open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
En Patufet

'**"En Patufet"**' Kataluniako Bartzelona hiriburuan katalanez argitaratu zen haurrentzako komiki bat izan zen. 1904eko urtarrilaren 4a eta 1938 bitartean argitaratu zen, ondoren baita 1968-1973 artean ere. Ospe handia bereganatu zuen, *La Rondalla del Dijous* (1909), *Els Follets* (1913) eta *En Belluguet* (1915) aldizkariak sortzeko oinarri gisa erabili zelarik.

Astero kaleratzen zen, asteko 65.000 ale eta 325.000 irakurle inguru zituelarik.

## Idazle eta ilustratzaileak 
* Lola Anglada
* Josep Maria Folch i Torres
* Joan Vila ('''"D'Ivori"**)
* Manuel Marinel·lo
* Gaietà Cornet i Palau
* Joan Llaverias i Labró
* Joan García Junceda
* Xavier Bonfill Trias (**"Jordi Català"**)
* Antoni Batllori Jofré
* Josefina Tanganelli (**"Abel"**)
* Ricard Opisso i Sala
* Carles Bécquer i Domínguez
* Joaquim Muntañola
* Josep Broquetas i Rius (**"Guillem d'Oloró"** edo **"Doctor Galena"'*)
* Picanyol

## Kanpo estekak 
* *En Patufet'' astekariaren digitalizazioa ARCA (Arxiu de Revistes Catalanes Antigues) atarian irakurgai 
* Folch i Torres Fundazioa
Iwamizawa (Hokkaido)

, Hokkaidoko mendebaldean dagoen Sorachi suprefeturako hiriburua da. 2014ko erroldaren arabera 86.529 biztanle ditu. Hokkaidoko hiriburua den Sapporotik oso gertu egoteak hiria nabarmen handitu du.

## Historia 
Iwamizawa hiria 1943ko apirilaren 1ean eratu zen.

## Iruditegia 

Irudi:Iwamizawa-Hinode-residential-area from-Hinode-Minami-to-Hinodedai.JPG|Auzo erresidentziala.
Irudi:Kitamura-Chuo-park Truck-marsh.JPG|Kitamura Chuo Park.
Irudi:Hokkaido-Greenland-amusement-park.JPG|Atrakzio parkea.
Irudi:|.
Irudi:Iwamizawa Jinja.jpg|Iwamizawa santutegia.
Irudi:Iwamizawa-park local-history-and-science-museum.JPG|Historia eta Zientzia museoa.

## Hiri senidetuak 
* 

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Julio Ariza

**Julio Ariza Irigoyen** (Zarrakaztelu, Euskal Herria, 1957ko otsailaren 5a) nafar enpresaburu eta politikari ohia da.

Nafarroako Unibertsitatean zuzenbidea ikasi ondoren, Kataluniara joan zen. Aleix Vidal-Quadrasen garaian, Kataluniako Parlamentuan sartu zen Espainiako Alderdi Popularraren zerrendetan. Hala ere, Jose María Aznarrek Jordi Pujolen laguntza onartu zuenean, politika utzi zuen.

Madrilera joan eta Radio Intereconomía irrati-katea erosi zuen. Horri esker, Intereconomía taldea sortu zuen.

## Erreferentziak
Histiozito

**Histiozitoak** ehun konektiboan dauden makrofagoak dira. Gainontzeko makrofagoak aldean, histozitoak finkoak dira, ez dira ehun konektibotik mugitzen. Makrofago guztien antzera, fagozitoak dira, fagozitosia egiteko ahalmena baitute.

Histiozitoak monozito izeneko leukozitoetatik sortzen dira. Monozitoak odolaren bidez ehun desberdinetara iristen dira. Ehun konektibokoak makrofagoak bihurtzen dira aktibatzen direnean (infekzio bat harrapatzean, esaterako).

Zitoplasma eosinofilo dute, eta lisosoma ugari. Zelula mintzean opsoninentzako errezeptore espezifikoak dituzte.

Histiozitosia histiozitoen gehiegizko ugalketaren ondorioz sortzen den neoplasia gaiztoa da.

## Kanpo estekak
Istripu nuklear

[300px|thumb|Fukushimako zentral nuklearreko erreaktoreen eraikinak [Fukushimako istripu nuklearra|2011ko istripuaren ostean.]]

**Istripu nuklearra** material errradiaktiboaren nahi gabeko isuria da, jendearengan eta ingurumenean kaltea eragiteko adinako arriskua duena. Istripu nuklearrak berauen larritasunaren arabera sailkatzen dira, INES eskalaren (International Nuclear Event Scale, euskaraz Istripu Nuklearren Nazioarteko Eskala) arabera.

## Istripu nuklearra eta gorabehera nuklearra 
INES eskalak 8 maila ditu. 0 mailakoa gertakariak ez du eraginik segurtasunean. 1 - 3 mailetako gertakariak *gorabehera* izenez deitzen dira, biztanleriarengan eta ingurugiroarengan ez dutelako eragin handirik. Hortik gorako mailek (4tik 7ra) *istripu* izena hartzen dute. Azkeneko mailaren larritasuna 1986ko apirilaren 26an Txernobilgo zentral nuklearrean gertatutako istripuaren parekoa da.
## Istripu nuklear garrantzisuenak 
Historiako istripu nabarmenenak honakoak izan dira:
* 1957, Mayak (Errusia, Sobietar Batasun ohia); 6. mailakoa.
* 1957, Windscale (Ingalaterra); 5. mailakoa.
* 1979, Three Mile Island (AEB); 5. mailakoa.
* 1986, Txernobil (Ukraina, Sobietar Batasun ohia); 7. mailakoa.
* 1999, Tokaimura (Japonia); 4. mailakoa.
* 2011, Fukushima (Japonia); 7. mailakoa
## Istripuen aurrean hartu beharreko neurriak 
## Istripua izateko probabilitatea 
## Ikus gainera 
* Istripu Nuklearren Nazioarteko Eskala
* Txernobilgo istripu nuklearra
* Zentral nuklear
* Erradioaktibitate

## Kanpo estekak
Sefarad

**Sefarad** () Biblian agertzen den toponimo ezezaguna da. Behin baino ez da agertzen, Abdiasen liburuan hain zuzen ere:

Antzinako persierazko bi idazkunetan *Saparda* toponimoa agertzen da: bata Median eta bestea Asia Txikian. Sardes zela ere espekulatu dute, hiriak lidieraz *Sfard* izena zuelako.

Antzinako Erromaren garaian, II. mendeko Peshitta eta gero, iberiar juduek Iberiar penintsulari Sefarad izena eman zuten. Iberiar juduen ondorengoek sefardi hartu zuten izena eta egungo hebreeraz "Sefarad" Espainiaren izena da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
José Clemente Orozco

**José Clemente Orozco** (Ciudad Guzmán, Jalisco, 1883ko azaroaren 23a - Mexiko Hiria, 1949ko irailaren 7a) mexikar margolaria izan zen. Orozcoren lana berritzailea izan zen, joera espresionistakoa eta zapalduenganako atxikimendua adierazten duena.

## Biografia 
Agronomia ikasketak egin eta arkitekturakoak hasi zituen. Margolari izatea erabaki zuen eta San Carlosko akademian egin zituen arte ikasketak. 1910ean Mexikoko artearen erakusketa handian parte hartu zuen. 1915ean emagalduei buruzko erakusketa bat egin zuen, *Casa de lágrimas* («Malkozko etxea») izenekoa. Iraultza bitartean karikaturak egin zituen Vanguardia aldizkarian. 1921ean Arte Iraultzailearen Manifestua izenpetu zuen Diego Rivera eta Siqueirosekin batera. 1922an margolarien eta eskultoreen sindikatuko kide egin zen; urte hartan bertan gobernuak Prestakuntzarako Eskola Nazionaleko hormetan margolanak egitea eskatu zion. 1927tik 1932 arte Europan ibili zen eta bertako arte abangoardia ezagutu zuen. 1930etik aurrera Mexikoko Iraultzari buruzko koadroak margotu zituen New Yorken eta hormetako margoak egin zituen Kalifornian, New Hampshiren eta New Yorken. 1936tik 1939 arte Guadalajarako unibertsitateko, Gobernuaren Jauregiko eta Hospicio Cabañas kaperako freskoak egin zituen; 1940ean Julipaneko liburutegia apaindu zuen eta Mexikoko Auzitegi Gorenaren Egoitzako freskoak pintatu zituen. Ondoren, zazpi urtez, koadro txikiak egin zituen, erretratuak, batez ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Abdiasen liburua

**Abdiasen liburua** (, ) Itun Zaharreko liburu deuterokanonikoa da. Biblia osoko libururik txikiena da, kapitulu bakarra eta 21 bertso besterik ez duelako. Liburuan Edomen epaiketa eta Israelen berrezarkuntza azaltzen dituzte.

Kristauentzat Abdias profeta txikietako bat da eta juduentzat profeta berantiarra.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Esdrasen liburua

**Esdrasen liburua** () Itun Zaharreko liburua da. Erbestean egon ondoren, israeldarren itzuleraren historia azaltzen da bertan.

K.a. 400 inguruan lehendabizikoz agertu zen. Hurrengo mendeetan, berridatzi eta editatu zuten Kristoren garai inguruan onartua izan zen arte.

Hasieran, Esdrasen liburua eta Nehemiasen liburua obra bakar bat ziren, eta gerora banatuak izan ziren. Bi liburuek, gaiari eta estiloari dagokionez, talde bat osatzen dute Kronikak liburuekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Malakiasen liburua

[thumb|240px|Malakiasen ikonoa, [Kizhi]]

**Malakiasen liburua** (, *Malʾaḫi*) Itun Zaharreko liburu deuterokanonikoa da. K.a. 430 urtean idatzia. Malakias profetak idatzia dela pentsatzen dute adituek, baina anonimoa dela diote, Malakia izenak “nik bidalia” esan nahi duela argudiatuz. Profetaren eta haren entzuleen arteko elkarrizketa labur bat da, tartean orakuluak dituena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Malakias

**Malakias** (, *Malʾaḫi*) profeta txikietan azkena izan zen, bere izena duen liburuaren egilea.

Litekeena da Malakias izen berezia ez izatea, Malakia izenak “nik bidalia” esan nahi duela argudiatu dutelako. Gainera, Bibliako beste liburuetan izena ez da agertzen.

## Erreferentziak
Helostoma temminkii

***Helostoma temminkii *** *Helostoma* generoko animalia da. Arrainen barruko Helostomatidae familian sailkatzen da. Thailandia eta Indonesiako ur gezatan bizi den arrain hau kide bakarra da bere genero eta familia monotipikoetan.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Helostoma*
* Helostomatidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Chaenogaleus macrostoma

***Chaenogaleus macrostoma*** *Chaenogaleus* generoko animalia da. Arrainen barruko Hemigaleidae familian sailkatzen da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Chaenogaleus*
* Hemigaleidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Anodus elongatus

***Anodus elongatus*** *Anodus* generoko animalia da. Arrainen barruko Hemiodontidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Anodus*
* Hemiodontidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Amado Granell

**Amado Granell Mesado** (Borriana, Castelló, 1898ko azaroaren 5a - Sueca, Valentzia, 1972ko maiatzaren 12a) errepublikano eta militar espainiarra izan zen. Bigarren Mundu Gerran Parisen sartu zen lehenengo militar-zutabearen aginduan zegoen. Granell 1944ko abuztuaren 24an Pariseko Udaletxera heldu zen eta horrela jaso zen *Libération* egunkariaren lehenengo orrian. Informazio horretan Granellen argazkia agertzen zen baina haren izena okertuta zegoen ezen "Bronne kapitaina" jartzen baitzuen. Bere agindupean zegoen zutabea 2. Dibisio Korazatuaren edo Leclerc Dibisioaren ibilgailuen 9. Konpainia izan zen; konpainia hori gehien batean penintsulatik ihes egindako errepublikaren aldeko soldaduena zen: 160 soldaduetatik 146 errepublikarrak ziren. Granell 1972an trafiko istripu batean hil zen.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Rafael Torres: *El hombre que liberó París. Amado Granell y la última Batalla de la República*. Temas de Hoy, S.A., 2007. .

## Kanpo estekak 
*  Iritzi artikulua *Público* egunkarian.
Gorka Aulestia

**Gorka Aulestia Txakartegi** (Ondarroa, 1932ko abenduaren 11 &ndash; Gasteiz, 2021eko maiatzaren 10a) bizkaitar literatura-historialaria eta lexikografoa izan zen.

Deustuko Unibertsitatea ekonomia ikasi ondoren, Ameriketako Estatu Batuetara joan zen non filologia ikasi zuen. Nevadako Unibertsitatea Renonen doktoretza lortu zuen *El bertsolarismo: literatura oral improvisada en el País Vasco* tesiari esker.

Bertoko *Basque Studies Program*ean aritu zen irakasle eta 1989 eta 2000 artean Deustuko Unibertsitateko Donostiako Campusean. 1991tik aurrera Euskaltzaindian egin zuen lan, Literatura Ikerketa batzordean batez ere. 1996ko martxoaren 29an Euskaltzain urgazle izendatu zuten eta 2010eko urtarrilaren 29an ohorezko euskaltzain.

2021eko maiatzaren 10ean hil zen Gasteizen 88 urte zituela.

## Lanak 
* *Basque-English Dictionary* (University of Nevada-Press, 1989)
* *English-Basque Dictionary* (Linda Whiterekin batera, University of Nevada Press, 1990)
* *Basque-English, English-Basque Dictionary* (Linda Whiterekin batera, University of Nevada Press, 1992)
* *Bertsolarismo* (Bizkaiko Foru Aldundia, 1990)
* *Erbesteko euskal literaturaren antologia* (Jose Angel Ascunce editorea, 1992)
* *Improvisational Poetry fronm the Basque Country* (University of Nevada Press, 1995)
* *Le Pays Basque vu par les Romantiques Français* (University of Nevada Press, 1978)
* *Escritores Vascos* (Caja Vital Kutxa, 1996);
* *The Basque Poetic Tradition* (University of Nevada Press, 2000)
* *Los Escritores. Hitos de la Literatura Clásica Euskérica* (Caja Vital Kutxa, 1996).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hummus

thumb|220px|Hummusa
**Hummusa** (Arabieraz: حُمُّص‎) Levante eskualdeko dipa da. Txitxirio txikituak, tahinia, oliba olioa, limoi zukua, baratxuria eta gatza ditu osagai.

Egun Ekialde Hurbilan eta Ipar Afrikan dago hedatua.

## Historia 
Hummus hitzak txitxirio esan nahi du arabieraz. Izen osoa حمّص بطحينة da: *Txitxirioak tahiniarekin*. Hummusa lehen aldiz Abbastar Kaliferriaen garaian egin zen. Ezagutzen den hummus-antzeko errezeta zaharrena XIII. mendekoa da, Kairon egina. Azken urteetan hummusaren jatorriak eta produktu hau esportatzeko eskubideak polemika piztu dute Libano eta Israelen artean.

## Kanpo estekak
Arrhamphus sclerolepis

***Arrhamphus sclerolepis*** *Arrhamphus* generoko animalia da. Arrainen barruko Hemiramphidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Arrhamphus*
* Hemiramphidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
José Luis Olaizola

**José Luis Olaizola Sarriá** (Donostia, 1927ko abenduaren 25a – Boadilla del Monte, 2025eko ekainaren 2a) gipuzkoar idazle eta gidoilaria izan zen.

Zuzenbidea ikasi ondoren, 15 urtez, abokatua izan zen. Baina, utzi eta literaturari ekin zion. 1983an *La guerra del general Escobar* eleberriari esker Planeta Saria irabazi zuen.

## Lanak 
### Literatura 
* *Soy pastero*,1979
* *Cucho*, 1982
* *La guerra del general Escobar*, 1983, Bartzelona, Planeta.
* *Bibiana y su mundo *, 1985, Bartzelona, Barco de vapor.
* *La paloma azul*, 1987, Bartzelona, Planeta.
* *Hernán Cortés, crónica de un imposible*, 1990, Bartzelona, Planeta.
* *La puerta de la esperanza* (Juan Antonio Vallejo-Nágerarekin batera), 1990, Bartzelona, Planeta.
* *La Flaca y el Gordo*, 1994, Madril, Ediciones SM.
* *El cazador urbano*, 1997, Madril, Bruño.
* *La sombra del castillo*, 1997, Madril, Palabra.
* *El vendedor de noticias*, 1997 Bartzelona, Planeta
* *Diario de un cura urbano*, 1998, Bartzelona, Planeta
* *Bartolomé de Las Casas, crónica de un sueño*, 2000, Bartzelona, Planeta.
* *El caballero del Cid*, 2000, Bartzelona, Planeta.
* *Guía de curas con encanto*, 2000, Madril, Palabra.
* *Juan XXIII: una vocación frustrada*, 2001, Madril, Temas de Hoy.
* *El amante vicario*, 2001, Bartzelona, Planeta.
* *La leyenda de Boni Martin*, 2001, Madril, Anaya.
* *El secreto de Gabriela*, 2001, Madril, Anaya.
* *Juan Sebastián Elcano. La mayor travesía de la Historia*, 2002, Bartzelona, Planeta.
* *Corre, Benito, corre*, 2002, Madril, Palabra.
* *La sombra del castillo*, 2006, Madril, Palabra.
* *Juana la Loca*, 2007, Bartzelona, Planeta.
* *Las islas de la felicidad*, 2007, Bartzelona, Planeta.
* *El camino de las estrellas*, 2007, Madril, Palabra.
* *Un mercedes para Macario*, 2009.
* *Y comieron perdices... O sea, es posible ser feliz*, 2011, Madril, Rialp.
* *La niña del arrozal*, Martínez Roca, 2011
* *Volverá a reír la primavera*, Martínez Roca, 2012
* *El jardín de los tilos*, Martínez Roca, 2013
**El anarquista indómito. La leyenda del ángel rojo*, 2017, Editorial LibrosLibres.
**Elogio del matrimonio*, 2018, La esfera de los libros.
**Retazos de una vida literaria*, 2019, Palabra.
**La leyenda de Luis Candelas*, 2019, Editorial LibrosLibres.
**Diario de una nonagenaria*, 2020, Editorial LibrosLibres.

### Zinema 
#### Zuzendaria 
* *Palmira* (1981)
#### Gidoilaria 
* *Palmira* (1981), José Luis Olaizolarena
* *Dos mejor que uno* (1984), Ángel Llorenterena
* *Maten al Luis* (2008), Camilo Aranguizena

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Chiloscyllium arabicum

***Chiloscyllium arabicum*** *Chiloscyllium* generoko animalia da. Arrainen barruko Hemiscylliidae familian sailkatzen da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Chiloscyllium*
* Hemiscylliidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Hemitripterus americanus

***Hemitripterus americanus*** *Hemitripterus* generoko animalia da. Arrainen barruko Hemitripteridae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Hemitripterus*
* Hemitripteridae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Hepsetus akawo

***Hepsetus akawo*** *Hepsetus* generoko animalia da. Arrainen barruko Hepsetidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Hepsetus*
* Hepsetidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Acentronichthys leptos

***Acentronichthys leptos*** *Acentronichthys* generoko animalia da. Arrainen barruko Heptapteridae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Acentronichthys*
* Heptapteridae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Hannibal (filma)

**Hannibal** 2001eko Ridley Scott ingeles zinema zuzendariaren suspensezko thriller filma bat da. Thomas Harris idazlearen izenburu berdineko *Hannibal* eleberrian oinarritua dago. Anthony Hopkins, Julianne Moore, Gary Oldman, Ray Liotta eta Giancarlo Giannini aktoreek antzeztu zuten.

1991ko *The Silence of the Lambs* ("Bildotsen Isiltasuna") filman jazotako gertakizunetatik hamar urtera girotua dago. 2002an *Red Dragon* ("Herensuge Gorria") izeneko jarraipena izan zuen.

## Argumentua 
FBIko Clarice Starling (Julianne Moore) agentearekin elkarrizketa egin eta Hannibal Lecter (Anthony Hopkins) goreneko segurtasun ospitalean zaintzapean zegoela ihes egitea lortu zuenetik hamar urte igaro dira. Orain Lecter Italiako Florentzia hirian bizi da, baina Starlingek ein dezake hura ahaztu eta bere ahotz hotza ametsetan entzun ohi du. Mason Verger (Gary Oldman) ere Lecter atzeman nahian dabil: haren seigarren biktima izan zen baina haren menpetik bizirik ateratzea lortu zuen, nahiz eta erabat desitxuratu egon. Vergerek dirutza bat ondoreztatu ostean, bere mendeku gosea asetzeko erabiltzea erabakiko du, baina horretarako bere ezkutalekutik aterarazi beharko du, amu siga harentzat erakargarria den zeozer ipiniz: Clarice Starling. Bestalde Vergerek Lecter atzemateko asmoz AEBtako Justizia departamenduko Paul Krendler (Ray Liotta) agentearen zerbitzuak ere kontratatuko ditu. Bienbitartean, Florentziako Pazzi (Giancarlo Giannini) polizia inspektorea liburuzain baten desagerketa kasua ikertzen ari da.

