open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Abrocoma

***Abrocoma*** Abrocomidae animalia familiako generoa da, karraskarien barruan sailkatua.

## Espezieak 
* Abrocoma bennettii
* Abrocoma boliviensis
* Abrocoma budini
* Abrocoma cinerea
* Abrocoma famatina
* Abrocoma shistacea
* Abrocoma uspallata
* Abrocoma vaccarum

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Abrocomidae
Klotario III.a

**Klotario III.a** (652 &ndash; 673) 661 eta 662 urteen artean saliar frankoen erregea izan zen.

Ama erregeordea izan zuen hasieran, askotan *roi fainéant* moduan hartzen dute adituek.

## Erreferentziak
Dagoberto III.a

**Dagoberto III.a** (699 &ndash; 715) 711 eta 715 urteen artean saliar frankoen erregea izan zen.

711n Txildeberto III.a bere aita hil zenean, Pipin Herstalgoak otsein nagusiak botera mantendu zuen 714an hil zen arte.

## Erreferentziak
Teodoriko III.a

**Teodoriko III.a** (654 &ndash; 691) 679 eta 691 urteen artean saliar frankoen erregea izan zen.

Monasterio batean sartua, nobleek bertatik atera eta errege izendatu zuten. Askotan *roi fainéant* moduan hartzen dute adituek.

## Erreferentziak
Prezio-diskriminazio

**Prezio-diskriminazioa** enpresa batek bere produktuaren prezio desberdinak ezartzen dituenean gertatzen da, bezero multzo desberdinei zuzenduta. Teorian, monopolioan eta oligopolioan aurrera eramaten den prezio-politika da, kasu horietan ezarri ohi diren prezio altuez gainera, kontsumitzaile berriak ekarriko dituzten prezio merkeagoak jarriz. Prezio-diskriminazio erosketa edo erabilera-maiztasunean, adinean, erositako kopuruan edo erosketa eskurapena edo erabilera baino zenbat denbora lehenago iza den oinarrituta burutu ohi da.

## Kanpo estekak
Klotario IV.a

**Klotario IV.a** ( - ) 717 eta 718 urteen artean Austrasiako saliar frankoen errege izan zen.

Karlos Martelek Txilperiko II.a Vincyko guduan mendean hartu zuenean, boterea lortu eta Klotario jarri zuen tronuan. Bere heriotzan Txilperikok tronua berreskuratu zuen.

## Erreferentziak
Teodoriko IV.a

**Teodoriko IV.a** ( - 737) 721 eta 737 urteen artean saliar frankoen erregea izan zen.

Bere erreinaldian benetako boterea Karlos Martel otsein nagusiak izan zuen, erregea hasieran Chellesko abadian eta gero Château-Thierryn begiratua zuen bitartean.

Hil zenean zazpi urteko *interregnum* izan zen, Pepin Laburrak Txilderiko III.a, azken merovingiar errege, izendatu arte.

## Erreferentziak
Merkatuaren akats

Ekonomian, **merkatuaren akatsa** edo **merkatuaren huts-egitea** baliabide, ondasun eta zerbitzuen esleipena efizientea ez denean gertatzen da, eragile ekonomiko guztientzat onuragarriagoa izango litzatekeen soluzio edo oreka-egoera bat baztertuz. Merkatuaren akatsak konkurrentziazkoak ez diren merkatuetan sortzen diren eskaintza eta prezioekin (etxebizitza eskasia eta horien prezio altuekin) eta kanpo-efektuekin (kutsadura, adibidez) loturik daude askotan.

## Kanpo estekak
Karloman

**Karloman** frankoen zenbait erregeren izena da:

* Karloman, Karlos Martelen semea eta Pipin Laburraren anaia;
* Karloman I.a, frankoen erregea;
* Karloman Bavariakoa, Bavaria eta Italiako erregea;
* Karloman II.a, Mendebaldeko Frantziako erregea.
Ehunzangoaren joko (joko-teoria)

**Ehunzangoaren jokoa** joko-teorian maiz aztertzen den era hedakorreko jokoa da, Robert Rosenthal ekonomialariak asmatua 1981 urtean. Jokoa bi jokalariaren artekoa da; hasieran, pila batean bi txanpon daude eta bestean txanponik ez, (2,0) moduan adieraziko dena. Lehenengo jokalariak pila handiena hartu eta bigarrena bigarren jokalariarentzat utzi edo beste jokalariari pasa diezaioke txanda, baina aldi berean txanpo bana gehitzen da pila bakoitzean (3,1) txanpon kopuruak osatuz; bigarren jokalariak aukera berdinak ditu, pila handiena hartu edo beste jokalariari pasa; txanda lehen jokalariarengana itzultzen denean, (4,2) da egoera, ... Beranduenera, jokoa ehungarren txandan bukatzen da, pila batean 101 txanpon eta bestean 99 txanpon daudenean, bigarren jokalariak pila handiena aukeratzen ez badu, biak ezer gabe geratzen dira. Indukzioz, jokoaren soluzioa lehenengo jokalariak lehenengo txandan 2 txanponak hartzea dela froga daiteke: 100 txandara helduta, garbi dago bigarren jokalariak pila handiena, 101 txanponekin, hartu behar duela, baina hori kontuan harturik lehen jokalariak aurreko (100,98) txandan 100 txanponeko pila hartuko du du; hori kontuan harturik, berriz ere, bigarren jokalariak 98 txandan 99 txanponeko pila, ..., (2,0) lehen txandara heldur arte.

Hala eta guztiz ere, praktikan jokalariek lehenengo jokaldia pasa eta jokoan aurrera jarraitzen dutela frogatu da.

## Kanpo estekak
Langelinie

**Langelinie parkea** (danieraz *Langelinieparken*, euskaraz "lerro luzea") Kopenhageko parke ezagunenetakoa da, batez ere bertan dagoelako hain bisitatua den Sirenatxoaren eskultura. Kopenhagera datozen kruzero ontzi gehienak ere bertako kaira iristen dira. Øresund itsasartearen ertzean zabaltzen den lerro luzea da.

## Historia 
Kopenhageko Kastellet gotorleku militarraren ondoan eratu zen XVII mendean, militarrak bakarrik egon zitezkeelarik bertan. Urteek aurrera egin ahala hiriko burgesiak paseatzeko egokitu zen ibilbidea eta parkea. Baina beharrezkoa zen ordaintzea bertara sartzeko. 1848ko altxamenduaren ondoren sarrera librea izan zen guztientzat.

Hiriaren zabalkunde eta industrializaziorentzako Kopenhageko kaia txikiegia zen eta 1862an kaia berri askea egiteko erabakia hartu zen eta Langelinieko kaiaren lanak 1894ean bukatu ziren.

## Parkea 
Hainbat eraikin eta monumento ikusgarri daude bertan:
* Kastellet gotorlekua
* Sirenatxoa
* Gefion iturria
* Ivar Huitfeldt zutabea

## Iruditegia 

|Sirenatxoa.
Irudi:Kastellet Norgesporten Copenhagen.jpg|Kastellet gotorlekua.
Irudi:Gefion Fountain, Copenhagen.jpg|Gefion iturria.

## Kanpo estekak
Sirenatxoa (Kopenhage)

**Sirenatxoa** (), Kopenhageko Langelinie parkean dagoen eskultura da. Hans Christian Andersenen *Sirenatxoa* eleberriko pertsonaia irudikatzen du eta hiriko ikono eta monumenturik bisitatuena bihurtu da.

## Eskultura 
Langelinieko kaiean dagoen haitz baten gainean eraiki zen. 1'25m-ko altuera du eta 175&nbsp;kg-ko pisua. Brontzez egina dago.

## Historia 
Carl Jacobsenek (J.C. Jacobsenen semeak) bultzatu zuen 1909an eskultura ezartzea. Izan ere Danimarkako Errege Antzokian ipuinaren inguruan egindako balletak liluratu egin baitzuen. Edvard Eriksen eskultoreak egin zuen brontzezko eskultura 1913ko abuztuaren 23an inauguratu zen. Modeloa Price dantzari famatua izan behar zen baina honek ez zuen bere gorputz biluzia egiterik nahi eta aurpegia berea bada ere gorputza egiteko eskultorearen emaztea erabili zuen eredu gisa.

## Erasoak 
Hainbat eraso jasan ditu sirenatxoak eta sarritan konpondu behar izan da. Hiru aldiz moztu diote burua, beste behin besoa. 2004ean burka batez estali zuten Turkia Europara sartzeko kontrako protesta gisa.

## Copyright 
Egilea hil eta 70 urte arteko egile eskubideak ditu, hau da 2029 artekoak. Ezin da kopiarik egin Eriksen familiaren baimenik gabe ez eta argazkiak argitaratu ere.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Danimarkako Errege Antzokia

**Danimarkako Errege Antzokia** () Kopenhagen dagoen XIX mendeko antzokia da. Kongens Nytorv plazan kokaturik dago.

Hasierako antzokia 1748an eraiki zen erregearentzako baina ondoren Danimarkaren antzoki nagusia bihurtu zen. Hainbat ekitaldi desberdin egiten dira bertan, opera, balleta (Danimarkako Errege Balletak), musika klasikoa (1448an eratu zen Danimarkako Errege Orkestrak) eta antzerkiak besteak beste.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Probabilitateari buruzko glosarioa

**Probabilitateari buruzko glosario** honetan terminoek jakintza arloaren garapen-ordenari jarraitzen du.

* Zorizko saiakuntza: zoriagatik hainbat emaitza desberdin izan ditzakeen fenomenoa.
* Gertakizuna edo gertaera: zorizko saiakuntza baten ondoriozko emaitza bat.
* Lagin-espazioa: zorizko saiakuntza bateko gertakizun posible guztien multzoa.
* Probabilitatea: 0-1 bitatreko zenbaki bat, gertakizun baten ziurgabetasuna adierazten duena.
** **Gertaera ziurra**: 1 probabilitatea duen gertakizuna.
** **Gertaera ezinezkoa**: 0 probabilitatea duen gertakizuna.
* **Aurkako gertakizunak** edo **gertakizun osagarriak**: A eta \overline{A} izenda daitezke eta bata gertatzen ez denean bestea gertatzen dela adierazten du (adibidez, gizon eta emakume). Hau betetzen da: P(\overline{A})=1-P(A).
* Bilketa: bi gertakizunetako bat edo biak gauzatzea adierazten duen eragiketa eta dagokion probabilitatea. A \cup B adierazpenak A eta B gertakizunen bilketa adierazten du.
* Ebaketa: bi gertakizunak batera gertatzea adierazten duen eragiketa. A \cap B adierazpenak A eta B gertakizunen ebaketa adierazten du.
* **Bateragarritasuna** eta **bateraezintasuna**: bi gertakizun edo gehiago *bateragarriak* dira batera gerta daitezkeenan; bestela *bateraezinak* dira. Gertakizun bateraezinen ebaketa hutsa da. Gertakizun bateraezinen bilketaren probabilitatea gertakizun horien probabilitateak gehituz kalkulatzen da: P(A_1 \cup A_2 \cup \ldots \cup A_n)=P(A_1)+P(A_2)+\ldots+P(A_n)
* **Kenketa**: gertakizun bat bai baina bestea ez gertatzea adierazten duen eragiketa. A - B adierazpenak A ken B eragiketa, A gertatzea baina B ez, adierazten du.
* **Inklusio-esklusio erregela**: bereziki gertakizun bateragarrien bilketaren probabilitatea kalkulatzeko erabiltzen den formula.
* **Baldintzapeko probabilitatea** edo **probabilitate baldintzatua**: gertakizun bat gauzatu dela jakinda, beste gertakizun baten probabilitatea. P(A/B) adierazpenak B baldintzapeko (B gertatu dela jakinda) Aren probabilitatea adierazten du.
* **Biderketa-erregela**: ebaketa baten probabilitatea kalkulatzeko erabiltzen den formula: P(A_1 \cap A_2)=P(A_1)P(A_2/A_1).
* Independentzia: bi gertakizun elkarrekiko independenteak dira bata gauzatzean bestearen probabilitatea aldatzen ez denean, hau da, batak besteari buruzko informazioarik gaineratzen ez duenean bestearen probabilitateari buruz.
* Bayesen teorema: hasierako probabilitate multzo bat beste gertakizun bat gauzatu dela jakinda aldatu edo egokitzea ahalbidetzen duen teorema.

## Kanpo estekak
Arangurengo geralekua

**Arangurengo geralekua** edo **Aranguren–Geralekua** Euskal Herriko Bizkaiko tren eta autobus geraleku bat da, Zalla udalerriko Aranguren auzoan kokatuta dagoena.

Geralekua 1890eko abenduaren 5an ireki zen.

## Egoera 
Geralekua honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:

* : 24,981 kilometro-puntua

## Sarbideak 
* Nicolás María Urgoiti kalea, 1

## Historia 
Kadagua ibaiaren arroan trenaren behin betiko proiektua Victor Txabarri, Manuel Allendesalazar, Enrique Aresti eta Ramón Bergé ingeniariek aurkeztu zuten 1888ko maiatzean. Urte bereko uztailean onartu zen. Burdinbidea onura publikokotzat jo zen, 99 urterako ustiapen batekin. Kadaguako Trenbidearen Konpainia 1888ko uztailaren 2an eratu zen kudeatzeko. Linea Zorrotzan abiatu behar zen, Bilbotik Portugaleterako burdinbideak auzo horretan zuen geltokian.

Burdinbidea 1890eko abenduaren 5an inauguratu zen. Urtean gutxienez 96 000 bidaiari garraiatzeko asmoa zuten, eta jarduerak hasi eta lau urte eskasera 219 504 bidaiari mugitzen zituzten. Geraleku hori burdinbidearen gainerakoarekin batera inauguratu zen 1890eko abenduaren 5an.

1972an FEVE eragileak trenbideen ustiapena bere esku hartu ondoren, 1975ean Bilbo-Leon eta Bilbo-Santander burdinbideak lotu zituen Arangurengo geltokian. Handik aurrera Leonetik zetozen trenek trenbide beretik heltzen dira Irauregira. Lutxanako eta Roblako saihesbideak zama-garraiorako trenentzako besterik ez ziren mantendu.

1994an Bilbo-Leon burdinbidea itxi ostean, trenek Balmasedako geltokira baino ez ziren heltzen. 2003an berriro ireki zen Bilbo-Leon burdinbidea, batipat Roblako tren turistikoaren zerbitzua ezartzeko, eta baita egunean zentzu bakoitzeko tren bat jartzeko.

Bilbo-Leon burdinbideari dagokionez, 2009an Galtzarako geralekura luzatuta, trenek aldiriko zerbitzua egiten dute Bilbora arte, eta tren bat ibiltzen da 30 minutuko maiztasunaz. Burdinbide hau, aipatutakoen artean guztiz elektrifikatuta dagoen bakarra da.

## Geralekua 
Geralekuak sarbide bakarra du. Nasa aldaketa pasonibela gurutzatuz egiten da.

## Zerbitzuak 
### Eskualdeko trenak 
### Aldiriko trenak 
### Hiriarteko autobusak 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Feve

## Kanpo estekak 
* ADIF enpresako web gunea
* RENFE enpresako web gunea
Galtzarako geralekua

**Galtzara** Euskal Herriko Bizkaiko tren geraleku bat da, Balmaseda udalerriko erdigunean kokatuta dagoena.

Geralekua 2009ko apirilaren 22an ireki zen.

## Egoera 
Geralekua honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:

* : 33,086 kilometro-puntua

## Sarbideak 
* La Calzada kalea, 5

## Historia 
2009ko apirilaren 22an inauguratu zen Galtzarako geralekua, Bilboko Renfe Aldirien linearen ibilbidean eta Balmasedako hegoaldean kokatuta.

## Geralekua 
Geralekuak nasa bakarra du, 70,5 metroko luze dena eta 2,50 metroko zabalera minimoa daukana. Geralekuaren eraikina balioztatze eta bidaia-txartelak erosteko makinaz, eta itxaron gelaz hornituta dago. Informazioa eskatzeko interfonoa ere badago.

## Zerbitzuak 
### Aldiriko trenak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Feve

## Kanpo estekak 
* ADIF enpresako web gunea
* RENFE enpresako web gunea
Frederiken eliza (Kopenhage)

**Frederiken eliza** () Kopenhagen dagoen eliza luterano ezagunena da. Amalienborg jauregiaren ondoan kokaturik dago eta bere arkitekturagatik "Marmolezko eliza" (*Marmorkirken*) izenaz ezagutzen da normalean.

## Historia 
Nicolai Eigtved arkitektuak 1740 urtean diseinatu zuen Oldenburg Etxeko lehenengo monarkaren koroazioaren 300 urteurrena ospatzeko. Horretarako Eskandinaviako kupularik handiena, 31 metrotakoa, eta 12 zutabe eraikitzea erabaki zuen.

Lehenengo harria Frederik V.a Danimarkakoak ezarri zuen 1749ko urriaren 31an, baina lanak asko moteldu ziren aurrekontu murrizketengatik hasieran eta Eigtved beraren heriotzagatik ondoren. 1770an bertan behera utzi ziren eraikuntza planak eta mende eta erdi batez eliza bere horretan mantendu zen. 1874ean Danimarkako lehen ministroa zen Andreas Frederik Kriegerrek elizaren aztarnak eta lurra Carl Frederik Tietgeni saldu zion 100.000 Rigsdalerren truke eliza bukatzeko baldintzapean. Honek Ferdinand Meldahl arkitektua kontratatu eta azkenean 1894ean inauguratu zen.

Elizaren inguruan Danimarkako elizgizon eta teologo garrantzitsuen estatuak daude, tartean Søren Kierkegaard filosofoarena ere bai, honek elizaren eraikuntzaren aurka gogor egin zuen arren.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Bertrand-Edgeworth konkurrentzia

**Bertrand-Edgeworth konkurrentzia** oligopolioa aztertzeko eredu mikroekonomiko bat da, non lehiakideek prezioz lehiatzen diren, Bertrand konkurrentzian bezalaxe; aldi berean, ordea, enpresak ez daude prest prezio batzuetan merkatuak eskatuko lituzkeen unitate guztiak ekoizteko, hau da, ekoizpen-ahalmen mugatua dago.

## Kanpo estekak
Østerbro

[eskuinera|thumb|250px|Kopenhageko barrutiak
A: [Indre By
B: **Østerbro**
C: Nørrebro
D: Bispebjerg 
E: Brønshøj-Husum
F: Vanløse
G: Valby
H: Vesterbro/Kongens Enghave 
I: Amager Vest 
J: Amager Øst
]]
**Østerbro** Kopenhage hiriko 10 barrutietako bat da, Indre By (alde zaharra) barrutiaren iparraldean kokatzen dena, Øresund itsasartearen ertzean. Historikoki auzorik burgesena izan da. 11.84 km²-ko azalera du eta 68.769 biztanle ditu.

## Ondasun nabarmenak 
* Kastellet: Gotorleku militarra.
* Øster Gasværk Antzokia.
* Fælledparken parkea.
* Parken Stadion: Danimarkako futbol-zelai nazionala. FC Københavnek jokatzen du bertan.

## Iruditegia 

Irudi:Kastellet Norgesporten Copenhagen.jpg|Kastellet.
Irudi:Kbh amalienborg mpazdziora.jpg|Øster Gasværk Antzokia.
Irudi:Fælledparken 2.jpg|Fælledparken parkea.
Irudi:Parken 1.jpg|Parken Stadion.

## Kanpo estekak
Usansoloko geltokia

**Usansolo** Euskotren Trena eragilearen E1 eta E4 lineei dagokien lurgaineko geltokia da, Usansolo udalerrian kokatuta dagoena. Bizkaiko Garraio Partzuergoaren 2. tarifa-gunearen barruan dago.

Geltokiak alboko bi nasa ditu, nasa aldaketa pasonibela gurutzatuz egiten dela. Kanpoaldean doako aparkalekua dago.

## Sarbideak 
Geltokiak sarbide bakarra du, kaleko kotan.

*  Oletxe kalea, 48

## Lotuneak 
Geltokia eta Osakidetzaren Galdakao-Usansolo Ospitalea lotzen dituen anezka zerbitzua eskaintzen du Euskotren Autobusak.

## Argazki galeria 

Usansolo geltokia pasonibela.jpg|Pasonibela
Usansolo geltokia.jpg|Eraikina

## Ikus, gainera 
* Usansolo
* Galdakao-Usansolo Ospitalea
* Galdakao
* E1 linea (Euskotren)
* E4 linea (Euskotren)
* Euskotren Trena
* Euskotren Autobusa
* Eusko Trenbideak

## Kanpo estekak 
* Euskotrenen webgunea
Girobikupula triangeluar elongatu

Geometrian, **girobikupula triangeluar elongatua** Johnsonen solidoetako bat da (*J*36), "girobikupula triangeluar" (edo kuboktaedro) bat "elongatuz" eraiki daitekeena, erdian prisma hexagonal bat txertatuz.

Johnsonen solidoak 92 dira; eta Norman Johnson-ek izendatu eta deskribatu zituen, 1966an.

## Formulak 
aren aurpegi guztiak erregularrak badira, eta ertzaren luzera a, gainazalaren azalera (A) eta bolumena (V) formula hauen bidez kalkula daitezke:

A=2(6+\sqrt{3})a^2\approx15,4641a^2

V=(\frac{5\sqrt{2}}{3}+\frac{3\sqrt{3}}{2})a^3\approx4,9551a^3

## Kanpo estekak 
*
Altako labar-artea

**Altako labar-artea** (norvegieraz *Helleristningene i Alta*) iparraldeko Norvegiako Alta herri inguruan dagoen labar-pintura da. 1972an lehenengo margoak aurkitu zituztenik, 6000 margo inguru topatu dituzte Altan. Kopuru handiena Altatik lau kilometrotara dagoen Jiepmaluokta izeneko badian dago eta estalperik gabeko museo bat bilakatu dute. 1985eko abenduaren 3an UNESCOk museoa, Storsteinen, Kåfjord, Amtmannsnes eta Transfarelv aztarnategiekin batera, Gizateriaren Ondare izendatu zuen, Norvegiako historiaurreko adibide paregabea delako.

Knut Helskogek lau taldetan banatu zituen margoak, lehenengoak K.a. 4200goak eta berrienak K.a. 500goak izanik. 2010ean Jan Magne Gjerde adituak beste 1000 urte gehitu zitzaizkien antzinakoei. Irudiek gizarte ehiztari/biltzailea den gizarte baten kultura azaltzen digute, erritual xamanikoak egiten zituena.

## Kanpo estekak 
* Altako museoaren webgunea
Vega uhartedia

**Vega uhartedia** (norvegieraz: *Vegaøyan*) Norvegiako itsasoan dagoen uhartedia da, Vega udalerria osatzen dutenak. 2004an, UNESCOk uhartedia Gizateriaren Ondare izendatu zuen. Nordland konderrian dagoen uhartedi honek 6.500 uhartetxo inguru ditu eta Zirkulu Polar Artikoren hegoaldean dago. Uharte nagusia Vega da eta Harri Arotik aurrera biztanleak izan ditu.

Bertara ailegatzeko Brønnøy udalerriko Brønnøysund herrixkan ferry bat hartu behar dute.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Røros

**Røros** (hegoaldeko samieraz: *Plassje*) Norvegiako Sør-Trøndelag konderriko udalerri eta herria da, Gauldalen barrutian dagoena. Udalerriko hirigunea Røros da eta herri nagusiak Brekken, Glåmos, Feragen, Galåa eta Hitterdalen.

Rørosko meatze-herriak batzutan *Bergstaden* (euskaraz "meatze-herria") du izena eta bere kobre ospetsua. XVII. eta XVIII. mendeko zurezko meatze-eraikinei ezker 1980an UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

## Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Struveren arku geodesikoa

thumb|270px|Arkuaren mapa, gorriz Gizateriaren Ondare izendaturiko lekuak.
**Struveren arku geodesikoa** 2005ean UNESCOk Gizateriaren Ondare izendaturiko monumentua da, iparraldeko eta ekialdeko Europako hamar herrialdetan zehar kokaturiko 34 zedarri edo erpin geodesikok osatua.

Neurketa geodesikoak egiteko balio den sistema hau Friedrich Georg Wilhelm von Struvek proposatu zuen. Honek 1816 eta 1855 artean Ozeano Artiko eta Itsaso Beltza artean zeuden 265 lekutan neurtu eta Lurra poloetan zapalduta zegoela baieztatu zuen.

## Erpin geodesikoen zerrenda 
## Kanpo estekak
Hyaena

**Hyaena** bi hiena espezie bizidunez eratutako genero bat da: marradun hiena (Hyaena hyaena) Asia mendebaldetik Afrika iparraldera eta hiena arrea Afrika hegoaldean. Batzuetan hiena arrea Parahyaena generoa sartua dago, baino Hyaena generoan kokatzeko joera handiagoa du. Bi espezieak orbandun hiena baina txikiagoak dira, baino lurreko otsoa baina handiagoak, aldiz.

## Kanpo estekak
Valentin Ternikoa

**Valentin Ternikoa**, **San Valentin** edo **Done Valentin** (, ) *Valens* hitzetik eratorria, «ausart») santu martiri baten izena da. Ternin 175ean jaio zen eta 273an hil zuten Erroman, otsailaren 14an.

Erdi Arotik gaur egun arte maiteminduen eta epileptikoen zaindaritzat jotzen da zenbait kristauren artean. Jaieguna otsailaren 14an ospatu ohi da.

## Ikus, gainera 
* San Valentin eguna.

## Kanpo estekak
San Valentin eguna

**San Valentin eguna** edo **maiteminduen eguna**, otsailaren 14an ospatzen den eguna da. Tradizio kristau askorekin gertatzen den legez, badirudi lehenagoko beste errito edo ospakizunen eraldaketa izan daitekeela ospakizun egun hau. Eliza katolikoak maitasunari edo maiteminduei eskaintzen zitzaizkion zenbait errito eta ospakizun bereganatzeko, Valentin Ternikoa martiri eta santuaren heriotza data hautatu zuen. Agian Erdi Arotik, tradizio kristautik datozen hainbat herrialdetan ospatu egin da, anglo-saxoi herrialdetan bereziki.

Gizarte industrial eta postindustrialean, mendebaldeko hainbat herrialdetan, San Valentin eguna elkar maite zutenen arteko opariak elkarri emateko egun bihurtu da. Publizitate kanpaina asko egin dira, eguna aitzakiatzat hartuta, maiteminduek elkarri opariak egiteko.

## Ikus, gainera 
* Luperkalia

## Kanpo estekak
Nørrebro

[eskuinera|thumb|250px|Kopenhageko barrutiak
A: [Indre By
B: Østerbro
C: **Nørrebro**
D: Bispebjerg 
E: Brønshøj-Husum
F: Vanløse
G: Valby
H: Vesterbro/Kongens Enghave 
I: Amager Vest 
J: Amager Øst
]]
**Nørrebro** Kopenhage hiriko 10 barrutietako bat da, hiriaren ipar-mendebaldean kokatzen dena, Østerbro auzoaren eta Frederiksberg udalerriaren artean. Ez du itsasorako irteerarik. Historikoki auzorik burgesena izan da. 3'82 km²-ko azalera du eta 71.891 biztanle dituenez dentsitate handiko auzoa da.

## Demografia 
Østerbro burgesaren ondoan langile auzoa izan da beti. Gaur egun *Nørrebrogade* kale nagusia erabat multietnikoa da, arabiarrak, turkiarrak, pakistandarrak, somaliarrak, bosniarrak eta albaniarrak bizi dira bertan besteak beste.

## Historia 
thumb|ezkerrera|200px| Istiluak Nørrebron
Nørrebro landa eremua izan zen mendeetan zehar baina 1852an Kopenhage hiriak bere mugak gainditzean etxegintza boom handia ezagutu zuen eremu honek. Hirira lan bila etorri ziren langileentzako milaka etxe eraiki ziren bertan.

Ezagun egin zen 1980ko hamarkadan okupazio mugimenduaren eta polizien artean. Istilu gogorrak izan ziren. Hurrengo hamarkadetan ere istiluak izan dira. 1993an Danimarkak Europar Batasunari baiezkoa ematearen ondorioz sortu ziren. Poliziak ez zituen aurreikusi eta inor hil ez bazen ere zaurituak ugari izan ziren. Poliziak 113 tiro egin zituen armaz.

2006 eta 2007an ere okupazio mugimenduarekin borroka latzak izan dira.

## Ondasun nabarmenak 
* Assistens hilerria: Bertan daude H. C. Andersen, S. Kierkegaard, C. W. Eckersberg eta Niels Bohrren hilobiak.
* Blågårds Plads enparantza

## Kanpo estekak
Stackelberg konkurrentzia

Ekonomian, **Stackelberg konkurrentzia** oligopolioak aztertzeko eredu bat da, non merkatuan baden *liderra* den enpresa bat, besteak (jarraitzaileak) baino lehenago erabakia hartzen duena. Beste enpresek liderrak erabakitakoaren arabera hartzen dute bere erabakia. Hipotesi horiekin, Stackelberg ereduan Cournoten konkurrentzian baino ekoizpen handiagoa eta prezio txikiagoa suertatzen direla frogatzen da.

## Stackelberg duopolioa 
### Hipotesiak 
Ereduaren hipotesiak hauek dira, besteak beste:

* bi enpresek produktu homogeneo bat eskaintzen dute;
* bi enpresek ekoiztutako kopuruari buruz egiten dute lehia, prezio berdinarekin eskainiko dutena;
* bi enpresek merkatu-boterea dute, hau da, bere ekoizpen-erabakiek eragina izango dute merkatuko prezioan;
* ezagunak dira eskaria eta bi enpresen kostu-funtzioak;
* enpresek arrazionaltasunez erabakitzen dute;
* enpresa bakoitzak finkotzat hartzen du beste enpresaren ekoizpena eta horren arabera hartzen du bere erabakia.
* q_1 \,, lehen enpresaren ekoizpena;
* q_2 \,, bigarren enpresaren ekoizpena;
* Q=q_1+q_2 \,, merkatuko ekoizpena;
* C(q_1)=c_1q_1 \,, lehen enpresaren kostu-funtzio lineala;
* C(q_2)=c_2q_2 \,, bigarren enpresaren kostu-funtzio lineala;
* P=\alpha-\beta Q \,, merkatuko eskari kostu-funtzio lineala.

### Jarraitzailearen erreakzio funtzioa 
Jarraitzaileak q_1^*liderraren erabakia jakinda erabakitzen du:

:\pi_2=Pq_2-c_2q_2=[\alpha-\beta (q_1+q_2)]q_2-c_2q_2=\alpha q_2-\beta q_2^2-\beta q_1q_2-c_2q_2

:\frac{d\pi_2}{dq_2}=\alpha - 2\beta q_2 - \beta q_1 - c_2 =0 \rightarrow q_2^*(q_1)=\frac{\alpha - \beta q_1 - c_2 }{2 \beta}

### Liderraren erabaki hobezina 
Jarraitzailearen erabakia zein izango den jakinda, liderrak honela erabaki behar du:

:\pi_1=Pq_1-c_1q_1=[\alpha-\beta (q_1+\frac{\alpha - \beta q_1 - c_2 }{2 \beta})]q_1-c_1q_1

Enpresa liderrak bere mozkina maximotzen duen q_1 \, kalkulatzeko, q_1 \, buruz deribatu, 0 balioarekin berdindu eta q_2^* balio hobezina bakandu behar da:

:q_1^*=\frac{\alpha+c_2-2c_1}{2 \beta}

### Jarraitzailearen erabaki hobezina 
Liderraren balio hobezina jarraitzailearen erreakzio funtzioan ordeztuz, bere balio hobezina eskuratzen da:

:q_2^*(q_1)=\frac{\alpha - \beta q_1 - c_2 }{2 \beta}=\frac{\alpha - \beta \frac{\alpha+c_2-2c_1}{2 \beta} - c_2 }{2 \beta}=\frac{\alpha+2c_1-3c_2}{4 \beta}

## Kanpo estekak
Intxaurrondoko geltokia (EuskoTren)

**Intxaurrondo** Euskotren Trena eragilearen E2 eta E5 lineei dagokien lurpeko tren geltokia da, Donostia udalerriko izen bereko auzoan kokatuta dagoena. Geltokia 2012ko urriaren 4an inauguratu zen, eta Mugi sistemaren 2. tarifa-gunearen parte da.

Geltokia Loiola-Herrera trenbide tartearen saihesbidea martxan jartzearekin batera ireki zen. Aktuazio honekin Herrerako geltokia birkokatu eta berritu zen. Hiru irteera ditu, bi eskailera mekaniko bidez eta hirugarren bat igogailu bidezkoa. Sagastieder pasealekuko irteeran Estatuko eskailera mekanikorik luzeenak daude, 46 metro luze direnak.

2013ko irailetik, Euskal Trenbide Sareak finantziatuta, doako Wi-Fi zerbitzua eskaintzen da geltokian, **GOWEXWiFi** sarearen bitartez.

## Sarbideak 
*  Sagastieder pasealekua (*Sagastieder* irteera)
*  Basotxiki kalea, 3 (*Zarategi* irteera)
*  Siustegi parkea, Txara (*Sagastieder* irteera)

## Lotuneak 
Geltokiaren kanpoaldean Dbus zerbitzua hornitzen dituzten autobus geralekuak daude, eta baita Dbizi bizikleta mailegu puntua ere.

## Argazki galeria 

Fitxategi:Escalerasintxaurrondo6.jpg|Sagastieder sarbidea
Fitxategi:Vista de la estación de metro de Intxaurrondo.jpg|Barrualdea
Fitxategi:Intxaurrondo (Metro Donostialdea).jpg|Barrualdea
Fitxategi:Gente entrando al metro en Intxaurrondo.jpg|Nasa

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Intxaurrondo (auzoa)
* Donostia
* Topo
* Euskotren Trena
* Eusko Trenbideak
* Dbizi
* Donostiako Tranbia Konpainia
* Intxaurrondolp gralekua (Adif)
* Intxaurrondo kuartela

## Kanpo estekak 
* Euskotrenen webgunea
* Topo proiektuaren webgunea
* Dbiziren webgunea
* Dbusen webgunea
* Lurraldebusen webgunea
Herrerako geltokia

**Herrera** Euskotren Trena eragilearen E2 eta E5 lineei dagokien lurpeko tren geltokia da, Donostia udalerriko izen bereko auzoan kokatuta dagoena. Intxaurrondoko geltokiarekin batera inauguratu zen 2012ko urriaren 4an, Loiola-Herrera trenbide tartearen saihesbidea martxan jarri zenean, eta Mugi sistemaren 2. tarifa-gunearen parte da.

2016ko irailaren 12an Altzako geltokia ireki zenetik, Donostiatik etorritako trenek Herreran Hendaiarako bide orokorrari jarraitzen diote edo Altzako trenbide adar berria hartzen dute.

2013ko irailetik, Euskal Trenbide Sareak finantziatuta, doako Wi-Fi zerbitzua eskaintzen da geltokian, **GOWEXWiFi** sarearen bitartez.

## Sarbideak 
Geltokiak sarbide bakarra du, kaleko kotan bestibulura sarrera dagoela. Trenbideetara jaisteko eskailera zein igogailuak daude.

*  J. Elosegi Alkatearen hiribidea, 297

## Lotuneak 
Geltokitik 70 metrora ADIFen Herrerako geltokia dago, non Renfeko Aldirien zerbitzuak eskaintzen diren.

Geltokiaren kanpoaldean hainbat autobus geraleku daude. Hurrengo lineak geralekuetatik pasatzen dira:

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Herrerako geltokia (Adif)
* Herrera (Donostia)
* Donostia
* Topo
* Euskotren Trena
* Eusko Trenbideak
* Donostiako Tranbia Konpainia
* Lurraldebus

## Kanpo estekak 
* Euskotrenen webgunea
* Topo proiektuaren webgunea
* Dbiziren webgunea
* Dbusen webgunea
* Lurraldebusen webgunea
Loiolako geltokia

**Loiola** Euskotren Trena eragilearen E2 eta E5 lineei dagokien tren geltokia da, Donostia udalerriko izen bereko auzoan kokatuta dagoena. Gaur egungo geltokia 2017ko martxoaren 5ean ireki zen eta Mugi sistemaren 2. tarifa-gunearen parte da.

Geltokia, eskailera eta igogailuz hornituta, 120 metro luze diren alboetako bi nasetara ematen duen atariak osatzen du. Terminalaren berezitasun nagusia bide-zubian eraikita dagoela eta aurretik 200 metro luze den metalezko estruktura duela da. Abagune horrek asko errazten du geltoki berria eraiki aurretik trenbideak osatzen zuen trintxerak bereizten zituen auzoko bi aldeen arteko iragazkortasuna. Bide-zubia eusten duten zutabeek 35 eta 40 metro arteko sakonera dute, harkaitzera heltzeko.

## Sarbideak 
*  Urbia kalea, Loiola zeharbidearekin izkina
*  La Salle

## Historia 
Trenbidea 1912tik igarotzen da Loiolatik, garaian bi trenbide adar zeudela: bata ekialdetik Irun eta Hendaiara, eta bestea, tranbia, hegoaldetik Astigarraga eta Hernanira. Horregatik, geltokiak triangelu itxura zuen, maila berera lau nasa zudela, eta nasa zentraletan mando-koadroa zegoela.

Tranbia zerbitzua XX. mendeko bigarren erdian itxi zen, ibilgailu pribatuaren igoeraren ondoriozko trenbideen beherakada zela kausa. Orduan, Topo tren linearen berrikuntza integrala gauzatu zen eta Loiolan lurgaineko geltoki berri bat eraiki zen, bi trenbide eta bi nasekin.

Auzoaren hazkundearen ondoren trenbidearen hormak sortzen zuen auzoaren banaketaren kontrako kexek gora egin zuten, eta saihesbide berri bat proiektatu zen Loiola etorbidearen gainean, zutabeen gaineko biaduktu bat eraikiz eta horren gainean geltoki berria kokatuz, aurrekoa ordezkatzeko.

2015ean, geltoki berriaren ondoan behin-behineko geltokia eraiki zen, behin-betikoa eraikitzen zen bitartean zerbitzu emateko. Bitartean, geltoki zaharra zerbitzuz kanpo gelditu zen eta azpiegitura zaharra eraisten hasi zen.

2017ko martxoaren 5ean behin-betiko geltoki berria ireki zen, Urbia kaletik sarbideduna. Era berean, geltoki berrirako bigarren sarbidea eraikitzen hasi zen, eta behin-behineko geltokia eraisteko eta geltoki ingurua urbanizatzeko lanei ekin zion Euskal Trenbide Sareak.

Urte bereko irailaren 25ean geltoki berriaren estalkiak eta fatxadak amaitu ziren, eta La Salle ikastetxera ematen duen sarbidea martxan jarri zen.

2017ko azaroaren 25ean geltoki inguruko urbanizazioa inauguratu zen, 17.600 metro koadroko azalera hartzen duena. Espazio publiko honetan gune berdeak, haurrentzako jolasak eta bidegorria daude. Geltoki berria eta urbanizazioaren jarduketak 20,9 milioi euroko aurrekontua izan du.

## Lotuneak 
Geltokiaren kanpoaldean dbus eta Lurraldebus zerbitzuak hornitzen dituzten autobus geralekuak daude.

## Argazki galeria 

Euskotren Loiola.jpg|Geltoki zaharra
Estación Loiola Andén 1.jpg|Geltoki berria

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Loiola (Donostia)
* Donostia
* Topo
* Euskotren Trena
* Eusko Trenbideak
* Donostiako Tranbia Konpainia
* Lurraldebus

## Kanpo estekak 
* Euskotrenen webgunea
* Topo proiektuaren webgunea
* Dbiziren webgunea
* Dbusen webgunea
* Lurraldebusen webgunea
Jellingeko harriak

**Jellingeko harriak** Danimarkako Jelling herrian dauden X. mendeko harri erruniko erraldoiak dira. Harririk zaharrena Gorm Zaharra erregeak eraiki zuen Thyra bere emaztearen omenez. Handiena, berriz, hauen semea zen Harald Bluetoothek eraiki zuen bere gurasoak, Danimarka eta Norvegiako konkista eta daniarren kristautasunera aldatzea gogoratzeko.

1994an UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zituen.

## Harrien inskripzioak 
### Harald Bluetoothena 
: *(A aldea)*
: ᚼᛅᚱᛅᛚᛏᚱ ᛬ ᚴᚢᚾᚢᚴᛦ ᛬ ᛒᛅᚦ ᛬ ᚴᛅᚢᚱᚢᛅ
: ᚴᚢᛒᛚ ᛬ ᚦᛅᚢᛋᛁ ᛬ ᛅᚠᛏ ᛬ ᚴᚢᚱᛘ ᚠᛅᚦᚢᚱ ᛋᛁᚾ
: ᛅᚢᚴ ᛅᚠᛏ ᛬ ᚦᚭᚢᚱᚢᛁ ᛬ ᛘᚢᚦᚢᚱ ᛬ ᛋᛁᚾᛅ ᛬ ᛋᛅ
: ᚼᛅᚱᛅᛚᛏᚱ (᛬) ᛁᛅᛋ ᛬ ᛋᚭᛦ ᛫ ᚢᛅᚾ ᛫ ᛏᛅᚾᛘᛅᚢᚱᚴ
: *(B aldea)*
: ᛅᛚᛅ ᛫ ᛅᚢᚴ ᛫ ᚾᚢᚱᚢᛁᛅᚴ
: *(C aldea)*
: ᛫ ᛅᚢᚴ ᛫ ᛏ(ᛅ)ᚾᛁ (᛫ ᚴᛅᚱᚦᛁ ᛫) ᚴᚱᛁᛋᛏᚾᚭ

Transliterazioa:
: *(A aldea)*
: haraltr : kunukR : baþ : kaurua
: kubl : þausi : aft : kurm faþur sin
: auk aft : þąurui : muþur : sina : sa
: haraltr (:) ias : sąR * uan * tanmaurk
: *(B aldea)*
: ala * auk * nuruiak
: *(C aldea)*
: * auk * t(a)ni (* karþi *) kristną

: (Jacobsen & Moltke, 1941-42, DR 42)

Transkripzio fonetikoa:
: *(A aldea)*
: 
: 
: 
: 
: *(B aldea)*
: 
: *(C aldea)*
: 

Euskaraz:

## Gormena 
: *(A aldea)* ᛬ ᚴᚢᚱᛘᛦ ᛬ ᚴᚢᚾᚢᚴᛦ ᛬
: ᛬ ᚴ(ᛅᚱ)ᚦᛁ ᛬ ᚴᚢᛒᛚ ᛬ ᚦᚢᛋᛁ ᛬
: ᛬ ᛅ(ᚠᛏ) ᛬ ᚦᚢᚱᚢᛁ ᛬ ᚴᚢᚾᚢ
: *(B aldea)* ᛬ ᛋᛁᚾᛅ ᛬ ᛏᛅᚾᛘᛅᚱᚴᛅᛦ ᛬ ᛒᚢᛏ ᛬

Transliterazioa:
: *(A aldea)* : kurmR : kunukR :
: : k(ar)þi : kubl : þusi :
: : a(ft) : þurui : kunu
: *(B aldea)* | sina | tanmarkaR | but |

: (Jacobsen & Moltke, 1941-42, DR 41)

Euskaraz:

## Kanpo estekak
Ilulissateko izotzezko fiordoa

**Ilulissateko izotzezko fiordoa** (; ) mendebaldeko Groenlandiako fiordo bat da. 2004an UNESCOk fiordoa Gizateriaren Ondare izendatu zuen. Ilulissat, berez, Groenlandiako mendebaldeko kostaldean dagoen herria da, Disko izeneko badian, zirkulu polarraren iparraldean, 250 kilometrora. Hemen aurkitzen dira planetaren beroaldia gehien pairatzen duten glaziarrak.

## Geografia 
Groenlandiako izotzezko geruzatik 40 kilometro mendebalderantz Disko badiarainoko bidean dago, Ilulissat herriaren hegoaldean. Bere ekialdeko muturrak Jakobshavn glaziarrean (groenlandieraz: *Sermeq Kujalleq*) du amaiera, ipar hemisferioaren glaziarrerik emankorrena dena. Glaziarrak izozmendiez betetzen du fiordoa, gero, Ozeano Atlantikoan zehar zabaltzen direnak.

## Ilulissat Icefjord Zentroa 
Ilulissaten Icefjord Zentroa dago, babesleku, behatoki eta bilgune natural bihurtzea du helburu. Zentroa 2021eko uztailean ireki zituen ateak estreinakoz. Dorte Mandrup arkitekto daniar ospetsuak diseinaturik, erakusketa, hezkuntza eta ikerketa guneak, zinema aretoa, kafetegia eta denda bat biltzen dituen 1.500 metro karratuko eraikina da Ilulissat Icefjord Zentroa. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arangurengo geltokia

**Arangurengo geltokia** edo **Aranguren–Geltokia** Euskal Herriko Bizkaiko tren geltoki bat da, Zalla udalerriko Aranguren auzoan kokatuta dagoena.

Geltokia 1890eko abenduaren 5an ireki zen.

## Egoera 
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:

* : 24,693 kilometro-puntua
* : 24,693 kilometro-puntua

## Sarbideak 
* Geltoki bidea

## Historia 
Kadagua ibaiaren arroan trenaren behin betiko proiektua Victor Txabarri, Manuel Allendesalazar, Enrique Aresti eta Ramón Bergé ingeniariek aurkeztu zuten 1888ko maiatzean. Urte bereko uztailean onartu zen. Burdinbidea onura publikokotzat jo zen, 99 urterako ustiapen batekin. Kadaguako Trenbidearen Konpainia 1888ko uztailaren 2an eratu zen kudeatzeko. Linea Zorrotzan abiatu behar zen, Bilbotik Portugaleterako burdinbideak auzo horretan zuen geltokian.

Burdinbidea 1890eko abenduaren 5an inauguratu zen. Urtean gutxienez 96 000 bidaiari garraiatzeko asmoa zuten, eta jarduerak hasi eta lau urte eskasera 219 504 bidaiari mugitzen zituzten. Geltoki hori burdinbidearen gainerakoarekin batera inauguratu zen 1890eko abenduaren 5an.

1898an sortu zen Bilbo-Santander burdinbidea, Zorrotza-Balmaseda trenbidea Santander-Solares eta Zalla-Solares burdinbidetarekin lotu ondoren, Bilbo eta Santander arteko ibilbideak ahalbidetuz.

1972an FEVE eragileak trenbideen ustiapena bere esku hartu ondoren, 1975ean Bilbo-Leon eta Bilbo-Santander burdinbideak lotu zituen Arangurengo geltokian. Handik aurrera bai Santanderretik bai Leonetik zetozen trenek trenbide beretik heltzen dira Irauregira. Lutxanako eta Roblako saihesbideak zama-garraiorako trenentzako besterik ez ziren mantendu.

1994an Bilbo-Leon burdinbidea itxi ostean, trenek Balmasedako geltokira baino ez ziren heltzen. 2003an berriro ireki zen Bilbo-Leon burdinbidea, batipat Roblako tren turistikoaren zerbitzua ezartzeko, eta baita egunean zentzu bakoitzeko tren bat jartzeko. Bere aldetik, Bilbo-Santander burdinbidea irekita mantendu zen, gaur egun egunean zentzu bakoitzeko hiru tren daudelarik.

Bilbo-Leon burdinbideari dagokionez, 2009an Galtzarako geralekura luzatuta, trenek aldiriko zerbitzua egiten dute Bilbora arte, eta tren bat ibiltzen da 30 minutuko maiztasunaz. Burdinbide hau, aipatutakoen artean guztiz elektrifikatuta dagoen bakarra da.

## Geltokia 
Geltoki honetan bi trenbide adarkatzen dira, alde batetik Karrantza eta Santanderrera jotzen duena, eta beste alde batetik Balmaseda eta Leonera doana.

Geltokiak sarbide bakarra du. Nasa aldaketa pasonibela gurutzatuz egiten da. Kanpoaldean doako aparkalekua dago.

## Zerbitzuak 
### Eskualdeko trenak 
### Aldiriko trenak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Feve

## Kanpo estekak 
* ADIF enpresako web gunea
* RENFE enpresako web gunea
Kopenhageko Opera Etxea

**Kopenhageko Opera Etxea** (danieraz *Operahus København* edo *Operaen på Holmen*) Kopenhagen dagoen opera areto nazionala da. 2005ean inauguratu zen eta inoiz eraiki den opera antzokirik garestiena da, izan ere 340 milioi euro kostatu baitzuen. Amalienborg jauregiaren parean kokaturik dago, Holmen uharteko kaiaren ertzean, Indre By barrutiko Christianshavn auzoan.

## Historia 
Henning Larsen arkitektuak diseinatu zuen Ramboll eta Buro Happold ingeniariak eta Theatreplan Antzoki aholkulariaren laguntzarekin. Eraikuntza 2001eko ekainean hasi zen eta 2004ko urriaren 1ean bukatu ziren lanak. 2005eko ekainaren 15ean inauguratu zen Mærsk Mc-Kinney Møller, Anders Fogh Rasmussen (Danimarkako lehen ministroa) eta Margarita II.a erregina bertan zirela. 2006ko apirilaren 7an Plácido Domingo tenoreak abestu zuen bertan Richard Wagnerren *Die Walküre* operako Sigmund pertsoiana antzeztuaz.

## Ezaugarriak 
Eskenatoki nagusi bat du eta beste bost txikiago ere bai honekin elkarturik. Orkestraren tamaiaren arabera 1492 eta 1703 besaulkiren artean ditu. 110 musikaritako orkestrarentzako tokia ere badu. Teloia Per Arnoldi eta Per Kirkeby artistek diseinatu zuten eta *foyer*-ko brontzezko eskulturak Olafur Eliasson artista daniar-islandiarrarenak dira.

Eskenatoki txiki bat ere badu antzerki experimentalak egiteko, *Takkelloftet* edo *kutxa beltza* izenekoa, izan ere publikoarentzako eremua erabat beltza baita. 200 besaulki inguru ditu.

Eraikinaren inguruan kanal artifizialak eraiki dira, Opera Etxea dagoen uhartea eraikina baino gutxi haundiagoa delako itxura eman nahian.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Visby

**Visby** (suedieraz  ahoskatua) Gotland konderriko hiriburu eta hiri nagusia da. 2012an 23.576 biztanle zituen. Gotland uharteko hiri titulua duen bakarra. Hansa Ligako hiria izan zen eta Erdi Aroko hirigunea ondo kontserbaturik mantendu duenez UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen 1995ean. Eskandinaviarrentzako gustuko udalekua ere badenez milaka bisitari izaten ditu urtean zehar.

## Etimologia 
Antzinako eskandinavieraz *Vis* "sakrifizio leku jentila" da eta *by* "herria". XIV mendean *Wi* izena ere izan zuen, "leku sakratua" esan nahi du.

## Historia 
### Sorrera 
Visbyren aintzinako historia ezezagun samarra bada ere Harri Aroan jadanik populatua izan zela uste da, kai naturala bai baitauka. 900 urtearen inguruan merkataritzan oinarrituriko herrigunea bazuen eta XII mendean katedrala eraiki zuten, XIII mendean tokiz aldatu zutena.

### Hansa hiria 
Itsaso Baltikoan toki estrategikoa izanik Hansa Ligako hiria bihurtu zen eta hiriak bultzada handia jaso zuen. 1300 inguruan eraiki zuten hiria inguratzen zuen harresia baina XV menderarte dorreak gehituz joan ziren.

1361 urtean Valdemar IV.a Danimarkakoak borroka latza baten ondoren konkistatu egin zuen hiria. Borroka hartan 1.800 gotlandar hil ziren. Harresien zati handi bat eraitsi eta bere gizonei hiria harpillatu zezatela agindu zien beren burua urrez eta zilarrez estali arte. Danimarka eta Hansa Ligaren arteko gerra piztu zuen gertaera honek, baina hiriari eutsi egin zioten, Vitual anaiek (germaniarrek) 1391, 1394 eta 1398an bonbakatu egin zuten arren.

1398an Ordena Teutonikoak eskuratu zuen eta Kalmarko Batasunaren ondoren Eskandinaviar estatuek bat egin zutenean Margarita I.ari saldu zion 1409an. Honen ondorengoa zen Erik Pomeraniakoak Visborg gaztelua eraiki zuen. Azkenik 1525ean Lübeck Hansa Hiri nagusiak Visby erasotu eta eliza guztiei su eman zen, katedralari ezik.

### Suedian 
1645eko Brömsebroko Itunak Suediaren esku utzi zuen hiria, 300 urtetan zehar Danimarkarena izan zena. Hurrengo mendeetan hazkuntza motela izan zuen eta XVIII mendean izurrite batek populazioa erdira jeitsiarazi zuen. XIX menderarte ez zen berri piztu, kaiari loturiko industria eta merkataritza abiatu ziren arte.

## Klima 

## Ondasun nabarmenak 

Irudi:Visby 13-.JPG|Visby.
Irudi:Visby View.JPG|Hiriaren ikuspegia.
Irudi:Visby 4-.JPG|Visbyko harresiak.
Irudi:Visby Dom v O.JPG|Visbyko katedrala.
Irudi:Övre Finngränd 7 Sta Maria 29 Visby Gotland.jpg|Visbyko katedrala.
Irudi:St Nicolaus kyrkoruin Visby Gotland.jpg|San Nikolas elizaren hondarrak.
Irudi:Gatumiljo fran Visby, Gotland, Sverige, Johannes Jansson (1).jpg|Farmazia zaharra.
Irudi:Visby-Almedalen (2005).jpg|Almedalen parkea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pasaiako geltokia

**Pasaiako geltokia** hurrengoei egin ahal dio erreferentzi:

* Pasaiako geltokia (Euskotren), Euskotren Trena enpresaren Topo lineari dagokion geltokia.
* Pasaiako geltokia (Adif), Renfe Aldiriak enpresaren C-1 lineari dagokion geltokia.
Børsen

**Børsen** (euskaraz "Burtsa"), Kopenhageko Slotsholmen uharteko eraikin ezagunenetako bat da. Kanpoaldetik dekorazio bitxia du baina bitxiena bere dorrea da, izan ere bi dragoien buztanen kiribildurez 56 metrotako luzera duen orratza baitu.

## Historia 
Kristian IV.ak eraiki zuen 1619 eta 1640 urteen artean. Kopenhage merkatarien hiria izanik Burtsa sortu nahi izan zuen bere gazteluaren ondoan eta Hans van Steenwinckel Gazteari eskatu zion diseinuak egin zitzala.

Berriztapen ugari izan dituen arren Danimarkako Burtsaren egoitza izan da 1974. urte arte.

## Kanpo estekak
Dubaiko nazioarteko aireportua

**Dubaiko nazioarteko aireportua** Dubaitik 4 kilometrora dagoen aireportua da, Arabiar Emirerri Batuetako garrantzitsuena da eta Europa eta Asia arteko hainbat hegaldiren geralakua.

2000ko hamarkadan munduan gehien hazi diren aireportuen artean dago eta Emirates edo Flydubai bezalako airelineak hainbat hegaldi eskaintzen dituzte bertatik.

## Argazkiak 

Fitxategi:Emirates_Boeing_777_fleet_at_Dubai_International_Airport_Wedelstaedt.jpg|Emirates konpainiaren Boeing 777 hegazkinak.
Fitxategi:EK tERMINAL 3 Trip 2009 242.jpg|3. terminalaren urrutiko ikuspegia.
Fitxategi:Dubai Airport 16.08.2009 05-08-19.jpg|Hegazkinak 12L/30R pistan.
Fitxategi:Aeroport de dubai terminal 3 egate (echecking of passport).jpg|Pasaporteen kontrol ateak.
Fitxategi:Dubai Roads on 8 May 2008 Pict 3.jpg|Hiritik aireportura doan D89 errepidea.

## Estatistikak 

## Ikus, gainera 
* Munduko aireporturik erabilienak bidaiarien arabera

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Aireportuaren webgunea.
Delitu

**Delitua** zuzenbidearen aurkako egitezko nahiz ez-egitezko giza jokabide bat da, erruduntzat jotzen den pertsona jakin bati egozten zaiona, eta indarrean dagoen zigor-zuzenbidearen arauetan oinarrituta zigor daitekeena.

## Kanpo estekak
Soekarno-Hatta nazioarteko aireportua

**Soekarno-Hatta nazioarteko aireportua** Jakartatik 20 kilometro mendebaldera dagoen aireportua da, Indonesiako garrantzitsuena da eta Asian bidaiari gehien erabiltzen duten aireportuen artean dago.

Gaur egun hiru terminal daude eta 2000ko hamarkadan izandako hazkundea handia dela eta hirugarren terminala handitzeko lanak hasiak dira.

Aireportuko airelinea nagusienen artean Garuda Indonesia eta Lion Air daude.

## Terminalak 
* 1. terminala: 1985ean eraikia.
* 2. terminala: 1991n eraikia.
* 3. terminala: 2009ko apirilaren 15ean zabaldu zen.

## Hegaldiak 
thumb|550px|erdian|Aireportuak dituen nazioarteko hegaldien mapa.

## Argazkiak 

Fitxategi:Jakarta Airport Dept area.jpg|2. terminaleko irteera gunea.
Fitxategi:Garuda Old and New Livery.jpg|Garuda Indonesia konpainiaren hegazkinak.

Fitxategi:Jakarta Airport 200507-1.jpg|Aireportuko merkataritza gunea.
Fitxategi:Sukarno hatta airport - Terminal - Jakarta - Indonesia.jpg|Bigarren terminalerako sarrera gunea.

## Bidaiariak 

## Ikus, gainera 
* Munduko aireporturik erabilienak bidaiarien arabera

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Aireportuaren webgunea.
Vesterbro/Kongens Enghave

[eskuinera|thumb|250px|Kopenhageko barrutiak
A: [Indre By
B: Østerbro
C: Nørrebro
D: Bispebjerg 
E: Brønshøj-Husum
F: Vanløse
G: Valby
H: **Vesterbro/Kongens Enghave**
I: Amager Vest 
J: Amager Øst
]]
**Vesterbro/Kongens Enghave** Kopenhage hiriko 10 barrutietako bat da, **Vesterbro** eta **Kongens Enghave** auzoek elkarrekin osatzen dutena. 8.22 km²-ko azalera dauka eta 53.351 pertsona bizi dira bertan.

## Geografia 
### Vesterbro 
Bien artean iparralderen dagoen auzoa da, Indre By (Alde zaharra) barrutiarekin eta Frederiksberg udalerriarekin muga egiten duena. Azaleraz Kongens Enghave baino txikiagoa den arren populazio bikoitza dauka. *Vesterbro* izenak "mendebaldeko zubia" esan nahi du, izan ere bertatik pasatzen zen bidea Kopenhageko harresietako mendebaldeko atera zuzentzen baitzen. Bide adokinatu bakarra zen gainera eta beraz trafiko handia zeukan.

Hasiera batean *Vesterbro* bidearen izena baino ez zen arren XIX. mendearen bukaerarako auzoak hartu zuen izen hori eta bideari *Vesterbrogade* ("Vesterbroko kalea") deitu zitzaion.

Aipatzeko ondasun nabarmenenak Indre By auzotik gertu ditu, hala nola:
* Ny Carlsberg Glyptotek museoa
* Tivoli parkea
* Tycho Brahe Planetariuma

Auzoaren hegoaldean Jacob Christian Jacobsenek sorturiko Carlsberg garagardotegiaren inguruan Carlsberg auzoa eratu zen.

### Kongens Enghave 
Barrutiaren hegoaldeko zatia osatzen du, Vesterbro baino zabalagoa eta dentsitate baxuagoa duena. *Kongens Enghave* izenak "erregearen zelaiko lorategiak" esan nahi du. Batzuetan *Sydhavnen* izena eman zaio, "hegoaldeko kaia".

Kaia dela eta, eremu industrializatua izan da eta langileentzako auzoak eraiki ziren XIX mendearen bukaeran. XX mendean gizarte arazo handiak izan ditu, izan ere maila baxueneko biztanleria izan baitu, bizi-esperantza baxuena zeukana gainera. Azken urteetan biziberritzeko ahalegin handia egin da eta eremu berde ugari eratu dira bizi kalitatea nabarmen hobetu delarik. Nazioarteko konpainia handiek bertan ezarri dituzte beren egoitzak.

Danimarkako hilerririk handiena den *Vestre Cemetery* bertan dago.

## Iruditegia 

Irudi:Main entrance, Ny Carlsberg Glyptotek.jpg|Ny Carlsberg Glyptotek museoa.
Irudi:Tivoligardens1.jpg|Tivoli parkea.
Irudi:Søerne 5.jpg|Tycho Brahe Planetariuma.
Irudi:Sydhavn01.jpg|Hegoaldeko kaia.

## Kanpo estekak