open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Burkoaren liburua

[thumb|[Sei Shōnagon XVII. mende amaierako ilustrazio batean.]]
***Burkoaren liburua*** (枕草子 Makura no Sōshi) Sei Shōnagonek idatzitako liburu bat da, 990 inguruan idazten hasia eta 1002an amaitua.

## Testuingurua 
966. urte inguruan, Japonian, Sei Shōnagon idazle, poeta eta gortesaua jaio zen. Fujiwara no Teishi (Sadako izenez ere ezaguna) Heian aroko enperatrizaren zerbitzura jardun zuen. Ezer gutxi dakigu emakume horren bizitzari buruz, bere idatziez gain. *Burkoaren liburua* bilduma idazteagatik da bereziki ezaguna. Lan horretan egileak enperatrizaren eta gortearen berri jaso zuen. Hainbat poema ere bildu zituen, baina, bereziki, zerrendak nabarmentzen dira liburuan; batzuk bitxiak dira oso eta beste batzuek ez dute gaurkotasunik galdu.

## Edukia 
Zerrenda horien zerrendak berak ez du ezer bazterrean uzteko: bihotz-taupadak azkartzen dizkiguten gauzak; konparatu ezin diren gauzak; zikin sentiarazten gaituzten gauzak; mugitzen diren gauzak; finak izan behar luketen gauzak; boterea galdu duten gauzak; ikusteko edo entzuteko grina eragiten diguten gauzak; urrun egon arren hurbil dauden gauzak; gauza arraroak, etab.

Hona hemen gauza arraroen azken zerrenda horretako ale batzuk: aitaginarrebak suhia laudatzea eta, era berean amaginarrebak erraina estimatzea; nagusiaz gaizki esaka ez dabilen mirabea; berezitasunik ez duen pertsona.

Lotsarazten gaituzten gauzen zerrendak argi uzten du gauza batzuk ez direla batere aldatu mila urtean: norbaiti buruz hitz egitea, entzun gaitzakeela konturatu gabe; gurasoek, haien haur itsusia maitagarria dela sinistuta, haurrak esaten duen guztia errepikatzea, haren ahotsa imitatuz; gizon batek bereziki onak ez diren bere poemak errezitatzea eta jaso dituen laudorioez jardutea.

Horrez gain, gauza dotoreak ere bildu zituen gortesauak beste zerrenda batean: txaleko more baten gainean beroki zuria eramatea; liana xarabea izotzarekin nahastua eta zilarrezko katilu berri batean zerbitzatua; ahateen arrautzak; glizinak loretan; elurrak estalitako aranondo loreak; haur eder bat marrubiak jaten.

*Burkoaren liburu*ko beste zerrenda batzuk bihurriagoak dira, hala nola, iragan loriatsua izan arren gaur egun alferrikakoak diren gauzak: ikusmen kaskarreko margolaria; gustu onez eraikitako etxe bateko lorategiko zuhaitzak, suak suntsitu ondoren; inork zaintzen ez duen eta alga geruza lodi bat daukan urmaela.

Amaitzeko, Sei Shōnagonn poeta izaera biltzen duen zerrenda ederra, musika duten isiltasunaren gauzak: euriak garbitu berri duen ezkila-loreen saila; egurrezko kutxa ñimiñoak; ibaitik hurbil, amesten duen hari sonata bat idazten dion emakumea, elurra mara-mara botatzea; txorien hilerriak; intsentsu-makilan kea. Eta, azkenik, magnolien heriotza. Magnolia horietan, argia anbar kolorekoa den orduetan, emakume talde bat ikus daiteke pabana dantzatzen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :*Burkoaren liburua*ri buruzko komentarioa eta bideoak.
Pet Fennec

**Pet Fennec** 2011n Londresen sortutako pop-indie taldea da. Urko Eizmendi donostiarraren proiektua da. 1960. eta 1970. hamarkadetako melodien antza duten abestiak kantatzen dituzte ingelesez.

## Ibilbidea 
Urko Eizmendik pop aldera jo izan du beti, horrela sortu zuen "Civil Love" taldea. Iñaki Castrok "Krilin" hardcore taldean jo izan zuen. 2011ean Urkok *Pet Fennec* sortu abestiak egiteari ekin zion Londresen. 2015eko Kutxa Kultur Festibalerako taldea osatu zen zuzenean jotzeko. Londresen sorturiko abesti horiek elkartu eta lehen lana plazaratu dute 2017ko urrian, *Mount Pleasant*.

## Diskografia 
* *Mount Pleasant* (2017, autoekoizpena)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Foxxy

**Foxxy** (Tucson, Arizona, Ameriketako Estatu Batuak, 1983ko apirilaren 11) estatubatuar emakumezko aktore pornografiko transexuala da.

## Biografia 
Jatorri latinoamerikarrekoa, 2003an egin zuen debuta zinema pornografikoan, bere izen artistikoa eta gutxiago darabilen Alyssa Gómez izena txandaka erabiliz.

## Sarial eta izendapenak 
## Kanpo loturak 
*  Webgune ofiziala
El Cortijo

**El Cortijo** Logroñoko auzoa da, Errioxan. Espainiako Estatistika Institutuaren arabera, 2013an 246 biztanle zituen. Ebroren ertzean eta Arabako mugatik gertu dago. Mantibleko erromatar zubia eta XVI. mendeko Santa Margarita eliza ditu ondasun nabarmenak.

## Kanpo estekak
Yagüe (Logroño)

**Yagüe** Logroñoko auzoa da, Errioxan. Udalerriaren mendebaldean kokaturik, 1940 eta 1950eko hamarkadetan eraiki zuten probintziako etorkinentzat. Proiektua bultzatu zuen Juan Yagüe jeneral frankistaren izena jarri zioten.

## Auzotar ospetsuak 
* Rafa Ojeda, apaiz langilea.
* Celso Bugallo, aktorea.

## Kanpo estekak
Edith Södergran

**Edith Södergran** (San Petersburgo, 1892ko apirilaren 4a - Roshchino, Finlandia, 1923ko ekainaren 24a) suediar hiztuneko finlandiar poeta bat izan zen. Haren fama Eskandinabian handia da eta XX. mendeko eskandinabiar poeta nagusienen artean dago.

Eskandinabian maiz aurkezten dute Edith Södergran hiru korronte nagusiren oinordeko bezala: frantziar sinbolismoa; alemaniar espresionismoa eta errusiar futurismoa. Alta, egia bada ere alemana primeran menderatzen zuela eta errusiera zein frantsesa ondo ezagutzen zituela, badirudi oinordetza guzti horien esleipena gehiegizkoa omen dela, izatez, bateraezinak baitira zenbaitetan. Edozein modutara, gertaera horrek argi erakusten du zein punturaino izan zen originala Edith Södergranen lana, apartekoa izan baitzen haren alorrean. Ez bolizko dorre batean baztertu izanagatik, bazik eritasunagatik eta isolamenduagatik, haren lanak jite berezia hartu izan du, gaur egun ere arrotz eta harrigarri bilakatzen duena.

## Lanak 
Edith Södergranek bere bizitza laburrean zehar lau poesia bilduma argitaratu zituen. Hil ondoren, *Landet som icke är* ("Ez den lurraldea") argitaratu zen eta bertan aurreko bildumetan baztertutako poemak bildu ziren.

* *Dikter* ("Poemak", 1916)
* *Septemberlyran* ("Iraileko lira", 1917)
* *Rosenaltaret* ("Aldareko arrosa", 1919)
* *Framtidens skugga* ("Etorkizunaren arintasuna", 1920).
* *Landet som icke är* ("Ez den lurraldea", 1925)
Acebedotarren jauregia

**Acebedotarren jauregia** () Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Entrambasaguasko Hoznayo auzoan dagoen jauregia da, Juan Naveda arkitektoak Fernando Acebedo Burgosko artzapezpikuarentzat egina.

XVII. mendearen hasieran eraikia, 2003an Espainiako Gobernuak monumentu izendatu zuen.

## Kanpo estekak
Varea

**Varea** Logroñoko auzoa da, Errioxan. Espainiako Estatistika Institutuaren arabera, 2013an 1.933 biztanle zituen.

## Historia 
Vareak jada Antzinaroan biztanleak zituen. Erromatarren garaian, *Varaia* zuen izena eta, Plinio Zaharraren esanetan, Ebroren ibai-porturik urrunena zen. Tito Livio eta Ptolomeo historialarien arabera, Tritium Magallum (Tricio) eta Libia (Herramélluri) hiriekin batera beroien hiru hiri nagusienetariko bat izan zen.

XII. mendean Alfontso VII.a Gaztelakoaren omenezko zezenketa bat antolatu zuen. Erdi Aroan Logroñok itzali eta Varea baserri-herri bat bilakatu zen. Egun, Logroñoko ekialdeko auzo bat bilakatu da.

## Ondarea 
* Erromatar aztarna.
* San Kosme eta San Damianen eliza, XV. mendekoa.

## Herritar ospetsuak 
* Martín Zurbano (1788-1845) gerrilari liberal.
* Sheyla Gutiérrez (1994-) txirrindularia.

## Kanpo estekak
Laneko apaiz

**Laneko apaiz** edo **apaiz langile** langileen mugimendutik gertu edo langile moduan bizi den apaiz katolikoak ziren. Apaiz hauek Askapenaren teologiaren aitzindariak izan ziren.

Eliza mugimendu hau Frantzian sortu zen 1944an eta Joan XXIII.a aita santuak 1959an bertan behera utzi zuen gehienek meza esateari utzi ziotela esanez. Lehendabiziko laneko apaizetako batzuk Marie-Dominique Chenu domingotarra eta Abbé Pierre izan ziren. Horietako batzuk Argentinara joan eta  izeneko auzoetan lan egin zuten. Jorge Bergoglio aita santua ere mugimendutik gertu izan zen.

Paulo VI.ak berriro onartu eta 1964an Hego Euskal Herrira heldu zen. Orduko apaizak Ezkerraldean lan egin zuten: David Armentia apaiz jesuitak *Laminaciones de Bandas* enpresan lan egin zuen, Pablo Gurpide Bilboko gotzaina kontrakoa bazen ere. Periko Solabarriak lanaldi osoa egiteko baimena lortu zuen.

Espainian apaiz langileek frankismoaren aurkako sindikatuetan parte hartu zuten, tartean Julio Pérez Pinillos palentziarra, Francisco García Salve jesuita, Diamantino García Acosta (Sindicato de Obreros del Camporen sortzailea), José María de Llanos, Jesus Fernandez Naves, Isidoro Galán edota Mariano Gamo. Espainian 800 inguru izan ziren, nahiz eta TVEk 150 zirela esan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Carazón

**Carazón** Guriezoko herria da, Kantabrian. Espainiako Estatistika Institutuaren arabera, 2008an 44 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Landeral

**Landeral** Guriezoko herria da, Kantabrian. Espainiako Estatistika Institutuaren arabera, 2008an 82 biztanle zituen.

Bertoko mendi baten tontorrean Erdi Aroko Elurretako Gure Amaren baseliza dago, non abuztuaren 5ean erromeria bat ospatzen duten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
El Puente (Kantabria)

**El Puente** Guriezoko herria da, Kantabrian. Espainiako Estatistika Institutuaren arabera, 2008an 535 biztanle zituen.

Agüera ibaiak zeharkatua, udalerriko herriburua da eta baita udaletxearen egoitza ere. Hoyomenorreko mendatetik gertu dago.

## Kanpo estekak
Maria Isabel Fernández

**Maria Isabel "Moses" Fernández Pérez** (Gasteiz, ) saskibaloi jokalari ohi eta entrenatzailea da. 1994an debutatu zuen Espainiako Emakumezkoen Saskibaloi Ligan Universidad de Oviedo taldean.
Iñaki Iriarte González

**José Ignacio "Iñaki" Iriarte González** (Gasteiz, ) saskibaloi entrenatzaile ohia da.

## Ibilbidea 
* Saski Baskoniaren harrobia
* Saski Baskonia
* Patronato Bilbao
* Club Baloncesto Peñas Huesca (1988-1992)
* CB Murcia (1992-1993)
* Saski Baskonia (1992-1993)
* Club Basquet Girona (1993-1994)
* CB Breogán (1994-1995)
* Gijón Baloncesto (1995-1996)
* CB Granada (1998-1999)
* Tenerife
* Algeciras
Rioseco (Guriezo)

**Rioseco** Guriezoko herria da, Kantabrian. Espainiako Estatistika Institutuaren arabera, 2008an 144 biztanle zituen.

## Ondasunak 
* San Vicente de la Maza eliza, XVI eta XVII. mendeetakoa.
* Casa Pinta eraikina.

## Kanpo estekak
Amaia Lopez de Munain

**Zuriñe Amaia López de Munain** (Gasteiz, 1972ko uztailaren 17a) arabar kazetaria da, erreportari lanetan aritua Afrikan zein Ekialde Hurbilean.  Komunikazio zenbait agentziatan lan egin du, baita nazioarteko komunikabide batzuentzat ere korrespontsal gisa Ipar Afrikako herrialdeetan eta Ekialde Hurbilean.

## Kazetaritza lana 
Giza Eskubideetan espezializatuta dago eta artikuluak biktimen ikuspuntutik idatzi izan ditu, gai politikoak alde batera uzten saiatu dela. Berarekin lan egin dutenen iritziz, López de Munainek engainamendu handiz lantzen ditu gaiak, direnak direla.

Erreportari lan nabarmena egin du Boli Kostako iraultzan, Libiako azken gerran eta Angolako Koi-Shan tribuen edo Libiako amazigh-en artean.

2011n atxilotuta egon zen zenbait ordutan Israelgo ejerzitoari leporatzeagatik txarto tratatu zituela Gazako herritarrak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Bidaiari motxila, kazetariaren blog pertsonala
Carlota Merchán

**Carlota Merchán Mesón** (Laudio, ) arabar politikaria da. EHUn erizaintza ikasi ondoren, zenbait GKErako lan egin zuen. 2008tik aurrera PSOEko kidea, 2015ean Madrilgo zinegotzi eta 2016an Espainiako diputatu bilakatu zen.
Mari Paz Azagra

**María Paz Azagra Navascues**, (Azkoitia,  - ) gipuzkoar futbolari ohia da, erdilari moduan aritu zena.

## Taldeak
Isabel Blanco Ollero

**Isabel Blanco Ollero** (Donostia, 1958) gipuzkoar poeta da, Iruñeko T-16 galerian lan egiten duena.

## Lanak 
* *La permanente costumbre del adiós* (2011).
* *CD. de cantoemas La estación de Hendaya* (2009).
* *Salmo de tu cuerpo* (2009).
* *Desde las ondas* (2003).
* *Tacto de miel* (2001).
Agüera (Kantabria)

**Agüera** Guriezoko herria da, Kantabrian. Espainiako Estatistika Institutuaren arabera, 2008an 42 biztanle zituen.

Bizkaiko mugatik gertu dagoenez, Kantabriako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak bere edukitza eztabaidatu zuten. 2008ko maiatzean Espainiako Auzitegi Gorenak Kantabriaren aldeko Espainiako Auzitegi Nazionalaren epaia berretsi eta Agüera eta gertuko Fuentebosa mendia kantabriarren eskuetan utzi zituen. Gatazka XVI. mendean jatorria zuen. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Balbacienta

**Balbacienta** Guriezoko herria da, Kantabrian. Espainiako Estatistika Institutuaren arabera, 2008an 72 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Lorenz Leonard Lindelöf

**Lorenz Leonard Lindelöf** (1827ko azaroaren 13a, Karvia (orduan Errusian) - 1908ko martxoaren 3an, Helsinki) matematikari eta astronomo finlandiarra izan zen.

## Biografia 
Lindelöf familia pobrekoa zen. Suediera, alemana eta frantsesa ikasi zituen eta astronomia eta matematika ikasi zituen Helsinkiko Unibertsitatean. Hasieran astronomian espezializatua graduondoko mailan eta Pulkovoko behatokian egon zen 1855-1856an. Doktoretza (Promotierung) amaitu ondoren, Lindelöf 1857tik 1874ra Helsinkiko matematikako irakasle izendatu zuten eta 1869tik 1872ra unibertsitateko errektorea izan zen. Ondoren, Mittag-Lefflerren alde irakasle postua utzi zuen eta politikari bihurtu zen. Lindelöf 1874tik 1902ra Finlandiako Estatuko hezkuntza ministroa izan zen eta Kaleva mutualitate aseguruen konpainian aktuario lanak ere egin zituen. 1883. urtean zaldun izendatu zuten eta 1888an Estatuko Kontseiluko kidea izan zen. Finlandiako Legebiltzarrean izan zen, batzorde askotan lagunduz eta 1900. urtean eskualdeko mariskala izan zen.

Lindelöf-k artikuluak argitaratu zituen gutxieneko gainazalei, aldakuntzen kalkuluari, geometria diferentzialari, mekanikari, zeruko mekanikari eta pentsio funtsei buruz.

Ernst Leonard Lindelöf bere semea matematikari ospetsu bihurtu zen.

1859. urtean Lorenz Lindelöf Finlandiako Zientzien eta Letren Elkarteko kide bihurtu zen eta 1867an bere idazkari iraunkorra. 1900. urtean Uppsalako Zientzietako Errege Elkarteko kide bihurtu zen. 1880. urtean Prusiako Zientzien Akademiako Steiner Saria jaso zuen.

Bere ehorzketa Hietaniemiko hilerrian gertatu zen.

## Aukeratutako lanak 
* *Limites entre lesquelles le caténoïde est une surface minima*, Acta Soc. Scient. Fenn., No. 9, 1871.
* *Lärobok i analytisk Geometri*, Helsinki, 1877 (Geometria analitikoari buruzko eskuliburua suedieraz)
* ''Trajectoire d'un corps assujetti à se mouvoir sur la surface de la terre sous l'influence de la rotation terrestre*, Acta Soc. Scient. Fenn., No. 16, 1888
* *Variationskalkylens teori och dess användning till bestämmande af multipla integralers maxima och minima*, 1855
* *Nouvelle demonstration d´un théorème fondamental du calcul de variations*, Compte Rendus Acad. Sci. Paris, 1861
* *Détermination analytique de la forme des ondes lumineuses élémentaires*, Acta Soc. Scient. Fenn., No. 6, 1861
* *Recherches sur les polyèdres maxima*, Acta Soc. Scient. Fenn., No. 24, 1898.
* with the Abbé Moigno: *Leçons de calcul des variations'', Paris: Mallet-Bachelier, 1861

## Kanpo estekak 
* Nordisk Familjebok (suedieraz), Runeberg Proiektua
* "Lindelöf, Lorentz Leonard (1827-1908)" Michel Baran at scienceworld.wolfram.com
Jeronimo Xabierkoa

**Jeronimo Xabierkoa**, bataioko izen-deiturez **Jeronimo Ezpeleta Goñi** (Beire, 1549 &ndash; Goa, ) nafar apaiz jesuita izan zen. Alcaláko Unibertsitatean ikasi ondoren, 1575ean apaiz bilakatu zen. 1581ean Goara bidali zuten misiolari eta Akbar eta Jahangir gorte mogolean izan zen.
Jose Bakedano

Frai **Jose Bakedano** (Gares,  - Santiago de Compostela, ) nafar musikagile eta apaiz trinitarioa izan zen. 1680an Santiago de Compostelako katedraleko kapera maisu izendatu zuten.
Eduardo Alonso Colmenares

**Eduardo Ramón Alonso Colmenares** (Corella,  - Madril, ) nafar abokatu eta politikaria izan zen. Epaile aritu zen Amerikan eta 1868ko Iraultzan itzuli eta diputatu hautatu zuten. Amadeo I.a Espainiakoaren erreinaldian eta Espainiako Lehen Errepublikan ministro izan zen.
Eduardo Alonso

**Eduardo Alonso** izan daiteke:

* **Eduardo "Edu" Alonso Álvarez** (1974-), bizkaitar futbolaria;
* **Eduardo Alonso Colmenares** (1820-1888), nafar politikaria;
* **Eduardo Alonso-Crespo** (1956-), argentinar musikagilea;
* **Eduardo Alonso González** (1944-), asturiar idazlea.
Publi-erreportaje

**Publi-erreportaje**, baita ere **infokomerzial**, publizitate elementua da berri bezala aurkeztuta. Itxuraz erreportaje edo albiste bezala aurkezten da baina, berez, ordaindutako iragarkia da. Aurkezten den itxurari esker sinesgarritasun handiago lor dezake eta Googlen indexatu daiteke.

## Ezaugarriak 
* Hedabidearen beste albisteen formato bera izaten dute.
* Benetako erreportaje izango balitz bezala, eduki garatuak eta argazkiak erakusten ditu.
* Erreportajearen toki batean "publi-erreportajea" dela azaltzen da.

## Barietateak 
* Mikroespazioa, telebistan edo irratian zabaltzen da, askotan benetako programekin lotuta. Sarritan programaren aurkezleak edo aktoreak dira protagonistak.
* Blogadvertorial, euskarria blog bat da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Publi-erreportajeen ezaugarriak.
* :Publi-erreportajeen adibideak.
Félix Erbiti

**Félix Erbiti Barcelona** (Luzaide,  - Madril, ) nafar apaiz oblatua izan zen. 1933an apaiz bilakatua, 1954an Pio XII.ak Espainiar Sahara eta Ifniko prefektu apostoliko izendatu zuen. Marokoar okupazioaren ostean karguan jarraitu zuen 1994ra arte.
José Alonso Ruiz de Conejares

**José Alonso Ruiz de Conejares** (Corella,  - Madril, ) nafar epaile eta politikaria izan zen. Magistratu aritu zen hainbat auzitegitan, baita Gorenean ere. Baldomero Esparteroren erregeordetzan ministroa, 1841ean Nafarroako Foruak Eraldatzeko Legea ezarri zuen.
Carles Mundó

**Carles Mundó i Blanch** (1976ko martxoaren 3a, Vic, Osona) kataluniar abokatu eta politikari bat da. ERCko kidea da. 2016an Kataluniako Generalitatearen Justizia kontseilaria izendatua izan zen.

Kataluniako prozesu independentistaren alde egindako lanagatik, espainiar botere politiko eta judizialak preso politiko sartu zuten 2017ko azaroan, eta hurrengo hilabetean askatu fidantzapean.
David Carlos Bergara

**David Carlos Bergara Marañón** (Asarta,  - Gabasa, ) nafar apaiz eskolapioa izan zen. Huescako Peralta de la Salen zegoela, Gerra Zibilean fusilatu zuten. 1995ean dohatsu izendatu zuten.

## Erreferentziak
Karvia

**Karvia** Finlandiako udalerria da, 1865ean sortua.

Satakunta eskualdean dago, Mendebaldeko Finlandia probintzian. Karvia herriak 2.415 biztanle ditu (2017ko abuztuaren 31a) eta udalerriak 501.90 km2 azalera du eta horietatik 17.90 km2 barnealdeko ura da (2016ko urtarrilaren 1a). Biztanleriaren dentsitatea 4,81/km2 da.

Karviarekin senidetutako hiria Viru-Nigula (Estonia) da, 1994az geroztik.

## Kanpo estekak
Albano Dante Fachin

**Albano Dante Fachin Pozzi** (Bahía Blanca, Argentina, 1976ko apirilaren 22a) argentinar politikari eta ustelkeriaren aurkako aktibista bat da. Kataluniako prozesu konstituziogilearen eta Ahal Duguren kidea da. 2015etik CSQEP (Catalunya Si Que Es Pot) alderdiaren diputatua eta bozeramaile ordea da Kataluniako Parlamentuan. M-15 mugimenduaren aktibista garrantzitsu bat da.

## Biografia 
Argentinako, Buenos Aires probintziako Bahía Blanca hirian jaio zen 1976ko apirilaren 22an. 1992ko apirilaren 4ean, 16 urte zituela, bera eta bere familia guztia Kataluniara joan ziren. Albanok, Sa Palomera de Blanes BHIn ikasi zuen hasieran, eta ondoren, Bartzelonako unibertsitatean filologia ingelesa ikasten hasi zen, Cafèambllet (Kafea esnearekin) proiektua sortzen hasi zen arte, Maria Sibinarekin batera. 2004 urtean, Cafè amb llet aldizkaria sortu eta argitaratzen hasi ziren, bera eta Maria Silbina, hilabetero. 2013an "*Artur Mas: ¿dónde está mi dinero?*" liburua argitaratu zuen, azken urteetan ustelkeria eta politikaren inguruan egin zituen ikerketen emaitza gisa.

## Ikus, gainera 
* M-15 mugimendua
* Ahal Dugu
* 2017ko Espainiako krisialdi konstituzionala

## Kanpo estekak 
* Cafeambllet aldizkariaren webgune ofiziala
* "*Artur Mas: ¿dónde está mi dinero?"* liburua PDF formatuan.
The Square (2017ko filma)

***The Square*** 2017ko Ruben Östlund suediar zinema zuzendariak zuzendutako film satirikoa da. Filmak Cannesko Zinemaldian Urrezko Palma irabazi zuen.

## Argumentua 
Stockholmgo arte garaikideko museo batean, *The Square* izeneko erakusketa bat prestatu dute; giza balioak sustatu nahi dituen proiektua da, eta hori sustatu nahian dabiltza. Christian da museoko zuzendaria, eta komunikazio enpresa bat kontratatuko du erakusketa sustatzeko. Enpresa horrek ekintza ikusgarria prestatuko du, zeresan handia eta kritika ugari eraginen dituena.

## Aktoreak 
* Claes Bang: Christian
* Elisabeth Moss: Anne
* Dominic West: Julian
* Terry Notary: Oleg
* Christopher Læssø: Michael

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Neus Munté

**Neus Munté i Fernández** (Bartzelona, Katalunia, 1970eko azaroaren 13a) abokatua, sindikalista eta politikaria da. CIUko politikaria izana, 2016tik aurrera Kataluniako Europar Alderdi Demokrata eta Junts pel Sí koalizioko kidea da. UGT sindikatuko abokatua ere izan da.

2016an Kataluniako Generalitatean Presidentetzako sailburua da.
Ansa Ikonen

**Aili Ansa Inkeri Ikonen** (San Petersburgo, 1913ko abenduaren 19a – Helsinki, 1989ko maiatzaren 23a) finlandiar film eta antzerki aktore saritu bat izan zen. Hiru hamarkadako ibilbidean zehar, bere garaiko aktore ospetduenetakoa bilakatu zen. Ansa Ikonen eta Tauno Palo finlandiar zinemaren urrezko bikote bihurtu ziren.

## Biografia 
San Petersburgon jaio zen finlandiar etorkinen familia batean, baina Errusiako Iraultza gertatu zenean Finlandiara itzuli ziren. Musika irakasle izateko ikasketak egin zituen baina ez zuen horretan lanik egin, zinema gustukoago baitzuen.

Paper txiki batzuk egin zituen Valentin Vaala zuzendariak *Kaikki rakastavat* (1935, "guztiok maite dugu norbait") komedia erromantikoan paper nagusia eman zion, Tauno Palo aktorearen bikote bihurtuz. Arrakasta itzela izan zuen filmeak eta Ansa Ikonen zine izarra bihurtu zen Finlandian. Hurrengo urteetan Tauno Palo eta bera zinemako bikote bihurtu ziren, elkarrekin 12 filme grabatu baitzituzten. Bizitza errealean ez zuten bestelako bikote harremanik izan. Ansa Ikonen-en zuzendari lanak ere egin zituen, adibidez *Nainen on Valttia* ("emakumea da karta basatia") 1944ko filmea.

Filmeak egiten zituen garaian Finlandiako Antzerki Nazionalean ere sartu zen. Ez zuen antzezteko eskolarik jaso baina berehala ikasi zuen ofizioa eta 44 urtetan zehar aritu zen bertan. Londresko Old Vic antzokian ere izan zen 1949an.

Jalmari Rinne aktorearekin ezkondu zen eta bi alaba izan zituen, Katriina Rinne eta Marjatta Rinne. Senarra 20 urte zaharragoa zen eta sarritan alabaren papera egitea tokatu zitzaion elkarrekin grabatu zitutzen filmetan.

## Filmografia 
* *Minä ja ministeri* (1934)
* *Syntipukki* (1935)
* *Koskenlaskijan Morsian (1937)
* *Kuriton Sukupolvi* (1937)
* *Rykmentin murheenkryyni* (1938)
* *Runon kuningas ja muuttolintu* (1940)
* *Oi, Kallis Suomenmaa* (1940)
* *Kulkurin Valssi* (1941)
* *Vaivaisukon Morsian* (1944)
* *Nainen on Valttia* (1944);
* *Soot and Gold* (1945)
* *Pikajuna Pohjoiseen* (1947)
* *Gabriel, tule takaisin* (1951)
* *The Girl from Moon Bridge* (1953)
* *Rakas Lurjus* (1955)
* *Ratkaisun Päivät* (1956)
* *Äidittömät* (1958)
* *Telefon'' (1977)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Comillas (Madril)

**Comillas**, Espainiako Madril hiriburuko auzo bat da, Carabanchel barrutian. Hiriko 111. auzoa da.

## Ondarea 
* Toledoko zubia

## Kanpo estekak
Opañel

**Opañel**, Espainiako Madril hiriburuko auzo bat da, Carabanchel barrutian. Hiriko 112. auzoa da.

## Kanpo estekak
Puerta Bonita (Madril)

**Puerta Bonita**, Espainiako Madril hiriburuko auzo bat da, Carabanchel barrutian. Hiriko 115. auzoa da. 2017an 33.514 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
American Assassin

***American Assassin*** 2017ko Michael Cuesta estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako akziozko filma da, 2010eko Vince Flynnen izen bereko eleberrian oinarrituta.

## Argumentua 
Mitch Rappen neska laguna hil da eraso batean. Ondoren, operazio sekretuak egiten dituen talde batek erreklutatu egingo du, eta CIAko agente batek trebatuko du. Bien artean misio bat bete beharko dute: munduan kaosa sor dezakeen operazio bat zapuztea.

## Aktoreak 
* Dylan O'Brien: Mitch Rapp
* Michael Keaton: Stan Hurley
* Sanaa Lathan: Irene Kennedy zuzendaria
* Shiva Negar: Annika
* Taylor Kitsch: "Ghost" (Ronnie)
* David Suchet: Director Thomas Stansfield
* Navid Negahban: Behurz
* Scott Adkins: Victor
* Charlotte Vega: Katrina Harper

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
La Mercèko basilika

**La Mercèko basilika**, euskaraz **Andre Maria Mesedekoaren basilika**, , Kataluniako Bartzelona hiriburuan dagoen basilika bat da, El Gòtic auzoan. Hiri honetako eliza nabarmenentako bat da, izan ere, La Mercè, hiriko jai nagusiak bere omenez ospatzen dira.

1765-1775 artean Josep Mas i Dordal arkitektoak barroko estiloan eraiki zuen.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala (eleanitza)
Álvaro Martínez Aginaga

**Álvaro Martínez Aginaga** (Aiegi, Nafarroa, 1979ko otsailaren 9a) nafar futbolari ohia da, eskuin atzelari moduan aritu zena. Javi Martinez futbolariaren anai nagusia da.

## Kirol Ibilbidea 
*2020ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Transkantauriarra

**Transkantauriarra** (gazteleraz, jatorriz, *Transcantábrico*) Kantauri itsasoko ertza zeharkatzen duen tren turistikoa da. 1983an inauguratu zuen FEVE enpresa publikoak, eta 2012an FEVE Renfe Operadoraren barruan gelditu ondoren, aipatutako azken enpresa honek kudeatutako zerbitzua da.

## Historia 
Ferrocarriles de Vía Estrecha (FEVE) espainiar enpresa publikoak Transkantauriarra sortzearekin batera, Espainiako lehenengo tren-hotel turistikoa sortu zen. Jatorriko ideia Orient Express trenaren pareko tren turistikoa sortzea zen, FEVEren menpe zeuden Espainia iparraldeko trenbideetatik ibiliko litzatekena. Tren honen bereizgarria zabalera metrikodun trenbideetatik ibiltzen dela da. Honek iristeko oso zaila den zenbait paraje zeharkatzen ditu, zabalera arrunteko trenbideetatik ibiltzen diren trenek zeharkatu ezin dituztenak.

1983ko uztailaren 30ean lehenengo bidaia egin zuen, La Robla eta Cistierna artean (Leóngo probintzian). Hasierako osaera hurrengoa zen: hiru *Pullman* saloi-kotxe (pub, taberna eta egongela), 1923an Erresuma Batuan eraikitakoak; 4 ohe-kotxe, ohatzez hornituta; energia ekoizteko furgoi bat; eta tripulaziorako zerbitzu-kotxe bat.

Gaur egun bi Transkantauriar mota ustiatzen dira: **Transkantauriar Klasikoa** eta **Luxu Handiko Transkantauriarra**, azken hau munduko tren turistikorik onena izendatua.

## Ibilbidea 
Hasierako urteetan León eta Ferrol arteko ibilbideak egiten zituen, Bilbotik pasaz, La Robla trenbidea (León-Bilbo linea) itxi zen arte. Ondoren, Bilbo eta Ferrol arteko ibilbideak egitera pasa zen.

2003an La Robla trenbidea berrireki ondoren, jatorriko ibilbidea egitera pasa zen.

2009an Donostiatik Santiago Compostelakora zerbitzu bereziak ezarri ziren, eta 2010etik ohiko zerbitzuak Donostiara luzatu dira, Euskal Trenbide Sarearen Bilbo-Donostia trenbidea erabiliz, Basauri eta Donostia artean.

2011 *Luxu Handiko Transkantauriarra* ere ezarri zen, Donostia eta Santiago Compostelakoaren arteko ibilbidea eginez, eta jatorriko tren turistikoa *Transkantauriar Klasikoa* izenez berrizendatu zen, León-Bilbo-Ferrol hasierako ibilbidea mantenduz.

Bestalde, charter bidaiak ere antolatzen dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Transkantauriarraren webgunea
Faustino Oteitza

**Faustino Oteitza Segura** (Aiegi,  - Azanuy, ) nafar apaiz eskolapioa izan zen. Huescako Peralta de la Salen zegoela, Gerra Zibilean fusilatu zuten. 1995ean dohatsu izendatu zuten.

## Erreferentziak
Joaquim Forn

**Joaquim Forn i Chiariello** (Bartzelona, Katalunia, 1964ko apirilaren 1a) politikaria da. Bartzelonako Unibertsitatean Zuzenbidean lizentziatua da. Lehenbizi Kataluniako Konbergentzia Demokratikoa alderdiko kide izan zen; eta 2016tik aurrera, Kataluniako Europar Alderdi Demokratakoa. 2011-2015 artean Bartzelonako alkateordea izan zen. 2017an Kataluniako Generalitateko Barne Arazoetako sailburua izan zen.

2017ko Bartzelonako atentatuan egindako kudeaketagatik nabarmendu zen Europa osoan, Josep Lluís Trapero mossoen buruarekin batera. Atentatu islamista horretan 15 pertsona hil zituzten, eta poliziek egileak atxilotu edo erail zituzten.

Kataluniako prozesu independentistaren alde egindako lanagatik, espainiar botere politikoak eta judizialak preso politiko sartu zuten 2017ko azaroan.

## Ikus, gainera 
* Bartzelonar ezagunen zerrenda
Juan Moscoso del Prado

**Juan Moscoso del Prado Hernández** (Iruñea, ) nafar politikaria da. PSNko kidea, Madrilgo Unibertsitate Autonomoan ikasi zuen. 2004 eta 2015 artean, diputatua izan zen.
Josetxo Arizkuren

**José Javier "Josetxo" Arizkuren Ruiz**, sasian *Kantauri* ezizenez ezagutua (Iruñea, ) nafar aktibista da. ETArekin harreman zuelakoan 1999an atxilotu eta espetxe zigorra jaso zuen. Espetxean kardiopatia iskemiko larria aurkitu zuten eta familiak Giza Eskubideen Europako Epaitegira jo du.

## Erreferentziak
Plácido Bilbao

**Plácido Bilbao Zubiaur** (Leioa,  -*ib.*, ) bizkaitar futbolaria izan zen, aurrelari moduan aritu zena.

## Taldeak
Joseba Agirretxea

**Joseba Andoni Agirretxea Urresti** (Ondarroa, ) bizkaitar politikaria da. EAJko kidea, Deustuko Unibertsitatean ikasi zuen. 2008tik aurrera diputatua da.

## Kanpo estekak
Jon Altuna Mendizabal

**Jon Altuna Mendizabal** (Ibarra, ) gipuzkoar futbolari ohia da, erdilari moduan aritu zena.

## Taldeak 
*2019ko maiatzak 18an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak
Juan Luis Irazusta

**Juan Luis Irazusta Adarraga** (Hernani, ) gipuzkoar futbolari ohia da, atezain moduan aritu zena.

## Taldeak
Pello Olaberria

**Pello Olaberria Arruabarrena** (Mutiloa, ) gipuzkoar txirrindulari ohia da, 2016tik 2017ra profesionala izandakoa.

### Palmaresa 
**2010**
* 2. Espainiako Ziklo-kros Txapelketan (kadete)
* 3. Espainiako Pistako txapelketan, abiadura proban (kadete)
**2012**
* Gipuzkoako Itzulia (junior)
**2013**
* 3. Andra Mari Sari Nagusian

## Taldeak 
* Euskadi Basque Country–Murias Taldea (2016)
Javier Martínez Tabernero

**Javier Martínez Tabernero** (Iruñea, ) nafar futbolari ohia da, aurrelari moduan aritzen zena. 2021. urtearen hasieran erretiratzea erabaki zuen lesioak zirela eta, 23 urterekin bakarrik.

## Kirol ibilbidea 
*2019eko Ekainaren 8an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak
Xabier Larena

**Francisco Javier "Xabier" Larena Martínez** (Santurtzi, ) bizkaitar politikari ohi eta irakaslea da. ETArekin harreman zuelakoan 1969an atxilotu eta Burgosko prozesuan heriotza zigorra jaso zuen. 1977ko amnistia eta gero Belgikan erbesteratu zen. Itzultzean Euskadiko Ezkerraren zerrendetan zinegotzia izan zen jaioterriko udalean.
Sociedad Española Mercantil e Industrial

__NOTOC__
[thumb|upright|[Alejandro Mon, SEMIko presidentea, parlamentaria eta Espainiako ogasun ministroa]]
**Sociedad Española Mercantil e Industrial** (laburki SEMI; euskaraz, Merkataritza eta Industriarako Espainiako Sozietatea) Espainiako finantza- eta inbertsio-erakunde bat izan zen, 1856ko urtarrilaren 15ean sortua, estatu horretan onartu berri zuten banku-legedi berria baliatuz. Burdinbidearen negozioak sortutako aurreikuspenek bultzatuta, James Rothschildek (*en*) 76 milioi pezetako hasierako kapitala bideratu zuen elkarte berrirako. XIX. mende erditik XX. mende erdialdera luzatzen den epean, eragin handiko sozietatea izan zen Espainian.

James Rothschild bultzatzaile nagusiak zuzenbidez Pariseko Etxetik aparte funtzionatuko zuen elkartea zuen asmotan. Nolanahi ere, SEMI sortzeko arrazoi nagusia sozietate paralelo baten bitartez Pereire anaien Crédito Mobiliariori aurre egitea izan zen, eta Espainiako ekonomian eragina ez galtzea. Sozietateak utzi egin zion bere sortzaileentzat baliagarritasunik izateari finantza eta kontratazio plataforma gisa, eta 1867an desegin egin zuten.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
## Ikus, gainera 
* Estanislao Urkixo Landaluze
* José Salamanca
* Rothschild familia
* Elisabet II.a Borboikoa (Espainia)
* José Manuel Collado

## Kanpo estekak
Eugenio Vegas

**Eugenio Vegas Latapié** (Irun,  - Madril, ) gipuzkoar politikari eta legelaria izan zen. Monarkiko sutsua, Gerra Zibilean matxinoen alde borrokatu zuen Espainiar Legioan. Frankismoaren garaian, Joan Borboikoa eta Battenbergekoarekin batera izan zen Lausanan eta Estorilen.
Jokin Ezkieta

**Jokin Ezkieta Mendiburu** (Iruñea, Nafarroa Garaia, ) Euskal herritar futbolaria da.

## Bioagrafia 
Atezain lanetan aritzen da. Oberena, Mutilvera eta Osasunako harrobietan hezi zen. Barçaren bigarren taldetik Bilbora helduta, Bilbao Athleticen jokatu zuen, eta lehen taldeko hirugarren atezaina ere bazen. 2019ko udan etorri zen talde honetara, Bartzelonaren harrobitik. Athleticen 1. taldean jokatu zuen hiru denboraldiz. Harrezgero Racing Santander talde kantabriarrera joan zen.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 30ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Tituluak 
* 2021 Superkopa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Maria Eizagirre

**Maria Eizagirre Comendador** (Donostia, ) gipuzkoar kazetaria da. Nafarroako Unibertsitatean lizentziatua, Punto Radioko *Protagonistas* saioa eta TVEko Telediario editatu ditu.
Mery Cuesta

**Mery Cuesta** (Bilbo, 1975) bizkaitar arte-kritikari eta komikilaria da. Hainbat erakusketen komisarioa izandakoa, TMEOrako komikiak egin ditu.
Juan Legarreta

**Juan Legarreta Ugarte** (Irun, 1897 &ndash; Santiago, Txile, ) gipuzkoar futbolaria izan zen, atzelari moduan aritu zena. 1920an Txilera emigratu zen.

## karrera 
Legarreta 6 urterekin hasi zen futbola praktikatzen, Irungo Junkaleko Andre Maria ikastetxeko taldean.

Kapitain bezala Real Union Clubeko liderra izan zen, talde honekin 1918ko Errege Kopa irabazi zuelarik, non, gainera, finalean Madrid Football Cluben aurka lortutako bi golak sartu zituen.

1920an Santiagora (Txile) emigratu zuen, eta han Club Ibérico Balompiéren plantela integratu zuen. Talde horrekin Santiagoko Futbol Elkartearen 1920ko Txile Kopa lortu zuen. Ondoren, Balompie Iberiarrak Iberiar Txirrindulari Elkartearekin bat egin zuen Espainiako Kirol Batasuna sortzeko, non Legarreta kapitaina izan zen.

1921ean Txileko selekzioa defendatzeko bi partida jokatu zituen Argentinaren aurka.

1930ean erretiratu zen futbolari gisa, eta omenaldia egin zioten haren omenez. Ondoren, oinetakoak egiten hasi zen. 1950ean Santiagoko Estadio Españoleko lehen zuzendari izendatu zuten. Gainera, Txileko Santiagoko Espainiar Zirkuluko presidentea izan zen 1953 eta 1957 urteen artean.

Legarreta Txilen hil zen, 1978ko azaroaren 22an.

## Taldeak 
## Kanpo estekak
Unibertsitate-Hiria (Madril)

**Unibertsitate-Hiria**, gaztelaniaz eta ofizialki **Ciudad Universitaria**, Espainiako Madril hiriburuko auzo bat da, Moncloa-Aravaca barrutian. Hiriko 93. auzoa da.

## Kanpo estekak
Valdezarza

**Valdezarza**, Espainiako Madril hiriburuko auzo bat da, Moncloa-Aravaca barrutian. Hiriko 94. auzoa da.

## Kanpo estekak
El Plantío

**El Plantío**, Espainiako Madril hiriburuko auzo bat da, Moncloa-Aravaca barrutian. Hiriko 96. auzoa da.

## Ondarea 
* Madrilgo Japoniar Ikastetxea

## Kanpo estekak
El Besòs i el Maresme

**El Besòs i el Maresme**, Kataluniako Bartzelona hiriburuan dagoen auzo bat da, Sant Martí barrutian. 2016ko erroldaren arabera 22.746 biztanle zituen.

## Ondarea 
* Fòrum parkea
* Fòrum eraikina

## Kanpo estekak
Selangor

**Selangor** (malaysieraz  ahoskatua; Jawi:سلاڠور; ; ) Malaysiako estatua da, Malaysya Penintsularrean. Hauek dira haren mugak: hegoaldean Negeri Sembilanekin, Pahangekin ekialdean, Perakekin iparraldean eta Malakako itsasartea mendebaldean. Hiriburua Shah Alam da. Selangorrek Kuala Lumpur eta Putrajaya inguratzen ditu, garai batean Selangorren pean zeudenak. Selangor Malaysiako estatu jendetsuena da, batez ere industriak bultzatu duen hazkunde ekonomikoari esker. Kuala Lumpur konurbazioaren hazkundeak ere lagundu dio. Kuala Lumpur Selangorren hiriburua izan zen 1974 arte; urte horretan konurbazio hori estatutik banandu zen lurralde federala bihurtzeko.

Selangor ere arabierazko ohorezko izen batekin ezaguna da baita, Darul Ehsan ("Zinezkotasunaren Egoitza").

## Etimologia 
*Selangor* malaysierazko *selangau* hitzetik etor daiteke, eulia (*Musca vicina*). Antza, intsektu hauek oso ugariak dira Selangor ibaian, estatuko ipar-mendebaldean.

## Barrutiak 
Selangorren 9 barruti daude (malaysieraz: *daerah*): -

* Petaling (**ڨتاليڠ**) (Shah Alam hiriburua barne)
* Hulu Langat (**هولو لاڠت**)
* Gombak (**ڭومبق**)
* Hulu Selangor (**هولو سلاڠور**)
* Sepang (**سڨڠ**)
* Kuala Langat (**كوالا لاڠت**)
* Klang (**كلڠ**)
* Kuala Selangor (**كوالا سلاڠور**)
* Sabak Bernam (**سابق برنم**)

## Turismoa 
Turismoa Selangorreko diru iturri nagusietariko bat da. Malaysiako leku bisitatutako bat da.

* I-City
* Zoo Negara Malaysia
* Litar Antarabangsa Sepang
* Masjid Sultan Abdul Aziz Shah
* Sunway Lagoon
* Pulau Ketam
* Pulau Carey
* Bukit Melawati
* Bagan Nakhoda Omar

## Kanpo estekak 
* Selangorreko webgune ofiziala.
* Selangorreko eta Malaysiako argazkiak.
El Camp de l'Arpa del Clot

'''El Camp de l'Arpa del Clot**, Kataluniako Bartzelona hiriburuan dagoen auzo bat da, Sant Martí barrutian. Iraganean **Camp de l'Arca''' deitzen zen. 2016ko erroldaren arabera 38.104 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Moshoeshoe II.a

**Moshoeshoe II.a Lesothokoa** jaiotzez **Constantine Bereng Seeisio** (Morija, Basutoland, 1938ko maiatzaren 2a – Maloti Mountains, Lesotho, 1996ko urtarrilaren 15a) Lesothoko erregea izan zen 1966tik 1990era eta 1995etik hil zen arte.

Seeiso Basutolandeko buruzagi gorenaren semea izan zen. 1940an aita hil eta erregeordetzan egon ondoren, 1960an Basutolandeko buruzagi gorena bihurtu zen. 1960an herrialdeak independentzia lortu zuen eta Moshoeshoe Lesothoko errege bihurtu zen.

Erregearen boterea mugatua zen, eta bi aldiz eten zuen bere erregealdia. 1970ean Leabua Jonathan lehen ministroak erregearen botereak eten zituen eta Moshoeshoe Herbehereetara erbesteratu zen. Hilabete batzuk geroago, bere botereak berreskuratu zituen.

1990eko azaroaren 12an Justin Lekhanya lehen ministroak kargutik kendu eta erbestera bidali zuen Erresuma Batura. Bere seme Letsie III.a errege izendatu zuten haren ordez. 1995eko urtarrilaren 25ean tronua berreskuratu zuen, baina urtebete baino gutxiagoko auto-istripuan hil zen.

## Kanpo estekak
Barcina del Barco

**Barcina del Barco** Valle de Tobalinako herria da, Burgosen. Espainiako Estatistika Institutuaren arabera, 2014an 80 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
La Orden

**La Orden** Valle de Tobalinako herria da, Burgosen. Espainiako Estatistika Institutuaren arabera, 2007an 8 biztanle zituen.

Jerea ibaiaren haranean dago, 612 metroko altueran.

## Kanpo estekak
Plágaro

**Plágaro** Valle de Tobalinako auzo hustua da, Burgosen. Espainiako Estatistika Institutuaren arabera, 1950ean 71 biztanle zituen baina egun ez ditu.

## Kanpo estekak
Quintana Martín Galíndez

**Quintana Martín Galíndez** Valle de Tobalinako herria da, Burgosen. Espainiako Estatistika Institutuaren arabera, 2007an 338 biztanle ituen.

Udalerriko herriburua da eta 610 metroko altueran dago, Arcena eta Pancorbo mendizerren artean. 2004. urtean, Burgosko mendi bizikleta txapelketa hemen izan zen.

## Kanpo estekak
Ranedo

**Ranedo** Valle de Tobalinako auzoa da, Burgosen. Espainiako Estatistika Institutuaren arabera, 2007an 7 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Santa María de Garoña

**Santa María de Garoña** Valle de Tobalinako herria da, Burgosen. Espainiako Estatistika Institutuaren arabera, 2008an 23 biztanle zituen.

Bertan Santa Maria de Garoñako zentral nuklearra dago.

## Kanpo estekak
El Parc i la Llacuna del Poblenou

**El Parc i la Llacuna del Poblenou**, Kataluniako Bartzelona hiriburuan dagoen auzo bat da, Sant Martí barrutian. 2016ko erroldaren arabera 14.838 biztanle zituen.

## Ondarea 
* Agbar dorrea

## Kanpo estekak 
* El Parc i la Llacuna del Poblenou. Bartzelonako Udal webgunea
Sweven

**Sweven** Ipar Euskal Herriko kideak dituen musika taldea da. Heavy Psychedelic Rock estiloa jorratzen dute eta ingelesez abesten dute.

## Ibilbidea 
Taldea 2016ko udan sortu zen. Bost taldekidek ditu, tartean daude Baiona, Donapaleu eta Maule-Lextarreko kide bana. Gainerakoak frantziarrak dira. Taldekideen artean ezagunena Peio Cachenaut abeslaria da, ipar Euskal Herriko eragile kulturala. 2017ko udan emandako kontzertuekin *Red Giant To White Dwarf* diska grabatu dute.

## Diskografia 
* *Red Giant To White Dwarf* (2017)
 

## Kanpo estekak
Provençals del Poblenou

**Provençals del Poblenou**, Kataluniako Bartzelona hiriburuan dagoen auzo bat da, Sant Martí barrutian. 2016ko erroldaren arabera 20.369 biztanle zituen.

## Ondarea 
* Poblenou Erdialdeko Parkea: Jean Nouvel frantziar arkitektoak diseinatu eta 2008an antzina Can Ricart industriagunea zegoen eremuan inauguratua.

## Kanpo estekak
Sant Martí de Provençals

**Sant Martí de Provençals**, Kataluniako Bartzelona hiriburuan dagoen auzo bat da, Sant Martí barrutian. 2016ko erroldaren arabera 26.010 biztanle zituen.

Antzina udalerria izana, 1897an Bartzelonak auzo gisa bereganatu zuen.

## Kanpo estekak
La Verneda i la Pau

**La Verneda i la Pau**, Kataluniako Bartzelona hiriburuan dagoen auzo bat da, Sant Martí barrutian. 2016ko erroldaren arabera 28.645 biztanle zituen.

XX. mendearen erdialderarte soro eta masiez osatutako eremua zen, baina 1950eko hamarkadan espainiar etorkinen ailegatzearekin batera etxebizitzak eraikitzen hasi eta auzoak gaur egungo hiriguneko itxura hartu zuen.

## Kanpo estekak
La Vila Olímpica del Poblenou

**La Vila Olímpica del Poblenou**, euskaraz **Bartzelonako Olinpiar Hiria**, Kataluniako Bartzelona hiriburuan dagoen auzo bat da, Sant Martí barrutian. 2016ko erroldaren arabera 9.335 biztanle zituen.

1992ko Bartzelonako Udako Olinpiar Jokoetan parte hartu zuten atleten bizileku izateko eraikia izan zen, Bartzelonako Olinpiar Portuarekin batera, aurrez, itsasoari bizkar emanda bizi zen Poblenou auzoko industriagune abandonatu batean.

## Kanpo estekak 
* La Vila Olímpica del Poblenou, Bartzelonako Udal webgunea
Saint-Germain-l'Auxerrois

'''Saint-Germain-l'Auxerrois (1)''', Frantziako Paris hiriburuan dagoen auzo bat da, Louvre (1) barrutian. 1999ko erroldaren arabera 1.672 biztanle zituen.

## Ondarea 
* Saint-Germain-l'Auxerrois eliza eta bertako erretaula flandestarra.

## Kanpo estekak
Gösta Mittag-Leffler

**Magnus Gustaf (Gösta) Mittag-Leffler** (1846ko martxoaren 16a - 1927ko uztailaren 7a) suediar matematikari bat izan zen. Bere ekarpen matematikoak nagusiki funtzioen teoriarekin lotuta daude, gaur egun analisi konplexua deitzen duguna.

## Biografia 
Mittag-Leffler Stockholm-en jaio zen, John Olof Leffler eskolako zuzendariaren eta Gustava Wilhelmina Mittag-en semea; gero bere amaren ezkondu aurreko abizena gehitu zion bere aitaren abizenari. Anne Charlotte Leffler idazlearen neba zen. Uppsalako Unibertsitatean matrikulatu zen 1865. urtean, eta 1872an bere doktore-tesia burutu zuen. Unibertsitateko irakasle bihurtu zen urte berean. Stockholms nation elkarteko komisarioa (presidentea) ere izan zen (1872-1873). Ondoren bidaiatu zuen Parisera, Göttingenera eta Berlinera, Weierstrassen agindupean ikasiz azken toki horretan. Matematikako irakaslea izan zen (Lorenz Lindelöfen ondorengoa) 1877tik 1881era bitartean Helsinkiko Unibertsitatean eta, ondoren, Stockholmeko Unibertsitate Eskolan (geroago Stockholmeko Unibertsitatea) matematikako irakasle nagusia izan zen. 1891 eta 1892 urteen artean unibertsitateko presidentea izan zen eta 1911an katedra hartatik erretiratu zen. Mittag-Leffler negoziotan sartu zen eta negozio gizon arrakastatsua izan zen, baina Europako ekonomiaren beherakada batek 1922. urtean bukatu zuen bere aberastasunarekin.

Elkarte hauetako kidea izan zen: Suediako Zientzien Errege Akademia (1883), Finlandiako Zientzien eta Letren Elkartea (1878an, geroago ohorezko kidea), Uppsalako Suediako Errege Elkartea, Lundeko Geografia Errege Elkartea (1906) eta atzerriko 30 ikasketa elkarte, Londresko Errege Elkartea (1896) eta Parisko Zientzien Akademia barne. Oxfordeko Unibertsitatean eta beste hainbat unibertsitatetan ohorezko doktoretza jaso zuen.

Mittag-Leffler emakumeen eskubideen defendatzaile konbentzitua izan zen eta lagungarria izan zen Sofia Kovalevskaya Matematika irakasle osoa izateko Stockholmen —munduko lehenengo emakumea posizio hori edukiz—. 1903an Nobel Sarien Batzordeko kide izateagatik Marie Curie fisikariarentzat eta Pierre senarrarentzat saria izan zen.
Mittag-Lefflerrek Acta Mathematica aldizkari matematikoa sortu zuen (1882), Oscar erregearen babesarekin, eta, neurri batean, Signe Lindfors bere emaztearen dirutzaz ordaindu zuen. Liburutegi matematiko handi bat bildu zuen Djursholmeko Stockholmeko auzoan. Etxea eta bere edukiak Mittag-Leffler Institutu bezala Zientzien Akademiari eman zizkioten.

## Ikus, gainera 
* Mittag-Lefflerren funtzioa
* Mittag-Lefflerren izarra
* Mittag-Lefflerren batukaria
* Mittag-Lefflerren teorema
* Mittag-Leffler Institutua
* Mittag-Lefflerbreen (glaziarra)
Kafe patardun

**Kafe patardun**a kafea brandyrekin edo beste edari destilatuarekin (ron, uxual) prestatzen da. Edalontzi txiki batean zerbitzatzen da.

## Jatorria 
Jatorri ezezaguna du kafe patardunak. Espainian oso ohikoa da eta han Kuba Espainiako kolonia zenean aurkitu nahi izan diote bere jatorria. Antza, Kuban zeuden soldaduek, balorea handitzeko, kafea ronarekin hartzen zuten, "coraje" (kemen) handiago izateko; hortik "corajillo" izena sortuko litzateke eta, ondoren, "carajillo", Espainian edari honi ezarri zaion izena. Esaten da baita ere esklaboei ematen zitzaiela.

Beste iturrietatik Bartzelonan jartzen da bere jatorria. Hiri horren Frantziako geltokian mandazainak biltzen ziren eta, denbora ez galtzeko, kafea eta kopa nahastua eskatzen omen zuten.

Dena dela, ez dago jatorria baieztatzeko iturri fidagarririk, azken buruan, horrelako konbinaketak hain arraroak ez baitira.

## Aldaerak 
* Mallorcan: "rebentat" esaten zaio. Edari alkohodun desberdinak erabil daitezke: brandy, whisky, anis lehorra, anis gozoa, belar-likoreak...
* Cartagenan, Murtzian: kafe asiarra (43 likorea, esne kondentsatua, kanela, limoi azala).
* Illoran, Granadan: "carajillora", kafea Bayleys pattarrarekin.
* Katalunian: "cigaló" izena du.
* Italian: caffè corretto, grapparekin egina.
* Irlandar kafea: kafea whiskeyrekin.
* Erresuma Batuan, ejerzitoan, borrokaren goizean, gozarían, teari edo kafeari patarra botatzen zitzaion. "Gunfire" (tiroketa) izena ematen zitzaion.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Nola prestatu?
Halles (Paris)

**Halles (2)**, Frantziako Paris hiriburuan dagoen auzo bat da, Louvre (1) barrutian. 1999ko erroldaren arabera 8.984 biztanle zituen.

Izena antzina auzo honetan zegoen Halles de Paris edo Parisko Merkatua zenatik datorkio.

## Kanpo estekak
Palais-Royal (Paris)

**Palais-Royal (3)**, Frantziako Paris hiriburuan dagoen auzo bat da, Louvre (1) barrutian. 1999ko erroldaren arabera 3.195 biztanle zituen. Auzo hau nagusiki Sena ibaiaren iparraldeko bazterrean kokatua dago, baina Île de la Cité uhartearen mendebaldeko zatia ere barne hartzen du.

Izena bertan Parisko Errege Jauregia dagoelako datorkio.

## Ondarea 
* Parisko Errege Jauregia

## Kanpo estekak
Imanol Sarriegi

**Imanol Sarriegi Isasa** (Donostia, Gipuzkoa 1995eko apirilaren 27a) gipuzkoar futbolaria da. 

## Biografia 
Bere anaia-arreba gazteak Oier eta Amaiur futbolariak dira ere. Erdilari postuan jokatzen du. Sansera 2014/2015 denboraldian igo zuten gazte mailetatik, baina azkenean ez zuen lekurik lortu. 2016ko urtarrilean Eibarrek fitxatu zuen bere biagrren taldea zen Vitorian jokatzeko. Naiz eta lehen talde armaginarekin zenbaita partida jokatu, 2018ko udan ez zioten kontratua berritu. UD Logroñésen jokatzen zegoelarik Athleticen aurka aritu zen Kopa ko final hamaseirenetan. 2025eko udan Euskal Herrira bueltatu zen Sestao Riverren jokatzeko Bigarren Federazioan.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 30ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
Place-Vendôme (Paris)

**Place-Vendôme (4)**, Frantziako Paris hiriburuan dagoen auzo bat da, Louvre (1) barrutian. 1999ko erroldaren arabera 3.044 biztanle zituen.

Izena bertan Vendôme plaza dagoelako datorkio.

## Ondarea 
* Vendôme plaza
* Vendôme zutabea

## Kanpo estekak
Gaillon (Paris)

**Gaillon (5)**, Frantziako Paris hiriburuan dagoen auzo bat da, Bourse (2) barrutian. 1999ko erroldaren arabera 1.345 biztanle zituen.

## Kanpo estekak