Hindi

**Hindia** (मानक हिन्दी) Indiako ipar eta erdialdean erabiltzen den hizkuntza da, India osoan estatus ofiziala duena. Hizkuntza indoeuroparra da, indoariar taldekoa. Sanskritotik beretik ez, baizik eta hizkuntza prakritetatik garatu zen. Goi mailako hitz gehienek, ordea, jatorria sanskritoan dute.

## Historia 
Ganges haraneko eta India Iparraldeko indo-ariar hizkuntza desberdinen artean, hindierak lortutako nagusitasuna arrazoi politikoengatik da, neurri handi batean. Indiako inbasio musulmanen garaian, erresuma islamiko nagusiek Delhi aukeratu zutelarik hiriburutzat, eta XII. mendeko testuetan bertako dehlavi mintzaira edo dialektoa ageri da, gaurko hindieraren oso antzekoa, arbaso zuzena esateagatik.

Mendeetan, ez zen kulturako hizkuntza izan, Mogol Inperioan persiera baitzen nagusi, eta elite hinduetan, aldiz, prakritoa eta sanskritoa kontsideratzen ziren hizkuntza kultuak. Era berean, lehenago finkatutako braj eta awadhi hizkuntzei ere nagusitu zitzaien, nahiz eta hauek literatura ere bazeukaten, hiriburuaren pisuagatik. Azkenean, India Iparraldeko hizkuntza aldaera asko hindieraren dialektotzat hartu izan dira bilakaera honen ondorioz. 

Britainiarrek hindiera heziketako hizkuntza nagusi bihurtu zutelarik, horixe izan zen haren nagusitasunaren eta hedapenaren arrazoia XIX. mendean. 

India independentean, hasieran, 16 hizkuntza nazional izendatu ziren (hindia barne), eta administrazio osorako bi hizkuntza ofizial, ingelesa eta hindia (kasu horretan *nazional* adjektiboa gehitu gabe). Suposatzen zen urte batzuen buruan, 1965ean, ingelesak ofiziala izateari utziko ziola, hindiera bakarrik utzita: baina erabaki horrek protestak eragin zituen hegoalde drabidiko ez indo-ariarrean. 2010eko hamarkadan ere, Bengaluruko metroan edo Tamil Naduko errepideetan seinaleak hindieraz agertzeak protestak eragin ditu. *Abugida* alfabeto bat da, hau da, kontsonante eta bokalak bereizten ditu, baina konbinazio bereziak osatzen dituzte silabak osatzean. Letra guztiek dute goialdean marra horizontal bat, letra batuketan luzatzen den, *shirorekhā* deritzona: itxura berezia ematen dio horrek devaganariz idatzitako hitzei, marra zuzen horizontal luze batetik zintzilik daudela ematen baitu. 
erdian|thumb|230x230px|*Devanagari*z idatzitako hitz batean, *shirorekhā* lerro zuzena nabari, bertatik letrak zintzilik baleude bezala.
Hala ere, horrela idatzitako testu guztiak ez daude hindieraz, marathera hizkuntza handia ere eta beste batzuk ere devanagariz idazten baitira.thumb|Hindia zein urduera ofizialtzat dauzkaten lurraldeak.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Mohan, Peggy (2022). Wanderers, Kings, Merchants: The Story of India through Its Languages. (Viking India, 2022). 
* Bhatia, Tej K. (11 September 2002). Colloquial Hindi: The Complete Course for Beginners. Taylor & Francis. . Retrieved 19 July 2014.
* Grierson, G. A. Linguistic Survey of India Vol I-XI, Calcutta, 1928,  (searchable database).
* Koul, Omkar N. (2008). Modern Hindi grammar (PDF). Springfield, VA: Dunwoody Press. . Archived from the original (PDF) on 26 July 2014. Retrieved 19 July 2014.
* McGregor, R.S. (1995). Outline of Hindi grammar: With exercises (3. ed.). Oxford: Clarendon Pr. . Retrieved 19 July 2014.
* Frawley, William (2003). International Encyclopedia of Linguistics: AAVE-Esparanto. Vol.1. Oxford University Press. p. 481. .
* Parthasarathy, R.; Kumar, Swargesh (2012). Bihar Tourism: Retrospect and Prospect. Concept Publishing Company. p. 120. .
* Masica, Colin (1991). The Indo-Aryan Languages. Cambridge: Cambridge University Press. .
* Ohala, Manjari (1999). "Hindi". In International Phonetic Association (ed.). Handbook of the International Phonetic Association: a Guide to the Use of the International Phonetic Alphabet. Cambridge University Press. pp. 100–103. .
* Sadana, Rashmi (2012). English Heart, Hindi Heartland: the Political Life of Literature in India. University of California Press. . Retrieved 19 July 2014.
* Shapiro, Michael C. (2001). "Hindi". In Garry, Jane; Rubino, Carl (eds.). An encyclopedia of the world's major languages, past and present. New England Publishing Associates. pp. 305–309.
* Shapiro, Michael C. (2003). "Hindi". In Cardona, George; Jain, Dhanesh (eds.). The Indo-Aryan Languages. Routledge. pp. 250–285. .
* Snell, Rupert; Weightman, Simon (1989). Teach Yourself Hindi (2003 ed.). McGraw-Hill. .
* Taj, Afroz (2002) A door into Hindi. Retrieved 8 November 2005.
* Tiwari, Bholanath ([1966] 2004) हिन्दी भाषा (Hindī Bhasha), Kitab Pustika, Allahabad, .
* McGregor, R.S. (1993), Oxford Hindi–English Dictionary (2004 ed.), Oxford University Press, USA.
*Hardev Bahri (1989), Learners' Hindi-English dictionary, Delhi: Rajapala
*Mahendra Caturvedi (1970), A practical Hindi-English dictionary, Delhi: National Publishing House
*Academic Room Hindi Dictionary Mobile App developed in the Harvard Innovation Lab (iOS, Android and Blackberry)
*John Thompson Platts (1884), A dictionary of Urdū, classical Hindī, and English (reprint ed.), LONDON: H. Milford, p. 1259, retrieved 6 July 2011

## Kanpo estekak