open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Oilaskoa baratxuriarekin

**Oilaskoa baratxuriarekin** edo **oilaskoa berakatzarekin** () Espainiako sukaldaritzako plater tipikoa da. Oso prestaketa ezaguna eta kostu txikikoa denez, sarritan aurki dezakegu Espainiako jatetxe askotako menuetan. Beroa zerbitzatu ohi dute, patata, txanpinoi, entsalada eta abarrekin batera.

## Ezaugarriak 
Oilaskoaren pieza batzuk zatituta behar ditu prestakuntzak, eta, gutxi gorabehera, hiru eta lau artean. Pieza bakoitza ondu eta piperbeltzekin aromatizatzen dute. Lapiko batean dauden pieza guztiak olio irakinetan gorritzen dira. Nahiko gorri daudenean, kendu egiten dira, eta soberako olioan baratxuri ugari eta pipermin bat txigortzen dute. Ondoren, oilaskoa ardo zuri pixka batekin eta limoi zukuarekin (kasu batzuetan ozpinarekin) gisatu ohi da. Batzuetan, espainiar saltsa (edo oilasko-salda) pixka bat botatzen dute, azken prestakuntzari salda trinko bat eman diezaion.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Angelina Xkatova

**Angelina Anatolievna Xkatova**, , (Vladimir, Errusia, 2001eko urtarrilaren 25a) errusiar gimnasta artistikoa da.

## Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu, eta zilarrezko domina eskuratu zuen gimnasia erritmikoan *Taldeka aparatu guztiak* kategorian, ROC ordezkatuz; Bulgariako taldearen (urrezko domina) atzetik eta Italiako taldearen (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen ROCeko taldea. 
Honako hauek osatzen zuten  ROCeko gimnasta taldea: Anastasia Blizniuk, Anastasiia Maksimova, Angelina Xkatova, Anastasiia Tatareva eta Alisa Tistxenkok. Kontuan izan, NOBek (Nazioarteko Olinpiar	Batzordea) ezarritako zigorra zela medio, Tokioko 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, errusiar kirolariek ezin izan zutela Errusiaren izenean esku hartu eta ROCen (Russian Olympic Committee) izenean eta banderapean	lehiatu zirela.
## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
The Carpenters

**The Carpenters** 1968eko uztailean Ameriketako Estatu Batuetako Kalifornia estatuko Downey hirian sortu zen pop talde estatubatuarra izan zen. Kideak Richard Carpenter (ahotsa, teklatura) eta Karen Carpenter (ahotsa, bateria) izan ziren.

## Diskografia 
# *Offering* (1969) estudio albuma
# *Ticket to Ride* (1969) estudio albuma
# *Close to You* (1970) estudio albuma
# *Carpenters* (1971) estudio albuma
# *A Song for You* (1972) estudio albuma
# *Now & Then* (1973) estudio albuma
# *The Singles 1969-1973* (1973) bilduma
# *Live In Japan* (1975) estudio albuma
# *Horizon* (1975) estudio albuma
# *A Kind of Hush* (1976) estudio albuma
# *Live At The Palladium* (1976) estudio albuma
# *Passage* (1977) estudio albuma
# *The Singles 1974-1978* (1978) bilduma
# *Christmas portrait* (1978) estudio albuma
# *Made in America* (1981) estudio albuma
# *Voice of the heart* (1983) estudio albuma
# *An old-fashined christmas* (1984) estudio albuma
# *Lovelines* (1989) estudio albuma
# *Only yesterday* (1990) bilduma
# *Carpenterns: Gold - Greatest Hits (2000)* bilduma
# *Their greatest hits* (2002) bilduma
# *As time goes by* (2004) bilduma
# *Carpenters with the Royal Philharmonic Orchestra* (2018) bilduma

## Iruditegia 
## Kanpo estekak 
* :The Carpenters taldearen webgune ofiziala.
Lautaro Murúa

**Lautaro Murúa**  (Tacna, Txile, 1926ko abenduaren 29a – Madril, 1995eko abenduaren 3a) aktore, zinema zuzendari eta gidoilari txiletar-argentinarra izan zen. 

Txilen jaioa, Murúa Argentinara joan zen berrogeita hamarreko hamarkadaren hasieran. Arkitektura eta arte ederrak ikasi zituen zinemagintzan sartu aurretik. Aktore lanetan aritu zen batez ere eta 1949tik 1995era arte hil zeneko 80 film baino gehiagotan agertu zen, nahiz eta *Shunko*, *Alias Gardelito* eta *La Raulito* bezalako film garrantzitsu batzuk zuzendu zituen, normalean gai sozialen inguruko istorioak egin zituen.

Aktore gisa, Muruak 1960ko hamarkadako zinema industriaren suspertze lanetan parte hartu zuen, Leopoldo Torre Nilsson, Rodolfo Kuhn, Manuel Antín eta David José Kohonen filmetan jardunez.

1970. hamarkadan Espainiara joan zen bizitzera, eta Argentinara itzuli zen hainbat film filmatzera, 1995ean Espainian hil zen arte.

## Kanpo estekak
Virginia Cox Balmaceda

**Virginia Cox Balmaceda** (1905eko abuztuaren 29a - 2002ko urriaren 2a)  kazetari txiletarra eta eleberri eta ipuin idazle izan zen.  Pablo Huneeus idazlearen ama ere izan zen. 

Benjamín Vicuña Mackenna Museo Nazionalean antolatutako "Nor da nor Txileko literaturan?" izeneko hitzaldi zikloan parte hartu zuen.

## Lanak 
* *Desvelo impaciente* (Ediciones Ercilla, 1951)
* *Los muñecos no sangran* (Zig-Zag, 1969; Ediciones Universitarias de Valparaíso, 1973)
* *Dentro y fuera de mi maleta: andanzas por el mundo* (Renacimiento, 1980)
* *¿Quién soy?* (Agrupación Amigos del Libro, 1980)
* *La antimadre* (Aconcagua, 1982)
* *Los muñecos no sangran* (Cuatro Vientos, 1989)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Agnese Duranti

**Agnese Duranti** (Spoleto, Italia, 2000ko abenduaren 18a) gimnastikan aritzen den kirolari italiarra da.

## Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu, eta brontzezko domina eskuratu zuen gimnasia erritmikoan *Taldeka aparatu guztiak* kategorian, Italia ordezkatuz; Bulgariako taldearen (urrezko domina) eta ROCeko taldearen (zilarrezko domina) atzetik sailkatu zen Italiako taldea. 
Honako hauek osatzen zuten  Italiako gimnasta taldea: Martina Centofanti, Agnese Duranti, Alessia Maurelli, Daniela Mogurean eta Martina Santandreak.

2024ko Udako Olinpiar Jokoetan (Paris) berriz eskuratu zuten brontzezko domina.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Bosteko kopa

**Bosteko kopa** Arkano Txiki bat da tarot kartetan, eta ohikoa Espainiar karta sortan.

Tarot kartak Europako zati handi batean erabiltzen dira Tarot karta-jokoak egiteko. Hego Euskal Herrian karta hauek dira erabiliena, eta Ipar Euskal Herrian ere ezagunak musean erabiltzen direlako.

Ingelesez hitz egiten duten herrialdeetan, non jokoak ezezagunak diren hein handi batean, Taroteko kartak nagusiki kartomantzian erabiltzen dira.

## Espainiar kartak 
Heraclio Fournier Gonzálezen Karta espainoletan bosteko kopak bost kopa gorri ditu, lau erpinetan eta bat erdian. Diseinua Augusto Ríusek egin zuen. Karta sorta honetan kopen paloak kleroa irudikatzen du.

## Erabilera kartomantzian 
thumb|left|150px|Bosteko kopak Tarotean.
Karta honek, maiz, iraganeko gertaeren ondoriozko ukapen emozionala, desengainua eta tristura ekartzen ditu. Baliteke iraganean gaizki egindako zerbait gogoratzeko joera adieraztea. Egoera jakin batean ongia ikustearen porrota ere izan daiteke. Txarteleko irudiak hiru kopa galdu dituen arren, bi oraindik zutik daude, baina ez du ikusten utzi duena. Ibai bat irudiaren parean doa, eta zubi bat du helmuga seguru batera iristeko. Hala ere, bere adaburuak galtzen jarraitzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Voluspa Jarpa

**Voluspa Jarpa Saldías** (Rancagua, 1971) Txileko margolaria eta 90eko hamarkadako artista bisuala da. Pinturan, instalazioetan eta eskulturan aritu da.  

## Biografia 
Voluspa Jarpa 1971an jaio zen Txileko Rancaguan.

1992an, Arte Lizentziatura lortu zuen Txileko Unibertsitatean, eta urte batzuk geroago, Ikaskuntzako Arte Masterreko programan jarraitu zuen ikastetxe berean.

1992 eta 1994 artean, Natalia Babarovic artistarekin elkarlanean, El sitio de Rancagua izeneko horma-irudia egin zuen Rancagua geltokiko sarreran.

1990eko hamarkadaren amaieratik 2000ko hamarkadaren hasierara arte, Voluspa Jarpak eta Txileko beste artista batzuek Muro Sur Artes Visuales-en sorreran parte hartu zuten, 90eko hamarkadako artista berrien aurrean hobetzeko eskainitako arte garaikidea erakusteko eta zabaltzeko espazioa.

Voluspa Jarpak bere lana Amerikako, Europako eta Asiako herrialde askotan erakutsi zuen ondoren. Bere lanak arrakasta berezia izan zuen 2014an São Pauloko 31. Bienalean, 1997an Habanako 6. Bienalean, 2004an Shanghaiko 5. Bienalean eta 2019an Veneziako 58. Bienalean.

## Kanpo estekak
Los Mitos

**Los Mitos**, Euskal Herriko pop musika talde bat izan zen. Bilbon sortu ziren, 1965ean, Uribarri auzoan, eta 1975 arte aktiboak ibili ziren. Uribarri auzokoak ziren. Ondoren, bigarren garai bat izan zuten, 2009tik 2011 arte. Hasiera batean **Los Famélicos** izena erabili zuten. Garaiko musika komertzialean arrakasta batzuk lortu zituzten Espainia mailan. Gaztelaniaz abesten zuten.  Orokorrean, musika erraza eta pretensiorik gabekoak ziren, garaiko pop estiloan..

## Lehen garaia (1966-1970) 
Los Mitos, Espainiako lehen pop taldeetako bat. Taldearen ibilbidea laburra izan zen, baina 60ko hamarkadaren amaierako eta 70eko hamarkadaren hasierako pop musikan haien arrastoa utzi zuten. Hasierako kideak hauek izan ziren: Jose Antonio Santiesteban ahots bakarlari gisa, Carlos Zubiaga gitarra erritmikoan eta teklatuetan, Jose Ignacio Millan punteoko gitarran, Francisco Garcia baterian eta Oscar Matias Sorozabal baxuan. lehen singlearekin (1968ko abestia), urte horretako kantu handienetako batekin. Beste gai batzuk *Cantemos así* eta *Este es mi llanto* izan ziren; arrakastarik handiena 1969an izan zuen, *Es muy fácil* abestiarekin. "Me conformo" eta "Todos lo saben" 1969koak dira. 1970ean, "Suena una guitarra" eta "No sé por qué" grabatu zituzten. 1971n beste single bat grabatu zuten: "Me estás volviendo loco" eta "Lejos de ti".

* "Cuando vuelvas" / "Coge mi mano". (Hispavox).1968
* "Cantemos así (Aleluya)" / "Este es mi llanto". (Hispavox).1968
* "Es muy fácil" / "Si te acuerdas de mi". (Hispavox).1969
* "Me conformo" / "Todos lo saben". (Hispavox).1969
* "Suena una guitarra" / "No sé por qué". (Hispavox).1970
* "Me estás volviendo loco" / "Lejos de ti". (Hispavox).1971
* "Mírame" / "Vive la vida". (Hispavox).1972
* "Ayúdame" / "Hola, como estas". (Hispavox).1972
* "La vida es una canción" / "Canta cariño canta". (Hispavox).1973
* "No merezco tu amor" / "Cuando vuelvas". (Hispavox).1974
* "Cherie, sha la la" / "Al caminar". (Hispavox).1974
* "Pussycat, c'est la vie" / "Tiempo de amar". (Hispavox).1975
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Carlos Zubiaga

## Kanpo estekak 
* :"Es muy fácil" abestia Youtuben.
Lauko kopa

**Lauko kopa** Arkano Txiki bat da tarot kartetan, eta ohikoa Espainiar karta sortan.

Tarot kartak Europako zati handi batean erabiltzen dira Tarot karta-jokoak egiteko. Hego Euskal Herrian karta hauek dira erabiliena, eta Ipar Euskal Herrian ere ezagunak musean erabiltzen direlako.

Ingelesez hitz egiten duten herrialdeetan, non jokoak ezezagunak diren hein handi batean, Taroteko kartak nagusiki kartomantzian erabiltzen dira.

## Espainiar kartak 
Heraclio Fournier Gonzálezen Karta espainoletan lauko kopak lau kopa gorri ditu, lau erpinetan. Diseinua Augusto Ríusek egin zuen. Karta sorta honetan kopen paloak kleroa irudikatzen du.

## Erabilera kartomantzian 
thumb|left|150px|Lauko kopa Tarotean.
Lauko kopak gazte bat erakusten du zuhaitz baten azpian eserita, mendi gailur batean, besteengandik urrun. Kontenplazioan eta gogoetan dagoela dirudi. Aurrean hiru kopa ditu belar gainean botata, esku batek airean beste kopa bat eskaintzen dion bitartean. Gizonak eskuak eta hankak gurutzatu ditu, eta hiru katiluei begira dago, inpresiorik gabe, besoa luzatuta katilua nola aurkezten dioten ikusteko moduan.

Lauko kopak adierazten du dauzkagun gauzak ziurtzat hartzeko dugun joera, unibertsoak eskaintzen dizkigun altxorrak ikustea zailduz. Gure arazoen erantzunak inguruan izango ditugu, baina ez dugunaz gehiegi arduratzen gara.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Linoy Ashram

**Linoy Ashram** (Rishon LeZion, Israel, 1999ko maiatzaren 13a) gimnastikan aritzen den kirolari israeldarra da.

## Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu, eta urrezko domina eskuratu zuen gimnasia erritmikoan *Bakarka aparatu guztiak* kategorian, Israel ordezkatuz; Dina Averina errusiarraren (zilarrezko domina) eta Alina Harnasko bielorrusiarraren (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen. 

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Joxe Urteaga Oria

**Joxe Urteaga Oria**, (Zumarraga, Gipuzkoa, 1926ko apirilaren 19a - *ib.*, 2017ko irailaren 8a), trikitixa musika eskusoinujotzaile bat izan zen. 

Haurra zela Joxe Migel Ormazabal Mutiloarekin soinu txikia jotzen ikasi eta 13 urterekin Joxe Oria Irizar osaba panderojolearekin batera aurrez 1920an sortutako Zumarragako Trikitixa taldean estreinekoz jo zuen. Gerora bikoteari Inixio, Seberen eta Migel anaiak panderoa joz batu zitzaizkien

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Guillermo Aldalur

** Guillermo Aldalur Zabala**, izengoitiz ***Pikua*** (Azkoitia, 1933 &ndash; Lazkao, 2015eko irailaren 1a), gipuzkoar soinu jotzailea eta organista izan zen. Azkoitiarra izanagatik, bizitzaren zati handiena Goierrin egin zuen; Legazpin aurrena eta Lazkaon ondorena. Erromeria, festa, ezkontza eta dantzaldi askotan jo izan zuen soinua. Horrez gain, Gabiriako organista ere izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dong Dong

**Dong Dong**, txineraz 董 栋, (Zhengzhou (Txina), 1989ko apirilaren 13a) gimnastikan aritzen den kirolari txinatarra da.

## Olinpiar Jokoak
2008ko Udako Olinpiar Jokoetan (Pekin), esku hartu, eta brontzezko domina eskuratu zuen; 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan (Londres), urrezkoa lortu zuen; 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan (Rio de Janeiro), zilarrezkoa irabazi zuen, eta 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan (Tokio), berriro zilarrezkoa eskuratu zuen; guztiak *Bakarka tranpolinean* gizonezkoen kategorian, Txina ordezkatuz; Ivan Litvinovitx bielorrusiarraren (urrezko domina) atzetik eta Dylan Schmidt zeelandaberritarraren (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen. 

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Dylan Schmidt

**Dylan Matthew Schmidt** (Southport - Queensland, Australia, 1997ko urtarrilaren 7a) gimnastikan aritzen den Australian jaiotako kirolari zeelandaberritarra da.

## Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu, eta brontzezko domina eskuratu zuen *Bakarka tranpolinean* gizonezkoen kategorian, Zeelanda Berria ordezkatuz; Ivan Litvinovitx bielorrusiarraren (urrezko domina) eta Dong Dong txinatarraren (zilarrezko domina) atzetik sailkatu zen.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Laureano Jado

**Laureano Feliciano José Jado Bentades, Laureano Jado** edo **Laureano de Jado** (Mungia 1843ko ekainaren 10a, Bilbo 1926ko abenduaren 13a), bezala ezagunagoa, meategi ingeniaria eta filantropoa izan zen. Batez ere Bilboko Arte Ederren Museoari egindako ekarpen eta dohaintzengatik, Gorlizeko Ospitaleari egindako ekarpenengatik, Erandion egindako dohaintzengatik ezaguna da.
thumb|Bilboko Jado plaza.
Bere izena daraman kalea eta eskolak daude Erandion. Bilboko erdialdean Jado izena daroan plaza ezagun bat dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alina Harnasko

**Alina Harnasko**, bielorrusieraz Алина Горносько, (Minsk, Bielorrusia, 2001eko abuztuaren 9a) gimnastikan aritzen den kirolari bielorrusiarra da.

## Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu, eta brontzezko domina eskuratu zuen gimnasia erritmikoan *Bakarka aparatu guztiak* kategorian, Bielorrusia ordezkatuz; Linoy Ashram israeldarraren (urrezko domina) eta Dina Averina errusiarraren (zilarrezko domina) aurretik sailkatu zen. 

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Tomas Zubizarreta

**Tomas Zubizarreta Soraluze**, izengoitiz ***Zendoia*** (Martirieta auzoa, Azkoitia, 1930eko azaroaren 30a -  Azkoitia, 2015eko irailaren 25a), gipuzkoar soinu jotzailea izan zen. Kere kasa ikasi zuen soinua jotzen. Ibilbide oparoa  egin zuen 17 urterekin plazan aurrenekoz jo zuenetik. Joxe Mari Urbieta *Egañazpi* panderistarekin jo zuen askotan, eta baita Luis Alberdi *Zabale*-rekin ere; Euskadiko Trikiti Txapelketan aritu zen harekin batera 1979, 1980 eta 1982an. 2014ko martxoan omenaldia egin zioten Azpeitiko San Jose trikiti jaialdian.

## Bibliografia 
* Azkune, Laxaro, *Zendoia: Pozaren mezularia*, Euskal Herriko Trikitixa Elkartea, 2014, isbn 978-84-936564-6-1

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Liu Lingling

**Liu Lingling**, txineraz 刘 灵玲, (Fuzhou, Txina, 1994ko azaroaren 8a) gimnastikan aritzen den kirolari txinatarra da.

## Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu, eta zilarrezko domina eskuratu zuen *Bakarka tranpolinean* emakumezkoen kategorian, Txina ordezkatuz; Zhu Xueying herri-kidearen (urrezko domina) atzetik eta Bryony Page britainiarraren (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pikua (argipena)

**Pikua** terminoak zenbait artikulutara eraman gaitzake.

* **Pikua**, pikondoaren fruitua.
* ***Pikua*** izengoitiarekin zen ezaguna **Guillermo Aldalur** soinujolea.
Ikus halaber:

* ***Pikuak***, euskarazko web-saila, 2020an sorturiko ikus-entzunezkoa.
Bryony Page

**Bryony Kate Frances Page** (Crewe, Ingalaterra, Erresuma Batua, 1990eko abenduaren 10a) gimnastikan aritzen den kirolari britainiarra da.

## Olinpiar Jokoak
2016ko Udako Olinpiar Jokoetan (Rio de Janeiro), esku hartu, eta zilarrezko domina irabazi zuen; 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan (Tokio), berriz, brontzezkoa eskuratu zuen; biak *Bakarka tranpolinean* emakumezkoen kategorian, Erresuma Batua ordezkatuz; Zhu Xueying (urrezko domina) eta Liu Lingling (brontzezko domina) txinatarren atzetik sailkatu zen. 

2024ko Udako Olinpiar Jokoetan (Paris) urrezko domina eskuratu zuen.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Sergei Aksakov

**Sergei Timofeievitx Aksakov** (; Ufa, 1791ko urriaren 1aGreg./irailaren 20aJul. - Mosku, 1859ko maiatzaren 12a/Greg./apirilaren 30aJul.) errusiar idazlea izan zen.

Txikitatik izan zuen naturarekiko eta errusiar literaturarekiko maitasuna. Kazango Unibertsitatean ikasi zuen, San Petersburgoko gobernuko funtzionarioa izan zen eta 1812ko kanpainan esku hartu zuen.

1820ko hamarkadan artikuluak eta itzulpenak argitaratzen hasi zen. 1832an Nikolai Gogol ezagutu zuen eta errusiar jeniotzat hartu zuen. Gogol-ek bizitzan oinarritutako lanak idaztera animatu zuen eta Aksakovek *Familia-kronika bat* idatzi zuen. Liburu honek eta *Arrantza-oharrak* eta *Orenburg probintziako ehiztari baten oharrak* liburuek ospea eman zioten.

## Lan nabarmenak 
* Zapiski o rybalke - Arrantza-oharrak, 1846
* Zapiski ruzhéinogo ojótnika Orenbúrgskoi gubérnii - Orenburg probintziako ehiztari baten oharrak, 1852
* Seméinaia jrónika - Eerusiar zaldun bat, 1856
* Détskie gody Bagrova-vnuka - Haurtzaroko urteak, nire haurtzaroko istorioak, 1858 
* Álenki tsvetóchek (Skazka kliúchnitsi Pelaguéi) - Lore eskarlata, 1858

## Kanpo estekak
Li Fabin

**Li Fabin**, txineraz 李 发彬, (Quanzhou, Txina, 1993ko urtarrilaren 15a) halterofilian aritzen den kirolari txinatarra da. Bi aldiz izan da txapeldun olinpikoa.

## Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), urrezko domina eskuratu zuen halterofilian *≤61 kilo* kategorian, bi jasoalditan 313 kilo lortuz eta kategoriako *Olinpiar Jokoetako errekor* (OE) totala ezarriz; Eko Yuli Irawan indonesiarraren (zilarrezko domina) eta Igor Son kazakhstandarraren (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen.
 
2024ko Udako Olinpiar Jokoetan ere urrezko domina eskuratu zuen, 310 kg altxatuta.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Frantxiska Iragorri Iriarte

**Frantxiska Iragorri Iriarte** (Oiartzun, Gipuzkoa, 1920ko urtarrilaren 1a - *ib*. 2019ko uztailaren 3a)emakume ekintzailea izan zen eta  abertzalea, EAJren haustura suertatu ondoren, Eusko Alkartasunara lerratu zen. *Gazte Izanak* jubilatuen elkartearen sortzaileetarikoa, eta presidentea ere izan zen.

## Bizitza 
Oiartzungo Garmendi baserrian jaioa. 15 senideetatik bederatzigarrena izan zen eta familiako beharrak markatuta *etxerako* geratu behar izan zuen ezinbestean. Bere eginbeharren artean baserri etxeko lanez arduratzea egon zen eta baita merkatuko eginbeharrei erantzutea ere. Garaiko emakume baserritarren bizitza-testigantza jasoa dago jada *Beharrari eskatu laguntza* bideoan.

Hamabi urte arte Iturriotz auzoko nesken eskolan ibili zen. Izan zituen ikasten jarraitzeko aukerak, bai eskolarekin jarraitzeko eta baita beste profesioak ikasteko, baina nonbait hainbeste senideetatik bakarra izatea gurasoek ongi ikusten ez eta ezin izan zuen ikasteko grina ase.

### Gerra Garaia 
Gerra garaiko oroimenak oso biziak zituen. Herriko egoera, gertaerak etab. jasoak izan dira *Oiartzuarren baitan* bilduman eta *Isiltzen ez den isiltasuna* liburuan. Larru-azalean bizitu zuen militarren inbasioa, bateko erreketeak eta besteko nazionalak, biak izan bai ziren baserria hartu eta bertan instalatu zirenak. Txarretik onena aterata, ordea, gerrak eman zion geroago senarra izango zuen Areatzako Daniel Madariaga Sargarna ezagutzeko aukera.

### Familia 
Bost seme-alabak izan zituzten. Bizilekuak senarraren lantokiak markatu izan zituen, hara nola, Tolosan hasi eta gerora Galdakaoko Bengoetxe auzoan eman zituen 11 urte, *Curtidos y Derivados* fabrika gaineko etxebizitzetako batean. Ondoren, ordea, fabrika saldu eta familia osoa kale gorrian geratu zen, senitartekoen laguntzaren menpe. Hortik berriro Oiartzunera bueltatzea 1958. urtean, bertan hil zen arte.

Bizitza gogorra izan zuen. Familia handia eta diru iturri eskasa, hasteko, eta gero gazte alargundu zen, senarraren faltak eragin handia izango zuen. Hala ere, izaera baikorrekoa izanda jakin izan zuen bizitza aurrera duin ateratzen.

### Ardura sozialak 
Erantzukizun soziala ez zuen inoiz baztertu, ezta bere burua formatu eta janzteko ardura ere herrian sortzen ziren taldeetan parte hartuz. Kristau praktikantea izan zen eta biziki familia maite eta lagun hurkoa. Elizara loturiko ardura sozialak hartzen zituen, adibidez, gaixorik zeudenak artatzeko ardura edota asteburuetan zaharren egoitzan borondatezko lanak egiteko ardura. Emankorra zen eta seme-alabekin hezitzaile zorrotza bere balioak transmititzen.

*Gazte Izanak* jubilatuen elkarteko sortzailetakoa izan zen 1980. urtean eta elkarteak izan duen lehendakari emakume bakarra. Hori horrela, eta bere heriotza suertatu zenean, Oiartzungo Udalak aitortza eman zion familiari.   

Politikoki abertzalea izan zen eta EAJren haustura suertatu ondoren, Eusko Alkartasunera lerratu zen.

Euskara eta gaztelera menderatzen zituen. Usadioei buruzko informazioa emateko ere prest agertzen zen Frantxiska.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Abia estatua

**Abia** Nigeriako hego-ekialdeko estatua da. Hiriburua Umuahian dago, eta merkataritza-hiri nagusia Aba da, lehenago gobernu kolonial britainiarraren postu aurreratu bat baitzen eskualdean. Nigeriako eremu populatuenetako bat ere bada. Abia Estatua 1991n sortu zen Imo estatuaren eremu batetik. Nigerren deltaren eskualdea osatzen duten estatuetako bat da. Estatuko gainerakoa sabana leuna da, altu samarra eta arboladuna. Abia Estatuko ibai garrantzitsuenak Omi eta Aba ibaiak dira, Ozeano Atlantikora isurtzen direnak Akwa Ibom estatuaren bidez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Shi Zhiyong (haltera, 1993an jaioa)

**Shi Zhiyong**, txineraz 石 智勇, (Lingui, Txina, 1993ko urriaren 10a) halterofilian aritzen den kirolari txinatarra da.

## Olinpiar Jokoak
2016ko Udako Olinpiar Jokoetan, Rio de Janeiro 2016an (Rio de Janeiro), urrezko domina eskuratu zuen halterofilian *≤69 kilo* kategorian, bi jasoalditan 352 kilo lortuz.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), urrezko domina eskuratu zuen halterofilian *≤73 kilo* kategorian,
bi jasoalditan 364 kilo lortuz eta *Munduko errekor* (ME) totala ezarriz; Julio Mayora venezuelarraren (zilarrezko domina) eta Rahmat Erwin Abdullah indonesiarraren (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen Tokion. 

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Martina Centofanti

**Martina Centofanti** (Erroma, Italia, 1998ko maiatzaren 19a) gimnastikan aritzen den kirolari italiarra da.

## Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu, eta brontzezko domina eskuratu zuen gimnasia erritmikoan *Taldeka aparatu guztiak* kategorian, Italia ordezkatuz; Bulgariako taldearen (urrezko domina) eta ROCeko taldearen (zilarrezko domina) atzetik sailkatu zen Italiako taldea. 
Honako hauek osatzen zuten  Italiako gimnasta taldea: Martina Centofanti, Agnese Duranti, Alessia Maurelli, Daniela Mogurean eta Martina Santandreak.

2024ko Udako Olinpiar Jokoetan (Paris) berriz eskuratu zuten brontzezko domina.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Lü Xiaojun

**Lü Xiaojun**, txineraz 吕 小军, (Qianjiang, Txina, 1984ko uztailaren 27a) halterofilian aritzen den kirolari txinatarra da.

## Olinpiar Jokoak
2012ko Udako Olinpiar Jokoetan, Londres 2012an (Londres), urrezko domina eskuratu zuen halterofilian *≤77 kilo* kategorian, bi jasoalditan 379 kilo lortuz eta kategoriako *Munduko errekor* (ME) totala ezarriz.

2016ko Udako Olinpiar Jokoetan, Rio de Janeiro 2016an (Rio de Janeiro), zilarrezko domina eskuratu zuen halterofilian *≤77 kilo* kategorian, bi jasoalditan 379 kilo lortuz.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), urrezko domina eskuratu zuen halterofilian *≤81 kilo* kategorian, bi jasoalditan 374 kilo lortuz eta kategoriako *Olinpiar Jokoetako errekor* (OE) totala ezarriz. Zacarías Bonnat dominikarraren (zilarrezko domina) eta Antonino Pizzolato italiarraren (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen Tokion. 

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Wang Zhouyu

**Wang Zhouyu**, txineraz 汪 周雨, (Yichang (Txina), 1994ko maiatzaren 13a) halterofilian aritzen den kirolari txinatarra da.

## Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), urrezko domina eskuratu zuen halterofilian *≤87 kilo* kategorian, bi jasoalditan 270 kilo jasoz, eta Olinpiar Jokoetako errekorra (OE) ezarriz; Tamara Salazar ekuadortarraren (zilarrezko domina) eta Crismery Santana dominikarraren (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen. 

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Louis Beel

**Louis Joseph Maria Beel ** (Roermond, 1902ko apirilaren 12a - Utrecht, 1977ko otsailaren 11) herbeheretar politikaria izan zen. Herbehereetako lehen ministroa izan zen 1946tik 1948ra eta 1958tik 1959ra.

Nijmegengo Unibertsitatean ikasi zuen eta 1929tik 1942ra funtzionario izan zen. Herri Katolikoaren Alderdiko kide izan zen eta Bigarren Mundu Gerra amaitu baino lehentxeago Barne ministro izendatu zuten erbesteko gobernuan. 1946ko hauteskundeen ondoren, lehen ministro hautatu zuten, baina ezin izan zuen gobernurik osatu 1948ko hauteskundeen ondoren, eta kargua utzi behar izan zuen.

1948tik 1949ra Ekialdeko Indietako gobernadorea izan zen eta 1949tik 1951ra unibertsitateko irakaslea. 1951tik berriz ere lehen ministro izan zen. Berriro ere lehen ministro izan zen 1958ko abendutik 1959ko maiatzera.

## Kanpo estekak
Phengaris alcon

***Phengaris alcon*** edo **Gentzianetako inurrijalea** Lycaenidae familiako tximeleta da, Europan eta iparraldeko Asian hedaturik dagoena.

## Bizi zikloa 
Tximeleta emeek *Gentiana pneumonanthe* landarean erruten dituzte arrautzak, hori baita nutrizio-landarea lehenbiziko larba-estadioetan. Beldarra erabat garaturik dagoelarik, pupa bihurtzen da. Emergentziaren ondoan, tximeleta helduak ihes egin behar du inurritegitik; arrotza dela oharturik, inurriek eraso egiten diote, baina ezkata geruza batez babesturik dago.

Phengaris alcon inurrien azalaren kimika imitatzen espezializaturik dago; zenbat eta simulazio hobea izan, orduan eta arrakasta handiagoa izango du. Iraun nahi badu, nahitaez engainatu behar du inurria. Baina inurriarentzat tximeleta bizkarroia da eta, beraz, bi larba motak bereizi egin behar ditu, bereak eta tximeletarenak. Horretarako, inurrien azaleko kimika aldatu egiten da. Horrela, pixkanaka, elkarrekin eboluzionatzen dute.

## Ekologia 
Larre menditar hezeei loturik dago. *Gentiana pneumonanthe* *Gentiana cruciata* edo *Gentiana asclepiadea* inguruan haztea ezinbestekoa du.

## Iruditegia 

Irudi:Alcon Blue (35806912621).jpg
Irudi:Glaucopsyche alcon-02 (xndr).jpg
Irudi:Maculinea alcon pupa in ant nest.jpg|Tximeletaren pupak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Li Wenwen

**Li Wenwen**, txineraz 李 雯雯, (Anshan (Txina), 2000ko martxoaren 5a) halterofilian aritzen den kirolari txinatarra da.

## Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), urrezko domina eskuratu zuen halterofilian *>87 kilo* kategorian, bi jasoalditan 320 kilo jasoz eta Olinpiar Jokoetako errekorra (OE) ezarriz; Emily Campbell britainiarraren (zilarrezko domina) eta Sarah Robles estatubatuarraren (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen. 
 
2024ko Udako Olinpiar Jokoetan ere urrezko domina eskuratu zuen 309 kg altxatuta.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Eko Yuli Irawan

**Eko Yuli Irawan** (Metro (Indonesia), 1989ko uztailaren 24a) halterofilian aritzen den kirolari indonesiarra da.

## Olinpiar Jokoak
2008ko Udako Olinpiar Jokoetan (Pekin), brontzezko domina eskuratu zuen halterofilian *≤56 kilo* kategorian, bi jasoalditan 288 kilo jasoz.
2012ko Udako Olinpiar Jokoetan (Londres), brontzezko domina eskuratu zuen halterofilian *≤62 kilo* kategorian, bi jasoalditan 317 kilo jasoz;
2016ko Udako Olinpiar Jokoetan (Rio de Janeiro), zilarrezko domina eskuratu zuen halterofilian *≤62 kilo* kategorian, bi jasoalditan 312 kilo jasoz;
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), zilarrezko domina eskuratu zuen halterofilian *≤61 kilo* kategorian, bi jasoalditan 302 kilo jasoz; Li Fabin txinatarraren (urrezko domina) atzetik eta Igor Son kazakhstandarraren (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen. 

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Mirko Zanni

**Mirko Zanni** (Pordenone, Italia, 1997ko urriaren 16a) halterofilian aritzen den kirolari italiarra da.

## Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), zilarrezko domina eskuratu zuen halterofilian *≤67 kilo* kategorian, bi jasoalditan 331 kilo jasoz; Chen Lijun txinatarraren (urrezko domina) eta Luis Javier Mosquera kolonbiarraren (zilarrezko domina) atzetik sailkatu zen. 

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Julio Mayora

**Julio Rubén Mayora Pernía** (Catia La Mar, Venezuela, 1996ko otsailaren 9a) halterofilian aritzen den kirolari venezuelatarra da.

## Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), zilarrezko domina eskuratu zuen halterofilian *≤73 kilo* kategorian, bi jasoalditan 346 kilo jasoz; Shi Zhiyong txinatarraren (zilarrezko domina) atzetik eta Rahmat Erwin Abdullah indonesiarraren (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen Tokion. 

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Rahmat Erwin Abdullah

**Rahmat Erwin Abdullah** (Makassar, Indonesia, 2000ko urriaren 13a) halterofilian aritzen den kirolari indonesiarra da.

## Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), brontzezko domina eskuratu zuen halterofilian *≤73 kilo* kategorian, bi jasoalditan 342 kilo jasoz; Shi Zhiyong txinatarraren (zilarrezko domina)  eta Julio Mayora venezuelatarraren (zilarraren domina) atzetik sailkatu zen Tokion. 

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Zacarías Bonnat

**Zacarías Bonnat Michel** (Bayaguana, Dominikar Errepublika, 1996ko otsailaren 27a) halterofilian aritzen den kirolari dominikarra da.

## Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan (Tokio), zilarrezko domina eskuratu zuen halterofilian *≤81 kilo* kategorian, bi jasoalditan 367 kilo jasoz; Lü Xiaojun txinatarraren (urrezko domina) atzetik eta Antonino Pizzolato italiarraren (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen Tokion. 

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Chen Lijun

**Chen Lijun**, txineraz 谌 利军, (Yiyang, Txina, 1993ko uztailaren 8a) halterofilian aritzen den kirolari txinatarra da.

## Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), urrezko domina eskuratu zuen halterofilian *≤67 kilo* kategorian, bi jasoalditan 332 kilo lortuz eta kategoriako *Olinpiar Jokoetako errekor* (OE) totala ezarriz; Luis Javier Mosquera kolonbiarraren (zilarrezko domina) eta Mirko Zanni italiarraren (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen. 

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Abujako meskita nazionala

**Abujako meskita nazionala** () edo **Nigeriako meskita nazionala**, Nigeriako Abuja hiriburuan kokaturik dagoen meskita da.

## Historia 
1984. urtean hasi zen eraikitzen eta urtebetean inauguratu zen. Musulmanak ez direnak ere sar daitezke, errezualdi komunitarioetan ezik. 2017an Sheikh Musa Muhammad Iman nagusia hil zen.

## Eraikina 
Abujako Independentziaren etorbidean kokaturik dago, meskitaz gain beste eraikin batzuk ere baditu, liburutegia eta 500 ikusle har ditzakeen konferentzia aretoa.
 
## Iruditegia 

Irudi:MosqueinAbuja.jpg|Abujako meskita Harmattan betean.
Irudi:Main entrance to the Abuja National Mosque.jpg|Meskitarako sarrera nagusia
Irudi:Underside of the dome of Abuja National Mosque.jpg|Kupula.
Irudi:Inside the Abuja National Mosque.jpg|Barnealdea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Antonino Pizzolato

**Antonino Pizzolato** (Castelvetrano, Italia, 1996ko abuztuaren 20a) halterofilian aritzen den kirolari italiarra da.

## Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan (Tokio), brontzezko domina eskuratu zuen halterofilian *≤81 kilo* kategorian, bi jasoalditan 365 kilo jasoz; Lü Xiaojun txinatarraren (urrezko domina) eta Zacarías Bonnat dominikarraren (zilarrezko domina) atzetik sailkatu zen Tokion. 
 
2024ko Udako Olinpiar Jokoetan ere brontzezko domina eskuratu zuen.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Aso Rock

**Aso Rock** Nigeriako Abuja hiriburuan dagoen granitozko harkaitza da. 

## Izena 
*Aso* izenak "garaipena" esan nahi du Asokoro leinuaren hizkuntzan.

## Deskribapena 
400 metrotako desnibela duen harkaitza da. Punturik garaiena itsasoaren mailatik 936 metrotako altueran dago. Abujako elementurik deigarriena da eta inguruan ditu Nigeriako Lehendakaritzaren Konplexua, Nigeriako Asanblada Nazionala eta Epaitegi Gorena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nigeriako Zentro Kristau Nazionala

**Nigeriako Zentro Kristau Nazionala** () Nigeriako Abuja hirian dagoen eliza anglikanoa da, herrialdeko eraikin kristau nagusia. Nigeriako Elizaren egoitza nagusia da.

## Historia 
Nigeriako Darchiwork Group arkitekto konpainiak diseinatu zuen estilo neogotikoaren bertsio postmodernoa eginez. Lanak 1989an abiatu ziren baina geldi egon ziren 2004 arte, Nigeriako Elkarte Kristauak bultzada berria emn zion arte. 2005eko urriaren 2an inauguratu zen, Nigeriaren independentzia egunaren 45. urteurrenean.

## Arkitektura 
Arku ugarik eusten dute eraikina eta habearte zabala uzten dute. Erdian kokaturik dago aldarea eta hamar minutuero bira osoa ematen du. Hormetan beirate koloretsuak daude, diseinu sinpleak dituztenak. Kolore horia, gorria eta berdea nagusitzen dira beirateotan. Eskuinaldeko horman organoa dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Igor Son

**Igor Son** (Ushtobe, Kazakhstan, 1998ko azaroaren 16a) halterofilian aritzen den kirolari kazakhstandarra da.

## Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), brontzezko domina eskuratu zuen halterofilian *≤61 kilo* kategorian, bi jasoalditan 294 kilo jasoz; Li Fabin txinatarraren (urrezko domina) eta Eko Yuli Irawan indonesiarraren (zilarrezko domina) atzetik sailkatu zen. 

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Zuma Rock

**Zuma Rock** Nigeriako Abuja hiriburuaren kanpoaldean dagoen intrusio igneoa da, Sulejatik sartzen den errepidean dagoena. 

## Deskribapena 
300 metrotako desnibela duen harkaitza da. Punturik garaiena itsasoaren mailatik 725 metrotako altueran dago. Gabroz eta granodioritaz osaturik dago. 

## Historia 
Leinuen arteko gerratan Gbagyi jendeak atzera egin behar zuenean bertan aurkitzen zuien babesa. 

100 nairatako biletean marrazturik agertzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Poni appaloosa europar

**Poni appaloosa europarra**, (alemanez: *Europäische Appaloosa-Pony* ),  Alemaniako bertako zaldi arraza moderno bat da. Bere tamaina zein beste hainbat ezaugarriengatik arraza ponien sailkapen taldean kokatzen da.

Hipikarako sortutako arraza bat da eta bere hazkundea ECHA-ESV elkarteak kudeatzen du.

## Ezaugarriak 
* Altuera soin gurutzera gehienez 142 cm da. Koloreari dagokionez appaloosa kolorea behar du izan, alegia, leopardo orbanekin.

## Arrazaren historia 
DAD-IS-ko data baseak Alemaniako bertako arrazatzat hartzen du. Bere sorrera nahiko berria da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Squid Game

***Squid Game*** (; ) 2021eko Hego Koreako telesaila da, Lee Jung-jae, Park Hae-soo, Oh Yeong-su, Wi Ha-joon, Jung Ho-yeon, Heo Sung-tae, Anupam Tripathi eta Kim Joo-ryung aktoreek antzeztua.

Arazo ekonomikoak dituzten ehunka pertsona modu bortitzean aurrez aurre jartzen dituen lehiaketa da. Haren erreferentzietako bat *Battle Royale* da eta arrakasta handia izan du generozko kontakizunen zaleen artean.
thumb|Dalgona
## Pertsonaiak 
* Lee Jung-jae: Seong Gi-hun (456)
* Park Hae-soo: Cho Sang-woo (218)
* Jung Ho-yeon: Kang Sae-byeok (067)
* Oh Yeong-su: Oh Il-nam (001)
* Heo Sung-tae: Jang Deok-su (101)
* Anupam Tripathi: Abdul Ali (199)
* Kim Joo-ryoung: Han Mi-nyeo (212)
* Wi Ha-joon: Hwang Jun-ho

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Errumaniako Idazleen Batasuna

**Errumaniako Idazleen Batasuna** () 1949ko martxoan sortu zen. Nolabait, 1908an sortutako *Societatea Scriitorilor Români* edo Errumaniar Idazleen Elkartearen jarraipena izan zen baina erregimen komunistaren garaian. Chisinaun, Moldavian, adar bat du. Batasunak urtero Literatura Egunak eta Gauak Jaialdia antolatzen du eta literaturako Ovid sari ospetsua ematen du. 

## Presidenteak 
* Mihail Sadoveanu (ohorezko, 1949-1956; aktiboa, 1956-1961); Zaharia Stancu (aktiboa, 1949-1956)
* Mihai Beniuc (1962-1964)
* Demostene Botez (1964-1966)
* Zaharia Stancu (1966-1974)
* Virgil Teodorescu (1974-1978)
* George Macovescu (1978-1982)
* Dumitru Radu Popescu (1982-1990)
* Mircea Dinescu (1990-1996)
* Laurenţiu Ulici (1996-2000)
* Eugen Uricaru (2000-2005)
* Nicolae Manolescu (2005-)

## Ohorezko presidenteak 
Hauekin batera ohorezko presidenteak izan ziren:
* Mihail Sadoveanu 1949tik 1956ra
* Tudor Arghezi 1962tik 1967ra
* Victor Eftimiu 1972an 
* Ştefan Augustin Doinaş 1990ean

## Partaide ospetsuak 
*Paul Cernat, saiakeragilea
*Ioana Crăciunescu, poeta eta aktorea
*Eugenia Mihalea, poeta
*Aurel Pantea, poeta
*Nicolae Pogonaru, eleberrigilea
*Sorin Lavric, idazlea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Batasunaren webgune ofiziala.
Ignacy Mościcki

**Ignacy Mościcki** (Mierzanowo, Batzarreko Polonia, Errusiar Inperioa, 1867ko abenduaren 1a - Versoix, Suitza, 1946ko urriaren 2a) poloniar kimikari eta politikaria izan zen. Poloniako presidentea izan zen 1926tik 1939ra.

## Lanbide ibilbidea 
Kimika ikasi zuen Rigako Politeknikoan. Han *Proletariat* ezkerreko erakunde klandestinoarekin bat egin zuen. Graduatu ondoren, Varsoviara itzuli zen, baina tsarraren polizia sekretuak mehatxatu ondoren erbesteratu behar izan zuen. 1892an Londresera joan zen eta 1896an Suitzako Friburgoko Unibertsitateko irakasle izendatu zuten.

1912an Lembergeko Politeknikoko irakasle izendatu zuten, garai hartan Austria-Hungariako Inperiokoa zena. 1926an Varsoviako Politeknikora pasa zen.

## Lehendakaritza 
Józef Piłsudskiren 1926ko maiatzeko estatu kolpearen ondoren, Mościcki presidente izendatu zuten. Bere agintaldian ez zuen inoiz Piłsudski mariskalaren erabakien aurka egin. Mariskalaren heriotzaren ondoren, Mościckik Edward Rydz-Śmigły jeneralarekin ituna egin zuen boterea banatzeko. Jenerala buru de facto bihurtu zen eta Moscickik presidente jarraitu zuen. Erregimeneko politikari moderatua izan zen, eta jeneralen gehiegikeria nazionalisten aurka agertu zen. 1939ko irailean Alemaniaren inbasioa gertatu zen eta Errumanian barneratu zuten. Handik Suitzara joateko aukera izan zuen.

Suitzan hil zen 1946an. Bere gorpuzkiak Varsoviako katedralean lurperatu zituzten 1993an.

## Kanpo estekak
Luis Javier Mosquera

**Luis Javier Mosquera Lozano** (Yumbo, Kolonbia, 1995eko martxoaren 27a) halterofilian aritzen den kirolari kolonbiarra da.

## Olinpiar Jokoak
2016ko Udako Olinpiar Jokoetan (Tokio), brontzezko domina eskuratu zuen halterofilian *≤69 kilo* kategorian, bi jasoalditan 338 kilo jasoz.
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), zilarrezko domina eskuratu zuen halterofilian *≤67 kilo* kategorian, bi jasoalditan 331 kilo jasoz; Chen Lijun txinatarraren (urrezko domina) atzetik eta Mirko Zanni italiarraren (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Kristoren katedrala (Lagos)

**Kristoren katedrala** () Nigeriako Lagos hirian dagoen eliza anglikanoa da.

## Historia 
Aurreneko katedrala 1869an inauguratu zuten. Gaur egungo katedrala Bagan Benjamin arkitektoak diseinatu zuen eta aurreneko harria 1925eko apirilaren 21ean Galesko Printzeak ezarri zuen, gerora Eduardo VIII.a Erresuma Batukoa izango zenak. Eraikina ordea 1946an amaitu zen.

1976an Samuel A. Crowtheren erlikiak garde ziren katedralean. Crowther lehenengo afrikar apezpiku anglikanoa izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lariz (argipena)

**Lariz** terminoak hainbat adiera du:

* **Lariz**, Gizaburuagako auzoa.

Lariz edo Laritz Bizkaiko leinu zahar baten izena zen, eta haiekin lotuak dira zenbait eraikin, Jaurlaritzaren Kultura Ondareko datutegian modu desbedinez idatziak, hala nola:
* **Laritz dorrea**, Durangoko eraikin bat.
***Lariz jauregia**, Elorrioko eraikin bat.
Ikus halaber:

* **Laritz (argipena)**
Jaturabe

**Jaturabe** Oñatiko toki bat da, Araotz haranaren muturra (errepide bidezko sarrera) adierazten duen toponimoa.

Oñatitik joanez gero errepidea Jaturabeko zubi eta arroilatik barneratzen da Araotzera. Hango urtegiari Araozkoa esaten zaio, bauna Jaturabeko urtegia ere bai, eta haren oinetan dago, hondarretan 21. mendean, Jaturabe etxea, baserri eta errota izandakoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fares El-Bakh

**Fares Ibrahim Hassouna El-Bakh**, arabieraz فارس إبراهيم حسونة الباخ, (Egipto), 1998ko ekainaren 4a) halterofilian aritzen den kirolari qatartarra da.

## Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), urrezko domina eskuratu zuen halterofilian *≤96 kilo* kategorian, bi jasoaldietan 402 kilo jasoz eta kategoriako *Olinpiar Jokoetako errekor* (OE) totala ezarriz; Keydomar Vallenilla venezuelatarraren (zilarrezko domina) eta Anton Pliesnoi georgiarraren (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen. 
## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Luis Álvarez Urquieta

**Luis Álvarez Urquieta** (Valparaíso, 1877 &ndash; Santiago, 1945eko martxoaren 15a)  Txileko artearen bildumagilea eta historialaria izan zen.

## Biografia 
Pedro Álvarezen eta Hortensia Urquietaren semea, San Inazio ikastetxean ikasi zuen eta gero Txileko Banco Hipotecarioko diruzain aritu zen erretiroa hartu arte.  Laura Murillo Vildósolarekin ezkondu zen, eta harekin 2 seme-alaba izan zituen.  

Pinturako ikaslea, nazio mailako bildumarik onenetakoa zuen - gero Arte Ederretako Museo Nazionalari saldu zitzaiona - eta arteari buruzko hainbat ikerketa idatzi zituen: *La Pintura en Chile. Colección Luis Álvarez Urquieta*, *La pintura en Chile durante el período colonial*; eta José Gil de Castrori, Manuel Antonio Carori, Raymond Auguste Quinsac Monvoisini eta Carlos Woodi buruzko monografiak. Txileko Historia Akademiako kide ere izan zen. 

## Argitaratutako lanak 
* *La pintura en Chile. Colección Álvarez Urquieta* (1928)
* *La pintura en Chile durante el periodo colonial* 
* *El artista y pintor José Gil de Castro* (1934)
* *El artista pintor Carlos Chatworthy Word Taylor: prócer de la independencia sudamericana* (1936)
* *Breve historia de la pintura en Chile* 

## Irakurketa gehiago 
* Carlos Gispert (2000) - *Txileko Entziklopedia, Hiztegia, 1. liburukia* . Editorial OCEANO. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Keydomar Vallenilla

**Keydomar Giovanni Vallenilla Sánchez** (La Guaira (Venezuela), 1999ko abuztuaren 10a) halterofilian aritzen den kirolari venezuelatarra da.

## Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), zilarrezko domina eskuratu zuen halterofilian *≤96 kilo* kategorian, bi jasoaldietan 387 kilo jasoz; Fares El-Bakh qatartarraren (urrezko domina) atzetik eta Anton Pliesnoi georgiarraren (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen. 
## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Anton Pliesnoi

**Anton Pliesnoi** (Dnipro (Ukraina), 1996ko irailaren 17a) halterofilian aritzen den Ukrainan jaiotako kirolari georgiarra da.

## Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), brontzezko domina eskuratu zuen halterofilian *≤96 kilo* kategorian, bi jasoaldietan 387 kilo jasoz; Fares El-Bakh qatartarraren (urrezko domina) eta Keydomar Vallenilla venezuelatarraren (zilarrezko domina) atzetik sailkatu zen. 
## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Lagosko Meskita Zentrala

**Lagosko Meskita Zentrala** () Nigeriako Lagos hirian kokaturik dagoen meskita da. Nnamdi Azikiwe etorbidean dago.

## Historia 
1908 eta 1913 artean meskita zaharra eraiki zen. 1963an hasi zen komunitate musulmana meskita berria eraiki nahian, aurrekoa dagoeneko egoera eskasean zegoela iritzita. 1973an egin ziren berriztatze lanek ez zuten arrakasta handirik izan eta 1983an eraitsi egin zen berria altxatzeko.

1988ko maiatzaren 28an Babangida presidentean inauguratu zuen meskita berria.

## Eraikina 
Lau minarete ditu, bi txikiagoan eta bi altuagoak. Txikienak sarrera nagusiaren gainean daude. Arkuz inguraturiko Sahn patioa du eta errezutarako eremuak 750 metro koadroko azalera du. Gainean 15 metrotako diametroa duen kupula bat dago.

Eraikinak badu bulego bat, liburutegia, islamiar zentrua eta Iman nagusiaren etxea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jauregi (Oñati)

**Jauregi** baserria Oñatiko Murgia auzoan dagoen baserri enblematiko bat da. Bere aurrealde zainduak, kare zuria eta harriak konbinatzen dituena, arku-atari eta leihoekin, baserri arketipikoaren itxura ematen dio.

Baserriaren irudia erabili da 21. mendean batetik Oñatiko udalak bere baserri-auzoen seinaletika markatzeko hautatu duen irudian, eta bestetik Eroskik bere marka zuriko esnea saltzeko. Bi kasuetan, baserriak albo batera duen luzapena ardatzez aldatuta agertzen da, eta leiho eta solairuen agerpena ere ez da guztiz zehatza, baina dudarik gabe Jauregi baserriaren irudiak dira.

Fitxategi:Jauregi-murgia-62 (cropped).jpg|Jauregi baserria.
Fitxategi:Eroski esnea, Jauregi baserriaren irudiarekin.jpg|Eroski esnearen irudia.
Fitxategi:Jauregii-baserria-Oñatiko auzo seinaleetan (cropped).jpg|Oñatiko baserri-auzoetako seinaletika.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aitzulo

**Aitzulo** pasabide irekia eskaintzen duen harpe edo leize ikusgarri bat da, Oñatin dagoena, Araotz haranaren mutur batean. 

Zenbait mendi-ibilbide ohikoren pasabidea da, eta Araotz bertatik, Zubia auzotik gora abiatzen den bidea jarraitzea da bertara iristeko modu errazena.

Kareharrizko arrokan irekitako arku desberdinen segidaren amaieran, arku handi batek beheko haranaren amildegirantz eskaintzen du bista. Behetik ikusita, segun eguzkiak nola ematen duen, barrualdeko harri batek gizon baten itxura ematen du, *obispua*, gotzaina, bertakoek esan bezala.

thumb|centre|300px|Araotz errekako haran sakonetik, *Obispua* ikusten delarik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak