open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Annibale Carracci

**Annibale Carracci** (Bolonia, 1560ko azaroaren 3a - Erroma, 1609ko uztailaren 15a) italiar margolari barrokoa izan zen, Agostino Carracciren anaia. Manierismoa alde batera utzi zuen bere oihaletan, eta molde errealista eta naturalistak erabili zituen. XVII. mendeko klasizismoaren aitzindaria izan zen. Haren lan nagusia Erromako Farnese galeriako dekorazioa da (1597-1604).

## Iruditegia 

Fitxategi:Annibale Carracci - The Butcher's Shop - Google Art Project.jpg| *Harategia*, 1580ko hamarkada hasieraKimbell Art Museum, Fort Worth
Fitxategi:Venus,_Adonis_y_Cupido_(Carracci).jpg|*Venus, Adonis eta Kupido*, 1590 aldeanPrado, Madril
Fitxategi:Annibale Carracci, Madonna delle ciliegie, Louvre.jpg|*Gerezien Madonna*, 1593 aldeanLouvre, Paris
Fitxategi:CarracciHercules.jpg|*Herkules bidegurutzean*, 1596, Capodimonteko Museo Nazionala. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bernay

**Bernay** izenarekin honakoak aurki daitezke:

* Bernay (Eure), Eure departamenduan
* Bernay-en-Champagne Sarthe departamenduan
* Bernay-en-Ponthieu, Somme departamenduan
* Bernay-Saint-Martin, Charente-Maritime departamenduan
* Bernay-Vilbert, Seine-et-Marne departamenduan
Temse

**Temse** (nederlanderazko ahoskera: ) Belgikako ipar-mendebaldeko udalerri bat da, Ekialdeko Flandria probintziakoa. Udalerriak herri hauek hartzen ditu barnean: Elversele, Steendorp, Temse bera eta Tielrode. 2013ko urtarrilaren 1ean 28.889 biztanle zituen.

Hiria izen bereko Belgikako zubirik luzeenaren muturrean dago, Eskalda ibaia hegoaldetik zeharkatzen duena. 1829 eta 1994 bitarte Boelwerf ontziola zegoen bertan eta eragin handian izan zuen horrek XX. mendean zehar tokiko ekonomian eta enpleguan.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Bonneville

**Bonneville** honakoak izan daiteke:

## Pertsonak 
* Benjamin Louis Eulalie de Bonneville, Frantzian jaiotako Ameriketako Estatu Batuetako militarra, larru-ehiztariaeta Amerikako Mendebaldeko esploratzailea.
* Hugh Bonneville, Ingalaterrako aktorea
* Nicholas Bonneville, Frantziako idazlea.

## Lekuak 
### Belgika 
* Bonneville (Namur), Namur probintziako udalerri ohia.

### Frantzia 
* Bonneville (Charente), Charenten.
* Bonneville (Savoia Garaia), Savoia Garaian.
* La Bonneville, Manchen.
* Bonneville (Somme), Sommen.
* Bonneville-Aptot, Euren.
* Bonneville-et-Saint-Avit-de-Fumadières, Dordoinan.
* La Bonneville-sur-Iton, Euren.
* Bonneville-la-Louvet, Calvadosen.
* Bonneville-sur-Touques, Calvadosen.

## Bestelakoak 
* *Bonneville*, 2006ko filma.
Creon

**Creon** edo **Créon** honakoak izan daiteke:
## Leku izenak 
* **Creon**, Girondako udalerria, frantsesez **Créon**
* '''Créon-d'Armagnac, Landetako udalerri bat.

## Bestelakoak 
* ***Creon***, tximeleta genero bat.
* Gainera hizkuntza batzuetan, adibidez frantsesez eta ingeleraz, **Creonte** edo Kreonte izendatzeko erabiltzen den izena da.
Ninove

**Ninove** (nederlanderazko ahoskera: ) Belgikako ipar-mendebaldeko udalerri bat da, Ekialdeko Flandria probintziakoa. Dender ibaiaren ertzean dago eta Denderstreek eskualdean kokatzen da. Udalerriak herri hauek hartzen ditu barnean: Ninove hiria bera eta 1976tik batu zitzaizkion herriak, Appelterre-Eichem, Aspelare, Denderwindeke, Lieferinge, Meerbeke, Nederhasselt, Neigem, Okegem, Outer, Pollare eta Voorde. 2013ko urtarrilaren 1ean 37.295 biztanle zituen.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Lede

**Lede** (nederlanderazko ahoskera: ) Belgikako ipar-mendebaldeko udalerri bat da, Ekialdeko Flandria probintziakoa, Denderstreek eskualdean dagoena, Gante eta Aalst hirietatik gertu. Udalerriak herri hauek hartzen ditu barnean: Impe, Lede bera, Oordegem, Smetlede, Wanzele, eta Papegem auzoa. 2013ko urtarrilaren 1ean 18.030 biztanle zituen.
400px|none|thumb|Ledeko azpibanaketen mapa

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Brakel (Flandria)

**Brakel** (nederlanderazko ahoskera: ) Belgikako ipar-mendebaldeko udalerri bat da, Ekialdeko Flandria probintziakoa, Denderstreek eta Flandriako Ardenetan dagoena. Udalerriak herri hauek hartzen ditu barnean: Nederbrakel, Opbrakel, Michelbeke, Elst, Zegelsem, Everbeek, Parike eta Sint-Maria-Oudenhoveko zati bat. 2013ko urtarrilaren 1ean 14.330 biztanle zituen.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Kellie gaztelua

**Kellie gaztelua** () Eskoziako Arncroach udalerrian dagoen gaztelu bat da. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Historia 
Kellie gazteluaren lehen aipamena 1150 urtekoa da. Gilen I.a Eskoziakoaren sasiko umea zen Robert Londongoa zen jabea. Hasiera hartan dorretxea baino ez zen. 1266an Siward familiak eskuratu zuen eta 1360an Walter Oliphantek erosi zuen eta honen ondorengoen eskutan egon zen 1613 arte. 1573an dorre berri bat gehitu zitzaion eta 1606an dorre biak elkartu zituzten, bai eta hegoaldeko dorrea eraiki ere, eraikinarik T-itxurako oinarria emanez.

1613an Jakue VI.a erregeak Sir Thomas Erskine-ri eman zion bere bizitza salbatzeagatik. Erregea bera gazteluan izan zen 1617an eta 1619an Kellieko kondea titulua eman zion Sir Thomas Erskineri. Garai hartakoa da lorategi harresitua.

Kellieko kondeen lerroa 1829an bukatu zen eta gaztelua bertan behera gelditu zen. 1878an James Lorimerrek alokatu zuen, Sir Robert Lorimer eskoziar arkitektuaren semeak. Bien artean gaztelua berriztu egin zuten. Ordutik aurrera Lorimer familiaren eskutan egon da gaztelua 1970an National Trust of Scotland erakundeak ersi zuen arte.

## Iruditegia 

Irudi:Kellie Castle, Fife, Scotland.JPG
Irudi:Kellie Castle - geograph.org.uk - 1029556.jpg
Irudi:Kellie Castle (rear view), Fife, Scotland.JPG
Irudi:Kellie Castle. - geograph.org.uk - 15026.jpg
Irudi:Kellie Castle Gardens.jpg|Lorategiak.

## Kanpo estekak 
*  The National Trust for Scotland erakundearen webgunea
Joaquín Zuazagoitia

**Joaquín Zuazagoitia Azkorra** (Madril, 1892ko martxoaren 22a - Bilbo, 1971ko otsailaren 17a) bizkaitar kazetari eta politikaria izan zen, 1942 eta 1959 artean Bilboko alkatea izandakoa.

Bartzelonan Farmazia, Madrilen Kimika eta Bordelen Enologia ikasi zituen. Hasieran liberala gero espainiar nazionalista sutsu bilakatu zen.

1920. urtean argitaratu zuen Bilbon *Algunos escritos vascongados desde 1874* eta urte berean *Tellaeche el diletante*. 1934an plazaratu zuen *Rasgos de Vizcainía* obra eta handik 6 urtera *Pedro Eguillor*. Zuazagoitiarenak dira, halaber, *Artículos* (1959), *La juntura clásica en sus relaciones con la Anatomía y la Filosofía* eta *La Criolla*. Beste egileen obra askotako aintzinsolasen egilea izan zen.

*Hermes* aldizkariko sortzaileetariko bat izan zen. 1939. urtean sortu zenetik, *El Correo Español-El Pueblo Vasco*ko zuzendari izan zen. Bilboko alkate izan zen 1942-1959 bitartean, eta Bizkaiko Kulturaren Batzarreko lehendakari izan zen hil arte.

## Erreferentziak
Creon cleobis

***Creon cleobis*** *Creon* generoko tximeleta espezie bat da. Lycaenidae familiaren barruan sailkatzen da. Asian aurki daiteke.

## Kanpo estekak
Tomás Pero-Sanz

**Tomás Miguel Pascual Santiago Pero-Sanz Zorrilla** (Bilbo, 1893ko maiatzaren 17a - *ibidem*, 1959ko uztailaren 1a) bizkaitar politikaria izan zen, 1941 eta 1942 artean Bilboko alkatea izandakoa.

Ideologiaz karlista, Gerra Zibila baino lehen Comunión Tradicionalistako kidea izan zen.

## Erreferentziak
Tulliallan gaztelua

**Tulliallan gaztelua** () Eskoziako Kincardine udalerrian dagoen gaztelu bat da, Tulliallan etxaldean. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Etimologia 
Gaelerazko *Tulach-Aluin* izenetik dator, "muino polita" esan nahi du.

## Historia 
1304an Tulliallan gaztelu zaharra eraiki zen gaur egungo gaztelutik kilometro bat ipar-mendebaldera. Blackadder leinuaren gaztelua izan zen eta XV eta XVI mendeen artean botere handia izan zuen. 1853an bertan behera gelditu zen.

George Keith Elphinstone almirantearentzat Tulliallan gaztelu berria eraiki zen 1812 eta 1820 artean. Bigarren Mundu Gerran Poloniako Indar Armatuek mendebaldean zuten egoitza izan zen. 1950an Eskoziako Barne ministerioak erosi zuen eta 2013an Eskoziako Poliziaren egoitza bihurtu zen.

## Deskribapena 
Arkitekturari dagokionez estilo gotiko eta italiarraren arteko nahasketa da. Fortheko fiordoaren ertzean dago muino baten gainean eta 36 hektareatako azalera dauka.

## Kanpo estekak
Morillon

**Morillon** izenarekin honakoak ezagutzen dira:

## Lekuak 
* **Morillon**: Savoia Garaiko udalerria.
* Montmorillon: Vienneko udalerria.
* Saint-Morillon: Girondako udalerria.
* maquis du Morillon: Vosgoetan egon zen maquisaren ataletako bat (Maquis des Vosges.
* la Font-Morillon Bussac-sur-Charenteko auzoa.

## Izenak 
* Maurilio (saint Morillon), († 580), Cahorseko apezpikua (5..-580)
* Maximilien Morillon (1517-1586),Tournaiko apezpikua
* Morillon Du Bourg, Bredako Ituna betearazteko Frantziako erregeak bidalitako ordezkaria.
* Arnaud Morillon, Interneteko enpresaria.
* Claude Morillon, inprimatzaile frantziarra.
* David Morillon, Frantziako moto gidaria.
* Étienne Morillon (1884-1949), frantziar margolaria.
* Gilles Morillon, franziar rock baterista.
* Henri Morillon (1923-1947), militarra, Sa Đécen hila.
* Jean Le Morillon, frantiar koronela (1920-2009)
* Jean Morillon, frantziar diplomatikoa (1924-2008)
* Lalligand-Morillon, frantziar iraultzailea
* Philippe Morillon (1935-), frantziar politikari eta militarra
* Philippe Morillon (1950-), margolari, argazkilari eta artista frantziarra.
* Pierre-Victor-Auguste Morillon (1757-1839), frantziar politikaria.
* Robert Morillon, (1910-2007), frantziar politikaria.
* Saint Maurille, Angerseko apezpikua (336-426)

## Bestelakoak 
* Morillon, mahats mota bat.
Bournonville

**Bournonville** izenarekin honakoak ezagutzen dira:
* Bournonville, Pas-de-Calais departamenduko udalerria.
* August Bournonville, Danimarkako dantzari ezaguna.
* Antoine Bournonville, aurrekoaren aita.
Abere trakzio

thumb|300px
**Abere trakzioa** abereak zamak garraiatu, gurdiak eraman, lursailak aratu eta goldatu eta errota eta noriak mugiarazteko tekniken multzoa da. Horretarako erabiltzen diren abereei **lor-abere** deitzen zaie; horietan arruntenak zaldiak, mandoak, astoak eta idiak izan dira Euskal Herrian.

## Ikus, gainera 
* Zamari

## Kanpo estekak
Inchcolmeko abadia

**Inchcolmeko abadia** () Eskoziako Inchcolm uharteko abadia agustindarra da. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Historia 
XII mendearen hasieran eliza agustindar bat eraiki zen Inchcolm uhartean. Kondairak dioenez 1123an Alexandro I.a Eskoziakoaren itsasuntzia urperatu eta erregea bertara iritsi zen eta erromes baten txabolan hartu zuen ostatu.

1235ean abadia bihurtu zen eta 1296an ingelesek eraso egin zioten arren aurrera jarraitu zuen. 1560ko Eskoziako Erlijio Erreformaren ondoren bertan behera utzia izan zen. Dena dela toki estrategikoan dagoenez Fortheko fiordoan babeserako eraikin gisa erabili izan da hainbat aldiz.

## Deskribapena 
Eskoziako monasterioen artean egitura gehien egoera onean mantentzen dituena da. Klaustroak, kapera, beroketa gela eta errefektorioa osorik daude esate baterako. Egoera eskasenean eliza bera dago.

## Inchcolm Antiphoner 
Adadetxeko altxor aipagarriena da, zeltiar kristatutasunaren kantuliburua da. San Kolunbaren omenezko kanta ugari daude bertan.

## Iruditegia 

Irudi:Inchcolm Abbey Firth of Forth 2 (4535572494).jpg
Irudi:The abbey on Inchcolm - geograph.org.uk - 1162424.jpg
Irudi:St Colm's Abbey - geograph.org.uk - 950558.jpg
Irudi:Inchcolm Abbey Firth of Forth 1 (4534896123).jpg
Irudi:Inchcolm Abbey - geograph.org.uk - 112492.jpg

## Kanpo estekak 
*  Historic Scotland erakundearen webgunea
Carly

**Carly** honakoak izendatzeko erabiltzen da:

## Leku izenak 
* Carly, Pas-de-Calais departamenduko udalerria.

## Pertsona izena 
* Carly Binding (1978-), Zeelanda berriko abeslaria
* Carlie Boland, AEBko politikaria
* Carly Booth (1992-), Eskoziako golf jokalari profesionala
* Carly Chaikin (1990-), AEBko aktorea
* Carlie Christensen, AEBko legelaria
* Carly Cole (1984-), Britaina Handiko modeloa
* Karley Scott Collins (1999-), AEBko aktorea
* Carly Colón (1979), Puerto Ricoko borrokalaria
* Carly Craig (1980-), AEBko aktorea
* Carly Dixon (1973-), Australiako judolaria
* Carly Fiorina (1954-), AEBko politikaria eta enpresaria
* Carly Flynn, Zeelanda berriko kazetaria
* Carly Foulkes Kanadako modeloa eta aktorea
* Carley Gracie, Brasileko martzial artista
* Carly Gullickson (1986-), AEBko tenis-jokalaria
* Carly Hillman (1983- ), Britainia Handiko aktorea
* Carly Hunt (1981- ), Ingalaterrako futbolaria
* Carlie Ikonumou (1990-), Australiako futbolaria
* Carly Janiga (1988-), AEBko gimnasta
* Carly Rae Jepsen (1985-), Kanadako abeslaria
* Karlie Kloss (1992-), AEBko modeloa
* Carly Lyn, AEBko zinemagilea
* Carly McKillip (1989-), Kanadako aktorea eta musikaria
* Carly Melin (1985-), AEBko politikaria
* Carley Mijovic, Australiako saskibaloi jokalaria
* Carly Milne, Kanadako idazlea
* Carly Paradis (1980- ), Kanadako piano-jotzailea
* Carly Patterson (1988- ), AEBko gimnasata eta abeslaria
* Carly Piper (1983- ), AEBko igerilaria
* Carly Pope (1980- ), Kanadiar aktorea
* Karlie Redd, Amerikar hip-hop artista, modeloa eta aktorea
* Karly Robertson (1989), Eskoziako patinatzailea
* Karly Rothenberg (1962-), Alemaniako aktorea
* Carly Schroeder (1990-), Alemaniako aktorea
* Carly Simon (1945- ), AEBko musikagilea eta idazlea
* Karlie Simon (1987-), Ingalaterrako aktore pornografikoa
* Carly Smithson (1983-), Irlandako abeslaria eta aktorea
* Carly Rose Sonenclar (1999-), AEBko abeslaria eta aktorea
* Carley Stenson (1982-), Britainiar aktorea eta abeslaria
* Carly Telford (1987-), Ingalaterrako futbolaria
* Carly Wilson (1982-), Australiako saskibaloi jokalaria
Lorenzo Hurtado de Saratxo

**Lorenzo Hurtado de Saratxo Arregi** (Bilbo, 1889ko urriaren 8a - Getxo, 1984ko irailaren 2a) bizkaitar enpresaburu eta politikaria izan zen, 1959 eta 1963 artean Bilboko alkatea izandakoa.

Gueñesko notarioaren semea, zuzenbidea ikasi zuen Deustuko Unibertsitatean. 1919an Liga de Acción Monárquica alderdiaren sorreran parte hartu zuen eta, urte hartako hauteskundeetan, Portugaleten tirokatu zuten. Espainiako Bigarren Errepublikan *Acción Española* aldizkariaren eta Juntas de Ofensiva Nacional-Sindicalista alderdiaren sorreran parte hartu zuen.

Resinera Bilbaína (1929), Firestone eta El Pueblo Vasco enpresen zuzendaritza-batzordean izan zen. 1938an Banco de Bilbaoren kontseilari izendatu zuten eta ia bere heriotzara arte kargua mantendu zuen.

## Erreferentziak
Crosses

**Crosses** izenarekin honakoak aurki daitezke:

## Geografia 
* Crosses, Frantziako Cher departamenduko udalerria.
* Crosses, AEBtako Arkansas estatuko komunitatea.

## Musika 
* Crosses, musika taldea
José María Gonzalez de Kareaga

**José María Gonzalez de Kareaga Urkixo** (Bilbo, 1899ko apirilaren 19a - Madril, 1971ko urtarrilaren 4a) bizkaitar ingeniari eta politikaria izan zen, 1938an zenbait hilabetez Bilboko alkatea izandakoa.

Lanbidez ingeniaria, Jose Maria Areiltzaren agintaldian teniente-alkate eta gero alkate bilakatu zen.

## Erreferentziak
José Luis Berasategi

**José Luis Berasategi Goikoetxea** (Bilbo, 1920ko urtarrilaren 25a - 1990eko otsailaren 3a) bizkaitar ekonomialari eta politikaria izan zen, Bilboko azken alkate frankista izandakoa.

Gerra Zibilean Lakarreko tertzioan izena eman eta kapitain ere bilakatu zen. Gero, ekonomia eta matematikak ikasi zituen eta Sarrikoko fakultatearen sorreran parte hartu zuen. Kontabilitate Plan Orokorraren sortzaileetako bat izan zen.

## Erreferentziak
Syzygium

***Syzygium*** landareak loredunen loraketa duten mirto familia, Myrtaceae dagokio generoa da.

## Espeziea 
* *Syzygium aqueum*
* *Syzygium australe*
* *Syzygium aromaticum*
* *Syzygium buxifolium*
* *Syzygium cordatum*
* *Syzygium cumini*
* *Syzygium curanii*
* *Syzygium eucalyptoides*
* *Syzygium fibrosum*
* *Syzygium forte*
* *Syzygium grandis*
* *Syzygium guineese*
* *Syzygium jambos*
* *Syzygium javanicum*
* *Syzygium luehmannii*
* *Syzygium malaccense*
* *Syzygium nervosum*
* *Syzygium oblatum*
* *Syzygium oleosum*
* *Syzygium paniculatum*
* *Syzygium polyanthum*
* *Syzygium polycephaloides*
* *Syzygium polycephalum*
* *Syzygium pycnanthum*
* *Syzygium samarangense*
* *Syzygium smithii*
* *Syzygium suborbiculare*
* *Syzygium tetragonum*
* *Syzygium zeylanicum*

## Kanpo estekak
Levet

**Levet** honako hauek izan daiteke:

## Leku izena 
* Levet, Cher departamenduko Frantziako udalerria.
* Leveteko kantonamendua, Cher departamenduko kantonamendua.

## Abizena 
* Aimé Levet, politikaria.
* Nicolas Levet, politikaria.
* Georges Levet, politikaria eta aurrekoaren semea.
* Henry Jean-Marie Levet olerkilaria.
* Jean-Louis Levet ekonomilaria.
* Thomas Levet golf jokalaria.
* Sandrine Levet eskalatzailea.
* Serge Levet, grabatu egilea.
Blairquhan gaztelua

**Blairquhan gaztelua** () Eskoziako Straiton herrixkan dagoen gaztelu bat da, Maybole herritik hurbil. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Historia 
Blairquhan lurraldean lau familia handi bizi izan ziren hurrenez hurren. 1346an McWhirter familiak dorretxea eraiki zuen, 1573an Kennedy familiak eskuratu zuen, XVII mendean Whiteford familiaren eskutan gelditu zen eta hauen diru porrotaren ondoren Sir David Hunter Blair baroiak erosi zuen.

1820an William Burn eskoziar arkitektoari gaztelu zaharra bota eta jauregi berria eraikitzeko enkargua egin zion. Honek Tudor estiloan eraiki zuen. 1824an bukatu zuten eraikuntza.

## Ingurua 
Bost kilometrotako etorbidea da gazteluak duen erakargarritasun handiena. Girvan ibaia jarraitzen du eta ertzetan hesitruriko lorategi ederrak daude. Sir Edward Hunter-Blair (1920-2006), zortzigarren baroia, hortikulturan eta basogintzan aditua zen eta bizitza guztia erabili zuen gaztelua zaindu eta lorategiak mantentzen.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Manuel Frías

**Manuel Frías Enciso** (Munilla, 1880ko maiatzaren 20a - ?, ?) bizkaitar politikaria izan zen, 1935 eta 1936 artean zenbait hilabetez Bilboko alkatea izandakoa.

Gurasoak andaluziarrak zituen, Bilbon espartingileak zirenak. Deustuko Unibertsitatean filosofia eta Salamancan zuzenbidea ikasi zituen. Seguros Bilbao hasi zen lanean eta Partido Republicano Radicalaren kide bilakatu zen.

## Erreferentziak
Arachnothera

***Arachnothera*** Nectariniidae familiako hegazti genero bat da. Bere izenak dioen bezala armiarmak ehizatzen dituzte. Malasia aldean bizi dira.

## Espezieak 
* *Arachnothera affinis*.
* *Arachnothera chrysogenys*.
* *Arachnothera clarae*.
* *Arachnothera crassirostris*.
* *Arachnothera flavigaster*.
* *Arachnothera juliae*.
* *Arachnothera longirostra*.
* *Arachnothera magna*.
* *Arachnothera modesta*.
* *Arachnothera robusta*.

## Kanpo estekak
Epaile

[thumb|300px|[Nazioarteko Justizia Auzitegiko epaileak.]]
**Epailea**, edozein motatako auzitan, epaitzeko eta epaia emateko zilegitasuna duen pertsona da.

Zuzenbidean epaiketaren prozesua gainbegiratzen du, bakarrik edo beste epaile batzuen laguntzarekin. Euren botereak, funtzioak, metodoak, dizpilina eta ikasketak ezberdinak dira jurisdikzio bakoitzean. Epailearen ezaugarririk garrantzitsuena gertaerak modu objetiboan aztertzeko gaitasuna da. Epaileak lekuko guztiak entzun, dagoen ebidentzia aztertu eta horietako bakoitzaren sinisgarritasunaren gainean erabakitzeko du, bere interpretazioa eginez. Jurisdikzio batzuetan epailearen lana herritarrekin parteka dezake. Prozesu inkisitorialak ematen direnean epaileak, aldi berean, fiskalaren papera hartzen du.

Kiroletan edo beste modu bateko lehiaketatan, irabazlea, nor kaleratu edo arauak bete ote diren erabakitzen duena da epailea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Martian Chronicles

***The Martian Chronicles*** 1950an Ray Bradbury idazle estatubatuarrak argitaratutako narrazio-bilduma da, munduko zientzia fikzio literaturan garrantzitsuenetariko bat. Liburuan gizakiak suntsipenaren puntuan dagoen Lurratik doaz ihesean, eta Marte kolonizatzen dute; liburuak kolonizazio horren kronika jasotzen du, alegia.

Liburuan pasarte poetiko eta melankolikoak aurki daitezke. Sarritan, nabaria da benetan garaiko gizarte estatubatuarraz ari dela hitz egiten eta ez Marten sortutako koloniaz. Gaiak unibertsalak dira: gerra, arrazismoa, gizakiaren txikitasuna izadiaren eta unibertsoaren aurrean, gizakiaren bere txikizioa bilatzeko joera... Ipuinen edukien aldetik, hauek nahiko independenteak dira, elementu amankomun bakarra planeta bera izanik. Lehenengo argumentua 1999an kokatzen da.
 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : *Kronika martetarrak* Speculative fiction database webgunean.
Artapalo

**Artapalo** Euskadi Ta Askatasunaren zuzendaritzak 1986 eta 1992 artean erabili zuen ezkutuko izena izan zen.

## Historia 
Poliziak 'Artapalo' sinaturiko ETAren barne-eskutitzak aurkitu zituenean luzaroan pentsatu zuen pertsona bakarra zela, Francisco Mujika Garmendia, 'Pakito' hain zuzen ere. Hori zela eta, orduko hedabideetan 'Artapalo' deitzen zioten. Hala ere, geroago 'Artapalo' hiru lagunek osaturiko taldea zela jakinarazi zuten: 'Pakito' bera, José Luis Álvarez Santacristina 'Txelis' eta Joseba Arregi Erostarbe 'Fiti'; hurrenez hurren, erakundearen aparatu militar, politiko eta logistikoaren arduradunak.

'Artapalo'k ETAren atentatu latzenetariko batzuk erabaki zituen, tartean 1987ko uztailaren 19an Hipercorkoa edota 1987ko abenduaren 11ko Zaragozako kuartel-etxekoa. Zenbaiten ustetan, 'Artapalo' ETAren historian inflexio-puntua izan zen, Yoyesen eta Txomin Iturberen heriotzen ondoren hasitakoa. Taldeak ekintza armatu bereizi gabeagoak gauzatu zituen eta, zenbaiten ustetan, hau 'Pakito' buruzagi militar eta 'Txelis' buruzagi politikoaren arteko barne-istiluen isla izan zitekeen. Edonola ere, jarrera honen zergatia ezezaguna da.

1992ko martxoaren 29an Bidarteko 'Etxe Maitia'n Frantziako Jendarmeriak eta Espainiako Guardia Zibilak egindako operazio batean 'Artapalo' taldeko kideak atxilotu zituzten. Bi hilabete geroago, haien ondorengoak ere atxilotu egin zituzten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zele

**Zele** (nederlanderazko ahoskera: ) Belgikako ipar-mendebaldeko udalerri bat da, Ekialdeko Flandria probintziakoa, Gante-tik 20 kilometrora dagoena. 2013ko urtarrilaren 1ean 20.762 biztanle zituen.

## Hiritar ospetsuak 
* Caroline Maes, tenista
* Filip De Wilde, futbolaria
* Pieter H., dantzaria

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Lethrinus

***Lethrinus*** Lethrinidae familiako arrain genero bat da. Ozeano Atlantikoan, Ozeano Indikon eta Ozeano Barean bizi dira.

## Espezieak 
* *Lethrinus amboinensis* Bleeker, 1854
* *Lethrinus atkinsoni* Seale, 1910
* *Lethrinus atlanticus* Valenciennes, 1830
* *Lethrinus borbonicus* Valenciennes, 1830
* *Lethrinus conchyliatus* (J. L. B. Smith, 1959)
* *Lethrinus crocineus* J. L. B. Smith, 1959
* *Lethrinus enigmaticus* J. L. B. Smith, 1959
* *Lethrinus erythracanthus* Valenciennes, 1830
* *Lethrinus erythropterus* Valenciennes, 1830
* *Lethrinus genivittatus* Valenciennes, 1830
* *Lethrinus haematopterus* Temminck & Schlegel, 1844
* *Lethrinus harak* (Forsskål, 1775)
* *Lethrinus laticaudis* Alleyne & W. J. Macleay, 1877
* *Lethrinus lentjan* (Lacépède, 1802)
* *Lethrinus mahsena* (Forsskål, 1775)
* *Lethrinus microdon* Valenciennes, 1830
* *Lethrinus miniatus* (J. R. Forster, 1801)
* *Lethrinus nebulosus* (Forsskål, 1775)
* *Lethrinus obsoletus* (Forsskål, 1775)
* *Lethrinus olivaceus* Valenciennes, 1830
* *Lethrinus ornatus* Valenciennes, 1830
* *Lethrinus ravus* K. E. Carpenter & J. E. Randall, 2003
* *Lethrinus reticulatus* Valenciennes, 1830
* *Lethrinus rubrioperculatus* Torao Sato, 1978
* *Lethrinus semicinctus* Valenciennes, 1830
* *Lethrinus variegatus* Valenciennes, 1830
* *Lethrinus xanthochilus* Klunzinger, 1870

## Kanpo estekak
Melle (Belgika)

**Melle** (nederlanderazko ahoskera: ) Belgikako ipar-mendebaldeko udalerri bat da, Ekialdeko Flandria probintziakoa. Udalerriak herri hauek hartzen ditu barnean: Gontrode eta Melle bera. 2013ko urtarrilaren 1ean 11.016 proper biztanle zituen.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Moerbeke-Waas

**Moerbeke** (nederlanderazko ahoskera: , informalki, Moerbeke-Waas ere deitua:) Belgikako ipar-mendebaldeko udalerri bat da, Ekialdeko Flandria probintziakoa. 2013ko urtarrilaren 1ean 6.162 biztanle zituen.

## Gallery 

File:Moerbeke, parochiekerk Sint Antonius Abt oeg34245 foto6 2013-05-06 12.31.jpg| Moerbeke, eliza: parochiekerk Sint Antonius Abt
File:Moerbeke, ophaalbrug over de Meervaart foto2 2013-05-06 12.22.jpg|Moerbeke, zubia Meervaart-en gainetik.
File:Koewacht-Moerbeke, de Sint Filippus en Sint Jacobuskerk oeg34290 positie2 foto1 2013-05-06 13.12.jpg|Koewacht-Moerbeke, eliza: de Sint Filippus en Sint Jacobuskerk

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Usher Etxearen hondamena

**Usher Etxearen hondamena** (ingelesez *The Fall of the House of Usher*) Edgar Allan Poe estatubatuar idazlearen kontakizun labur bat da. 1839ko irailean ''Burton's Gentleman's Magazine* aldizkarian argitaratu zen.

2000an Koro Navarrok euskarazko itzulpena Poeren kontakizun laburrez osatutako *Kontakizunak* liburuaren argitaratu zuen.

## Argumentua 
Jaun gazte bat bere haurtzaroko lagun baten etxalde zaharrera gonbidatua izan da: Roderick Usher artista erdi gaixo eta bitxia da. Roderick etxaldetik atera gabe bizi da, osasunez ere gaizki dabilen Lady Madeline arrebarekin batera. Usherrek zehaztu gabeko gaixotasun bat du, hortaz denak haren osasunaz kezkaturik daude, baina azkenean arreba hilko da. Bere gorpua kripta batera eramango dute, baina handik gutxira zoritxarreko amaiera bat eragingo duten gertakizun izugarriak gertatuko dira.

## Zinema 
* *House of Usher* (1960)

## Kanpo estekak 
* *Usher Etxearen hondamena* kontakizun laburra euskaraz irakurgai. *Kontakizunak'', Koro Navarro, Ibaizabal, 2000
Valdemar jaunaren kasuaren egia

***Valdemar jaunaren kasuaren egia*** () Edgar Allan Poe estatubatuar idazlearen kontakizun labur bat da. 1845eko abenduan *The American Review* eta *Broadway Journal* aldizkarietan batera argitaratu zen.

2000an Koro Navarrok euskarazko itzulpena Poeren kontakizun laburrez osatutako *Kontakizunak* liburuaren argitaratu zuen.

## Argumentua 
Narratzaileak, P.. deitua, mesmerismo zalea dio, magnetismoaren eraginez norbait egoera hipnotikora erakartzea datzan pseudozientzia (mesmerismo zena hipnosian bilakatuko zen). Dioenez, berak dakienaraino, inor ez da hiltzear dagoen norbait mesmerizateko gai izan, eta hilzorian dagoen norbaitengan zein eragin izan dezakeen jakin nahi du..

Bere laguna den Valdemar jauna tuberkulosiaren ondorioz hilzorian dago eta berarekin esperimentua burutzea onartu du. Valdemar trantzean sartzean, hiltzen ari dela dio, ondoren jada hil dela. Orduan P...-ek zazpi hilabetez mesmerizatua lagako du, denbora guzti horretan Valdemar pultsurik edo arnasik eman gabe egongo da, eta bere azala zurrun eta hotz izango du.

Azkenean P...-ek hura esnatzen saiatuko da, eta ekintza horretan zehar Valdemarren gorpua usteltzen hasiko da, kontakizunaren arabera, «usteldutako masa likido gorrotagarri eta kirasdun batean» bihurtu arte.

## Kanpo estekak
Berenice (ipuina)

**Berenize** *(Berenice, ingelesez)* Edgar Allan Poe estatubatuar idazlearen kontakizun labur bat da. 1835eko abenduan *Southern Literary Messenger* aldizkarietan argitaratu zen.

2000an Koro Navarrok euskarazko itzulpena Poeren kontakizun laburrez osatutako *Kontakizunak* liburuan *Berenize* izenburupean argitaratu zuen.

## Argumentua 
Egaeus bere lehengusina Berenizerekin ezkontzeko prestatzen ari da, baina bere kaxara egoteko joera piztu eta gainontzeko mundutik isolatzen dela dirudi. Gaixotasun ezezagun baten ondorioz, Berenize zahartzen hasiko da, azkenean bere gorputzetik bizirik dagoela dirudien zati bakarra hortzak izango dira, Egaeus mutilari haienganako obsesioa piztuko zaio. Azkenean Berenize hil eta Egaeus bakarrik egoteko trantze horietako batean sartuko da. Bere zerbitzarietako batek eten eta Berenizen hilobia profanatu egin dutela esango dio. Egaeus odolez estalia agertuko da, eta bere alboan, hainbat dentista tresneriaz eta 32 hortzdun kaxatxo batez inguratua. Bestalde, denak Berenize bizirik lurperatua izan zela pentsaraztea bultzatzen du.

## Kanpo estekak 
* *Berenize* kontakizun laburraren euskarazko itzulpena irakurgai. *Kontakizunak* liburua, Ibaizabal, 2000
Raxoi jauregia

**Raxoi jauregia** (galizieraz *Pazo de Raxoi*) Galiziako Santiago de Compostela hiriburuan dagoen jauregi neoklasiko bat da. Obradoiro plazan dago, Santiago de Compostelako katedrala eta San Xerome ikastetxearen artean. Gaur egun Udalaren egoitza edo udaletxea eta Galiziako Xuntaren presidentziaren egoitza da.

1766an Santiagoko artzapezpikua zen Bartolomé Rajoy Losadaren aginduz eraikitzen hasi zen, 1772an amaitu eta aitortzaileen mintegia izan zen. Carlos Lemaur frantziar ingeniaria eraikuntza lanen arduraduna izan zen.

thumb|400px|erdian|Ikuspegi panoramikoa.

## Kanpo estekak 
* Raxoi jauregia
Kill Bill: Volume 2

**Kill Bill: Volume 2** (euskaraz *Hil Bill: 2. Bilduma*) 2004ko Quentin Tarantino estatubatuar zinema zuzendari eta gidoigileak zuzendu eta idatzitako borroka arteetako filma bat da. 2003ko Kill Bill: Volume 1 filmarekin batera Kill Bill izeneko saga osatzen du. Uma Thurman, David Carradine, Lucy Liu, Vivica A. Fox, Michael Madsen, Daryl Hannah eta Gordon Liu aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Bere ezkontza egunean bera erailtzen saiatu ziren taldeko hainbat kide hil ondoren, "Manba Beltza" (Uma Thurman) gainontzekoak hiltzen saiatuko da, eta bereziki bere antzinako buruzagia izan zen Bill (David Carradine), berau erailtzea agindu baitzuen.

## Aktoreak 
* Uma Thurman Beatrix Kiddo/Emaztegaia (Manba beltza)
* David Carradine: Bill
* Lucy Liu: O-Ren Ishii
* Vivica A. Fox: Vernita Green
* Michael Madsen: Budd
* Daryl Hannah: Elle Driver
* Julie Dreyfus: Sofie Fatale
* Sonny Chiba: Hattori Hanzo
* Ambrosia Kelley: Nikki Green
* Gordon Liu: Pai Mei
* Stephanie L. Moore, Shana Stein eta Caitlin Keats: Joleen, Erica eta Janeen
* Bo Svenson: Harmony erreberendoa
* Chris Nelson: Tommy Plympton
* Samuel L. Jackson: Rufus
* Larry Bishop: Larry Gomez
* Sid Haig: Jay
* Michael Parks: Esteban Vihaio
* Perla Haney-Jardine: B.B.
* Helen Kim: Karen
* Lawrence Bender: Hoteleko langilea

## Ikus gainera 
* Kill Bill
* Kill Bill: Volume 1

## Kanpo estekak 
* *Kill Bill: Volume 1* filmaren webgunea 
* *Kill Bill: Volume 1* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Dicrossus

***Dicrossus*** Cichlidae familiaren barruan sailkatzen den arrain genero bat da. Amazonas eta Orinocon bizi dira.

## Espezieak 
* *Dicrossus filamentosus* (Ladiges, 1958)
* *Dicrossus foirni* Römer, Hahn & Vergara, 2010
* *Dicrossus gladicauda* Schindler & Staeck, 2008
* *Dicrossus maculatus* Steindachner, 1875
* *Dicrossus warzeli* Römer, Hahn & Vergara, 2010

## Kanpo estekak
Labeo

***Labeo*** Cyprinidae familiaren barruan sailkatzen den arrain genero bat da.

## Espezieak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lur azpi

:*Artikuku hau lurrazalaren azpian dauden eremuei buruzkoa da. Lurzoruaren azpian dagoen geruzei buruz jakiteko, ikus Harri ama, Substratu (geologia), Lurzoruko horizonte.*
:*Lurrazalaren azpian dauden geruzei buruz jakiteko, ikus Lurraren egitura.*

**Lur azpi**, **lurpe** edo **zorupea**, geotekniaren, ingeniaritzaren eta meatzaritzaren ikuspuntutik, lurrazalaren azpian dauden eremu eta geruzak dira, bereziki eremu horiek irisgarriak direnean, ustiapenerako edo bestelako lanak egiteko.

## Kanpo estekak
Sektore pribatu

Ekonomian, **sektore pribatua** sektore publikoari kontrajarria dagoen sektorea da, beren jardueraren bitartez irabazi asmoa duten eragileak edo ekonomiaren zatia. Gobernuaren menpe dagoen sektore publikoa kanpoan utzita, eragile pribatuen menpe dagoen sektorea da.

## Kanpo estekak
Betta

***Betta*** Osphronemidae familiako arrain genero bat da. Genero honetako espezie batzuk oso ezagunak dira, **Siameko arrain borrokalaria** bezala. Espezie asko daude, gehienak txikiak.

## Espezieak 
## Kanpo estekak
Alestopetersius

***Alestopetersius*** Alestidae familiako arrain genero bat da. Afrikan bizi dira.

## Espezieak 
* *Alestopetersius brichardi* (Poll, 1967)
* *Alestopetersius caudalis* (Boulenger, 1899)
* *Alestopetersius compressus* (Poll & Gosse, 1963)
* *Alestopetersius hilgendorfi* (Boulenger, 1899)
* *Alestopetersius leopoldianus* (Boulenger, 1899)
* *Alestopetersius nigropterus* (Poll, 1967)
* *Alestopetersius smykalai* (Poll, 1967)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Varanoidea

**Varanoidea** narrastien superfamilia bat da, bere barruan Varanidae familia famatua dago. Iraungitutako beste bi forma erdi-urtar sartzen dira barruan, Dolichosauridae eta Necrosauridae barne.

## Familiak 
* †Aigialosauridae
* †Dolichosauridae
* Helodermatidae
* Lanthanotidae
* †Mosasauridae
* †Necrosauridae
* Varanidae
* †Pythonomorpha

## Kanpo estekak
Sikukia

***Sikukia*** Cyprinidae familiako arrain genero bat da. Asiako ekialdean bizi dira.

## Espezieak 
* *Sikukia flavicaudata* X. L. Chu & Y. R. Chen, 1987
* *Sikukia gudgeri* (H. M. Smith, 1934)
* *Sikukia longibarbata* Z. Y. Li, Y. R. Chen, J. X. Yang & X. Y. Chen, 1998
* *Sikukia stejnegeri* H. M. Smith, 1931

## Kanpo estekak
Tringa

***Tringa*** Scolopacidae familiako hegazti genero bat da. Itsaso inguruetan bizi dira.

## Espezieak 
* *Tringa brevipes*
* *Tringa erythropus*
* *Tringa flavipes*
* *Tringa glareola*
* *Tringa guttifer*
* *Tringa incana*
* *Tringa melanoleuca*
* *Tringa nebularia*
* *Tringa ochropus*
* *Tringa semipalmata*
* *Tringa solitaria*
* *Tringa stagnatilis*
* *Tringa totanus*

## Kanpo estekak
Adolfo Gonzalez de Kareaga

**Adolfo Gabriel Gonzalez de Kareaga Urkixo** (Bilbo, 1897 - *ibidem*, 1937ko urtarrilaren 4a) bizkaitar politikaria izan zen, 1930 eta 1931 artean zenbait hilabetez Bilboko alkatea izandakoa.

Deustuko Unibertsitatean zuzenbidea ikasi zuen. Dámaso Berenguer jeneralak alkate guztien karguak kendu zituenean, Bilborako izendatu zuten. Espainiako Bigarren Errepublikan monarkikoen zerrendetan izan arren ez zuen posturik lortu. Gerra Zibila piztu zenean, atxilotu eta Aingeru Guardakoen komentuan fusilatu zuten.

## Erreferentziak
Megophryidae

**Megophryidae** anfibio familia bat da. Asian eta Filipinetan bizi dira, baita Indonesian eta Malasian. 70etik 100era espezie ezagutzen dira, 11 generotan.

## Generoak 
* *Borneophrys* Delorme, Dubois, Grosjean & Ohler, 2006 (1 sp.)
* *Brachytarsophrys* Tian & Hu, 1983 (5 sp.)
* *Leptobrachella* Smith, 1925 (8 sp.)
* *Leptobrachium* Tschudi, 1838 (34 sp.)
* *Leptolalax* Dubois, 1980 (36 sp.)
* *Megophrys* Kuhl & Van Hasselt, 1822 (57 sp.)
* *Ophryophryne* Boulenger, 1903 (5 sp.)
* *Oreolalax* Myers & Leviton, 1962 (18 sp.)
* *Scutiger* Theobald, 1868 (20 sp.)

## Kanpo estekak
Creon (generoa)

***Creon*** Lycaenidae familiako tximeleta genero bat da.

## Espezieak 
* *Creon cleobis*
* *Creon hypatada*
* *Creon pendleburyi*

## Kanpo estekak
Pelobatoidea

**Pelobatoidea** igel superfamilia bat da. Normalki apo motako gorputz bat dute, baina igelen antzeko aurpegia. Filogenetikoki igel primitiboen eta goi mailako igelen artean kokatzen dira. Mesobatrachia subordenaren barruan daude.

Pelobatoidearen barruan 140 espezie daude, 12 generoetan eta 2 familiatan. Europa, Ipar Afrika eta Asiako Mendebalde eta Hego-ekialdean bizi dira. Bere taxo ahizpa Pelodytoidea da.

## Familiak 
* Familia Megophryidae Bonaparte, 1850
* Familia Pelobatidae Bonaparte, 1850

## Kanpo estekak
Mesobatrachia

**Mesobatrachia** Anuraren barruan dagoen bigarren azpiordenik handiena da. Archaeobatrachia eta Neobatrachiaren artean daude ebolutiboki.

## Familiak 
* Megophryidae
* Pelobatidae
* Pelodytidae
* Scaphiopodidae
* Rhinophrynidae
* Pipidae

## Kanpo estekak
Aglaeactis

***Aglaeactis*** Trochilidae familiako hegazti genero bat da. Bolivian eta Kolonbian bizi dira.

## Espezieak 
* *Aglaeactis aliciae*.
* *Aglaeactis castelnaudii*.
* *Aglaeactis cupripennis*.
* *Aglaeactis pamela*.

## Kanpo estekak
Anacanthobatis

***Anacanthobatis*** Anacanthobatidae familiako arrain genero bat da.

## Espezieak 
* *Anacanthobatis americanus* Bigelow et Schroeder, 1962
* *Anacanthobatis borneensis* Chan, 1965
* *Anacanthobatis donghaiensis* (Deng, Xiong et Zhan, 1983)
* *Anacanthobatis folirostris* (Bigelow et Schroeder, 1951)
* *Anacanthobatis longirostris* Bigelow et Schroeder, 1962
* *Anacanthobatis marmoratus* von Bonde et Swart, 1923
* *Anacanthobatis melanosoma* (Chan, 1965)
* *Anacanthobatis nanhaiensis* (Meng et Li, in Chu, Meng, Hu et Li, 1981)
* *Anacanthobatis ori* (Wallace, 1967)
* *Anacanthobatis stenosomus* (Li et Hu in Chu, Meng, Hu et Li, 1982)

## Kanpo estekak
Craugastoridae

**Craugastoridae** Anuraen barruan sailkatzen den igel familia bat da.

## Sailkapena 
* **Ceuthomantinae** Heinicke, Duellman, Trueb, Means, MacCulloch, and Hedges, 2009 (495 sp.) (=Pristimantinae Ohler and Dubois, 2012)
** *Ceuthomantis* Heinicke, Duellman, Trueb, Means, MacCulloch, and Hedges, 2009
** *Dischidodactylus* Lynch, 1979
** *Pristimantis* Jiménez de la Espada, 1870
** *Yunganastes* Padial, Castroviejo-Fisher, Köhler, Domic, and De la Riva, 2007

* **Craugastorinae** Hedges, Duellman, and Heinicke, 2008
** *Craugastor* Cope, 1862
** *Haddadus* Hedges, Duellman, and Heinicke, 2008
** *Strabomantis* Peters, 1863

* **Holoadeninae** Hedges, Duellman, and Heinicke, 2008
** *Barycholos* Heyer, 1969
** *Bryophryne* Hedges, Duellman, and Heinicke, 2008
** *Euparkerella* Griffiths, 1959
** *Holoaden* Miranda-Ribeiro, 1920
** *Hypodactylus* Hedges, Duellman, and Heinicke, 2008
** *Lynchius* Hedges, Duellman, and Heinicke, 2008
** *Niceforonia* Goin and Cochran, 1963
** *Noblella* Barbour, 1930
** *Oreobates* Jiménez de la Espada, 1872
** *Phrynopus* Peters, 1873
** *Psychrophrynella* Hedges, Duellman, and Heinicke, 2008

## Kanpo estekak
Lonchura

***Lonchura*** Estrildidae familiako hegazti genero bat da. Afrikan, eta Hego Asiatik Indonesiara bizi dira.

## Espezieak 
## Kanpo estekak
Dasyurus

***Dasyurus*** Dasyuridae familiako martsupial genero bat da.

## Espezieak 
* *Dasyurus albopunctatus*
* *Dasyurus dunmalli* (†)
* *Dasyurus geoffroii*
* *Dasyurus hallucatus*
* *Dasyurus maculatus*
* *Dasyurus spartacus*
* *Dasyurus viverrinus*

## Kanpo estekak
Hynobiidae

**Hynobiidae** Urodelaren barruan sailkatzen den anfibio familia bat da. Asian eta Europako Errusian bizi dira.

## Generoak 
* *Batrachuperus*
* *Hynobius*
* *Liua*
* *Onychodactylus*
* *Pachyhynobius*
* *Paradactylodon*
* *Pseudohynobius*
* *Protohynobius*
* *Ranodon*
* *Salamandrella*

## Kanpo estekak
Astyanax (generoa)

***Astyanax*** Characidae familiako arrain genero bat da. 140 espezie ditu bere barruan, eta bere familiako generorik handienetako bat da, *Hyphessobrycon*ekin batera.

## Espezieak 
## Kanpo estekak
Ranoidea

**Ranoidea** Anuraen barruan sailkatzen den igel superfamilia bat da. Superfamilia honetako kideek ez dute saihetsik, denak konplexu batean batu direlako.

## Familiak 
* Arthroleptidae
* Hyperoliidae
* Microhylidae
* Ranidae
* Rhacophoridae

## Kanpo estekak
Pylorobranchus

***Pylorobranchus*** Ophichthidae barruan sailkatzen den arrain genero bat da. Taiwan eta Filipinetan bizi dira.

## Espezieak 
* *Pylorobranchus hearstorum* J. E. McCosker, 2014
* *Pylorobranchus hoi* J. E. McCosker & H. M. Chen, 2012

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Crocidura

***Crocidura*** satitsuak biltzen dituen Soricidae familiako ugaztun genero bat da. 180 espezierekin, ugaztenen barruko generorik handiena da.

## Espezieak 
## Erreferentziak 
## Kanpo lotura 
## Kanpo estekak
Dussumieria

***Dussumieria*** sardinen antzeko arrain genero bat da. Dussumieriidae familiaren barruan sailkatzen dira.

## Espezieak 
* *Dussumieria acuta* Valenciennes, 1847
* *Dussumieria elopsoides* Bleeker, 1849

## Kanpo estekak
Bathytyphlops

***Bathytyphlops*** Ipnopidae familiaren barruan sailkatzen den arrain genero bat da.

## Espezieak 
* *Bathytyphlops marionae* Mead, 1958
* *Bathytyphlops sewelli* (Norman, 1939)

## Kanpo estekak
Raja (argipena)

**Raja** hitzarekin honakoak izendatzen dira:
* Rajá, sanskritoko hitza, erregeak izendatzeko.
* Raja, arrain generoa.
Ballantraeko premua

**Ballantraeko premua**

Berez, benetakoa den Hegoaldeko Ayrshire konderriko Ballantrae herrian girotua dago.

## Argumentua 
Eskozia, Jakobiten matxinada garaia. Durrisdeer etxaldean Durie anaiak bizi dira: James, Ballantraeko premua, anai zaharrena, libertino kalkulatzailea, handigura eta moralik gabea, baina aldi berean karismatikoa eta errespetatua ere bada; Henry, gazteena, lasaia, bertuteduna, baina injustuki ez da maitatua.

1745an, Jakobiten matxinadaren ondorioz herrialdea Karlos Eduardo Estuardo erregegaiaren aldeko jakobiten eta Jurgi II.a Erresuma Batukoaren aldekoen arteko gerra zibila jasaten ari zen. Jamesek bere aita eta anaiaren aholkuei entzungogor egin eta jakobitar matxinoen alde ipiniko da. Aita eta Henryren ustez James premua izanik familiaren etxaldean gelditu eta Jurgi erregeari leial izan du, aldiz Henry jakobitekin lerrokatu beharko lukee.

Jameseek bere patua sinatu eta etxaldea utzirik Karlos Eduardo Estuardo erregegaiaren jakobitar gudarostearekin batera Britainiar Armadaren aurka borrokatzera joango da. 1746ko apirilaren 16an, Cullodengo guduan Britainiar Armadark jakobitar gudaroste matxinatua garaitu eta guztiz txikitu zuen, ondorioz James hiltzat jotzen da. Baina Jamesek bizirik ateratzea lortu eta Henryrekiko sekulako gorrotoa piztuko zaio, bere zoritxarra eta familiaren ondarearen erruduntzat jotzen baitu. Hortaz, James gainontzeko bizitza osoan bere anaiaren atzetik etengabe jarraika igaroko du. Hasieran Henryk umilazio guztiak estoikoki jasango ditu, baina azkenean anai zaharrenaren gorroto berberak bereganatuko du. Bi anaien arteko ezinikusi eta borroka Adirondack baso basatian tragikoki amaituko da.
  
## Zinema 
* *The Master of Ballantrae (1953)*: William Keighleyk zuzendu eta Errol Flynn, Roger Livesey, Anthony Steel, Beatrice Campbell eta Yvonne Furneaux aktoreek antzeztu zuten.
* *The Master of Ballantrae (1984ko filma)*: Douglas Hickoxek zuzendu eta Michael York, Richard Thomas, Timothy Dalton, Finola Hughes, John Gielgud eta Brian Blessed aktoreek antzeztu zuten.
* Ed Bishop as Pinkerton

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hexagrammos

***Hexagrammos*** Hexagrammidae familiako arrain genero bat da. Ozeano Barean bizi dira.

## Espezieak 
* *Hexagrammos agrammus* (Temminck & Schlegel, 1843)
* *Hexagrammos decagrammus* (Pallas, 1810)
* *Hexagrammos lagocephalus* (Pallas, 1810)
* *Hexagrammos octogrammus* (Pallas, 1814)
* *Hexagrammos otakii* D. S. Jordan & Starks, 1895
* *Hexagrammos stelleri* Tilesius, 1810

## Kanpo estekak
Anacardium

***Anacardium*** Anacardiaceae familiako landare genero bat da, Amerikako tropikoetan hazten dena.

## Espezieak 
## Kanpo estekak
Culzean gaztelua

**Culzean gaztelua** () Eskoziako Maybole herritik hurbil dagoen gaztelu bat da. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Historia 
David Kennedy Cassiliseko kondeak aginduta Robert Adam arkitekto eskoziarrak eraiki zuen gaztelua 1777 eta 1792 artean. 1794an Yeomanry zaldun erregimentua sortu zuen kondeak eta bertan izan zuen egoitza.

1945ean Kennedy familiak National Trust for Scotland erakundeari eman zion baina goiko solairuko gela Dwight David Eisenhower general amerikarrarentzat zela erabakiz, Bigarren Mundu Gerran Aliatuen indarren alde egindako lana eskertzeko. 1946an gaztelua izan zen Eisenhower eta ordutik aurrera beste hiru bisita ere egin zituen.

2011ean altzariak berritu ondoren ateak berriz ireki zituenetik turismoaren jomuga bihurtu da. 2013an esate baterako 220.000 bisitarei izan zituen.

## Iruditegia 

Irudi:2007-07-03-06040 GreatBritain CulzeanCastle.jpg
Irudi:Culzean Castle - clock tower courtyard - geograph.org.uk - 1560844.jpg
Irudi:Culzean Castle - geograph.org.uk - 975522.jpg
Irudi:Culzean Castle 1.jpg
Irudi:Culzean Castle Courtyard - geograph.org.uk - 1229850.jpg

## Kanpo estekak 
*  National Trust for Scotlanden webgunea
Oihan hitzean mundua

**Oihan hitzean mundua** ("The Word for World Is Forest" ingelesez) Ursula Kroeber Le Guin idazle estatubatuarraren zientzia fikziozko eleberria da. Liburuaren lehenengo bertsioa eleberri laburra moduan 1972an plazaratu zuen eta Hugo saria irabazi zuen; 1976an nobela luzearen formatuan plazaratu zuen. "Ekumen zikloa"ren barruan kokatzen da. Ekumen gizakiak kolonizatutako munduen federazioa da eta egilearen nobela desberdinetan agertu da.

Liburuaren euskarazko itzulpena 2021ean argitaratu zuen Igela argitaletxeak, Amaia Apalauzak itzulirik.

## Argumentua 
"New Tahiti" basoz estalitako planeta da. Han gizakien kolonia bat dago eta Lurrera egurra bidaltzen dute, egurrak gure planetan balio handia baitu. Zoritxarrez, gizaki horien lanak New Tahitin ondorio latzak uzten ditu: planetaren uharte handienetariko bat basogabetuta dago. Planetan ere gizaki antza duten izakiak bizi dira: crichyak. Gizakiek humanoide horiek esklabu moduan erabiltzen dituzte. Biolentzia horren aurrean humanoideek modu berean erantzuten ikasi dute. Selver izeneko liderraren gidaritzapean gizakien aurkako errebolta hasiko da.

Eleberri hau idatzi zuenean Ursula K. Le Guin Vietnamgo Gerraren eraginpean zegoen, horren aurkako aktibista aktiboa izan baitzen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : *The Forest as Metaphor for Mind*, Ian Watson-ek idatzita.
Glenapp gaztelua

**Glenapp gaztelua** () Eskoziako Ballantrae herrian kokaturik dagoen gaztelu bat da. Gaur egun hotela da.

## Historia 
Gaztelua James Hunter konderriko diputatuarentzako eraiki zen eta David Bryce arkitekto eskoziarrak diseinatu zuen. 1870an bukatu zituzten eriakuntza lanak. 1917an Inchcape familiak eskuratu zuen eta 1980. hamarkadararte beraien bizilekua izan zen.

2000 urtean hotel bihurtu zen. Gazteluak 73 gela baditu ere 17 bakarrik erabiltzen dira gaur egun.

## Iruditegia 

Irudi:A country house in Scotland 2.JPG
Irudi:Glenapp Castle Ballantrae - geograph.org.uk - 350316.jpg

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Crossraguel abadia

**Crossraguel abadia** () Eskoziako Maybole herritik hurbil dagoen abadia da, gaur egun hondarretan aurkitzen dena. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Etimologia 
*Cross of Riaghail* (Regulusen gurutzea) izenetik dator *Crossraguel* izena.

## Historia 
1225ean Paisleyko abadiako monjeei lurrak eman zizkien Donnchadh (Duncan) Carrickeko kondeak baina hauek eliza kaskar bat baino eraiki ez zutenez 1244an kondeak ganorazko abadia bat altxatzera behartu zituen. Crossraguel abadia eraiki zuten orduan.

1307an Eduardo I.a Ingalaterrakoaren armadak harpilatu zuen eta monjeek monasterio handiagoa eraiki zuten. 1560an Eskoziako Erlijio Erreformaren ondoren monasterioak bertan behera gelditu ziren baina monjeei 1601 arte bertan bizitzen utzi zitzaien.

## Iruditegia 

Irudi:Crossraguel Abbey gatehouse - geograph.org.uk - 826837.jpg
Irudi:Crossraguel Abbey - geograph.org.uk - 826817.jpg
Irudi:Crossraguel Abbey - geograph.org.uk - 1437269.jpg
Irudi:Crossraguel Abbey - geograph.org.uk - 1437181.jpg
Irudi:Crossraguel01.jpg

## Kanpo estekak 
*  Historic Scotland erakundearen webgunea
Maybole

**Maybole**, , Eskozia hego-mendebaldeko udalerria da, Clydeko fiordoaren ertzean kokatuta. Hegoaldeko Ayrshire konderrian dago. 2011ko erroldaren arabera 4.760 biztanle baino ez dituen arren hainbat eraikin historiko ditu.

## Historia 
Donnchadh (Duncan) Carrickeko kondeak 1193an eman zion herri estatusa eta 1516an *burgh of regality* titulua jaso zuen, baina beti egon da Kennedy familiaren eraginpean.

1244an Crossraguel abadia eraiki zuten Paisleyko abadiako monjeek eta 1346an Blairquhan gaztelua altxatu zuen McWhirter familiak. XVIII mendearen bukaeran Culzean gaztelua eraiki zen.

## Geografia 
Eskualdeko Ayr hiriburutik 14 kilometro hegoaldera dago, Clydeko fiordoaren ertzean.

## Ondasun nabarmenak 
* Blairquhan gaztelua
* Culzean gaztelua
* Crossraguel abadia

## Iruditegia 

Irudi:Blairquhan Castle.jpg|Blairquhan gaztelua.
Irudi:Culzean Castle house and gardens 01.JPG|Culzean gaztelua.
Irudi:Crossraguel Abbey gatehouse - geograph.org.uk - 826837.jpg|Crossraguel abadiaren hondarrak.
Irudi:Baltersan Castle - geograph.org.uk - 208625.jpg|Baltersan gaztelua.
Irudi:Maybole Castle - geograph.org.uk - 1455438.jpg|Mayboleko gaztelua.
Irudi:Maybole Town Hall - geograph.org.uk - 1212766.jpg|Udaletxea.
Irudi:Maybole Parish Church - geograph.org.uk - 1470530.jpg|Parrokia.
Irudi:Lochspouts Loch reservoir looking South-West.jpg|Lochspouts aintzira.
Irudi:Mochrum Loch - geograph.org.uk - 354857.jpg|Mochrum aintzira.
Irudi:Towards Craigfin Hill - geograph.org.uk - 287070.jpg|Craigfin Hill.

## Herri eta hiri senidetuak 
* 
* 
* 
* 

## Kanpo estekak 
*  Udaleko webgune ofiziala