Albert Uderzo

**Albert Uderzo** (Fismes, Marne, 1927ko apirilaren 25a - Neuilly-sur-Seine, 2020ko martxoaren 24a) marrazkilari frantziarra izan zen.

Bere lanik ezagunena, René Goscinnyrekin batera egindako *"Asterix"* komiki sorta da. Halaber, "Oumpah-pah" pertsonaia sortu zuen, hau ere Goscinnyrekin.

## Biografia 
thumb|270px|*Uderzo (Asterix) eta Morris (Lucky Luke)
Albert Uderzo Normandian jaio zen, Fismes herrian (Marne, Frantzia), Iria eta Silvio Uderzo emigrante italiarrak zirenean.  Bere abizena Italiako Oderzo herritik dator (lehenago Uderzo deitua), nondik bere familia zetorren, Frantses naturalizatu zen 1934an. 

Daltoniko jaio zen, eta bi hatz gehigarri zituen. Ebakuntza bat egin ondoren, haren ikuspegia asko hobetu zen. Bere anai bakarrak Bruno izena du (beren omenez idatzi zen Asterixen *Zerua gainera erori zitzaienekoa* izenburua.

Albert gazteari marrazketarako benetako gaitasuna ageri zitzaion haur eskola garaitik. Erabat autodidakta zen, pailazo bokazio goiztiarretik marrazkigintzarekiko erakarpen saihestezinera pasatu zen, txiki-txikitatik komikia ezagutu zuen Le Petit Parisien argitalpenari esker, konkretuki Walt Disneyren heroiek liluratuta zegoen. Hamar urte zituenetik, Albert Uderzo sudur lodiko pertsonaiak zirriborratzen hasi zen. 

1938an, familia bigarren aldiz etxez aldatu zen. Clichy-sous-Bois herritik "Rue de Montreuil" auzora, Paris barnealdean

Frantziaren askapenaren ondoren, Uderzo animazioaren munduan sartzen hasi zen, hainbat aldizkarirentzat lan egin zuen, Flamberge, Clopinard, Zartan, Zidore, Arys Buck, Prince Rollin eta Belloy el Invulnerable bezalako heroi berriak sortu eta marraztu zituen.

Lan horrengatik jaso zuen soldata ikusiz, diseinatzaile grafiko gisa etorkizuna zuela konbentzitu zuen aitak. Berrogeiko hamarkadan lan oparoa egin zuen: nobela eta prentsa ilustratzaile aritu zen, eta prentsan zenbait pertsonaia sortu zituen: Zidore (Tarzan perstsonaiaren parodia bat) edo ‘’Clodo et son oie’’, esaterako. Heroi hipermuskulatu batzuk sortu zituen OK astekarian, fikziozko Ardi Aro batean kokatutako historioetan. Zartan, Arys Buck, Prince Rollin eta Belloy garai honetakoak dira, zezenak bezain indartsuak, Albertek bereziki maite zituen pertsonai indartsuak.

1947an zerbitzu militarraren txanda heldu zitzaion, Tirolen bete zuena. .

## René Goscinnyrekin 
1951ean World Press/International Press tandemerako lanean ari zenean, lankide berri baten etorreraren berri jakin zuen, "Gossini" izenekoa. . 51 urte zituen. Hunkipena gainditu nahian Uderzok bere heroiak bizirik irauten ahalegindu zen. Editions Albert- René sortu zuen Asterixen abentura berriak argitaratzeko.

2013tik hona Jean-Yves Ferri idazleak eta Didier Conrad ilustratzaileak lau ale plazaratu dituzte:

* 35. *Astérix chez les Pictes*, 2013 Asterix eta Piktoak

* 36. *Le Papyrus de César'', 2015 Zesarren papiroa

Sare sozialak eta WikiLeaksen sortzaileak oinarri gisa hartu dute 'Le Papyrus de César' komikiaren 36. edizioko pertsonaietako baterako 

* 37.*Astérix et la Transitalique*, 2017an Maddalen Arzallus ek euskaratuta Asterix Italian

* 38. *La Fille de Vercingétorix*, 2019 Vertzingetorixen alabaAdrenalina izeneko gazte batek protagonista duen istorioa, genero ikuspegitik bildumaren azken eguneraketa

2019ko urriaren 29an bildumaren 60 urteurrena. Ospakizuna egiteko hainbat ekitaldi antolatu dira:

* Neska gazte bat protagonista duen bildumaren azkeneko 38.alea Vertzingetorixen alaba
* Sagako bi ale onenetakoak, Asterix galiarra eta Asterix Hispanian, formatu erraldoian eta estra pilo batekin argitaratu zituen.
* Zigilu batzuen edizioa.
* Bi euroko txanpon sorta bat egitea

Izan ere, gaur egun gehien itzulitako komikia da, 111 hizkuntza baino gehiagotan irakur daitekeelako eta 335 milioi kopia saldu dituelako. Bitxikeria bezala, gaur arte saldutako pilatutako liburuekin 767 aldiz Eiffel dorreen altuerako parekoak izango lirateke, munduari bira bi aldiz emango lirateke eta 12.900 tona inguruko pisua izango lukete.

## Sariak 
* 1985 : Chevalier de la Légion d'honneur
* 1999 : Grand Prix de la ville d'Angoulême, Prix spécial du millénaire.
* 2004 : Drapeau : Allemagne Prix Max et Moritz
* 2005 : Temple de la renommée Will Eisner
* 2007 : Chevalier du l'Ordre du Lion néerlandais
* 2009ko urriak 15ean : Honoris causa Parisko unibertsitatean
* 2013ko uztailaren 14an: Officier de la Légion d'honneur
* 2013 : Prix de l'excellence française
* 2017 : Astreroidea bat izendatua bere izenarekin (300928) Uderzo. Aurrean izendatu ziren: (35268) Panoramix, (35269) Idéfix, (29401) Astérix eta (29402)

## Bibliografia 
### monografiak 
* *Astérix de la A a la Z* / ed. Carine Picaud. "Astérix à la BNF!" Erakusketaren katalogoa. Argitaratzailea: Barcelona : Lunwerg, 2015. ISBN: 9788416489015
*  *Astérix y sus amigos : homenaje a Albert Uderzo : sesenta páginas sobre Astérix de treinta y cuatro autores. Argitaratzailea: Barcelona : Salvat, 2007 ISBN: 978-84-345-0642-8
*  Esteba Zurbrügg, Miquel: *Astérix y compañía*. Argitaratzailea: Palma de Mallorca : Asociación Cultural del Cómic, 2009. ISBN: 978-84-612-9856-3
*  Royen, René van, Sunnyva van der Vegt: *Astérix y la historia real*. Argitaratzailea: Barcelona : Beta, 2000. ISBN: 84-7091-391-3
*  Royen, René van, Sunnyva van der Vegt: * Los viajes de Astérix*. Argitaratzailea: Barcelona : Beta, 2003. ISBN: 84-7091-413-8
*  *Uderzo: bere lagunek marraztua''. Koldo Biguri itz. Argitaratzailea: Legutiano (Alava) : Infomart, L.G. 1997. ISBN: 84-92208-27
### hemeroteka 
*  Bach, Mauricio: ' Asterix : Mis problemas con las mujeres ''. Qué leer día a día . ISSN 1136-3916 -- Vol/Nr 54, Año abr. 2001, p. 46-47.
*  Carballal, Fran : 'Astérix frente a la economía de mercado : Asterix, la residencia de los dioses (Alexandre Astier, Louis Clichy, 2014) ''. CLIJ. ISSN 0214-4123. -- N. 266 (julio-agosto 2015) p. 58-63
*  Santo-Tomás, Álvaro: "El universo estético de un clásico". Leer. ISSN 1130-7676. -- N. 150 (marzo 2004), p. 20-21
*  Suárez, Eduardo: " Astérix : un desternillante choque de civilizaciones ". Leer. ISSN 1130-7676. -- N. 150 (marzo 2004), p. 14-18

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Frantsesezko literatura
* Asterix

## Kanpo estekak 
* Asterixen webgune ofiziala

‎