open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Beulah Louise Henry

**Beulah Louise Henry** (Raleigh, Ipar Carolina, Estatu Batuak, 1887ko irailaren 28a - 1973ko otsailaren 26a) estatubatuar asmatzailea izan zen, 1930eko hamarkadan *Lady Edison* goitizenez ezaguna egindako asmakizun ugariengatik.   

Bere asmakizun aipagarrienak, bobina gabeko josteko makina eta izozkailua, izozki azkarrago eta izotz gastu txikiagoarekin egitea ahalbidetzen zuen izozkailua.  Bere bizitzan 49 patente eta 110 asmakizun garatu zituen. 

## Haurtzaroa eta hezkuntza 
Beulah North Carolina jaio zen , Walter R. eta Beulah Henryren alaba W.W. Holden Ipar Carolinako gobernadorearen biloba zen eta Patrick Henryren ondorengo zuzena. 1909 eta 1912 artean North Carolina Presbyterian School eta Elizabeth College-n ikasi zuen Charlotte-n (Ipar Carolina), non bere lehenengo patenteak garatu zituen. 

## Asmatzaile ibilbidea 
Beulah New Yorkera joan zen 1924an, eta han bi enpresa sortu zituen. Gainera, 1939 eta 1955 artean, asmatzaile gisa lan egin zuen Nicholas Machine Works enpresan eta baita bere asmakizunak erabili zituzten hainbat konpainientzako aholkulari ere, tartean Mergenthaler Linotype Company eta Nazioarteko Doll Company. New Yorken egon zen bitartean, hiriko gizarte zientifikoko kide izan zen; ez zen inoiz ezkondu. 

## Asmakuntzak 
Henryren asmakizunen zerrenda partziala honako hau da: 

* Izozki izozkailu makina (1912) [4]
* Hainbat koloretako aterkia (1924)
* Ile-arrabola (1925)
* Aterki poltsa (1925)
* Aterkia Korrikalarien Ezkutuko Eranskina (1926)
* Ur kirolerako aparatuak (1927)
* Poodle-Dog panpina (1927)
* Bola estalkia (1927)
* Oinak estaltzekoa (1927)
* "Dolly Dips" haurrezko belakiak xaboiz beteak (1929)
* "Miss Illusion" kolorea aldatu eta begiak itxi zezakeen panpina (1929)
* "Henry" puzgarriak zigilatzeko gailua (1930)
* Puzgailuentzako Henry balbula (1931)
* "Protografoa" - idatzitako dokumentu baten lau kopia egiteko makina (1932)
* Idazmakina (1936)
* Kate bikoitzeko josteko makina (1936)
* Bobinik gabeko josteko makina (1940)
* Elikadura eta Lerrokatze Gailua (1940)
* Josturak eta josteko metodoa (1941)
* Josteko makina (1941)
* Idazmakina (1941)
* Soinu artikulatuak ekoizteko gailua (1941)
* Duplex Soinu Ekoizlea (1944)
* Gutun-azalak etengabe lotzeko modua(1952)
* Poto-irekigailua (1956)
* Posta zuzeneko eta itzulerako gutun-azala (1962)

## Aitorpenak 
Beulah L. Henry 2006ko Inventors National Hall of Fame- n sartu zen.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Henryren eta bere asmakizunen profila Stanleyren *Mothers and Daughters of Invention* (1993, Scarecrow Press; 1995, Rutgers University Press) liburuan agertzen da. &nbsp; 351–2.366-7.417, 420-26.

## Kanpo estekak 
* IEEE Historia Zentroa Beula Louise Henryren Biografia
* MIT Astearen artxibategia Henryren inguruko asmatzailea
* Bio argazki bat barne
* Bizitza berritzaileak: emakume asmatzaileen historia arakatzen
Udaletxe Zaharra (Artziniega)

**Artzinegako Udaletxe Zaharra** XIX. mendeko eraikina da. Neoklasizismo estiloaz eraika, 1996tik euskal ondare nabaria gisa babestuta dago Artziniegako Hirigune Historikoaren barruan.

## Deskribapena 
Artziniegako Udaletxe Zaharra laukizuzen itxurako oinplanoa duen eraikina da. Beheko solairuaz gain, solairu noblea eta ganbara ditu piramide formako teilatupean. Beheko solairuko hormetan harlandu ona dute, baita baoen inguruetan eta eskantzuetan ere. Gainerako hormetan harlangaitza erabili ohi da, gaur egun ia guztia entokatua izan da. Beheko solairuan, erdi puntuko arkuz osatutako arku-multzoa hirukoitza dago, sarbidea estaltzen duen arkupea osatuz. Arku-multzoa ezkerraldeko fatxadan luzatu egiten da ezaugarri berdinak dauzkaten arkuen bidez. Solairu noble edo nagusian hiru bao berdin daude, dintelduak, gorazarre balkoira sartzea ahalbidetuz. Balkoi hori handia da, luzea, hegaldua eta hormari lotzeko arkeatzen diren bi langa dauzkate. Ganbarak, altuera gutxikoa, beheko solairuko bao eta arkuekin ardatzean irekitzen diren hiru leihatilatxo dauzka. Bi platabandek inguratzen dute eraikina. Bata arkuen salmerretan hasten da eta bestea, beheko solairua eta lehen solairuaren artean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aznar etxea (Artziniega)

**Aznar etxea** Arabako Artziniega herriko XVII. mendeko eraikina da. Barroko estiloaz eraika, 1999tik euskal ondare nabaria gisa babestuta dago Artziniegako Hirigune Historikoaren barruan. Fatxadan deigarriak dira armarria eta balkoi-galeria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
KPMG

**KPMG International Limited** (edo **KPMG** soilik) zerbitzu profesionalen sare global bat duen enpresa multinazionala da, 156 herrialdetan auditoretzako, aholkularitza legaleko eta fiskaleko eta finantza- eta negozio-aholkularitzako zerbitzuak eskaintzen dituena. Amstelveenen du egoitza soziala baina nagusia Londresen dago. *Big4* izeneko zerbitzu profesionalen munduko lau enpresa garrantzitsuenetako bat da, PwC, Deloitte eta Ernst & Youngekin batera.

## Kanpo estekak
John P. Marquand

**John Phillips Marquand** (Wilmington, Delaware, 1893ko azaroaren 10a - Newburyport, Massachusetts, 1960ko uztailaren 16a) estatubatuar idazlea izan zen. Arrakasta lortu zuen Mr. Moto detektibe japoniarrari buruzko bere eleberriekin eta kritikaren estimua bere eleberri satirikoekin. Harvard Unibertsitatean ikasi zuen eta Lehen Mundu Gerran parte hartu zuen. Idazle oparoa izan zen 1930eko hamarkadatik eta gerra-berriemailea Bigarren Mundu Gerran. Ingalaterra Berriko goi klaseei buruz idatzi zuen satira eta errespetu nahasketa batekin. 1938an Pulitzer Saria irabazi zuen *The Late George Appley* eleberriagatik.

