Nada Naumović

**Nadežda (Nada) Naumović** (; Kragujevac, Jugoslaviako Erresuma, 1922ko apirilaren 22 - Kragujevac, Okupaziopeko Serbia, 1941ko urriaren 21) serbiar eta jugoslaviar partisano komunista bat izan zen. Kragujevaceko sarraskian hila, guda ostean Jugoslaviako Herriaren Heroi izendatu zuten.

## Hasierako urteak 
Kragujevacen jaio zen, aita okina zuen, eta han egin zituen Lehen Hezkuntza zein Bigarren Hezkuntza. Ikasle oso ona izan zen; iturri batzuen arabera, orduan egin zen Gazteria Komunistako kide (Naumovićekin batera beste 12 neska zeuden institutu horretan Gazteria Komunistaren kide zirenak). Nada Naumović eskolatikbotatzear izan ziren, izan ere eskola-eguna hasi aurretik aitaren egiteari uko egiten bazion, baina ikasle ona izateak ekarri zuen bere kaleratzea berriz kontsideratu izana (iturriaren arabera) Jugoslaviako Alderdi Komunistan sartu zen.

## Partisanoa 
1941ko apirilean Ardatzaren inbasioa hasi zenean, Naumović Kragujevacera itzuli zen Alderdiarentzat lan egitera; momentu horretan Kragujevaceko Gazteria Komunistako buru aukeratu zuten) gazte batzuk errekrutatu zituen: Naumovićek “traidore!” hots egin zien. Hori dela eta atxilotua izan zen. Kraljevo hirian, 1.736 herritar hil zituzten urriaren 15 eta 20 artean, partisanoen eta txetniken eraso batek hamabost soldadu alemaniar hil ostean. Pixka bat geroago, kragujevactarrei paratu zitzaien genozidioaren biktima izatea: urrian partisanoek eta txetnikek alemaniar armadaren 714 Dibisioaren aurkako eraso batean bederatzi soldadu eta hogei eta zazpi hil ostean alemaniarrek mendeku hiltzailea Kragujevaceko herriaren kontra zuzentzea erabaki zuten. Urriaren 18an Kragujevacen bertako judu batzuk eta komunista ezagunak atxilotu zituzten alemaniarrek. Urriaren 19an, lehen masakrea egin zuten herrixka batzuei su emanez eta 442 pertsona hilez: 234 Grošnica herrian, 103 Maršić herrian eta 78 Mečkovac herrian (egun, Ilićevo). Baina are gogorragoa izan zen urriaren 20tik aurrera Kragujevac herrian egin zutena, hiri horretan geratzen ziren hamasei eta hirurogei urteko gizonezko guztiak atxilotzeko agindua eman zuten alemaniarrek (Administrazio kolaborazionistako langileak, kolaborazionistek “beharrezkotzat” jotzen zuten pertsonala eta Zbor alderdi faxistako kideak izan ezik –eta noski, mendian erresistentzian zirenak ezin atxilotu zituzten-, eta Stanovija Zelaian, non jugoslaviar armadaren barrakoiak zeuden sartu zituzten. Atxiloketak nahiko baketsuak izan ziren, izan ere, antza denez alemaniarrek “ohiko kontrolak” zirela esan zuten eta fusilamenduak ez zituztela egingo. Atxilotuen artean, langileak, irakasleak eta baita ere eskoletako umeak izan ziren, eta baita ere inguruetako eliza eta monastegietako moje eta apaizak. Urriaren 21 eta 22 artean bi mila zortzirehun bat pertsona, umeak baita ere, hil zituzten; nahiz eta iturri batzuek, adibidez John Coxek edo Matteo Milazzok, zazpi mila hildakoren zenbakia ematen duten -beste iturri batzuek 2.300 bat hildakoren zifra ematen dute, zenbaki hau alemaniarrek onartutakoa ere bada (beste iturri batzuek, adibidez Djoko Slijepčevićek ukatu egiten dute, esaten dutenez, alemaniarrek SDKren Kragujevaceko basea eta errekrutatze zentrua blokeatu zuten SDK egun horretan bere instalazioetatik atera ez zedin. Hala ere Slijepčevićek ere onartzen du SDKren tokiko erregimenduko jeneral Marisav Petrovićek Kragujevaceko “komunisten” zerrenda bat eman ziela alemaniarrei “baina zerrenda hori pasa zienean komunista guztiak jada exekuzio bidean zeuden”). Gainera, SDKko kideek, tartean Marisav Petrović berak, zenbait pertsona atxilotzeko aukeraketa prozesuan ere parte hartu zuten. Jovan Byfordek esan zuen moduan, Zborreko kideek egin zuten aukeraketa, 3.000 atxilotu hiltzeko zerrendetatik apartatu zutenekoa “ez zen bizitzak salbatzeko, baizik eta kolaborazionistak errekrutatzeko asmoa zutelako baino” –hain zuen ere, aukeraketa hori ideologikoa izan baitzen, “susmagarriak” nahita uzten zituzten hiltzeko moduan. Hiltzerakoan “Gora Alderdi Komunista!” (Живела Комунистичка партија!) eta “Gora Sobietar Batasuna!” (Живео Совјетски Савез!) oihukatu zuen, bere azken hitzak horiek izan zirelarik.

## Oroimena 
1951ko abenduaren 20an, Jugoslaviako Herri Errepublika Federalaren Asanbladaren dekretu baten bidez, Jugoslaviako Herriaren Heroi titulua eman zioten.

Bere omenez monumentu bat eraiki zuen Ante Gržetić artistak Šumaricen, exekutatu zuten tokian, 1959 urtean. Kragujevacen eta Belgradeko Voždovac auzoan kale bana dago bere izena daramana. Kragujevacen haur-eskola batek ere bere izena darama. Batočina udalerriko Badnjevac herrian beste eskola batek bere izena zeraman, baina 1992an izena aldatu zioten azken eskola horri eta Sava Donearen izena eman.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak