open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1918ko Kontxako Bandera

thumb|270px|Bandera uretatik ikusten (1918)
**1918ko Kontxako Bandera** (Banderaren 26. edizioa), urte horretako irailaren 8an eta 15ean jokatu zen; Donostiak bere 11. Kontxako Bandera eskuratu zuen.

## Kontakizuna 
Urte askotan estropadetako patroitza utzita izan ondoren, Donostiako traineruaren popara itzuli zen "Kiriko" urte hartan, eta bere laugarren Kontxako Bandera eskuratu zuen.

Lehen jardunaldian gertatutako istripu batek markatu zuen bandera hura. Estropada hartan, Donostia iritsi zen lehena ziabogetara, Zarautz traineru eta erdiko distantziara eta Getaria hiru trainerutara zeuzkalarik. Hala ere, Donostiaren eta Getariaren balizak mugituta eta elkarrengandik hurbilegi zeuden; horrela, Donostiak ziaboga egin ondoren bi ontziok talka egin zuten. Zarautzek aurrea hartu eta alde egin zuen; donostiarrak berriro abiatu eta atzetik denbora irabaziz joan ziren baina 11 segundoko atzerapenez iritsi ziren. Epaileek erabaki zuten estropada baliozkotzat ematea, Zarautzek lege onez irabazi zuelako, baina Bandera bigarren jardunaldian jokatuko zen ohorezko estropadan jokatuko zela ebatzi zuten; hau da, lehen jardunaldiko denborak ez ziren batuko.

Bigarren jardunaldian, donostiarrek irabazi zuten 40 segundoko aldea aterata.

## Parte-hartzaileak 
## Emaitzak 
Bigarren jardunaldian traineruak trukatu egin zituzten bi lehenek.

## Tripulazio irabazlea 
* Donostia
** Patroia: Frantzisko Zubiaurre "Kiriko"
** Arraunlariak: Marcial Alvarez, Pascual Vicuña, Manuel Idiakez, Javier Galdos, Francisco Aristegieta, Celedonio Aristegieta, Jose Mari Zubiaurre, Jose Juan Aldanondo, Antonio Bakeriza, Sebastian Bakeriza, Roque Landaberea, Juan Kaperotxipi, Jose Balenziaga eta Tomas Agote. Ordezkoak: Leandro Karril (patroia), Valentin Bakeriza, Antonio Galdos.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* AGUIRRE, Rafael (2002): *Donostiako Estropadak (1879 - 2001) Regatas de la Concha*. Donostia: Kutxa Fundazioa, 
* ZAVALA, Antonio (2003): *Estropadak bertsotan*. Auspoa Bilduma. Sendoa Argitaletxea, 

## Ikus, gainera 
* Kontxako Bandera

## Kanpo estekak
Software produktu-lerro

**Software produktu-lerroak**, edo **software produktu-lerroen garapena**, software ingeniaritzaren metodo, tresna eta teknika multzo batekin erlazionatuta daude. Antzekoak diren software sistemen bilduma bat eraikitzea dute helburu gisa, eta software artefaktuen multzo partekatu batetik abiatzen dira, produkziorako bide amankomunak erabiliz.

Carnegie Mellon Software Ingeniaritzako Institutuak software produktu-lerroa honela definitzen du: "software sistemen bilduma bat da, zeintzuek ezaugarrien bilduma bat amankomunean duten eta partekatzen duten, eta merkatuaren segmentu zehatz baten behar espezifikoak betetzen dituzten. Sistema horiek aurredefinitutako bidea jarraituz garatzen dira, funtsezko artefaktu amankomun (*core asset* delakoak) batzuk erabilita"

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Luis I.a Portugalgoa

**Luis I.a Portugalgoa** (Lisboa, 1838ko urriaren 31a - Cascais, 1889eko urriaren 19a), izengoitiz *Herrikoia* (portugesez: *O Popular*) deitua, 1861-1889 urteetan Portugalgo erregea izan zen.

Fernando II.aren eta Maria II.aren bigarren semea zen. Petri V.a anaiaren ondorengoa izan zen eta monarkia konstituzional baten arabera gobernatu zuen. Kolonietako esklabotasuna galarazi zuen 1868an. Errepublikaren aldeko giroa guztiz zabaldu zen Portugalen Luis I.aren garaian. Shakespeareren eta beste idazle batzuen obrak portugesera itzuli zituen.

## Erreferentziak
Euskadiko Ikasleen Orkestra

**Euskadiko Ikasleen Orkestra**, labur **EIO**, Euskal Autonomia Erkidegoko musika eskoletako ikasleek osaturiko orkestra da, Eusko Jaurlaritzaren babespean 2005ean sortua. 12-18 urte bitarteko gazteek osatzen dute. **EIO Gazte** izeneko orkestra orkestraren proiektu osagarria da non 14 urte arteko musikari gaztetxoak biltzen diren.

## Kanpo estekak
Karlos I.a Portugalgoa

**Karlos I.a Portugalgoa** (Lisboa, 1863ko irailaren 28a - Terreiro do Paço, Lisboa, 1908ko otsailaren 1a) 1889-1908 bitartean Portugalgo erregea izan zen.

Aita Luis I.aren ondorengoa izan zen. Portugalgo politikan zeuden bortxakeria eta liskarrei amaiera emateko, João Franco ministroari diktadura osoa eskaini zion. Kontrako oposizio gogorra sortu zen Portugal osoan. 1908an atentatu batean bera eta seme Luis hil zituzten. Karlosen seme Manuel ondorengoa izan zen.

## Erreferentziak
1919ko Kontxako Bandera

thumb|270px|Estropada arroketatik ikusten (1919)
**1919ko Kontxako Bandera** (Banderaren 27. edizioa), urte horretako irailaren 7an eta 14an jokatu zen; Oriok bere 5. Kontxako Bandera eskuratu zuen.

## Bitxikeria 
Lehen jardunaldiko irteerako txanpan, Donostiako hankekoak arrauna hautsi zuen eta, ordezkorik ez zegoenez, berehala uretara bota zuen bere burua.

## Parte-hartzaileak 
## Emaitzak 
Bigarren jardunaldian traineruak trukatu egin zituzten bi lehenek.

## Tripulazio irabazlea 
* Orio
** Patroia: Manuel Olaizola
** Arraunlariak: Bernardo Uranga, Domingo Mitxelena, Ignazio Azkue, Ignazio Lertxundi, Hilario Genoba, Bizente Segurola, Manuel Elizondo, Lino Solabarrieta, Martin Garate, Eugenio Solabarrieta, Eugenio Genoba, Pedro Jose Maritxalar eta Jose Arruti.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* AGUIRRE, Rafael (2002): *Donostiako Estropadak (1879 - 2001) Regatas de la Concha*. Donostia: Kutxa Fundazioa, 

## Ikus, gainera 
* Kontxako Bandera

## Kanpo estekak
Lindisfarne

**Lindisfarne** Ingalaterrako ipar-ekialdeko kostaldean dagoen itsasgorako uhartea da. **Holy Island** izena ere badu eta Northumberlandeko *civil parish* edo parrokia-zibil bat osatzen du.

Antzinako ingelesez, **Lindisfarena** zuen izena, "Lindseytik datozen bidaiarien[uharte]a" esan nahi duena,.

## Historia 
San Aidan irlandar monjek, VII. mendearen hasieran, Oswaldo Northumbriakoa erregeak hala eskatuta, bertan monasterio ospetsu bat ezarri zuten, iparraldeko Ingalaterra ebanjelizatzeko asmotan. Denboraren poderioz kultura-gune nagusi bilakatu zen: Lindisfarneko Ebanjelioak bertan idatzi zituzten, X. mendean ingelesezko lehenengo glosak izan zirenak.

793ko ekainaren 8an bikingoek mendebaldeko Europan egindako lehenengo erasoa jasan zuen,, adituek Bikingoen Aroaren hasieratzat jotzen dutena.

875ean monjek uhartea utzi zuten bikingoen erasoak zirela eta. Normandiarren garaian, 1093an, itzuli eta 1536ra arte beneditar monasterioa izan zen.

## Natura 
Bere inguruko marearteko eremua erreserba natural izendatu zuten eta baita Ramsarko hitzarmenaz babestutako toki ere. Horri esker, XX. mendean turismo-gune bilakatu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lusitaniar

**Lusitaniarrak** () Iberiar penintsularen mendebaldean, Duero eta Tajo ibai arroen artean, Burdin Arotik aurrera bizi izan ziren indoeuropar herriak izan ziren. Lusitaniera, zelta multzokoa ez den indoeuropar hizkuntzan mintzo ziren. Gogor eutsi zioten erromatar inbasioari. K.a. 29an Lusitania erromatar probintzia eratu zen, gaur egungo Portugalgo zati gehiena, Extremadura eta Salamancako probintziako zati txiki bat hartzen zituena. Gaur egun, portugaldar herriaren arbaso etniatzat jotzen dira lusitaniar herriak.
 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Atatürk nazioarteko aireportua

**Atatürk nazioarteko aireportua** Istanbulgo hiria zerbitzatzen duen aireportua da. 2000ko hamarkadan munduan gehien hazi diren aireportuen artean dago, batez ere Turkish Airlines airelinea turkiarraren hazkundeagatik.

2012an 45.124.831 bidaiarik erabili zuten.

## Argazkiak 

Fitxategi:Ataturk airport Istanbul 01589.jpg|Nazioarteko terminalerako sarrera.
Fitxategi:Turkish Airlines Boeing 777-300ER TC-JJI IST 2012-11-24.png|Turkish Airlines airelineako hegazkiank aireportuan.
Fitxategi:Aeroflot Airbus A321-211 VP-BQX Sharifi.jpg|Aeroflot airelineako hegazkina.
Fitxategi:Atatuerk airport Istanbul 2007 005.jpg|
Fitxategi:Atatuerk airport Istanbul 2007 006.jpg|

## Bidaiariak 

## Ikus, gainera 
* Munduko aireporturik erabilienak bidaiari kopuruaren arabera
* Sabiha Gökçen nazioarteko aireportua

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Aireportuaren webgune ofiziala
Fargo (filma)

**Fargo** 1996an Joel Coen eta Ethan Coen anaiek zuzendu, ekoiztu eta idatzitako filma bat da. Protagonista nagusiak Frances McDormand, William H. Macy, Steve Buscemi, Harve Presnell eta Peter Stormare izan ziren. Filmak izenburua AEBko Ipar Dakota estatuko izen bereko Fargo hiriari zor dio, nahiz eta filmaren zati handiena Minnesota estatuan girotua egon.

Bestalde, filma zazpi Oscar Sarietarako izendatua egon zen, azkenik bi irabazi zituelarik: Jatorrizko gidoi onenaren Oscar Saria eta Emakumezko aktore onenaren Oscar saria (Frances McDormand). BAFTA saria ere irabazi zuen, bai eta Canneseko Zinemaldiko zuzendari onenaren saria ere. 2006an National Film Registre filma bildumaren barnean erregistratua izan zen.

## Argumentua 
1987ko negua, Minneapolis. Jerry Lundegaard-ek (William H. Macy) dirua nola edo hala lortu beharrean da, horretarako bere emaztea bahitu eta Ipar Dakotako Fargo hirian harengatik erreskatea eskatuko duten bi gizon (Steve Buscemi eta Peter Stormare) kontratatuko ditu. Erreskatea Jerryren aitaginarrebari eskatuko diote, bere dirua edonor baino gehiago maite duen aberatsa (Harve Presnell). Helburua bahiketarengatik lortutako dirua Jerry eta bi bahitzaileen artean banatzearena da. Halere, gauzak ez zaizkie uste adina ongi aterako, tartean polizia bat eta bi pertsona hilik suetzatzen baitira. Marge Gunderson (Frances McDormand) kasu hau ikertu eta konpontzeko ardura duen polizia buruzagia da. Poliziak bere lana egin eta ikertzen dabilen einean, Jerryk arazo berriei aurre egin beharko die, tartean hark kontratatutako bahitzaileen mehatsuei aurre egitea.

## Aktoreak 
* Frances McDormand: Marge Gunderson
* William H. Macy: Jerry Lundegaard
* Steve Buscemi: Carl Showalter
* Harve Presnell: Wade Gustafson
* Peter Stormare: Gaear Grimsrud
* John Carroll Lynch: Norm Gunderson
* Kristin Rudrüd: Jean Lundegaard

## Kanpo estekak 
* *Fargo* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Full Metal Panic!

,baita ere **FMP** bezala ezagutzen da. Shoji Gatoh idatzitako eta Shiki Douji ilustratuako nobela arina da. Mecha generoko akzioa era umorea daukan liburua da.

Sosuke Sagara logika jarraitzen ez duen gazte militarra da, egun batean misio bat esleitzen diote: Kaname Chidori deitutako neska bat babestea.

Librua hiru komunikabideetara adaptatu da, haien bitartean hiru anime : *Full Metal Panic!* Gonzo zuzenduta 2002 urtean,* Full Metal Panic? Fumoffu* eta *Full Metal Panic! The Second Raid* Kyoto Animation-ren eskutan 2003 eta 2005 urteen tartean. OVA bat ere argitaratu zen 2006 urtean eta hainbat manga bertsio izan ditu.

## Media 
### Nobelak 
* **Fighting Boy Meets Girl** (Tatakau Bōi Mītsu Gāru) 1998ko iralean argitaratu zen
* **Running One Night Stand** (Hashiru Wan Naito Sutando) 1999ko martxoan argitaratu zen
* **Rocking Into the Blue** (Yureru Intu Za Burū) 2000ko otsailean argitaratu zen
* **Ending Day by Day 1 of 2** (Owaru Dei Bai Dei Jō) 2000ko azaroan argitaratu zen
* **Ending Day by Day 2 of 2** (Owaru Dei Bai Dei Ge) 2001ko apirilean argitaratu zen
* **Dancing Very Merry Christmas** (Odoru Berī Merī Kurisumasu) 2003ko martxoan argitaratu zen
* **Continuing On My Own** (Tsuzuku On Mai Oun) 2004ko urrian argitaratu zen
* **Burning One Man Force** (Moeru Wan Man Fōsu) 2006ko urtarrilean argitaratu zen
* **Come make my day** (Tsudō Meiku Mai Dei) 2007ko martxoan argitaratu zen
* **Approaching Nick of Time** (せまるニック・オブ・タイム) 2008ko otsailean argitaratu zen
* **Always, Stand by Me: Part 1** (ずっと、スタンド・バイ・ミー 上) 2010ko uztailean argitaratu zen
* **Always, Stand by Me: Part 2** (ずっと、スタンド・バイ・ミー 下) 2010ko abuztuan argitaratu zen

### Mangak 
* ***Full Metal Panic!***

* ***Full Metal Panic! Overload***

* ***Full Metal Panic! Comic Mission***

* ***Full Metal Panic! Σ***

* ***Full Metal Panic! Surplus***

### Animeak 
* ***Full Metal Panic!***
** 01-«Ki ni Naru Aitsu Ha Gunsou»
** 02-«Mamotte Age Tai»
** 03-«Ranjerii Panikku»
** 04-«Kiddo Nappu»
** 05-«Sasayaka re Shi Sha (Wisupādo)»
** 06-«Still Alive»
** 07-«Bōi Mītsu Gāru»
** 08-«Pātotaimu Sutedi»
** 09-«Abunai Sēfu Hausu»
** 10-«Ran Ranningu Ran»
** 11-«Behemosu Kakusei»
** 12-«Wan Naito Sutando»
** 13-«Neko to Koneko no R & R (Rokkunrōru)»
** 14-«Narashino ha moe te iru ka?»
** 15-«Kokyou ni Mau Kaze Zenpen»
** 16-«Kokyou ni Mau Kaze Chuuhen»
** 17-«Kokyou ni Mau Kaze Kouhen»
** 18-«Shinkai Pāti»
** 19-«Engēji Shikkusu Sebun»
** 20-«Venomu no Hi»
** 21-«Dīpu Torappu»
** 22-«Jakku in za Bokkusu»
** 23-«Kyojin no Fīrudo»
** 24-«Into za Buruu»
* ***Full Metal Panic? Fumoffu***
* ***Full Metal Panic!: The Second Raid***

## Kanpo estekak
Nafarroaren eraketa

**Nafarroaren eraketa VIII. eta XV.. mendeen artean egituratu edo sortu egin zen.** **Nafarroa berez, Euskal Herriko zazpi herrialdeetako bat da**, Euskal Herriaren erdialdean eta hegoaldean dagoena, gaur egun Nafarroako Foru Erkidegoa osatzen duena.
**XVI. mendean** Gaztelak Nafarroako Erresumaren gehiengoa inbaditu zuen. Iberiar penintsulan zegoen zatiak Nafarroa Garaia izena hartu zuen, gainerakoa, Ipar Euskal Herrian zegoen seigarren merindadea Nafarroa Beherea edo Baxenabarre izanik.

Gaur egun Araba, Gipuzkoa, Bizkaia, Nafarroa, Lapurdi, Nafarroa Beherea eta Zuberoako herrialdeek hartzen duten lurraldea VIII. eta XV. mendeen artean egituratu zen. Erdi Aroan euskal eremua lurralde zatitua izan zen, bai lur eremuen banaketari bai politikari dagokienez. Zatiketa horren erakusgarrietako bat izaera administratibo propioa duten herrialdeen kopurua da hasieran sei ziren, geroago zazpi, eta beste bat lurralde horiek guztiak erreinu beraren mende egon ez izana, eta erreinu baten mendetik beste baten mendera igaro izana. Atal honetan prozesu horiek, alegia euskal herrialdeek gaur egungo mugak nola iritsi zituzten azaltzen duten prozesuak, izango dira aztergai.

thumb|erdian|Entziklopedia askea|Nafarroa Garaian XIX. mendean mintzatzen ziren euskalkiak, udalerrien mapan. Euskalki horietatik hegoaldekoenak eta ekialdekoenak galduak dira gaur egun.

## Mugak finkatzen 
Iruñeko erreinuan Antso Handiak (1004- 1035) hedatze kanpainei berriro ekin ordez muga lurrak sendotzea erabaki zuen, eta horretarako gotorleku sail bat eraiki zuen Funeseko haranetik Cinca ibaiaren lurretaraino, Aragoiko konderrian azkeneko hori.

Izan zituen famili harreman ugariak zirelaeta, gainerako erreinu kristauen politikan esku hartze handia izan zuen, baina, musulmanei kendutako Sobrarbeko lurrak (1017) eta Aragoiko sortaldean jarauntsitako Ribagorzako konderria (1018) besterik ezin izan zuen monarkiara gehitu. Azkeneko hau, teoriaz, baina ez praktikan, errege frankoen mendean zegoen, Kataluniako konderrien antzera, baina Pirinioez haraindiko erregeak ez ziren gai une horretan, benetako aginpidea zuten tokitik hain urruneko eskubideei eusteko.

Sartaldera, Muniak, erregearen emazteak, Gaztelako konderria jarauntsi zuen haren neba Gartzea hil zenean (1029). Izen horren pean lurralde zabal eta desberdinak sartzen ziren, Arabako eta Bizkaiko lurrak ere bai nonbait, artean muga lausoak bazituzten ere. Eskualde horietako agintaritza Leongo erregeari zegokion, eta erabidetsu izan nahian, Antso Handiak bere legezko bigarren seme Fernandoren esku utzi zuen Gaztelaren gobernua, Iruñeko monarkiaren lurralde izatera igaro gabe. Antso hil arte (1035) ez zen Nafarroako mugetan aldaketa garrantzizko eta iraunkorrik izan.

thumb|erdian|Entziklopedia askea|erdian|Wiki|Argazkia 620 × 654
## Erriberaren konkista 
Aragoitarren dinastiak sustraitik aldatu zuen Iruñeko erregeen Islamari buruzko politika. Erregetzara heltzeko erabilitako moduak Aita Santuaren politikaren aliatu sendoak bihurtu zituen, eta politika horren barruan sartzen zen, beste proposamen askoren artean, kristandadea gerraren bidez hedatzea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Reddit

**Reddit** gizarte-markatzaile eta albiste batzaile den webgune bat da, non erabiltzaileek web edukietarako estekak utz ditzaketen. Beste erabiltzaileek esteken alde edo kontra bozka dezakete, eta boto horien ondorioz estekak nabarmendu edo deuseztatu egiten dira.

Reddit software librekoa da 2008ko ekainaren 18tik. Anti-spam atalak izan ezik, Redditerako idatzitako kode guztia eskuragarri dago Github webgunean.

## Funtzionamendua 
Webguneak eztabaida arloak ditu, non erabiltzaileek bidalitako esteken inguruan ika-mikan aritu daitezkeen, eta hauen iruzkinen alde edo aurka bozka dezaketen. Bidalketa batek boto negatibo nahikoak dituenean, esteka ez da orrialde nagusian agertzen, baina irakurleek esteka bat jarraituz edo euren lehentasun aukerak aldatuz baliatu ahalko dute. Artikuluak bidaltzen dituzten erabiltzaileek "Karma" eskuratzen dute boto positibo bakoitzeko.

Izena eman duten kideek, erregistroa egin duten erabiltzaileek, edukiak aurkezten dizkiote elkarri Reddit-en, hala nola, estekak, Interneten argitaratu diren testuak eta irudiak, etab. Gero beste erabiltzaile batzuek bozkatu ahal dute eta partekatutakoa, botoen arabera gora edo behera mugituko dituzte. Erabiltzaileek partekatutako mezuak taldekatzen dira "komunitate" edo "azpi-Reddits" izeneko multzoetan. Horrela, hainbat gai jorratzen dira: albisteak, politika, zientzia, filmak, bideo-jokoak, musika, liburuak, kirolak, yoga, sukaldaritza, pintxoak, irudien partekatzea... Boto gehiago dituzten harpidedunak agertzen dira komunitatearen edo azpi-Redditaren goialdean eta, nahikoa boto jasotzen badute, azkenean web orrian bertan.

Redditeko administratzaileek baliabide asko xahutzen omen dituzte gunea etengabe modernizatzeko.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Lemmy (software).

## Kanpo estekak 
* Reddit
* Reddit TV
* Reddit iturburu kodea
Agorazein

**Agorazein** 2005 ingurauan, Madrilen, sortutako rap alternatiboko taldea da. C.Tangana, Manto, Fabianni, Blanco eta Jerv abeslariez osatua dago. 2008an Crema diskarekin aurkeztu ziren.

## Erreferentziak
Funiculì, funiculà

***Funiculì, funiculà*** 1880an Luigi Denzak konposatu eta Peppino Turco kazetariak napolierazko hitzak idatzitako napolitar abesti ospetsu bat da. Vesubio mendiko funikularraren irekieran omenez urte hartan bertan Castellammare di Stabia udalerriko Quisisana Hotelean lehenbiziko aldiz abestu zen. Arrakasta handia izan zuenez, Turco eta Denzak urte hartako Piedigrotta udalerriko abesti jaialdian aurkeztu zuten. Eduardo Oxenford kantautore eta itzultzaile ingelesak abestiaren bertsio bat argitaratu eta herrialde ingeles hiztunetan ezagun bilakatu zen.

## Nahi gabe egindako plagioa 
*Funiculì, funiculà* abestia konposatu eta sei urtera, Richard Strauss alemaniar konposatzaileak bere Italiako biran zehar abestia entzun zuen. Abesti herrikoia zelakoan bere *Aus Italien* sinfoniara gehitu zuen. Denzak haren aurkako kalte-ordain eskaera aurkeztu zuen, epaiketa irabazi, eta handik aurrera *Aus Italien* sinfonia jendaurrean jotzen zen aldiro kanon bat kobratu zuen.

## Jatorrizko napolitaerazko hitzak 

Aieressera, oì Nanninè, me ne sagliette,
tu saie addò tu saie addò
Addò 'stu core 'ngrato cchiù dispietto
Farme nun pò!
Addò lo fuoco coce, ma si fuie
te lassa sta!
E nun te corre appriesso, nun te struie
sulo a guardà.
Jammo, jammo 'ncoppa, jammo jà,
funiculì, funiculà!

Nè, jamme da la terra a la montagna! no passo nc'è!
Se vede Francia, Proceta e la Spagna...
Io veco a tte!
Tirato co la fune, diritto 'nfatto,
'ncielo se va.
Se va comm' 'à lu viento a l'intrasatto, guè, saglie sà!
Jammo, jammo 'ncoppa, jammo jà,
funiculì, funiculà!

Se n' 'è sagliuta, oì Nè, se n' 'è sagliuta, la capa già!
È gghiuta, pò è turnata, pò è venuta,
sta sempe ccà!
La capa vota, vota, attuorno, attuorno,
attuorno a tte!
Sto core canta sempe
nu taluorno
Sposamme, oì Nè!
Jammo, jammo 'ncoppa, jammo jà,
funiculì, funiculà!

## Euskaraz 
Atzo arratsean, Karolinatxo, eskalatzen ari nindunan.
Ba al dakin nora?
Inongo esker txarreko bihotzek izorratuko ez nauen lekura!
Sua garretan dagoen lekura, baina ihes egin ezkero,
Bakean uzten haun!
Begitatzeagatik bakarrik, ez haun atzetik jarraitzen, ez haun desegiten!
Goazeman, goazeman, goazeman tontorrera!
Goazeman, goazeman, goazeman tontorrera!
¡Funikulir, funikular, funikulir, funikular!
Goazeman tontorrera, funikulir, funikular!

Goazeman behetik mendira, Karolinatxo, ez zegon pasabiderik!
Frantzia, Prócida eta Espainia ikus ditzazken.
Hi ikusten haun.
Kable batez zerura hegalari igotzen haiz
segundu bakarrean.
Zurrunbilo baten gisa igoko gaitun. Berak bazekin nola egin!
Goazeman, goazeman, goazeman tontorrera!
Goazeman, goazeman, goazeman tontorrera!
¡Funikulir, funikular, funikulir, funikular!
Goazeman tontorrera, funikulir, funikular!

Nire burua biraka zebilen. Oi, Karolinatxo, oraindik goian darrai!
Goraino igo, bira bat eman eta gero jeitsi egin hunan.
Beti hemen zagon!
Nire burua biraka zebilen, biraka.
Hire inguruan!
Bihotz hau beti abesten zegon
bertso hau:
Ezkondu hadi nirekin, oi, Karolinatxo!
Goazeman, goazeman, goazeman tontorrera!
Goazeman, goazeman, goazeman tontorrera!
¡Funikulir, funikular, funikulir, funikular!
Goazeman tontorrera, funikulir, funikular!

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Manuel II.a Portugalgoa

**Manuel II.a Portugalgoa** (Lisboa, 1889ko azaroaren 15a - Twickenham, Londres, 1932ko uztailaren 2a), Portugalgo erresumako azken erregea izan zen. 1908 eta 1910 artean agindu zuen.

Bere aita Karlos I.aren lekua hartu zuen 1908an, aita eta anaia zaharrena atentatu batean hil zituztelarik. 1910ean aginpidetik kendu zuten, errepublika ezarri zelako, eta Ingalaterrara joan behar izan zuen erbesteratuta. 1913an Augusta Victoria Hohenzollern-Sigmaringenkoarekin esposatu zen. Ez zuten seme-alabarik izan. Manuel errege ohia zela medio, Portugalek Lehen Mundu Gerran Aliatuen alde parte hartu zuen.

## Erreferentziak
Tombelaine

**Tombelaine** (frantsesez: *îlot Tombelaine*) Normandia Behereko kostaldean dagoen itsasgorako uhartea da. Mont-Saint-Micheleko badian, Sée ibaiaren bokalean, dago, Mont-Saint-Micheletik iparraldean. Uhartetxoa granitozko haitza da, 250 metroko luzera, 150 metroko zabalera eta 45 metroko altuera dituena.

1933an Frantziako Gobernuak erosia, 1936an monumentu historiko izendatu zuten. 1985ean hegazti-erreserba bilakatu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
'O sole mio

'***O sole mio*** (***Ene eguzki***, "'O" artikulua da) 1898ko napolitar abesti ospetsu bat da, hitzak Giovanni Capurrok idatzi zituen, aldiz, Eduardo di Capuak doinua konposatu zuen. Jatorrizko bertsioa napolieraz idatzia zegoen, gerora mundu osoko hizkuntza ugarietara itzulia izateaz gain opera abeslari askok abestu izan dutelarik, tartean honako hauek nabarmentzen direlarik: Enrico Caruso, Mario Lanza, Luciano Pavarotti, bai eta rock eta pop abeslari hauek ere: Elvis Presley, Bryan Adams, Vitas, Al Bano, Anna Oxa, Il Volo eta Andy Bell de Erasure (azken honek ITV britainiar telebista kateko *Popstar to Operastar* saioan).

## Grabaketak 
* Elvis Presley
* Al Bano
* Domenico Modugno
* Andy Bell
* Luciano Pavarotti
* Andrea Bocelli
* Pino Daniele
* Il Volo
* Filippa Giordano

## Hitzak eta euskaratzea 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pekin-Nanyuan aireportua

**Beijing Nanyuan Aireportua** (txinera sinplifikatuz: 北京南苑机场; pinyineraz: Běijīng Nányuàn Jīchǎng), (NAGE: NAY, NAZE: ZBNY), Beijing hiriko aireportu zibil eta militarra da, hiriaren erdigunetik 13 kilometrora eta Txinan eraiki zen lehenengoa (1910ean).

## Etorkizuna 
2018an Beijing Daxing nazioarteko aireportua zabaltzean, Nanyuango aireportua hegaldi militarretarako bakarrik erabiliko da.

## Estatistikak 

## Ikus, gainera 
* Txinako Herri Errepublikako aireportuen zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maria Antonia Moyua Mazarredo

**María Antonia Moyua Mazarredo** (Bergaran, Gipuzkoan, 1757ko abuztuaren 24an), euskal herritar musikaria izan zen.
thumb|Mazarredoren zortziko bat.

## Biografia 
1813an, Parisen *Zorzico Chanson et Danse Biscaiene Composée par Mme. Mazarredo* izeneko obra argitaratu zen. Ez dago garbi jakiterik aipatzen den “Mme. Mazarredo” hori nor ote den: Peñafloridako Kondearen beste zortziko batekin batera argitaratu izanak pentsarazten du M. Antonia Moiua Mazarredo izango dela, José Mazarredorekin ezkonduta zegoenarena.

Aipatutako M. Antonia Moiua Bergaran jaio zen, 1757an. 1764an, artean haur zela, *El borracho burlado* operan parte hartu zuen eta 1783an fortepianoa, garai hartan ezartzen hasia zen musika-tresna, jotzen zuela ziurtatzerik badago. Bilbon zuen etxean musika emanaldiak maiz izaten ziren. Zortziko hau da ezagutzen zaion konposizio bakarra.

## Erreferentziak 
* Donostia, José Antonio de. "*Notas de musicología vasca : Dos zortzicos del siglo XVIII en 5/8*". In: Txistulari (1978), 95 zenb. uztaila-iraila. 18-21 or.
* Ansorena, José Luis."*Mujeres compositoras vascas*". In: Euskor, 11 bol. (1985). Irail. 30-32 or.
* Vidal-Abarca y López, Juan: "*La nobleza titulada en la Real Sociedad Bascongada de los Amigos del País*" (Donostia: RSBAP, 1989), 537 or.
* Bagüés, Jon: "*Ilustración Musical en el País Vasco*" (Donostia: RSBAP, 1990), 101-102 or.
* Bagüés, Jon. "*Dos mujeres compositoras en la Bizkaia ilustrada y romántica*". In: El Boletín de la Sociedad Filarmónica de Bilbao (2008), 6 zenb. martxoa. 4-7 or.

## Kanpo estekak 
* Eresbil, https://web.archive.org/web/20160205060435/http://www.eresbil.com/

{{bizialdia|1757ko }{Moyua Mazarredo, Maria Antonia}}
Manuel Sagasti

**Manuel Sagasti** (Donostia, Gipuzkoa, 1789ko urtarrilaren 2a - *ib.*, 1818ko urriaren 4a), euskal herritar musikaria izan zen.
thumb|"Entraban en las casas, batian zazpi zortzi..."
## Biografia 
Donostian jaio zen, 1789an. Bordelen ikasi zuen, eta biolina jotzen zuen trebetasunagatik nabarmendu zen. 1813an, Donostia sutu eta suntsitu ostean, *Nocturno* y *Misa de difuntos* idatzi zuen, hondamendiaren lehen urtemugan interpretatu zena. Era berean, *El infante de Zamora* idatzi zuen, egun galdurik dagoena. Donostian hil zen, 1818an.

Bartzelonan 1833an kaleratu zen *Diccionario Geográfico Universal*-en aipatzen zen Donostiako ahotsean:

## Lanak 
* Nocturno y Misa de difuntos (Ti/Ti/T/B/orq)
* Vigilia, misa de requiem y responso (Ssolo/Asolo/S/A/T/B/orq)
* [Entraban en las casas]. In: Novedades,I urtea, 11 zenb., 5-9-1909
* Sartu Ciraden. In: Euskal Erria, T. LXV, 1039 zenb. (1911), 10 or.

## Erreferentziak 
* Enciclopedia Auñamendi, [1]
* Diccionario de la Música Española e Hispanoamericana. Madrid: Sociedad General de Autores y Editores, 2002. 9 bol., 535 or.

## Kanpo estekak 
* Eresbil, https://web.archive.org/web/20160205060435/http://www.eresbil.com/, partiturak
Ana Frantziakoa

**Ana Frantziakoa** (Genappe, 1461eko apirilaren 3a - Chantelle, 1522ko azaroaren 14a) printzesa kapetarra izan zen. Luis XI.aren alaba, Petri II.a Beaujeukoarekin ezkondu zen hamabi urte zituela. Bere anaia Karlos VIII.a adin txikiko zen bitartean, erregeorde izan zen.

Thouarsko bizkondesa, bi liburu idatzi zituen:
* *Enseignements à ma fille*
* *Histoire du siège de Brest*

## Erreferentziak
Noirmoutier (uhartea)

**Noirmoutier** Vendéeko kostaldean dagoen itsasgorako uhartea da.

## Geografia 
Uharteko udalerriek herri elkargo (*communauté de communes*) bat osatzen dute. Hona hemen udalerriak:
* Barbâtre
* L'Épine
* La Guérinière
* Noirmoutier-en-l'Île

Kontinentearekin lotzen zaion Gois pasabidea (*Passage du Gois*) 4,5 kilometroko luzera du eta ospetsua da oso. Egunero bitan urak hartzen du, itsasgoran. Urtero *Foulées du Gois* izeneko lasterketa egiten dute, marea bizia hasten denean.

## Historia 
799an bikingoek bertan zegoen San Filiberto Tournuskoaren monasterioa eraso zuten, Europa kontinentalean egindako lehenengo erasoa izan zena.

Santa Maria Eufrasia Pelletier bertan jaio zen 1796an.

2003an Natura 2000 sarean sartu zen. 2005eko Frantziako Tourraren atariko-etapa bertan egin zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Euskaldunen arrada

**Euskaldunen arrada** (; ) Bizkaiko golkoko badia babestua da, Frantziako Itsas Charente departamenduan dagoena. Mendebaldean Oléron uhartea eta iparraldean Ré uhartea ditu mugakideak. Arroxelako portua bere ipar-ekialdeko muturrean dago eta Rochefort herria hegoaldean, Charente ibaiaren bokaletik hurbil.

Bertan, Napoleondar Gerretan zehar, 1809an Euskaldunen Arradako gudua egin zuten, britainiarren garaipen ospetsua izan zena. 1757an, Zazpi Urteko Gerran, britainiarrek Rocheforteko setioa saiatu arren, ezin izan zuten frantziarrak menderatu.

## Kanpo estekak
Luy de Béarn

**Luy de Béarn** Akitaniako ibaia da, Bearno eta Landak zeharkatzen dituen Luyren ibaiadarra.

## Geografia 
Pauetik ekialderantz dagoen Gerreko ordokian jaioa, Gaujacqeko gaztelutik hurbil Luy de Franceekin bat egiten du Luy sortzeko.

## Zeharkatutako udalerriak 
* Pirinio Atlantikoak: Aubin, Bouillon, Buros, Caubios-Loos, Géus-d'Arzacq, Hagetaubin, Labeyrie, Lacadée, Larreule, Mazerolles, Momas, Montardon, Morlaàs, Morlanne, Paue, Pomps, Saint-Médard, Sault-de-Navailles, Sauvagnon, Serres-Castet, Serres-Morlaàs, Uzan, Uzein.
* Landak: Amou, Gaujacq.

## Ibaiadar nagusiak 
* (Ez) Aïgue Longue
* (Ez) Uzan
* (Ez) Aubin.
* (Ez) Oursoû

## Kanpo estekak
Luy de France

**Luy de France** Akitaniako ibaia da, Biarno eta Landak zeharkatzen dituen Luyren ibaiadarra.

## Geografia 
Limendousen jaioa, Gaujacqeko gaztelutik hurbil Luy de Béarnekin bat egiten du Luy sortzeko.

## Zeharkatutako udalerriak 
* Biarno: Andoins, Ouillon, Morlaàs, Saint-Jammes, Maucor, Higuères-Souye, Bernadets, Saint-Armou, Anos, Barinque, Lasclaveries, Astis, Auriac, Thèze, Argelos, Viven, Auga, Lème, Séby, Méracq, Mialos, Vignes, Louvigny, Arzacq-Arraziguet, Garos, Cabidos, Malaussanne, Montagut.
* Landak: Monget, Momuy, Nassiet, Cazalis, Amou, Brassempouy, Gaujacq.

## Ibaiadar nagusiak 
* (Es) Souye
* (Ez) Lau
* (Ez) Bastã
* (Ez) Riu Mayou

## Kanpo estekak
Aureilhango aintzira

**Aureilhango aintzira** (frantsesez: ''Étang d'Aureilhan'') Landetako lakua da, Aureilhan herrian dagoena.

3,32&nbsp;km² eremua hartzen du eta Landetako Aintzira Handietako bat da. Natura 2000 sareak babesturiko lekua da.

## Kanpo estekak
Gibel gizen

thumb|200px|eskuinera|Gibel gizena
**Gibel gizen** edo **urintsu**, **gibelki gizena** edo **gibel-ore** (frantsesez, ***foie gras***,  ahoskatua) antzara edo ahate bereziki gizenduaren gibela da, sukaldaritzan oso aintzat hartua; frantsesa da jatorriz; leuna eta biguna izaten da, krema edo arrosa kolorekoa.

2011an munduan 27.116 tona ekoiztu zituzten, %96a ahatekoa izanik. Ekoizle nagusia Frantzia da (19.992 tona 2011n), Bulgaria (2660 tona 2011n), Hungaria (2450 tona 2011n), Espainia (850 tona 2011n) eta Txinaren gainetik.

## Prestaketa 
Sukaldaritzan hiru era nagusietan egiten dute gibel gizena:
* *Cru* edo gordin.
* *Mi cuit* edo erdi-egosia, 100&nbsp;°C baino gutxiagotan pasteurizatua.
* *Cuit* edo egosia, baita foie-gras tradizionala deitua, 100&nbsp;°C baino gehiagotan pasteurizatua.

## Erreferentziak 
## Kanpo-estekak
Chlamydomonas

**Chlamydomonas** lurrean eta ur gezatan bizi den protista zelulabakarra da, algen taldean sailkatzen dena. Madari baten itxura du, askotan pilota batena. Zelularen mutur batean dituen bi flageloen bidez mugitzen da.

Oso ohikoa da eguzkitan dauden urmael eta ur-putzuetan, alga guztiak bezala autotrofoa baita. Kloroplasto bakarra du, klorofila duena; honek berde kolorea ematen dio alga zelulabakar honi.

Euglenaren antzera organo fotorrezeptorea dauka, argirantz mugiarazten duena.

Fotosintesia burutzen du eta ekoizten duen glukosa almidoi moduan pilatu egiten du.

Protista hau oso erabilia izan da ikerketa zientifiko ugari burutzeko, batez ere genetika eta biologia molekularreko arloetan.

## Kanpo estekak
Proportzionaltasun (argipena)

**Proportzio** eta **proportzionaltasun** terminoek adiera eta erabilera zenbait dituzte:

* matematikan,
** proportzio edo ratioa, bi balioren arteko zatiketa;
** proportzionaltasuna, bi balioren arteko erlazio edo ratio konstantea;
* estatistikan, proportzioa, portzentaje bat adierazten duen parametroa;
* politikan, ordezkaritza-sistema proportzionala.

## Ikus, gainera 
* Ehuneko
Anguidae

**Anguidae** Sauria barruan sailkatutako narrasti familia bat da, Squamata ordenaren barruan. Amerika, Asia, Europa eta Afrikako iparraldean bizi dira.

## Generoak 
* *Abronia* Gray, 1838
* *Anguis* Linnaeus, 1758
* *Barisia* Gray, 1838
* *Celestus* Gray, 1839
* *Coloptychon* Tihen, 1949
* *Diploglossus* Wiegmann, 1834
* *Dopasia* Gray, 1853
* *Elgaria* Gray, 1838
* *Gerrhonotus* Wiegmann, 1828
* *Mesaspis* Cope, 1877
* *Ophiodes* Wagler, 1828
* *Ophisaurus* Daudin, 1803
* *Pseudopus* Merrem, 1820

## Kanpo estekak
Oléron

**Oléron** (frantsesez: *Île de Oléron*) Itsas Charenteko kostaldean dagoen uhartea da. Rocheforten ondoan kokaturik, Euskaldunen badian, uharteak 30 kilometroko luzera eta 8 kilometroko zabalera ditu, herrialdeko bigarren uharterik handiena izanik. 1966an amaituriko zubi batek uhartea eta kontinentea lotzen ditu.

## Historia 
VII. eta VIII. mendeetan, Aethicus Istriakoaren *Cosmographia*ren arabera, gertuko Ré uhartearekin batera, *Vacetae Insulae* edo Vacetiar uharteak osatzen zuen. *Vaceti* baskoien beste izena denez, orduko baskoi edo gaskoiek uhartearen jabetza omen zutela adierazten du.

1152 eta 1160 artean Leonor Akitaniakoak bertan ''Rôles d'Oléron'' edo Olérongo arauak ezarri zituen, itsas-legearen aitzindariak izan zirenak. 1306an Eduardo I.a Ingalaterrakoak Eduardo bere semeari eman zion, Akitaniako dukerriaren barnean.

1586an, Erlijio Gerretan zehar, Agrippa d'Aubignék uhartea konkistatu zuen.

## Banaketa administratiboa 
Uharteko udalerriek herri elkargo (*communauté de communes*) bat osatzen dute. Hona hemen udalerriak:
* La Brée-les-Bains
* Le Château-d'Oléron
* Dolus-d'Oléron
* Le Grand-Village-Plage
* Saint-Denis-d'Oléron
* Saint-Georges-d'Oléron
* Saint-Pierre-d'Oléron
* Saint-Trojan-les-Bains

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Turismo-webgunea
ESAN

**ESAN** akronimoak esanahi zenbait ditu:

* Ertzaintzaren Sindikatu Abertzale Nazionala,
* Universidad ESAN, Peruko unibertsitate bat.
Bez (Midouze)

**Bez** edo **Bès** Landetako ibaia da, Midouzeren ibaiadarra dena.

Morcenxeko iparraldean jaioa, Brassenx eskualdeko ibaien urak hartu ondoren, Saint-Yaguenen Midouzen du ahoa..

## Zeharkatutako udalerriak 
* Landak: Morcenx, Arjuzanx, Arengosse, Villenave, Ousse-Suzan, Saint-Yaguen

## Ibaiadar nagusiak 
* (Ez) Craste
* (Ez) Bès Darengosse
* (Ez) Suzan

## Kanpo estekak
Eskinko

**Eskinko** Scincomorpha infraordenako eta Scincidae familiako narrastien izen arrunta da.

## Deskribapena 
Scincidaeren barruan dauden narrastiek gardatxo eta sugandilen antza dute kanpotik, baina espezie gehienek ia ez dute leporik eta beren hankak erlatiboki txikiak dira. Genero batzuetan (adb. *Typhlosaurus*) ez dira aldakak agertzen. Beste genero batzuetan, adibidez *Neoseps* aldakak txikiak dira, aurreko hankarik ez dute eta 5 behatz baino gutxiago dituzte hanka bakoitzean. Espezie horietan euren mugimendua sugeen antzekoa da. Orokorrean, behatz luzeenak dutenek denbora gehiago pasatzen dute zuhaitzetan.

Eskinko gehienek isats luze bat dute, eta predatzaileek hartzen dituztenean aukera dute isatsa galtzeko. Gero berriro sor dezakete isatsa, baina ez da hasieran bezala geratzen inoiz. Beste espezie batzuek isatsa galtzen badute, ezin dute berreskuratu, hala ere.

Espezie batzuk txikiak dira. *Scincela*ren barruan dauden espezieak 7,5etik 14,5 zentimetrorako tamaina dute, erdia isatsa delarik. Gehienak, ordea, ertainak dira, isatsa kontuan hartu gabe 12 bat zentimetro. *Corucia zebrata* da ezagutzen den handiena, 35 zentimetroko gorputzarekin.

## Generoak 
* Acontinae

-----
* Egerniinae

-----
* Eugongylinae

-----
* Lygosominae

-----
* Mabuyinae Mittleman, 1952

-----
* Scincinae

-----
* Sphenomorphinae

## Kanpo estekak
Major Antônio Couto Pereira

**Couto Pereira estadioa** (Ofizialki: **Major Antônio Couto Pereira**) Coritiba taldearen futbol zelaia da, Curitiban (Brasil) kokatuta dagoena.

## Kanpo estekak 
* Coritiba
Bipiramide hexagonal

Geometrian, **bipiramide hexagonala** bi piramide hexagonal lotzean, oinarriak bat eginez, lortzen den poliedroa da.

## Ikus, gainera 
## Kanpo estekak
Gaskoiniako Landetako eskualdeko natura parkea

**Gaskoiniako Landetako eskualdeko natura parkea** (frantsesez: *Parc naturel régional des Landes de Gascogne*) Akitaniako naturagune babestua da, Gaskoiniako Landetan dagoena.

1970ean sortu eta Gironda zein Landetako 41 udalerri hartzen ditu bere baitan. Bere egitekoak: ondarea zaintzea, aktibitate ekonomikoen garapen orekatua eta bisitari nahiz lekuko biztanleengan ingurumenarekiko kontzientzia hartzea. Lurraldea sakonago ezagutzeko helburua duen turismoa ere bultzatzen du, horretarako propio antolatutako ekipamenduen sarearekin.

Parkearen etxea Belin e Beliet udalerrian dago, Girondan.

## Geografia 
Landak eta Gironda departamenduen artean kokaturik, Gaskoiniako Landetako eskualdeko natura parkeak Landetako basoaren erdigunea osatzen du. Hego-ekialdean Arcachongo badia du, Pays de Buchen, eta Eyre ibaiaren harana du bere baitan. 1970ean lehendabizikoz 206.000 ha. izan arren, zabaltzearen zabaltzez egun 315.300 ha. ditu.

Hona hemen aipaturiko udalerriak: 

* Argelouse
* Audenge
* Belhade
* Belin-Béliet
* Biganos
* Bourideys
* Brocas
* Callen
* Captieux
* Commensacq
* Garein
* Hostens
* Labouheyre
* Labrit
* Le Barp
* Lencouacq
* Le Teich
* Le Tuzan
* Le Sen
* Louchats
* Lucmau
* Luglon
* Lugos
* Luxey
* Mano
* Marcheprime
* Mios
* Moustey
* Muret
* Origne
* Pissos
* Sabres
* Salles
* Saint-Léger-de-Balson
* Saint-Magne
* Saint-Symphorien
* Saugnacq-et-Muret
* Solférino
* Sore
* Trensacq
* Vert

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Negatibo (argipena)

**Negatibo** terminoak adiera eta erabilera zenbait ditu:

* matematikan, zenbaki negatiboa, 0 baino txikiagoa dena;
* argazkilaritzan, negatiboa, argazki baten argi-ilunak alderantzizkaturik dituen euskarria eta bertako irudia;
* elektrizitatean, polo negatiboa, nondik elektroiak polo positibora doazen;
* hizkuntzalaritzan, **negatiboa**, ezezko esaldiak eta beste hizkuntza egiturak izendatzeko izenondoa.
1955eko Kontxako Bandera

**1955eko Kontxako Bandera** (Banderaren 60. ekitaldia, garai hartan 53. ekitaldia bezala aurkeztu bazen ere) urte honetako irailaren 3 eta 10ean jokatu zen, eta Oriok bere 17. Kontxako Bandera eskuratu zuen.

## Kontakizuna 
Estropada eremu berria eratu zen hiru ziabogaduna. Hiru urtez iraun zuen eremu berri honek, 1958an berriz ere aurreko eremura itzuli zen arte. Oriok garaipen erraza lortu zuen lau traineruren artean, bigarrena izan zen Lezori minutu eta erdiko aldea atera baitzion, historiako alderik handiena. Lezo eta Oiartzunek lehenengo aldiz egin zuten arraun Kontxan. Donostiarrak trainerua ezin eratu ibili ziren eta azkenean Ur-Kirolak taldekoek hartu zuten trainerua uretaratzearen ardura.

## Parte-hartzaileak 
## Emaitzak 
## Tripulazio irabazlea 
* Emen Gatoxti
** Patroia: Inazio Sarasua
** Arraunlariak: Antonio Mujika, Joakin Fresnedo, Juan Lizarralde "Altxerri", Inazio Erkizia, Bixente Elizondo, Batista Oliden, Alejandro Oliden, Antonio Oliden, Imanol Ikutza, Julian Pikabea, Tiburtzi Etxeberria, Bixente Zinkunegi eta Patxi Urdangarin.

## Ikus, gainera 
* Kontxako Bandera

## Kanpo estekak
Giako Andra Mariaren jaia

**Giako Andra Mariaren jaia** urtero uztailaren 1ean Portugaleten (Bizkaia) Andre Mariaren omenez ospatzen duten jaia da.

Itsas langileengandik etorritako jai herrikoi hau Alde Zaharrean egiten dute, batez ere, Koskojales kalean, bertan baitago Ama Birjinaren horma-hobia. 1974tik aurrera Berriztasuna dantza taldeak antolatzen du jaia, *dominginak* izeneko trapuzko panpinak ikurtzat dituenik. Ospakizun nagusiak Andre Mariarentzako lore-eskaintza, itsas-prozesioa eta jaitsiera dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ré uhartea

**Ré uhartea** (frantsesez: *Île de Ré*,  ahoskatua) Itsas Charenteko kostaldean dagoen uhartea da. Arroxelaren ondoan kokaturik, uharteak 30 kilometroko luzera eta 5 kilometroko zabalera ditu, eta 2006an 17.640 biztanle zituen (206.75 biz./km²).

1988an amaituriko zubi batek uhartea eta kontinentea lotzen ditu. Turismoarekin lotutako jarduera handia dauka, batik bat 1990eko hamarkadatik aurrera eta bereziki adin ertaineko edo handiko jendearentzat. Surfa oso kirol praktikatua da bestela.

Frantziako laugarren irlarik handiena da, Korsika, Oléron eta Belle-Île eta gero.

## Banaketa administratiboa 
Uharteko udalerriek herri elkargo (*communauté de communes*) bat osatzen dute. Hona hemen udalerriak ekialdetik mendebalderantz:
# Rivedoux-Plage: 2.282 biztanle (2012).
# La Flotte: 2.863 biz.
# Sainte-Marie-de-Ré: 3.283 biz.
# Saint-Martin-de-Ré: 2.415 biz.
# Le Bois-Plage-en-Ré: 2.353 biz.
# La Couarde-sur-Mer: 1.242 biz.
# Loix: 674 biz.
# Ars-en-Ré: 1.297 biz.
# Saint-Clément-des-Baleines: 692 biz.
# Les Portes-en-Ré: 622 biz.

Bi kantonamendutan banatuta daude: Saint-Martinekoa (1-5) eta Arsekoa (6-10).

## Demografia 
## Historia 
VII. eta VIII. mendeetan, Aethicus Istriakoaren *Cosmographia*ren arabera, gertuko Oléron uhartearekin batera, *Vacetae Insulae* edo Vacetiar uharteak osatzen zuen. *Vaceti* baskoien beste izen bat denez, orduko baskoiek (gaskoiek) uhartean presentzia bide zutela adierazten du.

848. urtean, Hastein buruzagi bikingoak uhartea erasotu zuen. XII. mendean, ordea, Notre-Dame-de-Ré des Châteliers abadia zistertarra eraiki zuten. 1625ean La Prée izeneko gotorlekua jaso zuten La Flotten, armada herbeheretar eta ingelesaren aurrean euren burua defendatzeko. Bereziki aipagarria da 2 urte geroago uharteak jasandako setioa, Buckinghameko Dukeak egindakoa Louis XIII. eta Richelieuren aurka. 1696an itsasontzi ingelesek Saint Martin bonbardatu zuten.

XX. mendean, 1940ko ekainaren 29an uhartea okupatu zuten soldadu naziek, ia 5 urtez bertan egon zirelarik. 1980ko hamarkadan, frantziar gobernuak deportazioa erabili izan zuen hainbat etakideren aurka, horietako batzuk Ré uhartean izan ziren eta beste euskal errefuxiatu batzuk gertu dagoen Yeu uhartean ere.

## Geografia 
Uhartea ezaguna da lurrikarak direla-eta, 50 inguru jasan dituela 1568 eta 1908 artean. Bestela, etorkizunean Klima aldaketa bereziki mehatxugarria da zonalde honetan, altuera oso baxua duenez balizko itsasoaren igoeraren aurrean.

## Argazkiak 

Pont île de Ré04.jpg|Uharteko zubi berria.
Saint-Martin-de-RéLePort.jpg|Saint Martineko kaialdea.
Port Ars en Re.jpg|Arseko ubidea.
Grenettes Ile de Re 03.jpg|Surfa Les Grenettes aldean.
Le bois plage promenade.jpg|Le Bois-Plage.
IleDeRe-Abbaye.jpg|Abadia des Châteliersen aztarnak.
W0336-Re Flotte Pree BastionsFlotteEtPort 12534.JPG|Fort de La Prée (La Flotte).
609 - La côte près du Phare des Baleines - St Clément.jpg|Phare des Baleines, mendebaldeko muturrean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* , , , , Turismo-webgunea
Pawn Stars

***Pawn Stars*** (, literalki "Izar Bahitzaileak") AEBko Nevada estatuko Las Vegas hirian girotua dagoen bahi-denda batean girotutako saio bat da. 1988an irekitako "Gold & Silver Pawn Shop" ("Urre eta Zilar Bahi-Denda") bahi-dendako egunerokotasuna, bezeroak eta hauek bertara dakartzaten zaharkin nahiz objektu bitxiak ikusgai jartzen ditu.

## Protagonistak 
### Richard Benjamin "Zaharra" Harrison 
Richard, 71 urteko izaera ironiko eta ateraldi zorrotzeko adineko gizona, familiako aitona eta bahi-dendaren nagusia da (negozioaren akzioen %51a baitu). Ohituraz, "Zaharra" ("Old Man") ezizenez ezaguna, 38 urte zituela irabazitako ezizena.

### Rick Kevin Harrison 
Richarden semea eta bere eskuineko eskua, hots, negozioaren bigarren nagusia (gainontzeko akzioen jabea), familiako aita, "Big Hoss" semea duelarik. Izaera jator eta atsegineko gizona da, zaharkinei buruz jakintza handia du eta negozio honetan jaioa da oso. Bere ezizena "tiroaren begiralea" da, nahiz eta maiz "burusoila den gizona" ezizenaz ezagunagoa den. 13 urterekin negozioan lanean hasi eta batxilergoan eskolan ikastetik laga zion, jada asteko bi mila dolar irabazten baizituen.

### Corey "Hoss Handi" Harrison 
Ricken semea eta Richarden hiloba da, "Hoss Handi" ("Big Hoss") ezizenez ezaguna, fisikoki gazte lodikote eta handia baita. Corey dendako eguneroko operazioen arduraduna da eta bezeroei objektuak erosten dizkie. Rickek negozioari buruz dakien guztia erakusten ari zaio, etorkizunean dendako nagusia izan dadin. Lanean ari dela sarri bere aita eta aitonatekin desadostasunak izan ohi ditu, bertako inbentarioaren ezagutza eza dela medio. Halere, negozio honertarako trebea dela argi uzten du.

### Austin "Chumlee" Russell 
Coreyren haurtzaroko laguna da, eta hura bezala kiloetan soberan dagoen lodikotea; dendan 19 urterekin lanean hasi zen. Chumleek bezeroei harrera egiten die eta bere eginkizun nagusia haiek dakartzaten zaharkin edota tramankuluak frogatzea izan ohi da (orokorrean, su arma zaharkituak). Sarritan gainontzeko lankideen txantxen jomuga da, maiz izaera xaloa eta zintzoa, eta eta ustezko ateraldi "inozo" baina barregarriak izan ohi ditu, hori dela eta "herriko ergeltzat" ere jo ohi dute. Saioa aurrera doan arabera bere ateraldiek ikusle kopurua ikaragarri handituko dute.

## Ikus gainera 
* American Restoration
* American Pickers

## Kanpo estekak 
* "Pawn Stars" saioaren webgunea 
* "Gold & Silver Pawn Shop" dendako webgunea 
* Saioaren IMDBko fitxa irakurgai
1954ko Kontxako Bandera

**1954ko Kontxako Bandera** (Banderaren 59. ekitaldia, garai hartan 52. ekitaldia bezala aurkeztu bazen ere) urte honetako irailaren 5 eta 12an jokatu zen, eta Sestaoko Iberiak bere lehenengo Kontxako Bandera eskuratu zuen. 1926an Ondarroak irabazi zuenetik lehenengo garaipen bizkaitarra izan zen.

## Kontakizuna 
Zazpi traineruk hartu zuten parte, bost gipuzkoarrek, bizkaitar batek eta kantabriar batek. Aurreko hiru ekitaldiak irabaziak zituen Orio faboritoa bazen ere, laugarren postuarekin konformatu behar izan zuen. Sanjuandarrak izan ziren nagusi lehen jardunaldian, bigarren Zumaia 6 segundora eta hirugarrena Iberia 7ra. Bigarren jardunaldian ordea sestaotarrek minutu erditik gorako aldeaz irabazi zuten.

## Parte-hartzaileak 
## Emaitzak 
## Tripulazio irabazlea 
* Iberia Arraun Elkartea
** Patroia: Andoni Arraiz
** Arraunlariak:

## Ikus, gainera 
* Kontxako Bandera

## Kanpo estekak
Pedro Mendizabal

**Pedro Mendizabal Uriarte** (Portugalete, 1923ko urtarrilaren 3 &ndash; Madril, 1982ko urtarrilaren 1a) bizkaitar abokatu eta politikaria izan zen.

## Biografia 
Gerra Zibila hasi zenean, 15 urte besterik ez zituen arren, boluntario izan zen *Ortiz de Zárate* errekete tertzioan. Ebroko guduan eta Katalunian aritu zen.

Gerra ondoren, jaioterriko udaletxean lan egin zuen eta Zaragozako Unibertsitatean zuzenbidea ikasi zuen. Abokatu izateaz gain, *Hierro* egunkarian eta *Seminario de Problemas Españoles* aldizkarian idatzi zuen. Transizio garaian, EAEn Alianza Popular sortzeko lagundu eta diputatu hautatu zuten 1977ko hauteskunde orokorretan. 1978ko Espainiako konstituzioari ezezko botoa eman zion, beste alderdikide batzuek bezala. Garai hartan APk 16 diputatu zituen eta erdiak baiezko botoa eman zion konstituzioari, bostek ezezkoa, tartean Pedro Mendizabalek, eta hiruk abstentziora jo zuten.

## Lanak 
* *Aura y luz*
* *Cosas de mi España*
* *Zumárraga apuntes para ensayos*
* *Flor de Raza*
* *Meditación política*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1953ko Kontxako Bandera

**1953ko Kontxako Bandera** (Banderaren 58. ekitaldia, garai hartan 51. ekitaldia bezala aurkeztu bazen ere) urte honetako irailaren 6 eta 13an jokatu zen, eta Oriok bere 16. Kontxako Bandera eskuratu zuen, hirugarren jarraian.

## Kontakizuna 
Zazpi traineruk gipuzkoarrek hartu zuten parte eta Oriok garaipen erraza lortu zuen bigarren gelditu zen San Juani 47 segundo atera zizkion eta.

## Parte-hartzaileak 
## Emaitzak 
## Tripulazio irabazlea 
* Emen Gatoxti
** Patroia: Inazio Sarasua
** Arraunlariak: Esteban Azkue, Bixente Elizondo, Antonio Oliden Zaldua, Joakin Fresnedo, Segundo Manterola, Jose Garate, Rafael Gonzalez de Txabarri, Antonio Oliden, Batista Oliden, Bixente Zinkunegi, Antonio Mujika, Jose Mujika eta Patxi Urdangarin.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Kontxako Bandera

## Kanpo estekak