open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Deustuko Unibertsitatearen Donostiako campusa

**Deustuko Unibertsitatearen Donostiako campusa** edota **GIUTI** (gaztelaniaz *EUTG*) Gipuzkoako Donostia hiriburuan Deustuko Unibertsitateak duen campusa da.

## Historia 
1963an Gipuzkoako Ikasketa Unibertsitario eta Teknikoen Institutua edo GIUTI sortu zen (gaztelaniaz *EUTG* edota *Escuela Universitaria Técnica de Gipuzkoa*), aurretik zeuden hiru erakundeak bat egitean. Institutu hau, geroago, Deustuko Unibertsitatearen barnean sartu zen. Hortaz, Deustuko Unibertsitateak bi campus ditu euskal kostaldeko bi hiriburuetan: Donostiako hau eta Bilboko Deustuko Unibertsitatearen egoitza nagusia.

## Jatorrizko eraikinak 
Hasierako campusa Miguel de Oriol e Ybarra arkitektoak egin zuen 1961ean. Jatorrizko planak bolumen, diseinu eta funtzio desberdineko eraikin multzo bat (3 bulego-dorre (2 bakarrik eraikiak), hiru ikasgela-multzo – horietako bat azkenean gauzatu gabea –, Jesuiten Komunitatearentzako egoitza, Administrazioa, Liburutegia, Kalkulu Zentroa, etab.) eta erdiko patio handi bat (hiru puntako dorre bat zuena) izan zituen, eraikin guztiak lurraren topografiara egokituz. Eraikin multzoen, eraikuntza-material nagusien (adreilua, egurra eta teila) eta formen (triangeluarrak eta ertz biribilduak) arteko lotura-galeria bat zen multzoa bateratzen zuten elementuak, eta, aldi berean, lorategidun patio sekundarioen inguruan antolatuta zeuden. Multzoak arkitektonikoki balore handia zuen. Deustuko Unibertsitatea, ordea, zituzten beharrei erantzuteko multzoa erabat aldatu zuen: 2008an goiko dorrea bota zuten, eta lorategiak zein patioak desager arazi egin zituen, gelak eta bulegoak sortzeko. 2017ko uztailan ikasgelak bota ziren, multzoari bere balio nagusiak kenduz. Gaur egun kasik ez dira jatorrizko multzoaren aztarnak gelditzen.

## Iruditegia 

Image:
Deusto mundaiz 0001.JPG|Deustuko Unibertsitatearen Donostiako campuseko sarrera gaur egun.
San Sebastián - Campus de la Universidad de Deusto, Deusto Business School 11.jpg|Barruko ikuspegia.
San Sebastián - Campus de la Universidad de Deusto, Deusto Business School 13.jpg|ESTEren oroigarria.
San Sebastián - Campus de la Universidad de Deusto, Deusto Business School 12.jpg|Egungo eraikin bat.

## Bibliografia 
* Juan Manuel Días de Guereñu: *Campus de Mundaiz. 50 años de universidad en San Sebastián*. Donostia: Doctor Camino Institutua, 2006, 313 or. ISBN: 84-7173-486-9.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Miguel de Oriol e Ybarra
* Jose Angel Ascunce
* Iñaki Beti
* Maria Jose Azurmendi

## Kanpo estekak
Elisabet Portugalgoa

**Elisabet Portugalgoa** (; Lisboa, 1503ko urriaren 24a - Toledo, 1539ko maiatzaren 1a) 1526-1539 bitartean Germaniako Erromatar Inperio Santuko enperatriz ezkontidea eta Espainiako erregina ezkontidea izan zen.

## Bizitza 
Portugalgo Manuel I.aren eta Aragoiko Mariaren alaba zen. Beraz, Joan III.a Portugalgoaren arreba.

## Ezkontza eta seme-alabak 
1526ko martxoaren 11n, Elisabet Portugalgoa bere lehengusua zen Karlos V.arekin ezkondu zen Sevillako alkazarrean. Honako seme-alaba hauek izan zituen harekin:
* Filipe II.a Espainiakoa (1527-1598).
* María Austriakoa (1528-1603).
* Fernando (1530).
* Joana Austriakoa (1537-1573).
* Joan (1539-1539) egun berean hil zen.

Karlos I.a bidaietan zebilen bitartean Aragoiko eta Gaztelako koroetako arazoak trebeki konpondu zituen. Portugalekin itun bat izenpetu zuen Moluka uharteak haiei emateko. Aldi berean, Espainia eta Frantziaren arteko Cambraiko Bakea (1529) izenpetu zedin ahaleginak egin zituen.

## Erreferentziak
Cambraiko Bakea

thumb|150px|Margarita Austriakoa.
thumb|ezkerrera|170px|Luisa Savoiakoa.
**Cambraiko Bakea**, **Damen Bakea** ere deitua, Luisa Savoiakoa, Frantzisko I.a Frantziakoaren amak, eta Margarita Austriakoa, Karlos Habsburgokoaren izebak, semearen eta ilobaren izenean, 1529an Cambrai hirian izenpetu zuten bake ituna izan zen.

Hitzarmen honen bidez Frantziako koroak Artois, Flandes eta Italia bereganatzeko asmoak utzi zituen, eta Espainiakoak gauza bera egin zuen Borgoinako Dukerriari zegokionez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Etxegabetze

[thumb|250px|XX. mendearen hasierako **etxegabetze** bat, [New York hirian.]]

**Etxegabetzea** alokairu edo hipoteka bateko baldintzak ez betetzeagatik etxebizitza bat uztera behartzeko agindua eta horren exekuzioa da.

## Kanpo estekak
Canary Wharf

**Canary Wharf** Erresuma Batuko Londres hiriburuko Tower Hamlets barrutian dagoen gune bat da, Isle of Dogs uhartean. Usadioz hiriko bi finantza barruti garrantzitsuenetako bat da, bestea City of London gunea delarik. Bestalde, gune honetan Britainia Handiko etxeorratz garaienetako asko kokatzen dira, haien artean gaurko eguneaz herrialdeko bigarren eraikin garaiena den One Canada Square delakoa dagoelarik.

## Historia 
1802-1980 bitartean gune hau mundu osoko portu nagusienetako bat izan zen, denera 50.00 langile izatera iritsi zelarik. Canary Wharf guneak izena Erresuma Batuak Kanariar Uharteekin (ingelesez *Canary Islands*) itsas merkataritza handia izatearen ondorioz jaso zuen, jada XVI. menderaako gune estrategikoa zelarik.

Bigarren Mundu Gerran portua bonbakatua izan zen eta hornigai biltegi ia guztiak suntsituak. 1950eko hamarkadan berriz zuzpertu ondoren, portuko industriak gainbehera jasan zuen, Felixstowe edo Harwich bezalako hiriko beste portu batzuekin parekatuz gero askoz ere onura edo etekin ekonomiko gutxiago zekartzalako, honek portuaren itxiera ekarri zuen.

1981an Margaret Thatcherren gobernuak portuaren zaharberritze proiektua bultzarazi zuen.

## Etxeorratzak 
* 25 Canada Square
* 1 West India Quay
* Pan Peninsula
* 8 Canada Square
* One Canada Square
* 40 Bank Street
* 25 Bank Street
* One Churchill Place

## Iruditegia 

Irudi:Cabot Square, Canary Wharf - June 2008.jpg|Cabot Square plazako ekialdeko ikuspegia.
Irudi:CanaryWharfFromPlane.jpg|Canary Wharf guneko aireko ikuspegia 2009an.
Irudi:Stave Hill and Canary Wharf, London - March 2008.jpg|Canary Wharf gunea Stave Hill muinotik ikusia 2008an.
Irudi:Canary Wharf 2010-08a.jpg|Cannary wharf gunea 2010an.

## Ikus gainera 
* Isle of Dogs

## Kanpo estekak 
* Canary Wharf - what's on 
* Canary Wharf Group plc 
* Canary Wharf guneko proiektuak Skyscrapernews webgunean
Leiho-isurki

[thumb|300px|Leiho-isurkiak [loreontziak jartzeko erabiltzen dira askotan.]]

**Leiho-isurkia** edo **barlasaia** leihoen behe aldean hormatik ezartzen den irtengunea da, inklinatua eta azulejoz edo beste material batez estalia, euri-urak modu egokian kanporatzea, hormatik irristatu gabe, helburu duena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fløyen

**Fløyen** edo **Fløyfjellet** (jatorriz *Fløien* idatzia) Bergengo hirigunea inguratzen duten zazpi mendietatik bisitatuena da, funikular bidez igo daiteke *Fløibanen* izenaz ezagutzen dena, beronek, erdigunetik 320 metroko altueraraino eraman zaitzake, 8 minutu inguru, punturik altuena 425 metro diren arren. Hiritarrek eta turistek garraio mota hau urte osoan zehar erabiltzen dute.

## Kanpo estekak
Zazpi mendiak (Bergen)

[thumb|[Rundemanen mendiaren tontorra.]]
**Zazpi mendiak** (norvegieraz: *De syv fjell*) Bergen, Norvegia, inguratzen duen mendi taldea da. Ulriken (altuena),Fløyen, Løvstakken, Damsgårdsfjellet, Lyderhorn, Sandviksfjellet, Rundemanen, eta Askøyfjellet mendiekin osatua dagoena. Hala ere, 7 mendi horiek zeintzuk diren ez dago guztiz argi, hauetako batzuk mendigune berdinekoak direlako.

## Erreferentziak 
* 

## Kanpo estekak
Carlos Santamaria Zentroa

**Carlos Santamaria zentroa** Gipuzkoako Donostia hiriburuan dagoen kulturagune bat da. Hain zuzen ere, Euskal Herriko Unibertsitatearen Gipuzkoako Campusean kokatua dago, Ibaeta auzoan eta Europa plazan. Zentroak izena Karlos Santamaria donostiar matematikari, filosofo, meteorologo, euskaltzale eta bakezalearen omenez darama, C letrarekin idatzia ordea, nahiz eta gertu, Donostiako kale izendegi ofizialean, Karlos Santamaria plaza egon, K-rekin idatzia.

## Historia 
2011ko irailaren 23an inauguratu zen ofizialki eta irailaren 26an ireki zizkion ateak jendeari. Eraikina Ander Marquet arkitektoaren lana da eta 16.600 m2-ko azalera du. Eraikin honen kostua 27.000.000€-koa izan zen. Campusaren liburutegiaz gain, hainbat ondare eta zerbitzu berrien kokalekua ere bada (ikasketa gelak, kalitate zerbitzua, hizkuntza laborategiak, irakaskuntza eta ikasketarako ondareen lantegia, etab.).

Unibertsitate zentro honetan halaber honako hauek daude:Giza Zientziak, Zuzenbidea eta Humanitateetako Institutuak, Katedrak eta Ikerketa Taldeak hauek bidez ahaleginak batu eta ikerketa lanari bultzada emateko asmoz.

Zentroa Errapel Ibarloza Arrizabalagak zuzentzen du eta Fernando de la Caba Valdivielso da administratzailea gaur egun.

## Liburutegia 
Gipuzkoako campuseko liburutegiak Carlos Santamaria izena jasotzen du eta 8000m²-ko azalera du. Zentroaren beheko solairuan liburutegia aurkitzen da eta ikerketa errektorearen menpe dago. Liburutegi zerbitzua eskaintzen da zentroan, Erizaintza unibertsitate eskolan eta Eibarko Industria Ingeniaritza Teknikoko Unibertsitate eskolan. Liburutegi honek 530.000 liburu ditu gordeta, horietako 375.000 monografiak dira eta 4.500 aldizkariak. Horrez gain, talde lanera zuzendutako 19 gela eta ikerketarako zuzenduta dauden 11 kabina.

## Antonio Beristain auditorioa 
Antonio Beristain Ipiña kriminologo eta katedradunaren omenez bere izena darama lehen solairuan kokatzen den auditorioak.

## Egitura 
* Sarrera txundigarria da, egurrezko habe eta leiho erraldoiak baitauzka. Dena bat dela dirudien arren, eraikina bi zatitan banatua dago. Egurrez forratuta dago eta argi naturala sartzea ahalbidetzen duten leihoak daude. Argi hori patio baten bitartez sartzen da.
* Sotoa: 353 plazako parking-a, 95 aparkaleku kanpoaldean eta 542m²-ko biltegi trinkoa dauka. Dokumentu zaharrak, gutxi kontsultatzen direnak eta material bereziak gortzen dira bertan.
* Beheko solairua: ikasketetan laguntzeko zona dago bertan, eta honako zerbitzuak eskaintzen ditu: mediateka,  erabiltzaileen prestakuntzarako eta talde lanerako gelak. Zona honetan kokatzen da Antonio Beristain entzunaretoa, 202 eserlekurekin.
* Lehenengo solairua: Liburutegia, talde lanerako aretoak, ikertzaileentzako kabinak, institutuen egoitza (Kriminologiaren Euskal Institutua, Logikaren Unibertsitate Institutua, besteak beste), katedrak (Kalitate Katedra) eta ikerketa taldeak daude.

## Ikus gainera 
* Karlos Santamaria
* Antonio Beristain

## Kanpo estekak 
* Carlos Santamaria zentroa, EHUko webgunean.
* UPV/EHU. Euskal Herriko Unibertsitatea.
* Juan Carlos Santamaria
* Donostia
* Antigua

## Erreferentziak
Fløibanen

**Fløibanen** Fløyen mendian gora doan funikularra da. Bergeneko atrakzio turistikorik handienetarikoa baita Norvegiako bisitatuenetarikoa ere. Milioi bat bidaiari inguruk erabili izan dute azkenengo urteetan zehar.

Ofizialki 1918ko urtarrilaren 15ean zabaldu zen Fløibanen John Lundiren ideiari ezker (1895), norvegiar legegintzaldiaren kide zenari. Lanari 1914an ekin zioten eta 1918rako linea prest zegoen. Gaur egun, %44-a Bergeneko udalerriari dagokio, gainontzeko portzentajea, hainbat talde pribatutan banatuta dago. Irabazien ehunekoaren parte bat etorkizuneko kabinetarako gordetzen da. Azkenengoz 2002 berriztu ziren (Iraila eta Azaroa bitartean) eta hurrengo aldaketa 2030 inguru emango da.

Bi kabina daude, bakoitzak 80 pertsonentzako lekua dutelarik. Ibilbidearen luzera 850 metro dira eta altueran ematen den desberdintasuna 300 metrotakoa. Kalibre txikiko erraila bezala definitzen da, hau da, 1435 mm baino estuagoa dena.

Kabina bakoitzari izena ematen zaio baita kolore ezberdinez margotu ere. *Blåmann*, urdina da, aldiz, *Rødhette* (Txano Gorritxo), gorria.

Ibilbideak zazpi minutu inguru irauten du, geltoki guztietan geratuz gero, zuzenean eginez gero, 3 minutu eta 20 segundo behar izaten du. Abiadura 4 edo 6 metrokoa da segundoko, zirkulazioaren arabera. Normalean, 6m/s- ko izaten da abiadura ohia, orduko 8 bidai inguru.

Ordutegiari dagokionez, irekitzen denetik, goizeko 10ak arte, 30 minuturo irteten da, ordu horretatik eta 20.30ak bitartean aldiz, 15 minuturo (asteburutan eta udan izan ezik, geltoki guztietan geldiuneak eginez)

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Santa Ana-Shandon Eliza (Cork)

**Santa Ana-Shandon Eliza** (ingelesez *St. Anne-Shandon church*) Cork hiriko eraikinik ezagunena da bere kanpaidorrearengatik. Shandon auzoan kokaturik dago.

## Historia 
Shandon auzoan aurretik Andre Mariaren Eliza izan zen, "Mendiko Andre Maria" ezizenaz ezagutzen zena, baina 1690an Gilendar gerretan suntsitua izan zen. 1693an Andre Mariaren eliza berria eraiki zen.

Shandon auzoko populazioa nabarmen igotzen hasi zen eta bigarren eliza bat altxatzea erabaki zen. 1722an beraz Santa Ana eliza eraiki zen. 1772an parrokia bihurtu zen.

## Eliza 
Bi harri mota ditu, hareharri gorria, aurrez bertan egon zen Shandon gazteluaren aztarnetatik harturikoa, eta kareharria, monasterio frantziskotarretik harturikoa.

Dorreak 36.5 metrotako altuera dauka eta gaineko haizeorratza izokin itxurakoa da, arraina baitzen lehenengo kristauen sinboloa. Dorrea diseinatu eta eraiki McOsterich familiak egin zuen eta gaur egun ere munduko edozein tokitan McOsterich familiako norbait ezkontzen bada kanpaiek jotzen dute.

Zortzi kanpai ditu eta Francis Sylvester Mahonyk bere "The bells of Shandon" abesti famatuan aipatzen ditu.

Kanpaidorrearen alde bakoitzean erlojua dago eta bakoitzak ordu desberdina ematen du, horregatik "Lau aurpegitako gezurteroa" ezizena jaso du.

## Kanpo estekak 
*  Santa Ana-Shandon Eliza
Axpe (Erandio)

**Axpe** Erandioko mendebaldean dagoen auzoa da, Astrabuduaren ondoan dagoena.

Bilboko itsasadarraren ertzean kokatuta, izen bereko dartsenan. BI-711 errepideak auzoa zeharkatzen du. 1940 eta 1983 artean Bilboko auzoa izan zen.

## Kanpo estekak
Itsas Aurre zubia

**Itsas Aurre zubia** edo **Calatravaren zubia** Artibairen itsasadarra zeharkatzen duen altzairuzko zubia da, Ondarroan dagoena. 1994an irekia, Santiago Calatrava valentziar arkitektoak Euskal Herrian egin zuen lehendabizikoa izan zen. Zubiak 70 metroko luzera du eta porturako bidea da.

## Kanpo estekak
Welthauptstadt Germania

thumb|250px|Welthauptstadt Germania hiriaren maketa ikusgai.

**Welthauptstadt Germania** (euskaraz *Munduko Germania Hiriburua*) Berlin hiria zaharberritzeko Adolf Hitlerren proiektuak jaso izena da. Hiri hau Bigarren Mundu Gerran garaipena lortu ondoren bere etorkizuneko Alemaniaren ikuspegiaren zatia zen. Albert Speerrek, «Hirugarren Reicheko arkitekto nagusia» zenak, metropoli hura berreraikitzeko plan ugari burutu zituen. Guzti honen zati txiki bat Bigarren Mundu Gerra aurretik gauzatu zen.

*Welthauptstadt* izenburua Berlin "probintzialegia" zelako ustetan hatutatu zen eta hiria munduko beste hiriburu handiak ziren Londres, Paris edota Washington Hiriaren parera edota gainetik jarri nahi zelako.

Proiektu hauetako batzuk gauzatzea lortu zen, horien artean honako hauzek zeudelarik: hiria gurutzatuko zuen Eki-Mendebaldeko ardatza sorrera, Charlottenburger Chaussee etorbidearen zabaltzea (gaur egun Straße des 17. Juni etorbidea) eta Berlingo erdigunean Garaipenaren Zutabea ezartzea. Beste batzuk aldiz ez, adibidez Große Halle (Kupula Handia), gerraren hasierak bertan behera laga baizituen.

## Ikus gainera 
* Volkshalle

## Kanpo estekak 
* Welthauptstadt Germania hiriaren 3 dimentsiotako errekreazioa. ZDF. Youtube.com
* Germania Mitoa erakusketa ikusgai. (eleanitza)
Etxebarriko geltokia

**Etxebarriko geltokia** hurrengoei egin ahal dio erreferentzi:

* Etxebarriko geltokia (Bilboko metroa), Bilboko metroaren 1. eta 2. lineei dagozkion geltokia.
* Etxebarriko geltokia (Euskotren), Euskotrenen 1. eta 3. lineei dagozkion geltokia.
* Kukullaga-Etxebarri geltokia, lehen Etxebarri-Norte eta San Antonio Etxebarri izenez ezaguna, Bilboko metroaren 3. lineari dagokion geltokia.
Jauregiko Nagusi

**Jauregiko Nagusia** (latinez: *maior* *domus* edo *majordomo*: 'nagusia, garrantzitsuena', zerbitzari edo morroiez ari garela ulertuz) Merovingiar garaian erregearen ordezkari nagusia zen. Azken merovingiar erregeen agintaldian botere politikoa zuten, «lehen ministro» funtzioa betez, maiz funtzio hau aitatik-semera igaro ohi zen.

## Kanpo estekak
Albert Memorial Clock

**Albert Memorial Clock** Ipar Irlandako Belfast hirian dagoen erloju-dorrea da. 1869an altxatu zuten eta Belfasteko monumentu ezagunenetakoa da.

## Historia 
Viktoria Erresuma Batukoaren plazan honen senarra izango zen Alberto Printzearen omenez dorrea eraikitzea erabaki zuten eta horretarako 1865ean lehiaketa aurkeztu zuten. Asmoa Lanyon, Lynn eta Lanyon arkitektoei ematea bazen ere lehiaketa W. J. Barre-k irabazi zuen. 1865 eta 1869 artean FritzPatrick anaiek altxatu zuten. Kanpaia eta erlojua Francis Moore belfastarrak egin zituen.

Dorrea kaiaren inguruan dagoenez, garai batean emagalduz inguratuta egoten zen. Gaur egun auzoa erabat berriztua dago eta oso modernoa da.

## Dorrea 
Erloju-dorrea hareharrizkoa da eta 113 metrotako garaiera dauka. Mendebaldeko horman Alberto printzearen estatua bat dago. Lurra ezegonkorra izanik eta zutabe nagusiak egurrezkoak, dorrea okerturik dago, puntak lau metrotako desbideratzea du perpendikularrarekiko.

## Kanpo estekak
Easo

**Easo** izenak adiera zenbait ditu:

* Oiasso toponimoaren eratorpena. Oiasso antzinako erromatar hiria zen, egungo Irunen kokatzen zena. *Easo* izena maiz erabili da, orda, Donostia izendatzeko, bereziki La Bella Easo izen turistikoarekin.
* Easo plaza, Donostiako plaza;
* Easo kalea, Donostiako kalea;
* Easo Abesbatza, Donostiako abesbatza;
* Easo Politeknikoa, lanbide heziketako ikastetexea Donostian;
* Easo Saskibaloi Taldea, Donostiako saskibaloi taldea;
* EASO edo *European Asylum Support Office*, europar erakundea.

## Ikus, gainera 
* La Bella Easo
Basurdearen kabina

[250px|thumb|Basurdea [Aretxabaletako kabinaren gainean.]]
**Basurdearen kabina** Aretxabaletako telefono-kabina baten gainean 2012 urtearen bukaeran agertu zen basurde hilari

## Txantxaren bilakaera 
2012ko azaroan hasi zen txantxa eta 2014 artean iraun zuen. Estatuko telebista batean ere agertu zen berria. Urte askoren ondoren 2022an eta 2024an ere izan da agerpen berezirik.
* 2012ko azaroaren 17an basurde hil bat, ustez ibilgailu batek harrapatuta, agertu zen Aretxabaletako kabina gainean.
* 2012 azaroaren 25ean fruta-saski bat, laranja, limoi eta bananekin, agertu zen kabinaren gainean.
* 2013ko urtarrilaren 6an, kabinatik ondoko zuhaitzera lotutako soka batetik zenbait kulero, bularretako eta slip jarri zituzten zintzilikaturik.
* 2013ko urtarrilaren 13an, motozikleta bat jarri zuten kabinaren gainean, garabi batez erretiratu behar izan zena.
* 2013ko urtarrilaren 26an komun bat agertu zen.
* 2013ko martxoaren 17an haurren gurditxo bat azaldu zen.
* 2014ko urtarrilaren 7an "Abortoa libre eta doan" zeritzon kartelarekin hainbat panpin agertu ziren.
* 2022ko otsailaren 20an, beste motozikleta txiki bat agertu zen kabinaren gainean.
* 2024ko abenduaren 7an barrika bat azaldu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Basauriko geltokia

**Basauri** Bilboko metroaren 2. linearen geltoki-burua da, izen bereko udalerriko erdialdean kokatuta dagoena. 2011ko azaroaren 11n inauguratu zen, Bilboko metro sarearen hasierako proiektuari bukaera emanez ekialdeko tartean, eta Bizkaiko Garraio Partzuergoaren 2. tarifa-gunean dago.

## Sarbideak 
Geltokiak hiru sarbide ditu: bat eskailera mekaniko bidez, beste bat korridore mekaniko bidez eta hirugarrena igogailu bikoitza da.

* Bidasoa Ibaia kalea, 2 (*Bidasoa* irteera)
* Basozelai kalea, Udaletxearen aurrean (*Basozelai* irteera)
* Gipuzkoa kalea, 23 (*Gipuzkoa* irteera)

### Gaueko sarbideak 
* Bidasoa Ibaia kalea, 2 (*Bidasoa* irteera)
* Gipuzkoa kalea, 23 (*Gipuzkoa* irteera)

## Geltokia 
Norman Fosterrek diseinatutako *haitzulo* motatakoa da. Bolumen handi bakar batean zulatzen den ganga itxurako galeria da, 100 metro inguru luzerakoa, eta hari zintzilikatuta bi *mezzanina* izeneko plataforma banatzaile daude. *Mezzanina* bakoitza alboko bi nasekin elkarlotzen da eskailera monumentalen eta igogailuen bidez, eta kaleko sarbideen igogailu eta eskailerekin korridore zabalen bidez. Mantenu elementuak, hala nola aireztapena, kableak, ur-hodiak eta abar nasen azpian kokatzen dira.

Geltoki honetako arkitekturan bi material nagusi erabili dira: hormigoia eta altzairu herdoilgaitza. Azalak hormigoi ikusizkoak dira, 240 x 120 zentimetroko modulo plaka aurrefabrikatuak erabilita eta hormigoi bonbeatuzko estalduraren enkofratu galduak direnak. *Mezzanina* elementuen egitura altzairu herdoilgaitzezkoa da, haitzulo pisutsuaren irudia arinduz. Sarbide korridoreak hormigoizko kanoi eliptikoak dira, espazio zabalak lortuz. Kalean, *Bidasoa* eta *Basozelai* sarbideetako kanoiak harrizko elementu bilakatzen dira, *fosterito* izenpetutako bidaiaria jasotzeko beirazko sarrerak erabili ordez, sarbideak maldan daudelako.

Geltokia igogailu, txarteldegi, balioztatze makina eta 2017tik desfibrilagailuz ere hornituta dago. Gainera, 2018ko abuztuaren 17tik doako Wi-Fi zerbitzua eskaintzen da, *WifiNova* enpresaren *[TUWI] Metro* sarearen bitartez.

## Lotuneak 
Geltokitik 200 metrora Renfeko Aldirien Bidebieta-Basauri geltokia dago. Geltokiaren kanpoaldean Bizkaibus zerbitzua hornitzen duten bost autobus geraleku daude. Hurrengo lineak geralekuetatik pasatzen dira:

## Bidaiariak 
Bizkaiko Garraio Partzuergoak urtero argitaratzen dituen bidaiarien datuen arabera, geltokiak hurrengo bidaiari kopuruak zenbatzen ditu:

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Basauri
* 2. linea (Bilboko metroa)
* Bilboko metroa
* Bidebieta-Basauri geltokia
* Bilboko aldirien sarea
* Bizkaibus

## Kanpo estekak 
* Bilboko metroaren webgunea
* Bizkaibusen webgunea
Literatura unibertsal

**Literatura unibertsala** historian zehar mundu zabalean ospe berezia eskuratu duten literatura lanen multzoa da, edozein hizkuntzatan idatzirikoa. Historian zehar, mendebaldeko literatura lanak bildu ditu bereziki.

## Literatura unibertsala bilduma euskaraz 
EIZIE eta Eusko Jaularitzako Kultura Sailaren artean *Literatura Unibertsala* izeneko liburu bilduma bat sortzen ari dira 1990etik. 2020an 179 liburu eskaintzen ziren. Literatur itzulpengintzaren ondarea biltzeko xedez eta bilduman argitaratu diren itzulpenek bizirik jarrai dezaten, horietako zenbait eLiburutegian jarri dira jendearen eskura.

### Literatura Unibertsalaren Corpusa (LUC) 
Corpus paralelo eleaniztuna. Hainbat liburu eskuratu daitezke euskaraz, beste hainbat hizkuntzatan ere badaudenak. Oraingoz, bildumako hamalau itzulpen ditu corpusak oinarri (frantsesa eta ingelesa). EIZIE eta Elhuyar Eleka Ingeniaritza Linguistikoa unitatearen arteko lanaren emaitza da.
* Dashiell Hammett. *Uzta gorria* *(Red Harvest)* (1996). Igela argitaletxea. Itzultzailea: Xabier Olarra. 
* Dashiell Hammett. *Maltako belatza *(The Maltese Falcon)* (1997). Igela argitaletxea. Itzultzailea: Xabier Olarra.
* Dashiell Hammett. *Kristalezko giltza*, *(The Glass Key)* (2014). Igela argitaletxea. Itzultzailea: Xabier Olarra - Esti Lizaso. 

* Hergé, *Loto Urdina* (1936).
* John Steinbeck, *Suminaren mahatsak* (1939).
* Ernest Hemingway, *For Whom the Bell Tolls* edo *Norengatik jotzen dute kanpaiek* (1940).
* Albert Camus, *Arrotza* (1942).
* Antoine de Saint-Exupéry, *Printze txikia* (1943).
* Najib Mahfuz, *Mirarien kalezuloa* (1947).
* Anne Frank, *Anne Franken egunkaria* (1947).
* George Orwell, *1984* (1949).
* Simone de Beauvoir, *Bigarren sexua* (1949).

#### XX. mendearen azken erdialdea 
* *The Mousetrap* edo *Satartea* (Agatha Christie, 1952).
* *Eraztunen Jauna* (J.R.R. Tolkien, 1954–1955).
* *Latorrizko danborra* (Gunter Grass, 1959).
* *Asterix galiarra* (René Goscinny eta Albert Uderzo, 1959).
* *Cien años de soledad* edo *Bakardadeko ehun urte* (Gabriel Garcia Marquez, 1967).
* *Edertasuna eta tristezia* Yasunari Kawabata, 1961–1963.
* *Larrosaren izena* (Umberto Eco, 1980).
* *Obabakoak* (Bernardo Atxaga, 1988).
* *Ensaio sobre a Cegueira* edo *Itsutasunari buruzko saiakera* (Jose Saramago, 1995).
* *Harry Potter eta Sorgin Harria'' (J. K. Rowling, 1997).

#### XXI. mendea 
## Ikus, gainera 
* Eleberri ospetsuen zerrenda
* Mendeko 100 liburuak (Le Monderen zerrenda)
* Klasiko

## Kanpo literatura 
*  Insitute for World Literature (Harvard)
*  World Literture (DMOZ)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Okendo plaza

**Okendo plaza** Gipuzkoako Donostia hiriburuko plaza bat da.

## Izena 
Plazak izena Antonio Okendo donostiar itsasgizon eta militarrari zor dio (Miguel Okendoren semea), bertan bere estatua bat dagoelarik.

## Plaza 
Erdialdean dago, Okendo kalea eta Argentinar Errepublikaren pasealekuaren artean, eta Urumea ibaiaren alboan.

## Ondarea 
Plaza honetan honako eraikinak daude:

* Victoria Eugenia antzokia
* Maria Cristina hotelaren artean eta kokatua dago, Urumea ibaiaren alboan.
* Okendo aparkalekua .

## Iruditegia 

Irudi:Hotel Maria Cristina San Sebastian.jpg|Okendo plaza, Antonio Okendo itsasgizon eta militarraren estatua eta atzealdean Maria Cristina hotela.
Irudi:Donostia Victoria Eugenia Maria Cristina.JPG|Maria Cristina hotela, Okendo plaza eta Victoria Eugenia antzokia Gros auzotik ikusiak.
Irudi:Statue of Antonio de Oquendo ,Donostia.jpg|Antonio Okendoren estatua Okendo plazan.
Irudi:San Sebastian - Hotel Maria Cristina 5.jpg|Maria Cristina hotela Okendo plazatik ikusita.
Irudi:San Sebastian - Hotel Maria Cristina 8.jpg|Okendo plazako palmondoa.

## Kanpo estekak
Hotel de Londres y de Inglaterra

**Hotel de Londres y de Inglaterra** Gipuzkoako Donostia hiriburuko Erdialdea auzoan dagoen hotel bat da. Alderdi Eder parkea eta Kontxako hondartzaren alboan kokatua dago. Kontxako pasealekua eta Zubieta kalearen artean dago.

## Kokapenak 
Lehenengo kokapen bat izan zuen Askatasun etorbidea, 19-21 zenbakietan, 1873ko sorrera-urtetik 1902 arte, baina 1902an egungo kokapenera lekualdatu zen, Zubieta kalea, 2 zenbakira.

## Ikus, gainera 
* Belle Epoque

## Kanpo estekak 
* Londres hotelaren webgunea (eleanitza)
Gorka Sarriegi

**Gorka Sarriegi** (Hondarribia, 1973ko irailaren 9a -) Sorotan Bele musika taldearen abeslaria izan zen 1992tik taldea desegin zen arte.
2000. urtean diska bat argitaratu zuen bakarlari gisa.

## Diskografia 
### Sorotan Bele 
* *Sorotan Bele* (Elkar, 1992)
* *Mundu Hegian* (Elkar, 1994)
* *Victoria Eugenia antzokian, zuzenean* (Larrazabal, 1996)
* *Jon-en Kezkak* (Hirusta Records, 1996)

### Bakarka 
* *Gorka Sarriegi* (Hirusta Records, 2000)
# Urrats Bat
# Zuloak Estaltzen
# Munduari bira
# Beira eta Sustantzia
# Hondarra Hortzetan
# Ametsen Eremuan
# Ipar Horratza
# Kontrolaren Egarria
# Disolbaturik
# Zure Gerrien Orbitan
# Al son de tus Caderas

## Erreferentziak
Easo plaza

**Easo plaza** Gipuzkoako Donostia hiriburuko Amara Zaharra auzoko erdigunean dagoen plaza bat da, Easo kalea eta Autonomia kalearen artean kokatua dago. Amara Zaharreko auzokideen bilgunea da, plazan bertan eta horren inguruetan dauden saltegi eta tabernetan. Amara Berri auzo populatuaren eta Donostiako erdigunearen artean izanik, hiriko ohiko topagune eta pasabidea ere bada, Easo kaletik. Horretaz gainera, Euskotrenen Amara-Donostia geltokia ere bertan denez, inguruko herrietako langile eta bisitarien helmuga da. Horregatik guztiagatik, giro jendetsua izaten duen plaza da. Auzoko azoka, jai, kultura ekitaldiak ere han ospatzen dira. 1980ko hamarkadara arte, tren geltokiak hartu zuen egungo plazaren zati handienak. Geltoki zaharraren eraispenak egungo plazaren eraikuntza ekarri zuen.

Bi zatitan banatzen da, plaza zeharkatzen duen kale zati txiki batek banatuta: tren geltoki ondoko zatian, parterre zenbaitek inguratuta, ekitaldi publikoetarako kiosko bat, bankuak eta eserlekuak daude, zolatutako espazio zabal baten inguruan; beste zatian, taberna eta kafetegietako terraza gunea da bereziki.

thumb|ezkerrera|400px|Easo plaza garai batean Amara-Donostia tren geltokiak hartzen zuen lekuaren zati handia hartzen du egun. Irudian ikus daitekeen karmeldarren elizatik atzerako azpiegitura guztiak bota eta plaza berria eraiki zen 1980ko hamarkadan.

## Kanpo estekak
Jiří Dienstbier

**Jiří Dienstbier** (Washington Hiria, Ameriketako Estatu Batuak, 1969ko maiatzaren 27a) txekiar politikari, senatari eta abokatua da. Txekiako Alderdi Sozialdemokrataren presidenterako hautagaia izan zen 2013an.

## Kanpo estekak 
* Jiří Dienstbieren webgune ofiziala
Dulantziko geltokia

**Dulantzi** Euskal Herriko Arabako tren eta autobus geltoki bat da, Dulantzi udalerrian kokatuta dagoena.

Geltokia 1862ko urtarrilaren 26an ireki zen.

## Egoera 
Geltokia Madril—Hendaia burdinbidearen 505,79 kilometro-puntuan dago, 553,13 metroko altueran, Ezkerekotxa eta Estibalitz–Oreitia geltokien artean. Tartea bide bikoitzekoa da eta elektrifikatuta dago.

## Historia 
Geltokia 1862ko urtarrilaren 26an inauguratu zen Gasteiz - Olazti tartea martxan jarri zenean Madril—Hendaia burdinbidea erradialean. 2004ko abenduaren 31tik Renfe Operadorak linea ustiatzen du, Adif trenbide-instalazioen titularra den bitartean.

2008. urtean, Miranda Ebroko iparraldeko tarteak Bloke Automatiko Banalizatua (BAB) inauguratu zuen, CTC eta guzti, Miranda Ebro eta Altsasu arteko tartean dagoen eskuzko Bloke Elektrikoa (BEM) ordezkatuz. Horren ondorioz, *Dulantzi* edo Langraiz bezalako geltoki askok zirkulazio-langileak izateari utzi diote.

## Geltokia 
Tarte honetako beste geltoki batzuk bezala, Agurain edo Araia kasu, Iparraldeak eraikitako antzinako bidaiarien eraikina, 80ko hamarkadan, sinpleago eta funtzionalago batengatik ordezkatua izan da. Hiru nasa ditu, bat albokoa eta bi erdikoa, eta bertara iristeko lau bide daude. Beste bi trenbide geltokiaren alboetan hiltzen dira. Nasa aldaketak pasabide altu bati esker egiten dira.

## Zerbitzuak 
## Etorkizuna 
ArabaTran proiektuaren barruan, Euskotrenek Miranda Ebro - Altsasu lineako geltokietako bat izango litzateke.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Operadora

## Kanpo estekak 
* ADIF enpresako web gunea
* RENFE enpresako web gunea
Izarrako geltokia

**Izarra** Euskal Herriko Bizkaiko tren geltoki bat da, Urkabustaiz udalerrian kokatuta dagoena.

Geltokia 1863ko martxoaren 2an ireki zen eta 2020ko urtarrilaren 1an itxia.

## Egoera 
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:

* : 179,800 kilometro-puntua

## Historia 
Geltokia 1863ko martxoaren 2an ireki zen, Nafarroa eta Bizkaia Errioxa eta Araba bidez lotu nahi zituen trenbidearen Miranda Ebro-Bilbo zatia ireki zuenean, Castejondik Bilborako Burdinbide Konpainia delakoak, Castejon-Bilbo burdinbidea.

Berehala, konpainia hondatu egin zen eta Norteko Konpainiak bere gain hartu zuen. Iberiar Penintsulako Iparraldeko burdinbideen konpainiaren esku geratu zen, bere titulartasuna mantendu zuen 1941ean nazionalizatu eta sortu berria zen RENFEn integratu zuten arte.

2004ko abenduaren 31tik Renfe Operadorak linea ustiatzen du, Adif trenbide-instalazioen titularra den bitartean.

2020ko urtarrilean, Renfe Operadorak "Arco" edo "Diurno" izeneko zerbitzua kendu zuen, Bizkaia eta Gipuzkoa Galizia eta Leonekin zuzenean lotzen zituena, eta, beraz, tren gehiago ez dira geltokian gelditzen.

## Geltokia 
Izarra herriaren hegoaldean dago. Bidaiarientzako eraikina oinplano angeluzuzeneko egitura da, bi altuerakoa, harriz eraikia eta bi isurkiko teilatu handi batez estalia. Bide nagusi bat eta baztertzeko erabili ohi diren bost deribatu ditu. Bi nasak, bata albokoa eta bestea erdikoa, bat ere ez estalia, trenbideetarako sarbidea ematen dute.

## Zerbitzuak 
Ez dago zerbitzuak geltokian.

## Etorkizuna 
Ez dago etorkizuneko planik geltoki hau oraingoz barne hartzen duenik.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Operadora

## Kanpo estekak 
* ADIF enpresako web gunea
* RENFE enpresako web gunea
Erregina Erregeordearen kalea

**Erregina Erregeordearen kalea** (izen ofiziala, Donostiako Udalaren kale izendegiaren arabera) Gipuzkoako Donostia hiriburuko Erdialdea auzoan dagoen kale bat da. Maria Kristina Austriakoa (1858-1929) da kaleak omentzen duen erreginaordea, Donostiako historiara lotutako pertsonaia.

Boulevard pasealekua eta Zurriola zubiaren artean kokatua dago, albo banatan Victoria Eugenia antzokia eta Bretxako merkatua dituelarik. Bertan daude Erregina Erregeordearen lorategiak. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gasteizko geltokia

**Gasteiz** (batzuetan *Dato* gisa izendatua) Euskal Herriko Arabako tren geltoki bat da, Gasteiz udalerrian kokatuta dagoena.

Geltokia 1862ko urtarrilaren 26an ireki zen.

## Egoera 
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:

* : 492,350 kilometro-puntua

## Historia 
Geltokia 1862ko urtarrilaren 26an inauguratu zen Miranda Ebro - Gasteiz tartea martxan jarri zenean Madril—Hendaia burdinbidea erradialean. Horretarako, geltoki txiki bat eraiki zen Letourneurren, linea bera eraikitzeko ardura zuen ingeniari frantsesa, eta 1864an Donostiako geltokia ere eraiki zuen.

1889an trenbide zati berri bat ireki zen, oraingo honetan zabalera metrikokoa, Gasteiz eta Leintz Gatzaga lotzen zituena eta ondoren zati gehiagorekin osatu zena. Linea hauen ustiapena Ferrocarril Vasco-Navarrok egiten zuen eta instalazio txiki batzuetatik *Gasteiz-Norteko* geltokia 1914an eraiki zen arte lan egiten zuen.

1989an, Espainiako Gobernua eta Eusko Jaurlaritza akordio batera iritsi ziren Euskal Y-a martxan jartzeko, hiru euskal hiriburuak lotuko dituen abiadura handiko linea. Bestalde, Gasteiz ere abiadura handiko sarearekin lotuta egongo da Valladolid—Gasteiz burdinbideari esker, horretarako trenbideak lurperatzea aurreikusten da 6,8 km-ko tunel bat eta Arriaga Parkearen azpian geltoki berri bat eraikiz. Geltokiak sei pasabide izango ditu 17 metroko sakoneran. Trena Gasteizen lurperatzearen kostua 476 milioi eurokoa da. Geltoki horretan, abiadura handiko linea hori eta Euskal Y-a lotuko dira.

2004ko abenduaren 31tik Renfe Operadorak linea ustiatzen du, Adif trenbide-instalazioen titularra den bitartean.

## Geltokia 
Gasteizko egungo geltokia 1934an eraiki zen Letourneurko geltoki txikia ordezkatuz. Eraikin xumea da, hiriaren erdian dago eta altuera ezberdineko egitura atxikiez osatuta dago. Ateak eta leihoak sortzen dituzten arkuek apaingarri gisa balio dute.

Bi nasa ditu, bata albokoa eta bestea erdikoa, eta bertara iristeko hiru bide daude. Beste lau bide zerbitzu-bide gisa erabiltzen dira. Antzina, geltokiak zortzigarren bidea zuen, baina zati bat kendu zuten, alboko nasa handitu ahal izateko. Nasa-aldaketak lurpeko pasabide batetik egiten dira.

NPB (herritarrentzako informazio gunea), txartelen salmenta, bezeroarentzako arreta, komunak eta kafetegia ditu. Barruti osoa desgaituentzako egokitutako zerbitzuez hornituta dago. Kanpoaldean aparkaleku bat dago eraikinaren parean, taxi geltoki bat eta autobus geltoki bat.

## Zerbitzuak 
### Distantzia luzea 
### Distantzia ertaina 
## Etorkizuna 
ArabaTran proiektuaren barruan, Euskotrenek Miranda Ebro - Altsasu lineako geltokietako bat izango litzateke.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Operadora

## Kanpo estekak 
* ADIF enpresako web gunea
* RENFE enpresako web gunea
Aita Mariren monumentua

**Aita Mariren monumentua** Gipuzkoako Donostia hiriburuko portuan dagoen monumentu bat da. 1866an Jose Maria Zubia Zigaron ''Aita Mari zumaiar itsasgizona eta beste 38 itsasgizonen omenez eraiki zen.

## Historia 
1866 urtarrilaren 9an hil zen, galernak ustekabean harrapatutako Getariko bi txalupa, "Elkano 1" eta "Elkano 2", salbatzen saiatzen ari zela olatuek irentsita. Denak hil ziren, 38 arrantzale zoritxarreko egun hartan. Bai Donostiako zein Zumaiako kaietan eskultura bana ditu.

Honako bertso hauek ipintzen ditu Donostiako kaian eginiko Aita Mariren omenezko eskulturaren azpian:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Irauregiko geltokia

**Irauregi** Euskal Herriko Bizkaiko tren geltoki bat da, Alonsotegi udalerriko Irauregi auzoan kokatuta dagoena.

Geltokia 1890eko abenduaren 5an ireki zen.

## Egoera 
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:

* : 9,679 kilometro-puntua
* : 9,679 kilometro-puntua
* : 5,780 kilometro-puntua

## Sarbideak 
* Bazteita auzoa, 2

## Historia 
Kadagua ibaiaren arroan trenaren behin betiko proiektua Victor Txabarri, Manuel Allendesalazar, Enrique Aresti eta Ramón Bergé ingeniariek aurkeztu zuten 1888ko maiatzean. Urte bereko uztailean onartu zen. Burdinbidea onura publikokotzat jo zen, 99 urterako ustiapen batekin. Kadaguako Trenbidearen Konpainia 1888ko uztailaren 2an eratu zen kudeatzeko. Linea Zorrotzan abiatu behar zen, Bilbotik Portugaleterako burdinbideak auzo horretan zuen geltokian.

Burdinbidea 1890eko abenduaren 5an inauguratu zen. Urtean gutxienez 96 000 bidaiari garraiatzeko asmoa zuten, eta jarduerak hasi eta lau urte eskasera 219 504 bidaiari mugitzen zituzten. Geltoki hori burdinbidearen gainerakoarekin batera inauguratu zen 1890eko abenduaren 5an.

1898an sortu zen Bilbo-Santander burdinbidea, Zorrotza-Balmaseda trenbidea Santander-Solares eta Zalla-Solares burdinbidetarekin lotu ondoren, Bilbo eta Santander arteko ibilbideak ahalbidetuz.

1911n Roblako Trenbidearen Konpainiak burdinbide berria eraiki zuen, Santanderretik Bilborako Trenbide Konpainiaren trenbide bera ez partekatzeko. Hala ere, Irauregiko geltokian trenen arteko gurutzadura nahitaezkoa izaten jarraitu zuen. 1923an Leon-Matallana burdinbidea erabilita Leonera burdinbidea luzatu zen.

1972an FEVE eragileak trenbideen ustiapena bere esku hartu ondoren, 1975ean Bilbo-Leon eta Bilbo-Santander burdinbideak lotu zituen Arangurengo geltokian. Handik aurrera bai Santanderretik bai Leonetik zetozen trenek trenbide beretik heltzen dira Irauregira. Lutxanako eta Roblako saihesbideak zama-garraiorako trenentzako besterik ez ziren mantendu.

1994an Bilbo-Leon burdinbidea itxi ostean, trenek Balmasedako geltokira baino ez ziren heltzen. 2003an berriro ireki zen Bilbo-Leon burdinbidea, batipat Robla kotren turistiko zerbitzua ezartzeko, eta baita egunean zentzu bakoitzeko tren bat jartzeko. Bere aldetik, Bilbo-Santander burdinbidea irekita mantendu zen, gaur egun egunean zentzu bakoitzeko hiru tren daudelarik.

Bilbo-Leon burdinbideari dagokionez, 2009an Galtzarako geralekura luzatuta, trenek aldiriko zerbitzua egiten dute Bilbora arte, eta tren bat ibiltzen da 30 minutuko maiztasunaz. Burdinbide hau, aipatutakoen artean guztiz elektrifikatuta dagoen bakarra da.

## Geltokia 
Geltokiak sarbide bakarra du, eskaileraz zein arrapalaz irisgarri. Nasa aldaketa pasonibela gurutzatuz egiten da.

## Zerbitzuak 
### Eskualdeko trenak 
### Aldiriko trenak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Feve

## Kanpo estekak 
* ADIF enpresako web gunea
* RENFE enpresako web gunea
Whitechapel

**Whitechapel** Ingalaterrako Londres hiriburuko Tower Hamlets barrutian dagoen auzo bat da, Ekialdeko Londresen. Gaur egun bertako biztanleak nagusiki Bangladesheko etorkinak dira.

Auzo honek mundu osoan ezaguna bada, 1880ko hamarkadaren amaieran Jack Tripa-ateratzailea hiltzaile ospetsuaren hilketen kokalekua izateagatik da.

## Iruditegia 

Irudi:Whitechapel High Street 1905.JPG|Whitechapelgo kale nagusian 1905an.
Irudi:White Hart, Whitechapel, E1 (2682173288).jpg|Whitechapelgo taberna.
Irudi:Veg stall 2.jpg|Whitechapelgo azoka.
Irudi:Whitechapel art gallery 1.jpg|Whitechapelgo Arte Aretoa.

## Kanpo estekak
Samuel Adams (garagardoa)

**Samuel Adams** AEBetako garagardoa da, **Boston Beer Company** konpainiak ekoiztutakoa. Konpainia Jim Koch, Harry M. Rubin, eta Lorenzo Lamadrid-ek sortu zuten 1984an, eta Massachusettsko Boston hirian du egoitza.

## Produktuak 
Boston Beer Company-k zenbait produktu ezberdin ekoizten ditu urte osoan zehar: Boston Lager, Sam Adams Light, Boston Ale, Pale Ale, Cherry Wheat, Cream Stout, Coastal Wheat, Scotch Ale, Black Lager, Honey Porter, Noble Pils, eta Irish Red. Sam Adams Boston Lager delakoak %4,75 alkohol indizea du.

Horrez gain, urteko garai ezberdinetan beste lau garagardo ekoizten ditu:
* Alpine Spring (urtarriletik martxora)
* Summer Ale (apiriletik abuztura)
* Octoberfest (abuztutik urrira)
* Winter Lager (azarotik urtarrilera)

Gabon garaian "Winter Classics" izeneko paketea ere merkaturatzen du. Pakete honek garagardo ezberdinak batzen ditu kaxa batean:Old Fezziwig Ale, Holiday Porter, White Christmas, Chocolate Bock, Winter Lager, eta Boston Lager.

## Kanpo estekak 
*  Samuel Adams
*  Boston Beer Company
Katuen testamentua (diskoa)

***Katuen testamentua*** Oskorri musika talde euskaldunak 1993an argitaratutako diskoa da. Bizkaierazko ume-kantak dira, batez ere Ondarru eta Lekeitio ingurutik jasoak. Disko honekin haur musikaren bidea zabaldu zuen taldeak. Ildo horretakoak dira * Marijane kanta zan!* (1997), Marijane Minaberryren testu musikatuak, eta *Doktor Do Re Mi eta Benedizebra* (2005) Gipuzkoako haur kantuez betea.

## Abestiak 
Diskoko abesti guztiak herrikoiak dira. Hona hemen abestien zerrenda:
# *Katuen testamentua*
# *Axun kla kla*
# *Maritxu Telletuko*
# *Lastozko zubixe*
# *Kuku miku*
# *Txinkirrikitxin*
# *Zenbat diran, hamar diran*
# *A, e, i, o, u*
# *Logure naz*
# *Mari Andresan korotza*
# *Aitite ta amama*
# *Ardiaren kanta* (Durangoko plateruak)
# *Kanuto*
# *Din dan, nor hil da?*
# *Josepa Antoni*
# *Matxalen Kardu*
# *Bat Matxin Parrat*
# *Martintxuneko salan*
# *Andrakila mardo*
# *Ponpixola*
# *Dingilin dango eta*
# *Bela bela jauna*
# *Aitite mukuerretako*
# *Damea damea*

## Kanpo estekak 
* Badok.eus *Katuen testamendue* diskoaren fitxa.
* Badok.eus *Katuen testamendue* diskoaren hitzak, oskorritaldearen hainbat kantu.

* Ahobetekanta Oskorriren 10 abestien iruzkin, partiturak eta hitzak, horien artean disko honetako lau daude.
Erramun Berenger IV.a

**Erramun Berenger IV.a** (Bartzelona, 1113 edo 1114 &ndash; Borgo San Dalmazzo, 1162ko abuztuaren 7a), goitizenaz ***Santua*** deitua, Bartzelona, Girona, Osona eta Cerdanyako kondea izan zen 1131-1162 bitartean, Aragoiko printzea eta Ribagorzako kondea 1137-1162 urteetan, eta Proventzako markesa 1144-1162 bitartean. 

Petronila Aragoiko printzesarekin ezkondu zen 1137an. Musulmanak Kataluniatik kanpora egotzi zituen, Tortosa (1148), Lleida (1149), Fraga eta Mequinenza hartu ondoren. Tolosako kondeen aurka borrokatu zen, bere iloba Erramun Berenger Proventzakoaren alde.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Feliciano Matute

**Feliciano Matute Sáez de Guinoa** (Romorantin-Lanthenay, 1937ko irailaren 27a - Donostia, Gipuzkoa, 2013ko urtarrilaren 18a) Real Sociedadeko futbolaria izan zen. Sansen 133 partida jokatu zituen, eta 40 gol egin. 1962tik 1964ra lehenengo taldean aritu zen. 34 partidatan 13 gol egin zituen. Gero, Burgosen eta Oviedon jokatu zuen.

## Kanpo estekak 
* Matute errealaren webgunean
*  Jokalariaren profila
Santarém

**Santarém** Portugalgo erdialdean dagoen Santarém barrutiko hiriburua da. 552,54&nbsp;km²ko eremua du eta 2011n 61.752 biztanle zituen, 18 fregesiatan banatuak.

## Geografia 
Tajo ibaiaren iparraldeko lautada hartzen du eta Lisboatik 65 kilometroipar-ekialdera.

## Klima 
Köppen klima sailkapenaren arabera Santaremek *Csa* motako klima dauka (Klima mediterraneoa, uda beroekin).

## Historia 
Lusitani leinuak populatu zuen Santarém eremua eta ondoren feniziarrak, greziarrak, erromatarrak, bisigodoak eta mauriak etorri ziren.

Hiria bera erromatarrek sortu zuten K.a. II mendean eta *Scalabis* izena eman zioten. Tajoren ertzeko posta-hiri garrantzitsua bihurtu zen eta *Conventus Escalabitanus* eskualdeko hiriburu egin zuten. Ondoren bisigodoek hartu zuten eta VIII mendean arabiarren esku gelditu zen. Hauek *Shantarin* izena ezarri zioten.

1147an Afonso Henriquesek konkistatu zuen, eta urte berean Lisboa ere eskuratu zuen. Garaipen hauek garrantzitsuak izan ziren Portugalgo Erresuma finkatzeko. Portugalgo erregeek sarritan egin izan zuten bisita eta Gortea sarritan bildu izan zen Santarémen. Erdi Aroan jauregi eta monasterio ugari eraiki ziren hirian, gehienak estilo gotikoan, hortik hiriari ezarri izan zaion ezizena "Portugalgo gotikoaren hiriburua". Bertan planifikatu izan ziren hainbat espedizio, esate baterako 1415eko Zeutaren konkista.

Hurrengo mendeetan ordea Lisboaren nagusitasunaren aurrean men egin eta gainbehera etorri zitaion Santarémi. 1755eko Lisboako lurrikarak gogor jo zuen eta ondare arkitektoniko handia galdu zen. XIX mendearen hasieran frantziar tropek erasotu eta harpilatu egin zuten hiria.

XX mendeko aurrerakuntzek Lisboarekin lotu zuten eta hiriak garapena izan zuen. Jarduera ekonomiko nagusia nekazaritza izan da ordutik hona.

## Ondasun nabarmenak 
* '*Santarémgo gaztelu zaharra (*Porta do Sol*)**: Tajo ibaiaren gaineko muino batean eraiki zen, baina gaur egun harresien zati bat eta dorre batzuk baino ez daude zutik.
* **San Juan Alporão-ren eliza (*Igreja de São João de Alporão*)**: XII eta XIII mendeen artean eraiki zuten San Juan Hospitaleroen zaldunek.
* **Cabaças dorrea (*Torre das Cabaças*)**: Erdi Aroko harresien dorre bat da.
* **Pikondoaren iturria (*Fonte da Figueira*)**: XIV mendeko iturria.
* **Santarémgo katedrala (*Sé-Catedral*)*': XVII mendeko eliza da, jesuitek eraiki zutena.

## Iruditegia 

Irudi:Santarem castelo 4 2007 dez.JPG|Santarémgo gaztelu zaharra.
Irudi:S joao alporao.jpg|San Juan Alporão-ren eliza.
Irudi:Santarém - Igreja do Seminário.jpg|Santarémgo katedrala.
Irudi:Torre cabaças 1.jpg|Cabaças dorrea.
Irudi:SantaremTejo.jpg|Tajo ibaia Santarém parean.
Irudi:Santarem1.jpg|Alde zaharra.
Irudi:Muralhas de Santarém e rio Tejo.jpg|Ikuspegia.

## Hiritar ezagunak 
* Pedro Álvares Cabral (1460-1526), itsasgizona eta esploratzailea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Santaremgo udalaren webgunea.
Alesia

**Alesia** mandubiar galoen hiriburua izan zen. K.a. 52an bertan utzi zituzten armak, Vercingetorixekek gidatzen zituen galiarren gudarosteak Alesiako setioa galdu eta Julio Zesarren aurrean amore eman ondoren. Gero *oppidum* bilakatu zen. 

Napoleon III.aren garaian Alise-Sainte-Reine inguruan aztarnak bilatzen hasi ziren baina hiriaren kokapena ez zen zehatza. Hala ere, Mont-Auxois ordokian *IN ALISIIA* idatzita zuen idazkuna topatu eta gero, aditu gehienek kokapena onartu zuten.

Gaur egun, bisita daitekeen parke arkeologiko bat eraiki da bertan, eta ikusi, batez ere, erromatar garaian (edo galo-erromatar garaian esaten zaio ere) eraiki ziren azpiegiturak.

Alesiako aztarnategia Frantziako monumentu historiko izendapena du.

Fitxategi:04 Alesia site archeologique basilique civile crop.jpg|link=|Erromatar basilikaren hondarrak
Fitxategi:03 Alesia site archeologique monument Ucuetis.jpg|link=|*Ucuetis* jainko galiarrari egindako erromatar garaiko monumentua
Fitxategi:Alésia 060.JPG|link=|Brontzezko objektuak ekoizteko labeak
Fitxategi:01 Alesia site archeologique.jpg|link=|alt=|Erromatar garaiko egituretako oinarriak.
Fitxategi:Alesia, Atrium im Monument des Ucuetis, Rekonstruktion.JPG|link=|Ucuetis jainkoari eskainitako monumentuaren atrioaren berreraikitze proposamena.
Fitxategi:Alesia, FORUM, gallo-römische Sanktuarien, Rekonstruktion.JPG|link=|Erromatar garaiko *oppidumeko* foroaren berreraikitze proposamena.
Fitxategi:ALESIA gallorömisches Oppidum, Ausgrabungen.JPG|link=|Erromatar garaiko Alesiaren hiri planoa.
Fitxategi:Pierre de Martialis.png|link=|Martialisen harria. Izen hori ematen ziao galieraz idatzitako idazkun honi. Alise-Sainte-Reinen aurkitutako inskripzioan "IN ALISSIA" irakur daiteke amaieran. 

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Alésia MuséoParc
*
Isle of Dogs

**Isle of Dogs** (euskaraz *Txakurren Uhartea*) Ingalaterrako Londres hiriburuan dagoen antzinako uharte bat da. Hiru ertzetatik Tamesis ibaiak inguratzen du (mendebaldea, hegoaldea eta ekialdea) eta iparraldean ia osoki South Dock kaiak ditu (behinola West India Docks zirenak). Uhartera zubi edo tunel bidez bakarrik bertaratu daiteke.

Ingalaterra osoko etxebizitza kontzentrazio handiena duen gunea da eta bertan Canary Wharf finantza-eremu ospetsua dago.

## Iruditegia 

Irudi:Isle of dogs 1899.jpg|1899ko planoa.

## Ikus gainera 
* Canary Wharf

## Kanpo estekak 
* Isle of Dogs uhartearen ondare historikoari buruzko webgunea
Betel

[thumb|220px|[José de Riberaren "Jakoben ametsa" Betelen.]]
**Betel** (ugariteraz: *bt il*, "Elen etxea",; hebreeraz: בֵּית אֵל, *Beth El*, *Beth-El* edo *Beit El*; antzinako grezieraz: Βαιθηλ; latinez: *Bethel*) hebreerazko Biblian agertzen den hiria da, Benjamin eta Efrainen lurraldeen artean zegoena. Eusebio Zesareakoak eta Jeronimo Estridongoak Jerusalemdik 12 erromatar milia iparralderantz zegoen herrixka zela esan zuten, Neapoliserako bidearen ekialdean zegoena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak