Lurraren bihotzeraino

***Lurraren bihotzeraino*** () Jules Verne idazle frantziarrak idatziriko eleberria da. 1864an argitaratu zen. Bertan Otto Lidenbrock irakasle alemaniarrak, Axel ilobak eta Hans islandiar gidariak egindako bidaia azaltzen da.

2003an euskaratuta argitaratu zuten (Iñaki Azkune, "Gero-Mensajero").

## Laburpena 
thumb|Arne Saknussemm-en kriptogramaren faksimilea.|ezkerrera|300x300px
Narratzailea Axel Lidenbrock da, geologo eta naturalista aleman ospetsu baten iloba, Otto Lidenbrock mineralogia irakaslearena. Istorioa 1863ko maiatzaren 24an hasten da, Hamburgon, eta  zehatzago , Lidenbrock doktorearen etxearen kalean. Irakasleak, liburu zaharren zalea izanik, Snorri Sturluson-ek XII. mendean idatzitako ''* izeneko saga islandiar baten jatorrizko eskuizkribua erosi du; eta bertan, orrien artean, kodetutako pergamino bat aurkitu du, islandiar karaktere errunikoz idatzia. Lidenbrockek berehala ekiten dio kriptograma hori deskodetzeari, eta etxeko besteak behartzen ditu lan horretan laguntzeko. Axelek, hasieran gogo handirik gabe, baina apurka-apurka jokoari heltzen dio, eta, azkenean, kasualitatez mezuaren gakoa asmatzen du. Pergaminoa XVI. mendeko Arne Saknussemm izeneko islandiar alkimista baten mezua da, latinez eta karaktere errunetan idatzita dagoena. Mezuak dioenez, Lurraren erdiguneraino eraman zuen pasabide bat aurkitu zuen Saknussemm-ek, hain zuzen, Islandiako sumendi itzali bateko kraterretik abiatuta (Sneffels sumenditik, egungo Snæfellsjökull).

Otto Lidenbrock irakaslea gizon sutsua eta oldartsua da. Mezua irakurri eta biharamunean bertan Islandiara joatea erabaki zuen, askoz uzkurragoa den Axel iloba berarekin eramanez. Osabak eta ilobak ez datoz bat horrelako bidaia bat ea bideragarri izan daitekeenaren aukera praktikoaz, planetaren barnealdearen konposizioari buruzko orduko teoria hedatuenaren aurka zihoan, "bero zentralaren" teoriaren aurka zihoan, bereziki Simeon Denis Poisson-ek sostengatzen zuena, Axelek hori defendatzen du; Lidenbrockek, berriz, Humphry Davyren teorien aldekoa da, gune sakonetako tenperaturak baxuagoak direla uste du eta, bero zentralaren hipotesi hori ea egiazkoa den jakiteko bertara joan eta esperimentatu nahi du. Bestalde, Axel osaba Lidenbrock-en tutoretzapean dagoen Graüben neskatilarekin maiteminduta dago eta sentimendu horrek atxikitzen du Hanburgon geratzeko. Irakaslearen ez daki baina Axelekin ezkon-hitza emana du neskak; baina neskak, aldiz, bidaia hori egitera animatzen du Axel, itzultzean ezkonduko direlakoan. Mezua deszifratu eta bi egun eskasera, beraz, Lidenbrock eta Axel bideari ekiten diote, ez irakaslearen prestaketa sutsurik gabe, garaiko azken asmakizun teknologikoekin bat datozen material ugari aukeratzen baitu (batez ere ilunpetan argiztatzeko baliabide segurua diren Ruhmkorff-en aparatuak, eta nitrozelulosa, lehergailu indartsua). Lidenbrock presaka dabil, maiatzean baitaude eta ekainaren bukaeran egon beharko dute Islandiako krater batean. Saknussemmen mezuak zehazten du zein den hartu beharreko jaitsi-bidea; galeriaren kokapen zehatza ekain amaieran tontor harritsu batek proiektatutako itzalak erakutsiko die ekainaren bukaeran, eta Islandiara joateko bideak luze joko die.

Axel eta Lidenbrock-en bidaiak Hanburgotik Kielera eramaten ditu trenbidean; handik Danimarkara abiatzen den lurrunontzi batean sartzen dira, Korsør-era eramaten dituena, eta handik trenez doaz Kopenhageraino. Lidenbrock harremanetan jartzen da Thompson jaunarekin, Kopenhage Iparraldeko Antigoaleko Gauzen Museoko zuzendariarekin, zeinak argibide baliotsuak ematen baitizkio Islandiako bidaia eta egonaldirako. Uhartera eramango dituen itsasontzia abiatu aurreko bost egunetan, Lidenbrockek bere iloba behartzen du kanpandorre baten goialdean amildegi lezioak hartzera, bertigoa gainditu ahal izateko, jaitsi beharko dituzten leizeak aurreikusita. Ekainaren 2an, Lidenbrock eta Axel goleta batean ontziratu ziren, Helsinger ondotik igaro, Skagerrak-eraino igo, Norvegia inguratu, Ipar Itsasoa zeharkatu eta Faroe uharteen parean igaro ondoren, azkenean Reykjavikeko portura heldu arte, Islandiaren hego-mendebaldean. Bi bidaiariak, gomendiozko gutunez armaturik, Finsen alkateak eta Pictursson apaizak hartzen dituzte, eta, batez ere, Natur Zientzietako irakasle batek, Fridriksson jaunak, hartzen ditu, Saknussemm-i buruzko informazio hobea ematen baitie. Lidenbrockek eta Axelek sekretupean gordetzen dute bidaiaren benetako helburua.
Fridrikssonen aholkuz, Lidenbrockek eta haren ilobak Hans Bjelke izeneko eider hegaztien ehiztari bat kontratatu dute. Ehiztari hori oso fidagarri eta ikaragaitza da, Hans izango da gidaria kraterreraino, eta Lidenbrockek nahi izango duen lekura joateko prest dago: espedizioa osorik dago. Azken prestaketa batzuen ondoren, Lidenbrock, Axel eta Hans ipar-mendebalderago dagoen Sneffels penintsularantz abiatuko dira. Gardär-era eta gero Stapi-ra joaten dira, eta egun batzuk geroago Sneffels sumendiaren oinera iristen dira. Aldi baterako zamaketari batzuk kontratatzen dituzte ekipajea igotzeko, eta, ondoren, bakarrik geratzen dira hirurak sumendi itzaliko kraterren ondoan. Lidenbrock-ek Saknussemm-en izenean inskripzio erruniko bat aurkitzen du hor: jada ez dago zalantza-izpirik pergaminoaren egiazkotasunaz. Itzalitako kraterrak hiru tximinia ditu. Horietako bat ukituko du Scartaris tontor altuaren itzalak ekaineko azken egunetan. Saknussemmen oharraren arabera, han dago Lurraren erdigunerako jaitsibidea. Eguraldi lainotsuko egun batzuen ondoren, ekainaren 28an eguraldia argitzen denean itzalak erdiko tximiniatik pasatzen da. Ez dago zalantzarik eta jaitsiera has daiteke.[thumb|«Torloju birakari moduko bat jaisten genuen. » [Édouard Riou|Édouard Riou-ren grabatua 1867ko ediziorako.|ezkerrera]]Kraterraren tximinia nagusitik soken laguntzaz jaitsi ondoren, espedizioa lurraren sakonean barneratzen da, Lidenbrockek eguneroko zientifiko batean zehazki jasotzen du egindako ibilbidearen datuak. Bidea erraza da jarraitzeko, baina une batean zailtasun bat sortzen da, bi galeriaren artean, bi bide posibleren artean bat aukeratu behar dute. Lidenbrock bat aukeratzen du, baina okerreko norabidea da. Egun batzuetako atzerapen horrek ez ditu akatzen espedizioko kideak; baina geratu dira urik gabe, eta egarri dira, oso. Kostata, atzera jo behar dute lehengo erabakigunera. Hansek, azkenean, lurrazpiko uraren xuxurla bat aditzen du, eta ur ferruginoso salbatzaile bat lortzen du pareta bat zulatuta. Egarria asetuta orduan jarrai daitezke jaisten azalera berriro itzuli gabe. Bide horretatik, gero eta beherago eta beti hego-ekialderantz joaten dira, hau da, hasieran Islandiaren azpitik, eta gero Ozeano Atlantikoa jasaten duen lurrazalaren azpitik. Bitartean Axelek garaituta dagoela aitortu behar du, bero zentralaren teoriak zioena baino askoz gutxiago igotzen baita tenperatura. Egun batzuk geroago, galerian zegoen adarkatze batean engainaturik, Axel galdu egiten da, bakarrik eta argirik gabe geratzen da. Fenomeno akustiko egoki bati esker Lidenbrock-ekin harremanetan jarri ondoren, bere lankideengana jo zuen, baina bere ibilbidea erorketa txar batean amaitu zen. Irakasleak kalkulatzen du Islandiatk 350 legoara daudela.
[thumb|"Animalia hauek amorruz erasotzen diote elkarri" [Édouard Riou|Édouard Riouren grabatua 1864ko jatorrizko ediziorako.]]
Hans-ek eta Lidenbrock-ek zaindu eta sendatuta, Axel konturatu da espedizioa benetako itsaso baten antza duen lurpeko ur-masa zabal baten ondora iritsi dela, proportzio erraldoiak ditu eta fenomeno elektrikoek argitutako leize-zulo batean sartuta dago. Irakasleak kalkulatzen du Islandiatk 350 legoara daudela, eta Lurraren azala baino 30-40 legoa beherago. Kostaldea hezur fosilez osaturik dago eta onddo fosil erraldoien baso bat dago bertan. Abuztuaren 13an, Hans-ek *surtarbrandur-ez* (bertan aurkitutako egur erdi fosilduez) eraikitako baltsa batean ontziratuta, hiru bidaiariak nabigatzen dute irakasleak “Lidenbrock Itsasoa” izenarekin bataiatu duen itsasoan. Alga erraldoiekin topatzen dira, eta, gero historiaurreko munstro batzuengandik gertuegi pasatzeko beldur dira. Izan ere, uretatik iktiosauro bat eta plesiosauro bat agertu dira eta baltsaren ondoan aurrez aurre jartzean ez dira hondoratzen. Hamar bat egunez itsasoan ibili ondoren, ekaitz batek harrapatu zituen, eta gutxi falta zitzaien horretan hiltzeko, batez ere baltsaren gainean San Telmo su bat kokatzen zaielako, atmosferako deskarga elektriko horrek hilzorian uzten ditu, baina azkenean kostaldera heltzen dira. Kalkuluen arabera Islandiatik 900 legoara daude edo, Ingalaterraren azpitik, Frantziaren azpitik pasa dira antza. Baina, zoritxarrez, iparrorratzaren arabera, ekaitzak abiapuntuko kostalde berera itzularazi ditu. Lidenbrockek eta Axelek berriro arakatu dute lehorreko hondartza hori, eta hezurtegi batean erortzen dira. Hezurtegi horretan, Kuaternarioko eta Tertziarioko animalien aztarnak aurkitu dituzte; besteak beste, ordura arte aurkitutako guztiak baino zaharragoa den gizaki fosildu bat. Aurrerago, antzinako espezieetako landarez osatutako baso batera sartzen dira, kauriak dira hor besteak beste, eta bertan mastodonte-saldo bat ikusten dute, humanoide erraldoi baten antza duena buru dutela: azkenean, zuhurtasunez erretiratzen dira. Baltsa dagoen tokira itzultzean, XVI. mendeko sastakai herdoildu bat aurkitu dute, Arne Saknussemm-en inizialen inskripzio berri baten ondoan: bide onetik doazela sentitzen dute.
{
  "type": "FeatureCollection",
  "features": [
 
    {
      "type": "Feature",
      "geometry": {
        "type": "Point",
        "coordinates": [10, 53.55]
      },
      "properties": {
        "prop0": "value0",
        "marker-size": "small",
        "marker-color": "#F90606"
      }
    },

    {
      "type": "Feature",
      "geometry": {
        "type": "Point",
        "coordinates": [12.5689, 55.6761]
      },
      "properties": {
        "prop0": "value0",
        "marker-size": "small",
        "marker-color": "#F90606"
      }
    },

    {
      "type": "Feature",
      "geometry": {
        "type": "Point",
        "coordinates": [-21.935, 64.1475]
      },
      "properties": {
        "prop0": "value0",
        "marker-size": "small",
        "marker-color": "#F90606"
      }
    },
    
    {
      "type": "Feature",
      "geometry": {
        "type": "Point",
        "coordinates": [-23.622322, 64.769883]
      },
      "properties": {
        "prop0": "value0",
        "marker-size": "small",
        "marker-color": "#F90606"
      }
    },
    
    {
      "type": "Feature",
      "geometry": {
        "type": "Point",
        "coordinates": [-23.77875, 64.80840]
      },
      "properties": {
        "prop0": "value0",
        "marker-size": "small",
        "marker-color": "#F90606"
      }
    },

    {
      "type": "Feature",
      "geometry": {
        "type": "Point",
        "coordinates": [-12.11, 58.07]
      },
      "properties": {
        "prop0": "value0",
        "marker-size": "small",
        "marker-color": "#a37d00"
      }
    },

    {
      "type": "Feature",
      "geometry": {
        "type": "Point",
        "coordinates": [8.00, 42.23]
      },
      "properties": {
        "prop0": "value0",
        "marker-size": "small",
        "marker-color": "#a37d00"
      }
    },

    {
      "type": "Feature",
      "geometry": {
        "type": "Point",
        "coordinates": [15.2233, 38.804]
      },
      "properties": {
        "prop0": "value0",
        "marker-size": "small",
        "marker-color": "#F90606"
      }
    },

    {
      "type": "Feature",
      "properties": {"stroke": "#F90606","stroke-width": 2},
      "geometry": {
        "type": "LineString",
        "coordinates": [
          [10, 53.55], [10.1394, 54.3233], [10.791, 54.666], [11.139722, 55.333611], [12.5689, 55.6761], [12.6106, 56.036], [12.644, 56.051]
, [10.87, 57.86]
, [9.073056, 57.847222]
, [6.728, 57.822]
, [-23.08, 63.58]
, [-22.99, 64.16]
, [-21.935, 64.1475]
, [-21.607, 64.193]

, [-22.343, 64.841]
, [-23.557, 64.824]
, [-23.622322, 64.769883]

, [-23.77875, 64.80840]
        ]
      }
    },

    {
      "type": "Feature",
      "properties": {"stroke": "#a37d00","stroke-width": 5},
      "geometry": {
        "type": "LineString",
        "coordinates": [
          [-23.77875, 64.80840]
          , [-12.11, 58.07]
        ]
      }
    },

    {
      "type": "Feature",
      "properties": {"stroke": "#0049ff","stroke-width": 5},
      "geometry": {
        "type": "LineString",
        "coordinates": [
          [-12.11, 58.07]
          , [8.00, 42.23]
        ]
      }
    },

    {
      "type": "Feature",
      "properties": {"stroke": "#a37d00","stroke-width": 5},
      "geometry": {
        "type": "LineString",
        "coordinates": [
          [8.00, 42.23]
          , [15.2233, 38.804]
        ]
      }
    }
  ]
}
Baina handik ez oso urrun ikusten den haitzuloak kale itsu batera eramaten du: handik pasako zen Saknussemm, baina geroago erupzio berriago batek galeria estali zuen. Bat ere zalantzarik gabe, Lidenbrockek nitrozelulosa erabiltzea erabakitzen du oztopoa leherrarazteko. Baltsara igota, distantzia seguru batera egoteko asmoz, hiru bidaiariek horma harritsua leherrarazi zuten abuztuaren 27an, baina galerian eragin duten eztandak itsasikara txiki bat sortzen du eta eta itsasoa hasten da haitzuloan hondoratzen. Bere baltsan preso, taldetxoak jaisten doa bor-bor dabilen uraren gainean. Axel konturatzen da ia tresneria guztia eta, batez ere, elikagaiak baltsatik kanpo irauli direla leherketaren unean: espedizioa gosez hiltzeko arriskuan egongo da laster. Bidaiariek dagoeneko ez dute beren norabidearen kontrolik, eta ezin dute harkaitz-galeriatik ihes egin. Luze jaitsi ondoren, une batez gelditu eta urak berriro hasten dira igotzen, gero eta giro bero itogarriagoan. Axelek izututa ulertzen du almadiak gora egiten duela erupzioan sartzear dagoen tximinia bolkaniko batean igotzen ari den arroka urtuko masa baten gainean, baina Lidenbrockek uko egiten dio etsitzeari: lurrazalera itzultzeko aukera bat izan daiteke. Azkenean, erreta eta oso ahulduta, hiru bidaiariak krater batetik jaurtikita ateratzen dira eta sumendi baten magalean agertzen dira. Babesean jarri ondoren, konturatzen dira Italian daudela, Stromboli sumendiaren magalean. Hanburgora itzultzean dena da loria taldearentzat, Lidenbrock ospetsu bihurtzen da eta Axel emaztegaiarekin ezkon daiteke. Islandiara itzultzen da Hans. Han noizbait ikusiko dutelakoan daude osaba eta iloba.

Hala ere, misterio batek jarraitzen du eleberriaren amaierara arte: iparrorratzak norabide okerra adierazten zuen, pertsonaiek zer gertatu zen ulertu gabe. Azkenean, iparrorratza beste batekin alderatzean, Axel ohartzen da orratzak hegoaldea adierazten duela, eta ez iparraldea, eta hori San Telmo suak Lidenbrock itsasoan ekaitzean eragindako desorientazio elektrikoaren ondorio dela. Beraz itsaso hartan egindako zeharkaldian ez ziren abiapuntura itzuli, beti nabigatu zuten hego-ekialderantz, Islandiatik Siziliarako bidean, zelanbait.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Eleberri ezagunen zerrenda
* *Bost aste globoan* 
* *Lurretik ilargira* 
* *Grant kapitainaren semeak* 
* *Hogei mila legoako bidaia itsaspetik* 
* *Munduari bira 80 egunetan* 
* *Uharte misteriotsua* 
* *Izpi berdea''

## Kanpo estekak