open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Piszikultura

thumb|250px|Izokina hazteko kaiola flotagarriak Norvegian.
**Piszikultura** edo **Arrain-hazkuntza** arrainak ontzi edo itxitura handietan akuikulturaz haztea da, elikadurarako, arrainak lehengai moduan erabili edo horiek naturan aske uzteko. 

## Historia 
Piszikultura hainbat herrialde eta garai desberdinetan garatu izan da historian zehar. Izan ere, bere jatorri edo hasiera posible bat Egipton kokatu daiteke, 25004 K.a.  urteko tenplo egiptoar baten aurkitutako urmael artifizialaren ondareei esker. Australian ere, 4.580 K.a.  urtean  Gunditimarako biztanleek aingiriak hazten ziztuztela aurkitu da “ Lake Condah” lakutik abiatutako ildoak erabiliz. 

Hala ere, Txina piszikulturaren hazkuntzaren sehaskatzat hartzen da, Fan Lik K.a. 475 K. a.  urtean idatzi baitzuen karparen hazkuntzari buruzko lehen idatzia 

Gatz-uretako piszikulturarekin  lotutako beste hainbat data nabarmentzen dira. Hala nola, Erdi aroan, psizkultura mota honen arrakasta oso nabarmena izan zen Mediterraneoan zein hego ekialde asiatikoan ( Indonesia eta Taiwan tartean

## Datu orokorrak 
### Helburuak 
Piszikulturak ezaugarri gehiago ditu amankomunean nekazaritzarekin edo abeltzaintzarekin arrantzarekin baino; izan ere, nahiz eta ingurune bera erabili, piszikutura espezien hazkuntzara bideratuta baitago.

Hauek dira teknika honen helburuetako batzuk: mota bereizi  ditzakegu:

# Intentsitate txikikoak eta estentsiboak: Ingurunearen beraren aldeko baldintzak erabiltzen dira, non elikadura-prozesua naturala den eta oso emankorra izan daiteke

Esate baterako, 2020an, Europako akuikulturaren sektoreak 1,2 milioi lortu zituen salmentetan eta 3,9 bilioi balioan, 14,000 enpresatan banatutako 57,000 langileei esker.

## Espezie nagusiak 
## Europar Batasunaren papera piszikulturan 
Piszikultura hazkunderik handienek elikagaien ekoizpenarekin lotutako sektoreetako bat da, eta ezinbestekoa da gaur egungo elikagaien ekonomian eta horniduran.

Piszikulturaren praktika Europar Batasunak arautzen du; izan ere, eskakizun zorrotzak bete behar ditu, Europako legedien eta herrialde bakoitzeko legeria nazionalen arabera. Europar Batasunak nabarmentzen duen punturik garrantzitsuenetako bat piszikulturaren iraunkortasuna da. Horretarako, honako ezaugarri hauek hartzen dira kontuan:  hazten edo ekoizten  diren espezieak, arrain haragijaleei eskaintzen zaien elikagai mota (arrain basatiak ez direnak), gaixotasunen kudeaketa  eta sendagai egokiak eta ingurumen-karga txikia dutenak erabiltzea.

* Erresilientzia eta lehiakortasuna eraikitzea
* Trantsizio berdean parte hartzea.
* Gizartearen onarpena eta kontsumitzailearentzako informazioa ziurtatzea.
* Ezagutzak handitzea eta komunaren alde egitea.

Gida honek, halaber, Europar Batasunean akuikultura organikoaren hazkundea bultzatzen du. Nahiko sektore berria da, baina potentzial handia du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Metta World Peace

**Metta World Piece** (Queens, New York, ) NBAn ibilitako saskibaloi jokalari ezaguna da, lehenago **Ronald William Artest**, laburrago **Ron Artest**, bere jaiotzeko izenarekin ezaguna egin zen. Metta World Piece hori ez da bere ezizena baizik. Bere lehengo izena 2012. urtean aldatu zuen baina hala eta guztiz ere, urtetan ezagunago izan da bere jaiotze izenarekin berak hautatutako goitizenarekin baino.

NBAn jokatu izan zuen hainbat urtez,(1999-2013), baina 2014. urtean ez zuen NBAko inongo talderik kontratu. Zenbait iturriren arabera, 2014. urtean NBAko fitxa ez lortzeko arrazoirik nagusiena oso polemikoa izatea da.

Indiana Pacersekin, 2004ean, Detroit Pistonsen aurkako partida batean Ben Wallaceri jokaldi itsusi bat egin zion eta ondoren epaileen mailan etzan egin zen eta orduan harmailako pertsona batek irabiakia bat bota zion, altxatu egin zen eta ukabilkada handia eman zion. Ekintza horregatik 2004-2005 denboraldia osoan jolastu barik zigortu zioten.

Los Angeles Lakersekin 2012eko apirilean, Oklahoma City Thunderren aurkako partidan, 7 partida jokatu barik zigortu zuten James Hardeneri eman zion ukondokadagatik

2014 urtean ez zuen NBAko fitxarik lortu.

## Estatistikak 
### Denboraldi erregularra 
### *Playoff*ak 
## Erreferentziak
Ufa ibaia

**Ufa** (; ) Errusiako erdi-mendebaldeko ibaia da, Txeliabinsk eta Sverdlovsk oblastak eta Bashkortostan errepublika zeharkatzen dituena. 918 kmko luzera eta 53.100 km²ko arroa ditu. Volgaren arroko Belaia ibaiaren adarra da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alonso Aragoikoa

**Alonso Aragoikoa** (Cervera, 1470 &ndash; Lécera, ) Zaragozako artzapezpikua eta Aragoiko erregeordea izan zen.

## Biografia 
Fernando Katolikoa eta Aldonza Ruiz de Ivorraren seme naturala izan zen. 5 urte besterik ez zituela, Joanes II.a Aragoikoa bere aitonak Zaragozako artzapezpiku izendatu zuen. Hasieran Aulki Santuak kontra izan arren, hiru urte beranduago izendapena berretsi zuen.

1507an Napoliko Erresumako erregeorde bilakatu zen, Gonzalo Fernández de Córdoba ordezkatuz.

1512an Nafarroako konkistan parte hartu zuen aitaren alde. Tutera hartu zuten gudarosteak zuzendu zituen Aragoiko Gorteen oniritzia izan gabe.

## Erreferentziak
Burgosko kontsulatua

**Burgosko kontsulatua** () Errege-erregina Katolikoek 1494an sortutako erakundea izan zen, Flandriatik oihalak eta ehunak inportatu eta gaztelar artilea esportatu egiten zuten merkatariak batzen zituena. Merkatariek kontsulatua kontrolpean zuten eta erakundeak bere jardueraren monopolioa zuen. Mesta izeneko ermandadearen ekoizpena erosi eta Laredo edo Bilbotik Flandriara bidea hartzen zuen, Kontsulatuak berak kontrolatzen zuen itsasontzietan.

Era berean, Bizkaiko golkoko portuetara ailegatzen ziren flandriar oihalen monopolioa zuten. Ardatz hori zen inportanteena iparraldeko Gaztelako Erresumako ekonomian.

## Kanpo estekak
Kameoka (Kyoto)

Japoniako Honshuko uhartearen mendebaldean dagoen hiria da, Kyoto prefeturako hirugarrena. 2012ko erroldaren arabera 92.889 biztanle ditu.

## Geografia 
Kyotoen ekialdean eta Osakaren iparraldean kokaturik dago.

## Historia 
Historian zehar Kyotoren nekazalgunea izan da, gaztainak, babarrun beltzak, arroza, *matsutakea* eta arbia ekoiztu ditu. Abeltzaintza ere joarrtu du, behiak, oilaskoak eta *ayu* arraina.

K.a. 300 urtean jadanik hasi ziren lehenengo koloniak arroza ereiten. 741ean Shōmu enperadoreak hainbat tenplu altxatu zituen eta Heian-kyo hiriburuaren suburbio bihurtzen hasi zen. 1577an Kameyama gaztelua eraiki zen eta bere inguruan herria eratuz joan zen. Gaztelu honek San'in eskualdearen eta Kyotoren arteko bidea gordetzen zuen. 1869an izena aldatu eta Kameyama Kameoka bihurtu zen. Gaur egun Kyoto eta Osaka hirien suburbioa dela esan daiteke.

## Ondasun nabarmenak 
* Anaoji tenplua
* Hozu ibaia

## Iruditegia 

Irudi:Anaoji15s3872.jpg|Anaoji tenplua.
Irudi:Izumo-daijingū keidai.JPG|Izumo-daijingū tenplua.
Irudi:Hozukyo.jpg|Hozu ibaia.

## Hiri senidetuak 
* 
* 
* 
* 

## Kanpo estekak 
*  Kameokako webgune ofiziala
Windsor (Ontario)

**Hamilton** Kanadako erdi-hegoaldeko hiria eta ibai portua da, Essex konderriko hiriburua, Ontarioko probintziaren hegoaldean, Detroit ibaiaren ertzean, Detroiteko hiriaren (Estatu Batuak) parez pare. 193.111 biztanle (248.000 biztanle ditu hirialdeak). Unibertsitatea. Tunel batek eta Ambassador zubiak lotzen ditu Windsor eta Detroiteko hiriak.

## Ekonomia 
Nekazaritza gaien merkataritza (fruitu arbolak, barazkiak, artoa, laboreak, patata, tabakoa) eta industria (automobilgintza, janari industria, kimika industria, tresneria mekanikoa eta elektrikoa, metalurgia, altzairugintza) dira ekonomia jarduera nagusiak.

## Klima 

## Hiri senidetuak 
Windsor ondorengo hiriekin senidetuta dago:

*  Changchun, Txina (1992)
*  Coventry, Ingalaterra (1963)
*  Fujisawa, Japonia (1987)
*  Granby, Quebec (1956)
*  Cornwall (Ontario), Kanada, (1972)
*  Gunsan, Hego Korea (2005)
*  Lublin, Polonia (2000)
*  Mannheim, Alemania (1980)
*  Las Vueltas, El Salvador (1987)
*  Ohrid, Mazedonia
*  Saint-Étienne, Frantzia (1963)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Udal gobernuaren webgune ofiziala
Windsor

**Windsor** izan daiteke:

## Australia 
* Windsor (Hegoaldeko Gales Berria)
* Windsor (Queensland)
* Windsor

## Kanada 
* Windsor (Eskozia Berria)
* Windsor (Ontario)
* Windsor (Quebec)

## Estatu Batuak 
* Windsor (Kalifornia)
* Windsor (Ipar Carolina)
* Windsor (Hego Carolina)
* Windsor (Colorado)
* Windsor (Connecticut)
* Windsor (Florida)
* Windsor (Illinois)
* Windsor (Maine)
* Windsor (Massachusetts)
* Windsor (Missouri)
* Windsor (New York)
* Windsor (New Hampshire)
* Windsor (Pennsylvania)
* Windsor (Vermont)
* Windsor (Wisconsin)
* Windsor konderria

## Zeelanda Berria 
* Windsor (Zeelanda Berria)

## Erresuma Batua 
* Windsor (Berkshire)
* Windsorko etxea
* Windsorreko gaztelua
* Windsor Park

## Espainia 
* Windsor dorrea
N6 linea (Eskualdeko Hiri Garraioa)

**Eskualdeko Hiri Garraioaren N6 linea** (seinaleztatua, **N06** ofizialki) Mendillorri eta Iruñea lotzen dituen autobus linea da.

Mendillorri gauez hornitzen ditu.

## Historia 
Linea 2005ean ireki zen, gainerako lineekin batera, eskualdeko hiri-garraioaren gaueko sareko  eta  lineen artean. Sarasate pasealekua eta Barañain lotzen zuen, Ermitagañatik igaroz.

## Ustiapena 
### Ordutegiak 
Ordutegiak egunaren arabera aldatzen dira, batez ere gaueko lehen orduetan.

### Ibilbidea 
Autobus guztiek egiten dute ibilbide osoa.

## Geldialdiak 
## Bidaiariak 
## Etorkizuna 
Oraingoz ez da zerbitzuaren luzapen edo aldaketa berririk aurreikusten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Eskualdeko Hiri Garraioaren webgunea 
* Iruñerriko Mankomunitatearen webgunea
Seagull (Bill Callahan)

**Seagull** (euskaraz *Kaioa*) Bill Callahan estatubatuar kantautorearen abesti bat da. 2013ko *Dream River* diskoaren barnean argitaratu zuen.

## Kanpo estekak 
* Bill Callahanen *Seagull* abestiaren bideoklipa ikusgai eta entzungai
Saeid Marouf

**Mir Saeid Marouf** (; Urmia, Iran, ) boleibol jokalaria da. Gaur egun Errusiako boleibol superligako VC Zenit Kazan taldean jokatzen du, eta Irango selekzioko kapitaina da. Baloi-jartzaile baliotsuentzat izendatu zuten 2014ko Munduko Ligan, eta jokalari baliotsuentzat 2013ko Asiako Txapelketan.

## Kirol ibilbidea 
* Pegah Urmia
* Sanam Tehran
* Esteghlal Gonbad
* Saipa Alborz
* Damash Gilan
* Kalleh
* Shahrdari Urmia
* Matin Varamin
* Shahrdari Urmia
* Zenit Kazan
* Shahrdari Urmia

## Kanpo estekak 
*  Fivb profile
Cephalophinae

**Cephalophinae** Bovidae familiaren barruko animalia subfamilia bat da. Duiker antilopeak edo duikerrak ere esaten zaie. Bere barruan 3 genero eta 19 espezie daude, guztiak Afrikan bizi diren antilope txikiak.

## Generoak 
* *Cephalophus*
* *Sylvicapra*
* *Philantomba*

## Kanpo estekak
Done Mikel eliza (Lizarra)

**Done Mikel** Lizarrako (Nafarroa Garaia) eliza bat da, La Mota muinoan dagoena. Bertan jada 1145. urtean bazen Done Mikelen omenezko baseliza bat. Hala ere, aztarnarik zaharrenak 1187 eta 1196. urteen artekoak dira, justu Antso VII.a Nafarroakoaren erreinaldian gaztelarrek Nafarroa inbaditu zutenean. Gero, hainbat aldiz berreraiki dute eraikina. 1931n monumentu izendatu zuten.

## Ezaugarriak 
12. mendean Done Jakue bideari oso lotua zegoenean Lizarra, zenbait eliza sortu ziren hirian, eta hau izan zen nabarmenena. Hiru nabeko egitura du, trantseptu zabal bat, eta burualdea abside eskilaradunarekin osatzen da.

Bere puntu nabarmenena, eraiki zen auzoaren orografiagatik, iparraldera ematen duen eliz ataria da. Atari horrek ematen zuen merkatua egoten zen plazara, non ohikoan erromesak ere elkartzen ziren. Beste atari bat ere badu elizak, epistolaren aldekoa, baina xumeagoa da.

## Iruditegia 

Fitxategi:Ábside de San Miguel y capilla de San Jorge - DSC 9620.JPG|Absidea eta San Jorgeren kapera.
Fitxategi:Pórtico de la iglesia de San Miguel - DSC 9623.JPG|Iparraldeko eliz ataria.
Fitxategi:Retablo de la iglesia de San Miguel- DSC 9624.JPG|Erretaula nagusia.
Fitxategi:Santa Elenaren erretaula Lizarrako Migel santuaren elizan.png|Santa Helenaren erretaula Eulate kaperan.
Fitxategi:Estella-22-Skulptur mit ruhendem Pilger-1996-gje.jpg|Iparraldeko atariko erliebea: San Petri lotan.
Fitxategi:Lizarra San Migel 08.jpg|Eulateko jaun-andereen hilobi eta arkosolioa.
Fitxategi:Lizarra San Migel 11.jpg|Beste arkosolio bat.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Erromanikoa Euskal Herrian
* Euskal Herriko arkitektura erromanikoen zerrenda

## Bibliografia 
* Martínez de Aguirre Aldaz (1984) Javier Miguel de Aldaz: La portada de San Miguel de Estella. Estudio Iconológico. Revista Prícipe de Viana,  ISSN: 0032-8472, Uret zk. 45, Zk. 173, , 439-462 or.

## Kanpo loturak
Gaston Foixkoa (Nemoursko dukea)

**Gaston Foixkoa** (Mazères,  - Ravenna, ), Nemoursko eta Narbonako dukea, frantziar noble eta militarra izan zen. "Italiako trumoia" ezizena zuen.

Foixko Joanen eta Orleanseko Mariaren semea zen, Luis XII.aren iloba eta Nafarroako erregina zen Leonoraren biloba. 1505etik aurrera Nafarroako errege kargua hartu zuen, berari ez zegokiola, Katalina Foixkoari baizik, Frantziaren erregearen eskutik. Horretarako Zuberoako bizkonderria eman eta Nemoursko duketzarako bidea erraztu zion. 1510ean Tolosako parlamentuak Albretekoak Pirinioen iparraldean zeuzkan jabetza guztiak bere esku uztea lortu zuen.

## Erreferentziak
Garbikundeko Andre Mariaren eliza (Gatzolatz)

**Garbikundeko Andre Maria** Nafarroako Zizurren dagoen eliza erromanikoa da, Gatzolatzen hain zuzen ere. Petri Ximenez Gatzolatzekoak XIII. mendearen hasieran eraikia, bere elizpea oso ezohikoa da Nafarroan.

1931n monumentu izendatu zuten.

## Ikus, gainera 
* Erromanikoa Euskal Herrian
* Euskal Herriko arkitektura erromanikoen zerrenda

## Kanpo estekak
Cortesko gaztelua

**Cortesko gaztelua** Nafarroako herri horretan dagoen gaztelua da,

## Historia 
Gazteluaren jatorria ezezaguna da baina litekeena da musulmanek eraikia izatea. Gazteluari buruzko lehenengo berria 1128koa da, noiz Erramun, kondearen anaia, alkaide bilakatu zen.

Antso VII.a Nafarroakoaren erreinaldiaren amaiera arte Tota Ruiz bere jabea izan zen eta, harrezkero, nafar erregeak; koroak 1462ra arte mantendu zuen jabetza, 1413-1428 izan ezik, noiz Godofredo Karlos III.a Nafarroakoaren sasikoarena izan zen.

1462an Joanes II.a Aragoikoak Alonso Aragoikoa bere seme naturalari eman zion. 1533an markeserri bilakatu eta lehenengo markesa Pedro Enrikez Lakarra izan zen.

1993ko otsailaren 2an monumentu izendatu zuten RI-51-0007018 kodepean. Pinakoteka bat du bere barnean, eta Alto de la Cruz-eko Historiaurreko aztarnategian aurkitutako materialak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Castillo de Cortes Bisitarientzako web-gune turistikoa.
Lamniformes

**Lamniformes** elasmobrankioen ur gazian bizi den marrazo ordenako bat da.

## Taxonomia 
* Alopiidae familia Bonaparte, 1838
** *Alopias* Rafinesque, 1810
*** *Alopias pelagicus* Nakamura, 1935
*** *Alopias superciliosus* R. T. Lowe, 1841
*** *Alopias vulpinus* (Bonnaterre, 1788)
* Cetorhinidae familia Gill, 1862
** *Cetorhinus* Blainville, 1816
*** *Cetorhinus maximus* (Gunnerus, 1765)
* Lamnidae familia J. P. Müller and Henle, 1838
** *Carcharodon* A. Smith, 1838
*** *Carcharodon carcharias* (Linnaeus, 1758)
*** *Carcharodon megalodon* (Agassiz, 1843) (†)
** *Isurus* Rafinesque, 1810
*** *Isurus oxyrinchus* Rafinesque, 1810
*** *Isurus paucus* Guitart-Manday, 1966
** *Lamna* Cuvier, 1816
*** *Lamna ditropis* Hubbs & Follett, 1947
*** *Lamna nasus* (Bonnaterre, 1788)
* Megachasmidae familia Taylor, Compagno & Struhsaker, 1983
** *Megachasma* Taylor, Compagno & Struhsaker, 1983
*** *Megachasma pelagios* Taylor, Compagno & Struhsaker, 1983
* Mitsukurinidae familia D. S. Jordan, 1898
** *Mitsukurina* D. S. Jordan, 1898
*** *Mitsukurina owstoni* D. S. Jordan, 1898
* Odontaspididae familia Müller & Henle, 1839
** *Carcharias* Rafinesque, 1810
*** *Carcharias taurus* Rafinesque, 1810
*** *Carcharias tricuspidatus* Day, 1878
** *Odontaspis* Agassiz, 1838
*** *Odontaspis ferox* (Risso, 1810)
*** *Odontaspis noronhai* (Maul, 1955)
* Pseudocarchariidae familia Compagno, 1973
** *Pseudocarcharias* Cadenat, 1963
*** *Pseudocarcharias kamoharai* (Matsubara, 1936)

## Kanpo estekak
Bilgunea

**Bilgunea** Euskal Autonomia Erkidegoko hainbat erakunde publiko eta pribatutako bibliografia funtsek osatutako katalogo kolektiboa da. Eusko Jaurlaritzako Kultura Saila arduratzen da Bilgunearen koordinazioaz.

Horrela, Bilgunean parte hartu nahi duten erakundeek edota elkarteek Kultura Sailarekin hitzarmen bat sinatzen dute; horretarako ezarrita dauden hainbat baldintza bete behar dituzte. Bilgunea katalogoa urtean egiten diren bi kargen bidez eguneratzen da. Eta bertan parte hartzen duten liburutegiek katalogoak kudeatzeko hainbat programa informatiko erabili arren (Amicus, Dobis, Absys, Sabini, Loris...), guztiak absysNET programaren web OPACean txertatzen dira.

Hainbat erakundek parte hartzen dute bilgunean, hala nola Unibertsitateek, Foru-Aldundiek, Euskadiko Irakurketa Publikoko Sareak, artxiboek eta musika-zentroek. Erakunde horietako batzuk honako hauexek dira:

* Lege gordailua
* Eresbil
* EAEko 100 udal liburutegitik gora
* Eusko Jaurlaritzako sailetako liburutegiak
* Euskal Herriko Unibertsitatea
* Deustuko Unibertsitatea
* Mondragon Unibertsitatea
* Sancho el Sabio
* Arabako Foru Aldundia
* Labayru Ikastegia
* Ondare bibliografikoa (Loiolako Santutegia, Gasteizko Seminarioa...)

## Kanpo estekak 
* Bilduma
San Migel eliza

**San Migel**, mendebaldeko euskalkien (bizkaiera eta gipuzkera) lurraldean, Done Mikelen izena hartu duten hainbat elizaren izena da:
* San Migel eliza (Lizarra)
* San Migel eliza (Oñati)
* San Migel eliza (Gasteiz)
* Artadiko (Zumaia) San Migel eliza.
* San Miguel eliza (Latre) Huescako Latre herriko eliza.
* San Migel eliza (Askartza Gasteiz)
Azeri-buztan

**Azeri-buztana** edo **eztainu-belarra** (*Equisetum*) Equisetaceae familiako bizirik irauten duen genero bakarra da.

## Espezieak 
* *Equisetum arvense* L.
* *Equisetum bogotense* Kunth
* *Equisetum diffusum* L.
* *Equisetum fluviatile* L.
* *Equisetum palustre* L.
* *Equisetum pratense* Ehrh.
* *Equisetum sylvaticum* L.
* *Equisetum telmateia* Ehrh.
* *Equisetum giganteum* L.
* *Equisetum myriochaetum* Schltdl. & Cham.
* *Equisetum hyemale* L.
* *Equisetum laevigatum* A. Braun
* *Equisetum ramosissimum* Desf.
* *Equisetum scirpoides* Michx.
* *Equisetum variegatum* Schleich. ex Weber & Mohr
* *Equisetum thermale* (Iraungia)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  *Equisetum* National Center for Biotechnology Information. Ncbi.nlm.nih.gov
Campylopus introflexus

***Campylopus introflexus*** Dicranaceae familiako goroldioa da. Jatorriz hego hemisferiokoa bada ere, ia Europa osora zabaldu da.

Kuxin edo tapiz trinkoak eratzen dituen goroldio akrokarpiko eta bizikorra da. 0,5–10 cm bitarteko banakoak, horixka edo oliba-koloreko kuxin trinkotan elkarturik agertzen dira. 4-6 mmko filoide lantzeolatuak ditu, muturrean ile hialino eta luze bat dutenak. Goroldioa idor dagoenean, ile horiek atzerantz itzulirik egoten dira eta, gainetik begiratuta, izar zuri baten itxura izaten dute. Landare bakoizean esporofito bat baino gehiago izan daiteke. 7-12 mmko setak eta 1,5 mmko kapsula arreak. Espora txikiak, 12-14 μm artekoak. Espezie aitzindaria da, eremu narriatu edo erre berriak kolonizatzen dituena. Nahiago ditu pH azidoko lurzoruak.

Oso hedaturik dago hego hemisferioan: Hego Amerika eta Afrikako hegoaldean, Australian eta Ozeano Bare, Atlantiko zein Indikoko uharteetan. 1941ean aurkitu zen aurrenekoz Ingalaterrako hegoaldean, eta 1954an Bretainian. Harrezkero ia Europa osoan hedatu da, Espainia eta Portugaldik Estonia, Norvegia eta Islandiaraino. Estatu Batuetan (Kalifornia, Oregon) eta Kanadan ere bertakotu da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sovkhoz

**Sovkhoz** errusieratik *советское хозяйство*, "etxalde sobietar"), estatuaren etxalde gisa euskaratua, SESBko estatuaren etxaldea zen. Lurrak, ganadua, eraikinak eta makinak estatuarenak ziren. Estatuko funtzionarioek administratzen zuten. Sobietar Batasunaren nekazaritzako ustiatze erarik garatuena zen. Nekazariek ez zeukaten euren lurrik eta fabrikan bezalaxe egiten zuten lan.
## Ikus, gainera 
* Kolkhoz

## Kanpo estekak
Hilobi Santuaren eliza (Lizarra)

**Hilobi Santua** Nafarroako Lizarran dagoen eliza da, antzinako Erromesen kalean hain zuzen ere. Bertan jada 1123. urtean izen bereko kofradia bat zegoen. Lanak erromanikoan hasi eta XVI. mendean bukatu zituzten. 1881 urtetik aurrera ez zen parrokia moduan erabili eta 1881ean sakratutasuna kendu zioten. 1931n monumentu izendatu zuten.

XII. eta XVI. mendeen artean eraiki zen. Gorputz ezberdinez osatuta dagoen harlanduzko harrizko eraikina da.

## Historia 
Eliza Erromesen antzinako kalean dago kokatuta. Hiriko parrokia zaharrenetarikoa da. 1123an Hilobi Santuaren Kofradiaren egoitza zen eta horrela agertzen da dokumentu batean. Eraikuntza prozesua oso luzea izan zen, erromanikoan hasita XVI. mende arte, eta horrek eraikuntzan bere aztarnak utzi ditu.

Jatorrizko eraikinaren elementua da Ebanjelioaren habeartea bere zirkulu erdiko absidearekin. XIV. mendean kapera nagusiaren buruak eraiki ziren eta Epistola aldekoa, biak ala biak poligonalak. Kapera nagusiaren hormak gordetzen dira; hegoaldekoarena, aldiz, zimenduak besterik ez dira gelditzen.

## Bertze ezaugarriak 
Eliza barrura sartzeko XIV. mendeko atari gotiko garrantzitsua gurutzatu behar da. Hamabi arkiboltak ditu zutabetxoen gainean kokatuta; zutabetxoen kapitelak elementu begetalekin eta zoomorfoekin daude apainduta. Atariaren tinpano hiru mailetan antolatuta dago. Behekoan "Azken afaria" dugu, goikoan "Gurutziltzatzea" eta, erdikoan, hiru eszena ditugu, ezkerretik hasita "Hiru Mariak hilobi ondoan", "Errugabeen erreskatea" eta, eskuinean, "Noli me tangere".}Ataria burutzeko sei horma-hobien multzoak daude, apostoluen irudiekin eta, atearen aurrean, Done Jakueren irudiak erromesez jantzita eta San Martin Tourskoa apezpiku bezala jantzita eta bedeinkatzeko jarrera erakutsiz.

## Iruditegia 

Fitxategi:Iglesia del Santo Sepulcro, Estella. Tímpano.jpg|Tinpanoa gertutik.
Fitxategi:Estella_-_Iglesia_Santo_Sepulcro_05.jpg|Eliza albo batetik ikusita.
Fitxategi:Iglesia del Santo Sepulcro - Estella.JPG|Panoramika.
Fitxategi:Estella 84 Ig Sto Sepulcro.JPG|Atariaren zehaztasuna.

Fitxategi:Azken Afaria - Hilobi Santuaren eliza - Lizarra.jpg|Sarrerako Azken Afariaren irudikapena

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Erromanikoa Euskal Herrian
* Euskal Herriko arkitektura erromanikoen zerrenda

## Kanpo loturak 
* Turismo informazioa.
* :Arte erromanikoaren webgunea.
Osakako Badia

Japoniako Honshu uhartearen mendebaldean dagoen Kansai eskualdean kokaturiko badia da. Badiaren inguruan Osakako metropolia hedatzen da.

## Geografia 
Seto itsasoaren ekialdeko muturrean dago eta Awaji uharteak mugatzen du gainerako itsasotik.

## Gizakiaren eragina 
Industriagune handia da eta hainbat itsas-portu garrantzitsu ditu inguruan, aipagarrienak Osakakoa eta Kobekoa. Inguruan dauden beste hiri garrantzitsu batzuk Sakai, Nishinomiya, Amagasaki eta Hannan dira.

Uharte artifizial batzuk ere badaude, denen artean ikusgarriena Kansai nazioarteko aireportua.

## Iruditegia 

Irudi:Osakaharboreast-1.jpg|Osakako kaia.
Irudi:Kobe Mosaic06s4s3200.jpg|Kobeko kaia.
Irudi:Kix aerial photo.jpg|Kansai nazioarteko aireportua.
Irudi:Akashi Bridge.JPG|Akashi Kaikyō zubia.
Irudi:TAKO Ferry 01.JPG|TAKO Ferria.

## Kanpo estekak
Shitennō-ji

, Osakan dagoen tenplu budista nagusia da.

## Historia 
Shōtoku printzeak hiru korear arotz ekarri zituen 593 urtean tenplua eraiki zezaten. Japoniako tenplu budistarik zaharrena da baina eraikinak sarritan berreraiki behar izan dira. 1963an esate baterako tenplu osoa berreraiki behar izan zen.

## Egitura 
*Kondō* eraikin nagusiak "urrezko pabiloia" ezizena dauka. Barnean *Nyorai Kannon*-en irudia dago eta *Kōdō* irakur-gelaren ondoan korridore estalia dago hiru ate dituena. Alboan bost solairutako pagoda dago.

Erdigune honen inguruan beste hiru ate daude, *Naidamon* (hegoaldekoa) eta ''Higashi-no-ō'mon* (ekialdekoa) eta *Nishi-no-ō'mon* (mendebaldekoa). Sarrerako harrizko *torii*-a mendebaldean dago.

## Iruditegia 

Irudi:Shitennoji-torii.jpg|*Torii*-a.
Irudi:Shitennoji07s3200.jpg|*Kondō* eraikina.
Irudi:Shitennoji06s3200.jpg|Patioa.
Irudi:Shitennoji - pagoda.jpg|Pagoda.
Irudi:Shitennoji01s3200.jpg|*Nishi-no-ō'mon* atea.
Irudi:Shitennoji daimon.jpg|*Naidamon'' atea.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Uda ibaia

**Uda** (; buriateraz: Үдэ гол) Errusiako Buriatiako Errepublikako ibaia da. Baikal aintziraren arroko Selenge ibaiaren adarra da. 467 kmko luzera eta 34.800 km²ko arroa ditu. Ulan-Uden isurtzen da Selengera.

## Hidrometria 
Udaren emaria 54 urtez, 1936-1997 bitartean, neurtua izan da Ulan-Uden, ahotik 5,1 kmra. Puntu horretan drainatutako eremuak 34.700 km² ditu, arro osoaren %99. Urteko batez besteko emaria 67,28 m³ segundokoa da. Emari handiena maiatzean du (126,63 m³/s) eta txikiena otsailean (9,66 m³/s).

 
**Uda ibaiaren batez besteko emariak (m³/s) Ulan-Uden neurtuak****Datuak: 1936 eta 1997 artean**

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.8)
  id:darkgrey  value:gray(0.3)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.9)

ImageSize = width:600 height:280
PlotArea = left:40 bottom:40 top:20 right:20
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:140
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:lightgrey increment:20 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:Jan text:Urta
  bar:Fév text:Otsa
  bar:Mar text:Mart
  bar:Avr text:Apir
  bar:Mai text:Maia
  bar:Jun text:Ekai
  bar:Jul text:Uzta
  bar:Aoû text:Abuz
  bar:Sep text:Irai
  bar:Oct text:Urri
  bar:Nov text:Azar
  bar:Déc text:Aben

PlotData=
  color:barra width:30 align:left

  bar:Jan from:0 till: 13.3 
  bar:Fév from:0 till: 9.7
  bar:Mar from:0 till: 10.6
  bar:Avr from:0 till: 46.0 
  bar:Mai from:0 till: 126.6
  bar:Jun from:0 till: 114.4
  bar:Jul from:0 till: 112.2 
  bar:Aoû from:0 till: 113.0
  bar:Sep from:0 till: 125.5 
  bar:Oct from:0 till: 82.3
  bar:Nov from:0 till: 32.1 
  bar:Déc from:0 till: 21.6
  

PlotData=
  bar:Jan at: 13.3 fontsize:S text: 13,3 shift:(-10,5)
  bar:Fév at: 9.7 fontsize:S text: 9,7 shift:(-10,5)
  bar:Mar at: 10.6 fontsize:S text: 10,6 shift:(-10,5)
  bar:Avr at: 46.0 fontsize:S text: 46 shift:(-10,5)
  bar:Mai at: 126.6 fontsize:S text: 126,6 shift:(-10,5)
  bar:Jun at: 114.4 fontsize:S text: 114,4 shift:(-10,5)
  bar:Jul at: 112.2 fontsize:S text: 112,2 shift:(-10,5)
  bar:Aoû at: 113.0 fontsize:S text: 113,0 shift:(-10,5)
  bar:Sep at: 125.5 fontsize:S text: 125,5 shift:(-10,5)
  bar:Oct at: 82.3 fontsize:S text: 82,3 shift:(-10,5)
  bar:Nov at: 32.1 fontsize:S text: 32,1 shift:(-10,5)
  bar:Déc at: 21.6 fontsize:S text: 21,6 shift:(-10,5)
  

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marianna Madia

**Marianna Madia** (Erroma, Italia, 1980ko irailaren 5a) italiar politikaria da, Alderdi Demokratikoaren kidea.

2008tik 2013ra arte eta 2013tik gaur arte Diputatuen Ganberako kidea da. 2014ko otsailaren 21etik aurrera Herri-administrazio eta Sinplifikazio ministroa da, Matteo Renziren gobernuan.

## Lanak 
Artikulu ugari argitaratu ditu Nino Andreatta ekonomialariak sortutako AREL (*Agenzia di Ricerche e Legislazione*) agentzian:
* *Un welfare anziano. Invecchiamento della popolazione o ringiovanimento della società?* (Il Mulino, 2007)
* ''Precari. Storie di un'Italia che lavora'', Susanna Camussoren hitzaurrea duena, (Rubbettino, 2011,)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Kabansk

**Kabansk** () Errusiako Buriatiako Errepublikan kokatutako herrixka () bat da. Selenge ibaiaren ezkerreko bazterrean dago, Baikal aintziraren hego-ekialdean, Ulan-Udetik 120 km ipar-mendebaldera. 2010ean 6.038 biztanle zituen

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kita-ku (Osaka)

Osaka hiriko auzoa da, bertan dago hiriko gune administratiboa eta ekonomikoa. 2011ko erroldaren arabera 112.239 biztanle ditu.

## Ekonomia 
Kita auzoa Osakako erdigune ekonomikoa ere bada, batez ere Osaka geltokiaren inguruan dagoen Umeda eremua. Bertan daude besteak beste Japoniako Txanpon etxea eta Japoniako Bankuaren adarra. Japoniako 16 konpainia handiren egoitza nagusiak ere Kaita auzoan daude.

## Ondasun nabarmenak 
* **Umeda auzoa:** Kansai eskualdeko negoziogune garrantzitsuena da. Etxe orratz ugari daude, denen artean aipagarriena Umeda Sky Building da.
* **Nakanoshima uhartea:** Dojima eta Tosabori ibaien artean kokaturiko lur zatia da. Osakako udaletxea, museoak, biltzar jauregia eta Japoniako bankua daude bertan.
* Ōsaka Tenman-gū tenplua.
* **Shōtengai** kale komertzial estalia, Japoniako luzeena.

## Iruditegia 

Irudi:2018_Umeda_Sky_Building.jpg|Umeda Sky Building.
Irudi:Osakacity001.JPG|Nakanoshima uhartea.
Irudi:Nippon-Bank at Osaka.JPG|Japponiako Bankua Osakan.
Irudi:NMAO01s3200.jpg|Artearen Museo Nazionala.
Irudi:Osaka Tenmangu01n3390.jpg|Ōsaka Tenman-gū tenplua.
Irudi:Endoji-hommachi-dori.jpg|*Shōtengai* kale komertziala.

## Kanpo estekak 
*  Kita auzoaren webgune ofiziala
Chūō-ku (Osaka)

Osaka hiriko auzoa da, bertan dago hiriko gune administratiboa eta ekonomikoa. 2011ko erroldaren arabera 80.869 biztanle ditu. Osakako finantza-barrutia osatzen du eta bertan daude toki turistikoenak ere, Osakako gaztelua besteak beste.

## Ekonomia 
Osakako zentro finantzarioa dago bertan, bai eta 12 kontsulatu nagusiak ere. Japoniako 22 konpainiak bertan dute egoitza nagusia.

## Ondasun nabarmenak 
* Osakako gaztelua
* Bunraku Antzoki Nazionala
* Dōtonbori auzoa
* Shinsaibashi kale komertziala.

## Iruditegia 

Irudi:Castello di osaka 02.JPG|Osakako gaztelua.
Irudi:National Bunraku Theatre1.jpg|Bunraku Antzoki Nazionala.
Irudi:Osaka Dotonbori.jpg|Dōtonbori.
Irudi:Shinsaibashi1.JPG|Shinsaibashi kalea.

## Kanpo estekak 
*  Kita auzoaren webgune ofiziala
Minato-ku (Osaka)

Osaka hiriko auzoa da, izenak dioen bezala "portuko auzoa". 2014ko erroldaren arabera 82.280 biztanle ditu.

## Ondasun nabarmenak 
* Kaiyukan Akuarioa
* Noria
* Garraio modernoaren museoa

## Iruditegia 

Irudi:Acuario de Osaka - Edificio.jpg|Kaiyukan Akuariuma.
Irudi:Osakaharboreast-1.jpg|Osakako kaia.
Irudi:Osaka Seven-Seas-Mariner02n3200.jpg|Osakako kaia eta noria.

## Kanpo estekak 
*  Minato auzoaren webgune ofiziala
Wrocławko Udal Estadioa

**Wrocławko Udal Estadioa** () Poloniako Wrocław hirian dagoen futbol estadio bat da.

JSK Architekci arkitektura-estudioak diseinatu eta 2011ko irailaren 10an eraikitzetik amaitu zen, UEFA Euro 2012ko egoitza edo joko-lekuetako bat izan zelarik. 42.771 ikusleentzako edukiera du.

## Iruditegia 

Irudi:Wrocław, Stadion Miejski - fotopolska.eu (265184).jpg|Barnealdea.
Irudi:Stadion Miejski we Wroclawiu - testy iluminacji 1.jpg|Kanpoaldeko argiztapena.
Irudi:Stadion Wroclaw z lotu ptaka.jpg|Aireko ikuspegia.
Irudi:Wrocław Municipal Stadium - Euro 2012 (6).jpg|PArtiduan zehar.

## Kanpo estekak 
* Worcklawko Udal Estadioaren webgunea
Naniwa-ku (Osaka)

Osaka hiriko auzoa da. 2011ko erroldaren arabera 51.567 biztanle ditu. *Naniwa* izan zen hiriaren izena XVI mendean Osaka gaztelua eraiki zen arte.

Auzo erresidentziala bada ere, Namba barrutiaren inguruan gazte giroko auzoa, Dōtonbori, eta auzo elektronikoa Nipponbashi (Den Den Town) garatu dira azken hamarkadetan. "Festivalgate" izeneko jolas-parkea ireki zuten 1997an baina 2004ean porrot egin zuen.

## Ondasun nabarmenak 
* Dōtonbori
* Nipponbashi (Den Den Town)
* Tsūtenkaku dorrea

## Iruditegia 

Irudi:Osaka Dotonbori.jpg|Dōtonbori.
Irudi:DendenTown-20080309-01.jpg|Den Den Town.
Irudi:Tsutenkaku tower.jpg|Tsūtenkaku.

## Kanpo estekak 
*  Naniwa auzoaren webgune ofiziala
Umeda Sky Building

Osakako etxeorratzik ezagunena da, Kita-ku auzoan dagoena, Umeda barrutian. Toshiba konpainiak dauka eraikinaren %65aren jabetza.

## Egitura 
40 solairu dituzten bi dorrek osatzen dute, azken bi solairuetan bat egiten dutenak. Goian *Lorategi flotanteen obserbatorioa* dago eta hiriaren ikuspegi itzelak daude. Eraikinaren oinean ere parkea dago.

## Historia 
1988an "City of Air" egitasmoak lau dorre eraiki eta goian bat egitea pentsatua bazuen ere, azkenean bi dorretara mugatu zuten eta 1993rako eraiki zen.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Osaka Prefekturako Gobernuaren Sakishima Eraikina

,  edo  Osakako eraikin altuena da eta Japoniako bigarrena. Suminoe-ku auzoan dago,

## Egitura 
55 solairutako eraikina da. Museoak, jatetxeak, bulegoak eta konferentzia aretoak ditu. Goian piramide alderantzikatu bat dauka eta bertan dago obserbatorioa.

## Kanpo estekak 
*  Cosmo Tower
*  IBPC Osaka
Dōtonbori

thumb|350px|Dōtonbori auzoa, Osakaren oparotasun ekonomikoaren erakusgarri.
 Osakan dagoen barrutirik turistikoena da, Chūō auzoan dagoena. Dōtonbori ubidearen ondoan dago eta honek ematen dio izena.

## Historia 
Aintzinatik izan da aisialdirako eremua. 1612an Yasui Dōton enpresariak Umezu ibaia luzatu zuen merkatal eremu berri bat sortzeko. Osakako setioan hil egin zen baina egitasmoa aurrera eraman zuten bere lehengusuek eta ubidea 1615ean bukatu zuten. Osakako gazteluko jaun berriak ontzat hartu eta enpresariaren izena eman zion, *Dōtonbori* ("Dōton-en ubidea"). 1621ean Osakako aisiladirako auzo finkatu zuten. 1662rako sei Kabuki antzoki eta bost Bunraku antzoki ezarri ziren bertan.

Bigarren Mundu Gerran auzoa erabat sntsituta gelditu zen eta erreraiki beharra izan zen. Gaur egun jatetxe ugari daude, osakako gastronomia aberatsaren erakusgarri, eta gazte eta gau giro itzela dago.

## Iruditegia 

Irudi:Kani-Douraku - Head Store.jpg
Irudi:Glico Man sign, Dotonbori.JPG
Irudi:Dotonbori in 1930s.JPG|Dōtonbori 1930 hamarkadan.

## Kanpo estekak
Koreano

**Koreano** hitzak adiera zenbait ditu:

* **koreanoa** edo **korearra**, Koreako herritarra;
* **koreanoa** edo koreera, Koreako hizkuntza;
* **koreanoa**, Euskal Herrira Espainiatik etorritako etorkinak izendatzeko mespretxuzko terminoa (ikus maketo).
Nipponbashi

thumb|350px
 edo  Osakan dagoen barruti turistikoa da, Naniwa auzoan dagoena. Sakaisuji etorbidearen inguruan kokatzen da. Dendaz josita dago, gehienak otaku kulturarekin lotuita daudenak, elektronika, manga, anime eta abar. Tokioko Akihabararen Osakako baliokidea da.

## Historia 
Meiji garaian bigarren eskuko liburuen dendak ireki ziren bertan. Bigarren Mundu Gerraren ondoren elektronikaren inguruko dendak nagusitu ziren.

## Iruditegia 

Irudi:DendenTown-20080309-05.jpg
Irudi:DendenTown-20080309-02.jpg
Irudi:Nansan-dori east view20100320.JPG
Irudi:Maid cafe 1.JPG

## Kanpo estekak 
*  Den Den Town
Emily Davison

**Emily Wilding Davison** (Blackheath, Londres, Ingalaterra, 1872ko urriaren 11 – Epsom, Surrey, Ingalaterra, 1913ko ekainaren 8a) suffragetten aldeko ekintzailea izan zen. 

## Bizitza 
Bi ahizpa zituen, neba eta bere aitaren beste ezkontza batzuetako neba-ahizpa batzuk. Nerabezaroan, igeriketan eta txirrindularitzan aritu zen. 1981ean literatura ikasteko beka lortu zuen. Aita hil zenean, ikasketak utzi behar izan zituen. Hala ere, irakasle lana lortu zuen eta dirua aurreztu zuen, Biologia, Kimika eta Hizkuntza eta Literatura ikasi ahal izateko Oxfordeko San Hugh Ikastetxean. Nahiz eta garai hartan emakumeek ezin zuten titulu ofizialik lortu, bere kalifikazio bikainengatik ohore bereziak lortu zituen.

## Ekintzaile sufragista 
1906an Davison ''Women's Social and Political Union* (WSPU) erakundean sartu zen, hiru urte lehenago Emmeline Pankhurstek *Suffragettes* izenaz sortutako erakunde sufragistan: emakumeek botoa emateko eskubidearen alde borrokatu zirenez, erasoak jaso zituzten.

### Espetxean 
1912an, Davisonek sei hilabete eman zituen Londresko Holloway espetxean. Bertan, gose grebari ekin zion preso politikoak zirela aitortzeko. Torturatu zuten eta gehiegikeriekin amaitzeko, espetxeko balkoi batetik bota zuen bere burua. Kartzelan egon zen Westminster hirian postontziei su emateagatik eta, Lloyd George zelakoan, txakur katearekin elizgizon bati erasotzeagatik. 

### Hipodromoan 
Kartzelatik atera zenean, 1913ko ekainaren 4an, asteazkenez, Epsomgo hipodromoan zaldien azpira bota zuela bere burua dio bertsiorik hedatuenak; bada, aldiz, beste bertsio bat: Davisonek Derbytik itzultzeko tren txartel bat erosi zuelako frogak daude, gau horretarako dantzaldi baterako sarrera bat, eta ahizpari etxean bisita egiteko asmoa duen gutun batzuk. Horregatik, gertaera beste modu batez azal daiteke: hipodromoan zegoela, zaldiak igaro zirenean, pistara joan zen, batzuen ustez, sufragisten entseina astinarazteko, eta, beste batzuen aburuz, parte-hartzaileetako bati zintzilikatzeko. Baina kalkulu txar bat egin eta tropeleko azken zaldiak harrapatu zuen, hain zuzen ere, Jurgi V.a zen Anmer zaldiak. Davisonek zauri larriak izan zituen, eta lau egun geroago hil zen. 1928an, Emily Davison hil eta 15 urtera, lortu zuten emakume britainiarrek boto eskubidea.

## Zinema 
* *Suffragette'' (2015)

## Iruditegia 

Fitxategi:Emily Davison, 1908.jpg
Fitxategi:Emily Davison, c.1905. (22955287636).jpg
Fitxategi:Suffragette,-Emily-Wi.jpg
Fitxategi:Emily davison killed 1913.jpg
Fitxategi:Funeral of Emily Davison.gif
Fitxategi:Emily Wilding Davison Statue Morpeth (cropped).jpg

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* 1913ko Epsomeko Derbya
* Sufragismoa

## Kanpo estekak
Oxford Street

**Oxford Street** (Oxford kalea) Londres, Ingalaterrako kale garrantzitsu bat da. Munduko kale ezagunetarikoa da erosketak egiteko (300 denda inguruk osatzen dute) eta munduko kale komertzialena da.

## Historia 
Hampshire eta Colchester batzen zituen erromatar galtzadaren ibilbidea da eta Londresgo sarrera eta irteera nagusia izan zen. XII. mendetik 1782ra, Tybur Road (Tyburn ibaiagatik), Uxbridge Road, Wrocester Road y Oxford Road izenez ezagutua izan zen.

## Oxford gaur egun 
Egoitza nagusien denden biltegi nagusia da eta baita merkataritza denda txikiena. Nahiz eta Londresko denda gune nagusia izan, ez da garestiena Regent Street, Bond Street eta beste kale batzuekin alderatuz.

## Garraoia 
Oxford kalea Londresko metroko bost lineatara lotuta dago eta hainbat autobus ibilbidetara.

## Kanpo estekak
Akuikultura

[thumb|300px|**Akuikultura**, [Txinako Herri Errepublika|Txinan.]]
**Akuikultura** uretan animaliak, landareak eta alga hazteko jardueren multzoa da, horretarako teknika eta ezaguerekin batera. Itsasertzean, ibaietan, aintzira eta urmaeletan garatzen da. Piszikultura (arrain-hazkuntza), moluskuen hazkuntza, hala nola ostreikultura edo ostren hazkuntza, krustazeoen hazkuntza eta algokultura barne hartzen ditu.

## Akuikultura Euskal Herrian 
Itxi zuten Acuivasek Aginagan zuen aingira haztegia. Culmanorrek ere utzi zion Igeldon erreboiloak ekoizteari. Geldirik dago Getariako Orroako planta. Akuikultura sektorea inoiz ez da esanguratsua izan Euskal Herrian, baina XXI. mendean itxiz joan dira martxan jarritako enpresa bakanak. Mundu osoan akuikulturaren bidez 600 espezie ekoizten badira ere, honakoa da Euskal Herriko eskaintza: amuarrain haztegi komertzial bat dago Leitzan, eta beste bat Kanpezun, eta ekoizle txiki batzuk ere aritzen dira jarduera horretan; kopuru txikitan gaizkatak hazten ditu Per Sé enpresak Esan, kabiarra egiteko; eta Bokalen mihi arraina egiten da. Hondarribian tilapia planta bat du Ner Breen enpresak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Belén Arjona

**Belén Arjona** (Madril, 1981eko maiatzaren 10a - ) espainiar abeslaria da. 2003 urtean bere lehen diskoa plazaratu zuen, *O te mueves o caducas* izenburukoa. Egun, Bel and the Boy musika taldeko kidea da, John Laniganekin batera.
CETI (argipena)

**CETI** akronimoak eta **Ceti** hitzak adiera zenbait dituzte:

* **CETI**, ingelesez *Communication with extraterrestrial intelligence*, Komunikazioa Estralurtar Adimenarekin, SETI egitasmoen atala;
* **CETI**, gaztelaniaz *Centro de Estancia Temporal de Inmigrantes*, Espainiara legez kanpo etorritako etorkinentzako zentroak;
* **Ceti**, Cetus izenaren genitiboa, konstelazio horretako objektuak izendatzeko erabilia.
San Pedro Ruakoa eliza (Lizarra)

**San Pedro Ruakoa** Nafarroako Lizarran dagoen eliza da, izen bereko auzoan hain zuzen ere. Bertan jada 1177. urtean parrokia bat zegoen. Muino baten gainean eraikia eta San Juan de la Peña monasterioaren jabetzakoa izan zen hasieratik, Iruñeko Go­tzaindegiarekin auzi luzeak izan bazituen ere. 1256an hiribilduko eliza nagusi bilakatu zen. Nafarroako konkistan bere ondoan zegoen Zalatanbor gaztelua eraitsi zutenean klaustroak kalteak jasan zituen. 1931n monumentu izendatu zuten.

## Ezaugarriak 
Elizak hiru habearteak zabalera desberdinak dituzte. Hiru abside ditu. Erdikoak hiru absidiolo ditu. Ar­kuak, zistertarren eraginekoak, zorro­tzak dira. Alboetako habearteen gangak XIV. mendean berritu ziren; baina beranduago zaharberri­tze baten premian izan zen, XVI. mendean.

### Klaustroa 
San Pedro Ruakoaren ikusgarritasunik handienetakoa klaustro erromaniko handia da, Nafarroako eskulturgin­tzako mul­tzorik abera­tsena baita. Gaur egun bi hegal besterik ez dira geratzen, izan ere, beste biak 1572. urtean txikituak izan ziren eliza gainean kokaturiko gazteluaren hondora­tze baten ondorioz. Burgo de Osman eta Silosko Santo Domingon bezala, hemen ere elkarri lotutako lau zutabe daude, apainketa kiribildua dutenak.

Bere kapiteletako gaiak oso aberatsak eta ugariak dira. Badira landarekiak, baita animalienak ere, eta argi­tzen oso erraz ez diren harpien sinboloak. Ebanjelioen Kristoren bizi­tzako gertaerak eta haren martiri­tzako apostolu eta martirienak aktak agertzen dira jarraian. Hauetako batzuetan, eszenaren azalpen epigrafiakoa agertzen dira, esaterako:

* Laurendi Erromakoarenak, '**
* San Andresenak, **'

Ikonoetako bi­txitasuna eta ia lauak diren azalera kurbatuen gaineko tolesturen grabatuak begiratuta, badirudi artistak ez zuela eredu bezala Silosko klaustroa hartu, Aragoiko erromanikoaren inguruan egiten ziren lanak baizik.

## Iruditegia 

Fitxategi:Puente Estella.jpg|Eliza atzean, aurrealdean Lizarrako zubia
Fitxategi:Estella9.JPG|Azpiko ikuspegia
Fitxategi:Estella-San Pedro de la Rua 29.jpg|Ataria
Fitxategi:Iglesia de San Pedro de la Rúa, Estella. Interior.jpg|Barrualdea
Fitxategi:Estella. Claustro de San Pedro de la Rua.jpg|Klaustroa
Fitxategi:Lizarra - Sant Pere de la Rúa - Claustre - Capitell.JPG|Kapiteleko eskulturak
Fitxategi:Estella-San Pedro de la Rua 09.jpg|Kapitel bateko erliebeak

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Erromanikoa Euskal Herrian
* Euskal Herriko arkitektura erromanikoen zerrenda
* Nafarroako kultura ondasunak

## Kanpo estekak
Banu Tujib

**Banu Tujib** () Calatayud 872an, eta Zaragoza 886an gobernatu zuten yemendar jatorria zuen leinua izan zen. Omeitarren garaian *wali* edo gobernadoreak izan ziren, baina Kordobako kaliferria erori zenean, Zaragozako taifa sortu zuten. 1018tik 1039raino gobernatu zuten taifa, Banu Hudek ordezkatuak izan ziren arte hain zuzen ere.

## Tujibien buruzagiak 
* Muhammad al-Anqar (890-925)
* Hasim ibn al-Tujibi (925–930)
* Muhammad ibn Hashim (931–950)
* Yahya ibn Muhammad (950–975)
* Abderraman ibn Muhammad al-Tujibi (975–989)
* Abderraman ibn Yahya (989–?),
* Al-Mundhir I ibn Yahya al-Tujibi (1018-1021/23)
* Yahya ibn al-Mundhir al-Mudhaffar (1021/1023-1036)
* Al-Mundhir II ibn Yahya ibn al-Mundhir (1036-1038)
* Abd Allah ibn al-Hakam al-Tujibi (1038)

## Kanpo estekak
Fakir

[thumb|Fakir bat, [Varanasi|Benares, 1907.]]
**Fakir** (, pobre, *faqr*; , "pobrezia" hitzetik ekarria) Indian, gauza miragarriak egiteko ahalmenak dituen gizon santua da. Gai izaten da kalte eta minik hartu gabe sutan ibiltzeko, bere buruari zauriak eragiteko, edo arnasarik hartu gabe denbora luzez egoteko. Jatorriz derbitxe eskalea zen, baina geroztik Indiako  (*sadhu*) edo gizon santua adierazteko erabili da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Artearen Museo Nazionala (Osaka)

Osakako museo ezaguna da. Kita-ku auzoan dago eta 2004ean inauguratu zen.

## Historia 
Expo'70 erakusketa ferian sortu zen "Expo Arte Galeria" pabiloian, garai hartan Osaka kanpoaldean, Suita barrutian. Museoari jarraitasuna eman nahian eraikin berria altxatu eta 1977an ireki zituen ateak. Arata Isozaki izan zen arkitektua.

2004 urterako eraikina zaharkitua zegoen eta espazioa ere mugatua zenez behera bota eta Osaka erdiguneko Nakanoshima uhartean eraikin berria altxatu zuten. César Pelli arkitektuak diseinatu zuen eraikin berria.

## Bildumak 
* Paul Cézanne
* Pablo Picasso
* Max Ernst
* Tsuguharu Foujita
* Teiji Furuhashi
* Yasuo Kuniyoshi
* Leiko Ikemura
* Miyako Ishiuchi
* Boris Mikhailov
* Ryuji Miyamoto

## Union Catalog 
Japoniako lau museo elkartu dira materialak elkarbanatzeko:
* MOMAK (Kyoto)
* MOMAT (Tokio)
* NMAO (Osaka)
* NMWA (Tokio)

## Argazki galeria 

Irudi:NMAO01s3200.jpg
Irudi:JP-osaka-museum-art.jpg

## Kanpo estekak 
*  Osakako Artearen Museo Nazionaleko webgunea
Carcharhiniformes

**Carcharhiniformes** elasmobrankio azpiklaseko marrazo ordena da. Ozeano guztietako ur epel eta beroetan bizi dira. Barnean 270 espezie ditu, tartean tigre-marrazoa.

## Familia 
* Carcharhinidae familia
* Hemigaleidae familia
* Leptochariidae familia
* Proscylliidae familia
* Pseudotriakidae familia
* Scyliorhinidae familia
* Sphyrnidae familia
* Triakidae familia

## Kanpo estekak
Alfaki

**Alfaki** (, *faqīh*) *fiqh* edo islamdar jurisprudentzian aditua da. Koran eta Sunnaren bitartez erabaki legalak hartzen ditu, beraz, epaileen papera hartzen du.

Madhab edo islamdar eskola juridikoen jarraitzailea da. Sunitarren artean Hanafi, Maliki, Shaafi eta Hanbali; eta xiitarrek berriz, beraien eskola dute: Yafari.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kansai nazioarteko aireportua

, (NAGE: KIX, NAZE: RJBB), Japoniako Osaka hiritik gertu dagoen aireportua da, zehatzago esanda Osakako Badian berariaz egindako uharte artifizial batean. Aireportua bera hiru udalerriren barnean dago, Izumisano (iparraldeko zatia), Sennan (hegoaldekoa) eta Tajiri (erdialdekoa).

## Historia 
60. hamarkadan Osaka inguruak garapen eta hazkuntza ikaragarria izan zuen eta Osakako nazioarteko aireportua gainez eginda zegoen. Horrela beraz Kobe eta Osakarako aireportu berria egitea pentsatu zen. Toki handirik ez eta Osakako Badian uharte artifiziala egitea erabaki zen. Kansai aireportua Renzo Piano arkitektu italiarrak diseinatu zuen eta 1994 urtean inauguratu zen. Berehala hartu zituen Osakarako nazioarteko hegaldi guztiak eta Japonia barneko hegaldiak Osakako aireportu zaharrari utzi zizkion.

## Uharte artifiziala 
Kansai nazioarteko aireportua dagoen uharteak 4 km-ko luzera eta 2'5 km-ko zabalera dauka. Eraikuntza 1987an hasi zen eta 1989an bukatu. Lurrikara, tifoi eta ekaitz tokia denez ingeniariek 48.000 arroka tetraedriko erabili zituzten. Garai puntualetan toprera jartzen zenez 2007an bigarren terminal bat eraiki zuten. 2015erako hirugarren terminala egitea planifikatuta dago.

## Argazkiak 

Irudi:Kansai closeup.jpg
Irudi:Kansaiviewfromplane.JPG
Irudi:Kansai International Airport01n4272.jpg
Irudi:Sky gate bridge01s3200.jpg

## Kanpo estekak 
*  Aireportuaren webgunea.
Dargin

**Dargina** edo **dargwa** (dargineraz: дарганти, errusieraz: даргинцы) kaukasiar jatorriko talde etnikoa da, Iparraldeko Kaukaso deitutako eskualdean bizi dena. Gehienak Errusiako Dagestan errepublika autonomoan bizi dira, non biztanleriaren %16 diren. Beren hizkuntza, darginera, Kaukasoko ipar-ekialdeko familiakoa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
A koentzima

**A koentzima** (**CoA** edo **CoA SH** laburtua) gantz-azidoen beta oxidazioan eta biosintesian parte hartzen duen garrantzi handiko koentzima da. Azido azetikoarekin erreakzionatzen duenean, azetil taldea bereganatzen du azetil-CoA agertuz, zelularen metabolismoan funtsezko zeregina burutzen duen molekula.

Zisteaminaren tiol (SH) taldeari esker, azido karboxilikoekin (oro har) erreakzionatu dezake, tioesterrak agertuz, azilo taldearen eramaileak direnak:

Erreakzioa : CoA-SH + R-COOH => CoA-S-CO-R ( + H2O )

Lipidoen katabolismoan ez ezik, Krebs zikloaren aurretik gertatzen den azido pirubikoaren deskarboxilazioan ere parte hartzen du A koentzimak

## Egitura molekularra 
thumb|470px|ezkerrera|A koentzimaren egitura

Osagaiak hauek izanik:

1.- adenosina 3 fosfatoa
2.- pirofosfatoa
3.- azido pantoikoa
4.- beta-alanina
5.- zisteamina

(3+4 = azido pantotenikoa)

## Kanpo estekak
Darginera

**Darginera** edo **dargvera** Dagestango darginek hitz egiten duten hizkuntza da. Kaukasoko ipar-ekialdekoa edo nakh-dagestandar familiakoa da. Barne aldakortasun handia du eta sei dialekto multzo bereizten dira, bakoitza aldaera desberdinekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak