open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gailego (arraina)

**Gailegoa** (*Ctenolabrus rupestris*) labridoen familiako ur gaziko arraina da, ekialdeko Ozeano Atlantikoan, Itsaso Beltzan eta Mediterraneo itsasoan bizi dena.

15 cm inguru luze den itsas arraina hau karraspio izenaz ere ezaguna da. Egitura liraineko arraina da, kolorez arre-gorrixka. Alboetan hamar zerrenda tantadun izaten ditu, eta isatsa baino aurreraxeago, gainaldean, orban ilun bat. Oskoldunak eta harrak janez elikatu ohi da. Algak diren uretan oso zabaldua dago: Itsaso Baltikoan izan ezik, ia Europako itsasertz guztietan bizi da, baita Itsaso Beltzean eta Turkiako itsasertzetan ere. Urpean bizi izaten da, ur azaletik 6-10 m bitartean.

## Banaketa 
## Erreferentziak
Hudson's Bay

'''''Hudson's Bay*** 1941eko filma da, Paul Muni eta Gene Tierney aktoreek antzeztua. Hudsoneko badia inguruan esploratzaile baten ibileren berri ematen du, eta Hudsoneko Badiako Konpainiaren sorrera nola gauzatu zen. Irving Pichelek zuzendutako filma da.

## Aktoreak 
* Paul Muni ... Pierre Esprit Radisson
* Gene Tierney ... Barbara Hall
* Laird Cregar ... "Gooseberry"
* Vincent Price ... Karlos II.a Ingalaterrakoa

## Kanpo estekak 
*  ***Hudson's Bay*** **IMDB*' atarian
Karraspio atlantiko

**Karraspio atlantikoa** (*Symphodus bailloni*) Labridae familiako ur gaziko arraina da, Iberiar penintsula eta ipar-ekialdeko Afrikako kostaldeetan bizi dena.

## Banaketa 
## Erreferentziak
Karraspio begiubel

**Karraspio begiubela** (*Symphodus melops*) Labridae familiako ur gaziko arraina da, Europako kostaldeetan bizi dena.

## Deskribapena 
Tamainaz 15-20 cm inguruko arraina da baina 25 cm dituztenak ere aurkitzen dira, handiena 28 cm luze zen. 9 urte har ditzake. 

Kolore aniztasun handia erakusten du, beti ere inguruko uraren baldintzen eta arrainaren adinaren araberakoa izango da. Emeak eta gazteak marroi-berdexkak izan ohi dira eta arrek berde biziagoa izan ohi dute gorputzeko oinarrizko kolorea. Bizkarraldeko hegats bakarra du, 14-17 arantza eta 8-10 erradio bigun dituena. Buztanaren oinarriak puntu orban ilun bat du. Ahoa txikia da eta hortz ilara bat du. Ezpainek 5-7 tolestura dituzte. Begiaren atzealdean ilargi erdi itxurako orban ilun bat du. 

## Banaketa 
Ozeano Atlantikoaren ipar-ekialdeko kostaldean bizi da, Norvegiatik hasi eta Marokoraino. Azoreetan ere aurkitzen da. Mediterraneoaren mendebaldean hedaturik dago, Itsaso Adriatikoraino iristen da. Bitxikeria gisa aipatu behar da karraspio gazteak arrain handiagoen gorputzak garbitzen ikusi izan direla. Arren %5-20 izan ohi dira tranpatiak karraspio populazioetan.

## Arrantza 
1988an ikusi zen karraspio gazteek arrain handiagoen azaleko bizkarroiak kentzen zituztela eta ordutik akuikulturan erabili izan dira piszifaktoriatako tanketan funtzio hori bete dezaten. Ohikoena izokin haztegietan izaten da, izokinaren zorria (*Lepeophtheirus salmonis*) kentzen baitute.

## Iruditegia 

Irudi:Porredana (Symphodus melops), Parque natural de la Arrábida, Portugal, 2022-07-29, DD 07.jpg|Arra.
Irudi:Porredana (Symphodus melops), Parque natural de la Arrábida, Portugal, 2022-07-29, DD 06.jpg|Emea.
Irudi:Skärsnultra - (Symphodus melops) - Wilhelm von Wright (cropped).jpg|Karraspio begiubelaren ilustrazioa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Karraspio gris

**Karraspio grisa** (*Symphodus cinereus*) Labridae familiako ur gaziko arraina da, ipar-ekialdeko Ozeano Atlantikoan eta Mediterraneo itsasoan bizi dena.

## Banaketa 
## Erreferentziak
Txilibitu

**Txilibitua** nota bakarreko haize instrumentua da. Seinale akustikoak emateko erabiltzen den tresna txikia da, putz eginez txistuaren antzeko soinua egiten duena. Zentsu zabalagoan, hitza txistu-antzeko soinu edota forma duten instrumentuak izendatzeko erabiltzen da.

Mota askotako txilibituak daude: poliziak erabiltzen dituen txikiak, tren-makinek edo itsasontziek erabiltzen dituztenak, eta abar. Musikarako ere erabiltzen dituzte, adibidez, sanba-abesti batzuetan zurezkoak jotzen dituzte.

## Beste izenak 
Txilibitu
tokiko euskarazko testuetan:
*huxtu (hustu, uistu);
*txilibitu (txilibitxo, txibilito, txilubita, xilibitu, zilibitu, txulubita, xulubita, txulubi);
*txistu (pistu, txuxtu, txuztu, xustu);

batzuetan
*turruturu''
.

## Ikus, gainera 
* Txistua
* Txirula
* Xaramela
* Zinburrun

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Karraspio (arraina)

**Karraspio** Labridoen familiako eta *Symphodus* generoko arrain osteiktieen izen arrunta da. Arrain hezurduna hau handi samarra da.

## Espezieak 
Generoak 11 espezie ditu, horietatik hiru Euskal Herriko uretan bizi direnak, atlantikoa, begiubela eta grisa hain zuzen ere. Hona hemen espezie guztiak:
* *Symphodus bailloni* (Valenciennes in Cuvier & Valenciennes, 1839), Karraspio atlantikoa
* *Symphodus cinereus* (Bonnaterre, 1788), Karraspio grisa
* *Symphodus doderleini* Jordan, 1890
* *Symphodus mediterraneus* (Linnaeus, 1758)
* *Symphodus melanocercus* (Risso, 1810)
* *Symphodus melops* (Linnaeus, 1758), Karraspio begiubela
* *Symphodus ocellatus* (Forsskål, 1775)
* *Symphodus quinquemaculatus* (Risso, 1827)
* *Symphodus roissali* (Risso, 1810), Karraspio bostorbana
* *Symphodus rostratus* (Bloch, 1791)
* *Symphodus tinca* (Linnaeus, 1758), Kolore anitzeko karraspioa

## Banaketa 
## Erreferentziak
Big Walter Horton

**Big Walter Horton** edo **Walter "Shakey" Horton** (Horn Lake, Mississippi, AEB, 1917ko apirilaren 6a - Chicago, AEB, 1981eko abenduaren 8a) Estatu Batuetako blues abeslari eta harmonika-jotzailea izan zen.

Harmonikaren arloan berritzailea, esaldi leunak eta timbre bereziagatik ezaguna izan zen. Bere ibilbidean zehar musikari askorekin jo zuen, bai estudioan eta baita zuzenean ere. Normalean Memphis eta Chicagoko guneetan aritu bazen ere, Europan jotzera ere iritsi zen.

Chicagon hil zen 1981 urtean bihotzekoak jota.

## Diskografia 
* *The Soul of Blues Harmonica* (1964).
* *Big Walter Horton with Carey Bell* (1973).
* *Live at the El Mocambo* (1973).
* *With Hot Cottage* (1974).
* ''Can`t Keep Lovin' You* (1976).
* *Fine Cuts'' (1979).
Johnny Winter

**John Dawson "Johnny" Winter** (Beaumont, Texas, AEB,  - Zurich, ), blues eta rock musika estiloetan nabarmendu zen gitarra-jotzaile estatubatuarra izan zen. 14 urterekin hasi zen jotzen talde batean, eta 1969an grabatu zuen bere lehen diska. 70eko hamarkadan blueslari famatua zen jada eta Woodstockera legenda moduan iritsi zen. Geroztik disko asko grabatu ditu, eta egun oraindik itzal handiko musikaria da.

2004an argitaraturiko ''I'm a Bluesman* lanarekin Grammy sarietarako izendatu zuten berriro. Sari hori jaso zuten Wintersek Muddy Watersentzat ekoitzitako hiru diskok.

## Diskografia 
Zerrenda honetan ez dira abestien bildumak agertzen, ezta ofizialak ez direnak ere.

* *The Progressive Blues Experiment* (1968, Sonobeat)
* *Johnny Winter* (1969)
* *Second Winter* (1969)
* *Johnny Winter And* (1970)
* *Live Johnny Winter And* (1971)
* *Rock N' Roll* (1972) - Edgar Winterrekin batean.
* *Roadwork'' (1972) - Edgar Winter's White Trash lanarekin batean.
* *Still Alive and Well* (1973)
* *Saints & Sinners* (1974)
* *John Dawson Winter III* (1974)
* *Thunderhead* (1975)
* *Captured Live!* (1976)
* *Together: Edgar Winter And Johnny Winter Live* (1976) Edgar Winterrekin
* ''Nothin' But the Blues* (1977)
* *White, Hot and Blue* (1978)
* *Raisin' Cain* (1980)
* *Guitar Slinger* (1984)
* *Serious Business* (1985)
* *Third Degree* (1986)
* *The Winter of '88* (1988)
* *Let Me In* (1991)
* *Hey, Where's Your Brother?* (1992)
* *Scorchin' Blues* (1992)
* *Live In NYC '97* (1998)
* *I'm A Bluesman* (2004)
* *The Johnny Winter Anthology* (2009)
* *The Woodstock Experience'' (2009)

## Erreferentziak
Sobrongo urtegia

**Sobrongo urtegia** (gaztelaniaz: *Embalse de Sobrón*) Araba eta Burgos artean dagoen urtegia da. Ebroren urbilduak sortzen du, Sobrón herrian.

Sobrongo lurrak Ebroren urek moztu duten arroila batean daude: Árcenaren eta hegoaldean, dagoeneko Gaztelako lurretan Obarenes mendien artean pasatzen da. Arroilan bertan Sobrongo urtegia dago.

Iberdrolak ustiaturiko urtegia P. Martínez Artolak egin zuen, lanak 1961ean amaitu zutelarik. 20 hm³ edukiera du.

## Ikus, gainera 
* Sobrongo Uraren Museoa
* Euskal Herriko urtegien zerrenda

## Kanpo estekak
Elkarteen gaineko zerga

**Elkarteen gaineko zerga** merkataritza-baltzuen eta beste erakunde juridikoen mozkinak zergapetzen dituen zuzeneko zerga da, gehienetan mozkin horien portzentaje moduan kalkulatzen dena.
 
## Ezarpen-eremua 
Zerga hau herrialde gehienetan aplikatzen da eta baltzu guztiei ezartzen zaie. Hego Euskal Herrian (EAE eta Nafarroan), Espainian ezartzen denarekiko pixka bat ezberdina da, lurraldeok duten itun ekonomiko edo hitzarmen ekonomikoa indarrean dago-eta. Sozietate zergaren zama-tasa EAE eta Nafarroan %28koa da (Espainia aldean %30ekoa).

## Zerga-egitatea 
Zerga-egitatea subjektu pasiboak mozkinak eskuratzea da, kontabilitatean jasotakoaren arabera.

## Subjektu pasiboa 
Zergaren subjektu pasiboak, besteak beste, hauek dira:
* Pertsona juridikoak, baltzu zibilak izan ezik.
* Inbestimendu-funtsak.
* Kapital-arrisku funtsak.
* Pentsio-funtsak.
* Inbestimendu bermeko funtsak.

## Hego Euskal Herrian 
Hego Euskal Herriko lurraldean egoitza duten erakundeei ezartzen zaie. Subjektu pasiboak eskuratzen duten irabazi guztiarekin zergapetuak izango dira, non ekoitzi den kontuan hartu gabe eta ordaintzailearen egoitza edozein dela kontuan hartuta.

Entitateen egoitza Hego Euskal Herriko lurraldean dagoela joko da baldintza hauetako bat betetzen dutenean:
* Bertako legeen arabera eratuta egotea.
* Baltzuaren helbidea bertan izatea.
* Benetako zuzendaritzaren egoitza bertako lurraldean izatea.
* Ondorio horietarako ere, ulertuko da entitate baten benetako zuzendaritzaren egoitza Espainiako lurraldean dagoela bere jarduera guztiak lurralde horretan zuzendu eta kontrolatzen direnean.

Zergatik salbuetsita daudenak besteak beste hauek dira:
* Lurraldeko herri-administrazioak.
* Lurraldeko herri-administrazioen organismo autonomiadunak.
* Gizarte Segurantzaren kudeaketaren ardura duten herri-erakundeak.

## Aldi baterako egozketa 
Sarrerak eta gastuak sortzen diren zergaldian egotziko dira, horiek ordezkatzen dituzten ondasun eta zerbitzuen benetako korrontearen arabera, diru edo finantzen korrontetik at, batzuen eta besteen arteko korrelazioa errespetatuz.

## Kanpo-estekak 
* **Euskal Herria**

* **Bizkaia****http://www.bizkaia.net/home2/Temas/DetalleDepartamento.asp?Tem_Codigo=5
* **Gipuzkoa** https://web.archive.org/web/20110314050929/http://webwpub1.gipuzkoa.net/wps/portal/ogasuna/
* **Araba** https://web.archive.org/web/20111108170937/http://www.alava.net/cs/Satellite?cid=1193044807689&language=eu_ES&pagename=DiputacionAlava%2FPage%2FDPA_tema
* **Nafarroa** http://www.navarra.es/home_eu/Gobierno+de+Navarra/Organigrama/Los+departamentos/Economia+y+Hacienda/
Durdo handi

**Durdo handia** edo **durdoia** (*Labrus bergylta*) Labridae familiako ur gaziko arraina da, ekialdeko Ozeano Atlantikoan bizi dena.

Jateko ona den arren ez da asko arrantzatzen. Europa iparraldeko izokin haztegietarako ekoizten da, arrainak garbitzen baititu.

## Taxonomia 
Peter Ascanius zoologo norvegiarrak deskribatu zuen 1767. urtean. *Labrus* generoak 180 espezie inguru izan zituen barnean baina 2021ean guztiak lau espezie soiletan biltzea erabaki zen.

## Euskal izendegia 
Durdo handia izendatzeko hainbat izen daude Euskal Herrian:

## Deskribapena 
250px|thumb|Durdoi handiaren burua.
Tamaina ertaineko arraina da, 50 cm inguruko luzera duena. Aurkitu den handienak 65,9 cm neurtzen zituen eta 4'4 kilogramo pisatzen zituen. 29 urtez bizi daiteke. Helduek kolore berde iluna edo gehienetan kolore marroi, gorri edo laranja izaten dute, beti ere puntu zuri ugarik estaltzen dute gorputza. Bizkarraldeko hegats luzea du, aurrealdean 18-21 arantza dituena eta atzean 9-13 erradio bigun. 

Buru handia du eta mutur pikoa. Ahoa txikia den arren ezpain lodiak ditu, 7-9 tolestura dituztenak. Hortzen ilara bakarra du, eta indartsuak eta zorrotzak dira. Arrain gazteek puntadun hortzak dituzte, helduek ordea gastaturik izaten dute punta hori.

## Banaketa 
Ozeano Atlantikoaren ipar-ekialdean bizi da, Norvegia eta Britainiar uharteetatik Marokoraino. Azoreetan, Madeiran eta Kanarietan ere aurkitzen da. Mediterraneoan zehar ale batzuk identifikatu dira, baina dudazkoak dira, ziurrenik *Labrus merula* espezieari dagozkio.

Itsaso hondo arrokatsuetan aurkitzen da, gehienez ere 50 metrotako sakoneran. Ohikoena 2-30 metro arteko sakoneran ikustea izaten da. Itsas trikuak ere hautsi eta jaten dituzte. Eme batek edo gehiagok bertan uzten dituzte arrautzak. Arrak ernaldu eta zaindu egingo ditu, astebetera edo bi astetara larbak jaiotzen diren artean. Larbak pelagikoak direnez ur azalera igo eta zooplanktona osatzen dute, Galizian ere caldeiradak egiten dituzten durdoarekin. Akuariumen arteko merkataritza ere badago durdoaren inguruan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mailhac

**Mailhac** ( ) Okzitaniako udalerria da. Administratiboki Aude departamenduko Frantziako udalerria da, Languedoc-Rousillon eskualdean.

## Etimologia 
## Geografia 
### Ingurune naturala eta klima 
### Udalerri mugakideak 
### Auzoak 
## Historia 
## Ekonomia 
## Banaketa administratiboa 
## Demografia 
## Politika 
## Hirigintza 
## Azpiegiturak 
## Kultura 
### Hizkuntza 
### Literatura 
### Kirolak 
### Jaiak 
### Musika 
### Gastronomia 
## Ondasun nabarmenak 
## Udalerritar ospetsuak 
## Bitxikeriak 
## Hiri senidetuak 
## Argazki galeria 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Aude departamenduko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak
Añamaza

**Añamaza** Soria, Errioxa eta Nafarroa zeharkatzen dituen ibaia da, Alhama ibaiaren ibaiadarra dena.

## Izena 
Añamaza "uren basoa" esan nahi du, erromatarren aurreko *aña* arroa ibaia edo ura izanik. Sorian Manzano ibaia, Añaviejan San Salvador ubidea eta Dévanosen Fuentestrún edo Cajo izenak ditu.

## Ibilbidea 
Malmayor eta Pozas erreken lotunean jaioa, Soria eta Errioxako zenbait herri zeharkatu ondoren Fiteron Alhaman du ahoa.

Hona hemen zeharkatutako herriak:
* Soria
** Trévago
** Añavieja
** Dévanos
* Errioxa
** Valdegutur
** Cabretón
** Cervera del Río Alhama
* Nafarroa
** Fitero

Bere ibilbidean Añamazako urtegia, Añaviejako urmaela eta Fuentestrúngo arroilak sortzen ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mediavilla ibaia

**Mediavilla** Nafarroako Erribera zeharkatzen duen ibaia da, Ebroren ibaiadarra dena.

Mediavillak gehienetan ez du urik eramaten. Hala ere, euri asko egiten duenean, inguruko Cierzo mendiek bertan usten dituzte bere urak. Honek Ebrora eramaten ditu Tutera aldean, herria lurpean igaroz.

Izena hiribilduko erdigunetik pasatzeagatik datorkio, nahiz eta *Mergancho* edo *Merdaco* izenak ere izan, tuterarrek bere zaborrak bertan botatzen zituztelako.

IX. mendean zabaldu arte, herriko muga osatzen zuen, gero Queilesek ordezkatua izanik. Erdi Aroan, osasungarritasuna zela eta, estali eta bere gainean Caldereros kalea eta San Nikolas Barikoaren eliza (XVII. mendea) eraiki zituzten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Batezbesteko herondar

Matematikan, *A* eta *B* bi zenbakien *He* **batezbesteko herondarra** hau da:
:H_e = \frac{1}{3}(A + \sqrt{A B} +B)\,

Heron Alexandriakoarengandik jasotzen du izena; eta piramide- edo kono-enborraren bolumena kalkulatzeko erabiltzen da. Bolumena enborraren garaiera bider oinarriak osatzen dituzten bi aurpegi paraleloen azaleren batez besteko herondarra da.
: V = \frac {h}{3} (A + \sqrt{A B} + B)

*A* eta *B* bi zenbakien batez besteko herondarra haien batez besteko aritmetikoaren eta batez besteko geometrikoaren batez besteko haztatu bat da:
 
: H_e = \frac{2}{3}\cdot\frac{A+B}{2} + \frac{1}{3}\cdot\sqrt{A B}\,

## Ikus, gainera 
* Batez bestekoa

## Erreferentziak 
* 
* 

## Kanpo estekak
Onsella

**Onsella** Euskal Herriko ibai bat da, Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta. 45 kilometro luzerarekin, Aragoiko Longars udalerrian jaiotzen da, 1000 metroko altueran, eta Aragoi ibaian isurtzatzen da, Zangoza eta Gabarderal artean, 400 metroko altueran.

Ibilbidean zehar, 272 kilometro koadroko arroko urak jasotzen ditu.

## Ibilbidea 
Iturburua Longáseko Sto. Domingo mendian dago eta Fontmayor du izena. Fuente de los Berros eta Fazillón eta d'arogatas arroilen urak hartu ondoren, Valdonsella edo Bal d'Onsella izeneko harana zeharkatzen du Zangozaraino. Ibilbidean Longás, Lobera de Onsella, Isuerre, Urriés, Navardún, Sause eta Zangotza zeharkatzen ditu.

Onsellaren harana babestutako lekua da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aurpegi (geometria)

[thumb|Mosaiko karratua - lau aurpegi [Karratu erpineko.]]
[thumb|[Hexaedroa - hiru aurpegi Karratu erpineko.]]
Geometrian, **aurpegia** poliedro bat osatzen duten poligonoetako bakoitza da. Esate baterako, hexaedroa mugatzen duten edozeinetariko karratu hexaedroaren aurpegi bat da. -*hedron* atzizkia *hedra* hitz grekotik dator, *aurpegia* esan nahi duena.

## Kanpo estekak
The Secret of Convict Lake

***The Secret of Convict Lake*** 1951n Michael Gordon zuzendariak zuri-beltzean egindako westerna da. Glenn Ford, Gene Tierney eta Ethel Barrymore dira antzezle nagusiak.

## Argumentua 
Espetxetik ihes egindako preso-talde batek babes aurkitzen du herri txiki batean, elur ekaitza tartean. Bertako biztanleak emakumeak baino ez dira, haien gizonak kanpoan dira eta; andreek han egoten utziko diete, eguraldi txarra atertu arte.

## Aktoreak 
* Glenn Ford ... Jim Canfield
* Gene Tierney ... Marcia Stoddard
* Ethel Barrymore ... Granny
* Zachary Scott ... Johnny Greer
* Ann Dvorak ... Rachel Shaeffer

## Kanpo estekak 
*  ***The Secret of Convict Lake*** **IMDB** atarian
Liberdade

thumb|250px|eskuinera|Liberdade

**Liberdade** (リベルダーデ) São Pauloko hiriaren auzo japoniar tradizionala da, Japoniatik kanpoko japoniar kontzentrazio handiena duen auzoa delarik munduan. 2010ko erroldaren arabera 57.860 biztanle bizi ziren 3,7 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak
Trikuharri gazte asanblada

**Trikuharri gazte asanblada** Gasteizko Gazalbide, Txagorritxu, San Martin eta Ariznabarra auzoak hartzen dituen gazte-asanblada bat da. Etxebizitza eskubidearen aldeko borroka eta lokal autogestionatu bat lortzea ditu zeregin nagusi.

## Kanpo estekak 
* Trikuharri gazte asanbladaren webgunea
Erpin (geometria)

[thumb|[Oktaedro baten irudikapena non **erpinak** esferez markatuta dauden.]]
Geometrian, **erpina** irudi geometriko baten puntu bat da, non bi lerro edo gehiago edo bi zuzenki edo gehiago elkartzen baitira.

Erpinaren beste definizio batzuk hauek dira:
* Angelu baten bi aldeek elkar ebakitzen duten puntua.
* Hiru plano edo gehiago elkar ebakitzen duten puntua.
* Poligono baten bi aldek edo poliedro baten hiru aurpegik edo gehiagok elkar ebakitzen duten puntua.
* Grafo batean, puntu bat.

## Kanpo estekak
Malras

**Malras** ( ) Okzitaniako udalerria da. Administratiboki Aude departamenduko Frantziako udalerria da, Languedoc-Rousillon eskualdean.

## Etimologia 
## Geografia 
### Ingurune naturala eta klima 
### Udalerri mugakideak 
### Auzoak 
## Historia 
## Ekonomia 
## Banaketa administratiboa 
## Demografia 
## Politika 
## Hirigintza 
## Azpiegiturak 
## Kultura 
### Hizkuntza 
### Literatura 
### Kirolak 
### Jaiak 
### Musika 
### Gastronomia 
## Ondasun nabarmenak 
## Udalerritar ospetsuak 
## Bitxikeriak 
## Hiri senidetuak 
## Argazki galeria 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Aude departamenduko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak
Ertz (geometria)

[thumb|100px|[Kuboak 12 ertz ditu.]]
Geometrian, **ertza** lerro edo zuzenki bat da, poliedro baten bi aurpegiren arteko ebakidurak osatzen duena (*poliedro-ertza*) edo poligono baten bi erpin lotzen dituena (*poligono-ertza* edo *aldea*).

## Ikus, gainera 
* Erpina
* Aurpegia

## Kanpo estekak 
* Poligono-ertza *MathWorlden*
* Poliedro-ertza *MathWorlden*
Murmansk oblasta

**Murmansk oblasta** () Errusiako subjektu federal bat da, oblast bat zehazki, Ipar-mendebaldeko Barruti Federalean kokatua. Gehiena Kola penintsulan dago. 144.900&nbsp;km²ko eremua du, eta 2010ean 795.409 biztanle zituen. Hiriburua Murmansk hiria da.

## Biztanleria 
2010eko erroldaren arabera, bertako biztanleriaren banaketa honakoa zen:

* Errusiarrak: %89
* Ukrainarrak: %4,8
* Bielorrusiarrak: %1,7
* Tartariarrak: %0,8
* Azerbaijandarrak: %0,5
* Mordvinoak: %0,2
* Kareliarrak: %0,2
* Komiak: %0,2
* Samiak: %0,2
* beste taldeak %2,4

## Herri eta hiri garrantzitsuak 
Bere biztanleriaren gehiena hirietan bizi da; hona hemen nagusiak:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Espainiar Ekialdeko Indiak

**Espainiar Ekialdeko Indiak** () Espainiar Inperioak Asia-Ozeano Barea eremuan zituen lurraldeak izendatzeko erabiltzen zen izena izan zen, 1565tik 1898ra. Filipinak, Mariana Uharteak eta Karolina uharteak hartzen zituen. Momentu batzuetan Formosa (Taiwan), eta Moluketako eremuak ere hartu zituen. 1821ra arte eremu hauek Espainia Berriko Erregeordetzak kudeatzen zituen Mexiko Hiritik, eta Mexikoren independentziaren ostean Madrildik kudeatu ziren zuzenean. 1898ko Espainiar-amerikar gerraren ostean lurraldeak Estatu Batuek okupatu zituzten eta beste lurraldeak Alemaniari saldu zitzaizkien 1899ko Espainiar-Alemaniar tratatuan.

## Ikus, gainera 
* Filipinetako kapitaintza nagusia

## Kanpo estekak
Diourbel (eskualdea)

**Diourbel** Senegalgo 14 eskualde administratiboetako bat da. Herrialdearen mendebaldean dago. 4.359 kilometro koadroko eremua du, eta 2013an 1.497.456 biztanle zituen. Hiriburua Diourbel da.

## Departamenduak 
* Bambey departamendua
* Diourbel departamendua
* Mbacké departamendua

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fatick (eskualdea)

**Fatick** Senegalgo 14 eskualde administratiboetako bat da, herrialdearen mendebaldean dagoena. Hegoaldean Ganbiarekin du muga. 6.685 kilometro koadroko eremua du, eta 2013an 714.392 biztanle zituen. Hiriburua Fatick da.

## Departamenduak 
* Fatick departamendua
* Foundiougne departamendua
* Gossas departamendua

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gizarte-gai

**Gizarte-gaiak** edo **gizarte-arazoak** gizartean bizitzeagatik pertsonak, taldean edo banaka, erasaten dituzten arazoen multzoa da, hertsiki ekonomikoak soilik ez badira. Besteak beste, immigrazioa, prostituzioa, toxikomania eta gizarte-bazterketaren inguruko bestelako problematikak, zahartzaroa, tratu txarrak, genero-berdintasuna eta familia barnehartzen ditu. Gobernuek gizarte-gaietarako sail berezi bat izaten dute, izendapen hori bera erabiliz. Sail hauetan gizarte-gaietarako profesionalek, gizarte-langile izenekoak, egiten dute lana, gizarte-langintza izeneko arloan.

## Kanpo estekak
Makilatze zigorra Singapurren

thumb|150px|Janari dendetan saldutako makilak, gurasoek etxean seme-alabak zigortzeko erabiliak
**Makilatzea** edo **makilaz jotzea** legezko gorputz zigorra da Singapurren, eta haren erabilera oso zabaldua dago hainbat ingurunetan: judizialean, militarrean, eskolan, erreformatorioetan eta etxean.

Horietatik guztietatik, makilatze judiziala —Singapur nabarmendu duena— da zorrotzena. Berrogeita hamar urte baino gutxiagoko gizonezko kriminalei aplikatzen zaie, epaiak baldin badio Prozedura Kriminalaren Legean zigor hori ezarria duen arau hausteen sorta zabaletik baten bat egin dutela. Singapurren, delituren bat egin duten gizonezko militarrentzako legezko zigor bat ere bada makilatzea, bai eta erreformatorio eskoletako zigor ofizial bat eta espetxeetako diziplina neurri bat ere.

Ez hain gogor, makilatze zigorra ezartzen zaie gizonezko gazteei, Singapurko eskoletan, oso jokabide txarra izan dutela erabakitzen bada.

Askoz makilatze arinagoa ezartzen diete zenbait gurasok sexu bietako seme-alabei, hori ez baita legearen kontrakoa Singapurren.

## Kanpo estekak 
*  Singapurko Prozedura Kriminalaren Legea
*  Singapurko Krimen Prebentziorako Batzordea
* Makilatze zigorraren antzezpenaren bideoa, Singapurko Gobernuak egina, gazteei krimenak egiteko asmoa kentzeko helburua zuen Prison Me No Way kanpainaren barruan (1999).
Zaragozako San Salvador katedrala

**San Salvador katedrala** (; ) Zaragozako katedral katolikoa da, Espainiako Aragoi autonomia erkidegoan dagoena. Pilarreko basilikarekin batera, hiri horretako bi tenplu nagusietako bat da; lehenbizikoari *el Pilar* deitu ohi zaio, eta katedralari **La Seo** izena ematen zaio.

Unescok Gizateriaren ondare izendatu zuen 2001. urtean, Aragoiko arkitektura mudejarra multzoaren barnean.

## Historia 
Caesaraugustako erromatar foroa eta Saraqusta arabiar hiriko meskita nagusia zeuden lekuan dago. XII. mendean eraikitzen hasi zen, estilo erromanikoan, eta hainbat handitze eta gehikuntzen ondoren 1704. urtean amaitu zen barroko estiloan.

## Ondasun nabarmenak 
Nabarmentzen dira katedralean, besteak beste, Aragoiko harzurizko erretaulen tradizioko bi lan. rretaula nagusia batetik, eta Joanes Antxeta gipuzkoarrak taillatutako Zaporta kaperakoa erretaula. 

## Irudi galeria 

Irudi:La Seo.jpg|Barnealdea
Irudi:La Seo de noche.JPG|Gauez San Bruno enparantzatik ikusita
Irudi:Zaragoza - La Seo - Plano.jpg|Oinplanoa
Irudi:La Seo - Torre.JPG|barroko estiloko dorrea
Irudi:Retablo mayor de la Catedral de Zaragoza.jpg|Erretaula nagusia.
Irudi:Zaragoza - La Seo 16 - Capilla de los Santos Miguel, Gabriel y Rafael.JPG|Zaporta kaperako erretaula (Antxeta).

## Ikus gainera 
* Aragoiko arkitektura mudejarra

## Ikus gainera 
* San Salvador katedrala Zaragozako Kabildoaren webgunean ikusgai 

## Kanpo estekak
Garaiera (geometria)

Geometrian, irudi eta objektu geometrikoetan, **garaiera** edo **altuera** zuzenki bat (eta haren neurria) da, irudiaren bi elementu (triangeluaren erpin bat eta alde bat; paralelogramoaren bi alde eta abar) erlazionatzen dituena eta gutxienez elementu horietako batekiko perpendikularra dena (elementu horri oinarri deritzo), edo, bestela, zehazteko erabiltzen den plano edo zuzen batekiko perpendikularra dena.

Fitxategi:Acute triangle altitudes.JPG|Triangelu zorrotz baten altuerak
Fitxategi:Right triangle altitudes.JPG|Triangelu zuzen baten altuerak
Fitxategi:Obtude triangle altitudes.JPG|Triangelu kamuts baten altuerak
Fitxategi:Rhomboid altitude.JPG|Erronboidearen altuera
Fitxategi:Trapeziod altitude.JPG|Trapezoidearen altuera
Fitxategi:Pyramid altitude.JPG|Piramide zuzenaren altuera eta aurpegien altuera
Fitxategi:Oblique pyramid altitude.JPG|Piramide zeiharraren altuera eta aurpegi baten altuera
Popomanaseu

[thumb|280px|Isatabu (Guadalcanal) uharteko [topografia mapa.]]
**Popomanaseu** (2.330 m) Salomon Uharteak izena daraman Melanesiako estatuko mendirik altuena da, ez ordea uhartedi geografikoarena. Isatabu edo Guadalcanal uhartean dago. Azken erupzioa noiz izan zen ezagutzen ez den sumendi geldia da.

## Estatuko garaiena 
Urte luzeetan uharteko eta estatuko mendirik altuena mendilerro berean dagoen Makarakomburu zela uste izan da. Azken urteetako neurketa zientifikoek argi utzi dute mendi honek 2.249 m dituela eta ez, oraindik iturri batzuek aipatzen duten bezala, 2.447 m. Beraz, **Popomanaseu** bere 2332 metrorekin Salomon uharte politikoetako garaiena da.

Uhartediari zentzu geografikoan dagokionez, Salomon uharteetan politikoki Papua Ginea Berriaren menpean dagoen Me'ekamui edo Bougainville uhartea ere badago eta bertan dagoen Balbi mendia (2.715 m) litzateke, beraz, artxipelagoko sapaia.

## Jakingarriak 
Mendiko tontorrari ematen zaion izena *Tetena Haiacha* da; "Haiacha" mendia dagoen gailur-lerroa da eta "zuhaitz lau" (*hai* = "zuhaitz") esanahia du.
*Popo* "egurrezko katilu" da eta *seu* "kokoaren oskola" da; azken honek bizibidea irudikatzen du. Mendiaren ingurumarietan hitz egiten diren hizkuntzak malango (iparraldean) eta talise (hegoaldean) dira, biak "Guadalcanal" azpitaldekoak. Mendia sakratua da uharteko herrietako tradizioen arabera eta bere mendebaldean dagoen eremuan erraldoiak bizi direlako ustea dago.

Honiaratik 20 bat km hegoaldera dago, Guadalcanaleko hegoaldeko kostaldetik hurbil; oso ohikoa den lainoa ez dagoen egunetan mendia hiriburutik ikus daiteke. Eremu menditsu berean Marakomburu (Popomanaseutik hego-mendebaldera dagoena) eta beste mendi batzuk daude.

Mendiaren inguruko oihan tropikala UNESCOk Salomon Uharteetan babestu nahi dituen esparruen artean dago. Mendialde honetan fauna (hegaztiak bereziki) eta baso apartak daude baina meatzaritza garatzeko interesak lurraldea mehatxatzen du; urrea dagoen zonaldea da.

## Igoera 
Ingurua oso itxia da eta errrepiderik gabea. Eremu honetan turismo enpresen laguntzaz ibiltzen diren trekkingek zenbait egun ematen dute eskualdea zeharkatzeko eta hurbilen dauden herrietatik beste egun oso bat kalkulatu behar da mendira igotzeko; gainera lurren jabeak diru kopuru handiak eskatzen ari dira igoera baimentzeko. Tenaru herritik hiru bat egun eta Honiaratik joan-etorri osorako astea behar dela kalkulatzen da.

Punturik altuena oso gutxik bisitatzen dute; tontorra baino goi-ordoki txikia da. Igotzeko hilabeterik aproposenak maiatza-abuztua bitartekoak dira.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Salomon Uharteak
* Honiara

## Kanpo estekak 
*  Popomanaseu *Peakbagger* webgunean.
*  Igoera *Exploring Solomons* webgunean.
*  Mendiaren argazkia
Kaxrut

thumb|250px|U bilduak Estatu Batuetako Judu Ortodoxoen Kongregazioen Elkarteak onartu duela adierazten du.
***Kaxrut*** () juduen lege dietetikoen multzoa da. *Halakha*k (juduen legeak) agindutakoa jarraitzen duten elikagaiak **koxer** edo **kaxer** dira, hebreerazko *kashér* (כָּשֵׁר), "egokia" hitzaren ashkenazien ahoskera dena. Juduen legearen aurkako elikagaiek, berriz, *treif* izena dute.

Kaxrutaren oinarrizko legeak Toraren *Lebitarrena* eta *Deuteronomioa* liburuetatik atera zituzten. Hala ere, Torak ez zuen eman lege horren arrazoirik. Hori zela eta, juduek historian zehar arrazoi filosofiko, praktiko eta higienikoak prestatu zituzten haientzat, adibidez, Maimonidesen *Moreh Nevukhim* liburuan.

## Ikus, gainera 
* Ardo koxer

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oinarri (geometria)

[thumb|300px|[Hiruki edo Triangelu hauetan *oinarriak* hauek dira: ezkerrekoan **AB** aldea eta **BC** eskuinekoan.]]
Geometrian, **oinarria** hau da:
* Irudi lau (triangelu bat, paralelogramo bat edo trapezio bat, esaterako) baten beheko aldea (horizontala uste dena). Oinarriaren luzera irudiaren azalera kalkulatzeko erabiltzen da;
* Solido (piramide bat, prisma bat edo zilindro bat, esaterako) baten beheko aurpegia (horizontala uste dena). Oinarriaren azalera solidoaren bolumena kalkulatzeko erabiltzen da.

## Kanpo estekak 
* Oinarria - *Elhuyar Hiztegiak*
Sarraski (haragi ustela)

[thumb|300px|Afrikar [sai batzuek Kenyan ñu baten hondakinak jaten.]]
**Sarraskia** —edo, gutxiago erabilia, **sarratsa**— abere hil baten gorputza da, usteltzen ari dena. Sarraskiez elikatzen diren animaliei sarraskijale esaten zaie.

Haragiaren ustelketa animalia hiltzen denean hasten da, eta intsektuak erakartzen ditu, eta bakterioak sortzen. Hil eta berehala, gorpuzkinak usain bereizgarria botatzen du, cadaverina eta putrescina izeneko sustantziek sortua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Halal

***Halal*** (arabieraz:حلال, alāl; *legezkoa*) Xariaren arabera erabiltzeko edo hartzeko onartuak diren objektu edo ekintzak dira. Kontrakoa *haraam* da. Zalantzan daudenean *mashbooh* (zalantzazkoa) kategorian sailkatzen dute. Hitza normalean Xariak onartutako elikagaiak adierazteko erabiltzen dute.

Islamaren arabera, elikagai guztiak *halal* dira, hauek izan ezik:

* Txerrikiak (Koran, 2,173)
* Odola (Koran, 2,173)
* Allahri ez beste norbaiti opari moduan eskainitako animaliak (Koran, 5,3)
* Haratustela (Koran, 2,173)
* Beste animalia batek hildako animaliak (Koran, 5,3)
* Allahk bedeinkatu gabeko elikagaiak (Koran, 6,121)
* Edari alkoholdunak eta gainerako drogak (Koran, 5,090)

Animaliak *dhabiḥa* (arabieraz: ذبيحة) metodoari jarraituz hil behar dira, arrainak eta itsaskiak salbu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iturranduz urtegia

**Iturranduz urtegia** erromatarrek Andelos herrirako egindako urtegia da. Sistema hidraulikoak bi presa zituen, bata II. mendekoa eta bestea III. edo IV. mendeetakoa. Presak 102 eta 150 metro arteko luzera eta 4 metroko altuera zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
Andeloseko Museo Arkeologikoa
Tres Reyes hotela

**Tres Reyes hotela** (euskaraz *Hiru Erregeen hotela*) Nafarroako Iruñea hiriburuaren erdialdean dagoen hotel ospetsu bat da.

## Kokalekua 
Zehazki, Takonera parkearen alboan dago kokatuta, Iruñeko Alde Zaharretik eta Sarasate pasealekutik oso hurbil, Takonera kalea, Navas de Tolosa kalea, Basotxo kalea eta Pio XII.a etorbidearen artean.

Aurrealdeko biribilgunean Francisco Navarro Villosladaren monumentua du.

## Historia 
1959-1963 artean eraiki zen eta Miguel Gortari iruindar arkitektoak diseinatu zuen.

## Kanpo estekak 
*  Tres Reyes hotelaren webgunea
Bakartasun

thumb|300px|**Bakardade** une bat.

**Bakartasuna** edo **bakardadea** pertsona batek duen hutsune-sentimendu edo emozioa da, beste pertsonen afektibitatea ez sentitzeagatik sortzen dena. Isolamenduari erantzutzeko bide emozional ezatsegin eta konplexua da. Besteak beste, gizarte-bazterketa egoera batengatik, familia arazoengatik edo bikote harreman bat hausteagatik sentitu daiteke bakartasuna. Nahi gabeko egoera izaten da eta tristura, depresioa eta bestelako arazo psikikoak eragin ditzake. Pertsonak berak bilatzen duen egoera ere izan daiteke, arrazoi erlijiosoengatik (mistizismoaren bila, alegia) edo besterik gabe gizartetik aldendu nahi duelako.

Behin-behinekoa edo behin-betikoa edo kronikoa izan daiteke.

## Bakartasuna eta gizarte-isolaketa 
Bakartasuna gizarte-isolaketarengandik bereizi oi da. Lehenengoa, nahi gabeko egoera bat da, harreman falta edo hauen kalitate eskasak sortutakoa eta pertsonan sentimendu negatiboa eragiten duena, bizitza-kalitatean inpaktu negatiboa daukana. Gizarte-isolaketa aldiz, objetiboki harreman gabeziari deitzen zaio eta hau, bilatutako egoera bat izan daiteke.

## Osasun ondorioak 
Buruko gaixotasunen artean, depresioarekin oso lotuta dago, eta atzetik suizidioarekin. Alkoholismoaren eragilea ere bada, eta dementzia garatzeko probabilitatea handitzen du.
 
Osasun arlo fisikoan, IZBak eta kardiopatia iskemikoa pairatzeko aukerak areagotzen ditu bakardadeak. Hipertentsio, hiperkolesterolemia eta obesitate intzidentzia altuagoak erakusten du, ariketa fisiko maila baxuekin loturik.

Dolu konplikatuekin batera etorri ohi da, halaber, galera garrantzitsu baten ondorioz alegia.

## Ikus, gainera 
* Etxegabe

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zorion (argipena)

**Zorion** hitzak adiera ezberdinak ditu:

* zoriona edo zoriontasuna, betetasunezko emozioa;
* **Zorionak!** interjekzioa, pertsona bat beste pertsona baten poz, alaitasun edo lorpenaz pozten dela adierazteko eta urteurren eta bestelako ospakizunetan ere esaten dena:
** Zorionak (abestia), Kaxianoren abestia da, urtebetetze zoriontsua opatzeko,
** Zorionak zuri, urtebetetze abesti bat;
* Zorion, euskal gizon izena;
* Zorion perfektua, Anjel Lertxundiren eleberria eta horretan oinarrituriko Zorion perfektua izene bereko filma.
Gros (argipena)

**Gros** izenak adiera zenbait ditu:

* Gros, Donostiako auzoa;
* Gros Xake Taldea izeneko xake-elkartea, Donostian;
* Gros edo "le Gros", frantses jatorriko abizena, pertsonaia hauek dutena:
** Tomás Gros, donostiar arkitektoa,
** Antoine-Jean Gros, frantses margolaria.
Elortz (ibaia)

**Elortz** edo **Alrevés** erdialdeko Nafarroa zeharkatzen duen ibaia da. Loiti mendateko mendebaldeko hegalean sortzen da eta ezkerraldetik Arga ibaiaren emailea da. Guztira 35 kilometroko luzera eta 282&nbsp;km2 arroa ditu.

Bere ibaiadar nagusiak Unziti eta Sadar ibaiak (eskuinaldetik) eta Carrascal mendatean jaiotako Errekaldea (ezkerraldetik) dira.

Elortzibar zeharkatu ondoren, Donapea deritzon lekuan hegoaldetik Iruñera sartzen da. Bertan Sadarren urak jasotzen ditu. Etxabakoitz lurpean zeharkatu ondoren, Zizur Nagusirantz jotzen du non Argan du ahoa.

Iruñerriko Argaren Ibai Parkeko bukaeran dago, Eskualdearen paisaia hobetu eta oinez edo bizikletaz ibiltzeko komunikabide garrantzitsua eskaintzen du. Iruñerrira doazen Arga, Ultzama eta Elortz ibaien ibilbidean kokatzen da.
[erdian|thumb|400x400px|[Barañain **Elortz** ibaitik.]]

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zain (musika taldea)

**Zain** euskaraz kantatzen duen Berrizko musika taldea da. Taldea osatu eta urte batzuetara bere lehen diskoa 2010ean atera zuten.

## Historia 
Taldea 2005ean hasi zen kontzertuak ematen baina 2009 arte ez zuen inguru hurbiletik ateratzea lortu. 2010ean XIX. Gaztea maketa lehiaketara 10 abesti bidali zuten eta *Aitzakiak* kantarekin irabazi egin zuten; harrezkero berriztarrak Euskal Herri osoan ezagunago bihurtu dira.

Beraien estiloa rock-punk-popa da eta besteen artean Berri Txarrak euskaldunen, Rise Against estatubatuarren eta Millencolin suediarren eragina dutela adierazi dute.

## Kideak 
Taldea lau kidek osatzen dute:
* Unai (ahotsa, gitarra).
* Alberto (baxua, ahotsak).
* Asier (gitarra, ahotsak).
* Froufe (bateria, ahotsak).

## Diskografia 
* *XXI. mendeko piratak* (Baga-Biga, 2010eko azaroa). Lorentzo Records estudioan grabatua eta Durangoko Azokaren harira Plateruenean aurkeztua. Lehen singlea *Umea izan nahi dut* kantarena izan zen.
* *Egunsenti Berri Baten Bila* (Baga-Biga, 2013).
* *Homoaskeak* (autoekoizpena, 2017).

## Sariak 
* Gaztea maketa lehiaketa: 2010

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Berri Txarrak

## Kanpo estekak 
* Taldea Myspacen.
Azpiko gona

**Azpiko gona**, **gonazpikoa** edo **zaiazpikoa** gonaren edota soinekoaren azpian erabiltzen den barren-jantzi mehea da, gerritik beherakoa edo gorputz osokoa.

Normalean oihal leun eta lerrakorra (zeta, satin, poliester edo nylon) erabiltzen dute azpiko gonak egiteko eta lokarri bat dute eusteko.

Bi motakoak izan daitezke:

* Gorputz osokoa, tiranteduna, bularretik gonaraino doana.
* Gerritik beherakoa, kamisola batekin eramana.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kaffrine (eskualdea)

**Kaffrine** Senegalgo 14 eskualde administratiboetako bat da, herrialdearen erdialdean dagoena. Hegoaldean Gambiarekin du muga. 11.102 kilometro koadroko eremua du, eta 2013an 566.992 biztanle zituen. 2008 arte Kaolack eskualdearen barnean zegoen. Hiriburua Kaffrine da.

## Departamenduak 
* Birkelane departamendua
* Kaffrine departamendua
* Koungheul departamendua
* Malem-Hoddar departamendua

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cullinan diamantea

thumb|200px|Bederatzi pusketak apurketaren ondoren.
thumb|200px|Cullinan diamantetik banatutako 9 kristalen erreprodukzioa.

**Cullinan diamantea**, **Hegoaldeko Izarra** ezizenez ere ezagutua, historia osoan topatu eta ezagutu izan den diamanterik handiena da. Hego Afrikako meatze batean topatu zuten eta 3106,75 kilate (621,35 gramo) pisatzen zituen. 1905eko ekainaren 25ean Pretoria hiritik 45 kilometro ekialdera dagoen Cullinan udalerrian topatu zuen (Gauteng probintzia, Hegoafrika). Harribitxia diamante mehatz hartako nagusia zen sir Thomas Cullinan nagusiaren ohorez izendatua izan zen. Aldiz, *Hegoaldeko Izarra* ezizena Julez Verne eleberrigilearen Hegoaldeko Izarra eleberrian oinarritu zen, honetan *Hegoaldeko Izarra* munduko kilate handiena duen diamantearen izena da.

Diamante gordina Eduardo VII.a Erresuma Batukoari urtebetetze opari gisa eman zitzaion, honek 1906an diamantea landu zezaten agindu zuen. Lanketa hortatik 150 harribitxi landu lortu ziren, hauek ordenatu eta **Cullinan I.a**, **Cullinan II.a**, **Cullinan III.a**, eta abar bezala bataiatuak izan ziren. Cullinan I.a harribitxia Britainiar Estatu Inperialaren Koroan atxikitua dago, 1985. urtearte landutako diamanterik handiena izan zen, urte hartan *Golden Jubilee* (*Urrezko Jubileua*) diamanteak lehenbiziko postua kendu ziolarik. Bienbitartean, jatorrizko Cullinan diamante handitik ateratako Cullinan II.a harribitxia Britainiar Estatu Inperialaren Koroako erakargune nagusia da, harribitxi hau Londresko Dorrean gordetzen da. Maria Erreginak Cullinan III.a eta IV.a habrribitxiei *Chips* (*Ezpalak*) deitzen zien, hauek paparreko bati gehitu zitzaizkien, bertan Cullinan IV.a Cullinan III.atik zintzilikatzen delarik.

## Ikus gainera 
* Diamante
* Britainiar Koroako Harribitxiak
* Hegoaldeko Izarra
* Londresko Dorrea

## Kanpo estekak
Trans-Antartika Espedizio Inperialeko eskifaia

Jarraian, **Trans-Antartika Espedizio Inperialeko eskifaia** osatu zuten gizonen zerrenda azaltzen da.

## Weddell itsasoko taldea 
## Ross itsasoko taldea 
### Kostaldeko taldea 
### *Aurora* ontziko taldea 
## Oharrak 
## Ikus gainera 
* Trans-Antartika Espedizio Inperiala
* Antartikako historia

## Kanpo estekak
Kolda (eskualdea)

**Kolda**, lehenago **Haute Casamance** deitua, Senegalgo 14 eskualde administratiboetako bat da, herrialdearen hegoaldean dagoena. Iparraldean Gambiarekin du muga eta hegoaldean Ginea Bissaurekin. 13.718 kilometro koadroko eremua, eta 2013an 662.455 biztanle zituen. Hiriburua Kolda da.

2008ko irailaren 10eko dekretu baten bitartez, Sédhiou eskualdea sortu zen, Kolda eskualdetik bereizirik.

## Departamenduak 
* Kolda departamendua
* Médina Yoro Foulah departamendua
* Vélingara departamendua

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  koldanews.com
* Eskualdeko mapa
The Straight Story

***The Straight Story*** David Lynchek 1999an zuzenduriko filma da. Alvin Straight izan zenaren bizitzaren aldi batean gertatutakoez oinarritzen da, Iowa eta Wisconsingo lurraldeetan zehar egin zuen bidaiaz. Denbora luzean Lynchen bikotekide izandako Mary Sweenwy aritu zen produkzio lanetan, baita filmaren muntaian eta gidoiaren lanketan ere.

## Argumentua 
Alvin Straight (Richard Farnsworth) Bigarren Mundu Gerrako beteranoa da, alaba Roserekin (Sissy Spacek) bizi dena. Anaia Lyle (Harry Dean Stanton) osasunez makal dabilela jakin bezain laster, Alvinek hura bisitatzera joan behar duela erabakiko du. Nagusia da Alvin, hanketan mina eta bista eskasa, ez du lortuko autoa gidatzeko baimenik, lizentziarik; horrek erabaki ausarta hartzera bultzatuko du: soropila mozteko makina egokitu, atoia erantsi, eta abian jarriko da: 240 milia dira, Iowako Laurens udalerritik Wisconsingo Mount Zion udalerrira. Filma sei astez iraun zuen bidaiaren kronika da, bidean bizi izan zituen gora beheren gainekoa.

## Aktoreak 
* Richard Farnsworth: Alvin Straight
* Sissy Spacek: Rose Straight
* Jane Galloway Heitz: Dorothy
* Joseph Carpenter: Bud
* Donald Wiegert: Sig
* Ed Grennan: Pete
* Jack Walsh: Apple
* James Cada: Danny Riordan
* Wiley Harker: Verlyn Heller
* Kevin Farley: Harald Olsen
* John P. Farley: Thorvald Olsen
* Anastasia Webb: Crystal
* Barbara E. Robertson: Autoarekin oreina jo ta hiltzen duen emakumea
* John Lordan: Apaiza
* Everett McGill: Tom 
* Harry Dean Stanton: Lyle Straight, Alvinen anaia

## Soinu-banda 
* Izena = The Straight Story
* Artista = Angelo Badalamenti
* Data = 1999ko urria 12a
* Diskoetxea = Windham Hill Records
* Ekoizleak = David Lynch, Angelo Badalamenti
# "Laurens, Iowa"
# "Rose's Theme"
# "Laurens Walking"
# "Sprinkler"
# "Alvin's Theme"
# "Final Miles"
# "Country Waltz"
# "Rose's Theme (bertsioa)"
# "Country Theme"
# "Crystal"
# "Nostalgia"
# "Farmland Tour"
# "Montage"

## Sari eta izendapenak 
*The Straight Story* filma hamabi sari jasotakoa da, eta hogeita bederatzi izendapen. Canneseko Zinemaldian Urrezko Palma jasotzeko izendatu zuten. Richard Farnsworth Oscar sarietarako, Gizonezko aktore onenaren Oscar sarirako hain zuzen, proposatu zuten, inoiz izendapena jaso duen pertsona nagusiena izanik.

## Ikus, gainera 
* Zainketa aringarriak eta zinema

## Kanpo estekak 
*  ***The Straight Story*** **IMDB** atarian
Kédougou (eskualdea)

**Kédougou** Senegalgo 14 eskualde administratiboetako bat da, herrialdearen hego-ekialdean dagoena. Ekialdean Malirekin du muga eta hegoaldean Ginearekin. 16.896 kilometro koadroko eremua, eta 2013an 151.357 biztanle zituen. Hiriburua Kédougou da.

2008 arte Tambacounda eskualdearen barnean zegoen.
[thumb|ezkerrera|[Gambia ibaia]]

## Departamenduak 
* Kédougou departamendua
* Salemata departamendua
* Saraya departamendua

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kim Jong-il

**Kim Jong-il** (1941eko otsailaren 16a - 2011ko abenduaren 17a) Koreako Herri Errepublika Demokratikoko diktadorea izan zen; herrialde hartako *de facto* buruzagi gorena, haren aita Kim Il-sung hil zenetik. Defentsa Batzordeko zuzendaria, Koreako Langileen Alderdiko idazkari nagusia eta Armadako komandante gorena ere zen. *Buruzagi Maitea*, *Gure Aita*, *Jenerala* eta *Generalissimo* tituluekin aipatua da bere agintepeko hedabide ofizialetan. Kim Jong-ilen seme Kim Jong-un haren balizko ondorengo bilakatu zen.

## Bizitza 
Alemaniako Errepublika Demokratikoko pilotu akademia batean eta Piongiangeko Kim Il Sung Unibertsitatean egin zituen ikasketak. Gero Koreako Langileen Alderdian sartu zen, eta aitaren idazkari gisa lanean hasi zen. 1967an aitari lagundu zion alderdian purga bat egiten, eta sei urte geroago, alderdiko propaganda saileko idazkari izendatu zuten. 1980ko Langileen Alderdiko Kongresuan, Kimek alderdiko buruzagitza lortu zuen, aitaren nortasunaren kultu estalinistari men eginez. Aitak bere oinordeko izendatu zuen. 1987an, Hego Koreako bidaiari hegazkin baten leherketan parte hartzea leporatu zioten (115 lagun hil ziren). Kim Jong Ilek bere aitaren kargu guztiak heredatu zituen hura hil baino bost egun lehenago, 1994ko uztailaren 8an. Haren agintaritzapean arrakastaz amaitu ziren Ipar Korearen programa nuklearrari buruzko negoziazioak Estatu Batuekin eta Koreako Errepublikarekin. 1996an, aitaren heriotzaren bigarren urteurrenean, herrialdeko buruzagi goren gisa aurkeztu zuten, eta 1997ko urrian, alderdiko idazkari nagusi hautatu zuen Langileen Alderdiak.

## Erreferentziak
Oskitz Estefania

**Oskitz Estefania Gil** (Pasaia, 1986ko urriaren 12a-) euskal herritar futbolaria da, egun *Arandinan* jokatzen duena. Estefaniak aurrelari gisa jokatzen du. Errealeko harrobian ibili zen hainbat urtez, baina lehenengo taldean 4 partidu baina ez zituen jokatu. Eibar eta Eldensen egon zen mailegu moduan errealak Ecijara saldu arte. 2010ean Arandinako jokalaria bilakatu zen.

## Estatistikak 
*2015eko maiatzak 24an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak 
* Profila eta estatistikak
Zadar eskualdea

**Zadar eskualdea** (kroazieraz *Zadarska županija*) Kroaziako eskualde edo konderria da, Dalmazia eskualde geografikoaren iparraldean kokatzen dena. Bere hiriburua Zadar da. 170.398 biztanle ditu (2011) eta 3.642&nbsp;km²-ko azalera.

Paklenica Parke Nazionalaren zatirik handiena bertan dago.

## Banaketa administratiboa 
Zadar konderria horrela banatzen da:

* Hiriburua
** Zadar
* Hiriak
** Benkovac
** Biograd na Moru
** Nin
** Obrovac
** Pag
* Udalerriak
** Bibinje
** Galovac
** Gračac
** Jasenice
** Kali
** Kolan (2003tik)
** Kukljica
** Lišane Ostrovičke
** Novigrad
** Pakoštane
** Pašman
** Polača
** Poličnik
** Posedarje
** Povljane
** Preko
** Privlaka
** Ražanac
** Sali
** Stankovci
** Starigrad
** Sukošan
** Sveti Filip i Jakov
** Škabrnja
** Tkon
** Vir
** Vrsi (2006tik)
** Zemunik Donji

## Kanpo estekak 
* Zadar konderriaren webgunea
Maitasun-gorroto harreman

**Maitasun-gorroto harremana** maitasuna eta gorrotoa tartekatzen dituen pertsonen arteko harreman bat da. Harreman gatazkatsuak izaten dira, pertsona batek beste batenganako erakarmena edo grina sentitzen baitu, baina hala ere zenbait arrazoirengatik, hala nola izakera bateraezinak, bestearen maitasun-eza, ez da gauza elkarrekiko harreman egonkor bat garatu eta beste pertsonarenganako haserrea eta azkenik gorrotoa ere sentitzera heltzen baita, berehala pertsona horren beharra berriz ere sentitzeko. Jeloskortasuna ere harreman hauen osagai izaten dira. Literatura eta filmetan maiz agertzen den harremana da. Bizitza errealean Elizabeth Taylor eta Richard Burtonen arteko harremana aipatzen da harreman mota honen eredu gisa.

## Kanpo estekak