open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Grave (2016ko filma)

***Grave***, ingelesez ***Raw*** (euskaraz *Gordin*), 2016ko Julia Ducournau frantziarrak zuzendurako beldurrezko drama film bat da. Garance Marillier, Ella Rumpf eta Laurent Lucas aktoreek antzeztu zuten.

2016ko Cannesko Zinemaldian estreinatu zen.

## Argumentua 
Justine (Garance Marillier) 16 urteko neska nerabea senide guztiak albaitariak eta begetarianoak diren familia batean bizi da. Ikasle bikaina da, baina Albaitaritza Fakultatean hastean mundu ilun, arrikustsu baina erakargarri bat topatuko du. Lehenbiziko astean, ikasgelakideen artean bere lekua aurkitu asmoz, haren familia irakatsi dizkion printzipioetatik urrunduko da, eta bizitzan lehenbiziko aldiz haragi gordina jango du. Ondorioak berehala iritsiko dira, eta neska bere benetako izaera azaleratzen hasiko da.

## Aktoreak 
* Garance Marillier: Justine
* Ella Rumpf: Alexia
* Rabah Nait Oufella: Adrien
* Laurent Lucas: Aita
* Joana Preiss: Ama
* Bouli Lanners: Gidaria
* Marion Vernoux: Erizaina
* Jean-Louis Sbille: Irakaslea

## Kanpo loturak 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai
Hemingway (kraterra)

**Hemingway** Merkurioko talka krater bat da. 126 kilometro diametroko zabalera du. Bere izena Nazioarteko Astronomia Elkarteak 2009an jarri zion. Ernest Hemingway (1899-1961) eleberrigile estatubatuarraren omenez eman zitzaion.

## Erreferentziak
Henri (kraterra)

**Henri** Merkurioko talka krater bat da. 163,8 kilometro diametroko zabalera du. Bere izena Nazioarteko Astronomia Elkarteak 2012an jarri zion. Robert Henri (1865–1929) margolari estatubatuarraren omenez eman zitzaion.

## Erreferentziak
Kerouac (kraterra)

**Kerouac** Merkurioko talka krater bat da. 110 kilometro diametroko zabalera du. Bere izena Nazioarteko Astronomia Elkarteak 2015ean jarri zion. Jack Kerouac (1922-1969) idazle estatubatuarraren omenez eman zitzaion.

## Erreferentziak
Flaubert (kraterra)

**Flaubert** Merkurioko talka krater bat da. 95 kilometro diametroko zabalera du. Bere izena Nazioarteko Astronomia Elkarteak 1985ean jarri zion. Gustave Flaubert (1821-1880) idazle frantsesaren omenez eman zitzaion.

## Erreferentziak
Keith Holyoake

Sir **Keith Jacka Holyoake** (Pahiatua, Wairarapa, 1904ko otsailaren 11 &ndash; Wellington, 1983ko abenduaren 8a) Zeelanda Berriko 26. lehen ministroa eta 13. gobernadore orokorra izan zen.

12 urterekin utzi zituen ikasketak familiaren baserrian laguntzeko. 1936an Alderdi Nazionalaren sortzaileetako bat izan zen. 1932an aukeratu zuten lehen aldiz parlamentuko kide, eta etenik gabe diputatu izan zen 1943tik 1977ra. 1957an Sidney Holland gaixoa ordezkatu zuen lehen ministro bezala, baina bi hilabete geroago hauteskundeetan garaitua izan zen. 1960an boterera itzuli zen, 1972ra arte mantendu zuena. Zure gobernuak heriotza-zigorra indargabetu zuen eta soldatuak bidali zituen Vietnamgo Gerrara AEBen laguntzarako. 1972an dimisioa eman zuen bere lagun Jack Marshallen oinordekotza errazteko. 1977 eta 1980 bitartean Zeelanda Berriko gobernadore orokorra izan zen. 1980an Galtzariaren Ordenako zalduna izendatu zuten.

## Kanpo estekak
Enwonwu (kraterra)

**Enwonwu** Merkurioko talka krater bat da. 38 kilometro diametroko zabalera du. Bere izena Nazioarteko Astronomia Elkarteak 1979an jarri zion. Ben Enwonwu (1921-1994) margolari eta eskultore nigeriarraren omenez eman zitzaion.

Kraterraren erdian tontor bat ikus daiteke eta krater ingurutik argi-izpi multzo bat ikus daiteke. Izpi horiek inguruko kraterren mugen gainetik zabaltzen dira. Horrek esan nahi du Merkurioko historia geologikoan Enwonwu kraterra nahiko berria dela. Erradioen distirak gauza bera adierazten du. Denborarekin izpiak ilundu egiten dira eta Merkurioko gainazaletik desagertu egiten dira.

## Erreferentziak
Ambazonia

**Ambazonia** edo **Amba Land** Kamerunen barruan dagoen, Hego Kamerun zeneko lurraldean, protoestatu bat da. Hego Kamerungo Ambazoniako Partzuergoko Fronte Batuak Ambazonia nazio burujabe aldarrikatu zuen; Kamerungo gobernuak, ordea, adierazi zuen aldarrikapenak ez zuela inolako legezko oinarririk. Aldarrikapenaren ondoren, gerra eta indarkeria piztu ziren, Krisi Anglofonoa deritzon gatazka alegia.

## Banaketa administratiboa 
Ambazonia 14 konderritan banaturik dago.
thumb|ezkerrera|Banaketa administratiboa

## Erreferentziak
Calle 13

**Calle 13** Puerto Ricoko rap fusioko musika-talde bat da, René Pérez Joglar (goitizenez *Residente*) eta Eduardo Cabra Martínez (goitizenez *Visitante*) anaiordeak buru dituena. René abeslaria, musikagilea eta ekoizlea da; Eduardo, berriz, musikagilea, musika-ontzailea, musika-zuzendaria eta multiinstrumentista da. Bion arreberdia, Ileana Cabra Joglar (goitizenez *PG-13*), taldeko emakumezko abeslaria da.

Rapa, rocka, ska, merenguea, bossa nova, latinoamerikar folka, kolonbiar cumbia, cumbia villera, candombea, salsa, afrobeata, musika elektronikoa eta beste hainbat musika estilo nahasteagatik nabarmentzen da.

Taldeak 24 Grammy Latino eta 3 Grammy sari irabazi ditu.

## Diskografia 
### Estudioko diskoak 
* *Calle 13* (2005)
* *Residente o Visitante* (2007)
* *Los de atrás vienen conmigo* (2008)
* *Entren los que quieran* (2010)
* *Multi viral* (2014)

## Taldekideak 
* René Pérez *Residente*
* Eduardo Cabra *Visitante*
* Ileana Cabra *PG-13*
The Odessa File (filma)

***The Odessa File*** (euskaraz *Odessa Txostena*), 1974ko Ronald Neame ingelesak zuzendutako espioitza thriller film bat da. Frederick Forsyth idazlearen *1972ko izenburu berdineko eleberrian* eta ODESSA sarearen oinarritua dago. Jon Voight, Mary Tamm, Maximilian Schell eta Maria Schell aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
1963ko azaroaren 22a, Hamburgo, John Fitzgerald Kennedyren hilketa egunean, Holokaustotik bizirik ateratako judu agure batek bere buruaz beste egin ondoren, Peter Miller (Jon Voight) freelance kazetari gazteak haren egunerokoa lortu eta irakurri egingo du. Honetan, Bigarren Mundu Gerran zehar, Eduard Roschmann (Maria Schell) SSko komandanteak Letoniako Riga hiriburuko ghettoan butututako krimen izugarri eta ankerren lekukotasuna ematen da. Dirudienez, gerra amaieran Roschmannek ihes egitea lortu eta Hamburgoko lekuren batean nortasun faltsu baten pean bizi omen da, baina Millerrek haren biktimak mendekatzeko asmoz nola edo hala atzematen saiatuko da. Bestalde, Egiptok Alemaniako biokimika enpresen laguntzaz Israel misilez erasotzeko asmoa du, horren atzean ODESSA nazien enpresaburu sarea eta Roschmann bera daude.

## Aktoreak 
* Jon Voight: Peter Miller
* Mary Tamm: Sigi
* Maximilian Schell: Eduard Roschmann
* Maria Schell: Miller andrea
* Derek Jacobi: Klaus Wenzer
* Peter Jeffrey: David Porath
* Klaus Löwitsch: Gustav Mackensen
* Kurt Meisel: Alfred Oster
* Hannes Messemer: General Glücks
* Garfield Morgan: Israeldar jenerala
* Shmuel Rodensky: Simon Wiesenthal
* Ernst Schröder: Werner Deilman
* Günter Strack: Kunik
* Noel Willman: Franz Bayer

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Coleridge (kraterra)

**Coleridge** Merkurioko talka krater bat da. 112 kilometro diametroko zabalera du. Bere izena Nazioarteko Astronomia Elkarteak 1976an jarri zion. Samuel Taylor Coleridge (1772-1834) idazle eta pentsalari ingelesaren omenez eman zitzaion.

## Erreferentziak
Dornacheko gudua

**Dornacheko gudua**, **Mulhouseko bigarren gudua** izenarekin ere ezagutua, 1914ko abuztuaren 19an gertatu zen gatazka militar bat izan zen, Lehen Mundu Gerraren hasierako egunetan zehazki. Gudu honetan alemaniarrak frantziarren kontra borrokatu ziren. Dornach Mulhousetik bi kilometrotara dagoen herri bat da.

## Aurrekariak 
1914ko abuztuaren 7an hasitako XVII Planaren garapenaren testuinguruan kokatuta, Bonneau jeneralaren tropak Mulhousen sartu ziren izen bereko guduaren ondoren. Hala ere, abuztuaren 10ean alemaniar XIV. eta XV armada gorputzek egindako kontraeraso batek hiritik kaleratu zituen frantsesak.

## Gertaera 
Abuztuaren 18an, tropa frantziarrek berrabiarazi zuten bere ofentsiba. Alemaniarrak eta frantziarrak aurrez aurre topatuko ziren hurrengo goizean Dornachen.

Mulhouseko auzo berri honetan etxe txiki, lorategi, horma eta estalki asko zeuden eta hauek alemaniarrei frantziarren erasoa gelditzea asko erraztu zien. Frantziar aurrerapena are gehiago moteltzeko, alemaniarrek hari elektrifikatuak ezarri zituzten kale gehienetan. Hariei aurre egiteko Nivelle koronelak, gerran aurrerago ezaguna egingo zena, artilleria bonbardaketa handi bat agindu zuen eta hainbat etxe suntsitu zituen honen ondorioz.

Abuztuaren 19ko 17: 00ak aldera frantziar unitateek atzera egitera behartuta egon ziren eta Mulhouse harrapatu gabe geratu ziren. Alemaniarrek egindako babesa zeharka ezina zen eta ehunka hildako eta zauritu jaso zituzten egun bakar batean.

## Ondorengoak 
Frantziar unitateek abuztuaren 25ean Muhousetik hurbil zeuden mendixketatik alde egin zuten bigarren aldiz eta handik 1918an gerra amaitu arte frontea egonkortuko zen. 1918ko azaroaren 17an, gerra amaitu eta 6 egun geroago, Hirschauer jeneralaren tropara garaileak Mulhousen sartu ziren.

## Oharrak eta erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Mugen gudua
* 1914ko Frantziako mobilizazioa
* 1914ko Alemaniako mobilizazioa

## Kanpo estekak 
* Dornach: etorkizuna eta memoria
* 1914ko abuztuan Alsazian egindako operazioak
Addams (Artizarreko kraterra)

**Addams** Artizarreko talka krater bat da. 87 kilometro diametroko zabalera du. Bere izena Nazioarteko Astronomia Elkarteak 1994an jarri zion. Jane Addams (1860-1935) emakume soziologo estatubatuarraren omenez eman zitzaion.

Krater honek ezaugarri batzuk ditu: inpaktu gertatutako tokitik, orografia jarraituz, arroka urtuaren fluxu bat ikusten da. Agian, talkaren ondorioz, sumendi-leherketa eman zen eta handik sortuko zen laba.

## Erreferentziak
Sporting CP (saskibaloia)

**Sporting Clube de Portugal** saskibaloia taldea da, Sporting CP klubaren barruan.

## Taldeak 
|

|}

## Palmaresa 
### Portugalen: 12 
* LPB (8): 1953/54, 1955/56, 1959/60, 1968/69, 1975/76, 1977/78, 1980/81, 1981/82
* Portugaleko Kopa (5): 1954/55, 1974/75, 1975/76, 1977/78, 1979/80

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Pandemic (mahai-jokoa)

***Pandemic*** taula-joko kooperatiboa da. Matt Leacockek diseinatu zuen eta 2008an Z-Man Gamesek Estatu Batuetan lehen aldiz argitaratu zuen. *Pandemic*en premisa hau da: lau gaixotasun lehertu dira munduan, eta horietako bakoitzak eskualde bat suntsitzeko mehatxua egiten du. Jokoak bi jokalaritik laura baimentzen ditu, eta horietako bakoitzak zazpi espezialista posibleetako batekin jokatzen du: anbulantzia-gidaria, medikua, zientzialaria, ikertzailea, operazioetan aditua, kontingentzien planifikatzailea edo berrogeialdian espezialista. Jokalari guztien ahalegin konbinatuaren bidez, lau sendagaiak aurkitzea da helburua, jokoa galtzeko hainbat baldintzatako edozeini heldu aurretik.

## Kanpo estekak
Pottoka urdinaren ibilbidea

thumb|Pottoka Urdinaren bide-marka
**Pottoka Urdina**ren ibilbidea (edo *Xareetako ibilbidea)* Euskal Herrian kokatzen den Xareta bailarako lau herriak zeharkatzen dituen ibilbidea da. Ainhoa, Sara, Urdazubi eta Zugarramurdi herrietako plazetatik pasatzeaz gain eskualdeko hiru kobazulo garrantzitsuenak zeharkatzen ditu: Ikaburu (Urdazubi), Sorginen Lezea (Zugarramurdi) eta Sarako historiaurreko lezea.

Ibilbide zirkularra Pottoka Urdin baten bidez markaturik dago, guztira 36,4km izanik desnibel txikiarekin.
Ibilbidearen zatirik ezagunena Urdazubi, Zugarramurdi eta Sarako lezeak elkartzen dituena da, Kontrabandisten Bidea bezala ezagutzen dena. Izen horren zergatia, Frantziar eta Espainiar estatuko muga gainditzen duelako bideak eta kontrabandorako erabili ohi zen. Ibilbide honek 7.2km-ko distantzia du eta haritz, gaztainondo eta pinuez osaturiko basoak zeharkatzen ditu.

Une honetan (2023ko maiatzean) Zugarramurdi-Sara zatia itxita dago eurite batek egindako kalteagatik. Zali urdinak kendu dituzte baina ez dago behar bezalako abisurik. Urdazubi aldean bide-markarik ez dago. Zugarramurdiko informazio gunean ez dakite ibilbideak zein egoeran dauden.

## Ibilbidea 
Ibilbidea zirkularra den heinean hainbat abiapuntu izan ditzake. Osotara ibilbide osoa egiteko 8 ordu eta erdi - 9 ordu bitarte behar dira. (Ibilbide ondoan dauden leizeak bisitatuz gero, askoz ere denbora gehiago beharko da).

Ibilbide osoan zehar pottoka urdinaren sinboloak topatuko ditugu eta haiek markatzen duten bidea.
thumb|Pottoka Urdinaren ibilbidearen mapa
### Lau etapa 
* *Urdazubi - Ainhoa*: 7 km (2 ordu inguru). Ibilbidearen zati honen hasiera errepidetik joan beharra dago tarte batez. Urdazubiko leizeak ez dira urruti geratzen. Une batean, errepidea utzi eta basora pasatzen da bidea.

* *Ainhoa-Sara*: 12.5 km (3 ordu eta erdi).

* *Sara- Zugarramurdi:* Ibilbide zati honek bi tarte bereizi ditu. Lehena Saratik Sarako Leizetara doana da (8,5 km - 2 ordu eta erdi). Bigarrena Sarako Leizetatik Zugarramurdira doana (3.5 km - ordu bete).

* *Zugarramurdi-Urdazubi:* 5.3 km (ordu bete inguru). Ibilbideko zatirik motzena da. Nahi izanez gero, Zugarramurdiko leizeak bisitatu daitezke.

## Irudiak 

Fitxategi:Pottoka urdinaren bidea-1.jpg|right|thumb|350px|Pottoka urdinaren bidea Zugarramurdi aldean
Fitxategi:Pottoka urdinaren bidea-2.jpg|right|thumb|350px|Pottoka urdinaren bidea Zugarramurdi eta Urdazubiren artean
Fitxategi:Pottoka urdinaren bidea-3.jpg|right|thumb|350px|Pottoka urdinaren bidearen ikurra
Fitxategi:Moxala pottoka3.JPG|right|thumb|350px|Pottoka moxala. Bidean horrelakoren bat ikusteko aukera?

## Erreferentziak
Ota Darvoza

thumb|Ota Darvozaren pasabidea.
**Ota Darvoza** () edo **Mendebaldeko Atea**, Uzbekistango Khiva herriko harresiaren ate monumentala da. Haren bitartez Itchan Kala auzo gotortuan sartzen da. 1990tik Gizateriaren ondarea da.

## Historia 
Bazar garrantzitsua eta diru trukatzaileen merkatua egiten ziren bertan. 1920an, iraultzarekin batera, multzoa oso kaltetuta gelditu zen. 1975ean Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuna multzoa berreskuratu zuen. Oso gertu Mohammed Amin Khan madrasa dago (gaur egun *Khiva hotela*) eta Kalta Minor minaretea.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Palvan Darvoza
* Tach Darvoza

## Kanpo estekak
Tach Darvoza

thumb|300px|Harresiaren ikuspegia.
**Tach Darvoza** () Uzbekistango Khiva herriko harresiaren harrizko ate monumentala da. Haren bitartez Itchan Kala auzo gotortuan sartzen da. Bi dorre ditu. 1990tik Gizateriaren ondarea da.

## Historia 
1830ean eraikia izan zen, Khivako Alla Kouli Khan agintariaren agindupean. Kaspio Itsasotik ailegatzen ziren karabanak ate horretatik sartzen ziren.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ota Darvoza
* Palvan Darvoza

## Kanpo estekak
Palvan Darvoza

thumb|300px|Palvan Darvozako pasabidea.
**Palvan Darvoza** () Uzbekistango Khiva herriko harresiaren ate monumentala da. Haren bitartez Itchan Kala auzo gotortuan sartzen da. 1990tik Gizateriaren ondarea da.

## Historia 
1806 eta 1835 artean eraiki zen; beraz, hiriko ate zaharrena da. Errusiar Inperioaren protektoratua 1873an sinatu baino lehen, esklabuen merkatua ate horren ezkerraldean egiten zen. Ihes egiten saiatzen ziren esklaboak atearen azpian heriotza zigorraren zain egoten ziren.

Palvan Mahmoud hiriko poeta handiaren omenez izendatu zen atea: orain zazpi mende hirurehun *rubāʿī* (lauko handi) idazti zituen. Hiriaren babesletzat jotzen da. Ate horretatik gertu dagoen meskitan (Djuma) lurperatuta dago, mausoleo handi batean.

## Neurriak 
Atearen neurriak 51,76 metro х 17,5 metro dira. Kupula handiek 5,2 metroko diametroa dute; bi kupula txikiak, bestetik, 4,5 metroko diametrokoak dira.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ota Darvoza
* Tach Darvoza

## Kanpo estekak
Zilizio

thumb|250px|eskuinera|Zilizioa.
**Zilizioa**, berau jazten duenari mina edo deserosotasuna sortzeko helburuz diseinatua den gailu bat da. Bere erabilera kristau komunitate askotan haragiaren nekaldirako hedatua egon zen, kristautasunaren arabera tentazioei aurre egiteko asmoz, eta batez ere, Jesukristok Pasioan jasandako sufrimenduekin eta haietatik eratorritako fruitu espiritualetatik identifikatzeko.

Simeon Estilita (388-459) kristau aszeta asmatzailetzat jotzen da.
Juan Eduardo Zúñiga

**Juan Eduardo Zúñiga Amaro** (Madril, Espainia, 1919ko urtarrilaren 24a - 2020ko otsailaren 24a) espainiar idazlea, eslavista, lusista, literatura-kritikaria eta itzultzailea izan zen.

## Lanak 
### Narratiba 
* *Inútiles totales* (1951), eleberria
* *El coral y las aguas* (1962), eleberria
* *El último día del mundo* (1992), eleberria
* *Misterios de las noches y los días* (1992), kontakizunak
* *Flores de plomo* (1999), eleberri historikoa
* *La trilogía de la Guerra Civil* (1980-2003), kontakizunak:
** *Largo noviembre de Madrid* (1980), kontakizunak
** *La tierra será un paraíso* (1989), kontakizunak
** *Capital de la gloria* (2003), kontakizunak
* *Brillan monedas oxidadas* (2010), kontakizunak

### Saiakera 
* *Hungría y Rumania en el Danubio; las luchas históricas en Transilvania y Besarabia*. Madril, 1944
* *La historia y la política de Bulgaria*, Madril, 1945.
* *Los artículos sociales de Mariano José de Larra*, Madril, 1963 (antologia).
* *El anillo de Pushkin. Lectura romántica de escritores y paisajes rusos*, Bartzelona, 1983.
* *Sofía*, 1990, bidaia-liburua.
* *Las inciertas pasiones de Iván Turgueniev*, 1999
* *Desde los bosques nevados: memoria de escritores rusos*, 2010.
* "Prólogo" a Anton Pavlovich Chéjov, *Cuentos completos* Madril, 1962.

### Autobiografia 
* *Recuerdos de vida* (2019)
Beatriz Fanjul

**Beatriz Isabel Álvarez Fanjul** (Bilbo, 1991ko abuztuaren 23a) Alderdi Popularreko bizkaitar politikaria da. 2019ko abenduaren 3az geroztik Espainiako Gorteetako diputatua da Bizkaitik aukeratuta.

## Bizitza 
Bilbon jaio zen 1991n, bost seme-alabako familia batean. Enpresen Administrazioa eta Zuzendaritza ikasketak hasi zituen Deustuko Unibertsitatean, amaitu gabekoak.

Alderdi Popularreko Belaunaldi Berrietako kidea ez ezik, elkartearen Euskal Autonomia Erkidegorako idazkari nagusia ere bada.

2019ko azaroko hauteskunde orokorretan diputatu hautatu zuten Bizkaitik, karguaren zina 2019ko abenduaren 3an eginez.
Mirabell jauregia

**Mirabell jauregia**, , Austriako Salzburgo hirian dagoen jauregi bat da.

1606an eraiki zen eta 1721-1727 artean Johann Lukas von Hildebrandt arkitektoak zaharberritu zuen.
Salzburger Landestheater

**Salzburger Landestheater**, Austriako Salzburgo hirian dagoen antzoki bat da. Bere berezko ikuskizun eta antzerki, opera,opereta eta musikal konpainia bat ere badu. 707 eserleku ditu.

Antzinako antzokia 1775ean eraikia izan arren, gaur egungo eraikina 1893an Fellner & Helmer arkitektur estudioak eraiki zuen.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Salzburgoko katedrala

**Salzburgoko katedrala**, , Austriako Salzburgo hirian dagoen katedral barroko bat da.

Berez, 714n jada leku honetan tenplua bazegoen, eta 1614-1628 artean Santino Solari italiar arkitektoak zaharberritu zuen.

500px|erdian|thumb|Salzburgoko katedralaren ikuspegi orokorra.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Mozarten jaiotetxea

**Mozarten jaiotetxea**,  edo *Hagenauerhaus*, Austriako Salzburgo hirian dagoen eraikin bat da. bertan, 1756ko urtarrilaren 27an, Wolfgang Amadeus Mozart musikagile ospetsua jaio zen.

Etxea berez, XII. mendean eraikia izan zen eta gaur egun Mozart Fundazioaren jabetzakoa da.
Getreidegasse

**Getreidegasse**, jatorriz **Trabegasse**, Austriako Salzburgo hiriaren Alde Zaharreko merkatal izaerako kale bat da. Kale honetako 9. zenbakian Mozarten jaiotetxea dago, musikagile ospetsu hori jaio eta 17 urtera arte bizi izan zen eraikina.

## Kanpo estekak
Anif jauregia

**Anif jauregia** edo **Anif ur-jauregia**, , Austriako Salzburgo hirian dagoen jauregi bat da. Hiriaren hegoaldeko muturreko mugan dago.
Trinitate Santuaren eliza (Salzburgo)

**Trinitate Santuaren eliza**, Austriako Salzburgo hirian dagoen eliza barroko bat da.

1694-1702 artean Johann Bernhard Fischer von Erlach austriar arkitektoak eraikiarazi zuen.
Takografo

thumb|250px|eskuinera|Takografoa.
**Takografoa**, antzinako grezierazko τάχος (takhos): ‘azkartasun’ eta γράφος (grafos), γράφειν (grafein): ‘idatzi’, errepide garraioko ibilgailuen gidatze denboran jazotako gertaerak erregistratzen dituen gailu elektroniko bat da. Takografoak erregistratzen dituen gertaeren artean abiadura (bataz bestekoa eta handiena), bapateko azelerazioak eta geldiketak, ralenti denborak (motorra martxan baina ibilgailua geldirik dagoen aldiak), atsedenaldiak eta etenaldiak dira. Takografo modeloaren arabera, datu horiek konputagailu batean bildu eta datu-base batean gorde edo borobil itxurako grafikoetan inprimatzen dira, gerora analizatuak izan daitezen.
Eduard Roschmann

**Eduard Roschmann** (Graz, Austria, 1908ko azaroaren 25a - Asunción, Paraguai, 1977ko abuztuaren 8a), austriar SSko teniente eta komandante nazi bat izan zen.

1943an, Bigarren Mundu Gerran zehar, Letoniako Riga hiriburuko ghettoan hilketa eta izugarrikeri ugariren arduraduna izan zen. Gerra amaitzean nazi askok bezala ODESSA sarearen bidez Hego Amerikara ihes egitea lortu eta Argentina eta Paraguain bizitu zen.

Frederick Forsyth idazlearen *The Odessa File* (1972) best-seller eleberriaren protagonista nagusienetakoa da, bai eta hartan oinarritutako *1974ko izenburu berdineko filmean* ere, Maximilian Schell austriar-suitzar aktoreak antzeztuz.
Physical Graffiti

thumb|300px|Azalaren ilustrazioa eraikin honetan oinarritu zen.
thumb|300px|Led Zeppelin zuzenean *Physical Graffiti*ren garaian.
***Physical Graffiti*** () Led Zeppelin taldearen seigarren albuma izan zen. 1975ko otsailaren 24an plazaratu zen eta taldearen arrakasta handienetariko bat izan zen. Disko hori taldearen diskoetxe zigilu propioarekin atera zen lehendabizikoa izan zen, Swan Song Records. 1970 hamarkadan gehien saldu zen zazpigarren albuma izan zen; 15 milioi kopia saldu ziren. Led Zeppelinek Estatu Batuetako eta Britania Handiko zerrendetako lehen postuan jarri zuten. Handik gutxira haiek plazaratutako sei disko aldi berean 200 album onenen zerrendan egon ziren; inoiz ez gertatutakoa izan zen hau. Izenburua "*Physical Graffiti*" Jimmy Pagek asmatu zuen; horrekin gaien ekoizpenean jarritako energia guztia adierazi nahi zuen. Album bikoitza izan zen. Berrogei urte geroago, 2015eko otsailaren 23an diskoa berriro ere plazaratu zen.

## Abestiak 
# "Custard Pie" (Page/Plant) (4:16)
# "The Rover" (Page/Plant) (5:40)
# "In My Time of Dying" (Page/Plant/Jones/Bonham) (11:07)
# "Houses of the Holy" (Page/Plant) (4:05)
# "Trampled Underfoot" (Page/Plant/Jones) (5:37)
# "Kashmir" (Page/Plant/Bonham) (8:30)
# "In the Light" (Page/Plant/Jones) (8:51)
# "Bron-Yr-Aur" (Page) (2:07)
# "Down by the Seaside" (Page/Plant) (5:14)
# "Ten Years Gone" (Page/Plant) (6:56)
# "Night Flight" (Jones/Page/Plant) (3:40)
# "The Wanton Song" (Page/Plant) (4:10)
# "Boogie with Stu" (Bonham/Jones/Page/Plant/Stewart/Valens-*) (3:54)
# "Black Country Woman" (Page/Plant) (4:33)
# "Sick Again" (Page/Plant) (4:44)

## Musikariak eta teknikariak 
* Jimmy Page	–	Gitarra akustikoak eta elektrikoa. Ekoizlea.
* Robert Plant	–	Aho-soinu, ahotsa.
* John Paul Jones	–	Baxu, Teklatuak, Mellotron.
* John Bonham	–	Bateria, Perkusio instrumentuak.
* George Chkiantz	–	Soinu-ingeniaria.
* Peter Grant	–	Ekoizle exekutiboa.
* Keith Harwood	–	Soinu-ingeniaria. Nahasketak.
* Andy Johns	–	Soinu-ingeniaria.
* Eddie Kramer	–	Soinu-ingeniaria. Nahasketak.
* George Marino	–	Remasterizado
* Ron Nevison	–	Soinu-ingeniaria.
* Ian Stewart – Piano, "Boogie With Stu" abestian.
* Mike Doud	–	Artwork, Diseinu, Azala.
* Peter Corriston	–	Artwork, Diseinu, Azala.
* Roy Harper	–	Argazkia
* Elliott Erwitt	–	Argazkia
* Dave Heffernan	–	Marrazkiak
* B.P. Fallon	–	Argazkia

## Albumaren diseinua 
Albumaren diseinua Peter Corristonena izan zen. Azalan eraikin simetriko bat erabili zuen, New Yorkeko St. Mark's Placeren 97 zenbakia, East Villageren erdian. Jatorrizko argazkiak aldaketa asko ezagutu zituen. 1976an albuma Grammy Sarietara izendatua izan zen, diseinuaren atalean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Musika diskoaren gaineko informazioa webgune ofizialean.
ODESSA

**ODESSA** (, *SSko Kide Ohien Elkartea*) 1946an sortutako kode-izen bat da. Bigarren Mundu Gerran SSko kideei Hirugarren Reichetik Hego Amerikara ihes egiten laguntzeko sortutako sarea izendatzeko erabili zen. Nagusiki Argentinan, Brasilen, Paraguain eta Txilen jarri ziren bizitzen, eta helmuga horietara iristeko zubi-lana egin zuten herrialdeak Frantzia, Espainia, Portugal eta Italia izan ziren.

Ustez, Rodolfo Freude izan zen antolatzaile nagusia, Juan Perón argentinar presidentearen aholkulari hurbilenetako bat. Simon Wiesenthal nazi-ehiztari juduak sare honen berri eman, nazi iheslariak atzeman eta epaileen aurrera eraman zituen.

## Iheslari nabarmenak 
* Heinrich Müller
* Richard Glücks
* Eduard Roschmann
* Adolf Eichmann

## Literatura 
* *The Odessa File (1972, Frederick Forsyth)

## Zinema 
* *The Odessa File'' (1974)
Jean Schramme

**Jean "Black Jack" Schramme** (Brujas, 1929ko martxoaren 25a - Rondonópolis, 1988ko abenduaren 14a) belgikar mertzenarioa izan zen.

Hamazortzi urterekin jarri zen Kongon eta han plantazio bat zuzendu zuen. Kongoko krisialdian parte hartu zuen bere milizianoen laguntzarekin. 1967an Moïse Tshombek Mobuturen aurkako estatu kolpean parte hartu zuen Bob Denarden mertzenarioen laguntzarekin. Uztailaren 5ean altxamendu baten buru izan zen Katangan Mobuturen aurka, "mertzenarioen matxinada" bezala ezaguna. Ezusteko erasoak egin zituzten Kindu eta Bukavuren aurka eta Stanleyvilleren kontrola hartzen saiatu ziren. Kolpeak porrot egin zuen eta Schramme, Katangaren armadako koronela zena, ekialderantz erretiratu zen, Ruandako mugara. Abuztuaren 10ean Bukavu konkistatu zuten eta zazpi astez eutsi zioten Kongoko armadako indar gorenen aurka. Urriaren 29an bizirik atera zirenek Ruandara ihes egin zuten. 1968an Schramme eta gainerako mertzenario europarrak Belgikara itzuli ziren.

## Lana 
* ''Le bataillon Léopard (souvenirs d'un africain blanc)'', Robert Laffon, 1969.
Ives (kraterra)

**Ives** Merkurioko talka krater bat da. 18 kilometro diametroko zabalera du. Bere izena Nazioarteko Astronomia Elkarteak 1979an jarri zion. Charles Ives (1874-1954) Estatu Batuetako musikagilearen omenez eman zitzaion.

## Erreferentziak
Boris (Ilargiko kraterra)

**Boris** Ilargiko inpaktuzko krater txikia da. Mare Imbriumen dago, Delisle kraterraren ipar-ekialdean. Oso gertu Rima Delisle arrakala dago; arrakala hau sigi-sagan doa ipar-ekialdean, Heis kraterraren aldera, azkenik Ilargi-itsasoan desagertzeko. Nazioarteko Astronomia Elkarteak izena eman dion krater txikienetariko bat da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bestaberri

**Bestaberri** izenarekin Euskal Herriko lurralde batzuetan, bereziki Nafarroa Garaiko iparraldean eta Ipar Euskal Herrian, Gorpuztia ospatzen da. Ospakizun horietan, esanahi erlijiosoaz gainera, elementu folkloriko nabariak biltzen dira. Sinkretismo handiko festa da, beraz. Iparraldean, festaren ezaugarri nagusietariko bat napoleondar guardiaren desfilea da. Mendekoste ondoren bi igande jarraian ospatzen da. Nafarroa Beherean, Heleta, Armendaritze, Donamartiri, Donoztiri, Bithiriña, Ortzaize, Bidarrai eta Ostankoa herrietan ospatua da; Lapurdin, Lekorne, Makea, Luhuso, Kanbo, Baiona, Donibane Lohizune, Ziburu, Senpere eta Itsasun; azkenik, Zuberoko Etxarri herrian ospatua da.

## Armendariztarrak 
Armendariztarrak bereziki ezagunak dira, hau da, Nafarroa Behereko Armendaritze herrian egiten diren ekitaldiak. 2018tik Frantziako Kultura Ondare Immaterialaren izendapena du. XIX. mendean, Marie Garaik irudikatu zuen ospakizuna, lehenengo aldiz oihal gainean. Martxan (eta ez dantzetan, garai bereko tradizioa den bezala) guardia jantzia ikus daiteke.

## Napoleondar guardiaren desfilea 
"Guardia nazionala" ere deituta, eskolta horrek Gorpuzti ekitaldian funtsezko garrantzia du liturgian. Parrokiako apaizarekin eta Sakramentuarekin erromeria egiteaz gain kantatzen dituzten kanta tradizionalak azpimarratu behar dira. Bi antropologok, Michel Guilcher (1972an) eta Marcel Etchehandy (1989an), guardia hori aztertu zuten. Zaindari horiek eukaristia daraman apaizari eskolta ematen diote.

Bi lerrotan antolatuta, hona hemen guardia nola amtolatzen den goardia Armendaritzen, prozesioaren burutik bukaeraraino:

## Ospatzen duten herriek 
Ipar Euskal Herrian Lapurdin eta Nafarroa Beherean ospatzen da. Hona hemen herri batzuk:
* Armendaritze
* Kanbo
* Heleta
* Iholdi
* Donamartiri
* Bidarrai
* Ortzaize

## Erreferentziak 
## Kanpo-estekak 
* Armendaritzeko Besta Berriren inguruko bideoa.
* Prozesioa Donamartirin.
* Prozesioa Heletan.
* :Frantziako Kultura Ondare Immaterialaren izendapenaren fitxa.
Xabier Laka

**Xabier Laka** (Ondarroa, 1954ko ekainaren 17a) euskal eskultore ezaguna. Aiako Tailerrearen partaidea, sari asko jaso ditu.

## Biografia 
1977an Xabier Laka Gizpuzkoako Aia herrira joan zen han Reinaldo eskultorearekin ikasteko asmoz. Une horretatik Aiako Tailerra izena izango zuen ekimena martxan jartzeko asmoa azaltu zuten. Espeientzian beste eskultore batzuk parte hartu zuten: Imanol Aguirre, Joxean Ezenarro, Aitor Mendizabal, Mikel Campo, Migel Etxeberria, Jabier eta Iñaki Saralegi. Tailerra praktikatik ikasteko bidea zen. Inguruko eskola batean, Andatza Eskolan, esperientzia pedagogikoan ere hartu zuen parte. Tailerreko taldeak erakusketa desberdinak ireki zituen: Vigoko Novecento Galerian, Errenderiko Gaspar Galerian, Donostiako San Telmo Museoan... 1982an Lakak Tailerra utzi zuen eta berea Andoainen jarri zuen. 1992tik Euskal Herriko Unibertsitatearen Arte Ederren Fakultatean klaseak eman zituen. Eskulturekin batera lan grafikoa egin du.

## Sariak 
Sari ugari eskuratu ditu:
* Gasteizko I. Biurteko Plastikoa, 1978an.
* Donostiako Udalak emandako Wiesbaden egonaldiaren beka, 1979an.
* Gipuzkoako Foru Aldundiaren beka Londresen ikasteko, 1986an.
* Ondarroako lehiaketa publikoa eskultura bat jartzeko, 1988an.
* Andoaingo lehiaketa publikoa eskultura bat jartzeko, 1990an.
* Pablo Gargallo IV.Eskultura Lehiaketa, 1990an.
* San Telmo Museoaren Arte 80 lehiaketa, 1991an.
* Usurbilgo lehiaketa publikoa eskultura bat jartzeko, 1991an.

## Obra museoetan 
Bere lanak museo hauetan ikus daitezke:
* Donostiako San Telmo Museoan.
* Huelvako V. Mendeurrenaren Arte Garaikidearen Museoan.
* Alcalá de Henaresko Aire Libreko Eskultura Museoa

## Iruditegia 

Image:
Alcalá_de_Henares_-_Madrid_-_208_Xabier_Laka.JPG|Alcalá de Henaresko Aire Libreko Eskultura Museoa.
Xabier laka donostia.JPG|Donostiako Kristinaenea parkeko multzo eskultorikoa.
Xabier Lakaren 'Zehar' eskultura. Leizaran eta Oria elkartzen diren lekuan (95-387).jpg|Xabier Lakaren *Zehar* eskultura. Leitzaran eta Oria ibaiak elkartzen diren lekuan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maite Berriozabal

**Maite Berriozabal Berrizbeitia** (Berriz, Bizkaia, 1987ko urriaren 1a) bertso gai-jartzailea eta zutabegilea da. Euskara teknikari lanetan dihardu Azkue Fundazioan.

## Biografia 
Berrizko eskolan egin zituen lehen ikasketak, eta Euskal Herriko Unibertsitatean Publizitate eta Harreman Publikoetan lizentziatua zen. Berbaro euskara elkartearen zuzendaria izan zen 2013tik 2018ra eta Hizkuntza teknikari lanetan dihardu Azkue Fundazioan, 2018tik.

## Ibilbidea 
### Bertso gai-jartzaile 
Gai-jartzaile gisa 16 urterekin hasi eta ordutik bertso munduan eremu anitzetan gai-jartzaile lanak egiten aritu izan da: BBK sariketan, Bizkaiko Bertsolari Txapelketan, Euskal Herriko Bertsolari Txapelketa Nagusian, *Ez da kasualitatea* bertso saio musikatuetan, zein plazetako saioetan.

### Zutabegile 
Zutabegile Berriako Bizkaiko Hitzan 

### Artikugile 
Hainbat artikulu idatzi ditu Bertsolari aldizkarian, besteak beste:
* *Gaien garrantzia errealitate eta diskurtsoen eraikuntzan.* Bertsolaritza feminismotik (bir)pentsatzen, Udako Euskal Unibertsitatea, 2019, 181-200
* G*ai-jartzailea eraldaketarako tresna eta helburu.* Bertsolari aldizkaria, 115, 2019 udazkena, 58-71
* *Hiru begirada txapelketari.* Amuriza, M; Berriozabal, M; Bruño, N; Mantxola, M. Bertsolari aldizkaria, 109, 2018 udaberria, 170-195
* *Magian sinesten dugu.* Berriozabal, M eta Rekondo, A. Bertsolari aldizkaria, 103, 2016 udazkena, 68-87
* *30 urte, hogeita hamar argazki.* Bizkaiko Bertsozale Elkartea. Andoain: Lanku Bertso Zerbitzuak, 2013

### Hizlari 
* *Feminismoa eta bertsogintza, gai jartzailearen talaiatik.*

* *Berbetan.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Maite Berriozabal. Twitter
* Maite Berriozabal. Linkedin
* Elkarrizketa: *Oso boteretsuak gara askotan* Berria, 2017.05.24
Sweet Dreams (Are Made of This)

***Sweet Dreams (Are Made of This)***, euskaraz *Amets Goxoak (Honetaz Eginak Daude)*, Eurythmics britainiar new wave bikotearen abesti bat da. 1983an *izenburu berdineko diskoan* argitaratu zuten.

## Kanpo loturak 
* *Sweet Dreams (Are Made of This)* abestiaren bideoklipa ikusgai eta entzungai, Youtube.com
Eurythmics

**Eurythmics**, Erresuma Batuko new wave talde bat izan zen. 1980an Londres hirian sortu eta Annie Lennox eta David A. Stewart musikariek osatu zuten. 1980-1990 eta 1999-2005 artean jardun zuten, 2014an berrelkartuz.

Beren abesti ezagunena *Sweet Dreams (Are Made of This)* (1983) izan zen.

## Diskografia 
* 1981: *In the Garden*
* 1983: *Sweet Dreams (Are Made of This)*
* 1983: *Touch*
* 1984: *1984 (For The Love of Big Brother)*
* 1985: *Be Yourself Tonight*
* 1986: *Revenge*
* 1987: *Savage*
* 1989: *We Too Are One*
* 1999: *Peace*

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Arnas sindrome akutu larria

**Arnas sindrome akutu larria** (**ASAL** euskaraz, *SARS* ingelesez) koronabirus batek sortutako arnas-aparatuko gaixotasun larria da, 2002an Txinan agertu zena. Pneumonia mota bat da, SARS-CoV izeneko birusak eragindakoa, pertsonen artean kutsatzen dena .

Gaitz horren hilgarritasun tasa 2002-2003 urte bitarteko izurritean % 13 ingurukoa izan zen, baina % 50eraino iristen zen 65 urtetik gorakoengan . Urte haietako kasu gehienak Txinan eta inguruko herrialdeetan agertu ziren. 2004tik gaur arte (2020) ez da kasu berririk agertu.

## Gaitzaren sintomak eta diagnostikoa 
Gaitzaren inkubazio epea 2-10 egunekoa zen. Sintoma nagusiak pneumoniarenak dira, eta horregatik zaila da sintomatologian oinarrituta gaitzaren diagnostiko zuzena egitea:

* sukarra
* eztula
* disnea

Paziente gehienek hobera jotzen dute 7 egunetik aurrera, beren immunitate-sistema birus patogenoari gailentzen zaionean. Baina gutxi batzuek narriadura jasan dezakete eta arnas distreseko sindromea pairatu, beren osasun egoera nabarmen okertzen duena.

Ohikoa da gaixoek aldaketa esanguratsuak izatea biriketan: toraxaren erradiografia baten bitartez antzematen dira.

Laborategiko froga zehatzek gaitzaren diagnostikoa baieztatzen dute. Birus patogenoaren detekzioa proba zuzenen bidez (PCR, esaterako) egiten da, edo SRAS-CoVren aurkako antigorputzak antzematerakoan (ELISArekin, adibidez) gaixoaren odol laginetan.

Ez dago une honetan birus eragilearen aurkako botikarik edo txertorik, azken horren fabrikazioan ikerketa asko egin arren.

## Mikrobio eragilea 
SARS-CoV birusa birus berria da, 2002 baino lehen ezagutzen ez zena. Ordura arte ezagutzen ziren koronabirus gehienak ez ziren oso birulentoak, eta hotzeriak eta arnas-aparatuko gaitz arinak sortzen zituzten.

Oso litekeena da SARS-CoV birusa animalietan egotea, eta hortik gizakietara pasatzea espezie-jauzi bat gertatu zenean, 2002an. Zoonosi bat izan liteke ASAL, horrenbestez. Zientzialari talde batek Yunnango kobazulo bateko (Txinan) saguzarrak birusaren ostalari nagusiak zirela aurkitu zuten . Zibetetan ere aurkitu da birus patogenoa.

2020ko urtarrilean, koronabirus berria agertu zen Txinan, SARS-CoVarekin antz handia zuena, saguzar eta beste animalia batzuetatik, antza, gizakietara ere pasatu zena. Koronabirus berri horri SARS-CoV-2 deitu zitzaion, eta honek ere pneumonia larria sortu ahal du, COVID-19 deritzona 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* SARS-CoV
* SARS-CoV-2
* COVID-19

## Kanpo estekak 
*  Arnas Sindrome Akutu larriko (ASAL)edo bere kontaktuen kasuetarako jarduera protokoloa www.euskadi.eus, 2003
Gerard Piqué

**Gerard Piqué Bernabeu** (Bartzelona, Katalunia, 1987ko otsailaren 2a) kataluniar futbolaria eta enpresaburua da. Espainiako futbol ligako lehen mailako Bartzelona Futbol Klubeko erdiko atzelaria da.

Espainiako futbol selekzio nazionalarekin ehundik partida gora jokatu ditu. Selekzioarekin 2010eko Munduko Futbol Txapelketa eta UEFA Euro 2012 nazioarteko txapelketak irabazi ditu.

## Kanpo estekak
Bananarama

**Bananarama**, Erresuma Batuko pop musika talde bat da. 1979an Londres hirian sortua izan zen eta Sara Dallin, Siobhan Fahey eta Keren Woodward hirukoteak osatzen du.

## Diskografia 
* *Deep Sea Skiving* (1983)
* *Bananarama* (1984)
* *True Confessions* (1986)
* *Wow!* (1987)
* *Pop Life* (1991)
* *Please Yourself* (1993)
* *Ultra Violet* (1995)
* *Exotica* (2001)
* *Drama* (2005)
* *Viva* (2009)
* *In Stereo* (2019)

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Nosaltres, els valencians

***Nosaltres, els valencians***, euskaraz *Geu, valentziarrok*, Joan Fuster valentziarraren saiakera bat da. 1962an argitaratu zen eta idazlan honen agerpenak historiografia nahiz valentziar nazionalismoaren zaharberritzea eragin zuen.

## Egitura 
Liburua hiru atal handitan banatua dago:
* *Gertaerak* (*Els fets*). 25-101 orrialdeak
* *Zalantzak* (*Les indecisions*). 105-169 orrialdeak
* *Arazoak* (*Els problemes*). 173-234 orrialdeak
Xuande

thumb|Xuande
**Xuande** (宣德, Pekin, 1398-id., 1435), bere benetako izena **Zhu Zhanji** (朱瞻基), Hongxi enperadorearen seme nagusia zen. Ming dinastiaren bosgarren enperadorea izan zen. 1425tik 1435era errege izan zne.

## Biografia 
Txinako historian Xuande oso enperadore kulto gisa gelditu da. Literaturaz eta poesiaz asko zekien. Gai militarretan ere oso iaioa zen, estratega handia. Bere agintaldian funtzionario konfutziarrak eta eunukoak kontrolatzen saitu zen. Txinako indarra erakusteko bere aitona Yonglek hasitako itsas-espedizioekin jarraitu zuen; berak agindu zuen Zheng He almirante eunukoaren azkena.

1427an Annamen independentzia onartu behar izan zuen. Armada, bestetik, errebelde mogolen aurka bidali zuen, inperioaren egoera orekatzeko eta lasaitzeko. Haren agindupean ekonomia eta egoera soziala hobetu ziren. Ming dinastiaren garai egonkorrena izan zen Xuanderena.

1435ean hil zen, 37 urte zituelarik. Pekinetik gertu lurperatu zuten, Ming dinastiaren hilobietan. Zhengtong semeak tronuan ordezkatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jorge Moneo

**Jorge Moneo Quintana** (Gasteiz, Araba, 1988) arabar zinemagilea da.

Arte Ederretan lizentziaduna da Euskal Herriko Unibertsitatean. Horrez gain, Sormenezko Dokumentalaren Teoriari eta Praktikari buruzko masterra burutu zuen Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan. Bere lanak hainbat nazioarteko jaialdietan programatu izan dira eta hainbatetan ere sarituak izan dira.

Horien artean, ‘Orbainak’ filma 2019ko Filmadrid jaialdian saritua izan zen eta Nazioarteko Epaimahaiaren Aipamen Berezia jaso zuen Bartzelonako 2019ko L'Alternativa  zinemaldian.

'Begiak Hesteko Artean' ('In Ictu Oculi' bezala ere ezaguna) Punto de Vista - Nafarroako Zinema Dokumentalaren Nazioarteko Jaialdiaren 2020ko edizioan Publikoaren Sari Berezia jaso zuen, eta Alcances - Cadizeko Zinema Dokumentalaren Jaialdiaren urte bereko edizioko Film Labur Onenaren Saria. Gidoi onenaren saria ere jaso zuen Euskal Zine Bileraren 44. edizioan (Lekeitio) eta XXV. Cortada (Vitoria-Gasteiz) jaialdiko ‘Gureak’ saria, eta baita ere Zuzendari Onenaren urrezko gezia RIBALTA Experimental Film Festival-en (Italia). Era berean, film honek Shorts México jaialdiko Epaimahaiaren Ohorezko Aipamena jaso zuen Iberoamerikako Dokumental Lehian, eta  Kroaziako SVARF - Split International Videoart Festival-eko Epaimahaiaren Aipamen Berezia ere bai.

'Exergo' filmak ZalabDocs Award saria jaso zuen Sardiniako Cagliari Essay Film Festivalean 2024an.
## Filmografia 
### Dokumentalgintza 
### Zinemagintza 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Agustin Leitza

thumb|San Martin eliza.
**Agustin Leitza eta Latixera** () (Andoain, 1694 &ndash; San Salvador de Jujuy, 1756) Peruko Erregeorderriko Kapitain Jeneralak, bere testamentuan Andoain herriari diru asko utzi zion.

## Biografia 
Agustin Leiza Andoainen jaio zen 1694. urtean eta oso gazte zelarik Ameriketara joan zen. Potosí eta aldirietan lanean jardun zuen. Negozioetara dedikatu zuen bizitza, batez ere oihal, larru eta ganadu inportazio eta esportaziora. Ondasun ugarien jabe egin eta San Salvador de Jujuy-n (Argentinan) bizi zen, eta bere elizaren hainbat obra egin zituen, baina Andoaingo herriarentzat bidali zuen dirutza gaur Goikoplazan dagoen San Martin Tourskoaren eliza-parrokia eraikitzeko. Juyuin bertan hil zen 1756ean.

Gaur egun Andoainen bi kale eta enparantza txiki batek bere izena daramate eta badira ere bere izena daramaten elkarte desberdinak.

## San Martin Tourskoaren eliza 
Agustin Lei­tza, Peruko Erregeorderriko Kapitain Jeneralak, 1756an jada agindu zuen eta 1763ko abuztuaren 19an hil baino pixka bat lehenago bere testamentuan baieztatu, halaber, bere ondasunetako zati handi bat bere jaioterriaren al­deko beste eskain­tzen artean, hiribil­duko herri plaza era­tzen zihoan lekuan aurrez aurre al­txa behar zen parrokia berri baten eraikun­tzarako erabilia izan zedila. Behar adina lur erosi zen eta Manuel Larramendi euskaralari sonatuaren kon­tseiluz, egitasmoaren diseinua eta obra, urte horietan Loiolako Santutegiaren lanen bukaera bere gain zuen Frantzisko Ibero maisuari eskatu zi­tzaion.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kargako bizikleta

thumb|300px|Ama haurrak kargako bizikletan eramaten Herbehereetan.
**Kargako bizikleta**, **zama-bizikleta**, **zamalanetarako bizikleta** edo **kutxadun bizikleta** zamak garraiatzeko berariaz diseinatutako eta eraikitako bizikleta da. Oro har, bizikletak eta trizikloak dira usuenak, baina badaude lau gurpil edo gehiago dituzten ibilgailuak ere. Gizakien indarrez soilik edo motorrez lagunduta propultsatutako ibilgailuak dira.

Kargak sartzeko eremu bat izaten dute: kaxa ireki edo itxia, plataforma laua edo alanbrezko saski bat. Gurpil baten edo biren gainean muntatuta ageri ohi da kargarako gunea, eta bere kokalekua bizikletaren edozein tokitan egon daiteke: aurreko gurpilaren gainean edo atzean, atzeko gurpilaren gainean edo aurrean, aurreko bi gurpilen gainean trizikloen kasuan...

Bizikleta arrunt batek baino karga handiagoak garraiatzeko eraiki behar dira ibilgailu horien markoa eta transmisioa.

## Abantaila eta desabantailak 
Bizikleta hauek zenbait abantaila direla medio erabiltzen dira: erregairik ez dute behar eta ez dute kutsatzen, hirigunean ibiltzeko malgutasuna dute, eta erosi, eraiki eta zaintzeko errazak dira.

Desabantailak ere baditu: zama astunak garraiatzeko edo distantzia luzeak ibiltzeko ez dira praktikoak, zamak babes gutxiago izan ohi du, gidariak babes gutxiago izan ohi du eguraldiaren eta istripuen kontra, eta erabiltzeko ahalegin handiagoa eskatzen dio.
Andorra Futbol Kluba

**Andorra Futbol Kluba** () Andorra herrialdeko futbol-talde bat da, Encamp herrikoa. 1942. urtean sortua, Espainiako liga sisteman jokatzen du, Kataluniako multzoetan. 2019an Reus Deportiuk bigarren B mailan utzitako lekua erosi zuen eta 2022an Bigarren Mailara igotzea lortu zuen.

## Historia 
Andorra Futbol Kluba herrialdeko futbol talderik zaharrena da. 1942ko urriaren 15ean sortu zen. Hasieratik Espainiako Futbol Errege Federazioko kide da, sortu zenean Andorrak futbol federaziorik ez zuelako. Hori dela eta, taldeak Espainiako Federazioaren eta Asoziazio Futbolaren Nazioarteko Federazioaren baimena du Espainiako futbol liga eta Espainiako futbol Errege Kopan aritzeko.

1980 denboraldian 2.B mailara igotzea lortu zuen eta bertan egon zen 1998 artean, denboraldi batean izan ezik. Ondoren, bi urtetan Kataluniako erregional mailaraino jaitsi eta 2004-05 denboraldian mailarik beherenean aritu zen.

2018an Gerard Piquéren Kosmos enpresak taldea erosi eta 2019an Club de Futbol Reus Deportiu taldeak 2.B mailan utzitako tokia erosi zuen. Beraz Kataluniako erregional mailatik zuzenean igo zen 2.B mailara.

2020-2021. denboraldian, 2. mailara igotzeko igoera fasea jokatu zuen, baina 2-1 galdu zuen Real Sociedad B taldearen aurka. 2021-2022. denboraldian 1. RFEF kategorian jokatu zuen eta II. multzoko txapelduna izan zen. Finala irabaztea lortu ez bazuen ere 2. mailara igotzea lortu zuen klubaren historian aurreneko aldiz.

Bigarren mailan denboraldi oso ona egin zuen eta zazpigarren sailkatu zen. Bigarren denboraldia ordea eskasa izan zen eta azken aurreko postuan amaitu zuenez maila galdu zuen.

## Uniformea 
## Datuak 
2024-25 denboraldia barne.
* **Denboraldiak Lehenengo Mailan**: 0
* **Denboraldiak Bigarren Mailan**: 2
* **Denboraldiak Bigarren B Mailan**: 19
* **1. maila RFEF**: 2
* **2. maila RFEF**: 0
* **Denboraldiak Hirugarren Mailan**: 6
* **Emaitzarik onena**: 7.a (2. mailan, 2022-23 denboraldian)

### Azken denboraldiak 
## Kanpo estekak
Dmitri Jazov

**Dmitri Timofeievitx Jazov** (; Jazovo, Omsk oblasta, Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuna, 1924ko azaroaren 8a - Mosku, Errusia, 2020ko otsailaren 25a) sobietar militar eta politikaria izan zen.

Bigarren Munduko Gerra borroka egin zuen. Mikhail Gorbatxovek 1987an izendatu zuen Defentsa ministro. Mugimendu independentisten errepresioan rol garrantzitsua jokatu zuen Azerbaijanen, Letonian eta Lituanian. 1991ko Moskuko estatu kolpean Estatuko Larrialdi Batzordeko kide izan zen eta 18 hilabete eman zituen kartzelan.

1990ean SESBeko mariskal izendatu zuen. Mariskalen artean bizirik atera zen azkena izan zen.
Gaztedi Sokatira Taldea (emakumezkoak)

thumb|Gaztedi Sokatira taldea 1991 inguruan
**Emakumezkoen Gaztedi sokatira taldea** 1991ean sortu zen Laukizen. Taldea sortu zen urtean, urrezko domina lortu zuen aurkeztu zen txapelketa bakarrean, Bizkaiko Txapelketan, alegia. Handik aurrera, hainbat eta hainbat sari lortu ditu taldeak autonomi zein nazioarte mailan.

Emakumezkoen Gaztedi sokatira taldeak bi modalitatetan hartzen du parte: goma gainean eta lur gainean eta bietan lortu ditu sari ugari.

Koloreak: gorria eta beltza.

Entrenatzaileak: Josu Gaminde Fano eta Jose Antonio Goirigolzarri Orue.

Entrenatzeko lekua: Laukizko Lauaxeta Kiroldegia

## Historia 
thumb|Gaztedi Sokatira Taldea gaur egun
thumb|Kirol egunean

Sokatira, zaletasun handiko kirola izan da beti Laukizen. 60. hamarkadan gizonezkoen taldea sortu zen eta 1991ean, herriko neska gazte batzuk taldea sortzen eta parte hartzen hastea erabaki zuten. Neskek ere, “Gaztedi” izen ofiziala hartu zuten baita koloreak ere.

Hauexek dira Emakumezkoen Gaztedi lehen taldearen partaideak 1991n: Ana Mardaras Eguzkiza, Leire Barandika Hormaza, Zulema Fidalgo Prieto, Aitziber Etxebarria Otazua, Lirañe Arondo Olagüe, Jasone Muñoz Unibaso, Iranzu Arondo Olagüe, Nekane Albizuri Olagüe eta Ibone Eguskiza Ayo.

1991tik gaur arte berrogei neska baino gehiago pasatu dira talde honetatik.

Hauxe da, 2020ko emakumezko taldea: Itziar Ansoleaga Goirigolzarri, Goizalde Aransolo Ajuria, Iranzu Arondo Olagüe, Olga Artiñano Cuesta, Nagore Bilbao Sertutxa, Josune Domínguez Gómez, Nerea Egurrola Hormaetxea, Izar Fernández Nogales, Odei Fernández Nogales, Batirtze Ispizua Larrauri, Aingeru Nogales Garaizar, Ainhoa Ortega Guerra, Erika Julieth Rojas Sánchez, Gorane Ugarte Beitia, Enara Zamarripa Vélez de Guevara.

Entrenatzaileak: Josu Gaminde Fano, José Antonio Goirigolzarri Orue.

## Palmaresa 
## Erreferentziak