open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Baregoen Guardia

thumb|Baregoen Guardiaren marrazki bat
**Baregoen Guardia** () Bizantziar Armadako elite unitate bat izan zen. X. mendetik XIV. mendera arte bere kideek Bizantziar enperadoreen babes pertsonala egiten zuten. Batez ere germaniar herrietako kideek osatzen zuten, espezifikoki eskandinaviarrak (Guardia Vikingoen aroan 200 urtetan osatu zen) eta Ingalaterrako anglosaxoiak (batez ere Normandiarren Ingalaterraren konkistaren ostean).

Lehenengo kideak Rus etniak eskaini zituen. Rusak bizantziarren zerbitzura egon ziren 874tik aurrera. Guardia ofizialki sortu zuen Basilio II.a Bulgaroktonoak 988an, Vladimir I.a Kievekoaren Kieveko Rusaren kristautzearen ondotik. Vladimirrek Kieveko gobernua eskuratu zuen gerlari baregoen laguntzarekin, eta horietako 6.000 bidali zizkion Basilio II.ari asistentzia militarreko itun bati esker. Basilio II.ak ez zituen estimu handian Bizantzioko bizkartzainak, askotan euren leialtasunak aldakorrak zirelako, eta Baregoen leialtasuna goraipatu zuen, horietako askok lehenago Bizantzioko Inperioaren esku egon baitziren. Urteak pasa ahala Suedia, Danimarka, Norvegia eta Islandiako kideak erreklutatu zituen, herri nordikoen hegemonia mantenduz antolaketa honetan, XI. mendera arte.

Hainbeste izan ziren erreklutatutako eskandinaviarrak Västergötlandeko Erdi Aroko lege batek adierazten zuela ezin zela herentziarik jaso "Grezian" zeuden bitartean (hala deitzen zuten bertan Bizantziar Inperioa). XI. mendean beste bi herrialde zeuden bizkartzain lanerako eskandinaviarrak erreklutatzen zituztenak: Kieveko Rusa (980-1060) eta Londres (1018-1066, Þingalið izeneko unitatea).

Batez ere iparraldeko jendea eta Rusak baldin baziren guardiaren osaketa lehenengo 100 urtetan zehar, anglosaxoiak gehitzne joan ziren normandiarek Ingalaterra inbaditu zutenean. Alexios Komnenosen garaian, XI. mendearen bukaeran, Bizantziar Baregoen Guardiak bikingoen eta normandiaren erasoak jasan zituzten anglo-saxoiak sartu zituen batez ere. Anglo-saxoiak eta beste herri germaniar batzuek, bikingoek bezala, leialtasun sistema zorrotza zuten. Normandiarrek Ingalaterra konkistatzerakoan euren lurrak galdu zitzuten jaun askok bere gerlariak hartu eta Bizantziora joan ziren.

Baregoen Guardiak paper garrantzitsua jokatu zuen hainbat gudutan, batez ere momentu kritikoak zeudenean. XIII. mendearen bukaeran Baregoen Guardiako kide gehienak bizantziar greziarrak ziren etnikoki, nahiz eta guardiak XIV. mendera arte iraun. 1400. urtean baziren oraindik euren burua baregotzat zutenak Konstantinoplan.

## Kanpo estekak
Gunz glaziazioa

**Gunz glaziazioa** edo nebraskarra, duela 1,1 milioi urte hasi eta duela 750.000 urte amaitu zen. Laugarren Aroko lehen glaziaziotzat hartzen da.

*Glaziazioaren ondorioak*

Duela milioi bar urte Konstantzako aintziraren arroa muinoz jositako paisaia bat zen. Hasierako Konstantzako aintzira bertan sortu zen, ustez, Gunz glaziazioaren ondoren, duela 700.000 urte. Baina ibaiek berehala estali zuten harriekin era harearekin. Prozesu hau, arriaren sorrera era itxiera alegia, hurrengo glaziazioekin ere gertatu zen, horietatik azkena duela 12.000 urte amaitu zelarik. Glaziazio hau Zenozoikoan gertatu zen, Fanerozoiko eoian.

Glaziarrek glaziazioetan zehar aintziraren hondoa zulatu dute, tokiren batzuetan 1.000 metroko sakoneraraino. Aldi berean, glaziazio bakoitzaren ondoren, aintziraren ertzak gaur egungoen geroz eta antzerakoagoak ziren.

## Kanpo estekak
Ahliesaurus berryi

***Ahliesaurus berryi*** *Ahliesaurus* generoko animalia da. Arrainen barruko Notosudidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Ahliesaurus*
* Notosudidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Dissostichus eleginoides

***Dissostichus eleginoides*** *Dissostichus* generoko animalia da. Arrainen barruko Nototheniidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Dissostichus*
* Nototheniidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Hixam III.a

**Hixam ibn Muhammad** (), **Hixam III.a** izenaz ezaguna, (Kordoba, 975 &ndash; Balaguer, 1036), Kordobako azken omeiatar kalifa izan zen.

Abd ar Rahman IV.aren anaia izan zen. Yahya al-Mutali hil eta gero urtebetez jaberik gabe izan ondoren, 1027an tronua lortu zuen, "Al-Muttad bi-llah" (Alahrengan konfiantza duena) ezizena hautatuz. Hiriburua Banu Hamuden eskuetan zegoenez, 1029ra arte ezin izan zuen Kordoban sartu.

Hakam ibn Said bisir izendatu zuen eta honen zerga-politikak matxinada eragin zuen kalifa-herrian. Matxinadaren ondorioz, kalifa erbesteratu zen. Horrela hasi ziren taifa erresumak.

## Erreferentziak
Eoarkearra

**Eoarkearra** duela 3.800 milioi urte hasi eta duela 3.600 milioi urte amaitu zen garai geologiko bat izan zen. 200 milioi urteko iraupena izan zuen eta Arkear eoiaren lehen garaia izan zen.
thumb|
Groelandian aurkitutako, Aro Eoarkearreko, harri bat.
Bere aurreko garaia Hadear eoia izan zen, eta, ondorengoa, Paleoarkearra. Erregistro geologikoko era denbora geologikoko Eoarkear aroak bat datoz harkaitz estratuen sailkapen sistema bikoitzean. Nazioarteko Estratigrafia Batzordeak gaur egun ez du zehazten aro honen behe muga, behin-behinean duela 4.000 milioi urte ezarri dena, ezta Hadear eoiarena ere.

Izena bi greziar hitzetik dator: Eos (egunsentia) eta archios (antzinakoa). Lehen superkontinentea, Vaalbara, garai honen amaiera aldera agertu zen, duela 3600 milioi urte. Era berean, Lurreko harkaitz eraketarik antzinakoena, Groenlandiako Isuako gerriko goikortikala, garai honetan sortu zen, duela 3800 milioi urte. Litekeena da lehen zelulak, ziuraski bakterioak, garai honetan agertu izana, garai honetako mikrofosil fidagarririk ezagutzen ez den arren.

## Ikus gainera 
Lurraren historia

## Kanpo estekak
Kieveko Rusaren kristautzea

**Kieveko Rusaren kristautzea** Kieveko Rusak 867tik aurrera kristautasuna hartzeko prozesua da. 867an Fozio patriarkak Konstantinoplako beste patriarka ortodoxoei esan zien Rus etniako kideek kristautasuna gogotsu hartu zutela. Fozioren saiakerak herrialdea kristautzeko, hala ere, ez ziren oso arrakastatsuak izan, Nestorren Kronikak eta beste iturri eslaviar batzuek esan baitzuten X. mendean Rusa oro har paganoa zela. Kristautze definitiboa 980ko hamarkadan izan zen, Vladimir I.a Kievekoa Kersoneson batailatu zutenean. San Vladimirren katedralak markatzen du bataioaren lekua.

Honen ondorioz beste leku batzuetan ere batailatzeak eman ziren.

## Kanpo estekak
Henrike II.a

**Henrike II.a** izenarekin honako erregeak ezagutzen dira:

* Henrike II.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoa
* Henrike II.a Xanpainakoa
* Henrike II.a Ingalaterrakoa
* Henrike II.a Nafarroakoa
* Henrike II.a Gaztelakoa
* Henrike II.a Frantziakoa
* Henrike II.a Borboi-Condékoa
Heteroscarus acroptilus

***Heteroscarus acroptilus*** *Heteroscarus* generoko animalia da. Arrainen barruko Odacidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Heteroscarus*
* Odacidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Ofanto

**Ofanto** (antzinaroan **Aufidus**) Italiako hegoaldeko 170 kilometroko ibaia da. Campania, Basilicata eta Apuliako eskualdetan zehar hedatzen da, eta Barletta inguruan itsasoratzen da, Itsaso Adriatikoan. Canosa di Puglia ondoan Antzinako Erromako zubi famatu bat dago.

## Kanpo estekak
Melo Barikoa

**Melo** (batzuetan **Milus** edo **Meles**; Bari, 970ko hamarkada &ndash; Bamberg, 1020ko apirilaren 23a) lombardiar noble bat izan zen, Apuliako Barin jaioa. Italiako katapanatoaren esku zegoen eskualdea independizatzen saiatu zen, Bizantzioren boterearen aurka. XI. mendean sortu zuen matxinadak normandiarrak ekarri zituen Italiako hegoaldera.

## Matxinadak 
### Lehenengo matxinada 
Melo eta bere koinatu Dato Barikoak matxinada hasi zuten 1009. urtean eta azkar lortu zuten Bari eskuratzea. 1010ean Ascoli eta Troina lortu zituzten, baina katapan berri zen Basilio Mesardonitesek armada handi bat lortu zuen eta 1011ko ekainaren 11n Bari berreskuratu zuen. Melok babesa bilatu zuen Guaimario III.a Salernokoaren eremuan eta Dato Monte Cassinoko abadetxe benediktarrean hartu zuen babesa. Bertako monjeak Greziarren aurka zeuden eta Benedikto VIII.ak hala eskatuta Gariglianoko dorretxea eman zioten. Meloren familia, ordea, preso hartu eta Konstantinoplara bidali zuten.

### Normandiarren laguntza 
Gilen Apuliakoaren esanetan 1016an Melo Monte Garganoko Mikel Deunaren santutegian laguntza eskatu zuen, normandiar erromes batzuk han zeudela eta. Ranulfo Drengotek zuzentzen zuen normandiar erbesteratu taldeari eskatu zion laguntzeko, garaitza erraza eta dirutza zegoela ziurtatuz. 1017an normandiarrek hegoaldeko bidea hartu zuten eta Capuan Meloren indar lombardiarrei batu zitzaizkien, Apuliarako bidea hartuta. Maiatzean Leon Tornikio Kontoleonek zuzentzen zuen bizantziar armada garaitu zuten Fortore ibaiaren altzoan, eta irailerako Fortore eta Trani artean zegoen eremua jada euren esku zegoen, Abulia sakeatuz. Urrian, hala ere, egoerak buelta eman zuen.

### Galtzaile 
Basilio Boioanes katapan berriak armada erraldoia bildu zuen, Baregoen Guardia famatuarekin batera, Basilio II.ak bidalia. Matxinoak eta bizantziarrak Ofanton aurkitu ziren, Hanibalek Cannaeko gudua K. a. 216. urtean egin zuen leku berean. Bataila berri hau tamalgarria izan zen normandiarrentzat, euren nagusia zen Gilbert Buatere galdu zuten, eta lombardiarrentzat: Melo Amatusera joan zen, Aita Santuaren lurraldeetan eta Dato Monte Cassinora itzuli zen.

## Azken urteak 
Hegoaldeko herrietatik noraezean ibili ondoren iparralderako bidea hartu zuen eta, azkenean, Alemaniara joan zen. Henrike II.aren gortean bukatu zuen, Bambergen. Ohoreak jaso zituen, baina bi urte geroago hi lzen, Benedikto aita santua Bambergera iritsi zenean bizantziarrei eman beharreko erantzuna eztabaidatzeko. Hileta ofiziala izan zuen eta Bambergeko katedralan lurperatu zuten, enperadorearen ondoan. Bere semea Argirok paper garrantzitsua jokatuko zuen Italiako hegoaldeko historian.

## Kanpo estekak
Carcharias tricuspidatus

***Carcharias tricuspidatus*** *Carcharias* generoko animalia da. Arrainen barruko Odontaspididae familian sailkatzen da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Carcharias*
* Odontaspididae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Micropercops borealis

***Micropercops borealis*** *Micropercops* generoko animalia da. Arrainen barruko Odontobutidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Micropercops*
* Odontobutidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Coelophrys arca

***Coelophrys arca*** *Coelophrys* generoko animalia da. Arrainen barruko Ogcocephalidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Coelophrys*
* Ogcocephalidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Paleoarkearra

[|thumb|upright 1.0|Estromatolitoak, [Pilbara kratoia, Mendebaldeko Australia]]
**Paleoarkearra** duela 3600 milioi urte hasi eta duela 3200 milioi urte amaitu zen garai geologiko bat da. Arkear eoiaren bigarren garaia izan zen. Bere aurreko garaia Eoarkearra izan zen, eta ondorengoa Mesoarkearra. 400 milioi urte iraun zuen. Garai hau kronometrikoki zehazten da, eta ez dato garai honetako harkaitz estraturik. Ezagugarriak diren izaki bizidunik antzinakoenak (Mendebaldeko Australian aurkitutako duela 3.460 milioi urteko ondo kontserbatutako bakterioen mikrofosilak) garai honetakoak dira. Estromatolitoak duela 3.500 milioi urte eratzen hasi ziren, baina es da ziurra antzinakoenen jatorria bakterioetan egotea.

Garai honetan bakterioak fotosintesia egiten hasten dira, hasieran anoxigenikoa zena, ondorioz, oxigenorik askatzen ez zutelarik. Gaur egun, sufrearen bakterio berdeek, sufrearen bakterio purpurek eta bakterio gorrindolek egiten dute fotosintesi mota hau. Duela 2.800 milioi urte hasi zen Neoarkear garaian agertu ziren fotosintesi oxigenikoa egiteko gai izan ziren lehen bizidunak, zianobakterioal kasu, hala oxigenoa askatzen hasiz.

## Ikus gainera 
* Lurraren historia

## Kanpo estekak
2476 Andersen

**2476 Andersen** Marte eta Jupiter artean dagoen asteroide gerrikoan aurkitutako 2476. asteroidearen izena da. 1976ko maiatzak 2an aurkitu zuen Nikolai Txernikhek Nauchnyjeko behatokitik. Bere behin behineko izen zientifikoa **1976 JF2** zen. Bere izena Hans Christian Andersen ipuingile daniarragatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Bakterio gorrindol

[thumb|350px|Es sufrearen bakterio gorrindola [Rhodospirillum.]]
**Bakterio gorrindolak**, **bakterio gorrindol fotosintetiko** edo **bakterio gorri** ere deituak, Rhodobacteria kladoko proteobakterioak dira, fototrofoak, hau da, fotosintesi bidez energia sortzeko gai direnak. A edo b bakterioklorofila pigmentuak eta zenbait karotenoide dituzte. Karotenoide hauek gorrindoletik hasi eta marroi, gorri eta laranjaraino doazen koloreak ematen dizkiete. Fotosintesia zelula mintz gaineko gune erreaktiboetan gertatzen da, eta mintza zelula barnerantz zakuak, hodiak edo hostoak eratuz eta azalera eskuragarria haundituz tolesten da.

Gainontzeko bakterio fotosintetiko gehienek bezala, es dute oxigenorik sortzen, fotosintesi erabiltzen duren agente murriztailea ez bait da ura. Batzuetan, sufrearen bakterio gorrindoletan, agente murriztailea sulfuroa edo sufrea da. Beste batzuetan, ez sufrearen bakterio gorrindoletan, ohi hidrogenoa da, batzuk, kopuru txikian beste konposatu batzuk ere erabiltzen dituzten arren. Iraganean, talde ezberdinak familiatzat hartzen ziren, baina ARN zuhaitzek bakterio gorrindolek banandutako zenbait talde osatzen dituztela adierazten dute, horietako bakoitza proteobakterio ez fotosintetikoekin gainontzeko taldeekin baino lotuago.

Es sufrearen bakterio gorrindolak alfa eta beta proteobakterio azpitaldeen barnean daude, horien artean honakoak:

* Rhodospirillal
** Rhodospirillaceae (adibidez Rhodospirillum)
** Acetobacteraceae (adibidez Rhodopila)
* Rhizobial
** Bradhyrhizobiaceae (adibidez Rhodopseudomonas)
** Hyphomicrobiaceae (adibidez Rhodomicrobium)
** Rhodobiaceae (adibidez Rhodobium)
* Beste familia batzuk
** Rhodobacteraceae (adibidez Rhodobacter)
** Rhodocyclaceae (adibidez Rhodocyclus)
** Comamonadaceae (adibidez Rhodoferax)

**Sufrearen bakterio gorrindolak** gammaproteobakterioen taldean daude eta Chromatial ordena osatzen dute. Lerro ezberdin hauetako fotosíntesis sistemaren antzekotasunak jatorri komuna izan zutela adierazten du, arbaso komun baten bidez edo alboko transferentzia baten bidez lortuta.

## Kanpo estekak
Tariq ibn Ziyad

**Tariq ibn Ziyad** edo **Tarik ibn Zijad** (,  - Damasko, 722) militar musulmana izan zen, Al-Walid I.aren esanetan, Iberiar penintsularen konkista hasi zena. Musa ibn Nusairrek Tangerreko wali izendatu zuen.

711ko apirilaren 27an Tarifan lehorreratu zen. Bisigodoek haren aurka egin arren, Guadaleteko guduan garaipena lortu zuen. Hilabete hartan, jada Toledon zen. Gero, Musarekin batera, penintsula osoa konkistatu zuten.

## Erreferentziak
Nototheniops nybelini

***Nototheniops nybelini*** *Nototheniops* generoko animalia da. Arrainen barruko Nototheniidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Nototheniops*
* Nototheniidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Haletta semifasciata

***Haletta semifasciata*** *Haletta* generoko animalia da. Arrainen barruko Odacidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Haletta*
* Odacidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Avenzoar

**Avenzoar** edo **Ibn Zuhr** (jaiotzez Abu-Marwan Abd al-Malik ibn Zuhr, ; Peñaflor, 1094 &ndash; Sevilla, 1162) andalustar medikua izan zen.

Bere ikuspuntu zientifikoak orduko medikuntza modernizatu zuen. *Al-Taysīr fil-Mudāwāt wal-Tadbīr* ("Terapeutika eta Dietaren Ikaskuntza errazten duen Liburua") bere liburu nagusia latin eta hebreerara itzuli zuten eta kirurgia hobetu zuen. Esperimentuak ere egin zituen, adibidez, ahuntz baten trakeotomia.

## Erreferentziak
Haplophrentis

***Haplophrentis*** Kanbriar garaian bizi izan zen Hyolitha genero bat izan zen. Bere oskola luzea eta konikoa zen, *operculum* batekin babestua. Bertatik ateratzen ziren *helenak* izeneko bi beso luze eta flexible. Beso hauek, ziurenik, gorputza estabilizatzeko erabiltzen zituzten, edo mugitzeko erabil zitzakeen.

## Afinitatea 
Hyolitha klasea, ziurenik Molluscaren barruan koka zitekeen, baina hau ezbaian dago.

## Fosilak 
Filopodoen ohe handian 186 espezimen aurkitu dira, komunitate osoaren %0,35a.

## Kanpo estekak
Ogcocephalus declivirostris

***Ogcocephalus declivirostris*** *Ogcocephalus* generoko animalia da. Arrainen barruko Ogcocephalidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Ogcocephalus*
* Ogcocephalidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Kristobal Burgaris

**Kristobal Burgaris** Basilio Boioanesen ostean laburki Italiako katapana izan zen, 1027 eta 1029 bitartean. Lupo Protospatarioren kronikan 1029 agertzen da kargu-hartze data gisa, baina Ferdinand Chalandon historialariaren arabera 1027an izan zen. Guaimaro III.a Salernokoaren heriotzarekin batera hartu zuen kargua eta badakigu berarekin harremana duten beste ekintza batzuk 1028an gertatu zirela.

Kristobalek sarrazenoen eraso berriak jasan zituen. 1027an Obbianok kapitulatu zuen eta Barik eraso bat jasan zuen. Kristobalen ostean Pothos Argyros etorri zen boterera.
Poto Argiro

**Poto Argiro** (, ; ? - Cassano all'Ionio, Calabria, 1032ko ekaina) Italiako katapana izan zen 1029tik 1032ra arte. Poto Kristobal Burgarisen ostean etorri zen eta berehala erantzun behar izan zion sarrazenoen erasoei. 1032an Cassano all'Ionion emandako gudu batean hil zuten. Bere ostean Mikel Protospatario izendatu zuten katapan berria.
Olyra astrifera

***Olyra astrifera*** *Olyra* generoko animalia da. Arrainen barruko Olyridae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* FishBase.org

## Ikus, gainera 
* *Olyra*
* Olyridae
Mikel Protospatario

**Mikel Protospatario** () Italiako katapan bizantziarra izan zen 1031 edo 1032tik 1033ra. Barira bidali zuten bere aurrekoa zen Poto Argiro sarrazenoen aurka Cassano allo Ionion egindako guduan hil zenean. Mikel Konstantinoplako gorteko maila altuko ofiziala zen, eta goi-mailako hainbat titulu zituen. Bere momenturik gorenean bere titulu osoa honakoa zen: , hau da, "txanberlana, Italiako katapana, eta *vēlon* eta hipodromoko *kritēs*a". *Kritēs* izenarekin enperadorearen audientziak prozesatzen zuen kargu bat izendatzen zela uste da. Mikel Italiara heldu zen 1032an armada berriarekin, Asia Txikia eta Siriako elitezko tropekin. Ez dakigu zer gertatu zen armada honekin, baina 1033an Konstantino Opo jarri zuten katapan.
Bertella idiomorpha

***Bertella idiomorpha*** *Bertella* generoko animalia da. Arrainen barruko Oneirodidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Bertella*
* Oneirodidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Omosudis lowii

***Omosudis lowii*** *Omosudis* generoko animalia da. Arrainen barruko Omosudidae familian sailkatzen da. Mundu osoko ur epel eta tropikaletan bizi den arrain hau monotipikoa edo kide bakarra da bere genero eta familian.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Omosudis*
* Omosudidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Konstantino Opo

**Konstantino Opo** Italiako katapana izan zen 1033tik 1038ra, Mikel Protospatarioren ondoren. Idatzita dago ere Italiara garai berdinean **Leo Opo** izeneko *strategos* bat bidali zutela, ziurenik pertsona bera izango da. Bere bizitzari buruz dakiguna Lupo Protospatarioren kronikatik eta *Anonymi Barensis chronicon*etik dator. Konstantinok Troiatik gertu zegoen monasterio bati diploma bat eman zion 1034an. 1037an Tunisiako ziridar sultana zen Sharaf ad-Dawla al-Muizz ibn Badisek bere seme Abdallah bidali zuen Ahmad II.a al-Akhal siziliar emirraren aurka borrokatzera. Al-Akhalek galdu zuen eta Konstantino Oporen ondoan babesa bilatu zuen.

Hurrengo urtean Konstantino ez da agertzen gehiago eta, bere ordez, lehenengo Mikel Spondiles agertzen da eta, ondoren, Nizeforo Dukiano.
Acanthonus armatus

***Acanthonus armatus*** *Acanthonus* generoko animalia da. Arrainen barruko Ophidiidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Acanthonus*
* Ophidiidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Mikel Spondiles

**Mikel Spondiles** (, ) bizantziar gorteko goi-mailako arduraduna izan zen, Antiokiako gobernaria eta, ondoren, Italiako katapana.

## Biografia 
Gorteko eunuko bat zen eta Konstantino VIII.aren gogokoa, Konstantino enperadore izendatzerakoan goi-mailako ofizial gisa izendatua izan zen. 1027an Aleppoko emirra zen Salih ibn Mirdasek Bizantzioko lurraldeak erasotu zituen. Spondiles, oraindik gerran trebeziarik ez bazuen ere, armada bildu eta bere bila joan zen. Galdu zuen eta Antiokian gorde behar izan zuen bere burua.

Pixka bat beranduago (1027/28 artean) Nasr ibn Musharraf al-Rawadifi arabiar nagusi tribalak adarra jo zion. Bere laguntzaile zen zen Poto Argirok preso hartu eta gero Nasrek Mikel konbentzitu zuen aske uzteko eta al-Maniqan gotorleku bat eraikitzeko, bertatik bizantziar domeinuak babestu ahal izateko. Mikelek bere adostasuna erakutsi zion eta 1.000 pertsonako armada bidali zion laguntzeko. Gotorlekua bukatu zuenean Nasrek Tripoliko emirra eta fatimitar komandante baten laguntzarekin, armada osoa akabatu zuen.

1029ko uztailean Mikelek Aleppo erasotzea erabaki zuen, nahiz eta ez zuen Romanos III.a enperadorearen babesik eta Shibl al-Dawla Nasr eta Mu'izz al-Dawla Thimal mirdasiar anaiek bakean bizitzeko eskaera egin bazioten ere. Eraso horretan Kaibarren atxilotu zuten eta bere akanpalekua deuseztu zuten. Atzera bota eta mirdasiarrekin bakea sinatu zuen.

Galera honen ondotik Romanos III.ak kargutik kendu zuen, bera pertsonalki agertuz Sirian, eta bere koinatua zen Konstantino Karenteno bidaliz Mikel Spondilesen ordezko gisa. Romanos III.ak ere galdu zuen modu umiliagarri batean.

Mikel (latinezko historialariek *Sphrondeles* deitzen zutena) 1038an agertu zen berriro, Jurgi Maniakesekin batera Siziliara egindako espedizioan. Ziurenik Konstantino Oporen ordezko izan zen katapan gisa Nikeforo Dukianok bere kargua 1039an hartu bitartean.
Nizeforo Dukiano

**Nizeforo Dukiano** (, ; (? - 1040) Italiako katapana izan zen 1039tik 1040ra bitarte. Arduino Lombardiarraren matxinada sortzen ikusi zuen, baina ez bere garapena, lehenago hil baitzen. Ascoli Satrianon erail zuten 1040an eta matxinada indartu zen.
Onofre Goiurikoa

**Onofre Goiurikoa** (, ; 1010 inguru - 1057ko abuztua), *Abagelardo* ezizenez ezaguna, Apulia eta Calabriako kondea izan zen 1051etik heriotzera arte.

Ziurenik Tankredo Goiurikoaren semerik txikiena izan zen bere lehen emazte Murielekin. Iturri batzuek Godofredo eta Serlo gazteago zirela diote. Bere anaiak, Gilen Burdinezko Beso eta Drogo Goiurikoa, lagundu zituen Mezzogiornora 1035a inguru, Goffredo Malaterraren arabera: hala ere, baliteke beranduago iritsi izana, 1044an, bere anaia zaharrena zen Gilenen erregealdian. Lavellon egon zen lehen urteetan Rikardo Drengoti lana eman zion, beranduago aita santuaen aurka lagunduko ziona. 1053an Onofrek bere hiru anaiak jaso zituen, Godofredo eta bere anai-orde ziren Mauger eta Gilen gaztea, Italiara iritsi zirenean. Mauger Goiurikoari Capitanata eman zion eta Gileni Printzipatoa.
Bathylychnops brachyrhynchus

***Bathylychnops brachyrhynchus*** *Bathylychnops* generoko animalia da. Arrainen barruko Opisthoproctidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Bathylychnops*
* Opisthoproctidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Macropinna microstoma

***Macropinna microstoma*** *Macropinna* generoko animalia bakarra da. Arrainen barruko Opisthoproctidae familian sailkatzen da. Ezaguna da bere burua gardena delako, likidoz betetako domo handi bat. Bertatik begietako lenteak ikus daitezke, arazorik gabe. Begi hauek kupel itxura dute, eta edozein punturaino biratu daitezke, aurrera zein gorantz, arrainaren buru gardenan zehar ikusten.

*M. microstoma*k aho txikia du, eta gorputza ezkata handiz estalia dago. Arraina, normalki, geldi mantentzen da uretan, 600 eta 800 metroko sakonera bitartean, eta bere hegats handiak erabiltzen dituzte egonkortzeko, begiak gorantz zuzentzen dituzten bitartean. Argi gutxiko eremuetan bizi direnez, uste da arrainak siluetak ikusten dituela bere gainean. MBARIko ikerlariek aurkitu zuten bere gainean arrain edo marmoka bat ikusten dutenean, begiak biratzen dituztela aurrearantz, arrainak goranzko norabidea hartzen duen bitartean. Uste da, gainera, sifonoforoetatik janaria lapurtzen duela.

*M. microstoma* 1939an aurkitu bazen ere, ez zen bizirik argazkirik lortu 2004ra arte. Marrazki zaharrek ez dute erakusten buru gardena, ateratzerakoan apurtu ohi zelako.

## Banaketa 
Artiko azpiko uretan bizi dira, Ozeano Barearen iparraldean. Japoniako ipar-ekialdetik Kuriletara eta Kanada eta AEBtako ipar-mendebaldeko uretan bizi dira, Kaliforniako golkoraino.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Opisthoproctidae

## Kanpo estekak 
* Arrainaren bideoa
* FishBase.org
Lonchopisthus higmani

***Lonchopisthus higmani*** *Lonchopisthus* generoko animalia da. Arrainen barruko Opistognathidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Lonchopisthus*
* Opistognathidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Oplegnathus conwayi

***Oplegnathus conwayi*** *Oplegnathus* generoko animalia da. Arrainen barruko Oplegnathidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Oplegnathus*
* Oplegnathidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Exaugusto Boioanes

**Exaugusto Boioanes** (), Basilio Boioanes famatuaren semea, Italiako katapana izan zen 1041etik 1042ra arte. Mikel Dukianoren ordez sartu zen karguan, azken hau Montemaggioren maiatzaren 4an gudua galdu ostean. Boioanesek ez zuen aurrekoek izan zuten armada eta errefortzuak eta Baregoen Guardiako kide batzuekin bakarrik iritsi zen. Boioanesen ideia zen lombardiar errebeldeak Melfi isolatzea, Montepelosotik gertu kanpatuz.

Normandiarrak, hala ere, Melfitik atera ziren eta Monte Siricolon kanpatu zuten. Greziar kanpamentura zihoan laguntza konboi bat hartu zuten eta gudura behartu zituzten. Boioanesek galdu zuen eta atxilotu zuten, 1041eko irailaren 3an. Normandiarrak, mertzenarioak zirela eta, lombardiar nagusi Atenulfo, Beneventoko printzeari entregatu zioten. Honek dirutza onartu zuen katapanaren askatzearen truke eta diru guztiarekin geratu zen. Boioanes askatu zutenean ez zen, dagoeneko, katapana.
Atenulfo, Beneventoko printzea

**Atenulfo** Pandulfo III.a Beneventokoaren semea izan zen. 1040an Beneventok oraindik bazuen Mezzogiornoan lombardiar printzipalitate independentea izatearen ospea. Arduino Lombardiarra, Melfiko *topoterites*a, eta bere normandiar mertzenarioak Bizantzioko autoritatearen aurka matxinatu zirenean, Pandulforen semea hautatu zuten euren nagusi, "Beneventoko printzea" deituz.

Nizeforo Dukiano katapanaren erailketaren ostean normandiarrek euren lider propioa hautatzea erabaki zuten, baina Gilen Apuliakoak dioenez Atenulfok "ziurenik zerbait eman zien, urrea edo zilarra, eta beraz euren aurreko ideia albo batera utzi zuten". Normandiarrek ere Atenulfo aukeratu zuten euren nagusi.

1041ko irailaren 3an matxinatuek Exaugusto Boioanes katapan berria garaitu zuten, eta berau atxilo hartu zuten Beneventon. Garai hartan Guaimar IV.a Salernokoak normandiarrak eurentzat lanean jarri zituen milaka promesa eginez. 1042ko otsailean, ziurenik bere burua bakarrik ikusita eta, agian, greziarrek diruarekin erosia, Atenulfok Exaugustoren erreskatea negoziatzen hasi zen eta diru horrekin Greziara ihes egin zuen. Ez dakigu noiz hil zen, baina ziurenik diruarekin egingo zuen. Bere ordezko lider berria Argiro izan zen.

## Kanpo estekak
Atenulfo

**Atenulfo** ( edo ) lombardiar jatorriko gizon izen bat da:
* Atenulfo I.a Beneventokoa (e. 899–910)
* Atenulfo II.a Beneventokoa (e. 910–40)
* Atenulfo III.a Beneventokoa (e. 933–43)
* Atenulfo I.a Gaetakoa (e. 1045–1062)
* Atenulfo II.a Gaetakoa (e. 1062–1064)
* Atenulfo, Beneventoko printzea (iz. 1040–42)
* Atinolfo, Fiesoloko apezpikua (1038–1057)

## Kanpo estekak
The Dead Pool

**The Dead Pool** (euskaraz *Heriotzaren Putzua*) 1988ko Buddy Van Horn estatubatuar zinema zuzendariaren ekintza filma bat da. Clint Eastwood, Patricia Clarkson, Liam Neeson, Evan C. Kim, David Hunt eta Jim Carrey aktoreek antzeztu zuten.

Harry *Zikina* Callahan inspektorearen saileko azken filma izan zen, aurreko filmak *Dirty Harry* (1971), *Magnum Force* (1973), *The Enforcer* (1976) eta *Sudden Impact* (1983) izan ziren.

## Argumentua 
Harry Callahan (Clint Eastwood) bere kasuak konpontzeko metodo ez oso ohikoak erabiltzen dituen San Frantziskoko polizia da. Oraingo honetan, norbaitek erailko dituen hiriko zortzi pertsona ezagunen zerrenda bat ahoz-aho dabil eta haiek nola heriotzei buruzuko zurrumuruak hedatu dira. Zerrenda horretan idatzia dagoen pertsona horietako bat Callahan inspektorea bera da, hain zuzen ere, kasu hau argitzeko arduraduna.

## Aktoreak 
* Clint Eastwood: Harry Callahan inspektorea
* Patricia Clarkson: Samantha Walker
* Liam Neeson: Peter Swan
* Evan C. Kim: Al Quan inspektorea
* David Hunt: Harlan Rook
* Michael Currie: Donnelly kapitaina
* Michael Goodwin: Ackerman tenientea
* Jim Carrey: Johnny Squares
* Anthony Charnota: Lou Janero
* Ronnie Claire Edwards: Molly Fisher
* Louis Giambalvo: Gus Wheeler
* Charles Martinet: komisaldegiko kazetaria

## Kanpo estekak 
* *The Dead Pool* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Sinodiano

**Sinodiano** Italiako katapana izan zen 1042ko otsailetik apirilera arte. Mikel V.ak jarri zuen Mikel IV.aren heriotzaren ondotik. Kargua hartu eta berehala Apulian lehenago hiri greziarrak izandakoak errenditzeko eskatu zuen, eta armada bat sortzen hasi zen berauek hartzeko. 1042ko apirilean Zoe Porfirogenetak Konstantinoplara deitu zuen Mikel V.aren heriotza zela eta.
Atenulfo III.a Beneventokoa

**Atenulfo III.a Beneventokoa** edo **Atenulfo Carinolakoa** Capuako eta Beneventoko ko-printzea izan zen 933tik 939 edo 940ra arte. Bere aita Landulfo I.a eta bere osaba Atenulfo II.ak printzearen bazkide izendatu zuten. Bere anaia txikia, Landulfo Gorriak hartu zuen bere postua 939 edo 940an.

Aita Landulfo I.a hil zenean 943ko apirilaren 10ean Landulfo Gorriak bere anaia nagusia zen Atenulfo III.a Beneventora mugitu zuen eta bere osaba Atenulfo II.aren semea zen Landulfo Capuara. Euren bizitzak arriskuan zeudela ikusita, biak joan ziren Guaimar II.a Salernokoaren lurraldean babestera eta Landulfo Gorria bilakatu zen printze bakarra.

Atenulfo III.a Rotildarekin ezkondu zen, Guaimar II.aren alaba. Ezkontza diplomatikoa izan zen.
Guaimar II.a

**Guaimar II.a** honakoa izan daiteke:

* Guaimar II.a Salernokoa, 946an hil zen
* Guaimar II.a Amalfikoa, 1047 eta 1052 artean duke.
Krokis

[thumb|300px|[Leonardo da Vincik egindako **krokisak**.]]

**Krokisa** diseinu, mapa edo plano baten elementu nagusienak gutxi gorabeherako eskema, diagrama edo zirriborroa da.

## Ikus, gainera 
* Zirriborroa

## Kanpo estekak
Dirty Harry (film saila)

**Dirty Harry saila** edota **Harry Zikinaren saila** Clint Eastwood aktoreak antzeztutako AEBko San Frantzisko hiriko Harry Callahan polizia zakar eta bortitza protagonista den filmeek osatzen dute, betiere bere 44 kalibreko Magnum pistola lagun duela. Saila hau 1971tik 1988ra doa eta honako filma hauek osatzen dute:

* *Dirty Harry* ("Harry Zikina", 1971)
* *Magnum Force* ("Magnum Indarra", 1973)
* *The Enforcer* ("Exekutatzailea, 1976)
* *Sudden Impact* ("Bapateko Inpaktua", 1983)
* *The Dead Pool* ("Heriotzaren Putzua", 1988)

## Kanpo estekak
Hesperia Bilbao hotela

**Hesperia Bilbao** Bizkaiko Bilbo hiriburuan dagoen hotel bat da. Uribarri barrutiko Gazteleku auzoan dagoen Campo de Volantín pasealekuko 28. zenbakian dago eta Hesperia kateko hotela da. Nerbioi ibaiaren iparraldeko ertzean dago, Salveko zubia eta Zubizuri zubien artean.

Bestalde, Bilbon bertan San Mames eta Erruki Etxearen alboan kate berdineko Hesperia Zubialde hotela ere badago.

Irudi:Bilbao - Hotel Hesperia 1.jpg|Aurrealdea.
Irudi:Lhôtel Hesperia (Bilbao) (3446486203).jpg|Aurrealdea.
Irudi:Hotel Hesperia Bilbao.jpg|Kolorezko leihoak.
Irudi:Hotel Hesperia Dining Room Bibloa (3821632892).jpg|Jatetxe edo egongela.

## Kanpo estekak 
* Hesperia Bilbao hotelaren webgunea
Sugar Manen bila

***Sugar Manen bila*** () Erresuma Batuan eta Suedian ekoiztutako dokumentala da. Pelikulak deskribatzen du Sixto Rodriguez musikariaren bi jarraitzaileen ahaleginak aipatutako artista estatubatuarraren bila joateko. Izan ere, 1990eko hamarkadaren amaieran Lurmutur Hiriako (Hegoafrika) Stephen 'Sugar' Segerman eta Craig Bartholomew Strydom-ek jakin nahi zuten ea musikari iparramerikarraren balizko heriotza egiazkoa zen ala ez, eta bizirik egonez gero zertan zebilen bere bizitza. Rodriguezen musika, harrigarria bada ere, AEBetan ez bezala oso ezagun bihurtu zen Hegoafrikan eta Australian 1970eko hamarkadan.

Beste sari batzuen artean, 2012an Oscar Saria irabazi zuen. Hurrengo urtean, Malik Bendjelloul zuzendaria eta gidoigileak bere buruaz beste egin zuen. Argiari esker euskaratu zuten.

## Edukia 
Sixto Rodriguez familia latinoamerikarra zuen abeslari estatubatuarra zen, Detroiten (Michigan) bizi zena, tabernetan abesten lan egiten zuena. 1960ko hamarkadaren amaieran bi musika ekoizle berarekin harremanetan ipini eta diskoa grabatzeko konbentzitu zuten, *"Cold Fact"* (1970) hain zuzen ere, arrakasta komertzialik eduki ez zuena. Hala ere, beste ekoizle bat berarengana joan eta bigarren diskoa atera zuen hurrengo urtean, *"Coming from Reality"* (1971), antzeko emaitzekin salmentei dagokienez bere herrialdean.

Hala ere, Hegoafrikan oso harrera ona jaso zuen bere lanak, abestien letrengatik apartheiden aurkako borrokaren ikur bilakatuz gazteen artean. Izan ere, bere kanta batzuk debekatuta zeuden herrialde hartan, eta beste alde batetik eragina eduki zuen Koos Kombuis, Willem Möller eta Johannes Kerkorrel musikariengan, besteak beste. Garai hartan, zurrumurrua ibili zen azkenik kontzertu baten erdian bere buruaz beste egin zuela eta misterioa sortu zen artistaren inguruan.

Jakin-minak bultzatuta, Stephen Segerman eta Craig Strydom jarraitzaile hegoafrikarrek ekin zioten Rodriguezen bizitzari buruz ikertzeari. Horrela jakin zuten abeslaria benetan bizirik zegoela, eta alaba batenagana ere iritsi ziren.

Azkenean, dokumentalgileek lortu zuten abeslariarengana berarengana ailegatzea eta hainbat gauza argitu zuten bere bizitzari buruz, tartean abeslariak ez zeukala Hegoafrikan erdietsitako arrakastaren berri. Aurkitu ondoren, esker onez 1998an sei kontzertu eman zuen herrialde hartan, harrera bikaina edukiz. Bitartean, Detroiten bizi zen oso modu xumean.

## Soinu banda 
# "Sugar Man" (3:50)
# "Crucify Your Mind" (2:32)
# "Cause" (5:29)
# "I Wonder" (2:34)
# "Like Janis" (2:37)
# "This Is Not a Song, It's an Outburst: Or, the Establishment Blues" (2:07)
# "Can't Get Away" (3:56)
# "I Think of You" (3:26)
# "Inner City Blues" (3:27)
# "Sandrevan Lullaby – Lifestyles" (6:39)
# "Street Boy" (3:47)
# "A Most Disgusting Song" (4:48)
# "I'll Slip Away" (2:51)
# "Jane S. Piddy" (3:00)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Dokumentalaren webgune ofiziala
Europako Irrati-telebista Batasuna

**Europako Irrati-telebista Batasuna**, ofizialki  (UER) eta  (EBU), Europa eta Mediterraneoko irrati-telebista publiko erakundeen elkartea da. 73 kide aktibo ditu 56 herrialdetan, eta beste 37 kide-lagun bere eremu geografikotik kanpoko 22 herrialdetan. Genevan du egoitza nagusia. Besteak beste, urtero Eurovision Abesti Lehiaketa ekoizteagatik da ezaguna.

## Deskribapen orokorra 
Telekomunikazioen Batasun Internazionalak Europako Emisio Eremu bezala zehazten duen herrialdeetako zerbitzu publiko irrati-telebista erakundeek lortu dezakete kidetza aktiboa. Kideek hurrengo onurak dituzte:
* Mundu mailako edukiak eskuratzea; bai kirol eskubide esklusiboak, zein berri, musika eta haur programen elkarbanatzea.
* Brusela eta nazioarteko plataforma nagusietan egiten den lobbying-an ahotsa edukitzea
* Elkarbanatze, ikasketa eta lankidetza aukerak hainbat biltzar, lan talde eta zuzendutako aholkularitza jardueretan
* Teknologia eta berrikuntza berriak ikasi eta elkarbanatzeko zentroa aditu talde batekin

Europako Irrati-telebista Batasunaren ekoizpen ezagunena Eurovision Abesti Lehiaketa da. Besteak beste, Eurovision Dantza Lehiaketa, Junior Eurovision Abesti Lehiaketa, Eurovision Musikari Gazteak, Eurovision Dantzari Gazteak, Eurovision Urteko Abesbatza, eta beste zentzu berdineko lehiaketa batzuk ere ekoizten ditu.

Irrati ekoizpenen artean Euroclassic Notturno dago – gau osoko musika klasiko saioa –, eta baita saio tematiko bereziak ere, urteroko Eguberri musika saioa adibide.

Europako Irrati-telebista Batasuneko kide aktibo ugarik aldi berean lortzen dituzte Munduko Futbol Txapelketa edo hainbat kiroletako Europako Txapelketak bezalako ekitaldiak emateko eskubideak. Europako Irrati-telebista Batasunaren bitartez Europa osoan ikusi ahal izaten den telebista saio bat Vienako Urteberri eguneko kontzertua izaten da.

## Kide aktiboak 
### Etenduran dauden kideak 
### Kide aktibo ohiak 
## Kide lagunak 
Europa eta Mediterraneoko eremutik at, Telekomunikazioen Batasun Internazionalaren partaide diren herrialdeetako irrati-telebista talde eta erakundeek, Europako Irrati-telebista Batasunaren kide-lagun bilakatzeko eskaria egin dezakete. Urtero diru-sarrera bat ordaindu behar dute. Hala ere, Eurovision sareko ekitaldi propioetan partaidetza ez zaie bermatzen. Kasu batzuetan gonbidapena jaso dezakete; Australiak Eurovision Abesti Lehiaketan parte hartzeko gonbidapena jasotzen du, nabarmenki.

## Kide partaide onartuak 
Talde eta erakunde batzuek ez dituzte kide aktibo edo kide-lagun bilakatzeko baldintzak betetzen, baina, Europako Irrati-telebista Batasunari emisio zerbitzuak ematen dizkiotenez, kide partaide onartu estatusa jasotzen dute.

## Kanpo estekak 
*   Europako Irrati-telebista Batasunaren webgunea.
Man on Wire

***Man on Wire*** 2008ko dokumentala da. Bertan kontatzen du Philippe Petiten istorioa, nola 1974an lortu zuen Dorre Bikien artean kable baten gainean ibilaldi bat egitea ia ordubetez, New Yorken. Petiten *Hodeietara iristea* liburuan oinarrituta dago. Burutu baino lehenagoko prestaketak deskribatzen ditu orduko irudiekin, denbora luzea hartu zutenak eta Dorre Bikiak eraikitzen ari ziren bitartean egindakoak. Halaber, gaur egun protagonistekin egindako elkarrizketak plazaratzen ditu.

Beste sari batzuen artean, dokumental onenaren Oscar Saria jaso zuen 2008an.

## Edukia 
Munduko beste toki batzuetan funambulismoa egin ostean, balentriarik handiena Sydneyko badian izan zelarik, Philippe Petitek lagun talde batekin antolatu zuen orduan munduko dorrerik altuenak zirenen artean kable bat bota eta alde bietan sendotu, hortik oinez pasatzeko. Ibilaldiaren ostean poliziak Petit atxilotu zuen, baina askatu behar izan zuten geroxeago.

## Soinu banda 
# "Fish Beach" – Michael Nyman
# "History of the Insipid" – Michael Nyman
# "Albatross" – Fleetwood Mac
# "Dreams of a Journey" – Michael Nyman
# "Time Lapse" – Michael Nyman
# "The Disposition of Linen" – Michael Nyman
# "A Fifth of Beethoven" – Walter Murphy
# "Chasing Sheep Is Best Left To Shepherds" – Michael Nyman
# "An Eye For Optical Theory" – Michael Nyman
# "The Lark Ascending – English Northern Philharmonia" (Ralph Vaughan Williams)
# "A Ramble in St. James's Park" – Michael Nyman
# "Passage de L'Egalité" – Michael Nyman
# In the Hall of the Mountain King – Philadelphia Orchestra (Edvard Grieg)
# "Drowning By Number 2" – Michael Nyman
# "Trysting Fields/Sheep 'n' Tides" – Michael Nyman
# "Memorial" – Michael Nyman
# "Leaving Home" – J. Ralph
# "Leaving Home Sunday Exploration" – J. Ralph
# "Gnossienne No. 1" – Erik Satie

## Kanpo estekak 
* Dokumentalaren webgune ofiziala
Eucrossorhinus dasypogon

***Eucrossorhinus dasypogon*** *Eucrossorhinus* generoko animalia da. Arrainen barruko Orectolobidae familian sailkatzen da. Espezie monotipikoa da, hau da, bere generoan dagoen bakarra da. Iparraldeko Australia, Ginea Berria eta inguruko uharteen koralezko uharrietan bizi da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Eucrossorhinus*
* Orectolobidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Sudden Impact

**Sudden Impact** (euskaraz *Bapateko Inpaktua*) 1983ko Clint Eastwood estatubatuar zinema zuzendari eta aktoreak zuzendu eta antzeztutako ekintza filma bat da. Clint Eastwood eta Sondra Locke aktoreek antzeztu zuten.

Harry Callahan inspektorearen saileko filma da, aurretik *Dirty Harry* (1971), *Magnum Force* (1973) eta *The Enforcer* (1976) filma izan zituen, *The Dead Pool* (1988) filmak jarraitu zuelarik.

Filma honen hasieran, Harry Callahan inspektorearen esaldi ospetsuena entzun liteke: "Go ahead, make my day" ("Aurrera, alaitu diezaidak eguna").

## Argumentua 
Harry Callahan (Clint Eastwood) San Frantzisko hiriko hilketa saileko eskarmentu handiko polizia da, bere ezohiko metodoen ondorioz ezaguna zaiteaz gain, nagusiekin liskarrak izan ditu. Oraingoa, Kalifornia iparraldeko San Paulo izeneko herri txikira bidali dute, bertan beren sexu-organo eta kopetetan tiroa eman dien hiltzailea nor den ikertu beharko du. Herrian Jennifer Spencer (Sondra Locke) izeneko artista bakarti eta eder bat ezagutuko du.

## Aktoreak 
* Clint Eastwood: Harry Callahan inspektora
* Sondra Locke: Jennifer Spencer
* Pat Hingle: Lester Jannings poliziaburua
* Bradford Dillman: Briggs kapitaina
* Paul Drake: Mick
* Audrie J. Neenan: Ray Parkins
* Jack Thibeau: Kruger
* Michael Currie: Donnelly tenientea
* Albert Popwell: Horace King
* Mark Keyloun: Bennett ofiziala
* Kevyn Major Howard: Hawkins
* Bette Ford: Leah
* Nancy Parsons: Kruger andrea

## Kanpo estekak 
* *Sudden Impact* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Allocyttus folletti

***Allocyttus folletti*** *Allocyttus* generoko animalia da. Arrainen barruko Oreosomatidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Allocyttus*
* Oreosomatidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Leptodactylidae

**Leptodactylidae** anfibio familia bat da, Anura ordenaren barruko 189 espezieak. Karibea, Erdialdekoa eta Hegoa Amerika bizi dira.

## Taxonomia 
* Leiuperinae subfamilia Bonaparte, 1850
** *Edalorhina* Jiménez de la Espada, 1870
** *Engystomops* Jiménez de la Espada, 1872
** *Physalaemus* Fitzinger, 1826
** *Pleurodema* Tschudi, 1838
** *Pseudopaludicola* Miranda-Ribeiro, 1926
* Leptodactylinae subfamilia Werner, 1896 (1838)
** *Adenomera* Steindachner, 1867
** *Hydrolaetare* Gallardo, 1963
** *Leptodactylus* Fitzinger, 1826
* Paratelmatobiinae Ohler & Dubois, 2012
** *Crossodactylodes* Cochran, 1938
** *Paratelmatobius* Lutz & Carvalho, 1958
** *Rupirana* Heyer, 1999
** *Scythrophrys* Lynch, 1971

## Kanpo estekak
Hypomesus nipponensis

***Hypomesus nipponensis*** *Hypomesus* generoko animalia da. Arrainen barruko Osmeridae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Hypomesus*
* Osmeridae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Belontia hasselti

***Belontia hasselti*** *Belontia* generoko animalia da. Arrainen barruko Osphronemidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Belontia*
* Osphronemidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Microhylidae

**Microhylidae** anfibio familia bat da, Anura ordenaren barruko 495 espeziea eta 68 genera. Amerika, Asia, Ginea Berria, Ipar Australia, Saharaz hegoaldeko Afrika eta Madagaskar bizi dira.

## Taxonomiía 
* **Microhylidae** familia
** *Adelastes*
** *Aphantophryne* Fry, 1917
** *Asterophrys* Tschudi, 1838
** *Austrochaperina* Fry, 1912
** *Barygenys* Parker, 1936
** *Callulops* Boulenger, 1888
** *Choerophryne* Van Kampen, 1914
** *Cophixalus* Boettger, 1892
** *Copiula* Méhely, 1901
** *Gastrophrynoides* Noble, 1926
** *Genyophryne* Boulenger, 1890
** *Hylophorbus* Macleay, 1878
** *Liophryne* Boulenger, 1897
** *Mantophryne* Boulenger, 1897
** *Metamagnusia* Günther, 2009
** *Oreophryne* Boettger, 1895
** *Oxydactyla* Van Kampen, 1913
** *Sphenophryne* Peters y Doria, 1878
** *Xenorhina* Peters, 1863
** Cophylinae subfamilia
*** *Anodonthyla* Müller, 1892
*** *Cophyla* Boettger, 1880
*** *Madecassophryne* Guibé, 1974
*** *Platypelis* Boulenger, 1882
*** *Plethodontohyla* Boulenger, 1882
*** *Rhombophryne* Boettger, 1880
*** *Stumpffia* Boettger, 1881
** Dyscophinae subfamilia
*** *Dyscophus* Grandidier, 1872
** Gastrophryninae subfamilia
*** *Arcovomer* Carvalho, 1954
*** *Chiasmocleis* Méhely, 1904
*** *Ctenophryne* Mocquard, 1904
*** *Dasypops* Miranda-Ribeiro, 1924
*** *Dermatonotus* Méhely, 1904
*** *Elachistocleis* Parker, 1927
*** *Gastrophryne* Fitzinger, 1843
*** *Hamptophryne* Carvalho, 1954
*** *Hypopachus* Keferstein, 1867
*** *Myersiella* Carvalho, 1954
*** *Stereocyclops* Cope, 1870
*** *Syncope* Walker, 1973
** Hoplophryninae subfamilia
*** *Hoplophryne* Barbour y Loveridge, 1928
*** *Parhoplophryne* Barbour y Loveridge, 1928
** Kalophryninae subfamilia
*** *Kalophrynus* Tschudi, 1838
** Melanobatrachinae subfamilia
*** *Melanobatrachus* Beddome, 1878
** Microhylinae
*** *Calluella* Stoliczka, 1872
*** *Chaperina* Mocquard, 1892
*** *Glyphoglossus* Günther, 1869
*** *Kaloula* Gray, 1831
*** *Metaphrynella* Parker, 1934
*** *Microhyla* Tschudi, 1838
*** *Micryletta* Dubois, 1987
*** *Phrynella* Boulenger, 1887
*** *Ramanella* Rao & Ramanna, 1925
*** *Uperodon* Duméril & Bibron, 1841
** Otophryninae subfamilia
*** *Otophryne* Boulenger, 1900
*** *Synapturanus* Carvalho, 1954
** Phrynomerinae subfamilia
*** *Phrynomantis* Peters, 1867
** Scaphiophryninae subfamilia
*** *Paradoxophyla* Blommers-Schlösser & Blanc, 1991
*** *Scaphiophryne* Boulenger, 1882

## Kanpo estekak
Zirriborro

[thumb|300px|[Rembrandten **zirriborro** bat.]]
Artean, **zirriborroak**, **zirrimarrak** edo **apunteak** artistak amaierako lana burutzeko egiten dituen saio, proba eta eskemak dira.

## Kanpo estekak
Ohar (argipena)

**Ohar** hitzak adiera zenbait ditu:
* **oharra**, zerbait jakinarazteko egindako idatzizko adierazpen laburra;
* oharrak edo apunteak, irakasle edo beste hizlari batengandik nahiz bestelako informazio iturri batetik jasotakoak, informazio hori jaso eta gogoratzeko erabiltzen direnak;
* oin-oharrak eta albo oharrak, testu batean egin ohi diren adierazpen labur eta zehatzak.

## Kanpo estekak
Transkarpatia

**Transkarpatia**, **Rutenia Transkarpatikoa** edo **Ukraina Subkarpatikoa** (; ,  edo ; eslovakieraz eta ; ; ; ; , ; ) ekialdeko Europako eskualde historikoa da, Ukrainako Transkarpatiako oblasta, ekialdeko Eslovakia eta Poloniako Lemkivshchyna bere barnean hartzen dituena. Lehen Mundu Gerra baino lehen Hungariako Erresumaren parte zen, gerrarteko garaian Txekoslovakiarena, Bigarren Mundu Gerran berriro Hungariarena eta gerra ostean, Sobietar Ukraniarena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Osteoglossum bicirrhosum

***Osteoglossum bicirrhosum*** *Osteoglossum* generoko animalia da. Arrainen barruko Osteoglossidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Osteoglossum*
* Osteoglossidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Acanthostracion notacanthus

***Acanthostracion notacanthus*** *Acanthostracion* generoko animalia da. Arrainen barruko Ostraciidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Acanthostracion*
* Ostraciidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Ostracoberyx dorygenys

***Ostracoberyx dorygenys*** *Ostracoberyx* generoko animalia da. Arrainen barruko Ostracoberycidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Ostracoberyx*
* Ostracoberycidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Oxynotus bruniensis

***Oxynotus bruniensis*** *Oxynotus* generoko animalia da. Arrainen barruko Oxynotidae familian sailkatzen da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Oxynotus*
* Oxynotidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Groupama Arena

**Groupama Arena** Budapesten (Hungaria) dagoen erabilera anitzeko estadio bat eta Ferencvárosi TC futbol taldeak jokatzen du bertan. 23.698 edukiera du eta Ferenc Puskás Stadium-aren ondoren Hungariako bigarren estadio handiena da. Aurrez Albert Flórián Stadium egon zen tokian eraiki zuten 2014an.

## Historia 
Estadio berriaren eraikuntza 2013ko martxoaren 27an hasi zen. 2014ko abuztauren 10ean izan zen inaugurazioa Ferencvarosek Chelsearen aurka jokaturiko partidarekin, eta Zoltán Gera izan zen lehenengo gola sartu zuen jokalaria.

## Iruditegia 

Irudi:Construction of the new Albert Florian Stadion 2013 01.jpg
Irudi:Construction of the new Albert Florian Stadion 2013 02.jpg
Irudi:Groupama Aréna főbejárat.JPG
Irudi:Albert Flórián szobra I.JPG

## Kanpo estekak 
* www.groupamaarena.com 
* Groupama Arena
Helicophagus leptorhynchus

***Helicophagus leptorhynchus*** *Helicophagus* generoko animalia da. Arrainen barruko Pangasiidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Helicophagus*
* Pangasiidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org