Mona Hatoum

**Mona Hatoum** (; Beirut, Libano, 1952ko otsailaren 2a) diziplina anitzeko artista da. Eskulturak, instalazioak, bideo-instalazioak, ekintzak eta abar egin ditu. Londresen bizi eta lan egiten du. 

## Bizitza 
1952. urtean jaio zen, Haifa hiriko familia palestinar erbesteratu batean. Familiak 1948. urtean,  palestinar herrian zeuden liskarrak zirela eta, alde egin  behar izan zuten eta Libanoko hiriburura joan ziren. Beiruteko Beirut University Collegen ikasi zuen 1970-1972 urteetan. 1975. urtean Londresera bisita luzea egin zuen, eta tarte horretan Libanoko gerra zibila hasi zen. Egoera horren ondorioz, zaila zen herrialdera itzultzea, eta Britainia Handiko hiriburuan beste bizitza bat hasi behar izan zuen. 1975 eta 1979 urteen artean, eta Londresko Slade School of Art-era pasatu zen 1979-1981 urteetan, non Stuart Brisley-rekin ikasi zuen, bere lehen eragileetako bat.

### Artista ibilbidea 
80ko hamarkadaren hasieran hasi zen performanceak eta bideoak egiten. Esperimentazio formaleko lehen sasoi baten ostean, non minimalismoarekin harreman iraunkorra izango zela ezarri zuen, Slade politizaziotik igaro eta eremu kontzeptualago batera eraman zuen, non botere-egituren funtzionamenduarekiko kezka nagusitu zen. Testuinguru horretan gauzatzen ditu bere performance gehienak, askotan eduki politiko trinkoz beteak. Bigarren une batean, baina aldi baterako ekintzek bere lana gogor markatzen duten lehen etapa horren barruan, bideoen lanketarekin hasten da, eta horien artean aurkitzen ditugu *Measures of Distance* (1988) bezalako lan esanguratsuak. Hainbat gai jorratzen ditu, hala nola, estereotipo femeninoen irudikapena edo ama-seme-alaben arteko harremanak, hori bai, erbesteak eta lekualdatzeak dakarren galera eta desorientazio sentimenduak markatutako enkoadratze baten barruan.

1989. urtean, Hatoumek "*Argia* amaieran" bere lehen eskultura lan handia erakutsi zuen Londresko Showroom-ean. Pieza bera hurrengo urtean British Art Show-ean erakutsi zen. 90eko hamarkadako bere lanak narratibitate gutxiagoko lanetarantz eboluzionatu zuen, eta, beraz, elkarte-maila handiagoa ahalbidetu zuen. Eskulturen eta instalazioen bidez, Hatoumek minimalismoari erreferentzia egiten dioten obrak egiten ditu, baina ikuspuntu formal hutsetik eta materialak erabiltzeari dagokionez. Haren instalazioek, askotan, fantasiazko espazio batera eramaten gaituzte, non, *Corps* étranger-en (1994) kasuan esaterako, gorputzaren botere metaforikoari aurre egiten diogun oro har, gorputz femeninoaren irudian publikoa eta pribatua diren kontzeptuen bidez. Halaber, 2000ko hamarkadatik aurrera, "bere pieza mamigabeetan –batez ere eskultorikoetan–, zeinetan familiakoa arrotz bihurtzen den, agerian uzten du etxea ere egoera mentala dela, proiektatzen den neurrian, ezkutuan mantentzen dena, fisikoki ez badago ere"

## Sariak eta aitortzak 
* 1995. urtean, Londresko Turner sariaren finalista izan zen, urte horretan bertan Parisko White Cube eta Georges Pompidou Zentroan egindako erakusketengatik.
* 1997an, Charles Saatchik erositako bere obretako bat Londresen, Berlinen eta New Yorken ibili zen *Sensation* erakusketan sartu zen.
* 2008. urtean, Rolf Schock sari ospetsua eman zioten.
* 2009. urtean, *Antropologia: Revisited, reinventado, reinterpretado* lana erakusketarako aukeratu zuten, Lee Isaacs, Graffeo Karen, Sara Jardín Armstrong, Kluge Janice, Seah Joel, Gaudet Mitchell, Beatrice Coron, Grider Kelly, Laura Gilbert eta beste batzuen lanekin batera. Erakusketaren komisarioak Brooklyngo (New York) Erreserba Zentraleko Jon Coffelt eta Maddy Rosenberg izan ziren.
* 2011. urtean Joan Miró saria jaso zuen.
* 2019. urtean IVAMek eta Valentziako Generalitateak **Julio González** 2020 saria eman zion, arte modernoaren garapenari eta nazioarteko proiekzioari egindako ekarpenarengatik.

## Banakako erakusketak 
* **1989**. *The Light at the End*, The Showroom, Londres
*The Light at the End*, Oboro Gallery, Montreal
* **1992**. *Mona Hatoum*, Mario Flecha Gallery, Londres
	*Dissected Space*, Chapter, Cardiff
* **1993**. *Recent Work*, Arnolfini, Bristol
	*Le Socle du Monde*, Galerie Chantal Crousel, Paris

* **1994**. *Mona Hatoum*, Galerie Rene Blouin, Montreal
	*Mona Hatoum*, Musée national d´art moderne, Centre Georges Pompidou, Paris

* **1995**. *Mona Hatoum*, White Cube, Londres
	*Short Space*, Galerie Chantal Crousel, Paris

*Mona Hatoum*, The British School at Rome, Erroma

* **1996**. *Mona Hatoum*, Anadiel Gallery, Jerusalem
	*Current Disturbance*, Capp Street Project, San Frantzisko

*Quarters*, Via Farini, Milano
	*Mona Hatoum*, De Appel, Amsterdam

* **1997**. *Mona Hatoum*, Museum of Contemporary Art, Chicago
	y The New Museum of Contemporary Art, New York

	*Mona Hatoum*, Galerie René Blouin, Montreal

* **1998**. *Mona Hatoum*, Museum of Modern Art, Oxford and the Scottish National Gallery of Modern Art, Edinburgh
	*Mona Hatoum*, Kunsthalle Basel

* **1999**. *Mona Hatoum*, Castello di Rivoli, Museo d´Arte Contemporanea, Turin
	*Mona Hatoum*, The Box, Torino. *Mona Hatoum*, ArtPace Foundation for Contemporary Art, San Antonio, Texas

*Mona Hatoum*, Le Creux de l´Enfer, Centre d´art contemporain, Thiers, Frantzia

*Mona Hatoum*, Alexander and Bonin, New York

* **2000**. *Mona Hatoum*, Le Collège, Frac Champagne-Ardenne, Reims y Museum van Hedendaagse Kunst Antwerpen, Antwerpe
*Mona Hatoum*, The Entire World as a Foreign Land, Duveen Galleries, Tate Britain, Londres

	*Images from Elsewhere*, fig-1, Londres

	*Mona Hatoum*, SITE Santa Fe, Santa Fe

* **2001**. *Domestic Disturbance*, Mass MoCA, North Adams, Massachusetts*Mona Hatoum*, Sala Mendoza, Caracas

* **2002**. *Mona Hatoum*, Laboratorio Arte Alameda, Mexiko Hiria
	*Mona Hatoum*. Grater Divide, White Cube2, Londres

	*Mona Hatoum*, Centro de Arte de Salamanca (CASA), Salamanca

	*Mona Hatoum*, CGAC, Santiago de Compostela*Mona Hatoum*, Centro de Arte de Salamanca y Centro Galego de Arte Contemporánea, Espainia, 2002

## Erakusketa kolektiboa 
**1989**. *Intimate Distance*, The Photographers´ Gallery, London (itinerante por U.K.) *Uprising*, Artist´s Space, New York

*The Other Story*, Hayward Gallery, London, Wolverhampton Art Gallery, 

Wolverhampton, Manchester City Art Gallery y Cornerhouse, Manchester

* **1990**. *The British Art Show*, McLellan Galleries, Glasgow, Leeds City Art Gallery y Hayward Gallery, Londres
	*TSWA Four Cities Project*, New Art for Newcastle, Newcastle upon Tyne

*Passages de l´image*, Musée national d`art modern, Centre Georges Pompidou, Paris

*Video and Myth*, The Museum of Modern Art, New York

* **1991**. *IV Bienal de la Habana*, Habana

*Interrogating Identity*, Grey Art Gallery y Study Center, New York (AEBn zehar)

	*The Interrupted Life*, The New Museum of Contemporary Art, New York

* **1992**. *Pour la Suite du Monde*, Musée d´Art Contemporain de Montreal

*Manifeste, 30 ans de crèation en perspective 1960-1990*, Musée national d´art moderne, Georges Pompidou Zentroa, Paris

* **1993**. *Four Rooms*, Serpentine Gallery, Londres

*Grazer Combustion*, Steirischer Herbst´93 Festival, Graz Eros, c´est la vie, Confort Moderne, Poitiers

* **1994**. *Espacios Fragmentados*, V Bienal de la Habana, Habana

*Sense and Sensibility: Women and Minimalism in the Nineties*, Museum of Modern Art, New York

	*Cocido y Crudo*, Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía, Madril

	*Heart of Darkness*, Museum Kröller Müller, Otterlo

* **1995**. *ARS 95 Helsinki*, Museum of Contemporary Art, Helsinki

	*Identity and Alterity*, Biennale di Venezia, Venezia

	*Rites of passage*, Tate Gallery, Londres

	*Fémininmasculin – le sexe de l´art*, Centre Georges Pompidou, Paris

	*The Turner Prize 1995 exhibition*, Tate Gallery, Londres

	*Orient/ation*, 4th International Istanbul Biennial, Istanbul

* **1996**. *Inside the Visible*, Institute of Contemporary Art, Boston, The National Museum of Women in the Arts, Washington, Whitechapel Art Gallery, London y Art Gallery of Western Australia, Perth (1997)

*FremdKörper/corps étranger/Foreign Body*, Museum für Gegenwartskunst, Basilea

*Distemper: Dissonant Themes in the Art of the 1990s*, Hirshhorn Museum and Sculpture Garden, Washington Hiria

*Inclusion: Exclusion*, Steirischer Herbst´96, Graz 

*Life/Live, La scène artistique au Royaume-Uni en 1996*, de nouvelles aventures, Musée d´art Moderne de la Ville de Paris, Paris y Centro Cultural de Belém, Lisboa

* **1997**. *De-Genderism: détruire dit-elle/il*, Setagaya Art Museum, Tokio

*Material Culture: The Object in British Art of the 80s and 90s*, Hayward Gallery, Londres 

*Kwangju Biennale*, Hego Korea

*Sensation: Young British Artists from The Saatchi Collection*, Royal Academy of Arts, London, Hamburger Bahnhof, Museum für Gegenwart, Berlin y Brooklyn Museum of Art, New York (1999)

	*Art from the UK*, Sammlung Goetz, München

* **1998**. *Wounds: Between democracy and redemption in contemporary art*, Moderna Museet, Stockholm

	*Close Echoes, Public Body & Artificial Eye*, City Art Gallery, Prague and Kunsthalle, Krems

	*Echolot*, Museum Fridericianum, Kassel

	*Real/Life: New British Art*, Tochigi Prefectural Museum of Fine Arts, Fukuoka City Art Museum, Fukuoka, Hiroshima City Museum, Hiroshima, Tokyo Museum of Contemporary Art, Tokyo y Ashiya City Museum of Art History, Ashiya (1999)

	*Traversées/Crossings*, National Gallery of Canada, Ottawa

	*Minimal-Maximal*, Neues Museum Weserburg Bremen, Staatliche Kunsthalle Baden-Baden y Centro Galego de Arte Contemporánea, Santiago de Compostela (1999)

	*XXIV Biennial de Sáo Paulo*, Fundaçao Biennial Sáo Paulo

	*Emotion – Young British and American Artists from the Goetz-Collection*, Deichtorhallen, Hamburgo 

*7th International Cairo Biennale*, Kairo

* **1999**. *Looking for a place*, SITE Santa Fe´s Third International Biennial, Santa Fe

*La Casa*, il Corpo, il Cuore, Museum Moderner Kunst Stiftung Ludwig, Vienna y the National Gallery, Prague (2000)

*The Century of the Body*, Photoworks 1900-2000, Culturgest, Lisboa eta Musée de l´Elysée Lausanne (2000) 

*The XXth Century – One century of art in Germany*, Neue Nationalgalerie, Berlin

*Art Worlds in Dialogue – From Gauguin to the Global Present*, Museum Ludwig, Kolonia

* **2000**. *Sicerely Yours*, Astrup Fearnley Museet for Moderne Kunst, Oslo

*Friends and Neighbours, The 4th EV+A Biennial*, Limerick City Gallery of Art, Limerick

	*Out There*, White Cube2, Londres

	*Between Cinema and a Hard Place*, Tate Modern, Londres

	*Orbis Terrarum*, Museum Plantin-Moretus, Anberes

*La forma del mondo/la fine del mondo*, Padiglione d´Arte Contemporanea, Milano

	*Vision and Reality*, Louisiana Museum of Modern Art, Humlebaek, Danimarka

*MAN-Body in the Art from 1950-2000*, Arken Museum for Moderne Kunst, Skovvej, Danimarka

*No es solo lo que ves. Pervirtiendo el minimalismo*, Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía, Madril

* **2001**. *El Instante Eterno / The Eternal Instant: Art and spirituality at the change of the millenium*, Espai d´Art Contemporani de Castelló, Castelló

	*Field Day: Sculpture from Britain*, Taipei Fine Arts Museum, Taiwan

	*(Self) Portraits*, Alexander and Bonin, New York

	*El Mundo Nuevo*, Bienal de Valencia, Valentzia

	*In weiter Ferne, so nah, neue palästinensische Kunst*, IFA – Galerie Bonn

*Un siècle d´arpenteurs, les figures de la marche: de Warhol à Nauman*, Koldo Mitxelena Kulturunea, Donostia

*Confidences: Parce que c´était lui, parce que c´était moi*, Casino Luxembourg, Forum d´art contemporain, Luxenburgo

*`The New World´*, Valentziako biurtekoa

*Il Dono / The Gift, Palazzo delle Papesse*, Centro Arte Contemporanea, Siena (nazioartean zehar)

*`The Mediterranean: A new wall? ´*, Culturgest, Lisboa

* **2002**. *Passenger*, Astrup Fearnley Museum of Modern Art, Oslo

	*A Measure of Reality*, Kettle´s Yard, Cambridge

	*Money and Value / The Last Taboo*, Swiss National Expo.02, Biel

	*`Another World: 12 Bedroom Stories´*, Kunstmuseum Luzern, Luzern

	*Documenta 11*, Kassel*Mona Hatoum*, Centro de Arte de Salamanca eta Centro Galego de Arte Contempránea, Espainia, 2002 

* 2011. urtean, Over My Dead Body lana aurkeztu zuen Madrilgo Thyssen Museoan, Heroiak Erakusketako Acoradas y Amazonas Sailean.
* 2018. urtean *La NO comunidad* (euskaraz: Komunitaterik eza) erakusketan parte hartu zuen Centro Centron, Madrilen. Bakardadearen gaia komunitatearen ideia zalantzan jartzetik lantzen du erakusketak saiakera gisa.

## Monografiak 
* *Dissected Space*, Chapter, Cardiff, 1992, (Stuart Cameron eta Guy Bretten testuak)
* *Mona Hatoum*, Arnolfini, Bristol, 1993, (Guy Brett eta Desa Philippi testuak)
* *Mona Hatoum*, Musée national d´art modern, Georges Pompidou Zentroa, Paris, 1994, (Testua: Jacinto Lageira, Desa Philippi, Nadia Tazi eta Christine van Assche)
* *Mona Hatoum*, The British School, Erroma, 1995, (Textua Michael Archer)
* Quarters, Viafarini, Milano, 1996, (Testua: Angela Vittese)
* *Current Disturbance*, Capp Street Project, San Francisco, 1996, (Testua: Mary Ceruti)
* *Mona Hatoum*, De Appel, Amsterdam, 1996, (Testua: Din Pieters)
* *Mona Hatoum*, Contemporary Artists series, Phaidon Press, Londres, 1997, (Testua: Zegherreko Michael Archer, Guy Brett eta Catherine)
* *Mona Hatoum*, Museum of Contemporary Art, Chicago, 1997, (Testuak: Jessica Morgan eta Dan Cameron)
* *Mona Hatoum*, Kunsthalle Basel, Basel 1998, (Madeleine Schuppli eta Briony Fer testuak)
* *Mona Hatoum*, Castello di Rivoli, Arte Garaikidearen Museoa, Torino, Edizioni Charta, Milano, 1999 (Testua: Giorgio Verzotti)
* *Mona Hatoum*, The Entire World as a Foreign Land, Tate Gallery, London, 2000, (testua: Edward Said eta Sheena Wagstaff)
* *Mona Hatoum*, Le Creux de l´Enfer, Centre d´art contemporain, Thiers; Le Collège Reditions, Frac Champagne-Ardenne, Reims; MUHKA, Museum van Hedendaagse Kunst, Antwerpen, 2000, (Ttestua: Jean-Charles Masséra)
* *Mona Hatoum*, Domestic Disturbance, Mass Moca, North Adams, Massachusetts; SITE Santa Fe, Santa Fe, New Mexico, 2001, (Testua: Laura Steward Heon)
* *Mona Hatoum*, Mendoza aretoa, Caracas, Venezuela, 2001, (Testua: Cecilia Fajardo-Hill)
* *Mona Hatoum*, Alameda Artearen Laborategia, Mexiko Hiria, 2002, (Testua: Francisco Reyes Palma eta María Inés García Canal)
* *Mona Hatoum*, Salamancako Arte Zentroa eta Arte Jarraituko Zentro Galegoa, Espainia, 2002

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* "Artist Biography." Mona Hatoum. British Council. 
* John Tusa Interview with Mona Hatoum (Transcript & Audio)
* Mona Hatoum in the Video Data Bank
* Mona Hatoumen lana Telefónica Fundazioaren argazki bilduman