Adolf Hitlerren kabinetea

**Hitlerren kabinetea** Alemania naziaren gobernua izan zen 1933ko urtarrilaren 30etik 1945eko apirilaren 30era bitartean, Paul von Hindenburg presidenteak Adolf Hitler Alemaniako Reich-eko kantziler izendatu zuenean. Franz von Papen politikari nazional kontserbadoreak asmatu zuen, eta errektoreordearen kargua beretzat gorde zuen. Jatorriz, Hitlerren lehen kabinetea **Salbazio Nazionaleko Reich Kabinetea** deitzen zen, Alderdi Naziaren (NSDAP) eta Alemaniako Alderdi Popular Nazional kontserbadore nazionalaren (DNVP) koalizioa zena. Hitlerren kabineteak bere buruaz beste egin zuen arte iraun zuen Alemania naziaren porrotean. Hitlerren kabineteari, iraupen laburreko Goebbels kabineteari jarraitu zitzaion, eta Hitlerrek Karl Dönitz *Reichspräsident* berri izendatu zuen.

## Historia 
Hitlerren Reich-eko kantziler izendatzean, Papenek Hitler kontrolatu nahi izan zuen kabinetean nazien ministroen kopurua mugatuz; hasieran Hermann Göring (zorrorik gabe) eta Wilhelm Frick (Barne Arazoak) izan ziren nazien ministro bakarrak. Gainera, Alfred Hugenberg, DNVPko burua, kabinetean sartzera erakarri zen, Reich eta Prusiako Ekonomia eta Nekazaritza zorroak emanez, Hugenberg Hitlerren kontrapisua izango zela eta hura kontrolatzeko baliagarria izango zelakoan.  Hasierako kabinetean zeuden beste ministro esanguratsuetatik, Konstantin von Neurath Atzerri ministroa aurreko administrazioaren aztarna zen, Lutz Graf Schwerin von Krosigk Finantza ministroa, Paul Freiherr von Eltz-Rübenach Posta eta Garraio ministroa eta Franz Gürtner Justizia ministroa.

Kabinetea "presidentetziala" zen eta ez "parlamentarioa", izan ere, Weimarko Konstituzioaren 48. artikuluan presidenteari emandako larrialdiko eskumenen arabera gobernatzen zuen, Reichstageko gehiengoaren botoaren bidez baino. Hau izan zen Weimarreko kabineteen oinarria Hindenburgek Heinrich Brüning kantziler izendatu zuenetik 1930eko martxoan. Hindenburgek bereziki eskuin abertzalearen kabinete bat nahi zuen, Zentro Katolikoko Alderdiaren edo Alderdi Sozialdemokrataren parte-hartzerik gabe, zeina lehenagoko ardatzak izan zirenak. parlamentuko kabineteak. Hindenburgek Papenengana jo zuen, kantziler ohia bera, halako gorputz bat biltzeko, baina zuritu egin zen Hitler kantziler izendatzean. Papen ziur zegoen Hitler eta Alderdi Nazia sartu behar zirela, baina Hitlerrek aurrez errektoreorde kargua baztertu zuen. Beraz, Papenek, Hindenburgen seme Oskarren laguntzaz, Hindenburg konbentzitu zuen Hitler kantziler izenda zezan.

Hasieran, Hitlerren kabineteak, bere berehalako aurrekoek bezala, kabineteak idatzitako eta Hindenburgek sinatutako Presidentetza dekretuen bidez gobernatu zuen. Hala ere, 1933ko Gaikuntza Legeak, Hitler kargua hartu eta bi hilabetera onartu zen, kabineteari legeak egiteko ahalmena eman zion legegintzaldiaren baimenik edo Hindenburgen sinadurarik gabe. Izan ere, dekretu bidez gobernatzeko ahalmena Hitlerren esku zegoen, eta ondorio guztietarako diktadore bihurtu zuen. Gaikuntza Legea onartu ondoren, deliberazio serioak gutxi gorabehera kabinete bileretan amaitu ziren. 1934. urtearen ostean noizean behin bildu zen, eta 1938ko otsailaren 5ean bildu zen azkenekoz.

Hitler boterera iritsi zenean, kabinetea kantzilerrak, errektoreordeak eta Reich-eko 10 ministerioetako buruek osatzen zuten. 1933 eta 1941 artean sei *Reichsministerio* berri ezarri ziren, baina Gerra Ministerioa ezabatu eta OKW-k ordezkatu zuen. Kabinetea are gehiago handitu zen, zorrorik gabeko *Reichsministro* batzuk eta beste funtzionario batzuk gehituta, hala nola zerbitzu armatuen komandante nagusiek, *Reichsminister* maila eta agintea eman zitzaien baina titulurik gabe. Horrez gain, hainbat funtzionario – formalki *Reichsministerrak* ez izan arren – hala nola Reich-eko Gazteriaren Buruzagia Baldur von Schirach, Prusiako Finantza Ministro Johannes Popitz eta Ernst Wilhelm Bohle Kanpoko Alemanentzako Erakundeko buruak Reich-eko kabinete bileretan parte hartzeko baimena zuten haien eskumen-eremua eztabaidatzen ari ziren.

Naziek botere politikoa sendotu ahala, beste alderdi batzuk legez kanpo utzi edo desegin egin ziren. DNVP jatorrizko hiru ministroetatik, Franz Seldte 1933ko apirilean sartu zen Alderdi Naziarekin, Hugenberg kabinetetik irten zen ekainean DNVP desegin zenean eta Gürtner alderdiaren izendapenik gabe geratu zen. Hasiera batean beste hainbat politikari independente zeuden kabinetean, batez ere aurreko gobernuen aztarnak. Gereke izan zen 1933ko martxoaren 23an maltzurengatik atxilotu zutenean kaleratu zuten lehena. Orduan, Papen 1934ko abuztuaren hasieran kargutik kendu zuten. Gero, 1937ko urtarrilaren 30ean, Hitlerrek Urrezko Alderdiaren Insignia aurkeztu zien naziak ez ziren kabineteko kide guztiei (Blomberg, Eltz-Rübenach, Fritsch, Gürtner, Neurath, Raeder eta Schacht) eta Alderdian izena eman zuten. Bakarrik Eltz-Rübenach-ek, katoliko erromatar jainko batek, uko egin eta dimisioa eman zuen. Era berean, 1939ko apirilaren 20an, Brauchitsh eta Keiteli Urrezko Alderdiaren Insignia oparitu zieten. Dorpmüller-ek 1940ko abenduan jaso zuen eta 1941eko otsailaren 1ean sartu zen formalki Alderdian. Dönitzek 1944ko urtarrilaren 30ean jarraitu zuen. Horrela, ez zen politikari edo buruzagi militar independenterik geratu kabinetean.

Kabinetearen benetako boterea gutxitu egin zen pertsonalki biltzeari utzi zionean eta ministerioen artean dekretuak landu ziren zirriborro-proposamenak partekatuz eta markatuz, prozesu hori amaitutakoan soilik Hitlerrek errefusatzeko, berrikusteko edo sinatzeko.  Kabineteari ere itzala egin zitzaion Hitlerrek arazo eta egoera zehatzei aurre egiteko sortu zituen ad hoc agentzia ugarik –Estatukoak zein Alderdi Naziarenak–, hala nola Reich Goreneko Agintaritzak eta plenipotentziarioak. Hala ere, ministro indibidualek, batez ere Göring, Goebbels, Himmler, Speer eta Bormannek botere zabala izan zuten, gutxienez, Göring eta Speerren kasuan, Hitler haiekin mesfidati iritsi zen arte.

Bigarren Mundu Gerraren azken urteetan, Bormann ministro boteretsuena bezala agertu zen, ez Alderdiaren Kantzelaritzako burua zelako, Führer-eko idazkari gisa kabinetean zuen posizioaren oinarria zelako, baizik eta Hitlerrengana sartzeko kontrola zuelako.

## Kabinetea 
## Kabinetearen amaiera 
Hitlerren kabinetearen azken bilera 1938ko otsailaren 5ean izan zen. Bigarren Mundu Gerraren amaieran Hirugarren Reich-eko gobernua desegiten ari zenez eta 1945eko apirilaren 30ean Hitlerren heriotzaren ondoren, Goebbelseko Kabinete laburra izan zen. Bera maiatzaren 2an Flensburgeko Gobernua izenez ezagutzen den Schwerin von Krosigk-en Kabineteak ordezkatu zuen.

## Gerraosteko akusazioa eta akusazioen emaitza 
*Reichsregierung* (Reich-eko Gobernua) barnean, Reich-eko Kabinetea erakunde kriminal gisa inputatu zuen Nazioarteko Auzitegi Militarrak. Azkenean, Nuremberg-eko epaiketen amaieran erakunde kriminala ez zela erabaki zuten.

Banakako kideei dagokienez, 1945eko maiatzean nazien erregimena erori zenerako, Reich-eko kabineteko bost kidek bere buruaz beste egin zuten (Hitler, Bormann, Himmler, Goebbels eta Rust). Beste sei hilda zeuden jada (von Eltz-Rübenach, von Fritsch, Gürtner, Kerrl, Röhm eta Todt). Hala ere, bizirik zeuden Kabineteko 15 kideak banan-banan inputatu eta gerra krimenengatik epaitu zituen IMTk Martin Bormannekin batera, in absentia epaitu zuten oraindik bizirik zegoelakoan. Zortzi heriotza-zigorra ezarri zituzten (Bormann, Hans Frank, Frick, Göring, Keitel, von Ribbentrop, Rosenberg eta Seyss-Inquart) sei (Dönitz, Funk, Hess, von Neurath, Raeder eta Speer) eta bi (Schacht eta von Papen) absolbitu egin zuten.

Kabinetearen lau kide gehiago (Darré, Lammers, Meissner eta Schwerin von Krosigk) AEBetako auzitegi militar batek epaitu zituen ondorengo Ministerioen Epaiketan; Meissner izan ezik, guztiak kondenatu eta espetxeratu zituzten. Bat (Schlegelberger) Epaileen Epaiketan epaitu eta espetxeratu zuten. Bat (Karl Hermann Frank) Txekiar auzitegi batek epaitu eta heriotza-zigorra ezarri zuen. Beste bost (Backe, von Blomberg, von Brauchitsch, Seldte eta Thierack) aliatuen zaintzapean hil ziren epaiketara eraman aurretik. Azkenik, gainontzeko kabinete kideak, aliatuen epaiketetan absolbitutako batzuk barne, Alemaniako desnazifikazioko epaitegi berezien aurrean eraman zituzten, haiek erruduntasun maila sailkatu eta zigorra behar zen ala ez zehazten zuten. Prozesu honen ondorioz zigortutakoen artean Hierl, von Papen eta Schacht zeuden.

## Kanpo estekak