Dirty Harry

***Dirty Harry*** (euskaraz: *Harry Zikina*) 1971ko Don Siegel estatubatuar zinema zuzendariaren film bat da. Aktore hauek antzeztu zuten: Clint Eastwood, Andy Robinson, Harry Guardino, Reni Santoni eta John Vernon. Arrakasta handia izan zuenez, hainbat jarraipen izan zituen: *Magnum Force* (1973), *The Enforcer* (1976), *Sudden Impact* (1983) eta *The Dead Pool* (1986).

## Argumentua 
1970ko hamarkadaren hasiera, AEBetako San Frantzisko hiria, *Scorpio* (Andrew Robinson) ezizena daraman serie-hiltzailea kaleetan barna bereak eta bi egiten dabil, teilatuetatik fusil batez jendea tirokatzen hasi baita. Udalari xantaia egin nahirik, halako dirutza bat jasotzen ez badu, egunero norbait hilko duelako mehatxatu du du. Teilatu batean dagoela, bere bigarren hilketa saiakeran poliziaren helikoptero batek ikusi eta ozta-ozta ihes egin ondoren, hurrengo egunean hiritar bat hil du. Poliziak leku berberean berriz ere beste norbait hiltzeko saiakera egitea oso litekeena dela uste du.

Leku hartan bertan, *Dirty* Harry Callahan (Clint Eastwood) eta *Chico* (Reni Santoni) poliziak hitlzailearen zain geratu dira eta apaiz katoliko bat hiltzeko saiakera zapuztu. Halere, hiltzaileak berriz ere ihes egin du eta bidean topatu duen polizia bat hil. Ondoren neska nerabe bat bahitu, bortxatu, torturatu eta zulo batean sartu du. Erreskateko diru-ordaina lehenbailehen kobratzeko asmoz, neskak biharamuneko arratsaldeko 3:00ak arteko airea besterik ez duela adierazi du.

Hiriko alkateak (John Vernon) dirua ematea erabaki du eta eginkizun horretarako, Callahan bidali. Polizia saihesteko, *Scorpio*k Callahan hirian zehar leku batetik bestera ibilarazi du. Azkenik, hiltzaileak hari aurre egin, jo eta dirua eskuratu du, baita bera eta neska hiltzeko mehatxua egin ere. Bitartean, Chicok ezkutuan jarraitu dienez, hiltzailearekin tiroka hasi da. Callahanek galtzetan gordeta zeraman labanaz *Scorpio* zauritu du, baina horrek berriz ere ihes egin du. Haren aztarnaren bat aurkitzeko, hiriko erietxe guztiak arakatu ditu: sendagile batek *Scorpio* osatu zuela eta amerikar futboleko estadioko atezainak hango gela batean bizitzen uzten diola jakinarazi dio. Callahan arrapaladan eta epailearen baimenik gabe gelan sartu eta hiltzailea harrapatu du: horrek ihes egin eta Callahanek estadioan zehar jarraitu ostean, hanka batean tiro egin eta atzeman du. Une horretan, haren hankako zauria zapalduz, neska non daukan aitortzera derrigortu du.

Callahanek neska aurkitu du, baina alferrik, jada hila baitago. *Scorpio* kargurik gabe, torturapean eta jokaera irregularrez atxilotua izan delakoan epaileek aske utzi dute. Ondoren, *Scorpiok* gizon bati ordaindu dio, gogor jo dezan, eta sekulako jipoia jaso du: horrela, telebistaren aurrean Callahanek torturatu eta ustezko bortizkeria poliziala jasan duelako salaketa egin du, Callahan jendaurrean lotsagarri uuzteko. Azkenik, *Scorpio*k haurrez betetako eskola autobus bat bahitu eta haiek aske uztearen truke, Udalari diruordaina eta ihes egiteko hegazkin bat eskatu dizkio. Alkatea hori guztia onartzeko prest dago, baina Callahanek ezkutuan eta bere burua arriskuan jarriz autobuseko haurrak askatu eta *Scorpio* hil du.

## Aktoreak 
* Clint Eastwood: Harry *Dirty* Callahan inspektorea
* Harry Guardino: Al Bressler tenientea
* Reni Santoni: Chico Gonzalez inspektorea
* John Vernon: San Frantziskoko alkatea
* Andrew Robinson: *Scorpio*
* John Larch: Paul Dacanelli polizia burua
* John Mitchum: Frank DiGiorgio inspektorea
* Mae Mercer: Russell andrea
* Lyn Edgington: Norma Gonzalez
* Ruth Kobart: Marcella Platt, eskola autobusaren gidaria
* Woodrow Parfrey: Jaffe jauna
* Josef Sommer: William T. Rothko barrutiko fiskala
* William Paterson: Bannerman epailea
* James Nolan: Patar saltzailea
* Maurice S. Argent: Sid Kleinman
* Jo de Winter: Willis andereinoa
* Craig Kelly: Reineke sarjentua

## Bitxikeriak 
* Pertsonaia nagusia anti-heroia eta polizia ikertzaile burugogorra da, zinikoa eta ohiko jokamoldeetatik at jokatzen duena; harez geroztik, Clint Eastwoodek maiz antzeztu zuen, beste hainbat aktorek film ugaritan bezala. *Dirty Harry* ezizena ikertzaile horrek gainontzeko poliziek ardura hartu nahi ez, edota oso kasu zikin eta zailen kargu hartzeko zaletasunaren ondorioz zetorkion.
* Dirty Harryk darabilen Magnum .44 kalibreko S&W Modelo 29 pistola ikaragarri ospetsua bilakatu zen.
* *Scorpio* hiltzailea filma egin zen garaian San Frantziskon izuikara sortarazi zuen *Zodiac* serieko hiltzailearengan oinarrituta dago.
* Dirty Harry eta Scorpio amerikar futbol estadio batean elkar borrokatzen diren eszena San Frantzisko hiriko Kezar estadioan filmatu eta girotu zen.

## Kanpo estekak 
* Dirty Harry filmearen iragarkia ikusgai 
* Dirty Harry filmearen webgune ofiziala 
* Dirty Harry filmearen IMDBko fitxa irakurgai 
* Harry Harryren zaletuen webgunea