open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
La Malena (dantzaria)

**La Malena**, jaiotzaz **Magdalena Seda Loreto** (Jerez de la Frontera, Cádiz, 1877 &ndash; Sevilla, 1956), cádiztar dantzaria izan zen.

## Biografia 
Sevillan egin zuen ia arte-jarduera guztia, berrogeita hamar urtetik gora. La Chorrúa-ren iloba zen.Berriro ere Kursaalen egon zen 1934an; Variedades Aretoan, 1936an, biak Sevillakoak, eta Concha Piquer-en konpainiako kide izan zen 1940ko hamarkadan. Geroago, bere koadro flamenkoa zuzendu zuen, *Malena y sus gitanas* izenarekin, Sevillako Erakusketa Kasinoan. Sevillako Espainiako Jaialdietan egin zituen azken emanaldiak.

Juana Vargas edo  ezagunagoa *La Macarrona* izenarekin herrikidearen arerio bakartzat hartu zuten, eta, harekin batera, kafe abeslarien garaiko dantza flamenkoaren distira irudikatu zuen. Bere garboa, estilo fina, konpasa itzelak ziren. Zoragarria zen, arima eta zentzumenak erabiliz. Ezagutu zuten guztiek besoetako filigranaz hitz egiten zuten, grazia erritmikoaz. Kordobako Arte Flamenkoko Lehiaketa Nazionalak tango-dantzaldian esan nahi du, oinarrizko dantza horren saria La *Malenak* ematen baitu. Oso keinu esanguratsua izan zen Antonio Ruiz Solerrek Espainiako Jaialdietan besarkatu zuenean, eta, hala, omenaldi hunkitua egin zion dantza-garai bati bere zahartzaroan eta irakasle-eskolan. Fernando Trianakoak zuzenean probatu zuen, bere unerik onenean ezagutu baitzuen:*Bere besoak jartzeko eragatik eta bere irudi harroputzaren mugimendu handiengatik, erritmoz eta ijito-saltsaz beterik, beti izan zuen jendearen mirespena, eta gogo biziz txalotu zuen artista bikain horren arte zoragarria.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hammett saria

**Hammett Saria** Dashiell Hammett idazle estatubatuarraren omenez 1987tik Polizia Idazleen Nazioarteko Elkarteak babestutako saria da, espainieraz idatzitako polizia-eleberri onena saritzeko. Sariak ez du diru-saririk. 1988tik urtero ematen da Gijongo Aste Beltzan (Gijón, Asturias). 

## Irabazleak 
## Behin baino gehiagotan irabazi dutenak 
Lehenengo edizioan saria Aste Beltzaren zuzendaria zen Paco Ignacio Taibo IIrentzat izan zen; ondoren, beste bi edizioetan ere saritu zuten.  Andreu Martínek ere hiru alditan eskuratu du. Azkenik, Rolo Díez, Juan Hernández Luna, Leonardo Padura eta Guillermo Saccomano bi aldiz sarituak izan dira.

## Beste sari batzuk 
Hammett sariarekin batera Aste Beltzan beste batzuk banatzen dira:
* Celsius saria: fantasia, zientzia-fikzioa edo beldurrezko liburuentzat.
* Espartaco saria: eleberri historikoentzat.
* Silverio Cañada oroigarria: eleberri poliziakoen egile baten lehen liburua.
* Rodolfo Walsh: krimenei buruzko fikzioa ez den liburuarentzat.
* Narrazioen saria.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Gijóngo Aste Beltza

## Kanpo estekak
La Sordita

**Juana Valencia,** ezagunagoa **La Sordita** izenez (Jerez de la Frontera, Cádiz, XIX. mendea - ib., XX. mendea) jereztar flamenko-dantzaria izan zen. 

## Bizitza 
### Familia 
Paco de la Clararen alaba, María Valencia “La Serrana”-ren ahizpa, eta “El Sordera”-ren arbasoa zen. “La Sordita” bere garaiko kafetegi kantarietan aritu zen, soleareak eta buleriak zirela eta.

### Desgaitasuna 
Tamaina handiko dantzaria, bere garaiko zaleen artean oso ezaguna eta garai hartako establezimendu flamenkoetako pertsonaia ukaezina. Akats bat zuen: gor samarra zen, eta hortik zetorkion izen artistikoa. Ezerk ez zion murriztu bere gaitasun aparta, tablaoan eseri eta benetako iraultza bat sortzeko jarduten zuen edonon.

## Dantzari ibilbidea 
José Blas Vegaren arabera, La Sorditak 1900ean egiten zuen lan Sevillako Café Novedadeesen, eta, ondoren, Filarmoniko izenekora pasatu zen, 1902 eta 1903 urteetan han egon baitzen. 1904an itzuli zen Nobedadesera, eta denboraldi batzuk eman zituen bertan, eta handik Andaluziako beste establezimendu flamenko batzuetara pasatu zen.

La Sorditak dantzako profesional gisa jarduten zuen garaian, Sorditaz gain La Malena edo Juana la Macarrona  bezalako beste figura batzuk zeuden, Espainiako agertoki guztietan etengabe arrakasta izaten jarraitzen zutenak.

La Sordita artista ospetsu horien dantza ikustera joaten ziren zaleek gehien miresten zutenetako bat izan zen. Sorditak,  ijitoen edertasun handia batzen zuen bere dantzaldi onaren eta, batez ere, dantza flamenkoan besoen kokapen bikainaren bidez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dim sum

***Dim sum*** (點心 txinera tradizionalez, 点心 sinplifikatuz, eta  diǎnxīn pinyin-ez) Txinako zenbait eskualdetako janaria da, besteak beste Kanton eta Shangai aldean jan ohi dena. Tez laguntzen den ore betea da. Betegaian haragia, barazkia, itsaskia eta fruta konbinatzen dira. Goizean edo arratsaldeko lehen orduetan jan ohi da. Estalitako saskitxo modukotan zerbitzatzen dira maiz, egosiak direnean, beroa eta lurruna mantentzeko (lurrun dumplingak).thumb|Dim sum zerbitzatzen Hong Kongeko jatetxe batean.|260x260px[thumb|400x400px|**Dimsum** gosari tipikoa [Hong Kong|Hong Kong-en. Ezkerretik eskuinera eta goitik behera: izkira-dumplingak (ha gau), jasmin-tea, oilasko- eta landare-congeea (bi katilu koilararekin), saltsa beroan murgildua (gorria), lurrun-dumplingak, arroz-fideoen biribilkiak soja-saltsarekin ('chong fun', platerean), lurrun-arraztuak txerri-betegarriekin (hiru, 'char siu bau').|erdian]]

## Izena 
**Dim sum** kantonerazko terminoa da, eta honela itzul daiteke: "koroa ase arte ordenatu", "koroa ukitu", "kristalezko koroa" edo "mokadua". Izan daiteke, halaber,  *yat dim sum yi* termino-tik  eratortzea, "sinbolo txikia" esan nahi baitu. Dim sum hitza Kantoniako barietateari buruzkoa bada ere, hamaiketakorako plater txiki askoren ideia Txinako beste leku batzuetan ere erabiltzen da. Badira termino baliokideak txineraren beste dialekto batzuetan, mandarineraz *dian xin*  esaten dute, eta janaurreko gisa erabiltzen diren jaki txikiei dagozkie. Australian *dim sim* hitza erabiltzen da aperitibo-mota jakin baterako.
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Soledad Ruz

**Soledad Ruz** (Donostia, Gipuzkoa, 1972) flamenko dantzaria da.

## Biografia 
Soledad Ruz andaluziarra da aitaren aldetik, amaren aldetik berriz, galiziarra. Margot Escuderoren Eskolan (Donostia) hasi zuen bere prestakuntza, 12 urte zituela, eta bere hiriko tokiko eskoletan jarraitu zuen denbora batez, harik eta Kataluniara joan eta Gironako La Palmerako Tablaoan formatzen hasi zen arte, garai hartako flandestarrekin. Ondoren, Madrilera joan zen ikastera, Amor de Dios zentro flandestarrera, eta irakasle nagusiak Tony el Pelao eta La Uchi  izan zituen, flamenkoaren oinarri nagusiak errotik bereganatuz.

Espezializazio ikastaroak ugari izan dira flamenko maisuekin: Eva la Hierbabuena, Antonio Canales, La Lupi, Isabel Bayon, La Tati, Concha Jareño, Inmaculada Ortega, Carmen la Talegona, Mercedes Ruiz, Maria del Mar Moreno, Paloma Fantova, Carlos Carbonell, Kelian Jiménez, David paniagua, Beatriz Morales, Fabian Thomé, Antonio Canales eta Carmela Greco, besteak beste.

### Irakasle prestakuntza 
Euskal Herriko Unibertsitatean  Pedagogia, Dantza eta Musikan espezializatutako irakasle tituluduna da. Musikoterapiako masterra ere egina du. Flamenkoaren didaktika. Izenburua: *Irakasleen prestakuntza*, Andaluziako Juntaren eskutik.Psikopedagogia Terapeutikoko Masterra

### Ibilbide profesionala dantzari gisa 
Soledad Ruz Katalunian hasi zen lehen urratsak ematen dantzari gisa, eta La Palmera Flamenko Oholtzan hasi zen; han, 15 urte zituela, une hartako flamenkoekin harremanetan hasi zen, eta agertokian eman zituen lehen emanaldiak. 18 urte zituela, Rumba Catalana taldearen Canela Pura taldearekin hasi zen dantzan. Donostiara aldatu zen bizitzera, eta La Peña Flamenca La Paquera de Jerezen aritu zen dantzari, zortzi urtez. 

Soledad Ruz 2010ean hasi zen flamenkoaren eta beste diziplina batzuen arteko fusioa esperimentatzen, hala nola Euskal Dantza, Dantza Garaikidea, musika klasikoa, euskal folka eta ahi elektroakustika.

Soledad Ruz bere sustraietara itzuli zen *De raiz* ikuskizunarekin, eta hainbat agertokitara eraman dute, Tablao flamenko ortodoxoenarekin topo eginez.

Gaur egun, proiektu berri bat lantzen ari da, eta aldatu egiten du tablao eta ikuskizunetako kolaborazioekin.

### Ibilbide profesionala irakasle gisa 
Soledad Ruzek hogei urte daramatza irakaskuntzan, eta laster hasi zen irakasten, dantzari gisa trebatzearekin batera. Horrek ikaslearen irakaskuntza-ikaskuntza prozesuaren ikuspegi zabala ematen dio.

Gaur egun, zortzi urte daramatza El Duende de la Sole zentro flandestarraren ardurapean, Nafarroa, Irun, Santander eta Frantziako hainbat eskolatan ikastaroak ematen. Bere lorpenetariko bat 1998tik 2022ra dantza flamenkoari esker, bere arteari esker bizitzea

2022an, Donostian,  *Al otro lado del duende - Flamenca de sal*  DVD-LIBURUA eta berarekin doan musika-ikuskizuna aurkeztu zuen, 1998tik flamenkoak Donostian egindakpo ibildea islatuz, Soledad Ruzek bizi izandakoaren bidez. *Herrialde berde honi tantodun soineko bat jarri behar diogu*

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa: Flamenkoak minarekin eta injustiziarekin konektatzen du Berria, 2023.01.03
Sol León

**Sol León** (Kordoba, c. 1919)  kordobar dantzari eta koreografoa da, 2021eko Dantza Sari Nazionala, sorkuntza modalitatean.

## Ibilbidea 
### Dantzari 
Madrilgo Balet Nazionalaren eskolan ikasi zuen. 1987an, Hernehereetako Hagako Nederlands Dans Theater konpainian sartu zen. Konpainia horretan, dantzari gisa aritu zen koreografo ezagun askoren sorkuntzetan, besteak beste, Jiυi Kylián, Hans van Manen eta Mats Ek koreografoenetan. 

### Koreografo 
2003an, interprete gisa erretiratu zen, baina lanean jarraitu zuen Herbehereetako konpainiarentzat, berrogei lan baino gehiago sortu baititu, hala nola *Silent Screen* (2005) eta *Skipping over damaged area* (2011).  

Sol Leónen koreografiek hainbat sari eta aintzatespen jaso dituzte, besteak beste, 2005ean Benois de la Danse Saria jaso zuen *Signing Off* (2003) lana sortzeagatik. 2021ean, Dantzaren Sari Nazionala jaso zuen sorkuntza modalitatean. Epaimahaiak "*sortzaile gisa egindako ibilbide bikaina, originaltasuna eta hizkuntza garaikideetan berrikuntzaren aldeko apustua*" nabarmendu zituen.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2005ean Benois de la Danse Saria jaso zuen *Signing Off* (2003) lanagatik 
* 2021ean Dantza Sorkuntzaren Sari Nazionala

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Medusa (Jawlensky)

***Medusa*** () baita ere *Medusa emakumearen burua* eta *Argia eta itzala* Alexei Jawlensky margolariaren 1923ko margolan espresionista da. Gaur egun, 1936tik, Lyongo Arte Ederren Museoan dago. Artistaren hasierako lana da, 1917an giza irudia margotzen hasi baitzen.

## Deskribapena 
Margolanaren neurriak 42 x 31 zentimetro dira. Jawlenskyk olio kartoi gaineko teknika erabili zuen.

Margolari espresionistaren ibilbideko lehen urteetako lana da. Konposizio estuak margolanaren azalera osoa erabiltzen du. Medusaren begiek pertsona petraltzeko ahalmena zuen esaten dute. Lerro beltz bakanek gorgoien ile beltzean bizi diren sugeak ere gogoratzen dituzte. Jawlenskyk kolore garbiak eta kontrastatuak erabiltzen zituen, bere irudiei benetako intentsitatea ematen zietenak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Lyongo Arte Ederren Museoaren webguneko fitxa.
Aldabe (argipena)

**Aldabe** izenak hainbat adiera du:

* **Aldabea**, euskaraz, **atrioa** da, eraikin bateko sarrera edo atari mota bat.

Tokiak:

* **Aldabe**, Irungo udalerrian dagoen mendi bat.
* **Aldabe**, Gorbeiako mendilerroko gailur bat.
* **Aldabe kalea**, Gasteizen.
* **Aldabe** ibaia, Zerain ingurukoa (Gipuzkoa).
* **Aldabe** trikuharria, Larraunen (Nafarroa Garaia).
* **Aldabeko** iturria, Antzuolako Uzarraga auzoan (Gipuzkoa).

Euskarazko deitura ere bada **Aldabe**, adibidez persona hauena:

* Joakin **Aldabe** (1893-1971), euskal idazlea.
* Ricardo **Aldabe** (Iruñea, 1965), igerilari olinpikoa.
* Pascual **Aldabe** Rodríguez (1924-2013), musikagile nafarra.
* Itziar Aldabe, euskal hizkuntzalari konputazionala.
* Carlos Aldabe (1919-1998), futbolari argentinarra.
Sara Lezana

[thumb|260px|[Sara Lezana, 2007]]
**Sara Lezana Mínguez** (Madril, 1948ko martxoaren 5a),  madrildar flamenko-dantzaria eta aktorea da.

## Lan ibilbidea 
### Dantzari eta aktore 
Flamenko-dantzari gisa hasi zuen karrera artistikoa. Hori dela eta, Rovira-Beletaren *Los Tarantos* (1963) protagonista izateko hautagai ezin hobea zen. Filmaren arrakastak proiektu berrietan murgiltzeko aukera eman zion, eta hiru *spaghetti western* filmatu zituen, emaitza onargarriak lortu zituztenak leihatilan.

1964an, Fernando Fernán Gómezek "*El extraño viaje*" filmerako hautatu zuen, interpretazio-dohainak erakusteko balio izan zion filma. Bi urte geroago, Angelino Fonsen *La busca* filmean talentu parekagabea erakutsi zuen du.

### Destape filmak 
Une horretatik aurrera, ordea, gainbehera egin zuen. Pantailatik aldendu zen, 1974ra arte ez zen itzuli pantailara,  salbuespen batzuekin (adibidez, Andrés Velasco Rubioren *Uno del millón de muertos*, 1977), haren ondorengo filmografia guztia destape generokoa izan zen, *Historia de S* (1979) izan zen bere azken filma.
                      

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Bideoa: Sara Lezana, Tangos de Malaga
* Bideo: Sara Lezana Cine de Barrio saioan, *Cuando los niños vienen de Marsella* 2015
Zorione Erezuma

**Zorione Erezuma Ortiz** (Bilbo, Bizkaia, 1969) poeta da.

## Biografia 
Zorione Erezuma Bilbon jaio zen, eta Gasteizen bizi da. 1994tik, lokuzio, marketin eta publizitate lanak egiten ditu irrati kate batean.

Poesia umetatik emozioak bideratzeko duen formaturik zintzoena da berarentzat, olerkia arimaren lengoaia dela sentitzen du, emozio batena, sentimendu oso sakon batena

*Poematrix* lehen audioliburuaren ondoren, *Poeticias* bigarren poema-liburua jaio zen. Era guztietako sentimenduak partekatzeko eta eramangarri bihurtzeko bultzadagatik atera zen argitara. Ondoren urtero urtero argitaratu du poema liburu bat. 

Olerkigile gogokoena *Mario Benedetti* dela adierazten du Zorionek. 

## Argitalpenak 
* *Poematrix* (2018).
* *Poeticias* (2019).
* PoemArte (2020).
* Empoemarte (2021)
* El aliento de los sutiles (2022)

## Errezitaldiak 
* *Ohar baten bihotzera.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Zorione Erezuma. Poema emanaldia 2022ko maiatza  YouTube
* Elkarrizketa: Ingurukoei maite ditudala esateko modua da poesia Berria, 2022.05.17
Franz Vranitzky

**Franz Vranitzky** (Viena, 1937ko urriaren 4a) austriar politikaria da. Austriako kantzilerra izan zen 1986tik 1997ra.

Ekonomia ikasi zuen eta Austriako saskibaloi selekzioan jokatu zuen. 1962an Austriako Alderdi Sozialdemokratara batu zen eta 1984an Fred Sinowatz koalizio-gobernuan sartu zen Finantza ministro karguarekin.

1986ko ekainean kantziler bihurtu zen Sinowatzen dimisioaren ondoren. Legebiltzarra desegin, azaroan hauteskundeak irabazi eta koalizio gobernu berria osatu zuen. 1990, 1994 eta 1995eko hauteskundeen ondoren ere karguan jarraitu zuen. 1997ko urtarrilean kantziler eta alderdiko presidente karguak utzi zituen.

Austria Europar Batasunean sartzearen aldekoa izan zen, eta, azkenean, 1995ean gertatu zen. 1995ean Karlomagno Saria jaso zuen.
Cristina Llorente

**Cristina Llorente** (Valladolid, 1985eko ekainaren 15a) valladolidtar abeslaria, aktorea eta dantzaria da.

## Biografia 
Cristina Llorente, bost neba-arrebetatik bosgarrena da. Valladoliden jaio zen eta La Rubia auzoan bizi izan zen. 1994an hasi zen aktore eta abeslari gisa, bederatzi urterekin Javier Muñoz musikal-ekoizlea ezagutu zuenean. Hark Ismeneren papera musikal batean egiteko aukeratu zuen. Ordutik, Cristina Llorentek bere ikasketak arte-prestakuntzarekin bateratu zituen, eta hamalau urterekin Londresera joan zen, eta Espainiara itzuli zen adin-nagusitasuna betetzean. 

2018an *El jovencito Frankestein*-en bertsio musikalean parte hartu zuen, Ingaren paperean.

### Abeslari 
Bestalde, 2007an *Permiso para ser yo* albuma argitaratu zuen Jana Producciones diskoetxearekin aurkeztua eta Warner Music-ek banatua. Disko horren aurkezpena Madrilgo Antzokian egin zen, 2007ko maiatzaren 12an eta 13an, 1.500 ikusleren aurrean. Handik aurrera, 2007ko birari ekin zion Bartzelonan, Luz de Gas aretoan. 2007an eta 2008an kontzertuak egin zituen plaza eta areto handietan: Pachá Madrilen, Plaza Nagusia Valladoliden, Parc del Forum Bartzelonan (Celtas Cortos taldeak gonbidatuta), Plaza Mayor de Santa Perpetua (Bartzelona), Sala Caracol de Madrid, Joxo Cambava, Plaza del Mar, etab. Kontzertu akustikoak ere ematen hasi zen FNACen eskariz, Callaon eta Parquesurren (Madril).

## Lanak 
### Zinema 
* “*GOOOL 2, Viviendo un sueño*” – Zuzendaria Jaume Collet-Serra
* “*Seamos Realistas/ Izan gaitezen errealistak*” (film laburra) – Zuzendaria Benjamin Lorenzo

### TB 
* Centro Médico. TVE (Ainhoa Cortel)
* Gran Reserva. TVE (Julia Cortázar)
* Velvet. Antena 3 (Susú Miravalles)
* La pecera de Eva. Tele 5 (Andrea)
* Museo Coconut. Neox (episódico)

### Antzerkia 
* “Ghost” Madril .Zuzendaria Federico Bellone (Molly) (protagonista) (2019-2020)
* “El jovencito Frankenstein” Madril. Zuzendaria Esteve Ferrer (protagonista) (Inga) (2018)
* “El Rey León/ Lehoi Erregea”. Musikala (gaur egun Madrilen Lope de Vega antzokian) Zuzendaria. Julie Taymor. (Nala) (2011-18)
* “Blancanieves Boulevard”. Musikala (2009-10) (2010-11) Zuzendaria. Javier Muñoz (Protagonista)
* “Cómplices, el musical/ Konplizeak, musikala”. (2010) Zuzendaria Andreu Castro.
* “*Grease, el musical de tu vida*” (2010eko bira) Zuzendaria Ricard Reguant.
* 2007an, Garamond Antzokiko Sari Nazionaletan aktore ezagun onenaren saria jaso zuen.

### Abeslari 
* Llorente 2006ko Musika Interprete Onenaren Telón-Chivas Sarietako finalista izan zen.
* 2008ko Kameraren Izar Saria ere jaso zuen Miamin, *Permiso para ser yo*  lanagatik Latinoamerikako Abesla Berri Onenaren saria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Cristina Llorenteren webgunea
* Cristina Llorenteren webgunea
* Cristina Llorente en Internet Movie Database (en inglés).
* Cristina Llorente tentsioan MUSIKALAK
Komentu zesaraugustoarra

**Komentu Cesaraugustoarra**, (***Conventus Caesaraugustanus*** latinez) Cesaraugusta hiria (egungo Zaragoza) hiriburutzat zuen erromatar komentu juridikoa izan zen, eta Tarrakonense (Hispania Tarraconnesis) zeritzan (lehen Hispania Ziterior zenari Zesar Augustok jarritako izen berria) probintziaren barruan zegoen.

Komentu juridiko deritzan zatiketa administratiboa Julio Zesarren garaian hasi zen, baina Klaudioren denboran zehaztu eta finkatu zen. Izaera administratibo, politiko, juridiko eta erlijiosoa zuen unitate bat zen, eremuz zatiketa naturalei edo biztanleen homogeneotasunari jarraiki zehaztu ohi zena. Dioklezianok 288. urte aldera egindako berrantolaketarekin, izateko arrazoia galdu zuten unitate horiek.[alt=Iberiar penintsularen banaketa administratiboa Heinrich Kieperten mapan|thumb|344x344px|Iberiar penintsularen banaketa administratiboa [Heinrich Kiepert  (1818–1899)-en mapan|erdian]]*Conventus* honetan bi *coloniae* zuden, *Colonia Celsa* eta *Caesaraugusta, eta* hamazazpi *municipii* Ebro arroan denak: Ebro bera, Jalón, Segre, Cinca eta Henares ibaia. Municipii maila zuten hiri horeitatik nabarmenak, Augustoren garaian hauk ziren: *Bilbilis* (Calatayud), *Ilerda* (Lérida), *Calagurris* (Calahorra), *Osca* (Huesca), *Turiaso* (Tarazona), *Ercavica* eta *Complutum* (Alcalá de Henares).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Carl Locher

**Carl Ludvig Thilson Locher** (Flensburg, 1851ko azaroaren 21a - Skagen, 1915eko abenduaren 20a daniar margolari errealista izan zen.

Lehen irakaspenak aitarengandik jaso zituen, itsasontziak margotzen baitzituen. Aita hil ondoren, Carlek familiaren negozioarekin jarraitu zuen eta hainbat aldiz itsasoratu zen Danimarkako Errege Itsas Armadan. 1872an, Danimarkako Arte Errege Akademiak Holger Drachmann margolariaren gonbidapena jaso zuen Skagenera joateko. Han Carlek hondartzak margotu zituen, batzuk itsasontziekin eta hondoratze hondarrekin. 1870eko hamarkadan ikasketak Parisen egin zituen eta Léon Bonnaten tailerrean lan egin zuen. Danimarkara itzuli ondoren, etxe bat erosi zuen Skagenen eta han bizi izan zen hil zen arte.

Danimarkako grabatzailerik onenetakoa eta emankorrenetakoa ere izan zen. Estatuaren laguntzarekin grabatu eskola bat ireki zuen Kopenhagen eta 1900 arte eskolak eman zituen bertan. Bere ikasleen artean Anna Ancher, Michael Ancher eta P.S. Krøyer izan zituen.

## Iruditegia 

CARL LOCHER21.JPG|*Skagen bideko diligentzia*
Skagen South Beach. October after sunset (Carl Locher).jpg|*Hegoaldeko hondartza eguzkia sartu ondoren*
Carl Locher - The lightship at Skagen Reef - Google Art Project.jpg|*Itsasargi-ontzia Skagen Reef-en*
Carl Locher - Fishing cutters in the moonlit night - Google Art Project.jpg|*Arrantza-ontziak ilargiaren argitan*
Carl locher-85.jpg|*Ekaitza Højenen*
Carl Locher - Talrige sejlskibe på havet.jpg|*Belaontziak itsasoan*
Carl Locher ageposten-udsnit.jpg|*Posta bidezko zalgurdia hondartzan*
Carl Locher1.jpg|*Arrantzaleak lehorreratzen*
Carl locher skagen september 1913.jpg|*Skagen ondartza*
File:Locher3.jpg|*Hornbaek ondartza*

## Kanpo estekak
Nickelodeon (Latinoamerika)

**Nickelodeon** (**Nick** izenez ezagunagoa) Latinoamerikako harpidetza-telebista kate bat da, amerikar jatorrikoa, haur eta nerabeei zuzendua. Paramount Globalen jabetzakoa da, Paramount Networks Americasen bitartez. Bere programazioa gazteentzako komedietan (Estatu Batuetan edo tokian tokiko ekoitziak), animaziozko serieetan eta haurrentzako ikuskizunetan oinarritzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Komentu juridiko kluniarra

**Komentu juridiko kluniarra** edo ***Conventus Cluniensis***, Tarraconensis probintziako zati juridiko-administratiboa da, Octavio Augusto enperadoreak sortua, K.a. 16-13 bitartean seguruenik, eta Pliniok aipatua. Komentuaren hiriburua Clunia hiria izan zen, geroago *Clunia Sulpicia* kolonia bihurtuko zena. Lurralde horren barruan, herri autrigoi, kantabriar, karistiar, turmogo eta, zalantzekin, barduliarren herri eta hiriak sartu ziren; Kantabriar mendikatean eta haren iparraldeko haranetan zeuden; eta hegoaldean, berriz, arebakoak, pelendoiak eta bakzeoak. *Conventus Cluniensis*-ek muga hauek omen zituen mendebaldean: *Conventus Asturum* mendebaldean; *Caesaraugustanus* ekialdean eta *Carthaginensis* hegoaldean. 

Dioklezianoren erreforma administratiboaren ondoren, komentuak Tarraconensis probintziaren parte izaten jarraitu zuen.

Lurralde honetan hiri gehienak eraikuntza berrikoak izan ziren, bertakoak bizileku berri eramanez eta gertuko herri indigenen izenak hartuz.  Segisama eta Pirasoaca establezimendu militarrengandik sortutako hiri berriak izan ziren. Clunia, Deobrigula, Intercatia, Segontia Lanka, Suessatio, Uxama Argaela, Forua eta Monte Cildá ere konkista ondoren eraiki ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sara Luzita

**Sara Luzita**, jaiotzaz **Sara Jacobs** (Espainia, 1922ko abuztuaren 11) ballet eta dantza espainiarrean espezializatuta dagoen dantzari ohia da. Balet Ramberteko bakarlaria izan zen (gero Rambert Dance Company), eta antzoki eta filmetan aurkeztu zen, *Moulin Rouge* eta *Oh Rosalinda!!* filmak barne.

## Bizitza pertsonala 
Sara Tutte Lemkowrekin ezkondu zen 1954an.  Bi alaba izan zituen Rachel eta Rebecca.     

## Lanak 
* 1961 | Don't Bother to Knock | Romance, Comedia
* 1952 | Between Two Worlds |

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sara Luzita Internet Movie Databasen.
Högestad gaztelua

**Högestad gaztelua** () Ystad udalerriko jabegoa da, Eskanian (Suedia). 

## Historia 
Erdi Aroan zehar jabegoa Lundeko Apezpikuarena zen. 1635ean Palle Rosenkrantz-en (1587-1642) eskuetara pasa zen. Honek eraikin nagusia altxatu zuen: bi solairu dituen harrizko etxe bat. Carl Piper (1647-1716) haren emaztea, Christina Piper (1673-1752) jauregia erosi zuten 1706an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Högestad & Christinehof webgunea.
Paulo Azpiazu

**Paulo Azpiazu** (Bergara, Gipuzkoa, 1996) harri-jasotzaile eta fitness-entrenatzaile gipuzkoarra da. Euskal Herriko Harri Txikien Txapelketa irabazi zuen 2024an. 2025eko azaroan harrijasotzaile mundua utziko zuela adierazi zuen.

## Ibilbidea 
Bergarako Osintxu auzoan jaio bazen ere, zazpi urte zituela familia Estellerrira joan zen bizitzera. 14 urte zituela hasi zen gorputza lantzen eta ondoren sare sozialetan bideoak erakutsiz famatu egin zen. Gaur egun fitness-irakaslea da eta Gipuzkoako Getarian bizi da. 

2021ean Izeta II.aren harri-jasotze eskolan hasi zen harria altxatzen eta 2022tik aurrera emaitza bikainak lortu ditu, aipagarriena 2022an lorturiko Euskal Herriko Harri Txikien Txapelketako bigarren postua delarik. Igeldoko harriarekin ere bigarren egin zuen urte hartan berean. 

2023ko urtarrilean Iraetako Errota Harria lehiaketa irabazi zuen altxaldien errekorra erdietsita eta otsailean Urrezko Harri-Jasotze Txapelketa irabazi zuen nagusitasun handiz. Zarauzko Bi Harrien txapelketan Mikel Lopetegi "Urra"-rekin berdinduta gelditu zen eta pisu-aldearen ondorioz txapeldunorde suertatu zen txapeldunordea. 2024an goia jo zuen, Euskal Herriko Harri Txikien Txapelketa irabazi zuenean.

## Herri-kulturan 
Bere bideoen ondorioz ezagun egin zen sarean. Rol-jokoetan aritzen den Rolariak taldeak komiki-pertsonaia sortu zuen bere omenez: **Makina-maixu**.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Daniel Sancho

**Daniel Sancho Makaia** (Iruñea, Nafarroa Garaia, 2002ko urtarrilaren 30a) Euskal Herritar futbolaria da. 

## Biografia 
Aurrelaria postuan aritzen da. Mutilveraren eta Osasunaren harrobietan hezi zen, besteen artean. 2025eko udan, Osasuna Promesasen hiru denboraldi jokatu ondoren, talde gorritxioak ez zuen bere kontratua berritu. Aste gutxi barru Tudelanok fitxatu zuen Bigarren Federazioan jokatzeko. Baina egun gutxi geroago Esteponara joan zen bere etetze klausula ordainduz. 2026ko urtarrilean Bigarren Federazioan zegoen SD Logroñések fitxatu zuen.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
Buru abstraktu

***Buru abstraktu*** () Alexei Jawlensky margolariaren 1921 inguruko margolan espresionista da. Artistaren hasierako lana da, 1917an giza irudia margotzen hasi baitzen. Esku pribatuetan gordetzen da.

## Deskribapena 
Margolanaren neurriak 30,8 x 24 zentimetro dira. Jawlenskyk olio teknika erabili zuen.

Lehen Mundu Gerraren amaieran (1918), Jawlensky "buru mistikoak" edo "santuen aurpegiak" marrazten hasi zen. *Ilargiaren argia* edo *Barne begirada* bezalako izenburu poetikoak jarri zizkien. Seriean lan egiten zuen Claude Monetek bezala, gai bakarrean kontzentratuta amaitu zuen. Haren itxurak, gutxi gorabehera, berdina izaten jarraitzen zuen, baina aldatu egiten zen pintzelaren erabileran, koloretan eta marrazkian. 

Wassily Kandinsky ez bezala, Jawlensky ez zen inoiz abstrakzio hutsera mugitu eta beti naturan oinarritu zituen bere formak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ordainpeko telebista

[thumb| [DVB-C estandarreko kable bidezko telebista deskodetzailea]]
**Ordainpeko** **telebista,**  **harpidetza-telebista** **edo premium-telebista**     eduki esklusiboak dituen telebista-zerbitzua da, oinarrizko kanal paketeaz gain.  Ikusteko, banaketa-konpainiaren harpidetza behar da, kanal anitzeko kable edo satelite plataformen bidez eta eskatu ahalako bideoaren (VOD) online plataformen bidez eskuragarri egotea.

Pay-per-view (PPV) zerbitzua ordainpeko plataforma batzuek eskaintzen duten aukera osagarria da, non erabiltzaileak premium edukiak kontratatzen dituen.

## Edukia 
Ordainpeko telebista premium eduki eta kanal espezializatuak eskaintzera zuzenduta dago. Hornitzaileek edo plataformek kanal eta gaikako paketeen oinarrizko paketea eskaintzen dute. Gaikako kanalak gai edo talde sozial zehatz bati eskaintzen zaizkio eta plataforma edo banatzaileari kobratuz finantzatzen dira, erabiltzaile kopuruaren arabera. Etenik gabe emititzen dute, etenik komertzialik gabe. Beste kasu batzuetan, etenaldiak beste programa eta kanal batzuk iragartzeko edo eduki osagarriak erakusteko erabiltzen dira.

Kirolak, sailak eta filmak dira plataforma horien erakargarri nagusiak. Ordainpeko telebista-zerbitzu askok zinema-eskubideak lortzen dituzte zinema-banatzaileekin egindako hitzarmen esklusiboen bidez, eta horiek zinema-aretoan estreinatu eta epe laburrean emititzea ahalbidetzen dute. Lurreko telebista ez bezala, ohikoa da ordainpeko telebista-enpresek zentsurarik gabeko eduki sexual edo bortitza duten kanalak eskaintzea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Josef Bican

**Josef Bican** (Viena, 1913ko irailaren 25a - Praga, 2001eko abenduaren 12a) austriar txekiar futbolaria izan zen. Futbolaren historiako goleatzailerik onenetakoa izan zen.

1931n hasi zuen bere kirol ibilbidea Austria Wien taldean eta lau urte geroago Admira Wien talde aurkariari pasa zion. 1937tik 1948ra Txekiako SK Slavia Praga taldean jokatu zuen. 1955ean erretiratu zen, eta Txekoslovakiar Ligako golegilerik handiena izan zen 447 golekin.

1940ko hamarkadan Austriako futbol selekzio nazionalean jokatu zuen eta 1934ko Munduko Futbol Txapelketan parte hartu zuen.

## Palmaresa 
**Rapid Wien**
* Austriako futbol liga: 1934–35

**Admira Wien**
* Austriako futbol liga: 1935–36, 1936–37

**Slavia Praga**
* Txekoslovakiako futbol liga: 1939–40, 1940–41, 1941–42, 1942–43, 1946–47, 1948
* Txekoslovakiako futbol kopa: 1940–41, 1941–42
* Bohemiako Erdiko Kopa: 1940–41, 1943, 1944
* Askatasuna kopa: 1945
* Mitropa Kopa: 1938

## Kanpo estekak
Iola Leal Riesco

**Iola Leal Riesco** (Lugo, 1977ko uztailaren 4a) Europako Baso Institutuarentzat eta Well Grounded-entzat lan egiten duen galiziar ingurumen- eta gizarte-ekintzailea da.

## Ibilbidea 
Bere prestakuntza akademikoa baso- eta giza ekologiaren arloan oinarritzen da. 2003az geroztik lanean aritu da ingurumen-arazoak Europako Erkidegoaren laguntza-politiketan (EB) sartzeko eta mundu mailako basoen gobernantza hobetzeko. Bere lanak Europar Batasunaren (EB) politiketan zentratzen jarraitzen du, eta hurbiletik jarraitzen du legeak, gobernantza eta oihan merkataritza aplikatzeko ekintza-plana.

2010ean, Well Grounded erakundea sortu zuen Cath Longekin. Elkarte horiekin lan egiten duten Afrikako gizarte zibileko erakundeei zerbitzuak eta laguntza eskaintzen dizkie, haien eskubideak baliarazi eta baso-gobernantza hobetzeko.

Making Europe Work for Forests and People-FERN, Solidaritat-eko Amazonia Assemblea, Skamot Verd eta Asociación pola defensa da ría erakundeentzat lan egin du, European Forest Agreg-EFI enpresan sartu aurretik. Biologian lizentziaduna da (Bartzelonako Unibertsitatea).

## Argitalpenak 
* *¿De un informe del Tribunal de Cuentas Europeo a un proceso de aprendizaje?* *El desafío de integrar el medio ambiente en la ayuda al desarrollo de la Comunidad Europea*Olearius A, Leal Riesco I y Nicholson S (2008)
* *Transparencia y disponibilidad de la documentación de ayuda de la CE, una revisión* Nicholson S & Leal Riesco I (2007) FERN-WWF-BirdLife Report,  2007ko iraila
* *Provocar el cambio: una caja de herramientas para ONG africanas*. Saskia Ozinga y Iola Leal Riesco (2007)
* *Integración de las cuestiones medioambientales en la próxima ronda de acuerdos de cooperación entre la UE y los países ACP* Leal Riesco I. 
* 
* *Mujeres y Medio Ambiente siguen rezagadas* . Leal Riesco I. (2003) Phoenix aldizkaria, uztaila: Europako Konstituzioa, 40. or.
* *Impacto económico de los transgénicos en la industria agroalimentaria* . Leal Riesco I (2003) EBko Kontseilua, barne-txostena.
* *Pérdida de bosques y salud humana: enfoque en las políticas y prácticas de la UE* Leal Riesco I (2005) FERN Briefing Note, Bruselas.
* *Muller, Natureza e Tecnoloxía* Leal Riesco I (2001).Galiziako Filosofiaren XVIII. Astea: Filosofia eta Teknologia, Pontevedra. Filosofiako Castelao Ikasgela eta Vigoko Unibertsitatea. 
* *Enginyeria genètica ... ¿sense fronteres?* Sergi Rodríguez Tohà, Eulàlia Gassó i Miracle i Iola Leal Riesco.Ecoilla 12. zk., 1-4 or., 1997ko abendua eta Bartzelonako Xarxa de Consum Solidari aldizkariaren 9. zk., 1998ko abendua]

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* EFI
* Well Grounded
* FERN
Ioi-polimerizazio

**Ioi-polimerizazioa** edo **polimerizazio ionikoa** kate-polimerizazio bat da, non zentro aktiboak ioiak diren.  Bi klasekoak izan daitezke zentro aktiboaren izaera ionikoaren arabera: anioi-polimerizazioa edo katioi-polimerizazioa

Erradikal-polimerizazioetan legez hasarazle batek abiaraziko du erreakzioa, Jakina hasarazlearen izaera molde batekoa edo bestekoa izango da zentro aktiboa anioia edo katioia izan. Horrela, adibidez, katioi-polimezazioetan azido sendoak (perklorikoa edo sulfurikoa) usatzen dira eta anioi-polimerizazioetan metal alkalinoak eta beren gatz organikoak erabiltzen dira.

Polimerizazio batean zein bestean hazten ari den ioiak beti izango du bere parean kontraioi bat, bere karga orekatuko duena eta egonkortasuna emango diona. Izan ere, oso azkar polimerizatuko dutela pentsa daitekeen arren, ioiak gehienetan edo ez dira formatzen edo bat batean ezabatzen dira. Oso egonkorrak diren ioiek bakarrik izango dute aukera polimerizazioari ekiteko, biziraupen  altu samarra dutelako. Hain zuzen ere, ingurune hori, bermatzen du kontraioiak normalean hasarazlean jatorria duena.

Polimerizazio ionikoetan ingurunea, hots, usatzen den disolbatzailearen izaera, oso inportantea da. Pentsa liteke polaritate altuko disolbatzaileak, ura edo alkoholak adibidez, egokienak izango dira ioiak solbatatzeko. Baina jeneralean disolbatzaile hauek hasarazleekin erreakzionatzen dute hauek ezabatuz edo, bestela, konplexu egonkorrak formatuz. Horrexegatik polartasun txikiko disolbatzaileak baliatzen dira: metil kloruroa, dikloroetilenoa, pentanoa eta nitrobentzenoa esaterako.

## Erabilera 
Ioi-polimerizazioek industrian erabilera zinez mugatuagoa duten industrian erradikal-polimerizazioek baino. Alabaina, polimero inportante batzuk ionikoki prestatzen dira, Poliisobutilenoa, polibutenoa eta kautxu butilikoa katioi-polimerizazioz sintetizatzen dira eta poliestirenoa eta poliisoprenoa anioi-polimerizazioz.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Polimerizazio
* Koordinazio-polimerizazio
* Anioi-poliomerizazio
* Katioi-polimerizazio
* Erradikal-polimerizazio
* Kate-polimerizazio
* Polimerizazio bizidun

## Kanpo estekak
Olatz Mitxelena Larreta

**Olatz Mitxelena Larreta** (Oiartzun, Gipuzkoa, 1989 urtarrilaren 13a) gipuzkoar irakasle, idazle eta zutabegilea da.

## Ibilbidea 
Oiartzunen jaio eta bertan bizi da. Filosofian lizentziaduna, Bartzelonan Estudios Comparados de Literatura, Arte y Pensamiento masterra burutu zuen gero. Idazle Eskola Graduondokoa eta Euskal Kultur Sorkuntza eta Kritika Feminista Graduondokoa ere egin zituen.

Bigarren Hezkuntzan lan egin du, Euskara nahiz Filosofiaren Historia irakasgaien irakasle; gaur egun, Donostiako IRALEn irakasle lanak egiten ditu.

### Idazlanak 
2021ean XXIV. Igartza Saria irabazi zuen *Arrakalak* izenburuko ipuin sorta proiektuari esker. Saria irabazteari esker, 2023an '''Arrain hezur bat eztarrian' * narrazio-liburua argitaratu zuen Elkar argitaletxearekin.

2022an, Marina Garcés filosofoaren *Filosofía inacabada* (2015) liburua euskarara ekarri zuen Jakin argitaletxearen eskutik *Filosofia amaitu gabea* izenburuarekin. 2025ean filosofo katalanaren beste bi testu, *Nova il·lustració radical* (2017) eta *El temps de la promesa* (2023), euskaratu eta liburu batean bildu zituen Jakinen eskutik *Denbora bizigarri baterako* izenburuarekin.

2025ean, *Su txikian* liburua, Irati Egurenen ilustrazioekin.*1545* argitaletxea.

Maiztasun jakin batekin, ostiraletan argitaratzen den Oarso Bidasoko Hitzan iritzi artikuluak idazten ditu.

ezkerrera|thumb|Igartza Literatura Beka XXIV. 2021|242x242px

### Literatur Sariak 
* Espainiako Kritikaren Saria narratiba kategorian, *Arrain hezur bat eztarrian'' ipuin liburuagatik, 2023.
* Ignacio Aldecoa Saria, Arabako Foru Aldundia, 2021.
* Igartza Literatura Beka XXIV, Beasaingo Udala, CAF, Elkar, 2021.
* Bidaia eta Mendi Kroniken Lehiaketa, 1. saria. Berria, 2018.
* Bordari ipuin lehiaketa, 1. saria. Hondarribiako Udala, 2014.
* XXXIII. Errenteria Hiria Ipuin Lehiaketa, 25 urtetik beherakoen saria. Ereintza Elkartea, 2013.
* Lasarte-Oriako Literaturako XXVI. Lehiaketa, 1. saria. Lasarte-Oriako Udala, 2012.
* Urruzuno Literatur Lehiaketa. Eusko Jaurlaritza, 2004, 2005, 2006.
* Narrazioak eta Olerkiak, R. Mª Azkue Saria. Euskaltzaindia, 2003, 2004, 2005.

Fitxategi:Olatz Mitxelena 'Arrain hezur bat eztarrian' narrazio-liburua eskutan duela.webp|"Arrain hezur bat eztarrian" liburarekin.
Fitxategi:Olatz Mitxelena Bidaia eta Mendi Kroniken lehiaketako 1. saria jasotzen.jpg|Bidaia eta Mendi Kroniken Lehiaketako saria jasotzen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Emakume idazleak
* Gipuzkoako idazleak
* :Kategoria: Euskal idazleak

## Kanpo estekak 
* Olatz Mitxelenari elkarrizketa: Gizakiari sortzen zaizkion pitzadurak adierazi nahi ditutHitza, 2021eko iraila
Iker Muñoz

**Iker Muñoz Cameros** (Alesbes, Nafarroa Garaia, ) euskal herritar futbolari profesionala da.

## Biografia 
Erdilari moduan jokatzen du. Oberenan hazi eta gero Osasunak fitxatu zuen 2018ko udan. Osasunaren lehen taldearekin egin zuen debuta 2023ko otsaileko 12an José Zorrilla estadioan. Bere kontratua 2027rarte berritu zuen talde gorritxoarekin. Denboraldi berean lesio larria pairatu zuen.

## Kirol ibilbidea 
*2025eko Ekainaren 3an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
Amal Aden

**Amal Aden** (Somalia, 1983) idazle, hizlari eta ekintzaile lesbiana somali-norvegiarraren ezizena da. Norvegiako Prentsako Kexa Batzordeko ordezko kidea da Aden.

## Ibilbidea 
Somalian jaio zen Aden, eta lau urte zituela umezurtz geratu zen. Analfabetoa zen, eta 1996an Norvegiara iritsi zen errefuxiatu gisa, hamahiru urte zituela, zazpi urtez kaleko neskato gisa bizi ondoren. Hasieran, beste kultura bat, haurren babesa eta beste zerbitzu publiko batzuk elkartzen saiatu zen, baina, haren arabera, ezin izan zioten lagundu. Oslo hiriko Grønland barrutian amaitu zuen drogen inguruan, eta denboraldi batzuk igaro zituen hiri bereko kaleetan bizitzen.

Geroago, bere kontura hasi zen lanean, poliziarentzat, eskolentzat eta beste instantzia batzuentzat interprete gisa, eta udalentzako eta beste instantzia batzuetarako aholkulari eta hizlari izan zen. Bikien ama da eta 2002an Hønefoss-era joan zen bizitzera.

Amal Adenek 2008an argitaratu zuen bere lehen liburua, eta harrezkero beste batzuk argitaratu ditu. Lehen eleberria idatzi zuen, *Jacyl er kjærlighet,* somalieran, Sarah eta Mustafaren arteko maitasun-harreman tragikoari buruzko istorio batean oinarrituta, Håvard Syvertsenekin lankidetzan.

Norvegiako Prentsako Kexen Batzordeko ordezko kide bihurtu zen Aden, eta, 2013ko urtarrilean, Dad og Tid egunkariaren laguntzaile.

### Aktibismoa 
Ekintzaile musulman-lesbiana da Aden. 2013. urtean, Osloko Gay Harrotasunaren desfilean parte hartu ondoren, Amal Adenek esan zuen 146 mehatxusko mezu jaso zituela.

## Aintzatespenak 
Hainbat sari jaso ditu berdintasunaren alde egindako lanagatik. 

* 2010ean Zola saria jaso zuen, Émile Zola idazle eta intelektual frantsesaren izena daraman norvegiako saria, immigrazio eta integrazio gaietan egindako lanagatik. 
* 2013an, Norvegiako Amnistia Nazioarteko Saria eman zioten. 
* 2016. urtean Norvegiako Emakumearen Eskubideen aldeko Elkartearen Gina Krogde saria jaso zuen.

## Bibliografia 
Aden hainbat libururen egilea da:

* *Se oss: bekymringsmelding fra en ung norsksomalisk kvinne.* Aschehoug (2008)
* *ABC i integrering: 111 gode råd om hvordan alle kan bli fullverdige borgere i det norske samfunnet.* Aschehoug (2009)
* *Min drøm om frihet: En selvbiografisk fortelling.* Aschehoug (2009)
* *Det skal merkes at de gråter: Om likestilling blant somaliere i Norge* (2011)
* *Om hapet glipper, er alt tapt* (2012)
* *Jacayl er kjærlighet på somalí* (2015)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune pertsonala
Carlota Pereda

**Carlota Pereda** (Madril, 1975eko urtarrilaren 12a) madrildar film-zuzendaria, errealizadorea eta gidoilaria da. 2019an film labur onenaren Goya saria irabazi zuen *Cerdita* lanagatik .

## Biografia 
Zinema ikasi zuen Madrilgo Erkidegoko Zinematografia eta Ikus-entzunezko Eskolan (ECAM).

## Lan ibilbidea 
Carlota Peredak telebistako fikziozko lanetan garatu du ikus-entzunezko karrera. Gidoilari lan egin du hainbat serietan: *Periodistas* seriean, *Los hombres de Paco*, *Águila roja*, *Luna*, *El misterio de Calenda*, besteak beste. Zuzendari lanetako batzuk hauexek dira: *El secreto de Puente Viejo,* *Lex*, *Lalola* edo Acacias 38.''''* 

Lehen film laburra,*Las Rubias,* estatuko eta nazioarteko 140 jaialditan aukeratu zuten. Sari asko ere jaso zituen, besteak beste, Medina del Campoko Zinema Astean, Ciudad de Soria Film Laburren Nazioarteko Lehiaketan edo Fugaz Sarietan.

Bigarren film laburrarekin, *Cerdita* lanarekin, 2019an fikziozko film labur onenaren Goya saria eman zioten  Laura Galán protagonista zuela, eta hainbat selekzio izan zituen gidoi-jaialdietan, hala nola Oaxaca FilmFest-en, Austin Film Festivalen, Lusca Fantastic Film Fest-en, Shriekfest-en, Genre Blasten, Austin Revolution-en, Film Festival WeScreemplay-ren eta beste batzuen artean. Sari kopuruari esker, *Cerdita'' film luzea bihurtu zen, Pop Up Film Residency proiektuaren laguntzarekin.

## Filmografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa Carlota Peredari Womanen
* Carlota Peredari elkarrizketa Sitgesko Zinemaldian (2022)
* Elkarrizketa Carlota Peredari Espainiako zinemaren blogean
* Film laburra adierazpen gisa. Zinea eta telesailak. Bideo-elkarrizketa Carlota Peredari
* Elkarrizketa: «Akatsik gabeak izatea exijitzen zaie biktimei» Berria, 2023.05.09
Claudia Salas

**Claudia Salas**, jaiotzaz **Claudia Calvo Salas** (Puente de Vallecas, Madril, 1994ko uztailaren 23a) madrildar aktorea da. Ezaguna egin zen Rebekaren rola egin zuenean Netflixeko *Elitek* seriean (2019-2021), Escalanterena Movistar+eko *La peste* seriean (2019 ) eta Tonirena Atres-eko *La ruta* seriean.''* 2023ko urtarrilean Serietako Aktore Onenaren Feroz Saria jaso zuen *La ruta*-n egindako lanagatik.   

## Biografia 
Claudia Puente de Vallecasen jaio zen, Madrilen (Espainia), 1994ko uztailaren 23an. Arte Dramatikoa ikasi zuen Madrilgo Arte 4 eskolan, eta hainbat antzerki-lan egin ditu, hala nola *Udako gau bateko ametsa* edo *La importancia de llamarse Ernesto*.

## Lan ibilbidea 
Televisión Españolako eguneroko *Seis hermanas* telesailean hasi zen aktore, eta, gero, *Centro médico*, *Playfriends* edo C.R.A.K.S.-n parte hartu zuen. 2019ko urtarrilean jakitera eman zen Netflix *Eliteko* telesailerako fitxaketa, bigarren denboralditik aurrera, talde nagusiaren zati gisa, Rebeka Parrilla López, Las Encinas ikastetxera iristen zen «aberats berria» interpretatzeko. 

Gero, *Elite: historias breves* izeneko serie txikian parte hartu zuen. Berriro Rebeka Parrilla rola izan zuen Netflix plataformarako. 2019an, halaber, Movistar+ *La peste* telesail txikian  Escalanterena egiten hasi zen. Lan horri esker, Aktore eta Aktoreen Batasun  telebistako aktore berri sarietarako izendatu zuten.

2021ean, Carlota Peredak zuzendutako *Cerdita* filmarekin egin zuen debuta pantaila handian, Macaren paperean. 2022an, *La ruta* telesaileko protagonista izan zen koming-of-age drama zuen Espainiako Internet bidezko telesailean, Borja Soler-ek eta Roberto Martín Maizteguik Atresplayer Premium-erako sortua. 2023 Feroz Sarietarako izendapen gehien izan zuen telesaila izan zen, sei izendapen izan baitzituen, eta 2023ko telesail batean aktore protagonista onenaren Feroz saria jaso zuen, *La ruta'' izeneko seriean egin zuen Toniren rolagatik.

## Filmografia 
### Telebista 
### Zinema 
## Sariak eta izendapenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Omid (kurriloa)

**Omid** (, "Itxaropena" esan nahi duena) kurrilo zuri ar bat da. Kurrilo zuriek garai batean Siberia mendebaldean zeukaten populazioko azkenengo alea izatearren da ezaguna Omid kurriloa.

Kurrilo zuriek beste populazio handiago bat daukate oraindik Siberia ekialdean, baina garai bateko mendebaldeko populazioa, negua Iranen eta Indian igarotzen zuena, desagertu egin da honezkero eta Omid izan da populazio horretako azkenengo kidea. 2002an 4 ale geratzen ziren eta 2009an hil zen azkenengo emea; harrezkero Omid izan da kurrilo populazio horretan bizirik geratu den bakarra.

Bakar-bakarrik geratu arren, Omidek jarraitu du bere kideek belaunaldiz belaunaldi egiten zuten bidea egiten, udako ugalketa-garaia Siberian igaroz eta negualdia Iranen, 6.000 km-ko ibilbidea. Iranen ikusi dute urtero Omid 2006-2007 neguaz geroztik eta munduko kurrilorik famatuena bilakatu da, ziurrenik.

2023ko urtarrilean Belgikan hazitako kurrilo eme bat askatu dute Iranen, Roya izenekoa, Omidekin elkartu eta ugal dadin. Hamalau urteren ostean Omidek berriz ikusi ahal izan du bere espezieko kide bat.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* “Itxaropenaren ipuinak” izeneko dokumental irandarra, Omidi buruz.
* "Tracing the Migration of Omid - the Last Siberian Crane", bideo laburra Youtuben.
Esther Cañadas

**Esther Cañadas** (Albacete, 1977ko martxoaren 1a) albacetear modelo  eta aktorea da.

## Biografia 
Albaceten jaio zen 1977ko martxoaren 1ean. Haurtzaroan, Alacanteko Albufereta ikastetxean ikasi zuen. 14 urte zituela, Bartzelonara joan zen, modaren munduan hasteko. Bi urte geroago New Yorkera joan zen supermodelo-lehiaketan aurkezteko. 

## Lan ibilbidea 
### Modelo 
Cañadas desfiletan ibili da Paris, Milan edo New Yorken, besteak beste, marka hauentzat: Chloé, Gucci, Dolce & Gabbana, Versace, Chanel, Michael Kors, Calvin Klein, Alexander McQueen, Yves Saint Laurent, Valentino, Moschino, Victoria's secret eta Givenchy. Donna Karan diseinatzaile estatubatuarraren musa izan zen, eta Donna Karan (eta DKNY), Emporio Armani, Versace eta Gianfranco Ferréren irudia izan da. Nazioarteko egunkari garrantzitsuenen azala izan da Cañadas; besteak beste, Vogue, Harper's Bazaar, Marie Claire, Steven Meisel, Helmut Newton, Peter Lindbergh, Richard Avedon, Ellen Von Unwerth, Herb Ritts.

### Aktore 
1999an, Cañadasek zineman egin zuen debuta, *The Thomas Crown Affair* filmean hain zuzen ere, Pierce Brosnan eta Rene Russo aktoreekin batera.

## Bizitza pribatua 
Geroago, 2007ko apirilean, MotoGP Sete Gibernau pilotuarekin ezkondu zen Gironako masia batean. Hala ere, ezkondu eta urtebetera eta elkarrekin lau urte igaro ondoren, bikoteak ezkontza amaitzea erabaki zuen.

2014ko abenduan, Galia Santina izeneko lehen alaba jaio zen.

2020ko otsailean, pasareletara itzuli zen, Balmaingo Finale Handian desfilatuz.

## Filmografia 
Filma eta rola:

* 1999an *The Thomas Crown Affair*, Anna Knutzhorn.
* 200ean *Torrente 2*: Misioa Marbellan (kameoa)
* 2003an *Troleros*, Lola 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Esther Cañadasen argazkiak.
* Esther Cañadas Fashion Model Directory-n
Joselyn Brea

**Joselyn Brea**, jaiotzaz **Joselyn Daniely Brea Abreu** (Venezuela, 1994ko abuztuaren 12a) Galiziako Pontevedran bizi den venezuelar-espainiar kirolaria da, triatloian eta duatloian lehiatzen dena.  2020an brontzezko domina bat  iarabazi zuen Europako Duatloi Txapelketan. 2021 eta 2022an urrezko bi domina irabazi zituen Munduko Duatloi Txapelketan.

## Biografia 
Joselyn Brea Venezuelan jaio zen 1994an. Eskolan atletismoan eta txirrindularitzan aritu zen. 2014tik  Pontevedran bizi da, nahiz eta Venezuelara eta Colonbiara bidaiak egin entrenatzera. Familia ere berarekin bizitzera etorri zen.

### Nazionalitatea eta lehiaketak 
2014an Pontevedran gelditu zen eta Espainiar nazionalitatea eskatu zuen eta  handik bost urtera, 2019an lortu zuen. Tartean beste arazo bat izan zuen. Nazioarte mailan Espainaren izenean parte hartzeko hiru urte egon behar zuen lehiatu barik. Konponbidea Nazioarteko mailan Venezuelarekin parte hartzea izan zen eta hiru urteok pasatuta, 2022tik Espainaren izenean lehiatzen da nazioartean. 

Espainiar-burundiarra den Thierry Ndikumwenayo (Valentziar komunitatekoa) eta Marokoarra, baina Euskadin bizi den Majida Maayouf (Euskal Herria) inposatu zuten lasterketetan, baina ez ziren lehiatzen ari. Garaipen horiek, azkenean titulu izan ez zirenak, igande horretan gertatutakoa islatzen dute pixka bat, Espainian bizi diren atzerriko korrikalari askorekin, nazionalitate espainiarrarekin edo hura lortzeko zain, erkidegoko selekzioen ordezkari gisa.            

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak