open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ivy Queen

**Martha Ivelisse Pesante** (Añasco, Puerto Rico, 1972ko martxoaren 4a), **Ivy Queen** izen artistikoaz ezaguna, puertorricar reggaeton abeslaria da.

## Diskografia 
### Estudioko diskoak 
* 1996: *En mi imperio*
* 1998: *The Original Rude Girl*
* 2003: *Diva*
* 2004: *Real*
* 2007. *Sentimiento*
* 2010: *Drama Queen*
* 2012: *Musa*
* 2015: *Vendetta: The Project*
Gresilla

[thumb|eskuinera|250px|Haragia gresillatan, [Argentina.]]
**Gresilla** edo **arranparrilla**, haren gaineran erregosi edo txigortu behar den jakia ezartzen den sareta itxura burdinezko tresna bat da. Nagusiki, haragia eta arraina sukaldatzeko erabiltzen dira.

Sua edo txingarretatik distantzia egoki batera jartzen da. Jakiek beroa astiro bereganatzen dute, eta behin haragia bere puntuan dela, grezilla berora oraindik gehiago hurbildu eta haragien kanpoaldeak kolore urreztatua har dezan lortzen da, aurkezpen hobeagoa emanez, eta gainera kurruskaria gelditzeaz gain haragiaren koipe hondakinak deseginez.
Konferentzia udare

**Konferentzia udarea** edo **Konferentzia madaria** den.

## Historia 
Europako madariondoaren (*Pyrus communis*) udazken kultibarra da (landatutako barietatea). Udare barietate hau Thomas Francis Riversek garatu zuen Sawbridgeworthen (Britainia Handia), 1884 urtean, Léon Leclerc kultibarraren ausazko ereintza batetik. Izena 1885ean Londresen egin zen British Pear Conference-en lehen saria irabaztean eman zitzaion.

## Deskribapena 
thumb| Savoiako konferentzia madaria.
Neurri ertainekoa, lepo luzekoa, freskuan jateko egokia. Frutaren azala lodia da, orlegi-marroi kolorekoa, eta hori zurbila heldutakoan. Mamia zuria da, eta heltzean hori zurbila bihurtzen da. Testura oso fina eta biguna da, eta zaporea gozoa da.

## Laborantza eta ekoizpena 
Konferentzia madaria baldintza askotara egokitzen da eta Europan asko ekoizten da: Loira, Ipar Pikardia, Savoia, Hegoaldeko Alpe txikiak, Erresuma Batua, Holanda, Belgika, Espainia, Italia... eta Rincon de Soton (Errioxa) ekoiztutako barietateek jatorri denominazioa dute 1996tik eta 2002tik, hurrenez hurren.

## Erreferentziak
Zekor haragi

thumb|eskuinera|250px|Zekor-xerra.
**Zekor haragia**, **zekor okela**, **txahal haragia** edo **txahal okela**, jaio eta sakrifizio unerarte gehienera 12 hilabeteko adina duen zekorraren haragi edo okela da, adinez zaharragoa den behikia ez bezala. Zekor hauen bataz beste 135 kilo pisatzen dute. Okelgintza zekorraren azpiproduktu hau prozesatzeaz arduratzen da. Haragi gorritzat jotzen da.
Zekor

[thumb|eskuinera|250px|Zekorra, [Kent, Ingalaterra.]]
**Zekorra**, **txahal arra** edo **aratxe arra**, behienak, eta **idiskoa**, idienak, 12 hilabetez azpiko ar gazteak dira.

## Kanpo estekak
Steven Chu

**Steven Chu** (Saint Louis, Missouri, ) fisikari teoriko estatubatuarra da. Claude Cohen-Tannoudji eta William Daniel Phillipsekin batera, Fisikako Nobel saria jaso zuen 1997an, laser izpiak erabiliz atomoak hozten eta harrapatzen egindako lan independente eta aitzindariagatik. 2008ko abenduan, Barack Obama presidenteak Chu aukeratu zuen bere kabinetean AEBetako energia idazkari postua betetzeko.
Bazegok halako alderdi hori!

**Bazegok halako alderdi hori!** () Leninen esaldia da, geroago famatu egin zena, 1917ko uztailaren 4an bota zuena, Sobieten eta alderdien paperaren inguruko eztabaida batean. Esaldia famatu egin zen 1917ko iraultzaren kontestuan, eta Alderdi Boltxebikearen politikaren adierazgarri izan zen.

## Gertakaria 
Erantzun hau eman zion Leninek Tsereteliri Errusia Osoko Langile eta Soldaduen Sobieten Lehen Biltzar Nagusian, Tseretelik uztailaren 4ko hitzaldian “Errusian ez dago botere osoa bere eskuetan hartzeko prest dagoen alderdirik, “utz ezazue botere osoa guregan” esango duen alderdirik. Halako alderdirik ez dago” esan zuenean. Bi bertsio daude egoera honi buruz; bertsiorik zabalduenak, Leninek, hori entzun bezain pronto, bere eserlekutik “Bazegok!” edo “Bazegok (halako) alderdi hori!” (errusieraz: "Есть такая партия!") erantzun zuela da. Bertsio hau jasotzen dute aktek, eta adibidez, Orlando Figes edo Richard Pipes bezalako historiagileek bertsio honi babesa ematen diote. Bigarren bertsioaren baten, Robert Servicek defendatutako bertsioaren arabera, Leninek ez zuen Tsereteliren hitzaldia moztu, baina erantzuteko txanda eman ziotenean, “Tseretelik dio boterea bakarrik hartzeko gai den edo hartara ausartuko den alderdirik ez dagoela Errusian, nik diot halako alderdi bat *bazegokeela*” esan zuen, azkeneko hitzak indartuz, hala Tsereteliren hitzei erantzungo balie bezala.

Kongresuaren akten arabera, Leninek bere eserlekutik moztu zuen Tsereteliren hitzaldia, eta orduan Tsereteli (hitz egiten jarraitzerakoan) Lenini zuzentzera pasa zen. Leninek bere bertsioa urrian eman zuen, “Eutsiko al diote boltxebikeek botereari?” deitutako artikuluan (*Prosvestxenie* aldizkaria, 1-2. zkia., 1917ko urria). Bere hitzetan: “Ausartuko al dira boltxebikeak eurak bakarrik botere osoa hartzera? Errusia Osoko Sobieten Biltzar Nagusian galdera honi erantzuteko abagunean izan nuen, Tsereteliren ministro-hitzaldi bat “bai” esanez moztu nuenean”. Leninen *Lan Osoen* 1985eko argitalpenean, “Leninek bere aulkitik “Bazegok!” esan zuen, eta erantzuteko txandan “Alderdi Boltxebikea da botere osoa asumitzeko prest dagoen alderdi hori” zehaztu zuten.

## Irakurketa 
Leninen erantzun hau, politika-argitze aldetik, oso esanguratsua izan zen; izan ere, orduan boltxebikeen ildoa Sobietek (langile-organoek) botere osoa hartzea zen, burgesiarekin erdibana egin gabe. Sobietetan orduan nagusi ziren mentxebikeek eta eseristek ez zioten taktika horri eutsi eta Sobieten eta burgesiaren arteko koalizioaren aldekoak ziren. Honen bestez, euren justifikazioa, klase sozial batek eta are gutxiago klase sozial baten alderdi batek botere politiko osoa hartu ezin zuela zen, Guda Zibila edo kontrairaultza ekartzeko arriskua zegoelako. Leninen erantzuna, langileek boterea beren eskuetan hartzeko aukera eta beharra zutena berrestearen ildoan zihoan, eta mentxebikeek eta eseristek nahi ez bazuten, boltxebikeek Sobieten ordezkari gisa boterea hartzeko prest zeudela esan nahi zuen.

## Erreferentziak
Ladislao II.a Poloniakoa

**Jogaila**, gero **Ladislao II.a Jagellon** (Vilna, -Horodok, ) Lituaniako duke handia (1377-1434) eta, beranduago, Poloniako erregea (1386-1434) izan zen, lehenik Eduvigis bere emaztearen ezkontide bezala 1399ra arte, eta ondoren errege bezala hil zen arte. Lituania 1377tik gobernatu zuen.

Jentil jaio zen, baina, Poloniako erregina zen Eduvigisekin ezkontzeko asmoz, 1386an katolizismora bihurtu zen, eta Ladislao () izena hartu zuen Krakovian; orduan Eduvigis erregina gaztearekin ezkondu zen, eta Poloniako errege koroatu zuten Ladislao II.a Jagellon izenaz. 1387an Lituania kristautasunera bihurtu zuen. Bere bakarkako erregealdia Polonian 1399an hasi zen, Eduvigis erregina hil zenean, eta beste hogeita hamabost urte iraun zuen, polako-lituaniar batasunaren hasiera markatuz. Poloniako Jagellondarren sortzailea izan zen. Jagellondarrek Polonia eta Lituania gobernatu zituzten 1572 arte, eta Behe Erdi Aroan eta Aro Modernoaren hasieran erdialdeko eta ekialdeko Europan eragin handia izan zuten. Jogailaren erregealdian, polako-lituaniar estatua kristau munduko handiena izan zen.

Jogaila Erdi Aroko Lituaniako azken jaun paganoa izan zen. *Didysis Kunigaikštis* () titulua izan zuen. Poloniar agintea lortu ondoren, Krewoko Batasunari esker, polako-lituaniar estatuak Ordena Teutonikoari aurre egin behar izan zion. Jogailak 1410eko Grunwaldeko guduan lortutako garaipenari esker, poloniar eta lituaniar mugak babestu zituen eta Europan polako-lituaniar aliantzaren boterearen hasiera ezarri zuen. Ladislaoren garaian, Polonia handitu eta herrialdearen "Urrezko Aroa" deiturikoa hasi zen.

## Genealogia 
## Kanpo estekak
Ronnie James Dio

**Ronald James Padavona** (Portsmouth, New Hampshire, 1942ko uztailaren 10a - Houston, 2010eko maiatzaren 16a), **Ronnie James Dio** izenaz ezaguna, hard rock eta heavy metal estiloko estatubatuar musikaria izan zen, Rainbow, Black Sabbath, Dio eta Heaven & Hell taldeetan ibilitakoa. Bere teknika, tinbre eta erregistroagatik, askok heavy metalaren eta hard rockaren historiako ahotsik enblematiko eta eragingarrienetako bat bezala hartu dute, sarri "heavy metalaren ahotsa" bezala aipatua izan delarik, eta New York Timesek garai guztietako heavy metaleko abeslaririk handiena bezala izendatua.

Bere diskografiaren funtsezko klasikoen artean ''Ritchie Blackmore's Rainbow* (1975), *Rising* (1976) eta *Long Live Rock & Roll* (1978) daude, Rainboweko bere etapakoak; Black Sabbathekin *Heaven and Hell* (1980), *Mob Rules* (1981) eta *Dehumanizer'' (1992) ere badaude. Urtebete hil aurretik grabatutako azken diskoa.

1970eko hamarkadaren amaieratik aurrera, bera izan zen adardun eskuaren erabilera heavy metalaren ikur bezala ezagutarazi zuena.

## Diskografia 
## Erreferentziak
Dantzut

**Dantzut** 1995ean Ermuan sortutako rock talde bat da. Julio Kageta taldearen ibilbidea amaitu zenean, taldeko kide izandakoek Esther Astarloarekin batera sortu zuten. 1999an taldea desegin zenean, Esther ez beste guztiek Puto Amoak Matematiketan taldea sortu zuten.

## Taldekideak 
* Esther Astarloa: Ahotsa
* Juanmi Bravo: Bateria
* Iker Saenz de Zaitegi: Gitarra
* Markos Gimeno: Baxua
* Carlos Balseiro: Soinu teknikaria

## Diskografia 
* *S.B.* (1996, autoedizioa) 6 kantako kasetea. Carlos Balseiro arduratu zen grabaketaz Lorentzo Records estudioan, Josu Monje eta Aitor Ariñorekin batera. Diseinu lanak Markos eta Estherrek egin zituzten.
* *Nahiezkero* (1998, IZ) Soinu teknikaria Julio Kagetan ibilitako Patxi Linares izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Dantzut - Badok euskal musikaren ataria
* Zuzeneko argazkiak Gasteizen.
Roger Waters

**George Roger Waters** (Surrey, ) Pink Floyd taldearen sortzaileetako bat da, Syd Barrettek taldea utzi ondoren taldearen konpositore kontzeptual bihurtu zena. Baxu jotzailea izateaz gain, kantari nagusiaren lekua partekatu zuen, eta sintetizadoreekin, loopekin, gitarra elektrikoarekin eta akustikoarekin esperimentatu zuen. Harekin, Pink Floydek mundu mailako arrakasta lortu zuen 1970eko hamarkadan, *The Dark Side of the Moon*, *Wish You Were Here*, *Animals* eta *The Wall* bere disko kontzeptualei esker. 1985ean taldea utzi zuen, beste taldekideekin zeuden ezberdintasun sortzaile eta legalen ondorioz. 1987an berriro ados jarri eta ia 18 urte igaro ziren taldearekin berriro jotzeko. 2010 inguruan, taldeak 250 milioi disko baino gehiago saldu zituen; 74 milioi album soilik Estatu Batuetan.

## Diskografia 
* 1970: *Music from The Body*
* 1984: *The Pros and Cons of Hitch Hiking*
* 1986: *When the Wind Blows*
* 1987: *Radio K.A.O.S.*
* 1990: *The Wall - Live in Berlin*
* 1992: *Amused to Death*
* 2000: *In the Flesh – Live*
* 2002: *Flickering Flame:The Solo Years Volume 1*
* 2005: *Ça Ira* (ekoizlea)
* 2011: *The Album Collection*
* 2014: *Roger Waters: The Wall*
* 2017: *Is This the Life We Really Want?*
* 2019: *Roger Waters: Us + Them*
Ozeaniako literatura

thumb|Ozeania satelite batetik ikusita.
**Ozeaniar literatura** (Australia, Polinesia, Melanesia, Mikronesia) mundutik aparte eta ingurune geografiko bakarrean garatu da. Horrek guztiak literatura berezia garatzea ahalbidetu du. Ozeaniar literaturak erlijioaren eta erritualen eragin handia izan du tradizionalki. Bertan agertzen den sinbologia erlijiosoaren kopuru handia ikus daiteke.

Ozeaniar gizartean eragina izan zuen beste gauza garrantzitsua ahozko tradizioa izan da. Mendetan ozeaniar literatura gehiena ez zegoen idatzita. Horren ondorioz, egiturak eta errimak erabili ziren errazago memorizatua izateko.

Ozeaniar literatura modernoa ingelesez idatzita dago batez ere. Dena dela, badira ere frantsesez idazten den literatura estatu horren menpe egon diren edo dauden uharteetan, esaterako Kaledonia Berrian eta Polinesia Frantsesan.

## Herrialdez herrialde idazle garrantzitsuak 
### Australia 
* Thea Astley
* Geoffrey Blainey
* Manning Clark
* Marcus Clarke
* Miles Franklin
* Peggy Frew
* Helen Garner
* Germaine Greer
* Robert Hughes
* Barry Humphries
* Clive James
* Elizabeth Jolley
* Gail Jones
* Jill Ker Conway
* Thomas Keneally
* Henry Lawson
* Nam Le
* David Malouf
* Colleen McCullough
* Andrew McGahan
* Alex Miller
* Banjo Paterson
* Christina Stead
* Morris West
* Patrick White
* David Williamson
* Tim Winton
* Markus Zusak

### Fiji 
* Raymond Pillai
* Subramani
* Pio Manoa
* Peter Thomson
* Mikaele M.K. Yasa

### Kiribati 
* Teweiariki Teaero

### Marshall Uharteak 
* Bob Barclay
* Daniel A. Kelin II
* Jack Niedenthal
* Dirk R. Spennemann

### Mikronesiako Estatu Federatuak 
* Luelen Bernart

### Nauru 
* Timothy Detudamo
* Ben Bam Solomon

### Zelanda Berria 
* Eleanor Catton
* Alan Duff
* Janet Frame
* Patricia Grace
* Charlotte Grimshaw
* Keri Hulme
* Lloyd Jones
* Maurice Shadbolt
* Witi Ihimaera

### Palau 
* Susan Kloulechad

### Papua Ginea Berria 
* Nora Vagi Brash
* Vincent Eri
* Albert Maori Kiki
* Ignatius Kilage
* Loujaya Kouza
* Bernard Narokobi
* Russell Soaba
* Michael Somare
* Nash Sorariba
* Regis Stella
* Steven Edmund Winduo

### Samoa 
* Tuiatua Tupua Tamasese Tufuga Efi
* Sia Figiel
* Dan Taulapapa McMullin
* Misa Telefoni Retzlaff
* Albert Wendt
* Lani Wendt Young
* Samoan literature

### Solomon Uharteak 
* Celo Kulagoe
* John Saunana

### Tonga 
* Epeli Hau'ofa
* Konai Helu Thaman
* Joshua Taumoefolau

### Tuvalu 
* Afaese Manoa

### Vanuatu 
* Marcel Melthérorong
* Grace Molisa
* Sethy Regenvau

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Ozeaniako literatura.
Adarrak (keinua)

thumb|Adarrak.
**Adarrak** Italian tradizio eta sineskeria herrikoiak nahasten dituen esku keinua da. Hinduismoan eta budismoan ere defentsa keinu bat da.

Keinuaren erabilera atropaikoa italiar kulturan aurki daiteke, baita Mediterraneoko beste askotan ere: zoritxarreko gertaerak gertatzen direnean edo hauek besterik gabe aipatzen direnean, keinua zorte txarrari kanpoan eusteko egiten dute. Modu tradizionalean ere begizkoa () kanpoan mantentzeko erabiltzen dute.

Mediterraneoko hainbat lekutan, aldiz, hatz erakuslearekin eta txikiarekin erabiltzen dute keinua gorantz; gainerakoak, berriz, itxita mantentzen dira, eta horren esanahiak konnotazio iraingarria har dezake modu oldarkorrean eginez gero, edo mugimendu oszilatzaile batekin eginez gero.

1970eko hamarkadaren amaieratik aurrera, Ronnie James Diok keinuaren erabilera heavy metalaren ikur bezala ezagutarazi zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lata Mangeshkar

**Lata Mangeshkar** (; Indore, Britainiar Raj,  - Mumbai, 2022ko otsailaren 6a) indiar abeslaria izan zen, Bollywoodeko filmetan musika bikoizle aritzeagatik oso ezaguna zena. Meena Khadikar, Asha Bhosle, Usha Mangeshkar eta Hridaynath Mangeshkar abeslarien ahizpa nagusia izan zen. Bere aitak, Deenanath Mangeshkar abeslari klasikoak, bost urte zituenetik entrenatu zuen. Zazpi hamarkadatan Indiako 20 hizkuntzatan abestu zuen, batez ere hindiz eta maratheraz. Bengaleraz eta urduz abestu izanagatik, oso ezaguna izan zen Bangladeshen eta Pakistanen.

## Biografia 
Lata Mangeshkar abeslariaren ibilbidea 1942an hasi zen. 1000 film hindiar baino gehiagotarako abestiak grabatu zituen eta Indiako zein atzerriko 36 hizkuntza baino gehiagotan abestu ditu, batez ere marathera eta hindi hizkuntzetan. Asha Bhosle, Hridaynath Mangeshkar, Usha Mangeshkar eta Meena Mangeshkar abeslarien ahizpa nagusia da. 

2022ko otsailaren 6an hil zen, 92 urte zituela, Mumbaiko Breech Candy ospitalean.

## Sariak eta errekonozimenduak 
* 1970ean Winner Filmfare Saria
* 1974an, Errekorren Guinness Liburuan sartu zen historiako artistarik grabatuena gisa (1948 eta 1974 bitartean 25.000 abesti gutxienez).
* 2001ean Bharat Ratna, Indiako ohore zibil handiena.

## Irudi galeria 

Fitxategi:LataMangeshkar15.jpg
Fitxategi:LataMangeshkar14.jpg
Fitxategi:Lata Mangeshkar black-and-white.jpg
Fitxategi:Lata Mangeshkar & Noor Jehan.jpg
Fitxategi:Lata Mangeshkar, Asha Bhosle and Noor Jehan.png
Fitxategi:Lata Mangeshkar.jpg
Fitxategi:Lata-Mangeshkar.jpg
Fitxategi:Portrait of Lata Mangeshkar - Art by Sachin Jha 20181219 090738.jpg
Fitxategi:Photos-Celebs-attend-Lata-Mangeshkars-state-funeral-3 (1).jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* [Bideoa] Lata Mangeshkar - Aye Mere Watan Ke Logo (Live Performance)
* [Bideoa] Yeh Dil Aur Unki Nigahon Ke Saye |Prem Parbat | Lata Mangeshkar
* [Bideoa] All National & International Awards of Lata Mangeshkar!
Sheikh Mujibur Rahman

**Sheikh Mujibur Rahman** (; Tungipara, Britainiar Raj,  - Dhaka, ) bengaliar politikaria eta Bangladeshko sortzailea izan zen. Awami Ligako burua, Bangladeshko lehen presidentea, eta ondoren, lehen ministro bihurtu zen. **Sheikh Mujib** bezala eta **Bangabandhu** () ohorezko tituluarekin ere ezaguna da.

## Biografia 
Zuzenbide eta Politika ikasketak egin zituen Kalkutako eta Daccako Unibertsitateetan. Pakistango ekialdeko ikasleen Liga sortu zuen 1948. urtean eta horren ondorioz espetxean eman behar izan zituen zenbait hilabete, 1948-1952 bitartean. Awami Ligako idazkari izan zen 1953an eta diputatu hautatu zuten hurrengoan. Merkataritza, Lan eta Industriako ministroa izan zen 1956-1958 urteetan baina urte berean atxilotu eta erbesteratu egin zuen Ayyub Khanen gobernuak. Awami Liga berriro antolatu zuen 1963. urtean (ligako lehendakari hautatu zuten 1966an) eta bere herriaren autonomia lortzeko sei puntuko proposamena egin zion Pakistango gobernuari. 1970. urteko hauteskundeetan garaile irten ondoren atxilo hartu zuten berriro ere eta erbesteratu egin zuten. Indiaren eta Pakistanen arteko gerra amaitutakoan (1971) aske utzi zuten eta sortu berri zen estatu burujabe berriko lehen gobernuburu hautatu zuten (1972). Hurrengo urteko hauteskundeak ere irabazi zituen, baina ez zen gauza izan barne-arazoei aurre egiteko eta diktadore bihurtu zen handik denbora laburrera. 1975. urteko estatu-kolpe militarrak kargutik kendu zuen, eta bere familiarekin batera hil zuten (1975).

Bere alaba zaharrena, Sheikh Hasina, Awami Ligako egungo liderra eta Bangladesheko Lehen Ministroa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tungus hizkuntzak

**Tungus hizkuntzak** Siberian eta Mantxurian mintzatutako familia bat da.

## Ezaugarriak 
Tungus hizkuntzek fonetikoki, gainerako altaitarrak bezala, bokal biribilak dituzte, bokalezko sinarmoniako prozesu fonologikoetan parte hartzen dutenak. Gramatikaren ikuspuntutik, amaierako nukleoko hizkuntza eranskariak dira.

Hona hemen tungus hizkuntzetako zenbakizkoak:

## Erreferentziak
Bedknobs and Broomsticks

***Bedknobs and Broomsticks*** (), 1971eko Robert Stevenson ingelesak zuzendutako fantasiazko musikal film bat da. Mary Norton idazlearen *The Magic Bedknob* (1945) eta *Bonfires and Broomsticks* (1947) eleberrietan oinarritua dago. Angela Lansbury, David Tomlinson, John Ericson, Ian Weighill, Cindy O'Callaghan eta Roy Snart aktoreek antzeztu zuten.

Efektu berezi onenen Oscar Saria irabazi zuen (Alan Maley, Eustace Lycett eta Danny Lee), eta beste lau izendapen jaso ere: Jantzi-diseinu onenaren Oscar Saria (Bill Thomas), Zuzendaritza artistiko onenaren Oscar Saria (Zuzendari artistikoak: John B. Mansbridge eta Peter Ellenshaw; Eszenatoki-zuzendariak: Emile Kuri eta Hal Gausman), Jatorrizko abesti onenaren Oscar Saria (Richard M. Sherman eta Robert B. Sherman) eta Soinu banda onenaren Oscar Saria (Abestia: Richard M. Sherman eta Robert B. Sherman; Egokitzapena: Irwin Kostal).

## Argumentua 
Ingalaterrako Guduan zehar, kostaldeko herri txiki batean bizi den Eglantine Price (Angela Lansbury) emakume xelebrea eta sorgin hasiberriak Londrestik ebakuatutako Charlie (Ian Weighill), Carrie (Cindy O'Callaghan) eta Paul Rawlins (Roy Snart) haur anai-arreben arduradun bilakatu beharko da. Elkarrekin batera alemaniarren inbasioari aurre egin beharko diete, horretarako Eglantinen sorginkeria erabiliz.

## Aktoreak 
### Pertsonak 
* Angela Lansbury: Eglantine Price andrea
* David Tomlinson: Emelius Browne jauna
* Ian Weighill: Charles "Charlie" Rawlins
* Cindy O'Callaghan: Carrie Rawlins
* Roy Snart: Paul Rawlins
* Roddy McDowall: Jelk jauna
* Sam Jaffe: Bookman
* Bruce Forsyth: Swinburne
* Tessie O'Shea: Hobday andrea
* John Ericson: Heller kolonela
* Reginald Owen: Sir Brian Teagler jenerala
* Arthur Gould-Porter: Bill Greer kapitaina
* Hank Worden: Soldadua
* Cyril Delevanti: Baserritarra

### Ahotsa 
* Lennie Weinrib: Leonidas lehoia
* Dallas McKennon: Hartza
* Bob Holt: Bakailaoa

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai
Tony Randall

**Anthony Leonard Randall**, jaiotzaz izena **Aryeh Leonard Rosenberg** (Tulsa, Oklahoma, 1920ko otsailaren 26a - New York, 2004ko maiatzaren 17a) estatubatuar aktorea izan zen. Judu jatorrikoa zen, batez ere telebistan egindako lanagatik ezaguna, zineman eta antzerkian ere antzeztu zuen erren.
Literatura-agente

**Literatura-agentea** argitaletxeekin loturako lanbidea da. Agentea idazlea eta beste argitaletxeen agenteen arteko bitartekaria da. Bitartekaritza hori nazio edo nazioarteko mailan izan daiteke. Agentearen lana berak ordezkatzen duen idazlearen lanentzako kontratu eta irtenbide egokienak aurkitzea da.  Nahiz eta argitaratzen prozesuan duten garrantzia lanbide hau ez da oso ezaguna.

## Lana 
Literatura-agente baten lanaren oinarriak hauek dira:

* egilearen eta argitaletxearen arteko bitartekaritza;
* egilearen eskubideak defenditzeko arduraduna;
* argitaletxe egokia aurkitzeko arduraduna;
* kontratuak eta baldintzak aztertzeko arduraduna.

Beraz, literatura-agentean egilearen funtzio administratiboak betetzen ditu. Horrela, idazlearen lana sormenan zentratuko da. Horretarako idazlearen erabateko konfiantza izan behar du. Nahiz eta derrigorrezkoa ez izan, idazle profesional gehienek horrelako profesionalen laguntza behar dute. Euskal literaturan gutxi dira horrelakoa dutenak: Bernardo Atxaga, Kirmen Uribe... Erresuma Batuan edo Ameriketako Estatu Batuetan, aldiz, ezinbestekoak dira.

## Agente ezagun batzuk 
; Espainieraz:
* Carmen Balcells
* Esperanza López Mateos
* Guillermo Schavelzon
; Frantsesez:
* Andrew Nurnberg
* François-Marie Samuelson
; Ingelesez:
Lehenengo literatura-agenteak 1880an agertu ziren:
* Gerald Drayson Adams
* George T. Bye
* Barthold Fles
* Rod Hall
* Kurt Hellmer
* Morton L. Janklow
* Otis Adelbert Kline
* Toni Mendez
* Harold Ober
* Larry Shaw
* Toni Strassman
* Virginia Kidd
* Stephen Slesinger
* H. N. Swanson
; Italieraz:
* Augusto Foà
* Erich Linder

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Santa Eufemia baseliza (Aulesti)

**Santa Eufemia baseliza**, Bizkaiko Aulesti udalerriko baseliza bat da, Urregarai mendian kokatua.

## Jaieguna 
Urtero, irailaren 16an, Santa Eufemia egunez, Aulestiko herritarrak jaieguna ospatu eta baselizan goizeko 10etako mezara joan ondoren eguerdian alboko larreetan erromeria ospatzen dute. Bola jokoa eta txapel jaurtiketako lehiaketa egiten dute, trikiti musikaren doinuaz lagundurik.

## Nola joan 
Aulesti edo Markina-Xemeindik Urregarai mendiaren hegoaldeko magalera igotzen den BI-3448 errepidea hartu behar da. Meabe auzoko baserrien albotik igaro eta errepidearen 48. kilometroan mendigain txiki bat dago. Leku honetan, eskuinetara desbideraketa bat dago, "Santa Eufemia mendira" jartzen duen seinaleaz adierazia. Mendi-bidea marmol bloke handien artean gorantz doa eta malda handituz doan bitartean, behin 2 kilometro eginda, mendiaren gainaldean, Santa Eufamia baseliza aisialdi-leku baten alboan dago.
Zuojiang Huashan labar-pinturak

thumb
**Zuojiang Huashan labar-pinturak** (txineraz: 花山 壁画) lurralde zabal batean aurki daitezkeen margolanak dira. Margo horiek mendeak dituzte eta Txina hegoaldeko Guangxiko kareharriko labarretan aurkitu dira, Ming ibaiaren mendebaldeko ertzan, Nonggang erreserba naturalean, Yaoda hiriaren lurretan, agian egungo zhuang herriaren aurrekariak. 2016ko uztailaren 15etatik UNESCOren Gizateriaren Ondarearen izendapena dute.

