open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Leinsterko erresuma

**Leinsterko erresuma** () Irlanda gaelikoaren hego-ekialdean zegoen erresuma bat izan zen. VII. mendea eta 1603 urte artean existitu zen eta gaur egungo Wexford konderria, Wicklow konderria osorik eta Dublin konderria, Kildare konderria eta Carlow konderriaren zatiak barne hartzen zituen.

## Kanpo estekak
Suillus bresadolae

***Suillus bresadolae*** *Suillaceae* familiako onddo espezie bat da. Onddo ektomikorriziko bat da, alertzeen azpian hazten dena, altueran.

Sinonimoak: *Boletus bresadolae*, *Boletopsis bresadolae*, *Viscipellis bresadolae*, *Suillus aeruginascens var. bresadolae*, *Boletus larignus*, *Boletus dubius*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 4 eta 7 cm bitarteko diametrokoa. Haragitsua, ganbila, lirdingatsua, apur bat zimurra, gorrixka. Ertza horixka eta gero zurbila.

**Tutuak:** Zurixkatik errauts kolorerakoak, herdoil kolorea hartzeko joerarekin.

**Poroak:** Ia biribilak, itsatsiak, tutuen kolorekoak.

**Hanka:** 4 eta 7 cm bitarteko garaierakoa eta 1 eta 2 cm bitarteko diametrokoa, Sendoa, likatsua. Kapelaren ia luzera berdinekoa. Eraztunetik gora zurbila eta erretikulatua, behera gorrixka samarra, oinarrian, zuria. Eraztun apendikulatua, osoa, horia eta iraunkorra.

**Haragia:** Horia, biziagoa hankaren behealdean, hausturan arrosa, gero more-beltzaxka. Usain eta zapore onekoa.

**Etimologia:** *Boletus* terminoaren etimologia eztabaidagarria da. *Bresadolae* epitetoa, Bresadolaren omenez du.

## Jangarritasuna 
Erdipurdikoa, *Boletus viscidus* bezalakoa.

### Nahasketa arriskua 
Antzeko itxura du eta *Boletus viscidus*-ekin nahasten da. Kapelaren ertzaren eta oinaren kolore horiagatik eta hankaren kolore gorrixkagatik bereizten da.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean. Alertzeen azpian. Urria.

### Banaketa eremua 
Euskal Herria, Kanada, Alpeak, Alemania, Estonia, Erresuma Batua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Victoriavilleko Cégepa

thumb|Altzari Eskola 1948an
**Victoriavilleko Cégep-a** edo **Victoriavilleko Lanbide Eskola** bigarren hezkuntzaren ondoko erakundea da (CEGEP, edo Lanbide Heziketa) Victoriaville-n, Quebec, Kanada.

## Historia 
1967an, Quebeceko CEGEPen sistema sortu zenean, publiko bihurtu ziren zenbait erakunderen bat-egitea izan zen ikastetxearen jatorria.

## Programak 
LHIEEk bi programa mota eskaintzen ditu: unibertsitate aurrekoa eta teknikoa. Unibertsitate aurreko programek bi urte behar dituzte osatzeko, eta Kanadako beste leku batean unibertsitatean aukeratutako eremu baterako prestatzen ematen den bigarren hezkuntzako urte gehigarriari dagozkion jakintzagaiak betetzen dituzte. Programa teknikoak osatzeko hiru urte behar dira, eta lanbide heziketa landu nahi duten ikasleei aplikatzen zaizkie.

1969an sortu zen,  institutu klasiko bat ("collège classique", frantsesez), Collège Sacré-Cénur eta la École du meuble et du bois ouvré (Altzarien eta Zur Landuaren Eskola) batu ondoren. Altzari- eta arotzeria-eskolari École nationale du meuble et de l'ébénisterie deitzen zaio orain.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
*Erramun Baxok

## Kanpo estekak 
*
Nathalie Roques

**Nathalie Roques** (Frantzia, 1957ko urtarrilaren 3a) komiki-gidoilaria da, eta sukaldaritza liburuen idazlea.

## Biografia 
**Nathalie Roques** *Le Journal de Mickey* aldizkarian lan egiten du bi orrialdeko *Les Déblok* izeneko atalean. Atal horretan, hasieran, hainbat txantxa eta irakurleek igorritako mezu ilustratu jasotzen ziren. 1989an, Florence Cestac marrazkilaria Roquesekin kolaboratzen hasi zen, eta 1992an, argitalpen-arduradunak *Les Déblok* komiki bihurtzea erabaki zuen. Harrezkero, Cestac eta Roquesek elkarlanean lan egin zuten, biek Rocques gidoigile gisa akreditaturik. Geroago, Florence Cestacek bere gain hartu zuen komikiaren ardura, orrialde batean, eta Roquesek, berriz, beste orrialdearena. 1995ean, Cestac, Dodo eta Édith Grattery-rekin batera, *Quatre punaises au club* (*Lau zimitz klubean*) komikiaren sorreran parte hartu zuen. Anne Rozenblat-ekin batera, Dupuy-Berberian komikigileek sorturiko *Henriette* komiki seriearen zenbait kapituluren gidoiak egin zituen. Gidoilari gisa egiten duen lanaz gain, sukaldaritza-liburuak ere idazten ditu.

## Lanak 
### Komikiak 
* *Les Déblok*  (gidoia) Florence Cestac-ekin (marrazkia), Dargaud

# ''L'année des Déblok*, 1994. 
# *Les Déblok rient* 
# *Les Déblok font le printemps*, 1997. 
# *Poilade de Déblok aux éclats de rire*, 1997. 
# *Truffes et langues de chats à la Déblok*, 1998. 

* *Quatre punaises au club'', (Gidoia, Dodo eta Édith-ekin batera); (Florence Cestacen marrazkia), Éditions Albin Michel, « L'Écho des Savanes » bilduma, 1995 
* ''Le Journal d'Henriette*, (Gidoia, Anne Rozenblat, Philippe Dupuy eta Charles Berberian-ekin batera);  (Philippe Dupuy eta Charles Berberian-en marrazkiak), Les Humanoïdes Associés

# *Une envie de trop*, 1998 
# *Un temps de chien*, 1999 

### Liburuak 
* *La cuisine provençale : un recueil de recettes méridionales*
* *Les desserts confiture*
* *Les délices au lait*
* *Planète dans l'assiette*
* *SOS nul, cuisine*
* *Tout choco !*
* *Tout vitaminé ! 45 recettes pour cuisiner les fruits et les légumes*
* *Les petites nanas*
* *Les meilleures farces*
* *La pâtisserie dans l'assiette''

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Treichville

**Treichville** Abidjango udalerria da (Boli Kosta), Pétit-Bassam uhartean dago, eta Marcory eta Koumassi udalerriak ditu. 2021ean, 106.552 biztanle zituela estimatzen da, Biztanleriaren eta Habitataren Errolda Orokorraren (RGPH) arabera.

Historikoki, **Treichville** Abidjango familia indigena ohien udalerria da, Plateau kolonoen udalerria den Plateau hiria ez bezala. Gaur egun hiriko gunerik animatuenetakoa eta arriskutsuenetakoa da, gauez batez ere.

thumb|Treichvilleko udalerria, Abidjango barrutian.

## Historia 
1934ko abenduaren 27an, Dieudonné Reste Boli Kostako gobernadoreordeak agindu bat eman zuen, Abidjaneko auzo pobre bateko Anoumabo aglomerazioari "Treichville" izena emateko, Marcel Treich-Laplène (1860-1890) Bali  Kostako lehen esploratzaile europarraren omenez.

## Biztanlegoa 
Treichville da biztanle gutxien dituen Abidjango udalerrietako bat (200.000 biztanle inguru; Abobo edo Yopougonek, berriz, milioi bat biztanle baino gehiago dituzte).

## Administrazioa 
Gaur egungo alkatea, 2013ko apirileko udal-hauteskundeetan aukeratua, François Amichia da, turismo-ministro ohia.

2012an, Treichville udalerrian badira udaltzaingo bat, 3 polizia-etxe eta gendarmeria nazionaleko brigada bat.

### Hezkuntza 
### Osasuna 
* Higiene Publikoko Institutu Nazionala
* Odol-transfusioko zentroa
* Treichvilleko unibertsitate-ospitala
* Polyclinique internationale Hôtel-Dieu Abidjan

### Kirola 
* Treichvilleko estatuko igerilekua
* Kirol Jauregia
* Abidjango hipodromoa

### Kultura 
* Bernard Binlin-Dadié Kultur Jauregia

## Monumentuak eta azpiegiturak 
* RAN geltokia, gaur egun Sitarail (Burkina Fasoko Uagadugura doan linearen irteera).

## Ekonomia 
thumb|Urmaelaren geltokiko kai baten pontoia, Charles de Gaulle zubia atzean duela.
Abidjaneko Portu Autonomoa 1950ean eraiki zenetik, adalerriko lurraldean, Boli Kostako industriaren garapen-polo garrantzitsu gisa gailendu da.

## Senidetzeak 
Udalerria senidetuta dago hauekin:

* link=Fichier:Flag_of_Ghana.svg|20x20px Kumasi Ghanan

## Pertsona ospetsuak 
* Thérèse Aya N'Dri Yoman (1954-), medikuntzako irakaslea eta emakume politikaria, Treichvillen jaio zen.
* Yili Nooma (1980-), burkinabé.musikaria, Treichvillen jaio zen.
* François Zahoui (1961-),Boli Kostako nazioarteko futbolaria, Treichvillen jaio zen.
* Abdulahmane Cissé (1981), Boli Kostako politikaria, Treichvillen jaio zen...
* Yodé & Siro, Boli Kostako zouglou taldea.
* Amie Kouamé, ekintzailea, Treichvillen jaio zen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Erramun Baxok
*Le Lamentin

## Kanpo estekak 
*  Images de Treichville
San Nikolas katedrala (České Budějovice)

**San Nikolas katedrala**, , Txekiar Errepublikako České Budějovice udalerrian dagoen katedral katoliko bat da.

Lehen eliza 1265ean eraiki zen, udalerria sortu eta gutxira. DE V. mendean zehar eraikin gotiko nagusia eraiki zen.
Matteo Bisiani

**Matteo Bisiani** (Monfalcone, 1978ko abuztuaren 2a) arkularia da. Italia ordezkatu zuen 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Franca Capetta

**Franca Capetta** (Este, 1936ko abenduaren 8a - Imperia, 2023ko uztailaren 5a) arkularia da. Italia ordezkatu zuen 1976ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1980ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cristobal Ithurbide

**Cristobal Ithurbide** saratar borrokalari ospetsua izan zen.

## 1693ko borrokan 
Historiak erraten zuen bezala Cristobal Ithurbidek 1693 an Beran pasatu zen borrokan, (beratar ohoin talde baten kontra) parte hartu zuen Saratar ainitzekin.

Berak bazuelako pistola bakarra ohoin taldearen xefa hil zuen. Horduan beratar ohoinak eskapatu ziren.

Baionako gobernadorea Louis xiv erregeari esplikatu zion gertakari hori. Horduan erregeak Saratarreri ohoratzeko,Sarako armaria sortu zuen;

## Izengohitia 
Cristobal Ithurbide Kapusail deitua da ere. Kapusai jantzia ematen zuelako beharbada.

## Erreferentziak
María Dolores Medina

**María Dolores Medina Zepada** dohatsua (Ciudad Méxiko, Mexiko, 1860ko apirilaren 3a – Ibidem, 1925eko abenduaren 16a) mexikar maistra eta XIX. mendeko kristau erlijioso pasionista ezaguna izan zen. 1988an benerable izendatu zuten.

## Biografia 
Mexiko Hirian jaio zen 1860ko apirilaren 3an, eta oso gaztetatik maistra izan nahi zuen, eta hezitzaile gisa ikasi zuen San Bizente Pauleko Karitateko alabekin.Herria Porfirio Díazen eskuetan sekularizazio handia zegoenez, Karitatearen alabak kanporatu egin zituzten, eta hark ikasten jarraitu zuen Cuernavacako Frantziskotarren komentuan, Morelosen. Irakasle bezala, eskolaz gain, heziketa moral eta erlijiosoaz ere arduratzen zen, eta, horretarako, Pasionisten nagusi orokorrak Bernardo Maria de Jesús Beatoak apaiz pasionistak bidali zituen Mexikon Jesusen Pasioaren karisma ezartzeko. Apaiz horien artean Diego Alberici apaiza zegoen, Dolores Medinak Jesukristoren eta Maria Dolorosaren Pasioaren Alaben Kongregazioa sortu zuena. 1912tik 1938ra Venustiano Carranzaren gobernuan aurkeztu ziren jazarpen erlijiosoen ondorioz, Kubara erbesteratu ziren. 1932an, “Círculo Católico (Zirkulu Katolikoa)” izeneko lehen ikastetxea sortu zuen Mexiko Hirian.  Belaunaldiei fideltasunez transmititu zien espiritu pasionista jasotzen, gordetzen eta interpretatzen jakin zuen. Paralisien ondorioz hil zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hanover (New Hampshire)

**Hanover** New Hampshireko Grafton konderrian dagoen herri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Azken zentsuaren arabera  biztanle zituen. Ivy Leagueko Darthmouth College bertan dago. Apalatxeetako bidezidorra bertatik igarotzen da.

## Kanpo estekak
Alphons Egli

**Alphons Egli** (Luzerna, 1924ko urriaren 8a – *ibidem*, 2016ko abuztuaren 5a) suitzar abokatu eta politikaria izan zen. Suitzako Konfederazioko presidentea izan zen 1986an.

Zuzenbidea ikasi zuen Erroman, Zürichen eta Bernan, 1949an doktoratu zen eta abokatu lanetan aritu zen 1982ra arte.

Suitzako Alderdi Demokristauko kide izan zen eta Suitzako Kontseilu Federaleko kide aukeratu zuten 1982ko abenduan. 1986an amaitu zuen bere agintaldia. Aldi horretan, Barne-arazoetako saileko arduraduna izan zen. Suitzako Konfederazioko presidentea izan zen 1986an.

## Kanpo estekak
Askatasunetik iheska

***Askatasunetik iheska*** Erich Fromm psikoanalistaren liburua da. Farrar & Rinehartek  argitaratu zuen lehen aldiz Estatu Batuetan 1941ean ***Escape from Freedom*** izenburuarekin, eta urtebete geroago Routledge & Kegan Paulek argitaratu zuen Erresuma Batuan ***The Fear of Freedom*** izenburuarekin. 1952an alemanera itzuli eta argitaratu zuten lehen aldiz, ***Die Angst vor der Freiheit*** (Askatasunari beldurra) izenburupean. Liburuan, Frommek gizateriak askatasunarekin duen harreman aldakorra aztertzen du, nola askatasun indibidualak  beldurra, antsietatea eta alienazioa eragin ditzakeen, eta nola pertsona askok askatasunari uko eginez lasaitua hartzen duten. Autoritarismoa ihes-mekanismo bat izan daitekeela azaltzen du, eta bereziki azpimarratzen ditu nazismoaren sortzea ahalbidetu zuten baldintza psikosozialak.

*Askatasunetik iheska* 1993an euskaratua izan zen liburua EHUko Klasikoak bildumaren baitan. 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Teoria kritikoa

## Kanpo estekak 
* *Askatasunetik iheska* eskuragarri Klasikoak bilduman
Bad Schönau

**Bad Schönau** ( ahoskatua) Wiener Neustadt barrutian  kokatutako udalerri bat da, Behe Austriako estatuan, Austrian. 2023 hasieran, 742 biztanle inguru zituen.

Estatuaren hego-ekialdean kokatuta dago, Burgenland estatuko mugatik gertu, eta Viena eta Danubioibaiaren hegoaldean.

## Ekonomia 
Bad Schönauko ekonomiak aldaketa nabarmena izan du, nekazaritza-populazioaren beherakada eta turismo-sektorearen hazkundea jasaten ari da. Hau eremu termal erakargarri batean kokatuta egotearen ondorioa da. Herriak lau izarreko hotelak eta bi ostatua ditu, eta guztira 350 pertsona inguru enplegatzen dituzte. 900 plaza inguru daude eskuragarri bisitarientzat, eta urtean 200,000 gau igarotzen dituzte gutxi gorabehera..

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lyongo Unibertsitate Katolikoa

**Lyongo Unibertsitate Katolikoa** (frantsesez, *Université catholique de Lyon*), *Lyongo Institutu* Katolikoa (Institut catholique de Lyon) izenez ere ezaguna, unibertsitate pribatua da, eta Lyonen du egoitza, Frantzian.

## Historia 
Lyongo Unibertsitate Katolikoa Saona eta Rodano ibaien elkargunean kokatuta dago hasieratik, Lyongo erdigunean. 1875ean sortu zuten laiko katolikoek, goi-mailako hezkuntzaren askatasunari buruzko lege bat onartu ondoren. Lehenengo klaseak 1877an hasi ziren.

## Datuak 
11.700 ikasle ditu, 2.100 atzerrian. 338 irakasle eta 262 administrazio-langile.
Bost fakultate dira: Zuzenbidea, Ekonomia eta Gizarte Zientziak, Hizkuntza eta Literatura, Filosofia eta Humanitateak, Zientziak eta Teologia.

## Hiru ikastaro-mota daude 
Unibertsitate-ikastaro tradizionalak: 

* Psikologia
* Literatura
* Teologia
* Filosofia

Profesionalki orientatutako ikastaroak beren "eskoletan":

* ESDES Business School
* Itzulpengintza eta Nazioarteko Harremanetako ESTRI Eskola
* Ingurumen Kalitate eta Segurtasuneko ESQESE Eskola
* Biokimikako eta Biologia Teknikoko ESTBB Eskola
* Laborategiko Teknikarientzako Trebakuntza Eskola
* Bioteknologiako aplikazio profesionaletarako BIO essep eskola

Prestakuntza-zentroetako eta ikerketa-laborategietako ikastaro espezifikoak

* Hizkuntza eta Kultura Institutua (ILCF)
* Pierre Gardette Institute, Rhône-Alpes eskualdeko hizkuntza eta kulturak sustatzen dituena
* Lyon Giza Eskubideen Institutua (IDHL)
* Erlijio Ikasketen Pastoral Erakundea (IPER)
* Familia Zientzien Institutua (ISF)
* Toki Garapenerako Ikasketen Nazioarteko Zentroa (CIEDEL)
* Etikako Diziplinarteko Zentroa (CIE)

## Unibertsitateko Liburutegia 
Carnot Campuseko liburutegi nagusiak 200.000 liburu eta 2.000 aldizkari ditu filosofia, historia, literatura, humanitateak, natur zientziak eta teologia arloetan.
Baliabide dokumentalen zentroa zuzenbidean, enpresen administrazioan, hizkuntzetan, familia-zientzietan, giza eskubideetan eta tokiko garapenean espezializatu zen.
Liburutegia SUDOC (Unibertsitateko Dokumentazio Zerbitzua) sarekoa da, eta Frantziako 3.000 bat liburutegirekin lotzen du beste leku batzuetan.

## Ikus, gainera 
* Xipri Arbelbide
* Erramun Baxok
* Gustavo Gutiérrez
* Jean Daniélou

## Kanpo estekak
Kalat

**Kalat**, **Kelat** edo **Qalat** (; brahuiera/), historikoki **Qīqān** deitua, izen bereko barrutian kokatutako antzinako herri bat da, Balutxistanen, Pakistanen. Kalat Kalat barrutiko hiriburua da eta **Kalat-e-Brahui** eta **Kalat-e-Sewa** izenez ere ezagutzen da.

Kalat Balutxistango erdialdean dago, Quettaren hegoaldean eta pixka bat mendebaldera, probintziako hiriburutik. Kalateko Khanerriaren hiriburua izan zen.

## Klima 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Susan Karike

**Susan Hareho Karike Huhume** (Mei'i, 1956ko maiatzaren 7a – Port Moresby, 2017ko apirilaren 11) gineaberriar etxekoandrea izan zen, Papua Ginea Berriko bandera nazionala diseinatu zuena.

## Bizitza 
1971ko otsailaren 12an, Karikek 15 urte zituela, Erdialdeko probintziako Yule uharteko Konstituzio Garapenerako Hautaketa Batzordeak Misio Katolikoko Eskola bisitatu zuen. Papua Ginea Berrirako bandera berri baten aurreproiektua zuen jada, Hal Holman artista australiarrak diseinatu zuena, eta bandera zatituta zegoen marra bertikalak ere ez zitzaizkion gustatu. Lerro diagonal bat eta kolore gorria, beltza eta horia erabili zituen, baita Hegoaldeko Gurutzearen eta paradisuko hegaztiaren motiboak ere. 1971ko martxoaren 1ean aurkeztu zen batzordean eta 1971ko martxoaren 4an Papua Ginea Berriko bandera gisa onartua izan zen formalki. Nanny Huhumerekin ezkondu zen, eta lau seme-alaba eta hamabi biloba izan zituen harekin. 

2017ko apirilean hil zen istripu zerebrobaskular baten ondorioz, eta eta 2017ko uztailaren 28an bakarrik lurperatu zuten.

2017an, Papua Ginea Berriko Museo Nazionala eta Arte Galeria berritu zuten eta galeria berri bati Karikeren izena jarri zioten.

## Iruditegia 

Fitxategi:Flag of Papua New Guinea (1970–1971).svg|Hal Holmanen aurreproiektua
Fitxategi:Flag photo Papua New Guinea.jpg|Papua Ginea Berriko bandera (Pekin)
Fitxategi:2016 Paralympics Parade of Nations Papua New Guinea cr.jpg|Papua Ginea Berriko bandera 2016ko Udako Paralinpiar Jokoetan

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1930eko hamarkadako Neutraltasun Legeak

**1930eko hamarkadako Neutraltasun Legeak** Ameriketako Estatu Batuetako Kongresuak onartutako lege batzuk dira, Europan eta Asian gero eta gatazka gehiago sortzen ari zela ikusita. Gatazka horiek Bigarren Mundu Gerraraino iritsi ziren. Lehen Mundu Gerran parte-hartze garestia izan zuen Estatu Batuetako sentimendu isolazionista handiak sortu zituen, eta berriro horrelako batean ez parte-hartzea zen helburua, bereziki Europan.

Neutraltasun-legeen ondorioak, oro har, negatibotzat hartzen dira: ez zuten bereizten erasotzailea eta biktima, biak «gerrazale» gisa hartuta; eta Estatu Batuetako gobernua mugatu zuten Britainia Handiari Alemania Naziaren aurka laguntzeko, harik eta 1941eko abenduan gerra-adierazpen formala egin zen arte, lege hauek alboratuz.

Legeek baimena ematen zioten AEBko lehendakariari gerra egoera batean legea izendatzeko. Franklin D. Rooseveltek lege horiek erabili zituen bere aliatuak gerran ez zigortzeko.

## 1935eko Neutraltasun Legea 
1935eko Neutraltasun Legeak debekatu egin zien estatubatuarrei armak saltzea nazioarteko gerra batean. Italiak Etiopia inbaditu zuenean aldarrikatu zen. Hala ere, legeak ez zuen mugarik ezartzen lehengaien, hala nola altzairuaren eta petrolioaren, merkataritzarako.

## 1936ko Neutraltasun Legea 
1936ko Neutraltasun Legea urte hartako otsailean onartu zen, 1935eko Legean zeuden arrakalak ixteko, eta debekatu egin zen material belikoen salerosketa, bai eta kredituak edo maileguak ere herrialde beligeranteentzat.

## 1937ko Neutraltasun Legea 
Bi neutraltasun-lege onartu ziren 1937an (otsailean eta maiatzean), Espainiako Gerra Zibilari erantzuteko. Kasu hori ez zen aurreko legeetan jaso, estatuen arteko gerrei zegozkielako, eta ez barne-gatazkei. Arthur H. Vandenberg senatari errepublikar isolazionistak bultzatuta, murrizketak ezarri zizkieten estatubatuar enpresa eta gizabanakoei beligeranteei laguntzeko, eta debekatu egin zuten estatubatuarrek gerran zeuden herrialdeetako ontzietan bidaiatzea.

Japoniak Txina inbaditu zuenean, 1937ko uztailean, Bigarren Txina-Japonia gerrari hasiera emanez, Roosevelt presidenteak neutraltasun-legeak ez aipatzea erabaki zuen, borroka ez baitzen gerra-estatu gisa kalifikatu. Hala, Txinak bere burua defendatzeko egiten dituen ahaleginak ez zituela Estatu Batuetako legeriak zailduko ziurtatu zen.

## 1939ko Neutraltasun Legea 
1939ko Neutraltasun Legea azaroaren 4an onartu zen, indarrean zegoen legeria berrituz, Europako herrialde demokratikoen aurka Alemania Naziak hasitako gerrara egokitzeko. Nahiz eta legeak aukera ematen zien gerran zebiltzan guztiek hornigaiak lortzeko «cash and carry» sistema erabiltzen zuten bitartean (dirutan ordaintzea eta eroslearen kontura garraiatzea), horrek mesede egiten zien, neurri batean, Britainia Handiari eta Frantziari, ontzi-lineak kontrolatzen zituztelako. Legeak debekatu egiten zien Estatu Batuetako itsasontziei borroka-eremuetara sartzea eta hango herritarrei herrialde beligeranteetako ontzietan ontziratzea. Legea 1941eko azaroan eraberritu zen, murrizketa horiek guztiak kentzeko, Lend-Lease Legearen aurretiko urrats gisa.

## Kanpo estekak
Astrid Båhl

**Astrid Båhl**, jaiotzez **Astrid Margarete Bål**, (Kaaresuvanto, 1959ko ekainaren 6a) sami jatorriko norvegiar artista da, 1986an sami herriaren bandera diseinatu zuena.

## Bizitza 
Astrid Båhl 1959an jaio zen Kaaresuvanton, Suedian, baina txikitan Norvegiako Skibotn herrixkara joan zen bizitzera. Artea ikasi zuen Narvikeko ikastetxean. Geroago Norvegiako Artisautza eta Arte Industriaren Akademia Nazionalean jarraitu zuen ikasketak, non ehun-inprimaketa, diseinu grafikoa eta marrazki librea ikasi zituen. Hainbat erakusketatan parte hartu du, besteak beste, *Mijjen luunie – Kums oss* (1994) eta *ČSV- å visualisere Sápmi* (2006).

1986an, *Sámi Áigi* egunkariak bultzatutako lehiaketa irabazi zuen, sami herriaren bandera bat diseinatuz. Ofizialki onartu eta lehen aldiz altxatu zen Åren, Samien 13. Konferentzian, 1986ko abuztuaren 15ean. Båhlen arabera, banderaren diseinua Anders Fjellneren *Päiven Pārne* poeman inspiratua da eta eguzkiak lurrari emate dion bizitza sinbolizatzen du. Bere proiektuetan, samierari, mitologiari eta sinbolismoari buruzko idazlan eta liburu zaharretan ere inspiratzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Park Wan Suh

**Park Wan Suh** (Gaepung-gun, 1931ko urriaren 20a  - 2011ko urtarrilaren 22a) Hego Koreako idazlea izan zen.

## Biografia 
Park Wan Suh 1931n jaio zen Gaepung-gun, Gyeonggi probintzian,  gaur egun Ipar Korea da. Seulgo Unibertsitate Nazionalean sartu zen, Koreako unibertsitate ospetsuenean, baina Koreako Gerragatik eta nebaren heriotzagatik utzi behar izan zuen. Gerran, Ipar Koreako armadak banandu egin zuen amagandik eta nebarengandik, eta Ipar Koreara eraman zituen. Bera Achui izeneko herri batean bizi izan zen, Guri herrian, Seulen kanpoaldean, hil zen arte. Park minbiziaz hil zen 2011ko urtarrilaren 22an.

## Lanak 
Park Wan Suh-ek 1970ean argitaratu zuen bere lehen lana, *Zuhaitz biluzia,* 40 urte zituenean. Bere literatur ekoizpena azkar hazi zen eta 2007an hamabost eleberri eta kontakizun laburren hamar bilduma idatzi zituen. Bere lana Korean miresten eta errespetatzen da eta hainbat literatur sari irabazi ditu, 1981eko *Yi Sang* Literatur Saria, 1990eko *Koreako Literatura Saria* eta 1994ko *Dong-in* Literatura Saria barne. 

Bere lanak familietan jartzen du arreta, eta klase ertainari kritika gogorra egiten dio.

## Sariak 
* Yi Sang Literatur Saria (1981)
* Korear Literaturako Sari Nazionala (1990)
* Hyundae Munhak Saria (1993)
* Dong-in Literatur Saria (1994)
* Ho-am Arte Saria (2006)
* Kultura Merezimenduaren Ordena, 2011.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* "Nork jan zuen Shinga guztia?" KTLITen
* "Nork jan zuen Shinga guztia?" Financial Timesen
* "Nork jan zuen Shinga guztia?" Akta Korearrean
* Park Wan-so AuthorTrek-en
* Itzulitako obren bibliografia
Patricia Rex

**Tuagatagaloa Patricia Rex**, jaiotzez **Vatolo**, (Alofi, 1918 – 2004ko urtarrilaren 21a) niuetar politikaria izan zen. Robert Rex Niueko lehen ministroaren emaztea, Niueko Batzarrerako hautatutako lehen emakumeetako bat izan zen. Horrez gain, Niueko bandera diseinatu zuen.

## Bizitza 
Alofi herrian jaio zen. Patricia Tuagatagaloa Vatolo izena jarri zioten gurasoek. 1941ean Robert Rexekin ezkondu zen, eta harekin lau seme-alaba izan zituen. 1993ko hauteskundeetan berriz hautatua izan zen. Gainera, Niueko bandera diseinatu zuen.

Niuen hil zen 2004ko urtarrilean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jasokundearen eliza (Getze Galar)

**Andre Mariaren Jasokundearen eliza** Getze Galar (Nafarroa Garaia) herriko eliza da, Galar zendea eta udalerrian.

## Ezaugarriak 
Eliza gotikoa izan zen jatorriz, baina garai ezberdinetan birmoldaketak izan dituen eraikuntza da. Lau ataletan banatutako nabea du, eta burualde poligonala. Nabearen lehen atalean eta kapera nagusian, ganga zaharra dago, izartua, 16. mendekoa.

Epistolaren aldetik sartzen da elizara, eta atea 16. mendekoa da, arku beheratukoa, zutabe korintoarrak dituela alboetan. Estalpe batek babesten du sarrera hori, eta ondoan lorategi bat dago, non ponte-harri zahar bat gordetzen den, apaindura erromanikoekin.

Barrualdean erretaula nagusia nabarmentzen da, erromanista estilokoa (XVII. mendearen lehen erdia), Domingo Bidarte iruñearraren lana.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Segurtasun uhal

thumb|Segurtasun uhala lotzen.

**Segurtasun uhala** edo **segurtasun-uhala** ibilgailuen segurtasunerako gailu bat da, gidaria eta bidaiari bakoitza lotzeko sistema bat. Ibilgailuaren barrualdean ezartzen diren hainbat itxigailuk, estutzeko gailuk eta finkatzeko piezak osatzen dute. Gidaria eta bidaiaria babesten ditu, trafiko istripuetan edo bat-batean gelditzean sortutako mugimendu kaltegarrietatik. Segurtasun uhalak zirkulazio istripu batean hiltzeko edo lesio larriak eragiteko probabilitatea murrizten du, hiru eragin hauek dituelako: batetik, ibilgailuaren barruko objektuen kontra jotzea dakarten albo inpaktuen indarra gutxitzen du; bestetik, gidaria eta bidaiariak beren lekuan kokatuta mantentzen ditu, airbaga ahalik eta eraginkorrena izan dadin (ibilgailuak airbaga baldin badu); eta, azkenik, istripu batean gidaria eta bidaiariak ibilgailutik kanporatzea saihesten du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Reneé Rapp

**Reneé Jane Rap** (Huntersville, 2000ko urtarrilaren 10a) estatubatuar kantautore eta aktorea da.

## Adin goiztiarra eta hezkuntza 
Rapp Huntersvilleko (Ipar Carolina) Hopewell High Schoolera joan zen hiru urtez. Antzerki-programan aritu zen, eta emakumeen golfeko unibertsitate-taldean jokatu zuen Northwest School of the Arts-en sartu aurretik. "Rappek bereizketa berezia du" esan zuen Rapp-eko antzerki-maisuak, Corey Mitchellek... "Ahots-trebetasuna ikus-entzuleak uki ditzakeen eta benetan hunkitu dezakeen errai-sentimenduarekin konbinatzen denean, desberdintasuna markatzen du."

2018an, Rappek Bloomé saria irabazi zion Charlotteko aktore onenari, Charlotteren antzerki musikaleko sari nagusiari, Sandrak *Big* Fishen eskola-ekoizpenean egindako interpretazioagatik. Gero, New Yorken izan zen Jimmy sarien hamargarren urteko edizioan parte hartu zuen Rappek. Han, azkenik, Aktore Onenaren saria irabazi zuen, eta beste 40 lehiakide baino gehiago izan zituen. Garaipenak 10.000 dolarreko beka bat eman zion. Laura Benanti aktoreak esan zuenez, Rapp-en saria eman zion. Gainera, Jimmy sarien *New York aldizkariko* Jimmy sarien estaldurak esan zuen Rapp-ek saria irabazi zuela eta "eszenatokia argiztatu" eta "Mean Girls-eko izarrak batera irekitako begi batekin lo egitera bultzatu zituela".  Rappek Supergirl Pro Surf and Music Festival 2018an parte hartu zuen uztailaren 27an. 2018ko irailaren 23an, 4an izan zen.Broadway Homecoming de la Educational Theatre Foundation-en urteko bigarren edizioa, Feinstein's/54 Below-en. 2018ko abenduan, Montenek The Parade de de Roundabout Theatre Companyren ekoizpenean izan zuen papera interpretatu zuen. 2019ko urtarrilaren 12an, Rappek Star to Be 2019an abestu zuen Broadwayen,  de nbc-en "They Just Keep Moving the Line" abestuz. 2019ko martxoaren 4an, berriro jo zuen Feinstein's/54 Below's *54 Sings The High School Musical Trilogyk*, eta, ondoren, martxoaren 28an egin zuen FOR *THE GIRLS* ekitaldia.

2019ko maiatzaren 28an jakinarazi zen Rappek bere gain hartuko zuela Regina Georgek Tony sarirako izendatutako Broadwayko musikalean duen papera, Mean Girls, ekainaren 7tik 26ra bitarteko iraupena izango duena, eta gero modu iraunkorrean 2019ko irailaren 10etik aurrera. Ekainaren 3an, The Green Room 42an abestu zuen Rappek, Tina Feyren sarrera baten ondoren. Produkzioa 2020ko martxoaren 12an amaitu zen, Broadwayren itxierarekin bat etorriz; geroago, 2021eko urtarrilaren 7an jakinarazi zen programa ez zela berriro irekiko.

*2020ko urriaren 14an* iragarri zen Rapp-ek Leighton interpretatuko zuela, Mindy Kaling *The Sex Lives of College Girlsen* HBO Max serieko lau pertsonaia nagusietako bat.

2022ko abenduaren 9an jakinarazi zen Rapp-ek Regina Georgeren papera interpretatuko zuela berriro Mean Girls-en egokitzapen musikalean.

## Antzerkia 
## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Diskografia 
### LPak 
### LPak 
### Singleak 
## Sariak eta izendapenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Encarnación Cubas Báez

**Encarnación Cubas Báe**z (Kanaria Handiko Las Palmas, 1831ko abenduaren 15a, *Ibíd.*, 1915eko martxoaren 28a) kanariar idazlea izan zen. Juan Cubas ebanistaren eta Dolores Báez-en laugarren alaba. Bere haurtzaroa amaren heriotza goiztiar eta tragikoak markatu zuen.

## Biografia 
1850eko urriaren 4an, Agustín Millares Torres Kanarietako musikari, idazle eta historialariarekin ezkondu zen, eta hamaika seme-alaba izan zituzten, besteak beste, Luis eta Agustín Millares Cubas eta Dolores Millares Cubas idazleak. Bere bizitza, beraz, jarduera intelektual etengabez inguratuta igaro zen, eta, askotan, bere etxea, antzoki txiki bihurtu zen. Antzoki hartan, seme-alabek musika-lanak interpretatzen zituzten, edo, lehenengo, aitak haientzat idazten zituen lanak antzezten zituzten, eta, gero, beraiek idatzitakoak. Bere bizitzaren inguruko giro intelektual eta sortzaile bizi horren ondorioz, bere nortasuna eklipsatuta geratu zen.

Encarnación Cubas y Báez uharteetako bigarren promozio erromantikoaren parte da, Ángela Mazzini Bricala, Victorina Bridoux, María Victoria Ventoso eta Cullen, Cristina Pestana Fierro, Fernanda Siliuto, Dorotea Vizcaíno, Isabel Poggi eta Borsottorekin batera...

1915eko martxoaren 28an hil zen bere jaioterrian.

## Lanak 
### Poesia 
Encarnación Cubas Báez produkzio laburreko poeta izan zen, «aparteko sentikortasuna» erakutsi zuena. Bere poema batzuk 1882an argitaratu ziren, «Maria» izengoitiarekin, El Museo Canarioren aldizkarian. XX. mendearen erdialdean, bere poema batzuk berriro argitaratu ziren egunkarietan eta *Millares y Mujeres en la isla* aldizkarietan.

Juan Manuel Trujillo Torresek bere poesia-lana biltzeko lanari ekin zion, baina lan hori ez zen inoiz burutu.

### Prosa 
Encarnación Báez Cubasek «Memorias de infancia y juventud/Haurtzaroari eta gazteriari buruzko memoria» batzuk ere idatzi zituen, bere bizitzako hogei urteak biltzen dituztenak, sortu zenetik 1852. urtera artekoak, gutxi gorabehera. Oroitzapen horiek Agustin semearen eskariz idatzi zituen, eta ondorengoek beren familiaren jatorria ezagutzea zuten helburu, baina, zoritxarrez osatu gabe geratu ziren arren, Kanaria Handiko Las Palmas Vegueta Auzoko eguneroko bizitzaren testigantza interesgarriak dira, XIX. mendeko hogeita hamarreko eta berrogeiko urteen artean, errealismo femeninoaren pertzepzio oso batetik kontatua. Bere narrazio-talentua bereziki nabarmentzen da memoria horien addenda moduko batean. Las Palmastik Utiacako kortijo grankanariarrerako bidaia kontatzen duenean.Amaitu gabeko memoria horiek 2006an argitaratu zituen Lothar Siemens Hernándezek.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* 
* Rodríguez Padrón, J. (1992). Primer ensayo para un diccionario de la literatura en Canarias. Gobierno de Canarias,Viceconsejería de Cultura y Deportes. 
* 

## Kanpo estekak 
* CUBAS Y BÁEZ, Encarnación (1831-1915) Bienmesabe aldizkarian
* Encarnación Cubas Baáezen olerkiak Kanarietako Memoria Digitalean (mdC)
Lavrentia Harasymiv

**Levkadia Illivna Harasymiv** (; Rudnyky, 1911ko irailaren 30a – Kharsk, 1952ko abuztuaren 28a) ukrainar moja katolikoa izan zen, ***Lavrentia*** () erlijio-izena zuena.

## Bizitza 
Levkadia Harasymiv 1911ko irailaren 30ean jaio zen Rudnyky herrian. 1919an eskolan ikasten hasi zen, baina lau urteren buruan ikasketak utzi zituen.  

1931an San Jose kongregazioan sartu zen. 1932ko irailaren 8an abitua jantzi zuen eta 1933an lehen botoak eman zituen.  

## Beatifikazioa 
2001eko ekainaren 27an Joan Paulo II.a aita santuak dohatsu izendatu zuen. Beatifikazioa bizantziar errituaren arabera ospatu zen Lviven.  

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eskolastika Mendizabal Imatz

**Eskolastika Mendizabal Imatz** (Bermeo, Bizkaia, 1863ko otsailaren 10a -  *ibidem*, 1969ko maiatzaren 14a) emakume jakituna izan zen, euskara baino ez zekien eta eskolatu gabea zen, baina liluratu egin omen zuen Elbira Zipitria andereñoa. *Bizkaiko amama* izengoitia jarri zion Gotzon Garitaonandiak.

## Biografia 
thumb|200px|ezkerrera|Eskolastika Mendizabal Imatzen jaiotetxea
Eskolastika Mendizabal Imatz “Bizkaiko amama” 1863ko zezeilaren 10ean jaio zen Mañuko (Bermeo) Irezabaleta baserrian eta 106 urterekin hil zen,1969ko maiatzaren 14an Mañun, bere baserrian. Euskara baino ez zekien eta eskolatu gabea zen, baina oso jakituna ei zen eta haren kondairak eta euskara aberatsak erabat liluratu zuen Elbira Zipitria andereño aitzindaria. Bere ikastolako haurrak ere eraman ei zituen “Bizkaiko amama”renera, Mañura, haren berbak entzun zitzaten.

Bizimodu gogorra izan zuen, jaio eta gutxira hil zitzaion ama eta beste andra batekin ezkondu zen haren aita. Hark bigarren emaztearekin hainbat seme-alaba izan zituen eta neba-arrebak zaintzen eta etxeko beharretan gogor aritu behar izan zuen Eskolastikak. Mañuko Karmengo eleiza (1888)  eraikitzen ere berak lagundu ei zuen. Buru gaineko sorkia jarri eta otzara bete harri hartuta Bermeora bidaiak egiten, gora eta behera ibiltzen ei zen, eleiza eraiki zutenean. Buru gainean bendeja ere jarrita (bildotsa, esaterako) joaten ei zen Bermeoko nahiz Bilboko plazetara.200 px|thumb|ezkerrera|Irezabaleta baserriko atarian dagoen plaka

Faustino Abaroarekin ezkondu zen eta 3 seme eta 5 alaba izan zituen. Senarra baina, gazterik hil zitzaion eta berak atera behar izan zuen familia aurrera. Gotzon Garitaonandia apaiz euskaltzalearekin harreman sendoa izan zuen. Izan ere, abadea Irezabaleta baserrian Eskolastika eta Abaroa sendiarekin bizi izan zen zazpi bat urtetan, hil zen arte. Garitaonandiak jarri ei zion “Bizkaiko amama” izengoitia eta haren bidez ezagutu zuen Elbira Zipitriak ere Eskolastika. Mañuko Karmengo eliza zaintzeko ardura izan zuen urte askotan. Ondoren, bere semeak egingo zituen sakristau lanak eta gaur egun haren  ilobek, Juan Abaroak eta Iziar Abaroak, dute ardura hori. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Paradiset brinner

***Paradiset brinner*** 2023ko Mika Gustafson suediar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Laura, Mira eta Steffi ahizpak dira. 16, 12 eta 7 urte dituzte, eta bakarrik bizi dira beren ama etxetik joan zenetik. Bizimodu nahiko kaotikoa daramate, eta, hala ere, eroso daude kaos horretan; moldatzen dira. Laurak, ahizpa nagusienak, amaren edo helduaren rola izango du, etxeko zereginen ardurak bere gain hartuko ditu, Mirak eta Steffik haur izaten jarraitzen duten bitartean. Baina Laura ez dago eroso ahizpa arduratsuaren paperean; azken finean, nerabe bat da, nerabe urduri eta apur bat oldarkorra, eta, ahizpengatik edozer egiteko prest dagoen arren, nerabe izan nahi luke.

## Aktoreak 
* Ida Engvoll – Hanna
* Bianca Delbravo – Laura
* Dilvin Asaad – Mira
* Safira Mossberg – Steffi
* Marta Oldenburg – Zara
* Mitja Siren – Sasha
* Isabella Kjellberg – Sandra

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Food for Profit

***Food for Profit*** 2024ko Giulia Innocenzi eta Pablo D'Ambrosi italiar zinema zuzendarien film dokumentala da.

## Sinopsia 
Zinemagileek nekazariei, enpresei eta politikariei aurre egiteko bidaia bat hasiko dute Europa osoan zehar. Beren ikertzaile taldea Europako hainbat herrialdetako etxaldeetan infiltratuko da, esnekien eta haragiaren ustezko bikaintasunaren atzean ezkutatzen den egia argitara ateratzeko asmoz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oiarbide baserria (Idiazabal)

**Oiarbide baserria** Edo **Oiarbide jauregia**, Gipuzkoako Idiazabal udalerrian dagoen baserri bat da, Goierri eskualdean. Antzinako Gipuzkoa barnealdeko Euskal Herriaren barnealdeko Donejakue bidean dago.

XVII. mendean jauretxe bezala eraiki zen. Lau uretako teilatua du eta atarian armarria. Gaur egun baserria da.

## Kanpo estekak 
* Oiarbide baserria
Léocadie Hersent-Penquer

**Alexandrine Françoise Éloïse Léocadie Hersent-Penquer**, **Léocadie Salaün-Penquer** edo **Mme Auguste Salaün-Penquer** izenez ere ezaguna, (Lannilis, 1817ko otsailaren 14a – Brest, 1889ko abenduaren 19a) bretainiar poeta eta antzerkigilea izan zen, frantsesez idatzi zuena.

## Bizitza 
François Michel Denis Auguste Hersent eta Marie Sophie Munierren alaba. 

1842an Victor Burle tenientearekin ezkondu zen, baina 1849an alargundu zen. 1851ko irailaren 15ean Auguste Salaün-Penquerrekin ezkondu zen. Bi seme-alaba izan zituen, Yves eta Marie, baina semea umetan hil zen. Bigarekin senarrarekin batera, Bresteko Arte Ederren Museoa sortu zuen 1875ean. Bai Léocadie bai bere senarra Bresteko Elkarte Akademikoko ohorezko kideak ziren. 

1882an berriro alargundu, bizitza sozialetik urrun geratu eta familiari dedikatu zen.

## Idazle ibilbidea 
1862an lehen liburua argitaratu zuen, *Les chants du foyer*. Hiru zatiz osatutako bilduma da: neska gaztea, emakume gaztea eta ama gaztea. 1869an *Velléda* idatzi zuen, Raz puntako emakume druidari buruzko poema epikoa.

## Lanak 

;Poesia
* *Les chants du foyer* (1862)
* *Révélations poétiques* (1864)
* *À propos des arbres du Luxembourg* (1866)
* *Velléda* (1869)
* *Le paradis retrouvé* (1869)
* *La payse : conte breton* (1888)
* *Mes nuits* (1891, hil ostekoa)
;Antzezlanak
* *Marcelline* (1870)
* ''Syndoryx : le barde de Penmarc'h* (1870)
* *L'œillet rose'' (1874)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Emily Bisharat

**Emily Bisharat** (1913-2004) Jordaniako abokatu, ekintzaile politiko eta filantropoa zen, Jordaniako erreinuko lehen emakume abokatua izan zen.

1950eko hamarkadan, Emakume Arabiarren Batasuna sortu zuen, Jordanian emakumeen boto-eskubidearen alde borrokatu zen, eta palestinarren eskubideei buruzko nazioarteko eztabaidetan aktiboki parte hartu zuen.

## Gaztaroa eta hezkuntza 
Emily Bisharatek bi ahizpa zituen. Aitaren familiak Salt hirian zuen jatorria, Balqa probintzian, Ammandik 35 kilometrora. Emakume gazte zela, Bisharatek abokatu izan nahi zuen, baina aitaren aurka egin behar izan zuen, Jordaniako emakumeek irakaskuntza ez zen beste lanbiderik egin behar ez zutela baitzioen. Ramallah Friends School-era joan zen, eta, gero, ingelesa ikasi zuen siriar-libiar ikastetxean. 1930eko hamarkadan irakasle-lanetan aritu zen.

Jordaniako emakumeek ez zuten legez baimenik dirua edo ondasunak heredatzeko; beraz, Bisharaten aitak, hil zenean, diru guztia ilobei utzi zien, alabei utzi beharrean. Bisharatek dirua aurreztu, eta Zuzenbide Fakultatean izena eman zuen. Zuzenbidean graduatu zen Londresko Unibertsitate Metropolitarrean.

## Ibilbidea 
### Zuzenbidea 
Zuzenbidean graduatu ondoren, Bisharat Jordanian hasi zen zuzenbidea praktikatzen, eta Jordaniako Abokatuen Elkarteko kide bihurtu zen, eta bi aldiz izan zen kontseiluan. Elkartearen bileretan eta hauteskundeetan aktiboa zen, bere bizitzan berandu arte.

### Aktibismo politikoa 
1954ko ekainaren 17an, 41 urte zituela, Emakume Arabiarren Batasuna sortu zuen (Ittihad al-Mar'ah al-Arabbiyah). Lehen bileran, 800 emakume bildu ziren, eta sindikatuko lehendakari hautatu zuten. 1954aren amaieran, sindikatuak memorandum bat aurkeztu zion Jordaniako lehen ministroari, non eskatzen baitzuten emakumeei legez botoa emateko eta hauteskundeetara aurkezteko baimena eman ziezaien.

### Filantropia 
1948an, umezurztegi bat ireki zuen Palestinako umeentzat, eta, 1953an, Jordaniako erizainen lehen eskola ezartzen lagundu zuen. Haren filantropia, askotan, guztiz estrategikoa zen. Suhair Tal idazle eta ikertzailearen arabera, Bisharatek bazekien oso posible zela gizarteak ondo erantzutea emakume baten aktibismo politikoari, eta horregatik "bere ideiak programa filantropiko bihurtzen zituen, onarpen sozialerako leiho gisa".

## Heriotza 
Bisharat 2004an hil zen. Bere ondasun guztia (500.000 JD) hainbat karitatezko obrei eta Elizari utzi zizkion, eta bere liburutegia, josteko makina, inprimagailua eta betaurrekoak Sisterhood Is Global Institute delakoari eman zizkion (SIGI).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Phyllis O'Donnell

'''Phyllis O'Donnell'* (1937ko abuztuaren 22a – 2024ko azaroaren 6a) australiar surflaria izan zen.

1960ko hamarkadan hasi zen surfeko ohol luze bat erabiltzen kostaldeko Twin Heads hirian. Bere irakaslea Snowy McAlister surflaria izan zen. 23 urterekin Queenslandeko Kirra herrira joan zen.

1964an Munduko Surf Txapelketa irabazi zuen lehen emakumea izan zen. Australiako emakumezkoen txapelketa ere irabazi zuen 1963, 1964 eta 1965ean. 1970eko hamarkadaren amaieran Kaliforniako surfeko ohol fabrika batean lan egin zuen. Australiara itzulita, Queenslandeko zortzi txapelketetatik azkena irabazi zuen eta 1974an erretiratu zen. 1976an Australiako Surf Ospearen Aretoan sartu zen eta 2004an Kaliforniako Surfaren Ospearen Pasealekuan.

## Bibliografia 
* *Surf's Up: The Girl's Guide to Surfing* by Louise Southerden, Random House, 2005, .
* *The Encyclopedia of Surfing'' by Matt Warshaw, Houghton Mifflin Harcourt, 2005, .

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Fendt

**Fendt** Xaver Fendt-ek 1930ean Marktoberdorf-en (Allgäu eskualdea, Alemania) sortutako nekazaritza-makineria fabrikatzaile alemaniarra da. Fendtek traktoreak egiten ditu, uzta-makinak, baleroak, teleskopikoak eta ilarako laboreak konbinatzen ditu. AGCO Corporationek erosi zuen 1997an.
thumb|Fendt vario 926

## Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea] 
### Enpresaren jatorria eta historia 1900era arte.[aldatu | aldatu iturburu kodea] 
[thumb|[Fendt vario 939]]
Fendt familiak 300 urte inguru daramatza hilda . Familia oso ezaguna egin zen Allgäun dorre-erlojuak, berunezko hariak eta biolinak ekoizteagatik. Johann Georg Fendt, 1868ko abuztuaren 16an jaioa, bere aita Franz Xaverren negozioaz arduratu zen 1898an, eta Deutz motor geldikorrak saltzen eta konpontzen hasi zen.
Victorina Bridoux

**Victorina Bridoux y Mazzini de Domínguez** (Mánchester, 1835eko apirilaren 9a – Santa Cruz Tenerifekoa, 1862) poeta eta eleberrigilea izan zen, XIX.. mendeko Erromantizismo espainiarraren parte.

## Ibilbidea 
Ángela Mazzini, Cádizko poeta eta antzerkigilearen eta Carlos Honoré Bridoux y Lefebre Parisko handizkako merkatariaren alaba izan zen. Mánchesterren jaio zen. Lan kontuengatik gurasoak hiri horretara joan ziren bizitzera. 1833an, Bridoux Espainiara itzuli zen, amarekin batera, aita hil ondoren. Andaluzian jarri ziren bizitzen, eta 13 urte bete arte Gibraltarko Irlandako Erlijiosoen Eskolan ikasi zuen. Musika, hizkuntza eta literaturan nabarmendu zen.

Bridouxek 20 urte zituenean, Santa Cruz Tenerifekora joan ziren bizitzera. Hiri hartan garatu zuen bere literatura-lana. Han, ongintzako deklamazio-lanak egin zituen antzerkian, *El Noticioso de Canarias-*en argitaratu zituen lanak (1851 eta 1855 artean), eta, denborak aurrera egin ahala, literatura-konposizioak argitaratu zituen uneko ia prentsa osoan. Bere literatura-lanak bere ezkontza-bizitzarekin (1855ean Gregorio Domínguez de Castrorekin ezkondu zen) eta familiarekin (lau seme-alaba izan zituen) uztartzen zituen.

## Aitortzak 
Tinerfeko Idazleen Elkarteak (ACTE) Letren Victorina Bridoux Saria sortu zuen. Sari honek ibilbide literario zabala duten Kanarietako idazleak omentzen ditu, hala nola Olga Rivero Jordán poeta (2018an) eta Alberto Omar Walls idazlea (2019an). Sari hori urtero ematen da Tenerifen.

## Lanak 
* 1863 – *Lágrimas y flores: producciones literarias de Dª Victorina Bridoux y Mazzini de Domínguez.* *Producciones literarias.* Sabina. Madrid.
* 1863 – *El bálsamo de las penas*. F. Escámez. Madrid.
* 1890 – *Amparo*. Castañal y Cª. Zaragoza.
* 1890 – *El secreto de la hermosura.* Castañal y Cª. Zaragoza.

## Bibliografia 
* 1950 – *En Tenerife, una poetisa. Victorina Bridoux y Mazzini (1835-1862).* María Rosa Alonso. Librería Hesperides (Canarias). Santa Cruz de Tenerife. (accesible en PDF)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sonia Charcan

**Sonia Charcan Losada** (Otxarkoaga, Begoña, Bilbo) bizkaitar kazetaria da. Komunikazio-aholkularia da Bizkaiko Foru Aldundian 2015etik.  

## Kazetaria 
Bilboko Otxarkoaga auzoan jaio zen. Leioako unibertsitatean kazetari ikasketak egin zituen. 1994an lortu zuen lizentziatura

Hasieran SER irrati katean aritu zen sei hilabetez. Gero esataria eta idazlea izan zen Radio Euskadin 1992ko uztailetik 2015eko urrira arte. 2000raino albistegietan ibili zen,  2000 eta 2008 bitartean Radio Euskadiko *Programazio eta Sustapen Saileko* buru izan baitzen.
2015az gero komunikazio-aholkularia da Bizkaiko Foru Aldundian. 

Beste urte batzuetan txupinera izan direnak urtero biltzen dira aste nagusiko egun batean. Urtero parte hartzen du Sonia Charcanek egun horretan. 

Sonia Charcan zazpi urterekin Abesbatza konpartsako kidea izan zen 1978an Bilboko lehen Aste Nagusian. konpartsa horrek 1982ra bitarte iraun zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* @txarkan kontua Twitter (x.com) sare sozialean.
* Sonia Charcan Losada Linkedin sare profesionalean.
Yolanda Blanco

**Yolanda Blanco** (Managua, 1954) hirurogeita hamarreko hamarkadan Nikaraguako panorama poetikoan agertutu zen taldeko idazlea da. Bereziki ezagunak dira haren lan poetikoak eta abestiak.

## Biografia 
Yolanda Blanco hirurogeita hamarreko hamarkadaren hasieran hasi zen poesian. Juan Aburto idazleak (idazlearen aitaren lankidea) eta Ernesto Gutiérrez poetak idazle gaztea orientatu zuten bere hastapenetan. *Así cuando la lluvia* (Hala, euria) (León, 1974ko uztaila) izan zen Blancoren argitalpen sortako lehena. 1970eko hamarkadara arte, Nikaraguako poeta gheienak gizonezkoak ziren, salbuespen handi batzuekin: Carmen Sovalbarro (Sandinori abestu zion poeta abangoardista), María Teresa Sánchez (literatur sustatzailea, editorea eta antologista) eta Mariana Sansón (poesia aparta eta oso berea egin zuen, eta haren etxea poeten eta margolarien topaleku izan zen Leóngo unibertsitate-hirian; Blancok bere eragile bat gisa onartzen du.

Blancok Literatura eta Arte ikasketak egin zituen Nikaraguan, Frantzian eta Venezuelan. Unibertsitateko ikasle zela, 1974an eta 1975ean, Leongo UNANeko Paraninfoan, emakume poeten lehen errezitaldiak antolatu zituen; gertaera hori benetako mugarri izan zen herrialdean. Hirurogeita hamarreko hamarkadan, Blancok bat egin zuen Nikaraguan gizarte berri bat sortzeko ahaleginekin, Anastasio Somoza DeBayle gobernuburuaren aurka. Hala ere, 1978an, Venezuelara bizitzera behartu zuten, bere familiaren etxea funtzionario sandinistek arrazoirik gabe inbaditu zutenean. Laurogeiko hamarkadan, poeta ezaguna bazen ere, erregimen sandinistak ez zuen Blanco sustatu, alderdi horretakoa ez zelako. 

1978 eta 1985 artean Caracasen bizi izan zen Yolanda Blanco. Bertan, Calicanto, Antonia Palaciosek zuzendutako literatur tailerrean parte hartu zuen, baita Tráfico eta Guaire taldeek Venezuelako literatura eraldatu zuen poesia berria aurkeztu zuten errezitaldietan ere. 2005ean, *De lo urbano y lo sagrado* poemarioarekin, 'Mariana Sansón' saria irabazi zuen, Nikaraguako Idazleen Elkarteak (ANIDE) urtero antolatzen duen poesia sari nazionala. Blanco New Yorken bizi da gaur egun, eta arte taoisten praktikatzaile eta itzultzaile gisa egiten du lan bertan.

## Obra 
**Así cuando la lluvia*. León, Nikaragua: Hospicio, 1974
**Cerámica sol*. León, NiKaragua: UNAN, 1977
**Penqueo en Nicaragua*. Managua, Nikaragua: Editorial Unión, 1981
**Aposentos*. Caracas, Venezuela: Venezuelako Pen Club, 1985
**De lo urbano y lo sagrado*. Managua, Nikaragua: ANIDE, 2005

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Yolanda Blanco Youtuben.
* Yolanda Blanco haren poemak irakurtzen "Palabra virtual" webgunean.
* Dariana atari elektronikoan Blancori buruzko gunea.
Ilario Di Buò

**Ilario Di Buò** (Trieste, 1965eko abenduaren 13a) arkularia da. Italia ordezkatu zuen 1984ko Udako Olinpiar Jokoetan, 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan, 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan, 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan, 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Paola Fantato

**Paola Fantato** (Verona, 1959ko irailaren 13a) arkularia da. Italia ordezkatu zuen 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak