Katie Archibald

**Katie Archibald**, (Chertsey, Eskozia, Erresuma Batua, 1994ko martxoaren 12a) Eskoziako eta Britainia Handiko lasterketetako eliteko txirrindularia da. Erresistentziako pistako txirrindularitzako ekitaldietan espezializatua, Britainia Handia eta Eskozia ordezkatzen ditu.

Britainia Handiko 2016ko txapeldun olinpikoko eta 2020ko zilarrezko olinpiar dominadun taldeko kide emakumezkoen taldekako jazarpenean, eta Munduko (2014) eta Europako (2013, 2014, 2015, 2018, 2019 eta 2020) txapelketetan txapelduna da proba berean, gainera,  munduko errekorra izandakoa. 2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetan, olinpiar urrezko domina irabazi zuen (bere bikotekidearekin, Laura Kennyrekin, batera) emakumezkoen Madison lasterketan hasierako lasterketa irabazi ostean.

Bakarkako probatan, Archibald Europako txapeldun izan da eliminazio modalitatean 2015ean, hiru aldiz omniumean 2016, 2017 eta 2021ean, scratch lasterketan 2021ean, emakumezkoen madisonean 2021ean, eta lau aldiz Europako txapeldun izan da banakako jazarpenean 2013 eta 2017 artean; 2017an, munduko bere lehen titulu indibiduala lortu zuen, 2017ko UCI Pistako Txirrindularitzako Munduko Txapelketan omnium modalitatea irabazi baitzuen, eta, hurrengo urtean, munduko hirugarren txapelketa irabazi zuen Emily Nelsonekin elkartu zenean Madison irabazteko 2018ko UCIko Pista Txirrindularitzako Munduko Txapelketan. 2021ean, munduko bakarkako bigarren titulua irabazi zuen munduko omnium bigarren tituluarekin.

Archibaldek urrezko 17 domina lortu ditu Europako elite mailako pistako txapelketetan, eta horrek txapelketa horretako garai guztietako errekordun egiten du. Britainia Handiko emakumeen errekor nazionala ere badu banakako jazarpenean.

Bere anaia, John, ere Britainia Handia eta Eskozia ordezkatu dituen eliteko txirrindularia da. Biek dominak irabazi zituzten 2018ko Commonwealtheko Jokoetan, Eskozia ordezkatuz; Katiek urrea irabazi zuen emakumezkoen banakako jazarpenean, eta Johnek, zilarra gizonezkoetan.

## Hastapenak eta ibilbidea 
Archibaldek ikasketa pribatua jaso zuen Glasgowko Akademian. Hasieran, igerian ibili zen, eta berandu samar sartu zen txirrindularitzan; lehian, 2011n belar pistan eta 2012an pista gogorrean aritu zen. 

2012-2013 familia-enpresan (Archers Sleepcentre) telesalmenta-operadore gisa lan egin ondoren, txirrindularitzaren garapen olinpikoko akademian sartu zuten 2013ko azaroan.

### Pista 
Archibaldek Britainia Handian egin zuen debuta 2013ko Europako Pista Txapelketan. Laura Trott, Dani King eta Elinor Barkerrekin batera, urrezko domina irabazi zuen, eta bi aldiz hautsi zuen munduko errekorra taldekako jazarpenean.

2013-14ko Pistako Munduko Kopan, Manchesterreko lehen itzulian, Eskoziako Braveheart taldearekin ari zela, Archibaldek zilarra lortu zuen scratch lasterketan eta brontzea puntuazioan. 2013-14 Aguascalientes-en jokatutako Munduko Pistako Kopako bigarren itzulirako, Britainia Handiko selekziora deitu zuten. Archibaldek urrea irabazi zuen, eta, taldekako jazarpen lehiaketan, berriro  munduko errekorra hautsi zuen laukotearen parte izan zen.

2014ko Pistako Munduko Txapelketetan, taldekako jazarpen titulua irabazi zuen taldean zegoenean, Eskoziako emakumezko pistako txirrindularitzako munduko lehen txapelduna izan zen. Archibaldek urrezko domina irabazi zuen proba berean, eta, beste bat, banakako jazarpenean 2014ko Europako Pista Txapelketan. Archibaldek Eskozia ordezkatu zuen Glasgowko Commonwealtheko Jokoetan, 2014an, brontzezko domina lortu zuen puntuazio lasterketan.

2015eko Europako Pista Txapelketan, Archibald Europako txapeldun hirukoitza bihurtu zen, 2014an irabazitako taldekako eta banakako jazarpen tituluak mantenduz eta eliminazio-lasterketaren titulua gehituz.
ezkerrera|thumb| 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan urrea irabazi zuen
Archibald lehiara itzuli zen Europako Txapelketan omniuma irabaziz, hirugarren urtez jarraian jazarpena eta zilarrezko domina lortuz eliminazioan. Six days of London ekitaldian, Archibaldek, emakumezkoen omnium titulua lortzeko, hamar lasterketetatik zortzi irabazi zituen 15 puntu lortuz. Archibald Glasgowra itzuli zen Munduko Kopako ekitaldira, non Manon Lloyd-ekin elkartu zen Madisoneko ekitaldia irabazteko, baina, eroriko goiztiar batean, eskumuturra hautsi zuen Lloydekin aldatzen ari zen bitartean. Archibald lesiotik itzuli zen bigarren postua lortzeko Berlingo Sei Egunetan, eta, ondoren, lau titulu irabazi zituen txapelketa nazionaletan. Mallorcako Sei Eguneko serieko finalean, Archibaldek txapeldunorde izan zen Elinor Barker jazarpeneko taldekidearen atzetik. Archibaldek, bere pista denboraldiari, Omniumen bakarkako munduko lehen titulua irabazita eman zion amaiera .

Archibaldek bere Banakako Jazarpen eta Omnium tituluak mantendu zituen Europako Txapelketan, eta, taldekako jazarpenean, zilarrezko domina lortu zuen taldean ere izan zen.

Archibald Britainiar Inperioko Ordenako (MBE) kide izendatu zuten 2017ko Urte Berriko Ohoretan, txirrindularitzaren zerbitzuengatik.

Archibald Erresuma Batuko txirrindularien selekzioko parte izateko aukeratu zuten 2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetan atzeratutakoetan, eta Elinor Barker, Neah Evans, Laura Kenny eta Josie Knight batu zitzaizkion iraupen lasterketetarako. Emakumezkoen taldekako jazarpenean, zilarrezko dominarekin itzuli zen, baina Emakumezkoen Madisonen hasierako urrezko domina Laura Kennyrekin partekatu zuen. 2021eko urrian, Europako Pistako txirrindularitza txapelketetarako hautatu zuten Archibald, scratch lasterketan eta omniumen urrezko 15. eta 16. dominak irabazita inoizko lehiakiderik arrakastatsuenetakoa bihurtuz, elite-ekitaldietan.

### Errepidea 
Errepideko bere txirrindularitza taldea Podium Ambition, aurretik Pearl Izumi Sports Tours International, profesional bihurtu zen 2016ko UCI Women's World Tour-en hasierarako. Sarah Storey eta Joanna Rowsell taldekideekin batera, talde berrian izendatutako lehen txirrindulariak izan ziren. Archibald Sheffield-en egoitza duen Team WNT Pro Cycling-ekin batu zen 2017 denboraldirako. 2017ko denboraldian, Archibald hirugarren sailkatu zen Semana Ciclista Valencianako hirugarren eta laugarren etapan. Matrix Fitness Grand Prix Series nazionalean, Archibaldek 2. txanda irabazi zuen Stoke-on-Trent-en, eta bigarren sailkatu zen Redditch-en, hasierako ekitaldian. Archibald bigarren sailkatu zen errepideko lasterketa nazionaleko txapelketan, eta, hirugarren, britainiar erlojupeko txapelketan, Man uhartean Sheffieldeko zirkuituko lasterketen txapelketan parte hartu aurretik.

2018ko denboraldirako, Archibaldek Wiggle High5 Pro Cycling-ekin bat egitea erabaki zuen.

## Emaitza nagusiak 
### Pista 
thumb| Archibald 2015eko UEC Europako Pista Txapelketan, non hiru urrezko domina irabazi zituen.

;2012
: Britania Handiko Junior Pista Txapelketa Nazionala
::1. 20px|link=National cycling champion jersey Jazarpena bakarka
::2. Puntuazio lasterketa
;2013
: 1. 20px Jazarpena taldeka, 2013ko UEC Europako Pista Txapelketa
:Belgikako Nazioarteko Irekia
::1. Puntuazio lasterketa
::1. Jazarpena bakarka
:National Pista Txapelketa
::1. Madison (Charline Joinerrekin)
::3. Jazarpena bakarka
: UCI Munduko Pista Kopa
::1. Aguascalientes, Jazarpena taldeka
::1. Manchester, Scratch lasterketa
::3. Manchester, Jazarpena bakarka
;2014
: 1. 20px Jazarpena taldeka, UCI Munduko Pista Txapelketa
: UEC Europako Pista Txapelketa
::1. 20px Jazarpena taldeka
::1. 20px Jazarpena bakarka
: Britainia Handiko Pista Txapelketa Nazionala
::1. 20px|link=National cycling champion jersey Jazarpena bakarka
::1. Jazarpena taldeka
: UCI Pista Txirrinda Mundu Kopa
::1. Jazarpena taldeka – Guadalajara
::1. Jazarpena taldeka – London
:Iraultza
::1. Puntuazio lasterketa – 3. txanda, Manchester
::1. Omnium – 1. txanda, London
::2. Puntuazio lasterketa – 4. txanda, Manchester
::3. Omnium – 5. txanda, London
: 1. Omnium, Fenioux Nazioarteko Pista
: 3. Points lasterketa, Commonwealth Jokoak
;2015
: UEC Europako Pista Txapelketa
::1. 20px Jazarpena taldeka
::1. 20px Jazarpena bakarka
::1. 20px Eliminazio lasterketa
: National Pista Txapelketa
::1. 20px|link=National cycling champion jersey Jazarpena taldeka
::1. Jazarpena bakarka
::1. Scratch lasterketa
::2. Puntuazio lasterketa
: 1. Omnium, Internationale Radsport Meeting
: Revolution
::1. Scratch lasterketa –  1. txanda, Derby
::2. Puntuazio lasterketa – 2. txanda, Manchester
::2. Puntuazio lasterketa – 5. txanda, London
::1. Scratch lasterketa – 4. txanda, Glasgow
::3. Points lasterketa – 3. txanda, Manchester
::3. Points lasterketa – 4. txanda, Glasgow
::3. Scratch lasterketa – 5. txanda, London
: 1. Jazarpena taldeka, UCI Munduko Pista Txapelketa
: 1. Jazarpena bakarka, UEC Europako 23 urtez azpiko Pista Txapelketa
;2016
: 1. 15px Jazarpena taldeka, Olinpiar Jokoak
: UEC Europako Pista Txapelketa
::1. 20px Jazarpena bakarka
::1. 20px Omnium
::1. Eliminazio lasterketa
: 1. Madison (Manon Lloydekin) – Glasgow, UCI Munduko Pista Kopa
: 1. Omnium, Londresko Sei Egunak
: 1. Omnium, Fenioux Nazioarteko Pista
: 2. Puntuazio lasterketa, Iraultza – 2. txanda, Glasgow
;2017
: 1. 20px Omnium, UCI Munduko Pista Txapelketa
: UEC Europako Pista Txapelketa
::1. 20px Jazarpena bakarka
::1. 20px Omnium
::1. Jazarpena taldeka
: Pista Txapelketa Nazionala
::1. 20px|link=National cycling champion jersey Jazarpena bakarka
::1. 20px|link=National cycling champion jersey Puntuazio lasterketa
::1. 20px|link=National cycling champion jersey Scratch lasterketa
::1. 20px|link=National cycling champion jersey Omnium
::1. Keirin
:UCI Track Cycling World Cup
::1. Madison – txanda 2, Manchester (Eleanor Barkerrekin)
::1. Madison – txanda 3, Milton (Eleanor Dickinsonekin)
::1. Puntuazio lasterketa – 3. txanda, Milton
::1. Jazarpena taldeka – 2. txanda, Manchester
::1. Omnium – 2. txanda, Manchester
:Sprint eta Omniumen Nazioarteko Txirrindularitza Topaketa
::1. Madison (Eleanor Dickinsonekin)
::1. Omnium
: Fiorenzuolako Sei Egunak
::1. Madison (Emily Nelsonekin)
::1. Omnium
::1. Puntuazio lasterketa
::1. Scratch lasterketa
: 1. Orokorrean Londresko Sei Egunak
::1. Omnium
::1. Madison (Lydia Boylanekin)
::3. Scratch lasterketa
:Iraultza Serieak – Tapeldunen Liga
::1. Puntuazio lasterketa – 1. txanda, London
::1. Scratch lasterketa – 1. txanda, London
: 1. Omnium, Berlingo Sei Egunak
: 1. Omnium, Sei Egunetako Finala, Mallorca
;2018
: 1. 20px Madison (Emily Nelsonekin), UCI Munduko Pista Txapelketa
: Commonwealth Jokoak
::1. 15px Jazarpena bakarka
::1. 15px Puntuazio lasterketa
: Pista Txapelketa Nazionala
::1. 20px|link=National cycling champion jersey Jazarpena bakarka
::1. 20px|link=National cycling champion jersey Scratch lasterketa
::1. 20px|link=National cycling champion jersey Puntuazio lasterketa
::3. Esprint bakarka
:1. 20px|link=National cycling champion jersey Madison Txapelketa Nazionala (Elinor Barkerrekin)
: Iraultza Serieak – Txapeldunen Liga
::1. Scratch lasterketa – 3. txanda, Manchester
::2. Puntuazio lasterketa – 3. txanda, Manchester
:1. Omnium Txapelketa Nazionala
;2019
:1. Jazarpena taldeka, UCI Pista Txirrinda Mundu Kopa II 
:UEC Europako Pista Txapelketa
::1. 20px Jazarpena taldeka
::3. Jazarpena bakarka
:  Manchesterko Sei Egunak
:: 1. Madison (Neah Evansekin)
:: 1. Omnium
: 1. Omnium, Sei Egunetako Finala - Brisbane
: Arrosako Sei Egunak - Fiorenzuola
:: 1. Madison
:: 1. Omnium
: Orleneko Sari Nagusia
:: 1. Madison (Neah Evansekin)
:: 1. Puntuazio lasterketa
: Londresko Sei Egunak
:: 1. Madison (Neah Evansekin)
:: 1. Omnium
:: 1. Scratch lasterketa
: 1. Jazarpena taldeka, UCI Pista Txirrinda Mundu Txapelketa
;2020
: 1. Jazarpena taldeka, UCI Pista Txirrinda Mundu Txapelketa
:UEC Europako Pista Txapelketa
::1. 20px Puntazio lasterketa
::1. 20px Jazarpena taldeka
;2021
: Olinpia Jokoak
:: 1. 15px Madison (Laura Kennyrekin)
:: 1. 15px Jazarpena taldeka
:UEC Europako Pista Txapelketa
::1. 20px Omnium
::1. 20px Madison (Neah Evansekin)
::1. 20px Scratch
: UCI Munduko Pista Txapelketa
:: 1. 20px Omnium,
:: 3. Jazarpena taldeka,
:: 3. Madison (Neah Evansekin)
: 2021 UCI Track Champions League
:: 1. 20px Emakumeen erresistentzia

### Errepidea 
; 2014
: 1. Milk Race
: Matrix Fitness Sari Nagusen Serieak
:: Lehen 1. eta 3. txandetan 
: 2. Erlojupeko Errepideko Txapelketa Nazionala
: 3. Britainia Handiko Txirrindularitza Emakumeen Errepideko Seriea
:: Lehen 2. eta 6. txandetan 

; 2015
: 1. Londres Gauekoa
: Lehen 2. txandan Matrix Fitness Sari Nagusien Serietan

; 2017
: Errepideko Txapelketa Nazionala
:: 1. 20px Kriteriumean
:: 2. Errepideko lasterketan
:: 3. Erlojupekoan

; 2018
: 1. Atarikoan BeNe Ladies Tourrean

; 2022
: 4. Sailkapen orokorrean Bloeizone Fryslân Tourrean 

### Txapelketen kronograma 
EE‡: ez zen egin.

‡: 2020ko Udako Olinpiar Jokoak 2021era arte atzeratu ziren COVID 19 pandemiaren ondorioz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Katie Archibald at Cycling Archives 
* 
* Katie Archibald at Olympedia 
* Katie Archibald at UCI