open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Beti (argipena)

**Beti** hitzak esanahi zenbait ditu:
* **beti**, betikotasuna adierazteko adberbioa;
* **beti**, iparraldean, **oraindik** adberbioaren sinonimoa;
* Beti, bantu etnia;
** betiera, beti jendearen hizkuntza.
Arrandegi kalea (Donostia)

**Arrandegi kalea** Donostiako Parte Zaharreko kale txiki bat da. Konstituzio plazatik San Juan kaleraino doa.

## Izenaren jatorria 
Kale hau, San Juan kalearen aldean, Bretxako arrandegian bukatzen zen, eta hortik datorkio izena.
 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Lorenzo kalea (Donostia)

**San Lorenzo kalea**, lehen "Astoen kalea", Donostiako Parte Zaharreko kale txiki bat da. Esterlines kalea zuzen jarraitzen du, Narrika kaletik San Juan kaleraino. "Astoen kalea" izena hemen merkatura ekartzen ziren astoak hemen lotzen zirelako datorkio.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bass Rock uhartea

**Bass Rock uhartea** (, ) Eskoziako ekialdeko kostaldean dagoen uharte txiki bat da.

## Geografia 
Fortheko fiordoan kokaturik dago, Ekialdeko Lothian eskualdean, kostaldetik bi kilometrotara.

107 metrotako altuera duen arroka bolkaniko malkartsua da. Zanga populazio handi bat bizi da bertan.

## Historia 
Gaur egun gizakirik bertan bizi ez bada ere, aintzina izan zen gaztelu bat bertan, Commonwealth garaian gartzela gisa ere erabili zena. XII mendetik Lauder familia izan zen uhartearen jabea eta 1706an Sir Hew Hamilton-Dalrymple-ek erosi zuen, pareko kostaldean dagoen .

1902an itsasargia eraiki zen uhartean.

## Iruditegia 

Irudi:Bass Rock 4.jpg
Irudi:Bass Rock - geograph.org.uk - 426596.jpg
Irudi:Bass Rock from Law.jpg
Irudi:Bass Rock Castle Lighthouse 1.jpg|Gazteluaren hondarrak eta itsasargia.
Irudi:Bass Rock from courtyard at Tantallon.jpg
Irudi:Bass Rock Gannets Lighthouse.jpg|Zangak itsasargiaren inguruan.
Irudi:Tantallon Castle.jpg|Tantallon gaztelua.

## Kanpo estekak
Bearsden

**Bearsden** (, ), Eskozia erdialdeko udalerria da, Ekialdeko Dunbartonshire eskualdeko herri handiena da, hala ere hiriburua Kirkintilloch da. 2011ko erroldaren arabera 27.237 biztanle ditu.

## Etimologia 
Izenaren jatorria ezagutzen ez bada ere, Bearsden izena hartu zuen 1863an eraikitako tren geltokiaren izena hori zelako.

## Geografia 
Glasgow Handia metropoli eremuaren ipar-mendebaldeko mugan kokaturik dago, Glasgow erdigunetik 10 kilometrotara.

## Historia 
II mendean, 142 eta 144 artean, erromatarren gotorleku bat izan zen bertan, gaur egun Castle Hill izenaz ezagutzen den tokian, Antoninoren Harresia lur hauetatik pasatzen baitzen. Glasgow eta Lomond aintziraren arteko errepide militar bat ere bertatik pasatzen zen. 164 urtean beranduago erromatarrek atzera egin behar izan zuten Hadrianoren Harresira. Garai hartako aztarnak badaude oraindik, aipagarriena bainuetxe baten oinarria.

Erdi Aroan **Kilpatrick** izeneko lurralde zabal baten parte izan zen. 1649an bitan banatu zen lurraldea, Old Kilpatrick ("Kilpatrick zaharra") mendebaldeko zatia, gaur egungo Dumbarton eta Clydebank ingurua, eta bestea New Kilpatrick ("Kilpatrick berria"), gaur egungo Bearsdenek baino azalera handiagoa zuena.

1649an bertan eraiki zen New Kilpatrick-eko eliza eta honen inguruan eratuz joan zen herria da Bearsden. Nekazaritzan oinarritzen ziren hainbat etxola ian ziren hasierako Bearsden sortu zutenak eta XIX mendean Glasgowko negoziogizonen bizilekuak eraikitzen hasi ziren. XX mendean suburbioak eratu ziren eta 1958an burgo bihurtu zen. 1996tik aurrera Ekialdeko Dunbartonshire barnean gelditu zen.

## Ondasun nabarmenak 
* New Kilpatrickeko eliza
* Bainuetxe erromatarraren aztarnak

## Iruditegia 

Irudi:NewKilpatrickParishChurch.JPG|New Kilpatrickeko eliza.
Irudi:SchawHomeBearsden.JPG|Schaw Convalescent Home.
Irudi:NewKilpatrickParishChambers1907.JPG|Udaletxea.
Irudi:Boclair House, Bearsden - geograph.org.uk - 56820.jpg|Boclair House.
Irudi:Roman Bath House - geograph.org.uk - 1553792.jpg|Bainuetxe erromatarraren aztarnak.
Irudi:Antonine Wall - geograph.org.uk - 49196.jpg|Antoninoren Harresiaren aztarnak.
Irudi:Castle Hill - geograph.org.uk - 1449511.jpg|Castle Hill.

## Hiritar ezagunak 
* Mark Knopfler (1949- ), Dire Straits taldearen abeslaria, bertako eskolan ikasia da.

## Kanpo estekak
Robert Bosch Gmbh

[thumb|[Abstatteko fabrikazio gunea.]]
**Robert Bosch GmbH** alemaniar konpainia da, Robert Boschek sortu zuena 1886. urtean. 264 produkzio gune ditu, 250 delegazio komertzial eta 261.300 langile munduan zehar. 2006. urtean 43.700 milloi euro fakturatu zituen, konpainiak emandako dauen arabera.

## Estatistikak 
2010. urtean, ibilgailu industria, kontsumorako produktuak eta eraikuntza teknologia kontutan hartuta, 47.500 milloi eroko salmentak eduki zituen, urte arteko handitze tasa %27koa izanik. Bere historiako urterik emankorrena izan zelarik.

2011. urtean berriz, 50.000 milloiko salmentak eta 300.000 langileko muga gainditu zuela jakinarazi zuen.

2004. urtean Robert Bosch GmbH 17. postuan jarri zen Estatu Batuetako 20 patentatzailerik emankorrenen zerrendan 907 patente berrirekin. 2003. urtean 20. izan zen (758 patente) eta 2002. urtean 23. (683 patente).

## Jarduera 
**Bosch**en adar nagusiak honakoak dira:
* Ibilgailu industrian atalen eta sistemen banaketa.
* Etxeko tresnen fabrikazioa (industriarako nahiz etxerako lantresnak, etxerako gailu elektrikoak).
* Eraikuntza industriarako ingeniaritza zerbitzuak.
* Paketatze teknologia.
* Segurtasun ingeniaritza.

**Bosch**en bulego nagusiak Gerlingen-en kokatuta daude, Stuttgart ondoan, Baden-Württemberg, Alemania.
Volkmar Denner da gerente nagusia 2012.eko uztailaren 1a ezkeroztik.

lang=de|thumb|550px|erdian| Robert Bosch GmbH-ren organigrama(*Beteiligung* pardaidetzei egiten die aipamen, *Stimmen* ahots/bozei).

## Ikus, gainera 
* GS Yuasa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Robert Bosch GmbH-ren nazioarteko webgunea
Betiko (argipena)

**Betiko** hitzak adiera zenbait ditu:
* **betiko**, betikotasuna adierazteko izenlaguna;
* **Betiko**, Guadalquivir eta inguruko elementu geografikoei dagokiona (adibidez, Mendikate Betikoak);
* Betiko Ikastola, Leioako ikastola.
Lovendegem

**Lovendegem** (nederlanderazko ahoskera: ) Belgikako ipar-mendebaldeko udalerri bat da, Ekialdeko Flandria probintziakoa. Udalerriak herri hauek hartzen ditu barnean: Lovendegem bera eta Vinderhoute.. 2013ko urtarrilaren 1ean 9.469 biztanle zituen.

## Iruditegia 

Image:Lovendegem, monumentaal pand positie3 foto2 2011-10-03 11.01.JPG|Lovendegem, udaletxea
Image:Lovendegem, Sint Martinuskerk foto6 2010-10-08 16.19.JPG|Lovendegem, eliza: Sint Martinuskerk

## Herritar ospetsuak 
* Maurice De Waele, txirrindularia, Frantziako Tourreko irabazlea.

## References 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Baskervilletarren zakurra

**Baskervilletarren zakurra** (jatorrizko ingelesezko izenburua *The Hound of the Baskervilles*) Sir Arthur Conan Doyle eskoziar idazleak Sherlock Holmes detektibeari buruz idatzitako hirugarren eleberria da. Lehenbiziko aldiz 1901-1902 artean The Strand Magazine hilabetekarian atalka argitaratu zen. Hego-mendebaldeko Ingalaterrako Devon konderriko Dartmoor eskualdean girotuta dago.

## Argumentu 
Sir Charles Baskerville jauntxoa Devon konderriko Dartmoor eskualdeko mortu bakarti batean hilda topatu dutenean, haren lagun Mortimer doktoreak Londresera joan eta Sherlock Holmesi kasua argitzeko laguntza eskatu dio.

[thumb|180px|ezkerrera|[Dartmoor eskualdeko mortuen ikuspegia.]]

Holmesi Baskervilletarren madarikazioari buruzko eskuizkribu bat irakurri dio: ustez, madarikazioa Ingalaterrako Iraultza garaian hasi omen zen, Hugo Baskerville zena infernuko zakur batek bere maltzurkeriarengatik zigor moduan hil zuenean; harez geroztik, madarikazioa belaunaldiz-belaunaldi igaro da.

Horren ondoren, medikuak Sherlocki gorpuaren inguruan agertutako zakur oin-arrastoak aipatu dizkio. Bestalde, aholku eske joan zaiola aitortu dio halaber, bizirik geratzen den Baskervilletarren ondorengo bakarra, Sir Henry, ondorengotza onartu eta jasotzeko asmoz Estatu Batuetatik Ingalaterrara iristeko zorian baita (familiaren dirutzaz gain, Baskervilletarren etxaldearen jabetza ere jaso behar du). Sendagileak ez daki zer egin, ustez jendea beldurtzeko familiaren kondaira zena orain egiazkoa ote den beldur baita, hots, Sir Henryren bizia arriskuan dagoela. Holmesek lasai dadin erantzun dio, denbora osoan Sir Henryren alboan egongo delako, kasua argitzeaz arduratzen den bitartean. Geroago, Mortimer doktorea Sir Henryrekin itzuli da, biak ere guztiz larriturik, gutun misteriotsu bat iritsi baitzaie, egunkari batetik moztutako hitzez osatua, "mortu" salbu (hori eskuz idatzita dago). Haren mezua zera da: "Zeure bizitza maite baduzu, mortutik urrun egon zaitez".

## Euskarazko itzulpenak 
2014ean Antton Olano Irutiak eleberri horren euskarazko itzulpena argitaratu zuen. 2019an, Usoa Wyssenbach eta Xabier Olarrak beste itzulpen bat argitaratu zuten, Igela argitaletxearen eskutik, *Baskervilletarren ehiza-txakurra* izenburuarekin.

## Zinema 
* *The Hound of the Baskervilles (1959ko filma)*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Baskervilletarren zakurra* eleberria Gutenberg proiektuan irakurgai 
* *Baskervilletarren zakurra* eleberria HTML formatuan irakurgai
Isabel Lete Landa

**Isabel Lete Landa**, ***Erregina*** deitua (1913ko irailaren 7a, Osintxu, Bergara, Gipuzkoa &ndash; 1941eko urriaren 13a, Eibar, Gipuzkoa) Ahizpa Mertzedariak ordenako euskal moja bat izan zen.

## Biografia 
1913ko irailaren 17an Bergara udalerriko Osintxu auzoan jaio zen.
 
5 urte besterik ez zituela ama hil zitzaion, hortaz Azpeitia inguruko senide batzuk berataz arduratu ziren. Bere beste ahizpak beste familia baten ardurapean gelditu ziren. Azpeitian Ahizpa Mertzedarien ordenako moja bilakatu zen.

Haurtzaroan, lehenik Zumarragara eta ondoren Madrilera bizitzera joan zen, azken honetan bere hezkuntza osatu eta aldi berean Espainiako Gerra Zibileko zauritu ugari zaintzeaz arduratu zen.

Ondoren, Eibar udalerrian lan egiteko deitu zuten, bertako San Andres egoitzaren instalakuntzen inguruan, tuberkulosia zuten gaixoei lagundu eta zaintzeko zegoen ospitalean.

Eibarren gaixoak zaindu eta lagunduz buru-belarri aritzeak bere burua gaitzarekin kutsatzea suposatu zion. 1941eko urriaren 13an 28 urte zituela Eibarren hil zen.

Ahizpa Mertzedarien hitzetan «*Sor Isabel Lete Landak Aitaren eta Santa Teresa Avilakoaren loria bereganatu du, azken hau eredutzat zuen, espiritualitatearen sotiltasuna, txirotasuna, apaltasuna eta nabarmenkeriaren ezatik bizitza mistikoaren lekukoa da. Bere bizitza osoan Kristok erein zuen lur emankorra izan zen, Berak erein zezan laga baizuen, Bera gartxuki maitatuz. Bere bizitza osoa maitasunaren testigantza izan zen*».

## Dohatsu 
Gaur egun beatifikazio prozesua abian da

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sor Isabel Lete aldaretako bidean doa 
* Ahizpa Mertzedarien gutuna
Kronichthys

***Kronichthys*** Loricariidae familiako arrain familia bat da. Brasilen baizik ez da bizi.

## Espezieak 
Gaur egun hiru espezie deskribatzen dira talde honen barruan:
* *Kronichthys heylandi* (Boulenger, 1900)
* *Kronichthys lacerta* (Nichols, 1919)
* *Kronichthys subteres* A. Miranda-Ribeiro, 1908

## Deskribapena 
*Kronichthys* espezieak txikiak dira, arrain zilindrikoak, Hypoptopomatinaeren barruko *Schizolecis*en antzekoak. Marroi ilunak dira, eta sabelaldea txuria da. Bizkar hegatsa laburra da; eta gantz hegatsa, txikia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pegasus (konstelazioa)

**Pegasus** edo **Pegaso** —— ipar hemisferioko konstelazio bat da, Greziar mitologiako Pegasoren omenez izendatua. Ptolomeok II. mendean izendatutako 48 konstelazioetako bat da, eta gaur egungo 88 konstelazio modernoetako bat da.

2,37tik 2,45era doan ageriko magnitudearekin Pegasuseko izarrik distiratsuena Epsilon Pegasi izeneko izar laranja supererraldoi bat da, batzuetan Enif izena hartzen duena. Beste izar batzuk Alpha (Markab), Beta (Scheat), eta Gamma (Algenib) dira. Hauek Alpha Andromedaerekin (Alpheratz edo Sirrah) batera *Pegasoren Karratua* izena duen asterismoa osatzen dute. Konstelazio honetako hamabi izarrek exoplanetak dituztela dakigu.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bizkar hegal

[thumb|250px|[Marrazo baten bizkar hegala]]
**Bizkar hegala**, **bizkar hegatsa** edo **taketa** ur gazi zein gezatan bizi diren hainbat animaliak bizkarrean duten hegatsaren izena da. Arrain gehienek, zetazeoek eta desagertutako Ichthyosauriak bizkar hegala dute. Espeziea zein den, animaliek bakarra edo bat baino gehiago izaten dute.

Biologoek, askotan, bizkar hegaletan sortzen diren markak erabiltzen dituzte zetazeoak identifikatu ahal izateko.

Bizkar hegalari eusten dioten hezur kartilaginotsuek pterigioforo izena dute arrainetan.

## Kanpo estekak
Grus

***Grus*** Gruiformes barruan sailkatzen den hegazti genero bat da, Gruidae familiaren barruan. Genero honetako hainbat hegaztiri kurrilo izena ematen zaie.

## Espezieak 
Gaur egun hamaika espezie ezagutzen dira:
* *Grus grus* (Linnaeus, 1758)
* *Grus canadensis* (Linnaeus, 1758)
* *Grus americana* (Linnaeus, 1758)
* *Grus antigone* (Linnaeus, 1758)
* *Grus rubicunda* (Perry, 1810)
* *Grus leucogeranus* Pallas, 1773
* *Grus vipio* Pallas, 1811
* *Grus monacha* Temminck, 1835
* *Grus nigricollis* Przewalski, 1876
* *Grus japonensis* (Statius Muller, 1776)
* *Grus pagei* (desagertua) Campbell, 1995

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sisoroidea

**Sisoroidea** Siluriformesen barruko arrain superfamilia bat da. Bere barruan lau familia daude: Amblycipitidae, Akysidae, Sisoridae, eta Erethistidae; iturre batzuek barruan sailkatzen dute Aspredinidae. Aspredinidae kontutan harutta, superfamilia honetan 42 genero eta 230 espezie daude. Asian bizi dira, eta Aspredinidae Hego Amerikan.

## Kanpo estekak
Dendermonde

**Dendermonde** (nederlanderazko ahoskera: ; frantsesez: *Termonde*) Belgikako ipar-mendebaldeko udalerri bat da, Ekialdeko Flandria probintziakoa. Udalerriak herri hauek hartzen ditu barnean: Dendermonde hiria bera, Appels, Baasrode, Grembergen, Mespelare, Oudegem, Schoonaarde, eta Sint-Gillis-bij-Dendermonde. Izenak aditzera ematen duen bezala, Dendermonde Dender ibaiaren bokalean kokatzen da, Eskalda ibaian isurtzen dena.

## Herritar ospetsuak 
* Alwin de Prins, igerilaria (j. 1978)
* Pierre-Jean De Smet, misiolaria
* Emmanuel Hiel, poeta eta idazlea
* Fernand Khnopff, margolaria (1858–1921)
* Kim Kay kantaria
* Caroline Maes, tenis jokalaria (j. 1982)
* Ivo Van Damme, atleta (1954–1976)
* Jan Verhas, margolaria (1834–1886).
* Franz Verhas, margolaria
* Vanessa Chinitor, kantaria

## Hiri senidetuak 
* Geldrop 
* Nienburg 
* Blagoevgrad 

## Iruditegia 

File:Begijnhof1.jpg|Dendermonde
Image:Dendermonde, torengebouw op de Grote Markt met panden foto5 2010-10-09 14.56.JPG|eraikin monumentala: het Vleeshuis
Image:Dendermonde,_stadhuis_en_monumentale_panden_op_Grote_Markt_foto2_2010-10-09_14.59.jpg|Merkatuaren plaza, tabernak eta udaletxea.
File:BrusselsePoort.JPG|Brusela Ataria.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Trachelyichthys

***Trachelyichthys*** Auchenipteridae barruan sailkatzen den Hego Amerikako ur tropikaletan bizi den arrain genero bat da.

## Espezieak 
Bi espezie ezagutzen dira genero honetan:
* *Trachelyichthys decaradiatus* Mees, 1974
* *Trachelyichthys exilis* D. W. Greenfield & Glodek, 1977

## Kanpo estekak
Biziraupen-ekonomia

**Biziraupen-ekonomia** autokontsumoan oinarritu eta fluxu ekonomiko nagusietatik, hala nola merkataritza garatutik (trukea ordea ohikoa da), finantzaketatik eta inbertsiotik, at dagoen ekonomia, xedetzat oinarrizko beharrak asetzea bakarrik duena. Gehienetan abeltzaintzan, nekazaritzan eta arrantzan oinarritutako ekonomiak dira. Gizataldeak aukeratutako zein inguruneak ekarritako ekonomia-eredua izan daiteke. 

## Kanpo estekak
Hoplostethus

***Hoplostethus*** Trachichthyidae familiako arrain genero bat da.

## Espezieak 
Gaur egun 30 espezie ezagutzen dira genero honen barruan:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pedro Lopez de Montoia

**Pedro Lopez de Montoia** (Guardia, Araba, 1542 – ?), humanista eta pedagogoa.

## Biografia 
Haren biografian hutsune handiak daude. 1542ko urtarrilaren 12an bataiatu zuten baina bere jaiotze data zehatza ez da ezagutzen. Salamancako Unibertsitatean ikasi zuen, 1563an arteko batxilergoaren titulua eskuratuz. Urte berean Teologia Fakultatean matrikulatu zen. 1569an Salamancako Colegio Trilingüen prebenda bat eskuratu zuen eta ikastetxeko errektoreorde izendatu zuten. 1571an Madrilera joan zen. Han Stúñiga y Requeséns familiaren babesa jaso zuen eta bere bi liburu nagusiak idazteari ekin zion: *Libro de la buena educación y enseñanza de los nobles* (1595) eta *De recto usu divitiarum*. Inkisizioaren tribunalaren liburuen zentsuratzaile izan zen. Nahiz eta biografiaren arabera apaiz itxura izan, datu hori ez dago dokumentatuta.

## Ideia pedagogikoak 
Ideia horiek *Libro de la buena educación y enseñança de los nobles en que se dan muy importantes avisos a los padres para criar y enseñar bien a sus hijos* liburuan jaso zituen. Liburu honetan idazle klasikoen eragina nabaria da, besteak beste, Zizeronena, Plutarkorena, Seneka... Juan Huarte de San Juan medikuaren eugenesia eta eragin psikosomatikoen inguruko eragina izan zuen bestetik ere. Montoiak haurraren psikologia bereziki ikuspuntu erlijiosotik landu zuen, heziketa erlijiosoa eta moralaren garrantzia azpimarratuz. Liburuaren helburu nagusia aristokraziaren formakuntza egokiaren bidea erakustea zen eta horretan ezinbestekoa zen haurraren irakaskuntza.

Beste ideia askoren artean, garaikideak diruditen zenbait ideia defenditzen zuen:
* Edoskitzea, hau da amak haren esneak haurra elikatzea.
* Jolasaren garrantzia haurraren garapenean.
* Irakaskuntza pertsonaren izaerara moldatu behar da.
* Irakaskuntza goiztiarraren aldeko jarrera, hasiera izaera ludikoz.

## Obra 
* *De recto usu divitiarium*, 1580.
* *Los cuatro libros del Mysterio de la Missa con unas annotaciones sobre el Sagrado Canon*, 1591.
* *Libro de la buena educación y enseñança de los nobles en que se dan muy importantes avisos a los padres para criar y enseñar bien a sus hijos*. Madril: Viuda de P. Madrigal, 1595.
* *De concordia sacrarum editionum*, 1596.

## Bibliografia 
* E. Hernández Rodríguez, *Las ideas pedagógicas del doctor Pedro López de Montoya*, Madril: CSIC, 1947.
* María Teresa Díaz Allué, "Pedro López de Montoya". Zenbait egile: *Textos pedagógicos hispanoamericanos*, Ángeles Galino zuzendaria, Madril: Narcea S. A, 1984 (4.arg.), 409-430 or.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* : Buenaventura Delgado Criado: *Historia de la educación en España y América*, II. liburukia. Fundación Santa María 1993.
Shigeho Tanaka

(Kōchi, Japonia, 1878ko abuztuaren 16a - 1974ko abenduaren 24a) japoniar iktiologoa eta Tokioko Unibertsitate Inperialeko zoologia irakasle izan zen. Arrain eta marrazoen inguruko lan ugari argitaratu zituen eta David Starr Jordan amerikarrarekin batera Japoniako arrainen inguruko liburua argitaratu zuen.

## Argitalpenak 
* 1913. A catalogue of the fishes of Japan. J. Coll. Sci. Imp. Univ. Tokyo, Vol. 33 (article 1): 1-497.
Nesomyidae

**Nesomyidae** karraskari familia bat dira, handia eta konplexua, Muroidearen barruan sailkatua. Afrika eta Madagaskarren bizi dira. Familia honen barruan sailkatzen dira Madagaskarreko Nesomyinae subfamiliako arratoi eta saguak, Dendromurinae sagu eskalatzaileak, *Petromyscus* sagu pigmeoa, *Delanymys*, *Cricetomyinae*, eta *Mystromys albicaudatus*.

## Taxonomia 
Nesomyidaeren barruan 6 subfamilia, 22 genero eta 55 espezie ezagutzen dira.
* Cricetomyinae
* Dendromurinae
* Delanymyinae
* Mystromyinae
* Nesomyinae
* Petromyscinae

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ziklotimia

**Ziklotimia** aldartearen nahaste maniako edo malenkoniatsua da. Bi aldi desberdin txandaka izaten dituen psikosi zikliko arina; aldi batean gaixoa urduri egoten da, eta hurrengoan depresioa izaten du.

## Kanpo estekak
Berlare

**Berlare** (nederlanderazko ahoskera: ) Belgikako ipar-mendebaldeko udalerri bat da, Ekialdeko Flandria probintziakoa. Udalerriak herri hauek hartzen ditu barnean: Berlare bera, Overmere eta Uitbergen; baita ere Donk herrixka ere. Donkmeer lakua eta zenbait eskualdeko erakargarri turistiko udalerri honetan daude ere. 2013ko urtarrilaren 1ean 14.690 biztanle zituen.

## Herritar ospetsuak 
* Tjörven De Brul, futbolaria
* Fred De Bruyne, txirrindularia
* Karel De Gucht, politikoa
* Paul Cammermans, film zuzedaria eta aktore
* Preben Van Hecke, futbolaria
* Jarno Van Mingeroet, txirrindularia

## Iruditegia 

File:Berlare - Sint-Martinuskerk 1.jpg|Saint Martin Berlare-n
File:Bareldonk kapel 2011 07 24 00 02702.jpg| Bareldonk Kapera Donk herrizkan.
File:Kasteel van Berlare westgevel.jpg|The Berlareko gaztelua
File:Huurbootjes2.JPG|Donkmeer lakua, eskualdeko erakargarri turistikoa.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Sint-Martens-Latem

**Sint-Martens-Latem** (nederlanderazko ahoskera: ) Belgikako ipar-mendebaldeko udalerri bat da, Ekialdeko Flandria probintziakoa. Udalerriak herri hauek hartzen ditu barnean: Deurle e Sint-Martens-Latem bera. 2013ko urtarrilaren 1ean 8.378 biztanle zituen.

Bigarren Mundu Gerra aurretik “Latem” artisten gune ezaguna izanagatik, gaur egun, Sint-Martens-Latem, Belgikako klase altuaren erresidentzia guneetako bat da.

## Herritar ospetsuak 
* Brigitta Callens, Miss Belgika ohia, modeloa eta yoga irakaslea
* Luc-Peter Crombé, margolaria
* Gustave De Smet, margolaria
* Edgar Gevaert, margolaria
* George Minne, eskultorea eta artista
* Constant Permeke, margolaria
* Gustave Van de Woestijne, margolaria
* Rudolf Werthen, biolin jolea eta orkestra zuzendaria

## Iruditegia 

Fitxategi:Deurle - Sint-Aldegondiskerk 1.jpg|Sint-Aldegondis eliza Deurle-n
Fitxategi:Sint-Martens-Latem - Sint-Martinuskerk 2.jpg|Sint-Martinus eliza Sint-Martens-Latem-en
Fitxategi:Latemse windmolen.JPG|Koutermolen, Latemse Molen, Sint-Baafsmolen, haize-errota

## Kanpo estekak 
*  [ http://www.sint-martens-latem.be Webgune ofiziala]
Knesselare

**Knesselare** (nederlanderazko ahoskera: ) Belgikako ipar-mendebaldeko udalerri bat da, Ekialdeko Flandria probintziakoa. Udalerriak herri hauek hartzen ditu barnean: Knesselare bera eta Ursel. 2013ko urtarrilaren 1ean 8.216 biztanle zituen.

## Iruditegia 

File:Urseldorp - 19 09 2011.jpg|Ursel herriko erdigunea
File:20111120 Drongengoedbos (17).jpg|Drongengoedbos inularrian
File:Pierlala bier.JPG|Pierlala garagardoa

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Sigmodontinae

**Sigmodontinae** ugaztunen barruko subfamilia anitzetako bat da, karraskarien barruko Cricetidae familian. Gutxienez 376 espezie daude barnean.

## Banaketa 
Amerika osoan bizi dira, baina batez ere Hego Amerikan. Murinaek Europan duen nitxo ekologiko bera erabiltzen du.

## Taxonomia 
#### Sigmodontinae 
##### Sigmodontini 
* *Sigmodon*

##### Ichthyomyini 
#### Oryzomyalia 
#### Oryzomyini 
#### Thomasomyini 
#### Wiedomyini 
#### Abrotrichini 
#### Akodontini 
#### Phyllotini 
#### *Incertae sedis* 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Giardia lamblia

**Giardia lamblia** (**Giardia intestinalis** ere deitua) heste meharra kolonizatzen duen protozoo parasitoa da, giardiasi izeneko gaitza sortzen duena. Giardiasia patologia gastrointestinala da, sabeleko mina, beherakoak, meteorismo eta nekea eragiten dituena. Protozoo honetaz kutsatutako ur edo janariak hartzean harrapatzen da.

Giardia lamblia ez da odolera pasatzen infektatzerakoan, eta heste meharra besterik ez du kaltetzen.

Anton van Leeuwenhoek, mikroskopio optiko modernoaren asmatzailea, lehena izan zen protozoo bizkarroi hau ikusten. 1681ean infekzio baten ondorioz beherako bortitzak izan zituen, eta bere gorotzen lagin bat mikroskopioan aztertuz Giardia lambliaren kisteak ikusi zituen .

## Ezaugarriak eta bizi-zikloa 
Giardia mikrobio anaerobioa da. Mugikorra da, eta 8 flageloen bidez higitzen da. Sabelaldeko bentosa bat dauka, heste-epitelioari atxikitzeko balio diona.

Bere bizi-zikloan protozoo bizkarroi honek bi morfologia ezberdinak ditu: trofozoitoa (infektatutako ostalariaren barnean) eta kistea (ostalaritik kanpo bizi denean, erresistentzia handiko egitura). Trofozoitoak bi nukleo ditu, eta goian aipatu diren flageloak eta sabelaldeko bentosa; madari itxurakoa da eta 20 mikrako luzeera du. Kisteak arrautza itxurakoak dira, obalatuak, 12 mikrako luzeera dute eta lau nukleo; ez dute flagelorik .

Kisteak dira forma infekziosoak. Gizakia edo animalia infektatuek kiste horiek haien gorozkiekin askatzen dituzte. Kisteak oso erresistenteak dira, eta uretan edo lurrean luzaro iraun dezakete. Ostalari berri batek kisteak irensten dituenean (ur edo janari kutsatuekin batera), heste meharrera iritsi eta bertan trofozoito bihurtzen dira. Trofozoitoak heste meharrean finkatzen dira eta erdibiditzearen bidez ugaldu egiten dira. Hesteetako traktutik behera mugitu eta, kolonera helduta, kiste bihurtzen dira berriz, gorotzekin batera kanporatuak izanik.

Kisteak nahiko erresistenteak dira kloroaren aurrean, eta honek arazo ugari sortzen ditu edateko ura infektatzen denean. Ura arazteko klorazioa bakarrik erabiltzen duten ur-sistemetan giardiasiaren agerraldi batzuk gertatu dira .

eskuinera|thumb|Giardia lambliaren bizi-zikloa.

## Patogenia 
Giardia lambliaren infekzioak askotan ez du gaixotasunik sortzen: gizabanakoa protozoo bizkarroiaren eramailea da, baina ez du gaitzaren sintomarik.

Beste kasu batzuetan, aldiz, giardiasi izeneko gaitza agertzen da: odolik eta mukirik gabeko beherako urtsuak, sabeleko hantura eta mina, flatulentziak, nekea, eta koipe eta bitamina liposolugarrien xurgaketaren akatsak, besteak beste, giardiasiaren sintoma nagusiak dira.

Gaitza gorotz-aho bidetik transmititzen da, infekzio gastrointestinal gehienen antzera.

Gizakia infektatzeaz gain, protozoo horrek beste animalia batzuk ere (kastoreak, arratoiak, behiak, ardiak...) jotzen ditu. Honenbestez, animalia horien gorozkiek ere edateko ura infektatu dezakete.

Gaitza zuzen diagnostikatzeko kisteak edo trofozoitoak bilatu behar dira gorotzetan. ELISA zuzenaren bidez ere gorotzetan Giardiaren antigenoak antzeman daitezke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Peckoltia

***Peckoltia*** Loricariidae familiaren barruko arrain genero bat da. Amazonas eta Orinocon bizi dira.

## Espezieak 
thumb|*Peckoltia compta*
[thumb|*[Peckoltia greedoi*]]
Gaur egun 19 espezie hauek ezagutzen dira:
* *Peckoltia braueri* C. H. Eigenmann, 1912
* *Peckoltia brevis* La Monte, 1935
* *Peckoltia caenosa* Armbruster, 2008 
* *Peckoltia capitulata* Fisch-Muller & Covain, 2012 
* *Peckoltia cavatica* Armbruster & Werneke, 2005
* *Peckoltia compta* R. R. de Oliveira, Zuanon, Rapp Py-Daniel & M. S. Rocha, 2010 
* *Peckoltia ephippiata* Armbruster, Werneke & M. Tan, 2015 
* *Peckoltia furcata* Fowler, 1940
* *Peckoltia greedoi* Armbruster, Werneke & M. Tan, 2015 
* *Peckoltia lineola* Armbruster, 2008 
* *Peckoltia lujani* Armbruster, Werneke & M. Tan, 2015 
* *Peckoltia multispinis* Holly, 1929 (Bristlemouth catfish)
* *Peckoltia oligospila* Günther, 1864
* *Peckoltia otali* Fisch-Muller & Covain, 2012 
* *Peckoltia pankimpuju* Lujan & Chamon, 2008 
* *Peckoltia sabaji* Armbruster, 2003
* *Peckoltia simulata* Fisch-Muller & Covain, 2012 
* *Peckoltia vermiculata* Steindachner, 1908
* *Peckoltia vittata* Steindachner, 1881

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Deuterodon

***Deuterodon*** Characidae familiako arrain genero bat da. Hego Amerikan bizi dira.

## Espezieak 
* *Deuterodon iguape* C. H. Eigenmann, 1907
* *Deuterodon langei* Travassos, 1957
* *Deuterodon longirostris* (Steindachner, 1907)
* *Deuterodon parahybae* C. H. Eigenmann, 1908
* *Deuterodon potaroensis* C. H. Eigenmann, 1909
* *Deuterodon rosae* (Steindachner, 1908)
* *Deuterodon singularis* Z. M. S. de Lucena & C. A. S. de Lucena, 1992
* *Deuterodon stigmaturus* (A. L. Gomes, 1947)
* *Deuterodon supparis* Z. M. S. de Lucena & C. A. S. de Lucena, 1992

## Kanpo estekak
Sturmabteilung

**Sturmabteilung** (**SA**; ; *Ekaitz Unitatea* edo *Eraso Dibisio* gisa itzulia), Alderdi Naziaren hasierako indar paramilitarra izan zen. 1920 eta 1930eko hamarkadetan paper garrantzitsua izan zuten Adolf Hitlerren boterera iristean. Euren lan nagusia, hasiera batean, Nazien bilera eta manifestazioetan segurtasuna ziurtatzen zen, talde opositoreen bilkurak hautsiz, beste alderdien indar paramilitarren aurka arituz, bereziki *Fronte Gorriko Gudarien Liga*ren aurka. Baina baita ere hauek zituen jomugan: Alemaniako Alderdi Komunista, Alemaniako Alderdi Sozialdemokrata, eslabiar, ijito, demokrata eta juduak intimidatzea, adibidez Juduen negozioen boikot Nazia gertatu zenean.

SA, garai hartan, **Alkandora Arreak** bezala izendatu ohi ziren, uniformearen kolorea dela eta, Benito Mussoliniren Alkandora Beltzak bezala. SAk titulu sasi-militarrak eraiki zituen bere kideentzat. Sistema hau Alderdi Naziaren beste adar batzuek ere kopiatu zuten, batez ere Schutzstaffelak (SS), SAren adar bat izan zena hasiera batean. Kolore marroiko alkandorak aukeratu zituzten Lehen Mundu Gerraren ostean material hau merke eskura zitekeelako Alemanian, Alemaniako Inperioaren garaian Schutztruppeak eskatu zituelako kolonietan aritzeko.

1934an Adolf Hitlerrek berak "odol garbiketa" bat agindu eta SAren boterea kendu zuen. Gertaera honi Labana Luzeen Gaua deitzen zaio. SAren ordez SSak jarri ziren agintean, nahiz eta taldea ez zen desegin 1945an Bigarren Mundu Gerran Hirugarren Reichak kapitulazioa sinatu zuen arte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Two for the Road

**Two for the Road** (euskaraz *Bi Errepidean*) 1967ko Stanley Donen estatubatuar zinema zuzendari eta ekoizleak zuzendu eta ekoiztutako komedia-drama filma bat da. Albert Finney, Audrey Hepburn, William Daniels eta Eleanor Bron aktoreek antzeztu zuten. Soinu banda Henry Mancinik konposatu zuen.

Bere garaian eta bere argumentuaren azalpen ez linealari esker filma esperimentaltzat jo zen. Honela, Stanley Donenek filma aurrera doan einean eta ustekabean bikotearen harremanaren hasierako eszenak beste garaietakoekin batera txertatzen ditu. Luzaroan elkarbiziz daraman bikote baten harremanean sakontzen da.

1967ko Donostiako Zinemaldian Urrezko Maskorra irabazi zuen, bai eta Jatorrizko gidoi onenaren Oscar Sariaren (Frederic Raphael) izendapena jaso ere.

## Argumentua 
Joanna (Audrey Hepburn) eta Mark Wallace arkitektoak (Albert Finney) bikote «zaharra» osatzen dute (12 urte ezkondurik daramatzate). Egunerokotasunarekin nekatuta, elkarrekin gero eta gehiago eztabaidatzen dute, dibortzioan ere pentsatzeraino. Frantzian zehar, elkarrekin Normandiatik Kosta Urdinera Mercedes 230SL auto batean bidai bat burutzean, bikoteak denbora horretan iraganean elkarrekin egindako lau bidai oroitzen ditu (lehena heuren harremanaren hasieran eta autoestopez, bigarrena heuren lehenbiziko kabriolet autoan, hirugarrena estatubatuar adiskide batzuekin eta haien autoan, eta laugarrena beren alabarekin bakarrik). Noiz hasi dira elkar eztabaidatzen? Zeintzuk izan ziren heuren alaitasun uneak? Elkarrekin haserretzeak pena merezi ote al du?

## Aktoreak 
* Audrey Hepburn: Joanna 'Jo' Wallace
* Albert Finney: Mark Wallace
* Eleanor Bron: Cathy Maxwell-Manchester, jaiotzez Seligman
* William Daniels: Howard 'Howie' Maxwell-Manchester
* Gabrielle Middleton: Ruth 'Ruthie' Maxwell-Manchester
* Claude Dauphin: Maurice Dalbret
* Nadia Gray: Françoise Dalbret
* Georges Descrières: David
* Jacqueline Bisset: Jackie
* Judy Cornwell: Pat
* Irène Hilda: Yvonne de Florac
* Leo Penn: Morrie Goetz
* Dominique Joos: Sylvia Obino
* Olga Georges-Picot: Joannaren ibilbideko laguna

## Kanpo estekak 
* *Two for the Road* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Two for the Road* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Chlorurus

***Chlorurus*** Scaridae familiako arrain genero bat da.

## Espezieak 
* *Chlorurus atrilunula* (Randall & Bruce, 1983)
* *Chlorurus bleekeri* (de Beaufort, 1940)
* *Chlorurus bowersi* (Snyder, 1909)
* *Chlorurus capistratoides* (Bleeker, 1847)
* *Chlorurus cyanescens* (Valenciennes, 1840)
* *Chlorurus enneacanthus* (Lacepède, 1802)
* *Chlorurus frontalis* (Valenciennes, 1840)
* *Chlorurus genazonatus* (Randall & Bruce, 1983)
* *Chlorurus gibbus* (Rüppell, 1829)
* *Chlorurus japanensis* (Bloch, 1789)
* *Chlorurus microrhinos* (Bleeker, 1854)
* *Chlorurus oedema* (Snyder, 1909)
* *Chlorurus perspicillatus* (Steindachner, 1879)
* *Chlorurus rhakoura* Randall & Anderson, 1997
* *Chlorurus sordidus* (Forsskål, 1775)
* *Chlorurus spilurus* (Valenciennes, 1840)
* *Chlorurus strongylocephalus* (Bleeker, 1855)
* *Chlorurus troschelii* (Bleeker, 1853)

## Kanpo estekak
Joko garbi

[400px|thumb|Joko garbi modalitatean jokatzen, [Zubieta (auzoa)|Zubietako frontoi irekian (1970eko hamarkada)]]
**Joko garbi** pilota modalitate bat da. Zeharkako pilota jokoa da, eta gerora zesta punta izango zenaren modalitate aitzindari edo aurrekaria izan zen.

## Arauak 
Xisteraz jokatzen da, baina zesta puntakoa baino xistera txikiagoa da joko garbikoa, eta ez du pilota atxikitzeko ipurdi edo zabalgunerik. Joko garbiko modalitatean pilota ezin da xisteran atxiki, zesta puntan bezala.

XIX. mendean atxikia egiten hasi zen hainbat pilotari (xisteraren forma moldatuz horretarako). Eta, hain zuzen, hortik datorkio izena "joko garbiari", zesta puntan erabiltzen hasi ziren atxikia joko "zikina" iruditzen zitzaielako garai hartako puristei.

## Kanpo estekak
Cairac

**Cairac** izenarekin Okzitaniako bi udalerri ezberdin daude:
* **Cairac**, Girondako udalerria.
* **Cairac**, Tarn eta Garonako udalerria.
Peristedion

***Peristedion*** Peristediidae familiako arrain genero bat da.

Ozeano Atlantikoan bizi dira, Kantauri itsasotik Marokora, Mediterraneoan, Ozeano Indikoan eta Ozeano Bareko mendebaldean.

Fase pelagiko bat dute, eta gazteak direnean kostaldean bizi dira. Helduak egiten direnean ur sakonetara bidaiatzen dira.. Gregarioak dira eta itsas-hondotik mugitzen dira, harrapakinen bila.

## Espezieak 
## Argazki galeria 

Fitxategi:Armored searobin ( Peristedion miniatum ).jpg|*Peristedion miniatum*
Fitxategi:Peristedion gracile.jpg|*Peristedion gracile*
Fitxategi:Alligator searobin ( Peristedion greyae ).jpg|*Peristedion greyae*
Fitxategi:Peristedion longispatha.jpg|*Peristedion longispatha*
Fitxategi:Peristedion miniatum.jpg|*Peristedion miniatum*
Fitxategi:Peristedion picturatum.jpg| *Peristedion picturatum*
Fitxategi:Slender searobin ( Peristedion gracile ).jpg|*Peristedion gracile*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kruishoutem

**Kruishoutem** (nederlanderazko ahoskera: ; frantsesez: *Cruyshautem*) Belgikako ipar-mendebaldeko udalerri bat da, Ekialdeko Flandria probintziakoa. Udalerriak herri hauek hartzen ditu barnean: Kruishoutem bera, Nokere eta Wannegem-Lede. 2013ko urtarrilaren 1ean 8.117 biztanle zituen.

SONS Museoa udalerri honetan dago.

thumb|none|Nokereko eliza

## Herri senidetuak 
* Attert () 2004tik.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Hailes gaztelua

**Hailes gaztelua** () Eskoziako East Linton herrian dagoen gaztelua da, Haddingtonetik 8 kilometro ekialdera, Ekialdeko Lothian eskualdean. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Historia 
1300 aurretik dorretxe bat eraiki zuen Hugo de Gourlayk, Eskoziako dorretxe zaharrenetakoa da beraz. Gourlay familia Northumbriarra zen, eta gotorleku hau Eskoziako Independentzia Gerretan ingelesen mesedetan erabili zen.

1451ean Hailesko baronerria eratu zen eta Sir Patrick Hepburn Hailesko lehen baroiak gaztelua handitu egin zuen. Lau solairutako dorre berri bat altxatu zuen besteak beste. Hurrengo mendeetan hainbat setio izan zituen eta hainbat jabe ere bai; Stewart, Seton, eta 1700an Dalrympe familiak eskuratu zuen.

1926an estatuak hartu zituen beregain Hailesko gazteluaren hondarrak.

## Iruditegia 

Irudi:Hailes Castle - geograph.org.uk - 757902.jpg
Irudi:Hailes Castle - geograph.org.uk - 183417.jpg
Irudi:Hailes castle 20080420 03.jpg
Irudi:Hailes Castle Tower and Doocot - geograph.org.uk - 182546.jpg
Irudi:HailesCellar.jpg

## Kanpo estekak 
*  Historic Scotland webgunea
Musselburgh

**Musselburgh** (, Eskozia erdialdeko udalerria da, Ekialdeko Lothian eskualdeko herri handiena da, baina ez hiriburua. 2011ko erroldaren arabera 22.639 biztanle ditu.

## Etimologia 
*Musselburgh* izenak "mariskoaren herria" esan nahi du.

## Geografia 
Edinburghetik 10 kilometro ekialdera dago eta honen eraginez bihurtu da eskualdeko herri handiena. Fortheko fiordoaren kostaldean kokaturik dago.

## Historia 
Erromatarrak izan ziren Musselburgheko lehen biztanleak, K.o. 80 urtean gotorlekua eraiki baitzuten bertan. Esk ibaia zeharkatzen zuen zubia ere eraiki zuten eta 13 mende iraun zituen. Ondoren hainbat aldiz berreraikia izan da.

1315 urtean burgoa bihurtu zen, Edinburgh bera baino lehenago. 1332an Randolph, Morayko kondea, bertan hil zen gaixotasun luze baten ondoren. Herritarrek oso ondo zaindu zutenez, zintzoak zirela esan zuen eta hortik dator herriaren *"Honestas"* leloa.

Herriaren populazio hazkundea XX mendearen bigarren erdialdean gertatu zen. Edinburgh hiriburutik hain gertu egoteak eragin zuen hazkuntza hori. Hiriburuarekin batera Midlothian eskualdean zegoen baina 1975 urtean Ekialdeko Lothianen sartua izan zen.

## Ondasun nabarmenak 
* Tolbooth
* Fa'side gaztelua
* Pinkie House

## Iruditegia 

Irudi:Musselburgh Tolbooth.jpg|Tolbooth, udaletxe zaharra.
Irudi:ScottishCastle.jpg|Fa'side gaztelua.
Irudi:401 LORETTO.jpg|Pinkie House.
Irudi:Musselburgh Museum - geograph.org.uk - 552497.jpg|Musselburgheko museoa.
Irudi:Newhailes - geograph.org.uk - 224437.jpg|Newhailes jauregia.
Irudi:ScottishEpiscopalChurch.jpg|Eliza episkopala.
Irudi:Auld Brig, Musselburgh.jpg|Zubi erromatarra.
Irudi:River Esk at Musselburgh.jpg|Esk ibaia.
Irudi:Musselburgh - geograph.org.uk - 663115.jpg|Hondartza.

## Herritar ezagunak 
* Alexander II.a Eskoziakoa (1198-1249)
* John Knox (1513-1572), Eskoziako Erreforma Protestantearen bultzatzaile nagusia

## Hiri senidetuak 
* 
* 

## Kanpo estekak
Wortegem-Petegem

**Wortegem-Petegem** (nederlanderazko ahoskera: ) Belgikako ipar-mendebaldeko udalerri bat da, Ekialdeko Flandria probintziakoa. Udalerriak herri hauek hartzen ditu barnean: Elsegem, Moregem, Ooike, Petegem, eta Wortegem. 2013ko urtarrilaren 1ean 6.275 biztanle zituen.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Haplochromis

***Haplochromis*** Cichlidae familiako arrain generorik anitzena da, 213 espezierekin. Horietako gehienak Victoria lakuan bizi dira eta bertako espezie endemikoak dira. 1954an Niloko perka sartu zen lakuan eta 200 bat espezieren desagerpena ekarri du. Espezieetako batzuk oso larriki mehatxatuta daude gaur egun. Tanganika eta Malawi lakuko espezie batzuk gaur egun *Astatotilapia*, *Pseudocrenilabrus* eta *Pundamilia* generotan sailkatzen dira.

## Espezieak 
2007an 213 espezie zeuden genero honen barruan.

## Kanpo estekak
Tachybaptus

***Tachybaptus*** Podicipedidae hegazti familiaren barruan sailkatzen den genero bat da. Mundu osoan zehar aurki daitezke, tropikoetan barne.

## Espezieak 
* *Tachybaptus ruficollis*
* *Tachybaptus tricolor*
* *Tachybaptus novaehollandiae*
* *Tachybaptus pelzelnii*
* *Tachybaptus rufolavatus*
* *Tachybaptus dominicus*

## Kanpo estekak
Pristigenys

***Pristigenys*** Priacanthidae familiako arrain genero bat da. Gaur egun lau espezie daude deskribatuta, lehenengoa 1829an deskribatua. Ozeanoen gainazaletik 309 metroko sakonerararte iristen dira.

## Espezieak 
* *Pristigenys alta* (Gill, 1862)
* *Pristigenys meyeri* (Günther, 1872)
* *Pristigenys niphonia* (Cuvier in Cuvier and Valenciennes, 1829)
* *Pristigenys serrula* (Gilbert, 1891)

## Kanpo estekak
Carinatae

**Carinatae** hegaztien talde bat da, bularrezurrean *karina* bat edukitzeagatik horrela sailkatuak. Gaur egungo hegaztiak eta euren desagertutako ahaide guztiak sailkatzen dira bertan. Bularrezurreko karina horretan hegaz egiteko gihar sendoak lotzen dira.

Ezagutzen den kiderik zaharrena *Confuciusornis* hegaztia da.

## Kanpo estekak
William Nordhaus

**William Dawbney** "**Bill**" **Nordhaus** (Albuquerque, New Mexico, 1941ko maiatzaren 31), Estatu Batuetako ekonomialari ezagunenetakoa da. 2018an, Ekonomiako Nobel saria jaso zuen Paul Romerrekin batera.

New Mexikon jaio zen, Yalen lizentziatu, eta doktoretza MITen eskuratu zuen; gaur egun A. Whitney Griswold ekonomiako irakaslea da da Yaleko Unibertsitatean eta Cowles Foundation for Research in Economics fundazioko kidea. Ekonomiaren arloko ikerlanetan hainbat gai jorratu ditu, eta hauek dira nabarmengarrienak: ingurugiroa, inflazioa, energia, teknologien aldaketa, erregulazioa, baliabideen ekonomia, eta mozkinen eta ekoizkortasunaren joerak. Gainera, Nordhaus irakasleak arreta handia jartzen du politika ekonomikoan. Carter lehendakariaren aholkulari ekonomikoen Kontseiluko kidea izan zen 1977tik 1979ra bitartean, eta noizean behin The New York Times eta beste agerkari batzuetan idazten du. Yalen, ekonomiari buzuko sarrera-ikastaroaren arduraduna da. Nordhaus irakaslea Connecticuten bizi da bere sendiarekin, eta bertan aritzen dira musikan, landa-lanetan eta eskian.
Nomada (generoa)

***Nomada*** Apidae erle familiako generorik handietako bat da. Bere barruan 850 espezie daude. Kleptoparasitismoa egiten duen erle generorik handiena da. Mundu osoan zehar aurki daiteke, eta beste erle batzuen erlauntzak erabiltzen dituzte habi gisa, batez ere *Andrena* generokoak. Parasitoak izanda, ez dute polena garraiatzeko modurik, eta askotan listor itxura dute.

## Kanpo estekak
Akitaniar

**Akitaniar** hurrengoa izan daiteke:
* **Akitaniarrak**, erromatarren etorreraren aurretik Mendebaldeko Pirinioetan, Garonaren ezkerraldeko ertzean eta ozeano Atlantikoaren artean bizi ziren antzinako herri multzoa;
* **Akitaniarra**, Miozenoko estairik zaharrena ICSren garai geologikoen artean;
* **Akitaniera**, antzinako Novempopulanian, Pirinioetatik Garonaraino gutxi gorabehera (geroago Gaskonia izena hartuko zuen lurraldean), mintzatu zen hizkuntza hila.
* Akitaniako Dukerria. Goi Erdi Aroko lurraldea.
Andre Mariaren kolegiata (Haddington)

**Andre Mariaren kolegiata** () Eskoziako Haddington herrian dagoen eliza da, Ekialdeko Lothian eskualdean. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Historia 
Erdi Aroan Haddington Eskoziako laugarren herri handiena zen eta Errege Burgo bihurtu zen lehenengoa. XII mendean Haddintongo abadia sortu zen baina toki estrategikoa izanik sarritan erasotu eta erre zuten herria. 1380rako herria errekuperatzen hasia zegoen eta Andre Mariaren kolegiata eraikitzen hasi ziren, 1410an sagaratu zutena. Estilo gotikoak eraiki zen. Ordutik sarritan gehitu zaizkio eraikinak eta berreraiki beharra ere izan da hainbatetan. Azkenengo berriztatze lanak 1970. hamarkadan burutu ziren.

## Deskribapena 
Eskoziako elizarik luzeena da, 62'8 metro neurtzen ditu ekialdetik mendebaldera.

## Deskribapena 
L-itxurako oinarria duen eraikina da eta lau solairu ditu. Dorretxoekin horniturik dago. Gaztelua Fortheko fiordoaren gaineko muino batean kokaturik dago, Musselburgh erdigunetik 3'2 kilometro hegoaldera.

## Iruditegia 

Irudi:St Mary's Church (Haddington) 20100919.jpg|Ikuspegia.
Irudi:St Mary's Church (Haddington) 20100920 west entrance.jpg|Atea.
Irudi:St Mary's Church (Haddington) 20100920 interior.jpg|Barnekaldea.
Irudi:St. Mary's Church, Haddington. - geograph.org.uk - 667873.jpg

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Xenophidia

**Xenophidia** (batzuetan **Caenophidia**) sugeen barruko superfamilia bat da. Bere barruan suge espezie gehienak daude. Suge pozoitsu ia guztiak talde honetako kideak dira. Gaur egun 3.000 bat espezie ezagutzen dira talde honen barruan.

## Familiak 
* Atractaspidinae
* Colubridae
* Elapidae
* Hydrophiidae
* Viperidae

## Kanpo estekak
Dirletongo gaztelua

**Dirletongo gaztelua** () Eskoziako Dirleton herrian dagoen gaztelua da, Edinburghetik 32 kilometro ekialdera, Ekialdeko Lothian eskualdean. Gaur egun hondarretan dago. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Historia 
John De Vaux-ek 1240 urtearen inguruan eraiki zuen baina Eskoziako Independentzia Gerretan oso kalteturik gelditu zen. XIV mendean Haliburton familiak konpondu zuen eta 1505ean Ruthvenstarrek eskuratu zuten. Hauek Maria I.a Eskoziakoaren alde egin zuten eta horregatik gaztelua gotortu egin zuten 1600an. Honen ondorioz etxebizitza izateari utzi zon.

1650an Oliver Cromwellek gaztelua setiatu egin zuen eta berriz ere kalte handiak izan zituen. Honen ondoren John Nisbet, Dirletongo Lordak, beretzat hartu zuen eta beren eskutan egon zen 1923an Estatuak eskuratu zuen arte.

## Deskribapena 
Dirletongo gaztelua harkaitz baten gainean eraikita dago eta nekazal eremu aberatsek inguratzen dute. Ingalaterratik Edinburgherako kostaldeko sarrera zaintzeko eraiki zen.

Gaur egun ikusgai dauden egitura aipagarriak honako hauek dira:
* XIII mendeko Dorrearen hondarrak.
* Ruthvenstarrek eraiki zuten XVI mendeko jauregia.
* Lorategiak
* XVI mendeko usategia.

## Iruditegia 

Irudi:Dirleton Castle - geograph.org.uk - 1357515.jpg|Ikuspegia.
Irudi:Dirleton Castle courtyard - geograph.org.uk - 1357526.jpg|Barnekaldea.
Irudi:Dirleton Castle Cellars - geograph.org.uk - 1357533.jpg|Pasabideak.
Irudi:Dirleton Castle - geograph.org.uk - 972175.jpg|Lorategiak.
Irudi:Dirleton Castle Garden.jpg|Lorategiak.
Irudi:Dirleton doocot.jpg|Usategia.
Irudi:Dirleton Castle Doocot interior - geograph.org.uk - 1357558.jpg|Usategiaren barnekaldea.

## Kanpo estekak
Fa'side gaztelua

'''Fa'side gaztelua''' () Eskoziako Musselburgh herrian dagoen gaztelua da, Ekialdeko Lothian eskualdean.

## Izena 
Hainbat izen izan ditu historian zehar, Fawside, Falside, Ffauside, Fauxside eta Fawsyde. Gaur egun Fa'side izena ematen zaio.

## Historia 
1189an Newbattle abadiako monjeek Saer de Quincy Winchesterreko lehen kondeari eman zizkioten lurrak eta honek gaztelu bat eraiki zuen. Hainbat eskutatik pasa ondoren 1371ean Fawsyde familiak hartu zuen eta hauek setioen ondorioz egoera eskasean zegoen gaztelua bota eta dorretxea eraiki zuten XV mendean.

1547an suak kalte nabarmenak eragin zizkion. 1631ean Fawsyde familiak Edinburgheko Hamilton abizeneko negoziogizon bati saldu zion. XIX menderako jadanik hondarretan zegoen eta sarritan botatzear egon ziren. Izena bera ere jadanik galdua zeukan. 1975ean egindako ikerketa batek Fawsyde izena berreskuratu zuen eta a976 eta 1982 artean egindako lanei esker gaztelua berreraiki egin zen.

## Deskribapena 
L-itxurako oinarria duen eraikina da eta lau solairu ditu. Dorretxoekin horniturik dago. Gaztelua Fortheko fiordoaren gaineko muino batean kokaturik dago, Musselburgh erdigunetik 3'2 kilometro hegoaldera.

## Iruditegia 

Irudi:FasideCastle2.jpg
Irudi:Fa'side Castle - geograph.org.uk - 711056.jpg
Irudi:Faside03.jpg
Irudi:Falside Castle Detail - geograph.org.uk - 1064912.jpg
Irudi:FasideCastle3.jpg

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Newton Mearns

**Newton Mearns** (), Eskozia erdialdeko udalerria da, Ekialdeko Renfrewshire eskualdeko herri handiena, baina ez hiriburua. 2011ko erroldaren arabera 24.234 biztanle ditu.

## Geografia 
Glasgowko erdigunetik 11 kilometro hego-mendebaldera kokaturik dagoenez hiriaren suburbioa da eta Glasgow Handia osatzen du.

## Historia 
1449an Lord Maxwellek Mearns gaztelua eraiki zuen.

XX menderarte nekazal eremua izan zen batez ere, dena dela XVIII mendean industrializazioaren zantzu batzuk izan zituen ehungintzarieta harrobien irekierari lotuta. 1950tik aurrera etxe ugari eraiki ziren eta populazioa nabarmen handitu zen, eskualdeko herri handiena izateraino.

## Ondasun nabarmenak 
* Mearns gaztelua

## Iruditegia 

Irudi:Mearns Castle.jpg|Mearns gaztelua.
Irudi:Mearns Primary School, Newton Mearns, near Glasgow - geograph.org.uk - 60999.jpg|Eskola.
Irudi:Houses in Victoria Square - geograph.org.uk - 1804123.jpg
Irudi:Frozen Black Loch - geograph.org.uk - 1075179.jpg|Black Loch aintzira.
Irudi:Burnhouse Farm and Mearns cemetery - geograph.org.uk - 940221.jpg|Paisaia.

## Kanpo estekak