open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bou Ahmed

**Aḥmad bin Mūsa bin Aḥmad al-Sharqī al-Bukhārī** (), **Bou Ahmed** edo **Bā Aḥmad** () gisa ezaguna, Marokoko Bisir Handia izan zen, eta *de facto* aginataria 1894 eta 1900 artean. Herrialdeko erregente bilakatu zen Hassan I.a Marokokoaren seme Abdelaziz Marokokoa tronuan jarri zuenean, ume bat zena garai horretan. Abdelazizen alde egin zuen, bere ikaslea zelako.

Bere aitona esklabo beltza zen, Moulay Slimaneren jabetzakoa, baina bere Hajib izendatu zuen. Ahmeden aita Mohammed IV.a Marokokoaren hajib izan zen, garai horretan Hassan I.aren Bisir Handia zena. Ahmed lehenengo Fezeko kalifa zen Mulay Ismaelen *hajib* bilakatu zen, eta ondoren Hassan I.arena. Abdelazizek 14 urterekin tronua eskuratu zuenean, bisir handi bilakatu eta Marokon krisi politikoa egotea ekidin zuen.

Ahmeden ondorengoek ere botere politiko handia izan dute Marokon, XXI. menderaino iritsi dena. 

## Genealogia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Inés Rey

**Inés Rey Garcia** (Coruña, 1982ko uztailaren 11) espainiar politikaria, PSOEn afiliatuta. 2019ko ekainaren 15etik Coruñako alkatea da.

## Ibilbidea 
Zuzenbidean lizentziatu zen Coruñako Unibertsitatean, eta karrera horretan Zuzenbide Prozesaleko irakasle izan zuen bere aurreko alkatea Xulio Ferreiro. Jaioterrian abokatu lanak egin ditu eta bi semeren ama da. 

Gazte Sozialisten  eta Espainiako Langileen Alderdi Sozialistaren (PSOE) militantea, 2011ko hauteskunde orokorretan bere alderdiaren Senaturako zerrendako 2. postuan aurkeztu zen, Javier Losada alkate ohiaren atzetik, baina ez zen senatari aukeratua izan.

## Coruñako alkatea 
### Primarioetako irabazlea 
2018an A Coruñako alkatetzarako hautagaitza aurkeztu zuen Jose Manuel Garcia, Rafael Arangüena eta Juan Ignacio Borregorekin batera. Lehen itzulian bigarren hautagai bozkatuena izan zen 96 botorekin, José Manuel Garcíaren atzetik, 143 lortu baitzituen. Hala ere, 2018ko azaroaren 25ean egin zen bigarren itzulian lehen postuan geratu zen, 215 botorekin, beste hautagaiaren 178ren aurrean, eta horrela PSdeGko zerrendaburu izan zen 2019ko udal hauteskundeetan bere hirian. 

### Alkatetzarako hauteskundeak 
2019ko maiatzaren 26ko hauteskundeetan, PSdeG-PSOE bigarren indar bozkatuena izan zen, A Coruñako Udaleko bederatzi zinegotzi eskuratuz, eta Beatriz Mato buru zuen Alderdi Popularraren hautagaitzatik 399 botora geratuz, bera izan baitzen lehen indarra botoetan, bederatzi zinegotzirekin berdinduz.  Hala ere, Inés Rey alkate izendatu zuten 2019ko ekainaren 15ean, osoko bilkurako botoen gehiengo absolutua batuz inbestiduran, Marea Atlantikoko sei zinegotzien eta Bloque Nacionalista Galegoko (BNG) bi zinegotzien aldeko botoekin, PSdG-PSOEkoez gain.

### Coruñako "adopzio-semeen" ohorezko titulua 
2021eko uztailaren 3a, bost-hamar gaztek egindako eraso homofobo batek Samuel Luizen heriotza eragin zuen, Espainia  astintzen duena. Eragileei kartzela zigor luzeak ezarri zizkietan hilketa egotzita. 

2025eko otsailaren 24an, bi senegaldar, garai hartan egoera irregularrean, euren bizitza arriskuan jarri zutenak ezagutzen ez zuten biktima babesteko, Coruñako "adopzio-semeen" ohorezko titulua jaso zuten eta Inés Reyk pertsonalki agurtu zituen  eta bizileku-baimena jaso zuten heroitasuna aitortzeko. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Ines Rey Twitterren
Azido sebaziko

**Azido sebazikoa** edo **azido dekanodioikoa**, konposatu organikoa da, HOOC(CH2)8COOH formula duena azido dikarboxilikoen klasekoa. Solido kristalino zuria da.

Giza eta landare-metabolitoa da.

## Sintesia 
Azido sebazikoa errizino-oliotik erauzitako azido errizinoleikoaren haustura oxidatzailearen bidez sintetizatzen da. Oktanola eta glizerina agertzen dira albo-produktu gisa.

CH3(CH2)5CH(OH)CH2CH=CH(CH2)7COOH ->[O2]HOOC(CH2)8COOH + CH3(CH2)6CH2OH

## Erabilera 
Azido sebazikoa sintesi kimikoan usatzen da erretxinak, adhesiboak, poliamidak, poliesterrak eta beste konposatu batzuk ekoizteko. Bestetik osagai gisa baliatzen da pinturetan, perfumeetan, kandeletan eta tenperatura baxuko lubrifikatzaileetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Masayoshi Ōhira

1978tik 1980an hil zen arte Japoniako lehen ministro izan zen politikari japoniarra izan zen.

## Kanpo estekak
Pater Noster eliza

**Pater Noster eliza** (, ), **Eleonako santutegia** ere esaten zaio,  Jerusalemgo Olibondoen mendian dagoen eliza katolikoa da, profeten hilobien iparraldean. Kristok Jaunaren Otoitzari buruz irakasten duen leku tradizionalean dago (Lukas, 11: 2-4). Kokatuta dagoen lurraldea Lur Santuko Frantziar Domeinu Nazionalari dagokio formalki.

Eliza modernoa Konstantino I.ak Jesukristoren Igokundea ospatzeko diseinatutako V. mendeko eliza bizantziar baten kokapenaren gainean eraikita dago. Bere ama Helenak zuzendu zuen eraikuntza eta dizipuluen eliza deitu zion. Egeria erromesa izan zen "Eleonako eliza'" deitzen lehena IV. mendean.

Alboko komentuko klaustroan Gure Aitaren plakak daude, hainbat hizkuntzatan idatzita, euskara barne.

## Iruditegia 

Pater Noster - Our Father - Lord's Prayer by Madelien Knight.jpg
Jerusalem Batch 1 (754).jpg
Church of the Pater Noster Mount of Olives, Jerusalem 45.jpg
Church of the Pater Noster Mount of Olives, Jerusalem 46.jpg
Gure Aita euskaraz Jerusalem 2008.JPG|
Pater Noster Notre Père en français.JPG|
Pater-Noster-en-breton.jpg|
Lord's Prayer alsacien.jpg|
PaterNosterOccitan.jpg|
PaterGjuhëShqip.jpg|
PaterNosterGreenlandish.jpg|
PaterJaponais.jpg|

## Kanpo estekak
Tanzan Ishibashi

Japoniako kazetari eta politikari bat izan zen, 1956tik 1957ra Japoniako lehen ministro izan zena.

## Kanpo estekak
Hitoshi Ashida

1948an Japoniako lehen ministro izan zen politikari japoniarra izan zen. Gerraosteko panorama politikoan pertsonaia nabarmena izan zen, baina bere zuzendaritza-ardurei uko egin behar izan zion bere kabineteko bi ministrori zuzendutako ustelkeria eskandalu baten ostean (Shōwa Denkō Jiken).

## Kanpo estekak
1973ko Lombardiako Giroa

**1973ko Lombardiako Giroa** txirrindularitzako lasterketa klasiko honen 67. edizioa izan zen. 1973ko urriaren 13an egin zuten Milan eta Como artean, 266 kilometroko ibilbidearekin.

Lasterketa honen hasierako garailea Eddy Merckx belgikarra izan bazen ere, dopin kontrolean norefedrinan positibo eman ostean, deskalifikatua izan zen.
Beraz, bigarren sailkatuari, Felice Gimondi italiarrari, garaipena eman zioten.

Lehenbiziko euskalduna Miguel Mari Lasa izan zen, seigarren amaitu zelarik.

## Taldeak 
## Sailkapen orokorra 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala  
* 1973ko Lombardiako Giroa - *ProCyclingStats*
Assabah (Maroko)

***Assabah*** () Casablancan argitaratzen den arabierazko marokoar egunkaria da, 2000ko martxoan sortua. Sortzailea Abdelmounaïm Dilami da.

Bere ildo editoriala jeneralista da, eta batzuetan populista. *Atlantic Radio* eta ''l'Economiste* hedabideen jabea ere baden Eco-Medias taldearen filiala da.

*Zouheir Bennani* enpresariaren (*Label Vie* - *Carrefour Maroko*, *Aradei Capital*, *Burger King Maroko*) eta haren bazkide *Nader Mawlawiren* esku dago.

## Aurkezpena 
### Egunkariaren aurkezpena 
*Assabah* egunkaria Abdelmounaim Dilami kazetariak 2000ko martxoan sortu zuen Casablancan. Bere lehen editorea Talha Jibril sudandarra izan zen, denbora luzez *Acharq Al Awsat'' egunkariak Rabaten duen bulegoko burua.

Egunkaria Éco-Médias taldearena da, eta hauek ere kontrolatzen ditu:

* l’Économiste
* Atlantic Radio
* Le journal arabophone Assabah.
* L’École privée de journalisme ESJC
* L'imprimerie Ecoprint

Assabah astelehenetik larunbatera formatu handian agertzen den egunkaria da. Bere epigrafeak askotarikoak dira: politika, ekonomia, gizarte gertakariak, kirola, arteak eta kultura. Assabah bigarrena da, Marokoren argitalpen arabierazkoa, salmentei dagokienez.

### Polemikak 
Egunkaria, batzuetan, auzitan jartzen da informazio faltsua argitaratzeagatik eta ildo editorial sentsazionalistegia izateagatik.

### Akziodunen bilakaera 
Hona hemen bere akziodunak 1996an:

Hassan II.a hil ondoren, Dilami familiak bere partea handitu zuen enpresaren akziodunetan, eta orain akzioen gehiengoa kontrolatzen du, eta Jean Claude Martinet enpresari frantziarra akziodunetan sartzea ikusten du.

#### 2020an Zouheir Bennani eta Nader Mawlawi saldu 
2020ko udan, Dilami bikoteak Eco-Media taldearen kapitalaren %71 saldu zion Trispolisi, batez ere Zouheir Bennaniren (Label' Vie, Carrefour Maroko, Burger King) eta Nader Mawlawi enpresari libanoarraren (Sunergia) esku zegoen finantza holdinga.

Assabah Marokoko lurralde osoan dago eskuragarri, 3.000 saltokiren bidez, eta Sapress arduratzen da haren hedapenaz,

## Epaiketa, auzitara 
Khalid Iradi kazetaria 2010eko uztailaren 29an, ostegunean, Assabah egunkariaren instalazioetan egindako miaketa batean atxilotu zuen Poliziak. Poliziak egun berean deitu zuen Khalid El Honi, Assabaheko erredaktorea, "Polizia Judizialaren Brigada Nazionalaren" egoitzan. Ekonomistak egindako ikerketa baten arabera, atxiloketa hori Assabahek Botere Judizialaren Kontseilu Nagusiari buruzko informazioa ezagutarazten duen artikulu batekin lotuta legoke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Site officiel du journal Assabah
1958ko Milan-San Remo

**1958ko Milan-San Remo** txirrindularitzako lasterketa klasiko honen 49. edizioa izan zen. 1958ko martxoaren 19an egin zuten Milan eta San Remo artean, 282 kilometroko ibilbidearekin. 

Garailea Rik Van Looy belgikarra izan zen, helmugako esprintean Miguel Poblet kataluniarrari eta André Darrigade frantziarrari gailendu zitzaielarik.

## Sailkapena 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 1958ko Milan-San Remo - *ProCyclingStats*
* Webgune ofiziala
Hradčanská (Pragako Metroa)

**Hradčanská** Pragako metroko A lerroko geltoki bat da, Dejvická eta Malostranská geltokien artean. Hradčanyren izena darama, Pragako gaztelua dagoen lekua. Hala ere, gaztelua oinez 10 minutura dago. Gaur egun irteera ugari ditu, guztiak tranbia bideetan. Dejvická kalera ere irteera zuzen bat du.

Geltokia 1978ko abuztuaren 12an ireki zen, A lerroaren irekieran bertan, lehen Leninska deitzen den geltokiaren eta Náměstí Míru artean. Geltokiko sarrerak "Veškerá moc v ČSSR patří pracujícímu lidu" leloa du idatzia ("Botere guztia Txekoslovakiako Errepublika Sozialistari, langileena dena").

## Kanpo estekak
Radio Amazigh

**Amazigh Irratia** (arabieraz: الدار المار‎ Amazigh kultura garatzeko, ekoizteko eta zabaltzeko bokazioa duen irratia.

## Difusioa 
## Programak 
## Ikus gainera 
### Erlazionatutako artikuluak 
* Tamazight (katea)

### Barne-estekak 
* Ikus-entzunezkoak Marokon
* Irratia Marokon
* SNRT

### Kanpoko estekak 
*  Site officiel
* Irratia zuzenean entzutea
* (Ingelesez) Radio Amazighen frekuentziak SNRTren webgunean

### Erreferentziak
Al-Massae

***Al Massae*** (; ) arabierazko marokoar egunkaria da, denbora luzez erresuman zabalduena. Massae Media taldeak editatu zuen 2006ko irailean, Taoufik Bouachrine, Samir Chawki, Léa Vopi eta Rachid Ninyren ekimenez. 

## Posizioak hartzea 
Egunkaria populista gisa deskribatu ohi da, eta ezaguna da frantses hizkuntzaren aurka maiz aritzeagatik.

Hala, Abdallah Damoun kazetariak proposatu du «*frantses hizkuntzaz ematen den edozein ziurtagiri edo agiri baztertzea, mikrofono baten aitzinean instalatzen den arduradun oro baztertzea frantsesezko elkarrizketa batean murgiltzeko, Frantziatik datozkigun mikrobio kultural eta bestelako parasito ekonomiko horien guzien kontra zutitzea..*.», eta salatu du egiazko «minbizia» dela.

2007ko irailean, al-Massaek aliantza bat sinatu zuen Le Monde diplomatique aldizkariaren edizio arabiarrekin, frantsesezko hilabetekariaren arabierako edizio bat bere irakurleen esku jartzeko.

2009ko otsailean, hamar bat kazetarik dimisioa eman zuten, eta Taoufik Bouachrinek zuzendutako *Akhbar Al Youm* izenburu berri batekin bat egin zuten, «*argitalpen estilotik Makhzenen tesietara hurbiltzera aldatzearen*».

## Difusioa 
2008an, egunkariak 108.000 ale inguru izan zituen. 2017an, ordainpeko hedapena 27.000 aleraino jaitsi zen.

## Epaiketa, auzitara 
*Al Massae* egunkaria auzitara eraman dute hainbat auzitan. Besteak beste:

### Mohammed Ziane kasua 
Kser El Kbir auziaren ondorioz Al Massae egunkaria 6 milioi dirhametara zigortu ondoren, Rachid Niny zuzendaria ohartu zen Mohammed Ziane izan dela erregearen lau prokuradoreen errekisitoria gidatu duena, azken horrek *Annahar Al Maghribia* egunkari arabarrean argitaratutako artikulu batean, non Niny bere laguna dela dioen. Rachid Ninyk orduan Chouftchouf kronikan zioenez, "e*z du Zianeren antzeko lagunik*". Geroztik, biek elkarri trukatu dizkiote irainak, hurrenez hurren, arestian aipatutako bi egunkarietan.

### Muammar al Kadafiren auzia 
Al Massae-n argitaratutako artikulu eta kronika askoren ondoren, Al Jarida Al Oula, Al Ahdathe Almaghribia (Marokoko egunkari arabarrak) Libiako iraultzaren buruaren aurka oldartuz, Marokoko *Bureau de Fraternité Arabe* erakundeak ordezkatuta, Muammar al Kadafik Marokoko hiru egunkarien aurkako salaketa jartzea erabaki zuen. Lehen mailako epaiketak ez zuen hiru hilabete baino gehiago iraun Marokoko auzitegietan. Marokoko prentsak "*sistemaren onerako prentsa marokoar librearen esperientzia erailtzea helburu duen*" epaiketa gaitzetsi zuen, are gehiago, *Rachid Ninyk* epaiketa hori Libiako enbaxadoreak Marokoko boterean egindako esku-hartzearen ondorioz izango zela iritzi zion.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Txilperiko II.a Borgoinakoa

**Txilperiko II.a** (latinez: *Chilperikus*) (450 inguru - 493) 473 urtetik hil arte Burgundiarren erregea izan zen. Bakarrik tronuratu baino lehen bere aita Gondiokekin batera gobernatu zuen, 463 urtean hasiz. 473an, errege izendatzean, boterea bere anai gazteekin partekatu behar izan zuen, bakoitzak "erresumatxo" askeak sortuz. Godegiselo Genevatik, Gundobad Vienne-tik eta Godomar Lyonetik agintzen zuten bitartean, Txilperiko II.a Valence-tik agindu zuen (garaiko *Valentia Julia*).

470ko hamarkadaren hasieran Txilperiko Mendebaldeko Erromatar Inperioaren boterea errekonozitu behar izan zuen, Ekzidio Avito jeneralak beharturik. 475ean, ziurrenik, erbesteratutako Ekdizio babestu zuen, bisigodoek Auverniako lurren jabetza lortu ondoren.

Bere anaia Gundobadek beste anaia Godomar 486an boteretik kendu ondoren Txilperikoren aurka ekin zuen. 493 urtean Gundobadek Txilperiko hil eta bere emaztea ito zuen. Jarraian bere bi alabak erbesteratu zituen; Kroma, moja bihurtu zena, eta Klotilde, bere osaba Godegiselengana ihes egin zuena. Klovis I.a errege frankoak ezkontzeko eskatu zionean, Gundobadek ezin izan zion uko egin. Klovis eta Godegisel Gundobaden aurka aliatu ziren gerra zibil luze eta luze batean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Heather Ford

**Heather Ford** (Erresuma Batua, XX. mendea) judoan lehiatu zen atleta britainiarra da. 1980ko Europako Judo Txapelketan brontzezko domina irabazi zuen +72 kategorian. kg.Palmaresa

|-
|Nazioarteko txapelketak
|2
|1
|9
|
|-
| colspan="5" |

|-
|National Championships Seniors
|5
|3
|4
|}

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alexandra Berková

**Alexanda Berková** (Trenčín, 1949ko uztailaren 2a - Praga, 2008ko ekainaren 16a) txekiar eleberrigile, gidoigile eta kazetaria izan zen.

## Biografia 
Alexanda Berková Kamenickde Šenoven kristala fabrikatzeko eskolan graduatu zen eta, ondoren, txekiera eta artea ikasi zituen Pragako Carolina Unibertsitatean. 1973 eta 1981 artean, editore lan egin zuen Svoboda eta Кeskoslovenskere spisovatel argitaletxeetan.

1989an Txekiar Idazleen Batasunaren sorreran parte hartu zuen. 1990etik aurrera, idazketa sortzaileko eskolak eman zituen Josef Škvoreck eskolan eta Literatura Akademian, biak Pragan. Era berean, Txekiar Errepublikako telebistarekin kolaboratu zuen, bere gidoietan oinarritutako hainbat film ekoitzi baitzituen telebistak.

Vladimir Novak margolariarekin ezkondu zen, baina  gero dibortziatu egin zen.

## Lanak 
Alexandra Berkováren lanak giza harremanak eta gizarte osoa islatzen ditu, ikuspegi feministatik, argi eta garbi.

## Eleberriak 
* *Knížka s červeným obalem* (1986)
* *Magorie aneb Příběh velké lásky* (1991)
* *Utrpení oddaného všiváka* (1993)
* *Amor tenebroso* (*Temná láska*) (2000)
* *Banální příběh* (2004)
* *O psaní* (2014)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lourdesko Ama Birjinaren eliza (Casablanca)

**Lourdesko Ama Birjinaren eliza** () Marokoko Casablanca hirian dagoen eliza katolikoa da, arkitektura modernoaren adibidea. Achille Dangleterre arkitektoak eta Gaston Zimmer ingeniariak eraiki zuten 1954an, eta beirateak Gabriel Loire artistak egin zituen. Atariaren ezkerreko aldean, Lourdesko kobazuloaren kopia dago. 

Administratiboki Rabateko artxidiozesiari dagokio. Afrikako katoliko askok eliza hau bisitatzen dute, bereziki Saharaz hegoaldeko herrialdeetakoek.

Fitxategi:Stained glass, Notre Dame of Lourdes Church (Casablanca).jpg|
Fitxategi:Vaulted concrete ceiling, Notre Dame of Lourdes Church (Casablanca).jpg|

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oihan Indart Salbide

**Oihan Indart Salbide** (Baiona, 1995) euskal dantzari profesionala da, eta Nafarroa-Behereko hegoaldean kokatzen den Baigorri herrian hazi eta hezi da. Azken urte hauetan euskal dantzetan eta dantza garaikidean aritu da gehien bat. Hainbat proiektuen eta ekitaldien bitartez euskal kultura zein dantza, bere osotasunean, sustatzen du dantzari baigorriarrak. Euskal kulturan eta haren dinamiketan biziki murgilduta egon den familia batean hezi da. Iparralai Musika eta Antzerki Eskolaren kide izan da, bai eta Baigorriko Arrola Dantza Taldearen partaide ere.

Seaska Ikastolen Elkartea ren hainbat zentroetan ikasi zuen.

Seaskan jarraitutako ibilbidearen ondoren, airez aldatzeko gogoa izan zuen, eta horregatik Baionako Bernat Etxepare Lizeora ez joateko erabakia hartu zuen. Seaskaren mundu txiki horretatik ateratzeko aukera eman zion René Cassin Lizeoak Euskal Ikasketetako Lizentzia egin zuen, Baionan burutu baitzituen ikasketak. Senpereko dantza-konpainia honek duen hizkuntza koreografikoa munduari erakusteko modu bat izan zen. Bertara *Artha* obraren zati bat, *Soy Fauna*, eraman zuten Madrilera, Fauno-ren pertsonaia irudikatzea zuena helburutzat. Esperientzia hau dantza-munduaren dinamikak hobeki ezagutzeko baliagarria egin zitzaion. Izan ere, Espainia mailan lantzen ari diren dantza-motak eta sorkuntza berriak EliralEn lantzen ari direnekin konparatzeko baliagarria izan den esperientzia bat izan dela aitortzen du Indartek.

### Altxalili 
Altxalili (*tximeleta**,*** Behe-Nafarreraz) kolektiboaren kide da **Oihan Indart**. Proiektu hau Atharratzeko Prefostako ''Bekat'uros'' egunaren harira sortu zen, 2023ko urtarrilean, eta Ipar Euskal Herriko barnekaldeko baserri-giroko LGBT+ kolektiboa elkartzeko asmoz sortu zen. Lodifobia, xenofobia zein gizartearen beste arazoen aurkako mezuak dira gailentzen direnak Altxalilik antolatutako kabaretan. Euskal giro feminista, queer eta osasuntsu batean sartzeko aukera ematen duen kabareta da hau. Lan egiteko grina, euskal kultura sustatzeko gogoa eta euskara beraren aldarria da iparraldeko gazte hauek defendatzen dutena nagusiki. Proiektua euskaraz sortzeak proiektuaren identitatea bera definitzen duela dio Indartek: helburua, dinamika, emaitza eta, hein handi batean, hartzaileak ere bai
* Le temps d'aimer la danse festibala - Performance bat Neopost Foofwa koreografoarekin
* EliralE *- Satie-Ka*
* EliralE *- Oa-Huetak*
* EliralE- *Bihotz2*
* EliraE eta Les cailloux sauvages konpainien arteko kolaborazioa - *Abitabli-Biribil*

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Pantxika Telleria
* Claude Iruretagoyena
* Marian Arregi
* Jon Maya
* Iñaki Irigoien
* Biktor Olaeta
* Juan Antonio Urbeltz

## Kanpo estekak
Beit Yehuda sinagoga

**Beit Yehuda sinagoga**, **Assayag sinagoga** ere deitua, Marokoko Tanger hirian dagoen sinagoga ohia da, 1890ean eraikia. Azken aldiz 1950eko hamarkada inguruan erabili zen sinagoga gisa, eta 2022az geroztik Tangerreko Museo Judua da.

## Historia 
Marokoko beste hiriek ez bezala, Tangerrek ez zuen judu-auzorik edo *mellah* harresiturik. Hala eta guztiz ere, Tangerreko sinagogak medinaren hego-mendebaldeko auzo batean zeuden. Auzo honi Beni Idder deitzen zitzaion, bere garapena hasi zuen familiari erreferentzia eginez.

Beit Yehuda sinagoga 1890ean sortu zen Siaghin kalean, Beni Idder auzoaren iparraldean. 1950eko hamarkadaren amaierara arte aktibo egon zen, eta gero sei hamarkada inguruz hutsik geratu zen.

Sinagoga zaharra museo gisa berriro irekitzea 2020ko abenduan Marokoko Gobernuak abian jarritako kultur ekimenetako bat izan zen, Israel eta Marokoren arteko normalizazio-akordioaren ostean. Berrikuntza Malika Laâroussi arkitektoak egin zuen eta museoa Isabelle Timsit museografoak sortu zuen. Inaugurazioa 2022ko abuztuaren 19an egin zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Slat Lkahal sinagoga

**Slat Lkahal sinagoga** (, ) Marokoko Essauira hiriko *mellah*n (judu-auzoan) dagoen sinagoga da.

## Historia 
Sinagogaren eraikuntza 1850ean hasi zen. Horretarako dirua biltzeko, komunitateko kideek eske egiten zuten hileta zeremonietan. Inaugurazioa 1859an egin zen

Erlijio gurtzarako eraikina izateaz gain, sinagoga adineko pobreentzako aterpe eta haur pobreentzako eskola txiki gisa erabiltzen zen.

1972an, sinagoga erabiltzeari utzi zion hamarkada batzuetarako. 2012an, proiektu horrek UNESCOren babesa lortu zuen. Bigarren inaugurazioa 2017ko urriaren 26an egin zen.

## Iruditegia 

Fitxategi:Slat Lkahal synagogue exterior 02.jpg
Fitxategi:Slat Lkahal synagogue exterior 03.jpg
Fitxategi:Slat Lkahal Mogador synagogue.jpg
Fitxategi:Synagogue Essaouira 02.JPG

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Chaunar

**Chaunar**, **Uarsig**, **Nun**, ***Noun***, ***Não*** edo ***Nant*** () hegoaldeko Marokoren kostalde atlantikoan dagoen lurmuturra da, Draa ibaiaren bokaletik sei kilometrotara, Tarfaya eta Sidi Ifni artean kokaturik.

XV. mendean arabiarrek eta europarrek gaindiezintzat jotzen zuten, eta horrek esanahia eman zion bere toponimoari (*não* portugesez «ez» esan nahi du). Sarritan Bojador lurmuturrari egozten zaion arren, Chaunar lurmuturra da Saharako basamortuaren benetako iparraldeko muga.

## Historia 
XIII. mendean Ugolino eta Vandino Vivaldi genoar nabigatzaileek lurmuturreraino bidaiatu ahal izan zuten itsasoan galdu aurretik. Portugalgo marinelek «» («Ez lurmutur») izendatu zuten XV. mendean, muga gaindiezintzat jotzen baitzuten marinel arabiarrek eta europarrek, *non plus ultra*, eta hortik aurrera ezin izango zen nabigatu.

«» (), idatzi zuen Alvise Cadamosto esploratzaile veneziarrak *Navigazione* liburuan. 1421etik aurrera, Henrike Nabigatzailea printzeak esplorazio-itsasontziak bidali zituen lurmuturra zeharkatu eta Bojador lurmuturrera iristeko. Garai hartan, Bojador lurmuturra zen munduaren hegoaldeko muga, handik aurrera «Ilunpeko itsasoa» ( edo ) hedatzen zen. Hau Ozeano Atlantikorako Erdi Aroko izena zen, garai hartako marinelentzat eskuraezina zena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ettedgui sinagoga

**Ettedgui sinagoga** (, ) Marokoko Casablanca hiriko medinan dagoen sinagoga da. 

## Historia 
Ettedgui sinagoga Casablancako gune garrantzitsuenetako bat izan zen bertako juduentzat, 1942ko azaroan Casablancako itsas guduan suntsituta geratu arte. 

Berreraikuntza 2011n hasi zen, suntsitu eta mende erdi baino gehiago. Bigarren inaugurazioa 2016ko abenduaren 20an egin zen, eta Mohammed VI.a erregeak bertan parte hartu zuen. 

Sinagogatik gertu, Casablancako judu auzoari eskainitako museo bat dago. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Artur Avila

**Artur Avila Cordeiro de Melo** (Brasil, 1979ko ekainaren 29a) brasildar matematikaria da, batez ere sistema dinamikoen eta espektro teoriaren arloetan lan egiten duena. 2014ko Fields Dominaren irabazleetako bat da, eta sari hori irabazi duen lehen latinoamerikar eta lusofonoa. Ikertzailea izan da bai IMPAn, bai CNRSn (urte erdi lan egiten du bakoitzean). Zuricheko Unibertsitateko irakaslea da 2018ko irailetik.

## Biografia 
16 urte zituela, Avilak urrezko domina irabazi zuen 1995eko Nazioarteko Matematika Olinpiadan, eta Instituto Nacional de Matemática Pura e Aplicada (IMPA) erakunderako beka bat jaso zuen M.S. titulua, São Bento eta Rio de Janeiroko Colégio Santo Agostinho ikastetxean batxilergoa egiten ari zela. M.S. 1997an lizentziatua, Geroago Rio de Janeiroko Unibertsitate Federalean (UFRJ) matrikulatu zen, matematikako lizentziatura lortuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Orthlieb igerilekua

**Orthlieb igerilekua**, **Georges Orthlieb bainugunea** edo **Casablancako Udal Igerilekua** () itsasoko urezko igerilekua izan zen, Marokoko Ain Diabetik Casablancara errepidearen ondoan eraikia. Luzera 480 metrokoa zen eta zabalera 75 metrokoa, eta munduko igerilekurik handiena izan zen.

Igerilekuaren eta bainugunearen eraikuntzak hiru urte iraun zuen, eta inaugurazioa 1934ko uztailaren 14an egin zen. Maurice L'Herbier arkitektoak eraikina diseinatu zuen, eta izena Georges Orthlieb funtzionario publikoaren omenez jarri zioten. Marokok independentzia lortu ostean, igerilekua hondatuta geratu zen. 1986an suntsitu zuten Hassan II.aren meskita meskita eraikitzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rudolf Kühnel

**Rudolf Kühnel** (1896ko otsailaren 25a - 1950eko urtarrilaren 28a) atleta zen. Austria ordezkatu zuen 1924ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Elmar Kunauer

**Elmar Kunauer** (Sankt Paul im Lavanttal, 1940ko apirilaren 18a - 2022ko abenduaren 17a) atleta zen. Austria ordezkatu zuen 1960ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Martin Lachkovics

**Martin Lachkovics** (Viena, 1975eko urtarrilaren 25a) atleta da. Austria ordezkatu zuen 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Helmut Lang

**Helmut Lang** (Viena, 1940ko abuztuaren 14a) atleta da. Austria ordezkatu zuen 1972ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Johann Langmayr

**Johann Langmayr** atleta zen. Austria ordezkatu zuen 1936ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Josefine Lauterbach

**Josefine Lauterbach** (Viena, 1909ko martxoaren 22a - 1972ko azaroaren 4a) atleta zen. Austria ordezkatu zuen 1928ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gustav Krojer

**Gustav Krojer** (Viena, 1885eko ekainaren 30a - Viena, 1945eko urtarrilaren 30a) atleta zen. Austria ordezkatu zuen 1908ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1912ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Horst Mandl

**Horst Mandl** (Graz, 1936ko urtarrilaren 8a - Graz, 2018ko uztailaren 13a) atleta zen. Austria ordezkatu zuen 1968ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gerlinde Massing

**Gerlinde Massing** (1951ko urtarrilaren 8a) atleta da. Austria ordezkatu zuen 1972ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Morphological Catalogue of Galaxies

**Galaxien Katalogo Morfologikoa**, ingelesez: **Morphological Catalogue of Galaxies (MCG)**  edo **Morfologiceskij Katalog Galaktik**, Boris Vorontsov-Velyaminovek eta VP Arkhipovak osaturiko 30 642 galaxien katalogo errusiarra da. Palomar Sky Survey plaken inprimaketak aztertzean oinarritzen da, eta ustez 15eko argazki-magnitudea du. Galaxiak 16 magnitudean barne hartuz gero, datu multzo handiegi batean (eta kudeatu ezina) bihurtu da.

## Argitalpena 
Katalogoa bost ataletan argitaratu zen 1962 eta 1974 artean. Azken kapituluan 15etik gorako argazki-magnitudeko galaxia batzuk edukitzen ditu. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Catalogue of Galaxies and Clusters of Galaxies

**Galaxien eta Galaxia-multzoen Katalogoa**, ingelesez: **Catalogue of Galaxies and of Clusters of Galaxies** (CGCG ) Fritz Zwickyk osatu zuen 1961-68an. 29 418 galaxia eta 9 134 galaxia multzo biltzen ditu.  

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
JPL Small-Body Database

**JPL Small-Body Database** ( **SBDB** ) Eguzki Sistemako gorputz txikiei buruzko astronomia datu-base bat da. Jet Propulsion Laboratory (JPL) eta NASAk mantentzen dute eta ezagutzen diren asteroide guztien eta hainbat kometaren datuak ditu. Adibidez, orbita-parametroak eta diagramak, diagrama fisikoak, radar astrometria, aurkikuntza-egoerak, ordezko izendapenak etabar.  Datu-basea egunero eguneratzen da behaketa berriak eskuragarri daudenean.  

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lyon-Meudon Extragalactic Database

thumb| LEDA 36252 HyperLEDA datu-basean dago.
**Lyon-Meudon Extragalactic Database** ( **LEDA** ) galaxien datu-base bat zen, 1983an Lyongo Behatokian sortua. Galaxia bakoitzak zenbaki bat zeukan. Gaur egun PGC zenbakia bezala ezagutzen da.  Galaxien Katalogo Nagusia (PGC), 1989an argitaratua, **Lyon-Meudon estragalaktiko datu-basean** oinarritzen zen eta identifikazioak batuak zituen.   LEDAk 100 000 galaxia ingururen 60 parametro baino gehiagori buruzko informazioa zuen jatorriz, eta gaur egun 3 000 000 zeruko gorputz baino gehiagori buruzko informazioa dauka, horietatik 1,5 milioi inguru galaxiak dira. Datu-baseak mundu osoko astronomoentzat bere informazioa eskuragarri ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Minor Planet Center

**Minor Planet Center** ( **MPC** ) planeta txikien behaketa eta informazio erakunde ofiziala da Nazioarteko Astronomia Batasunaren (IAU) babespean. 1947an sortua, Smithsonian Astrophysical Observatory-an dago.

## Funtzioa 
Minor Planet Center mundu mailako erakunde ofiziala da, planeta txikien behaketa-datuak biltzen (asteroideak adibidez), haien orbitak kalkulatzen eta informazio hori *Minor Planet Circulars* bidez argitaratzen duena. Nazioarteko Astronomia Batasunaren (IAU) babespean, Smithsonian Astrophysical Observatory -an lan egiten du, Harvard College Behatokiarekin batera, Astrofisika Zentroaren parte dena. 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* 

## Kanpo estekak
Mix energetiko

thumb|300x300px|Munduko mix energetikoa 2007 urtean (erderaz)thumb|350x350px|Munduko mix energetikoa 2010 urtean (ingelesez)

**Matrize energetikoa**, **nahasketa energetikoa** edo ***mix*** **energetikoa** eremu geografiko batean erabiltzen den funtsezko energia iturrien konbinazioa da. Mix energetikoak, erabilitako iturriez gain, iturri bakoitzaren ehunekoa ere jasotzen du. Aztertutako eremua herrialde bat, kontinente bat edo mundu osoa izan daiteke.

Kasu batzuetan (ikatza, petrolioa) oinarrizko energia zuzenean erabil daiteke. Beste batzuetan, bigarren mailako energian bihurtu behar da, normalean elektrizitate, eta horrek, ezinbestean, energia galtzea ekarriko du, bero gisa. 

Herrialde batek aukeratzen duen energi nahasketak, besteak beste, kostu handiagoa edo txikiagoa berekin ekarriko du. Horregatik, kontu handiz planifikatu behar da.

Nahasketa energetikoa ez da estatikoa eta denborarekin aldatzen da, energia elektrikoaren sorkuntza-teknologien kostua aldatu egiten delako, eta politika edo ingurumena kontuan hartzen delako.
## Europar Batasuna 
Energiaren Nazioarteko Erakundearen arabera, Europar Batasunean 2007an kontsumitutako energiaren %75,9a erregai fosiletatik zetorren, %14,1 zentral nuklearretatik, %7 bioerregaietatik eta % 2,9 energia berriztagarrietatik. Urte horretan, EBk 2020rako energia-matrizean berriztagarrien parte-hartzea %20raino handitzeko helburua ezarri zuen.[thumb|Elektrizitatea sortzeko mundu osoan erabiltzen diren funtsezko [Energia iturri|energia iturrien ehunekoak, aurreikuspenekin (ingelesez)]]

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gerhard Mayer

**Gerhard Mayer** (Viena, 1980ko maiatzaren 20a) atleta da. Austria ordezkatu zuen 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Karin Mayr-Krifka

**Karin Mayr-Krifka** (St. Valentin, 1971ko ekainaren 4a) atleta da. Austria ordezkatu zuen 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Energia nuklearra alemanian

[thumb | [Grafenrheinfeldeko zentral nuklearra (Bavaria, Alemania).]]

Alemanian, **energia nuklearra** mix energetikoaren %&nbsp;22,4 zen 2010ean; 2021ean, aldiz, %&nbsp;13,3. Energia nuklearra Alemanian 1950eko eta 1960ko hamarkadetan hasi zen ustiatzen, ikerketa-erreaktoreekin; eta lehen zentral komertziala 1969an hasi zen lanean. Gaiak arreta handia jaso zuen 2007. urtearen hasieran, Errusiaren eta Bielorrusiaren arteko liskar energetikoaren eragin politikoagatik; eta 2011. urtean, Fukushimako istripu nuklearraren ondoren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Andrea Mayr

**Andrea Mayr** (Wels, 1979ko urriaren 15a) atleta da. Austria ordezkatu zuen 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Verena Mayr

**Verena Mayr** (Ebensee am Traunsee, 1995eko otsailaren 1a) atleta da. Austria ordezkatu zuen 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dietmar Millonig

**Dietmar Millonig** (Villach, 1955eko ekainaren 1a) atleta da. Austria ordezkatu zuen 1980ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bettina Müller-Weissina

**Bettina Müller-Weissina** (Berlin, 1973ko uztailaren 12a) atleta da. Austria ordezkatu zuen 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hans Muchitsch

**Hans Muchitsch** (Sankt Andrä, 1932ko irailaren 30a - Feldkirchen in Kärnten, 2019ko maiatzaren 10a) atleta zen. Austria ordezkatu zuen 1960ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Robert Nemeth

**Robert Nemeth** (Hofors, 1958ko ekainaren 5a - Mauerbach, 2015eko abenduaren 15a) atleta zen. Austria ordezkatu zuen 1980ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Axel Nepraunik

**Axel Nepraunik** (Hanburgo, 1945eko otsailaren 3a) atleta da. Austria ordezkatu zuen 1972ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Toni Carabillo

**Toni Carabillo** (1926–1997) estatubatuar historialaria, diseinatzaile grafikoa, idazlea eta feminista izan zen.

## Biografia 
Toni Carabillo aborigena zen Jackson Heights-ekoa (Queens); Virginia Ann Carabilloren alaba. 1948an, B gradua eskuratu zuen.Sk. Middlebury College-n; eta handik urtebetera, Master of Arts MAn, Columbiako Unibertsitatean.

## Ibilbidea 
Hamaika urtez lan egin zuen "System Development Corporation" software-enpresan, komunikazio korporatiboen zuzendariorde postuan.  Igoeretan eta soldatetan sexu-diskriminazioa erakusten zuten langileei baimenik gabeko inkesta batean parte hartu ondoren, bere lana amaitu egin zitzaion. Eta, 1966an, *Emakumeen Erakunde Nazionalarekin* (*Emakumearen Ondarearen Korporazioa*) (NOW) bat egin zuen.

1969an, "''Women's Heritage Corporation*" ("*Emakumearen Ondarearen Korporazioa''") sortu zuen. Lucy Stone eta Elizabeth Cady Stanton  buruzko poltsikoko hainbat liburu argitaratu zituen korporazioak, baita almanakak eta egutegiak ere. 1970ean, arte grafikoen enpresa bat sortu zuen, "Women's Graphic Communications" ("Emakumeen komunikazio grafikoak"), Judith Meuli bikotekidearekin, Los Angelesen. Sinadurak liburuak, egunkariak, alderdiko botoiak eta orratzak ekoitzi eta banatu zituen.

1977an, Prentsa Askatasunerako Emakumearen Institutuko (WIFP, ingelesezko akronimoa) kide gisa hasi zen lanean. WIFP irabazi-asmorik gabeko erakunde editorial estatubatuarra da. Emakumeen arteko komunikazioa areagotzeko eta publikoa emakumeetan oinarritutako komunikabide moduekin konektatzeko lan egiten du erakundeak.

1987an, Feminist Majority Foundation-en sortzaileetako bat izan zen Judith Meuli, Eleanor Smeal, Katherine Spillar eta Peg Yorkin-ekin. Erakundeko presidenteorde nazionala izan zen. Eta, gero, NOWko California kapituluak ezartzen lagundu zuen. Los Angeleseko kapituluko presidentea izan zen, baita batzorde nazionaleko kidea (1968–1977) eta presidenteordea ere (1971–1974). NOW: NOW Acts (1969–1970) eta National *NOW* Times (1977–1985) erakundeen argitalpen nazionalak ere argitaratu zituen. NOWen nazio mailako argitalpena ere editatu zuen: "Hazlo NOW" Meulirekin. Bitxigintza feminista lerro bat ere sortu zuten, NOWrentzat dirua eta Eskubide Berdintasunaren Emendakinaren kanpaina biltzeko.

Zazpi urtez linfoma baten eta biriketako minbiziaren aurka borrokatu ondoren, 1997ko urriaren 28an hil zen Carabillo, Los Angelesen. Bera "XX. mendeko kronika feministak" lanean aritua zen hil zen unean.

## Lanak 
### Zenbait argitalpen 
#### Egilekidetza 
* *The Feminization of Power* (1988) Judith Meuli-rekin, × + 147 p. ISBN 0929037022 ISBN 9780929037028

* *Feminist Chronicles* emakumeari buruzko ikerketak, 1953-1993 (Kronika feministak) (1993) Judith Meuli eta June Csidarekin; × + 306 p. ISBN 0963491202 ISBN 9780963491206

* The Feminization of Power (Boterearen Feminizazioa), × + 148 p. ISBN 0929037022 ISBN 9780929037028; Meuli eta Carabillok, boterea feminizatzeko kanpaina baterako, hamabi hiritan, emakumeak ahalduntzeko sortu zuten erakusketa ibiltari batetik sortutako testua; kargu baterako postulatuz 1988an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1974ko Milan-San Remo

**1974ko Milan-San Remo** txirrindularitzako lasterketa klasiko honen 65. edizioa izan zen. 1974ko martxoaren 18an egin zuten Milan eta San Remo artean, 288 kilometroko ibilbidearekin. 

Garailea Felice Gimondi italiarra izan zen, San Remoko helmugara bakarrik heldu zelarik, ia bi minutuko aldea izanda bigarren sailkatuarekin, Eric Leman belgikarrarekin.

## Taldeak 
## Sailkapena 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 1974ko Milan-San Remo - *ProCyclingStats*
* Webgune ofiziala
Marokoko amazigak

**Marokoko amazigak** () Marokoko talde etniko bat da, azpitalde ezberdinez osatua: Ishelhiyen, Zayan,  Jebalar,  Riftar, Sanhaja eta Zénèt.

5.000 urteko zibilizazio baten oinordekoak diren herritar arabo-berbereak, Marokoko biztanleriaren gehiengoa dira, batez ere landa eremuetan. 1956an Marokok independentzia lortu ostean, euren hizkuntza eta kultura eskubideak aldarrikatu zituzten, baina arrakastarik gabe. 1991ko abuztuan, Agadirren foru bat onartu zuten. Bertan tamazig kultura eta hizkuntza aitortu ondoren ikerketa institutua eta hezkuntza tresnak sortzeko deia egin zuen. 1993an, memoria bat aurkeztu zuten Vienako Giza Eskubideen Batzordean. 1994ko uztailean, ordezkaritza bat Genevan herri indigenei buruzko Nazio Batuen bilera batean parte hartu zuen. 1994ko abuztuaren 20an, Hassan II.a erregeak lehen eskoletan tamazightaren irakaskuntza ezartzea iragarri zuen eta egunean 12 minutuko albistegi bat hizkuntza honetan emititzeko baimena eman zuen, haien eskakizunetan aurrerapen nabarmena emanez  .

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Panagis Tsaldaris

**Panagis Tsaldaris** (; Korinto, 1868ko martxoaren 5a – Atenas, 1936ko maiatzaren 17a) greziar politikaria izan zen, Greziako lehen ministroa 1932tik 1933ra eta 1933tik 1935era.

Zuzenbidea ikasi zuen Atenasko Unibertsitatean eta ikasketak Berlinen eta Parisen jarraitu zituen. 1910ean sartu zen politikan, eta parlamentuko kide izendatu zuten, hil arte eserlekuari eutsiz. 1915ean Konstantino I.a erregea babestu zuen Eleftherios Venizelosen aurka eta Justizia ministro izendatu zuten Dimitrios Gounisen gobernuan. 1917an Venizelosetik itzuli eta erregea erbesteratu ondoren, Tsaldaris Egeoko uharteetan espetxeratu eta erbesteratu zuten. 1920ko hauteskundeen eta Greziako Alderdi Popularraren garaipenaren ondoren, Barne eta Garraio ministro izendatu zuten Dimitrios Rallis eta Nikolaos Kalogeropoulosen gobernuetan.

1922an bere alderdiko buru izendatu zuten. Theodoros Pangalosen diktadurarekin kolaboratzeari uko egin zion eta 1926ko Alexandros Zaimisen batasun nazionaleko gobernuan ministro izan zen.

1932ko azarotik 1933ko urtarrilera lehen ministro izan zen, eta 1933ko martxotik 1935eko urrira arte lehen ministro izan zen berriro. Georgios Kondylisekin eta Ioannis Metaxasekin lankidetzan aritu zen, baina alderdiko kide batzuek Venizelosen hilketa saiakeran parte hartu zuten eta monarkia berrezartzea eskatu zuten.

Tsaldarisek ituna sinatu zuen Turkia, Errumania eta Jugoslaviarekin Bulgariako lurralde-aldarrikapenen aurka. 1935eko martxoan Venizelosen aldekoek huts egindako estatu-kolpearen ondoren deitu zituen hauteskundeak. Urrian, Georgios Kondylisek eta beste jeneral batzuek dimititzera behartu zuten eta monarkia berrezarri zuten.
Alva Martínez Teixeiro

**Alva Martínez Teixeiro** (Coruña, Galizia, 1982ko uztailaren 8a) galegozko idazlea, ikertzailea eta irakaslea da. Narratzailea, itzultzailea eta saiogilea, Literatura eta Kultura Brasildarreko Irakasle Laguntzailea da Letren Fakuldadeko Literatura Erromanikoen Sailean (FLUL) eta Lisboako Unibertsitateko Literatura eta Kultura Lusofono eta Europarren Zentroko ikertzaile integratua (CLEPUL).

## Bizitza 
Portugaldar Filologian lizentziatu zen Santiagoko Unibertsitatean 2005ean, eta Ikasketa Aurreratuen Diploma lortu zuen Coruñako Unibertsitatean 2007an. Filologia Galiziar eta Portugaldarrean doktorea 2010ean Coruñako Unibertsitatean. 

### Lan ibilbidea 
#### Irakasle 
Brasilgo literatura irakaslea da Lisboako Unibertsitatean. Coruñako Unibertsitateko Letren Saileko irakasle titular ospetsua da, eta, 2022tik, Rio Grande do Suleko Unibertsitate Katoliko Pontifikaleko (PUCRS) Letren Graduondoko Programako irakasle titular atzerritarra. Brasilgo Ikasketen irakasle elkartua izan zen (2024) -irakasle laguntzailea, 2012tik - Lisboako Unibertsitateko Arte eta Giza Zientzien Eskolan (FLUL) eta Brasilgo Ikasketen Masterreko zuzendaria (2021-2024) (FLUL eta Lisboako Unibertsitateko Gizarte Zientzien Institutua).

### Saiakerak 
* *Maktub. Da Retórica na Ficção de Raduan Nassar*, 2006, Laiovento.
* *A pretensa nostalxia da autoridade* (V*icente Riscoren* O porco de pé *lanaren* interpretazio partzelarra), 2007, Centro Ramón Piñeiro.
* *O herói incómodo: utopia e pessimismo no teatro de Hilda Hilst*, 2009, Coruñako Unibertsitatea.
* *Nenhum vestígio de impureza*, 2013, Laiovento.

### Narratiba 
* *Nós três somos de Paris*, 2009, publicado en Internet (Darandina. Revista Eletrônica).

### Talde-lanak 
* *Tres merlos brancos*, 2008, Espiral Maior, narratiba.
* *Machado de Assis e a mundana comédia. Cinco peças teatrais*, 2017, Coruñako Unibertsitatea. Carlos Paulo Martínez Pereirorekin.

### Itzulpenak 
* *Guía práctica de aplicación das redes Wifi á industria*, 2005, saiakera.
* *Sinatura electrónica. Guía práctica da sinatura electrónica e a súa aplicabilidade na empresa*, 2005, saiakera.
* *Os peregrinos sen fe*, de Sérgio Luís de Carvalho, 2007, narratiba.

## Sariak 
* Saiakera laburren Ramon Piñeiro Zentroaren V. Saria irabazi zuen 2006an, *A pretensa nostalxia da autoridade (Unha interpretación parcelar de* O porco de pé*, de Vicente Risco)* lanarengatik.
* Narrazio laburren XVII. Manuel Murguía Lehiaketa irabazi zuen 2008an, *Un domingo amarelo para dentro* lanarengatik.
* 2014an, Brasilgo Literatura Brasileira do Itamaraty saria irabazi zuen (*Ministério das Relações Exteriores do Brasil*), *A linha de sombra de uma suspeita lição de zoologia* lanarengatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Villa Camembert

**B. doktorearen villa** (), egunerokoan ***Villa Camembert*** edo ***Villa Ronde*** deitua, Marokoko Casablanca hiriko Anfa barrutian dagoen villa pribatua da. Wolfgang Ewerth arkitekto alemaniarrak eraiki zuen 1962an

## Arkitektura 
Eraikina Villa Ronde eta Villa Camembert izenez ezaguna da bere forma biribila eta camembert gaztaren antzekotasunarengatik. Biribila izan arren, harrera-gela marokoar tradizional bat du lehen solairuan. Bigarren solairuak ozeanora eta lorategira begira dauden leiho handiak ditu.

## Arte galeria 
Mehdi Benkirane diplomazialaria eta bere emaztea hil eta urte batzuetara, haien seme-alabek etxea saltzea erabaki zuten. Moulay Ismail printzeak villa erosi eta arte galeria bat ireki zuen bertan. Ekitaldi berezietan, galeria hori bisitarientzat irekitzen da.

## Iruditegia 

Fitxategi:Villa Camembert 11.jpg
Fitxategi:Villa Camembert 12.jpg
Fitxategi:Villa Camembert 15.jpg
Fitxategi:Villa Camembert 19.jpg
Fitxategi:Villa Camembert 25.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hirugarren mailako iturri

**Hirugarren mailako iturri** bat lehen eta bigarren mailako iturrien aurkibide edo finkatze testuala da, iturrien interpretazio edo analisi gehigarririk ematen ez duena. Hirugarren mailako iturri batzuk laguntza gisa erabil daitezke honako hauek aurkitzeko: iturri gakoak, termino gakoak, ezagutza komun orokorra eta gai bati buruz ezarritako zientzia. Hirugarren mailako iturrien definizio zehatza aldatu egiten da esparru akademikoaren arabera. Ikergaiaren arabera, akademiko batek bibliografia bat, hiztegi bat edo entziklopedia bat erabil dezake iturri tertziario edo sekundario gisa. Horrek nolabaiteko zailtasuna sortzen du iturri asko mota batekoak edo bestekoak bezala definitzerakoan. Zenbait diziplina akademikotan, bigarren eta hirugarren mailako iturrien arteko bereizketa erlatiboa da.

Ikerketa akademikoko arauek ez dituzte erreferentzia egokitzat hartzen entziklopediak bezalako hirugarren mailako iturriak, nahiz eta hirugarren mailako iturri diren errebisio-artikuluak maiz aipatzen dira bibliografian. Kasu gehienetan, Wikipedia hirugarren mailako iturria da, bestelako iturriak laburbiltzen eta sintetizatzen dituelako. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Epicauta brevipennis

***Epicauta brevipennis*** *Meloidae* familiako kakalardo espeziea da. Afrika hegoaldego intsektua da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nkosazana Dlamini-Zuma

**Nkosazana Clarice Dlamini-Zuma** (Natal, Hegoafrika, 1949ko urtarrilaren 27a) Hego Afrikako politikari eta apartheidaren aurkako ekintzailea da. Hegoafrikako Osasun ministro izan zen 1994. urtetik 1999. urtera, Nelson Mandelaren lehendakaritzapean, eta Kanpo Harremanetarako ministro 1999ko ekainaren 17tik 2009ko maiatzaren 10era, Thabo Mbeki eta Kgalema Molanthe presidenteekin. Gero, Jacob Zuma bere senar ohiaren kabineteko Barne ministro izendatu zuten, 2009ko maiatzaren 10ean. 2012ko uztailaren 15ean, Dlamini-Zuma Afrikako Batasuneko Batzordeko presidente hautatu zuten, eta Afrikako Batasunaren Erakundea zuzendu zuen lehen emakumea izan zen.

## Lehen urteak 
Dlamini-Zuma, zulu, Natalen jaio zen eta zortzi seme-alaben artean nagusiena izan zen. *Amanzimtoti Training College-n* bukatu zuen bigarren hezkuntza, 1967an. 1971n, Zoologia eta Botanika ikasketak hasi zituen Zululandiako Unibertsitatean, eta Zientzietako Lizentziatura (BSc) lortu zuen. Gero, Natal-eko Unibertsitatean hasi zituen medikuntza ikasketak.

## AKN 
1970eko hamarkadan egindako ikasketetan, Dlamini Afrikako Kongresu Nazionalaren (AKN/ANC) klandestinitatean kide aktiboa bihurtu zen. Era berean, Hegoafrikako Ikasleen Erakundeko kide ere izan zen, eta erakundeko lehendakariorde hautatu zuten 1976. urtean.

Urte berean Dlamini-Zumak erbestera ihes egin zuen eta medikuntza ikasketak Bristoleko Unibertsitatean egin zituen 1978an. Gero, mediku lanetan jardun zuen Suazilandiako Mbabane ospitale publikoan, eta bertan ezagutu zuen gero bere senarra izan zena eta Jacob Zuma Afrikako Kongresu Nazionala alderdiko presidente izan zena. 1985ean Erresuma Batura itzuli zen Liverpooleko Unibertsitateko umeen osasun tropikaleko diploma bat osatzeko Medikuntza Tropikaleko Eskolan. Bere diploma jaso ostean, eskualdeko AKNren Osasun Batzordearentzat lan egin zuen, Britainia Handiko gobernuz kanpoko erakunde bat den Osasunaren eta Errefuxiatuen Fideikomisoaren zuzendari kargua onartu baino lehen. 

## Gobernua 
### Osasun Saila 
1992an, Hegoafrika Demokratikorako Konbentzioko (HDK/CODESA) Genero Aholku Batzordeko kide izan zen. Ondoren, 1994ko Hegoafrikako lehen hauteskunde demokratikoen ostean, Nelson Mandela presidentearen kabinetean Osasun ministro izendatu zuten.

### Atzerri Gaietako Saila 
Thabo Mbekik Hegoafrikako presidentetza albokoa eskaini zion Jacob Zuma ordezkatzeko, baina atzera bota zuen proposamena eta azkenean presidenteordetza Phumzile Mlambo-Ngcukak hartu zuen.

2012ko urritik 2017ko urtarrilera arte Afrikako Batzorde Nazionaleko lehendakaria izan zen.

## Ohoreak 
Dlamini-Zuma Zuzenbidean honoris causa doktore izendatu zuten Nataleko Unibertsitatean (1995) eta Bristoleko Unibertsitatean (1996). 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jan Johnson

**Jan Johnson** (Hammond, Indiana, 1950eko azaroaren 11 – Atascadero, Kalifornia, 2025eko otsailaren 23a) estatubatuar pertika jauzilaria izan zen.

Kansasko Unibertsitateko atletismo taldeko kide izan zen, eta gero Alabamakoa. 1971n Estatu Batuetako txapelketa irabazi zuen Alabamarekin. Pertika jauzilariez gain, luzera jauzilaria eta esprinterra izan zen. 1972ko Udako Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen Munichen, eta pertika jauziko brontzezko domina lortu zuen 5,35 metroko markarekin, Wolfgang Nordwig alemaniarraren eta Bob Seagren estatubatuarraren atzetik.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak 
## Kanpo estekak