Vera Danchakoff

**Vera** **Mikhaĭlovna Danchakoff,** errusieraz **Вера Михайловна Данчакова,** (ezkongabean **Grigorevskaya**, San Petersburgo,  Errusia, 1879ko martxoaren 21a - 1950eko irailaren 22a) errusiar anatomista, zelula-biologoa eta enbriologoa izan zen. 1908an Errusian irakasle izendatu zuten lehen emakumea izan zen eta zelula amen ikerketan aitzindari bihurtu zen. 1915ean Estatu Batuetara emigratu zuen, eta han odol-zelula mota guztiak zelula mota bakar batetik abiatuta garatzen direla defendatu zuen. "Zelula amen ama" deitu diote. 

## Biografia 
Danchakoff San Petersburgon jaio zen. Gurasoek musika edo marrazketa ikastea nahi zuten, baina bere etxea utzi zuen natur zientzietan lizentziatura bat lortzeko eta 1906an Lausanako Unibertsitatean mediko titulu bat lortu eta tesia egiteko. Errusiara itzultzean, errusiar medikuntzako titulua lortu zuen Kharkiveko Unibertsitatean, eta, ondoren, Pavlov First State Medical University of St. Petersburg, Errusiako emakumeentzako lehen medikuntza fakultatean, medikuntza-zientzietako doktoretza lortu zuen lehen emakumea izan zen.

1902an ezkondu eta alaba bat izan zuen Zürichen, Vera Evgenevna. 1915ean, Danchakoffek Estatu Batuetara emigratu zuen, non politikan aktiboki parte hartu zuen, Moskuko *Utro Rossi* egunkarian (*Russian Morning*) korrespontsal bezala idatziz eta *American Relief Administration*-i Errusian Gerra Handian, Iraultza Boltxebikean eta ondoren lan egiteko zientzialari sobietarrek zituzten zailtasunak ezagutarazten lagunduz. 1921-1922ko sobietar gosetean zehar, Danchakoffek Errusiara elikagai paketeak bidaltzeko eskatu zuen, Errusian bere lankide zientifikoengandik jasotzen ari zen korrespondentzia ezagutaraziz. Nazioartean ezagunak izan arren, "parasito eta alfer" gisa salatu zituzten eta gosez hiltzen ari ziren.

Une hartan errusiar emigranteen komunitate indartsu bat zegoen New Yorken eta, bere senarrarekin, Danchakoffek luxuzko lagun-bilerak antolatu zituen. Talentu handiko pianista izan zen eta Juan eta Olga Codina abeslari profesionalen gaualdietan parte hartu zuen. 1915ean Estatu Batuetara emigratu zuen eta New Yorkeko Ikerketa Medikorako Rockefeller Institutuan lan egin zuen lehen aldiz. Ondoren,Thomas Hunt Morganek zuzendutako Columbiako Unibertsitateko Mediku eta Zirujauen Ikastetxean "anatomia irakaslea" izan zen, emakumeei ikasle gisa onartuak izateko aukera ematen zitzaien garaian. 1916ko hitzaldi batean esan zuen:

"... eritrozitoak, linfozito txikiak, leukozito desberdinak, ehun konektiboaren zelulak, mastozitoak eta zelula plasmatikoak - zelula horiek guztiak zelula-unitate desberdinak dira, morfologikoki zein fisiologikoki, baina enbrioiaren hasierako faseetan denak zituzten zelula ama arrunt bat, eta zelula ama hori organismo helduan kontserbatzen da, eta bereizkuntza eta birsorkuntza iturri bihurtzen da, eta ziurrenik ugalketa patologikoaren iturri ere bihurtzen da". Danchakoff, Vera (1916).
2001eko Acute Leukemia Forumeko irekiera-hitzaldian, Marshall Lichtmanek "ezohiko hitzaldi" gisa deskribatu zuen Danchakoffen aurkezpena, eta "mende osoa eman dugu bere ideia esperimentalen xehetasunak zehazten" gaineratu zuen. Orain baieztatu da zelula ama hematopoietikoek gainerako odol-zelula guztiak sortzen dituztela.
[thumb| Danchakoff-ek American Journal of Anatomy-n (1916) argitaratutako argazkiak. Ezkerrean: oilasko-enbrioi baten [Alantoide|mintz alantoideoari aplikatutako barearen zelulen esekidura. Eskuinean: oilasko enbrioi beraren barea 17 egunen ondoren. Kontuan izan barearen hazkundearen indukzio espezifikoa.]]

Arrazoi horiengatik, Danchakoffi batzuetan "zelula amen ama" deitu izan zaio. Hala ere, gaur egungo terminologiari dagokionez, 1909an Alexander A. Maximowk alemanez "Stammzelle" ri buruz idatzi zuen kontzeptu bererako artikulu batean "Linfozitoa zelula ama bezala, enbrioi-garapenean eta ugaztunen fetu-bizitzan odol-elementu ezberdinekin komuna".

1916an, Danchakoffek eta James Bumgardner Murphyk modu independentean eman zuten oilasko enbrioiarekin lotutako aurkikuntza harrigarri baten berri. Enbrioian linfozito helduak injektatu zirenean, barea handitu egin zen, eta hori ez zen gertatu beste zelula mota batzuekin. Murphy eta Danchakoffen azalpenak okerrak ziren, baina, geroago, linfozitoen migrazioa eta ostalariaren aurkako txertaketa-gaixotasuna ulertu zituzten. 1938an esperimentu garrantzitsuak egin zituen kobaia emeen fetuak testosteronaren eraginpean jartzen zituztenak. Lehen aldiz erakutsi zuen horrek helduaroan sexu-jokabide maskulinoa areagotu dezakeela.

Danchakoffek liburu eta artikulu zientifiko asko argitaratu zituen, beharbada bere azken argitalpenak *Le sexe*; ''Rôle de l 'hérédité et des hormones dans sa réalisation* izan ziren 1949an eta *Effects of cancer provoking chemical substances on gravid guinea pigs and their fruits'' 1950ean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak