open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Haur arrantzalea saski batekin

***Haur arrantzalea saski batekin*** () Frans Hals Herbehereetako urrezko aroko maisuaren margolan bat da, 1630eko hamarkadaren hasieran margotua. Gaur egun Irlandako Galeria Nazionalean dago. Olioa mihise gaineko teknika erabiliz margotu zuen.

## Deskribapena 
Pintura hau Hofstede de Groot-ek dokumentatu zuen 1910ean: "51. HAUR ARRANTZALEA. B. 68; M. 255. Gorputz erdikoa; ia aurrez aurre, burua ezkerrera apur bat biratuta. Barre egiten dio ikusleari, ahoa zabalik, hortzak erakutsiz. Beroki ilun bat darama mahuka zabalekin, eta txapel gorri txiki bat. Eskumuturra saski handi batean bermatzen du. Arrain bat ezkerreko eskuan jasota du. Oso bereizgarria. Monogramarekin sinatua; oihala, 28 1/2 hazbete bider 23 hazbete. Paul le Ratek grabatua. Salmenta. John W. Wilson, Brusela, Paris, 1881eko martxoaren 14a, 1873 katalogoa, 85. or. Irlandako Galeria Nazionala, Dublin, 1898 katalogoa, Zk. 193."

Hofstede de Groot-ek Hals margolariaren beste arrantzaleen irudi batzuk ere aipatu zituen honekin batera (49tik 58c-ra zenbakituak katalogoan). Pintura hau ere W.R. Valentinerrek dokumentatu zuen 1923.

## Iruditegia 
Halsek egindako arrantzaleei buruzko margolanak:
Fitxategi:Frans Hals 093 WGA version.jpg|*Neska arrantzale irribarretsua*
Fitxategi:Frans Hals 092 WGA version.jpg|*Haur arrantzalea*
Fitxategi:Frans Hals - fisher boy Burgsteinfurt.jpg|*Arrantzale gaztea barrez*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Reinaldo Agosteguis

**Reinaldo Agosteguis** (La Plata, 1943ko urriaren 6a) UNLPn lizentziatua den arkitektoa, artista bisuala eta idazlea da. 1981az geroztik Viedman bizi da. Bere erakusketen artean, Latinoamerikarekin eta Patagoniarekin lotutako gaiak ugariak dira.

## Ibilbidea 
La Plata hiriaren kanpoaldean jaio zen. Langile klaseko gurasoen semea. Albert Tomas Eskola Teknikoan egin zuen batxilergoa, bere familiako belaunaldi guztietan batxilergoa amaitzen lehena izanik.

1973an, obrako maisu nagusi lanetan hasi zen La Platako Unibertsitate Nazionalean (UNLP) arkitektura ikasten ari zela. Garai hartako baldintza soziopolitikoek militantzia politikoan ausartzera eraman zuten, Arkitektura eta Hirigintza Fakultatean eskolak ematen ari zela.

1979an, unibertsitatean lizentziatu zenean, bere bokazio artistikoa deskubritzen hasi zen.

1981ean, gaur egun bere emaztea eta bere bi alaben ama den bikotea osatu zuen, elkarrekin Argentinako Patagoniara joan ziren bizitzera, Viedman (Rio Negro) bizileku iraunkorra ezarriz.

80ko hamarkadaren amaieran, arte plastikoen alorrean parte hartzen hasi zen, eta tailer eta ikastaroetan parte hartu zuen; Zegoeneko 90eko hamarkadan egin zituen bere lehen talde erakusketak, Río Negro probintzian.

1991n, Río Negro probintziako Behe Haraneko Arte Plastikoen Elkarteko presidente izendatu zuten, eta 1993. urtera arte, Viedma Taldea sortu zuen arte. Garai hartako bere lanik garrantzitsuenen artean, Fundación: Proyecto Sur erakusketa kolektiboan parte hartu zuen, Senatu Nazionalean eta Estatu Batuetako Enbaxadan.

1998an, bertako idazleen Ensamble/7 taldea sortu zuen eta izen bereko poesia-liburua argitaratu zuten, Rio Negroko Legebiltzarrak hezkuntza- eta kultura-interesekotzat jo zuena.

2000. urtean, "vos, yo y Borges" erakusketa ibiltaria burutu zuen, Río Negroko probintziako museo ugari bisitatu zituena.

2001ean, bere "Oinatzak" erakusketa inauguratu zuen, hiri, arte eta kultura zentro ugari bisitatu zituena, besteak beste, La Platako Latinoamerikako Arte Garaikideko Museoa (MACLA) eta Recoleta Kultur Zentroa.

## Bere lanari dagokionez 
Bere lan batzuk E. Sivori Museoan, Ática Galerian -biak Buenos Aires hirian-, E. Saraco aretoan -Neuquén probintzian-, Bariloche hiriko Zentro Zibikoan, Kultura Etxean, Juan Sánchez de General Roca Museoan eta, hainbatetan, Kultura Udal Etxean, Viedma hirian. Sarituak ere izan dira, lehen postuarekin, Patagoniako lehen Biurtekoan.

## Erreferentziak 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
* Reinaldo Agosteguis El Tendal - 1. zatia (bideoa)
* Reinaldo Agosteguis El Tendal 2. zatian (bideoa)
* Reinaldo Agosteguis Zikloa: Nor gara, nondik gatoz, nora goaz? (bideoa)
Paul Revereren gauerdiko ibilaldia

***Paul Revereren gauerdiko ibilaldia*** edo ***Paul Revereren zamalkada*** ()  Grant Wood artista estatubatuarraren 1931ko margolana da. Paul Revere abertzalea deskribatzen du, 1775eko apirilaren 18ko gauerdian zaldiz egindako ibilaldia, Lexingtongo eta Conmudeko guduen aurretik abertzaleei britainiar armada zegoela jakinarazteko. New Yorkeko Metropolitan Museum of Artean da. 2017az geroztik ez dago ikusgai.

## Historia 
Pintura Cecil M. Gooch-ena izan zen Memphisen, Tennesseen, 1931tik 1950era. Memphis-en Young Women's Christian Associationi opari gisa eman zitzaion ondoren. Urte berean 15.000 dolarren truke saldu zioten Arte Metropolitar Museoari.

## Deskribapena 
Ikuspegi oso altu batetik, txorien ikuspegitik, Revere Lexingtonen zehar, Massachusetts, zaldiz doa. Ilargiak biziki argiztatutako lurraldea zeharkatzen du. Nahiz eta gai historikoa izan, egileak ez zuen objektiboki tratatu. Argiztapen dramatikoak itzal ez oso errealistak proiektatzen ditu, eraikin estilizatuek, landaredi geometrikoak eta perspektiba altuak ezaugarri onirikoa ematen diote obrari. Artista Henry Wadsworth Longfellowren "Paul Revere 's Ride" olerkian inspiratu zen. Reverren zaldia egiteko Woodek jostailuzko zaldi bat erabili zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Adam Rich

**Adam Rich** (Brooklyn, New York, 1968ko urriaren 12a - Los Angeles, Kalifornia, 2023ko urtarrilaren 7a) estatubatuar aktorea izan zen, Eight is enough (1977-1981) telesailean parte hartzeagatik ezaguna.

## Biografia 
Batez ere 1970eko hamarkadan telebistan haur aktore gisa egindako agerraldiengatik ezaguna, zazpi urterekin debutatu zuen The Six Million Dollar Man (1976) saileko atal batean.

Handik urtebetera, hamarkadako telebista-izarretako bat bihurtu zuen papera lortu zuen: Nicholas Bradfordena, Tom Bradforden (Dick Van Patten) familia ugariaren seme txikia, Eight Is Enough telesail arrakastatsuan. Aitarekin eta askoz zaharragoak diren zazpi anai-arrebekin bizi den ume bihurri eta apur bat mimatuaren pertsonaiak ikusleen begikotasuna bereganatu zuen, eta laster bihurtu zen ekoizpenaren arrakastaren funtsezko elementuetako bat.

Richek Nicholas antzeztu zuen 1977tik 1981era bitartean *Eight Is Enough* antenan mantendu zen lau urteetan. Aldi berean, Estatu Batuetako beste telesail batzuetan ere parte hartu zuen, hala nola Fantasy Island (1978) edo The Love Boat (1979).

*Sitcom* telesaila bertan behera geratu ondoren, haur aktorearen karrera gainbehera etorri zen. 1983 eta 1985 bitartean, Presto-ri, aztiari ahotsa jarri zion Ziegak eta Herensugeak marrazki bizidunen sailean, eta Willie Aamesekin, *Eight Is Enough* filmaketako lankide ohiarekin, berriz ere platoa partekatu zuen.

Ondoren, telebistarako berariaz filmatutako bi filmetan parte hartu zuen, Bradford familiaren gorabeherei jarraipena emateko: Eight Is Enough: A Family Reunion (1987) eta An Eight Is Enough Wedding (1989). Ondoren, behin betiko erretiratu zen interpretaziotik. Berriz ere plato bat zapaldu zuen Baywatch (1993) saileko pasarte batean esku hartzeko.

Ondorengo ibilbidean droga-arazoak, lapurreta txikiak eta atxiloketa batzuk izan ditu, 2003an alkoholaren eraginpean gidatzea barne.

1996an *Might Magazine* aldizkariak aktorearen heriotz bortitzaren berri faltsua argitaratu zuen.

2023ko urtarrilaren 8an, TMZ hedabideak heriotza iragarri zuen, heriotzaren arrazoiak zehaztu gabe.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* IMDb-ko fitxa
Asha Lul Mohamud Yusuf

**Asha Lul Mohamud Yusuf** (Somalia, XX. mendea)  somaliar poeta garaikidea da. Britainia Handian erbestean bizi da duela 25 urte baino gehiagotik.

## Ibilbide profesionala 
Yusuf Somaliatik atera zen 1990ean, bere herrialdeko gerra zibilaren ondorioz. *The Sea Migrations*, somalieraz eta ingelesez idatzia, Jeremy Noel-Tod eta Carol Rumens poetek 2017an idatzitako poesia-libururik onenetakotzat jo zuten. Bere poemek adierazten dute Somaliako gatazken etsipena, kazetarien garrantzia, maitasuna eta frustrazioa jatorrizko herrialdeko liderrekin. Yusuf maistra da poesia somaliar forma desberdinetan, *gabay* gisa, eta aliterazioa eta erritmoa erabiltzen ditu argudioa transmititzeko. YouTube eta WhatsAppen bidez, Somaliako diasporaren komunitatean oso garrantzitsua da. Erresuma Batuan egoitza duen Somaliako telebista-saio bat aurkezten du.

## Lanak 
* *Sea -* Migrations: Tahriib. Itzultzailea: Clare Pollard, Said Jama Hussein eta Maxamed Xasan ‘Alto’. Bloodaxe Books, 2017.
* Taste: Dookh. Maxamed Xasan ‘Alto’-k itzulia, Clare Pollard. The Poetry Translation Centre, 2012.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maria Mayans Juan

**Maria Mayans Juan** (Sant Ferran de ser Roques, Formentera, Balearrak, 1930 &ndash; 2020ko ekainaren 25a) formenteratar herri kantari eta glosalaria izan zen. 11 urterekin hasi zen abesten bere ama eta ahaideengandik ikasiz, bereziki bere izebengandik, baserri-lanetan ari zirenean eta jaiak girotzeko kantatzen zutenak.

Formenterako tradizioak berreskuratzen eta sustatzen egin zuen lan itzelagatik hainbat sari jaso zituen. 2006an Balearretako Gobernuak Ramon Llull saria eman zion. 2011n Formenterako Uharte Kontseiluak Sant Jaume saria eman zion. Bere bizitzan zehar, Pitiusetan herriz herri ibili zen kantari. Gainera, Sant Antoni de Portmanyko Glosalarien Jaialdian parte hartu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Soledad Antelada Toledano

**Soledad Antelada Toledano** (Buenos Aires, Argentina, 1977) Argentinan jaiotako hacker espainiarra da, sistema informatikoen ingeniaritzan eta "penetration testingean" aditua, eta Kaliforniako Unibertsitateko Lawrence Berkeley National Laboratory Segurtasun Saileko zibersegurtasunean lan egiten du.

## Biografia 
Buenos Airesen jaio zen, eta lau urte zituela, Argentinako diktadura zela eta, gurasoekin Marbellara, Espainiara, joan zen, diktadura frankistan familiak Malagatik Argentinara ihes egin baitzuen.

### Ibilbide profesionala 
Ikasketak amaitu zituenean, beka bat jaso zuen Kantabriako eta Andaluziako autonomia-erkidegoetako larrialdi-zerbitzuen programatzaile gisa, eta hantxe geratu zen lanean 2008ra arte. 2009. urtearen amaieran, Luandako, Angolako, larrialdi-sistema lantzen hasi zen. Ingelesa izan zen lehen arazoa, baina gainditzea lortu zuen. 2012an lortu zuen titulua. Laborategi hori hamahiru Nobel sariren sorlekua da, Kaliforniako Unibertsitateak kudeatzen du eta Estatu Batuetako Energia Departamentukoa da.

Laborategiko zibersegurtasun-saileko lehen emakumea eta  bakarra izan zen, baita jatorri hispanoa zuen lehena ere.  Hamabost adituk osatutako taldea zuzentzen du, AEBko Superkonputagailuen Konferentziako sarearen (Scinet) segurtasunaz arduratzeko.  Hackerra da, baina modu etikoan.

2014. urtean sortutako "*Girls Can Hack*" (*Emakumeek hackeatu dezakete*) fundazioaren buru da. 
* 2018an, Ikerketa eta Hezkuntza Komunitatearen saria jaso zuen, teknologiaren arloan ordezkatuta dauden taldeei laguntzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
David Duckham

**David John Duckham** (Coventry, 1946ko ekainaren 28a - Londres, 2023ko urtarrilaren 9a) ingeles errugbilaria izan zen, erdiko eta hegaleko postuetan aritzen zena.

Bere jaioterriko taldean jokatu zuen, Coventry RFCn, 1967 eta 1979 artean. Ingalaterrako errugbi selekzioan 36 aldiz jokatu zuen eta hamar entsegu sartu zituen. 1969an egin zuen debuta Irlandaren aurkako partida batean, John Spencer erdian zela. Harrezkero, normalean hegaleko postuan jokatu zuen.

British and Irish Lions taldeak 1971n Zeelanda Berrira egindako bira arrakastatsuan parte hartu zuen, eta Barbariansek 1973an Zeelanda Berriari irabazi zion partidan atzelari ingeles bakarra izan zen.

## Erreferentziak
Adolfo Kaminsky

**Adolfo Kaminsky** (Buenos Aires, Argentina, 1925eko urriaren 1a - Paris, Frantzia, 2023ko urtarrilaren 9a) frantziar argazkilaria izan zen. Frantziako Erresistentziako kide izan zen Bigarren Mundu Gerran. Erresistentzian juduentzako eta naziek mehatxatutako pertsonentzako nortasun-agiri faltsuak egiten espezializatu zen.

Aljeriako Independentzia Gerran zehar Nazio Askatasunerako Fronterako eta frantziar intsumisoentzako agiriak faltsutu zituen. Ondoren, 1963az geroztik, Latinoamerikako eta Afrikako hainbat ezkerreko askapen nazionaleko mugimendurekin kolaboratu zuen agiriak faltsutzen dohainik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sudoviera

**Sudoviera** hizkuntza baltiko taldeko hizkuntza hila da, mendebaldeko hizkuntza baltikoen azpitaldean sailkatua. Yotvingioen hizkuntza zen.

Yotvingioak, prusiarrekin ahaidetuak, Erdi Aroan Yotvingia eskualdean bizi ziren, gaur egungo Poloniako ipar-ekialde (Podlasia, Suwałki eskualdea), Lituaniako hego-mendebalde eta Bielorrusiako ipar-mendebaldearen artean. Sudovieraren aztarnak toponimoetan eta lituaniera, bielorrusiera eta polonieraren ipar-ekialdeko dialektoetan aurki daitezke. Sudovieran jatorria dute Poloniako zenbait aintzira eta ibaien izenek: Hańcza, Netta, Necko, Sajno, Kolno, Rospuda, Serwy, Wigry.

## Kanpo estekak
Ferenc Mészáros

**Ferenc Mészáros** (Budapest, 1950eko apirilaren 11 &ndash; 2023ko urtarrilaren 9a) hungariar futbol atezaina izan zen.

Bere kirol ibilbidea Hungariako eta Portugalgo taldeetan egin zuen. 29 partida jokatu zituen Hungariako futbol selekzio nazionalarekin eta 1982 eta 1986ko munduko txapelketetan parte hartu zuen.
Les Ferreres mendilerroa (Gavà)

**Les Ferreres mendilerroa**, , Kataluniako Baix Llobregat eskualdeko Gavà udalerrian dagoen mendilerro bat da, Bartzelonako probintzian. Bere punturik gorenena itsas mailatik 201 metrora dago.
Bruguersko baseliza

**Bruguersko Jainkoaren Amaren baseliza** edo **Bruguersko baseliza**,  edo *Ermita de Bruguers*, Kataluniako Bruguers herrian dagoen baseliza bat da, Begues eta Gavà udalerrien artean.

Jatorrizko kapera XIII. mendean Ferrer de Santmartík (1208-1226/47) eraikiarazi zuen, Eramprunyà Jauna zenak, Santa Madalena Sitjarkoari sagaratuz. 1500ean zaharberritua izan zen.
Can Llonch

**Can Llonch**, Kataluniako Baix Llobregat eskualdeko La Sentiu kokalekuan dagoen masia bat da, Bartzelonako probintziako Gavà udalerrian. 

1833an zaharberritua izan zen, eraldaketa horren zantzuak eguzki erlojuan eta atarian nabarmentzen dira.
Can Modolell (Viladecans)

**Can Modolell**, Kataluniako Baix Llobregat eskualdeko Viladecans udalerriaren erdigunean dagoen eraikin historiko bat da, Bartzelonako probintzian. Gaur egun Viladecansko Udalaren egoitza da.

XVI. mendean piraten aurkako defentsa gisa eraikitako dorredun eraikina da. 1892an estilo neogotiko-modernistan zaharberritua izan zen.
Otto Stich

**Otto Stich** (Basilea, 1927ko urtarrilaren 10a - Dornach, 2012ko irailaren 13a) suitzar politikaria izan zen. Suitzako presidentea izan zen 1988an eta 1994an.

Alderdi Sozialdemokratako kide eta Suitzako Kontseilu Federaleko kide izan zen 1983 eta 1995 artean. Finantza Departamentuaren ardurapean egon zen eta Konfederazioko presidente kargua bete zuen 1988. eta 1994. urteetan.

## Kanpo estekak
Uhin mekaniko

Uhin mekanikoak (edo **materialak**): ingurune fisiko bat behar dute, horien hedapena molekulen arteko energia trukean oinarritzen baita. Puntu zehatz batean sortu den perturbazio edo bibrazioak energia kantitate bat askatzen du (puntu horretako partikulek energia kantitate zehatz bat jasotzen dute, alegia) Newton-etan [***N***] neurtzen dena, eta honen ostean, energia hau, molekulek kontaktua egiten dutenean batetik bestera pasatzen da. Igortze hau norabide guztietan gertatzen da, eta puntu guztietan konstantea da. Horrek esan nahi du, molekula batek jasotzen duen energiaren parte bat ere atzera bueltan bidaltzen duela. Arrazoi honengatik izan ohi dute uhinek (edo hobeto esanda, uhinen hedapenek) itxura esferikoa (edo zirkularra bi dimentsiotan hedatzen bada, uretan bezala), norabide guztietan era konstantean igortzen baita bibrazioa. Energia esfera formako uhin fronteetan hedatzen da. Uhin fronte hauetako bakoitzaren energia konstantea da, beraz handitzen den heinean azalera unitate bakoitzak duen energia txikiagoa izango da. Horrek azaltzen du zergatik uhina zenbat eta hedatuago egon orduan eta ahulagoa den, energia kantitate bera gero eta molekula gehiagoren artean banatzen doalako era konstantean. Hedapen hori kontaktuaren bidez gertatzen denez, edozein materialen bidez heda daiteke: gasa, likidoa edo solidoa. Uhin mekanikoak soinu, olatu, bibrazio eta abarren itxurakoak dira gehienbat.

## Kanpo estekak
Zapo-erdara

**Zapo-erdara**, **ahuntz-erdara**, **sorgin-solasa**, **belagile-solasa**, **zapo-hizkuntza** edo **zapo-euskara**

"Hizkuntza sekretu" hori haurrek erabiltzen dute, helduek uler ez ditzaten. Gaur egungo gazteek erabiltzen dute zaharrei ikasita. Batzuetan, *p* soinuaren ordez beste kontsonante batzuk erabiltzen dira, esaterako *t* edo *m*. Beste toki batzuetan, *ti* silaba aurretik ezartzen da. 

## Ikus, gainera 
* Pig Latin

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jorge Ballesteros

**Jorge Ballesteros Fernández** (Donostia, Gipuzkoa, 1983ko maiatzaren 27a - Madril, 2023ko urtarrilaren 10a) gipuzkoar kirol-tiratzaile eta Espainiako Polizia Nazionaleko poliziakidea izan zen. 2017an Nazioarteko Tiro Praktiko Federazioaren Su Arma Laburren Munduko Tiro Lehiaketan urrezko domina irabazi zuen maila irekian (open). Horrez gain, hiru aldiz irabazi zuen Su Arma Laburren Europako Tiro Txapelketa maila irekian: 2013an, 2016an eta 2019an.

2023ko urtarrilaren 10ean buruan tiro bat jasota hil zen, parking batean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maria Josefa Navascues

**Maria Josefa Navascues Merino** (Errenteria, Gipuzkoa, 1924ko otsailaren 1a &ndash; 2011ko urtarrilaren 13a) erraketista profesionala izan zen. ***Pepita*** izengoitiaz jokatu zuen, aurrelari postuan, Donostiako, Sabadellgo, Bartzelonako eta Tortosako frontoietan.

## Biografia 
Maria Josefa, bere herrikide Agustina Otaola bezala, erraketista profesionala izan zen. 1943eko urtarrilaren 17an kantxaratu zen eta 1949ra arte jokatu zuen Donostiako Gross frontoian, Sabadellgo Salbadell frontoian, Tortosako Tortosan eta Bartzelonako Sol y Sombra eta Nuevo Mundo frontoietan..

## Aitzindariak 
Emakume kirolari aitzindariak izan ziren erraketistak. Arrakastaz beteriko hiru edo lau hamarkada bizi izan zituzten. 1940ko eta 1950eko hamarkadak izan ziren erraketisten urrezko aroa. Bartzelonan eta Madrilen zazpina frontoi zeuden orduan. Erraketisten historia, orain arte nahiko isilik egon bada ere, esanguratsua izan zen oso. Hego Euskal Herriko 47 herritako 237 erraketista profesional daude zenbatuta. Zenbaki garrantzitsua da eta gainera, 1940. hamarkadako estatistiken arabera, emakume lizentzia gehiago zeuden gizonenak baino. Garaiko emakume aurreratuak izan ziren, familia eta herria utzi eta lanera alde egin zutenak. Beren ibilbidearen berri, aitzitik, inork gutxik izan du oraintsu arte. Azken urteotan aldiz, hainbat erakusketa eta omenaldi ari dira antolatzen erraketisten jaioterrietan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Apostando por ellas. Historia de las raquetistas Bideoa
* Raquetistas lehen eta orain (Trailerra)
* Erraketistak emakume aitzindariak pilota munduan Bideoa
* Emakume erraketistak. Erakusketa Bideoa
* Aintzina lanbide. Emakume erraketistak Bideoa
* Azken erraketistak. Mende hasierako kirolari profesional Argia, 2017
Can Sellarès (Viladecans)

**Can Sellarès**, Kataluniako Baix Llobregat eskualdeko Viladecans udalerrian dagoen masia bat da, Bartzelonako probintzian.

Laukizuzen oinplanoa eta bi solairuko garaiera du. Gaur egun bertan taberna eta jatetxea ere badaude.
Kustodia

**Kustodia**, **lanpapeko**, **ekisaindu** edo **eguzki saindua** liturgia katolikoan erabiltzen den metalezko ontzia da, gehienetan urrezkoa edo zilarrezkoa, eliza katoliko batean ostia santua jendaurrean erakusteko erabiltzen dena, sinestunek adora dezaten. Latinez **ostensorium** **ere** esaten zaio ( latinez *ostendere*, "erakusteko").  

## Deskribapena 
Zutoin edo oina duen ontzi bat izan ohi da. Bere forma desberdinak dira, baina ohikoenetako bat eguzkiarena da, izpi batzuk zabalduko balitu bezala, hortik Ipar Euskal Herrian duen euskarazko izenetako bat, eguzki sainduarena. Beste forma batzuk kriseilu baten antzekoak izan daitezke, edo eraikuntza arkitektoniko konplexuak irudikatzen dituztenak ere badaude, aberats eta handienen kasuan.

Ostiari eusteko erdialdeko tokiari *lunula* esaten zaio (gaztelaniaz *viril*).

## Historia 
Kustodiak hasi ziren sortzen 13. mendearen erdialdean Gorpuzti jaia finkatu zuenean katolizismoak, Bolsenako Korporalaren mirari eukaristikoa ziurtatu ondoren. Gorpuzti edo bestaberriko prozesioetan erabili ohi da halaber kustodia.

Baina objektuaren forma kanonikoak ez ziren finkatu 15, mendera arte. Bereziki, 15. mendearen erdialdetik aurrera, dorre txiki edo ojiba-formako tenplete (ia beti zilarrezkoa) forma hartu zen, pinakuluz eratuak, eta oinarri batek eutsia. Erdian, zilarrezko edo urrezko ardatz arteko espazio bat sortu zen, bertan ostia agerian jartzeko. Errenazimentu garaian, tenplete gisakoak eraiki ziren, eta 16. mendearen amaieratik aurrera hasi ziren gaur egun eguzki erradiatzaile gisa gehien erabiltzen direnak.

## Iruditegia 
### Euskal Herrikoak 

Fitxategi:Bilbao - Museo Diocesano de Arte Sacro 14.jpg|Bilboko Eleiz Museoko *eguzki saindu* formako bi.
Fitxategi:Bilbao - Museo Diocesano de Arte Sacro 13.jpg|Bilboko Eleiz Museoko beste ale aberats bat.
Fitxategi:Gaintzakoa Iruñeko elizbarrutia 930.jpg|Gaintzako ekisaindua, Iruñeko Elizbarrutiko Museoan.
Fitxategi:Armendaritze besta berri.jpg|Apaiza Eguzki santuarekin Armendaritzeko Besta Berri egunean.
Fitxategi:Espelette-Église Saint Étienne-Ostensoir-20180224.jpg|Ezpeletako elizako lanpapekoa.
Fitxategi:Oñate - Monasterio Bidaurreta 42.jpg|Bidaurretako monasterioko (Oñati) kustodia moderno bat.

### Atzerrikoak 

Fitxategi:Monstrance of Toledo Cathedral (2).jpg|Toledoko Katedraleko Kustodia monumentala.
Fitxategi:"La Lechuga".jpg|"La Lechuga" deritzotena, Kolonbiako garai kolonialeko bitxia.
Fitxategi:Ávila, Cathedral of the Saviour 061.jpg|Avilako Katedraleko kustodia, tenplete formakoa.
Fitxategi:Reliquiario del Preziosissimo sangue di Cristo - Potenza.jpg|Kristoren odola erakusteko kustodia italiar bat.
Fitxategi:Saint Clare of Montefalco. Line engraving by H. Weyen after Wellcome V0031892.jpg|Asisko Klararen irudi bat; ohikoa da santu hau kustodia batekin irudikatzea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Verónica Pascual Boé

**Verónica Pascual Boé** (Burgos, 1979) burgostar ingeniari aeronautikoa eta CEO da, Asti Mobile Robotics-eko kontseilari delegatua. Halaber, kontseilari independentea da Estrategia eta Ikerketa Batzordean, Telefonicaren Administrazio Kontseiluan eta beste konpainia batzuetan.

## Biografia 
Burgosen jaio zen. Neska geldiezina izan zen, eta trenak ikusteak besterik ez zuen lasaitzen.

## Ibilbide profesionala 
Parisen eta Londresen egin zuen lan Bouygues Nazioarteko Industria Taldearentzat; 2003an, gurasoek esan zioten familia-enpresak behar zuela. Orduz geroztik, enpresak 17 herrialdetan egotea lortu du. Europako lehena izan da, hiru urtez, autogidatutako eta adimendunak diren ibilgailuen robotikan, 4.0 industria-prozesuan.  Eta Pascualen asmoa da munduan erreferente bihurtzea AGVen sistemen bidez automatizatutako intralogistika-soluzioetan.

Verónica Pascalek oso etorkizun hibridoa ikusten du: *"Mundu berri baterantz goaz, non teknologia eta gizakia superpertsona batean nahasten den". AGVak adimen artifizialera eta big data konputaziora bideratutako algoritmiarekin superkonektatutako gailuak dira.* Endeavor eragin handiko ekintzailetza-sare globaleko kidea da. Halaber, Gam enpresa kotizatuaren eta Arborea gisa kotizatu gabekoen kontseilaria da, baita Burgosko Unibertsitateko Gizarte Kontseiluarena, CaixaBankena eta ImaginBank-arena ere. Asti Fundazioa eratu eta zuzentzen du, talentu digitala garatzeko eta gazteen artean STEMak sustatzeko proiektuak sortuz.

2021ean saldu zuen bere enpresa, baina ASTIren buru jarraitu zuen.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2010. Logistika Klubak ematen duen urteko buruzagiaren saria.
* 2013. "Emakume ekintzailea" saria.
* 2016. Endeavor Fundazioak Espainiako ekintzaile gisa hautatua. 
* 2017. Andrés Mira Domenéc oroitzeko Admira saria.
* 2019. Emakume ekintzaileen nazioarteko rankingean sartua, Mentor Azeleragailuaren Marketin Sailaren ikerketaren arabera.
* 2019. "Emakume Enpresaria CaixaBank" saria, lurralde-fasean. 
* 2020. "Espainiako 50 enpresaburu eta zuzendariren top" sailkapenean dago.
* 2020. Ekintzailetzaren saria. Jaime I.a erregearen saria.
* 2022. Sektore pribatuko Berrikuntza Saria, Emakume Erreferente gisa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Barbara Navarro

**Bárbara Navarro** **Jiménez-Asenjo** (Madril, 1974) madrildar legelaria eta Espainiako CEO da, Googleko nazioarteko zuzendari ohia, eta Banco Santander-eko azterlan, gai publiko eta harreman instituzionalen zerbitzuaren arduraduna.  

## Biografia 
### Ikasketak 
Zuzenbidean graduatu zen eta Praktika Juridikoen masterra egin zuen Comillasko Unibertsitate Politeknikoan. Jabetza intelektualeko agentearen oposizioa atera zuen. Unibertsitate Konplutentseko doktoretza-ikastaroetan ere matrikulatu zen, eta ikerkuntza-askitasuna lortu zuen. Maratoiak egitea gustatzen zaio eta New York, Berlin, Stockholm, Tokio edo Gobiko maratoietan parte hartu du.

## Ibilbide profesionala 
Gómez-Acebo bulegoan lehen harremana izan zuen lan-munduarekin, eta aurretik aurkeztu ez diren erronkak ebazteko, batzuetan autodidakta izan behar dela ikasi du. Ondoren, NBC Universal-en Jabetza Intelektualaren Garapeneko zuzendari gisa lan egin zuen, eta han giro amerikarrean bizi izan zuen lana. Denbora horretan, eta bere lanaren osagarri gisa, irakasle elkartu gisa eman zituen eskolak. Lehenik Karlos III.a Unibertsitatean, *Sozietateen Zuzenbidean*, eta gero Ekonomia Digitalari buruzko Industria Antolakuntzako Eskolako master bat zuzendu zuen.

2008an Googlen sartu zen, eta zazpi urtez Politika Publikoen eta Greziako Gobernuekiko Harremanen zuzendaria izan zen. Ordura arte jurisprudentzian eta kudeaketan lortutako ezagutzak oso erabilgarriak izan ziren.

2012an, Pribatutasun Katedra bultzatu zuen Espainian, CEU San Pablo Unibertsitatearekin batera. Horixe da Googlek herrialde batean sustatu duen ezaugarri horietako lehen katedra. Espainian Internet Aztertu eta Garatzeko Behatokia ere bultzatu zuen 2013. urtean.

2014az geroztik, Googleko Politika Publikoen eta Gai Instituzionalen Zuzendaritzaz arduratu da. Asia-Pazifikoan, Ekialde Hurbilean, Afrikan eta Errusian. Hong Kongetik, bertan bizi baita. Ingurune berri horretan ikasi zuen konfort-eremutik atera eta aniztasunean sartu behar dela.

Hainbat patronaturen parte da: Cotec, Fundación Complutense, España Digital, Haz lo Posible Fundazioa, FAC, Digital Asia, AIC, ACCA.

2022an, Santander Bankuan sartu zen, azterlan, gai publiko eta harreman instituzionalen zerbitzuko arduradun gisa.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2013an  "Top 100 Mujeres Charles de España" rankingean sartu zuten..
* 2013an Dintel Fundazioak sektore pribatuko urteko pertsonaiatzat hartu zuen.
* 2018an El Español Sari Digitala jaso zuen Googleren munduko zuzendari garrantzitsuenetakoa izateagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Africa González Fernández

[thumb|268x268px|[Ernestina Otero Berdintasun saridunak, ezkerretik hasita: Coral del Río Otero (2017), Africa González Fernández (2022), Mercedes Oliveira Malvar (2021), María Xosé Porteiro (2020) eta zutik Paz Filgueira (2023), 2023]]
**Afrika González Fernández** (Madril, 1962) madrildar medikua, immunologoa da, Vigoko Unibertsitateko Immunologiako katedraduna, Nanoinmunotech enpresaren sortzaileetako bat. 2023ko apirilaren 11n Galiziako Farmazia Errege Akademian sartu zen *¿Eterna juventud?* hitzaldiarekin.

## Biografia 
### Familia 
Madrilgo Santa Cristina ospitalean jaio zen. Gurasoak José Juan González Blascoren eta María Paz Fernández Alonsoren ziren. Lau neba-arrebetatik hirugarrena da (César Carlos, Francisco Javier eta Ana Isabel). Zientziekiko zaletasunak, eta eritasunen oinarriak ezagutzeak, ikerkuntzan aritzeko gogoa piztu zioten.  Immunologia-espezialitatea hautatu zuen, zeharkakoa baita. Immunologiako BAME espezialitatea 1987-1991 urteetan egin zuen, Madrilgo Puerta de Hierro Klinikako Immunologia Zerbitzuan.

Denbora librea foroetan hitzaldiak emateko, liburuak idazteko eta aldizkarietan ehunka artikulu argitaratzeko erabiltzen du.

## Ibilbide profesionala 
Alcalá de Henareseko Unibertsitatean (Madril) Medikuntza eta Kirurgiako lizentziatura ikasi zuen, sari bereziarekin. Immunologiako espezialitatea (MIR sistema) egin zuen Madrilgo Puerta de Hierro Klinikako Immunologia Zerbitzuan (1986-1991), doktore-tesiarekin batera. Tesi hori Alcalá de Henareseko Unibertsitatean (Madril) aurkeztu zuen 1991ko maiatzean.

Vigoko Unibertsitateko (2009-2019) Ikerketa Biomedikoen Zentroko (CINBIO) zuzendaria izan da. Immunitate-erantzunean, oinarrizko immunologia aplikatuan eta gaixotasun infekziosoak (tuberkulosia, esaterako) erauzten lagun dezaketen txertoen garapenean ikerketa-talde baten buru da.

Espainiako Immunologia Elkarteko Galiziako Osasun Kontseiluko kide da. Galiziako Farmaziako Errege Akademiako (2019) dagokion akademiko izendatu dute.
* 2019an Ibilbide profesionalaren saria, Galiziako Enpresaburuen Elkarteak emana.
* 2019an Galiziako Farmaziako Errege Akademiako akademikoa.
* 2022an Ernestina Otero Berdintasun Saria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Schroeder (argipena)

**Schroeder** abizena da:

* Schroeder, Brasilgo udalerria
* Barbet Schroeder (1941), Frantziako zinema zuzendaria eta ekoizlea
Katilu bat ur eta arrosa zilarrezko plater batean

thumb|250px|Margolan honetan, *Natura hila zidrekin, laranjekin eta arrosarekin*, eskuinean, eszena bera jasotzen da.
***Katilu bat ur eta arrosa zilarrezko plater batean*** () Francisco de Zurbarán margolari espainiarrak 1630 inguruan egin zuen izadi hila da. Artista horren ezagutzen den izadi hil bakarrenetariko bat da. Barroko estilokoa, Londresko National Galleryn gordetzen da. Bere tamainua 21,2 x 30,1 zm da.

## Margolanaren inguruko zalantzak 
Natura hil txiki hau erlijio izaerako konposizio batzuetan errepikatzen da. Katilu zuria Ama Birjinaren garbitasunari buruzkoa izan daiteke, eta arrosa — arantzarik gabea — Sortzez Garbiari buruzkoa. Lehenago, mihise horren ertzak osorik zeudela uste zen, baina erradiografia batek erakutsi zuen ezkerreko ertza bakarrik zegoela, eta beste hirurak, berriz, ebakita zeudela. Beraz, obra hau beste lan baten zati izan zitekeen, agian *Natura hila zidrekin, laranjekin eta arrosarekin* antzeko batean; horren ezkerraldean, hain zuzen ere, mihise hau kopiatzen baita. Izan ere, natura hil txiki hori beste konposizio batzuetan errepikatzen da, gai erlijiosoetan, hala nola *Ama Birjinaren Familia*n. Errepikapen horrek Zurbaranen lan-metodoari buruzko informazioa ematen du: gai bat lehen aldiz irudikatu ondoren, irudikatutakoa beste pintura batzuetarako ere erabiltzen zen.

## Deskribapena 
Hiru objektuak taula baten gainean jarrita daude, ezkerretik argi handia dute, eta hondo ilun baten gainean nabarmentzen dira, konposizioari aldi berean aire erreala eta espiritualizatua emanez. Ikuslea goian kokatuko balitz bezala dago eginda perspektiba, eta horrek sakontasun-sentsazioa areagotzen du. Margolariak hiru objektuen ukimen-ezaugarriak birsortzen erakusten du bere maisutasuna. Zeramikazko katilutxoak bere porositatea islatzen du metalezko plateraren hondoan eta ertzean. Lorea fintasun handiz margotuta dago eta bere petaloak ere, oso kolore arrosa zurbilekoak, erretiluaren ertz leunean islatzen dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Irene Rice Pereira

**Irene Rice Pereira** (Chelsea, 1902ko abuztuaren 5a &ndash; Marbella, 1971ko urtarrilaren 11) estatubatuar artista abstraktua, poeta eta filosofoa izan zen, eta rol garrantzitsua izan zuen Estatu Batuetako arte modernoaren garapenean. Ezaguna da abstrakzio geometrikoan, espresionismo abstraktuan eta abstrakzio lirikoan egindako lanengatik eta Bauhaus printzipioen erabilerarengatik. Pereiraren pintura eta idazkiek XX. mendeko korronte intelektualen eragina izan zuten.

## Hastapenak 
Irene Rice 1902ko abuztuaren 5ean jaio zen Chelsea-n, Massachusetts, Bostongo auzo pobre batean. Aita 1918an hil ondoren, Brooklynera (New York) joan ziren bizitzera neska eta haren familia. 1922an, takigrafo gisa hasi zen lanean kontadore baten bulegoan, familia mantentzen laguntzeko.

Moda-diseinuko ikastaroetan parte hartu zuen Traphagen Moda Eskolan eta New Yorkeko Unibertsitateko gaueko literatura ikastaroetan. Gero, gaueko arte-eskolak hartzen hasi zen Manhattango Washington Irving Bigarren Hezkuntzako Eskolan. Greenwich Villageren Bohemio munduan murgildu zen eta

1927an, New Yorkeko Art Students Leagueko gaueko arte-klaseetan eman zuen izena. Art Students Leagueko irakasleen artean Jan Matulka eta Richard Lahey zeuden. 1929ko bere klasean, Matulkak Europako abangoardiaren printzipio artistikoetara bere lehen hurbilketa eman zion Pereirari; bereziki Bauhaus, kubismoa eta konstruktibismora. 1931n, Europara eta Ipar Afrikara joan zen pintura-ikasketekin jarraitzeko, Académie Moderneko saioetara joan zen eta Parisko Amédée Ozenfantekin ikasi zuen. Suitzan eta Italian ere denbora bat eman zuen. 1938an dibortziatu ziren, eta, 1941ean, George Wellington Brownekin ezkondu zen. Brown ontzi-arkitektoa zen eta material berriak artean aplikatzeko interesa partekatu zuten. Bigarren senarrarengandik banandu ondoren, George Reavey poeta irlandarrarekin ezkondu zen 1950ean, eta 1959an dibortziatu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgunea
* Finding Aid to Irene Rice Pereira Papers 1928-1971 Archives of Women Artists. National Museum of Women in the Art.
Hidroformilazio

thumb|315x315px|Hidroformilazio-erreakzioa
**Hidroformilazioa** edo **oxo prozesu** edo **oxo sintesia** prozesu industrial bat da aldheidoak sintetizatzeko alkenoetatik abiatuta. Erreakzioa, finean, da formilo talde bat (CHO) eta hidrogeno-atomo bat eranstea karbono-karbono lotura bikoitz bati. Inportantea da aldehidoak usa daitezkeelako konposatu asko sintetizatzeko lehen gai gisa. Adibidez, aldehidoak hidrogenatzean alkoholak sintetiza daitezke.

Erreakzioa gertatzeko katalizatzaileak ezinbestekoak dira. Historikoki kobalto-katalizatzaileak usatu izan dira, HCo(CO)4 (kobaltotetrakarbonil hidruro) adibidez. 1970eko hamarkadaz geroztik rodio-katalizatzaileak nagusitu dira. Erreakzioa presio handian (10 eta 100 atm bitartekoak)  eta 40 eta 200 C arteko tenperaturak

## Erreferentziak
Beatriz Eguía Muñoz

**Beatriz Eguía Muñoz** (1899ko otsailaren 4a &ndash; 1927ko irailaren 14a) argentinar poeta izan zen. *Caras y Caretas*, *El Hogar*, eta *La Nación* aldizkarietan artikuluak argitaratu zituen,'' besteak beste. Argentinako emakumeen erakundeen sustatzaileetako bat izan zen.  Garai hartako hainbat idazleren laguna izan zen, Alfonsina Storni kasu. 

## Obrak 
* Humo (1924)
* Poesías (1928, Margarita de Vedia y Mitre-k hil ostean argitaratua)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Beatriz Eguía Muñozen lanak WorldCat-en.
Andromeda (Doré)

***Andromeda*** (frantsesez: *Andromède*) Gustave Dorék 1869n olio pintura da. Bilduma pribatu batean dago jasota. Estilo aldetik erromantizismoan kokatu daiteke.

## Deskribapena 
Greziar mitologiako pertsonaia deskribatzen du, Andromeda. Irudia biluzik agertzen da, harkaitz bati lotuta, Perseok heriotzatik salbatu aurretik. 1862an, Gustave Dorék gai bereko grabatu bat egina zuen, baina Perseoren etorrera irudikatu zuen han, itsas munstroa akabatzeko prestatzen. Lan honetan ere munstroa ikus daiteke, ezkerreko behe aldean.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
Andromeda

## Kanpo estekak
Blanche Lefebvre

**Blanche Lefebvre** (1847 &ndash; Paris, 1871ko maiatzaren 23a) *Communarde* izan zen; 1871ko Parisko Komunan parte hartu zuen Batignolles auzoan.

## Biografia 
Blanche Lefebvre Sainte-Marie des Batignolles-eko garbitegiko garbitzaile bat izan zen.

Parisko Komunan,1871ko maiatzaren 3an Santa María de las Batignolles elizan sortu zen Iraultza Sozialaren Klubeko (Club de la Révolution sociale) kidea izan zen, eta baita Parisko Defentsarako eta Zaurituak Zaintzeko Emakumeen Batasuna (Union des femmes pour la défense de Paris et les soins aux blessés) elkartearen Batzorde Nagusiko Komisio Betearazleko kidea ere.

Parisko Plaza Zuriaren defentsan parte hartu zuen, Isabel Dmitrieff, Nathalie Lemel, Malvina Poulain eta Julia Béatrix Euvrierekin batera.

Parisko Komunari amaiera eman zion Aste odoltsuan, Blanche Lefebvre Versaillesko gobernuaren tropen aurka borrokatu zen, eta 1871ko maiatzaren 23an, 24 urte zituela, Batignolles auzuneko barrikadan hil zen, Les Dames  kalean.

## Esker onak 
2012an, Parisko Porte-Pouchet inguruko ZAC (zone d’aménagement concerté - garapen itunduko zona) esparruan plaza bat sortu zuten "BY/17" behin-behineko izenarekin. 2013ko ekainean, Parisko Udalak Blanche-Lefebvre plaza izena eman zion.

## Bibliografia 
* 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Parisko komuna
* Emakumeak Parisko Komunan
* Isabel Dmitrieff
* Louise Michel
* Paule Mick

## Kanpo estekak
Enigma (Doré)

***Enigma*** (frantsesez: ''L'Énigme*) Gustave Dorék 1871n olio pintura da. Orsay museoan dago jasota. Estilo aldetik erromantizismoan kokatu daiteke.

## Historia 
1871n margotuta, 1870eko Frantzia-Prusia Gerra eta Parisko Komunaren ostean, testuinguru ilun horren lekukotasuna ematen du lanak. 1884an, koadroa beste bi mihisekin batera aurkeztu zen: *L'aigle noir de Prusse* eta *La défense de Paris''. Hirurek "1870eko oroitzapenak" izenburupean zeuden.

## Deskribapena 
Aipatutako hiru lanen artean hau da tragikoena. Margolariaren jenioak alegoria gainditzen du margolan honetan, giza historia guztiaren ikuspegi bihurtzeko.

Lehen begiratuan, margolanak harritzen du bere itxura uniforme eta ia monokromoarekin, desolazio eta heriotza giroa azpimarratzen duena: hilotzak gudu zelaian, hiriak zeruertzean erretzen. Gerra irudikatzeko elementu klasikoak presente daude.

Erdiko bi irudiekin obra esanezinera iristen da: Gizateriaren aingerua, batetik, edo agian Kontzientzia, atsekabetuta ikusten da, belauniko Esfingearen aurrean, gizakiak elkarren aurka bultzatzen dituen betiko enigmaren arrazoia ager dezala eskatuz.

## 1870eko oroitzapenak 
Hauek dira hiru lanak:

Fitxategi:L'Enigme de Gustave Doré.jpg|*Enigma*
Fitxategi:L'aigle noir de Prusse -gustave doré.jpg|''L'aigle noir de Prusse* (*Prusiako Arrano Beltza*)
Fitxategi:La défense de Paris.jpg|*La défense de Paris* (*Parisen defentsa'')

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Andromeda

## Kanpo estekak 
* :Margolanaren fitxa Orsay museoan.
Sorterriko koblak

***Sorterriko koblak*** edo ***Sorterriko koplak*** euskal abesti herrikoia da. 1985ean Mikel Laboak grabatu zuen 6 diskoan Joseba Sarrionandiaren hitzekin.

Katamalo taldeak beste bertsio bat grabatu zuen 2014an *Plateruenean Zuzenean albumean.*
Fitxategi:Mikel Laboa GureGipuzkoa 1005806.jpg|Mikel Laboa
Fitxategi:Joseba Sarrionandia.jpg|Joseba Sarrionandia
Fitxategi:Fagus japonica 02-2.jpg|*Oihaneko* pagoak blai...

## Hitzak 
Zortzi kopla idatzi zituen Sarrionandiak. Horietako bost dira hemen, Ni ez naiz Mikel Laboa komikian azken bi orrietan azaltzen direnak:

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Baga, biga, higa
* Gure basterrak
* Txoria txori

## Kanpo estekak
Otago penintsula

**Otago penintsula** Zeelanda Berriko  Otago eskualdean dagoen topografia irregularreko penintsula da. Jatorri bolkanikoa du, eta kolapsatutako krater baten hesietako bat da. Penintsula ekialderantz hedatzen da Otagoko porturaino, eta kostalde kontinentalarekiko paralelo 30 km-tan. Gehienez ere 12 km zabal da, eta Dunedin hiriko mugan, istmo batek lotzen du eremu kontinentalarekin, hego-mendebaldeko muturrean.  

Penintsulako zati handiena habitat naturala da, eta Otago Peninsula Trust-ek zaintzen du. Penintsulan hainbat hondartza daude, eta espezie berezi ugari bizi dira bertan: pinguino txikiak, itsas txakurrak eta ubarroiak besteak beste. Taiaroa Head, penintsulako ipar-ekialdean, garrantzi ekologiko globaleko lekua da, albatros erreal edo *Diomedea epomophora* espeziaren kolonia bakarreko bizilekua baita.
erdian|thumb|750x750px|Otago penintsula Victory Beach-etik.
Renault Twingo

**Renault Twingo** Renault frantziar automobilgileak 1992az geroztik ekoizten duen A segmentuko automobila da.

Lehenengo belaunaldiko Twingo autoa (bi ateduna, motorra aurrekaldean) Parisko Automobil Erakusketan aurkeztu zen 1992ko urriaren 5ean eta 1993ko apirilean merkaturatu zen Europa kontinentalean. 2007ko udan Renaultek bigarren balaunaldiko Twingoa 
(bi ateduna, motorra aurrekaldean) merkaturatu zuen Europa kontinentalean. 2014an Renaultek hirugarren belaunaldikoa (lau ateduna, motorra atzekaldea) aurkeztu zuen Genevako Nazioarteko Automobil Erakusketan eta urte bereko irailean merkaturatu zuen.

Twingo izena ***tw**ist*, *sw**in**g* eta *tan**go*** hitzen *portmanteau*-a da.

## Kanpo estekak
Sekulabelardiko kantaria (Mikel Laboari)

***Sekulabelardiko kantaria***, Ruper Ordorika kantautorearen abesti hunkigarria da, Mikel Laboa hil zenean haren omenez sortu zuena. Haizea Garizumakoa (2009) diskoan argitaratu zuen.
Fitxategi:Mikel Laboa GureGipuzkoa 1005807.jpg|Mikel Laboa
Fitxategi:Aita Donostiaren oroitarria 02.jpg|Agina mendia
Fitxategi:Trifolium pratense - Keila2.jpg|Sekula-belarra (hirusta gorria)
Fitxategi:Ruper Ordorika.jpg|Ruoer Ordorika

## Hitzak 
Lau kopla idatzi zituen Ruperrek. 2008ko abenduaren lehenean hil zen Laboa maisua (*"gauza ttikien erresumatik* *partitu"*  zen). "*Ume ixilak*" tratatzen zituen Laboa neurosikiatrak, ume isilen hondartzan entzungo zuten Mikelen ahots zilarrezkoa? Edo paradisuan? Orduan abeslarien olinpoan piztuko zituzten kandelak; bertatik Atahualpa Yupanqui eta Pierre Bordaxarre Etxahun jainko abeslariek albistea zabalduko zuten Euskal Herri guztian Laboa haiekin kantuan ari zela. Batez ere Mikelen herrietan zabalduko zuten albistea (Donostia, Lekeitio eta Baztan), Eta bitartean, etengabe, Euskal Herri osoko jendea negarrez zegoen, punta batetik besteraino, Eskiulatik Berangoraino.

Ni ez naiz Mikel Laboa komiki-liburuan ere, bukaeran, azaltzen dira hitzak.   
:
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Sekulabelarra

## Kanpo estekak 
* *Sekulabelardiko kantaria (Ruper Ordorika) abes*tia entzungai, Youtube.com

* *Sekulabelardiko kantaria (Ruper Ordorika)*  abestiaren hitzak badok.eus
Seoul Station

***Seoul Station*** (: Seoulyeok) Hego Koreako zonbi filma da, nagusientzako animazio gisa ekoitzia, Yeon Sang-hok idatzi eta zuzendua. 2016ko abuztuan estreinatu zen, Shim Eun-kyung, Ryu Seung-ryong eta Lee Joon direlarik aktore nagusiak ahotsak jartzen.  

## Sariak 
Bilboko 2017ko Fant zinemaldi fantastikoko garaikur nagusia Yeon Sang-ho zuzendariarentzat izan zen film honengatik. 

Film Luze Onenaren saria eman zioten Asian Pacific Screen Awards sarien 10. edizioan, 2016. urtean.

## Zonbien film sorta 
*Train to Busan* aktoreekin egindako zonbi filmerako prekuela gisa balio du filmak, erakusten baitu zonbi epidemia Hego Korean hasi zela, ia aldi berean ekoitzi zen eta tren batean egokitu zen beste film horren gertaerak baino lehen. *Seoul Station* eta *Train to Busan* ia aldi berean egin zituen zuzendariak; gaia lotuz, baina ez pertsonaiak; geroago *Peninsula* filma zuzendu zuen, zonbi epidemia Korea osora zabalduta zegoela irudikatuz, berriz ere ingurunea eta gaia da lotura, ez pertsonaia zehatzak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Acht van Chaam

**Acht van Chaam** (euskaraz *Chaameko zortzia*) egun bakarreko txirrindularitza lasterketa bat da, Herbehereetako Ipar Brabante eskualdeko Chaam hiriko karriketan jokatzen dena. Lehenbiziko ekitaldia 1933an izan zen eta 2001etik aurrera, emakumezkoen lasterketa ere jokatzen da.

Proba hau "8" moduko bat osatzen duen karriketako zirkuitu batean egiten da, zenbait aldiz errepikatzen dena (hortik dator lasterketaren izena).

## Palmaresa 
### Gizonekoak 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Godeliève Mukasarasi

alt=|thumb|245x245px|Martxoaren 23an, Adoredun Emakumeen Nazioarteko Sariak (IWOC) Estatu Batuetako Estatu Departamentuan, mundu osoko 10 emakume berezi ohoratzeko.
**Godeliève Mukasarasi** (Gitarama, Ruanda, 1959) ruandar gizarte-langilea da, genozidio batetik bizirik atera eta landa-garapeneko ekintzailea. Lanaren eta autosustapenaren bidez, alargunen eta umezurtzen garapenerako *Sevota* izeneko erakundea sortu zuen genozidioaren ondoren emakume alargunei eta haien seme-alabei laguntzeko. 2018an, Adoredun Emakumeen Nazioarteko Saria (International Women of Courage Award) jaso zuen bere lanagatik.

## Biografia 
Muhanga barrutiko Gitaraman jaio zen Mukasarasi. Bertan gizarte-langile lan egin zuen. 1994an, Ruandako genozidioaren ondoren, SEVOTA izeneko taldea sortu zuen, alargunei eta umezurtzei beren eskubide sozioekonomikoak sustatzen laguntzeko. Bizirik atera zirenen elkarrizketetarako eta umeentzako jolas fisikorako "gune seguruak" sortzea du helburu nagusi erakundeak, eta Taba komunan du egoitza.

1996an, banda armatu batek Emmanuel Rudasingwa senarra eta bere alaba hil zituen. Giza eskubideen ikertzaileei egindako testigantzan, Mukasarasik Zairetik itzuli berri ziren Hutuek egindako erasoari egotzi zion, senarrak Ruandarako Nazioarteko Auzitegi Penaleko ordezkariekin izandako elkarrizketen errepresalian. Mukasarasi izututa sentitu zen, baina lau pertsona aurkitu zituen testigantza emateko prest. Adoredun Emakumeen Nazioarteko Saria jaso zuen 2018an lan horrengatik eta beste batzuengatik.

## Sariak eta aintzatespenak 
* Mukasarasiren lanak Espainiako eta nazioarteko beste sari batzuk irabazi ditu.
* 1996ko urrian, Emakumearen Mundu Gailurraren Fundazioaren Landa Inguruneko Emakumeen Sormenaren Saria jaso zuen, eta Nzambazamariya Vénéranda saria ere jaso zuen, Ruandako saria, emakumeentzako irudi positiboa sustatzen duten pertsonentzakoa.
* 2004an, Giza Eskubideetarako eta Garapen Demokratikorako Nazioarteko Zentroko John Humphrey Freedom Award-ek emandako diru-laguntza jaso zuen. Diru-laguntza horri esker, Mukasarasik hitzaldiak egin zituen Kanadako hirietan, bere lana sustatzeko. Kathleen Mahoney Zentroko batzarreko lehendakariak prentsa-ohar batean adierazi zuenez, "*bere adorearen, gogoaren eta konpromiso suntsiezinaren bidez, [Mukasarasi], bortxaketaren eta sexu-indarkeriaren biktimen konfiantza lortu du, batez ere GIBa - HIESa hartu zuten emakumeena, baita isiltasuna hausteko eta emakume horiei justizia lortzen laguntzeko ere* ".
* Odina Desrochers politikariak Mukasarasi goraipatu zuen Kanadako Komunen Ganberan, Québécois blokearen izenean, "*isiltasuna hausteko eta Ruandarako Nazioarteko Auzitegi Penalerako sexu-indarkeriaren krimenak dokumentatzeko giltzarri*" izateagatik. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pieter Cort van der Linden

**Pieter Wilhelm Adrianus Cort van der Linden** (Haga, 1846ko maiatzaren 14a - *ibidem*, 1935eko uztailaren 15a) herbeheretar politikaria izan zen. Herbehereetako lehen ministroa izan zen 1913tik 1918ra.

Azken lehen ministro liberala izan zen 2010ean Mark Rutte boterera iritsi zen arte. Alemanaren aldekoa izan arren, Herbehereen neutraltasuna mantendu zuen Lehen Mundu Gerran. Bere herrialdean sufragio unibertsala ere sartu zuen 1917an.
Laranjadun haurra

***Laranjadun haurra***  Vincent van Goghek 1890ean burutu zuen lana da. Artista hil aurretik azkenetariko bat izan zen.

## Historia 
Depresioan erori eta hil aurretik van Goghek bolada sortzailea izan zuen: 70 egunetan 80 margolan egin zituen. Honetan artistaren lanetan oso ohikoa ez den gaia aurkitzen dugu: haurren erretratuak. Koadroak Raoul Levert erretratatzen du, Vincent Levert Auvers sur Oise herriko arotzaren bi urteko semea. Arotza bere lagun egin zen bere koadroetarako markoak ematen zizkiolako. Haurraren ustekabeko amaiera tragikoa zela eta, hilkutxa egin zuen ere.

Lana 1916an eskuratu zuen Winterthureko (Suitza) "Villa Flora" arte bildumaren sortzaile Arthur eta Hedy Hahnloser bikote suitzarraren familiak. Margolana 2008ko martxoan jarri zen salgai Maastrichteko (Herbehereak) arte azokan, 30 milioi dolar (19,7 milioi euro) baino gehiagoko prezioan.

## Deskribapena 
Haurra mutila zen baina, hala ere, soineko eta ile luzedun agertzen da lanean; oraindik ere ohikoa zen haurrek bospasei urte bete arte berdin janztea. Haurra zoriontsu eta xalo ageri da belardi loretsu batean eserita, masailetan kolorea errepikatzen zaion laranja batekin jolasean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Margolanaren fitxa Orsay museoan.