38. Sinfonia (Mozart)

38. Sinfonia Re maiorrean, K. 504, Wolfgang Amadeus Mozartek 1786. urtearen amaieran konposatu zuen orkestarako lana da. Pragan estreinatu zen 1787ko urtarrilaren 19an, Mozartek hirira egin zuen lehen bisitan, beraz **Praga Sinfonia** bezala ezagutzen da. Mozarten katalogo autografoak 1786ko abenduaren 6a jasotzen du konposizio honen amaiera-data gisa.

## Forma 
XVIII. mendeko sinfonia klasiko goiztiarrak hiru mugimendutan izan ohi ziren jatorriz (azkarra–motela–azkarra), italiar oberturetan oinarrituta baitzeuden. Gero, 1750eko hamarkadatik aurrera, Alemanian eta Austrian bigarren eta laugarren mugimenduen artean minuet bat sartzea ohikoa bihurtu zen, azkar–motel–minuet–azkar formatua sortuz. Hala ere, Praga Sinfoniak ez du minuetik, 1780ko hamarkadaren amaieran Vienan idatzitako sinfonia batentzat guztiz ezohikoa izango litzatekeena. Mozartek berak, hiru mugimenduko formatu honetan Haydnek baino askoz sinfonia gehiago idatzita ere (Italiarekin lotura estuagoak zituelako), ez zuen inoiz Vienarako hiru mugimenduko sinfoniarik idatzi; ezta 1760ko hamarkadan ume zela ere, hiru mugimenduko sinfoniak Europako leku askotan oraindik ohikoak izanda. Daniel E. Freeman musikologoak iradoki du hiru mugimenduko formatua Pragako publikora gerturatzeko aukeratua izan zitekeela. Izan ere, Mozartek ezagutzen zuen Pragako sinfonista bakarra Josef Mysliveček zen, 1770 eta 1778 artean Mozart familiaren gertuko bazkidea zena, eta haren sinfonia ia guztiak Italian nahiago zen hiru mugimenduko ereduan oinarritzen ziren, haren helduaro osoan Italian lan egin baitzuen. Hala ere, Praga Sinfoniaren hiru mugimenduko formatuaren behin betiko azalpena ez da oraindik argitu.

*Praga* Sinfonia bi zeharkako txirula, bi oboe, bi fagot, bi tronpa, bi tronpeta, tinbal eta soketarako idatzita dago.

: 
\relative c' {
  \set Staff.midiInstrument = #"string ensemble 1"
  \set Score.tempoHideNote = ##t \tempo 4 = 60
  \override Score.NonMusicalPaperColumn #'line-break-permission = ##f
  \key d \major
  \tempo "Adagio"
  \override TupletBracket #'direction = #-1
  \override TupletBracket #'stencil = ##f
  d2~\fp d4 r8. \times 2/3 { a32\f( b cis } |
  d4) r8. \times 2/3 { a32( b cis } d8)[ r16 \times 2/3 { a32( b cis] } d8)[ r16
    \times 2/3 { a32( b cis] } |
  d8) r fis\p r a r d r |
  ais,2\f
}

Hiru mugimendu ditu, hirurak sonata formarekin:

# Adagio – Allegro, 4/4
# Andante Sol maiorrean, 6/4
# Finale (Presto), 2/4

Lehen mugimendua sarrera geldo batekin hasten da (beste bi sinfoniatan bakarrik egiten du hori, 36.ean ["Linz"] eta 39.ean). Freemanek adierazi duenez, ziur aski ordura arte edozein sinfonia nagusitarako idatzitako sarrera motelik luzeena eta sofistikatuena da, agian falta zaion minuetaren luzera konpentsatzeko eta obra osoa lau mugimenduko sinfonia estandar baten ohiturazko luzerarekin gehiago lerrokatzen laguntzeko. Sarrerak mugimenduaren zati nagusiari bide ematen dio, non sei melodia garatzen eta berraurkezten diren sonata-allegro formaren adibide oso kontrapuntistiko batean. Lehen mugimenduko zenbait esaldik *Txirula Magikoaren* oberturaren antza hartzen diote. Allegroa modu konplexuan hasten da, motibo nagusia bigarren bibolinen eta lehen bibolinen artean banatzen baita, Muzio Clementiren op. 24ko bigarren teklatu-sonatatik mailegatutako pasarte batekin.

Bigarren mugimenduaren egitura garai horretako Mozarten sinfonietan ohikoa da. Sol maiorrean dago, Re-ren azpidominantea.

Hirugarren mugimendua Presto bizi bat da, non zeharkako txirulak eginkizun nabarmena duen, batez ere garapen-atalean melodia nagusiari kontrapuntua egiten. Mugimendu honek "Mozart ezohiko aldarte batean erakusten du, Beethovenen zalapartatik normalean bere gustu finak joaten uzten ziona baino hurbilago".

## Kanpo estekak