Kautotze

**Kautotzea**, **autentifikazioa** edo **egiaztatzea** objektu baten ezaugarriren bat egiaztatzeko prozeduren multzoa da. Ezaugarri hau, mezuaren igorlea, mezuaren osotasuna eta abar... izan daitezke.

Konputagailu-sareko datuen segurtasun arloan, baimentzearekin eta ikuskaritzarekin batera, kautotasuna oinarrizko hiru pausoen barruan dago. Hona aipatutako pausoak:
:# Kautotzea: Erabiltzailea identifikatzen den prozesua da.
:# Baimentzea: Sistemak erabiltzaile kautotuari dagozkion baliabideen sarbidea ematen dion prozesua da.
:# Ikuskatzea: Sistemak, erabiltzaile kautotuak edo ez kautotuak baliabideen gainean egiten dituen sarbide guztiak gordetzen dituen prozesua da.

## Sarrera 
Mezuak kautotzean zera lortu nahi da: komunikazioaren beste muturrean dagoena esaten duena dela, bermatzea da. Urruneko parte-hartzaile bat, elkarrizketako partaide legitimoa dela egiaztatzea.

Dirudiena baino zailagoa da, batez ere, erasotzaile batzuk denbora asko hartzen dutelako bere burua “ezkutatu edo mozorrotzen“. Horregatik, kautotzea, zifratzeko mekanismoak erabiliz egin behar da, eta horietako ezagunena sinadura digitala da.

Beste kautotze mota bat erabiltzailearen identifikazioa da. Kasu honetan, helburua, sisteman dagoen erabiltzailea legezkoa dela bermatzea da. Erabiltzaileak kautotzeko prozedurarik arruntena *login* delakoa da, non erabiltzailearen izena edo identifikazioa eta pasahitza eskatzen baita.

Bost kategoriatan sailka daitezke kautotzean egiaztatzen den informazioa, modu konbinatuan erabil daitezkeenak:

:* Erabiltzaileak dakien edo gogoratzen duen hitza edo esaldia. Adibidez, Unixen aipatutako pasahitza erabiltzen da eta PGPn esaldi bat.
:* Eskuratzen den objektu bat. Nortasun-agiria , txartel adimenduna (*smartcard*), usb berezi bat, edo koordenatuetako txartel bat dira adibideetako batzuk.
:* Erabiltzailearen ezaugarri fisikoak. Ahotsa, idazkera, hatz-markak, edo irisa dira ohikoenak. Biometrian oinarritutako teknika nagusiak dira aurrekoak.
:* Portaera. Adibidez teklatua erabiltzeko modua, ibilkera...
:* Kokapena. Geolokalizazioa, saiakerari dagokion IP helbidea edo ordu zehatza dira adibideetako batzuk.
## Kautotze prozedura orokorra 
Kautotze prozedura orokorra ondorengo pausoak ditu:
:# Erabiltzailea sarbidea eskatzen du.
:# Sistemak kautotzea exijitzen dio erabiltzaileri.
:# Erabiltzaileak bere identifikazio datuak ematen ditu
:# Sistemak erabiltzaileren identifikazio datuak bere arauekin baliozkotzen ditu eta honen arabera sarbide ematen dio ala ez dio ematen.
Sarbide-kontrola bideratzeko kautotzea eskatzen duten adibide batzuk aipa daitezke: kutxazain automatiko batean dirua jasotzea, urruneko konputagailu batekin konektatzea edo online banketxean saio bat irekitzea.

## Kautotzea Unixen 
### Oinarrizko kautotzea 
Ohiko Unix sistema batean, erabiltzaile bakoitzak sistemara sartzeko izen bat (*login*) eta pasahitz bat ditu esleituta */etc/passwd* fitxategian. Fitxategi horretan lerro bat dago erabiltzaile bakoitzeko, ondoko informazioarekin:

* Kontuaren izena edo identifikazioa. Zortzi karaktererainokoa izan ohi da eta publikoa da. Saio-hasieran identifikazioa eskatuko zaio erabiltzaileari pasahitzarekin batera.
* Pasahitz zifratua. Pribatua denez, ezin da agerian geratu, eta horrexegatik zifratu egiten da. Erabiltzaileari eskatzen zaionean, berak sakatutakoa ere zifratzen da, eta zifratutakoak alderatzen dira, ez baita posible jatorrizkoa zifratutik berreskuratzea. Hala ere, zifratuta egotea ez da berme nahikoa, erabiltzaileak pasahitz zifratuak eskuratu eta hiztegietan oinarritutako programa bereziekin asmatzen saia daitezke-eta. Horregatik *shadow* programaren bitartez lortzen da pasahitz zifratua bertatik desagertzea eta */etc/shadow* fitxategian gordetzea, baina irakurtzeko baimena kenduta.
* Erabiltzailearen zenbakizko identifikadorea (UID, *user identification*). Zenbaki bat da, sistemaren barruan erabiltzen dena.
* Taldearen identifikadorea (GID, group identification).
* Erabiltzaileari buruzko informazioa. Administratzaileak erabiltzaileei buruz jakin beharrekoa kokatzen da hemen (izen-abizenak, telefonoa…). 
* Kontuaren erro-katalogoa. Hau izango da erabiltzailearen erro-katalogoa kontuan sartzen denean, eta bertatik zintzilikatuko da erabiltzailearen fitxategi-sistema.
* Esleitutako komando-interpretatzailea. Kontuan sartzean martxan jarriko den programa exekutagarriaren bide absolutua agertuko da hemen. Unix eta Linux gehienetan */bin/bash* izango da aukeratuko dena, baina aukera interesgarriak eskaintzen ditu horrek. Adibidez, erabiltzaile batek beti ofimatikako aplikazio bat erabiltzen badu, aplikazio horren programa nagusiaren bide absolutua zehaztea izango da egokiena. Kontu bat garai batez anulatzeko */bin/false* zehatz daiteke eremu horretan.

Kontu errealak aparte, komenentziazko kontuak mantentzen ditu Linuxek aplikazio batzuen segurtasuna dela-eta. Erabiltzaile berezien adibide batzuk hauexek dira: *daemon*, *bin*, *sys*, *adm*, *cron*, *mail*, *lp*, *lpd*.

Erabiltzaileen pasahitzak zifratzeko, Unix sistema eragileak atzeraezinezko zifratze-metodo bat erabiltzen du, DES algoritmoan oinarritutako C crypt funtzio estandarra burutzen duena. 

### Hobekuntzak 
Balizko erasotzaileak pasahitza lortzea da mehatxu nagusia. Esan bezala ezin da pasahitza deszifratu, baina oso erraza da hitz-zerrenda batetik abiatuta hautagaiak zifratzea eta emaitza gako-fitxategian gordetako katearekin konparatzea. Horrela, erasotzaile batek */etc/passwd* fitxategia irakurriko luke, eta zerrendako hautagairen baten kode zifratua bertan agertzen bada, pasahitza jakingo luke. Badaude programak lan hori egiten dutenak, barruan dituzten hiztegiekin eta gehi daitezkeen beste hautagaiekin (artisten izenak, kirolariak...). 

Aipatutako *shadow* aldaerak ahulezia hori konponbidean jarri du, */etc/passwd* fitxategiari irakurtzeko baimena kentzen baitio. *shadow* bitartez, gainera, pasahitzen luzera minimoa, aldaketa-maiztasuna eta kontuaren iraungitze-data ere parametriza daitezke.

Unix modernoagoetan kautotzea PAM izeneko mekanismoaren bidez kontrolatzen da. PAMen bidez aplikazioak nahi ditugun kautotze-metodoekin lot diezaiekegu, ohiko pasahitzaz besteko eskemekin (erabilera bakarreko gakoak, biometrikoak, txartel adimendunak...) integratzeko aukera emanez.

## Ezaugarri biometrikoak eta dituzten arazoak 
Identifikatzaile biometrikoak gizabanakoak etiketatzeko eta deskribatzeko erabiltzen diren ezaugarri bereizgarri eta neurgarriak dira.  Erabilienen artean daude  hatz-markak, ahotsaren ezaugarriak, aurpegiaren formak, begiaren irisa, eskuaren geometria, belarrien forma, esku-ahurraren markak, eskuzko idazkera edo sinadura eta DNA.

Bi ildotan sustatzen ari da sistema biometrikoen erabilera, eta nolabait biak kontrajarriak dira. Alde batetik, aberatsei zuzendutako luxuzko gehigarri moduan saltzen dira, horrela autoa martxan jartzeko, telefonoa aktibatzeko edo bankuko kontuak erabiltzeko sistema biometrikoak eskaintzen ari dira kuota gehigarri baten truke, edo goi gamako modelo bat erosiz gero, beti halako “elite” baten partaide bihurtzeko kutsuarekin. Bestalde, langileei eta prestazio sozialen jasotzaileei, berriz, gero eta gehiago behartzen zaie halako sistemak erabiltzera, batzuetan bezeroaren erosotasunarengatik eta beste batzuetan, esaten ez bada ere, ohiko metodoekin (ez biometrikoak) iruzurra egin dezaketelakoan.

Estatuak, eta bereziki poliziak, hiritarren datu biometriko garrantzitsu bi izan ohi ditu: hatz-markak eta argazkia, derrigorrez eman behar izan baitira nortasun agiria edo pasaportea eskuratu ahal izateko. Bost ezaugarri aipa daitezke eraginkortasuna kolokan jartze aldera: fidagarritasuna, lapurtzeko aukera, ordezkotasuna, aniztasuna eta kalteak. Banketxeek, adibidez, ezin dituzte erabiltzaileak behartu, baina bezeroak baimena emanez gero, aukera dute. Lanbide zerbitzuak, dirudienez, behartu ditzake langabeak horrelako datuak ematen. Gasteizen, berriz, tematuta daude gero eta kamera gehiago jartzen.

## Kautotze-protokoloen adibideak 
Era aplikatuan, hona hemen kautotze-protokoloen adibide batzuk:

* SSL (zifraketa ere eskain dezake) 
* NTLM (Microsoft Windowseko sareetan erabilia) 
* Kerberos (Windowsek eta beste sistema askok erabiltzen duten estandarra) 
* Central Authentication Service (CAS) autentifikazio-mekanismoa eta SSO-mekanismoa, librea eta doakoa, Yale Unibertsitateak garatua 
* 802.1x ataka kontrolatzeko eta kautotzeko mekanismo estandarra
## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* Pasahitz
* Faktore anitzeko autentifikazio
* Biometria

## Kanpo estekak 
* Euskadiko Identifikazio elektronikoa. (IZENPE)
* Nola eskatu Izenperen doako SSL ziurtagiria? (Puntu.eus)
* NISAE. Euskadiko Administrazioen Segurtasunerako eta Elkarregingarritasunerako Nodoa NISAE
* https://zientzia.eus/artikuluak/interneteko-komunikazioen-segurtasuna-ii-autentifi/