Hannah Dugan

**Hannah C. Dugan** (AEB, 1959) Milwaukeeko (Wisconsin) abokatu eta epaile estatubatuarra da. 2016tik Milwaukee konderriko zirkuitu-epailea da. Karrera judizialaren aurretik, Duganek Catholic Charities USAko zuzendari exekutiboa izan zen, estatuaren hego-ekialdean, Milwaukeeko Abokatuen Elkargoko presidentea ere izan zen, eta laguntza juridikoko hainbat erakunderekin lan egin zuen.

2025eko apirilaren 25ean, Ikerketen Bulego Federalak (FBI) atxilotu zuen, etorkin irregular bati atxiloketa saihesten laguntzea egotzita. Atxiloketak arreta handia eragin zuen AEBetan, eta espektro politiko eta juridiko osoaren iritziak piztu zituen.

## Ibilbidea 
Dugan Ikasketa Juridikoetan lizentziatua da, Wisconsin-Madisoneko Unibertsitatean, eta master bat du Estatu Batuetako ikasketetan, Boston Collegen. 1999tik 2000ra, Milwaukeeko Abokatuen Elkargoko presidentea izan zen.

Duganek bere ibilbidearen zati handi bat ordezkaritza legala ordaindu ezin duten pertsonentzako laguntza judizialeko erakundeekin lan egin zuen, eta Wisconsineko Hego-ekialdeko Karitate Katolikoen zuzendari exekutibo gisa aritu zen 2006tik 2009ra. Erakunde profesionaletan ere aktiboki parte hartu zuen, eta Wisconsineko Abokatuen Erregulazio Bulegoak aurkeztutako abokatuen diziplina kasuak arbitratu zituen.

Dugan Wisconsineko zirkuitu auzitegiko epaile izendatu zuten 2016an, eta Paul Rifelj titularra garaitu zuen botoen %65arekin. Bere agintaldian, auzitegiko delitu txikien banaketaren kasuak gainbegiratu zituen nagusiki.

FBIko agente batek aurkeztutako zinpeko adierazpen baten arabera, Duganek «oso-oso deseroso» zegoela esan zuen jakin zuenean ICEko agenteak migratzailea atxilotzeko bere epaite kanpoan zain zeudela. Ustez, agenteei aurre egin zien pasilloan, eta agindu judizialik ba ote zuten galdetu zien. Agenteek atxilotzeko agindu administratiboa zutela erantzun zioten. Agindu judizial bat behar zutela esan zien agenteei, ez agindu administratibo bat, eta adierazi zien konderriko zirkuituko epaile buru Carl Ashleyrekin hitz egiteko, auzitegira itzuli aurretik.
alt=FBI charging document|thumb|FBIren akusazio agiria
Dugan bere salara itzuli zenean, entzunaldia egin beharrean, epaimahaiko aretotik pasillo publikora irteteko adierazi zien akusatuari eta bere abokatuari.  Irteera alternatiboak korridore bat zeharkatzen zuen, bera eta agenteek hitz egin zuten gune publikora zabaldu aurretik. Migratzaileak igogailu bat hartu zuen, Drogen Kontrolerako Administrazioko (DEA) agente batek ikusi eta jarraitu zuen, eta eraikinetik atera zen. ICEko agenteek jazarri egin zuten, eta West State Street eta Tenth Street bidegurutzetik gertu atxilotu zuten, eta gaur egun Wisconsineko Juneau herrian dagoen Dodge-ko atxilotze zentroan dago atxilotuta.

FBIk ikerketa abiatu zuen ondoren, etorkin bati atxiloketa saihesten lagundu ote zion argitzeko. Dugan apirilaren 25ean atxilotu zuten FBIko agenteek, eta bi delitu larri leporatu zizkioten: pertsona bat oztopatzea eta estaltzea. Kash Patel FBIko zuzendariak eman zuen atxiloketaren berri Twitter sare sozialean, eta adierazi zuen «nahita desbideratu» zituela agente federalak, «etorkina bere epaitegian atxilotu ez zezaten».

Dugan Stephen C. Dries instrukzio epailearen aurrean agertu zen goiz hartan, eta ez zuen iruzkin publikorik egin, baina bere abokatuak auzitegiari esan zionez, berak «bihotz-bihotzez deitoratu eta protesta egiten du atxilotu izanagatik. Ez zen segurtasun publikoaren mesedetan egin".  Hasierako ikustaldiaren ostean, Duganek Steven M. Biskupic  fiskal ohia eta Paul Clement prokuradore nagusi ohia kontratatu zituen, bera ordezka zezaten.

### Erreakzioak 
Ameriketako Estatu Batuetako Ordezkarien Ganberako legegile demokrata ugarik gaitzetsi zuten Duganen atxiloketa. Wisconsin ordezkatzen duen Tammy Baldwin senatari estatubatuarrak balio demokratikoen aurka egitea leporatu zion Donald Trump presidenteari, epailearen atxiloketak AEBetako Konstituzioak ezarritako botere banaketa «hausteko mehatxua» egiten duela adieraziz. Ryan Clancy Milwaukeeko estatu asanbleistak ere eman zuen horren inguruko iritzia, honako hau esanez: «Ezin dugu sistema legal funtzional bat eduki jendeak beldur justifikatua badu prozedura legaletara aurkezteko, bereziki ICEko agenteek jada behin baino gehiagotan atxilotu dituztenean kalean adierazpen eta elkartze askatasunagatik errepresalia egoeran dauden pertsonak, beharrezko agindu judizialak lortu gabe ere. Milwaukee konderriko exekutiboak, David Crowleyk, *Wisconsin Examiner*-i adierazi zion Duganen atxiloketaren berri izan bazuela eta «gertaerak argitara ateratzen eta prozesu legala garatzen utzi behar dugula», baina, ondoren, atxiloketa kritikatu zuen «kontrol eta oreka sistemaren eta botere banaketaren aurkako eraso zuzena» delakoan.

Legegile errepublikanoek atxiloketa defendatu zuten. Derrick Van Orden kongresistak adierazi zuenez, «konderri osoko epaile aktibista askok jardun du politikoki, Trump presidentearen agenda saboteatzeko asmoz, eta haren alde bozkatu zuten 77 milioi estatubatuarrei boto eskubidea kentzeko asmoz». Pam Bondi AEBetako fiskal nagusiak elkarrizketa batean adierazi zuen Trumpen immigrazio politikaren aurka dauden epaileak atxilotzen jarraituko zuela, esanez: «Zuen bila joango gara, eta auzipetuko zaitutegu. Aurkituko zaitutegu».

*Milwaukee Journal Sentinel* egunkariak jakinarazi zuenez, bost aditu juridikok, tartean fiskal federal ohiek, ez zuten uste Dugani delitu federala egotzi behar zitzaionik. Christopher Wellborn Abokatu Defendatzaile Penalisten Elkarte Nazionaleko presidenteak komunikatu bat igorri zuen atxiloketa kritikatuz, esanez AEBetako demokrazia «botere judizialaren independentzian» datzala eta «zimentarri hauek azpiratzen dituela dirudien botere exekutiboaren edozein errepresalia ekintzak gure eskrupulu hautsezina eta erantzun biribila» eskatzen duela.

Moira Donegan The Guardianeko zutabegileak hau idatzi zuen: «Atxiloketa, Trump administrazioaren mugimendu oso dramatiko eta publizitatu bat izan da, epaileen, gobernuko burokraten eta estatubatuar arrunten artean beldurra eragiteko diseinatua zirudien [...] FBIren akusazioak sinetsiz gero ere, Dugenan ustezko jokabide txarraren bere kontakizuna hutsala eta ahula da.»

Monica Ishamek, Sawyer konderriko zirkuituko epaileak, mezu elektroniko bat bidali zien estatuko beste epaile batzuei, gai hau zuela izenburu: «Orientazioa eskatzen dut, edo ez ditut epaiketak egingo». Mezu elektronikoan zioen Estatu Batuetako eta Wisconsineko konstituzioak defendatuko zituela zin egina zuela, eta hau zioen: «Ez dut asmorik ICEk nire aretotik inor atera eta kontzentrazio-esparru batera bidal dezan baimentzeko, bereziki beharrezko prozesurik gabe, hala eskatzen baitute babestuko ditugula zin egin genituen BI konstituzioek». Ishamek, gainera, epaiketak egiteari uko egingo ziola adierazi zuen, barrutiak orientaziorik eman ezean.

Franklyn Gimbel Milwaukeeko abokatu ohi eta fiskal federal ohiak atxiloketaren prozedurarekin hunkituta dagoela adierazi 

zuen:"Lehenik eta behin, badakit -fiskal federal ohi gisa eta hamarkada askotan abokatu defendatzaile gisa- epaile den pertsona bat, aurkitua izateko arazorik ez duen egoitza bat duena, ez litzatekeela atxilotu behar, gaizkile arrunt bat balitz bezala. Eta txundituta eta harrituta nago fiskaltzak edo FBIk ez dutelako gonbidatu bere burua aurkeztera eta prozesua onartzera delitu bat leporatu behar badiote."

## Hauteskunde-historia 
### Wisconsineko zirkuituko epaimahaiak (2016, 2022) 
## Ikus, gainera 
* Independentzia judiziala

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* "Hannah Dugan", Itxaro Borda, 2025eko maiatzaren 2ko Berria