open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
TensorFlow

**TensorFlow** kode irekiko software-liburutegi bat da, ikaskuntza sakon eta automatikoaren arlokoa.

Sistema horrek aukera ematen du, entrenamenduko datu-multzo batetik abiatuta, ereduak eta korrelazioak hautemateko eta deszifratzeko, giza ikaskuntzaren eta arrazonamenduaren antzera  (ez modu berean). Sortutako datuak baliozkotze-datu multzo batekin kontrastatuz egiten da ikaskuntza, lortu nahi den ikaskuntza-mota konfiguratzen duten hiperparametroak kontuan hartuta.

Google Brain taldeak garatu zuen TensorFlow, eta Apache 2.0 lizentziapean dago. Hasierako bertsioa 2015eko azaroaren 9koa da.

## Ezaugarriak 
* Azken bertsioa eskugarri dago.
* TensorFlow-k prozesatze-algoritmoak eskaintzen ditu matrize edo tenkagailuen (*tensors*) gainean.
* Teknologia hauek onartzen ditu: OpenCL (aurreikusia), CUDA, Deribazio automatikoa, CNN, RBM, DBN. (Ez du OpenMP onartzen)
* Tenkagailuak prozesatzeko unitate (TPU) izeneko zirkuitu integratu bereziak sortu zituen Googlek, TensorFlow sistemari berariaz egokituak.

## Erreferentziak 
*
Marjorie Meinel

**Marjorie Pettit Meinel** (**Marjorie Steele Pettit** jaioa; Pasadena, Kalifornia, Amerikako Estatu Batuak 1922ko maiatzak 13a - Henderson, Nevada, Amerikako Estatu Batuak 2008ko ekainak 24a) astronomo eta zientzialari optiko estatubatuarra izan zen. Bere ikerketak teleskopioaren diseinuan eta optikan, eguzki-energiaren aplikazio teknologikoetan, fenomeno atmosferikoetan, erupzio bolkanikoen efektu optikoak barne, eta izar aldakorren ikerketan zentratu ziren. 60 urte baino gehiagoz Aden Meinel astronomoaren kolaboratzailea eta emaztea izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
HDFS fitxategi-sistema

**HDFS** fitxategi-sistema () Hadoop-en fitxategi sistema banatua da. «Banatua» kalifikatzaileak fitxategi-sistema honen ezaugarririk esanguratsuena adierazten du: fitxategiak hainbat makinatako kluster batean gordetzeko gaitasuna.

Ezaugarri hori nagusi da datu-kantitate handiak biltegiratu nahi direnean, normalean ezin baitira ehunka terabyte edo petabyte makina bakar batean gorde. 

## Historia 
2003an, Googlek artikulu zientifiko bat argitaratu zuen, non Google File System (GFS) zehazten duen. Sistema hori beraiek diseinatu eta inplementatu zuten fitxategi-sistema banatua zen, datu-kantitate handiak gordetzeko dituzten beharrak asetzeko, eta, ondoren, datuak prozesatzeko karga intentsibo bat duten aplikazioak exekutatzeko. GFSk HDFSren oinarri izango zen arkitektura finkatu zuen, Apache Software Foundation-en software libreko proiektu gisa liberatuko zena. 

## Ezaugarriak 
* Fitxategi-sistema bat da HDFS, fitxategi handiak biltegiratzen direnean ondo funtzionatzeko bereziki diseinatuta dagoena, batez ere fitxategi horiek sekuentzialki irakurriko badira.
* HDFS ez da bereziki ondo portatzen fitxategietarako ausazko sarbideak egin nahi direnean, ezta horiek maiz eguneratzen direnean ere.
* Esan bezala, fitxategi-sistema **banatua** izateak **abantailak** ematen ditu, makina bakar batean gorde litezkeenak baino askoz datu gehiago gorde baitaitezke. Gainera, oro har, gorde daitekeen datu-kopurua **erraz eskalatu** daiteke, nahikoa baita klusterrari nodo berriak gehitzea haren biltegiratze-ahalmena handitzeko.
* HDFSk **erredundantzia** ematen du, hau da, fitxategiak hainbat aldiz eta hainbat ekipotan gordetzen ditu, horietako batek huts egiten badu datuak gal ez daitezen. Horri esker, gainera, hardware merke samarra erabil daiteke Hadoop zabaltzeko, sistemak akatsak onartzen baititu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Family office

***Family office*** familia-taldeen ondare handiak kudeatzeko eskema bat da. Eskema horren bidez, finantza-, higiezin- eta enpresa-inbertsioak egiten dira, zerga-arloko betetze-maila arautzen da eta oinordetza babesten da, plangintza globalari esker. Oro har, horrelako enpresak osatzen dituzten familia-taldeek ondare oso handia dute, ehun milioi estatubatuar dolarren parekoa edo handiagoa. Batzuetan familiarenak ez direnen parte-hartzea onartzen dute.

*Family office* (FO) baten kontzeptu tradizionala familia bakar batek eta familia bakar batentzat zuzendutako enpresa batean oinarritzen da. Familia-ondarearen kudeaketa zentralizatzea du eginkizun nagusia. Helburua belaunaldien arteko ondarearen transferentzia ahalbidetzea da, bere hazkundea iraunaraziz.

*Family Office* inbertsio-plataforma bat izatearen helburu nagusiak hauek dira:

* Ondarea babestea
** Ondare-egituraren analisia eta ezarpena
** Kostuak eta erreferentzia-dibisa
** Oinordetzaren plangintza

* Ondarearen hazkundea
** Arrisku-profila
** Aktiboen esleipena
** Kudeatzaileak hautatzea
** Kudeaketa eta jarraipena.

Familia anitzeko *Family Office*ak ere badaude.

Lehenengo *Family office* DuPont izan zen. Éleuthère Irénée du Pont de Nemours, sortzailea 1834an hil ondoren, *Family office* moduko erakundea prestatu zuen, non bere hiru semeek bere aita zenaren bolbora-fabrika zuzentzeko ardura partekatzen zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aurea Pariskoa

**Aure** edo **Aurea Pariskoa** (), VII. mendearen hasieran jaio zen. Eloik sortutako Parisko Saint-Martial monasterioko lehen abadesa izan zen. 33 urtez hartu zuen ardura hori. Izurriak jota hil zen 666ko urriaren 4an.

## Biografia 
Aure, VII. mendearen hasieran jaioa, Parisera joan zen 630 inguruan. Eligiok, Limousinen monasterio bat ezarri ondoren, Parisko Cité uhartean zuen etxe bat emakumeentzako monasterio bihurtzea erabaki zuen. 631n edo 633 inguruan, Saint-Martial monasterioa sortu zuen eta Aureri lehen abadesa izateko eskatu zion. Mojek bi eliza zituzten: bata hirian, San Martziali eskainia, ofizioa kantatzen zuten tokia, bestea landan, Sena ibaian behera, ibaiaren eskuinaldean, San Paulori eskainia. Azken hori, mojen hilerriaren ondoan dagoena, soroz inguratutako kapera txiki bat da, eta hortik datorkio Saint-Paul-des-Champs kapera izena; gaur egungo rue de Braquen zegoen. Komentuak laster izan zituen 300 erlijioso, San Kolonbanoren arauari jarraituz.

Abadesa 33 urtez egon zen komunitatearen buru gisa. 666an, ordea, izurrite batek Paris suntsitu zuen. Aure 666ko urriaren 4an hil zen, baita ehun eta hirurogei moja ere. Hilotz guztiak Saint-Paul elizara eraman eta ondoko hilerrian lurperatu zituzten; hileta-konboiak itsasontziz iritsi ohi ziren lekura. Bost urte geroago, abadesaren hilobia berriro ireki zuten, eta gorpua Saint-Martial elizara itzuli zuten, monasteriotik gertu, han behin betiko lurperatzeko.

Eliza katolikoan zein ortodoxoan santua da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Trazodona

**Trazodona** konposatu organikoa da C19H22ClN5O formula duena triazolopiridinen klasekoa. Solido kristalinoa da. Narritagarria da.

## Sintesia 
Trazodona sintetizatzeko semikarbazida eta 2-kloropiridina kondentsatzen dira ura eta amoniakoa askatuz  *1,2,4-triazolo[4,3-alfa]piridin3(2H)-ona* emateko zeinek *1-(3-korofenil)4,3-korofenl)piperazina*z eta sodio amidaz tratatuz produktua ematen duen.

## Erabilera 
Trazodona serotoninaren birkaptazioaren inhibitzaile selektiboa da eta ondorioz depresio-nahasmendu larriak, antsietate-nahasmendua eta insomnioa tratatzeko usatzen da. Espainian *Deprax* markarekin eta botika generiko gisa merkaturatzen da. Frantzian *Trazolan* et *Trittico* markekin merkaturatzen da. Pilula gisa hartzen da.

## Albo-ondorioak 
Albo-ondorio arrunten artean, ahoa lehortzea, zorabioa sentitzea, oka egitea eta buruko mina daude. Albo-ondorio larriagoak suizidioa, mania, bihotz-maiztasun irregularra eta patologikoki luzatutako erekzioak gerta daitezke

## Erreferentziak
E.ON

**E.ON SE** alemaniar energia-enpresa da, Essen bere egoitza duena. Euro Stoxx 50, DAX eta Dow Jones Global Titans 50 indizeen kidea da.

VEBAk (Vereinigte Elektrizitäts- und Bergwerks-Aktiengesellschaft, 1929an sortua) eta VIAGek (Vereinigte Industrie-Unternehmungen AG, 1923an sortua) bat egin zutenean sortu zen, 2000. urtean, eta Wulf H. Bernotat da kontseilari delegatua.

E.ON Europako zerbitzu publikoetako enpresa handienetako bat da. Adibidez, Sydkraft erosi zuen Suedian eta Powergen Erresuma Batuan,, hurrenez hurren, E.ON Sverige eta E.ON UK bilakatuko zirenal. Halaber, Espainian Endesa erosten saiatu zen, baina erosketa hori Enel italiar energia-enpresak eta Acciona espainiar enpresak batera egindako eskaintza batek gainditu zuen.

Europar Batasunaren hedapenari esker, E.ON elektrizitatearen sektore estrategikoetan ezartzea lortu du ekialdeko Europako herrialdeetan, hala nola Polonian, Hungarian, Errumanian eta Bulgarian. Gainera, presentzia handia du Errusian, gas naturaleko enpresa batean parte hartzen baitu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Elle McNicoll

**Elle McNicoll** (Edinburgo, 1992ko urriaren 5a) eskoziar haur literaturako idazlea da. «Zalantzarik gabe, haurrentzako liburuak idazteko talentu berri bikaina, etorkizuneko belaunaldietako irakurle gazteak eta helduak inspiratuko dituena» bezala deskribatua izan da.

## Bizitza 
McNicoll Eskozian jaio eta hazi zen eta gaur egun Londresen bizi da. Argitalpeneko masterra lortu zuen University College Londonen 2019an, eta bere tesia haurrentzako idazlanek neuroaniztasun gehiago behar izanaren ingurukoa zen.

McNicollen lehen eleberriak, *A Kind of Spark* (2020), Addie izeneko hamaika urteko neska autista baten istorioa jarraitzen ditu. Pertsonaia hori bere jaioterrian sorgin-prozesuei buruzko oroigarri bat eraikitzen saiatzen da. Bere pertsonaia bezala, McNicoll bera ere autista da. *A Kind of Spark* asteko haurrentzako liburua izan zen *The Times* eta *The Sunday Times* egunkarien arabera, eta 2021eko Waterstones Haur Liburuaren Saria irabazi zuen fikzio orokorraren eta gazte literaturaren kategorietan. Haurrek bozkatutako Blue Peter Book Awards saria ere irabazi zuen istorio onenaren kategorian. ''Blackwell's* liburu-dendak Urteko Liburu Onena izendatu zuen, helduentzako idazlanak gaindituz. 2022an, McNicollek Schneider Family Book Award saria jaso zuen, *A Kind of Spark* liburuaren Estatu Batuetako edizioagatik. BBCren 100 Haurrentzako Liburu Onenen zerrendan 75. postuan sailkatu zen.

Bere bigarren eleberria, *Show Us Who You Are*, 2021eko martxoan kaleratu zen, eta *The Times* egunkariak asteko haurrentzako liburu izendatu zuen. Hileko haurrentzako liburua ere izan zen, *Blackwell's*en arabera.

Hirugarren eleberria, *Like a Charm*, 2022ko otsailean argitaratu zuen Knights Of argitaletxeak eta *The Times*ek asteko haurrentzako liburu izendatu zuen.

*A Kind of Spark* CBBCren telesail baterako moldatu zen, McNicoll programaren gidoilariburukide gisa aritu zelarik. Erresuma Batuko BBC iPlayerren estreinatu zen 2023ko martxoaren 31n.

*Keedie*, *A Kind of Spark* eleberriaren aurrekaria, 2024an argitaratu zen. *In the Reading Corner* podcastaren atal batean, McNicollek nerabeen jazarpenari eta pertsonaia neurodibergente esteriotipatuei buruz hitz egin zuen. 2022an, Adrien saria sortu zuen, protagonista desgaitua duten haurrentzako liburuen egileei ematen zaiena.

## Lanak 

;Eleberriak
* *A Kind of Spark* (2020)
* *Show Us Who You Are* (2021)
* *Like a Charm* (2022)
* *Like a Curse* (2023)
* *Keedie* (2024)
* *Some Like It Cold* (2024)
* *Wish You Were Her* (2025)
* *Role Model* (2025)
;Ipuinak
* *Matilda and the Naughty List, Charlie and the Christmas Factory* (2024)
;Gidoiak
* *A Kind of Spark'' (2023)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zaldun zuri (finantzak)

Negozioetan, enpresen fusioen eta erosketen esparruan, **zaldun zuria**, enpresak zein pertsona fisikoak, adiskidetasunez beste erakunde batek etsai gisa xurgatzeko arriskua duen enpresa bati laguntzera joaten den inbertitzailea da.

Finantza-ekonomiaren eremuan, enpresak hazten eta hedatzen saiatzen dira, besteak beste, beste enpresa batzuk bat-egitez eta erosiz, beren negozioaren esparrua zabaldu ahal izateko. Erosketa-eskaintza horiek bat-eginiko erakundearekin adostuta egin daitezke, edo aurka, hau da, erosi nahi den enpresaren jabeen eta/edo zuzendarien interesen aurka. Bigarren kasu horretan, haien exekutiboek adiskidetasunik gabeko erosketa-eskaintza hori saihesteko mekanismoak bila ditzakete. Hauek dira defentsa-bide ohikoenak:

* Kontseilarien eskubideak mugatzea.
* Akziodunak konbentzitzen saiatzea erosleak eskainitako prezioa baxuegia dela.
* Akzioak merkatuan berrerostea eskaintza igoarazteko.
* Zaldun zuri bat bilatzea, inbertitzaile alternatibo bat, erosketaren eraginpeko enpresak onartua.
* Aurkakotasunik ez eskuratzeko adina akzio erosten dituen inbertitzaile bat lortzea.
* Eskuratzea eragozten edo atzeratzen duten lege-akzioak planteatzea.

Enpresa etsaiak proposatutako prezioa hobetuko duen zaldun zuri baten presentziak erosketa-eskaintzan egoera berri bat planteatzen du, hautagaien arteko balizko eskaintza-gerra bat hasten baita, balizko erosleak atzera egin dezan. Gerta daiteke, halaber, zaldun gris deritzon bat egotea, eginkizun hori eginkizun arerioaren eta zaldun zuriaren artekoa baita.

Gas Naturalek Espainian hasitako Endesaren gaineko EEP luzean, E.ON alemaniar enpresa elektrikoa zaldun zuri gisa sartu zen lehian, nahiz eta azkenean ez batak ez besteak ez zuten enpresa elektrikoa bereganatu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Blue chip

rean erabiltzen dituzten fitxa urdinetik dator]]

Burtsa-ekonomian, ***blue chip*** diru-sarrera egonkorrak dituztenak, gorabehera handirik gabeko balioak dituztenak eta pasiboaren hedapen handirik behar ez duten ondo finkatutako enpresak izendatzeko terminoa da. Azken batean, likidezia maila handiko enpresa egonkorrei buruz hitz egiteko erabiltzen da terminoa. Blue swiss terminoak nazioarteko finantza-merkatuetan esperientzia handia duten suitzar merkatuko kapital-enpresa egonkorrenei egiten die erreferentzia.

Adierazpen hori kasinoen fitxa urdinetatik dator, balio maximoak adierazten baitituzte. Esaldia Oliver Gingoldek sortu zuen Dow Joneserakin eta 1923 eta 1924 bitartean erabili zela uste da.

*Blue chip* gehienek erregulartasunez ezartzen dute dibidenduen ordainketa, baita enpresak ohi baino egoera kaskarragoa bizi badu ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Matthew McGrory

**Matthew McGrory** (1973ko maiatzaren 17a, West Chester, Pennsylvania - 2005eko abuztuaren 9a, Los Angeles, Kalifornia), estatubatuar aktore bat izan zen. 2,29 metroko garaiera zuen eta Errekorren Guinness Liburuak inoizko aktore garaiena bezala erregistratua du.

## Filmografia 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofizialak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Antoine de Mitry

**Antoine Henri de Mitry** Lehen Mundu Gerran frantziar armadako jenerala izan zen.

1875ean Saint-Cyr-eko École Spéciale Militaire-n sartu zen, eta ondoren zalditerian sartu zen. 1910ean koronel izendatu zuten, eta Lehen Mundu Gerra hasi zenean korazarien brigada baten buru izan zen.

1914ko abuztuaren 30ean 2. Zalditeria Gorputzaren agintea jaso zuen, eta harekin borrokatu zuen Arrasko guduan (1914) eta Ypreseko lehen guduan . 1915eko otsailaren 15ean, dibisio jeneral bihurtu zen.

1917ko apirilean, 6. Armada Gorputzaren buru izan zen Aisneko Bigarren Guduan . 1918ko uztailaren 6tik abuztuaren 7ra arte, 9. Armadaren agindua izan zuen; eta urriaren 23tik gerra amaitu arte, 7. Armadarena .

De Mitry jenerala Ohorezko Legioko komandantea izan zen.

1924an hil zen eta Hôtel des Invalides elizan lurperatu zuten.

## Kargu militarrak 
## Kanpo estekak
Robert Guillaume

**Robert Guillaume**, jaiotzez **Robert Peter Williams** (1927ko azaroaren 30a, Saint Louis, Missouri - 2017ko urriaren 24a, Los Angeles, Kalifornia), estatubatuar aktore eta abeslari bat izan zen.

## Kanpo loturak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Henri Linder

**Henri Eugène Benjamin Linder** frantziar dibisio-jenerala izan zen, bere izena Lehen Mundu Gerrari lotuta dago.

## Biografia 
Henri Linder Toulon-en (Var) jaio zen 1859ko urtarrilaren 1ean, eta Oscar Linder-en semea da, Eskola Politeknikoko estudioen zuzendari izan zen meatzeetako inspektore nagusia. Henri Linder berak sartu zuen Eskola Politeknikoan 1879eko urriaren 1ean, eta gero Fontainebleauko Aplikazio Eskolako ikasle bihurtu zen.

1910ean Amienseko genio zuzendaria izan zen koronel graduarekin. Brigadako jenerala izan zen 1914ko maiatzaren 21ean, eta Estatu Nagusiko Batzorderako izendatu zuten. 1914ko abenduaren 9an infanteriako brigada baten buru jarri zuten. 1916an dibisio baten buru izan zen. 1917ko abenduaren 31n dibisio-jeneral izendatu zuten eta bere agintean mantendu zen. 1917ko martxoaren 24an, 13. armada-gorputzaren buru jarri zuten.

Linder jeneralak hiru zitazio ditu armadaren aginduz. Ohorezko Legioaren komendadorea ere izan zen 1917ko irailaren 20an.

## Kargu militarrak 
## Kanpo estekak
Petra Mede

**Petra María Mede** (Stockholm, 1970eko martxoaren 7a) Suediako telebistako umorista eta aurkezlea da.

## Ibilbidea 
Mede ezaguna da *Morgonsoffan* eta *Parlamentet* umore saioetan egindako paperengatik. *Stockholm Live* saioan umorezko bakarrizketak ere egin ditu Medek. 2009an Melodifestivalen 2009 aurkeztu zuen, eta Suediako ordezkaria izan zen 2009ko Eurovision Kantu Lehiaketan.  

2009an Suediako emakumezko umorista onenaren saria jaso zuen. 2013an, SVTk Malmön ospatu zen 2013ko Eurovision Kantu Lehiaketa aurkezteko aukeratu zuen. 2015ean, UERk eta BBCk ''Eurovision Song Contest's Greatest Hits* gala berezia aurkezteko aukeratu zuten, Graham Nortonekin batera, Eurovision Lehiaketaren 60. urteurrena ospatzeko. 2016an, bigarren aldiz hautatu zuten Stockholmetik 2016ko Eurovision Kantu Lehiaketa aurkezteko, Måns Zelmerlöw-ekin batera. SVTk hirugarren aldiz aukeratu zuen Eurovision 2024ko kantu lehiaketa aurkezteko, Malin Åkermanekin batera. 

Horrez gain, Guldbagge Sariaren, suediar zinemaren zeremonia aurkeztu du Medek behin baino gehiagotan.

## Bizitza pertsonala 
Mede Partille herrian hazi zen, Goteborgetik gertu. Suedieraz, ingelesez, gaztelaniaz, italieraz eta frantsesez hitz egiten du jariotasunez. Alaba bat du Mattias Günther bikotekide ohiarekin, 2012an jaioa. Bikotea 2015ean banandu zen.

## Telebistan egindako ibilbidea 
* *Stockholm Live* (2007)
* *Extra! Extra!* (2007-2008)
* *Parlamentet* (2007-2009)
* *Dubbat* (2008)
* *Hjälp!* (2008-2009)
* *Morgonsoffan* (2008)
* *Det sociala spelet* (2008)
* *Musikmaskinen* (2008)
* *Sverige pussas och kramas* (2008)
* *Melodifestivalen 2009* (2009)
* *Snillen snackar* (2009)
* *Roast på Berns* (2009)
* *Cirkus Möller* (2009-2010)
* *Babben & Co* (2009)
* *Sjön suger* (2009)
* *Petra Mede Show* (2010)
* *Välkommen åter* (2010)
* *Gala de los premios Guldbagge 2011* (2011)
* *Maestro* (2011 y 2013)
* *Gala de los premios Guldbagge 2012* (2012)
* *Högklackat* (2012)
* *Festival de la Canción de Eurovisión 2013* (2013)
* *Jülvard* (2013)
* *Gala de los premios Kristallen 2014* (2014)
* *Gala de los premios Guldbagge 2015* (2015)
* *En clown till kaffet* (2015)
* *Eurovision Song Contest's Greatest Hits*, con Graham Norton (2015)
* *Gala de los premios Guldbagge 2016* (2016)
* *Melodifestivalen 2016* (1.ª semifinal), con Gina Dirawi (2016)
* *Festival de la Canción de Eurovisión 2016*, con Måns Zelmerlöw (2016)
* *Gala de los premios Guldbagge 2017* (2017)
* *Festival de la Canción de Eurovisión 2024'', con Malin Åkerman (2024)

## Filmografia 
* 2012, Medicinen

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arma konbentzional

thumb|Tankeak eta auto blindatuak, arma konbentzionalak.

**Arma konbentzionalak** haien funtzionamendu-printzipioa, ezta neurri batean ere ez, NEB teknologietan oinarritzen ez direnak dira. Arma nuklearren antonimo gisa erabiltzen da maiz.

Zenbait arma, uranio pobretuaren (DU) bidez, handitutako masa duten energia zinetikoko jaurtigaiak kasu, zalantzazko kategorizaziokoak dira, baina, oro har, arma konbentzionaltzat hartzen dira. 

Arma konbentzionalen artean daude arma txikiak, defentsa-ezkutuak, arma arinak, tranpak, itsas eta lurreko minak, baita bonbak, obusak, suziriak, misilak eta munizio multzokatuak ere. Arma hauek energia kimikoan oinarritutako lehergaiak erabiltzen dituzte, energia nuklearra erabili beharrean. Arma konbentzionalak suntsipen masiboko armekin eta inprobisatutako armekin ere alderatzen dira.

Genevako Hitzarmenek gerran arma konbentzionalen erabilera onargarria arautzen dute. Arma batzuk Nazio Batuen Arma Konbentzional Batzuei buruzko Hitzarmenaren arabera araututa edo debekatuta daude. Beste batzuk Munizio Multzoei buruzko Hitzarmenaren, Ottawako Itunaren (Minak Debekatzeko Ituna bezala ere ezaguna) eta Armen Merkataritzari buruzko Itunaren arabera debekatuta daude.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Genevako Hitzarmena
* Zenbait Arma Konbentzionalei buruzko Hitzarmena

## Kanpo estekak
Semikarbazida

**Semikarbazida** konposatu organikoa da CH5N3O formula duena amiden klasekoa eta urearen deribatua. Solido zuria da. Uretan disolbagarria da. Narritagarria eta toxikoa da.

## Sintesia 
Semikarbazida sintetizatzen da hidrazina eta urea berotuz.

: OC(NH2)2  +  N2H4   →    OC(NH2)(N2H3)  +  NH3

## Erabilera 
Semikarbazida sendagaien sintesian usatzen da erreaktibo gisa, trazodona sintetizatzejko etsenplurako. Halaber geruza fineko kromatografian (TLC) detekzio-erreaktibo gisa erabiltzen da. Semikarbazidak α-zeto azidoak zikintzen ditu TLC xaflan, gero argi ultramorearen azpian ikus daitezkeenak.

## Erreferentziak
Violet Brown

**Violet Brown** (Duanvale, Britainiar Inperioa, 1900eko martxoaren 10a – Bahia Montego, Jamaika, 2017ko irailaren 15a) Britainiar Inperioko ehun urdedun jamaikarra izan zen, 117 urte eta 189 egun bizi izan zena. Emma Morano italiarra hil zenean (2017ko apirilaren 15a) bizirik zegoen munduko pertsona zaharrena izan zen, eta Susannah Mushatt Jones estatubatuar afroamerikarra hiltzean (2016ko maiatzaren 12a) Amerikako pertsonarik zaharrena. 

## Bizitza 
Bere jaioteguna 1900eko martxoaren 4an eta 1900eko martxoaren 15ean onartu zen oker. Hala ere, ofizialki 1900eko martxoaren 10ean Gerontology Research Group taldeak aitortu zuen 2014an. 

Aita John Mosse azukre-kaldereroaren eta Elizabeth Rileyren lau seme-alabetako bat zen Brown, eta 96 urterekin hil zen. 13 urterekin bataiatu zuten. Augustus Gaynor Brownekin ezkondu zen eta alaba bat izan zuen bikoteak. Brownen lehen semea, Harold Fairweather (1920ko apirilaren 15a-2017ko apirilaren 19a, 97 urte eta 4 egun eta artean, ama bizirik). Beste seme-alabak hauexek izan ziren: Elsie Dowman (1923-2009), Irving Russell (1923-1989), Barrington Russell, Morris Davis, Idalyn Wilks. Elsie eta Irving bikiak ziren.

Brown, artean Britainiar Inperioaren parte zenean, Jamaikan jaio zenez, Victoria Erresuma Batuko erreginaren eta Indiako Enperatrizaren azken menekoa izan zen. Brownek titulu hori Ethel Caterham britainiarrarekin partekatu zuen, gero Eduardo VII.a Erresuma Batuko erregearen, Victoriaren seme eta oinordekoaren, azken menekoa.

### Heriotza 
2017ko irailaren 15ean hil zen bihotz gutxiegitasunaren ondorioz, 117 urte zituen eta 189 egun zituela.

## Adin Errekorrak 
* Jamaika Britainiar Inperioaren parte zenean jaio zen, eta Erresuma Batuko Victoria erreginaren azken mendekoa zen.
* Nabi Tajima japoniarrarekin batera, XIX. mendean jaiotako azken bi pertsona biziak izan ziren eta Brown historiako pertsona beltzik zaharrena.
* 2017ko uztailaren 25etik 2018ko otsailaren 9ra arte, historiako laugarren pertsonarik zaharrena izan zen, hiru mende ezberdinetan bizi izan zen pertsonarik zaharrena eta 1999ko abenduaren 30ean Sarah Knauss estatubatuarra hil zenean, bizi zen pertsonarik zaharrena.
* Brownen lehen semea, Harold Fairweather (1920ko apirilaren 15ean jaioa eta 2017ko apirilaren 19an hila), 97 urte eta lau egun zituela hil zen arte munduan bizirik zegoen gurasoetako bat zuen pertsonarik zaharrena zela uste zen.
* XXI. mendean, 117 urte bete zituen hirugarren pertsona ere bazen, eta historian zehar betetako seigarrena.
* 2017ko martxoaren 10ean, 117 urte zituen jamaikar bakarra izan zen. 2017ko apirilaren 15ean, 117 urte eta 36 egun zituela, munduko pertsona bizi zaharrenaren titulua jaso zuen, eta hura jasotzen bigarren pertsona zaharrena bihurtu zen, Sarah Knaussen ostean 117 urte eta 204 egunekin, Nabi Tajimak 2017ko irailaren 9an gainditu zuen arte, irailaren 15ean 117 urte eta 42 egun zituelarik.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zerrenda: Bizirik dauden munduko pertsonarik zaharrenak
## Kanpo estekak 
* Violet Mosse Foundation Irabazi asmorik gabeko fundazioa.
Jeanne Bot

**Jeanne Bot** (Montlluís, Conflent, Ipar Katalunia, 1905eko urtarrilaren 14a – Perpiñyá, Rosselló, Ipar Katalunia, 2021eko maiatzaren 22a) Frantziako ehun urtedun katalana izan zen. Bere bizitzan, Herrialde Katalanetako, Frantziako eta Europako bigarren pertsona bizi zaharrena izan zen.

## Bizitza 
Jeanne Bot 1905. urtean jaio zen Montlluiseko kuartel militarrean. Bertan bere aita, Louis, ofizialordea zen.

### Ibilbidea 
Berrogeita hamar bat urtez jardun zuen Perpinyan-eko auto-garaje bateko kontulari lanetan. Ezkongabe eta seme-alabarik gabe geratu zen.

### Heriotza 
2021eko maiatzaren 21etik 22rako gauean hil zen, Perpinyanen.

## Adin errekorrak 
* 2021eko urtarrilaren 14an, 116 urte betetzera heldu zen hirugarren frantziarra izan zen, 1991n Jeanne Calment (122 urte eta 160 egun) eta 2020an Lucile Randon (118 urte eta 340 egun) mojaren ostean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tekla Juniewicz

**Tekla Juniewicz** (Krupsko, Austria-Hungaria, 1906ko ekainaren 10a – Gliwice, Polonia, 2022ko abuztuaren 19a) poloniar ehun urteduna izan zen, 116 urte eta 70 egun bizi izan zena. 2017ko uztailaren 20an, Jadwiga Szubartowicz ehun urtedun piano-jotzailea hil ostean, emakume poloniar bizidun zaharrena bihurtu zen eta 1906. urtean jaiotako azken pertsona izan zen hiltzen. 

## Bizitza 
### Familia 
Krupsko-n jaio zen, une horretan Austria-Hungarian (gero Ukraina, gerren arteko sasoian, Poloniako Bigarren Errepublikako Stanisławów-ko Voivodatoan). Jaio zen egunean bertako greziar parrokia katoliko batean bataiatu zuten. Teklaren aita, Jan Dadak, Lanckoronski kondearekin jardun zuen lanean, urmaelak mantentzen laguntzen. Ama, Katarzyna Szkwyrko, etxea zaintzen jardun zuen eta Lehen Mundu Gerran hil zen. Tekla, Przeworskeko Karitateko Ahizpen eskolan ("Kluska" deitzen zioten) hazi zen. 1927. urtean Jan Juniewiczekin ezkondu zen hiri horretan, eta gero berarekin Borysławera joan zen bizitzera. 1928. urtean jaio zen bikotearen lehen alaba, Janina, eta urtebete geroago bigarren alaba, Urszula. 1945. urteko azaroan, senar eta alabekin batera aberriratzean, Sobietar Batasunaren lurraldea utzi eta Gliwicen bizi izan zen.

### Heriotza 
Buruko odoljario baten ondorioz hil zen 2022ko abuztuaren 19ko goizean, Gliwicen, 116 urte eta 70 egun zituela. Hil ostean, Wanda Szajowska izan zen Poloniako pertsonarik zaharrena.

## Adin errekorrak 
* 2016ko ekainaren 10ean, Tekla Juniewicz-ek 110 urte bete zituen Voivodatoren historian lehen egoiliarra izan zen. 2017ko uztailaren 20an, Jadwiga Szubartowicz hil ostean, emakume poloniar bizidun zaharrena bihurtu zen.
* Gerontologiako Ikerketa Taldeak egindako ikerketa baten arabera (2020ko apirilaren 17tik aurrera), une horretan munduan bizi zen bederatzigarren pertsona zaharrena izan zen, eta hirugarrena Europan.

* Yoshi Otsunari 2022ko urtarrilaren 22an hil ostean, 1906an jaiotako azken pertsona bihurtu zen. 
* Otsailaren 23an Juniewiczek Dina Manfredini italiar-estatubatuarraren adina gainditu zuen eta migratzaile zaharrena bilakatu zen. 

* 2022ko ekainaren 10ean 116 urte bete zituen, eta adin horretara iristsitako Europako 8 supermendeurrenetako bat bihurtu zen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zerrenda: Bizirik dauden munduko pertsonarik zaharrenak

## Kanpo estekak
Alfons Feger

**Alfons Feger** (Triesen, 1856ko apirilaren 6a – Vaduz, 1933ko uztailaren 18a) liechtensteindar irakasle eta politikaria izan zen. Liechtensteingo bitarteko lehen ministroa izan zen 1922ko maiatzaren 4tik ekainaren 1era.

Vaduzen eta Württembergen ikasi zuen. 1876tik 1895era lehen hezkuntzako irakasle izan zen Eschen eta Balzersen, eta ondoren bigarren hezkuntzako irakasle Vaduzen. Estatuko eskola kontseiluko kide izan zen 1897tik 1901era, eta irakasleen estatuko liburutegiko administratzaile 1907tik 1919ra.

1902an, Joan II.a printzeak parlamentuko kide izendatu zuen, eta Fegerrek 1918ra arte bete zuen kargua. 1915ean Hego Tirol bisitatu zuen Liechtensteingo gobernuak gudu-zelaiaren egoerari buruz eskatutako txosten bat egiteko.

1922ko martxoaren 2an lehen ministrorde izendatu zuten Josef Ospelten gobernuan. 1922ko maiatzaren 4an, Ospelten dimisioaren ondoren, bitarteko lehen ministro bihurtu zen, eta ekainaren 1ean, osasun arrazoiengatik, dimisioa eman zuen.

Gustav Schädlerren gobernuan lehen ministrordea izan zen 1928 arte.
Mahmoud Vahidnia

**Mahmoud Vahidnia** () irandar matematikaria da. Sharif Teknologia Unibertsitateako eta Shahid Beheshti Unibertsitateako ikasle ohia da, eta Irango Nazioarteko Matematika Olinpiadan garaile izandakoa.

## Biografia 
2009ko urriaren 28an, Teherango Unibertsitatean, Ali Khamenei ayatoila gogor kritikatu zuen hogei minutuz, etenik gabe. Irango Iraultzako gidariak ikasle eta irakasle bikainekin egiten duen urteko bileran gertatu zen hori. Ayatoilak adierazi berri zuen ekainaren 12ko bozen aurkako protesta «izan zitekeen kriminik handiena» zela. Irango telebistak Mahmouden hitzaldiaren emisioa moztu zuen handik gutxira, baina telefono mugikorrek eszena osoa grabatu zuten. Bertan, Vahidniak honakoa galdetu zion: «Zerbait esan nahi dizut: zergatik ezin du inork zu kritikatzea onartu herrialde honetan? Ez al da hori ezjakintasuna? Zuk uste duzu ez duzula akatsik egiten? Inork aurre egin ezin dion idolo eskuraezin baten moduan bihurtu zara», entzuleen txalo artean.

Courrier international aldizkariak (992. zenbakia, 2009ko azaroaren 5etik 11ra), «biharko nortasuna» izendatu zuen «Gonflé» (Ausarta) izenburuko artikulu batean. Bertan, «Gidari Gorena bere aurrean kritikatzen ausartu den lehen irandar hiritarra» bezala deskribatu zuten. Webgune erreformisten arabera, poliziak atxilotu egin zuen, baina geroago aske utzi zuten. Gidari Gorenak erantzun omen zion, kritikatua izateko inolako eragozpenik ez zuela ziurtatuz.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera
Art Brut (taldea)

**Art Brut** Berlinetik datorren indie rock talde alemaniar/ingelesa da. Bere izena "Art Brut" hitzetik dator, arte marjinala ere esaten zaiona; kontzeptua Jean Dubuffetek sortua da, bere sorkuntza-lana ezarritako erakunde artistikoekin inolako harremanik izan gabe garatzen duen artistari erreferentzia egiteko.

Taldearen soinua gitarra-rock konfigurazio zuzenak, Eddie Argos abeslariaren *sprechgesang* estiloko ahots-emate sutsuak eta harremanei eta bestelako interes pertsonalei buruzko letra umoretsu eta askotan auto-erreflexiboak dira taldearen ezaugarriak.

## Taldekideak 
**Uneko kideak**
* Eddie Argos – ahots nagusia (2003–gaur egun)
* Ian Catskilkin – gitarra nagusia (2003–gaur egun)
* Freddy Feedback – baxu nagusia (2003–gaur egun)
* Toby MacFarlaine – gitarra (2013–gaur egun)
* Charlie Layton – perkusioak (2018–gaur egun)

**Kide ohiak**
* Mikey Breyer – perkusioak (2003–2013)
* Chris Chinchilla – gitarra (2003–2005)
* Jasper Future – gitarra (2005–2013)
* Stephen Gilchrist – perkusioak (2013–2014)

## Diskografia 
### Albumak 
* *Bang Bang Rock & Roll* (2005)
* ''It's a Bit Complicated* (2007)
* *Art Brut vs. Satan* (2009)
* *Brilliant! Tragic!* (2011)
* *Wham! Bang! Pow! Let's Rock Out!* (2018)

### Zuzeneko albumak 
* *Art Brut Live at Schubas 15 November 2005* (2005)

### Bilduma-albumak 
* *Art Brut Top of the Pops* (the best of) (2013)
* *Sorry, That It Doesn't Sound Like It's Planned! Battling Satan'' (2025)

### Singleak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Webgune ofiziala.
* :Art Brut Last FM webgunean.
* :Art Brut Youtuben.
Ana Luísa de Azevedo Castro

**Ana Luísa de Azevedo Castro** (São Francisco do Sul, 1823 – Rio de Janeiro, 1869), ***Indygena do Ypiranga*** izengoitiaz ere ezaguna, brasildar idazle eta irakaslea izan zen, Santa Catarina estatuko lehen eleberrigile izateagatik ezaguna.

## Bizitza 
Ana Luísa de Azevedo Castrok *D. Narcisa de Villar* idatzi zuen, Santa Catarinako lehen eleberria, eta 1858an argitaratu zuen Indygena do Ypiranga izengoitipean, *A Marmota* aldizkarian, zatika eta, hurrengo urtean liburu moduan. Eleberri horrek amerindiarren gaia jorratu zuen eta ez zen kanon literarioan sartu, argitaratu zenetik ia ezezagun geratuz. Aldizkari berean, Independentzia Eguna ospatzeko hainbat poema eta prosazko testu bat ere argitaratu zituen.

Rio de Janeiroko nesken ikastetxe bateko irakasle eta zuzendaria izan zen, eta emakumeen hezkuntzaren alde borrokatu zen. 1866an Literatura Saiakera Elkarteko ohorezko kide bihurtu zen.

1869an hil zen Rio de Janeiron, 46 urte zituela.

## Literaturaren historiako nahasmenak 
Sacramento Blakek Narcisa de Villarri buruzko sarrera bat oker sartu zuen *Diccionario Bibliographico Brazileiro* liburuan, *Legenda do tempo colonial pela independência do Ypiranga* izeneko lanaren egile gisa sailkatuz.

Antzeko akats bat Ignez Sabinok egin zuen *Mulheres Illustres do Brazil* liburuan, non *D. Narcisa de Villar* Anna de Lossio e Seilbitzi egotzi zion, bi egileren izenak nahasiz, Ana Luísa de Azevedo Castro eta Bárbara de Lossio e Seilbitz. Nahasmen hori J. Galante de Sousak aurkitu eta ikertu zituen *Duas escritoras e um problema de autoria* artikuluan.

## Lanak 
* *D. Narcisa de Villar: legenda do tempo colonial* (folletoi gisa, 1859)
* *D. Narcisa de Villar: legenda do tempo colonial* (liburu gisa, 1859)
* *Discurso* (1866, *Revista Mensal da Sociedade Ensaios Literários*)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Georgi Jovtxev

**Georgi Ivanov Jovtxev** (; Sekirovo, 1950eko maiatzaren 9a) bulgariar elizgizon katolikoa da. 1988tik 1995era Sofia eta Plovdiveko administratzaile apostolikoa izan zen eta 1995etik 2025era elizbarruti bereko apezpikua.

## Bizitza 
Bigarren hezkuntza nekazaritzan espezializatutako lanbide-eskola batean burutu ondoren, teologiako hezkuntza jaso zuen Erromako Ekialdeko Pontifize Institutuan. 1976ko maiatzaren 9an apaiztu zen.

## Sariak 
* 2009: Pro Merito Melitensi gurutze handia

## Ondorengotza apostolikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Erik XII.a Suediakoa

**Erik Magnusson** edo **Erik XII.a** (1339 – 1359ko ekainaren 20a) Suediako erregea izan zen 144tik hil zen arte.

Magnus Eriksson eta Zuria Namurkoaren semea izan zen. 1344an formalki Suediako errege izendatu zuten, baina ez zuen botere eraginkorrik izan 1356ra arte. Urte hartan bere aitaren aurkako matxinada bat zuzendu zuen eta biak ados jarri ziren erresuma euren artean banatzeko. Erik Suedia eta Finlandiako hegoaldean gobernatu zuen 1359an hil zen arte. Bere heriotzaren arrazoia izurri beltza izan zitekeen.

Beatrix Bavariakoarekin ezkonduta egon zen eta ez zuten seme-alabarik izan.
V (abeslaria)

**Kim Tae-hyung** (hangul: 김태형; Daegu, Hego Korea, 1995eko abenduaren 30a) **V** (뷔) izen artistikoz ezaguna, abeslari hegokorearra da. BTS taldeko kidea da 2013az geroztik, Big Hit Music konpainiaren baitan.

BTSrekin egindako musika-proiektuez gain, aktore moduan aritu zen 2016ko *Hwarang: The Poet Warrior Youth* telesailean eta ''It's Definitely You* singlea egin zuen bere soinu-bandarako, Jin taldekidearekin batera.

2022 amaiera eta 2025 artean BTSek talde aktibitateak eten behar izan zituen, taldekideek Hego Korean derrigorrezkoa den zerbitzu militarra egin zezaten. Tarte horretan zehar, taldekideek bakarkako proiektuak landu zituzten. V-k ere 2023ko irailean *Layover'' izeneko bakarkako bere lehen lana argitaratu zuen.

## Erreferentziak
Maddi Otamendi Irizar

**Maddi Otamendi Irizar** (Beasain, Gipuzkoa, 1994ko maiatzaren 5a) musikaria eta irakaslea da. Andramendi Beasaingo ikastolan jarduten du Musikako eta Plastikako ikasgaiak irakasten. Abeslaria ere bada, Muxutruk erromeria taldean.

## Bizitza 
Beasaingo Alkartasuna lizeoan ikasi zuen. Ondoren, Salamancako Unibertsitatean egin zuen Musikako Historia eta Zientzia Gradua 2016an graduatu zen. Piano eta kantu lirikoko Erdi Mailako Heziketa Zikloak egin zituen. Ondoren, Hispaniar eta hispanoamerikar musikako masterra egin zuen. Irakasle masterra egin zuen eta irakasle ibilbidea Andramendi Beasaingo Ikastolan hasi zuen 2018an. 

## Muxutruk taldea 
2019an Muxutruk erromeria taldean hasi zen teklatuan. Ondoren, pandero-jotzaile eta abeslari bilakatu zen.

## Lankidetzak 
Gontzal Mendibil euskal abeslariarekin hainbat lanetan  parte hartu du. Gontzalekin lehen aldiz 2021eko abenduaren 3an abestu zuen Beasainen. Aittu Euskara Elkarteak Euskararen Nazioarteko Eguna ospatzeko Xeberriri eskainitako omenaldian "Bagare" abestu zuten elkarrekin.

* 2022an Gontzal Mendibilekin eta Iraurgi-abesbatzak kontzertuan 2. ahotsa.
*2022an estreinatu zen Hazia Arizmenditarren musikalean antzeztu eta kantatu.
*2023ko Abenduaren 3an Gontzal Mendibilek Berriotsoa Abesbatza eta Zaldibarko Koralarekin emandako kontzertuan 2. ahotsa.

Maddi Otamendik Ordiziako Julen Iraola Matxain musikariarekin Bryan Adamsen "Have you ever really loved a woman?" abestiaren bertsio bat grabatu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Merkatu-abusu

Finantzetan, **merkatu-abusua** edo **merkatuaz abusatzea** informazio pribilegiatuaz jardutea eta merkatua manipulatzea da. 

Merkatu-abusua beste pertsona batzuek finantza-merkatuko inbertitzaileak justifikatu gabe, zuzenean edo zeharka, kaltetu dituztenean gerta daiteke, baldin eta:
* jendearen eskura ez dagoen informazioa erabili izana (informazio pribilegiatua duten eragiketak)
* finantza-tresnen prezioak finkatzeko mekanismoa desitxuratu badute
* informazio faltsua edo engainagarria zabaldu badute.

Merkatu-abusua bi alderditan banatzen da (Europar Batasunaren definizioaren arabera):

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Horizons

**Horizons** () eskuineko frantziar alderdi politiko bat da, 2021ean Édouard Philippek sortua, Le Havreko auzapez eta Lehen Ministro ohia. Elkarrekin koalizio macronistaren baitan aurkeztu zen 2022ko eta 2024ko hauteskunde legegileetan, eta Biltzar Nazionalean talde parlamentario bat osatzeko aski eserleku eskuratu zituen.

## Erreferentziak
Rosa Mackenzie Kettle

**Rosa Mackenzie Kettle** (jaiotzez **Mary Rosa Stuart Kettle**; Overseal, 1818 – Callander, 1895eko martxoaren 14a) ingeles eleberrigile eta poeta izan zen.

## Bizitza 
Mary Rosa Stuart Kettle 1818an jaio zen Oversealen, Derbyshiren, John Kettleren alaba. Mackenzie, amaren ezkondu aurreko abizena, bigarren izen moduan erabili zuen. Kenneth Mackenzieren (1748-1789) biloba zen, eta haren bizitzaren fikziozko kontakizun bat idatzi zuen.

Parkstonen (Poole, Dorset) bizi izan zen 1863tik 1884ra gutxi gorabehera, eta eskualde horrek eragin handia izan zuen bere eleberrietan. Poesia ere idatzi zuen eta bere poemak epigrafe gisa gehitu zituen eleberrietan.

Rosa Mackenzie Kettle 1895eko martxoaren 14an hil zen Callanderren, Perthshiren.

## Lanak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ainitze Sala

**Ainitze Sala** (Lazkao, Gipuzkoa, 1981ko uztailaren 24a) fitoterapeuta eta baserritarra da.

## Bizitza 
Ainitze fitoterapeuta da. Bartzelonako Unibertsitatean egin zituen fitoterapia ikasketak. produktu natural eta ekologikoen bidez osasuna eta ongizatea ardatz dituen ekimena, produktu prebentiboak, hala nola xarabeak, oximelak, infusioak eta olioak, Euskadiko Nekazaritza Ekologikoaren Kontseiluak (Ekolurra) ziurtatuak. Bere proiektuak iraunkortasuna, osasuna eta errentagarritasuna uztartzen ditu, naturari lotutako esperientziak eskainiz.

Ainitzentzat funtsezkoa da berriro naturara hurbiltzea. Haren ustez ikusten ez duguna ez da existitzen. Askorentzat, belarrak dira denak. Baina bakoitzak bere izena dauka, bere izaera, eta zerbaitetarako balio du.*Tisana guztiak belar urak dira, baina halakoak egiteko modu asko daude*

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2022an, V. Landaola Sarietako bat jasotzeko hautagaia izan zen. Landaola Gipuzkoako sei landa garapen elkartek —tartean Goimen— osatutako federazioa da. Maila pribatukoen sarian, Ainitze Sala izan zen sei hautagaietako bat, Lazkaoko Beiztin Berri baserrian sendabelarrak ekoizteko proiektuarengatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sprechgesang

thumb|Sprechstimme idazketaren adibidea: Berg. Wozzeck (teklatua, III. ekitaldiko zatia).

**Sprechgesang** eta **Sprechstimme** (alemanez "ahozko abestirako" eta "ahozko ahotserako") abestearen eta hitz egitearen artean dagoen ahots-teknika bati erreferentzia egiteko erabiltzen diren musika-terminoak dira. Sarritan sinonimo gisa hartuak izan dira.

## Sprechgesang 
Sprechgesang errezitatibo edo ahozko teknika musikal erabiliekin lotura estuagoa du Sprechstimme baino. Terminoa modu honetan erabiltzen denean, normalean Richard Wagnerrek eta beste batzuek XIX. mendean konposatutako opera erromantiko berantiarreko alemaniar edo "musika-dramen" testuinguruan izaten da. Horrela, Sprechgesang askotan "errezitatibo"-ren alternatiba alemaniar bat besterik ez da.

## Sprechstimme 
Musika termino mota hau espresionismoan erabiltzen zen. Engelbert Humperdinckek asmatu zuen bere *Königskinder* operan ("Errege Haurrak", 1897), non anekdotikoa den, baina batez ere, Vienako Bigarren Eskolan, Arnold Schoenbergek *Pierrot Lunaire* abesti zikloan erabat erabili izanagatik da ezaguna; azken hau "%100 Sprechgesang" lehen lana kontsideratzen da. Alemanezko "ahozko abestia" hitzetik, nahiko zehaztugabe definitzen da: ahots teknika honek arazo tekniko (batez ere notaziorako) eta estilistiko ugari sortzen ditu, eta gaur egun ere eztabaida sortzen du. Sprechgesang-ak ekarpen garrantzitsua egin dio musika garaikideari.

The Last Poets-ek, ahots-jazzeko talde batek, erdi hitz egindako ahots-interpretazioez baliatuz, musika argitaratu zuen. Geroago, hip hop kulturak 1970eko hamarkadaren amaieratik aurrera egin zuen ezagun rap musika, jazzean eta funkean oinarritutako musikara, Afrikako musika tradizionaletan oinarrituta.

## Sasi-ahozko musika-forma tradizionalak 
* **Reggae** Jamaican.
* **Dancehall** Jamaican.
* **Chjamí è Rispondi** Korsikan.
* **Cantigas Ao Desafio** Portugalen.
* **Est-ifer** Dominikar Errepublikan eta Venezuelan.
* **Griot** Senegalen.
* **Cocrouch** Laosen.
* **Chastushka** Erusian.
* **Tsiattista** Txipren. 
* **Enka Slamta** Etiopian.
* **Tassou**  Senegalen.
* **Gstanzl** Bavieran eta Austriako zein Suizako antzeko teknikak.
* **Bertsolaritza** Euskal Herrian
* **Rap urdu** Pakistanen.
* **Kuai ban** Txinan.
* ** Payas ** Txilen.
* ** Décimas ** Perun, Kuban eta Panaman.
* ** Payada** Argentinan, Uruguain, Txilen eta Brasilen.
* ** Regueifa ** Galizian (Espainia).
* ** Glosa ** Balear Uharteak (Espaina).
* ** Embolada, Aboio e Repente **  Brasilen.
* ** Los Kjarkas ** Bolivian.

## Pop eta rock musikan 
Sprechgesang estiloa da pop, rock, punk eta musika alternatibo garaikidean 1960ko hamarkadatik agertu da. Hurrengo pop eta rock artistak Sprechgesang ahotsak erabiltzen dituztela deskribatu da beren musikan:

* The B-52's
* Nick Cave
* Bob Dylan
* Kraftwerk
* Lou Reed

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Portugaleteko Euzko Ikastola

**Portugaleteko Euzko Ikastola** 1932ko Ekainaren 9an inaguratu zen. Castaños Generalaren kalean zegoen 15. zenbakian.
alt=Enhorabuena a Lide de Orueta y Encarnación de Ugalde-Ogara|thumb|Plaza obtenida en las oposiciones de la Federación de Escuelas Vascas
Inagurazioan Eduardo Eskartzaga parrokoak bedeinkatu zuen eraikuntza; parte hartu zuten Euzko Ikastola Batzako kideek, Emakume Abertzale Batzako partaideek eta Udaletxeko agintariek; baita ikasle askoren gurasoak ere.

1933 urtean 46 ume hezten zituen, Lide Orueta andereñoaren ardurapean.

Juntako kideak Tomas L. del Campo, Pedro Agiŕe eta Jose Babio ziren.

Portugaleteko "El Mareometro" blogean 2016an argitaratutako berri hau aurkitzen dugu: Ikastola baten sorrera 1932an; eta honela dio: 1932an sortu zen Bilbon Euzko Ikastola Batza, Euskal Eskolen Federazioa, goiburu nagusi batekin: "Kristau eta euskal eskolaren alde". Euzkadi egunkariak argitaratu zuen iragarkian ikusten denez, lehenengo momentutik izan zuen bat Bilbon. General Castaños kalean egon zen kokatuta, 1935ean batzokiaren eraikinaren inaugurazioarekin batera eraikinaren beheko solairuak ikasgeletarako erabili ziren lekura joan zen arte.

Fue en 1932 cuando se fundó en Bilbao, Euzko Ikastola Batza, Federación de Escuelas Vascas, con un lema fundamental: "Por la escuela cristiana y vasca". Desde el primer momento contó con una en la Villa (*Portugalete*) como se ve en el anuncio que publicó el periódico Euzkadi. Estuvo ubicada en la calle General Castaños, hasta que en 1935 con la inauguración del edificio del batzoki se trasladó a allí donde se había dedicado a aulas los bajos del edificio.Ikastola honen bukaeraz ere arrazoi bat azaltzen du blog horretan:alt=Euzkadi 1936ko Irailaren 20an argitaratutako berria klaseak 21ean hasiko direla iragarriz |thumb|299x299px|Portugaleteko ikastolan klaseak noiz hasiko direnGerraren etorrerak proiektua bertan behera utzi zuen.

La llegada de la guerra dio al traste con el proyecto.

## Kanpo estekak 
El Mareometro blogean Portugaleteko Ikastolaren aipamena: https://mareometro.blogspot.com/2016/08/creacion-de-una-ikastola-en-1932.html

## Erreferentziak
Iratxe Herrero Zarate

**Iratxe Herrero Zarate**  soziologoa, gerontologoa, ikertzailea eta kriminologoa da Y-logika gabineteko zuzendaria da lanbidez. 

2026ko martxoan, hauxe adierazi zuen *Anboto* astekarian:"Adineko emakumeei zer egin behar duten esaten diegu, baina ez diegu entzuten"

## Bizitza 
### Formakuntza 
Ikasketaz soziologoa, gerontologoa eta krimenaren analista da Iratxe. Bokazioz eta esperientziaz, ikertzailea eta hezitzailea da. 

Ikasketak egitera Deustuko Unibertsitatera jo zuen eta hainbat titulazio eskuratu zituen: Zientzia Politikoetan eta Soziologian lizentziatura, Gaitasun Pedagogikoaren Ziurtagiria-CAP eta Gerontologia Sozialeko masterra.

### Lan ibilbidea 
Soziologo gisa sartu zen aholkularitza pribatuan, eta, aldi batez lan horretan aritu ondoren, Biker S.L. Kabinete Soziologikoa sortzea erabaki zuen, beste bi bazkide-sortzailerekin lankidetzan. Talde horretan merkatu-azterketak egiten dituzte, ikerketa sozial aplikatuak — batzuk argitaratuak —, aholkularitza eta prestakuntza, batez ere politika sozial eta publikoetara bideratuak, eta interes berezia dute gerontologian eta landa-ingurunean.

Zuzendari, ikertzaile eta hezitzaile gisa esperientzia handia izan ondoren, denbora sabatikoa hartzea erabaki zuen, beste esperientzia profesional batzuk ezagutu eta, besteak beste, kriminologian trebatzeko. Diziplina horrekiko zuen interesa zela eta, Krimen Analisi eta Prebentzioko Masterra egin zuen Elxeko Miguel Hernández Unibertsitatean.

## Lanak 
2026ko martxoan, gutxienez, 60 ikerketa eta 63 merkatu-azterketa eginak eta zuzenduak zituen, 4 liburu eta 8 artikulu argitaratuak, 60 ikastaro emanak eta 8 txosten aurkeztuak. SIPOSO Gizarte Politiken eta Esku-hartzearen Erakundeko, Ikerketa Kriminologikoaren Espainiako Sozietateko, Kriminologiaren Espainiako Sozietateko eta Biktimologiaren Euskal Elkarteko kide da.

### Adinkeria 
Emakunde erakundearen bekari esker andre edadetuek jasaten duten genero indarkeria aztertu zuen Carlos Diaz de Argandoña politologoarekin batera. *Adinkeriak ezkutatu egiten ditu emakume adinekoak biktimen iruditeritik*Hainbat hitzaldi eman ditu, esaterako, 2026ko martxoan Durangon (Bizkaia) adineko emakumeek sufritzen duten indarkeria matxistari buruz. Biktimaren irudia emakume gazte edo nerabeekin lotzen da. Beraz, Iratxeren ustez, adinkeria mota bat baino ez da. Emakume adinekoak biktima bereziak dira, bai adinarengatik bai adinarekin lotuta dagoen sozializazioarengatik. Orokorrean, euren errealitatea ezkutukoagoa da. Gizartean ez dira hain agerikoak, eta horrek ezkutatu egiten du euren errealitatea. Bestalde, sozializazioarengatik ez dute pentsatzen biktimak direnik.

* Master Amaierako Lanik Onenaren Saria. Miguel Hernández Unibertsitatea. “Biktimizazioa, delituarekiko beldurra eta prebentzioa adineko pertsonengan” ikerketa.
* Polizia Ikasketen Trino Quijano Saria 2016. “Biktimizazioa, delituarekiko beldurra eta prebentzioa adineko pertsonengan” ikerketa.
* I. Berrikuntza Saria 2016. Aipamen Berezia Kriminologiaren arloan Kriminologiako Espainiako Elkartean. Gerontokriminologiaren sortzailea. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak