Busi Cortés

**Luz Eugenia Cortés Rocha** (Mexiko Hiria, Mexiko, 1950eko ekainaren 18a – 2024ko ekainaren 21a), **Busi Cortés** izen artistikoarekin ezaguna, zinemagile, gidoilari, dokumentalista eta irakasle mexikarra izan zen. Zuzendari eta gidoilari gisa egin zuen lana garrantzitsua izan zen bere herrialdeko zinemarentzat, femeninotasunaren ikuspegiagatik eta Mexikon emakumearen presentzia politikoa ikustarazteagatik.

*El secreto de Romelia* filmarekin nabarmendu zen zinemagile gisa 1988an, Zinema Trebakuntzarako Zentroak (CCC) Óperas Prima ekimenaren barruan ekoitzitako lehen filma izan baitzen. Ekimen horren bidez, graduatu gailenen film luzeen ekoizpena bultzatzen da.

Katedra eman zuen Trebakuntza Zinematografikorako Zentroan (CCC).

## Bizitza 
Unibertsitate Iberoamerikarrean komunikazioa ikasi ondoren, 1977an CCCn sartu zen. Hor zuzendu zituen laburmetraia hauek: *Las Buenromero* (1978), *Un fragil retorno* (1979) eta *Hotel Villa Goerne* (1981).Fikziozko hiru film luze zuzendu zituen: *El secreto de Romelia* (1988), hainbat sari irabazi zituen opera prima; *Serpientes y escaleras* (1991) eta *Las Buenrostro* (2005), Moreliako Hirugarren Nazioarteko Zinema Jaialdian (FICM) aurkeztu zena.

Hainbat telesailetako zuzendariordea ez ezik, idazlea ere izan zen, besteak beste, *El aula sin muros, medio siglo de tarea*, *Retos y respuestas*, *ABC Discapacidad*, *Santitos y santones* eta  *Pasando el siglo en el cine.* 6. Flying Broom International Women’s Film Festival jaialdiko gonbidatu berezia izan zen Ankaran, Turkian. 2001ean, dokumental onenaren José Revueltas saria jaso zuen Paco Chávezen eskutik (2005), Francisco Chávezekin batera zuzendua. 2011n, UNAM Filmotekarekin elkarlanean, *En trazos de vida. Son de Rina y Bustos* film labur dokumentala egin zuen. 2014an haurrentzako ipuina idatzi zuen, Kipatla serieko *Rogelio y los rollos velados*.*

Kultura eta Arteetarako Funts Nazionaleko (Fonca) Arte Sortzaileen Sistema Nazionaleko bekaduna izan zen, Zientzia eta Arte Zinematografikoen Mexikoko Akademiako (AMACC) eta Ekoizpen Zinematografikoko Langileen Sindikatuko (STPC) Egileen Ataleko kidea. Gainera, Emakumeak Zineman eta Telebistan. A.C.

2018an Guadalajarako Unibertsitateko eta Cineteca Nazionaleko ikasketa zinematografikoetan maistratasunera sartu zen.*

## Filmografia 
### Film luzeak 
* 1988 - *El secreto de Romelia* (Romeliaren sekretua)
* 1991 - *Serpientes y escaleras* (Sugeak eta eskailerak*)*
* 2005 - *Hijas de su madre* (Amaren alabak): Las Buenrostro

### Film ertainak 
* 1981 - *Hotel Villa Goerne*
* 1983 - *El lugar del corazón* *(*Bihotzaren lekua)
* 1993 - *Déjalo ser* (Utzi izaten)

### Film laburrak 
* 1978 - *Las Buenromero*
* 1979 - *Un frágil retorno* (Itzulera ahula*)*
* 1997 - *Unidos* (Elkarrekin)

### Dokumentalak 
* 1973 *-La séptima filmación* (Zazpigarren filmazioa*)*
* 1992 *- Déjalo ser* (Utzi izaten)
* 2000 - *Paco Chávez*
* 2010 - *La escuela viva.* (Eskola bizia)
* 2011 - *En trazos de vida. Son de Rina y Bustos (Bizitzako zirtzeladak*.Rina eta Bustorenak dira*)*

### Telebistako serieak 
* *1984-8 De la vida de las mujeres. (*Emakumeen bizitzaz)
* 1993-97 *Cultura en movimient*o*.* (Kultura mugimenduan)
* 1994-97 *El aula sin muros, medio siglo de tarea* (Harresirik gabeko gela, mende erdiko lana)
* 1994-97 *Retos y respuestas* (Erronkak eta erantzunak*)*
* 1996-97 *Pasando el siglo en el cine* (Mendea zineman pasatzen*)*
* 1998-2000 *ABC Discapacidad* (Desgaitasuna)
* 2002 *Santitos* y santones
* 2014 *Kipatla* (argumentatzailea)

## Sariak eta aitorpenak 
* *El lugar del corazón*: Ohorezko Aipamena Limako Unibertsitateko Telebista Jaialdian, Peru, 1983.
* *El secreto de Romelia*: Film Latinoamerikar Onenaren ACE Saria; New Yorkeko Ikuskizunetako Kronikarien Elkarteko Emakumezko Aktore Onenari Saria; Film Latinoamerikar Onenari ACE Saria; Film Onenari Aktore Onenari Saria Ameriketako Estatu Batuetako Zinema Kronikarien Elkartearentzat; Film Zinema Onenari  SariaMexikoko Zinema Kazetarien Taldeak (PECIME) emandako sari hauen 25. entrega; Puerto Ricoko San Juaneko I. Zinema jaialdian lehen film onenaren Pitirre saria; eta Publikoaren Saria Tabasco Mexikoko Zinemaldian 1991n.
* *Paco Chávez*: Dokumental Onenaren José Revueltas Saria, Mexikoko Unibertsitate Nazional Autonomoko Jarduera Zinematografikoen Zuzendaritza Nagusiak emana, 2001.
* Ariel de Oro, 2024.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak