open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Boleibola 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan

Parisko Udako Olinpiar Jokoetako boleibol-partidak uztailaren 27tik 2024ko abuztuaren 11ra egingo dira. Boleiboleko 24 taldek eta hondartzako boleiboleko 48 taldek hartuko dute parte txapelketan. Barneko boleibol-txapelketak Parisko Expo Porte de Versailles-en izango dira, hondartzako boleibol-txapelketa Marteren Zelaian antolatuta.

## Sailkapena 
### Boleibol estalia 
2022ko apirilaren 6an, Fédération Internationale de Voleibolek poz handiz hartu zuen Nazioarteko Batzorde Olinpikoak boleibol programan eta haren sailkapen-sisteman zenbait aldaketa onartzeko hartutako erabakia, bereziki Paris 2024rako postuak esleitzeko arauei buruzkoa. Genero bakoitzeko hamabi taldek hartuko dute parte barneko boleibol txapelketan. Herrialde anfitrioiak, Frantziak,  leku zuzena du gizon eta emakumeen taldeentzat.

Sexuaren araberako talde urrien gainerako eremuek kualifikazio-bide bikoitza jarraitu behar dute Paris 2024rako kuota-postuak ziurtatzeko. Lehenik eta behin, kalifikazio olinpikoko hiru txapelketetako irabazleek eta hautesleek zuzenean lortuko dute. Bigarrenik, azken bost horiek 2024ko ekainerako FIVB munduko sailkapenean oinarritutako NOCen artean aukeratuko dira, unibertsaltasun-printzipioa betetzen den bitartean, hau da, kontinenteetakoak lehenetsiko dira, oraindik Paris 2024 txapelketan talde kualifikaturik ez badute.

### Hondartza-bolei 
Genero bakoitzeko lau taldek hartuko dute parte hondartzako boleiboleko txapelketan, eta gehienez ere bi talde NOCeko. Herrialde anfitrioia izanez, Frantziak postu zuzena du gizon eta emakumeen hondartzako boleiboleko txapelketetan.

Gainerako hogeita lau taldeen postuak hiru kalifikazio-fase jasan behar dituzte Paris 2024rako txartel bat lortzeko, unibertsaltasun-printzipioa errespetatuz eta bi talderen NOCen muga errespetatuz. Hasierako tokia zuzenean esleituko zaie gizonen eta emakumeen irabazleei, hurrenez hurren, 2023. FIVB Munduko Txapelketatik. Txapelketa urriaren 6tik 15era izango da, Tlaxcalan (Mexiko), eta hamazazpi bikote hautagai izango dira, FIVB sailkapen olinpikoko zerrendaren bidez (2024ko ekaineko hamabi bikote onenak izango dira oinarri). Azken bost puntuak kontinenteetako bost kalifikazio-txapelketetako (Afrika – CAVB; Asia eta Ozeania – AVC; Europa – CEV; Ipar Amerika, Erdialdeko Amerika eta Karibe – NORCECA; eta Hego Amerika – CSV) NOCei esleituko zaizkie.

## Dominak 
### Herrialdeka 
### Probaren arabera 
#### Boleibol estalia 
#### Hondartza-bolei 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Araceli Oñate

**Araceli Oñate Cantero** (Valladolid, Espainia) doktorea da eta  Francisco de Vitoria Unibertsitateko Gizarte Psikologiako irakaslea.  

## Liburuak 
* *Mobbing escolar:* Violencia y acoso psicológico contra los niñosI Piñuel, MAO Cantero. Ceac.
* *Acoso y violencia escolar en España*: Informe Cisneros X. MAO Cantero, I Piñuel, Instituto de Innovación Educativa y Desarrollo Directivo.
* Ave; Acoso y violencia escolar. Manual AVE: ACOSO Y VIOLENCIA ESCOLAR. MANUAL IÑAKI PIÑUEL y ARACELI OÑATE
* *La comunicación corporativa*. I Piñuel, MA Oñate Cantero. Instituto de Dirección y Organización de Empresas, Universidad de Alcalá.
* *Violencia, educación y teoría mimética. Hacia una mímesis positiva.* MAO Cantero. Revista interdisciplinar de Teoría Mimética. Xiphias Gladius, 106-137

* *Dialéctica: libertad religiosa-laicidad*. MA Oñate Cantero.
* *La función del mando*: los estilos de mando y delegación. I Piñuel, MA Oñate Cantero. Instituto de Dirección y Organización de Empresas, Universidad de Alcalá
* *Educar para contarlo.* Prevención de riesgos psicosociales en la profesión docente.  María Araceli Oñate Cantero eta Iñaki Piñuel y Zabala. 
* *Hezi eta azaltzeko bizi: arrisku psikosozialen prebentzioa irakaskuntzan.*  María Araceli Oñate Cantero eta Iñaki Piñuel y Zabala. 

## Aldizkarietan 
Besteak beste, lan hauek egin ditu:
* *El programa ave de prevención de la violencia escolar:* la experienca en la implantación de protocolos de buen trato en centros educativos. Infancia, juventud y ley: revista de divulgación científica del trabajo con menores,  1889-2477,  1 zk., 2009, or. 32-38.
* *Acoso y violencia escolar*: precisión terminológica e implicaciones jurídicas. Estudios de derecho judicial,  1137-3520,  94 zk., 2006 (Ejemplar dedicado a: El mobbing desde la perspectiva social, penal y administrativa), or. 85-114.
* *La evaluación y diagnóstico del mobbing o acoso psicológico en la organización:* el barómetro Cisneros. Iñaki Piñuel y Zabala eta Araceli Oñate Cantero. Revista de psicología del trabajo y de las organizaciones = Journal of work and organizational psychology,  1576-5962, 22 liburukia,  3 zk., 2006 (Ejemplar dedicado a: Acoso Psicológico en el Trabajo), or. 309-332.
* *La incidencia del mobbing o acoso psicológico en el trabajo en España*: Resultados del barómetro CISNEROS II sobre violencia en el entorno laboral Iñaki Piñuel y Zabala eta  Araceli Oñate Cantero. Lan harremanak: Revista de relaciones laborales,  1575-7048, 7 zk., 2002, or. 35-62.

* *La enseñanza de la religión en la escuela pública*: hacia una escuela saludable. Araceli Oñate Cantero. La enseñanza de la religión en la escuela pública: actas del VI Simposio Internacional de Derecho Concordatario. Alcalá de Henares, 16-18 de octubre de 2013. / Isabel Cano Ruiz (ed. lit.), 2013,  978-84-9045-160-1, or. 553-562
* *Mobbing o acoso psicológico en el trabajo en España.* Iñaki Piñuel y Zabala eta Araceli Oñate Cantero. Desigualdad social y relaciones de trabajo / coord. por Joaquín Alfonso de Elena y Peña, 2004,  84-7800-613-3, or. 187-210

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa eskola jazarpena rtve
Luis Antonio Borboi-Condékoa

**Luis Antonio Henrike Borboi-Condékoa, Enghiengo dukea** (Chantilly, 1772ko abuztuaren 2a - Vincennes, 1804ko martxoaren 21a) frantziar Borboi etxeko printzea izan zen.

Luis VI.a Henrike Borboi-Condékoa eta Bathilde Orleanskoaren semea izan zen. Karrera militarra 1788an hasi zuen eta hurrengo urtean erbesteratu egin zen aitarekin eta aitonarekin batera.

Erbestetik, Frantzia inbaditzeko eta monarkia berrezartzeko tropak biltzen saiatu zen. 1792an emigratu talde bat zuzendu zuen bere aitona Luis V.a Josef Borboi-Condékoaren armadan.

1801ean Karlota Rohangoarekin ezkondu eta Ettenheimen ezarri zuen bizilekua. 1804an, Napoleonek dukea atxilotzeko agindua eman zuen, Georges Cadoudalaren konspirazio monarkikoarekin lotuta zegoela uste baitzuen. Hala ere, Enghien ez zegoen inplikatuta konplotean. 1804ko martxoaren 15ean soldadu frantsesek Vincenneseko gaztelura eraman zuten. Epaitu, heriotza-zigorra ezarri eta fusilatu egin zuten.

## Genealogia 
## Kanpo estekak
Ana Riazangoa

**Ana Vasilievna Riazangoa** (Mosku 1451-1501) noble errusiarra izan zen; Riazango printzerriko Printzesa Handia eta agintari goren izan zen, erregeordetza karguan 1483an lehenbizi, eta 1500-1501 urteetan geroago, semearen eta bilobaren adin txikitasunetan. Moskuko Vasili II.a Printze Handiaren alaba bakarra zen eta Riazango Ivan IV.a eta Ivan V.a Printze Handien ama eta amona.

Anaren bigarren erregeordetza amaitzean, bere biloba Ivan V.a Riazango printze handi bilakatu zenean, printzerriak Mosku Printzerriaren mesedetan independentzia galdu zuen azkenean. Urte berean hil zen Printzesa Handia.

## Kanpo estekak
Clavaria argillacea

***Clavaria argillacea*** *Clavariaceae* familiako onddo espezie bat da. Espezie arraroa da, eta Iberiar penintsulan arriskuan dauden espezieen zerrenda gorrian dago.

Sinonimoak: *Clavaria vermiculata*, *Clavaria ericetorum*, *Geoglossum argillaceum*, *Clavaria argillacea var. flavipes*, *Clavaria argillacea subsp. flavipes*, *Clavaria ericetorum var. argillacea*, *Clavaria argillosa*, *Clavaria pallescens*, *Clavaria meakanensis*, *Clavaria lanceolata*.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** Klabula formatan agertzen da, gehienetan punta biribilduko borra itxuran, beste forma zapal batzuk: ertza izurtutako haizemaile itxuran, zainzuri sorta forman etab. 3 eta 7 cm bitarteko altuerakoak, azaleran ildo bat edo bi izaten ditu. Kolore zurixka edo hori-berdexka zurbila izaten dute.

**Haragia:** Horixka, oso hauskorra. Usain eta zapore hautemanezinak.

**Etimologia:** *Clavaria* terminoa latinetik dator, "clavarius" hitzetik, eta borra, Iltze, esan nahi du. Bere itxuragatik. *Argillacea* epitetoa, buztina, buztin zoruan hazten dena, esan nahi duen "argilla-ae" hitzetatik.

## Jangarritasuna 
Haragia oso hauskorra da eta ez du balio gastronomikorik

### Nahasketa arriskua 
Badu beste *Clavaria* batzuen antza hala nola *Clavaria tenuipes*, *Clavulina*, *clavulinopsis*, ia beti zurbilagoak edo horiak baino zurixkak gehiago izaten dira.  

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean, baina bakarrik uda nahiko euritsua izan bada. Udatik neguaren hasierara. Espezie urria eta galzorian dagoena Iberiar penintsulan. Eremu irekietan, txilarren ondoan eta lurzoru goroldiotsuetan. Bakarrik edo soropildua atera daiteke,  taldeetan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Groenlandia, Islandia, Europa, Errusia, Australia, Antartika.

## Espeziearen egoera 
Aranzadi Elkartearen arabera, *Clavaria argillacea* desagertzeko arriskuan dauden onddoen eusko-kantauriar Zerrenda Gorrian dago. Azken urteotan mikologia adituek onddo batzuen beherakada kuantitatibo eta kualitatibo handia egon dela ohartarazi dute. Adituen esanetan, egoera honek hainbat eragile ditu, tartean klima aldaketa, pestiziden erabilera eta bilketa masiboak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Profanazio

[thumb|300px|Hilerri profanatua [Alsazian, 2019an.]]
**Profanazioa** gauza, objektu, eraikin zein erakunde edo, are, sakratutzat, garrantzitsutzat edo errespetuzkotzat jotzen diren pertsonen erabilera arduragabeari edo errespeturik gabekoari esaten zaio. Sakratua dena begirune gabe begiratu edo tratatzea izan daiteke profanazioa. Profanazioaren garrantzia edo maila neurtzeko ideologia ezinbestekoa da. 

Zuzenbidean delitu gisa hartzen da, bereziki gorpu, hilobi eta hilerriei egindako profanazioetan: hildakoei zor zaie begirunea urratzea, baimenik gabe hilobiak irekitzea, hilerrietan bandalismo ekintzak egitea...

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lord Kitchener Wants You

thumb|*Lord Kitchener Wants You* kartela.|231x231px**Lord Kitchener Wants You** (edo **Lord Kitchenerrek Zu Nahi Zaitu** euskaraz) 1914an sortutako erreklutamendu kartel bat izan zen, Alfred Leetek diseinatua. Kartelean Lord Kitchener Gerrarako estatu-idazkari britainiarra agertzen zen, "WANTS YOU" hitzak azpian zituela.

Kitchenerrek britaniar armadako goi karguaren kapela soinean, ikusleari hitz egiten dio (zuzenean seinalatuz) Erdialdeko Potentzia aurka armada britainiarrean izena eman dezan. Lehen Mundu Gerrako irudi ikoniko eta gogoangarrienetako bat kontsideratzen da. Eragin handiko irudi eta eslogana izan da, beste herrialde batzuetako imitazioak ere inspiratuz.

## Imitazioak 
Lord Kitchenerren kartel honek antzerako beste hainbat kartel inspiratu ditu urteetan.

Euzko Alderdi Jeltzaleak ''Euzkadi'k Bear Zaitu'' literalki zioen bat sortu zuen 1972ko Aberri Egunerako, eta 1977an, EAJ Hego Euskal Herrian legal bihurtu zutelarik, afiliazio kanpainetan eta pegatinetan erabili zuen.

Munduko beste kartel ezagun batzuk:

Fitxategi:John Bull - World War I recruiting poster.jpeg|alt=|Britania Handia, Lehen Mundu Gerra, 1915. "Nor falta da? Zeu zara?"
Fitxategi:Unclesamwantyou.jpg|alt=|1917, AEB, "AEBko armadan nahi zaitut"
Fitxategi:Buy Your Victory Bonds. Color poster. Issued by Victory Bond Committee, Ottawa, Canada., ca. 1917 - NARA - 516338.jpg|alt=|Lehen Mundu Gerrako kanadiar kartela.
Fitxategi:Andranik Ozanian poster.jpg|alt=|Armenia, "Jarrai ezazu zure herriaren amets sakratua".
Fitxategi:Bat Zion I want your Old New Land join Jewish regiment.jpg|alt=|USA, Lehen Mundu Gerra, juduei deia: "Your Old New Land must have you! Join the Jewish regiment"
Fitxategi:Denikin poster.jpg|alt=|Errusia, Armada Zuria, 1919. "Zergatik ez zaude armadan?"
Fitxategi:Моор. Ты записался добровольцем.jpg|alt=|Errusia, Armada Gorria, 1920. "Aurkeztu al zara bolondres Armada Gorrian?"
Fitxategi:Cartaz Revolucionário.jpg|alt=|Brasil, 1932. "Eginbehar bat duzu burutzeko. Galdetu zure kontzientziari!"
Fitxategi:1941. Ты чем помог фронту (на русском).jpg|alt=|Bigarren Mundu Gerrako kartel sobietarra, 1941. "Nola lagundu duzu frontean?"
Fitxategi:Jože Beranek - plakat Tudi ti si odgovoren za usodo slovenskega naroda SCAN.jpg|alt=|Eslovenia, 1944.
Fitxategi:You, in the dark!.jpg|alt=|Hungaria, 1919: “Zu! Ilunpetan zelatan dabilen iraultzaren kontrako esameslaria, izu zaitez!”
Fitxategi:ARTECHE, Cristóbal. Les Milicies us necessiten!, 1936.jpg|alt=|Espainia, Gerra Zibileko kartel anarkista, 1936: "Milizianoek behar zaituztete!".
Fitxategi:Listen! Workers of All Nations! 1931.jpg|alt=|Japonia, 1931: "Entzun, nazio guztietako langileok!"
Fitxategi:Irish Regiment 1914.jpg|alt=|Irlanda, 1915: "Sar zaitez Irlandar Erregimentuan"

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aphthona flava

***Aphthona flava*** Chrysomelidae familiako koleoptero bat da. Guillebeauk 1894an zientifikoki deskribatu zuen.

## Ezaugarriak 
Helduak 3-4 mm neurtzen ditu. Laranja edo laranja gaztaina-kolorekoa da. Hegan baino jauzi gehiago egiten dute. Larbak 6 mm neurtzen ditu; lurrean bizi da eta *Euphorbia*ren sustraiez elikatzen da. Paleartikokoa da jatorriz, eta Mundu Berrian sartu dute euphorbien espezie inbaditzaileei aurre egiteko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dominique Harize

**Dominique Harize** (Saint-Céré, 1956ko otsailaren 26a) frantziar hamabosteko errugbilaria izan zen, hegaleko postuan aritzen zena.

1975 eta 1988 artean Stade Toulousain, SC Albi, CA Brive, Stade Cadurcien eta RO Castelnaudary taldeetan jokatu zuen. 1975 eta 1977 artean bederatzi partida jokatu zituen Frantziako errugbi selekzioarekin. 1977ko Bost Nazioen Txapelketan Slam Nagusia irabazi zuten jokalarietako bat izan zen.

## Palmaresa 
**Frantzia**
* 9 partida, 16 puntu, 4 entsegu
* Slam Nagusia 1977ko Bost Nazioen Txapelketa
**Stade Toulousain**
* Frantziako errugbi txapelketa: txapeldunordea 1980an

## Ikus, gainera 
* Frantziako errugbi selekzioa 1977ko Bost Nazioen Txapelketan

## Kanpo estekak
Boli Kostako eskualdeak

**Boli Kostaren eskualdeak** () Afrikako Boli Kostako bigarren mailako azpi-zatiak dira. 31 eskualde daude, eta eskualde bakoitza bi sail edo gehiagotan banatzen da, hirugarren mailako dibisioa Boli Kostan. Bi edo lau eskualde konbinatzen dira barruti autonomoan, lehen mailako azpi-maila osatzeko. Abidjan eta Yamoussoukro auzo autonomoak ez daude eskualdeetan banatuta.

## Eskualdeak 
2011tik Boli Kosta estatuan 31 eskualde daude (parentesi artean, sortu zen urtea azaltzen da):
300px|left

#Agnéby-Tiassa (2011)
#Bafing (2000)
#Bagoué (2011)
#Bélier (2011)
#Béré (2011)
#Bounkani (2011)
#Cavally (2011)
#Folon (2011)
#Gbêkê (2011)
#Gbôklé (2011)
#Gôh (2011)
#Gontougo (2011)
#Grands-Ponts (2011)
#Guémon (2011)
#Hambol (2011)
#Haut-Sassandra (1997)
#Iffou (2011)
#Indénié-Djuablin (2011)
#Kabadougou (2011)
#La Mé (2011)
#Lôh-Djiboua (2011)
#Marahoué (1997)
#Moronou (2012)
#Nawa (2011)
#N'Zi (2011)
#Poro (2011)
#San-Pédro (2011)
#Sud-Comoé (1997)
#Tchologo (2011)
#Tonkpi (2011)
#Worodougou (1997)
:A. Abiyán 
:B. Yamoussoukro  (2011)

## Antzinako eskualdeak (2011 arte)
300px|right
Boli Kosta estatua 19 **eskualdetan** zegoen antolatuta:

# Agnéby
# Bafing
# Bas-Sassandra
# Denguélé
# Dix-Huit Montagnes
# Fromager
# Haut-Sassandra
# Lacs
# Lagunes
# Marahoué
# Moyen-Cavally
# Moyen-Comoé
# N'zi-Comoé
# Savanes
# Sud-Bandama
# Sud-Comoé
# Vallée du Bandama
# Worodougou
# Zanzan

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Helen Katharine Forbes

thumb|300px|Helen K. Forbes muralista ospetsua izan zen.
**Helen Katharine Forbes** (San Frantzisko, 1891ko otsailaren 3a - San Frantzisko, 1945eko maiatzaren 27a) estatubatuar artista eta arte-hezitzailea izan zen, grabatuan, muraletan eta, orokorrean, margolaritzan espezializatua. Paisaiengatik, erretratu-pinturengatik eta muralengatik ezaguna izan zen. Forbes aditua zen olioz, akuarelaz eta tenperaz margotzen. 

## Biografia 
Helen Katharine Forbes 1891ko otsailaren 3an jaio zen, San Frantziskon, Stanley Forbes eta Kate Skellsen bikotearen alaba. Kaliforniako Palo Altora joan zen bizitzera familiarekin, eta ikastera Castilleja School for Girlsera joan zen. Bertan graduatu zen 1908an. Andrew Bell Forbes izan zen bere aitona, Kaliforniako aitzindaria, 1849ko Kaliforniako urrearen sukarrean estatura iritsi zena.

Mark Hopkins Arte Institutura joan zen, eta bertan Frank Joseph Van Slounekin ikasi zuen. Armin Hansen artistarekin ikasi zuen Carmel herrian. Ondoren, Europara joan zen André Lhote, Ernst Leyden eta Hermann Groeber-ekin ikastera eta Municheko Arte Ederren Akademiara (Akademic der Bildenden Künste, München) 1921etik 1925era. Monroviako Liburutegi Publikoan ere mural garrantzitsuak burutu zituen.

Besteak beste, elkarte eta erakunde hauetan aritu zen: Muralen Margolarien Elkarte Nazionala, Kaliforniako Grabatzaileen Elkartea, San Frantziskoko Arte-elkartea, Palo Altoko Arte-kluba, San Frantzizkoko Muralen Elkartea. 1928tik 1930 arte San Frantzizkoko Emakume Artisten sortzaile eta presidentea izan zen. Forbes 54 urterekin hil zen San Frantziskon, Kalifornian, 1945eko maiatzaren 27an.

## Iruditegia 

Image:
Forbes-Hillside.jpg|*Malda*.
Forbes-Reading.jpg|*Forbes irakurtzen*.
Forbes-Ruins.jpg|Welss Fargoren erorkinak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Helen Forbes artenet webgunean.
Neprosina

**Neprosina** landare haragijaleek jariatzen duten entzima proteiko bat da. Neprosina lehen aldiz *Nepenthes* espeziean aurkitu zen, prolil endopeptidasa moduan jarduera zuela definitu zenean. Neprosinak garrantzi handia hartu du azken urteetan ikerkuntza arloan, glutena osatzen duten hainbat peptido, esate baterako, gliadina eta peptido 33-meroa liseritzeko gai baita. 

Izan ere, ikertzaileen ideia entzima ahotik hartzeko modukoa bihurtzea da, elikagai batzuetan egon daitekeen glutena neutralizatzeko asmotan. Dena den, ez da lehenengo aldia glutena digeritzen duen entzima bat aurkitzen dela: AN-PEP (*Aspergillus niger*), Latiglutenasa (*Sphingomonas capsulata*) eta PvP-003 (*Alicyclobacterius sedaiensis*) entzimak aurkitu izan dira neprosina baino lehen. 

## Aurkikuntza 
Esan bezala, neprosina lehen aldiz *N. ventrata* espeziean aurkitu zen, *N. rafflesiana* landarearen transkriptomaren sekuentziari esker.  Bertatik abiatuta, neprosina purifikatzea lortu zen *N. ventrata* espeziean eta prolil endopeptidasa jarduera zuela aurkeztu zuen. Horrez gain, neprosina masa molekular baxuko (degradatzeko gai dira, hori dela eta, tratamendu hauek itxaropentsuak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Spencer Dock zubia

**Spencer Dock** zubia Dublingo kai industrial zaharren ingurune berreskuratuan 2010ean irekitako zubi bat da. Inguruaren berreskurapenari lotutako Linear Park berriari lotua dago zubia.  

40 metroko espazioa igarotzen du Royal Canal ubidearen gainean. Forma ondulatu asimetrikoa du alboetan, diseinu aurreratuak egiteagatik ezaguna den arkitekto baten lana baita, Amanda Levete galestarrarena. Tranbientzako bidea du zubiak, autoentzako bi errei eta oinezkoentzako espaloiak alde banatan ere bai. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cần Thơ zubia

**Cần Thơ zubia** Vietnam hegoaldeko Mekong deltan tirante-zubi bat da. Mekong-eko deltako hiririk handienaren omenez du izena, Can Tho . 2,65 km luze da eta 26&nbsp;metroko zabalera du. Lau erreietako galtzada ur-mailatik gorako 39 metroko kota garai batera iristen da puntu batean azpitik ontziak igarotzeko.

Phan Văn Khải lehen ministroa vietnamdarrak inauguratu zituen lanak 2004ko irailean, zubia 2008 amaierarako amaitu behar zelakoan. Baina 2007ko irailean istripu larri bat izan zen 90ean&nbsp;m-ko luzera zuen sarbide-arrapalaren zatia kolapso batean suntsitu zen, 30 inguruko altueratik behera etorri zen. Istripuan 52 pertsona inguru hil ziren eta 140 zauritu ziren.

Azkenean 2010eko apirilaren 24an ireki zuten zubia. Ordura arte Vietnamgo zubirik garestiena izan zen 342,6 milioi dolar inguruko kostoarekin.

## Kanpo estekak
Hygrocybe strangulata

***Hygrocybe strangulata*** *Hygrophoraceae* familiako onddo espezie bat da. Kalitate txikiko jangarria. Guztiz onartu gabea. Autore batzuentzat *Hygrocybe strangulata* eta *Hygrocybe miniata* berdinak dira, beste batzuentzat ez.

## Deskribapena 
**Kapela:** 0,5 eta 5 cm bitarteko diametrokoa, lehenengo ganbila gero zabaldu egiten da. Gaztetan laranja kolorekoa, helduaroan tonalitate hori-berdexka kolorekoak hartzen ditu. Ertza ildaskatua du. Zetadun azala du, zertxobait likatsua.

**Orriak:** Itsatsiak edo zertxobait dekurrenteak, zabal, lodiak, sabeldunak, orritxoekin. Horiak gaztetan gero laranja kolorekoak.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.

**Hanka:** 18 eta 50 mm bitarteko garaierakoa eta 3 eta 6 mm bitarteko lodierakoa, kapelaren kolorekoa, behealdean izan ezik, hori-berdexka baita. Zilindrikoa, hauskorra.

**Haragia:** Oso mehea, hori-laranja kolorekoa, usain gabea eta zapore gabea.

**Etimologia:** *Hygrocybe* terminoa grekotik dator eta kapela hezearekin, esan nahi du.

## Jangarritasuna 
Ezezaguna.

### Nahasketa arriskua 
Kolore gorrixka duten eta tamaina txikiko *Hygrocybe*-ak identifikatzea ez da beti erraza izaten. Besteak beste, *Hygrocybe* hauek daude: *Hygrocybe miniata*, gorri-zinabrio kolorekoa eta ertz horixka duena. *Hygrocybe turunda*, honek orri zurixkak ditu. *Hygrocybe marchii*, *Hygrocybe cantharellus*, *Hygrocybe parvula*, etab.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean eta neguaren hasieran, larreetan, ale askoko edo ez hainbesteko taldeetan.

### Banaketa eremua 
Quebec, Ingalaterra.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Blanca Llum Vidal

[thumb|260px|Blanca Llum Vidal eta [Núria Martínez-Vernis omenaldia egiten Joan Oliver Enric Cassassesil]]
**Blanca Llum Vidal** (Bartzelona, Katalunia, 1986ko otsailaren 3a) bartzelonar poeta da. 

## Poeta ibilbidea 
Besteak beste poema liburu hauek argitaratu ditu: *La cabra que hi havia* (Documenta Balear, 2009), *Nosaltres i tu* (Lleonard Muntaner, 2011), *Homes i ocells* (Club Editor, 2012) eta *Visca!* (Documenta Balear, 2012), baita Àngel Guimeràren (1984, 2010 argitalpenak) eta Ángel Carmonaren *Les dues Catalunyes* de  (Lleonard Muntaner Editor, 2010) poesia osoa.

Hainbat liburu kolektibotan parte hartu du. Azkenak: *Màsares i reclams, vint dones poetes interpreten Montserrat Abelló* (Curbet Ediciones, 2012) eta *Ningú no ens* *representa, poetes emprenyats* (Editorial Setzevents, 2011). 

Beste autore batzuei buruz idatzi dituen testuak Arnau de Vilanovaren *Tractat sobre l’amor heroic*, Orlando Guillénen *El ansia de la pandorga* de eta Salvador Espriuren *Tres sorores* dira.

## Estiloa 
Mercè Rodoreda eta Marina Tsvietàieva nahasten ditu haren poesiak, honako hau dioenean: «*dena politegia izateaz akusatu zuen», «epaileak bakarrik epaitzen ditut»*, baina *«lanari ekiten diot, guztiengatik baitago/ eta soberan baitago»*.

Haren testuek indarra dute, eta gauzak esateko beste modu bat bilatzen dute, kokfoismetik eta endogamia nagusitik urrun: «*askatu egiten naiz, eta erlaxatzean —eragiketa zaila—, burua leihotik ateratzen saiatzen naiz, eta errealitatea begiratzen, nire ikuspuntutik azaltzeko, haren alderdi abstraktua ahaztu gabe»*. Blanca Llum Vidalek agintzen badaki hizkuntzaren altxorrean bizi delako. Hizkuntza bizitzea poeta lana da. Hitz argi asko, maila bereko lur asko, kantu dezente eta ikusmen zirriborroak. Gauza elikagarria izatea eragiten duen gertaera organikoa. Ahozko tradizioa, familiako lexikoa, estimatutako poeten hizkuntza, katalanaren herrialdeen hizkerak txertatuta, dena estralurtarra duen ahots baten bahetik pasatuta, denborarekin ahots maistra izatera irits daitekeena. 

## Lana 
* La cabra que hi havia. Palma de Mallorca: Documenta Balear, 2009
* Nosaltres i tu. Palma de Mallorca: Documenta Balear, 2011
* Homes i ocells. Barcelona: Club Editor, 2012
* *Visca! *Palma de Mallorca: Documenta Balear, 2013
* *Punyetera flor*. Barcelona: LaBreu Edicions, 2014
* *Maripasoula: Crònica d’un viatge a  francesa*: Tushita Edicions, 2015.
* *Aquest amor que no és u*. Barcelona: Ultramarinos Editorial, 2018. Texto bilingüe en traducción de Berta García Faet.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
That Model from Paris

***That Model from Paris*** (Parisko modelo hori) Louis J. Gasnier zuzendariak 1926an egin zuen film mutua da. Aktore nagusiak  Marceline Day, Bert Lytell eta Eileen Percy izan ziren.

## Argumentua 
Nortasun lotsatiko neska gazte bat mozorrotzeko konbentzitzen dute modako desfile baterako modelo frantziarra gisa azaltzeko, baina horrek konplikazioak sortuko ditu.

## Aktoreak 
* Marceline Day, Jane Miller gisa 
* Bert Lytell, Robert Richmond gisa 
* Eileen Percy, Mamie gisa
* Ward Crane, Morgan Grant gisa 
* Miss DuPont, Lila gisa
* Arthur Hoyt, modelo etxearen gerente gisa
* Crauford Kent, Henry Marsh gisa 
* Otto Lederer, Mr. Katz gisa
* Nellie Bly Baker, estetizista gisa
* Leon Holmes bulegoko langile gaztea gisa
* Sabel Johnson como modelo gisa
* George Kuwa, Grant gisa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Espinako etxetzarra (Ampuero)

**Espinako etxetzarra bere dorrea eta portadarekin**, baita ere **Juan de Espinaren etxetzarra**, () Kantabriako Ampuero herrian dagoen multzo arkitektoniko historikoa da. 1994tik kltura ondasun izendapena du. 2014tik Juan de Espina eta bere familiari eskainitako museoa da.

Dorretxea Ampueroko Udalak erosi zuen 247.150 euroren truke, kultura-erabilera emateko. Eraikina 2003an zaharberritu zuten Miguel Ángel Montes arkitektoak eta Francisco Fernández Hernández ingeniariak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Die Römischen Inschriften von Tarraco

thumb|Tarraco erromatar hiriaren maketa
'''*Die Römischen Inschriften von Tarraco.* Madrider Forschungen**, bere laburduraz ezagunagoa, **RIT''', Géza Alföldy, erromatar epigrafiaren hungariar ikerlaria eta bildumariaren katalogoa da. Berlinen argitaratu zen 1975. urtean. Bertan, Tarragonan aurkitutako erromatara garaiko idazkunak jaso zituen, eta antzinako Tarracoko epigrafeak identifikatzeko, bertan ematen zaien katalogo zenbakia erabiltzen da erromatar epigrafia eta historiako idazlanetan. Tarragona hiriak du Hispania zenaren osoko epigrafia bilduma handiena, eta Tarraco hiriburua zenez eta bere probintzia osoko herritarrak erakartzen zituenez, Hispania Tarraconensis osoari buruzko informazioa ematen du.

Egungo Hego Euskal Herriko lurretan zeuden hiriak eta conventus-ak, probintzia horren barnean zeudenez, Antzinako euskal historiaren ikerketan ere kontuan hartu behar den katalogoa da.

Géza Alföldy, bere garaiko erromatar epigrafista eta historialari garrantzitsuenetakoa izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sudurra lapurtu dizut

[eskuinera|thumb|"Sudurra lapurtu dizut" jolaseko eskuko jarrera. [Erpuru|Erpuruaren puntak lapurtutako "sudurra" adierazten du.]]
**Sudurra lapurtu dizut** umeentzako jolas bat da, pertsona batek sudurra norbaiten aurpegitik ateratzen duela sinestarazten du (normalean, haurrei). Haurrei iruzurra eta ilusioak jolas gisa nola irakatsi erakusten dien adibide gisa ikus daiteke.

## Deskribapena 
Sudurra lapurtu duzula jolasteko, lehenengo pertsonak eskua ixten du ukabil gisa eta hatz erakuslearen eta erdiko hatzaren koskorrak haurraren sudurraren alde banatan jartzen ditu. Ondoren, lapurtutako sudurra irudikatzen duen erpurua bi hatz hauen tartean jartzen da, eta ukabila bereizten da; erpuruak lapurtutako sudurra adierazten du. Mugimendu horrekin batera, "Sudurra lapurtu dizut!" edo "Zure sudurra daukat!" bezalako esaldi bat esan behar da.

Haurrak sudur-lapurraren atzetik joan daiteke, sudurra berreskuratzeko, edo lehenengo pertsonaren (edo beste norbaiten) sudurra lapurtuz erantzun dezake. 'Sudurra' itzuli egin daiteke, erpurua haurraren sudurraren kontra sakatuz eta eskua irekiz, eta haurrari erakutsi lapurrak ez duela haurraren sudurra.

## Ezaugarriak 
Haurrek eta haien senideek (adibidez, gurasoek, aitona-amonek, osaba-izebek) jokatu ohi dute. 2 edo 3 urteko haur txikiek, sarritan, dibertigarri aurkitzen dute joko hau. Ikuspuntu kognitibotik, hiru urteko haurrek arazoak dituzte antzemateko gauza bat ez dela beti itxurazkoa, eta lau urteko haurrek, berriz, gaitasun hori izateko aukera bikoitza dute. Jolasa da haurrei gezur prosoziala edo engainu ludikoa nola irakatsi erakusten dien adibide bat.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Temotu probintzia

**Temotu** edo **Te Motu**, polinesieraz literalki "Uhartea", Salomon uharteetako probintzia ekialdekoena da, formalki Santa Cruz uharteak probintzia bezala ezaguna da.
Irrati-antzerki

thumb|320x320px|Irratirako lan bat grabatzen. Herbehereak, 1949.
**Irrati-antzerkia** (maiz **irrati-nobela** edo **irrati-komedia** gisa ezaguna, generoaren arabera) antzerki- edo fantasiazko edukia duen irrati-edukia da. Ikusizko osagairik ez dutenez, irrati-antzerkiak elkarrizketaren, musikaren eta soinu-efektuen mende daude, entzuleari istorioa imajinatzen laguntzeko.

Irrati-nobelari azpigeneroari esker garapen handia izan zuen 1920 eta 1940 artean, eta mundu mailako entretenimendu-modu bihurtu zen. Telebista iristearekin batera, XX. mendearen erdialdean, pixkanaka beherantz egin zuen, entretenimendu-espazioen programazioan zati txiki bat hartu arte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Irrati-nobela

thumb|Erradio-nobeletako efektu bereziak, funtsezko elementua.
**Irrati-nobela** edo **irrati-saila** XX. mendearen hasieran uhinen bidez igortzen hasi zen irrati-antzerki mota baten izena da. Telenobelaren parekoa izango litzateke, baina irrati bidez..

Irrati-nobelaren eta irrati-antzerkiaren arteko desberdintasuna ezarri beharko balitz, esan daiteke lehena kapituluka emandako dramatizazioa den bitartean, irrati-antzerkiak mota guztietako irrati-muntaia eszenifikatua eta antzerki-jatorria edo antzerki-generoa biltzen dituela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Duff uharteak

'''''', Ozeano Bareko Salomon uhartediko uharte multzo bat da, Polinesiako Temotu probintzian.

Honako uharteek osatzen dute: 
*Taumako, uharte nagusia, Tahua, Tohua eta Tatumotu alboan dituela.
*Bass uharteak: Lua, Kaa eta Loreva
*Altxorraren uharteak: Tuleki (Nula), Elingi (Obelisko uhartea), Te Aku (Te Ako), Lakao eta Ulaka
Pieter de Molijn

**Pieter de Molijn** (Londres, 1595eko apirilaren 6a - Haarlem, 1661eko martxoaren 23a) herbeheretar margolaria izan zen.

Londresen jaio zen, bere familiak negozioak izan zitzakeen lekuan. 1616an Haarlem hiriko San Lukas gremioan sartu zen eta 1616 eta 1627 artean Delften bizi izan zen. Bere ikasleen artean Gerard ter Borch Zaharra, Gerard ter Borch, Jan Coelenbier, Allart van Everdingen eta Jan Wils izan zituen.

Batez ere paisaiak margotzen ditut, baina baita generoko eszenak, itsasoko eszenak, erretratuak eta motibo arkitektonikoak ere.

## Iruditegia 

Landscape with Bathers, by Antonio Marziale Carracci.jpg|*Paisaia nekazariekin hizketan*. Ca. 1640. Budapest, Szépmuvészeti Múzeum
Landschap met pratende boeren by Pieter de Molijn.jpg|*Landschap met pratende boeren*. Budapest, Szépművészeti Múzeum
Molyn dunes.jpg|Duinen, 1626, olieverf op paneel; Herzog Anton Ulrich Museum
Peter-de-molijn bauerngehoeft.jpg|Duinlandschap met boerderij, 1627, olieverf op eiken paneel; Gemäldegalerie, Berlin
Pieter de Molijn - De plundering van een dorp.jpg|*De plundering van een dorp*, 1630, olieverf; Frans Hals Museum, Haarlem
Landscape with Open Gate A15708.jpg|Landschap met een open ruimte, c. 1630-35, olieverf op paneel; National Gallery of Art, Washington D.C. 
Pieter de Molijn - Duinlandschap - 0540 - Rijksmuseum Twenthe.jpg|Duinlandschap, 1634, olieverf; Rijksmuseum Twenthe
Pieter Molijn and Jan van Goyen 'Landscape with Cottage and Figures'.jpg|Landschap met hutten en figuren, c. 1640, olieverf op linnen; geschilderd door Pieter de Molijn èn Jan van Goyen
Pieter de Molyn 001.jpg|Vissersvolk, c. 1640, olieverf op linnen; Szépművészeti Múzeum, Budapest 
Halte bij een herberg Rijksmuseum SK-A-1942.jpeg|*Halte bij een herberg*, 1657, olieverf op koperplaat; Rijksmuseum, Amsterdam

## Kanpo estekak
Inbasio estralurtar

[thumb|Inbasio estralurtarra, *[Amazing Stories* aldizkariaren azalean.]]
**Inbasio estralurtarra** zientzia fikziozko istorioetan ohikoa den gaia da. Oro har, jatorri estralurtarreko izakiek Lurra (edo beste planeta bat) inbaditzean datzan argudioa da. Izaki horiek giza espeziea baino maila teknologiko handiagoa dute, eta esklabo bihurtu edo suntsitu nahi dituzte, Lurra planeta beren helburuetarako edo beste behar batzuetarako aprobetxatzeko. Errealitatean, estralurtarrak baleude, inbasio bat egitea ez da oso probablea, bere kostu ekonomiko izugarriagatik.

Estralurtarren inbasioak alegoria gisa erabiltzen dira behin baino gehiagotan, historia idazten den gizarteetako arriskuak irudikatzeko. Estatu Batuetan idatzitako generoko istorio askok argi eta garbi aipatzen dituzte nazismoa, komunismoa, terrorismoa edo balizko gerra nuklearraren beldurra. 

Fikziozko lanetan irudikatutako arraza estralurtarren ohiko jokaerak hauek izan ohi dira: espantsio militarra, behaketa eta azterketa, edo axolagabetasuna. Oso gutxitan irudikatzen dira gizateriarekin teknologikoki laguntzen duten arrazak. Bi salbuespen nabarmen daude: *The Day the Earth Stood Still* eta *Star Trek*en hainbat serie.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rubinen loreontzia

thumb|Rubinen ontziaren adibide bat.
**Rubin-en loreontzia** (batzuetan **Rubin-en aurpegiak**) forma anbiguoa duen irudi  multzo famatua da. Edgar Rubin psikologo daniarrak garatu zuen 1915ean.

Irudian loreontzi bat ikusten da erdi-erdian, edo bi giza aurpegi elkarri begira bezala, aurrez aurre. Rubinen figura anbiguo baten beste adibide bat gurutze maltarra izan zen.

Rubin-ek, bere doktorego-tesian (1915), figura-hondoa erlazioaren deskribapen zehatza aurkeztu zuen, ikusizko pertzepzioaren garapena eta memoria Georg Elias Müller bere mentorearen laborategian. Rubinen ikerketaren ondorio bat honako oinarrizko printzipioan laburbil daiteke: "Bi eremuk muga komun bat dutenean, eta bat irudi gisa ikusten denean, eta bestea hondo gisa, berehalako pertzepzio-esperientziaren ezaugarria da figura muga komunetik sortzen dela eta eremu bakar batean edo bestean sortuko da batek edo besteak indar handiagoz jarduten duelako".

## Efektua 
Ikus-efektuak, oro har, bi interpretazio aurkezten dizkio ikusleari; horietako bakoitza erretinako irudiarekin bat dator, baina horietako bat bakarrik manten daiteke une jakin batean. Ikusleak edo modu batean edo bestean interpretatuko du irudia, baina bi interpretazioak batera, ezinezkoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ganoderma pfeifferi

***Ganoderma pfeifferi*** *Ganodermataceae* familiako onddo espezie bat da. Ez da jateko modukoa, haragi zurkara du eta erretxinadun azala.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** Ederra, 25 cm arteko zabalerakoa, kontsola gisa, erretxinadun azala, gaineko aldea, zarakartsua eta kolore arre-gorrixka ikusgarri batez lakatua (gaztetan tonu argiagoak izaten ditu eta helduaroan kobre kolorearen antzekoagoak)

**Tutuak:** Arrexka kolorekoak.

**Poroak:** Finak eta biribilduak, espora-jausian kolore zuria izaten dute eta horixka gainerakoan

**Haragia:** Zurkara, arrexka kolorekoa.

**Etimologia:** *Ganoderma* terminoa antzinako grekozko "ganos" hitzetik dator, distira esan nahi duena eta azala esan nahi duen "derma" hitzetik.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria. Haragi zurkara eta erretxinadun azala duelako.

### Nahasketa arriskua 
Argizari geruza batez estalitako Ganoderma bakarra da. *Ganoderma resinaceum* delakoak kolore arre iluna du eta haritzen gainean hazten da. *Fomitopsis pinicola* espeziearen antza ere badu, honek  hori-laranja tonuak izaten ditu.

## Sasoia eta lekua 
Batez ere udazkenean, baina urte osoan egon daiteke zuhaitzaren gainean. Pagoen eta beste zuhaitz hostogalkorren saprofitoa, penintsularen iparraldean. Usteldura zuria sortzen du, hori da bere funtzio ekologikoa 

### Banaketa eremua 
Europa, Australia.

## Espeziearen egoera 
Aranzadi Elkartearen arabera, *Ganoderma pfeifferi* desagertzeko arriskuan dauden onddoen eusko-kantauriar Zerrenda Gorrian dago. Azken urteotan mikologia adituek onddo batzuen beherakada kuantitatibo eta kualitatibo handia egon dela ohartarazi dute. Adituen esanetan, egoera honek hainbat eragile ditu, tartean klima aldaketa, pestiziden erabilera eta bilketa masiboak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Montse Castellà

**Montse Castellà Espuny** **Montse Castellà** (Tortosa, Tarragona, 1976ko ekainaren 8a) tarragonar egile abeslaria, gizarte-ekintzailea eta kultura-kazetaria da.

## Biografia 
Bere aitona-amonak Ebroko Lurraldek lurrak lantzen zituzteno bilauak ziren, eta Lurrari eta naturari lotuta hazi zen —azaldu du horietako batzuetan— bere aktibismoa eta musika markatu dituen kontu bat.

Kantua eta gitarra ikasi zituen Tortosako Kontserbatorioan, Montserrateko Monasterioan, Eòlia Eskolan eta Músics Tailerrean (Bartzelona), eta ahots-irakasle izan ditu Carme Canela, Ana Finger, Rosa Galindo, Etxeb Manning, Paul Farrington, Helen Rowson edo Nina. Bakarkako zuzeneko kontzertuetan gitarra eta pianoa izaten ditu lagun.

## Lan ibilbidea 
Musikan dihardu profesionalki 1998az geroztik, eta hainbat talde eta orkestratan kantari eta gitarrista izan da, Flumine eta Tyrichae ganbera-koruetako kide izateaz gain. 

Besteak beste, jaialdi hauetan hartu du parte: Barnasants, Tradizioncionàrius, EntreCultures, Atempo, Musikak Lurralde Gurutzatuetan, Mediterraneoko Erroko Azoka edo Autúria. Paco Ibáñez, Rosa Regàs, Pau Alabajos, Carmen Paris, Montse Llussava, Silvia Comes edo Quicpo el Celio taldea, El Noi i el Mut de Ferrerías zeinekin disko bat duen batera, ‘*Lo carrilet de La Cava* (CD-liburua, Cossetània). 2010ean Folk disko Onenaren Enderrock saria jaso zuen berarekin jendearen bozketan.

2017an, Les Kol.lontais proiektuaren parte da. BarnaSans jaialdiak ekoitzitako ikuskizuna da, beste hiru kantautorerekin batera: Sílvia Comes, Meritxell Gené eta Ivette Nadal. Izenak omenaldia egin zion Alexandra Kolontáiri (1872-1952), borrokalari feministari, gizarte-gaietarako herri-komisarioari eta sobietar enbaxadoreari Norvegian, Mexikon eta Suedian. Maitasun- eta borroka-kantak interpretatzen ditu proiektuak, ikuspegi feministatik.

## Aktibista nazionalista eta kultura-kazetaria 
[ezkerrera|268x268px|thumb|[Ebro ibaia Tortosatik igarotzean]]
Tren Duin Lurrak plataformaren bozeramailea-Priorat eskualdeko trenbide-zerbitzuan inbertsio handiagoak eskatzeko sortutako mugimendua da. Ebroren Defentsarako Plataformaren (2000-2004) bozeramaile ere izan zen, eta Plan Hidrologiko Nazionalean sartutako uren trasbasea edo tokiz aldatzea eragotzi zuen.

Kultura-kazetaria izan da, eta sortu zen eskualdeari buruzko edukiak garatu ditu, hala nola *Descobrir Cataluña, Avui, Diari de Tarragona, El Puntu Avui, Radio Tortosa, Imagina Radio, Horndecena.cat* atari digitala eta Catalunya Ràdio.

Kataluniako nazionalismoarekin bat, 2019ko martxoaren 11n, Generalitateak higiezinen agentzia bati isuna jarri zion kantautoreak jarritako salaketa baten ondorioz. Salaketan, Montserrat Castellàk higiezinen agentziari salatzen zion katalanez ez erantzutea. Zehapenaren zenbatekoa 1.600 eurokoa izan zen.

## Diskografia 
; Bakarrean
   

; Lankidetzan
   

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2010ean Folk disko Onenaren Enderrock saria jaso zuen jendearen bozketan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Montse Castellà a Enderrock TV  artxibatuta, .
* Txalupa. Montse Castellà, Silvia Comesekin
* "Lo meu poble està a la cantonada d'un mapa". TB3
Juan Ángel Michelena

**Juan Ángel Michelena** (1774 &#x2013; 1831ko irailaren 29) espainiar itsas ofiziala izan zen, Royal Navyren aurka borrokatu zuen San Bizente lurmuturrean, eta heroikoki parte hartu zuen Buenos Airesen defentsan eta inbaditzaile ingelesen aurka.  Montevideoko (Uruguai) hiriko jarduneko gobernadore ere izan zen.  

Independentzia gerren garaian Espainiar inperioarekiko leialtasun handia mantendu zuen.  1825ean, Juan Ángel Michelena Galiziako Ferroleko hiri eta portuetako gobernadore izendatu zuten.  

## Biografia 
Juan Ángel Michelena Maracaibon (Venezuela) jaio zen, José Ignacio de Michelena eta Maria Josefa Morenoren semea, euskal jatorriko kreolen familia ospetsu batekoa.  Buenos Airesen ezarria Katedrale Nagusian ezkondu zen María del Carmen del Pinorekin, Joaquín del Pino eta Rafaela de Vera Mujicaren alabarekin.  Bere emaztea Juana del Pinoren arreba zen, Bernardino Rivadaviaren emaztea. 

Michelena eta bere emaztea 1807 eta 1821 bitartean jaiotako sei seme-alaben gurasoak izan ziren (Clara María Rafaela Ramona del Corazón de Jesús, Miguel Magín Wenceslao Joaquín Ramón, José María Alejandro Magín Ramón del Corazón de Jesús, Juan Angel Hilario Ramón Magín, Manuel Francisco Javier Arcadio Ramón Magín del Corazón de Jesús eta Rafaela Genoveva Michelena del Pino). 

Bere seme Juan Ángel Ramón Higinio Hilario Michelena del Pino, 1818ko urtarrilaren 5ean jaio zen, Buenos Airesen,  eta Espainiako Itsas Armadan zerbitzatu zuen.  Espainian María de Radarekin ezkondu zen, Juan Angel de Michelena y Radaren gurasoak izanik. 

Bere aita José Ignacio de Michelena y Echeverría Cadizen jaio zen, euskal arbasoen familia noble batekoa.  Caracasko Udalean Alcalde izana  eta Gipuzkoako Konpainiako kidea zen.  Bere ama Maria Josefa Moreno de Mendoza, Ceutan jaioa zen, Francisco Javier Moreno de Mendozaren, Maracaiboko gobernadorearen  eta María Teresa Rodríguez de Balbasen alaba. 

1825ean, Michelena Ferrolgo gobernadore izendatu zuten, eta 1826an Brigadier de la Real Armada mailara igo zuten  1831n hil zen, Castelló de la Planako gobernadore hautatu ondoren. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* artxiboa.org
* familysearch.org
* familysearch.org
* Michelena
Fernando Aristeguieta

**Fernando Luis Aristeguieta de Luca** (1992ko apirilaren 9a) Venezuelako futbolari profesionala da, Liga MXko Puebla  klubean eta Venezuelako selekzioan jokatzen duena aurrelari gisa.

Aristeguietak 2009an hasi zuen bere ibilbide profesionala Caracasen eta 2013ra arte egon zen klubean. 20 urterekin, 2012ko Torneo Aperturako goleatzaile onena izan zen, 14 gol sartuz. Frantzian egin zuen lehen denboraldian, 2012-13 denboraldian Ligue 1era igoera lortzen lagundu zion Nantes taldeari.

Venezuelako Klasikoan hat-trick bat lortu duen historiako jokalari bakarra da. Klasikoa herrialdeko bi talde ezagunenen artean jokatzen da: Caracas eta Deportivo Táchira. Gainera, historiako lehen Venezuelako jokalaria izan zen Frantziako 1. Ligan gol bat sartu zuena. 2020ko ekainean sortu ostean Mazatlánen gol bat sartu zuen lehen jokalaria izan zen.

Aristeguieta Venezuelako selekzioan jokatzen du 2010etik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  FC Nanteseko profil ofiziala
*
Georgina Regàs

**Georgina Regàs Pagès** (Bartzelona, 1932ko abuztuaren 10a &ndash; Girona, 2022ko uztailaren 19a) bartzelonar sukaldari eta idazlea izan zen, eta Kataluniako sukaldaritza tradizionalaren berreskurapenean eta dibulgazioan giltzarri izan zen. Hogei bat sukaldaritza-liburu idatzi zituen, eta erretiroaren zati handi bat Torrent-eko (Girona) Konfituraren Museoaren bidez marmelada-zapore berriak ikertzen eta sortzen eman zuen.

## Biografia 
Xavier Regàs i Castells antzerkigilearen eta Mariona Pagèsen alaba. Xavier Regàs (dekoratzailea), Rosa Regàsen (idazlea) eta Oriol Regàsen (kultura-sustatzailea) neba-ahizpa zituen. Gerraosteko seme-alabak izan ziren, eta urte zailak bizi izan zituzten. Aita Kataluniako Generalitateko zerbitzuburua zen Errepublikan, eta erbestera alde egin zuen Generalitateko gobernuarekin, Gerra Zibilean porrot egin ondoren. Frantziako kontzentrazio-eremu batean egon zen, eta, Xavier nebarekin batera, Herbeheretan egon zen. Bigarren Mundu Gerra piztu zenean, Bartzelonara itzuli zen.

Manuel Trens-ek gomendatutako Arte Hispanikoko Institutu Amatllerren lan egin ondoren, hogeita bat urte zituela, Ingalaterrara bizitzera joatea erabaki zuen lanera, hiru urtez Josep Truetaren idazkari Oxforden. Garai batean Salzburgon bizi izan zen, eta bertan ezkondu zen. 1968an Bartzelonara itzuli zen, Oriol nebarekin bulegoan lanean hasi baitzen hamazortzi urtez. Urte batzuk geroago, lan hori Torrent-en sukalde bat martxan jartzearekin eta konfiturak egitearekin bateratzea erabaki zuen. Ondoren, janari denda bat jarri zuen Palafrugellen, eta hiru urte geroago itxi eta nebarekin itzuli behar izan zuen. Bitartean, konfiturak egiten jarraitu zuen.

2004an, Konfituraren Museoa ireki zuen, Katalunian bakarra, Torrenteko plaza nagusian. Lantegian 140 zaporetik gorako konfiturak, marmeladak eta jaleak egiten dira. Konfitura-poto batean ezkutatzen diren sekretu guztiak ezagutzeko gunea da museoa.

Hogei liburu baino gehiago idatzi zituen, guztiak ere sukaldaritzari buruzkoak. *70* *confitures* liburuaren hamar mila ale saldu zituen, eta 2002an idatzi, eta argitaratu zituen hirurogeita hamar urteak ospatzeko. Liburu horrek munduko sukaldaritza-liburu onenak saritzen diren Gourmand sarietan aipamen berezia jaso zuen.

## Argitaratutako lanak 
## Sariak eta aintzatespenak 
* Munduko Gourmand sarietan aipamen berezia jaso zuen *70* *confitures (2002)* liburuak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bibia Pavard

**Bibia Pavard** (1980) historiagile eta irakasle frantsesa da. Espezializaturik dago historia garaikidean eta emakumeen eta generoaren historian.

## Biografia 
Bibia Pavard 1980an jaio zen. *Sciences Po Paris* (''Institut d'études politiques de Paris*) institutuan graduatua eta historiako agregatua da. Parisko Ikasketa Politikoetako Institutuan ikertzaile gisa lanean hasi zenean, doktorego-tesia prestatu zuen Jean-François Sirinelliren zuzendaritzapean eta 2010ean aurkeztu zuen: *Contraception et avortement dans la société française (1956-1979): histoire d'un changement politique et culturel.* Tesia 2012an argitaratu zen *Presses universitaires de Rennes* argitaletxean, *Archives du féminisme* bilduman.

Ondoren, lanean segitu zuen ikertzaile eta irakasle gisa, batez ere, Paris 2 Panthéon-Assas unibertsitateko *Centre d'analyse et de recherche interdisciplinaire sur les médias* zentroan (CARISM), non hainbat arlotako historia irakasten duen: komunikabideak, kultura, osasuna, emakumeak, feminismoa eta generoa. *Maîtresse de conférences* gradua lortu zuen, Frantziako goi-mailako irakaskuntzako sistema publikoko irakasle-ikertzaileen bi kidegoetako bat. Aldi berean, hainbat saiakera argitaratu zituen. Haien artean, ondokoak nabarmendu behar dira: *Luttes de femmes. 100 ans d’affiches féministes* (2013), Michelle Zancarini-Fournel-ekin batera; *Mai 68* (2018), *Que sais-je?* bilduman; *Ne nous libérez pas, on s'en charge. Une histoire des féminismes de 1789 à nos jours* (2020), Florence Rochefort-ekin eta, berriz ere, Michelle Zancarini-Fournel-ekin batera. 

2020an Frantziako Unibertsitate Institutuko kide izendatu zuten. 2021ean, Patrick Boucheron-ek zuzendutako Arte telebista kateko *Faire l'histoire* programan parte hartu zuen, kontrazepzioan aditu gisa, DIUri (Umetoki barneko gailua) buruzko atal batean.

## Argitalpenak 
* Bibia Pavard, *Si je veux, quand je veux: contraception et avortement dans la société française (1956-1979)*, Presses universitaires de Rennes, 2012 (ISBN 978-2-7535-2026-4)
* Christine Bard eta Bibia Pavard, *Femmes outsiders en politique'', Editions L'Harmattan, 2013 (ISBN 978-2-336-32134-9)
* Bibia Pavard eta Michelle Zancarini-Fournel, ''Luttes de femmes: 100 ans d'affiches féministes*, Echappés, 2013 (ISBN 978-2-35766-069-4)
* Bibia Pavard, Florence Rochefort eta Michelle Zancarini-Fournel, *Ne nous libérez pas, on s'en charge,'' La Découverte, 2020 (ISBN 978-2-348-05567-6)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Cairn 
* Canal-U "Ne pas avaler". 1968 crise médiatique. Hitzaldia. (Mai 68 et après?)