Babà

[thumb|"Baba au rhum" postrea Nuo Hotelean, [Pekin|Pekinen, Txinako Herri Errepublikan.]]
thumb|250x250px|Familia osoarentzako *babà* zati bat likorean beratzen jarri aurretik.
thumb|250x250px|Napoliko *babà* hiru bertsiotan: klasikoa, txokolatearekin eta esnegainarekin.
**Babà** labean egindako gozoki harroa da, Frantzian sortua eta Italiako Napoli hirian ere ezaguna XIX. mendeko frantziar inbasioez geroztik. Koroa-forma du, eta 5-7 cm eta 35-40 cm bitarteko diametroa izan dezake. Ezaugarri nagusietako bat da masa (bizkotxoarena baino arinagoa) likorez aromatizatutako almibar batean dagoela bustita, normalean ron edo Italian limoncello, eta horregatik deitzen zaio «ron baba» (frantsesez, «baba au rhum»).

## Historia 
Babà-ren aurrekoa XVIII. mendearen lehen erdian asmatu zen. Poloniako Stanisław I.a Leszczyński erregeak, Lorenako (Frantzia) dukeak, 1737tik 1766ra bizi izan zen tokian, kougelhopfa (Babka polonieraz) lehorregia zela iruditu zitzaion eta Alsaziako Tokay ardoarekin edateko eskatu zuen.   

Babaren ospea Frantzian zehar zabaldu zen, non gozogile ospetsu batzuek bere errezeta moldatu zuten XIX. mendean. Marie-Antoine Carêmek *baba à la polonaise* (baba poloniar erara) deitu zion 1815ean, eta Leszczynski familiaren ondorengoek beti lehor zerbitzatzen zuten, Tokay ardoz betetako saltsa-ontzi batekin lagunduta, mota-belarreko urarekin diluituta. 1853ko *Dictionnaire Général de la Cuisine Française Ancienne et Moderne* liburuko errezetak mahaspasak, sultaninak, fruta azukreztatuak, Malaga ardoa eta azafraia zituen. 

Babaren egungo forma Julien anaiei zor zaie, orearen egiteko modua aldatu baitzuten, eta errezetari urrats bat gehitu zioten: baba almibarretan beratzen da rona gehitu aurretik. 

XIX. mendearen hasieran, pastelak Alpeak zeharkatu zituen Joachim Muratekin batera Napolira (Italia). Napolitarrek bereganatu eta bere egin zuten, *babà* edo *babbà* deituz, nahiz eta hasieran goi-mailako gizarteko mahaietarako gordeta egon. Italiaren bateratzearen ondoren arte ez zen babà ezagun egin eta gozotegietan aurki zitekeen. 

## Zerbitzatu 
Normalean bakarrik edo babà multzo batekin jaten da "*Babà Tarta*" bat egiteko.

## Savarin 
1844an, Julien anaiek, Parisko gozogileek, *Savarin* asmatu zuten, *baba au rhum-*ean inspiratuta zegoena neurri handi batean, baina kirsch, absenta eta arrosa-urarekin zaporea zuen almibarrez bustitzen zena. Moldea zirkularra da (eraztuna), forma biribil soilaren (zilindrikoa) ordez. Eraztun forma baba au rhum-arekin lotzen da askotan, eta *savarin* izena batzuetan ronez bustitako bizkotxo zirkularrari ere ematen zaio. 

Labean egiteko erabiltzen den eraztun-formako moldeari savarin molde deitzen zaio. Almibarretan bustitzen da , normalean ronarekin onduta, eta frutarekin eta Chantilly kremarekin edo merengearekin zerbitzatzen da. Savarin oreak okinaren legamia erabiltzen du, eta horrek zapore bereizgarria ematen dio, baina ore gisa sailkatzen da. Errezeta honen gakoa almibarretan dago, tarta ondo busti eta Chantilly kremarekin, merengearekin, fruta freskoarekin, fruta maceratuarekin edo almibarretan dagoen frutarekin zerbitzatu behar baita. 

Jean Anthelme Brillat-Savarin frantziar gastronomo ospetsuaren omenez izendatu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak