Dinora Doudtchitzky Abramson

**Dinora Doudtchitzky Abramson** (Odesa, Ukraina, 1914ko abuztuaren 29a - Santiago, Txile, 2004ko ekaina) ukrainar-txiletar artista, margolari eta grabatzailea izan zen.

## Biografia 
Dinora Doudtchitzkyk, txikitan, osasun-arazo larriak izan zituen, eta, horren ondorioz, eriondoko luzeak jasan zituen. Denbora tarte horietan, marrazketarekiko interesa garatu ahal izan zuen. 1924an, Lehen Mundu Gerra bukatu ondoren, bere herrialde Ukrainaren egoera zaila zela eta, Dinoraren familiak Argentinara emigratzea erabaki zuen. Bertan zela, Buenos Aireseko Akademia Nazionalean eta, ondoren, Arte Ederren Goi Eskolan arte ikasketak egin zituen. *Taller 99ko* beste artista batzuekin batera (Roser Bru, Pedro Millar, Jaime Cruz eta Delia del Carril, besteak beste), metalezko grabatuaren aukera teknikoak aztertu zituen. Txileko Unibertsitate Katolikoko Arte Eskolako grabatu arloko irakasle-lantaldean ere sartu zen urte berean. Han grabatuko irakasle laguntzaile izendatu zuten eta, 1962an, irakasle titulartasuna lortu zuen eskola berean. 1982an utzi zuen irakasle lana, osasun arazoak tarteko. Ondoren, grabatua ere utzi zuen eta metal gaineko esmaltearen teknika ikertzen hasi zen. Grabatuan bezala, formatu berri horretan ere gehien garatu zuen gaia hiriaren irudia izan zen, bere ibilbide artistiko osoan presente egongo zen gai bera.

Obra gehienak sortu zituen urteetan, Dinora Doudtchitzkyk bere lanak ikusgai izan zituen bakarkako zein taldeko erakusketetan izan zituen. Bakarkakoak Txilen (Santiago eta Concepción), Argentinan (Buenos Aires) eta Uruguain (Montevideo) izan ziren, eta taldekoak —*Talde 99ko* kide gisa— Latinoamerika osoan (Argentina, Txile, Bolivia, Brasil, Kolonbia, Mexiko, Peru, Puerto Rico, Uruguay eta Venezuela), bai eta Ameriketako Estatu Batuetan (New York) eta Europan (Alemania, Austria, Espainia, Italia, Ingalaterra, Suitza, Polonia eta Jugoslavia) ere.

## Obra 
Dinora Doudtchitzky aldeanitzeko artista bisuala izan zen, bere ibilbidean hainbat teknika desberdin landu baitzituen: pintura, akuarela, marrazkia eta grabatua. Hasiera-hasieratik nabarmentzen dira erretratuak (batez ere emakumeen eta haurren aurpegiak), baita hirien ikuspegiak ere. Grabaturako hurbilketa Nemesio Antúnezen laguntzaile gisa hasi zen Grabatuko katedran, Arte Aplikatuen Eskolan (1953). Geroago, Dinora Antúnezen laguntzailerik garrantzitsuena izen zen Taller 99 atelierraren sorreran. Nemesio Antúnezek esan zuenez, «Dinora, beti irribartsu eta eskuzabal. 1956an *Taller 99* sortu genuenean, bera izan zen bertako zimendua, horma eta leihoa, berak jarri zuen martxan (…)». Grabatuan lortu zuen mailarik handiena bere garapen artistikoa, sormena eta etengabeko bilaketa erakutsiz, xixelaz, urtintaz, akuaforteaz eta koloreaz esperimentatuz. Stanley William Hayter grabatzaile britaniarraren tindatzeko eta estanpatzeko modua bere egin zuen, eta horrela askatasun kromatiko handiagoa lortu zuen. Aitzindaria izan zen modalitate horretako grabatu serieak egiten. Artistak berak hau esan zuen bere esperientzia horretaz: «Minimoaz baliaturik lortu dut gehienezkoa bilatzea»,

## Premios y distinciones 
* 1940tik aurrera erakustaldi ofizialetan parte hartu zuen. Parte hartze nabarmena izan zuen, 1951n, Sao Pauloko lehen Biurteko Erakustaldian. 1957an, Arte Garaikidearen Museoaren (MAC) LXVIII. Erakustaldi Ofizialean 3. saria lortu zuen Marrazketa eta Grabatuaren sailean,  Santiago, Txile.
* 1959 Hirugarren Saria, Grabatuaren sailean, Erakustaldi Ofizialean, Santiago, Txile.
* 1960 Lehen Sariak Grabatuaren eta Horma-irudiaren sailetan Udako Erakustaldian, Santiago, Txile.
* 1961 Lehen Saria Grabatuaren sailean Neguko Erakustaldian, Valparaíso, Txile.
** Lehen Saria Grabatuaren sailean Erakustaldi Ofizialean, Santiago, Txile.

## Exposiciones y colecciones 
### Individuales 
* 1957 San Andrés Unibertsitatea, La Paz, Bolivia.
* 1958 Sala Ateo, Montevideo, Uruguai.
** Sala Beaux Arts, Santiago, Txile.
* 1960 Erakusketak Temuco, Osorno eta Valdivia hirietan, Txile.
* 1962 *Cantar de los Cantares de Salomón* grabatuen argitalpen mugatuan parte hartu zuen, Taller 99, Santiago, Txile.
* 1973 *Grabados del Nuevo Mundo* erakusketa, Galería Aele, Madril, Espainia.
* 1977 Hezkuntza Ministerioaren erakusketa, Santiago, Txile.
* 1978 Concepcióneko Unibertsitateko Erakusketa Aretoa, Concepción, Txile.
* 1980 *Grabados*. Hezkunta Ministerioaren Erakusketa Aretoa, Santiago, Txile.
* 1983 El Claustro galeria, Santiago, Txile.
** Carmen Waugh Arte Galeria, Santiago, Txile.
* 1984 Lessing Aretoa, Txiletar-Alemaniar Institutua, Concepción, Txile.
* 1989 Atzera begirako erakusketa, Musika Eskola Modernoaren Aretoa, Santiago, Txile.
** *Grabados*, Israel-Txile Etxea, Santiago, Txile.

### Taldekoak 
* 1951 Arte Modernoaren I Biurteko Erakustaldi, Sao Paulo, Brasil.
* 1955 *Cien años de la Pintura Chilena*, Arte Ederren Fakultatea, Kazetarien Elkartearen Erakusketa Aretoa, Santiago, Txile.
* 1957 Arte Modernoaren Museoaren IV Biurteko Erakustaldia, Sao Paulo, Brasil.
** Grabatu Garaikidearen 1. Nazioarteko Erakustaldia, Arte Ederren Museo Nazionala, Santiago, Txile.
* 1958 Margolari eta Eskultoreen Elkartearen 18. Urteurrenaren Erakusketa, Txileko Unibertsitatearen Erakusketa Aretoa, Santiago, Txile.
** Grabatuaren Nazioarteko Biurteko Erakustaldia, Santiago, Txile.
* 1959 *Nueva Pintura y Escultura Chilena*, Arte Ederren Museo Nazionala, Santiago, Chile.
** *Asociación Chilena de Pintores y Escultores*, Arte Ederren Museo Nazionala, Santiago, Txile.
** *Erakustaldi Ofiziala*, Arte Garaikidearen Museoa, Santiago, Txile.
** *Txileko Margolarien eta Eskultoreen Elkartea*, Arte Ederren Museo Nazionala, Santiago, Txile.
* 1960 *Salón de Verano*, Viña del Mar, Txile.
** *Grabados del Taller 99 - Chile*, Arte Garaikidearen Institutua, Lima, Peru.
* 1961 *Erakustaldi Ofiziala*, Arte Garaikidearen Museoa, Santiago, Txile.
** *Salón de Invierno*, Valparaíso, Txile.
* 1963 *1a. Bienal Americana de Grabado*, Arte Garaikidearen Museoa, Santiago, Txile.
* 1965 *Arte Gráfico Chileno*, Kultura Hispanikoaren Institutua, Santiago, Txile.
** *Segunda Bienal Americana de Grabado*, Arte Garaikidearen Museoa, Santiago, Txile.
* 1968 *III Bienal Americana de Grabado*, Arte Garaikidearen Museoa, Santiago, Txile.
* 1969 *Primera Exposición Anual*, Las Condeseko Institutu Kulturala, Santiago, Txile.
** Arte Ederren Eskolako obren donazioa enkantean saldu eta Arte Ederren Eskola berria sortzeko, Txile.
* 1970 *Grabados de Chile*, Udal Aretoa, Buenos Aires, Argentina.
** *Grabado Chileno Contemporáneo*, Aldi Baterako Erakusketa Aretoa, Mexiho Hiria, Mexico.
** *Arte de Aries a Sagitario*, Viña del Mar-eko Udal Kasinoa, Viña del Mar, Txile.
** *Grabado Chileno Contemporáneo*, Jaliscoko Kultura Etxea, Jalisco, Mexico.

* 1972 *II Bienal de San Juan del Grabado Latinoamericano*, Puerto Ricoko Kultura Institutua, Puerto Rico.
* 1974 *Dibujos y Grabados del Museo de Arte Contemporáneo*, Arte Garaikidearen Museoa, Santiago, Txile.
* 1975 *II Bienal Internacional de Valparaíso*, Valparaíso, Txile.
* 1976 *Ocho Grabadores Chilenos*, Arte Imagen Galeria, Puerto Ordaz, Venezuela.
** *Certamen Nacional Chileno de Artes Plásticas*, Arte Garaikidearen Museoa, Santiago, Txile.
* 1977 *Exposición de la Agenda Lord Cochrane 1978*, Arte Garaikidearen Museoa, Santiago, Txile.
** Txileko Univertsitate Katolikoaren Arte Eskolako Aretoa, Santiago, Txile.
* 1980 El Claustro Galeria, Santiago, Txile.
* 1981 *La Poesía Israelí a través de la Expresión Plástica Chilena*, Arte Ederren Museo Nazionala, Txile.
** Galería El Cerro, Santiago, Txile.
* 1983 *Homenaje al Taller 99*, Espaciocal, Santiago, Txile.
** *Exposición de Grabados del Museo Nacional de Bellas Artes*, Arte Ederren Museo Nazionala, Santiago, Txile.
* 1984 *Dos Grabadores del Taller 99*, Lessing Aretoa, Txiletar-Alemaniar Kultura Institutua, Concepción, Txile.
* 1986 *Plástica Chilena, Colección del Museo Nacional de Bellas Artes*, Valdivia, Txile.
* 1987 *Exposición y Venta de Pintores y Esculturas Chilenas Federación Wizo de Chile*. Las Condes-eko Kultura Institutua, Santiago, Txile.
* 1993 *Grabados Chilenos, Mirada Retrospectiva, Colección Museo Nacional de Bellas Artes*, Arte Ederren Museo Nazionala, Santiago, Txile.
* 2003 *Alternating Currents, Firstsite*, The Minones Art Gallery, Essex, Erresuma Batua.
* 2006 *50 Años Taller 99*, La Sala galeria, Santiago, Txile.
** *50 Años Taller 99*, Arte Ederren Museo Nazionala, Santiago, Txile.
* 2015 *Mujeres del Agua: La Acuarela como Lenguaje*, Arte Ederren Museo Nazionala, Santiago, Txile.
** *“Dinora Doudtchitzky / Ciudades”*, Concepción-eko Unibertsitatearen Pinakoteka, Concepción, Txile.

### Bilduma publikoak 
* Arte Ederren Museo Nazionala, Txile
** *Mosaico de recuerdo*, grabatua, teknika mistoa
** *Entrada al silencio*, grabatua, akuafortea
** *Mosaico de recuerdo*, grabatua, akuafortea
** *Mosaico de recuerdo*, grabatua, akuafortea
** *De nuevo el silencio*, grabatua, akuafortea

* Arte Garaikidearen Museoa, Universidad de Chile, Santiago, Txile
* New York-eko Arte Modernoaren Museoa, Ameriketako Estatu Batuak
* Brooklyn-eko Arte Modernoaren Museoa, Ameriketako Estatu Batuak
* San Franciscoko Museoa, Ameriketako Estatu Batuak
* Yale University Art Gallery, Ameriketako Estatu Batuak
* IBM Bilduma, Santiago, Txile
* Osornoko Museo Historiko eta Kultura Etxearen Bilduma, Txile
* Arte Bisualen Museoa, Santiago, Txile (*Ciudades*, 1970, 40 x 50 cm)
* University of Essex Collection of Latin American Art, Essex, Erresuma Batua.

## Referencias 
## Kanpo estekak 
**Dinora Doudtchitzky (1914-2004)*, Mujeres Bacanas
**Dinora Doudtchitzky*, Artistas Visuales Chilenos
**Dinora Doudtchitzky, pintora y grabadora*, EMA Enciclopedia