open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Braithwaiteita

{{mineral infotaula
| izena = Braithwaiteita
| formula = NaCu5(Ti4+Sb5+)(AsO4)4(HAsO4)2O2  * 8H2O
| kategoria = fosfato
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 8.DB.75
| distira = beira
| kolorea = urdina
| marra = very pale blue*
| irmotasuna = ahula
| esfoliazioa = perfect - {001}*
| dentsitate = 3,442 g/cm3 (neurtuta); 3,753 g/cm3 (kalkulatuta)
| sistema = triklinikoa
| simetria = 1 - pinacoide
| zelda = a = 7,0308 Å; b = 9,8823 Å; c = 10,6754 Å; α = 106,973°; β = 104,274°; γ = 93,839°
| talde-optikoa = biaxial (-)*
| errefrakzio_indizea = *n*α = 1,698 *n*β = 1,758 *n*γ = 1,784
| gogortasuna = 2
| 2v= neurri: 59°, kalkulu: 65°
| pleokroismoa = visible
| dispertsioa = x = y NaCu5(Ti4+Sb5+)(AsO4)4(HAsO4)2O2 * 8H2O. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Brackebuschita

**Brackebuschita** fosfato motako minerala da eta brackebuschite supertaldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Brackebuschita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: Pb2Mn3+(VO4)2(OH). Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 - 5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Braitschita-(Ce)

**Braitschita-(Ce)** borato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Braitschita-(Ce) borato mineralaren formula kimikoa hau da: (Ca,Na2)7(Ce,La)2B22O43 * 7H2O. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Bracewellita

**Bracewellita** oxido motako minerala da eta diaspore taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Bracewellita oxido mineralaren formula kimikoa hau da: CrO(OH). Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5,5 - 6,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Boyleita

**Boyleita** sulfato motako minerala da eta rozenite taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Boyleita sulfato mineralaren formula kimikoa hau da: (Zn,Mg)SO4 * 4H2O. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Brannockita

**Brannockita** silikato motako minerala da eta osumilite taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Brannockita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: (K,Na)\square2Li3(Sn,Zr,Ti)2[Si12O30]. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 - 6 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Brassita

{{mineral infotaula
| izena = Brassita
| formula = Mg(HAsO4) * 4H2O
| kategoria = fosfato
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 8.CE.15
| dana = 39.1.7.1
| heys = 20.2.2
| distira = argizari, silky*, mate, lurkara
| kolorea = zuria
| marra = zuria
| irmotasuna = ahula
| esfoliazioa = perfect - {001} perfect.*
| fraktura = irregularra, malkartsu, splintery*
| dentsitate = 2,28 a 2,33 g/cm3 (neurtuta); 2,326 g/cm3 (kalkulatuta)
| sistema = ortoerronbikoa
| simetria = *mmm (*2/*m *2/*m *2/*m)* - dipiramidala
| zelda = a = 7,472 Å; b = 10,891 Å; c = 16,585 Å; 
| talde-optikoa = biaxial (+)*
| errefrakzio_indizea = *n*α = 1,531 *n*β = 1,546 *n*γ = 1,562
| pleokroismoa = non-pleochroic
| dispertsioa = r Mg(HAsO4) * 4H2O. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Brandtita

{{mineral infotaula
| izena = Brandtita
| formula = Ca2Mn2+(AsO4)2 * 2H2O
| kategoria = fosfato
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 8.CG.10
| dana = 40.2.3.2
| heys = 20.8.14
| distira = beira
| kolorea = koloregabe, zuria, pink; colourless in transmitted light*
| esfoliazioa = perfect - on {010}, perfect.*
| dentsitate = 3,67 g/cm3 (neurtuta); 3,7 g/cm3 (kalkulatuta)
| sistema = monoklinikoa
| simetria = 2/*m* - prismatiko
| zelda = a = 5,89 Å; b = 12,96 Å; c = 5,68 Å; β = 108,05°
| talde-optikoa = biaxial (+)*
| errefrakzio_indizea = *n*α = 1,707 a 1,709 *n*β = 1,711 *n*γ = 1,724 a 1,729
| makla = on {100}, common.*
| gogortasuna = 3,5
| 2v= neurri: 22°  to 24°, kalkulu: 38°  to 60°
| dispertsioa = r Ca2Mn2+(AsO4)2 * 2H2O. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Braunerita

**Braunerita** mineral bat da.

## Ezaugarriak 
Braunerita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: K2Ca(UO2)(CO3)3*6H2O. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Breithauptita

{{mineral infotaula
| izena = Breithauptita
| formula = NiSb
| kategoria = sulfuro
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 2.CC.05
| dana = 2.8.11.2
| heys = 3.11.36
| distira = metaliko
| kolorea = copper-red with a violet tint*
| marra = marroi gorrixka
| irmotasuna = ahula
| fraktura = irregularra, malkartsu, maskor-itxurapeko
| dentsitate = 7,591 a 8,23 g/cm3 (neurtuta); 8,629 g/cm3 (kalkulatuta)
| sistema = hexagonala
| simetria = 6/*mmm (*6/*m *2/*m *2/*m)* - dihexagonal dipiramidala
| zelda = a = 3,946 Å; c = 5,148 Å; 
| talde-optikoa = anisotropic*
| ezpurutasuna = Fe, Co, As, S
| makla = twin plane {1011}*
| gogortasuna = 5,5
| pleokroismoa = visible
| erreferentziak = 
}}
**Breithauptita** sulfuro motako minerala da eta nickeline taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Breithauptita sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da: NiSb. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Brenkita

**Brenkita** karbonato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Brenkita karbonato mineralaren formula kimikoa hau da: Ca2(CO3)F2. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Brazilianita

{{mineral infotaula
| izena = Brazilianita
| formula = NaAl3(PO4)2(OH)4
| kategoria = fosfato
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 8.BK.05
| dana = 41.5.7.1
| heys = 19.8.2
| distira = beira, sub-vitreous*, greasy*
| kolorea = chartreuse yellow*, laru, yellow green*, colourless; coloured varieties are colourless in transmitted light*
| marra = zuria
| irmotasuna = ahula
| esfoliazioa = distinct/good - good on {010}*
| fraktura = maskor-itxura
| dentsitate = 2,98 g/cm3 (neurtuta); 2,998 g/cm3 (kalkulatuta)
| sistema = monoklinikoa
| simetria = 2/*m* - prismatiko
| zelda = a = 11,229(6)  Å; b = 10,142(5)  Å; c = 7,098(4)  Å; β = 97,7°
| talde-optikoa = biaxial (+)*
| errefrakzio_indizea = *n*α = 1,602 *n*β = 1,609 *n*γ = 1,621 a 1,623
| gogortasuna = 5,5
| 2v= neurri: 71°  to 75°, kalkulu: 72°  to 76°
| pleokroismoa = non-pleochroic
| dispertsioa = r NaAl3(PO4)2(OH)4. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Brendelita

{{mineral infotaula
| izena = Brendelita
| formula = (Bi3+,Pb)2(Fe^{3+},Fe^{2+})(PO4)O2(OH)
| kategoria = fosfato
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 8.BM.15
| distira = adamantino, beira
| kolorea = marroi iluna, beltza
| marra = marroi argia
| esfoliazioa = none observed*
| dentsitate = 6,83 g/cm3 (kalkulatuta)
| sistema = monoklinikoa
| simetria = 2/*m* - prismatiko
| zelda = a = 12,278(2)  Å; b = 3,815(1)  Å; c = 6,899(1)  Å; β = 111,14(1)°
| talde-optikoa = biaxial (-)*
| errefrakzio_indizea = *n*α = 2,060 *n*β = 2,150 *n*γ = 2,190
| ezpurutasuna = Pb, Fe(II)
| gogortasuna = 4,5
| pleokroismoa = strong
| dispertsioa = r (Bi3+,Pb)2(Fe^{3+},Fe^{2+})(PO4)O2(OH). Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Brianita

**Brianita** fosfato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Brianita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: Na2CaMg(PO4)2. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 - 5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Brewsterita-Ba

**Brewsterita-Ba** silikato motako minerala da eta zeolite taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Brewsterita-Ba silikato mineralaren formula kimikoa hau da: (Ba,Sr)[Al2Si6O16] * 5H2O. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Britvinita

{{mineral infotaula
| izena = Britvinita
| formula = [Pb7(OH)3F(BO3)2(CO3)][Mg4.5(OH)3(Si5O14)]
| kategoria = silikato
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 9.EG.70
| distira = adamantino
| kolorea = pale yellow to colorless*
| marra = zuria
| irmotasuna = flexible*
| esfoliazioa = distinct/good - parallel to {001}.*
| dentsitate = 5,51 g/cm3 (kalkulatuta)
| sistema = triklinikoa
| simetria = 1 - pedial*
| zelda = a = 9,3409(8)  Å; b = 9,3579(7)  Å; c = 18,8333(14)  Å; α = 80,365(6)°; β = 75,816(6)°; γ = 59,870(5)°
| talde-optikoa = biaxial (-)*
| errefrakzio_indizea = *n*α = 1,896(2) *n*β = 1,903(2) *n*γ = 1,903(2)
| gogortasuna = 3
| 2v= neurri: 20° (10)
| IMA = IMA2006-031
| erreferentziak = 
}}
**Britvinita** silikato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Britvinita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: [Pb7(OH)3F(BO3)2(CO3)][Mg4.5(OH)3(Si5O14)]. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Brizziita

{{mineral infotaula
| izena = Brizziita
| formula = NaSb5+O3
| kategoria = oxido
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 4.CB.05
| dana = 44.3.12.1
| distira = nakar-itxurako
| kolorea = koloregabe, light pink or yellow in aggregates*
| marra = zuria
| irmotasuna = elastic*
| esfoliazioa = perfect - on {0001}*
| dentsitate = 4,8 g/cm3 (neurtuta); 4,95 g/cm3 (kalkulatuta)
| sistema = trigonal*
| simetria = 3 - rhombohedral*
| zelda = a = 5,301 Å; c = 15,932 Å; 
| talde-optikoa = uniaxial (-)*
| errefrakzio_indizea = *n*ω = 1,840 *n*ε = 1,631
| makla = on {0001}, polysynthetic, common*
| gogortasuna = 2,5
| erreferentziak = 
}}
**Brizziita** oxido motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Brizziita oxido mineralaren formula kimikoa hau da: NaSb5+O3. trigonal*]]ren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Brochantita

{{mineral infotaula
| izena = Brochantita
| formula = Cu4(SO4)(OH)6
| kategoria = sulfato
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 7.BB.25
| dana = 30.1.3.1
| heys = 25.2.7
| distira = beira, nakar-itxurako
| kolorea = berde, esmeralda-berde, green-black*, light green; bluish green in transmitted light*
| marra = berde argia
| esfoliazioa = perfect - on {100} perfect.*
| fraktura = irregularra, malkartsu, maskor-itxura
| dentsitate = 3,97 g/cm3 (neurtuta); 4,09 g/cm3 (kalkulatuta)
| sistema = monoklinikoa
| simetria = 2/*m* - prismatiko
| zelda = a = 13,08 Å; b = 9,85 Å; c = 6,02 Å; β = 103,35°
| talde-optikoa = biaxial (-)*
| errefrakzio_indizea = *n*α = 1,728 *n*β = 1,771 *n*γ = 1,800
| makla = on {100} with composition surface {100}, common. the twinned crystals are often symmetrical and pseudo-orthorhombic in appearance.*
| gogortasuna = 3,5 - 4
| 2v= neurri: 72°, kalkulu: 76°
| pleokroismoa = ahul
| dispertsioa = medium r Cu4(SO4)(OH)6. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3,5 - 4 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Bromellita

{{mineral infotaula
| izena = Bromellita
| formula = BeO
| kategoria = oxido
| irudia =
| irudiaren testua =
| egoera IMA = 1
| strunz = 4.AB.20
| dana = 4.2.2.2
| heys = 7.4.1
| distira = beira
| kolorea = white to creamy white*
| esfoliazioa = distinct/good - on {101*
| dentsitate = 3,017 g/cm3 (neurtuta); 3,044 g/cm3 (kalkulatuta)
| sistema = hexagonala
| simetria = 6*mm* - dihexagonal pyramidal*
| zelda = a = 2,6983(4) Å; c = 4,3776(4) Å;
| talde-optikoa = uniaxial (+)*
| errefrakzio_indizea = *n*ω = 1,705 a 1,719 *n*ε = 1,733
| ezpurutasuna = Al, B, Ba, Ca, Fe, Mg, Si
| gogortasuna = 9
| erreferentziak = 
}}
**Bromellita** oxido motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Bromellita oxido mineralaren formula kimikoa hau da: BeO. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 9 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Brontesita

**Brontesita** mineral bat da.

## Ezaugarriak 
Brontesita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: (NH4)3PbCl5. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Bromargirita

{{mineral infotaula
| izena = Bromargirita
| formula = AgBr
| kategoria = haluro
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 3.AA.15
| dana = 9.1.4.2
| heys = 8.3.2
| distira = adamantino, erretxinadun, argizari
| kolorea = yellowish*, greenish brown*, bright green*
| marra = white to yellowish white*
| irmotasuna = sectile*
| esfoliazioa = none observed*
| fraktura = irregularra, malkartsu, maskor-itxurapeko
| dentsitate = 6,474 g/cm3 (neurtuta); 6,477 g/cm3 (kalkulatuta)
| sistema = monoklinikoa
| simetria = *m*3*m (*4/*m *3* *2/*m)* - hexoctahedral*
| zelda = a = 5,7745 Å; 
| talde-optikoa = isotropic*
| errefrakzio_indizea = *n* = 2,253
| ezpurutasuna = Cl, I
| makla = {111}, rare*
| gogortasuna = 2,5
| erreferentziak = 
}}
**Bromargirita** haluro motako minerala da eta chlorargyrite taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Bromargirita haluro mineralaren formula kimikoa hau da: AgBr. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Buryatita

**Buryatita** sulfato motako minerala da eta ettringite taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Buryatita sulfato mineralaren formula kimikoa hau da: Ca3(Si,Fe,Al)(SO4)[B(OH)4]O(OH)5 * 12H2O. ]]ren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Buseckita

**Buseckita** sulfuro motako minerala da eta wurtzite taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Buseckita sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da: (Fe,Zn,Mn)S. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Burckhardtita

{{mineral infotaula
| izena = Burckhardtita
| formula = Pb2(Fe^{3+}Te6+)[AlSi3O8]O6
| kategoria = silikato
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 9.EC.70
| dana = 78.5.3.1
| heys = 16.14.17
| distira = adamantino, nakar-itxurako
| kolorea = carmine-red to violet-red*,  pink *, brown (mn-poor)*
| marra = gorri argia
| irmotasuna = ahula
| esfoliazioa = perfect - basal {001}*
| dentsitate = 4,96 g/cm3 (kalkulatuta)
| sistema = trigonal*
| simetria = 3*m (*3* *2/*m)* - hexagonal scalenohedral*
| zelda = a = 5,2566(5)  Å; c = 13,0221(10)  Å; 
| talde-optikoa = biaxial (-)*
| errefrakzio_indizea = *n*α = 1,820 *n*β = 1,850 *n*γ = 1,850
| gogortasuna = 2
| pleokroismoa = ahul
| dispertsioa = 2v = small*
| IMA = IMA1976-052
| magnetismoa = paramagnetic*
| erreferentziak = 
}}
**Burckhardtita** silikato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Burckhardtita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: Pb2(Fe^{3+}Te6+)[AlSi3O8]O6. trigonal*]]ren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Bussyita-(Ce)

**Bussyita-(Ce)** silikato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Bussyita-(Ce) silikato mineralaren formula kimikoa hau da: (Ce,REE)3(Na,H2O)6MnSi9Be5(O,OH)30F4. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Burkeita

{{mineral infotaula
| izena = Burkeita
| formula = Na6(CO3)(SO4)2
| kategoria = sulfato
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 7.BD.25
| dana = 32.1.1.1
| heys = 12.2.1
| distira = beira, greasy*
| kolorea = zuria, light buff*, grayish; colourless in transmitted light*
| irmotasuna = ahula
| fraktura = maskor-itxura
| dentsitate = 2,57 g/cm3 (neurtuta); 
| sistema = ortoerronbikoa
| zelda = a = 7,05 Å; b = 9,21 Å; c = 5,16 Å; 
| talde-optikoa = biaxial (-)*
| errefrakzio_indizea = *n*α = 1,448 *n*β = 1,489 *n*γ = 1,493
| makla = commonly as x-shaped penetration twins with {110} as the twin plane and b^_b ~ 59°42'. the re-entrant angles are partially filled with small, rough crystals in apparent random position.*
| gogortasuna = 3,5
| 2v= neurri: 34°, kalkulu: 32°
| dispertsioa = r > v distinct*
| erreferentziak = 
}}
**Burkeita** sulfato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Burkeita sulfato mineralaren formula kimikoa hau da: Na6(CO3)(SO4)2. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Bussyita-(Y)

{{mineral infotaula
| izena = Bussyita-(Y)
| formula = (Y,REE,Ca)3(Na,Ca)6MnSi9Be5(O,OH,F)34
| kategoria = 
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| distira = beira
| kolorea = marroi iluna
| marra = zuria
| esfoliazioa = perfect - {1-01}*
| sistema = monoklinikoa
| simetria = 2 - sphenoidal*
| zelda = a = 11,545(2)  Å; b =  13,840(2)  Å; c =  16,504(4)  Å; β = 95,87(2)°
| talde-optikoa = biaxial (-)*
| errefrakzio_indizea = *n*α = 1,581 a 1,585 *n*β = 1,591 a 1,595 *n*γ = 1,558 a 1,602
| gogortasuna = 4
| 2v= neurri: 68° (2), kalkulu: 79°
| pleokroismoa = non-pleochroic
| dispertsioa = could not be observed*
| IMA = IMA2014-060
| erreferentziak = 
}}
**Bussyita-(Y)** mineral bat da.

## Ezaugarriak 
Bussyita-(Y) elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: (Y,REE,Ca)3(Na,Ca)6MnSi9Be5(O,OH,F)34. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Bütschliita

{{mineral infotaula
| izena = Bütschliita
| formula = K2Ca(CO3)2
| kategoria = karbonato
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 5.AC.15
| dana = 14.3.1.1
| heys = 11.1.17
| kolorea = grayish yellow*, brownish gray*, may be pale green*
| marra = (not reported)*
| esfoliazioa = distinct/good - good (?) on {0001}*
| dentsitate = 2,607 g/cm3 (kalkulatuta)
| sistema = 
| simetria = 3*m (*3* *2/*m)* - hexagonal scalenohedral*
| zelda = a = 5,3822(4)  Å; c = 18,156(2)  Å; 
| talde-optikoa = uniaxial*
| errefrakzio_indizea = *n*ω = 1,595 *n*ε = 1,455
| erreferentziak = 
}}
**Bütschliita** karbonato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Bütschliita karbonato mineralaren formula kimikoa hau da: K2Ca(CO3)2. Sistema trigonalaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Bustamita

{{mineral infotaula
| izena = Bustamita
| formula = CaMn2+(Si2O6)
| kategoria = silikato
| irudia =
| irudiaren testua =
| egoera IMA = 1
| strunz = 9.DG.05
| dana = 65.2.1.2
| heys = 14.18.13
| distira = sub-vitreous*, erretxinadun, argizari
| kolorea = pale to medium pink; brownish red; colourless to yellowish pink in transmitted light*
| marra = zuria
| irmotasuna = ahula
| esfoliazioa = perfect - on {100} perfect; on {110} and {11*
| fraktura = irregularra, malkartsu, splintery*
| dentsitate = 3,32 a 3,43 g/cm3 (neurtuta); 3,421 g/cm3 (kalkulatuta)
| sistema = triklinikoa
| simetria = 1 - pinacoide
| zelda = a = 15,41 Å; b = 7,15 Å; c = 13,82 Å; α = 89,48°; β = 94,85°; γ = 102,93°
| talde-optikoa = biaxial (-)*
| errefrakzio_indizea = *n*α = 1,640 a 1,695 *n*β = 1,651 a 1,708 *n*γ = 1,653 a 1,710
| ezpurutasuna = Mg, Zn, Fe
| makla = on {110} as the composition plane, simple twins, rare.*
| gogortasuna = 5,5 - 6,5
| 2v= neurri: 34° to 60°
| pleokroismoa = visible
| dispertsioa = r > v or r CaMn2+(Si2O6). Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5,5 - 6,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Byrudita

{{mineral infotaula
| izena = Byrudita
| formula = (Be,\square)(V3+,Ti,Cr)3O6
| kategoria = 
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| distira = metaliko
| kolorea = beltza
| marra = beltza
| irmotasuna = ahula
| esfoliazioa = none observed*
| fraktura = irregularra, malkartsu
| dentsitate = 4,35  g/cm3 (neurtuta); 
| sistema = ortoerronbikoa
| simetria = *mmm (*2/*m *2/*m *2/*m)* - dipiramidala
| zelda = a =  9,982(1)  Å; b =  8,502(1)  Å; c =  4,5480(6)  Å; 
| talde-optikoa = anisotropic*
| ezpurutasuna = Ti, Cr, Fe, Al
| makla = occurs on {210}.*
| gogortasuna = 7
| pleokroismoa = non-pleochroic
| IMA = IMA2013-045
| erreferentziak = 
}}
**Byrudita** mineral bat da.

## Ezaugarriak 
Byrudita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: (Be,\square)(V3+,Ti,Cr)3O6. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 7 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Colimaita

**Kolimaita** sulfuro motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Kolimaita sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da: K3VS4. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Burgessita

{{mineral infotaula
| izena = Burgessita
| formula = Co2(H2O)4[AsO3(OH)]2(H2O)
| kategoria = fosfato
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 8.CB.60
| distira = beira, sub-vitreous*
| kolorea = purplish pink with a slight brown tint*
| marra = colorless to pale pink*
| irmotasuna = ahula
| esfoliazioa = distinct/good - {010} good and {001} fair*
| fraktura = latz
| dentsitate = 2,93(2) g/cm3 (neurtuta); 2,94 g/cm3 (kalkulatuta)
| sistema = monoklinikoa
| simetria = 2/*m* - prismatiko
| zelda = a = 4,7058(12)  Å; b = 9,299(3)  Å; c = 12,738(4)  Å; β = 98,933(8)°
| talde-optikoa = biaxial (+)*
| errefrakzio_indizea = *n*α = 1,596(2) *n*β = 1,604(2) *n*γ = 1,628(2)
| gogortasuna = 3,5
| 2v= neurri: 70° (2), kalkulu: 61°
| pleokroismoa = non-pleochroic
| IMA = IMA2007-055
| erreferentziak = 
}}
**Burgessita** fosfato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Burgessita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: Co2(H2O)4[AsO3(OH)]2(H2O). Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Julio Goien

**Julio Goien Aguado** (Beire, Nafarroa Garaia, 1941eko irailaren 4a - San Rafael, Mendoza, 1999ko azaroaren 7a)

1960ko hamarkadan Buenos Aireseko Liburutegi Nazionalean aritzen zen, Euskal Herriko historia ikertzeko. Han Florencio de Basalduaren lanak ezagutu zituen, eta bere kontinenteen arteko migrazioei buruzko lanak interesatu zitzaizkion bereziki; mormoien teoriekin bat zetozenak (haien aintzindariak Ameriketara heldu zirenekoak). Han Juan Móricz hungariar-argentinarra ezagutu zuen, eta honek Ekuadorrera planeatzen ari zen espedizio antropologikoarendako babes bila hasi zen.

1980ko hamarkadan Euskal Herriari buruzko ikerketan sakondu zuen. 1978-80 artean La Baskonia aldizkari argentinar historikoa berrargitaratu zuen, eta hogei urtez Florencio Constantino tenore bizkaitar-argentinarraren biografia bildu zuen, hari buruzko liburua argitaratuz.

## Espeleologia 
thumb|Los Tayos
Moriczekin Ekuadorreko Los Tayos kobazulora eginiko espedizioetan parte hartu zuen: besteak beste, 1968an hango "Ganbera Sekretuak" ezagutu zituen, eta 1976an espedizio ekuatoriar-britainiar handian (ehundaka zientzialari eta militar) parte hartuko zuen, Ekuador, Kolonbia eta Peruko oihanetan esplorazioan aritu zen. Llullaillaco sumendira zenbait espedizio zuzendu zituen altuera handian aztarnategi inka bat aurkituz. Guztira 500 kobazulotik gora ikertu zituen, eta Argentinako Gendarmeria Nazionalaren eta Nazio Batuen Erakundearen aholkularia izan zen arlo horretan.

## Heriotza ostekoak 
1999an trafiko istripuz hil zen, beste lau lagunekin batera Tunuyán eskualdeko kobazuloetara eginiko espedizio geologiko batean zihoala.

## Erreferentziak
Dienezes

**Dienezes** edo **Dienekes** (, doriar grezieraz "etengabe" esanahia duen *διανεκής* hitzetik eratorria) espartar soldadua izan zen. K.a. 480. urtean Termopiletako gudu ospetsuan Greziar Estatu Hirien alde borrokatu zen, eta bertan hil zen Akemenestar Inperioko gudarostearen erasoei hiru egunez eutsi ondoren. Herodoto greziar historialariak Dienezes Termopiletako guduko soldadurik gailenentzat hartzen du *Historiak* (VII. liburukiaren 226. sarreran).

## Erreferentziak
Notoptera

**Notoptera** hegalik gabeko intsektuen ordena da. 1915ean proposatu zen. Ordena sortu zenean ez zen gehiegi erabili baina orain gutxi Grylloblattodea eta Mantophasmatodea taxoiak barruan sartu dira. Taxoi horiek lehen ordenak ziren eta orain Notopteraren subordenak.

## Ideia orokorrak 
Egungo taxonomiaren arabera, Notoptera barruan lau familia daude, bi desagertuak eta fosilen bidez ezagutuak, eta beste bi familia, bizirik dauden ordezkari eta fosilekin. Guztira gutxienez de 60 espezie ezagutzen dira.

## Iruditegia 

File:GrylloblattaCampodeiformis.jpg|*Grylloblatta campodeiformis*
File:Gladiator.jpg|Ninfa de mantofasmatodeo

## Ikus, gainera 
* Grylloblattidae
* Mantophasmatodea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hierodulella

***Hierodulella***, Mantodearen generokoa da, Mantidae familiakoa, Mantodea ordenakoa. Asiakoak dira.

## Espezieak 
* *Hierodulella albomaculata
* *Hierodulella celebensis
* *Hierodulella reticulata
* *Hierodulella soror''

## Bibliografia 
* Ehrmann, R. 2002. Mantodea: Gottesanbeterinnen der Welt. Natur und Tier, Münster.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hierodulella celebensis

***Hierodulella celebensis*** mantodea espeziea da, Mantidae familiakoa .

## Banaketa geografikoa 
Sulawesin (Indonesian) aurkitu izan da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Esther Teijeiro

**Esther Teijeiro Lemos** (Nogueira de Miño, Chantada, Lugo, 1936) galiziar mahastizaina da. 1987an *Ribeira Sacra* JDn izena eman zuen lehen pertsona izan zen. Galizian ardo ekologikoa egiten ere lehenengoa, 2000. urtean.

## Biografia 
Esther Teijeiro Lemos, Nogueira de Miñon jaio eta hazi zen, Lugoko probintziako Chantada udalerriko parrokian. Gurasoek eta aitona-amonek mahastiak lantzen zituzten, eta bera beti egon zen haiekin lotuta. Umezurtz geratu zen 15 urte zituela.

1987an Chantada udalerrian kokatutako familia upategia, Diego de Lemos izenekoa, (bere aitonaren omenez), *Ribeira Sacra* JDn izena eman zuen lehena izan zen.Ekologista senak eraginda eta bere gurasoek lurrean herbizidarik eta intsektizidarik ez zutela erabiltzen gogoratuz, 2000. urtean, 64 urterekin, Galiziako ardo ekologikoaren lehen upategia sortu zuen Teijeirok. Nekazaritza ekologikoa ez zegoen orduan bere hiztegian. Berak "osasuntsu" ekoiztea deitzen zion. Teijeirok uste osoa zuen egiten zuen horretan, baina oso gogorra izan zen, inork ez zuelako berarengan sinesten, eta isekak, burokrazia, zailtasun teknikoak eta matxismoa gainditu behar izan zituen.

Teijeiro izan zen bere ardoa botilaratzen lehena, gainerakoek soltean saltzen zutenean. Upategiak 10.000 eta 13.000 ardo beltz botila inguru ekoizten ditu, eta godello eta treixadura zuriak kimikarik eta makineriarik gabeko mahastietan. Galiziako nekazaritza ekologikoaren zigilua lortu zuen lehen enpresaburua izan zen, bere ardo eta gerezietarako.

2017ko otsailean, Jesús Calleja abenturazalearen *Volando voy* saioak Ribeira Sacra izan zuen ardatz, mahastietako lana ezagutzeko, eta Teijeiroren mahastien erdian begiratoki bat azaldu zen.

## Sariak eta aitortzak 
* 2001 Mendiko ardoen X. Nazioarteko lehiaketako saria, Ribeira Sacra JD ardoagatik.
* 2003 Galiziako Xuntaren zilarrezko domina ardo beltzari.
* 2003 Galiziako Xuntaren brontzezko domina ardo zuriari.
* 2003 Galizian emititu zen ardo ekologikoaren lehen zigilua jaso zuen.
* 2005 Galiziako Xuntaren saria *Landa Muller Ekintzaileari*.
* 2006 Galiziako JD duten ardoei buruzko *Palabras da Terra* liburuan sartu zen.
* 2018 Galego do Viño Institutuaren "Viñolvidable" Ohorezko Magnum Saria 2018, Galiziako ardoaren sektorean emakumeak duen rolaren alde egindako lanagatik.
* 2019 Lugoko *Mulleres* Enpresaburuen Elkartearen *Son Muller* sariak jaso zuen, bere enpresa ibilbide luzeagatik (Aelu)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Adegas e viñedos Diego de Lemos
Bytízita

**Bytízita** mineral bat da.

## Ezaugarriak 
Bytízita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: Cu3SbSe3. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 - 3 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Hierodulella albomaculata

***Hierodulella albomaculata*** mantodearen espeziearen da, Mantidae familiakoa.

## Banaketa geografikoa 
Txinan aurkitua izan da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hierodulella reticulata

***Hierodulella reticulata*** mantodearen espeziearen da, Mantidae familiakoa.

## Banaketa geografikoa 
Molukak uharteatan (Indonesian) aurkitu izan dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bussenita

{{mineral infotaula
| izena = Bussenita
| formula = Na2Ba2Fe^{2+}Ti(Si2O7)(CO3)(OH)3F
| kategoria = silikato
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 9.BE.65
| distira = beira
| kolorea = yellow-brown*
| marra = zuria
| irmotasuna = ahula
| esfoliazioa = perfect - cleavage (001) perfect, (110) and (1_10) medium.*
| dentsitate = 3,63(2) g/cm3 (neurtuta); 3,65 g/cm3 (kalkulatuta)
| sistema = triklinikoa
| simetria = 1 - pedial*
| zelda = a = 5,419 Å; b = 7,042 Å; c = 16,334 Å; α = 102,45°; β = 93,20°; γ = 90,00°
| talde-optikoa = biaxial (+)*
| errefrakzio_indizea = *n*α = 1,671 *n*β = 1,694 *n*γ = 1,734
| makla = ez behatuak*
| gogortasuna = 4
| 2v= neurri: 71° (1), kalkulu: 76°
| pleokroismoa = strong
| dispertsioa = r>v, strong*
| IMA = IMA2000-035
| erreferentziak = 
}}
**Bussenita** silikato motako minerala da eta bafertisite taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Bussenita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: Na2Ba2Fe^{2+}Ti(Si2O7)(CO3)(OH)3F. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Beondegi

***Beondegia*** Koreako *snack* ezaguna da. Berez, zeta-harren pupak dira, egosi egiten direnak, eta paperezko edalontzitan zerbitzen dira bi txotxekin.

## Prestaketa 
Beondegia modu desberdinez prestatzen dira, baporez edo irakinaraziak. Ondoren bizigarria botatzen zaie gosegarri gisa jateko. Jatetxeetan saltzen dira baina baita ere kaleko postuetan. Dendetan ere ontziratuak saltzen dira.

## Historia 
Beondegia jateko ohitura Hego Korean zabaldu zen 1960. hamarkadan, herrialdearen modernizazio prozesu betean. Urte horietan zeta-harrak hazteko lantegi asko ireki zen eta langileek, krisialdiaren ondorioz, jateko askorik ez zutenez lantegietako zeta-harren pupak jaten hasi ziren. 1980. hamarkadan lantegi horiek itxi egin ziren eta Txinatik hasi ziren pupak inportatzen.

Beste herrialde batzuetan ere jaten dira zeta-harren pupak, hala nola Indian (Assam eskualdean), Txinan, Japonian, Vietnamen eta Thailandian.

Etorkizunean egingo diren espazio bidai luzeetarako astronautentzako elikagai egokia dela iritzi diote, espaziontzian bertan hazi baitaitezke.

## Elikadura 
Ikerketa desberdinek intsektu hauek jatea osasuntsua dela erakutsi dute. Proteina asko dute, haragia bezala, baina askoz gantza gutxiago, heren bat bakarrik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Class of 1999

***Class of 1999*** (euskaraz *1999ko Ikasturtea*), 1990eko Mark L. Lester estatubatuarrak zuzendutako zientzia fikziozko beldurrezko ekintza film bat da. Bradley Gregg, Traci Lind, John P. Ryan, Pam Grier, Joshua Miller, Stacy Keach eta Malcolm McDowell aktoreek antzeztu zuten.

