open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ane Garmendia Irastorza

**Ane Garmendia** (Oiartzun, Gipuzkoa, 2005eko abuztuaren 9a) euskal aktorea da.  

## Biografia 
Oiartzungo Lezoti baserrian jaioa da. Haurtzaro ikastolan burutu zituen oinarrizko ikasketak eta Oiartzo Ikastola (BHI)n, Osasun Zientzien batxilergoa, Biologia eta Kimika.  

Txikitatik izan da kirol zalea. Esku-pilotan nahiz futbolean, bietan aritu da, ikastolako mutilen artean neska bakarra izanik ere. Hamaika urterekin hasi zen futbolean jokatzen eta Oiartzun Kirol Elkarteko nesken futbol taldeko jokalaria izan da 2016-2022 bitarte.

Bere izena famatu bilakatu da Irabazi Arte telesailean agertzen delako. Bertan eman ditu 1, 2, 3 eta 4. denboraldiak. 15 urterekin hasi zen aktore lanetan eta “Itsaso”ren pertsonaia interpretatzen du. Aktore lana unibertsitateko ikasketekin partekatzen du.

2021ean Donostiako Zinemaldia egon zen Irabazi Arte aurkezten, eta 2022an, Sua Enparantza, Nahia Sillero, Ainhoa Azpitarte eta Ane Iturraterekin batera Cima Saria jaso zuten FesTVal Sarietan.

2023an ETB2ko Gabon gauak programako "Ene!flix" esketx saio berezian parte hartu zuen. 

### Beste zaletasun eta lanbideak 
12 urterekin *37. Lexoti bertso* *txapelketa*-ko irabazlea izan zen. 

*Oiartzungo Prosa eta Poesia lehiaketa*-ko lehenengo sariak jaso ditu bost urtez jarraian eta aipamen berezia seigarrenean: 

* 2017. *Egia islatzen zuen ispilua.* 
* 2018. *Iraganeko argazkia.* 
* 2019. *Nire zapi kuttuna.* 
* 2020. *Desioak.* 
* 2021. *Erabakiak.* 
* 2022. Aipamen berezia: *Bi mundu.* 

#### Eskola Kirolako monitore lana 
* Haurtzaro Ikastolan 2002-23 ikasturtean.
* Intxaurrondo Hegoa ikastetxean 2023-2024 ikasturtean.

## Egindako lanak 
* *Irabazi arte* (2021-*gaur egun*)
* *Ene!flix* (2023)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* 31 eskutik

## Kanpo estekak 
* Biba Zuek ETBko programan elkarrizketa, 2021eko urria
Ibtisam Barakat

**Ibtisam Barakat** (, 1963ko urriaren 2a, Beit Hanina, Ekialdeko Jerusalem) palestinar-estatubatuar kazetaria, idazlea, poeta, artista, itzultzailea eta hezitzailea da. Bakearen aktibistatzat du bere burua.

Ingelesez zein arabieraz idazten du, batez ere gazte eta haur literatura egiten du. Gizarteko injustiziak eta gerraren ondorioak (palestinar herriarenak bereziki) ditu gai nagusi, gazteen bizitzan duten eragina batez ere. 2020an haur literaturako Sheikh Zayed Book Award sariduna izan zen, Arabiar literaturan eta kulturan Nobel Sariaren parekoa kontsideratzen dena.

## Biografia 
Ibtisam Barakat Jerusalemen jaio zen eta hiru urte zituela Israelek Sei Eguneko Gerra burutu zuenez familiak Ramallah hirira egin zuen alde eta han hazi zen. Birzeit Unibertsitatean egin zituen ikasketak, Ramallahtik gertu. 1986. urtean New Yorkera joan zen eta The Nation aldizkarian hasi zen lanean. Hainbat kolaboratzaile izan zituen, hala nola, Jennifer Armstrong, Ron Koertge, Joseph Bruchac, David Levithan, Jude Mandell, J. Alison James eta Sarah Ellis.

2007an *Tasting the Sky: A Palestinian Childhood* ("Zerua dastatzen: palestinar haurtzaroa") argitaratu zuen. Israelek 1967an Palestina okupatu ondoreneko memoriak azaltzen ditu; Sei Eguneko Gerraren aurrean palestinarren iraupena, erresistentzia eta askatasunaren aldeko borroka deskribatzen ditu. Hainbat sari jaso zituen:

* Middle East Council, Literatura liburu onenaren saria (2007)
* Arab American Book Award, haur, gazte kategorian (2008)
* Dorothy Canfield Fischer Children's Book, izendapena (2009)

### 2010. hamarkada 
2010an *Free?: Stories About Human Rights* ("Aske? Giza eskubideen inguruko istorioak") antologian askatasunaren kontzeptua ikertu zuen. Liburu honetan ere hainbat kolaboratzaile izan zituen; David Almond, Margaret Mahy, Meja Mwangi, Jamila Gavin, Eoin Colfer, Michael Morpurgo, Theresa Breslin eta Sarah Mussi.

2011n ''Al Ta' Al Marbouta Tateer* (التاء المربوطة تطير, "ihes egiten duen hizkia"). Arabiar alfabetoko hizki batek uko egiten dio hitza esaten duena betetzen. Anna Lindh Foundation elkarteak haur arabiarrentzako liburu onenaren saria eman zion.

2014an *Hadeyyah Lel-Hamzah* (هدية للهمزة, "Hamzah hizkiarentzako opari bat") idatzi eta ilustratu zuen eta Arabiar Emirerri Batuetako Liburutegi Nazionalak argitaratu zuen Abu Dhabin.

2016an *Balcony on the Moon: Coming of Age in Palestine* (Terraza ilargian: Palestinan adinera iristen") liburuan 1972-1981 artean izan zuen haurtzaroa eta nerabezaroa kontatzen ditu, garai hartako Palestinan idazle izan nahi duen neska baten kronika eginez. Liburuak arrakasta handia izan zuen eta hainbat sari eta ohore jaso zituen:

* Liburu onenaren saria:
** Arab American Book Award, haur, gazte kategorian (2017)
** Bank Street College of Education. 2020an toki berean *The Lilac Girl'' ("Neska gorrindola") argitaratu zuen eta Sheikh Zayed Book Award sari ospetsua irabazi zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
RT

**RT** izan daiteke:

* **RT**, errusiar telebista katea;
* **Rotten Tomatoes**, estatubatuar webgunea;
* **RT**, fisika-produktua;
* **Windows RT**, Microsoften sistema-eragilea;
* **Ras Tanura**, Saudi Arabiako hiria.
Nahia Sillero

**Nahia Sillero** (Bilbo, 2000ko irailaren 25a) euskal aktorea, idazlea, dramagilea eta eszena zuzendaria da.

## Biografia 
ETB1k sorturiko *Irabazi Arte* telasaiean Noraren paperean jarduten du. Hiru denboralditan ibili da telesail honetan, baina hala ere Sua Enparantzarekin batera, Irabazi Arte-ko podcasta osatzen du.

Euskadiko Arte Dramatiko eta Dantza Goi Mailako Eskolan ikasi zuen (Dantzerti) eta bukaerako lana (GRAL) Goi Mailako eskolan eginiko onena eginez. 2022, María Goricelaya antzerkigile eta dramaturgilearekin batera lan egin zuen *Animales Salvajes* antzezlanean.  

2021ean *Irabazi Arte* telesaia Donostiako Zinemaldia aurkeztu zuen bere kideekin batera Victoria Eugenia Antzokian, geroztik Zinemaldiaren Gazte Epaimahikide izan da, Tabakalerarentzako lan egiten besteak beste.  

2022an Cima Saria eskuratu zuen Sua Enparantza, Ane Garmendia, Ainhoa Azpitarte eta Ane Iturraterekin batera FesTValeko Galan.

## Antzerkia 
* 2022, *Animales Salvajes*, zuzendaritza: María Goricelaya 
* 2022, *El amor es una mesa de tres patas*, zuzendaritza: Nahia Sillero

## Liburua 
* *Lo que hablamos del amor*: Autofikziozko bere lehen liburua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
CNN International

**CNN International** estatubatuar ordainpeko telebista kate pribatua da. Bere kudeatzailea CNN Global enpresa da eta Ted Turnerrek 1985eko irailaren 9an sortu zuen.

200 milioi etxe eta hoteletako logela baino gehiagotara iritsi da 212 herrialde eta lurraldetan. Ikus-entzule gehienentzat free-to-air edo irekia da, baina ordainpeko telebista-konpainia batzuek beren telebista-paketeetan sartzen dute. Gainera, doan ikus daiteke CNNren webgunean. Albisteen bigarren kate handiena dela uste da, BBC Worlden ondoren. Egungo zuzendaria Tony Maddox da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* CNN International telebista kateko webgunea
Groupe TF1

**Groupe TF1** Frantziako telebista pribatuko enpresa-taldea da, 1987ko apirilaren 6an TF1 pribazitatu zutenean sortua.

## Telebista-kateak 
## Zuzendarien zerrenda 
* Francis Bouygues : 1987-1988
* Patrick Le Lay : 1988-2008
* Nonce Paolini : 2008-2016
* Gilles Pélisson : 2016-2023
* Rodolphe Belmer : 2023-

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Faisal Zaldiketa Kluba

**Faisal Zaldiketa Kluba** () Gaza hirian kokaturik dagoen zaldiketa elkarte bakarra da, 2003an sortu zena. Hipodromoa eta luxuzko jatetxea ditu.

Palestinako Hipika Federazioaren barnean dagoen arren haren egoitza Ramallah hirian aurkitzen da eta ondorioz elkarren arteko harremanak oso zailak dira. 2010ean Faisal Kluba baino ez zegoen Gazan eta bazkideen kopurua asko igotzen hasi zen, 120 kide izateraino. Hauei gehitu behar zaie zaldian ibiltzen ikastera edo itzuli batzuk egitera tarteka etortzen ziren bezeroak. Zaldizko gizonezkoak eta emakumezkoak aritzen dira klubean, 8 urtetik hasi eta 40 artekoak.

Israelek 2006tik ezarritako blokeoa dela eta zaldiak Egiptotik inportatzen dituzte Gazako zerrendako tunelak. Horrela eskuratu dituzte 60 zaldi (2012ko datua). Horregatik Faisal Zaldiketa Klubak ongi eutsi dio egoera zailari.

## Aisialdi eremua 
Luxuzko jatetxe bat ere kudeatzen du Faisal Zaldiketa Klubak. Gazako eliteko gazte jendea ikusten da bertan. 

Crazy Water Park aisialdi parkea du alboan, gazatar aberatsak egun pasa joaten direna. Hiru igerileku, 100 metrotako luzera duen kanala, hainbat ur jauzi eta pedaloekin ibiltzeko putzua ditu. Inguruan kafetegi ugari eta "Gaza Mall" merkataritza zentroa daude. Populazioaren zati txiki batek soilik erabil ditzakeen instalakuntzak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
JCDecaux

**JCDecaux SA**  munduko kanpo-publizitateko enpresa handienetako bat da, bereziki ezaguna publizitate-panelak, opiak edo autobus-geltokietako markesinak bezalako euskarriak erabiltzeagatik. Jean-Claude Decauxek Enpresa 1964an sortu zuen Lyonen. Gaur egun, 40 herrialdetan baino gehiagotan jarduten du, eta 6.900 langile baino gehiago ditu. Bere egoitza nagusia Neuilly-sur-Seine hirian dago, Paristik gertu.

## Kanpo estekak
Buruzko kalkulu

[eskuinera|thumb|408x408px| *Buruzko kalkulua.* *S. A. Rachinski eskola publikoan*, 1895eko [Nikolái Bogdánov-Belski|Nikolai Bogdanov-Belskyren margolana, non haur batzuk arbelean adierazpenaren emaitza buruz kalkulatzen saiatzen diren, \frac{10^2+11^2+12^2+13^2+14^2}{365} .]]

**Buruzko kalkulua** burmunina soilik erabiliz kalkulu matematikoak egitean datza, beste tresna batzuen laguntzarik gabe, hala nola kalkulagailuak edo arkatza eta papera edo hatzak erraz zenbatzeko. buruzko kalkuluak askotan arazo mota jakinetarako diseinatutako teknika espezifikoak erabiltzea dakar. 

Buruzko kalkuluak egiteko gaitasun ohiz handia duten pertsonei buruzko kalkulatzaileak deitzen zaie. Zenbait kalkulatzailek eragiketa matematiko oso konplexuak egin ditzakete (adibidez, 5 zifra edo gehiago dituzten zenbakien biderketak) buruzko kalkuluaren bidez. Hala ere, matematikari onenak askotan ez datoz bat kalkulatzaile onenekin.  Era berean, kalkulatzaike bikainak ez dira oroitzapen onenak dituztenak , buruzko kalkuluren teknikak eta oroimena hobetzeko teknikak desberdinak baitira. Munduko txapeldunak eta bi espezialitateetan (kalkulua eta oroimena) Errekorren Guinness Liburuan daudenak beti desberdinak izan ohi dira.

Buruzko kalkuluaren praktikak hainbat estrategia jartzen laguntzen dio ikasleari. Bere onurak aipagarriak dira: zenbaki zentzua eta trebetasun intelektualak garatzea, hala nola arreta eta kontzentrazioa, baita matematikarako zaletasuna ere. Irakaskuntzarako komeni da arau mnemoteknikoen aurkikuntza erakustea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Kalkulu mentalak lantzeko JavaScript orria
* Buruz kalkulatzeko trikimailuak (ingelesez)
* Matematika berria: matematika ikusteko beste modu bat (ingelesez)
* Ohiko buruzko kalkulua denbora kontrolarekin
France 24

**France 24**  (*France vingt-quatre*) Frantziako ordainpeko telebista kate publikoa da. Bere jabea France Médias Monde enpresa da eta 2006ko abenduaren 6an sortu zen. La bertsio ezberdinak ditu: frantsesez, ingelesez, arabieraz eta gaztelaniaz.

Frantziako Gobernuak finantzatzen du nagusiki katea, 80 milioi euroko urteko aurrekontuarekin. Ikus-entzule ez-frankofonoei munduaren frantziar ikuspegia eskaintzeko helburuarekin sortu zuten, eta horrela beste albiste-kate batzuekin, hala nola CNN International, RT, BBC World News eta Euronews, lehiatzeko.

## Kanpo estekak 
* France 24 telebista kateko webgunea
Paperontzi

**Paperontzia** edo **zakarrontzia** balio ez duten paperak botatzen diren ontzia da. Leku itxietan (bulegoak, etxeak, aisialdirako lekuak) nahiz kanpoaldean (parkeak, plazak, etorbideak, etab.) egon daiteke.

Paperontziak tamaina ertaineko ontziak dira, eta leku diskretuetan jartzen dira, baina jendeak botatzen dituen paperak, bilgarriak edo hondakinak jasotzeko moduan. Material plastiko edo metalikoetan egiten dituzte, eta kolore eta modelo askotan.

Oro har, zakarrontziaren barruan zabor-poltsa bat sartzen dugu, ontzia ez zikintzeko eta errazago biltzeko. Hori da ondoren zabor-edukiontzira botatzen dena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mourid Barghouti

**Mourid Barghouti** (; Deir Ghassana, Zisjordania, 1944ko uztailaren 8a; Amman, Jordania, 2021eko otsailaren 14a) poeta eta idazle palestinarra izan zen.

## Biografia 
Barghouti Ramallahn hazi zen, bere hiru anaiekin batera. 1960ko hamarkadaren erdialdean, Kairoko Unibertsitatera (Egipto) joan zen ikastera, eta azken ikasturtean zegoenean, 1967an, Sei Eguneko Gerra hasi zen. Gerra amaitzean, Israelek Gaza eta Zisjordania bereganatuak zituen, eta Barghoutik ezin izan zuen jaioterrira itzuli. Barghouti Kuwaitera joan zen eta hango Industrial Collegen lan egin zuen hasieran, irakasle. Aldi berean, literaturarekiko eta poesiarekiko interesa garatzen hasi zen, eta laster argitaratu zituen idatzi batzuk Beiruteko *al-Adab* eta *Mawaqif* aldizkarietan eta Kairoko *Al-Ahram* kazetan. 1968an, Naji al-Ali ilustratzaile palestinarra ezagutu zuen, garai hartan hark ere Kuwaiten lan egiten baitzuen.

1970ean, Barghouti Radwa Ashour nobelagile eta akademiko egiptoarrarekin ezkondu zen. Seme bat izan zuten, Tamim Al Barghouti, gaur egun poeta ezaguna dena.

Urtebete geroago, Barghouti eta haren emaztea Egiptora joan ziren.

## Idazlea 
Barghoutik 1972an argitaratu zuen bere lehen poesia-liburua (*Dar al-Awdeh*) Beiruten. Horren atzetik beste 12 poesia liburu argitaratu zituen. Bere *Lanak* Beiruten argitaratu ziren 1997an. The Aldeburgh Poetry Trust-ek 2003an argitaratu zion ingelesez *Small Sun* izeneko lana. 2000. urtean "Palestinako Poesia Saria" jaso zuen. Bere olerkiak aldizkari arabiarretan eta nazioartekoetan argitaratu dira, eta ingelesezko itzulpenak hainbat aldizkaritan. Bere poema ezagunenetako bat *Pen International* aldizkariaren azalean agertu zen.

## Deportazioa 
1977ko udazkenean, Egiptotik erbesteratu zuten Barghouti, Anuar as Sadatek Israelera egin behar zuen bisita zela eta, eta 17 urte geroago baizik ez zuen itzultzerik izan. Hamazazpi urte horietan, Barghouti familiarengandik urrun bizi izan zen gehienetan; familia Kairon zegoen, eta bera Budapesten bizi izan zen, Gazteria Demokratikoaren Munduko Federazioko OLPren ordezkari eta kultura agregatu gisa.

Osloko akordioei esker, azkenean, 1996an Barghouti Zisjordaniara eta Ramallahra itzuli zen, 30 urtez erbestean egon ondoren. Gertakizun horretan oinarrituta idatzi zuen ''Ra'aytu Ram Allah* (*Ramallah ikusi nuen'') nobela autobiografikoa (Kairo, 1997). Lan horri esker irabazi zuen Literaturako Naguib Mafhouz Domina urte hartan bertan. Liburua hainbat hizkuntzara itzuli da, eta Palestinako kulturaren munduko beste pertsona garrantzitsu batzuk ere azaltzen dira, hala nola Ghassan Kanafani eta Naji al-Ali. Europan batez ere liburu horrengatik da ezaguna, baina mundu arabiarrean ezagunagoa bere 12 poesia liburuengatik.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
## Kanpo estekak 
* Mourid Barghouti World Median
* Saiakerak
* Argazkiak
* Elkarrizketa The Guardian egunkarian
Zakarrontzi (informatika)

Sistema eragile batean, edukiak kudeatzeko esparru batean edo beste programa batean, **zakarrontzia** biltegiratze-gune bat da, eta bertan gordetzen dira fitxategiak eta karpetak, biltegiratzeko bitarteko batetik behin betiko ezabatu aurretik.

Microsoft enpresak sartu zituen «zakarrontzia» kontzeptua eta izena, eta dagokion ospea eman zion. Fitxategiak ustekabean edo nahita ezabatzen direla kontrolatzeko balio du, eta sistema honen erabiltzaileei edukia berrikusteko aukera ematen die, behin betiko ezabatu baino lehen. Funtzio hori Microsoft Windowsen aurreko bertsioetan eta MS-DOSen *undelete* komandoan erabiltzen zen, eta hori da ustekabean ezabatutako fitxategiak berreskuratzeko modu bakarra.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zabor-poltsa

**Zabor-poltsa** poltsa mota da, gehienetan plastikozkoa, zaborra jasotzeko erabiltzen dena

Irekita eta egonkor mantentzeko, zabor-poltsa ontzi zurrun eta estali batean jartzen da, eta muturrak alboetara egokitzen dira. Etxeetan, poltsa harraskaren beheko sukaldean jartzen den zaborrontzian sartzen da, bertan sortzen baita hondakin gehien. Zaborrontzian beste ontzi batzuetatik (paperontziak eta hautsontziak) bildutako hondakinak ere uzten dira.

Beste ingurune batzuetan, zakarrontzietan edo, neurri handiagoetan, zabor-edukiontzietan ere sartzen da poltsa. Behin beteta, poltsa korapilo batekin ixten da eta bide publikoan dagoen zabor-edukiontzi batean uzten da, edo aldizka ateratzen da, kamioiak zaborretatik atera ditzan. Eraikin batean zabor-poltsak biltzeko ardura garbiketako langileei ematen zaie, eta hori lanaldiaren azken orduan egiten dute, kamioia igaro baino pixka bat lehenago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hiri-altzari

thumb|Kaleko altzairuzko eserlekua, bandalismo ekiditeko aproposa.
**Hiri-altzariak** hiriaren barruko espazio publikoetan zerbitzuren bat betetzeko jartzen diren objektu osagarriak dira, adibidez, kioskoak, eserlekuak, telefono-kabinak, postontziak edo paperontziak. Oro har, udalek instalatzen dituzte auzotarrek erabiltzeko, edo erakunde pribatu bati esleitzen dizkiote, bide publikoan publizitatea ustiatuz etekinak lor ditzan. Hiri-altzarien diseinuan kontuan hartu diren aldagai garrantzitsuenak dira kalearen segurtasunari, irisgarritasunari eta bandalismoari nola eragiten dien.

Hiri-elementuek hiria identifikatzen dute, eta horien bidez hiriak ezagutu eta ezagutu ditzakegu. Hiriaren nortasunaren DNAren osagai gisa definitzen dira. Gizarteak eskatzen dituen espazio, kolore eta erabilerei erantzungo dien eta horietara egokituko den hiri-altzariak diseinatzea oso lan inportantea da. Horretarako, funtsezkoa da ingurunea ulertzea eta haren portaeraren irakurketa zehatza egitea kokatuko den esparruaren barruan, are gehiago hiri monumentala edo historikoa bada eta berezitasun espezifikoak baditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tupustarri

start=0|thumbtime=0|thumb|**Tupustarrien** gaineko zortzi datu.
**Tupustarri**a galtzada-harri tamaina duen eta Nafarroako zenbait kaletan aurki dezakegun memoria historikoko oroigarri bat da. 

## Tupustarri ekimena 
Europako *Stolpersteine* (*Stolperstein*, singularrean: alemanez, "estropezu egiteko harria" erran nahi du) proiektuan du oinarri ekimenak. Alemanian, Austrian, Herbehereetan, Frantzian, Italian eta Europako beste herrialde batzuetan nazismoaren biktimak bizi izan ziren tokiak adierazten ari diren bezala, Iruñeko eta Nafarroako beste herri batzuetako espaloiak 3.452 letoizko plakaz beteta egon litezke, herrialde haietakoak bezalakoak, frankismoaren biktimak bizi izan ziren etxebizitzak seinalatzen.

Nafarroako Fusilatuen Senitartekoen Elkarteak (AFFNA36) koordinatutako eta 2015ean abian jarritako ekimena da eta norbanako zein hainbat eragileren borondatezko ekarpenekin finantzatuta dago letoizko plakak dira eta “Hemen bizi zen” (edo hemen irakasten zuen, hemen lan egin zuen, etab.) adierazten dute oroigarriek, Espainiako Gerra Zibilaren biktimaren izena, jaioteguna, desagertze data, nafar haien azken helmuga eta erailketa datarekin batera. Plaka espaloian edo kalean jarriko litzateke, biktimaren azken bizilekuko atearen aurrean.

Kalean ikustean, beren urre-koloreko distiraren eraginez, edo lurrazaletik pixka bat irteten direnez, ibiltaria gelditu eta tupustarrian grabatutakoa irakurtzera behartzen du, sinbolikoki biktimen aurrean makurraraziz. 

## Sabotaje ekintza 
2018ko martxoaren 23an Iruñeko Alde Zaharreko zenbait kaletan hamaika tupustarri jarri ziren eta handik egun gutxira, Nafarroako Fusilatuen Senitartekoen Elkarteak, San Nikolas kaleko 2, 4 eta 9 zenbakietan jarritakoek jasandako barrabaskeriak salatu zituzten

## Jarritako tupustarriak 
### 2015ean 
#### 2015eko ekainaren 30ean 
#### 2016ko ekaina 
#### 2017ko urrian 
#### 2018ko apirila 
#### 2018ko ekainaren 22an 
#### 2018ko ekainaren 23an 
### 2020an 
#### 2020ko otsaila      
#### 2021eko abenduaren 12an 
### 2022an 
#### 2022ko urtarrila 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Nafarroako Fusilatuen Senitartekoan Elkartea
* Tupustarrien mapa
RT (telebista katea)

**RT**  (lehen *Russia Today* deitua; ) Errusiako ordainpeko telebista kate publikoa da. Bere jabea Errusiako Gobernua da eta 2005eko abenduaren 10ean sortu zuten. Berriak frantsesez, ingelesez, arabieraz eta gaztelaniaz, dokumentalak ingelesez eta errusieraz eta eduki digitalak alemanez, txineraz eta errusieraz ematen ditu.

Mendebaldeko hedabideek RT Errusiako gobernuaren eta bere kanpo-politikaren propaganda-hedabide izatea leporatu diote. Kazetariek desinformazioa zabaltzea ere leporatu diote, baita dagoeneko kanalean lan egiten ez dutenek ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* RT telebista kateko webgunea
Hautsontzi

**Hautsontzia** edo **haustegia** errautsa jasotzeko ontzia da; bereziki, piparen edo zigarroaren hautsa eta hondakinak botatzeko ontzia. Hautsontzia ohiko tresna izan da hainbat hamarkadatan etxeetan, lantokietan eta aisialdirako lekuetan. Hala ere, herrialde batzuetan ezartzen ari diren tabakoaren murrizketak eremu komunetara edo leku irekietara lekualdatzen ari dira, eta, ondorioz, diseinua eta ezaugarriak aldatzen ari dira.

Funtsean, bi hautsontzi mota bereiz daitezke:
* Mahai gainekoak.
* Eremu komunetarako direnak, hala nola harrerak, itxarongelak edo leku irekiak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pedro López de Gámiz

[thumb|250px|[Estavilloko San Martin elizan López de Gámizen erretaula ikus daiteke.]]

**Pedro López de Gámiz** (Barbadillo del Pez, Burgos,1528-Miranda de Ebro, 1588) Gaztelako eskultorea izan zen. Diego de Marquina haren dizipulua izan zen eta bere kolaboratzialeen artean Joanes Antxeta zegoen. Haren obra batzuk Araban gordetzen dira.

## Biografia 
Burgosko Barbadillo del Pez herri txikian jaio zen, baina bere familia Burgosera joan zen bizitzera. 1549an Miranda de Ebrora iritsi zen eta bertan bizi izan zen hil zen arte. Han garatu zuen bere lanbidea, eta Espainiako eskultura erromanistaren (pizkunde eta barroko arteko joera) adierazgarrietako bat izan zen1. Bere prestakuntza, Miranda de Ebron, 1940ko mendearen erdialdean loratu zen tailer batek egin zuen. Bere ikaslerik onena Diego de Marquinak mirandarra izan zen. Bere kolaboratzaileen artean Pedro de Arbulo, Joanes Antxeta eta Juan Fernández de Vallejo egon ziren. Kontserbatutako obra batzuk Miranda de Ebro inguruan daude, bereziki Burgosko Bureba eskualdean eta Errioxan.

## Euskal Herrian 
Haren erretaulak eta eskulturak Arabako Estavilloko San Martin elizan eta Zanbranan gordetzen dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Agrocybe molesta

***Agrocybe molesta*** *Strophariaceae* familiako onddo espezie bat da.

## Deskribapena 
**Kapela:** 6 eta 10 cm bitarteko diametrokoa, ganbila, haragitsua, gainazala itsaskorra, gero askotan pitzatua, zuritik okre antzeko zurbilera doan kolorekoa.

**Orriak:** Buztin kolorekoak, gero burdin kolorekoak lila-gris koloreko tinduekin.

**Hanka:** 10 cm inguruko garaierarekin eta cm 1 inguruko lodierarekin, pixka bat klabiforme formarekin, okre antzeko koloreko eraztun zurixka batekin

**Haragia:** Zuria; usain fungikoarekin eta zapore leunarekin.

**Etimologia:**

## Jangarritasuna 
Interes gastronomikorik gabea

### Nahasketa arriskua 
*Agrocybe praecox*, *Agrocybe erebia* eta *Agrocybe vervacti* dira espezierik antzekoenak

## Sasoia eta lekua 
Udaberritik udazken amaieraraino. Lorategietan, zelaietan eta larreetan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Israel, Errusia, Txina.

## Galeria 

Fitxategi:Agrocybe molesta 1.jpg
Fitxategi:Agrocybe molesta 2.jpg
Fitxategi:Agrocybe molesta 3.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Agrocybe pediades

***Agrocybe pediades*** *Strophariaceae* familiako onddo espezie bat da. Haragi urria eta ez trinkoa, ez du balio sukaldaritzarako.

Sinonimoak: *Agaricus amoenus*, *Naucoria pediades*, *Simocybe pediades*, *Ptychella ochracea*, *Simocybe amoena*, *Nolanea pediades*, *Naucoria amoena*, *Naucoria semiorbicularis var. pediades*, *Derminus pediades*, *Agrocybe amoena*.

## Deskribapena 
**Kapela:** Txikia, 5 cm arteko diametrokoa, hemisferikoa edo zertxobait lautua. Kapelaren azala leuna, bereizgarria, higrofanoa ez, hezetasunean likatsu samarra, hori distiratsu  kolorekoa, nahiz eta zahartzean zurbildu eta pitzatu egiten den.

**Orriak:** Adnatuak, zabalak, lamelula zurixkekin gaztetan eta arrexka kolorekoak helduaroan.

**Hanka:** 6 cm arteko garaietakoa, leuna, okertua helduaroan, horixka (oinarria zuritu egiten du mizelioak), eta errezelaren edo eraztunaren hondakin gabe.

**Haragia:** Mehea, hutsala, zurixka. Irinaren usain eta zaporekoa.

**Etimologia:** *Agrocybe* hitza, grekotik datorren hitz konposatua da, landa eta burua, zelai burua esan nahi du. *Semiorbicularis* epitetoa, erdia, esan nahi duen "semi" hitzetik eta biribila, zirkularra, esan nahi duen "orbilaris" hitzetik. Kapelaren formari erreferentzia eginez.

## Jangarritasuna 
Interes gastronomikorik gabea.

### Nahasketa arriskua 
*Agrocybe arenaria* oso antzekoa da, baina kostaldeko dunetan agertzen da. *Stropharia* eta *Psilocybe* generokoak antzekoak dira, baina hauen habitata etxeko abereen gorotzak dira.

## Sasoia eta lekua 
Udaberrian eta udazkenean. Espezie nahiko arrunta. Zelaietan, eremu zabal belartsuetan, basoetako soilguneetan, parkeetan, jardinetan.

### Banaketa eremua 
Mundu osoan barreiatzen da, kontinente guztietan zehar, Antartikan izan ezik, eta habitat ugaritan garatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Randa Siniora

**Randa George Yacoub Siniestro** (Palestina, c. 1961) giza eskubideen eta emakumeen eskubideen aldeko ekintzaile palestinarra da. Hiru hamarkadatan okupatutako lurralde palestinarretako giza eskubideen urraketak dokumentatu zituen. Jerusalemgo Women’s Center for Legal Aid and Counseling-eko (WCLAC, euskaraz Lege Laguntza eta Aholkularitzarako Emakumeen Zentroa) zuzendari nagusia da.

## Biografia 
Randa Siniora Erresuma Batuko Essex Unibertsitatean ikasi zuen, Giza Eskubideen Nazioarteko Zuzenbideko LLM bat lortuz, eta Kairoko Unibertsitate Amerikarrean, doktoretza lortuz. Doktorego-tesia, Israelgo enpresentzat ondasunak ekoizten dituzten Zisjordaniako ehungintzako emakumezko langileen azterketa, geroago argitaratu zuen Unibertsitate Amerikarrak. Tesian, Palestinako egoerari Arghiri Emmanuel eta Samir Aminen mendekotasunaren teoria aplikatu zuen. Emakumeen arteko politika- eta lan-antolamenduaren maila nahiko baxuak azaltzeko, emakumeak etxean eta lanean kontrolatzen zituzten egitura patriarkalen gizarte-jarraitutasunak nabarmendu zituen: ''Enplegatzaileek ez dute indarra erabili beharrik langileak kontrolatzeko. Aldiz, etengabe saiatzen dira [eurekin] harreman paternalista izaten. Gurasoek tailerrean duten jarreran daudela eta beren 'aldekoen' eta 'babesleen' artean daudela sinetsarazi nahi diete.*

## Lan ibilbidea 
1987tik 1997ra bitartean, Al-Haq Giza Eskubideen Programako ikertzaile juridiko eta koordinatzailea izan zen. Emakumeak babesteko lege-aldaketen beharrari buruzko adostasuna lortzeko egindako ahaleginak eten egin zituen Lehen Intifadak:*Ezinezkoa izan zen emakumeen eskubideen alderdi legalei eta sozialei soilik erreparatzea, Palestinako emakumeen aurkako giza eskubideak egunero urratzen ari baitziren. Orain, gure zeregin nagusia bortxaketa horiek dokumentatzea da*.1997tik 2001era, Laguntza Juridikorako eta Aholkularitzarako Emakumeen Zentroko Sare eta Abokatuburua izan zen. 2001etik 2005era Al-Haq-eko zuzendari nagusia izan zen.

2007ko irailetik 2015eko ekainera arte, Palestinako Giza Eskubideen Batzorde Independenteko zuzendari exekutibo seniorra izan zen. 2015ean, Laguntza Juridikorako eta Aholkularitzarako Emakumeen Zentroko zuzendari nagusia bihurtu zen.

2018ko urrian, Siniora Nazio Batuen Segurtasun Kontseilura joan zen lehen ekintzaile palestinarra izan zen eta familia-indarkeria tasa handia eta okupatutako lurraldeetako emakumeen feminizidio-tasa gero eta handiagoa azaldu zituen Emakumeen bazterketa politikoaren arazo handia ere azaldu zuen:

## Lanak 
* *Palestinian Labor in a Dependent Economy: Women Workers in the West Bank Clothing Industry''. Cairo Papers in Social Science, 12 liburukia, Monograph 3. Kairo: American University in Cairo Press.
* '*Lobbying for a Palestinian Family Law: The Experience of the Palestinian Model Parliament: Women and Legislation*'. Familia Zuzenbide Islamiarrari buruzko Konferentziarako dokumentua, Ekialde Ertainean eta Afrikako iparraldean, Amman, 2000.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Martin eliza (Estavillo)

**San Martin Martin Tourskoaren eliza** Armiñon udalerriko Estavillo herrian (Araba) dagoen eraikin historikoa da. XV. mendeko estilo gotikoan egina da. Donejakue Bidean dago. 

## Ezaugarriak 
Bi zutabeko portada ederra du, landare-motiboak dituen arku puntadunarekin. Erretaula nagusia berpizkunde garaikoa da eta Pedro López de Gámiz Miranda de Ebroko eskultore ospetsuaren lana da; lana 1567koa da erromanismo estiloan egina (pizkunde eta barroko arteko joera) da. Erromanismoa indar handiarekin zabaldu zen Euskal Herrian eta Estavilloko eliz hau benetako eredua izan zen lehendabizikoa izan baitzen. Ezkerraldean kapera dago, XVI. mendekoa, eta habeartearen eskuinaldean erretaula barroko bat ikus daiteke, XVII. mende amaierakoa. Kanpoan, portada parean gurutze ikusgarri bat dago.

## Iruditegia 

Image:
Armiñón - Estavillo, visto desde Armiñón.jpg|Panoramika orokorra.
Estavillo - 002 (30660189126).jpg|Elizaren sarrera nagusia.
Estavillo - Iglesia de San Martin 12.jpg|Barruko ikuspegia.
Estavillo - Iglesia de San Martin 07.jpg|Aldare nagusia.
Estavillo - Iglesia de San Martin 02.jpg|Atzealdeko fatxada.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elizaren inguruko informazioak eta bideoak.
* Eusko Jaurlaritzaren Eraikitako Ondarearen fitxa.
Kobane Calling

***Kobane Calling*** Zerocalcare autore italiarrak idatzi eta diseinatutako komikia da. Lanaren zati bat *Internazionale* astekari italiarrean argitaratu zen 2015eko urtarrilean.

Euskarazko bertsioa 2020an argitaratu zuen Farmazia Beltza argitaletxeak itzulpena Koldo Izagirrek euskaratu zuela.

Autoreak Siriako Kurdistanera eta Siria eta Turkiaren arteko mugara egin zuen bidaia kontatzen du lanak erreportaje grafiko moduan. Kobane hiritik kilometro gutxira ibili zen, Rojava eskualde autonomo demokratikoan, defendatzaile kurduen artean. Estatu islamiko indarren aurka borrokatu ziren, Herri Babeserako Unitateekin (YPG tropekin), bereziki. Haien ideia aurrerakoiak, demokratikoak eta feministak liluratuta utzi zuten autorea.

Ez zen Farmazia Beltzak Zerocalcarerekin izan zuen lehen harremana. Aurrez, *Hondamuinean* izeneko lana argitaratu zuten 2018an, eta haren bigarren atala ere kaleratu zuten gero: *Hondamuinean, sei hilabete geroago*. Prekaritateak irentsitako bere lagunartearen gorabeherak kontatzen ditu bi lan horietan, eta, orduan ere, Izagirrek egin zituen itzultzaile lanak. Eta hartu-eman horiek guztiek utzitako aho zapore onak animatu zituen orain ***Kobane calling*** ere ateratzera.

Marrazkilariak umorez kontatzen ditu bere gurasoei Kobanira joango dela  egin zien mezuaren emaitzak. Boluntario erromatar batzuk dira, erresistentzia sendoari laguntzeko eta gatazka objektiboki kontatzeko lehen eskuko testigantzekin. Gero, Zerocalcare estiloko umorearekin eta digresio tipikoekin arakatzen dira marrazkiak, baina espiritu kritikoa dute esku-hartzeek nazioartean izaten dituzten kontraesanei buruz eta pertsona ezagunen eta boluntarioen inplikazio emozional handia dute.
* 10etik 7,3 SensKCitique
* 5eko 4,31 Babelio
* 5etik 4 BDthèque
* 4tik 2 FifaBD
* 5etik 4 Lachasseauxlivres
* 5etik 4, Critiques libres

## Egokitzapenak 
**Antzezlana**

2018ko azaroaren 2an, *Kobane Calling On Stage*, **Kobane Calling** jatorrizko eleberri grafikoaren lehen antzerki-egokitzapena, Italiako Lucca Giglio antzokian estreinatu zuten, Lucca-ko Comics & Games konbentzioan. Nicola Zavaglik  egokitu zuen obra, eta Zerocalcare-ren papera Lorenzo Parrotto aktoreak egin zuen. 2019-2020 denboraldian bira bat egin zuten Italian, eta 2022-2023 denboraldian berriro, Napoliko Bellini antzokitik hasita, 2022ko maiatzean.

**Audiolibroa**

Italierazko audio-argitalpen bat 2021eko urrian atera zen, Storytel-en bakarrik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Kobane Calling Zerocalcare webgune ofizialean, *(zerocalcare.it* ).

* Kobane Calling. BD Gest'
Our Planet

***Our Planet*** Netflixentzat egindako naturari buruzko telesail dokumental britainiarra da. David Attenborough naturalistaren lokuzioaren aurkeztua eta Silverback Films-ek ekoitzia. Telesail sortzaile nagusiak Alastair Fothergill eta Keith Scholey dira, zeinak BBCren Planet Earth telesail sortaren sortzaile izan ziren. BBCko frankiziako ekoizpen teknikoki aurreratu eta ikusgarriak errepikatzen dira Our Planet-en.

2019an 8 ataleko sorta bat egin zen. *Our Planet II* izenarekin irtendako bigarren denboraldia 2023an eman zuten, lau atalekoa zen, eta hau euskarazko azpidatziekin banatu zuen Netflixek. Lau atalak urtaroek animalien migrazioetan duten eraginaren inguruan daude egituratuak tematikoki. 2. denboraldi honetan zein aurrekoan, giza-eraginak kliman eta ekosistemetan duen inpaktua basa-bizitzan zein kaltegarri eta larria den nabarmentzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Erik Eriksen

**Erik Eriksen** (Ringe, 1902ko azaroaren 20a - Esbjerg, 1972ko urriaren 7a) daniar politikaria izan zen. Danimarkako lehen ministroa izan zen 1950tik 1953ra.

Lanbidez nekazaria eta Venstre liberal alderdiko buruzagia izan zen 1950etik 1965era. 1935ean diputatu aukeratu zuten eta 1945ean Nekazaritza ministro izendatu zuten.

1950etik 1953ra, Alderdi Popular Kontserbadorearekin koalizio-gobernu bat zuzendu zuen lehen ministro gisa. 1953an Danimarkako konstituzioa erreformatu zuen. Beste neurri batzuen artean, Groenlandia Danimarkako Erresuman sartu zuen, parlamentuan ordezkatuta, eta emakumeak tronura sartzea ahalbidetu zuen.

Iparraldeko Kontseiluko lehendakaria izan zen 1956an eta 1961ean.
Roman Šebrle

**Roman Šebrle** (1974ko azaroaren 26a) Txekiar Errepublikako dekatleta ohia da. Inoiz izan den dekatloi-atletarik onenetakoa da. Hasieran, altuera jauzilaria zen, eta, gero, ekitaldi konbinatuetara aldatu zen, eta munduko errekorraren jabe ohia da dekatloian. 2001ean, 9.000 puntu baino gehiago lortu zituen lehen dekatloilaria izan zen Götzis-en, eta 9.026 puntuko errekorra ezarri zuen, bere herrikidea gaindituz, Tomás Dvorák, bi urte lehenago 8.994 puntu lortu zituena.

2000ko Udako Joko Olinpikoetan bigarren postua lortu ondoren, 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan urrezko domina irabazi zuen. Tradizioak "Munduko atletarik onena" titulua ematen dio dekatloiaren irabazleari.

*Wall Street Journalek* 2008an deitutako aditu-talde batek munduko atletarik handiena zela esan zuen. Urte horretan bertan, Beijing-eko Olinpiar Jokoetan 6. postua lortu zuen.

## Kirol ibilbidea 
thumb|Roman Sebrle Osakan, 2007

### Marka pertsonalak 
### Emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Simone Melchior

**Simone Melchior**, edo **Simone Melchior Cousteau**, ( 1919 &ndash; 1990 ) esploratzaile eta ozeanografo frantsesa izan zen.  Cousteau-Gagnan diseinuko urpekaritza jantziarekin uretan murgildu zen lehen emakumea izan zen. Jacques-Yves Cousteauren emaztea eta kolaboratzailea, bere senarraren abentura eta dokumental gehienetan parte-hartze funtsezkoa izan zuen, baina inoiz ez zen *The Undersea World of Jacques Cousteau* telesaileko irudietan agertu. 

## Biografia 
Simone Toulonen jaio zen. Bere aita Henri Melchior eta bere aitaren bi aitonak, Jules Melchior (1844-1908) eta amaren aitona, Jean Baehme, Frantziako itsas armadako almiranteak izan ziren. 

Simonek bere senarra izango zena ezagutu zuen 1937ko festa batean. Jacques Coousteau itsas ofiziala zen, 27 urtekoa, eta neskak 18 zituen. Urte horretan bertan Parisko Saint-Louis-des-Invalidesen ezkondu ziren.

Suitzan eta Italian eztei-bidaia egin ondoren,  Mourillonen kokatu ziren, Toulon-eko itsasertzeko auzo batean, portutik gertu. Bi seme-alaba zan zituzten, Jean-Michel 1938an eta Philippe 1940an.

Jacques Cousteauk Simone emaztea errespetu gutxirekin tratatu izan zuelako ikuspegi kritikoak agertu izan dira bikotea hil ondoren. Infideltasun luzeak izan zituen, eta ezkontzaz kanpoko haurren aita ere izan zen senarra. ''L'Odyssée'' filmak jasotzen ditu Jacquesen une ilun horietako batzuk. Audrey Tautouk jokatzen du Simone Melchiorren rola film horretan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lurreko Atea (Akre)

**Lurreko Atea** (arabieraz, البوابة البرية; hebreeraz שער היבשה, ingelesez *The Land Gate*) Akre hiriko harresietako portalea da. 

13. mendean eraiki zen, eta otomandar aginteko garaioan lurretik hirira sartzeko sarbide bakarra zen harresietan (bestela kaitik, itsasotik sartu beharra zegoen Akrera). Atearen hegoaldera zaintzarako dorre garai bat dago. Atearen zurezko ateek burdinazko xaflekin babesryak daude. Eskuinerako angelu puntu batean dago eraikia atea, erasotzaile posibleen hurbilketa zailtzeko pentsatutako konfigurazio bat.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Frantziako Atea (Nîmes)

**Frantziako Atea** (frantsesez, **Porte de France**) k.a. I.  mendean eraikitako erromatar monumentua da Nîmesko harresi zaharretako portalea zena, eta 21. mendean hiriko kaleetan, etxe artean, zutik irauten duena. Atea monumentu historiko gisa sailkatuta dago 1840tik  .

## Ezaugarriak 
Ateak puntu erdiko arkuko pasabide sinplea du. Goiko aldean lau pilastra eta erlaitz baten aztarnak daude.

Nimes erromatarrean Hiriko ate honek ez zuen bi sarrera nagusiek bezainbesteko garrantzia ( Porte d'Auguste eta Porte du Cadereau), baina nabarmena da bere kontserbazio egoeragatik. Cadereau atearen existentzia aurkitu baino lehen uste zenaren aurka, ez zuen Via Domitiarako bidea ematen Hispaniarantz; bigarren mailako bide baten sarbidea zen ordea. Dudarik gabe, mota horretako hainbat ate zeuden hirian, baina iraun duen bakarra da. 

21. mendean, gurutzatzen duen kaleari ematen dio izena, *Porte de France* kaleari.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Padiiseten estatua

**Padiiseten estatua** edo **Pateeseren estatua**, **Padiisetek usurpatutako bisir baten estatua** gisa ere deskribatua, 1894an aurkitutako basaltozko estatua bat da, Egiptoko deltako  Filistiaren egiptoar izena era aipatzen du: Peleset, eta aipamen horiengatik da garrantzitsua. Henry Waltersek erosi zuen 1928an, eta orain Baltimoren dagoen Walterseko Arte Museoan dago.

Kanaan hitza duen ezagutzen den antzinako egiptoar bigarren erreferentzia da; ezagutzen den aurreko inskripzio baino 300 urte zaharragoa. 

## Ezaugarriak 
Estatua basalto beltzez egina dago, 30,5 x 10,25 x 11,5 cm da, eta Erdi Inperioan sortu zen gobernuaren bisir baten ospatzeko. Adituek uste dute, milurteko bat geroago, jatorrizko inskripzioa ezabatu eta ordeztu egin zela, "Pa-di-iset, Apyren semea" jartzeko aurrealdean eta atzean, eta Osiris, Horus eta Isis jainko-jainkosak gurtzeko.

Inskripzioan irakur daitekeena:
Osiris-en Ka: Pa-di-iset, bermatua, Apyren semea.

Ezagutzen den bakarra, Kanaan Peleset lurralderako bidalitakoa/ordezkaria/ , Pa-di-iset, Apyren semea.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Émile Gaston Chassinat (1901), "Un interprète égyptien pour les pays chananéens". *Le Bulletin de l’Institut français d’archéologie orientale,* 1, 98-100 or. *Editio princeps*.
* 

## Kanpo estekak
David Nalbandian

**David Pablo Nalbandian** (1982ko urtarrilaren 1a) Argentinako tenislari ohia da. 2006ko martxoan lortu zuen banakako rankingean bere posturik gorena. 3. postua lortu zuen. 2000tik 2013ra bitarteko kirol ibilbidea izan zuen. Nalbandian  2002ko Wimbledon Txapelketan finalordea izan zen. Bere ibilbidean, banakako 11 titulu irabazi zituen, 2005ean Teniseko Maisuen Kopa eta bi Masters 1000 txapelketa barne. Nalbandian da lau "major-etan" finalerdietara edo urrutigora iristen den historiako argentinar bakarra, eta Wimbledonen finalera iristen ere bai.

Davis Cup argentinako selekzioaren kidea izan zen, eta 2006an, 2008an eta 2011n finalera iritsi zen. Nalbandianek ondo jotzen zuen bi eskuekin eta eskuinarekin. Erretiratu zenetik, Nalbandianek rally-lasterketetan sartu zen, eta Argentinako Rallyan lehiatu da.

## Estatistikak 
### Grand Slam-ak 
#### Finalak: 1 
### ATP World Tour Finals 
#### ATP World Tour FinalsTxapelketaren finalak: 1 (titulu 1) 
### Beste emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Khaled Juma

**Khaled Juma** (; Rafah, 1965eko urriaren 25a) palestinar poeta, haurrentzako liburuen, abestien eta antzerkien idazlea da. Rafahn jaio zen, 1965eko urriaren 25ean, eta egun Gaza hirian bizi da. "Roya" Ikerketa Aldizkariko zuzendaria da Estatuko Informazio Zerbitzuan. 26 liburu argitaratu zituen 2013ra arte, 8 poema liburu, 17 haurrentzako liburu 3 hizkuntzatan, horietako bat "naseh wa semsem" da eta 2010ean Vienan argitaratu zen.

## Bere lanak 
Orain arte, Khaled Jumak bederatzi poesia bilduma argitaratu ditu; Nothing Walk in this Dream, 2015, So The Gypsie Would 't Love You, 2012, As Horses Alter, 2011, This Is The Habit of Cities, 2009, You Still Similar Yourself, 2004, 2000, Unimportant Texts, 1999, Horrela hasten da The Khalife, 1996, Rafah; Alphabet, Distance and Memory, Othman, 1992.

Khaled Jumaren haurrentzako liburuek eduki bikaina dute, aldi berean iradokitzailea eta eraikitzailea, eta helduek zein haurrek disfrutatzen duten kontaketa dibertigarri eta iradokitzailea egiten dute. 

Era berean, 100 abesti baino gehiago idatzi ditu arabiar zein palestinar dialekto klasikoan, Said Murad, Moneim Adwan, Odeh Turjman eta Mahmoud Al-Abbadi bere bizitza osoko lagunak konposatuak, eta zenbait kantari palestinarrek interpretatuak, hala nola Reem Talhami, Moneim Adwan, Mohammad Assaf eta Mahmoud Al-Abbadi eta Odeh Turjman.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Abu Dis

**Abu Dis** () Jerusalem probintziako hiri palestinarra da. Palestinako Estatistika Bulego Zentralaren arabera, 12.251 biztanle zituen 2017an.

## Historia 
Victor Guérin frantses ikertzaileak uste zuen Biblian aipatutako Bahurim (Barhum) herria Abu Dis zela, baina hipotesi hori ez da onartzen gaur egun.

Abu Dis hiria 1187 baino lehen sortu zen erromatar garaian Beta Budison herria zegoen lurraldean.

## Demografia 
Hainbat familia hedatu (*hamule*) bizi dira Abu Disen, besteak beste, Al Khanafsah, El Halabiyah eta El 'Eriqat.

## Osasuna 
Al Maqasid erakundeak zuzendutako osasun-zentro bat eta lau farmazia pribatu daude Abu Disen. Gaixoak beste hiri batzuetara bidaltzen dituzte, batez ere Ramallah, Beit Jala eta Jeriko.

## Herri senidetuak 
* 

Abu Disek lankidetza-hitzarmena egin zuen Frantziako Rezérekin, baina ofizialki ez dira hiri senidetu deitzen.

## Hiritar ezagunak 
* Kamel Arekat (1901-1984), politikaria
* Saeb Erekat (1955-2020), politikari eta diplomazialaria
* Ahmed Qurei, *Abu Alaa* (1937-2023), politikaria

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Amets Ormaetxea Ezpeleta

**Amets Ormaetxea** **Ezpeleta** (Arrasate, Gipuzkoa, 1997) barne-diseinatzailea eta Neomak taldeko musikaria da.

## Biografia 
### Barne-diseinatzaile 
Ametsek IDarte, Gasteizko Arte eta Goi Mailako Diseinu Eskolan ikasi ondoren, eta LABAtik igaro ostean, Brescian Libera Accademia di Belle Arti, Biark Studion egin zuen lan, eta bertan garatu ditu batez ere bere trebetasunak barnealdeen eta kanpoaldeen erreformetan.

### Musikari 
Ametsen bizitzan musikak ere toki berezia du.Bizitza osoa omen daroa kantuan. Amak lotarako orduan abesten zizkion kantuak oroitzen ditu, aita, berriz, danbor jotzailea zuen. Musika giroan hasi da, etxean musika ugari entzun du. Txikitako bideoetan kantuan eta dantzan ageri da. 11 edo 12 urte zituela panderoarekin hasi zen, Arrasateko Trikiti Eskolan. Geroago, trikitia ikasten ere hasi zen. Baina, ikasketak tarteko utzi egin zuen. Abesbatzan ere ibili izan da.

Batxilergo artistikoa egin zuen, beti izan du artista sena. Eskuak erabili behar ziren klaseak gustatzen zitzaizkion: plastikan eta musikan, matematikan baino hobea zen. 

Umetan bere burua oholtza gainean imajinatzen zuen arren, ez zuen musikari izatearekin amesten. Orain, berriz, oholtzaz oholtza dabil. Sei urtez, nazioko eta nazioarteko proiektuetan parte hartu zuen Kepa Junkerarekin batera eta orain Neomak taldeko kidea da. Neomak musika taldea 2019an sortu zuten folk taldea da, pandero eta perkusiotik abiatu eta abangoardiara jotzen duena, bai estetikoki eta baita musika aldetik ere. Zazpi partaide ditu, haietako hiru arrasatearrak dira eta gainerakoak Deba, Zarautz, Zizurkil eta Asteasukoak. 

### Musika proiektuak 
* *Maletak.* Kepa Junkera  & Sorginak*. 2015-2016.*
* *Trikitixaren historia txiki bat.  Kepa Junkera  & Sorginak. 2013-2014* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Irati Gutierrez eta Amets Ormaetxea Getariako XV Txapelketa Youtube
* Elkarrizketa: Gure oinarria izan dira koplak txiki-txikitatik Eitb, 2021.12.23
* Elkarrizketa: Agertokian bertan sentitzen denaren arabera, publikoa modu batera edo bestera ikusten d Goiena, 2014.04.,06
Makdous

thumb|260px|Zentro-ezkerretik hasi eta erloju-orratzen arabera: makulua, entsalada siriarra, hummusa, haloumi eta baba ganouj, pita ogiarekin argazkiaren goiko eskuineko izkinan.
**Makdúss**-a (arabieraz  المكدوس ) olioz beratutako berenjenak dituen platera da. Palestina, Siria, Libano eta Turkiakoa da jatorriz, eta intxaur, kaiena, baratxuri, oliba-olio eta gatzez betetzen diren berenjena txikiekin egiten da. Plater honen ahoskera eta idazkera zuzena euskeraz makdousa da. 

Sirian agertu zen lehen aldiz plater hau, batzuek Damaskon eta beste batzuek Homsen. Une zehatza zehaztea zaila da, baina litekeena da makdousa mende askotan existitu izana. 

## Prestaketa 
Makdousaren abantaila da aldez aurretik prestatu daitekeela eta gero esterilizatutako pote batean gorde zenbait hilabetez eta urte oso bat arte.

Errezeta sinplea da eta osagai gutxi ditu, baina prestatzeko denbora luzea behar du, hainbat egunetan banatuta. Izan ere, egosi ondoren, berenjenak presiopean eduki behar dira **24-48 orduz**, ur guztia drainatu dezaten. Urrats hori funtsezkoa da, eta berenjenen gehiegizko azidotasuna ezabatzea ahalbidetzen du, baina baita aurrerago eraginkortasun handiagoz kontserbatzea ere.

Mini berenjenak intxaur, baratxuri eta txile-pasta nahasketarekin bete eta potean jarri ondoren, 8 orduko atsedenaldi gehigarria utzi behar da gainerako likidoa drainatzeko. Azkenik, oliba-olioa ontzira gehitzeko unea izango da, berenjena beteak ondo estaltzeko.

Makdousa **5 egunek**o hartziduraren ondoren dasta daiteke, baina gomendagarria da bi astez itxarotea, zaporeak areagotzeko eta berenjenen mamia bustitzeko denbora emateko. Oro har, hartzidura denbora zenbat eta luzeagoa izan, orduan eta gozoagoa izango da makdousa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Juan Carlos Ferrero

**Juan Carlos Ferrero Donat** (1980ko otsailaren 12a) espainiako tenislari ohia  eta tenis entrenatzailea da. Munduko rankingean lehenengo postua lortu zuen. Gizonen banakako titulua irabazi zuen 2003ko Frantziako Irekian, eta urte hartako irailean 21. jokalaria izan zen munduko lehenengo postua lortzen, zortzi astez. Roland Garros 2002an eta 2003an US Openean finalera iritsi zen, eta ATP Tourreko 16 titulu irabazi zituen, Masterseko lau ekitaldi barne. "Eltxo" ezizena jarri zioten, abiadura eta fisikoarengatik.

2012ko Valentziako Openaren ondoren tenis profesionaletik erretiratu zen. Ordutik, teniseko entrenatzaile izan da. Alexander Zverev  bi aldiz ATP Finalseko txapelduna eta Olinpiar Jokoetako Urrezko domina irabazi duenarekin, eta US Open eta Wimbledoneko txapeldun izan den eta munduko lehen postura iritsi den Carlos Alcaraz-ekin.

## Kirol ibilbidea 
### Estatistikak 
#### Grand Slam-ak 
##### Finalak: 3 (titulu 1, 2 porrot) 
thumb|Juan Carlos Ferrero Bartzelonako 2011ko Irekian

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Robin Söderling

**Robin Bo Carl Söderling** (1984ko abuztuaren 14a) suediar tenislari ohia da. Teniseko Profesionalen Elkartean(ATP) 4. postura iritsi zen banakako rankingean, 2010eko azaroaren 15ean. 2009an eta 2010ean Frantziako Irekian elkarren segidako bi finaletara iristeagatik eta ATP World Tour Masters 1000 tituluagatik nabarmentzen da. Frantziako Irekian Rafael Nadal garaitu zuen lehen jokalaria izan zen. Söderlingek 26 urterekin azken partida profesionala jokatu zuen mononukleosi-krisi iraunkorra izan ostean.

## Estatistikak 
### Grand Slam-ak 
### Finalak: 2 (2 porrot) 
### ATP World Tour Finals 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak