open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nikola Jakšić

**Nikola Jakšić**, ziriliko serbiarrez Никола Јакшић (Belgrad, Serbia, 1997ko urtarrilaren 17a), VK Novi Beograd Waterpolo taldeko jokalari serbiarra da. 2016ko eta 2020ko Olinpiar Jokoetan, Serbiako gizonezkoen waterpolo selekzioarekin lehiatu zen. 196 cm-ko garaiera du, eta munduko atzelaririk onenetako bat da.

## Olinpiar Jokoak 
2016ko Udako Olinpiar Jokoetan, Nikolak urrezko domina irabazi zuen Serbiako taldean izan zen. Kroaziak zilarrezko domina, eta Italiak brontzezkoa eskuratuko zuten.  

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Nikolak urrezko domina irabazi zuen Serbiako taldean izan zen.
Greziak, zilarrezkoa, eta Hungariak brontzezkoa eskuratuko dute. Serbiaren taldea honako hauek ordezkatu zuten: Milan Aleksić, Nikola Dedović, Filip Filipović, Nikola Jakšić, Đorđe Lazić, Dušan Mandić, Branislav Mitrović, Stefan Mitrović, Duško Pijetlović, Gojko Pijetlović, Andrija Prlainović, Sava Ranđelović eta Strahinja Rašović-ek.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Ohoreak 
### Klubekin 
; VK Partizan
* Serbiako Txapelketa Nazionala : 2014–15, 2015–16, 2016–17
* Serbiako Kopa Nazionala : 2015–16, 2016–17

; Ferencváros
* (en) LEN Txapeldunen Liga : 2018–19
* (en) LEN Txapeldunen Ligako txapeldunordea : 2020–21
* (en) LEN Euro Kopa : 2017–18
* (en) LEN Superkopa : 2018, 2019
* (en) Hungariako Txapelketa Nazionala : 2017–18, 2018–19
* (en) Hungariako Kopa Nazionala : 2017-18, 2018-19, 2019-20, 2020-21
* Hungariako Superkopa Nazionala: (en) 2018

### Bakarkakoak 
* (en) JSD Partizan urteko kirolaria: 2015, 2016
* (en) Serbiako Olinpiar Batzordearen Urteko Kirolari Gaztea : 2016

## Erreferentziak
 
## Kanpo estekak 
* Nikola Jakšić FINAtik
* Nikola Jakšić Hungarian Water Polo Federation-etik (hungarieraz)
* Nikola Jakšić Olympics.com-etik
* Nikola Jakšić the Serbian Olympic Committee-tik (serbieraz)
* Nikola Jakšić Instagramen
Aihen

thumb|Neguan estalitako aihenak.
**Aihena** mahatsondoaren urtebeteko adarra da. Aihenek, urtero enborretik sortzen direnak, landarearen landare-hazkunderako egitura guztiak eramaten dituzte, hau da, hostoak, kiribilak, begiak eta, heldutasunera iritsitakoan, mahats-mordo bihurtuko diren infloreszentziak.

Aihenen gainean egiten da mahatsondoaren inausketa neguan, neguko inausketa edo lehorreko inausketa deitua, haien hazkundea mugatzeko eta mahatsen ekoizpen kualitatiboa eta kuantitatiboa hobetzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Garnatxa

**Garnatxa** () mahats beltz barietate ezaguna da. Garnatxa berandu heltzen da, eta, beraz, baldintza lehor eta beroak behar ditu, Espainian aurki daitezkeenak bezalakoak. Sardinian, hegoaldeko Frantzian, Australian, Kaliforniako San Joaquin haranean eta Argentinan Salta probintzian ere hazten da, Frantziako Rodanoren antzeko lurzoruekin.

Mina izan ohi da, zapore leuna du ahosabaian, eta alkohol-graduazio altu samarra duten ardoak ekoizten ditu, baina mahastien errendimenduak kontrolatu behar dira emaitzarik onenak lortzeko.

Garnatxaren profil bereizgarriek fruitu gorrien zaporeak (mugurdia eta marrubia) dituzte, piperbeltzaren nota sotil batekin. Garnatxa-ardoek oxidaziorako joera handia dute, baita ardoa baloratzeko makurtzen denean adaburuaren alboetatik nabari daitekeen kolorazio arrea (edo *bricking*a) erakusteko ahalmena duten ardo gazteekin ere. Adinean aurrera egin ahala, garnatxa ardoek larruzko eta mundrunezko zapore gehiago izaten dituzte. Garnatxaz egindako ardoek azidotasun, tanino eta kolore gabezia izaten dute, eta askotan beste barietate batzuekin nahasten dira, hala nola syrah, cariñena, tempranillo eta cinsaut.

Garnatxa da Rodano hegoaldeko ardo askotan nagusi den barietateetako bat, batez ere Châteauneuf-du-Papean, non nahasketen %80an agertzen den.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cariñena (mahatsa)

**Cariñena** mahats beltz barietate ezaguna da. Anpelografoen ustez, mahats hori Aragoiko Cariñenan sortu zen, eta gero Sardiniara, Italiako penintsulara, Frantziara, Aljeriara eta Mundu Berrira eraman zuten. Barietatea ohikoa izan da historikoki Errioxako nahasketa-ardoan. Espainiaren eraginaren ondorioz, Aljerian garrantzia hartu zuen, ardo hori Frantziara esportatzen baitzuen. Aljeria 1962an Frantziatik independizatu zenean, Frantziari cariñenaren esportazioa eten zitzaion, eta Frantzia hegoaldeko ekoizleek mahatsondoaren hektarea gehiago landatu zituzten.

Mahats honen garrantzia Frantzian 1988an iritsi zen gorenera, herrialde honek 167.000 hektarea izan zituenean eta Frantziako barietaterik landatuena bihurtu zenean. Urte horretan, Europako ardoen kalitatea handitzeko eta soberakinaren fenomenoa murrizteko, Europar Batasunak mahatsondoak erretiratzeko politika oldarkorra hasi zuen, mahastizainei mahatsondoak erauzteko diru-laguntzak eskainiz. Barietate guztien artean, cariñena izan da gehien jaitsi dena, 2000. urtean 95.700 hektarea izatera igaro da eta merlotak gehien landatutako mahatsa bezala gainditu du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Branislav Mitrović

**Branislav Mitrović**, ziriliko serbiarrez Бранислав Митровић (Novi Sad, Serbia, 1985eko urtarrilaren 30a) Vasas eta Serbiako gizonezkoen waterpolo selekzioko atezaina serbiarra da. Europako titulua irabazi zuen 2012, 2014, 2016 eta 2018an, munduko titulua 2015ean, eta urrezko domina olinpikoak 2016 eta 2020an. 2015eko Munduko Txapelketan eta 2020ko Olinpiar Jokoetan atezainik onena izendatu zuten.

## Ibilbidea selekzioarekin 
2012ko urtarrilaren 29an, Mitrovićek Europako Txapelketa irabazi zuen finalean Montenegrori 9:8 irabazita. Hori izango zen bere lehen urrezko domina selekzioarekin.
## Olinpiar Jokoak
2016ko Udako Olinpiar Jokoetan, Branislav urrezko domina irabazi zuen Serbiako taldean izan zen. Kroaziak zilarrezko domina, eta Italiak brontzezkoa eskuratuko zuten.  

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Branislav urrezko domina irabazi zuen Serbiako taldean izan zen.
Greziak, zilarrezkoa, eta Hungariak brontzezkoa eskuratuko dute. Serbiaren taldea honako hauek ordezkatu zuten: Milan Aleksić, Nikola Dedović, Filip Filipović, Nikola Jakšić, Đorđe Lazić, Dušan Mandić, Branislav Mitrović, Stefan Mitrović, Duško Pijetlović, Gojko Pijetlović, Andrija Prlainović, Sava Ranđelović eta Strahinja Rašović-ek.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Bizitza pertsonala 
Mitrović atezain bihurtu zen bere lehen entrenatzaileak bere gorputz handia eta esku luzeak atean erabiltzeko aholkuaren ondoren. Jelenarekin ezkonduta dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Branislav Mitrović Hungarian Water Polo Federation-etik (hungarieraz)
* Branislav Mitrović the Serbian Olympic Committee-tik (serbieraz)
* Branislav Mitrović Instagramen
James Hadley Chase

**René Lodge Brabazon Raymond**,   **James Hadley Chase** ezizenez (Londres, 1906ko abenduaren 24a - Corseaux, 1985ko otsailaren 6a) ingeles idazlea izan zen. James L. Docherty, Raymond Marshall, R. Raymond eta Ambrose Grant ezizenak ere erabili zituen.

18 urterekin etxetik alde egin zuen. Bigarren Mundu Gerran parte hartu zuen RAFeko kide gisa. 1956an Frantziara joan zen familiarekin bizitzera eta 1969an Suitzan kokatu zen.

Thriller-idazle ezagunenetako bat izan zen. Laurogeita hamar eleberri idatzi zituen eta horietako berrogeita hamar film gisa filmatu ziren.

## Lanak 
### James Hadley Chase 
### Raymond Marshall 
### Beste eleberri batzuk 
**He Wont Need It Now* (as James L. Docherty, 1941)
**Slipstream: A Royal Air Force Anthology* (as R. Raymond, 1946)
**More Deadly Than the Male* (as Ambrose Grant, 1947)

## Kanpo estekak
Cabernet sauvignon

**Cabernet sauvignon** mahats beltz barietate ezaguna da. Ia mahastizaintza-eremu handi guztietan hazten da, hainbat klima-espektrotan, Okanagango bailaratik (Kanada) Bekaa haranera (Libano). Cabernet sauvignon Bordeleko ardoan egoteagatik ezaguna egin zen, non askotan merlotarekin eta cabernet francarekin nahasten dituzten. Frantziatik, mahatsa Europan eta Mundu Berrian zehar zabaldu da, eta Kaliforniako Santa Cruz mendietan, Napa haranean, Zeelanda Berriko Hawkes badian, Australiako Margaret ibaian eta Coonawarra eskualdean, eta Txileko Maipo eta Colchagua haranetan kokatu da. XX. mendearen zati handi batean, munduko *premium* mahats tinta landatuena izan zen, 1990eko hamarkadan merlotak aurreratu zuen arte.

Industrian duen garrantzia gorabehera, barietate berri samarra da, Frantziako hego-mendebaldean XVII. mendean zehar cabernet franc eta sauvignon blanc delakoen arteko gurutzaketa baten emaitza. Bere ospea, sarritan, bere laborantza errazari eta barietatearen izaera adierazten duten trinkotasun eta zaporeei egozten zaie.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tempranillo

**Tempranillo** mahats beltz barietate ezaguna da.  2013an Espainian 214.000 hektarea baino gehiagoko laborantza-azalera zuen, eta bigarrena zen ekoizpenean, Airén (zuria) barietatearen ondoren, eta lehena mahats beltzean. 31.046 hektarea ditu Errioxa jatorri-deituran, hau da, Errioxa jatorri-deitura kalifikatuaren % 61. Azken urteotan, gainera, gora egin du arian-arian, beste barietate batzuen kaltetan. Errioxako autoktonotzat jotzen dute. Jatorri-deitura honetan erabiltzen den mahats nagusia da, eta askotan Espainiako "mahats noblea" bezala aipatzen dute. Bere izena  () hitzaren txikitzailea da, hau da, Espainiako mahats beltz barietate gehienak baino aste batzuk lehenago heltzen delako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Chardonnay (mahatsa)

**Chardonnay** mahats zuri barietate ezaguna da. Borgoinako mahastizaintza-eskualdean du jatorria, Frantziako ekialdean, baina orain ardoa ekoizten den leku guztietan hazten da, Ingalaterratik Zeelanda Berriraino. Mahastizaintzako eskualde berrientzat eta garatzen ari direnentzat, "pasatze-erritu" gisa ikusten dute, eta mahatsaren nazioarteko merkatuan erraz sartzeko modukotzat. Chardonnay mahatsa oso neutrala da, mahatsarekin eta lurretik eta haritzetik eratorritako zapore askorekin lotuta egoten da.

Chardonnay munduko ardo apardun askoren osagai garrantzitsua da, xanpaina eta franciatorta barne.

1980ko hamarkadaren amaieran, arrakasta handia izan zuen, eta ardoaren globalizazioak mahatsa osagai negatibo batekin ikusarazi zuen. Hala ere, landatu den mahats-barietaterik zabalenetako bat izaten jarraitzen du, 160.000 hektarea inguru baitaude munduan. Airén ondoren bakarrik dago mahats zuriak gehien landatutako zerrendan. Beste edozein mahats baino mahastizaintza-eskualde gehiagotan landatuta dago, baita cabernet sauvignon ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Merlot

**Merlot** mahats beltz barietate ezaguna da. Merlota ardo urdin iluneko mahats-barietate bat da, nahasketa-mahats gisa zein barietate-ardoetarako erabiltzen dena. Uste da "merlot" izena *merle* zozoaren izen frantsesaren txikigarri bat dela, seguruenik mahatsaren koloreari erreferentzia egiten diona. Bere leuntasuna eta "mamitsutasuna", bere heldutasun goiztiarrarekin konbinatuta, merlota mahats herrikoi bihurtzen dute cabernet sauvignonekin nahasteko, gogorragoa eta beranduago heltzen dena, taninoetan altuagoa izan ohi dena.

Cabernet sauvignon, cabernet franc, malbec eta petit verdot mahatsekin batera, merlota Bordeleko ardoan erabiltzen duten mahats nagusietako bat da, eta Bordeleko ardogintzan gehien landatzen duten mahatsa da. Merkatu askotan, merlota da ardo beltzaren barietaterik ezagunenetako bat. Malgutasun horrek munduko mahatsik landatuenetako bat bihurtzen lagundu du. 2004an, merlota gehien landutako hirugarren barietatea zela kalkulatu zen, mundu osoan 260.000 hektarea zituena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Moskatel (mahatsa)

**Moskatel** mahats zuri barietate-talde ezaguna da. Moskatel mahatsen familian berrehun bat *vitis vinifera* mahats mota daude. Ardoaren ekoizpenean erabili izan dira, baita mende askotan zehar munduaren inguruan mahaspasa eta mahats gisa ere. Bere koloreak zurixkatik (muscat ottonelean) horira (moscato giallo), arrosara (Trentinoko moscato rossa) eta beltzetik gertu (Hanburgoko moskatela) doaz. Moskatel ardo eta mahatsek lore usain gozoa izaten dute ia beti. Moskatel barietateen zabalerak eta kopuruak iradokitzen dute agian mahats-barietaterik zaharrena izan daitekeela, eta *vitis vinífera* asko moskatelaren ondorengoak direla dioten teoriak daude.

Alexandriako moskatela frantziar *vin doux naturel*aren ekoizpenean erabili ohi da, baina Espainian ere badago, eta bertan erabiltzen da espainiar ardo moskatel gotortu asko egiteko. Beste alde batetik, ardo zuri lehorrak eta gozoak egiteko erabiltzen da, askotan moskatelak egiten dira Australian, Kalifornian eta Hegoafrikan. Alsazian eta erdialdeko Europako zatietan, muscat ottonela ardo lehorrak eta oso lurrinduak ekoizteko erabiltzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pinot noir

**Pinot noir** mahats barietate ezaguna da. Pinot noir mundu osoan hazten dute, batez ere eskualde hotzetan, baina batez ere Frantziako Borgoina eskualdearekin lotuta dago.

