open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hots kutxa

**Hots kutxa** edo **erresonantzia kutxa** musika tresna batzuen ganbera irekia da, tresnaren soinua anplifikatzen duena. Hari instrumentuetan, tapa harmonikoa izaten du gaineko aldean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ignacio Gogortza

**Ignacio Gogortza Izagirre** (Azkoitia, ) gipuzkoar apaiz katolikoa da. Apaiz betharramita, Paraguaira joan zen misiolari. Joan Paulo II.ak 1988an Coronel Oviedoko gotzain izendatu zuen.
Jaime Busto

**Jaime Busto Fernández de Larrinoa** (Gorliz, ) bizkaitar trial-motoziklista profesionala da, 2015etik aurrera Montesa Honda taldean dabilena. Beh-mailatan hainbat txapelketa lortu ditu, tartean junior mailako munduko txapelketa bat.
Rafael Díaz-Aguado

**Rafael Díaz-Aguado Salaberri** (Iruñea, 1870- Madril, ) nafar kazetari eta politikari karlista izan zen. Madrilgo Unibertsitatean zuzenbidea ikasi ondoren, kazetaritza munduan sartu zen. Tradizionalisten hizlaria, 1907 eta 1910ean diputatu hautatu zuten Tolosako barrutian. Euskal abertzaletasunaren aurkako jarrera azaldu zuen.
Joan Crespo

**Joan Crespo Sistiaga** (Donostia,  -) gipuzkoar kirolaria da, ur bizietako K1 modalitatean aritzen dena.

## Emaitzak
José Andia

**José Andia Varela** (Portugalete,  - ?) bizkaitar itsasgizona izan zen. Ameriketara joan eta bertan geratu zen. Manuel Amat Peruko erregeordeak hegoaldeko Ozeano Barera bidali zuen eta 1774an Tahitira heldu zen.

## Erreferentziak
Euli-giro

***Euli-giro*** Uxue Alberdiren helduei zuzendutako ipuin sorta baten izenburua da. 2013 urtean argitara ekarri zuen Susa argitaletxeak, Creative Commons 3.0 lizentziapean.

Izenburuari dagokionez, egilearen hitzetan, ipuinak idatzi ondoren erabaki zuen ipuin guztietan pisu handia daukalako atmosferak, lainoa bera idazten saiatu zen; *euli-giroaren anabasa hori, etengabeko mugimenduan pertsonaiak inguratzen dituen zurrunbiloa paperean jasotzen*.
Era berean, errealismo magiko eta umore beltzaren osagaiak ere badituzte ipuinek.

Lanak ondoko 9 ipuin hauek biltzen ditu:

* *Dena ez dago gure esku*
* *Opariak*
* *Oreina*
* *Su txikian*
* *Ezertan lagun diezazuket?*
* *Distopia literarioak*
* *Kamera estenopeikoa*
* *Ondo lo egin*
* *Preludioa*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* http://www.susa-literatura.eus/liburuak/narr102
Fjord zaldi

**Fjor**, edo **Norvegiako Fjord zaldia**, **Fjording** edo **Fjordhest**, (), Norvegiako bertako zaldi arraza bat da. Bere tamainagatik zein beste hainbat ezaugarriengatik ponien sailkapenean sartzen da.

Fjord zaldiaren jatorria zaharra da, eta ezezaguna. Antza bere jatorria Norvegiara ekialdetik etorritako asiar motako zaldiengan kokatzen da. Indoeuroparrek ekarritako Tartariar poni edo ariar poni delako antzinako arrazan, hain zuzen.
Bikingoek gerra zalditzat zein nekazal lanetarako erabiltzen zituzten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Om (diskoa)

**Om** Izaro Andres kantariaren lehenengo diska da, 2016. urtean argitaratutakoa.

## Musikariak 
* Izaro Andres (ahotsa)
* Iker Lauroba (gitarra)
* Oriol Flores (bateria)
* Ane Bastida (baxua)
* Julen Barandiaran (baxua)

## Grabaketa eta abestiak 
Donostiako Muir estudioan egin ziren grabaketak. Abesti guztien hitzak eta musika Izarok konposatuak dira. Abesti gehienak euskaraz badira ere, badaude gaztelaniaz eta ingelesez egindakoak ere. Izarok beraz dioenez Kalifornian bizi izan zen denbora batez eta horregatik omen du presentzia handia ingelesak. Abesti guztiekin bideolipak egin zituenez denak egin ziren oso ezagun. Baten batzuk aipatzekotan *Noviembre*, *Eider,* *Tu escala de grises* eta *koiLarak* abestiak.

## Azala 
Hiru Damatxo Ideia Faktoriak egin zuen azala eta diskaren liburuxka. Izaro beraren argazki bitxi ugari azaltzen dira body paintingarekin jolastuz.

## Kantuen zerrenda 
# *koiLarak* - 3:42
# *Zingirak* - 2:45
# *Paradise* - 4:22
# *La vi* - 4:22
# *Tu escala de grises* - 3:40
# *Zangalatraba* - 3:44
# *Astelehenak* - 4:25
# *Honey* - 3:36
# *Noviembre* - 5:51
# *Argia* - 4:42
# *Serendipity* - 4:02
# *Eider* - 4:32
# *Bizitzak* - 4:53

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* www.izaromusic.com
Aus dem Nichts

***Aus dem Nichts*** 2017ko Fatih Akin alemaniar zinema zuzendariaren filma da.

## Sinopsia 
2004an, hainbat pertsona hil zituzten Alemanian egindako atentatu batean. Hildako guztiak jatorriz turkiarrak ziren, eta NSU izeneko talde neonazi bateko kideak izan ziren atentatuaren egileak.

## Aktoreak 
* Diane Kruger: Katja Sekerci
* Denis Moschitto: Danilo Fava
* Johannes Krisch: Haberbeck
* Ulrich Tukur: Jürgen Möller
* Samia Chancrin: Birgit
* Numan Acar: Nuri Sekerci
* Rafael Santana: Rocco Sekerci

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
All the Money in the World

***All the Money in the World*** 2017ko Ridley Scott britainiar zinema zuzendariaren filma da, John Pearsonen *Painfully Rich: The Outrageous Fortunes and Misfortunes of the Heirs of J. Paul Getty* liburuan oinarrituta.

## Sinopsia 
John Paul Getty III bahituko dute Italian, eta haren ama erreskaterako dirua lortzen saiatuko da, aitona inplikatu nahian.

## Aktoreak 
* Michelle Williams: Gail Harris
* Christopher Plummer: J. Paul Getty
* Mark Wahlberg: Fletcher Chase
* Charlie Plummer: John Paul Getty III
** Charlie Shotwell: John Paul Getty III gaztea
* Romain Duris: Cinquanta
* Marco Leonardi: Mammoliti
* Timothy Hutton: Oswald Hinge
* Ghassan Massoud: arabiar xekea.
* Andrew Buchan: John Paul Getty Jr.
* Giuseppe Bonifati: Giovanni Iacovoni
* Kit Cranston: Mark Getty gaztea
* Maya Kelly: Aileen Getty gaztea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eason (diskoa)

***Eason*** Izaro Andres kantariaren bigarren diska luzea da, 2018. urtean argitaratutakoa.

## Musikariak 
* Izaro Andres (ahotsa)
* Iker Lauroba (gitarra)
* Oriol Flores (bateria)
* Julen Barandiaran (baxua)

## Grabaketa eta abestiak 
Gaztain Estudioetan grabatu ziren kantak, Zestoan. Donostian ikasten ari denez hiriak presentzia handia izan du abestien sorkuntzan eta hortik diskoari *Eason* izena jartzea, Donostiaren aintzinako izena baitzen Easo. *Donostia* izeneko abesti bat ere badu eta *Neguprenoa* abestiak ere hara garamatza. Abesti hau izan zen gainera diskaren aurkezpena egiterakoan abestu zuena. Aurreko disketan bezala oraingoan ere hiru hizkuntzatan egin ditu abestiak, euskaraz, gazteleraz eta ingelesez. Diskoa atera aurreko bi aurrerapen singleak *Er(h)ori* eta *Delirios* izan dira.

Eason diska aurkezteko bira luzea egin du, Euskal Herrian kantatzeaz gain Espainiar Estatuan egon da eta baita Mexikon ere. *Eason* diskoak izan duen arrakastaren seinale Musika Bulegoa Saria lortu izana.

## Azala 
Hiru Damatxo Ideia Faktoriak egin zuen azala eta diskako liburuxka. Argazkietan Izaro bera ageri da Donostian.

## Kantuen zerrenda 
# *Er(h)ori* - 3:52
# *De más* - 4:16
# *Delirios* - 4:29
# *Zure ezpainen itsasoan* - 4:51
# *Neguprenoa* - 3:44
# *Zuri begira* - 5:05
# *Donostia* - 5:40
# *Devil* - 4:46
# *Pick up* - 3:19
# *La felicidad* - 3:28

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* www.izaromusic.com
Martin Jose Iriarte

**Martin Jose Iriarte Urdanitz** (Urritza, Imotz,  - XIX. mendea) nafar militarra izan zen. 1817 eta 1825 artean Perun borrokatu zuen. 1837an Baldomero Esparterok Nafarroako erregeorde izendatu zuen. 1854an Euskal Herriko kapitain jeneral bilakatu zen.
Hetera

[thumb|[Aspasia, hetera ospetsua izan zen.]]
**Hetera**, **hetæra** edo **hetaira** (grezieraz, ἑταῖραι, *hetairai*) ziren Antzinako Greziaren goi prostitutak. Luxuzko prostituzioarekin batera konpainiako emakumearen papera betetzen zuen. Grezian prostituta arruntak ere bazeuden baina horiek pornai izena zuten.

## Heterak gizartean 
Emakume hauek gizartean askotan prestigio handia zuten. Independeteak ziren eta zergak ordaintzen zituzten. Haien iritziak eta sinemenak gizonen artean errespetu handiz entzuten ziren eta sinposiumetan (συμπόσιον) hartzen zuten parte. Orokorrean, esklabu izandako emakumeak edo atzerritarrak ziren. Ederrak ziren eta dantza zein musikarako prestakuntza berezia zuten. Emakume arrunten artean heziketa jasotzea ez zen oso ohikoa, bai heteren artean.

## Irudia eta janzkera 
[thumb|200px|[John William Godwarden margolanean *Atenas* hetairaren irudia ikus daiteke. 1908.]]
Emakume arruntek lihozko eta artilezko itxurazko jantziak erabiltzen zituzten bitartean, heterek jantzi gardenak eramaten zituzten, askotan azafrai-kolorekoak; dena dela, ohikoa zen ere ohiko bizimoduan biluzik ikustea. Eguzkipean lan egiteko beharrik ez zutela adierazteko berun-zuriz makilatuak joaten ziren. Orrazkerak goi mailako emakumeen antzekoak ziren: korapilatsuak eta ileordez beteta.  Pubiseko biloak mozteko pasta berezi bat erabiltzen zuten, *dropax* izenekoa, ozpinez eta Txipreko lurrez egina.

## Hetera ospetsuak 
* Arqueanasa.
* Aspasia Miletokoa.
* Campaspe
* Filenis.
* Frine.
* Neaira
* Glyzere.
* Lais Korintokoa.
* Lais Hikarakoa.
* Leaena.
* Thais.
* Targelia.
* Frine.
* Teodora.

## Hetaira taldea 
Hetaira prostituten eskubideen alde ari den Madrilgo taldea da. 2003an Giza Eskubideen René Cassin Saria lortu zuen.

## Heterak artean 
Bai Antzinako Greziako artean baita ere XIX. eta XX. mendeko artean ohiko gaia izan da hetereena:

File:Griechen31.png|Hetera bezero batekin, K.a. 480–470. inguruko urtean.
File:%22Women_so_beautiful_that_it_hurts_your_eyes_to_look_at_them!%22_Herodotus_(5th_c._B.C.)_(8726686108).jpg|Heterak prestatzen, Amintas III.a Mazedoniakoa erregearen gortean.
File:Banqueters hetaera Louvre Myr272.jpg|Hetaireen banketea, K.a. 25. urteko terrakota, Louvreko museoan.
File:Man and hetaira on red-figre kylix tondo.jpg|Gizona eta hetaira, K.a. 500-510. urtetakoa.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Geisha

## Kanpo estekak
Xoxoa

**Xoxoa** diskoetxea Jaime Iarrituk (Urduña, 1952-Galdakao, 2002) sortu zuen, 1978. urtean. Aurretik, Agerki kontratazio agentzia jarri zuen martxan, kantaldien eta herrietako festetan antolatzen ziren ekitaldiak koordinatzeko. Jaialdien antolakuntzan militantismoan oinarriturik lan egiteari utzita, musikarien lan baldintzak eta baliabide teknikoak hobetzeaz arduratuko zen azpiegitura profesionala sortzea zen Iarrituren asmoa.

Garai hartako kantari eta talde gehienek bat egin zuten egitasmoarekin, baina, hala ere, Agerkik ez zuen luze iraun, zenbait ezadostasun eta liskar tarteko. Segidan Xoxoa diskoetxea sortu zuen Iarrituk, 70eko hamarkadaren amaieran azaleratzen ari ziren rock eta folk talde berrien diskoak argitaratzeko. Lehen hiru diskoak 1978ko Durangoko Euskal Liburu eta Disko Azokan aurkeztu zituen: Itoiz (Itoiz taldearena), Bizi bizian (Errobi) eta Belarhostoak (Txomin Artola).

Hurrengo urteak oso emankorrak izan ziren Xoxoarentzat, eta garaiko disko esanguratsuenetako asko argitaratu zituen, tartean Oskorri eta Plazarik plaza (Oskorri), Hautsi da anphora (Ruper Ordorika), Lau-Bost (Mikel Laboa), Izukaitz eta Otsoak dantzan (Izukaitz), Ametsaren bidea (Errobi), Ezekiel (Itoiz) eta Hontz gaua (Haizea). Horietako gehienak Xoxoak Galdakaon zabaldutako estudioan grabatu ziren, soinu teknikaria Jean Phocas zelarik.

1983tik aurrera, arazo ekonomikoak zirela medio, Xoxoaren ekoizpenak behera egin zuen kopuruan, baita kalitatean ere, artista ezagunenek beste diskoetxe batzuetara jo baitzuten. Ondorioz, Galdakaoko estudioa Euskal Telebista sortu berrirako bikoizketa lanak egiteko erabiltzen hasi zen gero eta gehiago, eta diskoetxea apurka-apurka desagertuz joan zen. Xoxoaren ondoren K2000 ikus-entzunezko ekoizpen enpresa sortu zuen Iarrituk.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bernardo Atorrasagastegi

**Bernardo Atorrasagastegi Ordóñez** (Donostia, ) gipuzkoar aktibista da. ETAren kidea, polizia bere bila aritu zen.

## Erreferentziak
Xabier Eizagirre Aizpurua

**Xabier Eizagirre Aizpurua** (Mutriku, ) gipuzkoar futbolaria ohia da, erdilari moduan aritutakoa, ezker hegalean hain zuzen ere. Bigarren B mailako hainbat taldetan jokatu zuen. Bere anai nagusia Eneko futbolaria izan zen ere.
## Klubak 
*2015eko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak
Antonio Segura

**Antonio Segura Zubizarreta** (Bilbo,  - Soria, ) bizkaitar botanikaria izan zen. Sorian lan egin zuen basozain moduan eta bertoko flora ikertu zuen. 1969an *Gramíneas y leguminosas de la flora soriana y su valor pascícola* argitaratu zuen.
Enrique Arias Vega

**Enrique Arias Vega** (Bilbo, 1943) bizkaitar kazetari eta ekonomialaria da. Stanford Unibertsitatean ikasi ondoren, *El Periódico de Catalunya*, *El Adelanto* edo *ABC* egunkarietan lan egin du.
Jesús María Amilibia

**Jesús María Amilibia Iraragorri** (Bilbo, 1943 - ) bizkaitar kazetari eta telebista aurkezlea da.

## Lanak 
* *El día que perdí... aquello* (1975)
* *Los fantasmas de barro * (1975).
* *Españoles todos* (1978).
* *Yo, periodista* (1979).
* *La Pacheca, furcia y mártir* (1982).
* *Estamos rodeados* (1988).
* *El hombre atado* (1990).
* *El barbero de FILESA* (1993).
* *Cartas de amor a Mario Conde* (1993).
* *¡¡Gora Stalin!!, el gudari cojo* (2002).
* *El gallo del franquismo* (2004)
* *Atados a la columna* (2005).
* *El amigo de Jack Nicholson* (eleberria) (2005).
* *Érase una vez un príncipe republicano* (eleberria) (2012).
Tony Aubin

**Tony Louis Alexandre Aubin** (Paris, 1907ko abenduaren 8a - *ib.*, 1981eko irailaren 21a) Frantziako konpositorea izan zen.

1925tik 30era Aubinek Parisko Kontserbatorioan ikasi zuen hauekin: Samuel Rousseau (musika teoria), Noel Gallon (kontrapuntua), Philippe Gaubert (orkestrazioa eta konposizioa) eta Paul Dukas (konposizioa). 1930ean, Erromako Prix saria jaso zuen Actaeon kantatarekin.

1937-44an, Paris-Mondialeko zuzendari artistikoa izan zen, eta 1944-77an, Parisko Kontserbatorioan irakaslea. Frantziako irratirako ere zuzendu zituen lan batzuk 1945 eta 1960. urteen artean. Bere lanek, Ravel eta Dukas-en inpresionismoari zor zaizkionek, zinemako partitura kopuru handi bat hartzen dute barne.

Bere ikasleen artean hauek daude: Olivier Alain, Garbis Aprikian, Raynald Arseneault, Jocelyne Binet, Jacques Castérède, Pierre Cochereau, Marius Constant, Ginette Keller, Talivaldis Kenins, Yüksel Koptagel, Ron Nelson eta Makoto Shinohara.

## Lanak 
* *Piano Sonata*, 1930
* *Quatuor à cordes*, 1930/1933
* *Prélude, Récitatif et Finale* pianorako, 1930/1933
* *Sei poèmes de Verlaine*, 1932/1933
* *Cressida*, Melodrama, 1934
* *1. Sinfonie "Romantique"*, 1935/1937
* ''Le sommeil d'Iskender*, 1936
* *Cantilène variée* biolontxelo eta pianorako, 1937
* *La Chasse infernale (Le knight Pécopin)'', Scherzo Symphonique, 1941/1942
* Jeanne d'Arc à Orléans, Oratorio, 1942
* *Suite danoise*, 1942/1945
* *Athalie*, 1943
* *Symphony No. 2*, 1944
* *François Villon*, 1945
* *Fourberies*, Ballet, 1950/1952
* Franz Schubert-en gai bati buruzko bariazioak, Balleta, 1953
* Johannes Brahms-en gai bati buruzko Grand pas, Balleta, 1953, 
* *Suite éolienne* flauta, klarinete, eta orkestrarako 1956
* *Périls*, drama Lirikoa, 1956/1958
* La Source, 1960
* ''Hymne à d'espérance*, 1961
* *Concertinetto* fagon eta pianorako, 1964
* *Concertinetto del amicizia* flauta eta pianorako, 1965
* *Concertino della Brughiera* fagot eta pianorako, 1966/1975
* *Divertimento del incertezza* klarinete eta piano edo orkestrarako, 1967/ 1973
* *La jeunesse de Goya*, Opera, 1968/1970
* *Concertino delle scoiattolo* oboe, piano eta harirako, 1970
* *Au fil de l ' eau*, 1970
* *Toccatrotta*, 1972
* *Hidalgoyas* gitarrarako, 1975
* *Passacaglia dell'addio* biola eta pianorako (1977)

## Filmografia 
* 1941 : *Pabiloian Erretzen* (Jacques de Baroncelli)
* 1942 : *À l'assaut des Aiguilles du Diable* (Marcel Ichac)
* 1943 : *Les Ailes blanches*
* 1943 : *Le Corbeau* (Henri-Georges Clouzot)
* 1943 : *Sondeurs d'abîmes* (Marcel Ichac)
* 1943 : *Ceux du rivage*
* 1944 : *La Collection Ménard*
* 1952 : *Groenland, 20 000 lieues sur les glaces* (Marcel Ichac/Jean-Jacques Languepin)
* 1952 : *Victoire sur l'Annapurna* (Marcel Ichac)
* 1966 : *Ilusio perdues''

## Iturria 
* Don Randel. The Harvard Biographical Dictionary of Music. Harvard, 1996, 31. or.
The 25th Hour (filma)

**The 25th Hour** (euskaraz *25. Ordua*) 1967ko Henri Verneuil frantziar zinema zuzendariak zuzendutako drama film bat da. Constantin Virgil Gheorghiu errumaniar idazlearen 1967ko izenburu berdineko eleberrian oinarritua dago. Anthony Quinn eta Virna Lisi aktoreek antzeztu zuten.
 
Soinu banda Maurice Jarre eta Georges Delerue musikagileek konposatu zuten.

## Argumentua 
Errumaniako Erresuma. Johan MoritzMoritz (Anthony Quinn) gizon apal eta xaloaren etxean pozez gainezka daude haren seme jaioberriaren bataioa baita. Baina Nicola Dobresco (Gregoire Aslan) sarjentuak Moritz kontzentrazio esparru batera eramango du, judua bezala aurkeztuta, nahiz eta Moritz kristau ortodoxoa den. Honela, Dobrescok Moritzen emazte ederra den Suzanna (Virna Lisi) bereganatzeko bidea libre edukiko du.

Bigarren Mundu Gerra hastean Moritz eta bere familiak urte askotan zehar bizipen anker, latz eta zailak nahiz bidegabekeriak biziko dituzte.

## Aktoreak 
* Anthony Quinn: Johann Moritz
* Virna Lisi: Suzanna Moritz
* Grégoire Aslan: Dobresco
* Michael Redgrave: Abokatu defendatzailea
* Marcel Dalio: Strul (baita Dalio ere)
* Jan Werich: Constantin sarjentua
* Harold Goldblatt: Isaac Nagy
* Alexander Knox: Fiskala
* Liam Redmond: Aita Koruga
* Meier Tzelniker: Abramovici
* Kenneth J. Warren: Varga inspektorea
* John Le Mesurier: Epaimahaiko lehendakaria
* Serge Reggiani: Trajan Koruga

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Noël Gallon

**Noël Gallon** (1891ko irailaren 11 &ndash; 1966ko abenduaren 26a) Frantziako konpositore eta musika irakaslea izan zen. Bere konposizio lanen artean hainbat abesbatza eta ahotsa artelan ditu, 10 preludio, pianorako tokata bat, flauta eta fagoterako sonata bat, piano eta orkestrarako fantasia bat, orkestra suite bat eta Paysans et Soldats drama lirikoa (1911).

Parisen jaio zen, Gallon, Jean Gallon konpositorearen anaia gazteena, Pariseko Kontserbatorioan harmonia ikasi zuenarekin. 1910. urtean Erromako Prix saria irabazi zuen Acis et Galathée kantatarekin. 1920an kontserbatorioko fakultatean sartu zen solfeo irakasle gisa. 1926an, eskolan kontrapuntua irakasten hasi zen. Ikasle aipagarrienen artean, Claude Arrieu, Tony Aubin, Jocelyne Binet, Gerd Boder, Paul Bonneau, Pierre Dervaux, Maurice Duruflé, Henri Dutilleux, Ulvi Cemal Erkin, Lukas Foss, Jean Hubeau, Paul Kuentz, Paule Maurice, Xian Xinghai, Olivier Messiaen, Pedro Ipuche Riva, eta René Saorgin.
Pikarrai

**Pikarrai** Vitoria-Gasteizko lesbianen kolektibo bat izan zen.  2010 urtean sortu zuten lesbiana gazteentzako espazio propioa izateko helburuarekin, bertan eztabaidatu, aldarrikatu eta ikusgai egiteko.

## Ibilbidea 
Pikarraiko kideek lehenago EHGAM (Euskal Herriko Gay-Les Askapen Mugimendua) kolektibo mistoan militatu zuten. Batetik, bertan bizitako tentsioek eta, bestetik, 2009ko Granadako jardunaldi feministetan bizitakoak, kolektibo lesbofeminista sortzea eraman zituen.  Pikarrai hitzak "biluzi" esan nahi du.

2011eko martxoaren 28an mezu hau zabaldu zuten: "Gazteak, feministak, lesbianak, euskaldunak, etorkinak, ekologistak. Sexu askapenerako borrokan, feminismoarekin borrokan, demokrazia lortzeko borrokan. Atzo, gaur eta biharborrokan!" Ezaugarri gisa euskaraz egin zuten aktibismoa dugu.  

Beraien azken ekimen publikoa 2015ean izan zen xenofobiaren aurkako kanpaina batean. Ofizialki desegin ez badira ere, dagoeneko taldea ez dago indarrean. Pikarraiko kideak egun bestelako kolektiboetan aktibismo lesbofeministan jarraitzen dute. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Kolektiboaren blog ofiziala

* Vimeo kanala
Amanda Simpson

**Amanda Simpson** (Chicago, Illinois, Ameriketako Estatu Batuak, 1961eko martxoaren 26a) estatubatuar politikaria da.

2015eko irailean energia operazionalerako defentsako idazkari laguntzaile izendatu zuten. Pentagonoan egon zen 2017ko urtarrilaren 19ra arte, Barack Obama presidentearen agintaldiaren amaierara arte.

## Erreferentziak
Hankapuntetan I

***Hankapuntetan I*** Izaro Andres kantariaren EP diska da, 2017. urteko Durangoko Azokan argitaratutakoa.

## Musikariak 
* Izaro Andres (ahotsa eta xilofonoa)
* Iker Lauroba (gitarra, pianoa, teklatuak)
* Oriol Flores (bateria, ahotsa)
* Julen Barandiaran (baxua)

## Grabaketa eta abestiak 
Gaztain Estudioak eta Oihenart Estudioa grabatu ziren kantak. Kontzertuetan Iker Laurobarekin ibilita atera diren harribitxiak dira, batzuk aurreko diskako abestien moldaerak eta beste batzuk berriak.
* *Tu escala de grises* abestiaren melodiaz Oriol Floresek poema berri bat errezitatzen du.
* *Deabrua* "a capela" kantatzen du Izarok Oriol Floresen body-percussionek lagunduta.
* *Paradise abestia* Bossa nova eran abestua dado.
* *Eskaleok* Iker Laurobaren gitarra klasikoaz langunduta abesten du Izarok.
* *Errefuxiatuena* abestian Mikel Urdangarinek eta Izarok elkarrekin abesten dute eta hau da izatez diska honetan ezagun bihurtu zen abestia.

## Azala 
Hiru Damatxo Ideia Faktoriak egin zuen azala. Sepia tonotan egina dago eta goialdean bi oin biluzi ageri dira.

## Kantuen zerrenda 
# *Tu escala de grises (intro)* - 1:35
# *Deabrua* - 3:32
# *Paradise (Bossa Nova)* - 4:38
# *Eskaleok* - 3:49
# *Errefuxiatuena* - 4:03

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* www.izaromusic.com
Abokatutzan Sartzeko Estatu Proba

**Abokatutzan aritzeko gaitasun profesionala ebaluatzeko proba**, **abokatu izateko gaitasun profesionala ebaluatzeko proba**, **Abokatutzan aritzeko estatu-proba** edo **Abokatutzan sartzeko proba** (*Prueba de Estado de Acceso a la Abogacía* edo *Prueba de evaluación de aptitud profesional para el ejercicio de la profesión de abogado*, gazteleraz) espainiar estatuan abokatu bezala jardun nahi dutenek egin beharreko estatu-azterketa da; pasantia juridikoaren ondoren egiten den proba, "MIR juridiko" ezizenez ezagutua.

Ikasleek zuzenbide gradua, abokatutza masterra eta praktika juridikoa egin ondoren (6 urte), egin behar duten estatu-mailako proba da.

## Historia 
34/2006 Legea, urriaren 30ekoa, Abokatutzan eta Auzitegietako Prokuradoretzan sarrerari buruzkoa eta 775/2011 Errege-Dekretua, ekainaren 3koa, 34/2006 Legearen erregelamendua onartzen duena indarrean sartu zirenean, abokatutzan sartzeko modua erabat aldatu zen.

Bolonia sistema baino lehen, zuzenbide lizentziatuek (5 urte) zuzenean kolegiatu zitezkeen eta abokatutzan jardun. Baina sarrera modu berriak eskatzen du: Zuzenbide Gradua (4 urte), Abokatutza Masterra eta Praktika Juridikoa (2 urte) eta kolegiazioa; eta horren ondoren zin deontologikoa egin behar dute eta Espainiako Konstituzioari ere zin egin behar diote.

Pasantian eta ASAn hautatzeko dauden ibilbideak lau dira:
* Zuzenbide Zibila eta Merkataritza-Zuzenbidea
* Zigor-Zuzenbide (edo Zuzenbide Penala)
* Administrazio-Zuzenbidea eta Administrazioarekiko Auzi Zuzenbidea
* Lan-Zuzenbidea

## Ezaugarriak 
775/2011 Errege-Dekretuaren 17. artikuluaren arabera azterketa idatzizkoa da eta bi atalek osatzen dute. Lehenengo atala erantzun-anitzeko proba bat da eta bigarrena kasu praktiko bat ebaztea.

Erantzun-anitzeko probaren egitura da:
* Abokatutza jardunaren materia erkideak (50 galdera)
* Espezializazio materiari buruzkoak (25 galdera)
* Erreserbako 6 galdera materia erkideetan eta 2 espezializazio materietan, beste galderek akatsak izatekotan.
Egun berean egiten da azterketa osoa eta azterketak irauten duen ordu guztietan ezin da gelatik irten. Azterketak segurtasun kamioetan ekartzen dira, segurtasun neurriekin.

## Gatazkak 
Gatazka handia egon dira ASArekin. Hasieran ASA bakarrik Madrilen eta gazteleraz egin zitekeen, baina azkenean Espainiako Gobernuak ahalbidetu zuen hizkuntza koofizialetan ere egin ahal izatea, eta beste egoitza batzuk ere hautatu zituen. Beste gatazka bat izan zen abokatutza profesionalek oso erreza zela esan zutela eta zailtzeko eskatu diotela Justizia Ministroari eta espainiar Gobernuak zailduko duela esan du.

## Ikus gainera 
* Espainiako Abokatutzaren Kontseilu Orokorra

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hegoaldeko Italiako normandiar konkista

thumb|eskuinera|300px|Siziliako Erresuma (berdez) 1154an

**Hegoaldeko Italiako normandiar konkista** XI. eta XII. mendeetan zehar garatu zen, hainbat gudu eta konkistatzaileen lana izanik. Konkista ondoren, hegoaldeko Italiako lurralde hauek Siziliako Erresuma sortu zuten, Sizilia uhartea bera, Italiar penintsularen hegoaldeko herena (Benevento izan ezik), Malta uhartedia eta iparraldeko Afrikako eskualde batzuek osatuta zegoena.

Normandiar oste ibiltariak lombardiar eta bizantziarren aldeko mertzenario moduan ailegatu ziren Mezzogiornora eta etxera eraman zuten Mediterraneoari buruzko berriak. Gero, osteak leku jakin batzuetan bildu eta bere feudoak ezarri zituzten, heldueratik 50 urtetara *de facto* independenteak zirenak.

Ingalaterrako normandiar konkista ez bezala, gudu erabakigarri baten ondorengo urtetan gauzatu zena, Hegoaldeko Italiako konkistak hamarkadaz iraun zuen, gudu erabakigarri gutxi batzuk izanda. Eskualde asko banaka konkistatu ondoren, estatu bakar batean bildu zituzten. Ez zen Ingalaterrakoa bezain antolatu eta planeatua baina emaitza berbera izan zuen.

## Ikus, gainera 
* Normandiarren Siziliako Inbasioa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Itxaso Martin

**Itxaso Martin Zapirain** (Donostia, 1981) euskal idazle, kazetari eta antropologoa da. Doktorea da  antropologian. 2012an *Ni, Vera* eleberria argitaratu zuen Elkar argitaletxearekin, eta 2025ean *Puntubobo* Ereinekin.

Irratian eta telebistan egin du ibilbide profesionalaren zatirik handiena, eta orain formatu berriak lantzen dituen laborategian egiten du lan EITBn.

## Lan ibilbidea 
Ikus-entzunezko Komunikazioa eta Gizarte eta Kultura Antropologian lizentziaduna da Itxaso Martin. Euskal Irrati Telebistan eta Hamaika Telebistan lanean aritua da. Eleberriaren abiapuntua Itxasoren birramonaren istorioan dago, 51 urtez, 40 urte zituenetik hil arte psikiatriko batean egon zena.  Egoera pertsonal batek eraman zuen birramonari buruzko ikerketa egitera, psikiatrikora joan eta bere birramonari buruzko txostenak irakurtzera. Bi zati ezberdinek osatzen dute nobela, lehen partean Martina da protagonista eta erotzen ari dela sentitzen du, beldur handiz. Bigarren partean Vera, Martinaren birramona, Itxasoren historian oinarritutako pertsonaia da protagonista. Bi parteak ahots jokoen bidez lotzen saiatu da idazlea. Liburu honek, Gipuzkoako Liburu Saltzaileen Elkarteak banatzen duen Zilarrezko Euskadi saria lortu zuen 2013an.

Abiapuntu berdina du bere tesi lanak ere, Mari Luz Esteban Galarza-k zuzendutako *Eromena, azpimemoria eta isiltasuna(k) idazten: hutsune bihurtutako emakumeak garaiko gizartearen eta moralaren ispilu*. Lan horretan lehen frankismo garaian “erotzat" hartutako eta psikiatrikoetan sartutako emakumeen eta horren inguruko isiltasuna gaia lantzen du. Garaiko gizarte eta moralak baldintzatutako rol hegemonikoa hausten zuten emakumeak psikiatrikora eramaten zituztela frogatzen du ikuspuntu feminista batetik landutako ikerketa honek. Lan horrekin Ikasketa Feministei edo Genero Ikerketei buruzko UPV/EHUko tesi onenaren Micaela Portilla Vitoria Saria (4. edizioa) jaso zuen 2016an.
## Argitalpenak 
* *Ni, Vera*, Elkar, 2012
* *Eromena, azpimemoria eta isiltasuna(k) idazten : "hutsune" bihurtutako emakumeak garaiko gizartearen eta moralaren ispilu*, Euskal Herriko Unibertsitatea, Argitalpen Zerbitzua, 2017

## Sariak 
* 2016: Micaela Portilla Vitoria Saria (4. edizioa), Ikasketa Feministei edo Genero Ikerketei buruzko UPV/EHUko tesi onenaren saria da hori.
* 2013:  Zilarrezko Euskadi saria, Gipuzkoako Liburu Saltzaileen Elkarteak banatzen duena

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Itxaso Martin *Ni, Vera* liburuaren aurkezpenean https://www.youtube.com/watch?v=60sTr8f38xw https://www.youtube.com/watch?v=DC8Hqjj8KYk
* Itxaso Martinen “Locas: Mujeres psiquiatrizadas” hitzaldia
* Itxaso Martin, *Eromena, azpimemoria eta isiltasuna(k) idazten: Hutsune bihurtutako emakumeak garaiko gizartearen eta moralaren ispilu* tesia sarean
* Itxaso Martin: «Egoera gordinak jasateko modu bakarra goxotasuna da» elkarrizketa. Irutxuloko Hitza, 2425.zk., 2024/11/22.
* Itxaso Martin :Isiltasuna testura eramatea da nire obsesioetako bat  Berria, 2025.03.12
* ARTEFAKTUA: Itxaso Martin Zapirain.  eitb. (2025-01-11). Illaski Serranok Uliako Mintegietako Parkean Itxaso Martin elkarrizketatzen du Puntubobo eleberriaz (kontsulta data: 2026-02-01).
Siziliako Emirerria

**Siziliako Emirerria** () Sizilian izandako emirerria izan zen, 831 eta 1091 artean iraun zuena. Palermo hiriburua izan zuen.

Arabiarrek, 652an lehendabiziko saiakera egin zutenak, 827 eta 902 artean Bizantziar Inperioaren eskuetatik uharte osoa konkistatu zuten. Uhartean arabo-bizantziar kultura garatu zen, estatu eleanitz eta multikonfesionala eratu zuena. 1071n Roger I.a Siziliakoak zuzendutako normandiar mertzenarioek eskualdea konkistatu zuten, Siziliako konderria ezarri zutenak. Noto, azken hiri musulmana, 1091n erori zen.

Siziliar musulmanak konderri multietnikoko eta ondorengo Siziliako Erresumako herritarrak izan ziren, 1240ko hamarkadan egotziak izan arte. XII. mendearen amaierara arte, eta ziur asko 1220ko hamarkadara arte, musulmanak uhartearen biztanleriaren gehiena izan ziren. Bere eragina oraingo sizilieran ere nabaria da, baita abizenetan eta toponimian ere.

## Emirren zerrenda 
* al-Hasan ibn Ali al-Kalbi (948–953)
* Ahmad ibn al-Hasan al-Muizziyya (953–969)
* Yaish (usurpatzailea, 969)
* Ahmad ibn al-Hasan al-Muizziyya (969–970)
* Abul-Qasim Ali ibn al-Hasan al-Kalbi (970–982)
* Jabir ibn 'Ali (982–983)
* Jafar ibn Muhammad (983–986)
* Abd Allah ibn Muhammad (986)
* Yusuf al-Kalbi (986–998)
* Jafar (998–1019)
* Ahmad II al-Akhal (1017–1037)
* Abd Allah Abu Hafs (1035–1040, usurpatzailea)
* Hasan al-Samsam (1040–1044)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Konstantino X.a Dukas

**Konstantino X.a Dukas** (, *Kōnstantinos&nbsp;X Doukas*; 1006–) 1059-1067 bitartean Bizantziar Inperioko enperadorea izan zen.

Isaak I.a Komnenosen ondorengoa izan zen. Oso defentsa ahula egin zuen bere mugetan. Hungariarrek, turkiarrek eta normandiarrek lurralde zabalak kendu zizkioten.

## Erreferentziak
Isaak I.a Komneno

**Isaak I.a Komneno** (, *Isaakios I Komnēnos*; –1060/1) 1057-1059 bitartean Bizantziar Inperioko enperadorea izan zen.

Jenerala zen turkiarren kontrako guduen garaian, eta 1057an gudarosteak enperadore aukeratu zuen. Mikel VI.a enperadorea erregetzatik bota ondoren, bi urtez izan zen errege; gero abdikatu eta monasterio batera joan zen. Berrikuntzak egitearen aldekoa izan zen bere agintaldian.

## Erreferentziak
Mikel VII.a Dukas

**Mikel VII.a Dukas** (, *Mikhaēl VII Doukas*; –1090) 1071-1078 bitartean Bizantziar Inperioko enperadorea izan zen.

Bizantziarrek Mantzikertan turkiarren aurrean izandako porrotaren ondoren aukeratu zuten enperadore. Aginpide zibila eta burokratikoa ezarri zuen. Enperadoretza kolokan jarri zuten normandiarrek, eta 1078an, Nizeforo III.ak, alderdi militarrekoak, Migel VII.a aginpidetik kendu eta haren lekua hartu zuen.

## Erreferentziak
Juan Garmendia Larrañagaren hiztegi etnografikoa

***Juan Garmendia Larrañagaren hiztegi etnografikoa*** Ikastolen Elkarteak 2003an argitaratu zuen. Liburuan Tolosako ikertzailearen gai nagusiak azaltzen dira hiztegi moduan.

## Egileen taldea 
Nahiz eta izenburua Juan Garmendia Larrañagaren omenezko izenburua izan, liburuan kolaboratzaile asko bildu ziren:
* Zuzendaritza nagusia: Iñaki Lekuona
* Zuzendairtza teknikoa: Josune Gereka Ander Iturburu
* Edukien garapena: Juan Garmendia Larrañaga eta Xabier Mendiguren Bereziartu
* Edukiaren egokitze lanak Joxen Azkue, Juan Mari Zurutuza
* Musika ataleko edukien oinarria: Juan Mari Beltran
* Azala: Nestor Basterretxea
* Ilustrazioak: Dani Fano
* Hizkuntzaren egokitzapena: Xalbador Garmendia

## Edukiak 
* Liburuaren lehenengo atalean hiztegi modukoa da, kontzeptu desberdinen edukiak azalduz. Eduki horiek gai desberdinekin dute lotura: lanabesak, tresnak, haur-jolasak, musika tresnak, ohiturak, etnomedikuntza, mitoak...
* Bigarren atalean "Monografiak" izenburupean, gai hauek jorratzen dira:
** Burdingintza
** Heriotza eta heriotzari buruzko ohitura zaharrak
** Herri-medikuntza
** Inauteriak: Tolosa, Lantz eta Zalduendo
** Jentilen istorioak
** Neguko festak
** Sorgin-kontuak
** Udako solstizioa: San Joan bezpera
** Xisteragintza

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
*Juan Garmendia Larrañagaren hiztegi etnografikoa*, Juan Garmendia Larrañaga eta Xabier Mendiguren Bereziartu. Ikastolen Elkartea, 2003. 208 orri gehi 70 orri monografietan. ISBN: 84-7703-466-4.

## Ikus, gainera 
* Euskarazko entziklopediak

## Kanpo estekak 
* Liburua PDFn jaisteko.
Foruak Berresteko Legea (1839)

**1839ko legea** lehenengo gerra karlista amaitu ostean ezarritako legea da, 1839ko urriko 25ean. Hau da, Maria Kristina Borboikoa erreginaordea gobernatzen zuen garaian. Hortaz, lehenengo iturriko pasartea da, gertaeren garaian idatzita dagoelako.

Dokumentu hau, publikoa da zeren eta denei zuzenduta dago. Baina konkretuki, Euskal Herriko populazioari zuzenduta dago. Lege honekin abolitu nahi zituzten foruak haienak zirelako, hain zuzen ere.

Testu hau, juridikoa da lege bat ezartzen ari baita. Pasarte hau, fidagarria da, ez duelako edonork idatzi, baizik eta parlamentuak (non gehiengoa liberalak ziren) ateratako legea delako. Eta lege hori Maria Kristinak sinatu zuen, onarpen moduan.

Dokumentu honen helburu nagusia, Euskal Herriko foruak kentzea da. Liberalek ez zituzten foruak onartzen, gizartean berdintasuna lortu nahi zutelako. Eta foruek, lurralde bati besteei baino indartsuagoak egiten zion. Hortaz, desberdintasun hori saihesteko helburuarekin, foruak desagerrarazi zituzten parlamentuan lege hau ezarriz. Nahiz eta, 1839ko abuztuaren 31n Bergarako itunan, Espartero general liberalak Maroto jeneral karlistarekin “foruak abolituko ez zituela” sinatuz. Itun hori, Lehen gerra karlistekin amaituko zuen.

Gerra karlistak, Fernando VII.a hil ostean hasi ziren. Fernandok alaba bat (Isabel II.a) izan zuelako bere ordez tronuan jartzeko. Karlistek, Lege Salikoaren (lege bat zeinek emakumeak ezin zutela gobernatu esaten zuen) alde jarri ziren eta Fernando VII.ak jarritako Berrezarpen pragmatikoaren (Lege Salikoa indargabetzen zuena) aurka egin zuten. Berriz, liberalek, Berrezarpen pragmatikoa defendatu zuten. Beraz bi ideologia desberdinen arteko gatazkeek, lehen gerra karlista sortu zuten, Gerra Zibila (7 urteko iraupena izan zuena, 1833tik 1840ra), hain zuzen ere.

Karlistek, Fernando VII.ren anaiaren aldekoek, hau da, Karlos Maria Isidroren aldekoek, foruak defendatzea aldarrikatzen zuten. Ostera, Liberalek, Maria Kristinaren aldekoek, hau da, haren alaba Isabel II.a tronuan egotearen alde zeudenek, foruak kendu nahi zituzten gizarteko berdintasuna lortzearen aurka zihoazelako. Gehienek, liberalak zirenez, parlamentuan lege hau atera zen Euskal lurraldeetako foruak kentzeko. Baina noski, lege hau ateratzeko, lehenengo, Maria Kristina erregeordetzak sinatu behar izan zuen.

Lege honek hainbat ondorio ekarri zituen, hala nola:

1. Foruak indargabetzea.
2. Karlisten pronuntziamendu gehiago egotea.
3. Bigarren gerra karlista hastea.
4. Euskal Lurraldeen atzerapen ekonomikoa egotea.
5. Euskal Lurraldeen autonomia edo boterea murriztea.

## Kanpo estekak
Beltzak, juduak eta beste euskaldun batzuk

***Beltzak, juduak eta beste euskaldun batzuk*** Joxe Azurmendi filosofoak idatzitako lau saiakera labur jasotzen dituen liburua da.

## Ikus, gainera 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1876ko Abolizio Legea

**1876ko Abolizio Legea**, edo **Foruen Abolizio Legea**, 1876ko uztailaren 21ean Espainiako Gorteek onartutako lege bat da eta, haren ondorioz, Araba, Bizkai eta Gipuzkoako mendetako euskal legeak eta erakunde publikoak desegin ziren. Alfontso XII.aren erregealdian eman zen, Cánovas del Castillo Espainiako Gobernuko ministro buruak eta bere alderdiak bultzatuta eta Bigarren Karlistaldi osteko aldian. 

Testu juridiko eta publikoa da eta, beraz, lehen mailako iturria da. Hertsiki lotuta dago 1876ko Espainiako Konstituzioari eta, Bigarren Karlistaldiaren amaieran, Hego Euskal Herriko lurraldeen berezitasunen kontra Espainian sortutako giroari. 

## Jatorria 
1874ko behin-behineko gobernuak, lehen errepublika kentzea eta horrela, monarkiara itzultzea zuen helburu. Beraz, gobernu horri esker, Isabel II.aren semea, Alfontso XII.a, boterean jarri zen.

Martinez Campos jeneralak pronuntziamendu bat egin zuen, Sagasta jenerala gobernuan jarri zenean. Martinez Camposek Alfontso XII.a Espainiako errege aldarrikatu zuen. Pronuntziamendu horren ondorioz, Serranok Frantziara ihes egin zuen. Hortaz, indarrez, Alfontso XII.ak boterean jarri zen.

Alfontso boterean zegoelarik, gorte moderatuek 1876ko uztailean lege bat atera zuten. Gorteek, euskal lurraldeetako foruak abolituko zituzten lege honen bidez.

Liberal moderatuak zirenez, foruak kendu nahi zituzten lurralde horietan, berdintasuna lortzeko helburuarekin. Liberalek berdintasuna nahi zuten gizartean eta foruak zituzten herrialdeak besteak baino pribilegiatuagoak ziren. Foruek erregearen boterea mugatzen zuten eta herrialde horri nolabaiteko askatasuna edo boterea eskaintzen zioten. Hortaz, lege honen bidez foruak abolitu zituzten.

## Ondorioak 
Lege honek ekarri zituen ondorioak hainbat izan ziren. Horietako bat, euskal lurraldeen foruen abolizioak sortutako indargabetasuna izan zen. Ondorioz, euskal lurraldeek (Espainiako beste lurraldeak bezala) soldadutzara joateko beharra izan zuten eta zergak ordaintzeko beharra ere bai. Aduanak Frantziako mugara berriz aldatu egin ziren eta foru-baimena indargabetu zen.

Hortaz, lege honek euskal lurraldeak indargabetu zituen oreka edo berdintasun soziala lortzeko helburua lortzen saiatuz.

Bi urte geroago, 1887an, Cánovasek Euskal lurretan kupoa jarri zuen eta horrela, Euskadiko ekonomia ez zen kaltetua aterako.

## Kanpo estekak 
* 1876ko Abolizio Legea (euskaratua, IZO)
Ohorezko matrikula (unibertsitatea)

**Ohorezko Matrikula** (*Matrícula de Honor*, gazteleraz) espainiar estatuko hezkuntza sisteman dagoen aitorpen bat da, irakasgai batean lor daitekeen kalifikazio edo notarik gorena da eta ikasleen errendimendua saritzen eta aitortzen du. Honek eragin ekonomikoak ere baditu, hurrengo urteko tasak ordaindu behar ez izatea ekartzen baitu.

## Ohorezko matrikula unibertsitatean 
Unibertsitatean Graduko irakasgai bakoitzean lor daiteke, ikasleak 10 kalifikazioa lortu behar du eta gainera ohorezko matrikula aitorpena lortu behar du eta horrekin hurrengo urteko kreditu bereko irakasgaiko tasak ez dira ordaindu beharko.

Unibertsitateko Ohorezko Matrikulak Autonomia Erkidego eta Unibertsitate bakoitzak arautzen ditu, adibidez espainiar UNEDen kasuan arautzen du: *Orden ECD/1097/2016, de 5 de julio, por la que se fijan los precios públicos por los servicios académicos universitarios en la Universidad Nacional de Educación a Distancia para el curso 2016-2017*.

Promozioko espedienterik onena duten ikasleei "Ikasketa Amaierako Ezohiko Saria" ematen zaie.
## Ohorezko matrikuladun pertsona ezagunak 
Batxilergoan edo/eta Unibertsitatean ohorezko matrikuladun pertsona ezagunen artean:
* Pablo Iglesias, bere promozioko lehenengoa izan zen Zientzia Politiketan 13 ohorezko matrikulekin eta "Ikasketa Amaierako Ezohiko Saria" eman zitzaion
* Mario Conde, bere promozioko lehenengoa izan zen eta Zuzenbide Lizentziaturako irakasgai guztietan ohorezko matrikula lortu zuen
* Alfredo Perez Rubalcaba, bere promozioko lehehengoa izan zen Zientzia Kimikoetan, dena ohorezko matrikulekin eta "Ikasketa Amaierako Ezohiko Saria" eman zitzaion
* Paco Marhuenda, 4 ohorezko matrikula lortu zituen Zuzenbidean
* Soraya Saénz de Santamaría, bere promozioko lehenengoa amaitu zuen Zuzenbidean ohorezko matrikula askorekin eta "Ikasketa Amaierako Ezohiko Saria" eman zitzaion
* Jesus Posada, ingeniaritzan bere promozioko lehenengoa izan zen 40 ohorezko matrikulekin eta "Ikasketa Amaierako Ezohiko Saria" eman zitzaion
* José Ignacio Wert, bere promozioko lehenengo izan zen Zuzenbidean dena ohorezko matrikulekin eta "Ikasketa Amaierako Ezohiko Saria" eta Calvo-Sotelo saria eman zitzaizkion
* Alberto Ruiz-Gallardón, bere promozioko lehehengoa izan zen Zuzenbidean, dena ohorezko matrikulekin eta "Ikasketa Amaierako Ezohiko Saria" eman zitzaion

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ohorezko matrikula Batxilergoan

## Kanpo estekak
Plutonen sateliteak

[thumb|[Pluton (planeta nanoa)|Pluton eta bere hiru satelite, Karonte, Nix eta Hidra.]]
**Pluton planeta nanoaren sisteman** sei gorputz ezagutzen dira, planeta nanoa kontuan hartuta. Normalean gorputz hauek Plutonen satelite bezala ezagutzen ditugun arren, berez, Pluton eta Karontek osatutako sistema bitar baten mendeko dira. Karontek ordea, Plutonek baino askoz ere masa txikiagoa du, zehazki, planeta nanoaren %11,65a. Hala ere, satelite hau eguzki-sistemako sateliterik handiena da beraien ama-planetarekin alderatzen baditugu, hau da, beste satelite guztiak mendeko diren planeta baino askoz ere txikiagoak dira.
thumb|Plutonen sateliteen orbitak eta bere orbita planetaren sistemarekiko.
Pluton eta Karontez gain, beste lau satelite gehiagok orbitatzen dute Pluton. Hauetatik garrantzitsuenak 2005ean aurkitu ziren Nix (behin-behineko izena: S/2005 P 1) eta Hidra (S/2005 P 2) dira. Beste bi sateliteak beranduago aurkitu ziren, txikiagoak direlako. Beraien izenak Kerberos eta Styx dira.

## Plutonen sateliteen datuak 
thumb|Irudikapen artistiko honek Pluton eta Karonte erakusten dizkigu, Hidratik ikusiak izango balira bezala.

## Sorrera 
Hipotesi onartuenak dioenez, Plutonen sateliteak talka handi baten eraginez sortu ziren, Lur planetan Ilargia sortu zuela pentsatzen den talka baten antzekoak. Honek esan nahi du, planetak ez zituela gorputzak Kuiper gerrikotik harrapatu, askotan pentsatu izan denaren kontrara.

## Iruditegia 

Fitxategi:Pluto charon 150709 color final.png|Pluton eta Karonte eskalan. 2015eko uztailaren 8an *New Horizons*ek ateratako argazkia.
Fitxategi:Pluto moon P5 discovery with moons' orbits.jpg|Plutonen sistema: Karonte, Hidra, Nix, Kerberos eta Styx. 2012ko uztailean Hubblek ateratako argazkia.
Fitxategi:Nh-pluto moons family portrait-truecolor.png|Plutonen hiru sateliteak, eskalan.
Fitxategi:Plutonian system size.svg|Plutonen sistemako gorputzen tamaina, gutxi gorabehera.
Fitxategi:Charon in Color (HQ).jpg|Karonte, Plutonen satelitea. *New Horizons* zundak 2015eko uztailaren 13an atera zion argazkia.

## Ikus, gainera 
* Pluton eta haren geologia

* Jupiterren sateliteak
* Saturno, Urano eta Neptunoren sateliteak
* Eguzki-sistema

## Kanpo estekak 
* Plutonen satelite sistemaren animazioa.
Teodosio III.a

**Teodosio III.a** (; ?–722) 716-717 bitartean Bizantziar Inperioko enperadorea izan zen.

Zerga kobratzailea zen. Konstantinopla bereganatu eta Anastasio II.a garaitu ondoren haren lekua hartu zuen. Leon III.a Isauriarrak garaitu zuen (717), eta Efesoko monasterio batera erretiratu behar izan zuen.

## Erreferentziak
Erroman IV.a Diogenes

**Erroman IV.a Diogenes** (, *Rōmanós IV Diogénēs*; –1072) 1168-1171 bitartean Bizantziar Inperioko enperadorea izan zen.

Kapadoziako familia noble bateko semea zen eta arrakasta handiko jenerala izan zen. Konstantino X.a hil zenean Eudoxia erreginarekin ezkondu zen eta enperadore bihurtu. Alderdi zibilari aurre egin behar izan zion, eta Asian, garaipen batzuk lortu ondoren, Androniko Dukasek traizio egin zion Mantzikerten (Malazgirt) eta turkiarrek atxilotu zuten (1071). Aske geratu zenean Konstantinoplara itzuli zen eta aginpideaz jabetu zen.

## Erreferentziak
Gasezko toru

[thumb|eskuinera|Jupiterreko [Io (berdez) eta Europa (urdinez) satelite naturalek sortutako gasezko toruak.]]
**Gasezko torua** planeta bat inguratzen duen gasezko edo plasmazko hodei toroidalari deritzo. Eguzki-sistemako torurik
aipagarriena Io satelite naturalaren plasmazko torua da, karga neutrodun gas atmosferikoak ionizatzean sortua

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Teodoreto Zirokoa

**Teodoreto Zirokoa** (; Antiokia,  - Ziro, 460) greziar teologoa izan zen. 423. urtean Ziroko apezpiku izendatu zuten. Nestorioren alde agertu zen Alexandriako Ziriloren aurrean. Kaltzedoniako kontzilioan parte hartu zuen (451). Dogma liburuak (*De sancta et vivifica Trinitate*, *Eranistes seu Polymorphus*), apologetika liburuak (*Graecarum affectionum curatio*); exejesi liburuak (*Interpretatio in Psalmos*) eta historia liburuak (*Hereticarum fabularum compendium*) idatzi zuen.

## Erreferentziak
Donostiako Hiritar Merezimenduaren Domina

**Donostiako Hiritar Merezimenduaren Domina** Donostiako udalak urtero urtarrilaren 20an ematen duen ohorezko saria da. Urtero Urrezko Danbor bakarra ematen du eta Hiritar Merezimenduaren Dominak bost izaten dira.

## Saridunen zerrenda 
Hauek dira saria jaso duten Donostiar batzuk.
* 2021: Zurriola Antzerki Eskola; Añorga Kultur eta Kirol Elkartea; Kresala Zinekluba; Jose María Leclerq, 1813ko sararraskiaren ikertzailea; eta Bidegin elkartea, doluan dauden pertsonei eta gaixotasun larri aurreratuei aurre egiten ari diren pertsonei laguntzeko elkartea.
*2020: Naizen Elkartea: Adingabe Transexualen Gurasoen Elkartea;  Why Not Fundazioa:Buruko gaitza duten pertsonen eta euren familien bizi-kalitatea hobetzeko egiten duten lanagatik;  Bikarte Kultur Elkartea: Errusiako eta Bielorrusiako haurren aldi baterako harreran egiten duen lanagatik;  Jesús Rubio Raymond: Hainbat arlo sozialetan egin duen lanagatik. Orona S. Coopen sortzaileetako bat izateaz gain, euskararen eta eskupilotaren harrobiaren alde egindako lanak aitortu nahi dizkiote;  Itziar Mintegi Martínez: Animalien eta Landareen Babeserako Elkartean egiten duen lanagatik 
*2015: Kantu Jira, Juan José Ocón, Txoko Txiki, Goienetxe Fundazioa, María Jesús Bragado 
*2013: José Luis Alvarez Enparantza (Txillardegi), Jaime Caballero, Luisa Etxenike, Donostia Unibertsitate Ospitaleko Neonatologia Saila, eta Txotxongilo Taldea. 

*2012: Andresa Portugal, Donostiako Bretxa azokan arrain-saltzailea izan zen.
* 2008: Kalapie txirrindulari Elkartea
* 2007: María Teresa Castells liburu-saltzailea

* 2007: Richard Oribe Joko Paraolinpikoetan guztira 16 domina jaso dituen igerilaria.
* 1995: Josetxo Mayor filantropoa, urteetan Ulia mendiko bideak musu-truk zaindu eta hobetu zituena.

* 1992: Manuel Matxain, bertso-jartzailea, bertsolari, korrikalari, bolo- eta toka-jokalaria.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Urrezko danborra

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala. Donostiako udala
Brodatzen ari nintzen

thumb|Brodatzen ari nintzen, ene salan jarririk...
***Brodatzen ari nintzen*** ahozko euskal literaturako balada bat da. Lapurteraz dago, XVIII. eta XIX. mendeen artean sortu bide zuten, eta egilerik ez zaio ezagutzen. 

1921eko Gure Herria kantutegian jaso zen lehen aldiz. Balada *Nehor* goitizenarekin sinatzen zuen Jean Barbierrek eman zuen argitara. Haizea musika taldeak ezagutarazi zuen, 1970eko hamarkadaren hondarrean. Ondoren, beste hainbat bertsio ere plazaratu dira, esate baterako Mikel Urdangarinek egindakoa.

## Kontakizuna 
Baladan kontatzen den istorioa itsasontzi kapitain batek bahitu duen etxe oneko neska batena da. Neskak, kapitainaren eskutan egon nahi ezta, bere buruaz beste egitea erabakitzen du.

## Antzeko istorioak 
*Neska ontziratuaren balada* izenez ezagutzen dira Iparraldeko *Brodatzen ari nintzen* hau eta Bizkai aldeko Isabelatxu erromantzea. Bietan oso antzekoa den istorioa kontatzen da, bertsio oso desberdinak badira ere.

## Hitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak