open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Quasr Al Azraq

**Qasr Al Azraq** gaztelua edota **Qasr Azraq** (, "gorleku urdina") Azraq (Jordania) hiritik gertu dago, Ammango ekialdera 100 kilometrotara. Basamortuko gazteluen eraikin bat da. Oasi baten ondoan egonik, estrategikoki balore handia zuen; oasi hori basamortu horren ur-iturri bakarra da, 12.000 km²etan.

## Historia 
Dirudienez inguru honen lehenengo biztanleak nabateoak izan ziren. 300 urtean, Diokleziano enperadorearen garaian, erromatarren eskuetan erori zen eta haiek lehenengo gotorlekua eraiki zuten. Erromatarrek, basalto harriak erabiliz, egitura bat sortu zuten eta, ondorengo eraikuntzak, haren gainean egin ziren. Ziur asko bizantziarrek eta omeitarrek ingurua menperatuko zuten baina mamelukoak izan ziren, azkenik, 1237an, egun ezagutzen dugun gaztelua eraiki zutenak; eraikuntzan mamelukoek, erromatarren moduan, basalto erabili zuten eta, ondorioz, gazteluari ezaguna den kolore beltz hori eman zioten. otomandarrek ere XVI. mendean erabili zuten. 1917tik 1918ra T. E. Lawrencek arabiarren matxinadaren alde eta otomandarren aurka aurrera eraman zituen ekintzak hemen zentratu zituen eta gazteluan berak erabili zuen gela bisitatu daiteke.

## Arkitektura 
Basaltozko gazteluak 800 metro alboko egitura laukiduna du. Barruan, patio handi bat ikus daiteke. Erdian omeitarren garaiko mezkita bat dago. Izkin bakoitzean dorre luzangak erakusten ditu. Sarrera nagusian, ate moduan, granitozko harlauza dago; harrizkoa izatearen arrazoia zera da, basamortuan egurra oso eskasa dela. Ondorengo atondoan, lurrean grabatuta, antzinako erromatarren jolas bat ikus daiteke. Ate moduan erabiltzen diren harlauzek tona bat inguruko pisua dute baina, palma-olioz gantzututako gontz edo banda batzuei esker, erraz irekitzen dira.

erdian|thumb|900px|Gazteluaren panoramika.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :turistikoa
New Wave of British Heavy Metal

[260px|thumb|eskuinera|[Iron Maiden, mugimendu honetako talde nagusietako bat.]]
260px|thumb|eskuinera|Ile luzea eta partxedun mauka gabeko jaka bakeroa, mugimendu honen estetikaren ezaugarri.

**New Wave of British Heavy Metal**, laburdura **NWOBHM**, , 1970eko hamarkadaren amaieraldera eta 1980ko hamarkadaren hasieran jazotako heavy metal generoaren barneko musika mugimendu bat izan zen. Aipatzen lehenbizikoa 1979an *Sounds* aldizkariko Geoff Barton kazetaria izan zen, 1970eko hamarkadaren amaieran sortutako britainiar heavy metal talde guztiak izendapen bakar batean pean biltzeko asmoz.

NWOBHMa underground fenomeno bat bezala hasi zen, bere lehenengo urteetan Erresuma Batuko hedabide nagusiek guztiz alboratua izan baizuten. Mugimendu honetako taldeen berri jarraitzalileen artean ahoz-ahoz, fanzineen bidez edo irrati aske eta diskoteketako disk Jockeyek ipinitako disko eta abestiei esker eman zen.

Mugimenduak bere baitan musikari eta zale gazte ugari bildu zituen, nagusiki arraza zurikoak, gizonezkoak eta erdi edo behe langile mailakoak, balore etiko eta estetiko amankomunak elkarbanatzen zituztenak, eta garaiko langabeziaren ondorioz etorkizuna beltz ikusten zutenak.

Estetikoki mugimendu honetako aitzindarietako bat izan zen Saxon musika taldeko kideen jazkera nagusitu zen: ile luzea, jaka eta praka bakeroak (jakak maiz mauka gabeak), kateak, maukarik gabeko kamisetak.

Mugimendu honetako talde nagusiak Iron Maiden, Saxon, Motörhead, Def Leppard, UFO, Angel Witch, Tygers of Pan Tang, Blitzkrieg, Avenger, Sweet Savage, Girlschool, Jaguar, Demon, Diamond Head, Samson eta Tank izan ziren.

## Kanpo estekak
Pentre Bychan

'''''', Galesko iparraldeko udalerri bat da, Wrexham konderrian dagoena. Rhostyllen eta Johnstown udalerrien artean dago, Esclusham komunitatean.

## Kanpo estekak
Ponciau

'''''', Galesko iparraldeko udalerri bat da, Wrexham konderrian dagoena. Rhosllannerchrugog komunitatean dago, Legacy, Pentre Bychan eta Johnstown udalerrietatik hurbil.

2011ko erroldaren arabera 4.842 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Pontfadog

'''''', Galesko iparraldeko udalerri bat da, Wrexham konderrian dagoena. Chirk udalerriaren mendebaldean dago, Glyntraian komunitatean.

## Kanpo estekak
Rhosrobin

'''''', Galesko iparraldeko udalerri txiki bat da, Wrexham konderrian dagoena. Wrexham hiritik 3,2 kilometro ipar-mendebaldera dago, A483 errepidetik hurbil.

## Kanpo estekak
Rhostyllen

'''''', Galesko iparraldeko udalerri bat da, Wrexham konderrian dagoena. Wrexham hiriaren hego-mendebaldean dago.

2001eko erroldaren arabera 1.383 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Stansty

'''''', Galesko iparraldeko eremu bat da, Wrexham hiriaren ipar-mendebaldean.

2011ko erroldaren arabera 2.114 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Summerhill (Wrexham)

**Summerhill**, , Galesko iparraldeko hiri giroko udalerri bat da, Wrexham konderrian dagoena. Wrexham hiriaren auzunetan dago.

## Kanpo estekak
Tregeiriog

'''''', Galesko iparraldeko udalerri bat da, Wrexham konderrian dagoena. Ceiriog Ucha komunitatean dago, Glyn Ceiriog eta Llanarmon Dyffryn Ceiriog udalerrien arteko B4500 errepidean.

## Kanpo estekak
Trevor (Wrexham)

**Trevor**, , Galesko iparraldeko udalerri bat da, Wrexham konderrian dagoena. Llangollen Rural komunitatean dago. A539 errepidean dago, Llangollen eta Wrexham udalerrien artean. 1974. urterarte Denbighshire konderrian zegoen.

## Kanpo estekak
Bell X-1

**Bell X-1**, jatorrizko izendapena **XS-1**, AEBetako hegazkin esperimental bat izan zen. Bell Aircraft hegazkinlaritza konpainiak eraiki eta 1946ko urtarrilaren 19an lehenbiziko hegaldia burutu zuen.

1947ko urriaren 14an, Chuck Yeager pilotuak gidatzen zuela, abiadura supersonikoa gainditu zuen lehenbiziko hegazkina izan zen.

## Kanpo estekak
Kaka de Luxe

**Kaka de Luxe**, Espainiako punk musika talde bat izan zen. 1977-1978 artean jo zuen, Movida madrileña delakoaren garaian, 1983an denboraldi labur batez berrelkartuz. Taldea Fernando Márquez *El Zurdo*, Manolo Campoamor, Carlos Berlanga, Enrique Sierra, Alaska eta Nacho Canut musikariek osatu zuten.

## Diskografia 
### EP 
* *Kaka de Luxe* (1978).
* *Kaka de Luxe/Paraíso* (1982).

### Estudioko diskoak 
* *Las canciones malditas* (1983).

### Abestiak 
* «La tentación»
* «Rosario»
* «Toca el pito»
* «Pero me aburro»
* «Pero qué público más tonto tengo»
* «Viva el metro»
* «La pluma eléctrica»
* «Pondré mil voltios en tu lengua»
* «La alegría de vivir»
* «Borracho no se puede conducir por la ciudad (Peligrosos sociales)»
* «¿Y por qué no?»
* «Música para embrollar (Huye de mí)»
* Diarrea seca

## Kanpo estekak
Tanyfron

'''''', , Galesko iparraldeko udalerri bat da, Wrexham konderrian dagoena. Brymbo komunitatean dago.

2001eko erroldaren arabera 1.347 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Ruabon

'''''', , Galesko iparraldeko udalerri eta komunitate bat da, Wrexham konderrian dagoena.

2011ko erroldaren arabera 4.274 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Sesswick

'''''', Galesko iparraldeko baserri giroko komunitate bat da, Wrexham konderrian dagoena. Wrexham hiriaren ipar-ekialdean dago, Marchwiel udalerritik hurbil.

2011ko erroldaren arabera 609 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Willington Worthenbury

'''''', , Galesko iparraldeko komunitate bat da, Wrexham konderrian dagoena. Ingalaterrako mugatik hurbil dago, Dee ibaiaren ekialdeko ertzean.

2011ko erroldaren arabera 827 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Vera Slutskaia

**Vera Klimentsieuna Slutskaia** edo **Vera Klimentievna Slutskaia** (; ; 1874eko irailaren 17a - 1917ko azaroaren 12a) bielorrusiar boltxebikea izan zen.

## Biografia 
Ogibidez haginlaria zen, eta 1898an jada protesta iraultzaileetan parte hartzen zuen, urte horretan lehen aldiz atxilotua izan zelarik. 1901an, *Bund* juduaren kide egin zen, eta 1902an, Errusiako Langileen Alderdi Sozialdemokratako (marxista) kide egin zen. 1903an, alderdi hau bitan zatitu zenean, boltxebikeen alde egin zuen. 1905ko iraultzan parte hartze garrantzitsua izan zuen, alderdiaren adar militarraren kide izan zelarik. 1909an erbestera egin zuen, Alemanian eta Suitzan bizi zen eta 1912an, berriz itzuli zen. 

### Aitortzak 
1918 eta 1944 artean, Leningradetik gertu dagoen Pavlovsk hiria “*Slutsk (Pavlovsk)*” deitu zen bere omenez, errusiar iraultzaile baten omenez izena aldatu zuen lehen hiria izan zen Pavlovsk. Bi kalek eta lorategi batek San Petersburgon eta kale batek Minsk jaioterrian haren izena daramate.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anubis Operazioa

**Anubis Operazioa**, 2017ko irailaren 20ean, Espainiako Guardia Zibilak Bartzelonako 13. auzitegiko epailearen aginduz Urriaren 1eko Katalunairen independentzia erreferendumaren aurka burututako polizia operazioa izan zen.

Operazio honetan zehar Kataluniako Generalitatearen hainbat egoitza miatu eta 15 goi kargu, langile publiko eta erreferendumarekin elkarlanean jardundako enpresetako arduradunak atxilotu zituzten. Guardia Zibilak Generalitatearen Ekonomia, Gobernazio, Kanpo eta Administrazio Harremanak eta Lan, Gizarte eta Familia Sailetako egoitzak miatu zituen.

Espainiako polizi indarrak egoitzak miatzen hasi eta denbora gutxira, egoitzen aurrean hiritarren bapateko elkarretaratzeak jazo ziren.

## Ikus gainera 
* Katalunia Operazioa
* Koperniko Operazioa
* Kataluniako prozesu subiranistaren kontrako auzia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jabier Salutregi

**Jabier Salutregi Mentxaka** (Bilbo, 1950eko urriaren 10a - Donostia, 2023ko ekainaren 14a) euskal kazetaria izan zen. 

*Egin* egunkariaren zuzendaria izan zen 1998 uztailaren 15a arte, Espainiako Auzitegi Nazionaleko Baltasar Garzon epaileak 18/98+ auziaren barruan egunkaria ixteko agindua eman zuenean. Garzon epaileak Egin egunkariak ETA diruz laguntzen zuela zeritzon. 2009an, 11 urte geroago, Espainiako Auzitegi Gorenak Egin egunkariaren itxiera legearen aurkakoa izan zela ebatzi bazuen ere, akusatuei kartzela-zigorra berretsi zien Dena da ETA tesia mantenduz.

Espainiaren euskal presoak etxetik urruneko espetxetan sakabanatzeko politika zela eta, Burgosko kartzelan eduki zuten preso. 2015eko urriaren 20an atera zen aske 7 urte eta erdiko espetxealdia bete ondoren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Balenciaga ontziolak

**Balenciaga ontziolak** Zumaian dagoen lantegia da. Elkartea 1919ko maiatzaren 4an eta ontziola 1921ean sortu ziren.

## Sortzaileak 
Balenciaga y Cía. lantegia Jose Migel Balentziaga Irigoyen, Balendin Agirrezabalaga Irigoien, Victoriano Arrate Loiola, Benigno Arrieta Larrañaga eta Bernabe Balentziaga Irigoien bazkideek sortu zuten. Lantegiaren helburua makinariaren eta, bereziki, itsas makinariaren eta arantza-baporeen eraikuntza eta konponketa zen.

## Jose Ajuria 
Jose Ajuria (Aberasturi, Araba, 1882-Zumaia, 1962), lantegiko dinaminatzaile garrantzitsua izan zen. 19167tik Zumaiako mediku titularra izan zen. Halaber, ontzialan sortzaileen artean egon zen eta gerente lana egin zuen. Frankismo garaian errepresioaren biktima izan zen. Gerraren irabazleek mediku kargua kendu zioten eta espetxeratu zuten. Behin kalean, deserritu zuten. Berriro ere Zumaian gerente lanari ekin zion erretreta hartu arte, 1959an. 1962an Zumaian hil zen.

2010eko hamarkadan Gabriel Maria Betondo Agirre zen enpresako presidentea.

## Ekoizpena 
Balengiaga Ontziolak enpresak Europa Batasuneko mailan lan egiten duen itsas eraikuntzaren lantegi pribatu nagusietariko bat da. Bertan 95m. arteko luzerako itsasontziak egiten dira: atoiontziak, offshore, stand-by eta salbamendu, PSV, ROV, dive support vessel, zamaontziak, roll on/off, ferryak, arrantzontziak...
[thumb|Ontzioletan egindako [atoiontzi bat.]]

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Ontziolaren historia.
Tortosako katedrala

**Santa Maria katedrala**, Kataluniako Tortosa udalerrian dagoen katedral bat da, Tarragonako probintzian. Estilo gotiko eta barrokoa du. 1347-1597 artean eraikia izan zen.

## Kanpo estekak
Lleidako Katedral Berria

**Lleidako Katedral Berria**,  edota *Seu Nova*, Kataluniako Lleida hirian dagoen katedral bat da. Gaur egun, Lleidako Artzapezpikuaren egoitza da.

1761-1790 artean Pedro Martín Cermeño arkitektoak eraikiarazi zuen.

## Ikus gainera 
* Lleidako La Seu Vella katedrala

## Kanpo estekak
William Pearse

**William J. "Willie" Pearse** (, Dublin, Kilmainham Gaol, 1881eko azaroaren 15a - 1916ko maiatzaren 4a, Kilmainham Gaol, Dublin) irlandar errepublikar bat izan zen.

Patrick Pearse anaiarekin batera Irlandar Boluntarioak errepublikar erakundeko kidea izan zen.

1916ko Irlandako Pazko Matxinadako buruzagietako bat izan zenez, britainiar soldaduek atxilotu eta 1916ko maiatzaren 4ean Dublingo Kilmainham Gaol espetxean fusilatu zuten.

## Kanpo estekak
Edward Daly

**Edward "Ned" Daly** ( ; Limerick, 1891ko otsailaren 25a - Kilmainham Gaol, Dublin, 1916ko maiatzaren 4a) irlandar errepublikar bat izan zen.

Irlandar Boluntarioak eta Irlandar Anaitasun Errepublikarra errepublikar erakundeetako kidea izan zen.

1916ko Irlandako Pazko Matxinadako buruzagietako bat izan zenez, britainiar soldaduek atxilotu eta 1916ko maiatzaren 4ean Dublingo Kilmainham Gaol espetxean fusilatu zuten.

## Kanpo estekak
John MacBride

**John MacBride** (Westport, Mayo konderria, 1868ko maiatzaren 7a - Kilmainham Gaol, Dublin, 1916ko maiatzaren 5a) irlandar errepublikar bat izan zen.

Maud Gonne anglo-irlandar sufragista eta iraultzailearen senarra izan zen eta biak Seán MacBride irlandar ekintzailearen gurasoak izan ziren.

## Biografia 
Irlandar Anaitasun Errepublikarra errepublikar erakundeko kidea izan zen.

1916ko Irlandako Pazko Matxinadako buruzagietako bat izan zenez, britainiar soldaduek atxilotu eta 1916ko maiatzaren 5ean Dublingo Kilmainham Gaol espetxean fusilatu zuten.

## Kanpo estekak
Joli Pascualena

**Yolanda Pascualena Argüelles**, ezagunagoa **Joli Pascualena** izenaz, (Iruñea, Nafarroa, 1976ko irailaren 19a) nafar aktore eta abeslaria da. Pedagogia eta musika-irakasle ikasketak egin zituen Nafarroako Unibertsitate Publikoan.

*Goenkale* eta *Go!azen* telesailetan aritu da aktore. Demode Quartet musika taldearen sortzailetako bat da.

## Diskografia 
### Demode Quarteten diskoak 
* *Epa!* (2014)
* *Demode Quartet* (2010)

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Kanpo estekak
Cornelius Colbert

**Cornelius "Con" Bernard Colbert** ( ; Mahoonagh, Limerick konderria, 1888ko urriaren 19a - Kilmainham Gaol, Dublin, 1916ko maiatzaren 8a) irlandar errepublikar bat izan zen.

Irlandar Anaitasun Errepublikarra, Irlandar Boluntarioak eta Fianna Éireann erakundeetako kidea izan zen.

1916ko Irlandako Pazko Matxinadako buruzagietako bat izan zenez, britainiar soldaduek atxilotu eta 1916ko maiatzaren 8an Dublingo Kilmainham Gaol espetxean fusilatu zuten.

## Kanpo estekak
Thomas Kent

**Thomas Kent** ( ; Castlelyons, Cork konderria, 1865eko abuztuaren 29a - Collins Barracks, Cork, 1916ko maiatzaren 9a) irlandar errepublikar bat izan zen.

Irlandar Boluntarioak erakundeko kidea izan zen.

1916ko Irlandako Pazko Matxinadako buruzagietako bat izan zenez, britainiar soldaduek atxilotu eta 1916ko maiatzaren 9an Cork hiriko Collins Barracks kuartelean fusilatu zuten.

## Kanpo estekak
Liam Mellows

**Liam (William Joseph) Mellows** (Ashton-under-Lyne, Ingalaterra, 1892ko maiatzaren 25a - Mountjoy espetxea, Dublin, 1922ko abenduaren 8a) irlandar errepublikar bat izan zen.

Ingalaterran jaio arren, irlandar jatorriko gurasoak zituenez, jada hiru urterekin b bere familiarekin batera Irlandan bizitzen jarri zen.

Irlandar Anaitasun Errepublikarra eta Irlandar Boluntarioak erakundeetako kidea izan zen. Sinn Féin alderdiko eta IRAko kidea ere izan zen.

1916ko Irlandako Pazko Matxinadan partu hartu eta britainiarrek espetxeratu egin zuten. Behin azke gelditu eta gero, Irlandako Independentzia Gerran parte hartu zuen.

Ondoren, Irlandako Estatu Askeak independentzia lortzean, Irlandako Gerra Zibilan Anglo-irlandar Itunaren aurkakoen aldean jarri zen. Dublin hiriburuko Four Courts eraikinean gotortu zen akordioaren aurkako taldeko kidea izan zen, Irlandako Estatu Askeko soldaduek atxilotu eta Mountjoy espetxean fusilatua izan zen.
Cuando dejes de quererme

***Cuando dejes de quererme***, 2018. urtean Igor Legarreta bilbotarrak zuzendutako filma da.

## Argumentua 
Aita misterioz desagertu eta Laura eta bere ama Durangotik alde egin eta Argentina aldera joan ziren. 32 urte pasa ondoren, telefono dei bat jasoko dute: aitaren gorputza agertu da. Laura, Fredo aitaordearekin batera, jaioterrira itzuliko da.

## Filmaketa 
Bilbon, Oiartzunen, Zumaian, Donostian, Irunen, Durangon, Deban, Oñatin, Aldatz eta Urkiolako basoetan, Zumaian edo Amaritan grabatu zuten.

## Aktoreak 

* Flor Torrente: Laura Kareaga
* Eduardo Blanco: Fredo
* Miki Esparbé: Javier Egoskue
* Joaquín Climent: Antonio
* Antonio Dechent: Camacho
* Eneko Sagardoy: Felix Kareaga
* Itziar Aizpuru: Encarna
* Kandido Uranga: Martín
* Josean Bengoetxea: Zorita
* Mario Pardo: Esteban
* Miguel Oyarzun: Antonio gaztea
* Gotzon Sánchez: Larrea
* Koldo Olabarri: Santi Joven
* Enrique Berrendero: Aranda gaztea
* Juan Viadas: Santi
* Arantxa Galindez
* Asier Zabaleta: Germán Francisco gaztea
* Maximiliano Márquez: Aranda zaharra
* Antonio Sánchez: Germán Francisco zaharra
* Jon Zubiaga: Martín gaztea
* Amaia Ruiz

## Erreferentziak
Agustí Alcoberro

**Agustí Alcoberro i Pericay** (Pals, Baix Empordà, 1958ko azaroaren 8a) kataluniar historialari eta idazle bat da. Bartzelonako Unibertsitatean Historia Modernoa irakasten du.

2008-2014 artean Kataluniako Historiaren Museoaren zuzendaria izan zen.

Assemblea Nacional Catalana erakundeko kidea da, eta 2017ko urritik lehendakari ordea.
Igor Legarreta

**Igor Legarreta Gómez** (Bilbo, 1973 -) bizkaitar gidoigile eta zinema zuzendaria da. EHUn Ikus-entzunezkoetan lizentziatua, bere lan gehienak Emilio Lópezekin batera zuzendu ditu. 2018an *Cuando dejes de quererme* bere opera prima estreinatuko du.

## Lanak 
* *Autómata* (2014, gidoigilea)
* *Zipi eta Zape eta kapitainaren irla* (2016, zuzendari laguntzailea)
* *Cuando dejes de quererme* (2018, zuzendaria)
* *Ilargi guztiak* (2020)

## Erreferentziak
Miki Esparbé

**Miki Esparbé** (Manresa, 1983ko urriaren 9a -) kataluniar aktorea da, telebistan eta zineman ibilitakoa.

## Filmografia 
### Zinema 
*2022: *Un hombre de acción*
*2021: *Los espabilados*
*2021: *Donde caben dos*
*2021: *Malnazidos*
*2019: *La reina de los lagartos*
*2019: *Perdiendo el este*
*2018: *Apolo. La juventud baila*
*2018: *Las distancias*
* 2018: *Cuando dejes de quererme*
* 2017: *Es por tu bien*
* 2016: *Rumbos*
* 2016: *El rey tuerto*
* 2016: *Cuerpo de élite*
* 2015: *Barcelona, noche de invierno*
* 2015: *Perdiendo el norte*
* 2014: *Incidencias*
* 2014: *Requisitos para ser una persona normal*
* 2014: *El camí més llarg per tornar a casa*
* 2013: *Barcelona, noche de verano*
* 2013: *La maniobra de Heimlich*

### Telebista 
* 2022 - *Smiley* (8 atal)
* 2021 - *Historias para no dormir* (atal 1)
* 2021 - *Reyes de la noche* (6 atal)
* 2021 - *El inocente* (8 atal)
* 2021 - *Los espabilados* (6 atal)
* 2019 - *Brigada Costa del Sol* (13 atal)
* 2018 - *Cuerpo de élite* (Atal bat)
* 2016 - *El Ministerio del Tiempo* (Atal bat)
* 2015 - *Anclados* (8 atal)
* 2015 - *Cites* (Atal bat)
* 2014 – *El fin de la comedia* (Atal bat)
* 2014 – *El crac* (11 atal)
* 2013 – *Con el culo al aire* (Atal bat)
* 2012 – *Aída* (Atal bat)
* 2011 – 2012 – *Pop Ràpid* (25 atal)
* 2011 – *Palomitas* (9 atal)

## Kanpo estekak
Isabelle Ithurburu

**Isabelle Ithurburu** (Paue, 1983ko otsailaren 24a) frantziar kazetari eta telebista-aurkezlea da.

## Bizitza 
Ama bigorratarra du, eta aita, dendaria lanbidez, euskal herritarra. 2001ean Miss Paue-Biarno hautatu zuten. Nazioarteko merkataritza ikasketak egin zituen. 2009an Groupe Canal+ taldeko Infosport+ telebista-katean hasi zen lanean kirol saioak aurkezten: *Sports Dimanche*, *L’Édition du Soir* eta *La Matinale Sport*.2011ko Munduko Errugbi Txapelketan zehar Canal+ kateko *Jour de Coupe du monde* saioa aurkeztu zuen Éric Baylerekin.

2012ko otsailetik 2012-2013 denboraldiaren amaiera arte Canal+ kateko *Samedi Sport* saioa aurkeztu zuen, Darren Tulett aurkezlea beIN Sportsera joan ostean. Halaber, *Des découders* saioa aurkezten jarraitu zuen Infosport+ katean.

2012tik 2015era *Jour de rugby* aurkeztu zuen. 2015etik *Canal Rugby Club* saioa aurkezten du. Horrez gain, 2016ko irailaren 10etik *Le Tube* saioa aurkezten du Canal+ katean larunbatero.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Michael Mallin

**Michael Thomas Christopher Mallin** ( ; Dublin, 1874ko abenduaren 1a - Kilmainham Gaol, Dublin, 1916ko maiatzaren 8a) irlandar errepublikar eta sozialista bat izan zen.

Francis Sheehy-Skeffington sozialistarekin batera Irlandako Alderdi Sozialistaren sortzailea izan zen. Irlandako Armada Hiritarra errepublikar ezkertiar erakundeko kidea izan zen, hain zuzen ere, James Connolly buruzagiaren ondoren erakunde horretako bigarren kargudun nagusia izan zen.

1916ko Irlandako Pazko Matxinadako buruzagietako bat izan zenez, britainiar soldaduek atxilotu eta 1916ko maiatzaren 5an Dublingo Kilmainham Gaol espetxean fusilatu zuten.

## Kanpo estekak
Bonaventura Carles Aribau

**Bonaventura Carles Aribau i Farriols** (Bartzelona, 1798ko azaroaren 4a - *ib.*, 1862ko irailaren 27a) kataluniar idazle, ekonomialari, politikari, takigrafo eta funtzionari bat izan zen.

Renaixença kultur mugimenduaren sortzailetzat jotzen da, bere *Oda a la Pàtria* ("Aberriari Gorazarre") idazlana mugimendu honen abiapuntuaren mugarritzat hartzen da.
Murtziako katedrala

**Santa Maria katedrala**, Espainiako Murtzia hirian dagoen katedral bat da. Gotiko, pizkundetar eta barrokoestiloan eraikia dago.

1394-1465 artean eraikia izan zen. Bere kanpandorrea nabarmena da hirian.

## Kanpo estekak
Lugoko katedrala

**Santa Maria katedrala**, Espainiako Lugo hirian dagoen katedral bat da, Lugoko probintzian. Barroko eta neoklasiko estiloan eraikia dago.

1129-1273 artean eraikia izan zen.

## Kanpo estekak
Richard Mulcahy

**Richard James Mulcahy** (Waterford, 1886ko maiatzaren 10a - Dublin, 1971ko abenduaren 16a) irlandar errepublikar bat izan zen.

1916ko Pazko matxinadan parte hartu zuen. Irlandako Independentzia Gerran zehar IRAko buruzagia izan zen, ondoren Irlandako Estatu Askearen sorrerarekin Irlandako Armadako ofiziala izatera igaro, eta Irlandako Gerra Zibilan, Michael Collinsen hilketaren ondoren, hura ordezkatu eta Anglo-irlandar Itunaren aldeko indarren buruzagi nagusia bilakatu zen, Itunaren aurkako iraganeko bere IRAko kideen aurka ekinez.

Gerora, Fine Gael alderdiko politikaria ere izan zen.
Ganibet elektriko

thumb|Ganibet elektrikoa
**Ganibet elektrikoa** edo **aizto elektrikoa** elikagaiak xehatzeko erabiltzen den sukaldeko tresna elektrikoa da. Ganibet elektrikoak ganibet arrunt batek baino ahalegin fisiko gutxiago eskatzen du eta xerra txukunagoak sortzen ditu. Gailuak bi horzdun xafla ditu elkarrekin ebakitzeko. Tresna piztuta dagoenean, xaflak etengabe mugitzen dira luzetara zerratzeko. Erresuma Batuan, ganibet elektrikoak oso ezagunak izan ziren 1970eko hamarkadan eta ez gaur egungo sukaldeetan.

## Asmakuntza 
Ganibet elektrikoaren asmakuntza, normalean, Jerome L. Murray-ri egozten zaio. Hala ere, badaude beste erreklamatzaile batzuk, Clem E. Kosterman esaterako, 1939an patente bat aurkeztu zuena.

## Kanpo estekak
Issam Zahreddine

'''Issam Jad'aan Zahreddine**, , (Tarba, As-Suwayda, Siria, 1961eko irailaren 9a - Hawija Saqr, Deir ez-Zor, Siria, 2017ko urriaren 18), batzuetan **Issam Zaher Eldin** edo **Issam Zaher al-Deen''' transkribatua, Siriako Errepublikar Guardiaren maior jenerala zen. Oso paper garrantzitsua jokatu zuen Siriako Gerra Zibilean, gobernuko tropak hainbat frontetan gidatuz. 2014tik 2017ra bitarteko Deir ez-Zorreko setioan inguratuta zeuden Siriako gobernuaren tropak zuzentzea izan zen bere eginkizunik nabarmenena. 2017ko urriaren 18an Siriako Al-Masdar albiste-agentziak Zahredinneren heriotzaren berri eman zuen. Berri-agentziaren arabera, Deir ez-Zorren Estatu Islamikoaren aurka borrokatzen ari zela lurreko mina baten eztandak hil zuen.
Forges de l'Adour

'''Forges de l'Adour''' Bokale eta Tarnoseko lurretan kokaturiko labe garaiak izan ziren (Landak), Aturriren eskuin ertzean eta Baionatik hurbil. 1883an hasi zen lanean izen hori harturik, burdinbidea errailez hornitu zuen neurri handi batean, eta 1965ean itxi zen. Ipar Euskal Herriko eta Landetako industrializazioaren erakusgarri handiena izan zen.

## Sorrera 
1881ean, Claudius Magnin-ek, Compagnie des Hauts Fourneaux, Forges et Aciéries de la Marine et des Chemins de Fer-eko zuzendariak, 400 m2 baso erosi zituen Bokale eta Tarnosen siderurgiako instalazioak eraikitzeko eta, 1883an, lehenengo labea jarri zen abian galdaketa, errailak, altzairu ijeztuak eta erregaiak produzitzeko. Tokia hautatu zen itsasorako bidearen hurbiltasunagatik, burdinbidearen loturagatik eta bertatik Asturiaseko zein Bilboko mea eskuratzeko zuen erraztasunagatik. Era berean, Ingalaterrako portuekin transakzioak egiteko kokapena oso egokia zen. Ezin bestekoa izan zuen Paris-Baiona burdinbide linea; izan ere, sorrera urtean bertan, Forges de l'Adour bihurtu zen Midiko Konpainiaren errail hornitzailea.

## Bilakaera 
thumb|Forges de l'Adour 1910 aldera
Burdinolaren garapenari esker, Baionaren bokaleko portua ere sendotu egin zen, Bizkaitik egindako mea inportazioei eta, gero, Britania Handira egiten ziren esportazioei esker. 1914tik 1928ra, burdinolak 1.800 langile baliatu zituen. Bere langileak, enplegatuak, ingeniariak eta abar, Landetatik, Ipar Euskal Herritik, Saint-Chamondik, Moyeuvretik eta Homécourtetik zetozen. Zementua eta burdinbide-trabesak landu zituzten, 1880ko hamarkada hasieratik. Frantzia osoan, ospe eta itzal handia hartu zuen fabrikak, eta hainbeste, non 1891ean Sadi Carnot Errepublikako presidenteak tokia bisitatu baitzuen. Forges de l'Adour-ek 700.000tik 1.300.000 tonara sartu-irteten zituen Aturriko portutik urte horietan.

I. Mundu Gerran, jo eta su aritu zen Frantziako armadarako produkzioan eta, horregatik, alemaniar urpeko ontzi baten erasoa ere pairatu zuen. Burdinola 1920ko hamarkada arte izan zen bere sektoreko buruan Frantzian. Aldiz, mundu gerren arteko aldiak burdingintzako merkatuaren beheraldia ekarri zuen, eta lehiakide gogorrek irteera berriak bilatzera behartu zuten konpainia. Ondorioz, urtez urte, konpainiak behera egin zuen urteen joanean, defizitario bihurtu arte. Itxi aurretik, kazetariek «burdingintzako anakronismo» deitu zioten eta, gutxira, 1965eko uztailaren 5ean, labe garaiak itxi egin ziren betiko.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
## Ikus, gainera 
* Jose Antonio Ybarra
* Pereire anaiak

## Kanpo estekak
Sagwa the Chinese Siamese Cat

***Sagwa the Chinese Siamese Cat*** eskola aurreko haurrei zuzenduriko estatubatuar telesaila da, telebista garaikideko hezkuntza estandarra ezartzen aitzindaria izan zen, hezkuntza eta entretenimendua biak uztartuz.

## Kanpo estekak 
* *Sagwa the Chinese Siamese Cat* saioaren webgune ofiziala
Jacob Burckhardt

**Carl Jacob Christoph Burckhardt** (Basilea, 1818ko maiatzaren 25a - *ib.*, 1897ko abuztuaren 8a) suitzar arte eta kulturaren historialari bat izan zen. Kultura historiaren aintzindari nagusienetakoa izan zen, eta arte eta kulturaren alorreko historiografian eragin handia izan zuen.

Antzinako Grezia eta Erroma eta Pizkunde garaiko arte eta kulturaren historia ikertu zuen.
Space Invaders

1978an Tomohiro Nishikado japoniar bideo-joko diseinatzaileak sortutako arkade bat da. Jatorriz, Japonian Taito konpainiak merkaturatu zuen, AEBetan Midway Games konpainiak.

Shoot 'em up azpigeneroko lehenbiziko bideo-jokoetako bat izan zen, bai eta historia guztiko bideo-joko salduenetakoa ere.

Bideo-joko honetan, jokalariak pantailaren behealdean dagoen eta ezker-eskuin mugiarazi dezakeen kanoi bat kontrolatzen du, eta botoi batekin kanoiak tiroa jaurtitzen du. Pantailaren goialdetik Lurrera hurbilduz doazen estralurtarrak agertzen dira (txipiroiak, karramarroak eta olagarroak, bakoitza kolore batekoa). Jokalariak estralurtarrak tiro eginez akatu beharra dauzka, aldiz, estralurtarrak beheranzko norantzan gero eta azkarrago hurbilduko dira eta jokalariak haiek akatzen ez baldin baditu, estralurtarrak Lurrera iritsi eta jokoa amaitu egiten da.

## Kanpo estekak 
* Webgunea
Marta Pascal

**Marta Pascal i Capdevila** (Vic, Osona, Katalunia, 1983ko apirilaren 10a) historialaria eta politologoa da. 2016az geroztik, Kataluniako Europar Alderdi Demokrataren koordinatzailea. 2013az geroztik, Kataluniako Parlamentuko diputatua. Aurrez, Kataluniako Gaztedi Nazionalista gazte erakundeko lehendakaria (2012-2015), eta Kataluniako Konbergentzia Demokratikoaren bozeramailea (2015-2016).

## Ikus, gainera 
* Kataluniako prozesu independentista

## Kanpo loturak 
* Blog pertsonala
Decimatio

[thumb|Decimatio. [William Hogarthen margolana, ''Beaver's Roman Military Punishments* (1725)]]
***Decimatio**'' (latinez: decimatio = "hamarrenaren akabatzea"; decem = "hamar") Erromatar Armadako zigor ankerrenetako bat zen. Salbuespeneko neurria zen, koldarkeria ala matxinada kasuetan ezartzen zena. Izendapena hamar soldaduetatik bat hiltzean zetzala datza.

Honetan, koldarkeria erakutsi ala matxinatutako legioaren kohortea edo kohorteak gainontzeko guztietatik isolatu, eta hamar soldaduz osatutako taldeetan banatzen zen. Talde bakoitzean soldaduek zigortua nor izango zen beren artean zotz egitera derrigortuak zeuden, bat hautatua izan zedin (bere maila militarra zein zen axolarik gabe). Gainontzeko bederatzi soldaduek hautatutako soldadua bortizki hiltzera derrigortuak zeuden, nagusiki harrikadaka edo makilkada.

Gainontzeko soldaduak legioaren kanpamentutik kanpo lo egitera zigortuak zeuden, gerra garaian oso arriskutsua izan zitekeen zigorra, etsaien erasoen mende gelditzen baitziren.

Ustez, zigor honek bizirik gelditutako soldaduei eskarmentua eman eta gainontzeko kohorteetako soldaduengan diziplina ezartzeko balio zuen, heriotza zoriaren araberakoa eta beren kideen eskutik baitzetorren. Halere, zigor honen alde txarra legioaren espiritua apurtu eta soldaduen arteko elkartasunaren desegitea ekar zezakeela da, gainera zigorra ezartzen zuten ofizialekiko begirune edo menpekotasun eza ere ekar zezakeen, etorkizunean matxinada berrietarako hazia ereinez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kataluniako Unibertsitate Politeknikoa

**Kataluniako Unibertsitate Politeknikoa·BarcelonaTech (UPC)** () Kataluniako unibertsitate publiko bat da. Nagusiki ingeniaritza, arkitektura eta zientzien alorreko espezializazioak eskaintzen ditu.

Egoitza nagusia Bartzelonan izan arren, Castelldefels, Igualada, Manresa, Sant Cugat del Vallès, Terrassa eta Vilanova i la Geltrú udalerrietan ere ikastetxeak baditu.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Gabriel Ferraté Pascual

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Fusilatze

thumb|Fusilatzea.
**Fusilatzea** edo **fusilamendua**, erruduna fusilari talde baten aurrean jarriz tiroz hiltzean datzan heriotz zigorra da. Traizioa, matxinada, gerra krimen, eta zigor militar eta politiko delituen ondorioz maiz ezartzen den heriotz zigorra da, batez ere gerra garaian, eta hainbat estatuetan baita bake garaian auzitegi militarren epaiaren ondoren.

## Fusilatu ospetsuak 
* Estepan Urkiaga "Lauaxeta"
* Jose Ariztimuño "Aitzol"
* Juan Paredes "Txiki"
* Angel Otaegi
* Lluís Companys
* James Connolly
* Patrick Pearse
* Francesc Ferrer i Guàrdia
* Benito Mussolini
* Nicolae Ceauşescu eta familia
* Ugo Bassi
* Roman Malinovski

## Kanpo estekak
Elsa Hosk

**Elsa Anna Sofie Hosk** (Stockholm, Suedia, 1988ko azaroaren 7a) suediar modeloa da. 2015etik Victoria's Secret etxearen *aingerua* da. Horrez gain, beste moda-marka ezagun askorentzako egin du lan: Dior, Dolce & Gabbana, Free People, Ungaro, H&M, Anna Sui, Lilly Pulitzer eta Guess.
Euskal Espeleologoen Elkargoa

alt=I Euskal Espeleologia Jardunaldietan parte hartutako espeleologoak. Bertan ikus ditzakegu, besteak beste, Manuel Laborde, Ernesto Nolte eta Joxemiel Barandiaran.|thumb|320x320px|I Euskal Espeleologia Jardunaldietan parte hartutako espeleologoak. Bertan ikus ditzakegu, besteak beste, Manuel Laborde, Ernesto Nolte eta Joxemiel Barandiaran.**Euskal Espeleologoen Elkargoa** (EEE) zazpi euskal probintzietako espeleologoak biltzen dituen erakundea da.

## Historia 
EEE 1956ean sortu zen *de facto*, Aranzadi Zientzia Elkarteak bultzatutako Arantzazuko I Euskal Espeleologia Jardunaldiekin; eraketa formala geroago etorriko zen, harik eta gaur eguneko Elkargo izaera hartu arte. Halere, 50 hamarkadatik hona EEE-k izan duen jarduna etengabea izan da, kluben arteko elkarlana sustatuz.

## Jarduera 
Kluben arteko urteroko esplorazioetaz gain, EEE-ko jardueren artean hauek nabarmendu daitezke:
* Euskal Espeleologia Jardunaldiak: batez ere formakuntzara bideratu izan diren arren, zenbait esplorazio kanpaina handi burutzeko ere baliatu izan dira, hala nola Torca del Carlista, Mairuelegorreta, Ponatako Pagadia edo San Martin Harriko leizea. 2011 arte 29 aldiz ospatu dira.
* Karaitza: 1992tik hona argitaratzen duten aldizkari zientifikoa. Bertan euskal taldeek eginiko lanen berri ematen dute, eta nazioartean ere banatzen da.
* Espeleologia eta Kultur Ondarea jardunaldiak: lehena 2015ko otsailean antolatu zuten, Bizkaiko Foru Aldundiarekin batera; honen ondorio izan dira azken urteetako labar-arte aurkikuntza gehienak.
* Euskal Espeleo Laguntza (EEL): EEE-ren baitan biltzen diren komisioen artean jendetsuena, lurpeko istripuetarako interbentzio taldea. Espeleosorosle bolondresei formakuntza ematen zaie, eta urtero istripu Simulakro Orokor bat burutzen da; istripurik gertatzen bada, tokian tokiko Larrialdi Zerbitzuen aginduetara jarduten du, beste erreskate talde profesionalekin batera.

## Kanpo estekak 
Euskal Espeleologoen Elkargoaren webgunea

## Erreferentziak
San Pedro konkatedrala (Soria)

**San Pedro konkatedrala**, Espainiako Soria hirian dagoen konkatedral bat da. Erromaniko, pizkundetar eta gotiko estiloan eraikia dago.

XVI. eta XVII. mendearen artean eraikia izan zen.

## Kanpo estekak
Dharug hizkuntza

thumb|Jakelin Troy irakaslea CinC2017 biltzarrean Dharug hizkuntza nola berreskuratu duten azaltzen (Alcanena, Portugal).[eskuinera|thumb|178x178px|"[Koala" hitza Dharuk eta Gundungurra hizkuntzetako "gula"hitzetik eratorri zen.]]
**Sydney hizkuntza** (**Darug** edo **Iyora** ere esaten zaio), Australiako aborigen batzuen hizkuntza bat da, Yuin–Kuric hizkuntza-taldekoa, Sydneykoa, Hegoaldeko Gales Berria eskualdean. Ohiko hizkuntza da Darug eta Eora herriena. Ia galduta zegoen baina 1990.etik ahalegin handia egiten ari dira hizkuntza berreskrateko.

*Dharug terminoa*, "Darug", *Dharukk*, *Dharoog*, *Dharrag*, eta *Dararrug moduan ere idatz daitekeena*, yam (midyini) hitzetik zetorren zetorren. Dharug da Sydney arroko hizkuntzen erroa edo *midyini*a. Darug biztanleria asko murriztu zen kolonizazioaren geroztik.

Darug jendeak aitortzen du Sir William Dawes izan zela Darug hizkuntzaren lehenengo dokumentazioak bildu zituen lehen pertsona. Australiara heldu zen lehen flotako kidea izan zen eta material hori jaso zuen Sydney Darugule-wayaun inguruan. Dawes itzuli zen Ingalaterrara 1791ko abenduan, Phillip gobernadorearekin eztabaidatu ondoren, beste gauza batzuen artean, zigor-espedizio bat abian jarri zuen.

1990eko hamarkadan eta milurteko berriaren zehar Mendebaldeko Virginiako orduko Darug klan aborigenen ondorengo batzuek ahalegin handia egin dute Dharug ahozko hizkuntza gisa berpizteko. Gaur egun Dharug modernoaren hiztun batzuek hitzaldiak ematen dituzte Dharug hizkuntza erabilita, eta komunitateko kide gazte batzuek eskolak bisitatu eta erakusten dute nola hitz egiten den Dharug-ez.

## Historia 
thumb|Bennelong-en erretratua,  Eora herriko Wanegal gizon heldu bat.
Dharug hizkuntzaren lurralde tradizionala zabaltzen da batetik Georges Ibaiaren eta Botanika Badiaren hegoaldean, Portu Jackson-raino,  Pittwater-reko iparraldean bokalean Hawkesbury Ibaiaren itsadarrean, eta  bestetik Parramatta ibaiaren mendebaldean.

Haren ondare tradizionala milaka urtetakoa izan arren, Eora pertsonen ehuneko 70, gutxi gorabehera, hil zen XIX. mendean, kolonizazioak eraman zituen gaixotasun berrien ondorioz (baztanga, eta beste patogeno eta birus batzuk), eta elikagaiak lortzeko beren iturri naturalak suntsituak izan zirelako.thumb|Yuin gizon bat (1904).
## Fonologia 
### Kontsonanteak 
### Bokalak 
Hizkuntzak bokal luzera bereizi ahal izan omen zuen, baina zaila da hori zehaztea orain dauden datuekin.

## Hitzak bizirik ingelesez 
Dharug hitz batzuk beste hizkuntza batzuetan erabiltzen dira, adibidez:

* Animalia-izenak: dingo, koala, wallaby eta wombat
* Zuhaitzak eta landareak: burrawang, kurrajong, geebung, myall eta waratah.
* Tresnak: boomerang.

## Berpiztea 
Nahiz eta dharug hizkuntza desagertu moduan sailkatzen den, oraindik hiztun batzuk geratzen dira, eta ahaleginak egin dira hizkuntza berpizteko. Dharug hizkuntzak hiztun berriak eskuratu ditu Sydneyko Chifley College Dunheved campusean egin diren ahaleginei esker.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
* 
* 

## Kanpo estekak
Inés Rivero

**María Inés Rivero** (Córdoba, Argentina, 1975eko ekainaren 7a) argentinar modeloa da. Victoria's Secret lentzeria etxerako *aingeru* delako izendapenarekin desfilatu zuen. Horrez gain, hainbat herrialdetako *Elle*, *Vogue*, *Cosmopolitan*, *Fashion*, *Marie Claire* eta *Mirabella* aldizkarien azaletan agertu da.
Selita Ebanks

**Selita Ebanks** (George Town, Kaiman Handia, Kaiman uharteak, 1983ko otsailaren 17a) kaimandar modelo eta aktorea da. Neiman Marcus eta Ralph Lauren goi-mailako moda-marketarako modelo lanak egiteaz gain, *Sports Illustrated Swimsuit Issue*, *Vogue*, *Cosmopolitan*, *Fashion* eta *Glamour* aldizkarien azaletan agertu da. Hala ere, ezagunagoa da Victoria's Secret lentzeria etxerako *aingeru* delako izendapenarekin desfilatzeagatik.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telesailak
Pizza-ebakitzaile

thumb|239x239px|Gurpil motako ebakitzailea
**Pizza-ebakitzailea** (edo **pizza-gurpila**) pizzak ebakitzeko erabili ohi den tresna da.

## Motak 
Bi pizza-ebakitzaile mota nagusi daude. Ohikoena zirkulu batean biratzen duen gurpil bat erabiltzen du, pertsona batek ebakitzailea mugitzen du norabide batean pizza moztu nahi duen bitartean ... Beste mota bat, taiel deitzen den "ilargi erdi" itxurako ganibet kurbatu handi bat da, aurrera eta atzera kulunkatzen dena pizza ebakitzeko. Bi motako pizza-ebakitzaile horiek hinbat tamainakoak izan daitezke. Jende askok gurpileko pizza-ebakitzailea erabili dezake beste gauza batzuetarako, artisautza barne. taiela batzuk (batez ere, xafla bikoitzekoak) erabili ohi dira belarrak mozteko edo barazkiak txikitzeko.

## Kanpo estekak
V. Volodarski

**Moisei Markovitx Goldstein** (errusieraz, Моисей Маркович Гольдштейн) eta **V. Volodarski** (errusieraz, В. Володарский) moduan ezaguna, (1891ko abenduaren 11 – 1918ko ekainaren 20a) Ukrainan jaiotako boltxebike judua izan zen.

## Biografia 
### Erbestea 
Politikan 1905ean sartu zen, 14 urte zituela, lehenik *Bund* judu alderdian eta gero “*Spilka*” deitutako ukrainar alderdi sozialista eta nazionalista batean. *Spilka* laster mentxebikeekin lerratzerakoan, alderdi honetako kide egin zen Volodarski. 1908an eta 1911an atxilotu egin zuten, 1913an aske geratzean AEBtara erbesteratu zen. Lehen Mundu Gerrarekin bat, Volodarski mentxebikeen ezkerreko adarrarekin (gudaren kontrakoekin) batu zen. AEBn gudaren kontrako errusiar sozialista erbesteratu gehienak boltxebikeak zirenez, pixkanaka tesi horietara mugitzen hasi zen Volodarski, batez ere, AEBn ere bazegoen Bukharinen bidez.

### Errusiara itzulera 
1917ko maiatzean, ostean Errusiara itzuli zenean, Mezhraionka taldearekin bat egin zuen (boltxebikeen eta mentxebikeen arteko batasuna bilatzen zuen taldea), eta Mezhraionkak uztailean boltxebikeekin bat egiterakoan, Volodarski ere boltxebikeekin bat lerratu zen. Uztaileko Egunetan zehar, oraindik alderdikide ez zela (Mezhraionkak oraindik ez zuen boltxebikeekin bat egin), garrantzitsua izan zen Putiloveko langileek klandestinitatean zeuden boltxebikeei babesa publikoki adieraz ziezaien.

Irailean, Petrogradeko Sobieteko exekutibako kide aukeratu zuten. Komite Zentralaren kide ez zenez gero, ez zen urriaren 10eko bilera historikoan egon, baina Kamenev eta Zinovievekin bat egin zuen boltxebike apurrenetakoa izan zen (hala ere, ez zuen hauek bezala bere postura publiko egin). Urriko Iraultzarekin bat burutu zen Sobietaren II. Biltzar Nagusian VTsIKeko kide aukeratu zuten. Urriko Iraultzaren ostean, Brest-Litovskeko Itunaren kontra ageri izan zen, baina ez zen oposizio horretan nabarmendu.

1918an, boltxebikeen prentsa eta agitaziorako arduradun aukeratu zuten. Armada Gorrian agitatzaile bezala ere egin zuen lan, lehenik Errumaniar Frontean, eta gero Errusia Iparraldean. *Krasnaia Gazeta* (“Kazeta Gorria”) egunkaria fundatu zuen. 1918ko ekainean, eskuineko eserista batek, Grigori Semionovek, tiroz erail zuen.

Anatoli Lunatxarskiren arabera, Moisei Volodarski inoiz Alderdi Boltxebikeak izandako propagandistarik onenetakoa izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Taiel

thumb|Xafla bikoitzeko sukaldeko **taiela**
**Taiela** "ilargi erdi" itxurako ganibet kurbatu berezia da, normalean bi kirten edo helduleku dituena, eta sukaldean erabiltzen dena gaztak, haragiak eta abar ebakitzeko. Taielek batzuetan bi xafla paralelo dituzte, ebaketa bizkortzeko gainazal gogorraren eta horizontalaren gainean zanbuluko mugimenduren bidez, eta erabilera espezifikoaren arabera gainazal hori trangadera, pikadera edo ohol deritzona.

## Erabilerak 
Taiela sukaldeko belar usaintsuak txikitzeko edo pizza-ebakitzaile moduan erabiltzeko ganibetik egokiena da. Gabonetan, aizto hau normalean turroia zatitzeko erabili ohi da.

Burdinola zaharretan zurezko heldulekua zuen hotzeko zizela zen, altzairuzko barrak ebakitzeko erabiltzen zena. Maisu errementariak altzairuaren gainean jartzen zuen eta morroiak edo ikasleak burdinazko mailutzarrarekin kolpekatzen zuen piezak bereizi arte.

## Irudi galeria 

File:Wiegemesser.jpg|Taiel handia
File:Wiege.jpg|Ebakitzeko makina
File:Wiege2.jpg|Ebakitzeko makinaren xaflak

## Kanpo estekak
Adiós Toby, adiós

***Adiós Toby, adiós*** 1995. urtean Ramón Bareak eginiko film laburra da.

## Sinopsia 
Familia batek txakurra begi-bistatik kendu behar du. Familiako batzuk kontra egingo die, baina Tobyk txakurtegian amaituko du. Bitartean, ezinbesteko drama familiarrak sortuko dira.

## Aktoreak 
* Loli Astoreka: Dolores
* Álex Angulo: Alejandro
* Mariví Bilbao: amama
* Ramón Ibarra: auzokoa
* Esther Velasco: auzokoa
* Itziar Lazkano: auzokoa
* Saturnino García: txakurtegiko gizona
* Helena Dueñas: txakurtegiko emakumea
* Bárbara Goenaga: alaba
* Aitor Barona: semea
* Ramón Agirre: aita
* Ane Gabarain: ama
* Txema Blasco: aitona
* Aizpea Goenaga: izeko
* Elena Irureta: izeko

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Koldo Olabarri

**Koldo Olabarri** (Bilbo,  -) bizkaitar aktorea da, telebistan eta zineman ibilitakoa. Bilbon hasi zen antzerkian,  baina Madrilera joan zen  Arte Dramatikoa ikastera. Bertan ere lanean aritu da baina bere lan gehienak Euskal Herrian egin ditu. Gaur egun bi hirien artean lan egiten du. 

Penélope Cruzekin eta Antonio Banderasekin lan egin du Lehiaketa Ofizialean, Gastón Duprat eta Mariano Cohn argentinarren film batean. Espainiako serierik arrakastatsuenetako batzuetan ere parte hartu du, hala nola "El Ministerio del Tiempo", "Vamos Juan", "La Línea Invisible", "Centro Médico", "Goenkale"... Tres veces film labur ospetsua ere egin du.  Goya Sariia hirutan irabazi du. Antzerkiak bere ibilbidearen zati garrantzitsu bat betetzen du, eta gai izan da etapako zuzendari onenekin lan egiteko, hala nola LLuís Pasqual edo Calixto Bieito zuzendariekin.

## Lanak 
Koldo Olabarriren lanak hauek dira besteak beste:

### Telesailak 
* 2022*: Intimidad* - Netflix
* 2020: *Altsasu -* ETB1
* 2020ː *El Ministerio del Tiempo* - La 1
* 2020: *Vamos Juan* - TNT (España)
* 2020: *La línea invisible - Movistar +*
* 2017: Versus
* 2016/2018: Centro Médico - La 1
* 2016: Beta (WebSerie) Dir. Aitzol Saratxaga
* 2015: Eskamak Kentzen - ETB1
* *2014: Por un puñado de besos*
* 2014: Bienvenidos al Lolita - Antena 3
* 2012-2013: Goenkale - ETB1
* 2012: Bi eta Bat - ETB1

### Filmak 
* 2021: Competencia Oficial Dir. Mariano Cohn & Gastón Duprat
* 2020: Tres veces (Cortometraje) Dir. Paco Ruiz
* 2018: Ane (laburmetraia) Dir. David Pérez Sañudo
* 2018: Cuando dejes de quererme Dir. Igor Legarreta
* 2017: Versus (Cortometraje) Dir. Demetrio Elorz
* 2015: Playa de las Mujeres (Cortometraje) Dir. Iñigo Cobo
* 2013: Por un puñado de besos Dir. David Menkes
* 2012: Agua! (Cortometraje) Dir. Mikel Rueda
* 2010: (d)efecto (Cortometraje) Dir. Gotzon Aurrekoetxea
* 2010: Yerba (Cortometraje) Dir. Javier Hernández

### Antzerkia 
* 2022: Sagastitarrak (Txalo, 2022)

* 2018: El Último Habsburgo Dir. David Caíña, Elena Vaio
* 2017: Obabakoak Dir. Calixto Bieito. Arriaga Antzoliaren ekoizpena.
* 2016-2018: Chichinabo Cabaret Dir. Felipe Loza
* 2016-2017: Romeo y Julieta Dir. Ramón Barea
* 2016-2017: Triple Salto/Jauzi Hirukoitza Dir. Miguel Olmeda
* 2015: Planteamiento, Nudo y Desenlace' Dir. Itziar Lazkano
* 2014: Romeo y Julieta Dir. Victoria Di Pace
* 2014: Egun Berri Bat' Dir. Galder Perez

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Heterodoxia

**Heterodoxia**, (grezieratik: ἕτερος, heteros, "bestea") dogma edo erlijio batekin ez egotearen jokabidea da. Heterodoxia baita taldearen gehiengoak duen iritziarekin edo dotrinarekin bat ez datorrena da ere. Dogma edo *statu quo* ortodoxia izango litzateke. Hetedoxoa gehiengoaren aurrean heretiko, harrigarri bezala agertzen da eta, sarritan, baztertua izaten da.

## Jatorria erlijioan 
Kontzeptu honek erlijio monoteistetan hartzen du indarra baina beste erlijioetan ere ematen da, esaterako hinduismoan.

Heterodoxia izendatzeko badira beste terminoak. Heresia erlijioaren inguruan soilik ematen da. Disidentzia, bestetik, politika eta gizarte arloan erabiltzen da.

## Heterodoxia politikan 
Erlijiotik beste arloetaran igaro dira kontzeptuok. Politikan, adibidez, heterodoxia ideologia nagusiarekin bat ez datozenak izendatzeko erabiltzen da; trotskismoa marxista ortodoxoentzat hetedodoxoa da.

## Heterodoxia zientzian 
Antzeko egoera zientzia munduan azter dezakegu. Adibidez, teoria nagusiekin bat ez datozenak heterodoxoak dira. Dena den, ez dira sailkapen finkoak eta denborarekin alda ditzakete: garai batean heterodoxoa zena gaur ortodoxoa izan daiteke eta alderantziz. Garai batean, adibidez, arraza guztiak berdinak ez zirela pentsatzen zen eta aurkako iritzia zutenak heterodoxoak ziren. gaur egun, aldiz, azken horiek dira ortodoxoak.

## Bazterketa motak 
Gizarte intoleranteetan kontzientzia askatasun gutxiago dago eta ohikoa da jarrera heterodoxoak zigortuak edota baztertuak izatea.Zygmunt Bauman soziologo eta filosofoaren arabera hauek dira horretarako erabiltzen diren estrategiak:
* Estrategia emika: bestearengandik banantzea, gizartetik kanporatzea.
* Estrategia fagika: asimilatzea bestearen ezaugarriak ezabatuz.
* Ikusezintasunaren estrategia: bestea ez dago, ez da esistitzen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Esther Velasco

**Esther Velasco** (Bilbo,  -) bizkaitar aktorea da, telebistan eta zineman ibilitakoa.

Irakasle-ikasketak egin zituen eta 1980an lizentziatu zen. Ikasketak antzerkiarekin tartekatu zuen eta Ramón Bareak zuzentzen zuen Cómicos de la Legua antzerki taldearekin eman zituen lehenengo urratsak interpretazio munduan.

## Lan hautatuak 
* *Touré detektibea* (2024)
* *Patria* (2020)
* *Alaba zintzoa* (2013)
* *Locos por el sexo* (2006)
* *Mi querido Klikowsky* (2005-2010)
* *La noche del escorpión* (2002)
* *Marujas asesinas* (2001)
* *Sabotage!* (2000)
* *Campus* (2000)
* *Pecata Minuta* (1998)
* *Salto al vacío* (1995)
* *Adiós Toby, adiós* (1995)
* *Bi eta bat* (1991)
* *A los cuatro vientos* (1987)

## Erreferentziak
Pepita Caubet

**Pepita Caubet Delseny** (Vielha, 1930eko abuztuaren 3 &ndash; Vielha, 2007ko irailaren 16a) aranerazko idazle eta poeta zen.

## Lanak 
* 1976 *Era darrèra fira de Vielha*
* 1978 *Varicauba*
* 1996 *Bric-Brac*
* 2005 *Jacinta, casa e país*
Jusèp Amiell

**Jusèp Amiell Solè** (Garòs, Arties e Garòs, Arango harana, Katalunia, 1930eko apirilaren 18a – 2024ko abenduaren 18a) arandar apaiz eta aranerazko idazlea izan zen.

La Seu d'Urgelleko apaizgaitegian ikasi zuen eta 1954an apaiztu zen.

## Lanak 
* *Petit Missau Aranés* (1978)
* ''Crotzes e drapèus istoriques dera Val d'Aran*
* *Nau Testament* (2010)
* *Salms* (2011)
* *Istòria dera Glèisa en Aran'' (2016)
Eamonn Campbell

**Eamonn Campbell** (Drogheda, Louth konderria, 1946ko azaroaren 29a - Dublin, 2017ko urriaren 18a) irlandar gitarrajole eta abeslari bat izan zen. Nagusiki. The Dubliners folk talde ospetsuko kidea izateagatik ezaguna zen.