Rohini Godbole

**Rohini Madhusudan Godbole** (Pune, 1952ko azaroaren 12a - Bangalore, 2024ko urriaren 25a) Indiako fisikari eta akademikoa izan zen, partikula elementalen fisikan espezializatua: eremuen teoria eta fenomenologia. Bangaloreko Indiako Zientzia Institutuko Energia Altuen Fisika Zentroan irakasle aritu zen. Hiru hamarkadatan zehar partikulen fenomenologiaren alderdi desberdinetan lan egin zuen sakonki, bereziki Partikulen Fisikaren Eredu Estandarraren (SM) eta horren haratagoko fisikaren (BSM) alderdi desberdinak aztertzen. Energia handiko fotoien egitura hadronikoari buruzko bere lanak hura aztertzeko hainbat modu azaldu zituen eta hurrengo belaunaldiko elektroi-positroi talkagailuen diseinuan ondorioak izan ditu. Indiako hiru Zientzia akademietako eta Garapen Bideko Munduko Zientzia Akademiako (TWAS) kide hautatua izan zen.

Bere lan akademikoaz gain, zientziaren dibulgatzaile sutsua izan zen, ikasle gazteei, akademikoei eta zientzialariei fisikarekin lotutako gaiei buruzko hitzaldiak emanez. Ikasketa zientifiko eta teknologikoak jarraitzen dituzten emakumeen defendatzaile sutsua ere izan zen, eta Ram Ramaswamyrekin batera, ''Lilavati's Daughters* liburua argitaratu zuen, Indiako emakume zientzialariei buruzko saiakera biografikoen bilduma.

## Bizitza 
Godbole 1952an jaio zen Punen, Maharashtra estatuan, Indian. Fisikan, matematikan eta estatistikan lizentziatura lortu zuen Puneko Unibertsitateko Sir Parshurambhau Collegen, eta geroago zientzietako masterra lortu zuen Mumbaiko Indiako Teknologia Institutuan. Partikulen fisika teorikoan doktoretza Stony Brook-eko New Yorkeko Estatu Unibertsitatean burutu zuen.

Godbole Mumbaiko Oinarrizko Ikerketako Tata Institutuan sartu zen bekadun bisitari gisa 1979an. 1982tik 1995era, Mumbaiko Unibertsitateko Fisika Saileko irakasle izan zen. 1995ean sartu zen Bangaloreko Indiako Zientzia Institutuko Energia Handiko Fisika Zentroan irakasle elkartu gisa, eta 1998ko ekainetik aurrera irakaslea izan zen. 2021eko uztailaren 31an bertan erretiroa hartu ondoren, ohorezko irakasle bihurtu zen.

150 ikerketa-artikulu baino gehiago idatzi zituen, eta horietako askok bere arloko aipamen-indize handienetakoak dituzte.

Godbole 2024ko urriaren 25ean hil zen Bangaloreko bere etxean, gaixotasun labur baten ondorioz, 71 urte zituela.

## Ikerketa-eremuak 
Godbolek honako arlo hauetan lan egin zuen:

* Gaur egungo eta etorkizuneko talka-eragileetan partikula berriak sortzea.
* Fisika Hadroi Talkagailu Handian eta Nazioarteko Talka-eragile Linealean.
* QCD fenomenologia: Protoi, fotoi eta nukleo baten egitura-funtzioak.
* Supersimetria eta Elektroahularen fisika.

## Ekarpenak 
Godbole CERN ikerketa-laborategi europarreko Nazioarteko Detektoren Aholkularitza Taldeko (IDAG) kide izan zen Nazioarteko Talkagailu Linealerako. Nazioarteko Detektagailuen Aholku Taldeak Ikerketa Zuzendaritzaren eta detektagailuen diseinu taldeen ILC detektagailuen ikerketa eta garapena gainbegiratzen du. Indiako Zientzien Akademiako Zientzian Emakumeen Panelaren ekimeneko presidentea izan zen. Ram Ramaswamyrekin batera, Godbolek *Lilavati's Daughters* editatu zuen, Indiako emakume zientzialariei buruzko saiakera biografikoen bilduma bat, Indiako Zientzien Akademiak liburu moduan argitaratu zuena 2008an.
* *Transverse single-spin asymmetry in the low-virtuality leptoproduction of open charm as a probe of the gluon Sivers function* (2017).
* *Proceedings, 2nd Asia-Europe-Pacific School of High-Energy Physics (AEPSHEP 2014)*: Puri, India (2014).

## Liburuak 
* *Theory And Phenomenology Of Sparticles: An Account Of Four-dimensional N=1 Supersymmetry In High Energy Physics.* Supersimetria edo SUSY, fisikaren ideiarik ederrenetako bat, partikulak partikulen superbikotekide gisa existitzen direla iragartzen du. Liburu honek partikulen azalpen teoriko eta fenomenologikoa ematen du. Oinarrizko maila batetik abiatuta, lau dimentsioko N=1 supersimetriaren gaia, baita energia handiko fisikan eta kosmologian dituen behaketa-alderdiak ere, modu integral, pedagogiko eta erabilerrazean jorratzen du.
* *The Girl's Guide to a Life in Science.* Inspiratzailea, informatzailea, burutsua... ezagutu Indiako hogeita bost emakumezko zientzialari ospetsuenak. Astrofisikatik zoologiara, ikasi zientzian karrera bat egiteko zer behar den. Nork bultzatu zituen? Zeren aurka borrokatu ziren? Zerk bultzatu zituen beren arloa aukeratzera? Zeintzuk dira ikerketa modernoaren abangoardian dauden galdera nagusiak? Zeintzuk dira erantzunak aurkitzen saiatzen ari diren Galdera Handiak? Zergatik aukeratu zuten zientzian bizitza bat? Gida ezinbesteko honetan agertzen diren emakume bakoitzak bere bizitzaren eta ibilbidearen ikuspegi labur bat eskaintzen du. Profilekin batera "Ezagutu-ezintasuna" atala dator, hau da, beren ikerketa-arlo zehatzaren sarrera labur bat. Zientzialari bakoitzak bere "Eureka Unea" deskribatzen du.
* *LILAVATI'S DAUGHTERS- The Women Scientists of India (2008).*

## Sariak eta aintzatespenak 
* *Padma Shri*, zientzia eta teknologian egindako ekarpenengatik (2019).
* Indiako Zientzien Akademia Nazionalaren *Satyendranath Bose domina* (2009).
* Indiako Zientzien Akademia Nazionalaren beka (NASI) (2007).
* Munduko Zientzia Akademiaren Garapenerako Beka, TWAS 2009.
* New Indian Express Group taldearen *Devi saria*, 2015eko abuztua.
* *Merituaren Ordena Nazionala* Frantziako Gobernuaren aldetik.
* *Ohorezko doktoregoa'', IIT Kanpur (2021).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Rohini Godbole-ren artikulu autobiografikoa Lilavati's Daughters-en
* Rohini Godbole on String Theory YouTube
* Rohini M. Godbole YouTube