open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Euskarabidea

**Euskararen Nafar Institutua** (**ENAI**) edo **Euskarabidea** euskara sustatzeko Nafarroako Gobernuaren erakunde aholkularia da, 2007ko irailaren 10ean sortua. Erakundearen eginkizun nagusia nafar administrazioari euskarari buruzko aholkuak ematea da. Xabier Azanza izan zen lehenengo zuzendari-gerentea.

Bere lehen ekimenak euskarazko argitalpenak bultzatzea izan zen. 2008ko urtarrilean, adibidez, *Araitz-Beteluko ahotsak* liburua argitara eman zuen.

2008ko maiatzaren 14an **Euskararen Nafar Kontseilua** bildu zen lehenengoz, zeina ENAIren parte-hartze organoa baita. Kontseilu horretan ENAIz gain, euskarari lotutako Nafarroako hainbat gizarte eragile parte hartzen du, besteak beste Euskaltzaindiak, Nafarroako Unibertsitate Publikoak, Nafarroako Unibertsitateak, Eusko Ikaskuntzak eta Nafarroako Ikastolen Federazioak.

## Egin zaizkion kritikak 
AEKtik Euskarabideari leporatu zaio ez diola euskalgintzari ekarpenik egiten, Nafarroako Gobernuak euskararen arloan darabilen politika kaltegarriaren erantzule ere badela, eta Euskarabideak kudeatzen duen diruaren bi heren bere funtzionamenduko gastuetarako erabiltzen duela (hau da, Euskarabideak kudeatzen duen diruaren heren bat besterik ez doala euskara bultzatzera).

## Ikus gainera 
* Etxepare Euskal Institutua
* Euskaltzaindia
* Euskararen Etxea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Euskarabidearen webgunea
Listeria monocytogenes

***Listeria monocytogenes*** *Listeria* generoko bakterio patogeno bakarra da, listeriosi izeneko gaitzaren eragilea. Listeriosia janarien bitartez hartutako infekzioa da, bakterioz kutsatuta dauden janariak jatean harrapatzen dena, alegia. Mikroorganismo hau psikrofiloa da, hots, gai da tenperatura bajuetan (5&nbsp;°C) hazteko.

Gaixo immunogutxituak izan ohi dira listeriosia harrapatzen dutenak. Horiengan, meningitisa da ohiko konplikazioa, gaixoaren bizitza kinka larrian jartzen duena. Haurdun dauden emakumeek umekia galtzen dute gaitzaren erruz.

Listeria monocytogenes bazilo txikia da, Gram positiboa eta anaerobio fakultatiboa. Flageloak ditu, baina bere mugikortasuna tenperaturaren arabekoa da: 30º C-tan edo beherako tenperaturetan mugikorra da, baina 37º C-tan bere flageloak inaktibatu egiten dira eta ez-mugikorra bihurtzen da.

Berezko ezaugarria dauka bakterio honek, bere birulentzia areagotzen duena: zelula barneko parasitoa da, hots, makrofago eta fagozito barnean hazi daiteke. Horregatik, zelula bidezko immunitatea da bide bakarra patogenoari aurre egiteko.

Listeriosia gaixotasun arraroa bada ere, azken urteotan agerraldi batzuk azaldu dira Europan, gazta izanik agerraldi gehienetan inplikatutako janaria. Penizilina da listeriosia tratatzeko erabiltzen den botika.
Esporokarpo

[thumb|*[Kuleto faltsu|Amanita muscaria*ren basidiokarpoak]]
thumb|Perretxikoaren eskema.
Onddoetan, **esporokarpoa** edo **fruitu-gorputza** esporak ekoizten dituzten egiturak (basidioak edo askuak) eusten dituen egitura zelulanitza da. Fruitu-gorputza onddoen bizi-zikloaren fase sexualean parte hartzen du; bizi-zikloaren gainerako denbora mizelioaren hazkuntza begetatiboan oinarritzen da.

Basidiomikotoen esporokarpoari basidiokarpo deitzen zaio, eta askomikotoen esporokarpoari askokarpo deritzo. Bai multzo batean zein bestean fruitu-gorputzen askotariko formak eta morfologiak daude. Hain zuzen, onddoen identifikazio eta taxonomiarako ezaugarri garrantzitsua izan ohi da.

[thumb|*[Sarcoscypha austriaca* espeziearen askokarpoa]]
Fruitu-gorputzak *epigeoak* dira lurgainean hazten badira. Lurrazpian hazten badira, *hipogeoak* direla esaten da. Lehen begiratuan ikusten diren esporokarpo epigeoak hizkera arruntean perretxiko deiturikoak dira. Onddo hipogeoen fruitu-gorputzei, berriz, boilur edo boilur faltsu deitzen zaie. Bigarrenek esporak barreiatzeko estrategia berezia garatu dute: animaliek lurpetik atera eta jan egin behar dituzte esporak hedatu ahal izateko.

Perretxiko-biltzaileek esporokarpoaren ezaugarriak erabiltzen dituzte gehien bat onddo-espezieak bereizteko.

## Kanpo estekak
Lola rennt

***Lola rennt*** () Tom Tykwerek zuzendutako 1998ko film alemaniarra da, Franka Potente Lola izeneko protagonista duela. Filmak nazioarteko mailan arrakasta lortu zuen (eta sari franko jaso), besteak beste, originaltasunarengatik eta film osoan mantentzen den erritmo bizkorrarengatik.

## Istorioa 
Lolak Manni mutilagunaren dei etsitua jasotzean hasten da pelikula. Arazo larritan sartuta dago Manni, Ronnie bere nagusiari eman behar zizkion 100.000 marko alemaniarrak metroan galdu baititu. Honek bere heriotza ekar liezaiokeelakoan, Manni edozein gauza egiteko prest agertu da. Lolak itxoiteko eskatzen dio, dirua beste modu batean lortzeko zerbait bururatuko zaiola ziur baitago. Hala ere, 20 minutu baino ez dauka. Bestela, Mannik aldameneko supermerkatu bat lapurtuko du. Une honetan, hiru sekuentzia alternatiboak hasten dira Lolaren erabakien arabera.

## Kanpo estekak
Franka Potente

**Franka Potente** (Münster, 1974ko uztailaren 22a) alemaniako zinema-aktorea da.

Lehendabiziko filma 1995ean egin zuen, baina zaleen eta kritikarien ospea *Lola rennt* filmarekin (1998) eskuratu zuen. Hurrengo urteetan Alemanian jokatu zuen batik bat, arrakastatsu, askotan aurrekontu txikiko filmetan. Hala ere, Hollywoodeko hainbat film handitan ere parte hartu du, hala nola Bourne seriean.

## Filmografia 
* 1995: *Nach Fünf im Urwald* (Hans-Christian Schmid)
* 1997: *Drei Mädels von der Tankstelle*
* 1997: *Une vie pour une autre* (Henri Helman)
* 1998: *Opernball – Die Opfer/Die Täter*
* 1998: *Lola rennt* (Tom Tykwer)
* 1998: *Bin ich schön?* (Doris Dörrie)
* 1999: *Downhill City*
* 1999: *Schlaraffenland*
* 2000: *Der Krieger und die Kaiserin* (Tom Tykwer)
* 2000: *Anatomie* (Stefan Ruzowitzky)
* 2001: *Blow* (Ted Demme), Johnny Deppekin
* 2001: *Storytelling*
* 2002: *All I Want*, Elijah Woodekin
* 2002: *The Bourne identity* (Doug Liman), Matt Damonekin
* 2003: *Blueprint*
* 2003: *Anatomie 2*
* 2003: *I Love Your Work*, Giovanni Ribisi eta Nina Riccirekin
* 2004: *Die Bourne-Verschwörung*
* 2004: *Creep*
* 2006: *Elementarteilchen*
* 2007: *Romulus, My Father*
* 2007: *Eichmann*
* 2007: *The Shield*
* 2007: *Die Brücke*
* 2008: *Che*
* 2010: *Shanghai*
* 2010: *Small Lights*
* 2016: *The Conjuring 2*

## Kanpo estekak
Tom Tykwer

**Tom Tykwer** (Wuppertal, Alemania, 1965eko maiatzaren 23a) film zuzendari alemaniarra da, nazioarte mailan ezaguna 1998an *Lola rennt* pelikula filmatzeagatik.

Bere esperientzian oinarritutako filmak egiteko konbentziturik, garaiko neskalagunarekin errietak filmatu zituen 1990eko *Because* filmean. Lortutako arrakastak zinemagintzan jarraitzea adoretu zuen. Bigarren filmak (*Epilog*) zinemagintzaren gaineko teknika menderatzea ahalbidetu zion, baina krisi ekonomikoa ere ekarri zion.

Hurrengo filmak *Die tödliche Maria* (1993) eta *Winterschläfer* (1997) film luzeak izan ziren. Alemanian atentzioa bereganatzen hasia bazen ere, nazioarte mailan ospea hurrengo filmarekin, *Lola rennt* izenekoarekin (1998), eskuratu zuen. *Lola rennt* pelikulako protagonista berarekin, Franka Pontenterekin hain zuzen ere, hurrengo filma egin zuen, Der Krieger und die Kaiserin (2000). Ondoren *Heaven* etorri zen.

Horren ostean, Franka Potentearekiko erlazioa moztuta, artistikoki nekaturik sentitzen zen. ''Paris je t'aime* (2006) filmerako zinta osatzen duen film laburretako bat zuzendu zuen Tykwerek: True izenekoa. Geroago, *Das Perfum* liburuaren filmerako egokipena egin zuen.

## Filmografia zuzendari gisa 
* 1990: *Because* (film laburra)
* 1992: *Epilog* (film laburra)
* 1993: *Die tödliche Maria*
* 1997: *Winterschläfer*
* 1998: *Lola rennt*
* 2000: *Der Krieger und die Kaiserin*
* 2002: *Heaven*
* 2004: *True* (*Paris, je t'aime*en atala)
* 2006: *Das Parfum – Die Geschichte eines Mörders*
* 2009: *The International*
* 2009: *Feierlich reist* (*Deutschland 09*en atala)
* 2010: *Drei*
* 2012: *Rosakinder*
* 2012: *Cloud Atlas*
* 2015: *Sense8* (telesaila)
* 2016: *A Hologram for the King''
Brisbane

thumb|200px|Brisbaneko udaletxea.
**Brisbane** Australiako hirugarren hiririk populatuena da. Herrialdearen ekialdeko kostaldean kokatua dago, Ozeano Barearen ertzean, eta Queensland estatuko hiriburua da.

Brisbane hiria Sydney eta Townsville herriekin loturik dago burdinbide baten bitartez.

## Klima 

## Historia 
1824. urtean sortua, 1839tik aurrera molde guztietako kolonoei zabaldu zizkien ateak Brisbane hiriak.

## Ekonomia 
Brisbaneko eskualdea, Australiako mendikatearen hegoaldean, garrantzi handiko nekazaritza eta artzaintza tokia da. Merkataritza eta industriagunea: petrolio eta azukre findegiak, altzairugintza, ontzigintza, mekanika eta janari industria. Australiako porturik garrantzitsuenetakoa da. Unibertsitatea dauka.

## Herri eta hiri senidetuak 
Brisbane ondorengo herri eta hiriekin senidetuta dago:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Brisbaneko udalaren webgunea
Adelaide

**Adelaide** (Kaurneraz: *Tarndanya*) Australia hegoaldeko hiria da, Hego Australia estatuko hiriburua eta hiririk populatuena. 2017an, herrialdeko hiririk jendeztatuenetan bosgarrena zen eta Ozeania osoko seigarrena, 1.418.455 biztanlerekin.. Maiz, "Adelaide" erabiltzen denean **Adelaide Handia** esan nahi da, eremu zabalagoa dena. Adelaideko eskualdean bizi zen jatorrizko herria kaurna da.

Adelaide Adelaideko lautadan dago, Fleurieu penintsularen iparraldean, St Vincent golkoaren eta Lofty Mendilerroaren artean. Metropolia 20 km sartzen da kostaldetik barnealdera, eta 96 kilometroko hedadura du iparraldean dagoen Gawlerretik hegoaldeko Sellichs Beacheraino. 

Adelaida Saxonia-Meiningenekoaren omenez izendatu zuten, Gilen IV.a Erresuma Batukoaren emaztea. 1836an sortu zen hiria, Australiako britainiar probintzian libreki kolonizatutako eremu bakarraren hiriburu planifikatu gisa. William Light koronelak diseinatu zuen hirigunea eta bere kokapena. Lighten diseinua gaur egun ondare izendatuta dago, boulevard zabalekin eta plaza handiekin, eta parkez inguratuta. 

## Geografia 
Australia hegoaldeko Murray ibaiaren bokalean dago, Indiako ozeanoaren ertzean.

## Klima 

## Pertsonaia ezagunak 
* Anthony LaPaglia (1959-), aktorea.
* John Aloisi (1976-), futbol jokalaria.
* Ghil'ad Zuckermann (1971-), hizkuntzalaria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Adelaidako udalaren webgunea
Darwin (Australia)

**Darwin** Australiako iparraldean dagoen kostaldeko hiria da, Iparraldeko Lurraldearen hiriburua dena.

Hiriak aborigenen populaziorik handiena du hiriburu guztien artean, %9.7a.

## Klima 

## Argazkiak 

Fitxategi:Mitchell Street Darwin.jpg|Mitchell kalea hiriaren erdigunean.
Fitxategi:Northern Territory Legislative Assembly.jpg|Iparraldeko lurraldeko parlamentua.
Fitxategi:Darwin CBD-2005.jpg|Darwin hiriko finantza barruti edo CBDa.
Fitxategi:Darwin 2646.jpg|Casuarina hondartzaren ikuspegia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Darwineko udalaren webgunea
*  Aborigenen artea
Patrick White

**Patrick Victor Martindale White** (Londres, 1912ko maiatzaren 28a – Sydney, 1990eko irailaren 30a) idazle australiarra izan zen.

Ingalaterran jaio zen arren, guraso australiarrek txiki-txikitan eraman zuten Australiara bizitzera. 4 urterekin asmaren lehenengo agerpenak pairatu zituen.

Mundu osoan zehar bidaiatu zuen, eta bere izaera homosexualak bere bizitza markatu zuen, bizi izan zen garaia kontuan harturik.

Idazle moduan, oparoa izan zen, batez ere eleberriak landuz. 1973an Literaturako Nobel Saria eskuratu zuen.

## Bibliografia 
### Eleberriak 
# *Happy Valley* (1939)
# *The Living and the Dead* (1941)
# ''The Aunt's Story* (1948)
# *The Tree of Man* (1955)
# *Voss* (1957)
# *Riders in the Chariot* (1961)
# *The Solid Mandala* (1966)
# *The Vivisector* (1970)
# *The Eye of the Storm* (1973)
# *A Fringe of Leaves* (1976)
# *The Twyborn Affair* (1979)
# *Memoirs of Many in One* (1986)
 
### Antzezlanak 
# *Bread and Butter Women* (1935)
# *The School for Friends* (1935)
# *Return to Abyssinia* (1947)
# *The Ham Funeral* (1947)
# *The Season at Sarsaparilla* (1962)
# *A Cheery Soul* (1963)
# *Night on Bald Mountain* (1964)
# *Big Toys* (1977)
# *Signal Driver: A Morality Play for the Times* (1982)
# *Netherwood* (1983)
# *Shepherd on the Rocks* (1987)

### Ipuinak 
# *The Burnt Ones* (1964)
# *The Cockatoos* (1974)
 
### Beste batzuk 
* *Flaws in the Glass'' (1981)
 
## Ikus, gainera 
* Ingelesezko literatura

## Kanpo estekak
Perth

**Perth** Australiako laugarren hiririk populatuena da. Herrialdearen hego-mendebaldeko kostaldean kokatua dago eta Mendebaldeko Australia estatuko hiriburua da.

Izena Eskoziako Perth hiritik hartu zuen.

1.507.900 biztanle ditu, hortaz, Australiako laugarren hiririk handiena, eta estatuko handiena. 31°57′S 115°51′E koordenatuetan dago.

## Kokapena 
Swan errekaren estuarioan dago, Darling mendien ondoan. Hurbilen daukan hiria Adelaida da, 2.104 kilometrotara. Horrek Perth hiri isolatu samarra bihurtzen du.

Unibertsitate egoitza da 1911 urtetik. Merkataritza eta industria hiri garrantzitsua da (industria astuna, plastikogintza, kimika industria, nekazaritzarako makineria, altzairugintza, janari industria). Petrolio findegiak ere baditu.

## Historia 
1829an sortu zen hiria, eta oso hazkunde lasterra izan zuen, urre hobi garrantzitsuak aurkitu baitziren (Cooldgardie-Kalgoorlie).

## Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Pertheko udalaren webgunea
Ian Thorpe

**Ian James Thorpe** (Sydney, 1982ko urriaren 13a-) australiar igerilari ohia da. 2000ko Olinpiar Jokoetan, Sydney jaioterrian, bost urrezko domina lortu zituen, australiar batek inoiz lortutako kopururik handiena. Halaber, 2001ean Munduko Txapelketa batean sei urrezko domina eskuratzen lehenengo pertsona bilakatu zen. 2004ko Olinpiar Jokoetan lehiatu zen azken aldiz; gero, gaixotasun baten ondoren, erretiratu egin zen.
Cathy Freeman

**Catherine Astrid Salome "Cathy" Freeman** (Mackay, Queensland, 1973ko otsailaren 16a) australiar atleta ohia da, aborigen etniakoa, 400 metroko lasterketan espezializaturik zegoena. Australiako aborigenen ikur bilakatu zen, baita aborigenak eta ez-aborigenak elkartzeko eredu ere. Izan ere,  Sydneyko Olinpiar Jokoetan urrezko domina irabazi zuelarik, Australiako bandera eta aborigenena eskuan harturik eman zion itzulia estadioari.

## Bizitza 
Cathy Freeman 1973ko otsailaren 16an jaio zen, Australiako iparraldeko Mackay hirian, bost neba-ahizpaz osaturiko familia apal batean. Sei urte zituela hasi zen laster egiten, oinutsik, gurasoek ez baitzuten oinetakoak erosteko dirurik. Agudo erakutsi zituen dohain bereziak; hamar urte zituela, entrenatzaileak erran zion noizbait olinpiar urrea irabaziko zuela. 

Lehenbiziko garaipen handia hamasei urterekin lortu zuen, 1990eko Commonwealtheko Jokoetan, 4 x 100 erreleboetan urrea irabazirik. Hortik aitzina, onenen artean ibili zen. 1996an, Atlantako Olinpiar Jokoetan, zilarra irabazi zuen, Marie-José Pérec-en ondoan, bere bizitzako 400 metro azkarrenetan: 48"63. Ondoren, bi aldiz jarraian izan zen Munduko txapelduna. eta, hamar egun geroago, erraz irabazi zuen urrezko domina 400 metroko finalean.

2003an erretiratu zen atletismotik.

## Sariak 
* Olinpiar Jokoak:
** 2000, Sydney: Urrea 400 metroko lasterketan.
** 1996, Atlanta: Zilarra 400 metroko lasterketan.

* Munduko Atletismo Txapelketa:
** 1995, Gothenburg: Brontzea 4x400 metroko lasterketan.
** 1997, Atenas: Urrea 400 metroko lasterketan.
** 1999, Sevilla: Urrea 400 metroko lasterketan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Atletaren webgune ofiziala, cathyfreeman.com.au
* Sydney 2000: Cathy Freeman, *Berria*, 2016ko abuztuak 19,  berria.eus
Ella Fitzgerald

**Ella Fitzgerald** (Newport News, Virginia, 1917ko apirilaren 25a – Beverly Hills, Kalifornia, 1996ko ekainaren 15a) abeslari estatubatuar eta afroamerikar handia izan zen. Jazz estiloa landu izan zuen batez ere, 1934tik 1993 arte luzatu zen bere musika ibilbide luzean.

Chick Webben orkestran sartu zen 1934ean, eta hura hiltzean taldearen zuzendaritza hartu zuen (1939-1941). Ondoren, mundu guztian zehar kantatu zuen. Bere diskoen artean, aipatzekoak dira: *Lady Be Good* (1946), *Porgy and Bess* (L. Armstrongekin, 1958), *How High the Moon* (1960).

1970 eta 1980ko hamarkadetan kantatzen eta grabatzen jarraitu zuen. Diabetesak eraginda, begietako gaitza izan zuen eta betaurreko handi batzuk erabili behar izaten zituen emanaldietan. 1986an bihotzeko ebakuntza egin zioten, baina abesten jarraitu zuen. 1993an, diabetesaren eraginez, oinak moztu behar izan zizkioten. Los Angelesen hil zen 1996an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Ellaren webgune ofiziala
*  Diskografia osoa
Anti Sozial

**Anti Sozial** 1997an Arrasaten sortu zen punk taldea da.

## Taldekideak 
* Txino (ahotsa)
* Gomez (baxua)
* Custodio (gitarra)
* Furra (bateria)

## Historia 
1997. urteko neguan Arrasateko gaztetxe zaharrean sortu zen taldea da. Kontzertu batzuk eskaini ondoren 1999an azken kontzertua eman zuten Cenuren omenez.
2006. urtean Arkada Social taldeari agurra emateko elkartu ziren.

## Diskografia 
* 25 Hits of Mondra Underground Sounds Vol. 1 (2008, Mondra Underground Sounds)

## Kanpo estekak
Enboskada

**Enboskada** 1997an Arrasaten sortu zen punk-oi! taldea zen.

## Taldekideak 
* Oxel (ahotsa)
* Asier (gitarra)
* Mikel (gitarra)
* Urtzi (baxua)
* Josu (bateria)

## Historia 
**Enboskada** taldea 1997. urtean sortu zuten bost lagunek Arrasaten. Oxel (ahotsa), Asier (gitarra), Mikel (gitarra), Urtzi (baxua) eta Josu (bateria) dira taldekideak.

Arrasateko Gaztetxeko lokal batean egin zituzten lehenengo entseguak. Bertan, hainbat talderen bertsioak egiten hasi ziren (RIP, Eskorbuto, Decibelios, 4 Skins, The Opressed...). Lehenengo kontzertua Elgetako Panaderokua tabernan egin zuten Arrasateko Arkada Social, Harrikada eta Des-kontrolekin batera.

Bi lan dituzte kaleratuta. Bata Never Surrender taldearekin batera egindako Splita eta 2007an kaleratutako Zilegi al da? diskoa. 2009ko Martxoaren 28 Arrasateko 360. aretoan azkenengo kontzertua jo zuten.

## Diskografia 
* *Never Surrender & Enboskada* Split-CD (2005)
* *Zilegi al da?* 2008

### Bildumak 
* *25 Hits of Mondra Underground Sounds Vol. 1* (2008, Mondra Underground Sounds)
* *Bardulia Sound*, biniloan bakarrik (2008, Puzkarra Records)
* *Hainbat ohe huts* (2014)

## Kanpo estekak 
*  Taldearen web gune ofiziala
* Taldearen MySpace gunea
Matthew Fox

**Matthew Fox** (Abington, Pennsylvania, 1966ko uztailak 14) aktore estatubatuarra da. Batez ere, telesailetan egin du lan baina baita hainbat filmetan ere.

## Biografia 
Columbiako Unibertsitatean ekonomia ikasketak burutu ondoren, iragarki modelo lanetan hasi zen eta ordutik aktore bezala jardun du. Party of five telesailarekin lortu zuen ospea hasiera batean eta urte batzuk geroago, Lost telesailarekin, are gehiago.

## Filmografia 
### Zinema 
* My boyfriend is back (1993) - Bob Balaban
* We are Marshall (2006) - Joseph McGinty Nichol
* Vantage point (2008) - Pete Travis
* Speed racer (2008) - Wachowski anaiak

### Telebista 
* Party of five (1994)
* Behind the mask (1999) - Tom McLoughlin
* Haunted (2002)
* Lost (2004)
Margaret Court

**Margaret Smith Court** (Albury, Hegoaldeko Gales Berria, 1942ko uztailaren 16a-) tenislari australiar ohia da, gaur egun Perthen bizi dena. Munduko tenislaririk hoberena izan zen rankinean, eta lehenengo emakumea izan zen urte berean (1970) "Grand Slam"eko lau txapelketak irabazten. 1977an erretiratu egin zen.

## Biografia 
Albury Tennis Center-en hasi zen jolasten, lehenengo Wally Rutter entrenatzailearen laguntzarekin, eta ondoren Frank Sedgman, Keith Rodgers edo Harry Hopmanen babesarekin.

1959ean jokatu zuen lehenengoz Australiako Irekian, eta hamasei urte bazituen ere Caroline Aytley-ren kontrako partidan irabazi zuen baina bigarrenean, Mary Carter Reitanoren galdu zuen. Hurrengo urtean ordea Australiako Irekia irabazi zuen Jan Lehaneren aurka.

Tenisaren historian Grand Slam gehien irabazi dituen jokalaria da, guztira 24 titulo banakakoan. Gehienak Australian irabazi zituen. Australiako Irekian 11 titulo irabazi zituen, Roland Garrosen 5, AEBetako Irekian 5 eta Wimbledonen 3. Gainera, 1970ean guztiak irabazi zituen. Rafa Nadalek titulu gehien irabazitako tenislaria zela zabaldu zutenean Margaret Smith Court, Steffi Graf eta Serena Williamsen lorpenak erreibindikatu zituzten, zeintzuk gizonezko tenislariarena baino gehiago dira.

## Palmaresa 
* Australiako Irekia: 11 titulu.
* Roland Garros: 5.
* AEBetako Irekia: 5.
* Wimbledon: 3.

## Sariak eta Aitortzak 
* 2003an, Australiako Irekiaren Melbourne Parkeko 1.go pistak bere izena darama.
* Australiako Ordena

## Irudi galeria 

Fitxategi:Margaret Court July 1970a.jpg|alt=
Fitxategi:Margaret Court backhand 1970.jpg|alt=
Fitxategi:Margaret Court at the net 1970.jpg|alt=
Fitxategi:Internationaal tennistoernooi in Hilversum ( t Melkhuisje Margaret Court , kop, Bestanddeelnr 923-7228.jpg|alt=
Fitxategi:Internationaal tennistoernooi in Hilversum ( t Melkhuisje winnares Margaret Cour, Bestanddeelnr 923-7226.jpg|alt=
Fitxategi:Margaret Court doubles Wimbledon 1971.jpg|alt=
Fitxategi:Margaret Court Arena (Australian Open 2017).jpg|alt=
Fitxategi:Margaretcourtstitched.jpg|alt=

## Ikusi, gainera 
* Serena Williams

* Steffi Graf

* Rafa Nadal

* Garbiñe Muguruza

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Biografia *Encyclopaedia Britannica*n.
* :*Margaret Court: 50 years of Grand Slam history*, Margaret Courtiburuzko bideoa Youtuben.
Ardi Galduak

**Ardi Galduak** 2001ean Arrasaten sortu zen punk taldea da. Hamar bat kontzertu egin zituzten Euskal Herrian.

## Taldekideak 
* Pepin (ahotsa)
* Urtzi (gitarra)
* Hodei (gitarra)
* Alkorta (baxua)
* Olazi (bateria)

## Diskografia 
* 25 Hits of Mondra Underground Sounds Vol. 1 (2008, Mondra Underground Sounds)

## Kanpo estekak
Hobart

**Hobart** Australiako hego-ekialdeko hiria da, Tasmaniako uharteko hiriburua.

## Klima 

## Hiri senidetuak 
*  Yaizu
*  L'Aquila
*  Valdivia
*  Brest

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Hobarteko udalaren webgunea
Roborovski hamster

**Roborowski hamster nanoa** (*Phodopus roborovski*) hamster mota bat da, txikiena eta azkarrena guztien artean.

Zazpi eta bederatzi zentimetro arteko tamaina dute, eta kolore arreko ile laburra, orban grisekin buruaren eta bizkarraren erdialdean. Begien gainean, eta muturraren alde bietara ere, orban zuriak ditu, belarriak eta sabelaldea bezalaxe. Hamster honen begiak bereziki handiak dira (animalia osoaren tamaina kontuan hartuta, noski).

Roborvskiak jakinmin handikoak dira, eta bizi-biziak, baina batez ere gauez egiten dute bizimodua. Jendearekin txiki-txikitatik ohituz gero, oso maskota onak dira, baina bestela oso erraz beldurtzen dira, eta ez zaie gustatzen gizakiokiko kontaktua. Haiekin jolasteko baino, haiei begira egoteko moduko maskotak dira. Trukean, ez dira erraz haserratzen eta oso arraroa da haginka egitea.

## Erreferentziak
Never Surrender

**Never Surrender** 2002an Arrasaten sortu zen taldea da.

## Taldekideak 
* Pottoko (ahotsa)
* Arri (gitarra)
* Dura (baxua)
* Atxi (bateria)

## Historia 
**Never Surrender** taldea Arrasaten sortu zen 2002 urte hasieran. Arrasateko lau lagunek osatzen dute: Pottoko (abeslaria), Arri (gitarra), Dura (baxua) eta Atxi (bateria), estilo berdinak batu zituen eta hala lehenengo kontzertua 2002ko azaroan eman zuten. Hortik aurrera kontzertu dezente eman dituzte Euskal Herrian eta baita kanpoan ere.

## Diskografia 
* Never Surrender & Enboskada Split-CD (2005)
* Aurrerapenaren Izenean (2007, Puzkarra Records eta True Force Records)
* 11 istorio, broncka ta gau ero (2010)
* Bide zuzenetik oker (2012)

### Bildumak 
* 25 Hits of Mondra Underground Sounds Vol. 1 (2008, Mondra Underground Sounds)

### Bideoak 
* Oi Oi Oi Music (bideoklipa)(2005).
* Langileentzat (bideoklipa)(2010).

## Kanpo estekak 
* Taldearen MySpace gunea
* "Oi Oi Oi Music" abestiaren bideoklipa (Youtube)
* "Langileentzat" abestiaren bideoklipa (Youtube)
* "London Calling" abestiaren bertsioa (Youtube)
* Puñetazo taldeko Porrurekin "Barrio Nuevo" abesten (Youtube)
Mikel Dañobeitia

**Mikel Dañobeitia Martin** (Barakaldo, Bizkaia, 1986ko martxoaren 5a) euskal herritar futbolari ohia da, Athleticen jokatu zuena. Aurrelari lanetan aritzen zen.

## Estatistikak 
*2015eko maiatzak 18an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Selekzioa 
Behin jokatu du Euskal futbol selekzioarekin, Kataluniaren aurka, 2006ko urriaren 8an Camp Nou futbol zelaian jokaturiko partidan, binako emaitzarekin bukatu zena.

## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Sofia Kovalevskaia

**Sofia Vasilievna Kovalevskaia** (Mosku, 1850ko urtarrilaren 15agreg./urtarrilaren 3ajul. &ndash; 1891ko otsailaren 10a) () matematikari errusiarra izan zen, Europan lehen aldiz unibertsitateko irakasle izatera iritsi zen emakumea, ijito jatorria du.

## Biografia 
Vasili Korvin-Krukovski generala zuen aita, ama berriz Elizaveta Shubert (Fiodor Fiodorovitch Schubert astronomo alemanaren alaba).

Garai hartan emakumeek ezin zuten unibertsitatean ikasi, beraz, komenientziako ezkontza egin zuen beste nihilista batekin, Vladimir Kovalevskirekin eta Heidelbergera ihes egin zuen. Han ere ez zioten klaseetara joaten uzten baina Weierstrassengana (garaiko matematikari onena) joateko gomendatu zuten. Weierstrassek berekin lan egitea onartu zuen. Berlineko Karl Weierstrasse matematikariarekin ekuazio diferentzialak eta Saturnoren eraztunen dinamika ikertu ahal izan zituen. 1874an matematikan doktoratu zen Göttingenen (Alemania). Bertan egindako lanari esker, Sofia Stockholmeko unibertsitatean irakasle izateko aukera lortu zuen, bertan *Acta Mathematica* aldizkarian idatzi zuen. 1888an Parisko Zientzien Akademiak saritu zuen.

Bere izena daraman Cauchy-Kovaleskayaren Teorema asmatu zuen *Crelle´s Journal-*en argitaratu zuten. Funtzio abelianoak aztertu zituen ere eta *Acta Mathematica*-n argitaratu.

Sofia Kovalevskaia berrogeita bat urte zituela hil zen, gripe baten ondorioz. Bere lanen artean honako hauek daude: *Journal de Crelle*n agertzen den "Ekuazio diferentzialei buruzko teoria" eta "Puntu baten inguruan gorputz sendo batek duen errotazioari buruzko teoria". Azken honekin lortu zuen Parisko Zientziaren Akademiak emandako saria. *Akta Matematika* aldizkariaren editore ere izan zen eta 1888an Frantziako Zientzien Akademiaren Bordin saria jaso zuen eta Errusiako Zientzien Akademia Inperialeko kide izendatu zuten.

*Haurtzaroaren Memoriak* eleberri autobiografikoa idatzi zuen, suediera itzulitakoa *Rajevsky-ren ahizpak* izenburuarekin. Anne-Charlotte Leffler-ekin batera elkarte literario bat sortu zuen, eta Korvin-Leffler ezizenarekin sinatzen zuten.

## Sariak eta Aitortzak 
* Alice Munro idazleak bere izena daraman ipuina idatzi zuen.
* 1888an Frantziako Zientzien Akademiaren Bordin saria.
* Errusiako Zientzien Akademia Inperialeko kide izendatu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Haurtzaroko Memoriak (Autobiografia, ingelesez)
5 Twisters

**5 Twisters** 2004an Arrasaten sortutako Rock and Roll taldea da.

## Taldekideak 
* Jokin (ahotsa)
* Iago (gitarra)
* Iose (gitarra)
* Goro (baxua)
* Beni (bateria)

## Historia 
2004ean sortutako taldea. Hasieran gustuko bertsioak egiten zituzten eta tarteka abesti propioak konposatu zituzten. 2005. urtean hasi ziren kontzertuak egiten eta ordutik hona hainbat kontzertu egin dituzte. 2006ko udan zortzi kantuz osatutako lehen maketa grabatu zuten Urrestillako estudioan, Iosu Zubizarretaren eskutik.

## Diskografia 
* The 5 Twisters "The 5 Twisters" (2006)
* 5 Twisters "Pleasures" (2009)

### Bildumak 
* 25 Hits of Mondra Underground Sounds Vol. 1 (2008, Mondra Underground Sounds)

### Bideoak 
* The Twister (bideoklipa)

## Kanpo estekak 
* Taldearen MySpace gunea
* 5 Twisters taldearen bloga Danbaka.com webgunean
* The Twister abestiaren bideoklipa (Youtube)
* 5 Twisters Brand New Cadillac abestiaren bertsioa egiten (Youtube)
Istoria de las bienandanças e fortunas

***Istoria de las bienandanças e fortunas*** Lope Gartzea Salazar historialariak idatzitako liburua da. Lehenago *Cronica de Viscaya* idatzi bazuen ere, *Bienandanças* da Gartzea Salazarren libururik ezagunena.

## Sorrera 
Lope Gartzea Salazarrek Muskizko San Martin dorretxearen presondegian zegoela idatzi zuen. Hasi, 1471an hasi zuen eta 1476an, hil baino lehentxeago arte, bukatu zuen.

## Tankera 
XV. mendean ohi zen bezala, bere 25 liburukietan historia, kondaira eta ohiturak nahasten dira. Liburua gaztelaniaz idatzi zuen baina egilea bere azalpenetan euskara menperatzen zuela bistan zegoen.

## Edukia 
Egileak liburuan munduko eta bertoko historiaz aritzen du, munduaren egitetik XV. mendera arte. Honakoak dira gaiak:

* Munduaren egitea, Uholde Handia, Babelgo dorrea, Babilonia, Abraham, Troia, Herakles, Alexandro Handia, Kartago eta Erroma.
* Milango dukerria, Frantzia, Bretainia, Flandria eta Borgoinako erresumak, Venezia, Ingalaterrako erresuma, Otomandar Inperioa eta Gurutzadak.
* Espainiako historia (), bere jendeztatzetik Gaztelako Henrike IV.aren erreinaldira.
* Nafarroako erregeak, Eneko Aritzatik Joanes III.era, Bizkaiko historia bere jendeztatzetik, Bizkaiko Jaurerria eta Gaztela, Lapurdi, Gaskonia, Gipuzkoa, Bizkaia, Enkarterri, Araba eta Oviedoko handikien historia (bandoen gerra tartean).

Interesgarrienak azkeneko sei liburukiak dira, egileak berak bizi izandako gorabehera asko kontatzen direlako.

## Kanpo estekak 
*  Istoria de las Buenas andanças e fortunas, Ana María Marín Sánchezen edizioa
Hubberten teoria

thumb|250px|Estatu Batuetako gobernuaren 2004ko aurreikuspenak petrolio-ekoizpenaren inguruan
**Hubberten teoriak** dio area geografiko batean, bai eskualde batean zein planeta osoan, petrolioaren ekoizpen-tasak kanpai itxurako kurba bat osatuko duela. Petrolioaren gailurraren oinarrian dagoen teorietako bat da, eta M. King Hubbert estatubatuar geofisikariaren izena eman zaio.

Hubberten kurban ekoizpen goreneko puntu bat zehazten da hobi berrien aurkikuntza-tasan, ekoizpen-tasan eta ekoizpenaren metaketan oinarrituz. Kurbaren hasieran (gailurraren aurretik), aurkikuntza berrien eta azpiegituren gehikuntzaren ondorioz ekoizpen-tasa handitu egiten da. Kurbaren amaieran (gailurraren ondoren), ekoizpena jaitsi egiten da baliabidearen agorpenaren ondorioz.

Hubberten gailurraren teoriaren oinarrian ideia bat dago: lur azpian dagoen petrolio-kantitatea mugatua dela, eta beraz, aurkikuntza-tasa, hasieran oso azkar hazten dena, gero puntu gorenera iritsi eta jaitsi egingo dela. Petrolioaren erauzketa-tasak aurkikuntzen kurbari jarraitzen dio denbora-tarte baten ondoren, normalean 35 urte ingurukoa.

Teoria honek petrolioaren industrian lan egiten zuen M. King Hubbert geofisikari estatubatuarraren izena darama, berak proposatu baitzuen 1956an. Hasieran teoriak ez zuen harrera onik eduki petrolioaren industrian, baina ordutik onarpen zabala irabazi du. Hubbertek aurresan zuen Estatu Batuetako petrolio-ekoizpenaren gorena 1965-1970 inguruan gertatuko zela; izatez, gailurra 1970an gertatu zen, baina gero, *fracking* teknikei esker, munduko erreserbak handitu egin ziren eta petrolio-gailur altuago eta berriago bat ezarri zen. 

## Bibliografia 
*  Antonio Turiel. *Petrocalipsis. Crisis energética global y cómo (no) la vamos a solucionar*. Alfabeto Editorial. 2020. 978-84-17951-10-8

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Petrolioaren gailurra.

## Kanpo estekak
Ademuz

**Ademuz** (valentzieraz *Ademús*) Valentziako Erkidegoko udalerria da, Rincón de Ademuz/Racó d'Ademús eskualdean eta Valentziako probintzian kokatua.

100,40&nbsp;km²-ko azalera du eta 2008an 1.269 biztanle zituen. Eskualdeko hiriburua da.

## Demografia eta biztanleria 
## Ekonomia eta komunikabideak 
Ekonomiari dagokionez, eskualdeko herrien aktibitaterik nagusienak, nekazaritza eta udako turismoa dira.

Eskualdea, bi errepide nazionalek zeharkatzen dute, Teruel eta Cuenca arteko N-420ak eta Alacantetik Frantziarako N-330ak, Zaragoza bidez, Utiel eta Teruelekin lotzen duena.

## Historia 
## Monumentuak 
* **Udaletxea**. XVI mendea.
* **San Pedro eta San Pablo** eliza. XVII mendea.
* **Virgen de la Huerta** eliza. XIV mendea.
* **San Joaquín** eliza. XV mendea.

## Jaiak 
* **San Pedro** jaiak (ekainaren 29a).

## Bibliografia 
* Eslava Blasco, Raúl: *Ademuz y su patrimonio histórico-artístico*. Ademuz, 2007. 
* Gargallo Gil, J.E.: *Habla y cultura popular en el Rincón de Ademuz*. Madrid, 2004.
* Rodrigo Alfonso, Carles: *El Rincón de Ademuz, análisis comarcal*. Valencia, 1998.
* *ABABOL*. Revista del Instituto Cultural y de Estudios del Rincón de Ademuz (ICERA), dirigida por Ángel Antón Andrés y publicada trimestralmente en Ademuz desde 1995.

## Kanpo estekak 
* Udalaren webgunea
* Sociedad Musical de Ademuz
ezkerrera|thumb|300px|*Virgen de la Huerta* eliza. XIV mendea. Ademuz
Aurrerapenaren Izenean

**Aurrerapenaren Izenean** Never Surrender musika taldearen lehen diskoa da, 2007. urtean Puzkarra Records eta True Force Records diskoetxeen zigilupean argitaratutakoa. Hamaika kantu propioez osatuta dago Aurrerapenaren Izenean diskoa.

## Partaideak 
* Pottoko (ahotsa)
* Arri (gitarra)
* Dura (baxua)
* Atxi (bateria)

## Kantuen zerrenda 
# Bihotz errebeldea
# Sutondoan
# Destination Hell
# Gazte alienatuak
# Garai latzak
# Amets bat
# Norbait akatu arte
# Aurrerapenaren izenean
# Those nights
# Borroka
# Barnetik

## Kanpo estekak 
* Taldearen MySpace gunea
* Taldearen bloga Danbaka.com webgunean
Radio Wings

**Radio Wings** 2001ean Arrasaten sortu zen rock taldea da.

## Taldekideak 
* Danel Markaide (ahotsa eta gitarra)
* Jon Garcia (gitarra)
* Borja Hernandez (baxua)
* Enaitz Etxeberria (bateria)

## Historia 
**Radio Wings** 2001ean Arrasaten sortu zen. 70eko hamarkadako rocka egiten zuten. Fase Terminalen errautsetatik jaio zen, hauei Danel batu zitzaielarik. Kontzertu gehienak Euskal Herrian eman zituzten, nahiz eta noizbait kanpoan ere jo zuten.

Hasiera batean **Chicos Boom** izena hartu zuten eta urte batzuk izen honekin jarraitu zuten. Izena aldatzearen arrazoia hurrengoa izan zen, Donostialdeko *Chico Boom* bakarlari moduan lan bat kaleratu zuen; izenaren antzekotasunagatik eta gaizki ulerturik egon ez zedin, taldeak (pixkat suminduta) izena aldatzea erabaki zuen. Hortik aurrera **Radio Wings** bezala ezagutzera eman ziren.

2006. urte hasieran estudioan sartu ziren beraien lehen lana izango zena grabatzeko. Urte honetan bertan sei abestiz osatutako maketa kaleratu zuten.

2007ko irailaren 7an azkeneko kontzertua eskaini zuten Arrasateko gaztetxean.

## Diskografia 
* Radio Wings (maketa) (2006)

### Bildumak 
* 25 Hits of Mondra Underground Sounds Vol. 1 (2008, Mondra Underground Sounds)

## Kanpo estekak 
* Taldearen MySpace gunea
* Taldearen bloga Danbaka.com webgunean
Alvaro Herrameliz

**Alvaro Herrameliz** (? - 931), Lantaron eta Arabako kondea zen (921 &ndash; 931).

Alvarok Iruñeko Antsa ezkondu zuen, Antso I.a Gartzeitz eta Tota Aznar nafar errege-erreginen alaba. Antsa Leongo Ordoño II.aren alarguna zen, eta, Alvaro hil zenean, Fernán González ezkondu zuen. Alvarok eta Antsak Herramel Álvarez izeneko seme bakarra izan zuten.

Alvaro Herramelizek Leongo Ordoño II.ari lagundu zion Naiara eta Viguera konkistatzen eta Santa Colomako monasterioa 923an eraiki zuen.

Batzuen ustez, Errioxako Herramelluriren izena Alvaro Herramelizen deituratik dator.
Munio Beilaitz

**Munio Beilaitz ** —— (? - 926), Arabako kondea izan zen 883etik 921ra.

Munio Beilaitzek, Beila Semeroitz Arabako kondearen semea, Beraskita Antso ezkondu zuen (Antso I.a Gartzeitzen eta Tota Iruñekoaren alaba).

Historiografia behin aipatzen den *Momo Biscahiensis* delakoa, Munio Beilaitzen beste izen bat izan zitekeela pentsatu da. 

Kondea 919an Valpuestako kartularioan aipatua da. 926an hil zenean, Beraskitak bederatzi urte besterik ez zituenez, ez zuten seme-alabarik izan.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Beila leinua

## Kanpo estekak
Mola (argipena)

**Mola** hitzak esanahi zenbait ditu:

* kimikan, mol, substantzia kopuru zehatz bat;
* Emilio Mola, Espainiako Gerra Zibileko espainiar jenerala.
Ansur Fernandez

**Asur Fernandez** edo **Ansur Fernandez**, lehendabiziko Monzongo kondea (943 - ?) eta Gaztela eta Arabako kondea (944 &ndash; 945) zen.

Fernando Ansurez eta Muniadonaren semea zen. Monzongo konderriak Fernán Gonzálezen lurraldeekin sarritan izan zituen auziak. Horrexegatik, 941ean Leonen Ramiro II.aren gortean zegoela, Ansur Fernandezek erregeari lagundu zion Gaztela eta Saldaña kondeen matxinadaren aurka. 944an, erregeak Fernán González mendean hartu zuenean, Ansur Fernandez Gaztela eta Arabako kondea izendatu zuen.

Baina titulua ez zion luzaroko iraun, hurrengo urtean, Fernan Gonzalezek erregearen laguntasuna eta tituluak berreskuratu zituelako.
Special Crew

**Special Crew** 2000an Arrasaten sortu zen Oi! taldea da.

## Taldekideak 
* Oier (gitarra eta ahotsa)
* Hodei (baxua eta ahotsa)
* Iker (bateria)

## Diskografia 
* *Peter & the dirty brothers* (2002)

### Bildumak 
* *25 Hits of Mondra Underground Sounds Vol. 1* (2008, Mondra Underground Sounds)

## Kanpo estekak
Oktaedro

**Oktaedro** bat zortzi aurpegi dituen poliedro bat da. Erpin bakoitzean lau hiruki elkartzen dira eta guztira zortzi hiruki ditu. Zortziak berdinak badira Oktaedro **erregularra** izango da.

## Kanpo estekak
7-Zip

7-Zip datu informatikoak konprimatzeko software librea da. Kode irekikoa da, RAR fitxategiak deskonprimatzeko kodea salbu.

Bere garapena 2000 urtean hasi zen eta Igor Pavlov-ek mantentzen du. Microsoft Windowsekin erabiltzeko sortu zen arren, ondoren beste sistema eragile batzuetara eraman da.

Bertsio grafikoaz gain, komando lerrorako bertsio bat ere badago. Azken honen GNU-Linux/UNIX egokitzapenak p7zip izena dauka.

## Lizentzia 
7-Zip iturburu irekiko softwarea da. Iturburu kodearen zati handiena GNU LGPL lizentziaren babespean dago. unRAR kodeak lizentzia mistoa dauka: GNU LGPL + unRAR murrizpenak. Aztertu lizentziaren gaineko informazioa hemenhttp://www.7-zip.org/license.txt.

7-Zip zure konputagailuan erabil dezakezu, baita erakunde komertzialetako konputagailuetan ere. Ez duzu 7-Zip erregistratu edo ordaindu beharrik. Dena den programa gustuko baduzu eta garatzen jarraitu dadin lagundu nahi baduzu, jo bere web orrira eta dohaintza egin dezakezu.

## Ezaugarriak 
* Trinkoketa tasa altua 7z formatu berrian LZMA trinkoketari esker
* Onartzen dituen formatuak:
** Paketatu / despaketatu: 7z, ZIP, GZIP, BZIP2 eta TAR
** Solik despaketatu: RAR, CAB, ISO, ARJ, LZH, CHM, MSI, WIM, Z, CPIO, RPM, DEB eta NSIS
* ZIP eta GZIP formatuentzako, 7-Zip-ek hornitzen duen trinkoketa tasa PKZip eta WinZip-ek eskeintzen dutena baino % 2-10 hobea da
* Zifraketa sendoa (AES-256) 7z eta ZIP formatuetan
* Autoerauzketa gaitasuna 7z formatuarekin
* Windows Shell-ekin bateratzen da
* Fitxategi kudeatzaile ahaltsua
* Komando lerro bertsio ahaltsua
* FAR Kudeatzailearentzako plugina
* 69 hizkuntzatan lokalizatu da
* Windows 98/ME/NT/2000/XP/Vista sistemetan dabil. Komando lerroko bertsioa GNU/Linux/Unix-era moldatu da.

350px

## Kanpo estekak 
*  7-zipen webgune ofiziala.
Never Surrender & Enboskada

**Never Surrender & Enboskada** Never Surrender eta Enboskada musika taldeen 1. diskoa da, 2005. urtean argitaratutakoa.

## Partaideak 
### Never Surrender 
* Pottoko (ahotsa)
* Arri (gitarra)
* Dura (baxua)
* Atxi (bateria)

### Enboskada 
* Oxel (ahotsa)
* Asier (gitarra)
* Mikel (gitarra)
* Urtzi (baxua)
* Josu (bateria)

## Kantuen zerrenda 
# Potentzia zikinak
# 108 kids
# Mundu zikin hontan
# Oi! Oi! Oi! music
# Never Surrender
# Bide bat
# Gorriak, berdeak, urdiñak...
# Ez zaitugu baztertuko
# Kalean gaude
# Sistema
# 77an
# Amayu gaztelu baltza
# Mondra (RIP)

## Kanpo estekak 
*  Enboskada taldearen web gune ofiziala
* Enboskada taldearen MySpace gunea
* Never Surrender taldearen MySpace gunea
Etorkizun iluna

**Etorkizun iluna** Aggressive Combat musika taldearen 1. diskoa da, True Force Records diskoetxearen zigilupean argitaratutakoa.

## Partaideak 
* Arnauz (gitarra).
* Mara (ahotsa).
* Jurgi (gitarra eta koruak).
* Sid (baxua eta koruak).
* Nebado (bateria).

## Kantuen zerrenda 
# Our faith
# Borroka etengabea
# My land
# Etorkizun iluna
# We don't wanna die
# Heriotza
# Streetpunk army
# Aurkitu arte
# Irteeraren bila
# We are they now

## Kanpo estekak 
* Taldearen MySpace gunea
Peter & the dirty brothers

**Peter & the dirty brothers** Special Crew musika taldearen 1. diskoa da, 2002. urtean argitaratutakoa.

## Partaideak 
* Oier (gitarra eta ahotsa)
* Hodei (baxua eta ahotsa)
* Iker (bateria)

## Kantuen zerrenda 
# Chaos
# Say what you want
# Feeling the Oi!
# Good night

## Kanpo estekak
Radio Wings (maketa)

**Radio Wings (maketa)** Radio Wings musika taldearen 1. diskoa da, 2006. urtean argitaratutakoa.

## Partaideak 
* Danel Markaide (ahotsa eta gitarra)
* Jon Garcia (gitarra)
* Borja Hernandez (baxua)
* Enaitz Etxebarria (bateria)

## Kantuen zerrenda 
# Highest Mountain
# Purpelin
# Rock Town
# Psycho
# Time is gone
# Seven thirty

## Kanpo estekak 
* Taldearen MySpace gunea
* Taldearen bloga Danbaka.com webgunean
Ringo Starr

**Ringo Starr**, **Richard Starkey** jaioa, (Liverpool, 1940ko uztailaren 7a-), bateria-jole ingelesa da.

"The Beatles" talde mitikoaren kidea izan zen.

## Diskografia 
### The Beatlesekin 
# *Please Please Me* (1963)
# *With the Beatles* (1963)
# ''A Hard Day's Night* (1964)
# *Beatles for Sale* (1964)
# *Help!* (1965)
# *Rubber Soul* (1965)
# *Revolver* (1966)
# *Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band* (1967)
# *Magical Mystery Tour* (1967)
# *The Beatles* (1968)
# *Yellow Submarine* 1969)
# *Abbey Road* (1969)
# *Let It Be* (1970)

### Bakarka 
# *Sentimental Journey* (1970)
# *Beaucoups of Blues* (1970)
# *Ringo* (1973)
# *Goodnight Vienna* (1974)
# *Ringo's Rotogravure* (1976)
# *Ringo the 4th*
# *Bad Boy* (1978)
# *Stop and Smell the Roses* (1981)
# *Old Wave* (1983)
# *Time Takes Time* (1992)
# *Vertical Man* (1998)
# *Ringo Rama* (2003)
# *Choose Love* (2005)
# *Liverpool 8'' (2008)

## Kanpo loturak 
*  Ringo Starren webgunea
Jaio... ta hil!

**Jaio... ta hil!** Iskanbila musika taldearen 1. diskoa da, 1997. urtean Plastic Disc diskoetxearen zigilupean argitaratutakoa.

## Partaideak 
* Haritz (ahotsa).
* Xabi (baxua).
* Xabi (bateria eta koruak).
* Gotzon (gitarra eta koruak).

## Kantuen zerrenda 
# Ametsetan
# Apokalipsia
# Faxista
# Fusilak
# Pentsamenduak
# Jaio ta hil!
# Lehendakari
# Non zaude
# Bete ezineko hutsunea
# Munduaren injustizia
# Gaur ere
# Ez dugu errurik

## Kanpo estekak
David Seaman

**David Andrew Seaman**, ezagunagoa **David Seaman** izenarekin, (Rotherham, South Yorkshire, Ingalaterra, 1963ko irailaren 19a - ) futbolari ohi ingelesa da. Atezain postuan jokatzen zuen eta Ingalaterrako atezain onenatzat hartua da.

## Palmaresa 
* 3 Premier League (1991, 1998, 2002)
* 4 Ingalaterrako Kopa (1993, 1998, 2002, 2003)
* Ingalaterrako Ligako Kopa (1993)
* Europako Superkopa (1994)
Bizarzuriren herrixka

200px|ezkerrera|thumb|Postetxea.
**Bizar Zuriren etxaldea**, Finlandiako Rovaniemi hirian dagoen jolas-parkea da. Europako haur askok, Bizar Zuri (Finlandieraz: *Joulupukki*), Laponiatik datorrela uste du eta 1950. urtean Eleanor Rooseveltek, Franklin D Roosevelten emazteak Rovaniemi bixitatu zuela aprobetxatuz, Bizar Zurirentzako postontzi bat eraiki zuten hiritik 8 km-tara. Hemendik aurrera, postontzia, etxetxo batean eta ondoren etxalde batean bihurtu zen.

Zirkulu Polar Artiko Paraleloak zeharkatzen du erditik etxaldea, zein zuzen zuri baten bidez dagoen adierazia. Etxaldean, mota askotako ekintzak antolatzen dira, hala nola elur-orein paseoak eta gabonekin zerikusia duten artikulu guztiak daude salgai. Haurrek, euren gutuna, postontzi ospetsuan botatzeko aukera daukate.
250px|eskuinera|thumb|Etxe nagusia.
Bizar Zuriren ezkutuko gordelekua Laponian kokatzen zela 1920ko hamarkadan hasi zen zabaltzen. Korvatunturi mendixka, menperatu ezineko gailurra zen finlandiarrentzat, eta antzinako mitoek mendixkaren zabaleraren erdian izaki bat bizi zela zioten. Honela, mitoa Bizar Zurirekin nahasten joan zen, eta 1950eko hamarkadan postontzi bat eraikitzea onartu zuten, gutxinaka nazioarteko turismoa erakarriko zuena.

## Ikus, gainera 
* Bizar Zuri
* Eguberria
* Rovaniemi

## Webgunea 
* Bizar Zuriren etxaldea 

## Kanpo estekak
Beila Semenoitz

**Beila Semenoitz** —— (?-?), Arabako kondea zen 870tik 883ra.

Alfontso III.a Asturietakoak 870 inguru "Arabako konde" izendatu zuen lehen Rodrigo Gaztelakoa kondearen lurraldeen zati bat emanez. 868. urte inguru, Beila Semeroitzek erregeari lagundu zion Eglion Arabako handikien matxinada azpiratzen.

Aditu batzuen ustez, Beila Nafarroako Semeno leinuko kidea izan zitekeen (Semeno Iruñekoa sortzailearen semea hain zuzen ere), handik gutxira Nafarroako erregeak izango zirenak.

Cellorigoko gaztelutik Araba gobernatu eta defendatu zuen. 882an Beila Semeroitzek Cellorigoko guduan Kordobako Al-Mundhir emirra mendean hartu zuen.

Beilak seme bi izan zituen:
* Munio Beilaitz, Arabako kondea eta
* Beila Obekoitz, Cellorigoko jauna.

## Ikus, gainera 
* Beila leinua

## Kanpo estekak
Zilegi al da?

**Zilegi al da?** Enboskada musika taldearen lehen diskoa da, 2008. urtean argitaratutakoa.

Zazpi kantu propioez eta zahar batez osatuta dago diskoa. Grabazioa entsegu lokalean bertan egin zuten eta beraiek argitaratu zuten. Bilitxek, Zakak, Pepinek eta Maguk disko honetan parte hartu zuten.

## Partaideak 
* Oxel (ahotsa)
* Asier (gitarra)
* Mikel (gitarra)
* Urtzi (baxua)
* Josu (bateria)

## Kantuen zerrenda 
# Zilegi al da?
# Noiz arte
# AHT-rik ez!
# Etorkizun iluna
# 25 urte
# Bidai bat
# Ongi etorri
# Botas y tirantes

## Kanpo estekak 
*  Taldearen web gune ofiziala
* Taldearen MySpace gunea
Afrikako geografia

[thumb|250px|[Afrika satelitetik ikusita.]]

Afrika hirugarren kontinenterik handiena da. 30.244.050 km² dauzka eta Lurraren %20.3an hedatzen da.

Afrika eta Europa arteko muga Mediterraneo itsasoa da, Asiarekin, berriz, bere ipar-ekialdeko muturrean dagoen Suezko istmoaren bitartez lotzen da.

Iparraldeko muturretik, Tunisiako Ras ben Sakkatik, hegoaldeko muturrera, Hegoafrikako Agulhas lurmuturrera 8.000 km inguru daude. Mendebaldeko muturretik, Senegaleko Cap-Vert penintsulatik ekialdeko muturrera Somaliako Hafun lurmuturrera, berriz, 7.400 km.

## Geologia 
Afrikak, Europak ez bezala, bere plaka propioa du.

## Hidrografia 
### Itsasoak 
Kontinentea urez inguratuta dago: iparraldean Mediterraneo itsasoa (tartean Alboran itsasoa) du, mendebaldean ozeano Atlantikoa (Gineako golkoa tartean) eta ekialdean Indiako ozeanoa (tartean Itsaso Gorria eta Adengo Golkoa). Guztira 26.000 kilometroko kostaldea du.

### Ibaiak 
Hauexek dira Afrikako ibairik nagusiak:

### Lakuak 
Hauexek dira Afrikako lakurik nagusiak:

### Uharteak 
Afrikako uharte eta uhartedi nagusiak:
* Madeira uhartedia,
* Kanariak uhartedia,
* Cabo Verde uhartedia,
* Bioko uhartea,
* Sao Tome eta Principe uharteak,
* Santa Helena uhartea,
* Madagaskar uhartea,
* Maskareinak uhartedia,
* Zanzibar uhartea,
* Pemba uhartea,
* Komoreak uhartedia,
* Seychelleak uhartedia, eta
* Sokotora uhartea.

## Orografia 
[thumb|250px|[Afrikako topografia.]]
Afrikak 600 metroko batez besteko altuera du, hau da, Ipar Amerikak edo Hego Amerikak beste, baina Asiak baino gutxiago, 950 m. Beste kontinenteek ez bezala, ez ditu ez altueran dagoen lurralde askorik ez oso beheak diren lurraldeak ere. Hori dela eta 3.000 metrotara baino gehiago dauden lurraldeak balio gabekotzat hartu daitezke.

### Mendiak 
Kontinenteko mendigune nagusiak honako hauek dira:
* Atlas mendiak
* Ruwenzori mendilerroa
* Etiopiar mendigunea

Hauexek dira Afrikako mendirik nagusiak:

## Klima 
Ekuatoreak, Kantzerko Tropikoak eta Kaprikornioko Tropikoak kontinentea zeharkatzen dute. Iparraldeko eta hegoaldeko aldean klima mediterraniarra da, euria egiten duen urtaroak udaberria eta udazkena izanik. Erdialdean, berriz, klima ekuatoriala da nagusi, bero eta hezea. Bitartean basamortu handi bi daude: iparraldean Sahara eta hegoaldean Kalahari.

## Ikus, gainera 
* Ekozona afrotropikala

## Kanpo estekak
George A. Olah

**George Andrew Olah** ( jaioa; Budapest, 1927ko maiatzaren 22a - Beverly Hills, Kalifornia, 2017ko martxoaren 8a) kimikari hungariarra izan zen. Amerikako Estatu Batuetan egin ditu bere ikerlanak. Kimikako Nobel Saria irabazi zuen 1994an "*material sintetikoak prestatzeko baliagarriak diren karbokatioiei buruzko ikerkuntzengatik*". Halaber, 2005ean Priestley Domina jaso zuen.

## Kanpo estekak
Robert Bruce Merrifield

**Robert Bruce Merrifield** (Fort Worth, Texas, 1921eko uztailaren 15a - Cresskill, New Jersey, 2006ko maiatzaren 14a) kimikari estatubatuarra izan zen. Nobel Saria irabazi zuen 1984an "*peptidoak eta proteinak prestatzeko metodo erraz eta praktikoagatik*".