Eraztunen jauna: Boterearen eraztunak (1. denboraldia)

'*Eraztunen jauna: *Boterearen eraztunak*** telesaileko **lehen denboraldia*' 2022ko irailaren 22an estreinatu zuen mundu osoan Prime Video streaming plataformak; urriaren 8rako pantailaratuak zituen bere zortzi atalak, 66 eta 73 minutu artekoak. Orain arte, inoiz egin izan den telesailik garestiena da: lehenbiziko denboraldian 58 milioi dolar (52,4 milioi euro inguru) gastatu zituzten atal bakoitzeko.

Erdialdeko Lurraldearen Bigarren Aroaren gertakari nagusiak kontatzen ditu telesailak: Boterearen eraztunak sortzeko prozesua, Sauron jaun ilunaren azpijokoak eta Mordor bere lurraldearen sorrera, Numenor erreinu insularraren historia, eta elfoen eta gizakien arteko azken aliantza.

Adinen araberako 13+ kalifikazioa paratu zioten 1. denboraldi honi (5. eta 8. atalei izan ezik, horiek 7+ kalifikazioa baitute).

### Euskarazko audioa 
Telesailaren 1. denboraldia mundu osoan estreinatu zuten, 30 hizkuntza baino gehiagoko audioekin; haien artean ziren katalana eta galiziera, adibidez. Estreinatu aurretik zabaldu zuten euskarazko audioa ere izanen zuela. Eta gauza jakina zen Bilboko Mixer Servicios Audiovisuales enpresaren estudioetan egina zutela euskarazko bikoizketa. Baina telesaila estreinatu zuten eta euskarazkoaren arrastorik ez zen inon. Euskarazko azpidatziak, bai; baina audiorik ez. Ez Prime Videok ez Mixer-ek ez zuten publikoki batere azalpenik eman. Eta, halako batean, inork iragarri gabe, 2022ko abenduaren 28an agertu zen plataforman euskarazko audio hori. Bigarren denboraldian, hasiera-hasieratik arazorik gabe erabili ahal izan zen euskarazko audioa.

## Ekoizpena 
[thumb|Telesailaren estreinaldia iragartzeko kartel handi bi, [Kolonia (Alemania)|Kolonian (Alemania)]]
Amazon Studiosek ekoitzia, Tolkien Estate and Trust, HarperCollins eta New Line Cinema enpresekin lankidetzan, Juan Antonio Bayona (bi atal), Wayne Yip (lau atal) eta Charlotte Brändström (bi atal) izan zituen zuzendari telesailak lehen denboraldian.

Payne eta McKay gidoilari nagusiak 2018ko uztailean kontratatu zituzten, eta gainerako talde sortzailea, urtebete geroago. Aktoreak aukeratzeko *casting*-a mundu osoan egin zuten. Filmazioa 2020ko otsailean hasi zen, Auckland-en (Zeelanda Berria), Amazonen eta Zeelanda Berriko gobernuaren arteko negoziazioek telesaila Peter Jackson zuzendariak sorturiko The lord of the rings trilogia zinematografikoa egin zen herrialde berean eginen zela bermatu ondoren. Ekoizpena martxoan eten behar izan zuten, Covid-19 pandemiaren ondorioz, baina irailean ekin zioten berriz. Azkenean, 2021eko abuztuan bukatu zuten filmazioa.

## 1. denboraldiko tokiak 
***Eregion**: elfo errementarien erresuma. Mendi Lainotsuen ondoan dagoen elfoen bigarren probintzia garrantzitsuena da. Celebrimbor arotza bizi da bertan, ahaztezin bilakatuko duen maisulan bat egiteko grinez dagoena.

* **Forodwaith**: iparraldereneko goi lurrak. Hiru mendikatek Erdialdeko Lurraldearen gainontzeko zatitik bereizita dagoen eremu zabal-zabal bat da, betiereko izotzen erregioa, eta Galadriel elfoa bilatzen ari den gaizkiaren ezkutaleku aparta da, eguzkia argi egiten ausartzen ez den tokia baita.

thumb|'Boterearen eraztunak' telesaileko 1. denboraldian agertzen diren tokien eta horiek okupatzen dituzten izakien krokisa.

* **Hegoaldeko lurrak**: gizakiak bizi diren tokia, elfoek irmoki zelatatua, ez baitiete haiei oraindik barkatu ehunka urte lehenago beraiekin batera borrokatu ez izana. Inguruetako orkoek lur horiek konkistatu nahi dituzte, eta gizakiak akabatu edo esklabo bihurtu.
* **Khazad-dûm**: Moria izenez ere ezaguna, Eregion-en ekialdean dagoen ipotxen lur azpiko hiri bat da. Bertan hainbat meategi dute, baita *mithril* izeneko metalarenak ere.

* **Lindon**: elfo handien hiriburua. Valinorretik alde egin eta gero elfoek sorturiko erreinua da, Erdialdeko Lurraldearen ipar-ekialdeko kostaldean dagoena, eta Gil-galadek gobernatzen duena. Lindon-en daude Portu Grisak, Valinorrera itzuliko diren elfoek itsasontziak hartzen dituzten tokia.
* **Numenor**: Valinor eta Erdialdeko Lurraldearen arteko itsasoan dagoen uharte bat da. Ohi baino gehixeago bizi diren eta indartsuxeago diren gizakiak bizi dira bertan. Elfoek eman zieten uhartea gizaki hauei, baina aurrerago mesfidantza sortu zen bi arrazen artean.

* **Valinor**: valartarren hasierako lurra. Erdialdeko Lurraldearen mendebaldera dago, Itsaso Handiaren bertze aldean. Han bizi ziren elfoak Morgoth-en aurkako gurutzada baino lehen. Baina utzi behar izan zuten. Eta Valinor suntsitu zelarik, paradisu moduko bat bilakatu zen, erresuma bedeinkatu, hilezkor izanen diren elfo aukeratuen egoitza hilezin.
* **Ostirith:** elfoek gizakiak zelatatzeko darabilten zaintza dorrea. Tirharad-eko gizakiek dorrea babesleku gisa erabiliko dute orkoek erasotzen dietelarik.
* **Rhovanion**: anduinen ekialdeko lur basatiak. Mendi Lainotsuen ekialdera dagoen eskualdea da, iletsuen bizilekua. Rhovanionen barnean, iletsuak alde batetik bertzera ibiltzen dira etengabe, nomadak baitira. Nori: "Negua baso zaharrean ematen dugu. Eta udan iparraldera jotzen dugu, barraskiloak batzera. Eta haritzek lehen hostoak galtzean zuhaiztira bidean jartzen gara. Leku zoragarria da, fruta eta barazkiz betea: sagarrak, okaranak, aprikotak, azenarioak... Zoragarria! Arazo bakarra da bidea arriskuz beteta dagoela: gizakiak, otsoak, lainoa, euria, muinoetako trolak, leizeetakoak... Hil ahal zaituen guztia". Hauexek dira Rhovaniongo toki batzuk: Rhovaniongo mendiak - Sastraka errekastoa, Labarazpi - Lupetza grisak, Amuarrainaren bihurgunea, Karduharan - Txirikordak.
* **Tirharad:** Hegoaldeko lurretan dagoen herrixka bat da. Bertako biztanleak nekazari saiatuak dira, baina pobreak, eta duela milaka urte iluntasunaren alde borrokatu zirenez, elfoek gertu-gertutik zelatzatzen dituzte. Tirharad-en orkoen aurkako lehenbiziko bataila handia izanen dute Galadrielek eta gizaki numenortarrek. Mordor sortuko duen sumendiaren erupzioak guztiz txikituko du Tirharad.

## 1. denboraldiko atalen laburpena 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak