Abuztuaren 2

**Abuztuaren 2**a gregoriotar egutegiaren urteko berrehun eta hamalaugarren eguna da, 215.a bisurteetan. 151 egun falta dira urtea amaitzeko.

## Gertaerak 
### Euskal Herria 
* 1968 &ndash; ETAk Meliton Manzanas poliziako komisarioa erail zuen Irunen.
* 1979 &ndash;  ETAk, Dionisio Gzlo. Rey Amez polizia nazional erretiratua erail zuen Madrilen.
* 1980 &ndash;  ETAk Mario Gonzalez Blasco soldatzailea bahitu eta hil zuen Eibarren.
* 1985 &ndash; 
** Ustezko ETAkide Juan Manuel Otegi Elizegi "Txato" Donibane Garazin eraila.
** Mazoak erabilita, festetan, Bilboko San Ignazioko 30 bat auzokidek Dibisio Urdinaren omenez jarritako monumentua puskatu zuten goizaldean.
* 2003 &ndash; Muturreko bero-boladak Euskal Herria jo zuen. Abuztuaren 14ra arte iraun zuen, eta herri batzuetan tenperaturak ez ziren 35 gradutik jaitsi.

### Mundua 
* 1595 – Kornuallesko guduan espainiar armada Mouseholen lehorreratu zen.
* 1980 – Boloniako sarraskia gertatu zen: Eskuin muturreko talde batek lehergailua zartarazi zuen tren geltokian, 85 hildako eta 200 zauritu eraginez.
* 1990 - Irakek militarki okupatu zuen Kuwait, Golkoko Gerra hasiz.
* 2005 – Air Franceko 358 hegaldia istripua izan zuen aireratu eta gutxira, hegazkinak su hartu zuen baina ez zen zauriturik egon.
* 2009 – Muturreko islamista talde batek zazpi kristau bizirik erre zituen Pakistango Gojra herrian.
* 2020 – Juan Carlos Espainiako errege emerituak Abu Dhabira ihes egin zuen Espainiako Justizian erreklamatzen zutenean.

## Arte eta kultura 
### Euskal Herria 
### Mundua 
* 1975 – *Dersu Uzala* filma estreinatu zen, Akira Kurosawak zuzendu eta Maxim Munzuk eta Juri Solomin aktoreek antzeztu zuten.
* 1985 – *Fright Night* ("Beldurrezko Gaua") filma estreinatu zen, Tom Hollandek zuzendu eta Chris Sarandon, William Ragsdale, Amanda Bearse, Stephen Geoffreys eta Roddy McDowall aktoreek antzeztu zutelarik.
* 1997 – *Bean* filma estreinatu zen, Mel Smithek zuzendu eta Rowan Atkinson, Peter MacNicol, Burt Reynolds, Pamela Reed eta Richard Gant aktoreek antzeztu zuten.
* 1999 – *The Sixth Sense* ("Seigarren Zentzumena") filma estreinatu zen, M. Night Shyamalanek zuzendu eta Bruce Willis eta Haley Joel Osment aktoreek antzeztu zutelarik.
* 2002 – *Signs* ("Seinaleak") filma estreinatu zen, M. Night Shyamalanek zuzendu eta Mel Gibson, Joaquin Phoenix, Rory Culkin eta Abigail Breslin aktoreek antzeztu zutelarik.

## Zientzia eta teknologia 
### Euskal Herria 
### Mundua 
## Kirolak 
### Euskal Herria 
* 2012 – Maialen Chourraut euskaldunak Udako XXX. Olinpiar Jokoetako K-2 kayak lehiaketan brontzezko domina irabazi zuen.

### Mundua 
## Jaiotzak 
### Euskal Herria 
* 1755 – Juan José Tafalla, nafar farmazialari eta botanikaria (h. 1811).
* 1767 – Pedro Berro, nafar enpresaburu eta politikaria (h. 1845).
* 1819 – Cristóbal Lekunberri, nafar arkitektoa (h. 1882).
* 1871 – Martín Rodríguez Seminario, nafar musikagile eta ganberako maisua (h. 1961).
* 1886 – Ignacio Errandonea, nafar elizgizona eta idazlea (h. 1970).
* 1896 – Pedro Kareaga Basabe, Cadaguako II. kondea, bizkaitar bankaria (h. 1986).
* 1914 – Ximun Erramuzpe, baxenafar idazle eta bertsolaria (h. 1988).
* 1922 – Jose Agustin Alberdi, bizkaitar bertsolaria (h. 2014).
* 1948 – Gotzone Mora, bizkaitar politikaria eta soziologoa.
* 1963 – Iñaki Beraetxe, gipuzkoar aktore, zuzendari eta gidoilaria.
* 1964 – Nerea Etxegibel, bizkaitar atleta.
* 1970 – José Antonio Sánchez Medina, bizkaitar atleta paralinpiar ohia.
* 1978 – Iñaki Encina Oyon, orkestra zuzendaria eta piano-jotzailea.
* 1985 – Carlos Tobalina, bizkaitar atleta, pisu jaurtiketan aditua.
* 1986 – Pablo Carrera, euskal kirolaria, tiroko *pistola* modalitatean aritzen dena.
* 1988 – Gorka Álvarez, bizkaitar politikari jeltzale eta politologoa.
* 1992 – Ane Pescador, gipuzkoar arraunlaria, bost aldiz Kontxako Bandera eta beste bost aldiz Traineruen Ligaren irabazle.
* 1994 – Eider Merino, bizkaitar txirrindularia.
* 1995 – Izaskun Igoa, nafar idazlea eta zutabegilea.
* 1997 – Nerea Perez, gipuzkoar traineru estropadetako patroia.
* 2002 – Eider Egaña, gipuzkoar futbol atezaina.

### Mundua 
* 924 – Ælfweard Wessexkoa, Wessexko erregea (j. c. 902).
* 1612 – Saskia van Uylenburgh, Rembrandt margolariaren emaztea eta honen margo eta marrazki askotarako modeloa (h. 1642).
* 1627 – Samuel van Hoogstraten, herbeheretar Herbehereetako Urrezko Aroko margolari, olerkari eta artearen teorikoa (h. 1678).
* 1674 – Filipe II.a Orleanskoa, Frantziako printzea (h. 1723).
* 1696 – Mahmud I.a, Otomandar Inperioko sultana (h. 1754).
* 1766 – Louis Delgrès, martinikar ofizial mulatoa, Napoleonek esklabotza berrezartzearen aurkako borroka zuzendu zuena (h. 1802).
* 1772 – Luis Antonio Borboi-Condékoa, frantziar printzea, Enghiengo dukea (h. 1804).
* 1798 – Luis Fernández de Córdova, espainiar militar eta politikaria (h. 1840).
* 1820 – John Tyndall, irlandar fisikaria (h. 1893).
* 1821 – Vasile Alecsandri, errumaniar olerkari, antzerkigile, politikari eta diplomazialaria (h. 1890).
* 1824 - Francisca de Braganza, brasildar aristokrata (h.1898)
* 1827 – Manuel Pavía Rodríguez de Alburquerque, estatu-kolpe baten bidez Espainiako Lehen Errepublika bukatu zuen jenerala (h. 1895).
* 1834 – Frédéric Auguste Bartholdi, frantziar eskultorea, *Askatasunaren Estatua*ren egilea (h. 1904).
* 1835 – Elisha Gray, estatubatuar ingeniari elektrikoa, telefonoaren asmatzailea (h. 1901).
* 1849 &#x2013; Maria Pia Borboi-Bi Sizilietakoa, Bi Sizilietako printzesa (h. 1882)
* 1854 – Eugène Ruffy, Suitzako Konfederazioko presidentea (h. 1919).
* 1858 – Emma Waldeck eta Pyrmontekoa, Herbehereetako erregina ezkontidea eta Luxenburgoko dukesa handia ezkontidea (h. 1934).
* 1859 – Georges Rochegrosse, frantziar margolaria (h. 1938).
* 1868 – Konstantino I.a Greziakoa, Greziako erregea (h. 1923).
* 1874 – Émile Reuter, Luxenburgoko lehen ministroa (h. 1973).
* 1878 &#x2013; Ingeborg Danimarkakoa, daniar aristokrata, Suediako printzesa eta Västergötlandeko dukesa (h. 1958)
* 1880 – Arthur Dove, estatubatuar margolaria (h. 1946).
* 1884 – Rómulo Gallegos, Venezuelako presidentea eta idazlea (h. 1969).
* 1894 – Bertha Lutz, naturalista, zoologoa, irakaslea eta Brasilgo feminismoaren aitzindaria (h. 1976).
* 1897 – Philippe Soupault, frantziar poeta eta narratzailea (h. 1990).
* 1899 – Ernesto Giménez Caballero, faxismoaren sustatzailea Espainian, frankismoaren aldekoa, idazlea eta enpresaria (h. 1988).
* 1905 – Myrna Loy, estatubatuar aktorea (h. 1993).
* 1913 – Joaquín Ruiz-Giménez, espainiar politikari, abokatu eta kazetaria (h. 2009).
* 1914 –
** Félix Leclerc, Quebecdar egile abeslari, olerkari, idazle eta aktorea, Quebeceko burujabetzaren alde nabarmendua (h. 1988).
** Beatrice Straight, estatubatuar aktorea (h. 2001).
** Mimí Muñoz, espainiar aktorea (h. 1987)
* 1917 – Manuel Ibáñez i Escofet, katalan kazetari eta idazlea (h. 1990).
* 1922 – Paul Laxalt, euskal jatorriko estatubatuar politikaria, Nevadako gobernadorea (h. 2018).
* 1923 – Shimon Peres, Israelgo lehen ministroa, presidentea eta 1994ko Bakearen Nobel Saria (h. 2016).
* 1924 – James Baldwin, estatubatuar eleberrigilea eta afro-amerikarren eskubideen aldeko ekintzailea (h. 1987).
* 1925 – Jorge Rafael Videla, Argentinako diktadorea (h. 2013).
* 1926 –
** Geles Cabrera, mexikar eskultorea.
** George Habash, Palestinaren Askapenerako Herri Frontearen sortzailea (h. 2008).
** Hang Thuk Hak, Khmer Errepublikako lehen ministroa (h. 1975).
* 1927 – Paul Garabedian, estatubatuar matematikaria eta zenbakizko analista (h. 2010).
* 1928 -- Yoko Tani, japoniar actore eta artista (h.1999)
* 1929 –
** José Afonso, portugaldar abeslari, letragile eta idazlea (h. 1987).
** Kateb Yacine, aljeriar olerkari, eleberrigile eta antzerkigilea (h. 1989).
* 1931 – Takashi Takabayashi, japoniar futbolaria (h. 2009).
* 1932 – Peter O'Toole, irlandar aktorea (h. 2013).
* 1934 – Carl Cain, estatubatuar saskibaloi jokalaria (h. 2024).
* 1937 – Garth Hudson, kanadar musikaria, *The Band* taldeko kidea (h. 2025).
* 1939 –
** Wes Craven, estatubatuar zinema zuzendaria, gidoigilea eta ekoizlea (h. 2015).
** Ali Mroudjaé, Komoreetako lehen ministroa (h. 2019).
* 1941 –
** Jules Hoffmann, luxenburgotar-frantziar biologoa, 2011ko Medikuntzako Nobel Saria.
** Fabio Testi, italiar aktorea.
** François Weyergans, belgikar idazle eta zinema zuzendaria (h. 2019).
* 1942 –
** Isabel Allende, txiletar idazle, kazetari eta irakaslea.
** Leo Beenhakker, herbeheretar futbol entrenatzailea (h. 2025).
* 1944 – Jim Capaldi, ingeles musikari, *Traffic* taldeko kide sortzailea (h. 2005).
** Talina Fernández, mexikar aktore, telebista aurkezle, irrati esatari eta kazetaria (h. 2023)
* 1945 – Joanna Cassidy, estatubatuar aktorea.
* 1946 – Ángela Hernández Gómez, Espainian toreatzaile txartela lortu zuen 1. emakumea (h. 2017)
* 1947 – Massiel, espainiar abeslaria eta telebista aurkezlea.
* 1949 – Bertalan Farkas, hungariar pilotu eta kosmonauta ohia, espaziora joandako lehenengo hungariar eta esperantozalea.
* 1950 –
** Diego García-Sayán Larrabure, perutar abokatua eta politikaria.
** David Vidal, espainiar futbol jokalari ohi eta entrenatzailea.
* 1951 – Thomas Paulsamy, indiar apezpiku katolikoa.
* 1953 – Peter-Michael Kolbe, alemaniar arraunlaria (h. 2023).
* 1955 –
** Caleb Carr, estatubatuar idazlea (h. 2024).
** Anne Lacaton, frantziar arkitekto eta irakaslea.
* 1956 –
** Angel Arroyo, espainiar txirrindulari ohia.
** Isabel Pantoja, ijito jatorriko espainiar abeslaria.
*1959 - Apollonia Kotero, estatubatuar aktore, abeslari eta modelo ohia.
* 1960 – Isabel Salgado, brasildar boleibol jokalaria eta entrenatzailea (h. 2022).
*
* 1964 – Mary-Louise Parker, estatubatuar aktorea.
* 1965 – Robert Bilott, estatubatuar ingurumen-abokatua.
* 1967 – Deepak Valerian Tauro, indiar apezpiku katolikoa.
* 1970 – Angie Cepeda, kolonbiar aktorea.
* 1973 – Susie O'Neill, australiar igerilari ohia.
* 1974 – Eusebius Jelous Nyathi, zimbabwear apezpiku katolikoa.
* 1975 –
** Íngrid Rubio, kataluniar antzezlea.
** Naoki Sakai, japoniar futbolari ohia.
* 1976 –
** Claudia Ancapán, txiletar emagina eta trans aktibista.
** Reyes Estévez, kataluniar atleta, 1.500 metroko lasterketan espezialista.
** Sam Worthington, australiar aktorea.
* 1977 – Edward Furlong, estatubatuar aktorea.
* 1979 –
** Ryuji Bando, japoniar futbolaria.
** Hitoshi Sogahata, japoniar futbolaria.
* 1984 – Rafa Huertas, espainiar saskibaloi jokalaria.
* 1986 – Yojiro Takahagi, japoniar futbolaria.
* 1990 – Nasta Palazhanka, bielorrusiar ekintzaile politikoa.
* 1995 – Jordi Calavera, kataluniar futbolaria.
* 1996 – Pomme, frantziar kantautore, abeslari eta musikaria.
* 1997 – Ke Jie, txinatar Go jokalaria.
* 1999 – Mark Lee, Kanadako rapero, abeslari, dantzari eta musikagile korearra.
* 2000 – 
** Paige Layle, kanadar kosmetologo eta aktibista.
** Sara Conti, izotz gaineko patinatzaile italiarra.

## Heriotzak 
### Euskal Herria 
* 1902  – Maxima Arteaga, bizkaitar frankismoaren biktima (h. 1984)
* 1933 – Anastasi Agerre, euskal idazlea eta sindikalista (j. 1897).
* 1936 – Felipe de Jesus Munarritz, nafar klaretar apaiza, Barbastron fusilatua (j. 1875).
* 1958 – Josefa Uritz, nafar irakasle, pedagogo eta ekintzailea (j. 1883).
* 1966 – Ascensio Martiarena, euskal margolaria (j. 1884).
* 1968 – Melitón Manzanas, Espainiako Brigada Politiko-sozialaren Donostiako burua, atxilotuak torturatzeagatik ezaguna, ETAk eraila (j. 1909).
* 1969 – Luis Lopetegi, *Agerre I*, gipuzkoar harri-jasotzailea (j. 1927).
* 1974 – Victoria Ariño, ermuar filantropoa (j. 1889)
* 1977 – Miguel María Lojendio, gipuzkoar noble eta diplomazialaria, Madrilen (j. 1908).
* 1984 – Juan Mari Otegi, gasteiztar euskaltzalea (j. 1935)
* 2021 - Paz Díaz de Espada Buesa, arabar margolari eta akuarelista (j. 1931).

### Mundua 
* 257 – Eztebe I.a, aita santua.
* 640 – Severino, aita santua.
* 686 – Joan V.a, aita santua.
* 1058 – Judit Schweinfurtekoa, Bavariako printzesa, Bohemiako dukesa ezkontidea eta Hungariako erregina ezkontidea.
* 1100 – Gilen II.a Ingalaterrakoa, Ingalaterrako erregea.
* 1222 – Raimundo VI.a Tolosakoa, Okzitaniako Tolosako kondea (j. 1156).
* 1332 – Kristobal II.a Danimarkakoa, Danimarkako erregea (j. 1276).
* 1445 Oswald von Wolkenstein, alemaniar olerkari, musikagile eta diplomaziaria (j. 1377).
* 1589 – Henrike III.a Frantziakoa, Poloniako erregea eta Lituaniako duke handia, eta Frantziako erregea (j. 1551).
* 1611 – Katō Kiyomasa, japoniar daimyōa (j. 1562).
* 1644 – Bernardo Strozzi, italiar margolari barrokoa (j. c. 1581).
* 1788 – Thomas Gainsborough, ingeles margolari eta diseinatzailea (j. 1727).
* 1799 – Jacques-Etienne Montgolfier, frantziar industriagizon eta asmatzailea, bere anai Joseph-Michelekin batera baloi aerostatikoaren sortzaileetako bat (j. 1745).
* 1849 – Mehmet Ali, Egiptoko balia (j. ).
* 1865 – Jekaterina Avdeieva, errusiar idazle, argitaratzaile eta folklortsta (j. 1788).
* 1876 – Wild Bill Hickok, esploratzailea, abenturazalea, jokalaria, ehiztaria, pistolaria eta AEBtako marshalla (j. 1837).
* 1880 – Juan Eugenio Hartzenbusch, espainiar idazlea (j. 1806).
* 1881 – Marcus Clarke, australiar idazle eta kazetaria (j.1846).
* 1890 –  Louise-Victorine Ackermann, frantziar poeta (j. 1813).
* 1897 – Adam Asnyk, poloniar olerkari eta antzerkigilea (j. 1838).
* 1907 – Emily C. Blackman, estatubatuar historialaria. (j. 1826)
* 1914 –
** Albert Mayer, Lehen Mundu Gerran hil zen lehen soldadu alemaniarra (j. 1892).
** Jules-André Peugeot, Lehen Mundu Gerran Frantziako Armadaren lehen soldadu hila (j. 1893).
* 1921 – Enrico Caruso, italiar tenorra (j. 1873).
* 1922 – Alexander Graham Bell, eskoziar jatorriko zientzialari eta kanadar asmatzailea (j. 1847).
* 1923 – Warren G. Harding, Ameriketako Estatu Batuetako 29. presidentea (j. 1865).
* 1932 –
** Juana Alarco de Dammert, perutar filantropoa (j. 1842).
** Ignaz Seipel, austriar estatu-gizona eta apaiza (j. 1876).
* 1934 – Paul von Hindenburg, Alemaniako mariskala eta Weimar Errepublikako bigarren presidentea (j. 1847).
* 1945 – Pietro Mascagni, italiar musikagile eta orkestra-zuzendaria (j. 1863).
* 1946 – Andrei Andreievitx Vlasov, sobietar jenerala (j. 1901).
* 1950 – Nina Boucicault, ingeles aktorea (j. 1867).
* 1955 –
** Rupprecht Bavariakoa, bavariar militar eta printzea, azken Bavariako Erresumako printze oinordekoa (j. 1869).
** Wallace Stevens, estatubatuar olerkaria (j. 1879).
* 1958 – Michele Navarra, '*U Patri Nostru*, Siziliar Mafiako kide boteretsua (j. 1905).
* 1963 – Oliver La Farge, estatubatuar antropologo eta idazlea (j. 1901).
* 1973 – Jean-Pierre Melville, frantziar zinema zuzendari eta aktorea (j. 1917).
* 1975 – Isabel Macedo, argentinar aktorea, modeloa eta enpresaburua.
* 1976 – Fritz Lang, austriar-alemanir zinema zuzendaria, gidoigilea eta noizbehinkako ekoizlea (j. 1890).
* 1978 – Carlos Chávez, mexikar musikagilea eta orkestra-zuzendaria (j. 1899).
* 1979 – Víctor Raúl Haya de la Torre, perutar politikaria, Herritarren Batasun Iraultzaile Amerikarraren (APRA) sortzailea (j. 1895).
* 1980 – Maria Dolors Bargalló, kataluniar politikaria eta feminista (j. 1902).
* 1981 – Kieran Doherty, Behin-behineko IRAko kidea, 1981eko Irlandako gose greban (j. 1955).
* 1982 – Carla Lonzi, arte-kritikoa eta idazlea, 70eko hamarkadako feminismo italiarraren irudi nagusia (j. 1931).
* 1987 – Aileen Meagher, kanadar atleta, 4x100 metroko proban aditua (j. 1910).
* 1988 – Raymond Carver, estatubatuar idazlea, errealismo zikina deritzon mugimenduari atxikia (j. 1938).
* 1990 – Norman Maclean, estatubatuar idazlea (j. 1902).
* 1992 – Michel Berger, frantziar musikagilea (j. 1947).
* 1996 –
** Mohamed Farrah Aidid, somaliar gerrako jaun eta politikaria (j. 1934).
** Michel Debré, Frantziako Bosgarren Errepublikako lehendabiziko lehen ministroa (j. 1912).
** Obdulio Varela, uruguaiar futbolaria (j. 1917).
* 1997 –
** William Burroughs, estatubatuar eleberrigilea, saiakeragilea eta gizarte kritikaria, Beat belaunaldiko kidea (j. 1914).
** Fela Kuti, nigeriar abeslaria, saxofoi- eta piano-jotzailea (j. 1938).
* 2008 – Pauline Baynes, britainiar liburu ilustratzailea izan zen: ehun mila titulu baino gehiago ditu (j. 1922).
* 2011 – Baruj Benacerraf, venezuelar-estatubatuar sendagilea, 1980ko Medikuntzako Nobel Saria (j. 1920).
* 2012 – John Keegan, britainiar historialari militar, irakasle, idazle eta kazetaria (j. 1934).
* 2016 – Ahmed Zewail, egiptoar-estatubatuar kimikaria, 1999ko Kimikako Nobel Saria (j. 1946).
* 2019 – Roberto Bodegas, espainiar zinema zuzendari eta gidoilaria (j. 1933).
* 2023 – Peter Dixon, ingeles errugbilaria (j. 1944).

## Jaiak eta urteurrenak 
* Sehaska egutegiko izendegia: Aingeru eta Argine/Argiñe.

## Kanpo estekak 
Abuztuaren 1 | Urteko egutegi | Abuztuaren 3