open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Zitara

thumb|150px|Zitara
[thumb|150px|eskuinera|Kale musikara [bandura bat jotzen, ukrainar zitara mota bat]]
thumb|Tafelberg zitara
**Zitara** pultsatutako harizko musika tresnen familiako harizko musika tresna mota bat da.

Izen bera hartzen du bikoteka afinaturiko punteaturiko hari metalikozko musika tresna batek ere, lautearen modukoa bera, baina lauteak ez bezala, atzealdea laua duena, gitarrak bezala. Hain zehazki ere, gitarra hitza zitaratik dator. Antzinakoago izen bat, italierazko *citole* da (D. G. Rossettik, bere "Aukeratutako dontzeila" izeneko olerkian, musika tresna ezberdinak direla dioen arren). Ingelesezko beste izen bat, *gittern* kasu, dirudienez, ez da zitarari buruzkoa, baizik eta gitarrarentzako antzinako izen ingeles bat dela (edo antzeko beste musika tresna batentzat). Izen horiek denek latinezko *cithăra* eta halaber grekerazko *κιθάρα* (*kizara*) dute jatorritzat.

Zitara, belaunetan edo mahai batean eusten den eta punteatzen den harizko musika tresna da. Hari batzuk zapalduak izan daitezke haien bibrazio luzera aldatzeko (egungo gitarretan bezala), eta beste batzuek altuera finko bat dute eta laguntzeko erabiltzen dira. Europa Erdialdeko musika tresna folkloriko bat da. The Third Man filmeko soinu banda, Anton Karasek konposatu eta interpretatua, garai guztietako jatorrian zitararentzako idatzitako lanik ezagunenetako bat da.

Ez da sitarrarekin nahastu behar, masta luze bat eta hari kopuru aldagarria dituena eta beste talde batekoa dena (lauten taldekoa).

Gaur egun, trapezoide forma du, eta bere hari kopurua 20 eta 30 bitartean dago. Zia edo pelktro batekin jotzen da. Biolina baino handiagoa da, tamaina ezberdinekoak dauden arren.

Datu bitxi bezala, musika tresna hau, Venezuelan, eraikitzaile ezberdinek ezagutzera eman zuten, musika ikasketa tresna gisa soilik, *Harpa Bidaiari* izen komertziala jasoz, izen honen sortzailetzat Hugo Blanco konposatzaile eta musikari venezuelarra jotzen delarik.

Yuri Landmanek Moodswingerra sortu du, hirugarren zubidun eta 12 haridun zitara elektriko erresonante bat.

## Antzeko beste tresna batzuk 
* Dultzemelea
* Yangqina

## Kanpo estekak
Tronpa (arkitektura)

[thumb|**Tronpak** [Palermoko Martorana elizan.]]
**Tronpa**, arkitekturan, harresitik kanpo doan gurutzaketazko ganga bat da. Trazatu geometriko ezberdineko bi egitura bata bestearen gainean jartzea ahalbidetzen duen eraikuntza sistema bat da, oktogono edo biribil formako ganga bat oinarri karratu batean edo izkina bat alakatzeko kasu.

Tronpa edo ganga erdikoniko hauek, nagusiki Erromaniko eta Gotikoan erabili ziren.

## Kanpo estekak
Die Linke

***Die Linke*** () 2007ko ekainaren 16an Sozialismo Demokratikoaren Alderdiak eta WASGek sortutako Alemaniako alderdi politikoa da.

Alderdiko presidenteak Lothar Bisky (Sozialismo Demokratikoaren Alderdiko buruzagi historikoa) eta Oskar Lafontaine (Alemaniako Alderdi Sozialdemokratako presidente ohia) dira. Die Linke Bundestagean ordezkaritza duten gainontzeko alderdien ezkerretara kokatzen da politikoki, eta bere ideologiari sozialismo demokratikoa deitzen dio. 2007ko ekainean 70.000 bat kide zituen, zeinetatik 60.000 inguru Sozialismo Demokratikoaren Alderditik zetozen, 9.000 WASGetik, eta beste 1.500 bategitea eta gero bildu ziren alderdira.

*Die Linke*k emaitzarik hoberenak Alemaniako ekialdean lortzen ditu, bertako eskualdeetako parlamentu guztietan ordezkariak erdietsiz. Mendebaldean, berriz, Bremen, Hessen, Saxonia Beherea eta Hanburgon du ordezkaritza.

Europa mailan, *Die Linke* Europako Ezkerraren Alderdiko kidea da.

## Historia 
2014ko abenduaren 3an, alderdiak Lander bateko gobernua zuzendu zuen lehen aldiz, izan ere, Turingian koalizio gobernua egin zuten Die Linkek, Alderdi Sozialdemokratak eta Berdeek.

## Hauteskundeen emaitzak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ezkerreko Alderdia (Alemania)
* Alemaniako Alderdi Sozialista Bateratua

## Kanpo-estekak 
*  Webgune ofiziala
Iraultza burges

[eskuinera|thumb|250px|*La liberté guidant le peuple (Askatasuna jendea gidatuz)*, [Eugène Delacroix (1830).]]

**Iraultza burgesa** burgesiak boterea eskuratzeko abiatutako prozesua da. Monarka absolutuek ez zutela politika, ekonomia eta gizarte-sisteman aldaketa sakonik egingo ohartu zirenean, boterea eskuratu behar zutela pentsatu zuten, aldaketa sakonak egin ahal izateko eta Antzinako Erregimena desagerrarazteko.

Iraultza honen adibidea Frantzian gertatu zen 1789an.

## Ikus, gainera 
* Frantziako Iraultza

## Kanpo estekak
Crecente

**Crecente** Galiziako kostaldean dagoen udalerria da, Pontevedrako probintzian dagoen A Paradanta eskualdeko udalerria da.

## Parrokiak 
* Albeos (San Xoán)
* A Ameixeira (San Bernabeu)
* Angudes (San Xoán)
* Crecente (San Pedro)
* Filgueira (San Pedro)
* O Freixo (San Roque)
* Quintela (San Caetano)
* Rebordechán (Santa María)
* Ribeira (Santa Mariña)
* Sendelle (Santa Cruz)
* Vilar (San Xorxe)

## Kanpo estekak 
* Crecenteko udal webgunea
Sinplizio Ziliziakoa

**Sinplizio Ziliziakoa** (; ;  - 533. urtearen ondoren) VI. mendeko filosofo neoplatoniko eta doxografo bat da.

## Bizitza 
Agatias Eskolastikoaren arabera, Alexandrian ikasi zuen eta beste iturri batzuen arabera Akademiako azken burua izan zen Damasziorekin ikasi zuen. Atenasko platonikoekin Persian bizi izan omen zen 531-533 urteetan, baina Bizantzioren eta Persiaren arteko pake-itunaren ondoren, Atenasera itzuli zen.

## Lana eta pentsamendua 
Antzinako filosofo jonikoen eta pitagorikoen berri emateaz gainera, pentsamendu platonikoa eta aristotelikoa uztartu izanagatik da ezaguna. Ezagutzen diren bere lanak 533. urtez geroztikakoak dira:

* *In Aristotelis categorias commentaria*,
* *In Aristotelis physicorum libros quattuor posteriores commentaria*,
* *In Aristotelis libros de caelo*,
* *In commentaria in Epictetis enchiridion*, Epiktetoren *Enkhiridion* liburuaren iruzkinak.

## Erreferentziak
Bennu

thumb|170px|Bennu hegaztia
**Bennu** Antzinako Egiptoko hegazti mitologiko bat zen, greziar mitologiako Fenix hegaztiaren baliokidea. Nilo ibaiaren goraldiekin, berpiztearekin eta Eguzkiarekin lotua izan zen. Bennu hegaztiak, berrikuntza eta sorkuntza sinbolizatzen zuenez, egiptoar egutegiarekin lotua zegoen. Izatez, Bennuren tenplua, klepsidrengatik eta bertan zaintzen ziren denbora neurtzeko beste tresna batzuengatik zen ezaguna.

* Izen egiptoarra: Bennu. Izen greziarra: Fenix

## Ikonografia 
Errauts koloreko lertxun hauskara edo ipurdikara hori bat bezala irudikatua, buruan, Goi Egiptoko Atef koroa daramala, ondoan bi luma dituena; baita gorri eta urre koloreko lumak dituen arrano bezala ere. Batzuetan, lertxun burudun gizon bezala, persea baten ondoan, Heliopoliseko zuhaitz sakratua zena, momiaren jantzi zuri edo urdina daramana, kapa garden eta luze baten azpian; edo sahatsarekin lotua, non, denboraren hasieran pausatu zen.

## Mitologia 
Bennu, Ra, Aton edo Osirisen batzat hartua zen. Hilen Liburuan honako hau irakur daiteke:

Antzinako mito egiptoarraren arabera, Bennuk bere burua sortu zuen Raren tenpluko barrutietako batean zuhaitz sakratu bat erretzen ari zen sutik. Beste bertsio batzuk, Bennu hegaztia, Osiris jainkoaren bihotzaren eztandatik sortu zela diote. Tradizioaren arabera, Bennu, Benben bezala ezagutzen zen zutabe sakratu baten gainean pausatzen zen. Egiptoar apaizek, zutabe hau erakusten zieten bisitariei, Lurreko tokirik santuenatzat hartzen zutena.

## Epitetoak 
[thumb|300px|Bennuren marrazkia [papiroan.]]
Bennu izena, "weben" aditzarekin lotua dago, "argiztatu" edo "dizdiratu" esan nahi duena. Bennu hegaztiaren epitetoetako batzuk, honakoak ziren: "Bere kabuz sortu zena", "Igotzen dena" eta "Pozaren jauna".

## Lotura 
Lertxun mota handi bat, gaur egun desagertua dagoena, geologikoki nahiko garai berrietan arabiar penintsulan bizi izan zena, beharbada, hegazti honen antzinako inspirazio iturri izan zen, Bennu bezala deskribatua izan zen izakiaren islada, *Ardea bennuides* espezieko hegaztia.

## Kanpo estekak
Toni Kukoč

**Toni Kukoč** (Split, Kroazia, 1968ko irailaren 18a) saskibaloi jokalari ohi kroaziarra da.

## Estatistikak 

## Kanpo loturrak 
* FIBAEurope.net Profile
* Toni Kukoc @ Basketpedya.com
Jon Cuyami

'''Juan 'Jon' Remigio Cuyami Vaz''' (Donostia, 1972ko abenduaren 17a - ) euskal herritar futbolari ohia da, nazioartean Ekuatore Ginea ordezkatu zuena.

## Biografia 
Añorga KKE eta Real Sociedaden harrobietan hazia, 10 partida baino ez zituen jokatu Errealarekin. Bere ondorengo karrera, Bigarren B mailan egin zuen.

Aita Urnietan bizi den ginearra izanik, herrialde honek selekzionatu zuen futbol selekzioarentzat. 2003ko urriaren 11n debutatu zuen Togoren aurka. Beste lagunarteko partida bat jokatu zuen urte berean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Juan Paredes

'*Juan Paredes Manot, *Txiki''''' (Zalamea de la Serena, Badajoz, 1954ko otsailaren 20a - Cerdanyola del Vallès, Bartzelona, 1975eko irailaren 27a), ETA politiko-militarreko kidea izan zen Francisco Francoren diktaduraren garaian.

Angel Otaegirekin eta FRAP erakunde armatuko José Luis Sánchez Bravo, Ramón García Sanz eta Xosé Humberto Baenarekin batera fusilatu zuten 1975eko irailaren 27an. Fusilatze horiek frankismo garaiko azken heriotza-zigorrak izan ziren. Gertaera horiek protesta eta gaitzespen ugari sortu zuten Euskal Herrian, Espainian eta nazioartean.

## Bizitza 
Extremadurako familia batean jaioa, zazpi anai-arreben artean bigarrena zen. Badajoz-eko herri batekoa zen, baina 1964an, 10 urterekin Zarautzera joan zen familiarekin urte haietako miseria eta pobrezia aurrera eraman ahal izateko, nabarmentzekoa da bera eta bere anai-arreba guztiak Zarautzen oso ondo integratu zirela, sozialki onartuak ziren eta euskara ikasi zuten.Aurretik, aitona-amonek gauza bera egin zuten, Gerra Zibila amaitu eta gutxira, Mikel anaia zaharrenak ere bai.

14 urte arte ikasi zuen Zarauzko eskola publikoan, eta herrian hasi zen lanean plastiko lantegi batean. Joseba Zubiaurrek eraginda, Zumaiako Inda-Mendi elkartean ibili zen.
 
Jon Paredes kontzientzia politiko prozezu batean murgildu zen, 70eko hamarkada hasieran, urte korapilatsuak, bereziki Euskadin, horrek danak eragiten du Jon ETA-ko kidea izatera, 1971an 17 urterekin. 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Frankismoko azken exekuzioak
Ejnar Hertzsprung

**Ejnar Hertzsprung** (Kopenhage, 1873ko urriak 8 &ndash; Roskilde, 1967ko urriak 21) astronomo daniar bat izan zen, kimikari bezala ere aritu zena. 1911n, izar ezagunen argitasuna, euren kolorearen arabera lotzen zuen diagrama bat egin zuelako ezaguna. Bi urte beranduago, Henry Norris Russellek, argitasuna, mota espektralarekin lotu zuen. Biek, izatez, gauza bera diotenez, Hertzsprung-Russell diagrama izena jaso zuen diagrama honek.

## Ohoreak 
### Sariak 
* Royal Astronomical Societyren urrezko domina 1929an
* Bruce domina 1937an.

### Bere izenean 
* Ilargiko Hertzsprung kraterra
* 1693 Hertzsprung asteroidea.
582 Olympia

**582 Olympia** asteroide gerrikoan aurkitutako 582. asteroidearen izena da. 1906ko urtarrilak 23an aurkitu zuen August Kopff astronomo alemaniarrak Heidelbergeko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1906 SO** zen.

Bere izena Greziako Olinpia hiriagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
583 Klotilde

**583 Klotilde** asteroide gerrikoan aurkitutako 583. asteroidearen izena da. 1905eko abenduak 31n aurkitu zuen Johann Palisa astronomo austriarrak Vienako behatokitik. Asteroide honen behin-behineko izendapenz zientifikoa **1905 SP** zen. C motako asteroide bat da, ziuraski karbonoz osatua dagoena.

## Kanpo estekak
Herbert John Louis Hinkler

'*Herbert *Bert* John Louis Hinkler*' (1892ko abenduak 8 &ndash; 1933ko urtarrilak 7) australiar hegalari bat izan zen.

[200 px|ezkerrera|Bert Hinkler bere [Avro Avian hegazkinarekin 1928an.]]

Lehen Mundu Gerrako heroia eta hegalaria, Ingalaterratik Australiarako hegaldi saiakera batean, Pratomagno mendilerroaren aurka tupust egin zuen bertan hilez, 1933ko urtarrilak 7an.
585 Bilkis

**585 Bilkis** asteroide gerrikoan aurkitutako 585. asteroidearen izena da. 1906ko otsailak 16an aurkitu zuen August Kopff astronomo alemaniarrak Heidelbergeko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1906 TA** zen. C motako asteroide bat da, ziuraski karbonoz osatua dagoena.

## Kanpo estekak
586 Thekla

**586 Thekla** asteroide gerrikoan aurkitutako 586. asteroidearen izena da. 1906ko otsailak 21ean aurkitu zuen Max Wolf astronomo alemaniarrak Heidelbergeko behatokitik. Asteroide honen behin-behineko izendapen zientifikoa **1906 TC** zen. C motako asteroide bat da, ziuraski karbonoz osatua dagoena.

## Kanpo estekak
587 Hypsipyle

**587 Hypsipyle** asteroide gerrikoan aurkitutako 587. asteroidearen izena da. 1906ko otsailak 22an aurkitu zuen Max Wolf astronomo alemaniarrak Heidelbergeko behatokitik. Asteroide honen behin-behineko izendapen zientifikoa, **1906 TF** zen. Bere izena greziar mitologiako Hipsipile izeneko pertsonaiagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
588 Akiles

**588 Achilles** asteroide gerrikoan aurkitutako 588. asteroidearen izena da. 1906ko otsailak 22an aurkitu zuen Max Wolf astronomo alemaniarrak Heidelbergeko behatokitik. Aurkitu zen lehen asteroide troiarra izan zen. Bere izena greziar mitologiako pertsonaia ospetsuetako bat den Akilesgatik jasotzen du, Troiako Gerran parte hartu zuena. Asteroide honen orbita Eguzkia-Jupiter sistemako L4 Lagrangeren puntuan dago. 135,47 kilometroko diametroa du.

## Kanpo estekak
589 Croatia

**589 Croatia** asteroide gerrikoan aurkitutako 589. asteroidearen izena da. 1906ko martxoak 3an aurkitu zuen August Kopff astronomo alemaniarrak Heidelbergeko behatokitik. Asteroide honen behin-behineko izendapen zientifikoa **1906 TM** zen. Bere izena Kroazia herrialdeagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Menesteo

**Menesteo** (grezieraz Μενεσθεύς, Menestheús) Atenaseko hamaikagarren errege mitikoa izan zen. Atenastar tropen buru bezala borrokatu zuen Troiako Gerran, hiri honetara, Troiako Zaldiaren bidez sartu zelarik. Gerran egon zen bitartean Atenaseko tronua usurpatu zioten. Horregatik, etxera itzuli ordez, noraezean bidaiatu zuen bere tripulazioarekin **Kriso** ibaiaren itsasoratzeraino iritsi zen arte, gaur egungo Guadalete ibaia. Paisaiaren edertasuna, klima epela eta bertako lur emankorrak ikusiz, berak gobernaturiko kolonia bat ezarri zuen, legeen bidez gobernatua eta bere izena eman ziona, Menesteoren portua. Portu hau egungo El Puerto de Santa María hirian zegoela uste da.

## Kanpo estekak
584 Semiramis

**584 Semiramis** asteroide gerrikoan aurkitutako 584. asteroidearen izena da. 1906ko urtarrilak 15ean aurkitu zuen August Kopff astronomo alemaniarrak Heidelbergeko behatokitik. Asteroide honen behin-behineko izena **1906 SY** zen. Bere izena Semiramisgatik jasotzen du, Asiriar printzesa mitiko bat.

## Kanpo estekak
Streisand efektu

[thumb|[:en:California Coastal Records Project|California Coastal Records Project photo of coastline including Streisand Estate (2002).]]

**Streisand efektua** interneteko fenomeno bat da, non zentsura saiakera bat edo informazio bat ezkutatu nahi izateak zentsoreak nahi zuenaren kontrako efektua ekartzen duen, zeren zentsuratu nahi zen informazioa espero zitekeen baino ozenago hedatzen da interneteko hedabideetan zehar.

Zentsura argazki, artxibo edo webgune batzuk argitaratzearen kontra izan daitezke. Zentsoreak edozein mehatxu erabil dezake argitalpena saihesteko. Baina **Streisand efektu**ari esker, ezabatu nahi den irudi edo informazioak espero zitekeen baino oihartzun handiagoa izango du. Interneteko komunitateko hainbat pertsonek zentsuraren kontra gogor joko dute eta bai L blogetan, bai interneteko hedabideetan edo P2P sistemen bidez zentsuratu nahi zena ozen eta zabal hedatzen da.

## Etimologia 
2003an, Barbra Streisand AEBetako abeslariak, Kenneth Adelman argazkilariaren kontrako salaketa jarri zuen eta *pictopia.com* webgunearen kontrako salaketa. 50 000 000 $ eskatu zizkien bere hondartza ondoko egoitzaren airetik hartutako argazkia argitaratzeagatik. Abeslariak ez zuen nahi bere egoitza agertzea Kaliforniako hondartzen eta kosta aldeko argazki bilduman. Argazkilariak adierazi zuen argazki horiekin kosta aldean egiten ari ziren gehiegikeriak salatu nahi zituela.

Handik gutxira ikusi zen kontuak sortutako polemikak ezabatu nahi ziren argazkiak asko hedatzeko balio izan zuela.

## Adibideak 
**Streisand efektua** hainbat polemikaren ondorioz gertatu da:
* 2018 urtarrilaren 10ean "Bilboko epaile batek 'El Mundo Today' hedabide satirikoari mehatxu egin dio, artzainei irain egiteagatik".
:"Web satirikoak argitaratutako txantxa bat «ofizio duin honekiko irain larria» dela uste du, eta artalde zaintzaileei bestialismo delitua egoztea leporatu die editoreei". 
* 2007ko uztailaren 20an, Espainiako Audientzia Nazionaleko Juan del Olmo epaileak *El Jueves* aldizkariaren 1.573 zenbakia bahitzea agindu zuen Espainiako Errege-Etxearen kontrako balizko irain delituarengatik. Bahiketa horrek aldizkariaren ale hura inoiz baino azkarrago saltzea ekarri zuen eta debekatu nahi zen lehen orrialdeko irudiak, non Errege-Etxeko oinordekoak (Felipe printzea eta Letizia printzesa) marrazturik dauden sexu-tratuak izaten, munduari itzulia eman zion.

* 2005ko irailean, Danimarkako Jyllands-Posten egunkariak islamdarren profeta nagusiaren karikaturak argitaratu zituen. Irudi horiek polemika sortu zuten eta egunkariaren kontrako mehatxuak etorri ziren atzetik. Polemika horiek guztiek sekulako publizitatea ekarri zieten karikaturei eta mundu osoan zehar barreiatu ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Efektu hau dokumentatu den hainbat adibide
KV58

**KV58** hilobia Egipton, Erregeen Haranean kokatua dago, Tebastar nekropolian, Luxorren parean, Nilo ibaiaren mendebaldeko ibarrean. 1909an aurkitu zuen Ernest Harold Jonesek, Theodore Monroe Davisek finantzatua, lehen indusketak berehala hasi zituena (modu erratuan aurkikuntza 1907an Edward Russell Ayrtoni eman zion arren). Hilobi hau *gurdiaren hilobia* bezala ere ezagutzen da.

Espezialista batzuk Egiptoko XVIII. dinastiako azkenaurreko erregea izan zen Aÿ faraoiaren hil hatuarentzako ezkutalekua zela uste dute, faraoi hau WV23an lurperatua izan zelarik. KV54 hilobia bezala, bere hilobia arpilatua izan ondoren Ay faraoiaren hil hatuaren zati bat eraman zen baltsamatze putzu bat da.

Sarrera putzu batez eta ganbera batetara daroan pasabide txiki batez osatua dago. Hilobiak ez du inongo apaindurarik, eta zazpi metroko luzeran hedatzen da. Ganberan, Jonesek botoi ugari eta urrezko apaingarri bat aurkitu zituen, ziuraski gurdi baten lotailukoa, Tutankamon eta Ayren izenak zeramatzanak.

## Kanpo estekak
Baltsamatze putzu

[250px|thumb|[KV63aren indusketa aurkitua izan zen garaian, 2005eko martxoan.]]
[thumb|250px|Hainbat eltze, plater eta beste ontzi, [KV54-en aurkituak: *Tutankamonen baltsamatze putzua* (Metropolitan Museum).]]
**Baltsamatze putzu** egiptoarrek momifikazio prozesuan erabilitako material multzoa duen tokiari deritzo, ondoren hilobia ez zen beste toki batean lurperatzen zena. Gorpua ukitu zuten materialek gorpuaren zati bat xurgatu zutela uste zuten, eta beharrezkoa zen lurperatzea gorpua beste munduan osorik egon zedin.

Hobekien ezagutzen dena KV54a da, Tutankamonena, 1907an aurkitu zena.

Hilobia baino gehiago zuloa, KV54ak zeramika, natroiz beteriko poltsak, animali hezurrak, mihiseak eta beste objektu batzuk zituzten poto handiak izan zituen. KV54a ikertu ondoren, baltsamatze prozesuan erabilitako materialaz gain (natroia eta lihoa kasu), lurperaketaren ondoren ospatutako oturuntza zeremonial baten hondarrak zeudela ondorioztatu zen.

Erregeen Haranean industutako azken hilobia ere, KV63a, dirudienez baltsamatze putzu bat da. KV54ak bezala, sekula ez zuen barnean momiarik izan, baina bai antzeko materialez beteriko potoak, natroia, zura, haziak, oskolak, ikatza, ondo ordenatutako zeramika eta listari eta soka zatiak horien artean.

Baltsamatze material guztiak ez ziren euren jabeengandik bananduta gordetzen, Erregeen Haraneko bi hilobitan behintzat (KV36a, Maiherprirena eta KV46a, Yuya eta Tuyurena), dozenaka poto daude momifikazioaren materialekin.

## Kanpo estekak
Orebić

**Orebić** Kroaziako udalerri txikia da. Dubrovnik-Neretva eskualdean kokatzen da, Pelješac penintsularen mendebaldean. 4.122 biztanle ditu (2011) eta kai garrantzitsua ere bai. Korčularekin elkartzen duen ferri bat ere badu. Dubrovniketik 112 kilometrotara dago.

## Historia 
1.568an gaztelura bizitzera etorri zen familiak ematen dio izena. XIX mendean Austria-Hungariako Inperioak zituen 17 kai garrantzitsuenen artean zegoen.

## Turismoa 
60. hamarkadan Jugoslaviako biztanleen udako oporlekua bihurtu zen, gaur egun hungariarrak, alemaniarrak eta italiarrak asko etortzen dira. Done Elias (kroazieraz *Brdo Svetog Ilija*) mendiaren azpian dago. Mendi hau da penintsula osoko handiena 961 metroko garaierarekin.

## Iruditegia 

Irudi:Između dvi stine1140337.JPG
Irudi:Orebic hill2.JPG
Irudi:Panorama_Orebića210938.JPG
Irudi:Marine in Orebic.JPG
Irudi:Orebi hill1.JPG
Irudi:Orebic1zq5.jpg
Irudi:Sveti Ilija.JPG

## Kanpo loturrak 
*  Orebić - Wikivoyage
* http://www.orebic.com.hr/

## Kanpo estekak
Lurrunketa

[thumb|280px|Lurrunketarekin gertatzen den hozketaren demostrazio bat. [Etanolean sartutako sentsore bat atera eta lurruntzen uzten da. Instrumentuak berehala erakusten du nola etanolaren lurrunketak tenperatua jaistea dakarren]]
**Lurrunketa** materiaren egoera aldaketa da, likidotik gasera igarotzean datzana. Horretarako, gainazal tentsioa gainditzeko energia nahikoa hartu beharko du aurretik likidoak.
 
Lurrunketa arraroa da, baina bizitzarako ezinbestekoa. Ura esaterako, hodei bihurtzen da lurrunketa bidez eta ondoren euri, elur, lanbro edo ihintz moduan itzultzen da berriro.

## Lurrunketa faktoreak 
Materiaren aldaketa egoera likidotik gas egoerara emateko faktore desberdinek hartzen dute parte.

Faktore horietako bat kontzentrazioa da.
* Alde batetik, lurrundutako substantziak airean duen kontzentrazioa. Airean, lurrunduko den substantziaren kontzentrazio handia badago jada, mantsoago lurrunduko da hau.
* Beste batetik, beste substantzien kontzentrazioa airean. Airea beste substantzia batzuekin saturatuta badago, gure substantziaren lurrunketa kaltetua gerta daiteke.
* Eta azkenik, likidoan dauden beste substantzien kontzentrazioa (ezpurutasunak). Likidoak beste substantzia batzuk baditu, lurrunketarako gaitasuna jaitsiko dute hauek.

Aire korrontea ere kontuan hartu beharreko faktorea da. Aire korrontea substantziaren inguruan badabil denbora guztian, lurrunketa faboratuta egongo da. Molekulen arteko indarrak zenbat eta handiagoak izan, energia gehiago beharko da lurrunketa gerta dadin.

Presio baxuko lekuetan lurrunketa azkarrago gertatzen da, gainazal tentsioa ez delako hain handia. Gainera, gainazal handiko substantziak errazago lurruntzen dira. Tenperatura zenbat eta altuagoa izan aldiz, lurrunketa lehenago emango da eta dentsitatea altua bada, lurrunketa nekezagoa izango da.

## Ikus, gainera
*Lurrunkortasun

## Kanpo estekak
Delphi metodoa

**Delphi metodoa** aurresanerako (edo aurrikuspenerako) erabiltzen den metodo sistematiko bat da, non aditu multzo batek zenbait galdetegiri hainbat aldiz erantzuten dion, aurreko txandan besteek eman duten erantzunak ikusita. Ekonomian, politikan, soziologian eta oro har iritzi ezberdinak jasotzen dituzten gaiei buruzko aurresanak egin nahi direnean erabiltzen da (adibidez, *Noiz bukatuko da atzerakada ekonomikoa?*). Erantzunak era arrazoitu batez eman ohi dira. Txanda bakoitza bukatutakoan, metodoaren koordinatzaileak galdetegiaren emaitza bateratuak agertzen ditu, modu anonimo batez, aipatutako arrazoiekin batera. Metodoa taldeko iritziak banako iritziak baino fidagarriagoak direlako ustean oinarritzen da. Hurrengo txandan, adituek beren iritziak birplanteatu egiten dituzte beste adituen erantzunak eta arrazoiak ikusirik. Era horretan, prozesua gutxi gorabeherako adostasun maila batera heldu ohi da, aztertzen den fenomenoari buruzko aurresan mankomuna izango dena. Prozsua bukatzen da aurrez ezarritako txanda kopuru bat burututakoan edo adostasun maila jakin batera heltzean. Emandako azken erantzunen batez besteko bat izan ohi da azken emaitza.

## Ikus, gainera 
* Solasaldi

## Kanpo estekak 
* Delphi metodoa, Gizapedian.
Ruiseñada

**Ruiseñada** Kantabriako Comillas udalerriko herrixka bat da. 2008ko azken erroldaren arabera 245 biztanle zituen. Herrixka hau 38 metroko altueran dago, eta herriburutik 3 kilometroko distantziara. Herrixka honetan honako hauek nabarmentzen dira:

* La Meazako leizea, Interes Kulturaleko Ondare izendatua, eremu arkeologiko kategoriarekin 1997an. Abenduak 30eko 145/2004 Dekretuaren bidez, babes eremua mugatu zen.
* San Adrian Eliza: Inbentariatutako Ondarea
* Brachotarren edo Arcostarren etxetzarra.

Herrixka honetan jaio zen Tomás Antonio Sanchez, XVIII. mendeko filologo eta idazle espainiar bat.

## Kanpo estekak
Dorre nagusi

[thumb|[Château de Vincennes gazteluko dorre nagusia, jauregi-gotorlekuko bihotza, 1360an amaitua.]]
[thumb|[Erriberriko Errege Jauregian dagoen Dorre nagusia]]
**Dorre nagusia** Erdi Aroko gazteluen egitura zentrala da. Nabarmendutako dorre bat da, gaztelua inguratzen duen harresia baino garaiagoa, eta, orokorrean gainontzeko gotorlekutik isola zitekeen. Dorre nagusia da, jaunaren bizilekua dena eta gazteluaren funtziorik garrantzitsuenak betetzen dituena, gelarik garrantzitsuenak dituelarik eta, batzuetan, baita jaki biltegiak ere. Posiziorik babestuenean dago kanpotik eginiko eraso bati dagokionez, gainontzeko defentsak behera etorriko balira, dorre hau azkeneko babesleku bat izango litzatekeelarik.

## Ikus, gainera 
* Dorre

## Kanpo estekak
Clamores

thumb|Clamores.
**Clamores** Espainiako ibai bat da, Eresma ibaiaren emari txikiko ibaiadarra. Bere garrantzia Eresmarekin Segovian elkartu izatean dago, Segoviako Alkazarrak hala bi ibaiek eragindako higaduraren ondorioz agertutako muinoa domeinatzen duelarik. Gaur egun ibaiaren hiri zatia bideratua eta segoviarren gozamen eta erabilerarako berreskuratua dago, urte askoan utzita egon ondoren. Gaur egun ibilaldiak egiteko oso toki egokia da, hiriranzko ikuspegi bikainekin eta lorategiz beteriko inguru eder batekin.

## Kanpo estekak
La Meazako leizea

**La Meazako leizea** Kantabriako Comillas herriko Ruiseñada herrixkan dago, Cabezón de la Sal eta San Vicente de la Barquera herrien artean. Kantabriako Gobernuarena da, eta hobekiago kontserbatzeko, publikoarentzako itxita dago, bertara soilik arkeologoak, palinologoak eta espeleologoak bezalako espezialistak sar daitezkeelarik.

Bertara iristeko Cabezón de la Saletik Comillasera doan errepidea hartu behar da. Azken herri honetara iristean, La Molina auzorako desbideratzea hartzen da eta auzo honetara iritsi aurretik leizera doan bidezidor bat dago. Leize-zulo hau Hermilio Alcalde del Ríok aurkitu zuen 1907an, eta XX. mendeko 1940ko hamarkadan induskatua izan zen. Kanpainetan Solutrear, Aziliar eta baita Asturiar deituriko artearen zantzuren batzuk ere aurkitu ziren, Historiaurrearen azken aldeko lurperaketak eta Erdi Aroko hondarren batzuk.

Hainbeste okupazio garai izatea leizearen antolakuntzagatik azaltzen da, sarrera zabal bat eta bertan bizi izateko bizitoki eroso bat duena. Leizearen hondoan Leroi-Gourhanen III estiloaren barnean dauden paleolito aroko horma arte hondar batzuk daude, zoritxarrez, nahiko gaizki kontserbatu diren arren.

## Ikus, gainera 
* Comillas

## Kanpo estekak
Cecilio Ugarte

**Cecilio Ugarte Pérez de Lazarraga** (Gasteiz, 1947ko azaroaren 29a - ) gimnasta ohi arabarra da, Olinpiar Jokoetan izandakoa.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alejandro Barrenetxea

**Alejandro Barrenetxea Jaio** (Bilbo, 1976ko martxoaren 30a - ) gimnasta ohi bizkaitarra da, bitan Olinpiar Jokoetan izandakoa.

## Biografia 
Bilboko *Nervión* klubean ekin zion gimnastikari.

## Palmaresa 
Hona hemen bere palmaresa

## Erreferentziak
Uesugi klana

Fujiwara klanaren ondoren klan samurai bat izan zen. Bere kideek Muromachi aroan eta Sengoku aroan (XIV. mendea eta XVII. mendea bitartean gutxi gora-behera) izan zuten botereagatik bereziki nabarmendu zuen.

Klana, hiru adar nagusitan banatu zen: Ōgigayatsu klana, Inukake klana eta Yamanouchi Uesugi klana, eragin handia lortu zutena. Klanak ospe handia hartu zuen Uesugi Kenshinekin (1530-1578), Sengoku aroko daimyō nagusietako bat izan zena.

Edo aroan klana tozama-daimyō bihurtu zen. Edo aroan ere, Uesugi klana tozama edo kanpoko klanetako bat bezala izendatua izan zen, daimyō fudai edo barneko klanekin kontrastatuz, Tokugawa klanaren oinordetzako basailuak edo aliatuak zirenak.

## Klaneko kide nabarmenak 
* Uesugi Shigefusa (XIII. mendea)
* Uesugi Norifusa (1355ean hila)
* Uesugi Shigeyoshi (1349an hila)
* Uesugi Akiyoshi (1351n hila)
* Uesugi Yoshinori (1378an hila)
* Uesugi Noriharu (1379an hila)
* Uesugi Norikata (1335-1394)
* Uesugi Norimoto (1383-1418)
* Uesugi Norizane (1410-1466)
* Uesugi Kiyokata (1442an hila)
* Uesugi Fusaaki (1432-1466)
* Uesugi Noritada (1433-1454)
* Uesugi Akisada (1454-1510)
* Uesugi Tomooki (1488-1537)
* Uesugi Norimasa (1522-1579)
* Uesugi Tomosada (1525-1546)
* Uesugi Kenshin (1530-1578)
* Uesugi Kagetora (1552-1579)
* Uesugi Kagekatsu (1555-1623)
* Uesugi Harunori (1751-1822)

## Kanpo estekak
Takeda Nobukado

Japoniako historiako Sengoku aroan Takeda klaneko samurai japoniarra izan zen.

Takeda Shingenen anaia izan zen eta honen hogeita lau jeneraletakotzat hartua bere ahalmen militarrengatik. Nobukadok Takeda klanaren armada nagusia zuzendu zuen 1575eko Nagashinoko guduan Takeda Katsuyoriren gidaritzapean.

Nobukado 1582an hil zen Oda Nobunagaren tropek Takeda klanaren lurraldeak inbaditu zituenean. Ihes egiten saiatu zen, baina jazarria izan zen eta lepoa motzu zioten.
Ameriketako Estatu Batuetako Gorte Gorena

**Ameriketako Estatu Batuetako Gorte Gorena** edo **Auzitegi Gorena** (ingelesez *Supreme Court of the United States*) herrialde hartako justizia epaitegi gorena da. Gortea Epaile Presidente batek (*Chief of Justice*) eta zortzi Epaile Elkartuk osatzen dute. Guztiak AEBetako Presidenteak izendatzen ditu, Senatuaren onespenarekin. Epaile kargua biziartekoa da, eta bakarrik Kongresuak ken dezake kargu hori.

Gortea Washington Hirian biltzen da. Batzuetan erreferentziatzat *SCOTUS* edo *USSC* akronimoak erabiltzen dira.

## Egungo osaketa 
## Kanpo estekak 
* Gorte Gorenaren webgune ofiziala
* Findlaw.com; Gorteak hartutako azken erabakien bilatzailea
Alkmeon

**Alkmeon** pertsonaia ezberdinek duten greziar jatorrizko izen bat da:
* Alkmeon (Atenas), Atenasko azken erregea;
* Alkmeon Krotonakoa, filosofo pitakoriko bat;
* Alkmeon (mitologia), pertsonaia mitologikoa;
* Alkmeon, Megaklesen semea, Antzinako Greziako guda-buru bat.
Cuntis

**Cuntis** Galiziako kostaldean dagoen udalerria da, Pontevedrako probintzian dagoen Caldasko eskualdean kokatzen den udalerria da.

## Parrokiak 
* Arcos (San Breixo)
* Cequeril (Santa María)
* Couselo (San Miguel)
* Cuntis (Santa María)
* Estacas (San Fiz)
* Piñeiro (San Mamede)
* Portela (Santa Eulalia)
* Troáns (Santa María).

## Iruditegia 

Irudi:Cuntis GDFL2005a.JPG|Cuntiseko eliza
Irudi:Cuntis GDFL2005 8.JPG|Cuntiseko kalea
Irudi:Cuntis GDFL2005 7.jpg|Cuntiseko kalea
Irudi:Cuntis GDFL2005 6.jpg|Cuntiseko kalea

## Kanpo estekak 
* Cuntiseko udal webgunea
Inozentzio I.a

**Inozentzio I.a**, Eliza Katolikoaren 40. aita santua 401 eta 417 bitartean.

Albano udalerrikoa jaio eta aurreko Anastasio I.a aita santuaren semea zen. 401eko abenduaren 22an hautatu zuten. Kasu larri guztietan eta baita gainontzekoetan ere esku hartzeko bere eskubidea agindu zuen. Eskubide hori hainbat auzitan erabili zuen, bereziki liturgietako ospakizunekin zerikusia zutenetan.

Eudoxia enperatriza eta Teofilo Alexandriakoaren azpijokoen ondorioz Joan Krisostomo bere lagun mina Konstantinoplako Patriarka gisa kaleratua izan zen. Inozentzio I.ak kargua berreskura zezan eskuhartu zuen.

Pelagio eta pelagianismoari irmoki eta sendo aurre egin zien, horrenbesterainoko aginte eta erabakiz, non Agustin Hiponakoak hori jakitean, esaldi ospetsu hau esan zuen: *Roma locuta, causa finita* ("Erromak hitz egitean, auzia amaitua da"). Priszilianismoa ere gaitzetsi zuen.

401eko abuztuaren 24ean bisigodoen errege Alarikok Erroma hartu eta arpilatu zuen. Inozentzio ez zen hirian, Ravenako gorte inperialean Alarikorekin negoziaketak egiteko saiakeran baizik. Erromara itzultzean ahal zuen moduan godoek gauzatutako kalteak konpontzen saiatu zen.

417ko martxoaren 12an zendu zen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Roma locuta, causa finita

## Kanpo loturak 
*  Inozentzio I.aren Idazlanak
Izerdi guruin

**Izerdi guruinak** dermisean kokatuta dauden hodi formako guruin batzuk dira eta hodi luze eta meheez osatuak daude, beheko muturretik itxiak eta kiribilduak daudenak. Kanpoalderantz irekitzen diren poroetatik izerdia jariatzen dute, koipe soberakin likidoa, gazi zaporekoa eta pixaren antzeko testurarekin.

Izerdi guruinek bilgor guruinekin, ile folikuluekin eta azazkalekin, fanerak edo azaleko eranskinak eratzen dituzte.

Izerdi guruinak honako mota hauetan banatzen dira:

* Izerdi guruin ekrinoak: zuzenean azalean amaitzen diren glomerulu jariatzaile eta hodi iraizle batekin osatuak daude. 600 izerdi guruin daude azaleko zentimetro karratu bakoitzeko, pilaketa askoz handiagoa dagoelarik esku ahurretan, oin zoletan eta aurpegiaren aurrealdeko zatian. Egunean litro bat izerdi jariatzen du baldintza normaletan eta 10 litro galtzera iris daitezke muturreko baldintzetan. Izerdi guruinek funtzio garrantzitsuak betetzen dituzte metabolismo hidrokloratuan, termoerregulazioan larruazaleko hezetasun eta izerdiaren lurrunketagatik, objektuak eskuekin hartzearekin ere lotua dagoena.

* Izerdi guruin apokrinoak: ile-bilgor folikuluan amaitzen da bere edukia kanpoalderantz irtenaz bilgorrarekin batera. Lobulu jariatzaile handi batek eta ile-bilgor folikuluan amaitzen den dermiseko hodi iraizle batek osatzen dituzte. Guruin apokrino hauek desagertzen ari dira edo ez dira oso garrantzitsuak gizakietan, ez dira oso ugariak eta besapean, perineoan, pubisean eta kanpo entzumen hodian kokatuak daude. Guruin hauek dira feromonak jariatzeaz arduratzen direnak. Ugatza, izerdi guruin apokrino eraldatu bat da. Izendi guruin apokrinoek besapea eta sexu organoak bezalako tokietako usai bereizgarriaren arduradunak diren substantzia oso usaintsuak sortzen dituzte. Batzuetan gorputzeko usai hauek oso higuingarriak dira higiene pertsonal falta dagoenean azalean dauden bakterioekin nahastean. Umeek nerabezaroan sartu aurretik helduen ezberdina den usai bat dute ez baitute izerdi apokrinorik sortzen eta euren bilgorra jariatzea txikiagoa baita.

Izerdi guruinen hantura hidradenitis deitzen da.

## Gaixotasunak 
* Diaforesis
* Hidradenitis supuratiboa
* Hiperhidrosis
* Hiponatremia
* Hipertermia
* Bromhidrosis
* Anhidrosis

## Ikus, gainera 
* Izerdi
* Feromona

## Kanpo estekak
Proiektu

**Proiektua** edo **egitasmoa** helburu bat lortzeko burutzeko beharrezkoak diren atazen edo jardunen multzoa eta horren zehaztapena. Proiektuen bidez lan egiteko era enpresa eta zientzia arloetan oso zabalduta dago, baita administrazioan ere.

## Ezaugarriak 
Proiektu baten ezaugarriak honako hauek dira:
* Hasiera eta bukaera du.
* Emaitza bakarra ematen du. Horrek bereizten ditu proiektuen kudeaketa eta prozesuen kudeaketa.
* Bezero batentzat egiten da. Kanpoko edo barne-bezeroaren nahiak betetzeko egiten da.
* Baliabide eta epe mugatuak ditu.
* Bere konplexutasunagatik, elkar loturiko jarduerek osatzen dute.
Proiektuak ezarritako epean, aurreikusitako kostuan eta kalitate onenarekin eskuratu behar da, inongo baldintza lehenetsi gabe.

## Kanpo estekak
John C. Mather

**John Cromwell Mather** (Roanoke, Virginia, Ameriketako Estatu Batuak, 1946ko abuztuaren 7a) astrofisikari eta kosmologo estatubatuarra da. 2006. urtean George Smoot eta biek Fisikako Nobel Saria jaso zuten COBE satelitearekin hondoko mikrouhinen erradiazio kosmikoaren inguruan egindako lanarengatik.

## Biografia 
1946an jaio zen Roanoke hiri estatubatuarrean. Swarthmore Collegen fisika ikasi eta 1968an lizentziatu zen. Ondoren, Kaliforniako Berkeleyko Unibertsitatean ikasketak jarraitu zituen eta 1974an doktoratu zen.

Gaur egun NASA agentziaren Goddard Hegaldi Espazialen Zentroan (Goddard Space Flight Center) egiten du lan eta Marylandeko Unibertsitateko irakaslea ere bada.

## Kanpo estekak
BIND

**BIND** (Berkeley Internet Name Domain; lehenago: Berkeley Internet Name Daemon) interneten gehien erabiltzen den DNS zerbitzaria da, bereziki Unix sistemetan. Internet Systems Consortium-ek sustatua da. 4 gradu ikaslek sortu zuten University of California, Berkeleyn, eta 4.3 BSDn agertu zen lehenengo aldiz.

## Historia 
BIND 1980. hamarkadako hasieran idatzia izan zen, DARPAren ardurapean. 1980. hamarkadako erdialdean, BINDen garapena DECeko langileen esku gelditu zen. Langile hauetako bat Paul Vixie zen, eta jarraitu zuen BIND garatzen DECetik joan ondoren. Aurrerago, ISCa sortzen lagundu zuen, BINDen mantentzearen arduraduna bihurtuko zen antolankundea.

BIND 9ren garapena arlo komertzialaren eta militarraren laguntzarekin egin da. BIND 9k dauzkan funtzio gehienak UNIXeko hornitzaileek bultzatuak izan dira, Microsoften lehiakortasunari aurre egiteko DNS eskaintzen barruan.

## Kritikak 
Interneteko hastapenetik indarrean egon diren beste tresna batzuk bezala, BIND 4 eta BIND 8 segurtasun ahuldade kopuru handia eduki dute denboran zehar. BIND 9, berridatzia izanik, nahiko historial hobea dauka zentzu honetan.

## Ikus, gainera 
* DNS
* BSD

## Kanpo estekak 
* BINDen orri ofiziala (ingelesez)
591 Irmgard

**591 Irmgard** asteroide gerrikoan aurkitutako 591. asteroidearen izena da. 1906ko martxoak 14an aurkitu zuen August Kopff astronomo alemaniarrak Heidelbergeko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1906 TP** zen.

## Kanpo estekak
George Smoot

**George Fitzgerald Smoot III.a** (Yukon, Florida, Ameriketako Estatu Batuak, 1945eko otsailaren 20a – Paris, 2025eko irailaren 18a) astrofisikari eta kosmologo estatubatuarra izan zen. 2006. urtean John C. Mather eta biek Fisikako Nobel Saria jaso zuten COBE satelitearekin hondoko mikrouhinen erradiazio kosmikoaren inguruan egindako lanarengatik.

## Biografia 
1945eko otsailaren 20an jaio zen Floridako Yukon hiri estatubatuarran. Massachusettseko Teknologia Institutuan matematikak ikasi eta 1966an lizentziatu zen. 1970ean doktoratu zen partikulen fisikaren inguruko tesia eginez.

Berkeleyko Kaliforniako Unibertsitatean irakaslea izan zen .

## Kanpo estekak
592 Bathseba

**592 Bathseba** asteroide gerrikoan aurkitutako 592. asteroidearen izena da. 1906ko martxoak 18an aurkitu zuen Max Wolf astronomo alemaniarrak Heidelbergeko behatokitik. Asteroide honen behin-behineko izendapen zientifikoa **1906 TS** zen.

## Kanpo estekak
593 Titania

**593 Titania** asteroide gerrikoan aurkitutako 593. asteroidearen izena da. 1906ko martxoak 20an aurkitu zuen August Kopff astronomo alemaniarrak Heidelbergeko behatokitik. Asteroide honen behin-behineko izendapen zientifikoa **1906 TT** zen. C motako asteroide bat da, ziuraski karbonoz osatua dagoena. Ez da Uranoren Titania izeneko ilargi edo satelitearekin nahastu behar.

## Kanpo estekak
597 Bandusia

**597 Bandusia** asteroide gerrikoan aurkitutako 597. asteroidearen izena da. 1906ko apirilak 16an aurkitu zuen Max Wolf astronomo alemaniarrak Heidelbergeko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1906 UB** zen.

## Kanpo estekak
Metrika (matematika)

Matematikan, **metrika** multzo bateko elementuen arteko distantzia kontzeptua jasotzen duen funtzio bat da. Multzo batean metrika bat definitzen denean, multzoa espazio metriko bat dela esaten da.
Anhidrosi

**Anhidrosia** izerdi eza edo izerdi urritasun bat da. **Adiaforesi**, **hipohidrosi** edo **oligohidrosi** izenak ere jasotzen ditu.

## Arrazoiak 
Nerbio-sistema sinpatikoaren lanik ezagatik gerta daiteke. Izerdi guruinak nerbioetara hartzaile muskarinikoaren bidez lotuak daude, hortik muskarinaurkako botikek (konplexu hau ezabatzen dutenak) anhidrosia sortu ahal izatea.

## Ikus, gainera 
* Hiperhidrosi
* Hornerren sindromea

## Kanpo estekak
599 Luisa

**599 Luisa** asteroide gerrikoan aurkitutako 599. asteroidearen izena da. 1906ko apirilak 25ean aurkitu zuen Joel Hastings Metcalf astronomo estatubatuarrak herrialde honetako Massachusetts estatuko Taunton izeneko herriko behatokitik. Asteroide honen behin-behineko izendapen zientifikoa **1906 UJ** zen.

## Kanpo estekak
Nankingo sarraskia

**Nankingo sarraskia** (txineraz: 南京大屠殺; japonieraz: 南京大虐殺; pinyineraz: Nánjīng Dàtúshā), "Nankingo bortxaketa" izenaz ere ezagutua, Japoniako armadak Nanjing hiriaz jabetu eta ondorengo sei asteetan egondako biztanleria txinatarraren sarraskiari deritzo.

Hilketak sei aste iraun zituen, eta 200.000 pertsona baino gehiago hil ziren. Horrez gain, soldadu japoniarrek milaka emakume txinatar bortxatu zituzten. Datu zehatzik ez dagoen arren, bortxaketak 20.000 eta 80.000 bitartean izan zela uste da. Datu hau, Japoniako gerra auzitegiak eman zuen jakitera, eta beharbada, bortxaketa kasuak gehiago izan ziren.

## Sarraskia 
Sarraskiari buruzko datu gehienak, hirian garai hartan bizi ziren biztanle europarrei esker eman ziren jakitera, askotan, familiei idatzitako gutunetan. Gutun haietan bortizkeria izugarriak deskribatzen ziren.

Soldatu japoniarrek adin guztietako emakume txinatarrak bortxatu zituzten, haurretatik 80 urtetik gorako emakumeetara. Askotan, bortxaketak, egun argitan burutzen ziren, eta maiz, emakumearen familiakoen aurrean. Soldaduek emakumeak etxez etxe bilatzen zituzten, eta gehienetan, bortxaketa burutu eta gero, emakumea hil egiten zuten, aurretik tortura bortitza praktikatuz, horien artean baginatik sartzen zizkieten objektuak.

Beste emakume batzuk, bortxatzeaz gain, soldaduen sexu beharretarako prostituta bihurtzen zituzten, esklabotza sexualera behartuz. Bestelako lekukotasunek, familiakoen artean behartutako sexu-harremanen berri ematen dute, guraso eta seme-alaben artean. Haurdun zeuden emakumeak bortxatu zituzten, monje budistak sexu-harremanak izatera behartu zituzten, eta gizon txinatarrak hildako gorpuekin sexu-harremanak izatera behartu zituzten.

Bortizkeria, Nanjing hiriaren okupazioaren hasieran gogorren eman bazen ere, ondorengo urteetako Japoniar okupazio osoan zehar eman zen.

## Nanjingo Segurtasun Gunea 
John Rabe enpresagizon alemaniarra eta Nanjingen bizi zen europar atzerritar talde bati esker, Nanjingo Segurtasun Gunea ezartzea posible egin zen, hiriko enbaxada eta Nanjingo unibertsitatean. Segurtasun gunean, 200.000 txinatarrek hartu zuten babesa, horrela, japoniarren hilketetatik ihes eginez.

## Zinema 
* *City of Life and Death* (2009)
* *The Flowers of War* (2011)

## Ikus, gainera 
* John Rabe
* Nanjingo Segurtasun Gunea

## Kanpo estekak 
*  Sarraskiari buruzko gaztelaniazko bloga.
*  Gaiari buruz Berria egunkarian agertutako albistea.
De iure

***De iure*** edo —latin berantiarrean— ***de jure*** «legeak aginduta» esan nahi duen latinezko lokuzioa da. Zuzenbide arloan, «ofizialki eratua» esan nahi du. Kontrako esamoldea *de facto* da («izatez» esan nahi duena), eta normalean legeak, gobernuak edo gertaerak definitzeko erabiltzen da. Egoera legala adierazteko, *de iure* esapideak legeak agindutakoa azaltzen du; *de facto* esapideak, aldiz, egiatan gertatzen dena.

*Common law* sistema juridikoan oinarritutako herrialdeetan, *de facto*zko egoera *de iure* bihurtzen duen prozesuak *desuetudo* du izena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Heterokromia

350px|thumb|Heterokromia partzialdun emakumea. Bere eskuineko begia marroia da eta ezkerrekoa marroia eta berdea.

**Heterokromia** (anatomian ***hetrochromia iridis*** edo ***heterochromia iridum*** bezala ezaguna) begien anomalia bat da non iris baten kolorea bestearekin ez datorren bat. Gehiegizko pigmentua izateagatik edota honen faltagatik gerta daiteke.

Alde batetik, iris baten kolorea bestearekin ez badator bat *heterokromia osoa* edo *heterocromia iridum* deritzo. Bestetik, iris baten kolorea partzialki ezberdina bada *heterokromia partziala* edo *heterokromia iridis* deritzo.

Heterokromia osoa oso gutxitan jazotzen da eta sortzetikoa edo gaixotasun batzuen ondorioz hartutakoa izan daiteke. Sortzetikoa askoz arraroagoa da, nahiz eta siberiar husky, bobtail, alemaniar dogo eta dalmata bezalako txakurrek eduki ohi duten. Halaber, katuek ere maiz edukitzen dute.

## Heterokromia duten pertsonaiak 
Heterokromia duten artistak:

* Elizabeth Berkley aktorea.
* Kate Bosworth aktorea.
* Bradford Dillman aktorea.
* Mila Kunis aktorea.
* Virginia Madsen aktorea.
* Tobey Maguire aktorea.
* Joe Pesci aktorea.
* Elena Anaya aktorea.
* Christopher Walken aktorea.
* Jane Seymour aktorea.
* Dan Aykroyd aktorea.
* Jason Mraz abeslaria.
* Tim McIlrath abeslaria.
* Josh Henderson aktorea.

Heterokromia izan zuten pertsonaia historikoak:

* Alejandro Magno
* Tiberio

## Kanpo estekak
Kai probintzia

Japoniako antzinako probintzia bat da. Egungo Yamanashi prefekturarekin bat letorke. Honshu uhartearen erdialdean kokatua zegoen, Tokiotik mendebaldera, kostalderik gabeko eskualde batean, bertan Fuji mendia dagoelarik Shizuoka prefekturaren mugan. Probintziaren beste izen bat Kōshū (甲州, Kōshū) da. Bi zatitan banatua (Kuninaka mendebaldean eta Gunnai ekialdean) bere oihalengatik eta bere zaldi beltzengatik (kurokoma) zen ospetsua. Urre meatzeak ere bazituen, oso ez ohikoak Japonian.

Sengoku aroan, Takeda Shingen daimyōak probintzia hau Kōfuko gotorlekutik kontrolatu zuen. 1575eko Nagashinoko guduan Takeda klana suntsitua izan ondoren, probintzia Tokugawa klanaren kontrolpera pasa zen. "Kōfu-ken" bezala berrizendatu zen 1869an bi urte beranduago bere egungo izena hartu aurretik.

## Kanpo estekak
Roma locuta, causa finita

[thumb|250px|[Inozentzio I.a aita santuaren irudia.]]

**Roma locuta, causa finita** (euskaraz *Erromak hitz egitean, auzia amaitu da*) latinezko esaldi ospetsua da. Honen sortzailea Agustin Hiponakoa da. Erromako Inozentzio I.a aita santuak Pelagio eta pelagianismoari modu irmo eta indartsuz aurre egin zionez, Agustin Hiponakoak ekintza hau ikusi eta esaldi hori aipatu zuen.

## Ikus gainera 
* Inozentzio I.a

## Kanpo estekak
Fosfolipasa

**Fosfolipasa** fosfolipidoetan dauden ester loturak hidrolizatzen dituen entzima bat da. Lau fosfolipasa mota daude: A, B, C eta D izenekoak.

## A fosfolipasa 
thumb|A2 fosfolipasa
**A2 fosfolipasa**k fosfolipidoen hidrolisia katalizatzen du azido arakidonikoa eratzeko, eikosanoideen aurrekaria (leukotrieno, prostaglandina) eta tronboxanoena.

## Kanpo estekak
Mantxukuo

thumb|250px|eskuinera
thumb|250px|Mantxukuoko eta bere administrazio-sailen mapa.
**Mantxukuo** (txineraz: 満州国), hitzez hitz "Mantxuriako estatua", Japoniako gobernuak kontrolatutako itxurazko estatu Asiarra izan zen 1932tik 1945era.

Mantxuria Qing dinastiaren jatorrizko eskualdea zen, eta estatua 1932an sortu zuten antzinako Qing dinastiako kideek Japoniar Inperioaren laguntzarekin. Estatua Puyi enperadoreak zuzentzen zuen, Qing dinastiako azken enperadoreak alegia.

## Hiririk handienak 
* Yingkou (119.000 edo 180.871 1940an)
* Shenyang (339.000 edo 1.135.801 1940an)
* Changchun (126.000 edo 544.202 1940an)
* Harbin (405.000 edo 661.948 1940an)
* Dalian (400.000 edo 555.562 1939an)
* Dandong (92.000 edo 315.242 1940an)
* Jilin (119.000 edo 173.624 1940an)
* Qiqihar (75.000 1940an)

## Talde etnikoak 
Mantxukuoko talde etniko ugariena Han etnia da, eta gutxiengoen artean, mantxuriarrak, japoniarrak, errusiarrak, mongoliarrak eta korearrak daude.

## Zatiketa administratiboak
Bere bizitza laburrean, Mantxukuo 1932an bost probintzia izatetik 1941ean hemeretzi izatera igaro zen. Estatu berria osatzen zuten lurraldeen gaineko kontrola indartzeko asmoz, 1934. urtea baino lehen Mantxukuoko gobernuak hamar probintziatan zabaldu zuen bere banaketa administratiboa.Horrek asko murriztu zituen probintzia-gobernadore zaharren eragina eta boterea.Hori gehitu zitzaion. japoniarren aldeko kargu berrien izendapena16, Txinako garaiko lehen gobernadoreak ordezkatuz. Gainera, garai honetan barruti berezi bat sortu zen —Beiman (北滿特別區)— eta bi hiri berezi, Xinjing (新京特別市) eta Harbin (哈爾濱特別市). Aldi berean, probintzia bakoitza hainbat prefekturatan banatu zen. Beiman Barruti Bereziaren kasuan, oso existentzia laburra izan zuen eta hiru urtez bakarrik egon zen (1933-1936), Harbin Hiri Berezia geroago Binjiang probintzian sartu zen bitartean.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Mantxuria

## Kanpo estekak 
*  Mantxukuoko banderak.