open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vernonia

***Vernonia*** Asteraceaearen familiako genero handi bat da. Genero azpikosmopolita da.

## Espezie batzuk 
[thumb| esquerra| Psyche (*[Leptosia nina*) eta *Vernonia cinerea* Kalkutan, India. ]]
* Ipar Amerika:
** *Vernonia acaulis*
** *Vernonia arkansana*
** *Vernonia angustifolia*
** *Vernonia baldwinii*
** *Vernonia blodgettii*
** *Vernonia fasciculata*
** *Vernonia flaccidifolia*
** *Vernonia gigantea* edo *Vernonia altissima*
** *Vernonia glauca*
** *Vernonia larseniae*
** *Vernonia lettermannii*
** *Vernonia lindheimeri*
** *Vernonia marginata*
** *Vernonia missurica*
** *Vernonia noveboracensis*
** *Vernonia pulchella*
** *Vernonia texana*

* Afrika:
** *Vernonia amygdalina*
** *Vernonia bamendae*
** *Vernonia calvoana*
** *Vernonia colorata*
** *Vernonia galamensis*
** *Vernonia staehelinoides*

* Asia:
** *Vernonia cinerea*
** *Vernonia cockburniana*
** *Vernonia unicata*
** *Vernonia zollingerianoides*

* Hego Amerika:
** *Vernonia nonoensis*
** *Vernonia patens*

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* http://plants.usda.gov/java/profile?symbol
* https://web.archive.org/web/20090115003218/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?11063
Cousinia

***Cousinia*** Asteraceaearen familiako genero handi bat da. Tribu *Carduae* barruan (= Cynareae). Banaketa: Asian.

## Espezie batzuk 
* *Cousinia adenostigia* Resch.
* *Cousinia concolor*, Bunge
* *Cousinia coronata*, Franch.
* *Cousinia crispa*, Jaub & Spach.
* *Cousinia discolor*, Bunge
* *Cousinia elbursensis*, Mahdigholi, Attar, Sheidai & Ghahreman
* *Cousinia hypoleuca*, Boiss.
* *Cousinia irritans*, Resch.
* *Cousinia microcarpa*, Boiss.
* *Cousinia minuta*, Boiss.
* *Cousinia onopordioides*, Ledeb.
* *Cousinia pinarocephala*, Boiss.
* *Cousinia pseudomollis*
* *Cousinia pterocaulos*, C.A. Mey.
* *Cousinia radians*, Bunge.
* *Cousinia regelii*, C. Winkl.
* *Cousinia sheidaei*, Attar, Ghahreman & Mahdigholi
* *Cousinia serratuloides*, Boiss.

## Kanpo loturak 
* Cousinia in Iran
* USDA GRIN
* Mehregan, I. & Kadereit, J. W.: Taxonomic revision of Cousinia sect. Cynaroideae (Asteraceae, Cardueae). Willdenowia 38: 293-362.
Genero-berdintasun

thumb|Berdintasunaren ikurra.
**Genero-berdintasuna** edo **genero-parekotasuna** genero-rolak baztertu eta emakume eta gizon arteko aukera-berdintasuna sustatzen duen helburua da. Historian zehar, emakumearen diskriminazioa nabarmena izan da kultura askotan. XX. mendean herrialde garatuetan berdintasunaren aldeko ahalegin handiak egin badira ere (hezkuntzan, esaterako), bereziki herrialde garatuetan aurrera eraman diren politikei esker, maila askotan emakumeak zapalduak izaten jarraitzen dute.

## Ikus, gainera 
* Diskriminazio
* Emakumeen lana
* Oi Pello Pello

## Kanpo estekak 
* Feminismoa eta Berdintasuna Hiztegia (2020)
* Euskararen erabilera ez-sexista (2008)
* Euskal Herriko Unibertsitatean (UPV/EHU) euskara eta irudiak era ez-sexistan erabiltzeko gida
* EAEko Emakumeen eta Gizonen Berdintasunerako 4/2005 Legea
D'Hondt metodoa

'''D'Hondt metodoa'* —*D'Hondt sistema* eta *D'Hondt legea'' izenez ere ezaguna— alderdikako zerrenden bidezko ordezkaritza proportzionaleko hauteskundeetan hautetsiak banatzeko metodo bat da, batezbesteko handiena darabilena. Victor D'Hondt matematikariak sortu zuen, eta harengandik hartu du izena. Metodoa ez da zatiketazko beste metodo zabalduena —Sainte-Laguë metodoa— bezain proportzionala, D'Hondt metodoak alderdi politiko handien alde egiten baitu neurri batean, alderdi txiki banakatuei kalte eginda.

## Hautetsiak banatzeko era 
Boto guztiak zenbatutakoan, zatitzaileak kalkulatzen dira V/N eginez (V-k zerrenda batek jasotako boto kopurua adierazten du eta N bat eta banandu beharreko kargu kopuruaren arteko zenbakia da). 1 eta N artean dauden zatitzaileekin botoen zatiketak kalkulatu ondoren, karguen esleipena zatiketen emaitzak handienetik txikienera ibiliz egiten da, karguak agortu arte.

## Adibidea 
Demagun hauteskunde batzuetara bost alderdi aurkeztu direla, guztira 7 hautetsi aukeratuko direla (N=7), eta jasotako botoak honako hauek direla:

Ondorengo taula hau eratuko litzateke:

Azaldutako prozedurari jarraituz, A alderdiak 3 hautetsi lortuko lituzke; B alderdiak, beste 3; eta C alderdiak, bakarra. Kortxeteen artean ([]) dagoen zenbakiak esleitze ordena erakusten du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* «D'Hondt metodoa», Nafarroako Gobernuaren webgunea.
Josef Fischer

**Josef Fischer** (Neukirchen beim Heiligen Blut, Bavaria, 1865ko urtarrilaren 20a - Munich, 1953ko martxoaren 3a) errepideko txirrindulari alemaniarra izan zen. 1896an Paris-Roubaix lasterketaren lehenbiziko edizioa irabazi zuen, Charles Meyer bigarrenari hogeita bost minutu eta Maurice Garin hirugarrenari hogeita zortzi minutu kenduz. 1900eko edizioan bigarrena izan zen.

Frantziako Tourrean behin parte hartu zuen, 1903an, eta hamabostgarren amaitu zuen.

## Palmaresa
**1896**
* Paris-Roubaix
**1897**
* Hanburgoko Lau Egunak
**1899**
* Hanburgoko Lau Egunak 
* 2. Bordele-Parisen
**1900**
* Bordele-Paris
* 2. Paris-Roubaixen

## Kanpo estekak 
*  Memoire du cyclisme: Josef Fischer
George Kingsley Zipf

**George Kingsley Zipf** (Freeport, Illinois, 1902ko urtarrilaren 7a – Newton, Massachusetts, 1950eko irailaren 25a) estatubatuar hizkuntzalaria izan zen, ezaguna hizkuntza zenbaitetako hitzen maiztasuna ikertzeagatik. Maiztasun horien joera azaltzeko Zipfen legea asmatu zuen. Egun, Zipfen legea populazioen tamaina, errentaren banaketa, internet sareko trafikoa eta beste hainbat fenomeno azaltzeko erabiltzen da. Hizkuntzalari gisa, alemaniera saileko buru eta irakasle izan zen Harvard Unibertsitatean.
Mandatariaren gerra

***Mandatariaren gerra*** Jose Inazio Basterretxeak idatziriko eleberri labur bat da, Elkarrek 2008an argitara emana. Espainiako Gerra Zibileko pasadizo ilun bat kontatzen da bertan. Gertaerak jazo zirenetik hogei urtera kazetari mexikar batek idatzitako erreportaje-sorta baten itxura du. Espiotza, politika, diru-interesak, ustekabeko amodioa eta antzeko gaiak agertzen dira bertan. Lan horrek 2008ko Augustin Zubikarai Literatur Saria jaso zuen.

## Kanpo estekak 
* Eleberriari buruzko informazioa Elkarren webgunean
Azken tranbiaren itzala

***Azken tranbiaren itzala*** Jose Inazio Basterretxeak idatzitako eleberria da, Elkar argitaletxeak 2011n argitaratua. 1938ko uztailean, faxistek Bilbo hartu zutenetik urtebetera kokatu du lana idazleak. Gerra-eleberria izanik, erretagoardia erakusten du. Miseria eta halabeharraren gainetik, itxaropena bilatzen du obrak.
Hiru kontakizun nolabait paralelo dauzka eleberriak. Alde batetik, faxista-talde baten gorabeherak kontatzen dira, Bordeletik Bilbora egiten duten bidaia bat aitzakiatzat hartuta. Beste batetik, familia baten miseriak deskribatzen dira, gerraren gurpila haien gainetik igaro ostean. Bi kontakizun horiek bat egiten dute hirugarrenari esker: Jose Santos Basabe Hiriart delako protagonistak familia horren historia ikertzen du eta hark ezkontzen ditu gerra-irabazleak eta gerra-galtzaileak halabeharrezko gertakizun batean.

## Kanpo estekak
Horma (argipena)

**Horma** hau izan daiteke:

# Horma, arkitekturako elementua.
# Horma, izotza hitzaren sinonimoa (euskalki guztietan dokumentatua, zubereran izan ezik).
Horma

[thumb|250px|eskuinera|[Adreiluz eraikitako horma zahar bat.]]

**Horma** edo **pareta** leku edo eremu bat mugatu edo babestu ohi duen arkitektura egitura bertikal eta solido bat da. Berez, sendoak, iraunkorrak eta hezetasunari aurre egiteko gai behar lukete.

Mehelinak bi etxeen arteko harrizko horma bereziak ziren, gorantz igotzen den heinean kanporago ateratzen dena. Ertaroan gune urbanoetan egurrezkoak izaten ziren etxeak, etxe batean sua sortuz gero oso erraza zen alboko beste txeetarara pasatzea eta horrela kale osoa erretzen zen. Horren kontra borrokatzeko erabili ziren mehelinak, sua ez hedatzeko harresi moduan.

## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* Harresi
* Hesi

## Kanpo estekak
Balkanetako Bigarren Gerra

1913ko ekainak 1ean Greziak eta Serbiak amaitutzat eman zuten ordura arte Bulgariarekin izan zuten aliantza, urte horretako ekainak 29an **Balkanetako Bigarren Gerra** eragin zuena.

Londresko Itunak tirabirak eragin zituen balkaniar aliatuen artean, bereziki Serbia eta Bulgariaren artean. Tirabira hauen arrazoietako bat Bulgariak bulgariar kontrolpean zeuden Mazedoniako zenbait guneren jabetzari buruzko Serbiaren aldarrikapena ez zuela errekonozitzen zen. Gainera, Serbiak mendeku hartu nahi zuen Adriatikoko kostaldean lurralderik lortu ez izanagatik.

1913ko ekainak 29an, bere gobernuaren aginduetara lan egiten ez zuen general batek serbiar posizio defentsiboak eraso zituen. Bulgariar gobernuak eraso honen berri ez zuela adierazi zuen arren, Greziak eta Serbiak Bulgariari gerra deklaratu zioten uztailak 8an.

Bi aste beranduago, beste horrenbeste egin zuten Errumaniak, Montenegrok eta Otomandar Inperioak. Uztailak 30ean, bulgariarrek, koalizio honi aurre egiteko gai ez zirenak, armistizio bat eskatu zuten, eman zitzaiena.

Negoziaketetan zehar Serbiak Albania inbaditu zuen, eta soilik austriar ultimatum baten ondoren erretiratu zen.

Honen ondorio izan zen bake hitzarmenaren arabera, Bukaresteko Hitzarmena deitua eta errumaniar hiriburuan abuztuak 10ean sinatua, Bulgariak bere lurraldearen zati handi bat galdu zuen, horien artean Errumaniari eman zitzaizkion 7.700 kilometro karratu. Beste konpentsazio batzuen artean, Mazedoniaren zatirik gehiena Serbia eta Greziaren zati izatera pasa zen. Bulgariak ere bere lurraldearen zati handi bat eman behar izan zion Otomandar Inperioari beranduago akordio batzuen arabera.

Balkanetako Gerrek eragin sakona izan zuten Europako historian zehar. Otomandar Inperioaren eta Bulgariaren desagerpenak ere, Europa hego-mendebaldean oso arriskutsuak ziren tirabirak sortu zituen.

Bake hitzarmenek Serbiar estatu indartsu eta anbiziotsu bat sortzea erraztu zuten, baina ondoko Austria-Hungariako Inperioan serbiarren aurkako gorroto eta beldurra ere sortu zuten. 1914an, Austriako artxidukea eta tronu inperialaren oinordekoa zen Franz Ferdinand Austriakoaren hilketak, Austria-Hungariari Serbia inbaditzeko aitzakia eman zion, hala, Lehen Mundu Gerra abiaraziz.

Image:The Balkan boundaries after 1913.jpg
Image:Serbia1913 02.png
Image: BulgariaComienzosSigloXX.svg
Image: Map Greece expansion 1832-1947-eu.png 

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
*
*
*

## Ikus, gainera 
* Balkanetako Lehen Gerra

## Kanpo estekak
Córdoba (Kolonbiako departamendua)

**Córdoba** Kolonbiako 32 departamenduetako bat da, herrialdeko iparraldean dagoena, Karibeko eskualdean. Iparraldean Karibe itsasoarekin eta Sucre departamenduarekin du muga, ekialdean Sucre, Bolívar eta Antioquiarekin, hegoaldean Antioquiarekin eta mendebaldean Antioquia eta Karibe itsasoarekin. 23.980 kilometro koadroko eremua du eta, 2016an 1.736.218 biztanle zituen. Hiriburua Montería da (409.476 biztanle 2010ean).

30 udalerri ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Xamil Basaiev

**Xamil Salmanovitx Basaiev** (errusieraz: Шамил Салмáнович Басáыев alfabeto zirilikoan) (Vedeno, Txetxenia, 1965eko urtarrilaren 14a - Ekazhevo, Inguxetia, 2006ko uztailaren 10a) txetxeniar gerrillako liderra izan zen XX. mendeko azken hamarkadan eta XXI. mendeko hasieran. Errusiar gobernuaren bilatuenen artean zegoen.

1997 eta 1998 Aslan Maskhadoven gobernuan Lehen Ministrordea izan zen. 2003an Emir Abdallah Shamil Abu-Idris ezizena aukeratu zuen.
Turkiar Gazteak

**Turkiar Gazteak** (egungo ) XX. mendearen hasierako Turkiako alderdi politiko nazionalista eta erreformista baten ezizena da, ofizialki **Elkartasun eta Aurrerapenerako Batzordea** izenekoa (). Alderdi hartako liderrek Abdulhamid II.a (ofizialki 1909an tronutik kendua eta erbesteratua) sultanaren aurkako matxinada egin zuten. Otomandar Inperioa gobernatu zuten 1908tik 1918ko azaroan Lehen Mundu Gerra amaitu zen arte. Turkiar Gazteen gobernupean gertatu zen Armeniar genozidioa. Turkiar Gazteen jatorria unibertsitateko ikasleen elkarte sekretuak eta kadete militar progresistak izan ziren, disidentzia politikoak maltzurki zuzenduak Abdulhamid II.a sultanak konstituzioa baliogabetu ondoren.

1912an, otomandar sultanaren gobernuak Balkanetako Lehen Gerra galdu zuenean, BPBk boterea hartu zuen. Turkiar Gazteek zuzendutako gobernuaren buru Talat Pasha (1874-1921) Bisir Handiaren ministroa izan zen. Berarekin buruz buru lan egiten Gerrako Ministroa zen Ismail Enver (1881-1922) eta Itsas Armadako ministroa zen Ahmed Cemal (1872-1922) zeuden. Alemaniar artxibategiak publikoarentzat ireki ziren arte, historialariek BPBren gobernua triunbiratu diktatorialtzat hartu zuten; orain, eta azken ikerketa historikoen arabera, alderdia barne desadostasunaren ondorioz banatua eta alderdiko batzorde nagusiaren antolaketa direktibo zabal batek zuzendua zegoela ezagutzen da.

## Ikus, gainera 
* Otomandar Gazteak

## Kanpo estekak
Ferdinand Kübler

**Ferdinand «Ferdi» Kübler** (Marthalen, 1919ko uztailaren 24a - Zurich, 2016ko abenduaren 29a), *Le Fou pédalant* eta ''L'Homme cheval'' ezizenduna, txirrindulari suitzar bat izan zen, profesionala 1940 eta 1957 bitartean, denbora horretan 135 garaipen lortu zituelarik.

Ferdi Kübler Suitzako txirrindularirik sarituenetako bat da. Bere herrialdeko txapeldun hamaika alditan maila ezberdinetan, bere lorpenik handienak 1950eko Frantziako Tourrean eta 1951ko Txirrindularitzako Munduko Txapelketan ditu, bietan garaipena lortuz.

Beste ohorezko postu batzuen artean Frantziako Tourrean 2. postu bat, bi 3. postu Italiako Giroan eta beste bi domina gehiago, brontzezko bat eta zilarrezko beste bat Munduko Txapelketan daude.

Bi aldiz baino ez zuen amaitu Tourra, baten 1. eta bestean 2. amaituz.

Txirrindularitza profesionaletik erretiratu ondoren eski monitore bihurtu zen.

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Bisir handia

thumb|320px|Bisir handia audientzian (1724).
**Bisir handia** (turkieraz *sadrazam* edo *vezir-i âzam*) Otomandar Inperioko lehen ministroa zen, sultanak gobernu lanez arduratzen ziren funtzionario batzuez inguratzeko ohitura baitzuen.
Bisir handiaren gobernu bulegoak Istanbulen zeuden, Ate Gorena igarota, Topkapi jauregitik gertu, non sultanaren harema zegoen. Hitzaren jatorria persierazko *bisir* da (وزير).

Inperioaren hasieran, *bisir* titulua baino ez zen erabiltzen. Bisir handia erabili zuen lehena Çandarlı Halil Paşa izan zen, laguntzen zioten beste bisirretatik desberdintzeko. Tanzimat garaiaren ostean XIX. mendean, bisir handiaren egitekoa Mendebaldeko estatuen lehen ministroenarekin parekatu zen.

## Ikus, gainera 
* Otomandar Inperioa

## Kanpo estekak
1325 Inanda

**1325 Inanda** asteroide gerrikoan aurkitutako 1325. asteroidearen izena da. 1934ko uztailak 14an aurkitu zuen Cyril Jacksonek Johannesburgo]tik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1934 NR** zen. Bere izena Inanda hiriagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Jatorri (geometria)

[thumb|[Kartesiar koordenatu|Koordenatu kartesiarren sistema bidimentsionalaren **jatorria**.]]
Geometrian, **jatorria** edo **koordenatu-jatorria** puntu berezi bat da, espazio batean erreferentzia gisa finkatzen dena eta **O** letraz adierazi ohi dena. Puntu horretan, sistemaren koordenatu guztiek zero balio dute, (0,0) bi dimentsiotan eta (0,0,0) hirutan.

* Kartesiar koordenatu-sisteman, ardatzek elkar ebakitzen duten puntua da.
* Zenbaki errealen zuzenean 0 zenbakiari dagokion puntua da.

## Ikus, gainera 
* Koordenatu sistema
* Erreferentzia-sistema

## Kanpo estekak
Haserretu zaitezte!

***Haserretu zaitezte!*** (jatorrizko frantsesezko izenburua *Indignez-vous!*) 2010. urtean Stéphane Hessel frantziar diplomatikoak idatzitako saiakera liburu bat da. Stéphane Hessel, Bigarren Mundu Gerran zehar, Vichyko gobernuaren aurka borrokatu zen Frantziako Erresistentziako gudari ohia ere izan zen. Aldarrikapen politiko hau 2010. urtearen amaiera aldera *Indigène édition* argitaletxean argitaratu zen, eta 2011ko martxorako Frantzian 1,5 milioi ale salduak zeramatzan.

## Euskarazko itzulpena 
Liburua hau 2011. urteko hasiera aldera Denonartean argitaletxeak argitaratu zuen, Inma Errea itzultzaileak euskaratu zuelarik. Lehenbiziko 1.000 aleko argitarapena kaleratu eta motz gelditu zenez, jada martxoan bigarren argitarapen bat burutzea iragarri zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 'Haserretu zaitezte!', Frantzian markak hautsi dituen liburuxka, euskaraz kaleratu du Denonartean argitaletxeak. Euskal kultura.com 
* Haserretu zaitezte! liburuari buruzko artikulua. Berria.info. 
* Liburuaren orrialdea Indigène édition argitaletxearen webgunean.
1327 Namaqua

**1327 Namaqua** asteroide gerrikoan aurkitutako 1327. asteroidearen izena da. 1934ko irailak 7an aurkitu zuen Cyril Jacksonek Johannesburgoko Union Observatory behatoki astronomikotik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1934 RT** zen. Bere izena nama etniagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
2011ko Paris-Roubaix

**2011ko Paris-Roubaix** Paris-Roubaix klasikaren 109. edizioa izan zen. 2011ko apirilaren 10ean jokatu zen, Compiègne eta Roubaixko *André Pétrieux* belodromoaren artean. Lasterketak 258&nbsp;km zituen eta galtzadarrizko 27 eremu (51,5&nbsp;km denetara). UCI World Tour 2011ko bederatzigarren lasterketa izan zen.

197 txirrindularik parte hartu zuten, 25 taldetan banaturik, eta 108 iritsi ziren helmugara.

Ezustean Garmin-Cervélo taldeko Johan Vansummeren belgikarra izan zen irabazlea. Helmugatik 15 kmra erasoa jo zuen eta Roubaixko belodromora bakarrik iritsi zen. Faborito nagusia, Fabian Cancellara, bigarrena izan zen eta Maarten Tjallingii hirugarrena.

## Taldeak 
## Sailkapen orokorra 
## Kanpo estekak 
*  Eitb.com: Van Summerenek ezustekoa eman du harbidean
*  Berria.info: Ezustean, Van Summeren nagusi Paris-Roubaixen
1328 Devota

**1328 Devota** asteroide gerrikoan aurkitutako 1328. asteroidearen izena da. 1925eko urriak 21ean aurkitu zuen Benjamin Jekhowskyk Aljerretik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1925 UA** zen.

## Kanpo estekak
Active (itsasontzia)

***Active*** Tasmaniako itsasoan 1810ean desagertu zen itsasontzi bat izan zen.

Active John Bader kapitainaren zuzendaritzapeko brigantin bat zen, Australiako Westernport Bayn 1809ko ekainaren 11n lehorreratu zena. Ez zuen tripulazioa galdu, eta beruretaratua izan zen eta Sydneyrantz abiatu zen, bertara uztailaren 24an iritsiz. Konpondua izan zen, konponketa horien artean masta berriak jarri zirelarik. 1809ko abenduaren 11n, Active, beste behin Bader kapitainaren zuzendaritzapean, eta zigilatutako alderdi batekin itsasontzian bertan, Open Bay uharteetara iritsi zen, Zelanda Berriko mendebaldeko kostaldean. Zigilatutako alderdia uharte txiki batean lehorreratu zen. Active Sydneyra abiatu zen, eta itsasontzia ez zen sekula gehiago ikusia izan.

Zigilatutako zatiak isolatuta jarraitu zuen 1813an Governor Bligh itsasontziak erreskatatu zuen arte, Sydneyra 1813ko abenduaren 15ean itzuliz.

## Kanpo estekak
Dundee uhartea

**Dundee uhartea** penintsula antartikoaren iparmendebaldean eta Joinville uhartearen hegoaldean dagoen uharte bat da, erabat izotzez estalia dagoena.

1893ko urtarrilean, Dundee Whaling Expedition izeneko balea espedizioan zehar, uhartea Active itsasontziko kapitaina zen Thomas Robertsonek Eskoziako portu hiria den Dundeegatik izendatu zuen, non Active itsasontzia uretaratua izan zen beste hiru itsasontzirekin batera baleak ikertzeko.

Hemendik hasi zuen Lincoln Ellsworthek Herbert Hollick-Kenyon pilotuaren konpainian 1935eko azaroak 23an Antartika hegazkinez lehen aldiz zeharkatu zuen bidaia.

## Lurralde aldarrikapenak 
Argentinak uharte hau Suaren Lurraldea, Antartika eta Hego Atlantikoko Uharteak probintziako Argentinar Antartika departamendu barnean sartzen du, Txilerentzat Magallanes eta Txileko Antartika eskualdeko Txileko Antartikako Probintziako Antartika hiriaren zati da, eta Erresuma Batuarentzat Britainiar Antartikaren zati. Hiru aldarrikapenak Itun Antartikoaren baldintzetara mugatuta daude

Herrialde aldarrikatzaileen izendapenak:

* Argentinak penintsula osoa *isla Dundee* deitzen du.
* Txilek *isla Dundee*
* Erresuma Batuak *Dundee island*

## Kanpo estekak
Quebrantahuesos

'''''' (gaztelaniazko hitza, euskaraz «ugatza» esan nahi duena) Aragoin jokatzen den egun bakarreko txirrindularitza amateurreko lasterketa bat da, mota horretako lasterketen artean munduko garrantzitsuenetakoa. Sabiñanigo udalerriko Peña Ciclista Edelweiss elkarteak antolatzen du, urtean behin, eta 8.000 bat txirrindulari amateurrek parte hartu ohi dute.

Lasterketa Sabiñanigo udalerrian hasi eta Espainia aldeko Somport (1632 m) eta Portalet (1794 m) mendateak iragaten ditu, aldiz, Frantzia aldeko Maria Blanca (1035 m) mendatea ere igarotzen du. Ibilbideak honako udalerri hauek iragaten ditu: Pardinilla, Guasa, Castiello de Jaca, Villanúa, Canfranc, Candanchú, Urdos, Bedous, Sarrance, Escot, Bilhères, Bielle, Gère-Bélesten, Laruns, Aigas Caudas, Artosta, Formigal, Escarrilla, El Pueyo de Jaca, Hoz de Tena, Biescas eta Senegüé.

## Kanpo estekak 
* Quebrantahuesos lasterketaren webgunea
Tasmaniako itsasoa

**Tasmaniako itsasoa** Ozeano Barearen hego-mendebaldean dago, mendebaldean dituen Australia eta Tasmania uharteen eta ekialdean duen Zeelanda Berriko Ipar eta Hego uharteen artean.

Itsaso honek bere izena Tasmania uharteagandik jasotzen du, Zeelanda Berria bezala XVII. mendean Abel Tasman esploratzaile herbeheretarrak aurkitu zuena. Beranduago, James Cook britainiar esploratzaileak zabalki esploratu zuen Tasmaniako itsasoa 1770eko hamarkadan zehar, aurkikuntzazko bere lehen bidaiaren zati bezala. Alejandro Malaspinaren espedizioak ere itsaso hau zeharkatu zuen 1793an, Doubtful Founden (Zeelanda Berriko Hego Uhartean) eta Sydneyn (Australia) lehorreratuz.

Nazioarteko Hidrografia Erakundearen arabera, konbentzionali, Tasmaniako itsasoa eta Koral itsasoaren arteko muga Australiako Queensland eta Hegoaldeko Gales Berria estatuen arteko mugaren jarraipenean kokatzen da.

Zenbait uharte talde dago Tasmaniako itsasoan, Australia eta Zeelanda Berriko kostaldeetatik urrun.

* Lord Howe uhartea eta bere ingurukoak.
* Ball Piramidea
* Norfolk uhartea, Tasmaniako itsasoaren ipar muturrean, Koral itsasoarekin mugan.

## IHOk jarritako mugak 
Itsasoen mugei dagokienez nazioarteko autoritate nagusia den Nazioarteko Hidrografia Erakundeak (*International Hydrographic Organization*, IHO ingelesez) Tasmaniako itsasoa itsasotzat hartzen du. Mundu osoan erreferentziazkoa den bere *"Limits of oceans and seas"* (Ozeano eta itsasoen mugak, 1953ko 3. edizioa) argitalpenean, 63 identifikazio zenbakia ematen dio, eta honela definitzen du:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anton Arieta

**Anton Arieta-Araunabeña Piedra**, futbol munduan **Arieta II.a** ezizenaz ezaguna, (Durango, 1946ko urtarrilaren 6a - *ibidem*  2022ko maiatzaren 7a) euskal herritar futbolaria izan zen, 10 urtez Athleticen jokatu zuena. Eneko Arieta anaia ere Athletic Clubean aritu zen.

## Palmaresa 
* 2 Errege Kopa (1969 eta 1973)

## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.net
Aitor Agirre

**Aitor Agirre Uriarte**, (Sondika, 1949ko azaroaren 11 - ) euskal herritar futbolari ohia da.

Sestao Sporten maila ona eman ondoren hainbat taldetan izan zen, Burgos CFrekin Lehenengo Mailan debutatuz. 1977an Athletic Clubek fitxatu zuen.

Egun Getxon jatetxe bat du. Euskal Herriko futbol selekzioarekin ere behin jokatu zuen.

## 1975 
1975eko irailaren 28an, Santanderko Racing futbol taldeko Sergio Manzanera eta Aitor Agirre jokalariak besoko beltza zutela atera ziren zelaira, bezperan frankismoak exekutatutako Txiki, Otaegi eta FRAPeko hiru kideen omenez eta Francoren aurka. Keinuak eragin handia izan zuen, eta eskuin muturrak heriotzarekin mehatxatu zituen. 

Biharamunean komisaldegira eraman zituzten, deklaratu eta 300.000 pezetako isuna ezarri zieten. Garai hartan etxebizitza arrunt batek 200.000 bat pezeta inguru balio zuen. Azkenean 100.000 pezeta ordaindu behar izan zuen jokalari bakoitzak.

## Ibilbidea 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.net
Marearen erraietan

***Marearen errainetan*** (Alberdania, 2006) Jose Inazio Basterretxearen bigarren eleberria da, aurrenekotik hemezortzi urte igaro ondoren. Gaiaren aldetik ez dauka aurrekoarekin lotura handirik. Egileak egunerokotasunari lotutako narrazioa aurkezten digu, haren hitzetan "fikzio gauzagarria".

## Argumentua 
Hiru emakume (Irune, Lore eta Madalen) eta gizon bat (Paulo) dira protagonistak. Bizitzak hurbildu, eta bizitzak berak urrundu ditu. Gizakiaren metamorfosi animikoaren lekukotasuna azaltzen du egileak lan honetan. Iragana, oraina eta etorkizuna nahasten dira lerro artean, bizitza eta heriotza nola. Bilbon eta Bartzelonan kokatu ditu autoreak pertsonaiak.

## Bibliografia 
* *Marearen errainetan*. Irun: Alberdania, 2006. ISBN:84-96643-25-5

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Liburuaren pasartea, Euskal Idazleen Elkartearen webgunean.
* [Mikel Asurmendi(https://eu.wikipedia.org/wiki/Mikel_Asurmendi)ren kritika *Irunero* aldizkarian, 2007-05.]
Iñaki Txurruka

**José Ignacio Txurruka Sistiaga** (Donostia, Gipuzkoa, 1949ko urtarrilaren 28a - ) euskal herritar futbolari ohia da, aurrelari lanetan aritzen zena.

Zarauzko Kirol Elkarteaen maila ona eman ondoren Real Sporting de Gijón taldean jokatu zuen, Lehenengo Mailan debutatuz. 1976an Athletic Clubek fitxatu zuen.

Euskal Herriko futbol selekzioarekin ere behin jokatu zuen.

## Ibilbidea 
*2024ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Fitxa - www.athletic-club.eus
Rügen

**Rügen** () Alemaniako Mecklenburg-Aurrepomerania estatu federalean dagoen uharte bat da. 926.4 km²-ko azalera eta 77.000 biztanle ditu. Berez, herrialde honetako uharterik handiena da.

## Geografia eta klima 
[thumb|ezkerrera|250px| Kreidefelsen, [Jasmund Parke Nazionala]]
Itsaso Baltikoan kokatzen da, Hiddensee eta Ummanz uharteen alboan. 570 kilometro luzen den kostaldea dauka eta gizakiaren eragin handirik jasan ez duen eremua da.

Klima epela kontsideratzen bada ere negua nahiko hotza da (0&nbsp;°C bataz beste) eta udak ere freskoak dira 16'3&nbsp;°C-ko mediak markatzen direlarik. Ez da oso euritsua (520-560 mm) eta urtero 1800-1870 eguzki ordu ditu.

2007tik aurrera Rügeneko zubiak (*Rügenbrücke*) elkartzen du uhartea kontinentearekin, zehatzago esanda Stralsund hiriarekin.

## Historia 
K.a. 4.000 urteko populazioen aztarnak aurkitu dira irlan. Antzina **Rugiarrak** ezarri ziren uhartean, agian Eskandinaviatik etorritako leinua izan zitekeen. VII mendean **Rani** leinu eslaviarra iritsi zen eta bertakoekin nahastu zen. Charenza izeneko antzinako herrian bizi zen uharteko printzea baina botere erlijiosoa Rügen uharteko punturik iparralderenean ezarri zen, Svetovid tenplu gotortuan.

Daniarrek 1168an uhartea konkistatu zuten eta handik gutxira biztanleak kristautzen hasi ziren. Germaniarren asentamenduak sortzen hasi ziren eta 1325ean Pomeraniako Dukerriaren esku gelditu zen uhartea.

Hogeita Hamar Urteko Gerra bukatzean, 1648ko Westfaliako Bakeak suediarrei eman zien Pomerania osoa baina 1815ean, Napoleondar Gerrak amaitzean Prusiaren esku gelditu zen. XX mendearen hasieran berlindarren opor leku nagusia bilakatu zen eta gaur egun ere horrela dirau.

File:Binz (2011-05-21) 03.JPG|Binz
File:Königsstuhl und Viktoria-Sicht.jpg|Nationalpark Jasmund

## Ondasun nabarmenak 
* Jasmund Parke Nazionala
* Mendebaldeko Pomeraniako aintziretako Parke Nazionala

## Kanpo estekak 
* Rügengo webgune ofiziala
Jean Robic

**Jean Robic** (Vouziers, 1921eko ekainaren 10a - Ardenak, 1980ko urriaren 6a) txirrindulari frantziar bat izan zen, profesionala 1945 eta 1959 bitartean.

Bere lorpenik handiena 1947an izan zen, Frantziako Tourra irabazi zuenean. Proba honetan, bere parte-hartze guztien artean zazpi etapa garaipen lortu zituen. 1980an hil zen trafiko istripu baten ondorioz.

## Palmaresa 
**1945**
* Ziklo-kroseko Frantziako Txapelketak
* 3. Boucles de l'Aulnen

**1947**
* 20px Frantziako Tourra eta 3 etapa 
* Nazioarteko Ziklo-kros kriteriuma
* Dauphiné Libéréko etapa 1

**1948**
* À travers Lausanne
* 3. Dauphiné Libérén

**1949**
* 2. Dauphiné Libérén
* 4. Frantziako Tourrean eta etapa 1 

**1950**
* 20px 15px Munduko Ziklo-kros txapelketa
* Frantziako Tourreko etapa 1 
* Erroma-Napoli-Erroma

**1951**
* 3. La Flèche Wallonnen

**1952**
* Polymultipliée
* 5. Frantziako Tourrean eta etapa 1
* 3. Lieja-Bastogne-Liejan
* 3. Erroma-Napoli-Erroman

**1953**
* Frantziako Tourreko etapa 1

**1954**
* 2. Polymultipliéen

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Erreferentziak
## Kanpo estekak 
* 
* El sitio de ciclismo
Infloreszentzia

eskuinera|thumb|390px|*Butomus umbellatusaren* infloreszentia
**Infloreszentzia** (latinetiko *inflorescere*, "lorez estali") adarkatuta dagoen eta ondorioz zenbait lore dituen lore-pedunkulua da. Lore bakunak dituzten adarretatik adar-tarteetan brakteak, eta ez hosto normalak, edukitzeagatik bereizten da.

## Infloreszentzia mota batzuk 

Fitxategi:Astrantia minor.jpg|*Astrantia minor*
Fitxategi:Kolben (inflorescence).svg|Espadizea
Fitxategi:Arum maculatum.jpeg|*Arum maculatum*
Fitxategi:Koepfchen (inflorescence).svg|Kapitulua
Fitxategi:Fleur 9 - VTdJ.JPG|*Dipsacus fullonum*
Fitxategi:Kätzchen (inflorescence).svg|Amentua
Fitxategi:Alnus incana rugosa catkin.jpg|*Alnus incana* (amentua)

Image:Brakteose beblätterung (inflorescence).svg|Ebrakteatuta.
Image:Wisteria sinensisPNPG.jpg|*Wisteria sinensis*
Image:Brakteose_beblätterung_2_(inflorescence).svg|Brakteatuta.
Image:Pedicularis verticillata a3.jpg|*Pedicularis verticillata*.
Image:Frondobrakteose Beblätterung (inflorescence).svg|Hosto-brakteatuta.
Image:Rhinanthus angustifolius.jpg|*Rhinanthus angustifolius*.
Image:Frondose beblätterung (inflorescence).svg|Hostoaren infloreszentzia.
Image:Unknown plant 01 bgiu.jpg|*Aristolochia clematitis*.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jakobino

[thumb|180px|Jakobinoen egoitza [Parisko Saint-Honoré kalean zegoen.]]
**Jakobinoak** Frantziako Iraultzan zehar Paris hiriburuan egoitza izan zuen talde politiko erradikal bat osatzen zuten pertsonak ziren. Errepublikazaleak eta herri subiranotasunaren defendatzaileak ziren, eurentzat herrialdea banaezina zen, ondorioz estatu zentralistaren defendatzaile sutsu bilakatu ziren.

Frantziako Iraultzako lehen urteetako bi talde politiko nagusietako bat osatu zuten jakobinoek. Oposizioan zeuden diputatu guztiak bildu ziren hasieran jakobinoen taldera, baina 1791etik aurrera gero eta jarrera gogorragoak hartu zituzten iraultza nagusi zedin, eta Frantziako politika menderatu zuten 1793ko uztailetik 1794ko uztaila bitartean. Aginpidean egon ziren denbora horretan Izualdi Handia zabaldu zuten herrian, gillotinan hil baitzituzten oposizioko kide asko. Jakobinoen bi buru, Saint-Just eta Robespierre, gillotinan hil zituztenean desagertu zen taldea, 1794an.

Gaur egun, Frantzian, jakobinismoa Estatu eta Errepublikaren zentralizazioaren ideiaren parekide da.

## Jatorria 
Hasieran, *Club breton* deitzen ziren, eta bertako kideek Rue Saint-Honoréko donejakuetarren komentuari zor diote izena (collège des Jacobins), bertan finkatu baitziren 1789an.

## Ikus gainera 
* Girondinoak
* Chauvinismo
* Frantses nazionalismo

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Azurmendi, Joxe: *Historia, arraza, nazioa. Renan eta nazionalismoaren inguruko topiko batzuk*, Donostia: Elkar, 2014. 

## Kanpo estekak 
* Jakobinismoa. Egungo Euskararen Hiztegia 
* Jakobinismo. Puntubi.com
Leontxo García

**Leontxo Olasagasti Gartzia** edo, ezagunagoa den bezala, **Leontxo García** (Irun, 1956ko otsailaren 12a - ) xake-jokalari eta -kazetari gipuzkoarra da.

1975ean Gipuzkoako Xake Txapelketa irabazi zuen. FIDE maisua da, 1981tik. Hala ere, 1983an xake-jokoa alde batera utzi zuen, xake-kazetaritzara guztiz dedikatzeko. 1986tik RNEren xake-korrespontsala da. 1991-2001 bitartean *Jaque* aldizkaria zuzendu zuen. 1998-1999 bitartean Salvatek ekoiztutako *La pasión del ajedrez* (Xakearen pasioa) seriea —25 bideoko bilduma— zuzendu eta aurkeztu zuen. 2004tik egunero idazten du zutabe bat Espainiako El País egunkarian, non xake-partida bat aztertzen duen. Hitzaldi ugari ematen ditu xakearen edertasuna eta hezkuntza-balioa zabaltzeko. Hain zuzen ere, 2009an Euskal Herriko federazioak ematen duen Euskal Xakearen saria jaso zuen, xakea gizartean hedatzeko egindako lanagatik.

## Liburuak 
* *"Radomir Antic. Jaque a la Liga"* (Plaza & Janés, 1996)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Leontxo Garcíaren zutabea *elpais.com* webgunean
*  Leontxo Garcíaren *En Jaque* programako audioak *rtve.es* webgunean
Louvigné-de-Bais

**Louvigné-de-Bais** (bretainieraz *Louvignieg-Baez*) Ille eta Vilaine departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.

## Kanpo estekak
Louvigné-du-Désert

**Louvigné-du-Désert** (bretainieraz *Louvigneg-an-Dezerzh*) Ille eta Vilaine departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.

## Kanpo estekak
Eztebe IV.a

**Eztebe IV.a** (?, ? - † Erroma, 817ko urtarrilaren 24a) Eliza Katolikoaren 97. aita santua izan zen 816 eta 817 urteen bitartean.

Erromatarrei Luis Errukitsua errege frankoari mendetasuna zin egitea eskatu zien.

## Erreferentziak
Paskoal I.a

**Paskoal I.a** (Erroma, ? - † *ibidem*, 824ko otsailaren 11) Eliza Katolikoaren 98. aita santua izan zen 817 eta 824 urteen bitartean.

Santa Cecilia in Trastevere eta Santa Maria in Domnica elizak berreraiki zituen.

## Erreferentziak
Dofinerriko Kriterium

**Dofinerriko Kriteriuma** () (lehen **Dauphiné Libéré** deitua) Frantziako Alpeetan, antzinako Dofinerria edo *Dauphiné* probintzian egiten den txirrindularitza lasterketa bat da. 1947an sortu zuen Georges Cazeneuvek eta Le Dauphiné Libéré egunkari frantziarrak antolatu, eta UCI ProTourren egitarauaren barnean dago (ondoren UCI World Ranking. Plouayko Sari Nagusiarekin batera, ASOk antolatzen ez zuen maila goreneko txirrindularitza lasterketa bakarra izan zen, 2010eko urtarrilean enpresa horrek lasterketa erosi zuen arte.

Dofinerriko Kriteriumak ospe handia du txirrindularitza munduan, bere palmaresak adierazten duen bezala: hor, Frantziako Tourra bost aldiz irabazi duten txirrindulari guztiak agertzen dira, baita Lance Armstrong ere, Tourra zazpi aldiz lortu zuena ere.

Lance Armstrongek proba horri buruz "Munduko lasterketarik ederrena da, Frantziako Tourraren ondoren" esan zuen.

## Ibilbidea
thumb|upright|right|2011ko probako ibilbidea
Dofinerriko Kriteriumak 8 egunean Frantziako hegoaldeko Rhône-Alpes eskualdea zeharkatzen du, Alpeetako zonalde batzuk ere bisitatuz. Lasterketa, gehienetan, igande batean hasten da. Asteleheneko eta astearteko etapak, normalean, Frantziako behe mendietan egiten dira, hortik Alpeetako mendateetara joan aurretik. Sarritan, banakako erlojupeko proba luze bat izaten da.

Egutegiko datak eta tokia baliatuz, lasterketako antolatzaileek mendiko etapa bat osatzen dute, hilabete bat geroago antolatzen den Frantziako Tourreko etapa baten antz handia daukana.

Grenoble, Dauphiné eskualdeko hiriburua, askotan izan da etapa baten hasiera edo amaiera. Etapa bat hartu ohi duten hiriak, besteak beste, Avignon, Saint-Étienne, Annecy, Chambéry, Gap, Lyon, Aix-les-Bains, Valence, Briançon eta Vals-les-Bains izan dira.

## Maillotak 
100px|right|thumb|Elastiko horia, marra urdinarekin
Sailkapen orokorreko liderrak elastiko hori bat, marra urdin batekin, jazten du.

1948an, mendiko sailkapena sortu zen, gaur egun puntukako maillot batekin nabarmentzen dena.

1955etik aurrera, puntukako sailkapeneko liderra, elastiko berdez nabarmentzen da.

## Palmaresa 
**Oharra:** Lance Armstrongek, dopina zela eta, 2002 eta 2003 ekitaldietako garaipenak eta 2000ko hirugarren galdu zuen. Era berean, Levi Leipheimerrek 2006ko ekitaldiko garaipena eta 2005eko hirugarrena ere galdu zituen.

## Palmaresa herrialdeka 
| valign="top" width="50%" |

|}

## Estatistikak 
### Garaipen orokor gehiago 
* **3**.  Nello Lauredi 1950, 1951 eta 1954an.
* **3**.  Luis Ocaña 1970, 1972 eta 1973an.
* **3**.  Bernard Hinault 1977, 1979 eta 1981ean
* **3**.  Charly Mottet 1987, 1989 eta 1992an.
* **3**.  Chris Froome 2012, 2015 eta 2016an.

### Garaipen gehien mendiko sailkapenean 
* **5**.  Thierry Claveyrolat 1986, 1990, 1991, 1992 eta 1993an.
* **3**.  Luis Ocaña 1971, 1972 eta 1973an.
* **3**.  Lucien Van Impe 1975, 1976 eta 1977an.
* **3**.  Bernard Hinault 1979, 1981 eta 1984an.

### Garaipen gehien puntukako sailkapenean 
* **3**.  Thierry Claveyrolat 1987, 1989 eta 1990ean.

## Kanpo estekak
Eugenio II.a

**Eugenio II.a** (Erroma, ? - † ?, 827ko abuztuaren 27a) Eliza Katolikoaren 99. aita santua izan zen 824 eta 827 urteen bitartean.

Lotario I.aren babesa behar izan zuen boterea mantentzeko.

## Erreferentziak
Valentin

**Valentin** (; Erroma, ? - † ?, 827ko urriaren 10a) Eliza Katolikoaren 100. aita santua izan zen 827ko 30 edo 40 egunean.

Garai hartan, Eliza Erromatarrean ohi zenez, *per saltum*, hau da, Diakonotik Apezpiku izendatu zuten, aurretik apaizgoaren ordena eman gabe.

Haren aurrekoen hautaketak ez bezala, harenak nobleziaren, herriaren eta erromatar kleroaren laguntza izan zuen.

Ez dago haren aitasantutza laburraren berririk; *Liber Pontificalis*en arabera, berrogei egun iraun baitzuen, eta Einharten *Annales*en arabera, hogeita hamar. Bere aukeraketaren urte berean hil zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gregorio IV.a

**Gregorio IV.a** (Erroma, ? - † ?, 844ko urtarrilaren 25a) Eliza Katolikoaren 101. aita santua izan zen 827 eta 844 urteen bitartean.

Frankoen babesa behar izan zuen eta haien liskarretan hartu zuen parte.

## Erreferentziak
À travers Lausanne

**À travers Lausanne** urtero Suitzako Lausanne hiri inguruan ospatzen zen txirrindularitza lasterketa bat zen.

Lasterketa 1940an hasi zen ospatzen, eta 2001ean ospatu zen azken aldiz. Lasterketa honetan garaipen gehien dituena Joop Zoetemelk txirrindulari herbeheretarra da, bost garaipenekin.

## Palmaresa 
## Palmaresa herrialdeka 
## Kanpo estekak
1947ko Frantziako Tourra

**1947ko Frantziako Tourra** Itzuli Handi honen 34. edizioa izan zen. 1947ko ekainak 25 eta uztailak 20 bitartean ospatu zen, 4.640ko ibilbidearekin, 21 etapatan banatuak.

10 txirrindulariko 10 taldetan banatutako 100 txirrindularik parte hartu zuten, horietatik proba soilik 53k amaitu zutelarik, eta talde bakar batek ere ez zuen proba bere txirrindulari guztiekin amaitzea lortu.

Bigarren Mundu Gerraren ondorengo lehen Frantziako Tourra izan zen, eta 5 atseden egun izan zituen.

Tour honen garailea izan zen Jean Robic ez zen liderra izan azken etapara arte, eta bere batez besteko abiadura 31,412 kilometro ordukoa izan zena.

## Sailkapenen garaileak 
### Sailkapen nagusia 
* Jean Robic 148 ordu, 08' eta 25"rekin

### Mendiko sailkapena 
* Pierre Brambilla 98 punturekin

### Taldekako sailkapena 
* Italia

## Etapak 
 CR = Banakako erlojupekoa

## Sailkapen nagusia 
|-
| 100 partehartzaile, 53 sailkatu
|}

## Parte-hartzaileen zerrenda 
A : Abandonatu egin zuen etapan zehar ; E : Kanporatua ; NP : Etapa hasi ez zuena.

## Kanpo estekak 
http://www.letour.fr/
Benedikto III.a

**Benedikto III.a** (Erroma, ? - † ?, 858ko apirilaren 17a) Eliza Katolikoaren 104. aita santua izan zen 855 eta 858 urteen bitartean.

## Erreferentziak
Nikolas I.a

**Nikolas I.a** (Erroma, c. 800 - † *ibidem*, 867ko azaroaren 13a) Eliza Katolikoaren 105. aita santua izan zen 858 eta 867 urteen bitartean.

Oso ortodoxoa izan zen bere ideologian, batez ere ezkontza kanonikoari buruz. Gogor defenditu zuen aita santuaren lehentasuna; hala, aita santuarengana jotzeko apezpikuen eskubidea beste agintarien gainetik ezarri zuen, eta Lotaringiako Lotarioren dibortzioa ezeztatu zuen. Aitasantutzaren boterea sendotu zuenez, Nikolas Handia ezizena hartu zuen. Konstantinoplako San Inazioren alde egin zuen Fozioren kontra. *Responsa ad consulta Bulgarorum *idatzi zuen ("Bulgariarren galderei erantzunak"). Santutegian duen eguna azaroaren 13a da.

## Erreferentziak
Adrian II.a

**Adrian II.a** (Erroma, 792 - † ?, 872ko abenduaren 14a) Eliza Katolikoaren 106. aita santua izan zen 867 eta 872 urteen bitartean.

Nikolas I.a bere aurrekoaren politikari eusten saiatu zen.

## Erreferentziak
Joan VIII.a

**Joan** edo **Joanes VIII.a** (Erroma, ? - † ?, 882ko abenduaren 16a) Eliza Katolikoaren 107. aita santua izan zen 872 eta 882 urteen bitartean.

Europar erregeen laguntzaz, sarrazenoak Italiatik botatzen saiatu zuen.

## Ikus gainera 
* Joana ama santua

## Erreferentziak
1948ko Frantziako Tourra

**1948ko Frantziako Tourra** Itzuli Handi honen 35. edizioa izan zen. 1948ko ekainak 30 eta uztailak 25 bitartean ospatu zen. 4.922 kilometro bete ziren 21 etapan banatuta.

120 txirrindularik parte hartu zuten 10 txirrindulariko 12 taldetan banatuta, horietatik proba soilik 44k amaitu zutelarik. Talde bakar batek ere ez zuen amaitu proba bere txirrindulari guztiekin.

Garailea izan zen Gino Bartalik batez beste 32,442 kilometro orduko abiaduran bete zuen ibilbidea.

## Etapak 
 CR = Banakako erlojupekoa

## Sailkapenetako garaileak 
### Sailkapen nagusia 
|}

### Mendiko sailkapena 
* Gino Bartali, 62 punturekin

### Taldekako sailkapena 
* Belgika

## Parte-hartzaileak 
A : Abandonatu egin zuen etapan zehar ; E : Kanporatua ; NP : Etapa hasi ez zuena.

*Artikulu hau frantsesezko eta gaztelerazko wikipedietatik itzulia dago*.

## Kanpo estekak
Marino I.a

**Marino I.a** (Gallese, ? - † ?, 884ko maiatzaren 15a) Eliza Katolikoaren 108. aita santua izan zen 882 eta 884 urteen bitartean.

## Erreferentziak
Adrian III.a

**Adrian III.a** (Erroma, ? - † San Cesario sul Panaro, 885) Eliza Katolikoaren 109. aita santua izan zen 884 eta 885 urteen bitartean.

Karlos III.a Gizena enperadoreak deituta, Wormsera joan zen, baina bidaian zela hil zen.

## Erreferentziak
Eztebe V.a

**Adrian III.a** (Erroma, ? - † ?, 891ko irailaren 14a) Eliza Katolikoaren 110. aita santua izan zen 885 eta 891 urteen bitartean.

Nikolas I.aren politikari eutsi zion Eliza sendotzeko.

## Erreferentziak
Formoso

**Formoso** (Ostia, c. 816 - † Erroma, 896ko apirilaren 4a) Eliza Katolikoaren 111. aita santua izan zen 891 eta 896 urteen bitartean.

Bere agintaldia istilutsua izan zen oso. Ageltrude enperatrizarekin etsaitu zen, haren seme Lamberto ez zuelako nahi izan Germaniako Erromatar Inperio Santuko enperadore izendatu, eta Ageltruderen etsaiekin, karolingioekin, lerratu zen Arnulfo Karintiakoa enperadore izendatuz. Ondorioz, Ageltrudek eta Lambertok Erromatik ihes egin behar izan zuten. Baina Arnulfo perlesiak jota geratu zen izendapenetik gutxira, eta aita santua bera ere garai bertsuan hil zen.

Orduan, Ageltrude Erromako politika kontrolatzera itzuli zen, eta aita santu berriaren izendapena inposatzeaz gain, Formosoren gorpua hilobitik ateratzeko agindu zuen, eta epaitzeko. Halaxe egin zen, Gorpuaren sinodoa esan izan zaion espektakulu bitxian.

Formosoren aurkako akusazioak egin ziren: lege kanonikoak zionearen aurka egoitzak transmigratzea, zin egite faltsua, eta apezpiku izatea benetan laikoa zenean. Epaiak Formoso erruduna zela ebatzi zuten. Gorpuari arropak kendu zizkioten eta eskubiko eskuko hiru hatz moztu zizkioten, bizirik zegoenean horiek erabili baitzituen bedeinkazioak emateko. Formalki, gainera, bere agintaldiko ordenazio eta agindu guztiak bertan behera geratu ziren.

## Ikus, gainera 
[thumb|250px|[Jean Paul Laurensen *Formoso aita santua eta Eztebe VI.a* margolana, 1870an egina. Formosoren hilotza epaitu zuteneko sinodoa da gaia.]]
* Gorpuaren Sinodoa

## Erreferentziak
Bonifazio VI.a

**Bonifazio VI.a** (Erroma, ? - † ?, 896ko apirila) Eliza Katolikoaren 112. aita santua izan zen 896ko apirilaren hamabostaldi baten zehar. Hezueriak jota hil omen zen.

## Erreferentziak
Eztebe VI.a

**Eztebe VI.a** (?, ? - † ?, 897ko abuztua) Eliza Katolikoaren 113. aita santua izan zen 896 eta 897 urteen bitartean. Formoso bere aurrekaria hilda zegoela epaitzeagatik nabarmendu zen.

## Erreferentziak
Erroman

**Erroman** (Gallese, ? - † Erroma, 897ko azaroa) Eliza Katolikoaren 114. aita santua izan zen 897ko abuztu eta azaroaren bitartean. Kargutik kendu eta monje bilakatu zen.

## Erreferentziak 
## Ikus, halaber 
* Erroman (santua)
Monje

thumb|300px|**Monje** budistak.
**Monjea**, **monakoa** edo **lekaidea** aszetismo erlijiosoan bizi den gizonezkoa da, gehienetan komunitate erlijioso baten baitan bizi dena beste monje batzuekin. Emakumea bada, moja edo lekaime deritzo. Hainbat erlijiotan izaten dira, hala nola es katolizismoan, eliza ortodoxoan, anglikanismoan, luteranismoan, jainismoan, budismoan, taoismoan eta hinduismoan.

## Ikus, gainera 
* Fraide
* Monakotza

## Kanpo estekak
Norbert Callens

**Norbert Callens** (Wakken, Belgika,  – ) txirrindulari profesionala izan zen.

## Bizitza 
Profesionala izan zen 1945etik 1952ra bitartean. 1945etik 1950era bitartean Mercier taldearekin, eta 1951tik 1952ra Terrot taldearekin.

Norbert Callens egun batez izan zen Frantziako Tourreko lider 1949an, baina ez zuen sekula gehiago maillot horia jantzi: txirrindulariaren zaindarietako batek hotelean ahaztu bait zuen. Norbert Callensek hasiera lerroan kazetari baten kamiseta hori bat hartu behar izan zuen, eta hura jantzita egin zuen etapa.

Eroriko larri bat izan zuen mendate baten jaitsieran, 1949an. Gertaera haren ondoren, haren karrera ez zen askorik luzatu.

## Palmaresa 
**1945**
* Belgikako Itzulia
* Marcel Vergeat Kopa
* Mechelen-Leie
* 3. Flandrian Zeharrean

**1946**
* 2. Flandrian Zeharrean
* 3. Luxenburgoko Itzulian
* 5. Suitzako Itzulian
* 6. Paris-Nizan

**1947**
* Desselgem

**1948**
* Courtrain lehena
* Harelbeken lehena

**1949**
* Mendebaldeko Flandriako Hiru Egunak
* Frantziako Tourreko etapa 1

**1950**
* Belgikako klubetako garailea
* 3. Herbehereetako Itzulian

**1951**
* Belgikako klubetako garailea
* Mendebaldeko Flandriako garailea.

## Emaitzak Frantziako Tourrean 
* 1947ko Frantziako Tourra: 15. etapan abandonatu zuen
* 1948ko Frantziako Tourra: 9. etapan abandonatu zuen
* 1949ko Frantziako Tourra: 11. etapan abandonatu zuen, etapa garaipen bat lortu zuen eta egun batez liderra izan zen.

## Erreferentziak 
*Artikulu hau katalanezko eta frantsesezko wikipedietatik itzulia da*.

## Kanpo estekak
Teodoro II.a

**Teodoro II.a** (Erroma, ? - † *ibidem*, 897ko abendua) Eliza Katolikoaren 115. aita santua izan zen 897ko abenduan. Formoso bere aurrekariaren aginduak berrezarri zituen.

## Erreferentziak
Joan IX.a

**Joan** edo **Joanes IX.a** (Tivoli, ? - † Erroma, 900) Eliza Katolikoaren 116. aita santua izan zen 898 eta 900 urteen bitartean.

## Erreferentziak
Sergio II.a

**Sergio II.a** (Erroma, ? - † ?, 847ko urtarrilaren 27a) Eliza Katolikoaren 102. aita santua izan zen 844 eta 847 urteen bitartean.

Haren agintaldian sarrazenoek Erroma setiatu eta Porto eta Ostia arpilatu zituzten.

## Erreferentziak
Asturiasko Printzesa Sariak

thumb|250px|2010eko Sarien ekitaldia, Campoamor antzokia.
**Asturiasko Printzesa Sariak** () urtero Asturiasko Printzesa Fundazioak mundu mailako erakunde eta pertsonei emandako sariak dira.

1980ko irailaren 24an Asturiasko Printzeak ezarri zuen, Asturiasekin bere harremanak sendotzeko asmotan. Oviedo hiriko Campoamor antzokian ematen dituzte, Joan Mirók egindako eskultura bat emanez.

## Kategoriak 
### Arteak 
### Komunikazio eta humanitateak 
### Nazioarteko lankidetza 
### Literatura 
### Gizarte zientziak 
### Kirolak 
### Ikerketa tekniko eta zientifikoa 
### Elkartasuna 
### Asturiasko herri eredugarria 
Urtero Asturiasko herri edo eskualde bat sari hau irabazteaz gainera 25,000€ jasotzen ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Chauvinismo

**Chauvinismoa** edo **abertzalekeria** maila gorenera eramandako abertzaletasuna da. Horren ondorioz, chauvinisten ustez, euren herrialde edo eskualdea gainontzeko guztiak baino askoz ere hobea da.

Izendapen hau ustezko Nicolas Chauvin frantziar abertzale eta gudariaren abizenetik dator. Hannah Arendt politika teorizatzailearen arabera:

## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* Jakobinismo
* Nazionalismo
* Etnozentrismo
* Aberri

## Kanpo estekak
Paul Maye

**Paul Maye** (Baiona, 1913ko abuztuaren 19a - Biarritz, 1987ko apirilaren 19a) txirrindulari lapurtarra izan zen, profesionala 1936tik 1950era.

Historian Paris-Tours gehien irabazi duen txirrindularia da.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*