## Eleberriak 
**Mr Moto eleberriak**
* *No Hero*. Boston, Little Brown, 1935; *Mr. Moto Takes a Hand* bezala, Londres, Hale, 1940; *Your Turn, Mr. Moto* bezala, New York, Berkley, 1963.
* *Thank You, Mr. Moto*. Boston, Little Brown, 1936; Londres, Jenkins, 1937.
* *Think Fast, Mr. Moto*. Boston, Little Brown, 1937; Londres, Hale, 1938.
* *Mr. Moto Is So Sorry*. Boston, Little Brown, 1938; Londres, Hale, 1939.
* *Last Laugh, Mr. Moto*. Boston, Little Brown, 1942; Londres, Hale, 1943.
* *Stopover Tokyo*. Boston, Little Brown, and London, Collins, 1957; *The Last of Mr. Moto* bezala, New York, Berkley, 1963; *Right You Are, Mr. Moto* bezala, New York, Popular Library, 1977.
**Beste detektibe eleberri batzuk**
* *Ming Yellow*. Boston, Little Brown, eta Londres, Lovat Dickson, 1935.
* ''Don't Ask Questions*. Londres, Hale, 1941.
* *It's Loaded, Mr. Bauer*. Londres, Hale, 1949.
**Literatura-eleberriak**
* *The Unspeakable Gentleman*. New York, Scribner, eta Londres, Hodder and Stoughton, 1922.
* *The Black Cargo*. New York, Scribner, eta Londres, Hodder and Stoughton, 1925.
* *Warning Hill*. Boston, Little Brown, 1930.
* *The Late George Apley*. Boston, Little Brown, 1937.
* *Wickford Point*. Boston, Little Brown, 1939.
* *H.M. Pulham, Esquire*. Boston, Little Brown, eta Londres, Hale, 1942.
* *So Little Time*. Boston, Little Brown, 1943; Londres, Hale, 1944.
* *Repent in Haste*. Boston, Little Brown, 1945.
* *B.F.'s Daughter*. Boston, Little Brown, 1946; *Polly Fulton* bezala, Londres, Hale, 1947.
* *Point of No Return*. Boston, Little Brown, eta Londres, Hale, 1949.
* *Melville Goodwin, USA*. Boston, Little Brown, 1951; Londres, Hale, 1952.
* *Sincerely, Willis Wayde*. Boston, Little Brown, eta Londres, Hale, 1955.
* *Women and Thomas Harrow*. Boston, Little Brown, 1958 ; Londres, Collins, 1959.
**Istorio laburren bildumak**
* *Four of a Kind*, 1923.
* *Haven's End*. Boston, Little Brown, 1933; Londres, Hale, 1938.
* *Thirty Years*, 1954.
* *Life at Happy Knoll'', 1957.
Joaquin Larregla

**Joaquin Larregla Urbieta** (Irunberri, 1865eko abuztuaren 20a - Madril, 1945eko ekainaren 24a) nafar piano-jotzaile eta musikagilea izan zen.

## Bizitza 
Joaquin Larregla Irunberrin jaio zen 1865eko abuztuaren 20an. Aita, Domingo Larregla, medikua zen, eta urte batzuk geroago Garesera aldatu zen familia. Obanosko organo-jotzailea izan zuen lehenbiziko musika irakaslea. Besteak beste, Damaso Zabaltza (pianoa), José Aranguren (harmonia) eta Emilio Arrieta (konposizioa) izan zituen irakasle Madrilen.

Madrilen hil zen 1945eko ekainaren 24an.

## Lanak 
### Orkestrarako obrak 
* 1888 *Sol txikiko kontzertua*, piano eta orkestrarako
* *Laurak-bat*, zortzikoa
* *Minué de las Rosas*
* *Rapsodia asturiana*
* *Suite y la Tarantela*
* *Tarantella*

### Zartzuelak 
* 1897 *La roncalesa*, ekitaldi bakarreko zartzuela
* 1902 *Miguel Andrés*, hiru ekitaldiko drama lirikoa

### Bandarako obrak 
* 1895 *¡Viva Navarra!*, kontzerturako jota
* 1896 *Himno de Navarra*, abesbatza eta bandarako; Hermilio Olorizen testua
* 1899 ''Siempre p'alante*, nafar jota abesbatza eta bandarako; Eusebio Blasco y Solerren testua

### Ahots-musika 
* 1900 *Mariquita*, ahots eta pianorako; Eusebio Blasco y Solerren testua
* 1905 *Bone Pastor*.
* 1905 *Al Niño Jesús*, gabon kanta
* 1908 *Balada del mar*, ahots eta pianorako; José Zahoneroren testua
* 1913 *Himno al triunfo de la Santa Cruz*, 4 bakarlari, abesbatza misto eta organorako (edo pianorako).
* 1922 *Himno de Navarra a San Francisco Javier* (edo “En el eco de mis montes”); Alberto Pelairearen testua
* *Ave Maria*, mezzo-soprano eta organorako

### Organorako obrak 
* 1905 *Elevación - sobre motivos del adjunto villancico del Hermano Dionisio de las Escuelas Cristianas*

### Pianorako obrak 
* 1886 *Serenata-capricho*
* 1886 *Ichasoan*, pianorako barcarola
* 1886 *Oroitzá*, melodia.
* 1887 *Scherzo*
* 1888 *Álbum de piezas sinfónicas para piano*.
*# Allegro vivace
*# Andante
*# Minuetto
*# Scherzino
* 1888 *Meciendo la cuna*, erromantza.
* 1889 *En la montaña*.
* 1889 *Souvenir de Nize*, kontzerturako polka
* 1889 *¡Qué feliz eres!*, kubatar kapritxoa
* 1890 *Meditación*, pianorako
* 1892 *Momento de tristeza*, preludio eta erromantza
* 1898 *Piezas características*, pianorako suitea
*# Fiesta de los campesinos
*# Escena religiosa
*# Giga
*# Coquetería y elegancia (mazurka)
* 1899 *Mariana*, pianorako gabota
* 1904 *Ilusión*, pentsamendu poetiko-musikala.
* 1904 *Realidad*, gabota
* 1906 *Bacanal*.
* 1907 *Minué de las rosas*.
* 1914 *Andalucía* espainiar kapritxoa pianorako
*# Canción andaluza.
*# Zapateado.
* 1917 *Noche de niebla*, nokturnoa
* 1918 *La embrujada del caserío*, scherzetto fantastikoa pianorako
* 1920 *Recuerdos de Italia*, hiru mugimenduko suitea
* 1930 *Después del vals*, pianorako
* 1942 *Tardes de otoño*.
* *Ante la tumba de un requeté*, meditazio lirikoa
* *En el Pirineo*, egunsentiko eszena
* *Melodía*
* *Piezas líricas para piano*
*# Impromptu fantástico
*# Melodía romántica
*# Scherzino burlesco
*# Marcha solemne

### Txisturako obrak 
* *Amanece en el Pirineo''

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
UnionPay

**UnionPay** () edota **China UnionPay** () finantza zerbitzuen enpresa da, Shanghain egoitza duena. Funtsen transferentzia elektronikoak errazten ditu Txinan, batez ere kreditu-txartelen, zordunketaren, aurreordainketaren, ordainketa elektronikoen bidez.

Munduko liderra da bere sektorean, Visa Inc. edo Mastercard baino lehen.

## Kanpo estekak
Mastercard

**Mastercard Incorporated** finantza zerbitzuen multinazionala da, Purchasen (New York) egoitza duena. Funtsen transferentzia elektronikoak errazten ditu mundu osoan, batez ere kreditu-txartelen, zordunketaren, aurreordainketaren, opariaren eta Mastercard markako diru-zorroaren bidez. Mastercardek ez du txartelik jaulkitzen, ez du krediturik ematen eta ez du tasa eta tarifarik ezartzen kontsumitzaileentzat; areago, finantza-erakundeei Mastercard markako ordainketa-produktuak ematen dizkie, ondoren bezeroei kreditu-, zordunketa-, aurreordainketa- eta eskudirua eskuratzeko programak eskaintzeko erabiltzen dituztenak.

## Kanpo estekak
Pablo Arozena

**Pablo Arozena Urrutia**, erlijio-izena ***Arraiozko Artzaia*** (Arraioz, Baztan, 1896ko otsailaren 25a - Iruñea, 1964ko urtarrilaren 31), Nafarroa Garaiko kaputxino, misiolari eta euskal idazlea izan zen.

## Bizitza 
Pablo Arozena Arraiozen jaio zen 1896ko otsailaren 25ean. 1914an Kaputxinoen Ordenan sartu zen, *Arraiozko Artzaia* izen berria hartuz. Iruñean 1922an apeztu ostean, denbora laburra eman zuen Euskal Herrian, 1931-1963 urte bitarte luzean Guam uhartean eta Manilan ibili baitzen misiolari. Euskal Herrira itzuli eta gutxira zendu zen, 1964ko urtarrilaren 31n, Iruñean.

## Lanak 
Euskarazko lanak Irugarrengo Prantziskotarran eta Zeruko Argian hasi zen argitaratzen, 1922an, hitz lauz eta bertsoz, eta *Begi-beltx* ezizenez sinaturik. Ezagunagoa da, ordea, hiztegigintzan egin zuen lanarengatik. Euskararen Adiskideek Iruñean 1926an antolatu zuten lehiaketaren gaien artean Azkueren hiztegian ez dauden hitzen zerrenda osatzeko proposatzen zuena bazegoen. Ohi zenaren kontrara, gai horren inguruan bost lan aurkeztu ziren, eta haietariko hoberena Arozenak aurkeztu zuena izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Pablo Arozenaren olerkiak, bertso eta olerkien hemeroteka, urkiza.armiarma.eus
* Bidador, Joxemiel *Baztango euskal idazleen berri laburra*, Euskaldunon Egunkaria, 2000-1-21; 2000-1-28; 2000-2-4; 2000-2-11; 2000-2-18; 2000-2-25, zubitegia.armiarma.eus
Zordunketa-txartel

[thumb|280px|[HSBC bankuko zordunketa-txartel bat.]]
**Zordunketa-txartela** eskudirurik erabili gabe kontsumoko ondasunak eta zerbitzuak erosteko eta, kreditu-erakunde bateko kontuan zordunduz, berehala ordaintzeko aukera ematen duen txartel elektronikoa da. Txartel mota horretan, titularrak bere banku-kontuan duen dirua erabiltzen du, eta ez bankuak maileguan ematen duena, kreditu-txartelekin gertatzen den bezala. Banku batzuek akordioak egiten dituzte bezeroekin, dirua zorpeko atera ahal izateko, eta mailegu bat sortzen dute beren interesekin.

Urteko kuota kreditu-txartelena baino merkeagoa da, munduan gehien erabiltzen den finantza-tresnetako bat da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Banku bidezko transferentzia

**Banku bidezko transferentzia**, **banku-transferentzia** edo **biramendua** banku-kontu batetik beste batera dirua pasatzea da. Bi kontuak titular berarenak edo desberdinenak izan daitezke eta kreditu-erakunde berekoak edo desberdinetakoak. Normalean, bi kontuak banku berean badaude eta pertsona berarenak badira, intsuldaketa esaten zaio eta ez dute komisiorik kobratzen. Batzuetan, banku berean egonda ere, komisioa kobratzen dute xede-kontua beste leku batean egoteagatik (beste hiri edo auzo batean) edo beste pertsona batena izateagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kreditu-erakunde

**Kreditu-erakundea** gordailuak edo itzuli beharreko bestelako diruak hartu eta kredituak eta maileguak emateko erabiltzen dituen erakundea da, hala nola bankua, aurrezki-kutxa edo kreditu-kooperatiba. Kreditu-erakundea ofizialki onartutako erakunde arteko babes-sistema baten barruan izan behar da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Western Union

**Western Union** komunikazio eta finantza zerbitzuen multinazionala da, Greenwood Villagen egoitza duena. Gaur egun zerbitzu hori jada eskaintzen ez duen arren, Western Unionen telegramen zerbitzua AEBetako ezagunena izan zen.

Enpresak hainbat zerbitzu eskaintzen ditu, besteak beste, diru-transferentziak pertsonatik pertsonara, diru-aginduak eta merkataritza-zerbitzuak. 2005eko abenduaren 5ean, enpresak 250.000 saltoki baino gehiago zituen munduko 195 herrialdetan.

## Kanpo estekak
Finantza-zerbitzu

**Finantza-zerbitzuak** finantza-industriak ematen dituen zerbitzu ekonomikoak dira, dirua administratzen duten negozio-sorta zabala barne hartzen dutenak, besteak beste, kreditu-batasunak, bankuak, kreditu-txartelen konpainiak, aseguru-etxeak, kontabilitate-konpainiak, kontsumoa finantzatzeko konpainiak, burtsa-etxeak, inbertsio-funtsak, banakako gerentzia-enpresak eta gobernuak babestutako enpresa batzuk.

Finantza-zerbitzuetako enpresak ekonomikoki garatutako kokapen geografiko guztietan daude, eta tokiko, estatuko, eskualdeko eta nazioarteko finantza-zentroetan elkartzeko joera dute, hala nola Londresen, New Yorken eta Tokion.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Atrio

**Atrio** honakoa izan daiteke:

* Atrio (arkitektura), eraikin baten sarrerako espazio ireki handia.
* Atrio (bihotza), bihotzaren egitura anatomiko bat.
Artziniegako batzokia

**Artziniegako Batzokia** Arabako Artziniega herriko XVII. mendeko eraikina da. Landa estiloaz eraikia, 1999tik euskal ondare nabaria gisa babestuta dago Artziniegako Hirigune Historikoaren barruan. Garai bateko nekazari etxe ohikoa zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nada Dimić

**Nada Dimić** (; Divoselo, 1923ko irailaren 6a - Stara Gradiška, 1942ko martxoaren 17a) jugoslaviar komunista izan zen. Jugoslaviako Herriaren Heroia izendatu zuten Bigarren Mundu Gerran hil eta urte gutxira.

## Bizitza 
Nada Dimić Divoselon jaio zen, Gospić herritik hurbil, Serbiarren, Kroaziarren eta Esloveniarren Erresuman (gaur egungo Kroazian), serbiar etniako familia batean. Oinarrizko eskolan lau urtez ikasi ondoren, Zemunera joan zen ikastera. Han beste lau urte eman zituen gimnasioan ikasten eta urtebete bat ekonomia akademian. 1938an Gazteria Komunistan sartu zen eta 1940an Jugoslaviako Komunisten Liga alderdian.

Bigarren Mundu Gerran Jugoslavia inbaditu zutenean, 1941eko ekainean Sisakeko lehenengo brigada partisanoan sartu zen, Kroaziako lehenengo brigada partisanoa izan zena. Urte berean, Ustaxaren poliziak Dimić atxilotu zuen Sisaken. Zagrebeko espetxera zeramatenean, honek pozoia irentsi zuen galdeketak ekiditeko. Hala ere, pozoiak ez zuen hil. Handik gutxira Alderdiaren Zagrebeko zelulak erreskatatu zuen eta partisanoen esku zegoen Kordun aldera eraman zuten.

Intoxikaziotik sendatu eta gero, Karlovacera joan zen eta han partisanoen ezkutuko agente gisa lan egin zuen. 1941eko abenduaren 3an italiarrek preso hartu zuten eta Ustaxaren poliziaren esku utzi zuten. Ustaxak torturatu zuen, baina Dimićek inolako informaziorik emateari uko egin zion. Azkenik, 1942ko otsailean Stara Gradiškako kontzentrazio esparrura bidali zuten. Handik hilabetera erail zuten bertan, 18 urte zituela.
Goiko Plaza 5eko etxea (Artziniega)

**Goiko Plaza 5eko etxea** Arabako Artziniega herriko XVIII. mendeko eraikina da. Barroko estiloaz eraika, 1999tik euskal ondare nabaria gisa babestuta dago Artziniegako Hirigune Historikoaren barruan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Monica Roberts

**Monica Katrice Roberts** (Houston, Texas, 1962ko maiatzaren 4a - Harris konderria, Texas, 2020ko urriaren 5a) blogari, idazle eta transgeneroen eskubideen aldeko ekintzaile afro-amerikarra zen. *TransGriot* izeneko blogaren sortzailea izan zen, batez ere emakume transgenero beltzei buruzko gaiak jorratzen zituena. Roberts ezaguna eta goraipatua zen pertsona transgeneroen aurkako hilketetan biktimak benetako izenez identifikatzeko egindako lan eskergagatik, baina ez jaiotza-izenez polizia-txostenetan eta hedabideetan agertu ohi zen bezala.

## Erreferentziak
Landetako autobusak

**Landetako autobusak** (frantsesez: ''XL'R'') Okzitaniako Landetako dagoen hiriarteko autobus sarea da. Sarea 14 lineak osatzen du.

Sarea 2009ko irailaren 2an inauguratu zen.

## Sarea 
Sarea trinkoa da departamenduaren hegoaldean, biztanleria ugariagoa den lekuan. Aitzitik, ez dago linerik mendebaldean (Bokale Zaharra iparraldean eta Biscarròssa hegoaldean) eta ipar-ekialdean, batez ere oihanez eta elkarrengandik urrun dauden herrixkez osatutako eremuetan. Trenbideetako lineek bakarrik zeharkatzen dute zuzenean ipar-hego aldeko baso landatarra.

## Lineak 
|- bgcolor=#03b9b0
! width=50px |
! colspan="6" |
|- bgcolor=#f7931d
! width=50px |
! colspan="6" |
|- bgcolor=#90268f
! width=50px |
! colspan="6" |
|- bgcolor=#b0337b
! width=50px |
! colspan="6" |

|- bgcolor=#fcb814
! width=50px |
! colspan="6" |

## Irudiak 

Fitxategi:XL'R Ligne 07 05-16.JPG|lineko autobusa Baionara
Fitxategi:XL'R - Ligne 11 Sanguinet Gare SNCF.JPG|lineko autobusa Sanguinetera
Fitxategi:Minicar Landes ligne 25 Sept15.JPG|lineko autobusa Roquefortera
Fitxategi:XL'R - Ligne 44 Vielle-Saint-Girons Mairie.JPG|lineko autobusa Akizera

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Car Express
* Bearnoko autobusak
* Akitania Berriko autobusak
Emma Ellingsen

**Emma Ellingsen** (Tønsberg, Norvegia, 2001eko irailaren 9a) modelo, aktore eta youtuber norvegiarra da.

## Bizitza 
Tønsbergen jaio zen 2001eko irailaren 9an. Jaiotzean gizonezko generoa esleitu eta Tobias izena jarri zioten. 9 urte zituenean bere burua emakume transgenerotzat zuela jakinarazi zien senide eta lagunei. 2014an *Født i Feil Kropp* (euskaraz: Gorputz okerrean jaioa) telebista-dokumental norvegiarrean agertu zen, Norvegiako haur transgeneroei buruzkoa.

2020an *Emma* izeneko liburua argitaratu zuen.

## Filmografia 
### Telebista 
## Liburuak 
### Biografia 
* *Emma* (2020, Aschehoug, egilekidea: Kaja Storrøsten)

## Erreferentziak
Jeanie Buss

**Jeanie Marie Buss** (Santa Monica, Kalifornia, 1961eko irailaren 26a) estatubatuar enpresaburua da. NBA saskibaloi-ligako Los Angeles Lakers taldearen jabe kontrolduna eta lehendakaria da 2017tik. 2020an NBAko eraztun bat irabazi zuen lehenengo emakume jabea bihurtu zen.

## Liburuak 
* *Laker Girl* (2010, Triumph Books, egilekidea: Steve Springer, )

## Erreferentziak
Erris lurmuturra

**Erris lurmuturra**,  eta , Irlandako mendebaldeko kostaldean dagoen lurmutur bat da, Mayo konderrian. Mullet penintsularen ipar-mendebaldeko muturrean dago, arrantzale eta eguraldi iragarle askoren mugarri izanik, bai eta Ozeano Atlantikoa ikusteko behatoki bikaina ere.
Yolanda Díaz

**Yolanda Díaz Pérez** (Fene, Galizia, 1971ko maiatzaren 6a) abokatu eta politikari espainiarra da. Espainiako Alderdi Komunistako kidea (1986az geroztik Ezker Batua koalizioan integratua, eta aldi berean, Elkarrekin Ahal Dugu osatzen duena). 2020ko urtarrilaz geroztik Espainiako Lan eta Gizarte Ekonomiako ministroa da. 2021eko martxoaren 31n Espainiako Gobernuko hirugarren presidenteorde izendatu zuten.

Zuzenbidean lizentziatu zen Santiago de Compostelako Unibertsitatean, Parisen ikasketak jarraituz, eta hiru master egin zituen, Hirigintzan, Lan Harremanetan eta Giza Baliabideetan, azken horretan espezializatuz.

## Erreferentziak
Mullet penintsula

**Mullet penintsula**,  eta , edo **Mullet**, *An Mhuirthead* eta *The Mullet*, batzutan **Erris** deitua, Irlandako mendebaldeko kostaldean dagoen penintsula bat da, Mayo konderriaren ipar-mendebaldean. Herriburua Belmullet da (Béal an Mhuirthead).

33 kilometro luze eta 12 kilometro zabal inguru ditu. Osoki Gaeltacht eremuan dago, alegia, irlandera eguneroko hizkuntza nagusi den eremua, bertan irlandera ikasteko udalekuak daude.
Killary estuarioa

**Killary estuarioa**,  eta , Irlandako mendebaldeko kostaldean dagoen estuario edo fiordo bat da, Connemara eskualdearen ipar-mendebaldean. Mayo konderria eta Galway konderriaren arteko muga adierazten du.

Lur lehorrean 16 kilometroz barneratzen da, eta bataz besteko 45 metroko sakonera du.
Chaka Khan

**Yvette Marie Stevens** (Chicago, 1953ko martxoaren 23a), ezagunagoa **Chaka Khan** izen artistikoaz, musikari, abeslari eta konpositore estatubatuarra da. Ia bost hamarkada luzeko ibilbidea du musikan, 1970eko hamarkadan hasiera emanez Rufus funk taldeko abeslari gisa. *Funkaren erregina* izendapenaz ezaguna, Khanek hamar Grammy sari irabazi eta 70 milioi disko inguru saldu ditu mundu osoan.

## Diskografia 
### Rufus taldearekin 
* *Rags To Rufus* (1974)
* *Rufus Featuring Chaka* (1975)
* *Ask Rufus* (1977)
* *Street Player* (1978)
* *Masterjam* (1979)
* ''Stompin' At The Savoy* (1983)

### Bakarkako diskoak 
* *Chaka* (1978)
* *Naughty* (1980)
* *What Cha' Gonna Do for Me* (1981)
* *Echoes of an Era* (1982)
* *Chaka Khan* (1982)
* *Destiny* (1986)
* *C.K.* (1988)
* *The Woman I Am* (1992)
* *Come 2 My House* (1998)
* *ClassiKhan* (2004)
* *Funk This* (2007)
* *Hello Happiness'' (2019)
San Kristobal ermita (Arizkun)

**San Kristobal ermita** baseliza kristaua da, Nafarroa Garaiko Arizkun herrian dagoena, Pertalats auzoan.

## Eraikina 
Oinplano laukizuzena dauka, 21 metro luze eta 6 metro zabal. Atzealdean sakristia dago, eta elizpe txiki bat aurrealdean, alboetako murruen luzapenak eratua. Erretaula XVIII. mende amaierakoa edo XIX. mende hasierakoa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eddie (filma)

***Eddie***, 1996ko Steve Rash estatubatuarrak zuzendutako kirol komedia film bat da. Whoopi Goldberg, Frank Langella, Dennis Farina eta Richard Jenkins aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
AEB, New York, Eddiek (Whoopi Goldberg) luxuzko auto gidari bezala lan egiten du, nahiz eta bere benetako pasioa saskibaloia eta hiriko New York Knicks talde kuttuna izan. Ustekabean, eta bera ikustera joan den partidu bateko atsedenaldian zehar, Eddie ohorezko entrenatzaile aukeratu eta ondoren plazaemakume eta jendea erakartzeko duen bere doaiak direla eta, taldeak bere jokalekura ikusle gehiago erakartzeko helburuz entrenatzaile ofiziala izendatuko du. Baina taldeko zuzendariak ez dakitena beren gogora maneiatuko zutela uste zuten Eddie, taldea eta giroaren animatzaile gisa trebea izan eta denei lezio izugarria emango diela da.

