open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Marta Velasco

**Marta Velasco Urkia** (Getxo, 1970) bizkaitar saxofoi-jole eta abeslari klasikoa da.

2001. urtetik Leioako Musika Bandako zuzendaria da.

## Bizitza 
Leioako Udal Musika Kontserbatorioan hasi zen musika ikasten. Bilboko Goi Mailako Musika Kontserbatorioan jarraitu zituen ikasketak. Bertan kantuko eta saxofoiko goi mailako tituluak lortu zituen. Saxofoi-jotzaile gisa, Euskal Herriko Gazte Orkestak aukeratu zuen. 

2001. urtetik Leioako Musika Bandako zuzendaria da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eleberri biografiko

**Eleberri biografikoa** nobela genero bat da non pertsona garaikide edo historiko baten bizitzaren kontakizun fikziozkoa edo erreala ematen den.

## Ezaugarriak 
Eleberri mota hau pertsona batek bere bizitzan izan zituen esperientzietan, ezagutu zituen pertsonetan eta gertatu ziren gertakarietan oinarritzen da. Fikzio biografikoaren beste forma batzuk bezala, detaileak askotan moztu edo berrasmatu egiten dira fikziozko generoaren, nobelaren, behar artistikoak asetzeko.

Berrasmatutako biografia horiei batzuetan nobela sasi biografikoak deitzen zaie, lanaren historikotasun erlatiboa beste nobela biografiko batzuetatik bereizteko. Nobela biografiko batzuek eleberri historikoen nolabaiteko antza dute edo beste genero batzuetako elementuak sartzen dituzte. Beraz, fikzio biografikoa fikzio historikoaren edo historia alternatiboaren generoetan ere sartzen da askotan. Eleberri batzuk fikzioagatik ezagutzen dira, baina, hala ere, informazio biografiko zabala dute.

Nobela biografikoak, sarritan, film biografikoaren genero filmografikoan egindako egokitzapen zinematografikoetarako oinarri dira.

## Eleberri biografiko batzuk 
* *The Moon and Sixpence* (1919), W. Somerset Maughamen eleberria Paul Gauguini buruz.
* *I, Claudius* (1934),  Robert Gravesen eleberria Klaudiori buruz.
* *Lotte in Weimar: The Beloved Returns* (1939), Thomas Mannen eleberria Goetheri buruz.
* *The Agony and the Ecstasy* (1961), Irving Stoneren eleberria Michelangelori buruz.
* *Blonde* (2000), Joyce Carol Oatesen eleberria Marilyn Monroeri buruz.
*  ''Mémoires d'Hadrien* (1951), Marguerite Yourcenarren eleberria Hadrianori buruz.
* *Autobiografía del general Franco* (1992), Manuel Vázquez Montalbánek idatzitakoa.
* *Angela's Ashes'' (1996), Frank McCourtek bere autobiografian oinarritutako eleberri hau idatzi zuen. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sonoya Mizuno

**Sonoya Mizuno** (1986ko uztailaren 1a) japoniar aktore, modelo eta baleteko dantzaria da.

Mizuno izan zen *Maniac* miniseriearen eta *House of the Dragon*, seriearen protagonista (azken hau Game of Thrones serieko prekuela), eta Alex Garlandek zuzendutako lan guztietan agertu zen, hala nola *Ex* *Machina*, *Annihilation* eta *Men* filmetan eta haren *Devs* miniseriean. Beste paper laburrago batzuetan, *La La Land*, *Beauty and the Beast*, eta *Crazy Rich Asians*

## Bizitza 
Tokion jaioa, Mizuno Somerseten (Ingalaterra) hazi zen.en graduatu zen hainbat balet-konpainiarekin dantza egin aurretik; besteak beste, Balet Semperoper Dresden, Balet Ireland, New English Ballet Theatre eta Scottish Ballet.

## Karrera 
Mizunok 20 urterekin lortu zituen modelo profesional lanak Profile Models-ekin Londresen, eta Chanel, Alexander McQueen, Saint Laurent eta Louis Vuitton aurkeztu ditu. 2014. urtean, The World's Greater Show dantza-antzerkiko Arthur Pitaren obran agertu zen Greenwich Dance-n eta Royal Opera House-n.

Alex Garland Ex Machinaren zientzia-fikziozko thrillerrean egin zuen zinemako debuta, 2014. urtean. Mizuno *High Strung* dantza-filmean agertu zen, Michael Damianek zuzendua eta 2016. urtean argitaratua. 2016. urtean, The Chemical Brothers eta Beck-en "Wide Open" bideoan dantzaria izan zen, eta Frank Ocean "Nikes" abestirako bideo musikalean agertu zen. Geroago, 2016. urtean, *La La Land*-en agertu zen, Caitlinen papera antzezten.

2017an, Mizuno paper txiki batean agertu zen Disney Ederra eta Piztiaren zuzeneko ekintzara egokitzeko lanean, eta, 2018an, Warner Bros.en filmean parte hartu zuen, *Crazy Rich Asians* filmean.

Telebista saio askotan agertu da, Netflixen, Cary Joji Fukunaga-ren *Maniac* seriea, esate baterako. 2018an, Lily Chanen pertsonaiaren paper nagusia hartu zuen Alex Garland-eren FX-eko, *Devs*.

Ziur aski gehien ikusi den Mizunoren lana Dom & Nic 2016. urteko bideoa izango da. Bideo horretan Mizunok "The Chemical Brothers ft Beck" "Wide Open" abestia protagonizatu zuen. Pixkanaka 3-D sareta gardena bihurtuko den dantzari bat bezala aritu zen, ballet estiloko dantzan.

## Filmografia 
### Filmak 
### Telebista 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* https://www.imdb.com/name/nm4420495/
Arrizuriaga

**Arrizuriaga** honakoa izan daiteke:
*Arrizuriaga mendia, Bizkaian
*Arrizuriaga Goikoa baserria, Busturian
*Arrizuriaga jauregia, Bergaran
1970eko Bost Nazioen Txapelketa

**1970eko Bost Nazioen Txapelketa** Errugbi txapelketa honen berrogeita batgarren ekitaldia izan zen (guztira 76.a). 1970eko urtarrilaren 10ean hasi eta apirilaren 18an bukatu zen. Frantziak eta Galesek garaipen partekatua eskuratu zuten.

## Txapelketa 
### Partehartzaileak 
### Puntuazio sistema 
Entseguak hiru puntu balio zituen eta gauzatzeak beste bi. Dropak eta zigor kolpeak hiruna puntu balio zituzten.

Txapelketako sailkapenari dagokionez irabazitako partidak bi puntu balio zituen, berdindutakoak bat eta galdutakoak zero.

## Sailkapena 
|-
!bgcolor="#efefef" width="20"|
!bgcolor="#efefef" width="195"|Taldea
!bgcolor="#efefef" width="20"|Puntuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Jokatuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Irabaziak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Berdinduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Galduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Alde
!bgcolor="#efefef" width="20"|Aurka
!bgcolor="#efefef" width="20"|Diferentzia
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left|  **Frantzia** ||**6**||4||3||0||1 || 60 || 33 || +27
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left|  **Gales** ||**6**||4||3||0||1 || 46 || 42 || +4
|- 
| 3 ||align=left| 20px|Irlanda Irlanda ||**4**||4||2||0||2 || 33 || 28 || -7
|- 
| 4 ||align=left|  Eskozia||**2**||4||1||0||3 || 43 || 50 || -7
|- 
| 4 ||align=left|  Ingalaterra ||**2**||4||1||0||3 || 40 || 69 || -19
|-
|}

## Partidak 
## Sariak 
## Palmaresa 
1970 arteko bakarkako garaipenak.

(*) 1889ko garaipena kontuan hartuta

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sei Nazioen Txapelketako webgune ofiziala
1972ko Bost Nazioen Txapelketa

**1972ko Bost Nazioen Txapelketa** Errugbi txapelketa honen berrogeita hirugarren ekitaldia izan zen (guztira 78.a). 1972ko urtarrilaren 15ean hasi eta martxoaren 25ean bukatu zen, baina partida guztiak jokatu ez zirenez, amaitu gabeko ediziotzat hartzen da. Derryko Igande Odoltsuak eragin zuen giro politiko istilutsuaren ondorioz, Eskoziak eta Galesek Dublinen jokatu behar zituzten partidak bertan behera gelditu ziren.

Dublinen partidarik jokatu ez zenez Frantziak irlandarrekin apirilaren 29an lagunarteko partida bat jokatzea erabaki zuen.

## Txapelketa 
### Partehartzaileak 
*¹ Frantziak Stade Olympique Yves-du-Manoir estadioan jokatu zuen azken Bost Nazioen Txapelketa izan zen. Hurrengo urterako Parc des Princes estadioa berriztu zuen eta han jokatuko zituen txapelketaren hurrengo edizioak.

### Puntuazio sistema 
Aldaketa bat izan zen puntuaketan. Entseguak hiru puntu balio izatetik lau puntutara pasatu zen. Gauzatzeak bi puntu gehigarri eman zituen. Dropak eta zigor kolpeak hiruna puntu balio zituzten.

Txapelketako sailkapenari dagokionez irabazitako partidak bi puntu balio zituen, berdindutakoak bat eta galdutakoak zero.

## Sailkapena 
|-
!bgcolor="#efefef" width="20"|
!bgcolor="#efefef" width="195"|Taldea
!bgcolor="#efefef" width="20"|Puntuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Jokatuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Irabaziak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Berdinduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Galduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Alde
!bgcolor="#efefef" width="20"|Aurka
!bgcolor="#efefef" width="20"|Diferentzia
|- 
| 1 ||align=left|  Gales ||**6**||3||3||0||0 || 67 || 21 || +46
|- 
| 2 ||align=left| 20px|Irlanda Irlanda ||**4**||2||2||0||0 || 30 || 21 || +9
|- 
| 3 ||align=left|  Eskozia||**4**||3||2||0||1 || 55 || 53 || +2
|- 
| 4 ||align=left|  Frantzia ||**2**||4||1||0||3 || 61 || 66 || -5
|- 
| 5 ||align=left|  Ingalaterra ||**0**||4||0||0||4 || 36 || 88 || -52
|-
|}

## Partidak 
## Sariak 
## Palmaresa 
1972 arteko bakarkako garaipenak.

(*) 1889ko garaipena kontuan hartuta

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sei Nazioen Txapelketako webgune ofiziala
1974ko Bost Nazioen Txapelketa

**1974ko Bost Nazioen Txapelketa** Errugbi txapelketa honen berrogeita bosgarren ekitaldia izan zen (guztira 80.a). 1974ko urtarrilaren 19an hasi eta martxoaren 16an bukatu zen. Irlanda izan zen txapelduna.

## Txapelketa 
### Partehartzaileak 
### Puntuazio sistema 
Entseguak lau puntu balio zituen eta gauzatzeak bi puntu gehigarri ematen zituen. Dropak eta zigor kolpeak hiruna puntu balio zituzten.

Txapelketako sailkapenari dagokionez irabazitako partidak bi puntu balio zituen, berdindutakoak bat eta galdutakoak zero.

### Txapelketako sistemaren aldaketa 
Aurreko urteetan hainbat talde kexatu izan ziren partiden banaketaren desorekaz. Batzuek negubetean jokatzen zitzten partida gehienaak eta beste batzuek martxoan, eguraldi hobearekin. Honen aurrean partida guztiak bost asteburutan jokatzeko erabakia hartu zen eta beraz bost jardunaldi jokatuko ziren. Jardunaldien ordenak ere errotazioa izango zuen. Bost talde izanik asteburu bakoitzean talde batek atsedena izango zuen.

## Sailkapena 
|-
!bgcolor="#efefef" width="20"|
!bgcolor="#efefef" width="195"|Taldea
!bgcolor="#efefef" width="20"|Puntuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Jokatuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Irabaziak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Berdinduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Galduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Alde
!bgcolor="#efefef" width="20"|Aurka
!bgcolor="#efefef" width="20"|Diferentzia
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left| 20px|Irlanda **Irlanda** ||**5**||4||2||1||1 || 50 || 45 || +5
|- 
| 2 ||align=left|  Eskozia||**4**||4||2||0||2 || 41 || 35 || +6
|- 
| 2 ||align=left|  Gales ||**4**||4||1||2||1 || 43 || 41 || +2
|- 
| 2 ||align=left|  Frantzia ||**4**||4||1||2||1 || 43 || 53 || -10
|- 
| 5 ||align=left|  Ingalaterra ||**3**||4||1||1||2 || 63 || 66 || -3
|-
|}

## Partidak 
## Sariak 
## Palmaresa 
1974 arteko bakarkako garaipenak.

(*) 1889ko garaipena kontuan hartuta

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sei Nazioen Txapelketako webgune ofiziala
1975eko Bost Nazioen Txapelketa

**1975eko Bost Nazioen Txapelketa** Errugbi txapelketa honen berrogeita seigarren ekitaldia izan zen (guztira 81.a). 1975eko urtarrilaren 18an hasi eta martxoaren 15ean bukatu zen. Gales izan zen txapelduna.

1975eko martxoaren 1ean 104.000 ikusle bildu ziren Murrayfield Stadiumean Eskozia eta Galesen arteko partida ikusteko. Errugbi partida bateko ikusle kopuruaren munduko errekorra ezarri zen egun hartan. 1999an hautsi zen errekor hori Australia eta Zeelanda Berriaren arteko partida batean Sydney hirian. Bledisloe Kopa zegoen jokoan eta 107.042 ikusle bildu ziren Sydneyko Olinpiar Estadioan. Dena dela Murrayfieldeko 1975eko errekorrak Sei Nazioetako Txapelketako errekorra izaten jarraitzen du, Europan jokaturiko rugby partidetako errekorra ere bada oraindik eta historiako hirugarren ikusle kopuru handiena ere bai.

## Txapelketa 
### Partehartzaileak 
### Puntuazio sistema 
Entseguak lau puntu balio zituen eta gauzatzeak bi puntu gehigarri ematen zituen. Dropak eta zigor kolpeak hiruna puntu balio zituzten.

Txapelketako sailkapenari dagokionez irabazitako partidak bi puntu balio zituen, berdindutakoak bat eta galdutakoak zero.

## Sailkapena 
|-
!bgcolor="#efefef" width="20"|
!bgcolor="#efefef" width="195"|Taldea
!bgcolor="#efefef" width="20"|Puntuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Jokatuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Irabaziak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Berdinduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Galduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Alde
!bgcolor="#efefef" width="20"|Aurka
!bgcolor="#efefef" width="20"|Diferentzia
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left|  **Gales** ||**6**||4||3||0||1 || 87 || 30 || +57
|- 
| 2 ||align=left|  Eskozia||**4**||4||2||0||2 || 47 || 40 || +7
|- 
| 2 ||align=left| 20px|Irlanda Irlanda ||**4**||4||2||0||2 || 54 || 67 || -13
|- 
| 2 ||align=left|  Frantzia ||**4**||4||2||0||2 || 53 || 79 || -26
|- 
| 5 ||align=left|  Ingalaterra ||**2**||4||1||0||3 || 40 || 65 || -25
|-
|}

## Partidak 
## Sariak 
## Palmaresa 
1975 arteko bakarkako garaipenak.

(*) 1889ko garaipena kontuan hartuta

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sei Nazioen Txapelketako webgune ofiziala
Iōtō

**Iōtō**, , *Iōtō shima*, "Sulfuro Uhartea", baita **Iwo Jima** izenaz ere ezaguna, Japoniako Sumendi uharteetako bat da, Ogasawara uharteen hegoaldean, eta haiekin batera, Nanpō uhartedia osatzen du. Administratiboki, Ogasawara suprefeturan dago, Tokio hiriburutik 1.200 kilometro hegoaldera.

Uharte horretan Suribachi mendia dago.

Bigarren Mundu Gerran, Pazifikoko frontean, Iwo Jimako gudu garrantzitsuaren kokalekua izan zen.
1973ko Bost Nazioen Txapelketa

**1973ko Bost Nazioen Txapelketa** Errugbi txapelketa honen berrogeita laugarren ekitaldia izan zen (guztira 79.a). 1973ko urtarrilaren 13an hasi eta apirilaren 14an bukatu zen. Inozko egoera bitxiena gertatu zen, bost partehartzaileek etxeko partida biak irabazi eta kanpokoak galdu zituzten eta ondorioz puntutan berdinduta gelditu zirenez garaipen partekatua eskuratu zuten.

1972ko ekitaldian Igande Odoltsuaren ondorengo egoera politikoaren ondorioz ez zen partdarik jokatu Dublinen. 1973an Ingalaterrari tokatzen zitzaion Dublinen jokatzea, eta egoera politikoarengatik ez joatea aholkatu bazitzaion ere Ingalaterrak partidu hura jokatu egin zuen. Irlandar ikusleek txalo zaparradaz agurtu zuten talde ingelesa haien ausardia goraipatuz.

## Txapelketa 
### Partehartzaileak 
### Puntuazio sistema 
Entseguak lau puntu balio zituen eta gauzatzeak bi puntu gehigarri ematen zituen. Dropak eta zigor kolpeak hiruna puntu balio zituzten.

Txapelketako sailkapenari dagokionez irabazitako partidak bi puntu balio zituen, berdindutakoak bat eta galdutakoak zero.

## Sailkapena 
|-
!bgcolor="#efefef" width="20"|
!bgcolor="#efefef" width="195"|Taldea
!bgcolor="#efefef" width="20"|Puntuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Jokatuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Irabaziak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Berdinduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Galduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Alde
!bgcolor="#efefef" width="20"|Aurka
!bgcolor="#efefef" width="20"|Diferentzia
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left|  **Gales** ||**4**||4||2||0||2 || 53 || 43 || +10
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left| 20px|Irlanda **Irlanda** ||**4**||4||2||0||2 || 50 || 48 || +2
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left|  **Frantzia** ||**4**||4||2||0||2 || 38 || 36 || +2
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left|  **Eskozia** ||**4**||4||2||0||2 || 55 || 59 || -4
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left|  **Ingalaterra** ||**4**||4||2||0||2 || 52 || 62 || -10
|-
|}

## Partidak 
## Sariak 
## Palmaresa 
1973 arteko bakarkako garaipenak.

(*) 1889ko garaipena kontuan hartuta

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sei Nazioen Txapelketako webgune ofiziala
Marie-Victoire Lemoine

**Marie-Victoire Lemoine** (Paris, Frantzia, 1754 – ib., 1820ko abenduaren 2a) frantziar margolari klasizista izan zen.  

## Ibilbidea 
Charles Lemoine eta Marie-Anne Rousselleren alaba nagusiena izan zen. Bi ahizpa izan zituen, Marie-Denise Villers eta Marie-Élisabeth Gabiou, biak margolariak izan zirenak. Ezkondu ziren bi ahizpek ez bezala, Lemoine ezkongabe egoteak bere lan artistikotik bizi zen arte garaikideko emakume bakanetako bat bihurtzen lagundu zion. 

1770eko hamarkadaren hasieran, François-Guillaume Ménageot-en ikasle izan zen, eta harekin bizi eta lan egin zuen Jean Baptiste-Pierre Lebrun arte-merkatariak erositako etxe batean. Etxebizitza hori Élisabeth-Louise Vigée-Le Brunen (1755 – 1842) estudioaren ondoan zegoen, garai hartan Frantziako margolari nagusia baitzen. 1779tik aurrera, Lemoine gurasoen etxean bizi izan zen, Marie-Élisabeth ahizparekin bizitzera joan zen arte. Ahizpa hil ondoren ere bizi izan zen han. 

Lemoinek erretratuak, miniaturak eta genero-eszenak margotu zituen batez ere. Hainbat aretotan parte hartu zuen, esate baterako, Pahin de la Blancherieko Korrespondance Aretoan, 1779an. Bertan, Lamballe printzesaren erretratua (57 x 45 cm) erakutsi zuen eta bere artelanak erakusten jarraitu zuen 1796, 1798, 1799, 1802, 1804 eta 1814ko aretoetan. Azken erakusketa egin eta sei urtera hil zen, hirurogeita sei urte zituela. 

## Iruditegia 

Fitxategi:Marie-Victoire Lemoine - 1796.jpg|*Emakume pintore baten tailerraren barrualdea*
Fitxategi:The two sisters, by Marie-Victoire Lemoine.jpg|*Bi ahizpak*
Fitxategi:Marie-Victoire Lemoine (attr) Portrait of a boy feeding two bird.jpg|*Haur bat bi txori jaten*
Fitxategi:Marie-Victoire Lemoine - Portrait of a Youth in an Embroidered Vest - Cummer Museum.jpg|*"Zamor"ren erretratua*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marie Gabrielle Capet

**Marie Gabrielle Capet** (Lyon, Frantzia, 1761eko irailaren 6a – Paris, Frantzia, 1818ko azaroaren 1a) frantziar margolaria izan zen. Olio, pastel eta akuareletako pinturen erretratuak egiten zituen zerbitzari baten alaba margolaria zen.

## Biografia 
[thumb|ezkerrera|150px|[Adélaïde Labille-Guiard|Adélaïde Labille-Guiard-en autorretratua, bi ikaslerekin; horietako bat Marie Gabrielle Capet bera da.]]
Marie Gabrielle zerbitzari baten alaba zen. Hogei urte zituela pintura ikastera joan zen Parisera Adélaïde Labille-Guiard-ekin. Ikaskideen artean Marie-Victoire d'Avril eta  Marie Marguerite Carreaux de Rosemond zeuden.  
## Margolari ibilbidea 
Bi urte geroago, olio-pinturan zuen nagusitasunari esker, lehen autoerretratuak aurkeztu zituen. 1781etik aurrera, erretratu ugari erakutsi zituen. Ezagunenak *Madame Adelaida* eta *Madame Victoria* dira, eta *Madame Labille-Guiardena*, berriz, bere ikasleekin margotu zuen. Bere obra nagusiak Jeunesse aretoan (Gazteriaren Aretoa) daude ikusgai 1785az geroztik.
Fitxategi:Marie Gabrielle Capet and Marie Marguerite Carreaux de Rosemond MET DP213786.jpg|Marie Gabrielle Capet eta Marie Marguerite Carreaux de Rosemond, 1785 ingurukoa
Fitxategi:Marie-Gabrielle Capet, Autoportrait, vers 1790.png|Autoerretratua, Marie Gabrielle Capet, 1790
Fitxategi:Marie-Gabrielle Capet - Studio Scene - WGA4049.jpg|Estudioko eszena bat, 1808
Fitxategi:Capet - Houdon travaillant au buste de Voltaire, 1800.jpg|Jean-Antoine Houdon Voltaire-ren bustoa egiten, 1800, Musée des Beaux-Arts de Caen
Fitxategi:Capet - Portrait de Charles Meynier, MU1511.jpg|Charles Meynierren erretratua, 1799, Beaux-Arts de Paris
Fitxategi:Marie Gabrielle Capet after Labille-Guiard - Françoise de Châlus, Duchesse de Narbonne.png|Françoise de Châlus, Narbonneko dukesaren erretratua, 1787, Musée Bomann
Fitxategi:Capet - Portrait of Marie-Joseph Chénier.jpg|Marie-Joseph Chénierren erretratua
Fitxategi:Capet - Porträt einer jungen Frau, 1810, GR 1.555.jpg|alt=|Neska gaztea
Fitxategi:Mme Jean-Baptiste-Jacques Legrix de La Salle, née Geneviève Journu-Auber (1776-1831).jpg|alt=|Portrait de Geneviève Journu-Auber

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Comte Arnauld Doria: *Marie-Gabrielle Capet*. Les Beaux-Arts «Editions d'études et de documents», Paris 1934.

* Vivian Cameron, «Gabrielle Capet», in Delia Gaze (arg.) *Dictionary of Women Artists*. Fitzroy Dearborn Publishers, London und Chicago 1997, Band 1, S. 345–46.

* Thomas W. Gaehtgens: *Eine gemalte Künstlergenealogie*. *Zu Marie-Gabrielle Capets Atelierszene in der Münchener Neuen Pinakothek*. In: *Niederdeutsche* Beiträzur Kunstgeschichte. Band 38, 1999, S. 209–19.

## Kanpo estekak
Porphyrellus porphyrosporus

***Porphyrellus porphyrosporus*** *Boletaceae* familiako perretxiko espezie bat da. Jangarri kaskarra, *Leccinum* generokoen antzeko kalitatekoa.

Sinonimoa: *Boletus porphyrosporus*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 5 eta 10 cm bitarteko diametrokoa. Gaztetan esferikoa, gero ganbila, azkenik irregularki lautu samarra. Azal lehorra du, belusduna gaztetan, gero ilegabea eta leuna; kolorea grisaxkatik arre-oliba edo arre-beltzaxkara doana du. Ertz fina du, lehenengo kurbatua, gero pixka bat garbaldua.

**Tutuak:** Nahiko luzeak, ia libreak, itsatsiak edo harizpi batez dekurrenteak. Kolorea argitik ilunera alda daiteke, arre-purpuraraino.

**Poroak:** Ertainak, biribilak edo angelutsuak, tutuen kolore berekoak, eta tutuak bezala presiopean pixka bat urdindu egiten dira.

**Hanka:** 4 eta 10 cm bitarteko garaierakoa eta 1 eta 3 cm bitarteko lodierakoa. Oro har, nahiko luzea, eta pixka bat lodiagoa behealdean. Kapelaren antzeko kolorea du, baina oliba koloreko tonu gutxiagorekin, eta luzetarako puntuz marratuta dagoela dirudi.

**Haragia:** Kapelarena, lehenik sendoa da, gero biguna; oinekoa haritsua da. Kolore zurixka du, baina ebakitzean tonu urdinxkak eta gorrixkak hartzen ditu, eta ia belztu ere egiten da. Usain garratza du eta akre samarreko zaporea.

**Etimologia:** *Porphyrellus* terminoa grekotik dator, purpura, esan nahi duen "pophyreos" hitzetik. Bere kapelaren kolore marroi-gorrixkagatik. *Porphyrosporus* epitetoa ere grekotik dator, purpura esan nahi duen "porphyros" hitzetik. Esporen koloreagatik.

## Jangarritasuna 
Jangarri kaskarra.

### Nahasketa arriskua 
Bere koloreagatik nahastezina da.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean koniferoen mendiko basoetan eta baso mistoetan hazten da.

## Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Europa, Errusia, Kaukaso, Hego Korea, Japonia, Txina, Taiwan, Australia.

## Espeziearen egoera 
Aranzadi Elkartearen arabera, *Porphyrellus porphyrosporus* desagertzeko arriskuan dauden onddoen eusko-kantauriar Zerrenda Gorrian dago. Azken urteotan mikologia adituek onddo batzuen beherakada kuantitatibo eta kualitatibo handia egon dela ohartarazi dute. Adituen esanetan, egoera honek hainbat eragile ditu, tartean klima aldaketa, pestiziden erabilera eta bilketa masiboak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Black Panther: Wakanda Forever

***Black Panther: Wakanda Forever*** 2022ko Ryan Coogler estatubatuar zinema zuzendariaren superheroi film bat da. Marvel Comics argitaletxeko Stan Lee eta Jack Kirby komikigileen izen bereko komikietan oinarritua, *Black Panther* filmaren jarraipena da. Letitia Wright, Lupita Nyong'o, Danai Gurira, Winston Duke, Florence Kasumba, Dominique Thorne, Michaela Coel, Tenoch Huerta, Martin Freeman eta Angela Bassett aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Wakandako liderrak bere herrialdea babesteko borrokan dira, T'Challa erregea hil ondoren.

## Aktoreak 
* Letitia Wright: Shuri
* Lupita Nyong'o: Nakia
* Danai Gurira: Okoye
* Winston Duke: M'Baku
* Florence Kasumba: Ayo
* Dominique Thorne: Riri Williams / Ironheart
* Michaela Coel: Aneka
* Tenoch Huerta: Namor / K’uk’ulkan
* Martin Freeman: Everett K. Ross
* Angela Bassett: Ramonda
* Julia Louis-Dreyfus: Valentina Allegra de Fontaine

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1979ko Bost Nazioen Txapelketa

**1979ko Bost Nazioen Txapelketa** Errugbi txapelketa honen berrogeita hamargarren ekitaldia izan zen (guztira 85.a). 1979ko urtarrilaren 20an hasi eta martxoaren 17an bukatu zen. Gales izan zen txapelduna, azken bost urtetan laugarren garaipena eskuratuz. Bestalde laugarren aldiz jarraian lortu zuen Koroa hirukoitza, inork aurrez egin gabekoa.

## Txapelketa 
### Partehartzaileak 
### Puntuazio sistema 
Entseguak lau puntu balio zituen eta gauzatzeak bi puntu gehigarri ematen zituen. Dropak eta zigor kolpeak hiruna puntu balio zituzten.

Txapelketako sailkapenari dagokionez irabazitako partidak bi puntu balio zituen, berdindutakoak bat eta galdutakoak zero.

## Sailkapena 
|-
!bgcolor="#efefef" width="20"|
!bgcolor="#efefef" width="195"|Taldea
!bgcolor="#efefef" width="20"|Puntuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Jokatuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Irabaziak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Berdinduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Galduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Alde
!bgcolor="#efefef" width="20"|Aurka
!bgcolor="#efefef" width="20"|Diferentzia
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left|  **Gales** ||**6**||4||3||0||1 || 83 || 51 || +32
|- 
| 2 ||align=left|  Frantzia ||**5**||4||2||1||1 || 50 || 46 || +4
|- 
| 3 ||align=left| 20px|Irlanda Irlanda ||**4**||4||1||2||1 || 53 || 51 || +2
|- 
| 4 ||align=left|  Ingalaterra ||**3**||4||1||1||2 || 24 || 52 || -28
|- 
| 5 ||align=left|  Eskozia ||**2**||4||0||2||2 || 48 || 58 || -10
|-
|}

## Partidak 
## Sariak 
## Palmaresa 
1979 arteko bakarkako garaipenak.

(*) 1889ko garaipena kontuan hartuta

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sei Nazioen Txapelketako webgune ofiziala
1977ko Bost Nazioen Txapelketa

**1977ko Bost Nazioen Txapelketa** Errugbi txapelketa honen berrogeita zortzigarren ekitaldia izan zen (guztira 83.a). 1977ko urtarrilaren 15ean hasi eta martxoaren 19an bukatu zen. Frantziak partida guztiak irabazi zituen eta txapelketaz gain haren bigarren Slam Nagusia eskuratu zuen.

Jokaturiko lau partidatan Frantziak ez zuen entsegu bakar bat jaso, hori soilik Ingalaterrak egina zuen 1913ko ekitaldian. Hori guxti balitz 15 jokalari berdinek jokatu zituzten partida guztiak, Slam Nagusiaren garaipen batean inoiz ikusi gabekoa izan zen. Partida gogorrak izan ziren gainera, entseguak 4 puntu balio izan zituen garaian (1972-1992) inoizko puntu kopuru txikiena eskuratu baitzuten frantsesek, 58 puntu.

Frantzia eta Galesen arteko partida oinarri hartu zen *Grand Slam* filma (1978) egiteko. Amaiera berridatzi behar izan zuten gidoilariek, uste denen aurka Gales galtzaile atera baitzen.

## Txapelketa 
### Partehartzaileak 
### Puntuazio sistema 
Entseguak lau puntu balio zituen eta gauzatzeak bi puntu gehigarri ematen zituen. Dropak eta zigor kolpeak hiruna puntu balio zituzten.

Txapelketako sailkapenari dagokionez irabazitako partidak bi puntu balio zituen, berdindutakoak bat eta galdutakoak zero.

## Sailkapena 
|-
!bgcolor="#efefef" width="20"|
!bgcolor="#efefef" width="195"|Taldea
!bgcolor="#efefef" width="20"|Puntuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Jokatuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Irabaziak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Berdinduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Galduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Alde
!bgcolor="#efefef" width="20"|Aurka
!bgcolor="#efefef" width="20"|Diferentzia
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left|  **Frantzia** ||**8**||4||4||0||0 || 58 || 21 || +37
|- 
| 2 ||align=left|  Gales ||**6**||4||3||0||1 || 66 || 43 || +23
|- 
| 3 ||align=left|  Ingalaterra ||**4**||4||2||0||2 || 42 || 24 || +18
|- 
| 4 ||align=left|  Eskozia ||**2**||4||1||0||3 || 39 || 85 || -46
|- 
| 5 ||align=left| 20px|Irlanda Irlanda ||**0**||4||0||0||4 || 33 || 65 || -32
|-
|}

## Partidak 
## Sariak 
## Palmaresa 
1977 arteko bakarkako garaipenak.

(*) 1889ko garaipena kontuan hartuta

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sei Nazioen Txapelketako webgune ofiziala
Kodumudi

**Kodumudi** Indiako hiria eta Nagar Panchayat (udalerria) da. Tamil Nadu estatuan dago, Erode barrutian. 2011n 13.225 biztanle zituen. Kaveri ibaiaren ertzean dago, Erodetik 38 kilometrotan eta Tirupurretik 66 km.

## Demografia 
2011ko erroldaren arabera, Kodumudiko biztanleria 13.225 biztanlekoa zen, eta horietatik 6527 gizonezkoak ziren eta 6628 emakumezkoak ziren. Kodumudik % 79,62ko batez besteko alfabetatze-tasa du, Estatuko batez bestekoa ( % 80,09) baino txikiagoa: gizonezkoen alfabetatzea % 87,87 da, eta emakumezkoen alfabetatzea % 71,62.

## Ondarea 
* Magudeswarar Tenplua

## Iruditegia 

Fitxategi:Kodumudi SivanKovil.JPG|Mahudeswarar Tenplua.
Fitxategi:Kodumudi Temple Elephant.JPG|Mahudeswarar Tenpluan.
Fitxategi:The Temple Elephant walks back to the temple after his shower and decoration..JPG|Elefantea Mahudeswarar Tenpluan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1980ko Bost Nazioen Txapelketa

**1980ko Bost Nazioen Txapelketa** Errugbi txapelketa honen berrogeita hamaikagarren ekitaldia izan zen (guztira 86.a). 1980ko urtarrilaren 19an hasi eta martxoaren 15ean bukatu zen. Ingalaterrak partida guztiak irabazi eta txapelketaz gain Slam Nagusia eskuratu zuen. 1963tik ziren ingelesak Bost Nazioen Txapelketan bakarkako garaipena eskuratu gabeak.

## Txapelketa 
### Partehartzaileak 
### Puntuazio sistema 
Entseguak lau puntu balio zituen eta gauzatzeak bi puntu gehigarri ematen zituen. Dropak eta zigor kolpeak hiruna puntu balio zituzten.

Txapelketako sailkapenari dagokionez irabazitako partidak bi puntu balio zituen, berdindutakoak bat eta galdutakoak zero.

## Sailkapena 
|-
!bgcolor="#efefef" width="20"|
!bgcolor="#efefef" width="195"|Taldea
!bgcolor="#efefef" width="20"|Puntuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Jokatuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Irabaziak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Berdinduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Galduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Alde
!bgcolor="#efefef" width="20"|Aurka
!bgcolor="#efefef" width="20"|Diferentzia
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left|  **Ingalaterra** ||**8**||4||4||0||0 || 80 || 48 || +32
|- 
| 2 ||align=left| 20px|Irlanda Irlanda ||**4**||4||2||0||2 || 70 || 65 || +5
|- 
| 3 ||align=left|  Gales ||**4**||4||2||0||2 || 50 || 45 || +5
|- 
| 4 ||align=left|  Frantzia ||**2**||4||1||0||3 || 55 || 75 || -20
|- 
| 5 ||align=left|  Eskozia ||**2**||4||1||0||3 || 61 || 83 || -22
|-
|}

## Partidak 
## Sariak 
## Palmaresa 
1980 arteko bakarkako garaipenak.

(*) 1889ko garaipena kontuan hartuta

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sei Nazioen Txapelketako webgune ofiziala
Lilly Martin Spencer

[thumb|[Lilly Martin Spencer, 1890 inguruan, Herver Homer-ek egina.]]
**Lilly Martin Spencer**, jaiotzaz **Angelique Marie Martin** (Exeter, Erresuma Batua, 1822ko azaroaren 26a &ndash; New York, 1902ko maiatzaren 22a) XIX. mendearen erdialdeko Estatu Batuetako margolari ezagunenetako bat da. Etxeko eszenak, emakumeak eta haurrak margotu zituen giro atsegin batean. Bere obrarako ikusle mota bat bazuen ere, Spencerrek zailtasunak izan zituen margolari profesional gisa bizitzeko, eta arazo ekonomikoz betiereko egoeran bizi izan zen.

## Biografia 
Lilly Martin Spencer Exeterren (Ingalaterra) jaio zen, Frantzian jaiotako gurasoak zituen: Gilles Marie Martin eta Angelique Perrine LePetit Martin. 1830ean, Lillyk zortzi urte zituenean, familiak Estatu Batuetara emigratu zuen. Hiru urtez New Yorken egon ondoren, Mariettara, Ohiora, joan ziren. Gurasoek arte-prestakuntza bilatzen lagundu zioten, emakumearen eskubideak hobetzea defendatzen baitzuten, eta Charles Fourier bezalako utopikoen jarraitzaileak izan ziren.

Spencerrek bere pinturak erakutsi zituen Diseinuaren Akademia Nazionalean eta Filadelfiako Mendeurreneko Erakusketako Emakumeen Pabiloian ordezkatu zuten 1876an. Bezero garrantzitsu batzuentzako lana ere egin zuen. Hala ere, Spencerren ospearen zati handi bat olio-pinturen kopia grabatu merkeen salmenta orokorrari zor zaio.
   

## Iruditegia 

File:Lily Martin Spencer - Domestic Happiness.JPG|thumb|right|*Domestic Happiness* (1849)
File:Lily Martin Spencer - The Artist and Her Family on a Fourth of July Picnic.JPG|thumb|right|*The Artist and Her Family on a Fourth of July Picnic* (c.1864)
File:Spencerml.jpg|thumb|right|*We Both Must Fade (Mrs. Fithian)* (1869)
File:Lily Martin Spencer - Reading the Legend.JPG|thumb|right|*Reading the Legend* (1852)
File:See How the Sun Shines.jpg|thumb|right|*See How the Sun Shines* (1855)
File:Lilly Martin Spencer - Kiss Me and Youll Kiss the Lasses - Google Art Project.jpg|thumb|right|''Kiss Me and You'll Kiss the 'Lasses'' (1856)
File:Raspberries on a Leaf (1858) oil on panel painting by Lilly Martin Spencer.jpg|thumb|Raspberries on a Leaf (1858)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* The Ohio History Society 
* Artcyclopedia
Fernando Lazcano

**Fernando Tómas Lazcano Barros** (1988ko azaroaren 10a) Txileko futbolaria da, Cobreloa Txileko Primera B taldean jokatu zuen azkenekoz erdilari gisa. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Lara Odriozola

**Lara Odriozola Garmendia** (Legazpi, 1975) gipuzkoar idazlea da.

## Ibilbidea
Deustuko Unibertsitatean filologia inglesa ikasi zuen. Bere herriko ikastola batean egiten du lan, Ingelesa eta Gaztelera irakasten. Idazteak urte askoz Odriozolaren zaletasuna izan zen eta 2022an bere lehen eleberria argitaratu zuen. *Ictus* izeneko gaztelerazko eleberria izan zen, eleberri beltzaren generoan.

## Lanak
**Ictus* (2022)

## Kanpo estekak
*Webgune ofiziala
Clémentine Delait

**Clémentine Delait** (Chaumosey, 1865eko martxoaren 5a – 1939ko apirilaren 5a) frantziako emakume bizarduna. "Frantzian dama ospetsuetan ospetsuena" eta "dama bizartsu baten adibide perfektua".

## Biografia 
Hamazortzi urte zituela hirtsutismoa garatu zuen eta bizarra hazi zitzaion.

1900ean, inauteri batzuetan emakume bizardun bat ikusi eta bera baino bizar hobeago bat hazten utz zezakeela esan zuen. Cémentineren senarrak 500 franko jokatu zituen bere alde eta apustu hurak hainbat bezero erakarri zituen bikotearen kafetegira eta izena aldatu negozioari: *Le Café de La Femme à Barbe jarriz (Emakume bizardunaren kafetegia)*.

Clémentinek bere buruaren argazki eta postalak saltzen hasi eta ospetsu bihurtu zen Europan. Parisen eta Londresen jendetsa biltzen zen bera ikusteko. Haren bira areagotu egin zen 1926an alargun geratu ondoren.

1904an agintarien baimen berezia jaso zuen gizonezkoen arropa eramateko, emakumeek gizonezkoen jantziak erabiltzea legez kanpokoa zenean.

Kontakizunen arabera, oso harro zegoen bere bizarrarekin eta asko zaintzen zuen. Charles Grossier, bizargin ohiak, astean hiru aldiz bisitatzen zuen bere bizarra xanpu berezi batekin garbitzeko.
* Patrick Pasky (2013). *Clémentine. Le roman de la femme barbe*. Publibook Des Ecrivains.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Epilogo

[thumb|[Mitxel Elizanburu Errekart*, Frantziako bigarren eta hirugarren Errepublikaren ichtorio bitchia* (1891, Baiona)]]
**Epilogo** bat (grezierazko *ἐπίλογος*-etik, *epilogos* hitzaren bilakaera, "ondorioa", non ἐπί *epi* = "gainera, gainean" eta *λόγος* *logos* = "hitza") testu mota bat da literatura-lan baten amaieran, normalean lana ixteko erabiltzen dena. Euskaraz **azken hitza** ere erabili izan da. Istorioaren barruko ikuspegitik aurkezten da, testu nagusiari atxikita, testu nagusiaren parte bezala, gehigarri bezala. Gerta daiteke autorea irakurlearekin zuzenean komunikatzeko gogoa agertzea eta zuzenean irakurleari hitz egitea. Testu tipo honen ifrentzua hitzaurrea da: literatura- edo drama-lan baten hasieran agertu ohi den testu bat, istorioa irekitzeko eta interesa hasiera-hasieratik harrapatzeko erabili ohi dena. Genero batzuek, hala nola telebistako programa batzuek eta bideojoko batzuek, "sarrera"-ri "*intro*" esaten diote eta gero, epilogoari, ingelesezko hitz jokoa eginez, "***outro***" deitzen diote.

Oro har, epilogoak etorkizunean ezartzen dira, istorio nagusia osatu ondoren. Genero batzuen artean, hurrengo emanaldian lan batzuk iradokitzeko erabil daiteke. Irakurlearen jakin-mina asetzeko eta istorioaren edozein zati aske argitzeko ere erabiltzen da. 
[thumb|[Moby-Dick|Moby Dicken Epilogoaren argazkia, Herman Melvilleren klasikoa]]

## Terminoaren historia 
*Epilogo* hitzaren lehen erabilera ezaguna XV. mendean izan zen, eta atal erabakigarria izan zen literatura-lanetarako.

Ingeles ertain eta frantses ertainean "*epilogue*" hitza erabili zen. Latinez *epilogus* erabiltzen zen, greziar *epilogos* (ἐπίλογος) hitzetik zuzenean mailegatua.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Hitzaurre

## Kanpoko estekak
Patricia May

**Patricia May Urzúa** antropologo txiletarra da. Txileko Unibertsitatean graduatu zen 1979an.

May zutabegile gisa aritu da *El Sábado* eta *El Mercurio* egunkarietan. 2001ean, "Txileko emakumerik aipagarrienetako bat" izendatu zuten, gizarte-zientzietan eta garapenean egindako ekarpenengatik, Txileko gobernuak emandako saria.  2004tik 2006ra, "Txileko 100 emakume nagusietako bat" izendatu zuen Mujeres Empresariasek.  2007ko uztailaren 18an, Laura Rodríguez Fundazioaren Koherentzia Saria jaso zuen,  May "Txileko lan politiko eta soziala aberasten duten eredutzat duen balioek" aitortuz. 

## Lana 
*Mundo Nuevo* aldizkariak dioenez, Mayren lana "eboluzioari, bizitzaren zentzuari eta kultura ezberdinetako tradizio espiritualei buruzko hausnarketara bideratu da".  «Mundu postmodernoaren kultura eta bizimoduaz» egin dituen analisiak komentatu ditu Mayk berak.  

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Diazetil peroxido

**Diazetil peroxidoa** konposatu organikoa da CH3COO–OOCCH3 formula duena peroxido organikoen familiakoa. Egoera puruan solido kristalinoa da usain garratzekoa eta oso lehergarria. Dimetil ftalatotan % 25eko kontzentrazioan disolbaturik baliatzen da sintesi organikoan oxidatzaile edo polimerizazioen hasarazle gisa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Di-tert-butil peroxido

'*Di-*tert*-butil peroxidoa*' (PDTB) konposatu organikoa da C8H18O2 formula duena peroxido organikoen familiakoa. Likido kolorgea da eta peroxido organikoen artean egonkorrenetako bat da bi *tert*-butil talde handi dituela medio.

## Erabilera 
Di-tert-butil peroxidoa 100 Ctik gorako tenperaturetan homolisia pairatzen du eta horrexegatik hasarazle gisa baliatzen da erradikal-polimerizazioetan.

(CH3)3COOC(CH3)3 → 2 (CH3)3CO•   

(CH3)3CO• → CH3COCH3 + CH3•

## Toxikotasuna 
PDTB mukosak, larruazala eta begia narritatzen ditu. Halaber, sukoia da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Daniels (zuzendariak)

**Daniel Kwan** (1988ko otsailaren 10a) eta **Daniel Scheinert** (1987ko ekainaren 7a), profesionalki **Daniels** izenaz ezagunagoak, Ameriketako Estatu Batuetako zinema zuzendariak, ekoizleak eta gidoilariak dira. Bideoklip zuzendari lanetan hasitakoak, *Swiss Army Man* (2016) eta *Everything Everywhere All at Once* (2022) filmak zuzendu eta idatzi dituzte. Azken honengatik hiru Oscar sari eskuratu zituzten, Film onena, Zuzendari onena eta Jatorrizko gidoi onena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ariana DeBose

**Ariana DeBose** (Wilmington, 1991ko ekainaren 25a) estatubatuar aktorea, dantzaria eta abeslaria da. 2021eko *West Side Story* filmagatik Taldeko emakumezko aktore onenaren Oscar saria irabazi zuen. 

2009an, *So You Think You Can Dance* dantza lehiaketan egin zuen lehen agerpena telebistan. Broadwayen 2011an debutatu zuen, *Bring It On: The Musical* antzezlanean. *Motown: The Musical* (2013) eta *Pippin* (2013) musikaletan egin zuen lan hurrengo. 2015etik 2016ra, The Bullet papera antzeztu zuen Lin-Manuel Mirandaren *Hamilton* antzezlanean, eta 2016tik 2017ra Jane izan zen *A Bronx Tale* musikalan. *Summer: The Donna Summer Musical* antzezlanagatik Tony sari bat irabazi zuen. 

*The Prom* (2020) filmean eta *Schmigadoon!* (2021) telesailan ere aritu da.

## Filmografia 
Taula honetan ikus daitezke film bakoitzaren zuzendaria, enpresa ekoizlea eta beste izenburuak (gaztelaniaz, frantsesez):

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gaztela-Mantxako Zubia

**Gaztela-Mantxa zubia** (gazteleraz **Puente de Castilla-La Mancha** izenez ere ezaguna) tirante-zubia da, Tajo ibaiaren gainean dago, Espainiako Talavera de la Reina hirian, Toledoko probintzian, Gaztela-Mantxako autonomia erkidegoan. 192 metroko altuerarekin, Espainiako zubirik altuena, eta Europako bigarrena, izan zen 2011. urtean ireki zenean

## Historia 
2000ko hamarkadan, Talaverako Udalak beharrezkotzat jo zuen hiriarentzat ingurabide bat sortzea eta horrek zubia eskatzen zuen,  2007. urtean hasi ziren Tajo ibaiaren gaineko zubia eraikitzen. Gaztela-Mantxako Erkidegoen Batzordeak sustatu zuen obra, eta Estudio AIA estudioak idatzi zuen proiektua. Horretarako, enpresa-partzuergo bat aukeratu zen, honako hauek osatua: Sacyr, Aglomancha eta Jesús Bárcenas Grupo.

Zubi tirantedunari erdiko pilono baten bidez eusten zaio, 192 metroko altuerakoa. Pilonotik 152 kable ateratzen dira, zeinetan luzeenak 400 m neurtzen dituen. Denek guztira 33 km egiten dituzte, Espainiako errekorra delarik hori. Bermerik gabeko hegalkin-baoa duen zubia da, Espainiako argi zabalena duena, 318 metro guztira. Altuera zela eta, eraikitzeko Espainiako garabirik altuena behar izan zen. 74 milioi euro inguruko kostua izan zuen. 72 000 m³ hormigoi eta 10.000 tona altzairu erabili ziren.

2011ko ekainaren 23an, obra amaituta baina trafikorik gabe zegoelarik, zubiaren tiranteetako bat askatu egin zen. Gorabehera horren ondoren, konpondu ondoren, erresistentzia-proba gogorrak egin ziren kamioiekin, eta emaitza ona izan zuten, zubiaren erresistentziaren erakusgarri. Obra urriaren 17an inauguratu zen, hasieran aurreikusitakoa baino hilabete batzuk geroago.

Nahiz eta 2011. urteaz geroztik irekia egon, hiriaren ingurabidea ez da osatu eta horretarako egin zelarik, azpiegitura hasieran planifikatutakoa baino askoz gutxiago erabiltzen da. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1954ko Genevako Konferentzia

**Genevako Konferentzia** Koreako Gerratik eta Indotxinako Lehen Gerratik eratorritako auziak konpontzeko konferentzia bat izan zen; bertan, hainbat naziok parte hartu zuten. Genevan (Suitza) egin zen 1954ko apirilaren 26tik uztailaren 20ra. Gai korearrari buruzko konferentziaren zatia adierazpen edo proposamenik egin gabe amaitu zenez, normalean garrantzi gutxiagokotzat jotzen da. Hala ere, Frantziar Indotxinaren desegiteari buruzko Genevako Akordioek ondorio iraunkorrak izan zituzten. Frantziako inperio kolonialak Asiako hego-ekialdean izan zuen gainbeherak Vietnamgo Errepublika Demokratikoa (Ipar Vietnam), Vietnamgo Estatua (etorkizuneko Vietnamgo Errepublika edo Hego Vietnam), Kanbodiako Erresuma eta Laosko Erresuma sortzea ekarri zuen.

Hego Korea, Ipar Korea, Txinako Herri Errepublika, Sobietar Batasuna eta Ameriketako Estatu Batuetako diplomazialariak konferentziaren zati korearraz arduratu ziren. Indotxinari dagokionez, Frantzia, Việt Minh, Sobietar Batasuna, Txinako Herri Errepublika, Estatu Batuak, Erresuma Batua eta Frantziar Indotxinatik aurrera sortuko ziren etorkizuneko Estatuen artean egin ziren akordioak. Hitzarmenak, aldi baterako, Vietnam bi eremutan banatu zuen, bata iparraldekoa, Việt Minhek gobernatzen zuena, eta, bestea, hegoaldekoa, Vietnamgo Estatuak gobernatzen zuena, enperadore Bảo Đại buru zuena. Konferentziaren Azken Adierazpenak, bertako presidente britainiarrak emana, 1956ko uztaila baino lehen hauteskunde orokorrak egitea ezartzen zuen, Vietnamgo Estatu bateratu bat sortzeko. Akordioetako batzuek sortzen lagundu bazuten ere, Vietnamgo Estatuko eta Estatu Batuetako ordezkariek ez zituzten zuzenean sinatu edo onartu. Vietnamgo Estatuak, Ngo Dinh Diemen menpean, uko egin zion hauteskundeak egitea baimentzeari: hori Vietnamgo gerraren arrazoietako bat dela jotzen da. Konferentzian hiru su-eten akordio independente sinatu ziren, Kanbodia, Laos eta Vietnam barne hartzen zituztenak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marta San Adrián Rocandio

**Marta San Adrián Rocandio**, ezizenez **Sanadri** (Donostia, 2000ko otsailaren 22a) gipuzkoar futbolaria da, aurrelari postuan aritzen dena. 2018az geroztik Deportivo Alavés Gloriosas futbol taldean jokatzen du.

## Ibilbidea 
Amara Berri taldean hasi zen futbolean jokatzen eta 2011n Añorgako harrobiko taldeetan sartu zen.

2018an Deportivo Alavések fitxatu zuen bigarren mailan jokatzen ari zela eta lehenengo urte hartan bigarren egin zuten Ligan. Sanadik 26 partidutatik 22tan hartu zuen parte eta 10 gol sartu zituen. Denboraldi onena 2020-21 izan zuen, 16 gol sartu eta taldea lehen postuan gelditu ondoren lehen mailara igo baitzen.

2021ean 23 urtez azpiko Espainiako selekzioarekin egin zuen debuta. Portugalen aurkako partdan izan zen eta gola sartu zuen. Espainiak 0-6 irabazi zuen partidu ura.

### Taldeak 
## Sariak 
* Gazte mailako jokalari aipagarria (2016-17, Gipuzkoako Futbol Federazioa)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iñigo Arrasate

**Iñigo Arrasate Lauzirika**, **Iñigito Txapelpunk** izen artistikoarekin ezaguna (Lekeitio, Bizkaia, 1971ko urtarrilaren 6a) bizkaitar musikaria da.

## Musika ibilbidea 
1986 urtean, 15 urte zituela, bigarren eskuko baxu bat erosi zuen, eta ordutik ibilbide musikal luzea izan du. 

Askatu izeneko musika taldean hasi zen jotzen eta 1986an Etsaiak taldean sartu zen.

1999an Txapelpunk taldea sortu zuen eta 2013tik 2015ra bitartean MCD taldeko partaide izan zen. 

Autore, konposatzaile, musikari eta abeslaria izan da bere musika ibilbidean zehar. 

2021etik *Gookapi Iratxoen kantu sekretuak* izeneko proiektuan umeentzako kantuak konposatzen ditu. 

## Telebista 
2018 "*DantzanGo!"* . ETB 1

2022  *"Tupper Club".* ETB 2

2022 "*Esta es una noche de Rock & Roll"*. ETB 2

## Literatur ibilbidea 
2018an umeentzako ipuinak idazten hasi zen eta "Euskal Herri magikoa" izeneko bilduma hasi zuen, bi liburu idatzi ditu, Denonartean argitaletxearekin. Bilduma honetako ipuinez gain, osagarri diren kantak sortu ditu.

* "Gabonetako ipuinak" (2020)
* "Ipuin Hunkigarriak" (2021)

2023an "Iratxoak eta uraren misterioa" idatzi zuen (Gookapi)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zoofarmakonosi

thumb|Katu bat belarra jaten.
**Zoofarmakonosia** gizakiak ez diren animalia batzuen automedikazio-jokabidea da. Egoera jakin batzuetan molekula natural sendagarriak edo psikotropikoak bilatzeko, aurkitzeko eta hautatzeko gaitasuna da. Animalia batzuek landare, lurzoru edo intsektuak aukeratu eta jaten dituzte sendatzeko gaitasuna baldin badute, batez ere patogeno, toxinak edo beste animalia batzuen eragina murrizteko. 

Zoofarmakonosiaren adibide bat txakurrek oka eragiteko belarra jaten dutenean gertatzen da. Hala ere, portaera anitzagoa da. Animaliek elikagaiak ez diren produktuak irensten edo aplikatzen dituzte, hala nola buztina, landare-ikatza eta landare eta ornogabe toxikoak, itxuraz parasito-infestazioak edo pozoitzeak prebenitzeko.

Animaliak benetan automedikatzen diren ala ez eztabaidagarria da oraindik ere, lehen probak zirkunstantzialak edo anekdotikoak baitira; hala ere, azterketa berrienek ikuspegi esperimentala hartu dute, hipotesietan oinarritua.

Animaliak automedikatzeko metodoak aldatu egiten dira, baina funtzioaren arabera sailkatu daitezke: profilaktikoak (prebentziozkoak, infekzioaren edo pozoitzearen aurretik) edo terapeutikoak (infekzioaren ondoren, patogenoari edo pozoitzeari aurre egiteko). Jokabide horrek egokitze-esanahi zabala duela uste da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Strelitzia reginae

***Strelitzia reginae***, paradisuko hegazti deitua, Hegoafrikan jatorria duen belar-espezie bat da. Landare apaingarri gisa luze landatzen da, bere lorearen forma berezia dela eta.

## Kanpo estekak
Patricio Ormazabal

**Luis Patricio Ormazábal Mozó** (1979ko otsailaren 12a), **Patricio Ormazábal** bezala ezaguna, Txileko futboleko gerentea eta erdilari gisa jokatu zuen futbolari ohia da.

## kirol karrera 
Haurtzaroan, Ormazábal Escuela de Fútbol Municipal de Curicó-n egon zen (Curicóko Udal Futbol Akademia), geroago Juventud 2000 izendatua, Luis Hernán Álvarez futbolari profesional ohiak sortu zuena. Ondoren, Universidad Católicara joan zen gazteen mailara.  Behin Unibertsitate Katolikoan, hamaikakoarekin txandakatzen hasi zen 1997an debutatu zuenetik. Zelai erdi osoan jokatu zuen defentsan edo 5 bikoitzean, alboko erdian edo erasoko erdilari gisa ere. Taldean zuen papera handitu egin zen urtero, Miguel Ramírezen ondoren bigarren taldeko kapitain izateko eskubidea lortuz.

2003an, San Lorenzo de Almagrora eraman zuten, eta Néstor Raúl Gorosito lagun ohiarekin jokatu zuen. Denboraldi erdia bakarrik iraun zuen han, eta Sarandiko Arsenalera  joan zen.

2004ko denboraldian, Universidad Católica-ko jarraitzaile guztiak jo zituen Universidad de Chile- rekin sinatuz. Mugimendu hau kapitain ohiaren bizkarreko sastada handitzat hartu zen.

Urtebete geroago, Dorados de Sinaloara eraman zuten, eta ez zuen jolasteko denbora askorik aurkitu. Laster itzuli zen Universidad de Chilera 2006ko denboraldirako Universidad Católicaren zaleekin zuen harremana are okerragoa izan zen.

2007an, Católicara itzuli zen, José del Solar entrenatzaileak transferentzia jaisten utzi ostean. Adierazi du azkenean etxean bezala sentitzen dela, bere gaztetxean, baina zaleek ez diote harrera egokirik egin.

## Nazioarteko ibilbidea 
Ormazabalek Txile ordezkatu zuen 17 urtez azpikoen mailan 2017ko Hego Amerikako Txapelketan  eta 20 urtez azpikoen mailan 1999ko Hego Amerikako Txapelketan. 

2000. urtean, Txile ordezkatu zuen bai 2000ko CONMEBOL Olinpiar Txapelketan eta bai 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan, brontzezko domina irabaziz. 

Senior mailan, zazpi partida egin zituen Txilen 2000 eta 2003 artean 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak