open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Babesleku nuklear

[thumb|[Hormigoizko atea Suitzako babesleku nuklear batean (2014).]]

**Babesleku nuklearra** leherketa, istripu edo eraso nuklear batetik jendea babesteko bereziki diseinatua dagoen gune itxi eta isolatua da. Babesleku nuklear hauetako asko Gerra Hotzaren garaian defentsa zibil modura eraikiak izan ziren.

## Motak 
Funtzioaren arabera hiru babesleku nuklear mota sailkatu daitezke:

# Epe laburreko babeslekuak (1-7 egun): leherketak eragindako talka uhinetik eta sutetaik babes ematen du.
# Epe ertaineko babeslekuak (1-6 hilabete): negu nuklearraren eraginetik babes ematen du (leherketaren ondorioz estratosferan hautsa masiboki jaurtiki eta klimaren hozketa ematen da).
# Epe luzerako babeslekuak (6 hilabetetik aurrera): Teorian erradioaktibitatea guztiz desagertu edo murriztu arte elementu erradioaktiboetatik babes ematen du.

## Ikus gainera 
* Bunker
* Aire-erasoentzako babesleku
* Lubaki

## Kanpo estekak
Bunker

[thumb|250px|[Bilboko Burdin Hesiaren bunker baterako sarbidea.]]
**Bunker**ra eraikin militar gotortua da, gerra garaian jendea edota hornigaiak hegazkinen aire bonbardaketa eta lurreko artilleriaren lehergaien erasoetatik babesteko bereziki diseinatutakoa. Nagusiki lurpeko eraikinak dira, burdin eta hormigoiz eginak.

## Euskal Herrian 
Euskal Herrian nagusiki bi arotan eraiki ziren:

* Hego Euskal Herrian, 1936ko Gerra Zibil garaian, nagusiki Errepublikar Zonaldean, adibidez, Bilboko Burdin Hesia, baina baita Aiako Harriak eta kostaldean zehar ere.
* Ipar Euskal Herriaren kostaldean, Bigarren Mundu Gerran, Atlantikoko Harresiaren atal gisa.

## Ikus gainera 
* Aire-erasoentzako babesleku
* Babesleku nuklear

## Kanpo estekak
Tales of Terror

**Tales of Terror** (euskaraz *Beldurrezko Ipuinak*) 1962ko Roger Corman estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako beldurrezko film bat da. Edgar Allan Poe idazlearen *Morella*, *Katu Beltza* eta *Valdemar jaunaren kasuaren egia* ipuinetan oinarritutako antologia film bat da. Vincent Price, Peter Lorre, Basil Rathbone eta Debra Paget aktoreek antzeztu zuten.

Film honetako aktore askok ondorengo *The Comedy of Terrors* (1963) filmean antzeztu zuten.

## Argumentua 
### Morella 
Fortunato (Vincent Price) bere emaztearen (Leona Gage) heriotzaren erruduna bere alaba dela (Maggie Pierce) uste duen gizon obsesionatua da.

### Katu Beltza 
Adarrak jarri dizkioten senar jeloskor batek (Peter Lorre) bere emaztea eta maitalea (Joyce Jameson eta Vincent Price) bizirik lurperatuko ditu, baina senarrak hainbeste gorrotatzen duen bere emaztearen katu beltzak krimena denon agerian utziko du.

### Valdemar jaunaren kasuaren egia 
Dohakabe bati (Vincent Price) bakean hiltzen utzi beharrean bizitza benetazko infernu bat izatera kondenatu duen azti bati (Basil Rathbone) gauzak berak uste ez bezala aterako zaizkio.

## Aktoreak 
* Vincent Price: Fortunato / Valdemar / Locke
* Maggie Pierce: Lenora Locke
* Leona Gage: Morella Locke
* Edmund Cobb: Gidaria
* Debra Paget: Helene Valdemar
* David Frankham: Valdermarren medikua
* Peter Lorre: Montresor Herringbone
* Joyce Jameson: Annabel Herringbone
* Basil Rathbone: Carmichael jauna

## Saieko beste filmak 
1960-1964 bitartean Roger Cormanek Edgar Allan Poeren istorioei buruz filmatutako gainontzeko filmak honako hauek dira:

# *House of Usher (1960)*
# *Pit and the Pendulum (1961)*
# *The Premature Burial (1962)*
# *The Raven (1963)*
# *The Haunted Palace (1963)*
# *The Tomb of Ligeia (1964)*
# *The Masque of the Red Death (1964)*

## Kanpo estekak 
* *Tales of Terror* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Tales of Terror* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
1936ko Hernaniko fusilamenduak

thumb|Fusilatuen omenezko Hernaniko hilerriko *Argi-Horma* monumentua

1936ko urrian, Espainiako Gerra Zibilean, Gipuzkoako Hernani udalerrian kolpista frankistek burututako egindako fusilamenduak izan ziren.

## Fusilatuak 
Hernaniko hilerriko horman frankistek 200 lagun inguru fusilatu zituzten, eta beste asko Galarretan (hernaniarrak, 13). Gehienak Ondarretako kartzelatik aterata hil zituzten, eta erail ondoren, gurdian ekarrita Hernaniko hilerrian lurperatu.

Fusilatuen artean elizgizon eta apaizak, emakume haurdunak, alderdi abertzale eta ezkertiarretako kideak eta sindikalistak zeuden, haietako ia inork ez zuen Bigarren Errepublika garaian inongo ardura edo kargu politikorik izan, baina horrek ez zituen militar frankistak, falangistak eta erreketeak geldiarazi eta ez zuten gupidarik izan. Ekintza odoltsu honekin Errepublikaren alde agertu zen biztanleriari eskarmentua eta zigorra eman nahi izan zioten, baita mendekua bilatu ere.

Fusilatuen artean Jose Adarraga, Gervasio Albisu, José Ariztimuño ‘Aitzol’, Martin Lekuona, Zelestino Onaindia eta Jose Otaño elizgizonak zeuden, baita José Maria Elizalde donostiarra, edota Aiako alkatea zen Gabino Alustiza.

Eraildako emakumeak bederatzi lirateke, tartean Gatzaga udalerriko Emeteria Aranburuzabala, bederatzi seme-alaben ama eta politikatik guztiz kanpo; Arrasate udalerriko Maria Bengoa, 17 urteko neska gaztea eta Emakume Abertzale Batzako kidea, eraildako emakume guztietan gazteena; edota Dominika Artola, «seme komunista bat izateagatik» fusilatua.

## 1943ko omenaldi ekintza 
1943ko Santu Guztien Egunez, Hernaniko hilerrian ikurrinaren koloreekiko lore sorta bat eta honako idazkia agertu ziren:

Agintari frankistak jakinaren gainean jartzean, bere onetatik atera eta guztiz sumindu ziren, ondorioz atxiloketak egon ziren, tartean baita Hernaniko hilerriko atezaina bera ere, honekin batere zer ikusirik izan ez arren, espetxean bi hilabete preso sartu zuten.

Gerora, omenaldi ekintza eta balentria horren atzean Elbira Zipitria donostiar maistra izan zela jakin zen, erbestetik etorri ondoren bere eskuz eta arriskuz omenaldi hura egitea erabaki baitzuen.

## Gaur egun 
Asko dira oraindik euren familiartekoen arrastorik ez dutenak, eta ikertzeko eskatzen ari direnak: non desagertu eta nora eraman zituzten. Hernanin fusilatutako 200 pertsona haiek ez dira agertu. 2003an, Hernaniko Udalaren eskariz, Aranzadi Zientzia Elkarteak hilerriko hobia zabaldu zuen, baina kripta hutsik aurkitu zuten, beste hainbat lekutan bezala. Ez dago garbi non dauden gorputzak, baina aditu batzuk eta testiguek diotenez, 1960an atera, eta beste norabait eramanak dira, arrastoak ezkutatu asmoz-edo.

## Erreferentziak 
## Sakontzeko bibliografia 
* Aizpuru Murua, Mikel  (zuz.); Apaolaza Avila, Urko; Gómez, Jesús Mari eta Odriozola, Jon (2007) *El otoño de 1936 en Guipúzcoa: los fusilamientos de Hernani*. Alberdania.  978-84-96643-68-0
* *Zuriarrain, Irati (2025) Hernani 1936-1959. Biolentzia, errepresioa eta giza eskubideen zapalketa Gerra Zibilean eta lehen frankismoan.* Aranzadi Zientzia Elkartea eta Hernaniko Udala. ISBN: 978-8410192102

## Kanpo estekak
Formak hazkundean

***Formak hazkundean*** Koldobika Jauregi eskultoreak 1994an sortutako haitzurdin grisezko eskultura bat da, zortzi metro garai eta 120 tonatik gorako pisua dena. Donostiako (Gipuzkoa) Intxaurrondo auzoan dago, Sagastieder plazan.

Kutsu totemikoa duen eskultura da, eta zaldi buruak gainjartzean oinarritzen da. Lasturko haranetik ekarritako marmol grisa erabili zuen Jauregik, bere lanetan sarritan erabili du zaldia eskultore honek.

Fitxategi:Formak hazkuntzan.JPG|Sagastieder plazan
Fitxategi:Formak hazkuntzan maiatzeko iluntzean.jpeg|Maiatzaren leheneko iluntzean
Fitxategi:FormakFormak Hazkuntzan eskultura.jpg|*Formak hazkundean* gauez

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iron Man 3

***Iron Man 3*** 2013ko superheroi filma da, Shane Black estatubatuar zinemagileak zuzendu zuena. *Iron Man*-en sailaren hirugarren filma izan zen, eta Marvelen unibertso zinematografikoko zazpigarrena. Robert Downey Jr., Gwyneth Paltrow, Don Cheadle, Guy Pearce, Rebecca Hall, Stephanie Szostak, James Badge Dale, Jon Favreau eta Ben Kingsley izan ziren antzezle nagusiak.

Shane Black zuzendaria izan zen filmaren nobedade nagusia, aurreko biak, *Iron Man* eta *Iron Man 2*, Jon Favreauk zuzendu baitzituen. Blacken bigarren film luzea izan zen, aurretik *Kiss Kiss Bang Bang* egina baitzuen, Robert Downey Jr.-en parte hartzearekin.

## Argumentua 
Tony Stark (Robert Downey Jr.) enpresari lotsagabe eta buruargiak mugarik gabeko boterea duen etsai bati egin beharko dio aurre. Etsai horrek Starken unibertso pertsonala suntsitu du, eta horrek ahalegin handia egin beharko du bere mundua berreraikitzeko. Bilaketa oso gogorra gertatuko da, Starken erresistentzia behin eta berriro mugaraino eramanen duena.

## Aktoreak 
* Robert Downey Jr.: Tony Stark / Iron Man
* Gwyneth Paltrow: Pepper Potts
* Don Cheadle: James Rhodes teniente-koronela / Gerra Makina / Iron Patriot
* Guy Pearce: Aldrich Killian doktorea
* Rebecca Hall: Maya Hansen doktorea
* Ben Kingsley: Trevor Slattery / Mandarina
* James Badge Dale: Eric Savin
* Stephanie Szostak: Ellen Brandt
* Jon Favreau: Happy Hogan
* William Sadler: Matthew Ellis / AEBtako presidentea
* Miguel Ferrer: Gil Rodriguez / AEBtako presidente ordea
* Ashley Hamilton: Jack Taggert
* Paul Bettany: JARVIS (ahotsa)
* Ty Simpkins: Harley Keener
* Jim Gunter: Davis jauna
* Dale Dickey: Davis andrea
* Yvonne Zima: Elkridge andereinoa
* Wang Xueqi: Wu doktorea
* Shaun Toub: Ho Yinsen
* Adam Pally: Gary, kameralaria
* Stephen L. Cohen: Mandarinen morroia
* Corey Hawkins: AEBtako Itsas Armadako operatzailea
* Stan Lee (solasik gabe): Missen lehiaketako epailea (kameoa)
* Mark Ruffalo: Bruce Banner (kameoa)
* Joan Rivers: Bere burua antzeztuz (kameoa)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Iron Man 3* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Iron Man 3* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* Webgune ofiziala
Ume jolas (eskultura)

***Ume jolas*** Agustin Ibarrola eskultoreak 1991an sortutako egurrezko eskultura bat da. Donostia hiriko Intxaurrondo auzoan dago Beñat Etxepare plazan. 1991eko azaroaren 29an inauguratu zen, Eusko Jaurlaritzak enkargatuta. Trenbideko trabesez egindako hainbat karratuz osatuta dago. Karratu horiek, bata bestearen atzetik eta apur bat jiratuta, tunel berezi bat eratzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Siluetak (eskultura)

***Siluetak*** Agustin Ibarrola eskultoreak 1992an sortutako metalezko eskultura bat da. Donostia hiriko Intxaurrondo auzoan dago Zarategi pasealekuan, aspaldian Altza herriko Zarategi baserria zegoen tokian. Erdoildutako metalezko sei xafla handik osatzen dute. Zutik daude xafla horiek, giza-siluetak moztuta dituzte behealdean eta moztutako zati horiek bertan daude apur bat jiratuta.
Fitxategi:Siluetak Gauean Intxaurrondo 12 17 24 295000.jpeg
Fitxategi:Siluetak Gauean Intxaurrondo 12 17 15 818000.jpeg
Fitxategi:Siluetak Gauean Intxaurrondo 12 17 03 910000.jpeg
Fitxategi:Siluetak Gauean Intxaurrondo 12 16 55 701000.jpeg
Fitxategi:Siluetak Gauean Intxaurrondo 12 16 47 536000.jpeg
Fitxategi:Siluetak Gauean Intxaurrondo.jpeg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zirkulazio-noranzkoaren arau

thumb|375px|
**Zirkulazio-noranzkoaren araua** bi noranzkoko trafikoa duten bideetan zirkulazioa antolatzeko beharrezko arau bat da, bidearen eskuinaldetik ala ezkerraldetik zirkulatu behar den ezartzen duena. Herrialde batzuetan, arauak dio bidearen ezkerraldetik zirkulatu behar dela; eta besteetan, eskuinaldetik.

## Historia 
### Antzinaroa 
1998an, Swindonen (Ingalaterra), Blunsdon Ridge erromatar bidean, gurdien joan-etorriak galtzadan utzitako erreiak alde batean bestean baino askoz sakonagoak zirela aurkitu zuten arkeologoek. Bideak harrobi batera zeramanez eta, beraz, gurdiak bertara hutsik joan eta handik zamatuta itzultzen zirenez, ibilgailuek ezkerretik zirkulatzen zutela ondorioztatu zuten.

Antzinaroan, Egipton, Grezian eta Erroman behintzat, zaldizkoek eta gurdiek bideen ezkerreko aldetik joateko joera zutela uste izan dute adituek, hala nola Cyril Northcote Parkinson (1909-1993) historialari britainiarrak.

Zaldizko eta gurdi gidari gehienak eskuinak zirenez, bridei ezkerrarekin heldu eta eskurik trebeena libre uzten zuten, behar izanez gero, ezpata erabiltzeko adibidez. Gurdi gidariek ere eskuinean eraman ohi zuten usta edo zigorra, eta ezkerretik gidatzeak bide bazterreko oinezkoei nahi gabe jotzea saihesten zuen.

### Erroma 
1300. urtean Bonifazio VIII.ak zirkulazio dekretu bat jarri zuen indarrean lehenengoz, San Petri basilikara joateko San Angelo zubiko arazoak konpondu nahian. Erromako puntu jakin horretan eskuinetik joan beharko zen handik aurrera.

### Frantzia 
Baina Europan ez zegoen arau finkorik. Iraultza aurreko Frantzian, esaterako, estamentuen arabera, alde batetik edo bestetik zirkulatzen omen zuten: eskuinetik joateko ohitura nahiko zabaldua zegoen, baina nobleziak nahiago zuen ezkerretik joan. 1792an gobernu iraultzaileak eskuinetik gidatzeko dekretua onartu zuen, baina Napoleonen armadak lortuk zuen arau hura, ez soilik Frantzian, baizik eta konkistatutako lurraldeetan ere, indarrean jartzea, esaterako, Herbehereetan, Polonian, Suitzan eta Espainian.

Batzuek diote Bonaparteren apeta hutsa izan zela, edo frantziar armadaren nagusitasuna adierazteko keinua. Beste batzuen ustez, garai hartan tropen zirkulazioa oso sarria zenez, eta askotan bideetan topo egiten zutenez, eskuinetik joateak eta armak kanpoaldean eramateak barne liskarrak saihesten laguntzen zuen. Horregatik eutsi omen diote uharteetan –Erresuma Batuan, Japonian eta Australian, esaterako– ezkerretik gidatzeari, tropak itsasoz mugitu ohi zituztelako.

Kolonizazioaren garaian, kolonizatzaileen arabera arautu zen zer alde erabili, eta XX. mendearen lehen erdialdean araudiak bateratzeko joera eta, hortaz, eskuinetik gidatzeko ohitura zabaldu zen.

### Suedia 
1967ko irailaren 3an gidatzeko aldea ezkerretik eskuinera aldatu zuten Suedian. Erabakiak ez zuen herritarren babesik; hainbat urtetan egindako galdeketetan herritarren %80 inguruk neurriaren aurka bozkatu zuten. Egun bakarrean modu efizientean egin zuten aldaketa, eta hurrengo urtean istripu kopuruak behera egin zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zamako gudua

**Zamako gudu**a K.a. 202. urtean eta Bigarren Gerra Punikoaren amaieran jazotako gudu bat izan zen, Kartagotik hurbil, Zama hiriaren inguruan, Eszipion Afrikarra buru zuen erromatar gudaroste batek Hanibal buru zuen kartagotar gudaroste bat garaitu zuen. Horrenbestez, gudu horrek Bigarren Gerra Punikoaren amaiera adierazi zuen. Nahiz eta kartagotarrek sekulako porrota jabo, Hanibalek bertatik bizirik irten eta Kartagora ihes egitea lortu zuen.

## Kanpo estekak
Gazta-krema

**Gazta-krema** esneki hartzituez mamitutako esne eta esnegain nahasketa batez osatutako gazta mota bat da. Gazta mota hau normalki ogiz lagundua jaten da, batez ere ogi-txigortuan igurtzia.

Krema zuri bat da, gurin eta margarina merkaturatzen diren antzeko edukiontzietan saldua. Gosari eta askarietan jaten da, eta AEBetan gazta-tarten osagai nagusia da.

Nagusiki bere jatorrizko aurkezpenaz jaten da, baina beste hainbat gazta-krema mota ere badaude: light (kalori murritzekoa) edota zaporeduna (baratxuria, tipula, xingarra, piper mina, gazta urdina, eta abar).

Fitxategi:NCI cream cheese bagel.jpg|Gazta-kremadun ogi-txigortua.
Fitxategi:Philadelphia cream cheese.JPG|Philadelphia gazta.

## Kanpo estekak
Listel

[thumb|210x210px|[Toskanar ordena|Toskanar orden baten eskema,  Vignolaren arabera.]]
**Listel** hitza Latineko *lista* hitzetik eratorria da eta frantsezeko *listel* hitzetik. Zutabe bateko ildasken arteko guneari esaten zaio eta halaber izan daitekeː
* Bi moldura banatzen dituen troxa mehe eta leuna.
* Moldura korritu estua, sekzio karratukoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Samnitak

**Samnitak** antzinako Italiako tribu bat izan ziren, Samnion bizi izan ziren, K.a. VII-III artean. Haiei buruzko lehen idazkiak K.a. 354. urtekoak dira, eta herri honen eta Erromatar Errepublikaren arteko iruzkin batean agertzen dira.

## Gizarte antolaketa 
Tribu honek Oskoen hizkuntza hitz egiten zuten. Samniten herria lau tribuk osatzen zuten:
* Pentroak, tribu  garrantzitsuena, Italia erdialdekoak, beren hiriburua Bovianum izan zen.
* Karazenoak, Sangro ibaiaren ondoan bizi ziren, Cluviae eta Juvanum ziren bere hiri nagusiak.
* Kaudinoak: Caudium zen bere hiriburua.
* Hirpinoak: Beneventum zen bere hiriburua.

## Historia 
Samnitak Samnio eskualdean kokatu ziren, gutxi gorabehera, K.a. 800 urtean.

Latindar Gerren ondoren, Samnitak Erromatarren aurka zeuden, haien boterea hazten ari baitzen eta arrisku bat bihurtzen ari zirelako. Honek gatazka sortu zuen, gaur egun gerra samnitak deritzogunak. Gerra hauek Tito Liviok dokumentatu zituen.
thumb|Samniten gerlari baten karikatura, Comic History of Romen arabera
* Lehen gerra samnita (K.a. 343 - 341). Samnitek Capua setiatu zuten. Erromak Capua babestueta hiria eta inguruak erromaren esku geratu ziren baina samnitarrek haien lurraldea zabaldu zuten hego mendebalderantz.
* Bigarren gerra samnita (K.a. 327 - 302). Erromatarrak Samnitei erasotzen saiatu ziren baina ez zituzten garaitu.
* Hirugarren gerra Samnita (K.a. 299 - 290). Samnitak Etruskoekin eta Hego Galiako tribuekin aliatu ziren, baina Sentiumeko gudan galdu zuten eta gero Erromatarren menpean geratu ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Najat Vallaud-Belkacem

**Najat Vallaud-Belkacem** (Najat Belkacem jaioa; Beni Chiker, Rif, Maroko, ), marokoar jatorriko frantses politikaria da.

2007ko presidentetzarako hauteskundeetan Ségolène Royalen bozeramailea izan zen eta François Hollandena 2011n. 2004 eta 2008 bitarte, Rhône-Alpeak eskualdeko kontseilaria eta lehendakariordea ordea izan zen, kulturaren arloan ardura zuena. 2008tik 2013ra, Lyoneko zinegotzia izan zen eta ekitaldi handien, gazteriaren eta gizarte gaien sailaren ardura izan zuen.

2012tik 2014ra Emakumeen eskubideen ministro eta Frantziako gobernuaren bozeramailea izan zen Jean-Marc Ayraulten gorbernuaren barruan. Manuel Vallsek 2014an ordura arteko ministro lanetan berresteaz gain, Hiriaren, gazteriaren eta kirolaren ministro ere izendatu zuen. Hala ere, 2014ko abuztuan ministerio horiek utzi eta Hezkuntza nazional, goi hezkuntza eta ikerketa ministro izendatzen zuten lehen emakumea bilakatu zen.
Stefan Lochner

[thumb|260px|*Dombild Erretaula* (edo *Hiriko Patroiaren* Erretaula edo *Erregeen gurtza*), . Tenpera haritz zur gainean, 94in x 14in. [Koloniako katedrala|Koloniako Katedrala.]]
thumb|260px|Xehetasuna, *Dombild Erretaula*

**Stefan Lochner** (baita ***Dombild Master*** edo ***Master Stefan***) ( - 1451) alemaniar margolaria izan zen. Margolaritzan Nazioarteko Gotiko estiloa landu zuen, hau da, haren pinturak garai hartan zituen ezaugarriak dituzte, hots, lerro luzeak, kolore argitsuak, errealismo kutsua eta Iparraldeko Errenazimenduko ikonografia berritzailea.

Kolonian bizi izan zen,  Europa iparraldeko merkataritza eta artistiko gunean eta Albrecht Dürer margolariaren aurrekiko alemaniar margolari garrantzitsuena izan zen. Bere lan mota ugariak izan ziren, hala nola panel olio-pinturak, deboziozko poliptikoak eta eskuizkribu argiztatuak. Gaur egun hogeita hamazazpi banakako panel berak egin zitutela ziurtatu daiteke.

Gutxi dakigu haren bizitzaz, arte historialarien ustetan, Stefan Lochner Alemaniako hego-mendebaldeko Meersburg herrian jaio zen 1410 urte inguruan. Bere karrera azkar garatu zuela adierazten dute erregistroak baina gazte zendu zen.  1442 urte inguruan Koloniako kontseiluak Frederick III. aren hiriaren bisitarako apaingarriak egiteko agindu zioten. Ondorengo urteetan dokumentuen arabera dirutza egin zuen eta hiriko hainbat propietateen jabe egin zen baina hortik aurrera zorretan ibili zen.1451 urtean izurriteak Kolonia jo zuen eta ustez urte horretan bertan hil egin zen, 40 urte zituela. 

## Erreferentziak
Elkarrekin Podemos

**Elkarrekin Podemos** 2016ko abuztuaren 11an Euskal Autonomia Erkidegoan sortu eta Ahal Dugu, Ezker Anitza eta Equo alderdiak biltzen dituen ezkerreko koalizio bat da. 2016ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeetan Pili Zabala lehendakarigai zutela aurkeztu eta 11 eserleku bereganatu zituzten, Euskal Autonomia Erkidegoko hirugarren alderdi bozkatuena bilakatuz. 2020ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeetan Equo koaliziotik kanpo geratu zen, eta Ahal Dugu eta Ezker Anitzaren arteko aliantzak **Elkarrekin Podemos-IU** izena hartu zuen.

## Emaitzak 
### 2016ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak 

## Kanpo estekak 
* Elkarrekin Podemos alderdiaren webgunea
Dirk Bouts

**Dirk Bouts**, baita, **Dieric**, **Dierick** eta **Dirck **idatzita (Haarlem, 1410/1420 - Lovaina, 1475eko maiatzaren 6a). Lovainako margolari holandarra izan zen.  

Karel van Mander-en arabera (*Het Schilderboeck*, 1604) Bouts Haarlem-en jaio baina Leuven-en bizi eta hiri honetako margolaria izan zen 1472 urteaz geroztik.  Oso datu gutxi daude bere bizitzaren inguruan baina  Jan van Eyck-ek eta Rogier van der Weyden-ek eragin handia izan zuten bere lanean eta ziurrenik azken honen ikaslea izan zen.

Bouts iparraldeko margolarien artean, ihes-puntu bakarra erabiltzen hasi zen lehenetarikoa izan zen. Bere lanak irudiaren antzinako zurruntasunaren kutsua dute baina bere margoak ondo diseinatuta daude, oso adierazkorrak dira eta kolore aberatsekin hornituak.

Boutsen lehen lan ezaguna *Ama  Birjinaren bizitzaren triptikoa * da, egun Prado Museoan, eta 1445 urtekoa da. Granadako  (Errege Kaperan) *Deposizio Erretaula* dago, ziurrenik garai berekoa da, hots, 1450-60 urte ingurukoa. Louvren dagoen *Pietatea* ordea,bere hastapenetako lana da.

## Dieric eta Aelbrecht semeak 
Bouts birritan ezkondu zen eta lau seme-alaba izan zituen. Alabak komentuan sartu ziren eta semeak margolari izan ziren. Dirudienez Dieric seme nagusia aitaren estilo bera jarraitu zuen baina gazte hil zen, 1491 urtean. Seme gaztea ordea, Albercht, estilo pertsonalagoa garatu zuen.

## Ikus, gainera 
* Flandesko pintura (XV. eta XVI. mendeak).
Ginger ale

200px|thumb|Vernors ginger ale edalontzia.

**Ginger ale** jengibredun gaseosa edari bat da. Britainiar jatorriko edaria da, XIX. mendearen amaieraldera sortua eta Ingalaterrako pub tabernetan hedatua. Jengibreaz gain (ingelesez *ginger*), limoi, azukre eta urez ere osatua dago. Koktel ugariren osagaia den edaria da.

Nagusiki bi ginger edari mota daude:

* Golden Ginger ale: Antzinakoena da, ilunagoa eta zapore nabarmenagoa du. Ustez, Thomas Cantrell estatubatuar botikari eta zirujauak Ipar Irlandako Belfast hirian sortu omen zuen.
* Dry Ginger ale: Salduena da, zapore gozoagoa du. Gaur egun kolore eta fruitu zapore ezberdinekin merkaturatua. Kanadan John McLaughlin edarigileak sortua, AEBetan Lege Lehorraren garaian beste alkoholdun edariekin nahasteko asmoz.

## Kanpo estekak
Parisko Kluba

**Parisko Kluba** () hartzekodun ofizial eta herrialde zordunez osatutako foro ofizial bat da. Bere funtzioa herrialdeen kanpo zorrak birnegoziatu eta mailegu erakundeen ordainketa motak koordinatzea da. 1956an sortu zen, hain zuzen ere taldea bildu zen lehenengoz bildu zenean, eta Argentina bere hartzekodun publikoekin biltzeko ados agertu zenean. Akordioa maiatzaren 16ean lortu zen.

Bilera edo topaketak urtero Paris hirian 10-11 aldiz ospatzen dira, bertan birnegoziazio ekitaldiak, zorren analisia eta ikuspegi metodologikoak aztertzen dira. Bilera hauetako presidentea Frantziako Diruzaintzako goi funtzionari bat izaten da, bai eta presidente ordeak ere.

2009. urterarte 86 herrialde zordunekin 408 akordio lortu dira.

Klubeko herrialde hartzekodunen artean honakoak daude: Alemania, Australia, Austria, Belgika, Kanada, Danimarka, AEB, Espainia, Finlandia, Frantzia, Irlandako Errepublika, Italia, Japonia, Norvegia, Errusia, Herbehereak, Erresuma Batua, Suedia, Suitza eta Israel.

Aldiz, orain arte herrialde zordun gisa bileretan parte hartu dutenen artean honakoak daude: Argentina, Brasil, Txile, Peru, Hego Korea, Arabiar Emirerri Batuak, Israel, Angola, Kuwait, Maroko, Mexiko, Zeelanda Berria, Portugal, Trinidad eta Tobago, Turkia eta Tuvalu.

## Kanpo estekak 
* Parisko Klubaren webgunea
Eba Blanco

**Eva Blanco de Angulo** (Amurrio, Araba, 1973) EH Bilduko politikaria eta lanbidez zinema eta telebista gidoien itzultzaile eta egokitzailea da.

2015eko udal eta foru hauteskundeetan Amurrioko EH Bilduren alkategaia izan zen. 2016ko urriaren 21etik aurrera Eusko Legebiltzarreko mahaiburu-ordea eta legebiltzarkidea da.

Eusko Alkatasuna alderdiko kidea da, eta Pello Urizarrek kargua utzi ondoren, alderdiko lehendakari izateko aurkeztu zen 2019an.

2022ko otsaileko biltzarrean idazkari nagusi hautatua. 2023ko martxoan justiziak 2022ko otsaileko biltzarra abalatu zuen

2022ko azaroan, biltzar ez ohiko batek Eba Blanco hautatu zuen berriro.  Gasteizko Lehen Auzialdiko 3. Epaitegiak kautelazko etetea errefusatu ondoren egin zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Les Aventures de Rabbi Jacob

***Les Aventures de Rabbi Jacob*** (euskaraz *Jakue Errabinoaren Abenturak*) 1973ko Gérard Oury frantziar zinema zuzendariak zuzendutako film komikoa da. Louis de Funès, Suzy Delair, Marcel Dalio, Claude Giraud, Claude Piéplu, Renzo Montagnani, Henri Guybet eta Miou-Miou aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
New York hiriko Jacob errabinoa (Marcel Dalio) Parisera bere familia bisitatzera joan eta hainbat pertsonaia neurotikoekin batera katramilatuz sekulako abentura txoroak biziko ditu.

## Aktoreak 
* Louis de Funès - Victor Pivert
* Suzy Delair - Germaine Pivert
* Claude Giraud - Mohamed Larbi Slimane
* Henri Guybet - Salomon
* Marcel Dalio - Jacob errabinoa
* Renzo Montagnani - Farès kolonela
* Janet Brandt - Tzipé Schmoll, amona
* André Falcon - Ministroa
* Xavier Gélin - Alexandre, jeneralaren semea
* Miou-Miou - Antoinette Pivert
* Michel Robin - Fraidea
* Denise Provence - Esther Schmoll
* Jacques François - Jenerala
* Claude Piéplu - Andreani komisarioa

## Kanpo estekak 
* *Les Aventures de Rabbi Jacob* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Les Aventures de Rabbi Jacob* filmaren IMDBko fitxa irkaurgai
Sasiadiskide

**Sasiadiskide**ak hizkuntza ezberdinetan agertzen diren hitzak dira, baina esanahi ezberdinekoak. Hitza frantsesezko *faux-ami* (halaber, *faux ami*) izendapenaren itzulpena da (osorik, *faux amis du traducteur* da, hots, "itzultzailearen lagun faltsuak"), 1928an Maxime Kœssler eta Jules Derocquigny frantses hizkuntzalarien *Les faux-amis ou les trahisons du vocabulaire anglais* ("Lagun faltsuak edo ingeles hiztegiaren traizioak") liburuaren izenburuan jatorria du.

Euskaraz horren adibide argia *bizarra* hitza da: beste hainbat hizkuntzatan sasiadiskideak ditu: gaskoieraz, frantsesez eta ingelesez, *bizarre*, eta gaztelaniaz, *bizarro* ("bitxi"). Beste adibide bat *zelebre* ("bitxi"; "deigarri"; "barregarri") da, gaztelaniaz, *célebre*; frantsesez, *célèbre*; eta italieraz, *celebre* ("ospetsu") adjektiboekin antza handia duena.

## Kanpo estekak
Lonely Planet

***Lonely Planet*** () Australiako bidai-gida argitaletxe bat da. 1972an Tony Wheeler eta Maureen Wheeler ingeles-irlandar-australiar senar-emazteek Lonely Planet Publications izenez sortu zuten. Gaur egun BBC britainiar telebista kate taldearen jabetzakoa da.

Gaur egun bere bidai-gida liburuak hizkuntza ugaritan argitaratzen ditu eta egoitza nagusia Melbourne hirian du. Gainera munduan barna ia herrialde guztietan burututako bidaiei buruzko bere erreportaje telesailak ere ekoitzi izan ditu: Lonely Planet Six Degrees, The Sport Traveller, Going Bush eta Vintage New Zealand.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
L'Arrivée d'un train en gare de La Ciotat

'''''L'Arrivée d'un train en gare de La Ciotat''''' 1896ko film dokumental mutua da, Lumière anaiek egina. Nahiz eta askotan 1895eko abenduaren 28an proiektatu zutela esan, ez dago programan. 1896ko urtarrilean estreinatu zuten.

Hellmuth Karasek alemaniarrak Der Spiegel egunkarian filmak "beldurra, ikara eta baita izua zabaldu ere" egin zuela esan arren, aditu askoren ustez hau mito bat besterik ez da.

## Argumentua 
Lurrunezko tren-makina bat La Ciotateko geltokira ailegatzen da. 50 segundoko film mutua da, kamera mugimendurik gabekoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Les Amants du Pont-Neuf

***Les Amants du Pont-Neuf*** ( ahoskatua) 1991ko Leos Carax frantziar zinema zuzendariaren amodiozko drama filma bat da.

## Argumentua 
Parisko Pont Neuf zubiaren inguruan bi behartsu- Alex (Denis Lavant) artista alkoholiko eta Michèle (Juliette Binoche)- kalean bizi den margolari ohia- ezagutu eta amodioa ezagutuko dute.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Filmaren IMDBko fitxa irakurgai
La Cité des enfants perdus

***La Cité des enfants perdus*** 1995eko Marc Caro eta Jean-Pierre Jeunet frantziar zinema zuzendarien fantasiazko drama filma bat da.

## Argumentua 
Steampunk gizarte batean, Krank (Daniel Emilfork) zientzialari eroak umeak bahitzen ditu bere ametsak bereganatzeko. Behin Denree (Joseph Lucien) bahitu eta One (Ron Perlman) bere bila arituko da.

## Aktoreak 
* Ron Perlman: One
* Judith Vittet: Miette
* Daniel Emilfork: Krank
* Jean-Claude Dreyfus: Marcello
* Rufus: Peeler
* Dominique Pinon: klonak
* Joseph Lucien: Denree
* Mireille Mossé: Martha
* Serge Merlin: ziklopeen burua
* Ticky Holgado: akrobata ohia
* Marc Caro: Ange-Joseph
* Lorella Cravotta: emakumea
* Jean-Louis Trintignant: osaba Irvin
* Mathieu Kassovitz

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala 
* Filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Concepción Lopez de Arroiabe Lejarreta

**María Concepción Lopez de Arroiabe Lejarreta** (Gasteiz, Araba, 1872ko urtarrilaren 15a-XX. mendea) Gasteizko Institutuan ikasketak egin zituen aurreneko emakumea izan zen. 1881 eta 1886 urte bitartean egin zituen bost ikasturteak, oso nota bikainekin.

## Bizitza 
1881-82 ikasturtean sari berezia eskuratu zuen Geografian, eta ikasle garaian hainbat ohorezko matrikula lortu zituen (bat 1882-83 urtean, ikastetxean, guztira sei matrikula izan zirenean; Historia Unibertsalean, 1883-84 ikasturtean; Psikologia, Logika eta Etika ikasgaian, 1884-85 ikasturtean; eta Frantses Hizkuntzako 2.enean, guztira hamaika izan zirenean, 1885-86 ikasturtean). Ikastetxeko txostenean aipatzen zen nola “ikasketak bukatu ditu, eta kalifikazio bikainak eskuratu ditu”.

1886. urtean, Ramiro de Maeztuk, Institutuko ikaslea hura ere, ohorezko matrikula eskuratu zuen bi ikasgaitan: Psikologia, Logika eta Etikan, eta Geometria eta Trigonometrian. Baina izan zuen arazoren bat Geografiako ikasgaian, aurreneko ikasturtean, bai baitziren bi “ikaskide, arinkeria une batean, laguntasunaren betebeharrei jaramonik egin gabe, errespetua galdu ziotenak Lopez de Arroyabe andereñoari, nola jokatu behar den ikaskideekin ahaztuta, are gehiago sexu ederrekoak direnean”. Hutsegite horiek zigortzeko Dizplina Batzordea elkartu zen, haren aktakoa baita aurreko testua, eta, hutsegite arintzat hartuta, zigor txikia ezarri zien ikasleei.

## Lanak 
1885-86 ikasturteko inaugurazio zeremonia handiaren oroitza txostenean, neska honen ikasketa ibilbide bikaina azpimarratu zen, hitz hauekin: 

## Sariak eta ohoreak 
* 1881-82 ikasturtean sari berezia eskuratu zuen Geografian.
* 2022 Gasteizko Udalak Karmengo elizaren aurreko plaza: “María Concepción López de Arroiabe plaza” izendatu zuen.

## Erreferentziak
Quimperko Saint-Corentin katedrala

**Quimperko Saint-Corentin katedrala** () Bretainiako Quimper hiriko katedral katolikoa da. 1862an Frantziako monumento historiko izendatu zuten.

## Historia 
XI mendeko eliza erromaniko bat zegoen tokian katedral handi bat eraikitzea erabaki zuen Rainaud apezpikuak. 1239an hasi zituzten lanak eta 1287an koroa sagaratu zuten. Hurrengo mendeetan eraikitzen jarraitu zuten baina tartean etenaldi asko izan zituen diru razoak edo arazo politikoak zirela eta. Aurrealdearen lehen harria 1424an ezarri zen eta habearteko kupulak 1486 eta 1493 artean eraiki ziren.

Frantziako Iraultza gertatu zenean altzariak eta objetu sakratu guztiak erre egin ziren eta "Arrazoiaren tenplu" bihurtua izan zen. 1801eko konkordatoak aurreko erlijio erabilera itzuli zion. Graveran apezpikuak dorreen txapitel edo orratzak eraiki zituen eta 1854an bukatu zituzten. Horretarako eliztarrei "soldata" bat eskatu zien bost urtetan zehar.

## Iruditegia 

Irudi:Quimper2011.png|Katedralaren ikuspegia.
Irudi:Cathédrale Saint-Corentin de Quimper43.jpg|Aurrealdea.
Irudi:Quimper 3 Portail cathédrale.jpg|Sarrera.
Irudi:Cathedrale Saint Corentin Quimper 0810.jpg|Katedralaren atzealdea.
Irudi:Quimper 4 Intérieur cathédrale.jpg|Barnealdea.
Irudi:Quimper (29) Cathédrale Saint-Corentin Orgue de chœur 01.JPG|Organoa.
Irudi:Un vitrail de la cathédral Saint-Corentin à Quimper - 008.JPG|Beirateak.
Irudi:Quimper - La cathédrale depuis la rue Kéréon - 010.jpg|Kereon kalea.
Irudi:Festival de Cornouaille 2015 - Défilé en fête - 95.jpg|2015eko *Cornouailleko jaialdia*.
Irudi:Quimper 85 Place Saint-Corentin.JPG|Saint-Corentin enparantza.

## Kanpo estekak
Chlef

**Chlef** () Aljeriako hiria da, izen bereko probintziako hiriburua dena. 1843an sortu zutenenan **Orléansville** izena hartu zuen eta **Castellum Tingitanum** erromatar hiria ordezkatu zuen. 1962an **Al-Asnam** izendatu zuten. Egungo izena 1980koa da eta Xelif ibaitik datorkio.

## Klima 
## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
Jon Hernández

**Jon Hernández Hidalgo** (Irun, ) gipuzkoar politikari eta historialaria da. Historia ikasi zuen Deustuko Unibertsitatean. Euskadiko Partidu Komunistaren kidea, gaztetan Gazte Komunistak erakundean izan zen. 2011ko eta 2012ko hauteskundeetarako hautagaia izan zen Ezker Anitzaren zerrendetan. 2013an Euskadiko Partidu Komunistaren idazkari nagusi hautatu zuten. 2016ko Eusko Legebiltzarreko hauteskundeetarako Elkarrekin Podemosen zerrendetan hautatu zuten.

## Kanpo estekak
Quimperko Arte Ederren Museoa

**Quimperko Arte Ederren Museoa** () Bretainiako Quimper hirian dagoen arte museoa nagusia da. Frantzia mendebaldeko arte museo garrantzitsuenetako bat da.

## Historia 
Jean-Marie de Silguy (1785-1864) jaunak bere ondarea utzi zion Quimperreko hiriari, museo bat eraikitzeko baldintzapean. Ondare honek 1.200 margolan eta 2.000 marrazki zituen. Udaletxeak Quimperko katedralaren aurrean zituen lurrak utzi zituen horretarako. Joseph Bigot arkitektoak diseinatu zuen eta 1867 eta 1872 artean eraiki zen.

## Lanak 
Frantziako margolaritzaren erakusketa aberatsa dauka, baina Herbehereetako eta Italiako artista ugariren lanak ere badaude ikusgai. Margolanik zaharrenak XIV mendekoak dira baina XXI mendekoak ere aurkitzen dira.

Bilduma nagusiak:
* Frantziako eskola: XVII eta XVIII mendeak.
* Iparraldeko eskola (Flandria eta Holanda): XVI eta XVII mendeak.
* Italiako eskola.
* XIX mendeko margolaritza.

## Iruditegia 

Irudi:Pittoni-Nativité-Quimper.JPG|thumb|Giambattista Pittoni, *La Nativité* (1730-35 inguruan).
Irudi:Cornelis van Haarlem - De eerste familie.jpg|Cornelis Cornelisz van Haarlem, *La première Famille* (1582-1592 inguruan).
Irudi:Schuffenecker Cote rocheuse en Bretagne.jpg|Émile Schuffenecker, *Côte rocheuse en Bretagne* (1886).
Irudi:Lacombe-Forêt au sol rouge-Quimper.JPG|Georges Lacombe, *La Forêt au sol rouge* (1891).
Irudi:147 Max Jacob L'Odet devant la préfecture.jpg|Max Jacob, ''L'Odet devant la préfecture''.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Albeniz Hotela (Donostia)

**Albeniz** hotela, Donostiako hotel bat izan zen. Donostiako erdialdean eraikia, garaiko Vergara kalea, 16 zenbakian. 1908 urtean. Indarrean 1830 hamarkadaren erdira arte.

## Kokapena 
**Albeniz** hotela Donostiako erdialdean zegoen, Bergara kalea, 16an.

## Ibilaldi historikoa 
Bere sortzailea eta jabea Victor Erro izan zen.

Zerbitzuen artean 88 logela eta jangela aretoa zituen.. Logelak bainuekin eta igogailua aipatzen ziren 1915 urtearen iragarki batean

## Hotela iruditan 

File:Hotel Albeniz 2.jpg|Irakurketa gela
File:Hotel Albeniz 3.jpg| thumb|Jangela

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
*  (2012), *Turismo y hoteles en la tarjeta postal: Donostia-San Sebastián, Gipuzkoa*., Donostia, Idazti, 2012. p.&nbsp;63

* *Suplemento Revista Internacional. Las Maravillas de España : San Sebastián, residencia real*. Viuda de Tasso. Barcelona, 1915, p.&nbsp;6 - Las Maravillas de España : San Sebastián, residencia real. Udal Liburutegi Sarearen Liburutegi Digitala Maravillas de España

## Kanpo estekak
Hotel Berdejo (Donostia)

**Hotel Berdejo** 1857-1918 bitartean jardun zuen Donostiako hotela izan zen. 
 
Hasieran (1879-1894) 1. denboraldia: Hernani Kalean; eta (1895-1918) urtetan 2. denboraldian Getaria kalea, 7an. Lehenago kokapen honetan Francisco de Ariñoren Continental hotela zegoen. 1916 urtean berritze lana ondoren Hotel Suisse sortu zen hemen, Xabier Lafitten eskutik..

Familiak eta saltzaileak ziren hango bezero arruntenak. Bere erakargarritasunen artean: kokapena eta prezioa.

## Iruditegia 
Hotela garaiko iragarkietan agertzen zen. Adibidez: 

## Bibliografia 
* Gómez Beldarrain, Laurentino (2012), Turismo y hoteles en la tarjeta postal: Donostia-San Sebastián, Gipuzkoa., Donostia, Idazti, 2012. 58. Orr.
* Suplemento Revista Internacional. Las Maravillas de España : San Sebastián, residencia real. Viuda de Tasso. Barcelona, 1915, p.6 - Las Maravillas de España : San Sebastián, residencia real. Udal Liburutegi Sarearen Liburutegi Digitala Maravillas de España

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Injekzio hilgarri

[thumb|[San Quentin espetxea|San Quentin espetxeko injekzio hilgarri bidezko exekuzio aretoa, Kalifornia, AEB, 2010.]]

**Injekzio hilgarri**a eragin azkarreko barbituriko kopuru hilgarria eta produktu kimiko paralizatzailea elkar konbinatzen dituen zain barneko injekzio batean oinarritzen den exekuzio mota bat da. Prozedura ospitaletan anestesia orokorra jartzeko erabiltzen dutenaren antzekoa da, baina produktuak kopuru hilgarrietan injektatuz egiten da.

AEBetan garatu zen eta erabilia den exekuzio mota izan arren, gaur egun Txina, Tailandia eta Vietnamen ere erabiltzen da. Aldiz, 2006ean Filipinetan heriotza zigorra kentzearekin batera erabiltzeari utzi zitzaion.

Gaur egun oraindik ere, AEBetan hemeretzi estatuk erabiltzen dute, horietako bat Texas da: han, injekzio hilgarriaren exekuzioa hiru substantzia batera erabiliz gauzatzen da:

* Tiopentato sodioa: Presoari konortea berehala galduarazten dion eragin oso azkarreko barbiturikoa da.
* Pankorunio bromuroa: Mioneural plakaren blokeatzaile ez polarizatzaile bat da, bihotzeko diafragma geldiarazi eta arnasketa galarazten du.
* Kloruro potasioa: Bihotz giharrea despolarizatu eta bihotzekoa eragiten du.

## Kanpo estekak
Bou Saâda

**Bou Saâda** () Aljeriako hiria da, M'Silako probintzian dagoena. **Arena** erromatar hirian kokaturik, Hodna eskualdearen hego-mendebaldean dago.

Udalerrian, Ben Srour herrixkatik gertu, zenbait petroglifo topatu dituzte.

## Demografia 
## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
Mostaganem

**Mostaganem** (, *Mustaġānam* edo *Mustaġānim*; ) Aljeriako hiria da, izen bereko probintziako hiriburua dena. XI. mendean sortu eta *Murustage* izena eman zioten nahiz eta sustrai puniko eta erromatarrak izan.

## Klima 
## Demografia 
## Herri eta hiri senidetuak 
* , 2010

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
Rennesko Arte Ederren Museoa

**Rennesko Arte Ederren Museoa** () Bretainiako Rennes hirian dagoen arte museoa nagusia da. Frantziako arte museo garrantzitsuenetako bat da.

## Historia 
Frantziako Iraultzaren ondorioz eratu zen, Frantziako museo nagusiak bezala. Bildutako lehenengo artelanak Rennesko eliza eta eraikin publikoetan zeudenak izan ziren, dena dela multzorik handiena Bretainiako parlamentuko presidenetea izan zen Christophe-Paul de Robien-en (1698–1756) ondare pribatuak osatzen du. Honek margolanak, grabatuak, marrazkiak, eskulturak eta aintzinako objetuak zituen. XIX eta XX emdneetan bildumak gehituz joan zen.

Eraikina 1847 eta 1855 artean altxatu zuten. Hasieran erabilera anitzekoa izan zen baina 1911an museoak hartu zuen eraikin guztia.

## Bildumak 
XIV eta XX mende arteko margolanak ditu ikusgai.
* Margolanak:
** XVII mendekoak: Frantzia, Italia, Flandria eta Herbehereetakoak.
** XVIII mendekoak: Frantzia eta Italiakoak.
** XIX mendekoak.
** XX mendekoak: Fauvistak, kubistak, abstraktuak eta surrealistak.
* Marrazkiak
* Eskulturak
* Historia:
** Egiptiarrak
** Greziarrak
** Erromatarrak
** Etruskoak

## Iruditegia 

Irudi:Rubens-Chasse au tigre-1617-18-Rennes, musée beaux-arts.jpg|Peter Paul Rubens, *Tigrearen ehiza* (1616).
Irudi:Georges de La Tour - Newlyborn infant - Musée des Beaux-Arts de Rennes.jpg|Georges de La Tour (1645-1648).
Irudi:Cléopâtre se donnant la mort.JPG|Claude Vignon, *Kleopatraren heriotza* (1640-50 inguruan).
Irudi:G. Caillebotte - Les Périssoires (1878).jpg|Gustave Caillebotte, *Piraguak* (1878).
Irudi:Carlo Urbino - Adoration des bergers.jpg|Carlo Urbino, *Artzaien gurtza* (XVI mendea).
Irudi:Portrait young woman Rodin MBA Rennes 887.126.1.jpg|Auguste Rodin, *Neska gaztearen erretratua* (1886).
Irudi:Tapisserie Parlement de Bretagne2.JPG|Tapizak.
Irudi:Stèle d'une Néhémès(et)-Râ(t)taouy.JPG|Egiptoko hilarria.
Irudi:Attic amphora MBA Rennes D08-2-31.jpg|Anfora greziarra.
Irudi:Etruscan plate MBA Rennes D.895.1.38.jpg|Keramika etruskoa.
Irudi:Musée des beaux-arts de Rennes - kimono 2842.jpg|Japoniako kimonoa.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Odet

**Odet** () Bretainia mendebaldeko ibai bat da, Finistère departamendua zeharkatu eta Bizkaiko golkoan itsasoratzen dena.

## Ibilbidea 
Saint-Goazec inguruan sortzen da Montagne Noires ("Mendi beltzak") izeneko mendilerroan, 175 metrotako altueran.

Quimper da zeharkatzen duen hiri bakarra eta bertan Steir ibaiarekin elkartzen da. Hortik hegoalderantz jotzen du eta nabigagarria bihurtzen da Combrit eta Bénodet herrien artean Bizkaiko golkoan itsasoratzen den arte.

## Ibaiadarrak 
* Guip
* Steir
* Jet
* Frout

## Iruditegia 

Irudi:Façade Trévarez.JPG|Trévarez gaztelua (Saint-Goazec).
Irudi:Ergué-Gabéric Stangala 6.JPG|Odet ibaiaren ibilgua Ergué-Gabéric inguruan.
Irudi:Le Corentin Quimper.JPG|*Le Corentin* itsasontzia Quimperren.
Irudi:Pont de Bénodet 2011.JPG|Cornouaille zubia (Bénodet).
Irudi:Bénodet 2011.png|Bénodet.

## Kanpo estekak
Trévarez gaztelua

**Trévarez gaztelua** (, ) Bretainiako Saint-Goazec udalerrian dagoen gaztelu bat da, Finistère departamentuan. Frantziako monumentu historikoa izendaturik dago.

## Historia 
XVI eta XVII mendeetan jauregi bat izan zen bertan baina gaur egungo eraikina 1893an altxatu zuen Finisère departamentuko burua zen James de Kerjéguk. Walter-André Destailleur arkitekto frantziarrak diseinatu zuen.

1941 urtean alemaniarrek hartu zuten eta 1944an hegazkin britainiarrek bonbakatu zuten.

## Iruditegia 

Irudi:Facade Nord Trévarez.JPG
Irudi:Chateau trevarez07.jpg
Irudi:Saint-Goazec (29) Château de Trévarez Façade ouest 01.JPG
Irudi:235 Trévarez.JPG
Irudi:Châteauneuf-du-Faou 27 La vallée de l'Aulne et le château de trévarez depuis le point de vue.jpg

## Kanpo estekak 
* Trévarez gazteluaren webgunea
Tebessa

**Tebessa** (; ) Aljeriako hiria da, izen bereko probintziako hiriburua dena. Oso hiri zaharra da, arkeologia-monumentu asko dituena. Greziarren garaian Theveste () edo Hekatompyle () zuen izena eta erromatarrean Theveste.

## Klima 
## Erreferentzia 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Foro Soziala

**Foro Soziala** edo **Foro Sozial Iraunkorra** edo **Bake Prozesua Indartzeko Foro Soziala** Euskal Herriko hainbat norbanakok eta erakunde anitz eta pluralek batera nazioarteko erakundeekin elkarlanean burututako ekimen bat zen. Haren xedea bake prozesua bultzatze arren euskal gizartearen parte-hartzea sustatzea izan zen. 2023ko martxoan VI kongresua antolatu zuten eta hor bukatu zen taldearen ibilbidea, euskal preso politiko guztiak Euskal Herriratu ondoren.

Bi helburu nagusi zituen: batetik, bakea eraikitzeko prozesua babestea, eta bestetik, azken urteetan bizi izandako indarkeria zikloaren ondorioen konponbidea errazten laguntzea.

## Partaideak 
2022an, gizarte zibileko 17 eragile hauek hartzen zuten bertan parte:

* Sindikatuak: ELA, LAB, CCOO, Steilas, eta ESK
* Bakearen defentsan lanean diharduten eragileak: Ahotsak, Bake Bidea, Baketik,  eta Bakea eta Duintasuna
* Gatazka deritzonaren ondorioak gainditzeko lanean diharduten eragileak: Sare, Etxerat, eta Egiari Zor Fundazioa
* Memoriaren alorrean lanean diharduten eragileak: Gernika Batzordea
* Mugimendu feminista: Bilgune Feminista
* Bestelakoak: Herri Eliza, Antxeta Irratia, eta Hitz&Hitz

## Historia 
Dinamika hau 2016ko ekainean jarri zen martxan, abiapuntuko erreferentzia izan ziren 2013an Iruñean eta Bilbon antolatu zen lehen Foro Sozialetik ondorioztaturiko 12 gomendioak, honako bost ardatzetan laburbildu daitezkeenak:

# Oinarrizko adostasunak eraikitzea bake prozesuaren erronka nagusiei aurre egiteko.
# Desegite eta armagabetze prozesu bat diseinatzea, garatzea eta aurrera eramatea.
# Presoen eta iheslarien berrintegrazioa erraztea.
# Giza eskubideak sustatzea eta bermatzea.
# Egia eta memoria babestea, iraganari zintzotasunez aurre egiteko eta etorkizuneko bizikidetzarako oinarriak ezartzeko.

Orduz geroztik, **Foro Sozial Iraunkorra** erreferente garrantzitsua izan da euskal bake prozesuan emandako aurrerapausoei dagokienez, hala nola, bi hauek:

* ETAren armagabetze zibila eta desegitea, nazioarteko komunitateak egiaztatua.
* Orain gutxira arte imajinatu ezin zitezkeen adostasun politiko, sindikal eta sozialen eraikuntza. Batetik, indarkeria adierazpen guztien biktimek egia, justizia eta erreparazioa izateko duten eskubidearen inguruan. Eta, bestetik, salbuespenezko espetxe politikaren fasea gainditzeko eta presoei politika normalizatua aplikatzeko premiaren inguruan.

2023ko martxoan VI kongresua antolatu zuten eta hor bukatu zen dinamikaren ibilbidea, euskal preso politiko guztiak Euskal Herriratuta. **Foro Sozial Iraunkorrak** berretsi egiten du aurrerantzean lanean jarraitzeko konpromisoa, korapilo horiek askatzen laguntzeko eta bizitakoa etorkizunean berriro ez errepikatzeko.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Aieteko Adierazpena
* Bake artisauak edo Bakegileak
* Nazioarteko Egiaztatze Batzordea

## Kanpo estekak 
* Bake Prozesua Indartzeko Foro Sozialaren webgunea   
* @forosoziala kontua Twitterren
Mediku baten erretratua

***Mediku baten erretratua*** () 1585 eta 1588 artean El Grecok egindako erretratua da, bere "Toledoko garaian" alegia. Margolana Madrilgo Pradoko Museoan erakusten da baina hasiera batean Madrilgo Errege Alkazarrean egon zen. Erretratuaren protagonista zein den ez dago garbi: ikerlari batzuentzat Filipe II.a Espainiakoaren kamera-medikua izan zen Luis de Mercado izan daiteke; beste batuzentzat Rodrigo de la Fuente izan zitekeen, El Grecoren laguna eta garaiko Toledoan pertsona ezaguratsua.

## Azterketa 
Erretratu honek El Grecoren eskutik sortutako erretratuen ezaugarri beretsuak erakusten ditu: kolore ilunak, aurpegi zurbila, arropa formala eta beltza... Erretratu honen kasuan protagonistak ezkerreko eskuan eraztun bat darama, medikuek eramaten zutena; horregatik ezagutzen dugu haren lanbidea. Ezkerreko esku hori liburu baten gainean dago, modu batez, ikasteko eta erakusteko grina azaltzeko. Liburutik gorago artistaren sinadura ikus daiteke. Margolariak bere interes guztia protegonistarengan zentratu da, haren izaera eta pertsonalitatea azaltzeko asmoz. Espezialisten arabera, El Grecok Tiziano eta Tintorettoren erretratuen tradizioa jarraitu zuen.

## Bibliografia 
* SCHOLZ-HÄNSEL, Michael, *El Greco*, Kolonia, Taschen, 2003. .

## Kanpo estekak 
* Pradoko Museoa.
Jaun zaharraren erretratua

***Jaun zaharraren erretratua*** (gaztelaniaz, *Retrato de caballero anciano*) 1597 eta 1600 artean El Grecok egindako erretratua da, bere "Toledoko garaia"ren amaieran, alegia. Margolana Madrilgo Pradoko Museoan erakusten da baina hasiera batean Madrilgo Errege Alkazarrean egon zen. Ez dakigu nor den erretratuan agertzen den gizona.

## Azterketa 
Erretratu honek El Grecoren eskutik sortutako erretratuen ezaugarri beretsuak erakusten ditu: kolore ilunak, aurpegi zurbila, arropa formala eta beltza... Gizonak gorleta zuria jazten du fondo neutro baten gainean. Espezialisten ustez, hauxe izan daiteke El Grecoren erretratu onenetariko bat: trazaketa finen eta lodien bidez pertsonaiaren konplexutasun guztia adierazten du.

## Bibliografia 
* SCHOLZ-HÄNSEL, Michael, *El Greco*, Kolonia, Taschen, 2003. .

## Kanpo estekak 
* Pradoko Museoa.