Dune (1984ko filma)

***Dune*** David Lynch estatubatuar zinema zuzendariaren 1984ko zientzia-fikziozko film bat da. 1965ean Frank Herbert idazleak argitaratutako izen bereko *Dune* eleberrian oinarrituta dago.

Estreinatu zen garaian ez zuen ikusle eta kritikarien aldetik harrera onik izan; gainera, David Lynch zuzendariak Frank Herbet idazlearen eleberriko istorio korapilatsua ahal zen ongien zinemaratu nahi zuenez, hasiera batean zortzi orduko film luzea egin zuen, ondoren bost ordura laburtu zuena; halere, Dino de Laurentiis eta haren alaba Raffaella de Laurentiis ekoizleek are gehiago laburtzera behartu zutenez, azkenik 140 minutuan geratu zen. Horren ondorioz, Lynchek bere jatorrizko filma oso laburtua ikusi eta ekoizleen jokamoldea asko gustatu ez zitzaionez, handik aurrera Lynchek ekoizle ospetsu eta garrantzitsuekin berriz lan egiteari uko egin zion.

Hasiera batean, 1970eko hamarkadan, Arthur P. Jacobs estatubatuar ekoizlea eta Alejandro Jodorowsky txiletar zinema zuzendaria eleberria zinemaratzekotan izan ziren; egokitzapenerako, Jodorowskyk Orson Welles, Salvador Dalí, Chris Foss, Pink Floyd eta H. R. Giger artisten elkarlanaz baliatzea gogoan zuen; nolanahi ere, azkenean ekoizleak proiektua laga eta eleberriak zinemaratzeko zailtasunak zirela eta, Jodorowskyren proiektua bertan behera geratu zen, 1980ko hamarkadan David Lynchek eleberria zinemaratzeko proiektua berreskuratu zuen arte.

Filmean, beste askoren artean, honako aktoreek antzeztu zuten: Kyle MacLachlan, Francesca Annis, Everett McGill, Sting, Max von Sydow, Kenneth McMillan, Jürgen Prochnow, Jose Ferrer, Siân Phillips, Virginia Madsen, Alicia Witt eta Sean Young.

## Argumentua 
Galaxiako enperadoreak (José Ferrer) Arrakis edo Dune planetaren *espezie*aren ustiaketez nagusitzeko, Atreides etxeko Leto Atreides dukea (Jürgen Prochnow), haren andre Jessica (Francesca Annis), Paul semea (Kyle MacLachlan) eta Atreidesen gudarostea hara bidali ditu. Espeziea galaxia osoko elementurik garrantzitsuena da, droga ahaltsu bat izateaz gain, espazioan zehar bidaiatzeko elementu garrantzitsua ere bada. Atreides etxekoek Dune planetako ustiaketak konkistatzen dituzten bitartean, enperadoreak Harkonnen etxeko baroiari (Kenneth McMillan) eta haren bi ilobei ere (Paul Smith eta Sting) Dune planetara joan eta Atreides etxeko indarrak suntsitzeko agindu die.

Harkonen dukearen gudarosteak Dune planetari ustekabean eraso egin diote, Atreides etxeko gudarostea garaitu, Atreides dukea bera hil. Jessica andreak eta Paul semeak ozta-ozta basamortura ihes egitea lortu dute; han, ama-semeek planeta hartako Fremen herri misteriotsuko kide begiurdinekin elkartu dira. Horrela, Paulek aitaren heriotza mendekatu eta Harkonen familia eta enperadorea garaitzeko bideari ekin dio. Bitartean, Paul gaztea profezia baten arabera noizbait iritsiko den Muad'Dib mesia dela agertu da.

## Pertsonaiak 
* Francesca Annis: Lady Jessica
* Leonardo Cimino: Baroiaren Doktorea
* Brad Dourif: Piter De Vries
* José Ferrer: Padishah Etxeko Enperadorea, Shaddam IV.a
* Linda Hunt: Shadout Mapes
* Freddie Jones: Thufir Hawat
* Richard Jordan: Duncan Idaho
* Kyle MacLachlan: Paul Atreides
* Virginia Madsen: Irulan printzesa
* Silvana Mangano: Ramallo Ama Erreberendoa
* Everett McGill: Stilgar
* Kenneth McMillan: Vladimir Harkonnen baroia
* Jack Nance: Iakin Nefud kapitaina
* Siân Phillips: Gaius Helen Mohiam Ama Erreberendoa
* Jürgen Prochnow: Leto Atreides dukea
* Paul Smith: Rabban Piztia
* Patrick Stewart: Gurney Halleck
* Sting: Feyd-Rautha
* Dean Stockwell: Wellington Yueh doktorea
* Max von Sydow: Liet-Kynes doktorea
* Alicia Roanne Witt: Alia Atreides
* Sean Young: Chani
* Danny Corkill: Orlop (*ezabatutako eszenak*)
* Honorato Magalone: Otheym
* Judd Omen: Jamis
* Molly Wryn: Harah, Jamisen emaztea
* David Lynch (*krediturik gabe*): Espezie biltzailea

## Kanpo estekak 
* *Dune* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Dune* filmaren iragarkia ikusgai