Munduko ardorik dotoreenetako batzuk ekoizten dituela uste da, baina barietate hori lantzeko eta ardoak egiteko zaila da. Mahatsak mahats mordo estuak sortzeko joera du, eta horrek arrisku bitikulturalak eragin ditzake, besteak beste, usteltzea, eta kanopiaren mantentze arduratsua eskatzen du. Bere azal finak eta konposatu fenolikoen maila baxuek pinot noir-ak kolore argiko ardoak, gorputz ertaina eta tanino gutxi ekoiztea eragiten dute. Barietate horretako ardoek zahartze desberdina eta aurreikus ezina dute, eta fase mutu batetik igaro daitezke (zaporeak eta usainak ez dira ikusten). Gazteak direnean, pinot noir ardoek fruta gorrien aromak izaten dituzte, hala nola gereziak, mugurdiak eta marrubiak. Zahartu ahala, landare-aromak eta "baserritarrak" gara ditzakete.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Brienne Tarthekoa

''''*, George R. R. Martin idazlearen *A Song of Ice and Fire* eleberri saileko eta *Game of Thrones'' telesaileko pertsonaia bat da, azken horretan Gwendoline Christie aktoreak antzeztu zuen. Tarth etxeko kidea da.

Arratsaren Gazteluko Selwyn Tarth jaunaren alaba da, hiru anai zituen, baina denak haurtzaroan hil ziren. Bere familiak Ekaitzen Gotorlekuko Baratheon etxeari leialtasuna zor dio. Tarth etxeak Tarth uhartean agintzen du, Naufragoen badiaren bazter batean dagoen uhartea. 

Briennek ez ohiko gizonezkoen ezaugarriak dituen emakumea da: garaiera handia, gihartsua, bular lau ta zabala, ileoria, hortz okerrak ta ezpain lodiko aho handia. Andere noble bat bezala jantzi ta jokatu nahi zuenean jendea berataz trufatzen zen, itsusia ta jokaera ez oso femeninoak zituela uste baizuten. Orduan zaldun gisa jantzi eta ezpatari ta gerra emakume trebe bilakatu zen.
Basafruitu

thumb|Basafruituak: masustak, marrubiak eta ahabiak
**Basafruitua**, **fruitu txikia** edo **fruitu gorria** basoan berez hazten den fruitua da. Basafruituak fruta txiki jangarriak dira, antzina landatzen ez zirenak, baizik eta zuhaixketan edo basoko zuhaitz txikietan hazten direnak.

## Historia 
Antzinaroan, jatorrizko herri askok baien eta beste basafruitu txiki batzuen kontsumoan oinarritzen zuten beren dietaren zati bat, eta bazekiten biltzen zituzten fruituak behar bezala prestatzen zituztela, modu seguruan kontsumitzeko. Europan, Erdi Aroan, basoak jaun feudalarenak ziren, eta bertan hazten ziren basoko frutak nekazariek bil zitzaketen, baina, ordainetan, ugazabari ordaindu behar zioten hartzeagatik.

Gaur egun, basafruituak edo fruitu gorriak erabiltzen dira basoko fruituei erreferentzia egiteko, batez ere klima epelekoak eta, neurri txikiagoan, klima mediterraneoko fruituak, tamaina txikikoak, hainbat herritan bildu edo ekoizten direnak. Horiek batez ere freskotan kontsumitzeko erabiltzen dira, eta horietatik abiatuta marmeladak, kontserbak, pastelak edo tartak egiteko.

## Basafruituen zerrenda 
* Baiak:
**Cranberry (*Vaccinium macrocarpon*)
** Cranberry (*Vaccinium vitis-idaea*)
** Aronia (*Aronia* *melanocarpa)*
** Ahabi gorria (*Vaccinium oxycoccos*)
** Cassis (*Ribes nigrum*)
** Goji (*Lycium barbarum*)
** Andere-mahats gorria (*Ribes rubrum*)
** Arakatza (*Ribes uva-crispa*)
** Bilberry (*Vaccinium*)
** Intsusa beltza (*Sambucus nigra*)
** Blueta (*Vaccinium corymbosum)*
* Drupak:
** Mugurdia (*Rubus idaeus*)
** Granada
** Gerezia
** Masusta (*Rubus fruticosus*)
** Loganberry (*Rubus* ×*loganobaccus*)
* Sasifruituak:
** Marrubia (*Fragaria virginiana*)
** Basamarrubia (*Fragaria vesca*)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alan Walker (antropologoa)

**Alan Walker** (1938ko abuztuaren 23a - 2017ko azaroaren 20a)   Pennsylvania Estatuko Unibertsitateko Biologia eta Antropologia Biologikoko "Evan Pugh Professor" eta Kenyako Museo Nazionaleko ikerlaria izan zen.  1962an Cambridgeko Unibertsitatean lizentziatura letretan lortu zuen, eta 1967an Londresko Unibertsitatean doktoregoa. 2000. urtean Chicagoko Unibertsitatean *Honoris Causa Doktorea* jaso zuen. 

Walker paleoantropologoa izan zen, primateen eta gizakien eboluzioan lan egin zuena.

Walker 1984an Turkanako Haurraren aurkikuntzaren arduraduna zen Richard Leakey-k zuzendutako taldeko kidea zen, eta berak aurkitu zuen Burezur Beltza   Kenyako Turkana aintziratik gertu, 1985ean. 

## Sariak 
MacArthur beken  "jenioentzako beka" saria jaso zuen  

1996an Arteen eta Zientzien Ameriketako Estatu Batuetako Akademiako kide bihurtu zen  eta 1999an Royal Societyko kide  2003an Ameriketako Estatu Batuetako Zientzien Akademia Nazionaleko kide izendatu zuten .  

2017an Charles R. Darwin Bizitzako Lorpen Saria jaso zuen American Association of Physical Anthropologists-en eskutik. 

## Bibliografia 
* 1996 (Pat Shipmanekin). *The Wisdom of Bones*. Weidenfeld & Nicolson, Londres.
* 1993 (Richard Leakeyrekin) argitalpenak. *The Nariokotome Homo erectus Skeleton*. Cambridge MA: Harvard University Press.
* 1997 (Meave Leakeyrekin). *Early Hominid Fossils from Africa*. Scientific American **276**, 6, 74–79 http://www.nature.com/scientificamerican/journal/v276/n6/pdf/scientificamerican0697-74.pdf?foxtrotcallback=true
*
* 2005. *The Ape in the Tree: An Intellectual and Natural History of Proconsul*. The Belknap Press of Harvard UP, Cambridge, Mass.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Alan Walkerren Fakultate Orria Pennsylvania State University-n
* Alan Walkerren Etorkizuneko Iragarpenak, *Zientzialari Berria*
* Alan Walkerren orrialdea www.mnsu.edu helbidean
* Hamar bekadun ohorezko tituluak jasotzeko.
John Cairncross

**John Cairncross** (Lesmahagow, Hegoaldeko Lanarkshire, 1913ko uztailaren 25a - Herefordshire, 1995eko Urriaren 8a) britainiar funtzionari, itzultzaile idazle eta sobietar espioia izan zen, Cambridgeko bostetako bat.

Glasgow, Sorbona eta Cambridgeko unibertsitateetan ingelesa eta alemana ikasi zituen. 1930eko hamarkadatik funtzionarioa izan zen eta 1936an James Klugmannek, Alderdi Komunista Britainiarrekoak, sobietarrentzat lan egiteko errekrutatu zuen Kanpo Arazoetako Ministerioan lanean ari zela. Bigarren Mundu Gerran, dokumentazio enkriptatua eman zion Sobietar Batasunari.

1952an aitorpen sekretu bat egin zion MI5i eta immunitatea jaso zuen. Funtzionario-lana galdu eta Estatu Batuetara joan zen. 1967tik itzultzaile lanetan aritu zen FAOn. 1981ean Margaret Thatcherrek Legebiltzarrari jakinarazi zion Cairncross espioia izan zela.

## Lanak 
* *New Light on Molière: Tartuffe, Elomire Hypocondre* (Librairie Droz, 1956)
* *Molière bourgeois et libertin* (Nizet, 1963)
* *After Polygamy Was Made a Sin: The Social History of Christian Polygamy* (Routledge, 1974)
* *Things to come: the world food crisis, the way out* (Food and Agricultural Organization of the United Nations, 1974).
* *An Approach to Food and Population Planning* (Food and Agricultural Organization of the United Nations, 1978)
* *Population and Agriculture in the Developing Countries* (Food and Agricultural Organization of the United Nations, 1980).
* *La Fontaine Fables, And Other Poems* (Colin Smythe, 1982)
* ''L'Humanité de Molière* (Nizet, 1988)
* *The Enigma Spy: An Autobiography* (Century, 1997)

### Itzulpenak 
* *Iphigenia; Phaedra; Athaliah* (Racine, Penguin Classics, 1963)
* *Andromache; Britannicus; Berenice* (Racine, Penguin Classics, 1967)
* *The Cid, Cinna, The Theatrical Illusion* (Corneille, Penguin Classics, 1975)
* *Polyeuctus, The Liar, The Nicomedes* (Corneille, Penguin Classics, 1980)
* *La Fontaine Fables and Other Poems'' (La Fontaine, Colin Smythe, 1982)

## Kanpo estekak
KNM-WT 17000

thumb
**KNM WT 17000**, **Burezur Beltza** izenez ere ezaguna*, Paranthropus aethiopicus* espezieko burezur fosilizatua da. Mendebaldeko Turkanan (West Turkana), Kenyan, Alan Walker-ek aurkitu zuen 1985ean. Bere adina 2,5 milioi urte ingurukoa dela kalkulatzen da. 

Morfologia sendoa du, gandor sagital nabarmena duena. Ezaugarri horiek, hasiera batean Paranthropus boisei bezala sailkatzea eragin zuten, baina beste ezaugarri batzuk Australopithecus afarensisen antzekoak dira. Beraz, KNM WT 17000 espezie berritzat hartu zuten. Burezurreko kolorea aurkitu zen sedimentuaren manganeso eduki handiari zor zaio. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gianni Celati

**Gianni Celati** (Sondrio, Italia, 1937ko urtarrilaren 10a - Brighton, Ingalaterra, 2022ko urtarrilaren 3a) idazle, itzultzaile eta literatura kritikari italiarra izan zen.

## Jardunbidea 
Celatik Ferrarako probintzian eman zituen haurtzaroa eta nerabezaroa, literatura ingelesa ikasi zuen Boloniako Unibertsitatean eta James Joyceri buruzko tesi batekin doktoretza egin zuen. 1970ean bere lehen eleberria argitaratu zuen, *Comiche*, eta ondoren *Le avventure del Guizzardi* (1972), *La banda dei Sospiri* (1974; "Denak hasperenka". Pello Lizarralde. Igela, 2006.) eta *Lunario del paradiso* (1978) argitaratu zituen, arau akademikotik haratago joan zen komiki eta irudimenezko estiloan. Urte horietan ingelesezko klasikoen itzulpenak ere argitaratu zituen.

AEBko Ithacako Cornell Unibertsitatean etenaldi literario luze baten ondoren, 1984an *Narratori delle pianure* ipuin liburua argitaratuz amaitu zena, erabat aldatu zuen bere estiloa, gutxienera murriztutako pertsonaien hizkuntza sinple batekin. 2006an Viareggio saria irabazi zuen *Vite di pascolanti* lanarekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gandor sagital

[thumb| *[Paranthropus aethiopicus burezurreko* erreplika]]
**Gandor sagitala** garezurraren goiko aldean zehar doan hezur-protuberantzia bat da, garezurreko erditik igarotzen dena (jostura sagitalean). Protuberantzia honen presentziak masailezur-muskuluen indar paregabea adierazten du, gandor sagitalak batez ere loki giharra atxikitzeko balio baitu, hau da, mastekatzeko muskulu nagusietako bat. Gandor honen garapena gihar beraren garapenarekin lotu behar omen da. Gandor hauek haginkada indartsua duten animalien burezurretan aurkitzen dira, hala nola, gorila, lehoia edo txakurra. Desagertutako animalia batzuen artean dinosauroak daude, hala nola tyrannosauroa eta hominidoak, hala nola Paranthropus.

## Kanpo estekak
Kantina

thumb|200px|Italiar kantina zaharra.
**Kantina** edo **edaritegia** () geltoki, kuartel eta kidekoetan, jaten eta edaten ematen den tokia da. Espainian eta Latinoamerikan tipikoak dira baina hitzak italierazko jatorria du, izan ere XVI. mendean Espainiar Inperioak italiar eskualde asko zituen bere menpean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Txakolindegi

thumb|Begoña eta Echevarria fabrika Erakusketa (Bilboko Euskal Museoa, 2018)
**Txakolindegia** edo **txakolina** txakolina saltzen eta zerbitzatzen den etxea edo denda da. Edaritegi tradizionala da Euskal Herrian: 1893ko ekainaren 3an Sabin Aranak bere Larrazabalgo hitzaldi ospetsua Begoñako Larrazabal baserri-txakolindegian eskaini zuen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bakio
* Begoñako Errepublika

## Kanpo estekak
Angela Gheorghiu

**Angela Gheorghiu**, **Angela Burlacu** jaioa, (Adjud, 1965eko irailaren 7a) errumaniar sopranoa da, Giacomo Pucciniren eta Giuseppe Verdiren operetan egindako interpretazioengatik ezaguna.

Ciprian Porumbescu Kontserbatorioan ikasi zuen eta 1990ean hasi zen opera-abeslari lanetan. 1990ean Royal Opera Housen eta Vienako Estatu Operan debutatu zuen, eta 1993an New Yorkeko Metropolitar Operan. 1994an nazioarteko ospea lortu zuen *La Traviata* operako Violetaren paperari esker. 1992tik 2006ra Roberto Alagna tenore frantsesarekin ezkonduta egon zen eta sarritan abestu zuen berarekin.

Historiako soprano onenetakotzat jotzen da.

## Diskografia 
### Bideo 
## Kanpo estekak
Ardi-esne

**Ardi-esnea** ardien esnea da. Bertatik esneki asko ekoizten dituzte, tartean ardi-gazta (Greziako Feta, Frantziako Roquefort, Espainiako Mantxakoa, Italiako Pecorino Romano eta Ricotta eta Euskal Herriko Idiazabal adibidez). Ardiek bi titiburu baino ez dituzte, eta behiek baino esne-bolumen txikiagoa sortzen dute. Hala ere, ardi-esneak behi-esneak baino askoz koipe, solido eta mineral gehiago dituenez, ezin hobea da gazta egiteko.

## Nutrizioa 
Hona hemen esnearen osagaien analisia, 100&nbsp;gramoka:

:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Omo ibaia

**Omo ibaia** Etiopian 760 km-ko luzerako ibaia da,   Turkana aintzirako ibai delta zabal batera isurtzen dena, Kenyako mugan ia. Iturburua Addis Abebatik hego-mendebaldean du eta Etiopiako goi-ordokian zehar ibilbide bihurria egiten du. Etiopiako arrorik handiena da, Nilo Urdinaren arroaren ondoren. Ibilgua herrialde horren mugen barruan dago erabat. Drainatze arro endorreiko baten korronte nagusia da, Turkana arroarena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Africamuseum.
* Omoko parke nazionala.
* Omoko tribu afrikarrak.
* Afrikako Baliabideen Lantaldea Gibe presa III Omo ibaia.
* Walking With The Mursi abentura/bidaia dokumentala da, lau kontinenteetan barrena, David Willing-ek Etiopiako Omo Haran urrunean zehar 500 km egiten dituen bitartean, Mursi tribu liluragarriak bizi direnean.
Ahuntz-esne

**Ahuntz-esnea** ahuntzen esnea da. Bertatik Esneki asko ekoizten dituzte, tartean ahuntz-gazta (Greziako Feta, Galesko pantysgawn eta Espainiako majorero adibidez). Behi-esneak eta ahuntz-esneak antzeko koipeak dituzten arren, ahuntz-esnearen kate ertaineko gantz-azidoen proportzio handienak ahuntz-gaztaren zapore azido bereizgarriari laguntzen dio.

## Nutrizioa 
Hona hemen esnearen osagaien analisia, 100&nbsp;gramoka:

:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zeyi ibaia

**Zeyi** Nilo arroan dagoen ibaia da. Etiopiaren iparraldeko Dogu'a Tembiengo mendietan jaio eta hegoalderantz dabil Giba ibaira eta Tekezé ibaira isurtzeko. 

## Ezaugarriak 
Ibai iragankor mugatua da, ohantze harritsukoa, kilometroko 68 metroko batez besteko malda duena. Bere ibaiadarrekin, ibaiak haitzarte sakon bat ireki du. 

## Kanpo estekak
Giba ibaia

**Giba** Etiopiaren iparraldeko ibaia da. Genfel eta Sulluh (3.298 metro itsasoaren mailatik Mugulat mendilerroan sortzen dena) elkargunean hasten da eta mendebaldera Tekezé ibaira doa.  Etorkizuneko Giba lakuak Sulluh, Genfel eta Agula'i ibaiek bat egiten duten lautada hartuko du eta, beraz, Giba ibaiaren etorkizuneko iturburua izango da.

## Hidrografia 
IIbai konfinatu bat da, tokian-tokian sigi-saga egiten duena bere lautada alubial estuan, kilometroko 7 metroko malda duena. Bere adarrekin, ibaiak arroila sakon bat moztu du. 

## Kanpo estekak
Pecorino Romano

**Pecorino Romano** ardi-esnez eginiko italiar gazta da. Itxura gogorra eta zapore gazia du, eta maiz erabiltzen da Italiako sukaldaritzan, saltsetan edo gratinatzeko. Pecorino Romano gaztaren elaborazioa duela ia 2000 urte Varron eta Plinio Zaharra bezalako autore latindarren artean lehen aldiz deskribatu zuten, jakina da Erroma hiritik gertu ekoiztua izan zela. Pecorino Romanoa Lazion ekoizten zuten 1884. urtera arte; orduan, Erromako hiriko kontseiluak gaztaren gazitzea debekatu zuten hura merkaturatzen duten dendetan, eta, horregatik, ekoizle asko Sardiniara joan ziren. Gaztaren ekoizpen gehiena uhartean egiten da gaur egun, bereziki Gavoi. Gazta oso ezaguna da Italiako hegoaldean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marikanako sarraskia

**Marikanako sarraskia** () Hegoafrikako poliziaren eta Lonmin enpresako meatzarien arteko liskarra izan zen, 2012ko abuztuaren 16an Marikanako platino meatzean gertatu zena. Konfrontazioan poliziak 34 meatzari hil zituen, tiroz. Gertakariak herrialde osoa hunkitu zuen, eta apartheid garaian segurtasun indarrek erabiltzen zuten bortizkeria ekarri zuen gogora.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dagon

**Dagon** () edo **Dagan**, (; ) Brontze Aroko Ekialde Hurbileko jainko bat zen. Sirian jainko-jainkosen aita izan zen, jainko sortzailea eta bere emaztea Salas izan zen. Aditu askorentzat zerealen jainkoa omen zen, laboreen babeslea -emankortasuna ematen zuen- eta garia lantzen irakatsi eta goldea asmatu zuena. 

Hebreeraz eta kanaandarren hizkuntzan, "dagan" hitza “pikorra edo alea (laboreena)” izendatzeko erabiltzen zen. Horregatik eta goldearen asmatzaile izatea egotzi zitzaiolako, uste da ugalkortasunaren jainko bat izango zela. Baina Lluis Feliu adituak dio, ez dagoela frogatua Dagan nekazaritzarekin lotuta zegoenik, beste testuinguruetan eta beste epiteto batzuekin izendatua izan baita. Bestalde, baliteke izena semiten aurrekoa izatea eta kasu horretan "ale" hitzarekin egiten den itzulpena ez litzateke egokia izango.

Amorritek gurtu zuten. Bibliaren arabera, panteoi filistearren jainko nagusia zen, Dagon izenarekin. 

Palestinan, II. milurtekoaren amaieran eta I. milurtekoaren lehen erdian. filistearren jainkoa izanik, hainbat santutegi zituen, Beth-dagon izenekoa barne Asher-en (Akre) (Josué 19:27), Gazan (Juez 16:23) eta Axdoden (1 Samuel 5:2-7). 

### Dagan edo Dagon Hegoaldeko Mesopotamian 
Sumertar idazkeraren testuinguruan, ez dago Dagani buruzko aipamenik Sargon I akadtar agintaldia (K.a. 2334-K.a. 2279 g.g.b.) baino lehen. Lluis Feliú adituak dioenez, Dagan Babilonian sartzea mendebaldeko herrien etorrerarekin lotuta egon liteke. K.a. 2000. urte inguruan elamdarrek Mesopotamia inbaditu zuten. Elam erresumak eta haren aliatuak ziren Subartuko amorritek Ur III. dinastiaren inperioa (Sumertar pizkundea) suntsitu zuten.

## Izenaren interpretazioaren akatsa 
Erdi Aroko exegesietan, Hebreeraz "dagan" hitza arrainarekin lotu zen, hebreeraz . Hori dela eta, Dagan arrain-jainko gisa gaizki interpretatu izan da, eta Mesopotamiako arrain-gizakiren irudi hainbat, Dagan zela interpretatu izan da.
erdian|thumb|333x333px|Asiriar zilindro formako zigiluan,  XIX. mende amaieran Austen Henry Layard asiriologoak argitaratu zuen "Niniveh and Babylon. A narrative of a second expedition to Assyria" liburuan argitaratu zuen bezala. Bertan agertzen den arrain-jainkoa Dagon zela interpretatu zuen Layardek.

## Ikus, gainera 
* Apkallu/Abgal
* Atrahasia
* Oannes/Uana
* Utnapishtim
* Kulullu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Feliu Mateu, Lluís  ''El deu dagan a la siria de l'edat del bronze''. Universitat de Barcelona
“Antonio Hernández-Gil” Abokatu Gazteen Saria

**“Antonio Hernández-Gil” Abokatu Gazteen Saria** abokatu gazteek beren prestakuntzan, Zuzenbidearen ezagutzan eta abokatutzan duten bikaintasuna aitortzen duen Espainiako sari nazionala da.

## Saria 
Saria Espainiako Abokatuen Elkargoek, Espainiako Abokatutzaren Kontseilu Nagusiak eta Nueva Mutua Sanitaria konpainiak sortu zuten 2021ean, abokatu gazteenen bikaintasuna aitortzeko Espainiako abokatutzan.

Antonio Hernández-Gil Alvarez-Cienfuegos (1953-2020) abokatu, unibertsitateko irakasle eta Zuzenbide Zibileko katedraduna da. Madrilgo Abokatuen Elkargoko dekanoa, Espainiako Abokatutzaren Kontseilu Nagusiko lehen presidenteordea, Jurisprudentzia eta Legeriaren Errege Akademiako zenbaki akademikoa eta Comillasko Unibertsitate Pontifizioko Honoris Causa doktorea, Antonio Hernández Gilen semea (1915-1994).

Abokatu Gazteen Sarirako hautagai izateko, abokatu-titulua eduki behar da, abokatu-elkargo bateko kide izan behar da eta abokatu gisa jardun behar da. Kontuan hartzen da bere prestakuntzan ibilbide bikaina izatea, zuzenbidearen ezagutza bikaina izatea eta abokatutzan jardutea.

Sariaren lehenengo edizioa 2021. urtean izan zen.

2021ean hamazazpi abokatu gazte saritu zituzten Espainiako Estatu osoan, hamahiru abokatu-elkargo desberdinetakoak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lal Bal Pal

thumb|250px|Lal Bal Pal taldeak Indiako nazionalismoaren dirkurtsoa aldatu zuen.
**Lal Bal Pal** triunbiratoak, horrela ezagutzen zituen herriak, garrantzi handia izan zuen indiarren artean bertako nazionalismoa garatzeko prozesuan. Partaideak hauek ziren: Bal Gangadhar Tilak, Bipin Chandra Pal eta Lala Lajpat Rai. Taldearen izena haien izenen  eta abizenen konposizio bat da. Hirurek XX mendearen hasieran, 1906tik 1918ra, Indiako independentzia mugimenduaren diskurtso politikoa aldatu zuten.

## Garaia 
XIX.mendeko azken urteetan sentiberatasun erradikala sortu zen indiar intelektual batzuen artean. Posizio hau 1905ean India osoko eszena nazionalan zabaldu zen Swadeshi mugimenduarekin; hitz hori normalean "autokonfiantza" edo "autosufizientzia" gisa itzultzen da.

## Historia 
Lal Bal Pal triunbiratoak Swadeshi mugimenduaren alde egin zuen, hau da, inportatutako objektuen boikota eta Indiako produktuen erabileraren aldeko kanpaina. 

Lal Bal Pal triunbiratoak baita ere 1905tik aurrera Bengalako Partizioaren aurka egin zuen. Herrialde osoko indiarrak mobilizatu zituen, eta Bengalan hasi ziren britainiar ondasunen aurkako manifestazioak, grebak eta boikotak laster beste eskualdeetara zabaldu ziren, Britainiar Rajaren aurkako protesta zabalago batean. 

Mugimendu abertzalea pixkanaka ahultzen joan zen, bereziki bere buruzagi nagusi Bal Gangadhar Tilak atxilotu zutenean eta Bipin Chandra Pal eta Aurobindo Ghosh politika aktibotik erretiratu zirenean. Lala Lajpat Raik, bestetik, zauriak jasan zituen  James A. Scott poliziako superintendenteak bere agindupean zeuden poliziei Rai zegoen jende talde bati erasotzeko agindua eman ondoren. Rai 1928ko azaroaren 17an hil zen, bihotzekoak jota.
 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Bideoa Youtuben.
Marikana

**Marikana** Hegoafrikako meatze-herria da, Ipar-mendebaldeko probintzian dagoena. 19.522 biztanle zituen 2011n.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ángela Aguilar

**Ángela Aguilar Álvarez** (Los Angeles, Kalifornia, 2003ko urriaren 8a), mexikar-estatubatuar abeslaria da.

Bere bakarkako estudioko lehen diskoak, *Primero soy Mexicana* (2018), kritikaren txaloa eta arrakasta izan zuen. Grammy sarietarako eta bi Latin Grammy sarietarako izendatua izan da, eta bi sarietarako izendatutako artistarik gazteenetakoa da.

## Kanpo estekak
Iñupiaq zenbaki-sistema

thumb|Kaktovik sistemako lehenengo 20 zenbakiak (0tik 19ra)
**Iñupiaq zenbaki-sistema** edo **Kaktovik zenbaki-sistema** Alaskako iñupiaq hizkuntzako 20-oinarriko zenbakiak adierazteko sorturiko sistema da. Bisualki deigarriak dira eta duten formak adierazten duen zenbakia irudikatzen du.

Iñupiaq hizkuntzak zenbaki-sistema hogeitarra dauka, Kanada eta Alaskako gainerako eskimo-aleut hizkuntzaguztiek bezala. 10ean oinarritzen den sistema darabilten zenbaki arabiarrak ez dira egokiak iñupiaq eta beste hizkuntza inuitak adierazteko. Horri aurre egiteko, Alaskako Kaktovik herriko ikasle batzuek sistema hogeitar bat asmatu zuten 1994an, ondoren hedatu eta Kanadan ofizialki erabiltzeko kontuan hartzen dena.

Goiko argazkian iñupiaqen 0tik 19rako zenbakiak nola idazten diren adierazten da. Zenbaki handiagoak idazteko, notazio posizionala erabili behar da. Unitateko zifrak zenbaki arabiarretan bezala adierazten dira (1=1), baina hamarrekoetan, zenbakia bider 20 biderkatu behar da, bider 10 biderkatu beharrean. Beraz, esaterako, 20 zenbakia adierazteko bateko bat eta zero bat idatzi behar dira (24x24px24x24px) (1 bider 20 gehi 0); 40 zenbakia adierazteko bi bat eta zero bat idatzi behar dira (24x24px24x24px) (2 bider 20 gehi 0); laurehun zenbakia adierazteko bateko bat eta bi zero idatzi behar dira (24x24px24x24px24x24px) (1 bider 20 bider 20 gehi 0 gehi 0); zortziehun zenbakia adierazteko bi bat eta bi zero idatzi behar dira (24x24px24x24px24x24px) (2 bider 20 bider 20 gehi 0 gehi 0) eta abar.

## Sistema
Iñupiaqek, gainerako hizkuntza inuitek bezala, 20ko zenbatze oinarria eta 5eko zenbatze azpioinarria dute. Hau da, kopuruak multzoka zenbatzen dira (euskaraz bezala *laur-ogei*), 5, 10 eta 15 tarteko zenbakiak izanik. Horren ondorioz, 78 zenbakia adierazteko era hauxe da: "hiru-hamabost-hiru".

Grafikoki, Kaktovik zenbakiek iñupiaqeraren zenbaki-sistemako egitura lexikoa islatzen dute. Adibidez, zazpi zenbakia *tallimat malġuk* ("bost-bi") esaten da iñupiaqeraz eta Kaktovik sistemako zazpia marra baxu batek (bost) bi marra alturi (bi) lotuta osatzen du. Era berean, hamabi eta hamazazpi *qulit malġuk* ('hamar-bi') eta *akimiaq malġuk* (hamabost-bi) esaten dira, beraz, Kaktovik zenbaki-sistema jarraituz bi eta hiru marra altu (hamar eta hamabost) eta bi marra baxu idatziz lortzen dira.

### Balioak 
Azpiko taulan iñupiaq zenbaki batzuen balioak agertzen dira.

## Unicode
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tadeusz Konwicki

**Tadeusz Konwicki** (Vilnius, 1926ko ekainaren 22a - Varsovia, 2015eko urtarrilaren 7a) poloniar idazle eta zinema zuzendaria izan zen.

Bigarren Mundu Gerran Poloniako erresistentzian parte hartu zuen Armia Krajowaren barruan. Krakoviako Jagellondar Unibertsitatean ikasi zuen eta 1947an Varsoviara joan zen kazetari lanak egitera.

Eleberriak idatzi zituen eta errealismo sozialistaren bultzatzaileetako bat izan zen literaturan. 1952tik 1956ra Poloniako Langileen Alderdi Batuko kide izan zen, baina data horretatik aurrera erregimen komunista zapuztu zuen.

Poloniako Zinema Eskolako kide garrantzitsuenetako bat ere izan zen. 1958an Veneziako Zinemaldiko Sari Nagusia irabazi zuen.

## Idazlanak 
* *Sennik współczesny*. (1970) .
* *Zwierzoczłekoupiór*. (1977) .
* *Kompleks polski*. (1982) .
* *Mała apokalipsa*. (1983) .
* *Wschody i zachody księżyca* (1987) .
* *Bohiń*. (1990) .
* *Nowy Świat i okolice*. (1991) .
* *Kalendarz i klepsydra*. (1994) ISBN B00092VYV8.

## Filmografia 
### Gidoilaria/Zuzendaria 
* *Ostatni dzień lata*, 1958
* *Zaduszki*, 1961
* *Chwila pokoju* / *Le Moment de paix*, 1965
* *Salto* (1965)
* *Jak daleko stąd, jak blisko*, 1973
* *Dolina Issy*, 1982
* *Lawa *, 1989

### Gidoilaria 
* *Kariera*, 1954, Jan Koecher zuzendaria
* *Zimowy zmierzch*, 1956, Stanisław Lenartowicz zuzendaria
* *Matka Joanna od Aniołów*, 1961, Jerzy Kawalerowicz zuzendaria
* *Faraon*, 1966, Jerzy Kawalerowicz zuzendaria
* *Jowita* 1967, Janusz Morgenstern) zuzendaria
* *Austeria* 1982, Jerzy Kawalerowicz zuzendaria
* *Kronika wypadków miłosnych*, 1985, Andrzej Wajda) zuzendaria

## Kanpo estekak
Martha Palmer

**Martha** **(Stone) Palmer**  informatikari estatubatuarra da. Aditzen semantikan egindako ikerketa-lanagatik da ezagunagoa, baita PropBank eta VerbNet gisako baliabide ontologikoak sortzeagatik ere.

## Hezkuntza 
Palmerrek Texasko Unibertsitateko Informatikako masterra jaso zuen Austinen, 1976an, Robert Simmonsek zuzendaritzapean.

Edinburgoko Unibertsitateko doktoretza 1985ean jaso zuen. Tesiaren izenburua "Driving semantics for a limited domain" ("Domeinu mugatu baterako  semantika lantzen") izan zen, eta Alan Bundyk zuzendu zuen.

## Karrera 
Gaur egun, informatikako eta hizkuntzalaritzako irakaslea da Colorado Boulder-eko Unibertsitatean. Lehen Pennsylvaniako Unibertsitateko fakultatean zegoen.

### Sariak eta ohoreak 
* Palmer Hizkuntzalaritza Konputazionalerako Elkarteko (ACL) lehendakaria izan zen 2005ean, eta ACL Fellow izendatu zuten 2014. urtean, "semantika konputazionalari eta corpus semantikoen garapenari egindako ekarpen garrantzitsuengatik".
* 2017an, Helen & Hubert Croft katedra eskuratu zuen Coloradoko Unibertsitatean. Urte berean, unibertsitateak "Aparteko irakasle" izena eman zion, ikerketarako nazioarteko onarpena jaso duten irakasleentzat gordetako titulua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Martha Palmer-en orri pertsonala
Kim Mi-soo

**Kim Mi-soo** (Hangulen, 김미수 ; 1992ko martxoaren 16a &ndash; 2022ko urtarrilaren 5a)  Hego Koreako aktore eta modeloa izan zen.  *Luwak Human-en* (JTBC *Drama Festa ekoizpeneko* aktu bakarreko drama) lanagatik egin zen ezagun. 29 urte zituela bat-batean hil zen.  Bere azken emanaldia *Snowdrop*  telesailean izan zen*,* non protagonistaren lagunik onena den Yeo Jung-min-en papera egin zuen;   aurretik *Kaixo eta agur, ama!* telesailean agertu zen*,* *Zirkulurantz* eta *Eskolako erizainaren fitxategiak .*   

## Ibilbidea 
Hasierako interesa dantza eta musika izan bazen ere, aktore eszeniko gisa hasi zen lanean, eta 2018an egin zuen debuta zineman, *Lipstick Revolution* film laburrarekin. 

2019an, telebistako debuta egin zuen *Luwak Human* draman, Jung Ji-hyun pertsonaiarekin, Ahn Nae-sang protagonistaren alabarekin.  Zineman, ''Kyungmi's world* filmean parte hartu zuen, Koo Ji-hyun-en opera prima, Jung-soren paperarekin, ama eta alabaren desagerpenari buruz amonari aurre egiten dion aktore gaztearen paperarekin. 

*2020an Kaixo eta agur, ama*! telesaioko aktoreen taldearen parte izan zen, Cha Yeon-jiren paperarekin, protagonistaren ahizpa gazteena (Kim Tae-hee-k antzeztutako pertsonaia).   

Urte horretan bertan Kwon Woo-young-en papera egin zuen, Se-ra (Nana) *protagonistaren* amaren langun langilea *Zirkulurantz* telesailean.  Kim Mi-sook 2020ko urtea amaitu zuen abenduaren 24an KBS2-n emititu zen *One Night* atal batean draman parte hartuz*.* 

2021eko abenduan*, Snowdrop* emititzen hasi zen*,* bere azken papera izango zena antzezten duen telesaila: Yeo Jung-min, Historiako unibertsitateko ikaslea, protagonistaren logelakidea. Bere heriotzaren unean jada amaituta zegoen telesailaren filmaketa.  

Poogpyeong Entertainment aktorearen agentziak heriotzaren berri eman zuen 2022ko urtarrilaren 5ean, zergatia adierazi gabe. Kim Mi-soo Disney+ *Kiss Sixth Sense'' telesailean ari zen lanean, eta horren filmaketa eten egin zen horregatik.  

## Filmografia 
### Telesailak 
### Filmak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jon Elur

''''*, George R. R. Martin idazlearen *A Song of Ice and Fire* eleberri saileko eta *Game of Thrones'' telesaileko pertsonaia bat da, azken horretan Kit Harington aktoreak antzeztu zuen. Stark etxea eta Gaueko Zaindarien kidea da.

Izaera malenkoliotsua, isila eta ausarta duen mutila da.

Winterfalleko eta Iparraldeko Eddard Stark jaunaren sasikumea da, gainontzeko seme-alabekin hazitua. Sasikumea denez ta oinordekotza eskubiderik ez duenez Harresia zaintzen duten Gaueko Zaindarien kide egingo da, talde horretan ohorea eta loria lortzeko norberaren jatorria ahintzat hartzen ez dutela jakitun baita.
Khal Drogo

''''*, George R. R. Martin idazlearen *A Song of Ice and Fire* eleberri saileko eta *Game of Thrones'' telesaileko izaki bat da, azken horretan Jason Momoa aktoreak antzeztu zuen. 

Izaera basati eta gupidagabea eta gorpuzkera indartsu eta gihartsuko dothraki herriaren kahl edo erregea da. Ospe beldurgarria izateaz gain 40.000 gerlariz osatutako kalashar edo gudarostearen buru da. Daenerys Targaryenekin ezkonduko da.
Vladimir Kiseliov

**Vladimir Viktorovitx Kiseliov** (; ; Miski, Kemerovo oblasta, SESB, 1957ko urtarrilaren 1a - Krementxuk, Poltavako oblasta, 2021eko urtarrilaren 7a) sobietar eta ukrainar pisu-jaurtitzailea izan zen.

Sobietar Batasuneko taldearekin lehiatu zen eta urrezko domina irabazi zuen 1980ko Udako Olinpiar Jokoetan, 20.72 metroko jaurtiketa batekin.
Tommen Baratheon

''''*, George R. R. Martin idazlearen *A Song of Ice and Fire* eleberri saileko eta *Game of Thrones'' telesaileko pertsonaia bat da, azken horretan Lena Headey eta Nell Williams aktoreek antzeztu zuten. Baraethon etxea eta Lannister etxeko kidea da.

Robert Baratheon erregea eta Cersei Lannister erreginaren semea bezala aurkeztua den arren, Cersei eta Jaime Lannister anai-arreben intzesto harremanetik jaioa da. 

Bigarren semea izaki bigarren maila batean dago, Joffrey Baratheon erregea eta anaia eraila den arte, orduan ondorengotzan Zazpi Erresumetako errege berria bilakatuz. Anaia ez bezala, mutil xaloa, kutixizalea eta izaera jatorrekoa da.
Nicholas Hilliard

**Nicholas Hilliard** (Exeter, c. 1547 &ndash; Londres, 1619ko urtarrilaren 7a) ingeles urregile eta miniatura egilea izan zen.

Bere familia protestantea Genevara erbesteratu zen Maria I.a katolikoa boterera iritsi zenean. Robert Brandonen ikaslea izan zen, Elisabet I.a erreginaren bitxigilea.

Elisabet I.aren eta Jakue I.aren gorteko kideen miniaturazko erretratuak egin zituen. Frantzian ere lan egin zuen.

## Iruditegia 

Nicholas Hilliard 001.jpg|Alice, Hilliarden emaztea, 1578
Nicholas Hilliard (called) - Portrait of Queen Elizabeth I - Google Art Project.jpg|Elisabet I.a, "Pelican Portrait" c. 1572
Nicholas Hilliard 002.jpg|François, Anjouko dukea, 1577
Nicholas Hilliard 003.jpg|George Clifford, 3rd Earl of Cumberland, c. 1590
Nicholas Hilliard - Young Man Among Roses - V&A P.163-1910.jpg|*Young Man Among Roses*, *c.* 1585–1595
Nicholas Hilliard 016.jpg|Gizon ezezaguna
Henry percy hi.jpg|Henry Percy, 9th Earl of Northumberland, the "Wizard Earl", 1590–95.
Nicholas Hilliard Elizabeth I.jpg|Elizabeth I, 1576–78
Nicholas Hilliard Sir Amias Paulet.png|Sir Amias Paulet, 1576–78
Marguerite of Valois, Queen of Navarre) by Nicholas Hilliard.jpg|Margarita Nafarrakoa, 1577
Sfdrake42.jpg|Sir Francis Drake, 1581 
Sir_Walter_Raleigh_oval_portrait_by_Nicholas_Hilliard.jpg|Sir Walter Raleigh, 1585
Nicholas Hilliard 008.jpg|Unknown youth, 1585, V&A
Nicholas Hilliard 020.jpg|Jakue I.a Ingalaterrakoa, 1603–9, V&A
Nicholas Hilliard 006.jpg|Christopher Hatton c. 1589
Mary Sydney Herbert.jpg|Mary Sidney, Countess of Pembroke c. 1590
Lettice Knollys c1590-95 Hilliard.png|Lettice Knollys, Countess of Leicester c. 1590–1595
Nicholas Hilliard 019.jpg|Elisabet, Bohemiako erregina, Jakue I.aren alaba, 1605–10
Nícholas-Hilliard-Elizabeth-I-Queen-of-England-c-1586-87.tif|Elisabeth I of England|Elizabet I.a Ingalaterrakoa, c. 1586–87.
Nicholas Hilliard - Queen Elizabeth I - NPG 108.jpg|Elisabet I.a Ingalaterrakoa, 1572.
Elizabeth1 Phoenix.jpg|Elisabet I.a, "Phoenix" portrait, c. 1575
Nicholas Hilliard Elizabeth I Playing the Lute c. 1580.jpg|Elisabet I.a Lauda jotzen c. 1580
Nicholas Hilliard 017.jpg|c. 1587
Nicholas Hilliard Elizabeth I 1595-1600 v2.jpg|1595-1600
Nicholas Hilliard Elizabeth I c 1595-1600.jpg|1595-1600
Elizabeth Great Seal Ireland.jpg|Irlandako sigilu handia. 1584.
Hilliard Emmanuel College Charter.gif|Charter of Emmanuel College, Cambridge.
Hilliard Elizabeth Stuart and Son c. 1615.jpg|Elizabet, Bohemiako erregina eta Frederick Henry semea.

## Kanpo estekak
Nafissatou Thiam

**Nafissatou "Nafi" Thiam** (1994ko abuztuaren 19a) proba anitzeko lehiaketan espezializatutako atleta belgikarra da. Thiam-ek hiru aldiz lortu du urrezko domina olinpikoa 2016ko, 2020ko eta 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan heptatloi proba irabaziz. Olinpiar titulua arrakastaz defendatu duen Belgikako atleta bakarra da, gizonezkoa edo emakumezkoa, eta Jackie Joyner-Kersee-ren atzetik bigarren emakumea da 2 olinpiar titulu jarraian irabazten dituena.

2020ko otsailetik, Thiamek Belgikako errekorra du emakumeen heptatloian, emakumezkoen jabalinan eta emakumezkoen luzera jauzian. 2019an emakumezkoen heptatloi lehiaketa batean altuera jauziko diziplinan munduko errekor berria ezarri zuen.

Urrezko domina ere irabazi zuen 2017ko Munduko Txapelketan eta 2018ko Europako Txapelketan eta zilarrezko domina 2019ko Munduko Txapelketan. 2017an IAAF Munduko Atleta izendatu zuten. Belgikako banderaduna izan zen 2020ko Tokioko Olinpiar Jokoen hasierako ekitaldian.

## Sariak 
2015ean, Thiam hautatu zuten Belgikako urteko kirolari.

2016an, Thiam Europako Atletismoko Urteko Izarra, IAAF Urteko Izarra eta Urteko Belgikako Kirolari izendatu zuten.

2017an, Thiam IAAF Munduko Emakumezko Atleta izan zen. Gainera, 30 urtetik beherako Forbes zerrendaren artean zegoen Europan eta ofizialki UNICEFen enbaxadore bihurtu zen. Berriz ere Belgikako Urteko Kirolari Saria irabazi zuen.

## Txapelketako podiumak 
**Olinpiar Jokoak**

* 2016, heptatloia: aire librean, urrezko domina (6810 puntu)
* 2020, heptatloia: kanpoan, urrezko domina (6791 puntu)

**Munduko Txapelketak**

* 2017, heptatloia: aire librean, urrezko domina (6784 puntu)
* 2019, heptatloia: kanpoko, zilarrezko domina (6677 puntu)

**Europako Txapelketak**

* 2018, heptatloia: aire librean, urrezko domina (6816 puntu)
* 2021, pentatloia: indoor, urrezko domina (4904 puntu)
* 2017, pentatloia: indoor, urrezko domina (4870 puntu)
* 2015, pentatloia: indoor, zilarrezko domina (4696 puntu)
* 2014, heptatloia: aire librean, brontzezko domina (6423 puntu)

**Belgikako Txapelketa Nazionalak**

* 2018, luzera jauzia: aire zabalean, urrezko domina (6m 60&nbsp;cm)
* 2016, pentatloia: indoor, urrezko domina (4678 puntu)
* 2016, luzera jauzia: barrualdea, urrezko domina (6m 51&nbsp;cm)
* 2015, altuera jauzia: barrualdea, urrezko domina (1m 85&nbsp;cm)
* 2015, luzera jauzia: aire zabalean, urrezko domina (6m 40&nbsp;cm)

## Karrerako lorpenen laburpena 
## Marka pertsonalak 
| valign="top" width="50%" |

|}

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak