Gail Tverberg

**Gail Tverberg** AEBetako aktuario erretiratua da, eta energia aurrezteari eta munduko energia baliabideen, ekonomiaren eta mugatutasunaren arteko loturetan lan akademiko eta politikoa egiten du: baliabideen gainbehera (petrolioa, gasa, ikatza), ur-eskasia, klima-aldaketa. Haren analisiak fisika eta ekonomia konbinatzen ditu.

Askotan bere ikuspegia ohiko ikuspegi neoliberaletatik aldentzen dira eta esate baterako azaltzen du nola petrolioaren prezioek ez duten berez petrolioaren erauzketa handituko, hazkundeak muga geologikoak dituelako.

## Biografia 
1970ean, Gail Tverberg CNA estatubatuar aseguru konpainian hasi zen lanean praktiketako aktuario gisa. Posizio horri esker, inflazioak bere aseguru-etxeko erreklamazio-egileek ezarritako erreserbei nola eragingo zien ulertu ahal izan zuen, inoiz kontuan hartu ez zirenak  .

Ondoren, aseguru-etxe txikiago batean sartu zen, non hurbiletik ikusi ahal izan zuen 1973-1974an ikusitako petrolioaren prezioaren igoeraren ondorioak, batetik, eta interes-tasa oso altuen eragina, bestetik. Aseguru konpainia txiki honen porrotaren ostean, Gail Tverberg CNA taldean sartu zen berriro, non aseguru konpainia honek arazo berdinak zituela ikusi zuen  .

Gail Tverberg aktuario-aholkulari bihurtu zen orduan: espezializaziorako edo, *ad hoc* aurreikuspen-ereduei esker, aseguru-etxeek ohiz kanpoko galderei erantzuteko enkargatzen zen  . Hain zuzen ere, aldian-aldian dei egiten zitzaion sortzen ari ziren enpresen etorkizunean espero zitekeen jokabidea aurreikusteko, hainbat eszenatokiren aurrean. Mota horretako jardueretan lan egiten zuen bereziki buztan luzea ', non erreklamazioak iristen ziren eta kaltea gertatu eta denbora luzera ordaintzen ziren  .

2005ean, Gail Tverberg petrolioaren gailurraren mugek izan zezaketen ondorioen auziari aurre egiten hasi zen. Gaia ulertzeko eta sakontzeko erabiltzen zituen lehen iturrietako bat Jeremy Leggett -en *Empty Tank: Oil, Gas, Hot Air, and the Coming Global Financial Catastrophe*  liburua zen. Leggett-ek bertan garatzen zuen ikuspuntua ohikoa za "petrolioaren gailurra”, Gail Tverbergek 2010etik aurrera garatuko duenaren gertukoa, baina ez guztiz berdina  .

2006tik aurrera Gail Tverberg baliabideen mugen gaiari buruzko artikuluak idazten hasi zen, orduan, bereziki 2006aren hasieran, aseguru-etxeetako zuzendarientzat propio idatzitako lehen artikulu bat argitaratu zuen  eta aktuarioentzat zuzendutako bigarren bat  .

2007ko martxoan, erretiro aurreratua hartu zuen lanaldi osoan gai honetan lan egiteko. Bere artikuluetako batzuk irakurri ondoren, *Oil Drum* berri-taldearen editoreek Gail Tverberg gonbidatu zuten haientzat artikuluak idaztera, ezizenarekin «*Gail The Actuary*» G*ail Aktuarioa*, gero taldeko editore bihurtu zen. Esperientzia horri esker, energiaren arloan lan egiten zuten edota petrolio-eskaintza mugatuaren gaian interesa handia zuten pertsona askorekin elkartrukea egiteko aukera izan zuen. 

2008aren hasieran idatzitako artikulu batean, zetorren finantza krisiaren berri eman zuen  .

Bere ikuspuntua pixkanaka aldentzen ari da petrolioaren gailurraren aldekoek tradizioz aurkeztutakotik, bereziki 2010etik aurrera. Hala ere, *The Oil Drum*  taldeko editore gisa mantendu zen eztabaida taldea 2013an desegin zen arte.

Gail Tverbergek, orduan, parekideen iritziak kontuan hartzen duten aldizkari zientifikoetan argitaratutako hainbat artikulu idatzi edo editatu zituen, energiaren eta krisi ekonomiko edo finantzarioaren arteko loturari buruz    . Hainbat lan zientifikoen idazketan ere parte hartzen zuen  .

Aldizka hitzaldiak ematen ditu elkarte profesionalen aurrean edo ingurumea zaintzeko xedea duten elkarteek gonbidatuta      .

Gaur egun, boluntario legez, *Space Solar Power Instituteko* GKEan energia-ekonomiako zuzendaria da     .

## Defendatutako ikuspegiak 
### Energia, ekonomia, finantza krisia eta petrolioaren gailurra 
Gail Tverbergek ekonomiaren ikuspegia eta, oro har, ekonomiaren eta energiaren eta, bereziki, petrolioaren arteko loturei buruzko ikuspegia, honela labur daiteke :

* Eguzkia, urakanak, izaki bizidunak eta abar bezala, ekonomiah egitura xahutzailea du, bere ekoizpen prozesu bakoitza lan fisikoa egiteko gai den energia termikoa beste mota batzuetako energia bihurtzen baita.
* Ekonomia sare-egitura auto-antolatu bat da, zeinetan elementu bakoitzak bere aldameneko elementuen menpekotasun handia duen funtzionatzeko eta existitzen jarraitzeko.
* Zorrak denbora atzerapen eragina du ekonomian: maila mikroekonomikoan, orainaldian dirua irabazten da (zorra kontratatzen den unean) etorkizuneko irabazi bat espero delako edo erreala izango dela uste delako; maila makroekonomikoan, aldi batez, finantza-galerak edo finantzatzeko ezintasuna ezkutatzeko aukera ere ematen du zorren sistemak.
* Funtzionatzeko, egungo ekonomia energia-eskaintza merke baten menpe dago: energia horren zati oso txiki bat giza energia da, eta gainerako energia, gehienbat erregai fosilek sartzen dute sisteman, erregai fosilek, gehienbat elikatzen dituzte makinak, garraioak, industria, nekazaritza industriala, arrantza, meatzaritza...
* Energiaren itzuleraren tasa ezinbesteko tresna d da sistemaren gora-beherak ulertzeko. Zenbat barril behar dira ehun barril lortzeko? (Gero eta zailagoa eta garestiagoa da erregai fosilak lortzea; energiaren itzulera tasak beherantz doaz petrolioaren gailurra igaro zenetik).
* Energia erauzteko kostuak handitzeak kontsumitzaileentzako energiaren prezioa igotzea dakar lehenik, prezio hori jasangaitz edo ezinezkoa bilakatu arte. Hori dela eta, energia erauztearen kostuen igoerak kontsumitzaile horien erosketa diskrezionalak uzkurtzea eragiten du, eta horrek energia-eskariaren beherakada orokorra eragiten du eta, aldi berean, erauzketaren jaitsiera eragiten du, ez igoera. Energia-prezio horiek baxuegiak bihurtzen dira energia-ekoizleek energia erauztearen kostu handitu guztiak ordaintzeko zorpetzea handitu gabe, nahiz eta kontsumitzaileentzat prezio horiek ez diren nahikoa eskuragarri.
* Kontsumitzaileen erosketa diskrezionalen uzkurtze hori krisi ekonomiko batera eboluzionatzen badu edo, zor-burbuila lehertzen bada, finantza-krisi baten kausa ere izan daiteke. Gail Tverbergek, beraz, kausa-ondorioa ezartzen du petrolioaren prezioen, eta, petroliotik eratorritako salgaien prezioen artean, eta oinarriko energia iturri izanda, petroliotik ia edozen eratorria dela esan daiteke. Estatu Batuetako 2007ko subprime krisiaren eta ondorengo ekonomia globalaren artean petrolioen ekoizpena eta prezioekin lotzen ditu Tverbergek.
* Peak Oil, petrolioaren gailurra igarotzea, ez da petroliorik gabe gelditzea, baina kontsumitzaileentzat nahikoa merkea den petroliorik gabe gelditzea ekar dezake.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Gail Tverberg