Julien Duvivier

**Julien Duvivier** (Lille, 1896ko urriaren 8a Paris 1967ko urriaren 29a) Frantziako zine zuzendaria izan zen. Frantziako zineman arrastoa utzi zuen 1930-1960 aldian. Bere film originalenen artean *Pépé le Moko*, *Panique* eta *Voici le temps des assassins* daude*.* Ospetsua bere iluntasuna eta ezkortasunagatik, hala ere, arrakasta handienetakoa bere *Don Camillo* komediarekin izan zuen.

## Ibilbidea 
### Lehen armak 
Julien Duvivier, produkzio zuzendari baten semea zen eta Lillen jaio zen 1896ko urriaren 8an. 

Debuta egin zuen, Pierre Bertinen  aholkularitzarekin, antzerki aktore gisa, 1916an, Odeonen, André Antoinen zuzendaritza pean.    .Honek zinemara orientatzeko gomendatzen dio, garai hartan mutua zena. Kasu egin zion eta 1918an Gaumonten sartu zen Louis Feuillade, André Antoine eta Marcel L'Herbier-en gidoilari eta laguntzaile gisa ; gero, oso azkar, zuzendari gisa.

*1919an, Haceldama ou le Prix du sang filmatu zuen, Correzen erroldatutako western bat*,  baina ez zuen arrakasta handirik izango. 

### 1920ko hamarkada, hastapenak 
1920ko hamarkadan, bere hainbat filmek gai erlijiosoak jorratu zituzten, hala nola, *Credo ou la Tragédie de Lourdes* (Georges d'Esparbèsen gidoia), ''L'Abbé Constantin* eta *La Vie miraculeuse de Thérèse Martin* . Hala ere, bere filmografia ez da inoiz gai jakin batera mugatuko. Eta, 1926an, *L'Homme à l'Hispano* filmatu zuen Georges Gallirekin batera .

### 1930eko hamarkada, urrezko aroa 
1930eko hamarkadan, Marcel Vandal eta Charles Delacek sortutako *Film d'Art* ekoiztetxearen zerbitzura sartu zen bederatzi urtez Duvivier, eta bertan talde lanean aritu zen. *David Golder-ekin*, 1931an, bere lehen film hiztuna eta Harry Baur-en lehen hitz egiteko esperientzia izan zuen, eta lehen arrakasta izan zuen.

1934an, *Maria Chapdelainekin* Jean Gabinekin lankidetzan hasiko da. Gero, *La Bandera-n'', 1935ean, Charles Spaak elkarrizketa-idazlearen talentuak eskuratu zituen, aurretik Feyder, Grémillon, Allégret eta L'Herbier-en kolaboratzaile izan baitzen, eta harekin maiz lan egin zuen. *Golgotha ere filmatu* zuen 1935ean, Kristoren Pasioaren ikuspegi originala.

*Golem* filmatu ondoren, 1936ko film fantastikoa, *La Belle Équipe* filmatzen hasi zen, Jean Gabin, Charles Vanel eta Raymond Aimosekin, mugarri izan zen lana eta Fronte Popularreko izpirituaren lekukotza adierazten duena, non bost zapatilek loteria irabazi eta taberna bat erosten duten. Amaiera ezkorregia dela iritzita, ekoizleek Duvivier-en atsekaberako, amaiera zoriontsuagoa inposatu zioten. Bi amaiera oraindik existitzen badira ere, bertsio baikorra da antzokietan ustiatu zena.

Hiru film katea dutetu zituen ondoren: ''L'Homme du jour*, 1936an, film txikia Maurice Chevalierrekin, gero *Pépé le Moko* eta *Un carnet de bal*, 1937an, bi maisulan. *Pépé le Moko*, Aljerreko hirian murgiltzen gaituena, Jean Gabin nazioarteko izar mailara bultzatzen zuen.

1938an, Duvivierrek MGMrentzako filmatu zuen Estatu Batuetan Johann Straussen biografia, *The Great Waltz* .

1939an, Frantziara bueltan, La Fin du jour zuzendu zuen. Bertan Michel Simon, eta Louis Jouvet aktore zaharrek sedukzioaren poterean oraindik sinesten duten pertsonaiak antzeztuko dituzte. Hau da ziurrenik bere film hunkigarriena eta, bere hitzen arabera, bere gogokoena. Duvivierrek ondoren doa *La Charrette fantôme* fantasiazko filma zuzendu zuenSelma Lagerlöfen eleberri batean egokitua , eta, 1940an, *Untel père et fils* fimatu zuen, Raimu, Michèle Morgan, eta Louis Jouvetekin batera, familia baten kronika, Frantzian gerraren amaierara arte proiektatu ezin izan zena. Film hori, banaketa kaskarra izanagatik, egilearen lan bigarren mailakotzat hartzen da, eta are, film galdutzat zenbaitetan.

### Bigarren Mundu Gerra - Amerikako garaia 
Bigarren Mundu Gerran, Frantzian bere ibilbidea jarraitu zuen Marcel Carnék ez bezala, Julien Duvivierek berriro ere Estatu Batuetan lan egitera joan zen eta han bost film egin zituen: *Lidia*, 1941ean; bi esketx film: *Six destins* Charles Boyer eta Rita Hayworthekin, 1942an, eta *Obsessions*, 1943an, Edward G. Robinson, Charles Boyer eta Barbara Stanwyckekin ; gero *L'Imposteur*, 1943an, Gabin eta *Destiny*, 1944an.

### Gerraostea 
Frantziara itzultzean, Duvivierrek zaila izan zuen 1930eko hamarkadako arrakastarekin berriro konektatzea. 1946an, *Panique* atera zen, Georges Simenonen *Les Fiançailles de monsieur Hire* nobelatik moldatua. Filma, giza izaeraren senik makurrenen bilketa, bere egilearen lanik pertsonalena eta ilunena izaten jarraitzen du. Hala ere, porrot latza izan zen, kritikaren zein publikoaren aldetik. Kritikoek gerra aurreko errealismo poetikora itzultzeko nahia kritikatu zioten. Duvivierrek, ordea, Britainia Handian egonaldi labur bat egin ondoren, 1948an, *Anna Karénine* filmatzeko*,* Espainian aritu zen *Black Jack* filmatzen. 1950ean Frantziara itzuli zen.

1951n, *Sous le ciel de Paris* zuzendu zuen, originaltasun handiko filma. Egun bakar batean, Parisen, patuak gurutzatuko dituzten pertsonaiak jarraitzen ditu. 1951 urtean ere, Duvivierrek *Don Camillo*ren lehen zatia filmatu zuen, *Le Petit Monde de don Camillo*. Berehala arrakasta izan zuen eta jarraipena eman zion *Le Retour de don Camillo* filmarekin 1953an. Ondoren, serieak beste zuzendari batzuen zuzendaritzapean jarraituko du. 1952an, *La Fête à Henriette* filmatu zuen, egiten ari den film bati buruzko filma, nahiko autoparodikoa eta Henri Jeansonekin batera egina.

1956an *Voici le temps des assassins* filman Jean Gabin topatzen dugu Danièle Delormekin. Zinema beltza eta emakume deabruzkoaren erretratua. Duvivierrek beste film bikain bat filmatu zuen 1958an, *Marie-Octobre*, Danielle Darrieux, Paul Meurisse, Serge Reggiani eta Bernard Blierrekin. Hamaika pertsonaiak (bederatzi gizon eta bi emakume) leku, denbora eta ekintzaren batasunean eboluzionatzen duen estilo ariketa, zuzendaritzaren presentzia handiarekin, enkoadraketa eta konposizioarekiko etengabeko kezkarekin. Urte berean, zuzendaria Canneseko Zinemaldiko epaimahaian parte hartzera gonbidatu zuten.

1962an, *Le Diable et les Dix Commandements* filmatu zuen. Hurrengo urtean, 1963an, *Chair de poule* atera zen, eta haren gidoia James Hadley Chase*ren* *Tirez la chevillette* ( *ome Easy, Go Easy*, 1960) eleberritik egokituta zegoen eta bere argumentuak *The Postman Always Rings Twice* filmarekin antzekotasun ugari ditu*.* Berriro ere, Duvivierrek eskrupulurik gabeko pertsonai bat aurkezten du.

### Heriotza 
1967ko urrian, *Diaboliquement vôtre'' filmaren produkzioa amaitu zenean, non gizon batek auto istripu baten ondorioz memoria galtzen duen, Duvivier erabat ahituta zegoen. 1967ko urriaren 29a hil zen Boucicaut ospitalean, Pariseko 15. auzoan, ezin izan baitzuten suspertu  bihotzekoak jota autoa gidatzen ari zela   . 71 urte zituen eta ia 70 tituluko filmografia oparoa utzi zuen, horien artean munduko zinemaren funtsezko klasikoak. Hautes-de-Seineko Rueil-Malmaisoneko hilerri zaharrean lurperatuta dago.  Olga emaztea 1955ean hil zen.

## Ondarea 
Jean Renoirrek Duvivierri buruz esan zuen: "Arkitektoa banintz eta zinemako monumentua eraiki beharko banu, sarreraren gainean Duvivierren estatua jarriko nuke. Teknikari bikain hau, zorroztasun hori, poeta zen. Jean Renoirrez gain, Ingmar Bergmanek eta Orson Wellesek batez ere Duvivier estimu handian zuten.  

Duvivier irudien unibertsoaren asmatzailea da, non errealismo gordinena eta askotan oso iluna ezohiko fantasia batez josita dagoen. Bigarren Mundu Gerraren ondoren, Frantziako gizartearen erretratu ezkorra ematen du, hipokresia, klerikaltasun estua, makurkeria eta emakumezko maltzurkeria nagusi direla erakusten baitu.

## Filmografia 
### 1919-1930 aldia: film mutuak 
### 1931-1940 aldia: hiztunak gerra aurretik 
### 1941-1944 aldia: Amerikako interludioa 
### 1946-1959 aldia: gerraosteko filmak 
### 1960-1967 aldia: azken filmak 
## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Pierre Leprohon, "Julien Duvivier, 1896-1967", in Anthologie du cinema, vol. 4, Abangoardia , Pierre  Pierre
* Yves Desrichard, Julien Duvivier : berrogeita hamar urte patu beltzak, Paris, BiFi , Yves  Yves  or. ( ISBN 2-912400-24-4 eta 9782912400246, OCLC 475076143 )
* Eric Bonnefille, Julien Duvivier : Frantziako zinemaren gaitz maitagarria, vol. 1 : 1896-1940, Paris, L'Harmattan, coll. "Ikusizko eremuak", Eric  Eric  or. ( ISBN 2-7475-2352-7 eta 9782747523523, OCLC 314161245, lineako aurkezpena )
* Eric Bonnefille, Julien Duvivier : Frantziako zinemaren gaitz maitagarria, vol. 2 : 1940-1967, Paris, L'Harmattan, coll. "Ikusizko eremuak", Eric  Eric  or. ( ISBN 2-7475-2353-5 eta 9782747523530, OCLC 314161767, lineako aurkezpena )
* Hubert Niogret, Julien Duvivier : 50 urte zinema, Paris, Bazaar & Co, Hubert  Hubert  or. ( ISBN 978-2-917339-21-3 eta 2917339217, OCLC 639954220 )
*   
* André Nolat, "Pépé le Moko", in *Roman Ciné*, Editions Publibook, 2013, pp. 43tik 56ra.

## Kanpo estekak 
* Duvivier, filmografia eta kritika kritikoak *Cinémathèque.fr* webgunean.