Il nome della rosa

**Il nome della rosa** (euskaraz, *Larrosaren izena*) Umberto Ecoren eleberri bat da, 1980an argitaratua, eta historioan, filosofian, erlijioan eta mistizismoan murgiltzen da. XX. mendeko italiar idazle ezagunenetako bat izan zen Eco, eta bere lanek mundu osoko irakurleekiko eragina izan dute. Eleberri honek historia, fikzioa eta filosofia uztartzen ditu, erdi aroko monasterio baten giroan izandako hileria misteriotsu bat ikertzen duen polizia-historiko baten moduan. Emaitza kontziente eta aztertzailea da, eta filosofia, historia eta literatura bereziki maite dituzten irakurleentzat ezin hobea.

Eleberriak arrakasta handia izan zuen mundu osoan, eta milioika ale saldu zituen, baita hainbat hizkuntzatan ere itzuli zen. 1986an, Jean-Jacques Annaud zuzendariak filma egin zuen nobelaren oinarrian, Sean Connery eta Christian Slaterrekin protagonista.

## Argumentua 
1327. urtea da, eta Gilen Baskervilleko frantziskotar fraidea eta bere laguntzailea Adso Melko monasterio batera iristen dira, Liguriako Apeninoak mendilerroan dagoen, izugarrizko isolamenduan kokatutako abadía batera. Monasterioan gertatzen ari diren hilketa misteriotsuak ikertzen hasiko dira, baina askoz gehiago daude gordeta. Eleberriaren hasierako zatietan, Gilen eta Adso gaztea, munduko jakintza eta fedea aztertzen hasiko dira, arrazoi eta fedean oinarritutako eztabaidetan sartuz.  

Monasterioan fraideen artean sinesmen mistikoek eta intelektualek sortutako gatazkak ere pilatzen dira. Bertan, hainbat hilketa izan dira, eta Gilenek bere ezagutzak erabiliz, sinestezinezko teoria logiko eta deduktiboak aplikatzen ditu kasuaren atzean dagoen misterioa deskribatzeko. Gilenek eta Adso gazteak, azkenean, egon daitezkeen sekretuak deskribatzen eta argitzen saiatzen dira, baina beraien ikerketa aurrera doan heinean, monasterioan oraindik gehiago diren sekretuak agertzen hasten dira. 

Monasterioan sortzen den gizartearen eta erlijioaren inguruko eztabaidak funtsezkoak izango dira, eta hilketa hauek, besteak beste, Inkisizioaren eta hereziaren aurkako borroka ekarriko dituzte.

## Pertsonaiak
*Gilen Baskervillekoa: Frantziskotar fraide aditu eta izpirituala. Berak eta bere laguntzaileak ikerketari ekiten diote, baina momentu askotan Gilenek erakusten du bere filosofia eta jakintza erlijioaren eta logikaren arteko talka ederra dela. Gilenek misio hori oinarri duen logika zorrotza eta arrazoimen azkarra erabiltzen ditu, baina baita bere balio eta sinesmenak ere aztertzen ditu.
*Adso Melkoa: Gilen Baskervillekoaren laguntzailea eta gazte narratzailea. Gilenekin abadian ikertzen du hilketa eta, aldi berean, filosofia eta fedea arakatzera hasten da. Bere begirada lagungarria da eta istorioaren parte garrantzitsua.
*Bernardo Gui: Inquisidore eta dogma zorrotza duen Aita. Haren ikuspegia guztiz kontrakoa da Gilen Baskervillekoaren ikerketarenarekin, eta haien arteko gatazka filosofiko eta teologikoak nobelaren zati handia hartzen du.
*Jorge de Burgos: Abadiako monje zahar eta eruditoa, eta galdutako jakintzen garrantzia azpimarratzen du. Haren bilakaera teologikoak eta dogmak literatura eta erlijioaren arteko muga zorrotz bat jartzen du.
*Aita Santuaren Ordezkaria: Joan XXII.a Aita Santuaren agintaldia pertsonaia garrantzitsua da nobelan, eta itxaropen eta etorkizuneko gertakarietan bere presentzia dago. 

## Zinemarako egokitzapena
1986an, Jean-Jacques Annaudek film bat egokitu zuen nobelaren oinarrian. Filma izen bereko *Il nome della rosa* izena izan zuen, eta bertan Sean Conneryk Gilen Baskervillekoaren rola antzeztu zuen. Christian Slaterek Adso Melko gaztearen papera egin zuen. Filma arrakasta handia izan zuen mundu osoan, eta Michael Lonsdale, F. Murray Abraham eta Ron Perlman aktoreek ere parte hartu zuten. Filma 2019an berriz egin zen antzerkian eta egokitzapen horrek historia eta filosofiaren azterketa egokia mantentzen ditu.

## Filmak eta telebista
- 1986ko Filma: Filma, Jean-Jacques Annaudek zuzendua, arrakasta handia izan zuen, eta kritikek laudatu zuten gidoiaren fidelitatea nobelarenarekin.
- 2019ko Antzerkia: Gertaera nagusiak eta ikuspegia berri bat ikusten dira, baina ideia nagusiak, hala nola filosofia, fedea, jakintza eta herezia, mantentzen dira.
  
## Filosofia eta tematika
"Larrosaren izena" nobela ez da soilik polizia-misterio bat, baizik eta gizartearen, fedeen eta filosofiaren inguruko galdera sakonak aztertzen ditu. Eleberri honek Erdi Aroko ideologia eta teologia konplexuak plazaratzen ditu, eta hori bai eguneroko bizitzan bai munduko sinesmenetan islatzen da. Teologia, dogma eta jakintza deskribatzen dira, eta Gilenek horren aurka borroka egiten du, munduari buruzko berak ikusten dituen egiak defendatzen saiatuz.

Eco ez da soilik erlijioaren eta historiaren gaiei buruzko gogoetetan sartzen, baizik eta egia, sinesmen eta denboraren inguruko azterketa kritiko eta sakona ere egiten du. Haren nobelan, fedeak eta arrazoiak izaten duten talka da historia guztian barrena.

## Erreferentziak

## Kanpo estekak 
* Il nome della rosa (Bompiani)
* Umberto Eco, Wikipedia