## Aktoreak 
* Anthony Hopkins: Hannibal Lecter doktorea
* Julianne Moore: Clarice Starling
* Gary Oldman: Mason Verger
* Ray Liotta: Paul Krendler
* Giancarlo Giannini: Rinaldo Pazzi inspektore burua
* Željko Ivanek: Cordell Doemling doktorea
* Hazelle Goodman: Evelda Drumgo
* Frankie R. Faison: Barney Matthews
* Ivano Marescotti: Carlo Deogracias
* Francesca Neri: Allegra Pazzi
* Danielle de Niese: Beatrice

## Kanpo estekak 
* *Hannibal* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Achoerodus gouldii

***Achoerodus gouldii*** *Achoerodus* generoko animalia da. Arrainen barruko Labridae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Achoerodus*
* Labridae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Tak Wah Mak

**Tak Wah Mak**, (; Txina, ) kanadar biologoa da. Hamabi urte zituela Hong Kongera aldatu zen familiarekin batera; aita negozio gizona zuen eta familia nahiko aberatsa zen. Wisconsingo Unibertsitatean eta Albertako Unibertsitatean egin zituen ikasketak; Albertan eskuratu zuen doktoregoa. 1970eko hamarraldian ikerketak egiten hasi zen Ontarioko Minbiziaren Institutuan, eta gaur egun Torontoko Unibertsitateko Immunologia katedraduna da, eta Torontoko Amgen Ikerketa Institutuko zuzendaria, besteak beste. Immunologiaren eta biologia molekularraren alorretan egin ditu lan aipagarrienak. Azken hamarraldian, eta ingeniaritza genetikoko teknikak erabiliz, Tak Makek eta bere ikerketa taldeak aurrerapen handiak egin dituzte gizakiaren immunologia sistemaren egitura eta funtzioak argitze aldera. Makek gizakiaren immunologia sistemako zelulen eta molekulen egitura eta funtzioak ikertu ditu, esan bezala, eta gorputzak eritasunaren aurrean nola jokatzen duen aztertu du. Gizakiaren immunitate sistemak behar bezala funtzionatzen ez duenean eritasun auto-immune batzuk sendatzeko modua ere ikertu du, adibidez diabetesa, esklerosi anizkuna, etab. 1983. urtean T-zelula hartzailearen genea aurkitu zuen, eta garrantzi handiko urratsa egin zuen horrela gizakiaren immunologia sistemaren alorrean.

## Erreferentziak
Red Dragon

**Red Dragon** (euskaraz *Herensuge Gorria*) 2002ko Brett Ratner estatubatuar zinema zuzendariaren suspensezko thriller filma bat da. Thomas Harris idazlearen *Red Dragon* eleberrian oinarritua dago. Anthony Hopkins, Edward Norton, Ralph Fiennes, Harvey Keitel, Emily Watson, Mary-Louise Parker eta Philip Seymour Hoffman aktoreek antzeztu zuten.

1991ko *The Silence of the Lambs* ("Bildotsen Isiltasuna") eta 2001eko *Hannibal* filmeen jarraipena da.

## Argumentua 
FBIko Will Graham (Edward Norton) agenteak Hannibal Lecter (Anthony Hopkins) doktorea espetxeratu ondoren, Grhamamek agente federal lanetik erretiratu eta bere familiarekin batera hiritik urruti atseden hartzean erabakiko du.

Bapatean, bere hilketak gauzatzeko unean Lecter eredutzat duen serieko hiltzaile izugarri bat agertuko da (Ralph Fiennes), FBIk Graham agenteari kasu hartan parte hartu eta susmagarria atxilotzeko laguntza eskatuko dio. Halabeharrez, Grahamek Lecter doktorea espetxean bisitatu eta haren laguntzaz ikerketan aurrera egin eta serieko hiltzailea atzematen saiatuko da.

## Aktoreak 
* Anthony Hopkins: Hannibal Lecter
* Edward Norton: Will Graham
* Ralph Fiennes: Francis Dolarhyde
* Harvey Keitel: Jack Crawford
* Emily Watson: Reba McClane
* Mary-Louise Parker: Molly Graham
* Philip Seymour Hoffman: Freddy Lounds
* Frank Whaley: Ralph Mandy
* Anthony Heald: Frederick Chilton
* Ken Leung: Lloyd Bowman
* Frankie Faison: Barney Matthews
* Ellen Burstyn: Dolarhyde amonaren ahotsa
* Tyler Patrick Jones: Josh Graham

## Kanpo estekak 
* *Red Dragon* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Izz ad-Din al-Qassam Brigadak

**Izz ad-Din al-Qassam Brigadak** (, *Katāʾib al-shahīd ʿIzz al-Dīn al-Qassām*; Izz ad-Din al-Qassamen omenez izendatuak, askotan **Al-Qassam Brigadak** laburtua) Hamas alderdi politikoaren adar militarra da. Egungo buruzagia Marwan Issa da. 1992an Yahya Ayyashen zuzendaritzapean sortuak, Hamasen helburuak lortzeko ekintza militarrak egitea zuten helburu. 1994 eta 2000 artean, Izz ad-Din al-Qassam Brigadek israeldar zibil eta militarren aurkako hainbat eraso egin zituzten.

Bigarren Intifadaren hasieran, Israelgo jomuga nagusi bilakatu ziren. Hori zela eta, Zisjordaniatik ia desagertu ziren baina Gazako Zerrendan zenbait talde mantendu zituzten.

Izz ad-Din al-Qassam Brigadak erakunde terrorista da Europar Batasunarentzat, Estatu Batuentzat, Australiarentzat eta Erresuma Batuarentzat.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Khanti

**Khantiak**, lehenago **ostiak** deitua, erdialdeko Errusian, Obi ibaiaren ibarreko basoetan, mansiekin batera bizi den herri paleo-siberiarra da. Txikiak eta beltzaranak dira. Ehiztariak dira, eta samoiedoen eragin nabarmena dute kulturan. Beren hizkuntza khantiera da.

2010eko erroldan 30.943 zenbatu ziren; hauetatik, 29.277 Tiumen oblastan bizi ziren (19.068 Khanty-Mansin eta 9.489 Jamalia-Nenetsian) eta 718 Tomsk oblastan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Al-Fatah

**Al-Fatah** ( '**,  ahoskatua), lehen **Palestinaren Askapenerako Mugimendua''', Palestinako alderdi politiko nagusienetariko bat da eta baita Palestinaren Askapenerako Erakundea (PAE) koalizioaren nagusiena ere.

Al-Fatahek borroka iraultzailearekin lotura estua izan du eta hainbat adar militar ditu. Bere buruzagi historiko eta sortzaile Jassir Arafat izan zen eta 2004an hil zenean Mahmud Abbasek ordezkatu zuen.

Al-Fatah indar palestinar nagusia bihurtu zen sei eguneko gerraren ondoren, eta Palestinaren Askapenerako Erakundearen zuzendaritza izan du 1969ren ondoren.

## Sorrera 
Bigarren Mundu Gerraren amaieran Palestinan Estatu arabiar independente bat eraiki nahi zuen mugimendu bat zegoen, orduko Palestinako Britainiar Mandatuari aurre egiten ziona. 1948an, Israel sortu ondoren, ikasle palestinarren taldeak biltzen hasi ziren, herri palestinarraren osotasuna eta subiranotasuna defendatzeko modurik onena erresistentzia mugimendu handi bat antolatzea zela sinetsita. Horrela, mugimendu iraultzaile autonomo, sekular eta izaera nazionalekoa, hau da, herrialde arabiarretatik eta atzerriko edo erlijioko beste edozein boteretatik independentea zen mugimendu bat sortzera iritsi ziren 1959an. Jassir Arafat izan zen, Salah Khalaf eta Khalil al-Wazirrekin batera, sortzailea Kuwaiten bizi zirenean, aurretik Kairon edo Beiruten ikasle eta Gazan errefuxiatuak izan eta gero. 1960an ezarri Gazan ezarri zen eta 1965ean ekin zion borroka armatuari. 1967an PAEn sartu zen, eta 1969an Arafat hautatu zuten erakunde horren buru. 

## Ikus, gainera 
* Al-Aqsako Martirien Brigada

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ostiak

**Ostiak** () Ob ibaiaren ibarreko basoetan bizi diren leinu paleo-siberiarretako kideez esaten zen. Ostiakak txikiak eta beltzaranak dira. Ehiztariak dira, eta samoiedo-en eragin nabarmena dute kulturan. Jada ez da izen hori erabiltzen; izan ere, hiru herri ezberdinak dira aurreko ostiak: khantiak, ketak eta selkupak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mansi

**Mansia** (; ), lehenago **vogul** deitua, Siberiako mendebaldean, Ob ibaiaren arroan, khanti herriaren batera bizi den herria da. Bi herriok ob-ugriar taldean sailkatzen dira, beren hizkuntza ural familiako ugriar adarrekoa baita.

2010eko Errusiako erroldan 12.269 zenbatu ziren; hauetatik, 11.614 Tiumen oblastan bizi ziren (10.917 Khanty-Mansi barruti autonomoan) eta 251 Sverdlovsk oblastan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fukuoka–Kitakyushu metropoli eremua

[thumb|300px|[Fukuoka.]]
[thumb|300px|[Kitakyūshū.]]
 Japonian dagoen laugarren metropoli eremu handiena da. Kyushu uhartearen iparraldea hartzen du eta Yamaguchi prefeturaren (Honshu) mendebaldea ere bai. 2006ko erroldaren arabera 5.738.977 biztanle ditu.

## Geografia 
Lau eremuk osatzen dute metropoli eremua:

*

## Hiri handienak 
* Fukuoka (hiriburua, 1.514.815 biztanle)
* Kitakyūshū (986.998 bizt.)
* Kurume (305.147 bizt.)
* Saga (235.352 bizt.)
* Iizuka (132.208 bizt.)

## Kanpo estekak
Pseudojuloides pyrius

***Pseudojuloides pyrius*** *Pseudojuloides* generoko animalia da. Arrainen barruko Labridae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Pseudojuloides*
* Labridae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Fukuokako gaztelua

Japoniako Kyushu uharteko hiri handiena den Fukuokan dagoen gaztelu japoniarra da.

## Geografia 
Fukuoka hiriaren erdialdean dagoen Fukusaki muinoan kokaturik dago. Ekialdean Naka ibaiak babesten du eta mendebaldean padura zabal batek.

## Historia 
Edo Aroan Kuroda Nagamasa daymioak Chikuzen probintzia eskuratu zuen 1600an Sekigaharako Guduan Tokugawatarren alde egiteagatik eta Najima gaztelura mugitu zen. Gaztelua txikia irudotzen zitzaion ordea eta 1601 eta 1607 artean gaztelu berria eraiki zuen horretarako Edo eta Osakako gazteluak egin zituen Noguchi Kazunari arkitektua ekarri zuelarik. Gazteluak 47 yagura eta 47.000 m²-ko azalera zeukan eta Kyushuko handiena zen. Fukusaki muinoan eraiki zenez "Fukuoka" izena hartu zuen.

Ibaiaren beste aldean Hakata herria sortu zen, gaur egungo kaialdea, eta Fukuoka herri gotortua gazteluaren iparralderantz zabaldu zen.

1871 urtean Meiji enperadorearen aginduz gaztelua bertan behera utzi zen. Hainbat eraikin erori egin ziren eta beste hainbat tokiz aldatu zituzten, Taishō tenplua esate baterako. 2000 urtean suak ate nagusia erre zuen.

Gazteluaren zati handiak Maizuru parkea bihurtu dira gaur egun eta parkeko eraikinak museo eta epaitegi bilakatu dira.

1957an toki historiko izendatu zuen Japoniako gobernuak eta berreraikitze lanak hasi dira.

## Harresiak 
Gaur egun harresiak eta putzuak mantentzen dira bereziki. Hona hemen barnetik kanpora dauden harresiak:
* Hon-maru: Gazteluaren barneko harresia da. 125 metro luze da ekialdetik mendebaldera eta 230 m luze iparraldetik hegoaldera. Gurutze itxura dauka.
* Ni-no-maru: Bigarren harresia da, lau zati dituena. 17-18 metrotako altuera dauka.
* San-no-maru: Hirugarren harresia da eta 1000 x 700 metrotako dimentsioak dauzka. Inguruan ur putzuak babesten du.

## Iruditegia 

Irudi:Fukuoka Castle Aerial photograph 2020.jpg|Gazteluaren satelite ikuspegia.
Irudi:Fukuoka Castle Simonohasi Otemon gate.JPG|Otemon atea.
Irudi:Sakura at Fukuoka Castle March2013 02.jpg|Sakura garaia.
Irudi:Fukuoka-jo 002.jpg

## Kanpo estekak
Anarchias allardicei

***Anarchias allardicei*** *Anarchias* generoko animalia da. Arrainen barruko Muraenidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Anarchias*
* Muraenidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Ōhori parkea

, Japonia hegoaldeko Fukuoka hiriko parke nagusia da. Japoniako ur-parke politenetakoa kontsideratzen da.

## Historia 
*Ōhori* izenak "putzu handia" esan nahi du. Kuroda Nagamasak Fukuokako gaztelua eraikitzean iparraldea babesteko egin zuen putzua da.

Gaur egungo parkea 1929an inauguratu zen.

## Eraikinak 
* Fukuokako gazteluaren harresiak
* Fukuokako Arte museoa
* Estatu Batuetako kontsulatua

## Iruditegia 

Irudi:Ohori Park 02.jpg
Irudi:Ohori Park 2011-11 04.jpg
Irudi:Oohori Park 2011A.jpg
Irudi:Ohori Park 2011-11 03.jpg

## Kanpo estekak
Tanana (ibaia)

**Tanana ibaia** (,  ahoskatua) Alaskako eki-erdialdeko ibaia, Yukon ibaiaren adarra. 885 km ditu. Chisana eta Nabesna ibaiek osatua da. Wrangell mendialdean du iturburua eta Yukon ibaian isurtzen du ura, Tanana hiritik hurbil. Urre-hobiak daude ibai arroan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fukuokako dorrea

Japoniako 14. etxe orratz garaiena da, baina itsasertzean dagoen altuena. Fukuoka hirian dago eta 234 metrotako garaiera dauka.

## Egitura 
Oinarri triangularra duen dorrean 8.00 ispilu kokatu dira eta horregatik "ispiluen bela" ezizena eman izan zaio dorreari. Hiru obserbatorio dauzka, lehenengoa 116 metrotako altueran, bigarrena 120 metrotan eta hirugarrena 123 metrotan.

7 graduko lurrikarei eta 65&nbsp;m/s haizeei eusteko diseinatua dago.

## Iruditegia 

Irudi:Fukuokabeachtowr.jpg|Fukuokako dorrea.
Irudi:Fukuoka Tower.JPG|Ispiluen bela.
Irudi:Fukuoka Tower.jpg|Gauezko ikuspegia.
Irudi:Fukuoka winter.jpg|Dorretik dagoen ikuspegia, neguan.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Pablo Zabaleta

**Pablo Javier Zabaleta Girod** (Buenos Aires, 1985eko urtarrilaren 16a) euskal jatorriko argentinar futbol jokalari ohia da. Eskuin hegalean, atzean zein erdian, joka dezake. 2002–2005 bitartean San Lorenzo de Almagron aritu zen, 2005–2008 bitartean Espanyolen, 2008–2017 bitartean Manchester Cityn eta 2017–2020 bitartean West Hamen. Argentinako futbol selekzio nazionalean ere jokatzen du.

## Erreferentziak
Hakozaki santutegia

Fukuokako santutegi xintoista nagusia da.

## Historia 
923an eraiki zen Hachiman kamia Fukuokara ekarri zutenean. 1274an mongolak Kyushu inbaditzen saiatu zirenean erre egin zen eta berreraiki egin zuten.

1871ean Kanpei-taisha (官幣大社) santutegi nagusien mailan ezarri zuten 1946an mailak desegin ziren arte.

## Altxorrak 
Santutegiko hainbat atal Japoniako altxor kultural izendatu dira, esate baterako eraikin nagusia, errezu eraikina, ate nagusia eta *Torii*-a.

## Jaialdiak 
* Tamaseseri Matsuri, urtarrilaren 3an.
* Hojoya Matsuri, irailaren 12tik 18ra.

## Iruditegia 

Irudi:Hakozaki-miya090806a.jpg
Irudi:Hakozaki-jingu 0054.jpg
Irudi:筥崎宮花庭園3.jpg

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Porfina

**Porfina** (C20H14N4) porfirinen egituraren oinarrizko hidrokarburo heteroziklikoa da. Molekula mesomeroa da, eta 4 CH taldek elkartzen dituzten 4 nukleo pirrolez osatuta dago. Egituraren kanpoaldean 8 hidrogeno atomo ditu, eta erdigunean 2.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Crocodile Dundee II

***Crocodile Dundee II*** 1988ko John Cornell estatubatuar zinema zuzendariaren ekintza eta abenturazko filma bat da. Paul Hogan, Linda Kozlowski eta John Meillon aktoreek antzeztu zuten.

1986ko *Crocodile Dundee* filma arrakastatsuaren jarraipena da, 2001an *Crocodile Dundee in Los Angeles* jarraipena izan zuelarik, denak ere Paul Hogan australiar aktoreak antzeztutako Crocodile Dundee australiar krokodrilo-ehiztari patxadatsu, lotsagabe eta jatorraren pertsonaian oinarrituak daude.

Filmak arrakasta handia izan zuen, diru etekinei dagokionez 1988ko Paramount Pictures ekoiztetxearen bigarren filmerik arrakastatsuena eta ikusiena izan zelarik, lehenbizikoa Eddie Murphyk antzeztutako *Coming to America* komedia izan zelarik.

## Argumentua 
Michael J. 'Krokodilo' Dundee (Paul Hogan) australiar krokodrilo-ehiztaria eta Sue Charlton (Linda Kozlowski) estatubatuar kazetari ederra New York hiriko etxebizitza batean bikote gisa bizitzen jarri dira, Crocodile Dundee hiriko bizimodura egokitzen eta lan bat topatzen saiatzen ari delarik.

Egoera hau Rico (Hechter Ubarry) droga-trafikatzaileak Sue bahitzen duenean guztiz aldatuko da, droga-trafikatzaileak hilketa bati lotarazten duten argazki batzuk berreskuratu nahi baititu. Mickek Leroy (Charles S. Dutton) adiskidea eta tabernan ezagutuko dituen punky talde baten laguntzaz nola edo hala Sue droga-trafikatzailearen etxaldetik erreskatatzea lortuko du, baina oraindik haren eta bere morroien jomugan daudenez biak Australiako Ipar Lurraldera lekualdatuko dira, Mickek bertako txoko ezkutuenak ere ongi ezagutzeaz gain bertan bere ehiztari trebeziak erakusteko leku egokia baita, baita Rico eta bere morroiak bertaratzen diren unean haiei aurre egiteko ongi prestatuta egongo diren lekua eres.

## Aktoreak 
* Paul Hogan: Michael J. 'Kokrodilo' Dundee
* Linda Kozlowski: Sue Charlton
* John Meillon: Walter Reilly
* Hechter Ubarry: Rico
* Juan Fernández: Miguel
* Charles S. Dutton: Leroy
* Kenneth Welsh: Brannigan
* Stephen Root: DEAko agentea
* Dennis Boutsikaris: Bob Tanner
* Ernie Dingo: Charlie
* Steve Rackman: Donk
* Gerry Skilton: Nugget
* Gus Mercurio: Frank
* Susie Essman: gidari gogotsua
* Colin Quinn: etxaldeko zaindaria
* Luis Guzman: Jose
* Alec Wilson: Denning
* Jim Holt: Erskine
* Bill Sandy: Teddy
* Alfred Coolwell: australiar aborigena

## Kanpo estekak 
* *Crocodile Dundee II* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Crocodile Dundee II* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
Kokura gaztelua

Japoniako Kyushu uharteko Kitakyūshū hirian dagoen gaztelu japoniarra da.

## Historia 
1602an eraiki zuen Hosokawa Tadaokik. 1632 eta 1860 artean Ogasawara leinuak gobernatu zuen bertan. 1866an Kokura eta Chōshū leinuen artean borrokak izan ziren eta gaztelua erre egin zen.

Mori Ōgai generala bertan bizi izan zen XIX eta XX mende artean eta base militarra bihurtu zituen gazteluaren aztarnak.

1959an gazteluaren dorre nagusia berreraiki zuten eta 1990an erabat berriztu zen. 1998an publikoari zabalik gelditu zen gaztelua eta baita barneko Matsumoto Seichoren museoa ere.

## Iruditegia 

Irudi:Kokura castle keep.jpg
Irudi:Kokura Castle and Riverwalk Kitakyushu.jpg
Irudi:Kokura Castle Tower 2013.jpg
Irudi:Old Shirasu lighthouse.JPG

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Uropterygius concolor

***Uropterygius concolor*** *Uropterygius* generoko animalia da. Arrainen barruko Muraenidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Uropterygius*
* Muraenidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Panturichthys fowleri

***Panturichthys fowleri*** *Panturichthys* generoko animalia da. Arrainen barruko Heterenchelyidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Panturichthys*
* Heterenchelyidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Heterodontus francisci

***Heterodontus francisci*** *Heterodontus* generoko animalia da. Arrainen barruko Heterodontidae familian sailkatzen da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Heterodontus*
* Heterodontidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Heteropneustes fossilis

***Heteropneustes fossilis*** *Heteropneustes* generoko animalia da. Arrainen barruko Heteropneustidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Heteropneustes*
* Heteropneustidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Hexagrammos agrammus

***Hexagrammos agrammus*** *Hexagrammos* generoko animalia da. Arrainen barruko Hexagrammidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Hexagrammos*
* Hexagrammidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Hexanchus nakamurai

***Hexanchus nakamurai*** *Hexanchus* generoko animalia da. Arrainen barruko Hexanchidae familian sailkatzen da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Hexanchus*
* Hexanchidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Hexatrygon bickelli

***Hexatrygon bickelli *** *Hexatrygon* generoko animalia da. Arrainen barruko Hexatrygonidae familian sailkatzen da. Bere generoan eta familian kide bakarra da, hau da, monotipikoa.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Hexatrygon*
* Hexatrygonidae

## Kanpo estekak 
* .html FishBase.org
Himantolophus albinares

***Himantolophus albinares*** *Himantolophus* generoko animalia da. Arrainen barruko Himantolophidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Himantolophus*
* Himantolophidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Hiodon alosoides

***Hiodon alosoides*** *Hiodon* generoko animalia da. Arrainen barruko Hiodontidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Hiodon*
* Hiodontidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Corniger spinosus

***Corniger spinosus*** *Corniger* generoko animalia da. Arrainen barruko Holocentridae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Corniger*
* Holocentridae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Marco Sangalli

**Marco Sangalli Fuentes ** (Donostia, Gipuzkoa, 1992ko otsailaren 7a) euskal herritar futbolaria da. 

## Biogrtafia 
Eskuin hegaleko gisa jokatu du Deportivo Alavesen eta Errealan. Bere anai txikia Luca ere futbol jokalaria da. 2001etik aurrera aritu zen errealeko gazte mailetan, 2011-12 denboraldian Sansen hasi arte. 2013-14 denboraldian lehenengo mailan debuta egin zuen. 2014ko udan errealak Alavesera lagatu zuen. 2015eko udan realarekin zeukan kontratua amaitu egin zen.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 29an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
Hoplichthys acanthopleurus

***Hoplichthys acanthopleurus*** *Hoplichthys* generoko animalia da. Arrainen barruko Hoplichthyidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Hoplichthys*
* Hoplichthyidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Bathysphyraenops declivifrons

***Bathysphyraenops declivifrons*** *Bathysphyraenops* generoko animalia da. Arrainen barruko Howellidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Bathysphyraenops*
* Howellidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Hypnos monopterygius

***Hypnos monopterygius *** *Hypnos* generoko arraina da. Ikaraio espezie bat da, Australian bakarrik bizi dena, kostako uretan ohikoa 80 metroko sakonera baino gutxiago duten lekuetan. Espezie monotipiko edo bakarra da bere genero eta familian. Aditu batzuen ustetan ez da familia bat baizik eta Torpedinidae familiaren barnean dagoen subfamilia, Hypninae izenekoa.. 

Hegats pektoralak oso handiak ditu, eta isatsa oso laburra. Beste hegats guztiak (dortsalak eta kaudalak) atzealdean ditu, eta horregatik udare forma oso berezia du. Marroia da goiko aldean, eta begi txikiak ditu. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Brienomyrus adustus

***Brienomyrus adustus*** *Brienomyrus* generoko animalia da. Arrainen barruko Mormyridae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Brienomyrus*
* Mormyridae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Black Rain

***Black Rain*** (euskaraz, *Euri beltza*) Ridley Scott ingeles zinema zuzendariaren 1989ko akziozko filma da. Michael Douglas, Andy García, Ken Takakura, Kate Capshaw, Yusaku Matsuda eta Tomisaburo Wakayama aktoreek antzeztu zuten.

Soinu onenaren Oscar Saria (Donald O. Mitchell, Kevin O'Connell, Greg P. Russell eta Keith A. Wester) eta Soinu edizio onenaren Oscar Sariaren (Milton Burrow eta William Manger) izendapenak jaso zituen, nahiz eta bat bera ere irabazi ez izan.

## Argumentua 
New York hiriko Nick Conklin eta Charlie Vincent (Michael Douglas eta Andy García) poliziek AEBetan bizi diren japoniar mafia kideen arteko liskarrak ikertzen ari dira. Horietako bat, Sato (Yusaku Matsuda) psikopata hiltzailea atxilottu eta Osakara eraman behar dute. Behin han, yakuzaren laguntzaz Satok ihes egin du. Bi estatubatuar poliziak hura japoniar poliziari laga arte haren arduradunak direnez, berriz ere atxilotzera derrigortuta daude; hortaz, japoniar mafia arrotzean gero eta gehiago barneratu behar dute. Leku eta unez ezustekoenean, Sato eta bere motorzaledk Charlie hil dute. Orduan, Nickek bere metodoak erabiliz, gaizkileak atzeman behar ditu, Masahiro Matsumoto (Ken Takakura) japoniar poliziaren laguntzaz .

## Aktoreak 
* Michael Douglas: Nick Conklin
* Andy García: Charlie Vincent
* Ken Takakura: Masahiro Matsumoto
* Kate Capshaw: Joyce
* Yusaku Matsuda: Koji Sato
* Tomisaburo Wakayama: Kunio Sugai
* Shigeru Kôyama: Ohashi
* John Spencer: Oliver
* Guts Ishimatsu: Katayama
* Yuya Uchida: Nashida
* Miyuki Ono: Miyuki
* Luis Guzmán: Frankie

## Kanpo estekak 
* *Black Rain* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Aplatophis chauliodus

***Aplatophis chauliodus*** *Aplatophis* generoko animalia da. Arrainen barruko Ophichthidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Aplatophis*
* Ophichthidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Tribuaren Berbak (telebista saioa)

**Tribuaren berbak** ETB1 telebista kateko euskararen alde bitxienak erakusten zituen saioa izan zen, 2013 eta 2015. urteen artean emititu zena, Kike Amonarrizek aurkeztuta. Asteazkenetan izaten zen, 22.15k aldera.

*Tribuaren Berbak* euskarari eta komunikazioari buruzko programa da, eta bertan, euskararen alderdirik deigarrienak, interesgarrienak eta ezezagunenak agertzen dira modu entretenigarri eta dinamiko batean. Orio ekoiztetxeak eta ETBk elkarrekin egindako programa honek Eusko Jaurlaritzako Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzaren eta Laboral Kutxaren babesa izan du. Euskararen inguruko interesa piztu nahi du, jorratuko diren gaiekin ikusleak harritu, entretenitu eta informatu, eta jendeak izan ohi dituen kezkak eta galderak erantzun, beti ere, modu atsegin batean.

Lehen denboraldia 2013ko azaroaren 13an hasi zen, eta 30 minutuko 33 atalen ostean, 2014ko uztailaren 16an amaitu zen.

2014eko urtarrilean, Argia Sariakean Telebistako Argia saria jaso zuen. .

Bigarren denboraldia 2014ko abenduaren 10ean hasi zen, eta 2015eko otsailaren 5ean amaitu zen.

Hirugarren denboraldia 2015eko martxoaren 10ean hasi zen eta 2015eko ekainaren 16an amaitu zen. Azpimarratzekoa da, ordura arte ordu erdikoak ziren saioak ordubetekoak izatera igaro zirela.

2015-2016. ikasturtean, gaztelaniazko hiru saio ere eskaini zituzten gaztelaniaz, ETB2n.

Hamar urteren ondoren, 2025eko abenduaren 3an, Euskararen Nazioarteko Egunean berriz itzuli zen saioa ETB1eko programaziora, laugarren denboraldiarekin oraingoan Kike Amonarrizekin batera Izaro Arrutik ere aurkezten zuelarik. Denboraldiak hamabi atal izan zituen eta 2026ko martxoaren 25ean amaitu zen.

## Denboraldiak 
## Atalen zerrenda 
### 1. denboraldia (2013-2014) 
### 2. denboraldia (2014-2015) 
### 3. denboraldia (2015) 
### Gaztelaniaz eskainitako atalak (2015) 
### 4. denboraldia (2025-2026) 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Tribuaren Berbak* saioaren Eitb.com webguneko orrialdea 
* *Tribuaren Berbak* saioaren twitter orrialdea 
* *Tribuaren Berbak* saioaren Facebook orrialdea
Layer Cake (filma)

**Layer Cake**, batzutan **Layer Cake** izenburuaz, 2004ko Matthew Vaughn ingeles zinema zuzendariaren ekintza thriller filma bat da. J. J. Connolly ingeles idazle eta gidoigilearen izenburu berdineko *Layer Cake* eleberrian oinarritua dago. Daniel Craig, Colm Meaney, Sienna Miller eta Michael Gambon aktoreek antzeztu zuten.

Izenburuak gizarte estratifikazioari aipamena egiten dio, batez ere Erresuma Batuko legez kanpoko azpimundu kriminalean erabili ohi den hitza da, hain zuzen ere filma bera gauzatzen den giroan.

## Argumentua 
Bradek (Daniel Craig) itxura on, ongi jantzia eta jatorra den negoziogizona dirudi. Kokaina eta estasuarekin merkantzia arrunta izango balitz bezala negoziatu ohi du. Eskuak zikindu edota bere anonimatoa galdu gabe dirutza egitea lortu du, eta orain negozio horretan nahiko ibili eta oraindik dirutza hartaz gozatzeko gaztea denez erretiroa hartzeko asmoa du. Honela, egun pare batean "negoziotik" at egongo dela aurreikusi eta bere asmoa gauzatzeko zuhur jokatzeko asmoa du.

Jimmy Price (Kenneth Cranham) Londresko krimen antolatuaren nagusia eta buruzagiak Bradi mesede parea eskatuko dizkio. Eddie Temple (Michael Gambon) buruzagi kriminal boteretsuaren alaba drogazalea (Sienna Miller) desagertu egin da eta Pricek Bradi hura topatzeko eskatuko dio. Betebeharra hasiera batean erraza dirudi, baita Pricek eskatuko dion bigarren mesedea ere: "The Duke" (Jamie Foreman) izeneko hiltzaile batek estasi bildaketa handi bat topatu du, Pricek harekin bitartekari lanak egin eta droga hori erosteko norbait behar du, hots, Brad bera. Bradek bi mesede horiek egin eta jada azpimundu ilun horrekin behin-betiko amaituko du, bizi berri bati hasiera emanez. Baina erraza zirudiena okertuz joango da. Joko honetan Slavo izeneko (Marcel Iureş) Serbiako gerra jaun misteriotsu eta ezkutuko bat ere sartuko da, bai eta Brad lagundu edota oztopatuko duten Londresko azpimundu kriminaleko tipo arriskutsuak ere. Brad drogen negoziotik ateratzeko beharbada duen guztia eman beharko duela jabetzen da, baita bizia bera ere.

## Aktoreak 
* Daniel Craig ... Brad
* Colm Meaney ... Gene
* Kenneth Cranham ... Jimmy Price
* Georges Harris ... Morty
* Jamie Foreman ... The Duke
* Sienna Miller ... Tammy
* Michael Gambon ... Eddie Temple
* Tom Hardy ... Clarkie
* Marcel Iureş ... Slavo
* Tamer Hassan ... Terry
* Ben Whishaw ... Sidney
* Burn Gorman ... Gazza
* Sally Hawkins ... Slasher
* Dexter Fletcher ... Cody
* Steve John Shepherd ... Tiptoes
* Louis Emerick ... Trevor
* Stephen Walters ... Shanks
* Paul Orchard ... Lucky
* Francis Magee ... Paul the boatman
* Dragan Mićanović ... Dragan
* Nick Thomas-Webster ... Dragan's henchman
* Nathalie Lunghi ... Charlie
* Jason Flemyng ... Crazy Larry

## Kanpo estekak 
* *Layer Cake* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Layer Cake* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
Israel-Palestina gatazka

**Israel-Palestina gatazka** Israelek eta Palestinako Estatuak XX. mendearen erdialdeaz geroztik elkarren aurka duten gatazka da.

## Aurrekariak 
* **XIX. mendearen bukaera – 1917**: Otomandar Inperioaren nagusitasuna, Siriako Aiatolaren arabiarrak inperioaren menpe zeuden arabiarren multzoaren barruan ikusiak ziren, bereizi gabe. Aldi horretan, ezberdintasunak erlijiozkoak ziren, eta ez naziotasunezkoak.

* **1917 – 1948**: Palestinako britainiar agintearen garaian, hala Palestinako arabiarrak nola juduak britainiar agintearen menpe zeuden. Garai hartan, etorkin juduak Europatik hara joan ziren eta desoreka demografikoa sortu zen. Liskarra *Palestinako arabiar-judu gatazka* izenaz zen ezaguna arabiarren eta britainiarren artean, eta *Eretz Israelgo judu-arabiar gatazka* izenaz juduen artean.

## Historia 
Israel-Palestina gatazkak aldi nagusi hauek izan ditu:
* **1948 – 1967**: Israelgo estatua eta Sei eguneko gerra arteko aldia izan zen. Gero, 1948ko Arabiar-israeldar Gerraren ondoren, hiru aldeak hiru entitate politikootan bizi ziren: Israelgo estatua, Gazako zerrenda –Egiptok kontrolatuta– eta Mendebaldeko Erribera, Jordaniara batu zena.

* **1967**: Sei Eguneko Gerra: Siria, Egipto, Jordania, Irak eta Israelen arteko gatazka.
** *Lehen eguna*: Israelek goizaldean alde guztietatik egindako aire erasoek arabiarrek zituzten hegazkinen bi heren suntsitu zituzten.
** *Bigarren eguna*: paraxutisten brigadaren Komando Nagusiak Scopus mendia (Jerusalem) berreskuratu zuen.
** *Hirugarren eguna*: Jerusalemgo Hiri Zaharra eskuratzea, Zisjordaniaren menpe Israelgo gobernu militarrak jarrita.
** *Laugarren eguna*: Israel Suezko kanala eremuraino iritsi zen.
** *Bosgarren eguna*: borrokek batez ere iparraldean segitzen zuten.
** *Seigarren eguna*: su-etena aldarrikatu zen, Israelek Golan okupatu zuen eta Jerusalem desmilitarizatu zuen.

* **1967 – 1993**: Sei Eguneko Gerratik Osloko itunak arteko aldia. Gatazkaren partaideek Palestinaren banaketaz hitz egin zuten; artean Israelen menpe zegoen.

* **1993 – 2000**: Osloko itunen eta bigarren Intifada arteko aldia. Israel eta Palestinako Aginte Nazionala –ia burujabea zen–entitate politikoak zeuden.

* **2000 – 2005**: Bigarren Intifadaren eta Gazako zerrendatik Israelen aldebakarreko atzera-egitearen arteko aldia.

* **2005 – 2023**: Gazako zerrendatik Israelen aldebakarreko atzera-egitearen ondorengo aldia. Atzera-egitearen ondoren, Hamasek bere aurkari politiko Fatahri Gazako zerrendako agintea kendu zion.
** 2014 Israel-Palestina Gatazkan
** 2015 Israel-Palestina Gatazkan

* **2023 - **: 2023ko Israel-Palestina gerra, Gazako genozidioa, Israelen kontra Hamasek zuzendutako erasoaren ondoren.

## Bake mugimenduak 
* Gush Shalom
* Breaking the Silence
* Women Wage Peace

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak