Mansio

[thumb|300px|Erromatar *mansio* bat [Einingen.]]
Antzinako Erroman ***mansio*** (pl. *mansiones*) galtzada erromatarretako geltoki ofiziala zen, gobernu zentralak mantendua ofizial eta negozio gizonen erabilerarako Inperiotik egiten zituzten bidaietan. *Mansio* terminoa latinezko *manere*tik eratorria da, eta horrek esan nahi du gaua bidaia leku batean igarotzea. Denborarekin, mota guztietako bidaiariak hartzeko egokituak izan ziren, baita enperadorea bera ere. *Mansioak* *mansionarius* izeneko ofizial batek kudeatu eta ikuskatzen zituen.

Galtzada erromatarretan, 30 eta 45 km arteko distantzia zegoen bi *mansio*en artean. Bien artean hiru *mutatio* zeuden, 10 eta 15 km arteko distantziaz bereizitako posta txikiak.

## Arkitektura ezaugarriak 
Bere egituretan, aurkitu diren hondakin arkeologiko ugariengatik, orokorrean ostatuen propioak diren gelak nabaritzen dira: harrera, termak, gelak, jangela eta sukaldea bere labe eta sutegiarekin, aletegia eta ukuiluez gain. 

Egungo Arabako lurraldeetan Antoninoren ibilbidean Suessatio izeneko *mansio*a aipatzen da, terma bat inguruan izaten duten horietakoa; uste da Susessatio Arkaia izan daitekeela.

## Jatorria eta bilakaera 
Persiar Inperioko lurreko galtzada-sare trinkoak 25 kilometroro geltokiak zituen, egun bateko distantzia, eta karabansaraiz egokituta.

Grekoek, berriz, honako izen hauek dituzte: κατάλυσεως (“gaueko harrerarako egiturak”) eta καταγωγαί. Herodotoren arabera, 111 zeuden Sardesetik (Asia Txikian) Susarako (Persian) errepidean.

Hasieran, *mansioei* *castra* deitzen zitzaien, eta, seguruenik, lurrezko lubakiz itxitako kanpalekuak besterik ez ziren. Denborarekin, legioentzako kuartel eta hornitze-biltegi (*horrea*) ez ezik, maila handiko bidaiariak hartzeko eraikin handi ere bihurtzen dira. Leku horietan, *cisarii*ek bi gurpileko (*cisia*) edo lau gurpileko (*esseda*) gurdiak alokatzen edo garraiatzen zituzten batetik bestera.

## Galtzada erromatarretan zehar zeuden beste geltoki mota batzuk 
Erromatar garaian idatzitako eta ondoren  kopiatutako zenbait bide gidatan, Inperioan barna zeuden *mansioak* eta *mutatioak* aipatzen dira, bate zere *mansioak*. Horrelakoa da, adibidez Antoninoren Ibilbidea, adibidez. Horiei esker, garai hartako herri eta hiri asko aurkitu ahal izan dira edo gutxi gorabeherako kokapena asmatu.

### *Caupona* 
*Cauponae* sistema pribatu bat jartzen zen *mansio*-etatik gertu. *Mansio* baten funtzio berberak zituzten, baina ospe txarrekoak ziren, eta hona, emagaldu eta lapurrak etortzen ziren.

### *Taberna* 
Diruz hobeto zebiltzan bidaiariek, *cauponae*-ak baino zerbait finagoa eskatzen zuten. Galtzaden lehen denboretan, galtzadaren batetik gertu zeuden etxeak, legez behartuta zeuden hala eskatzen zuen edonor hartzera. Ez dago inongo zalantzarik sarrien erabiltzen ziren etxeak laster bihurtu zirela lehen *taberna*-k, hauek, ostatuen antzekoagoak zirelarik, gaur egun taberna bezala ulertzen denarena baino.

### *Mutatio* 
Geltoki mota hauek, ibilgailu eta animaliei zerbitzua ematen zieten. *Mutatioetan*, zaldiak aldatu eta freskoago zeuden beste batzuk hartzen ziren. 12-18 miliaka eraikitzen ziren. Konplexu horietan, gidariak, gurpilak edo gurdia egokitzeko zerbitzuak har zitzakeen edo botikak edo albaitari bat lortu bere animalientzat.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak