Azaroaren 14

**Azaroaren 14**a gregoriotar egutegiaren urteko hirurehun eta hamazortzigarren eguna da, 319.a bisurteetan. 47 egun falta dira urtea amaitzeko.

## Gertaerak 
### Euskal Herria 
* 1409 &ndash; Enirio-Aralarko mankomunitatea sortu zen.
* 1833 &ndash; Tomas Zumalakarregi Don Carlosen aldeko ejerzitoaren komandante nagusi izendatu zuten Lizarran.
* 1980 &ndash; ETAk Vicente Zorita Alonso zibila hil zuen Santurtzin.
* 1980 &ndash; Batallon Vasco Español talde terroristak Joakin Antimasbere Eskoz hil zuen Hernanin.
* 2004 &ndash; Batasunak Anoetako proposamena aurkezten du Donostiako Anoetako belodromoan.
* 2006 &ndash; Eusko Jaurlaritzak Babes Ofizialeko 8 etxebizitza desjabetu zituela jakitera eman zuen, okerreko erabilpenagatik.
* 2007 &ndash; Poliziak hiru herriko taberna (Xilko, Kanttu eta Tana herriko tabernak) miatu zituen, Baiona, Ziburu eta Hendaian, Iparralden.
* 2013 &ndash; Eusko Legebiltzarrak egutegitik kendu zuen Euskadiren Eguna, EAJ eta EH Bilduren aldeko eta PSE, PP eta UPyDren aurkako bozekin. Bi urtez bakarrik ospatua zen, urriaren 25ean.

### Mundua 
* K. a. 1152 &ndash; Ezagutzen den lehen lan greba egin zen antzinako Egipton, Ramses III.aren garaian. Turinen dagoen papiro batean bilduta dago informazio hau.
* 1524 &ndash; 14 Francisco Pizarro konkistadoreak Panama utzi eta Hego Amerikako Ozeano Bareko kostaldetik jaisten hasi zen.
* 1533 &ndash; Franzisko Pizarrok gidatuta, konkistatzaile espainiarrrak Cajamarcara (Inka Inperioa) iritsi ziren.
* 1918 &ndash; Txekoslovakiako Errepublikaren sorrera.
* 1921 &ndash; Espainiako Alderdi Komunistaren sorrera.
* 1940 &ndash; Bigarren Mundu Gerran naziek Coventry hiria (Ingalaterra) bonbardatu eta deuseztu zuten.
* 1975 &ndash; Espainiak Mendebaldeko Sahara Maroko eta Mauritaniaren eskuetan utzi zuen.
* 1980 &ndash; Batallon Vasco Español talde terroristak Esperanza Arana eta Jokin Alfonso Etxeberria hil zituen Caracasen (Venezuela).
* 1982 &ndash; Solidarnosc mugimendu poloniarreko Lech Walesa askatu egin zuten, SESBeko mugan 11 hilabete atxilotuta egon ondoren.
* 2006 &ndash; Ustelkeri urbanistikoaren aurkako operazioa Marbellan, hamaika pertsona gehiago atxilotu zituzten, horien artean Mayte Zaldivar, Marbellako alkate ohiaren emazte izandakoa.
* 2007 &ndash; Frantziako langile publikoen %75a inguruk sindikatuek bultzaturiko grebarekin bat egin zuen, Gobernuak aurkeztutako erretreta erregimen berezien erreformaren aurka. Egun horietan grebak ugariak izan ziren lan sektore desberdinetan.
* 2012 &ndash; Europako hainbat herrialdetan greba egin zen krisialdi ekonomikoa dela eta gobernuek aurrera eramaten ari ziren politika ekonomikoaren aurka.
* 2020 &ndash; Fronte Polisarioak, aurreko eguneko Marokoko Armadaren interbentzioaren ondoren, hautsitzat jo zuen Marokorekin 1991n sinatu zuten su-etena.

## Arte eta kultura 
### Euskal Herria 
* 1997 &ndash; Ernesto Telleria euskal zinema zuzendariaren *Suerte* filma estreinatu zen.
* 2007 &ndash; Gontzal Mendibilek sortu eta zuzendutako *Arrupe, mi silencio* musikala Euskalduna Jauregian aurkeztuko du Pedro Arrupe jaio zela 100 urte betetzen direnean.

### Mundua 
* 1925 &ndash; Irlandako Errepublikan 2RN irrati katea lehenbizikoz aireratu zen.
* 1968 &ndash; *The Shoes of the Fisherman* filma estreinatu zen, Michael Anderson estatubatuar zinema zuzendariak zuzendu eta Laurence Olivier, Anthony Quinn, John Gielgud eta Oskar Werner aktoreek antzeztu zutelarik.
* 2003 &ndash; *Master and Commander: The Far Side of the World* filma esteinatu zen, Peter Weir australiar zinema zuzendariak zuzendu eta Russell Crowe, Paul Bettany, Billy Boyd eta James D'Arcy aktoreek antzeztu zutelarik.
* 2006 &ndash; *Casino Royale* filma estreinatu zen, Martin Campbell zeelandaberriar zinema zuzendariak zuzendu eta Daniel Craig, Eva Green, Mads Mikkelsen, Giancarlo Giannini eta Judi Dench aktoreek antzeztu zutelarik.

## Zientzia eta teknologia 
### Euskal Herria 
* 2007 &ndash; Mondragon Corporacion Cooperativak lehen euskal industriagunea inauguratu zuen Txinan.

### Mundua 
* 1924 &ndash; Radio Barcelona irrati-katea inauguratu zuten, Europan sortu zen hirugarren irrati-katea izan zen.
* 1969 &ndash; NASAk Apollo 12 espazio-ontzia bidali zuen Ilargira. Ilargira bidalitako gizakiek tripulatutako bigarren misioa izan zen.
* 1971 &ndash; Mariner 9 espazio-zundak Martera iritsi zen.
* 2003 &ndash; 90377 Sedna asteroidea aurkitu zuten.

## Kirolak 
### Euskal Herria 
* 2007 &ndash; Errealeko Administrazio Kontseiluak dimisioa aurkeztu zuen eta 2008ko urtarrilaren 3rako hauteskundeak egingo ditu.

### Mundua 
* 2010 &ndash; 2010eko 1 Formulako denboraldia: Sebastian Vettel alemaniarra munduko txapeldun eta Red Bull Racing taldea auto eraikitzaile txapelduna.

## Jaiotzak 
### Euskal Herria 
* 1728 &ndash; Léon Picot de Chemeteau, lapurtar noble eta militarra (h. 1764).
* 1745 - Juan Andrés Lonbide Mezkia, gipuzkoar organo-jole eta konpositorea (h. 1811).
* 1848 &ndash; Domingo Elizondo, nafar ongile eta enpresaburua (h. 1929).
* 1854 &ndash; Serapio Muxika, gipuzkoar historialaria eta artxibozaina (h. 1941).
* 1884 &ndash; Lorenzo Aguirre, espainiar margolari eta polizia, Iruñean (h. 1942).
* 1902 – Ofelia Marques, portugaldar margolari, karikaturista eta ilustratzailea (h. 1952)
* 1907 &ndash;
** Pedro Arrupe, *Aita Arrupe*, Jesusen Konpainiaren 28. Nagusia (h. 1991).
** Jean Delay, lapurtar psikiatra eta idazlea (h. 1987).
* 1913 &ndash; Pilare Alba, Elizondoko eskoletako maistra (h. 2015).
* 1929 &ndash; Alfonso Irigoien, bilbotar euskalaria, euskal idazlea, olerkaria, margolaria eta eskultorea (h. 1996).
* 1934 &ndash; Alfredo Irusta Irusta, euskal herritar txirrindularia, Ampueron (h. 2018).
* 1937 &ndash; Ignacio Barandiaran, gipuzkoar historialaria.
* 1947 &ndash; Helena Santesteban, EAko nafar politikaria.
* 1957 &ndash; José Ignacio San Pedro, bizkaitar futbolari ohia.
* 1958 &ndash; *Txema* Noriega, bizkaitar futbolari ohia.
* 1964 &ndash; Antxon Gomez, arabar idazle, politikari eta basozaina, EAE-ANVko idazkari nagusi ohia.
* 1966 &ndash; Iñaki Álaba, gipuzkoar futbolari ohia.
* 1973 &ndash; Leyre Berrocal, bizkaitar aktorea.
* 1975 – Olga Fotinopoulou Basurko, gipuzkoar legelaria eta Lan eta G.S. Zuzenbideko katedradun irakaslea EHUn.
* 1977 &ndash; Oihana Alkorta, gipuzkoar musikari eta abeslaria (h. 2007).
* 1979 &ndash; Yves Salaberri "Xala", lapurtar pilotaria.
* 1984 &ndash; Ainhoa Pagola, gipuzkoar txirrindulari ohia.
* 1987 &ndash; Ander Elosegi, gipuzkoar kirolaria, ur bizietako kanoa monoplaza (C1) modalitatean aditua.
* 1988 &ndash; Ainhoa Bastarrika Iriarte, gipuzkoar telekomunikazio-ingeniaria eta Hizkuntzalaritzan nazioarteko cum laude doktorea.
* 1990 &ndash; Julen Castañeda, gipuzkoar futbolaria.
* 1991 &ndash; Alba Menendez, gipuzkoar eskubaloi jokalaria.
* 2005 &ndash;
** Aingeru Olabarrieta, arabar futbolaria.
** Ander Sustatxa, bizkaitar futbolaria.

### Mundua 
* 1457 &#x2013; Beatriz Napolikoa, Hungariako erregina ezkontidea (h. 1508)
* 1567 &ndash; Maurizio Nassaukoa, Herbehereetako iparraldeko estatuburua (h. 1625).
* 1719 &ndash; Leopold Mozart, alemaniar konpositorea, Wolfgang Amadeus Mozarten aita (h. 1787).
* 1762 &ndash; George Petrovitx Karageorge, Serbiako buruzagia, Karageorgevitx dinastiaren sortzailea (h. 1817).
* 1765 &ndash; Robert Fulton, estatubatuar ingeniari eta asmatzailea, lurrunontziaren asmatzailea (h. 1815).
* 1774 &ndash; Gaspare Spontini, italiar musikagilea eta biolinista (h. 1851).
* 1776 &ndash; Henri Dutrochet, frantziar fisiologo eta fisikaria, osmosiaren aurkitzailea (h. 1847).
* 1778 &ndash; Johann Nepomuk Hummel, austriar musikagile eta piano-jotzailea (h. 1837).
* 1789 &ndash; José Antonio Anzoátegui, Venezuelako Independentzia Gerrako militar famatua (h. 1819).
* 1797 &ndash; Charles Lyell, eskoziar geologoa (h. 1875).
* 1805 &ndash; Fanny Mendelssohn, alemaniar konpositore eta piano-jolea (h. 1847).
* 1807 &ndash; Schelto van Heemstra, Herbehereetako lehen ministroa (h. 1864).
* 1812 &ndash; Maria Kristina Savoiakoa, Fernando II.a Bi Sizilietakoaren lehen erregina ezkontidea (h. 1836).
* 1828 &ndash; 
** Susannah V. Aldrich, estatubatuar idazle eta poeta (h. 1905).
** Charles de Freycinet, Frantziako lehen ministroa (h. 1923).
* 1832 &ndash; Mathilda Beasley, estatubatuar moja eta irakaslea (h. 1903).
* 1838 &ndash; August Šenoa, kroaziar idazlea (h. 1881).
* 1840 &ndash; Claude Monet, frantziar margolaria (h. 1926).
* 1848 &ndash; Sándor Wekerle, Hungariako lehen ministroa (h. 1921).
* 1856 &ndash; Marcelle Fauvart-Bastoul, frantziar esperantista (h. 1941).
* 1863 &ndash; Leo Baekeland, belgikar kimikaria (h. 1944).
* 1874 &ndash; Johannes Schober, Austriako kantzilerra (h. 1932).
* 1878 &ndash; Julie Manet, frantziar margolaria eta arte bildumagilea (h. 1966).
* 1883 &ndash; Ado Birk, Estoniako lehen ministroa (h. 1942).
* 1885 &ndash; Sonia Delaunay Terk, ukrainar margolaria (h. 1979).
* 1889 &ndash;
** Taha Hussein, arabierazko egiptoar idazlea (h. 1973).
** Jawaharlal Nehru, Indiako aurreneko lehen ministroa (h. 1964).
* 1891 &ndash; Frederick Grant Banting, kanadar fisiologoa, 1923ko Medikuntzako Nobel Saria (h. 1941).
* 1893 &ndash; Carlo Emilio Gadda, italiar eleberrigilea (h. 1973).
* 1894 &ndash; Samuel Eichelbaum, argentinar antzerkigilea (h. 1967).
* 1896 &ndash; Mamie Eisenhower, Ameriketako Estatu Batuetako lehen dama (h. 1979).
* 1900 &ndash; Aaron Copland, estatubatuar musikagilea (h. 1990).
* 1904 &ndash; Dick Powell, estatubatuar abeslari, aktore eta zinema zuzendaria (h. 1963).
* 1906 &ndash;
** Louise Brooks, estatubatuar flapper, aktore eta dantzaria (h. 1985).
** Suzanne Eisendieck, inpresionismo osteko alemaniar margolaria (h. 1998).
* 1907 &ndash;
** Astrid Lindgren, suediar idazlea (h. 2002).
** William Steig, estatubatuar haur literaturako marrazkilari, ilustratzaile eta idazlea (h. 2003).
* 1908 &ndash; Joseph McCarthy, estatubatuar politikaria, *McCarthyismo* deritzan *Sorgin Ehiza*ren bultzatzailea (h. 1957).
* 1912 &ndash; Barbara Hutton, estatubatuar prentsa arrosako pertsonai ezaguna eta XX. mendeko lehenbiziko emakume aberatsetako bat (h. 1979).
* 1913 &ndash;
** Abd al-Ilah, Irakeko Erresumako erregeordea (h. 1958).
** Mariano Navarro Rubio, espainiar politikari eta abokatua (h. 2001).
* 1914 &ndash; Concha Zardoya, txiletar-espainiar idazlea, poeta, saiakeragilea, zinema-gidoilaria, itzultzailea, literatura-kritikaria eta unibertsitateko irakaslea (h. 2004)
* 1917 &ndash; Park Chung-hee, Hego Koreako presidentea (h. 1979).
* 1920 &ndash; Hans Hansen, Faroe uharteetako margolaria (h. 1970).
* 1922 &ndash;
** Boutros Boutros-Ghali, Nazio Batuen Erakundeko idazkari nagusia (h. 2016).
** Veronica Lake, estatubatuar aktorea (h. 1973).
* 1923 &ndash; Carlos Seco Serrano, espainiar historialaria (h. 2020).
* 1924 &ndash; Rohini Bhate, indiar dantzaria (h. 2008).
* 1925 &ndash; 
** Zhores Medvedev, errusiar biologoa (h. 2018).
** Carola Stern, alemaniar kazetaria eta idazlea (h. 2006)
* 1926 &ndash;
** Leonie Rysanek, austriar sopranoa (h. 1998).
** Juan Antonio Vallejo-Nágera, espainiar idazle eta sendagilea (h. 1990).
* 1927 &ndash; Narciso Yepes, espainiar gitarra-jotzailea (h. 1997).
* 1928 &ndash;
** Vitaliy Masol, Ukrainako lehen ministroa (h. 2018).
** María Inmaculada Paz-Andrade, galiziar zientifiko, fisiko eta ikertzailea (h. 2022).
* 1930 &ndash; Edward White, estatubatuar astronauta (h. 1967).
* 1934 &ndash;
** Krikor Bedros XX.a Gabroyan, Eliza Armeniar Katolikoaren patriarka (h. 2021).
** Ellis Marsalis Jr., estatubatuar jazz piano-jotzailea (h. 2020).
* 1935 &ndash; Hussein I.a Jordaniakoa, Jordaniako erregea (h. 1999).
* 1936 &ndash;
** Antonio Gades, espainiar dantzaria (h. 2004).
** Josefina Molina, espainiar zinema-zuzendaria, gidoilaria, telebistako errealizadorea, idazlea eta eszenako zuzendaria.
* 1937 &ndash; Vittorio Adorni, italiar txirrindularia (h. 2022).
* 1939 &ndash; Kenizé Mourad, frantziar kazetari eta idazlea.
* 1942 &ndash;
** Klaus Beer, alemaniar atleta, luzera jauzian espezializatua (h. 2023).
** Natalia Gutman, errusiar biolontxelo-jotzailea.
* 1943 &ndash; Rafael Leonardo Callejas, Hondurasko presidentea (h. 2020).
* 1945 &ndash; Anne Brenon, frantziar historialari, idazle eta ondarearen kontserbatzailea.
* 1946 &ndash; Sacheen Littlefeather, estatubatuar aktorea, modeloa eta Amerindiarren eskubide zibilen aldeko aktibista (h. 2022).
* 1947 &ndash; Nat Young, australiar surflaria.
* 1948 &ndash; Karlos III.a Erresuma Batukoa, Erresuma Batuko erregea.
* 1950 &ndash; Matías Prats Luque, espainiar kazetaria, irratian eta telebistan aritutakoa.
* 1951 &ndash;
** Alec John Such, hungariar-estatubatuar baxu-jolea, *Bon Jovi* taldeko kidea (h. 2022).
** Zhang Yimou, txinatar zine zuzendaria.
* 1953 &ndash; Dominique de Villepin, Frantziako Lehen Ministro ohia.
* 1954 &ndash;
** Bernard Hinault, frantziar txirrindularia, historiako txirrindulari hoberenetakoa.
** Condoleezza Rice, estatubatuar politologo eta diplomazialaria, AEBetako Estatu Idazkari ohia.
** Elba Escobar, venezuelar aktore, telebista aurkezle, abeslari, idazle, gidoilari eta esataria.
* 1955 &ndash; Hiroshi Hayano, japoniar futbolari ohia eta entrenatzailea.
* 1956 &ndash; Peter R. de Vries, herbeheretar ikerketa-kazetaria eta krimen antolatuaren inguruko berri-emailea (h. 2021).
* 1960 &ndash; Fernando Cossio, kantabriar kimikaria eta EHUko irakaslea.
* 1961 &ndash;
** Reyes Calderón, espainiar idazle, ekonomialari eta unibertsitateko irakaslea.
** Antonio Flores, espainiar kantautore eta abeslari ijitoa (h. 1995).
** Nagui, frantziar kazetaria.
* 1962 -- Laura San Giacomo, estatubatuar zinema eta telebistako aktorea.
* 1967 &ndash;
** Marta Sanz, espainiar idazlea.
** Makoto Teguramori, japoniar futbolari ohi eta entrenatzailea.
* 1970 &ndash; Silvia Rieger, alemaniar atleta.
* 1971 &ndash; Javier Pascual Rodríguez, espainiar txirrindulari ohia.
* 1972 &ndash;
** Josh Duhamel, estatubatuar modelo ohi eta aktorea.
** Edyta Górniak, poloniar abeslaria.
** Hovik Keuchkerian, armeno-libanoar jatorriko espainiar boxeolari ohi, aktore eta idazlea.
* 1973 &ndash; Dana Snyder, estatubatuar aktorea.
* 1975 &ndash; Luizão, brasildar futbolari ohia.
* 1978 &ndash; Mersing Nguyen, estatubatuar aktorea.
* 1979 &ndash;
** Olga Kurylenko, franko-ukrainar modeloa eta aktorea.
** Mpule Kwelagobe, botswanar aktibista eta modeloa, 1999ko *Miss Unibertso*.
* 1980 &ndash; Vanesa Martín, espainiar abeslari eta idazlea.
* 1981 &ndash; Verónica Gerber Bicecci, mexikar artista eta idazlea.
* 1982 &ndash; Fernando Garibay, estatubatuar idazle eta musika ekoizlea.
* 1984 &ndash;
** Vincenzo Nibali, siziliar txirrindularia.
** Marija Šerifović, serbiar abeslaria.
* 1985 &ndash;
** Elena Gómez Servera, espainiar gimnasta-artistikoa.
** Thomas Vermaelen, belgikar futbolaria.
* 1986 &ndash;
** Nahla El Fatiha Naili, aljeriar eskulturgile eta artista plastikoa.
** Berta Grosser, alemaniar aktorea.
* 1991 &ndash; Tomoya Hosoda, japoniar politikaria.
* 1998 &ndash; Anna Henderson, ingeles txirrindularia.
* 2000 &ndash; Noelia Castillo, eutanasia jaso duten gazte kataluniarra (h. 2026).

## Heriotzak 
### Euskal Herria 
* 1898 &ndash; Bartolome Ertzilla, bizkaitar musika-konpositorea (j. 1863).
* 1915 &ndash; Marie Clémence Richard, Luis Luziano Bonaparteren emazte zuberoarra, Londresen (j. 1830).
* 1916 &ndash; Pedro Arriola Bengoa, esploratzaile, konkistatzaile, merkatari eta ehiztaria, Ekuatore Ginean.
* 1936 - Juana Tomasa Charela Vidas, *La Calderera*, nafar etxekoandrea, fusilatua (j. 1881).
* 1950 &ndash; Jesús-Jacques Moujica, euskal txirrindularia, Montélimarren (j. 1926).
* 1962 &ndash; Ignazio Maria Etxaide, euskarazko eta gaztelaniazko idazlea, ingeniaria eta euskaltzalea (j. 1884).
* 2007 &ndash; Begoña Urkixo, bizkaitar politikari eta enpresaburua, Madrilen (j. 1930).
* 2013 &ndash; Manuel María Uriarte, arabar abokatu eta politikaria, Bizkaiko gobernadore zibila (j. 1932).
* 2018 &ndash;
** Xalbador Garmendia, gipuzkoar idazlea (j. 1932).
** Aitor Sarasua, gipuzkoar bertsolaria (j. 1967).
* 2019 &ndash; Regina Raull, bizkaitar margolaria, Mexiko Hirian (j. 1931).
* 2020 &ndash; Angel Maria Unzueta, bizkaitar apaiz katolikoa, Bilboko Elizbarrutiko bikario nagusia (j. 1952).
* 2021 &ndash; Jesus Renteria, bizkaitar futbolaria (j. 1934).
* 2025 &ndash; Xabier Azkargorta, gipuzkoar futbolari, entrenatzaile eta futbol esataria, Santa Cruz de la Sierran (j. 1953).

### Mundua 
* 1263 &ndash; Alexandro Nevski, Novgorodeko printzea.
* 1442 &ndash; Yolanda Aragoikoa, Aragoiko tronuaren erreginagaia eta Napoliko erregina ezkontidea (j. 1384).
* 1522 &ndash; Ana Frantziakoa, printzesa kapetarra (j. 1461).
* 1540 &ndash; Rosso Fiorentino, italiar margolari manierista (j. 1494).
* 1625 &ndash; Giulio Cesare Procaccini, italiar margolaria (j. 1574).
* 1687 &ndash; Nell Gwyn, lehen aktore ingelesetako bat eta Karlos II.a  erregearen maitalea (j. 1650).
* 1716 &ndash; Gottfried Wilhelm Leibniz, alemaniar matematikari eta filosofo arrazionalista (j. 1646).
* 1746 &ndash; Georg Wilhelm Steller, alemaniar botanikari, zoologo, sendagile eta esploratzailea (j. 1709).
* 1804 &ndash; Aagje Deken, herbeherear idazlea (j. 1741).
* 1817 &ndash; Policarpa Salabarrieta, *La Pola*, Espainiako Errekonkista garaian independentista kreolentzat espiatu zuen euskaldun jatorriko heroina, Kolonbiako independentziaren heroitzat joa (j. c. 1797).
* 1825 &ndash; Jean Paul, alemaniar eleberrigilea (j. 1763).
* 1829 &ndash; Louis Nicolas Vauquelin, frantziar kimikaria, kromoaren eta berilioaren aurkitzailea (j. 1763).
* 1831
** Georg Wilhelm Friedrich Hegel, alemaniar filosofoa (j. 1770).
** Ignaz Pleyel, austriar musikagilea, musika-argitaratzailea eta pianogilea (j. 1757).
* 1832 &ndash;
** Wilhelm Bendz, daniar margolaria (j. 1804).
** Rasmus Kristian Rask, daniar hizkuntzalaria, gramatika konparatuaren aitzindaria (j. 1787).
* 1841 &ndash; Thomas Bruce Elgin, britainiar diplomatikoa eta arte-bildumagilea (j. 1766).
* 1844 &ndash; Flora Tristan, frantsesezko idazlea eta pentsalari sozialista eta feminista, feminismo modernoaren sortzailea (j. 1803).
* 1847 &ndash; Josef Jungmann, txekiar olerkari, itzultzaile eta hizkuntzalaria (j. 1773).
* 1866 &ndash; Mikel I.a Portugalgoa, Portugalgo erregea (j. 1802).
* 1882 &ndash; Mariana Angélica de Andrade, portugaldar poeta (j. 1840).
* 1908 &ndash;
** Guangxu, Txinako enperadorea (j. 1875).
** Antonio Ruiz-Cabal, andaluziar elizgizona (j. 1835).
* 1909 &ndash; Mary C. Jacobs, estatubatuar nekazari, abeltzain, baratzezain eta idazlea (j. 1828).
* 1909an itsasoan galdua &ndash; Joshua Slocum, kanadar itsasgizon eta abenturazalea, munduari itsasoz eta ontzi batean bakarka bira eman zion lehenbiziko gizasemea (j. 1844).
* 1910 &ndash; John La Farge, estatubatuar artista (j. 1835).
* 1914 &ndash; Frederick Sleigh Roberts, ingeles mariskala (j. 1832).
* 1916 &ndash; Hector Hugh Munro, britainiar idazlea eta antzerkigilea (j. 1870).
* 1918 &ndash; Torfhildur Þorsteinsdóttir, islandiar idazlea (j. 1845).
* 1919 &ndash; John Aitken, eskoziar meteorologo, fisikari eta itsas ingeniaria, hodei fisikaren eta aerosol zientziaren sortzaileetako bat (j. 1839).
* 1921 &ndash; Isabel I.a Bragantzakoa, Brasilgo printzesa inperiala eta erregeordea (j. 1846).
* 1922 &ndash; Karl Michael Ziehrer, austriar musikagile eta banda-militar zuzendaria (j. 1843).
* 1929 &ndash; Karl Scheurer, Suitzako Konfederazioko presidentea (j. 1872).
* 1938 &ndash; Hans Christian Gram, daniar mikrobiologoa, Gram tindaketaren asmatzailea (j. 1853).
* 1946 &ndash; Manuel de Falla, espainiar musikagilea (j. 1876).
* 1947 &ndash; Marie Adelaide Belloc Lowndes, ingeles nobelagilea (j. 1868).
* 1950 &ndash; Orhan Veli Kanik, turkiar olerkaria, XX. mendeko Turkiako olerkaritzaren berritzaile garrantzizkoenetako bat (j. 1914).
* 1951 &ndash; Fra' Ludovico Chigi Albani della Rovere, Maltako Ordenako Printze eta Maisu Nagusia (j. 1866).
* 1956 &ndash; Elisabet Errumaniakoa, Greziako erregina ezkontidea (j. 1894).
* 1968 &ndash; Ramón Menéndez Pidal, espainiar filologo, historialari, folkloreari eta Erdi Aroari buruzko ikerlaria (j. 1869).
* 1969 &ndash; Bobbie Rosenfeld, kanadar atleta, 4x100 metroko proban aditua (j. 1904).
* 1975 &ndash; Harvey Sacks, estatubatuar soziologoa, etnometodologiaren ordezkari nabarietakoa (j. 1935).
* 1980 &ndash; Vicente Zorita, galiziar-bizkaitar politikaria, ETAk eraila (j. 1920).
* 1985 &ndash; Wellington Koo, txinatar diplomatikoa, herrialdearen ordezkaria 1919ko Parisko Bake Biltzarrean (j. 1888).
* 1986 &ndash; Ferdinand Daučík, eslovakiar futbolari eta entrenatzailea, Athletic Klubeko entrenatzailea izandakoa (j. 1910).
* 1988 &ndash;
** Julia Caba Alba, espainiar aktorea (j. 1902).
** Augusta La Torre, *Camarada Norah*, perutar iraultzailea, Sendero Luminosoko bigarren burua  (j. 1946).
** Takeo Miki, Japoniako lehen ministroa (j. 1907).
* 1990 &ndash;
** Paula Nenette Pepín, frantziar konpositore, piano-jole eta kanta-idazlea (j. 1908).
** Adolf Rudnicki, poloniar idazlea (j. 1912).
* 1991 &ndash; Tony Richardson, ingeles zinemagilea (j. 1928).
* 1992 &ndash; Ernst Happel, austriar futbolari eta entrenatzailea (j. 1925).
* 1996 &ndash; Virginia Cherrill, estatubatuar aktorea (j. 1943)
* 1997 &ndash; Alba de Céspedes, italiar idazlea (j. 1911).
* 2004 &ndash; Daniel Gil, espainiar diseinatzailea (j. 1930).
* 2006 &ndash; María Cristina Masaveu Peterson, espainiar enpresaburua, filantropoa eta mezenasa (j. 1937)
* 2011 &ndash; Franz Josef Degenhardt, alemaniar idazlea eta musikagilea (j. 1931).
* 2015 &ndash; May Peleg, israeldar LGBT eskubideen aldeko ekintzailea (j. 1984).
* 2016 &ndash; Diana Balmori, Asturiasen jaiotako argentinar hiri diseinatzailea (j. 1932).
* 2018 &ndash; Fernando del Paso, mexikar idazlea (j. 1935).
* 2019 &ndash; Branko Lustig, judu jatorriko kroaziar zinema ekoizlea (j. 1932).
* 2020 &ndash; Hasan Muratović, Bosnia eta Herzegovinako lehen ministroa (j.1940).
* 2021 &ndash; Etel Adnan, estatubatuar nazionalizatua frantses-libanoar artista bisuala, margolaria, poeta, idazlea, egillea eta marrazkilaria (j. 1925).
* 2023 &ndash; Shanta Das Manandhar, nepaldar haur literaturako idazlea (j. 1934).
* 2024 &ndash; Peter Sinfield, ingeles olerkari, musikari eta egile abeslaria, *King Crimson* taldeko kidea (j. 1943).
* 2025 &ndash;
** Michèle Audin, frantziar matematikaria (j. 1954).
** Saalumarada Thimmakka, indiar ekologista eta ekintzailea (j. 1911).
** Alice Wong, estatubatuar desgaitasun eskubideen aktibista eta kazetaria (j. 1974).

## Jaiak eta urteurrenak 
* Sehaska egutegiko izendegia: Nere, Nerea eta Enea.
* Diabetearen Nazioarteko Eguna.

## Kanpo estekak 
Azaroaren 13 | Urteko egutegi | Azaroaren 15