open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Itota (xakea)

Xakean, **itota** txanda duen jokalariak jokaldi legal egiterik ez duenean eta erregea xake egoeran ez dagoenean gertatzen den egoera da. Hau da, erregea ezin da beste lauki batzuetara mugitu, xake egoeran geratuko litzatekeelako edo defendatuta dauden pieza propioak edo besteren piezak dituztelako, eta, gainera, jokalariak ez du mugitu edo aurkariak harrapatu ditzakeen beste piezarik. Honi, errege itota bezala ere ezagutzen da.

Finaletan zehar, itota, posizio ahul batean berdintzea ahalbidetu dezakeen taktika bat da. Posizio konplexuagoetan, non pieza asko dauden, ia ez dago itota gerta daitekeen egoerarik.

Halaber, gai arrunta da amaierako ikasketen eta beste xake arazo batzuen konposizioan.

## Historia 
Itota-araua nahiko polemikoa izan da historian zehar. Itota bat unibertsalki berdinketatzat hartzen den arren, xakearen historia gehienetan zehar ez da horrela izan. Xake modernoaren hastapenetan, itotak mugitzea tokatzen zitzaion jokalariarentzat garaipena suposatzen zuen. Praktika honek, xakean, XV. mendearen hasierara arte iraun zuen. Hala ere, itota, behe mailako garaipentzat hartzen zuten, eta, beraz, diruagatik jokatzen zutenean, apustuaren erdia baino ez zuten jasotzen. Horrela jarraitu zuten Espainian XVI. mendearen amaierara arte.

## Adibidea 
{{Pgnviewer |collapsible = true |square-size = 30 |style=float:left;|delay=1000
|1 = 
[Event "Import"]
[Site "https://lichess.org/18AjO0Tp"]
[Date "2016.05.28"]
[Round "-"]
[White "?"]
[Black "?"]
[Result "1/2-1/2"]
[UTCDate "2016.05.28"]
[UTCTime "07:55:01"]
[WhiteElo "?"]
[BlackElo "?"]
[Variant "Estandar"]
[TimeControl "-"]
[ECO "A00"]
[Opening "Van't Kruijs-en hasiera"]
[Termination "Normal"]

1. e3 a5 2. Qh5 Ra6 3. Qxa5 h5 4. Qxc7 Rah6 5. h4 f6 6. Qxd7+ Kf7 7. Qxb7 Qd3 8. Qxb8 Qh7 9. Qxc8 Kg6 10. Qe6 { ezin da beltza mugitu } 1/2-1/2 }}

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Xake bikoitz

**Xake bikoitza** xake-jokoko egoera da, noiz bi piezak aldi berean xake egiten duten. Notazio aljebraikoan, ia beti xake bakar bat bezala irudikatzen dute ("+"), baina batzuetan "++" bezala sinbolizatzen dute (hala ere, "++" batzuetan xake matea adierazteko ere erabiltzen dute).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Acció per la República

**Acció per la República** (euskaraz, *Errepublikaren aldeko Ekintza*; **AxR**) Kataluniako alderdi politiko progresista eta independentista da, **Junts per la República** (*Errepublikaren alde, Elkarrekin*) korrontekideek sortutakoa, egun Junts per Catalunya (JxCat) koaliziopean. Alderdiak bere burua independentista, errepublikano, ekologista, feminista eta progresista modura definitzen du, Herbehereetako Democrats 66 alderdia erreferente ideologiko modura edukiz. "Fronte errepublikano eta patriotiko" baten aldekoa da, "apurtze-politika" baten defentsan, bestelako alderdi independentistekin batera.

Alderdikide ezagunetatik, bereziki aipagarri dira Kataluniako *conseller*-ohia den Ferran Mascarell eta Agustí Colomines historialaria. Mugimenduaren ideologiaren aipagarrienetakoa, 2019ko martxoan proposatutako JxCat eta Kataluniako Ezker Errepublikanoaren (ERC) arteko talde parlamentario "unitario eta bakarraren sorreraren" defentsa dugu, bai Espainiako Kongresu zein Senatuan.

Mugimenduaren alderdi-bilakatzea 2019ko uztailean plazaratu zen, eta Carles Puidgemont-en figuraren alde posizionatuz eta bere pertsonan Kataluniako independentziaren buru izateko "legitimizazio-bidea" defendatuz. Puigdemontek uztailaren 25ean *bere* alderdi berria aurkeztuko zuela iragarri zuen arte, ordu batzuk geroago.

2020ko uztailaren 19an, AxR-k, ez-ohiko batzar batean, "modu indibidualean" Puigdemonten Junts per Catalunya-rekin (Junts) batera aurkezteko alde bozkatu zuen, "alderdi berriaren sorreran modu aktiboan parte hartuz".

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Breaking Hearts

***Breaking Hearts*** Elton John abeslari britainiarrak 1984an plazaratu zuen estudioko diskoaren izenburua da. Rocket konpainiak plazaratu zuen. Ekoizlea Chris Thomas izan zen eta grabazioa Karibeko Montserrat uhartean egin zen.

## Ezaugarriak 
Hau izan zen artistaren 18. albuma. Gehien zabaldu zen abestia "Sad Songs (Say So Much)" izan zen. Estatu Batuetako zerrendetan 13. lekua lortu zuen, eta Britainia Handian 27.a. Recording Industry Association of Americak 1984an Urrezko Diskoa eman zion eta 1998an Platinozkoa.

## Parte hartzaileak 
* Elton John – piano, sintetizadorea, Hammond organoa, harmonio, klarinete, ahotsa
* Davey Johnstone – gitarrak, ahotsa
* Dee Murray – baxua, ahotsak
* Nigel Olsson – perkusioa, ahotsak
* Andrew Thompson – saxofoia

## Abestien zerrenda 
;A aldea
# "Restless" – 5:17
# "Slow Down Georgie (She's Poison)" – 4:10
# "Who Wears These Shoes?" – 4:04
# "Breaking Hearts (Ain't What It Used to Be)" – 3:34
# "Li'l 'Frigerator" – 3:37

;B aldea
# "Passengers" (John, Taupin, Davey Johnstone, Phineas McHize) – 3:24
# "In Neon" – 4:19
# "Burning Buildings" – 4:02
# "Did He Shoot Her?" – 3:21
# "Sad Songs (Say So Much)" – 4:55

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Peachtree Road

***Peachtree Road*** Elton John abeslari britainiarrak 2004an plazaratu zuen estudioko diskoaren izenburua da. Izenburua Estatu Batuetako Atlanta hiriko kale batena da; bertan, Johnek etxe bat du. Album hau da artistak berak bakarrik ekoiztutako lehenengoa da.

## Ezaugarriak 
Hau izan zen artistaren 28. albuma. Albuma Estatu Batuetako estudioetan grabatu zen: The Rocket Record Companyn eta Universal Recordsen. Azala Sam Taylor-Wood argazkilariak egin zuen; bertan Douglasville izeneko aldea ikusten da, Atlataren inguruan. Estatu Batuetako zerrendetan 13. lekua lortu zuen, eta Britainia Handian 27.a. Recording Industry Association of Americak 2004an Urrezko Diskoa eman zion.

## Parte hartzaileak 

* Elton John – piano, ahotsa
* Davey Johnstone – gitarrak, ahotsa
* Nigel Olsson – perkusioa, ahotsa
* Guy Babylon – Hammond organoa, piano
* Bob Birch – baxua, ahotsak
* John Mahon – perkusioa, ahotsak
* John Jorgenson – pedal steel gitarra
* L'Tanya Shields – koroak
* Alecia Terry – koroak
* M. Dennis Sims – koroak
* Rosalind McKnight – koroak
* Mark Ford – koroak
* Terrence Davis – koroak
* Todd Honeycutt – koroak
* Adam McKnight – koroak
* James Pankow – tromboi
* Lee Loughnane – tronpeta
* Walter Parazaider – saxofoi
* Larry Klimas – saxofoi
* Martin Tillman, Steve Erodody – cello
* Biolin – Charlie Bisharat, Joel Derouin, Bruce Dukow, Endre Granat, Eric J. Hosler, Dimitrie Leiviachi, Phillip Levy, Robin Olson, Sid Page, Mark Robinson, Anatoly Rosinsky eta Lisa M. Sutto.
* Biola – Brian Dembrow, Victoria Miskolczy, Simon Oswell eta James V. Ross.

## Abestien zerrenda 

# "Weight of the World" – 3:58
# "Porch Swing in Tupelo" – 4:38
# "Answer in the Sky" – 4:03
# "Turn the Lights Out When You Leave" – 5:02
# "My Elusive Drug" – 4:57
# "They Call Her the Cat" – 4:27
# "Freaks in Love" – 4:21
# "All That I'm Allowed (I'm Thankful)" – 5:20
# "I Stop and I Breathe" – 3:39
# "Too Many Tears" – 3:19
# "It's Getting Dark in Here" – 3:56
# "I Can't Keep This from You" – 3:54

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jump Up!

***Jump Up!*** Elton John abeslari britainiarrak 1982an plazaratu zuen estudioko diskoaren izenburua da. The Rocket Record Company konpainiak plazaratu zuen, Estatu Batuetan eta Kanadan izan ezik; herrialde horietan Geffen Records izan zen.

## Ezaugarriak 
Hau izan zen artistaren 16. albuma. Gehien zabaldu ziren abestiak "Blue Eyes" eta "Empty Garden (Hey Hey Johnny)", azken hau John Lennoni eskainitako omenaldia.

## Abestien zerrenda 
* Egileak: Elton John & Bernie Taupin, markatuta dagoena izan ezik.
;A aldea
# "Dear John" – 3:28 (Elton John, Gary Osborne)
# "Spiteful Child" – 4:11
# "Ball and Chain" – 3:27 (John, Osborne)
# "Legal Boys" – 3:08 (John, Tim Rice)
# "I Am Your Robot" – 4:42
# "Blue Eyes" – 3:25 (John, Osborne)

;B aldea
# "Empty Garden (Hey Hey Johnny)" – 5:05
# "Princess" – 5:00 (John, Osborne)
# "Where Have All the Good Times Gone" – 4:02
# "All Quiet on the Western Front" – 6:00

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ravensbrück

**Ravensbrückeko kontzentrazio esparrua** Fürstenberg Havel udalerriko izen bereko herrian (Brandenburgo, Alemania) kokatutako kontzentrazio esparrua izan zen, Berlinetik 90 km-ra. 

Handik 132.000 preso pasa ziren, 40 nazionalitate desberdinetakoak, horietatik 40.000 poloniar eta 400 bat espainiar. Kontzentrazio-esparru honetako baldintza tamalgarrien ondorioz, 50.000 emakume hil zirela estimatzen da, gainera, erraustegian beste 2.200 emakume sartu zituztela uste da.

Aliatuek Alemania okupatu ahala naziek atzera egin zuten eta 1945eko apirilean kontzentrazio esparruak utzi zituzten. Sobietar armadak Ravensbrückeko presoak askatu zituen 1945eko apirilaren 30ean. Ravensbrückekoa askatu zen azken esparrua izan zen.

## Etimologia 
Alemanez, Ravensbrück "beleen zubia" esan nahi du. Karl Gebhardt, Alemaniako Gurutze Gorriaren presidentea eta esparruko eraizainen zuzendaria eta Carl Clauberg, ginekologo ikertzailea, hainbat esperimenturekin lotu dira. Ikerketa honetan Euskal Autonomia Erkidegoan eta Nafarroan jaio, bizi edota Eusko Jaurlaritzaren babesa jaso zuten deportatuen izenak bildu ziren, beraz, aurreko baldintzak betetzen ez badituzte, Iparraldekoak alde batera uzten dira. Marie Lasserre (Ospitalepea), Marie-Louise Lasserreren (Sohüta) kasua, ikerketa honetan agertzen ez diren emakume euskaldunak.  

Orokorrean, nazien kontzentrazio guneetan preso egondako emakume gutxi ezagutzen dira. Batetik, erresistentziaren alde egindako lana garaiz aitortu ez zelako eta bestetik, "nortasun faltsuak" edota ezizenak erabili zituztelako.  Hori dela eta, hainbat emakume euskaldun egon zirela uste da, baina kasu askotan haien benetako izen-abizenak argitzeke daude. Constanza Martínez Prieto, Mercedes Nuñez Targa, Conchita Grangé Beleta, Lola García Echevarrieta eta Violeta Friedman. Liburuaren izenburuak *Nacht und Nebel* esamolde alemaniarraren itzulpena da, gas kamaran amaituko zirenak adierazteko erabiltzen zutena.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Gogora Institutua (2020). *Euskaldunen deportazioa Hirugarren Reicheko esparruetara (1940-1945)*. Gogora

## Ikus, gainera 
* Euskal herritarrak nazien kontzentrazio esparruetan

## Kanpo estekak 
* Euskal Memoriala. Kontzentrazio esparruetara deportatutako euskaldunak
Ageriko jokaldi

Xakean, **ageriko jokaldia** pieza bat beste baten bidetik aldentzen denean egiten den erasoa da. Ageriko xakea taktika honen kasu berezi bat da, non jokaldia xake bat den (mugitzen den piezak ere xake bat ematen badu, kasu honetan xake bikoitza gertatzen da). Oro har, ageriko jokaldiak eta, bereziki, xake bikoitzak oso taktika indartsuak izan daitezke, mugitutako piezak (babesten duen pieza edozein dela ere) mehatxuak egin baititzake. Xake taktika asko bezala, arrakastatsuak dira, aurkariak ezin baitu bere burua bi mehatxutatik aldi berean babestu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
KDKA (AM)

**KDKA (1020 AM)** Pittsburgheko (Pennsylvania, Ameriketako Estatu Batuak) CBSren irrati estazio bat da, Estatu Batuetan irrati-komertzial bat operatzeko lizentzia lortu zuen lehen irratia izan zena. Beste irrati batzuek ere baimen hori lehenago izan zutela diote, ia gehienak CBSren zati ere badirenak. Gaur egun, KDKA CBS Radio konglomeratuaren barnean dago. KDKAren estudioak bere ahizpa KDKA-TVren toki berean daude (2. kanala) Pittsburgheko erdiguneko Gateway Center gunean, eta bere transmisorea Allison Parken dago.

## Historia 
Irratiaren jatorrian Frank Conrad zegoen, 75 watteko irrati bat instalatu zuena Wilkinsburgen, 1916ean. Bere musika emanaldiak oso arrakastatsu izan ziren, eta Conradek lan egiten zuen enpresak, Westinghouse Electric Companyk ikusi zuen irrati komertzial bat egin zezakeela. 1920ko urtarrilaren 2an historian lehen aldiz meza bat emititu zuen irratia izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Xake (xakea)

**Xakea** xake-jokoko egoera da, erregeetako bat erasopean eta babesik gabe aurkitzean, partida amaiarazten duena. Hitzak persierazko jatorria du: *shāh* = "errege". Gurera arabieraren bidez ailegatu zen.

Mehatxua amaitzeko hiru taktika daude:

* pieza erasotzailea harrapatu.
* piezaren eta erregearen artean pieza bat jarri (pieza erasotzailea zalduna bada, ezinezkoa).
* Erregea pieza erasotzailea harrapatu gabe mehatxatuta ez dagoen lauki batera mugitzea. Horrela, jokaldi baliogabea izango litzateke.

Hiru aukera horietako bat ere egin ezin bada, xake matea izango da, eta partida jokalariaren garaipenarekin amaituko da.

Ageriko jokaldi batek xake bikoitza eragiten du, hau da, xakea egiten duen aldeak pieza bat mugitzean, xakea emateaz gain, beste pieza batek ere xake ere egiten du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Frantziar defentsa

Xakean, **frantziar defentsa** **1. e4 e6** (notazio aljebraikoa) mugimenduekin hasten den hasiera erdirekia da. Gehienetan, **2. d4 d5** du jarraipena. Beltzek, berehala, erdian borrokatuko dute, e6 eta d5 peoiekin. Frantziarrak Caro-Kann defentsarekin antzekotasun batzuk ditu, nahiz eta azken honetan c8 alfila blokeatu ez izanak ezaugarri oso ezberdinak ematen dizkien. Bere babesle nagusien artean Mikhail Botvinnik, Tigran Petrosian, Viktor Kortxnoi eta abar nabarmendu ditzakegu.

## Kanpo estekak
Beglako geltokia

**Begla** (SNCF) edo **Gare de Bègles** (Bordeleko tranbia) Société Nationale des Chemins de fer Français eta Bordeleko tranbiaren geltoki bat da, Begla udalerrian dago.

## Kokapena 
600px
Villenave−Pyrénées (Bordeleko tranbia)

**Villenave−Pyrénées** Bordeleko tranbiaren geltoki bat da, Vilanava d'Ornon udalerrian dago.

## Kokapena 
600px
Villenave-d'Ornon−Pont de la Maye (Bordeleko tranbia)

'''Villenave-d'Ornon−Pont de la Maye** edo **Pont de la Maye''' soilik, Bordeleko tranbiaren geltoki bat da, Vilanava d'Ornon udalerrian dago.

## Kokapena 
600px
Place Ravezies−Le Bouscat (Bordeleko tranbia)

**Place Ravezies−Le Bouscat** edo **Place Ravezies** soilik, Bordeleko tranbiaren geltoki bat da, Bordele udalerrian dago.

## Kokapena 
600px
Champ de Courses−Treulon (Bordeleko tranbia)

**Champ de Courses−Treulon** Bordeleko tranbiaren geltoki bat da, Lo Boscat udalerrian dago.

## Kokapena
Folke Bernadotte

**Folke Bernadotte, Wisborgeko kondea** (Stockholm, 1895eko urtarrilaren 2a - Jerusalem, 1948ko irailaren 17a) suediar diplomazialaria izan zen. Oskar II.a Suediakoaren biloba izan zen. Bigarren Mundu Gerran, bi aldeen arteko presoen trukeak antolatu zituen. Nazien kontzentrazio-esparruetatik 31.000 preso askatzea ere negoziatu zuen.1945ean, Heinrich Himmlerrek Winston Churchilli bake proposamen bat bidaltzeko eskatu zion, baina ez zuten onartu. 1948an Nazio Batuen bitartekaria izendatu zuten Palestinan. Hasierako su-etena lortu zuen 1948ko Arabiar-israeldar Gerran. 1948ko irailaren 17an Jerusalemen hil zuten Lehi talde sionistako kideek.
Bario sulfato

**Bario sulfatoa** konposatu ez-organikoa da BaSO4 formula duena. Solido kristalino zuria, usainik gabea eta uretan disolbaezina da.

Naturan baritina mineral moduan agertzen da, zein barioaren eta bario-gatzen iturri komertzial nagusia den.

Disolbaezina izatean ez da toxikoa beste bario-gatzak diren bezala.

## Erabilerak 
Munduko bario sulfatozko produkzioaren % 80ren bueltan petrolio-hobietan usatzen da zulatzeko fluido moduan. Bario sulfatoak fluidoaren dentsitatea handitzen du, presio hidrostatikoa igoaz hobian eta blowout-a gertatzeko aukerak murrizten ditu.

Erradiologian bario sulfatozko esekidurak erradiokontrasterako agente moduan usatzen dira X izpiak edo tomografia konputerizatua baliatzen direnean.

Pinturetako pigmentu zuri moduan eta papera zuritzeko ere erabiltzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bario kloruro

**Bario kloruroa** BaCl2 formulako konposatu ez-organikoa da. Bario-gatz disolbagarrienetako bat da. Beste bario-gatz batzuk bezala, toxikoa da eta garrari kolore urdin-berdea ematen dio. Higroskopikoa ere bada.

## Egitura eta propietateak 
BaCl2-a bi formatan krisalizatzen da. Batean fluoritaren egitura du eta bestean cotunnitarena. Bi egitura horiek Ba2+ ioi handien zaletasuna seitik gorako koordinazio-indizeekiko asebete dezakete. Ba2+ ioiaren koordinazio-indizea 8koa da fluorita-egituran eta 9koa cotunnitarenean.

Ur-disoluzioetan BaCl2-ak gatz arrunt baten gisa jokatzen du. Uretan 1:2 elektrolito bat da eta disoluzioak pH neutroa du.

Bario kloruroak sulfato ioiekin erreakzionatzen du, bario sulfatozko prezipitatu zuri lodia sortzeko.

Ba2+ + SO42− → BaSO4

Oxalatoarekin antzeko erreakzioa gertatzen da:

Ba2+ + C2O42− → BaC2O4

## Prestaketa 
Bario kloruroa bario hidroxidotik edo bario karbonatotik abiatuta presta daiteke. Atzen honek witherita minerala osatzen du.. Oinarrizko gatz horiek azido klorhidrikoarekin erreakzionatzen dute bario kloruro hidratatua emateko.

Eskala industrialean, bi urratseko prozesu baten bidez prestatzen da, baritina mineraletik abiatuta (bario sulfatotik, alegia):

BaSO4 + 4 C → BaS + 4 CO

Lehen urrats horrek tenperatura altuak eskatzen ditu.

BaS + 2 HCl → BaCl2 + H2S

Bigarren urratsean azido klorhidrikoaren ordez kloroa usa daiteke.

## Erabilera 
Merkea izanik ere bario kloruroak erabilera mugatua du laborategian zein industrian.

Dena dela, bere toxikotasunak erabilgarritasuna mugatzen du.

## Toxikotasuna 
Bario kloruroa, beste barioa-gatz disolbagarri batzuk bezala, oso toxikoa da. Sodio sulfatoa eta magnesio sulfatoa dira antidoto posibleak, nahikoa disolbaezin den bario sulfatoa hauspearazten dutelako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vladimir Korenev

**Vladimir Borisovitx Korenev** (errusieraz: Влади́мир Бори́сович Ко́ренев; 1940ko ekainaren 20a - 2021eko urtarrilaren 2a) sobietar eta errusiar zinema eta antzerki aktore eta irakaslea izan zen. Errusiar Federazioko Herri Artista (1998) ohorezko saria eman zioten.

## Biografia 
Korenev 1940ko ekainaren 20an jaio zen Sebastopolen, Boris Leonidovitx Korenev kontralmirantearen familian. Izmailen bizi izan zen familia Tallinnera joan zen arte, eta han literatura eta antzerkiarekiko interesa piztu zitzaion. Larisa Luzhina ikaskideak Vladimir Danilovitx Rossomahin zuzendariaren drama-klubera eraman zuen Vladimir. Taldean Vitali Konyayev, Igor Jasulovitx eta Lillian Malkina ere aritu ziren.

1957an GITIS-en izena eman zuen Gregory Konskiy Errusiako SESFko Herriko Artistaren estudioan eta Olga Androvskaya SESBeko Herriko Artistaren estudioan.

1960ko hamarkadan Anfibio Gizona filmean *Ichthyander*-en papera protagonista izan zuenean ospetsu bihurtu zen eta Sobietar Batasunean sexu sinbolo gisa ezaguna egin zen.

1961ean Moskuko Antzerki Dramatikoko taldera etorri zen eta garai hartan antzerkia zuzentzen zuen Mikhail Janshinek gonbidatu zuen.

2015erako irakaslea Antzerki Arte Abade Fakultateko zuzendari artistiko bihurtu zen.

## Kanpo estekak
Laetare

**Laetare** Garizumako laugarren igandea da mendebaldeko eliza kristau gehienetako egutegian, Eliza Katolikoa, anglikanismoa, Antzinako Eliza Katolikoa eta luteranismoa barne. Tradizionalki, garizumako garai gogorragoen artean poza adierazteko igandea izaten da. Izena  pasartetik datorkio, horrela hasten baita, egun horretako mezan gogoratzen dutena:

## Ohiturak 
Kristauen artean ohitura historikoa izan da egun horretan euren *ama eliza* bisitatzea, hau da, batailoa jaso zuten elizara joatea. Eliza Katolikoan, Anglikanoan, Luteranoan eta Eliza Katoliko Zaharrean ohitura da loreak jartzea aldarearen ondoan, eta organoa jotzea instrumentu solista gisa. Apaizak arrosa kolorez janzteko aukera dute, gorrindolez jantzi beharrean. Kolorea ohikoa baino pixka bat argiagoa da. 

Eguna garizumako agindu itxien erlaxazio gisa ikusi ohi da, Pazkoa jada gertu dagoela ospatzeko. Tradizionalki, ezkontzak egin daitezke egun honetan, Garizuman debekatuta baitzeuden, eta zerbitzariei egun librea eman ohi zitzaien euren ama elizara joan ahal izateko. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Joan Bataiatzailearen jaiotza

Kristautasunean, **San Joan Bataiatzailearen jaiotza** profeta horren jaiotza ospatzen duen jaialdia da. Urtero ekainaren 24an ospatzen dute: Donibane jaia hain zuzen ere.

Pasartea Lukasen Ebanjelioan baino ez da agertzen. -k honela azaltzen du zeharka:

## Kanpo estekak
San Petri eta San Paulo

Kristautasunean, **San Petri eta San Pauloaren ospakizuna** Petri eta Paulo Tarsokoaren martirioa ospatzen duen jaialdia da. Urtero ekainaren 29an ospatzen dute.

Azken hamarkadetan, jaialdi hau garrantzitsua izan da ekumenismo modernoarentzat, izan ere, data horretan Erromako Aita Santuak eta Konstantinoplako Patriarkak elizkizunak egin dituzte.

## Kanpo estekak
Andre Mariaren jaiotza

Kristautasunean, **Andre Mariaren jaiotza** Jesukristoren amaren jaiotza ospatzen duen jaialdia da. Urtero irailaren 8an ospatzen dute, hau da, Sortze Garbiaren baino bederatzi hilabete aurrerago.

Itun Berriak ez du ezer esaten Ama Birjinaren jaiotza-datari eta lekuari buruz (ezta bere gurasoak zirenena ere, ezta bere jaiotzaren zirkunstantziena ere). Iturri zaharrenak ebanjelio apokrifoetan daude.

## Kanpo estekak
Kristo erregearen egun

Eliza Katolikoan, **Jesukristo Gure Jauna, Unibertsoko Erregearen jaialdia**, normalean **Kristo erregearen eguna** deitua, liturgia-urteko azken igandea da. Urtearen arabera, azaroaren 20 eta 26 artean ospatzen dute.

Nahiko ospakizun berria da, izan ere, Pio XI.ak ezarri zuen 1925eko abenduaren 11n Quas primas entziklikaren bidez. Vatikanoko II. kontzilioaren ondorioz, data eta helburua aldatu zuten.

## Kanpo estekak
Al-Maghtas

**Al-Maghtas** (, ; ) ekialdeko Jordanian dagoen aztarnategi arkeologikoa da. Tradizioaren arabera, Jesusen Bataioa gertatu zen lekua da. Berez, bi aztarnategi dira: Jabal Mar-Elias () izeneko monasterioaren aztarnak eta Jordan ibaiaren gertuko ertza.

UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zituen 2015ean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Andre Mariaren Aurkenea

Kristautasunean, **Andre Mariaren Aurkenea** Jesukristoren amaren Jerusalemgo tenpluan sartzea (*Theotokos* izango zenaren seinale) ospatzen duen jaialdia da. Urtero azaroaren 21ean ospatzen dute.

Itun Berriak ez du ezer esaten Ama Birjinaren pasarte honi buruz. Iturri zaharrenak ebanjelio apokrifoetan daude. Andre Mariaren Aurkenea oso presente dago bizantziar eta Italiako pintura gotikoan.

## Kanpo estekak
Larisa Luzhina

**Larisa Anatolievna Luzhina** ( ; San Petersburgo, 1939ko martxoaren 4a) sobietar aktore bat da.

## Biografia 
Larisa Luzhina Leningraden jaio zen. Bigarren Mundu Gerran, alemanez inguratuta zegoen hiria. Larisaren ahizpa nagusia, orduan sei urtekoa, gosez hil zen setioan. Amona metraila batek hil zuen. Larisa eta bere ama bizirik atera ziren eta Kemerovo oblastoko Leninsk-Kuznetskyra Bizitzaren Ibilbidetik ebakuatu zituzten. Gerra ostean, Tallinnen finkatu ziren eta han Larisa Ivan Rossomakhine Errusiako Antzerkiaren aktoreak zuzendutako drama estudioan parte hartu zuen.

Batxilergoa amaitu ondoren, Larisa Luzhina Leningradera itzuli San Petersburgoko Antzerki Arte Akademiarako sarrera azterketa egitera, baina huts egin zuen. Baldintza egoki batzuen ostean rol txiki bat eskaini zioten *Kutsumata külalised* (Gonbidatu gabeko gonbidatuak) filmean Igor Eltsov-en zuzendaritzapeko Tallinnfilm estudioetan 1959an. Hurrengo urtean, Zinematografiaren Gerasimov Instituturako sarrera proba gainditu zuen. Garai hartan, Herbert Rappaport-ek Estonian zentral termiko baten eraikuntza kontatzen duen *Vihmas ja päikeses (Euria eta eguzkia)* filmeko paper nagusietako bat eskaini zion.

Ospe nazionala lortu zuen 1967an, Stanislav Govoroukhine *Verticale filma* estreinatu ondoren, Kaukason esploratu gabeko gailurra erasotzera abiatu ziren mendizaleen istorioa. Bertan Vladimir Visotskiren aurrean jokatzen du, film honetan aktore gisa ez ezik, kantautore gisa ere agerian geratzen baita.

## Filmografia partziala 
* 1961: 
* 1962: 
* 1976: 
* 2005: 
* 2005: 

## Sariak 
* ESESFeko Herri Artista (1989)
* Adiskidetasunaren Ordena (2009)

## Kanpo estekak
Hirutasuneko Igande

Eliza Katoliko eta protestanteetan, **Hirutasuneko Igandea** Mendekoste osteko lehen igandea da. Ekialdeko kristauek Mendekosteko igandean ospatzen dute. Hirutasuneko Igandean Hirutasunaren doktrina kristaua ospatzen dute: Aita, Semea eta Espiritu Santua. Hirutasuneko Igandeak liturgia-urte zati baten hasiera ere bada, Abendualdiraino jarraituko duena. Garai horretan, apaizek arropa berdeak janzten dituzte, hala ere, Hirutasuneko Igandearen kolorea zuria da.

## Kanpo estekak
Montereyko badia

**Montereyko badia** () Ozeano Bareko badia bat da, AEBetako Kalifornia estatuaren itsasertzean dagoena. San Frantzisko eta San Jose hirietatik hegoaldera dago, Santa Cruz eta Montereyren artean. Ekialdean Sand City du. Oso ekosistema dibertsoak daude itsas eremu hartan, eta 444 kilometro kostalde babesturik daude 1992tik, Montereyko badiako Itsas Santutegi Nazionalaren barnean.

## Historia 
Juan Rodríguez Cabrilloren espedizioa 1542ko azaroaren 16an iritsi zen badiara, baina Cabrillok emandako izena, *Bahía de los Pinos*, galdu zen. 1602ko maiatzaren 5etik 1603ko martxora, Sebastián Vizcaíno buru zuen espedizioak xehero aztertu eta izendatu zuen Kaliforniako kostaldea, Mendocino lurmuturreraino. Hari zor zaio badiaren egungo izena, Espainia Berriko erregeordeari, Monterreyko kondeari, eskainia.

Vizcaínok Monterreyko badiaren deskripzio laudoriotsua egin zuen, eta han kokaleku iraunkor bat ezartzea proposatu zion erregeordeari.

Baina, 1603ko maiatzean, Filipe III.ak Peruko erregeorde izendatu zuen Monterreyko kondea, eta Mexikoko erregeorde berriak, Juan de Mendozak, baztertu zuen Monterrey okupatzeko egitasmoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Miriam Rodríguez

**Miriam Rodríguez Gallego** (Puentedeume, Coruña, 1996ko irailaren 30a) espainiar abeslaria, aktorea, konpositorea eta aurkezlea da. Ospea Television Españolako (TVE) *Operación Triunfo 2017* lehiaketako musika lehiaketan parte hartuz lortu zuen. Telebistako saioan egon ondoren, musikan hasi zuen bere ibilbidea. *Cicatrices* bere lehen diskoa 2018ko azaroaren 23an kaleratu zen. Eta bere bigarren diskoa *The Direction of your luck* 2020ko apirilaren 3an.

## Biografia 
Ramón eta Maritéren alaba da, eta 8 urte gehiago dituen anaia du, Efrén. Arte eszenikoen batxilergoa ikasi zuen Ferrolen eta gero Madrilera joan zen bizitzera arte dramatiko eta interpretazioko ikasketekin jarraitzeko.

## Diskografia 
## Kanpo estekak
Hauteskunde-Batzorde Zentral

**Hauteskunde-Batzorde Zentrala** edo **HBZ** Espainiako Hauteskunde-Administrazioren goreneko organoa da, Espainiako hauteskunde guztietan (orokor, autonomiko, udal zein supraestatal) monitorizazio- eta erregistro-funtzioak dituena. 1985eko ekainaren 9an sortua, 5/1985 Lege Organikoaren bitartez, egoitza Madrilgo Espainiako Diputatuen Kongresuan du, eta bere funtzioak "Hauteskunde-Zentsuaren Bulegoaren jokabidea gainbegiratzea eta hauteskunde-prozesuaren gardentasuna bermatzea" dira.

## Osaera 
5/1985 Lege Organikoaren arabera, HBZ hurrengo modura osatzen da: Espainiako Auzitegi Goreneko zortzi kide, Botere Judizialaren Kontseilu Nagusiak (BJKN) zozketatutakoaren arabera; bost kide, Zuzenbidean edo Zientzia Politiko eta Soziologian katedradunak, jardunean, Diputatuen Kongresuan ordezkaritza duten alderdi politiko, koalizio, federazio edo agrupazioen proposamenen arabera; idazkari bat (Diputatuen Kongresuko Idazkari Nagusia) eta Hauteskunde-Zentsuaren Bulegoaren zuzendaria, azken honek soilik kalitateko botorako eskumena duena. Legearen arabera, batzorde honen osaera Kongresurako hauteskundeak deitzen diren bakoitzean berritu beharko litzateke, hala beti egin ez bada ere. HBZaren azpitik, HB autonomiko, probintzial eta "zonako" HBak aurki daitezke ere, barruti judizialeko.

### HBZko presidenteak 
1985a baino lehen, HBZko presidentea 1977/20 Errege-Dekretuaren bitartez hautatzen zen:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gregor Schlierenzauer

**Gregor Schlierenzauer** (Innsbruck, 1990eko urtarrilaren 7a) austriar eski-jauzilaria da.

Neguko hiru Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen eta guztira lau domina lortu zituen: Hiru 2010eko Neguko Olinpiar Jokoetan, Vancouverren, urrea tranpolin handiko taldekako proban (Wolfgang Loitzl, Andreas Kofler eta Thomas Morgensternekin batera), brontzea banakako ohiko tranpolinean eta brontzea banakako tranpolin handian, eta zilarra Sotxi 2014an, taldekako tranpolin handian (Michael Hayböck, Thomas Morgenstern eta Thomas Diethart-ekin) eta 4. postua Pyeongchang 2018an taldeka.

Eski Nordikoko Munduko Txapelketan 12 domin lortu zituen 2007 eta 2017 urteen artean.

2004ko abenduan hasi zuen bere ibilbide profesionala, eta 2005-06ko Munduko Kopan debutatu zuen. Munduko Kopan 53 garaipen ditu guztira.

## Nazioarteko palmaresa 
## Munduko Kopa 
### Postuak 
### Partaidetza indibidualak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tokyo Disney Resort

Japoniako Honshu uharteko Chiba prefekturan dagoen aisialdi eta opor konplexu bat da, Tokio hiritik ekialdera. The Oriental Land Company-k jabetza dauka eta konplexua kudeatzen du, The Walt Disney Companyren lizentziapean. 1983ean sortu zen, Tokyo Disneyland parke tematikoaren inaugurazioarekin, AEBetatik kanpo ireki zen lehen Disney parkea. Ondoren bigarren parke tematiko bat (Tokyo DisneySea), hamar hotel, eta merkatalgune bat gehitu zaizkio konplexuari.

## Kanpo estekak 
* Tokyo Disney Resorten webgune ofiziala
Modibo Keita (lehen ministroa)

**Modibo Keita** (Koulikoro, Sudan Frantsesa, 1942ko uztailaren 31 &ndash; Bamako, 2021eko urtarrilaren 2a) Maliko lehen ministroa izan zen. Ministro izan zen hiru hilabetez 2002an, Alpha Oumar Konaré presidenteak izendatuta. 2014ko apirilean, Ibrahim Boubacar Keïta presidenteak matxinoekin negoziatzeko eskatu zion eta 2015ko urtarrilean lehen ministro izendatu zuen. 2017ko apirilean dimisioa eman zuen. Modibo Keitaren senidea zen, Maliko lehen presidentea izan zena.
Calamity Jane

**Martha Jane Cannary** edo **Martha** **Cannary** (deitura **Canary** gisa iturri batzuetan) ezizenez **Calamity Jane** (euskaraz, *Joana Zorigaizto*) Estatu Batuetako Mendebalde urrunaren konkista urteetako pertsonaia da.

## Biografia 
Familia txiro batean jaio zen 1850eko hamarkadan Missouri estatuan, baina familiak zor auziengatik ihes egin zuen handik. 1862 eta 1864 artean urre sukarrean barneratu ziren Montana aldean. Ama Montanan hil zen zen 1866an eta aitak 1866ko udan familia Utah-ko Salt Lake City- ra, zuzendu zuen, non gizonaren arrastoa desagertu zen 1867an.

Umezurtz, Salt Lake Cityko familiek adoptatutako bere anai-arrebengandik bananduta, Marthak 12 urte ditu eta harrera familia batekin kokatzen da Piedmont herrian, Wyomingen. Han lanbide asko baliatzen ditu bizirik irauteko : sukaldaria, tabernako zerbitzaria, saloiko dantzaria.

1870eko hamarkadan, saiatu zen gizon mozorrotuta armadan sartzen, baina litekeena da 1874an George Custer jeneralaren armadako esploratzaile gisa aritu izana. Datuak daude diotenak Fort Laramie soldaduen gunean prostituzioan aritu zela ere. 1875ean, Walter Jenney irakasleak zuzendutako Black Hills mendietako espedizio geologikoan sartu zen. Bidaia horren kronika batean aipatzen da *Calamity Jane* ezizena lehen aldiz prentsan, Chicago Tribuneko artikulu batean. Espediziora joandako kazetariak argazkia ere egin zion, gizonezko jantziarekin.

Urte haietan inguruetako amerindiarren kontrako gerretan ari zen AEBetako Armada. 1876an izan zen Custerrek galdutako Little Big Horneko gudua, eta horren ondoren, indiarren kontrako gerrak sentsazionalismo berezi batekin tratatu ziren prentsan eta dibulgazio liburuetan. Giro horretan egin ziren famatuak Wild Bill Hickok, edo Buffalo Bill bezalako pertsonaiak, eta Calamity Jane izena ere agertzen hasi zen legenda edo kontakizunetan.

Hala ere, kontakizun horietako gehienek oinarria dute Janek berak 1896an argitaratutako Autobiografia batean, non hainbat gerrate indiarretan ageri den: Little Big Hornen bertan, Arizonako indiarren kontrako gerrateetan, mezulari gisa ere 140 kilometroko bidaia bat egin zuen abiadan behin Platte ibaia igerian igaroz...

Autobiografiako kontu hauek gehienak ez omen dira oso sinesgarri geroagoko ikerlarien arabera, eta lotuta daude Janeren urte haietako bizibidearekin: show ibiltarietan ibiltzea bere balentriak azaltzen, eta horretarako zennbat eta abentura gehiago, hobeto. Ikuskizun txikietan egoteaz gain, Buffalo Billen Wild West ikuskizun handian ere parte hartu zuen, eta 1901eko Pan-American Erakusketan ere bai. Hala ere, ikuskizunek ez zuten pobreziatik atera, eta gaixo eta pobre hil zen Deadwooden, Hego Dakotan, 1903an.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* McLaird, James D. *Calamity Jane: The Woman and the Legend*. Norman, Okla.: University of Oklahoma Press, 2005
Fatmagül'ün Suçu Ne?

'''''Fatmagül'ün Suçu Ne?''''' () Turkiako telenobela da, Ay Yapım enpresak ekoitzia.

## Sinopsia 
Fatmagül baserritar gazte bat da, Rahmi anaia inozoarekin eta Mukaddes honen emaztearekin batera Esmirnatik gertu dagoen kostaldeko herri batean bizi dena. Mustafarekin konprometitua dago, ezkontzen direnean izango duten etxea eraikitzen gogor lan egiten ari den arrantzale gazte batekin. Handik gertu, Kerim bizi da, bere maisua zen Galipekin lan egiten duen errementari gazte bat.

Udaro bezala, Kerimek haurtzaroko bere hiru lagun aberatsenekin elkartzea espero du: Selim, Vural eta Erdola. Hauek Selimen konpromisoa ospatzera Esmirnara iritsiko dira.

## Antzezleak 
## Kanpo estekak
Aşk-ı Memnu (telesaila)

***Aşk-ı Memnu*** () Turkiako telenobela da, Ay Yapım enpresak ekoitzia.

## Sinopsia 
Bihter Yöreoğlu luxuzko bizitza daraman neska eder bat da. Bere ama, Firdevs "Fatma" Yöreoğlu gutiziatsua, gorroto du, bere aita maiteari heriotza eragin ziolako. Hilerrira egindako bisitetan, Bihterrek Adnan Ziyagil milioidunaren interesa nabaritzen du.

Fatma bere mesedetan Adnan konkistatzen saiatuko da, baina Bihterrek ez du bere ama bereganatzea nahi, beraz, Adnanek egin zion ezkontza proposamena onartzen du eta, horrela, bere amaren planak zapuztu ahal izango ditu.

## Antzezleak 
## Kanpo estekak
Binbir Gece

***Binbir Gece*** () Turkiako telenobela da, TMC Film enpresak ekoitzia.

## Sinopsia 
Onur Aksalek, aspaldi engainu bat jasan zuelako eta oso txikia zenean bere aitak beste emakume batekin joateko amarekin batera utzi zuelako, ez du konfiantzarik emakumeengan. Asko irakurtzea gustatzen zaion gizona ere bada, bere libururik gogokoena *Mila gau eta bat gehiago* arabiar eleberri ospetsua delarik. Binyapi eraikuntza enpresa garrantzitsuaren jabea da, non Sherezade Evliyaoğlu arkitekto bikainak lan egiten duen. Sherezade bere senarra istripu batean galdu eta bakarrik geratu zen leuzemia diagnostikatu dioten Kaan izeneko bost urteko semearekin. Kaanen gaixotasuna puntu kritikoan sartzen denean, lehenbailehen hezur-muinaren transplantea egin behar diote. Sherezadek ez du dirurik eta Burhan Evliyaoğlu bere aitaginarrebarengana doa baina honek ez dio emango. Aitaginarrebak ezetz esan dionez, Sherezadek Binyapiri dirua eskatzea beste aukerarik ez du. Onurrek berarekin gau bat pasatzeko baldintzarekin emango diola esango du.

## Antzezleak 
## Kanpo estekak
William Harrison Ainsworth

**William Harrison Ainsworth** (Manchester, 1805eko otsailaren 4a - Reigate, 1882ko urtarrilaren 3a) ingeles eleberrigilea izan zen. Eleberri gotiko eta historikoa idatzi zuen. Zuzenbidea ikasi zuen, baina ez zitzaion lanbidea gustatu. Argitalpen-negozioan probatu ondoren, kazetaritzan eta literaturan aritu zen. Bere lehen arrakasta 1834an iritsi zen, Dick Turpin protagonista zuen *Rookwood* eleberri gotikoarekin. Beste 39 eleberrik jarraitu zuten 1881 arte. Lancashireko eleberriek 400 urteko historia dute. *The Lancashire Witches* (1848) eleberrian sorginek konjuruak errezitatzen dituzte euskaraz.

## Eleberriak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Beren Saat

**Beren Saat** ( ahoskatua; Ankara, 1984ko otsailaren 26a) turkiar aktorea da. 2008 eta 2010 bitartean ''Fatmagül'ün Suçu Ne?'' turkiar telesailean Fatmagül Ketenci Ilgaz pertsonaia antzezteagatik egin zen ezagun. Bere antzezpena oso goraipatua izan zen eta hainbat sari irabazi zituen, horien artean Urrezko Tximeleta saria ().

## Filmografia 
### Telebista 
### Zinema 
## Kanpo estekak
Bergüzar Korel

**Bergüzar Gökçe Korel** ( ahoskatua; Istanbul, 1982ko abuztuaren 27a) turkiar aktore eta abeslaria da. 2006 eta 2009 bitartean *Binbir Gece* turkiar telesailean Şherazade Evliyaoğlu pertsonaia antzezteagatik egin zen ezagun. Bere antzezpena oso goraipatua izan zen eta hainbat sari irabazi zituen, horien artean Urrezko Tximeleta saria ().

## Filmografia 
### Telebista 
### Zinema 
## Kanpo estekak
Convergents

**Convergents** (euskaraz: *Konbergenteak*, **CNV**) 2017ko azaroan sortutako Kataluniako alderdi politikoa da, Artur Mas-en bigarren gobernuko justizia-*conseller* oiharen, Germà Gordó-ren, eskutik, 2017ko ekainean Kataluniako Europar Alderdi Demokrata (PDeCAT) utzi ostean. Alderdikide garrantzitsuenen artean, aipagarri dira Konbergentzia eta Batasuna (CiU) alderdiko izen historikoak (Teresa Pitarch bezala) eta, 2020ra arte, Sílvia Requena. CNVk bere burua "suberanista pragmatiko" modura definitzen du. CiUz gain, Kataluniako Batasun Demokratikoko (Unió), Demòcrates de Catalunyako (DC), Kataluniako Konbergentzia Demokratikoko (CDCko) eta kide independenteak ere baditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Muhteşem Yüzyıl

***Muhteşem Yüzyıl*** () Turkiako telenobela historikoa da, Tims Productions enpresak ekoitzia.

## Sinopsia 
1520an, 26 urte besterik ez zituela, Suleiman Otomandar Inperioko tronura igo zen. Aldi berean, itsasontzi batek Itsaso Beltza zeharkatzen du, harrapatutako gazte talde bat eramanez. Emakume hauek esklabuak izango dira sultanaren haremean. Horien artean, Aleksandra nabarmentzen da, ile gorri ikusgarriko ukrainar jatorriko kristau ortodoxoa eta harrapatzaileen aurrean errebelde dena.

## Antzezleak 
* Halit Ergenç : Suleiman I.a (1-4. denboraldiak)
* Meryem Uzerli : Hürrem Sultan (1-3. denboraldiak)
* Vahide Perçin : Hürrem Sultan (3-4. denboraldiak)
* Merve Boluğur : Nur-Banu (4. denboraldia)
* Mehmet Günsür : Şehzade Mustafa (2-4. denboraldiak)
* Nebahat Çehre : Hafsa Sultan (1-2. denboraldiak)
* Okan Yalabık : Pargali Ibrahim Paxa (1-3. denboraldiak)
* Nur Fettahoğlu : Mahidevran (1-4. denboraldiak)
* Selma Ergeç : Hatice Sultan (1-3. denboraldiak)
* Pelin Karahan : Mihrimah Sultan (3-4. denboraldiak)
* Engin Öztürk : Selim II.a (4. denboraldia)
* Aras Bulut Iynemli : Şehzade Bayezid (4. denboraldia)
* Tolga Saritaş : Şehzade Cihangir (4. denboraldia)
* Selim Bayraktar : Sümbül Ağa (1-4. denboraldiak)
* Selen Öztürk : Gülfem Hatun (1-4. denboraldiak)
* Ozan Güven : Rüstem Paxa (3-4. denboraldiak)
* Deniz Çakir : Şah Sultan (3. denboraldia)
* Meltem Cumbul : Fatma Sultan (4. denboraldia)

## Kanpo estekak
Matxura (eleberria)

***Matxura*** () alemanez idatzitako eleberri ezaguna da. Friedrich Dürrenmatt suitzarrak argitara eman zuen 1956an eta 1992an Xabier Mendiguren Bereziartuk euskaratu zuen. Hainbat egokitzapen egin dituzte antzerki, telebista eta zineman, tartean 1972ko *La più bella serata della mia vita*.

## Sinopsia 
Alfredo Traps bere ezohizko ostatu-emailea legegizona zela ohartzea ez zen nolanahi gertatu. Izan ere, matxura baten ondorioz eta gau baterako apopilo zegoen egoitzako apaletatik, begira zegokion gure gizonari Savigny alemaniar jurista handiaren liburua, zelatan eta lanerako prest.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Der Richter und sein Henker

***Der Richter und sein Henker*** () 1975eko Maximilian Schell zinema zuzendariaren thrillerra da, Friedrich Dürrenmatten *Epailea eta haren borreroa* eleberrian oinarrituta.

## Sinopsia 
1948an, Istanbulen, Hans Bärlach gazteak Richard Gastmann bere kidearen apustua onartzen du: Gastmannek bere aurrean krimen bat egin dezakeela ezin duela frogatu. Handik gutxira, maite duen emakumea zubi batetik badiara erortzen lekuko izango da. Gastmannek bota zuela jakin baina ezin zuela frogatu sinetsita, Bärlach beranduegi sartzen da uretara.

## Aktoreak 
* Jon Voight: Herr Walter Tschanz
* Jacqueline Bisset: Frau Anna Crawley
* Martin Ritt: Kommisar Hans Baerlach
* Robert Shaw: Herr Richard Gastmann
* Helmut Qualtinger: Herr von Schwedi
* Gabriele Ferzetti: Doctor Lucius Lutz
* Rita Calderoni: Nadine
* Norbert Schiller: Dr. Hungertobel
* Lil Dagover: Gastmannen ama
* Friedrich Dürrenmatt: Friedrich idazlea
* Donald Sutherland: Robert Schmieden hilotza

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Epailea eta haren borreroa

***Epailea eta haren borreroa*** () alemanez idatzitako eleberri ezaguna da. Friedrich Dürrenmatt suitzarrak argitara eman zuen 1950ean eta 2018an Idoia Santamariak euskaratu zuen. Hainbat egokitzapen egin dituzte telebista eta zineman, tartean 1975eko *Der Richter und sein Henker*.

## Sinopsia 
Nobela beltz asko bezala, hilotz batekin hasten da. Baina badu ezaugarri bat nobela beltz ohikoetatik bereizten duena: ustez istorio nagusia dirudienari –hilketa bera eta hilketa argitzeko prozesua– beste istorio batek hartuko dio gaina, nobelak aurrera egin ahala.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Empty Sky

***Empty Sky*** Elton John abeslari britainiarrak 1969an Erresuma Batuan plazaratu zuen lehen estudioko diskoaren izenburua da. Arrakasta izan zuen baina ez bere album ezagunenen parekoa. DJM Records estudioetan grabatu zuen eta ekoizlea Steve Brown izan zen.

## Ezaugarriak 
Lan honen 3.000.000 kopia saldu ziren mundu osoan. Arrakasta handia baina ez ondoren etorriko zirenen parekoa. Estatu batuetan 1975ean plazaratu zen lehen aldiz, MCA Records eskutik. Abeslaiaren ikuspuntutik nahiko lan hutsala izan zen nahiz eta haren grabazioaz oso oroimen onak gorde. Disko honetan abeslariaren potentzialitate handia nabaria zen.

## Abestien zerrenda 
;A aldea
# "Empty Sky" - 8:29
# "Val-Hala" - 4:12
# "Western Ford Gateway" - 3:15
# "Hymn 2000" - 4:29

;B aldea
# "Lady What's Tomorrow" – 3:09
# "Sails" – 3:45
# "The Scaffold" – 3:18
# "Skyline Pigeon" – 3:37
# "Gulliver/Hay-Chewed/Reprise" – 6:59

### 1995eko CD edizioaren bonus tracks 
* "Lady Samantha" – 3:02
* "All Across the Havens" – 2:52
* "It's Me That You Need" – 4:04
* "Just Like Strange Rain" – 3:44

## Parte hartzaileak 
* Elton John – ahotsa, piano, organo, Hohner piano, klabizenbalo
* Caleb Quaye – gitarrak
* Tony Murray – gitarra baxua
* Roger Pope – perkusioa
* Nigel Olsson – perkusioa "Lady What's Tomorrow" abestian
* Don Fay – saxofoi, txirula
* Graham Vickery – aho-soinu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Wilhelm Pieck

**Friedrich Wilhelm Reinhold Pieck** (Guben, Brandenburgo, Prusia, gaur egun Gubin, Polonia, 1876ko urtarrilaren 3a - Ekialdeko Berlin, 1960ko irailaren 7a) alemaniar politikari komunista izan zen. Lanbidez arotza, Alemaniako Alderdi Sozialdemokrata sartu zen 1895ean. Alderdiko ezkerreko fakzioko kidea izan zen eta Lehen Mundu Gerraren aurka agertu zen. 1918an Alemaniako Alderdi Komunistarekin bat egin zuen eta 1919ko urtarrilaren 19an Rosa Luxemburg eta Karl Liebknechtekin batera atxilotu zuten. Beste biek ez bezala, hilketari ihes egitea lortu zuen.1933an Moskura erbesteratu zen nazismotik ihes egiteko. Bigarren Mundu Gerra amaitzean, Alemaniara itzuli zen Armada Gorriarekin. 1949an Ekialdeko Alemaniako presidente hautatu zuten eta 1960an hil zen karguan.
La più bella serata della mia vita

***La più bella serata della mia vita*** 1972ko Ettore Scola zinema zuzendariaren komedia dramatikoa da, Friedrich Dürrenmatten *Matxura* eleberrian oinarrituta.

## Sinopsia 
Alfredo Rossi negozio-gizon italiarra Suitzara doa 100 milioi lira gordetzera. Gaizki kalkulatu du ordua, eta banketxeak itxita daude jada. Gero beltzez jantzitako emakume motoziklista misteriotsu bati erreparatu eta mendiko bideetan barrena haren atzetik hasiko da, autoa bat-batean lehertu arte. Laguntza bila, gaztelu hurbil batera doa, non La Brunetière kondearen jabeak agurtzen duen.

## Aktoreak 
* Alberto Sordi: Alfredo Rossi
* Michel Simon: Zorn fiskala
* Charles Vanel: Dutz epailea
* Claude Dauphin: Bouisson
* Pierre Brasseur: La Brunetière kondea
* Janet Ågren: Simonetta
* Giuseppe Maffioli: Pilet

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fuera de control (telesaila)

***Fuera de control*** Espainiako telesaila da, Globomedia enpresak ekoitzia.

## Sinopsia 
Sonia kazetari profesionala da, eta, "Directo 24" saioa eman baino lehen, bere dibortzioaren paperak sinatzen ari da. Diego lankide, kameralari eta lagun ona du ondoan. Diegok, harreman profesional estua izateaz gain, sentimendu bereziak ere baditu.

## Antzezleak 
* Amparo Larrañaga: Sonia
* Loles León: Mariví
* Joaquín Kremel: Toni Forner
* Paulo Pires: Diego Kessler
* Rocío Madrid Carmona: Estefanía Morón "Fanny"
* Pedro Mari Sánchez: Eduardo
* Marta Ribera: Cris
* Raúl Fernández: Antón
* Pablo Chiapella: "Retu"
* Santiago Molero
* Raquel Pérez
* Yolanda Arestegui
* Oscar Velado

## Kanpo estekak
El Cid (telesaila)

***El Cid*** Espainiako telesail historikoa da, Zebra Producciones enpresak ekoitzia.

## Sinopsia 
Rodrigo Díaz de Vivar gaztelar noble gaztea da. Aita hil ondoren, osabak Leóngo gortera eramango du.

## Antzezleak 
* Jaime Lorente: Rodrigo Díaz de Vivar "El Cid" edo Ruy
* Lucía Guerrero: Ximena Diaz
* José Luis García Pérez: Fernando I.a Handia
* Elia Galera: Antsa Ederra
* Alicia Sanz: Urraca Zamorakoa
* Lucía Díez: Elbira Torokoa
* Jaime Olías: Alfontso VI.a Ausarta
* Francisco Ortiz: Antso II.a Azkarra
* Ginés García Millán: Ramiro I.a Aragoikoa
* Nicolás Illoro: Gartzia II.a Galiziakoa
* Juan Echanove: Bernardo apezpikua
* Juan Fernández: Rodrigo, aitona
* Carlos Bardem: Flain Leongoa
* Pablo Álvarez: Orduño Flainez

## Kanpo estekak
Hong Kong Disneyland Resort

**Hong Kong Disneyland Resort** Hong Kongeko Lantau uhartean dagoen aisialdi eta opor konplexu bat da. Hong Kong International Theme Parks Limited-ek eraiki zuen eta kudeatzen du, Hong Kongeko gobernuaren eta The Walt Disney Companyren arteko joint venture bat. 2005ean inauguratua, Hong Kong Disneyland parke tematikoa, hiru hotel, aisialdirako eta ureztatzerako laku artifizial bat, eta bestelako merkataritza, ostalaritza eta aisialdi-instalazioz osatua dago konplexua.

## Kanpo estekak 
* Hong Kong Disneyland Resorten webgune ofiziala
Shanghai Disney Resort

**Shanghai Disney Resort** () Txinako Shanghai hiriko Pudong barrutian dagoen aisialdi eta opor konplexu bat da. 2016an ireki zen. Konplexua Shanghai Disneyland Park parke tematikoa, entretenimendu-gune bat eta bi hotelez osatua dago. Ustiapen planetan beste bi parke tematiko eraikitzea aurreikusten da.

The Walt Disney Companyk konplexuaren %43ren jabetza dauka, gainontzeko %57a Shanghai Shendi Group joint venture-aren esku dago, Shanghaiko gobernuaren jabetza diren hiru enpresen arteko joint venture bat.

## Kanpo estekak 
* Shanghai Disney Resorten webgune ofiziala
Aleksander Konjajev

**Aleksander Konjajev** (1909ko ekainaren 3a - 1995eko apirilaren 10a) errusiar jatorrizko esloveniar agronomoa eta Ljubljanako Unibertsitateko Bioteknologia Fakultateko dekanoa izan zen. Esnekien mikrobiologian aditua zen.

Liburu eta artikulu zientifiko ugari idatzi zituen, baita zientzia dibulgazioko liburuak ere. Bi aldiz irabazi zuen Levstik saria, 1984an Nevidni živi svet (Mundu bizigarri ikusezina) liburuarekin eta 1991an Nejc in drobnoživke (Nejc eta mikrobioak) lanarekin.

## Kanpo estekak
Tangled

***Tangled*** (euskaraz *Nahaspilatuta*) 2010eko Nathan Greno eta Byron Howard estatubatuar zinema zuzendarien abenturazko musikal animazio film bat da. Grimm anaiek bildutako "Rapunzel" ipuinean libreki oinarritzen da.

*Tangled Ever After* (2012) jarraipen-laburmetraia eta ''Rapunzel's Tangled Adventure'' (2017-2020) marrazki bizidun telesaila dauzka.

## Argumentua 
Flynn Rider, erresumako bidelapur bilatuena, dorre misteriotsu batean ezkutatzen da, eta bertan Rapunzelekin egiten du topo, nerabe bizi eta eder bat, 21 metro luzerako adats ilehoria daukana, urteetan zehar giltzaperatua egon dena. Biak akordio batera iristen dira, abenturak bizitzeko abiapuntua poliziakide-zaldi bat, kameleoi babeskor bat, eta gizon latzen koadrila batekin batera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Argentine (Parisko metroa)

**Argentine** Parisko metroaren geltokia da, n kokatuta dagoena.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Parisko metroa
* Parisko metroaren geltokiak
* 1. linea (Parisko metroa)

## Kanpo estekak 
*  RATPko web gunea
*  Île-de-France Mobilitésko web gunea