open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Poitou

thumb|left|Poitou lautada mendebalderantz ikusita, Vendée eta Ozeano Atlantikoa.
**Poitou** (Poitevin-Santongeraz: *Poetou*) Frantziako eskualde historikoa da, gaur egun Vendée, Deux-Sèvres eta Vienne departamenduak osatzen dituena. Hiriburua Poitiers zuen.

Desagerturiko Poituko golkoa egun Poituko padura du izena, Arroxelaren iparraldean eta Niorten mendebaldean kokaturik.

Eskualdean Poitevin-Santongeraren poitevin aldaeraz egiten dute.

## Historia 
Bisigodoek eskualdea Akitaniako Erresumari lotu ondoren, XI. mendetik aurrera, bertan Poitiersko konderria ezarri zen, Loira eta Pirinioen artean hedatu zena. Akitaniako dukerriarekin bat Frantziako erresuman bukatu zen.

XVI. mendeko erreformismoak eskualdean indar handia zuenez Erlijio Gerrek gogor astindu zuten bertoko biztanleria. Hori zela eta, haietako asko Ipar Amerikara joan ziren, non Quebecen eta Louisiana komunitateak sortu zituzten.

## Kanpo estekak
Alabamako bandera

**Alabamako bandera** 1895eko azaroaren 13an ezarri zena da. Atzealde zurikoa da, eta St. Andrewren gurutze gorri bizia du bere baitan.

## Kanpo estekak
Errobiko burtain

**Errobiko burtaina** (*Cottus aturi*) Cottidae familiako ur gezako arraina da, Aturrin eta Errobiko arrotik kanpo bizi ez dena. Espeziea 2005ean sailkatu zuten.

## Banaketa 
## Erreferentziak
Alaskako bandera

**Alaskako bandera** 1927ko uztailaren 9an ezarri zena da. Urrezko zortzi izar ditu, Hartz Handiaren idi-ohoinak eta Ipar Izarra irudikatuz, eta atzealdea urdin iluna da.

## Kanpo estekak
Psikoterapia

**Psikoterapia** metodo psikologikoen bitartez arazo psikologikoak gainditzea eta kontrolatzea helburu duen tratamendu zientifikoa da. Psikoterapiaren helburua gizabanako baten ongizatea eta osasun mentala hobetzea, portaera, sinesmen, konpultsio, pentsamendu edo emozio problematikoak konpontzea edo arintzea da, baita harremanak eta trebetasun sozialak hobetzea ere.

Tratamendu edo terapia hau osasunaren profesional batek ematen du, hala nola, psikologo edo mediku batek, zeinak psikoterapiaren arloan formakuntza espezifikoa duen.

Psikoterapia era desberdinetara eman daiteke, izan ere, psikologia eskola edo korronte desberdinak existitzen dira arazo hauei aterabidea emateko. Haietako hainbatetatik lortu daiteke tratamendu arrakastatsu bat. 

## Psikoterapien helburuak 
Psikoterapiaren helburua pazientearen balorazioaren araberakoa da, kontuan hartuta zein disziplina psikologikotik sortzen den arazoa:

* Terapia kognitiboa: pentsamendu eskemak eta pazientea haiekin harremantzeko dituen prozesuen eraldatzea.
* Jokabide terapia: pazientearen jokabidea eraldatu
* Terapia kognitibo-jokabide: aurreko bi planteamenduak nahasten ditu, izan ere, haien planteamenduak ez dira kontraesankorrak eta osagarriak dira
* Jokabide eraldaketa: jokabide-ikuspegitik sortzen da, alde batetik, esparru klinikoari aplikatutako jokabide-terapia, eta, bestetik, jokabide-aldaketa, helburu gisa, klinikoaz gain beste testuinguru batzuetan zentratzen dena. Baina ezagutza zientifiko guztiak aplikatuz, batez ere jokabide-ikuspegiari dagokionez. Adibidez, laneko giroa berriz diseinatzea, osasuna edo prebentzioa sustatzeko.
* Terapia humanista: munduaren eta pazientearen arteko harremanaren egokitzapen sortzaile bat du helburu, experientzian zentratuz.

## Psikoterapiaren eraginkortasuna 
Psikoterapia hainbat tratamendu espezifikoren multzo bezala ulertuta, *Psicothema* aldizkari zientifikoaren arabera, soilik psikofarmakoak baino emaitza txarragoak ematen ditu eskizofrenia eta trastorno bipolarra tratatzean. Gainontzeko trastornoetan (12 ikerketa honetan) psikoterapia agertzen da tratamendu eraginkorrena bezala.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nebraska bandera

**Nebraskako bandera** 1925ean ezarri zena da, 1963ko uztailaren 16an ofizial egin zen arren.

## Kanpo estekak
Mississippiko bandera

**Mississippiko bandera** 2020ko azaroaren 3an bozkatu zen. *In God We Trust* leloa eta magnolia lore bat du erdian. Aurreko bertsioa 2020ko ekainaren 30ean kendu zen, George Floyden hilketaren ondoren egondako protestatan, eta Ameriketako Estatu Batuetako gerra zibilean Armada Konfederatuak erabilitako bandera erabiltzen zuen goiko ezkerreko eremuan.

Bandera berria Rocky Vaughan, Sue Anna Joe, Kara Giles, eta Micah Watsonen diseinu bat da, eta hasiera batean estatuarentzat proposatu zen "Magnoliaren Bandera"ren aldaera berritua da.

## Aurreko banderak 

Flag_of_Mississippi_(1861-1865).svg|1861-1865
Flag_of_Mississippi_(1894-1996).svg|1895-1996
Flag_of_Mississippi_(1996–2001).svg|1996-2001
Flag of Mississippi (1996–2020).svg|2001-2020

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oklahomako bandera

**Oklahomako bandera** 1925ko apirilaren 2an ezarri zena da. Ondoren, 2006ko maiatzaren 23an aldaketa batzuk aplikatu zitzaizkion.

## Kanpo estekak
Kaliforniako bandera

**Kaliforniako bandera** edo **Hartzaren bandera** Kaliforniako bandera ofiziala da, Ameriketako Estatu Batuetan. Banderaren lehen bertsioa 1846an erakutsi zen lehen aldiz, Kaliforniako Errepublikan Hartzaren Banderaren matxinada izan zenean. Lehenago Izar Bakartiaren bandera erabiltzen zen, 1836an Kaliforniako independentzia mugimenduak erabili zuena. Gaur egungo banderan mugimendu hark zuen izar gorria agertzen da, hartzarekin batera. 

Ofiziala da 1911tik aurrera, baina gaur egungo bertsioa 1953koa da. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Illinoisko bandera

**Illinoisko bandera** 1969ko ekainaren 27an ezarri zena da. Atzealde zuriaren gainean, Illinoisko zigilua eta estatuaren izena ditu bere baitan.

## Kanpo estekak
Txumari Alfaro

**Txumari Alfaro** (Arguedas, Nafarroa, 1952ko abenduaren 25a) natur medizina eta sendabelarretan aditua, eta telebistako aurkezle nafar bat da. Euskal Herria nahiz Espainiako hainbat telebista kateetan lan egin du (ETB2, TVE1, La Sexta...).

## Biografia 
Naturopatiaren esparruan aritzen zelarik, terapia alternatiboetan sakondu zuen, eta iridiologia edo akupuntura ikasi zuen. Elikagai Zientzietan ere doktoratu zen Kaliforniako Unibertsitatean.

1988az geroztik, Zentru Mediko Naturista bat zuzentzen zuen eta, 1996an ospetsu egin zen TVEn, *La Botica de la Abuela* programa aurkezten hasi zenean. Programa horretan, Txumarik, farmaziako botiken ordez, erremedio tradizionalak aholkatzen zuen gaixotasun ororako.

Bi urte geroago, Ana Rosa Quintanaren *Sabor a ti* programan hasi zen eta 2000, berriz, Antena 3n, *La botica de la abuela*-ren antzeko programa bat egiteko aukera izan zuen: *La botica de Txumari*. Urte horretako urtarriletik apirilera iraungo zuen azken honek.

2005eko iraila eta abendua artean, Telecincoko *A tu lado*n hasi zen, Emma Garcíarekin, *Los consejos de Txumari* sekzioa aurkezten zuelarik, baina erretiratu beharrean izan ziren, audientzia baxua izan zuela-eta.

2007an, *Un cuerpo para toda una vida* liburua argitaratu zuen.

2008ko irailaz geroztik, La Sextan egiten du lan, *Salud a la carta* programan parte hartzen duelarik.

2011ko maiatzaz geroztik, Intereconomía TVko *Los consejos de Txumari* programa zuzendu eta aurkezten du.

Liburuak irakurri eta programa jarraitzaile asko du
, baina denek ez ditu alde, pseudozientzia egiten duela-eta.

## Ikus, gainera 
* Erriberar ezagunak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Txumari Alfarori eginiriko elkarrizketa ikusgai
Poitiersko konderria

**Poitiersko konderria** Frantziako mendebaldean, Poitiers inguruan, zegoen konderria izan zen.

## Historia 
X. mendean Poitiersko dukeak Akitaniako duke bilakatu ziren.

Joanes Lur Gabeak 1204an feudoak konfiskatu zituenean, Frantziako erregeak Poitou atzeman zuen. Honek Alfontso Poitierskoari konderria eman eta, hau hil zenean, koroara itzuli zen.

1360ko Bretignyko hitzarmenaren bitartez, Ingalaterrak Poitou lortu arren 1372ko abenduan Bertrand du Guesclinek eta Joanes I.a Berrykoak Frantziarako berreskuratu eta erregeren jabetzako lur bilakatu zen.

1314an kondea pare izendatu zuten.

## Ikus, gainera 
* Poitiersko kondeen zerrenda

## Kanpo estekak
Somporteko errepide tunela

**Somporteko errepide tunela** nazioarteko errepide tunel bat da. Aragoi eta Aspe ibarrak lotzen ditu. 1994 eta 2002 artean Espainiak eta Frantziak sinatutako nazioarteko hitzarmen bati esker eraiki zen. 2003ko urtarrilaren 17an inauguratu zen. 8 608 metroko luzera du, horietatik 5 759 metro Espainia aldean daude eta 2 849 metro Frantzia aldean. Espainiako tunelik luzeena da.

## Historia 
XX. mendearen hasieran Zaragoza-Canfranc eta Paue-Canfranc burdinbideen tunel bat eraiki zen: Somporteko burdinbide tunela. Tunel hori 1970ean itxi zuten, eta errepidea izan zen komunikazio-bide bakarra; izan ere, errepide horrek 1 640 metroko altueran dagoen mendatea zeharkatu behar du, eta ibilgailuen zirkulazioa oso mugatuta dago neguko hilabeteetan.

Burdinbide tunela itxi egin zen, linearen erabilera bertan behera geratu baitzen, 1970eko martxoaren 27an l'Estanguet zubian, Frantziako zonaldeko tunelaren irteeraren eta Bedós geltokiaren artean, gertatutako zalantzazko jatorria zuen istripu bat SNCFk trafikoa eteteko aitzakia izan zen arte, ondoren Canfrancen zegoen material frantsesa kendu zelarik. Ordutik, egindako kudeaketa eta bilera ugariek ez zuten arrakastarik izan nazioarteko trafikoari berrekiteko.

1987an, Espainiako eta Frantziako gobernuek Pirinioetako mugaren bide-plangintzaren barruan sartu zuten tunela. Bi urte geroago, 1989an, batzorde hispano-frantses bat eratu zen, proiektu teknikoaren aurretiko azterketak egiten hasi zena. 1990ean, Europar Batasunak Azpiegituren Planean sartu zuen, E-07 Europako Ibilbidearen barruan. Azkenik, 1991ko apirilean, tunela eraikitzeko hitzarmena sinatu zen. 1994ko urtarrilean lanak hasi ziren. 1997ko uztailean espainiar eta frantziar langileak mendikatearen azpian zeuden. 2000. urtean, tunela ekipatzeko lanei ekin zitzaien, baina Mont Blanceko tunelaren istripuaren ondoren, lanak atzeratu egin zuen haren ondorioa, segurtasun-araudiak areagotu egin baitziren, azkenean, 400 metrotik behin trenbide-tunel zaharrera ebakuatzeko galeria bat sortzeko (hasiera batean, Espainiak 600 metrotik behin galeria bat proposatu zuen, baina proiektua 800 metrotik behin egiten hasi zen, Frantziak ezarri bezala). Azkenean, zortzi urteko lanen ondoren, Francisco Álvarez Cascos eta Gilles de Robien Espainiako eta Frantziako Sustapen ministroek inauguratu zuten tunela 2003ko urtarrilean.

## Ikus gainera 
* Somport

## Kanpo estekak
Artois

**Artois** (frantsesez: *Artois*; nederlanderaz: *Artesië*) Frantziako eskualde historikoa da, gaur egun Pas-de-Calais departamendua osatzen duena. Guztira 4.911&nbsp;kilometro koadroko azalera eta, egun, miloi bat biztanle inguru ditu. Eskualdeko hiri nagusiak Arras, Saint-Omer, Lens eta Béthune dira.

## Historia 
Aro kristauaren hasieran zelta atrebatek hartua, frankoen eskuetan erori zen V. mendean. Jatorrizko konderri feudala bazen ere, Flandriako konderriarekin bat egin zuen. 1180an Elisabet Hainautekoaren ezkonsari moduan Frantziako Erresumarekin bat egin zuen, 1237an berriro konderri independente izateko, Roberto I.a Artoiskoaren esku. Oinordetzaren bitartez, 1384tik aurrera, Borgoinako dukeek agindupean izan zuten eskualdea, eta 1493an habsburgotarren eskuetara igaro zen. XVI. mendetik aurrera Espainiako koroaren gutiziari aurre egin zion. 1659an, Pirinioetako Hitzarmena sinatu ondoren, Frantziako koroak betiko hartu zuen. Bertokoek, nahiz eta frantsesdunak izan, eskualdea beti Herbehereetako zatitzat jotzen zuten. Lehen Mundu Gerran gudu latz ugari izan ziren bertan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dinópolis

**Dinópolis** paleontologia eta dinosauroei buruzko museo bat da. Espainiako Aragoi autonomia erkidegoko Teruel hirian kokatzen da. Teruel hiriburuan kokatzen den **Dinópolis Teruel** parke handiaz gain (2001ean inauguratua), beste hainbat udalerritan kokatutako bost museoek ere osatzen dute: **Inhóspitak** (Peñarroya de Tastavins, 2003an inauguratua), **Legendark** (Galve, 2003), **Región Ambarina** (Rubielos de Mora, 2004), **Bosque Pétreo** (Castellote, 2006), **Mar Nummus** (Albarracín, 2008), **Titania** (Riodeva, 2012) eta **Valcaria** (Ariño, 2015).

## Iruditegia 

Irudi:Dinópolis. Cascada de cartón piedra.jpg|Ur-jauzia
Irudi:Dinópolis. Dinosaurio.jpg|Dinosauroa
Irudi:Dinópolis. Entrada.jpg|Sarrera

## Kanpo estekak 
* Dinopolis museoaren webgunea
Saxoi genitibo

**Saxoi genitiboa** edo **genitibo saxoia** usadioz ingeles gramatikan erabili ohi den genitibo posesibo kasu bat da, apostrofe erako atzizki bat delarik. Bere euskarazko baliokideak -en (pertsona) edo -ko (lekua) atzizkiak lirateke. Ingelesaz gain, beste germaniar hizkuntza ugaritan ere eman ohi da, nahiz eta horietan apostroferik gabe erabilia izan ohi den.

Hitzaren amaieran apostrofoa ' eta *s* hizkia gehituz lortzen da. Adibidez: ''William's brother came yesterday'' ("Williamen anaia atzo etorri zen").

Gaur egun ingelesean erabili ohi diren saxoi genitiboaren erabilerak hauek dira:

## Kanpo estekak
Pabellón Príncipe Felipe

**Príncipe Felipe pabiloia** () Espainiako Aragoi autonomia erkidegoko Zaragoza hiriburuko kirolgune edo pabiloi bat da. 27.300 m² ditu, eta hiri horretako Cesáreo Alierta etorbidean dago. 1990ko apirilaren 17an inauguratua izan zen. 2007ko udatik aurrera bertan hiriko saskibaloi eta eskubaloi talde nagusiek jokatu ohi dute: CAI Zaragoza eta CAI Balonmano Aragón.

## Iruditegia 

Irudi:FinalEHF2007.jpg|Eskubaloi partida baten zehar

## Kanpo estekak 
*  «Pabellón Príncipe Felipe», Zaragozako Udalaren kirol webgunean.
Dubrovnik-Neretva eskualdea

**Dubrovnik-Neretva eskualdea** (kroazieraz *Dubrovačko-neretvanska županija*) Kroazian hegoalderen dagoen konderria da. Ekialdean Bosnia-Herzegovina du eta hegomendebaldean itsaso Adriatikoa. 122.783 biztanle ditu (2011)

## Geografia 
Hiriburua Dubrovnik da eta gainontzeko hiriak Korčula (izen bereko irlan), Metković (Neretva ibaiaren deltan), Opuzen eta Ploče. Tartean Neum herria dago, Bosnia izanik konderria bitan zatitzen duelarik.

Konderria Kroaziaren hegoaldeko kostaldeak osatzen du, tartean Pelješac penintsula eta Korčula, Lastovo, Mljet eta beste hainbat irla. Ingurune babestuak dira Mljet uhartea (Parke Nazionala) eta Ploče ondoko Baćina lakuak.

## Banaketa administratiboa 
* Hiriak
** Dubrovnik
** Korčula
** Metković
** Opuzen
** Ploče
* Udalerriak
** Blato
** Dubrovačko primorje
** Janjina
** Konavle
** Kula Norinska
** Lastovo
** Lumbarda
** Mljet
** Orebić
** Pojezerje
** Slivno
** Smokvica
** Ston
** Trpanj
** Vela Luka
** Zažablje
** Župa dubrovačka

## Kanpo estekak 
*  https://web.archive.org/web/20130127081630/http://www.edubrovnik.org/
*  Dubrovnik travel
Benasquera

**Benasquera** (bere mintzalariek **Patués** deitu ohi dute. Bere beste izendapenak *benasqués* eta *altorribagorzano* dira) gaur egun Huescako Pirinioetako Benasque Ibarran mintzatzen den Aragoieraren aldaera bat da.

## Kokapena 
Benasquera honako udalerri hauetan mintzatzen da: Benasque-Benás, Cerler, Anciles, Eriste, Sahún, Chía, Castejón de Sos-Castilló de Sos, El Run, Bisaurri, Renanué, Urmella, Villanova-Billanoba, Sesué, Erisué, Ramastué, Sos, Llire, Arasán, La Muria, Sant Feliu eta Sant Martí.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Diabetes insipidus

**Diabetes insipidusa** edo **diabetes zaporegabea** basopresina hormonaren gabeziak (batez ere) eragiten duen gaixotasuna da, uraren galera handia dakarrena, giltzurrunek ez baitute uraren birxurgapena egiten. Gaitzaren sintoma nagusia oso diluituta dagoen gernuaren gehiegizko ekoizpena da (egunero 10 l. baino gehiago kanporatzen dira), gaixoari egarri oso handia eragiten diona (ur galerei aurre egiteko asko edaten baitu).

Antzekotasun semantikoa badu ere, diabete insipidusak ez du ezer ikusirik diabetes mellitus-arekin, bien jatorria eta sintomak oso desberdinak baitira.

Basopresina edo hormona antidiuretikoa (ADH) hipotalamoak ekoizten du, eta hortik hipofisi guruinera (neurohipofisira, hain zuzen) abiatzen da. Hipotalamoa kaltetzen duten hainbat gaitzek (tumorek, traumatismok, gaitz infekziosok...) basopresinaren sintesia inhibitzen dute. Basopresinak uraren birxurgapena areagotzen du giltzurrunetan, gehiegizko ur galerak eragotziz (gernuarekin). Hormonaren ezean giltzurrunetako jarduera okertzen da eta gernuaren iraizketa izugarri handitzen da.

Basopresinaren gabeziaz gain, giltzurrun-tubuluek basopresinarekiko duten erantzun ezak ere diabetes geza eragin dezake.

Gaitzaren ondoriorik larriena balizko deshidratazioarena izaten da.

Tratamenduari dagokionez gaitzaren jatorria aztertu behar da. Basopresinaren gabezia dagoenean, hormonaren hartzea ezinbestekoa da, pilula moduan edo sudur-aerosolaren bidez. Giltzurrunek hormonaren aurrean erantzun egokia ematen ez dutenean, aldiz, beste botika batzuk eman behar dira, gernuaren gehiegizko iraizketa ekiditen dutenak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ozollo

**Ozollo** Gautegiz-Arteaga herriaren auzo bat da. Ezaguna da Koba Errota bertan dagoelako, Euskal Herriko marea errotarik bakarrenetarikoa.

Horrez gain, Ozollon lau baserri daude: Ozolloaurrekoa, Ozolloatzekoa, lehen aipatutako Ozolloerrota eta haien tartean dagoen etxe berriago bat.

Gainera, bertatik primeran ikus daiteke Eugenia de Montijo enperatrizaren gaztelua eta Gernikako itsasadarra.
## Ikus, gainera 
* Gautegiz-Arteaga

## Kanpo estekak
Mérial

**Mérial** ( ) Okzitaniako udalerria da. Administratiboki Aude departamenduko Frantziako udalerria da, Languedoc-Rousillon eskualdean.

## Etimologia 
## Geografia 
### Ingurune naturala eta klima 
### Udalerri mugakideak 
### Auzoak 
## Historia 
## Ekonomia 
## Banaketa administratiboa 
## Demografia 
## Politika 
## Hirigintza 
## Azpiegiturak 
## Kultura 
### Hizkuntza 
### Literatura 
### Kirolak 
### Jaiak 
### Musika 
### Gastronomia 
## Ondasun nabarmenak 
## Udalerritar ospetsuak 
## Bitxikeriak 
## Hiri senidetuak 
## Argazki galeria 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Aude departamenduko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak
Artoisko konderria

**Artoisko konderria** (, ) Erdi Aroko estatu feudala izan zen, 1384-1477/1482 bitartean Borgoinako dukeen esku, eta 1493-1659 bitartean Austriako Etxearen mende egon zena.

## Geografia 
Iparraldean Flandriako konderriarekin zuen muga, ekialdean Flandria eta Hainautekin, mendebaldean Calaisko itsasartearekin eta hegoaldean Pikardiarekin. Hiri nagusiak Arras (Atrecht), Calais (Kales), Boulogne-sur-Mer (Bonen), Saint-Omer (Sint-Omaars), Lens eta Béthune ziren.

## Historia 
1180an, Elisabet Hainautekoaren ezkonsari moduan, Frantziako koroak hartu zuen mendeko. Luis VIII.a Frantziakoak Roberto semeari utzi zion konderria; hau 1237an jabetu zen Artoisko lurrez. Oinordetzaren bitartez, 1384an Borgoinako dukeek jaso zuten konderria, eta 1493an habsburgotarren eskuetara pasa zen. XVI. mendetik aurrera Espainiako koroaren gutiziari aurre egin zion. 1659an, Pirinioetako Bakea sinatu ondoren, Frantziako eskualde bilakatu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
AZ-1 kaia

**AZ-1 kaia** Bilboko portuko kanpoaldeko kaietako bat da. Zierbenako dikearen azken zatian dago, AZ-2 kaiaren ekialdean.

2000ko hamarkadaren erdialdean hasi ziren eraikitzen, kontainerrentzako A-1 eta A-2 kaien ondoren. Gaur egun solido handiak kargatzeko erabiltzen da, eta Kaiak 890 bat metroko luzera dauka.

## Ikus, gainera 
* Bilboko portua

## Kanpo estekak 
*  Kaiari buruzko informazioa eta airetiko ikuspegia Bilboko portuko webgunean.
Konduktismo

**Konduktismoa** edo **behaviorismoa** gizakiaren ekintza, pentsamendu eta egoera psikologiko oro portaeratzat hartu eta, beraz, behaketaren bitartez soilik azter daitekeela baieztatzen duen psikologiaren joera da. Horrela, behaviorismoa kontzientzia edo gogamena, introspekzioa eta antzeko adigaiak baztertu eta psikologia jakintza praktikoa izan eta giza-portaera izadi-jakintza moduan ikertu behar dela sustatzen du, portaera kontrolatuz eta aurresan eta emaitza zehatzak bilatuz eta ingurunearen eta banakoaren burmuinen arteko prozesu fisiko-kimikoak behatuz. Behaviorismoaren edo konduktismoaren sortzailea John Broadus Watson psikologoa izan zen XX. mendearen hasieran.

## Konduktismoaren historia 
Pavlov psikologo errusiarra izan zen konduktismoaren aitzindaria, XIX. mendearen bukaeran arratoiekin egin zituen saiakuntzek erakusten zuten arratoiek gazta gehiago jaten zutela, txirrin bat jartzen bazitzaien gaztaren aurretik. Baina Watson izan zen konduktismoari teoria eman ziona, errefortzu positiboa eta negatiboaren adigaiak asmatu zituenean, txakurrekin egindako saiakuntzekin. Txakurren saiakuntzetan txakurrek zaunka gehiago egiten zuten deskarga elektriko desatsegina jartzen zitzaienean. Esperimentu hauek asko ugaldu ziren Europan eta, batez ere, Amerikan garatu zen XX. mendearen hasieratik.

## Psikologia konduktista 
Psikologia konduktista joera psikologiko bat da, hiru maila zientifiko hartzen dituena: konduktismoa, portaeraren analisi esperimentala eta portaeraren ingeniaritza. Konduktisten ustez, psikologiak objektiboa izan behar du, eta, horren ondorioz, animalien psikologian erabiltzen diren metodoak eta abiaburuak ezarri behar zaizkie gizakiei. Hori dela-eta, konduktistek saiakuntza-gelan lan egiten dute. Konduktistek, hasieran, baztertu egin zituen erabat gogamena eta kontzientziarekin zerikusia duten adigai eta azalpen guztiak. Konduktismoa funtzionalismoan (praktikotasuna), animalien psikologian (saiakuntzen garrantzia) eta erreflexologian (erreflexua jokabidearen unitatea da) oinarritzen da.

Psikologia konduktistarentzat, gure bizipenetatik ikasten dugu, eta hauek gure jarrera eta izaera baldintzatzen dute. Era berean, gure jokabidea baldintzatzen dute errefortzuek: errefortzu positiboek eta errefortzu negatiboek. Gure nortasunak ingurugiroan ez ditu aukera askeak sortzen, kinaden bidez mugitzen baita. Horrela, gauza bat ondo egiten dugunean, laudorioak jasoko ditugu, eta kontrako kasuetan, zigorra jasoko dugu eta errua sortaraziko digu. Laudorioa eta errua irrazionalak dira, eta, hori dela-eta, ez dago duintasunaren askatasunik, gure ingurumenaz baldintzatuta gaudelako. Jokatzen dugu arrazoi batzuengatik, inguruan zerbait gertatzen da, eta, horregatik, sentitzen eta pentsatzen dugu modu batean edo bestean.

## Historia 
John Broadus Watson (1879-19-58) izan zen joera honen sortzailea. Watsonen garaikidea zen, eta honen lana konduktismoa sortu baino lehenagokoa den arren, konduktismoa sortzeko erabakigarria izan zen aldagai bat finkatu zuen: animalien psikologia.

## Kanpo-estekak 
* Konduktismoa, Gizapedian.
Zenbaki aljebraiko

**Zenbaki aljebraikoa** edozein zenbaki erreal edo konplexu da, ondorengo ekuazio polinomikoaren ebazpena dena:

a_nx^n+a_{n-1}x^{n-1}+\dots +a_1x+a_0 = 0\,

Non:
:n > 0 (a_n \ne 0), polinomioaren maila den.
:a_i \in \mathbb{Q}, polinomioaren koefizienteak zenbaki arrazionalak diren.

## Adibideak 
* Zenbaki arrazional guztiak aljebraikoak dira, *a* / *b* itxurako zatiki guztiak bx - a = 0 ekuazioaren ebazpenak direlako.
* Zenbaki irrazionaletako batzuk, hala nola :
:* \sqrt 2 eta \frac{\sqrt[3]{3}}{2} aljebraikoak dira *x*2 - 2 = 0 eta 8*x*3 - 3 = 0 ekuazioen ebazpenak direlako, hurrenez hurren.
:* Urrezko zenbakia \phi aljebraikoa da, x^2 - x - 1 polinomioaren ebazpenetako bat delako.
:* Beste irrazional batzuk ez dira aljebraikoak, π (Lindemann, 1882) eta *e* (Hermite, 1873), esaterako. Beraz, ondorioz, transzendenteak dira.
* *i* aljebraikoa da, x^2 + 1 = 0 ekuazioaren erroa baita.

## Erreferentziak eta oharrak 
## Kanpo estekak
Iowako bandera

**Iowako bandera** 1921eko martxoaren 12an ezarri zena da. Bandera urdin, zuri eta gorri koloreko hiru zutabek osatzen dute, Frantziako Louisiana lurraldeko parte izan zeneko garaia irudikatuz.

## Kanpo estekak
Ontologia (informatika)

**Ontologia** funtsean, domeinu zehatz baten kontzeptuen, datuen edo entitateen arteko kategorien, propietateen eta erlazioen definizio eta adierazpen formala da. Bere alde praktikoari dagokionez, batez ere Ezagutzan Oinarritutako Itzulpen Automatikoan eta Terminografian erabiltzen da, esparru horietako ezagutza modu formalizatuan zein egituratuan adierazteko helburuarekin. 

Ontologia batek konputazio-multzo baterako behar diren aldagaiak sailkatzen ditu eta horien arteko erlazioak ezartzen ditu. Datu-baseen, web semantikoaren, informazioaren mapatzearen, sistema-ingeniaritzaren, software-ingeniaritzaren, informatika biomedikoaren, bibliotekonomiaren, adimen artifizialaren, thesaurusen eta informazioaren arkitekturaren arloetan,  taxonomiak edo sailkapen hierarkikoak eta ontologiak sortzen dira konplexutasuna mugatzeko eta informazioa antolatzeko.

### Jakintza-basea 
Jakintza-basea zer den ulertu ahal izateko, aurretiaz gertaerak eta inferentzia erregelak zer diren ulertu behar dira. Lehenengoari dagokionez, ontologiaren arloko gertaera bat, tautologia den, hots, egiazkotzat jotzen den, edozein gertakari da. Bestalde, inferentzia erregelak logikaren esparrutik eratorritako kontzeptuak dira, zehazki, egiazkotzat jotzen diren gertakarietatik abiatuta konklusio ezberdinak lortzean datza. Adibidez, euria egiten duenean euritakoen erabilera areagotu egiten da. Bi gertaera horien konklusio posible bat, euri gehiago egiten duen tokietan euritakoen salmenta gehiago ematen direla izan ahalko litzateke.

Hauxe jakinda, jakintza-basea zehazki, ezagutzaren kudeaketarako erabiltzen den datu-base mota da. Bere erabilera ez da soilik informazio kantitate handien bilketara, berreskuratzera eta aldakuntzara mugatzen, horretaz gain, gertaeren eta inferentzia erregelen definizioen kudeaketa jakintza-basearen parte dira ere.

### Datu-base Lexikala 
Datu-base lexikal bat hizkuntzalaritzarekin erlazionatutako ezagutza modu ordenatuan biltegiratzeko sistema informatiko bat da. Jakintza-basea ez bezala, datu-base lexikalak ez ditu ezta gertaerak ezta inferentzia erregelak biltegiratzen. Honen helburua soilik informazio linguistikoaren biltegiratzea da, ondoren zenbait aplikazio informazioa kontsultatzeko aukera izateko. Gainera, aipatzekoa da datu-base lexikal baten funtzionamendua ez dela modu aktiboan gertatzen, hau da, datu-baseak ez du modu aktiboan ezer egiten, bere funtzionamendua guztiz pasiboa da. Errealitatean, informazioaren trataera aplikazio mailan egiten da, informazioarekin lortu nahi denaren arabera trataera desberdina izan behar delako.

Datu-base mota honi dagokienez, bere egitura hierarkiakoa, sare motakoa edo erlazionala izan daiteke

## Ontologiak eraikitzeko lengoaiak 
* OWL
* KIF
* OBO

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Web semantikoa: Interneten benetako ahala iristeko dago oraindik (Elhuyar)
*  Web semantikoa, badauden eta beharko diren teknologiak (Elhuyar)
Unitate irudikari

[thumb|***i*** Plano [Plano konplexu|konplexuan edo kartesiarrean; zenbaki errealak ardatz horizontalean kokatzen dira, eta zenbaki irudikariak bertikalean]]
Matematikan, **unitate irudikaria**. **i** izendatzen dena, zenbaki irudikarien multzoko unitatea da. Unitate irudikariaren **i** sinboloa Euleri bururatu zitzaion. Hau betetzen du: i \times i = i^2 = -1

:i = \sqrt{-1}

## i-ren erro karratua 
i-ren erro karratua honela idatz daiteke:  \sqrt{i} = \pm \frac{\sqrt{2}}{2} (1 + i) .  Frogapena:

:

## i-ren berreketak 
i-ren berreturek aurretik jakindako eredu bat jarraitzen dute:

:i^{-3} = i
:i^{-2} = -1
:i^{-1} = -i
:i^0 = 1
:i^1 = i
:i^2 = -1
:i^3 = -i
:i^4 = 1
:i^5 = i
:i^6 = -1

Hori froga daiteke ondorengoarekin, non *n* zenbaki osoa den:

:i^{4n} = 1
:i^{4n+1} = i
:i^{4n+2} = -1
:i^{4n+3} = -i

## Ikus, gainera 
* Zenbaki konplexua
* Zenbaki erreala
* Euleren identitatea

## Kanpo estekak
Gilen Josef Chaminade

**Gilen Josef Chaminade** (Périgueux, Frantzia, 1761eko apirilaren 8a - Bordele, Frantzia, 1850eko urtarrilaren 22a) apaiz katolikoa, Mariaren Lagundiaren sortzailea eta Marianista Familiaren sortzailea. 2000ko irailaren 3an dohatsu aitortu zuen Joan Paulo II.a aita santuak.

## Périguextik Mussidanera: Familia eta haurtzaroa 
Blas Chaminade eta Catalina Bethón senar-emazteen hamahirugarren umea izan zen. Familiarengandik jaso zituen errealismoa, sinesmena eta kristau bokazioa, Eliza Katolikoaren zerbitzura. Anaietan nagusia, Joan Bautista, Eliza Katolikoaren barruan zegoen jada. Gainera, hark konbentzitu zuen Guillermo Eliza Katolikoan sartzeko. Ikasletzat, bere lehenengo urteak San Carlos eskolan egin zituen, Mussidanen. Ikasle eta irakasle lanetan egin zituen han bere bizitzako hogei urte. Frantziar Iraultza baino pixka bat lehenago bihurtu zen abade. Kleroko konstituzio zibila onartu ez zutenez, joan egin behar izan ziren Mussidango eskolatik.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
  : The Marianist Family.
Inesibo

** Inesiboa ** gramatika-kasu bat da, zerbaiten lekua adierazten du. Arrazoi horregatik, *NON?* galderari erantzuten dio.

Hizkuntza finougriar eta beste zenbait familiatan, ekintza zein lekutan gertatu den adierazten duen deklinabide-kasua da. Euskaraz, -n kasu-atzizkiaren bitartez gauzatzen da.

Adibidez finlandieraz, "*talo*" «etxe» eta "*talossa*" «etxean» dira. Hitz hori bera estonieraz "*majas*" eta hungarieraz "*házban*" da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
DBpedia

**DBpedia** proiektuak Wikipediatik datuak erauzten ditu Wikipediaren bertsio semantikoa eskaintzeko (Web semantikoan erabili daitekeen bertsioa). DBpedian informazioa RDF lengoaia erabiliz adierazten da.

2007ko urtarrilaren 23an jarri zen abian.

## Kanpo lotura 
*  http://dbpedia.org/
*  http://eu.dbpedia.org/

## Kanpo estekak
Gaintxurizketa

**Gaintxurizketa** Lezoko auzo bat da. Herritik kanpo dago, eta mendiz inguratuta dago. Baserriak dira bertako eraikin gehienak.

Auzo honetan Euskotrenen Gaintxurizketako geltokia dago.

## Ikus, gainera 
* Lezo

## Kanpo estekak 
* Joseba Aurkenerena: Etxetxo baserriko ama-semeen hilketa. https://zuzeu.eus/euskal-herria/etxetxo-baserriko-ama-semeen-hilketa/
Bizkaia kaia

**Bizkaia kaia** Bilboko portuko Santurtziko gunean dagoen kaia da. Bi zatitan banatzen da, Bizkaia iparralde kaia eta Bizkaia ekialde kaia.

Iparraldeko kaia mendebalde ekialdeko norabidea dauka eta 750 metroko luzera, eta Ekialdeko kaia iparralde hegoaldeko norabidea eta 200 metroko luzera. Santurtziko portu zaharretik hurbilen dagoen kaia da.

## Ezaugarriak 
Bizkaia kaian, mota desberdineko gaiak kargatzen dira. Bizkaia iparralde kaian Berge enpresak egoitza dauka. Bizkaia ekialde kaian gurpil bidezko merkantziak (autoak batez ere) kargatzen dira, horretarako bi ro-ro arrapal daudelarik.

2010eko urrira arte, arrapaletako bat MS Pride of Bilbao ferryak erabiltzen zuten, baina ordutik Toro y Betolazak erabili du autoak itsasontzietatik deskargatzeko.

2011an Britanny Ferries enpresa frantziarraren eskutik berrezarriko den ferry zerbitzu berriak ez du Bizkaia ekialde kaia erabiliko eta bidaiarientzako terminala eta kamioientzako kargalekua A-3 kaian ezarriko dute leku falta dela eta.

### Bergeren leku aldaketa 
2008an Berge Marítimak akordioa sinatu zuen Bilboko Portu Agintaritzarekin Bizkaia iparralde kaian burutzen zituen jarduerak A-3 kaira mugitzeko. Behin Bergéren kai hori libre geratzean, Bizkaia ekialde kaian kargak burutzen dituen Toro y Betolaza enpresak Bizkaia iparralde kaira zabalduko lituzke bere jarduerak Bilboko Zorrotza auzoko kaian 2008an mantentzen zituen kargak Santurtziko kaietara eramanez.

Hiru urte beranduago, 2011ko urtarrilaren 31n, portuaren erabaki hori bertan behera geratu zen, 2008an hasitako krisialdi ekonomikoak eraginda. Enpresak A-3 kaira aldatzearekin lortutako etekina baino gehiago izango litzateke aldaketa hori burutzeko beharrezko dirua eta inbertsioa.

## Ikus, gainera 
Bilboko portua

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Bizkaia kaiari buruzko informazioa Bilboko portuko webgunean.
Eneagono

{{Infobox poligonoa
| izena = Eneagono erregularra
| irudia = Regular_polygon_9.svg
| mota = Poligono erregularra
| aldeak = 9
| schläfli = {9}t{4}
| coxeter = 
| simetria = D9, 2×9 ordena
| azalera =  \simeq 6,182 a^2
| angelua = 140°
| propietateak = ganbila, ziklikoa, aldeberdina, isogonala
}}

Geometrian, **eneagonoa** bederatzi alde eta bederatzi angelu dituen poligonoa da. Izena antzinako grezieratik dator: εννεαγωνον; εννεα (ennea, “bederatzi”) eta γωνον (gonon, “angelua” edo “izkina”).

## Eneagono erregularra 
### Propietateak 
Aldearen luzera a bada:
* Azalera: A = \frac{9}{4}a^2\cot\frac{\pi}{9}\simeq6,18182\,a^2.
* Perimetroa: P = 9a\,\!

## Ikus, gainera 
* Eneagrama
* Marrazketa geometrikoa
 
## Kanpo estekak 
* 
*  Properties of a Nonagon Webgune elkarreragilea
Angoumois

**Angoumois** (,  ahoskatua) Frantziako eskualde historikoa da, gaur egun Charente departamendua osatzen duena. Historian Deux-Sèvres departamenduko zenbait udalerrik (Pioussay, Hanc eta Bouin) ere eskualdean parte hartzen zuten.

1308 Filipe Ederrak konderria erresumarekin batu zuen. 1360an ingelesek eskualdea konkistatu bazuten ere, 1373an berriro frantziarren eskuetara pasa zen. Hala ere ingelesak noizbehinka aritu ziren eskualdean 1445era arte, batez ere La Rochandry eta Bouteville gotorlekuetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zenbaki irudikari

[thumb|[Plano konplexuaren irudia. Zenbaki irudikariak ardatz irudikarian (bertikala) daude kokatuta.]]

**Zenbaki irudikaria** zenbaki erreal negatibo baten erro karratua da. Zenbaki irudikariek bi itxura daukate, non b zero ez den zenbaki erreal bat den eta i unitate irudikaria, \sqrt{-1} dena. Beraz:

:i^2 = -1\,\!

Ingeniaritza elektrikoa, elektronikoa eta hauei lotutako beste arloetan, unitate irudikaria *j* hizkiaz adierazten da korronte elektrikoaren intentsitatearekin ez nahasteko, *i* hizkiaz idazten ohi dena.

Zenbaki konplexuak, adierabakarrean, zenbaki erreal baten eta zenbaki irudikari baten batuera moduan idatz daiteke, honela:

:a + bi \,\!

*i* zenbaki irudikariari konstante irudikari ere deitzen zaio.

Zenbaki hauek \R zenbaki errealen mutzoa zabaltzen dute \mathbb{C} Zenbaki konplexuen multzora.

Gottfried Leibnizek, XVII. mendean, esaten zuen \sqrt{-1} urlehortar moduko bat dela biziaren eta ezerezaren artean.

## Eragiketak zenbaki irudikariekin 
### Zenbaki irudikarien batuketa eta kenketa 
Zenbaki irudikariak zenbaki errealak balira bezala gehitzen eta kentzen dira, zenbaki irudikariaren *i* adierazlea eutsiz.
: *ai* + *bi* = (*a*+*b*)*i*

: *ai* - *bi* = (*a*-*b*)*i*

Adibidez:

:*i* + 4*i* = 5*i*

:2,3*i* −1,6*i* +5,7*i* = 6,4*i*

### Zenbaki irudikarien biderketa eta zatiketa 
Zenbaki irudikariak biderkatzean *i*·*i* = -1 dela kontuan izan behar dugu:

Orduan:

:*ai* · *bi* = -(*a*·*b*)

:*a* · *bi* = (*a*·*b*) *i*

:*ai* / *bi* = a/b

:*ai* / *b* = (*a*/*b*) *i*

:*a* / *bi* = -(*a*/*b*)*i*

*b* nulua denean zatiketa ez dago definituta.

## Kanpo estekak
Poitiersko gudua

**Poitiersko gudua** hurrengo guduetako bat izan liteke:
* Poitiersko gudua (732), frankoen eta musulmanen armaden artekoa.
* Poitiersko gudua (1356), ingalaterrar eta frantziar armaden artekoa.
Poitiersko gudua (732)

**Poitiersko gudua** (732ko urriaren 10a) edo **Toursko gudua** Poitiersetik gertu jazotako bataila bat izan zen, egungo Moussais-la-Bataille herrian; bertan, batetik, Karlos Martelek zuzenduriko franko-burgundiarren eta akitaniarren armada konbinatu bat eta, bestetik, Abdul Rahman Al Ghafiqik zuzenduriko omeiar armada bat elkarren kontra gudukatu ziren, eta europarrek garaipena lortu zuten.

Abdul Rahman Al Ghafiqi hil eta Karlos Martelek hegoalderantz hedatu zituen bere agindupean zeuden lurraldeak, Akitania formalki bederen menderatuz. Zenbait adituren ustez, guduak Islamen hedapena Europan geldiarazteaz gain, Karolingiar Inperioa finkatu zuen.

Garaipenaren ondorioz, IX. mendeko kronikariek Jaungoikoaren mesedea bere alde zegoela ulertu zuten eta Karlosi *Martellus* ("mailua") ezizena eman zioten, ziur asko Juda Makabeoren ezizena gogoratuz. Zaila da guduari buruzko datu zehatzak lortzea baina ematen du europarrak zalditeriarik gabe borrokatu zirela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Albarracingo taifa

**Albarracíngo Taifa** edo **Sahla** Albarracín herriaren inguruan sortu zen taifa txikia izan zen. Banu Razin dinastia berbereak sortu zuen (Hawwara leinukoak). Leinu hau Tariqen konkistarekin iritsi zen Kordobara VIII. mendean.

1104an Almorabideen konkistatu zuten lur hau. 70 urte geroago, Nafarroako Erresumako Petri Ruiz Azagrakoa jaunak Albarracingo Jaurerria sortu zuen, ia 200 urtez bertan nafar aztarna utzi zuena, independente geratuz.

## Kanpo estekak
Algecirasko emirerria

**Algecirasko emirerria** edo **Taifa** (arabierazko transliterazioa: *al-Jazira al-Khadrà*) Al-Andalusko taifa erreinu musulmana izan zen. 1013an independizatu ziren Kordobako kaliferritik eta 1055an Sevillako taifaren parte izatera igaro zen.

## Kanpo estekak
Sevillako taifa

**Sevillako taifa** (arabieraz: طائفة أشبيليّة ''Ta'ifa Ishbiliya'') Al-Andalusko taifa erreinu musulmana izan zen. 1023an independizatu ziren Kordobako kaliferritik eta 1091an Al-Mutamid errege abbadiren heriotzarekin almorabideen esku geratu zen. Beste taifa asko menpean hartu zituzten eta gaur egungo Andaluziako zein Portugaleko hegoaldeko lurrak hartzera heldu ziren.

## Kanpo estekak
Almeriako taifa

**Almeriako taifa** (arabieraz: طائفة المرية, ''Ta'ifa Almería'') Al-Andalusko taifa erreinu musulmana izan zen. 1009an independizatu ziren Kordobako kaliferritik eta 1091an beste hainbat taifa bezala almorabideen esku geratu zen.

## Kanpo estekak
Masai

**Masai herria** talde etniko nilotikoa da, Kenyan eta Tanzaniako iparraldean bizi dena. Ohitura eta jantzi bereziak dituztenez, eta ekialdeko Afrikako parke nazionaletatik gertu bizi direnez, Afrikako etnia ezagunenetako bat da. Maa hizkuntzan hitz egiten dute; nilo-saharar familiako mintzaira da, dinkera eta nuerera hizkuntzen ahaidea. Horrezaz gainera, masaiek Kenyako eta Tanzaniako hizkuntza ofizialak ikasi ohi dituzte: swahilia eta ingelesa. 1,5 milioi lagun inguru dira gaur egun, baina zaila da haien kopurua zehazki zenbatzea, erdi nomadak baitira. Nekazaritzatik eta abeltzaintzatik bizi dira. Beren tradizio eta sinismenak dituzten arren, kristautasuna praktikatzen dute gaur egun masai askok.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
HEZINEren alfabetoa

**HEZINEren alfabetoa** edo **alfabeto fonetikoa** aeronautikan erabilitako alfabeto mota da, HEZINEk onartua. Hegazkin edo itsasontzien arteko komunikazioa errazteko sortu zen, ingeles hizkuntza oinarri hartuta.

## Erabilera 
Hitzak hizkien arabera esaten dira:

* NMDKI: November, Mike, Delta, Kilo, India

## Alfabetoko hizki eta zenbakiak 
## Kanpo estekak 
*  ICAOren webgunea.
Ideia-jasa

**Ideia-jasa**, halaber ***brainstorming*** ingelesezko izenez ezaguna, ideia berrien sormena sustatzen duen talde-teknika bat da. Gai bat lantzeko osatu duten taldeko kideek gaiaren inguruan burura etortzen zaizkien ideia guztiak agertzean datza, inongo ideia edo proposamenik baztertu gabe eta gidaritza minimo batez. Helburua, beraz, ahalik eta ideia gehien plazaratzea da, beraien egokitasunari erreparatu gabe, prozesuaren bukaeran proposamenen ebaluazioa egiten bada ere.

Alex Faickney Osborn publizistak plazaratu zuen teknika hau 1948 urteko bere *Your Creative Power* liburuan.

## Pausuak 
Lau pausu daude:
* "**Epaiketa bertan behera utzi"**: Lehenengo fase honetan, ideia guztiak kontuan hartzen dira, ez da diskriminatzen inolako ideiarik.
* **"Pentsatzeko askatasuna" :** Zenbat eta ideia gehiago hobeto, inolako oztoporik gabe, idei guztiak balio dute, nahiz eta, ezinezkoak izan. Izan ere, saio bakoitzean egon beharko litzateke taldeari barrea eragiten duen idei aski zentzugaberen bat.
* "**Kantitatearen garrantzia"** : Zenbat eta idei kopuru handiagoa izan, gero eta errazagoa izango da ideien artean hautatzea. Hala ere, lehenengo ideiak ohikoenak eta erabilienak izaten dira, aldiz, azkenekoak, berritzaileenak.
* **" Efektu biderkatzailea"** : Idei batetik abiatuz, ideia garatzean edo beste batekin batzean datza.

## Interneten bidezko brainstorming-a 
Azken urteetan izandako arrakastari esker, gero eta ohikoagoa da interneten bidez egitea. Hori dela eta aurrera eramateko, software eta tresna gehiago sortu egin dira.

Online, erregistratu gabe eta era sinplean erabiltzeko aplikazio interesgarria da framemo.org.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aragoieraren dialektoak

eskuinera|400px|thumb|Aragoieraren dialektoak.

## Sarrera 
Aragoierak tokian tokiko dialektoak dauzka, haran, eskualde eta eskualdeetako hizkeretan bilduak. "Dialekto" izendapena bitarakoa da eta ongi zehaztutako haran bakoitzeko hizkerei deitzeko erabil daiteke (cheso, ansotano, etab...). Aragoieraren hizkerak lau talde edo dialektotan sailkatzeko proposamena dago, zenbait autoreren arabera. Hizkuntz aniztasun hori honela sailka daiteke:

## Haranak eta Somontano 
Hainbat higadura-garbitasun, homogenitate-bertakotasun, bilakaera eta arkaismo gradu daude:

### Pirinio axialeko haranak 
Hizkuntza hobeto gorde da eta arkaismoak ditu. Mendiek sortutako bakantzeak haran bakoitzean hainbat dialekto edota hizkera eman ditu:

* Ansotanera
* Cheso
* Aragüesinera
* Aisinera
* Tensinera
* Bergotesera
* Ballibióko aragoiera
* Belsetanera
* Chistabinera
* Benasquera

### Pirinio aurrea 
Jatorrizko ezaugarriak Somontanon baino hobeto gorde dira, baina Pirinio axialeko haranetan baino okerrago ere bai. Somontésera eta haran bakoitzeko hizkeren arteko zubi hizkerak dira.

### Somontano 
Somontanera eremu askoz ere zabalagoetan erlatiboki berdintsuagoa da, baina gaztelaniaren eragina du eta jatorrizko ezaugarri batzuk galdu dira. Belaunaldien arteko ezberdintasunak geografiarenak baino handiagoak dira. Izen-adizlagun aurreko *i* partikularen erabilera galdu da (haran axialetan, *bi*).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aitor Aldeondo

**Aitor Aldeondo Saratsa** (Andosilla, 1975eko urtarrilaren 25a) futbolari ohi nafarra da, aurrelari gisa jokatzen zuena.

Aldeondo errealako harrobian hasi zen. 1996an hasten lau denboraliz jokatu zuen errelako lehenengo taldean. 45 partidu baina ez zituen jokatu, bakarra titular gisa eta sei gol egiten. 2000ko udan Kordobak sinatu zuen Aldeondo. Hurrengo urtean Eibarrera joan zen. Bere ibilbidea bigarern B eta hirugarren mailan izan zen gehienbat: L'Hospitalet, River Ega, Oviedo eta Logroñés. 2010ean futbola utzi zuen, *River Egako* jokalaria zela.

## Jokalari Ibilbidea 
*2020ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak 
* Profila eta estatisitikak
* Profila eta estatisitikak
Stéphane Collet

**Stéphane Collet** (Diego Suárez, Madagaskar, 1972ko ekainaren 13a) futbolari profesional ohia da.

## Ibilbidea 
Niceen harrobian hasita, Frantziako Ligue 1eko hainbatk klubetan aritu zen. 2000 urtean Real Sociedadeko jokalaria bilakatu zen baina porrot egin zuen euskal taldean. Bere ibilbidearen gainontzekoa frantzian pasa zuen. 2008an entrenatzailea bilakatu zen, jokatzen utziz. Realean jokatu duen madagaskastar bakarra da.
Madagaskarko futbol selekzioan ere jokatu zuen.

## Klubak 
* 1990-1996 : OGC Nice 
* 1996-1999 : RC Strasbourg 
* 1999-2000 : RC Lens 
* 2000-2001 : Real Sociedad 
* 2001-2002 : RC Strasbourg  (utzita)
* 2002-2003 : Real Sociedad 
* 2003-2004 : FC Carros 
* 2004-2007 : Rapid de Menton 
* 2007-2008 : FC Carros 

## Kanpo estekak
Connexxion

**Connexxion** Herbehereetako garraio enpresa da. Autobus eta tranbia zerbitzuak eskaintzen ditu herrialdeko probintzia gehienetan.

## Ikus, gainera 
* Herbehereetako garraio publikoa

## Kanpo estekak 
*  Connexxion enpresaren webgunea.
Madrid Río

**Madrid Río** Espainiako Madril hiriaren hego-mendebaldean sorturiko parkea da. Antzina hiria inguratzen duen M-30 ingurabide autobidearen gainean eraiki da. Parkea eraikitzeko aurrekontua 400 milioi ingurukoa izan da eta 2011ko udaberrian zabaltzea espero da.

Parkea autobidea lurperatu ondoren hasi ziren eraikitzen. Parkea eraikitzeaz gain, hiria eta Manzanares ibaiaren arteko lotura sendotu da, lehen ibaia eta hirigunearen artean zegoen autobidea lurperatu ondoren.

## Ikus, gainera 
* M-30

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Parkearen ordenagailu bidezko irudia
M-30

**M-30** Madril inguratzen duten eraztun itxurako autobideetako bat da. 1920ko hamarkadaren amaieran eraikitzen hasi zenean hiriaren kanpoaldea inguratzen bazuen ere, ordutik Madrilek bizi izandako hirigintza hazkundeak eraginda, gaur egun hiriaren erdigunea edo “erdialdeko intxaurra” deritzona inguratzen du.

2000ko hamarkadan injeniaritza lan handiaren ondoren, autobidearen hego-mendebaldeko tarte bat lurperatu eta hiriaren eta Manzanares ibaiaren arteko lotunea hobetu zen inguruko auzoak eta Casa de Camporen arteko lotunea Madrid Río izeneko parke erraldoiarekin elkartuz.

## Ikus, gainera 
* M-40
* M-50

## Kanpo estekak
M-40

**M-40** Madril inguratzen duten ingurabide autobideetako bat da. M-30 eta M-50 autobidean artean dago eta 62 kilometro ditu. Autobidearen batez besteko diametroa ekialdetik mendebaldera 10 kilometrokoa da.

1987an Mercamadrid inguruko tartea baino ez zegoen eraikita baina zortzi urte beranduago amaitzea lortu zuten, 1995ean.

## Ikus, gainera 
* M-30
* M-40

## Kanpo estekak
M-50

**M-50** Madril inguratzen duten ingurabide autobideetako bat da. M-40 autobidearen ondorengoa da. 82 kilometro dauzka eta iparraldean El Pardo inguruan amaitu gabe dago.

1996an Getafen hasi ziren eraikitze lanak eta 2007an bukatu zuten. Oraindik tarte bat falta da eraikitzeko, hiriaren ipar-mendebaldeko El Pardo naturgunea lurpetik zeharkatuko duena. Tunelak eraikitzeko beharko den dirua dela eta, tarte honetan bidesaria ordainduko dela uste da.

## Ikus, gainera 
* M-30
* M-40

## Kanpo estekak
Banakako marketin

**Banakako marketina** edo **marketin pertsonalizatua** bezero bakoitzaren berariazko beharrak eta ezaugarriak kontuan hartuz osatzen den marketin-estrategia da, lehiakideen produktuen aldean bezeroarantzako produktu guztiz berezia eskainiz. Interneten zabalkundearekin nabarmen indartu den marketin-mota da, datu-baseetako informazio itzelari bezero bakoitzaren profilaren ezaugarrietara molda baitaiteke eskaintza bat.

## Kanpo estekak
Zuzeneko salmenta

**Zuzeneko salmenta** terminoak adiera bi ditu:

* zuzeneko salmenta, ekoizleen produktuak kontsumitzaileengana inongo bitartekaririk gabe heltzen direlarik;
* zuzeneko salmenta, produktuak denda edo merkataritza-establezimendu batetik kanpo, etxez etxe edo zuzeneko erakusketa batez, eskaintzen direnean.

## Kanpo estekak
Zuzeneko marketin

**Zuzeneko marketina** postaz bidalitako gutun eta katalogoak, telefono-deiak, etxerako bisitak pertsonalizatuak eta antzeko bitartekoak erabiliz burutzen den komunikazio eta salmenta teknika da. Marketin-mota honen helburua kontsumitzaileei mezu zehatz eta pertsonalizatua eskaintzea izaten da eta kontsumitzailearengandik jasotako erantzuna jakin ahal izatea du abantaila moduan.

## Ikus, gainera 
* Zuzeneko salmenta

## Kanpo estekak
Iker Alvarez

**Iker Alvarez Braceras** (Errenteria, 1977ko maiatzaren 11-) futbolari gipuzkoarra da, atezain gisa jokatzen duena.
Real Sociedadeko harrobian hasi zen lehenengo taldera pausua egin arte, 1999-2000 denboraldian. Azkenean Beasainera joan zen maileguta. Real Aviles, CD Onda, Gimastica de Torrelavega eta Real Jaenen ere ibilitakoa da. Futbola utzi zuen, 2000ako hamarkadan.

## Jokalari Ibilbidea 
*2020ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak 
* Profila eta estatistikak Bdfutbolen
* Profila eta estatistikak
Daniel Cifuentes

**Daniel Cifuentes Alfaro** (Madril, 1980ko uztailaren 13a-) futbolari espainiar ohia da. Cadizen jokatzen zuen eskuineko hegalekoa gisa.

## Ibilbidea 
* Real Madrid Castilla
* Zamora CF (2001-2003)
* UD Lanzarote (2003-2004)
* Eibar KE (2004-2005)
* Real Sociedad (2005 - 2007)
* SD Ponferradina (2007)
* Real Valladolid (2007-2008)
* Cádiz CF (2009-)

## Kanpo estekak 
* Profila eta estistikak
Fidelizazio

Marketinari dagokionean, **fidelizazioa** bezeroak ugaldu eta atxikitzeko estrategia bat da, bezeroei produktu edo zerbitzu bera behin eta berriz kontsumitzeko pizgarriak ematen dizkiena. Bezeroak atxikitzeko modurik egokiena produktuarekin bezeroaren interesak guztiz asetzea bada ere, fidelizazio kontzeptuak bestelako teknikak biltzen ditu; hauetan ezagunena fidelizazio-txartela da, non bezeroek puntuak metatzen dituzten egindako salmenten arabera, puntu kopuru batera helduz gero deskontuak edo opariak eskuratzearren.

## Kanpo estekak