open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nagwa Abdel Meguid

**Nagwa Abdel Meguid** (Egipto) genetikari egipziarra da. Emakumezko Zientzilarien L'Oréal-UNESCO saria jaso zuen 2002an hainbat gaixotasun genetiko eragiten dituzten mutazioak ikertu izanagatik, bereziki X hauskorraren sindromea eta autismoa eragiten dituztenak.

## Biografia 
Arabiar Golkoko Unibertsitatean (Bahrain) egin zituen ikasketak eta Upsalako Unibertsitateko kide da. Egiptoko National Center for Health Research instituzioan behar bereziak dituzten haurren ikerketa mintegiko burua da. DNA eta aldaketa biokimikoek X hauskorraren sindromean eta autismoan duten eragina aztertzen du, hauek baitira Egiptoko populazioan ohikoak diren trastorno genetikoak. Aipaturiko gaixotasunez gain fenilzetonuria, Duchenne-ren muskulu-distrofia eta entzumen galera kongenito sentsorineurala ere ikertzen ditu.

## Ikerlana 
Egipton odolkidetasun harremanen proportzioa handia da eta horren ondorioz autosometako desorden azpirakor hauen intzidentzia ohikoa baino handiagoa da. X hauskorraren sindromearen intzidentzia eate baterako 1.000tik 0.9tan agertzen da egipziar gizonetan.

Meguidek BCKDK entzima kodetzen duen genean mutazioak aurkitu zituen odolkidetasun harremana duten eta epilepsia, autismo eta gaitasun murritzak agertzen diren familietan. GJB2 genearen mutazio berri bat ere ikusi zuen, konexina 26 proteinaren zelula barneko domeinuko katearen 59. posizioan timina falta duena, eta honek erribosomaren irakurketa araua aldatzen du aminoazido katea behar baino lehenago etenez.

## Sariak 
* Emakumezko Zientzilarien L'Oréal-UNESCO saria (2002)
* Scientific Excellence in Advanced Technology (2008)
* National Award for Scientific Excellence (2009)
* National Research Centre Appreciation Prize in Medical Sciences (2011)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bobby Shillinde

Bobby Emmanuel Shillinde (1992ko urtarrilaren 5a jaio zen) Botswango futbolari profesional erretiratua da, erdilari gisa jokatu zuena. Azken boladan Botswanatik atera den futbolaririk talentu handienetako bat da.
## Hasierako bizitza eta hezkuntza 
Shillinde Ramotswan (Botswana) jaio eta hazi zen. Gaztetan sortu zuen futbolarekiko interesa eta bertako gazte taldeetan jokatzen hasi zen. Bertako eskola batean ibili zen, non bere ikasketak eta futbol prestakuntza orekatu ahal izan zituen.
## Karrera 
## Erreferentziak
Gizarte homogeneo

**Kultura homogeneoa** gizabanako guztiek arraza-etnizitate bera, hizkuntza bera eta sinesmen komunak edo oso antzekoak dituzten gizartea da. 

Gizarte horretan, kideek kultura, ohiturak eta pentsatzeko modua partekatzen dituzte. 

Horrelakoak izan dira beti munduaren inguruko gizarteak eta kulturak milurtekoetan zehar. Dena den, XVI mendean, lehen inperio handiak sortu zirenean (Egipto, Otomandar Inperioa edo Espainiako Koroa) hizkuntza eta etnia aniztasuna gero eta ohikoagoak bihurtu ziren.Adibide berriagoak ere agertu ziren, hala nola Sobietar Batasuna.

Iraganean, arrazaren homogeneotasuna zeharo jazarri zuten hainbat arrazoik, gizarte-, hizkuntza- edo erlijio-kohesio handiagoaren alde edo helburu politiko edo militarrek. 

Mundu gero eta interkonektatuago batek eta immigrazioak bizi duten globalismo azkarraren ondorioz, gaur egun homogeneotasuna gero eta txikiagoa eta lausoagoa da munduko herrialde gehienetan. Kulturalki oso homogeneoak diren herrialdeen adibideak Japonia, Ipar Korea edo Saudi Arabia izango lirateke, nahiz eta bi kasuetan gutxiengo kultura autoktonoak dauden, hala nola Japoniako Ryukyu kultura edo Arabiako etnia persiar eta turkiar guztiak.

## Kanpo estekak
Marion Dix Sullivan

**Marion Dix Sullivan** (1802–1860) (fl. 1840–50) kantugile eta musikagile estatubatuarra izan zen.New Hampshir estatuko Boscawen herrian jaio zen, Timothy Dix eta Abigail Wilkins-en alaba eta New Yorkeko John Adams Dix jeneralaren ahizpa. John Whiting Sullivanekin ezkondu zen 1825ean, eta seme bat izan zuen, John Henry. Semea itota hil zena 1858an.

Ezer gutxi dakigu bere jatorriari buruz, baina abesti "hit" bat idatzi zuen AEBko lehen emakumetzat hartu zuten. Abestiak "The Blue Juniata" izena du eta Mark Twainek bere autobiografian aipatu zuen . "The Blue Juniata" oinarritzat hartuz, XIX  mendeko beste konpositore estatubatuar ezagun batzuek bariazio ugari egin zituzten. Batzuk aipatzekotan Charles Grobe eta J. Edgar Gould.Roy Rogersek eta hasierako "Sons of the Pioneers" taldeak 1937an grabatu zuten kanta. Laura Ingalls Wilderrek ere kanta aipatzen du "Little House on the Prairie" liburuan.

thumb|"The Blue Juniata"-ren azala (1844)|328x328px

## Obrak 
Marion Dix Sullivanek baladak eta abesti sakratuak idatzi zituen. Hautatutako lanetan hauek sartzen dira:

* *The Blue Juniata* (1844)
* *Marion Day* (1844)
* *Jessee Cook, the Lily of the Wood (1844)*
* ''Oh! Boatman, Row Me O'er the Stream* (1846)
* *The Cold Has Bound the Joyous Stream* (1846)
* *The Evening Bugle* (1847)
* *The Field of Monterey* (1848)
* *Mary Lindsey* (1848)
* *The Kansas Home'' (1854)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* YouTubeko aitzindarien seme-alabak - Blue Juniata (1937).
Deepika Padukone

**Deepika Prakash Padukone** ( ahoskatua; Kopenhage, Danimarka, 1986ko urtarrilaren 5a) daniar jatorriko Bollywoodeko industriako modelo eta aktorea da. Padukonek 2006ko *Aishwarya* filmarekin egin zuen debuta zineman. Hurrengo urtean, *Om Shanti Om*eko protagonista izan zen; filma arrakastatsua izan zen, eta emakumezkoen debut onenaren Filmfare saria irabazi zuen. Beste film batzuetan ere hartu du parte: *Chandni Chowk in China* (2009), *Love Aaj Kal* (2009), *Housefull* (2010), *Cocktail* (2012), *Yeh Jawaani Hai Deewani* (2013), *Goliyon Ki Raasleela*, *Ram-Maavao* (2013), *Mastiravao*, 2018.

## Biografia 
Padukone, Prakash Padukone badminton jokalariaren alaba, Kopenhagen jaio eta Bangaloren hazi zen. Nerabezaroan, badminton jokatzen zuen nazio mailako txapelketetan, baina bere karrera kirolean utzi eta modelo bihurtu zen. Laster jaso zituen zinemako paperetarako eskaintzak, eta 2006an egin zuen debuta aktore gisa, kannadazko *Aishwarya* filmeko protagonista gisa.

2008ko martxoan, Padukone Ranbir Kapoor aktorearekin ateratzen hasi zen, *Bachna Ae Haseeno* filmaren filmazioan ezagutu ondoren; hala ere, 2009ko azaroan hautsi zuten.

2010ean, Siddharth Mallyarekin, Vijay Mallya enpresariaren semearekin, irteten hasi zela zabaldu zen, baina Padukonek ez zuen inoiz baieztatu. Padukone eta Mallya 2012an hautsi zuten.

Padukonek Ranveer Singh ezagutu zuen *Goliyon Ki Raasleela: Ram-Leela* filmaren setetan. Padukone eta Singh 2013ko irailean hasi ziren irteten; 2018ko azaroaren 14an ezkondu ziren zeremonia intimo batean

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Charlotte Galeskoa

**Charlotte Galeskoa** (*Charlotte Elizabeth Diana*; Londres, 2015eko maiatzaren 2a) gaur egungo Galesko printzeen, William eta Catherineren alaba da, eta Charles III.a Erresuma Batukoa erregearen eta haren lehen emaztearen, Diana Galeskoa printzesaren, biloba bakarra da. Charlotte Erresuma Batuko errege-familia britainiarreko kide eta printzesa da. Hirugarren postuan dago, tronu britainiarraren eta Nazioen Mankomunitateko erresumen oinordekotzan, aitaren eta bere anaia nagusiaren, George Galeskoa printzearen, atzetik. Britainiako lehen printzesa da anaia txiki batek ez duena gainditzen ondorengotza-lerroan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Seulgi

**Kang Seul-gi** (; hanja: 康瑟琪; Ansan, 1994ko otsailaren 10), **Seulgi** izenarekin ezaguna, Hego Koreako abeslari eta dantzaria da. Zazpi urteko trebatzearen ostean Red Velvet taldean debutatu zuen, SM Entertainment enpresarekin. Taldeak Got the Beat proiektua sortu zuen 2022an. Urte horretan bertan *28 Reasons* bakarkako lana ere sortu zuen.

## Kanpo estekak
Brigita Suediakoa

**Brigita Birgersdotter** (suedieraz: *Birgitta Birgersdotter*), **Suediako Santa Brigita** bezala ezaguna (*Heliga Birgitta* av Sverige), (Skederid, gaur egun Norrtälje, Uppland, Suedia, 1303 &ndash; Erroma, 1373ko uztailaren 23a), pertsona erlijioso katolikoa, mistikoa, idazlea eta teologoa izan zen. Eliza Katolikoak 1391n santu izendatu zuen; gainera, Suediako patroi santua da, eta Europako eta alargunen patroietako bat da. 

Magnus Ladulás erregearekin ahaidetutako familia aristokratiko batekoa zen. Gurasoen eta senarraren bidez, Erdi Aroko Suediako zirkulu politiko garrantzitsuenetan aritu zen. Egun indarrean dagoen Salbatore Santuaren Ordenaren sortzailea izan zen.

## Kanpo estekak
Vanessa Mendoza Cortés

**Vanessa Mendoza Cortés** (Andorra, 1980) psikologoa eta giza eskubideen aldeko aktibista, batez ere emakumeen eskubideak, aborto eskubidea eta LGBT taldearen eskubidek defendatzen ditu. Stop Violències elkarte feministaren lehendakaria da.

## Ibilbide politikoa 
### LGTB eskubideak 
2019an, Vanessa Mendozak, bere elkartetik, lehen Andorra Pride bultzatu zuen.

### Aborto eskubidea 
2019ko urrian Genevako Nazio Batuen emakumearen aurkako bereizkeria ezabatzeko batzordearen aurrean (CEDAW batzordea)  Andorrako Gobernuaren abortatzeko debekua emakumeen eskubideen urraketa zela salatu zuen. Adierazpen horrengatik, 2020an, Gobernuak, Xavier Espot buru zuela, Fiskaltzaren aurrean salatu zuen Mendoza. Gobernuak kalumniak, difamazioa eta Andorrako erakundeen ospearen aurkako erasoa leporatu zizkion, 30.000 euroko isunarekin. 2020ko abenduaren 2an, Mendozaren abokatuak karguak kentzeko eskatu zuen formalki, baina ukatu egin zitzaion. 2021eko otsailaren 16an, Amnistia Internazionalak Vanessa Mendozari lagundu zion, eta giza eskubideen defentsa-ekintzengatik kriminalizazioarekiko kezka handia agertu zuen. Karguak kentzeko eskatzeaz gain, Andorrako gobernuari eskatu zioten:Neurriak hartzeko, Vanessa Mendoza eta giza eskubideen aldeko beste pertsona batzuek beren legezko lana errepresaliarik eta larderiarik gabe egin ahal izan dezaten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Remedios Cervantes

[thumb|260px|2020ko Goya sarietan Lidia Torrent, [Elsa Anka, Remedios Cervantes, Barbara Kimpel]]
**Remedios** **Cervantes Montoya** (Malaga, 1964ko ekainaren 20a) malagar enpresaburua, aktorea, telebistako aurkezlea eta modeloa da. 1986an Miss Espainia izan zen.

## Lan ibilbidea 
### Hastapenak, modelo 
1986an Miss Espainia izendatu zuten, eta modaren munduko ateak ireki zizkion, ibilbide profesionalean hamabi urte eman zituela. Geroago, *Best Model Of Europe 1988* titulua eskuratu zuen. Modelo gisa, Cibeles eta *Gaudí* ibiltokietan desfilatu zuen, eta *Vogue* (Mexiko) edo *Elle* (Espainia) aldizkarietako azala izan da.

### Antzerkia 
Hala ere, aktore profesional izateko erabakiak antzerkian debuta egitera eraman zuen, Arturo Fernándezekin batera, 1992an Madrilen antzeztutako *Un hombre de cinco estrellas* lanean. Hurrengo urteetan, sartu-irtenak egin zituen agertokietan, hala  nola, Juan José Alonso Millánen zuzendaritzapean *Esto no tiene arreglo* (1997), *Crimen perfecto* (2000), *Historias de amor* (2001) eta *Hipotecados* (2004). Azkenik, 2006an, Carmen de la Mazarekin batera, Marsha Normanen *Buenas noches, madre* izenburudun lana egin zuen, ikusle eta kritikaren arrakasta handiz.

Juan Luis Iborrak zuzendutako *Confidencias muy intimas* antzezlana ekoitzi eta landu zuen aktore gisa. Bira nazionalean 2009ko urritik, Alacanteko Antzoki Zaharrean hasi zen, Madrilen denboraldi bat egin zuen Arte Ederren Antzokian 2010ean, *Los veranos de la Villa-*ren barruan, eta 2011ko urtarrilaren 21ean amaitu zuen bira nazionala Alzirako Antzoki Handian.

### Telebista 
#### Aurkezle 
Telebistan, *Las cuatro estaciones* saioaren aurkezle hasi zen 1993an. Urte horretan bertan, Telecincon, Bertín Osbornerekin elkartu zen *Veraneando* musika-saioaren buru, eta azaroan *Todo por la pasta* (1993) lehiaketa, Antena 3en Arévalorekin. Azkenik, 1996an *El camarote* aurkeztu zuen, Andrés Aberasturirekin batera. Ekintza horrek eragina izan zuen sare sozialetan, eta kontrako kritikak izan ziren.

## Liburuak 
* 1995ean *Detrás del espejo* liburua argitaratu zuen.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 1986an Miss Espainia
* 1988an *Best Model Of Europe/ Europako modelorik onena*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cuphophyllus colemannianus

***Cuphophyllus colemannianus*** *Hygrophoraceae* familiako onddo espezie bat da. Arazorik gabe kontsumi daiteke.

Sinonimoak: *Camarophyllus colemannianus*, *Hygrophorus subradiatus*, *Camarophyllus rickenii*, *Hygrocybe colemanniana*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 3 eta 8 cm bitarteko diametrokoa, ganbila, ondoren zabaldu egiten da titi apur batekin, higrofanoa; marroi-gorrixka edo gris-marroi kolorekoa, lila antzekora edo hurraren kolorera aldatuz. Ertza ildaskatua izaten du.

**Orriak:** Dekurrenteak, zabalak, lodiak, zabal, zeharkako zain ugariren bidez elkarri lotuta eta zurixkak edo kapelaren kolore berekoak.

Orri Dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.

**Hanka:** Lehenengo betea, gero barnehutsa, zilindrikoa, leuna, lehorra, zuria edo marroi-gorrixka tonuekin.

**Haragia:** Kapelaren kolore berekoa, usaingabea eta zapore meleka samarrekoa.

**Etimologia:** *Cuphophyllus* terminoa grekotik dator, kurbatura, konkor, esan nahi duen "kûpulos" hitzetik eta orritxoa, esan nahi duen "pyllon" hitzetik. Orritxo okertuekin. *Colemannianus* epitetoa pertsona izenetik dator.

## Jangarritasuna 
Jangarri ona.

### Nahasketa arriskua 
*Camarophyllus* hau erraz ezagutzen da, orriak zabal eta zeharkako zainez lotuta dituelako. *Hygrocybe nitrata* delakoak badu antz pixka bat, hau gris-marroi kolorekoa da eta  lixiba usaina du.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean. Leku belartsuetan, zelaietan, larreetan eta basoen ertzetan.

### Banaketa eremua 
Ipar Amerika, Europa, Txina.

## Galeria 

Fitxategi:Cuphophyllus colemannianus 1.jpg
Fitxategi:Cuphophyllus colemannianus 2.jpg
Fitxategi:Cuphophyllus colemannianus 3.jpg
Fitxategi:Cuphophyllus colemannianus 4.jpg
Fitxategi:Cuphophyllus colemannianus 5.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Frantzisko Karlos Austriakoa

**Frantzisko Karlos Josef** (Viena, 1802ko abenduaren 17a - *ibidem*, 1878ko martxoaren 8a) austriar artxidukea izan zen.

Frantzisko II.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoa eta Maria Teresa Borboi-Bi Sizilietakoaren hirugarren semea izan zen. 1824an Sofia Bavariakoa ezkondu zen. Frantzisko Josef I.a Austriakoa eta Maximiliano I.a Mexikokoa enperadoreen aita eta Franz Ferdinand Austriakoaren aitona izan zen.

Bere anaia Fernando I.a Austriakoaren erregealdian, Frantzisko Karlos inperioa gobernatu zuen Kontseiluko kideetako bat izan zen, enperadorea ez baitzen gai mentalki. Anbizio gutxikoa, bere anaia Fernandok 1848ko iraultzen ondoren abdikatu zuenean uko egin zien tronurako eskubideei. Haren ordez bere seme Frantzisko Josef izan zen enperadore berria.

## Genealogia
Maia Iribarne

**Maia Iribarne Olhagarai** (Donibane Garazi, Nafarroa Beherea, 1995ko uztailaren 27a - ) euskal musikaria eta bideogilea da. Garazi eskualdeko Xofaldia Prod taldeko kidea da.

Haren ahizpa gazteagoa zen Leire Iribarne musikari, piano jotzaile eta abeslaria.

## Bizitza 
Ama musikaria izanik, umetatik aritu izan da musikan. Zazpi urterekin Donibane Garazitik Baionara joaten zen astero musika kontserbatoriora, biolina ikastera. Ikus-entzunezkoetara ere txikitatik gerturatu zen, aitak aunitz grabatzen zuen etxean, eta horrek erakarri zuen Maia.

18 urterekin Ikus-entzunezko Komunikazioa ikasi zuen HUHEZIn, Aretxabaletan (Gipuzkoa). Ondoren Arte Ederren masterra egin zuen Bartzelonan (Herrialde Katalanak) eta dokumentalgintzaren gaineko beste bat Ardèchen (Frantzia).

## Musika 
### Habia 
Ipar Euskal Herriko kideak dituen folk musika taldea da, 2020. urtean sortu zena.

### Bloñ 
Bañolet filmaren bueltan eratutako musika taldea.

## Bideogintza 
### Busti 
Kanaldude herri telebistan sortutako Busti saioko parte izan zen. Saioak Argia saria irabazi zuen.

### Bañolet 
Sortzaile nafartar gazteak, Paxkal Irigoyenekin batera, Bañolet ikus-entzunezkoa sortu zuen 2021ean. Proiektuak Durangoko Azokak esleitzen duen Sormen Beka irabazi zuen 2020an. Filmaren zuzendaritzan aritzeaz gain, musika ere sortzen aritu zen, *Bañolet kantuz* diskoa osatzeko.

## Sariak 
* Argia saria - Busti (2017, Kanaldude).
* Durangoko Azokaren Sormen Beka - Bañolet (2020, Xofaldia Prod).

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Habia (musika taldea).
* Bañolet

## Kanpo estekak 
* Busti Kanalduden.
* Habia Badok-en.
* Bloñ taldearen EHZko kontzertua.
La furia del hombre lobo

***La furia del hombre lobo*** (), 1972ko Jose Maria Zabalza irundarrak zuzendutako beldurrezko film bat da. Paul Naschy, Perla Cristal, Verónica Luján eta Miguel de la Riva aktoreek antzeztu zuten.

## Sinopsia 
Tibetera egindako bidai bateko itzuleran, Waldemar Daninsky (Paul Naschy) jauntxoa yeti batek koska egin ondoren likantropia transmititu diotela jabetuko da. Erailketak burutzen hasiko da eta krimena egin duen leku batetik autoan ihes egiten ari den batean istripua izan eta hil egingo da, baina Ilona Ellman (Perla Cristal) doktoreak Waldemar berpiztuarazi eta haren erailketak burutzen jarraitu ditzan bere borondatea ezarriko dio. 

## Aktoreak 
## Kanpo estekak
Judaismo karaita

[thumb|Kenasa ([sinagoga karaita) Çufut Qale-n, Krimean.]]
[thumb|Sinagoga karaita baten barrualdea [Ramla|Ramlan, Israelen.]]
**Judaismo karaita** edo **karaismoa** judaismoaren mugimendu erlijioso bat da, Tanakh idatzia bakarrik onartzen duena halakha (zuzenbide erlijioso judua) eta teologiako autoritate goren bezala. Karaitek uste dute Jainkoak Moisesi emandako agindu jainkotiar guztiak Tora idatzian jaso zirela, inolako ahozko lege edo azalpen gehigarririk gabe. Korronte nagusikoa den judaismo errabinikoak ez bezala, zeinak Talmudean kodetutako Ahozko Tora eta ondorengo lanak Toraren interpretazio autoritariotzat hartzen dituen, judu karaitek ez dute uste Talmudeko ahozko tradizioko bilduma idatziak lotesleak direnik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
María Aranzazu Vélez de Mendizabal

**María Aranzazu Vélez de Mendizabal,** edo '**pantera zuria**' (  ,  ) mesedeetako moja, Saturrarango Emakumeen Kartzelako ama nagusia.

## Saturrarango Emakumeen Kartzelako ama nagusia 
Saturrarango Emakumeen Kartzela espetxe frankista zen, preso politiko zein arruntak biltzen zituena. Espetxearen gidaritza *Mercedarias de la Caridad* izeneko erlijio-ordenaren esku zegoen, María Aranzazu Vélez de Mendizabalen zuzendaritzapean hain zuzen ere. Bertan, tratu txarrak ohikoak ziren, eraso sexualak barne, eta egondako presoen testigantzen arabera, Tomasa Cuevas adibide, María Aranzazu Vélez de Mendizabalek fama bereziki txarra hartu zuen, pantera zuria deitzen zioten:''Sor 'Pantera zuria' deitzen genion, moja-jantzi zuriak zituelako, baina bihotza oso beltza.*

*(La llamábamos sor 'Pantera blanca' porque tenía los hábitos blancos pero el corazón muy negro.)*

Carmina MerodioHaurren edoskitzea debekatzeaz gain Ondarru, Mutriku eta Debako familiek elkartasunaz eramandako janaria konfiskatu eta presoei saltzen zien. Gerora, janari horren lapurreta zela eta María Aranzazu Vélez de Mendizabal kargutik kendu zuten, baita Antonio Maya zuzendaria ere. Sor María Jacinta Uribesalgo bere ordezkoa izan zen.

## Bibliografia 
* Jiménez Martín, Eva; León Nanclares, Ander; Orbegozo Oronoz, Izaskun; Pego Otero, Laura; Pérez Machío, Ana Isabel; Vozmediano Sanz, Laura (2012). *Situación penitenciaria de las mujeres presas en la cárcel de Saturrarán durante la Guerra Civil Española y la Primera Posguerra. Hacia la recuperación de su memoria''. EMAKUNDE.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Preity Zinta

**Preity Zinta** (; Shimla, Himachal Pradesh, 1975eko urtarrilaren 31) Indiako zinemako aktore bat da. Bollywooden filmetan eta telugu, punjabera eta ingelesezko filmetan agertzen da. Psikologia kriminaleko lizentziatura batekin graduatu ondoren, 1998an *Dil Se* eta *Soldier*ren egin zuen debuta. Aktore onenaren Filmfare Saria irabazi zuen, eta *Kya Kehnan* (2000) filman ama ezkongabearen papera egiteagatik kritika onak jaso zituen. Paper asko egin ditu eta Bollywoodeko emakumezko heroiaren ideia aldatu du.

Zintak lehen izendapena jaso zuen Filmfare sari baerako *Kal Ho Naa Ho* (2003) draman egindako lanagatik. Urteko film arrakastatsuenen protagonista izan zen: *Koi*.*.. Mila gaya*, eta *Veer-Zaara*. Emakume indiar modernoa antzeztu zuen *Salaam Namasten* eta *Kabhi Alvida Naa Kehnan*. Film horiek arrakasta handia izan zuten Indiatik kanpoko takilan. 
Lorpen horiek Bollywoodeko aktore ezagun bihurtu dute.' Nazioarteko zineman lehen papera *Heaven on Earth* film kanadarra izan zen.

Zinema egiteaz gain, Zintak *BBC News Online* *South* Asiarako zutabeak idazten ditu, antzerki-aktorea da eta Kings XI Punjab kriket taldearen jabea da. Pentsatzen duena esateko ohitura duelako, oso ezaguna da hedabideetan sortzen dituen eztabaiden ondorioz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jeannie Gunn

**Jeannie Gunn**, **Mrs. Aeneas Gunn** izengoitiaz (Melbourne, 1870eko ekainaren 5a - *ibidem*, 1961eko ekainaren 9a) australiar eleberrigilea izan zen.

**Jeannie Taylor** Melbournen jaio zen eta ministro baptista baten bosgarren seme-alaba izan zen. 1889tik 1896ra eskola bat zuzendu zuen ahizparekin batera eta 1901ean Aeneas Gunn esploratzaile, abeltzain eta kazetariarekin ezkondu zen. 1902an Darwinera bidaiatu zuten Ipar Lurraldeko abereen ustiapen baten ardura hartzeko, baina 1903an Aeneas hil ondoren Jeannie Melbournera itzuli zen.

Han, iparraldeko esperientziaz eta ezagutu zuen jendeaz idatzi zuen. 1909an argitaratu zuen bere lanik ezagunena, *We of the Never Never*, eta 3000.000 ale saldu zituen.

Lehen Mundu Gerran Australiako soldaduen ongizateari ekin zion.

## Lanak 
**Eleberriak**
* *The Little Black Princess: a True Tale of life in the Never-Never Land* (1905)
* *We of the Never Never* (1908)

**Ez-fikziozkoa**
* *My Boys: A Book of Remembrance* (2000)

## Kanpo estekak
Bombus terrestris

***Bombus terrestris*** erle espezie bat da, *Bombus* generoan eta Apidae familian.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Erlastar.

## Kanpo estekak
Megachile pluto

***Megachile pluto*** erle espezie bat da, *Megachile* generoan eta Megachilidae familian. Indonesian aurki daiteke. 63,5 milimetroko hego-zabalera du, munduan ezagutzen den erle espezierik handiena. Uste zen desagertu zela, baina 1981ean hainbat espezimen aurkitu zituzten. Ez zen berriro ere ikusi, ahalik eta 2018an eBayn bi ale saldu ziren arte. 2019an eme bat, bizirik, filmatu zen.

## Ekologia 
*Megachile pluto*k habi komunalak eraikitzen ditu *Microcerotermes amboinensis* termitaren zuhaitzetako habien barruan. Zuhaitzaren erretxina erabiltzen dute termiten habi barruan gela bereiziak egiteko. Baliteke bi espezie hauen arteko harremana derrigorra izatea.
 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Judaismo errabiniko

**Judaismo** **errabinikoa** () izan da judaismoaren forma nagusia VI. mendetik aurrera, Babiloniako Talmud-aren kodeketaren ondoren. Judaismo errabinikoak judu fariseuetan du jatorria, eta Moisesek Sinai mendian Tora Idatzia eta Ahozko Tora Jainkoarengandik jaso izanaren ustean oinarritzen da. Ahozko Torak, ahoz transmitituak, Tora Idatzia azaltzen du. Hasieran debekatuta zegoen Ahozko Tora idaztea, errabinoak zurrun bihurtuko ote ziren eta malgutasuna galduko ote zuten beldur baitziren, baina Bigarren Tenplua suntsitu ondoren, Talmudean eta beste testu errabiniko batzuetan idaztea erabaki zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Judaismo humanistiko

**Judaismo humanistikoa** ez teista den judaismoaren adarra da eta judaismoa, erlijio ordez, esperientzia kultural eta historikotzat definitzen du. Humanistak eta laikoak diren juduak beren nortasuna ospatzera bultzatzen ditu, festa eta erritu esanguratsuetan parte hartuz, literatura tradizionaletik haratago doazen zeremonia inspiratzaileekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ampulex compressa

***Ampulex compressa*** erle espezie bat da, *Ampulex* generoan eta Ampulicidae familian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Xylocopa violacea

[thumb|200px|ezkerrera|[Aster baten polinizazioa, Frantzia.]]
***Xylocopa violacea*** erle espezie bat da, *Xylocopa* generoan eta Apidae familian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Philanthus triangulum

***Philanthus triangulum*** erle espezie bat da, *Philanthus* generoan eta Crabronidae familian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1935eko Home Nations Txapelketa

**1935eko Home Nations Txapelketa** Errugbi txapelketa honen hogeita hamaikagarren ekitaldia izan zen (guztira 48.a). 1935eko urtarrilaren 19an hasi eta martxoaren 16an bukatu zen. Irlanda izan zen txapelduna. XX. mendean lorturiko lehenengo bakarkako garaipena izan zen, aurrekoa 1899ko ekitaldian lortu baitzuen.

## Puntuazio sistema 
Entseguak hiru puntu balio zituen eta gauzatzeak beste bi. Dropak lau puntu balio zituen eta zigor kolpeak hiru.

Txapelketako sailkapenari dagokionez irabazitako partidak bi puntu balio zituen, berdindutakoak bat eta galdutakoak zero.

## Sailkapena 
|-
!bgcolor="#efefef" width="20"|
!bgcolor="#efefef" width="195"|Taldea
!bgcolor="#efefef" width="20"|Puntuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Jokatuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Irabaziak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Berdinduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Galduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Alde
!bgcolor="#efefef" width="20"|Aurka
!bgcolor="#efefef" width="20"|Diferentzia
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left| 20px|Irlanda **Irlanda** ||**4**||3||2||0||1 || 24 || 22 || +2
|- 
| 2 ||align=left|  Ingalaterra ||**3**||3||1||1||1 || 24 || 16 || +8
|- 
| 2 ||align=left|  Gales ||**3**||3||1||1||1 || 16 || 18 || -2
|- 
| 4 ||align=left|  Eskozia ||**2**||3||1||0||2 || 21 || 29 || -8
|-
|}

## Partidak 
## Sariak 
## Palmaresa 
1935 arteko bakarkako garaipenak.

(*) 1889ko garaipena kontuan hartuta

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sei Nazioen Txapelketako webgune ofiziala
Mountain Men (telebista saioa)

***Mountain Men*** (euskaraz *Mendiko Gizonak*), AEBetako biziraupen eta telerrealitate-saio bat da, 2012ko maiatzaren 31tik History katean aireratzen dena. Hego Euskal Herrian Mega katean ikusgai dago eta Ipar Euskal Herrian RMC Découverte eta Planète+ kateetan.

## Argumentua 
Saioak Ipar Amerikako leku isolatu eta basatietan beren kabuz bizitzen eskarmentu handia duten gizasemeen eguneroko bizimodua erakusten du. Protagonistak honakoak dira:

* Eustace Conway, Ipar Carolina, Blue Ridge mendiak
* Marty Meierotto, Alaska, Two Rivers
* Tom Oar, Montana, Yaak ibaia
* Rich Lewis, Montana, Ruby harana
* George Michaud, Idaho, Teton mendikatea eta Snake ibaia
* Charlie Tucker, Maine, Iparraldeko Maineko basoak eta Ashland
* Kyle Bell, Mexiko Berria, Cimarron harana
* Morgan Beasley, Alaska, Alaskako mendikatea
* Jason Hawk, Arkansas, Ozark goi-lautada
* Jake Herak, Montana, Tobacco Root mendiak
* Mike Horstman, Alaska, Kodiak uhartea
* Josh Kirk, Wyoming, Wind River mendikatea
* Kidd eta Harry Youren anaiak, Idaho, Sawtooth basa-eremua

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Bombus alpinus

***Bombus alpinus*** erle espezie bat da, *Bombus* generoan eta Apidae familian.
thumb|*Bombus alpinus*
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Erlastar.

## Kanpo estekak
Alaskan Bush People

***Alaskan Bush People** (euskaraz *Alaskar Baso Jendea''), AEBetako biziraupen eta telerrealitate saio bat da, 2014ko maiatzaren 6tik Discovery Channel katean aireratzen dena. Hego Euskal Herrian DMAX katean ikusgai dago.

## Argumentua 
Saioak jatorriz Alaskako Hoonah herrikoak eta zibilizaziotik isolatutako basa eremuan bizi diren Brown familiako senideen egunerokotasuna erakusten du. Senideak honakoak dira:
* Billy Bryan Brown, aita (1952-2021)
* Amora "Ami" Larene Branson Brown, ama (1963-)
* Matt Brown, semea (1982-)
* Joshua "Bam Bam" Brown, semea (1984-)
* Isaiah "Bear" Solomon Brown, semea (1987-)
* Gabriel "Gabe" Starbuck Brown, semea (1989-)
* Noah Darkcloud Brown, semea (1992-)
* Amora "Birdy" Jean Snowbird Brown, alaba (1994-)
* Merry Christmas "Rain" Kathryn Raindrop Brown, alaba (2002-)
* Twila Wilson, Billy eta bere lehen emazte Brendaren alaba (1971)
* Rhain Alicia, Noahren emaztea
* Elijah Connor Brown, biloba, Noah eta Rhainen semea (2019)
* Raquell Rose Pantilla, Gaben emaztea
* Sophie Brown, biloba, Gabe eta Raquellen alaba
* Raiven Adams, Bearren emaztea
* River Anthony Brown, biloba, Bear eta Raivenen sema

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Halictus scabiosae

***Halictus scabiosae*** erle espezie bat da, *Halictus* generoan eta Halictidae familian kokaturikoa. Erle bakartia da, batzuetan habia komunak izaten dituzten arren. Europan eta Afrika iparraldean bizi da, Euskal Herrian ere bai.

## Taxonomia 
Pietro Rossi italiar entomologoak deskribatu zuen lehenengoz 1790. urtean.

Hainbat emek lurrean egindako habia bateak arrautzak jartzen dituzte. Eme antzuak ere badira eta elikagai bilketaz eta arrautzen zainketaz arduratzen dira. Eme beriak jaiotzen direnean antzu horiek habia ingurutik kanporatzen dituzte.

## Iruditegia 

Irudi:Gelbbindige Furchenbiene Halictus scabiosae 4954.jpg|Arra.
Irudi:Gelbbindige Furchenbiene (Halictus scabiosae), Seitenansicht.jpg|Emea.
Irudi:Abeille (5658140579).jpg|Lore gainean.
Irudi:Female Halictus scabiosae - Flickr - gailhampshire.jpg|Abdomenaren xehetasunak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Berta Zúñiga

**Berta Zúñiga Cáceres** (Puerto Cortés, Honduras, 1990eko irailaren 24a) gizarte-ekintzailea. 2017ko maiatzaz geroztik Hondurasko Herri Erakundeen eta Indigenen Kontseilu Zibikoaren (COPINH) koordinatzaile nagusia da.

## Biografia 
Berta Cáceres eta Salvador Zúñigaren alaba, COPINHeko militanteak. Lenca herriaren eskubideen eta ingurumenaren defentsan aritzen den erakundearen kideak jazarpen handia jasan dute, besteak beste, heriotza mehatxuak, arrisku-egoera etengabea, erasoak espetxeratzeak. Amarekin eta anai-arrebekin batera, COPINHeko jardueretan parte hartu zuen.

2009ko estatu-kolpetik aurrera, erakundeen aurkako errepresioa areagotu egin zen. Bereziki Agua Zarca proiektu hidroelektrikoaren aurkako borrokagatik Berta Cáceres jazarpena eta mehatxuak jasan zituen eta azkenik, 2016ko martxoaren 2an erail zuten.

Berta Zúñiga bere amaren erailketaren ikerketaren bultzatzaile nagusietako bat izan zen, eta krimenaren ikerketa sakona eskatu zuen, bai estatuan, bai nazioartean. Estatu Batuetan lege-proiektu bati laguntzeko kanpaina bat ere hasi zuen, herrialde horrek Hondurasekiko laguntza militarra eten zezan.

## COPINHeko koordinatzaile nagusia 
2017. urteko maiatzean, Berta Zúñiga COPINHko koordinatzaile nagusi hautatu zuten, hil aurretik bere amak bete zuen kargu bera. Kargu horretatik, gizarte eta ingurumen borrokarekin jarraitu du, batez ere lenca herriaren ekonomia, gizarte, kultura eta ingurumen eskubideak mehatxatzen dituzten megaproiektuen aurka. COPINHren lidergoa onartu eta aste gutxira, haren eta erakunde horretako beste kide batzuen aurka egindako eraso armatu bati aurre egin zion.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bombus griseocollis

***Bombus griseocollis*** erle espezie bat da, *Bombus* generoan eta Apidae familian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Basa eremu

[thumb|300px|right|[White Goat basa eremua, Kanadako Mendi Harritsuetan, Kanada.]]
**Basa eremua**, **eremu basatia**, **basa lurraldea** edo **lurralde basatia**, Lur planetan gizakien jarduerak eraldatu edo urbanizatu ez duen ingurumena da. Terminoak lur planetan natura nagusi den lurraldeak nahiz nekazaritza edo abeltzaintzarako ustiatu izan ez direnak ere izendatzeko erabilia da, bai eta industria eta giza teknologiaren eraginik jasan ez dutenak (laborantza, errepideak, oliobideak eta abar). 

Nekazal eta eremu urbanoetan ez bezala, basa eremuetan ez dago gizakien planifikazioa edo naturaren funtzionamenduan eragiten duen erabakien eskuhartzerik. Hortaz, lurralde hauetan sua, espeziazioa, segida ekologikoa eta animalien migrazioa bezala mota guztietako fenomeno naturalak bat-bateko moduan gertatzen dira. Hori da zientzialarien artean basa eremuek duten interes handiaren ezaugarri nagusienetako bat. Espezie askoren biziraupenerako, eta orokorrean biodibertsitaterako, berebiziko garrantzia duela jotzen da, eta historian zehar gizakiek arrazoi espiritual, estetiko, legal eta moralengatik ere balio handia eman dizkiete.

## Kanpo estekak
Fitogeografia

**Fitogeografia**, **geobotanika** edo **geografia botanikoa** (antzinako grezieraz, φυτόν, phytón = "landare" and γεωγραφία, geographía = "geografia" edo "sakabanaketa"), landare espezien banaketa eta lurrazalean duten eragina ikertzen duen biogeografiaren arloa da. Fitogeografiak landareen banaketari dagokion guztia ikertzen du, kontrola eta banaketatik hasi eta espezie banakoen mailetaraino. **Geobotanikak**, aldiz, geografia eremuek landareetan duten eragina ikertzen du.

Arlo honetan aita edo aintzindaritzat Alexander von Humboldt jo ohi da.
Zala Zazai

**Zala Zazai** (Afganistan, 1999) afganiar polizia da, 2021ean bere herrialdea uztera behartua Talibanak boterea berreskuratu ostean.

## Biografia 
Bere ingurukoen eta familiaren aurkakotasuna jasan arren, Zala polizia bilakatu zen. Afganistango Khost probintziako lehen emakumezko azpizuzendaria izan zen Krimenen Ikerketa Sailean. Turkiako polizia akademian formatu zen, prestakuntza onenak eskuratuz. 500 gizonezko polizien artean emakumenzko ofizial bakarra zen, bere lankideek beldurrarazi zutelarik emakumea izateagatik; adibidez sare sozialetan prostituta deitu eta mesprexuzko mezuak bidaltzen zizikioten.

2021ean herrialdetik ihes egin zuen Tajikistanera, talibanak heldu ostean. Izan ere, tabilenen etorrerak herrialdean geratu diren 4.000 emakumezko polizia ofizialak arriskuan jarri zituen; talde terroristak polizia ofizialak jartu eta "bizimodu islamikoa" jarraitzera mehatxatzen zituzten. Bere salaketa eta istorio inspiragarriagatik aukeratu zuten 2021eko BBCren 100 emakumeak zerrendan, Afganistango emakumeak bereziki gorendu zituen edizioa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Place Royale (Quebec)

**Place Royale** (Erregearen Plaza euskaraz) Quebec Hiriko bihotz historikoa da.

## Kokapena 
Plaza Pains Bénits, Notre-Dame eta Place kaleek mugatzen dute. Notre-Dame-des-Victoires eliza, Ipar Amerikan oraindik existitzen den harrizko elizarik zaharrena, Place Royale erdian dago, hegoaldean. Erdian, Frantzia Berriko kolonia sortu zenean Luis XIV.a Frantziako erregea zen bustoa dago.

## Historia 
"Zibilizazio frantsesaren sehaska Amerikan" ezizenez ezaguna, Samuel de Champlainek 1608an gotorleku bat eraikitzen hasi zen lekuraino hedatzen da Place Royale, Quebeceko lehen kokalekua; horrela, Amerikako kokaleku frantziar iraunkorrik zaharrena sortu zen. Garai hartan eraiki ziren eraikinak, Royren dendak kasu, bereziki amerindiarrekin larruak salerosteko erabili ziren. Amerindiarrek noizean behin arrantzarako eta produktuak merkaturatzeko erabiltzen zuten. Oraindik Place du Marché izena darama.

Quebec azkar garatu zen XVII. mendean, eta gaur egun Quebeceko erdigune historikoa deritzona osatu zuen. 1682ko sutearen ondoren, eraikinak harrizko suebakiekin berreraiki ziren, espazioari bere izaera eman zioten, 1686an Luis XIV.a erregearen busto bat Champigny intendenteak jarri zuen bertan. Plazak Place Royale izena hartu zuen orduan.

1759an, James Wolfe jeneralaren armada ingelesak hiriaren zati handi bat suntsitu zuen, Place Royale hondatuta utziz. Ingelesek, tokiaren jabeek, plaza zaharberritu eta beren jarduera garatzen dute: merkatariak, armadoreak, merkatariak eta arkitektoak eraikin ederrenetan kokatzen dira.

XIX. mendean, metala zuraren gainean eta Montrealgo portuaren hazkundea bultzatu zuen industria-iraultzarekin, Place Royalek bere merkataritza-gune papera galdu zuen. Auzoa pixkanaka isolamenduan eta hondamenean hondoratu zen 1967ra arte, Quebeceko gobernuak hiriaren sektorea birgaitzea erabaki zuen arte.

Ondoren, zaharberritzeko, berreraikitzeko eta deseraikitzeko lanak egin ziren (XIX. mendeko eta XX. mendeko egitura erantsiak eraistea), arkitektura-geruza historikoak nabarmentzeko.

2002an, plaza hori erabili zen *Catch Me If You Can* film entzutetsuaren azken eszenetako bat grabatzeko.

## Eraikin eta aztarnak plazan 
Hauek dira batzuk:
* Notre-Dame-des-Victoires eliza
* Place Royalen museoa, interpretazio zentroa
* Fornel etxea, XVIII. mendekoa, 1962an berreraikia
* Luis XIV.aren bustoa
* Chevalier etxea
* Cavour jatetxearen bobedak

## Iruditegia 

Image:
Place_Royale_Quebec_01.jpg|Enparantzaren ikuspegia.
Québec-Maison_Chevalier.jpg|Chevalier etxe historikoa.
Québec-Place_Royale-Louis_XIV.jpg|Luis XIV.aren bustoa.
Maison_Louis-Fornel_-_02.jpg|Louis Fornel etxea.
Quebec_City_Funiculaire.jpg|Sous-le-Fort kalea.
11 Place Royale de Quebec.JPG|Plaka.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*:Place Royaleri buruzko bideoa.
Judaismo berreraikitzaile

**Judaismo berreraikitzailea** judaismoaren adar bat da, judaismoa etengabe garatzen ari den zibilizazio gisa ikusten duena, eta ez erlijio gisa. Mordecai Kaplanek (1881–1983) garatutako kontzeptuetan oinarritzen da. Judaismo kontserbadorearen barruko korronte erdi-antolatu gisa sortu zen eta 1920ko hamarkadaren amaieratik 1940ko hamarkada bitartean garatu zen. 1955ean judaismo kontserbadoretik banandu eta 1967an seminario errabiniko bat ezarri zen. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Judaismo ortodoxo moderno

**Judaismo ortodoxo modernoa** judaismo ortodoxoaren barruko mugimendu bat da, juduen balioak eta juduen legea mundu laiko eta modernoarekin sintetizatzen saiatzen dena.

Oro har, judaismo ortodoxo modernoaren "ikuspegi orokorra... gizarte modernoko kide izan daitekeela eta izan behar dela sinestea da, erlijiosoa izatearen arriskuak onartuz, onurak arrisku horiek baino handiagoak direlako".

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Usue Mori Carrascal

**Usue Mori Carrascal** (Donostia, Gipuzkoa, 1987) Euskal Herriko Unibertsitateko irakaslea eta ikertzailea da. Informatika Fakultatean lan egiten du, Konputazio zientzia eta adimen artifiziala sailean. 2024ko irailetik aurrera fakultateko horretako Adimen Artifizialeko graduko koordinatzailea ere bada. 

2025eko ingurune digitaleko emakumeentzako Gladys Sariaren V. edizioko irabazlea izan zen, eta PUNTUEUS eta Euskal Herriko Unibertsitateko (EHU) Informatika Fakultatearen eskutik jaso zuen garaikurra EHUko Informatika Fakultatean egin zen ekitaldian.

## Bizitza 
Matematikan lizentziatua eta ingeniaritza informatikoan doktorea da (UPV/EHUn, 2010ean eta 2015ean, hurrenez hurren). *Matematika Aplikatuan, Estatistikan eta Konputazioan* masterra egin zuen, eta baita *Ingeniaritza Konputazionalean eta Sistema Adimendunetan* masterra ere Euskal Herriko Unibertsitatean (UPV/EHU, 2011n eta 2013an, hurrenez hurren).

### Lan ibilbidea 
2010an Iñaki Goenaga Fundazioaren doktoretza aurreko beka lortu zuen eta 2012ko abendura arte bere doktoretza-tesiari lotutako lanak egin zituen Tecnalia R&I zentroan. 2012tik, UPV/EHUko *Intelligent Systems Group* ikerketa-taldeko kidea da. 

Bere ikerketa lerroen artean, denborazko ezaugarria duten datu-meatzaritza eta datu-analisia nabarmentzen dira, bai  problema gainbegiratuetan, gainbegiratu gabekoetan eta baita denbora-serieen sailkapen goiztiarrean ere. 

e-makumeak taldeko partaidea da. Zientzia eta teknologia arloan emakumeen ikusgarritasuna handitzeko lan egiten du. 

2022ko Informatikari Euskaldunen Bilkurak (IEB2022) Adimen Artifiziala ardatz izan zuen eta Olatz Arbelaitzekin batera "*Adimen artifiziala atzotik gaurdaino. Justua ote?*" hitzaldia eman zuen.

## Argitalpenak 
* Bilaketa  heuristikoak. Teoria eta adibideak R lengoaian (UPV/EHU, 2017)
* Oinarrizko  estatistika: R praktikak (UPV/EHU, 2017)
* Kriptografia: Diffie-Hellman. DBH3-4 mailako ikasleentzako bideoa
* R programazio lengoaiako oinarrizko tutorialak

## Sariak eta errekonozimenduak 
* 2025:  Gladys Saria ingurune digitaleko emakumeentzat. PUNTUEUSek eta UPV/EHUko Informatika Fakultateak antolatzen dute Gladys Saria, Gipuzkoako Foru Aldundiaren Berdintasunerako Organoaren eta Danobatgroup industria-taldearen babesarekin, eta UPV/EHUko Berdintasun Zuzendaritzaren laguntzarekin. Epaimahaiaren arabera: “*Usue Morik ibilbide zientifiko sendoa du; baina gaur egungo “eliteko" ikerketa eredutik aldendu, eta adimen artifiziala gizartearen onurarako tresna gisa erabiltzea eta haren transferentzia lehenetsi ditu, horretarako, fakultateko beste ikerketa taldeetako kideekin ez ezik, jakintza arlo desberdinetako profesionalekin elkarlana bultzatu du. Haren lanari etorkizuneko eragin sozial positiboa aurreikusten zaio.*”

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Donostiako Informatika Fakultatea

## Kanpo estekak 
* ISG taldea.
* Usue Mori, google scholar.
* Elkarrizketa: Gizarteak ikasi behar du adimen artifiziala erabiltzen Berria, 2025.09.26
Lucy Bradshaw

**Lucy Bradshaw** bideojoko ekoizle estatubatuarra da. Electronic Arts-en filiala den Maxis-en lehendakariorde nagusi izan zen eta gaur egun bertako zuzendari nagusia da.

Bradshaw LucasArts-en hasi zen lanean, Monkey Island 2 eta Indiana Jones jokoen ekoizpenean. Jarraian Activision-en hasi zen lanean eta 1997an Electronic Arts-era aldatu zen. Handik gutxira, Electronic Arts-ek Maxis erosi zuen, eta Bradshaw ekoizle exekutibo bihurtu zen SimCity 3000 jokoarekin.

Bradshaw Maxisen presidenteorde senior bihurtu zen 2013. urtean, ikerketa kudeatzaile  gisa aritu ondoren. Bradshawek *SimCity*, *The Sims* eta Spore-ren garapena gainbegiratu zuen. Arazo teknikoak zirela eta, eztabaida izan zuen SimCity-ren 2013ko bertsioarekin.

2010ean, Bradshaw teknologian eragin handienetako duen emakume gisa izendatu zuen Fast Company-k. 2013an, *Fortunek* Bradshaw izendatu zuen bideojokoen industriako 10 emakume boteretsuenetako bat moduan.

Bradshawek EA utzi zuen 2015ean. Ondoren, Facebookeko Social VR taldean sartu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jeffrey Eugenides

**Jeffrey Kent Eugenides** (Detroit, 1960ko martxoaren 8a) estatubatuar eleberrigile eta ipuingilea da.

Aita greziar jatorrikoa zen eta ama ingeles eta irlandar jatorrikoa. Jeffreyk Brown Unibertsitatean ikasi zuen eta 1982an graduatu zen, eta, ondoren, Europan zehar ibili zen denbora batez. 

Berehala ekin zion idazteari, bere lanetan Detroit hiria eta institutuan izandako esperientziak islatuz. 1999 eta 2004 artean Berlinen, 2017tik idazketa sortzaileko irakaslea da New/Yorkeko Unibertsitatean.

Hiru eleberriren egilea da: *The Virgin Suicides* izen bereko filma inspiratu zuen eta *Middlesex*ek Pulitzer Saria Fikzioan irabazi zuen. Gainera, ipuin eta saiakera askoren egilea da.

## Lanak 
### Eleberriak 
* *The Virgin Suicides* New York : Hachette Book Group, 1993. , 
* *Middlesex* New York, New York : Random House, 2002. ,  Pulitzer Saria Fikzioan
* *The Marriage Plot* London : Fourth Estate, 2011. , 

### Ipuin bildumak 
* *Fresh Complaint* New York : Farrar, Straus and Giroux, 2017. , . Contains 10 short stories:
** "Complainers" (2017)
** "Air Mail" (1996)
** "Baster" (The New Yorker, 1996)
** "Early Music" (The New Yorker, 2005)
** "Timeshare"
** "Find the Bad Guy" (The New Yorker, 2013)
** "The Oracular Vulva" (1999)
** "Capricious Gardens" (The Gettysburg Review, 1988)
** "Great Experiment" (The New Yorker, 2008)
** "Fresh Complaint" (2017)

### Bildu gabeko puinak 
* *The Speed of Sperm* (Granta, 1996)
* "A Genetic History of My Grandparents" (The New Yorker, 1997)
* "The Burning of Smyrna" (The New Yorker, 1998)
* "Ancient Myths" (The Spatial Uncanny, James Casebere, Sean Kelly Gallery, 2001)
* "The Obscure Object" (The New Yorker, 2002)
* "Extreme Solitude" (The New Yorker, 2010)
* "Asleep in the Lord" (The New Yorker, 2011)
* "Bronze" (The New Yorker, 2018)

## Kanpo estekak
Trimetilsilano

**Trimetilsilanoa** konposatu organosilizikoa da, (CH3)3SiH formula duena Si-H lotura erreaktiboa da eta, ondorioz, trimetilsiliol erradikala erraz formatzen da. Gas sukoia da.

Ez du erabilera handirik, baina geruza silizikoak jalkitzeko usatu izan da erdieroaleen industrian esaterako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Yaak ibaia

**Yaak ibaia**, Kanadako Columbia Britainiarra eta AEBetako Montana artean doan ibai bat da, Purcell mendietan jaio eta urak Kootenai ibaian osurtzen ditu.
Rote Zora

**Rote Zora,**  1977 urtean Alemanian sortutako emakume feministen talde armatua izan zen.

Taldearen izenak  "Zora Gorria" esan nahi du euskaraz**,** eta Kurt Held idazlearen umeentzako ipuin batean oinarritua dago. 

1977ko apirilaren 28an ezagutzera eman zen taldea, Medikuen Ganbera Federalaren Koloniako Karlsruhe hiriko egoitzan bonba bat leherrarazita. Abortua zigortzen zuen lege baten aurkako ekintza izan zen, Medikuen Ganberak lege horren erreformaren aurka egin baitzuen. Zelula Iraultzaileen barneko erakundea zen hasiera batean, baina gero bereizi egin ziren.

45 eraso ekintza egin zituen taldeak bere ibilbidean zehar, gehienak, enpresa eta enpresarien aurkako lehergailuak izan ziren. Ekintzek ez zuten zauritutako biktimarik sortu. 

1990eko hamarkadako erdialderaino iraun zuen. Taldearen azken ekintza 1994an izan zen, eta 1996an taldea desegiten zela iragarri zuten. Ez zuten inoiz kartzelan kiderik izan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kulturen arteko komunikazioa

Komunikazio transkulturala edo kulturen arteko komunikazioa, kultura eta talde sozial desberdinen arteko komunikazioa, eta kulturak komunikazio horietan duen eragina aztertzen duen arloa da. Eremu erlijioso, sozial, etniko eta hezitzaile desberdinetako pertsonek osatutako erakunde edo gizarte-testuinguru baten barruan naturaltasunez agertzen diren komunikazio-prozesu eta arazo ugariak deskribatzen ditu, eta antropologia, kultura-azterketa, hizkuntzalaritza, psikologia eta komunikazio-azterketa, bezalako gizarte-zientzietan parte hartzen du. 

thumb|Bi emakume komunikatzen dira hizkuntzaz harago.

## Deskribapena 
Komunikazio transkulturalak desberdintasun kulturalak dituzten pertsonen arteko aintzatespenean eta errespetuan jartzen du bere fokua. Bere helburuetako bat, bi kultura ezberdin edo gehiagoren arteko egokitzapena da, multikulturalismora eramanez, erabateko asimilaziora beharrean, sentsibilitate kulturalaren garapena sustatuz eta kultura ezberdinen arteko enpatia ulertzea ahalbidetuz. Horretarako, herrialde eta kultura ezberdinetako pertsonek nola jokatzen duten, nola komunikatzen diren eta inguruan duten mundua nola hautematen duten ulertzea ezinbestekoa da.

Komunikazio transkulturalean diharduten pertsona askok argudiatzen dutenez, kulturak erabakitzen du gizabanakoek mezuak nola kodetzen dituzten, mezuak transmititzeko zer baliabide aukeratzen dituzten eta mezu horiek nola interpretatzen diren. Gaur egun, termino hori gizabanako edo erakunde batek egoera transkulturaletan arrakastaz jardun ahal izateko beharrezkoak diren gaitasunen multzo konplexu bat diseinatzeko erabiltzen da.

Identitatea eta kultura, komunikazioaren diziplinaren barruan ere aztertzen dira, globalizazioak nola eragiten dien pentsatzeko moduei, sinesmenei, balioei eta identitateari kultura-giroen barruan eta haien artean ikusiz. Kultura arteko komunikazioko aztertzaileek ikuspegi dinamikoz ekiten diote teoriari, eta ez dute uste kultura neurgarria denik, ez eta kulturek ezaugarri unibertsalak partekatzen dituztenik ere. Aztertzaileek onartzen dute kultura eta komunikazioa aldatu egiten direla, gizartearen aldaketa eta teoriekin batera, eta gizartearen etengabeko aldaketa eta ñabardurak kontuan hartzekoak direla ere.

## Kultura arteko benetako komunikazioa 
Benetako komunikazio transkulturala posible da. 1984an aurkitu eta 1987an berrikusi zen teoria batek azaltzen du egiaren eta ulermena lortzeko asmoaren garrantzia. Gainera, asmo estrategikoa ezkutuan badago, ezin dela benetako kultura arteko komunikaziorik egon adierazten du.

Kultura arteko komunikazioan "misfire" termino moduan ezagutzen den komunikazio txarra egon liteke. Geroago, kultura arteko komunikazioaren hiru geruzako teoria bat sortu zen. Lehenengo maila komunikazio eraginkorra, bigarren maila komunikazio okerra eta hirugarren maila sistemikoki distortsionatutako komunikazioa dira. Zaila da lehen mailara iristea hizlariaren posizio eta egituragatik.

## Bibliografia
Xylocopa micheneri

***Xylocopa micheneri*** erle espezie bat da, *Xylocopa* generoan eta Apidae familian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Andrena helvola

***Andrena helvola*** erle espezie bat da, *Andrena* generoan eta Andrenidae familian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Draanjik ibaia

**Draanjik ibai**, AEBetako Alaska estatuan dagoen ibai bat da, Fort Yukon udalerritik hurbil. 260 kilometro luze ditu.

Ipar-mendebaldeko norantzan doa eta urak Porcupine ibaia isurtzen ditu.