Evelyn Sharp (sufragista)

**Evelyn Jane Sharp** (Londres, 1869ko abuztuaren 4a - Ealing, 1955eko ekainaren 17a) idazle eta sufragista britainiarra izan zen, funtsezko figura emakumezko sufragioaren aldeko bi elkarte garrantzitsutan: Emakumeen Batasun Sozial eta Politikoa militantea eta United Suffagists. Azken horren sorreran parte hartu zuen eta Votfes for Women argitaletxearen editore bihurtu zen Lehen Mundu Gerran. Bi aldiz espetxeratu zuten eta erresistente fiskal bihurtu zen. The Yellow Book-en argitaratu zuen idazle ezaguna izanik, bereziki ezaguna zen bere haurrentzako narratibagatik.

## Biografia 
Evelyn Sharp, hamaika anai-arrebetatik bederatzigarrena, 1869ko abuztuaren 4an jaio zen. Sharpen familiak barnetegi batera bidali zuen bi urtez, eta denbora horretan unibertsitateko hainbat azterketa egitea lortu zuen. 1894an, familiaren nahien aurka, Sharp Londresera joan zen bizitzera, eta bertan hainbat eleberri idatzi eta argitaratu zituen, horien artean *All the Way to Fairyland* (1898) eta *The Other Side of the Sun* (1900).

1903an, Sharp, bere lagun eta maitale Henry Nevinsonen laguntzarekin, Daily Chronicle, Pall Mall Gazette eta Manchester Guardian egunkarientzako artikuluak idazten hasi zen. Sharpek Nevinsonen eta Emakumeen Sufragioaren aldeko Gizonen Ligaren garrantzia nabarmendu zuen: «Ezinezkoa da haiek (Henry Nevinson eta Laurence Housman) eta HN Brailsfordek, FW Pethick Lawrencek, Harold Laskik, Israel Zangwillek, Gerald Gouldek, George Lansburyk eta beste askok gure mugimendua sexu-gerra zela pentsatzetik libre mantentzeko egin zituzten sakrifizioak merezi dutela esatea».

Sharpen kazetaritzak langile klaseko emakumeen arazoez gehiago jabetu zen eta Women 's Industrial Council eta Emakumeen Sufragioko Elkarteen Batasun Nazionalarekin bat egin zuen. 1906ko udazkenean, Manchester Guardianek Sharp bidali zuen Elizabeth Robins aktore eta eleberrigilearen lehen hitzaldia betetzera. Sharp hunkituta sentitu zen Robinsek ekintza militantearen alde emandako argudioekin, eta Emakumeen Batasun Sozial eta Politikoarekin bat egin zuen.Eragin zuen zirrara sakona izan zen, baita etsai izateko prest zegoen jendearengan ere; eta niretzat tamalgarria izan zen. Une horretatik aurrera, ez nuen 12 urtez jakingo, inoiz lortu baldin banuen, zer esan nahi zuen burua lasai edukitzeak; eta laster ikusi nuen, oso argi, zergatik ihes egin nien beti kausei.

## Aktibismo militantea 
Evelynen amak, Janek, kezkaturik bere alaba Emakumeen Batasun Sozial eta Politikoarekin (USPM) elkartu zelako, agindu zion ez zuela ezer egingo kartzelan sartzeko. *Votes for Women* liburuan Elsie Howeyri buruz idatzi zuen arren, Juana de Arco bezala jantzita, neska bat zaldi zuri batean, ehunka sufragisten prozesio baten buruan, 1909ko apirilaren 17an Aldwych Antzokiko bilera batera zihoala (Juana de Arco beatifikatu baino egun bat lehenago, hain zuzen ere), «aurreiritzien aurkako borroka bat, antzinakoak bezain modernoak direnak» irudikatuz, eta Helen Millar Craggs sufragistaren eta beste batzuen lagun egin zen, Sharpek bost urtez bete zuen bere promesa, harik eta bere amak promesa horretatik absolbitu zuen arte 1911ko azaroan.Kartzelara inoiz ez joatea espero dudan arren, sentitzen dut ezin dudala hainbeste aurreiritzi izan eta zure iritzirik onenean utzi behar dut. Benetan asko sufritu dut horregatik, eta sentitzen dut ez dudala zu zapuzteko eskubiderik, nahiz eta damutzen zaidan zailtasun izugarri horiek pasatzen ari zinela sentitzeaz. Niri adina min eman dizu, eta sentitzen dut ezin dudala neure sentimenduetan pentsatu. Ezin dut gehiago idatzi, baina orain zoriontsu izango zara, ezta? (Jane Sharp, bere alabari gutuna (1911ko azaroa)Evelyn berehala pasa zen kanpaina militantera, eta hilabete horretan hamalau egunez espetxeratu zuten.Nire aukera azaroaren 11ko gauean Parlamentu Plazan manifestazio bat eginez iritsi zen, Emakumearen Lege Proiektuaren ohikoa baino atzerapen zinikoagoak eraginda. Izan ere, atzerapen hori inplizitu zegoen gizonezkoen sufragioaren gobernu-aurreikuspen batean. Gobernu-bulegoetako leihoak hausteko gure politika berria aurrera eramateko hautatuetako bat izan nintzen, eta horrek nire erresistentzia pasiboko jarreratik urruntzea ekarri zuen, bost urtez gure aurka indarkeria guztia erabiltzea ahalbidetu zuena.1912ko martxoan, Sharpek bitartekari gisa ere jardun zuen, USPMko liderrek 7000 euroko txeke bat jaso zezaten. Christabel Pankhurst-ek baimena eman behar zuen Hertha Ayrton-en kontu pertsonalera dirua transferitzeko, Scotland Yardek Clement 's Inn-eko bulegoetan egindako sarekadaren ondoren konfiskazioa saihesteko.

Sharp Women Writers Suffrage Leagueko (WWSL) kide aktiboa izan zen. 1913ko abuztuan, gobernuak presoak gose-greban mantentzeko taktikari erantzunez, Katuen eta Saguen Legearen (Presoen Legea (Osasun txarragatik aldi baterako askatzea) bidez aktibo izateko ahulegi zeuden arte, zeinak berriro atxilotzea ahalbidetzen baitzuen aktibismora itzuli bezain laster, Sharp aukeratu zuten WWSL ordezkatzeko ordezkaritza batean, Reginald McKenna Barne ministroarekin biltzeko eta lege hori eztabaidatzeko. McKenna ez zegoen haiekin hitz egiteko prest, eta emakumeek Komunen Ganbera uzteari uko egin ziotenean, Mary Macarthur eta Margaret McMillan fisikoki kanporatu zituzten, eta Sharp eta Emmeline Pethick-Lawrence atxilotu eta Hollowayko espetxera bidali zituzten.

Nevinson, Pethick-Lawrences, Harbens, Lansbury, Louisa Garrett Anderson, Evelina Haverfield eta Lena Ashwell-ekin batera, United Suffragists-en sortzaileetako bat izan zen Sharp, gizonei eta emakumeei ireki zitzaiena eta USPM eta WSPUko kideak erakarri zituena, agian talde horietako bakoitzaren taktikekin desengainatuta, 1914ko otsailaren 14an.

## Lehen Mundu Gerraren aurkako erresistentzia 
Emakumeen mugimenduko kide gehienek ez bezala (salbuespen nabarmena Sylvia Pankhurst da, nazionalisten ildoari ere uko egin baitzion), Sharp ez zegoen prest Lehen Mundu Gerrako hauteskunde-kanpainari amaiera emateko. Errentaren gaineko zerga ordaintzeari uko egiten jarraitu zuenean, atxilotu egin zuten eta bere jabetza guztiak konfiskatu zizkioten, idazmakina barne. Sharp bakezaleak ere aktiboki parte hartu zuen Bakearen aldeko Emakumeen Nazioarteko Ligan, gerran. Geroago grabatuko zuen:Pertsonalki, emakumeen emantzipazioa edozein gerrak sortzen dituenak baino arazo handiagoa dela esaten dudanez, eta Gerra Handiaren helburuak planteatzen direnak direla suposatu arren, ezin dut saihestu herritarren akatsa justifikatzea; izan ere, batzuetan, 1918an, sufragioaren kausaren garaipenak gerraren garaian emakumeen zerbitzura egotea egozten du. Uste hori egia da soilik emakumeenganako esker onak aitzakia bat eskaini zielako antisufragistei kabinetean eta beste leku batzuetan, duintasun apur batez jaisteko gerra aurretik jasanezina zen posizio batetik. Batzuetan pentsatzen dut politikaren artea politikariak posizio jasangaitzetatik jaitsi ahal izateko eskailerak ematean datzala.Lehen Mundu Gerran, *Votes for Women* egunkariak agertzen jarraitu zuen, baina oso zirkulazio murritzarekin, eta ekonomikoki bideragarria izaten saiatu zen. Sharpek egunkaria birbideratu zuen klase ertaineko emakumeak gehiago erakartzeko, "Gerra-egunkaria emakumeentzat" goiburuarekin. Bera gerrari aurka egitera etorri zen arren, egunkariak jarrera neutrala izan zezala ziurtatu zuen. Gerraren amaieran, 1918ko Herriaren Ordezkaritza Legeak (batzuk) emakumeei botoa emateko eskubidea eman zien, eta egunkaria argitaratzen zuten United Suffragistek desegin egin ziren eta kideek sinatutako liburu bat eman zioten Sharpi.

## Lehen Mundu Gerraren ondoren 
Armistizioaren ondoren, Sharp, garai hartan Alderdi Laboristako kide zena, kazetari aritu zen Daily Heralden, baita Alemaniako Lagunen Elkarte Erlijiosoan ere. Langileen bizitzari buruzko bi ikerketa idatzi zituen, *The London Child* (1927), Eve Garnettek ilustratua, eta *The Child Grows Up* (1929).

1933an Sharpen lagun Margaret Nevinson hil zen. Handik gutxira, 63 urterekin, Sharp Margareten senarrarekin ezkondu zen, Henry Nevinsonekin. Ordurako 77 urte zituen. Bere maitasun-istorioak urte asko iraun zuen, eta bizirik iraun zuen bi emakumeen adiskidetasunetik eta aurreko ezkontzatik.

Sharpek Mary Wollstonecrafti buruzko saiakera idatzi zuen Alfred Barratt Brownen 1934ko *Great Democrats* libururako.

Sharpen autobiografia, *Unfinished Adventure*, 1933an argitaratu zen. Faberrek 2009an berrargitaratu zuen.

Sharp Gerra eta Faxismoaren aurkako Mundu Batzordeko kidea izan zen Ellen Wilkinson, Vera Brittain eta Storm Jamesonekin batera.

Sharp zahar-etxe batean hil zen Ealingen 1955eko ekainaren 17an.

* Erreformek beti itxaron dezakete luzexeago, baina askatasuna, zuzenean ohartzen zara ez duela lortu, ez du beste minutu bat itxarongo.

## Iturri nagusia 
Sharpen artikuluak, *Diaries of Evelyn Sharp*, 1920 – 37, 1942 – 7 barne, Bodleian Libraryren ardurapean daude.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  en *Oxford Dictionary of National Biography*