## Ezaugarriak 
Lurralde horretan 38 leku aurkitu dira. Margo horiek Iuoyue herriaren ohiturak jasotzen dituzte. Margoak ibaiaren gaineko 30 metroetatik 90 metroetara aurkitu diram 170 metroko luzera eta 40 metroko zabalera dituen labar batean. Txinako labar-pintura handienak dira. Guztira 1900 irudi biltzen ditu, 110 taldetan antolatuta. Margo nagusia gorria da; horretarako hematitak eta animalien odola erabili zuten.

Irudietan giza irudiak eta animaliak ikusten dira; horiekin batera, aiztoak, kanpaiak, itsasontziak eta danborrak biltzen dira. Giza irudiak handiagoak dira: batek 150 zm. garaiera du.
 
Datzioa ez dago oso garbi. K.a.V. mendetik K.o. II mende artekoak izan daitezke. Dena dela, karbonoarekin egindako datazio berrien arabera zaharragoak izan daitezke: zaharrenek 16.000 urte izan ditzakete; berrienek 690 urte. Tinako historian kokatuta, Erresumen arteko borroken garaietatik Han dinastia arte joango lirateke.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* :The Rock Art of Huashan.
* :Bideoa Youtuben.
* :China Discovery.
Kasu (argipena)

**Kasu** izan daiteke:
* gertatzen dena edo gertatu uste dena;
** Kasu azterketa, bereziki gizarte zientzietan erabiltzen den ikerketa-metodoa.
* arreta edo kontuaren sinonimoa;
* Kasu, hitz batek agertzen duen flexio forma.
* Kasu!, Iruñeko musika taldea
Pran

**Pran Krishan Sikand** (; Delhi, Britainiar Raj, -Mumbai, ), **Pran** bezala ezagunagoa, indiar aktorea izan zen, Filmfare eta BFJA sari ugari jaso zituena. 1940ko hamarkadatik 1990eko hamarkadara arte Bollywoodeko filmetan bilaua aritzeagatik ezaguna, 1940-47 bitartean heroi bezala aritu zen eta 1942tik 1991ra bitartean bigarren mailako paperak izan zituen.

## Biografia 
Pran Ballimaranen jaio zen, Kotgarh Old Delhin, Punjabeko familia aberats batean. Bere aita, Kewal Krishan Sikand, ingeniari zibila eta gobernu zibileko kontratista zen; bere ama Rameshwari zen. Bikoteak lau seme-alaba eta hiru alaba izan zituen.

Pran Shukla Ahluwaliarekin ezkondu zen, 1945ean eta bi seme izan zituzten, Arvind eta Sunil eta alaba bat, Pinky.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Pran IMDb webgunean.
* :PRAN – The legend of Hindi Cinema – Webgune ofiziala. 
* :Interview with Pran Kishen SikandRediff.com webgunean.
* :92 Facts You Didn't Know About Pran.
Azal (botanika)

[thumb|[Japoniar astigar baten azala.]]

**Azala** zuhaitz eta zuhaixken enbor eta adarren kanpoko estalkia da. Zura estaltzen eta babesten du, eta hiru geruza ditu: felogenoa, floema eta cambium baskularra. Zuhaitzaren pisu osoaren %10-15 har dezake.

## Erreferentziak
Fisika atomiko

[thumb|[Alfa partikula baten emisioa azaltzeko modelo bat]]
**Fisika atomikoa** atomoen propietateak eta portaera (elektroiak eta nukleo atomikoak) aztertzen dituen fisikaren adarra da, baita materia-materia eta argi-materia elkarrekintzak ere atomo indibidualen eskalan. Fisika atomikoaren azterketak ioiak, atomo neutroak eta atomoen zatitzat hartzen den beste edozein partikula hartzen ditu barne. Fisika atomikoak tratamendu klasikoak zein kuantikoak barne hartzen ditu, bere arazoak ikuspuntu mikroskopiko eta makroskopikoetatik trata ditzakeelako.

Fisika atomikoak eta fisika nuklearrak gai ezberdinak jorratzen dituzte, lehenak atomoaren zati guztiekin tratatzen du, bigarrenak atomoaren nukleoarekin bakarrik egiten duen bitartean, azken hau berezia delarik bere konplexutasunagatik. Esan liteke fisika atomikoak atomoaren indar elektromagnetikoekin tratatzen duela eta nukleoa partikula puntual bihurtzen duela, masa, karga eta spinaren propietate intrintsekoak dituena.

Fisika atomikoaren gaur egungo ikerketak hainbat jarduera ditu ardatz, hala nola atomoak eta ioiak hoztea eta atzematea, eta hori interesgarria da neurrietan "zarata" ezabatzeko eta beste esperimentu edo neurketa batzuk egiteko orduan zehaztasunik eza saihesteko (erloju atomikoetan, adibidez); halaber, funtsezko konstante fisikoen neurketen zehaztasuna handitzen du, eta horrek beste teoria batzuk baliozkotzen laguntzen du, hala nola erlatibitatea edo eredu estandarra; Egitura eta dinamika atomikoa, eta elkarrekintza ahula duten gas-atomoen portaera kolektiboaren neurketa eta ulermena (adibidez, atomo gutxiko Bose-Einstein kondentsatu batean)

## Bibliografia 
* 
*
Alkino

thumb|Azetilenoa

**Alkinoak** hidrokarburo alifatikoak dira, karbono atomo biren artean gutxienez lotura hirukoitz bat (-C≡C-) dutenak. Bere formula orokorra CnH2n-2 da.

Azetilenoa (C2H2) da alkinorik sinpleena. Horren ondorioz alkinoen multzoari ere *azitileno* esaten zaie, adibidez, propinoari *metilazetileno* esaten zaio.
erdian|thumb|663x663px|Hainbat alkino: a- azetienoa; b- propinoa; c- 1-butinoa; d- 2-butinoa; e-1-fenil-1,3,5-heptatrienoa eta f- zikloheptinoaAlkinoak ez dira soiik produktu sintetikoak landare eta onddo askotan aurki daitezke naturan, etsenplurako *Ichthyothere*, *Chrysanthemum*, *Cicuta eta Oenanthe* generoko landareetan.

## Isomerismoa 
Lau edo karbono-atomoa baino gehiago dituzten alkinoek isomeria dagerte, lotura hirukoitza posizio desberdinetan egon daitekeelako edo karbono-atomoak katea nagusiaren ordezkatzaile gisa egon daitezkeelako. Halaber, alkino ez diren beste isomero batzuk ere posible dira.

* C2H2: azetilenoak isomerorik ez
* C3H4: propinoak isomerorik ez
* C4H6: 3 isomero: 1-butinoa, 2-butinoa eta 1,3-butadienoa (CH2=CH-CH=CH2)
* C5H8: 3 isomero: 1-pentInoa, 2-pentinoa, eta 3-metilbutinoa
* C6H10: 7 isomero: 1-hexinoa, 2-hexinoa, 3-hexinoa, 4-metil-1-pentinoa, 4-metil-2-pentinoa, 3-metil-1-pentinoa, 3,3-dimetil-1-butinoa.

## Erreakzioak 
Alkinoek hainbat erreakzio-mota paira ditzakete.

### Hidrogenazioa 
Hidrogenazioa partziala edo osoa izan daiteke erreakzio-baldintzen eta usatutako katalizatzailearen menpe dagoelarik.
erdian|649x649px

### Halogenazioa 
Alkinoak erraz halogenatzen dira halogenoen edo haluroen bidez.

RC#CR' + 2 Br2 -> RCBr2CR'Br2

### Hidratazioa 
Alkinoak hidratatzean aldehidoak edo zetonak sintetizatzen dira.

CH#CH + H2O -> CH3HCHO

 PhC#CH + H2O -> PhCOCH3

## Erreferentziak
Lear erregea

***Lear erregea*** (jatorrizko izenburua, ) 1603 eta 1604an William Shakespearek idatzitako tragedia bat da, antzerki-literaturako klasiko bat. Lear erregea umekerien eta setakerien ikurra da. Eladio Larrañagak 1951n eta Bedita Larrakoetxeak 1958an euskaratu zuten.

## Sinopsia 
Lear erregeak, jada oso zaharra zena, bere erresumaren zuzendaritza bere hiru alabei uztea erabakitzen du, bere azken egunak lasai bizi ahal izateko; horretarako, proba egiten die. Hala ere, laster haien mehatxupean sentituko da erabat abandonatuta ikustean. Erregeari leial diren batzuk bakarrik saiatuko dira erresuma bere lehengo jabeari itzultzen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Konstantinoren Obeliskoa

**Konstantinoaren Obeliskoa** Istanbulgo Konstantinoplaren Hipodromoan (Turkian) dagoen monumentu historikoa da. Oso gertu Sugeen Zutabea dago. Arkitektura bizantziarraren aztarna da.

## Historia 
Ez da ezagutzen zein datetan altxatu zen obelisko hau. Jakin badakigu Konstantino VII.ak X. mendean zaharberritzea agindu zuela. Garai hartan bere itxura oso desberdina zen: brontzeko plakekin estalita zegoen eta goiko partean esfera bat zegoen. Aipatutako plaketan Konstantinoaren aitona izan zen Basilio Mazedoniarraren garaipenak irudikatzen ziren. Laugarren Gurutzadan, 1204an, brontzezko plakak lapurtuak eta urtuak izan ziren.

Denborarekin, bestetik, jenizaroek goraino igotzen ziren horrela haien gaitasuna eta ausardia erakusteko eta horrek obeliskoa dezente kaltetu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak
Fuzûlî

**Mahammad bin Suleyman** (), **Fuzûlî** () izengoitiz ezaguna, (Karbala, &nbsp;– *ib.*, ), azerbaijandar poeta, idazle eta pentsalaria da, oghuz taldekoa. Turkiako literaturan *dîvân* tradizioaren idazlerik handienetakotzat hartzen da. Fuzûlek, izatez, *dîvân* olerkiak hiru hizkuntza ezberdinetan idazten zituen: azerbaijaneraz, persieraz eta arabieraz. Lan hauek azerbaijaneraz idatziak izan arren, Djagata eta otomandar literatura tradizioek ere barneratu zituzten.

Xiita eta hezkuntza finekoa zen; poesian hasi zen *Beng-ü-Bâde* () matnawvarekin, 1508an Bagdad okupatu zuen Ismail I.ari eskainia. Suleiman I.ak 1534an Irak bereganatu zuenean, olerkiak idatzi zituen bere omenez. Hauei esker, otomandar gobernu berriaren babesa lortu zuen. Turkieraz egindako ekoizpenaz gain, arabierazko olerki bilduma bikain baten egilea da (''Matla 'al-i' tiqâd''), eta persierazko lan txiki batzuen egilea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Otelo (antzezlana)

[thumb|250px|*Otelo eta Desdemona*, [Antonio Muñoz Degrainen margolana,1881ean.]]

***Otelo, Veneziako mairua*** (jatorrizko izenburua, ) antzerki-literaturako klasiko bat da, William Shakespearek 1603 inguruan idatzi zuena. Shakespeareren tragediarik handienetako bat da, *Macbeth*, *Lear erregea* eta *Hamlet*-ekin batera. 1604ko azaroaren 1ean eman zen lehenbiziko aldiz, Londresko Whitehall jauregian. Bedita Larrakoetxeak euskaratu zuen 1977an.

## Argumentua 
Antzezlana Venezian eta Zipren giroturik dago  eta Otelo da protagonista, Veneziako Errepublikaren zerbitzura dagoen militar mairua. Iago alferezak buruan sartuko dio Desdemona emaztea desleial zaiola eta, jelosiak itsutua, hil eginen du. Hori dela eta, Otelo arrazoi gabeko jeloskortasunaren ikurra da.
* *Othello* (1965). Stuart Burgek zuzenduta, aktore nagusiak hauek ziren: Laurence Olivier, Maggie Smith, Frank Finlay eta Joyce Redman
* *Otello* (1986). Franco Zeffirelli zuzenduta, aktore nagusiak hauek ziren: Plácido Domingo, Justino Diaz eta Katia Ricciarelli.
* *Otelo* (1995). Oliver Parkerrek zuz zuzenduta, aktore nagusiak hauek ziren: Kenneth Branagh, Laurence Fishburne eta Irène Jacob.
* *Kaliyattam* (1997), Malabareraz egina, moldaketa honek argumentua Keralan kokatzen du. Protagonistaren papera Suresh Gopik egin zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mongols Motorcycle Club

**Mongols Motorcycle Club**, **Mongols Nation** edo **Mongol Brotherhood**, maiz **Mongols** izenez bakarrik ezagunagoak, AEBetako legez kanpoko motorzale elkarte edo gaizkile-talde bat da. Hells Angels motorzale elkartearekin berebiziko etsaitasuna du, bi elkarteko kideen arteko istilu eta borroka ugari suertatuz, bi taldeetako hildakoak eta zaurituak barne.

1969an Kaliforniako Montobello udalerrian sortua izan zen. Estatubatuar poliziaren arabera gaur egun 2.000 inguru kideez osatua dago. AEBetan 14 estatuetan zehar sail ezberdinak dauzka, bai eta nazioarteko 10 herrialdeetan ere: Kanada, Mexiko, Australia, Alemania, Suitza, Thailandia, Malaysia, Singapur, eta Indonesia.

Mongols elkarteko kideak hainbat delituekin lotuak eta espetxeratuak izan dira, tartean droga trafikoa, diru-zuritzea, lapurreta eta estortsioa.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
John Stewart Bell

**John Stewart Bell** (1928ko ekainaren 28a, Belfast, Ipar Irlanda &ndash; 1990eko urriaren 1a, Geneva, Suitza), irlandar fisikari bat izan zen. Nagusiki bere abizena daraman Bellen teoremarengatik ezaguna da.
Korapilatze kuantiko

**Korapilatze kuantikoa** 1935ean Albert Einstein, Boris Podolski eta Nathan Rosen fisikariek beren EPR paradoxan aipatutako propietate bat da.

1935ean Erwin Schrödingerrek esperimentuetan frogatzen den mekanika kuantikoko fenomeno bat deskribatzeko sartutako termino bat da. Elkartutako partikula multzo bat ezin daiteke egoera definituko partikula indibidualak bezala zehaztu, sistema osorako uhin-funtzio bakarreko sistema bat bezala baizik.

Elkartzea garapenean dauden teknologien oinarria da, horien artean konputazio kuantikoa edo kriptografia kuantikoa daude, eta teleportazio kuantiko esperimentuetan erabili izan da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mike Moore

**Michael Kenneth Moore** (Whakatane, 1949ko urtarrilaren 28a - Auckland, 2020ko otsailaren 2a) Zeelanda Berriko 34. lehen ministroa izan zen.

Sindikalista eta Alderdi Laboristako kidea izan zen. Kanpo Harremanetako ministroa ere izan zen Geoffrey Palmerren gobernuan. Lehen ministro kargua 1990eko abenduko 59 egun lehenago bete zuen. 1999 eta 2002 bitartean Munduko Merkataritza Erakundeko zuzendari nagusia izan zen. Bere azken kargua enbaxadorea AEBetan izan zen.

## Kanpo estekak
Attila (1954ko filma)

***Attila*** (; ; ), 1954ko Pietro Francisci italiarrak zuzendutako historia eta biografia film bat da. Atila hunoen erregearen bizitzan oinarritua dago. Anthony Quinn, Sophia Loren, Henri Vidal, Irene Papas, Ettore Manni eta Christian Marquand aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
V. mendea, Atila (Anthony Quinn) eta bere huno erregeek Europako iparraldea sarraskitu dute, aurrean topatzen duten oro erraustuz. Leon I.a Aitasantuaren kemenak bakarrik lortuko du Atilak Erroma ez suntsitu eta Italiar penintsulatik alde eginaraztea.

## Aktoreak 
* Anthony Quinn: Atila
* Sophia Loren: Honoria
* Henri Vidal: Flavio Aezio
* Irene Papas: Grune
* Ettore Manni: Bleda
* Christian Marquand: Ezio
* Claude Laydu: Valentiniano Zesar
* Colette Règis: Gala Plazidia
* Guido Celano: Tribuko buruzagia
* Marco Guglielmi: Kadis
* Eduardo Ciannelli: Onegesio, Atilaren aholkularia
* Carlo Hintermann: Tribuko buruzagia
* Mimmo Palmara: Lottatore
* Mario Feliciani: Ippolito

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Espazio-denboraren kurbadura

thumb|350px|eskuinera|Espazio-denboraren kurbaduraren eskema.
**Espazio-denboraren kurbadura**, Erlatibitate orokorraren teoriaren ondorio nagusienetako bat da, honen arabera grabitatea espazio-denboraren geometria kurbaduraren efektua edo ondorioa da. Grabitate-eremu baten barneko gorputzak espazio-ibilbide kurbatua daramate, nahiz eta errealitatean unibertso-lerro batean arabera espazio-denbora kurba batean zehar ahal bezain "zuzen" doazen. Espazio-denbora eremu zehatz batean lerro "zuzenenak" edo bi puntuen luzera laburrenez elkartzen dutenak, lerro geodesikoak izena jaso eta gutxieneko kurbaduradun lerroak dira.

## Ikus, gainera 
* Espazio-denbora
Roger Ailes

**Roger Eugene Ailes** (Warren, Ohio, &nbsp;– Palm Beach, Florida, ) estatubatuar telebista exekutiboa izan zen.

Ohion jaio zen, eta, bertan unibertsitateko ikasketak amaitu eta berehala, telebistan hasi zen lanean. Ideia atzerakoien defendatzaile sutsua izanik, laster egin zen ezagun, eta horrek politikarako bidea zabaldu zion.

Hasteko, Richard Nixonen hauteskunde kanpainan lan egin zuen, komunikazio arloan. 1984an, berriz, Ronald Reaganen zerbitzura jarri zen Ailes, eta, horren ostean, George W. Bushen kanpainarako egin zuen lan. 1992. urtean, lan politikoak bazterrean utziko zituela iragarri zuen.

Orduan, telebistara itzuli zen, eta, 1996. urtean, Rupert Murdoch magnateak Fox News kate ultrakontserbadorearen zuzendari exekutibo izendatu zuen. Postu horretatik, Ailesek aukera izan zuen politika egiten segitzeko, oraingo honetan telebista saio erasokorren bitartez.

2016an, baina, gauzak zeharo aldatu ziren Roger Ailesentzat. Gretchen Carlson Fox Newseko aurkezleak sexu jazarpena jasan zuela jakinarazi zuen, eta Ailesen kontrako salaketa aurkeztu zuen. Halaber, Ailesen eskaerei men ez egiteagatik, katetik kanporatua izan zela jakinarazi zuen kazetariak.

Ailesek dena ukatu zuen, baina ondorengo egunetan, beste sei emakumek ere aditzera eman zuten Ailesen aldetik eraso sexualak pairatu zituztela. Testigantza berriek oihartzun handia izan zuten AEBetan, eta Fox Newseko jabe Rupert Murdochek dimisioa emanarazi zioen Ailesi. Hori bai, 40 milioi dolarreko kalte-ordaina jaso ondoren.

## Erreferentziak
Atxikidura banda (zelula)

300px|thumb|Atxikidura bandaren egitura.
300px|thumb|Goitik hasita bigarrena da atxikidura banda.
**Atxikidura banda** edo ***Zonula adherens*** zelulen arteko lotura‎ egiten duen egitura bat da.

Atxikidura bandak ez dauka gainerako lotura egituren konplexutasunik, horregatik askoz malguagoa eta dinamikoagoa da.

## Kokapena 
Animalia zelula eukariotoetan baino ez zeudela uste bazen ere *Dictyostelium discoideum* mizetozoan (onddo-animalia) aktinak parte hartzen duen zelularteko loturak aurkitu dira. Honek erakusten du horrelako egiturak animalien sorrera baino lehenago sortutako egitura izango zela .

Epitelio eta endotelioko zeluletan azaltzen da, normalean lotura estuak baino beherako kokatuta. Batzuetan gerrikoak osatzen dituzte eta beste batzuetan zelulen arteko lotura puntualak izaten dira.

Enbrioiaren garapenaren hasierako faseetan dagoeneko agertzen dira atxikidura bandak.

## Egitura 
Aktinazko mikrofiruak zelula mintzari atxikitzen zaizkio binkulinaren bidez eta bertan kateninak txertatzen dira. Katenina hauek zelulatik kanpora luzatzen diren kadherinaren ainguraleku dira eta bi zelulen kadherinek elkar eragiten dute zelulen arteko lotura sortzeko.

Aipaturiko proteinak:
* Kadherina: transmintzeko proteina familia zabala osatzen dute. Atxikidura bandetan E-kadherinak dira nagusi. Ca2+ ioiek lotzen dituzte ondoz ondoko bi kadherina molekula, homodimeroak osatuz. Kaltzioaren kontzentrazioarekiko menpekotasun handia dute beraz eta hau nabarmen jeisten bada atxikidura bandak desegiteko arriskua dago.

Salbuespen gisa umetokiko epitelioko zeluletako atxikidura bandak desegituratu egin behar izaten dira blastozitoa umetokian atxikitzeko.

## Fascia adherens 
*Fascia adherens* loturak atxikidura banden antzeko egitura du baina ez da epitelio edo endotelioko zeluletan azaltzen, gihar-ehun kardiakoan baizik.

## Historia 
1963 urtean Marilyn Farquhar eta George Paladek zelula arteko lotuern nomenklatura definitu zuten baina 1977. urtean aurkitu ziren kaltzioaren menpeko kadherinen loturak. Masatoshi Takeichi japoniarrak identifikatu zituen tripsina disoluzioa erabiliz.

## Erreferentziak
Lur eta Amets

***Lur eta Amets*** 2020ko Imanol Zinkunegi eta Joseba Ponce zinema zuzendarien marrazki biziduneko filma da.

*Lur eta Amets* Ikastolen Elkarteak, Katxiporretak eta Elkar argitaletxeak sortutako proiektua da, hasiera batean liburu eta ipuinetan gorpuztu zena. Gero mahai-joko bat sortu zuten pertsonaia horiekin eta, gero, ilustraziotik pantaila handira salto egin zuen.

## Sinopsia 
Lur eta Amets bikiak amona Andereren etxean emanen dute asteburua. Baina gaztetxoentzat ez da asteburu arrunta izanen, bidaia ahaztezin batean abiatuko baitira, abenturaz betetakoa. Hala, Euskal Herriko historia ezagutuko dute, garai ezberdinak bisitatuz. Bidean pertsonaia ugari gurutzatuko dituzte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Ray Mordt

**Raymond Herman "Ray" Mordt** (Lurmutur Hiria, 1957ko otsailaren 15a) hegoafrikar errugbilari ohia da, hegaleko moduan aritzen zena. 1980 eta 1984 bitartean Hegoafrikako errugbi selekzioan 18 aldiz jolastu zuen, horietako hiru kapitain gisa, eta 12 entsegu sartu zituen. Rhodesia, Transvaal eta Northern Transvaal klubetan ere jolastu zuen. 1986-87 denboraldian hamahiruko errugbian aritu zen Wigan talde ingelesarekin. Gero Springboks eta Transvaal taldeetako entrenatzailea izan zen.
Le Lion (2020ko filma)

***Le Lion*** 2020ko Ludovic Colbeau-Justin frantziar zinema zuzendarien film komikoa da.

## Sinopsia 
Ospitale psikiatriko batean lan egiten du Romain sendagileak, bertan dago ospitaleratuta Léo. Espioi bat dela dio, baina inork ez dio sinesten. Harik eta Romainek bere neska lagunaren desagerpena argitu beharko duen arte...

## Aktoreak 
* Dany Boon: Léo Milan «le Lion»
* Philippe Katerine: Romain Martin
* Anne Serra: Louise
* Samuel Jouy: Swanney
* Sophie Verbeeck: Aki
* Carole Brana: Anna
* Worria Diabira
* Christian Diaz: jendarmea
* Benoît Pétré: ileapaintzailea
* Stana Roumillac: FLIC
* Olivier Sa: Simon

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hazteri

**Hazteria** *sarcoptes scabiei* akaroak sortutako dermatosia da, kutsagarria eta oso pruriginosoa. Bere ohizko lesioa parasito emeek larruazalean egindako ildoa da, 2-3 mm luze diren bidexka gris meheak, muturretako batean konkortxo bat erakutsiz (bertan dago parasitoa). Biztanleriaren maila guztietara iristen da, eta dermatosi oso ohikoa eta erraz tratatzeko modukoa da. Hazteria eskabizidekin tratatzen da, eta horiek gorputz osoan zehar aplikatu behar dira, ez bakarrik infektatutako zatietan, ez baita zehazki jakiten parasitoaren kokapena, helduak badira gorputz osoan zehar zabal baitaitezke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gap lotura

300px|thumb|Gap loturen egitura.
300px|thumb|Goitik hasita hirugarrena da atxikidura banda.
**Gap lotura**, **nexus** edo ***Macula communicans*** zelulen arteko lotura‎ egiten duen egitura bat da, bien arteko zitoplasmak konektatzen dituena.

## Kokapena 
Animalia zelula eukariotikoetan agertzen da, gorputzeko ia ehun guztietan. Helduen gihar-ehun eskeletikoan falta da bai eta zelula aske mugikorretan ere (globulu gorriak eta espermatozoideak).

## Egitura 
Zelula mintz bakoitzean dauden konexina hexameroak parekatzen dira kanal zitoplasmatikoak eratuz.

### Gap lotura bakuna 
Konexinak transmintzezko proteinak dira, transmintzezko lau segmentu dituztenak, N-muturra eta C-muturra zitoplasmaren barnean daudelarik. Sei konexina elkartzen dira eta *konexoi* egitura eratzen dute. Konexoi bakoitza hemikanal bat da, ondoko zelularen konexoia behar du kanal osoa eratzeko. Kanal bien artean 2-4 nm-tako zelularteko tartea izaten da, loturarik gabeko eremuetan 25 nm-koa izaten da. Konexinek fosforilazio bidez konformazio aldaketak izaten dituzte.

### Gap lotura plaka 
Ehundaka gap loturatako multzoak osatzen dira zelulen artean mintzaren eremu zehatzetan. Plaka hauei *disko sinaptikoa* izena ere ematen zaie.

## Funtzioak 
* Zelulen arteko komunikazio elektrikoa ahalbidetzen du. Horrela ekintza potentziala zuzenean transmititzen da mezulari kimikoen beharrik gabe. Gap loturetan nerbio bulkada askoz azkarragoa da eta norabide bikoitzekoa izan daiteke, ornogabeetan 1.100 dalton arterainokoak.
* Trukatzen ari diren molekulak zelula arteko espaziora ihes egin dezaten oztopatzen du.

## Historia 
Gap loturak identifikatu ziren aurreneko mikrografiak 1958. urtean aurkitu zituen Sjostranden taldeak gihar-ehun kardiakoko zeluletan. "Gap lotura" izena () 1969an ezarri zen. "Gap" hitzak ingelesez tartea edo hutsunea esan nahi du. Hasieran seinale elektrikoa transmititzen zutela ikusi zen eta beranduago aurkitu zen molekula kimikoen elkartrukea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Greeicy Rendón

**Greeicy Yeliana Rendón Ceballos** (Cali, Kolonbia, 1992ko urriaren 30a), ezagunagoa **Greeicy** izen artistikoaz, kolonbiar aktorea eta abeslaria da. *Chica vampiro* kolonbiar telesailean Daisy O'Brien McLaren pertsonaia antzezteagatik ezaguna da.

## Filmografia 
### Telebista 
## Diskografia 
### Estudioko diskoak 
* 2019: *Baila*

## Kanpo estekak
Epsomgo derbia

[thumb|eskuinera|250px|1821eko Epsomgo derbia, [Théodore Géricault (1791–1824)]]
**Epsomgo derbia** (), maiz herriz hizkeran **Derbia** deitua, Ingalaterrako Epsom udalerrian urtero ekainaren hasieran burutzen den zaldi lasterketa bat da, Surrey konderrian. Nazioartean I. Taldean sailkatua dago. Bertan, 3 zaldi-urteko adina duten zaldi eta behor odolgarbiak lehiatzen dira (zikiratuak ez beste).

Epsom Downs hipodromoan lasterka egiten da, 2423 metroko (milia 1, 4 furlong eta 10 yarda) distantzia lau batean.

1913ko Epsomgo derbian, Emily Davison sufragista Jurgi V.a Erresuma Batukoaren jabetzako *Anmer* zaldiaren aurrean jarri eta zaldiak jo egin zuen. Emilyk jasandako zaurien ondorioz lau egunera hil zen.

## Irabazleak 
## Ikus gainera 
* 1913ko Epsomgo derbia
Talde-teoria

thumb|Cayleyren diagrama, talde aske bitarra.
Aljebra abstraktuan, **talde-teoriak** talde bezala ezagutzen den egitura aljebraikoa ikertzen du, hutsik ez dagoen multzo bat eta barne eragiketa bat dena. Bere helburuak, besteak beste, taldeak sailkatzea, euren propietateak eta aplikazioak matematikaren barruan zein kanpoan egitea dira.

Taldeek, beste egitura aljebraiko landuago batzuen zutabe bezala balio dute, eraztunak, gorputzak edo bektore espazioak kasu. Talde-teoriak aplikazio asko ditu fisikaren eta kimikaren alorrean, eta simetria ezaugarri duten egoeretan aplika daiteke. Gainera, astrofisikan aplikatzen dira: quarkak, asmakizunen soluzioa: Rubiken kuboa, kode bitarretan eta kriptografian.

Talde baten ordena bere kardinalitatea da; hura oinarri hartuta, ordena finituko edo ordena infinituko taldeetan sailka daitezke taldeak. Ordena finituko talde bakunen sailkapena XX. mendeko lorpen matematiko handienetako bat da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak