Olga Poblete

**Olga Poblete** **Poblete** (Tacna, Txile, 1908ko maiatzaren 21a - Santiago, Txile, 1999ko uztailaren 17a) txiletar feminista, gizarte-buruzagia, historialaria, irakaslea eta akademikoa izan zen, irakasleak trebatzen zituena, eta «joan den mendeko figura nazional garrantzitsuenetako bat da, emakumeen eskubideei eta berdintasunari, giza eskubideei eta munduko bakeari buruzko borroka eta gogoetari dagokionez».

Txileko Santiagora joan zen, eta hantxe jarraitu zuen ikasten Txileko Unibertsitateko Institutu Pedagogikoan, "1930eko gazteria" deiturikoaren beste kide batzuk bezala. Kide horiek irakasle eta kultura txiletarrean nabarmendu ziren, besteak beste, Olga López, Julio Heise González, Mario Góngora, Nestor Meza, Eugenio Pereira Salas eta Hernán Ramírez Necochea. Han, 1929an graduatu zen Historia, Geografia eta Gizarte-Instrukzioko irakasle gisa.

Irakaskuntzako lehen urteetan, Santiagoko 2. eta 3. nesken lizeoetan aritu zen irakasle.

Manuel de Salas Lizeo Esperimentaleko sortzailea eta irakasle izan zen, bigarren hezkuntzarako lehen esperimentazio-zentroa, eta hauxe esan zuen: *«Azterketa- eta sormen-eremu bikaina izan zen, desafioz betea, bai saiakera pedagogikotik, bai aurreiritzien kargatik, ondoko komunitateak ematen zuen zalantza oldarkorretik zetorrena».*
[thumb|300x300px|[Elena Caffarena (erdian eserita) 1926an , Txileko Unibertsitateko Zuzenbide Eskolako kideekin batera.]]
1939an, Elena Caffarena militantea eta Graciela Mandujano lagun zituela, Txileko Emakumeen Emantzipazioaren Aldeko Mugimendua (MEMCH) sortu zuen. Pobletek esan zuen: «*MEMCH zibismoaren eta feminismoaren eskola handia izan zen niretzat. Ordura arte, nik Historia "genero maskulinoan" irakatsi nuen; gobernariak, liderrak, idazleak, filosofoak protagonista zituzten gertaerak aipatzen nituen. Eta neure buruari hasi nintzaion galdetzen: Eta emakumeak, non zeuden? Zer egiten zuten? Elena Caffarenak eta Marta Vergarak nik baino askoz gehiago zekiten, irakurketengatik eta gogoetengatik. Horietatik hasi nintzen ulertzen eta ahalduntzen*».

Santiagon militantzia sozial eta feministan ekin zion berriro harremanari: Amanda Perotti, Marta Lara, María Marchant, Amanda Labarca, Elena Caffarena, Aída Parada, Eulogia Román eta Graciela Mandujano, besteak beste.

1952an Historiako katedra lortu zuen Institutu Pedagogikoan, eta gero Txileko Unibertsitateko Filosofia eta Humanitate Fakultateko irakasle titular izendatu zuten. 1970ean dekano izatera iritsi zen erakunde horretan. Zentzu horretan nabarmentzen da Pobleteren lan hori, autorea historia garaikidea aztertzeaz arduratu baitzen, batez ere lan historiografikoek beren begirada XIX. mendera edo horren aurreko aldietara zuzentzen zuten garai batean.

Historia Unibertsala, kultura txinatarra eta biografia ugariko irakaskuntza-liburuak idatzi zituen, besteak beste, Elena Caffarena lagun eta lagunari eskainitakoa. Beste sari batzuen artean, Bakearen Lenin Saria

1973ko irailaren 11ko estatu-kolpearen ondoren, Augusto Pinocheten diktadurak parte hartu zuen Txileko Unibertsitatean. Olga, 65 urterekin, ez zen gero eta errepresio handiagoaren aurrean beldurtu, eta "*janari-saskiak*" antolatu zituen langileentzat; hitzaldiak eman zituen, erakusketak antolatu zituen, eta «*bere ereduarekin, emakumeen erakundeak bultzatu zituen diktaduraren aurrean bat egiteko*»; hala, «*hezitzaile klandestinoa*» bihurtu zen.

1990ean idatzi zuen azken saiakera: «*La Guerra, La Paz, Los Pueblo* (Gerra Bakea, Herriak)*»*.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 1962an Bakearen Lenin Saria

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
:* Poblete, Olga (1941). *Ideario de Manuel de Salas. 1754-1841: homenaje en el primer centenario de su muerte.* Santiago, Escuela Nacional de Artes Gráficas. 
:* Poblete, Olga (1953). *Hitz egin dezagun Txina berriaz*. Santiago, Vida Nueva.'
:* Poblete, Olga (1955). *Txinako historia kultural baterako hiru saiakera: Ozeano Bareko mendebaldeko itsasertzeko bizilagunek hobeto ulertzeko.* Txileko Santiago, Unibertsitatea
:* Poblete de Espinosa, Olga (1962). *Historia unibertsala aztertzeko dokumentuak*. Santiago, unibertsitatea.
:* Ramírez Necochea, Hernán & Poblete de Espinosa, Olga (1966). *Txileko inperialismoaren historia*. Iraultzailea.
:* Poblete de Espinosa, Olga (1968). *Historia garaikidea: azken berrogeita hamar urteak 1914-1964: irakaskuntzarako programa eta materialak.* Santiago, unibertsitatea.
:* Poblete de Espinosa, Olga (1971). *Gizarte zientzien irakaskuntza modernoa.* Santiago, unibertsitatea.
:* Poblete de Espinosa, Olga., & Haeberle Bocaz, Sonia (1973). *Historia unibertsala aztertzeko dokumentuak* aukeratzea. Santiago, Nascimentua.
:* Poblete, Olga (1990). *La guerra, la paz, los pueblos.* Ediciones Tacora. 
:* Poblete de Espinosa, Olga (1993). *Emakume bat: Elena Caffarena.* Santiago, Ediciones La Morada: Cuarto Propio.

#### Artikuluak 
* Poblete, O. (1990eko ekainaren 25a). Emakume izatearen pribilegioa [artikulua]. *Azken puntua. Arg. Berezia*, or. 20.

#### Elkarrizketak 
* Poblete, O. (1990eko ekainaren 30a). Emakumeak oraindik ez du eskua altxatzen. La Épocan . (M. Larrain, elkarrizketatzailea)
* Poblete, O. (1996ko apirila). “Txilen eskandalua izan zen gizonen eta emakumeen lehen lizeoa”. El Canelon, 72. zk. (Danimarkako Osp., elkarrizketatzailea)

## Ikus, gainera 
* Txileko historia

## Kanpo estekak 
* Emakumeak Txileko historian
* Emakumezkoen botoa Amerikan
* Maisu-maistrak: Txileko forjatzaileak