open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aritz Laskurain

**Aritz Laskurain Arrizabalaga**, pilota arloan **Laskurain** deituraz ezaguna (Soraluze, Gipuzkoa, 1979ko urriaren 3a) esku huskako pilotari profesional ohia da. 20 urte bete arte aurrelari jokatu eta gero, atzelari arituz iritsi zen profesionaletara, Aspe enpresarekin. Estatistika ofizialek diotenez, 1,84 m luze da, eta 83&nbsp;kg pisatzen zuen. Profesionaletako estreinako partida 2002ko uztailaren 9an jokatu zuen, Eibarko Astelena pilotalekuan. Binaka jokatuz nabarmendu zen: binakako txapelketa nagusian hiru aldiz izan da txapeldunorde (2008, 2010 eta 2012).

Bere zaleek «Emoixok, Lasku!» («Emaiok, Lasku!», Soraluzeko euskalkian) idatzita zuen pankartarekin animatu ohi zuten. 2014ko abenduaren bukaeran, Asperekiko kontratua bukatzearekin batera, pilota profesionaletik erretiratu zen; ordurako 15 hilabete zeramatzan jokatu gabe, aldakako artrosiaren erruz. Ebakuntza egin zioten 2014ko martxoan, baina ez zuen berriz puntan jokatzeko moduko sasoirik lortu.

## Kirol lorpenak 
* Binakako Txapelketa Nagusia: txapeldunordea 2008an (Titin III.a lagun), 2010ean (Sebastian Gonzalez lagun) eta 2012an (Xala lagun).
* Bigarren Mailako Binakako Txapelketa: txapelduna 2004an.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* Enpresako fitxa
Kriptograma

**Kriptograma** norbaitek deszifratu arte ulertezin den mezu zifratu bat da.

Normalean, edukia eredu bat jarraituz ulergaitz bilakatzen da. Mezuaren esanahia askatzeko, zifratzeko eredu jakinda lor daiteke.

Egunkarien eta aldizkarietan aisialdirako atalean mezu originala aurkitu behar den buruhausgarriak dira honen adibide.

## Historia 
Kriptogramak ez dira jaio aisialdirako, baizik eta informazioa ezkutatzeko.

Kristo aurreko 5. mendean Espartarrek erabiltzen zuten. Paperez kiribildutako makila baten idazten zuten mezua gero, papera kendu eta mezua ulergaitza da. Mezua deszifratzeko diametro bereko makilarekin nahikoa da.

Julio Zesarrek ordezkapeneko zifratzea asmatu zuen: Zesar zifratu.

## Ikus, gainera 
* Kriptografia simetrikoa
* Kriptografia asimetrikoa
* Kriptoanalisia
* Zifratze algoritmo
* Esteganografia
* PGP
* SSL

## Kanpo estekak 
*  Kriptopolis Webgunea
Irujo

**Irujo** euskal deitura da eta hainbat pertsonen izena da:

Batetik, toponimo honetatik dator:

* Iruxo: Gesalazko kontzejua.
Irujo deitura gisa:
* Manuel de Irujo: Nafarroako politikari abertzalea.
* Mikel Irujo: Eusko Alkartasunako politikaria.
* Eusebio Irujo Ollo, nafar politikaria.
Martinez de Irujo deituran:

* Juan Martinez de Irujo: Iberoko pelotaria.
* Cayetano Martínez de Irujo, zaldun kirolari eta noblezia partaide espainiarra.
* Carlos Martínez de Irujo Tacón, Espainiako lehen enbaxadorea AEBetan, 18. eta 19. mendeen artean.
* Carlos Martínez de Irujo McKean, Espainiako gobernuko presidente izana (1847)
Iñigo Benito

**Iñigo Benito López de Armentia**, pilota arloan **Nalda III.a** deituraz ezaguna (Gasteiz, Araba, 1978ko maiatzaren 25a) esku huskako pilotari profesional ohia da. Atzelari jokatzen zuen, Asegarce enpresarekin lehenik (1998-2004) eta Asperekin gero (2004-2009). Estatistika ofizialek diotenez, 1,75 m luze da, eta 78 kg pisatzen zuen. Profesionaletako estreinako partida 1998ko martxoaren 29an jokatu zuen, Larderoko pilotalekuan. 2009ko uztailaren bukaeran erretiratu zen, eskuin eskuan zuen fibrosia gainditu ezinda. Hamaika urteko ibilbide profesionalean, 210 patida jokatu zituen, tartean zenbait estelar; horietatik 96 irabazi eta 114 galdu zituen. Ez zen txapelketa nagusietan nabarmendu.

## Erreferentziak
Iñigo Pascual

**Iñigo Pascual Lisarri**, pilota arloan **Pascual** deituraz ezaguna (Abartzuza, Nafarroa Garaia, 1976ko urriaren 15a) esku huskako pilotari profesional ohia eta politikaria da. Atzelari jokatzen zuen, Aspe enpresarekin. Estatistika ofizialen arabera, 1,84 m luze da, eta 90&nbsp;kg pisatzen zuen. Profesionaletako estreinako partida 1998ko urtarrilaren 5ean jokatu zuen, Lizarrako pilotalekuan. 2015eko urtarrilean erretiratu zen, enpresak egin zion luzapen eskaintza ez baitzuen onartu; izan ere, urtebete baino gehiagoan partida nagusietatik baztertuta izan eta gero, egin zioten eskaintza ez zitzaion duina iruditu. Esku Huskako Binakako Pilota Txapelketa Nagusian nabarmendu zen: titulurik irabazi ez zuen arren, hainbat urtez maila handian jokatu zuen, eta txapeldunordetza lortu zuen 2003an.

Enpresak erretiratze partidarik ez zion antolatu, baina pilotari kideek agurreko bazkaria egin zioten hari eta orobat Aspeko atzelari izandako Aritz Laskuraini, 2015eko otsailaren 10ean.

Politikan 2015ean sartu zen, Ahal Dugu alderdiko Nafarroako Foru Erkidegoko Parlamenturako hautagaitzat.

## Kirol lorpenak 
* Binakako Txapelketako txapeldunordea: 2003

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* Enpresako fitxa
Augusto Ibáñez

**Augusto Ibáñez Sacristán**, pilota arloan **Titín III.a** goitizenaz ezaguna (Tricio, Errioxa, 1969ko urtarrilaren 13a) esku huskako pilotari profesional ohia eta politikaria da.

Esku huska, aurrelari jokatzen zuen, Asegarcerekin lehenik, Asperekin gero. Estatistika ofizialen arabera, 1,80 metro luze da, eta 86 kg pisatzen zuen. Estreinako partida 1992ko irailaren 13an jokatu zuen, Baños de Río Tobíako (Errioxa) pilotalekuan. 2014ko urriaren 5ean erretiratu zen, 22 urtez profesional izan eta gero. Iraultza ekarri zuen esku huskako pilotara. Ordu arte askoz estatikoagoa zen aurrelarien jokoari, Titinek bestelako molde bat ekarri zion: erasokorra, airez asko sartzekoa (hala erasorako nola defentsarako), bizia, abiadura handikoa, guztiz ikusgarria. Augusto Ibañez inoiz ez zen jo luzeko pilotaria izan, baina oso nabarmenak izan ziren beti haren defentsa (izan ere, zango arinak zituen, eta boleibolean ikasia zuen eran lurrera botaz jauzi egiten zuen pilotaraino iristeko) eta airez erremate zehatzak egiteko ahal ikusgarria. Nahiz hedapen handieneko txapelketa garrantzitsuenean, nahiz herri txiki-txiki bateko jaietako partidetan, beti jokatzen zuen ahal betean, bere onena ematen saiatzen zen beti. Pilotazaleen maitasuna ekarri zion horrek guztiak, eta pilotazaletasuna piztu zuen Errioxan: Titin profesional mailara iristean ahulaldi sakonean sartuta zebilen esku huskako pilota profesionala lurralde hartan, eta profesional izateari utzi zionerako bera idolotzat hartuta hazitako errioxar gazte ugari ari ziren profesionaletan (Merino I.a eta II.a, Cecilio Valgañón, Gorka eta Víctor Esteban...).

2014ko urriaren 5ean erretiratu zen profesionaletatik, Logroñoko Adarraga pilotalekuan egin zioten omenaldiarekin. Hala ere, pilotan jokatzen jarraitzen du, nahiz eta maila apalagoan aritu, Garfe enpresarekin.

Politikari gisa, Espainiako Alderdi Popularreko zinegotzi izan zen Logroñoko Udalean, 2011tik 2015era bitartan. 2012ko maiatzean, zeresan handia eman zuen Arnaldo Otegirekin batera Logroñoko espetxean ateratako argazkiak, Alderdi Popularrak Euskal Herriko ezker abertzalearekiko harremanak etenda baitzituen garai hartan.

## Kirol lorpenak 
* 1992/1993ko binakako txapeldunordea.
* 1993/1994ko binakako txapelduna
* 1997ko lau eta erdiko txapeldunordea.
* 2000ko binakako txapelduna.
* 2003ko lau eta erdiko txapeldunordea.
* 2004ko binakako txapelduna.
* 2007ko lau eta erdiko txapelduna
* 2008ko binakako txapeldunordea
* 2012ko binakako txapelduna.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* Enpresako fitxa
Xabier Urberuaga

**Xabier Urberuaga Korta**, pilota arloan **Urberuaga** deituraz ezaguna (Aulesti, Bizkaia, 1981eko ekainaren 4a) esku huskako pilotari profesional ohia da. Atzelari aritzen zen, Aspe enpresarekin. Profesionala zela, 1,76 metro luze zen, eta 80 kilo pisatzen zuen. Profesionaletako estreinako partida 2001eko martxoaren 16an jokatu zuen, Fiteroko pilotalekuan. 2007an bigarren mailako buruz buruko txapeldun izan zen, Galartza VI.a mendean hartuta (22-14).

## Kanpo estekak 
Enpresako fitxa
Roberto Uriarte Urizar

**Roberto Uriarte Urizar**, pilota arloan **Uriarte** deituraz ezaguna (Abadiño, Bizkaia, 1986ko urriaren 10a) esku huskako pilotari profesional ohia da. Aurrelari aritzen zen, Aspe enpresarekin. Enpresa horrek profesional garaian emandako datuek diotenez, 1,88 metro luze da, eta 84 kilo pisatzen zituen. Profesionaletako estreinako partida 2006ko uztailaren 21an jokatu zuen, Otxandioko pilotalekuan. 2009an utzi zion profesional izateari; geroztik, amateurretara itzulita, trinketean aritu izan da, eta Hego Euskal Herriko lehiaketa gehienetan nagusitu da, baina Iparraldeko jokalari hoberenen mailara iritsi gabe.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Enpresako fitxa
Aitor Zubieta

**Aitor Zubieta Albarracin**, pilota arloan **Zubieta** deituraz ezaguna (Etxarri Aranatz, Nafarroa Garaia, 1984ko martxoaren 29a) esku huskako pilotari profesional ohia da. Atzelari aritzen zen, Aspe enpresarekin. Lehendabiziko partida 2004ko urtarrilaren 30ean jokatu zuen, Iruñeko Labrit pilotalekuan. Binakako lehiaketetan nabarmendu zen batez ere, eta txapelketa nagusian behin izan da txapeldun (2010ean, Xala aurrelaria lagun), eta beste behin txapeldunorde (2015ean, Berasaluze II.a aurrelaria lagun).

Bere pilotari ibilbide profesionalean hainbat arazo fisiko izan zituen, eta bost ebakuntza egin behar izan zizkioten (belaun bakoitzean bi, eta ezkerreko orpazurdan beste bat). 2015eko irailaren 16an eskuineko belauna berriz hondatu zitzaion; lesio hori sendatzea ezinezkoa izango zitzaiola ikusita, erretiroa hartu zuela iragarri zuen 2017ko ekainaren 14an.

Astialdian, Etxarri Aranazko esku huskako pilota eskolako irakasle da, Oskar Lasa herrikidearekin batera.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* «Zubieta», Aspe enpresako fitxa.
* «Aitor Zubieta Albarracin», *Auñamendi Eusko Entziklopedia*.
Izaro Iraeta

**Izaro Iraeta Mendizabal** (Zaldibia, Gipuzkoa, 1973) telebista-aurkezlea da.

## Ibilbidea 
Leioako Kazetaritza Fakultatean matrikulatu zen eta 19 urterekin Euskal Telebistan hasi zen lanean. Larogeita hamarreko hamarkadaren hasieran ETB1eko Ikimilikimiklip telebista-programa aurkeztu zuen. Geroago, ETB2ko La Monda programan kolaboratu zuen erreportari bezala. Ondoren, ETB 1en, Ikusgela eta ETB 2ko Ésta es mi gente aurkeztu zituen. ETB 1ean *Dokugunea, Bizizaleak, Suak* eta beste hainbat saio ere aurkeztuko ditu. 2007an Ikom irudi & komunikazioa entrepresa sortu zuen beste kide batzuekin batera, Ikom komunikazio egintzak eta ekitaldiak antolatzeaz arduratzen den entrepresa da. Bilboko Erregeen kabalgata aurkeztu zuen Jon Gomez-ekin

Horrez gain, hainbat telebista-programa berezi ere aurkeztu ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Joxe Felipe Auzmendi

**Joxe Felipe Auzmendi Lizarralde** (Beasain, Gipuzkoa, 1965) telebista-aurkezlea da.

1983an, itzulpen, ekoizpen eta bikoizketa lanak egiten hasi zen. Horrez gain, publizitatean eta hainbat irratsaiotan ere aritu zen telebistan lanean hasi aurretik. Hainbat saio eta ekitaldi aurkeztu ditu Joxe Felipe Auzmendik Euskal Telebistan, hala nola *Zaleon Tourra* eta *N.Y. 48 Ordu* dokumentalak. Halaber, *Izar Bila, Txandaka, Bila Dabilena, Gezurra Nagusi, 22ra, Jaiak, Telletxea’s Txou, Hori da Arrazoia, Erletxea* eta *Cosas de Dos* saioetan aritu da.

Bikoizketa aktore gisa ere ibilia da, eta Dragoi Bola serieko Freezer pertsonaiarena da haren rolik ezagunenetariko bat.

Egun, Saski Baskonia saskibaloi taldearen *speaker* lanetan dabil, taldearen etxeko partidetan.

## Kanpo estekak 
* Joxe Felipe Auzmendiren Twitter kontua
Patricia Gaztañaga

**Patricia Gaztañaga Artolozaga** (Bilbo, Bizkaia, 1966ko abenduaren 25a) telebista aurkezlea da. Nahiz eta Bilbon jaio zen, haurtzaroa eta gaztaroa Algortan bizitzen eman zuen.

17 urterekin hasi zen lanean, Los 40 Principales irrati katean eta bi urte geroago Radio Euskadin jarraitu zuen. Ondoren, telebistan hasi zen, ETB 2 katean Semáforo Pop musikazko telebista-programa aurkeztu zuen.

Beste programa batzuetan kolaboratu ondoren, Ésta es mi gente aurkeztu zuen eta ondorioz, ospetsu egin zen.

2001ean, Antena 3ek fitxatu zuen El Diario de Patricia izeneko telebista-programa aurkezteko. 2006ko azaroan telebista-programa aurkezteari utzi zion aldi baterako, arrazoi pertsonalak direla-eta. Hala ere, Yolanda Vazquez aurkezleak bere gain hartu zuen programa aurkeztea.
Vaiaku

**Vaiaku** Tuvaluko herri bat da, Fongafale uharte hegoaldeko kostaldean kokatua. Tuvaluko eraikin administratibo guztiak eta hotel bakarra, *Vaiaku Langi* Hotela, bertan daude. Gaur egun 516 biztanle ditu, 2002ko zentsuaren arabera, eta Funafuti atoloi osoak 4.492 ditu.

Askotan Vaiaku agertzen da Tuvaluko hiribiru moduan, bertan daudelako eraikinak, baina berez Funafutiko atoloi osoa da hiriburua.

## Kanpo estekak
Luxenburgera

**Luxenburgera** (jatorrizko hizkuntzan: *Lëtzebuergesch*, frantsesez: *luxembourgeois*, alemanez: *Luxemburgisch*, valonieraz: *Lussimbordjwès*) Luxenburgon hitz egiten den mendebaldeko germaniar hizkuntza bat da. Luxenburgoko hiru hizkuntza ofizialetako bat da 1984az geroztik, frantsesarekin eta alemanarekin batera. Aditu batzuen iritziz, alemanaren aldaera da, baina beste batzuen ustez, hizkuntza beregaina da. Gainera, 1984tik berezko idaztaraua du.

Luxenburgera ingurumariko beste hainbat tokitan ere hitz egiten da, hala nola Belgikan (Arlon inguruko Luxenburgo probintzian), Frantzian (Lorrenako zati batean) eta Alemanian (Bitburg eta Trier inguruan). Alemanian eta Lorrenan alemanaren tokiko dialektotzat hartzen dute. Bigarren Mundu Gerraz geroztik utzi egin zitzaion herrialde horietan luxenburgera irakasteari, eta hori dela eta ia adineko jendearen artera soilik mugatu da egun erabilera Luxenburgotik at.

400.000 bat hiztun badira munduaren luze zabalean.

## Historia 
XIV. mendean "Codex Mariendalensis" eskuizkribua idatzi zuten, Yolanda of Vianden-en istorioa kontatuz. Baina literaturako lehenengo liburutzat "E’ Schrek op de’ Lezeburger Parnassus" (Antoine Meyer, 1829) jotzen dute, 6 olerkik osatutakoa. Beste idazle klasiko handiak Edmond de la Fontaine "Dicks" (1823-1891) eta Michel Lentz (1820-1893) izan ziren.

XIX. mendean ortografiaren estandarizazioa egiteko lehenengo ahaleginak egin ziren, baina ofizialki ez zen sistemarik onartuta 1946ko ekainaren 5a arte, "OLO"arekin (*ofizjel lezebuurjer ortografi*). Hala ere, sistema horrek ez zuen oniritzi orokorrik lortu, eta ondoren "Luxemburger Wörterbuch" hiztegia aurkeztu zuten, 5 liburukitan ,1950 eta 1977 artean. Ortografia estandar hori 1975eko urriaren 10ean ofizial bilakatu zen eta 1999ko uztailaren 30ean berrikusi zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Luxenburgera Ethnologuen
*  Luxenburgera Munduko hizkuntzen amaraunan
Helena Resano

**Maria Helena Resano Lizaldre** (1974ko otsailaren 9a, Iruñea) nafar kazetari eta telebista-aurkezle bat da. Nafarroako Unibertsitatean Ikus-entzunezko Komunikazioan lizentziatua. Ezkonduta dago eta alaba bat du. 2000an, Manos Unidas saria jaso zuen La tierra de todos erreportajeagatik.

## Jarduera profesionala 
Iruñako Cadena SER irrati-katean hasi zen lanean bekadun bezala. Ondoren, Pamplona Televisión telebista-katean eta Onda 10 irrati-katean lan egin zuen. 1995ean, Madrilen Radio España irrati-katean lan egiteko beka lortu zuen. Gero, Telecinco telebista-katean egon zen erreportari bezala. 1999an Televisión Españolako albistegietan postu bat eman zioten, Canal 24 Horasen. Letizia Ortiz ordezkatu zuen TVE 1eko Telediario: Segunda Ediciónen Alfredo Urdacirekin aurkezten zuela. 2004 eta 2006 artean, David Canterorekin aurkeztu zuen. 2006ko martxoan, La Sextak fitxatu zuen eta La Actualidad en 2D aurkeztu zuen. Gaur egun, arratsaldeetako ordu bietako La Sexta/Noticias albistegia eta Sexto Sentido elkarrizketa eta gaurkotasun-albisteen programa aurkezten du, azken programa honetan, Mamen Mendizabal eta Cristina Villanueva kide dituela.
Fongafale

thumb|250px|eskuinera

**Fongafale** (baita ere **Fogale** eta **Fagafale**) Funafuti atoloiko uharte handiena da. 12 kilometroko luzera du eta 10 eta 400 metro arteko zabalera. Hegoaldean Ozeano Barea dago eta iparraldean laguna babestu bat. Bertan kokatuta dago Vaiaku, administrazioaren eraikinak dauden herrixka.

Vaiakuz gain Alapi, Fakai Faou eta Senala herrixkak daude uhartean. Tuvaluko hotel, eliza eta nazioarteko aireportu bakarra uharte honetan dago. Guztira 4.000 biztanle ditu.

## Kanpo estekak
Tepuka

**Tepuka** Fongafaletik 18 kilometrora dagoen uhartea da, Tuvaluko Funafuti atoloian kokatua. Hegoaldean Tepuka Vili Vili uhartetxoa du eta iparraldean Te Afualiku. Gaur egun higadura handia jasaten du uharte honek.

## Kanpo estekak
Ingelesezko Wikipedia

**Ingelesezko Wikipedia** Wikipediaren ingelesezko edizioa da. Edizio guztien artean lehena izan zen sortzen, 2001eko urtarrilaren 15ean, eta artikulu gehien duen edizioa ere bada. 2006ko martxoaren 1ean milioi bat artikuluren muga gainditu zuen, eta gaur egun 6.000.000tik gora du.

## Estatistikak 
## Kanpo estekak 
*  Ingelesezko Wikipedia
Emma García

**Emma García Valdivieso** (Ordizia, Gipuzkoa, 1973ko ekainaren 8a - ), euskal herritar kazetaria eta telebista-aurkezlea da. Kazetaritzan lizentziatua da.

## Ibilbidea 
Karrera egiten ari zela, OTR PRESS berri-agentzian egin zituen praktikak eta Bosnian egoteko aukera izan zuen bitan. Lehenengo aldian Gurutze Gorriarekin joan zen, eta bestean, praktikak egiten ari zen bekadun bezala egon zen. 1996an, Karrera bukatu bezain laster, hilabete batzuetan zehar, Nafarroako egunkari batean egin zuen lan, eta handik, Nafarroako Canal 4 telebista-katera joan zen. Gero, Telecincok fitxatu zuen eta geroxeago Canal Plusera joan zen, azken honetan, Cinemanía zinemazko telebista-programa aurkeztu zuen. Ondoren, Euskal Telebistak fitxatu zuen eta ETB 2ko Ésta es mi gente telebista-programa aurkeztu zuen 2002ra arte, Telecincok fitxatu zuenean. 2002tik 2007ko uztailaren 6ra arte A tu lado telebista-programa aurkeztu zuen.

2008tik 2018ra bitartean Telecincon *Mujeres y hombres y viceversa* saioa aurkeztu zuen. Kate berean, *Nada es igual* (2012), *Materia reservada* (2013), *Abre los ojos... y mira* (2013-2014) eta *Ex, ¿qué harías por tus hijos?* saioak ere aurkeztu zituen.

2018ko azaroaren 10etik, *Viva la vida* telebista saioko aurkezlea da

## Sariak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Emma García kazetariaren IMDBko fitxa irakurgai
Uharri

thumb|250px|Bikini atoloia, koralezko uharriz osatua
**Uharria** edo **arrezifea** ur azalaren azpiko arroka edo hondarrezko barra da. Ur mehetan daudenez, ontziek hondatzeko arrisku handia dute.

Uharririk ezagunenak itsaso tropikaletako koralezko uharriak dira. Sorrera prozesua biotikoa da, koralek eta kare-algek eratua. Beste uharri asko prozesu abiotikoz sortzen dira, hau da, arrokak higatzean eta hondarra sedimentatzean.

Uharriak artifizialki sor daitezke, berariaz eraikiz ala ontziak nahita hondoratuz. Horrela, itsas hondoa aberastu egiten da eta algak eta arrainen babeslekuak sortzen dira.

## Ikus, gainera 
* Koralezko uharri
* Atoloi
* Belharra

## Kanpo estekak
Estitxu Fernandez

**Estitxu Fernandez Maritxalar** (Lesaka, Nafarroa, 1975eko azaroaren 2a) telebista-aurkezlea, kazetaria eta idazlea da. Psikologia ikasketak egin ditu. Gainera, bertsolaritzan aritu izan da.

## Bizitza 
Bertsotarako zaletasuna familiatik datorkio, aitaren aldetik Saibururen birbiloba eta amaren aldetik Markos Maritxalarren iloba da.
90koen hamarkadan Nafarroako Bertsolari Txapelketan 8 aldiz parte hartu eta 1996, 1997 eta 1998ko finaletan kantatu zuen. 1997ko Bertsolari Txapelketa Nagusian ere parte hartu zuen.

Psikologo lanak utzi eta Euskal Irrati Telebistan lan egiten hasi zen. 2000ko eta 2001eko udetan, ETB 1eko *Su Festa* telebista-saioa aurkeztu zuen; eta 2001ean, *Sorginen laratza* telebista-saioa, Xabier Euzkitzerekin eta Klaudio Landarekin batera. Urte horretan ere, *Bertatik Bertara* saioa aurkeztu zuen, Andoni Aizpuru ordezkatuz. 2002an *Bexamela* telebista-saioan agertu zen, eta urtebete geroago, 2003an, *Bizizaleak* saioan. Ondoren, igande goizetako *Kirolez Kirol* telebista-saioa, *Gaur egun* albistegietako kirol-tartea eta Euskadi Irratiko *Tartaria* irratsaioa aurkezten zituen. 2007ko Gaboneko *2007ko Euskal Kantuen Gaua* aurkeztu zuen Julio Ibarrarekin.

## Lanak 
### Telebista 
## Argitalpenak 
* *M ama eme ume,* Tene Mujika bekari esker, Erika Lagomarekin elkarlanean, 13 emakumeren bizipenetan oinarrituta idatzitako liburua.
* *Sortze berri bat*. *Indarkeria obstetrikorik gabea* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Berria*k Estitxu Fernandezi eginiko elkarrizketa
* Argia aldizkariak Estitxu Fernandezi eginiko elkarrizketa.
* Bertsozale.com Estitxu Fernandez
* Estitxu Fernandez (audio)
*Elkarrizketa: *Patriarkatuak sortu du bortxa obstetrikoa* Berria, 2021.11.02
Artxanda

**Artxanda** mendia Bilboko mendirik adierazgarriena da, Pagasarrirekin batera. Bilboko iparraldean kokaturik dago eta Txorierrirekin egiten du muga.

Artxanda mendiaren bi ertzetatik pasatzen dira Bilbok iparraldean dituen bi sarrerak: bata Egirletatik (Santo Domingo) eta bestea Enekuritik. Bilborekin lotzeko Artxandak badu beste bide bat: funikularra. Funikalarrak Bilboren ikuspegi ederra ematen du eta Artxandako atseden gunera eramaten du. Atseden gune horretan parkeak, igerilekuak, basoak, parrilak, ... daude.

Fitxategi:9111 MIRADOR (44388916350).jpg|Bilboren ikuspegia Artxandatik.
Fitxategi:9117 MIRADOR MH (44388915970).jpg|Eusko gudari eta milizianoen omenezko *Aterpe 1936* oroigarria.
Fitxategi:Uribarri Begoña Pikotamenditik.jpg|Artxandako baso-parkearen ibilbideen mapa (Deustu - Uribarri - Begoña - Bilbo)

## Ikus, gainera 
* Artxandako funikularra
* Bizkaiko Jolas Parkea

## Kanpo estekak
Aitziber Agirre

**Aitziber Agirre Ruiz de Arkaute** (Gasteiz, 1974ko abuztuaren 27a) biokimikan doktorea da, eta, ofizioz, zientzia-kazetaria.

## Ikertzailea biokimikan 
2003an defendatutako doktore-tesian aztertu zuen zelula-mintzak nola ezegonkortzen diren produktu biraletan bidez. Ziklo biraletan, zenbait prozesuk zelula-mintzaren hesiaren perturbazioa eskatzen dute, hala nola fusioa, fusio-proteinek sustatua, eta iragazkortasuna, biporinek eragindakoa. Besteak beste, poliomelitisaren birusaren 2B biporinak mintzak iragazkortzeko duen gaitasuna eta azpiko mekanismo molekularra aztertu zituzten. Horretarako, eta biologia molekularreko, biokimikoko eta biofisikoko tekniketan eta mintzaren ereduetan oinarritutako diziplina anitzeko azterketa egin zuten.

## Zientzia-kazetaria 
*Elhuyar* aldizkarian erregularki idazten du 2001az geroztik. 200 artikulu baino gehiago idatzi ditu, eta aldizkariaren zuzendaria izan da 2015etik 2022ra, Eider Carton-en ondoren. Une honetan, Elhuyarreko Kultura Zientifikoaren arloko arduraduna da.

Elhuyar Fundaziorako lan egiteaz gain, ETB1 eta ETB2rako Teknopolis zientzia eta teknologiari buruzko telebista-programa aurkeztu zuen. Erredaktore-lanetan ere ibili zen.

## Errekonozimenduak 
* CAF-Elhuyar sarietan ohiko kidea izaten da epaimahaietan.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Teknopolis

## Kanpo estekak 
* Aitziber Agirre, Inguma datu-basean.
* Aitziber Agirre Ruiz de Arkaute Elhuyar zientzia eta Teknologia aldizkariko ekarpeak (>200 artikulu)
* Aitziber Agirre. Dialnet
Atom Rhumba

**Atom Rhumba** Bilboko Rock musika taldea da, estilo eklektikoduna. Gaur egungo euskal talderik arrakastatsuenetarikoa da.

Abestiak ingelesez egiten dituzte.

## Taldekideak 
* **Rober!**, abeslaria
* **Iñigo Cabezafuego**, baxujolea eta teklatua
* **Natxo**, bateriajolea
* **Joseba Irazoki**, gitarrajolea
* **Jose Maria Gonzalez**, saxofoi jolea

## Estiloa 
New York-eko 1970eko hamarkadako rock zaratatsua, James Brownen estilo ritmikoak ukitua, horrela deskribatu dute beraien estiloa. Zuzeneko indartsuak dituzte, eta disko grabaketan ere zuzenekoaren indarra eta soinua bilatzen dute.

## Diskografia 
* *Hormonal Riot* (1997, Munster Records)
* *Dirt Shots* (2000, Munster Records)
* ''Chasin' the Onagro* (2001, Munster Records)
* *Backbone Ritmo* (2003, Munster Records)
* *Josetxo Anitua & Atom Rhumba* (2005, Noizpop Records) zuzenean
* *Concrete Mixer* (2005, Munster Records)
* *Amateur Universes* (2006, Oihuka)
* *Gargantuan Melee'' (2010, Brian's Records)

## Kolaborazioak 
* *Punkin*' (1997, Munster Records)
* *La Cagarruta Sónica* (1997, Discos Alehop!)
* *Tribute To Nancy Sinatra Vol. 2 * (1998, Munster Records)
* ''Groovin' Round The World: A Tribute To The Flamin' Groovies* (2000, Safety Pin Records)
* *Again... This One's For Johnny 10* (2001, [Munster Records]])
* *Txinaurriak'' (2010, Bidehuts)

## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko musika garaikidea
* Bilboaldeko musika taldeak

## Kanpo estekak 
*  Taldearen webgunea
Kike Amonarriz

**Endrike "Kike" Amonarriz Gorria** (Tolosa, Gipuzkoa, 1961eko irailaren 30a) Euskal Filologian lizentziatutako soziolinguista, umorista eta telebista-aurkezlea da. 2019ko irailean Euskaltzaleen Topaguneko lehendakari izendatu zuten. Gainera, Tolosako udaleko euskarako teknikaria eta SIADECO elkarteko soziolinguista izan da.

## Argian 
*Zeruko Argia* aldizkarian hasi zen umorezko artikuluak idazten. Horrez gain, txiste liburu eta kaseteak egin ditu Joxerra Galarraga eta Guillermo Segurolarekin. Gainera, *Argiak* argitaratutako *Txorakikeriak* izeneko liburuak idatzi ditu. Inguma datu basean Amonarrizek idatzitako 45 lan baino gehiago azaltzen dira, gehienak soziolinguistikari buruzko hitzaldiak eta artikuluak. Adibidez: *XXI. mendeko euskaldunak: "Nola aldatu(ko) diren gauzak, kamarada!"* (2009), *Gazte hizkerak - hizkera gazteak* (2008), *2006ko hizkuntzen kale-erabileraren neurketa: aurreikuspenak eta emaitzak* (2007), *Euskal Herriko hizkuntz normalizazioaren zenbait alderdi* (1984).

## Euskal Telebistan 
Halaber, Euskal Telebistan lan egiten du eta hainbat saiotan parte hartu du aktore, gidoilari edota aurkezle lanetan: *Hitz eta Pitz, Funtzioa, Hau da A.U., Beni ta Marini, Balinda, Bai zera, Txiskola* eta *Sikofonia*. Gainera, *Barrebusa* telebista saioa zuzendu du.

2006ko urtarriletik 2013ra bitartean, ETB 1eko *Mihiluze* telebista saio arrakastatsua aurkeztu zuen Ilaski Serranorekin, ziur aski bere jardunik ezagunena hedabide honetan.

2013-2015 urteen artean, ETB 1eko *Tribuaren Berbak* saioa aurkezten zuen, euskararen inguruko dibulgazio saioa.

2015-2017 urteen artean, ETB 1eko *Burubero* lehiaketa aurkeztu zuen.

2025.urtean Tribuaren Berbak saioa bueltatu da, eta bera da aurkezle.

## Topagunean 
[ezkerrera|thumb|[Kike Amonarriz|Kike Amonarrizek Irati Iciar-ri Euskaltzaleen Topaguneko lehendakari kargua pasatzen 2023an.]]
2019ko irailean, Kike Amonarrizek hartu zuen Elena Lakaren lekukoa eta Topagunearen lehendakaritza hartu zuen, Andoaingo Martin Ugalde Kultur Parkean. Tolosako Galtzaundi Euskara Elkartearen kidea da Amonarriz eta kargu hau hartuta, Euskal Herriko elkarte guztien koordinatzaile dabil orain.

Urte hartan bertan "Euskararen bidegurutzetik" (Elkar) liburua idatzi zuen, bere esperientziatik egindako lan sendoa.

Euskaltzaleen Topaguneko lehendakari kargua Irati Iciarri pasa zion 2023ko irailean.

## Euskaltzaina 
2021ean euskaltzain urgazle izendatu zuen Euskaltzaindiak.

## Beste arlo batzuetan 
2003ko foru hauteskundeetan Aralar alderdiaren Tolosaldeko zerrenda itxi zuen, independente gisa.

Gure Esku ekimenaren bultzatzailea ere bada.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zerrenda:Tolosar ospetsuak
* 31 eskutik

## Kanpo estekak 
* "Umorea beti da politikoa", elkarrizketa *Argia*n (2008/01/06).
* "Irakasle mitiko haiek", *UEU*ren 40. urteko blogean.
* Elkarrizketa *Berria*n Topagunearen lehendakari izendatu ostean (2019/09/28).
Herritarren Mugimenduaren Aldeko Batasuna

**Herritarren Mugimenduaren Aldeko Batasuna** ( edo *UMP*) Frantziako alderdi politiko eskuindarra izan zen; gaur egun, *Les Républicains* izena hartu zuen*.* Hasieran, *Union pour la Majorité Présidentielle* ("Lehendakaritzarako Gehiengoaren aldeko Mugimendua") izenarekin jaio zen, orduko Jacques Chirac presidenteari babesa emateko 2002ko hauteskundeei begira.

Europako Alderdi Popularraren kide zen eta Nazioarteko Batasun Demokratako kide, munduko alderdi kontserbadoreen eztabaidagunea. Gaullismoaren ondorengo zuzena zen: alde horretatik, presidentzialista eta nazionalista.

## Iruditegia 

Irudi:Sarkozy-congres-ump.jpg|Nicolas Sarkozy, alderdiko kongresuan hizketan.

## Zuzendaritza 
* Presidentea: Nicolas Sarkozy
* Presidente delegatua: Jean-Claude Gaudin
* Idazkari orokorra: Pierre Méhaignerie
* Idazkariorde orokor delegatua: Brice Hortefeux
* Idazkariorde orokorra: Roselyne Bachelot
* Diruzaina:Éric Woerth
* Aholkulari politikoak: Patrick Devedjian, François Baroin eta François Fillon
* Bozeramaileak: Luc Chatel eta Valérie Pécresse

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Saseta Batailoia

**53. Saseta Batailoia** Candido Saseta komandantea gogoratzeko eta omentzeko sortu zen Euzko Gudarosteko batailoia zen, lau konpainiaz osatua: Beti Aurrera, Aitzol, San Martzial eta Zarraibeiti.

Batailoi honetako Beti Aurrera Saildiaren ikurrina, 1944ko urtean alemaniarren kontra Akitanian borrokatu zuen Gernika Batailoia ren ikurrina izan zen.
 
Martin Saseta, Candidoren anaia, kapitain zuen Beti Aurrera konpainiaren ikurriña izan zen Frantzian Bigarren Mundu Gerran EAE-ANVko kidea zen Kepa Ordoki irundarraren aginduetara gerra egin zuen Gernika Batailoiaren ikurrina. Ikurrin horrekin egin zuen desfilea Parisen, 1945ean, Gernika batailoiak. Gernikako Juntetxean dago jasorik ikurrin hori 1983ko apirilaren 27az geroztik.

## Kanpo estekak
Cambridgeko Unibertsitatea

**Cambridgeko Unibertsitatea** (*University of Cambridge* ingelesez) Ingalaterra eta mundu osoko ezagunenetarikoa da. Herrialde hartako bigarren zaharrena da, Oxfordekoaren ondoren.

Cambridge hirian sortu zuten 1209an.

## Fakultateak 
Unibertsitate honek 31 *College* edo fakultate ditu:

# Christ's 1505ean sortua.
# Churchill, 1960.
# Clare, 1326.
# Clare Hall, 1965.
# Corpus Christi, 1352.
# Darwin, 1964.
# Downing, 1800.
# Emmanuel, 1584.
# Fitzwilliam, 1966.
# Girton, 1869.
# Gonville and Caius, 1348.
# Homerton, 1976.
# Hughes Hall, 1885.
# Jesus, 1496.
# King's, 1441.
# Lucy Cavendish*, 1965.
# Magdalene, 1428.
# New Hall*, 1954.
# Newnham*, 1871.
# Pembroke, 1347.
# Peterhouse, 1284.
# Queens', 1448.
# Robinson, 1977.
# St Catharine's, 1473.
# St Edmund's, 1896.
# St John's, 1511.
# Selwyn, 1882.
# Sidney Sussex, 1596.
# Trinity, 1546.
# Trinity Hall, 1350.
# Wolfson, 1965.

(* Emakumeak onartzen dituzte).

## Ikus, gainera 
* Erdi Aroa

## Kanpo estekak 
*  Cambridgeko Unibertsitateko webgunea
Nafarroako Ezker Batua

**Nafarroako Ezker Batua** Espainiako Ezker Batua alderdi politikoaren ordezkari politikoa da Nafarroan. Izen ofiziala *Izquierda Unida de Navarra - Nafarrako Ezker Batua (IUN-NEB)* da. Beren burua "nafar ezkerraren mugimendu politiko eta sozial antolatu" moduan definitzen dute, eta Espainiako Ezker Batua alderdiarekin federatua dago.

Ezker Batua-Berdeak alderdiarekin organo komun bat dauka, non komuneko Hego Euskal Herria mailako erabakiak hartzen diren bi euskal alderdien artean. Hala ere, bi alderdion artean desberdintasun estrategikoak badira. Lizarra-Garaziko Akordioa adibidez, Nafarroako EBk ez izenpetzea erabaki zuen, EAEkoak parte hartu zuen bitartean.

2011n, duela gutxi Nafarroa Bai utzitako Batzarrerekin batera, Izquierda-Ezkerra koalizioa osatu zuen 2011ko foru eta udal hauteskundeei begira.

## Hauteskundeetako emaitzak 
* Foru hauteskundeen emaitzak (Nafarroako Parlamentuan).

* Udal hauteskundeetako emaitzak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  IUN-NEBen webgunea
Bilgune Nazionala

**Bilgune Nazionala** (ofizialki eta frantsesez *Rassemblement National* edo RN, eta 2018ra arte *Front National* edo FN) frantziar alderdia da, muturreko eskuinekoa, doktrina xenofoba eta frantziar nazionalista duena. Alderdiaren sortzailea Jean-Marie Le Pen izan zen, eta haren alabak, Marine Le Penek hartu zuen ondoren alderdiaren buruzagitza.

FNk 2002ko hauteskundeetan hirugarren indarra izatea lortu zuen, Alderdi Komunista eta UDF edo Frantziako Demokraziarako Batasunaren gainetik.

2002ko lehendakaritzako hauteskundetan bigarren indarra izatea ere lortu zuen, historia eginez. Le Penek % 18,86ko ehunekoa lortu zuen, alderdi sozialistaren gainetik. Dena den, bigarren itzulian Jacques Chiracen aurka % 17,79 lortu zuen, eta azken horrek, berriz, % 82,21. 2017ko presidentzialetan bigarren geratu ziren Emmanuel Macronen Errepublika Martxan alderdiaren kontra, bigarren itzulian galduz. Ordutik aurrera Macron da Frantziako lehendakari, nahiz eta Le Penek botu-intentzioan goraka egin.

## Erregioekiko jarrera: Euskal Herria 
Bere mitinetan Frantziako erregioen ikurrak erabili ohi ditu RNk, nahiz eta Frantzian berezkoa den zentralismoa mantentzearen alde agertu.

Euskal Herriaren kasuan, ez da inoiz berorren ezagutze administratiboren alde agertu, ezein Pirinio Atlantikoetan RNren idazkari Jean Michel Iratxet, Euskal Hirigune Elkargoaren kontra agertu baitzen, egitura horri egozten zizkion gobernantzarako arazoak zirela medio. Alta, Akitania Berriko Legebiltzarrean akordatu diren euskararen aldeko neurri guztien alde bozkatu du RNk, ikastolekiko eta euskararekiko jarrera baikorraz. Hala ere, Errepublikako hizkuntza ofizial bakartzat frantsesa dute, eta ez beste ezer.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oxfordeko Unibertsitatea

**Oxfordeko Unibertsitatea** () Ingalaterrako unibertsitaterik zaharrena da, Cambridgekoaren aurretik, eta munduko garrantzitsuenetarikoa.

Unibertsitate honetan Erresuma Batuko 4 erregek eta 8 atzerriko erregek, 47 Nobel Saridunek, 25 Lehen Ministrok, 28 atzerriko presidente eta lehen ministrok, 7 sainduk , 86 artzapezpikuk, 18 kardinalek eta Aita Santu batek ikasi dute.

Oxford hirian sortu zuten 1167. urtea baino lehen, zehaztu gabeko datan.

## Fakultateak 
Unibertsitateak 39 *college* edo fakultate ditu:

# All Souls College 1438an sortua.
# Balliol College 1263.
# Brasenose College 1509.
# Christ Church 1546.
# Corpus Christi College 1517.
# Exeter College 1314.
# Green Templeton College 2008.
# Harris Manchester College 1786.
# Hertford College 1282.
# Jesus College 1571.
# Keble College 1870.
# Kellogg College 1990.
# Lady Margaret Hall 1878.
# Linacre College 1962.
# Lincoln College 1427.
# Magdalen College 1458.
# Mansfield College 1886.
# Merton College 1264.
# New College 1379.
# Nuffield College 1937.
# Oriel College 1326.
# Pembroke College 1624.
# The Queen's College 1341.
# Reuben College 2019.
# St Anne's College 1878.
# St Antony's College 1950.
# St Catherine's College 1963.
# St Cross College 1965.
# St Edmund Hall 1226.
# St Hilda's College 1893.
# St Hugh's College 1886.
# St John's College 1555.
# St Peter's College 1929.
# Somerville College 1879.
# Trinity College 1554.
# University College 1249.
# Wadham College 1610.
# Wolfson College 1966.
# Worcester College 1714.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Oxfordeko Unibertsitatearen webgunea
Oxford

**Oxford** Ingalaterrako hegoaldean dagoen hiria da, Oxfordshire izeneko konderrian eta Hego-ekialdeko Ingalaterrako eskualdean.

Mundu osoan ezaguna da unibertsitatea dela-eta, ingelesezko munduan zaharrena dena. XII. mendean sortua, 1258an, jite konstituzionalistako Oxfordeko Xedapenak ezarri ziren bertan, Henrike III.a erregearen boterea guztiz murriztuz, jaunen batzarraren mesedetan.

134.248 biztanle zituen 2001ean.

Oxfordek hiriaren estatusa jaso zuen 1542an.

## Klima 
## Unibertsitatea 
Oxfordeko Unibertsitatea XII. mendean sortu zuten, zehazki ez dakigun datan.

## Inguru naturala 
Tamesis ibaiak hiria zeharkatzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Oxford hiriko webgune ofiziala
Boloniako Unibertsitatea

**Boloniako Unibertsitatea** ( edo *UNIBO*) Italia eta Europa osoko unibertsitate zaharrena da, 1088an sortua, Oxfordekoaren, Pariskoaren, Salamancakoaren eta Coimbrakoaren aurretik.

## Fakultateak 
Boloniako unibertsitateak 100.000 ikasle ditu, eta 23 fakultate:
# *Agraria*
# *Chimica industriale*
# *Economia*
# *Farmacia*
# *Giurisprudenza*
# *Ingegneria*
# *Lettere e filosofia*
# *Lingue e letterature straniere*
# *Medicina e chirurgia*
# *Medicina veterinaria*
# *Scienze della formazione*
# *Scienze matematiche, fisiche e naturali*
# *Scienze motorie*
# *Scienze politiche*
# *Scienze statistiche*
# *Economia* (Forli)
# *Scienze Politiche «Roberto Ruffilli»*
# *Scuola Superiore di Lingue Moderne per Interpreti e Traduttori*
# *Architettura* (Cesena)
# *Ingegneria Seconda Facoltà* (Cesena)
# *Psicologia* (Cesena)
# *Conservazione dei beni culturali* (Ravenna)
# *Economia* (Rimini)

## Boloniako Prozesua 
1988an Unibertsitatearen 900. urteurrena ospatu zenean *Magna Carta Universitae* sinatu zen bertan. Hori hartu da geroago Sorbonako deklarazioaren harira 10 urte pasata Unibertsitate honetan bertan sinatuko zen Boloniako prozesuarena.

Prozesu honek Europako Goi Hezkuntza Esparrua sortu eta homogeneizatzea du helburu. Ikasle talde batzuek eta ezkerreko hainbat alderdik kritikatu dute atzean neoliberalismoa dagoelakoan.

## Kanpo estekak 
*  Boloniako Unibertsitatearen web gune ofiziala
Coimbrako Unibertsitatea

**Coimbrako Unibertsitatea** () Portugalgo unibertsitate zaharrena da eta Europako urtetsuenetarikoa, 1290ean sortutakoa. Coimbran ezarri zen 1308an eta 2013an UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

## Historia 
1290an *Estudo Geral* (Ikasketa orokorra) eskola eratu zuen Lisboan Dionisio I.a Portugalgoak eta abuztuaren 9an Nikolas IV.a Aita Santuak onartu egin zuen. Bertan Arteak, Eskubide kanonikoa, Zuzenbidea eta Medikuntza fakultateak hartzen zituen baina Teologia komentu dominiko eta frantziskotarren eskutan uzten zuen.

Lisboatarren eta ikasleen artean istiluak izan ziren eta 1308an unibertsitatea Coimbrara aldatzea erabaki zen, aurretik ere ikasle tradizioa zuen hiria baitzen. 1338an Lisboara itzuli zen baina 1384an berriz ere Coimbrara eraman zuten. 1380an Teologia fakultatea ireki zen. Hurrengo urteetan egoitza hainbat alditan aldatu zuten hiriz baina 1537an Joanes III.ak Coimbran ezarri zuen betirako, muinoaren gaineko Alcaçova jauregian. 1559an Évoran beste unibertsitate bat sortu arte Coimbrakoa izan zen herrialdeko bakarra.

XVIII. mendean Pombalgo markesak erreforma handiak ezarri zituen unibertsitatean eta Zientzia ikasketei garrantzi berezia eman zien orduan Europan nagusitzen ari zen Argien Garaiaren ildoak hartuz.

## Unibertsitatearen atalak 
* Goikaldea (*Alta Universitária*): Bertan kokatzen dira Errektoregoa eta Administrazioa. Zuzenbidea, Letrak eta Psikologia fakultatea ere badaude.
* Injeniaritza poloa: Zientzia eta teknologia fakultateak daude bertan.
* Osasun Zientzien fakultatea: Medikuntzai loturiko fakultateak daude bertan.

## Fakultateak 
Coimbrako Unibertsitateak 8 fakultate dauka gaur egun eta 22.000 ikasle inguru:
# Letrak.
# Zuzenbidea.
# Medikuntza.
# Zientziak eta Teknologia
# Farmazia
# Ekonomia
# Psikologia eta Hezkuntza Zientziak
# Kirol Zientziak eta Gorputz-hezkuntza

## Iruditegia 

Irudi:Universidade de Coimbra (6167728712).jpg|Errektoregoa.
Irudi:Coimbra University.jpg|Paço das Escolas.
Irudi:Biblioteca Joanina Universidade de Coimbra IMG 0266.JPG|Joanes III.aren liburutegia.
Irudi:Faculdade Letras - coimbra.jpg|Letren fakultatea.
Irudi:Faculdade Medicina - coimbra.jpg|Medikuntza fakultatea.
Irudi:Jardim Botânico (3540454067).jpg|Lorategi botanikoak.

## Kanpo estekak 
*  Coimbrako Unibertsitatearen webgunea
Parisko Unibertsitatea

**Parisko Unibertsitatea** (), **Sorbonako unibertsitatea** edo **Sorbona** Frantziako unibertsitaterik zaharrena izan zen, 1150 inguruan sortua. Halaber, Europako urtetsuenetarikoa zen, Oxfordekoarekin, Boloniakoarekin, Salamancakoarekin eta Coimbrakoarekin batera. 1968ko maiatzeko protesta mugimenduaren eta 1968-1971 aldiko erreformaren ondorioz, Parisko Unibertsitatea desegin zuten, eta hamahiru unibertsitate sortu zituzten haren ordez.

## Parisko Unibertsitatearen ondorengoak 
1970ean, Parisko Unibertsitatea hamahiru unibertsitatetan banatu zuten:
* Parisko Unibertsitatea I - Panthéon-Sorbonne (webgunea).
* Parisko Unibertsitatea II - Panthéon-Assas (webgunea).
* Parisko Unibertsitatea III - La Sorbonne Nouvelle (webgunea).
* Université Paris Cité (webgunea).
* Sorbona Unibertsitatea (webgunea).
* Parisko Unibertsitatea VIII - Vincennes-Saint-Denis (webgunea).
* Parisko Unibertsitatea - Dauphine PSL (lehen Parisko Unibertsitatea IX): webgunea.
* Parisko Unibertsitatea X - Nanterre (webgunea).
* Paris-Saclayko Unibertsitatea (webgunea).
* Parisko Unibertsitatea XII - Paris-Est-Créteil-Val-de-Marne (webgunea).
* Parisko Unibertsitatea XIII - Sorbonne Paris Nord (webgunea).

## Kanpo estekak
Ndonga

**Ndonga** edo **Oshindonga** oshivambo izeneko bantu hizkuntzen aldaera da. Namibian eta Angolako leku batzuetan hitz egiten da, eta harreman estua duen Kwanyama aldaeraren batera taldekaturik dago hizkuntz-sailkapenean. Ndonga hiztunak 690.000 bat mila dira.

Kristau misiolari batek, Martti Rautanenek, idatzi zuen ndongazko lehen liburua: Biblia itzuli zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sare kudeaketa

**Sare kudeaketa** konputagailu-sareko zerbitzuen kalitatea eta funtzionamendu zuzena ez galtzeko baliabideen sare monitorizazioa eta kontrola egitea da..

Lan honek zera kudeatzen ditu:

:* Akatsak: Hondatzen diren sare-txartelak,
:* Perfomantziak eta errendimendua:
:* Konfigurazioa: Hardware eta software
:* Segurtasuna: Firewall, IDS...

## Ikus, gainera 
* Sare protokolo
* Sare monitorizazioa

## Kanpo estekak
Ferran Adrià

**Ferran Adrià Acosta** (L'Hospitalet de Llobregat, Bartzelona, 1962ko maiatzaren 14a) sukaldari katalana da. *El Bulli* jatetxearen *chef* eta jabea, Michelin Gidaren hiru izar dauzkana. Egungo sukaldaririk onena hartuta dago, eta noizean behin "sukaldearen alkimista" deitu diote. Time aldizkari estatubatuarrak 2004ko munduko 100 pertsonai berritzaileenetarikoen artean sartu zuen.

## Argitaratutako lanak 
* *El Bulli* 1983-1993 ( Juli Soler eta Albert Adriàrekin)
* *El Bulli*: Mediterráneoaren zaporea, 1993, 
* *Los secretos de El Bulli*, 1997, ISBN 448710002
* *El Bulli* 1994-1997 (Juli Soler eta Albert Adriàrekin)
* *Cocinar en 10 minutos con Ferran Adrià*, 1998, 
* *Celebrar el milenio con Arzak y Adrià* (Juan Mari Arzakekin), 1999, 
* *El Bulli* 1998-2002 (Juli Soler eta Albert Adriàrekin), Conran Octopus, 2003, ; Ecco, 2005, 
* *El Bulli* 2003-2004 (Juli Soler eta Albert Adriàrekin), Ecco, 2006, 

## Ikus gainera 
* El Bulli

## Kanpo Loturak 
* "El Bulli" jatetxearen web gunea
Palentzia

**Palentzia** (gaztelaniaz eta ofizialki, *Palencia*) izen bereko probintziako hiriburua da eta haren hegoaldean dago kokatuta. 

Carrión-eko ibarrean kokatuta dago, ibaiak Pisuergarekin bat egiten duen lekutik gertu. 

82.263 biztanle zituen 2006an, eta 76.331 2023an.

## Banaketa administratiboa 
### Erdiguneko auzoak 
* Centro-Catedral
* Centro-La Puebla
* Centro-Salón de Isabel II
* Centro-San Pablo

### Zabalguneko auzoak 
* Campo de la Juventud
* El Carmen
* Pan y Guindas
* Nueva Balastera
* San Telmo - Santiago
* Madrid
* San Juanillo
* Eras del Bosque
* Ave María

### Kanpoko auzoak 
* Allende el Río
* Ntra. Sra. de los Ángeles
* Santa Marina
* San Antonio
* Cristo del Otero

## Demografia 
## Ekonomia 
Merkataritza eta industria (ehungintza, janari industria, kimika industria) dira ekonomia jarduera nagusiak.

## Historia 
Erromatar hiria izan zen (*Pallantia*). Apezpiku egoitza izan zen IV. mendetik aurrera. Musulmanek suntsitu ondoren, basamortu bihurtua geratu zen Palentziako lurraldea, baso guztiak bota baitzituzten haiek. Nafarroako Antso Nagusiak hiria berriro eraiki zuen (1032), apezpiku egoitza berritu zuen eta eskubide batzuk eman zizkion (1035-II-17). Alfontso VIII.a Gaztelakoak Espainiako lehenengo unibertsitatea sortu zuen han (1208), 1262. urtean Salamancara eraman zena.

## Ondasun nabarmenak 
Aipagarriak dira , besteak beste, 1321-1516 bitartean eraikitako katedrala (Juan de Flandesen erretaula nagusia, 1509; Jan Joest de Haarlemen Ama Errukitakoa triptikoa, 1505; Grecoren San Sebastian, 1580; Pedro Berrugueteren diptiko bat eta Mateo Cerezoren Santa Katalinaren ezkontza mistikoak), San Miguel eliza (XII-XIII. mendeak), San Pablo monasterioko eliza gotikoa (XVI-XVII. mendeak) eta Santa Clara eliza gotikoa (XIV-XV. mendeak).

Bestela, bertako Aste Santua deklaratu dute nazioarteko interes turistikodun jaia.

## Palentziar ezagunak 
* Trinidad Arroyo (1872-1959), oftalmologoa.
* Pedro Aguado Bleye (1884-1954?), historialaria.
* Victorio Macho (1887-1966), eskultorea. 
* Maria Silva (1941-2023), aktoresa.
* Ana José Cancio (1960-), kirol-kazetaria.
* Pablo Casado (1960-), politikaria.
* Elena Anaya (1975-), aktorea.
* Marta Dominguez (1975-), atleta.

## Herri eta hiri senidetuak 
* 

## Ikus, gainera
* Tierra de Campos

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Palentziako Udalaren webgunea
Buffer gainezkatze

**Buffer gainezkatze** ( *buffer overflow* edo *buffer overrun*) segurtasun informatikoan eta programazioan, memoriako datu eremu batean eduki dezakeen baino gehiago kopiatzen denean gertatzen den software akats bat da, memoriaren aldameneko eremuan gainean idazten da soberako datuak. Ondorioz, memoria atzipenean salbuespen bat gertatzen da eta programa bukatzen da edo asmo txarrez egindakoa bada segurtasuna hautsiz.

Kasu batzuetan programaren fluxua alda daiteke, aurrez ez ikusitako aginduak eginez. Konputagailu arrunten arkitekturen memoriak ez baitu datuak eta programak bereizten gertatzen da hau.
Akatsa duen programak baimen bereziak baldin baditu segurtasun akatsean bilakatzen da. Erasotutako programaren konputagailutik baimenak lortzeko bereiziki diseinatutako kodea shellcode deitzen da.

## Irtenbidea 
Erabiltzaileak sartzen dituen datuak baliozkotu behar dira. Arazo hau karaktere kateak kopiatzean gertatzen da gehien bat.

## Adibide grafikoa 
Demagun programa batek bi aldagai dituela erreserbatuta:
:* A aldagaia: string motako eta 8 byte hartzen ditu.
:* B aldagaia: zenbaki osoa eta 2 byte hartzen ditu.

Hasieran A-ren bufferrean ez dago ezer edo hobeto esanda balio nuluak daude eta B-k “3” zenbakia dauka. Karaktere bakoitzak byte baten bidez adierazten da.

Jarraian, programak A bufferrari gehiegizko karaktereak sartzen dizkio. Datu sarrera hau baliozkotzen ez denez B bufferrean gainidazten da.

Behar kasu honetan ez da gertatzen segurtasun akatsik baina apropos aukeratutako datuekin gerta likete.

## Ikus, gainera 
* Exploit
* DoS
* Password Crack
* Hijacking
* Sniffing
* Troyako zaldi
* Birus
* Segurtasun informatiko

## Kanpo estekak 
*  Kriptopolis Webgunea
Exploit

**Exploit** (ingelesetik lehertu, baliatu) programa baten ahulune batez edo akats batez (programazio-errore edo zorri) baliatu nahi duen programa gaizto bati deitzen zaio.

**Exploit** programaren helburua biktimaren sistema hondatzea edo gaitasunik gabe uztea da, baina normalean segurtasun neurriak bortxatzen dira norbereren etekina lortzeko edo beste batzuei erasoen iturburu izateko

**Exploit** programa sistema eragilearen ahuluneak bortxatzeko erabiltzen da eta bertara sartzeko supererabiltzaile bezala, root erabiltzaile alegia.

**Exploit** erabiltzen dituzten ahuluneen arabera sailka daitezke:

:* Buffer gainezkatze ahulunea
:* DoS ahulunea
:* Race condition ahulunea
:* Karaktere kateren akatsaren ahulunea (format string bugs)
:* SQL injekzioaren ahulunea
:* Karakere injekzioaren ahulunea (CRLF).
:* HTML injekzio anitzaaren ahulunea (Multiple HTML Injection)
:* Cross Site Scripting (XSS)aren ahulunea
:* Leiho iruzurtien ahulunea (Window Spoofing).

## Ikus, gainera 
* Exploit
* Buffer gainezkatze
* Password Crack
* Hijacking
* Sniffing
* Troyako zaldi
* Birus
* Segurtasun informatiko

## Kanpo estekak 
*  Kriptopolis Webgunea
Interfaze

Orokorrean, **interfaze** bat izaera desberdineko gauza bi elkartzen diren eremua edo puntua da.

Honela, helburu berdina duten prozesu desberdin bi elkartzea ahalbidetzen duen bitartekoari **interfazea** deritzo.

Arlo askotan erabiltzen da termino hau:
:* Software arloan, erabiltzailearen interfazea erabiltzailearen eta programaren artean informazioa trukatzeko programaren atala da.
:* Elektronika arloan, interfaze elektronikoa sistema elektroniko bi edo gehiagoren arteko komunikazioa ahalbidetzen duen ataka (zirkuitu) fisikoa da.