open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Obaba (filma)

***Obaba*** 2005 urtean Montxo Armendarizek eginiko filma da. Pelikula Bernardo Atxagaren *Obabakoak* euskal eleberrian oinarrituta dago.

Filma 2005eko Donostiako Zinemaldian aurkeztua zen eta Espainiako hautagaia zen 2006ko Oscar Sarietan.

## Sinopsia 
Lourdesek (Barbara Lennie), 23 urte dituela, Obabarako bidea egiten du bere bideokameraz eta guzti. Orainaldia grabatu nahi baduen ere, herria eta herritarren iragana ezagutuko du: Mercherena (Pepa Lopez), Ismaelena (Hector Colome), Tomasena (Txema Blasco), Miguelena (Juan Diego Botto) eta besteena.

## Pertsonaiak 

* Pilar Lopez de Ayala: Andereñoa
* Juan Diego Botto: Miguel
* Barbara Lennie: Lourdes
* Eduard Fernandez: Lucas
* Peter Lohmeyer: Werfell ingeniaria
* Hector Colomé: Ismael
* Pepa López: Merche
* Txema Blasco: Tomas
* Iñake Irastorza: Begoña
* Ryan Cameron: Esteban umea
* Christian Tardio: Manuel
* Alejandro Jimenez: Ismael umea
* Julia Torrens: Begoña neskatoa
* Vanesa Moñino: Merche neskatoa
* Pablo Manjon: Tomas umea
* Joseba Jiménez
* Alvaro Corvillo
* Mercedes Sampietro: Miguelen ama
* Lluís Homar: Esteban heldua
* Juan Sanz: Tatuajedun gaztea
* Juanma Rodríguez: Carlos
* Mikel Laskurain: Postari gaztea
* Sebastián Haro: Marcial
* José María Asin: Apaiz gaztea
* Miguel Munarriz: Maisua
* Intxizu Bengoa: Dendaria
* Mikel Tello: Erizaina
* Alex Pastor: Otorrinoa
* Maiken Beitia: Txaletaren jabea
* Aizpea Goenaga: Lourdesen ama
* Aurora Moneo: Txaletaren neskamea
* Patxi Larrea: Zerbitzaria
* Manolo Almagro: Taxi-gidaria
* Iñaki De Miguel: Langile 1
* Alfonso Carlos Iturria: Langile 2
* Felix Orduña: Egungo postaria
* Pablo Salaberri: Gaztea 1
* Javier Antón: Gaztea 2
* Alejandro Sastre: Esteban umearen ahotsa
* Miren Garriz: Margaren ahotsa
* Ohiane Garmendia: Marga
* Virginia Laspidea: Amaia
* Francisco Miguel Blanco: Tabernaren jabea
* Maribel Pegenante: Neskamea
* Felix Ezquer: Manuel heldua
* Amaia Justo: Txaletaren neskatoa
* Aitziber Alastuey: Miguelen iloba
* Mayu Serreau: Marisa Vockel

## Ezaugarri teknikoak 
## Sariak 
Filmari esker, Carlos Bonmati, Alfonso Pino eta Pelayo Gutierrezek 2006ko Soinurik onenaren Goya Saria lortu zuten.

## Kanpo estekak 
* Webgunea imdb.com
Schaffhausen

**Schaffhausen** (, , ) Suitzako iparraldeko hiria da, izen bereko kantonamenduaren hiriburua. Rhin ibaiaren ertzean dago, Rhin eta Durach ibaien bilgunetik hurbil. Alemanez mintzo dira herritar gehienak, eta protestanteak dira nagusiki.

## Historia 
1050. urtean sortutako beneditar abadetxe baten inguruan hazi zen Schaffhausen. Hiri Inperial Askea izan zen 1190. urtetik aurrera, baina Habsburgotarrek berenganatu zuten 1330ean. 1415. urtean, Suitzara bildu zen, eta, 1501ean, Suitzako Konfederazioko kide egin zen.

## Klima 

## Ekonomia 
thumb|ezkerrera|Schaffhausengo parte zaharra

Merkataritza eta industria (ehungintza, larrugintza, doitasun industria, tresneria mekanikoa) dira ekonomia-jarduera nagusiak.

## Ondasun nabarmenak 
Erdi Aroko monumentuak gorde ditu, eta aipagarriak dira, besteak beste, katedral erromanikoa, XIV-XV. mendeetako udaletxea eta Santu Guztien museoa. Schaffhausendik gertu, Rhin ibaiak Neuhausen am Rheinfall udalerrian duen ur-jauzia Europako ur-jauzirik handiena da, eta turismo ugari erakartzen du.

## Hiri senidetuak 
Schaffhausen hiri hauekin senidetuta dago:

* 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Udalaren webgune ofiziala
Liestal

**Liestal** iparraldeko Suitzako hiria da, Basilea Herrialdea kantonamenduaren hiriburua. Basileatik 17&nbsp;km hegoaldera dago. 2012an 13.708 biztanle zituen.

## Hiri senidetuak 
Liestal ondorengo hiriekin senidetuta dago:
* 
* 
* 

## Liestaldar ospetsuak 
* Carl Spitteler (1845-1924), poeta eta Literaturako Nobel Sariduna.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Udalaren webgune ofiziala
Sankt Gallen (Suitza)

**Sankt Gallen** edo **St. Gallen** (, , , ) Suitzako ipar-ekialdean dagoen hiria da, izen bereko kantonamenduaren hiriburua dena.

Konstantza lakuaren hegoaldetik 12 kilometrora dago, Steinach ibaiaren ertzean.

## Klima 

## Historia 
614. urtean galiar-irlandar fraide batek sortu zuen ermita batean du jatorria. Abadia bihurtu zen 720. urtean eta 747an beneditarren ordenakoa egin zen. 1803. urtean sortu zen Sankt Gallengo kantonamendua.
ezkerrera|thumb|300px|Hiriaren ikuspegia.

## Ekonomia 
Industria (ehungintza, janari industria, tresneria mekanikoa) da ekonomia jarduera nagusia. Unibertsitatea dauka.

## Ondarea 
Aipagarriak dira abadetxe zahar baten gainean eraikitako XIV. mendeko katedral barrokoa (XVIII. mendean berritua) eta abadetxeko liburutegia (1758-1767).

### Antzinako abadia 
Karlomagno hil (814) eta berehala, Indenen eta Aachenen bildu zen Elizaren kontzilioa (816-817), eta han finkatu ziren erromatar liturgia eta monasterioetako arauak. Sankt Gallen abade-etxerako egindako planoa da monasterioetan ordena jartzeko borondate horren erakusgarri behinena. 820 aldera marraztu zuten, eta bertan laburtu zen kontzilioan monasterioei buruz erabakitakoa. Karolingiar arkitekturako eredutzat hartzen da.

Planoan aurreikusita eta jasota daude komentu batean sor daitezkeen beharrizan guztiak : logela, jangela, sukaldeak, eritegia, kalostra eta eskola, erromes eta bisitarientzako egoitza, ukuiluak eta beste hainbat eraikin, abadearen egoitza, eta, erdiko aldea eta espazio guztiaren ia erdia hartzen duela, eliza. Elizak badu berrikuntza bat, mendebaldeko dorrearen tokian abside bat baitu, ekialdekoari kontrajarrita. Eraikina mendebaldera orientatzeko formula hori erromatar ereduetatik hartu bide zuten, eta karolingiar liturgia erromatartu izanaren frogatzat hartzen da. Basilika bat da eliza, eta gurutzadura eta korua ditu ekialdean. Erdiko habearteak eta alboetakoek -zeinetan ere aldare asko dauden- ez dute espazio bakar jarraitu bat osatzen, baizik eta esparruka daude zatituak, hesi moduko batzuen bitartez. Ate eta sarbide asko zituen : mendebaldeko absidearen ondoan bi, eta beste hainbat iparraldetik bezala hegoaldetik. Mendebaldeko absidea San Petriri eskainita dago.

## Hiri senidetuak 
Sankt Gallen ondorengo hiriarekin senidetuta dago:

* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Udalaren webgune ofiziala
Appenzell (hiria)

**Appenzell** Suitzako ipar-ekialdeko hiria da, Appenzell Innerrhoden kantonamenduaren hiriburua. 2012an 5.661 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgune ofiziala
Aldaon

**Aldaon** Aralarko Malloetako mendi bat da, Aralarko mendilerro osoko bigarren mendirik garaiena, Intzako dorrearen ondoren. Gainera, Gipuzkoa eta Nafarroa arteko muga egiten du.

## Irispideak 
Intzako dorretik berehala helduko gara Aldaonera. Baratzail lepora zuzen jaitsi ordez, Usalden Jasoarriena izeneko lepora irten daiteke. Lepo hau, Baratzail baino mendebalderago dago, eta goitiera txikiagoa jeitsi behar da. Usalden Jasoarriena lepotik, hurbil geratzen da Aldaonen tontorra.

Guardetxetik, Errenagako babeslekuen bidea hartu behar da, Trikuharri lepora heldu arte. Mendebalderantz Intzako dorrearen azken aldapak inguratuz, Usalden Jasoarriena lepora heltzen da. Ezkerretik, bertan dago mendiaren tontorra.

Gaintzatik, bide argi batek, Larremear izeneko lautadetara daroa, Intzako dorrearen oinetan. Bidezidor bat, eskuinetik, pagadian sartzen da eta mendiko zirku batetara daroa, Baratzail lepoaren oinean bertan. Malloaren gailurrean bertan, eskuinerantz hartu behar da, Aldaonen tontorrera iristeko.

Intzatik, aurreko bidearekin bat egin daiteke, Larremear lautadara heldu baino lehenago, bide hau askoz utziago dagoen arren.

## Kanpo estekak
Léman

**Léman** Erdialdeko Europan dagoen bigarren aintzira handiena da, Balaton izenekoaren ondoren. Suitza (% 60) eta Frantzia (% 40) artean dago, Vaud, Geneva eta Valais kantoietan eta Savoia Garaia departamenduan hedaturik.

## Inguruko udalerriak 
Mendebaldeko muturrean Geneva dago; iparraldeko ertzean, mendebaldetik ekialdera, udalerri hauek: Ferney-Voltaire, Versoix, Nyon, Gland, Morges, Lausana, Vevey eta Montreux; hegoaldeko ertzean, Thonon-les-Bains.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bai Horixe

***Bai Horixe*** HABEk sortu eta Euskal Telebistak emandako euskal telesaila da, Juan Miguel Gutierrezek zuzendua. Euskara ikasteko eta bideoz grabatutako lehenengo programa izan zen, eta Euskal Telebistak jarraituki emandako lehenengo telesaila. Gainera, aktore euskaldunekin grabatu zen, eta zuzeneko soinua erabiliz. Telesailarekin batera, *Bai Horixe: Euskara Ikasteko Lehenengo Urratsa* liburuak sortu zituen HABEk.

*Bai Horixe* argitaratzean, baliabide berri bat jarri nahi izan zuen HABEk euskara ikasten eta irakasten ari zirenen eskuetan. Baliabide berria, sortu berria zelako eta teknika berriez egina, gizarte berriak eskatzen zuenaren arabera. Eta horrexek hain zuzen egiten zuen berria ez ezik, bizia eta erakargarria, eraginkorra eta anitza...

Talde zabal baten ia lau urteko (1985-1988) lanen emaitza izan zen, euskara ikasten hasten zirenei lehen urratsetan laguntzeko moldatua: hasi ez hasi zebiltzanei bultzatzeko, hasiberriei aurrera eragiteko, eta aurreraxeago zihoazenei arnasa berria emateko.

Hala ere, ez zen erabateko metodoa, baizik euskara ikasten hasteko lehen bultzada. Guztira, 30 saiok osatzen zuten *Bai Horixe* bideo programa. Saio bakoitza ordu erdikoa zen eta bost atal nagusi zituen:
# *Mintzagaia*, bost minutuko filma, sarrera gisa eta landu beharreko edukiak aurkezteko.
# *Hiztegia*, hitzen esanahia eta erabilera azaltzeko.
# *Landuz*, gramatikaren arloa lantzeko.
# *Esamoldeak*, esamoldeak eta haien testuinguruak lantzeko.
# *Istorioa*, bost minutuko bideoa, errepasoa egiteko.

## Antzezleak
Mercosur

thumb|Mercosur 2005
**Mercosur** edo **Mercosul** (, , ) merkataritza arloko erakundea da, Argentina, Brasil, Paraguai eta Uruguaik osatutakoa eta 1991n sortutakoa.

Bere helburua kideen arteko librekanbioa sustatzea da, hau da, ondasun, pertsona eta dibisen hartu-emana. Gaztelania, portugesa eta guaraniera ditu hizkuntza ofizialak. 2026ko urtarrilean, hamarkadetako negoziazioen ostean, itun estrategiko bat sinatu zuen Europar Batasunarekin, 700 milioi pertsonako merkatu bateratua sortuko lukeena berretsia izanez gero.

## Bilakaera 
Sorreraren ondoren, Venezuela bazkide bihurtu zen, eta Bolivia bazkide bihurtzeko prozesuan dago. Txile, Kolonbia, Ekuador, Peru, Guyana y Surinam «Elkartutako estatuak» bihurtu dira.

2012ko ekainaren 22an, Paraguaiko presidentearen epai politikoari erantzunez, Paraguairen parte hartzea eten zuten, baina 2013ko uztailaren 13an atzera bota zuten zigorra.

Venezuelaren sarrera 2006an onartu zen, baina ez zen 2013 arte gauzatu ordura arte Paraguaik ez zuelako onartu. 2016ko abenduaren 1ean, merkataritza, politika, demokrazia eta giza eskubideen inguruko Mercosurren eskakizunak betetzen omen ez zituela eta, Venezuela kanporatua izan zen.

## Hitzarmenak eta egitasmoak 
Herrialde kideen arteko merkatu libreaz gain, Mercosur merkataritza-hitzarmen asko ditu hainbat herrialderekin eta herrialderen arteko elkarteekin: Andeetako Komunitatea, Egipto, Palestina eta Israel, Kuba, India...

Europar Batasunarekin, hamarkadak eman zituen negoziazioetan. 2019ko ekainaren 28an, bi nazioarteko erakundeek aurreakordio bat sinatu zuten, eta etorkizuneko itun baterako oinarrizko agiri bat adostu zuten. 

2023an, negoziazioak berraktibatu egin ziren. Garatutako egitarauen artean aipagarrienak hauek dira: Hegoaldeko Bankua, autoen matrikula bakarra eta gatazkak ebazteko arbitrajea. 2026ko urtarrilean, EBk eta Mercosurrek itun historikoa sinatu zuten Paraguaiko hiriburuan, 700 milioi kontsumitzaileko merkatu libreko eremua sortuko zuena.

## Kideak 
* Osoak:
** 
** 
** 
** 
* Etenda
** 
* Osoak izateko bidean:
** 
*Elkartutakoak:
** 
** 
** 
** 
* Behatzaileak:
** 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Mercosur erakundeko webgunea
* Radio Mercosur
Benta Berri (telesaila)

***Benta Berri*** Pausokak Euskal Telebistarako sortutako telesaila da.

## Ezaugarri teknikoak 
* Zuzendaria: Joseba Gardeazabal
* Gidoigilea: Inazio Mujika Iraola, Ixiar Rozas Elizalde.
* Aktoreen zuzendaria: Garbi Losada.
* Ekoizlea: Salvador Rodríguez

## Sinopsia 
Tomas Kortazar baserriaren jabe bilakatu da aita hil ondoren eta, ama aurkako iritzikoa izan arren, baserria nekazal etxe bihurtuko du. Bertan denetariko jendea bizi da.

## Aktoreak: 
### Aktore nagusiak: 
* Ramon Agirre: Tomas Kortazar
* Kepa Gallego
* Asier Hormaza
* Ane Gabarain: Euxebi
* Klaudio Landa
* Maiken Beitia
* Yolanda Alzola
* Idoia Sagarzazu
* Ana Elordi
* Karmen Balentziaga: Joxepi
* Boni Alegria: Gabriel
* Maria Luzarraga:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Neuchâtel aintzira

**Neuchâtel aintzira** Suitzako mendebaldean dago kokatuta, Berna, Neuchâtel, Vaud eta Friburgo kantonamenduetan hedatutakoa.

Neuchâtel hiriak izena ematen dio lakuari, honen ipar-mendebaldeko ertzean dagoelarik.

## Kanpo estekak
Lau Kantonamenduetako aintzira

**Lau Kantonamenduetako aintzira** edo **Luzernako aintzira** (alemanez: *Vierwaldstättersee*: frantsesez: *lac des Quatre Cantons*; italieraz: *Lago dei Quattro Cantoni / Lago di Lucerna*; erretorromanieraz: *Lag Lucerna*) Suitzako erdialdean kokatuta dago, Uri, Schwyz, Unterwalden (Obwalden eta Nidwalden) eta Luzerna kantoietan hedaturik.

Luzernak izena ematen dio aintzirari, ipar-mendebaldeko ertzean dagoelarik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Reuss

**Reuss** Suitzako laugarren ibairik luzeena da, Luzerna eta Altdorf hirietatik igarotzen dena, besteak beste.

[thumb|ezkerrera|Reuss ibaia [Luzernatik igarotzean.]]
## Deabruaren zubia 
[thumb|ezkerrera|[1900eko postala.]]
Teufelsbrücke edo «Deabruaren zubi» ezaguna Uri Kantoian kokatuta dago, Schöllenen izeneko harroilan.

## Kanpo estekak
Limmat

**Limmat** Suitzako ibaia da, Zürich hiritik gertu sortzen dena, lakuan, eta ipar-mendebalderantz abiatzen dena Aar ibaian amaitu arte.

Linth ibaiak Zürich aintziran ahoa duenez, batzutan ibai bakartzat hartzen dute Linth-Limmat sistema.

## Kanpo estekak
Iwo Jimako gudua

**Iwo Jimako gudu**a, Bigarren Mundu Gerrako Ozeano Bareko Frontean jazo zen gudu garrantzitsua. Estatubatuarrek Iwo Jima japoniar irla konkistatzeko operazio militarrak abiatu zuen Bigarren Mundu Gerrako gudurik ezagun eta aldi berean odoltsunetakoa. Gudua 1945eko otsailaren 19an —estatubatuarrak irlan lehorreratu zirenean— hasi zen, eta martxoaren 26an amaitu.

Gudu hura zinez gogorra izan zen. Izan ere, Iwo Jima garrantzi estrategiko handiko kokagunea zen aliatuentzat, han zeuden hiru aerodromoetatik Japonia bonbardatzeko beharrezko sostengua bidal baitzitekeen. Japoniarrentzat, berriz, kokagunearen estrategikotasunaz gain, irlak garrantzi sinboliko nabaria zuen, gerran lehen aldiz benetako lur japoniarra jokoan baitzegoen. Irlaren defentsa Japoniako Armada Inperialaren esku zegoen, gudarien buruzagia Kuribayashi jenerala ardurapean. Japoniarrek  trinko-trinko antolatu zuten irlaren defentsa, posizio indartuak, bunker handiak, artileria ezkutatua eta 18&nbsp;km baino gehagoko tunel sare bat erabiliz. Suribachi mendia bereziki indarturiko kokagune bat izan zen, handik estatubatuarrek egin behar zuten lehorreratze guztia kontrola baitzitekeen. Estatubatuarrak lehorreratutakoan, japoniarrak sutsuki borrokatu ziren. Borrokaren krudetasunean, hasierako 21.000 japoniarretatik, 20.000 pasatxo hil ziren, besteak beste, ez errenditzeko agindu espresua jaso baitzuten. Guduaren amaieran, estatubatuarrek 216 preso besterik ez zuten egin.

Iwo Jimako gudua bereziki ezaguna egin zuen Joe Rosenthalek ateratako argazkiak: hainbat marine ageri dira, Suribachi mendiko tontorrean AEBetako bandera altxatzen.

## Zinema 
* *Sands of Iwo Jima* (1949, Allan Dwan
* *Flags of Our Fathers* / *Letters from Iwo Jima* (2006, Clint Eastwood)

## Kanpo estekak
Zürich aintzira

**Zurich lakua** Suitzako iparraldean dagoen aintzira da, izen bereko hiria ipar-mendebaldeko ertzean duelarik.

## Kanpo estekak
Saane

**Saane** (alemanez) edo **Sarine** (frantsesez) Suitzako ibairik luzeenetakoa da, Fribourg Kantoia zeharkatzen duena, eta Bernatik 15 kilometro mendebaldera Aar ibaian amaitzen dena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aralarko Malloak

[thumb|250px|Aralarko Malloak, [Balerditik ikusita]]

**Aralarko Malloak** Aralarko mendilerroaren ekialdean, Nafarroako aldean, Araitz haranaren gainean dauden malloak dira, Leitzaldean. Han daude mendilerroko mendietako asko; besteak beste, Aralarko bi mendirik altuenak: Intzako dorrea (1431 m) eta Aldaon (1411 m). Malloetako zati bat Gipuzkoan dago, Tolosaldean (Amezketako meategiak eta Bedaio).

Malloak ederki ikus daitezke, Araitz haranean barrena Lekunberri eta Tolosa lotzen dituen bidetik, Araxes ibaiaren ibilbideari jarraikiz.

Guardetxea, Baraibar aldetik , beste abiapuntu bat da.

## Mendi nagusiak 
Hona hemen Aralarko Malloetako mendiak: Iparraldeko multzoan, **Balerdi** edo Mallozar (1.165 m), Artubi (1.263 m) eta Uakorri (1.306 m) ditugu, Azkarate herri nafarra eta Bedaio gipuzkoarra aldera. Artubi eta Uakorri artean, Astunalde ataka dago.

Erdialdean, Beoin (1.350 m), Egurbide (1.317 m), Urkute (1.328 m), Aldaon (1.411 m), **Intzako dorrea** edo Hirumugarrieta (1.431 m) eta Kurutzeaga (1.308 m) tontorrak daude, Gaintza eta Intza herrien gainean. Aldaon eta Intzako dorrearen artean, Elekomuts ataka dago.

Hego-ekialdean, Errazkin herritik gertu, Ttutturregi edo Pallardi (1.290 m), **Ttutturre** (1.282 m), Aitzear (1.286 m), Subizelaigaine edo Surbizelai (1.209 m) eta Alborta (1.220 m) daude. Pallardi eta Kurutzeaga artean Illobi mendatea, eta Ttutturre eta Alborta artean Abategaña lepoa daude.

thumb|800px|erdian|Aralarko Malloen panoramika Elosta menditik

## Belar kableak 
thumb|200px|Belar kable bat malloetako aldapetan

Goiko larreetatik belarra baserrietara jaisteko ohitura antzinakoa zen, hango belarrak haranekoak baino kalitate hobea zuela eta. Malden gogortasunagatik, nekazariek bizkarrean edo abereen gainean jaisten zituzten 30-50 kiloko fardoak. 1920. urte aldetik hasi eta 1970eko hamarkada arte, Malloetako belarra haranera jaisteko kable sistema bat erabili zuten. "Burusiak" edo belar fardoak txirriketan (poleak) zintzilik jaurtitzen zituzten kableetan bera. Kable luzeenak 1.900 metro zituen (Txarragain-Errazkin), eta 550-575 metroko koska jaistera ere iritsi ziren (Asteasu-Bengoetxea). Oraindik garai hartako harlanduzko zutabeak eta altzairuzko kableak badira Malloetako aldapetan.

## Hidrografia 
Gorospeaga eta Largoako iturriak daude Azkarate aldean, eta Larraun ibaiaren iturburua bestela Iribas herrian, Larraun udalerrian. Bestela, Unagako larreetan "Unako putzua" dugu. Erreka ugari daude, nafar aldean azkenik, Araxes ibaiaren ezkerraldean.

Gipuzkoa aldean, Arritzagaerreka sortzen da Pardeluts aldean eta borda batzuetatik eta Buruntzuzineko antzinako meategietatik igarotzen da Amezketan amaitzeko.

## Ikus, gainera 
* Riglosko malloak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Malloko kablearen behatokia (Araizko Udala).
* "Malloas de Aralar" (Auñamendi).
* Intzako Dorrea eta Malloetako beste tontorrak (Mendikat).
Herisau

**Herisau** Suitzako ipar-ekialdean dagoen hiria da, Appenzell Ausserrhoden kantonamenduaren hiriburua. 2012an 15.222 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Udalaren webgune ofiziala
Thur

**Thur** Suitzako ibaia da, St. Gallen, Fribourg eta Thurgau kantoiak zeharkatzen dituena, Rhin ibaian amaitu baino lehen.

Bidean, Frauenfeld hiritik igarotzen da, besteak beste.

## Kanpo estekak
Nemeako lehoia

**Nemeako lehoia** (; ) greziar mitologiako basapiztia izugarria zen, Nemean bizi zena. Lehoi honek Nemeako inguruko lurraldeak ikaratzen zituen. Heraklesek hil omen zuen.

## Heraklesen lehen lana 
Lehenengo lanean Nemeako lehoia hil eta larrua kendu behar zion.

Heraklesek bere armak erabili zituen, arkua, geziak, berak eginiko olibondozko haga eta brontzezko ezpata, baina ez zuen ezer lortu, lehoiaren larrua oso gogora baitzen.

Lehoiaren leizeak bi sarrera zituen. Orduan Heraklesek sarrera bat blokeatu eta beste sarreratik sartu zen, lehoia inguratu eta ito egin zuen. Ondoren lehoiaren gorputza Euristeorengana eraman zuen; hau lehoia ikusterakoan izutu egin zen eta hortik aurrera lanen arrastoak herritik kanpo erakutsi beharko zituela adierazi zion Heraklesi.

Herakles animaliaren larrua kentzen saiatu zen, baina eskura zituen tresna guztiak erabili arren ez zuen ezer lortu. Orduan Atenak, sorgin itxura hartuta, larrua lehoiaren azazkalekin motz zezala esan zion, eta Heraklesek horrela egin eta larrua lortu zuen.

## Kanpo estekak
Lernako Hidra

**Lernako Hidra** () ur-munstro bat zen, hainbat buru eta hats pozoitsua zituena.

## Heraklesen bigarren lana 
Herakles hidraren bila joan zen Lerna lakuraino. Bertan sudurra zapi batez estali zuen, Hidrarengana iritsi zenean, buruak mozten hasi zen. Baina moztutako buru bakoitzagatik, beste bi ateratzen zitzaizkion.

Orduan Jolaok eman zion ideia bat: Hidraren buru bakoitza moztu eta su ematea. Horrela lortu zuen Hidrari buru gehiago ez ateratzea eta berau gainditzea. Heraklesek geziak Hidraren odol pozoitsuan busti zituen, bere lana eginez.

Euristeorengana joan zenean, honek esan zion laguntza jaso zuenez lan hori ez zela kontuan hartuko.

## Kanpo estekak
Erimantoko basurdea

**Erimantoko basurdea** greziar mitologiako basurde erraldoia da. Hau ehizatzea Heraklesi jarritako hamabi lanetako bat izan zen.

## Heraklesen laugarren lana 
Basurdearen atzetik zihoala, bere lagun Folo zentauroarekin egin zuen topo. Honek bere ardoa eta janaria banatu zuen Heraklesekin. Gainerako zentauroak haientzako gordeta zegoen ardoa usaintzean, Heraklesen kontra hasi ziren. Heraklesek hasieran saihestu egin zituen baina gero bere gezi pozoitsuekin hil zituen batzuk, besteek ihes egiten zuten bitartean. Folok, harrituta, gezietako bat hartu zuen, horrelako gauza txiki bat zentauroak nola hil zituen asmatu ezinik, eta hain zorte txarra izan zuen, ezen gezia hankara jauzi eta hil egin zen.

Azkenean Heraklesek basurdearen atzetik jarraitu zuen; elurrez estalitako leku batean inguratu ondoren, kateekin lotu eta Mizenasera eraman zuen.

## Kanpo estekak
Augias

**Augias** () greziar mitologian Elisko errege eta Epikasteren senarra zen, argonauta izandakoa. Batez ere ezaguna da haren ukuiluak zirela-eta, inoiz garbitu ez zituztenak, Heraklesek egin arte.

## Heraklesen bosgarren lana 
Euristeok Heraklesi agindu zion Augiasen ukuiluak garbitzeko egun bakarrean. Lan hau eginarazi zion Herakles lotsarazteko, bere eginkizuna ezinezkoa baitzen. Baina Herakles azkarrak bi ibairen ibilbidea aldatu eta urak eraman zuen zikinkeria guztia. Orduan Augiasek tratua bete beharko zuen, baina ez zuen egin, lana urak egin zuela esan baitzuen. Horrela, Euristeok esan zuen ez zela benetako lan bat izan, Augiasek Herakles kontratau baitzuen. Orduan Heraklesen eta Augiasen arteko guda hasi zen, azkenean Herakles atera zen garaile eta garaipen honen omenez Olinpiar Jokoak sortu zituen.

## Kanpo estekak
Estinfaloko txoriak

**Estinfaloko txoriak** greziar mitologiako txori gizajaleak ziren, letoizko hegoak eta metalezko luma zorrotzekoak. Gainera, gorotz pozoitsuak zituztenez inguruko lurrak hondatzen zituzten. Ares gerraren jainkoaren animaliak ziren.

## Heraklesen seigarren lana 
Txori hauen galgarria ikusita, Euristeok Heraklesi txori hauek Estinfalo lakutik kanpo botatzeko agindu zion. Heraklesek ezin zuen ezer lortu bere indar eta geziekin. Orduan, Atenea agertu zen kriskitin batzuekin. Herakles leku altu batera igo zen eta kriskitinak jo orduko txori guztiak desagertu ziren.

Euristeorengana itzuli zenean ezkutatuta aurkitu zuen, txoriak bere jauregi inguruan baitzeuden. Heraklesek kriskitinak jo eta txoriak ihes egin zuten berriz.

## Kanpo estekak
Araxes

**Araxes** —**Errekaundi** edo **Azpirotz** ere deitua— Euskal Herriko Kantauriko isurialdeko ibaia da, Nafarroa Garaiko Azpirotz herrian jaio eta Tolosan Oriara isurtzen dena. 24 kilometroko luzera du.

## Geografia 
Elosta mendiaren hegoaldeko mazelan du iturburua, Azpirozko mendatetik hurbil. Azpirotz eta Lezaetatik ipar-mendebalderantz eginez, Errazkin, Betelu eta Arribe-Atallu zeharkatzen ditu. Gipuzkoan sarturik, Lizartza, Leaburuko Txarama auzo eta Tolosako Usabal eta Amarotz auzoetatik igaro ondoren, Oriara isurtzen da.

Araxes ibaiak, Gipuzkoako ibilbidean, malda handiko magalen artean haran bat eratu du. Bertan, orotariko zuhaitzak aurkitzen diren basoen artean, pagoak, arteak eta haritzak nabarmentzen dira. Bertako ekonomia, belaunaldiz belaunaldi, ibaian oinarritu da. Industriei indarra ematen zien eta Nafarroa Garaia eta Gipuzkoaren arteko komunikabidea zen. Industria-eremu horietako batzuk Leaburu-Txarama eta Tolosako udalerrietan ikusi daitezke (Araxes paper-industria Txaraman, Usabal industrialdea Tolosan). 

## Fauna 
Gipuzkoako zatia Natura 2000 sarearen barnean dago. Amuarrain arrunta, loina arrunta, mendi-barboa, Pirinioetako desmana, ur-ipurtatsa, martin arrantzalea eta ur-zozoa dira bertako espezierik aipagarrienak.

## Ikus, gainera 
* Insalus

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kretako zezena

**Kretako zezena** greziar mitologiako zezena da. Poseidonek atera zuen itsasotik, eta Minosek hain polita aurkitu zuen bere abere-taldera sartu zuela. Orduan jainkoa, haserretuta, Pasifae zezenaz maiteminarazi zuen, eta ume bat eduki zuten, Minotauroa.

## Heraklesen zazpigarren lana 
Heraklesek zezena harrapatu zuen, eta Euristeo haren edertasuna ikustean Herari eskaini zion. Baina Herak ez zuen oparia onartu zezena oso basatia zelako. Zezenak triskantza asko eragin zituen, Teseok hil zuen arte.

## Kanpo estekak
JORDY

**JORDY** edo **Joint Optical Reflective Display** NASAren teknologian oinarritzen den ikusteko gailu optikoa da. Ikusmen arazoak dituzten pertsonei ikustea eta irakurtzea ahalbidetzen die.

Gailuaren izena Star Trek telesaileko Geordi La Forge pertsonai itsuaren omenez jarri zioten.

## Kanpo estekak 
*  NASA description JORDY
Pedro Ángel García

**Pedro Angel Garcia Chasco** (Madril, 1942) apaiz frantziskotarra da. Labrazan hazi zen, Araban, bederatzi urte zituela frantziskotarren bidea hartu zuen arte. Arantzazun eta Zarautzen (Gipuzkoa) egon zen, eta Habanara heldu 1995ean. Behartsuentzako lanean ari da Kubako hiriburuko San Antonio Paduakoaren parrokian, zerbitzu sekretuekin hamaikatan borrokan. Erreferentzia da euskaldunentzat, bera nahi izaten dute Aberri Eguneko ospakizunean, komunitateko kideren baten heriotzan, edo gisakoetan.

## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa Pedro Angel Garcia Chascori Argia aldizkarian
Eriktonio

**Eriktonio** (grezieraz Ἐριχθόνιος, *Erikhthonios*) Atenaseko lehen errege semitarra izan zen (beste iturri batzuek, Zekrope I.a izan zela diote). Testu klasikoek, Hefesto eta Atis, Kranaoren alabaren semea zela diote (beste iturri batzuen arabera, Gearena) eta Egiptoko Sais nomotik zetorrela. Pasitearekin ezkondu ondoren, Pandion I.aren aita izan zen.

Greziar historialari goiztiarrek ez dituzte Eriktonio eta honen biloba Erekteo I.a desberdintzen, baina K.a. IV. mendetik aurrera bi pertsonaia desberdin dira. Hala ere, oraindik ere, nahasgarri gertatzen da.

Eriktonioren ohorez (ala Erekteo I.aren ohorez?) Atenasen Erekteion tenplua eraiki zen.

## Elezaharra 
Mitoaren arabera, Hefesto, Atenea bortxatzen saiatu zenean, azken hau lehenaren tailerrean arma baten bila ari zela, jainkosaren izterrera Hefestoren hazia erori zen, eta jainkosak, kentzen saiatu zenean, lurra, Gaia, ernaldu zuen. Handik jaio zen Eriktonio.

Pausaniasen arabera, Ateneak, Eriktonio saski baten barnean jarri zuen, eta Aglauro, Herse eta Pandroso izeneko hiru ahizpei eman zien. Irekitzea debekatu zien, baina, hiru ahizpa haietako bik, Aglauro eta Hersek, ez zuten jainkosak esandakoa bete, eta, Eriktonio, suge gorputzarekin ikusi zutenean, Atenasko Akropoliaren tokirik malkartsuenetik bota zuten euren burua. Partenoian dagoen Fidias eskultoreak zizelkaturiko Atenea Partenos estatuak bere lantzaren ondoan duen sugea, Eriktonio bera dela ere esaten du.

Jainkotua izan zen, eta bere omenezko tenplu bat eraiki zen Atenasen bertan: Erekteion ospetsua. Mitoak balentria asko bete zituela dio, kulturalak nahiz belikoak. Atenearen gurtza Eriktoniok sartu zuela esaten da (beste iturri batzuen arabera Zekrope I.ak), baita Panatenaikoen jaialdi edo prozesio erlijiosoa sortu zuela ere. Honek, Ateneak Poseidon uretako jainkoaren aurka lorturiko garaipena omentzen zuen. Guda honetan, Ateneak Atikako lurrak lortu zituen. Guda hau, Eriktonioren erregealdian gertatu zen, K.a. 1511 eta K.a. 1506. urteen artean, Parosko Kronikaren arabera. Gariaren landaketa ere berak sartu zuela esaten da.

## Iturriak 
* Apolodoro *Liburutegia* III, 14, 6.
* Euripides *Ión* 20 ss., 266 ss.
* Higino *Fabulak* 166
* Pausanias *Greziako deskribapena* I, 18, 2
* Ovidio Metamorfosiak II, 553-561

## Ikus, gainera 
* Erekteion

## Kanpo estekak
UEFA Euro 2008rako sailkapen fasea

50 taldeak, talde hauek aurreko txapelketetan lorturiko puntuazioen arabera sailkatu ziren. Bakarrik taldeko partiduak hartu ziren kontuan eta ez bigarren aukerako partiduak. Halaber, ondorengo kontsiderazioak hartu ziren kontuan:
*  aurreko edizioko irabazlea izateagatik automatikoki sailkatu zen.
* ek ez zuen 2004ko Euro txapelketan sailkapen fasean parte hartu.
* k ez zuen 2006ko Mundu Txapelketarako sailkapen fasean parte hartu, estatu antolatzailea zelako.
*  lehenengo aldia zen Europako txapelketa batean parte hartzen zuela.

## Emaitzak 
### A Multzoa 
### B Multzoa 
### C Multzoa 
### D Multzoa 
### E Multzoa 
### F Multzoa 
### G Multzoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lokatz

thumb|250px|Lokatza
**Lokatza**, **basa** edo **lohia** uraren eta sedimentuz, hauts partikulez eta buztinez osatutako lurraren arteko nahasketa semilikidoa da. Denbora geologikoaren poderioz, lokatz metaketa zaharrak, gogortu egiten dira, lutita bihurtuz.

Lokatz bainua, ohi osagai bereziekin, osasun, edertasun edo gozamen arrazoiengatik erabiltzen da. Zerbitzu hau oso ohikoa da oraingo bainuetxeetan.

## Sinonimoak 
Hitz desberdin ugari daude "lokatz" hitzaren sinonimo gisa, gehienek ñabardura zehatz batzuk edukiz.

"Lohi" hitza lokatzen sinonimo orokor gisa hartu daiteke, nahiz eta material sedimentatuaren formazio handiak zehazteko erabili ohi den.

"Basa" hitza ere erabili daiteke. Honek ibai eta lakuen hondoan edota lur azpian aurki daitezkeen lokatz trinkoei egiten dio erreferentzia. Bertan, lurra lurpeko urekin nahasten da.

Ura lur gainazalean zutik geratzean sortzen den lokatz itsaskorrari "idoi" esaten zaio. Honek lokatzak baino koherentzia likidoagoa izan ohi du eta ibaien eta lakuen ertzeetan zein euria egiten duen lur eremuetan aurki daiteke. Beraz, "idoi" hitza ere lokatzaren sinonimo gisa erabili ohi da.

## Erabilera 
Lokatzaren erabilerak oso anitzak dira:

* Eraikuntzei kalitatezko akabera emateko
* Ura gordetzeko ontziak fabrikatzeko
* Buztinezko loreontziak
* Dekorazio elementuak
* Eskulturak
* Etab.

### Lokatza eraikuntzetan 
thumb|Lokatzezko etxea
Lokatza aterpetxeak eraikitzeko gizakiak erabili zuen lehen materialetako bat da. Eskuz pilatutako lokatza (mokorra), adreiluen moduan (adobea) edo trinkotua (buztin horma) hormak egiteko modu oso merkea eta teknologia gutxi behar duena da. Horregatik, oso erabilia izan da antzinako zibilizazioen artean, edota basamortuko inguruneetan kokatutako kulturen artean, non harria eta zura urriak diren.

### Lokatza eskulanetan 
thumb|Platera
Buztina eskulanak edo bestelako dekorazio piezak egiteko material gisa ere erabil daiteke; adibidez, lokatzezko loreontziak, zopa platerak, edalontziak, mahai-tresnak, etab.

### Beste erabilpen batzuk 
Egunerokotasunean erabiltzen ditugun tresnak.

## Zoologia 
Animalia batzuek, hala nola elefanteek, lokatza erabiltzen dute parasitoen, intsektuen eta eguzki erradiazioaren aurkako babes gisa. Gainera, lokatzek biotopo garrantzitsuak izan ohi dituzte ekosistema desberdinetan.

Melipona beecheii-k, maiek Xunán kab deitzen zioten eztenik gabeko erle espezie amerikarra, buztina zuhaitzen eta propoliaren erretxinarekin nahasten du, egitura emateko abaraska zati batzuk estaltzen dituen konposatua lortzeko. Era berean, nahaste horretatik, Cera de Campeche deituriko itsasgarri natural bat lortzen da, kola gisa eta egurra babesteko ere erabiltzen dena.

## Ikus, gainera 
* Eraikuntza ekai
* Zeramika

## Kanpo estekak
Zeriniako oreina

**Zeriniako oreina** greziar mitologiako orein eme erraldoia zen, Artemisa, ehizaren eta ilargiaren jainkosa garbiarena. Urrezko adarkera zuen, arren antzera, eta brontzezko edo letoizko apatxak. Eta jaurtikitako gezia baino lasterrago joateko ahalmena omen zuen. Orein hau atzematea Heraklesen hamabi lanetako bat izan zen.

## Heraklesen hirugarren lana 
Heraklesek oreina Euristeorengana bizirik eraman behar zuen. Baina oreina oso azkarra zen, Artemisari ihes egin zion orein bakarra.

Heraklesek gau eta egun bere atzetik ibili zen Hiperboreoen herrira iritsi zen arte, bertan oreinak ura edaten zuen bitartean gezi bat jaurti eta tendoi-hezurrak heldu zituen, odol tanta bat isuri gabe. Orduan oreina mugiezin geratu zen eta Euristeori eraman zion Mizenasera.

## Kanpo estekak
Chichi

**Chichi** (jatorrizko japonieraz チチ edo *Chi-chi ?*) Dragoi Bola manga eta animeko fikziozko pertsonaia da.

## Ezaugarriak 
Idi Deabru Erregearen alaba da, haurrak zirela Gokuk berarekin ezkontzea agindu zion ezkontzea zer zen ere jakin gabe. Bere borroka estiloa Goku eta geinerakoen antzekoa da, bere aita Iratxo Dortokaren ikaslea izan baitzen.

## Biografia 
### Haurtzaroa 
Haurra zela bera bizi zen lekuan, Frypan mendian, sute bat piztu zen su magiko baten bidez. Sua itzali ahal izateko, aitak Iratxo Dortokarenera bidali zuen Palmorrizko abanikuaren (haizemaile magiko bat) eskatzeko. Bidean Yamcharekin topo egin, etsaia zela pentsatu eta eraso egin zion. Baina honek konorte gabe utzi zuen. Minutu batzuk geroago Idi Deabruren alaba zela jakin eta laguntzera joan zitzaion, Erregearen haserrearen beldur. Goku ikustean ordea, alde egin zuen Yamchak. **Chichi** Kinton lainoan igo eta Iratxo Dortokarenera abiatu ziren. Dortoka Maisuaren etxean, honek Palmorrizko abanikua bota zuela jakin zuten, baina hau laguntzeko prest azaldu zitzaien. Frypan Mendira joan eta *Kame Hame uhinaren* bidez itzali zuen sutea. Gaztelua eta mendia bera ere desegin zituen. Goku joatekotan zenean, handitan berriz etorri eta ea berarekin ezkonduko zen galdetu zion. Gokuk onartu egin zuen zer esaten ari zen jakin gabe, berak pastel bat eskaintzen ari zela uste zuen.

### Nerabezaroa 
Arte Martzialen 23. Mundu Txapelketan parte hartu zuen Borrokalari Anonimoa (jatorrizko japonieraz 匿名希望 edo *Tokumei Kibō ?*) izenarekin Gokuren aurka borrokatu eta bere promesa gogorarazteko. Bere aurka borrokatzea egokitu zitzaion 2. borrokaldian. **Chichik** Gokuren galdera guztiak erantzungo zituela zin egin zuen, betiere Gokuk bera garaitzen bazuen. Gokuk eskuaz eragindako haize bolada batez kanporatzen du. Gero **Chichi** berriz ere borroka zelaira igo eta guztien aurrean txilioka ezkondu egin behar zirela gogorarazi zion. Gokuk, oraindik ezkontzea zer zen jakin gabe, onartu egin zuen berriz, publikoak guztia arretaz jarraitzen zuen bitartean. **Chichik** pozik Goku besotik heldu eta eraikin barrura eraman zuen.

### Helduaroa 
Son Gokuren 2 semeren ama da, Son Gohan eta Son Goten. Gohan borrokak laga eta ikastera bideratzen saiatu zen behin eta berriz, gainera erabat babestu zuen Gohan, nahiz eta Goku Cellen Jokoan hil eta gero bere anaia Son Goten entrenatzeaz arduratu zen. Ez zaio gehiegi gustatzen bere semeak eta senarra Super Saiya egoeran eraldatuta ikustea, ile horiz *gaizkile itxura* baitute.

## Teknikak 
* **Cutter nage** (jatorrizko japonieraz カッター投げ edo *Kattā Nage* eta *laban jaurtiketa* esan nahi du): kaskoko labana jaurtitzean datza. Ondoren *boomerang-a* bezala itzultzen da **Chichirengana**. Lehen aldiz dinosaurio teropodo baten aurka erabiltzen da.
* **Tximista aurrealdetik** (jatorrizko japonieraz 額から光線 edo *Hitai kara Kūsen*): kaskoan duen harribitxi batetik ateratzen den tximista.
Ahalguztiduna (argipen)

**Ahalguztiduna** hitzarekin honako terminoak daude:

* **Jainkoa** deitzeko modu bat da erljio askotan.
* **Ahalguztiduna** Dragoi Bolako pertsonaia da.
* **Bruce Almighty** *Ahalguztiduna* gisa itzuli den filmea da.
Ernst Happel Stadion

**Ernst Happel Stadion** (euskaraz *Ernesto Happel Estadioa*) Austriako Viena hirian kokatuta dagoen futbol zelaia da. UEFA Euro 2008a ospatu zen bertan eta 53.008 lagunentzako eserlekuak ditu. 1929 eta 1931 urte bitarteetan eraiki zuten, baina 1986an estadioa goitik behera eraldatu zuten. Otto Ernst Schweizer arkitekto alemaniarrak diseinatu zuen estadioa.

UEFA Euro 2008ko finala jokatu zen bertan. Estadioak baita ere, kontzertuetarako erabiltzen da eta atletismo txapelketa ezberdinetarako.

## Kanpo estekak
Stade de Suisse Wankdorf

**Stade de Suisse** (euskaraz *Suitzako Estadioa*) Suitzako Berna hirian kokatuta dagoen futbol zelaia da. UEFA Euro 2008a ospatu zen bertan eta 32.000 lagunentzako eserlekuak ditu. Estadioaren eraikuntzak, 350 milioi euro kostatu zuen eta Marazzi Generalunternehmung AG arkitekto enpresak eraiki zuen.

Harrigarria dirudien arren, estadio honetan ere izotz-hockeieko txapelketak ere antolatzen dira eta batzuetan futbol partida baten ikusle-kopuruak ere batitu dituzte.

## Kanpo estekak
St. Jakob-Park

**St. Jakob-Park** (euskaraz *Donejakube Parkea*) Suitzako Basilea hirian kokatuta dagoen futbol zelaia da. UEFA Euro 2008a ospatu zen bertan eta 42,500 lagunentzako eserlekuak ditu. Estadioaren eraikitzeak, 220 milioi franko suitzar kostatu zituen (143 milioi €) gutxi gorabehera. UEFAk estadioei ematen dien puntuaketaren arabera, 4 izar ditu, ia lehen mailako estadio bezala izendatuz.

## Kanpo estekak
Hypo-Arena

**Hypo-Arena** edo **Wörthersee Stadion** (euskaraz *Hipo Estadioa* edo *Wörthersee Estadioa*) Austriako Klagenfurt hirian kokatuta dagoen futbol zelaia da. UEFA Euro 2008a ospatu zen bertan eta 32.000 lagunentzako eserlekuak ditu.

## Kanpo estekak
Kami-sama

**Ahalguztiduna** edo **Kami-sama** (jatorrizko japonieraz 神 edo *Kami ?*) Jainkoaren kargua betetzen duen Dragoi Bola manga eta animeko fikziozko pertsonaia da. Seriean ageri diren Ahalguztidun guztiek Popo izan dute laguntzailetzat. Ahalguztidunaren Jauregian bizi da, Karinen Dorretik kilometro batzuk gorago, eta bi toki hauek Makila Miragarriaz komunikatzen dira.

## Katattsuren semea 
Namek planetako ondamentdiak zirela medio, Katattsuk bere semea Lurrera bidali zuen espazio-ontzi batean. Urte askoren ondoren Katattsuren semeak Jainkoaren ondorengo bihurtu nahi zuen, baina hau lortzeko barnean zuen gaiztakeria guztia bota behar zuen, orduan bitan banatu zen. Banaketa honetatik serieko lehen **Ahalguztiduna** eta Satan Bihotz Txiki jaio ziren, alde zintzoa eta alde gaiztoa urrenez urren. Nahiz eta banatuta egon, biak betirako lotuta gelditu ziren, bietako bat hiltzen bazen, bestea ere hilko zen. Gainera **Ahalguztiduna** izan zen Lurreko *Dragoi Bolen* sortzailea.

Bere Jauregira iristen ziren gerlari guztiak entrenatu zituen, Karinen konfiantza ikurra (kaskabilo bat) bazekarren. Son Goku, Ten Shin Han, Krilin, Yamcha eta Yagi bere ikasleak izan. Satan Txikirekin berriz bat egitean Dendek ordezkatu zuen.

### Biografia 
Garlic eta Katattsuren semea batera entrenatu ziren **Ahalguztidun** bilakatzeko. Behin bere zati gaiztoa botata Katattsuren semea aukeratu zen **Ahalguztidun** berri bezala.

Zati gaizto honek *Ilunpeko Deabruen Errege* izena jarri zion bere buruari eta kaosa zabaldu zuen munduan Mutaito maisuak *Mafubarekin* lapikoan harrapatu zuen arte. Hala ere, urte batzuk eta gero Pilafek askatu zuen mundua gobernatzeko asmoarekin. Borroka latz baten ondoren Son Gokuk ukabilkada batez zeharkatu zuen Satan Bihotz Txiki, baina hil aurretik arrautza bat bota eta Satan Bihotz Txiki Jr. sortu zen. Beraz, **Ahalguztiduna** ez zen hil.

Son Goku Popo eta **Ahalguztidunarekin** entrenatzera joan zen eta 3 urte geroago Satan Txikiren aurka borroka egin zuen Arte Martzialen 23. Mundu Txapelketan.

Nappak Satan Txiki hil zuen Son Gohan babesten zuen bitartean, Ondorioz **Ahalguztiduna** ere hil zen; eta biak berpiztuko ziren Namekeko *Dragoi Bolei* esker.

Ziborrak agertu eta gero Katattsuen semaren bi zatiek berriz ere elkartzea erabaki zuten Denderi utziz **Ahalguztidunaren** postua.

## Dende 
**Kamisama** eta Satan Txiki fusionatu ostean, Lurra babesteko beste **Ahalguztidun** baten beharra zegoen eta Goku Namektar baten bila hasi zen. Dendek postua onartu zuen, izan ere Gohan eta Krilinen laguna zen lehenagotik.

## Ikus, gainera 
* Katattsu
* Satan Bihotz Txiki (aita)
* Satan Txiki

## Kanpo estekak
Dílar

**Dílar** Granadako probintziako (Espainia) udalerria da. 2007an 1.638 biztanle zituen.

## Kanpo estekak 
*  Dílarko Udala

[thumb|ezkerrera|350px|[Sierra Nevadako behatokia, Dílarren]]
UEFA Euro 2008ko azken fasea

**UEFA Euro 2008ko azken fasea** ekainaren 19an hasi zen, final laurdenetako partiduekin batera, eta ekainaren 29an finalarekin batera amaitu. Azken fase honetan zortzi selekziok hartu zuten parte: Portugal, Alemania, Kroazia, Turkia, Herbehereak, Errusia, Espainia eta Italia.

## Final laurdenak 
### Portugal - Alemania 
|300px
|valign="top" width="50%"|

|}

### Kroazia - Turkia 
{{partidua
| data = 2008-06-20
| ordua = 20:45
| taldea1 = 
| taldea2 = 
| emaitza1 = 1
| emaitza2 = 1
| golak1 =  Klasnić
| golak2 =  Semih
| estadioa = Ernst Happel Stadion, Viena
| ikusleak = 51.428
| epailea = Roberto Rosetti
| erreportajea = (erreportajea)

**Penaltiak**
**1 - 3**
{
-
 align="right"  Modrić 
 align="left"   Arda
-
 align="right"  Srna 
 align="left"   Semih
-
 align="right"  Rakitić 
 align="left"   Hamit
-
 align="right"  Petrić 
 align="left"  
}
}}

|300px
|valign="top" width="50%"|

|}

### Herbehereak - Errusia 
|300px
|valign="top" width="50%"|

|}

### Espainia - Italia 
{{partidua
| data = 2008-06-22
| ordua = 20:45
| taldea1 = 
| taldea2 = 
| emaitza1 = 0
| emaitza2 = 0
| golak1 = 
| golak2 = 
| estadioa = Ernst Happel Stadion, Viena
| ikusleak = 48.000
| epailea = Herbert Fandel
| erreportajea = (erreportajea)

**Penaltiak**
** 4 - 2 **
{
-
 align="right"  Villa 
 align="left"   Grosso
-
 align="right"  Cazorla 
 align="left"   De Rossi
-
 align="right"  Senna 
 align="left"   Camoranesi
-
 align="right"  Güiza 
 align="left"   Di Natale
-
 align="right"  Fàbregas 
 align="left"  
}
}}

|300px
|valign="top" width="50%"|

|}

## Finalerdiak 
### Alemania - Turkia 
|300px
|valign="top" width="50%"|

|}

### Errusia - Espainia 
|300px
|valign="top" width="50%"|

|}

## Finala 
|300px
|valign="top" width="50%"|

|}

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* UEFA Euro 2008

## Kanpo estekak
Fuente Vaqueros

**Fuente Vaqueros** Espainiako udalerria da, Granadako probintziakoa. 2008an 4.327 biztanle zituen.

## Fuenterino ezaguna 
* Federico García Lorca (1898-1936)

## Kanpo estekak 
*  Fuente Vaquerosko Udala
*  Museo Casa Natal Federico García Lorca de Fuente Vaqueros

thumb|ezkerrera|250px|Fuente Vaqueros
Scottish Power

**Scottish Power** Iberdrolaren filiala da, eta egoitza soziala Glasgown dago. Erresuma Batuko eta Estatu Batuetako merkatuetan du presentzia.

## Iberdrolak Scottish Power erosi 
2006ko azaroaren 8an, Erresuma Batuko aldizkari batek kaleratu zuenez Iberdrolak Scottish Power konpainia ingelesa erosteko asmoa zeukan. Ondoren, asteetako plangintza eta konpainia eskoziarrarekin egindako negoziaketen ondoren 2006ko azaroaren 28an Scottish Power erosteko eskaintza formala aurkeztu zuen. Guztira 17.141 milioi euro ordaintzeko prest azaldu zen Iberdrola.

Eskaintza hori Iberdrolako akzioetan eta dirutan egin zen.

## Kanpo estekak 
*  Scottish Power Website
Letzigrund Stadion

**Letzigrund Stadion** (euskaraz *Letzigrund Estadioa*) Suitzako Zurich hirian kokatuta dagoen futbol zelaia da. UEFA Euro 2008a ospatu zen bertan eta 30.000 lagunentzako eserlekuak besterik ez ditu. Estadioa, 1925ean ireki zuten Zurich-eko futbol taldearen estadioa zela. *Depresio Handia* gertatu zenean, jabegoa Zurich hiriari eman zitzaion, gaur arte udalaren propietatean egonez.

UEFA Euro 2008ko finala jokatu zen bertan. Estadioak baita ere, kontzertuetarako erabiltzen da eta atletismo txapelketa ezberdinetarako.

## Kanpo estekak
Kutsidazu bidea, Ixabel (filma)

***Kutsidazu bidea, Ixabel*** 2006an Fernando Bernuések eta Mireia Gabilondok zuzendutako euskal filma da, Joxean Sagastizabalek idatzitako *Kutsidazu bidea, Ixabel* eleberrian oinarritua.

Euskarazko elkarrizketak dituen inoizko filmik ospetsuenetako bat izan da: 45.539 ikusle izan zituen eta 212.724,39 €-ko kopurua bildu

## Ezaugarri teknikoak 
## Sinopsia 
1978ko uztailean, Juan Martin (Mikel Losada), gazte donostiar bat, Tolosaldeko baserri batera doa, euskaltegian ikasitako euskara hobetzera. Baserriko sendia amonak, gurasoek, seme bikiek eta bi alabek osatzen dute. Alabetako batez, Ixabel ederraz (Ainere Tolosa) maitemindu da. Umore handiz, guztiz ezezaguna zaion mundu horretan Juan Martinek dituen arazoak kontatzen ditu: "benetako" euskarararekin (harentzat ulergaitza denez, "swahili" deitzen dio), baserriko lanekin eta Ixabelenganako amodiozko kontuekin.

## Pertsonaiak 

* Juan Martin: Mikel Losada
* Ixabel: Ainere Tolosa
* Aita: Jose Luis Ugartemendia
* Amona: Iñake Irastorza
* Bego: Mireia Gabilondo
* Joxemiel eta Manuel bikiak: Iñaki Zapirain / Xabier Zapirain
* Koro: Maite Arrese
* Tomas: Egoitz Lasa
* Izaskun: Ana Elordi
* Joxe Mari: Carlos Zabala
* Pablo: Joseba Apaolaza
* Miren: Lierni Fresnedo
* Luis-Koldo: Asier Hormaza
* Anjel Mari: Pablo Urrizelki
* Ione-Juanita: Aintzane Crujeiras
* Ruth: Sara Cozar
* Peli apaiza: Jose Ramon Soroiz
* Desastreko Afro: Anjel Alkain
* Robus: Patxi Santamaria
* Juan Martinen ama: Teresa Calo
* Juan Martinen aita: Isidoro Fernandez

## Sariak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Filma Internet Movie Databasean
*  Euskadiko Filmategia
Florentino Pérez

**Florentino Pérez Rodríguez** (Madril, Espainia, 1947ko martxoaren 8a), Portu, Ubide eta Bide ingeniaria da, Madrilgo Unibertsitatea Politeknikoan Matematika Metodo eta Oinarrietako irakaslea, ACS enpresako presidentea eta Real Madril kirol klubeko presidentea.

## Ikus, gainera 
* ACS
Nanoelektronika

**Nanoelektronika** osagarri elektronikoak sortzeko nanoteknologian oinarritzean datza, arrunki transistoreak izaten dira. Nanoteknologiaren definizioa 100 nm baino gutxiagoko teknologia erabiltzea bada ere, nanoelektronikak atomoen arteko interakzioak eta propietate kuantikoak sakonki aztertu behar dituzten osagarri elektronikoak biltzen ditu. Hori dela eta, TSMCren edo Pentium 4ren CMOS90 osagarria ez da osagarri nanoelektroniko bat nahiz eta 90 nm edo 65 nm baino txikiagoak izan daitezkeen.

Batzuek nanoelektronika teknologia disruptiboa dela deritzote, nanotransistoreak eta transistoreak oso ezberdinak direlako. Nanosagarrietako batzuek molekula hibridoen/erdieroaleen elektronika, nanokableak/nanohodiak, edota elektronika molekularrean oinarritzen dira.

## Gailu nanoelektronikoak 
### Irratiak 
Nanoirratiak garatu dituzte karbonozko nanohodiak erabiliz.

### Ordenagailuak 
Nanoelektronikaren xedeetako bat elektronika konbentzionalarekin egiten diren mikroprozesagailuak baino potentzia handiagokoak egitea da. Horretarako CMOS teknologiako osagarrien ordez, nanolitografia modu berriak, nanohodiak bezalako nanomaterialak edota molekula txikiak aztertzen ari dira. Eremu-efektuko transistoreak egin dituzte karbonozko nanohodiak eta heteroestrukturadun nanohodi erdieroaleak erabiliz.

### Energia elektrikoaren sorrera 
Ikertzaileak nanohodiak eta beste nanoestrukturadun materialak ikertzen ari dira eguzki-zelula merkeagoak eta eraginkorragoak sortzeko, siliziozko eguzki-zelulen ordez.

Halaber, energia sortzeko bio-nano sorgailuak nola egin litezkeen ikertzen dihardute.

### Mediku-diagnostikoak 
Gizakientzako aplikaziorik onuragarrienak garatze bidean daude. Biomolekulen kontzentrazioak detektatzen dituzten gailu nanoelektronikoak sortzeko interesa dago etorkizunean mediku-diagnostikoetan erabili ahal izateko. Aplikazio hori nanomedikuntza kategorian barne egongo litzateke. Bide berean doan ikerketa batek, zelula bakar batekin elkarri eragiteko gai den gailu nanoelektronikoak garatzea du helburu, biologiako ikerlanetan erabili ahal izateko. Gailu horiek nanosentsore dute izena eta osasuna bistaratzeko, biziraupenerako eta defentsarako erabili ahalko lirakete.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Nanoteknologia/Nanoelektronika zientzia.net-en
*  Nanoelektronika PhysOrg-en