open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Redongo abadia

**Redongo Saint-Sauveur abadia** () Bretainiako Redon herriko abadia ezaguna da. 1875ean Frantziako monumento historiko izendatu zuten.

## Historia 
832 urtean bertakoa zen Ratwili nobleak Conwoïon monje bretoiari lurrak eman zizkion abadia eraikitzeko Oust eta Vilaine ibaiek bat egiten zuten gunean. Nantesko Ricwin kondeak eta Vannesko Raginarius apezpikuak diruz laguntzeari uko egin zioten baina bi urte beranduago apezpikuak atzera egin eta Luis I.a Errukitsua enperadoreari proiektua bultza zezan esaktu zion. Bi eliza eraiki zituen batera, ata Kristo Salbatzaileari eskeinia (hortik izena) eta bestea Ama Birjinari eskinitakoa. San Apodème-ern erlikiak ezarri zituen aldare nagusian.

Hasierako urte haietan normandiarren eraso ugari jasan zituen. 852an Loira ibaian gora zihoazen normandiarrak ekaitzaren aurrean babesa bilatu zuten abadian. Gauean elizako ardo kutsatua edan zuten eta ia denak hil ziren. X mendearen amaierararte iraun zuten erasoek eta sarritan bertan behera utzi behar izan zuten abadia.

XII mendean handitu egin zuten gotiko estiloko kupula, transeptua eta klaustroa gehituz. Koroa XIII mendean eraiki zuten. 1780 urtean suak habeartea kaltetu zuen eta berreraiki egin zuten, txikiagoa ordea, eta ondorioz dorre gotikoa elizatik banatuta gelditu zen.

1839an eudistek eskuratu zuten eraikina eta ordutik hona eskola katolikoa izan da. Hala jarraitzen du gaur egun ere. 1950an berrizte lan batzuk egin ziren eta Erdi Aroko freskoak aurkitu zituzten hormetan.

## Iruditegia 

Irudi:Redon - Abbaye Saint-Sauveur - Tour gothique - 20090704.jpg|Kanpandorre gotikoa.
Irudi:FranceBretagneRedonAbbayeChevet.jpg|Koroa.
Irudi:Redon - abbaye Saint-Sauveur (05).JPG|Klaustroa.
Irudi:Redon - Tour romane de l'abbatiale Saint-Sauveur - 20090704.jpg|Abadiaren dorre erromanikoa.
Irudi:Redon - église Saint-Sauveur (20).JPG|Aldare nagusia.

## Kanpo estekak
Carmen (opera)

***Carmen*** (frantsesez  eta euskaraz, // ahoskatua) Georges Bizeten lau aktoko opera da, 1875ean konposatua.

Henri Meilhacek eta Ludovic Halévyk libretoa idatzi zuten, Prosper Mériméeren izen bereko eleberrian oinarrituta. Parisko Opéra-Comiquen estreinatu zuten 1875eko martxoaren 3an. Hasieran, ikusleak txunditurik eta asaldatutik utzi zituen. Bizet 33. emanaldian hil zen eta ez zuen nazioartean izango zuen arrakasta ezagutu. Harrezkero, operarik ospetsuenetariko bat izan da, batez ere 1. aktoko "Habanera" eta 2. aktoko "Toreador" ariei esker.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Carmen (1983ko filma)

***Carmen*** 1983an Carlos Saura espainiar zinema zuzendariak egindako filma da. Prosper Mériméek idatzitako izen bereko eleberrian oinarriturik dago.

Ingelesa ez den hizkuntza batean egindako film onenaren Oscar Sarirako izendatua, BAFTA bat lortu zuen.

## Aktoreak 
* Paco de Lucía: Paco
* Laura del Sol: Carmen
* Antonio Gades: Antonio
* Marisol: Pepa Flores
* Cristina Hoyos: Cristina
* Juan Antonio Jiménez: Juan
* José Yepes: Pepe Girón
* Sebastián Moreno: Escamillo

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Carmen (argipena)

**Carmen** izan daiteke:

## Antroponimia 
* **Carmen (izena)**, izen berezia, emakumezkoa zein gizonezkoa.

## Arte 
### Zinema 
* ***Carmen (1915eko Cecil B. DeMilleren filma)***, Cecil B. DeMillek zuzendua.
* ***Carmen (1915eko Raoul Walshen filma)***, Raoul Walshek zuzendua.
* ***Carmen (1918ko filma)***, Ernst Lubitschek zuzendua.
* ***Carmen (1926ko filma)***, Jacques Feyderrek zuzendua.
* ***Carmen (1932ko filma)***, Cecil Arthur Lewisek zuzendua.
* ***Carmen (1943ko filma)***, Luis César Amadorik zuzendua.
* ***Carmen (1983ko filma)***, Carlos Saurak zuzendua.
* ***Carmen (1984ko filma)***, Francesco Rosik zuzendua.
* ***Carmen (2003ko filma)***, Vicente Arandak zuzendua.
* ***Carmen (2010eko filma)***, Jacques Malaterrek zuzendua.

### Literatura 
* ***Carmen (eleberria)*** (1847), Prosper Mériméek idatzia.

### Musika 
* ***Carmen (opera)*** (1875), Georges Bizetek egina.
* ***Carmen (balleta)*** (1949), Roland Petitek egina.

## Geografia 
### Argentina 
* **Carmen (Santa Fe)**, udalerria.

### Costa Rica 
* **Carmen (Costa Rica)**, barrutia.

### Estatu Batuak 
* **Carmen (Oklahoma)**, Oklahomako herria.

### Filipinak 
* **Carmen (Agusan)**, udalerria.
* ** Carmen (Surigao del Sur)**, udalerria.
* **Carmen (Davao del Norte)**, udalerria.

### Mexiko 
* **Carmen (udalerria)**, Campeche estatuko udalerria.
* **El Carmen (udalerria)**, Nuevo León estatuko udalerria.

## Meteorologia 
* **Carmen ekaitza**, 2010eko zikloi estratropikala
* **Carmen urakana**, 1974ko urakana
Carmen (2003ko filma)

***Carmen*** 2003an Vicente Aranda espainiar zinema zuzendariak egindako filma da. Prosper Mériméek idatzitako izen bereko eleberrian oinarriturik dago.

## Sinopsia 
Espainian zehar bidaiatzen ari dela, Prosper Mérimée frantziar idazleak istorio baten lekuko bilakatuko da: José Lizarrabengoa sarjentu nafarrak Carmen zigarro-egile xarmagarriaz erabat maiteminduko da.

## Aktoreak 
* Paz Vega: Carmen
* Leonardo Sbaraglia: José Lizarrabengoa
* Jay Benedict: Prosper Mérimée
* Antonio Dechent: begibakarra
* Joan Crosas: Dancaire
* Josep Linuesa: Lucas
* Joe Mackay: tenientea
* María Botto: Fernanda
* Julio Vélez: Señorito
* Ismael Martinez: Antonio
* Simon Shepherd: epailea
* Emilio Linder: Aristóteles
* Miguel A. Valcárcel: Juanele
* Ginés García Millán: Tempranillo
* Susi Sánchez: Blanca
* William Armstrong: Frai Carmelo
* Paula Echevarría: Marisol

## Kanpo estekak
Polyglot (konputazioa)

Konputazioan, ***polyglot*** bat programa informatiko edo script bitxia da, zenbait programazio-lengoaietan ondo idatzita dagoena, eragiketa edo irteera berdinak burutzen dituena, konpilatzeko edo interpretatzeko erabilitako lengoaiarekin independentea dena.

Gehien bat polyglotak C lengoaia eta script lengoaia (Lisp, Perl, Bash,...) baten arteko konbinaketak dira.

## Exekuzioa 
Iturburu kodea hainbat lengoaiaren sintaxia betetzeko idatzita egon daiteke. Era honetan, hainbat garatzailek erronka edo dibertsiotzat hartzen dute.

Polyglota hainbat lengoaiatan interpretatu daiteke, eta guztietan errendimendu bera edukiko du. Adibidez, programa hau C, PHP edo Bash programa bat bezala irakurri daiteke:

#define a /*
# /dev/null > /dev/null \ ;
// 2> /dev/null; x=a;
$x=5; // 2> /dev/null \ ;
if (($x))
// 2> /dev/null; then
return 0;
// 2> /dev/null; fi
#define e ?>
#define b */
#include 
#define main() int main(void)
#define printf printf(
#define true )
#define function
function main()
{
printf "Hello, world!\n"true/* 2> /dev/null | grep -v true*/;
return 0;
}
#define c /*
main
#*/

Hain famatuak ez diren lengoaiek ere aukera ematen dute Polyglot bat osatzeko. Adibide honetan SNOBOL4, Win32Forth, PureBasicv4.x, eta REBOL erabili dira:

*BUFFER : A.A ; .( Hello, world !) @ To Including?
Macro SkipThis; OUTPUT = Char(10) "Hello, World !"
;OneKeyInput  Input('Char', 1, '[-f2-q1]')  ; Char
End; SNOBOL4 + PureBASIC + Win32Forth + REBOL = 

## Kanpo Loturak 
*  Polyglot generikoen zerrenda

## Kanpo estekak
Carmen ekaitza

**Carmen ekaitza** edo *zikloia* 2010eko azaroaren 7an Ozeano Atlantikoan sortu eta mendebaldeko Europan kalte material handiak eragin zituen behe presio gune indartsua izan zen. 160 Km/h-ko haize-boladak eragin zituen.

## Eragina Euskal Herrian 
Hilaren 8an, Adrien Monnoyeur 28 urteko kitesurfer tolosarrak ez zituen ohartarazpenak aintzat hartu eta Donibane Lohizunen hil zen: 160 km/o-ko haize ufada batek 15 metroko altueratik bota eta Grand Hoteleraino ailegatu zen.

Azaroaren 17an Frantziatik Portugaleraino ekaitz mardulak izan ziren, tartean Bizkaiko golkoan.

## Ikus, gainera 
* Europako haize ekaitz
* Euskal Herriko gertakari meteorologikoak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1987ko ekaitza

**1987ko ekaitza** urte hartako urriaren 15 eta 16 artean mendebaldeko Europa jo zuen zikloia izan zen. Atlantikoko iparraldea (Azoreetan sortu, Bizkaiko golkora mugitu eta ipar-ekialderantz jo zuen) zeharkatu zuen ziklogenesi lehergarri moduan. Frantzia eta Erresuma Batua herrialde kaltetuenak izan ziren eta 22 hildako utzi zituen. Euskal Herrian alerta laranja ezarri zen ekaitzaren ondorioz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Martin ekaitza

**Martin ekaitza** 1999 abenduaren 16 eta 28 artean hego-mendebaldeko Europa jo zuen zikloia izan zen. Atlantikoko iparraldea zeharkatu zuen ziklogenesi lehergarri moduan. Frantzia herrialde kaltetuena izan zen: utzitako 30 hildakorik 27 frantziarrak ziren (horietatik bat Landetan). Euskal Herrian alerta laranja ezarri zen ekaitzaren ondorioz. Haize-ufadarik gogorrena Oléron uhartean jaso zen (198 km/o).

Justu Lothar ekaitzak baino ordu batzuk geroago eraso zuen itsasertza. Adituek askotan ekaitz biak elkartzen zituzten, 'mendeko ekaitza' izenpean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gunter ekaitza

**Gunter ekaitza** 2011ko abenduaren 12 eta 13 artean Bizkaiko Golkoa jo zuen zikloia izan zen. Atlantikoko iparraldea zeharkatu zuen ziklogenesi lehergarri moduan. Frantzia herrialde kaltetuena izan zen baina eta ola batek hildako bat eta zauritako bat utzi zituen Hendaian. Euskal Herrian alerta laranja ezarri zen ekaitzaren ondorioz. Haize-ufadarik gogorrena Saint-Nazaireko Pointe de Chémoulinen jaso zen (137 km/o).

Egun batzuk geroago Joachim ekaitzak eremu bera eraso zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Joachim ekaitza

**Joachim ekaitza** 2011ko abenduaren 15 eta 22 artean mendebaldeko Europa jo zuen zikloia izan zen. Atlantikoko iparraldea zeharkatu zuen ziklogenesi lehergarri moduan. Erresuma Batua, Espainia, Frantzia, Euskal Herria, Belgika, Herbehereak, Suitza, Alemania, Txekiar Errepublika eta Polonia herrialde kaltetuak izan ziren. Euskal Herrian alerta laranja ezarri zen ekaitzaren ondorioz. Haize-ufadarik gogorrena Puy de Dôme sumendian jaso zen (212 km/o).

Egun batzuk aurrerago Gunter ekaitzak Bizkaiko Golkoa eraso zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Quiberon penintsula

**Quiberon penintsula** (, ) Bretainia hegoaldean dagoen penintsula txikia da. Morbihan departamenduan dago.

## Geografia 
Tonbolo bat da izatez, hau da, 100 metroko luzeta duen hareazko Penthièvre istmoak kontinentearekin elkartzen duen harkaitza. 14 kilometrotako luzera dauka. Mendebaldean Atlantiar ozeanoari begira *Côte Sauvage* (kostalde basatia) dauka eta ekialdean Mor braz badia.

Bi udalerritan banaturik dago:
* Quiberon (4.987 biztanle)
* Saint-Pierre-Quiberon (2.116 biztanle)

## Iruditegia 

Irudi:Quiberon - Plage (1).jpg|Quiberon, Mor braz badian.
Irudi:Arche naturelle.jpg|*Arche de Port-Blanc* (ate zuriaren arkua), Côte Sauvage-n.
Irudi:008 Quibéron (8216330725).jpg|Côte Sauvage.
Irudi:015 Quibéron (8217417244).jpg|Côte Sauvage.
Irudi:FortdePenthievre2.JPG|Penthièvre gotorlekua.
Irudi:Quiberon2.jpg|Airetiko ikuspegia.

## Kanpo estekak
Zesura

**Zesura** ( 'etendura') bertso batean dagoen etena, bertsoa bi hemistikioetan banatzen duena, olerkiaren erritmoa osatze aldera. Posible da berto bakoitzaren barruan zesura bat baino gehiago aurktizea, eta bertso batzuk hemistikio bat baino gehiagotan banatuta agertzen dira. Bertsoak hamaika silaba baino gehiago baditu, arrunta da zesura bat egotea.

Musikan zesura batek funtzio bera egiten du, isilunea izan gabe, abestiaren haustura bat egiten. Haustura horren iraupena koral edo orkestrako zuzendariak zehaztu ohi du.

Zesura oso erabilia zen Antzinako Greziako olerkigintzan, marka berezia jarrita. Bi barra bertikal erabili ohi ziren ⟨||⟩ edo ⟨‖⟩, eta hortik eratorri da musika notazioan erabiltzen den ⟨//⟩ zesura marka.

Adibidez, Iliadaren lehenengo esaldia honakoa da:

:μῆνιν ἄειδε θεὰ || Πηληϊάδεω Ἀχιλῆος
:"Kanta ezazu, oh Jainkosa || Akilesen haserrea, Peleoren sema".

Etxeparek bere *Linguae Vasconum Primitiae*n barra-barra darabil, 15 silabako bertso lerroetan aurrena zortzi silaba jarriz (normalean, 4 + 4), jarraian zesura, eta segidan, beste zazpi silaba (4 + 3, eskuarki):*Orhit adi* *ieyncoaren* (4 + 4 silaba) *iusticia* *handiaz* (4 + 3 silaba)

*Nola oroc* *vehar dugun* (4 + 4 silaba) *eman qhondu* *hersia* (4 + 3 silaba)

*Eguin oroz* *recebitu* (4 + 4 silaba) *gure merexituya* (2 + 5 silaba)

*Eryoa* *dauguinian* (4 + 4 silaba) *vayta haren* *meçuya* (4 + 3 silaba).

## Kanpo estekak
Napar (argipena)

**Napar** hitzak adiera zenbait ditu:
* nafarra, Nafarroakoa,
** Napar Buru Batzarra;
* Napar, Irango herria.

Beste erabilpen batzukː
* José Miguel Etxeberria Álvarez, Naparra ezizenaz ezaguna ETA eta Komando Autonomoak erakunde armatuetako kidea.
Un, dos, tres, al escondite inglés

***Un, dos, tres, al escondite inglés*** () 1969ko Ivan Zulueta donostiar zinema zuzendariak zuzendutako komedia psikodeliko musikal film bat da. Gidoia Jaime Chávarri madrildar eta José María Iñigo bilbotar gidoilariekin elkarlanean idatzi zuen. José Luis Borau, Antonio Drove, Carlos Garrido, Antonio Gasset, José María Iñigo, María Isbert, Mercedes Juste, Ramón Pons, Tina Sáinz, Patty Shepard eta Judy Stephen aktoreek antzeztu zuten.

1970eko Canneseko Zinemaldian proiektatu zen.

## Sinopsia 
Pop anglosaxoi onenaren zaletuak eta beren gustuko gauzak bakarrik saltzen dituzten musika denda baten jabeak diren diren lagun talde gazte batek Mundocanal (Eurovision bezalako lehiaketen parodia) abesti lehiaketarako Espainiar estatuaren hautagaia den abestia boikoteatzea erabako dute. Horretarako, ofizialki aukeratua izan den "Mentira mentira" abestia abestuko duten taldeak nola edo hala lehiaketara bertaratu ez daitezen saiatuko dira.

## Aktoreak 
* José Luis Borau: Osaba Prudencio
* Antonio Drove: Antonio
* Carlos Garrido: Carlos
* Antonio Gasset: Krediturik gabe
* José María Iñigo: Rosco / Bere burua antzeztuz
* María Isbert: Isberta
* Mercedes Juste: Justa
* Ramón Pons: Gasset
* Tina Sáinz: Tina
* Patty Shepard: Patty
* Judy Stephen: Judy

## Kanpo estekak 
* *Un, dos, tres, al escondite inglés* filmaren hasiera ikusgai. Youtube.com 
* *Un, dos, tres, al escondite inglés* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Ohorezko trataera

**Ohorezko trataera** pertsona bati zuzendu edo pertsona bat aipatzeko modua da, izen-deituren osagarria, batzuetan pertsona horren kargua edo titulua ere barnehartzen duena eta bereziki hizkuntza-erregistro formalean, begirunez, baliatzen dena. Adibide arruntena "Jauna" edo "Andrea" izenak dira, pertsona arrunt bati gutuna hastean aipatzen dena.

## Kanpo estekak
Petra ekaitza

**Petra ekaitza** Atlantikoko zikloi estratropikala izan zen, 2014ko otsailaren 4an eta 5ean mendebaldeko Europa jo zuena. Ozeano Atlantikoaren iparraldea zeharkatu zuen ziklogenesi lehergarri moduan. Frantzia eta Erresuma Batua izan ziren herrialderik kaltetuenak, baina ez zen hildakorik izan. Euskal Herrian alerta laranja ezarri zen ekaitzaren ondorioz. Haize ufadarik bortitzenak Iratiko eski-estazioan jaso ziren: 186 km/h.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arrebato

***Arrebato*** (euskaraz *Asaldura*) 1979ko Ivan Zulueta euskalherritar zinema zuzendari eta gidoigileak zuzendu eta idatzitako drama, fantasia eta beldurrezko film bat da. Eusebio Poncela, Cecilia Roth, Will More, Marta Fernández Muro, Carmen Giralt, Helena Fernán Gómez, Antonio Gasset, Luis Ciges, Javier Ulacia, Max Madera eta Rosa Crespo aktoreek antzeztu zuten.

Bai edukiera nahiz itxurarengatik ere film abangoardista eta esperimental bat da, Movida Madrileña zeritzon musika eta kultur mugimenduaren harira egina.

## Argumentua 
José Sirgado (Eusebio Poncela), B serieko film zuzendaria, sorkuntza mahiz pertsonal krisialdian dago. Anarekin (Cecilia Roth) harremana apurtu izana gainditzeko ez da gai, eta hori gutxi balitz, Pedro (Will More) izeneko Super 8a filmaketen zalea eta zinemaren esentzia topatzearekin obsesionatua dagoen ezezagun aztoragarria ezagutuko du.

## Aktoreak 
* Eusebio Poncela: José Sirgado
* Cecilia Roth: Ana Turner
* Will More: Pedro
* Marta Fernández Muro: Marta
* Helena Fernán-Gómez: Gloria
* Carmen Giralt: Izeba Carmen

## Kanpo estekak 
* *Arrebato* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Arrebato* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Gabriel Rufián

**Gabriel Rufián i Romero** (Santa Coloma de Gramenet, 1982ko otsailaren 8a-) kataluniar ekintzaile eta politikari ezkertiarra da. Eskubide sozial eta Kataluniaren autodeterminazioaren alde egiteagatik nabarmendu izan da. Pompeu Fabra Unibertsitatean Lan Harremanetan diplomatua eta Giza Baliabideen Zuzendaritzan masterraduna da, bai eta hautaketa, hezkuntza eta komunikabideetan aditua ere.

2015eko Espainiako hauteskunde orokorretan Esquerra Republicana de Catalunya alderdiko hautagai gisa aurkeztu eta gaur egun Espainiako Diputatuen Kongresuan alderdi horretako diputatua da.

## Ikus, gainera 
* Kataluniako prozesu independentista

## Kanpo loturak 
* Gabriel Rufiánen bloga
* 
* 
* Gabriel Rufián Romero, Instagram
* Gabriel Rufián Romero, LinkedIn
Mokopeita etxea

**Mokopeita etxea** Lapurdiko Uztaritze udalerrian dagoen etxe bat da. Xopoloko karrikan dago. Lapurdiko monumentu historiko izendatua dago.

## Historia 
XVII. mendean eraikia izan eta hiru mendez Dihinx familiaren jabetzakoa izan zen, berez, jatorria udalerri honetako Betiriharotzena Herauritz barrutian zutenak.

Senideetako bat, Alexander Dihinx, Mugerre eta Baionan notarioa izateaz gain, euskaltzale nabarmena ere izan zen. 1867an Uztaritzeko Dominique Sescosse auzapezak bertako Aseguru Mutua Konpainiaren estatutuak euskaratu zituen. Haren anaia Laurent Dihinx doktorea izan zen, Uztaritzeko Dihinxenea etxearen eraikitzailea.

1925. urtetik aurrera André Trebuchet margolari eta zeramikagilearen bizilekua izan zen, Erromako Sari Nagusiaren irabazlea, eta zeramikagilea. Haren alaba Colette Trebuchet, etxeko Benoit jabearekin ezkondu, eta gaur egun etxearen jabea da.

## Eraikina 
Okre kolore ederreko eraikina da, XVII. mendeko pizkundetar ate eta leihoz apaindua. 1673an guztiz zaharberritua izan zen, hain zuzen ere, Luis XV.aren atearen dintel gainean jartzen duen data baita.

## Ikus gainera 
* Lapurdiko monumentu historikoak

## Kanpo estekak
Haitze gaztelua

**Haitze gaztelua** Lapurdiko Uztaritze udalerrian dagoen gaztelu bat da. Herrigunearen ekialdean dago, errepidetik hurbil. Lapurdiko monumentu historiko izendatua dago.

## Historia 
Bere jatorriak Lapurdirenarekin bat egiten du, jada XI. mendearen aipatua baita. 1838an ordurarte eraikinaren jabea zen André Haitzekoak jabetza bere biloba André Laborde Noguezi pasa zion, eta azken honen ondorengoak eraikia eta lekua mantendu eta hobetzen jardun dute.

### Haitzetarrak 
Lursail honetan sortu da Haitze familia. Sanz Haitzeri, Baionako apezpikuari (1259-1279), eman zioten lursaila garai nahasiak zirenean; garai haietan, baionarrak bereizita zeuden, batzuk Eduardo Guienako dukearen aldekoak baitziren, eta beste batzuk berriz, haren aurkakoak.
XIV. mendean, Auger Haitzek anaitasunak sortzea proposatu zuen, lapurreta eta hilketa gehiago ez izateko.
Jose Pedro Haitzek (1670-1736), Aixeko parlamentuko kontseilariak, Nostradamusen bizitza idatzi zuen, Aix hiriaren historia, eta zenbait santuren bizitzari buruz ere idatzi zuen. Jatorriz, Cavaillongoa izango zen, baina izen horrekin Uztaritzekoa baino ezin zuen izan.
1789. urteko apirilaren 22an, Haitze jaunak, nobleziaren komisarioak, «kexen koadernoa» izenpetu zuen, bai eta zirkularra ere, eskubideak ezeztatzea eskatuz, eta herriari batzera bultzatuz.

## Eraikina 
Okre kolore argiko eraikina da.

## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* Lapurdiko monumentu historikoak

## Kanpo estekak
Ategorrietako Ate Gorriak (eskultura)

***Ategorrietako Ate Gorriak*** eskultura Donostiako Ulia auzoan dagoen eskultura bat da. Inguru honetan aspaldian zeuden etxeek ate gorriak zituzten eta hortik etorri zaio izena inguruari (*Puertas coloradas* gaztelaniaz).

Flemingen omenezko monumentua eskultura Ategorrietako lorategi honetan jartzeko egin zuen Eduardo Chillida eskultoreak, baina hainbat kokapenetatik pasa ondoren, azkenean Kontxan jarri zuen Donostiako udalak behin betikoz 1991an. Horren ordez beste eskultura hau jarri zen Ategorrietan, aspaldian gune honetan zeuden ate gorriak gogorazten dituena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Uztaritzeko Herriko Etxea

**Uztaritzeko Herriko Etxea** Lapurdiko Uztaritze udalerriko Udalaren egoitza da. Herrigunean dago, Herriko Etxearen plazan.

## Ordutegia 
### Landagoien 
* Astelehena: 13:30etatik 16:30etara
* Asteartetik ostegunerat: 9:30etatik 12:00etara / 13:30etatik 16:30etara
* Ostirala: 9:30etatik 12:00etara

### Gaztelondoa 
* Astelenetik ostilarerat: 8:30tik 12:30arte eta 13:30tik 17:00 arte.
* Larunbata: 8:30tik 12:30 arte.

[thumb|Right|[Lapurtarren Biltzarraren oroitarria Uztaritzeko Herriko Etxean. "Laphurdiko herriek eta Eskualzaleen Biltzarrak 1930an egina".]]

## Kanpo estekak 
* Uztaritzeko Heriko Etxearen webgunea
Electra

**Electra** edo **Elektra** izan daiteke:

## Greziar mitologia 
* Elektra, Agamemnon eta Klitemnestraren alaba.
* Elektra, pleiadeetako bat
* Elektra, ozeanideetako bat

## Artelanak 
* *Elektra*, Euripidesen antzezlana
* *Elektra*, Sofoklesen antzezlana
* *Elektra*, Richard Straussen opera
* *Electra*, Michael Cacoyannisen filma
* *Electra*, Shannon Tweeden filma
* *Elektra*, Marvelen filma

## Toponimia 
### Astronomia 
* Elektra (izarra), 17 Tauri
* 130 Elektra, asteroidea

### Udalerriak 
* Electra (Kalifornia)
* Electra (Texas)

## Biografia 
* Carmen Electra (1972), estatubatuar aktorea

## Psikologia 
* Elektra konplexu
Rugby Club Ustaritz Jatxou

**Rugby Club Ustaritz Jatxou** Lapurdiko errugbi talde bat da. Bertan, Uztaritze eta Jatsu udalerrietako nahiz eskualdeko gazteak jokatzen dute. Etxeko partiduak Errobi estadioan jokatzen ditu.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Aida

***Aida*** ( ahoskatua) lau aktotan banatutako opera bat da, Giuseppe Verdiren musika eta Antonio Ghislanzoniren libretoa duena. Ismail Paxak eskatua, A. Marietteren ideian oinarrituta dago. 1871ko abenduaren 12an estreinatu zuten Kairoko Khedivear Opera Antzokian.

## Sinopsia 
Aida etiopiar printzesa bahitu eta esklabo eraman dute Egiptora. Radames komandantea beraz maitemindurik dago baina faraoiari leiala da. Gainera, Amneris faraoiaren alaba Radamesez maitemindurik dago.

## Pertsonaiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Uztaritzeko pilotalekua

**Uztaritzeko pilotalekua** Lapurdiko Uztaritze udalerrian dagoen pilotaleku bat da.

## Iruditegia 

Irudi:Ustaritz Fronton Chistera.jpg|Xistera partidua.
Irudi:Ustarritz Fronton court.jpg|Pilotalekua.

## Kanpo estekak
Baschi

**Baschi** honakoa izan daiteke:
* Euskaldun hitzaren italierazko itzulpena.
* Baschi (udalerria), Italiako udalerria.
* Baschi (familia), Italiako Erdi Aroko familia.
Arrisku ikur

thumb|Egungo eta lehengo arrisku piktogramen arteko erlazioa
**Arrisku ikurrak** edo **arrisku piktogramak** merkantzien, subtantzien, lekuen edo objektuen arrisku mezu bat transmititzen duten marrazki figuratibo edo sinbolikoak dira, korronte elektrikoa, pozoia eta erradioaktibitatea barne, egoera desberdinetan.
## Ingurumenerako arriskuak 
## Konposatu kimikoen arriskuak 
## Kanpo estekak
Baschi (familia)

[thumb|250px|[Carnanoko gaztelua, familiaren etxeetako bat]]
**Baschi** Italiako Erdi Aroko familia garrantzitsua izan zen. XIII. eta XIV. mendean izan zuen bere momenturik gorena. 60 gaztelu kontrolpean izan zituzten, Umbria, Toskana eta Marketan. Familia honetako kideek mendeetan zehar hainbat kargu izan zituzten, horietako batzuk Capitano del Popolo, Malta eta Rodaseko Zaldun, Podestà eta Aitasantuaren edo Veneziako jeneral izan ziren. Leinu honetako kiderik ezagunen artean dago Bindo de'Baschi, "Pastacalda" izenaz ezaguna, Umbriako gibelinoen komandantea. 27 urterekin hil zen Orvietoko gudan, 1313an edo Ranuccio de'Baschi, familiaren distira itzuli zuena eta Baschiko udalerrian dagoen jauregia eraiki zuena. Azken honekin erlazioan hainbat familia garrantzitsu daude, adibidez Aldobrandeschi, Farnese, Orsini, Caetani, Baglioni, Alviano, Monaldeschi eta Vitelleschi familiak.

## Historia 
Etxearen jatorriaren inguruan eztabaida dago. Teorietako bat Ugolino izeneko noble batekin hasi zela dio, XI. mendearen bukaeran bizi izan zena. Bere ondorengoa izan zen Ranieri II.ari Frederiko I.a Bizargorriak Inperioko Konte titulua eman zion. Beste teoria baten arabera, Pericle Perali historialariak defendatzen duena, Baschi familia lonbardiar familia baten ondorengoak dira, Atti eta Marsciano familietan gertatzen den bezala.

Baschi familiak historia luzea izan zuen anai eta senideen arteko gatazken inguruan. Frantzisko Asiskoak familia ezagutu zuen 1217. urtean, eta honek mediazio papera egin zuen familiaren bi aldeen inguruan. Erromarako bidairen batean edo, agian, Parisera joateari uko egin zion batean Carnano eta Teverinako gazteluak bisitatu zituen eta bertan bake mezua ematen hasi zitzaien. Familiaren bi aldeek, eskertuta, eraikin hustu bat eman zioten, Tiber ibaiaren ertzean. Bertan Frantzisko Asiskoa Pantanelli konbentu-baseliza eraikitzen hasi zen.

1751an Francesco Mariaren heriotzarekin, hainbat haustura eta gertakariren ondotik, familia bukatu zen.

## Kanpo estekak
Pikine

**Pikine** mendebaldeko Senegalgo hiria da, Dakar eskualdekoa, Dakar hiriaren ekialdean dagoena. 1952an sortutako hiri satelitea da, azken urteetan oso azkar hazi dena. 2013an 1.170.791 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Autoantigorputz

**Autoantigorputzak** gaixotasun autoimmuneekin zerikusia duten antigorputzak dira, sortu dituen organismo beraren antigenoen aurka jarduten dutenak. Ondorioz, autoantigorputzek gorputzaren ehunak eta organoak kaltetzen dituzte.

Gizabanako osasuntsu batean, B linfozitoek sortzen dituzten antigorputzek kanpoko antigenoen aurka (mikrobio patogenoen aurka, alegia) edo zelula tumoralen aurka soilik jarduten dute. Gaixotasun autoimmunea duten gizabanakoengan, aldiz, autoantigorputzak daude, organismoaren zelulak kaltetzen dituztenak. Artritis erreumatoidea edo lupus eritematoso bezalako gaitzak, besteak beste, autoantigorputzek eragindakoak dira.

Autoantigorputzen sorrera eragiten duten kausak ezezagunak dira. Antza, joera genetikoak pisu handia dauka autoantigorputzen ekoizpenean eta gaixotasun autoimmuneen agerpenean, gaitza piztuko lukeen ingurugiroko faktore ezezagun batekin konbinatuta.

Autoantigorputzak dira, besteak beste, hainbat gaitz autoimmuneen atzean dauden molekula hauek: faktore erreumatoidea, antigorputz antimitokondrialak, antigorputz antinuklearrak, antigorputz antimuskulu leuna, etab.

## Kanpo estekak
Programazio paradigma

***Programazio paradigmak*** programazio estiloaren arabera programazio lengoaiak sailkatzeko modu bat da. Programazio lengoai askoren ezaugarriek zehazten dute zein paradigmakoa den, ondorioz, lengoai batzuk paradigma batean sartuko dira, eta beste batzuk hainbat paradigmetan.

## Programazio paradigma mota arruntak 
Normalean bi mota nagusietan, inperatiboa eta deklaratiboa, oinarrituta daude:
* Programazio inperatiboa: erabiliena eta zaharrenetarikoena da. Ordenagailuari instrukzioak ematen zaizkio algoritmoen bitartez, gauzak nola egin behar dituen jakiteko. Adibide nagusiena makina lengoaia da, baina C, BASIC edo Pascal talde honetan sailkatzen dira.
* Objektuetara bideratutako programazioa: inperatiboan oinarrituta dago, baina objektu izeneko elementuak ditu, metodoak eta aldagaiak gordetzen dituztenak. Famatuenak C++ edo Java izango lirateke, baina ordezkari nagusiena Smalltalk da, erabat objektuetara bideratuta dagoena.
* Programazio dinamikoa: paradigma honetako lengoaiek prozesuak zati txikietan banatzen dituzte hauek aztertzeko eta era optimoan ebazteko. O(n) problemak ebaztea bilatzen du metodo errekurtsibo gutxi erabili barik.
* Gertaeretara zuzendutako programazioa: programen egitura eta exekuzioa, sistemaren gertaerek edo erabiltzaileak zehaztutakoek mugatzen dituzte.
* Programazio deklaratiboa: instruzioak eman ordez, problemak propietateak eta arauak deklaratuz deskribatzen ditu. Paradigma honen parte dira funtzionala, logikoa edo logiko-funtzionala. Adibiderik adierazgarrienak, Lisp edo Prolog dira.
* Programazio funtzionala: predikatuen definizioan eta funtzio matematikoetan oinarrituta dago. Scheme (Lisp-en dialekto bat) eta Haskell dira aipagarrienak.
* Programazio logikoa: erlazio logikoen definizioan oinarrituta dago. Adibidetzat, Prolog daukagu.
* Programazio multiparadigma: bi edo paradigma gehiagoren erabilera programa baten barruan.
Programazio paradigma konkretu batekin egin daiteke lan, baina praktikan ohikoa da hauek nahastea. Honi programazio multiparadigma edo programazio lengoai multiparadigma deritze.

Gaur egun, programazio paradigmarik erabiliena objektuetara bideratutako programazioa da.

## Kanpo estekak
Itotzaileak

[thumb|250px|Thug taldea [1894an.]]

**Itotzaileak**, **thug** edo **thugak** (Hindiz: nepaleraz ठग्गी ṭhaggī; urduz: ٹھگ‎; sanskritoz: sthaga; sindhiz: ٺوڳي، ٺڳ‎; kannadaz: ಠಕ್ಕ thakka) Indian Erdi Arotik 1830eko hamarkada arte jardun zuen anaitasun sare sekretu bat zen. Zenbaitek mafia moduko taldetzat ere jo izan dute.

Bai hindu nahiz musulman kideez osatutako ustezko sekta bat zen, bidaiarien aurkako lapurreta eta hilketak ugari burutu zituzten. Jada, 1356an Ziau-d din Barnik *Shah Firozeko Historia* idazlanean haien aipamena egin zuen. Thugek beren buruak zazpi musulman tribuetako baten ondorengotzat zuten, baina Kali hindu jainkosarekiko zuten kultu odoltsuak ez zuen musulman erlijioaren inongo zantzurik. Aurretik prestatutako hilketa ekonomikoki etekina lortzeko bideaz gain betekizun erlijiotsu gisa hartzen zuten, alegia, lanbide sakratu eta ohoretsua, hartan etikak ez zuen lekurik.

India Ekialdeko Indietako Britainiar Konpainiaren jabetzara igaro zenean, britainiarrenzat thugak lehen mailako arazoa bilakatu, eta 1830eko hamarkadan William Bentinck teniente-jenerala eta William Henry Sleeman major-jeneralaren jomugan jarri ziren, horrek britainiar gudarosteek thugak garaitu eta itxura batez beren jarduera hiltzailea behin betiko desagertaraztea ekarri zuen.

## Literatura 
* *Sandokan* (Emilio Salgari)

## Zinema 
* *Gunga Din* (1939)
* *The Stranglers of Bombay* (1959)
* *Indiana Jones and the Temple of Doom* (1984)

## Kanpo estekak
Touba

**Touba** Senegalgo hiria da, Diourbel eskualdeko handiena. Herrialdearen erdialdean dago, Dakartik 194 kilometro ekialdera. Herriadean biztanle gehien dituen bigarren hiria da, Dakar kapitalaren atzetik. 2013an 753.315 biztanle zituen.

## Etimologia 
Touba izena arabiarretik dator (طُـوْبَىٰ).

Abu Sa'id Al Khudri profetak esan zuen: "Touba paradisuko zuhaitz bat da. Bere tamaina batek ehun urtetan egiten duen distantziaren parekoa da eta paradisuko jendearen arropa zuhaitz horren fruitua biltzen duen ehunaz dago egina."

## Historia 
Toubako hiri santua Mbaffar basoan sortu zuen 1888an Ahmadou Bamba Khadimou Rassoulek, muridismoaren sortzaile berberak.

## Administrazioa 
Hiriaren zati handi bat urbanizatua dagoen arren, administratiboki Touba Mosquéeko lurralde landatar barruan dago, Arrondissement de Ndameko azpidibisio bat dena, Mbacké Departamentuan, Diourbel eskualdean.

Gune urbanoan, hiria 25 herriz dago osatua: Alia, Boustanoul, Arifina, Darou Alimoul Khabir, Darou Khadim, Darou Khoudoss, Darou Marnane, Darou Marnane 2, Sourah, Darou Miname, Darou Salam Ndame, Dianatoul Mahwa, Gouye Mbind , Guédé Bousso, Keur Niang, Khaïra, Ndindy Abdou, Same Lah, Touba Al Azhar, Touba Guédé, Touba Madyana, Touba Mosque, Boukhatoul Mubarak, Ndamatou 1, Touba HLM, Touba Ndiarême eta Route de Darou Mousty.

Hala ere, hiriak estatus berezia du, Senegalgo beste hiri santuek bezala: polizia berezia du, eta Xarian oinarritutako araudia, Maliki eskola juridikoaren arabera idatzia.

## Klima 
Toubak Sahelgo klima du, estepako klima beroa, *BSh* Köppen klima sailkapenaren arabera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
In the Valley of Elah

**In the Valley of Elah** (euskaraz *Elahren Haranean*) 2007ko Paul Haggis kanadar zinema zuzendari, ekoizle eta gidoigileak zuzendu, ekoiztu eta idatzitako drama film bat da. Tommy Lee Jones, Charlize Theron, James Franco, Jonathan Tucker, Frances Fisher, Josh Brolin eta Susan Sarandon aktoreek antzeztu zuten.

Izenburua Biblian agertzen den Elah Haranean oinarritua dago, alegia, Dabid eta Goliath elkar borrokatu ziren harana.

2007ko Gizonezko aktore onenaren Oscar Sariaren izendapena jaso zuen (Tommy Lee Jones), bestalde, Veneziako Zinemaldian estreinatu eta SIGNIS Saria irabazi zuen..

## Argumentua 
Hank Deerfield (Tommy Lee Jones) eta Joan (Susan Sarandon) senas-emazteak oraintxuki Irakeko Gerratik AEBetara itzuli eta misteriotsuki desagertu berri den Mike "Doc" Deerfield (Jonathan Tucker) soldaduaren gurasoak dira. Hankek bere semearen desagerpena ikertzeari ekingo dio, eginkizun horretan Emily Sanders (Charlize Theron) polizia-detektibearen laguntza izango du, bigarren honi ere azkenean kasuak pertsonalki eragingo dio.

## Aktoreak 
* Tommy Lee Jones: Hank Deerfield
* Charlize Theron: Emily Sanders detektibea
* Susan Sarandon: Joan Deerfield
* Jonathan Tucker: Mike "Doc" Deerfield
* James Franco: Dan Carnelli sarjentua
* Josh Brolin: Buchwald sheriffa
* Frances Fisher: Eve
* Wayne Duvall: Nugent detektibea
* Jason Patric: Kirklander tenientea
* Victor Wolf: Robert Ortiz kaporala
* Brent Briscoe: Hodge detektibea
* Greg Serano: Manny Nuñez detektibea
* Barry Corbin: Arnold Bickman
* Brent Sexton: Burke detektibea
* Zoe Kazan: Angie
* Wes Chatham: Steve Penning kaporala
* Glenn Taranto: Wayne detektibea
* Jake McLaughlin: Gordon Bonner espezialista
* Sean Huze: Jim Osher kapitaina
* Mehcad Brooks: Ennis Long espezialista
* Rick Gonzalez: Telefono Ebakitzaile teknikaria

## Kanpo estekak 
* *In the Valley of Elah* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *In the Valley of Elah* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Sakana (argipena)

**Sakana** hau izan daiteke:

# Sakan (geografia), elementu geografikoa, haran, ibar edo bailare hitzen antzekoa.
# Sakan (geomorfologia), ur-ibilgu eten eta bat-bateko batek sortutako lurraren gainazalean bat-bateko desnibela. Oso erosionataut egon ohi dira eta nekazaritzarako idorrak antzuak.
# Sakana, Nafarroako eskualde eta harana.
# Sakana (Altsasu), Nafarroako Altsasu udalerriko dermioa.
# Sakanako autobia, Nafarroako Sakana eskualdea zeharkatzen duen A-10 errepidearen zatia.
Roger Taylor

**Roger Meddows Taylor** (1949ko uztailaren 26a, King's Lynn, Norfolk) ingeles bateriajole, musikari, musikagile eta abeslari bat da. Nagusiki, Queen taldeko bateriajolea izateagatik ospetsua da.

## Ikus gainera 
* Queen

## Kanpo loturak 
* Webgune ofiziala 
* Queen taldearen webgunea
Sakan (geografia)

[thumb|Mendietako sakanak estuak dira eta askotan [mendi-adarren edo gailurrerien artean daude.]]

**Sakana** lur gainazalaren bapateko malda zakarrek osatutako elementu geomorfologikoa da. Sakana bat sortzeko arrazoiak hauek izan daitezke:

* Ibai edo erreka batek sortutako higadura.
* Plaka tektonikoen mugimendua, bereziki subdizio guneetatik hurbil dauden eremuetan.
* Graben muturren eremuak izatea.

Bestalde, Euskal Herrian Sakana eskualdeak izena sakana batean egoteari zor dio.

## Galeria 

Fitxategi:Mendi-adarra2.png|Sakanak.
Fitxategi:Death Valley Jubilee Mountain gully 1.jpg|Sakana Heriotzaren haranean.

## Kanpo estekak
Thiès

**Thiès** Senegalgo hiria da, Thiès eskualdeko hiriburua. Herrialdearen mendebaldean dago, Dakartik 70 kilometro ekialdera. 2013an 317.763 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fantômas (1964ko filma)

***Fantômas*** 1964ko André Hunebelle frantziar zinema zuzendariak zuzendutako polizia komedia film bat da. Pierre Souvestre eta Marcel Allain idazleen Fantômas literatur pertsonaiari buruzko eleberri sailean oinarritua dago. Jean Marais, Louis de Funès eta Mylène Demongeot aktoreek antzeztu zuten.

Filmak ikusle aldetik arrakasta handia izan zuen, ondorioz beste bi jarraipen filmatu eta trilogia bat osatu zen: *Fantômas se déchaîne* (1965) eta *Fantômas contre Scotland Yard* (1967).

Frantzian kultuzko filmaren maila bereganatu du.

## Argumentua 
Fantômas (Jean Marais), mila aurpegidun gizona, edonoren itxura bereganatzeko gai denak, Fandor (Jean Marais) izeneko kazetari batek berari buruzko gezurrezko elkarrizketa bat argitaratu berri duela jabetuko da. Hartaz mendekatzeko asmoz, kazetariaren itxura fisikoa bereganatu eta haren papera antzeztuz sekulako lapurreta burutuko du. Juve komisariak (Louis de Funès) lapurretaren benetako arduraduna Fantômas dela susmatuko du.

## Aktoreak 
## Fantômas trilogia 
## Kanpo estekak 
* *Fantômas* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Fantômas* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Kaolack

**Kaolack** (woloferaz: *Kawlax*) Senegalgo hiria da, Kaolack eskualdeko hiriburua. Herrialdearen mendebaldean dago, Saloum ibaiaren iparraldeko bazterrean, Dakartik 189 kilometro hego-ekialdera. Ibai-portu garrantzitsua da, 2013an 233.708 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mathieu Kassovitz

**Mathieu Kassovitz** (1967ko abuztuaren 3a, Paris) frantziar zinema zuzendari, ekoizle, gidoigile eta aktore bat da.

## Filmografia 
### Zuzendaria 
; Luzemetraiak
* *Métisse* (1993)
* *La Haine* (1995)
* *Assassin(s)* (1997)
* *Les Rivières pourpres* (2000)
* *Gothika* (2003)
* *Babylon A.D.* (2008)
* ''L'Ordre et la Morale* (2011)

; Laburmetraiak
* *Fierrot le Pou* (1990)
* *Cauchemar blanc* (1991)
* *Assassins...* (1992)
* *Lumière sur un massacre* (1996)
* *Article Premier* (1998)

; Bestelakoak
* *Peuples du monde*, bideoklipa (1991)
* SNCFren iragarkia (2004)
* *XY* bideoklipa, Kery James (2008)

### Aktorea 
* *Médecins de nuit*: *Christophe* atala (1978)
* *Au bout du bout du banc* (1979)
* *L'Année prochaine... si tout va bien* (1981)
* *Fierrot le Pou* (1990)
* *Touch and Die* (1991)
* *Un été sans histoire* (1992)
* *Assassins...* (1992)
* *Maigret chez les Flamands* (1992)
* *Métisse* (1993)
* *3000 scénarios contre un virus* (1994)
* *Regarde les hommes tomber* (1994)
* *La Haine* (1995)
* *La Cité des enfants perdus* (1995)
* *Un héros très discret* (1996)
* *Mon homme* (1996)
* *Des nouvelles du bon Dieu* (1996)
* *Assassin(s)* (1997)
* *Le Cinquième Élément* (1997)
* *Le Plaisir (et ses petits tracas)* (1998)
* *Jakob le menteur* (1999)
* *Le fabuleux destin d'Amélie Poulain* (2001)
* *Nadia* (2001)
* *Astérix & Obélix: Mission Cléopâtre* (2002)
* *Amen.* (2002)
* *Munich* (2005)
* *Louise Michel* (2007)
* *The Prodigies* (2011)
* *L'Ordre et la Morale* (2011)
* *La Vie d'une autre* (2012)
* *Piégée* (2012)
* *Le Guetteur* (2012)
* *Angélique* (2013)

### Ekoizlea 
* *Demain la veille* (2006)
* *Les Paumes blanches* (2007)
* *Louise Michel* (2007)
* *Enfants de Don Quichotte (Acte 1)* (2008)
* *Johnny Mad Dog* (2008)
* *L'Ordre et la Morale* (2011)

### Narratzailea 
* *La Traque des Nazis* (2007)
* *Apocalypse, la 2e Guerre mondiale* (2009)
* *Apocalypse, Hitler'' (2011)

## Kanpo loturak 
* Webgune ofiziala 
* Mathieu Kassovitz aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Mbour

**Mbour** Senegalgo hiria da, Thiès eskualdekoa. Herrialdearen mendebaldean dago, Dakartik 80 kilometro hegoaldera. 2013an 232.777 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Brian May

**Brian Harold May** (Hampton, Middlesex, Ingalaterra, 1947ko uztailaren 19a) gitarra elektrikoaren jotzailea, musikaria, musikagilea eta abeslaria da. Queen taldeko gitarra jotzailea izateagatik da ospetsua, nagusiki. *The Rolling Stones* rock musikako aldizkariak garai guztietako gitarra jotzaile onenen artean sailkatu ohi du.

2007an Imperial College London unibertsitatean Astrofisikan doktoratu zen.

## Ikus, gainera 
* Queen

## Kanpo loturak 
* Webgune ofiziala 
* Queen taldearen webgunea
Jose Maria de Vera

Aita **José María de Vera** (Alfonso Ramón y Uribe) (Vera , Almeria, 1912 &ndash; 2002) erligio-gaietan aritu zen eskultorea eta aita kaputxinoa izan zen. Berak egindako lan gehienak Andaluzian eta Katalunian daude.
[thumb|[Aita Donostiaren irudia (eskultura)|Aita Donostiaren eskultura Donostian.]]
Iruñean *Aita Esteban de Adoain* monumentua dauka, eta Donostian Maria Cristina Hoteletik gertu Aita Donostiaren eskultura.

## Erreferentziak
Lumix

**Lumix** Japoniako Panasonic konpainia multinazionalaren argazki-kamera digital ekoizle saila da. Osaka hirian egoitza du. Bere ekipo gehienak Leica alemaniar etxearen optika elementuez osatuak daude.

2001ean sortua izan zen.

## Iruditegia 

Irudi:110917 Panasonic Lumix DMC-LC1 01s.jpg|Panasonic Lumix DMC-LC1
Irudi:Camera Panasonic Lumix DMC-TZ60.JPG|Lumix G gamako argazki kamera hibridoak
Irudi:Panasonic Lumix DMC-FZ20 FrontView2.jpg|Panasonic Lumix DMC-FZ20
Irudi:Panasonic GH1.jpg|Panasonic Lumix DMC-GH1

## Kanpo estekak 
* Lumix enpresaren webgunea
Rufisque

**Rufisque** Senegalgo hiria da, Dakar eskualdekoa. Herrialdearen mendebaldean dago, Cap-Vert penintsulan, Dakartik 25 kilometro hego-ekialdera. 2013an 221.066 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
National Trust

**National Trust** edota **National Trust for Places of Historic Interest or Natural Beauty** () Ingalaterra, Gales eta Ipar Irlandako historia eta naturaren ondarea zaindu, kontserbatu eta babesteko ardura duen elkargoa da, Erresuma Batuko erakunde handienetako bat ere bada. 1895ean sortu zen.

Aldiz, Eskoziako ondasunak erakunde honetatik independentea den National Trust for Scotland erakundeak kudeatzen ditu.

## Ikus, gainera 
* National Trust for Scotland

## Kanpo estekak 
* Erresuma Batuko Ondare Nazionalaren webgunea
Cap-Vert

**Cap-Vert** Senegalgo erdi-mendebaldeko penintsula bat da. Afrika kontinenteko punturik mendebaldekoena da. Cap-Verten dago Dakar, Senegalgo hiriburua.

Penintsula honetatik hartu du izena Cabo Verde uhartediak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rhabdodon

***Rhabdodon*** (eusk. «hortz luzea») dinosauro ornitopodoen genero bat da, Kretazeo Berantiarrean egungo Euskal Herrian bizi zena. Philippe Matheronek espezie tipoa deskribatu zuten 1869an.

*Rhabdodon* generokoak dinosauro lasterkariak ziren: bataz beste 4,5 metro luze, 1,7 garai eta 500 kilo zituztenak. Moko gogor eta zenbait hortz-ilara zituzten.

## Aztarnategiak 
Topaturiko lehendabiziko dinosauro espezieetako bat izan zen eta espezimenak egungo Europa osotik hedatu ziren. Lañun ere aztarnak aurkitu zituzten.

Lañuko aztarnak Kretazeo Berantiarrekoak (campaniar berantiarretik behe maastrichtiaraino) dira. Garai hartako bizilekuari dagokionez, adituek badakite bertan txirikorda itxurako ibai bat zegoela, eta itsasoa ere gertu zegoela eta krokodiloak ere aztarnategian ageri direnez, garai hartako klima tropikala edo subtropikala zela jakin dezakegu.

Aztarnategi biak garai berekoak omen dira, izan ere, beste dinosauro espezie (*Lirainosaurus* eta *Struthiosaurus*)*, krokodilo aligatoroide (*Musturzabalsuchus* eta *Acynodon*), pterosaurio (Azhdarchidae) eta dortoka (*Dortoka*, *Polysternon* eta *Solemys'') partekatzen baitituzte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Polysternon

***Polysternon*** Bothremydidae iraungitako familiaren dortoka genero bat da, Kretazeo Berantiarrean egungo Euskal Herrian bizi zena. Portisek espezie tipoa deskribatu zuten 1882an.

*P. isonae* espeziearen epitetoa Isona i Conca Dellàrekin lotuta dago, izan ere, bertan topatu zituzten espezimen tipoa.

## Aztarnategiak 
Espezimenak egungo Frantzian, Euskal Herrian eta Katalunian topatu dituzte. Euskal Herrikoak Lañun aurkitu zituzten.

Lañuko aztarnak Kretazeo Berantiarrekoak (campaniar berantiarretik behe maastrichtiaraino) dira. Garai hartako bizilekuari dagokionez, adituek badakite bertan txirikorda itxurako ibai bat zegoela, eta itsasoa ere gertu zegoela. Krokodiloak aztarnategian agertu direnez, garai hartako klima tropikala edo subtropikala zela jakin dezakegu. Aztarnategia dinosauro espeziek (*Lirainosaurus*, *Struthiosaurus* eta *Rhabdodon*), krokodilo aligatoroidek (*Musturzabalsuchus* eta *Acynodon*), pterosauriok (Azhdarchidae) eta beste dortoka espeziek (*Dortoka* eta *Solemys*) partekatzen baitituzte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Parador Real Hotela (Donostia)

**Parador Real** Hotela, Donostiako hotel bat izan zen da. Donostiako erdialdean sortuta, 1825. urtean. Indarrean egon zen 1863. urtera arte.

## Kokapena 
**Parador Real** Hotela, Donostiako erdialdean zegoen. Kale Nagusia 1ean.

1813. urtean hiria berreraiki zenean bere bizilagunen kokapena eta banaketa, gizarte mailaren arabera, errespetatu zen.
Aristokrazia Kale Nagusitik gertu bizi zen eta hortik Bretxara mugitzen zen.
Horregatik Parador Real Mayor kalean eraiki zen, gaurko Kale Nagusian.

### Aurrekari historikoak 
XIX. mendean bainu-etxeak zabaldu ziren, atseden eta aisialdeko aukera moduan. Osasuna zaintzeko, medikuaren aginduz egindako bidaiak modan jarri ziren eta bainu-etxeak ireki zieren Zestoan, Santa Ageda Arrasaten. Bisitariaren eredua: aristorkraziakoa edo goi-mailako burgesia. 

## Historia 
Fausto Corralek ireki zuen paradorea 1925. urtean. Lehenengo errege-bisitarien artean aipagarrienak:
* 1830. urtean: Francisco de Paula Antonio infantea Fernando VII erregearen anaia, bere emaztearekin, Luisa Antonia de Nápoles, semealabak eta familiaren jarraigoa. Santa Ageda bainu-etxetik pasa ondoren, hamabostaldi bat pasa zuten Donostian.

* 1833. urtean: berriro Francisco de Paula Antonio infantearen familia, jarraigo luzearekin.
* 1845 –urtean: medikuaren aginduz Isabel II erregina hasi zen Donostia bisitatzen itsasoko bainuak onuragarriak zirelako azaleko gaixotasunak sendatzeko, Aranjuezeko egonaldiak eteten 

Urte horretan Udalak erregina-ohoreak egin zizkion ikuskizun ugari antolatuz: zezenak, erromeriak, txangoak, ibilaldi nautikoak. Nazioarteko prentsari esker Donostiako irudi turistikoa hedatu zen. 
Bi gertaera garrantzitsu izan ziren Donostia leku turistiko bezala ezagutzera emateko: 1954 urtean Donostiak berreskuratu zuen hiriburutasuna. 1963 harresiak eraisteko erabakia hartu zen 1963. urtetik 1968. urtera Isabel II erreginak jarraitu zuen Donostia bisitatzen.

Beste bisitarien artean: Berryko dukesa edo Napoleón III. bere emazte Eugenia de Montijorekin.
### Bibliografia 
* Gómez Beldarrain, Laurentino (2012), Turismo y hoteles en la tarjeta postal: Donostia-San Sebastián, Gipuzkoa., Donostia, Idazti, 2012. p.15-16

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lirainosaurus

**Lirainosauro** (*Lirainosaurus*; eusk. «musker liraina») titanosauro sauropodoen genero bat da, Kretazeo Berantiarrean egungo Euskal Herrian bizi zena. Sanz, Powell, Le Loeuff, Martínez eta Pereda-Suberbiola adituek *Lirainosaurus astibiae* espezie tipoa deskribatu zuten 1999an, Humberto Astibia euskal paleontologoaren omenez.

## Deskribapena 
Lañun topaturiko generoaren holotipoak (MCNA 7458) buru-hezurraren zati bat, hortz bakar bat eta zenbait orno - aurreko isats-orno eta hezur apendikularrak- zituen. Diaz eta besteek material berria topatu zuten 2013an: orno zerbikalak, dortsalak eta isatsekoak, saihets-hezur dortsalak eta arku hemal bat. Diazen aburuz, *Lirainosaurus* bereizteko isats-orno proximalaren fosa interzigafisealean lamina bat zuen.

Belarjalea zen, eta duela 73 milioi urte bizi izan zen. Buru txikia zuen lirainosauroak, eta lepo zein buztan luzeak. Diplodocusarekin edo turiasaurioarekin alderaturik, tamaina txikikoa zen: helduen luzera ez zen 6 metro baino gehiagokoa, eta 2 eta 4 tona arteko pisua zuten.

Filogeniari zegokienez, 1999an eta 2013an topaturiko aztarnak ikusita *Lirainosaurus*ak tiranosauro litostrotien eratorriak ziren, Saltasaurinae azpifamiliari hurbil zeudenak. 2016an argitaraturiko SVPCA batek, berriz, *Saltasaurus* generoari baino *Alamosaurus* eta *Opisthocoelicauda* generoetara hurbilago zegoela zioen.

## Aztarnategiak 
Lañuko aztarnak Kretazeo Berantiarrekoak (campaniar berantiarretik behe maastrichtiaraino) dira. Garai hartako bizilekuari dagokionez, adituek badakite bertan txirikorda itxurako ibai bat zegoela, eta itsasoa ere gertu zegoela eta krokodiloak ere aztarnategian ageri direnez, garai hartako klima tropikala edo subtropikala zela jakin dezakegu.

Aztarnategi biak garai berekoak omen dira, izan ere, beste dinosauro espezie (*Rhabdodon* eta *Struthiosaurus*), krokodilo aligatoroide (*Musturzabalsuchus* eta *Acynodon*), pterosaurio (Azhdarchidae) eta dortoka (*Dortoka*, *Polysternon* eta *Solemys*) partekatzen baitituzte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak