Lisa Bortolotti

**Lisa Bortolotti** (Bolonia, 1974) filosofo italiarra da, gaur egun Birminghameko Unibertsitatean Filosofia irakaslea da. Bere lana zientzia kognitiboen filosofian oinarritzen da, psikologiaren filosofia eta psikiatriaren filosofia barne, baita bioetika eta etika medikoa ere. Boloniako Unibertsitatean, Londresko King 's Collegen, Oxfordeko Unibertsitatean eta Australiako Unibertsitate Nazionalean hezia izan zen, eta Manchesterreko Unibertsitatean lan egin zuen Birminghamen hasi aurretik, non irakasle elkartua eta orain irakasle titularra izan den.

## Biografia 
### Formakuntza 
Bortolottik filosofia ikasi zuen Boloniako Unibertsitatean, hilabete batzuk eman zituen Leedseko Unibertsitatean eta 1997an graduatu zen. Bere lizentziatura tesia, Eva Picardik gainbegiratutakoa, erlatibismo kontzeptualari buruzkoa izan zen. 1998an, filosofian maisuki graduatu zen Londresko King 's Collegen. Tesian iraultza zientifikoei buruz idatzi zuen Donald Gilliesek gainbegiratuta. Gero Oxfordeko Unibertsitatera joan zen eta BPhil bat lortu zuen. Bere tesia, Bill Newton-Smithek gainbegiratua, *"Arrazionaltasunaren eztabaida filosofian eta zientzia kognitiboetan*" izan zen. Bortolottik doktoretza lortu zuen Australiako Unibertsitate Nazionalean. Martin Daviesek gainbegiratu zuen doktore tesia, eta Donald Davidsonen sinesmenen azalpenari erronka egin zion. Doktoretza 2004. urtean burutu zuen.

### Ikasketak 
Bortolottik ikerlari elkartu gisa lan egin zuen Manchesterreko Unibertsitatean 2004tik 2005era. Etika eta Gizarte Politikako Zentroaren parte izan zen (ohorezko irakasle ere izan zen), ikerketaren izaera aztertzen zuen proiektu baten esparruan, zeinak ikerketaren etika eta zuzenbidea ere barnebiltzen zituen. 2005ean Birminghameko Unibertsitateko Filosofia Departamentuko kide bihurtu zen, irakasle gisa. 2007an, Milango Medikuntza Molekularreko Europako Eskolan katedra bisitari bat hartu zuen, 2008ra arte mantendu zuena; urte berean, Macquarie Center for Cognitive Science delakoan hilabete batzuk eman zituen, Macquarie Universityko ikerketa-beka batekin, eta Birminghameko Unibertsitatean katedradun izateko sustatua izan zen. 2008. urtean argitaratu zen, halaber, bere lehen liburua, "*Introducción a la filosofía de la ciencia*" izeneko testu-liburua. 2013an Portugaldarrez argitaratu zen horren bertsio bat.

Bortolottik hiru liburu argitaratu zituen 2009an. *Filosofia eta zoriontasunaz* argitaratu zuen, Palgrave Macmillanek editatua,  eta *Psikiatria Neurozientzia kognitiboa: ikuspegi filosofikoak*  Matthew R. Broomerekin batera koeditatua. Aurreko liburua Birminghamen 2007ko *Zoriontasuna eta Bizitzaren Zentzua* izeneko hitzalditik abiatuta sortu zen. 14 kapitulu izan zituen, bi ataletan banatuta: "Zoriontasuna eta Bizitzaren esanahia" eta " Zoriontasuna eta gogoa" .  Azken liburua Oxford University Pressek argitaratu zuen, eta psikiatria zientzia gisa nola zegoen aztertzen zuten akademiko batzuen saiakerak zituen. Oso berrikusia izan zen,      

2009an, bere hirugarren liburua *Delirios y otras Creencias Irracionales* izan zen, eldarnioen esplorazioari eta sinismenen adskripziorako baldintzei buruzko monografia bat. Liburuak arrakasta handia izan zuen, 2011an American Philosophical Association saria jaso zuelarik. Liburua hanibat artikulutan berrikusi izan zen,   eta Neurotica aldizkarian zenbaki esanguratsu baten ikergai izan zen.  Arazoak, Neil Levyk argitaratua, liburuarekin lotutako bost artikulu zituen.

2011n Birminghameko irakurle bihurtu zen, eta  gero 2013an irakasle. 2014an, *Irrazionaltasuna*   argitaratu zen, Filosofiaren Gako Kontzeptuak seriearen zati gisa,  eta 2018an *Delirios en Contexto* argitaletxearen argitaratzailea izan zen, Palgrave Macmillanek argitaratutako sarbide irekiko bilduma.

## *Eldarnioak eta beste sinesmen irrazional batzuk* 
thumb|Lisa Bortolottiren *Delirios en Contexto* liburua.
*Eldarnioak eta beste sinesmen irrazional batzuetan*, Bortolottik, eldarnioak irrazionalak direlako sinesmenak ez direla dioen ideia desafiatzen du. Medikuntzako literaturan sinesmenak sinesmenak direla uste den arren, filosofoek zalantzan jartzen dute eldarnioen egoera. Batzuek ukatu egin dute eldarnioak sinesmenak direla beren eduki guztiz ezohikoagatik, hala nola norbera benetan hilda dagoelako eldarnioa, eta sinesmen paradigmatikoez bestelako moduan funtzionatzen dutelako. Adibidez, eldarnioak, askotan, kontrako ebidentzia izugarria izan arren, mantendu egiten dira, edo ez dira erreakzionatzen norberak espero lukeen moduan edukia kontuan hartuta.

Galderaren aurrekariak azaldu ondoren, Bortolottik, eldarnioen irrazionaltasun prozesalak, agentearen beste nahitako egoerekin erlazio arrazionalik ez izateak, sinesmenak direla ukatzea justifikatzen duen aztertzen du. Berak ukatu egiten du hori egiten duenik, paradigmen sineste askok arrazionaltasun prozesalaren akatsak erakusten baitituzte. Ondoren, eldarnioen irrazionaltasun epistemikora pasatzen da, hau da, ez daudela ebidentziak babesturik. Hau ere ezin da erabili eldarnioen egoera sineskizun bezala desafiatzeko, argudiatzen du, orokortutako sineste komun asko, epistemikoki irrazionalak ere badirelako. Jarraian, eldarnioak sinesmenak ez direlako ideiari heltzen dio; izan ere, lehenik eta behin, ez dira modu egokian jorratzen, eta, bigarrenik, eldarnioak dituzten pertsonek ezin dute arrazoi onik eman engainuaren edukiari eusteko. Eldarnioak dituzten pertsonen karakterizazio horiek zuzenak izatea ahalbidetzen duen arren, arrazionaltasun agentzialaren akats horiek eldarniorik ez duten pertsonengan ere aurki daitezkeela argudiatzen du. Bortolottik dio subjektuek babesten ez dituzten pentsamenduen egoera (txertatutako pentsamenduak bezala) sinesmen bezala zalantzan dagoela, baina babestuak eta autoesleituak diren sinesmenek ni-a autonomiazko baten zati bezala ulertzen laguntzen dutela. 

Bere liburuaren amaieran, sinesmenen esleipenean arrazionaltasuna murrizteari uko egiten dio. Sinesmenen idealizazioari aurre egiten dio, baina sinesmenak eta intentziozko beste estatu batzuk bereizteko helburua babesten du. Eldarniozko sinesmenen eta sinesmen arrunten arteko aldeak bere ezaugarri epiistemikoak baino gehiago kezkatu behar duela argudiatzen du. Eldarnioen eta uste irrazionalen (baina ez eldarniozkoen) arteko aldea, bere ustez, gradukoa da, eta ez klasekoa.

## Argitalpenak 
Hiru liburu argitaratu ditu egile bakar gisa: una *Introducción a la Filosofía de la Ciencia* (Polity Press, 2008); *Delirios y otras creencias iracional* (Oxford University Press, 2009); eta Irracionalidad (Polity, 2014). *Eldarnioak eta beste sinesmen irrazional batzuetan*, Bortolottik, eldarnioak, euren irrazionaltasunagatik ezin direla sinesmenak izan dioen argudioa desafiatzen du, eta American Philosophical Association liburuaren 2011ko sariaren irabazlea izan zen. Gainera, *Filosofía y felicidad* (Palgrave Macmillan, 2009) eta *Delusions in Context* (Palgrave Macmillan, 2018) editatu zituen eta *Psiquiatría como neurociencia cognitiva: perspectivas Filosofóficas* (Oxford University Press, 2009) koeditatu zuen.
Bere liburuez gain, Bortolottik 50 artikulu baino gehiago argitaratu ditu binaka berrikusitako aldizkarietan eta 20 kapitulu baino gehiago argitaratutako bildumetan. Oxfordeko Perspectivas *Internacionales en Filosofía y Psiquiatría* saileko editorea da, baita Bloomsburyko *Zientzia, Etika eta Berrikuntza* saileko kontseilu editorialean ere. Hainbat aldizkariren argitalpen-batzordean aritu da, eta, horrez gain, *Frontiers in Theologic and Philosophical Psychology* aldizkariaren berrikuspen-editorea, *Ethical Theory and Moral Practice* aldizkariaren editore elkartua eta *Journal of Medical Ethics* aldizkarirako e-letter argitaletxearen editorea ere izan da. Aldizkarien edizio berezi batzuk argitaratu edo editatu ditu, besteak beste, *European Journal of Analytic Philosophy*,  *Journal of Consciousness Studies*,  eta *Consciousness and Cognition*.

Bere liburuez gain, Bortolottik 50 artikulu baino gehiago argitaratu ditu binaka berrikusitako aldizkarietan eta 20 kapitulu baino gehiago argitaratutako bildumetan. Oxfordeko Perspectivas *Internacionales en Filosofía y Psiquiatría* saileko editorea da, baita Bloomsburyko *Zientzia, Etika eta Berrikuntza* saileko kontseilu editorialean ere. Hainbat aldizkariren argitalpen-batzordean aritu da, eta, horrez gain, *Frontiers in Theologic and Philosophical Psychology* aldizkariaren berrikuspen-editorea, *Ethical Theory and Moral Practice* aldizkariaren editore elkartua eta *Journal of Medical Ethics* aldizkarirako e-letter argitaletxearen editorea ere izan da. Aldizkarien edizio berezi batzuk argitaratu edo editatu ditu, besteak beste, *European Journal of Analytic Philosophy*,  *Journal of Consciousness Studies*,  eta *Consciousness and Cognition*.

### Liburuak 
* Bortolotti, Lisa (2008). *Zientzia Filosofiarako Sarrera bat*. Cambridge: polity. (Portugesez ere erabil daiteke).
* Bortolotti, Lisa (2009). *Eldarnioak eta beste sinesmen irrazional batzuk*. Oxford: Oxford Prentsa unibertsitarioa.
* Bortolotti, Lisa (2014). *Irrazionaltasuna*. Cambridge: polity.

### Argitaratutako bildumak 
* Botolotti, Lisa, ed. (2009). *Filosofia eta zoriontasuna*. Basingstoke: Palgrave Macmillan.
* Broome, Matthew R., eta Lisa Bortolotti (2009). Psikriatia Neurozientzia kognitiboa: ikuspegi filosofikoak. Oxford: Oxford Prentsa unibertsitarioa.
* Bortolotti, Lisa, ed. (2018). *Eldarnioak Testuinguruan*. Basingstoke, Erresuma Batua: Palgrave Macmillan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Imperfect Cognitions (ingelesez)