open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Konpainia-animalia

[thumb|[Txakurrak eta katuak **konpainia-animalia** izaten dira hirietan.]]

**Konpainia-animalia** edo **maskota-animaliak** etxebizitzetan jolasgarri edukitzen diren animaliak dira. Beste animalien aldean bereizteko, konpainia-animaliak, pertsonekin batera, etxe berean bizi ohi dira (abereak, ordea, ikuilu edo landetan bizi dira), izenak jaso ohi dituzte eta ez dira janaritarako akabatzen. Lanerako edo kiroletarako animaliak edo laborategiko animaliak ere ez dira konpainia-anaimaliatzat jotzen. Edozein espezie (baita basa animaliak ere) konpainia-animalia izan daiteke, baina arruntenak txakurrak, katuak eta txoriak dira. Aldi berean, espezie bereko bi animalia helburu ezberdinekin erabil daitezke. Adibidez, Txinan txakurrak jatea ohikoa da, lanerako ere erabil daitezke (artzain txakurrak, lera txakurrak), laborategietan esperimentuak egiteko eta konpainia animalia gisa ere bai.

## Etxeko animaliak 
Espezie horiek etxean bizitzen ohitu diren animaliak dira. Gehienak ezin dira berriro naturan bizitzera itzuli, gizakiekiko menpekotasuna sortu zaielako. Kulturaz kultura, zerrenda aldakorra da. Hona hemen Euskal Herriko ohikoenak:

### Ugaztunak 
* Zaldia
* Astoa
* Txakurra
* Katua
* Zerria
* Ardia
* Untxia
* Hudoa
* Hamsterra
* Txintxilla
* Ahuntza

### Hegaztiak 
* Kanarioa
* Usoa
* Indioilar arrunta
* Oiloa
* Ahatea
* Perikitoa

## Basabereak 
Azken urteetan, moda dela-eta, basa animalia exotikoak etxean izatea arrunta da. Horrek arazo handiak sortu ditu, bai jatorrizko herrialdeetan —animalia horiek sarritan galtzeko zorian baitaude— baita herrialde berrietan han ihes egiten dutenean edo jabeak aspertuta libre uzten dituztenean. Modu horretan espezie inbaditzaile franko zabaldu dira mundu osoan. Gurean oso ezaguna da, esaterako, Floridako apoarmatua (Trachemys scripta elegans). Zerrenda bukaezina denez, horregatik hemen ezagunenak jaso ditugu.

### Ugaztunak 
* Katajineta (Genetta genetta)
* Lemurrak edo Lemuridae
* Larre txakurra
* Marmotak
* Koreako kattagorria (Tamias sibiricus) 

### Narraztiak 
* Krokodiloak Crocodylidae familiako espezieak
* Floridako apoarmatua (Trachemys scripta elegans)
* Iguanak
* Kameleoiak
* Sugeak
* Dortoka espezie asko (Testudines)

## Kanpo estekak 
* Pet Choice Portal web en inglés *(petchoice.org)*. Maskota egokia nola aukeratu.
* Exotic Pets A to Z DMV Lianne McLeod, *About.com* weborrian etxean maskota moduan bizi daitezkeen basa-animalien zerrenda.
La Roche-aux-Fées

**La Roche-aux-Fées** (bretainieraz *Maen ar Boudiged*, euskaraz *Maitagarrien Harkaitza* esan nahi du) Bretainiako Ille eta Vilaine departamentuan dagoen Essé udalerriko La Roche auzoan kokatutako monumentu megalitiko erraldoia da. 1840. urtea ezkeroztik Frantziako monumentu historikoen zerrendaren barnean dago.

Bere izena bertako kondaira batean oinarritzen da, honen arabera monumentu hau Maitagarriek eraikia izan zen, euren mahaia izan zedin.

Irudi:LaRocheAuxFees Dolmen.jpg|Alboko ikuspegia
Irudi:Roche-aux-Fees.svg|Oinplanoa
Irudi:LaRocheAuxFees Interieur.jpg|Ganberaren barnealdea
Irudi:LaRocheAuxFees Portique.jpg|Sarrerako ataria

## Kanpo estekak 
* La Roche-aux-Fées monumentuaren webgune ofiziala
Totnes

**Totnes** Ingalaterrako Devon konderrian dagoen udalerria da, Dart ibaiak sortzen duen estuarioaren hasiera-hasiera kokatzen delarik. Exeter hiritik 35 kilometrotara dago eta South Hams barrutiaren hiriburua da.

## Historia 
Udalerri honek bere gain historia luzea du, bere lehenbiziko aipamena 907. urtekoa da, Totnesko lehenbiziko gaztelua eraiki zen unekoa hain zuzen ere. XII. menderako merkatalgune garrantzitsua zen, bertan jada azoka ospatzen zelarik. Bere garrantzia eta indarraren adierazgarri garbiak XVI. eta XVII. mendean eraiki ziren merkatarien etxe ugariak dira.

Gaur egun, udalerriak 2007ko erroldaren arabera 7.444 biztanle ditu, musika, antzerkia eta naturgune garrantzitsua delarik. Aipatzekoa da Ingalaterra osoan udalerri honek "New Age" komunitate baten bizileku izateagatik duen ospea, eta bertan edozeinek bizi modu bohemio edo ireki bat eramateko aukera baduelako ere oso ezaguna da.

Gaur egun, bertako asteroko azokan janari biologiko eta medizina alternatiboen eskaintza zabala topa liteke.

## Iruditegia 

Irudi:Roofscape, Totnes - geograph.org.uk - 238035.jpg|Totnes udalerriko irudi orokorra
Irudi:Bridgetown.jpg|Bridgetown, Totnes
Irudi:Totnes High Street.jpg|High Street edo Kale Nagusia
Irudi:Totnes Castle1.JPG|Totnesko gaztelua
Irudi:Butterwalk, High street, Totnes - geograph.org.uk - 27019.jpg|Butterwalk enparantza, High Street kalean
Irudi:The Narrows, Totnes - geograph.org.uk - 212864.jpg|The Narrows
Irudi:St. Mary's church, Totnes - geograph.org.uk - 27013.jpg|St. Mary eliza
Irudi:The riverside at Totnes - geograph.org.uk - 125675.jpg|Dart ibaia

## Kanpo estekak 
* Totnesko Turismo Bulegoa 
* Totnesko webgunea 
* Totnes Transition Work
Mikeluneko aireportua

**Mikeluneko aireportua** (frantsesez *Aéroport de Miquelon*) Saint-Pierre eta Mikeluneko frantziar kolektibitateko Mikelune-Langlade udalerria zerbitzatzen duen aireportua da, Kanadako Ternuako kostaldetik gertu dagoena.

Aireportuak terminal bat, kontrol dorrea eta suhiltzaileen larrialdi postu bat du.

## Hegaldiak 
Ez dago hegaldi zuzenik Frantzia kontinentaletik. Pariserako hegaldiak Montrealgo nazioarteko aireportuaren bitartez lotzen dira. Gainera, aireportuko pistan hegazkin txikiek eta jet-ek bakarrik har dezakete lur.

## Ikus, gainera 
* Saint-Pierreko aireportua

## Kanpo estekak 
* Service de l'Aviation Civile de Saint-Pierre et Miquelon
* Informazioa Worldaerodata webgunean
Saint-Pierre eta Mikeluneko Lurralde Kontseilua

**Saint-Pierre eta Mikeluneko Lurralde Kontseilua** () frantziar kolektibitate hartako gobernuaren adar legegilea da. 2007ko otsailaren 22ra arte Kontseilu Orokorra (*Conseil Général*) izena zuen, baina ordutik aurrera eta botere handitzearen ondorioz izena Lurralde Kontseilura (*Conseil Territorial*) aldatu zen.

Lurralde Kontseiluaren egoitza Saint-Pierreko elizaren plazan dagoen bi solairuko eraikin laranja da.

## Osaketa 
Lurralde Kontseilua 19 kidek osatzen dute non 15 kidek Saint-Pierre udalerria (*commune*) eta 4 kidek Mikelune-Langlade udalerria ordezkatzen dituzten.

2010ean presidentea Stéphane Artano da, Archipel demain ("Uhartedia bihar") alderdikoa.

## Harremanetan jartzeko 
Conseil Territorial de Saint-Pierre et Miquelon
Place de l'Église, Saint-Pierre 
F97500, Saint-Pierre et Miquelon
Tel + 508 41 01 02
Fax + 508 41 22 97

## Kanpo estekak 
* Saint-Pierre eta Mikeluneko webgunea
Pentre Ifan

**Pentre Ifan** Galesko Pembrokeshire konderrian dagoen Nevern udalerriko herria edo parrokia da. Bertan Galesen hobekien kontserbaturiko eta neurriz handiena den neolitiko aroko trikuharria dago.

## Iruditegia 

Irudi:DMPentreIfanFront.JPG|Atariaren ikuspegia
Irudi:PentreIfanRecon.jpg|Ustezko berreraiketa
Irudi:Pentre Ifan.jpg|Argibide taula

## Kanpo estekak 
* Pentre Ifan eta inguruetako argazkiak ikusgai 
* Pentre Ifaneko trikuharriari buruzko argibidea 
* Pentre Ifaneko trikuharriari buruzko argibidea Galezko Biltzar Nazionalaren webgunean
La Boqueria

**Sant Josep merkatua** (katalanez *Mercat de Sant Josep*), herri mailan *La Boqueria* izenarekin ezagunagoa, Katalunian dagoen Bartzelona hiriko La Rambla pasealekuaren albo batean dagoen herri merkatu bat da. Edozein motatako produktuak erosteko saltokia ez ezik, turismogune garrantzitsua ere bada.

Bertako nahiz kanpoko produktu exotikoak saltzen dituzten 300 saltoki baino gehiagoen bilgunea da, denera 2.583 m²-ko azalera duelarik, bertara erosle partikularrak nahiz hiriko jatetxeetako sukaldariak ere erostera inguratu ohi dira. Kataluniako merkaturik handiena da, baita elikagai eta jakiei dagokienez ere eskaintza zabalena duena, horretaz gain turistek gehien bisitatzen duten merkatalgunea ere bada.

## Iruditegia 

Irudi:Mercat de la Boqueria.jpg|Fruitu saltokia
Irudi:Boqueria - Estructura.JPG|Barnealdeko ikuspegi orokorra
Irudi:Boqueria charcutería.jpg|Harategia
Irudi:2007-02-05-barcelona-by-RalfR-26.jpg|Boqueriako merkatuaren ataria La Rambla pasealekutik ikusita

## Ikus gainera 
* Sant Antoniko merkatua
* Borneko merkatua

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Boqueriako merkatuaren webgune ofiziala
The A-Team

***The A-Team*** () "egin ez duten delitu bat" dela eta mertzenario bilakatutako Estatu Batuetako Indar Berezien talde ohiari buruzko akziozko telesaila izan zen.

Lau protagonistak atalero AEBetan barna Chevrolet Van modeloko furgoneta batean bidaiatuz agertzen dira.

## Pertsonai nagusiak 
Hona hemen A-Team kideak:
* John "Hannibal" Smith koronela (George Peppard)
* Templeton "Faceman" Peck tenientea (Dirk Benedict)
* H.M. "Howling Mad" Murdock kapitaina (Dwight Schultz)
* B.A. "Bad Attitude" Baracus sarjentua (Mr. T).

## Saioak 

### 1. denboraldia (1983) 
### 2. denboraldia (1983-1984) 
### 3. denboraldia (1984-1985) 
### 4. denboraldia (1985-1986) 
### 5. denboraldia (1986-1987) 

## Kanpo estekak
Canaletes iturria

thumb|260px|Canaletes iturria.

**Canaletetako iturria** (katalanez: *Font de Canaletes*) Bartzelona hiriko iturri esanguratsua da. La Rambla pasealekuko *Rambla de Canaletes* izeneko gunean kokatzen da, Kataluniako enparantzati porturantz joan ezkero topatzen den lehenbiziko gunea delarik.

## Historia 
Bertan XVI. mendean iturburu bat omen zegoen, bere ura kanal txiki batzuen bidez (bere izena hortik dator) askara zihoalarik. Hiriaren harresiak suntsitu zirenean iturri modernoago bat berreraiki zen, azken hau gaur egun ikus daitekena da. Gaur egungo iturria Moncada i Reixac udalerrian dagoen iturburu batek hornitzen du.

## Bitxikeriak 
Bi arrazoiengatik ospetsua da:

* Kondairaren arabera "*bere uretatik edaten duen edozein Bartzelonara itzuliko da*". Horregatik, siniskeriaz, noizbait hirira itzultzeko itxaropena edo gogoa duten bisitariek bertatik ura edatea gustukoa dute.
* Barça futbol taldeko *culé* zaletuak talde honen arrakasta edo tituluak ospatzeko iturri honen inguruan elkartu ohi dira. Ohitura hau 1930eko hamarkadatik dator, jarraitzaileak emaitzen berri izatera iturri honen aurrealdean zegoen La Rambla kirol-egunkariaren egoitzara hurbiltzen zirenekoa. Eraikin horren atarian eta denen ikusgarri, eguneko partiden emaitzak arbela batean zintzilikatu ohi ziren.

## Kanpo estekak 
* Canaletetako iturriaren 360ºko ikuspegia
Eyjafjallajökull

**Eyjafjallajökull** ( , islandierazko *Eyja*, "uharte", *fjalla*, "mendi" eta *jökull*, "glaziarra") Islandia hegoaldean dagoen glaziarra eta sumendia da. 1.666 metroko garaiera duen sumendiaren kraterra, izotz geruza lodi batek estaltzen du.

Sumendiak hainbat erupzio izan ditu historian zehar, 1821 eta 1822 urteetan, eta azkena 2010eko apirilean.

## Erupzioak 
### 1821-1822ko erupzioa 
Erupzio nahiko txikia izan zen, baina hamairu hilabetez luzatu zen. Hilabete batzuetan besteetan baino errauts gehiago bota zuen, batez ere sumendiaren hegoalde eta mendebaldean.

### 2010eko erupzioa 
2010eko erupzioak Europa osoan kaosa eragin zuen, sumendiak botatako errautsen ondorioz kontinente osoko hegaldiak bertan behera utzi behar izan ziren errautsek hegazkinen turbinetan arazoak sor zitzaketelako. 17.000 hegaldi inguru bertan behera utzi behar izan ziren. Adituen arabera, *Hegazkintzaren historiako kaosik handiena* eragin zuen erupzioak.

Iberiar penintsularen hego-mendebaldean zegoen behe presio gune batek, sumendiak botatako errautsa Euskal Herrira iristea eragotzi arren, 2010eko apirilaren 17an, lehen arrastoak iristear zeudela, Noain, Loiu, Hondarribia eta Forondako aireportuak egun oso batez itxi behar izan zituzten.

## Ikus, gainera 
* Islandiako sumendien zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 2010eko erupzioari buruzko argazkia Nasaren webgunean.
* 2010eko erupzioaren albisteak eitb-n, El Mundo-n eta Berria-n.
* 2010eko erupzioaren mapa.
Ador

**Ador** Valentziako Erkidegoko udalerria da, Safor eskualdean eta Valentziako probintzian kokatua.

2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1.474 biztanle zituen.

## Ikus, gainera 
* Valentziako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*   Udalaren webgunea.
Zorotypus

**Zorotypus** **Zoraptera** intsektu Pterygota ordenako genero bakarra da, **Zorotypidae** familiaren barruan. 34 espezie bizidun ditu eta 9 espezie fosil ezagutzen dira.

## Deskribapena 
Zoraptera izena grezieratik dator, *zor*, puroa eta *aptera*, hegorik gabekoa. Baina izena eman ondoren familia honetan hegoak zituzten hainbat kide aurkitu dituzte, beraz izena ez da oso zuzena.

3 milimetro luze diren intsektu txikiak dira, termiten antzekoak euren jarreran. Hemimetaboloak dira. Ahon barailak dituzte, cercus motzak, askotan segmentu bakarrokoak eta 9 segmentudun antena laburrak. Maxilak bost segmentu ditu, ezpainak 3 eta bietan segmenturik distalena luzatua dago.

Indibiduo gehienak apteroak dira, hegorik, begirik eta pigmentaziorik gabe. Eme batzuek eta batzuetan ar batzuek hegoak dituzte, espezie berdinaren baitan, hegoak dituzte, oso luze eta mintza estilokoak. Hegoak dituztenek begiak dituzte eta pigmentazioa. Polimorfismo hau ninfa direnean ere ikus daiteke. Egoera normaletan itsuak eta hegorik gabeko kideak gehiago dira, baina egoera gaizki jartzen bazaie hegoak eta begiak dituzten kumeak erruten dituzte.

## Espezieak 
*Zorotypus acanthothorax* Engel & Grimaldi
*Zorotypus amazonensis* Rafael & Engel
*Zorotypus barberi* Gurney
*Zorotypus brasiliensis* Silvestri
*Zorotypus buxtoni* Karny
*Zorotypus caudelli* Karny
*Zorotypus ceylonicus* Silvestri
*Zorotypus congensis* Ryn-Tournel
*Zorotypus cramptoni* Gurney
*Zorotypus cretatus* Engel & Grimaldi
*Zorotypus delamarei* Paulian
*Zorotypus goeleti* Engel & Grimaldi
*Zorotypus guineensis* Silvestri
*Zorotypus gurneyi* Choe
*Zorotypus hamiltoni* New
*Zorotypus hubbardi* Caudell
*Zorotypus huxleyi* Bolivar & Coronado
*Zorotypus javanicus* Silvestri
*Zorotypus juninensis* Engel
*Zorotypus lawrencei* New
*Zorotypus leleupi* Weidner
*Zorotypus longicercatus* Caudell
*Zorotypus manni* Caudell
*Zorotypus medoensis* Hwang
*Zorotypus mexicanus* Bolivar
*Zorotypus nascimbenei* Engel & Grimaldi
*Zorotypus neotropicus* Silvestri
*Zorotypus newi* (Chao & Chen)
*Zorotypus philippinensis* Gurney
*Zorotypus shannoni* Gurney
*Zorotypus silvestrii* Karny
*Zorotypus sinensis* Hwang
*Zorotypus snyderi* Caudell
*Zorotypus swezeyi* Caudell
*Zorotypus weidneri* New
*Zorotypus vinsoni* Paulian
*Zorotypus zimmermani* Gurney
Erregresio logistiko

Estatistikan, **erregresio logistikoa** edo **logit eredua** gertakizun baten probabilitatea aurresateko erabiltzen den erregresio-teknika bat da, aldagai independente zenbaitetan oinarrituta kurba logistiko bat egokituz. Adibidez, erregresio logistikoa pertsona batek aldi batean bihotzekoak jota izateko probabilitatea zenbatesteko erabil daiteke, bere adina, pisua eta errentzen duen jakinda. Alderantziz, probabilitate zehatz baterako, beste aldagai batek hartu behar duen balioa zenbatesteko ere erabil daiteke. Adibidez, gaixotasun bat ez garatzeko probabilitatea %99 izan dadin, sendagai batetik hartu beharreko dosia zein izan behar den kalkula daiteke erregresio logistikoaren bitartez, dosi ezberdinetarako gaixotasun garatu duten pertsonen kopuruari buruzko datuak erabiliz.

## Planteamendua 
Kurba logistikoari dagokion funtzioa hau da:

::f(z)=\frac{1}{1+e^{-z}}

Azaldu beharreko aldagaia p\, probabilitate bat denez, honela idatz daiteke:

::p=\frac{1}{1+e^{-z}}

Aldi berean:

::1-p=\frac{e^{-z}}{1+e^{-z}}

Arestiko bi adierazpenak zatituz:

::\frac{p}{1-p}=\frac{\frac{1}{1+e^{-z}}}{\frac{e^{-z}}{1+e^{-z}}}=\frac{1}{e^{-z}}=e^z

Logaritmoak hartuz:

::ln{\frac{p}{1-p}}=ln\ e^z=z

z\, aldagai independentearen balioa gertakizunaren probabilitatea azaltzeko erabili diren aldagai guztien balioak funtzio lineal batez kalkulatzen da: z=\beta_0+\beta_1x_1+\cdots+\beta_kx_k.

Beraz:

::ln{\frac{p}{1-p}}=\beta_0+\beta_1x_1+\cdots+\beta_kx_k

Azken adierazpen honetako koefizienteak erregresio-eredu sinple batez zenbatets daitezke.

## Kanpo estekak
Atxiki (pilota)

**Atxikia** da pilota zuzenean jo edo bideratu beharrean, jaurti baino lehen une batez edukitzea eskuan, xisteran edo eskularruan.

Esku pilotan galarazia dago, eta atxiki egiten duenak tantoa galtzen du; hala ere, onartzen da atxikia, baldin frontisetik hurbil eta pilota goxo-goxo joz dejada egiteko bada.

Zesta puntan, onartzen da pilota xisteraren barruan hartuta edukitzea, baina pilota gelditu gabe eta pilotak xisteraren barruan boterik egin gabe, eta betiere pilota jaurtitzeko behar den denboran baino ez. Pilotak xistearen barruan botea egin duela jotzen da, baldin pilota, xistera ukitu eta gero, xisteraren uztaitik irteten bada. Xisteraren uztaia ukitu eta sartzen bada, ontzat joko da.

## Kanpo estekak 
*  Eusko Pilotaren Nazioarteko Federazioak ezarritako araudia.
Kolonen monumentua (Bartzelona)

**Kolonen monumentua** (katalanez *Monument a Colom*) Kataluniako Bartzelona hiriko estatua edo monumentuetako ospetsuenen artean dago. Kristobal Kolonen ohorez eraikia izan zen, Portal de la Pau (euskaraz, "Bakearen Ataria") enparantzan kokatzen delarik, Las Ramblas pasealekuaren hegoaldeko zatia eta Kolon pasealekuaren arteko lotura da, eta Bartzelona portuarekin aurrez-aurre dago.

## Iruditegia 

Fitxategi:Spain.Barcelona.Colon.from.Maremagnum.jpg|Kolonen monumentua gauez.
Fitxategi:Primer plano monumento colon3.jpg|Monumentuaren lehen planoa.
Fitxategi:Leon colon2.jpg|Monumentua inguratzen duten lehoietako bat.
Fitxategi:Colon monumento.jpg|Monumentuaren oinarriko estatuak.

## Kanpo estekak 
* Bartzelonako Udal webgunea
* Colonen monumentua egiteko argitaratu zen garaiko kopia digitala. [PDF]
Els Quatre Gats

**Els Quatre Gats** (euskaraz *Lau Katuak*) Kataluniako Bartzelona hirian dagoen Auzo Gotikoaren barneko Santa Anna auzoan kokatzen da, Martí Etxearen azpialdean hain zuzen ere. 1897ko ekainaren 12an sortutako ostatu bat izan zen. Aldi berean garagardotegi, kabaret, jatetxe, etab. ere bazen. Martxan egon zen sei urteetan zehar, eta hiriko modernismoaren bilgune nagusienetakoa bilakatu zen.

Pere Romeu zenak sortu zuen, tokiko izaerarekin bat egiten zuena, aurretik Parisko Le Chat Noir kabaretean zerbitzari bezala ibilia. Romeuk Bartzelonan giro abangoardista eta bohemioko gunea sortzea erabaki zuen.

Montsió kalean zegoen, Martí Etxearen azpialdean, hau Josep Puig i Cadafalch (1896) arkitektoaren eraikin modernista zen, ziztu bizian artista eta pertsonaia harrigarrien bilgunea bilakatu zena. Honen guztiaren bultzatzaile nagusienak Santiago Rusiñol, Ramon Casas eta Miquel Utrillo artistak, nahiz Enric Granados, Isaac Albéniz edota Lluís Millet musikariak izan ziren. Els Quatre Gats zena eztabaidagune, afarietarako lekua eta Bartzelonako artezaleen topagune bihurtu zen. Bertan artisten arte erakusketak (lehenbiziko biak Pablo Picasso margolariarenak izan ziren, 1900ko otsaila eta uztailan), literatura eta musika topaguneak, txontxongilo eta gizonen antzezlanak, etab. antolatu ziren. 1899. urtean zehar Quatre Gats aldizkariaren hamabost zenbaki argitaratu ziren.

Gaur egun jatetxe modura martxan dago, eta apaindura, argazki ugari eta antzinako grabatuak mantentzen ditu.

## Kanpo estekak 
* Quatre Gats aldizkariaren azalak
Antzinako Figueras Etxea

**Antzinako Figueras Etxea** (katalanaz *Antiga Casa Figueras*) Kataluniako Bartzelona hirian dagoen La Rambla pasealekuko apaindura modernista duen eraikina da.

Berez 1902an Antoni Ros i Güell margolari eta eszenagileak apaindutako antzinako pasta lantegi bat da. Eginkizun hau burutzeko asmoz, Rosek beirateak, egur-lanak eta eskulturak egiten espezializatua zegoen artista talde bat bildu zuen.

Aurrealdeko apainketaren ezaugarri nagusiena trencadis teknika erabiliz egin ziren mosaiko polikromatu ugariak dira, hauek Mario Maraglianoren lana direlarik. Beirateak Rigalt y Granell maisuaren tailerrean egin ziren, hauetan emakumezkoen irudi sinbolikoak ugari dira. Eraikinaren izkinan Lambert Escaler eskulturgileak moldatutako erliebe bat ikus daiteke, honek garia biltzen duen emakume bat irudikatzen du, lantegi zaharreko jardunari eginiriko omenaldia delarik. Ateak apaintzen dituzten burni landuzko elementuak ere nabarmentzekoak dira; azken hauek arku itxura berezia dutelarik.

1986an Escribà familia eraikin honen jabe bilakatu zen, familia hau hiri honetako usadio handiko gozogile saga bat osatzen dute, bide batez eraikinaren erabateko zaharberritzea gauzatu zutelarik.

## Ikus gainera 
* Modernismo katalana

## Kanpo estekak 
* Bartzelonako eraikin modernistak
Cerda

**Cerda** hau izan daiteke:
* Cerdà, Valentziako Erkidegoko udalerria, Katalandar Herrietan.
* Cerda (Palermo), Siziliako udalerria, Italian.
Cofrentes

thumb|Cofrentes|329x329px
**Cofrentes** () Valentziako Erkidegoko mendebaldeko udalerri bat da, Valle de Cofrentes/Vall de Cofrents eskualdekoa, Valentziako probintziakoa. 2009ko erroldan, 1050 biztanle ditu.

## Ikus, gainera 
* Valentziako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Corbera

**Corbera** Valentziako Erkidegoko udalerria da, Ribera Baixa eskualdean eta Valentziako probintzian kokatua.

2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 3.325 biztanle zituen.

## Ikus, gainera 
* Valentziako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*   Udalaren webgunea.
Cheste

**Cheste** (valentzieraz *Xest*) Valentziako Erkidegoko udalerria da, Hoya de Buñol/Foia de Bunyol eskualdean eta Valentziako probintzian kokatua.

2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 8.270 biztanle zituen.

## Ikus, gainera 
* Ricardo Tormo zirkuitua

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Frontenis

eskuinera|thumb|Frontenis partida
**Frontenisa** pilota jokoaren aldaera bat da, 30x10x10 metroko pilotalekuan jokatu ohi dena, teniskoaren antzeko erraketa eta gomazko pilota arin berezia erabiliz. Buruz buru edo binaka jokatzen da oro har, eta Euskal Herrian, Espainian, Argentinan eta Mexikon dago zabalduenik; batez ere azken horretan, Mexikon sortu baitzen frontenisa, 1916an.

## Ikus, gainera 
* Pilota
* Pilotako materiala

## Kanpo estekak
Picassent

**Picassent** Valentziako Erkidegoko udalerria da, Horta Sud eskualdean eta Valentziako probintzian kokatua. 2011. urtean 20087 biztanle zituen.

## Kanpo estekak 
*   Udalaren webgunea.
La Pobla de Farnals

**La Pobla de Farnals**, herri-izenez **la Creu** edota **la Creu del Puig** Valentziako Erkidegoko udalerria da, Horta Nord eskualdean eta Valentziako probintzian kokatua.

2011ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 7.654 biztanle zituen.

## Ikus, gainera 
* Valentziako udalerrien zerrenda
* el Puig

## Kanpo estekak 
*   Udalaren webgunea.
Gaudi Museoa Etxea

**Gaudí Museoa Etxea** (katalanez *Casa Museu Gaudí*) Bartzelona hiriko Güell parkean kokatzen da, 1963ko irailaren 28an museo gisa inauguratu zelarik.

## Kanpo estekak
Pala (pilota jokoaren aldaera)

thumb|350px
**Pala** pilota jokoaren aldaera bat da, zurezko pala trinko batez pilota joaz jokatzen dena, modalitate ofizialen arabera 36 (pala motza) eta 54 metro (pala) luze diren pilotalekuetan. Pala jokalariari **palari** deritzo euskara batuan.

## Arauak 
thumb|Pala luze bat garaikur moduan Begoñako taberna batean.
thumb|Pala luze bat garaikur moduan Begoñako taberna batean.
Pilotako arau orokorrak betetzeaz gainera, pala jokoan beste arau hauek ere bete behar dira.

Pilota jotzeko erabiltzen den palak ezaugarri hauek izan behar ditu:
* Zurezkoa izan behar du, pieza bakarrekoa, estuagoa eskulekuan. Ezin zaio metalezko piezarik edo bestelako zurik erantsi.
* Luzera: 52 - 54 cm.
* Gehieneko zabalera: 11,5 cm.
* Lodiera: 3,5 - 4,5 cm.

Palaren pisua arrunki 850 g eta are 900 g-ra ere irits daiteke, pala luzean.

Gaur egun erabiltzen diren palak berdintsuak badira ere, antzinakoak bixigu formakoak ziren, buru txikiagoa eta erdiko partea zabalagoa. Bizkai aldean usuena zen. Bestalde Nafarroa Garaiko eredua zegoen, buru handiagokoa.

Palak egiteko zur onena pago zura da, aski gogorra baita, baina ez hauskorra. Antzina, palari puska bat higatu eta beste zur gogorrago baten (gerezi zura, kasurako) puska eransteko asmakuntza izan zen, pala atomikoa deiturikoa, hain zuzen, baina baztertu zen ideia pilota kontrolpetik erraz ateratzen zelako, arrisku handiak sortuz.

Partida ofizialetan, sakea frontisetik 40 metrora egiten da (10 koadrotik), eta «pasa»ko marra frontisetik 28 metrora dago (7 koadroan). Partidak 45 tantora jokatzen dira. Pilotaren pisua, guztira, 100 eta 110 gramo bitarte egon behar da.

## Palari ospetsuak 
* Fede Arribillaga
* Fermin Etxeberria
* Esteban Gaubeka
* Manolo Iturri
* Jon Gisasola (Begoñes VII)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Croesor

**Croesor** Galesko ipar-mendebaldeko Gwynedd eskualdean dagoen herri bat da. Cnicht mendiaren magalean dago, Cwm Croesor izeneko kokalekuan, Llanfrothen komunitatearen barnean. Croesor Tramway tranbiak cwm eremua zeharkatzen du, ondoren piskanaka-piskanaka Croesor Incline delakoaren bidez Bwlch Rhosydd kokalekura igotzen den arte. Galestar antikuario eta liburuzalea ospetsua den Bob Owen herrixka honetako biztanlea da.

Herri honetatik oso hurbil parke bat dago, hau antzina Anwyl familiaren jabegoa zen, hauek dioetenez gizonezkoen aldetik zuzen-zuzenean Gwyneddko printzea zen Owain Gwynedd zenaren ondorengoak omen dira.

## Kanpo estekak 
* Corris udalerria eta inguruetako argazkiak
Kluane / Wrangell – St. Elias / Glaziarren Badia / Tatshenshini–Alsek

**Kluane / Wrangell – St. Elias / Glaziarren Badia / Tatshenshini–Alsek** Ameriketako Estatu Batuetako eta Kanadako herrialdeen mugan dagoen nazioarteko parke sistema da. Yukon eta Britainiar Kolunbiako kanadar lurraldeetan eta Alaskako lurralde estatubatuarrean kokatzen da zehazki.

UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen 1979an bertako glaziar eta pasaia ikusgarriengatik eta bertako animalia espeziengatik. Gunearen eremua 130,000 km2-koa da.

## Parke sistema 
Nazioarteko parke sistema hau bi herrialdeetan eta hiru eskualde administratiboetan dago:

* Kluane Parke Nazionala eta Erreserba (Kanada)
* Wrangell - St. Elias Parke Nazionala eta Erreserba (AEB)
* Glaziarren Badiako Parke Nazionala eta Erreserba (AEB)
* Tatshenshini–Alsek Probintzia Parkea (probintzia parkea, Britainiar Kolunbia, Kanada)

## Kanpo estekak 
* Informazioa UNESCOren webgunean
Knight Rider

***Knight Rider*** ("Zaldun ibiltari") Glen A. Larsonek sortutako eta NBC telebista kateak 1980ko hamarkadan eman zuen abenturazko telesail estatubatuarra izan zen.

## Argumentua 
Wilton Knight-ek aberastutakoan aurpegian tiro bat jaso ondoren, Michael Long polizia erreskatatu eta izaera eta izen berria eman dio: Michael Knight. Justizia publikorako *Foundation for Law and Government* edo FLAG, euskaraz "Legea eta Gobernuaren Erakundea") bere taldearen muskulua izateko hautatu du. Haren planaren beste zatia KITT (*Knight Industries Two Thousand*) da, ordenagailuz gidatutako Pontiac Trans Am modeloko kotxea. Michaelek eta KITTek ekintza zuzenaren bidez dute arazoak konpontzen dituzte.

## Pertsonaia nagusiak 
* David Hasselhoff (Michael Knight eta Garthe Knight).
* William Daniels (KITTen ahotsa)
* Edward Mulhare (Devon Miles)
* Patricia McPherson (Dr. Bonnie Barstow)
* Rebecca Holden (April Curtis)
* Peter Parros (Reginald Cornelius III edo RC3)

## Saioak 
### 1. denboraldia 
### 2. denboraldia 
### 3. denboraldia 
### 4. denboraldia 
## Ikus gainera 
* Street Hawk

## Kanpo estekak 
* www.imdb.com
Montjuïc

**Montjuïc** Kataluniako Bartzelona hiriaren hego-ekialdean dagoen muinoa da. Osaketa neozoikoa eta 148,8 metroko garaiera ditu. Antzina mendi honek hiriko eraikuntzak burutzeko harria hornitzen zuen; izatez, XX. mendearen erdirarteko harrizko eraikin gehienak Montjuïceko harriz eraikiak daude. Administratiboki Sants-Montjuïc barrutiaren barnean kokatzen da.

## Esanahia 
Usadioz esan ohi denez Montjuic izendapenaren esanahia *Mont dels Jueus* ("Juduen Mendia") litzateke, uste denez Erdi Aroko katalanetik eratorria, antzinako agiriek eta arkeologiak baieztatu dutenez mendi honetan juduen hilerri bat baitzegoen. Era berean toponimo hau latinezko Mons Iovis hitzetik ere etorri daitekela uste da, hots, Jupiterren Mendia, Pomponio Melak bere Corografia idazlanean aipatua:

[700px|thumb|erdian|Montjuic mendiaren ikuspegia [Güell parkea|Güell parketik ikusita.]]

## Eraikinak eta leku interesgarriak 
* Palau Nacional edo Jauregi Nazionala
* Kataluniako Arte Museo Nazionala
* Montjuïceko Iturri Miragarria
* Lluís Companys Olinpiar Estadioa
* Palau Sant Jordi
* Albéniz jauregia
* Bartzelonako Espainiar Herria
* Montjuïceko gaztelua
* Montjuïceko hilerria
* Montjuïceko Komunikabideen Dorrea
* Lau Zutabeak
* Kataluniako Museo Arkeologia

## Kanpo estekak
Baywatch

***Baywatch*** NBC telebista kateak 1990eko hamarkadan eman zuen Santa Monicako hondartzan dauden sorosleei buruzko telesail estatubatuarra izan zen.

Errekorren Guinness Liburuaren arabera, historiako telesailik jarraituena izan zen, astero 1.100 miloi ikus-entzule izanik.

## Pertsonai nagusiak 
### 1989–1999 
### 1999–2001 
## Saioak 

### 1. denboraldia 
### 2. denboraldia 
### 3. denboraldia 
### 4. denboraldia 
### 5. denboraldia 
### 6. denboraldia 
### 7. denboraldia 
### 8. denboraldia 
### 9. denboraldia 
### 10. denboraldia 
### 11. denboraldia 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofizila
* www.imdb.com
The Dukes of Hazzard

***The Dukes of Hazzard*** () 1979 eta 1985 urteen artean CBS kateak emititu zuen telesaila estatubatuarra izan zen. Telesaila honen sortzailea Gy Waldron izan zen. Bertan Bo eta Luke Duke anaiak, Daisy Duke lehengusina eta Jesse Duke osabak Hazzard konderriko Boss Hogg agintari "ustela" eta bere eskuin eskubia den Rosco P. Coltrane sheriffaren aurka daramaten borroka eta liskarrak azaltzen dizkigu.

Euskal Herrian 80 eta 90eko hamarkadan ETB1 eta ETB2 kateetan emititu zen.

## Abestia 
Telesailaren sarrerako doinua eta ikur den ''The Dukes of Hazzard abestia (Good Ol' Boys)* abestia Waylon Jennings estatubatuar folk-country musikariak konposatu eta abestu zuen.

## Zinema 
* *The Dukes of Hazzard (filma)* (2005)
* *The Dukes of Hazzard: The Beginning'' (2007)

## Kanpo estekak 
* The Dukes of Hazzard telesailaren hasiera eta musika bideo honetan entzungai eta ikusgai 
* The Dukes of Hazzard telesailaren webgune ofiziala 
* Telesailaren zaletu eta jarraitzaileen webgunea
Petrés

**Petrés** Valentziako Erkidegoko udalerria da, Camp de Morvedre eskualdean eta Valentziako probintzian kokatua.

2011ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1.024 biztanle zituen.

## Ikus, gainera 
* Valentziako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*   Udalaren webgunea.
Hizkuntza baskonikoak

**Hizkuntza baskonikoak** edo **europarrera zaharra** —— hizkuntzalaritzan batzuetan ustezko hizkuntza familia deitzeko erabiltzen zuten terminoa da, horietatik euskara egun bizirik irauten duen bakarra izanik. Honen forma berreraikia *aitzinbaskonikoa* litzateke () eta indoeuroparrak Europara etorri aurretikoa omen da, K.a. XV. mendea baino aurrekoa. Theo Vennemann hizkuntzalariak egin zuen proposamen hau 1994an, baina beste hizkuntzalari batzuk ukatu egin dute. 

Proposamen honek akitaniera euskararen arbasoa baino (biek balizko aitzineuskaratik erakarriak) senidea dela, eta, era berean, egungo euskalkiak dialektoak baino berez hizkuntzak direla dio.

Hala ere, euskara ikergai duten hizkuntzalariek ez dute hainbesteko ezberdintasunik topatzen euskalkietan dialekto edo hizkuntza ezberdinak direla adierazteko funtsezkoa den elkarrekiko ulergarritasuna neurtzean. Ikuspegi hau aditu gehienek onartua da, tartean Koldo Zuazo, Koldo Mitxelena edo Larry Traskek. Traskek dio: "Hala eta guztiz ere, dibertsifikatzea ez da puztu behar, askotan literaturan egin duten bezala: euskalkiak erabat kongruenteak dira euren oinarrietan eta hiztegietan, eta maila beheko arau fonologiko batzuetan baino ez dira bereizten".

Euskarazko hizkuntzalaritzan egun onartzen duten euskararen senide galduta bakarra akitaniera da, euskararen arbasotzat hartzen dena. Traskek berak dioenez, "hain da estua akitaniera eta euskararen arteko lotura ezen, praktikan, euskararen arbaso zuzenatzat hartu baitezakegu".

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bartzelonako portua

**Bartzelonako portua** Kataluniako Bartzelona hirian dagoen itsas, merkatal eta arrantza portua da. Montjuïc mendiaren oinean kokatzen da. Industria portu nagusienen artean dago eta Mediterraneo itsasoko bidaiari porturik handiena da, mundu mailan berriz bosgarren postuan dago, Karibe itsasoan dauden beste portu batzuen atzetik.

## Historia 
Portua hegoalderantz asko hazi da, Barceloneta auzoko portu zaharretik hasi, drassanes gunetik igaro eta Zona Franca industrialdean kokatu arte.

[thumb|erdian|400px|Edukiontzien terminala eta portuaren sarrera [Montjuïc menditik ikusita.]]

## Erraztasunak 
Portuaren azalera 828,9 ha-koa da eta 20&nbsp;km luzerako kaiak ditu.

Reial Club Nàutic de Barcelona eta Reial Club Marítim de Barcelona elkarteak portu zaharrean kokatzen dira, hau Bartzelonako portuko turismogune garrantzitsua delarik.

Bestalde, Bartzelonako Portuko Teleferikoak portua eta Montjuïc mendia elkarlotzen ditu.

thumb|500px|erdian|Portu Zaharra edo *Port Vell* delakoa.

## Ikus gainera 
* Bartzelonako Portuko Teleferikoa

## Kanpo estekak 
* Bartzelonako Portuko Agintearen webgune ofiziala
* Portu zaharreko lekuak
San Adriango mendi-aterpea

**San Adriango mendi-aterpea** edo **Lizarrateko mendi-aterpea** Aizkorri mendilerroaren Gipuzkoako aldean dagoen mendi-aterpea da. Lizarratetik oso hurbil dago, 980 metroko garaieran. Aizkorri mendilerroko edozein menditara igotzeko abiapuntu aproposa da. Gaur egun, itxita dago, berritzeko lanak egiten ari direnez.

Aterpe honetara heltzeko ohiko bidea da Otsaurte mendatetik abiatzen den mendi-pista hartzea. Aterpetxetik ehunka metro batzuk beheragoraino eramango gaitu.

## Historia 
Mikeleteen etxe izateko eraiki zuten. Arabatik Gipuzkora sartzen zirenek zerga bat ordaintzen zuten, hots, muga igarotzen zuten salgaien kontrolatzeko aduana modukoa zen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Lizarrate

## Kanpo estekak
Atzeneta del Maestrat

**Atzeneta del Maestrat** Valentziar Erkidegoko udalerria da, Alcalatén eskualdean eta Castellóko probintzian kokatua. Alt Maestrat eskualde historikoan ere kokatzen da.

2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1.424 biztanle zituen.

## Ikus, gainera 
* Castellóko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Borriana (Valentzia)

**Borriana** (*Burriana* gaztelaniaz) Valentziako Erkidegoko udalerria da, Plana Baixa eskualdean eta Castellóko probintzian kokatua. Eskualdeko hiriburua da, Vila-real udalerri populatuena den arren.

2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 34.565 biztanle zituen.

## Ikus, gainera 
* Castellóko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Vilafranca

**Vilafranca** (valentzieraz; gaztelaniaz: *Villafranca del Cid*; ofiziala: *Vilafranca / Villafranca del Cid*) Valentziar Erkidegoko udalerria da, Alt Maestrat eskualdean eta Castellóko probintzian kokatua. Eskualde ofizialeko udalerririk populatuena, bere historia eta kokapen geografikoagatik Ports eskualdearen barruan ere sartzen da. Batzuetan **Vilafranca del Maestrat** izena ere ematen zaio, Katalan Herrietako izen bereko beste herriengandik bereiztearren.

2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 2.521 biztanle zituen.

## Ikus, gainera 
* Castellóko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Peníscola

thumb|Peníscola
**Peníscola** (valentzierazko izena; gaztelaniaz: *Peñíscola*; izen ofiziala: *Peníscola/Peñíscola*) Valentziako Erkidegoko udalerria da, Baix Maestrat eskualdean eta Castellóko probintzian kokatua.

2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 7.894 biztanle zituen.

## Ikus, gainera 
* Castellóko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
*  Hoteles peñsicola.
Miel Otxin

thumb|200px|eskuinera|Miel Otxin.

**Miel Otxin** Lantzeko inauteriko pertsonaia da. Berez panpina erraldoi batez irudikatzen da, 3 metro neurtzen bait du. Uste denez eskualde honetako ospe txarreko bide-lapur bat omen zen. Izpiritu txarren irudikapena ere badela uste da. Igandean mutilek (gaur egun neskek ere bai) ostatuko ganberan prestatu eta moldatu ohi dute. Panpina lastoz betea dago eta herriko mutil batek gaita eta txistu doinuen artean bertako karriketan zehar dantzarazi egin ohi du.

Pertsonaia honen sinbolismoa hain handia izanik, gerora Nafarroako beste udalerri, herri eta auzo batzuk ere "bereganatu" eta euren inauterietan erabili izan ohi dute: Iruñea, Tafalla, Burlata, Antsoain, Lizarra, Barañain, etab... ospakizunen amaieran herri bakoitzean bakoitzak bere berezko pertsonaia maltzurra zigortuaz.

## Deskribapena 
Jose Maria Iribarrenek 1944an horrela deskribatu zuen: "Lastozko erraldoia, hiru metroko altuerakoa. Kapela edo txanoa, kartoizko kareta, alkandora, gerriko gorria, galtza urdinak eta larruzko edo gomazko polainak janzten dituzte. Bi pago-adar erabiliz armatzen dute: bata, luzea, besoetarako, eta bestea, urkilaz errematatua, enborrerako eta hanketarako".

## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* Lantzeko inauteria
* Markitos.
* Ziripot.

## Kanpo estekak 
* :Miel Otxin Auñamendi Entziklopedian.
Santa Maria del Mar

**Santa Maria del Mar** Kataluniako Bartzelona hiriko gotiko estiloko eliza bat da, La Ribera auzoan kokatzen da, Fossar de les Moreres plazaren alboan. 1329 eta 1383 urteen artean eraiki zen. Eraikuntza burutu zuten maisuak Berenguer de Montagut (eraikinaren disenainatzaile nagusia) eta Ramon Despuig izan ziren.

Bartzelonako Euskal Etxetik hurbil dago

## Iruditegia 

Irudi:Santa María del Mar.jpg|Presbiterioaren irudia
Irudi:Santa Maria del Mar 4.jpg|Barnealdea
Irudi:Bastaixos.jpg|Xehetasuna
Irudi:Barcelona santa maria mar luce.jpg|Barnealdea

## Kanpo estekak 
* Santa Maria del Mar elizaren argazkiak
Mingarratz handi

**Mingarratz handia** edo **uztao handia** (*Rumex acetosa*), herriak *andre-belar*, *andra-bedar*, *matxin-belar*, *matxin-bedar*, *gazibelar*, *gazibedar*, *txomingarratz*, *mingots* edo *mineta* izenez ere izendatua, batzuetan barazki legez hazten den polygonaceae familiako landare bizikor belarkara da. Landarearen izen asko bere hostoen zapore mingotsetik datozkio.

## Ezaugarriak 
Metro bat inguru garai izateraino hazten den landarea, mingarratz handiak sakon sartzen den ardatz-formako zuztarra, zurtoin urtsuak eta jan daitezkeen hosto luzangak ditu. Beheko orriek 7 eta 15 cm arteko luzera eta hosto-txorten luzeak izaten dituzte, txoten ondoan apur bat gezi itxurakoak dira. Zenbat eta gorago egon hostoek gero eta txorten laburragoa dute; goikoak txorten gabekoak izaten dira eta, askotan, gorriztak.

Lore berde gorriztako buruxkak dituen landare dioikoa da, lore ar eta emeak landare ezberdinetan agertzen direla. Udaberriaren amaian loratzen da eta geroago loreak gorrindol edo more antzekoak bihurtzen dira. Umotutako haziak marroiak eta distiratsuak dira.

260px|thumb|ezkerrera|Mingarratz handiaren ernariak.

## Erabilera 
Euskal Herrian asko erabiltzen ez bada ere, Okzitanian eta Europako beste toki askotan aspaldidanik erabili den barazkia da, gehienbat Erdi Aroa arte, geroago beste barazki batzuek ordezkatu dute eta; kremak, zopak eta saltsak prestatzeko erabil daiteke eta entsaladan jan ere. Zaporea zerbarenaren atzekoa du baina mingostasun apur batekin, kiwien edo basa marrubien zaporea gogoratzen du. Mingostasuna duen azido oxalikoagatik datorkio. Kopuru txikitan **uztao handia** ez da kaltegarria baina ez da gehiegi hartu behar, duen azido oxalikoa pozoitsua da eta; azido oxalikoa kopuru handitan hilgarria izan daiteke.
thumb|Rumex acetosa

## Azpiespezieak 
Azpiespezie batzuk izendatu dira; batzuk hazten ez direnak:
* *Rumex acetosa* ssp. *acetosa*
* *Rumex acetosa* ssp. *ambiguus*
* *Rumex acetosa* ssp. *arifolius*
* *Rumex acetosa* ssp. *hibernicus*
* *Rumex acetosa* ssp. *hirtulus*
* *Rumex acetosa* ssp. *vinealis*

## Erreferentziak
Collserolako dorrea

**Collserolako dorrea** Bartzelonako Olinpiar Jokoak zirela eta 1992an inauguratu zen telekomunikazio dorrea da. Turó de la Vilana izeneko mendigainean kokatzen da, Collserola mendilerroan, itsas mailatik 445 metroko garaieran. Proiektu honen sustatzailea eta gaur egungo jabea *Societat Anònima Torre de Collserola* elkartea da (bere akziodunak %30,40az Telefónica, % 41,75az Retevisión, %22,85az Kataluniako Generalitatearen Centre de Telecomunicacions i Tecnologies de la Informació eta %5az Entitat Metropolitana del Transport erakundeak dira). Proiektu honen egilea Norman Foster arkitekto britainiarra da.

## Kanpo estekak 
* Collserolako dorrearen webgune ofiziala
Jean Bichindaritz

**Jean Bichindaritz** (Biarritz, 1928ko maiatzaren 3a - 1994ko urtarrilaren 4a) euskal errugbilaria izan zen.

Biarritz Olympique taldean ibili zen eta birritan jokatu zuen Frantziako errugbi selekzioarekin.

## Ikus, gainera 
* Biarriztar ezagunen zerrenda
Bartzelonako Garaipenaren Arkua

**Garaipenaren Arkua** Kataluniako Bartzelona hirian dagoen monumentua da. Josep Vilaseca i Casanovas arkitektoak 1888ko Bartzelonako Nazioarteko Erakusketarako atari nagusi gisa eraiki zuen. Lluís Companys eta Sant Joan pasealekuen arteko elkargunean kokatzen da. Bere egitura adreiluzkoa da, neomudejar estiloan oinarritua, 30 metroko garaiera duelarik. Beste izakera militarreko garaipen arku batzuk ez bezala, Bartzelonako Garaipen Arkuak artea, zientzia eta ekonomiaren garapenak bultzatutako izakera zibil handiagoa du. Noiz edo noiz Garaipenaren Arkua Bartzelonako oinezkoen lasterketen helmugatzat ere erabilia izan da, esate baterako Jean Bouin| lasterketa edota Bartzelonako matatoria. Arkua 1990an zaharberritua izan zen.

## Deskribapena 
Josep Reynés artistak aurrealdean "Barcelona rep les nacions" ("Bartzelonak herrialdeei harrera egiten die") delakoa irudikatu zuen. Josep Llimonak atzealdean erakusketako partaideen arteko sari banaketa landu zuen. Eskubialdean Antoni Vilanovak Industria, Nekazaritza eta Merkataritzaren alegoriak gauzatu zituen. Ezkerraldean Torquat Tassok Zientzia eta Arteen alegoriak irudikatu zituen. Manel Fuxà eta Pere Carbonellek lan honetarako emakumezkoen lau irudi sortu zituzten: Ospeak.

## Erliebeen xehetasunak 

Irudi:Spain.Catalonia.Barcelona.Arc.Trionf.Escultura.1.Josep.Llimona.JPG|Josep Llimona
Irudi:Spain.Catalonia.Barcelona.Arc.Trionf.Escultura.1.Josep.Reynés.JPG|Josep Reynés
Irudi:Spain.Catalonia.Barcelona.Arc.Trionf.Escultura.2.Antoni.Vilanova.JPG|Antoni Vilanova
Irudi:Spain.Catalonia.Barcelona.Arc.Trionf.Escultura.2.Torquat.Tasso.JPG|Torquat Tassó

## Ikus gainera 
* Garaipen arku

700px|thumb|erdian|Bartzelonako Garaipen Arkuaren irudi panoramikoa.

## Kanpo estekak
NK zelula

**NK zelulak** (ingelesetik, *Natural Killers*, "Zelula hiltzaileak") immunitate-sistemaren zelulak dira, linfozitoak direnak, baina B eta T linfozitoetatik bereiziak. Izan ere, B eta T linfozitoen aldean ez dituzte antigenoak ezagutzen, haien eginkizuna garrantzitsua izanik erantzun immune inespezifikoan (oroimenik gabekoan, alegia).

Zelula hiltzaile naturalek ez dute fagozitosia egiten, ez dira benetako fagozitoak. Apurtzen dituzten zelulak perforina izeneko substantziak jariatuz lisatzen dituzte. Ez dituzte mikroorganismo patogenoak suntsitzen, baina gai dira birusek infektatutako zelulak eta zelula gaiztoak (tumoralak) akabatzeko. Hori dela eta, minbiziaren prebentzioan funtsezko zeregina betetzen dute, gorputzeko immunozaintzaren elemeturik aipagarrienetakoak izanik.

Interferoiak eta zitokina batzuek NK zelulak aktibatzen dituzte.

Minbizidun zelulak suntsitzeko duten gaitasuna dela eta, NK zelulak ikergai dira minbiziaren aurkako tratamenduan.

## Kanpo estekak
Zenbaki-sistema hogeitar

**Zenbaki-sistema hogeitar**ra 20 zenbakian oinarritzen den zenbaki-sistema da. Sistema hamartarrekin batera, mundu osora zabaldu da.

## Matematika 
*Hogei* zenbakia oinarri duen sisteman zifra hori erabiltzen da: lehengo hamar zenbakiak sistema hamartarreekok dira, besteak adierazteko alfabetoaren lehendabiziko letrak erabiltzen dituzten, hau da *A* eta *J* artekoak. Oinarria adierazteko 20 ikurra erabiltzen dute.

Horrela, **2020 = 4010** (beraz, 2 × 20 = 40), **DA20 = 27010** (beraz, 13 × 20 + 10 = 270), **10020 = 40010** (beraz, 202 = 400).

## Erabilera 
Zenbaki-sistema hori euskarazko tradizionala da. Theo Vennemannen euskal substratuaren teoriaren arabera, sistemak Euskal Herrian du iturria eta bertatik Europako beste hizkuntzetara zabaldu zen. Karl Menningerrek, berriz, normandiarrek sortu eta Mendebaldeko Europara zabaldu zutela esan zuen. Roslyn Franken arabera, euskaldunen sistema zazpikaria zen.

Sabin Aranak euskarazko ahozko sistemarekin bat egiteko, zifra-sistema hogeitarra proposatu zuen, eta, aukera moduan, baita ahozko sistema aldatu eta hamartar bilakatzea ere, baina egun aukera biak baztertuak izan dira.

Europan zenbaki-sistema hamartarra ohikoa bada ere, euskara ez ezik, hizkuntza askok ere hogeitar dute, osorik nahiz neurri batean:
* Frantziako, Kanadako, Senegalgo, Gabongo, Madagaskarreko... frantsesean, *vingt* (20) erabiltzen da: *quatre-vingts* (4 x 20, hau da, *80*) da; aldiz, Suitzan, Belgikan, Kongoko Errepublika Demokratikoan, Rwandan eta Burundin *huitante* hamartarra darabilte, baita *octante* zaharkitua ere, Eskozia Berrian. Halaber, Frantziako *soixante-dix* (*70*, hots, 60 + 10) bitariko hamartar-hogeitarra Belgikan eta *septante* hamartarra da, eta frantses *quatre-vingt-dix* hogeitarra (*90*, alegia, 4 × 20 + 10) Suitzan eta *nonante* hamartarra da.
* Danieraz *tyve* (*tresindstyve* hitzaren laburdura) erabiltzen da eta 3 x 20, hau da, *60* esan nahi du.
* Galesez *ugain* (20) erabiltzen da: *deugain* 2 x 20, hau da, *40* esan nahi du.
* Bretainieraz, irlanderaz, Eskoziako gaeleraz, albanieraz, georgieraz eta eslovenierazko resiar dialektoan ere sistema hori darabilte.

Erresuma Batuko diru-sistema tradizionalean, libera esterlina batean hogei txelin zeuden. Era berean, ingelesez, *score* denbora neurtzeko unitatea erabiltzen zen. Adibidez, Abraham Lincolnek Gettysburgeko hitzaldi famatua  ("Duela lau hogeiko eta zazpi urte...") esanez hasi zuen. Hala ere, gaur egun ia ez da erabiltzen. Frantzian  libera batean hogei sos zeuden.

Munduko beste hainbat kulturatan ere sistema hori dute: Amerikan, maia eta muiskarrek eta Indiako santalera eta gataq hizkuntzek, adibidez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fame (telesaila)

***Fame*** 1982 eta 1987 artean grabaturiko telesail estatubatuarra izan zen. Izen bereko filmean oinarritua, lehendabiziko denboraldietan izugarrizko arrakasta izan zuen. Drama eta musika lotzen zituen telesail honek New Yorkeko eskolako ikasle eta irakasleen bizitzak islatzen zituen.

## Pertsonai nagusiak 
#### Irakasleak 
* Debbie Allen (Lydia Grant)
* Albert Hague (Benjamin Shorofsky)
* Carol Mayo Jenkins (Elizabeth Sherwood)
* Ann Nelson (Mrs. Gertrude Berg)
* Ken Swofford (Quentin Morloch)
* Graham Jarvis (Bob Dyrenforth zuzendaria)
* Morgan Stevens (David Reardon)
* Eric Pierpoint (Paul Seeger)
* Michael Thoma (Greg Crandall)

#### Ikasleak 
* Gene Anthony Ray (Leroy Johnson)
* Carlo Imperato (Danny Amatullo)
* Billy Hufsey (Christopher Donlon)
* Valerie Landsburg (Doris Schwartz)
* Jesse Borrego (Jesse Velasquez)
* Lee Curreri (Bruno Martelli)
* Cynthia Gibb (Holly Laird)
* Nia Peeples (Nicole Chapman)
* Erica Gimpel (Coco Hernandez)
* Loretta Chandler (Dusty Tyler)
* Lori Singer (Julie Miller)
* Carrie Hamilton (Reggie Higgins)
* Janet Jackson (Cleo Hewitt)
* Michael Cerveris (Ian Ware)
* Elisa Heinsohn (Jillian Beckett)
* P.R. Paul (Montgomery MacNeil)
* Page Hannah (Kate Riley)
* Olivia Barash (Maxie Sharp)

#### Pertsonai gehigarriak 
* Dick Miller (Lou Mackie)
* Stephanie E. Williams (Stephanie Harrison)

#### Errepikatutako pertsonaiak 
* Carmine Caridi ( Angelo Martelli)
* Michael DeLorenzo (Michael)
* Denny Dillon (Corky)
* David Greenlee (Dwight Mendenhall)
* Robert Romanus (Miltie Horowitz)
* Carolyn J. Silas (Laura Mackie)
* Sam Slovick (Cassidy)
* Bronwyn Thomas (Michelle)
* Caryn Ward (Tina Johnson)

## Kanpo estekak 
* www.imdb.com
V (telesaila)

***V: The Series*** NBCek 1984 eta 1985ean emandako telesaila izan zen. Kenneth Johnson idazle, ekoizle eta zuzendari estatubatuarrak sorturiko bisitariak izeneko eta Lurra inbaditu zuen narrastien arrazari buruzko frankizian oinarrituta zegoen. Saio bakoitzak 47 minutu irauten zituen.

Izenburua *V* hizkia ingelesezko *Victory* (*"Garaipena"*) hitzaren lehen hizkia delako datorkio.

## Saioak 
(*) Hasieran ez zuten eman, biolentzia zela eta. Gero telesaila errepikatzean eman zuten.

## Pertsonaiak 
## Kanpo estekak 
* *V* telesailaren sarrera ikusgai. Youtube.com 
* www.imdb.com