open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Estoniako Bizi-zientzien Unibertsitatea

**Estoniako Bizi-zientzien Unibertsitatea** (estonieraz *Eesti Maaülikool*) Tartun (Estonia) dagoen unibertsitate publiko bat da. 1802an sortu zen eta herrialdeko laugarren unibertsitate publiko handiena da. *EMÜ* izenez ere ezaguna da.

EMÜren jarduna garapen jasangarrian zentratzen da gehienbat. Honako ezagutza-esparruetan espezializatzen da unibertsitatea: nekazaritzan, basogintzan, zoologian, albaitaritzan, landako bizitzan eta ekonomian, elikagaien zientzian eta teknologian. Nekazaritzaren eta basogintzaren arloan munduko 100 unibertsitate onenen artean dago.

## Fakultateak 
Gaur egun, unibertsitateak hiru fakultate nagusi ditu:

* Nekazaritza eta Ingurumen Zientzien Fakultatea
* Basogintza eta Ingenieritzaren Fakultatea
* Albaitaritza eta Zoologiaren Fakultatea

2022an erreforma bat egin zen. Erreformaren aurretik, hauek ziren unibertsitateko fakultateak:

* Nekazaritza eta Ingurumen Zientzien Fakultatea
* Albaitaritza eta Zoologiaren Fakultatea
* Basogintza eta Landako Ingenieritzaren Fakultatea
* Teknologia Fakultatea
* Ekonomia eta Gizarte Zientzien Fakultatea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Guacolda Antoine Lazzerini

**Guacolda Antoine Lazzerini** (Santiago, 1908ko apirilaren 11 - 2015eko abuztuaren 22a) Txileko matematikako irakasle ezaguna izan zen.

Estatuko Unibertsitate Teknikoa (ABEE) zenaren dekanotzan jardun zuen lehen emakumea izan zen.

## Bizitza 
### Prestakuntza 
Txileko Unibertsitateko Institutu Pedagogikoan Matematika eta Fisikako irakasle titulua lortu zuen 1928an, *Algunos tópicos sobre Resoluciones de Ecuaciones Diferenciales y su implementación como nueva asignatura en las carreras de Pedagogía e Ingeniería* (euskaraz: Ekuazio Diferentzialen Ebazpenei buruzko zenbait topiko izeneko memoriarekin eta Pedagogia eta Ingeniaritza karreretan ikasgai berri gisa) ezarri zen. 1929an aktuaria titulua lortu zuen Merkataritzako Goi Mailako Institutuan.

### Irakaskuntza eta karguak 
1928tik, eta hiru hamarkadatan, Lastarria Lizeoan matematika irakasle aritu zen. Aldi berean, Goi Mailako Merkataritza Institutuan denboraldi bat irakatsi zuen. 1933an Txileko Unibertsitateko irakasle laguntzaile izendatu zuten, eta 1954an katedra irakasle titular unibertsitate bereko Filosofia eta Hezkuntza Fakultatean.

1954 eta 1958 artean, Estatuko Unibertsitate Teknikoko Matematika, Fisika eta Kimikako Irakaskuntza Kontseiluko idazkaria izan zen, eta kontseilu bereko lehendakari hautatu zuten —dekano-karguaren baliokidea— hurrengo lau urteetarako. 1947tik aurrera, Estatuko Unibertsitate Teknikoko Industria Ingeniarien Eskolan eskolak eman zituen, eta 1953an Kent School Ikastetxearen sorreran parte hartu zuen.

Estatuko Unibertsitate Teknikoaren ordezkaria izan zen Latinoamerikako Unibertsitateen Kongresuan, Buenos Airesen 1957an egina, eta 1960an Txileko unibertsitateen ordezkaria izan zen Irakaskuntza Zientifikoaren Txostena Egiteko Batzordearen aurrean. 1959 eta 1968 artean, Txileko Unibertsitateko Filosofia eta Hezkuntza Fakultateko Matematika Saila zuzendu zuen. Eskolak ematen jarraitu zuen hainbat hezkuntza-establezimendutan 1985era arte.

## Bizitza pertsonala 
Arcadio Escobarrekin ezkondu zen eta bi seme-alaba izan zituen, Fernando eta Alvaro.  
* 2015eko martxoan, Txileko Santiagoko Unibertsitateak aintzatetsi zuen, Estatuko Unibertsitate Teknikoko Industria Ingeniarien Eskolan egindako lan akademiko garrantzitsuagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Susi Diaz

**Susi Díaz Ros** (Elx, 1956ko apirilaren 2a) sukaldari espainiarra da. Elxen bizi da, eta *La Finca* jatetxean egiten du lan. Jatetxe horren jabea da 1984an sortu zenetik, Valentziako Erkidegoko Kosta Zurian. Gainera, kolaboratzaile eta aurkezle gisa parte hartzen du Espainiako hainbat telebista-saiotan.

## Sariak 
Sari eta aintzatespen garrantzitsuenen artean, hauek nabarmentzen dira:

* 2003: Alacanteko sommelier-elkarteak ematen duen ardo-karta onenaren saria.

* 2005: Eguzki bat eman zioten Campsa gidan.
* 2006: Michelin gidan izar bat saritu zuten.
* 2008: Urteko jatetxe onenaren panxer saria jaso zuen.
* 2007: Campsa gidaren bi eguzkirekin saritua.
* 2009: Urteko jatetxearen saria, *Almanaque Gastronomico* gidak emana.
* 2009: Datil d'or saria jaso zuen.
* 2010: Ekarpen gastronomiko onenaren XIX. Turia saria jaso zuen.
* 2012: Elxeko Profesional Berritzailearen Aitortza.
* 2013: Onda Cerok "Ilicitanos en la Onda" saria eman zion.
* 2014: Cope kateak emandako "Cope Elche 2014" saria jaso zuen.
* 2015: Santoñako Udalak emandako "Antxoaren Dama" saria jaso zuen.
* 2016: La Verdad egunkariak "Los Mejor" saria eman zion.
* 2016: Nojako Udalak emandako "Nécora" saria jaso zuen.
* 2017: Quiero Trabajo Fundazioaren enbaxadore izendatu zuten.
* 2017: Elxeko Misterioko pertsonalitate hautetsia izendatua.
* 2018: “Emprén Dona” saria jaso zuen, *Jennifer García Eventos y Formación* enpresak emana, emakumearen zereginarekin duen konpromisoagatik eta inplikazioagatik, bere ibilbide profesionala eta Elx hiriaren sustatzailea aintzatesteagatik.
* 2019: "Emakume Sesderma gastronomiari" saria jaso zuen *Laboratorios Sesderma*k, bere ibilbide profesionalagatik.
* 2019: Ostalaritzako Sari Nazionala jaso zuen Espainiako Ostalaritzak emandako sukaldari enpresariarentzat.
* 2020: Alacanteko zinema jaialdiak emandako Gastro Cinema 2020 saria jaso zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Susi Díazekin elkarrizketa - Top Chefeko epaimahaia
* Elkarrizketa El Mundon
* Jatetxearen webgune ofiziala
* Top Chef talent showaren webgune ofiziala
Glenshesk

**Glenshesk**, , Irlandako ipar-ekialdeko Antrim konderrian dagoen haran bat da. Antrimgo Haranak osatzen duten bederatzietako bat da.

Knocklayde mendiaren ekialdean dago eta itsasorantz Ballycastle kostaldeko herriranzko norantzan doa.
Two Rock

**Two Rock**, , antzinirlanderaz *Sliab Lecga*, "Harlauz Mendi", Irlandako ekialdeko Dún Laoghaire-Rathdown konderrian dagoen mendi bat da. 536 metroko garaiera du.

Bere gailurretik iparraldera, Dublin hirigunearen ikuspegi paregabea dago, bereziki Tallaght eta Howth herriena, eta hegoaldera berriz, Wicklow mendiena.
Glendun

**Glendun**, , Irlandako ipar-ekialdeko Antrim konderrian dagoen haran bat da. Antrimgo Haranak osatzen duten bederatzietako bat da.

Izena bertatik igarotzen den Dun ibaiari zor dio.

Cushendun herria eta Knocknacarry herrixka haran hinetan daude.
Mên-an-Tol

**Mên-an-Tol**, kornubieraz *Men an Toll*, Kornuallesen dagoen zutarri multzo bat da, Ingalaterrako hego-mendebaldean. Madron herritik hiru milia ipar-mendebaldera dago.

Madron eta Morvah herrixkaren arteko errepidean dago.

Mên Scryfa zutarritik 300 metrora dago.
Mên Scryfa

**Mên Scryfa** edo **Mên Scrifa**, kornubieraz "Idazkidun Harri" esan nahi du, Kornuallesen dagoen zutarri bat da, Ingalaterrako hego-mendebaldean. Madron herritik hiru milia ipar-mendebaldera dago.

Madron eta Morvah herrixkaren arteko errepidean dago.

1,7 metroko garaiera du eta Mên-an-Tol zutarri multzotik 300 metrora dago.
Roe ibaia

**Roe ibaia** , Ipar Irlandako Derry konderriko ibai bat da. 55,12 kilometro luze ditu.

Sperrins mendietako Glenshane mendatean jaio eta Foyle aintziran itsasoratzen da, aurrez bere ibilbidean Dungiven, Burnfoot eta Limavady herrietatik igaroz.
Eske ibaia

**Eske ibaia**, , Irlandako ipar-mendebaldeko Donegal konderriko ibai bat da. 24,54 kilometro luze ditu.

Eske aintziran jaio eta Donegal udalerrian Ozeano Atlantikoan itsasoratzen da.
Eske aintzira

**Eske aintzira**,  edo *Loch Iasc*, "Arraiaren Aintzira", Irlandako ipar-mendebaldeko Donegal konderrian dagoen aintzira bat da. 3,6 kilometro karratuko azalera du.

Eske ibaiaren iturburua da 

Donegal udalerriaren ipar-mendebaldean dago eta Blue Stack mendiek mendebalde, ipar eta ekialdetik inguratzen dute.
Blue Stack mendiak

**Blue Stack mendiak**, **Bluestack mendiak** edo **Croaghgorms**, , Irlandako Donegal konderriaren hegoaldean dagoen mendilerro bat da. 

Croaghgorm (674 m.) denetan mendirik garaiena da.

Konderriaren hegoaldeko Donegal eta Ballyshannon udalerrien eta ipar eta mendebaldera dauden Dungloe eta Letterkenny udalerrien arteko banaketa-horma dira.
Croaghgorm

**Croaghgorm**,  edo **Bluestack**, Irlandako Donegal konderrian dagoen mendi bat da. 674 metroko garaiera du.

Blue Stack mendietan daude.
Arteaga baserria (Artadi)

**Arteaga** edo **Artia**  Zumaiako baserri bat da, Artadi auzokoa, bere garaian dorretxe izandakoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sabina Moya

**Sabina Moya** (1977ko urtarrilaren 27a) atleta da. Kolonbia ordezkatu zuen 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alfonso Muñoz

**Alfonso Muñoz** (Santiago de Cali, 1931ko urtarrilaren 25a) atleta da. Kolonbia ordezkatu zuen 1956ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Otto Strandman

**Otto August Strandman** (Vandu, 1875eko azaroaren 30a – Tallinn, 1941eko otsailaren 5a) estoniar abokatu, diplomazialari eta politikaria izan. Estoniako estatuburua izan zen 1929tik 1931ra eta lehen ministroa 1919an.

Errusiar Inperioko Estatu Bankuko  Tallinngo bulegoan lan egin zuen  zuzenbidea ikasten hasi zen arte Tartuko Unibertsitatean. 1901ean San Petersburgoko Estatu Unibertsitatean ikasketak jarraitzera joan zen eta 1903an graduatu zen. Abokatu aritu zen Narvan eta Tallinnen, eta Baltikoko estatuen autonomia babestu zuen. 1905eko Errusiako Iraultzaren ondoren Suitzara erbesteratu zen. 1909an Estoniara itzuli zen eta 1917an Estoniako Bazar Probintzialeko diputatu hautatu zuten ezker sozialista erradikalaren kide gisa.

Independentzia lortu ondoren, Nekazaritza, Justizia, Finantza, Gerra eta Kanpo Arazoetako ministro izan zen, baita lehen ministro ere 1919an. Ondoren, Estoniako enbaxadorea izan zen Varsovian eta Parisen.

1939an politikatik erretiratu eta Estoniara itzuli zen. Sobietar okupazioaren hasieran gogaitu gabe bizi izan zen, baina 1941eko otsailaren 5ean NKVDren zitazio bat jaso zuen eta tiro batez bere buruaz beste egin zuen.
Portadowngo sarraskia

**Portadowngo sarraskia**, 1641eko Irlandako matxinadan zehar eta azaroan, Armagh konderriko Portadown udalerrian itxuraz Toole McCann buruzagitzapeko katolikoek bertako kolono protestanteen aurka burututako sarraskia izan zen.

## Sarraskia 
Katolikoek protestanteak udalerria Bann ibaiko zubitik uztera derrigortu zituzten eta ibaira erori eta beten buruak salbu jartzera ahalegindutakoak tirokatu egin zituzten, 100 protestante inguru hilez.

Honela bada, Irlandako Gerra konfederatuetako sarraski handi eta odoltsuenetakoa izan zen.

Irlandako sarraski honek eta bestelakoek Ingalaterra eta Eskoziako protestanteak izutuz gain katolikoen aurka hauspotu eta Cromwellen Irlandako konkista burutzeko aitzakia izan ziren.
Brigitte Haas

**Brigitte Haas** (Vaduz, 1964ko abenduaren 27a) liechtensteindar politikaria da, Liechtensteingo lehen ministroa 2025eko apiriletik.

Schaanen hezi zen eta Estatuko administrazioan ikasi zuen Züricheko Unibertsitatean zuzenbidea ikasi aurretik. Liechtensteingo Merkataritza Ganberako zuzendariorde administratiboa izan zen 2004tik 2019ra, eta zuzendari administratiboa 2019tik 2025era.

2025ean Daniel Rischek ez aurkeztea erabaki zuen eta Haas Batasun Patriotikoaren hautagaia izan zen hauteskunde orokorretan eta garaipena lortu zuen. Apirilaren 10ean Liechtensteingo lehen ministro karguaren zina egin zuen, herrialdearen historiako lehen emakumea.
Rio Gallegos-eko Euskal Etxea

**Rio Gallegos-eko Euskal Etxea**, ofizialki **Centro Vasco de Santa Cruz Hegoalde Argentinarra**, Argentinako Rio Gallegos hirian dagoen euskal etxe bat da, Santa Cruz probintzian, Patagonian. Chile kalearen 424. zenbakian dago.

2006an sortua izan zen.
[[Fitxategi:Munduko_euskal_etxeak_-_Mapa_-_Wikidata_-_2025.png|erdian|thumb|380x380px|Ikus Munduko euskal etxeen mapa interaktiboa (Wikidatako datuekin, 2025)]]

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal etxeak
* Euskal diaspora

## Kanpo estekak 
* *www.euskaletxeak.eus*
* Vasco de Salou'' / 'Txoko Lagun Artea'
Dun ibaia (Ipar Irlanda)

**Dun ibaia** edo **Glendun ibaia** , Ipar Irlandako Glendun haraneko ibaia da, Antrimeko Haranetan.

Slievenanee mendiaren magalean iturburua du, Bush ibaiaren iturburutik ehundaka metro eskasera, eta Cushendun herrian itsasoratzen da.

## Ikus gainera 
* Glendun
Bush ibaia

**Bush ibaia** , Ipar Irlandako Glendun haraneko ibaia da, Antrimeko Haranetan. 53,9 kilometro luze ditu.

Slievenanee mendiaren magalean iturburua du, Dun ibaiaren iturburutik ehundaka metro eskasera, eta Portballintrae herrian itsasoratzen da.

## Ikus, gainera 
* Glendun

## Kanpo estekak
Comodoro Rivadaviako Euskal Etxea

**Comodoro Rivadavia-ko Euskal Etxea**, ofizialki **Asociación Euskal Echea de Socorros Mutuos**, Argentinako Comodoro Rivadavia hirian dagoen euskal etxe bat da, Chubut probintzian. Alsina kalearen 446. zenbakian dago.

1923an sortua izan zen.
[[Fitxategi:Munduko_euskal_etxeak_-_Mapa_-_Wikidata_-_2025.png|erdian|thumb|380x380px|Ikus Munduko euskal etxeen mapa interaktiboa (Wikidatako datuekin, 2025)]]

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal etxeak
* Euskal diaspora

## Kanpo estekak 
* *www.euskaletxeak.eus*
* Asociación Euskal Echea de Socorros Mutuos Comodoro Rivadavia
Jaolatza

**Jaolatza**, **Jaolaza** edo **Jalotza** (herri ahoskerako forma, baina Jaolatza eman da forma araurutzat )  Elgetako baserri bat da, Larragibel baserri-auzoan kokatua, bere garaian dorretxe izan zena.  XIX. mendean baserria eraiki zuten dorretxe zaharraren hormen kontra. 

Kokapenez, Ubera herri eta Bergarako auzotik gertu dago, baina Ubera Elgetatik banandu zenean Bergararekin bat egiteko, udalerri muga hantxe egin zen eta Jaolatza Elgetaren partean geratu zen. 

Banderizoen gerren garaian, 15. mendean bizpahiru belaunalditan dorre militar bezala erabili zuen bertako familiak, Jaolatza leinuak. Ganboatarren leinuaren aldekoa izan zen familia eta dorretxe hura. Erasoaldi batean galtzaile irten, eta zigor moduan moztu egin zioten hirugarren solairua dorretxeari.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Beatriz García Vasallo

**Beatriz García Vasallo**, sinadura zientifikoa: **B. G. Vasallo** edo **B. García-Vasallo**) (Espainia, XX. mendea) zientzialaria, irakaslea, ikertzailea eta zientzia-dibulgatzailea da. Salamancako Unibertsitateko (USAL) Fisika Aplikatua Saileko Elektronika arloko irakasle elkartua da.

III-V gailuen modelaketan eta karakterizazioan oinarritzen dira zientziaren alorrean egiten dituen ekarpenak, baita sistema neuromorfikoen zarata-modelatzean ere. Hainbat ekitaldi akademikotan eta zientzia-dibulgazioko jaialditan parte hartu du, hala nola Pin of Science izenekoan. Fisikarekin eta kimikarekin lotutako gaiei buruzko hainbat dibulgazio-argitalpen ere baditu, hala nola *Pamplona Actual* egunkarian eta *The Conversation* plataforma editorialean.

## Bizitza 
2000. urtean Salamancako Unibertsitatean Fisikan lizentziatu zen  eta doktoretza 2005 urtean egin zuen unibertsitate horretan bertan, doktoretzako aparteko sariarekin. Frantziako Institut d’Electronique de Microélectronique et de Nanotechnologies-en (IEMN) egon zen bi urtez, eta hantxe egin zituen doktoretza ondoko ikasketak.

### Lan ibilbidea 
2018 urtetik irakasle elkartua izan da Salamancako Unibertsitatean, Fisika Aplikatua sailean. Salamancako Unibertsitateko NANO-ELEC (Goi-maiztasuneko gailu nanoelektronikoen ikerketa-taldea) ikertzaile-taldeko kidea da.

Idatzitako ikerketa-artikuluetan, III-V gailu erdieroaleen portaera estatikoa, dinamikoa zein zarata aztertzen dira, Montecarloko ereduen bidez. Gainera, ioien garraioa mintz biologikoen bidez aztertzeko eredu erdieroale tipikoak aplikatzeak, gailu erdieroale bioinspiratuetarako, interes zientifikoa erakarri du azken urteotan.

### Ikerketa eta ikasketa jarduera 
Gutxienez, 30 artikulu zientifikotan baino gehiagotan parte hartu du, 55 ponentzia biltzarretan, horietako 20 lankideek berrikusiak, eta liburu batean kolaboratu du. Gainera, hainbat erakundek finantzatutako hainbat ikerketa-proiektutan parte hartu du, hala nola Europako Batzordeak, Hezkuntza eta Zientzia Ministerioak eta Gaztela eta Leongo Juntak.

Docentia programaren balorazio global bikaina jaso zuen (2021-2022ko deialdia). Dibulgazio zientifikoko jardueretan ere parte hartu du, hala nola Fisikako Espainiako Errege Elkartearen tokiko atalak 2018an antolatutako Pin of Science edo 2023an +Física mintegietan (2023). Zamorako Goi Eskola Politeknikoko Unibertsitate Hedakuntzako zuzendariorde izan zen 2016 eta 2020 urteen artean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* NANO-ELEK
Puerto Madryneko Euskal Etxea

**Puerto Madryneko euskal etxea**, ofizialki **Centro Vasco Etorritakoengatik**, Argentinako Puerto Madryn hirian dagoen euskal etxe bat da, Chubut probintzian. 2011n inauguratu zen. Arenales kalearen 37. zenbakian dago.

## Historia 
María Julia Ercoreca Puerto Madrynera iritsi zen eta hasieratik aritu izan zen euskal jarduerak sustatzen baina ez zen lan erraza izan, Puerto Madryneko euskaldunak hirugarren edo laugarren belaunaldikoak baitziren. Euskal dantza talde bat eratu zuen 2007an eta 2008an San Miguel de Aralar jaialdia ospatu zuten. 400 pertsonatik gora bildu ziren.

2011n María Julia Ercorecak *Centro Vasco Etorritakoengatik* elkartea sortu zuen eta urte hartan Necochean ospatu zen Argentinako Euskal Astean (Semana Nacional Vasca) Puerto Madryneko dantzariek hartu zuten parte. 2013an Eusko Jaurlaritzaren onarpena jaso zuen Euskal Etxeak.

Hurrengo urteetan hainbat jaialdi antolatu izan dituzte.

Elkartearen 13. urteurrenean, 2024ko maiatzean, Gernikako Arbolaren adaxka bat landatu zen. Honako plaka hau ezarri zitzaion: 
:*Retoño de Guernica. 2024. Símbolo de Libertades Vascas. Etorritakoengatik, Puerto Madryn*

## Baliabideak 
* Dantza taldea

## Jarduerak 
## Munduko Euskal Etxeen mapa 
[[Fitxategi:Munduko_euskal_etxeak_-_Mapa_-_Wikidata_-_2025.png|erdian|thumb|380x380px|Ikus Munduko euskal etxeen mapa interaktiboa (Wikidatako datuekin, 2025)]]

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal etxeak
* Euskal diaspora

## Kanpo estekak 
* *www.euskaletxeak.eus*
La Platako Euskal Etxea

**La Platako euskal etxea**, ofizialki **Centro Basko Euzko Etxea**, Argentinako La Plata hirian dagoen euskal etxe bat da, Buenos Aires probintzian. 1944an inauguratu zen. 14. kaleko 1245 eta 58 zenbakien arteko izkinan kokaturik dago.

## Historia 
La Plata hiriko euskaldunak Pereyra Iraola parkean biltzen ziren aire librean San Fermin, San Inazio edota bestelako jaiak ospatzera. La Plataren sorreraren 61. urteurrena ospatzeko (1943ko azaroaren 21ean) Casiano de Goldaraz apaizak euskal folklorearen erakusketa bat egitea proposatu zuen eta egun osoko egitaraua antolatu zen. Sortzen Garbiaren katedraleko mezan Lagun Onak abesbatzak abestu zuen, Argentinar Antzokian euskal dantzak egin ziren eta "La Navarra" gozotegian erromeria ospatu zen.

Egun hartan sortu zen giroaz animatuta 1944ko urtarrilaren 1ean *Centro La Casa de los Baskos "Euzko Etxea"* (CCBEE) elkartea sortu zen. Jesús Juan Torre izan zen elkartearen lehenengo presidentea. 1947an eskuratu zuten gau egungo egoitza.

2019ko apirilean elkartearen 75. urteurrena ospatu zuten.

## Helburuak 
Honako hauek dira Centro Basko Euzko Etxeak dituen helburu nagusiak:
* Centro Basko jatetxea
* Matxin Burdin liburutegia: Jose Hernandezek idatzitako *Matxin Burdin* olerki argentinar epikoaren izena darama.
* Kiroldegia
* Trinketea

## Jarduerak 
Honako jarduera hauek egiten dira Euzko Etxean:

* Jai instituzionalak: Aberri Eguna, San Fermin, San Inazio, Elkartearen urteurrena, Urtezahar eguna... Dantza erakustaldiak izaten dira, paella eta pintxo txapelketak, literatura eta argazki lehiaketak...
* Argentinako Euskal Astea
* Karta-joko txapelketak eta pilota txapelketak
* Bidaienak: 
** Argentinan: Euskal Astera, barnetegietara, bestelako formakuntzetara...
** Euskal Herrira: Aiton amonek haien herrira, euskara ikasketak amaitzera, nazioarteko kongresuetara
* Argentinako eta Euskal Herriko Instituzio nagusiekin harremanak eratzea: Argentinako Gobernua, Eusko Jaurlaritza, La Platako Unibertsitatea, Euskal Herriko Unibertsitatea, Eusko Ikaskuntza...

## Iruditegia 

Fitxategi:Centro Basko Euzko Etxea La Plata 4.jpg|Sarrera
Fitxategi:Centro Basko Euzko Etxea 4.jpg|Kiroldegia
Fitxategi:Centro Basko Euzko Etxea 3.jpg|Trinketea

## Munduko Euskal Etxeen mapa 
[[Fitxategi:Munduko_euskal_etxeak_-_Mapa_-_Wikidata_-_2025.png|erdian|thumb|380x380px|Ikus Munduko euskal etxeen mapa interaktiboa (Wikidatako datuekin, 2025)]]

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal etxeak
* Euskal diaspora

## Kanpo estekak 
* La Platako Euzko Etxearen webgune ofiziala
* *www.euskaletxeak.eus*
Encarnación Resano Falcón

**Encarnación Resano Falcón** (Azkoien, Nafarrroa Garaia, 1880ko martxoaren 24a - Faltzes, Nafarroa Garaia, 1936ko urriaren 27a) "**La Morica**" goitizenez ezaguna, etxekoandrea zen, gorra, 4 seme-alaben ama eta errepresio frankista jasan zuen, kartzelaratu eta fusilatu egin zuten.

## Bizitza 
Azkoienen jaio zen, Tomasa Falcón Domínguez eta Manuel Resano Yécora izan zituen gurasoak. Neba-arrebak: Juana, Juan, Gregorio, Félix eta Santos izan ziren. Cipriano Jericó Lagunarekin ezkondu zen eta 4 seme-alaba izan zituzten: Fermin, Pedro, Rosario eta Florencio. 

## Fusilatzea 
Hiru hilabete igaro ondoren atera zuten kartzelatik. Bere bizilagunen fusilamendua ikustera behartu zuten. Pedro Castillo Caballero, Agustín Rodríguez Yrisarri, Juan Ricarte Zoco, Pedro Urruz Carro, Gregorio Soto Pérez eta Estanislao Yrigary Amatriaín fusilatu zituzten bere aurrean eta azkenean, "barre artean, hankartean tiro egin zioten eta gau osoa eman zuen hilerriko atean odolusten". Emakumea negarrez ari zen, Elurretako Ama Birjinari dei eginez. Hilerriko zaindariak ikusi zuen, alkateari eta medikuari deitu zien, eta haiek tiroz errematatu zuten. "Gero, ehorzlea – inork jakin behar ez zuenaren informatzaile handia – harro agertu zen bi gizonen artean lurperatu zuelako, infernuan larrua jo zezan". 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2025eko Paris-Roubaix (emakumezkoen lasterketa)

**2025eko Paris-Roubaix** txirrindularitza lasterketa klasiko honen 5. emakumezkoen edizioa izan zen. Urte hartako apirilaren 12an egin zuten Denain eta Roubaix artean, 148,5 kilometroko ibilbidearekin. Proba UCI Women's World Tourraren zati izan zen eta Pauline Ferrand-Prévot frantziarrak irabazi zuen.

## Taldeak 
## Sailkapen orokorra 
## Kanpo estekak
Horton Smith

**Horton Smith** (Springfield, Missouri, 1908ko maiatzaren 22a – Detroit, 1963ko urriaren 15a) estatubatuar golflaria izan zen.

1926an bihurtu zen jokalari profesional, eta 1928an irabazi zuen lehen txapelketa. 1930eko hamarkadako jokalari garrantzitsuenetako bat izan zen eta PGA Tourreko 30 txapelketa irabazi zituen. Bere garaipen garrantzitsuenak bi Masters Txapelketa izan ziren, lehena eta hirugarrena, 1934 eta 1936 urteetan. Masters txapelketa guztiak jokatu zituen 1963ra arte, hil zen urtean. Estatu Batuetako bost Ryder Cup taldeko kidea izan zen (1929, 1931, 1933, 1935 eta 1937).

Ameriketako Estatu Batuetako Aireko Armadako kide izan zen Bigarren Mundu Gerran kapitain mailarekin. PGA Americaseko lehendakaria izan zen 1952tik 1954ra.
Geokaun

**Geokaun** edo **Geokaun Mendia**,  eta , Irlandako hego-mendebaldeko Valentia uhartean dagoen mendi bat da, Kerry konderrian. 266 metroko garaiera du.

Uharte horretako mendirik garaiena da, eta gailurretik honakoak ikusgai daude: Skellig uharteak, Dingle penintsula, Blasket uharteak, Beginish uhartea, Cahersiveen, Portmagee eta Macgillicuddy's Reeks mendikatea, bai eta Irelandako sei mendi garaienetatik hiru diren Carrauntoohil, Beenkeragh eta Caher.

## Ikus, gainera 
* Valentia uhartea

## Kanpo estekak
Tatiana egun

**Tatiana eguna** edota **Tatianaren eguna** () urtero urtarrilaren 12anjul. /urtarrilaren 25eangreg. ospatzen den Errusiako festa erlijioso bat da. Santa Tatianaren izena darama, Alexandro Severo enperadorearen erregealdian Erroman hirugarren mendean izan zen martiri kristaua.

1755ean, Ivan Xuvalov hezkuntza-ministroaren ama Tatiana Rodionovnaren onomastikan, bere laguna zen Elisabet Errusiakoa enperatrizak, Moskun unibertsitate bat ezartzeko bere eskaera onartu zuen. Santa Tatiana eliza geroago eraiki zen unibertsitateko campusean, Errusiako Eliza Ortodoxoak ikasleen zaindari izendatu zuen Santa Tatiana, eta Errusiako monasterio guztietan ospatzen zen Tatiana Eguna ere Errusiako Ikasleen Eguna bihurtu zen 2005eko urtarrilaren 25etik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Azetilzisteina

**Azetilzisteina** edo **N-azetil-L-zisteina** konposatu organikoa da,C5H9NO3S formula duena, aminoazidoen klasekoa. L-zisteinaren deribatua denez tiol talde bat du egituran. Solido kristalino zuri eta higroskopikoa da. Disolbagarria da uretan, etanoletan  eta etil azetatotan. Narritagarria da.

## Sintesia 
Azetilzisteina L-zisteina naturalaren azetilazio zuzenaz sintetizatzen da. Normalean erreakzioaren lehengaia L-zisteinaren klorhidratoa izaten da, L-zisteina bera erraz oxidatzen baita. Klorhidratozko ur-disoluzio oso kontzentratua lehenik eta behin sodio hidroxidozko % 40ko disoluzioarekin neutralizatzen da pHa gutxi gorabehera 7,5 izan arte (hasierako pHa 1 ingurukoa da) nitrogeno-atmosferan eta etengabe hoztuz. Anhidrido azetikoa astiro erantsita zisteinaren nitrogeno-atomoa azetilatzea jadesten da.. Erreakzio-nahastea N-azetilzisteinaz, sodio kloruroz eta azido azetikoz osatuta dago. Azido azetikoa destilazioz erauzten da erreakzio-ingurunetik eta, ondoren, kristalizazioz azetilzisteina bereizten da.

## Erabilera 
Azetilzisteina botika gisa baliatzen da bere ezaugarriak medio. Batetik agente mukolitiko moduan, hots, mukien likatasuna gutxiagotzeko pneumonia edo bronkitisaren moduko arnasketa-arazo kronikoak dituztenengan baliatzen da. Bestetik, parazetamol-intoxikazioak, gaindosiak, tratatzeko ere eraginkorra da. Espainian eta Frantzian botika generiko gisa merkaturatzen da nagusiki. Ahoz, inhalazioz eta zain barneko injekzioz hartzen da.

Munduko Osasun Erakundearen funtsezko sendagaien zerrenda dago.

## Albo-ondorioak 
Azetil zisteinaren albo-ondorioak hartzeko moduaren menpe daude.

Zain barnetik hartzen den kasuan albo-ondorio ohikoenak urtikaria eta azkura dira.

Azetilzisteina inhalazioz hartzearen ondorio kaltegarriak goragalea, oka, estomatitisa, sukarra, errinorrea, logura eta bronkokonstrikzioa dira.

Ahoz hartuta oka eta botagura dira albo-ondorio ohikoenak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kupala (jaia)

**Kupala gaua** (, ,  edo  *Kupala*, ; ) Polonian, Errusian, Bielorrusian, Ukrainian, Moldavian eta Errumanian (Sanziene) ospatzen da egutegi gregorianoaren uztailaren 6-7an, juliotar egutegiaren ekainaren 23-24an dena. Egutegiari dagokionez, neguko solstizioaren Koliada jaia du kontrakoa.

Mitologiako aditu batzuek, James Frazerrek kasu, Kupala festa hura kristautasun ortodoxoaren egutegian ondoren onartutako emankortasunaren erritu paganoa izan zela diote. Beste leku batzuetan udako solstizioan San Joan gaua ospatzen da, Ekialdeko Europan barne.

Vasmerren arabera, jai-egun honen izenak bi hitz hauek konbinatzen ditu: batetik, Иван (Ivan) Joanes Bataiatzailearen izen eslaviarra, eta, bestetik Купала (bainua) - izan ere, horixe Elizak aintzira eta ibaietan bainatzea onartzen zuen lehen eguna baitzen. Kupala hitza Joanesen tradizioarekin ere bat dator, hau da, pertsonak uretan erabat murgilduz bataiatzearekin eta, era berean, bataio-egile izenarekin.

Errusiako gazteek gogotsu ospatzen dute oraindik jaia. Gaua Tvorila gauaren aurrekoa da, bihurrikerien gautzat hartzen dena (eta horrek garrantzia ematen die ordenaren indarrei). Kupalaren egunean bertan, haurrek ur-borrokak eta txantxak egiten dituzte norbaitentzat ur araztaileari buruz. Eskualde batzuetan, Kupala eguna bainu-denboraldiko lehen eguna da, ibai eta lakuetako uraren tenperaturak gora egiten duenean.

## Eslaviar folklorea eta erlijio-sinesmenak 
Eslaviar sinesmen erlijiosoen barruan (Kupalaren antzinako errituak) jai honekin lotutako erritu asko urak emankortasunean eta errituen garbiketan duen paperarekin lotuta daude. Festa honetan, gazteek sugarren eta suen gainetik salto egiten dute. Neskek lore-sortak uzten dituzte, ibaia flotatzen daramatenak, sarritan kandelaz argiztatuak, ibaiko korronteari jarraitzean loreek duten portaeraren araberako harremanetan beren zoria aurreikusteko asmoz. Gizonak koroak hartzen saiatzen dira, koroa jarri zuen emakumearen interesa ere horrela harrapatuko dutelakoan.

Bada garai bateko sinesmen bat data horri buruz, San Joan bezpera iratzeak loratzen diren urteko egun bakarra dela dioena, eta oparotasuna, zorte ona, jakinduria eta boterea lore hauetako bat aurkitzen duen edonorengan geratuko direla. Horrela, San Joan Gauean, herrietako gazteak basoetan zehar ibiltzen dira belar magikoen bila eta, bereziki, iratze lore elusiboen bila. Tradizioari jarraiki, emakume ezkongabeek girlandak janzten zituzten beren ileetan, gero basoan barneratzeko. Ondoren, gizon ezkongabeak datoz, belar eta iratze loratuen bila, eta hori baso barruko bikoteen arteko harreman loretsu baten hasieraren analogia izan daiteke, biologoek behin eta berriz adierazi baitute iratzeak ez direla inoiz loratu eta ez dutela inoiz lorerik egingo.

Nikolai Gogolen «Ivan Kupalaren bezpera» istorioan, gazte batek iratze loretsua aurkitzen du, eta horregatik sorginek madarikatzen dute. Sorginen akelarre horrek inspiratu zuen Modest Musorgski bere «Gau bat mendi idorrean» konposioziorako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Circinaria calcarea

***Circinaria calcarea*** liken krustazeo bat da, kolore zurikoa eta zirkulu formakoa. Mundu mailako zabalkunea du, Europan, Asian, Ozeanian eta Ipar zein Hego Amerikan aurkitzen baita.

## Taxonomia 
Lineok deskribatu zuen Zientziarako 1753. urtean *Species Plantarum* liburuan. *Lichen calcareus* ("karezko likena") izena eman zion. Sinonimo asko izan dituen espeziea da eta Megasporaceae familiako likenen filogenia molekularra ikertu ondoren 2010ean *Circinaria* generoan kokatu zen.

## Deskribapena 
Liken zapala da, lurrari estuki itsasten zaiona. Klera kolore zuria du, inoiz grisaska, 0,25-0,8 mm-ko lodiera hartzen duena. 30 cm inguruko diametroa hartzen du gehienez. Apotezioak barneratuta ditu eta itxura irregularra dute, puntukakoa, triangeluarra edo linearrak izan daitezke.

## Habitata 
Harkaitzetako likena da. Sutratu karetsua, kaltzikola eta mafikoa atsegin ditu. Tenperatura epelak atsegin ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Esperanza Gómez Herce

**Esperanza Gómez Herce** (Sestao, Bizkaia, 1963ko otsailaren 10a) irakasle, antzezle, figurante, antzerkigile eta antzerki-zuzendari bizkaitarra da.

## Biografia 
Esperanza Gómez Herce Sestaon jaio zen 1963ko otsailaren 10ean, eta bertan bizi da. Bere sorterriko *Angela Figuera* institutuan ikasi zuen, eta geroago, Euskal Herriko Unibertsitatean egin zuen Hizkuntza Erromanikoen Lizentziatura. Era berean, euskara ere ikasi zuen Sestaoko AEK euskaltegian.

DBH eta Batxilergoko Gaztelania eta Literatura irakasle aritu da zenbait institututan; esate baterako, Santurtziko *San Francisco Javier* ikastetxean. 

## Ibilbidea 
Hasiera batean, castinga egin ondoren, *Santurtziko antzerki taldea*n sartu zen; *Encrucijada* konpainian, hain zuzen (gerora izena aldatu zioten: *Kuronbo*). Bertan bost urte eman zituen, eta hainbat ikastaro ere burutu zituen.

Egun ere Esperanza Gómez Herce aktore lanetan aritzen da, hala nola, *Expoesia* izeneko poesia jaialdian zenbaitetan jardun izan du; modu berean, jaialdi horretan zeremonia-maistra ere izan da. Baina horrez gain, 2012tik antzerki talde baten irakasle eta zuzendaria da, *Sestaoko Gazteleku antzerki tailer*rekoa, hain zuzen ere. Konpainia horrekin lan ugari sortu, egokitu eta zuzendu ditu, adibidez:

* *Dulcinea, reina de La Mancha*.
* *El Principito*
* *El Príncipe envidioso*
* *El gigante egoista*
* *La importancia de llamarse Ernesto*
* *Lino y Karmela, cómicos sin bandera*
* *Las barraqueras*
* *Miles Gloriosus*
*Gazteleku antzerki tailer*retik kanpo beste lan batzuk ere zuzendu ditu Esperanza Gómez Hercek; kasurako, *Sestao Gogoan* elkartearen *El cielo en Llamas* antzezlana; bertan 1937ko maiatzaren 23an Sestaok jasan zuen bonbardaketa kontatzen da. Modu berean, elkarte berak sortutako *Las playas de la memoria* *izeneko* lanean antzezle eta zuzendari aritu zen. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kirsty Blackman

**Kirsty Blackman** (izena West; 1986ko martxoaren 20a) Eskoziako Alderdi Nazionaleko (SNP) politikaria da, 2015etik Aberdeen Iparraldeko legebiltzarkide gisa ari dena. Blackman 2017, 2019 eta 2024an berriro hautatu zuten. eta gaur egun SNP Chief Whip bezala ari da lanean. Lehenago Kabinete Bulegoko bozeramailea zen, eta 2017tik 2019ra Ogasunaren bozeramaile, SNPko Westminsterko buruzagiordea 2017tik 2020ra eta SNPko Lan eta Pentsioetarako bozeramailea martxotik abendura arte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Perfila SNPren orrian
Bariloche hiriko Euskal Etxea

**Barilocheko Euskal Etxea**, ofizialki '''Centro Basko Mendi'ko Euzko Etxea'*, Argentinako Bariloche hirian dagoen euskal etxe bat da, Río Negro probintzian. 1981. urtean inauguratu zen. Con Con kalearen 6955 zenbakian dago.
## Historia 
## Baliabideak 
## Jarduerak 
## Munduko Euskal Etxeen mapa 
[[Fitxategi:Munduko_euskal_etxeak_-_Mapa_-_Wikidata_-_2025.png|erdian|thumb|380x380px|Ikus Munduko euskal etxeen mapa interaktiboa (Wikidatako datuekin, 2025)]]

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal etxeak
* Euskal diaspora

## Kanpo estekak 
* *www.euskaletxeak.eus''
Kaarel Eenpalu

**Kaarel Eenpalu**, 1935era **Karl August Einbund** deitua (Vesneri, 1888ko maiatzaren 28a – Vyatlag eremua, Kirov oblasta, 1942ko urtarrilaren 27a) estoniar abokatu, kazetari, militar eta politikaria izan zen. Estoniako estatuburua izan zen 1932ko uztailetik azarora eta lehen ministroa 1938tik 1939ra.

1909 eta 1914 artean zuzenbidea ikasi zuen Tartuko Unibertsitatean eta ondoren Moskuko Unibertsitate Inperialean graduatu zen. *Postimees*, *Tallinna Teataja* eta *Kaja* egunkarietako editorea izan zen.

Lehen Mundu Gerran, Estoniako Artilleriako lehen erregimentuko artilleriako komandantea izan zen, eta Estoniako Independentzia Gerran, Tartuko Goi Eskolako ikasle batailoia eta Estoniako Artilleriako bigarren erregimentua zuzendu zituen.

Estoniako Batzar Konstituziogileko kide (1918-1919), Riikoguko kide (1920-1937), Goi Ganberako kide (1938-1940), Barne ministro eta parlamentuko presidente izan zen.

1932an estatuburu eta 1938tik 1939ra lehen ministro izan zen.

1940an Sobietar Batasunak Estonia okupatu ondoren, Eenpalu atxilotu eta Errusiara deportatu zuten. Atxiloketa-eremu batean hil zen 1942an.
Clara Butt

**Clara Butt** (edo **Clara Ellen Butt**)  bere ahots nabarmena eta bere kantu teknika harrigarriki arinagatik ezaguna zen kontralto ingelesa izan zen.

## Biografia 
Southwick-en jaio zen,1872ko otsailaren 1an eta Oxfordshire-n hil zen 1936ko urtarrilaren 23an. Bere aita, *Henry Albert Butt* itsas armadako kapitaina izan zen. Bere ama, *Clara Hook*,  marinel baten alaba zen. Anaietako bat *Lawson Butt* aktorea izan zen.

1880an, Butt familia Bristolera joan zen bizitzera. Clara *South Bristol High School* eskolan ikasi zuen non bere ahots gaitasuna eta trebezia nabarmendu zituzten. 

1890ean beka bat irabazi zuen Royal College of Music ikastera joateko, Victoria Erreginak beka eman zion gero Parisera joateko ikastera. Berlinen eta Italian ere ikasi zuen.

*Kennerly Rumford* baritonoarekin ezkondu zen 1900ean. Ondoren, elkarrekin aritu ziren erregularki kontzertuetan. Hiru ume izan zituzten, bi mutil eta neska bat.

## Ibilbide profesionala 
1892ko abenduan Londresko Royal Albert Hallen egin zuen debuta Arthur Sullivan konpositorearen *The Golden Legend* kantatako *Ursula* gisa. Hiru egun beranduago, Glucken *Orfeo eta Euridice* operan kantatu zuen *Lyceum Antzokian*. Bernard Shaw kritikariak The World-en idatzi zuenez, "entretenimenduaren esparruan espero zitekeena soberan gainditu zuen".  Hau izan zen kantatu zuen opera bakarra.

Camille Saint-Saënsek entzun zuen eta berak sortutako *Sanson eta Dalila* opera ikastea nahi izan zuen. Garai hartan Britainia Handiko eszenatokietan Bibliako gaiak antzeztea debekatuta zegoen eta konpositore frantziarrak ez zuen bere proiektua gauzatzea lortu.

Batez ere  George Frideric Handel eta Felix Mendelssohnen oratorioetan egin zuen interpretazioagatik miretsia izanik, balada abeslari gisa ere egin zen ezagun. Hala, Edward Elgarrek 1899an konpositoreak berak zuzenduta estreinatu zuen Sea Pictures izeneko kontralto eta orkestrarako abesti zikloa konposatu zion.

Australian, Japonian, Kanadan, Europan eta Estatu Batuetan ibili zen. Lehen Mundu Gerran, karitate lanetan eta tropen kontzertuetan parte hartu zuen, eta 1920an Britainiar Inperioko Dama izendatu zuten.

## Erreferentziak
Pasty

**Pasty** edo **Kornuallesko enpanada** () Kornuallesen jaten den haragi-pastel tradizional bat da, Ingalaterra hegoaldean. Kornubiarren diasporaren bidez mundu guztira zabaldurik dago. 2011n Europar Batasuneko Indikazio Geografiko Babestua (PGI) estatusaren barnean sartzen da.

## Prestaketa 
Ore hautsiaren barnean txahalki txikitua eta patata, arbi-aza eta tipula txikitua sartzen da eta gatza eta piperrautsaz apaintzen da. Ondoren labean egiten da.

## Ekoizpena 
*Cornish Pasty Association* elkarteak 87 milioi pasty ekoiztu zituen 2008an eta 60 miloi libera esterlinatan saldu ziren, Kornuallesko elikagai ekonomiaren %6a da hori.

Ez da ezagutzen pasty-aren sorrera, baina antzinatik hainbat literatur lanetan aipatzen da. Kornubiar meatzari eta marinelek XIX. mendean mundu guztian zabaldu zuten eta pasty-aren aldaerak aurkitzen dira herrialde ugaritan, hala nola, Australian, Mexikon edota Estatu Batuetan.

## Iruditegia 

Irudi:Cornish pasty - cut.jpeg
Irudi:-2022-02-28 Homade cornish pasties, Trimingham, Norfolk.JPG
Irudi:Pasty from Upper Michigan.JPG
Irudi:Pasty-with-afters-File3.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Beginish uhartea

**Beginish uhartea**, , Irlandako hego-mendebaldeko Iveragh penintsularen mendebaldeko muturrean dagoen uharte bat da, Kerry konderrian.

Valentia badian dago, Valentia uhartearen iparraldean.
Trelew hiriko Euskal Etxea

**Trelewko Euskal Etxea**, ofizialki **Centro Vasco del Noreste del Chubut**, Argentinako Trelew hirian dagoen euskal etxe bat da, Chubut probintzian. 1994. urtean inauguratu zen. Avda. de los Trabajadores kalearen 833 zenbakian dago.

2022tik aurrera **Haraneko Euskal Etxea** izena ere erabiltzen du.

## Historia 
Clavel Sagredok sortu zuen 1994. urtean Centro Vasco del Noroeste del Chubut, eta lehenengo presidentea ere izan zen.  Sagredo hil zenean euskal etxearen itzalaldia etorri zen. 2020an zuzendaritza talde berria eratu eta Euskal Etxea biziberritzeari ekin zion.

2020ko abenduan mural handi bat egin zuten egoitzan. Mural horretan euskal sinbolo ugari ikusten dira, txapela, alboka, eguzki-lorea, lauburua, dantzariak... Axel Díaz eta Martina Mezzetti izan ziren artistak.

2022an Euskararen Eguna ospatu zuten eta Gernikako arbolaren adaxka bat landatu zuten.

2024an 30. urteurrena ospatzeko jaialdia antolatu zen. Ekintza instituzionalen ondoren dantzak eta bazkaria egin ziren. Zutarriak taldearen kontzertuarekin amaitu zen eguna. Urte berean Trelewko udalaren onespena jaso zuen.

## Baliabideak 
## Jarduerak 
## Munduko Euskal Etxeen mapa 
[[Fitxategi:Munduko_euskal_etxeak_-_Mapa_-_Wikidata_-_2025.png|erdian|thumb|380x380px|Ikus Munduko euskal etxeen mapa interaktiboa (Wikidatako datuekin, 2025)]]

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal etxeak
* Euskal diaspora

## Kanpo estekak 
* *www.euskaletxeak.eus*
Macedonia Blas Flores

**Macedonia** **Blas Flores** (Querétaro,1970) otomiar jatorria (hñañu) duen giza eskubideen defendatzaile mexikarra da. 2005eko Bakearen Nobel Sarirako hautagaia izan zen, berak eta bere herri indigenako emakumeek jasandako indarkeriaren aurka ekin zuen aktibismoagatik. 1997az geroztik, *Fotzi Ñahño* (hñañuei laguntza) elkarte zibilaren buru da.

## Biografia 
Macedonia San Ildefonso Tultepec-eko El Bothe herrian (Amealco, Querétaro) jaio zen. Hñañú da jatorriz, 12 seme-alaba ditu, eta hainbat hamarkadatan artisau-lanak saltzen aritu izan da. 1997tik, *Fotzi Ñahño* elkarte zibilean ari da lanean, eta indigenei giza eskubideei eta genero indarkeriari buruzko hitzaldiak ematen dizkie. 

2003an, bere komunitateko bi emakumek (ama-alabak) adulterioa leporatu zioten faltsuki. Hñañú-en usadio eta ohituretan, adulterioa eraso publikoarekin zigortzen da, hala nola kolpeak eta ile-tiratzeak, baita genitaletan txile-pasta bat aplikatzea ere. Zigor horiek kalte itzulezina eragin zioten Macedoniari. 

Aktibistak, Hidalgo Estatuko Giza Eskubideen Batzordearen aholkuari esker, salaketa penal bat jarri zuen bere erasotzaileen aurka, eta hori egin zuen lehen emakume indigena bihurtu zen.Hori egiteak aktibisten eta hedabideen arreta deitu zuen. Gertaera hartatik aurrera, Macedoniak emakume hñañú-arren eskubideen defentsan modu aktiboagoan parte hartzea erabaki zuen, eta, horri esker, Bakearen Nobel Sarirako hautagai izendatu zuten, 2005ean. Gertakari haren ondotik, irakurtzen eta idazten ikasi zuen, eta oinarrizko eragiketa matematikoak egiten, helduen irakaskuntzarako erakundearen ikastaroetan.

2017an, giza eskubideen aldeko "Nelson Mandela" Ohorezko Dominarako postulatua izan zen, Queretaroko Estatuaren Legegintzaldiak ematen duen domina bera.

## Bakearen Nobel Sarirako hautagai 
2005ean, 1000 Mujeres elkarteak Bakearen Nobel sarirako proposatu zuen, bere komunitateko emakumeen aldeko aktibismoagatik.

## Aktibismoa 
Macedoniak bere elkarte zibilean lan egiten du, bere komunitateko emakumeei genero-indarkeriari buruzko, neskato eta emakume indigenen bortxaketen prebentzioari buruzko eta emakumeen alkoholismoaren prebentzioari buruzko tailerrak emanez. Halaber, barazkiak ereiteko eta emakumeen garapen ekonomikoa bultzatzeko ekoizpen-proiektuetan parte hartzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fungie

[thumb|right|250px|Fungie izurdea 2007an [Dinglego badian.]]
**Fungie** edo **Dinglego izurdea**, 1980ko, 1990eko, 200pko eta 2010eko hamarkadetan Irlandako hego-mendebaldeko hostaldeko Dinglego badian agertu ohi zen izurde handi ar bat izan zen.

## Fungieren agerpena 
Gainontzeko Ozeano Atlantikoko bizimodu basatiko izurde taldeetatik banandu eta Kerry konderriko Dingle penintsulaten kostaldera hurbilduz gizakiekin harreman estuan bizitu zen, horregatik herrialde guztian ezaguna egiteaz gain hainbat dokumentalen protagonista ete izan zen.

## Agerpenen iraupena 
1983 eta 2020ko urriaren artean Dingle badia inguruan maiz agertzen zen, azken data horretan azkenekoz ilusi zen, ordurako jada 40 urtetik horako adina zuen.

## Ikus, gainera 
* Pakito izurdea, 1998 eta 2005 artean Gipuzkoako Pasaiako badia eta Kontxako badian agertu ohi zen izurdea.

## Kanpo estekak
Pēteris Slavens

**Pēteris Slavens** (errusieraz: Пётр Антонович Славен, *Pyotr Antonovitx Slaven*; 1874ko apirilaren 5a - Valmiera, 1919ko azaroaren 14a) Letoniar jatorriko jeneral sobietarra izan zen, Errusiako Gerra Zibilean eta Letoniako Independentzia Gerran borrokatu zuena.

## Karrera 
Slavens 1893tik aurrera Junker-eskola batean ikasi zuen, eta gutxira Tsarraren armadan sartu zen. Lehen Mundu Gerran parte hartu zuen, 67. erregimenduarekin Polonian eta Belarusian zenbait erasotan borrokatuz.

1917an 67. errejimenduko komandante gisa erretiratu zen osasun arrazoiengatik, eta hainbat ospitaletan egon zen tratamenduan.

Urriko Iraultzaren ondoren Armada Gorriak 1918ko udan zerbitzura behartuta deitu zuen, osasun txarra zuen arren. Lehenik dibisio baten buru izan zen, gero abuztutik aurrera V. Armada ekialdean, eta 1919ko urtarrila arte Hegoaldeko Fronteko zuzendaria Errusiako Gerra Zibilean.

Gaixotasuna zela eta, Slavens Rigara joan zen, eta martxotik aurrera Letoniako Sobietar Armadaren agintea hartu behar izan zuen. Alderdiko buruzagitzak 1919ko maiatzeko porrot suntsitzailearen errua leporatu zion, eta bere aurkako judizioak prestatzen hasi ziren. Slavens osasun arrazoiengatik desmobilizazioa jaso zuen eta gero muga legez kanpo zeharkatu zuen, Letonia askerako bidean.

Bertako agintariek 1919ko azaroan Slavens atxilotu zuten eta gerra-preso esparru batean sartu zuten. Hilabete berean, pneumoniaz jota, hil zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Estoniaren okupazio alemaniarra Lehen Mundu Gerran

Lehen Mundu Gerrako azken etapetan, Alemaniar Inperioak **Estonia militarki okupatu** zuen. 1917ko urriaren 11tik 21era, Alemaniako armadak Estoniako mendebaldeko Moonsund uhartedia okupatu zuen, Saaremaa, Hiiumaa eta Muhu uharteak barne.
[thumb|[Slava (1903)|Slava, hondoratu aurretik]]
Brest-Litovskeko ituna prestatzeko negoziazioak egiten ari ziren bitartean, su-eten bat egon zen Estonian. Negoziazioek huts egin zuten 1918ko otsailean. Errusiako gobernu boltxebikeak ituna sina zezan, alemanek Estonia berriz okupatu zuten otsailaren 18an. Otsailaren 21ean Haapsalu hartu zuten, otsailaren 22an Valga, eta otsailaren 24ean Pärnu, Viljandi eta Tartu. Otsailaren 25ean Tallinn okupatu zuten. Alemanek okupatutako azken herria Narva izan zen, martxoaren 4ean. Alemanen inbasioaren ondorioz, Estoniako behin-behineko gobernua bertan behera geratu zen eta herrialdeko azken Guardia Gorriek Errusiarantz ihes egin zuten, martxoaren 5ean.

Brest-Litovskeko ituna sinatzerakoan, Errusiako gobernuak uko egin zion Estoniari, eta Alemaniar Inperioari baimena eman zion herrialdea anexionatzeko. Estonia Ober Ostean sartu zen Lehen Mundu Gerra amaitu arte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Azido baleriko

**Azido balerikoa** edo **azido pentanoikoa** konposatu organikoa da,CH3(CH2)3COOH formula duena, azido karboxiliko alifatikoen klasekoa. Usain txarreko likido gardena da da. Disolbagarria da etanoletan eta dietil eterretan. Narritagarria da.

Produktu naturala da landare-metabolitoa delako besteak beste. Ardi-belarrari (*Valeriana officinalis*) zor dio izena.

## Sintesia 
Azido balerikoa sintetizatzeko 1-butenoa karbono(II) oxidoa/ hidrogeno nahastearekin erreakzionarazten da pentanala erdietsiz, ondoren azidora oxidarazten dena.

    CH3CH2CH=CH2 + H2 + CO -> CH3(CH2)3CHO 

    CH3(CH2)3CHO ->[O2] CH2(CH2)3COOH

## Erabilera 
Azido balerikoa sintesi organikoan erabiltzen da disolbatzaileak, errondetizidak eta fungizidak sintetizatzeko besteak beste. Azido balerikoaren esterrek usain goxoa dute eta aromatizatzaile gisa usatzen dira.

## Erreferentziak
Protoblastenia rupestris

***Protoblastenia rupestris *** liken krustazeo bat da, kolore gris edo oliba kolorekoa, apotezio laranjak nabarmentzen zaizkiona. Europan zabaldurik dago, Groenlandiako iparraldeko kostaldera ere iristen da.

## Taxonomia 
Giovanni Antonio Scopolik 1772. urtean aurkitu zuen eta *Lichen rupestris* izena eman zion. Espeziearen *rupestris* izenak harri gainean hazten dela esan nahi du.

1911. urtean J. Steinerrek deskribatu zuen Zientziarako eta *Protoblastenia* generoan sartu zuen.

Laranja koloreko apotezio ugari ditu, 0.5-1 mm-ko diametroa hartzen dutenak. Taloan txertaturik daude eta oso ganbilak dira. Taloaren ertza azkar desagertzen da eta apotezioek itxura esferikoa hartzen dute, bola txiki ugariz betez likenaren azala.

## Habitata 
Kareharrietan eta harri silizeotan ager daiteke, bai eta hormigoiaren gainean ere. Ongi argiztaturiko tokiak hobesten ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak