Elisa Servenius

**Elisa Servenius**, sortzez **Bernström**, ezaguna **Johanna Servenius** izenez (Suedia, XVIII. mendea – 1810) bezala ere ezaguna, Suediako armadan zerbitzatu zuen emakumea izan zen, gizon jantzita, 1808-1809 Finlandiako Gerran, Suedia eta Errusiaren artean. Borrokan erakutsitako ausardiarengatik saritu zuten, eta Suedian *För tapperhet i fält* saria jaso zuen lehen emakume bakarra izan zen lehorrean erakutsitako ausardiarengatik; Brita Hagberg eta Anna Maria Engsten, ostera, itsasoan erakutsitako ausardiarengatik saritu zituzten.

## Bizitza 
Elisa Servenius neskameak Bernard Servenius soldadua ezagutu zuen bere erregimentua Stockholmen kokatuta zegoenean. Maitemindu eta ezkondu egin ziren.

### Militar ibilbidea 
Senarraren erregimentua gerrara joan zenean, Elisa gizon jantzi eta erregimentuan soldadu gisa sartu zen, zeren eta: "bere senarrarekin bizi eta hiltzea erabaki zuen". Erregimentu hori Erregearen bizia zaintzeko soka (*livgardet*) edo Erreginaren Erregimentua (*drottningens livregemente* zen.

Uste zen bere senarra Ratan eta Sävarko guduan hil zela, Elisa etsaien munizioa bildu eta soldadu lagunei ematen ari zen bitartean. Ekintza horrengatik, Gustav Wachtmeister-ek gomendatu zuen guduan erakutsitako ausardiarengatik kondekoratzea. Piteårako martxan, hirugarren aldiz "bere herrialdeari zerbitzatzeko" prestatzen ari zenean, bere emakume sexua aurkitu zuten eta kaleratu egin zuten.

Elisa Servenius Carlota Holstein-Gottorpeko erreginaren memoria ospetsuetan aipatzen da, eta honek bere egunerokoan idatzi zuen: "Västerbottenerako azken espedizioaz ari nintzela, ahaztu egin zait aipatzea *Amazona* bat agertu zela guduan".  Wachtmeister-ek erreginari gertakariaren berri eman zion txosten batean, eta bertan Serveniusi opari ekonomiko bat emateko eskatu zion, erreginaren erregimentuko kidea baitzen.

Erreginari egindako txostenean, bertsio hau eman zen: Servenius senarraren erregimentua garraiatzen ari zen txalupan ezkutatu zen. Aurkitu egin zuten, baina geratzeko baimena eman zioten bere sexua gorabehera. Ratanen, senarrarekin batera uniformez jantzita joan zen, zaurituak artatu zituen, hildakoen munizioa bildu zuen eta guduan zehar bere soldadu-kideei banatu zien. Senarra hilda zegoela jakinarazi zioten, baina bizirik eta preso zegoela sinetsita zegoen, eta armadari jarraitu zion Piteåra beste erregimentu batean. Espedizio horretan, bere benetako sexua bere kide berriek aurkitu zuten. Aurreko espediziotik ezagutzen zuten ofizialek Johan af Puke almiranteari jakinarazi zioten, bakean uzteko gomendatuz. Pukeri Rataneko guduan izandako jokabidearen berri eman zioten eta ausardiarengatik domina ematea erabaki zuen.

Wachtmeister-ek Elisa Servenius erreginari deskribatu zion sukaldeko neskame ohi gisa, "begi energetiko eta adierazkorrak, biziak bere jarreran eta itxuran, eta baita adimen handikoa ere, bere klaseko pertsona bat izanda ere", eta "arriskuaren aurrean ausardia naturala" zuelako ezaguna. Guduaren tiroen bitartean beldur ote zen galdetu ziotenean, honelaxe erantzun zuen: *Zergatik egongo nintzateke? Nire senarrarekin nago; edozer egingo nuke berarentzat, eta zaurituei ere lagundu nahi diet. Ez dut ezer gehiago eskatzen berriro egitea baino, beharrezkoa bada; ez zait batere axola bala-hegaldia edo haien hozkada —nolanahi ere, noizbait hilko gzara, besteak bezala.*Erregina harrituta geratu zen berarekin, eta honakoa adierazi zuen: *Benetan arrazoitzeko modu filosofikoa herriko emakume batengandik, eta jakinduriaren zein irizpidearen froga* .

Gerra ostean, bere senarra guduan hil beharrean harrapatu zutela jakin zen. Errusiako gatibutasunetik askatu zuten 1810. urtean, eta Stockholmen elkartu ziren berriro, eta gero, bere erregimentuari jarraitu zioten Stralsundera, Suediako Pomeraniara .

Elisa Servenius ez da Suediako antzinako historian gizon jantzita zen soldadu gisa jardun zuen emakume bakarra, baina ekintza horrengatik ofizialki aitortu eta kondekoratuak izan diren gutxietako bat da.

## Fikzioa 
Elisa Servenius Björn Holmek idatzitako *Affairen vid Ratan* (2004) eleberrian agertu zenuen, non "Katrin Servenius" pertsonaia beragan oinarrituta zegoen.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Cecilia af Klercker (översättning och redgering) (1942).   *Hedvig Elisabeth Charlottes dagbok VIII* . PA Norstedt & Söners forlag. ISBNa&nbsp;978-1-172-60026-7 .&nbsp;P.Un. Norstedt & Söners forlag.
* Isaaksson, Eva. *Hän Lottansa vei mukanaan* (finlandieraz). *Så följde hon trogen och käck armén* denean suedierara itzulia, itzul. Tatiana Sundgren. Helsingfors: Rauhankirjat: 1993.

## Kanpo estekak