Sakhertorte

**Sachertorte** ganatxez estalitako txokolate bizkotxoa da, barnealdean albertxiko marmelada geruza bat duela, ganatxaren azpian edo bi bizkotxo geruzen erdian. Franz Sacherrek asmatu zuen pastela, 1832an Klemens von Metternich Austriako kantzilerrarentzat, edo agian 1840ko hamarkadan.

Tarta Vienako Hotel Sacher eta Demel gozotegietan zerbitzatzen da. XX. mendean, tartaren jabetzaren eta bizkotxoak geruza bat edo bi izan behar zituen ala ez eztabaidatu zuten. Bietako bakoitzak bere errezeta zehatzak sekretuan gordetzen ditu, baina tartaren osagaien artean gurina, txokolatea, arrautzak, irina eta azukrea daude. Hotel Sacher-ek esnegain harrotuarekin zerbitzatzen du tarta.

## Historia 
[thumb|[Franz Sacher|Franz Sacherrek asmatu zuen tarta XIX. mendean.]]
Franz Sacher izan zen Sachertortearen asmatzailea (Sacher-Torte eta Sacher Torte idatzita ere agertzen da), *torte* betegarridun geruza anitzeko tarta bat izendatzeko alemanezko hitza da.  Sacherrek sukaldari gisa lan egin zuen Vienan eta Pressburgen Metternich printzearentzat,  eta Metternichen Chambellier sukaldariaren eskutik trebatu zen.  Istorio baten arabera, tarta 1832an egin zuen Metternich eta bere lagunentzat. Hala ere, Sacherrek 1906an emandako elkarrizketa baten arabera, 1840ko hamarkadan sortu zuen tarta Pressburgeko bere jatetxean.  Hainbat gastronomia idazlek adierazi dute tarta 1832an sortu zela. [ 5 ] Bere seme Eduardek 1888an adierazi zuen Sacherrek Metternichentzat sortu zuela tarta.  Eduardek Hotel Sacher ireki ondoren 1876an,   tarta hoteleko menura iritsi zen. Sortu ondoren, tarta oso ezaguna egin zen Vienan, Linzer tartaren ospea gaindituz.  Tarta Europako beste hiri batzuetan ere ezaguna egin zen, hala nola Parisen, Berlinen eta Londresen, eta ozeanotik ere bidali zen, hala nola Estatu Batuetara, Indiara eta Japoniara.  Tarta Austriako elikagaien kodexean sartu zen 1894an  eta XX. mendearen hasieran ingelesezko hiztegian. 

Katharina Pratoren *Die Süddeutsche Kirche* liburuan argitaratu zen lehen aldiz, "Txokolatezko tarta bat. Sacher bat" izenekoa. Tarta bere liburuetan ezagutarazten lagundu zuen.  Beste idazle batzuek, hala nola Louise Seleskowitzek, Klara Fuchsek, Anna Bauerrek eta Anna Finkek, ere tarta aipatu zuten beren liburuetan.  1930eko hamarkadarako, tarta nonahi zegoen eta bertsio asko zeuden.  1930eko hamarkadan, hotelak Demel gozotegiarekin borroka legal bat hasi zuen tartaren jabetzaren inguruan. Dendak "Eduard Sacher-Torte" izenarekin aurkeztu zuen tarta 1934an, eta hotelak "Original Sacher-Torte" izenarekin zuen.  Demelen argudioa Eduardengandik tarta ekoizteko eskubidea lortu zutelako zen, eta Hotel Sacherrek, berriz, familia loturan oinarritu zuen bere argudioa.  Hans Gürtlerrek, hoteleko inbertitzaileetako batek, denda auzitara eraman zuen 1938an eta irabazi egin zuen. 

Bigarren Mundu Gerraren ondoren, gatazka berriro azaleratu zen Austriako Auzitegi Gorenean. Oraingoan, eztabaida bat ere egon zen ea pastelak bizkotxo geruza bat izan behar zuen, Demelek nahiago zuena, edo bi geruza, hotelak nahiago zuena.  Jabetzaren inguruko gatazka korapilatsua izaten jarraitu zuen, Eduardek Hotel Sacher eta Demelekin loturak baitzituen.  Kasua 1963an amaitu zen, ref name=":02"> auzitegiak azkenean Hotel Sacherren alde egin zuen jabetzari dagokionez eta Demelen geruza kopuruari dagokionez.  Auzitegiaren ebazpenari erantzunez, Demelek bere Sachertortearen izena Ur-Sachertorte izatera aldatu behar izan zuen.  Ordutik, Hotel Sacher eta Demelek pastelaren duopolioa mantendu dute, nahiz eta Hotel Sacherrek Demelek baino bost eta bat gehiago saltzen duen. Beste gozotegi eta jatetxe batzuek jatorrizko Sachertortea errepikatzen saiatu dira.

Tarta Austriatik kanpo zabaldu zen, hala nola, Estatu Batuetako Massachusettsen.  2025eko uztailean, Eslovakian Franz Sacherrek lan egin zuen Želiezovceko kafetegi bat berritu zuten eta Sachertorte saltzen hasi zen. 

## Osagaiak eta prestaketa 
Txokolatezko gaileta baten eredua du tartak.  Austriako elikagaien kodexa pastelaren osagaiak eta prestaketa xehetasunez deskribatzen ditu. Sachertorta txokolatezko bizkotxo bat izan behar da eta albertxiko marmeladaz, ganatxez eta azukrez estalita egon behar da. Osagai nagusiak gurina, txokolatea, arrautzak, irina eta azukrea izan behar dira. Errezetak gurina irabiatu eta txokolatea urtzea eskatzen du. Ondoren, txokolatea eta azukrea elkartu eta nahasten dira. Nahasketa gorringoekin eta irinarekin loditzen da, arrautza-zuringoekin nahastu aurretik. Orea ordubetez labean egin behar da. Labean egin ondoren, abrikota-marmelada jartzen da pastelaren gainean, eta gero ganatxez estaltzen da.  Fruitu lehorrak gehi daitezke pastelaren izenak horien presentzia islatzen badu.  Vienako okinek ertz biribilduak dituzten moldeak erabiltzea gomendatzen dute. Hala ere, molde hori ez dutenek ertzak marmelada bero iragaziarekin biribildu ditzakete. 

Demelek geruza bat du, eta abrikota-marmelada txokolate-glasearen azpian jartzen du, Hotel Sacherrek, berriz, marmelada bi geruzen erdian jartzen duen bitartean. [ 23 ]  Bietako bakoitzak bere errezeta zehatzak sekretuan gordetzen ditu.   Hotel Sacherrek tarta esnegain harrotuarekin zerbitzatzen du,  Vienako beste leku batzuetan ere ezaguna dena. Elisabeth Gürtler Hotel Sacherreko zuzendariaren arabera, tarta xanpainarekin ere zerbitzatu daiteke. ref name=":02">

## Kulturan 
Sachertorte plater ezaguna da Vienan eta Austriako beste eskualde batzuetan,  baita alemanez hitz egiten den beste herrialde batzuetan ere, batez ere jai garaian.  Michael Krondl idazle gastronomikoak "hiriko gozokirik ospetsuena" dela esan zuen. Hotel Sacherrek mundu osora bidaltzen ditu bere pastelak. Felicity Cloake idazle gastronomikoaren arabera, batzuetan Sigmund Freuden pastelik gogokoena zela esaten da. Japonian, McDonald's-ek  360 ¥-en truke eskaini zuen pastela 2015ean.  Italiako zinema jaialdi bati izena eman zioten pastelaren omenez,  eta barne hartzen du *The Sachertorte Algorithm* liburua. 

## Harrera 
Eduardek dio Metternichi tarta gustatu zitzaiola.  Krondlen arabera, Sachertorte "ia gozokiaren pertsonifikazioa" da.  *Die Welt-* eko Roland Mischekek tarta "gozoa, delikatua eta gainazal akatsik gabekoa" zela deskribatu zuen ( alemanez süß, delikat und mit makelloser Oberfläche).  *BBC News--*erako idatziz, Bethany Bellek kexatu zen Sachertorte-ak ia beti "itxura hobea duela zaporea baino", "txokolate gehigarriarekin etxean egina" ez bada behintzat. ref name=":02"> Tarta oso txalotua da. Franz Maier-Bruck idazleak idatzi zuen tartaren zaporea "delikatua eta leuna" dela ( *zart und mild* ) eta ez dela oso biguna, gozoa, lehorra eta pikortsua. Gaineratu zuen Sachertote-aren arrakasta osagaien orekan, labekatzeko prozesuan eta glasearen leuntasunean datzala. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Original Sacher Torte webgunea