2005

* *Ur gezaren nazioarteko urtea*
* *Fisikaren nazioarteko urtea*
* *Cervantesen Kixotearen laugarren mendeurrena*
## Gertaerak 
### Euskal Herrian 
* Urtarrilaren 8a &ndash; Metro Bilbaoren Sestao eta Etxebarriko geltokiak zabaldu ziren.
* Urtarrilaren 13a &ndash; Hildako bat Bizkaiko Zubitik kotxearekin erori eta gero.
* Urtarrilaren 16a &ndash; Emakume bat bere senarrak eraila izan zen Durangon.
* Urtarrilaren 18a &ndash; ETAk bonba bat jarri zuen Getxoko Manuel Smith kalean.
* Urtarrilaren 19a &ndash; 35 urteko gizon bat atxilotu zuten Bilbon, ustez talde terrorista bateko kide izateagatik.
* Otsailaren 8a &ndash; Emakume bat hilik aurkitu zuten Iruñeko San Juan auzoan, ondoan bere mutilaguna hilik zeukala. Ustez bere mutilagunak erail zuen eta gero bere buruaz beste egin zuen.
* Otsailaren 18a &ndash; Bi hildako AP-8 autobidean, Elgoibar parean, kontrako norabideak zihoan auto batek beste auto bat jo eta gero.
* Otsailaren 20a &ndash; Europako konstituzioa onartzeko bozketa. Baiezkoak irabazi zuen, baina Estatuan baino abstentzio maila altuagoarekin.
* Otsailaren 25a &ndash; Gernikako Arbola berria landatu zuten Gernikako Batzar Etxean, aurrekoa 2004ean ihartu baitzen.
* Martxoaren 1a &ndash; 2 hildako Bilbao Exhibition Centren egondako lan istripuan.
* Apirilaren 15a &ndash; Eltziego herriko ikastolako hiru andereño hil ziren Lantziego parean izandako auto istripuan.
* Apirilaren 17a &ndash; 2005eko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak.
* Apirilaren 20a &ndash; Mondragon Unibertsitateko lau ikasle hil ziren auto istripuan Oñatin klasetik bueltan zetozela.
* Maiatzaren 19a &ndash; Iruzurraren aurkako operazioa Mungian. Bizkaiko Foru Aldundiko Ogasun sailak luxuzko ehun kotxetik gora atzeman zituen.
* Ekainaren 13a &ndash; Sua Donostiako Errotaburu dorreetako batean, eraikineko zaindari batek beste hil eta gero bere buruaz beste egin zuen.
* Ekainaren 16a &ndash; Bi hildako Gasteizko alde zaharreko etxebizitza batean egondako sutean.
* Ekainaren 23a &ndash; Juan Jose Ibarretxe Eusko Jaurlaritzaren lehendakari izendatu zuten, hirugarren aldiz.
* Ekainaren 28a &ndash; Bizkaibuseko gidari bat larri zauritu zuten, labana batekin eraso eta gero Sestaon.
* Uztailaren 12a &ndash; ETAk lau bonba jarri zituen Zornotzako Boroa auzoko zentral termikoan.
* Abuztuaren 9a &ndash; Baionako jaiak amaituta, egondako bortxaketa kasu askoren aurrean, alkateak "emakumeak desegoki janzteagatik" gertatu zirela esan zuen, hainbat pertsonen haserrea sorraraziz.
* Abuztuaren 29a &ndash; Katrina urakanak sekulako hondamendia eragin zuen AEBetako Atlantikoko kostaldean, ia 1.900 hildako utziz. New Orleans hiria eta Louisiana estatua orokorrean izan ziren kaltetuenak.
* Urriaren 7a &ndash; Eusko Legebiltzarrak Paco Larrañagaren askatasuna eskatu zuen.
* Urriaren 10a &ndash; Ramon Rabaneraren aurkako mozioa aurkeztu zuen EAJk Arabako aldundian. PSE-EEren kontrako botoek aurrera egitea galarazi zuten.
* Urriaren 15a &ndash; Aintzane Garai gaztea, desagertu egin zen.
* Urriaren 18a &ndash; Aintzane Garairen gorpua Bakion aurkitu zuten. Bere mutilagun-ohia atxilotu zuten, ustezko hiltzailea izateagatik.
* Azaroaren 11 &ndash; Metro Bilbaoren 10. urteurrena.
* Azaroaren 17a -
** Gasteizko Pferd Ruggeberg ("Caballito") enpresako langileek bertan behera utzi zuten greba, Euskal Herriko inoizko luzeena (2 urte eta 14 egun).
** Ikasleon Nazioarteko Eguna dela eta Greba Orokorra Unibertsitateetan Bologna Prozesuaren aurka.
* Azaroaren 21a &ndash; 18/98 makro epaiketa hasi zen Madrilgo Auzitegi Nazionalean.
* Azaroaren 24a &ndash; 3,2 graduko lurrikara bat egon zen, Bermeo eta inguruko herrietan. Ez zuen kalte handirik eragin.
* Abenduaren 12a &ndash; Bilboko taxi gidari bat erail zuen gazte batek, taxi gidarien segurtasun eza agerian jarriz.
* Abenduaren 18a &ndash; ETAk bonba bat leherrarazi zuen Angulas Aguinaga enpresan.
* Abenduaren 20a &ndash; AP-8an Gipuzkoa parean egondako lurjausi batek, autobidea itxi zuen 10 ordu baino gehiagotan.
* Abenduaren 22a &ndash; ETAk bonba bat leherrarazi zuen Doneztebeko Bordatxo diskotekan.
* Abenduaren 24a &ndash; Bi guardia zibilek Nafarroako Areso herriko Olentzeroa lapurtu zuten.
* Abenduaren 27a &ndash; Bi hildako Erandioko Lutxana auzoan, arrantzan zebiltzala Ibaizabal ibaira jausi ondoren.

### Munduan 
* Urtarrilaren 9a -
** Mahmoud Abbas , aginte palestinarraren buru aukeratu zuten Yasser Arafat ordezkatuz.
** Erresuma Batua eta Eskandinaviako penintsulan egondako haizete eta euri bortitzek 13 hildako eragin zituzten.
* Urtarrilaren 20a &ndash; Giza kate erraldoiek Coca-Colaren eta Pepsiren fabrikak inguratu zituzten Indian, lantegi horietan ura erauzi eta kutsatzen zutela salatuz.
* Urtarrilaren 25a &ndash; 215 hildako Indiako tenplu batean egondako jende pilaketa batean.
* Urtarrilaren 26a &ndash; Tren istripua Kaliforniako Glendale herrian, 11 hildako eta 200 zauritu.
* Urtarrilaren 30a &ndash; Parlamenturako hauteskundeak Iraken, hauteskundeak egon ziren lehen aldia 1958etik.
* Urtarrilaren 31 &ndash; Michael Jacksonen aurkako epaiketa hasi zen Kaliforniako Santa Barbara hirian.
* Otsailaren 1a &ndash; Juan Jose Ibarretxe lehendakariak Euskadiko Estatutu Politikoa Eraberritzeko Proposamena aurkeztu zuen Madrilgo Gorteetan, hango diputatu gehienek aurka bozkatu zutena.
* Otsailaren 2a &ndash; Gyanendra erregeak Nepalgo gobernua bertan behera utzi zuen eta botere osoa bereganatu zuen.
* Otsailaren 9a &ndash; ETAk Madrilgo konferentzia zentroan kotxe-bonba bat jarri zuen 31 pertsona zaurituz.
* Otsailaren 12a &ndash; Eraberritze lanetan zegon Madrilgo Windsor Dorrea, suak kiskali zuen.
* Otsailaren 14a -
** 59 hildako Iranen, meskita baten sutearen ondorioz.
** Beiruteko erdigunean egondako bonba auto batek Libanoko presidente-ohi Rafik Hariri erail zuen.
* Otsailaren 16a &ndash; Kyotoko protokoloa sinatu zuten klima aldaketa saihesteko asmoz. 84 estatuk 2008-2012 epean berotegi gasen igorpena murrizteko konpromisoa hartu zuten.
* Otsailaren 18a &ndash; Erresuma Batuan legez azeria ehizatzea debekatu zen.
* Otsailaren 20a &ndash; Jose Socrates, Portugalgo presidente aukeratu zuten.
* Otsailaren 22a &ndash; 6,4 graduko lurrikara Irango Kermango probintzian. 500 hildako eta 1.000 zauritu eragin zituen.
* Martxoaren 3a &ndash; Steve Fossett milioidunak munduko errekorra hautsi zuen munduan zehar geldiunerik egin gabe hegaldi bat egin eta gero.
* Martxoaren 10a &ndash; Gari Kasparov xake jokalariak bere erretiroa argitara eman zuen.
* Martxoaren 19a &ndash; 59 hildako Shuozhou, Txinako mehategi baten istripuaren ondorioz.
* Martxoaren 21a &ndash; Minnesotako eskola batean egondako tiroketan 10 hildako egon ziren.
* Martxoaren 28a &ndash; 8,7 graduko lurrikara Sumatrako kostaldean.
* Martxoaren 31 &ndash; Terri Schiavo hiltzeko bere gogoa erakutsi zuen emakumea, bere Floridako etxean hil zen.
* Apirilaren 2a &ndash; Joan Paulo II aita santua hil eta gero, lau milioi pertsonek bidaiatu zuten Vatikanora.
* Apirilaren 9a &ndash; Galesko printzea Camilla Parker-Bowlesekin ezkondu zen.
* Apirilaren 15a &ndash; 21 hildako Parisko hotel batean egondako sute batean. Hotelean etorkinak bizi ziren egoera txarrean.
* Apirilaren 17a &ndash; Autobus istripua Suitza hegoaldean, hamabi hildako egon ziren hogeita zazpi pertsona zeramatzan autobusean.
* Apirilaren 19a &ndash; Joseph Ratzinger bavariarra Aita Santu aukeratu zuten, Benedikto XVI.a izenarekin.
* Apirilaren 25a &ndash; Tren istripua Japoniako Amagasaki hirian. 107 hildako.
* Apirilaren 26a &ndash; Siriak Libanon zituen bere soldaduak atera zituen, nazioarteko presioa dela eta.
* Apirilaren 27a &ndash; Airbus A380 superjunboak, bere lehen hegaldia egin zuen.
* Maiatzaren 3a &ndash; Pakistango Lahore hirian eraikin batean egondako gas leherketa batean 32 hildako egon ziren.
* Maiatzaren 5a &ndash; Hauteskundeak Erresuma Batuan, Alderdi Laboristak garaipena eskuratu zuen.
* Maiatzaren 13a &ndash; Uzbekistango ejertzitoak 700 pertsona hil zituen herrialdearen ekialdean terrorista islamiarrak izatea leporatu eta gero.
* Maiatzaren 15a &ndash; Ehunka pertsona zeramatzan ferry bat hondoratu zen Bangladeshen, 100 pertsonatik gora desagertu zirelarik.
* Maiatzaren 20a &ndash; Etoumbi herria (Kongoko Errepublikan) berrogeialdian Ebola birusaren izurrite baten ondorioz.
* Ekainaren 1a &ndash; Herbehereek Europako konstituzioa bozkatu zuten, ezetzak irabazi zuen, hori gertatzen zen bigarren herrialdea Frantziaren ostean.
* Ekainaren 13a &ndash; Michael Jackson aske utzi zuten kargurik gabe.
* Ekainaren 21a &ndash; Umeen pornografia sare bateko 180 kide atxilotu zituzten Espainian.
* Ekainaren 30a &ndash; Espainiako Kongresuak sexu bereko pertsonen arteko ezkontzak legeztatu zituen
* Uztailaren 7a &ndash; Al Kaedak atentatu odoltsua egin zuen Londonen.
* Uztailaren 13a &ndash; Tren istripu larria Ghotki-n (India).
* Uztailaren 24a &ndash; Juan Martínez Galdeano, Roquetas de Marreko komisarian hil zen, bertan jasotako tratu txarren ostean.
* Abuztuaren 2a &ndash; Air Franceko 358 hegaldia istripua izan zuen aireratu eta gutxira, hegazkinak su hartu zuen baina ez zen zauriturik egon.
* Abuztuaren 14a &ndash; Helios Airways konpainiaren hegazkin bat Grezian erori zen, 121 hildako.
* Abuztuaren 16a &ndash; West Caribbean konpainiaren hegazkin bat Venezuelan erori zen, 152 hildako.
* Abuztuaren 17a &ndash; Israelek Gazako asentamentuak desegiten hasi zen.
* Abuztuaren 22a &ndash; Israelek Gaza behin betiko utzi zuen. Geroztik Israelek kudeatzen ditu Gazako sarbide guztiak, baita Zisjordaniakoak ere harresi eta checkpointekin.
* Abuztuaren 29a &ndash; 1.600 hildakotik gora Katrina urakanak Mississippiko estatutik igaro ondoren.
* Irailaren 5a &ndash; Mandala Airlines konpainiako hegazkin batek istripua izan zuen Indonesian, 117 hildako.
* Irailaren 11 &ndash; Junichiro Koizumi, Japoniako presidente ber-aukeratu zuten.
* Irailaren 18a &ndash; Angela Merkel eta Gerhard Schröderek boto kopuru antzekoa lortu zuten Alemaniako hauteskundeetan. Ondoren elkarrekin koalizio bat sortuko zuten, Alemanian erreformak egin ahal izateko.
* Irailaren 24a &ndash; Rita urakanak Ameriketako Estatu Batuak astindu zituen.
* Irailaren 27a &ndash; Migratzaile oldea Melillan. Mila pertsonatik gora egin zuten Espainian sartzeko saiakera. Euretarik gehienak poliziak atxilotu zituen.
* Irailaren 30a &ndash; Kataluniako parlamentuak estatutu berrirako proiektua onartu zuen, aldeko 120 boto eta kontrako 15 botorekin.
* Urriaren 1a &ndash; 26 hildako Bali uhartean egondako bonba leherketetan.
* Urriaren 8a -
** Stan urakanak eragindako euriteek eraginda, lur-jausi batek Guatemalako herrixka bat lurperatu zuen, 1.400 hildakotik gora eraginez.
** Kaxmirreko eskualdean egondako 7,6 graduko lurrikara batek, 80.000 hildako eragin zituen.
* Urriaren 15a &ndash; Bost hildako Bartzelonako eraikin bat behera etortzean.
* Urriaren 23a &ndash; Nestor Kirchner Argentinako presidente izendatu zuten.
* Urriaren 27a &ndash; Parisen piztu zituzten kale istilu larriak, ia bi hilabetez luzatu zirenak, arrazoi sozial, kultural, politiko eta ekonomikoengatik.
* Azaroaren 2a &ndash; Espainiako kongresuak Kataluniako estatutu berrirako proposamena onartu zuen, alderdi politiko guztien aldeko botoarekin PPrena izan ezik.
* Azaroaren 6a &ndash; Kentuckyko estatu amerikarrean egondako tornadoek 23 hildako eragin zituzten.
* Azaroaren 8a &ndash; Ellen Johnson-Sirleaf politikari liberiarra Afrikako lehen emakume presidente bihurtu zen.
* Azaroaren 9a &ndash; Al Kaidak atentatua egin zuen Ammanen (Jordania), 60 eraildako eraginez. 
* Azaroaren 21a &ndash; Ariel Sharonek Likud alderdia utzi zuen eta alderdi politiko berri bat eratzeko bere asmoa erakutsi zuen.
* Abenduaren 1a &ndash; Hego Afrikak sexu bereko pertsonen arteko ezkontzak legeztatu zituen.
* Abenduaren 6a &ndash; Hegazkin batek Teherango 10 solairuko etxebizitza eraikin baten kontra jo zuen, 94 hildako eraginez.
* Abenduaren 18a &ndash; Evo Morales Boliviako presidente aukeratu zuten, indigena batek herrialde hartan horrelakorik lortzen lehenengo aldiz.
* Abenduaren 23a &ndash; Azerbaijango Baku hirian egondako hegazkin istripu batek 23 hildako eragin zituen.

## Ekonomia 
### Euskal Herria 
* Urtarrilaren 15 &ndash; Euskal Herriko Laborantza Ganbera sortu zuten Ainhize-Monjolose. Ipar Euskal Herriko nekazari eta abeltzainak biltzen dituen ganbera da eta laborarien garaipen politiko garrantzitsua izan zen. Frantziako Gobernuak urtetan egin du honen aurka, departamentu mailako ganberak behar hori asetzen zuela esanez.
* Irailaren 12a &ndash; Lan istripua Legorretan, azpi-kontrata bateko bi langile hilik.
* Irailaren 13a &ndash; Euskaltel eta Euskal Autonomi Erkidegoko aurrezki Kutxek, zeuzkaten Auna enpresaren akzioak saldu zituzten.
* Abenduaren 1a &ndash; Cementos Lemonaren akzioak erosteko eskaintza aurkeztu zuen FCC enpresa espainiarrak.

### Mundua 
* Ekainaren 6a &ndash; CIE Automotive enpresaren akzioak erosteko eskaintza egin zuen INSSEC institutuak. Akzioen %80a lortuz.
* Uztailaren 21a &ndash; BBVAk Banca Nazionale del Lavoro bankua erosteko asmoari uko egin zion.
* Abuztuaren 9a &ndash; Petrolioa 64 dolarretako mailara ailegatu zen.
* Irailaren 6a &ndash; Gas Natural konpainia katalanak Endesa erosteko eskaintza aurkeztu zuen. 22.500 milioi euroko eskaintza.
* Irailaren 24a &ndash; ACS eraikuntza enpresak Union Fenosaren akzioen %22a erosi zizkion Banco Santanderri.
* Urriaren 1a &ndash; Munduko bankurik handiena sortu zen, Mitsubishi UFJ Financial Group, Japoniako bi bankuren bateratzea eta gero.

## Arte eta kultura 
* Urtarrilaren 27a &ndash; Andres Urrutia Euskaltzaindiaren buru bihurtu zen, Jean Haritxelhar ordezkatuz.
* Urtarrilaren 30a &ndash; Pablo Malo donostiarrak zuzendari berriaren Goya saria irabazi zuen.
* Martxoaren 10etik martxoaren 20ra 14. Korrika ospatu zen, Orreaga eta Bilbo artean.
* Martxoaren 13a &ndash; Xabier Silveirak 2005eko Nafarroako Bertsolari Txapelketa irabazi zuen, hirugarren aldiz.
* Apirilaren 9a &ndash; Asier Otamendik 2005eko Arabako Bertsolari Txapelketa irabazi zuen, zortzigarren aldiz.
* Maiatzaren 8a &ndash; Herri Urratsen 22. edizioa ospatu zuten Senperen.
* Maiatzaren 29a &ndash; Ibilaldiaren festa egin zuten Durango eta Abadiño artean.
* Ekainaren 19a &ndash; Araba Euskaraz ospatu zuten Amurrion.
* Abuztuaren 9a &ndash; U2 musika taldeak kontzertua egin zuen Donostian.
* Irailaren 9a &ndash; Gandiaga Topagunea inauguratu zuten, Arantzazuko santutegiaren ondoan.
* Irailaren 15a &ndash; *Obaba* filmak (Bernardo Atxagaren *Obabakoak* liburuan oinarritua) Donostiako Zinemaldia zabaldu zuen.
* Irailaren 22a &ndash; *Aupa Etxebeste* filma estreinatu zuten Donostiako Zinemaldian, aspaldiko partez zinemaratutako lehenengo euskarazko film luzea.
* Irailaren 24a &ndash; La Traviata opera antzeztu zen Bilboko Euskalduna Jauregian
* Urriaren 2a &ndash; Kilometroak festa egin zuten Aretxabaletan eta Eskoriatzan.
* Urriaren 13a &ndash; *Kaukasiar Kreazko Borobila* estreinatu zuten Izpuran. Bertolt Brechtek idatzi eta Itxaro Bordak euskaratua, Euskal Herrian inoiz izan den antzezlanik handiena dugu.
* Urriaren 16a &ndash; Nafarroa Oinez ospatu zuten Ziordian, Olaztin eta Altsasun.
* Urriaren 25a &ndash; Rusalka opera antzeztu zen Bilboko Euskalduna Jauregian
* Azaroaren 19a &ndash; Don Giovanni opera antzeztu zen Bilboko Euskalduna Jauregian.
* Abenduaren 18a &ndash; Andoni Egañak 4. aldiz irabazten du Euskal Herriko Bertsolari Txapelketa Nagusia.

## Zientzia eta teknologia 
* Urtarrilaren 12a &ndash; NASAk Deep Impact zunda espazioratu zuen.
* Urtarrilaren 14a &ndash; Huygens sunda Saturnoren ilargi den Titanen lurreratu zen.
* Urtarrilaren 16a &ndash; Adriana Iliescu, 66 urteko emakume errumaniarrak ume bat izan zuen. Historian ume bat izaten emakumerik zaharrena.
* Otsailaren 16a &ndash; Kiotoko protokoloa indarrean jarri zen Errusiak akordioa berretsiko zuela esan eta gero.
* Uztailaren 26a &ndash; Discovery espaziontzia Nazioarteko Espazio Estaziora bialdu zuen NASAk. Columbia lehertu zenetik espaziora astronautekin bidalitako lehen espaziontzia.
* Abuztuaren 9a &ndash; Discovery espaziontzia lurrera bueltatu zen.
* Irailaren 16a &ndash; ICANN erakundeak .cat domeinua onartu zuen katalanezko kultura eta hizkuntzaren webguneetarako.
* Urriaren 3a &ndash; Aranzadi elkarteko adituek, interes zientifikoko kobazulo ezezagun bat aurkitu zuten Debako udalerrian, Praile Aitz 1, izenekoa.
* Urriaren 6a &ndash; Euskal Herrian inoiz egondako medikuntza kongresurik handiena hasi zen Bilbon. Lau mila medikutik gora parte hartu zuten.
* Urriaren 20a &ndash; Kapilduiko radar meteorologikoa inauguratu zuten.
* Azaroaren 30a &ndash; Frantziako medikuek aurpegi transplante bat egin zuten lehen aldiz.

## Kirolak 
* Otsailaren 6a &ndash; 2005eko Gizonezkoen Munduko Eskubaloi txapelketa: Espainia irabazle.
* Otsailaren 17a &ndash; 2005eko Andaluziako Itzulia: Francisco Cabello irabazle.
* Martxoaren 19a &ndash; 2005eko Sei Nazioen Txapelketa bukatu zen. Galesek bere 23. txapelketa eskuratu zuen partida denak irabazita.
* Martxoaren 20a &ndash; Juan Martinez de Irujok eta Fernando Goñik irabazi zuten pilotaren Eskuz Binakako Txapelketa.
* Apirilaren 8a &ndash; Danilo Di Luca txirrindulariak 45. Euskal Herriko Itzulia irabazi zuen.
* Apirilaren 10a &ndash; 2005eko Paris-Roubaix: Tom Boonen irabazle.
* Apirilaren 26a &ndash; Bilboko Athleticen emakumezkoen taldeak hirugarren Espainiako Superliga eskuratu zuen.
* Maiatzaren 21a &ndash; Iruñeako Portland San Antoniok eskubaloiaren ASOBAL Liga irabazi zuen, bigarren aldiz.
* Maiatzaren 25a &ndash; Liverpool FC futbol taldeak Europako Txapeldunen Liga lortu zuen.
* Maiatzaren 29a &ndash;  
** Paolo Savoldellik 2005eko Italiako Giroa irabazi zuen.
** 2005eko Laudioko Sari Nagusia: David Herrero bilbotarra irabazle.
** 2005eko Nafarroako Itzulia: Pavel Brutt irabazle.
* Ekainaren 5a -
** Aimar Olaizolak pilotaren Eskuz Banakako Txapelketa irabazi zuen, lehen aldiz.
** 2005eko Euskal Bizikleta bukatu zen. Eladio Jiménez izan zen garailea.
* Ekainaren 11 -
** Biarritz Olympique errugbi taldea Frantziako txapelduna izan zen finala 37-34 irabaziz Parisko Stade Français taldearen aurka.
** C.A. Osasuna futbol taldea txapeldunordea geratu zen Erregearen Kopan, Sevillako Betis taldearen aurka 2-1 galdu ostean.
* Ekainaren 14a &ndash; Asafa Powell atleta jamaikarrak 100 m-ko munduko errekor berria lortu zuen 9.77 segundorekin.
* Ekainaren 24a -
** San Antonio Spurs saskibaloi taldeak lortu zuen NBA titulua Ameriketako Estatu Batuetan.
** Tau Baskonia saskibaloi taldea Espainiako ACB Ligaren txapeldunordea izan zen.
* Ekainaren 30a &ndash; Miguel Fuentes Real Sociedadeko presidente izendatu zuten.
* Uztailaren 24a &ndash; Lance Armstrongek zazpigarren aldiz irabazi zuen Frantziako Tourra. 2012an garaipen hau baliogabe geldituko zen, dopatzeagatik.
* Uztailaren 25a &ndash; 2005eko Ordiziako Klasika: Carlos García Quesada irabazle.
* Uztailaren 31 &ndash; 2005eko Getxoko Zirkuitua: David Fernández Domingo espainiarra irabazle.
* Abuztuaren 13a &ndash; 2005eko Donostia Klasikoa: Constantino Zaballa irabazle.
* Abuztuaren 22a &ndash; Beteranoen atletismoaren Munduko Txapelketa hasi zen Donostian.
* Irailaren 11 &ndash; Hondarribiko traineruak Kontxako Bandera irabazi zuen.
* Irailaren 18a &ndash; 2005eko Espainiako Itzulia: Roberto Heras garaile.
* Irailaren 25a &ndash; Carlos Peña igerilari tolosarrak, Guinnes igeriketa errekorra hautsi zuen 48.350 metro igeri egin ondoren.
* Abenduaren 17a &ndash; 2005eko Lau eta erdiko Pilota Txapelketan Olaizola II.ak jantzi zuen txapela.

## Jaiotzak 
* Urtarrilaren 2a - Jone Amezaga, bizkaitar futbolaria.
* Urtarrilaren 11 &ndash; Roksana Węgiel, poloniar abeslaria.
* Urtarrilaren 17a &ndash; Peio Canales, bizkaitar futbolaria.
* Urtarrilaren 27a - Nam Su-hyeon, hegokorear arkularia.
* Urtarrilaren 29a - Bradley Nkoana, hegoafrikar atleta.
* Otsailaren 4a - Mikel Ansó, nafar futbolaria.
* Otsailaren 8a - Unax Del Cura, bizkaitar futbolaria.
* Otsailaren 9a - Aimar Bikandi, bizkaitar futbolaria.
* Otsailaren 11 &ndash; Aiur Illarreta, gipuzkoar kayak-surflaria.
* Otsailaren 17a &ndash; Gaizka García, arabar futbolaria.
* Otsailaren 20a &ndash; Carlos Lumbreras, nafar futbolaria.
* Otsailaren 20a &ndash; Sara Ortega, errioxar futbolaria.
* Otsailaren 23a &ndash; Félix Bossuet, frantziar aktorea
* Martxoaren 2a &ndash; Salma Solaun, arabar gimnasta erritmikoa.
* Martxoaren 10a - Wang Lanjing, txinatar gimnasta erritmikoa.
* Martxoaren 14a - Gaizka Alboniga-Menor, bizkaitar futbolaria.
* Martxoaren 23a - June Carmona, arabar saskibaloi-jokalaria.
* Martxoaren 23a - Jon Ezeizabarrena, gipuzkoar futbolaria.
* Martxoaren 24a - Oier Llorente, bizkaitar futbolaria.
* Martxoaren 30a - Martin Urrutia, bizkaitar abeslari eta aktorea.
* Apirilaren 5a - Arkaitz Mariezkurrena, gipuzkoar futbolaria.
* Apirilaren 6a &ndash; Miguel Auria, nafar futbolaria.
* Apirilaren 19a - Iñigo Argibide, nafar futbolaria.
* Apirilaren 19a - Álex Jimenez, nafar futbolaria.
* Apirilaren 24a - Bruno Pérez, nafar futbolaria.
* Maiatzaren 1a - Mone Chiba, izotz gaineko patinatzaile artistiko japoniarra.
* Maiatzaren 6a &ndash; Asier Hierro, bizkaitar futbolaria.
* Maiatzaren 15a - Gorka Carrera, gipuzkoar futbolaria.
* Ekainaren 5a - Gorka Corres, arabar txirrindularia.
* Ekainaren 8a &ndash; Junior Bita, ekuatoginear-bizkaitar futnolaria.
* Ekainaren 10a - Jon Garro, gipuzkoar futbolaria.
* Ekainaren 26a &ndash; Alexia Herbehereetakoa, Herbehereetako printzesa.
* Ekainaren 26a - Jon Andoni Gromaz, bizkaitar futbolaria.
* Ekainaren 29a - Urtzi Albizua, bizkaitar futbolaria.
* Uztailaren 3a - Iker Monreal, nafar futbolaria.
* Uztailaren 18a - Xanet Olaiz, arabar futbolaria.
* Uztailaren 20a - Unai Elizondo, nafar eskubaloi jokalaria.
* Uztailaren 27a &ndash; Markel Beloki, arabar txirrindularia.
* Abuztuaren 5a - Txus Bizkai, nafar futbolaria.
* Abuztuaren 9a &ndash; Ane Garmendia, gipuzkoar aktorea.
* Abuztuaren 9a - Daniel Rodríguez Crespo, gipuzkoar futbolaria.
* Abuztuaren 14a - Alain Kortabitarte, gipuzkoar skateboard kirolaria.
* Irailaren 8a - Hugo Garcia, nafar futbolaria.
* Irailaren 11 &ndash; Udane Ostolaza, gipuzkoar harri-jasotzailea.
* Irailaren 21a - Mariam Eniola Bolaji, eusko-nigeriar para-badmintonlaria.
* Irailaren 24a - Unai Ramos, nafar txirrindularia.
* Urriaren 4a - Javier Sola Asenjo, nafar futbolaria.
* Urriaren 14a - Aritz Conde, gipuzkoar futbolaria.
* Urriaren 17a - Deng Yawen, txinar txirrindularia, BMX modalitateko estilo librean aditua.
* Urriaren 19a - Liu Qingyi, txinatar breakdancerra.
* Urriaren 24a &ndash; IShowSpeed, estatubatuar rap abeslari komiko bat da, vlog sortzaile eta memeen kritikoa.
* Urriaren 26a &ndash; Caitlin Simmers, estatubatuar surflaria.
* Urriaren 31 &ndash; Leonor Borboikoa, Filipe VI.a Espainiakoa eta Letizia Ortizen alaba. Espainiako erresumarako oinordekoa.
* Azaroaren 3a - Unai Santos, nafar futbolaria.
* Azaroaren 12a - Zhou Yaqin, txinatar gimnasta artistikoa.
* Azaroaren 14a &ndash; Aingeru Olabarrieta, arabar futbolaria.
* Azaroaren 14a - Ander Sustatxa, bizkaitar futbolaria.
* Eki Mateorena, nafar bertsolaria.
* Eukene De los Aires, arabar bertsolaria.
* Irantzu Idoate, lapurtar bertsolaria.
* Jon Mendiluze, gipuzkoar bertsolaria.
* Maddi Agirre, arabar bertsolaria.
* Naroa Azpitarte, bizkaitar errugbi jokalaria.
* Uxue Oses, gipuzkoar esku-huskako pilotaria.
* Penelope Lea, norvegiar klima-aktibista, 15 urterekin UNICEFen bigarren enbaxadore gazteena.

## Heriotzak 
#### Urtarrila 
* Urtarrilaren 3a &ndash; Will Eisner, estatubatuar komikigilea (j. 1917).
* Urtarrilaren 7a &ndash; Pierre Daninos, frantziar idazlea eta kazetaria (j. 1913).
* Urtarrilaren 9a &ndash; Dioni Ardanza, bizkaitar jostuna (j. 1914).
* Urtarrilaren 10a &ndash; Josefina Karlota Belgikakoa, Luxemburgoko dukesa handi ezkontidea (j. 1927).
* Urtarrilaren 11 &ndash; Spencer Dryden, estatubatuar bateria-jotzailea, *Jefferson Airplane* taldeko kidea (j. 1938).
* Urtarrilaren 13a - Lyndie Tchaptchet, nafar eskubaloi jokalaria.
* Urtarrilaren 13a &ndash; Sorne Unzueta, *Utarsus*, euskal idazlea (j. 1900).
* Urtarrilaren 14a &ndash; Jesús Rafael Soto, venezuelar pintore eta eskultorea (j. 1923).
* Urtarrilaren 15a &ndash; Victoria de los Ángeles, kataluniar opera-kantaria, sopranoa (j. 1923).
* Urtarrilaren 16a - Mireille Best, frantziar ipuingile eta eleberrigilea (j. 1943).
* Urtarrilaren 16a &ndash; Edurne Garitazelaia, bizkaitar euskaltzalea,  Arrigorriagan bertako herritarrei euskara klaseak eman zizkien lehen emakumea (j. 1926).
* Urtarrilaren 16a &ndash; Agustín González, espainiar aktorea (j. 1930).
* Urtarrilaren 17a &ndash; Virginia Mayo, estatubatuar aktorea (j. 1920).
* Urtarrilaren 17a &ndash; Zhao Ziyang, Txinako gobernuburua (j. 1919).
* Urtarrilaren 20a &ndash; Per Borten, Norvegiako lehen ministroa (j. 1913).
* Urtarrilaren 22a &ndash; Consuelo Velázquez Torres, mexikar piano-jotzailea eta musikagilea (j. 1916).
* Urtarrilaren 23a &ndash; Johnny Carson, estatubatuar umorista eta telebista aurkezlea (j. 1925).
* Urtarrilaren 25a &ndash; Philip Johnson, estatubatuar arkitektoa (j. 1906).
* Urtarrilaren 25a &ndash; Max Velthuijs, herbeheretar ilustratzailea (j. 1923).
* Urtarrilaren 28a &ndash; Jim Capaldi, ingeles musikari, *Traffic* taldeko kide sortzailea (j. 1944).
* Urtarrilaren 29a &ndash; Ephraim Kishon, israeldar idazle eta zinema zuzendaria (j. 1924).
* Urtarrilaren 30a &ndash; Karen Lancaume, frantziar aktore pornoa (j. 1973).

#### Otsaila 
* Otsailaren 1a - Joaquín Aguirre Bellver, espainiar kazetari eta idazlea (j. 1929).
* Otsailaren 2a &ndash; Max Schmeling, alemaniar boxeolaria (j. 1905).
* Otsailaren 3a &ndash; Ernst Mayr, alemaniar biologoa (j. 1904).
* Otsailaren 5a &ndash; Étienne Gnassingbé Eyadema, Togoko diktadorea (j. 1935).
* Otsailaren 8a &ndash; Jimmy Smith, estatubatuar jazz-jotzailea (j. 1925 edo 1928).
* Otsailaren 8a &ndash; Javier Tusell, kataluniar historialari eta politikaria (j. 1945).
* Otsailaren 10a &ndash; Jean Cayrol, frantziar poeta, idazle eta zinemagilea (j. 1911).
* Otsailaren 10a &ndash; Ben Jones, Grenadako lehen ministroa (j. 1924).
* Otsailaren 10a &ndash; Arthur Miller, estatubatuar antzerkigile eta gidoilaria (j. 1915).
* Otsailaren 11 &ndash; Iñasi Illarramendi, gipuzkoar erraketista (j. 1919).
* Otsailaren 11 &ndash; Mary Jackson, estatubatuar matematikari eta ingeniari aeroespaziala (j. 1921).
* Otsailaren 14a &ndash; Rafik al-Hariri, Libanoko lehen ministroa (j. 1944).
* Otsailaren 17a &ndash; Dan O'Herlihy, irlandar aktorea (j. 1919).
* Otsailaren 17a &ndash; Omar Sívori, argentinar futbolari eta entrenatzailea (j. 1935).
* Otsailaren 20a &ndash; Sandra Dee, estatubatuar aktorea (j. 1944).
* Otsailaren 20a &ndash; Hunter S. Thompson, estatubatuar kazetari eta idazlea (j. 1937).
* Otsailaren 21a &ndash; Guillermo Cabrera Infante, kubatar idazle eta zinemarako gidoi-egilea (j. 1929).
* Otsailaren 25a &ndash; Jean Prat, frantziar errugbilaria (j. 1923).

#### Martxoa 
* Martxoaren 3a &ndash; Rinus Michels, herbeheretar futbolari eta entrenatzailea (j. 1928).
* Martxoaren 6a &ndash; Hans Bethe, alemaniar-estatubatuar fisikaria, 1967ko Fisikako Nobel Saria (j. 1906).
* Martxoaren 6a &ndash; Teresa Wright, estatubatuar aktorea (j. 1918).
* Martxoaren 8a &ndash; Rafael Lafuente, arabar margolaria (j. 1936).
* Martxoaren 12a &ndash; Norbert Callens, belgikar txirrindularia (j. 1924).
* Martxoaren 15a - Judith Scott, estatubatuar eskultorea (j. 1943).
* Martxoaren 16a - Julia Rodríguez-Maribona, espainiar erizaina eta asmatzailea, lanbasaren asmatzaileetako bat (j. 1923).
* Martxoaren 17a &ndash; George F. Kennan, estatubatuar diplomazialari eta historialaria (j. 1904).
* Martxoaren 17a &ndash; Jose Ramon Zabala Urra, nafar soziologoa, UGTko sindikalista eta PSNko militantea (j. 1948).
* Martxoaren 18a &ndash; Encarnación Cabré, Espainiako lehen emakumezko arkeologoa (j. 1911).
* Martxoaren 20a &ndash; Julio Mugarra, bizkaitar futbolaria (j. 1920).
* Martxoaren 22a &ndash; Kenzo Tange, japoniar arkitekto eta hirigilea (j. 1913).
* Martxoaren 24a &ndash; Gilles Aillaud, frantziar margolaria, eszenografoa, poeta eta antzerkigilea (j. 1928).
* Martxoaren 24a &ndash; Pierre Duny Petre, baxenafar idazlea (j. 1914).
* Martxoaren 26a &ndash; James Callaghan, Erresuma Batuko lehen ministroa (j. 1912).
* Martxoaren 27a &ndash; Fernando Jiménez del Oso, espainiar psikiatra eta kazetaria (j. 1941).
* Martxoaren 28a &ndash; Martin Garziarena, nafar aizkolaria (j. 1927).
* Martxoaren 28a &ndash; Pál Losonczi, Hungariako estatuburua (j. 1919).
* Martxoaren 28a &ndash; Joaquín Luqui, Kaparroso udalerriko irrati esatari ospetsua (j. 1948).
* Martxoaren 30a &ndash; Mitch Hedberg, estatubatuar aktore eta umorista (j. 1968).
* Martxoaren 30a &ndash; Aitor Otaño, euskal jatorriko argentinar errugbilari eta entrenatzailea (j. 1938).
* Martxoaren 31 &ndash; Ángeles Gasset, espainiar maistra, Madrilgo Estudio ikastetxeko fundatzaileetako bat  (j. 1907).

#### Apirila 
* Apirilaren 1a &ndash; Rafael Landín, galiziar kazetari eta politikaria, Arabako gobernadore zibila (j. 1923).
* Apirilaren 2a &ndash; Joan Paulo II.a, aita santua (j. 1921).
* Apirilaren 5a &ndash; Manuel Ballester, kataluniar kimikaria (j. 1919).
* Apirilaren 5a &ndash; Saul Bellow, estatubatuar eleberrigilea, 1977ko Literaturako Nobel Saria (j. 1915).
* Apirilaren 6a &ndash; Rainiero III.a, Monakoko Printzea (j. 1923).
* Apirilaren 7a &ndash; Max von der Grün, alemaniar idazlea (j. 1926).
* Apirilaren 8a &ndash; Mario Salegi, gipuzkoar idazle, kazetari eta ezkerreko aktibista abertzalea (j. 1918).
* Apirilaren 11 &ndash; Lucien Laurent, frantziar futbolaria, munduko futbol txapelketen historiako lehen golaren egilea (j. 1907).
* Apirilaren 21a &ndash; Gwynfor Evans, galestar politikaria, Plaid Cymru alderdiko lehenengo parlamentaria (j. 1912).
* Apirilaren 21a &ndash; William Kruskal, estatubatuar estatistikaria (j. 1919).
* Apirilaren 21a &ndash; Asunción Linares, espainiar paleontologoa, irakaskuntzan eta ikerketan nabarmendua (j. 1921).
* Apirilaren 22a &ndash; Eduardo Paolozzi, eskoziar eskultorea, Pop-art delakoaren aitzindarietako bat (j. 1924).
* Apirilaren 23a &ndash; John Mills, ingeles zinema, telebista eta antzerkiko aktorea (j. 1908).
* Apirilaren 23a &ndash; Juan Manuel Zubiria Uhagón, III. Zubiriako kondea, bizkaitar enpresaburua eta politikaria (j. 1926).
* Apirilaren 24a &ndash; Fei Xiaotong, txinatar soziologo eta antropologoa (j. 1910).
* Apirilaren 24a &ndash; Ezer Weizman, Israelgo 7. presidentea (j. 1924).
* Apirilaren 26a &ndash; Elisabeth Domitien, Afrika Erdiko Errepublikako lehen ministroa, kargu horretan aritutako emakume bakarra (j. 1925).
* Apirilaren 26a &ndash; Augusto Roa Bastos, paraguaiar idazlea (j. 1917).
* Apirilaren 26a &ndash; Maria Schell, suitzar-austriar aktorea (j. 1926).

#### Maiatza 
* Maiatzaren 2a &ndash; Wee Kim Wee, Singapurreko 4. presidentea (j. 1915).
* Maiatzaren 9a &ndash; Begoña Bilbao, euskal idazlea, musikagilea eta euskalaria (j. 1932).
* Maiatzaren 11 &ndash; Julian Alustiza, *Aztiri*, gipuzkoar poeta, idazle eta sermoilaria (j. 1913).
* Maiatzaren 12a &ndash; Ömer Kavur, turkiar zinema zuzendaria (j. 1944).
* Maiatzaren 13a &ndash; George Dantzig, estatubatuar matematikaria (j. 1914).
* Maiatzaren 19a &ndash; Ramiro Larrañaga, gipuzkoar grabatzailea, idazlea eta armetan aditua (j. 1924).
* Maiatzaren 20a &ndash; Paul Ricoeur, frantziar filosofoa (j. 1913).
* Maiatzaren 21a &ndash; Deborah Berger, estatubatuar ehungintzako artista (j. 1956).
* Maiatzaren 21a &ndash; Juan Plazaola Artola, gipuzkoar elizgizona eta ikerlaria (j. 1919).
* Maiatzaren 25a &ndash; Zoran Mušič, esloveniar margolari, grabatzaile eta marrazkilaria (j. 1909).
* Maiatzaren 26a &ndash; Juana Tejedor Garrastazu, 108 urte eta 336 egun bizi izandako euskal herritarra (j. 1896).
* Maiatzaren 26a &ndash; Eddie Albert, estatubatuar aktorea (j. 1906).
* Maiatzaren 26a &ndash; Sangoulé Lamizana, Volta Garaiako presidentea (j. 1916).
* Maiatzaren 27a &ndash; Iñaki Goenaga, euskal idazlea (j. 1905).
* Maiatzaren 28a &ndash; Jesus Isasi, euskal txirrindularia (j. 1940).
* Maiatzaren 29a &ndash; Ángeles Alvariño, galiziar ozeanografoa, itsasontzi ozeanografiko britainiar bateko lehen emakume zientifikoa (j. 1916).
* Maiatzaren 30a &ndash; Juan San Martin, eibartar arkeologoa, etnografoa, mendizalea, Arartekoa eta euskaltzaina (j. 1922).

#### Ekaina 
* Ekainaren 3a &ndash; Jon Idigoras, Herri Batasunako mahaikidea (j. 1936).
* Ekainaren 4a &ndash; Jean O'Leary, lesbiana eta gayen eskubideen aldeko estatubatuar aktibista (j. 1948).
* Ekainaren 5a &ndash; Pepita Carpeña, espainiar feminista eta anarkosindikalista, frankismoan erbesteratua (j. 1919).
* Ekainaren 5a &ndash; Jose Antonio Jauregi, nafar antropologo eta saiakeragilea eta Nafarroako Unibertsitate Publikoaren lehenengo dekanoa (j. 1941).
* Ekainaren 5a &ndash; Alberto Pedro Torriente, kubatar antzerki-idazle, antzezle eta olerkaria (j. 1954).
* Ekainaren 6a &ndash; Anne Bancroft, estatubatuar aktorea (j. 1931).
* Ekainaren 6a &ndash; Dana Elcar, estatubatuar aktorea (j. 1927).
* Ekainaren 7a &ndash; Felipe Garín, espainiar artista (j. 1908).
* Ekainaren 11 &ndash; Juan Jose Saer, argentinar idazlea (j. 1937).
* Ekainaren 11 &ndash; Vasco Gonçalves, Portugalgo lehen ministroa (j. 1921).
* Ekainaren 12a &ndash; Hildegardes Vianna, brasildar folklorista (j. 1919).
* Ekainaren 13a &ndash; Eugenio de Andrade, portugaldar poeta (j. 1923).
* Ekainaren 13a &ndash; Álvaro Cunhal, portugaldar politikari eta abokatu komunista (j. 1913).
* Ekainaren 13a &ndash; David Diamond, estatubatuar musikagilea (j. 1915).
* Ekainaren 13a &ndash; Jesús Moncada, katalan hizkuntzako espainiar idazlea (j. 1941).
* Ekainaren 14a &ndash; Carlo Maria Giulini, italiar orkestra eta opera-zuzendaria (j. 1914).
* Ekainaren 28a &ndash; Amal Kumar Raychaudhuri, indiar fisikaria, erlatibitate orokorrean eta kosmologian egindako ikerketagatik ezaguna (j. 1923).
* Ekainaren 19a &ndash; Angel Cruz Jaka, gipuzkoar historialaria (j. 1914).
* Ekainaren 20a &ndash; Larry Collins, estatubatuar idazle eta kazetaria (j. 1929).
* Ekainaren 20a &ndash; Jack Kilby, estatubatuar ingeniari eta fisikaria, mikrotxiparen asmatzaileetako bat eta 2000ko Fisikako Nobel Saria (j. 1923).
* Ekainaren 22a &ndash; Max Roqueta, okzitanierazko idazlea (j. 1908).
* Ekainaren 30a &ndash; Christopher Fry, ingeles antzerkigilea (j. 1907).

#### Uztaila 
* Uztailaren 3a &ndash; Alberto Lattuada, italiar zinema zuzendaria (j. 1914).
* Uztailaren 3a &ndash; Motosaburo Masuyama, japoniar estatistikaria (j. 1912).
* Uztailaren 4a &ndash; Marga López, mexikar aktorea (j. 1924)
* Uztailaren 6a &ndash; Mario Ángel Marrodán, euskal poeta (j. 1932).
* Uztailaren 6a &ndash; Claude Simon, frantziar idazlea, 1985eko Literaturako Nobel Saria (j. 1913).
* Uztailaren 7a &ndash; Eugenio Agirretxe, gipuzkoar idazle eta hizlaria eta Euskaltzain urgazlea (j. 1920).
* Uztailaren 12a &ndash; Willi Heinrich, alemaniar idazlea (j. 1920).
* Uztailaren 14a &ndash; Tilly Fleischer, xabalina, pisu eta disko jaurtiketan espezializatutako alemaniar kirolaria (j. 1911).
* Uztailaren 14a &ndash; Cicely Saunders, erizain eta idazle anglikano ingeles nabarmena (j. 1918).
* Uztailaren 15a &ndash; Leonor Orosa, filipinar dantzari, koreografo eta kritiko artistikoa (j. 1917).
* Uztailaren 16a &ndash; John Ostrom, estatubatuar paleontologoa, 1960ko hamarkadan dinosauroak ulertzeko modua aldatu zuena (j. 1928).
* Uztailaren 17a &ndash; Laurel Aitken, *Godfather of Ska*, jamaikar kantari eta konpositorea, Ska musikaren aitzindaria (j. 1927).
* Uztailaren 17a &ndash; Edward Heath, Erresuma Batuko lehen ministroa (j. 1916).
* Uztailaren 17a &ndash; Magdalena Mouján, argentinar matematikaria (j. 1926).
* Uztailaren 18a &ndash; William Westmoreland, estatubatuar jenerala (j. 1914).
* Uztailaren 26a &ndash; Jesus Uribe, gipuzkoar futbolaria (j. 1938).
* Uztailaren 27a &ndash; Camila de Castro, brasildar aktore pornografiko eta modelo transexuala (j. 1979).
* Uztailaren 30a &ndash;Olga Albizu, Puerto Ricoko margolari expresionista (j. 1924).
* Uztailaren 30a &ndash; John Garang, sudandar politikari eta militarra, Hego Sudanen independentziaren alde borrokatu zena (j. 1945).
* Uztailaren 30a &ndash;Patxi Ondarra, *Aita Ondarra*, nafar fraide kaputxinoa eta euskaltzaina (j. 1925).
* Uztailaren 31 &ndash; Wim Duisenberg, herbeheretar ekonomista eta politikaria, Europako Banku Zentralaren lehen lehendakaria (j. 1935).

#### Abuztua 
* Abuztuaren 1a &ndash; Fahd Saudi Arabiakoa, Saudi Arabiako erregea (j. 1921).
* Abuztuaren 1a &ndash; Constant Nieuwenhuys, herbeheretar margolari, eskultore eta musikaria (j. 1920).
* Abuztuaren 3a &ndash; Françoise d'Eaubonne, frantziar idazle eta feminista libertarioa, ekofeminismoaren ideia plazaratu zuena (j. 1920).
* Abuztuaren 5a &ndash; Polina Astakhova, sobietar gimnasta (j. 1936).
* Abuztuaren 6a &ndash; Vizma Belševica , letoniar olerkaria, idazlea eta itzultzailea (j. 1931).
* Abuztuaren 6a &ndash; Robin Cook, eskoziar politikaria (j. 1946).
* Abuztuaren 6a &ndash; Mikel Garmendia, euskal aktorea (j. 1945).
* Abuztuaren 7a &ndash; Li Lili, txinatar aktore eta abeslaria (j. 1915).
* Abuztuaren 8a &ndash; Suzy Arruda, brasildar aktorea (j. 1917).
* Abuztuaren 8a &ndash; Barbara Bel Geddes, estatubatuar aktorea (j. 1922).
* Abuztuaren 9a &ndash; Colette Besson, frantziar korrikalaria, 200, 400 eta 800 metroko lasterketetan aditua (j. 1946).
* Abuztuaren 13a &ndash; David Lange, Zeelanda Berriko 32. lehen ministroa (j. 1942).
* Abuztuaren 16a &ndash; Milorad Pavić, serbiar futbolari eta entrenatzailea (j. 1921).
* Abuztuaren 16a &ndash; Roger Schutz, *anaia Roger*, frantziar teologoa, *Taizé kristau-komunitate* protestantearen sortzailea (j. 1915).
* Abuztuaren 19a &ndash; Alberto Fernández-Ibarburu, gipuzkoar argazkilaria (j. 1917).
* Abuztuaren 19a &ndash; Faimalaga Luka, Tuvaluko lehen ministroa (j. 1940).
* Abuztuaren 19a &ndash; Mo Mowlam, Ingalaterrako Alderdi Laboristaren kidea (j. 1949).
* Abuztuaren 20a &ndash; Victoriano Bilbao, bizkaitar futbolaria, atezaina (j. 1937).
* Abuztuaren 21a &ndash; Robert Moog, estatubatuar asmatzailea, sintetizadorearen asmatzailea (j. 1934).
* Abuztuaren 22a &ndash; Mati Unt, estoniar idazle, saiakeragile eta antzerki zuzendaria (j. 1944).
* Abuztuaren 25a &ndash; Olga Ramos, espainiar aktorea, biolin-jotzailea eta kupletista (j. 1918).
* Abuztuaren 27a &ndash; Belen Azpeitia, gipuzkoar atleta, 1970. hamarkadaren hasieran Estatuko emakumezko lasterkari onena (j. 1952).
* Abuztuaren 28a &ndash; André Alvarez, lapurtar errugbilaria (j. 1923).
* Abuztuaren 28a &ndash; Esther Szekeres, hungariar-australiar matematikaria (j. 1910).
* Abuztuaren 30a &ndash; Antoni Clavé, kataluniar margolari, eskultore eta artista grafikoa (j. 1913).
* Abuztuaren 31 - Eladia Blázquez, argentinar tango-abeslari eta konpositorea (j. 1931).
* Abuztuaren 31 &ndash; Józef Rotblat, poloniar zientzialaria, 1995eko Bakearen Nobel Saria (j. 1908).

#### Iraila 
* Irailaren 6a &ndash; Eugenia Charles, Dominikako lehen ministroa (j. 1919).
* Irailaren 10a &ndash; Hermann Bondi, austriar jatorriko britainiar matematikari eta kosmologoa, egoera geldikorraren teoriaren garatzaileetako bat (j. 1919).
* Irailaren 11 &ndash; Abdallah Ibrahim, Marokoko lehen ministroa (j. 1918).
* Irailaren 14a &ndash; Robert Wise, estatubatuar zinema zuzendari, ekoizle eta editorea (j. 1914).
* Irailaren 16a &ndash; Gordon Gould, estatubatuar fisikaria, laserra asmatzea egozten zaiona (j. 1920).
* Irailaren 20a &ndash; Simon Wiesenthal, austriar arkitektoa, gerra kriminal naziak identifikatu eta lokalizatzen aritzeagatik ezaguna (j. 1908).
* Irailaren 22a &ndash; Annemarie Heinrich, alemaniar-argentinar argazkilaria, erretratuetan eta biluzietan espezializatua (j. 1912).
* Irailaren 22a &ndash; Javier Yubero, euskal herritar futbolaria (j. 1972).
* Irailaren 24a &ndash; Joxe Mari Aranalde, gazteluar idazlea, irakasle, bertsozale eta euskaltzain urgazlea (j. 1933).
* Irailaren 26a &ndash; Jacques-Marie ahizpa, euskal erlijiosa (j. 1921).
* Irailaren 27a &ndash; Ronald Golias, brasildar aktorea (j. 1929).
* Irailaren 28a &ndash; Bitor Lekunberri, *Otxabiña*, gipuzkoar miliziano komunista (j. 1913).
* Irailaren 28a &ndash; Guillermina Medrano, espainiar maistra eta politikaria, Valentziako Udaleko lehenengo emakumezko zinegotzia (j. 1912).
* Irailaren 30a &ndash; Sergei Starostin , errusiar akademiko eta hizkuntzalaria (j. 1953).

#### Urria 
* Urriaren 2a &ndash; August Wilson, estatubatuar antzerkigilea (j. 1945).
* Urriaren 8a &ndash; Micaela Portilla, XX. mendeko Euskal Herriko antropologo eta historialarien artean garrantzitsuenetakoa (j. 1922).
* Urriaren 9a &ndash; Jose Ignacio Alvarez Usabiaga, gipuzkoar meteorologo eta Igeldoko behatokiko zuzendaria (j. 1945).
* Urriaren 10a &ndash; Milton Obote, Ugandako presidentea (j. 1925).
* Urriaren 13a &ndash; Roberto Uranga, euskal abeslaria, *Mocedades* taldearen sortzaileetako bat (j. 1948).
* Urriaren 17a &ndash; Ba Jin, txinatar idazlea (j. 1904).
* Urriaren 17a &ndash; Kike Turmix, debar-bilbotar rock abeslari eta musika sustatzailea (j. 1957).
* Urriaren 18a &ndash; Aleksandr Jakovlev, errusiar politikari, diplomazialari eta historialaria (j. 1923).
* Urriaren 22a &ndash; Arman, frantziar artista, errealismo berriaren sortzaileetako bat (j. 1928).
* Urriaren 23a &ndash; Jaime del Burgo, nafar artikulugile eta historialaria (j. 1912).
* Urriaren 24a &ndash; José Azcona del Hoyo, Hondurasko presidentea (j. 1927).
* Urriaren 24a &ndash; Rosa Parks, afro-amerikar jostuna, Afro-amerikarren eskubide zibilen aldeko mugimenduko aktibista garrantzitsua (j. 1913).
* Urriaren 28a &ndash; Alberto Ormaetxea, Errealeko futbol jokalari eta entrenatzailea (j. 1939).
* Urriaren 28a &ndash; Richard E. Smalley, estatubatuar kimikari eta fisikaria, 1996ko Kimikako Nobel Saria (j. 1943).
* Urriaren 31 &ndash; Amrita Pritam, indiar idazlea, Punjabgo literaturako lehen emakume garrantzitsutzat hartua (j. 1919).

#### Azaroa 
* Azaroaren 4a &ndash; Nadia Anjuman, afganistandar poeta eta kazetaria, bere senarrak eta haren senideek kolpeka eraila (j. 1980).
* Azaroaren 5a &ndash; John Fowles, britainiar idazlea (j. 1926).
* Azaroaren 9a &ndash; Fernando Aristizabal, gipuzkoar politikaria (j. 1917).
* Azaroaren 9a &ndash; Kocheril Raman Narayanan, Indiako presidentea (j. 1920).
* Azaroaren 11 &ndash; Maurits Coppieters, flandriar politikaria (j. 1920).
* Azaroaren 11 &ndash; Peter Drucker, estatubatuar kudeaketa-aditu eta idazlea (j. 1909).
* Azaroaren 12a &ndash; Cosme Barrutia, euskal txirrindularia (j. 1929).
* Azaroaren 16a &ndash; Frantzisko Garmendia Aiestaran, gipuzkoar elizgizona, New Yorkeko Apezpiku Laguntzaile izandakoa (j. 1924).
* Azaroaren 16a &ndash; Henry Taube, kanadar kimikaria, 1983ko Kimikako Nobel Saria (j. 1915).
* Azaroaren 19a &ndash; Francesco Somaini, italiar eskultorea (j. 1926).
* Azaroaren 22a &ndash; María Victoria Moreno, gaztelaniazko editorea, itzultzailea, irakaslea, galegozko idazlea eta DBHko irakaslea (j. 1939).
* Azaroaren 23a &ndash; Basilio Pujana, bizkaitar bertsolari eta idazlea (j. 1913).
* Azaroaren 24a &ndash; Pat Morita, japoniar jatorriko estatubatuar aktorea (j. 1932).
* Azaroaren 25a &ndash; George Best, ipar irlandar futbolaria (j. 1946).
* Azaroaren 25a &ndash; Richard Burns, ingeles auto gidaria, 2001eko Munduko Rally txapelduna (j. 1971).

#### Abendua 
* Abenduaren 5a &ndash; Juan Maria Lekuona, euskal olerkari, irakasle eta idazlea (j. 1927).
* Abenduaren 6a &ndash; Charly Gaul, luxenburgotar txirrindularia (j. 1932).
* Abenduaren 6a &ndash; Devan Nair, Singapurreko 3. presidentea (j. 1923).
* Abenduaren 10a &ndash; Richard Pryor, estatubatuar aktore, idazle eta MCa (j. 1940).
* Abenduaren 10a &ndash; Mariano Zufia, nafar politikari karlista (j. 1920).
* Abenduaren 12a &ndash; Jon Cortina, euskal apaiz jesuita eta ingeniaria (j. 1934).
* Abenduaren 13a &ndash; Stanley Williams, 1969an Los Angelesen sustraitutako *Crips* kale bandaren liderra, injekzio hilgarriarekin exekutatua (j. 1953).
* Abenduaren 15a &ndash; Julián Marías, espainiar filosofoa (j. 1914).
* Abenduaren 17a &ndash; Mariani Dimaranan, filipinar moja eta giza eskubideen aldeko ekintzailea (j. 1925).
* Abenduaren 17a &ndash; Jacques Fouroux, frantziar errugbi jokalaria (j. 1947).
* Abenduaren 24a &ndash; Lucio Aginagalde, arabar enpresaburua (j. 1917).
* Abenduaren 25a &ndash; Birgit Nilsson, suediar sopranoa (j. 1918).
* Abenduaren 27a &ndash; Lourdes Iriondo, euskal kantaria (j. 1937).
* Abenduaren 28a &ndash; Joan Hernández Pijuan, kataluniar margolari eta grabatzailea (j. 1931).
* Abenduaren 30a &ndash; Rubén Arozena, gipuzkoar komikigilea (j. 1966).
* Abenduaren 31 &ndash; Joaquín Vallejo Arbeláez, kolonbiar ingeniari, ekonomista, idazle eta politikaria (j. 1912).

#### Egun ezezaguna edo zehaztugabea 
* Alexis Etxekopar, zuberoar kanta egilea (j. 1924).
* Mari Treku, Mattin Treku bertsolariaren emaztea (j. 1927).
* Maria Markotegi, nafar idazle, literatur kritikagile eta liburuzaina (j. 1963).
* Paulina Urkiola, nafar baserritarra eta euskaltzalea (j. 1923).
* Sergio Mendizabal, gipuzkoar aktorea (j. 1920).
* Elena Aldunate, txiletar idazlea (j. 1925).
* Margaret Amosu, britainiar-nigeriar liburuzaina (j. 1920).

## Nobel saridunak: 
* Fisika: Roy J. Glauber, John L. Hall, Theodor W. Hänsch
* Kimika: Robert Grubbs, Richard Schrock, Yves Chauvin
* Literatura: Harold Pinter
* Medikuntza: Robin Warren, Barry Marshall
* Ekonomia: Robert J. Aumann, Thomas Schelling
* Bakea: Energia Atomikoaren Nazioarteko Agentzia, Mohamed ElBaradei

----

## Kanpo estekak