Izar gorri (ikurra)

thumb|250px|Izar gorria

Bost puntako **izar gorria** sozialismoarekin nahiz komunismoarekin lotu ohi den ikurra da. Karl Marxek eta Friedrich Engelsek ikur gisa erabiltzen zuten, eta Sobietar Batasun ohian ere hainbat ikurretan erabiltzen zen. Alderdi komunistek euren ikur gisa erabiltzen hasi ziren, komunismoarekin hertsiki lotutako igitaia eta mailuarekin batera.

## Esanahia 
Guztiz argiturik ez badago ere, badirudi izar gorriaren bost puntek langileriaren eskuaren bost atzamarrei, batetik, eta bost kontinenteei, bestetik, erreferentzia egiten dietela. Beraz, langile mugimenduaren eta internazionalismoaren ikurra da, marxismoaren leloa sinbolizatuz: *Munduko langileok, batu zaitezte!*

Beste ikuspuntu baten arabera, izar gorriak sozialismoa ahalbidetu zuten bost gizarte taldeak sinbolizatzen ditu: gazteria, militarrak, langileak, nekazariak eta intelektualak.

## Erabilera 
Izar gorria hainbat ikurretan erabili da eta, egun, erabiltzen da. Hainbat estatuko banderetan, mugimendu politiko nahiz armatu sozialista edo komunista hainbatek eta Espainiako mugimendu nazionalista batzuek, besteak beste, erabiltzen dute.

### Sozialismoari lotutako erabilera 
[thumb|150px|eskuinera|Koreako Herri Errepublika Demokratikoko [Ipar Koreako bandera|bandera]]
Izar gorriaren erabilera nagusia mugimendu sozialista edo komunisten ikur gisakoa da. Izar gorria, zentzu honetan, hainbat estatu sozialistek erabili dute euren banderan historian zehar. Sobietar Batasunak, horrela, bere banderan eta bere errepublikakoetan, besteak beste, erabiltzen zuen. Berdin gertatzen da armarriekin ere. Jugoslaviak ere ikurra zerabilen bere banderan. Gaur egun, Ipar Koreak darabil izar gorria bere banderan.

Munduko alderdi politiko komunista ia denez gain, bestalde, hainbat talde armatuk ere izar gorria erabili dute ikur gisa, adibidez: GRAPOk Espainian, EZLNk Mexikon edota RAF Armada Gorriaren Fakzioak Alemanian.

Fitxategi:Flag of the Soviet Union.svg|SESBren bandera.
Fitxategi:Coat of arms of the Soviet Union 1.svg|SESBren ezkutua.
Fitxategi:Flag of SFR Yugoslavia.svg|Yugoslavia sozialistaren bandera.
Fitxategi:Emblem of SFR Yugoslavia.svg|Yugoslavia sozialistaren ezkutua.
Fitxategi:Coat of arms of Czechoslovakia (1961-1989).svg|Txekoslovakia sozialistaren ezkutua (1961-1989).
Fitxategi:Coat of arms of Hungary (1957-1990).svg|Hungariako ezkutua (1957-1990).
Fitxategi:Flag of Hungary 1949-1956.svg|Hungariako Errepublikaren bandera (1946-1956).
Fitxategi:Flag of Romania (1965-1989).svg|Errumaniako Errepublika Sozialistako bandera (1965-1989).
Fitxategi:Coat of arms of the Socialist Republic of Romania.svg|Errumaniako ezkutua (1947-1989).
Fitxategi:Flag of Bulgaria (1971-1990).svg|Bulgariako Errepublikako bandera (azken bertsioa).
Fitxategi:Coat of arms of Bulgaria (1971-1990).svg|Bulgariako ezkutua (1971-1990).
Fitxategi:Flag of Benin (1975-1990).svg|Beningo Errepublikako bandera (1975-1990).
Fitxategi:Emblem of the People's Republic of Benin.svg|Beningo ezkutua (1975-1990).
Fitxategi:Flag of Albania 1946.svg|Albaniako bandera (1946-1992).
Fitxategi:Coat of arms of the People's Republic of Albania.svg|Albaniako ezkutua (1946-1992).
Fitxategi:Emblema del ERP.svg|ERP-ko enblema.
Fitxategi:Emblem of Laos (1975-1991).png|Laoseko ezkutua (1975-1991).
Fitxategi:League of Communists of Yugoslavia Flag.svg|Banandutako Yugoslaviako Liga Komunistaren bandera.
Fitxategi:Flag of South Yemen.svg|Hego Yemengo bandera (1967-1990).
Fitxategi:Coat of arms of South Yemen (1970-1990).svg|Hego Yemengo ezkutua (1970-1990).
Fitxategi:Flag of Mozambique (1975-1983).svg|Mozanbikeko bandera (1975-1983).

### Espainiako erabilera zehatza 
Espainiako hainbat mugimendu nazionalistek euren herrialdearen banderari izar gorria gehitzen diote, independentismoaren ikur gisa. Gehienetan, ordea, ikur horiek ezkertiartzat jotzen dira, izar gorriaren jatorrizko esanahiarekin harremana izanez.

Irudi:Estelada roja.svg|Katalan Herrietako *Estelada vermella*.
Irudi:Bandeira galega nacionalista.svg|Galiziako *Estreleira*.
Irudi:Bandera Andalucía Libre.svg|Andaluziako *Arbonaida*.
Irudi:Estrelada aragonesa.svg|Aragoiko *Estrelada*.
Irudi:Andecha_Astur.svg|Asturiasko *Asturina*.
Irudi:Flag of Castile (with star).svg|Gaztelako *Pendón Estrellado*.
Irudi:Senyera d'Esquerra Valenciana (1931).svg|Valentziako *senyera* (1930eko hamarkada).

### Sozialismoarekin zerikusirik gabeko erabilerak 
[thumb|150px|eskuinera|Panamako Errepublikako [Panamako bandera|bandera]]
Herrialde batzuen banderetan (Panama, AEBetako Kalifornia, etab.) izar gorria erabiltzen da, sozialismoarekin zerikusirik ez duen esanahi batekin.

Sozialismotik aldendutako esanahi honekin jarraituz, Heineken garagardo markaren ikurra ere izar gorria da.

## Lege egoera 
Sobietar Batasunak okupaturiko lurralde batzuetan, izar gorria zein igitaia eta mailua *okupazioaren ikurtzat* hartzen dira, eta nazien ikurrekin alderatzen dute. Hungarian, adibidez, ikur hauek ezin dira modu publikoan erabili. Estonian ere antzeko saiakerak izan dira.

Diktadura erregimenak dituzten beste herrialde batzuetan, aldiz, oposizioaren edo-eta errebeldeen ikur gisa jazartzen da izar gorria.

## Enblema eta logotipoak 
thumb|Rage Against the Machine kontzertu batean. Eszenatokiaren atzealdean izan gorria ageri da, baterian agertzeaz gain.
Izar gorria Mozilla proiektuaren, Heineken garagardoaren eta Macy's dendaren logoetan ageri da.

Rage Against the Machine metal alternatiboa jotzen duen talde estatubatuarrak bere logotipoan erabiltzen du ikurra, baina kutsu politiko nabarmenarekin; izan ere, bere kide Zack de la Rocha eta Tom Morelloren ideologia erakusten du.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Igitaia eta mailua
* Bandera gorria
* Sinbologia komunista

## Kanpo estekak