Josefina de la Torre

**Josefina de la Torre Millares** (Las Palmas Kanaria Handikoa, 1907ko irailaren 25a – Madril, 2002ko uztailaren 12a) kanariar poeta, eleberrigilea, abeslari lirikoa eta antzezlea izan zen, 27ko Belaunaldiari eta XX. mendearen lehen erdiko korronte abangoardista hispanikoari lotua. Las Sinsombrero taldeko partaidea izan zen.

## Ibilbide profesionala 
Sei anai-arrebetatik gazteena izan zen, Bernardo de la Torrek (Kanaria Handiko Las Palmas hiriaren garapenarekin oso konprometitutako negozio-gizona) eta Francisca Millares Cubasek (Agustín Millares historialari, eleberrigile eta musikariaren alaba) osatutako familiaren baitan jaio zena. Bere osaba Néstor de la Torre Comminges baritonoa zen. arte txikiagoko bertsoetan eta juanramondarren eragineko prosazko poemetan haurtzaro uhartetarra gogorarazten zuena. 27ko Belaunaldiari lotutako idazleengandik eragin nabarmena jaso zuen.

Madrilen egin zituen egonaldi luzeetan, Dahmen Chao-ko eskolan kantu ikasketak hobetzeko aprobetxatu zuen, bertan amaitu baitzuen soprano izateko prestakuntza. 1935eko otsailean, Cipriano Rivas Cherifek pianoan lagunduta, kontzertu bat eman zuen María Guerrero Antzokian, "1900eko Kontzertua" bezala iragartzen zena. Beste agertoki batzuek Josefina de la Torre Millaresen aztarna jaso zuten kantari gisa: Lyceum Club Femeninoa, Madrilgo San Isidro Institutua, Monumental Cinema edo Madrilgo Ikasleen Egoitza. Interprete izateaz gain, Josefina de la Torre Millaresek bere partiturak konposatu zituen. Ezagunenak *Puerto de mar* du izenburu.

1940 eta 1945 artean, Madrilera itzulita, aktore ez ezik, zuzendari laguntzaile, gidoilari eta *Primer Plano* aldizkari zinematografikoko zutabegile lanak egin zituen (azalean birritan agertzen da). Radionobeletako aktore gisa ere parte hartu zuen, *Radio Nacional-*en, eta hainbat filmetan parte hartu zuen Edgar Neville bezalako zuzendariekin. 1988an *Medida del tiempo* argitaratu zuen. Laurogeiko hamarkadan, Josefina de la Torre Millaresek *Él* poema-liburua idatzi zuen, eskuizkribua eta argitaratu gabea.

Madrilen hil zen, 95 urte zituela, bihotzekoak jota, 2002ko uztailaren 12an.

## Aintzatespenak 
* Santa Luzia de Tirajanan (Kanaria Handia), Josefina de la Torre Institutua dago.
* (2000) Kanarietako Hizkuntzaren Akademiako *ohorezko kide* izendatu zuten.
* (2001) New Yorkeko Associated University Press erakundeak Catherine G. Bellvev-en *Absence and Presence* izeneko saiakera argitaratu zuen; bertan, Josefina de la Torre Millares XX. mendeko hogeiko eta hogeita hamarreko hamarkadetako bost poeta espainiar garrantzitsuenetako bat da.
* (2001) 2001eko maiatzaren 4tik 15era Madrilgo Ikasleen Egoitzan *Los álbumes de Josefina de la Torre: La última voz del 27* izeneko erakusketa eman zen. Inaugurazio ekitaldian poeta izan zen, 93 urte bete zituen arren, eta hori izan zen bere azken agerraldi publikoa. Erakusketa ibiltaria izan zen Kanarietako hainbat lekutan.
* (2007) Sustapen Ministerioak Sasemar 103, bere itsas patruilako hegazkinetako bat, bere izenarekin bataiatu zuen.
* (2011) Cuyás Antzokiak (Las Palmas Kanaria Handikoa) artista omendu zuen, bere aretoetako bati bere izena jarriz.
* (2019) Abenduan, Kanarietako Gobernuak Hezkuntza Sailaren proposamena onartu zuen: 2020ko Letra Kanariarren Eguna Josefina de la Torre idazleari eskaintzea, haren lana aitortzeko eta zabaltzeko.
* (2020) Letra Kanariarren Eguna  ospatu zen, Josefina de la Torreri eskainia.

## Bere poesiaren egungo lanak eta argitalpenak 
* *Versos y estampas*, Malaga, Litoral, 1927.
* *Poemas de la isla*, Bartzelona, Altés, 1930.
* *Marzo incompleto*, *Azor* aldizkaria, 1933;  *Fantasía* aldizkaria 1947ko abuztuaren 19a; Las Palmas Kanaria Handikoa (San Borondón), 1968.
* *Poemas de la isla*, Madril, Biblioteca Básica Canaria, 30. zk., Kultura eta Kirol Sailburuordetza, Kanarietako Gobernua, 1989 (aipatutako hiru liburuak eta argitaratu gabeko Medida del tiempo barne hartzen ditu).
* *Poemas* (2003), Santa Cruz Tenerifekoa, Idea.
* *Poemas* (2004), Santa Cruz Tenerifekoa, Interseptem.
* *Jeanne Marie, Los caminos del alma / Les Chemins de l’âme - memoria viva de los poetas del 27’ mémoire vive des poètes de la Génération de 1927*, éditions Paradigme Orléans
* *Poesía completa. 2 liburuki* (2020), Madril, Torremozas.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Josefina de la Torre Millares - Centenario
* Literatur txokoa: 27ko belaunaldiko emakumeei omenaldia. Josefina de la Torre