Modernitate

**Modernitatea** filosofia eta soziologiari loturiko kontzeptua da, zeinaren bidez arrazoian oinarritutako gizartea definitzen den. Modernitatea, horrela, gizarte post-tradizionala da, besteak beste industrialismoak, kapitalismoak, sekularizazioak eta nazio-estatuak ezaugarritutakoa.

Modernitatearen ezaugarri nagusienetakoa aurrerapenaren edo progresoaren ideian ipinitako indarra da. Modernitatean, hortaz, utopia kolektiboek (zentzu oso desberdinekoak izan arren) indarra izango dute.

Modernitatea ilustrazioaren larrialdiaren ondorioz
Europan jatorria duen prozesu sozio-historiko bati erreferentzia egiten dion
kategoria analisi bat da. Mugimenduak biztanleri bakoitza bere borondate
propioaren arabera bere helmuga propioak izatea proposatzen du. Helmuga modu
logiko eta arrazional batean heltzen da, hau da, sistematikoki bizitzari zentzu
bat ematen zaio. Erabilera politiko eta botereko kontuengatik arrazoia eta
logika inposatzen saiatzen da, proposatutako baloreen praktikari ezezko
biribila emanez.

Modernitatea
arrazoia erlijioaren aurretik jartzen duen etapa da. Konstituzioaren bitartez
kontrol soziala jardutea bilatzen duten instituzio estatalak sortzen dira.
Biztanleri batzuen oparotasuna eta beste batzuen marjinazioa ahalbidetzen duten
klase sozial berriak sortzen dira. Produktibitatea eta bere ekonomia handitzeko
produkzioa industrializatu egiten da, eta azkenik, etengabeko jarduera eta
aldaketako etapa bat da.

## Esanahia 
Modernitatearen axioma ulertzeko Errenazimenduaren oinarrizko ezaugarria
adierazi behar da, garai hau bi aldien arteko zubi lotune bat baita.
Errenazimendua,  gizakia pertsona
sinboliko bat bezala kokatzen du, hau da, bere sinesmen oinarria eta mundua
ulertzeko era erlijioan oinarritzen da. Modernitatean aldiz, guztia
erlijioarekin azaldua izan daitekeenaren sinesmena alde batean usten da, eta
gertakarien azalpen zientifikoak garatzen hasten da, hau da, ohikoa alde batean
uste da arrazoia erabiltzeko.

Errenazimenduaren
eta Modernitatearen kontrajartzea aztertua garai hau azaltzera igaro gaitezke.
Modernitatea gizartea homogeneizatzea bilatzen duen aldaketa prozesu bat bezala
ulertua da. Indibidualitateen sorkuntzara sarrera ematen du eta gertaerak eta objektuak
ezagutzagatik eta jabetze unibertsalagatik egitea ahalbidetzen du. Etengabeko
eguneratzea behar duen prozesua bezala kontsideratzen da.

Modernitatea
Ilustrazioko Kantiano kontzeptuaren antzekoa da ( pertsonaren adin
nagusitasuna, bere arrazoia modu autonomo batean lantzeko: El Sapere aude ), eta hau baino lehen
Errenazimenduko Antropozentrismo humanistari (adibidez, la Oratio pro homini dignitate de Pico della
Mirandola). Oso esanguratsua izan zen Erdi Aroa eta Aro modernoaren artean berriaren
ikuskera desberdinak ulertzeko eta antzinakoen eta modernoen eztabaida
ulertzeko.

Michel Freitag-en soziologian, modernitatea gizartearen erreprodukzio modu bat da,
tradizioaren oposaketagatik bere erregulazio mekanismoen  dimentsio instituzionalean eta politikoan
oinarritzen dena, non taldearen erreprodukzio era eta betetzen diren ekintzen
zentzua dimentsio kulturalengatik eta sinbolo partikularrengatik erregulatua
da.

Modernitatea erreprodukzio sozialaren erregulazio
eraren aldaketa ontologiko bat da legitimitatearen
zentzu tenporalaren aldaketan oinarritzen dena. Modernitatean jatorria
iraganaldia ordezkatzen du eta gizakiari erlazionaturik dagoen ekintzaren
judizioa arrazionalizatzen du. Modernitatea bizitza sozial jokoaren arauak
aldatzeko posibilitate politiko erreflexiboa da.  Modernitatea ere baldintza historiko
materialen multzoa da, ohituren, doktrinen edo heredatutako ideologien
emantzipazio bateratuan pentsatzea ahalbidetzen duena, eta ez kultura
tradizional bategatik arazotua dagoena.

Ere
Transmodernitate terminoa sartu da globalizazioagatik ezaugarritzen den
mundurako.

## Jatorria 
Modernitatea, XV. mendean munduan gertatutako gertaera batzuen ondoren sortu zen, hala nola, Amerikaren aurkikuntza, inprentaren garapena, erreforma protestanteak eta Errenazimendua. Giza eta historiako arloetan, Modernitatea ez da iristen Erdi Aroko amaierarekin, baizik eta gizarte aurreindustriala, nekazal ingurua eta tradizionala gizarte industrial eta modernoaren bilakatzearen ondorioz. Industria iraultza eta kapitalismoaren garaipena ematen da. Gizarte industriala post industrialera pasatu denez, postmodernitatea deitu diogu. Modernitatearen krisia, Lehen Mundu Gerraren bukaeran hasi zen. Honela, batzuen mentalitatea eta konzientzia aldatu zen beste aldaketa batzuekin batera.

Postmodernitatearen izaera eta, hortaz, modernitatearen balizko gainditzea, hala ere, gai eztabaidatua da pentsalarien artean; eta egungo gizartearen izaera modernoari edo postmodernoari buruz ez dago adostasunik.

## Inpaktua 
Modernitatea nazioen erakundeetan aldaketak
sustatu zituen. Errepublikako botereari, razionalitate administratiboari eta
industrializazioari sarrera emateko estatuak sekularizatzen dira. Gainera,
Nazio Estatuen agerpenarekin lurraldeak berrantolatu behar dira eta hirien
sorkuntzara igarotzen da, garapen industrial kapitalista eta aurrerapen
ekonomiko eta teknologiko bat lortzeko helburuarekin.

Hiriaren sokuntzagatik Errepublikako botereak
gizarteak kontrolatzeko lege multzoa biltzen duen konstituzio bat ezarri behar
du. Kontrola errazteko helburuarekin hiritartasunean legeak erabiltzen dituzten
hiru botere estatalak sortzen dira: botere exekutiboa, botere legegilea eta
botere judiziala. Hauetako bakoitza funtzio zehatz bat du: lehenengoa
konstituzioak osatzen duten legeak egiteaz arduratzen da, bigarrena lege horiek
gainditzeaz, eta hirugarrena konstituzioaren ezarpenaren bitartez  gizartean justizia kudeatzeaz arduratzen
da.                              

Razionalitate
administratiboa klase sozial berri bat sortzea ahalbidetzen du: Burokrazia;
entitate publiko desberdinetan lan egiten duena eta  konstituzioa betetzeko Estatuarekin
elkarlanean aritzen dena.

Industrializazioa
garapen industrialaren bitartez leku jakin baten ekonomia zabaltzea bilatzen
duen prozesua da. Henry Ford-en “modelo T”
-rekin hasten da, ongizate komertzialen produkzioa eragingarri bihurtzen duena
(materia prima bukatutako produktuetan eraldatzen ditu), denboraren aurrezpen
bat eta irabazien handitze bat suposatuz. Industrializazioa  Estatuarentzat esanguratsua izan zen aldaketa
teknologiko eta ekonomiko bat aurkeztu zuen; gizartearentzat aldiz, ongizate
eta oparotasun ahalmen utopiko bat; bere ordaintze ekonomikoa eta lan
baldintzak ez baitziren inpartzialak. Herrialdeko sektore honek proletalgoa
sortu zuen: fabriketan ongizateen gehiegizko produkzioaz arduratzen den klase
soziala.

## Ikus, gainera 
* Postmodernitatea
* Arte modernoa

## Bibliografia 
* Apodaka, Eduardo (2024): *Subjektuaren zainak eta adarrak*, Bilbo, UEU. 
* Azurmendi, Joxe (2004): "Filosofia modernoa" in *Filosofiako gida*, Bilbo, UEU. 
* Jimenez, Jon eta Olariaga, Andoni (2009): *Modernitatearen auziaz*, Donostia, Jakin 
* Pateman, Carole (2018)[1988]: *Kontratu sexuala*, Andoain, Jakin. 

## Kanpo estekak 
*  Sorreluz, Aitor (1997): "T. Kuhn eta modernitatearen mitoa: postmodernitatearen nihilismoa uxatzen duen zientzia-gintza errealaren azterketa", *Uztaro*, 23. zkia., 31-43. orr.