Maris

**Maris** (edo **Maride**) etruskoen jainko bata zen, sarritan haurtxo edo haur gisa deskribatutako jainko etruriarra zen, eta epiteto asko eman zitzaizkion, Maride Husrnana ("Maris haurra"), Mariar Halna ("Maris Gaztea") eta Mariar Isminthians ("Maris bidaltzen duena/xaguak daudela ohartarazten duena") barne.

Maris, Marterekin parekatu ohi da, zehazki Mavors-Mars-ekin nahiz eta baten eta bestearen irudikapenak zeharo ezberdinak izan zitekeen. Askotan ume bat bezala eta hegoekin irudikatzen zuten etruskoek. Jose Maria Blázquez espainiar adituarentzat, Marte etrusko hau ez zen Junoren (Uniren) eta Zeusen (Tanisen) semea. 

### Maris zentauroa 
Klaudio Elianak, Praenesten (eguno Palestrina, Etruriako hiria) jaiotako eta grekoz idazten zuen idazleak, Marisi buruzko mito bat idatzi zuen. Mito horren arabera, Maris izan zen bertako lehen ausoniarra; Ausonia, jatorrian, Italia erdiguneko hegoaldekoa zen. Mitoa herri edo hiri baten jatorriaren azalpen italiko tipikoa da, eta antzeko mitoak ezagutzen dira beste eskualde batzuetan ere. Maris (edo Mares) zentauro bat da Elianoren kontakizunean. Zaldia eta zentauroa animalia ktonikoak dira (Studien 72-78) eta Marterekin identifikatzen dira *Equus October* jaialdi erromatarrean. 123 urte bizi izan zen, eta hori etrusko *saeculum* bat da eta kontakizunaren etruriar ezaugarri bat ematen du. Mitoaren arabera, zaldi baten gainean ibiltzen eta abereari uhala jartzen lehena izan zela. Hiru aldiz hil eta hiru aldiz bizi izan zen. Azken detaile hori, hiru bizitza izatearena, Palestrinako beste pertsonai mitikori buruz esaten zen. Argi dago, beraz, kontakizunaren hainbat osagai, etruriar jatorrikoak direla. Antzeko mitoa agertzen da irudikatua Praenesteko zista baten grabatuan. 

### Ezaugarriak 
Etruskoen Marsi jaikoa jaiko ktonikoa da. Piacenzan aurkitutako eta iragarpenak egiten laguntzen erabilitako gibel baten maketa batean agertzen diren jainkoen izenen artean, Maris bi aldiz aipatzen. Lehen forma laburdura da, eta bigarrena epitetoa. Bi kasuetan, Maris naturako indarraren botereak ordezkatzen dituzten jainkoek inguratuta ageri da (Cilens -Lurra; erditzea babesten duen jainkosa, edo hiretako bat- eta Fufluns- ugalkortasunaren jainkoa-).

Aditu batzuen iritziz, Maris ajinkoaren ama Menrva da; beste batzuen ustez Turan da (azken horrek ugalkortasunaren jainkosa izan behar du). Modu horretan, Maris  ugalkortasunaren eta berrikuntzaren ahalmenekin lotu daiteke. Aldi berean, Marisen epitetoak, Maris turans eta Maris Menita (dakarrena), Maris-en irudien bidez berrestu daiteke. Bestetik, «turan» hitzaren etimologiarekin ere lotuta dago; tur hitzak "bilaketa, dedikazioa" esan nahi du. Horrela, hemen ere ugalkortasunaren jainkosak jainko ktonikoarekin duen harremana nabaria da. Aditu batzuek esaten dute Marisen aita Herkles (etruriarren Herkules) izan zela.

Laran etruriar gerlaren jainkoarekin ere erlazionatu izan da. Aurreko urteetan uste zen Maris gerrako jainko etruriarra zela, izenak Marte erromatar gerrako jainkoarekin zuen antzekotasuna zela eta. Hala ere, hori gezurtatu egin da eta Laran gerraren jainko etruskotzat identifikatu da. Dena den, Ekaterine Kobakhidezek azaltzen du Italiako kultura batzuen mitoetan parekotasunak daudela Itali erdialdeko marsoen Marsias, auzoneen (ausonen) Mares, etruriarren Mares eta latinoen Mars artean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Maris. *The British Museum*