open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Verónica Fernández

**Verónica Fernández** (Vinuesa, Soria probintzia, 1971ko urriaren 21a) zinema idazlea, gidoilaria eta irakaslea da. 2001ean  gidoi original onenaren Goya Saria partekatu zuen Achero Mañasekin *El bola* filmearekin.

## Biografia 
### Ikasketak 
Filologia Hispanikoan lizentziaduna da eta gidoi espezialitatean graduatua Madrilgo Erkidegoko Zinematografia eta Ikus-entzunezko Eskolan (ECAM). Gidoi-irakasle gisa lan egiten du ECAMen eta Madrilgo Karlos III.a Unibertsitatean.

## Lan ibilbidea 
*A las once en casa* serieko kapitulu batekin hasi zen Telebistako gidoilari lanean.

Gidoilaria izateaz gain, hainbat telesailetako sormen-arduraduna, gidoien koordinatzailea eta ekoizle exekutiboa da. *El comisario* seriearen sei kapitulu eta *Cuéntame cómo pasó-*ren zortzi kapituluren gidoia egin zuen. Gidoi onenerako izendatua izan zen *El Príncipe* lanarengatik 2015ko Iris Sarietan.

2019an, Netflix plataformaren edukien zuzendari izendatu zuten Tres Cantos-eko Espainiako bulegoetan, eta *Hache* telesailaren arduradun sortzailea izan zen.

## Lanak 
### Filmografia 
### Eleberriak 
## Sariak eta aintzatespenak 
* 2001ean, gidoi original onenaren Goya saria jaso zuen, *El Bola* filmarengatik, Achero Mañasekin batera.
* 2015. urtean, gidoi onenerako izendatu zuten, Aitor Gabilondo, Joan Barbero, Carlos López eta Susana Sánchez Carvajalekin batera, *El príncipe* telesailarengatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Luz Casanova

**Luz** **Casanova** (Avilés, 1873ko abuztuaren 28a &ndash; Madril, 1949ko urtarrilaren 8a) Jesusen Bihotz Sakratuaren Dama Apostolikoak Kongregazioaren sortzailea izan zen.

## Biografia 
Florentino Rodríguez-Casanova, Oviedoko gobernadore zibila, eta Leónides García San Miguel eta Zaldúaren, Onteroko markesaren alaba. Bere aitabitxia Julián García San Miguel eta Zaldúa izan zen, Justizia Ministroa.

1902an eskola bat ireki zuen, gerora auzo marjinaletako haur eta gazte pobreen hezkuntzari laguntzeko sortutako ikastetxe txikien sarea osatuko zuena.

1929an, Críspulo Moro Cabeza arkitektoak Madrileko Habana pasealekuko 198 zenbakian Jesusen Bihotz Sakratuaren Ama Apostolikoen Nobiziatuaren lanak aurrera eraman zituen. Eta 1930ean, taldeak bere lanbide erlijiosoari ekin zion.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Biografía de Dª Luz Casanova. Fundadora de las Damas Apostólicas del Sagrado Corazón de Jesús . María de Echarri. Editorial: Artegrafia, Madrid, 1951
* Luz R. Casanova: El amor dijo sí. Iturbide, E. Ediciones Marianas. 1961. 22 cm. 360 p

## Kanpo estekak 
* Fundación Luz Casanova
* Fundación Luz Casanova (rtve.es)
Katakombenschule

thumb|Ikasleak *Katakombenschule* batean, 1927an.
***Katakombenschulen*** (literalki, *katakonbetako eskola*) Italiako Hego Tirolen ezarritako eskola klandestinoak izan ziren, italiartze faxistaren garaian.

Italiako agintariek debekatu egin zuten alemanaren irakaskuntza (Lex Gentile, 1923ko urria), 1918an Italiak lurralde hori okupatu ostean. 324 eskoletako 30.000 ikasle inguruk pairatu zuten politika hori, baita haurtzaindegi alemanen eta aleman hizkuntzan oinarritutako goi-mailako hezkuntza-erakunde guztien desegin baitziren.

Alemaniar hizkuntzako irakaskuntza-irakasleen ordez irakasle italiarrak jarri ziren. Alemanean oinarritutako hezkuntza klandestinoa izatera igaro zen, 1925eko azaroan eskola pribatuak debekatu zirenean. Antolatzaile nagusiak, besteak beste, Michael Gamper apaiza eta Josef Noldin abokatua izan ziren. Eskola-liburuak baserritik baserrirako kontrabandoaren bidez eta kaleratutako maisu-maistra alemaniarrek klaseak eskaintzen zituzten; gutxi gorabehera 500 emakume gazte boluntariok ere klaseak ematen zituzten. *Katakombenschulen* alemanezko idazketaren eta irakurketaren irakaskuntzan oinarritu zen. Klaseak emateagatik zigorra espetxea izan zen, eta behin eta berriz harrapatutako maisu-maistrak Italiako hegoaldean deportatu zituzten. Angela Nikoletti 25 urteko maistra tuberkulosiaz hil zen espetxe batean. Josef Noldin Liparira erbesteratu zuten 1927an.

Laterango ituna 1929an sinatu ondoren, eskola erlijiosoak alemanez baimendu ziren, igandean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lola Salvador

**Dolores Salvador Maldonado** (Bartzelona, 1938ko irailaren 22a), profesionalki **Lola Salvador** eta **Salvador Maldonado** izenez ere ezaguna, kataluniar idazle eta gidoilaria da. 2014an Hezkuntza, Kultura eta Kirol Ministerioak emandako Zinematografiako Sari Nazionala jaso zuen.

## Lan ibilbidea 
Prestakuntza autodidakta du. 1962 eta 1970 bitartean, lan tekniko eta artistikoetan parte hartu zuen irrati, prentsa, antzerki, zinema eta telebistan. Azken urte horretatik aurrera, zinemagintzan eta eleberrigintzan jardun zuen, eta, gainera, Hispanoamerikan ikus-entzunezko ingurunea sustatzen eta irakaskuntzan ere aritu zen. «*Brothers & Sisters»* ekoizpen etxea sortu zuen, zeinetan Carlos Molineroren *Salvajes* filma ekoitzi zuen. Gidoi Egokitu Onenaren Goya Saria jaso zuen. 

Irrati-gidoi ugari idatzi ditu zenbait programatarako, hala nola *Con los ojos cerrados* (1972-1973), literatura-dibulgazio egunkaria; poesia-jarduerari buruzko *Verso a verso*, eguneroko saioa, 1974 eta 1977 artean eman zen saioa; laurogeiko hamarkadan, *Historias de amor y magia* (ahozko folklorea zabaltzeko saioa) eta *Diario de la luna* serie dramatikoa (1984). Telebistarako, literaturako eta fikziozko espazioei buruzko lanak nabarmentzen dira, *Serie rosa* edo *Barrio Sésamo* kapituluetarako idatziz.

Antzerkirako klasikoak egokitu ditu, hala nola Tennessee Williamsen *Zinkezko teilatuaren gaineko katua* (1984) eta Henrik Ibsenen *Espectros* (1993).

Eleberrigile gisa, 1979an Madrilgo familia baten historia kontatzen duen *El crimen de Cuenca*, Pilar Mirórenizen bereko filmerako gidoian oinarritua dago eta *La sonrisa de Madrid* (1988), *Mamaíta eta Papantonio* (1988) eta *El mar de la leonera* (1989) filmeeekin batera, «*El olivar de Atocha*» trilogia osatu zuten. Madrilgo familia batek XX. mendearen lehen herenean eta Gerra Zibila hasi arte izandako historia kontatzen du. Ondoren, berak egokitu zuen, 1989an Televisión Españolan emandako hogeita sei kapituluko serie baterako gidoi gisa.

Zinemarako idatzi dituen gidoien artean, aipatutako *El crimen de Cuenca* lanaz gain, Jaime Chávarri zuzendariaren *Bearn* edo *La sala de las muñecas* (1982) filmetarako egindakoak nabarmentzen dira. *Las bicicletas son para el verano* (1984) —Fernando Fernán Gómezen izen bereko antzerki-lana egokituta—, eta 1993ko *Tierno verano lujurias y azoteas*.

2011ko apirilean, Espainiako Ministro Kontseiluak Arte Ederretako Merezimenduaren Urrezko Domina eman zion .

2014ko uztailean, Hezkuntza, Kultura eta Kirol Ministerioak Zinematografiako Sari Nazionala eman zion.
* Bere izeneko Lola Salvador izeneko Gidoi DAMA Sariak sortu zen.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
Díaz, Susana (2012). *Erakusteko moduak. Lola Salvadorrekin topaketak*. Getafe: Madrilgo Carlos III.a Unibertsitateko "Telebista Zinema: memoria, irudikapena eta industria" Ikerketa Taldea. ISBN ά695-6722-7.
## Kanpo estekak 
* Espainiako zinemaren historia aurreratua.
Accademia della Crusca

[thumb|300px|*[Vocabolario degli Accademici della Crusca*, lehenengo edizioaren azala.]]
thumb|300px|Villa di Castelo, Cruscaren egoitza.
**Accademia della Crusca**, baita ere **Crusca**, Italiako hizkuntzalaritza eta filologiako adituen ikerketa zientifikoak biltzen dituen erakundea da. Italiako hizkuntza-erakunderik ospetsuena da, ziur asko. Florentzian sortu zen, 1583an, eta jatorrizko italiera "garbi" mantentzen saiatu da beti. 1612. urtean, *Vocabolario degli Accademici della Crusca* liburuaren lehen edizioa argitaratu zuen, frantsesezko, alemanierazko, espainierazko eta ingelesezko hizkuntzetarako adibide lexikografiko izan zena.

Gaur egun, Accademia della Cruscak kudeatutako italierazko hiztegia hiztegi historikoa da, 1612ko italierari dagokionez. Antzinako italieraren azterketa bikaina da, baina literatur barietatearena baino ez. Izan ere, ezaugarri horiek dituen liburu batek bere mugak ditu, eta ezin du beste mota bateko idatzizko iturri zaharren (memoria-liburuak, tratatuak, errezetak, kontabilitate-liburuak, estatutuak, hainbat generotako dokumentuak, eta abar) sail oso oparoa bildu.

## Akademiko ospetsuak 
### Hildakoak 

* Lodovico Adimari
* Maria Luisa Altieri Biagi
* Michele Amari
* Lorenzo Bellini
* Edmundo de Amicis
* Umberto Bosco
* Giulio Cesare Cortese
* Vincenzo da Filicaja
* Luigi Lanzi
* Jacopo Mazzoni
* Leopoldo de Médici
* Indro Montanelli
* Adolfo Mussafia
* Giovanni Nencioni
* Ignazio Paternò Castello
* Giorgio Petrocchi
* Giuseppe Pitrè
* Pio Rajna
* Luigi Maria Rezzi
* Giovanni Battista Rinuccini
* Domenico de Robertis
* Gerhard Rohlfs
* Alfredo Schiaffini

### Gaur egungoak 

* Gian Luigi Beccaria
* Pietro Beltrami
* Francesco Bruni
* Francesco D'Ovidio
* Maurizio Dardano
* Piero Fiorelli
* Nicoletta Maraschio
* Tullio de Mauro
* Pier Vincenzo Mengaldo
* Bice Mortara Garavelli
* Max Pfister
* Edgar Radtke
* Cesare Segre
* Luca Serianni
* Alfredo Stussi
* Alberto Varvaro

## Azken presidenteak 
Hauek izan dira:
* Bruno Migliorini (1949-1963)
* Giacomo Devoto (1964-1972)
* Giovanni Nencioni (1972-2000)
* Francesco Sabatini (2000-2008)
* Nicoletta Maraschio (2008-2014)
* Claudio Marazzini (2014-gaur egun arte).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Cruscaren webgune ofiziala.
* :Cruscaren kanala Youtuben.
Hego Tirolen italiartzea

[thumb|[Tirol historikoa. Tiroleko hegoaldea, gaur egungo Trentinoa, italieraz hitz egiten zen, erdialdea, 1919an Italiara pasatu zena, alemanez hitz egiten zuten pertsona gehienak bizi ziren.]]
**Hego Tirolaren italiartzea** deritzo Lehen Mundu Gerraren ondoren izandako prozesuari, Italiako agintariek inposatua. Prozesu horren ondorioz, italiera Hego Tiroleko hizkuntza ofizial gisa hartu zen, aurrez zegoen Alemaniako toponimia ofiziala erabat italiartu zen (italieraz Alto Adige deitzen zaio eremuari), eta Italiako beste eskualde batzuetatik etorritako barne-immigrazioa iritsi zen, industria-politika batek bultzatuta. Probintzia hori, 1919an, Italiako Erresuman sartu zen ofizialki 1919ko Saint-Germaingo Itunari esker. Probintzia hartan, aleman-hiztun gehienak eta gutxiengo italiarrak ziren (%90k hitz egiten zuen alemana eta %4k italiera).

1923ko uztailaren 18an denbora-lerroa onartu zuen Italiak. Urriaren 24an, prefekturaren dekretu batek amaiera eman zion alemanaren irakaskuntzari probintzian, 1923ko urriaren 1eko Erregearen Dekretuaren (21852 zk.) xedapen nazionalak aplikatuz. Horri erantzunez, Michael Gamper eta Josef Noldinen *Katakombenschulen* ("eskolak metakonbetan") ikastetxeak sortu ziren, klandestinoki alemana irakasteko haurrei.

1939an, Hego Tiroleko Aukeren Hitzarmenarekin, Adolf Hitlerrek eta Benito Mussolinik erabaki zuten probintzia horretan bizi ziren alemaniar hizkuntzako herritarrek erabaki zezaketela Alemaniara edo Krimeara emigratu (Sobietar Batasuna inbaditu ondoren Alemaniako Reich Handiari atxikia), edo Italian geratu eta italiera erabat onartzen ote zuten. Geratu zirenei *Dableiber* (hitzez hitz "geratu zirenak") deitu zitzaien, eta traidoretzat hartu zituzten aleman hiztunek; alde egitea erabaki zutenei (*Optanten*), berriz, nazismoaren aldekoak zirela egotzi zitzaien. Hauta zezaketen 246.036etatik, 211.799k alemaniar herritartasuna eta emigrazioa aukeratu zuten, eta 34.237k, berriz, geratzea erabaki zuten: Bigarren Mundu Gerrarekin, akordioa ez zen inoiz guztiz aplikatu, eta benetako emigranteak 75.000 inguru izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Carmen Balagué

[thumb|260px|[Inma Colomer, Rosa Gàmiz eta Carmen Balagué]]
**María del Carmen Balagué Planes**, ezagunagoa **Carmen Balagué** izenez (Bartzelona, Katalunia, 1952ko uztailaren 17a), bartzelonar aktorea da. Ezaguna egin zen Casandra *Cuéntame cómo pasó* telesailean Casandra pertsonaiarengatik eta *Aquí no hay quien viva* Nieves Cuesta pertsonairen lanarengatik.

## Lan ibilbidea 
Esperientzia zinematografiko handia du, eta Pedro Almodóvar, Manuel Gómez Pereira, Mariano Barroso, Dunia Ayaso eta Félix Sabroso, Chus Gutiérrez, Eva Lesmes, Manuel Iborra edo Joaquín Oristrell senarrak zuzendutako filmetan parte hartu du. Oristrellekin bi seme-alaba ditu.

### Zinema 
### Telebista 
### Film laburrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Carme Balagué en Internet Movie Database .
Queen Charlotte: A Bridgerton Story

***Queen Charlotte: A Bridgerton Story*** estatubatuar telesail dramatikoa da, Shonda Rhimesek Netflixerako sortua. *Bridgerton* telesailaren prekuela da.

## Sinopsia 
XVIII. mendean, Charlotte erreginak boterea eskuratu zueneko garaia esploratzen du, George erregearekin ezkondu izanak eragin zuen gizarte eraldaketa eta bien arteko amodio istorioa intimoa. Buru osasunari buruz ere jardun da, eta historiaren bestelako interpretazio bat proposatu du fikzioaren bitartez.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lincoln Liberty Life Insurance Building

**Lincoln Liberty Life Insurance Building** Nebraskako (AEB) estatuko Lincoln hirian dagoen eraikin historikoa da. 1906 eta 1907 artean eraiki zen. Jatorriz *Little Building* izena zuen. Ameriketako Estatu Batuetako Leku Historikoen Erregistroan sartuta dago 1988ko urtarrilaren 19tik.

## Historia 
1906 eta 1907 artean eraiki zuten, Ferdinard C. Fiskek eta Charles A. Diemanek estilo komertzialean diseinatutako bost solairuko eraikin gisa. Jatorrian Little Building bezala ezagutzen zen. Harry Meginnis eta Edward G. Schaumberg arkitektoek berdiseinatu zuten Art Déco estiloan 1936an, eta Lincoln Liberty Life Insurance Building izendatu zuten jabe berria islatzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Magüi Mira

**Magüi Mira Franco** (Valentzia, 1944ko abuztuaren 14a) valentziar aktore, idazle, zinema-ekoizle eta antzerki-zuzendaria da. 2016an Arte Ederretako Merituaren Urrezko Domina jaso zuen.
* 2016: Merituaren Urrezko Domina Arte Ederretan.
* 2016: Ibilbide artistikoarengatiko Ercilla saria, kategoria berezian
* 2014: Arte Eszenikoen Akademiako kide izendatu zuten.
* 2014: Zuzendaritza Onenaren Ceres saria, Ernest Thompsonen *En el estanque dorado* lanarengatik.
* 2002: Zuzendari onenaren Agora saria, Lope de Vegaren El perro del hortelano filmarengatik.
* 2001: Emakumezko aktore onenaren María Guerrero saria, *Escenas de boda* (Ingmar Bergman) filmarengatik.
* 2000: Madrilgo Kritikako aktore onenaren Celestina saria, Ingmar Bergmanen *Escenas de boda* filmarengatik.
* 2000: Joan Maiorgaren *Carta de amor a Stalin* filmarengatik, Madrilgo Kritikako aktore onenaren Celestina saria.
* 1995:  Emakumezko Interprete Onenaren kategorian Ercilla Saria, David Mameten *Cristales rotos* lanarengatik .
* 1985: Aktore onenarentzako Ertzilla saria, Dario Foren *Pareja abierta* lanarengatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Magüi Mira
Silo (argipena)

**Silo** izan daiteke:

* **Silo**, Bibliako hiria;
* **Silo**, belar ebakia, garaua, garia eta bestelako ale, hazi eta bazkak lehor gordetzeko egitura;
* **Silo**, Asturiasko erregea (774-783);
* *Silo*, estatubatuar telesail distopikoa.
Silo (telesaila)

***Silo*** estatubatuar zientzia-fikziozko telesail distopikoa da, Graham Yostek Apple TV+erako sortua.

## Sinopsia 
Lur planetan 10.000 pertsona inguru geratzen dira soilik bizirik eta guztiak lurpean sortu duten komunitate edo hiri moduko batean bizi dira, ehunka solairu dituen silo batean. Kanpoalde kaltegarri eta hilgarritik babesteko helburuz hartu dute erabaki hori; kanpoko ingurunea toxikoa da giza bizitzarako. Silo horretako pertsonak arauz betetako gizarte batean bizi dira, baina arau horiek eurak babesteko sortuak diren sinesmena ezarri da. Gainera, jaiotza neurri zorrotzen menpe bizi dira, baimen berezi bati esker soilik izan ditzakete haurrak. Gizarte horren memoria kolektiboa duela 140 urte ezabatu zen; liburuak erre eta artxiboak konfiskatu zituzten. Erabat debekatuta dago erlikiak izatea, eta iraganari buruz zerbait jakin nahi izanez gero, erbesteratzeko arriskua dago. Siloaren barruan apenas dagoen kriminalitaterik: bakea, hein handi batean, mantendu egiten da. Bizitza osasungarria den arren, gezurrak ezingo dira lurperatu: gizartean ezarri den pentsamendu hori sinestea ala ez izango da seriearen gakoa.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Unicorn: Warriors Eternal

***Unicorn: Warriors Eternal*** estatubatuar marrazki biziduneko telesail fantastikoa da, Genndy Tartakovskyek Cartoon Networkerako sortua. Steampunk estilokoa, HBO Maxek estreinatu zuen.

## Sinopsia 
Mundua indar ilunen aurka babestu behar duten antzinako heroi berpiztu batzuk dira protagonistak. Garai bateko heroiak nerabeen gorputzetan haragituko dira, eta horrek askotariko sentipen karrusela abiaraziko du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Andreu Escrivà i Garcia

**Andreu Escrivà i Garcia** (Valencia, 1983ko maiatzaren 6a) Valentziako ingurugiro arloko zientzialari, ekologista eta zientzia-dibulgatzailea da. Biodibertsitate kontuetan aditua eta zientzia-dibulgazio liburu batzuen egilea.

Ingurumen Zientzietako lizentziaduna da Valentziako Unibertsitatean, Biodibertsitatea, Kontserbazioa eta Eboluzioa masterra du eta Biodibertsitatean doktorea da. 

Valentziako Generalitateko Klima Aldaketari buruzko Adituen Batzordeko kidea izan zen urte betez; urtebete baten ondoren dimisioa eman zuen, ez baitzen  bere ustez taxuzko ezer egin. 

Ingurumen-dibulgatzaile gisa, aldizkari espezializatuetan idazten du, hala nola, Mètode, *Revista del Instituto de Estudios Turolenses*, *La Universitat de València i els seus entorns*, eta publiko orokorrari zuzendutako aldizkari eta egunkarietan ere bai: *El Diario*, *Saó*, *Noestarde*, *Lletraferit*, *El País*, eta  *Samaruc Digital.* Hainbat blogetan ere parte hartu du.

2015. urtean *¡Cómo está el patio!* irratsaioan lankidetzan hasi zen. Gaur egun, Mislata Irratian, ingurumenarekin, klima-aldaketarekin, antropozenoarekin eta progresoak Valentziako paraje naturalen inpaktuarekin lotutako albisteak ematen ditu.

2016. urtean Zientzia Dibulgazioko Europako XXII. Saria jaso zuen, Alzira Hiria Literatur Sarietan. *Encara no és tard, una anàlisi sobre les claus per entendre i aturar el canvi climàtic*aldaketa-klimatikoaren gakoei buruzko azterketa, klima-aldaketari buruzko azterketa ikuspegi eta planteamendu baikorrarekin.

2021ean ''I ara jo què faig? Com vèncer la culpa climàtica i passar a l'acció,* argitaratu zuen, klima-aldaketak sortzen digun errudun sentimendua gainditzeko eta akziora pasatzeko, eskuliburu bat, “ekoantsietate” kontzeptuari buruzkoa, klima-aldaketari aurre egiten zaionean sentitzen den larritasuna aztertzeko; energiaren demokratizazioan, justizia sozialean eta kontsumoaren murrizketan jartzen du arreta, «hazkunde infinituaren» mito baino dogma eta «teknooptimismo»a zalantzan jarriz.

## Argitaratutako lana 
* *Encara no és tard: claus per a entendre i aturar el canvi climàtic*. Edicions Bromera, 2017, 
* *I ara jo què faig? Com vèncer la culpa climàtica i passar a l'acció*. Sembra Llibres, 2021, 
* *Contra la sostenibilitat''. Sembra Llibres, 2023, 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gelditasuna ekaitzean

***Gelditasuna ekaitzean*** 2022ko Alberto Gastesi donostiar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Lara Paristik Donostiara itzuli da, Telmorekin, bere bikotekidearekin, hirian behin betiko bizitzeko asmoz. Daniel ez da inoiz hiritik atera, orain bere andregaiarekin bizi da, Verarekin, eta amaren etxe agentzian egiten du lan. Lararen eta Danielen bizitzak gurutzatu egingo dira salgai den etxebizitza baten bisitaldian, baina agian ez da elkar topatzen duten lehen aldia, eta agian haien bizitzak ezberdinak izan zitezkeen.

## Aktoreak 
* Loreto Mauleon: Lara
* Iñigo Gastesi: Daniel
* Aitor Beltrán: Telmo
* Vera Milán: Vera
* Agurtzane Intxaurraga: Maite
* Oier Zuñiga: Paul
* Oihana Maritorena: Ainara
* Asier Oyarzabal: Asier
* Alizia Otxoa: Rosa
* Ledian Mola: Ledian / Altxerriko kontrabaxu-jolea
* Ibai Rigby: Rigby
* Xabi Erauskin: Xabi
* Karmele Castillo: Biolinista / Biolontxelo eskuko doblea
* Jorge Hidalgo: Musikeneko pianista
* Iñaki Carcavilla: Musikeneko irakaslea
* Gerard Daimau: Musikeneko kontrabaxu-jole ezezaguna:
* Maite Arregi: Altxerriko pianista
* Eneko Arbea: Altxerriko bateria
* Cris Ribeiro: Altxeriko zerbitzaria
* Ketxus Jauregi: Aquariumeko tablet teknikaria
* Alejandra Arrospide: Aquariumeko teknikaria
* Miguel Arrospide: Atezaina
* Alberto Gastesi: Atea irekitzen duen bizilaguna

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
White House Plumbers (telesaila)

***White House Plumbers*** estatubatuar telesail satirikoa da, Alex Gregoryk eta Peter Huyckek HBOrako sortua.

## Sinopsia 
White House Plumbers Etxe Zuriak bere jardueren inguruko filtrazio oro ekiditeko helburuarekin sortu eta, azkenerako, kontrako emaitza lortu zuen ezkutuko taldea izan zen. Telesaila orduko AEBetako Gobernuko langileen lekuan jarri da, zerbitzari publikoek ustelkeriazko sarea nola eratu zuten esploratzeko.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Eternal Daughter

***The Eternal Daughter*** 2022ko Joanna Hogg ingeles zinema zuzendariaren misteriozko film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Rosalind eta Julie, ama-alabak, taxi zuri batean iristen dira Galesko herri baten aldirietako hotelera. Garai batean Rosalinden familiaren jabetza zena egun *bed and breakfast* bat bilakatu dute. Amaren urtebetetzea ospatzera etorri dira, haurtzaroa igaro zuen etxera, eta Julie zuzendari eta gidoilariak istorio berri bat topatu eta idazteko asmoa du. Julieren filmak amarekin duen harremana izango du erdigunean, baina idazketa prozesua zaildu egingo da Julie ohartzen baita etxe horrek oroitzapen onez gain bizipen traumatikoak dakarzkiola Rosalindi. Alaba bere helburua zalantzan jartzen hasiko da, eta bere buruari galdetuko dio ea zilegi den ama gogorapen mingarri horiek bizitzera behartzea bere filmerako materiala eduki ahal izateko.

## Aktoreak 
* Tilda Swinton: Julie and Rosalind Hart
* Joseph Mydell: Bill
* Carly-Sophia Davies: hoteleko langilea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
De Humani Corporis Fabrica (filma)

***De Humani Corporis Fabrica*** 2022ko Lucien Castaing-Taylor ingeles eta Véréna Paravel suitzar zinema zuzendarien film dokumentala da.

## Sinopsia 
Duela bost mende, Andres Vesalio anatomistak giza gorputza zientziara zabaldu zuen historian lehen aldiz. *De humani corporis fabrica*-k giza gorputza zinera zabalduko du. Giza haragia paisaia aparta dela erakutsiko du, besteen begiradaren eta arretaren bidez soilik existitzen dena. Zaintzarako, sufrimendurako eta itxaropenerako leku gisa, ospitaleak munduko gorputz guztiak konektatzen dituzten laborategiak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Fabulous Moolah

**Mary Lillian Ellison** (1923ko uztailaren 22 &ndash; 2007ko azaroaren 2) **The Fabulous Moolah** ring-izenez ezaguna zen borrokalari profesional estatubatuarra izan zen.

Billy Wolfe sustatzailearekin eta haren emazte Mildred Burke borrokalari eta entrenatzailearekin hasi zuen karrera, baita Buddy Rogers "Nature Boy" borrokalari profesionalarekin ere. NWAren Emakumeen Munduko Txapelketa irabazi zuen 1956an, eta 28 urtez tituluaren titular gorena izan zen. Emakumeen munduko txapelduna izan zen zortzi aldiz, eta, gaur arte, errekor bat du: munduko emakume txapeldun denbora gehien izan den pertsona, bere erregealdi guztiak bateratuta.

1980ko hamarkadan, Emakumeen Munduko Borroka Federazioarekin (WWF, geroago WWE) bat egin zuen, Rock 'n' Wrestling Connection denbora-lerroaren baitan, Cyndi Lauper eta Wendi Richterrekin. Azken horrek 1984ko WWF Emakumeen Txapelketa irabazi zion The Brawl to End It All borrokaldian. Moolahk bi aldiz berreskuratu zuen Emakumeen Txapelketa, hamarkadaren amaieran erdi-erretiroan sartu aurretik. Noizbehinkako agerraldiak egiten jarraitu zuen WWF/WWErentzat, hil zen arte; sarritan, Mae Young lagunarekin batera, saio komikoetan. 1999an, borroka profesionaleko historiako txapeldun zaharrena bihurtu zen, 76 urterekin Emakumeen Txapelketa irabazi zuenean.

Bere bizitzan zehar, Moolah emakumeen borroka profesionalean aitzindari gisa goretsi zuten eta industriako borrokalari handienetakotzat hartu zuten. WWFren Ospearen Aretoan 1995ean sartu zuten lehen emakumea izan zen, eta NWAren Ospearen Aretoko eta Borroka Profesionaleko Ospearen Aretoko kide ere bada. Hala ere, haren ondarea hondatu egin da hil eta hurrengo urteetan, haren babespean emakume borrokalariak esplotatu zituela alegatu zenean, bai finantza aldetik bai sexualki.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kapa eta ezpatako komedia

thumb|300px|Calderóni egindako monumentuaren erliebe bat, non *El escondido y la tapada* bere antzezlanaren irudikapen bat egiten duten.
**Kapa eta ezpatako komedia** azpigenero dramatiko bat da, Espainiako Urrezko Mendean tipikoa zena. Nobleen eta zaldunen maila soziala gainditzen ez duten pertsonen artean egiten den gai galanteko antzezlan bat da, Lope de Vegaren *El acero de Madrid*, bere adibide nabarmenetakoa izanda. Urrezko Mendeko komediaren lau motetako bat da: gainerakoak endredozko komedia, zeinekin batzuetan nahastu egiten dena, karaktere-komedia eta txingote-komedia direlarik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Endredozko komedia

**Endredozko komedia** azpigenero dramatiko bat da, argumentu korapilatsu eta burutsua duena eta ustekabeko amaiera duena. Historian zehar, beste ikuskizun batzuetarantz eboluzionatu zuen, eta tipo berriak sortu zituen, hala nola "vaudevillea", eta zinematografian eta telebistan formatu esklusiboak sortu zituen.

Antzinako Erroman, Plautok eta Terentziok genero horretako lanak idatzi zituzten.
Espainiako Urrezko Mendeko komediaren lau genero nagusietako bat zen: gainerakoak kapa eta ezpatako komedia, zeinekin batzuetan nahastu egiten dena, karaktere-komedia eta txingote-komedia direlarik. Shakespeareren *Veneziako merkataria* (c. 1596)eta *Much Ado About Nothing*, Thomas Heywooden *The Wise Woman of Hoxton* (c. 1604), Molièreren *Les Fourberies de Scapin* (1671) eta plays Aphra Behn eta Thomas D'Urfey antzezlanak genero honen maisu-lanak izan ziren.

## Erreferentziak 
## Bibliografia
* Cohn, Ruby. 1998. "Comedy" *The Cambridge Guide to Theatre.* Ed. Martin Banham. Cambridge: Cambridge University Press. . 234–235.
* Hochman, Stanley, ed. 1984. *McGraw-Hill Encyclopedia of World Drama: An International Reference Work in 5 Volumes.* Vol. 1. 2nd ed. VNR AG. .
* Law, Jonathan, ed. 2011. *The Methuen Drama Dictionary of the Theatre.* London: Bloomsbury. .
* 
* Pavis, Patrice. 1998. *Dictionary of the Theatre: Terms, Concepts, and Analysis.* Trans. Christine Shantz. Toronto and Buffalo: U of Toronto P. .
* Manuel Gómez García, *Diccionario Akal de Teatro*, Madrid: Akal, 1998, 188. orr.

## Kanpo estekak
Mendiko negarra

***Mendiko negarra*** euskal abesti aberkoia da, Sabin Aranak 1896an idatzia eta hurrengo urtean *Baserritarra* astekarian argitaratua. Aldaera luzeago eta laburragoak egon dira, eta ohikoena Euzkeltzale-Bazkunak argitaratutako aldaeraren lehenengo ahapaldi biak abestea izan da.

## Hitzak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Eusko Abendaren Ereserkia*
* *Jeiki jeiki*
* *Itxarkundia*
* *Gora Euskadi, bizi bedi!*
* *Belarrimotza, zertara hator hona?*
* *Lenago il!*

## Kanpo estekak 
* Abestiaren lehenengo ahapaldi biak entzungai (''Gernika'ko Arbola'' izen okerrarekin)
Karaktere-komedia

[thumb|300px|Grand-Ménil aktorea 1790 aldean, Molièreren ''[L'Avare*ren protagonista antzezten.]]
**Karaktere-komedia** edo **karakterezko komedia** azpigenero dramatiko komiko bat da. Barre-algara eragiten duen ezaugarri psikologiko edo moralen bat gehiegikeriaz menderatzen duen pertsonaiaren batean oinarritzen da, "normalak" diren beste guztien aldean.

Pertsonaia nagusiak mania bat du, ezaugarri bat, obsesio bat, beste pertsonaiei kontrajartzen diena. Akats berezi hori salatu egiten da; gizarte-ingurune batean barik pertsonaia batean ardaztutako komedia den heinean, ohitura-komediaren aurka egiten du.

Komedia genero honetan Plauto erromatarra (*Aulularia*, *Miles gloriosus*), Juan Ruiz de Alarcón mexikarra (*La verdad sospechosa*), Guillén de Castro (*El narciso en su opinión*) eta Agustín Moreto (*El lindo don Diego*) espainiarrak eta Molière frantsesa (*L'Avare*, *Le Misanthrope*, *Tartufo''...) nabarmendu ziren. Ez da nahastu behar Espainiako barrokoaren txingote-komedia delakoarekin, karaktere-komedian pertsonaia unibertsala delako, baina txingote-komedia barregarri utzitako pertsonaia pintoreskismo erregionalekoa izan daiteke (kapare asturiarra, adibidez), nahiz eta ezaugarri komunak izan.

Oro har, ezaugarri psikologiko edo moral baten gehiegikeria satiraren bidez akats moral edo sozialen bat kritikatzeko interesaren ondorio da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jim Marshall

**James Charles "Jim" Marshall** (Londres, Ingalaterra, 1923ko uztailaren 29 &ndash; 2012ko apirilaren 5) "Zarataren aita" deitua, gitarra elektrikoen anplifikazioaren aitzindaria izan zen. Marshall Amplification enpresak ikono-estatusa duten anplifikadoreak ekoizten jarraitzen du.

1960az geroztik, Hanwellen arrakasta handia izan zuen musika-denda baten jabe izan zen Marshall, eta bateria klaseak ere ematen zituen, diru-sarrerak hobetzeko. Gitarra jotzen zuten bezero askok (Ritchie Blackmore, Jim Sullivan eta Pete Townshend barne) anplifikadore berezi baten beharra planteatu zuten, eta Marshallek aukera ikusi zuen. 18 urteko elektronikako ikasle bat, Dudley Craven, errekrutatu zuen. Aldez aurretik EMIrentzat lan egiten zuen, eta, haren laguntzarekin, anplifikadoreen prototipoak sortzen hasi zen. 1962an sortu zen Marshall Amplification enpresa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Komedia negar-eragile

[thumb|[Nivelle de la Chaussée, generoaren sortzaileetako bat.]]
**Komedia negar-eragilea** edo **negar-komedia** () azpigenero dramatiko bat da. 
Komedia negar-eragileak teoria neoklasizistaren oinarrizko printzipioak hausten zituen, baina frantziar modeloen prestigioak neoklasiko zurrunenek ere onartzea eragin zuen.

Istorio paralelo ugari daude, eta gertakarietara jotzen da. Ohiko narrazio-baliabideak erabiltzen trebeak diren egileak dira: istorio korapilatsuak, txoriburu gazteak nahasitako neska apalak, gutxiagora etorritako aberatsak, bihotz oneko pobreak, ezkontzako desleialtasunak, seme-alaben arteko maitasuna, eta dena topiko batzuetan bilduta (kasualitateak, errekonozimenduak), beren buruengan eragozpenak ez direnak, nahiz eta haien gehiegizko erabilera kritikatu zen. Pertsonaiek ez dute giza sakonera eta sakontasuna ematen dien nortasun sendo eta zehatzik, ekintza sentimentalera kondenatutako izakiak baino ez dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Txingote-komedia

[thumb|[Francisco de Rojas Zorrillaren *Entre bobos anda el juego*, generoaren adibideetako bat.]]
**Txingote-komedia** azpigenero dramatiko bat da, kapa eta ezpatako komediaren bilakaera izan zena.

Espainiako Urrezko Mendeko komediaren lau genero nagusietako bat zen: gainerakoak kapa eta ezpatako komedia, zeinekin batzuetan nahastu egiten dena, karaktere-komedia eta endredozko komedia direlarik.

Denborarekin, generoa karaktere-komedia neoklasiko bihurtu zen, sortu ez bazuten behintzat (Urrezko Mendeko espainiarren txingote-komediak, beti erdiko pertsonaia barregarri baten ingurukoak, asko gustatzen zitzaizkien klasizista frantsesei, eta asko imitatu eta bateratu zituzten). Bereizi behar da, hala ere, txingote-komediak ez direla arketipo psikologiko unibertsalak, frantsesak bezala, baizik eta pertsonaia barregarriak, inguruabar historiko-sozial jakin batzuen ondorio direnak. Aurrerago,  trauskil probintzianoa gorteko barre-algararen biktima izan da, eta zentzu horretan, XX. mendera arte genero dramatikoan etengabeko pertsonaia izan da, Paco Martínez Soriak *La ciudad no es para mí* filmean antzeztutako pertsonaia bezala, zeinaren gidoia Fernando Lázaro Carreterrek idatzi baitzuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anastatica hierochuntica

***Anastatica hierochuntica*** edo **Jerikoko arrosa** brasikazeoen familiako landare bat da, Afrika iparraldeko eta Ekialde Hurbileko basamortuetan bizi dena, Saharan, Arabiako basamortuan eta Itsaso Gorriaren ertz bietan. Jatorria ez du Jeriko hirian, izenak hori iradokitzen badu ere.

Amerikan bada itxura eta ezizen bera duen beste espezie bat, *Selaginella lepidophylla* hain zuzen ere.

## Deskribapena 
Urteroko zikloa betetzen duen landare belarkara da, gehienez 15 cm-ko altuera har dezakeena. Lore zuri txiki txikiak ateratzen ditu.

Lehortearekiko erresistentzia handia duen landarea da. Haren adarrak trinkotu eta bildu egiten dira lehorte garaian eta urteak iraun dezakete horrela. Itxura esferikoa hartzen dute. Sustrai txikiak ditu eta duen itxura borobilarekin haizeak eraman egin dezake. Landare piririkariak bihurtzen dira orduan eta kilometroak egin ditzakete, herrialdetako mugak gaindituz eta haziak edonon barreiatuz.

Urarekin edo hezetasunarekin kontaktuan jartzen direnean ireki eta freskotasun guztia berreskuratzen dute. Landare suspergarriak direla esaten da horregatik, baina Jerikoko arrosa ez da guztik suspergarria, ehun hilak ez baitira berdetzen.

## Bitxikeria 
Klima aurresateko erabili izan da antzinatik. Hezetasunarekiko hain sentikorra izanik basamortuetako leinuetako jakintsu edo txamanek eguraldia aurresateko erabiltzen zuen. lehorte garaian landarea erabat itxita dago, eguraldi hezearekin poliki zabaltzen da eta euria badator berehala irekitzen da.

Kondairak dio Jerikoko merkatariek Arabiako basamortutik ekarriarazten zituztela haien etxeak bedeinkatzeko, hortik letorke landarearen ezizena.

## Iruditegia 

Irudi:GilfKebirJerichoRoses.jpg|Jerikoko arrosa lehorrak.
Irudi:Anastatica hierochuntica flower.JPG|Landare suspertua.
Irudi:Anastatica hierochuntica kz02.jpg|Landare suspertua basamortuan.
Irudi:SproutingAnastatica.jpg|Haziak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marcusen teoria

**Marcusen teoria** (batzuetan **Marcus-Hush-Jortner** deritzo) Rudolph A. Marcus kimikari kanadar-estatubatuarrak erreakzio kimikoen transferentzia elektronikoaren tasa azaltzeko garatu zuen teoria da, elektroiak espezie kimiko batetik bestera mugitu edo jauzi egiteko duten gaitasuna. Jatorrian, kanpo-esferako transferentzia elektronikoko erreakzioak tratatzeko formulatu zen; izan ere, bi espezie kimiko ez daude zuzenean lotuta bata bestearekin, baina, ondoren, barne-esferako transferentzia elektronikoko erreakzioetara zabaldu zen. Erreakzio horietan, bi espezie kimiko zubi kimiko baten bidez lotuta daude, Noel S. Hushek azaldu bezala. Marcusek Kimikako Nobel saria jaso zuen 1992an bere teoriagatik. Marcusen teoria kimikako eta biologiako zenbait prozesu garrantzitsu deskribatzeko erabiltzen da, besteak beste, fotosintesia, korrosioa, kimioluminiszentzia mota batzuk, zenbait eguzki-paneletan kargak bereiztea eta abar. Barne- eta kanpo-esferako aplikazioez gain, Marcusen teoria zabaldu egin da *transferentzia elektroniko heterogeneoa* azaltzeko. Marcusen teoria Arrheniusen ekuazio tradizionalean oinarritzen da ekuazio kimikoak bi modutan ematen diren tasetarako:

# Arrheniusen ekuazioko faktore aurre-esponentzialerako formula ematen du, elektroien transferentzia-erreakzioaren hasierako eta amaierako egoeraren arteko akoplamendu elektronikoan oinarrituta (hau da, bi egoeretako uhin-funtzioaren gainjartzea).
# Aktibazio-energiaren formula ematen du, *berrantolaketa-energia* izeneko parametro batean oinarrituta, baita Gibbsen energia librea ere. Berrantolaketa-energia da sistemaren egitura "berrantolatzeko" behar den energia, hasierako koordenatuetatik amaieretara, egoera elektronikoa aldatu gabe.

Marcus-en teoria kimikako transferentzia elektronikoari buruzko teoria nagusia da gaur egun. Oso harrera ona izan du, transferentzia elektronikoaren tasei buruzko iragarpen harrigarriak egiten baititu; hala ere, azken hamarkadetako ebidentzia esperimentalak babestu ditu. Aurresanik adierazgarriena da transferentzia elektronikoaren tasa handitu egiten dela erreakzioa urrunago egiten den heinean –baina puntu bateraino bakarrik–. Puntu hori pasatuta, transferentzia elektronikoaren tasa benetan gutxituko da "Marcusn alderantzizko eskualdea" delakoan sartu ahala. Marcusen teoriaren alderdi hori eztabaidagarria zen 1956an teoria proposatu zenean, harik eta John Milleren taldeak 1986an Argonne National laborategi nazionalean horretarako ebidentzia enpirikoa aurkitu zuten arte.

## Ekuazioa 
Hau da Marcusen teoriaren oinarrizko ekuazioa: 

k_{et} = \frac{2\pi}{\hbar}|H_{AB}|^2 \frac{1}{\sqrt{4\pi \lambda k_bT}}\exp \left ( -\frac{(\lambda +\Delta G^\circ)^2}{4\lambda k_bT} \right )

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Komedia musikal

[thumb|[Jules Massenet|Masseneten *Sapho*.]]
**Komedia musikala** argumentu sinpleak adierazten dituen ekoizpen musikala da, non ekitaldi instrumental eta komikoak txandakatzen diren. Komedia musikala antzerki musikalaren aldaera bat da, batez ere komediara bideratzen dena, bere jatorriak nagusiki XVI. mendeko Commedia dell'arte delakoan ezarrita daudelarik.

## Zineman 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Toga-komedia

**Toga-komedia** edo **togazko komedia** () erromatar komedia klasiko mota bat da.

*Fabula palliata* izeneko greziar komediaren kontrara, *togata*k jatorri erromatarra zuen, pertsonaia, leku eta ohitura erromatarrak erabiltzen zituelako, eta bere izena, *paliata*rekin (*pallium*, greziar janzkera tipikoa, hitzetik ekarria) gertatzen denarekin paraleloan, togari zor zaio, erromatarren berezko janzkera bati.

Bere garaian Titinio bezalako egileei esker, eta batez ere Afranio emankorrari esker,  ospea izan zuen arren ez da *fabula palliata*ren maila literarioan hartze. K. a. 218. eta 77. urteen artean, toga-komedia bere urrezko aroa bizi zen. Egun dakiguna, erromatar gramatikoaren lanei esker da, orduko testuak ez baitira gurera ailegatu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1995eko Nafarroako Itzulia

**1995eko Nafarroako Itzulia**, Nafarroako Itzuliko XXXIV. ekitaldia izan zen. Urte honetan, sei etapaz osatu zen Itzulia (bosgarrena bi sektoreetan banandua), ibilbidea Berriobeitin hasi eta Iruñean bukatu zen.

## Taldeak
* Construcciones ACR-MRA
* Cafés Baqué  
* Kaiku
* Orbea-Pan Oncineda
* Telco-Maderas
* Banesto
* Caja Rural  
* Cafés La Brasileña 
* Avila Rojas
* CAI
* Vinos Galcíbar-Lada
* GSC Blagnac
* Equipe’93
* Australiako selekzioa
* Futura Team
* Lowick
* Ota-J.I. Matugi

## Etapak  
## Sailkapenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Elena Cebrián Calvo

**Elena Cebrián Calvo** (1970) ingeniari agronomoa da eta Valentziako Generalitateko karrera funtzionarioa. Valentziako Generalitateko Nekazaritza, Ingurumen, Klima Aldaketa eta Landa Garapeneko sailburua izan da 2015etik 2019ra. Gaur egun, Lurralde Kohesioaren eta Despopulatzearen aurkako Politiken Idazkaritza Autonomikoaren burua da, 2022ko otsailetik.

## Biografia 
Bere gurasoak mendizaletasun gaia jorratu dute. Aitak hainbat argitalpen ditu. Guraso biek karguak izan dituzte  Centre Excursionista de València  elkartean, aita presidentea izan zelarik.

Ekonomia eta Nekazaritza Politikako espezialitateko nekazaritza-ingeniaria da Valentziako Unibertsitate Politeknikoan ikasketak burutu eta gero. 1999an, oposizio bidez, Nekazaritza, Arrantza eta Elikadura Ministerioko Estatuko Nekazaritza Ingeniarien Kidegoan sartu zen, eta han hainbat sailetan egin du lan. 2013ko urtarrilaz geroztik, Nekazaritza, Elikadura eta Ingurumen Ministerioko Analisi, Prospektiba eta Koordinaziorako Zuzendariordetza Nagusiko Analisi eta Prospektiba Unitateko buru izan zen. Lehenago, 2012an, Uraren Zuzendari Nagusiaren Laguntza Unitateko buru izan zen; 2010-2011tik, Parke Nazionalen Erakunde Autonomoko zuzendariordea izan zen, eta 2006-2010 bitartean, Nekazaritza eta Landa Garapeneko Proiektuetako burua izan zen, Danimarkako Europako Ingurumen Agentzian aditua.

## Politika 
2015. urtean sozialisten gobernuko sailburu izendatu zuten, eta Ximo Puig izan zuen Generalitateko buru garai horretan. Independente bezala hartu zuten kargurako, Compromis elkartearen proposamenari jarraiki. Lehen legegintzaldian, nekazaritzaren eta ingurumenaren politikak biltzen zituen Sail berriko ingurmenaren ardura hartu zuen. Bere agintaldian, Nekazaritza Egituren Legea onartu zen, eta l'Hortako Nekazaritza Garatzeko Plana idatzi zen, Valentziako Horta Babesteko Legea onartu ondoren.

Julià Álvarorekin, Ingurumeneko idazkari autonomikoarekin, izandako gatazka, Berdeak-Equo taldeak (Compromiso koalizioko alderdietako bat) izendatua, kargua uztera eraman zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alice Galimberti

**Alice Schanzer Galimberti**, jaiotzez Schanzer, (Viena, 1873ko azaroaren 18a-Cuneo, 1936ko urtarrilaren 4a), intelektual italiarra izan zen. Idazlea, olerkaria, itzultzailea eta arte kritikari ezaguna izan zen.

1927an, British Academyren Rose Mary Crawshay saria eskuratu zuen, Algernon Charles Swinburneri buruzko ikerketa bati esker.

## Biografia 
Alice Schanzer Vienan jaio zen, Amalia Grunberg eta Luigi Schanzerren lau seme-alaben hirugarren. Aita finantzarioa zen eta ama, pianista. Bere anaietako bat, Carlo Schanzer, politikaria eta abokatua izan zen. Alice poliglota zen zere eta bere haurtzaroko alemaniarrarekin batera, italiera, frantsesa eta ingelesa hitz egiten baitzituen. Triesten, Milanen eta Erroman bizi izan zen. La Sapienza Erromako Unibertsitatean literatura ikasi zuen. 1902an, Tancredi Galimbertirekin ezkondu zen; Galimberti gero Zanardelli Gobernuko ministroa izan zen. Hurrengo urtean, Cuneon kokatu zen; han semeak jaio ziren, Carlo Enrico eta Tancredi.

1901ean, *Motivi e Canti* bere lehen poesia bilduma agertu zen. Ingelesezko literatura ikasten hasi zen, bereziki Algernon Charles Swinburneena, Theodore Watts-Duntonena eta Edmund Spenserena. 1919an, Ingelesa eta Filosofia irakasten hasi zen Messinako Unibertsitateko Letren Fakultatean. Arteari buruz plazaratu zituen lanek, bestetik, oso harrera ona izan zuten.

Galimbertik egunerokoak idatzi zituen bizitza osoan. Baita ere bidaia-egunerokoak. Garaiko idazle eta intelektual askorekin gutunak trukatu zituen ere bai. Galimberti familiako artxiboak Cuneon, bere jarduera kritiko eta literarioaren dokumentazioa eta italiar eta atzerriko intelektualekin izan zuen harreman sare trinkoa erakusten du.

Alice Galimberti 1936ko urtarrilaren 4an hil zen, gaixotasun labur baten ondoren.

## Lan aukeratuak 
**Il Romanticismo in Italia*, Perugia, Tipografia Umbra, 1899
**Motivi e canti*, Bologna, Zanichelli, 1901
*''L' Ariosto inglese*, Roma, Nuova Antologia, 1903
**La Clitennestra medioevale*, Roma, Nuova Antologia, 1908
**L' aedo d'Italia: Algernon Charles Swinburne*, Roma, Nuova Antologia, 1909
**Misticismo mazziniano*, Roma, Nuova Antologia, 1912
**L' ultimo dei Rossetti*, Roma, Nuova Antologia, 1915
**Giuseppe Mazzini nel pensiero inglese*, Roma, Nuova Antologia, 1919
**Dante nel pensiero inglese*, Firenze, Le Monnier, 1921
**Canti nell'ombra*, Milano, Unitas, 1928
**Luci mazziniane nel sindacalismo nazionale*, Roma, Pensiero e azione, 1929
**Canti di pace e canti di battaglia*, Bologna, Zanichelli, 1931
**Carducci in Inghilterra*, Roma, Nuova Antologia, 1935
**Edmondo Spenser l'"Ariosto inglese"*, prefazione di A. Farinelli, Torino, Gambino, 1938
**Al limitare del sogno: poesie e scritti d'arte*, Franca Varallok prestatuta, Torino, Aragno, 2007 ISBN 9788884193261
**« Tancredi mio... ». Lettere di fidanzamento a Tancredi Galimberti'', Daniela Bernagozzik prestatuta, Cuneo, Primalpe, 2019 ISBN 9788863873160

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Futbol Club Bidezarra

**Futbol Club Bidezarra** Noain Elortzibarko kirol kluba da. 1996an sortu zen eta egun Nafarroako Lehen Autonomikoan dabil.

## Datuak 
2024-25 denboraldia barne:
* **Denboraldiak Lehenengo Mailan**: 0
* **Denboraldiak Bigarren Mailan**: 0
* **Denboraldiak Bigarren B Mailan**: 0
* **Denboraldiak Hirugarren Mailan**: 1
* **Denboraldiak Hirugarren Federazioan**: 2

### Azken denboraldiak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Léo Kret

**Léo Kret do Brasil de Souza Santos**, ***Léo Kret*** edo ***Léo Kret do Brasil*** izenez ezagunagoa (Salvador da Bahia, 1983ko abenduaren 9a), politikari, dantzari, aktore eta abeslari brasildarra da. Brasilgo lehen parlamentari transexuala izateagatik egin zen ezaguna.

## Bizitza 
thumb|left|Léo Kret 2012an

Salvador da Bahian jaio zen 1983ko abenduaren 9an. Gurasoak Francisco Assis Gomes eta Eunice Souza dos Santos izan ziren. Jaiotzez Alecsandro de Souza Santos izena jarri zioten. Lauro de Freitasen hazi zen, eta gero, Salvador da Bahiakoko Pernambués auzora joan zen bizitzera. Epailearen aginduarekin ere, 2018an bakarrik aldatu zuen bere izena Brasilgo Hauteskunde Justiziak.

Saiddy Bamba taldeko dantzari gisa hasi zuen bere ibilbidea, eta zazpi urtez parte hartu zuen, 2009an taldea utzi arte.

2019an, Anitta abeslariaren *Bola Rebola* bideoklipean parte hartu zuen. 2020an, Anittarekin lanera itzuli zen, *Me Gusta* bideoklipean parte hartuz.

## Ibilbide politikoa 
2008ko udal hauteskundeetan sartu zen politikan, Alderdi Errepublikanoko zinegotzi kargurako hautagai gisa aurkeztu zenean. 12.861 boto lortu zituen, hautatua izan zen eta Salvadorreko Udaleko 16. legegintzaldian aritu zen.

2012ko hauteskundeetan, berriz, zinegotzi gisa aurkeztu zen. 7.495 boto lortu zituen eta ez zen hautatua izan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sorne Rubio

**Sorne Rubio Arano** (Mundaka, Bizkaia, 1972) irakaslea eta  politikaria da. 

2023ko ekainaren 17an Mundakako alkate bilakatu zen 2023ko udal hauteskundeetan, Euskal Herria Bildu koalizioaren hautagaitza gailentzearen ondorioz eta Herri Plataformaren babesarekin.  

## Biografia 
Sorne Rubio Aranok Ingeniaritza Informatikako ikasketak egin zituen Deustuko Unibertsitatean, baina berari beti gustatu zitzaion irakaskuntzaren arloa. Aukera agertu zitzaion eta 25 urte baino gehiago daramatza Batxilergo eta Bigarren Hezkuntzako irakasle lanetan hainbat ikastetxetan.

2022ko abenduaren 22an EH Bildu Mundakak alkatetzarako hautagaia Sorne Rubio Arano izango zela eman zuen ezagutzera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sorne Rubio Arano; Resolución de problemas  YouTube
Adenocarpus complicatus

***Adenocarpus complicatus*** fabazeoen familiako landare espeziea da. 

Zuhaixka edo mulu arantzagabea da, altueran 2 metro edo gehiagokoa izan daitekeena, nahiz eta gehienetan txikiagoa den. Adar ugari ditu, dibergenteak, luzeak eta zaluak; adarrak txandakatuta eta luzetara ildaskatuta antolatzen dira. Hosto trifoliolatuak eta txortendunak, lantzeolatuak edo obolantzeolatuak, beheko aldean ile zetatsuz estaliak eta goiko aldean ilegabeak edo ile gutxirekin. Leka luzanga dute, barnean 3-6 hazi dituena.  

Maiatzetik abuztura loratzen da. Lorea horia da. 

600x600px 

Sastrakadi, baso-mendel, ezponda eta, oro har, karerik gabeko leku irekietan bizi da.

Mediterraneo bueltan bizi den espeziea da, besteak beste Aljerian eta Marokon. Frantzia hegoaldean eta Iberiar penintsulan ere bizi da, batez ere lur silizeoa daukaten eremuetan. Euskal Herrian ez da ohikoegia, baina Deba ibarrean agertzen da han-hemen, normalean ez dentsitate altuegietan, bere banaketa Gasteizeraino hedatuz.

600x600px

## Kanpo estekak
Squamish Nazioa

**Squamish Nazioa** (Squamisheraz: **Sḵwx̱wú7mesh Úxwumixw**) Kanadako Gobernuak Squamish herriaren gain hasiera batean inposatutako Indiar Aktako gobernu bat da. Squamish herria Columbia Britainiarrean bizi dira, Kanadako lurren barnean. 1923ko uztailaren 23an 16 nagusik sinatu zuten akordioak nazioa sortu zuen. Gaur egun nazioak 8 kontseilari hautetsi ditu, lau urteko agintaldietarako hautatuak. Euren erreserba nagusiak Squamish hiritik gertu daude, eta Capilano ibaiaren eta Seymour ibaiaren ahoen inguruan, North Vancouveren. 

## Kanpo estekak
Polyphylla fullo

***Polyphylla fullo*** Scarabaeidae familiako koleoptero polifago espezie bat da, 3-4 cm luze dena. Larbak landareen sustraiez elikatzen dira, eta helduek pinu-hostoak jaten dituzte. Batzuetan kalteak eragin ditzake eta izurritetzat hartzen da.

## Deskribapena 
Kakalardo hau Europako eskarabeoideoen superfamiliako bigarren ordezkari handiena da, soilik *Oryctes nasicornis* espeziearen atzetik. Heldua marroi iluna da eta orban zuri bereizgarriak ditu. 36 milimetrora irits daiteke. Haizemaile-formako antena handien bidez hauteman daitezke arrak. Soinu entzungarriak sortzeko gai dira, mehatxupean sentitzen badira. Emeek antena sinpleagoak dituzte. Helduak ilunabarrean ibiltzen dira, ekainean eta uztailean. Pinuen hostoez elikatzen dira.

## Banaketa eta habitata 
Europan, Afrikako iparraldean eta Ekialde Ertainean aurki daitezke, baita Euskal Herrian ere, nahiz eta arraroak diren. Pinudi bero eta hareatsuetan bizi dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak