open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nicola Olyslagers

**Nicola Lauren Olyslagers**, jaiotzez **Nicola McDermott**, (1996ko abenduaren 28a) Australiako altuera-jauzilaria da. 2018an Commonwealth Jokoetan brontzeko domina lortu zuen. McDermott-ek zilarrezko domina irabazi zuen Tokioko 2020ko Olinpiar Jokoetan gorako jauzian

2022an Rhys Olyslagersekin ezkondu zen eta haren abizena hartu zuen. 2023an Ozeaniako errekorra ezarri zuen, 2,03m. 2024an Munduko Indoor txapelduna izan zen eta Parisko 2024ko Olinpiar Jokoetan berriz ere zilarrezko domina eskuratu zuen. 

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hanna Neumann

**Hanna Neumann**, ezkongabetan **Hanna von Caemmerer** (Lankwitz, 1914ko otsailaren 12a &ndash; Otawa, 1971ko azaroaren 14a),  matematikari alemaniarra izan zen, HNN luzapena deritzonaren eta bere izena daraman aieru baten egilea.

## Biografia 
Lankwitzen jaio zen, gaur egun Berlinen (Alemania) dagoen herrixka batean. 1932an, Berlingo Unibertsitatean matrikulatu zen matematika ikasteko, eta lehen urtean senarra izango zena ezagutuko zuen, Bernhard Neumann matematikaria. Hala ere, haien arteko harremana hautsi egin zen nazismoaren gorakadarekinbatera. Bernhard judua zen eta Alemaniatik alde egin zuen Cambridgeko Unibertsitatean ikasten jarraitzeko (Erresuma Batua). Hanna, orduan, juduen lan akademikoaren suntsipenaren aurka borrokatzen ziren taldeetan sartu zen, eta horrek lan- eta ekonomia-arazoak ekarri zizkion.

Bere ikasketan 1931 urtean amaitu zituen eta Gotingako Unibertsitatean hasi zuen tesia, baina bi urte geroago, Ingalaterrara joan zen Bernhardekin elkartzeko, eta harekin harremanetan egon zen epistolar bidez. Urtebete geroago ezkondu ziren Cardiffen (1938).

Senar-emazte matematikariok Oxfordera joan ziren. Han, Hannak talde-teorian jarraitu zuen tesia, Olga Taussky-Todd algebristaren zuzendaritzapean, doktoregoa 1944an lortuz. 1940an, nazionalitate britainiarra eskuratzen dute eta unibertsitatean eskolak eman ditzake. 1963an, senar-emazteak Australiara joan ziren, eta Australiako Unibertsitate Nazionalean lortu zuten plaza irakasle titular gisa.

Otawan hil zen garuneko aneurisma batetik, 1973an, hiri horretara hitzaldu batzuk ematera joan zelako.

10 doktoretza-tesi zuzendu zituen; baita Peter Michael Neumann matematikariaren ama izan zen.

Bere lanik ezagunena 1967an argitaratu zen Varieties of *Groups* da. Ohorezko oroimen australiar ugari jaso zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Australian Dictionary of biography
Tone Ng Shiu

**Tone Ng Shiu** (Napier, Zeelanda Berria, 1994ko maiatzaren 26a), Zelanda Berriko 15eko eta 7ko errugbi jokalaria da.

## Ibilbidea 
Ng Shiuk, 2017an, New Zealand Sevens taldean egin zuen nazioarteko debuta. 2019ko Zelanda Berriko Rugby Sevens-en, Urteko Jokalari izendatu zuten. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Zeelanda Berriko selekziorako hautatu zuten zazpiko errugbirako.
## Olinpiar Jokoak 
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), zilarrezko domina irabaziko du Zeelanda Berriko taldearekin, Fijiko taldearen atzetik (urrezkoa) eta Argentinakoaren (brontzezkoa) aurretik  sailkatuz. Hauek osatuko dute Zeelanda Berriko  taldea: Kurt Baker, Dylan Collier, Scott Curry, Andrew Knewstubb, Ngarohi McGarvey-Black, Tim Mikkelson, Sione Molia, Etene Nanai-Seturo, Tone Ng Shiu, Amanaki Nicole, William Warbrick, Regan Ware eta Joe Webber-ek.
## Olinpiar Jokoetako Emaitzak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lily van Angeren-Franz

**Lily van Angeren-Franz** (Alemania, 1924ko urtarrilaren 24a &ndash; 2011ko martxoaren 7an) Auschwitz-era biziraun zuen emakume ijitoa izan zen.

## Biografia 
Neustadtl-en jaio zen, sinti familia batean. Karabana batean bizi ziren eta uda partean Hildesheim-era mugitzen ziren. 1938an naziek Lilyren aita Sachsenhausen-era eraman zuten eta Lily eskolatik kanporatu zuten, Nurembergeko Lege arrazialak zirela eta. 1943ko martxoaren 1ean Lily eta bere ahizpa atxilotu eta Hildesheimeko polizi kuartelera eraman zituzten, eta handik Auschwitz-Birkenau-era. Preso zenbakia tatuatu zioten besoan,  Z-561, orduan 19 urte zituen. Tifusarekin gaixotu zen baina ez zuten hil, ohikoa zenez. Ravensbrück-era mugitu zuten eta han arma fabrika batean lan egiten izan zuten.

SS-ak antolatutako "Marchas de la muerte" delako batean hegazkinetatik erasotuak izan ziren eta Lily beste emakube romaní batzuekin batera ihes egin eta basoan ezkutatu ziren, Txekia-ko mugara iritsi ziren arte, Porraimos-era biziraun zuen beraz. Gurutze Gorrian lagundu zuen denbora batez eta azkenik, Hildesheim-era bueltatu zen Bigarren Mundu Gerra amaitzean, bere aita, Julius Franz eta bere ahizpa Waltraud bertan zirela entzun zuen eta, bere ama eta bere bost neba-arreba Auschwitz-etik ez ziren bizirik atera.

## Aitortzak 
* 2020an, Silvia Agüeroren *Resistencias Gitanas* liburuan bere istorioa kontatzen da.
* 2006an Europako Legebiltzarrean Porraimosen testigantza eman zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Isabella Echeverri

**Isabella Echeverri Restrepo** (Medellin, 1994ko ekainaren 16a) kolonbiar futbolaria da. Erdilari postuan jokatzen du Kolonbiako futbol selekzioan eta Sevilla FC Emakumezkoen taldean.

## Karrera 
##### Kluba 
Echeverri Kolonbian hazi zen. 2012an, Estatu Batuetara joan zen Toledoko Unibertsitatean ikastera eta Toledo Rockets unibertsitateko klubean futbolean aritzera. Hala ere, National Collegiate Athletic Association-ek (NCAA) ez zion jokatzeko baimenik eman 2014ra arte.  2016az geroztik Houston Aces taldean ere jokatzen du. 

### Selekzio nazionala 
2011n, Kolonbiako 20 urtez azpiko futbol selekziora deitu zuten, eta 2013ra arte jokatu zuen. 2014an senior talderako deitu zuten. Ekuadorren aurka 2015eko Emakumezkoen Munduko Kopako sailkatze lehiaketan, bere lehen gola sartu zuen senior taldearentzat.  Munduko Txapelketan Frantziaren aurkako partida jokatu zuen hiru minutuz.  Rioko 2016ko Udako Olinpiar Jokoetarako, Kolonbiako selekziorako deitu zuten berriro. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Charlotte Bredahl

**Charlotte Bredahl** (Kopenhage, Danimarka, 1957ko apirilaren 21a) Estatubatuar zaldizkoa da.

Charlotte Bredahl Danimarkan hazi zen, baina Kalifornian bizi izan da bere bizitza osoan. 2014tik 2018ra arte Estatu Batuetako gazteen laguntzailea izan zen eta 2018ko abenduan Estatu Batuetako garapen entrenatzaile izendatu zuten. 2019an Charlotte Floridako biztanle bihurtu zen eta gaur egun Wellingtonen bizi da.

### Ibilbidea 
1992ko Bartzelonako Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen, eta brontzezko domina lortu zuen taldekako proban (Robert Dover, Carol Lavell eta Michael Poulinekin batera). 1992an Charlottek Bronze olinpiar domina irabazi zuten Bartzelonan. Zilarrezko domina irabazi zuen Estatu Batuetako taldean 1997an Ipar Amerikako Txapelketan Luganon. Bi zaldiak entrenatu zituen hasieratik Grand Prixeraino. 2006an Grand Prixeko sailkapen zerrendan 6. sailkatu zen Komorekin. Charlotte Nazioarteko Dressage epailea da eta mundu osoan epaitu du. USDFko ohorezko inspektore izendatu zuten eta USEFek emandako Urrezko domina jaso zuen. Charlotte Rioko olinpiadetako selektorea zen, baita Hong Kongekoa ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Katarina Taikon

**Maria Katharina Lang-Hammer**, **Katarina Taikon** izenez ezaguna, (Almby, Örebro, 1932ko uztailaren 29an -  1995eko abenduaren 30ean Outer Högdalen, Hälsinglanden). Suediako ijito idazle, aktore eta aktibista izan zen, Kalderash-ekoa. Rosa Taikonen ahizpa txikia. Nackako Henriksdal muinoan bizi zen. Suediako giza eskubideen eta zehazki ijitoen defendatzaile sendoenetako bat izan zen.

Txikitan ez zioten eskolara joaten utzi, baina bere senideen laguntzarekin ikasi zuen irakurtzen eta idazten. Gero, Birkagarden Folk High School-en eta Bröderna Onhlmans Handelsinstitut-en ikasi zuen. 

*1963an Los Gitanos* idatzi zuen, obra horrekin egin zen ezaguna. Haurrentzako *Katitzi* liburu sorta idatzi zuen, neskatila ijitoen bizipenei buruzkoa, hein batean autobiografijoa (1979an izen bereko telesaila  ekoiztu zen). Koma aldi baten ondoren hil zen istripu baten ondoren izandako garuneko lesio baten ondorioz.

## Bibliografia 
* Los Gitanos (1963)
* *Zigenerska*. (neska ijitoa) 1963
* *Zigenare är vi*. Stockholm (ijitoak zer diren) 1967
* Poemas. Estocolmo. 1968
* *Förlåt att vi stör!: om zigenska flyktingar. 1970*
* *Niki*. 1970
* *Zigenare. 1970*
* *Hur blev det sen då, Katitzi?. 1977*
* *Raja, zigenerskan. 1979*

### Katitziri buruzko seriea 
* Katitzi. 1969
* *Katitzi och Swing.* 1970
* *Katitzi i ormgropen.* 1971
* *Katitzi rymmer*. *(*etxean) 1971
* Katitzi, *Rosa och Paul*. 1972
* Katitzi * i Stockholm.* 1973
* Katitzi *och Lump-Nicke.* 1974
* Katitzi *i skolan. (eskolan*) 1975
* Katitzi Z-1234. 1976
* Katitzi *barnbruden.* 1977
* Katitzi *på flykt*.(ihesaldian) 1978
* Katitzi ''i Gamla sta'n. (''alde zaharrean) 1979
* Uppbrott. 1980

## Sariak eta Aitortzak 
* 1964: ABF
* 1969: Laguntasun beka
* 1971: Laguntasun beka

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sergei Iliuxin

**Sergei Vladimirovitx Iliuxin** (; Dilialevo, Errusiar Inperioa, 1894ko martxoaren 30aGreg./martxoaren 18aJul. - Mosku, 1977ko otsailaren 9a) sobietar hegazkinen diseinatzailea izan zen.

Hainbat lanbidetan lan egin zuen Lehen Mundu Gerran Errusiako armada errekrutatu aurretik. 1917an bolondres aurkeztu zen jaiotzen ari zen errusiar hegazkingintzan. Alderdi Boltxebikeko eta Armada Gorriko kide izan zen Errusiako gerra zibilean.

1921ean Aireko Flota Gorriko Ingeniarien Institutuan sartu zen. Hasieran planeatzaileak diseinatu zituen eta hainbat lehiaketatan parte hartu zuen. Ilyushin Il-2 borroka-hegazkina eta Ilyushin Il-4 bonbaketaria diseinatu zituen. Biak oso erabiliak izan ziren Bigarren Mundu Gerran. Gerraren ondoren, hegazkin komertzialak diseinatu zituen, Ilyushin Il-18 eta Ilyushin Il-62, kasu.

1937tik 1970era SESBeko Sobiet Goreneko diputatua izan zen.
Guevara dorrea (Potenza)

**Guevara Dorrea** Italian dago, Potenza hiriko erdigune historikoaren ekialdeko ertzean eta K.o. IX. mendean eraikitako antzinako monumentua da, jada existitzen ez den hiriko gazteluaren parte zena.

## Historia 
Seguruenik, dorrea gazteluaren aurretik eraiki zen, IX. mende inguruan, talaia-funtzio zehatz eta autonomo batekin eta, beranduago, haren inguruan altxatuko zen egitura gotortua, Potenzako Kondeen gaztelu bihurtuko zuena X - XI mendeetan.Gazteluaren historia, ordea, hiria feudotzat zuten familieekin lotuta dago. 1268an, Karlos I.a Anjoukoak Suabiako Korradinoren aurka irabazi ondoren, hiria eta gaztelua kondeei kendu zien.

Angevindarren erreinua amaitu eta aragoiarren etorrerarekin, Alfontso erregeak konderri bihurtutako hiria eman zion Innico de Guevara bere aldekoari. Eta haren ondoren, Italiako guevararrek euren presentziaren zantzu nabariak utzi zituzten hiriko gertakari soziopolitikoetan, eta dorre honek ere beraien izena hartu zuen.

## Kanpo estekak
Guevara di Bovino jauregia

**Palazzo Guevara di Bovino** delakoa Napoliko jauregi monumental bat da, Riviera di Chiaian kokatua, Chiaia auzoan.

## Ezaugarriak 
XIX. mendean Moscarella arkitektoak   eraiki zuen Florentziako Errenazimentuko arkitektura erreferentzia eredutzat hartuta, bereziki Pitti jauregia, Giuseppe Pisantik diseinatutako fatxadan nabari den bezala.

Eraikina Bovinoko Guevara leinuko Bovinoko dukeena izan zen eraiki zenean, baina 1906tik aurrera Di Marzo familiaren jabetza bihurtu zen. Lehenengo solairuan Pignatellitarrak bizi ziren eta gero Frantziako Kontsulatuak.

Eraikina, lur gaineko hiru solairutan, harlandu leun batez osatua dago, eta fatxada osoan zehar doazen balkoiak ditu. Liburutegiko aretoan eta dantzalekuan Ignazio Perriccik eginiko freskoak ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Guevara jauregia (Lorca)

**Guevara jauregia**, Lorcako (Murtziako eskualdea, Espainia) eraikin barroko zibil esanguratsuena da, jauregi bat. Herrian *Casa de Guevara* edo *Casa de Las Columnas* (zutabeen etxea) izenekin ezaguna da. Lope Gisbert kalean dago, XVIII. eta XIX. mendeetako tokiko aristokrazia eta burgesiak bere egoitza aberatsak ezartzeko aukeratu zuen tokietako batean. 21. mendean, museo gisa eta kultura-jardueretarako, erakusketetarako eta bisita gidatuetarako erabiltzen da, Lorcako udalak kudeatuta.

## Ezaugarriak 
Gebara leinuaren Espainiako adar noble baten abetza izan zen, eta Juan de Guevara García de Alcaraz Done Jakue ordenako zaldunak aginduta egin zen, aurreko eraikin batzuen erreforma osoa eginez, Andres de Goenaga euskal arkitektoaren lanarekin, lan luze batean, 1691 eta 1705 urteen artean.thumb|436x436px|Guevara jauregiaren atari nagusia.|erdian
Fatxadan, nabarmentzeko modukoa da erretaula barroko handi baten antzeko atari ikusgarria, lau zutabe salomoniko eta erdiko ezkutu bikaina duena, Gebara armarri koroatua. 

2011ko maiatzaren 11ko lurrikarak eragindako kalteen ondoren, eraikina erabat eraberritu zen eta 2013ko apirilaren 23an berrinauguratu zen.  

## Kanpo estekak
Gladys saria

**Gladis saria** ingurune digitaleko emakumeak saritzeko asmoz  Puntueus fundazioak eta EHUko Informatika Fakultateak 2021an sortu zuten zientzia-saria da, Gipuzkoako Foru Aldundiko Berdintasunerako Organoaren babesarekin. Emakume gazteak informatika alorrera erakartzea dute helburu.

## Sarituak 
* 2021: Ane Iturzaeta Agirre. Epaimahaikideek «motibazioa, etorkizunera begirako proiekzioa, eginiko ibilbide profesionalaren aniztasuna eta gazteekin egindako dibulgazioa» azpimarratu zuten.[thumb|300x300px|[Ane Iturzaeta Agirre, erdian (2021)]]
* 2022: Olatz Perez de Viñaspre. Epaimahaiak aho batez hartu zuen erabakia, eta irabazlearen «ibilbide akademiko oparoa» eta «gizarte erronka handiei» erantzuteko egiten duen lana azpimarratu zuen.
* 2023: Amaia Abanda Elustondo. Matematika ikasi zuen Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan, ondoren, Konputazio Ingeniaritza eta Sistema Adimentsuko (KISA) masterrean 2015ean espediente onenaren saria jaso zuen Informatika Fakultatean. BCAM zentroan eta fakultate horretako Intelligent System Group taldean burutu zuen tesiarekin  2022an CAEPIA elkarteko tesi proiektu onenaren aipamena jaso zuen.
* [thumb|300x300px|[Lorea Argarate, 2024ko sariduna.]]2024: Lorea Argarate Zubia. Ekintzailetasuna, dibulgazio-lana eta ibilbide aberatsa nabarmendu zituen epaimahaiak. 
* 2025: Usue Mori Carrascal. Jakintzaren transferentziaren alde egindako lana nabarmendu zuen epaimahaiak.
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* CAF-Elhuyar sariak
* e-makumeak

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
William Warbrick

**William Warbrick** (Kawerau, Zeelanda Berria, 1998ko martxoaren 6a), Zelanda Berriko errugbi ligako jokalari profesionala da, Melbourne Storm taldean jokatzen duena.

## Ibilbidea 
Warbrick atletismoan, Rugby Union (15 jokalari) eta Ligan (13 jokalari) jokatzen hasi zen.

### Australiako futbolaren arauak 
Warbrick 2016an hasi zen Australiako futbolean jokatzen, errugbi ligako bere junior sasoiko entrenatzailearen gomendioz, eta Western Crows taldean jokatu zuen AFL Zelanda Berriko lehen mailan; Rising Star saria irabazi zuen, eta aurrelari/erdilari markatzaile indartsu gisa garatu zen. Geroago, Zelanda Berriko Australiako arauen futbol selekzio nazionalerako hautatu zuten (U18 eta senior), eta, Melbournen, bira egin zuen selekzioarekin Australiako AFL AIS Academy taldearen aurka jokatzeko.

### Zazpiko errugbia 
Warbrickek Zeelanda Berriko zazpiko errugbi selekzio nazionalean debutatu zuen 2019an. 2021ean, zilarrezko domina irabazi zuen 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan.
## Olinpiar Jokoak 
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), zilarrezko domina irabaziko du Zeelanda Berriko taldearekin, Fijiko taldearen atzetik (urrezkoa) eta Argentinakoaren (brontzezkoa) aurretik  sailkatuz. Hauek osatuko dute Zeelanda Berriko  taldea: Kurt Baker, Dylan Collier, Scott Curry, Andrew Knewstubb, Ngarohi McGarvey-Black, Tim Mikkelson, Sione Molia, Etene Nanai-Seturo, Tone Ng Shiu, Amanaki Nicole, William Warbrick, Regan Ware eta Joe Webber-ek.
## Olinpiar Jokoetako Emaitzak
### Errugbi Liga 
2021eko azaroaren 4an, Warbrickek Melbourne Storm-ekin sinatu zuen bi urteko kontratua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Joe Webber

**Tevarn Joseph Webber** (Tokoroa, Zeelanda Berria, 1993ko abuztuaren 27a), Zelanda Berriko Zazpiko errugbi jokalaria da. Zeelanda Berriko 20 urtez azpiko selekzioko kide izan zen 2013an. 2014ko Commonwealth Jokoetarako Zazpiko errugbi talderako hautatu zuten. Rio de Janeiroko, Brasil, 2016ko Udako Olinpiar Jokoetarako Zelanda Berriko selekziorako hautatu zuten.

Jatorri maoriarra, Webber Ngāti Ranginui eta Waikato iwi-n afiliatuta dago Bere arreba, Jordon Webber, Zelanda Berriko emakumezkoen zazpiko taldeko kide da.
## Olinpiar Jokoak 
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), zilarrezko domina irabaziko du Zeelanda Berriko taldearekin, Fijiko taldearen atzetik (urrezkoa) eta Argentinakoaren (brontzezkoa) aurretik  sailkatuz. Hauek osatuko dute Zeelanda Berriko  taldea: Kurt Baker, Dylan Collier, Scott Curry, Andrew Knewstubb, Ngarohi McGarvey-Black, Tim Mikkelson, Sione Molia, Etene Nanai-Seturo, Tone Ng Shiu, Amanaki Nicole, William Warbrick, Regan Ware eta Joe Webber-ek.
## Olinpiar Jokoetako Emaitzak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
* All Blacks jokalariaren profila
* Joe Webber Olympics at Sports-Reference.com (artxibatua)
Gebara armarria

thumb|Gebara armarria.
thumb|Gebara armarria ostoekin.
**Gebara armarria** Gebara leinuaren blasoi heraldiko tradizionala da, leinuari lotutako jauregietan eta iruditerian ikus daitekeena, Euskal Herrian zein atzerrian.

## Deskribapena 
Ezkutu laurdenkatuan, 1. eta 4. laukian, zilarrezko oihalak hiru aho-zerrendetan urrezko fobdian; zilarrezko bost hostoko irudiak 2. eta 3, laukietan, bertsio askotan bost bihotz direlarik.

## Iruditegia 

Fitxategi:SOAOTO - Folio 062V.jpg|Innico de Guevara noble italiarra, atzean leinuaren blasoia duela, baina laukiak ohiko posiziotik aldatuta.
Fitxategi:Guevara Larrazaga jauregia - Oreitia (Gebara armarria).jpg|Gebara armarria Oreitiako Gebara-Lazarraga jauregian.
Fitxategi:Segura - Gebara jauregia 10 (Segura-Gebara armarria).JPG|Gipuzkoako Segurako Gebara etxean, armarri mixtoa, 1. eta 4. laukian Gebaratarren ikurrak dituena.

[thumb|center|Gebara armarri koroatu monumentala, Lorcako [Guevara jauregia (Lorca)|Guevara jauregian, Murtzia, Espainia.|360x360px]]

## Erreferentziak
Regan Ware

**Regan Edward Ware** (Tokoroa, Zeelanda Berria, 1994ko abuztuaren 7a), Zeelanda Berriko zazpiko eta hamabosteko errugbi jokalaria da; gaur egun, Tasman taldean jokatzen du Bunnings NPCn. 2015eko Dubai Sevens txapelketan, Zelanda Berriarekin debutatu zuen. Rio de Janeiroko, Brasil, 2016ko Udako Olinpiar Jokoetarako Zelanda Berriko selekziorako hautatu zuten. Maori jatorrikoa, Ware Ngāti Korokī Kahukura eta Ngāti Porou iwi-n afiliatuta dago.

## Tasman 
2021eko Bunnings NPC-n, Tasman-en beranduko fitxaketa gisa hartu zuten Ware, Mark Telea lesionatuta amaitutako denboraldi baten ostean. Tasman taldearekin, Southland-en aurka egin zuen debuta Lansdowne Parkeko lehiaketako 5. txandan, aulkitik atera eta entsegu bat lortuz Makorentzat eta 51-14 irabaziz. Taldea finalera iritsi zen Waikatoren aurka 23-20 galdu aurretik.
## Olinpiar Jokoak 
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), zilarrezko domina irabaziko du Zeelanda Berriko taldearekin, Fijiko taldearen atzetik (urrezkoa) eta Argentinakoaren (brontzezkoa) aurretik  sailkatuz. Hauek osatuko dute Zeelanda Berriko  taldea: Kurt Baker, Dylan Collier, Scott Curry, Andrew Knewstubb, Ngarohi McGarvey-Black, Tim Mikkelson, Sione Molia, Etene Nanai-Seturo, Tone Ng Shiu, Amanaki Nicole, William Warbrick, Regan Ware eta Joe Webber-ek.
## Olinpiar Jokoetako Emaitzak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
* Regan Ware Olympics at Sports-Reference.com (artxibatua)   
* itsrugby.co.uk profila
Yoshinori Ohsumi

japoniar biologoa izan zen. 2016ko Medikuntzako Nobel Saria jaso zuen zeluletan giltzarri den autofagia izeneko mekanismoa ulertzeko egindako aurkikuntzengatik.

Tokioko Unibertsitatean ikasi zuen eta ikasketak zabaldu zituen New Yorkeko Rockefeller Unibertsitatean. 1977an Tokioko Unibertsitatera itzuli zen ikertzaile gisa, eta geroago irakasle izendatu zuten. 1997an, Oinarrizko Biologiako Institutu Nazionalera lekualdatu zen, eta Hayaman ere irakasle izan zen.
Ane Iturzaeta

**Ane Iturzaeta Agirre** (Donostia, 1995) Informatikaria da, Microsoften lan egiten du eta 2021ean Gladys saria irabazi zuen.

Informatikako Ingeniaritza eta Enpresen Administrazio eta Zuzendaritzako Gradu Bikoitza ikasi zuen Deustuko Unibertsitatean, teknologia berriak erabiliz garapen ekonomiko eta sozialean eragiteko asmoz. Gaur egun, hodei-konputazio eta adimen artifizialeko kontsultore gisa lan egiten du Microsoften, Data&AI taldeko Customer Engineer gisa. Estatu, Europa eta mundu mailako enpresak eta erakunde publikoak haien proiektu teknologikoak aurrera ateratzen ahalduntzen jarduten du.

Emakumeak zientzian sustatzeko zenbait ekinbidetan parte hartu du, besteak beste hauetan: #MakeWhatsNext iniziatiba, Zientziari-So Proiektuko enbaxadorea (EHU/UPV, 2016-2017), WONNOW Sariaren irabazleen mentorea (STEAM), 

Hainbat hackatonetan parte hartu du, baita klaseak eman irakasle gonbidatu bezala hainbat unibertsitatetako ikasketetan.

Etorkizunean Adimen Artifizialaren munduan gehiago sakontzen eta enpresei eta administrazio publikoei beren transformazio digitalean laguntzen ikusten du bere burua.

## Sariak 
* [thumb|270x270px|[Gladys saria|Gladys sariko irabazlea eta epaimahaikideak (2021)]]2021: Gladys saria eman zioten,  informatika alorreko emakume gazteak sortu zuten sari hori Puntueus fundazioak eta EHUko Informatika Fakultateak, Gipuzkoako Foru Aldundiko Berdintasunerako Organoaren babesarekin.. Epaimahaikideek «motibazioa, etorkizunera begirako proiekzioa, eginiko ibilbide profesionalaren aniztasuna eta gazteekin egindako dibulgazioa» azpimarratu zuten.
* 2018: Espainiako European IT Hackathon-aren irabazlea.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
*Gladys Saria
*Olatz Perez de Viñaspre

## Kanpo estekak 
* Ane Iturzaeta Agirre Linkedin sare profesionalean
* Ane Iturzaeta&#x20;*Sarean.eus* atariko ekarpenak
* [https://www.youtube.com/watch?v=VIqpFt1SKUE ] PUNTUEUS - Youtube. 2022
Azido 4-kloroindol-3-azetiko

**Azido 4-kloroindol-3-azetikoa** konposatu organokloratu bat da hainbat landaretan hormona gisa jokatzen duena.

Auxina izeneko landare-hormonetako kideetako bat da. Hainbat landareetako hazietan egoten da, bereziki lekarietan, ilarretan eta babetan adibidez.

Hainbat autoreren arabera *Fabeae* leinuko *Vicia, Pisum, Lathyrus*, *Lens*, eta *Vavilovia* generoetako landareetan baino ez da egoten.

Argi ez badago ere, uste da  '''hormona hiltzailea'''izan daitekeela heltzen ari diren haziek libratzen dutena landarea hiltzeko eta elikagaiak haziengan metatzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Paycheck (filma)

**Paycheck** () 2003ko John Woo hongkongdar zinema zuzendariaren zientzia-fikziozko filma bat da. 1953ko Philip K. Dick idazlearen *Ordaina* ipuinean oinarrituta dago. Bertan, Ben Affleck, Aaron Eckhart eta Uma Thurman aktoreek antzeztu zuten.

## Sinopsia 
Etorkizun hurbilean, Michael Jennings alderantzizko ingeniaria da; bere bezeroen arerioen teknologia aztertzen du eta hobekuntzekin birsortzen du. Bere bezeroen jabetza intelektuala eta bere burua babesteko, Jenningsek memoria ezabatzen du bere ingeniaritza ezagutza ezabatzeko bere lagun Shortyren laguntzarekin.

Jennings harremanetan jarri da James Rethrick unibertsitateko gelakidearekin, Allcom teknologia enpresako zuzendari exekutiboarekin. Rethrickek hiru urteko lan luzea eskaintzen dio Jenningsi, eta epe horretan Allcomeko campusean geratzeko eskatuko zaio, konpainiaren akzioen truke. Jenningsek zalantzak ditu hasieran, baina ados dago. Memoria-markatzailearekin injektatu ondoren, Jenningsek ibilbide bat egingo du campusean barrena, eta han Rachel Porter biologoarekin egiten du topo. Rethrickek bere lankide William Dekker fisikaria aurkeztu dio Jenningsi

## Aktoreak 
* Ben Affleck - Michael Jennings
* Aaron Eckhart - Rethrick
* Uma Thurman - Rachel Porter
* Paul Giamatti - Shorty
* Colm Feore - Wolfe
* Joe Morton - Dodge agentea
* Michael C. Hall - Klein agentea
* Peter Friedman - Brown fiskala
* Kathryn Morris - Rita Dunne
* Ivana Miličević - Maya
* Christopher Kennedy - Stevens
* Fulvio Cecere - Fuman agentea
* John Cassini - Mitchell agentea

## Kanpo estekak
Guevara (argipena)

**Guevara** izenak, Gebara euskal izenaren erdarazko formak, hainbat artikulutara eraman gaitzake:

Atzerriko eraikinak, Gebara leinuaren adar nobleei lotuak:

* Guevara jauregia (Lorca), Espainia.
* Guevara di Bovino jauregia, Napoli, Italia.
* Guevara dorrea (Potenza), Italia
* Guevara dorrea (Ischia), Italia.

Gebaratarren Euskal Herriko eraikinak Gebara formarekin izendatzen dira:

* Gebarako gaztelua, hondakinetan dena, Araban.
* Gebaratarren dorretxea, Gebara herrian.
* Gebara etxea, Segurako jauregi bat (Gipuzkoa)
* Gebara-Lazarraga jauregia, Oreitiako jauregi bat (Araba).
* Otalora-Gebara jauregia, Zurbao herrian (Araba).
* Gobeu-Gebara-San Joan jauregia, Gasteizen.

Guevara izeneko pertsonak:

* **Ernesto Che Guevara**, buruzagi iraultzailea.
* Walter Guevara, politikari boliviarra.
* Ana de Guevara edo Higuemota, amerindiar tainoa.
* Pablo Guevara, poeta peruarra.

Ikus halaber:

* Gebara (argipena).
Bigarren aldaera

***Bigarren aldaera*** () Philip K. Dickek idatzitako zientzia fikziozko ipuina da, 1953ko maiatzean *Space Science Fiction* aldizkarian argitaratua. 1995ean Christian Duguayk zinemara eraman zuen.

2015ean Aritz Gorrotxategik Meettok argitaletxeentzat 'Ordaina' izeneko ipuin-bildumaren barnean euskaratu zuen. Guztira, hamaika narrazio kronologikoki ordenatuta biltzen ditu 'Ordaina'k, Dicken estiloa eta bilakaera hurbilagotik eta zehaztasun handiagoz hautemateko.

## Sinopsia 
Gerra nuklear luze batek suntsitutako mundu batean, Nazio Batuen aldeko soldadu estatubatuar bat robot hiltzailez betetako gudu-zelai batean sartuko da, sobietar mandatari bat bere bunkerrera iritsi ondoren. Nazio Batuek ofizial bat bidali behar dute Sobietar Batasuneko lubakietara gerraren amaiera adosteko. Nazio Batuen bunkerretik bidaliko duten ofiziala Hendricks ofiziala da, historiako protagonista izango dena

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eileen Gu

**Eileen Gu** –txineraz, **Gu Ailing–** (San Frantzisko, 2003ko irailaren 3a) Estatu Batuetan jaio eta 2019tik eski akrobatikoan lehiatzen den kirolari txinatarra da. Modelo gisa ere lan egiten du.

2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen, eta urrezko domina lortu zuen *big air* proban. 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina lortu zuen estilo askeko jaitsieran.

Hiru domina irabazi zituen 2021eko Akrobaziazko Eski Munduko Txapelketan, urrea hodi-erdian eta aldapa probetan eta brontzea jauzi handian. Horrez gain, hiru domina lortu zituen Neguko X Jokoetan.

Ameriketako Estatu Batuetan jaio arren, Txinarentzat nazioartean lehiatzea erabaki zuen. Kirol-jardueraz gain, kazetaritza-ikasketak egiten ditu Stanford Unibertsitatean, eta eredu profesionala da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zure ordez den-dena gogora dezakegu

***Zure ordez den-dena gogora dezakegu*** () Philip K. Dickek idatzitako zientzia fikziozko ipuina da, 1966ko apirilean *The Magazine of Fantasy & Science Fiction* aldizkarian argitaratua. 1990ean Paul Verhoevenek zinemara eraman zuen.

2015ean Aritz Gorrotxategik Meettok argitaletxeentzat 'Ordaina' izeneko ipuin-bildumaren barnean euskaratu zuen. Guztira, hamaika narrazio kronologikoki ordenatuta biltzen ditu 'Ordaina'k, Dicken estiloa eta bilakaera hurbilagotik eta zehaztasun handiagoz hautemateko.

## Sinopsia 
Douglas Quail, gizon arrunta, Martera joan nahi du. Horretarako gai ez den enpresa bat bisitatzen du, Rekall, Inc., ezarritako memoriak eskaintzen dituena. Quailen bizirik dauden martetar oroitzapen batzuk agente sekretu gisa ezartzen saiatzeak agerian uzten du gobernuaren ezkutuko agente bat dela, ezagutzen zituen sekretuen arriskuagatik bere oroitzapenak manipulatu zitzaizkiona. Rekalleko langileek Quail berehala desegitea lortzen dute, eta gobernuak, berriz, harekin amaitzeko bilatzen du, baina azkenean tratu bat egitea lortzen dute: Quaili haurtzarotik nahi zuen oroitzapen bat ezarriko diote, gizateriarentzako heroi bihurtzen dena, eta, horregatik, Rekallera jotzen du berriro oroitzapenak ezartzeko prozesura, zeina, ezustean, bertan behera utzi behar baita, antzinako oroitzapen hori beste oroitzapen bat ez dela jakiten dutenean, baizik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aleksandr Sergeievitx Stroganov

**Aleksandr Sergeievitx Stroganov** (alfabeto zirilikoan: граф Александр Сергеевич Строганов ; 1733ko urtarrilaren 14agreg./urtarrilaren 3ajul. – 1811) errusiar baroia, eta Stroganov familiako kide izan zen. Alexandro I.aren Batzorde Pribatuko kide (Негласный комитет) izan zen, baita Barne Ministroaren laguntzaile, luzaroan Arte Akademia Inperialaren presidente, Errusiako Liburutegi Inperialaren zuzendari eta Errusiako Akademiako kide ere.

## Bizitza 
Stroganov, Sergei Grigorievitx Stroganov baroiaren semea, 1733ko urtarrilaren 3an jaio zen San Petersburgon. 1752-1757 bitartean, Genevako, Boloniako (artearen altxorrak) eta Parisko (kimika, fisika eta metalurgia) unibertsitateetan ikasi zuen. Parisen, masoi izan zen, eta Voltaire bisitatu zuen

1756an bere aita hil ondoren, Stroganov jauregiaren apainketa amaitu zuen 1760an. 1780an, senatari izan zen.

1805ean, Liburutegi Inperialean ("депо манускриптов") Eskuizkribuen Gordailu berezi bat ezartzea proposatu zion Alexandro I.ari. Peter P. Dubrovskiren bildumatik hartutako eskuizkribuak izan ziren gordailu horren oinarri.

Stroganov, halaber, artista ospetsuen pinturen biltzaile ere izan zen.

1811ko irailaren 27an hil zen, San Petersburgon.

## Erreferentziak 
## Irakurketa gehiago 
* Кузнецов С. О. Пусть Франция поучит нас "танцовать". Создание Строгоновского дворца в Петербурге и соеобразие придворной культуры XVIII Россери во вопи вопи. СПб., 2003. — 512 c. —
* Кузнецов С. О. Не хуже Томона. Государственная, меценатская, собирательская деятельность рода Строгоновых в 1771—1817 гг. и формирование имперского облика С.-Петербурга. СПБ.: Нестор, 2006—447 с —
* Кузнецов С. О. Дворцы и дома Строгоновых. Три века истории.. — М-СПб: Центрполиграф, МиМ-Дельта, 2008. — 319 с. —
* Susanne Jaeger, *Alexander S. Stroganov (1733-1811): Sammler und Mäzen im Russland der Aufklärung*, Böhlau Verlag Köln Weimar, 2007
* Кузнецов С. О. Строгоновы. 500 лет рода. Выше только цари. - М-СПб: Центрполиграф, 2012. - 558 с -

## Kanpo estekak 
* Строганов Александр Сергеевич (in Russian)
* Кузнецов С. О. Статья «А. С. Строгонов» для журнала «Адреса Петербурга» (in Russian)
Inpostorea (ipuina)

***Inpostorea*** () Philip K. Dickek idatzitako zientzia fikziozko ipuina da, 1953ko ekainean *Astounding SF* aldizkarian argitaratua. 2001ean Gary Flederrek zinemara eraman zuen.

2015ean Aritz Gorrotxategik Meettok argitaletxeentzat 'Ordaina' izeneko ipuin-bildumaren barnean euskaratu zuen. Guztira, hamaika narrazio kronologikoki ordenatuta biltzen ditu 'Ordaina'k, Dicken estiloa eta bilakaera hurbilagotik eta zehaztasun handiagoz hautemateko.

## Sinopsia 
Spence Olhamek, lankide bati aurre egiten dio, eta gobernuko erakunde sekretu batetako liderrak salatzen du, androide iruzurti bat izateaz, Lurreko defentsak saboteatzeko diseinatua. Iruzurtiaren ontzia, kaltetu egin da, eta hiriaren kanpoaldean istripua izan du. Androideak, suposatzen denez, bonba bat lehertu behar du, planeta suntsituz, kode bat den esaldi bat erabiliz. Olhamek, ihes egin eta bere errugabetasuna frogatu behar du, benetako Spence Olham dela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Doikuntza taldea

***Doikuntza taldea*** () Philip K. Dickek idatzitako zientzia fikziozko ipuina da, 1954ko irailean *Orbit Science Fiction* aldizkarian argitaratua. 2011n George Nolfirek zinemara eraman zuen.

2015ean Aritz Gorrotxategik Meettok argitaletxeentzat 'Ordaina' izeneko ipuin-bildumaren barnean euskaratu zuen. Guztira, hamaika narrazio kronologikoki ordenatuta biltzen ditu 'Ordaina'k, Dicken estiloa eta bilakaera hurbilagotik eta zehaztasun handiagoz hautemateko.

## Sinopsia 
Saltzailea deritzon gizon bat txakur hiztun batengana hurbiltzen da, eta azaltzen du, negozio moduan, "T137 sektorea" bederatzietan doitzeko erabiltzen dela. Zakurrari zaunka egiten irakasten dio 8:15etan, eta honek azaltzen du "kotxedun lagun bat" deituko duela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Foster, hilda zaude

***Foster, hilda zaude*** () Philip K. Dickek idatzitako zientzia fikziozko ipuina da, 1955ean *Star Science Fiction Stories No.3* aldizkarian argitaratua.

2015ean Aritz Gorrotxategik Meettok argitaletxeentzat 'Ordaina' izeneko ipuin-bildumaren barnean euskaratu zuen. Guztira, hamaika narrazio kronologikoki ordenatuta biltzen ditu 'Ordaina'k, Dicken estiloa eta bilakaera hurbilagotik eta zehaztasun handiagoz hautemateko.

## Sinopsia 
Istorioa 1971n gertatzen da, non estatubatuar herritarren gehiengo zabalak bere gain hartzen dituen bunker pribatuak, eta finantza laguntza ematen die euren hiriari gerra nuklearrerako prestatzeko. Bunker "hobetuen" modelo berriak urtero sortzen dira eta urtero erosten dira (xurgagailuen edo automobilen antzekoak) sobietarrek, ustez, erasorako metodo berriak garatzen dituztelako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maxime Du Camp

**Maxime Du Camp** (Paris, 1822ko otsailaren 8a - Baden-Baden, 1894ko otsailaren 9a) frantziar idazle eta argazkilaria izan zen.

Zirujau aberats baten semea izan zen eta eskolako ikasketak amaitu ondoren bidaiatzeari ekin zion. 1849 eta 1851 artean Gustave Flaubertek lagundu zion bere bidaietako batean.

1851n *La Revue de Paris* aldizkariaren sortzaileetako bat izan zen eta han *Madame Bovary* argitaratu zuen. *Revue des deux mondes* ere maiz idatzi zuen. 1860an Garibaldiri lagundu zion boluntario gisa Alkandora Gorrien Espedizioan. 1880an Frantzes Akademiako kide hautatu zuten.

Lehen argazkilari afizionatuetako bat ere izan zen. Bere bidaia-liburuak argazkiekin ilustratutako lehenengoetakoak izan ziren.

## Lanak 
Olerkiak:
**Chants modernes* (1855)
**Convictions* (1858)
Bidaia-liburuak:
*''Souvenirs et paysages d'orient* (1848)
**Egypte, Nubie, Palestine, Syrie* (1852)
Arte-kritika:
**Les Salons de 1857, 1859, 1861*
Eleberriak:
**L'Homme au bracelet d'or* (1862)
**Une histoire d'amour* (1889)
Literatura-azterlanak:
**Théophile Gautier'' (1890)

## Kanpo estekak
Elfoen erregea

***Elfoen erregea*** () Philip K. Dickek idatzitako fantasiazko ipuina da, 1953ko irailean *Beyond Fantasy Fiction* aldizkarian argitaratua.

2015ean Aritz Gorrotxategik Meettok argitaletxeentzat 'Ordaina' izeneko ipuin-bildumaren barnean euskaratu zuen. Guztira, hamaika narrazio kronologikoki ordenatuta biltzen ditu 'Ordaina'k, Dicken estiloa eta bilakaera hurbilagotik eta zehaztasun handiagoz hautemateko.

## Sinopsia 
Shadrach Jones Derryville (Colorado) fikziozko hiriko gasolindegi baten jabea eta jabea den gizon zahar bat da,  Estatu barneko autobide moderno batek ordeztu zuen errepide batean dagoena. Gau batean, egun hartan egindako dirua kontatzen du, eta konturatzen da, nahiz eta bere errentak eskasak izan, aski duela ondo datorkion bizimodu apala jasatea. Gero kanpora begiratu eta elfoak ikusten ditu, euripean zutik, denda aurrean. Etxera gonbidatzen ditu, eta armada bat eta bere erregea direla jakingo du. Trollekin gerran daudela esaten diote. Shadrachek bere logelan lo egiten uzten die.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aurki heltzea espero dut

***Aurki heltzea espero dut*** () Philip K. Dickek idatzitako zientzia fikziozko ipuina da, 1980ko abenduan *Playboy* aldizkarian argitaratua.

2015ean Aritz Gorrotxategik Meettok argitaletxeentzat 'Ordaina' izeneko ipuin-bildumaren barnean euskaratu zuen. Guztira, hamaika narrazio kronologikoki ordenatuta biltzen ditu 'Ordaina'k, Dicken estiloa eta bilakaera hurbilagotik eta zehaztasun handiagoz hautemateko.

## Sinopsia 
Victor Kemmingsek kontzientzia berreskuratzen du espazio-ontzi batean egindako huts egindako krioloaldi batean. Ontziko adimen artifizialak ezin du akatsa konpondu eta ezin du esnatu. Beraz, Kemmings konorterik gabe geratuko da, baina paralizatuta espazio-ontziaren bidaia osoan zehar. Bere sena mantentzeko, adimen artifizialak Kemmingsen oroitzapenak azalduko dizkio.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Douglas Trumbull

**Douglas Hunt Trumbull** (Los Angeles, 1942ko irailaren 8a - Albany, 2022ko otsailaren 7a) estatubatuar zinema zuzendari, ekoizle eta gidoilaria izan zen, baita efektu berezien aitzindarietako bat ere.

## Biografia 
Los Angelesen jaio zen (AEB), 1942an, eta ia kasualitatez hasi zen zinemagintzan lanean. Izan ere, NASAren film baterako egindako ilustrazioek Stanley Kubrick eta Arthur C. Clarkeren arreta piztu zuten, eta haiei esker egin zituen lehen urratsak zinemaren alorrean. Zientzia fikziozko filmik mitikoetako bat prestatzen ari ziren orduan: *2001: A Space Odyssey* (1968).

Gerora, hala ere, zinemako izen handiekin lan egin zuen Trumbullek, eta hark parte hartu zuen film asko klasiko bilakatu dira: Kubricken espazioko bidaia hartaz gain, Steven Spielbergen *Close Encounters of the Third Kind* (1977); Ridley Scotten *Blade Runner* (1982); Robert Wiseren *Star Trek* (1979); edota Terrence Malicken *The Tree of Life* (2011), besteak beste.

Hiru aldiz izendatu zuten Oscar sarietarako, baina ez zuen inoiz saririk eskuratu. Ameriketako Estatu Batuetako Argazkilaritza Elkartearen ohorezko saria jaso zuen, hala ere, ibilbidearen aitorpen gisara. Zuzendari moduan hamahiru film egin zituen, baina ez zuen arrakasta handirik izan.

## Filmografia 
### Zuzendaria 
#### Film luzeak 
* 1972 : *Silent Running*
* 1983 : *Brainstorm*  

#### Film laburrak 
* 1978 : *Night of Dream* 
* 1983 : *New Magic*
* 1983 : *Big Ball*
* 1985 : *Tour of the Universe*
* 1985 : ''Let's Go*
* 1989 : *Leonardo's Dream*
* 1991 : *Back to the Future: The Ride*
* 1993 : *In Search of the Obelisk*
* 1996 : *Theater of Time*
* 1996 : *Luxor Live*

### Ekoizlea 
* 1972 : *Silent Running*
* 1973 : *The Starlost*
* 1980 : *The Starlost: Deception*
* 1983 : *Brainstorm* 
* 1993 : *In Search of the Obelisk''

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ceija Stojka

**Margarita Rigo Stojka**, edo **Ceija Stojka** (Steiermark, Austria, 1933ko martxoaren 23a &ndash; 2013ko urtarrilaren 28a ) nazien holokaustotik bizirik irten zen idazle, margolari eta musikari ijito austriar bat izan zen.

## Biografia 
Kraubarth-en jaio zen (Estiria, Austria), Lovari izeneko ijito etniakoa, Lovara taldekoa, nomadak eta zaldi-merkatariak ziren nagusiki. Sei seme-alabatik bosgarrena, Karl Stojka eta Mongo Stojkaren arreba, idazle eta musikariak haiek ere. Bere ama eta anai-arrebekin batera, Holokaustoa bizi izan zuen Auschwitz, Ravensbrück eta azkenik, Bergen-Belsen kontzentrazio zelaietan. Atxilotua izan zenean 11 urte besterik ez zituen. Bere aita Dachauko kontzentrazio esparrura bidali zuten, eta bertan hil zuten.

1938an Austria eta Alemania bat egin ziren, 1940etik 1944ra Austriako ijitoak beste arraza bat izango balira bezala erregistratzera behartu zituzten. 1945eko apirilaren 15ean Britaniar ejerzitoak askatu zituen Bergen-Belsen-en, orduan 12 urte zituen. Berrehun bat senide hil zizkioten, anai txikia barne, Ossi, naziek egin zizkioten esperimentuen ondorioz hil zen. 

Bigarren Mundu Gerra amaitu ondoren, bere familiak *Porraimos-aren* aitorpen eza bizi izan zuen Europan. Hamarkadetan zehar, Ceija Stojkak bere ijito-identitatea ezkutatu zuen bazterketarik ez jasateko, harik eta 54 urte zituela arte. Orduan,  sarraskiaren esperientzia margoz eta idatziz adierazten hasi zen arte.

Bere lehen liburu autobiografikoa Bakartuta *bizi gara.* *Romni baten oroitzapenek* (1988), non Austriako ijito biztanleriaren aurkako nazien jazarpena azaleratu zuen. 1992an *Bidaiariak mundu honetan* argitaratu zuen aurrekoaren jarraipen gisa. Idazten jarraitu zuen 2012ra arte, milaka marrazki eta margolan sortuz.

Haren obraren lehen erakusketa nagusia Vienako Judu Museoak antolatu zuen 2004an. 2019ko azaroa eta 2020ko martxoa bitartean, Madrilgo Reina Sofia Museoak bere margolan eta tintazko marrazkien erakusketa eskaini zion "Hau gertatu da" izenburupean.
## Obra 
* *Wir leben im Verborgenen.* *Erinnerungen einer-Rom Zigeunerin* / "Bakartuta bizi gara. Romni baten memoriak" (1988)
* *Reisende auf dieser Welt* / "Bidaiariak mundu honetan" (1992)
* *Meine Wahl zu schreiben - es Kann ich nicht* (2003 - Gedichte)
* *I Diklem Suno* "amets egin" (CD audioa) 
* *Träume ich, dass ich lebe?* *Befreit aus Bergen-Belsen* (2005)

## Sariak eta Aitortzak 
* 1993.an Bruno Kreisky Saria *Wir leben im Verborgenen* liburuagatik.

* 2000.urtean Joseph Felder Saria interes orokorraren aldeko lanagatik.
* 2001. urtean Urrezko domina merituari, Federal State of Vienna-k emana.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Stojka familia.
* Holokaustoaren bizirik ateratako bat (artikulua The Hindu-n).
* Vienako Jewish Museum-en aurkezpena.
* Ceija Stojka Nazioarteko Funtsa
Teresa Iturralde

**Teresa Iturralde Añibarro** (Bilbo, 1787 - Bilbo, 1829) emakume bizkaitarra, Hego Euskal Herriko Foruen alde borrokatu zuen.  

## Egoera 
Fernando VII. Borkoikoa Espainiako tronuaren buru bera jarri zenean, estatua era absolutistan gobernatu zuen eta ez zen herritarren gustuko izan. 1814 eta 1820 artean, Cádizko Konstituzioa ezerezean utzi zuen eta liberalak jazarri zituen. Baina 1820an, Riegoren pronuntziamenduak Hirurteko Liberala hasi zuen: Cádizko Konstituzioa berrezarri eta desamortizazio bati ekin zioten. Fernando VII. Borkoikoak onartu behar izan zuen, baina 1823an San Luisen Ehun Mila Semeak armadak liberalen boterearekin amaitu zuen eta Espainia absolutismora itzuli zen. 

Bizkaian 1820ko ekainean bertan hasi ziren Konstituzioaren aurkako protestak eta gerra-prestaketak, konstituzio hori Foruen aurkako tresna baitzen. 1821eko martxoan Bizkaiko matxinatuen buruak preso hartu zuten, hau da, Fernando Zabala.

## Biografia 
Teresa Iturralde Foruen alde eta liberalisten aurka borrokatu zuen. Bere konpromezuan, gerrillako kapitaina izan zen. XIX. mendeko hogeigarren hamarkadan liberalen aurka sortu ziren mugimendutan inplikatuta egon zen, besteak beste, matxinatuen buruei babesa emanez, korreo funtzioa betetzen eta, baita ere, borroketan parte hartzen, dibisio baten buru gisa. Fernando Zabala, matxinatuen burua, bere Barrenkale Barrenako etxean gorde zuen. Espetxeratua izan zen eta Baionan ere babesa hartu behar izan zuen. Liberalek haren izen onarekin bukatzeko "Pepa Fandango" goitizena jarri zioten. Absolutisten garaipenarekin eta Fernando VII. Borkoikoaren armadak matxinatuak onartuak izan ziren baina Teresa, emakumea zenez, horren truke estanko bat eskaini zioten. Bilbon, 1829an hil zen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Erregezaleen matxinada

## Kanpo estekak 
* [Hektor Ortega(https://eu.wikipedia.org/wiki/Hektor_Ortega)ren *Gomutan* liburutik hartutako artikulua, *Bilbao*, 2022ko otsailan, 42 or.]
Rosa Taikon

**Rosa Taikon** (1926ko uztailaren 30a &ndash; 2017ko ekainaren 1a ) Kalderash kastako suediako erromaniar zilargin eta aktorea izan zen. Katarina Taikon idazle eta aktibistaren ahizpa nagusia, berarekin batera *Zigenaren: amé beschás: zigenarnas tidskrift* aldizkarian idatzi zuen.

Bere zilarrezko bitxiak galeria eta museo askotan egon dira ikusgai, hala nola Suediako Arte Ederren Museo Nazionalean eta Röhsska Museoan.

## Sariak eta Aitortzak 
*2010ean, Illis quorum domina eman zioten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Rosa Taikon (Hälsinglands Museum, 2021)
Timoleón Jiménez

**Rodrigo Londoño Echeverri** (1959ko urtarrilaren 22a, **Timoleón Jiménez** *izengoitiarekin* eta **Timochenko** edo **Timochenco** ezizenez ezaguna), kolonbiar politikari eta militar ohia da. Kolonbiako Indar Armatu Iraultzaileen ( gaztelaniaz: *Fuerzas Armadas Revolucionarias de Colombia*, FARC) talde matxinoen komandante ohia bezala ezaguna da, gaur egun bere oinordeko politikoko Komunen ( gaztelaniaz: *Comunes*) presidente gisa Kolonbiako bake prozesua jarraituz.

## Bizitza goiztiarra 
Echeverri 1959an jaio zen Kubako Iraultza  eta gutxira [1] Calarcáko komunisten jarraitzaileen familia batean,  Manuel Marulanda FARC-EP sortzailearen jaioterritik gertu. 

Batxilergoa amaitu ondoren, Echeverri Kolonbiako Alderdi Komunistako gazteen alorrean sartu zen , eta geroago Jugoslaviara bidaiatu zuen entrenamendu militarrerako.  Alfonso Canoren eskutik, buruzagia Kolonbiako armadak hil ostean .

Gerrilla gerrako 30 urte baino gehiagoko esperientziarekin eta komandante militar gupidagabea izatearen ospearekin, "errespetu zabala du erkidegoen artean, bereziki landa borrokalarien muina osatzen duten gogorren artean".  Kolonbiako Aire Indarraren arabera bere ezizena Semyon Timoshenko mariskal sobietarrari egiten dio erreferentzia.  Gerrilla taldearen gidaritza hartu aurretik, Echeverri FARC-EPko Magdalena Erdiko Blokeko komandanteetako bat zen eta bere agindupean 800 bat gizon zituela uste zen.

### Bake prozesua 
*Atzerri Politikaren* arabera, "[Echeverri] funtsezkoa izan zen FARCek Kolonbiako bake prozesua alde batera utz ez zezan", 2012ko azaroan Kolonbiako Gobernuarekin elkarrizketaren hasiera iragarri zuenean.  2016ko azaroan, Kolonbiako Gobernuak eta FARC-EP akordio batera iritsi ziren, FARC-EP gerrilla estatusetik alderdi politiko izatera igaroz. 

2017ko abuztuaren 28tik 31ra, garuneko enbolia batengatik ospitaleratu eta hilabetera,  2017ko irailaren 1ean egindako hitzaldian, Timochenko alderdiko buruak trantsizio gobernu bat proposatu zuen 2018-2022 aldirako.  2017ko urriaren 31n, FARC alderdi politiko legal izendatu zuten Kolonbian. 

### 2018ko Kolonbiako presidentetzarako hauteskundeak 
2017ko azaroaren 1ean, FARC alderdi politiko legal bihurtu eta hogeita lau ordura, Echeverrik 2018ko Kolonbiako presidentetzarako hauteskundeetarako hautagaitza aurkeztu zuen.  2018ko martxoan, sindrome koronario akutuagatik ospitaleratu zuten, bihotzeko ebakuntza egin zioten 

AEBetako Estatu Sailaren arabera, 2000. urtean, Pastor Alaperekin batera, Magdalena Medio Bloc-i koka-lurraldea berreskuratzeko, fumigazio-hegazkinak botatzeko, koka-ekoizpena handitzeko, Estatu Batuetako herritarrak bahitzeko eta FARC-EP-ek onartu gabeko erosleei kokaina-pasta saltzen zien nekazari oro hiltzeko agindu zuen. Echeverrik buruzagi kargua hartu zuenean, AEBetako Estatu Sailak 5 milioi dolarreko sari bat eskaini zuen bere atxiloketa edo/eta kondena ekarriko zuen informazioagatik. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Timochenkoren Twitter orria
* AEBetako Estatu Saila: Rodrigo Londoño-Echeverry
* 'Timochenko' profila InSight Crime -n
* 'Timochenko' profila Kolonbiako Txostenetan
Don Giovanni

***Don Giovanni*** () Wolfgang Amadeus Mozartek konposatutako *dramma giocoso* bat da, bi zatitan. Libretoa Lorenzo da Pontek egin zuen italieraz, Tirso de Molinaren *El burlador de Sevilla y convidado de piedra* liburuan oinarritua. Mozarten katalogoan KV 527 zenbakia dauka. Pragako Antzokian estreinatu zen 1787ko urriaren 29an. Da Ponteren libretoa, bere garaian, *dramma giocoso* gisa hartu zen, komedia eta drama nahasten dituen lan literario mota bat. Mozartek opera buffa gisa sailkatu zuen bere katalogoan. Batzuetan komedia gisa hartua, melodrama eta naturaz gaindiko fenomenoak nahasten ditu. 

Operabase zerrendaren arabera, munduan gehien antzeztu den zazpigarren opera da, eta Mozarten hirugarrena, *Txirula Magikoa* eta *Figaroren ezkontzak* lanen ostean. Opera Don Juan arketipoaren interpretazio bat da. Trama Sevillan garatzen da, Espainia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Matthias Mayer

**Matthias Mayer** (Afritz am See, 1990eko ekainaren 9a) eskiatzaile austriarra da. Neguko hiru Olinpiar Jokoetan urrezko domina eskuratu zuen Alpetar eskiko Super-G eta aldapan beherako probetan. Austriako alpetar-eskiatzaileen artean domina gehien eskuratu dituen eskiatzailea da.

## Ibilbidea 
Austria mendialdeko Karintia estatuan jaio zen. Aita Helmut Mayer du, 1988ko Jokoetan zilarrezko domina eskuratu zuena eta 1989ko Munduko txapelketan ere bai.

2009an egin zuen debuta Munduko Kopan, Sestrieren hain zuzen ere. Super-G proban espezializatu zen eta 2013ko urtarrilean lortu zuen aurreneko podiuma.

2014ko Sotxiko Jokoetan ordea aldapa beherako proban lortu zuen urrezko domina. 2018ko Pyeonchangeko Jokoetan Super-G proban lortu zuen urrezko domina. 2022ko Pekingo Jokoetan aldapa beheran brontzezko domina lortu ondoren Super-G proban urrezkoa eskuratu zuen.

## Txapelketak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Matthias Mayerren webgune ofiziala