Zaharreko Enparantza (Praga)|Hiri Zaharreko Enparantzan.]]
Banaue Arroz Terrazak

**Banaue Arroz Terrazak** 2000 urte dituzten arrozdiak dira, Batad herriaren arbasoek Ifugaoko mendietan indusiak, Filipinetan. Terraza hauek gutxieneko tresnak erabiliz eraiki omen ziren, eta gehien bat eskuz. Terrazak itsas mailatik 1500 metrora daude eta mendialdeko 10.360&nbsp;km² hartzen dute. Antzinako ureztatze sistemak hornitzen ditu, gorago dagoen oihan tropikaletik ura bilduz eta banatuz.

Terraza hauek **Arroz Terrazak Filipinetako Mendikateetan** guneko zati dira, 2000 eta 6000 urte zaharreko terraza egitura artifizialak arroza landatzeko. Terraza hauek Unescoren Gizateriaren Ondare izendatu zituzten 1995 eta Filipinetako Apayao, Benguet, Ifugao eta Mendiko probintzian daude.

Oraindik ere bertakoek arroza eta barazkiak landatzen dituzten terrazotan, nahiz eta geroz eta nekazari gutxiagok jarraitu, turismo industriara bihurtzen ari baitira, arroz terrazek berek eragindakoa. Horrela, terraza batzuk bertan behera utzi dira eta higadurak *maila* batzuk deuseztu.

thumb|ezkerrera|500px|Arroz terrazen ikuspegi orokorra.

## Kanpo estekak 
* Ifugao Arroz Terrazak - argazkiak
Material Rechazado - (titulurik gabe)

Hau Material Rechazado musika taldearen 1. diskoa da, 2009. urtean Teletetxo Records diskoetxearen zigilupean argitaratutakoa. *Bakarrik* abestiaren letra Maguk idatzi zuen.

## Partaideak 
* Aitor (ahotsa).
* Iontxu (gitarra).
* Borja (baxua).
* Mo (gitarra).
* Arabo (bateria).
* Ibai (harmonika).

### Koroak 
* Aratz (*Ya no te keda nada*).
* Sala (*Hate, love and R&R* eta *Revolution sound*).
* Yoko (*Revolution sound* eta ''I don't like you*).
* Hodei (*Una vez más* eta *Cárceles de asfalto*).
* Mireia (*I don't like you* eta *Bakarrik*).
* Magu (*Bakarrik*).
* Tximon (*Don't save me, kill me!*).
* Maky (*Don't save me, kill me!*).

## Kantuen zerrenda 
# *Ya no te keda nada*
# *Hate, love and R&R*
# *Biolentzia mugagabea*
# *Revolution sound*
# *Odio por odio*
# *Una vez más*
# *I don't like you*
# *Bakarrik*
# *Don't save me, kill me!*
# *Cárceles de asfalto''

## Kanpo estekak
Kolunba Ionakoa

**San Kolunba** edo **Kolonba** (521ko abenduaren 7a - 597ko ekainaren 9a), sarritan **Kolunba Ionakoa** deitua, aintzinako irlanderaz **Saint Colm Cille**, **Columbkill** edo **Columcille** (euskaraz "Elizaren Usoa" esan nahi du), fraide misiolari gaelikoa izan zen, Erdi Aroaren hasieran, kristautasuna Eskozian sartu zuena.

## Iruditegia 

Irudi:San Columba di Iona.jpg|Kildareko katedraleko beiratea San Kolunbaren irudiarekin
Irudi:Columba at Bridei's fort.jpg|Santua Fortriuko errege zen Brideiri predikatzen
Irudi:CathachOfStColumba.jpg|Guda bat piztu zuen San Kolunbaren salterio kopiatua

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Amon Amarth

**Amon Amarth** suediar Melodic death metal musika talde bat da. Orokorrean, bikingoei eta gudei buruz idazten dituzte beraien abestiak. Taldea 1988 urtean sortu zen, *Scum* izenarekin. 1992. urtean *Amon Amarth* jarri zioten (euskaraz, *Patuaren Mendi*)

## Historia 
Taldea 1988 urtean sortu zen, Scum izenarekin eta jatorriz Grindcore musika jotzen zuten, Themgorothek (Dark Funeral), Olavik y Tedek osatuta.
Johan taldera iritsi zenean, musika estiloa Death Metalera aldatu zen. Lehenengo demoaren ondoren, 1991n, 1992n Amon Amarth-era aldatu zuten izena. Bi demo grabatu zituzten: *Thor Arise* eta *The Arrival Of The Fimbul Winter*. Beraien lehen albuma, *Once Sent From The Golden Hall*, 1998n, arrakasta handia izan zuten eta ordutik aurrera gira batzuk eman dituzte, bi bideoklip argitaratu dituzte eta ehun aldizkaritan hartu dute parte gutxigorabehera.

## Taldekideak 
# Johan Hegg - Ahotsa
# Ted Lunström - Baxu Elektrikoa
# Olavi Mikkonen - Gitarra
# Johan Söderberg - Gitarra
# Fredrik Andersson - Bateria

## Diskografia 
## Kanpo estekak
Iona

[thumb|300px|[Ionako abade-etxea|Ionako abadetxea.]]

**Iona** Eskoziako Hebrida uharteen ipar-ekialdean dagoen uharte txiki bat da. Mulleko uhartetik, Ionako itsasarteak banantzen du.

## Historia 
563an Irlandatik atzerriratua zegoen San Kolunba edo San Columcillek uharte honetan monasterio bat sortu zuen, Ionako abadetxea. Han, kristautasuna Eskozian barneratuko zuen gunea sortu zen. Kellseko liburua ere garai hartan eta uharte honetan idatzi zela uste da. Monasterio hark Eskoziako Erreformaren garairaino iraun zuen.

Iona uhartea nekropolia izan zen Eskoziako lehendabiziko errege izan ziren Dál Riatako erregeentzat eta haien ondorengoentzat.

1938an, George MacLeodek, Ionan, kristau komunitate ekumeniko bat sortu zuen.

## Iruditegia 

  Irudi:IonaAbbey 20060731.jpg|Ionako abadetxea
  Irudi:Iona Nunnery 14745.JPG|Fraideen monasterioaren hondakinak
  Irudi:Iona bend 14744d.jpg|Fraideen monasteriotik abadetxera doan bidea
  Irudi:Iona Abbey from water.jpg|Ionako abadetxea, itsasotik ikusita
  

## Kanpo estekak 
*  Iona Uharteko Komunitatearen Kontseiluaren webgunea
*  Ionako kristau komunitate ekumenikoaren webgunea
House (telesaila)

**House** edo **House M.D.** FOX telebista kateak 2004ko azaroaren 16an estreinatutako telesail estatubatuarra da, David Shore eta Paul Attanasiok sortua izan zelarik nahiz eta kredituetan Davis Shore bakarrik agertu.

Telesaila Hugh Laurie aktore britainiarrak antzeztutako protagonistan oinarritzen den drama medikua da. Gregory House telesaileko pertsonaia nagusia Sherlock Holmes detektibearengan inspiratuta dago. House, New Jerseyen dagoen fikziozko Princeton-Plainsboro Unibertsitate Ospitalean bere
mediku taldearekin batera, kasu kliniko misteriotsuei azalpena aurkitzen dien mediku desatsegin, disdiratsu eta drogazalea da.

Telesailak kritikaren eta ikuslearen oso harrera ona izan zuen lehen momentutik, bai Estatu Batuetan eta bai mundu mailan ere, telesailik ikusienetakoa bihurtuz. Sari eta izendapen ugari jaso ditu, garrantzitsuenak Peabody
sari bat, bi urrezko globo eta hiru Emmy sari. 2008an telesailik ikusiena izan zen, batez beste 82 milioi pertsonak ikusi baitzuten 66 herrialdetan.

## Aktore eta pertsonaiak 
* Hugh Laurie: Gregory House
* Lisa Edelstein: Lisa Cuddy
* Robert Sean Leonard: James Evan Wilson
* Omar Epps: Eric Foreman
* Jennifer Morrison: Allison Cameron
* Jesse Spencer: Robert Chase
* Peter Jacobson: Chris Taub
* Kal Penn: Lawrence Kutner
* Olivia Wilde: Remy Hadley
* Amber Tamblyn: Martha Masters

## Denboraldiak 
Telesaila zortzi denboraldirekin amaitu zen.

## Kanpo estekak 
* Telesailaren webgune ofiziala
Fantasia (filma)

***Fantasia*** marrazki bizidunetako pelikula klasikoa da, 1940an Walt Disneyk estreinatua, animazioa eta musika klasikoa konbinatzen dituena, elkarrizketarik gabe. Mickey sagua famatua pertsonaia ezaguna da, eta Philadelphiako orkestra arlo musikalaz arduratu zen Leopold Stokowskik zuzenduta. Marrazki bizidunak abstrakzio gradu ezberdinetan erabiliak izan ziren kontzertua animatzeko edo musikari argia emateko. Filmak kontzertu berako pasadizoak barneratzen du, Leopold Stokowski eta bere orkestarekin. Fantasia nabargarria zen bere unean abangoardiako kualitateak edukitzeagatik, gainera historiako lehenengo pelikula izan zen soinu estereofonikoa erabili zuena.

## Estrenaldiak 
1941eko urtarrilaren 19an, RKO banatzaileak hasi zen filma banatzen. Fantasound-etik, soinu estereofonikotik, ohiko soinu monofonikora bihurtu zen filma banaketa bermatzeko. 1941ean RKOk filma laburtu zuen lehenego leloa kentzen eta bizi sekuenzia laburtzen posiblea zen neurrian. Lehengoa bertsioa 125 minutukoa zen, gerokoa 81 minutukoa. Publikoak ez zion filmari harrera onik eman.

1956an filmari bere soinu estereoskopioa bueltatu zioten, Cinemaskoperik konpatoblea, baina irudiaren formatoa aldatu zuten pantaillan zabalan hobeto sar dadin. 1969an beste estrenaildia egin zuten, eta honakoa nahiko arrakastatsua zen. Lehenengo aldiz filma etekin handiak lortu zituen. 1982an, teknologiaren aurrerapenak dira eta, Disney-k berriro jaurtiki zuen filma, soinu berriarekin eraberritzen. Horrela Fantasia filme lehena izan zen soinu estereo-digitala edukitzeko.

1990an, 50 anibersarioa izanek, Walt Disney Pictures banda sonora originalarekin jaurtiki zuen filma, hau da Fantasoundekin. Horrela 1946ko bertsioa ia osoz birkonpondu zuten eskuraa zeuden elementu guztiekin. Buklatzeko 2000an, 60 anibersarioan, DVDan jaurtiki zuten berriro filma.

## Banda sonora 
Filadelfiako orkestak filmaren musika jo zuen, Leopold Stokowski zuzenduta. Leloak honako hauek dira:

Johann Sebastian Bachen Tocata eta Fuga.

Tchaikovskyren Kraskagailu.

Paul Dukasen intxitxu-mutil.

Igor Stravinskyren Udaberriaren sagarapena.

Beethovenen sigarren sinfonia.

Amilcare Ponchinelliren orduen dantza.

Modest Musorgskiren gaua Mendisoian.

Schuberten Ave Maria.

azken bi leloek historia bakar bat osatzen dute, zaspigarrena alegia.

## Kanpo estekak
Violadores del Verso

**Violadores del Verso** Zaragozan sortutako rap musika taldea da. *Hate* (*Sho Hai* bezala ere ezaguna) (Sergio Rodríguez, MC), *Kase-O* (*Javat* bezala ere ezaguna) (Javier Ibarra, MC), *Lírico* (David Gilaberte, MC) eta *R de Rumba* (Rubén Cuevas, DJa eta ekoizlea) taldekideek osatzen dute taldea.

Denboraldi batean **Doble V** izena erabili zuten eta arazo legalak zirela-eta, Doble V whiski-marka bat delako, **Violadores del Verso** izena hartu behar izan zuten berriro.

## Taldekideak 
* **Kase.O**: Javier Ibarra
* **Lírico**: David Gilaberte
* **Sho Hai**: Sergio Rodríguez
* **R de Rumba**: Rubén Cuevas

## Diskografia 
* *Violadores del verso* (EPa) (Avoid, 1998)
* *Violadores del Verso presentan a Kase-O en: Mierda* (Maxia) (Boa Music, 1998)
* *Genios* (LPa) (Avoid, 1999)
* *Atrás* (Maxia) (Rap Solo, 2001)
* *Violadores del Verso + Kase-O Mierda* (Berrargitalpena, (Boa Music, 2001)
* *Vicios y Virtudes* (LPa) (Rap Solo/Boa Music, 2001)
* *Tú eres alguien/Bombo clap* (zuzeneko DVDa) (Rap Solo/Boa Music, 2002)
* *Vivir para contarlo / Haciendo lo nuestro* (Maxia) (Rap Solo/Boa Music, 2006) (urrezko diskoa)
* *Vivir para contarlo* (LPa) (Rap Solo/Boa Music, 2006/11/2) (urrezko diskoa)
* *Gira 06/07 Presente* (LP/DVDa) (Rap Solo/Boa Music, 2007/12/12)

## Kanpo estekak 
*  Taldearen webgune ofiziala
NdNo

**NdNo** 1995ean Zaragozan sortutako metal musika taldea da. Bi urtez entseguak egiten egon ondoren, 1997an taldea bezala sortu zen.

## Taldekideak 
* Fran (gitarra)
* Miguel (bateria)
* Hammer (baxua)
* J.Wander (ahotsa)
* Manolo! (ahotsa)

Violadores del Verso taldeko R de Rumba DJak sarritan kolaboratzen du.

## Diskografia 
* *Se mueve* (2001)
* *Adam6* (2003)
* *Quatro* (2005)

## Kanpo estekak 
*  NdNo taldearen MySpace gunea
Junta militar

**Junta militarra** indar armatuetako buruzagiek estatu kolpe baten ondoren sortutako gobernu mota da. Militarrek gobernuaren arduran jartzen dira.

## Gaur egungo junta militarrak 
Hurrengo zerrendako estatuetan junta militarrek agintzen dute, guztietan diktadura moduan.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Militarismo
* Diktadura

## Kanpo estekak
Espainiako enparantza (Bartzelona)

Bartzelonako **Espainiako enparantza** (katalaneraz ''Plaça d'Espanya*) hiriburu katalandarraren enparantza nabarmenetakoa da. Eixample barrutian dago. 1929ko Nazioarteko Erakustaldirako eraikia izan zen, Josep Puig i Cadafalch eta Guillem Busquets arkitektoen proiektuen arabera eta Antoni Darderrek amaitu zuen. 200 metroko diametroa du.

## Ezaugarriak 
Enparantzaren erdian Josep Maria Jujolek 1928an proiektatutako iturria dago. Aintzineko Madrilerako errepidean zegoen muino baten gaineko Bartzelona udalerriaren bukaera agertarazten zuen gurutze bat zegoen lekuan kokatzen da. Gurutze hau *Creu Coberta* bezala ezagutzen zen eta Sants Barrutiko auzo nagusienetako bati izen eman zion. Jujolek monumentu hau uraren omenez planteiatu zuen. Multzo eskultoriko bakoitzak espainiar kostaldeak bustitzen dituen itsaso edo ozeanoetako bat irudikatzen du. Eskultura guzti hauek Miquel Blay eskulturgilearen eskutik sortu ziren. Mediterraneoa, Ebro ibaiarekin gazteez inguratutako gizon gazte batez irudikatzen da. Ozeano Atlantikoa, Tajo eta Guadalquivir ibaiek gazteez inguratutako bi agureekin irudikatzen dira. Kantauri itsasoa, bere arroa osatzen duten ibai motz eta azkarrak irudikatzen dituen nerabe gaztetxoekin.

Haisera batean idazkiak zituzten hiru zutabe erraldoiek Erlijioa, Arteak eta Heroitasuna ordezkatzen dituzte, alboetako Nabigaketa, Osasun Publikoa eta Oparotasunaren irudikatzeekin batera, lan guzti hauen egileak Miquel eta Llucià Oslé anaiak direlarik. Iturriak Tomàs Llovet eskulturgileak brontzez altxatu zituen hiru Garaipenez inguratutako pebetontziek amaitzen dute. Iturriaren zati hau Miguel Primo de Rivera diktatzailearen ideietara ederki asko atxikitzen zaio, Jujol beraren esanetan "pebetontziek zibilizazioa defendatzearren Espainiak eginiriko etengabeko sakrifizioa irudikatzen baitu". Enparantza honetatik ikusita *Veneziar Dorreak'' nabarmentzen dira, Ramon Reventósen sorkuntza dira, bai eta beste hainbat monumentu eta eraikin enblematiko ere.

## Garraiobideak 
* Plaça d'Espanya geltokia, Bartzelonako metroa

## Iruditegia 

Fitxategi:Fuente de la Plaza de España (Barcelona).JPG|Espainia enparantzako iturria, Josep Maria Jujolen lana.
Fitxategi:Fale - Barcellona - 266.jpg|Catalonia Plaza Hotela eta Les Arenes merkataritza-gunea.
Fitxategi:Torres venecianas Barcelona.jpg|Espainia enparantzako veneziar dorreak.
Fitxategi:Barcelona metro pl Espanya.JPG|Bartzelonako metroko Espainiako enparantzaren geltokia.
Fitxategi:La Merce Placa Espanya.jpg|Su artifizialak La Mercèko Festetan.

## Kanpo estekak
Urrebits

[thumb|200px|[Jesus Nazaretekoa|Jesus doktoreen artean aurkitzen dute Maria eta Josek (XV. mendeko miniatura).]]
**Urrebitsa** beste metal arin batzuekin urtutako urrez eginiko tinta da.

Antzinatean, testuak nabarmentzeko edo irudikapen grafikoetan xehetasunen bat nabarmentzeko erabiltzen zen. Teknika hau, gehienbat, Erdi Arotik Pizkunde arteko trantsizio garaian erabili zen. Teknika hau asko ikusten da, nagusiki testu erlijiosoetan, dogmatikoetan, edo arte balio handiko lanetan, horietako batzuk, noble aberatsek edo gorte europarrek enkargatzen zituztelarik.

## Ikus, gainera 
* Urre orri
Bitartean heldu eskutik

***Bitartean heldu eskutik*** Kirmen Uribe bizkaitarrak argitaratutako poesia liburua da. Oso harrera ona izan du liburuak, eta honez gero itzuli dute beste hizkuntza batzuetara ere, tartean gaztelania, frantses eta ingelesera.

Jon Kortazar kritikariaren ustez liburu hau "iraultza lasaia" izan zen euskal literaturaren munduan XXI. mendearen hasieran. Kritika Saria euskarazko poesiari irabazi zuen.

## Atalak 
# "Ibaia".
# "Irla".
# "Bisita".
# "Gereziondoa".
# "Bidaia kaiera: Bhutan".
# "Hodeiak".
# "Ezin esan".
# "Maiatza".

## Bibliografia 
* Arozena, Ainhoa: *Bitartean heldu eskutik (Kirmen Uribe)*. - Egan, 2003-1/2, 327-328.

## Ikus, gainera 
* Euskarazko liburu ezagunen zerrenda

## Kanpo estekak 
* Liburu osoa susa-literatura.eus atarian.
* Kritikak.
Bonnat Helleu museoa

**Bonnat Helleu museoa** Baionako udal museoa da, 1833an bertan jaiotako Léon Joseph Florentin Bonnat margolariaren izena duena. Honek 1891an, bere lanak ez ezik, 1880 eta 1900 artean erositako margo eta eskulturak ere eman zizkion udaletxeari. Emaitza hau baldintza bakar batekin egin zuen: lanak maileguz ez uztea.

Museoaren goiburua ''"l'Art d'encore plus près"* da ().

## Egoitza 
Museoaren egoitza XIX. mendearen bukaeran Charles Planckaert arkitektoak eraiki zuen.

1889ko abenduan Baionako udaletxearen sutea eta gero eraikia (udaletxeko artxibo eta bildumak galdu zirenean), lau alde ezberdinak izan zituen: artxiboa, liburutegia, margoentzako museoa eta eskulturentzako lekua.

1896an Léo Pouzac alkateak lehenengo harria jarri ondoren, 1897an zabaldu zuten Baiona Ttipian. 1976an eraikina guztiz museo bihurtu zuten. Gertu *le Carré* eraikinean denboraldiko erakusketak egiten dituzte.

2011ko apirilaren 11n itxi ondoren, kasik hamabortz urteko obra egin ondotik, 2025eko azaroaren 26an estreinatu zuten Bonnat Helleu museo berritua. Frantziako Kultura ministro Rachida Datiz gain, Parisko Louvre museoko zuzendari Laurence Des Cars, Baionako auzapez eta Euskal Hirigune Elkargoko lehendakari Jean Rene Etxegarai, eta Eusko Jaurlaritzako Kultura sailburu eta lehendakariorde Ibone Bengoetxea izan ziren museoaren estreinaldian.

## Bildumak 
Léon Bonnatek emandako bilduma ez ezik, museoaren fondoak baditu beste ondareak ere:
* Derrecageix legatua - 1921 - Rubensen zirriborroak
* Antonin Personnaz bilduma - 1936 - Inpresionistak: Lebourg, Guillaumin - Nabiak: Maurice Denis
* Paulette Howard Johnston legatua - 1989 - Paul Helleuren margolanak.
* Petithory legatua - 1994 - brontzeak, lan manieristak edo Greuzeren lanak.
* Alphonse de Rothschild baroia.
* Roland Barthes musikagilearen alargunaren legatua.
* Jules Labaten alargunaren legatua.
* Henri Duranden alargunaren legatua.
* Ernest Lafonden alargunaren legatua.

Guztira 5000 lanak ditu, horitatik hamarren bat baino ez dena erakusten. Nahiz eta azken bost mendeetako eskola europar nagusien lanak izan (alemaniarra, ingelesa, espainola, flandiarra, holandarra eta italiarra) bere lan onenak XIX. mendeko margolari frantziarrenak dira (Boudin, Corot, Courbet, David, Degas, Delacroix, Géricault, Girodet,Ingres edo Puvis de Chavannes).

## Margolan nabarmenen iruditegia 

Image:(Castres) Autoportrait aux lunettes, Francisco de Goya y Lucientes, Musée Goya.jpg|Goyaren autorretratua
Image:François Forster - Portrait by Ingres.jpg|François Forsterren erretratua, Dominique Ingres
Image:ADurerAugerBayonne.jpg|Albrecht Dürerren lana
Image:Charlemagne Oscar Guet - La comtesse et le chérubin.jpg|Gueten *La comtesse et le chérubin*
Image:Bonnat - Madame Léopold Stern.jpg|Léon Bonnaten *Madame Léopold Sternen erretratua*
Image:Bonnat05.jpg|Eskola italiarra
Image:Study for the Oath of the Horatii the Three Horatii.jpg|Daviden lana
Image:Boceto de La última comunión de San José de Calasanz.jpg|Goyaren *La última comunión de San José de Calasanz''

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Katalunia plaza (Bartzelona)

**Katalunia plaza** edo **Kataluniako enparantza** (ofizialki eta katalaneraz *Plaça de Catalunya*) Bartzelonako enparantzen artean handi eta erdigunekoena da, Katalandar Lorien enparantza eta Europa enparantzaren berrikuntza aurretik Katalunia eta iberiar penintsula osoko enparantzarik handiena omen zen. Gutxi gorabehera 5 hektareako azalera du, hiriko gune zaharra eta Eixample barrutiaren arteko loturagune delarik. Hemendik hiriko bide garrantzitsuak ateratzen dira, esate baterako La Rambla, Gràcia pasealekua, Rambla de Catalunya edota Unibertsitateko eta Sant Pereko errondak, bai eta Pelai kalea eta Aingeruaren atariko etorbidea ere, azken hau hiriaren merkatal etorbide nagusia eta aintzineko harresien atea.

## Garraiobideak 
* Plaça de Catalunya geltokia, Bartzelonako metroa

## Iruditegia 

Irudi:050529 Barcelona 109.jpg|Kataluniako enparantzaren erdiguneko ikuspegia 2008ko berrikuntza aurretik.
Irudi:Spain.Catalonia.Barcelona.Plaza.Catalunya.Plano.svg|Oinplanoa.
Irudi:Plaça catalunya ci8.JPG|Iparraldeko zatia.
Irudi:Náměstí Katalánska.jpg|Hegoaldeko zatia.

## Ikus gainera 
* Katalunia plaza (Donostia)

## Kanpo estekak 
* Kataluniako enparantzaren 360 ºko ikuspegia.
Johnny Weissmuller

'''Johann Peter '*Johnny*' Weissmüller Kersch'* (Szabadfalva —alemanez, *Freidorf*— Hungariako erresuma, Austria Hungariako inperioa; egun Timisoara, Errumania; 1904ko ekainaren 2a — † Acapulco, Mexiko; 1984ko urtarrilaren 20a) kirolari eta aktore estatubatuarra izan zen. Banateko suabiarra zen eta hortaz aleman jatorrikoa. Bere arbaso batek sei belaunaldi lehenago Baden-etik betara emigratu zuen.

Johnny jaio berritan. 1905eko urtarrillean, familiak Europa utzi eta Estatu Batuetara emigratu zuen.

1920. hamarkadako igerilari onenetakoa izan zen, Olinpiar Jokoetan urrezko 5 domina eta brontzezko bat irabazirik. Estatu Batuetako 52 txapelketa irabazi eta denetara nazioarteko 52 errekord lortu zituen. Igerilari ibilbidea amaitu ondoren, Tarzanen pertsonaia antzezten zuen seigarren aktorea izan zen, eta paper hori 20 filmetan antzeztuta, Tarzan guztietan ospetsuena izan zen.

## Filmografia 
* *Won Ton Ton, the Dog Who Saved Hollywood* (1976)
* *The Phynx* (1970) (kameoa)
* *Jungle Jim* (1955) - (telesaila) - (Jungle Jim)
* *Devil Goddess* (1955) - (Johnny Weissmuller)
* *Jungle Moon Men* (1955) - (Johnny Weissmuller)
* *Cannibal Attack* (1954) - (Johnny Weissmuller)
* *Jungle Man-Eaters* (1954) - (Jungle Jim)
* *Killer Ape* (1953) - (Jungle Jim)
* *Valley of Head Hunters* (1953) - (Jungle Jim)
* *Savage Mutiny* (1953) - (Jungle Jim)
* *Voodoo Tiger* (1952) - (Jungle Jim)
* *Jungle Jim In the Forbidden Land* (1952) - (Jungle Jim)
* *Jungle Manhunt* (1951) - (Jungle Jim)
* *Fury of the Congo* (1951) - (Jungle Jim)
* *Jungle Jim in Pygmy Island* (1950) - (Jungle Jim)
* *Captive Girl* (1950) - (Jungle Jim)
* *Mark of the Gorilla* (1950) - (Jungle Jim)
* *The Lost Tribe* (1949) - (Jungle Jim)
* *Jungle Jim* (1948) - (Jungle Jim)
* *Tarzan and the Mermaids* (1948) - (Tarzan)
* *Tarzan and the Huntress* (1947) - (Tarzan)
* *Swamp Fire* (1946) - (Johnny Duval)
* *Tarzan and the Leopard Woman* (1946) - (Tarzan)
* *Tarzan and the Amazons* (1945) - (Tarzan)
* *Tarzan* *Triumphs* (1943) - (Tarzan)
* *Tarzan's Desert Mystery* (1943) - (Tarzan)
* *Tarzan's New York Adventure* (1942) - (Tarzan)
* *Tarzan's Secret Treasure* (1941) - (Tarzan)
* *Tarzan Finds a Son!* (1939) - (Tarzan)
* *Tarzan Escapes* (1936) - (Tarzan)
* *Tarzan and His Mate* (1934) - (Tarzan)
* *Tarzan the Ape Man* (1932) - (Tarzan)
* *Glorifying the American Girl'' (1929) - (Adonis)

## Kanpo estekak 
* Johnny Weissmuller aktorea IMDb webgunean
* Tarzanen Zaleen Webgunea
Garmendia errege

***Garmendia errege*** Kirmen Uribe idazleak eta Mikel Valverde ilustratzaileak sortutako eleberria da, Elkarren, 2004an argitaratua. Uribek Haur eta Gazte Literatura arloan egin duen laugarren liburua da. Bertan, Garmendia bakeroaren abenturak kontatzen ditu.

Uriberen *Garmendia Errege* trilogia bateko parte da. Hau da, lehenago, *Garmendia eta zaldun beltza* (Elkar, 2003) argitaratu zuen, eta geroago, *Fannyren sekretua* (Elkar, 2006). 

## Argumentua 
Pertsonaia bati gertatutako abenturak kontatzen ditu liburuak. Garmendia deitzen diote pertsonaia horri, Ondarroako artzaina bera, eta XIX.mendearen bukaeran Ameriketara bidaiatzen du aberats izateko asmoz. Bildumako bigarren atal honetan, Garmendiak hainbat pertsonaia ezagutzen ditu, bere lagun-min den Amalio mexikarrarekin zirkuan lanean ari den bitartean. Garmendiaren zirkuko lana, indartsuenak egiten dutenarena da eta horren ondorioz, pixkanaka gehiegi puztu eta harroegi bihurtzen da. Hala ere, egiatan merezi duten gauzak kontuan izan ditzan, Amalio eta besteen laguntza jasotzen du. Horrela, liburuan benetako adiskidetasuna zer den agertzen da.

## Pertsonaiak 
•	**Garmendia**: Pertsonaia nagusia. Ehun kilotik gorako gizon morroskoa, aurpegi biribilekoa. Batzuetan egoskorra eta aldi berean ausarta.

•	**Amalio mexikarra**: Garmendiaren lagun mina da.

•	**Beste pertsonaiak**: Fanny neska-laguna, Xi sukaldari txinatarra, Gila txepetx txikia, Bufalo Bill eta Siting Bull ezagunak, gaiztoen papera egiten duten Rat anaiak.

## Liburuaren ezaugarriak 
Kirmen Uriberen bilduma hau oso ezaguna egin da irakurle ezberdinen artean. Irakurleek lanarekin gozatzeko helburuarekin, Kirmen Uribek kontuan hartu ditu berak gaztetan irakurritako abenturazko liburuak. Mikel Valverderen liburuko ilustrazioak alde batera utzi gabe, testua ulertzen eta aberasten dute, ez baitira apaingarri hutsak.

Bildumako beste liburuetan bezala, Uribek, *Garmendia Errege* liburua ere zenbait literatur generoz osatu du. Esaterako, liburuko pertsonaia den Xi sukaldari txinatarrak hainbat ipuin eta poesia kontatzen ditu, Amalio mexikarrak berriz, Pan Kuk mundua nola sortu zuen kontatzen digu. Horretaz gain, abenturazko ipuin klasikoetara ere gerturatzen gaitu liburuan *Marinel Misteriotsuaren istorioa* agertzean, Robert Louis Stevenson idazle eskoziarraren eragina agerian utziz. Beraz, istorio ezagunak topa daitezke Garmendia Errege lanean, liburua osagai literarioz aberasten dutenak.

Liburuko Sailen hasieran, Kirmen Uribek istorioen, narratzaileen eta ipuin-kontatzaileen aldeko mezu bat agertzen da. Hona hemen adibide bat:

"*Atsegin dut zaharrekin hitz egitea. Aulkia hartu, ondoan eseri eta haiei entzunez arratsalde osoa igarotzea, atsegin dut benetan. Izan ere, zaharrak kontalari onak dira, eta edozein harritzeko moduko ipuinen jabe izaten dira beti*"
(*Kirmen Uribe*, 2004)

## Sariak 
•	Galtzagorri Elkartea (2006) Liburu Gaztea Saria

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* [Elkar(https://eu.wikipedia.org/wiki/Elkar), Liburuaren aipamena]
Garmendia eta Fannyren sekretua

**"Garmendia eta Fannyren sekretua"** Kirmen Uribe bizkaitarrak haur literaturaren arloan argitaratutako seigarren liburua da.

Lan hau Ipar Amerikara joandako Garmendia pertsonaia ondarrutarraren trilogiaren osagaia da.

## Kanpo estekak 
* Liburuaren aipamena
Plaça de les Glòries Catalanes

**Kataluniar Lorien enparantza** (katalaneraz *Plaça de les Glòries Catalanes*), sarritan **Lorien enparantza** edota soilik **Loriak** bezala izendatua, Kataluniako Bartzelona hiriburuko plaza bat da.

Se encuentra en el Sant Martí barrutian dago, Eixample barrutiarekin mugatzen, eta bertan hiriko hiru ardatz nagusienek bat egiten dute: la Diagonal etorbidea, Gran Via de les Corts Catalanes etorbidea eta Meridiana etorbidea. Bertan Agbar dorrea kokatzen da.

## Iruditegia 

Irudi:Torre Agbar and Glories.jpg|Kataluniar Lorien enparantza.
Irudi:Torre-agbar-nit.jpg|Gauez.

## Eraikinak 
* Agbar dorrea
* L'Auditori
* Kataluniako Antzoki Nazionala

## Kanpo estekak
Biarritzeko itsas museoa

**Itsas museoa** Biarritzen dagoen museoa da, Ama Birjinaren harkaitza eta itsas bazterren gainetan. Art déco estiloko eraikina Joseph Hiriart arkitektoak 1933an eraiki zuten Atalaian. 1992an berreraikia, museoa ez ezik itsas-animaliak eta hegaztiak dituen *aquarium*a ere bada. Ikurra olagarro zuri bat du.

Museoaren egoitzak lau solairuak ditu:
* Sotoan Bizkaiko golkoaren itsas-animalien aquariuma dago: arrainak, landareak, moluskuak eta krustazeoak.
* Lehendabiziko solairuan arrantza-teknikak, zetazeoak, balearen ehiza eta arrantzaleen bizitza azaltzen du.
* Bigarren solairuan *marrazoen kobazuloa* da. 120 m³ko solairuan marrazoak, arrain handiak eta itsas dortoka baten aztarnak daude.
* Hirugarren solairuan foken lekua daude (Charlie, Titounette, Sylvestrine eta Okera). Goizeko 10:30 eta arratsaldeko 17:00 artean bisitagarria da.
* Zabaltzan denda eta galeria ornitologikoa daude.

2005eko abenduaren 16an Okera eta Charlie izeneko fokak kume bat izan zuten. Foka berriari *Naïa* jarri zioten izena, jaiotako gatibutzan foka gris gutxienetariko bat izanik

## Galeria 

Image:Biarritz. Museo del Mar.JPG
Image:Biarritz 277.jpg
Image:Biarritz 284.jpg
Image:Vision-subaquatique.jpg
Image:Requin_musee_mer.jpg
Image:Naia_bebe_phoque.jpg
Image:Phoque_Musee_Mer_Biarritz.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Plaça Reial

**Errege plaza** (ofizialki eta katalaneraz *Plaça Reial*) Kataluniako Bartzelona hiriburuko itxura laukizuzeneko enparantza publikoa da. El Gòtic auzoan dago, La Rambla kalearen aldamenean.

Errege plaza gauez oso jendetsua da, batez ere bertan eta inguruetan, tabernak dantzalekuak eta musika entzuteko tokiak daudelako. Enparantza honetan *Tres Gracies* iturria dago, alboan Antoni Gaudík diseinatutako bi *fanal* delakoak (farolak) daudelarik eta enparantzaren inguru guztia palmera zuhaitzez apaindurik dago.

thumb|erdian|600px|Bartzelonako Plaça Reial enparantza

## Kanpo estekak
Ekidazu, lehoiek ez dakite biolina jotzen

**"Ekidazu, lehoiek ez dakite biolina jotzen"** Kirmen Uribe bizkaitarrak haur literaturaren arloan argitaratutako bigarren liburua da. 

Kukubiltxo taldeak egindako antzezlan batean oinarrituta dago, eta argitalpen berean Oskorrik egindako musika CD bat ere badator.

Ekidazu fizkziozko lurralde bat da, Euzkadi hitzaren anagrama bat, Mikel Zaratek 1973an asmatua bere eleberri baterako.

## Kanpo estekak 
* Liburuaren aipamena
Ez naiz ilehoria, eta zer?

***Ez naiz ilehoria, eta zer?*** Kirmen Uribe bizkaitarrak haur literaturaren arloan argitaratutako hirugarren liburua da.

Amira neska marokoarraren istorioa kontatzen du.

## Kanpo estekak 
* Liburuaren aipamena
Guti (liburua)

***Guti*** Kirmen Uribe bizkaitarrak haur literaturaren arloan argitaratutako bosgarren liburua da.

## Kanpo estekak 
* Liburuaren aipamena
Lizardi eta erotismoa

***Lizardi eta erotismoa*** Kirmen Uribek Jon Elordirekin batera idatzitako saiakera da, 1996an Alberdania argitaletxeak plazaratua.

Bertan Xabier Lizardiren lana aztertzen dute, topatutako maitasun eta sexuari buruzko osagaiak deskribatuz.

## Kanpo estekak 
* Liburuaren aipamena
Zaharregia, txikiegia agian

***Zaharregia, txikiegia agian*** euskal musika disko-liburua da, Kirmen Uribe idazlearen poemek eta Mikel Urdangarin, Rafa Rueda eta Bingen Mendizabalek elkarrekin egindako abestiek osatua. Gaztelupeko Hotsak etxeak kaleratu zuen. 

Diskoa Uriberen olerki batetik abiatzen da: *"Euskara, Euskal Herria, agian, zaharregia, txikiegia dela gaur egungo garaietarako, baina azken finean, euskaldunok munduari begiratzeko modu jakin bat eskeintzen dugu, bizitzeko eta sentitzeko modu bat"*.

## Abestiak 
1. *Munduari begiratzeko*.

2. *Hiru bertso amodiozko*.

3. *Lagun bat (haur kanta)*.

4. *Hauskor*.

5. *Kukua*.

6. *Haitzetan*.

7. *Hiru aste iragan*.

8. *Maite zaitut, ez*.

9. *Gauza perfektuak*.

10. *Notak paper solte batean*.

11. *Urrezko eraztuna*.

12. *Atharratz jauregian*.

13. *Itzul ezazue*.

14. *Ez eman hautatzeko*.

## Erreferentziak
Lu'an

'''Lu'an''' (txinera sinplifikatuz: 六安; pinyineraz: Lù'ān), Anhui probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 6.955.075 biztanle inguru dauzka eta 17.976 kilometro karratuko azalera.

## Inguru naturala eta kokapena 
Prefektura mailako Lu'an hiriaren mugakideak honakoak dira: Fuyang ipar-mendebaldean, Huainan ipar-ekialdean, Hefei ekialdean, Chaohu hego-ekialdean, Anqing hegoaldean, eta Hubei probintzia hego-mendebaldean, eta Henan probintzia mendebaldean.

## Banaketa administratiboa 
* Jin'an Barrutia (金安区)
* Yu'an Barrutia (裕安区)
* Shou Konderria (寿县)
* Huoqiu Konderria (霍邱县)
* Jinzhai Konderria (金寨县)
* Huoshan Konderria (霍山县)
* Shucheng Konderria (舒城县)

## Klima 

## Ikus, gainera 
* Anhui probintziaren banaketa administratiboa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Lu'ango gobernuaren webgunea.
Ma'anshan

'''Ma'anshan''' (txinera sinplifikatuz: 马鞍山; pinyineraz: Mǎ'ānshān), Anhui probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 1.273.000 biztanle inguru dauzka eta 1.686 kilometro karratuko azalera.

## Inguru naturala eta kokapena 
Prefektura mailako Ma'anshan hiriaren mugakideak honakoak dira: Chaohu ipar-mendebalde eta mendebaldean, Wuhu hego-mendebaldean, eta Jiangsu probintzia hegoalde, eta ekialde osoan.

## Banaketa administratiboa 
* Yushan Barrutia (雨山区)
* Huashan Barrutia (花山区)
* Jinjiazhuang Barrutia (金家庄区)
* Dangtu Konderria (当涂县)

## Klima 

## Ikus, gainera 
* Anhui probintziaren banaketa administratiboa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Ma'anshango gobernuaren webgunea.
Suzhou (Anhui)

**Suzhou** (txinera sinplifikatuz: 宿州; pinyineraz: Sùzhōu), Anhui probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 6.171.000 biztanle inguru dauzka eta 1.686 kilometro karratuko azalera.

## Inguru naturala eta kokapena 
Prefektura mailako Suzhou hiriaren mugakideak honakoak dira: Huaibei iparralde eta hegoaldean, Bengbu hegoaldean, Shandong probintzia iparraldeko muturrean, eta Jiangsu probintzia ipar-ekialde eta ekialdean.

## Banaketa administratiboa 
* Yongqiao Barrutia (埇桥区)
* Dangshan Konderria (砀山县)
* Xiao Konderria (萧县)
* Lingbi Konderria (灵璧县)
* Si Konderria (泗县)

## Klima 

## Ikus, gainera 
* Anhui probintziaren banaketa administratiboa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Suzhouko gobernuaren webgunea.
Tongling

**Tongling** (txinera sinplifikatuz: 铜陵; pinyineraz: Tónglíng), Anhui probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 736.000 biztanle inguru dauzka eta 1.113 kilometro karratuko azalera.

## Inguru naturala eta kokapena 
Prefektura mailako Tongling hiriaren mugakideak honakoak dira: Chaohu iparraldean, Wuhu ekialde eta hego-ekialdean, Chizhou hegoaldean, eta Anqing mendebaldean.

## Banaketa administratiboa 
* Tongguanshan Barrutia (铜官山区)
* Shizishan Barrutia (狮子山区)
* Jiao Barrutia (郊区)
* Tongling Konderria (铜陵县)

## Ikus, gainera 
* Anhui probintziaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Tonglingeko gobernuaren webgunea.
Wuhu

**Wuhu** (txinera sinplifikatuz: 蕪湖; pinyineraz: Wúhú), Anhui probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 2.304.000 biztanle inguru dauzka eta 3.317 kilometro karratuko azalera.

## Inguru naturala eta kokapena 
Prefektura mailako Wuhu hiriaren mugakideak honakoak dira: Chaohu ipar-mendebaldean, Ma'anshan iparraldean, Jiangsu probintzia ekialdean, Xuancheng hego-ekialde eta hegoaldean, Chizhou hego-mendebaldean, eta Tongling mendebaldean.

## Euskara Wuhun 
Wuhun destinatuta zeuden josulagunek, 1930eko hamarkadan ''Wuhu'ko Egutegia'' argitaratzen zuten euskaraz.

## Banaketa administratiboa 
* Sanshan Barrutia (三山区)
* Yijiang Barrutia (弋江区)
* Jinghu Barrutia (镜湖区)
* Jiujiang Barrutia (鸠江区)
* Wuhu Konderria (蕪湖县)
* Fangchang Konderria (繁昌县)
* Nanling Konderria (南陵县)

## Klima 

## Hiri senidetuak 
*  Kōchi, Kōchi prefektura, Japonia
*  Pavia, Italia
*  Torrejón de Ardoz, Espainia

## Ikus, gainera 
* Anhui probintziaren banaketa administratiboa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Wuhuko gobernuaren webgunea.