open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rio Lobo

**Rio Lobo** 1970eko Howard Hawks estatubatuar zinema zuzendariaren western filma bat da. John Wayne, Jorge Rivero, Jennifer O'Neill, Jack Elam eta Christopher Mitchum aktoreek antzeztu zuten.

Howard Hawksek sheriffak bere bulego edo egoitza legez kanpoko gaizkileen aurka defendatzen duen ideia oinarritzat hartuz filmatu zuen hirugarren filma da, aurreko *Rio Bravo* (1959) eta *El Dorado* (1966) filmeekin batera trilogia osatzen duelarik, bi filma horiek ere John Wayne aktoreak antzeztu zituelarik.

## Argumentua 
AEBtako Gerra Zibilaren amaieraldera, konfederatu talde bat yankeen trenei lapurreta egin ohi die. Tren horietako McNally kolonelak (John Wayne) konfederatu taldeko buruak diren Cordona (Jorge Rivero) eta Tuscarora (Christopher Mitchum) espetxeratzea lortuko du, baina gerra amaitzean hiru gizonal adiskidetu egingo dira.

Ondoren, konfederatuen tren lapurretetan parte hartu zuten Batasuneko traidoreen bila hasiko dira, bilaketa honek Rio Lobo herrira eramango dituelarik, han Shasta Delaney (Jennifer O'Neill) gaztea elkartuko zaie, azken honek herrian dagoen ustelkeri sarea argitara ateraraziko du.

## Aktoreak 
* John Wayne: Cord McNally kolonela
* Jorge Rivero: Pierre Cordona kapitaina
* Jennifer O'Neill: Shasta Delaney
* Jack Elam: Phillips
* Christopher Mitchum: Tuscarora Phillips sarjentua
* Victor French: Ketcham
* Susana Dosamantes: María Carmen
* Sherry Lansing: Amelita
* David Huddleston: Ivor Jones doktorea
* Mike Henry: 'Blue Tom' Hendricks sheriffa
* Bill Williams: Pat Cronin sheriffa
* Jim Davis: komisaria
* Dean Smith: Bide
* Robert Donner: komisaria
* George Plimpton: pistolaria

## Kanpo estekak 
* *Rio Lobo* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Sutrukida

**Sutrukida** edo **shutrukid** K.a. 1200 eta K.a. 1100 bitartean Elamen errege izandako dinastia bat izan zen. Dinastia honek herrialdea bere boterearen gailenera eraman zuen. Herrialdea aberatsa zen eta Shutruk-Nahhunte eta bere hiru seme eta oinordekoak izan ziren Kutir-Nahhunte II.a, Silhak Inshushinak eta Hutelutush Inshushinaken agintepean Mesopotamiako kasitarren aurkako espedizioak egin ziren eta Susan eta beste toki batzuetan luxuzko tenpluak eraiki edo zaharberritu ziren.

Hallutush Inshushinaken seme zen Shutruk-Nahhuntek Mespotamiarako lehen espedizioak zuzendu zituen. Inskripzioengatik Akkad, Babilonia eta Eshnunna arpilatu zituela ezagutzen da, azken honetatik Manishtusuren estatuak eraman zituelarik. Errege honek Susara eraman zituen Hammurabi Kodea eta Naram-Simeko hilarria. K.a. 1158an Zababa-shuma-iddina kasitar erregea hil eta Babiloniako tronuan bere semea zen Kutir Nahhunte jarri zuen. Bere aita hiltzean Kutir Nahhunte bihurtu zen bere oinordeko, kasitar dinastiari Enlilnadinahi (K.a. 1157-K.a. 1155) tronutik kenduta amaiera emanez. Denbora laburrez izan zen errege eta bere anaia Silhak Inshushinak izan zen bere oinordekoa, Mesopotamiako bere kanpainak eta eraiki edo zaharberritutako tenpluen berri ematen duten idazkunak utzi zituena (hilarri bakar batek hogeiren bat tenplu aipatzen ditu).

Dinastia honetako azken erregea izan zen Hutelutush-Inshushinak batzuetan "Kutir-Nahhunte eta Silhak Inshushinaken semea" eta beste batzuetan "Shutruk-Nahhunteren semea" edo "Kutir-Nahhunteren semea" edo "Silhak Inshushinaken semea" bezala aipatzen da, baina ziuraski Shutruk Nahhuntek bere alaba propioa zen Nahhunteuturekin izan zuen semea izan zen (dirudienez, errege familian intzestua oso ohikoa izan zen). Susa utzi zuen, denbora batez Nabukodonosor I.ak okupatu zuena (K.a. 1125-K.a. 1104) eta Anshanen babestu zen, non tenplu bat eraiki edo zaharberritu zuen, beranduago Susara itzuli ahal izan zuelarik, non, dirudienez, bere anaia Silhinahamru-Lagamarrek boterea hartu zuen. Ondoren, Elam gainbehera hasi zen.

## Erregeen zerrenda 
* Hallutush-Inshushinak (K.a. 1205-K.a. 1185)
* Shutruk-Nahhunte (K.a. 1185-K.a. 1155)
* Kutir-Nahhunte III.a (K.a. 1155-K.a. 1150)
* Silhak-Inshushinak (K.a. 1150-K.a. 1120)
* Hutelutush-Inshushinak (K.a. 1120-K.a. 1110)
* Silhinahamru-Lagamar (K.a. 1110-?

## Kanpo estekak
Anshan (Pertsia)

**Anshan** (gaur egun Izeh, pertsieraz ایذه) antzinako Elamdar Inperioko hiri eta lurralde bat izan zen, gaur egungo Irango Khuzestan probintzian dagoena, bajtiari jatorriko biztanleriaduna.

Anshan garrantzitsu K.a. 2350 inguruan bihurtu zen, baina bere garairik oparoena K.a. XIII. mendea eta K.a. XII. mendea bitartean izan zen, elamdarrak Anshanen eta Susan errege zirenean eta noiz behinka Babiloniako hiriak inbaditzen zituztenean. Itxuraz, inguru hau pertsiarren esku erori zen K.a. 675ean. Bere hondakinen artean funtsezko aurkikuntzak egin dira, elamdar idazkeraren hasiera adierazten duten aleak kasu.

## Kanpo estekak
Sombras en una batalla

***Sombras en una batalla*** 1993. urtean Mario Camusek eginiko film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Ana (Carmen Maura) Zamorako Bermillo de Sayago bizi den ETAkide ohia da. Albaitari moduan lan egiten du ezkutaturik. Baina, José (Joaquim de Almeida) ezagutuko du, GALen ibilitakoa. Fernando (Ramón Langa) kide ohia agertu ondoren, guztiok kontuak egingo dute.

## Pertsonaiak 

* Carmen Maura: Ana
* Joaquim de Almeida: José
* Tito Valverde: Darío
* Sonia Martín: Blanca
* Ramón Langa: Fernando
* Suzana Borges: Joséren emaztea
* Isabel de Castro: Joséren ama
* Elisa Lisboa: Amalia
* Miguel Zúñiga: funtzionarioa
* Cándido de Castro Calbarro: polizia
* Manuel Fadón: Vitorino
* Ione Irazabal
* Francisco Hernández
* Felipe Vélez

## Ezaugarri teknikoak 
## Kanpo estekak 
* Webgunea imdb.com
Mstislav Keldyx

**Mstislav Vsevolodovitx Keldyx** (; Riga, Errusiar Inperioa, 1911ko otsailaren 10a - Mosku, SESB, 1978ko ekainaren 24a) matematika eta mekanikaren esparruetako sobietar zientzialari bat izan zen, Zientzien Errusiar Akademiako kidea (1946) SESBeko Zientzien Akademiako Presidentea (1961-1975), hiru aldiz Lanaren Heroi Sozialista (1956, 1961 eta 1971), Edinburgoko Errege Elkarteko kidea (1968). Sobietar Batasuneko espazio programaren funtsezko pertsonaietako bat izan zen. SESBeko zientzialarien artean Keldyx "teoriko nagusia" ezizenarekin ezagutzen zuten, Sergei Korolevi ematen zioten "diseinu buruzagia" ezizenaren parekide.

## Bizitza 
Keldyx 1911n jaio zen Rigan. Lau urte zituenean familia Moskura ebakuatu zuten Lehen Mundu Gerran. Sobietar Batasunaren lehen urteetan Errepide Ingeniarien Institutu batean sartzea galarazi zioten, familia noble batekin zuen harreman baten ondorioz (1927). Hurrengo urteetan Moskuko Estatu Unibertsitatean sartu eta 1931ko uztailak 24an fisikan eta matematikan graduatzeko moldatu zen. Lana Mikhail Lavrentiev eta Sergei Txapliginen Aerohidrodinamiko Institutu Zentralean (TsAGI) lortu zuen.

## Erreferentziak
Back to the Future Part II

**Back to the Future Part II** (euskaraz *Etorkizunerako Itzulera II. Zatia*) 1989ko Robert Zemeckis estatubatuar zinema zuzendariaren zientzia-fikziozko komedia filma bat da. Michael J. Fox, Christopher Lloyd, Lea Thompson eta Thomas F. Wilson aktoreek antzeztu zuten.

1985eko *Back to the Future* filmaren jarraipena da, era berean, filma honi 1990eko *Back to the Future Part III* filmak jarraitu zion.

## Argumentua 
Marty McFly-ri oraindik oraindik denbora-bidaiari esker familia perfektuan bizi dela onartzea kostatu ohi zaio, bere adiskide Doc (Christopher Lloyd) denbora-makinarekin agertu (oraingoan askoz ere garatuagoa) eta bera eta Jennifer (Elisabeth Shue) neskalagunak denboran barna bidaiatu eta heuren semeek legearekin izango duten arazoak konpotzera bultzaraziko ditu. 2015eko Hill Valley udalerrian denbora-bidsiaren iritsierak uste baina eragin handiagoa izango du. Biff Tannen (Thomas F. Wilson) zitalak kirol-almanake bat eta denbora-makinaren izatearen sekretuaren jakitun izanik, iraganean kausa-efetu zuzen bat izango du, ondorioz Marty eta Docek hondamendia ekiditeko gogor lan egin beharko dute.

## Aktoreak 
* Michael J. Fox: Marty McFly, Marty McFly Jr. eta Marlene McFly
* Christopher Lloyd: Emmett Brown doktorea
* Thomas F. Wilson: Biff Tannen eta Griff Tannen
* Lea Thompson: Lorraine Baines McFly
* Elisabeth Shue: Jennifer Parker
* James Tolkan: Strickland jauna
* Jeffrey Weissman: George McFly
* Flea: Douglas J. Needles
* Jason Scott Lee: etorkizuneko kankailua
* Crispin Glover: George McFly (artxiboko irudia)

## Kanpo estekak 
* *Back to the Future Part II* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* Filmaren webgunea
Shaun arditxoa

***Shaun arditxoa*** () Erresuma Batuko  haur telesaila bat da. 2007ko martxoaren 5an CBBC katean aireratzen hasi zen. *Timmy Time* deritzon spin-off telesaila ere badu.

Euskal Herrian ETB3an aireratu ohi da.

## Pertsonaiak 
* **Shaun**: ardia eta telesaileko protagonista.
* **Bitzer**: artzain txakurra.
* **Shirley**: artaldeko ardirik zaharrena.
* **Timmy**: Shaunen lehengusua, artaldeko bildots bakarra.
* **Timmyren ama**: Shaunen izeba.
* **Artaldea**: ardietan ohikoa ardi bakoitzak besteari jarraitzeko joera du.
* **Baseritarra**: gizon burusoila, baserriaren jabea.
* **Txerri Bihurriak**
* **Pidsley**: baserritarraren katu hori handia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Shaun arditxoaren webgunea 
* Shaun arditxoaren ikuskizun handia 
* Shaun arditxoa ikusgai. Eitb.com
It Must Have Been Love

**It Must Have Been Love** (euskara literalki *Maitasuna Izan Beharra Du*) Roxette suediar pop abeslari bikotearen abestia da. Per Gessle musikariak idatzi zuen. 1987an single gisa plazaratu eta 1990eko *Pretty Woman* film ospetsuko soinu bandako abesti izan zen.

## Kanpo loturk 
* *It Must Have Been Love* abestia entzungai. Youtube.com 

## Kanpo estekak
Sleeping in My Car

**Sleeping in My Car** (euskaraz *Nire Autoan Lo Eginez*) Roxette suediar pop abeslari bikotearen abesti bat da, Per Gessle musikariak hitzak idatzi zituen. 1994ko *Crash! Boom! Bang!* diskoaren barnean argitaratu zen.

## Kanpo estekak 
* *Sleeping in My Car* abestiaren bideoklipa ikusgai eta entzungai. Youtube.com
The Look

**The Look** (euskaraz *Itxura*) Roxette suediar pop abeslari bikotearen abesti bat da, Per Gessle musikariak hitzak idatzi zituen. 1988an idatzi eta 1989ko *Look Sharp!* diskoaren barnean argitaratua izan zen.

Abesti honek nazioartean sekulako arrakasta izan zuen, Roxette taldea mundu osoan ospetsu bilakatuaraziz.

## Kanpo estekak 
* *The Look* abestiaren bideoklipa ikusgai eta entzungai. Youtube.com
Rasputin (abestia)

***Rasputin*** Boney M. alemaniar disco musika taldearen abesti bat da. 1978ko *Nightflight to Venus* diskoaren barnean argitaratua izan zen.

Izenburuak ongi dioen bezala, abestiaren gaia eta hitzak Grigori Rasputin errusiar apaiza eta Nikolas II.a Errusiakoa tzarraren aholkulariari buruzkoak dira. Doinua aldiz, Kâtibim turkiar abesti herrikoian oinarritua dago.

## Kanpo estekak 
* *Rasputin* abestia entzungai. Youtube.com
Rounders

**Rounders** 1998ko John Dahl estatubatuar zinema zuzendariaren drama filma bat da. Matt Damon, Edward Norton, John Turturro, Famke Janssen, Gretchen Mol, John Malkovich eta Martin Landau aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Mike McDermott (Matt Damon) New Yorkeko poker jokalari bikaina da, diru kopuru handiak jokatu ohi diren lekuetan ohikoa den gizasemea. Jokatuz bizitzeko asmoa zuen baina azkenean bere Zuzenbide ikasketak eta Jo (Gretchen Mol) neskalagunarekin egoteagatik jokoa laga zuen.

Egun bateza Lester Murphy (Edward Norton), ezizenez *Arra*, espetxetik atera eta McDermott adiskide zaharrarekin berrelkartuko da. *Arrak* hiriko gaizkile arriskutsu bati oraindik diru asko zor dionez bere adiskideari jokoaren bidez zorretan duen dirua lortzen lagundu eta haren bizitza salabatzeko eskaria luzatuko dio. Mikek neskalagunak jokoa lagatzeko ematen dion aholkuari ez dio jaramonik eegingo eta Lesterrekin hirian barna mota askotako jokalariekin topatuko diren hainbat karta jokoetan parte hartuko dute, polizia jokozaleetatik hasi eta *Teddy KGB* (John Malkovich) gizatxar beldurgarriraino.

## Aktoreak 
* Matt Damon: Mike McDermott
* Edward Norton: Lester Murphy
* Gretchen Mol: Jo
* John Malkovich: Teddy KGB
* John Turturro: Joey Knish
* Famke Janssen: Petra
* Martin Landau: Abe Petrovsky

## Kanpo estekak 
* *Rounders* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Ghostbusters II

**Ghostbusters II** (euskaraz *Mamu-Ehiztariak II*) 1989ko Ivan Reitman estatubatuar zinema zuzendariaren beldurrezko komedia filma bat da. Bill Murray, Dan Aykroyd, Sigourney Weaver, Harold Ramis, Rick Moranis, Ernie Hudson, Annie Potts eta Peter MacNicol aktoreek antzeztu zuten.

*Ghostbusters* (1984) aurrekaria eta *Ghostbusters III* (2016) eta *Ghostbusters: Afterlife* (2021) jarraipenak dauzka.

## Argumentua 
New York. Mamu-Ehiztariek hiria mamuen mehatxutik libratu zutenetik jada bost urte iragan dira. Peter Venkman doktorea (Bill Murray) jendea bere hitz jarioarekin erakartzeko gaitasuna duen parasikologo ahoberoa orain fenomenu psikikoei buruzko telebista aurkezle lanetan dabil. Ray Stantz (Dan Aykroyd) eta Winston Zeddemore (Ernie Hudson) lankideak eguneroko ogia haurrak festetan entrenetenituz irabazi ohi dute, eta Egon Spengler (Harold Ramis) teknologiaren aztiak energia psikomagnetikoaren sailean gizakien emozioak ikertuz jarraitzen du. Dana Barrett (Sigourney Weaver) eta Venkmanen arteko maitasun harremana amaitu zen, Dana beste gizon batekin ezkondu eta semetxo bat du, baina ezkontzak porrot egin eta banandu egin ziren. Orain Dana New Yorken bakarrik bizi da, zortzi hilabateko Oscar semetxoa zaindu eta Manhattango Arte Museoan zaharberritzaile gisa Janosz Poha (Peter MacNicol) margolan aditu xelebrearekin batera lan eginez, oraingoan Vigo Karpatoarra (Wilhelm von Homburg / Max von Sydow (ahotsa)) deritzon pertsonaia baten margolana zaharberritzen ari direlarik.

Dena lasai doala dirudi, baina bat-batean Oscarren gurditxoa bere kaxaz bakarrik doala diruti eta hiriko trafiko arriskutsuan bete-betean sartuko da. Danak nola edo hala bere semetxoa erreskatatuko du baina naturazgaindiko fenomenuak bere bizitzan berriz ere sartu eta bere haurra mahatxatu nahi dutela jabetuko da. Hortaz, Danak Mamu-Ehiztariei laguntza eskakizuna egingo die, bereziki bere multilaguna izan zen Venkmani, azken hau oraindik Danaz maitemindua jarraitzen duelarik SBetiko adiskide taldeari Louis (Rick Moranis) abokatu-kontulari trebea eta urduria eta Janine (Annie Potts) pazientzia amaigabeko idazkaria gehituko zaizkie.

## Aktoreak 
* Bill Murray: Peter Venkman doktorea
* Dan Aykroyd: Raymond Stantz doktorea
* Sigourney Weaver: Dana Barret
* Harold Ramis: Egon Spengler doktorea
* Annie Potts: Janine Melnitz.
* Peter MacNicol: Janosz Poha doktorea
* Rick Moranis: Louis Tully
* Ernie Hudson: Winston Zeddemore
* Ivan Reitman: *Itsaskor* mamuaren ahotsa
* Wilhelm von Homburg / Max von Sydow (ahotsa): Vigo Karpatoarra
* Harris Yulin: Stephen Wexler epailea

## Saila 
* *Ghostbusters* (1984)
* *Ghostbusters III* (2016)

## Kanpo estekak 
* *Ghostbusters II* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 

Kategoria:New Yorkeko metroan girotutako filmak
The Money Pit

**The Money Pit** (euskaraz *Diru Galera*) 1986ko Richard Benjamin estatubatuar zinema zuzendariaren komedia filma bat da. Tom Hanks, Shelley Long, Joe Mantegna, Maureen Stapleton eta Alexander Gudonov aktoreek antzeztu zuten.

Izenburuak literalki *Diru Zuloa* edo *Diru Putzua* esan nahi du, dirua zeozertan alferrik botatzen den zulo edo putzuaren esanahiarekin, Hego Euskal Herrian "Etxe Hau Hondamendi Bat Da" (gaztelaniaz "Esta casa es una ruina") izenburuaz estreinatu zen, Ipar Euskal Herrian aldiz, "Hausteko Zorian Dagoen Etxola" (frantsesez "Une baraque à tout casser").

## Argumentua 
Anna (Shelley Long) biolinjole erakargarria Walter (Tom Hanks) mutilagunarekin batera Max (Alexander Godunov) senar ohiaren solairura bizitzera joan berri da. Senarra hortaz ohartzean bikote gaztea beste etxe batera lekualdatzera derrigortua egongo da.

Walterren adiskidea den eskrupulurik gabeko etxe-saltzaile batek bikoteari etxe bat salgai dagoela adieraziko die, etxe hori hiriaren kanpoaldean dagoen sekulako "pagotxa" omen da. Bikotea etxearen jabea den Estelle (Maureen Stapleton) izeneko emakume bitxiarekin elkartu eta hark Carlos senarra (John van Dreelen) israeldarrek Hitlerren igerilekuko langilea izatea leporatu eta atxilotu omen dutenez etxea salgai jarri beharra izan duelako istorio xelebrea kontatuko die. Bikoteak etxea erostea erabaki eta bertan bizitzen jartzen diren unetik aurrera heuren etxe "berriarekin" sekulako komediak pasako dituzte...

## Aktoreak 
* Tom Hanks: Walter Fielding Jr.
* Shelley Long: Anna Crowley
* Alexander Godunov: Max Beissart
* Maureen Stapleton: Estelle
* Joe Mantegna: Art Shirk
* Philip Bosco: Curly
* Josh Mostel: Jack Schnittman
* Yakov Smirnoff: Shatov
* Carmine Caridi: Brad Shirk
* Brian Backer: Ethan
* Mia Dillon: Marika
* John van Dreelen: Carlos
* Douglass Watson: Walter Fielding Sr.
* Tetchie Agbayani: Florinda Fielding

## Kanpo estekak 
* *The Money Pit* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *The Money Pit* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Back to the Future Part III

**Back to the Future Part III** (euskaraz *Etorkizunerako Itzulera III. Zatia*) 1990eko Robert Zemeckis estatubatuar zinema zuzendariaren zientzia-fikzioko eta umorezko western filma bat da. Michael J. Fox, Christopher Lloyd, Mary Steenburgen, Thomas F. Wilson eta Lea Thompson aktoreek antzeztu zuten.

1985eko *Back to the Future* eta 1989ko *Back to the Future Part II* (1989) filmeen jarraipena da.

## Argumentua 
Docek denboraren makina matxuratua du eta Mendebalde Urrunean atera ezinik gelditu da. Bestaldea, Marty McFly 1955ean dago eta Docek 1885ean idatzitako gutun bat jaso berri du. Hartan, Docek McFlyri autoa martxan jarri eta iraganera bera erreskatatzera joateko eskatuko dio. Hortaz, Marty haren bila doan unean hilobi zahar bat topatuko du, bertan bere adiskidea 1885eko datan hil zela jartzen duelarik, hain zuzen ere jaso berri duen gutuna idatzi eta aste bete eskazera, hortaz autoa martxan jarri eta laguna lehen bai lehen erreskatzera iraganera joango da.

## Aktoreak 
* Michael J. Fox: Marty McFly, ("Clint Eastwood" izenpean) eta Seamus McFly
* Christopher Lloyd: Emmett "Doc" Brown doktorea
* Mary Steenburgen: Clara Clayton
* Thomas F. Wilson:o Buford "Mad Dog" Tannen eta Biff Tannen
* Lea Thompson: Maggie McFly eta Lorraine Baines McFly
* Elisabeth Shue: Jennifer Parker
* James Tolkan: Strickland jauna eta James Strickland sheriffa
* Jeffrey Weissman: George McFly
* Michael Balzary: Needles
* ZZ Top: dantzaldian joatzen duen musika taldea

## Kanpo estekak 
* *Back to the Future Part III* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* Filmaren webgunea
The Cardinal

**The Cardinal** (euskaraz *Kardinala*) 1963ko Otto Preminger austriar-estatubatuar zinema zuzendariaren drama filma bat da. Tom Tryon, Romy Schneider eta Carol Lynley aktoreek antzeztu zuten. John Huston zinema zuzendari ospetsuak Glennon kardinalaren papera antzeztu zuen.

Henry Morton Robinson estatubatuar idazlearen 190eko izenburu berdineko *The Cardinal* eleberrian oinarritua dago, hartan fikziozko Stephen Fermoyle apaiza gaztearen bizitza kardenala izendatzen duten arte kontatzen delarik, New Yorkeko Francis Spellman (1889 - 1967) artzapezpiku eta kardinalaren bizitzan oinarritua dago.

Zuzendari onenaren Oscar Saria (Otto Preminger) eta Gizonezko bigarren aktore onenaren Oscar Sariaren (John Huston) izendapenak jaso zituen, bai eta Gizonezko bigarren aktore onenaren Urrezko Globo Sariaren (John Huston) izendapena ere. John Huston zinema zuzendariaren aktore debut ofiziala izan zen, aurretik zenbait filmetan agerpen laburrak ere burutu baizituen, tartean 1948an berak zuzendutako *The Treasure of the Sierra Madre* filmearen hasieran burututakoa.

## Argumentua 
1917an Bostongo irlandar jatorriko Stephen Fermoyle (Tom Tryon) apaiza izendatu eta berehala jerarkia katolikoan gorunzko bidea hartzen hasiko da. Halere, ibilbide honetan zehar hainbat egoera zail eta arriskutsuei aurre egin beharko die, Austriako egonaldian naziei nahiz berak jasandako krisi pertsonalak gainditu eta etxean bertan ere bere familian sorturiko arazoei aurre egin beharko die, honela bada, Bostongo jerarkian goruntz egin, Vaticanoko kurian sartzea lortu eta Bigarren Mundu Gerraren hastapenetan kardinal izendatuko dutelarik.

Filma honen argumentuak katolikoen nahiz sinisdunak ez diren ikuspuntutik aski interesgarriak diren gai sozialak ere ukitzen ditu, tartean ezkontza, apaizen eta laikoen arteko maitasuna eta adiskidetasunaren arteko muga, sexualitatea, abortua, arrazakeria, faxismoa eta gerra.

## Aktoreak 
* Tom Tryon: Stephen Fermoyle
* Carol Lynley: Mona Fermoyle / Regina Fermoyle
* Dorothy Gish: Celia Fermoyle
* Maggie McNamara: Florrie Fermoyle
* Bill Hayes: Frank Fermoyle
* Cameron Prud'Homme: Din Fermoyle
* Romy Schneider: Annemarie von Hartman
* Cecil Kellaway: Monaghan monsinorea
* Raf Vallone: Quarenghi kardinala
* Loring Smith: Cornelius J. Deegan
* John Saxon: Benny Rampell
* James Hickman: Aita Lyons
* Berenice Gahm: Rampell jauna
* John Huston: Glennon kardinala
* Jose Duvall: Ramon Gongaro (Jose Duval gisa)
* Peter MacLean: Aita Callahan
* Robert Morse: Bobby eta bere Adora-Belles
* Burgess Meredith: Ned Halley erreberendoa
* Josef Meinrad: Innitzer kardinala
* Wolfgang Preiss: SSko jenerala

## Kanpo estekak 
* *The Cardinal* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *The Cardinal* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
Guatemalako Gerra Zibila

**Guatemalako Gerra Zibila** () 1960 eta 1996 artean iraun zuen gatazka armatua izan zen. Parte-hartzaileak Guatemalako eskuindar gobernua eta zenbait ezkertiar talde matxino izan ziren. Matxinoek komunitate maien laguntza izan zuten eta Guatemalako indar armatuek genozidio bat burutu zuten amerindiarren aurka.

Gatazka 1960ko hamarkadaren hasieran hasi zen, 1960ko azaroaren 13an Miguel Ydígorasen aurkako estatu-kolpea bertan behera geratu zenean. 1962an herrialdeko lehendabiziko talde gerrillaria sortu zuten, Movimiento Revolucionario 13 de Noviembre (MR13) izenekoa, 1971ra arte herrialdearen ekialdean aktiboa izan zena.

1960 eta 1986 artean Julio César Méndez Montenegro presidente zibil bakarra izan zen gobernuan, militarrek hiru gobernu ezarri zuten bitartean.

Gerra n amaitu zen. Álvaro Arzú presidentea zela, alde biek bake ituna sinatu zuten 36 urte baino gehiago iraun zuen gerra zibila bukatzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Errumaniako Iraultza

**Errumaniako Iraultza** () 1989ko abenduan Errumanian izandako matxinada eta manifestazioen ondorengo erregimen aldaketa izan zen. Varsoviako Itunaren parte ziren zenbait herrialdetan gertatu ziren 1989ko iraultzetako bat izan zen.

1989ko azaroan, 71 urteko Ceauşescu hautatu zuten berriz beste bost urtez agintaldian jarraitzeko, Errumaniako Alderdi Komunistako buru gisa. Ceauşescuk adierazi zuen Ekialdeko Europan zehar hedatzen ziren komunismoaren kontrako mugimenduak gaindituko zituela.

Iranera joatear zegoela, abenduaren 16an, *Securitate* poliziak László Tőkés artzain kalvinista hungarieraduna atzeman zuen, erregimenaren kontrako sermoiak botatzeagatik. Istiluak hasi ziren orduan, batik bat Timişoara hirian, 5 egunez.

Irandik itzulitakoan Ceauşescuk agindu zuen haren aldeko manifestazioa egin zedila Bukaresten. Hala ere, Ceauşescuren ustekaberako, jendea txistuka hasi zitzaion hitz egiten ari zelarik. Timişoara eta Bukarest hirietako gertaeren berri izan ondoren, urteetan metatutako nahigabea azaleratu zen errumaniar mordoren artean, baita gobernuko zenbait kideren artean ere. Manifestazioak herrialde osoan zehar hedatu ziren. Hastapenean, manifestarien kontra tiro egiteko aginduei men egin zieten segurtasun indarrek, baina abenduaren 22an, militarrek alderantziz jokatu zuten, eta gerra-gurdiak Komite Zentralaren eraikinaren aldera eraman zituzten. Ceauşescuk eta Elena haren emazteak lortu zuten ihes egitea helikoptero batean. Hala ere, ezin zuten herrialdea utzi eta atxilotu zituzten.

Nolanahi ere, eguberri egunean, Errumaniako telebistak erakutsi zuen Ceauşescu senar-emaztea epaitu ondoren, segituko exekuzioa izan zutela. Nazioaren Salbaziorako kontseilu batek boterea bereganatu zuen eta 1990eko maiatzaren 20an hauteskundeak egin ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aeroflot

**Aeroflot — Russian Airlines** (, ), edota **Aeroflot** (), Errusiako airelinea nazionala da, bai eta herrialde hartako handiena ere. Bere garaian, Sobietar Batasuneko nahiz mundu osoko handiena izan zen. Egoitza Mosku hiriburuko Xeremetievoko nazioarteko aireportuan du. 2004ean Aeroflotek 42 herrialdetako nazioarteko 88 helmugatara zihoazen hegaldiak zituen. 2003an 5.900.000 bidaiari garraiatu zituen. SkyTeam airelinea aliantzako kidea da.

## Kanpo estekak 
* Aeroflot airelinearen webgunea (eleaniztuna)
Todos estamos invitados

***Todos estamos invitados*** 2008. urtean Manuel Gutiérrez Aragónek eginiko filma da. Donostian, Madrilen eta Torrelavegan grabatu zuten.

## Sinopsia 
Guardia Zibilen kontrol batean zauriturik, Josu Jonek (Óscar Jaenada) oroimena galdu zuen. Espetxeko ospitalean zegoela monjek kristau bilakatu nahian dabiltza eta antzinako kideek etakidea zela gogorarazten.

Bitartean Xabier (José Coronado) unibertsitate irakaslea mehatxaturik, Francesca (Vanessa Incontrada) italiar ikaslearekin dabil harremanetan. Francesca psikiatra Josu Jonen ospitalean lan egiten du.

## Pertsonaiak 

* Óscar Jaenada: Josu Jon
* José Coronado: Xabier Legazpi
* Vanessa Incontrada: Francesca
* Iñaki Miramón: Imanol Iribar
* Kike Díaz de Rada: Lesaka
* Leire Ucha: Olatz
* Iñaki Font: Iraultza
* Paul Zubillaga: Paco
* Adolfo Fernández: Orkatz González
* Iñake Irastorza: Josuren ama
* José María Asín: Salazar
* Txema Blasco: Azkoaga
* Josu Ormaetxe: Josean Abrisketa
* Antonio Rupérez: Imanol
* Patxi Barko: Ertzaina

## Ezaugarri teknikoak 
## Kanpo estekak
Treblinka

**Treblinka** (polonieraz  ahoskatua) Bigarren Mundu Gerran Alemania Naziak okupatutako Polonian eraikitako sarraski esparrua izan zen. Izen bereko herrixkaren inguruetan eraiki zen 1941 urtean eta 1943ko abuztura arte jardun zuen. Bi eremu bereizi barnehartzen zituen: *Treblinka I*, lan esparru bat, eta *Treblinka II* sarraski esparrua. Han 800.000-1.200.000 judu eta 2.000 ijito hil zituztela zenbatetsi da.

## Kanpo estekak
Robin Hood (1991ko filma)

***Robin Hood*** 1991ko John Irvin ingeles zinema zuzendariaren abenturazko filma bat da. Robin Hood ingeles bidelapurraren kondaiaren oinarritua dago. Patrick Bergin, Uma Thurman, Jürgen Prochnow, Edward Fox eta Jeroen Krabbé aktoreek antzeztu zuten.

Urte hartan bertan estreinatu zen eta gai berdina edo antzeko argumentua zuen Hollywoodeko aurrekontu askoz ere handiagoa zuen *Robin Hood: Prince of Thieves* filmarekin lehiatu behar izan zen, non Kevin Costner aktorea zen protagonista.

Filma Ingalaterrako Cheshire konderrian dagoen Peckforton gaztelua eta Galesko iparraldeko Betws-y-Coed udalerritik hurbil filmatu zen.

## Argumentua 
XII. mendea, Ingalaterrako Erresuma normandiar eta saxoien arteko liskarren ondorioz banatua dago. Legezkanpoko ehiztari bat babestu asmoz Robert Hode jauntxoa normandiarrei aurka egin eta bere lursailak nahiz tronurako eskubidea galduko ditu. Hortik aurrera, bere nirtasuna Robin Hooden izenpean ezkutatu eta Marian maitea bere etsai gorrotatuarenaren eskuetatik askatu beharko du.

## Aktoreak 
* Patrick Bergin: Sir Robert Hode / Robin Hood
* Uma Thurman: Marian anderea
* Jürgen Prochnow: Sir Miles Folcanet
* Edward Fox: Joan Printzea
* Jeroen Krabbé: Roger Daguerre baroia
* Owen Teale: Will Scarlett
* David Morrissey: Jon Txiki
* Jeff Nuttall: Tuck fraidea
* Danny Webb: Much errotaria
* Carolyn Backhouse: Nicole, Rogeren anderea
* Barry Stanton: Miter
* Conrad Asquith: Lodwick
* Phelim McDermott: Jester
* Caspar De La Mare: Sam Timmons arotza
* Cecily Hobbs: Mabel
* Gabrielle Reidy: Lily
* Stephen Pallister: Jack Runnel

## Kanpo estekak 
* *Robin Hood* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
N-124

**N-124** Gimileo eta Armiñon lotzen dituen errepidea da. Bere 21 kilometroko ibilbideak Araba ere zeharkatzen du eta Autobia izango da Araban (9,5km)

N-124 Gimileon hasten da Logroño eta Santander batzen dituen N-232 errepidearen lotunean. Iparralderantz jotzen du Haro eta Briñas zeharkatuz. Araban sartu eta Zanbrana zeharkatu eta gero A-1 / N-Irekin bat egiten du Armiñonen.

## Tarteuneak 

## Ibilbidea 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
El Lobo

***El Lobo*** 2004. urtean Miguel Courtoisek eginiko filma da. Mikel Lejarza ETAn infiltratuaren historia azaltzen du.

## Sinopsia 
Txema (Eduardo Noriega) 1973 eta 1975 artean, ETA politiko-militarrean infiltraturiko espainiar zerbitzu sekretuaren agentea da. Epeka-epeka ETAren hierarkian igo eta barneko arazoak desestaltzen ditu.

## Pertsonaiak 

* Eduardo Noriega: José María 'Txema' Loigorry / El Lobo
* José Coronado: Ricardo
* Mélanie Doutey: Amaia
* Silvia Abascal: Begoña
* Santiago Ramos: Pantxo
* Patrick Bruel: Nelson
* Jorge Sanz: Asier
* Manuel Zarzo: Matías
* Fernando Cayo: Txino
* Juan Fernández: Palacios komandantea
* Roger Pera: Mediometro
* José Luis García Pérez: Mejía
* Chema Muñoz: Arrieta
* Antonio Ferrera: Reto
* Juan Polanco: Gordo

## Ezaugarri teknikoak 
## Ikus gainera 
* *Fifty Dead Men Walking* (2008)

## Kanpo estekak 
* Webgunea imdb.com
El pico

***El pico*** 1983ko Eloy de la Iglesia euskal herritar zinema zuzendariaren filma da.

Juanma Suárez Eskorbutoren kideak filmean paper txiki bat du, punki baten moduan.

Hurrengo urtean egin zuten El pico 2 pelikula honen jarraipena izan zen.

## Argumentua 
Paco (José Luis Manzano) eta Urko (Javier García), Bilbon bizi diren bi lagun heroinaren mendera erori eta dosiak lortzeko lapurtu, gezurrak esan eta bere gamelua erailko dute. Gainera Paco Torrecuadrada (José Manuel Cervino) guardia zibilaren komandantearen eta Urko Martin Aramendia (Luis Iriondo) ezker abertzaleko buruzagiaren semeak dira.

## Pertsonaiak 

* José Luis Manzano: Paco
* Javier García: Urko
* José Manuel Cervino: Evaristo Torrecuadrada
* Luis Iriondo: Martin Aramendia
* Enrique San Francisco: Mikel Orbea
* Andrea Albani: Betty
* Queta Ariel: Eulalia
* Ovidi Montllor: El Cojo
* Marta Molins: Pilar
* Pedro Nieva Parola: Alcántara tenientea
* Alfred Lucchetti: Koronela
* Guillermo Reinlein
* Marta Pérez Ferrándiz
* Santi Pons
* María Isabel Amayra

## Kanpo estekak 
* Filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Eva Marie Saint

**Eva Marie Saint**, (Newark, ) estatubatuar aktorea da. 1954an Emakumezko bigarren aktore onenaren Oscar saria irabazi zuen.

## Filmografia
Luis Iriondo

**Luis Iriondo Etxaniz**, (Azkoitia,  - *ib.*, ) gipuzkoar aktore eta musikagilea izan zen.

## Enpresa, publizitatea eta komunikabideak 
Administrari-ikasketak egin zituen, eta Bizkaiko Kutxan eta Azkoitiko Aforasa enpresan lan egin zuen.

Eusko Jaurlaritzako Harreman Publikoetarako arduraduna izan zen, eta Euskadiko Kutxako publizitate-arduraduna ere bai; langintza horretan zela, euskararen aldeko kanpainak egin zituen.

*La Voz de España* egunkarian eta Loiolako Herri Irratian kolaborazioak egiten zituen, eta ETBko zuzendaria izan zen 1982tik 1984ra.

## Zinema 
1970eko hamarkadaren hasieran, zinemaren munduan hasi zen lanean, Ferrán Llagostera zuzendariaren bidez, eta hainbat dokumental egin zituzten elkarrekin. 1978an, *Companys, proces a Catalunya* pelikularekin debutatu zuen aktore bezala, eta geroztik hainbat ekoizpen zinematografikotan parte hartu zuen, aktore, gidoilari eta ekoizle gisa. Ekoizpen zinematografikoetan aritzeaz gain, hainbat liburu ere argitaratu zituen, baita bidaia-liburuak ere.

## Filmografia 
* *Saïd* (1998)
* *Terranova* (1990)
* *Gran Sol* (1989)
* *Por la borda* (1987)
* *La monja alférez* (1987)
* *Oraingoz izen gabe* (1986)
* *Bior bira* (1985)
* *El pico* (1983)
* ''El vicari d'Olot* (1981)
* *La campanada* (1980)
* *Ikuska-3* (1979)
* *Companys, procés a Catalunya* (1979)

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Zabala, Juan Luis: *Luis Iriondo: Aktore eta komedianteena da karrerarik tristeena''. - Egan, 2009-3/4, 79-97.
Ragusa (argipena)

**Ragusa** honakoa izan daiteke:
* Ragusa, Siziliako udalerri bat
** Ragusako probintzia
* Ragusa, Dubrovnik Kroaziako hiriaren italierazko (antzinako) izena
** Ragusako Errepublika
* Ragusavecchia, Cavtat Kroaziako herriaren italierazko (antzinako) izena
Teoria endosinbiotiko

thumb|160px|Lynn Margulis.

**Teoria endosinbiotikoa** Lynn Margulis biologo estatubatuarrak 1967an plazaratu zuen hipotesia da, zelula eukariotoen plastoak eta mitokondrioak endozitosiaren bidez aspaldian erantsitako bakterioak direla proposatzen duena. Teoria honen arabera, beraz, zelula eukariotoen organulu horiek bakterio askeak ziren, era sinbiotikoan jatorrizko zelula eukarioto batean integratu zirenak, duela 1.000 milioi urte, gutxi gorabehera.

Sinbiosi mota hori harreman endosinbiotiko batean datza.

Mitokondrioak eta plastoak organulu erdi autonomoak dira zelula eukariotoarekiko. Informazio genetikoa dute -DNA- eta zelulatik era independentean erreplikatzen dira. Ezaugarri horietan oinarriturik kaleratu zuen Lynn Margulis-ek bere hipotesia.

Egun, biologo estatubatuarren hipotesia ontzat jotzen da, eta zientzialariek gaur egungo eukariotoak prozesu endosinbiotiko batzuen ondorioz agertu zirela onartzen dute, mitokondrio eta kloroplastoak kanpotik hartuz fagozitosiaren bidez (erantsitako bakterioak izanik jatorrian organulu horiek).

Kimeraren irudiarekin alderatu da gaurko eukariotoen sorrera: eukarioto primitibo batean bakterio aerobio bat sartu eta bertan geratu zen; bakterioak energia ematen zion eukariotoari, eta horrek babesa eta elikagaiak. Endosinbiosi horrek azalduko luke mitokondrioen sorrera. Era berean, bakterio aerobio fototrofo bat fagozitatu eta eukarioto primitibo horrek fotosintesi egiteko gaitasuna bereganatuko luke. Horra hor kloroplastoen jatorria.

Mitokondrioek eta kloroplastoek aldaketa handiak izan dituzte zelula eukariotoen barnean azken 1.000 milioi urteetan: zelula eukariotoentzat onuragarriak ez diren ezaugarriak galdu dituzte (zelula horma, entzima ugari, DNAren zati bat...) baina ostalariarentzat onak zirenei eutsi dizkiote (ATPren sintesia, esaterako).

[thumb|250px|[Eukariotoen sorreraren eredu kimerikoak *Goian:* 1-Fusioa, 2-Sinbiosi, 3-Irenste eta endosinbiosi. *Behean:* Teoria endosinbiotikoa: 4- Archaea eta espiroketa baten bat-egitea, 5-Mitokondrioen sarrera. 6-Kloroplastoen sarrera]]

Teoria endosinbiotikoaren alde hainbat argudio eta ebidentzia daude:

* mitokondrioek eta kloroplastoek prokarioto handien tamaina dute

* organulu horien erribosomak eta bakterioenak oso antzekoak dira

* haien DNA biribila da, bakterioen antzekoa

* bi organulu horiek autonomia genetikoa dute, eta -bakterioen antzera- bipartizioaren bidez ugaltzen dira

* kloroplastoen barne-egiturak eta biokimikak antza handia dute zianobakterio batzuek dituztenekin

* proteinen sintesia autonomoa dute

## Kanpo estekak
Eden Lake

***Eden Lake*** 2008ko James Watkins ingeles zinema zuzendariaren thriller filma bat da. Kelly Reilly, Michael Fassbender, Jack O'Connell eta Finn Atkins aktoreek antzeztu zuten.

2008ko irailaren 12a Canneseko Zinemaldian partehartu zuen, bestalde Sitgeseko Zinemaldian epaimahaiaren sari berezia irabazi zuen.

## Argumentua 
Stevek (Michael Fassbender) bere neskalagun Jennyrekin (Kelly Reilly) batera Ingalaterrako landa eremura asteburuko irtenaldi erromantiko bat egitea antolatu du, hartan ezkontza eskatuko diolarik. Halere, Eden Lake aintzira lasaian nerabe istiluzale batzuekin topo egin eta asteburu zoragarria zirudiena bikotearen amesgaitzo handiena bilakatuko da.

## Aktoreak 
* Kelly Reilly: Jenny
* Michael Fassbender: Steve
* Jack O'Connell: Brett
* James Gandhi: Adam
* Thomas Turgoose: Cooper
* Bronson Webb: Reece
* Shaun Dooley: Jon
* Finn Atkins: Paige
* Thomas Gill: Ricky
* James Burrows: Harry

## Kanpo estekak 
* *Eden Lake* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Mikel Lejarza

**Mikel Lejarza Egia** (Areatza, 1947) espainiar zerbitzu sekretuaren agentea izan zen. 1970eko hamarkadan, ETA politiko-militarrean infiltratu eta **El Lobo** (Otsoa) ezizena izan zuen. Lejarzak ETAren komandoentzat etxebizitzak lortu zituen.

Bere ezkutuko lanari esker, poliziak 1975ean 150 etakide atxilotu eta zenbait exekutatu zituen.

## Biografia 
Infiltratu honen biografia hutsune handiak daude. Azkeneko urtetan, gainera, bere irudia mitifikatzeko estrategia handia garatu du Espainiako poliziak eta horrek benetazko informazioak zalantzan jartzen ditu. Miguel Lejarza Egia, "Gorka" edo "Otsoa", Euskal Herriko ezkutuko zirkuluetan infiltratu handiena izan zen. 1975eko lehen hilabeteetan izandako atxiloketa ugariek ETA politiko-militarraren azpiegitura hain kaltetua utzi zuten, nola erakundera sartu berri ziren batzuek egituran postu garrantzitsuak lortzea ahalbidetzeko haren informazioak, besteen artean, ezinbestekoak izan ziren. Lejarza polimilietan infiltratzeak ondorio larriak izan zituen: dozenaka militante atxilotzea, horietako lau hiltzea (Josu Mujika Aiestaran, Andoni Campillo, Montxo Reboiras Noya eta Montxo Martínez Antía), Segoviako espetxetik ihes egitearen porrota eta Espainiako Estatuan euskal erakundeak aurreikusitako ekintza guztiak zapuztea ekarri zuen, Txiki Paredes eta Angel Otaegiren fusilamenduak saihesteko asmoz.

Miguel Lejarzak bere nortasuna aldatzea lortu zuen, Miguel Ruiz Martinezenarekin. Urte batzuk eman zituen Mexikon, Miguel Angel Albiñana Atzerri Ministerioko funtzionario espainiarrak babestuta, eta Euskal Herrira itzuli zen. Martuteneko espetxetik atera eta Bartzelonan jarri zen bizitzen, proxenetismo-sare batean sartuta. Bartzelonan 1993ko azaroan atxilotu zuten, enpresaburuei eta politikariei egindako legez kanpoko entzuketen kasu batean parte hartzeagatik. *La Vanguardia* egunkariko segurtasun zerbitzuetan lan egiten zuen.

Hainbat liburu biografikoren argitalpena dela eta, Lejarzaren nortasuna zalantzan jarri da. Bere infiltrazioari buruz, bertsio literarioek diote urte batzuk lehenago atzemandako eta prestatutako agentea izan zela. Bere lagun ohientzat, aldiz, infiltrazioaren truke kartzelatik erreskatatutako kinki bat izan zen. Beste batzuentzat, ez zuten infiltratu ere egin, ETAko militantziagatik atxilotu eta torturatu ondoren espioitzaren sareetan erori zen kolaboratzailea baizik. Jorge Cabezasek, Lejarzaren txibatazoaren ondorioz Josu Mujika Madrilen hil zuen guardia zibilak, "Otsoa"ren gaia bluf bat dela dio.

## Sinismenak 
Elkarrizketetan adierazten duen moduan, oso katolikoa da eta mundu paranormalarekin lotura estua izan du beti. Haren esanetan, beldurra zela eta, argia piztuarekin lo egin behar zuen sarritan. Bere gainean beti omen darama gurutze bat pistolarekin batera. Fenomeno paranormal ugari bizi omen du eta behin hiru  Objektu Hegalari Ezezagun ikusi omen zituen, bere emaztearekin batera, Cuenca aldean. Halaber bihozkadak eta bisioak izan ditu.

## Liburuak 
* 
* 

## Zinema 
2004an bere historia zinemara eraman zuten *El Lobo* filmean. Operazioaren ondorioz, ETA bere bila egon zen eta zenbait ebakuntza estetiko egin zituen itxuraz aldatzeko.

## Erreferentziak
Beowulf & Grendel

**Beowulf & Grendel** (euskaraz *Beowulf eta Grendel*) 2005ko Sturla Gunnarsson kanadar zinema zuzendariaren fantasiazko abentura filma bat da. Izenburuako ongi adierazten duen gisa *Beowulf* anglosaxoi kondaira eta olerkian oinarritua dago. Gerard Butler, Stellan Skarsgård, Sarah Polley, Ingvar Eggert Sigurðsson eta Eddie Marsan aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
*Beowulf* anglosaxoi kondairan jazotako gertakariak kontatzen dira.

VI. mendea, Hrothgar Danimarkako erregea eta bere gerlaiek troll bat eta bere semetxoari itsaslabar batetaraino jarraituko dituzte. Troll aita erasotu eta erail egingo dute, aldiz semetxoa ozt-ozta gizakietatik ezkutatzea lortuko du.

Urte batzuk geroago, Grendel jada haurtxoa izatetik laga eta troll gazte indartsua bilakatu da, bere aita zena mendekatzea beste asmorik ez du, hortaz Danimarkako erregearen aretora sartu eta gerlariak sarraskituko ditu. Horthgarek Gendelek burutu duen sarraskia ikusirik itsasoz haratago bizi den Beowulf gauta gerlari ospetsuari laguntza eskatuko dio, Beowulfek eta bests hamairu gauta gerlariek Danimarkara nabigatu eta Hrothgarek Grendel hiltzeko eginkizuna emango die.

## Aktoreak 
* Gerard Butler: Beowulf
* Stellan Skarsgård: Hrothgar erregea
* Sarah Polley: Selma
* Ingvar Eggert Sigurðsson: Grendel
* Tony Curran: Hondscioh
* Steinunn Ólína Þorsteinsdóttir: Wealhtheow erregina
* Martin Delaney: Thorfinn
* Jon Gustafsson: gerlaria

## Kanpo estekak 
* Filmaren webgunea 
* *Beowulf & Grendel* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Peckforton gaztelua

**Peckforton gaztelua** (ingelesez *Peckforton Castle*) Ingalaterrako Cheshire kondarriko Peckforton udalerrian dagoen gaztelu bat da. Erdi Aroko gazteluen estiloan eraikia egon arren, 1844-1850 artean Anthony Salvin arkitektoak eraiki zuen.

Ezkontzetarako ohiko kokalekua izan ohi da, filma ugarien eszenatoki ere izan delarik, tartean 1960ko hamarkadako *Doctor Who* eta 1970eko hamarkadako *The Time Warrior* telesailak, bai eta 1991ean Patrick Bergin eta Uma Thurman aktoreek antzeztutako *Robin Hood* filma ere.

## Iruditegia 

Irudi:Peckforton Castle from Stanner Nab.jpg|Urrutira.
Irudi:Peckforton Front Gate.jpg|Aurrealdeko atea.
Irudi:Peckforton Castle 1.jpg|Aurrealdea.
Irudi:Peckforton Castle Wedding.jpg|Barnealdeko aretoa ezkontza baterako prest.

## Kanpo estekak 
* Peckforton gazteluaren webgunea
Centurion (filma)

***Centurion*** (euskaraz *Zenturoi*) 2010eko Neil Marshall ingeles zinema zuzendariaren abenturazko filma bat da. Michael Fassbender, Dominic West eta Olga Kurylenko aktoreek antzeztu zuten.

Antzinako Erromaren garaian Legio IX Hispanak Kaledonian jasan zuen sarraskiari buruzko filma da.

## Argumentua 
117. urtea, Kaledonia. Bertakoek sarraskitu berri duten lejioko erromatar soldadu talde batek euren buruak bertatik bizirik ateratzen ahaleginduko dira. Soldadu hauek gogor ospea zuen Legio IX Hispanako kideak dira, baina gauzak ez dira eurak uste bezala jazo. Orain lejio horretatik gerlari gutxik biziraun dute, talde horretako burua Quintus Dias da (Michael Fassbender), bere misioa sekulako mendeku egarria duen Etain (Olga Kurylenko) kaledoniar emakume buruzagiaren aginduko kaledoniar gerlarien erasoei aurre egin eta Hadrianoren Harresiaren muga igarotzea izango da.

## Aktoreak 
* Michael Fassbender: Quintus Dias
* Dominic West: Titus Flavius Virilus
* Olga Kurylenko: Etain
* Riz Ahmed: Tarak
* Noel Clarke: Macros
* Imogen Poots: Arianne
* JJ Feild: Thax
* Dimitri Leonidas: Leonidas
* David Morrissey: Bothos
* Ulrich Thomsen: Gorlacon
* Dave Legeno: Vortix
* Axelle Carolyn: Aeron
* Paul Freeman: Agricola
* Rachael Stirling: Druzilla
* Michael Carter: Antoninus
* Tom Mannion: Tesio
* Peter Guinness: Cassius
* Lee Ross: Septus.
* Jake Maskall: Argos.
* Eoin Macken: Achivir.

## Kanpo estekak 
* *Centurion* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* Filmaren webgunea
Buradon

**Buradon** Ebroren ezkerraldean, izen bereko muinoaren eta Conchas de Haro ubidearen ondoan zegoen herria izan zen, egungo Gatzaga Buradon herriaren lurraldeetan. Muinoa Toloñoko mendilerroaren hasieran dago eta herria hegoaldeko magalean zegoen.

## Garrantzi historikoa 
Buradonek Ebroren beste aldean Bilibio herria zuen, ibi baten bitartez loturik.

Kastro batek babesturik, jada Burdin Aroan biztanleak zituen. Litekeena da bisigodoen garaian herri biak uztarturik izatea, baina, nafar-gazteluen gerren ondorioz, banatu eta egungo Haro eta Gatzaga Buradon hiribilduak sortu zituzten. 1012an, Antso Gartzia I.a Gaztelako kondeak Nave de Alburako foruen berrestu zuenean, Bela Ovecoz bere tenentea zen Buradonen. 1064an Antso IV.a Gartzeitz Peñalengoak zuen jabea, honen tenentea Fortun Antso izanik.

Indusketa arkeologikoan V. mendeko hainbat gela topatu zituzten. Adituen ustez, herrixka terraza estuetan eraiki zuten 600 metroko altueraraino.

Etxeak, labe zirkularrak eta biltegiak topatu zituzten. Zeramiken aztarnak ikerturik, VI. mendean ere biztanleak zituela uste dute.

### Eliza paleokristaua 
Eliza paleokristauak 17x5 metroko oinplano laukizuzena du. V. mendean eraiki zuten harlanduak, erromatar adreiluak eta adobe erabiliz. Gero, berreraiki eta jatorrizko fatxadan abside berri bat egin zuten.

Presbiterioak ferra itxura du eta maila bi altuago dago. Absidearen erdialdean aldarea zegoen. Zoladura morterozkoa da. Sarbidea eraikinaren hegoaldean zegoen eta kanpoaldean nekropoli zabala zegoen, X. mendearen erdialdean erabili zutena.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Araba
* Arabako Errioxako kuadrilla
* Bastida (Araba)
* Gatzaga Buradon

## Kanpo estekak
Erbeste

thumb|"Dante erbestean", Domenico Petarlini.
 
**Erbestea** edo **deserria** norberarena ez den herritik eta herrialdetik kanpo bizi denaren bizilekua eta egoera da, bere herritik behartuta eta kartzelarekin edo heriotzarekin mehatxupean atera eta hara itzuli ezinik dagoenean. Erbesteratzea zigor edo isolamendu neurri moduan aplika daiteke. Ohikoa da desberdintzea "barne erbestea", bizilekuaren lurralde barruan, eta "kanpo erbestea", lurraldetik at deportazioa gertatzen denean.

Normalean pertsona baten egoera indibidualki deskribatzeko erabiltzen bada ere, kontzeptua kolektiboki taldeentzat ere erabiltzen da, bereziki talde etniko edo nazionalentzat, edo gobernu edo erakunde oso batentzat. "Erbesteko gobernua" lekuz aldarazten dutena da, eta haren zilegitasuna herrialdetik kanpotik aldarrikatzen du. Diaspora eta iheslari hitzak, hain zuzen ere, talde mailako erbestea izendatzeko baliatzen dira, hala borondatez nola indarrez jazotzen direnean.

Protesta moduan pertsona batek bere burua herritik edo etxetik ateraraz dezake, jazarpen judizial bat saihesteko adibidez, lotsak edo damuak bultzatuta bestela, edo bere burua isolatzea denbora emateko zeregin zehatz baterako.

Giza Eskubideen Aldarrikapen Unibertsalaren 9. artikuluak defendatzen du "inork ez zuela jasan beharko atxilo edo erbeste arbitrario edo bidegaberik".

## Ikus, gainera 
* Asilo eskubidea

## Kanpo estekak
Imabariko gaztelua

Japoniako Shikoku uharteko Imabari hirian dagoen gaztelu japoniarra da.

## Historia 
Tōdō Takatora daymioak eraiki zuen 1602 eta 1604 artean. Aurrez Kokufu gaztelua bazegoen Karako mendian baina Setoko Barne Itsasoaren kontrola eramateko egokia iruditu zitzaion itsasertzean gaztelu berria eraikitzea. Horretarako Kokufu gaztelua eraitsi eta hango materiala erabili zuen Imabariko gaztelua egiteko.

Meiji berrezarkuntzan gaztelua bertan behera bota zuten, Japoniako gaztelu gehienak bezala. 1980an udalak dorre nagusia berreraiki zuen.

## Iruditegia 

Irudi:Imabari casrtle5.JPG
Irudi:Imabarijyou.jpg
Irudi:Takatora imabari japan.jpg|Tōdō Takatoraren estatua.
Irudi:Imabari Castle at night.JPG

## Kanpo estekak
Erbesteratze (zigorra)

[thumb|Ion Theodorescu-Sion-en margolana: *[Publio Ovidio|Ovidioren erbesteratzea*.]]

**Erbesteratzea** edo **deserriratzea** zigor gisa, indarrean dagoen ordenamendu juridikoak pertsona bat bere herri eta herrialdetik kanporatu eta beste toki batera bidali eta konfinatzea da. Askatasunaz gabetzeko zigor hau astuna da.

Antzina, oso zigor arrunta zen, eta heriotza-zigorra baino beheragoko zigor gisa erabiltzen zen. Erbesteratze-zigorra ez betetzea heriotzarekin zigortzea zen normalena.

Gaur egun, zigor hori aplikatzea askoz zailagoa da. Arazo nagusia da ondoko herrialdeak ez duela zertan erbesteratua onartu.

## Ikus, gainera 
* Erbeste

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ashizuri-Uwakai Parke Nazionala

Japoniako parke nazional bat da. 1972ko azaroaren 10ean ezarri zen.

## Geografia 
Shikoku uhartearen hego-mendebaldea hartzen du, itsasertzeko hainbat toki zehatz hartzen dituena. Egitura ezagunena Ashizuri lurmuturra da, granitozkoa eta landaretza azpi-tropikalak estaltzen duena. Kōchi eta Ehime prefeturak hartzen ditu.

## Iruditegia 

Irudi:Ashizurimisaki.jpg|Ashizuri lurmuturra.
Irudi:Tosa Okinoshima Island.jpg|Tosa Okinoshima uhartea.
Irudi:Hoketsu-pass.jpg|Hoketsu.
Irudi:Mt.Sasayama.jpg|Sasayama mendia.
Irudi:Uwa Sea Pearl Farm.JPG|Uwa itsasoko perla haztegia.
Irudi:Hakusandoumon04.jpg|Hakusan santutegirako ibilbidea.
Irudi:Shiraou jinja 02.JPG|Hakusan santutegia.
Irudi:Nametoko Ravine 02.JPG|Nametoko arroila.
Irudi:Yukiwa no Taki 03.JPG|Yukiwa ur-jauzia.

## Kanpo estekak 
*  Parkeari buruzko informazioa