Yann LeCun

**Yann André LeCun** ( ahoskatua; Paris, 1960ko uztailaren 8a) franko-estatubatuar zientzialaria da. Konputazioaren zientzialari nabarmena da, eta ikasketa sakonaren arloan aitzindarietako bat. LeCun École Supérieure d 'Ingénieurs en Électronique et Électrotechnique (ESIEE) unibertsitatean graduatu zen Parisen, eta Informatikan doktoretza Pierre eta Marie Curie Unibertsitatean (UPMC) lortu zuen 1987an.

LeCunek garrantzi handia izan du adimen artifizialaren aurrerapenean, eta arlo horretan algoritmoak eta funtsezko teknikak garatzen asko lagundu du. Bere ekarpenei esker, Yann LeCunek enpresa teknologiko handietan funtsezko lanpostuak lortzea lortu du, Facebook-en duen lanpostua eta New Yorkeko Unibertsitatean ikerkuntzan duen arduraldia nabarmenduz. Adimen artifizialean izandako esperientziak ospe handia eman dio, besteak beste, 2018ko Turing saria, IEEE Emanuel Piore Award saria eta 2015eko IEEE/RSE Wolfson James Clerk Maxwell saria. Ohore horiek bere lanak adimen artifizialaren industrian eta esparru akademikoan duen garrantzia eta eragina islatzen dute.

## Gazte-denbora 
LeCun Soisy-sous-Montmorencyn jaio zen, Parisko aldirietan. Bere izena, jatorriz, Le Cun idazten zen, antzinako bretoi Le Cunff formakoa, eta jatorriz Bretainia iparraldeko Guingamp eskualdekoa zen. "Yann" Johnen forma bretoia da.

## Ikasketak 
1983an, Parisko ESIEEko Diplôme d 'Ingénieur lortu zuen, eta Informatikako doktoretza Pierre et Marie Curie Unibertsitatean (gaur egun Sorbona Unibertsitatea), 1987an. Bertan, sare neuronaletarako *backpropagation* algoritmoaren forma goiztiar bat proposatu zuen.

## Ekarpenak 
Bere ekarpenik nabarmenena sare neuronal konboluzionalen (CNN) garapenean izan da, datu bisualen prozesamenduan (argazkiak eta irudiak gehienetan) oso eraginkorrak direnak. Sare horiek irudiak errekonozitzeko, objektuak detektatzeko eta segmentazio semantikoa egiteko aplikazioetan funtsezkoak izan dira.

LeCun *backpropagation,* sare neuronalen entrenamenduko funtsezko algoritmoa, lantzen eta garatzen aritu zen. Metodo hori funtsezkoa izan da sare neuronalek ikasketa automatikoko hainbat kasutan arrakasta izateko. 

2013an Facebook-en Adimen Artifizialeko zuzendaritzat hartu aurretik, Yann LeCunek AT&T Bell Labs-en lan egin zuen. Bertan, eskuz idatzitako karaktereak ezagutzeko ikerketak egin zituen eta CNNak garatzen lagundu zuen.

CNNn egindako lanaz gain, LeCunek sare neuronal errepikarien (RNN) gaian lan egin du. Sare neuronal horiek funtsezkoak dira datu-sekuentziak prozesatzeko, hala nola hizkuntza naturalaren esparruan. Erakarpen honek, industriako sentsoreak itzultzen dituzten datu-sekuentziak kontuan izatea ahalegindu du.

## Goraipamenak eta sariak 
LeCun Ameriketako Estatu Batuetako Zientzien Akademia Nazionaleko, Ingeniaritzako Akademia Nazionaleko eta Frantziako Académie des Sciences akademiako kidea da.

* Honoris causa doktoretzak jaso ditu Mexiko Hiriko IPNtik 2016an, EPFLtik 2018an, Université Côte d'Azur unibertsitatetik 2021ean, Università di Sienatik 2023an, eta Hong Kong University of Science and Technologytik 2023an.

* 2014an, IEEE Neural Network Pioneer Award jaso zuen, eta 2015ean, PAMI Distinguished Researcher Award.
* 2018an, LeCunek IRI domina jaso zuen, Industria Ikerketako Institutuak (IRI) ezarritakoa.
* 2018an, Pennsylvaniako Unibertsitateak emandako Harold Pender saria jaso zuen.
* 2019an, Ameriketako Lorpen Akademiaren Golden Plate saria jaso zuen.
* 2022an, Asturiasko Printzesa saria jaso zuen "Ikerketa Zientifikoa" kategorian, Yoshua Bengio, Geoffrey Hinton eta Demis Hassabisekin batera.

### Turing saria 
2019ko martxoan, LeCunek Turing saria irabazi zuen, bere bizitzako aintzatespenik handiena. Saria Yoshua Bengio eta Geoffrey Hintonekin batera eman zioten.

## Kanpo estekak