*Class of 1984* (1982) filmaren jarraipena da.

## Argumentua 
1990eko hamarkada, AEB, zenbait hirietan gaizkile kale taldeak arazo larria bilakatu eta haietaz kontrolik gabeko anarkia nagusitu da.

1999, AEB, Seattle, irakasle robotak sekretupean ikastetxe gatazkatsuetan sartuak izan dira, bertako ikasleak kontrolatzeko asmoz.

## Aktoreak 
* Bradley Gregg: Cody Culp
* Traci Lind: Christie Langford
* John P. Ryan: Hardin jauna
* Pam Grier: Connors andereinoa
* Patrick Kilpatrick: Bryles jauna
* Stacy Keach: Robert "Bob" Forest doktorea
* Malcolm McDowell: Miles Langford doktorea
* Joshua John Miller: Angel Culp
* Darren E. Burrows: Sonny Culp
* Sharon Wyatt: Janice Culp
* James Medina: Hector
* Jason Oliver: Curt
* Brent David Fraser: Flavio
* Jill Gatsby: Dawn
* Sean Hagerty: Reedy

## Kanpo loturak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Etxarteko antzoki

[thumb|300px|[Almagro (Ciudad Real)|Almagroko (Espainia) etxarteko antzokia, gordetzen den XVII. mendeko bakarra.]]
thumb|Alcalá de Henaresko etxarteko antzokia. Elementu batzuk gorde dira.
**Etxarteko antzoki**a () XVII. eta XVII. mendeetan, Espainian eta Hispanoamerikan zabaldu zen antzoki publikoaren eredua izan zen. Antzoki horiek etxebizitzen arteko patioetan egin ziren, kanpo aldean beraz. Espazio horietan Espainiako Urrezko Mendearen antzerkia garatu zen eta horrelakoetan egile ospetsuen lanak lehen aldiz eman ziren: Lope de Vega, Tirso de Molina eta Pedro Calderón de la Barca. Instalazio horietan, antzezlanak ikusteko, herria noblekin, apaizekin eta erregekin batera biltzen zen.

## Gaztelaniazko izena 
"Corral de comedias" kontzeptuan gaur egun erabiltzen ez diren hitzen esanahaiak biltzen dira. "Corral" izena barruko patio horiei ematen zitzaien. "Comedia" kontzeptua, bestetik, gaur egun umorezko ekoizpenekin erabiltzen bada, lehen hiru genero biltzen zituen, tragedia, drama eta berezko komedia.

## Historia 
thumb|Printzearen etxarteko antzokiaren marrazkia. Marrazkia José Antonio de Armonak egin zuen, 1730ean.
1560ko hamarkada arte Espainian ez zeuden antzezlanak antzezteko eraikin propioak. Antzezpenak jauregietan, elizetan eta kaleetan egiten ziren. Horren aurrean "corraletan" egitea aukera egokiagoa zen, modu batez espazioa ixten zelako eta balkoietatik zein leihoetatik ere espektakulua ikusteko aukera ematen zutelako. Patio horiek etxeetakoak izan zitezkeen baina baita ere ospitaletakoak, biltegietakoak, ostatuetakoak...

## Egitura 
Espazioa gutxigorabehera horrela antolatzen zen:
* Oholtza batean eszenatokia kokatzen zen.
* Alboetan, harmailak eta galeriak antolatzen ziren, errege-erreginentzat eta nobleentzat.
* Erdian harrizko patioa, irekia; hemen, zutik, gizonak jartzen ziren.
* Patioaren atzealdean, eszenatokiaren aurrez aurre, bi mailetan antolatutako hemiziklo antolatzen zen. Goiko solairuan, "tertulia" izenekoa, kleroa jartzen zen. Azpiko solairuan, "cazuela", emakumeak jartzen ziren.
* Etxeen ganbaretan apaizak egokitzen ziren.
* Balkoietan eta lehioetan nobleentzako gela bereziak antolatzen ziren.

Denborarekin, patioa babesteko, toldoak jarri ziren. Orokorrean, etxarteko antzokiak antzerki isabelinoaren antzokiekin antza handia zuen

## Etxarteko antzoki ezagunak 
XVI eta XVII. mendeetan horrelako antzoki asko altxatu ziren Espainian zein Amerikan. Hiri handi guztiek gutxienez bat zeukaten. Hona hemen oraindik gaur egun nolabait zutik dirautenak.
* Almagroko antzokia, osoa gorde den bakarra.
* Alcaláko etxarteko antzokia, elementu batzuk gordetzen dira.
* Pachecako etxarteko antzokia, Madrilen, desagertuta.
* Printzearen antzokia, Madrilen, oso aldatuta oraindik dabil.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Printzearen etxarteko antzokiaren ikuspegi birtuala (1583-1744).
* :Almagroko etxartearen antzokia.
Ñuble ibaia

**Ñuble ibaia** Ñuble eskualdeko ibai bat da, Txileko hegoaldean Biobío eskualdean dagoena. Bere ibaiadar nagusiak Chillán eta Cato ibaia dira. Ñuble ibaiak Itata ibaira isurtzen ditu urak.

## Kanpoko estekak 
* Ñuble ibaia
Cato ibaia

**Cato ibaia** Txileko ibaia da. Ñuble ibaiarekin bat egiten du Ruta 5 errepidetik 1 km ekialdera inguru. Ahotik gertu Chillán hiria dago.
Vostox

***Vostox*** ipurtsarde generoa da, Spongiphoridae familiakoa. Genero honetan 20 espezie baino gehiago deskribatuta daude.

## Espezieak 
Ondorengo 24 espezieak Vostox generokoak dira:

* *Vostox americanus* Steinmann, 1975
* *Vostox apicedentatus* (Caudell, 1904) (toothed earwig)
* *Vostox asemus* (Hebard, 1921)
* *Vostox basalis* (Burr, 1912)
* *Vostox bertonii* (Borelli, 1905)
* *Vostox binotatus* (Kirby, 1891)
* *Vostox bolivianus* Brindle, 1971
* *Vostox brasilianus* Steinmann, 1975
* *Vostox brunneipennis* (Audinet-Serville, 1838)
* *Vostox cabrerae* Rehn, 1925
* *Vostox carinatus* Brindle, 1977
* *Vostox comitatus* Steinmann, 1989
* *Vostox confusus* (Borelli, 1905)
* *Vostox dentatus* Brindle, 1988
* *Vostox dubius* (Moreira, 1931)
* *Vostox dugueti* Borelli, 1912
* *Vostox ecuadorensis* Steinmann, 1975
* *Vostox excavatus* Nutting & Gurney, 1961
* *Vostox magnus* Brindle, 1988
* *Vostox ocellatus* Brindle, 1971
* *Vostox quadripunctatus* Brindle, 1971
* *Vostox recurrens* (Burr, 1912)
* *Vostox similis* (de Bormans, 1883)
* *Vostox vicinus* (Burr, 1912)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Francisco Azurmendi

**Francisco Azurmendi** (Idiazabal, Gipuzkoa, 1727 &ndash; Altzo, Gipuzkoa, 1796) euskal artista, marrazkigile, erretaulagile eta eskultore gisa nabarmendu zen.

## Hasierak 
Baserri giroan hazi arren, beste askok ez bezala irakurtzen eta idazten ikasi zuen Azurmendik. Arkitektura ikasketak egin ez zuen egin, baina, Ferrolen (Galiza) maisu ezagun batekin ikasi zuen, ziurrenik Pedro Ignacio Lizardirekin.

## Erretaulak 
thumb|Errenteriako Andre Mariaren Jasokundearen erretaula, Azurmendirena.
Garai hartako artista ezagunen artean tokia egitea kosta zitzaion arren, aurkitu zuen, eta horren ondorio berak utzitako ondarea. Dominen diseinuak egin zituen, baita erretauletako erliebe narratiboak ere. Marrazkiak ere egin zituen, baina batik bat erretaulen obretan aritu zen, 30 inguru guztira. Bere estiloa barrokoaren eta neoklasizismoaren artekoa izan zen.

Azurmendiren erretaulak herri askotan ikus daitezke: Ataunen, Mutiloan, Ordizian, Seguran, Alegian, Donostiako Santa Marian, Santa Teresan eta San Frantziskon, Errenterian, Amasan, Andoainen, Lezon, Beran, Altsasun, Lekeition eta Hondarribian.

## Erreferentziak
Burovaita-Ca

**Burovaita-Ca** mineral bat da eta kuzmenkoita taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Burovaita-Ca elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: (Na,K)4Ca2(Ti,Nb)8(Si4O12)4(OH,O)8 * 12H2O. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Jade (filma)

***Jade***, 1995eko William Friedkin estatubatuarrak zuzendutako thriller film erotiko bat da. David Caruso, Linda Fiorentino, Chazz Palminteri, Michael Biehn eta Richard Crenna aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
AEB, San Frantzisko, David Corelli (David Caruso) hiriko fiskal handigura bere lagunak diren Matt Gavin (Chazz Palminteri) abokatu ospetsua eta haren emazte Katrina (Linda Fiorentino) psikiatra erakargariak eskeinitako festa dotorera gonbidatu gisa doa. Bertan, Corellik telefono dei bat jasoko du: aberats ezagun bat bere etxean basatiki eraila izan da.

## Aktoreak 
* David Caruso: David Corelli
* Linda Fiorentino: Katrina Gavin / Jade
* Chazz Palminteri: Matt Gavin
* Richard Crenna: Lew Edwards
* Michael Biehn: Bob Hargrove
* Angie Everhart: Patrice Jacinto
* Holt McCallany: Bill Barrett
* Ken King:Petey Vesko
* Donna Murphy: Karen Heller
* Kevin Tighe: Arnold Clifford
* Victor Wong: Wong jauna

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Rufino Arregi

**Rufino Arregi Imaz "Errupin"** (Idiazabal, Gipuzkoa, 1889ko irailaren 29a - Buenos Aires, Argentina, 1968ko maiatzaren 14a) kazetari eta euskaltzalea izan zen.

Idiazabalen jaio zen eta Argentirana joan zen 1904 urte inguruan. 1924an Euzko Alderdi Jeltzalearen filial gisa Argentinan sortutako Argentinako Euzko Ekintza erakundearen sortzaileetako bat izan zen, eta erakunde honetako lehen zuzendaritza batzordeko bokala. 1947 - 1949 urteen artean lehendakari izan zen.   

1944an *Euskaltzaleak* elkartearen sorreran parte hartu zuen eta elkarteko diruzain izan zen. 

## Kazetaritza  
Guatemalan argitaratzen zen «Euzko-gogoa» aldizkarirako Argentinako korrespontsala izendatu zuen Jokin Zaitegik. «Euzko-Deya» -n ere idatzi zituen artikuloak.

## Euskara irakasle 
Argentinako *Laurak Bat* elkarteko kidea izan zen, eta euskara eskolak eman zituen bertan. Ipuin kontaketa eta kantuen bidez euskara erakusten lehena izan zen *Laurak Bat* elkartean, Euskal Herrian Isaac Lopez Mendizabalen hasitako formula jarraituz .

Argentinako *Euskaltzaleak* elkarteak antolatutako mundu mailako euskarazko eskutiz txapelketan, bigarren postua irabazi zuen.

## Erreferentziak
Pola

thumb|Cerceza La Polaren jatorrizko etiketa.
**Pola** Kolonbian garagardoari deitzeko modu bat da. Policarpa Salabarrieta, *La Pola* bezala ezagunagoa den kolonbiar independentziaren aldeko heroitik dator izena. 

## Jatorria 
1910ko ekainaren 20an, Kolonbiako Independentziaren ehunurtekoa ospatzen zen urtean, Bavaria zerbeza konpainiak "La Pola" izeneko garagardoa merkaturatu zuen, Policarpa Salabarrietaren omenez. 

Izatez txitxa edariari aurre egiteko estrategia komertziala izan zen.

Ordutik, jada "La Pola" garagardoa existitzen ez bada ere, Kolonbian ohitura dago garagardo bat eskatzerako orduan pola bat eskatzekoa. 

## Erreferentziak
Maurice Kouandété

**Iropa Maurice Kouandété** (Natitingou, 1932ko irailaren 22a - ibidem, 2003ko apirilaren 7a) Dahomeyko presidentea izan zen.

Sombo etniako kidea zen eta oso gazte sartu zen armadan. 1967ko abenduaren 16an Christophe Soglo presidentea boteterik kendu zuen estatu kolpe baten buru izan zen. Bi egunez presidente izan zen eta boterea Alphonse Alleyri eman zion. 1968an Alley erretiratzera behartu zuen Émile Derlin Zinsouren mesedetan. 1969ko abenduaren 10ean beste estatu kolpe baten buru izan zen Zinsouren aurka. Oraingoan ez zuen militarren babesik izan, eta hiru egun geroago Paul-Émile de Souzak ordezkatu zuen. 1972ko martxoaren 23an beste estatu-kolpe bat ematen saiatu zen eta heriotza-zigorra ezarri zioten. Bere lehengusu Mathieu Kérékouk boterea lortu zuenean zigorra barkatu zion.
Bad Teacher

***Bad Teacher*** (euskaraz *Irakasle Txarra*), 2011ko Jake Kasdan estatubatuarrak zuzendutako komedia film bat da. Cameron Diaz, Justin Timberlake, Lucy Punch, Phyllis Smith, John Michael Higgins eta Jason Segel aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
AEB, Chicago, Elizabeth Halsey (Cameron Diaz) andereinoa John Adams Institutuko irakasle gupidagabe, zakar, gaizkiesanzalea eta guztiz ganoragabekoa da: edanzalea, marihuanazalea eta bere lana uzteko dirudun batekin ezkontzea beste asmorik ez du. Mark Pubich (Nat Faxon) senargaiak Elizabeth uztean, Scott Delacorte (Justin Timberlake) irakasle aberats eta ederra maiteminarazteko plana martxan jarriko du, baina horretarako, Amy Squirrel (Lucy Punch) energiaz betereiko andereino hiperaktiboarekin lehiatu beharko da. Aldi berean, Russell Gettis (Jason Segel) gimnasia irakasle sarkastiko eta lotsagabeak Elizabethekin neskatan egiten saiatuko da. Elizabethen trikimailu lotsagabe eta eskandalagarriek bere ikasleei ezohiko heziketa modu batean irakatsiko dizkie, "berak irakasten duena, ez baitago liburuetan".

## Aktoreak 
* Cameron Diaz: Elizabeth Halsey
* Justin Timberlake: Scott Delacorte
* Lucy Punch: Amy Squirrel
* Jason Segel: Russell Gettis
* Phyllis Smith: Lynn Davies
* John Michael Higgins: Wallace "Wally" Snur
* Dave Allen: Sandy Pinkus
* Molly Shannon: Melody Tiara
* Eric Stonestreet: Kirk
* Thomas Lennon: Carl Halabi
* Nat Faxon: Mark Pubich
* Kaitlyn Dever: Sasha Abernathy
* Matthew J. Evans: Garrett Tiara
* Noah Munck: Tristan Munck
* Kathryn Newton: Chase Rubin-Rossi
* Aja Bair: Devon
* Andra Nechita: Gaby
* Christine Smith: Medikuaren laguntzailea
* Jillian Armenante: Beth Pavicic

## Kanpo loturak 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai
Pierre Joseph Pelletier

**Pierre Joseph Pelletier** (Paris, 1788ko martxoaren 22a - Clichy-la-Garenne, 1842ko uztailaren 19a) frantziar farmazialari eta kimikaria izan zen, Bertrand Pelletier lapurtar zientzialariaren semea. Alkaloide batzuk aurkitu zituen Caventourekin batera, estriknina (1818), bruzina (1819) eta kinina (1820) horien artean. 1827an, Montyon saria jaso zuten Caventou eta biek. Narzeina eta opioaren tebaina bakartu zituen 1832an. Frantziako Zientzien Akademiako kide izendatu zuten 1840an.

## Lanak 
* *Essai sur la valeur des caractères physiques employés en minéralogie *, Thèse, Colas, Paris, 1812, Testu osoa.
* *Essai sur la nature des substances connues sous le nom de gommes résines*, Thèse, Colas, Paris, 1812, Testu osoa.
* ''Examen chimique d'une écorce désignée sous le nom de Quina bicolore. Extrait d'un mémoire lu à la section de pharmacie, par MM. Pelletier et Pétroz, et de notes remises sur le même objet par M. Vauquelin*, H. Pétrozekin batera, imp. Fain, Paris, 1825.
* *Analyse succincte des Mémoires et observations chimiques'', Huzard, Paris, 1837.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Apachyidae

**Apachyidae** Dermaptera ordenaren intsektu familia txiki bat. Forficulina subordenaren bederatzi familietako bat da eta barruan bi genero ditu, biak **Apachyinae** subfamiliakoak.

## Aipamenak 
Henrik Steinmannek bere *The Animal Kingdom,* liburuan aipatu zuen, Brindle *The Dermaptera of Africa* liburuan eta beste bi egileek ere jaso dute.

## Generoak 
Familiak genero hauek ditu:
* *Apachyus*
* *Dendroiketes*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  The Earwig Research Centre's Apachyidae database *Instructions:* type Apachyidae in the "family" field and click "search".
Potiomkin eskailera

**Potiomkin eskailera** (, ) Ukrainako Odesa hirian dagoen eskalinata publiko bat da, Grigori Potiomkinen izena duena. Hiriaren ikurretako bat da eta bere alde zaharra Itsaso Beltzeko portuarekin lotzen du. Bulebarreko eskailera, Primorski eskailera, Eskailera erraldoia edo Richelieu eskailera bezala ere ezaguna da.

Eskailera honek nazioarteko ospea lortu zuen 1925ean Sergei Eisenstein zuzendari sobietarraren *Potemkin korazatua* filmaren ondorioz, bere eszenarik garrantzitsuenetako bat bertan grabatu zelako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Labiidae

**Labiidae** Dermaptera ordenaren intsektuen familia da. Ez oso handiak, arraroa 1,5 zm.ko luzera baino handiagoak izatea, ipurtsardeak dira, nahiko kosmopolitak.

## Subfamiliak 
familia hau 13 subfamilietan antolatuta dago. 40 genero ditu, guztira 500 espezie ingurukoekin.

* Caecolbaiinae Steinmann, 1989
* Cosmogeracinae Brindle, 1982
* Geracinae Brindle, 1971
* Isolaboidinae Brindle, 1978
* Isopyginae Hincks, 1951
* Labiinae Burr, 1911
* Nesogastrinae Verhoeff, 1902
* Pericominae Burr, 1911
* Ramamurthinae Steinmann, 1975
* Sparattinae Verhoeff, 1902
* Spongiphorinae Verhoeff, 1902
* Strongylopsalinae Burr, 1911
* Vandicinae Burr, 1911

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Santa Maria eliza (Narzana)

**Santa María eliza** Asturias erkidegoko Narzana herrian dago, Sariegu udaletxean. Arkitektura erromanikoaren adibidea da.

## Historia 
Eliza honen inguruaren jatorriaz ez dago datu asko. Eraikina XII. mende amaierakoa da; hori Villaviciosako beste elizen apaingarri antzekoak dituelako dakigu baina dokumentuetan XIII. mende arte ez da ezer aurkitu. Elizak 1936an sute bat pairatu zuen. 1960an Luis Menéndez Pidal y Álvarezek berreraiki zuen. 1965eko martxoaren 11an Kultura ondasunaren izendapena jaso zuen (1965ko maiatzaren 21eko BOE).

## Arquitektura 
Eraikinak erromanikoan ohikoak diren elementuak erakusten ditu. Horrela, habearteak laukizuzenaren forma du, iparraldean alboko beste habearte du. Habearte nagusia zirkuluerdi formako absideaz bukatzen da. Absidean leiho erromanikoa dago, apainduta.

## Iruditegia 

Image:
Ventana al este.JPG|Leiho erromaniko apainduta.
Santa María de Narzana (31007871564).jpg|Ataria.
Vista trasera-cilíndrica.JPG|Eliza atzetik ikusita.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak