open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Anton Aškerc

**Anton Aškerc** (Rimske Toplice, 1856ko urtarrilaren 9a - Ljubljana, 1912ko ekainaren 10a) Esloveniako apaiz katolikoa eta poeta izan zen. Bere poema epikoek egin zuten famatu.

## Biografia 
Estiria dukerriko Rimske Toplice herrian jaio zen nekazari familia batean. Celjen ikasketak egin eta Mariborreko seminarioan sartu zen ondoren. 1880an bihurtu zen apaiz. Orduan argitaratu zuen *Trije popotniki* (hiru bidaiariak) poema *Ljubljanski zvon* aldizkarian.

Hasieran poema lirikoak idazten hasi bazen ere 1882an poema epikoei ekin zien. Poema post-erromantikoak ziren baina literatura errealistarantz jo zuen urteek aurrera egin ahala. 1890an *Balade in romance* ("baladak eta erromantzeak") poema bilduma argitaratu zuen.

Bere ideia liberalek arazoak sortu zizkion katolikoen artean eta Ivan Hribar alkate liberalak Ljubljana Hiriko Artxiboko zuzendari izendatu zuten. Azkenengo urteetan kontserbadoreek alkatetza eskuratu eta lanpostutik botako zuten beldurrez bizi izan zen.
Primož Kozmus

**Primož Kozmus** (Novo Mesto, 1979ko irailaren 30a) Esloveniako atleta da, mailu jaurtiketan aritzen dena.

## Emaitzak eta ibilbidea 
Txapeldun olinpikoa izan zen 2008an eta 2009an Munduko txapelketa irabazi zuen. Errekorra 2009ko irailean egin zuen Celjen, 82'58 metrotako jaurtiketa eginez. Urte horretan erretiroa iragarri zuen baina 2010an itzuli zen. 2011eko Munduko txapelketan hirugarren egin zuen eta 2012ko Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina lortu zuen.

## Palmaresa 
### Olinpiar Jokoak 
* Beijin 2008: Txapelduna.
* Londres 2012: Bigarrena.
### Munduko txapelketak 
* Txapelduna (1): 2009
* Bigarrena (1): 2007
* Hirugarrena (1): 2011
### Munduko Atletismo Finala 
* Txapelduna (1): 2009
Igor Salutregi

**Igor Salutregi Gabiola** (Gernika, Bizkaia, 1988ko uztailaren 12a) Euskal Herritar futbolari ohia da. Eskuin hegalean aritzen zen.

## Estatistikak 
*2019eko maiatzak 18an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak 
* Fitxa: Athletic Club
Esloveniar

**Esloveniarra** (,  ahoskatua) hegoaldeko eslaviar herria da, Balkanetan jatorria duena. Gehienak Eslovenian bizi dira, eta, gutxiengo bat Austrian, Hungarian, Kroazian eta Italian bizi da. Ez dute diaspora handia baina bai komunitate batzuk Europan eta Amerikan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rebeka Dremelj

**Rebeka Dremelj** (Brežice, 1980ko uztailaren 25a), Esloveniako abeslari eta modeloa da.

2001 urtean Miss Eslovenia aukeratu zuten eta 2008an Eurovision Abesti Lehiaketan Eslovenia ordezkatu zuen Belgraden baina ez zen finalera iritsi.

## Diskografia 
* *Prvi korak* (2002)
* *To sem jaz* (2004)
* *Pojdi z menoj* (2006)
* *Nepremagljiva* (2009)
* *Differo* (2010)
Javier Krahe

**Javier Krahe de Salas** (Madril, Espainia, 1944ko martxoaren 30a - Zahara de los Atunes, Espainia, 2015eko uztailaren 12a) kantautore satirikoa izan zen. 15 disko grabatu zituen, eta 18 Chulos disketxearen sortzaileetako bat izan zen.

## Diskografia 
* *Valle de lágrimas* (1980)
* *La mandrágora* (Joaquín Sabina eta Alberto Pérezekin) (1981)
* *Aparejo de fortuna* (1984)
* *Corral de cuernos* (1985)
* *Haz lo que quieras* (1987)
* *Elígeme* (zuzenean) (1988)
* *Sacrificio de dama* (1993)
* *Versos de tornillo* (1997)
* *Dolor de garganta* (1999)
* *Cábalas y cicatrices* (zuzenean) (2002)
* *...Y todo es vanidad* (Javier Kraheri omenaldia) (2004)
* *Cinturón negro de karaoke* (2006)
* *Querencias y extravíos* (zuzenean) (2007)
* *Toser y Cantar* (2010)
* *Las diez de últimas* (2013)
* *En el Café Central de Madrid* (CD + DVD zuzenean) (2014)

## Kanpo estekak
Suitzar

**Suitzar** (, , , ) Suitzako herritarra da.

Egungo estatu modernoa den Suitzar Konfederakundea 1848an, nazionalismo erromantikoaren une gorenean, sortu arren, suitzarrek ez dute bere burua talde etniko bakartzat inoiz hartu, aldiz, Konfederakunde () edo hautazko-nazio () terminoak nahiago dituzte nazio bat baino.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cassinhòlas

**Cassinhòlas** Okzitaniako bi udalerrien izena da. Biek frantsesez **Cassagnoles** izena dute:

* **Cassinhòlas**, Gardeko departamenduan
* **Cassinhòlas**, Héraulteko departamenduan
Saissac

**Saissac** Okzitaniako bi udalerriren izena da:
* **Saissac**, Audeko udalerria.
* **Saissac**, Loira Garaiako udalerria, frantsesez **Ceyssac**
Ursula Andress

**Ursula Andress** (Ostermundigen, 1936ko martxoaren 19a- ) Suitzako aktore eta *sex symbol*a da. *Dr. No* filmean agertzeagatik ospetsu bilakatu zen, lehenengo Bond neska izanik.

## Filmografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* IMDB
Translokazio kromosomiko

300 px|eskuinera|thumb|Elkarrenganako translokazioa, 4. eta 20. kromosomen artean

**Translokazio kromosomikoa** kromosomopatiaren mota bat da, homologoak ez diren bi kromosomen arteko zatiak trukatzen direnean gertatzen dena. Hots, informazio genetikoaren zati bat homologoa ez den kromosoma batera pasatzen denean translokazioaz hitz egiten da.

Translokazioaren maiztasuna 1/500 da (500 jaioberrien artean 1ek du translokazioa) 

Hiru mota daude:

* elkarrenganako translokazioak: ohikoenak dira. Bi kromosomek zatiak elkarri ematen dizkiote, hots, material genetikoa bi kromosomen artean trukatzen da

* translokazio bakunak: kromosoma baten zati bat homologoa ez den beste kromosoma batera pasatzen denean. Ez dago truke genetikoa (bi noranzkoko mugimendua izan beharrean, noranzko bakarreko mugimendua dago)

* translokazio robertsonianoak: kromosoma oso bat beste bati atxikitzen zaionean

Leuzemia mieloide kroniko izeneko gaixotasunean 22. kromosomaren zati bat translokatzen da eta 9. kromosomaren beso laburrean azaltzen, Filadelfia kromosoma deitutakoa agertuz.

Translokazioak dituzten gizabanakoak orokorrean osasuntsuak dira, baina seme-alabak sortzerakoan arazoak agertu daitezke (abortuak edo ondorengo gaixoak), haien gametoek desoreka kromosomikoa dutelako

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tanja Ribič

**Tanja Ribič** (Trbovlje, 1968ko ekainaren 28a), Esloveniako abeslari eta aktorea da.

1992tik aurrera Ljubljana Hiriko Antzerki taldekoa da eta 1997an Eurovision Abesti Lehiaketan Eslovenia ordezkatu zuen Dublinen. Hamargarren postuan gelditu zen. Aktore bezala Esloveniako filmetan ibili da.
Castanet

**Castanet** Okzitaniako hainbat udalerriren izena da:
* **Castanet**, Aveyroneko udalerria.
* **Castanet**, Tarn eta Garonako udalerria.
* **Castanet**, Tarneko udalerria.
* **Castanet lo Naut**, Héraulteko udalerria.
* **Castanet Tolosan**, Garona Garaiko udalerria.
Austriar

**Austriarrek** () Europako herri bat osatzen dute, barnean Austriako herritarrak eta austriar jatorria dutenak hartzen dituena.

Bere lurraldeak Germaniako Erromatar Inperio Santuaren barnean zeudenez eta alemanez egiten dutenez, askotan alemaniartzat hartuak izan dira baina austriarrek etnia bat baino nazio bat osatzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Keko

**Sergio Gontan Gallardo**, ***Keko*** (Brunete, Espainia, 1991ko abenduaren 27a) Eibar KE-en aurrelari moduan jokatzen duen espainiar jokalaria da. 2015eko udan iritsi zen eta bi urterako kontratua sinatu zuen Mendilibarrren aginduetara egoteko.

## Ibilbidea 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Senon

**Senon** Frantziako bi udalerriren izena da:
* **Senon**, Meuseko udalerria
* **Senon**, Girondako udalerria, ofizialki **Cenon**
Cenon

**Cenon** Frantziako bi udalerrien izena da:
* **Senon**, Girondako udalerria, ofizialki **Cenon**
* **Cenon-sur-Vienne**, Vienneko udalerria

## Berezko izena 
* Zenón de Somodevilla y Bengoechea, Ensenadako Markesa. Testu askotan **Cenon** gisa agertzen da.
Chlorella

***Chlorella*** (grezieratik: *cloros* -berdea- eta latinezko atzizkitik: *-ela* -txikia-) alga berde zelulabakarraren genero bat da, Chlorophyta filumekoa. Esferikoa da, eta 2-10 μm-ko diametroa du. Fotosintesia burutzen du eta *a* eta *b* taldeko klorofilak ditu.

Fotosintesia ikertzeko asko erabili izan da alga mikroskopiko hau. Esaterako, Melvin Calvin (1961eko Kimikako Nobel Saria) bere izena eramaten duen zikloa ikertu zuen alga honekin.

Chlorella proposatu izan da elikagai gisa, besteak beste Hirugarren Munduko gosetei aurre egiteko. Proteina asko, gluzidoak, zuntza, bitaminak eta mineralak ditu. Hala ere, kopuru handitan lortzea gaur-gaurkoz korapilatsua da oso.

Ur gezitan eta gezatan bizi da, eta ez du flagelorik. Sinbiosi ere egin dezake protozoo eta beste animalia batzuekin (belakiekin, adibidez)

Ugalketa asexuala burutzen du: zelula puskatu egiten da eta 2-8 espora askatzen ditu. Ugalketa sexuala ezezaguna da gaur egun (2015ean)

## Espezieak 
* *Chlorella autotrophica*
* *Chlorella minutissima*
* *Chlorella pyrenoidosa*
* *Chlorella sorokiniana*
* *Chlorella variabilis*
* *Chlorella vulgaris*

## Kanpo estekak
Caubous

**Caubous** Okzitaniako bi udalerriren frantsesezko izena eta izen ofiziala da:
* **Caubós**, Garona Garaiako udalerria.
* **Cauvós**, Pirinio Garaietako udalerria.
Alemanikera

**Alemanikera** () goi germanierako dialekto talde bat da. Milioi bat pertsona inguruk hitz egiten dute, zortzi herrialdetan: Suitza, Alemania, Austria, Liechtenstein, Frantzia, Italia, Venezuela (Colonia Tovar) eta AEBetan (amish talde batzuk). Izena germaniarren antzinako aliantza batetik dator, *Alamanni*ak ("gizon guztiak").

## Kanpo estekak
Rezola zementu lantegia

Donostiako Añorga auzoan dagoen harrobitik zementua ekoizten duen lantegi ezaguna da. Neurri handi batean auzoa haren inguruan garatu da. 1850ean Jose Maria Rezola Gaztañagak lehenengo lantegia sortu zuen.

Gaur egun Financiera y Minera S.A. izenaz Italcementi talde multinazionalaren esku dago. Donostiako kutsadura iturri nagusietarikoa da.

thumb| Lantegiaren ikuspegi orokorra.

## Historia 
Aurrtik Añorga-Txikin errota bat zegoen eta hori izan zen Jose Maria Rezola Gaztañagak (Usurbil 1822 azaroaren 13 - 1867) aukeratu zuen tokia "La Esperanza" lantegia eraikitzeko. Horretarako Etxe Haundi baserria erosi zuen eta honen errota harriak txikitzeko moldatu zuen. Lantegi horretan, Añorgako Arteagakobizkarra harrobiatik ateratako materialez zementu ekoizten hasi zen; horretarako inguruko energia hidraulikoaz baliatu zen.

Jose Maria Rezola hil ondoren haren alargunak, Dorotea Olasagasti Irigoyenek, enpresaren ardura hartu zuen, "Vda. e Hijos de J. M. Rezola" izenaz. 1900tik ardura hori hiru seme-alabek hartu zuten, Bernardo, Maria eta Ricardo Rezola Olasagasti, handik aurrera Hijos de José Rezola y Cia. izenaz. Zementu eskaerak handituz joan zen eta, ondorioz, lantegia birmoldatu egin zen. Horrek aldaketa handiak ekarri zituen: lantegi berria Añorga Handira lekuratu zen, 1901an, eta Portland zementuaren ekoizpenari ekin zion, zementu naturala baztertuz. 1929an lantegiak "Cementos Rezola" izena hartu zuen. Bigarren Mundu Gerraren ondoren lantegiak bere garai onenak ezagutu zituen: 1947an Espaina mailako enpresa nagusia izan zen eta lantegi berriak hasi zen irekitzen: "Cementos Alfa" lantegiraen kapitala erosi zuen eta Palentzian "Cementos Hontoria"n hartu zuen parte. 1963ko maiatzean Arrigorriagan "Cementos Rezola Vizcaya S. A." sortu zuen eta beste bat Arroan. Hirurogeigarren hamarkadaren amaieran 300.000 tonako ekoizpena lortu zuen. Hortik aurrera enpresaren jaitsiera hasi zen. 1989an "Ciment Français/Italcementi" enpresak Cementos Rezolaren kapitala eskuratu zuen.
thumb|Lantegiaren argazki historikoa.
Langile kopuruen aldetik aldaketa handiak izan ditu Cementos Rezolak. 1929an 350 langile kotratatuak zituen, 1960an 600, 1984an 425. 2006an Añorgan eta y Arrigorriagan (Bizkaia), 500 langile inguru zituen.

## Erreferentziak 
## Ikus, baita ere 
* Museum Cement Rezola

## Kanpo estekak
Abridio etxea

**Abridio etxea** edo **Urrupain dorretxea** Gipuzkoako Debagoiena eskualdeko Elgeta udalerrian dagoen etxe bat da. Bergarako Ubera auzotik maldan gora datorren errepidea Elgetako herrigunearen sarrerara iritsi eta bidertzean ezkerretara dago. Dintelean *Abridio* izena tailatua du.

1964an Gipuzkoako kultura ondasuna izendatua izan zen.

Maldan eraikitako oinplano laukizuzenko eraikina da, atzealdea aurrealdea baina garaiagoa du. 1564an harlanduz eraiki zen.

## Ikus gainera 
* Gipuzkoako kultura ondasunak

## Kanpo estekak
Iñigo Urbieta

**Iñigo Urbieta Rodríguez** (Irun, 1993ko uztailaren 15a- ) euskal herritar futbolari bat da. Real Union gipuzkoar klubean jokatzen du atzelari gisa.

## Estatistikak 
*2015eko maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*
San Agustin eraikina

**San Agustin eraikina** Bilboko Udalaren bulegoak dauden eraikin bat da, Bilboko udaletxearen ostean bigarren udal egoitza garrantzitsuena da eta udaletxearen eraikinaren atzealdearen parez-pare kokatua dago, San Agustin estratan. 2008-2011 artean aurrez aparkalekua zegoen lekuan eraiki zen.

## Eraikina 
Guztira ia 13.000 metro karratuko azaleran hainbat udal saila daude: Ekonomia eta Ogasuna, Hirigintza, Etxebizitza, Ingurumena, Zirkulazioa eta Garraiobideak, Aparkalekuen zuzendaritza, Herri Lanak eta Zerbitzuak, Gune Publikoaren bulegoa eta Udal Errolda. Eraikin berri honek hiru ataletan banaturiko 'U' asimtriko itxurako egoitzak osatzen du, eta IMB arkitektura estudioak proiektatu zuen.

## Iruditegia 

Irudi:Bilbao - Nueva Sede Municipal de San Agustín 08.jpg|
Irudi:Bilbao - Nueva Sede Municipal de San Agustín 11.jpg|
Irudi:Bilbao - Nueva Sede Municipal de San Agustín 07.jpg|

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bilboko Udala
* Bilboko udaletxea

## Kanpo estekak 
* Bilboko Udalaren webgune ofiziala
Alex Santamaría

**Alejandro "Alex" Santamaría Arakama** (Irun, 1996ko urtarrilaren 23a- ) euskal herritar futbolari bat da.

## Estatistikak 
*2015eko maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Larderia

**Larderia** norbaiti beldurra sorrarazteko jokabidea da, zuzeneko mehatxura heldu gabe. Begiradak, hitzezko gehiegikeriak eta umiliazioa barnehartzen ditu, besteak beste. Animalien artean maiz gertatzen da, eraso fisiko zuzenera heoldu aurretiko jokabide moduan. Zuzenbidean, larrigarri izaten da delitu askotan.

## Kanpo estekak
Europa Erdialdeko ordua

[340px|thumb|**Europako ordu eremuak**:

urdina 
[Europa Mendebaldeko ordua (UTC+0)
Europa Mendebaldeko udako ordua (UTC+1)
gorria 
Europa Erdialdeko ordua (UTC+1)
Europa Erdialdeko udako ordua (UTC+2)
horia
Europa Ekialdeko ordua (UTC+2)
Europa Ekialdeko udako ordua (UTC+3)
berdea 
Moskuko ordua (UTC+3)
Moskuko udako ordua (UTC+4)

]]
**Europa Erdialdeko ordua** —ezagunagoa **Central European Time** (**CET**) izenez— Europar Batasuneko herrialde gehienek erabiltzen duten ordu-eremua da; UTC estandarra baino ordubete gehiago da. Era estandarrean adierazteko, UTC+01:00 ikurra erabiltzen da.

## Ikus, gainera 
* UTC
* Europa Erdialdeko udako ordua

## Kanpo estekak 
* CET erabiltzen dute herrialdeen zerrenda
Cthulhu (rol-jokoa)

***Cthulhuren deia*** () 1920ko hamarkadan eta, batez ere, Howard Phillips Lovecraft idazle estatubatuarrak hasitako *Cthulhu Mythos* fikziozko unibertsoan girotutako beldurrezko RPG () bat da, 1926 urtean idatzia.

H.P. Lovecraften unibertsoan, mundua guk ezagutzen dugun bezalakoa da, baina guk ez dakigun misterioak daude iluntasunean ezkutatuta, hauek Cthulhu eta beste izaki higuingarriak osatzen dute hiru mailetan sailkatuak: "primigenio"ak, "jainko arketipiko"ak eta "behe-mailako" izakiak. Guzti horiek mundua suntsitzeko gura daukate edo gizakia esklabo bihurtzeko asmoa, gehienak espaziotik kanpo datoz eta lurrera heldu ziren gizakia sortu baino lehen.

thumb|260px|Lovecraft idazlearen zirriborroa.
Haien botereak erabiltzen dituzte euren desioak lortzeko, gizakiak jostailu bezala erabiliz eta askotan, hauek guztiz zoratuta uzten dituztela.

## Jokoa 
Jokoan jokalariek ikertzaile esanguratsuen azalean sartzen dira eta norbaitek agindutako misioan sartzen dira buru belarri. Hasieran gauzek nahiko normalak dirudite: norbaiten desagerpena, hilketa misteriotsu bat edo ikerketa interesgarri bat lurraren erdialdean, baina, abentura pasa ahala gauza gero eta arraroagoak gertatzen dira, eta ikertzaileek imajinatu ezin duten unibertso kaotiko eta beldurgarrian sartzen dira; orduantxe gakoa ez da misterioa ebaztea, bizirautea baizik.

Jokatzeko gauza gutxi behar dira, alde batetik, DMak (-ak, alegia) jokoaren arauak jakin behar dira eta istorio interesgarria sortu haren jokalariak bertan ekiteko. Jokalariek bestalde, dadoak eta pertsonai orria behar dute soilik.
Pertsonaiaren sorketa nahiko erraza da, atributu bakoitzeko dadoak botatzen dituzu bere indarra, azkartasuna edo karisma lortzeko, gero haren lanbidea aukeratu (ikerlaria, medikua, polizia....) eta azkenik bere gaitasunak definitu, zein erraztasun edo zailtasun dituen jakiteko.

Jokoa BRP () sisteman oinarritzen da ehun aldeko dadoak erabiliz pertsonaien ekintzak zehaztu. Ekintza guztiak ezintasun “aldatzaile” bat daukate ( deiturikoak) eta ekintza hori lortzeko jokalariak zenbaki hori edo gutxiago lortu behar du ehuneko dadoan, bestela porrot egiten du dagokion ondorioekin; adibidez: Jack Mc Kardiggan pertsonaia auto bat gidatzeko tirada egin nahi du, horretarako bere gidatzeko ahalmena bilatzen du (demagun %30 bat duela ez duelako esperientzia handirik), beraz, jokalariak 30 bat edo gutxiago atera beharko du autoa gidatzeko ezer gertatu barik, bestela istripu bat eduki dezake.

Joku erraz eta nahiko ona da, baina ez dute gomendatzen DM berrientzat bere istorio konplexu eta aberatsengatik. Beste eratan esanda, ez da jokatzeko erraza, "mata-mata" soil bat ez delako (bakarrik munstroak hiltzean datzan abentura), argumentu zehatza behar du eta izu pelikula baten argumentu-iraultza eta suspensea behar du, gainera, jokalariek buruari eragin behar diete DMak planteatzen dituen misterioak ebazteko.

## Kanpo estekak
1931-1933ko sobietar goseteak

[thumb|300px|Gosetea SESB 1933an. Beltzez goseteak gogorren jo zituen lurraldeak. A – Zerealak kontsumitzen duten eskualdeak, B – Zereala ekoizten duten eskualdeak. C – Kosakoen antzinako Don, Kuban eta Terek-eko lurraldeak, C1 – Kosakoen antzinako Uraleko eta Orenburgeko lurraldeak, 1. [Kola penintsula, 2. Iparraldeko eskualdea, 3. Karelia, 4. Komien Errepublika, 5. Leningrad oblasta, 6. Ivanovo oblasta, 7. Moskuko oblasta, 8. Nijni Novgorodeko eskualdea, 9. Mendebaldeko Oblasta, 10. Bielorrusia, 11. Erdialdea-Lur Beltzak eskualdea, 12. Ukraina, 13. Volgako eskualdea, 14. Tartaria, 15. Baxkiria, 16. Ural, 17. Volgako eskualdea, 18. Kausaso Iparraldeko Kraia, 19. Georgia, 20. Azerbajan, 21. Armenia.]]

**1931-1933ko Sobietar goseteak**, Sobietar Batasuneko errepublika guztiak ukitu zituen 1931 eta 1933 urteen artean. Guztira uste da 6 eta 8 milioi bitarteko hildako gertatu zirela. Gertaera izugarri hau isilpean gorde izan da luzaroan Sobiet Batasunaren garaian.

Eragin latzenak pairatu zituzten lurraldeak Ukrainako erdialdea eta ekialdea, Bielorrusiako hegoaldea, Volgako bazterrak, Errusiako lur beltzen eskualdea, Don eta Kubaneko kosakoen lurraldeak, iparraldeko Kaukaso, Kazakhstango iparraldea, Uralaren hegoaldea eta mendebaldeko Siberia izan ziren..

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* 1921-1922ko sobietar gosetea
* Holodomor

## Kanpo estekak
Saúl Berjón

**Saúl Berjón Pérez** (Oviedo, 1986ko maiatzaren 24a) espainiar futbolaria da. Eibarren jokatzen duen eskuin hegaleko aurrelaria da. 2014an Eibarrera joanda lehen denboraldian, 3 gol egin zituen.

## Ibilbidea 
## Kanpo estekak
San Joan Bataiatzailearen komentua (Zarautz)

**San Joan Bataiatzailearen komentua** frantziskotar komentua da, Gipuzkoako Urola Kosta eskualdeko Zarautz udalerrian dagoena. 1964an Gipuzkoako kultura ondasuna izendatua izan zen. Nafarroa etorbidea eta San Frantzisko kalearen arteko kantoian dago.

## Historia 
1610ean On Juan de Mancisidor zarauztarrak eraiki zuen, Filipe III.a Espainiakoaren idazkari eta aholkularia Flandrian. 1617an frantziskotar fraileek hartu zuten. Konbentzio gerra garaian frantsesek ospitale eta biltegi gisa erabili zuten, gero harpilatu eta fundatzaileak Flandriatik ekarritako erlikia ugari eraman zituzten.

1830ean berritu egin zuten eta 1959an elizako nabea zabaldu egin zen klaustroko eta patioko hegal bat erantsiz eta gaur egungo fatxada jaso zen.

Fitxategi:Zarauz - Convento de los Franciscanos 01.jpg|San Frantzisko kalko ikuspegia.
Fitxategi:E4950-Zarautz-Carmelitas.JPG|Nafarroa etorbideko ikuspegia.
Fitxategi:Zarauz - Convento de los Franciscanos 21.jpg|Eliza.
Fitxategi:Zarauz - Convento de los Franciscanos 11.jpg|Korua.

## Eraikina 
Multzoa Eliza, Komentu eta Eskolak osatzen dute. Lehenak, gurutze latindarreko oinplanoa du, gurutzadura beso motz eta zabalekin. Hiru nabeak ertz-gangekin estaliak daude, gurutzaduraren erdian izan ezik, hemen ganga trenkatua baita. Nabe nagusia albokoak baino zabal eta luzeagoa da; hirurak neurri desberdinetako zutabe handiz bereizirik daude. Jasan dituen birmoldaketa ugarik esleipen estilistiko zaileko multzoa egiten dute.

Eraikin hau artistikoki ez da gehiegi nabarmentzen, baina estilo frantziskotarrari dagokionez bere nortasuna gordetzen du.

Barnean, erdiko eta bi aldeetako erretaulak daude. Lehena 1828an J. Ruiz de Larrinagak egina, bi pilastra, kapitel korintiarreko kolumna pare bat eta Bataiatzailearen irudi nagusia daraman horma-konkadun taulamendua eusten duten beste bik egituratzen dute erretaula. Alde banatara santu frantziskotarren eskulturak. Dena koroatuz alegoria jainkotiar bat begi frontal moduan.

Aipagarria da barnean, era berean, Antonio Blocklandt margolariak sinatutako Flandriako triptikoa. Olioz margotua dago tabla gainean egina eta bertan Pazko Jaiotzea (ezkerreko atea), Pazko Maiatza (erdiko taulan) eta Berpiztea (eskubikoan) irudikatzen dira.

## Ikus gainera 
* Gipuzkoako kultura ondasunak

## Kanpo estekak
Aritz Borda

**Aritz Borda Etxezarreta** (Lasarte-Oria, Gipuzkoa, 1985eko urtarrilaren 3a - ), euskal herritar futbolari ohia da. Erdiko atzelari lanetan aritzen zen.

## Biografia 
Aritz Borda Etxezarreta Lasarte-Orian jaio zen, Gipuzkoan, 1985eko urtarrilaren 3an. Santo Tomas Lizeoa izan zuen ikastetxe eta hantxe hasi zen futbolean, ikastolako ekipoan. 2002an hartu zuten Real Sociedadeko kanteran hartu zuten eta, 2004-2005 denboraldian, erdia garai hartan Txuri-urdinen 2. filiala zen Donostiako Zuzenbide Futbol Kirol Elkartean egin zuen eta denboraldiaren bukaera, berriz, Real Sociedad B —Sanse izenaz ezaguna— Espainiako futbol ligako bigarren B mailan. Sansen eman zituen 3 denboraldietan zehar, Manu García, Jagoba Beobide edo Dani Estrada bezalako jokalariekin batera aritzeko aukera izan zuen.
2007-2008 denboraldian, Real Unión taldeari zeditua izan zen eta ez zen ondo uztartu Iñaki Alonsoren plangintzan. Itzuli zenean, Real Sociedadek ez zion kontratoa berritu eta Bilbao Athletic-en izan zen hurrengo bi denboraldietan. 2010-2011n, berriz, Club Deportivo Mirandés taldera joan zen eta oso denboraldi ona izan zuen, Espainiako futbol ligako bigarren mailako ekipo batek baino gehiagok bere lanean erreparatu zutelarik. Real Club Recreativo de Huelvak fitxatu zuen azkenean eta zen guztiz ondo egokitu. APOEL FC izan zuen destino berria, Zipreko futbol ligan eta UEFAko Txapeldunen Liga borrokatzeko aukera izan zuen (Real Madrilek eliminatu zuen laurdenetan 2011-2012 denboraldian). UEFA Europa Leaguen aurrekoa ere egin zuen eta Neftchi Baku PFK ekipoak bota zuen kanpora 2012-2013n. 2014ko udan, taldea utzi eta Thailandiako Muangthong United F.C. ekipora joan zen. Negurako itzuli zen Espainiara, ordea, eta partaidetza arrakastatsua izan zuen, denboraldi bukaerara arte Errumaniako futbol ligan FC Rapid Bucureştin jokatu zuelarik. Behin kontratua amaituta, 2015eko ekainean, Deportivo Alavések fitxatu zuen eta Espainiako futbol ligako bigarren mailara itzuli zen berriro. Hori bai, denboraldi honetan igo ziren lehen mailara.2016ko ekainean, berriz, Deportivo Alavés utzi eta Western Sydney Wanderers F.C. izan zuen hurrengo helburu, Australian.

## Estatistikak 
*2024ko maiatzak 30ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Zinta-belar

**Zinta-belar** (*Chlorophytum comosum*) Asparagaceae familiako landare iraunkorra da, hegoaldeko Afrikan jatorria duena. Landare apaingarri ezaguna bilakatu da.

Bi kultibar ezagunak ditu:
* *C. comosum* 'Vittatum'
* *C. comosum* 'Variegatum'

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vibrio cholerae

**Vibrio cholerae** Vibrio generoko bakterio Gram negatiboa da, bazilo kurbatuaren itxurakoa eta kolera gaitzaren eragilea. Kolera ur eta janari kutsatuen bidez transmititzen da.

Nahiz eta Filippo Pacini aurkitu 1854an, Robert Koch mikrobiologoa izan zen lehena bakterio hori eta koleraren arteko harremana frogatzen, 1884an. Koch-ek *Vibrio comma* deitu zion mikrobio patogenoari, koma baten itxura zuelako. 

## Ezaugarri nagusiak 
Vibrio choleraek Vibrio guztien ezaugarri biokimiko eta fisiologikoak ditu: katalasa eta oxidasa (+) da, anaerobio fakultatiboa eta glukosaren hartzidura burutzen du. Mugikorra da eta muturreko flagelo bakarra du.

Urtarra da, ur gezatan eta ur gazikaran biziz.

Laborategian isolatzeko hazkuntza-inguru bereziak erabiltzen dira, sodioa eta pH alkalinoa dutenak. TCBS hazkuntza-ingurua (tiosulfato, zitrato, sakarosa eta behazun-gatzak dituena) oso erabilia da.

## Anduiak eta serotipoak 
Vibrio choleraek bi andui patogeno ditu, kolera eragiten dutenak: cholerae anduia eta El Tor anduia. Lehena Koch-ek deskribatu zuen bakterio patogenoa da, eta bigarrena 1960ko hamarkadan agertu zen.

Bi andui horietaz gain, bakterioak 6 serotipo patogenoak ditu.

## Patogenia 
Kolera bakterioaz kutsatutako ur edo janariak hartzean harrapatzen da. Gaitza ohikoa da garapen bidean dauden herrialde askotan.

Ur kutsatua edan ondoren, mikrobioak urdailera iristen dira, eta urdaileko pH azidoak askok hiltzen ditu. Bizirik irauten dutenak heste meharrera heldu eta bertan finkatzen dira.

Hestean Vibrio choleraek enterotoxina indartsua ekoizten du, heste meharrari kalte izugarria egiten diona. Toxina hori exotoxina da, eta likido eta elektrolitoen galera eragiten du.

Exotoxina horrek bi azpi-unitate ditu, AMP ziklikoaren zelularen barneko kontzentrazioa areagotzen dutenak . Areagotze horrek beherako bortitzak eragiten ditu.

Vibrio cholerae janarien bidez sartzen bada organismoan (esaterako, molusku infektatuak jaterakoan), kolera sortzeko behar den bakterioen kopurua txikiagoa da uren bidez sartzen bada baino; izan ere, elikagaiek neutralizatzen dute patogenoa hilko lukeen urdaileko azidotasuna .

Kolera endemikoa da Asian (Indian. Pakistanen...) eta Erdialdeko eta Hego Amerikako zenbait herrialdeetan. Gaitz larria da, tratatu ezean 3 edo 4 egunetan gaixoen %60 hiltzen duena .

Hondakin-urak eta edateko urak ondo tratatuz araztegietan koleraren epidemiak eragozten dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
CFP libera

*Artikulu hau Polinesia Frantsesa, Kaledonia Berria eta Wallis eta Futunako dibisari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Libera».*

**CFP libera** edo **Pazifikoko libera** Polinesia Frantsesa, Kaledonia Berria eta Wallis eta Futunako itsasoz haraindiko lurralde frantsesetan erabiltzen den moneta da.

## Kanpo estekak
Gaztelako linea

**Gaztelako linea** telegrafo optiko linea izan zen, José María Mathé ingeniari militarrak XIX. mendean diseinatu zuena. 1846ko urriaren 2an hasi zen funtzionatzen. 52 dorre erabiltzen zituen eta aurreko Madrid-San Ildefonso linean oinarritu zen, Juan José Lerena y Barry-k diseinatua eta 1832an eraikia. Gaztelako linea Valladolidtik, Burgosetik, Gasteiztik eta Donostiatik igarotzen zen.

## Dorreen kokapena probintzien arabera 
###   Madril-Segovia tartea 

###  Valladolid-Palentzia tartea 

### Burgosko tartea 

### Araba eta Nafarroako tartea 

Fitxategi:Torre Quintanilla de la Ribera.JPG | Quintanilla de la Riberako telegrafo dorrea (34. posizioa), 2012an birgaitua.
Fitxategi:Vitoria - San Vicente 25.JPG | San Bizenteko elizaren dorrea (Gasteiz) (36. posizioa).

### Gipuzkoako tartea 

Fitxategi:Andoaingo_Aitzbeltz_mendiko_telegrafo_optikoaren_dorrea.jpg | Andoaingo Aitzbeltz mendiko telegrafo dorrea (49. posizioa).
Fitxategi:Tolosako Uzturre mendiko telegrafo optikoaren dorrea.jpg | Tolosako Uzturre mendiko telegrafo dorrea (48. posizioa).

## Kanpo estekak
Mikel Méndez

**Mikel Méndez Gutiérrez** (Barakaldo,Bizkaia, 1985eko uztailaren 27a - ), euskal herritar futbolaria da.

## Estatistikak 
*2021ko maiatzak 24an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak
Chlorophyceae

**Chlorophyceae** alga berdeen klaseetako bat da. **Klorofizeo** klorofilaren berdea beste pigmentuez erabat ezin estal dezaketen algez esaten da. Batzuk zelula-bakarrak dira, eta banaka edo kolonietan bizi dira; beste batzuk aldiz zelula-anitzak dira. Ebaketaz, esporaz edo sexu bidez ugal daitezke.

## Sailkapena 
Hona hemen aditu gehienek onartzen dituzten ordenak:

* Dunaliellales (adib. *Dunaliella*)
* Volvocales (adib. *Volvox*, *Chlamydomonas*)
* Chlorococcales (adib. *Nannochloris*)
* Oedogoniales (adib. *Oedogonium*)
* Sphaeropleales
* Chaetophorales
* Microsporales
* Tetrasporales (adib. *Tetraspora*)

1995ean Hoek, Mann eta Jahnsek beste sailkapen hau proposatu zuten.
* Volvocales
* Chlorococcales
* Chaetophoroales
* Oedogoniales

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* AlgaeBase
Ivana Kobilca

**Ivana Kobilca** (Ljubljana, 1861eko abenduaren 20a – *ib.*, 1926ko abenduaren 4a) Esloveniako margolari errealista izan zen, XIX mendean herrialde honetako garrantzitsuenetakoa.

## Biografia 
Ivana Kobilca Ljubljanan jaio zen familia aberats batean eta heziketa akademiko ona jaso zuen, marrazketaz gain italiera eta frantsesa ere ikasi zituen, eta Vienara joan zen aitarekin Margolari handien lanak ikustera. 1879 eta 1880 artean Vienan ikasi zuen eta hurrengo urtean Munichen.

1888an egin zuen lehenengo erakusketa eta hurrengo urteetan Zagreben, Parisen, Barbizonen eta Florentzian izan zen. 1897 eta 1905 artean Sarajevon bizi izan zen eta 1906 et 1914 artean Berlinen.

1926an Ljubljanan hil zenean Jugoslaviako emakume margolari handiena gisa desribatua izan zen.

## Lanak 
Lanik garrantzitsuenak 1880. hamarkadan egin zituen eta Esloveniar margolaritza errealistaren erreferentzia bilakatu zen. Erretratuak egin zituen eta baina jendea bere egunerokotasunean ere, hala inguru urbanoan, nola nekazal eremuetan. Berlinen egon ondoren loreak margotzen hasi zen.

Margolan ezagunenak:
* *Kofetarica* (1888)
* *Holandsko dekle* (1889)
* *Portret sestre Fani* (1889)
* *Poletje* (1889)
* *Citrarica* (1891)
* *Likarice* (1891)

## Iruditegia 

Irudi:Ivana Kobilca - Poletje.jpg|*Poletje* (Uda).
Irudi:Ivana Kobilca - Parizanka s pismom.jpg|Autoerretratua.
Irudi:Ivana Kobilca - Španski bezeg.jpg|Loreak.
Irudi:Kofetarica (Coffee drinker; National Gallery of Slovenia, y. 1888).jpg|*Kafea hartzen*

## Kanpo estekak 
*  [Esloveniako Arte Galeria Nazionala(https://eu.wikipedia.org/wiki/Esloveniako_Arte_Galeria_Nazionala).]
Armindo Tué Na Bangna

**Armindo Tué Na Bangna** "Bruma" (Bissau, Ginea Bissau, 1994ko urriaren 24a) Errealean jokatzen zuen hegaleko aurrelaria da.

2015ean iritsi zen Errealera Galatasaray SK taldeak utzita. Urte baterako etorri zen, erosteko aukerarekin. Ginean jaio arren Portugalgo selekzioarekin jokatzen du. Sporting Clube de Portugalen hazi zen eta 2012an Galatasarayk fitxatu zuen. Turkian 33 partidutan 3 gol sartu zituen 2015eko uztailean Errealera iritsi arte.

## Kirol ibilbidea 
## Kanpo estekak
Carmelo Urdangarin

**Carmelo Urdangarin Altuna** (Deba, 1932 &ndash; Zumaia, 2021eko maiatzaren 14a) ekonomialari, idazle, enpresari, kultur arloko ekintzaile ezaguna izan zen. Peritu eta merkataritza-irakasletza ikasketak burutu zituen. Gure Balioak Saria eman zioten, 2013an, sariaren IV. edizioan. Aranzadi Elkartearen, Eusko Ikaskuntzaren, eta Euskal Herriko Meatzaritzaren Museoaren Fundazioaren partaidea izan zen.

## Biografia 
Peritu-ikasketak eta merkataritza-irakaskuntzako ikasketak egin zituen. Jarduera profesionalean hainbat enpresatan zuzendaritza-karguak bete zituen, hala nola, Orbea, Euskadiko Kutxa (enpresa-barrutia) eta Danobaten; azken horretan 1997an jubilatu zen. Kutxa eta Lagun Aro bezalako entitateetako zuzendaritza-organoetako kide izan zen. 2009tik 2014arte Euskal Herriko Meatzaritzaren Museoaren Fundazioaren patrono izan zen. 1973tik aurrera, Jose Maria Izagarekin batera, Deban eraiki nahi zen zentral nuklearraren aurka aritu zen. Kanpaina horren barruan ehundaka hitzaldi eman zituen. Franco hil ondoren, zinegotzi izan zen Deban. Hainbat hedabidetan kolaboratzaile zen, esaterako Euskadi Irratia, Herri Irratia, El Correo Español, Empresa XXI..., eta ekonomia, historia eta etnografiari (eskulangintza eta ofizio tradizionalak) buruzko 4.600 artikulu inguru eta hogei liburu baino gehiago idatzi zituen. Euskal Herriko Unibertsitateak antolatutako graduondoko ikastarotan hartu zuen parte, batez ere Kanpo merkataritzari buruzkoetan eta Gipuzkoako Bazkundea edo Merkataritza Ganbarek antolatutakoetan. Halaber, Donostiako Uda Ikastaroetako irakasle gisa jardun du.

## Liburuak 
* *Deba: Euskal Kosta Nuklearra* (1975), Jose Ramon Rekalde eta Patxi Aldabaldetrecurekin batera.
* *Testamento de Ostolaza* (1976)
* *Deba Ayer. 260 Fotografías* (1977)
* *Historia Técnica y Económica de la Máquina-Herramienta* (1982) Patxi Aldabaldetrecurekin batera
* *Trenbidea Debara heldu zeneko lehen mendeurrena - Primer centenario del ferrocarril a Deba [1893-1993]* (1993), Jose Maria Izaga eta Manuel Zaragozarekin batera
* *Zezen nafarrak Debara egindako azken bidaiak* (1996),Jose Maria Izagarekin batera
* *La Fábrica de Hierros y Aceros San Pedro de Elgoibar. Más de un siglo de historia 1876-1990* (2006)
* *Estar y Ecénarro. Sigma: 80 años de historia, 1914-1995* (2008), egilearen edizioa.
* *Quince oficios mineros* (2002), egilearen edizioa.
* *Doce oficios armeros* (2003), Gipuzkoako Bazkundea.
* *Antzinako lanbideak*, hamairu liburuki, batzuk bakarka egindakoak eta bestetzuk kolaborazioan.
* *Oficios tradicionales de la cuenca del Deba* (2009), Jose Maria Izagarekin batera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Biografia "Gure balioak saria"ren webgunean.
* Lanbideei buruzko webgunean, beste egileen artean Uradagarinen datuetan oinarrituta.
*  [Antxon Agirre Sorondo(https://eu.wikipedia.org/wiki/Antxon_Agirre_Sorondo) *Auñamendi Entziklopedia*n.]
*  [Biografia Debegesa(https://eu.wikipedia.org/wiki/Debegesa)ren webgunean.]
Mosen

[thumb|150px|Mosen [Ausiàs Marchen liburuaren azala.]]
**Mosen** antzina hainbat herrialdetan klerikoei ematen zitzaien trataera da. 1545ean, *Mosen Bernat Etxepareren kantuia* idazlanean horrela hasi zen:

Aragoiko koroan, hasieran zaldun eta en trataera izan zen, gero gizarte osora zabaldu zen *Misser* trataera zuten mediku eta abokatuak izan ezik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Egiptoar

**Egiptoarrak** (egiptoar arabieraz: مَصريين &nbsp; ahoskatua;  '''') Egiptoko kultura eta arabieraren bertoko aldaera ama hizkuntzatzat dutenak dira. Zentsu modernoan, Egiptoko herritarrak dira.

Egipton bertan bizi diren 88 milioi egiptoarrez gain, inguruko herrialdeetan diaspora ere badago. Biztanleriaren %90a musulmana eta %10a kristaua (%9a koptoa delarik) da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Solihull

**Solihull** Erresuma Batuko Ingalaterrako erdialdean dagoen Mendebaldeko Midlands konderriko herria da. Birminghamgo eremu metropolitarrean kokaturik, 2013an Erresuma Batuan bizitzeko lekurik onen izendatua izan zen.

## Herri eta hiri senidetuak 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Udal webgunea
Artzain eleberri

[thumb|[Honoré d'Urféren *l’Astrée* eleberriaren XVII. mendeko edizioa.]]
**Artzain eleberria** XVI. eta XVII. mendeetako literatura generoa da. Protagonistak mundu bukoliko batean kokaturik dauden artzainak dira, beren amodio esperientziak, zoritxarrekoak gehienetan, bizi eta partekatzen dituztenak.

## Historia 
Artzain eleberriaren aurrekariak Teokrito eta Virgilioren eglogak eta Longosen *Daphnis eta Kloe* eleberria dira. Erdi Aroan Giovanni Boccacciok artzain giroko prosazko lan batzuk idatzi zituen, hala nola, ''Ninfale d'Ameto* eta *Ninfale Fiesolano*, eta Garcilaso de la Vegaren eglogetan ere bukolismoaren elementu batzuk daude. Baina, Jacopo Sannazaro napolitarraren *Arcadia* (1504) hartzen da lehenengo artzain eleberritzat. 1559an argitaratu zen Jorge de Montemayoren * Los siete libros de la Diana*, gaitzeko arrakasta izan zuena. Alonso Pérezen *La segunda parte de la Diana* (1564) eta Gaspar Gil Poloren *Diana enamorada* (1564) eleberriek jarraitu zioten Montemayor-en ildoari. Gaztelaniazko beste bi artzain eleberri garrantzitsu, Miguel de Cervantesen *Galatea* (1585) eta Lope de Vegaren *La Arcadia* (1599) dira. Robert Greenen *Menaphon* (1589), Philip Sidneyren *Arcadia'' (1590) eta Honoré d'Urféren ''L'Astrée* (1607-1627) ere aipagarriak dira.

2004an aurkitu zen *Lazarragaren eskuizkribua''-n euskaraz idatzitako artzain eleberri bat dago (ez osorik, hasiera eta bukaera falta ditu). Egin diren azterketen arabera, Lazarragak Montemayoren lana ezagutzen zuen eta haren eredura izkiriatu zuen bere eleberria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Koldo Azkarreta

**Koldo Azkarreta García** (Bilbo, 1962) bizkaitar zuzendari eta gidoilaria da. Madrilgo Complutense Unibertsitatean ikasi zuen.

## Lanak 
* *Rigor mortis* (1997)
* *Hitchcock en el puente colgante* (1990)

## Erreferentziak
Gaizka Urresti

**Gaizka Urresti** (Bilbo, 1967ko abuztuaren 4a) bizkaitar zinema zuzendaria da. EHUn ikasi zuen, 2014an Fikziozko film laburraren Goya Saria lortu zuen.

## Lanak 
* *Bendita calamidad* (2015)
* *Abstenerse agencias* (2011)
* *Malicia en el país de las maravillas* (2004)
* *Raíz* (2003)
* *El corazón de la memoria* (2001)

## Erreferentziak
Sociedad Deportiva Huesca

**Sociedad Deportiva Huesca** Espainiako futbol taldea da, Huesca hirikoa hain zuzen ere. Bigarren mailan aritu da azken urteotan baina 2018-19 denboraldian Lehen mailan jokatu zuen lehen aldiz, baina denboraldi bat bakarrik iraun zuen. 2020-21ean itzuli zen.

## Historia 
*Unión Deportiva Huesca* izeneko talde bat izan zen Huesca 30. hamarkadan eta Afizionatuen Espainiako futbol txapelketako finala jokatzera iritsi zen 1931 urtean, baina Vigoko Club Ciosvin-ek 4-1 garaitu zuen. Guztira hiru denboraldi egin zituen bigarren mailan baina 50. hamarkadaren hasieran desagertu egin zen.

Gaur egungo taldea 1960an sortu zen eta aurreko taldearen koloreak hartu zituen, urdina eta granatea. 1974an Afizionatuen Espainiako Txapelketa irabazi zuen finalean Deportivo Aragón (Zaragoza B) 3-0 garaituz. 1978an bigarren B mailara igo zen.

2006an Espainiako Futbol Federazioaren Kopako finala jokatu zuen baina CD Puertollanok 1-1 eta 2-0 emaitzekin garaitu zuen. Urte horretan hirugarren mailara jeistear egon zen baina hurrengo urtean bigarren mailara igo zen lehen aldiz eta bost denboraldi egin zituen bertan. Emaitzarik onena 2009an lorturiko 11. postua izan zuen. Ordutik bigarren B mailan ibili da baina 2015ean bere taldeko liga irabazi eta play-offetan bigarren mailara itzuli da.

2016-17a seigarren postuan gelditu zen eta Lehen mailara igotzeko play-offak jokatu zituen, baina lehen kanporaketan Getafek garaitu zuen. 2017-18an azkenik lortu zuen igoera. Lehen mailako lehen itzulia oso txarra egin zuen eta bigarrenean nabarmen hobetu arren maila galdu zuen. Hurrengo denboraldian bigarren mailako txapelduna izan zen eta berriz igo zen. 2020-21ean azken jardunaldian galdu zuen maila.

## Uniformea 
## Datuak 
2024-25 barne:
* **Denboraldiak 1. mailan**: 2
* **Denboraldiak 2. mailan**: 13
* **Denboraldiak 2. B mailan**: 17
* **Denboraldiak 3. mailan**: 30
* **Ligako posturik onena**: 6.a Bigarren mailan (2016-17)

### Azken urteetako ibilbidea 
## 2020/2021 Taldea 
2021eko otsailaren 4a

## Irabazitako txapelketak 
### Espainiako txapelketak: 10 
* Bigarren maila (1): 2020
* Hirugarren maila (8): 1948, 1950, 1967, 1968, 1985, 1990, 1993, 1994
* Afizionatuen Espainiako futbol txapelketa (1): 1974
* Espainiako Futbol Federazioaren Kopa (0): finalista 2006an.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Kevin Calle

**Kevin Calle Otxoa** (Gasteiz, Araba, 1993ko apirilaren 4a) futbolari gasteiztarra da. 

## Biografia 
Eskuin atzelari lanetan aritzen da. Alavesen harrobian hezia, bere bigarren taldean hioru denboraldi jokatu eta gero Portuk fitxatu zuen. Bi aro desberdinetan aritu da ezkerraldeko taldean. Gernikan bere unerik oneneak bizi izan zituen futbolari gisa lau denboralditan.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 30ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
Gaixoa ni

[thumb|200px|[Su artifizialak *Gaixoa ni* ekitaldian.]]
***Gaixoa ni*** () Iruñeko Sanferminetako jaien bukaeran hango udaletxe plazan abesten den gaztelaniazko kanta da, eta hedaduraz abesti horren inguruko ekitaldia. Jaien bukaerako, uztailaren 14ko 24:00etan, alkatea udaletxeko balkoira jalgi eta handik  abesten du, plazan kandela pizturik bildutako jendearekin batera.

Programa ofiziala bukatzen duen ekitaldi honen ostean, zapi gorriak kentzen dituzte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Libanoar

**Libanoarrak** ( / '''', libanoar arabieraz  ahoskatua) Libanoko herritarrak eta bertan bere arbasoak dituztenak dira. Era berean, egungo estatua eratu baino lehenagoko Libano mendiko eta Antilibanoko biztanleak ere libanoarrak ere baziren.

Bertoko alderdi politiko eta erlijiosoen proportzioa zehatzea zaila denez, 1932tik aurrera ez dute errolda bat egin.
Edonola ere, munduan zehar diaspora (batez ere kristaua) zabala dute. Brasilen, bakarrik, 5,8 eta 7 milioi lagun inguruk libanoar jatorria dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Longos

[eskuinera|thumb|*Daphnis eta Kloe*, [Jean-Pierre Cortoten eskultura]]
**Longos** edo **Longus** (; K.a. III. edo K.a. II. mendea), *Sofista* deitua, greziar idazlea izan zen. *Dafne eta Kloe* eleberri ospetsuaren egilea izan zen. Lesbos uhartean bizitu bide zen, obra honetan guztiz zehatz deskribatzen baitu Mitilene hiria.

## *Daphne eta Kloe* 
Artzain giroko eleberria da, Teokrito eta Virgilioren ereduen arabera. Bi gazte horien bizitza gozoa itsaslapur batzuek, eta gerra labur batek, eteten dute. Gainerakoan, bizimodu lasaia ageri da, urtaroen aldaketen erritmoan. Dafne eta Kloe artzain gaztetxoak dira, ia umeak, eta bien arteko maitasunaren atsegin eta ardurak kontatzen zaizkigu. Samurtasuna, ia gehiegikeriaraino, eta bi gaztetxoen inozotasuna dira nagusi. Horren aurrean, auzoko emakume baten lizunkeria indarturik agertzen da, amodio gordinaren lehen pausoak erakusten baitizkio Dafnis gazteari.

XVI. mendetik aurrera oso liburu ospetsu bilakatu zen.

## Erreferentziak
Sare elektriko

300px|thumb|eskuinera|Sare elektriko baten diagrama. Tentsioak eta linea elektrikoen ezaugarriak Alemaniako eta Europako beste sistema batzuetako balio tipikoak dira.

**Sare elektriko** bat hornitzaileetatik erabiltzaileetara energia elektrikoa eramateko beharrezko diren instalazio elkarkonektatuen sare bat da.

Hiru elementu nagusi dira sare elektrikoa osatzen dutenak:

* **Energia sortzea**. Energia elektrikoa zentral elektrikoetan sortzen da; oinarrizko energia batetik ateratakoa da; sortutakoan sarera bidaltzen da. Zentral elektrikoetan potentzia handietan sortzen da. Gaur egun gero eta energia berriztagarri puntuak sortzen hari dira (autokontsumokoak direnak batez ere), toki gehienak etxebizitzetako teilatuak izaten hari dira eguzki panelez beteak.
* thumb|290x290px|Vitoria-Gazteis - Olarizu - Azpiestazio elektrikoa**Azpiestazio elektrikoa**. Sare elektriko barnean tentsioak edo maiztasuna ere aldatzeko gai diren instalazioak dira. Beste gaitasun bat dauzkatena beste sareekin konexioak egin dezakete. Horrenbeste, bi azpiestazio mota ezagutzen dira: 
** Transformaziozkoak. Tentsioa zein maiztasuna aldatzeko gai dira. Azpiestazio hauetan elementurik garrantzitsuena transformadorea da, zeren tentsio aldaketa egiten duen elementua da. 
** Konexiozkoak. Bi zirkuitu edo gehiago konektatzen dituen instalazioak dira. Azpiestazio mota hauetan aldera, elementurik garrantzitsuenak etengailuak eta ebakigailuak dira.

* Sareak. Hauek duten helburua energia garraitzea da, hau da, energia sortzen den puntutik azkenengo kontsumitzaileenganaino eramatea da helburua. Horretarako bi sare mota desberdin daude, bata distantzia handietarako eta bestea distantzia txikietarako baitira. 

## Sare motak 
Bi sare mota nagusi ditugu sare elektrikoan:

* **Garraio sareak**. Energia elektrikoa sorkuntza gunetik, hau da, zentral elektrikotik azpiestazio elektriko zentraletaraino garraiatzea da. Bi kokapenen arteko distantziaren arabera, garraioa erdi tentsioan edo goi tentsioan izaten da. Gero eta distantzia handiagoa izan gero eta tentsio altuagoa izaten da hoberena tentsio galera asko ez edukitzeko garraioaren azkenengo puntuan Joule efektuaren bidez.thumb|377x377px|Espainiako sare elektrikoko mapa 2016
* **Banaketa-sareak**. Azkenengo kontsumitzaileei energia elektrikoa eramaten duen sarea da. Bi motatako sareak daude: 
** Oinarrizko sareak. Erdi tentsioko sareak dira, 45kV eta 132kV artean igarotzen dira. Airezkoak edo lurperatuak izan daitezke. Sare mota honen funtzioa bigarren mailako sareari energia ematea da; gainera, industrian kontsumo ugari balu, sare honetan konektatu daiteke.
** Bigarren mailako sareak. Sare hauek ere airezkoak edo lurperatuak izan daitezke; baita, erdi tentsioan (15kV edo 20kV). Sare mota honetan ere, behe tentsioko banaketa, barnean dago. Banaketa hartarako tentsioa jaitsi behar da, horretarako transformadoreak erabiltzen dira transformazio guneetan.

## Ikus, gainera 
* Sorgailu elektrikoa
* Korronte alternoa
* Sistema trifasikoa
* Transformadorea
* Joule efektua

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rigor mortis (filma)

***Rigor mortis*** 1997an Koldo Azkarreta bilbotar zinema zuzendariak zuzendutako thrillerra da.

## Argumentua 
Lau lagunek banku bat atrakatu dute. Batek besteak salatzea eta harrapatutako dirua bereganatzea erabaki eta, txalet batean polizia itxoiten ari zenean, hiltzaile batek akabatuko du.

## Aktoreak 
* Imanol Arias: Hiltzailea
* Carlos Sobera: polizia inspektorea
* Nacho Marcos: polizia 1
* Iñaki García: polizia 2
* Ales Furundarena: salataria
* Paco Obregón: atrakatzailea
* Paco Hernando: atrakatzailea
* Javier Merino: voyeur
* Guillermo Montero: atrakatzailea

## Kanpo estekak
Bizkaiko futbol taldeen datu historikoak

Futbolaren historian zehar, **bizkaitar bi taldek** jokatu dute Espainiako Futboleko Lehen Mailan, bost taldek Bigarren Mailan eta hamalau taldek Bigarren B Mailan. Taldeak honako hauek dira: Barakaldo, Sestao, Bilbao Athletic, Lemona, Leioa, Zalla, Zamudio, Portugalete, Bermeo, Gernika, Cultural de Durango, Basconia, Indautxu, Santurtzi, Amorebieta, Arenas de Getxo y Erandio.

### Sailkapen historikoak 
Mejor temporada de un equipo vizcaíno en Segunda B

## Kanpo estekak
Itxiera (argipena)

**Itxiera** hitzak zerbait ixteko ekintza eta horren ondorioa adierazten du. Erabilera zenbait ditu:
* lan harremanetan, ugazaben itxiera edo itxiera patronala;
* kontabilitatean, itxiera;
* Euskaldunon Egunkariaren itxiera, 2003 urtean;
* Eginen itxiera, 1998 urtean.

## Ikus, gainera 
* Klausura, bizimolde erlijiosoa.
Philip Sidney

**Philip Sidney** (Penshurst Place, Kent, 1554ko azaroaren 30a - Arnhem, 1586ko urriaren 17a) ingeles olerkaria eta politikaria izan zen.

Europan zehar bidaiak egin ondoren, 1575ean Elisabet I.aren gortean sartu zen eta diplomaziako karguak bete zituen han. Pizkundeko zaldunen eredu izan zen. Herbehereetan Espainiaren kontra borrokan ari zela hil zen. Haren lan nagusia, *Arcadia*, Boccaccio eta Montemayor-en eragin nabarmena duena, Ingalaterrako artzain giroko olerkien aitzindaria da. Beste lan batzuk *Astrophel and Stella*, *An Apologie for Poetrie* eta *The Defense of Poesie* dira.

## Erreferentziak
Itxitura (argipena)

**Itxitura** hitzak adiera zenbait ditu:
* **itxitura** edo itxiera, zerbait ixteko ekintza eta horren ondorioa;
* Itxitura (historia), historian, lur bat ixteko ekintza.
* matematika, erlazio-itxitura,
** itxitura iragankorra,
** itxitura bihurkorra,
** itxitura simetrikoa.
Jose Antonio Iturriotz

**Jose Antonio Iturriotz** (Eibar, 1856 - *ibidem*, 1916ko otsailaren 23a) eibartar politikari eta armagilea izan zen.

1897. urtetik 1901. urtera arte jaioterriko alkatea izan zen. Ideologiaz liberala, bere agintaldian herriak hirigintza-berrikuntza garrantzizkoenak bizi izan zituen: Untzagako plaza eta udaletxea, ospitalea, arma probatokia, eta abar.

## Erreferentziak
Jon Jauregi

**Jon Jauregi Bereziartua** (Beasain, ) gipuzkoar politikari jeltzalea da.

## Biografia 
Lanbidez abokatua, 1981etik aurrera EAJko kidea da. 1995 eta 2003 artean jaioterriko alkatea izan zen. Urte hartan Joxe Joan Gonzalez de Txabarri ordezkatu zuen Espainiako Kongresuan. Gipuzko Buru Batzarrean aritutakoa da.

## Erreferentziak