open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
The Purge: Anarchy

***The Purge: Anarchy*** (euskaraz *Purga: Anarkia*), 2014ko James DeMonaco estatubatuar zinema zuzendari eta gidoilariak zuzendu eta idatzitako beldurrezko ekintza film bat da. Frank Grillo, Carmen Ejogo, Zach Gilford, Kiele Sanchez, Zoë Soul eta Michael K. Williams aktoreek antzeztu zuten.

*The Purge* frankiziaren filmeetako bat da, aurrez estreinatutako *The Purge* (2013) filmaren jarraipena, eta era berean *The Purge: Election Year* (2016) eta *The First Purge* (2018) jarraipenak izan ditu.

## Argumentua 
2023ko martxoaren 21a, AEBetan nonahi krimenak burutzen dira eta espetxeak gaizkileez lepo daude. Hortaz, AEBetako Gobernuak urtean behin gau batez eta hamarbi orduz, edozein jarduera kriminal, hilketa barne, legezkoa izango dela erabaki du. Ezin daiteke poliziari laguntza eske deitu, ospitaleek ez dute gaixo edo zauriturik onartzen eta estatubatuarrak beren kaxa bizirik mantendu beharrean daude, epe honetan burututako delituak zigorrik gabe gelditzen baidira.

Arriskuz beteriko gau honetan beren etxetatik kanpo gelditu diren 5 pertsonek bat egingo dute, elkarrekin batera bortizkeri griña asetzetu nahi duten hiritar basatiei aurre egiteko asmoz.

## Aktoreak 
* Frank Grillo: Leo Barnes sarjentua (kredituetan "Sarjentua")
* Carmen Ejogo: Eva Sanchez
* Zach Gilford: Shane
* Kiele Sanchez: Liz
* Zoë Soul: Cali Sanchez
* Michael K. Williams: Carmelo Johns
* Justina Machado: Tanya
* John Beasley: Papa Rico Sanchez
* Jack Conley: Big Daddy
* Noel G.: Diego
* Castulo Guerra:Barney
* Edwin Hodge: Dante Bishop (kredituetan "Arrotza")
* Lakeith Stanfield: Young Ghoul Face
* Roberta Valderrama: Lorraine
* Niko Nicotera: Roddy
* Nicholas Gonzalez: Carlos
* Brandon Keener: Warren Grass
* Judith McConnell: Emakume adindu dotorea
* Cindy Robinson: Purga iragarkiaren ahotsa

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Ożarowice udalerria

**Ożarowice** Poloniako Silesiako voivoderriko landa-udalerri bat da, Tarnowskie Góry barrutian kokatuta. 45,88 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 5731 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Ożarów Mazowiecki udalerria

**Ożarów Mazowiecki** Poloniako Mazoviako voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Varsovia Mendebaldea barrutian kokatuta. 71,27 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 23604 biztanle zituen.

## Kanpo estekak 
* Udalaren webgunea
Ozorków

**Ozorków** Poloniako Lodzeko voivoderriko hiri-udalerri bat da, Zgierz barrutian kokatuta. 15,46 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 19809 biztanle zituen.

## Kanpo estekak 
* Udalaren webgunea
Megalostrata

**Megalostrata** () K.a. VII mendeko Espartako poeta izan zen.

## Aipamena 
Ez da askorik ezagutzen berataz. Ateneo Naukratiskoaren *Deipnosophistai* liburuan Alcman poeta lirikoaren olerki zati bat agertzen da eta bertan aipatzen da Megalostrata. Alcmanek horrela deskribatzen du: "urre koloredun ilea duen emakumezkoa, Musen oparia jaso duena" (τοῦθ᾽ ἁδεᾶν Μωσᾶν ἔδειξε, δῶρον μάκαιρα παρθένων, ἁ ξανθὰ Μεγαλοστράτα).

Ateneoren arabera Alcman Megalostrataz maitemindu zen bere elkarrizketa doaiak zirela eta.

Ez da Megalostrataren lanik iritsi gaur egunera.

## Erreferentziak
Marpesia

**Marpesia** () Amazonen erregina izan zen bere ahizpa Lampedorekin batera. Ahizpa biek Ares gerraren jainkoaren alabak zirela zioten gerlari etsaiak izutzeko.

## Biografia 
Lisiparen heriotzaren ondoren hartu zuten amazonen gaineko agintea. Greziako Efeso hiria (gaur egun Turkian) ezartzen lagundu zuen agintarietako bat izan zen. Kaukaso mendikatean Marpesiaren harkaitza izeneko beste hiri bat ere ezarri zuen. Mende batzuk beranduago Alexandro Handiak ate handi batzuk eraiki zituen bertan, "Kaspiar ateak" izena hartu zutenak.

Marpesiak eta Lampedok amazonen eragin eremua zabaldu egin zuten Anatoliatik Europa aldera, inguru guztian izua sortaraziz.

Asiako barbaroen aurkako borrokan hil zen eta bere alaba Orithyia eta Antiopek hartu zuten erregetza.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Osielsko udalerria

**Osielsko** Poloniako Kujavia-Pomeraniako voivoderriko landa-udalerri bat da, Bydgoszcz barrutian kokatuta. 101,72 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 13279 biztanle zituen.

## Kanpo estekak 
* Udalaren webgunea
Urdiaingo inauteriak

**Urdiaingo inauteriak** edo ihoteak Sakanako herri horretan ospatzen dituztenak dira. "Momoxarroak" dira bertako pertsonaia nagusiak.

Urdiainen 3 egunez antolatzen dituzte inauteriak: larunbatean “manta-eguna” da pertsonaia nagusia, eta igandean eta asteartean momoxarroak ateratzen dira. Makilekin ibiltzen dira kaleetatik herritarren atzetik, hauek ihesean korrika joaten direlarik.

*Momoxarro* handiak eta txikiak ateratzen dira Urdiainera, momoxarro asko. Zigorra eskuan, "momoxarro xirrikiti xarro..." oihu egiten zietenei astindu ederrak egiten dizkieten.
Fitxategi:Ihoteak 20190305 Urdiain asteartea momoxarr Guaixe 02.jpg
Fitxategi:Ihoteak 20190305 Urdiain asteartea momoxarr Guaixe 03.jpg
Fitxategi:Ihoteak 20190305 Urdiain asteartea momoxarr Guaixe 01.jpg

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Momotxorroak (Altsasun)

## Kanpo estekak 
* Urdiaingo ihoteak 2019.
Sham 69

**Sham 69** Ingalaterrako punk-rock talde bat da. 1975ean Surrey konderriko Hersham udalerrian sortua, Londres Handian. Hasierako taldekideak Jimmy Pursey (ahotsa), Johnny Goodfornothing eta Neil Harris (gitarrak) eta Billy Bostik (bateria) izan ziren; ondoren, musikari ugari ibili dira.

## Diskografia 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
If the Kids Are United

***If the Kids Are United*** (euskaraz *Mutilak batuta badaude*) Sham 69 ingeles punk taldearen kanta bat da. *Sunday Morning Nightmare* (1978, *Igande goizeko amesgaiztoa*) diskoan argitaratu zuten.

## Kanpo estekak 
* *If the Kids Are United* abestiaren jatorrizko bertsioa entzungai, Youtube.com
Félix Cariñanos San Millán

**Félix Cariñanos San Millán** (Viana, 1948ko ekainaren 10a) Nafarroako idazle, historialari, hizlari, argazkilari eta antropologo ezaguna da. Vianako ikastolarekin kolaboratu du ekimen desberdinetan.

## Biografía 
Filologia erromanikoa eta etnografia ikasketak Zaragozako eta Bartzelonako Unibertsitatean egin zituen. Lanbidez Hizkuntza eta Literatura irakaslea izan da urte askoan. Gaur egun erretreta hartuta du. Liburutegietan eta artxiboetan ikertzaile sutsua izanik, "Telarañas" izengoitiaz ezagutzen zaio. Liburutegi eta objektuen bilduma ederra egin du. Inauterietako Murga berreskuratzeko, bestetik, lan handia egin du Vianan. Vianako Pedro Angulo Rozas "Periquillo" auroroen taldeko zuzendaria eta "aurora" ugariren egilea da.

## Obra 
Félix Cariñanos bere jaioterriaz suharra da eta hori izan da, alegia, bere lan askoren gai nagusia. Beste gai garrantzitsua bere lanetan Donejakue bidea izan da. Hedabide eta aldizkari askotan ere idatzi du, besteak beste, *Diario de Navarra*, *La Rioja*, *Piedra de rayo. Revista riojana de cultura popular*... Antzerki munduan, ikasleentzako lan desberdinak prestatu ditu, Ricardo Campano ikastetxean eta Erentzun Ikastolan antzeztuak.

### Liburuak 
* 1980: *Apuntes vianeses*
* 1987: *Cenicero histórico*
* 1991: *Santa Mª de Cuevas en el camino de Santiago*
* 1992: *Un paseo por Viana - Ibilaldia Bianan barna*
* 1994: *La Rioja*
* 2001: *Leyendas de La Rioja I*
* 2001: *Leyendas de La Rioja II*
* 2002: *Leyendas de La Rioja III*
* 2005: *La mujer en el camino de Santiago*
* 2007: *César Borgia y Viana*

### Artikuluak 
Asko izanik, bakarrik gutxi batzuk aipatuko ditugu:
* "La Cruz de César Borgia", *Piedra de rayo: Revista riojana de cultura popular*, 44 zk., 2014, 72-91 or.
* "Canje de prisioneros en Viana", *Piedra de rayo: Revista riojana de cultura popular*, 45 zk., 2015, 42-43 or.
* "La mujer en el Camino de Santiago", *Fayuela: revista de estudios calceatenses*, ISSN 1886-3795, 1.zk., 2005, 39-56 or.
* "Leyendas en el Camino a Compostela", *Piedra de rayo: Revista riojana de cultura popular*, 7.zk, 2002, 26-33 or.

## Sariak eta aitorpenak 
* 2001: "Corrales de Erentzun" saria, ikastolaren eta Vianako kulturaren alde egindako lanagatik.
* 2007: "César Borgia y Viana (1507-2007)" (Cesare Borgia eta Viana) erakusketaren arduraduna izan zen, pertsonaiaren bosgarren mendeurrena ospatzeko antolatuta.
* Herriko plaza batek Félix Cariñanosen izena du.
* 2016: Auroroen omenaldia jaso zuen.
* 2017: Ricardo Campano eskolaren ikasleek Inauteriko festa eskaini zioten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Idazleari eskainitako omenaldia.]
London Calling (abestia)

***London Calling*** (euskaraz *Londres Deituz*), The Clash ingeles punk taldearen abesti bat da. *Armagideon Time* (1979, *Armagedoi Garaia*) diskoan argitaratu zuten.

## Kanpo estekak 
* *London Calling* abestia entzungai, Youtube.com
Osiek udalerria (Gurutze Santuko voivoderria)

**Osiek** () Poloniako Gurutze Santuko voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Staszów barrutian kokatuta. 129,3 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 7764 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Spanish Bombs

***Spanish Bombs*** (euskaraz *Espainiar Bonbak*), The Clash ingeles punk taldearen abesti bat da. *London Calling* (1979, *Londres Deituz*) diskoan argitaratu zuten.

## Kanpo estekak 
* Bombs* abestia entzungai, Youtube.com
Langresko katedrala

**Langresko San Mamesen katedrala** () katedral katolikoa da, San Mamesi dedikatua. XII. mendean eraiki zen, eta Langresko apezpikuaren egoitza da. Harmoniaz konbinatzen ditu Borgoinako bolumen erromanikoak eta gurutze gangen estilo gotikoa. Mendebaldeko fatxada XVIII. mendean egin zen, estilo klasikoan. Monumentu historikotzat jo zuten 1862an.

1140aren inguruan, San Bernardoren adiskidea zen Geoffroy de La Roche-Vanneau apezpikuak erabaki zuen katedrala berreraikitzea. Korutik hasi ziren. Hiru maila egin ziren Cluny IIIko elizan bezala, zeina 1088tik 1130ra egin baitzen. Estilo hori estetikagatik zabaldu zen eskualdean, edo Clunyren bitartez aita santuengana hurbiltzeko bide bat zelako. Hala ere, Langresko katedrala ez da Cluny adinakoa, eta, horregatik, Clunyko zenbait osagai ez ziren beharrezkoak Langresen. 1196an kontsakratu zuten eta, antza denez, nabeko gangak baino ez zeuden egiteko. XIII. mendean egin ziren gangak, garai horretako teknikei jarraikiz.

1209an, San Mamesen erlikiak eraman ziren. XIII. mendean kastrolapea egin zen. 1746an, mendebaldeko fatxada behera etortzeko arriskuaren aurrean, eraistea erabaki zuten. 1761etik 1768ra altxatu zuten berria, estilo neoklasikoan.

## Kanpo estekak
Stockholm (filma)

**Stockholm** Rodrigo Sorogoyenek zuzendutako film espainiarra da. Protagonistak Javier Pereira eta Aura Garrido dira eta 2013ko azaroaren 8an estrenatu zen. Sorogoyenek zuzentzen duen bigarren filma da (8 citas) eta bakarka zuzentzen duen lehendabizikoa. Espainian crowdfunding bidez ekoiztutako lehen filmetako bat da.

## Sinopsia 
Bi gaztek, mutila eta neska, festa batean topo egiten dute. Mutilak neska gustuko izan arren hau ez da oso harkor agertuko. Hala ere gaua batera pasatzen dute.

## Finantzaketa 
Pelikula Caballo Films, Tourmalet Films eta Morituri ekoiztetxeek ekoitzi zuten. 60.000.

= Sari eta izendapenak =
Goya Sariak 2014

Círculo de Escritores Cinematográficos Dominak 2014

Feroz Sariak 2014

Fotogramas de Plata 2014

Forque Sariak 2014

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Begoña Sopelana

**Begoña Sopelana Basauri** (Iurreta, Bizkaia, 1944ko ekainaren 23a - *ib.* 1999ko irailaren 12a) bizkaitar maistra eta soziologoa. Euskal kooperantea. Emakume aitzindaria lankidetzan, 20 urte eman zituen koperante El Salvadorren.

## Bizitza 
Iurretan jaio eta lehen eskolatzea herrian egin ondoren, 15 urte zituela, Magisteritza ikasten hasi zen. 1962an diplomatura eskuratu zuen arren, 1968ra arte administrari lanak egin zituen.
Irakaskuntzan jarduteko grinak, ordea, hezkuntza proiektu batean parte hartzera bultzatu zuen.

### Kooperante lana 
1968an egin zuen lehen bidaia El Salvadorrera zenbait boluntariorekin, hezkuntza proiektu batean parte hartzera. Eskolak eman zituen moja ikastetxe batean eta A.M.A. mediku kontsultategian ere aritu zen lanean. Bi urtez boluntariotzan jardun ondoren, Iurretara itzuli eta soziologia ikasketak egin zituen.

El Salvadorreko esperientzia hark eragin sakona utzi zion, eta 1977an jesuitek bultzatutako "Fe y Alegria" Gobernuz kanpoko erakundean eman zuen izena, biztanle marjinatuentzako eskolak antolatzeko asmoz. Garai hartan Begoñak 1980ean erail zuten Monseñor Romerorekin lan egin zuen.

Romerok eskatuta Begoña Boliviara joan zen, Andeetako paraje hartan martxan zeuden herri irrati eskolak ikusi eta aztertzera El Salvadorren bideragarri izan zitezkeen. Handik itzultzean, ostera, giro nahasia aurkitu zuen, gerra giroa. 1978. eta 1979. urteetan hasi zen, etengabe, elizetan zeuden gerrako errefuxiatuei laguntzen. Horretan jarraitu zuen 1984. urtera arte. Hezkuntza zuen xede, umeena ez ezik, baita nagusiena ere, helburuen artean bertako maisu-maistrak prestatzea baitzen.

1987an, gerraoste gogorrean, Las Vueltas herria eraikitzen jardun zuen herritarrekin batera, hutsetik hasita. Sei urte eman zituen Las Vueltasen. Irakurtzen eta idazten irakatsi zien hango biztanleei. Sasoi hartan Begorekin idazten eta irakurtzen ikasi zuten gazteak gerora irakasleak izatera heldu ziren, berak irakatsitakoari jarraipena emanez. Era berean, emakumeen jabekuntza eta lan komunitarioa bultzatu zituen.

### Itzulera 
1993an Iurretara itzuli zen. Osasun arazoak zituen, baina ez zuen inoiz eten El Salvador eta Honduras herrialdeekiko haria. Hirugarren Mundua eta Pakea Gobernuz kanpoko erakundearen bidez mantendu zuen lotura azkeneraino.

## Argitalpena 
* *De la locura a la esperanza - Hondamenetik esperantzara* liburua aurkeztu zuen 1993an *Gakoa* argitaletxeak gerra hurbiletik bizi izan zuen Begoña Sopelanaren eskutik.

## Omenaldiak 
* 2012ko azaroaren 14an, El Salvadorreko Las Vueltas, analfabetismo gabeko herria aldarrikatu zuten. Adierazpen horri "Begoña Sopelana" izena jarri zioten.

* 2015ean monumentua inauguratu zuten Begoña Sopelana kooperante iurretarraren omenez, El Salvador-eko Las Vueltas herrian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Purge: Election Year

***The Purge: Election Year»*** (euskaraz *Purga: Hauteskunde Urtea*), 2016ko James DeMonaco estatubatuar zinema zuzendari eta gidoilariak zuzendu eta idatzitako beldurrezko ekintza film bat da. Frank Grillo, Elizabeth Mitchell eta Mykelti Williamson aktoreek antzeztu zuten.

*The Purge* frankiziaren filmeetako bat da, aurrez estreinatutako *The Purge* (2013) eta *The Purge: Anarchy* (2014) filmeen jarraipena, eta era berean *The First Purge* (2018) jarraipena izan du.

## Argumentua 
Leo Barnes (Frank Grillo) polizia sarjentu ohiak bere semea erail zuen gizonaz ez mendekatzea erabaki zuenetik jada bi urte igaro dira. Orain, Barnes AEBetako lehendakaritzarako hauteskundeetarako aurkeztu eta Urteroko Purgaren aurka dagoen Charlie Roan (Elizabeth Mitchell) senataria babestea helburu duen arduraduna bilakatu da. Purga honetan edozein motako delituak burutu daitezke, hilketa barne, inongo zigorrik jaso gabe. Roanek jarduera horrekin kaltetuenak txiro eta maila sozial apaleko biztanleak direla iritzi du.

## Aktoreak 
* Frank Grillo: Leo Barnes, polizia sarjentu ohia, honakoan Charlie Roanen segurtasun arduraduna bilakatua
* Elizabeth Mitchell: Charlene "Charlie" Roan senataria eta Purgaren Aurkako Plataformaren hautagaia
** Christy Coco: Charlie Roan gaztea
* Mykelti Williamson: Joe Dixon
* Joseph Julian Soria: Marcos Dali
* Betty Gabriel: Laney Rucker
* Terry Serpico: Earl Danzinger, neonazi talde bateko burua
* Raymond J. Barry:s Caleb Warrens, NFFA alderdiko burua eta AEBetako lehendakaria
* Edwin Hodge: Dante Bishop, Purgaren aurkako ekintzailea
* Kyle Secor: Edwidge Owens ministroa, NFFAra afiliatutako katedraleko artzaina
* Brittany Mirabilé: Kimmy
* Juani Feliz: Kimmyren laguna
* Kimberly Howe: Kimmyren laguna
* Ethan Phillips: Couper polizia burua
* Cindy Robinson: Purga iragarkiaren ahotsa
* Liza Colón-Zayas: Dawn
* David Aaron Baker: Tommy Roseland, NFFa alderdiko prentsa arduraduna
* Christopher James Baker: Harmon James
* Roman Blat: Osaba Sam
* Jamal Peters: Gaizkile taldeburua
* J. Jewels: Politika eztabaida saioko solaskidea
* Matt Walton: 1. kazetari berriemailea

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai
Osjaków udalerria

**Osjaków** Poloniako Lodzeko voivoderriko landa-udalerri bat da, Wieluń barrutian kokatuta. 101,09 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 4772 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Avengers: Endgame

***Avengers: Endgame*** 2019ko Anthony eta Joe Russo estatubatuar zinema zuzendarien superheroi film bat da. Marvel Comics-en Avengers superheroi taldean oinarritua, *The Avengers*, *Avengers: Age of Ultron* eta *Avengers: Infinity War* filmeen jarraipena da, eta Marvel-eko unibertso zinematografikoaren hogeitabigarren filma da.

## Argumentua 
*Avengers: Infinity War*-eko gertakariak jarraituz, unibertsoa hondamendian dago, eta biziraun duten Avengers-ak eta aliatuak berrarmatu egin behar dira Thanosek sortutako triskantza konpontzeko eta unibertsoaren oreka itzultzeko.

## Aktoreak 
* Robert Downey Jr.: Tony Stark / Iron Man
* Chris Hemsworth: Thor
* Mark Ruffalo: Bruce Banner / Hulk
* Chris Evans: Steve Rogers / Captain America
* Scarlett Johansson: Natasha Romanoff / Black Widow
* Benedict Cumberbatch: Doctor Strange|Stephen Strange
* Don Cheadle: James "Rhodey" Rhodes / War Machine
* Tom Holland: Peter Parker / Spider-Man
* Chadwick Boseman: T'Challa / Black Panther
* Paul Bettany: Vision
* Elizabeth Olsen: Wanda Maximoff / Scarlet Witch
* Anthony Mackie: Sam Wilson / Falcon
* Sebastian Stan: Bucky Barnes / Winter Soldier
* Tom Hiddleston: Loki
* Benedict Wong: Wong
* Pom Klementieff: Mantis
* Karen Gillan: Nebula
* Dave Bautista: Drax the Destroyer
* Zoe Saldana: Gamora
* Bradley Cooper: Rocket (ahotsa)
* Gwyneth Paltrow: Virginia "Pepper" Potts
* Josh Brolin: Thanos
* Chris Pratt: Peter Quill / Star-Lord
* Jeremy Renner: Clint Barton
* Evangeline Lilly: Hope van Dyne / Wasp
* Jon Favreau: Harold "Happy" Hogan
* Paul Rudd: Scott Lang / Ant-Man
* Brie Larson: Carol Danvers / Captain Marvel
* Frank Grillo: Brock Rumlow / Crossbones
* Letitia Wright: Shuri

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Solax Company

1910ean Amerikan sortutako zinema estudioa zen **Solax Studios** konpainia. Frantziako Gaumont Film Company-ko exekutibo batzuk sortu zuten. Alice Guy-Blaché, Herbert Blaché eta George A. Magiek eraiki zuten konpainia.

Alice Guy-Blaché konpainiako film askoren zuzendari eta arte zuzendari izan zen. Bitartean, Herbert-ek konpainiako produkzioaren partea eramaten zuen. 1910etik 1912ra, Gaumontek eraikitako estudio batean ekoizten zituzten film mutuak. 1912an, $100,000 inbertitu zituzten estudio modernoago batean Fort Lee, New Jersey-n. Hau bilakatu zen Ameriketako Estatu Batuetako nukleo zinematografiko garrantzitsuenean.

Garai horretan, Ameriketako zinema industria azkar batean aldatzen ari zen, tresna zientifiko bat izatetik, ekonomia sektore artistiko garrantzitsu eta boteretsu bat izatera pasatzen ari zen. Solax estudioak ekoizpen prozesuaren atal guztiak barneratzen zituen: laborategia, grabatzeko setak, administrazio bulegoak, janzteko gela, jantziak diseinatzeko laborategia…

1912an, Solax Estudioetan *A Fool And His Money* film laburra sortu zuten, Alice Guy zuzendariarekin. Guztiz baieztaturik ez dagoen arren, film hau osorik aktore afroamerikarrekin egindako lehenengoa dela uste da. Filma American Film Institute antolakundean gordeta dago. Gaur egun Metro-Goldwyn-Mayer delako produktorak, 1916an hasi zuen bere ibilbidea Solax-en film arrakastatzuen banaketarekin.

Solax filmetan hainbat aktore famatuk egin zuten lan, hala nola, Lionel eta Ethel Barrymore, Claire Whitney, Olga Petrova edo Billy Quirk.

XX. Mendeko 20ko  hamarkadan zehar, egoera latzagoa bihurtu zen Hollywooden fenomenoa zela eta. Azkenik, 1919an estudioa itxi behar izan zuten. Sute baten aurka erabilitako teknika kaxkarren ondorioz Solax estudioen laborategia suntsitu zen 1919an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
http://solax-film.blogspot.com/
The First Purge

***The First Purge*** (), 2018ko Gerard McMurray estatubatuar zinema zuzendari eta James DeMonaco gidoilariak zuzendu eta idatzitako beldurrezko ekintza film bat da. Y'lan Noel, Lex Scott Davis, Joivan Wade, Mugga, Lauren Vélez, Kristen Solis eta Marisa Tomei aktoreek antzeztu zuten.

*The Purge* frankiziaren filmetako bat da, aurrez estreinatutako *The Purge* (2013), *The Purge: Anarchy* (2014) eta *The Purge: Election Year* (2016) filmen jarraipena da.

## Argumentua 
Gainontzeko urtean zehar kriminalitate tasa %1a azpitik mantentzeko asmoz, Amerikako Guraso Fundatzaile Berriek isolatutako komunitate batean edozein motatako erasoak baimentzen dituen teoria soziologiko bat martxan jarriko dute. Baina zapaltzaileen bortizkeriak zapaldutakoen amorruarekin topo egingo du, gehiegikeriek muga "esperimentalak" gainditu eta herrialde osora hedatuko dira. Honela, esperimentu gisa hasi, eta urtean behin, 12 orduz edozein motatako delituak burutzea baimentzen duen ohiturari hasiera emango zaio.

## Aktoreak 
* Y'lan Noel: Dmitri
* Lex Scott Davis: Nya
* Joivan Wade: Isaiah
* Mugga: Dolores
* Christian Robinson: Capital A
* Lauren Vélez: Luisa
* Kristen Solis as Selina
* Marisa Tomei: May Updale doktorea/Arkitektoa
* Cindy Robinson: Purga iragarkiaren ahotsa
* Patch Darragh: Arlo Sabian/Lantalde burua
* Maria Rivera: Anna
* Chyna Layne: Elsa
* Siya: Blaise
* Melonie Diaz: Juani
* Mo McRae: 7 & 7
* Steve Harris: Freddy
* Rotimi Paul: Skeletor
* Kevin Carrigan: Smiley jenerala

## Kanpo estekak
Miopatia

**Miopatiak** ehun muskularrari eragiten dioten gaixotasunak dira. Sintomarik ohikoena ahulezi muskularra da. Muskuluek gure gorputzaren mungimenduak ahalbidetzen dituzte eta estabilitatea lortzen laguntzen dute. Baina miopatiak agertzean muskuluen funtzioak eta egiturak asaldatuta agertzen dira.

Miopatiak ondorio desberdinengatik eman daitezke eta bakoitzak beraien ezaugarriak ditu. Gainera, era isolatu batean gaixotasun primario bezala edo gaixotasun multisistemiko baten ondorioz ager daitezke. Hori dela eta, kasu bakoitzean tratamendu desberdina izango du

## Motak eta kausak 
### Jaiotzetiko miopatia 
Genetikoki heredatzen diren miopatiak dira. Miopatia mota hauen sintomak, oro har, jaio bezain laister azaleratzen dira. Gainera, kasu batzuetan energia falta dela eta arnasteko gaixotasunak gerta daitezke jaiotzerakoan. Heredatzen direnen eta jaiotzetikoen artean mota hauek bereizten dira:

;Mitokondriala: mitokondriak energia nahikoa produzitzen ez duenean. Mitokondrioak amaregandik heredatzen ditugunez, haren DNA mitokondrialean gertatutako mutazio baten ondorioz gertatzen da.
;Metabolikoa: muskulu baten funtzioari lotutako hainbat arazo metabolikoren metaketaz sortuak. Gehienetan mugimendu muskular normala eragiten laguntzen duten zenbait entzimetan mutazioak daudelako gertatzen dira miopatia mota hauek.
;Nemalina: Muskuluetan “nemalina barrak” izeneko egitura batzuk agertzen dira. Miopatia mota hau duten pazienteek arnasteko zailtasunak izaten dituzte.
;Zentrala: Ahulezia, hezur-arazoak eta medikamendu batzuekiko erreakzioak eragiten ditu.
;Distrofia muskularra: muskuluen degenerazioak eragindako gaixotasun multzoa da. Distrofien eta miopatien diagnostikoaren arteko desberdintasunak dira miopatietan muskuluek ez dutela ondo funtzionatzen eta miopatietan, ordea, degeneratu egiten direla.

### Hartutako miopatiak 
Hartutako miopatien artean honakoak daude:

Hasieran esan bezala, sintomarik ohikoena ahulezi muskularra izango da. Sintoma hau era simetriko batean ematen da eta denbora aurrera joan ahala handituz joango da. Gainera, sintoma honekin batera bolumen muskularraren galera eta mobilitate arazoak aurkituko ditugu. Beste sintoma mota bat distrofia muskularra izango da eta miopatia larriagoetan agertzen da.

## Diagnostikoa 
Diagnostikoak egiteko proba desberdinak daude:

Horretaz gain, oso garrantzitsua izango da tratamendu ondorengo errehabilitazioa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Duchenne-ren muskulu-distrofia

**Duchenne-ren muskulu-distrofia** muskuluen ahultasun progresiboa eragiten duen gaixotasun hereditarioa da, X kromosomari lotutakoa. 9 motatako distrofia muskular daude eta hau ohikoena da. Batez ere gizonezkoetan ematen da eta 3.500 gazteetatik batek pairatzen du. Urtero 20.000 kasu berri agertzen dira.

Izena Guillaume Benjamin Amand Duchenne (1806-1875) neurologo frantsesaren ohorean jarrita dago, gaixotasun honen deskripzioa egiten lehenengoa (1861ean).

## Etiologia 
DDMa distrofina proteina kodetzen duen genearen mutazioak eragiten du. Distrofinak itsasgarri baten moduan jarduten du muskuluen mintzen artean, beraz, mintz muskularraren edo sarkolemaren mina eragozten du muskuluak uzkurtzerakoan. Mintz muskularraren kaltea nahiko larria da molekulen elkartrukeak ahalbidetzen duelako, horietako batzuk huts egiten dute zelulen barrura edo odol hodietara, honek  kaltzio ioiaren sarrera ahalbidetzen du, entzima asko aktibatuz eta zuntz muskularren apoptosia eraginez. Ondorioz, honen faltak muskuluen kalte progresiboa eta azkenik heriotza sortzen du, sarkolemaren integritatea ezin baita mantendu. 

## Sintomak 
Sintomak normalean 6 urterekin agertzen dira baina edoskitze garaian eman daitezke (ez da oso normala).
* Nekea
* Ikasteko arazoak (QIen erabilera muskuluen jarduera ikusteko.
* Proba genetikoak: distrofinaren genean mutazioak ea dauden ikusteko.
* Muskulu biopsia: muskuluaren lagin bat hartu eta ikertu.
* Odol analisia: kreatina kinasa entzimaren presentziak distrofia muskularra adierazten du.
* Elektrokardiograma: erritmo eta frekuentzia kardiakoak neurtzeko

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Osteomalazia

**Osteomalazia** hezur matrizearen mineralizazioan alterazio bat ematearen ondorioz gertatutako osteoide ez mineralizatuaren metaketa da. Osteoidea garapenean osteoblastoen inguruan pilatzen den eta kolagenoan aberatsa den oinarrizko substantzia da. Hezur ehuna sortzeko osteoidearen mineralizazioa beharrezkoa denez, hau gertatzen ez bada osteoidea metatu eta hezurra ahuldu egiten da. Mineralizazioaren asaldura hau umeetan gertatzen denean errakitismoa deritzo, hazkuntza plaka epifisiarioetan eragiten du, ondorioz, errakitismoa agertzen da.  Gainera, paziente askok hausturak aurkeztu ez arren, hezurren eta muskuluetan mina sentitzen dute.

Horrez gain, osteomalazia duen pertsona batek argaldu egin ohi du. Horregatik, pisu galera eta hezurren mina direla eta, gaixotasun hau hezurren metastasia duen tumore batekin nahastu daiteke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jaio aurreko zirkulazio

thumb|Jaio aurreko zirkulazioa
thumb|Jaio osteko zirkulazioa**Jaio aurreko zirkulazioa**, umekiaren zirkulazio-aparatua da. Jaio aurreko eta jaio ondorengo zirkulazioa elkarren artean desberdinak dira; batez ere, umekiaren birikak eta digestio-organoak oraindik garatuak eta funtzionalak ez direlako. Umekiak oxigenoa eta elikagaiak amarengandik jasotzen ditu, karenaren eta zilbor-hestearen bidez. Hala ere, erditu ondoren, bere kabuz arnasteko gai denean, aldaketa desberdinak jasaten dituzte eta ondorioz, zirkulazio fetala, jaio ondoko zirkulazio bihurtzen da berehala.

## Jaio aurreko zirkulazioa 
Amaren biriketan oxigenatzen den odola, karenara joango da. Bertan enbrioiaren odola oxigenatuko du, enbrioira ezkerreko zilborreko zainaren bidez sartuko den odola oxigenatua izanez. Karenatik datorren odolaren oxigenoaren asetasuna % 80 ingurukoa da. Odol honek bihotzera iristeko hodi benosoa erabiltzen du (gibelaren azalean amaitzen dena eta zilborreko eta kaba zaina komunikatzen dituena).

Beheko bena kaban (bihotzera sartu aurretik), karenatik datorren odol oxigenatua beheko bena kabatik (beheko gorputz adarretatik datorrena) igotzen den oxigeno gutxiko odolarekin nahasten da. Odol nahasketa hori eskuineko aurikulara iritsiko da. Eskuineko aurikularaino, odola ez da beheko bena kabatik bakarrik helduko. Izan ere, hemen sartzen den odolaren kopuru txiki bat goiko kaba zainetik datorren odol desoxigenatuarekin nahastuko da eta odol hori ezkerreko aurikulara pasa beharrean, eskuineko bentrikulura pasako da. Eskuineko bentrikulu honetatik birika enborra irtengo da eta enbor hau aortarekin hodi arteriatsuaren bitartez komunikatuta dago. Hodi hau erabiliz, beraz, eskuineko bentrikulutik irteten den odol desoxigenatua aortara pasatuko da, bertako odolarekin nahastuz. Eskuineko aurikulako odol zati handiena, aurikula arteko trenkadan dauden zuloetatik (eskuin eta ezkerreko aurikulen artean komunikazio laprana) pasatuz, ezkerreko aurikulara iritsiko da; beste zati txiki bat, aldiz, birika arteria bidez biriketara joango da (ez da oxigenatuko).

### Presio arteriala 
Umekiaren bihotzak, oraindik garapenean dagoenean, bere presio arteriala sortzen du. Honi esker, umekiak odola garraiatzen du bere zirkulazioan zehar. Presio arteriala, berdina da ezkerreko eta eskumako bentrikuluetan. Aortako presio arteriala, umekiaren garapenaren 20. astean, 30 mmHg-koa da. Odola karenatik pasatzen doan heinean presio arteriala jaistean da; izan ere, zilborreko arterian presioa 50 mmHg-koa da, eta zilborreko zainean 20 mmHg-koa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gametogenesi

thumb|Gametogenesia
**Gametogenesia** gametoen formazio eta hazkuntza prozesua da, honetan hasierako ernetze zelulak fekundaziorako prestatzen dira. 

Hasierako ernetze zelulak, zeinetatik gero gametoak garatuko diren. 3. astearen amaieran enbrioiaren zaku bitelinoaren horma abdominalean agertzen dira. 6. asterako, zelula hauek alantoidesa jarraituz gonadetara heltzen dira.  Behin gonadetan daudela, gametogenesiaren bitartez desberdintzen hasiko dira.

Zelulen desberdintzapen prozesuan, material genetikoa diploide(2n) izatetik haploide (n) izatera igarotzen da, hau da, hasierako ernetze zelula hauek kromosoma kopurua erdira zatitzen dute, hortaz, 46 bikote izan beharrean, 23 kromosoma bikote dituzte.  Horretarako, bi zatiketa kromosomiko eta zitoplasmiko gertatzen dira: meiosis I eta meiosis II.  Zatiketa hauek beharrezkoak dira, gonadek kromosoma kopuru erdia izateko, bestela ernalketa gertatzerakoan sortako indibiduoa kromosoma kopuru bikoitza izango luke. 

#### Obogenesia 
* Obarioetan gertatzen da.
* Obogoniatik sortzen da.
* Obogoniak obozito II bat sortzen du, ernalduz gero bakarrik bihurtuko da obulo, harekin bi gorputz polar I eta gorputz polar II bat eratuz.
* Meiosi I-ean ez da zitoplasma berdintsuki banatzen, zelula alaba bat (obozitoa II) zitoplasma gehienarekin geratzen da.
* Emakumea folikulu kantitate finko batekin jaiotzen da, 400.000 inguru, folikuluetatik obozitoak eta gero obuluak sortu.
* Obozito I-etik obulu funtzionala sortu.

#### Espermatogenesia 
* Testikuluetan gertatzen da.
* Espermatogonietatik sortzen dira.
* Espermatogonia bakoitzetik lau espermatozoide irtengo dira.
* Meiosian materiala zuzenki banatzen da, material genetiko kantitate bera emanez zelula alaba bakoitzari.
* Espermatozoideak gizonaren bizitza osoan zehar sortuko dira.

== Obulo eta espermatozoide arteko desberdintasuna 

Espermatozoide anormalak frekuentzia handiagoz ager daitezke, anomalia buru edo buztanean gerta daitezke, badaude espermatozoide erraldoi eta txikiegiak, baita elkartuta daudenak.

Gizon baten espermatozoideen %10a anormalak izan daitezke horrek antzutasun arazorik sortu gabe. %25ean arrarotasunak egonez gero ordea, arazoak egon daitezke ernalkuntza gertatzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Gametogenesiaren inguruko bideoa YouTuben
* Gametogenesia gizakietan
* Gametogenesia in vitro
What's My Name (The Clashen abestia)

'''''What's My Name'''* (euskaraz *Zein Da Nire Izena*), The Clash ingeles punk taldearen abesti bat da. *The Clash* (1977) diskoan argitaratu zuten.

## Kanpo estekak 
* *What's My Name'' abestia entzungai, Youtube.com
Cyborg (filma)

***Cyborg*** edota ***Slinger***, 1989ko Albert Pyun estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako borroka-arteetako ziberpunk film bat da. Jean-Claude Van Damme, Deborah Richter, Vincent Klyn eta Dayle Haddon aktoreek antzeztu zuten.

Honako jarraipenak izan zituen: *Cyborg 2* (1993) eta *Cyborg 3: The Recycler* (1995).

Pyunek zuzendutako *Cyborg Trilogiaren* hiru filmeetako bat da, *Knights* (1993) eta *Omega Doom* (1997) filmeekin batera.

## Argumentua 
XXI. mendea, etorkizun apokaliptiko batean, Estatu Batuetan anarkia soziala nagusi da, gainera gizakiak akatzen ari den izurri bat ere badago. Gizateria salba dezakeen txertoa garatzeko jakintza erdi robota eedi gizakia den Pearl (Dayle Haddon) ederrak bakarrik du. Baina pirata talde batek Pearl atzeman, txertoa bereganatu eta munduaz nagusitzeko asmoa du. Orain, gelditzen den zibilizazioa apurra salbatu eta Pearl erreskatatzeko gai den bakarra Gibson Rtickenbarker (Jean-Claude Van Damme) borrokalari trebea izango da.

## Aktoreak 
* Jean-Claude Van Damme: Gibson Rickenbacker
* Deborah Richter: Nady Simmons
* Vincent Klyn: Fender Tremolo
* Dayle Haddon: Pearl Prophet
* Alex Daniels: Strat marshalla
* Blaise Loong: Furman Vux / Pirata / Bidelapurra
* Ralf Möller: Brick Bardo (kredituetan Rolf Muller)
* Haley Peterson: Haley
* Terrie Batson: Mary
* Jackson 'Rock' Pinckney: Tytus / Pirata

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Zainadar

thumb|260x260px|Zainadarrak hodi kapilarretan.
**Zainadarrak** odola kapilarretatik zainetara daramaten odol-hodi txikitxoak dira.

Zainadarrak ia zainak bezain geruza daukate, erdikoak ez ezik (gihar eta ehun elastikoa).

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Arteriadar
* Linfa
* Bihotz

## Kanpo estekak
Arteriola

thumb|260x260px|Arteriolen kokapena hodi kapilarretan.
**Arteriolak** odola arterietatik kapilarretara daraman odol-hodi txikitxoak dira. Arterien adarrak dira, izenak dionez bezala.

Arteriolak 40-100 μm-ko (mikrometro)  diametroa dituzte; zenbat eta kapilarretik hurbilago, orduan eta diametro txikiagoa. Odola kapilarretara daramaten amaierako adarrak dira. Barnealdeko tunika oso mehea da, eta barne lamina elastiko mehe bat du. Tarteko tunika, berriz, muskulu lisozkoa da, ia osorik. Arteriolek garrantzi handiko zeregina dute ehun edo organo bakoitzera bidaltzen den odol bolumenaren eta arteria presioaren kontrolean. Odola kapilarretara bidaltzen dute eta beren diametroa handi eta txiki dezakete, odol jarioari erresistentzia gehiago ala gutxiago egin behar zaion. Arteriolen eta kapilarren artean metarteriola izeneko hodiak daude; kapilarra metarteriola batetik sortzen den guneetan gihar zelula leun bat dago kapilar aurreko esfinter bat eratzen duena, eta uzkurtzean, odol jarioa ehunak dituen beharrei egokitzeko, odolaren garraioa geldiarazten edo eteten duena.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zainadar
* Gongoil linfatiko
* Hodi kapilar

## Kanpo estekak
The Legend of Bagger Vance

***The Legend of Bagger Vance*** (euskaraz *Bagger Vancen Kondaira*), 2000ko Robert Redford estatubatuar zinema zuzendariak eta ekoizleak zuzendu eta ekoittzitako kirol drama film bat da. Steven Pressfield idazlearen *1995ko izenburu berdineko eleberrian* oinarritua dago. Matt Damon, Will Smith eta Charlize Theron aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Lehen Mundu Gerran (1914-1918) heroi portaera izan ondoren, Rannulph Junuh (Matt Damon) oso ezaguna egin zen. 1931n golf txapelketa batean bi golfari ospetsuekin lehiatzera gonbidatuko dute, txapelketa honen helburua golf-zelai berria inauguratu eta Rannulphen etorrerarekin jendearen harreta erakartzea izango da. Baina Rannulphek ez du bere lehiakideen maila onik, eta bere jokoa hobetzeko caddie oso berezi bat kontratatuko du, Bagger Vance (Will Smith), sekretupean trikimailu ugari ezkutatzen dituela dirudien afroamerikar gaztea.

## Aktoreak 
* Matt Damon:Rannulph Junuh
* Will Smith: Bagger Vance
* Charlize Theron: Adele Invergordon
* Bruce McGill: Walter Hagen
* Joel Gretsch: Bobby Jones
* : Hardy Greaves
* Lane Smith: Grantland Rice
* Peter Gerety: Neskaloosa
* Wilbur Fitzgerald: Roy
* Jack Lemmon (krediturik gabe): Narratzailea / Hardy Greaves zaharra

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
The Perks of Being a Wallflower (filma)

***The Perks Of Being a Wallflower*** 2012ko irailaren 21an estreinatutako film bat da. 1999 urtean Stephen Chbosky idazle estatubatuarrak idatzitako nobelan dago oinarrituta. Sthepen Chbosky bera izan zen filmaren zuzendari eta gidoiaren idazle. Film honetako aktore nagusiak Logan Lerman, Emma Watson eta Ezra Miller gazteak dira.

Filmaren grabaketa 2011ko Maiatzaren 9an hasi zen Pittsburghen (Ameriketako Estatu Batuak) eta Ekainaren 29 bukatu zuten leku beran. Hiri honetako hainbat toki erabili iren filma grabatzerako orduan South Hills, South Park, Upper st. Clair edo Petrs Townahip High School eskola esate baterako.

## Sinopsia 
Filmak Charlie (Logan Lerman) izeneko 15 urteko gazte baten historia kotatzen du. Bere lagun minaren suizidioak eta bere gaztetako esperientziak arazo mentalak ekarri dizkio eta arazoak izango ditu jendearekin erlazionatzeko eta lagunak egiteko. Egun batean Patrick (Ezra Miller) eta Sam (Emma Watson) izeneko bi gazte ezagutzen ditu eta bere laguna bihurtzen da. Bi hauek Charlie bere lagun taldean sartuko dute eta festa desberdinetara gonbidatuko dute. Charlie lehenengo aldiz maiteminduko da eta bere iraganeko alde ilunak alde batera utziko ditu bere lagunengatik. Baina bere lagunak unibertsitatera doazenean Charlie bakarrik geldituko da eta berriz ere iraganeko pentsamenduak bueltatuko dira.

Filmak gazte askok jasaten duten hainbat gairi buruz hitz egiten du: bullying-a, sexualitatea, sexu-abusuak, suizidioa, eta arazo mentalak. Gai guzti hauek gazteen artean oso ohikoak diren arazoak dira eta oso garrantzitsua da honi buruz hitz egitea. 

## Aktoreak 
* Logan Lerman --- Charlie
* Emma Watson --- Sam
* Ezra Miller --- Patrick
* Mae Whitman --- Mary Elizabeth
* Erin Wilhelmi --- Alice
* Johnny Simmons --- Brad
* Adam Hagenbuch --- Bob
* Reece Thompson ---  Craig
* Melanie Lynskey --- Izeko Helen
* Dylan McDermott  --- Aita
* Kate Walsh ---  Ama
* Nina Dobrev --- Candace
* Zane Holtz ---  Chris
* Paul Rudd --- Anderson Irakaslea
* Tom Savini  --- Callahan Irakaslea
* Joan Cusack  --- Burton doctorea

## Irabaziak eta sariak 
FIlma 2012ko Irailaren 21en estreinatu zen Ameriketako Estatu Batuetan. Lehenengo astean 229.000$ irabazia izan zuen herrialde honetan eta guztira 17.800.000$. Gainontzeko herrialdeetan berriz 13.000.000$ inguruko irabazia izan zuten. Beraz guztira 30.800.000$ inguruko irabazia izan du.

## Talde teknikoa 
* Zuzendaria --- Stephen Chbosky
* Idazlea / Gioilaria --- Stephen Chbosky  
* Produkzioa  ---  John Malkovich,  Russell Smith, Lianne Halfo
* Produkzio ejekjutiboa --- James Powers, Stephen Chbosky
* Musika --- Michael Brook
* Argazkigintza  --- Andrew Dunn
* Muntaia --- Mary Jo Markley, Yana Gorskaya
* Produktora  ---  Mr. Mudd

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kimberella

230px|eskuinera|thumb|*Kimberella*-ren interpretazio artistikoa.
230px|eskuinera|thumb|*Kimberella quadrata*.
***Kimberella*** Ediacararra garaian bizi izan ziren fosilen genero bat da. Espezie bakarra ezagutzen da, *Kimberella quadrata*.

## Etimologia 
*Kimberella* izena Mr. John Kimber fosil biltzailearen omenez ezarri zitzaion. Kimber Australia erdialdera 1964 urtean egin zuen espedizio batean hil zen. Hasiera batean *Kimberia* izena ezarri zitzaion baina dagoeneko dordoka azpigenero baten izena zenez Mary Wade paleontologoak *Kimberella* izena proposatu zuen 1972an.

## Aurkikuntza 
*Kimberella* generoko aurreneko fosilak Australian aurkitu ziren, 1959 urtean, garaiari izena ematen dion Ediacara aztarnategian. Errusia iparraldeko Itsaso Zuriaren ertzean dagoen Ust’ Pinega formazioan aurkitu dira beranduago.

## Deskribapena 
Dagoeneko 1000 aletik gora aurkitu dira, garapen fase desberdinetan daudenak. Hondar finetan aurkitu dira gainera eta *Kimberellaren* barne eta kanpo anatomiari eta lokomozioari buruzko informazio ugari atera ahal izan da.

Itxura obalatua du. 15 cm.tako luzera, 5-7 cm-tako zabalera eta 3-4 cm-tako altuera dute ale handienek, txikienek aldiz 2-3 mm baino ez. Sexu bidezko ugalketa izango zuela uste da.

## Taxonomia 
Garai hartako beste fosilekin gertatzen den antzera zaila da *Kimberella* generoko fosilen eta gaur egungo izaki bizidunen arteko antzekotasunak aurkitzea. Hasiera batean knidarioen taldean sartu zuten, marmokaren antza hartu zioten. 1997an ordea simetria bilaterala zuela antzeman zuten eta radularen (moluskuen mihia) arrastoen antzekoak aurkitu zituzten fosilen inguruan, horregatik moluskuen taldean sartzea iradoki zen.

*Kimberellaren* sailkapena argitzea oso garrantzitsua da ondoren etorriko zen Kanbriarreko leherketa ulertzeko, izan ere Kimberella moluskua edo gutxienez protostomioa bada, protostomio eta deuterostomioen lerroak duela gutxienez 555 milioi urte banatuko baitziren, uste zena baino arinago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Summer Rental

***Summer Rental*** (euskaraz *Udako Alokamendua*), 1985eko Carl Reiner estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako komedia film bat da. John Candy eta Richard Crenna aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Jack Chester (John Candy), aire trafiko kontrolatzaile estresdunak atseden hartzeko oporrak hartu ditu, asmo horrekin bera eta bere familiarentzat Floridako hondartza batean etxe bat alokairuan hartu du. Halere, patxadan egotea ez da erraza izango, Jack xelebrekeri ugari biziko baiditu: eleberri bat lasai-lasai irakurtzen saiatzean, hondartzako festa xelebre batean amaituko du, itsasgainean zilipurdiak egiten... dibertsioa weguzkipean egotea baldin bada, ondorioa gauzak patxadaz hartzea Boeing 747 bat lurrarartu araztea baina latzagoa dela da.

## Aktoreak 
* John Candy: Jack Chester
* Karen Austin: Sandy Chester
* Kerri Green as Jennifer Chester
* Joey Lawrence: Bobby Chester
* Aubrey Jene: Laurie Chester
* Rip Torn: Richard Scully
* Richard Crenna: Al Pellet
* John Larroquette: Don Moore
* Richard Herd: Angus MacLachlan
* Lois Hamilton: Vicki Sanders
* Carmine Caridi: Ed Sanders
* Francis X. McCarthy: Hal (edota Frank McCarthy)
* Bob Wells: Stan Greene
* Dick Anthony Williams: Dan Gardner
* Reni Santoni: Iragarkilaria

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
The Great Outdoors (1988ko filma)

***The Great Outdoors*** (euskaraz *Aire Libre Zabala*), 1988ko Howard Deutch estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako komedia film bat da. Dan Aykroyd, John Candy, Stephanie Faracy eta Annette Bening aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Chester "Chet" Ripley (John Candy) eta Connie (Stephanie Faracy), Chicago hiriko senar-emazteak eta Buckley "Buck" (Chris Young) eta Ben (Ian Giatti) semeak, Wisconsingo naturgune bateko aintzira bateko udaleku batean oporrak igarotzera doaz.

Oporraldia lasai eta planeatua zuten bezala jazotzen ari denean, Connieren ahizpa nagusia den Kate (Annette Bening), Roman Craig senarra (Dan Aykroyd) eta Cara eta Mara (Hillary eta Rebecca Gordon) agertu eta dena pikutara joango da. Bi familiak elkarren artean oso ezberdinak izateaz gain, gaizkiulertua, hika-mika eta egoera barregarri eta xelebre ugari biziko baidituzte.

## Aktoreak 
* Dan Aykroyd: Roman Craig, Katen senarra
* John Candy: Chester "Chet" Ripley, Connieren senarra
* Stephanie Faracy: Connie Ripley, Katen ahizpa nagusia
* Annette Bening: Kate "Katie" Craig, Connieren ahizpa gaztea
* Robert Prosky: Wally
* Chris Young: Buckley "Buck" Ripley, Chet eta Connieren semea (1, haurra)
* Ian Giatti: Ben "Benny" Ripley, Chet eta Connieren semea (2. haurra)
* Hillary eta Rebecca Gordon: Cara eta Mara Craig, Roman eta Katen alaba bikiak (1. eta 2. haurrak)
* Lucy Deakins: Cammie

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Us (2019ko filma)

***Us*** 2019ko Jordan Peele estatubatuar zinema zuzendariaren beldurrezko film bat da. Lupita Nyong'o, Winston Duke, Elisabeth Moss eta Tim Heidecker aktoreek antzeztu zuten.

South by Southwest jaialdian estreinatu zen 2019ko martxoaren 8an.

## Argumentua 
Adelaide Wilson (Lupita Nyong'o) bere txikitako hondartzako etxera itzultzen da senarrarekin (Winston Duke) eta haurrekin, udako oporretan. Bere iraganeko trauma azalgaitz batek, eta kasualitate izugarrien segida batek, asaldatu egiten dute, eta Adelaide gero eta sinetsiago dago bere familiari zerbait okerra gertatuko zaiola. Lagunekin (Elisabeth Moss, Tim Heidecker) egun bat pasa ondoren, Wilsondarrak oporretako etxera bueltan joaten dira, eta auto sarbidean lau pertsonen siluetak aurkitzen dituzte: lau ezezagunak itxuraz beraien berdin-berdinak dira.

## Aktoreak 
* Lupita Nyong'o: Adelaide Wilson / Adelaideren doppelgängerra
** Madison Curry: Adelaide gaztea / Adelaideren doppelgänger gaztea
* Winston Duke: Gabriel "Gabe" Wilson / Gaben doppelgängerra
* Evan Alex: Jason Wilson / Jasonen doppelgängerra
* Shahadi Wright Joseph: Zora Wilson / Zoraren doppelgängerra
* Elisabeth Moss: Mrs. Tyler / Mrs. Tylerren doppelgängerra
* Tim Heidecker: Mr. Tyler
* Yahya Abdul-Mateen II
* Anna Diop
* Cali eta Noelle Sheldon: Tyler ahizpak
* Duke Nicholson
* Kara Hayward: Nancy
* Nathan Harrington: Glenn

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Uncle Buck

***Uncle Buck*** (euskaraz *Osaba Buck*), 1989ko John Hughes estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako komedia film bat da. John Candy and Amy Madigan, with Jean Louisa Kelly, Gaby Hoffmann, Macaulay Culkin, Jay Underwood eta Laurie Metcalf aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Bob eta Cindy Russell (Garrett M. Brown eta Elaine Bromka) eta beren hiru seme-alabak, Tia 15 urteko nerabea (Jean Louisa Kelly), Miles 8 urteko mutikoa (Macaulay Culkin) eta Maizy 6 urteko neskatoa (Gaby Hoffmann), Indianapolistik Chicagoko auzune batera lekualdatu berri den familia bateko senideak dira. Cindyren aitak bihotzekoa izatean, Cindy eta Bobek berehala aitona zaintzera itzuli berharko dute, arazo bat dte: Norekin laga seme-alabak?

Zoritxarrez, konponbide bakarra dago: Osaba Buck (John Candy), familiako ardi beltza. Ezkongabe ganoragabekoa, lan bat mantendu eta bizimodu konbentzional bat eramateko gai ez denak, bere hilobei egingo dien bisita ahaztezina izango dela erabaki du.

## Aktoreak 
* John Candy: Buck Russell
* Jean Louisa Kelly: Tia Russell
* Macaulay Culkin: Miles Russell
* Gaby Hoffmann: Maizy Russell
* Amy Madigan: Chanice Kobolowski
* Jay Underwood: Bug
* Laurie Metcalf: Marcie Dahlgren-Frost
* Suzanne Shepherd: Anita Hoargarth zuzendariaren alguntzailea
* Mike Starr: Pooter pailazoa
* Garrett M. Brown: Bob Russell
* Elaine Bromka: Cindy Russell

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
FK Panevėžys

thumb|250px|*Aukštaitijos stadionas*
**FK Panevėžys** Lituaniako futbol taldea da, Panevėžys hirikoa.

## Palmaresa 
### Lituanian: 4 
; **Liga (1):** 2023

; **Kopa:**
* Txapelduna (2): 2020, 2025
* Finalista (1): 2021.

; **Superkopa**
* Txapelduna (2): 2021, 2024.
* Finalista (0):

## Denboraldi 
## Jokalari ezagunak 
; Lituaniako
*  Paulius Janušauskas
*  Rafael Floro

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
FK Palanga

**FK Palanga** Lituaniako futbol taldea da, Palanga hirikoa.

## Palmaresa 
### Lituanian: 0 
* Pirma lyga (D2):
** Txapelduna (1): 2017.

## Uniformea 
**Etxekoa**

## Denboraldi 
## Jokalari ezagunak 
; Lituaniako
*  Gvidas Juška;
;EU
*  Sergei Mošnikov

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Pedizelo

**Pedizeloa** zati bat beste bati lotzeko balio duen oinaldeko zati estua da.

* Landareetan: zurtoinaren luzakina, infloreszentziak eusten dituen kirtena. Pedunkulu edo kandu izenez ere ezagutua.
* Araknidoetan: zefalotoraxa eta abdomena lotzen dituen aurreko zati estua.
* Intsektuetan: Antenaren bigarren giltzartea, orokorrean estuena eta muskulu ehunik ez duen lehena.
My Girl (filma)

***My Girl*** (euskaraz *Nire Neska*), 1991ko Howard Zieff estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako amodiozko drama-komedia film bat da. Dan Aykroyd, Jamie Lee Curtis, Macaulay Culkin eta Anna Chlumsky aktoreek antzeztu zuten.

*My Girl 2* (1994) jarraipena izan zuen.

## Argumentua 
1972ko uda, Madison, Pennsylvania. Veda (Anna Chlumsky) heriotzarekin obsesionaturik bizi den neskato bat da: bere ama hil egin da eta Harry (Dan Aykroyd) aita ehorztetxean lan egiten du. Veda bere ingeles irakaslez maitemindua dagoenez, berau txunditzeko udan olerki ikastaro batzuetan izen eman du. Bere lagunik onena den Thomas J.-ek (Macaulay Culkin) erleei alergia die. Vedaren aitak Shelly (Jamie Lee Curtis) makilatzaile trebea kontratatu berri du, eta laister hartaz maiteminduko da, baina neskatoak bikotearen harremana zapuzten saiatuko da

## Aktoreak 
* Dan Aykroyd: Harry Sultenfuss
* Jamie Lee Curtis: Shelly DeVoto
* Macaulay Culkin: Thomas J. Sennett
* Anna Chlumsky: Vada Sultenfuss
* Richard Masur: Phil Sultenfuss
* Griffin Dunne: Bixler jauna
* Ann Nelson: Gramoo Sultenfuss

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai