open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fartsa

**Fartsa** hitza latinetik dator, "farcire", hau da, hegaztien janarian betegarri gisa sartzen zen zerbait izendatzen zuena. Antzerki mintzairan, atsedenaldietan, astia pasatzeko sartzen ziren komediatxoak ziren. Beraz, hutsune horiek betetzeko komediatxo laburrak ziren.

## Historia 
Autore grekolantindarren obren tartean egiten baziren ere, esaterako Aristofanes eta Plautoen lanetan, genero gisa Erdi Aroa sortu eta ugaritu zen. Horren adibide oso ona XV. mendean antzinako frantsesez idatzitako *La Farce de Maître Pathelin* dugu. Ondoren, fartsak, tradizio luzea izan du Europako antzerkigintzan.

## Euskal Herriko fartsak 
Euskal antzertian zenbait fartsa garatu dira:
* Xaribariak
* Martzelino Soroa: *Anton Kaiku*, 1862an.

## Bibliografia 
* Euskaltzaindia: *Literatura Terminoen Hiztegia*, 2008, 331 or. Patri Urkizuen sarrera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Litokwa Tomeing

Iroij ** Litokwa Tomeing** (Wotje atoloia, 1939ko urriaren 14a - Springdale, Arkansas, 2020ko urriaren 12a) Marshall Uharteetako 4. presidentea izan zen. Iroj, edo buruzagi tradizionala, izan zen. Eskolako irakasle lanetan aritu zen era Wotje atoloiaren alkate izan zen. 1979tik diputatu, 2008ko hauteskundeetan presidente hautatu zuten. Hurrengo urtean, zentsura-mozio kargutik kendu zuen.
Omar Ali Saifuddien III.a

DYTM Paduka Seri Begawan Sultan Sir Muda **Haji Omar Ali Saifuddien III.a** (izen osoa: '''Sultan Haji Omar Ali Saifuddien Sa'adul Khairi Waddien''' ibni Almarhum Sultan Muhammad Jamalul Alam II.a) (Brunei City, 1914ko irailaren 23a - Bandar Seri Begawan, 1986ko irailaren 7a) Bruneiko 28. sultana izan zen 1950etik 1967ra. "Brunei modernoaren arkitektoa", "Olerkari erreala" eta "Independentziaren aita" bezala ezagutu zen. Muhammad Jamalul Alam II.a sultanaren semea eta Ahmad Tajuddin sultanaren anaia izan zen. 1950eko ekainaren 6an sultan bihurtu zen, bere anaia hil eta bi egun lehenago, eta 1951n koroatu zuten. Malaysiako Federazioarekin bat egiten nahiak matxinada eragina zuen 1962an, eta britainiar ren laguntzarekin zapaldu zuten. 1967ko urrian Hassanal Bolkiah semeari abikatu zuen. Ondoren, Defentsa ministro izan zen 1984tik 1986ra.
Kaukasoko ipar-mendebaldeko hizkuntzak

thumb|260px|eskuinera|Kaukasoko ipar-mendebaldeko hizkuntzen eremuak gaur egun. Zirkasiarra gorria, Abazgiarra laranja eta Ubykhera horia
eskuinera|thumb|200 px|Kaukasoko ipar-mendebaldeko hizkuntzen eremuak 1750ean.
**Kaukasoko ipar-mendebaldeko hizkuntzak** edo **abkhaziera-adigera hizkuntzak** Kaukasiako Ipar-mendebaldeko jatorrizko hizkuntza familia da.
Lehen, gehiago hedatua zegoen famili hau, baina XIX mendeko Errusia aurkako gudetan, jende asko Turkiara joan zen.
thumb|upright=1.3|eskuinera|Kaukasoko ipar-mendebaldeko hizkuntzen eta dialektoen erlazioak (ingelesez)

Beste hizkuntza familietan erlazioa ez da argia. Lexikoan, ipar-ekialdeko hizkuntzekin zerbait erlazio dago, baina hizkuntzen tipologia ikuspuntutik ez da argia.

## Sailkapena 
Bi sail ditu:
* Zirkasiarra edo Txerkesa:
** Adigera edo mendebaleko zirkasiera 550.000 hiztunekin Errusian, eta Turkia eta beste herrialdetan talde txikietan sakabanatuta.
** Kabardera edo ekialdeko zirkasiera 1.500.000 hiztunekin Errusian, Kaukasoko iparraldean
* Abazgiarra:
** Abazera 50.000 hiztunekin Kaukasoko iparraldean
** Abkhaziera 190.000 hiztunekin Abkhazian (Kaukaso hegoaldean).

* Bi talde hauetako artean, bigarrenera hurbilagoa, ubykhera, 1992n hizkuntza hila bihurtu zela.

## Kanpo estekak
Abraham Hondius

**Abraham Danielsz de Hondt**, **Abraham Hondius** gisa ezagunagoa (Rotterdam, c. 1631 &ndash; Londres, 1691ko irailaren 17a), Herbehereetako Urrezko Aroko margolaria eta irarlea izan zen. Bere ibilbide nagusia, hala ere, Londresen egin zuen.

## Biografia 
Cornelis Saftleven artistarekin ikasi zuen, batzutan haien lanak nahastu egiten dira. Lehendabizi Rotterdamen lan egin zuen, ondoren, 1659tik aurrera, Amsterdamen. 1666an behin betirako Londresen kokatu zen. Bere heriotz data ez dago garbi. iturri batzuen arabera 1691eko irailaren 1691ean lurperatu zuten baina beste batzuen arabera 1691ean izan zen.

## Estiloa 
Bere lan asko ehiza eta zakurren inguruan eginak daude. Zakurrak deskantsatzen edo ehizean ohikoak dira bere margolanetan. Horietako asko Londreseko British Museumen ikus daitezke. Baita ere mitologiaren gaiak, eszena konstunbristak eta eszena erlijiosoak egin zituen.

## Ezaugarriak 
Hauek aipa daitezke:
* Kolore bizien erabilera.
* Margolan berean plano desberdinen erabilera.
* Irudiak gainkargatuta agertzen dira.
* Beste margolarien moduan, esaterako Philips Wouwerman, Albert Jacob Cuyp eta Paulus Potter, paisaian eta zerumugaren trataeraz kezkatuta zegoen.

## Obrak 
* *Ehiztariak zakurrekin*, Victoria and Albert Museum.
* *Tximua eta katua* (1670), Clevelandeko Museoa, Ameriketako Estatu Batuak http://www.clevelandart.org/art/1979.82?f%5B0%5D=field_artist%3AAbraham%20Hondius%20%28Dutch%2C%20c.%201625-1695%29
* *Basurdearen ehiza* (1672), Clevelandeko Museoa, Ameriketako Estatu Batuak
* *Piramo eta Tisbe*, Boymans Van Beuningen Museoa, Rotterdam https://web.archive.org/web/20141029195350/http://www.maicar.com/GML/Pyramus.html
* *Merkurio eta Argos*, Bilduma partikularra, Galllery of Art webgunea http://www.wga.hu/art/h/hondius/mercury.jpg
* *Artzainen adorazioa* (ca. 1660), Bordeleko Arte Ederren Museoa, Frantzia

## Iruditegia 

Fitxategi:Abraham Danielsz. Hondius - Mercury and Argos - WGA11644.jpg|*Merkurio eta Argos* (Bilduma pribatuan)
Fitxategi:Abraham Hondius - Caça ao javali.jpg|*Basuardearen ehiza* (Sao Paulo, Brasil, Ema Gordon Klabin Fundazioa)
Fitxategi:Hondius Dogs fighting.jpg|*Zakurren borroka* (Lublingo museoa, Polonia)
Fitxategi:The Stag Hunt 1675 Abraham Hondius.jpg|*Oreinen ehiza* (Norwicheko gaztelua, Ingalaterra)
Fitxategi:The Deer Hunt 1650-95 Abraham Hondius.jpg|*Zakurrak eta oreina* (Amsterdango Rijksmuseum)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dvandva

**Dvandva** hitzak edo **dvandva-elkarteak**, hizkuntzalaritzan erabiltzen den terminoa da, hitz elkartuen multzo bat izendatzeko nazioarteko terminoa. Sanskritotik munduko hainbat hizkuntzatara hedatu da terminoa eta euskaraz ere erabiltzen da.

Dvandva hitz-elkarteak euskaraz marraz idazten dira. **Adibideak**: seme-alabak, errege-erreginak, neba-arrebak, txuri-urdina, zuri-beltz...

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bomilkar (K.a. II. mendea)

**Bomilkar** (punikoeraz: 𐤁𐤃𐤌𐤋𐤒𐤓𐤕, BDMLQRT) K.a. II. mendeko noble bat eta Jugurta errege numidiarraren jarraitzailea izan zen, gero traizionatu zuena. Jugurtaren konfiantza sakona izanik, Bomilkar zerbitzu sekretu askotan lan egin zuen. Bereziki, Jugurta Erroman zegoela, K.a. 108an, Bomilkarrek Massivaren hilketa burutu eta gauzatu zuen, hau Erroman zegoenean, zeina Jugurta bezala, Masinissaren biloba baitzen eta Numidiaren erregegaia. Hilketa agerian geratu zenean eta aurkitzean Bomilkar horren atzean zegoela, honek aitortu behar zuen, baina epaiketa hasi aurretik, bere nagusiak modu pribatuan Afrikara bidali zuen.

Hurrengo urtean, Jugurtaren armadaren atal bat agindu zuen, baina Mutul ibaian izandako liskar batean, Publio Rutilio Rufok, Kinto Zezilio Metelo Numidikoren ordezkariak, garaitua izan zen. Urte bereko neguan, Metelok, Zamako porrotaren ondoren, Bomilkarrek konpromisoa hartu zuen, erromatar laguntzaren truke, Jugurta bizirik edo hilda entregatuko zuela. Bitartean, erregeak enbaxadoreak bidali zituen Metelori baldintzarik gabeko menpekotasun eskaintzak egiteko. Hori adostu ondoren, Jugurta traizio bati buruzko susmoak izan zituenez, Bomilkarrek ahalik eta azkarren erabaki zuen saldukeria gauzatzea. Honela, plan bat osatu zuen Nabdalsarekin, noble numidiar batekin, erregea harrapatzeko edo erailtzeko. Hala ere, plana Jugurtari salatu zioten Nabdalsaren idazkariak edo agenteek salatu zioten, eta Bomilkar harrapatu eta hil zuten.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* HUSS, Werner (1985):* Geschichte der Karthager*, Munich: C.H. Beck, . (alemanez)
* Artikulu honek jabari publikoko argitalpen bateko testua biltzen du: Smith, William, ed. (1870). *Bomilcar*. Greziako eta Erromako Biografia eta Mitologiako Hiztegia.

## Ikus, gainera 
* Barzidak
* Beste Bomilkar batzuk

## Kanpo estekak 
*  William Smith (lexicographer)
*  Greziako eta Erromako Biografia eta Mitologia hiztegia
Tearen Nazioarteko Eguna

**Tearen Nazioarteko Eguna** urtero ospatzen da maiatzaren 21ean, Nazio Batuen Batzar Nagusiak 74/241 Ebazpena 2019ko abenduaren 19an onartu ondoren.

2005az geroztik, abenduaren 15ean ospatu zen baina 2018an Teari buruzko Gobernu Arteko Taldearen 23. bileraren ostean, Hangzhou-n, data aldaketa proposatu zen.

## Tearen Nazioarteko Eguna 
Nazio Batuen Batzar Nagusiak, 74/241 Ebazpenean, maiatzaren 21a **Tearen Nazioarteko Eguna** izendatzea erabaki zuen.

## Kanpo estekak
Tiziano Terzani

**Tiziano Terzani** (Florentzia, Toscana, 1938ko irailaren 14a - Pistoia, Toscana, 2004ko uztailaren 28a) kazetari eta idazle italiarra izan zen, gerra-berriemailea. 1972tik Asiako korrepontsala izan zen Der Spiegel astekari alemaniarrerako. Kazetaritza konprometituaren aldekoa izan zen, eta bidaiari humanista. Vietnamgo Gerraren lekukoa izan zen, besteak beste.

Haren libururik ezagunena *"Il fine è il mio inizio"* da, bertan jasotzen dituelarik haren semearekin izandako elkarrizketak, minbiziak jota bizitzaren amaiera bizitzen ari zenean. 65 urterekin hil zen Apenino mendien aldean. Liburu hartan oinarrituta, izen bereko pelikula egin zuten (*"Das Ende ist mein Anfang"*). Urte batzuk lehenago, Himalaia aldean bizi izan zen, meditazioa lantzen eta idazten.

## Bibliografia 
* *Pelle di leopardo. Diario vietnamita di un corrispondente di guerra 1972-1973*, 1973
* *Giai Phong! La liberazione di Saigon*, 1976
* *La porta proibita*, 1984
* *Buonanotte, signor Lenin*, 1992
* *Un indovino mi disse*, 1995
* *In Asia*, 1998
* *Lettere contro la guerra*, 2002
* *Un altro giro di giostra*, 2004
* *La fine è il mio inizio*, 2006 (hilondokoa)
* *Fantasmi*, 2008 (hilondokoa)

## Kanpo loturak 
* Webgune pertsonala.
Anne Palles

**Anne Palles** (1619 &ndash; 1693ko apirilaren 4a) ustez, sorgina. Danimarkan sorginkeriagatik legalki erail zuten azken emakumea izan zen.

## Aurrekariak 
1692an, Lommelev-ko Karen Gregers Madsens Oswald Egger pozoitzeagatik salatu zuten. Oswald, Ingeborg Olufsdatter-en senarra zen, gizon bortitz eta erasotzailea. Ingeborg-ek Karen kontratatu zuen Nykøbing Falster- en Oswald drogatu eta erailtzeko asmoarekin. Ole Boesenek, Ingeborgen maitaleak, hilerritik hezur bat hartu zuen, Karenen iradokizunez, ustez, Oswalek hezurra jan eta gero, hildakoak etorri eta hilko zutelako, ez zuenez funtzionatu Egger pozoiarekin hil zuten. Sei apaizen galdeketa eta gero, Karenek magia praktikatzen zuela aitortu eta Anne Kruse, Abigael Nielsdatter eta Anne Palles ere salatu zituen Tåderup-en sorgin gisa, baita 96 bezero ere.

## Salaketak 
Anne Palles 1692an epaitu zuten agintari bat, Morten Faxe, sorgindu izana leporatuta. Agintariak, Palles eta bere senarra, Peder, Øverup-en zuten jabetza hartu zuen. Pallesek baserria utzi aurretik, "zoritxarra" opa zion eta horregatik, agintaria etxean deseroso sentitzen zen. Karenek Palles hori egiten ikusi zuela esan zuen. Jabetza oso ona zen; Anne-k bere lehenengo senarrarengandik, Niels, hartu zuen eta bigarren senarra jabetzagatik ezkondu zela esan zen, galdutzean zorigaiztoko bikotea bihurtu baitzen.

## Erreferentziak
Blanca Ascanio Moreno

**Blanca Ascanio Moreno**, ezizenez **La maestra roja** (Gomera, Kanariak, 1910eko azaroaren 4a–Santa Cruz Tenerifekoa, 1988ko azaroaren 14a) kanariar maistra eta komunista izan zen. 

## Bizitza 
Blanca Ascanio Moreno 1910eko azaroaren 4an jaio zen Gomeran, burgesia txikiko familia batean. Oso gaztetatik kontzientzia sendoa garatu zuen garaiko desberdintasun sozial eta politikoen aurrean; bere neba eta ahizpekin partekatzen zuen kontzientzia: Guillermo, irlako Gazteria Errepublikanoen sortzailea, Petra, Eulalia eta Amelia. 

Guillermo, bere neba, ahizpa Amelia eta bere lehengusu Juan Pedro Ascanio García, Fernando Ascanio Armas eta Pablo Ascanio Armasekin batera, Blanca inplikatu egin zen eta balore komunistak bereak egin zituen. Horrela, Langileen Federazioaren lanetan lagundu zuen, hasiera-hasieratik militantzia oso aktiboa izan zuelarik. “Blanca hemen "osotasuna" zen; ez zuen kargurik, baina gaztetasunaren osotasuna zen. Harengan fidatzen ginen, oso argia zen. Gurekin hitz egiten zuen aholkuak emanez”. Horrela erretratatzen zen Blanca Ascanio Gomera herriaren barruan, *“El Fogueo”*  liburuan jasota geratzen den bezala, bertan, ahozko testigantzetatik abiatuta, 1936ko II. Errepublikaren aurkako altxamendu militarrean herriak izan zuen erresistentziari ahotsa ematen zaio. 

### Irakasle eta iraultzailea 
Gomerak, erresistentzia gune gisa, bere sustraiak Vallehermosoren bilakaera sozialean ezkutatzen ditu. Toki horretan, langile klaseak Alfontso XIII.aren azken etapetatik bere egoeraz jabetzea lortu zuen. Langile eta errepublikar mugimendu honen barnean Blanca Ascanio ezinbesteko figura izan zen, beti jauntxokeriaren baldintza ankerren eta Lehen Mundu Gerrak uharteetan zituen ondorio ekonomikoen aurka borrokatuz. Jarduera politiko eta sozial horrek laster jaso zituen ondorioak, aurrerago ikusiko dugunez. Blanca La Lagunako Magisteritza Eskola Normalean maistra gisa trebatu zen. Ikasketak amaitutakoan, Irakaskuntzako Langileen Federazioaren (FETE) laguntzaile bihurtu zen. Federazio hori UGTn integratuta zegoen, eta, irakaskuntza herrikoi, doako eta librearen alde egiteaz gain, emakumeen emantzipazioaren alde ere egiten zuen. Unibertsitateko prestakuntzan aurrera egiten zuen bitartean, Blancak hainbat urtez herri-hezkuntzako lanak egin zituen Gomeran, Vallehermosoko proletalgoari eskolak emanez eta kultur ekintzak antolatuz, hala nola hitzaldiak eta antzezlanak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iñaki Dorronsoro Plazaola

**Iñaki Dorronsoro Plazaola** (Ataun, 1947ko irailaren 14a) ingeniaria Eusko Ikaskuntzako lehendakaria izan da 2012tik 2020ra.

Ingeniaritza Bilbon ikasi zuen Industria Ingeniaritza Goi Eskolan.

Gaztetan atletismoa praktikatu zuen, xabalina-jaurtitzailea izan zen eta 1970etik 1975era EAEko errekorra izan zuen, 69,22rekin. Nazioarteko lehiaketan ere aritu zen.
[thumb|[Joan Mari Torrealdairi Manuel Lekuona Saria entregatzen.]]
Ibilbide profesionala Mondragon Korporazioari lotuta egon da kudeaketa- eta sustapen-ingeniaritzaren esparruan. LKS Taldearen sortzaileetako bat izan zen 1989an, eta Zuzendari Nagusia izan zen geroago. 1998an, Mondragon Corporationeko Hezkuntza, Ikerketa eta kudeaketa korporatiboaren ereduaz arduratu zen, eta Zientzia eta Teknologia Planen formulazioan eta jarraipenean ere parte hartu zuen.

2002an MIK (Mondragon Ikerketa Kudeaketan) zentroaren sorrera sustatu zuen, eta, geroago Lehendakaritza eta Zuzendaritza hartu zituen. Iñaki Dorronsorok irakasle laguntzaile gisa aritu da Mondragon Unibertsitatean (bere Kontseilu Errektoreko kide izan zen), Deustuko Unibertsitatean, eta Lancasterreko Unibertsitatean. Estrategia, lehiakortasuna, antolaketa, berrikuntza, ekintzailetza, enpresa- eta kudeaketa-ereduak aztertu eta dokumentatu dituen gaiak dira. Aldi berean, beste hainbat arlo ere landu ditu (soziologia, ekonomia, historia, zientziaren filosofia eta antropologia).
[thumb|Iñaki Dorronsoro eta [Fermin Leizaola]]
2012ko uztailaren 20tik 2020ko irailera arte, Eusko Ikaskuntzako lehendakaria izan da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Iñaki Dorronsoro */ Eusko Ikaskuntzako presidentea*. "Eusko Ikaskuntzak lanari ekingo dio euskal gizartea berritzeko ideia eta proiektu garrantzitsuak sustatuz, lagun ororen arreta erakarriko dutenak alegia" Juan Agirre Sorondo, Euskonews.
Tomislav II.a Kroaziakoa

**Aimone Printzea, 4. Aostako Dukea** edo **Tomislav II.a Kroaziakoa** (*Aimone Roberto Margherita Maria Giuseppe Torino*) (Turin, 1900eko martxoaren 9a - Buenos Aires, 1948ko urtarrilaren 29a) Italiako Savoiako etxeko printze eta Regia Marinako ofiziala izan zen. Amadeo I.a Savoiakoaren biloba eta Emanuel Filiberto, 2. Aostako Dukearen bigarren semea izan zen eta Spoletoko dukea izendatu zuten 1904an. 1929an Karakorumera espedizio bat zuzendu zuen. 1939an Irene Greziakoa printzesarekin ezkondu zen eta seme bat izan zuten, Amedeo. 1942an, bere anaia Amedeo Kenyako gerrako gatibuen esparru batean hil ondoren, Aostako dukerrian hartu zuen oinordeko.

1941eko maiatzaren 18tik 1943ko uztailaren 31ra Kroaziako Estatu Independenteako errege titularra izan zen **Tomislav II.a** izenarekin. Hala ere, ez zen inoiz Kroazian egon eta erregealdia sinbolikoa izan zen. 1943an Viktor Emanuel III.a Italiakoa lehengusuaren aginduz abdikatu zuen.
[thumb|ezkerrera|Designacija Aimone Tomislava II. 18.05.1941. ispred kralja je poglavnik Pavelić, dok lijevo vojskovođa Kvaternik|1941ko maiatzaren 18an. Tomislav II.a Kroaziako errege izendatzea. Aurrean poglavnik [Ante Pavelić eta Kroaziako ordezkaritza]]
Ricardo Visus

**Ricardo Visus Antoñanzas**, **Caíto** (Zarrakaztelu, 1931ko abuztuaren 11 &ndash; Iruñea, 2020ko urriaren 15a) nafar tenor, kantu-zuzendari eta opera-zuzendaria Minnesotako Unibertsitatean izan zen.

## Erreferentziak
Hanibal Giskon

**Hanibal Giskon** (, ḤNBʿL; (K.a. 295-258), Erromaren aurkako Lehen Gerra Punikoan, lurreko armadetako eta itsas flotetako arduradun kartagotarraren komandante militarra izan zen. Bere ahaleginak, azkenean, ez zuen arrakastarik izan eta borrokan izandako porrotaren ondoren, exekutatu egin zuten.

## Bizitza eta karrera 
Ezezagunak dira Hanibal Giskonen hasierako bizitzaren eta ibilbidearen xehetasunak.

### Agrigentum 
Hanibal Giskon iturrietako lehen agerraldia K.a. 262an izan zen, erromatarrek Agrigentumen setiatutako garnizioko jeneral nagusia zen aldetik. Giskonek eta bere gizonek hilabetez erakutsi zuten irmotasuna eta Hannonen errefortzuak iritsi ziren arren, hiria azkenean erromatarren esku geratu zen. Giskonek Kartagora ihes egitea lortu zuen guduaren azken etapetan.

### Messinako itsasartea 
Dirudienez, Agrigentumen izandako porrotak ez zion Giskoni lidergoarekin jarraitzea eragotz, hurrengo urtean, K.a. 260an, Giskonek Messinako itsasartean kartagotar flotaren arduradun almirante gisa itzuli zelako. Erromatarrak lehen itsas armada abian jartzeko zorian zeuden eta Kartagok berrikuntza hori zapuztu behar zela zehaztu zuen. Giskonek Kneo Kornelio Eszipion Asina, Erromako kontsula, garaitu eta harrapatu zuen Lipariko topaketan, eta horrek Szipioni *Asina* (astoa) ezizena eman zion. Hala ere, garaipen horren ostean, flota erromatar gehienak inguruko uretan maniobrak egiten jarraitu zuen.

### Milas 
Geroago, K.a. 260. urtean, Giskon lehen jeneral punikoa izan zen erromatar *corvus* abordatze sistemaren efektu hilgarriak pairatu zuena. Kartagok itsasoan zuen nagusitasunean ziur, Giskonek bere itsasontziak Milasko batailarako zabaldu zituen ilara luzeko antolamendu tradizionalean. Itsas borrokan esperientziarik ez zuten arren, erromatarrek, Gaio Duilio kontsulak zuzenduta, kartagotar flota garaitu zuten, batez ere itsas gerran lurreko taktiken erabilera berritzailea zela eta.

Kartagotik Hanibal berriro deitu zuten. K.a. 258an, Sardiniara bidalia izan zen irla hau erromatarren aurka defendatzeko. Hala ere, Gaio Sulpizio Paterculo komandante erromatarrarek Hanibal garaitu zuen.

Bere kideen konfiantza galduta, Hanibal Giskon ezgaitasunagatik exekutatu zuten, garaitutako beste puniko jeneral batzuekin batera. Zenbait aipamenen arabera, bere soldaduak izan ziren gurutziltzatu zutenak.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* HUSS, Werner (1985): *Geschichte der Karthager*, Munich: C.H. Beck, . (alemanez)

## Ikus, gainera 
* Beste Hanibal batzuk

## Kanpo estekak 
* William Smith (lexicographer)
* Greziako eta Erromako Biografia eta Mitologiako Hiztegia
* Livius.org: Hannibal
Khaxuri

**Khaxuri** () erdialdeko Georgiako hiria da, Xida Kartli eskualdekoa. Herrialdearen 9. hiririk handiena da.

## Biztanleria 
## Klima 
## Hiri senidetuak 
*  Novohrad-Volynski, Ukraina
*  Radviliškis, Lituania
*  Bauska, Letonia
*  Hedemora, Suedia
*  Horki, Bielorrusia
*  Tarnów, Polonia
*  Ramla, Israel

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
13. linea

**13. linea** terminoa hainbat garraio-linea izendatzeko erabiltzen da:

## Metroa 
* 13. linea (Parisko metroa)
* 13. linea (Shanghaiko metroa)

## Autobusa 
* 13. linea (Eskualdeko Hiri Garraioa)
* 13. linea (Txik Txak)
4 Non Blondes

**4 Non Blondes**, AEBetako rock alternatibo talde bat izan zen. 1989. urtean San Francisco hirian sortu zuten lau emakumezkok eta 1994 arte iraun zuen. Disko bakarra argitaratu zuten *Bigger, Better, Faster, More!* eta mundu mailako arrakasta lortu zuten disko horretako ''What's Up?* abestiarekin.

## Izena 
Christa Hillhousek kontatzen duenaren arabera San Frantziskoko badia eremuan zeudela albotik pasa zen familia ilehori bateko haurrak pizza kutxa batean zegoen pizza zati bat hartu nahi izan zuen eta amak errieta egin zion beraiei begira usoek eta jendeak zikindurik zegoen pizza zatia zela esanez. Hortik atera zuten *4 Non Blondes* izena, euskaraz "4 ez-ilehori". Kaliforniar estereotipoa ez betetzearen sinbolo bihurtu zen taldearen izena.

## Ibilbidea 
Christa Hillhouse baxujolea eta Shaunna Hall gitarjolea gelakideak ziren eta Wanda Day baterijolearekin batera talde bateko kide bihurtu ziren. Hiruek talde hura utzi eta berria sortzea erabaki zuten eta Linda Perryren bakarkako kontzertu bat ikusi zutenean taldean sartzeko eskatu zioten.

Aurreneko kontzertua 1989ko urriaren 17an 18:10etan ematekoak ziren baina bostak aldera *Loma Prieta lurrikara* izan zen San Franciscon eta kontzertua bertan behera gelditu zen. San Franciscoko lesbiana giroko tabernetan jotzen hasi ziren eta LGBT komunitatean arrakasta hartu zuten berehala. 1991eko uztailean Interscope Records disketxeak fitxatu zituen eta 1992an diskoa prestatzen hasi ziren, *Bigger, Better, Faster, More!* izena izango zuena. Diskoaren grabaketan Shaunna Hall gitarjolearen lana zalantzan jarri zen eta honek taldea uztea erabaki zuen. Louis Metoyer gitarjoleak bukatu zituen grabaketak eta ondorengo kontzertuetarako Roger Rocha batu zitzaien, taldea desegin arte iraungo zuenak. 1992 amaieran taldeak *Dear Mr. President* singlea kaleratu zuten baina benetako arrakasta *What's Up?* abestiarekin iritsi zitzaien. Billboard 200 zerrendan urtebetetik gora egin zuen (59 aste).

## Diskografia 
### Diskoak 
* *Bigger, Better, Faster, More!* (1993)
### Singleak 
* *Dear Mr. President* (1992)
* *What's Up?* (1993)
* *Spaceman* (1993)
* *Mary's House* (1993)
* *I'm the One* (1993)
* *Superfly'' (1993)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alberti

**Alberti** abizen bat da:

## Pertsonak 
* **Charly Alberti** (1963-), Argentinako musikaria,
* **Cléber Luis Alberti** (1982-), Brasilgo futbolaria,
* **Doménico Alberti** (1710-1740), italiar konpositore eta musikaria,
* **Fabio Alberti** (1964-), argentinar umorista
* **Friedrich August von Alberti** (1795-1878), alemaniar geologoa,
* **Jeroni Albertí Picornell** (1927-), espainiar enpresaburua,
* **Leon Battista Alberti** (1404-1472), italiar arkitektoa,
* **Luis Alberti** (1906-1976), musikaria,
* **Manuel Alberti** (1763-1811), argentinar apaiza,
* **Rafael Alberti** (1902-1999), espainiar poeta.
2020ko Ordiziako Klasika

**XCVII. Ordiziako Klasika- Ordiziako Udala Sari Nagusia** 2020ko urriaren 12an egin zuten. Hasiera eta bukaera Ordizian, Abaltzisketa eta Altzo zeharkatu zituen, 165,7&nbsp;km ibilbidean. 1.1 maila zuen.

Lasterketa honetan Tokioko olimpiar jokora Yukiya Arashirorekink zein joango zen erabaki zen Nariyuki Masuda Utsunomiya Biltzen taldekoa lasterketa honetan 20. bukatu zuen lasterketa eta Nakane ez erretiratu zelako Masuda Tokioko Olimpiar Jokoan parte hartu zuen.

## Parte-hartzaileak 
## Sailkapen orokorra 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
13. linea (Txik Txak)

**Txik Txaken 13. linea** (estilitzatua) Car Express sareko zortzi hiriarteko autobus lineetako bat da. Lineak 29 geltoki eta 48 kilometro ditu guztira eta Baiona, Baionaldea eskualdean dagoena, Bastidarekin edo Donoztirirekin lotzen ditu, Arberoa eskualdean, Hazparne bidez.

2019ko irailaren 2an inauguratu zen, Baiona, Hazparne eta Bastida edo Donoztiri herrien artean, Transports 64 sare zaharreko **&nbsp;&nbsp;813&nbsp;&nbsp;** linetik abiatuta.

## Historia 
2013. urtera arte, Pirinio Atlantikoetako Departamenduko Kontseilua arduratzen zen errepide bidezko hiriarteko garraio-lineak kudeatzeaz Ipar Euskal Herrian eta Bearnon. Guztira 14 linea zeuden Euskal Herrian, barnekoak zein Okzitaniara lotutakoak. Autobus bat edo bi baino ez ziren linea gehienetan noranzko eta egun bakoitzeko, eta kontrolik gabea zen. Autobusek ez zuten irudi komertzial propioa, operadoreena baizik. Linea honek **&nbsp;&nbsp;855&nbsp;&nbsp;** linea izena jasotzen zuen eta Baiona eta Donamartiri artean, Hazparne bidez, zihoan.

2013an, sareak eraldaketa handia jasan zuen. Lineak antolatu egiten dira eta denentzako marka komun bat hartzen da. Zenbakiak berrantolatu egiten dira, errazagoa izan dadin, eta tarifak berrikusi egiten dira. **&nbsp;&nbsp;855&nbsp;&nbsp;** lineak **&nbsp;&nbsp;813&nbsp;&nbsp;** linea izena hartuko du eta ibilbidea aldatu egingo da: Baionatik Kanbora Hazparnetik. Hazparne eta Donamartiri arteko herrietarako, zerbitzua kendu da.

2017ko urtarrilean hirigune guztiak Euskal Hirigune Elkargoan batu zirenean, Iparraldeko garraio publikoko sare guztiak (Chronoplus, Hegobus, etab.) haien eskuetara pasatu ziren, hiriarteko lineak izan ezik (Transports 64), horiek departamenduaren esku jarraitzen baitzuten. 2019ko uztailera arte ez zuen lortu Akitania Berria eskualdeak hiriarteko garraioaren emakida (lehenago departamenduen esku), eta bere lurraldetik osorik elkargoari igarotzen diren lineen titulartasuna ematea erabaki zuen. Horrela sortu zen garraio publikoaren irudi bateratu berria, sare berri batek lagunduta: Txik Txak.

Car Express sarearen linea 2019ko irailaren 2an jarri zen martxan, orain desagertu den **&nbsp;&nbsp;813&nbsp;&nbsp;** linearen ibilbideari buruz. Zerbitzua, ordura arte Baiona eta Hazparne artean, Bastidaraino edo Donoztiriraino luzatu zen, baina zerbitzu batzuetarako bakarrik.

## Ibilbidea 
### Geldialdiak 
### Disuasio-aparkalekuak 
Gaur egun, ez dago disuasio-aparkaleku ofizialak.

## Ustiapena 
Gaur egun, Basque Bondissant enpresak ustiatzen du linea.

### Maiztasunak 

### Flota 
Linean 4 ibilgailuk egiten dute lan guztira.

### Tarifak 
2022ko uztailaren 4tik aurrera, Txik Txak sareko tarifak bateratu egingo dira, eta berdin-berdinak izango dira linea eta zerbitzu guztietarako, SNCFk emandako tren-zerbitzuetarako izan ezik, horiek garraio-titulu propioak baitituzte.

## Etorkizuna 
Maiztasunak eta ibilbideak handitzea aurreikusten da, baita tarifak integratzea ere.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Car Express
* Txik Txak

## Kanpo estekak 
* Txik Txak sarearen webgune ofiziala
Dylan Sprouse

**Dylan Thomas Sprouse** (Arezzo, Toscana 1992ko abuztuaren 4a) aktore estatubatuarra da. Cole Sprouse anai bikia baino 15 minutu lehenago jaio zen. Oso gazte hasi ziren aktore lanetan; zortzi hilabete zituztenean, hain zuzen ere. Beren amonak bultzatuta hasi ziren aktore lanetan.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
### Bideo musikalak 
### Bideo-jokoak 
## Galeria 

Fitxategi:Dylan Sprouse 2010.jpg
Fitxategi:NYU Local chats with Dylan Sprouse 03.jpg|Dylan sprouse
Fitxategi:Dylan and Cole Sprouse with Piper.jpg
Fitxategi:Dylan Sprouse in 2009.jpg
Fitxategi:Sprousetwins-withgaryspatz.jpg
Fitxategi:Dylan Sprouse 2010 2.jpg

## Kanpo estekak
Kobuleti

**Kobuleti** () mendebaldeko Georgiako hiria da, Adjariako Autonomia Errepublikan dagoena.

## Biztanleria 
## Klima 
## Hiri senidetuak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mabi Revuelta

**Mabi Revuelta Sierra** (Bilbo, Bizkaia, 1967ko abuztuaren 18a) artista plastikoa da.

## Biografia 
Arte Ederretan lizentziatu zen Euskal Herriko Unibertsitatean 1990ean. Harrezkero, bere lana modu profesionalean erakusten hasi zen, aldian-aldian erakusketak egiten ditu galerietan, arte zentroetan, azoketan eta nazioko eta nazioarteko museoetan, artista bisual gisa egindako ibilbidea bateragarria bihurtzen du arte pedagogia berrietako irakaskuntza eta ikerketekin.

2000tik 2003ra New Yorken bizi izan zen, eta han hornitu zuen prestakuntza International Studio & Curatorial Program-en 2003an Marcelino Botín Fundazioaren beka batekin. 2016an, Bilbon kokatu zen berriro eta ikerketa eta sorkuntza artistiko ildo berria hasi zuen BBVA Fundazioaren bekari esker. 2016ko Gure Artea saria jaso zuen bere sormen jardueraren aitorpen gisa.

## Ibilbide profesionala 
Iruñeko Arte Eskolan Eskultura eta Proiektuen irakaslea izan zen eta Masterreko Tailerrak eta Mintegiak eman ditu Cuencako Arte Ederretako Fakultateetan eta Euskal Herriko Unibertsitatean (UPV / EHU). Berariazko tailerrak egin ditu Bilboko Azkuna Zentroa edo Portugaleteko Troconiz Santacoloma Fundazioa bezalako erakundeentzat. PlayTime artEducation prototipoa garatu du: Artea eta Ikusizko Kultura herritarrengana hurbiltzeko proiektua.Bere lanak honako tokietan erakutsi ditu: Guggenheim Bilbao Museoan; ISCP, New Yorken; Pekingo Cervantes Institutuan, Txinan eta Tokion, Japonian; Museo Erotikoan, New Yorken; TEA Museoan, Tenerifen; Encendida Etxean, Madrilen edo BilbaoArte Fundazioan.

2015ean, *Juguetes irrompibles* izeneko erakusketa bat aurkeztu zuen Gasteizko Artium Museoan. Bertan, artetik abiatuta Hezkuntzaren problematikari buruzko zazpi urteko ikerketa plastikoa erakutsi zuen. Erakusketa honetan, artistak liburua eta eskola-irakaskuntzak jokoaren lurraldeetara zabaldu nahi izan zituen, elementu eraikitzaile gisa eta jostailua garapen kulturalerako tresna gisa.

Bere lana bilduma pribatuetan eta museo eta erakunde publikoetan dago, hala nola TEA Tenerife Espacio de las Artes ; San Frantziskoko Nazioarteko Emakumeen Museoa, Kalifornia; Marcelino Botín Fundazioa, Santander; BilbaoArte Fundazioa, Bilbo; ARTIUM Museoa, Gasteiz; Nafarroako Museoa, Iruñea; Iruñeko Udala; Gazte Institutua; Bizkaiko Foru Aldundia , Euskal Herriko Unibertsitatea edo Segoviako Foru Aldundia.

## Lanak 
* *Geometra,* Artium Museoa, Gasteiz, 2015

alt=|thumb|* Artium Jostailu hautsiezinak, Arte Garaikideko Euskal Zentroa-Museoa, Gasteiz - 2015

* *ABECEDA*, Ballet Triadikoa, Arriaga Antzokia, Bilbo, 2009.

thumb|ABECEDA, Ballet Triadikoa.Balletaren estreinaldia Arriaga Antzokian, Bilbon - 2009

* *Maitale ilusiozaleak*, Bastero Aretoa, Andoain, 2005

thumb|Nire jantzi gogokoena ez da ezer. Bastero Aretoa, Andoain - 2005

* *Rizos de Medus*a, Guggenheim Bilbao Museoa, 2000.
* Sueños Fotomontados, 2019. Sala Urazurrutia de la Fundación BilbaoArte.
* *Akromatikoa. Partida hilezkorra,* Azkuna Zentroa. Bilbo, 2020.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Mabi Revuelta. Facebook
* Mabi Revuleta: Las piezas de ajedrez son los componentes del alfabeto que dan forma a los pensamientos YouTube.
*
Datue jauregia

**Datue** edo **Datueberria** jauregi barroko eta leinu etxea da, Nafarroa Garaiko Elizondo herrian dagoena.

## Kokapena 
Baztanen dago, Elizondo herriaren hegoaldeko sarreran, Datuzelai alderdian.
 Bertan jaio zen 1692an Miguel Aldekoa Datue, Asturiasko Printzearen diruzain eta Finantza kontseilari izatera iritsi zena. Haren arreba, Joana Maria Aldekoa Datue, Agustin Jauregi Aldekoa (1711-1784) Txileko gobernadore eta Peruko erregeordearen ama izan zen.

Martin Luis Etxeberria Baztango alkate eta militarra ere han bizi izan zen, Maria de los Angeles Iturralde Aldekoarekin ezkondu ondoren. Buruzagi karlista gisa nabarmendu zen Etxeberria Lehen Karlistaldian, eta Erreniegako guduan hil zen 1838an. Zigor gisa, liberalek su eman zioten jauregiari Elizondoz jabetu zirelarik; era horretan familiaren artxiboa galdu zen.

Gerra zela-eta, Martin Luisen emaztea erbesteratu egin zen, eta haren seme Damaso Etxeberria Iturralde Bordelen jaio zen 1834an. Gerra bukatuta itzuli zen Datuera, eta hura ere Baztango alkate izan zen. Baina semea ez zen nabarmendu gerrengatik; letrengatik ere ez asko, baina euskal hitzak idatzi zituen: 1857an Frantzisko Xabierkoaren omenez egindako poema, besteak beste. Luis Luziano Bonaparterekin harremana izan zuen, haren idatziak landu baitzituen euskararen mapa egiteko. Are gehiago, Bonaparte Datue jauregi ondoko Datugaraia etxean hartu zuten.

## Eraikina 
Bolumen kubikoko eraikin bakartua da, paramentu igeltsuztatuak eta kantoi-harri gorriak dituena. Hiru solairu dauzka, hegatz bikoitza, eta lau isurkiko teilatua; estalkiaren gainean, txapitula txiki batzuk nabarmentzen dira. Behealdean, fuste ildoduneko eta doriar ordenako bi zutaberen artean, erdi-puntuko portalea dago. Lehenbiziko solairuan, balkoi bat dago portalearen gainean, artekatutako pilastren artean irekia; hauetan pausaturik, frontoi zatitu bat, bigarren solairura ere hedatzen dena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hanibal Rodaskoa

**Hanibal** (punikoeraz: 𐤇𐤍𐤁𐤏𐤋, ḤNBʿL), Polibiok **Hanibal Rodaskoa** gisa bereizten zuen (grezieraz: Ἀννίβας ἐπικαλούμενος Ῥόδιος, *Hanníbas epikaloúmenos Rhódios*) kartagotar nabarmena izan zen. Lehen Gerra Punikoan, erromatarrak Lilibeo setiatzen ari zirenean, kartagotar ontzien abiadura handia erabili ahal izan zuen erromatar flota saihesteko. Honela, Aderbal komandante kartagotarrari eta kartagotar senatuari informazio baliotsu eman ahal zien. Erromatarrek, azkenean, garaitu zuten harrapatutako kartagotar quadrirreme bat erabiliz. Erromatarrek itsasontzi hau erabili zuten kartagotar blokeo zapuzteko, eta honen arabera, ondorengo itsas ontziak moldatu zituzten.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* HUSS, Werner (1985): *Geschichte der Karthager*, Munich: C.H. Beck, . (alemanez)
* Artikulu honek jabari publikoko argitalpen bateko testua biltzen du: Smith, William, ed. (1870). *Bomilcar*. Greziako eta Erromako Biografia eta Mitologiako Hiztegia.
* .Polibio: *The Rise of the Roman Empire,* I. liburukia, 46, 59 kapituluak.

## Ikus, gainera 
* Beste Hanibal batzuk

## Kanpo estekak 
* William Smith (lexicographer)
* Greziako eta Erromako Biografia eta Mitologiako Hiztegia
* Livius.org: Hannibal
Oihana Arana

**Oihana Arana Cardenal** (Eskoriatza, Gipuzkoa, 2001eko urriaren 12a) Gipuzkoako bertsolaria eta idazlea da.

## Biografia 
Arizmendi ikastolan egin zituen lehen ikasketak. Egun, Euskal Herriko Unibertsitatean Gizarte antropologia ikasten dihardu. Txikitatik izan du bertsotarako zaletasuna eta 2017 eta 2018an Gipuzkoako eskolarteko txapelduna izan zen. 2019an *Urruzunotarrak gehituz* lehiaketako saridunetako bat zen. 2020an, Oñatiko Antixena Gaztetxean jokatu zen finalean, *Dizdaitte* sariketaren lehen edizioko txapeldun.thumb|250px|Oihana eskolarteko txapelketan|Oihana Arana bertsotan
2020an argitaratu zuen bere lehenengo eleberria *Portuak.* Horretaz gain *Izotzetan islatuak* liburu kolektiboan ere parte hartu du.

## Liburuak 
### Eleberria 
* *Portuak* (Gaumin, 2020).

### Poesia 
* *Lazunak azkazaletan* (Susa, 2021).

### Liburu kolektiboak 
* *Izotzetan islatuak* (Libero Amerika, 2020) - hainbat autore
thumb|250px|Erre ikuskizunekin partaideak
## Bertsolaritza 
### Txapelketak 
* Gipuzkoako Eskolarteko Bertsolari Txapelketa:
** Txapelduna (2): 2017 eta 2018.  
### Sariketak 
* Txana sariketa (1): 2019.
* Zarauzko Kopla Txapelketa (1): 2021.
* Dizdaitte sariketa (1): 2020.

* 2022an *Erre* ikuskizuna oholtzaratu zuen Aner Euzkitze, Haizea Arana eta Leire Vargasekin batera.
* 2022an *Berezkoa Ta Naturala* (Argia) Bertsolari Txapelketa Nagusiaren gaineko bideo-podcastean hartu zuen parte Leire Vargas, Aner Peritz eta Haizea Arana bertsolariekin batera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  BDB Bertsolaritzaren datu-basea
* Oihana AranaTwitter
* Oihana AranaFacebook
CR Belouizdad

**CR Belouizdad** (izen ofiziala, *Chabab Riadhi de Belouizdad*, الشباب الرياضي لبلوزداد), Aljeriako futbol talde bat da, Aljer hiriburuko Belouizdad auzokoa. 7 liga irabazi ditu, azkena 2020an.

## Historia 
Lehen mailan aritu izan da beti, 1988-1989 denboraldian ezik. 1962an sortu zen *CR Belcourt* izenarekin eta hamarkada horretan izan zuen garai arrakastatsuena, lau liga, hiru kopa eta magrebeko 3 errekopa irabaziz. *Le grand Chabab* ezizena hartu zuen orduan.

## Palmaresa 
### Aljerian: 18 
* Aljeriako Liga (10): 1965, 1966, 1969, 1970, 2000, 2001, 2020, 2021, 2022, 2023.
* Aljeriako Kopa (8): 1966, 1969, 1970, 1978, 1995, 2009, 2017, 2019.
* Aljeriako Superkopa (1): 1995.
* Aljeriako Ligako Kopa (1): 2000

### Nazioartean: 3 
* Magrebeko Txapeldunen Kopa (3): 1970, 1971, 1972
PWD Bamenda

**PWD Bamenda** Kamerungo futbol talde bat da, Bamenda hirikoa. Herrialdeko zaharrenetakoa bada ere 2020an irabazi du aurreneko liga.

## Palmaresa 
* Kamerungo Liga (1): 2020.

### Nazioartean: 0 
* Afrikako Txapeldunen Liga (0): 2004an 1. itzulia.

## Kanpo estekak
15. linea

**15. linea** terminoa hainbat garraio-linea izendatzeko erabiltzen da:

## Autobusa 
* 15. linea (Eskualdeko Hiri Garraioa)
* 15. linea (Txik Txak)
Berlingo Dekretua

**Berlingo Dekretua** 1806ko azaroaren 21ean, Napoleon Bonapartek ezarri zuen Frantziak Jenan Prusian irabazi ondoren. Dekretu horrekin Napoleonen helburua Ingalaterrak kontinentean zituen merkataritza-harremanak erabat deuseztatzea zen. Horren ondorioz sorturiko ekonomia-krisiak bake bidean jarri zuen ezinbestean Ingalaterra. 1806ko azaroaren 21ean galarazi ziren Britainia Uharteetako merkataritza-harreman guztiak. 

## Dekretuaren edukiak 
Berlingo dekretua bereziki ezaguna da Erresuma Batuaren aurkako Blocus Continental ezartzen zuelako ofizialki.

Hauek ziren eduki nagusiak:
* Erresuma Batuarekinko komertzio guztia debekatuta gelditzen zen.
* Kontinenteko ondasun britainiarrak konfiskatu egiten ziren.
* Erresuma Batuko korrespondentzia guztiak suntsitzen ziren.
* Frantzian edo Inperioan zegoen britainiar oro gerra preso bihurtzen zen.
* Portu britainiar batean ainguratu zen edozein itsasontzi "sasoi onean" zegoen.

## Dekretuaren testua 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maurice Gibb

**Maurice Ernest Gibb** (Douglas, Man Uhartea, 1949ko abenduaren 22a - Miami Beach, Florida, 2003ko urtarrilaren 12a) britainiar musikari, abeslari, egile abeslari eta disko ekoizlea izan zen. Barry eta Robin anaiekin batera Bee Gees taldea sortu zuen. Maurice Robinen anaia bikia zen. 1955ean Gibb familia Manchesterren kokatu zen eta anaiek *The Rattlesnakes* taldea sortu zuten eta Australiar emigratu ondoren *Bee Gees* taldea sortu zuten. Bere anaia abeslari nagusia ziren arren, Mauricek gutxienez abesti bat abesten zuen disko bakoitzean.
16. linea (Txik Txak)

**Txik Txaken 16. linea** (estilitzatua) Car Express sareko zortzi hiriarteko autobus lineetako bat da. Lineak 11 geltoki eta 27 kilometro ditu guztira eta Urepele, Baigorri-Ortzaize eskualdean dagoena, Arrosarekin lotzen ditu, Baigorri-Ortzaize eskualdean.

2019ko irailaren 2an inauguratu zen, Urepele eta Arrosa herrien artean, Aldudeko Ibarra Beti Aintzina elkarteko *Kintoa Mugi* anezkatik abiatuta.

## Historia 
2017ko otsailean, AIBA elkarteak (Aldudeko Ibarra Beti Aintzina) esperimentu bat hasi zuen Aldudeko ibarran, 18 hilabetez. Urepele, Aldude eta Bankako biztanleei anezka bat eskaini nahi zitzaien Arrosa (Ortzaize–Arrosa geltokia, Kanbo edo Baionarekin konektatu daiteke) eta Donibane Garazi (kantonamenduko hiriburua, inguruko saltokiak biltzen diren lekua) herriarekin lotzeko. Egunean lau bidaia eskaintzen ziren (joaneko bi eta itzulerako bi) 15 plazako minibus batean. 2 €-ko bidaiak eskaini ziren, 10 €-ko 10 bidaiatarako edo 20 €-ko hilabete osorako. Gainera, bidaia-partekatze programa bat abiarazi zen ibarran.

2017ko urtarrilean hirigune guztiak Euskal Hirigune Elkargoan batu zirenean, Iparraldeko garraio publikoko sare guztiak (Chronoplus, Hegobus, etab.) haien eskuetara pasatu ziren, hiriarteko lineak izan ezik (Transports 64), horiek departamenduaren esku jarraitzen baitzuten. Iragarpen hori aprobetxatuz, sare berria martxan jarri arte zerbitzua ustiatzeaz arduratuko zela iragarri zuen elkargoak, harrera oso ona izan baitzuen Aldudetarren, Urepeldetarren eta Banketarren artean.

2019ko uztailera arte ez zuen lortu Akitania Berria eskualdeak hiriarteko garraioaren emakida (lehenago departamenduen esku), eta bere lurraldetik osorik elkargoari igarotzen diren lineen titulartasuna ematea erabaki zuen. Horrela sortu zen garraio publikoaren irudi bateratu berria, sare berri batek lagunduta: Txik Txak.

Car Express sarearen linea 2019ko irailaren 2an jarri zen martxan, orain desagertu den *Kintoa Mugi* anezkaren ibilbideari buruz. Zerbitzua, ordura arte Urepele eta Arrosa artean.

## Ibilbidea 
### Geldialdiak 
### Disuasio-aparkalekuak 
Gaur egun, ez dago disuasio-aparkaleku ofizialak.

## Ustiapena 
Gaur egun, Kintoa Mugi enpresak ustiatzen du linea.

### Maiztasunak 

### Flota 
Linean ibilgailu batek egiten dute lan guztira.

### Tarifak 
2022ko uztailaren 4tik aurrera, Txik Txak sareko tarifak bateratu egingo dira, eta berdin-berdinak izango dira linea eta zerbitzu guztietarako, SNCFk emandako tren-zerbitzuetarako izan ezik, horiek garraio-titulu propioak baitituzte.

## Etorkizuna 
Maiztasunak eta ibilbideak handitzea aurreikusten da, baita tarifak integratzea ere.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Car Express
* Txik Txak

## Kanpo estekak 
* Txik Txak sarearen webgune ofiziala
Hanibal (Mertzenarioen gerra)

**Hanibal** (punikoeraz: 𐤇𐤍𐤁𐤏𐤋, ḤNBʿL), (K.a. 238 hil zen) kartagotar jenerala izan zen, Kartago eta matxinatuen mertzenarioen arteko Mertzenarioen gerran parte hartu zuena.

Gerra horretan, Hannon II.a Handia ordezkatu zuen kartagotar armadako komandante gisa. Matxinoen hiri batzuen aurkako kanpaina arrakastatsuan parte hartu zuen, Hamilkar Barkarekin batera.

Tunisko setioan gaueko erasoaldi batean harrapatu eta gurutziltzatu zuten, beste goi mailako kartagotar batzuekin batera.

Flaubertek bere pertsonaia Hannonekin uztartzen du *Salammbô *eleberri historikoan.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* HUSS, Werner (1985): *Geschichte der Karthager*, Munich: C.H. Beck, . (alemanez)
* GOLDSWORTHY, Adrian (2000): *The Punic Wars*, Cassell, , 135. orrialdea.
* ECKTEIN, Arthur M. (1995): *Moral vision in the Histories of Polybius*, University of California Press, , 177 or.
* Polibio Historia
* BARGER, Jorn (2002ko iraila): *Polibio Mertzenarioen Gerran.*
* FLAUBERT, *Salammbô-*ren postscript

## Ikus, gainera 
* Beste Hanibal batzuk

## Kanpo estekak 
* William Smith (lexicographer)
* Greziako eta Erromako Biografia eta Mitologiako Hiztegia
* Livius.org: Hannibal
15. linea (Txik Txak)

**Txik Txaken 15. linea** (estilitzatua) Car Express sareko zortzi hiriarteko autobus lineetako bat da. Lineak 17 geltoki eta 40 kilometro ditu guztira eta Kanbo, Lapurdi Garaia eskualdean dagoena, Iholdirekin lotzen ditu, Arberoa eskualdean, Hazparne bidez.

2019ko irailaren 2an inauguratu zen, Kanbo, Hazparne eta Iholdi herrien artean, Transports 64 sare zaharreko **&nbsp;&nbsp;813&nbsp;&nbsp;** linetik abiatuta.

## Historia 
2013. urtera arte, Pirinio Atlantikoetako Departamenduko Kontseilua arduratzen zen errepide bidezko hiriarteko garraio-lineak kudeatzeaz Ipar Euskal Herrian eta Bearnon. Guztira 14 linea zeuden Euskal Herrian, barnekoak zein Okzitaniara lotutakoak. Autobus bat edo bi baino ez ziren linea gehienetan noranzko eta egun bakoitzeko, eta kontrolik gabea zen. Autobusek ez zuten irudi komertzial propioa, operadoreena baizik. Linea honek **&nbsp;&nbsp;853&nbsp;&nbsp;** linea izena jasotzen zuen eta Baiona eta Hazparne artean, Kanbo bidez, zihoan. Bazen beste linea bat ere, **&nbsp;&nbsp;863&nbsp;&nbsp;** linea, Donibane Lohizune eta Hazparne lotzen zituena Kanbo bidez.

2013an, sareak eraldaketa handia jasan zuen. Lineak antolatu egiten dira eta denentzako marka komun bat hartzen da. Zenbakiak berrantolatu egiten dira, errazagoa izan dadin, eta tarifak berrikusi egiten dira. **&nbsp;&nbsp;853&nbsp;&nbsp;** lineak **&nbsp;&nbsp;813&nbsp;&nbsp;** linea izena hartuko du eta ibilbidea aldatu egingo da: Baionatik Kanbora Hazparnera. Horrela, ibilbidea alderantzikatuko da.

2017ko urtarrilean hirigune guztiak Euskal Hirigune Elkargoan batu zirenean, Iparraldeko garraio publikoko sare guztiak (Chronoplus, Hegobus, etab.) haien eskuetara pasatu ziren, hiriarteko lineak izan ezik (Transports 64), horiek departamenduaren esku jarraitzen baitzuten. 2019ko uztailera arte ez zuen lortu Akitania Berria eskualdeak hiriarteko garraioaren emakida (lehenago departamenduen esku), eta bere lurraldetik osorik elkargoari igarotzen diren lineen titulartasuna ematea erabaki zuen. Horrela sortu zen garraio publikoaren irudi bateratu berria, sare berri batek lagunduta: Txik Txak.

Car Express sarearen linea 2019ko irailaren 2an jarri zen martxan, orain desagertu den **&nbsp;&nbsp;813&nbsp;&nbsp;** linearen ibilbideari buruz. Zerbitzua, ordura arte Kanbo eta Hazparne artean, Iholdiraino luzatu zen, baina zerbitzu batzuetarako bakarrik.

## Ibilbidea 
### Geldialdiak 
### Disuasio-aparkalekuak 
Gaur egun, ez dago disuasio-aparkaleku ofizialak.

## Ustiapena 
Gaur egun, Basque Bondissant enpresak ustiatzen du linea.

### Maiztasunak 

### Flota 
Linean 3 ibilgailuk egiten dute lan guztira.

### Tarifak 
2022ko uztailaren 4tik aurrera, Txik Txak sareko tarifak bateratu egingo dira, eta berdin-berdinak izango dira linea eta zerbitzu guztietarako, SNCFk emandako tren-zerbitzuetarako izan ezik, horiek garraio-titulu propioak baitituzte.

## Etorkizuna 
Maiztasunak eta ibilbideak handitzea aurreikusten da, baita tarifak integratzea ere.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Car Express
* Txik Txak

## Kanpo estekak 
* Txik Txak sarearen webgune ofiziala
Afrikako Industrializazio Eguna

Nazio Batuen Erakundearen Batzar Nagusiak azaroaren 20a **Afrikako Industrializazio Eguna** aldarrikatzen du.

## Ospakizuna 
1989ko abenduaren 22an, Nazio Batuen Batzar Nagusiak 44/237 Ebazpenean "1991-2000 aldia aldarrikatzen du Afrikarako Bigarren Garapen Hamarkada; Azaroaren 20a **Afrikako Industrializazioaren Eguna** ere aldarrikatzen du. nazioarteko komunitatearen konpromisoa lortzeko Afrikako industrializazioari dagokionez ". 

**Afrikako Industrializazio Eguneko gaiak**

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Afrikako Industrializazio Egunaren gune ofiziala
* Afrikarako Aholkulari Bereziaren Bulegoa
* «Africa Renewal» aldizkaria ingelesez
* NBEren Berriak Afrikan
* Nazio Batuen Erakundearen Bakea Afrikan ingelesez
* Axola zaizkigun gaiak: Afrika
Avast Software

**Avast Software s.r.o.** Praga hirian egoitza duen zibersegurtasun enpresa multinazionala da. Avast 435 milioi erabiltzaile aktibo baino gehiago ditu eta 2020ko apirilean bere arloko bigarren enpresarik handiena zen mundu osoan. Konpainiak 1.700 langile ditu mundu osoko 25 bulegotan zehar.

1988an Pavel Baudiš eta Eduard Kučerak kooperatiba gisa sortu zuten. 2010etik enpresa pribatu bat izan zen eta 2018ko maiatzean IPO zuen. 2016ko uztailean, Avastek AVG Technologies lehiakidea eskuratu zuen 1,3 bilioi dolarren truke. Pragako eta Londresko burtsetako eta FTSE 100 indizetako kidea da.

Konpainiaren produktu nagusia Avast Antivirus da, Avast Secure Browser eta Avast SecureLine VPN bezalako tresnak dituena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
British American Tobacco

**British American Tobacco plc** (**BAT**) Londres hirian egoitza duen tabako enpresa multinazionala da. 2019an bere arloko enpresarik handiena zen mundu osoan. Konpainiak Dunhill, Kent, Lucky Strike, Pall Mall eta Rothmans bezalako markak ekoizten ditu mundu osoko 180 herrialdetan zehar.

Johannesburgoko eta Londresko burtsetako eta FTSE 100 indizetako kidea da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Burberry

**Burberry** Westminster hirian egoitza duen luxuzko enpresa multinazionala da. Gaur egun, prêt-à-porter arropak diseinatu eta banatzen ditu, tartean, bere gabardina ospetsuenak, larruzko objektuak, oinetakoak, modazko osagarriak, betaurrekoak, lurrinak eta kosmetikoak.

Thomas Burberryk 1856an sortua, Londresko burtsako eta FTSE 100 indizetako kidea da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
GlaxoSmithKline

** GlaxoSmithKline plc** (**GSK**) Brentforden egoitza duen botika-enpresa multinazionala da. 2019an, bere arloko munduko seigarren konpainiarik inportanteena izan zen, aurrekoak Pfizer, Novartis, Roche, Sanofi eta Merck & Co. izanda.

2000. urtean Glaxo Wellcome eta SmithKline Beecham enpresen fusioari esker sortua, New Yorkeko eta Londresko burtsetako eta FTSE 100 indizetako kidea da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala