Zehra Dobaitan

thumb|Adierazpen Askatasunaren Sariak 2019
**Zehra Dobaitan** (Turkia, 1989) artista eta kazetari kurdua da. Jinha sortu zuen beste kazetari gazte batzuekin batera, genero ikuspegia duen lehen albiste agentzia kurdua. Nusaybin hiriaren (Nisibis) suntsiketa marrazki digital batean islatzeagatik espetxeratu zuten 2017an. Atxilotzeak tokiko gaitzespena eragin zuen, eta mundu osoan izan zuen oihartzuna, Banksy (New Yorken mural bat eskaini ziona) eta Ai Weiwei bezalako artisten protestak eragin baitzituen.

## Kazetaria 
2012an, Musa Anter kazetaritza saria ematean, epaimahaiaren sari berezia, kurduen hizkuntzaren kategorian, Zehra Dogani eman zitzaion. Sariak Zehra Dogan eta Hazal Peker-ek egindako lana saritzen du, "Li Rojava welat emanetque jinên kurd in" artikuluan islatua.  

2015ean Zehra Dogan-ek Metin Göktepe Kazetaritza Saria jaso zuen (1996an Turkian behin-behineko espetxealdian hildako kazetari kurdua omentzen duena). Sariak Zehra Doganek Estatu Islamikoaren uztarritik ihes egitea lortu zuten emakume yezidiei buruz egindako erreportajea saritzen du.

Estatuak 2016ko urriaren 29an Jinha prentsa-agentzia ixtea agindu zuen. 2016ko uztaileko estatu-kolpearen saiakeraren ondoren, ehun komunikabide baino gehiago debekatu zituzten. 

### Atxiloketa 
Dogan Nusaybin-en bizi eta lan egiten zuen, Siriako mugan dagoen hiri turkiarrean, eta bertatik erreportajeak egiten zituen. 2016ko uztailaren 21ean atxilotu zuten Mardineko kafetegi batean. Legez kanpoko erakunde bateko kide izatea egotzita, absolbitu egin zuten 2017ko martxoaren 2an. Baina 2 urte, 9 hilabete eta 22 eguneko kartzela-zigorra ezarri zioten suntsitutako Nusaybinen marrazkia zabaltzeagatik eta 10 urteko neskato kurdu baten mezua sareetan partekatzeagatik.

Mardineko espetxean 141 egunez preso egon ondoren, aske utzi zuten, eta epailearen zaintzapean geratu zen. Zigorra berretsitakoan, 2017ko ekainaren 12an atxilotu zuten berriro, eta Diyarbakrko espetxean konfinatu zuten.

"2 urte eta 10 hilabeteko kartzela-zigorra ezarri zidaten eraitsitako eraikinen gainean bandera turkiarrak pintatzeagatik. Baina eragileak haiek izan ziren, [gobernu turkiarra], nik hiriaren suntsipena marraztu nuen bakarrik, "esan zuen Doganek bere Twitter kontuan epaiaren ondoren.

Espetxean, berak eta beste emakume batzuek Özgür Gündem Zindan (Agenda libre-Calabozo) egunkaria sortu zuten. Haren izena Özgür Gündem (Agenda Librea) terminoa duen hitz-joko bat da, Istanbulen oinarritutako egunkari bat, kurduen audientzian oinarritua.

2018ko urriaren 23an, Turkiako Estatuak nahitaezko urruntze-neurria ezarri zuen. Zehra Dogan Tarsoko ezbehar penalera eraman zuten.
thumb|Zehra Doerdogan Nazioarteko PEN ekitaldi batean hitz egiten, Londresen.
Zigorra bete ondoren, 2019ko otsailaren 24an askatu zuten.
thumb|Zehra amonarekin.

### Atxiloketaren erreakzioak 
Lan ugari ibili dira Europan zehar, izaera solidarioa duten hainbat erakusketaren esparruan.

Nazioarteko Pen Klubak eta Amnesty Internationalek laguntza eskaini diote kazetari eta artista gisa egindako lanagatik.  

2017ko urtarrilean "Rebellion 's Artist in the World 2017" saria jaso zuen, Ikerketa Kazetarien Nazioarteko Sareak (Global Investigate Journalism Network) emana. 

2017ko azaroaren 5ean, Frei Denken pentsalari libreen elkarte suitzarrak «Freethinker Price» saria eman zien Zehra Dogani eta Masih Alinejad kazetari irandarrari. 

2017ko azaroan, Txinako Ai Weiwei artista disidenteak Doganekiko elkartasun-gutun bat argitaratu zuen, Txinako eta Turkiako gobernuen errepresioaren eta adierazpen-askatasunaren arteko paralelismoak ezarriz. Artistak eskerrak emateko aukera izan zuen gero.

2018ko martxoaren 16an, Banksyk, Ingalaterran bizi zen hiri-artistak, mural bat inauguratu zuen New Yorken. Zehra Doganen aurpegia arkatz-ilara baten atzean erakusten du muralak, artista kurduak burdin hesien artean daramatzan egunak sinbolizatuz.

2018ko maiatzaren 3an, Deutscher Journalisten Verbandek (Alemaniako kazetarien elkartea) «Prentsa askatasunaren udaberria» izendapena eman zion. Ingo Zamperoni kazetariak jaso zuen saria bere ordez.

2018ko ekainaren 19an «Ausardia kazetaritzan» saria eman zitzaion International Women 's Media Foundation erakundearen eskutik. Banaketa ekitaldia New Yorken izan zen 2017ko azaroaren 27an.
thumb|2019ko Adierazpen Askatasunaren Sariak
2018ko urrian, PEN Internationalek, Indian egindako 84. kongresuan, Zehra Dogan ohorezko kide izendatzea erabaki zuen.

2019ko urtarrilaren 15ean, «Adierazpen askatasunaren saria» jasotzeko izendatu zuten, Artea kategorian, *Index on Censorship* lanagatik. 2019ko apirilaren 5ean jasoko du saria, Londresen.

2019ko urriaren 11n, Fondation May Chidiac-en eskutik, «Exceptional Courage in Journalism Award» saria jaso zuen Beiruten.

**Erakusketak**

* 2020ko urtarrila, Nassauischer Kunstverein Wiesbadenen, «A cada época su arte- A cada arte su libertad».
* 2020ko urtarrila, Forum de la Paix 2020, Basel, Suitza.
* 2019ko abendua, Middle East Institute (MEI) Art Gallery, Washington, Estatu Batuak. «Speaking Across Mountains: Kurdish Artists in Dialogue».
* 2019ko azaroa-urtarrila: Santa Giulia Museoa, Brescia, Italia, Bresciako Bakearen Jaialdia erakusketaren baitan: «Egun hobeak ere izango ditugu: kartzelako lanak».
* 2019ko azaroa, Editions des femmes argitaletxearen Espace des femmes galeria, Parisen (Frantzia): «Obras evadidas».
* 2019ko azaroa, Drawing Center, New York, AEB «The pencil is a key – Drawings by Incarcerated Artists».
* 2019ko maiatza, Londresko (Erresuma Batua) Tate Modern, «E Li Dque Man- Lo que queda atrás» izeneko instalazioa.
* 2019ko martxoa, Rennes-eko opera, Bretainia, «Begiak zabal-zabalik» izeneko erakusketa.
* 2018ko abendua, «Kurdish Art Fair», bigarren edizioa, Londresen, Erresuma Batua.
* 2018ko abendua, Tour Saint Aubin Angers-en (Frantzia), «Begiak zabal-zabalik» izeneko erakusketa.
* 2018ko azaroan, Donostiako (Euskadi) Kaxilda liburu-dendan, «Obras clandestinas-Obras clandestinas».
* 2018ko iraila, Pays de Morlaix, Frantzia «Beste mundu batzuen jaialdia».
* 2017ko abuztua, Douarnenez zinema-jaialdia, Frantzia, «Los ojos abiertos de par en par».
* 2017ko otsaila, Amed/Diyarbakere, Turkia, «141» izeneko erakusketa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Archivo especial (plurilingües)