open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mikel Hernández Abaitua

**Mikel Hernández Abaitua** —batzuetan **Mikel H. Abaitua** sinatzen du— (Gasteiz, Araba, 1959ko urtarrilaren 16a - ) euskal idazlea da, Batxilergoko Euskal Hizkuntza eta Literaturako katedraduna eta Euskal Filologian doktorea. Bere tesia Ramon Saizarbitoriaren eleberrigintzari buruzkoa egin zuen.

## Biografia 
Mikel Hernandez Hernandez Abaitua gasteiztarra Donostiako EUTGn lizentziatu zen Euskal Filologian, eta, erretreta hartu arte, institutuko euskara katedraduna izan da. Literaturaz gain musika du zaletasunik handiena. 1981eko Donostia Hiria ipuin saria irabazi zuen. Lehiaketetan eta garaiko aldizkarietan (*Oh! Euzkadi*, *Ustela*, *Susa*...) argitaratutako ipuinek osotu zituzten bere lehenenego ibilbide literarioa. Ondoren lehenengo ipuin-bilduma biak plazaratu zituen: *Panpinen erreinua* (1983, Hordago) eta *Ispiluak* (Hordago, 1985). 

80ko hamarkadaren amaiera aldera, eta literatura mundutik urrundu zen nolabait. 90eko hamarkadan, isilaldi baten ondoren, egileak berriro hartutako ibilbidea, gainontzeko lan guztiak ditugu. 1995ean *Bazko arrautzak* beste ipuin-bilduma plazaratu zuen. *Etorriko haiz nirekin?* lehenengo elebarria 1991an plazaratu zuen. Ibilbide berri horretan Euskal Herriko gatazka politikoaren gaineko ikuspegia eman zuen. 1996an *Ahotsak* ipuin-bilduma eta *Ohe bat ozeanoaren erdian* (Erein, 2001) egilearen bigarren eleberria etorriko ziren.

2008an *Ramon Saizarbitoriaren lehen eleberrigintza* doktoreago tesia irakurri zuen. 2010ean kaleratu zuen, bestetik, *Azukre xehea gatz larria* oroitzapen liburua.

## Lanak 
### Ipuin liburuak 
* *Panpinen erreinua* (1983, *Hordago*; berrargitalpena: *Erein*, 2004, epilogo autobiografiko luzearekin).
* *Ispiluak* (1985, *Hordago*; berrargitalpena: *Elkar*, 1993).
* *Bazko arrautzak* (1995, *Elkar*).
* *Ahotsak* (1996, *Erein*).
* *Huevos de Pascua / Bazko arrautzak* (2006, *Atenea*).

### Nobelak 
* *Etorriko haiz nirekin?* (1991, *Elkar*). Lan honekin erlazioa zuen musika-maketa bat oparitu zitzaien nobela honen lehen 500 erosleei, autoreak berak grabatua. Ikus kanpo loturak.
* *Ohe bat ozeanoaren erdian* (2001, *Erein*).
* *Airearen isla* (2016, *Elkar*).

### Saiakerak 
* *Literatura eta Rock & Rolla* (1994, *Emak Bakia Baita-Pamiela*).
* *Ramon Saizarbitoriaren lehen eleberrigintza (doktore tesia)* (2008, *E.H.U.*).
* *Narrazio tailerra* (2011, *Erein*).

### Oroitzapen autobiografikoak 
* *Azukre xehea gatz larria* (2010, *Alberdania*).

## Sariak 
* 1981eko Donostia Hiria Ipuin Saria, *Gurutzegramak egiten zituen gizona* ipuinagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Mikel Hernandez Abaitua literaturaren zubitegian
*  'Goazen zu eta biok' abestia
*  'Aspaldi' abestia
*  Elkarrizketa bat Euskal Telebistan
Jon Alonso

**Jon Alonso Fourcade** (Iruñea, Nafarroa, 1958ko azaroaren 18a) euskal idazlea eta itzultzailea da.

## Biografia 
Biologia ikasketak egin zituen Euskal Herriko Unibertsitatean, eta Nafarroako Gobernuan itzultzaile lanetan dihardu. Hainbat komunikabidetan lankide da, Euskadi Irratiko *Sormenari leiho* saioan ere aritu da, baita hainbat mintegi eta lantegitan ere. Idazle lanetan, Iruñeko Korrok literatur aldizkarian egin zituen lehen urratsak, beste hainbat idazleren gisan, hala nola Josetxo Azkona eta Mikel Taberna. José Saramagoren eta Julio Cortazaren lan bana euskaratu ditu. 1997an Joseba Jaka I. Literatura Beka eskuratu zuen, *Camembert helburu* eleberri-saiakera idazteko. 2007an, *Argia* aldizkarian idatzi zuen «Euskadi Sariak» artikulua, hainbat idazle eta itzultzailek *Utikan Euskadi Sariak* agiria sinatzeko pizgarria bihurtu zen. 2007an ere *Erretzaileen eremua* ipuin liburuagatik Espainiako Kritika Saria eman zioten.
[thumb|*[Esker onez* saioan (Hamaika Telebista, 2024)]]
Idazlea ez denean, itzulpenei ekiten die. Horrela ezagutu zituen literaturaren izen handiak, baina baita bere alde ilunak ere. Joxe Miguel Etxeberria ‘Naparraren' auziari buruz ikertu zuen Alonsok eta liburu batean ere jaso zuen bildutako informazio guztia; bere esanetan, jarraitu behar delako gauza hauei buruz hitz egiten.

## *Lanbas* detektibea 
Jon Alonsok sortutako pertsonai ezagunena Enekoitz Ramirez *Lanbas* dugu. Eleberri beltzaren tradizioan, Lanbas antiheroia dugu: etakide ohia, preso egondakoa, arte saleroslea eta lapurra, detektibe izan gabe ikertzaile lanetan aritzen da beti nahiko zorte txarrez. Orain arte hiru eleberrietan agertu da: *Camembert helburu* (1997), *Zintzoen saldoan* (2012) eta *Hiri hondakin solidoak* (2015). Lanbasen bidez, erabateko eszeptizismoaren ikuspuntutik, Alonsok kritika gogorrak eta, aldi berean, sarkastikoak egiten ditu.

## Lanak 
### Nobela 
* *Katebegi galdua* (1995, Susa)
* *Hodei berdeak* (2003, Susa)
* *Zintzoen saldoan* (2012, Txalaparta)
* *Hiri hondakin solidoak* (2015, Txalaparta)
* *Carvalho Euskadin* (2023, Susa)

### Narrazioa 
* *Erretzaileen eremua* (2006, Susa)

### Saiakera 
* *Idiaren eraman handia* (1995, Euskaltzaindia-BBK)
* *Agur, Darwin, eta beste arkeologia batzuk* (2001, Pamiela)
* *Beltzaren koloreak : nobela beltzari buruzko oharrak* (2016, Susa)

### Saiakera - nobela 
* *Camembert helburu. Toulouse-Lautrec mende bat geroago* (1998, EEF - Susa)

### Nobela - rapsodia 
* *Euskal karma* (2001, Susa)

### Itzulpena 
* *Lisboako setioaren historia*, Jose Saramago (1998, Ibaizabal)
* *Antologia apetatsua*, Julio Cortazar (2005, Txalaparta)
* *Kometaren eraginpean*, Jon Bilbao (2014, Txalaparta)
## Sariak 
* 1997an *Camembert helburu* Joseba Jaka I. Literatura Beka.
* 2006an *Erretzaileen eremua* lanagatik Espainiako Kritika Saria euskarazko narratibari jaso zuen.
* 2017an *«Naparra» kasua irekia* lanagatik Tene Mujika saria.
* Merezimenduzko Argia Saria (2021)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* «Jon Alonso», *Literaturaren Zubitegia*.
* Garbiñe Ubeda: Jon Alonsori elkarrizketa *Berria*n, 2024/08/10.
* «Esker onez | Jon Alonso»&#x20;Hamaika telebista
Mikel Albisu

**Mikel Albisu Iriarte** —***Mikel Antza*** ezizenaz ezaguna— (Donostia, Gipuzkoa, 1961eko ekainaren 7a) euskal idazlea eta antzerkigilea da.

*Susa* aldizkariaren lehen zenbakian eman zuen argitara lehen ipuina, 1979an. Gerora *Argia* astekarian lankide eta bertako partaide izan zen; antzerkiaren sailaz arduratzeaz gainera, beste zenbait zereginetan ere aritu zen. Antzerkiari dagokionez, 1984an Iñaki Uriarekin batera *Beteluko balnearioko mirakulua* izeneko lana eman zuen argitara, Branka antzerki taldeak aurkeztua gerora. Bigarren antzerki lana, *Hiru damatxo,* 1986koa da. Fernando Pessoaren *Marinela* obraren antzezpeneko kudeatzaile lanak bete zituen 1985ean. 1985ean *Lehen bilduma 82-84* narrazio bilduma kaleratu zuen, eta 1987an *Odolaren usaina* narrazio sorta.

1985eko uztailaren 7an Joseba Sarrionandia eta Iñaki Pikabearen kartzelako ihesa antolatu zuen. Ondoren, Hego Euskal Herritik ihes egin zuen, eta ETAren arduradun politikotzat hartu izan dute. 2004an atxilotu zuten, Saliesen, Soledad Iparragirre bikotekidearekin batera. Kartzelan, EPPKren bozeramale lanak egin ditu. 2019ko urtarrilaren 22an libre utzi zuten, Barajasen.

## Lanak 
### Narrazioa 
* *Suzko gezi bat bezala* (1983, *GAK*)
* *Lehen bilduma 82-84* (1985, *Susa*)
* *Odolaren usaina* (1987, *Susa*)
* *Ospitalekoak* (2010, *Susa*)
* *Bakarmortuko kronikak* (2011, *Ataramiñe*)
* *Atzerri* (2012, *Susa*)

### Antzerkia 
* *Beteluko balnearioko mirakulua* (1985, *Susa*): Iñaki Uriarekin batera

### Abestiak 
* *JFK* Fermin Muguruzarekin batera
* *Euskaldunok eta zientzia*

### Poesia 
*Ametsak ere zain* (2015, *Susa*)

### Saiakera 
* *Arroz urez*, Txalaparta argitaletxea, 2021.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  «Mikel Albisu», Literaturaren Zubitegia
* Lehen bilduma 82-84
* Beteluko balnearioko mirakulua
* Odolaren usaina
* Ospitalekoak
* Atzerri
* Ametsak ere zain
Iñigo Aranbarri

**Iñigo Aranbarri Alberdi** (Azkoitia, Gipuzkoa, 1963ko irailaren 20a - ) euskal idazlea da.

2008an Zilarrezko Euskadi Saria eman zioten *Zulo bat uretan* lana liburuaren egunean gehien saldu zen euskal liburua izan zelako.

## Lanak 
Iñigo Aranbarrik literaturako zenbait generotan egin ditu ekarpenak:
### Nobela 
* *Emon biar yako* (1994, *Susa*)
* *Zulo bat uretan* (2008, *Susa*)
* *Zamaontzia* (2011, *Susa*)
* *Apirila* (2014, *Susa*)
* *Munduko tokirik ederrena* (2018, *Susa*)

### Saiakera 
* *Gerraurreko literatur kritika* (1996, *Labayru - Amorebieta Etxanoko udala*): Koldo Izagirrerekin batera.
* *Gure mendea* (2000, *Argia*).
* *Hitzak eta giltzak* (2001, *Alberdania*).
* *Loiolarik ez balitz* (2005, *Uztarria*).
* *Hizlandia* (2006, Susa).
* *Txantxon Garrote agertokitik jaitsi zen eguna*, (2016, Pamiela), 

### Poesia 
* *Jonas Poisson* (1986, *Susa*)
* *Dordokak eta Elurrak* (1989, *Susa*)
* *Harrien lauhazka* (1998, *EEF - Susa*)
*XX. mendeko poesia kaierak - Iñigo Aranbarri* (2000, *Susa*): Koldo Izagirreren edizioa

### Kronika 
* *Zapataren oihana* (1997, *Susa*)
### Biografia 
* *Sakabi, soinu txikiaren handitasuna* (2003, *Trikitixa Elkartea*)

## Sariak 
* Zilarrezko Euskadi Saria (2008)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* 31 eskutik

## Kanpo loturak 
* Iñigo Aranbarri literaturaren zubitegian

* Iñigo Aranbarriri elkarrizketa Argia aldizkarian
Jon Arretxe

**Jon Arretxe Perez** (Basauri, Bizkaia, 1963ko ekainaren 4a) euskal idazlea da. Bere herrian egin zituen lehen ikasketak, eta unibertsitatean matrikulatu zen Deustuko Filologia Fakultatean. Lizentzia lortu zuen, bai eta doktore gradua ere, *Basauriko euskara* tesiari esker, non Basauriko azken belaunaldi euskaldun zaharraren hizkera idatzia batu baitzuen. Gero, Gorputz Hezkuntzako ikasketak ere egin zituen, eta unibertsitatean irakasle ibili zen. Piano eta kantu ikasketak ere egin zituen, Bilboko eta Gasteizko kontserbatorioetan. Gogoko du kirola egitea eta bidaiatzea.

Arbizun bizi da, Nafarroa Garaiko Sakana haranean, Gasteiztik, Iruñetik eta Donostiatik erdibidean. Idazteaz gain, bere bidaia eta liburuei buruzko hitzaldiak ematen. Opera abeslari gisa ere ibiltzen da, koruetan eta bakarlari gisa.
* *Ez erran deus* (2019, Erein)
* *Mesfidatu hitzez* (2019, Erein)
* *Dortokaren begirada* (2021, Erein)
* *Lyrica garaia* (2022, Erein)
* *Musker amarruak* (2023, Erein)
* *Zenbaki gorriak* (2024, Erein)

### Saiakera 
* *Basauriko euskara* (1994, Basauriko Udala)

### Haur eta gazte literatura 
* *Harresi handirantz* (1997, Alfaguara-Zubia)
* *Hakuna matata (liburua)* (2000, Labayru)
* *Lurraren taupadak* (2001, Alfaguara-Zubia)
* *Beti iparralderantz (2014, Erein]

### Bidaiak 
* *Tubabu* (1994, Elkar)
* *Tuparen seme alabak* (1997, Elkar)
* *Ekialdeko mamuak* (2002, Elkar)
* *Griot* (2004, Elkar)

### Biografia 
* *Txomin Agirre* (1992, Eusko Jaurlaritza)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bilbo Handiko idazleak

## Kanpo estekak 
* «Jon Arretxe» *Literaturaren Zubitegian*
* Jon Arretxeren webgunea
* «Jon Arretxe» *Euskal Literaturaren Hiztegian*
* Zuriñe VELEZ DE MENDIZABAL ETXABE: «Jon Arretxe (idazlea): “Bidaiatzerakoan, lekuko errealitateaz jabetzeak idazten laguntzen dit”», *Euskonews Gaztea'', 150. zenbakia.
Jon Mikel Arano Aramendi

**Jon Mikel Arano Aramendi** —***Jon Arano*** edo ***Mikel Aramendi*** sinatu ohi du— (Itsasondo, Gipuzkoa, 1961eko azaroaren 21a) euskal idazlea da, kazetaritzan eta olerkigintzan nabarmendu dena.

Txikitatik izan da irakurzale amorratua, eta kazetaritzan sartuta dabil oso gaztetatik, idatziz (*Argia*, *Egin*, *Diario Vasco*, *Gara*, *Egunkaria*, *Berria* eta beste) nahiz ahoz (Herri Irratia, Euskadi Irratia). *Kantillape*, *Goierritarra* eta *Ostiela!* aldizkariak sortzeko lanetan parte hartu du, eta hiruretan izan da zuzendari.

Mikel Aramendi kazetaria eta Joxe Luis Aramendi itzultzailea ditu lehengusu.

## Bizitza 
*Zeruko Argian* argitaratu zituen aurreneko poemak. Urte batzuk geroago, bi poema liburu atera zituen: *Bileterik gabe* (1985) eta *Malezia sorta* (1991).

1992an, Eustakio Mendizabalen poemak apailatu eta argitaratu zituen, *Hitz etena. Eustakio Mendizabal Txikiaren Olerkiak* liburuan.

1995ean, Paperzaleak kultura elkartea sortu zuen. Haren bitartez argitaratu zen *Ostiela!* aldizkaria, harik eta 2006an, 40. zenbakia kaleratu eta gero, aldizkaria plazaratzeari uztea erabaki zuten arte, «euro-prezioei eutsi ezinda».

Euskal Idazleen Elkartearen enkarguz, *Komatxo artean* literatura irratsaioa sortu eta koordinatu zuen bi urtez (1998 eta 1999), Herri Irratian.

2002an, merkaturatzeko ohiko zirkuituak erabiliz euskaraz argitaratu den lehenengo aldizkari pornografikoa kaleratu zuen, argazkien lagungarri literatura testu erotikoak ipinita: *Pornolore, larrugintzako eskuliburua* (*Ostiela!* aldizkariaren 26. zenbakitzat argitaratua).

2007an, Joseba Jaka V. Literatura Beka jaso izanari esker, *Zeruak eta ifrentzuak* poema liburua argitaratu zuen, aurrekoa atera zuenetik hamasei urte igarota. Jon Arano askoz helduago ageri da, aurrekoan egindako isekez eta hitz gogorrez damututa, gaztetan gauza asko «pentsatu gabe» eta «indarrez» egin zituelakoan. Hitz jokorako eta hitz berrien asmaketarako joera ageri du liburuan, eta beste hainbat idazleren testuen aipamenez josita dago.

## Lanak 
### Poesia 
* *Zeruak eta ifrentzuak* (2007, Elkar)
* Beste 39 euskal poetarekin: *XX. mendeko poesia kaierak* (2002, Susa): Koldo Izagirreren edizioa.
* *Malezia sorta* (1990, Susa)
* *Bileterik gabe* (1985, Susa)

### Editore gisa 
* 2002: *Pornolore, larrugintzako eskuliburua* (euskarazko lehenengo aldizkari pornografikoa, *Ostiela!* aldizkariaren 26. zenbakitzat argitaratua)
* 1992: *Hitz etena. Eustakio Mendizabal Txikiaren olerkiak*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Jon Arano, Literaturaren Zubitegian.
*  Félix IBARGUTXI OTERMIN: «Jon Mikel Arano Aramendi», Auñamendi Eusko Entziklopedia.
Igone Etxebarria

**Igone Etxebarria Zamalloa** (Bilbo, Bizkaia, 1962ko ekainaren 22a) euskal filologoa eta idazlea da. Halaber, Euskaltzain urgazlea ere bada. Labayru Fundazioaren zuzendaria da, eta *Idatz&Mintz* literatur aldizkariaren arduraduna da.

## Bizitza 
Bedian bizi da eta EAJ-PNVko zinegotzia da bertan. Bediako herri ondarea aztertu eta Labayruren *Bedia. Bizimodua eta ohiturak* liburu eta DVDren egilea da, Ainhoa Etxazarra eta Akaitze Kamiruagarekin batera.

## Euskaltzain urgazlea 
Euskaltzaindiak *euskaltzain urgazle* izendatu zuen 1996ko martxoaren 29an.

## Lanak 
* *Euskara eta euskalkiak* (2008, Eusko Jaurlaritza)
* *Mendebaldeko euskal baladak: antologia* (1995, Labayru ikastegia)
* *Basque Literary History* (2013, University of Nevada)

### Biografia 
* *Ebaristo Bustintza Lasuen "Kirikiño"* (1992, *Eusko Jaurlaritza*)

### Itzulpenak 
* *Alcantara, Ricardo* (1999, Giltza)

#### Haur eta gazte literaturako itzulpenak 
* María Mercè Roca: *Benetakoa bezala* (Anaya, 1995)
* Isabel Córdova: *Udako zooa* (Edebé-Giltza, 1996)
* Jordi Sierra i Fabra: *Etorkizunaren ispilua* (Edebé-Giltza, 1996)
* Bruno Munari: *Txano Gorri, Berde, Hori, Urdin eta Zuri* (Anaya-Haritza, 1998)
* Ricardo Alcántara: *Eguneroko erronda* (Edebé-Giltza, 1999)

### Editorea 
* *Goizean eta arratsean* / Eusebio Erkiaga (2006).
* *Arantzazuko balada eta kanta zaharrak* (2003, Labayru ikastegia)
* *Idazlan guztiak* / Sorne Unzueta "Utarsus" (1997)
* *Txomin Agirre* (1990, Labayru).
* *Ixterio-mixterio* (1989, Labayru ikastegia)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa: *Ahozko eta idatzizko erregistroen arteko saltoak kezkatzen nau*Bizkaiko hitza 2021.04.09

*  Igone Etxebarria Nor da Nor datu-basean
*  Igone Etxebarria literaturaren zubitegian
Bixente Barandiaran

**Bixente Barandiaran** (Itsasondo, Gipuzkoa, 1917ko urtarrilaren 24a - Donostia, Gipuzkoa, 2003ko urriaren 1a) euskal idazlea izan zen.

## Lanak 
### Narrazioa 
* *Tratabideak* (1999, *Sendoa*)
### Biografia 
* *Lanik gabe ezin bizi* (1995, *Sendoa*)
* *Zartu gabe ezin bizi* (1990, *Sendoa*)

### Bertso-sortak 
* Festa giroa (1990, *Oarso*)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Bixente Barandiaran literaturaren zubitegian
* "Festa giroa" bertso-sorta, Oarso, Errenteriako urtekarian, 102 or.
Joxe Austin Arrieta

**Joxe Austin Arrieta Ugartetxea** (Donostia, Gipuzkoa, 1949ko urriaren 26a) euskal idazlea da.

## Biografia 
Filosofia eta Letretan lizentziatua (Filologia Erromanikoan) da. Euskara irakasle izana hainbat urtez. EUTGko Hizkuntz Eskolan eta Filosofia Fakultatean irakaslea ere izan da. Euskalgintzako beste hainbat alorretan ere ibilia da: UZEIrekin eta UEUrekin ere eginak ditu hainbat lan. 1982k erretiroa hartu zuen arte Kutxako itzultzailea izan da.

Kargu politikoak hartu izan ditu kulturaren eta euskararen alorrean

### Poesia 
Hainbat poesia liburu idatzi ditu, hala nola, *Arrotzarena/Neurtitz neugabeak* (CAP-Kutxa, 1983), *Bertso-paper printzatuak* (Elkar, 1986), *Mintzoen mintzak* (Elkar, 1989), *Graffitien ganbara* (Kutxa, 1996) eta *Orbaibar* (Kutxa, 2003). 2001ean *XX. mendeko poesia kaierak* bilduman antologia poetiko bat eskaini zitzaion.

### Saiakera 
Saiakera ere jorratu du, 2013an *Berriro eta behin (euskara dela eta)* lana argitaratu zuen, eta bertan bere bi idazki bildu zituen.
* 1996, Irun Hiria Saria euskarazko poesia, *Graffitien ganbara* lanagatik.
* 1995, Literatur Itzulpenaren Euskadi Literatura Saria, *Eulien ugazaba* lanagatik.
* 2003, Irun Hiria Saria euskarazko poesia, *Orbaibar* lanagatik.

## Lanak 
### Narrazioa 
* *Bidaia - Termitosti* (1978, Ustela)
* *Labur aroz* (1997, Txalaparta)

### Nobela 
* *Abuztuaren 15eko bazkalondoa* (1979, GAK): Elkarrek 1985ean berrargitaratua
* *Manu militari* (1987, Elkar)
* *Terra Sigillata* (2008, Txalaparta)

### Poesia 
* *Arrotzarena neurtitz neurgabeak* (1983, GAK)
* *Bertso-paper printzatuak* (1986, Elkar)
* *Mintzoen mintzak* (1989, Elkar)
* *Graffitien ganbara* (1996, Kutxa fundazioa)
* *XX. mendeko poesia kaierak - Joxe Austin Arrieta* (2001, Susa): Koldo Izagirreren edizioa
* *Orbaibar* (2003, Kutxa Fundazioa)
* *Estalien gradora* (2016, Txalaparta)

### Antzerkia 
* *Trankart* (2014, Armiarma)

### Saiakera 
* *Berriro eta behin (euskara dela eta)* (2013, Txalaparta)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Joxe Austin Arrieta literaturaren zubitegian
* Euskaljakintza
* Txalaparta
* Euskal idazleen elkartea
* Zuzeu
* Euskaraz.org
* Terra sigillata liburua DVn
* Joxe Austin Arrietaren itzulpen lanen zerrenda NorDaNor euskal itzulpengintzaren datu-basean

### Bideoak 
* Austin Arrieta "Estalien gradora" (Txalaparta) liburua aurkezten, Donostia 2016-VI-28.
* Sautrela
* Ekt Huhezi
* Hitzen Uberan
Mikel Arregi

**Mikel Arregi Goenaga** (Areso, Nafarroa, 1948ko martxoaren 17a - ) euskal idazlea da. Umetan donostiartua, bertako EUTG fakultatean Filosofia eta Letrak ikasi zituen. Ondoren, batxilergoko irakasle-lanetan aritu zen.

1975ean, *Hego haizearen konpasean* poesia-liburua argitaratu zuen *Kriseilu*rekin. 1979an, *Abenduak 20 ekintza* liburua *Hordago*rekin. Geroago *Hego*... liburuak harrera ona izan zuen arren, ez du beste poemarik argitaratu.

Juan Mari Lekuona poetak *Hego haizearen konpasean* liburuaren hitzaurrean zioenez, Arregiren poesia batez ere Gabriel Arestirenaren eraginpean dago; hala ere, Ibon Sarasola eta Xabier Azurmendiren estiloak ere hartu ditu. Lekuonaren iritziz, Arregik bertsolarien eta "herritarren burutapenak" darabiltza, mendiko eta kaleko irudiak batera. Lekuonak "existentzialista" gisa kalifikatu zuen.

* Enbor: *Ene olatu odolduak* eta *Ondoan ez dut inor*.
* Fermin Muguruza: *Lau* *haizetara*.
* Jabier Muguruza: *Ilun* *ikarak*.
* Gorka Knörr: *Itsasoari* *begira* (bi diskotan).
* Gure Bidea: *Kirieleison luzea*.
* Igelaren Banda: *Ilun* *ikarak*.
*Imanol: *Galdera hotzen erantzun-eza* (Musika: Karlos Gimenez)  Imanolen Mea kulparik ez albumean (Elkar, 1986), Haur kanta II-III (Muga beroetan albumean Elkar. 1989), *Hil zinetenei*, Hil zinetenei (zuzenean), *Ilun-ikarak* (Musika: Karlos Gimenez, Mea kulparik ez albumean (Elkar, 1986), *Lau haizetara*, *Koplak*, *Maitasun beroen mugan*, *Maitasunaren sutegia*, *Poeta kaxkarra*, *Sehaska kanta* (Musika: Karlos Gimenez)  Imanolen Mea kulparik ez albumean (Elkar, 1986), *Sehaska kanta IV*, *Tu gitana  (Cancioneiro de Vila Viçosa)* (Hitzak: Jose "Zeca" Afonso, Mikel Arregik euskaratuak-Musika: Jose "Zeca" Afonso) imanolen Muga beroetan albumean argitaratua (Elkar. 1989)., Udazken I, Udazken II Hitzak: Mikel Arregi-Musika: Imanol) Imanolen Mea kulparik ez albumean (Elkar, 1986), *Zuek hil zineten*, *Zure askatasunagatik*

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Lau haizetara*
* *Haur kanta II-III*

## Kanpo estekak 
* Mikel Arregi literaturaren zubitegian
* Mikel Arregi. Kantu-hitzen egilea. Badok.eus euskal musikaren ataria (36 disko)
Rikardo Arregi Diaz de Heredia

**Rikardo Arregi Diaz de Heredia** (Gasteiz, Araba, 1958ko urriaren 4a - ) euskal poeta eta itzultzailea da.

Bere hiru poema liburuek Espainiako Kritikaren Saria jaso zuten. "Volgako Batelariak" izeneko literatur-taldeko kidea da. 2015eko uztailaren 17an euskaltzain urgazle izendatua izan zen.

## Lanak 
### Poesia 
* *Hari hauskorrak* (1993, *Erein*)
* *Kartografia* (1998, *Erein*)
* *XX. mendeko poesia kaierak - Rikardo Arregi Diaz de Heredia* (2000, *Susa*): Koldo Izagirreren edizioa.
* *Bitan esan beharra* (Alberdania, 2012) (*Debe de decirse dos veces*, Salto de página, 2014)

### Itzulpenak 
* "Gay poesia" seriea Volgako Batelariak blogean.
* *Pintxo eta pitxitxi* (2021) Angel Errorekin batera.
* *Ur-marka. Veneziari buruzko saiakera* (2022)

## Sariak 
* *Hari hauskorrak* (1993) Espainiako Kritikaren Saria
* *Kartografia* (1998) Joseba Jaka beka.
* *Kartografia* (1998) Poesiako Sari Nazionalerako hautagaien artean.
* *Kartografia* (1998) Espainiako Kritikaren Saria
* *Bitan esan beharra* (2012) poemategiak Bizkaiko Foru Aldundiaren Lauaxeta saria
* *Bitan esan beharra* (2012) Espainiako Kritikaren Saria

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Arabako idazleak
* Gasteiztar ezagunen zerrenda

## Kanpo estekak 
* Rikardo Arregi Diaz de Heredia literaturaren zubitegian
* Volgako Batelarien bloga
Rikardo Arregi (argipena)

**Rikardo Arregi** bi euskal idazleren izen-deiturak dira:
* Rikardo Arregi Aranburu andoaindar kazetaria (1942 - 1969)
* Rikardo Arregi Diaz de Heredia gasteiztar poeta (1958 - )

Gainera, Andoaingo udalak Rikardo Arregi Aranbururen omenez ematen duen euskarazko kazetaritza sariak ere izen hori du:
* Rikardo Arregi saria
Aingeru Epaltza

**Aingeru Epaltza Ruiz de Alda** (Iruñea, Nafarroa Garaia, 1960ko otsailaren 8a) euskal idazle eta itzultzailea da.

## Bizitza 
Kazetaritzan lizentziaduna da. Hedabide ugaritan aritu ondoren (*Deia*, Euskal Telebista, *Navarra Hoy*), itzultzaile hasi zen lanean Nafarroako Gobernuan. Ondotik ere, kolaborazio anitz argitaratu du *Noticias de Navarra*, *Argia* eta *Nabarra*-n.

Lehenbiziko idazlanak *Korrok* fanzinean karrikaratu zituen, 1984-1989 bitartean. 1990. urtean Nafarroako Ikastolen Federazioko lehendakari hautatu zuten. Urte berean, Rikardo Arregi saria jaso zuen Baloraziozko Kazetaritza atalean. Antzerki lan bat (*Mugetan Irri*, 1984) eta poema liburu bat (*Ahur taupada geldoak*, 1985) kaleratu bazituen ere, ondoko lanak narratibazkoak izan ziren: *Sasiak ere begiak baditik* (1986), *Garretatik erauzitakoak* (1989), *Ur uherrak* (1993), *Lur zabaletan* (1994) eta *Tigre ehizan* (1996). Eleberri labur honekin Euskadi Literatura saria irabazi zuen 1997an. Nafarroako Euskararen Kontseiluko ordezkaria izan zen, baina 1999an kargua utzi zuen Nafarroako Gobernuaren euskara politikarekin bat ez zetorrelako.

1999an Joseba Jaka beka irabazi zuen, eta laguntza horri esker kaleratu zuen 2000. urteko azaroan ''Rock'n'roll* izeneko lana. 2006 eta 2013 bitartean, *Erresuma eta fedea* trilogia argitaratu zuen, XVI. eta XVII. mendeetan kokatutakoa: *Mailuaren odola* (2006), *Izan bainintzen Nafarroako errege* (2009) eta *Gure Jerusalem galdua* (2013). 2007an *Bezperaren bezpera* atera zuen, Nafarroako abertzaletasunari buruzko saiakera-lana.

## Lanak 
### Saiakera 
* *Bezperaren bezpera* (2007, Pamiela)

### Narrazioa 
* *Garretatik erauzitakoak* (1989, Elkar)
* *Lasto sua* (2005, Alberdania)
* *Mendi-joak* (2017, Elkar)

### Nobela 
* *Sasiak ere begiak baditik* (1986, Elkar)
* *Ur uherrak* (1991, Pamiela)
* *Tigre ehizan* (1996, Elkar)
* *Rock'n'roll* (2000, EEF - Elkar)
* *Mailuaren odola* (2006, Elkar) (Erresuma eta Fedea I)
* *Izan bainintzen Nafarroako errege* (2009, Elkar) (Erresuma eta Fedea II)
* *Gure Jerusalem galdua* (2013, Elkar) (Erresuma eta Fedea III)
* *Mendi-joak* (2017, Elkar)

### Haur eta gazte literatura 
* *Lur zabaletan* (1994, Pamiela)
* *Sorginkerien liburua* (1998, Pamiela)
* *Baloika* (2000, Pamiela)
* *Urtegijauna* (2002, Elkar)

## Sariak 
### Kazetaritza sariak 
* 1990eko Rikardo Arregi Kazetaritza Saria, Baloraziozko Kazetaritza atalean.

### Literatura sariak 
* 1997ko Euskadi Saria.
* 2017ko Espainiako Kritika Saria euskarazko narratibari

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Munarriz Ibarrola, Amaia; Arratibel, Irati: *Iruñearen irudia Aingeru Epaltza-ren Rock'roll-ean''. - Egan, 2006-1/2, 127-140.

## Kanpo estekak 
* Aingeru Epaltza literaturaren zubitegian, zubitegia.armiarma.eus
* Aingeru Epaltza Auñamendi Eusko Entziklopedia, euskomedia.org
* Aingeru Epaltza Euskal Idazleen Elkartearen webgunean, idazleak.org
* Aingeru Epaltzarekin elkarrizketa Argia aldizkarian (2008/01/20), argia.com
* Aingeru Epaltzari elkarrizketa Euskonews aldizkarian, euskonews.com
Joseba Etxarri

**Joseba Etxarri Lizeaga** (Donostia, Gipuzkoa, 1962ko irailaren 17a - ) euskal idazlea da.

## Biografia 
Donostiarra, Kazetaritza ikasi zuen EHUn. Egunkari zein aldizkari zenbaitetan kolaboratu du, baita Euskadi Irratian ere.

1987an joan zen estrainekoz Amerikara, New Yorkera hain zuzen. Hortik aurrera euskal diasporaren ikertzailea da. Euskalkultura.com diasporari buruzko webgunearen zuzendaria da.

Euskal Diaspora Taldeko kidea izan zen.

## Lanak 
### Saiakera 
* *Euskaldunen Amerika. Bidaia bat EEBBetan zehar* (1994, *Elkar*). Ipar Amerikan zehar bizi izan zuen esperientziak oinarritua.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
*  Joseba Etxarri literaturaren zubitegian.
*  Etxarriren artikulua Euskal Etxeez Argian.
*  Etxarriren ikerketa lan bat Idahoko euskaldun batez.
Xalbador Garmendia

**Xalbador Garmendia** (Zaldibia, 1932ko irailaren 20a - Anoeta, 2018ko azaroaren 14a) euskal idazlea izan zen.

Xalbador Garmendia euskal idazle, kazetari eta itzultzailea izan zen. XX. mendearen bigarren erdian jardun zuen, eta euskarazko prentsan eta literaturan ekarpen nabarmenak egin zituen.

Bere lanetan, gizarte gaiak eta euskal kulturaren inguruko hausnarketak jorratu zituen. Itzultzaile gisa ere aritu zen, atzerriko lanak euskarara ekarriz eta euskal literaturaren aberastasuna handituz.

Kazetari moduan, hainbat hedabideetan kolaboratu zuen, eta bere idazkera argia eta kritikoa nabarmendu ziren.

## Bizitza 
Lehenengo ikasketak Tolosako sakramentinoekin egin ostean, Erromako Unibertsitatera joan zen Teologia ikastera. Handik itzultzean Maulen bizi izan zen eta leku ezberdinetan aritu zen lanean: Zeruko Argia aldizkarian zuzentzaile, Eusko Kontseilu Gorena-ko itzultzaile, Egin egunkariko euskara arduradun, eta abar.
Euskaltzain urgazlea da.

1968ko Arantzazuko biltzarrean euskara batuaren deklinabideari buruzko txostena aurkeztu zuen. Hainbat hedabidetan aritu zen euskara zuzentzaile gisa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Xalbador Garmendia literaturaren zubitegian
Jose Basterretxea

**Jose Basterretxea Matoni** (Madril (Espainia), 1911ko abenduaren 9a - Iruñea (Nafarroa), 1996ko apirilaren 25a) euskal idazlea, ***Oskillaso*** ere deitua.

## Bibliografia 
Madrilen jaioa izan arren, berehala eraman zuten Gernikara. Gero Zientzia Zehatzetako lizentziatura beretu zuen Madrilen bertan. 1936ko gerra hasi zenean, Agirre lehendakariak Eusko Jaurlaritzaren Madrilgo ordezkari izendatu zuen. Gerra bukatutakoan, irakaskuntzari ekin zion, institutuko irakasle gisa eta Nafarroako Unibertsitatean jardunez, baita Vianako Printzea Erakundean ere. Euskaltzaindiko urgazlea, gehienbat *Euskera* eta *Egan* aldizkarietan argitaratu zituen bere lanak. Horien artean eleberriak, ipuinak, itzulpenak eta euskara gaitzat duten liburuak daude.

## Lanak 
### Eleberria 
* *Kurloiak* (1962, *Itxaropena*)
* *Akatsbako gizonaren heriotza* (1967, *Egan*)
* *Gabeko atorra* (1988, *Ibaizabal*)
* *Euskaldunak Madrilen* (2003, *Labayru*)
### Itzulpena 
* Mark Twainen *Erregegaia eta eskekoa*, ingelesetik itzulia
* Charles Dickensen *David Copperfield*, ingelesetik itzulia

### Saiakera 
* *El libro negro del euskara* (1984), euskara batuaren aurkako iritziak azaltzen dituen liburua.

## Kanpo loturak 
*  Jose Basterretxea literaturaren zubitegian

## Erreferentziak
Edorta Gonzalez

**Edorta Gonzalez Camino** (Barakaldo, Bizkaia, 1961) euskal idazlea da. Deustuko Unibertsitatean ikasi zuen, eta gaur egun Urretxindorra Ikastolako irakaslea da.

## Lanak 
### Eleberria 
* *Azken belaunaldia* (1988, Elkar)

### Saiakera 
* *Irudia: argazkilaritza eta bideogintza* (1992, Elhuyar)

## Kanpo estekak 
*  «Edorta Gonzalez», *Literaturaren Zubitegia*.
Jabier Gorostiza

**Jabier Gorostiza** (Gernika, Bizkaia, 1963 - ) euskal idazlea da.

## Lanak 
### Narrazioa 
* *Ipuin arinak* (1989, *Labayru*)

## Kanpo loturak 
*  Jabier Gorostiza literaturaren zubitegian
Luis Fernandez

**Luis Fernandez** pertsona ezberdinen izena da:
# **Luis Fernandez** euskal idazlea.
# **Luis Fernández** entrenatzaile frantziar-espainiarra.
# **Luis Fernandez** futbolaria.
# **Luis Fernández** margolari espainiarra.
# **Luis Fernández Ardavín**, poeta espainiarra.
# **Luis Fernández López**, margolari espainiarra.
Rufino Iraola

**Rufino Iraola Garmendia** (Zaldibia, Gipuzkoa, 1945eko azaroaren 16a - 2019ko ekainaren 18a) euskal idazle, kazetari eta bertsozalea izan zen.

## Bizitza 
Zaldibiako Olegi baserrian jaioa, Arantzazun eta Beasaingo La Salletarretan egin zituen hasierako ikasketak. Gero, maisu ikasketak egin zituen..
Zumarragako Esteban Orbegozo enpresan egin zuen lan, doitzaile; eta ondoren, Muebles Yany eta CAF enpresetan, bulegari. 1983tik aurrera euskara irakasle aritu zen Urretxun, Zarautzen eta Lasarte-Orian. Azken horretan, zuzendari ere bai.

Bertsozale porrokatua zen, bertsoak idazten zein bertsoei buruzko iruzkinak egiten ekarpen handia egin zuen. Bertso jarriekin irabazi zituen sarien zerrendan daude: Lazkao Txiki, Orixe , Xalbador, Zapirain Anaiak eta Lekuona sariak, besteak beste. Artikuluak eta iruzkinak, berriz, *El Diario Vasco* egunkarian eta *Bertsolari* aldizkarian argitaratu zituen batez ere, baina baita *Euskaldunon Egunkaria*, *Hemen*, *Goierritarra*, *Txintxarri*, *HABE* eta bestetan ere. Bere blog pertsonalean aurkitu daitezke haietako asko.

Epaimahaikide lanetan ere aritu zen hainbat bertso txapelketatan. 1986ko eta 1989ko Euskal Herriko Txapelketetan, esaterako.

Ibilbide literarioa 1994an hasi zuen, Irun Hiria ipuin lehiaketa irabazi baitzuen, *Dena dago zatitxo baten baitan* liburuarekin.

2001ean, *Hire magalean* argitaratu zuen. Liburu horretan, senar-emaztegai izandako fraide baten eta moja baten arteko harremana kontatzen da, haiek elkarri idatzitako gutunen bidez.

Bertsolaritzari buruz, *Artxanberriren ziriak, Patxi Errotaren ugaritasuna, Jainkoaren ateraldiak* liburua argitaratu zuen (Sendoa, 1999), *Ñañarriri begira* (2003), eta 2009an Patxi Iraola anaiaren *Naizen apurra* biografia liburua apailatzen ere aritu zen. Rufinok idatziak dira, orobat, *Zaldiarangoak (2000)* narrazio sorta, *Biziaren bisutsak* (2000) artikulu bilduma eta *Abaraskak* aforismo liburua (2000). Franz Kafkaren *Metamorfosia* itzulpena ere egin zuen.

## Lanak 
### Narrazioa 
* *Dena dago zatitxo baten baitan* (1994, *Kutxa*)
* *Zaldiarangoak* (2000, *Hiria*)
* *Hire magalean* (2001, *Alberdania*)
### Artikuluak 
* *Biziaren bisutsak* (2000, *Hiria*)
### Bertsoa 
* *Artxanberriren ziriak, Patxi Errotaren ugaritasuna, Jainkoaren ateraldiak* (1999, *Sendoa*)
* *Ñañarriri begira* (2003, *Sendoa*)
### Aforismoak 
* *Abaraskak* (2000, *Hiria*)

### Itzulpenak 
* Metamorfosia (2000, *Hiria*)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Rufino Iraolaren bloga
*  Rufino Iraola literaturaren zubitegian
*  Rufino Iraola Bertsolaritzaren datu-basean
Mirari Garcia de Kortazar

**Mirari Garcia de Kortazar Agirrezabal** (Donostia, Gipuzkoa, 1969 - ) euskal idazlea da.

## Lanak 
### Poesia 
* *Poesiaren magalean* (1995, *Bermingham*)
* *Itzaleko hitzak* (1995, *BBK fundazioa*)
* *Oroimen bizi eta margulduak* (1997, *Bermingham*)
* *Kea urruntzean* (1998, *BBK Euskaltzaindia*)

## Kanpo loturak 
*  Mirari Garcia de Kortazar literaturaren zubitegian
Jean Baptiste Etxarren

**Jean Baptiste Etxarren Lohigorri** (Donazaharre, Nafarroa Beherea, 1928ko irailaren 26a - 2020ko urtarrilaren 30a) euskal idazlea eta euskaltzain urgazlea izan zen.

1979ko abenduaren 20an euskaltzain urgazle izendatu zuten. 2020ko urtarrilaren 30ean hil zen 91 urte zituela

## Lanak 
### Nobela 
* *Huarte, hator etxerat* (1975, *Jakin*)
* *Lehen Urbian* (1986, *Elkar*)
* *Zubi Madarikatua* (1993, *Pamiela*)
* *Luzaiden gaindi* (Elkar, 2002), Angel Aintzibururekin batera.
* ''Au péril de leur vie : la fuite par la vallée de Garazi sous l'occupation allemande : 1940-1944'' ( 2017,Elkar)

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
*  Jean Baptiste Etxarren literaturaren zubitegian
Txomin Garmendia

**Txomin Garmendia Galartza** (Berrobi, Gipuzkoa, 1934ko otsailaren 3a - *ibidem*, 2022ko irailaren 15a) euskal idazlea eta bertsolaria izan zen.

Paulino Garmendia eta Bittori Galartzaren semea, bere kabuz ikasi zuen eta bizitzan zehar hainbat lan egin zituen: nekazaria, arotza, taxilaria, liburu-saltzailea eta Berrobiko alkatea besteak beste. Burgosen egiten ari zen soldadutzari buruz "Zeruko Argia" aldizkarian argitaratu zituen bertsoengatik espetxeratu zuten. 50eko hamarkadan hasi zen jendaurrean kantatzen eta 1964ko Gipuzkoako Bertsolari Txapelketaren txapeldunordea eta 1967ko txapelduna izan zen. 1980an istripu batean eritu eta idazteari ekin zion. Bere idatzitako lanen artean bertso liburuak eta kontakizunak daude.

## Lanak 
### Nobela 
* *Bordaberri* (1983, *Auspoa*)
### Kronika 
* *Bizitzaren arian* (1982, *Auspoa*)
* *Denbora pasa* (1982, *Auspoa*)
* *Gipuzkoa. Biotz-begietan* (1983, *GAK*): Iñaki Linazasororekin elkarlanean
### Bertsoa 
* *Bertsolari-kurpilla* (1984, *Auspoa*)
* *Erririk-erri* (1984, *Auspoa*)
* *Beltzak eta zuriak mendian ardiak* (1985, *Auspoa*)

[thumb|263x263px|Txomin Garmendia gerraosteko bertso saioez eta gaiez ([Euskal Herriko Ahotsak|Ahotsak proiekturako)]]

## Bertsolaritza txapelketak 
* Bertsolari Txapelketa Nagusia:
** Finalista (4): 1965, 1967, 1980, 1982
* Gipuzkoako Bertsolari Txapelketa:
** Txapelduna (1): 1967.
** Bigarrena (1): 1964.
** Finalista (3): 1962, 1964, 1967.
** *Gazte mailan txapelduna: 1959an.*
** *Herri artekoan txapeldun ordea: 1999an.*

## Sariak 
* Aginagako txapelketa: 1959
* Errege Eguneko saria (Donostia): 1962
* Loiolako Herri Irratia saria: 1962

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Txomin Garmendia literaturaren zubitegian
*  Txomin Garmendia Bertsozale Elkartean
Juan Inazio Hartsuaga

**Juan Inazio Hartsuaga Uranga** (Tolosa, Gipuzkoa, ) euskal idazlea da. Enpresa Zientziak ikasi zituen Deustuko Unibertsitatearen Donostiako campusean, Euskal Filologiaren lehen bi urteak eta Linguistika eta Antropologia Parisko École des hautes études en sciences sociales ikastetxean, Jose Migel Barandiaranen aholkuari jarraituz. Euskararen orainaz eta geroaz kezkatuta, bere gradu tesina egin zuen: *Euskara zabaltzeko marketin plangintza*, enpresaren ikuspuntutik. Mitologiaren inguruan zenbait liburu eta dozenaka artikulu idatzi ditu, haien artean *Euskal Mitologia Konparatua: Jentilen akabera* (Gaiak, 2004). Alor honetan doktoretza tesia egin zuen, mitologiaren ahozko transmisioa aztertuta.

## Lanak 
### Saiakera 
* *Euskararen egoerari irizten* (2009, Hiria)
* *Euskal mitologia konparatua* (1987, Kriselu)
* *Jentilen akabera* (1987, Haranburu)

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* «Joan Inazio Hartsuaga», *Literaturaren Zubitegia*.
* Juan Inazio Hartsuaga ZUZEU bloga
Mikel Ibarguren

**Mikel Ibarguren** hau izan daiteke:

* Mikel Ibarguren Errasti (1967, Zestoa), euskal idazlea.
* Mikel Ibarguren Egibar (Zestoa), euskal aktorea.
Aitxus Iñarra

**Aitxus Iñarra** (Bergara, Gipuzkoa, 1955 - ) euskal idazlea da.

## Lanak 
### Saiakera 
* *Hilketa euskal herri-kulturan* (1995, *Iralka*)
### Poesia 
* *Hirustea* (1985, *Susa*)

## Kanpo loturak 
*  Aitxus Iñarra literaturaren zubitegian
Iratzeder

***Iratzeder***, jatorrizko izen-deiturez **Jean Marie Ihartza**, (Donibane Lohizune, Lapurdi, 1920ko urtarrilaren 4a - Beloke, 2008ko urriaren 13a) euskal idazlea eta abadea izan zen. 1962tik aurrera, euskaltzain osoa. 1941ean fraide egin zen, eta 1972az geroztik Ahurtiko Belokeko monasterioan bizi izan zen beti, salbu eta 1987an Afrikako Dahomeyn egindako hainbat hilabeteko egonaldia.

Jean Diharce, Iratzeder izenez ezagunagoa, Ipar Euskal Herriko kultura eta literaturaren sustatzaile garrantzitsua izan zen. Bere lanetan euskal nortasuna, fedea eta tradizioa uztartu zituen, batez ere poesia eta saiakeraren bidez.

Gainera, Iratzederrek euskararen erabilera eta transmisioa indartzeko lan handia egin zuen, bereziki gazteen artean. Bere testuek eta jarduerak eragin handia izan zuten XX. mendeko euskal literaturan eta pentsamenduan.

Euskaltzain emeritua zen 2006ko uztailaren 20tik.

## Lanak 
[thumb|300px|eskuinera|Hainbat euskaltzain [Arantzazuko santutegia|Arantzazun, 1972. urtean. Goian ezkerretik eskuinera: Koldo Mitxelena, Iratzeder, Jean Haritxelhar, Alfontso Irigoien, Luis Villasante, Jose Maria Satrustegi, Patxi Altuna eta Imanol Berriatua. Behean: Juan San Martin, Jose Luis Lizundia, Joseba Intxausti eta Xabier Kintana.]]
### Poesia 
* *XX. mendeko poesia kaierak - Xabier Iratzeder* (2000, Susa): Koldo Izagirreren edizioa
* *Biziaren olerkia* (1983, Gero)
* *Fededunen arbasoa* (1977, Leopoldo Zugaza)
* *Uhaineri nausi* (1972, Ezkila)
* *Argiz argi* (1969, Ezkila)
* *Euskal Herria eta Yainkoaren gizaldia* (1967, Ezkila)
* *Amen besta* (1956, Ezkila)
* *Ezkongai* (1953, Ezkila)
* *Mortuan oihu* (1953, Ezkila)
* *Aphez* (1951, Ezkila)
* *Eguerri* (1951, Ezkila)
* *Ezkila eta tirola* (1951, Ezkila)
* *Pindar eta lanho* (1947, Ezkila) + (2016, Begiraleak)
* *Jakes* (1945, Baiona)
* *Zeru-menditik (1941-1946)* (1959, Ezkila)
* *Zakalar* (1940, Ezkila)

### Antzerkia 
* *Biziaren airaldia* (2000, Gero)
* *Harrapallu* (1956, Ezkila)
* *Iratzederren antzerki kaierak (2009, Hiria argitaletxea) Donibane Lohizuneko Begiraleak elkarteak prestatu edizioa.*
* *Sei antzerkigileren kaierak (2011, Hiria argitaletxea) Donibane Lohizuneko Begiraleak elkarteak prestatu edizioa.*

### Kronika 
* *Lur sainduaren hamar egunez beilari* (2000, Gero)
* *Biziaren gudaldia* (1997, Gero)
* *Beloke-ko abatetxearen historia. Ehun urte jainkosemen alde* (1993, Gero)
* *Hamazazpi hilabete Afrikako bihotzean* (1991, Elkar)

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Ezkiaga, Patxi: *Iratzederren munduak*. - Egan, 1995-2, 69-95
* Ezkiaga, Patxi: *Iratzeder, sinboloen deia*. - Egan, 1996-1, 5-30
* Ezkiaga, Patxi: *Iratzederren funtsezko poesia*. - Egan, 2001-1/2, 39-58

## Ikus, gainera 
* Gernika (aldizkaria)

## Kanpo estekak 
*  Jean Diharce literaturaren zubitegian
*  Iratzeder Euskaltzaindiaren webgunean
*  Iratzeder Euskal Kultur Erakundearen webgunean
* Ortiz de Pinedo, A. (2009). Euskal literatura Gernika aldizkari liberalean 1945-1953. Zornotza. Erroteta.
* Ortiz de Pinedo, A. (2010). Gernika aldizkaria eta euskal literatura II: literatura. Euskonews.
Fermin Iraolagoitia

**Fermin Iraolagoitia Mendibe** (Etxebarria, Bizkaia, 1940ko apirilaren 18a - ) euskal idazlea da.

## Lanak 
### Haur eta gazte literatura 
* *Borz 5 urteko umeak* (1974, *Egilea editore*)
* *Urteko Umeak* (1974, *Egilea editore*)
* *Aita Patxi* (1975, *Graf. Bilbao*)
* *Jolasetik* (1984, *Ibaizabal*)
* *Arginxo eta Eneko kukuametsen* (1985, *Ibaizabal*)
* *Oilanda baltza* (1985, *Ibaizabal*)
* *Oilandatxoaren ametsak* (1985, *Ibaizabal*)
* *Zoli eta kukubiltxo* (1985)

## Kanpo loturak 
*  Fermin Iraolagoitia literaturaren zubitegian
Maite Gonzalez

**Maite Gonzalez Esnal** (Donostia, Gipuzkoa, 1943ko irailaren 12a) euskal idazle eta itzultzailea da. Euskal Idazleen Elkarteko idazkari teknikoa izan zen eta gero literatura lantegiak zuzendu ditu; besteak beste Irun eta Donostian.

## Biografia 
Ategorrietan (Ulia) jaioa, bertako eskola publikoan ikasi zuen. Ama Irungoa zuen, jostuna, eta aita donostiarra. Bi senidetan zaharrena da. 13 urterekin eskola utzi ondoren, garbiketa eta lurrin-denda batean hasi zen lanean, saltzaile. Lanetik irtendakoan, etxera joaten zen amari laguntzera. Bere kasa ikasten jarraitu zuen. Iluntzetan mekanografia eta takigrafia ikasi zituen akademia batean. Administrari lanak ikasi ostean hainbat bulegotan jardun zuen. Ezkondu egin zen, eta senarraren lanarengatik Bartzelonara joan ziren bizitzera. Hogeita bost urtetik gorakoentzako unibertsitatera sartzeko froga gainditu ostean, Filosofia eta Letrak ikasi zituen han. Geroago, itzultzaile eskolan ere aritu zen. 

### Euskara ikasi 
1967 inguruan bulkada emozional batek eraginda hasi zen euskara ikasten Xabiertxo liburua lagun hartuta, ez baitzegoen beste materialik. Alde Zaharrean euskara erakusten zuen euskaltzale talde bat zegoen. Irakasle Manoli Aleman izan zuen hasieran. Euskara ikastea gustatu egin zitzaion, jolas bat bezala baitzen Gonzalezentzat. Irratia entzuten zuen eta inguruko lagunak euskaraz egiten hasi zitzaizkion, baina batez ere semearekin hasi zen askatzen. Bartzelonatik  bueltan euskara ikasten jarraitu egin zuen. Patxi Goenaga eta Jose Agustin Arrieta izan zituen irakasle. Bartzelonan bizi zela, euskal kulturaren aitzindari izan zen Ez Dok Amairu taldea ikusi zuen.

Itzultzaile gisa, idazle hauek euskaratu ditu: Mercé Rodoreda (*Ipuin hautatuak, Diamantearen Plaz*a), Margueritte Yourcenar (*Alexis, edo alferrikako guduari buruzkoa*), Gabriel Celaya *(Gaviota*) eta Eugenio de Andrade (*Uraren Bezpera*).

*Viajes, frutos, barrio*s saioan, 60ko eta 70eko hamarkadetako Donostia deskribatzeko atalak eta pasarteak jaso dira.

## Lanak 
### Narrazioa 
* *Bertan ikusia* (1984, Erein)
* *Hegoak ebaki banizkion* *"Gutiziak"* liburuan argitaratuko narrazioa (2000, Txalaparta)
* *Viajes, frutas y barrios* (2013) (autoedizioa)

### Haur eta gazte literatura 
* *Mari-Marietta* (1996, Alberdania)
* *Lapitz baten ibilerak* (1997, Erein)
* *Maiderren taupada-bilduma* (2002, Alberdania)

### Itzulpenak 
* *Ipuin hautatuak*, Mercè Rodoreda (1984, Elkar)
* *Diamantearen plaza,* Mercè Rodoreda (1994, Elkar)
* *Alexis, edo alferrikako guduari buruzkoa,* Marguerite Yourcenar (1988, Elkar)
* *Uraren bezpera,* Eugenio Andrade (1990, Pamiela)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Bideoa: Ahotsak, Maite Gonzalez Esnal 

* Maite Gonzalez Esnal literaturaren zubitegian
*Maite Gonzalez Esnali elkarrizketa Ahotsak.eus. 2021.10.18
Eduardo Gil Bera

**Eduardo Gil Bera** (Tutera, Nafarroa, 1957ko abenduaren 11) euskal idazlea eta itzultzailea da. Euskarazko eta gaztelaniazko lanak eman ditu inprentara.

## Ibilbide literarioa 
Asko eta kritikarien ustez kalitate handiko lanak idatzi ditu, euskaraz zein gaztelaniaz, eta hori dela eta, euskal idazle sarituenetako bat da: Xalbador saria (1987, 1989), Irun Hiria saria (1988), Axular saria (1988), Azkue saria (1990), Orixe saria (1992), Miguel de Unamuno saria (1994) eta *Alfonso X El Sabio* saria (2002), besteak beste.

Literaturaren alor gehienak landu ditu:
:* saiakera (*Atea bere erroetan bezala* (1987), *O tempora! O mores!* (1988), *Fisikaz honatago* (1989), *A este lado* (1993), *El carro de heno* (1994), *Sobre la marcha* (1996), *Paisaje con fisuras* (1999),* Los días de enmedio* (2002),
:* eleberria (*Os quiero a todos*, 1997; *Todo pasa*, 2000),
::* eleberri historikoa (*Torralba*, 2002),
:* poesia (*Hortus Botanicus*, 1988; Strasburgoko ordularia, 1990),
:* haur eta gazte literatura (*Murtxanteko Lapurrak*, 1988; *Patziku Parranda*, 1989), besteak beste.
:* Itzulpengintzan ere lan asko itzuli ditu; Jon Mirande, Giuseppe Ungaretti, Michel de Montaigne, Peter Sloterdijk, Robert Walser, Rainer Maria Rilke, Soma Morgenstern, Friedrich Hölderlin, Joachim Latacz eta Tom Lamperten lanak itzuli ditu, euskarara zein gaztelaniara.

2001ean Pio Barojaren biografia bat eman zuen argitara, *Baroja o el miedo*, eztabaida ugari sortu dituena Barojaren inguruko mitoa gezurrean oinarritu dela eta Barojak berak sortutako mito gezurrezkoa, bere familiak Julio Caro Baroja ilobak, gehienbat, iraunarazi duela esaten baitu lan horretan.

2004an Gaztelaniazko Euskadi Literatura Saria jaso zuen, *Historia de las malas ideas* (2003) lanarengatik.

## Lan nabarmenduak 
### Biografia 
*  *Baroja o el miedo* (2001, *Península*).

### Nobela 
*  *Os quiero a todos* (1997, *Pre-Textos*).

### Saiakera 
* *Atea bere erroetan bezala* (1988, *Pamiela*).
* *Hortus Botanicus* (1989, *GAK*).
* *O tempora! O mores!* (1989, *Pamiela*).
* *Fisikaz honatago* (1990, *Pamiela*).
*  *Historia de las malas ideas* (2003, *Destino*).

### Haur eta gazte literatura 
* *Murtxanteko lapurrak* (1988, *Pamiela*): Asun Arriazu ilustratzailearekin elkarlanean.
* *Patziku parranda* (1989, *Pamiela*): Asun Arriazurekin elkarlanean.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Erriberar ezagunak

## Kanpo estekak 
*  Elkarrizketa *Argia* aldizkarian 2004-12-05
*  Eduardo Gil Bera literaturaren zubitegian.
Guillaume Irigoien

**Guillaume Irigoien** (batzuetan, **Gillom Irigoien**; Ainhize, Nafarroa Beherea, 1959ko azaroaren 4a - ) euskal idazle eta kazetaria da. Mattin Irigoien antzerkigilea anaia du.

## Lanak 
### Antzerkia 
* *Zortzi ehun ahari* (1984, *Eusko Jaurlaritza*)

## Ikus, gainera 
* Mattin Irigoien

## Kanpo loturak 
*  Guillaume Irigoien literaturaren zubitegian
Joxerra Garzia

**Joxerra Garzia Garmendia** (Legazpi, Gipuzkoa, 1953ko apirilaren 14a) euskal idazlea, kazetaria eta EHUko irakaslea da. Euskal Idazleen Elkartearen presidente izan zen 1993tik 1997 arte. Bi anaia ditu,  Juan Garzia idazlea eta Alberto Santos Garzia Garmendia kazetaria.

## Biografia 
Gizarte eta komunikazio-zientzien fakultatean dihardu. Bertsolaritzaren munduan, bertsozale izateaz gain, gai-jartzaile eta ikertzaile moduan aritu da. Bertsolari eskoletako materialak argitaratu ditu eta tesia ere bertsolaritzaren inguruan egin zuen. Hedabideen eremuan, hainbat lan egin ditu: Euskadi Irratian lan egin zuen eta hainbat urtez Euskal Telebistan *Hitzetik Hortzera* bertsolaritza saioa aurkeztu. Aldizkari eta egunkarietan artikuluak argitaratzen ditu eta *Alberdania* argitaletxeko *Zerberri* sailaren arduraduna da. Literatura sariak jaso ditu eta literaturgintzan hainbat arlo landu ere bai.

## Lanak 
Euskal komunitate zientifikoaren *Inguma* datu-basean, berak idatzitako 40 lan baino gehiago daude.

### Saiakera 
* *Gaur egungo bertsolaritzaren baliabide poetiko-erretorikoak* (2020, EHU).
* *Bat-bateko bertsolaritza. Gakoak eta azterbideak* (2001, Bertsozale elkartea): Jon Sarasua eta Andoni Egañarekin elkarlanean.
* *Kurrin-kurrun vitae. Maisu baten ikarak eta ostikadak* (2004, Alberdania).
* *Jendaurrean hizlari* (2008, Alberdania).

### Poesia 
* *Dena dela (Bezperaren kronika)* (1988, Baroja)
* *Zotal egunak* (1991, Kutxa)
### Haur eta gazte literatura 
* *Malen laberinto madarikatuan* (1986, SM)
* *Gau bat gauekoen artean* (1988, Erein)
* *Tunelaz bestaldean* (2000, SM)
### Aforismoak 
* *Egonean doazen geziak. Metaforismoak* (2000, Alberdania)
### Elkarrizketa 
* *Jon Sarasua. Bertso-ispiluan barrena* (1998, Alberdania)
* *Jose Elorrieta. Sindikalismoaren berri onak* (2001, Alberdania): Nagore Izagirrerekin elkarlanean.

### Itzulpena 
* Bertolt Brecht. *Keuner jaunaren kondairak* (1999, Alberdania)

## Sariak 
* 2009ko Anton Abbadia Saria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* «Joxerra Garzia», Literaturaren Zubitegia.
* Elkarrizketa *Argia*n