Uztailaren 2

**Uztailaren 2**a gregoriotar egutegiaren urteko ehun eta laurogeita hirugarren eguna da, 184.a bisurteetan. 182 egun falta dira urtea amaitzeko. Bisurtetan izan ezik, urteko erdiko eguna da.

## Gertaerak 
### Euskal Herria 
* 1609 &ndash; Pierre de Lancre inkisidoreak “sorgin-ehiza” abiatu zuen Lapurdin. Senpereko gazteluan egindako epaiketetan 200 lagun torturatu eta hilarazi zituen, gehienak emakumeak.
* 1974 &ndash; Galdakaoko La Dinamita lantegian izandako leherketa batek 22 langile hil eta hainbat zauritu eragin zituen.
* 1979 &ndash; Gipuzkoako armarri berria legeztatu zen, erregeren irudia eta 1513tik zeuden 12 kanoiak kenduz, nafarren gaineko garaipena ospatzen baitzuten.
* 1980 &ndash; ETAk Joaquin Becerra Calvente tabernaria hil zuen Amurrion.

### Mundua 
* 1839 &ndash; Kuban esklabo moduan saltzeko zeramatzaten 53 afrikar matxinatu ziren La Amistad itsasontzian.
* 1865 &ndash; Askapen Armada sortu zen Londresko Whitechapelen.
* 2006 &ndash; Felipe Calderon, Mexikoko presidente aukeratu zuten botuen %35,88 eskuratu ostean.
* 2007 &ndash; Yemen: Kamikaze batek bonba-auto bat lehertarazi zuen Euskadiko eta Kataluniako turistez osaturiko konboiaren aurka eta 7 turista hil zituen, horien artean bi euskaldun.
* 2008 &ndash; Kolonbiako armadak hamabost bahitu askatu zituen FARCen eskutik: Ingrid Betancourt parlamentaria, hiru estatubatuar eta 11 militar kolonbiar.

## Arte eta kultura 
### Euskal Herria 
### Mundua 
* 1941 &ndash; *Sergeant York* ("York sarjentua") filma estreinatu zen, Howard Hawksek zuzendu eta Gary Cooper, Walter Brennan, Joan Leslie, George Tobias, Stanley Ridges, Margaret Wycherly eta Ward Bond aktoreek antzeztu zuten.
* 1953 &ndash; *Houdini* filma estreinatu zen, George Marshallek zuzendu eta Tony Curtis, Janet Leigh eta Torin Thatcher aktoreek antzeztu zuten.
* 1986 &ndash; *Big Trouble in Little China* ("Arazo Handia Txina Txikian") filma estreinatu zen, John Carpenterek zuzendu eta Kurt Russell eta Kim Cattrall aktoreek antzeztu zuten.

## Zientzia eta teknologia 
### Euskal Herria 
### Mundua 
* 1897 &ndash; Guglielmo Marconik irratia patentatu zuen.

## Kirolak 
### Euskal Herria 
### Mundua 
## Jaiotzak 
### Euskal Herria 
* 1841 &ndash; Eduardo Zamacois, euskal herritar margolaria (h. 1871).
* 1866 &ndash; Henri Lorin, lapurtar geografo eta soziologoa (h. 1932).
* 1897 – Maria Engrazia Lekuona Aranburu Beatifikatutako moja martiria (h. 1936)
* 1910 &ndash; Pedro Alonso, euskal herritar saskibaloi jokalaria, Habanan (h. 2006).
* 1913 &ndash; Javier Ybarra, bilbotar enpresaburua, idazlea eta politikaria (h. 1977).
* 1915 &ndash; Miren Arenaza, *Vasquita II *, gipuzkoar erraketista (h. 2003).
* 1933 &ndash; Pierre Pradier, Euskal Herrian jaiotako mediku anestesista (h. 2003).
* 1934 &ndash; Emilio Gurrutxaga, gipuzkoar kirolaria, belan aditua (h. 2021).
* 1940 &ndash; Pello Iguaran, gipuzkoar futbolaria (h. 2015).
* 1942 &ndash; Ignacio Arroyo, bizkaitar futbolari ohia.
* 1945 &ndash;
** José Luis Corcuera, bizkaitar politikari ohia, Pradoluengon.
** Juan María Duñabeitia, bizkaitar futbolari ohia.
* 1947 &ndash; Txeru García Izagirre, bizkaitar historiagile eta euskaltzalea.
* 1971 &ndash; Manuel Martínez Carrasco, bizkaitar beisbol eta softbol jokalari ohia.
* 1973 &ndash;
** David Olaizola, euskal abeslaria.
** Judith Torrea, nafar kazetari, blogari eta idazlea.
* 1974 &ndash; Amaia Agirre Muñoa, Getxoko emakumezko lehen alkatea.
* 1977 &ndash; Maider Unda, arabar borroka libreko kirolaria.
* 1978 &ndash;
** Raquel Delgado, gipuzkoar saskibaloi-jokalari ohia.
** Iñaki Muñoz, nafar futbolaria.
* 1979 &ndash; Jon García Aristegi, gipuzkoar patinatzaile ohia, bost aldiz Espainiako txapeldun izotz gaineko patinaje artistikoan.
* 1983 &ndash; Nely Carla Alberto, gipuzkoar eskubaloi jokalari ohia.
* 1989 &ndash; Marelissa Him, panamar modeloa eta aurkezlea.
* 1990 &ndash; Alexander Quintanilla, bizkaitar futbolaria.
* 1991 &ndash; Gaizka Arkarazo, bizkaitar futbolaria.
* 1999 &ndash; Jesus Areso, nafar futbolaria.
* 2001 &ndash; Mikel Zabala Ojeda, bizkaitar futbolaria.

### Mundua 
* 419 &ndash; Valentiniano III.a, erromatar enperadorea (h. 455).
* 1486 &ndash; Jacopo Sansovino, Pizkunde garaiko italiar arkitekto eta eskultorea (h. 1570).
* 1489 &ndash; Thomas Cranmer, ingeles elizgizona eta Canterburyko lehen artzapezpiku anglikanoa (h. 1556).
* 1644 &ndash; Abraham a Sancta Clara, austriar monje agustindarra (h. 1709).
* 1714 &ndash; Christoph Willibald Gluck, alemaniar musikaria (h. 1787).
* 1724 &ndash; Friedrich Gottlieb Klopstock, alemaniar olerkaria (h. 1803).
* 1738 &ndash; Charles Pierre Claret de Fleurieu, frantziar itsasgizon eta politikaria (h. 1810).
* 1777 &#x2013; María Teresa Acosta Toro, leondar bankaria (h. 1851)
* 1812 &ndash; Nathaniel de Rothschild, ingeles enpresaburua, bankaria eta enologoa, Château Mouton Rothschild ezarri zuena (h. 1870).
* 1825 &ndash; Émile Ollivier, frantziar politikaria (h. 1913).
* 1855 &ndash; Jesko von Puttkamer, alemaniar kolonialeko buruzagi militarra eta bederatzi aldiz Kamerungo gobernadorea (h. 1917).
* 1862 &ndash; William Henry Bragg, ingeles fisikaria, 1915eko Fisikako Nobel Saria (h. 1942).
* 1866 &ndash; Argentina Altobelli, italiar politikari, aktibista eta sindikalista (h. 1942).
* 1869 &ndash; Hjalmar Söderberg, suediar idazle eta kazetaria (h. 1941).
* 1876 &ndash; Wilhelm Cuno, Alemaniako kantzilerra (h. 1933).
* 1877 &ndash; Hermann Hesse, alemaniar-suitzar poeta, idazle eta margolaria, 1946ko Literaturako Nobel Saria (h. 1962).
* 1881 &ndash; Eduard von Steiger, Suitzako Konfederazioko presidentea (h. 1962).
* 1882 &ndash; Marie Bonaparte, frantziar printzesa, idazle, itzultzaile eta psikoanalista (h. 1962).
* 1884 &ndash; Maria Baldó, espainiar maistra, feminista, folklorista eta politikaria (h. 1964).
* 1894 &ndash; André Kertész, hungariar argazkilaria (h. 1985).
* 1903 &ndash;
** Alec Douglas-Home, Erresuma batuko lehen ministroa (h. 1995).
** Olaf V.a Norvegiakoa, Norvegiako erregea (h. 1991).
* 1904 &ndash; René Lacoste, *Krokodilo*, frantziar tenislaria eta *Lacoste* jantzi markaren sortzailea (h. 1996).
* 1906 &ndash; Hans Bethe, alemaniar-estatubatuar fisikaria, 1967ko Fisikako Nobel Saria (h. 2005).
* 1911 &ndash; Dorothy M. Horstmann, estatubatuar epidemiologo, birologo eta pediatra (h. 2001).
* 1917 &ndash; Mohamed Ahmed, Komoreetako estatuburua (h. 1984).
* 1919 &ndash; Jean Craighead George, estatubatuar haur-literatura idazlea (h. 2012).
* 1922 &ndash; Pierre Cardin, italiar jostuna eta moda-alorreko enpresaburua (h. 2020).
* 1923 &ndash; Wisława Szymborska, poloniar idazlea, 1996ko Literaturako Nobel Saria (h. 2012).
* 1925 &ndash;
** Medgar Evers, giza eskubideen alde borrokatu zuen estatubatuar aktibista (h. 1963).
** Patrice Lumumba, Kongoko Errepublika Demokratikoko estreinako gobernuburu demokratikoa (h. 1961).
** Olga Oleinik, sobietar matematikaria (h. 2001).
* 1926 –  Rebeca Guber,  argentinar matematikaria, informatikari aitzindaria (h. 2020) 
* 1929 &ndash; Imelda Marcos, filipinar politikaria eta Ferdinand Marcos diktadorearen alarguna.
* 1930 &ndash; Carlos Menem, Argentinako presidentea (h. 2021).
* 1934 &ndash; Antonio Díaz-Miguel, espainiar saskibaloi jokalari eta entrenatzailea (h. 2000).
* 1939 &ndash; Monna Tandberg, norvegiar aktorea (h. 2025).
* 1942 &ndash;
** John Farrington, australiar atleta, maratoian espezializatua (h. 2025).
** Vicente Fox, Mexikoko presidentea.
* 1943  &ndash; Walter Godefroot, flandriar txirrindularia (h. 2025).
* 1946 &ndash; Richard Axel, estatubatuar zientzialaria, 2004ko Medikuntzako Nobel Saria.
* 1950 &ndash; Annika Thor, suediar idazle eta gidoilaria.
* 1951 &ndash; Sylvia Rivera, estatubatuar LGBT aktibista (h. 2002).
* 1955 &ndash; 
** Miguel Durán Campos, espainiar abokatu eta enpresaburua.
** Francine Houben, herbeherear arkitektoa eta unibertsitateko irakaslea.
* 1959 &ndash; Francisco Ernandi Lima da Silva, *Mirandinha *, brasildar futbolari ohi eta entrenatzailea.
* 1961 &ndash; Samy Naceri, frantziar aktorea.
* 1962 &ndash; Muktaben Pankajkumar Dagli, indiar gizarte-langilea.
* 1966 &ndash; Jean-François Richet, frantziar zinemagilea.
* 1967 &ndash; Claudio Biaggio, argentinar futbolari ohia.
* 1968 &ndash; Alejandra Torray, espainiar aktorea eta ahots-aktorea.
* 1970 &ndash;
** Yumi Watanabe, japoniar futbolari ohia.
** Amy Weber, estatubatuar aktore, WWE borrokalari eta modelo ohia.
* 1972 &ndash; Darren Shan, Britainia Handian jaiotako irlandar idazlea.
* 1975 &ndash; Elizabeth Reaser, estatubatuar aktorea.
* 1976 &ndash; Ľudovít Ódor, Eslovakiako lehen ministroa.
* 1978 &ndash; Owain Yeoman, galestar aktorea.
* 1979 &ndash; Najat El Hachmi, katalanez idazten duen idazle amazigha.
* 1981 &ndash; Jimmy Barnatán, espainiar aktorea.
* 1983 &ndash; Michelle Branch, estatubatuar abeslaria.
* 1984 &ndash; Jerry Hall, estatubatuar modeloa eta aktorea.
* 1985 &ndash; Ashley Tisdale, estatubatuar aktore, abeslari eta modeloa.
* 1986 &ndash;
** Lindsay Lohan, estatubatuar aktorea.
** Katie Taylor, irlandar boxeolaria.
* 1987 &ndash; Esteban Granero, espainiar futbolaria.
* 1989 &ndash;
** Alex Morgan, estatubatuar futbolaria.
** Camila Ramírez, uruguaitar politikaria.
* 1990 &ndash;
** Aitana Mas i Mas, valentziar obra publikoetako ingeniaria, atleta eta politikaria.
** Margot Robbie, australiar aktorea.
* 1992 &ndash;
** Jānis Timma, letoniar saskibaloi jokalaria (h. 2024).
** Toufik-de-Planoise, frantziar anarkista antifaxista, sindikalista, eta giza eskubideen aldeko ekintzailea.
** Madison Chock, estatubatuar patinatzailea, izotz gaineko dantza modalitatean.
* 1993 &ndash; Jairo Morillas, espainiar futbolaria.
* 1994 &ndash; Henrik Kristoffersen, norvegiar alpetar eskiatzailea.
* 1995 &ndash;
** Ruth B., kanadar pop abeslari eta kantautorea.
** Ryan Murphy, estatubatuar igerilaria, bizkar estiloan aditua.
** Jana Zinkevytx, medikua, Ukrainako parlamentuko kide paraplegikoa eta militar beteranoa.

## Heriotzak 
### Euskal Herria 
* 1681 &ndash; Arnauld François Maitie, zuberoar idazlea.
* 1928 &ndash; Henry Caro-Delvaille, lapurtar margolari eta dekoratzailea (j. 1876).
* 1975 - Aurora Gómez Urrutia, nafar politikaria, ekintzailea eta komunista (j. 1914).
* 1994 &ndash; Justo Garate, gipuzkoar sendagilea, euskal gaietan aditua eta gaztelaniazko idazlea, Argentinan (j. 1900).
* 2007an, Al Kaidak burututako atentatuan:
** Magie Alvarez, ostalari eta bidaiari euskalduna (j. 1983).
** Mikel Essery, euskal irakasle eta bidaiaria (j. 1953).
* 2009 &ndash; Margarita Telleria, 104 urte eta hiru egun bizi izandako euskal herritarra (j. 1905).
* 2015 &ndash; Pello Sarasola, telebistaren arloko euskal profesionala, ikus-entzunezko komunikazioan aditua (j. 1964).

### Mundua 
* 936 &ndash; Henrike I.a Alemaniakoa, Saxoniako duke eta Germaniako erregea.
* 1215 &ndash; Myōan Eisai, japoniar maisu budista (j. 1141).
* 1298 &ndash; Adolfo Nassaukoa, germaniar enperadorea.
* 1490 &ndash; Isabel Villenakoa, XV. mendeko lekaime eta idazle valentziar protofeminista (j. c. 1430).
* 1504 &ndash; Eztebe III.a Moldaviakoa, Moldaviako voivoda edo printzea (j. 1433).
* 1566 &ndash; Nostradamus, frantziar profezia iragarlea (j. 1503).
* 1582 &ndash; Akechi Mitsuhide, japoniar samuraia (j. 1528).
* 1591 &ndash; Vincenzo Galilei, italiar musikagilea (j. 1520).
* 1621 &ndash; Thomas Harriot, ingeles astronomoa (j. 1560).
* 1646 &ndash; Luisa de Padilla y Manrique, espainiar idazlea (j. 1590)
* 1699 &ndash; Hortense Mancini, Mazarin kardinalaren iloba, Karlos II.a Ingalaterrako, Eskoziako eta Irlandako erregearen maitalea (j. 1646).
* 1715 &ndash; Hortensia von Moos, suitzar emakume jakintsua, emakumearen egoerari buruz egin zituen idatziengatik ospetsua (j. 1659).
* 1743 &ndash; Spencer Compton (Wilmingtongo I. kondea), Britainia Handiko lehen ministroa (j. c. 1674).
* 1778 &ndash; Jean-Jacques Rousseau, suitzar filosofoa (j. 1712).
* 1843 &ndash; Samuel Hahnemann, alemaniar medikua, homeopatiaren sortzailea (j. 1755).
* 1850 &ndash; Robert Peel, britainiar politikari eta estatista (j. 1788).
* 1895 &ndash; Mykhailo Drahomanov, ukrainar idazlea eta politikaria (j. 1841).
* 1915 &ndash; Porfirio Díaz, Mexikoko presidentea (j. 1830).
* 1916 &ndash; Mikhail Pomortsev, errusiar geografoa, meteorologoa, klimatologia, asmatzailea eta ingeniaria (j. 1851).
* 1924 &ndash; Matsukata Masayoshi, Japoniako lehen ministroa (j. 1835).
* 1925 &ndash; Nikolai Golitsyn, Errusiar Inperioko azken lehen ministroa (j. 1850).
* 1926 &ndash; Émile Coué, frantziar psikologo eta farmazeutikoa (j. 1857).
* 1927 &ndash; Ruth Ogden, estatubatuar haur literaturako idazlea (j. 1853).
* 1932 &ndash; Manuel II.a Portugalgoa, Portugalgo erresumako azken erregea (j. 1889).
* 1937 &ndash; Amelia Earhart, estatubatuar hegazkinlaria, hegazkinez Atlantikoa eta Pazifikoa zeharkatu zituen lehen emakumea, Ozeano Barean desagertu zen (j. 1897).
* 1947 &ndash; Nikolai Txebotariov, sobietar matematikaria (j. 1894).
* 1949 &ndash; Georgi Dimitrov, Bulgariako lehen ministroa (j. 1882).
* 1952 &ndash; Henriëtte Bosmans, herbeheretar musikagilea eta piano-jotzailea (j.1895)
* 1957 &ndash; Francisco Expedito Lopes, brasildar apezpiku katolikoa (j. 1914).
* 1961 &ndash; Ernest Hemingway, estatubatuar idazle eta kazetaria (j. 1899).
* 1966 &ndash; Jan Brzechwa, poloniar poeta (j. 1898).
* 1970 &ndash; Jessie Street, bakearen eta giza eskubideen aldeko sufragista eta ekintzaile australiarra (j. 1889).
* 1973 &ndash; Betty Grable, estatubatuar aktore, pin-up, dantzari, modelo eta abeslaria (j. 1916).
* 1977 &ndash; Vladimir Nabokov, errusiar-esatubatuar idazlea, XX. mendeko idazle berezi eta nagusietako bat (j. 1899).
* 1979 &ndash; Larisa Shepitko, ukrainar jatorriko sobietar zinema zuzendaria (j. 1938)
* 1980 &ndash; Tom Barry, Irlandako Independentzia Gerran zehar IRA zaharreko gerrilla buru garrantzitsuenetakoa (j. 1897).
* 1981 &ndash; Mercedes Prendes, asturiar aktorea (j. 1903).
* 1989 &ndash;
** Andrei Andreievitx Gromyko, Sobiet Goreneko Presidiumeko presidentea (j. 1909).
** Franklin J. Schaffner, estatubatuar zinema zuzendaria (j. 1920).
* 1991 &ndash; Lee Remick, estatubatuar aktorea (j. 1935).
* 1992 &ndash; Camarón de la Isla, espainiar flamenko-abeslaria, flamenko-abeslari handienetakoa (j. 1950).
* 1993 &ndash; Weary Dunlop, australiar errugbilari, kirurgialari eta gerra-presoa (j. 1907).
* 1995 &ndash; Krissy Taylor, estatubatuar modeloa (j. 1978).
* 1997 &ndash; James Stewart, estatubatuar aktorea (j. 1908).
* 1998 &ndash; Sohrab Shahid-Saless, irandar zinema-zuzendaria (j. 1944).
* 1999 &ndash; Mario Puzo, estatubatuar idazlea (j. 1920).
* 2002 &ndash; Ray Brown, estatubatuar jazzlaria (j. 1926).
* 2004 &ndash; Sophia de Mello Breyner, portugaldar idazlea, XX. mendeko portugalgo olerkaririk handienetakoa (j. 1919).
* 2007 &ndash; Beverly Sills, estatubatuar sopranoa (j. 1929).
* 2010 &ndash;
** Beryl Bainbridge, ingeles idazlea (j. 1932).
** Laurent Terzieff, frantziar antzezlea eta antzerki-zuzendaria (j. 1935).
* 2011 &ndash; Itamar Franco, Brasilgo presidentea (j. 1930).
* 2013 &ndash;
** Douglas Engelbart, estatubatuar asmatzailea, ordenagailuetako saguaren asmatzailea (j. 1925).
** Fawzia Fuad Egiptokoa, Egiptoko printzesa eta Irango erregina ezkontidea (j. 1921).
* 2014 &ndash; Paul Wild, suitzar astronomoa (j. 1925).
* 2015 &ndash;
** Job Lec'hvien, bretainierazko idazlea (j. 1919).
** Simeona Punsalan-Tapang, Filipinetako Hukbalahap mugimendu politiko armatuko buruzagia (j. 1923).
* 2016 &ndash;
** Michael Cimino, estatubatuar zinema zuzendaria (j. 1939).
** Michel Rocard, Frantziako lehen ministroa (j. 1930).
** Elie Wiesel, estatubatuar idazlea, 1986ko Bakearen Nobel Saria (j. 1928).
* 2017 &ndash; Marjorie Rice, estatubatuar matematikari amateurra, planoko lau teseladun pentagonal mota aurkitu zituelako ezaguna (j. 1923).
* 2019 &ndash; Lee Iacocca, estatubatuar enpresaburua (j. 1924).
* 2020 &ndash;
** Betsy Ancker-Johnson, estatubatuar plasma fisikaria (j. 1927).
** Ángela Jeria, txiletar arkeologoa (j. 1926).
* 2022 &ndash;
** Peter Brook, britainiar antzerkigile eta zinemagilea (j. 1925).
** Miguel Etchecolatz, argentinar polizia, genozida kondenatua eta errepresorea (j. 1929).
** Andy Goram, eskoziar futboleko atezaina (j. 1964).
* 2023 &ndash;
** Anna Maria Bietti Sestieri, italiar arkeologoa (j. 1942).
** Milan Milutinović, Serbiako presidentea (j. 1942).
* 2024 &ndash; Comunardo Niccolai, italiar futbolaria (j. 1946).
* 2025 &ndash; Verka Siderova, bulgariar abeslaria (j. 1926).

## Jaiak eta urteurrenak 
* Sehaska egutegiko izendegia: Uhinatz.
* Zumarraga &ndash; Santa Ixabel: Herriko jai garrantzitsuenak. Erromeria ospatzen da Antioko baselizaren inguruan. Goizean ezpata dantza dantzatzen da ermitan. Eguerdian bazkari herrikoia egiten da inguruetan, gehinetan kuadrilan. Eta 8rak aldera herrira jaitsiera egiten da.

## Kanpo estekak 
Uztailaren 1 | Urteko egutegi | Uztailaren 3