open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
FC Levadia Tallinn

thumb|250px
**FC Levadia Tallinn** Estoniako futbol taldea da, Tallinn hiriburukoa. 9 aldiz irabazi du Estoniako futbol liga eta 9 aldiz Kopa. FC Florarekin batera herrialdeko talderik onena da.

## Historia 
*FK Olümp Maardu* talde apalak metalgintza sektoreko *OÜ Levadia* lantegiaren babesa eskuratu eta izen berriko taldea sortu zen 1998an. Lehen mailan aritzea zuen helburua eta horretarako hurrengo denboraldian Tallinna Sadam taldearekin bat egin zuen. Emaitza harrigarria izan zen bi urteetan jarraian liga, kopa eta superkopa eskuratu baitzituen. Atzetik beste liga eta kopa asko etorri dira guztira 8 liga eta 7 kopatako bilduma osatu arte.

Bitxikeria bezala aipatzea merezi du 2002ko kopako finalean Levadia eta Levadia II (bigarren taldea) izan zirela eta bigarren taldeak irabazi zuen 2-0 emaitzaz.

2017an FC Infonet Tallinn taldea bereganatu zuen. Talde honek 2016ko liga eta 2017ko kopa irabaziak zituen.

## Palmaresa 
### Estonian: 29 
* Liga (11): 1999, 2000, 2004, 2006, 2007, 2008, 2009, 2013, 2014, 2021, 2024.
* Kopa (12): 1999, 2000, *2002*¹, 2004, 2005, 2007, 2010, 2012, 2014, 2018, 2021, 2024
** ¹ 2002ko ekitaldia Levadiaren bigarren taldeak irabazi zuen.
* Estoniako Superkopa (6): 1999, 2000, 2001, 2010, 2013, 2015.

### Nazio artean: 0 
* Livoniako Kopa (0): finalista 2005 eta 2008an.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Estoniako futbol kopa

**Estoniako futbol kopa** (estonieraz *Eesti Karikas*) Estonian urtero jokatzen den kanporaketa bidezko futbol txapelketa da. 1938 eta 1939an jokatu ondoren 1946tik aurrera Sobietar Batasunaren garaian ere jokatzen jarraitu zuten, nahiz eta garrantzi gutxikoa eta batez ere Sobietar Batasuneko Kopara sailkatzeko baliagarria izan. 1993an berrekin zitzaion kopa txapelketari.

## Palmaresa 
* (luz), luzapenaren ondoren.
* (pen), penalti jaurtiketak.
* ¹ Santos Tartu 3. mailako taldea izanik iritsi zen Kopako finalera.

## Garaipenak 
## Ikus, gainera 
* Estoniako futbol liga

## Kanpo estekak
FC Flora Tallinn

thumb|250px|Florako jokalaria.
thumb|250px|A. Le Coq Arena estadioa.
**FC Flora Tallinn** Estoniako futbol taldea da, Tallinn hiriburukoa. 10 aldiz irabazi du Estoniako futbol liga eta 6 aldiz Kopa. FC Levadiarekin batera herrialdeko talderik onena da.

## Historia 
Desagerturiko *Tallinna Lõvid* taldeko jokalariekin sortu zen FC Flora 1990ko martxoaren 10ean. Lehenengo liga 1994ean irabazi zuen, baina garaipen polemikoa izan zen, izan ere Tevalte Tallinn izan zen txapelduna baina partidak erosteagatik deskalifikatu egin zuten eta bigarren zeuden Norma eta Flora puntutan berdinduta zeuden. Txapelduna erabakitzeko elkarren arteko partida jokatu zen, baina Normak protesta egin zuen deskalifikazioa ez zitzaiola bidezkoa iruditzen argudiatuz eta gazte mailako taldea aurkeztu zuen. Florak 5-2 irabazi zuen partida. 2003 artean 7 liga eta 2 kopa irabazi zituen. 2008an kopa berria irabazi zuen eta berriz ere puntako taldea bihurtu zen.

Irabazi duen nazio arteko txapelketa bakarra Livoniako Kopa izan da, 2011 urtean hain zuzen ere. Letonia eta Estoniako ligako txapeldunek elkarren artean jokatzen duten futbol txapelketa da. Hiru aldiz jokatu du eta lehenengo biak penalti jaurtuiketatan galdu zituen Skonto Rigaren aurka. Bereziki aipagarria izan zen lehen ekitaldia, 2003koa, izan ere 2-2 egin ondoren Skontok 12-11 penaltiko emaitzaz irabazi baitzion.

2020an Estoniako Liga, Kopa eta Superkopa irabazi zituen.

## Palmaresa 
### Estonian: 31 
* Liga (16): 1993–94, 1994–95, 1997–98, 1998, 2001, 2002, 2003, 2010, 2011, 2015, 2017, 2019, 2020, 2022, 2023, 2025.
* Kopa (8): 1995, 1998, 2008, 2009, 2011, 2013, 2016, 2020.
* Estoniako Superkopa (10): 1998, 2002, 2003, 2004, 2009, 2011, 2012, 2014, 2015, 2020.

### Nazio artean: 1 
* Livoniako Kopa (1): 2011.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Gipuzkoako Txakurkros liga

**Gipuzkoako Txakurkros Liga** Gipuzkoako talde ezberdinek antolatzen duten lehiaketa bat da. Gipuzkoan lehiatzen diren txakurkros lasterketa ezberdinak osatzen dute. Lasterketa bakoitzean lortutako postuaren arabera puntu kopuru ezberdinak irabazten dira eta denboraldi amaieran puntu gehien lortu dituen korrikalariak lehiaketaren garaile bihurtzen da. Adinaren arabera lau kategori ezberdin daude, junior, senior, 40 urte edo gehiago eta 50 urte edo gehiago bai emakumezkoetan eta gizonezkoetan. Lehenengo ekitaldia 2011/2012 denboraldian egin zen.

## Lasterketak 
Hasiera batean 6 lasterketa osatzen zuten Gipuzkoako txakurkros liga, Donostiako txakurkrosa, Pasai Donibaneko txakurkrosa, Zumaiako txakurkrosa, Tolosako txakurkrosa, Errenteriako txakurkrosa eta Oiartzungo txakurkrosa. 2013/2014 denboraldian beste bi lasterketa gehiago batu egiten dira lehiaketara, Bergara eta Orioko txakurkros lasterketak, aldiz Oiartzungo txakurkrosa bertan behera gelditu egin zen.

## Kanpo estekak 
http://www.txakurkros.com/
High Sierra (filma)

**High Sierra** 1941eko Raoul Walsh estatubatuar zinema zuzendariaren zinema beltzezko filma bat da. W.R. Burnett idazlearen izenburu berdineko *High Sierra* eleberrian oinarrituta dago. Bertan, Ida Lupino, Humphrey Bogart, Alan Curtis eta Arthur Kennedy aktoreek antzeztu zuten.

Filma honek bi berregokitzapen izan zituen: Raoul Walsh berak zuzendutako *Colorado Territory* (1949) western filma eta Stuart Heisler zinema zuzendariaren *I Died a Thousand Times* (1955).

## Argumentua 
Roy Earle (Humphrey Bogart) espetxean portaera ona izan eta iraganean kide izan zen lapur-taldeko Big Mac buruzagiak (Donald MacBride) ordaindutako diru-sariari esker aske utzi berri dute. Handik gutxira, lapur-taldeko kide batek Royri Big Macek lapurreta handi bat egiteko asmoa duela eta Kalifornian bere zain dagoela aipatuko dio. Nahiz eta Roy bizimoduz aldatzeko asmoa izan, bere buruzagi-ohiarekin bilduko da. AEBtan barna burututako bidaian zehar Royk baserritar familia bat ezagutuko du (Henry Travers eta Elisabeth Risdon), Roy haien hiloba Vilmaz (Joan Leslie) maiteminduko delarik. Halere, Royk bidean aurrera jarraitu eta Kalifornian Big Macekin bilduko da. Haren banketxe-lapurretan parte hartuko du, baina gauzak ez dira lapurrek nahi gisa aterako eta estatu guztiko polizia heurei etengabe eta nekagaitz jarraika hasiko da, lapurrek ahal duten moduan ezkutatu eta haiek sahiesten saiatuko direlarik...

## Aktoreak 
* Ida Lupino: Marie
* Humphrey Bogart: Roy Earle
* Alan Curtis: Babe ("Haurtxo")
* Arthur Kennedy: Red ("Gorri")
* Joan Leslie: Velma
* Henry Hull: Doc Banton
* Henry Travers: Pa ("Aitatxo")
* Jerome Cowan: Healy
* Minna Gombell: Baughmam andrea
* Barton MacLane: Jake Kranmer
* Elisabeth Risdon: Ma ("Amatxo")
* Cornel Wilde: Louis Mendoza
* Donald MacBride: Big Mac ("Mac Handia")
* Paul Harvey: Baughmam jauna
* Isabel Jewell: Blonde ("Ilehori")
* Willie Best: Algernon
* Spencer Charters: Ed
* George Meeker: Pfiffer

## Kanpo estekak 
* *High Sierra* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Mark Wahlberg

**Mark Robert Michael Wahlberg** (1971ko ekainaren 5a, Boston, Massachusetts) estatubatuar zinema eta telebistako aktore, zinema ekoizle, modelo eta rap abeslari bat da. Hainbat film ospetsutan antzeztu du, tartean *Boogie Nights* (1997), *Three Kings* (1999), Planet of the Apes, *The Italian Job* (2003), *I Heart Huckabees* (2004), *Four Brothers* (2005), *The Departed* (2006), *Shooter *(2007), *The Happening* (2008), *Max Payne* (2008), *The Other Guys* (2010), *The Fighter* (2010), *Ted* (2012) eta *Pain & Gain* (2013). Gainera, telesaila hauetan ere antzeztu du: *Entourage*, *Boardwalk Empire* eta *How to Make It in America*.

## Filmografia 
[thumb|250px|[2008an.]]

## Kanpo estekak 
* Mark Wahlberg aktorearen webgunea 
* Mark Wahlberg aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Hiru istripu eta bi amodio

***Hiru istripu eta bi amodio*** Fernando Morillo idazle azpeitiarraren liburua da. 2013an argitaratu zen, Gaumin argitaletxearen eskutik.

Nobelak 2014ko Juul sarietako bat irabazi zuen, Zangozan.

## Kanpo estekak 
*  *Hiru istripu eta bi amodio* liburuaren aipamena Fernando Morilloren webgunean
*  Eleberriaren lehen orrialdeak
Gabon-zuzi

thumb|200px

**Gabon-zuzia**, **gabon-subila** edo **gabon zuria** Europako kultura batzuetan Euskal Herriko zenbait tokitan Eguberrietan enbor bat erretzeko ohitura da. Euskal Herrian Olentzero-enborra, subilaro eta beste izen batzuekin ezagutzen da. Katalunian, Tió de Nadal izena ematen zaio. Frantzian, antzinako enborra pastel bilakatu eta *bûche de Noël* deritzo.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Neguko solstizio.
* Eguberri.

## Kanpo estekak
Santa Lucia (argipena)

**Santa Lucía** edo **Santa Lucia** izenak adiera zenbait ditu:

* Santa Lucía de Tirajana, Kanaria Handiko udalerria;
* Santa Lucia mendilerroa, Kaliforniako mendilerroa;
* Santa Lucía, Uruguaiko udalerria.
Lars-Erik Larsson

**Lars-Erik Larsson** (Åkarp, 1908ko maiatzaren 15a - Helsingborg, 1986ko abenduaren 27a) suediar musikagilea izan zen.

## Bizitza 
Stockholmgo kontserbatorioan egin zituen ikasketak, eta ondoren Vienan, A. Bergekin, eta Leipzigen. Stockholmgo kontserbatorioko irakasle izan zen 1947-1960 urte bitartean. Hasierako lanek erromantizismo kutsua dute, lirismoz beteak baitira. 1930-35. urteetan idatzitako lanek, berriz, *Sinfonietta*k eta *Divertimento*ak kasu, estilo guztiz modernista dute. Baina hurrengo lanetan berriz ere erromantizismora jo zuen, *Pastoralsvit* eta *Förklädd gud* lanetan, adibidez. Azken lanetan bi joeren sintesia erakutsi zuen. Biolinerako Kontzertua eta *Missa brevis* dira azken aldi horren adierazgarri. Opera idatzi zuen, musika intzidentala antzerki lanetarako, hiru sinfonia eta beste orkestra lan batzuk; ganbera musika, pianorako kantuak, hamabi kontzertino eta korurako lanak. Larsson bere belaunaldiko musikagilerik ospetsuenetako bat izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Santa Luzia eguna

**Santa Luzia eguna** abenduaren 13an Luzia Sirakusakoaren omenez ospatzen den jaia da, bereziki Italian eta Eskandinavian. Euskal Herrian ere biziki ospatzen da: ohikoa da emakumeen lagun-taldeak egun horretan bildu eta elkarrekin afaltzea eta Zumarragan eta Urretxun Santa Luzia azoka egiten da egun horretan. Italina, haurrei opariak ekartzen dizkien pertsonaia da. Eskandinavian, ohikoa da neska gazteek desfilea egitea kandelak eskuetan; Luzia irudikatzen duen neska bat ere aukeratzen da, kandelak buruan eramango dituena, kondairaren arabera Luzia Sirakusakoak kandelak eramaten baitzituen buruan Erromako katakonbetan zehar kristau jazarriak gidatzeko. Errealitatearekin zehatz mehatz bat ez badatorren arren, egun horretan egunak luzatzen hasten direla uste izan da tradizioan.

## Kanpo estekak
Alberto Lattuada

**Alberto Lattuada** (Vaprio d'Adda, 1914ko azaroaren 13a - Erroma, 2005eko uztailaren 3a) italiar zinema zuzendaria izan zen.

Mario Soldatiren laguntzaile gisa hasi zen zinemagintzan. Neorrealismoan oinarritutako zenbait filmaren ondoren, literatura lanen egokitzapenetan erakutsi du maisutasuna: Bacchelli-ren *Il mulino del Po* (1949, Po ibaiko Errota), Gogol-en *Il cappotto* (1952, Longaina), Puxkin-en *La tempesta* (1958, Ekaitza), Bulgakov-en *Cuore di cane* (1975, Zakur Bihotza)...

## Filmografia 
## Erreferentziak
Ziabelar usaindun

**Ziabelar usainduna** (*Galium odoratum*) errubiazeoen familiako belar landarea da, 15-30 cm luzea, pagadietan eta oro har hosto galkorra duten zuhaitz-basoetan hazten dena. Zurtoin zuzena eta lau ertzekoa izaten du, hostoak berriz lantza egiturako luzexkak eta zurtoinaren inguruan seinaka, zazpinaka, zortzinaka edo bederatzinaka antolatuak. Lorea txiki zurixka izaten du. Duen lurrin berezi eta iraunkorragatik arropei usaina emateko erabili izan da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ziabelar

***Galium*** errubiazeoen familiako landare-generoa da. 600 espezie baino gehiago dira, Ipar eta Hego hemisferioetako eskualde epeletan hazten direnak. Batzuei **ziabelar** izena ematen zaie euskaraz.

## Espezie hautatuak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Petrified Forest

**The Petrified Forest** (euskaraz *Baso Petrifikatua*) 1936ko Archie Mayo estatubatuar zinema zuzendariaren zinema beltzeko filma bat da. Robert E. Sherwood antzerkigilearen izenburu berdineko antzezlanean oinarritua dago. Bertan, Leslie Howard, Bette Davis, Humphrey Bogart, Genevieve Tobin eta Dick Foran aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
1930eko hamarkadam Arizonako Baso Petrifikatuaren Parke Nazionalan dagoen errepide ondoko taberna baterara gangster talde bat iritsi berri da, bertako bezeroak tabernan bahituta mantenduz. Laisterrera, giro astun horretan jatorri eta gizarte maila ezberdinetako jende talde horren artean tentsioa, liskarrak eta gatazkak sortuko dira.

## Aktoreak 
* Leslie Howard: Alan Squier
* Bette Davis: Gabrielle Maple
* Humphrey Bogart: Duke Mantee
* Genevieve Tobin: Chisholm andrea
* Dick Foran: Boze Hertzlinger
* Joe Sawyer: Jackie (kredituetan Joseph Sawyer)
* Porter Hall: Jason Maple
* Charley Grapewin: Gramp Maple
* Paul Harvey: Chisholm jauna
* Eddie Acuff: Lineman

## Iruditegia 

Irudi:Leslie Howard in The Petrified Forest film trailer 2.jpg|Leslie Howard
Irudi:Bette Davis in The Pefrified Forest film trailer.jpg|Bette Davis
Irudi:Humphrey Bogart in The Petrified Forest film trailer.jpg|Humphrey Bogart
Irudi:Genevieve Tobin in The Petrified Forest trailer.jpg|Genevieve Tobin
Irudi:Dick Foran in The Petrified Forest film trailer.jpg|Dick Foran

## Kanpo estekak 
* *The Petrified Forest* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Anycast

Informazioa helbideratzeko modu bat da. Makina batek helburu diren makina asoziazo batzuetara bidaltzen du, baina makina bakarrera helduko da, egokienera.

thumb|225x225px

## Helbideratze metodoak 
Lau helbideratze metodo aitortzen ditu Internet Protokoloak eta beste sare helbideratze sistemek:

* Unicast helbideratze motak "1-1" asoziazioa erabiltzen du igorle eta helburuaren artean: igorle bakar batek hartzaile bakar bat identifikatzen du.
* Multicast helbideratze motak "1-N" asoziazioa erabiltzen du igorle eta helburuen artean: igorle bakar batek, identifikaturiko N erabiltzaileri bidaltzen dio informazioa.
* Broadcast helbideratze motak, "1-N" asoziazioa erabiltzen du: igorle bakar batek, N erabiltzaileri bidaltzen dio informazioa, baina N horiek, berriz ere beste N erabiltzaileri bidaliko dizkiote informazioa.
* **Anycast** helbideratze motak, "1-1" asoziazioa erabiltzen du, baina hartzailearen identifikazioa bakarra den arren, identifikazio horren atzean hartzaile talde bat egongo da.

## Aplikazioa 
BGP protokoloaren bidez kostu informazioa lortzen du, jauzi kopurua, ez du sarearen egoera kontuan hartzen.

## Segurtasuna 
Anycast-ek IP zehatz batera doazen paketeak beste makina batera berbideratzea ahaldidetzen du, tarteko bideratzaileek bidaltzen dugun informazioa onartzen baldin badute. Honek segurtasun gutxi duela dirudien arren, IP bidez bidaltzen den informazioa berdin berdin zabaltzen da. IP bideratze motan gertatzen zen bezala, main-in-the-middle erasoak eta erculoip zulo beltzak ekiditeko, filtratzio on bat egin behar da eta honela eraso horiek ekidin.

## Ikusi ere 
* IP address
* Multicast
* Anycast
* Broadcasting (networking)

## Kanpo Loturak 
* Best Practices in IPv4 Anycast Routing Tutorial on anycast routing configuration.
* DNS Service Architectures Packet Clearing House paper on the use of anycast addressing in the construction of DNS service architectures.
* Anycast Performance Analysis of the performance and geographic specificity of anycast DNS servers.
* Anycast Addressing on the Internet
* Distributing Authoritative Name Servers via Shared Unicast Addresses, IETF RFC describing the distribution of authoritative DNS servers using anycast.
* Operation of Anycast Services, IETF RFC offering advice on how to deploy services using anycast.
* Hierarchical Anycast for Global Service Distribution, ISC document on anycast
* Effect of anycast on K-root, presentation by Lorenzo Colitti (RIPE NCC) at DNS-OARC in July 2005
* The Impact of anycast on Root DNS Servers: The Case of K-root, presentation by Lorenzo Colitti (RIPE NCC) at RIPE 52 in April 2006
* Icann DNS Attack Fact Sheet Report by ICANN on how the anycast technology contributed to the resistance against the DDOS attack on the DNS root servers on 6 February 2007
* Architectural Considerations of IP Anycast, IETF working document
* A Whitepaper on DNS Anycast, Dell/TCPWave DNS Appliances

## Erreferntziak 
http://www.rfc-editor.org/info/rfc4786(http://RFC-4786) Operation of Anycast Services
Itsas ziabelar

**Itsas ziabelarra** (*Galium arenarium*) errubiazeoen familiako belar landarea da Euskal Herriko kostaldeko dunetan eta ingurukoetan baino ez da bizi.

## Deskribapena 
10-30 cm-ko altuera hartzen duen landare belarkara da. Zurtoina errestan izaten du, estoloi gisa, eta kuadrangeluarra eta ilegabea da. Oso adarkaturik dago.

Landare hostoiraunkorra da. 6-8 bertizilotako hostoak ditu, elkarren artean tarte txikia dutenak, txikiak eta dizdiratsuak.

Landarearen muturrean lore hori edo hori-berde txikiak ditu pedizelo laburrak dituztenak eta 2-3ko multzotan. Korolak 3'8-4'5 mm-tako diametroa izaten du eta infloreszentziak 1'5-5 cm har ditzake.  

## Banaketa 
[225px|thumb|[Iñurritza biotopo babestua|Iñurritzako dunak (Zarautz)]]
Iberiar penintsula osoan Zarauzko Iñurritzako biotopoan aurkitzen da, duna primario eta sekundarioetan, hau da sustratu ezegonkorrean. 2014an izan zen ekaitzak dunetako harea kopuru handiak eraman zituen eta itsas ziabelarra desagertzear egon zen. Gaur egun oraindik mehatxupean jarraitzen du.

Donibane Lohitzuneko duna xurian ere aurkitzen da itsas ziabelarra.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rob Cohen

**Rob Cohen** (Cornwall, New York, 1949ko martxoaren 12a - ) estatubatuar zinema eta telebista zuzendari, ekoizle eta gidoilaria da. Beste batzuen artean, *Dragonheart* (1996), *Daylight* (1996), *The Fast and the Furious* (2001), *xXx* (2002), *Stealth* (2005) edo *The Mummy: Tomb of the Dragon Emperor* (2008) bezalako filmak egin ditu.

## Biografia 
Rob Cohen 1949ko martxoaren 12an jaio zen New Yorken (AEB). Harvard unibertsitatean ikasi zuen eta, 2006an, surfean hasi zen, zaletasun handiz.

Akzio lanak zuzendu ditu eta kameo txikiak egin izan ditu lan horietan. Aurrez izandako seme batez gain hirukiak ere baditu: Zoe, Jasi eta Sean, 2008ko martxoaren 20an jaio zirenak. 2006ko abenduan, Balin ezkondu zen Barbara Cohen modelo ohiarekin.

## Filmografia 
### Zuzendari lanak 
* *A Small Circle of Friends* (1980)
* *Scandalous* (1984) (TV)
* *Miami Vice* (1984) (TV – episode 1.18 "Made for Each Other," episode 1.21 "Evan" and episode 2.12 "Definitely Miami")
* *Hooperman* (1987) (TV)
* *Thirtysomething* (1987) (TV)
* *The Antagonists* (1991) (TV)
* *Dragon: The Bruce Lee Story* (1993)
* *Dragonheart* (1996)
* *Daylight* (1996)
* *The Guardian* (1997) (TV)
* *The Rat Pack* (1998) (TV)
* *The Skulls* (2000)
* *The Fast and the Furious* (2001)
* *xXx* (2002)
* *Rammstein*: *Feuer frei!* abestiaren bideoklipa (2002)
* *Stealth* (2005)
* *The Mummy: Tomb of the Dragon Emperor* (2008)
* *Alex Cross* (2012)

### Ekoizle lanak 
* *Mahogany* (1975)
* *The Bingo Long Traveling All-Stars & Motor Kings* (1976)
* *Scott Joplin* (1977)
* ''Thank God It's Friday* (1978)
* *Almost Summer* (1978)
* *The Wiz* (1978)
* *Amateur Night at the Dixie Bar and Grill* (1979) (TV)
* *The Razor's Edge* (1984)
* *The Legend of Billie Jean* (1985)
* *Light of Day* (1987)
* *The Witches of Eastwick* (1987)
* *The Monster Squad* (1987)
* *The Running Man* (1987)
* *Ironweed* (1987)
* *The Serpent and the Rainbow* (1988)
* *Disorganized Crime* (1989)
* *Bird on a Wire (1990)
* *The Hard Way* (1991)
* *Relentless: Mind of a Killer* (TV) (1993)
* *Knight Rider 2010* (1994) (TV)
* *Vanishing Son* (1994) (TV)
* *Vanishing Son II* (1994) (TV)
* *Vanishing Son III* (1994) (TV)
* *Vanishing Son IV* (1994) (TV)
* *The Last Ride* (2005) (TV)
* *XXX: State of the Union* (2005)

### Idazle lanak 
* *The Last Ride* (2005) (TV)

## Erreferentziak
Abitaminosi

**Abitaminosia** bitaminarik ezak edo gutxi izateak eragiten duen patologien multzoa da.

Bitaminen gabeziak hainbat jatorri izan ditzake: elikagai egokiak ez hartzea, hesteetan xurgapen arazoak izatea, arazo metabolikoak pairatzea... Abitaminoasiaren kontrako patologia hiperbitaminosia da, bitamina baten gehiegizko kontzentrazioa organismoan, alegia.

Bitaminen funtzioa garrantzi handikoa da organismoarentzat koentzimak direlako, hots, ezinbestekoak dira entzimek ondo funtziona dezaten. Bitaminen ezean prozesu metabolikoek ez dira behar bezala burutzen eta akats metaboliko larriak ager daitezke.

Abitaminosi nagusiak honako hauek dira:

* A bitaminaren gabezia: larruazaleko eta ikusmenaren arazoak eragiten ditu, eta baita mukosen akatsak ere (arnas aparatukoak, batez ere)

* D bitaminaren gabezia: errakitismoa sortarazten du, hezurren deformazioak dakartzana

* E bitaminaren gabezia: antzutasuna, anemia eta gaitz neuro-muskularrak eragiten ditu

* K bitaminaren gabezia: odoljarioak sortarazten ditu

* B1 bitaminaren gabezia: beriberi izeneko gaitza ekartzen du

* B2 bitaminaren gabezia: mukosa, larruazaleko eta begietako arazoak eragiten ditu

* B3 bitaminaren gabezia: pelagra sortzen du

* B12 bitaminaren gabezia: anemia kaltegarri izeneko gaitza sortarazten du

* C bitaminaren gabezia: eskorbutoa dakar

Hainbat abitaminosi era enpirikoan aspaldiko mendeetatik ezagutzen dira: eskorbutoa, pelagra, errakitismoa, beriberia...

## Kanpo estekak
Hillbilly

thumb|Hatfield klaneko senideak, Hillbillies direlakoen eredu estereoptipatuaren adibide garbia.

**Hillbilly** (pluralez "hillbillies", euskaraz gutxi gorabehera *Menditarra*) AEBtan ekialdeko Appalache mendilerroko landa edota baserri giroko arraza zuriko jende txiroa aipatzeko erabiltzen den ezizena da.

## Ezizena 
Hitz honen jatorria Ulsterko eskozierazko "hill-folk" eta "billie" hitzetan omen dago, XVIII. mendean eremu hori Ulstergo eskoziar protestanteek populatu baizuten, eskualde horretan "Billy" (William) ohiko gizonezko izena eta "Hill" ("Muino") hitz-elkarketatik sortua litzateke. Euskaraz lagunen artean erabili ohi diren "motel", "txo", "adiskide" edo "mutil" hitz informalen parekidea. Gaur egun "hillbilly" ezizenak txantxa eta mespretxuzko esanahia ere jaso izan du, ustez jende zatar, ezjakin edota itxura eta portaera hezigabekoaren parekidea bilakatuz, hots, hiritar jendearen guztiz aurkakoa.

## Musika 
Musikari dagokionez, hillbilly generoaren sortzaileak ere badira, Bluegrass eta Country musikan eragin handia izan duen jendea izan da, heuren musika-tresna erabilineka banjoa eta biolina izan direlarik.

## Zinema 
Beharbada, hillbillies jendearen estereotipo edo eredu ezagunena 1960ko hamarkadako *The Beverly Hillbillies* telesaila edota 1972ko *Deliverance* filman ikus daiteke.

## Ikus gainera 
* Cajun.
* Redneck.

## Kanpo estekak
Balkanizazio

thumb|300px|Balkanak otomandarren agindupean
**Balkanizazioa** interes kontrajarriak dituzten estatuek (edo-eta estatu horretan bizi diren nazio ezberdinetako biztanleek) osatzen duten lurraldearen zatiketari eta horien arteko gatazka-egoera etengabeari deritzo. Izen honen jatorria Lehen Mundu Gerraren aurreko urteetan Balkanetan gertatutakoan datza. 1912 eta 1913an bi gerra (Balkanetako Gerrak) izan ziren lurralde honetan Gerra Handiaren aurrekariak izan zirenak. Jugoslavia ohian 1991. urtetik aurrera balkanizazio prozesu berria gertatu zen, serbiar, kroaziar eta bosniar musulmanek izandako istiluen ondorioz.

XX. mendearen erdialdetik, "Ekialdeko arazoa" mehatxu handi bat izan zen Europako bake eta orekarako. Jatorriz, Otomandar Inperioaren egoera ahula eta erlijio, kultura eta etniaren ikuspegitik hain desberdinak ziren herrien nazio itzartzea ziren arazoaren oinarri; baina, horren ondoan, Mediterraneorantz bidea zabaltzeko Errusiaren asmoa, horren aurkako britaniarren borondatea eta Austria-Hungariaren inperio luzea ere aintzat hartu behar dira.

## Kanpo estekak
Zimbaweko Batasun Nazional Afrikarra

eskuinera|thumb|200px|ZANUren bandera
**Zimbaweko Batasun Nazional Afrikarra** ( edo *ZANU* bezala ere ezaguna, ingelesezko bere lehengo hitzekin) erakunde politiko bat izan zen. ZAPUko (Zinbaweko Pertsonen Batasun Nazionala) kideek sortu zuten 1963an, helburua Rhodesiako (gaur egungo Zinbawe) gobernu zuri arrazista herriko biztanle guztien eskubide berdintasuna onartzera behartzera zen. Demokraziaranzko trantsizioa negoziatu zuen. 1980ko hauteskundeetan garaile atera zen eta Robert Mugabe lehendakaritza lortu zuen.

## Kanpo estekak
When Harry Met Sally...

**When Harry Met Sally...** (euskaraz *Harryk Sally Topatu Zuenean...*) 1989ko Rob Reiner estatubatuar zinema zuzendariaren amodiozko komedia bat da. Bertan, Billy Crystal, Meg Ryan, Carrie Fisher, Bruno Kirby, Steven Ford, Lisa Jane Persky eta Harley Jane Kozak aktoreek antzeztu zuten.

1989ko Jatorrizko gidoi onenaren Oscar Sariaren izendapena jaso zuen.

Film honetako eszenarik ahaztezin eta ospetsuena, Sally eta Harry Manhattango Katz's Delicatessen kafetegiko mahai batean elkarrekin gosaltzen dauden bitartean, Sallyk sexu orgasmo bat duelako antzezpena burutzen duenekoa da, bertako bezero eta zerbitzari guztiak nahiz Harry bera ahozabalik utziz. Eszenaren amaieran zerbitzari batek alboko mahaiko adindun emakume bati gosaltzen zein plater nahi duen galdetzean, honek Sallyren ustezko orgasmoa ikusi berritan hark ere Sallyk hartu berri duen platera nahi duela erantzuten dio, berak ere halako orgasmo zoragarria izateko itxaropenez.

## Argumentua 
Harry Burns (Billy Crystal) eta Sally Albright (Meg Ryan) Chicagoko Unibertsitateko bi ikasle gazte dira.

Egun batez bien arteko adiskideen bitartez elkar ezagutu, eta Sallyk Harry autoan New York hirira eramango du. Auto bidaia luzean zehar bi sexu ezberdinen arteko pertsonen adiskidetasunaz mintzatzen dira, biek ere zeharo iritzi ezberdinetakoak dituztela agerian geldituz: Harryren ustez gizon baten eta harentzat erakargarria den emakume baten arteko sexurik gabeko adiskidetasun soila ezinezkoa omen da, gizonezkoak buruan beti harekin oheratzeko desioa izango baitu; Sallyk aldiz alderantzizkoa iritzi du, alegia, sexurik izan gabe eta nahiz eta elkarren artean erakarpena egon, gizona eta emakumea adiskide izan daitezkela. Une batean Harryk Sallyrekin neskatan egiten ere saiatuko da, baina Sallyk ezezkoa emango dio. Honela, bidaia ezertan amaitu, elkarren artean agurtu eta bakoitza bere bidetik aldenduko da, batak bestearengandik ezer berezirik sentitu gabe.

Dena den, bien bizitzak aurrera egin eta urteak igaro ondoren, eta jada helduak etan langileak direla biak berriz ere topatu: oraingoan Harry bere emaztearengandik banandua dago eta Sallyk senargaia du baina biek harremana moztu egindo dute. Hortaz, Saly eta Harry berriz ere ezkongabeak izatean haien arteko adiskidetasuna mantendu, elkarren artean hobeto, bizitzaz eta gizon-emakumeen arteko harremanetaz saolastu eta sakonago ezagutzeko aukera izango dute.

## Aktoreak 
* Billy Crystal: Harry Burns
* Meg Ryan: Sally Albright
* Carrie Fisher: Marie
* Bruno Kirby: Jess
* Steven Ford: Joe
* Lisa Jane Persky: Alice
* Michelle Nicastro: Amanda Reese
* Kevin Rooney: Ira Stone
* Harley Kozak: Helen Hillson
* Franc Luz: Julian
* Estelle Reiner: emakumezko bezero zaharra

## Kanpo estekak 
* *When Harry Met Sally...* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *When Harry Met Sally...* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Ziabelar hori

**Ziabelar horia** (*Galium verum*) errubiazeoen familiako belar landarea da, 60-120 cm luzea. Eurasiako kostaldetik hurbil bizi den landare hau sendabelar ezaguna da.

Zurtoin zuzen biribila eta iletsu samarra du, hostoak latz belarraren antzekoak eta haren antzera antolatuak, eta lorea lau hostokoa txikia eta kolorez horia, zurtoin txikien puntan mordotan antolatua. 

Belardietan, bide bazterretan eta baso ertzetan hazten da.

## Erabilera 
Esnea mamitzeko erabiltzen zen aspaldian (*gala* = esnea). 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Autarkia (ekonomia)

**Autarkia** () ekonomian erabiltzen den hitza da. Herrialde batek produktuak inportatzeari uko egiten dio (edo zeharo murrizten) eta auto-hornikuntzaren aldeko politika egiten duenean, horri autarkia deritzo. Besteak beste, erregimen faxistek erabiltzen ahalegindu ziren sistema ekonomikoa izan zen.

## Kanpo estekak 
* Autarkia, Gizapedian.
Giarab

**Giarab** Sardiniako bertako zaldi arraza modernoa da. Bere tamaina zein hainbat ezaugarriengatik ponien sailkapen taldean kokatzen da.

Giaraba ponia hainbat zaldi eta poni arraza elkarrekin gurutzatuz garatu omen zuten. Bereziki bertakoa den eta antzineko poni arraza den Giara zaldiak oinarritzat harturik, sardiniar arrazako behorrak arabiar zaldiekin gurutzatu zituzten. Geroztik hainbat odol angloarabiarra eta alemaniar zela poniarena sartua izan da arrazan, baina kopuru txikiagotan. Zela zaldiak dira, eta kirol poniak bezala erabiliak izateko ezaugarri nabarmenekin.

## Etimologia 
Giarab hitzak arrazaren jatorria laburbiltzen du. Bertako Giara zaldia eta arabiar zaldia esan nahi du. Giara-arabiarra hain zuzen.

## Arrazaren ezaugarriak 
* Giarab zaldiek Giara zaldiaren %25ren odola izan behar dute behintzat.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eskinantzia

**Eskinantzia** (*Asperula cynanchica*) errubiazeoen familiako belar landarea da. Europako kostalde eta basoetan bizi da sendabelar hau.

## Azpiespezieak 
* *Asperula cynanchica subsp. cynanchica
* *Asperula cynanchica subsp. occidentalis* (Rouy) Stace (itsas eskinantzia)
* *Asperula cynanchica subsp. pyrenaica'' (L.) Nyman

## Deskribapena 
Adar fin zurkarak dituen zuhaixka da, neguan hostoak galtzen ez dituena. Hosto fin eta luzeak ditu.

Loreak oso txikiak dira, 2-4 mm-ko kolora dute. Hodi itxura dute eta amaieran lau petaloren puntak banatzen dira, hodiaren luzera baino laburragoak. Kolore urdinxka edo zurixka dute.

## Bizitokia 
Mediterraneo eremuan ugaria da. Sasitza irekietan hazten da, sarritan ezkai artean. Lurzoru karetsuak atsegin ditu.

## Erabilera 
Amigdaletako abzesuak sendatzeko erabiltzen da.

Suedian eskinantziaren sustraiak txikituz koloratzaile gorria egiten dute.

## Iruditegia 

Irudi:20120624Asperula cynanchica3.jpg|Landarea loretan.
Irudi:Asperula cynanchica 02.jpg|Loreak hodi luze bat du.
Irudi:Asperula cynanchica (Rubiaceae) (Squinancywort), Lorry-Mardigny, France - 2.jpg|Lorea goitik ikusita.
Irudi:Asperula cynanchica 5.jpg|Zurtoinak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tallerko gudua

**Tallerko gudua** Landetan, Taller inguruan, 982an edo 983an Gilen Antso Gaskoiniakoa eta bikingoen arteko gudua izan zen.

Lehenengo espedizio batean, normandiarrak Aturrin gora joan ziren eta topatu zituzten herri guztiak (Baiona, Akize, Bazas edo Condom) arpilatu zituzten. Urte batzuk geroago itzuli baina aurka egin zituzten, ustekabeko erasoa jada bere alde ez zegoelako.

Hirugarren erasoa prestatu zuten. Orduan Capbretonen lehorreratu eta Chalosserako bidea hartu zuten. Gilen Antsok, Baskoniako dukea, bere armada bildu eta bere bila atera zen Tallerren. Kondairaren arabera, San Severo guduaren erdian agertu eta au cours de la bataille eta harenga bota zien gaskoiei. Gaskoiek garaipena lortu zuten.

Garaipenaren ondorioz, dukeak bere agintea finkatu zuen Gaskonian eta San Severoren abadiaren nagusitasuna ezarri zuen eskualdean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Joanes I.a Albretekoa

**Joanes I.a Albretekoa** (1425 – ) Albreteko 15. konde eta Tartasko bizkondea izan zen. Aita baino lehenago hil zenez ez zuen inoiz agintea bereganatu.

Karlos II.a Albretekoa eta Ana Armagnacekoaren semea, familiaren eremuak zabaldu zituen eta garaiko noblerik nagusienetariko bat bilakatu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Boys of the Old Brigade

**The Boys of the Old Brigade** (euskaraz *Brigada Zaharreko Mutilak*) Paddy McGuigan irlandar musikagilearen 1916ko Pazko Irlandar Matxinada eta Irlandako Independentzia Gerra garaiko (1919-1921) Antzinako IRAko brigada bati buruzko irlandar errepublikar folk abesti bat da, irlandar musika matxinoaren generoaren barnean sailkatua dagoelarik.

## Hitzak 
Abestian 1916ko Pazko Irlandar Matxinadako beterano batek gizon gazte bati Antzinako IRAko bere kide zaharrei buruz mintzo zaio. Abestiaren bertso guztiak irlanderazko eta ingelesezko "*a ghrá mo chroí* ("nire bihotzeko kuttuna"), I long to see, the Boys of the Old Brigade" ("Brigada Zaharreko Mutilak, Aspaldi Ikusten Ez Ditudala") esaldiaz amaitzen dira.

Hitzak honako hauek dira:
Oh, father why are you so sad
On this bright Easter morn’
When Irish men are proud and glad
Of the land where they were born?
Oh, son, I see sad mem'ries view
Of far-off distant days
When, being just a boy like you
I joined the IRA.

The chorus is:
*Where are the lads that stood with me*
*When history was made?*
*A ghrá mo chroí, I long to see*
*The boys of the old brigade.*

## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* Irlandako musika matxinoa

## Kanpo estekak 
* The Wolfe Tones musika taldearen *The Boys of the Old Brigade* abestiaren bertsioa entzungai
Ernaldi

[thumb|[Equus quagga boehmi|Grant zebra ernaria.]]
**Ernaldia** abere bat ernari dagoen denbora da. Ugaztunetan, enbrioia ernaltzetik umea egin arterainoko umaldia, umekiak amaren umontzian hazteko duena. Animalia txikiek ernaldi laburragoa eta ume asko izaten dituzte; handiek, berriz, ernaldi luzeagoa dute, eta erditze bakoitzean ume bakarra izan ohi dute. Hartara, arratoiak 18-21 egun bitarteko ernaldia du, untxiak 30-32, katuak 60-70, txakurrak eta otsoak 58-63, gizakiak (haurdunaldia izenekoa) 250-290, zaldiak 320-355, elefanteak 520-730.

Giza espeziearen ernaldiari haurdunaldi deritzo.

## Ikus, gainera 
* Umealdi

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Òmnium Cultural

**Òmnium Cultural** Kataluniako irabazteko asmorik gabeko erakunde kultural eta politiko bat da, katalan hizkuntza, kultura eta nortasunaren aldeko bultzatze lanean jardun ohi duelarik. Egoitza nagusia Bartzelonan du. Gaur egun, Katalunia osoan 31.000 bazkide eta eskualdeetako 28 ordezkaritza ditu. Bestalde, Katalan Herriei dagokionez, Federació Llull erakundearen bidez Acció Cultural del País Valencià eta Obra Cultural Balear erakundeekin lotura zuzena du.

1961ko uztailaren 11an Lluís Carulla i Canals, Joan Baptista Cendrós i Carbonell, Fèlix Millet i Maristany, Joan Vallvé i Creus eta Pau Riera i Salak sortu zuten.

## Iruditegia 

Irudi:Diada de Sant Jordi 2013 a Barcelona (26).JPG|2013ko Sant Jordi Eguneko erakustokia.
Irudi:Flickr - Convergència Democràtica de Catalunya - Ramon Tremosa presenta el llibre d'en Marc Gafarot "La mort de Bèlgica", a la seu d'Òmnium Cultural de Barcelona 15-6-2011.jpg|2011ko hitzaldia.
|Kataluniako Parlamentuaren Urrezko Domina jasoz.
Irudi:FlamaCanigó BCN.jpg|2009ko Plaça de Sant Jaumeko ekitaldia.

## Kanpo estekak 
* Òmnium Cultural erakundearen webgunea
Angel Heart

**Angel Heart** (euskaraz *Aingeruaren Bihotza*) 1987ko Alan Parker ingeles zinema zuzendariaren suspensezko thriller bat da. William Hjortsberg idazlearen *Falling Angel* eleberrian oinarritua dago. Bertan, Mickey Rourke, Robert De Niro eta Lisa Bonet aktoreek antzeztu zuten.

Filma New York eta New Orleans hirietan girotua dago, vudu erlijioaren inguruan.

## Argumentua 
Harry Angel (Mickey Rourke) New Orleans hirian garai pertsonal txarrean dagoen detektibe bat da, behin batez New York hiriko Louis Cyphre (Robert de Niro) pertsonaia misteriotsuak desagertutako gizon bat topatu dezan kontratatzen duelarik. Ikerketa aurrera doan einean eta vudu apaiz baten alaba Epiphany Proudfoot (Lisa Bonet) izeneko neska gazte bat ezagutzean, magia beltza eta vuduarekin zerikusia duten heriotz arraroak ere jazoko dira, denak ere Harryrekin nahi adina baina lotura pertsonal handiegia daukatelarik.

## Aktoreak 
* Mickey Rourke: Harry Angel
* Robert De Niro: Louis Cyphre/Luzifer
* Lisa Bonet: Epiphany Proudfoot
* Charlotte Rampling: Margaret Krusemark
* Stocker Fontelieu: Ethan Krusemark
* Brownie McGhee: Toots Sweet
* Michael Higgins: Albert Fowler doktorea
* Elizabeth Whitcraft: Connie
* Eliott Keener: Sterne detektibea
* Charles Gordone: Spider Simpson, musika taldeko liderra
* Dann Florek: Herman Winesap
* Kathleen Wilhoite: erizaina
* George Buck: Izzy

## Kanpo estekak 
* *Angel Heart* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Zaldiko (arra)

thumb|300 px|Zaldiko jaio berrikoa bere amarekin

**Zaldiko**ak moxal arrak dira. Emeak direnean berriz, behokak deitzen dira. Zaldikoa urte betetik beherako zaldi arra da beraz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Behoka

[thumb|300 px|[Fjord arrazako behoka bere amarekin]]

**Behoka** urte betetik beherako moxal emea da. Behorra deitzeko gazteegia. Zaldi ar gazteak berriz, zaldikoak deitzen dira.

Behokak behorrak bilakatzen dira lau urte betetzerakoan. Orduan hasten dira beraiek generalki moxalak egiten.

Iberiar Penintsulako hizkuntz ezberdinetan behoka hitza erabiltzen da baita ere "poniaren" sinonimo gisa, eta hainbat poni arraza behoka deitzen dira; Nafar behoka, Soriako behoka edo Ordunteko behoka arrazak, kasu. Gazteleraz, esate baterako, "jaca" hitza (behoka) erabiltzen da poni arrazak izendatzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Moxal

thumb|Moxal bat atseden hartzen
**Moxala** urtebete arteko zaldia da, arra nahiz emea. Arrak zaldikoak deitzen dira eta emeak, berriz, behokak. Heltzean, tamaina txikiko zaldiei poni deritze eta, nahiz eta batzuetan moxalekin nahastu, gorputzaren proportzioak ezberdinak dira.

Poniak onak dira lanerako; moxalak, berriz, ez daude prest. Hamaika hilabeteko ernaldi baten ondoren jaioak, ordubete egin baino lehen zutik egoteko gaitasuna dute eta egun bat baino lehen lauhazka ibiltzekoarena.

Egun, edozein poniri "pottoka" deitzeko joera dago (bereziki shetland poni arrazakoak, zabalduenak gure artean), edo moxalei "pottoka" deitzeko. Hala ere, euskal tradizioan garbi bereizten dira pottoka, moxala edo poni terminoak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Esperantoaren bandera

thumb|Esperantoaren bandera ofiziala
**Esperantoaren bandera** edo **bandera esperantista** () esperantoaren ikur ofiziala da mundu osoan. Bandera gehiena berdea da, hasiera-hasieratik berdea izan baita esperantoaren kolorea; eta ezkerreko goiko zatian lauki zuri bat du, bost puntako izar berde bat duena.

Sinbolikoki, hauek dira elementu horien esanahiak:
* Berdea: itxaropena.
* Zuria: bakea.
* Izarra: mundua. Haren bost puntak, bost kontinenteak.

## Historia 
Bandera hau Frantziako Boulogne-sur-Merko esperanto taldeak asmatu zuen. 1905ean, herri horretan Esperantoaren Lehenengo Batzar Unibertsala (*unua Universala Kongreso de Esperanto*) egin zuten, eta bandera hori hizkuntzaren ikurtzat onartu.

## Neurriak 
Esperantoaren banderak proportzio hauek ditu:

500px|erdian

500px|erdian

## Kanpo estekak 
*  Esperanto Flag
Erreskate (argipena)

**Erreskate** hitzak adiera zenbait ditu:

* erreskatea, arriskuan edo larrialdian dagoen pertsona edo talde bati ematen zaion oinarrizko laguntza;
* erreskatea, bahiturik dagoen pertsona bat aske uzteko bahitzaileak eskatzen duen ordainsaria;
* finantza erreskatea, porrot egiteko zorian dagoen enpresa edo herrialde bati likidezia ematea, enpresaren edo herrialdearen kontrolaren trukean.
Afixa

[thumb|300px|[Propaganda|Propaganda politikoko kartela]]

**Horma-irudi**a, **horma-iragarki**a, **afixa** (Ipar.) edo **kartela** (Heg.) horma batean, edo bestelako helduleku batean, zintzilikatu edo itsasteko iragarki, informazio mezu, edo, oro har, kumunikazio jarduera bat da, testua eta irudiak batzen dituena gehienetan.
thumb|1930ko japoniar turismo afixa
Kartelen barruen, formato zehatzago batzuen kasuan, hitz zehatzagoak erabil daitezke, ahal nola: lona, posterra, biniloa, display, banderolak, roll-up, pankartak, argibide-taula, bannerrak...  Afixa, izatez, posterra da.

XIX. mendetik aurrera artearen adierazpide garrantzitsua izan da. Publizitate eta politika mezuak zabaltzeko erabili izan dira. Arte ekoizpenak izanik, museotan, artxibategitan edo liburutegitan jaso izan dira eta ondarearen datu base edo liburutegi digital batzuetan ikus daitezke, ahla nola, Espainiako Liburutegi Nazionalaren online aplikazioan, bere "Publizitate-kartelak" atalean eta Frantziako Liburutegi Nazionaleko Gallica web aplikazioan, "Affiches et affichistes, XIXe-XXe siècles". Lazkaoko Beneditarren fundazioaren artxiboak, Euskal Herrian XX. eta XXI. mendean argitaratutako afixa eta eranskailuen bilduma handiena du.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Trafiko seinale
* Arrisku seinale
* Iragarki taula edo ohol
* Publizitate estatiko

## Kanpo estekak
Calatañazorko gudua

**Calatañazorko gudua** Soriako herri horretan 1002ko uztailean izandako balizko gudua izan zen. Errodrigo Ximenezek edo Alfontso X.a Gaztelakoak zabaldutako kondairaren arabera, kristau armadek bertan Almanzor omeiatar buruzagia menderatu zuten, azkena Galizia arpilatzetik zetozela.

Bere ezaugarri ahistorikoak lehendabizikoz 1881ean Reinhart Dozyk azalduak izan ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Esperantoaren Eguna

[thumb|[L. L. Zamenhof, esperantoaren sortzailea. Haren jaiotegunean ospatzen da Esperantoaren Eguna.]]
**Esperantoaren Eguna** abenduaren 15ean ospatzen den esperantoaren omenezko nazioarteko eguna da. Egun horretan, esperantoaren sortzaile L. L. Zamenhofen (1859-1917) jaioteguna gogoratzen da; horregatik, batzuetan, ***Zamenhof Eguna*** izenaz ere aipatzen da. Egun hau da, zalantzarik gabe, esperantoaren kulturaren barruan gehien ospatzen den festa. Mundu osoko esperantozaleek batzarrak eta hitzaldiak antolatzen dituzte, efemeridea ospatzeko. Era berean, Eguberriaren gertutasuna baliatuz, ohikoa da esperantozaleen arteak opariak trukatzea ohikoa da; bereziki, hizkuntza horretan idatzitako liburuak.

## Egunaren jatorria 
[thumb|250px| Zamenhof Eguna [Kelmisen (2008).]]
Egunaren tradizioa XX. mendeko bigarren hamarkadan sortu zen, zenbait intelektual zein esperanto zale, besteak beste, Julio Baghy eta Nikolao Nekrasov, aurkeztutako proposamenaren inguruko ausnarketaren ondorioz. Azkenik, Abenduaren 15 festa ospatzeko egun egokiena bezala onartua izan zen. Festaren helburu nagusia esperantoz idatzitako liburua zen eta, horregatik, **Esperanto-librotago** bezala ere ezagutzen da ("Esperantoz idatzitako liburuaren eguna"). Gaur egun hizkuntza horretan idatzitako liburuak 30.000 baino gehiago dira. Mundu osoan bi milioi pertsonek erabiltzen dute esperanto, horietatik 10.000 baino gutxiago dira ama hizkuntza bezala esperanto dutenak. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* [2006(https://eu.wikipedia.org/wiki/2006)ko Zamenhof Eguna] Albersdorfen, Alemanian egindako ospakizunen bídeoa.
* [2008(https://eu.wikipedia.org/wiki/2008)ko ospakizuna.]
Zaldi (sailkapena)

[thumb|300 px|[Euskal Herriko mendiko zaldia arrazako aberea Arraban]]

**Zaldia**, *Equus ferus caballus*, equidae generoko ugaztun ungulatu mota honen izen orokorra izateaz gain, euskaraz espeziearen arra izendatzen du. Emeak behorrak dira, eta gazteak berriz moxalak; zaldiko (arra) edo behoka (emea) izanik.

Horrez gain, abere hauen sailkapenari dagokionez, zaldia hitzak oro har soin gurutzera 1,50 cm-tik gora dauzkaten abereak dira. Handik behera ponitzat hartzen dituzte.

Dena den, zaldiak eta poniak bereizteko beste zenbait ezaugarri kontutan hartzen dira, eta horregatik poni arraza batzuk "benetan" zaldiak direla mantentzen dute adituek, ezaugarri hauek direla medio. Kasu hauetan kontutan hartu behar da batzuen ustez *poney* sailkapena nolabaiteko gutxieste dakarrela arraza batentzat, *zaldiak* beste kategoria batean kokaturik. Hau dela eta, joera egon daiteke aberezaleek poni arrazak zaldiak "bihurtzeko" beraien abereei prestigioa eman nahian.

Hala ere, soin gurutzerako tamaina da oro har poni eta zaldiak bereizteko gehien erabilitako metodoa.

## Euskal Herriko zaldiak 
Euskal Herriko zaldi-neurriko bertako endak honakoak dira:
* Aurizko zaldia.
* Euskal Herriko mendiko zaldia.
* Egun desagerturik dagoen nafar zaldia.

## Kanpo estekak
Lanosko gaztelua

**Lanosko gaztelua** edo **Ozioko gaztelua** XI. mendean Nafarroako Erresumako mendebaldeko muga babesten zuen gotorlekua izan zen. Haitz batean kokaturik dago eta egungo Ozio herria du azpian. Gaur egun hondarrak besterik ez dira gelditzen.

Itsas mailaren gainetik 644 metroko altueran dago.

## Historia 
Tradizioz, VIII. eta X. mendeen artean eraso musulmanen aurrean lurraldea babesteko gotorleku gisa hartua izan da, Ebro ibaiaren ezker aldean kokatuta, beste egiturekin batera.. XI. mendean eraiki zen eta ondoan duen Zabalateko gaztelua eta beste hainbatekin batera babes lerro sendoa osatzen zuen. Haitzaren gainean egonik lau aldetatik hirutan konkistaezina zen. Gazteluak Dorre handi bat eta eremu errektangularra babesten zuen harresia zuen. Erpin bakoitzean lau dorre zilindriko zituen. Harresia bikoitza zen eta horma bakoitzak metro eta erdiko lodiera zuen.

[300px|thumb|Lanosko gaztelua [Ozio herriaren gainean.]]

Antso IV.a Gaztelakoak konkistatu zuen Ebrotik pasatzean, Joanes Alfontso Gaztelakoaren alde egin zutenak zigortzeko, hauek Bastida eta Zabalate elkartu izanagatik. Ordutik Gaztelaren barnean egon zen. Muga aldendu ahala gazteluek garrantzia galdu zuten eta denbora pasa ahala hondarretan gelditu zen, baina dagoeneko XVIII. mendean oso egoera txarrean zegolea aipatzen du Landazurik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Ozioko gazteluaz, *Hiru.com* webgunean.
*  Ozioko gaztelua Zabalateko Monumentu Multzoa proiektuaren webgunean
*  Junta administrativa de Ocio: Castillo de Ocio.
Juigalpa

**Juigalpa** Nikaraguako udalerria eta Chontalesko departamenduko hiriburua da. Managuatik 139 kmra dago. 727&nbsp;km²ko eremua du eta 2012an 59,545 biztanle zituen.

Aurrerapen modernoekin batera, herri-tradizioak atxikitzen dituen hiria dugu Juigalpa. Alde batetik, etxe kolonial xarmantak ikus daitezke, eta beste alde batetik, gero eta eraikin berri eta moderno gehiago dago. Abeltzaintza da ekonomiaren oinarria. Klima tropikala dago; urtarriletik maiatzera sasoi lehorra eta maiatzetik abuztura euri sasoia izaten dira.

## Izena 
Juigalpa izenaren esanahiaren inguruko bi bertsio daude. Bataren arabera, náhualt-ez «jikaroz beteriko lekua» esan nahiko luke, eta bestearen arabera «barraskilo beltzen haztegia» izango litzateke.

## Hiri senidetuak 
* 
* 
 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cerverako gudua

**Cerverako gudua** (; ) Burgosko herri horretatik gertu 1000ko uztailaren 29an izandako gudua izan zen. Guduan Gaztelako kondea zen Antso Gartzia I.ak eta Saldañako kondea zen Gartzia Gomezek nafar, leondar eta gaztelar gudarosteek osatutako armada zuzendu zuten andalustarren armadaren kontra.

981ean Ruedako guduan egin zutenetik, kristauek lehendabizikoz eraso zuten lur zabalean eta, gainera, Almanzorren aurkako lehenengo koalizioa izan zen.

Kristauek armada musulmanaren bi hegalak eraso zituzten. Almanzorrek atzera-egitearen itxura egin ondoren, berak aukeratutako gudu-zelaian berriro kristauei aurre egin zien. Andalustarren garaipena erabateko izan zen, nahiz eta 700 erori izan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Plataforma Pro Seleccions Esportives Catalanes

**Plataforma Pro Seleccions Esportives Catalanes** (euskaraz *Kataluniar Kirol Selekzioen Aldeko Plataforma*) 1998ko maiatzaren 5an Katalunian sortu zen irabazi asmorik gabeko erakundea da, bere helburua kataluniar kirol selekzioen nazioarteko onarpena delarik. Euskal Herriko ESAIT edo Euskal Selekzioen Aldeko Iritzi Taldearen parekidea da.

Erakunde honen lehenbiziko ekintza lege ekimen herrikoi baten bidez Kataluniako Parlamentuak kirol-legea eraldatu eta kataluniar kirol selekzioen behin-behineko nazioarteko onarpena lortzeko kataluniar hiritarren artean sinadurak biltzea izan zen.

Sinadura bilketa kanpainia miloi erdi sinaduren bilketarekin eta legearen aldeketarekin amaitu zen.

## Zuzendaritza batzordea 
* **Xavier Vinyals**, lehendakaria
* **Miquel Rey**, lehendakari ordea
* **Xavi Torres**, idazkaria
* **Sergi Blázquez**, diruzaina
* **Toni Molons**, batzordekidea
* **Robert Blanch**, batzordekidea
* **Francesc Serra**, batzordekidea
* **Joan Baptista Giménez**, batzordekidea

## Ikus gainera 
* Kataluniako futbol selekzio nazionala
* Euskal Selekzioen Aldeko Iritzi Taldea

## Kanpo estekak 
* Plataforma Pro Seleccions Esportives Catalanes erakundearen webgunea