Zanga (hegaztia)

**Zanga** (*Morus bassanus*) euskal kostaldeko hegaztirik eder eta handienetakoa da. Ipar Atlantikoan dago hedatua, bai eta Mediterraneo itsasoan ere. Euskal Herrian migrazio garaietan ikusten da.

## Deskribapena 
Zangak 87-100 cm arteko luzera eta 165-180 cm arteko hego-zabalera ditu eta helduek 3 edo 4 kilogramo pisatu dezakete. Ez du sexu dimorfismorik baina arrak emeak baino pixkat handiagoak izan ohi dira. Hegazti helduak lumaia zuria dauka baina buruak tono horixkak izaten ditu. Hegoen muturrak beltzak dira. Mokoa luzea, indartsua, konikoa eta zorrotza da, arrainak harrapatzeko aproposa. Helduetan mokoaren kolorea grisa argia da eta gazteetan marroi argia. Mokoak 9-11 cm-ko luzera dauka eta marra beltzez definiturik dago. Marra beltzak begi argia ere inguratzen du. Hanka beltzak ditu eta lau hatzak mintz batez elkarturik daude. Marra hori fin batzuk ere badituzte.

Aurpegian beltz koloreko gune biluztu (lumarik gabea) bat dute, hegazti honi itxura propio bat emanez.

Begiak handiak eta aurrera zuzenduak ditu, irisa urdin argi kolorekoa du, ia grisa, eraztun mehe beltz batez inguratua.

Deskribaturiko koloreak bosgarren urtean hartzen ditu, aurrez hainbat fase izaten ditu; habia utzi berritan bizkarralde arre-grisa eta sabelalde argia ditu, urteak pasa ahala zati zuriak azaltzen zaizkio, xake taularen itxuran, eta poliki poliki lumaia zuria nagusitzen zaio. 1816 urtean *Morus* generoa sartu zuen Louis Jean Pierre Vieillot ornitologo frantsesak. Sulidae familian dagoenez *Sula bassana* izena ere izan zuen ditu euskaraz:

* Kofra, kopra: Bermeo, Mundaka, Elantxobe, Ondarroa, Mutriku
* Kopla: Lekeitio, Ispaster
* Glope: Getaria (Gipuzkoa), Zarautz
* Zanga: Zumaia, Orio, Donostia, Pasaia
* Broku, broju: Hondarribia, Ziburu

## Iruditegia 

Fitxategi:Morus bassanus - 7 îles.JPG|Zanga hegan.
Fitxategi:Northern Gannet 2006.jpg|Zanga erasotzeko prest.
Fitxategi:Gannet Runde.jpg|Zangak labarretan.
Fitxategi:Morus bassanus 19.jpg|Zanga taldetxoa.
Fitxategi:Morus-bassanus.JPG|Zanga ur azpia, arrain bila.
Fitxategi:Morus bassanus juv.jpg|Zanga gaztea.
Fitxategi:Morus bassanus MHNT.ZOO.2010.11.45.1.jpg|Zangaren arrautza.
Fitxategi:Morus bassanus adu.jpg
Fitxategi:Morus bassanus greeting.webm
Fitxategi:Northern Gannet with nest material.jpg
Fitxategi:2015-06-22 Morus bassanus on Bass Rock 8.jpg|Bass Rock uharteko kolonia
Fitxategi:Gannet (Morus bassanus) (11).JPG
Fitxategi:2015-06-22 Morus bassanus on Bass Rock 2.jpg
Fitxategi:Northern gannet in flight, Lummenfelsen, Heligoland, Germany.jpg
Fitxategi:Morus bassanus167.jpg
Fitxategi:Morus bassanus 36.jpg
Fitxategi:Northern gannet (Morus bassanus).jpg
Fitxategi:Morus bassanus 27.jpg
Fitxategi:Morus bassanus 35.jpg
Fitxategi:Basstölpel Walsrode Herbst 2014.jpg
Fitxategi:Gannet (Morus bassanus) (9).jpg
Fitxategi:Helgoland - Basstölpel.jpg
Fitxategi:Morus bassanus 17.jpg
Fitxategi:Morus bassanus 32.jpg
Fitxategi:Basstölpel 4144.jpg
Fitxategi:Basstoelpel-4.jpg
Fitxategi:A Moray Firth Gannet (Morus bassanus) - geograph.org.uk - 2350829.jpg
Fitxategi:Northern Gannet (Morus bassanus) - geograph.org.uk - 3072021.jpg
Fitxategi:Juvenile Gannet (Morus bassanus), Uyeasound - geograph.org.uk - 2617442.jpg|Zanga gaztea
Fitxategi:Basstölpel (Morus bassanus) mit Ei im Nest.jpg|Arrautza zaintzen

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* BirdLife International (2012). «*Morus bassanus*». *IUCN 2015.4-ren mehatxaturiko espezieen zerrenda gorria* (ingelesez). ISSN 2307-8235. 2016/04/04-an kontsultatua.
* "Guía de AVES de Euskal Herria" (Xosé M. Penas Patiño, Carlos Pedreira López, Carlos Silvar) - gaztelaniaz. Euskal Herriko hegaztien gida liburua.
* Morus bassanus (SEO/BirdLife) - gaztelaniaz.
* Morus bassanus (eBird) - gaztelaniaz.
* "El majestuoso alcatraz atlántico" (National Geographic) - gaztelaniaz.
* Zanga (cram.org) - gaztelaniaz.

## Kanpo estekak 
* "Los pájaros que van a pescar con "tecnología balística"" (bideoa, National Geographic España, youtube) - gaztelaniaz.
* "Alcatraces: En la zona equivocada - Grandes Documentales" (bideoa, Documentales Paleotube, youtube) - gaztelaniaz.
* Zanga ehizan (bideoa, Territorio del Noroeste, youtube).
* Zangak ehizan (bideoa, Ulrich Meinecke, youtube).
* Zanga gaztea Bermeon (bideoa, Marta Mesa Artabe, youtube).
* "The Gannets Of Bass Rock - The Largest Gannet Colony In The World & Their Relationship With Dolphins" (bideoa, John Patrick Smith, youtube) - ingelesez.