## Aktoreak 
* Whoopi Goldberg: Edwina "Eddie" Franklin
* Frank Langella: William "Wild Bill" Burgess
* Dennis Farina: John Bailey entrenatzailea
* Richard Jenkins: Carl Zimmer
* Lisa Ann Walter: Claudine
* John Benjamin Hickey: Joe Nader
* John Salley: Nate Wilson
* Mark Jackson: Darren "Preachor" Taylor
* Malik Sealy: Stacy Patton
* Dwayne Schintzius: Ivan Radovadovitch
* Rick Fox: Terry Hastings
* Greg Ostertag: Joe Sparks
* Vernel Singleton: Jamal Duncan
* John DiMaggio: Eraikuntza langilea

Garaiko NBAko jokalari eta entrenatzaile hauek ere agertu ziren: Alex English (Cleveland Cavalierseko entrenatzailea), Dwayne Schintzius, Greg Ostertag, Rick Fox, Dennis Rodman, Muggsy Bogues, Vinny Del Negro, Vlade Divac, Bobby Phills, J. R. Reid, Terrell Brandon, Brad Daugherty, Mitch Richmond, Avery Johnson, Corie Blount, Larry Johnson, Randy Brown, Olden Polynice, Scott Burrell, Gary Payton, Anthony Mason, Herb Williams, John Starks, Kurt Rambis (Los Angeles Lakerseko entrenatzailea), bai eta Chris Berman, Marv Albert eta Walt Frazier telebistako kirol esatariak.

Bestelako pertsona ezagunen agerpenen artean honakoak daude: Donald Trump, Rudy Giuliani, Ed Koch, Fabio, David Letterman eta Gene Anthony Ray (Fame telesailean Leroy dantzariaren pertsonaia antzeztu zuen aktore eta koreografoa).

## Kanpo estekak 
*  IMDBko fitxa irakurgai
Sooronbai Zheenbekov

**Sooronbai Xaripovitx Zheenbekov** (; Bi-Myrza, Kirgiziako SES, Sobietar Batasuna, 1958ko azaroaren 16a) kirgizistandar politikaria da. Kirgizistango presidentea izan zen 2017tik 2020ra.

## Ibilbide politikoa 
Kirgizistango lehen ministroa izan zen 2016ko apiriletik 2017ko abuztura, Almazbek Atambaiev presidente zela. 2017ko bozetan gailendurik, Errepublikako presidente izendatu zuten azaroaren 24an. 2020ko urriaren 4an egindako parlamenturako hauteskundeen ondoren, protesta handiak izan ziren herrialdean, eta urriaren 15ean Zheenbekovek dimisioa eman zuen; "Ez diot botereari kosta ahala kosta eutsiko. Ez dut Kirgizistango historiara pasatu nahi odola isuri eta bere herritarrak tirokatu zituen presidente gisara. Beraz, dimisioa aurkeztea erabaki dut", adierazi zuen. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oinaztarren gurutzea

**Oinaztarren gurutzea** Murgian (Zuia, Araba) dagoen XV. mendean eraikitako harrizko gurutze bat da. Fernando Zarate, *Ausarta*, oinaztar buruzagi arabarraren hilketaren omenez eraiki zen. Zarate Pedro Abendañoren agindupean zegoen Chopino Anuntzibai, Urkizuko ezkutaria, ganboarrrak hil zuen, Leinu gerren testuinguruan. Zaratek, Ganboarrek Zuiako harana bereganatzea ekiditeko asmoz, Murgia defendatzen ari zela galdu zuen bizia.

Oinaztarren gurutzea Fernando Zarate hil zuen tokian bertan eraiki zen 1450ean. Gaur egun udaletxearen eta San Migel elizaren arteko plazan kokatuta dago.

Gurutzearen aurrean dagoen inskripzio elebiduna duen plaka bat dago. Honakoa dio euskaraz:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Telavi

**Telavi** () ekialdeko Georgiako hiria da, Kakheti eskualdeko hiriburua.

## Biztanleria 
## Klima 
## Hiri senidetuak 
*  Biberach an der Riß, Alemania
*  Napa (Kalifornia), AEB
*  Santa Coloma de Gramenet, Katalunia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bomilkar (K.a. III. mendea)

**Bomilkar** (, BDMLQRT) kartagotar komandantea izan zen Bigarren Gerra Punikoan (K.a. 218-201).

Cannaeko guduaren ondoren (K.a. 216), Hanibalentzat kartagotar horniduren komandantea izendatu zuten, eta hurrengo urtean Italiara iritsi zen. Honako laguntza hau eraman zuen: 4.000 zalditeria numidiar, 40 gerra elefante, 500 edo 1.000 talentu zilar, ale eta bestelako hornidura. K.a. 214an, 55 ontzirekin bidali zuten Sirakusaren laguntzara, orduan erromatarrek setiatuta. Etsaiaren goi-flotari aurre egiteko gai ez zela ikusita, Afrikaren iparraldera alde egin zuen. Kristo aurreko 212an, Sirakusako portutik ihes egin zuen eta Kartagora eraman zuen hiriko egoera arriskutsuaren berri, hiri guztia —Akradina izan ezik— Martzeloren esku zegoen. Egun gutxiren buruan itzuli zen 100 ontzirekin. Urte berean, Hipokratesen eta Himilkonen menpeko kartagotar lur-indarrak izurritearen ondorioz suntsitu ondoren, Bomilkar berriro Kartagora joan zen berriarekin eta 130 ontzirekin itzuli zen, baina Martzelok Sirakusara iristea galarazi zion. Orduan, Tarentora joan zen, antza denez, herri hartako erromatar goarnizioaren hornidura mozteko asmoz. Bere indarraren presentziak tarentinoek pairatu zuten, eta urritasuna areagotu besterik ez zuenez, kartagotarrak kanporatu zituzten.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* HUSS, Werner (1985):* Geschichte der Karthager*, Munich: C.H. Beck, . (alemanez)
* Artikulu honek jabari publikoko argitalpen bateko testua biltzen du: Smith, William, ed. (1870). *Bomilcar*. Greziako eta Erromako Biografia eta Mitologiako Hiztegia.

## Ikus, gainera 
* Barzidak
* Beste Bomilkar batzuk

## Kanpo estekak 
* William Smith (lexicographer)
* Greziako eta Erromako Biografia eta Mitologiako Hiztegia
12. linea

**12. linea** terminoa hainbat garraio-linea izendatzeko erabiltzen da:

## Metroa 
* 12. linea (Bartzelonako metroa)
* 12. linea (Parisko metroa)
* 12. linea (Shanghaiko metroa)

## Autobusa 
* 12. linea (Eskualdeko Hiri Garraioa)
* 12. linea (Txik Txak)
Kai Nakai

**Iratxe Aguilera Barrio** (Gasteiz, 1996ko apirilaren 29a), **Kai Nakai** izen artistikoaz ezagunagoa, musika urbanoa lantzen duen gasteiztar abeslaria eta musikagilea da. Musika urbanoa abesten du, gehiena reggaetoia, nahiz eta pop, trap eta disko bezalako beste genero batzuk ere eskaintzen dituen. Musika euskaraz egiten du eta aldarrikatzen du genero hori ere feminista izan daitekeela. 

## Ibilbidea 
2019an Durangoko Azokako Sormen Beka irabazi zuen musika urbanoa, euskaraz eta feminista egiteari buruzko proposamenarekin. 

2020an ekin zion musika urbanoa egiteari, *Kai Nakai* goitizenarekin.

2020ko abenduan aurkeztu zuen *Baimenik Gabe* lehen diskoa Durangoko Azokan. Album horretan, askatasuna sustatzen duten letrei esker, gizarteak urteetan ezarri dituen patroiak deuseztatu nahi ditu.

2021ean EP bat atera zuen, *Maitia* izenekoa. Hor, maitasun-istorio baten faseak aurkezten dira, bost abestiren bidez: lehen maitasunetik hasi, maitasun toxikotik igaroz, norberaren maitasuna, maitemina eta benetako maitasuna lortu arte. Bestalde, bi single atera zituen: *15K (Hamabostmila)* eta *Nahikoa Dela,* *Beldur Barik* 2021 lehiaketaren abestia izan zena.

2022an *TIRA* singlea atera zuen.

## Diskografia 
### Albumak 
* Baimenik Gabe (2020)

### **EP-ak** 
**Maitia* (2021, autoekoizpena) - 5 abestiko EPa

### **Singleak** 
* *TIRA* (2022)
* *Zalantzarik Ez* (2021)
* *15K (Hamabostmila)* (2021)
* *Nahikoa Dela* (2021)
* *Ipuinik Ederrena (Akustikoa)* (2021)
* *Ez Dakit* (2020)
* *Emoiztazu Bihotz* (2020)
* *Kolpe* (2020)

## Erreferentziak
Ama Agustindarren komentua (Monteano-Salazar jauregia)

**Ama Agustindarren komentua**, hasieran **Monteano-Salazar jauregia**, Arabako Artziniega herriko XVI. mendeko eraikina da. Errenazimendu eta barroko estiloaz eraikia, 1996tik euskal ondare nabaria gisa babestuta dago Artziniegako Hirigune Historikoaren barruan.

## Historia 
Ruiz de Monteanok eta Ines Orive Salazarrek sortutako komentua plazaren eta Goiko kalearen artean dago, fundatzaileen dorrearen ondoan; dorre horretatik leiho batzuk geratu dira. XVI. mendean ere eliza altxatu zen. Komentua, azkenik, XVII. mendean altxatu zen.

## Deskribapena 
"Harlandu oneko bao karratuak dira, moldura finekoak, eta barnealdean biko jarleku tipikoak ditu. Iparraldekoa nabarmentzen da, Monteanotarren armarria gorde duena. Alde honetan bertan elizaren fatxada nagusia aurkitzen dugu, XVI. mendekoa, eta ondoren komentua, XVII. mendearen bukaerakoa, leihoburuak dituzten leihoekin eta belarri txikiekin, sarrerako atea bezalaxe. Ataria erdi puntuko arku bati egokitzen zaizkion bi gorputzek osatzen dute; arkua dekorzioagatik da aipagarria. Baoaren alde banatan bi zutabe toskanar daude. Kapitelen gainean solairuaren eta erlaizaren euskarri den taulamenduaren zatiak daude. Goiko solairuan eta arku azpian, zulogune bat zabaltzen da, eta alde banatan bi armarri ditu: Monteanorena eta Orive Salazarrena. Komentuko eliza oinplano angeluzuzena eta burualde zuzena duen eraikina da, kapera nabearen eskuinaldean duena. Baoak angeluzuzenak dira, oinean barnealdean zabaldu den zulogunea izan ezik. Kristo Santuaren kapera, XVIII. mendekoa, azpimarragarria da. Oinplano karratua dauka, erdian lore apaingarridun ertz gangaz estalia, eta dekoratu gabeko eralitza".

## Iruditegia 

Image:
Arceniega - Convento de Nuestra Señora de los Remedios (Agustinas) 03.jpg|Salazartarren armarria.
Arceniega - Convento de Nuestra Señora de los Remedios (Agustinas) 04.jpg|
Arceniega - Convento de Nuestra Señora de los Remedios (Agustinas) 06.jpg|Aldare nagusia.
Arceniega - Convento de Nuestra Señora de los Remedios (Agustinas) 05.jpg|Kanpo aldea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Akhaltsikhe

**Akhaltsikhe** () Georgiako hiria da, Samtskhe-Javakheti eskualdeko hiriburua.

Hiriko alde zaharrean Rabati gotorlekua dago, IX. mendean Lomisa edo Lomsia (georgieraz "leoiarena") izenapean eraikia. XII.mendetik Akhaltsikhe (georgieraz "gotorleku berria") jasotzen du.

## Biztanleria 
## Klima 
## Hiri senidetuak 
*  Ardahan, Turkia
*  Artvin, Turkia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lizariturry y Rezola

**Lizariturry y Rezola** donostiar enpresa bat izan zen, bujiak, glizerinak, parafinak eta xaboiak ekoizten zituena. 1864tik 1990eko hamarkadan desagertu zen arte jardun zuen.

## Historia 
1860an, Juan Lizariturryk "J. Lizariturry y Compañía" enpresa sortu eta Donostian produktu kimikoen fabrika bat eraiki zuen, "La Providencia" izenekoa. Lau urte beranduago, Jose Antonio Rezolak bat egin eta enpresa "Lizariturry eta Rezola" bihurtu zen, harrezkero bere izena izango zena.

Sortu eta hurrengo urtean, 1865eko abuztuaren 3an, enpresak bere fabrikan Elisabet II.a erreginaren bisita jaso zuen, "Probidentzia". 1924an, Alfontso Borboikoa eta Battenberg Asturiasko Printzeak eta Jaime Borboikoa eta Battenberg infanteak konpainiaren marka nagusia zen Lagarto xaboi fabrika bisitatu zuten.

1920ko hamarkadan, Pedro Antequera Azpiri artista grafikoak konpainiaren zuzendaritza artistikoa bere gain hartu zuen eta 1924an Lagarto xaboiaren kartel klasikoa diseinatu zuen. Kartel hau laster Espainiako publizitatearen ikurretako bat bihurtu zen. Horri esker, xaboi marka hau azkar zabaldu zen eta Lizariturry eta Rezolaren gainontzeko markak eklipsatu zuen. XX. mendean zehar, konpainiak bere produktuen katalogoa handitu zuen, pixkanaka garbiketa-produktuetan espezializatuz, detergenteak edo ontzi-garbigailuak fabrikatuz, beti xaboi naturalaren fabrikazioa ahaztu gabe.

1980ko hamarkadan, konpainiak bere jarduera guztia Zaragozako lantegi batera eraman zuen eta, hamarkada bat geroago, desagertu egin zen. Egun Euroquímica enpresa gaztela-mantxarrak oraindik Lagarto xaboia ekoizten du.

## Markak 
Lizariturry eta Rezolak hainbat marka komertzial izan zituen. Hasieran "La Providencia" bere fabrikaren izena erabili zuen markatzat, baina XX. mendearen hasieran beste marka asko zituen: Guris, Vasconia, Cantabria, Estrella del Norte eta Lagarto. Gaur egun arte bizirik mantendu den marka komertzial bakarra azken hau izan da.

Konpainiako produktuek hainbat sari jaso zituzten nazioarteko lehiaketetan, besteak beste: zilarrezko domina 1865eko Bordeleko Erakusketa Unibertsalean eta 1867ko Parisko Erakusketa Unibertsalean, urrezko domina 1888ko Bartzelonako Erakusketa Unibertsaletan, 1889 eta 1900ko Parisko Erakusketa Unibertsaletan, 1897ko Donostiako Erakusketan eta 1899ko Gijongo Erakusketan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bette Midler

**Bethany Ann Midler** (Honolulu, Hawaii, 1945eko abenduaren 1a), ezagunagoa **Bette Midler** izenez, estatubatuar aktorea eta abeslaria da.

## Filmografia 
### Telebista
Ambrolauri

**Ambrolauri** () mendebaldeko Georgiako hiria da, Ratxa-Letxkhumi eta Kvemo Svaneti eskualdeko hiriburua. Rioni ibaiaren bi ertzetan kokatuta dago.

XVII. mendetik da ezaguna, eta Imeretiko erregeen egoitzetako bat zen.

## Biztanleria 
## Klima 
## Kultura eta ondarea 
Ambrolauritik 14 kilometrora Nikortsminda katedrala dago, XI. mendean eraikia eta XVI. mendean berritua. Georgiako arkitekturaren adibide ederrenetariko bat da, eta UNESCOren Gizarteriaren Ondare zerrendarako hautagaia da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
La Farce de Maître Pathelin

***La Farce de Maître Pathelin***, baita ere *La Farce de Maistre Pierre Pathelin*, *Farce Maître Pierre Pathelin* eta *Farce de Maître Patelin* (), antzerki lan frantziarra, fartsa motakoa, Erdi Aroaren amaiera aldera idatzia, 1457aren inguruan. Lana Frantziako literaturaren lehen lan komikoa gisa onartua izan da.

## Egilea 
Egile anonimoa bada ere, askotan Guillaume Alexis idazleari egotzi egin zaio. Inprimategietan egindako lehenengo edizioa 1464koa da. Batzutan ere François Villon aipatu da ahalezko egile gisa. Poeman zuzenbidearekin lotutako kontzeptu asko jasotzen dira eta, horren arabera, testuinguru horrekin lotutako idazlea izan zitekeen. Bruno Roy espezialista frantsesaren ustez, kasu horretan egilea René d’Anjouren bufoia zen Triboulet izan zitekeen.

## Ezaugarriak 
Bertso oktosilaboetan idatzita, 1650 lerro ditu. Hizkuntza Île-de-France dialektoa da. Ospe handia izan zuen eta, ondorioz, edizio ugari ezagutu zituen.
 
## Pertsonaiak 
* Maître Pierre Pathelin: Abokatua, behartsu bihurtua; mintzalari eder eta maltzurra.
* Guillemette, Pathelinen emaztea. Gillaumeri ziria sartzen zaio gaixorik dagoela esanez.
* Guillaume Joceaulme: Pathelini oihala saltzen dio; oso gaiztoa da.
* Thibault l'Agnelet, artzaina: Pathelini laguntza eskatzen dio.
* Epailea: oso gutxi agertzen da.

## Argumentua 
Endredo-lana da. Pathelin maisuak, abokatu maltzurra, bere arropa-armairua birmoldatzea erabaki du, zentimo bat ordaindu gabe. Horretarako, Guillaume Joceaulme arroparia engainatu eta lapurtu dio. Guillaume-ren aurrean Pathelin-ek eta bere emazte Guillemette-k hiltzen ari den gizonaren eta emakumezko malkoen komedia antzezten dute eta Guillaume ihesi doa. Uste du deabrua bera etorri zitzaiola trikimailu bat jokatzera. Thibault artzaina, bestetik, Pathelinengana doa, Guillaume Joceaulme bere maisuaren aurkako auzian defendatzeko. Pathelinek artzaini trikimailu bat proposatzen dio Thibaulti: sinplea dela itxurakeria egitea eta epailaren aurrean, galdera guztiak, marraka erantzutera. Epailaren aurrean bi afera nahastu egingo dira.

## Galeria 

180px
180px
180px
180px
180px

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Frantsesezko testu gaurkotua.
Belarra y Compañía

**Fábrica de Media Porcelana Belarra y Cía.** nafar enpresa bat izan zen, toska ekoizten zuena. 1865etik 1890eko hamarkadan desagertu zen arte jardun zuen.

## Historia 
1865ean Martin Belarra Irisarri (1807-1878) industrial eta diputatu nafar aurrerakoiak enpresa sortu zuen. Aurretik, 1847an, Belarrak kaolin meategi bat erosi zuen Artikutzan eta, Berrizaunen toska fabrika bat egiteko asmoz, "Belarra y Compañía" elkartea eratu zuen.

Bere instalazioak, Igantziko Bentak auzoan, Bidasoa ibaiaren eskuinaldean egon ziren, Igantzi eta Arantzara daraman zubitik gertu, nahiz eta tailerraren eta labeen hondarrik ez den geratu. Hala ere, eskualdea hondatu zuen 1872-1876ko gerra zibilak, XIX. mendearen amaierako espainiar gainbehera ekonomikoak eta arlo honetako enpresen lehia indartsuak, Pickmanena kasu, azkenean enpresaren desagerpena eragin zuten.

Belarra y Compañíak Yanci, Belarra marka komertzialak trokelatu zituen bere produktuetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
12. linea (Txik Txak)

**Txik Txaken 12. linea** (estilitzatua) Car Express sareko zortzi hiriarteko autobus lineetako bat da. Lineak 23 geltoki eta 39 kilometro ditu guztira eta Baiona, Baionaldea eskualdean dagoena, Samatzerekin lotzen ditu, Agaramont eskualdean, Ahurti bidez.

2019ko irailaren 2an inauguratu zen, Baiona, Ahurti eta Samatze herrien artean, Transports 64 sare zaharreko **&nbsp;&nbsp;812&nbsp;&nbsp;** linetik abiatuta.

## Historia 
2013. urtera arte, Pirinio Atlantikoetako Departamenduko Kontseilua arduratzen zen errepide bidezko hiriarteko garraio-lineak kudeatzeaz Ipar Euskal Herrian eta Bearnon. Guztira 14 linea zeuden Euskal Herrian, barnekoak zein Okzitaniara lotutakoak. Autobus bat edo bi baino ez ziren linea gehienetan noranzko eta egun bakoitzeko, eta kontrolik gabea zen. Autobusek ez zuten irudi komertzial propioa, operadoreena baizik. Linea honek **&nbsp;&nbsp;855&nbsp;&nbsp;** linea izena jasotzen zuen eta Baiona eta Donamartiri artean, Urketa bidez, zihoan.

2013an, sareak eraldaketa handia jasan zuen. Lineak antolatu egiten dira eta denentzako marka komun bat hartzen da. Zenbakiak berrantolatu egiten dira, errazagoa izan dadin, eta tarifak berrikusi egiten dira. **&nbsp;&nbsp;855&nbsp;&nbsp;** lineak **&nbsp;&nbsp;812&nbsp;&nbsp;** linea izena hartuko du eta ibilbidea aldatu egingo da: Baionatik Ahurtira. Urketa eta Donamartiri arteko herrietarako, zerbitzua kendu da.

2017ko urtarrilean hirigune guztiak Euskal Hirigune Elkargoan batu zirenean, Iparraldeko garraio publikoko sare guztiak (Chronoplus, Hegobus, etab.) haien eskuetara pasatu ziren, hiriarteko lineak izan ezik (Transports 64), horiek departamenduaren esku jarraitzen baitzuten. 2019ko uztailera arte ez zuen lortu Akitania Berria eskualdeak hiriarteko garraioaren emakida (lehenago departamenduen esku), eta bere lurraldetik osorik elkargoari igarotzen diren lineen titulartasuna ematea erabaki zuen. Horrela sortu zen garraio publikoaren irudi bateratu berria, sare berri batek lagunduta: Txik Txak.

Car Express sarearen linea 2019ko irailaren 2an jarri zen martxan, orain desagertu den **&nbsp;&nbsp;812&nbsp;&nbsp;** linearen ibilbideari buruz. Zerbitzua, ordura arte Baiona eta Ahurti artean, Samatzeraino luzatu zen, baina zerbitzu batzuetarako bakarrik.

## Ibilbidea 
### Geldialdiak 
### Disuasio-aparkalekuak 
Gaur egun, ez dago disuasio-aparkaleku ofizialak.

## Ustiapena 
Gaur egun, Hiruak Bat enpresak ustiatzen du linea.

### Maiztasunak 

### Flota 
Linean 4 ibilgailuk egiten dute lan guztira.

### Tarifak 
2022ko uztailaren 4tik aurrera, Txik Txak sareko tarifak bateratu egingo dira, eta berdin-berdinak izango dira linea eta zerbitzu guztietarako, SNCFk emandako tren-zerbitzuetarako izan ezik, horiek garraio-titulu propioak baitituzte.

## Etorkizuna 
Maiztasunak eta ibilbideak handitzea aurreikusten da, baita tarifak integratzea ere.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Car Express
* Txik Txak

## Kanpo estekak 
* Txik Txak sarearen webgune ofiziala
Fiorella Migliore

**Fiorella Migliore Llanes** (Asuncion, Paraguai, 1989ko urtarrilaren 27a) paraguaitar modeloa, aktorea eta telebista aurkezlea da. Miss Italia nel Mondo eta Miss Mundu Paraguai edertasun lehiaketak irabazi zituen 2008an eta 2012, hurrenez hurren.

Lourdes Llanes aktorearen eta Hugo Miglioreren alaba da.

## Filmografia
Brianna Westbrook

**Brianna Westbrook** (Mesa, Arizona, 1984ko azaroaren 24a) pertsona transgenero eskubideen aldeko ekintzaile estatubatuarra da. Arizonako Alderdi Demokratako batzorde betearazleko kide eta zuzendariordea da. 2018an Arizonako 8. kongresu barrutiko ezohiko hauteskundeetarako hautagai demokrata aukeratzeko hauteskunde primarioetan parte hartu zuen.

## Kanpo estekak
Lagarto

**Lagarto** garbiketako produktuen marka komertzial bat da, jatorriz "Lagarto" xaboia fabrikatzen eta merkaturatzen duena. Euskal Herrian jatorria zuen xaboi hori oso ezaguna egin zen Espainian XX. mendean, baita etxeko xaboiaren sinonimo bihurtzeraino ere.

Jantziak garbitzeko ere erabiltzen zen herriko garbilekuetan (latsagi edo ikuztegi ere deituak).

## Historia 
1860an, Juan Lizariturryk "J. Lizariturry y Compañía" enpresa sortu eta Donostian produktu kimikoen fabrika bat eraiki zuen, "La Providencia" izenekoa. Lau urte beranduago, Jose Antonio Rezolak bat egin eta enpresa "Lizariturry y Rezola" bihurtu zen, harrezkero bere izena izango zena.

1863an Bilbon antzekoa zen "Chimbo" marka sortu zuten. Marka biek arropa-garbitokien inguruan ohikoa zen animalia baten izena hartu zuten: batek Lagarto (muskerra), eta besteak Chimbo (txinboa).

Sortu eta hurrengo urtean, 1865eko abuztuaren 3an, enpresak bere fabrikan Elisabet II.a erreginaren bisita jaso zuen, "Probidentzia". 1924an, Alfontso Borboikoa eta Battenberg Asturiasko Printzeak eta Jaime Borboikoa eta Battenberg infanteak konpainiaren marka nagusia zen Lagarto xaboiaren fabrika bisitatu zuten.

1920ko hamarkadan, Pedro Antequera Azpiri artista grafikoak konpainiaren zuzendaritza artistikoa bere gain hartu zuen eta 1924an Lagarto xaboiaren kartel klasikoa diseinatu zuen. Kartel hau laster Espainiako publizitatearen ikurretako bat bihurtu zen. Horri esker, xaboi marka hau azkar zabaldu zen eta Lizariturry eta Rezolaren gainontzeko markak eklipsatu zuen. XX. mendean zehar, konpainiak bere produktuen katalogoa handitu zuen, pixkanaka garbiketa-produktuetan espezializatuz, detergenteak eta plater-garbigarriak fabrikatuz, beti xaboi naturalaren fabrikazioa ahaztu gabe.

1980ko hamarkadan, konpainiak bere jarduera guztia Zaragozako lantegi batera eraman zuen eta, hamarkada bat geroago, desagertu egin zen. Egun Euroquímica enpresa gaztela-mantxarrak oraindik Lagarto xaboia ekoizten du.
Fitxategi:Sunbillako harraska.jpg| Sunbillako garbilekua
Fitxategi:Garbitoki - Antsolokueta - Etxalar.jpg|Etxalarko garbilekua
Fitxategi:Lacerta-juvenir Ulia AV.jpg|Muskerra ("Lagartoa")
Fitxategi:Sardinian Warbler.jpg|Txinboa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
She-Hulk

**She-Hulk**, Ipar Euskal Herrian **Miss Hulka** eta Hego Euskal Herrian **Hulka** izenez ezaguna, Marvel Comics argitaletxeko superheroi bat da, Hulk superheroiaren emakumezko bertsioa. Stan Lee eta John Buscemak sortu eta lehenbiziko aldiz *Savage She-Hulk* komikiaren 1. alean agertu zen (1980ko otsaila).

Bruce Banner (Hulk) zientzialariaren lehengusina da, eta larrialdizko odol transfusio baten bidez haren ahalmenak bereganatu zituen, haserretuaraziz gero azalak berde kolorera aldatu eta haren indar fisikoa izanez, baina harek ez bezala bere giza izaera eta emozioen kontrola gordez. Lanbidez abokatua da.

## Kanpo estekak
Ukrainako Opera Nazionala

**Ukrainako Opera Nazionala**, formalki **Kieveko Opera**, Ukrainako Kiev hiriburuan dagoen opera konpainia eta eraikin bat da.

1867an konpainia sortu eta 1867-1896 artean Kieveko Herri Operan jardun zuen, azken urte horretan sute batek eraikina kiskaldu zuen arte. Gaur egungo eraikia 1902eko irailaren 29an inauguratu zen eta 1.683 lagunentzako edukiera du.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Bomilkar (sufete)

**Bomilkar** (punikoeraz: 𐤁𐤃𐤌𐤋𐤒𐤓𐤕, BDMLQRT) (K.a. III. mendea) kartagotar noble bat izan zen, Bigarren Gerra Punikoan jenerala izan zena.

Hannonen aita zen, Hanibalen armadaren zati bat zuzendu zuen Rodano mendatean, K.a. 218an, baita Cannaeko guduan parte hartu ere. Bomilkar hau kartagotar sufeteetako bat zela uste da (rex, ez pretore) eta Bigarren Gerra Punikoa aldarrikatu zenean, senatuko batzarraren buru izan zela.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* HUSS, Werner (1985):* Geschichte der Karthager*, Munich: C.H. Beck, . (alemanez)
* Artikulu honek jabari publikoko argitalpen bateko testua biltzen du: Smith, William, ed. (1870). *Bomilcar*. Greziako eta Erromako Biografia eta Mitologiako Hiztegia.

## Ikus, gainera 
* Barzidak
* Beste Bomilkar batzuk

## Kanpo estekak 
* William Smith (lexicographer)
* Greziako eta Erromako Biografia eta Mitologiako Hiztegia