open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Charles-André van Loo

**Charles-André van Loo** (Niza, 1705eko otsailaren 15a - Paris, 1765eko uztailaren 15a) frantziar margolaria izan zen.

Nizan jaiotako holandar jatorriko margolarien dinastia bateko kidea, Carlo Andrea Vanloo izenarekin bataiatu zuten eta **Carle van Loo** bezala ezagutzen zen. Jean-Baptiste anaiarekin 1712an Turinera joan zen ikastera eta gero Erromara. 1723an Parisera joan zen Errege Akademian ikastera. 1727an Turinera itzuli zen, eta han Viktor Amadeo II.a Sardiniakoa erregeak kontratatu zuen. Berriro Parisen 1735etik Madame de Pompadourrek kontratatu zuen eta gorteko enkarguak jaso zituen.

Ia gai guztietako margolanak egin zituen: erlijioa, historia, mitologia, erretratua, alegoria eta genero-eszenak.

## Iruditegia 

Charles-André van Loo, Painting.jpg|*Painting*, 1752-1753, Legion of Honor museum, San Francisco
Charles-André van Loo, Architecture.jpg|*Architecture*, 1752-1753, Legion of Honor (museum), San Francisco
Charles-André van Loo, Sculpture.jpg|*Sculpture*, 1752-1753, Legion of Honor museum, San Francisco
Charles-André van Loo, Music.jpg|*Music*, 1752-1753, Legion of Honor museum, San Francisco
Saint-André qui embrasse sa croix.jpg|*Saint Andrew*
Portrait d'Innocente Guillemette de Rosnyvinen de Pire.JPG|*Portrait of Innocente Guillemette de Rosnyvinen de Pire*, 1762
Charles André van Loo - Perseus and Andromeda - WGA13431.jpg|*Perseus and Andromeda*
Carle Van Loo - Marie Leszczinska, reine de France (1703-1768) - Google Art Project.jpg|*Marie Leszczyńska, Queen of France (1703-1768)*, 1747, Palace of Versailles
Van Loo, Carle. Louis XV, roi de France (1710-1774).jpg|*Louis XV of France* (1710-1774)
Charles André Van Loo - Madame de Pompadour en belle jardinière - v.1754-1755.jpg|*La Marquise de Pompadour*, 1754-1755, Versailles, Petit Trianon
Carle van Loo - The Three Graces, 1763.jpg|*The Three Graces*, 1763
Portrait of William 1st Viscount Bateman.jpg|*Portrait of William 1st Viscount Bateman*
Charles-André van Loo (attr) Mercury and Argus.jpg|*Mercury and Argus*
The Victory of Alexander over Porus LACMA M.2000.179.13.jpg|*The Victory of Alexander over Porus*
Theseus Taming the Bull of Marathon LACMA M.2000.179.15.jpg|*Theseus Taming the Bull of Marathon*
File:Carle van Loo - Baccus et Ariane.jpg|*Baccus et Ariane*
The Adoration of the Magi LACMA M.81.177.jpg|*The Adoration of the Magi*
Van-Loo-Carle-Vierge-Enfant-Rouen.jpg|Charles-André van Loo, *The Virgin*, 1738

## Kanpo estekak
Josef Breuer

**Josef Breuer** (Viena, 1842ko urtarrilaren 15a - ib., 1925eko ekainaren 20a) mediku austriarra izan zen, fisiologiaren arloan nabarmendu zena. Horretaz gain, ezaguna da psikiatriaren arloan gaixo histerikoekin burutu zuen lanarengatik, Sigmund Freudekin batera.

## Biografia 
Judu familia aberats batean jaioa, Vienako Unibertsitatean medikuntza ikasi eta bere titulua 1867an lortu zuen. Fisiologiaren arloko bere lehenengo ikerketaren emaitzak 1868an argitaratu ziren: Ewald Hering irakaslearen zuzendaritzapean, arnasketaren mekanismo erreflexua eta nerbio bagoak bertan duen funtsezko zeregina frogatu zituen.

1873an fisiologiaren arloko beste aurkikuntza garrantzitsu bat egin zuen: barne-belarriaren konduktu erdizirkularrek gorputzaren orekan duten eragina agerian jarri zuen.

Breuerrek Vienako Unibertsitateko Fisiologiako irakaslea izan zen urte luzeetan, lan hori bere mediku-kontsulta partikularrarekin uztartuz.

1877an Sigmund Freud gaztea ezagutu zuen. Breuer eta Freud lagun min bihurtu ziren, eta laster hasi ziren gaixo histerikoekin lanean Breurren kontsultan.

## Breuer eta Freuden lanak 
Garai hartako beste mediku eta neurologo batzuen antzera (Jean-Martin Charcot frantziarra, esaterako), Breurrek hipnosia erabiltzen hasi zen gaixo histeriko eta neurotikoen tratamenduan.

Gaixo horietako baten kasuak ospe handia hartu zuen, Breurrek eta Freudek haien "Histeriari buruzko ikerketak" liburuan (1895ean) zehatz-mehatz deskribatu zutelako: Anna O.-ren kasua, hain zuzen.

Anna O. (izengoiti bat zen) 21 urteko emakume gaztea zen, oinarri fisikorik gabeko sintoma deigarriak zituena: paralisiak, itsutasuna, gorreria, anorexia edo hidrofobia, besteak beste, garatu zituen urteetan zehar. Medikuek histeria diagnostikatu zioten. Hipnosipean, Anna O. hainbat gertaera traumatikoak gogoratzeko gai zen; gogorapen horiek bere sintomak hobetzen edo ezabatzen zituzten. Erregresio hipnotikoaren bitartez memoria traumatikoak berreskuratzeko metodo terapeutiko horri Breurrek eta Freudek metodo katartiko deitu zioten . Breurrek proposatu zuen prozesu inkontzienteek sintoma histerikoak eragin zitzaketeela, hauek desagertuz prozesu horiek kontzienteak bihurtzen zirenean. 

Urte batzuk geroago Freudek hipnosia baztertu zuen gaixo neurotikoak artatzeko, bere ustez teknika hipnotikoak egokiak ez zirelako terapia analitiko sakon baterako; horrek psikoanalisia asmatzera eraman zuen.

Breurren eta Freuden arteko harremana nabarmen hoztu zen Freudek bere teoria psikoanalitikoa osatu zuenean. Izan ere, Breurrek ez zituen bere lagun ohiaren teoriak partekatzen (trauma psiko-sexualak histeriaren jatorrian zeudela proposatzen zutenak) eta ezta bere metodo terapeutikoak ere

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ur hiriko zutoihala

**Ur hiriko zutoihala** edo **estandartea** sumeriar artelan bat da, k.a. XXVI. mendekoa. 

Titakadura teknikarekin eginda dago.

Leonard Woolley arkeologoak topatu zuen 1920ko hamarkadan, antzinako Ur hiriko Errege Nekropolian, gaur egungo Bagdad hiriaren hegoaldean.

Londreseko British Museum-ean dago.

## Ezaugarriak eta funtzioa 
Estandartea egurrezko kutxa bat da, forma trapezoidalekoa. Aurreko eta atzeko panelak 21,59 cm. luze eta 49.53 cm. zabal dira. Panel bakoitzean mosaiko bat zegoen, maskor, kornalina eta lapis lazuliz osatuta. Hauek betun bidez itsasten ziren egurrean.

Aurkitu zenean, alboetako panelak suntsituta zeuden, denboraren eraginez, eta aurreko eta atzeko panelak zapalduta zeuden, gainean zeukan lurraren pisuagatik. Egurra deseginda zegoen, betuna desagertua eta mosaikoa solte. Guk ezagutzen duguna artelanaren berreraikuntza bat da.

Artelanaren erabilera ez dago argi eta azalpen asko eman dira: musika tresnak gordetzeko kaxa, altzari baten zatia...

thumb|ezkerrera|Gerraren aldea
thumb|ezkerrera|Bakearen aldea

Artelanaren panel nagusiak "Gerraren aldea" eta "Bakearen aldea" deitzen dira.

Gerraren aldean garaipen militar bat agertzen da. Lau gurpileko gerra gurdiak ikus daitezke, etsaiak zapaltzen. Baita soldaduak ere, armekin. 

Bakearen aldean erregea eta hainbat pertsona ikus daitezke edaten eta hitz egiten, musikari batek musika jotzen duen bitartean. Animaliak eta tributuak ere ikus daitezke, bankete baterako izan daitezkeenak.

## Kanpo estekak 
* Artelanaren fitxa British Museum-ean (Ingelesez)
* https://web.archive.org/web/20200218115206/https://sumerios.info/arte-sumerio/estandarte-de-ur/ (Gazteleraz)
Mitre Tontorra (Karakorum)

**Mitre Tontorra**, urdueraz مائٹر چوٹی, Karakorum mendikateko gailur bat da, Pakistango Gilgit-Baltistan eskualdean, Concordiatik hurbil. 6.010 metroko garaiera du.

1980an Ivano Ghirardini italiar mendizaleak igo zuen.
Epigrafe (literatura)

[eskuinera|thumb|1700ean argitaratutako [William Congreveren *The Way of the World* tituluaren jatorrizko liburu-azalaren faksimilea. Bertan, Horazioren *Satirak* idazlanetik hartutako epigrafea ikus daiteke beheko aldean, jatorrizko hizkuntzan, latinez, inpresioaren datuen gainean.]]
Literaturan, **epigrafe** bat dokumentu, monografia edo atal baten hasieran ezartzen den esaldi, aipu edo poema bat da. Epigrafea lanaren hitzaurre gisa erabil daiteke; laburpen gisa; kontrapuntu gisa; edo idazlana literatura-kanon zabalago batera lotzeko, konparaziora gonbidatzeko edo ohiko testuingurua sartzeko. Epigrafea geroago irakurriko den lanaren zati esanguratsu bat ere izan daiteke.

Liburu batek lan osoaren epigrafe orokor bat izan dezake, edo kapitulu bakoitzerako epigrafe bat.

## Adibideak 
[ezkerrera|thumb|[Axularren *Gero* liburuaren azalean badago latinezko epigrafe bat, Vulgatako *Ecclesiasticus* liburutik hartutako aipu bat: *Non tardes converti ad Dominum, et ne differas de die in diem*, Eccles[iasticus] 5(:8)]]
[ezkerrera|thumb|[Joan Batista Azkonagerre. *Atheka-gaitzeko oihartzunak*.  Baioana. 1870. Liburuaren-azalean epigrafe bat, Axularren aipu bat.]]

### Asmatutako aipuak 
Idazle batzuek asmatutako aipuak erabiltzen dituzte epigrafe gisa, eta sasizko aipu horiek, epigrafe horiek, idazlanaren fikzioarekin lotu nahi izaten dituzte.

## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* Epigrama, laburra, interesgarria, gogoangarria, eta batzuetan harrigarria edo satirikoa.
* Epigrafia.

## Kanpo estekak 
* Epigrafikoa: gero eta gehiago hazten ari den epigrafe literarioen bilduma
* Literatura gailuetako epigrafea
Weyes Blood

**Natalie Laura Mering** (Santa Monica, Kalifornia, AEB, 1988ko ekainaren 11), **Weyes Blood** izen artistikoaz ezaguna, abeslari eta konpositore estatubatuarra da. 2003. urtetik aritu da berak sortutako kantuak interpretatzen.

## Diskografia 
* *The Outside Room* (2011)
* *The Innocents* (2014)
* *Front Row Seat to Earth* (2016)
* *Titanic Rising* (2019)
* *And in the Darkness, Hearts Aglow* (2022)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rosa Roig

**Rosa Roig Soler** (Marçà, El Priorato, Tarragona, 1890 &ndash; Bartzelona, 1969) kataluniar maistra eta feminista izan zen.

## Biografia 
Eskola-maistra ikasketak hasi zituen, eta 1910ean Madrilgo Irakasleen Goi Mailako Ikasketen Eskolako goi-mailako ikasketak osatu zituen, Irakaskuntza Erakunde Libreko Krausista eredu pedagogikoari jarraituz. 1914an, Palmako Maistren Eskola Normala inauguratu ondoren, ikastetxe laiko horretan hasi zen, hezkidetzaren esparruan.

Irakaskuntzaz gain, dibulgazio zientifikoko artikuluak eta gaurkotasun handiko gaiak argitaratu zituen Mallorcako prentsan, eta hitzaldiak eman zituen. Bakezaletasuna defendatu zuen emakumeek hezkuntzan eta politikan eman behar zuten balio femenino gisa. 1919ko maiatzean Emakumezkoen Nazioarteko Federazioa aurkeztu eta lagundu zuen Mallorcako prentsan, Celsia Regisek zuzendua. 

Bigarren Errepublikako maisu-maistren multzoan lan egin zuen, gobernu golpistak sustatutako Espainiako Gerra Zibilean, bi gerra-kontseilu jasan zituen, eta, horren ondorioz, Arazketa-espedienteak Ebazteko Batzorde Nagusiak emandako arazketa, horren arabera, «lanbidean aritzeko edo konfiantzako eta zuzendaritza-karguetarako gaitasunik gabetzea eta jaso gabeko hartzekoen galera» izan zituen.Hala ere, Castellóko erbestean urte batzuk eman ondoren, Rosa Roigek eskolak ematen jarraitu zuen Bartzelonako emakumezkoen Eskola Normal batean, erretiroa hartu arte, 1960an.  

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* 

## Kanpo estekak
Charo Roquero

**Charo Roquero** (Donostia) idazle, historialari eta soziologoa da.

## Biografia 
Deustuko Unibertsitatean Historia Garaikidea ikasi zuen eta Madrilgo Complutensean Zientzia Politikoak eta Soziologia. Donostiako Boletín de Estudios Históricos argitalpenean maiz kaleratu ditu artikuluak, hala nola, *El derecho de Asilo* eta *El caso Idiaquez*, Altzako historiaren gainean eta Lehenengo Karlistaldiari buruz ere ikertu du.

## Obra 
### Liburuak 
* *Historia de la prostitución en Euskal Herria* (Txalaparta, 2014)
* *Historia de las mujeres en Euskal Herria II* (Txalaparta, 2020)

### Artikuluak 
* *Mujeres con carácter: San Sebastián (XVIII-XIX)* (Boletín de estudios históricos sobre San Sebastián, Nº. 53, 2020)
* *La beneficiencia en San Sebastián* (Kutxa Fundazioa, 2000)
* *Los malos tratos en la Gipuzkoa de los siglos XVII-XVIII* (Boletín de estudios históricos sobre San Sebastián, Nº. 51, 2018)
* *La Real Compañía Guipuzcoana de Caracas. La mujer guipuzcoana y la emigración a ultramar (siglo XVIII)* (Boletín de estudios históricos sobre San Sebastián, Nº. 48, 2015)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Historia, y milagros de la prodigiosa imagen de Nuestra Señora de Begoña especial abogada, y protectora del Señorio de Vizcaya

***Historia, y milagros de la prodigiosa imagen de Nuestra Señora de Begoña especial abogada, y protectora del Señorio de Vizcaya*** (Begoñako Andre Maria abokatu berezia eta Bizkaiko Jaurerriaren babeslearen irudi miragarriaren historia eta mirariak) Tomás de Grandak idatzita eta Joan Huandurraga Gojenolak konposatuta Bilbon, 1698 urtean plazaratu zuen liburua da. Idazlana Juan Antonio Arriete Lezearen inprimategian prestatu zen. Gaztelaniaz idatzita dago.

Izenburu osoak horrela dio: ''Historia, y milagros de la prodigiosa imagen de Nuestra Señora de Begoña, especial abogada, y protectora del muy noble, y muy leal Señorio de Vizcaya / compuesta por el M.R.P. lector Fray Thomas de Granda, del Orden de predicadores, ... ; y sacada à luz,

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Liburuaren bertsio digitala.
Jexux Iribar

**Jexux Iribar Zulaika** ezizenez **"Olalde"** (Zestoa, 1956ko abenduaren 24a) gipuzkoar bertsolaria da. Pilotazalea ere bada eta Zumaiako Kirol Elkarteko presidente izan zen.

## Ibilbidea 
1982an hartu zuen parte lehenengoz Bertsolari Txapelketa Nagusian. 1991n Gipuzkoako Txapelketan finalerdiak jokatu zituen eta 1993an Txapelketa Nagusia laugarren aldiz jokatzeko sailkatu zen. Bertsolari aritzeaz gain bertsolaritza irakaslea eta gai-jartzailea ere izan da.

## Txapelketak 
* Bertsolari Txapelketa Nagusia:
** parte hartzea (4): 1982, 1986, 1989, 1993
* Gipuzkoako Bertsolari Txapelketa:
** finalerdiak (1): 1991

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pendant

[thumb|300px|[Jose Alcoverroren San Isidoro eta Alfontso Jakitunaren estatuak, Espainiako Liburutegi Nazionalaren sarreran pendant egiten.]]
**Pendant** arte-bibliografian erabiltzen den terminoa da, bereziki "pendant osatu" esamoldean. Horrekin pieza pare bat izendatzen da: bi koadro, bi eskultura edo baita dekorazio-arteetako obrak ere, hala nola erlojuak edo argimutilak; biak espazio egokian batera erakusteko dira, adibidez, ate baten alboetan edo simetria osatuz gela batean edo arasa baten gainean. Normalean neurri eta proportzio berberak izaten dituzte, eta gai artistiko berari buruzkoak izaten dira.

## Etimologia 
"Pendant" hitza frantsesetik dator eta esanahi desberdinak ditu: "zintzilikari" baina baita ere "antzekoa" edo "berdina"; "être le pendant" esamoldea, bestetik, "kontrapartea izan"; "faire pendant"  "parekatu" izango litzateke.

## Iruditegia 
* Giovanni Paolo Panini (1691–1765) margolariaren pendant egiten New Yorkeko Metropolitan Museum of Arten:

Image:
Giovanni Paolo Panini – Ancient Rome.jpg|Antzinako Erroma.
Giovanni Paolo Panini – Modern Rome.jpg|Erroma modernoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rachael Blackmore

**Rachael Blackmore** (Killenaule, Irlanda, 1989ko uztailaren 11) irlandar jockey-a da, eta *National* Hunt-eko lasterketetan lehiatzen da. 2021ean, Grand National saria irabazi zuen lehen amazona bihurtu zen.

2021ean, bi "lehen" postu lortu zituen Cheltenhameko Jaialdian, eta Champion Hurdle irabazi zuen lehen amazona bihurtu zen. Lau egunetan sei garaipen lortuta, Cheltenhameko zaldizko liderrarentzako *Ruby Walsh* Saria irabazi zuen lehen jockeya bihurtu zen. 

2021eko apirilean, Grand National saria irabazi zuen lehen amazona izan zen.

## Garaipenak 
### Ireland 
* Arkle Novice Chase - (1) Notebook (2020)
* Hatton's Grace Hurdle - (2) Honeysuckle (2019, 2020)
* Irish Champion Hurdle - (2) Honeysuckle (2020, 2021)
* Irish Daily Mirror Novice Hurdle - (1) Minella Indo (2019)
* Mares Novice Hurdle Championship Finala - (1) Honeysuckle (2019)
* Paddy's Reward Club Chase - (1) A Plus Tard (2019)
* Racing Post Novice Chase - (1) Notebook (2019)
* Slaney Novice Hurdle - (1) Bob Olinger (2021)

### Great Britain 
* Grand National - (1) Minella Times (2021).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Consuelo González Ramos

**Consuelo González Ramosek** (Villamayor de Campos, Zamora, 1877ko ekainaren 7a, Madril, 1956), **Celsia Regis** eta **Doñeva de Campos** izengoitiz ere ezaguna, kazetaria, erizaina eta feminista izan zen. Goi klaseko emakumea, feminismo kontserbadore eta katolikoaren aldekoa zen, eta Primo de Riveraren diktadura babestu zuen.

## Bizitza 
Zamorako Villamayor de Campos herrian jaioa, 1877ko ekainaren 7an. Irakasle-ikasketak egin zituen Valladolideko Eskola Normalean.

Afrikako Gerran erizain jardun zuen, *La mujer española en la campaña del Kert* (1912) obran islatuko zituen bizipenak. El Telegrama del Rif egunkari melillarrean parte hartu zuen.  eta artikulu batzuk idatzi zituen “Retrato del Hospital del Docker” izenburupean. «Celsia Regis» eta «Doñeva de Campos» izengoitiak erabili zituen. 

*Emakumearen* botoaren defendatzailea, 1917an La Voz de la Mujer izeneko argitalpen femeninoa sortu zuen, 1931 arte zuzendu zuena.  Espainiar Emakumeen Elkarte Nazionala (1918), Nazioarteko Federazio Feminista (1919) eta Espainiako Feminismoaren Batasuna (1924) ere sortzen parte hartu zuen. Feminismo kontserbadore eta katolikoaren aldekoa zen[12] eta Primo de Riveraren diktadura babestu zuen.

Espainiako lehen Tipografo Eskola sortu zuen, eta ikasleek *La Voz de la Mujer*.(*Emakumearen Ahotsa)* egiten zuten. Eskolako ikasleek hitzeman behar zuten ez zutela onartuko mutilek baino soldata txikiagoa, eta salatu egingo zutela, hala ezartzen bazuten.

Emakumezkoen Nekazaritza Granja bat ere sortu zuen eta Kazetarien Lanbide Eskola bat sortzen saiatu zen. Gainera, 1925ean erakunde bat sortu zuen, Emakumearen Etxea, urtebete geroago sortu zen Lyceum Club Femeninoaren antzeko helburuekin. Urte horretan bertan sartu zen, lehenik ordezko zinegotzi gisa, eta gero alkateorde gisa Madrilgo Udalean.

## Lanak 
* *Isabel la Católica* (1923).
* *La vida y corte de España* (1924) Madrilen jaiotako 173 emakume esanguratsuren biografíak biltzen dituena.
* *La mujer en los municipios* (1925).
* La novela *Ideales de amor (La Perla Negra) * de 1928.

## Aitortzak 
Melillan kale bat dago Consuelo González Ramosen izenarekin.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Blanco y Sánchez, Rufino (1925). Elementos de literatura española e hispanoamericana (3ª edición). Tip. de la "Revista de archivos, bibliotecas y museos". 
* Fagoaga de Bartolomé, Concha (1985). La Voz y el Voto de Las Mujeres, 1877-1931. Icaria. ISBN 9788474261073. 
* Lorenzo Arribas, Josemi (2007). «Tensiones militarismo/antimilitarismo». Escritoras y periodistas en Madrid (1876-1926). dirigida por Asunción Bernárdez Rodal. Área de Gobierno de Empleo y Servicios a la Ciudadanía, Dirección General de Igualdad de Oportunidades y Ayuntamiento de Madrid. pp. 125-175. ISBN 978-84-690-6131-2. 
* 
* 
* Rota, Ivana (2014). «Celsia Regis, La Voz de la Mujer (1917-1931) y la formación de la mujer tipógrafa y periodista». Escritoras españolas en los medios de prensa. 1868-1936. Editorial Renacimiento. pp. 207-236. ISBN 9788484728801. 
* 
* 

## Kanpo estekak 
* 1926ko martxoaren 27ko La Esferaren erreportaje ilustratua, Madrileko mitin feministarena.
Jon Mikel Omagojeaskoa

**Jon Mikel Omagojeaskoa Isunza** (Gernika-Lumo, Bizkaia) bizkaitar bertsolaria da. Sarenet enpresako zuzendariorde teknikoa da gaur egun.

## Ibilbidea 
1993an Bertsolari Txapelketa Nagusian hartu zuen parte. bertsolari izateaz gain gai-jartzaile ere aritu izan da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pilar Salvo Giménez

**Pilar Salbu Giménez** (Sádaba, Zaragoza, 1889ko urtarrilaren 2a &ndash; Zaragoza, 1936ko abuztuaren 22a)  maistra errepublikanoa izan zen, Gerra Zibilaren hasieran fusilatua.

## Ibilbidea 
Sasaban jaioa. Irakasle oposaketak 1914an gainditu zituen. Iruñean aritu zen lanean eta Irakaskuntza Erakunde Askeko Cervantes ikastetxeko azken irakasle hautaketan egon zen 1920an. Gero Zaragozara joan eta Aragoiko Cortes kalean bizi izan zen. Mariano Gimeno Estoril industrialari batekin ezkonduta, 1930ean haur bat izan zuen.

*Salvo: Pro Infancia Obrera* elkarteko lehendakaria izan zen, etorkizuneko Emakume Antifaxisten Elkartearen hazia, eta Hezkuntzako Langileen Federazioko (FETE) kidea.

1929an Gimeno Rodrigo taldearen eskolako irakasle plaza hartu zuen, Zaragozako El Castillo aire zabaleko eskolak izenaz ezaguna.

Errepublikaren etorrerarekin, aktibismo-etapa bat hasi zen, eta hizlari, artikulista eta politikari gisa nabarmendu zen, eskolako laizismoaren, emakumearen eskubideen eta eskola-liburutegiak finkatzeko beharraren alde. Hala, bost egun geroago, 1931ko apirilaren 19an, hitzaldi bat eman zuen eskolan, eta Errepublika, Sozialismoa, Komunismoa, Erlijioa, gizarte-alderdia eta Estatuarekiko harremanak izan zituen hizpide, kontzeptu horiek auzoko emakumeei azaltzeko.

Aragoiko *La Voz* egunkariak sustatutako inkesta batean, emakumeen bozkatzeko eskubideari buruz galdetuta, argi eta garbi adierazi zuen gizonek eta emakumeek eskubide berberak izan behar zituztela. 1931n Zaragoza-Sosko partidetako Lehen Mailako Irakasle Eskola Nazionalaren Elkarteak antolatutako mitin batean ere parte hartu zuen. Salvok, Espainian emakumea gizonaren ondoan egotea beharrezkoa zela esanez hasi zuen bere diskurtsoa, eta, ondoren, berak «emakumearen betebeharra gaur egun» deitu zuenari heldu zion. *Errepublika* egunkarian dibortzioaren aldeko iritzia idatzi zuen.

1932an eskolako liburutegi bat sortu zuen "Gimeno Rodrigo" eskolan, Pedro Forns izenarekin.

Errepublikaren lehen urteurrena zela eta, Zaragozako Unión General de Trabajadores aldizkariaren Vida Nueva aldizkariak gobernu berriari buruzko Zaragozako ezkerreko militanteen gogoetak argitaratu zituen. Kritika bat egin zien alderdi aurrerakoitik kanpo zeuden emakumeei: "Eta zu, emakumea, atera zure lozorrotik; Errepublika oraindik ere zentzu ideal gisa maite ez baduzu, eskertzeko maitatu beharra duzu".

1933ko maiatzaren 4an, Zaragozako Arrabal Kasinoan, hitzaldi bat eman zuen, *Emakumeak Errepublikatik jaso dituen herritarren eskubideei buruzko gogoetak* izenburupean.

## Atxiloketa eta fusilatzea 
1936ko estatu-kolpearen ondoren, Sadaban atxilotu zuten, udaran zegoen tokian, eta Zaragozara eraman. 1936ko abuztuaren 22an fusilatu zuten. Ofizialki, heriotzaren arrazoia garezurreko haustura gisa erregistratu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Amalia Torrijos

**Amalia Torrijos Rodríguez** maistra espainiarra izan zen, 1933an Coripeko (Sevilla) alkate izendatua, eta Bigarren Errepublikako Espainian kargu hori bete zuen emakume bakarra. 

## Ibilbidea 
Torrijosek Hezkuntza Zientzietako Diplomatura ikasi zuen. Sevillako Coripe herrira bidali zuten maistra nazional gisa, herrian eragin handia izan zuen herritarren bizitzan. Herrian lan egin zuen, eta biztanle guztiek oso aintzat hartu zuten. 22 urte zituenean, Bigarren Errepublikan, herriko alkate izatea eskaini zioten, Espainian emakumeentzako botoa onartu eta urtebetera. Bigarren Errepublikan postu hori betetzen lehena eta bakarra izan zen. Andaluziako bigarren alkatea izan zen, 1925ean Primo de Riveraren diktaduran izendatutako Petra Montororen ondoren, eta Espainiako laugarrena.

Herritarren konfiantza izan zuen, irakasle jakintsua eta izaera onekoa zelako. Bere kargua irakasle lanarekin bateratu zuen. Ez dakigu noiz utzi zuen kargua Udalaren dokumentazioa Gerra Zibilean suntsitu zelako. Armadan jarraitu ez zuen bando frankistako sarjentu batekin ezkondu zen. Torresek ez zuen berriro irakatsi. Bikotea Andaluziako hiriburuan kokatu zen, janari-denda bateko buru izan zen eta ez zien inoiz bere iraganaz hitz egin ondorengoei, harik eta demokrazia Espainiara iritsi zen arte, lau hamarkadako diktaduraren ondoren.

## Legatua 
Haren ondorengoak amaren memoria eta ondarea berreskuratzeko lanean ari dira. Frankismoan, errepublikanoa eta emakumeari izateagatik ezkutatuak. 

Kale bat du Coripen, Amalia Torrijos Anderea kalea, eta beste bat Sevillan, Amalia Torrijos kalea.

Coripen; Prestakuntza Zentroak ere haren izena darama, Udalaren jabegoa den Amalia Torrijos Lokala ere badago, baita Amalia Torrijos Emakumeen Elkartea ere.

2018an, Canal Sur, Andaluziako irrati telebista publikoak, bere ondarea aldarrikatu zuen "Mujeres andaluzas ejemplares" saioan.

## Bibliografia 
* Rodríguez, Rafael: Diputatuak. Andaluziako Parlamentua, Sevilla, 2011.
* Rodríguez Pérez, Isabel María (koord.): Andaluziako kultura, Punta a Cabo. MAD-Eduforma, 2002. 262. or.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Amalia Torrijos Sevillapedian, Wikandaren barruan.
Lívia Járóka

**Lívia Járóka** (Tata, Hungaria, 1974ko urriaren 6a) romani etniako 1. emakumezko eurodiputatua, soziologoa, antropologoa eta  politikari hungariarra da. Hungariako eurodiputatua izan da, Europako Alderdi Popularreko kide den Fidesz-Unión Zibica Hungariarrak hautatua. 

## Biografia 
Sopron hirian hazi zen, Austriatik hurbil dagoen Hungariako mendebaldeko mugatik gertu. Haren ama hungariarra da eta aita etnia 'romani' deritzon etniakoa. Europako Unibertsitate Zentraleko Varsoviako campusean Soziologiako maisutza lortu zuen Open Society Institute-ren beka batekin, eta Britainia Handian antropologia ikasi zuen, kultura romani-ari buruzko gaiak landuz. 2003ko abuztuan alaba eta 2007an seme bat izan zituen. 2012an amaitu zuen Gizarte Antropologiako doktoretza University College of Londonen.

2004an, Europako Parlamentuko eurodiputatu hautatu zuten Fidesz-eko zerrendako kide. Lehen emakume ijito europarlamentarioa eta bigarren ijito hautetsia izan zen. Lehenengoa Cádiztar Juan de Dios Ramírez-Heredia izan zen, 1994ko eurodiputatu 1999ra arte. Askatasun Zibilen, Justiziaren eta Barne Gaien Batzordeko eta Indiarekiko Harremanetarako Ordezkaritzako kide ere izan da. Eta Enplegu eta Gizarte Gaietako Batzordeko eta Giza Eskubideen Batzordeko ordezko kidea.

2014. urtean eurodiputatu izateari utzi zion, baina Ildikó Pelcz Gállek Europako Parlamentua utzi eta gero itzuli zen. Europako Parlamentuko lehendakariorde hautatu zuten, 2017ko azaroaren 15ean, eta kargu horretan berriro hautatu zuten 2019ko uztailaren 3an. 

## Sariak eta aintzatespenak 
* Lider Gazte Globalen Foroak eta Munduko Foro Ekonomikoak 2006an Lider Gazte Global izendatu zuten.
* 2006 eta 2013 sariak. Europako Parlamentuko urteko kidea (MEP), Justizia eta Oinarrizko Eskubideen kategorian.
* Errumaniako Kanpo Harremanetako Ministerioaren Bikaintasunaren Saria, Gutxiengoak Gizarteratzeagatik, 2010ean.
* Hungariako Merituaren Lehendakaritzako Agindua, 2011n Hungariako Kontseiluaren Lehendakaritzan egindako lan nabarmenagatik.
* Kristauen Intelektualen Hungariako Elkartearen St. Adalbert saria 2011n.
* Ijitoen Idazkaritza Fundazioaren saria 2012an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Web orri ofiziala
* Libia Járokaren hitzaldia Ijitoen Europako Bigarren Goi-bileran
* University College Londoneko ikasle-profila
Clare Marie Hodges

**Clare Marie Hodges** (Santa Cruz, AEB, 1890 &ndash; 1970) Parke Nazionalen Zerbitzuko soldatapeko lehen estatubatuar emakumezko basozaina izan zen, Yosemiteko parke nazionalean lan egin zuena. 30 urtean, emakumezko basozain lanetan aritu zen emakume bakarra izan zen. 14 urte zituela, Yosemitera joan zen lehen aldiz familiarekin 4 egunez zaldian egindako bidaia batean.

Hodges San Joseko Eskola Normalean graduatu zen, eta bertan herbarioa egiten lagundu zuen. Literatura-gizarteko lehendakaria eta "*Songs of the Trail/ Ibilbideko kantak*"-en egilea ere izan zen.

## Ibilbide profesionala 
1916an, Hodges lehen hezkuntzako irakasle gisa irakasten hasi zen Yosemiteko Haraneko Eskolan.

1918ko udaberrian, zailtasunak zeuden basozainak (gizonezkoak) aurkitzeko, Lehen Mundu Gerrak baja asko eragin baitzituen frontean parte hartu zuten gizonen artean. Egoera horrek erraztu egin zuen emakumeak, tradizioz gizonezkoak ziren lanbide jakin batzuetara iristea, beharragatik, ez gizarte-kontzientziagatik.

Yosemiteko eskolan bi urteko esperientzia eta Yosemiteko bidexkekin ohituta, Yosemiteko Washington B. Lewis superintendentearen basozain izatea eskatu zuen. Geroago, Hodgesek esan zion: "*Segur aski barre egingo duzu nitaz, baina nik basozain izan nahi dut.*" 

Honelaxe erantzun zion Lewisek: "*Denbora batez egon da neure buruan emakume bat patruila horietako batean jartzea, baina ezin izan dut aurkitu lehenago behar nuen emakumea*".

Bere lana parkea patruilatzea zen, eta Tuolumne Meadows parkeko sarreraren ordainagiriak parkeko egoitzara eramatea barne hartzen zuen. Horretarako, gauez zaldiz bidaiatu behar zuen. Parkearen zerbitzuko intsignia bat eta Stetson kapela bat zeramatzan, eta bere kide ziren mutilen betebehar berak zituen, baina ez zuen arma bat eraman nahi izan. Basozaina izan zen 1918ko maiatzaren 22tik irailaren 7ra. 30 urtean, basozain lanetan aritu zen emakume bakarra izan zen.

Hodgesek herritarren harridura eta ulertezintasuna jasan behar izan zituen, ez baitzuten ulertzen zer egiten zuen emakume batek basozain lanean. Eta gaur egun lortu ez dena ere sufritu zuen, gizonen uniformea janztea, baina bere beharretara egokitua.

## Bizitza pertsonala 
Hodges Peter Wolfsenekin ezkondu zen eta abizena hartu zuen. Yosemiteko eskualde osoko taldeak gidatzen aritu zen *Mariposa community*n. Bera eta senarra aktibo izan ziren *Camp Wawonan*. Hodges izan zen lehen landa-naturalista.

1980an hil zen, 89 urte zituela. Bere eta senarrak Mariposa communityri egindako ekarpenak eskertzeko, bidexka natural batek bere izenak ditu.

## Sariak eta aintzatespenak 
* *Mariposa community* ko bidexka natural batek bere izena du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tongariro mendi-zeharkaldia

**Tongariro Alpine Crossing**, Tongariro Parke Nazionalean, Zeelanda Berriko zeharkaldi bat da, eta herrialdeko eguneko txango ezagunenen artean dago. Tongariro Parke Nazionala Munduko Ondarea da bi esparrutan: natura eta kultura aldetik duen garrantziagatik.

Zeharkaldia  Mount Tongariro sumendi aktiboko lur bolkanikotik igarotzen da, Mount Ngauruhoe mendiaren ekialdeko oinarritik pasaz. 

Zeharkaldiaren luzera guztira 19,4 kilometrokoa da.

## Ibilbidearen xehetasunak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Soropil-etxe (Islandia)

[thumb|300px|[Skógarko etxeak.]]
**Soropil-etxeak** edo **Belar-etxeak** Islandiako etxe mota ohikoenak izan ziren IX. mendetik XIX. mendera bitartean. Batez ere soropilezko pusketez egiten ziren, eta horiei harria edo egurra gehitu ahal zitzaien. Klima gogorraren emaitza ziren zeren eta beste eraikuntzek baino isolamendu handiagoa eskaintzen baitzuten eta beste materialak garai haietan eskasak baitziren.

## Historia 
Hasiera batean, etxebizitzak bikingoen tankerako etxe komunalak izaten ziren (handiak, estuak eta gelarik gabeak), baina XIV. mendean estilo hori alde batera uzten hasi ziren elkarri lotutako etxe txikiagoekin ordezkatuta. Islandiarrak XIX. mendeko modernizazioarekin horrelako etxebizitzak uzten hasi ziren, baina ondare nazionaleko pieza gisa jarraitzen dute gordetzen. 2011n, Islandiak bere 12 belar-etxe eta 2 belar-eliza Gizateriaren Ondarearen Zerrenda Adierazgarrian sartzea proposatu zuen.

## Eraikuntza 
Eraikuntza-material gisa, soropil zatiak eskuragarriak eta merkeak ziren, eta zura, berriz, urria eta garestia. Zingiretatik jasotzen zen eta klaserik onenak buztinik eta hondarrik gabeko landare zingiratsuen sustraiak zituen. Pala batekin ateratzen zen, eta,  eraikuntzarako pilatu aurretik, ehortzen uzten zen, bestela, uzkurtu eta hormak desitxuratzen ziren. Gainera, egonkorrak izateko hormak oso lodiak izan behar ziren. Etxe hauek isolamendu ona eskaintzen zuten, beroa barruan gordetzen zuten kanpoan hotz egiten zuenean, eta ez zen berogailurik behar. Hala ere, eraikuntza hauskorrak ziren, etengabe konpondu behar zirelako. Bestalde, etxeek ez zuten ondo jasaten euria.

## Iruditegia 

Fitxategi:Laufas - Wandkonstruktion außen 3.jpg|Soropilen geruzak.
Fitxategi:Grassodenkirchlein1.jpg|Núpsstaðurko eliza.
Fitxategi:Glaumbaer9.JPG|Glaumbær. 
Fitxategi:Meyjarhof 07.jpg|Etxe bat barrutik, Fljótshlíðen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Islandiako soropil-etxeen gida.
Buletin

[thumb|Armada [Karlismo|karlistak argitaraturiko buletin baten lehen orrialdea. 1875.]]
[thumb|[Alaskako Hezkuntza Sailak argitaraturiko buletin baten azala. 1936.]]

**Buletina** edo **berripaper**a txosten inprimatu edo elektroniko bat da, enpresa edo erakunde baten jardueren berri ematen duena, eta bertako kideei, bezeroei, langileei edo beste harpidedun batzuei bidaltzen zaie. Oro har, informazio-buletinek hartzaileentzat interesgarria den gai nagusi bat dute. Buletina edo berripapera literatura gristzat har daiteke. 

## Buletin motak 
Buletin klasikoak paperezko inprimakiak izan dira eta dira. Internetaren hedapenarekin batera, **buletin elektroniko**ak posta elektronikoaren bidez banatzen dira, ede Internetaren bidez posta elektronikoa ez den beste aplikazio batzuen bidez, eta batzuk spamtzat har daitezke, publizitatea baliabide elektronikoz bidaltzen bada eskatu gabe.
[ezkerrera|thumb|[Erresuma Batua|Erresuma Batuko Wikimediako kideen artean bide elektronikoen bidez banatzen den **barne-buletin**aren logoa.]]
Buletina da aldizka argitaratzeko modurik ohikoena. Erakunde batzuek ere buletin ofizialak argitaratzen dituzte. Informazio-buletinen gehiengo bat inguru langile eta boluntarioentzako **barne-argitalpen**ak izan ohi dira (ezkerrean adibide bat); buletinen heren bat edo, berriz, defentsa-taldeei edo interes berezikoei zuzendutako **kanpo-argitalpen**ak dira (eskuinean adibide pare bat).

## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* Aldizkari
* Publizitate
* Egunkari

## Kanpo estekak
Karlos Teodoro Bavariakoa

**Karlos Teodoro** (*Karl Theodor*; Drogenbos, 1724ko abenduaren 11 – Munich, 1799ko otsailaren 16a) printze-hautesle, Palatinatuko konde, Jüllicheko eta Bergeko duke, eta Bavariako hautesle eta dukea izan zen.

Johann Christian Palatinatu-Sulzbachekoa eta Marie-Anne-Henriette-Leopoldine de La Tour d'Auvergneren semea izan zen. Wittelsbacheko etxeko kidea izan zen. 1733an bere aitaren oinordekoa izan zen Palatinatuko kondearen tituluan eta 1742tik Jüllicheko eta Bergeko dukea izan zen. Maximilisno III.a Josef Bavariakoa hil ondoren, Bavariako hautesle eta duke bihurtu zen eta Munichen kokatu zen.

1742an Elisabet Augusta Sulzbachekoarekin ezkondu zen eta 1795ean Maria Leopoldina Austria-Estekoarekin.

Arteaz eta filosofiaz gehiago interesatu zen politikaz baino. Zientzia-akademia bat sortu zuen, musikari lagundu zion eta antigoaleko gauzen eta artelanen bilduma egin zuen.
Nuestra Señora del Rosario eliza (Langreo)

**Nuestra Señora del Rosario** eliza edo **Arrosarioko Andre Mariaren eliza** La Venta herri txikian dago, Asturiasko Langreo udalerrian (Espainia).

## Historia 
Tenplua 1910ean eraiki zen, eta parrokiako elizarik garrantzitsuena Karmengo ermita da. 

## Ezaugarriak 
Oinplano angeluzuzena eta bi isurkiko estalkia ditu. Burualde laua du, eta habearte bakarra baino zabalagoa eta garaiagoa da. Habearte horri bi atal erantsi zaizkio, garaiera txikiagokoak. Kanpai-horma 1955ean eraiki zuten. Barrualdean, habeartea presbiteriotik bereizten da, pilastren gainean beheratutako garaipen-arku baten bidez, alboetan bi aldare dituela. Aldare nagusian Kristo gurutziltzatuaren tailu bat dago. Nabearen azpian koru bat dago.

Bere tamaina eta tailuengatik nabarmentzen da, nahiz eta nekazal inguruko baseliza izan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
ACT UP

**ACT UP** () ***AIDS Coalition to Unleash Power*** (Boterea askatzeko hiesaren koalizioa) taldearen akronimoa da. 1987an sortutako taldea da; ekintza zuzena darabil, hiesaren pandemiari eta hura pairatzen duen jendeari buruzko arreta erakartzeko, lege mesedegarriak lortzeko, ikerketa zientifikoa sustatzeko, gaixoei laguntzeko eta gaixotasunaren amaiera lortzeko behar diren politikak bultzatzeko.

Egun, ACT UPek 70 sekzio baino gehiago ditu Ameriketako Estatu Batuetan. AEBetatik kanpo, 1989an ACT UP-Paris sortu zen.

## Sorrera 
ACT UP 1987ko martxoan sortu zen, New Yorkeko komunitate lesbiko, gay, bisexual eta transgeneroarentzako zentroan. Bertan, hainbat hizlarirekin hitzaldi bat antolatu zen eta txanda izan zuenean, Larry Kramerek berea hiesaren aurka borrokatzeko ekintzetan zentratu zuen.

Gay Men 's Health Crisis (GMHC) erakundearen lanari kritika egin zion, politikoki eragingabea zela uste baitzuen. Haren sortzaileetako bat izan zen, baina 1983an administrazio-kontseilutik dimititu zuen. Douglas Crimpenek dioenez, Kramerrek galdera bat egin zien entzuleei: «Ekintza politikoan diharduen erakunde berri bat hasi nahi duzue?». Erantzuna baiezko ozena izan zen. 300 bat lagun bildu ziren, eta bi egun geroago, ACT UP sortu zuten.

## Ekintzak 
### Stop the Church 
1989ko abenduan, 4500 bat manifestarik protesta egin zuten New Yorkeko San Patrizio katedralean, meza ari zelarik, New Yorkeko Artxidiozesi Katolikoak hiesaren inguruko sexu hezkuntzaren, kondoiak banatzearen eta abortuaren aurka zuen jarrera publikoa salatu nahian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arraunketa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan

**2024ko Udako Olinpiar Jokoetan**, Parisen, uztailaren 27tik abuztuaren 3ra bitartean egingo dira **arraunketa** lehiaketak, Île-de-Franceko Estadio Nautiko Olinpiko Nazionalean, Vaires-sur-Marnen. Joko hauetan hamalau kategorien artean lehiatzen diren arraunlari kopurua 526tik 502ra jaitsi da, gizonen eta emakumeen artean berdintasunezko banaketa eginez. Aldaketa txikiak izan arren, Paris 2024rako arraunketa-programak lehengo edizioarekiko konstantea izaten jarraitzen du; izan ere, lehiaketak kategoria kopuru bera izango du gizonezkoentzat eta emakumezkoentzat, bakoitzak zazpi izanez.

## Txapelketaren formatua 
Arraunketa programak hamalau ekitaldi izan zituen guztira, zazpina gizon eta emakumeentzat. Genero berdintasun hori Munduko Arraun Federazioak proposatu zuen 2017. urteko otsaileko kongresuan, Nazioarteko Batzorde Olinpikoak 2017ko ekainean emandako gomendioarekin. Ondorioz, oreka horrek gizonezkoen lauko arina kendu zuen eta emakumeen lemazain gabeko lauko klasea gehitu zuten. Lemazain gabeko laukoan emakumeak 1992ko Bartzelonako Joko Olinpikoetan ibili ziren aurrez. Arraunketa olinpikoan egutegi-aldaketak izan ziren 1996ko Atlantako Olinpiadetatik aurrera.

2024ko Parisko Olinpiadetarako ekitaldiak bi arraun-diziplina izan ziren: ekortze-arraunketa, non lehiakideek arraun bakarra erabiltzen baitute, eta skull-a, ontziaren kontrako aldeetan bi postu erabiltzen baitituzte. Era berean, mota bakoitzerako lemazain arin bat (pisu mugatukoa) ere bazuten: skull arin bikoitzak. Skull-ekitaldiek bakarkakoak, bikoitzak, bikoitz arinak eta taldeka izan zituzten gizon eta emakumeentzat. Ekortze-ekitaldietan gizonen eta emakumeen lemazainik gabeko bikoteak, lemazain gabeko laukoaketa zortzikoak sartu ziren. Esplizituki, kuota-postu horiek NOCetan banatuko dira, arraunlari ez zehatzak, eta lehen bederatzien artean bakarkako skull-ean (gizonezkoak eta emakumezkoak), lehen zazpiak skull arin bikoitzean eta laukoitzetan, lehenengo bostak zortzikoetan, eta lehenengo hamaiken artean, bikoteetan eta skull bikoitzetan. Kuota osoaren gainerakoa Asian eta Ozeanian, Ameriketan, Afrikan eta Europan kalifikazioko lau estropadetan kontinentaletan eta Lucernako (Suitza) kalifikazio olinpikoko azken estropadan aukeratzen diren arraunlariei esleituko zaie.

Harrera-herrialde gisa, Frantziak kuota-lekua erreserbatzen du gizonezkoen eta emakumezkoen banakako skull-ean. Lau kuota-postuk (bi sexuko) eskubidea dute kategoria berean Hiruko Batzordearen pean lehiatzen diren NOCak eskuratzeko.

## Parte-hartzea 
### Ekitaldiak sartutako ontzi-kopuruaren arabera 
Ekitaldi bakoitzak gizon eta emakumeentzat sartutako itsasontzi-kopuru bera du.

## Dominak 
### Gizonenezkoak 
### Emakumezkoak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sabrina Sánchez

**Sabrina Sánchez** edo **Shirley McLaren** ezizenarekin ere ezaguna, jaiotzaz **Sabrina Michelle Rivera Sánchez** (Mexiko Hiria, 1981), emakume mexikarra da eta emakume trans eta lesbiana gisa definitzen da. Kazetaritza ikasi ondoren, migratzea eta sexu-langile izatea erabaki zuen, bizirauteko estrategia gisa. Sexu-langileen eskubideen aldeko Europako Nazioarteko Batzordearen egungo eleduna da, eta OTRAS Sexu Langileen Erakundea sindikatuko komunikazio-idazkaria izan zen.

## Biografia 
Mexikoko klase ertaineko familia batean hazi zen. Ikastetxe elebidun batean hezi zuten, gurasoen ahaleginari esker. Mexikoko Unibertsitate Nazional Autonomoan kazetaritzan graduatua. Txikitatik neskarako bidea egin zuen unibertsitateko etapan, bere lagunek lagunduta

## Lan ibilbidea 
Erredakzio batean hasi zen lanean, non emakumeek pairatzen dituzten eguneroko urraketekin lehen harremana izan zuen. Lana eta herrialdea uztea erabaki zuen. Espainiara migratzea erabaki zuen, Jose Luis Zapateroren gobernuarekin askatasun-mundu bat irudikatuz. *Carolines* programako talde eragilean parte hartu zuen, baita Aprosex.org elkarteko kidetzan ere. Transfeminismoaren ekintzailea genero eta migratzaileen arteko borroketan, Europako Sexu Langileen Eskubideen aldeko Nazioarteko Batzordearen bozeramailea, Arrazakeriaren aurkako t.i.c.t.a.c Esku-hartze Kritiko Transfeministen Antirrazista Borrokalarien Tailerra ere bada. 2018tik 2021era bitartean, Espainiako sexu-lanaren arloko lehen sindikatu profesionaleko (OTRAS sindikatua, Sexu Langileen Erakundea) komunikazio-idazkaria izan zen, lan-eskubideen aldeko borrokan:"*Gainerako langileen eskubide berberak nahi ditugu*".

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nadia Ferreira

**Nadia Ferreira** (Villarrica, Paraguai, 1999ko maiatzaren 10a) paraguaiar modeloa eta enpresaburua da. Miss Universo Paraguay 2021 izendatu zuten. Paraguairen ordezkari izan zen 2021eko Miss Unibertso lehiaketan, eta lehen finalista izan zen.

Lehendik ere Miss Teen Univarse Paraguai 2015 koroatu zuten Ferreira, eta hirugarren finalista izan zen Miss Teen Univarse 2015ean.

Modelo gisa, Ferreirak 13 urterekin hasi zuen bere karrera, eta 2017an lortu zuen aintzatespena, Custo Barcelonaren Moda Asteko O / W 2018 desfilean ibiltzeko hautatua izan ondoren. Harrezkero ''Harper's Bazaar*, Cosmopolitan, *L'Officiel* eta *Robb Report Singapore-n* agertu da.

Hainbat desfiletan ere parte hartu zuen, New Yorkeko Modaren Astean barne, eta zalaparta sortu zuen tokiko eta nazioarteko hedabideetan, bai aldekoen artean, bai kritikarien artean.

Arab Fashion Week (Doha), Qatar (Milan, Santiago, Paris, Brasil, Uruguai eta Paraguai) ere desfilatu du.

2018an, Wilhelmina modelo-agentziarekin sinatu zuen, Nicki Minaj, Demi Lovato eta Nick Jonas ereduengatik ezaguna. *Gettyimages*-en argitalpen-argazkian agertu zen.

2019ko martxoan, beste argazki bat argitaratu zuen Instagrameko kontuan, Cosmo Fashion Night-en Mexiko Hirian agertzeko hautatua izan zela esanez. Argazkian, mariatxietatik gertu ikusten da oinez.

Paraguaiko modelo ordainduena da.

### Telebista 
Ferreira ospetsu bihurtu zen Telefuturoren *Parodiando'' programan 2015. urtean parte hartu ondoren. Parte-hartzaileek kantari famatuak imitatzen dituzte, hala nola Taylor Swift eta Violetta (Tini Stoessel).

### Edertasun-lehiaketak 
2015. urtean, Ferreirak Guairáren ordezkaria izan zen Miss Teen Univarse Paraguay 2015en, eta azkenean titulua irabazi zuen. Guatemalan egin zen, eta hirugarren finalista izan zen. 2021eko abuztuaren 31n, Miss Universo Paraguai 2021 izendatu zuten Ferreira. Ekitaldiaren amaieran, Miss Universo Paraguai 2020 (Vanessa Castro) atera zen. Ferreirak, gero, Paraguai ordezkatu zuen Eilateko (Israel) Miss Universo 2021 lehiaketan, eta lehen finalista gisa jarri zen bere herrialdeak lehiaketaren historian izan duen posiziorik altuena.

## Bizitza pertsonala 
2018aren amaieratik, Omar Castorino Montanaro Paraguaiko enpresaburuarekin (garai hartako barne-ministroaren biloba) egon zen ezkongai Alfredo Stroessner diktadorearen (Sabino Augusto Montanaro) sasoian, 2020ko hasiera arte.

Gero, Marc Anthony abeslari ezagunarekin ezkondu zen. Lekukotasun ugari zituela,  Miamiko Pérez Art Museum-en, ezkongaien aitabitxi gisa: David Beckham, Maluma eta Romeo Santosen, egindako ezkontza sinestezin batean ezkondu zen bikotea. 2023ko urtarrilaren 28an. 2023ko otsailaren 14an, San Valentin eguna ospatuz, instagrameko kontuetan iragarri zuen haurdun zegoela, Puerto Ricoko abeslariaren zazpigarrena eta Paraguaiko modeloko lehena.

## Modako Asteko agerpenak 
* New Yorkeko modaren astea
* Milango Moda Astea
* Parisko Moda Astea
* Santiagoko Moda Astea
* Qatarreko Moda Astea
* Asunción Modaren Astea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Heike Freire

**Heike Freire Rodríguez** (Espainia, ? ) filosofoa, psikologoa, pedagogoa eta aktibista da. Nazioarteko erreferentetzat hartzen da naturarekin kontaktuan eta "pedagogia berdea" sortzen duen hezkuntzarako oinarri pedagogiko sendoak ezartzean.

## Biografia 
Asturiasen hazi zen, eta amonarekin ikasi zuen Lurra maitatzen eta haren zaintza eta osasunerako onurak estimatzen. Psikologian eta Filosofian lizentziaduna da X Nanterre Parisko Unibertsitatean, eta gobernu frantsesaren aholkulari gisa hasi zen Parisko Hezkuntza Iraunkorreko Institutuan, Iván Illich eta Paulo Freireren laguntzaile izandakoekin batera. Ama izatea erabaki zuenean, Parisen utzi zuen karrera profesionala eta Extremadurako herri batera joan zen bizitzera, Verara (Caceres).

Kazetari eta idazleak *Cuadernos de Pedagogia* (Wolters Kluwer) eta *Mente Sana* (RBA) aldizkariak zuzendu ditu. Pedagogia Berdearen Goi Mailako Ikastaroaren sortzailea eta zuzendaria, Florida Universityrekin lankidetzan, graduondoko prestakuntza bat, naturarekin harremanetan dauden giza garapeneko profesionalak gaitzen dituena. Gironako Unibertsitateko Pedagogi Berrikuntzarako Katedraren Aholku Batzordeko eta *Barbiana* aldizkariaren erredakzio kontseiluko kide da.

### Aktibistaren ibilbidea 
Haurren eta Lurraren eskubideen aldeko ekintzailea da, eta hainbat erakunderekin aritu da elkarlanean, hala nola *International Democratic Education Network* (IDEN), GSIA (Haurren eta Nerabeen Soziologiako Lan Taldea), Ekologistak Martxan, Félix Rodríguez de la Fuente Fundazioa eta Infanciasen Foruma.

2020ko apirilean, koronabirusaren bidezko osasun-larrialdietan, bi ekimen abiarazi zituen botere politikoek haurtzaroa kontuan har zezaten babes-neurrietan: #*Corona-Infancias* ekimenarekin, Espainiako Gobernuko presidenteari eta Osasun ministroari irekitako gutunarekin, eztabaida publikotik haur eta neraberik ez zegoela salatzen zuen. Hezkuntza, osasun eta haurtzaroko 3.000 profesionalek baino gehiagok sinatu zuten gutuna. Harekin batera, eskari bat egin zuen, konbertsi.org bidez: *Enpatia eta haurren eskubideak eta beharrak errespetatzea koronabirusaren krisian*, 70.000 sinadura baino gehiagorekin.

## Lanak 
Ehunka artikulu eta hainbat argitalpen idatzi ditu:

* *Educar en verde. Ideas para acercar a niños y niñas a la naturaleza/ Berdez heztea. Haurrak naturara hurbiltzeko ideiak* (Graó, 2011) sei hizkuntzatara itzulia.
* *Infancia y Adolescencia/ Haurtzaroa eta Nerabezaroa* lanaren koordinatzailea (Wolters-Kluwer, 2012).
* *Estate quieto y atiende!: Ambientes más saludables para prevenir los trastornos infantiles/ Geldi egon eta lagundu! : Giro osasungarriagoak haurren nahasteak prebenitzeko* (Herder, 2017).
* *Patios Vivos para renaturalizar la escuela/ Patio biziak eskola birnaturalizatzeko* (Octaedro, 2019).

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2020 Irakasle Saria hezkuntzaren protagonistei, beren ibilbide profesionalaren koherentzia eta bikaintasuna saritzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Web orri pertsonala
* Youtubeko kanala
Tanah Lot tenplua

**Tanah Lot tenplua** (indonesieraz: pura Luhur Tanah Lot, 'Itsasoaren Erdiko Lurraren Tenplua' bezala itzulia) Baliko (Indonesia) itsasoko tenplu garrantzitsuenetako bat da. Tanah Lot formazio harritsu bat da. Haitza, han dagoen tenplu hinduagatik da ezaguna eta baita bertan egiten diren erromesaldiengatik. Turisten artean ere oso ezaguna da, Baliren irudi ikonikoetako bat baita.

## Kokapena 
Tanah Lot hitzak balinean "lurra itsasoan" esan nahi du. Tenplua Tabananen kabupatenen (erregeordetza) dago, Denpasarretik 20 kilometro ipar-mendebaldera, itsasoak eragindako higadurak milaka urtetan zehar zizelkatu duen haitz handi batean. Bali uhartearen hegoaldeko kostaldearen ondoan dago.

## Tradizioa 
Tradizioaren arabera, pura edo tenplua XVI. mendean eraiki zuen Dang Hyang Nirarthak, Baliko apaiz shivaistaren sortzaileak. Baliko hegoaldeko kostaldean zehar egindako bidaietan, harkaitzezko uhartetxoaren paisaia ederra ikusi zuen, eta han atseden hartu zuen. Arrantzale batzuek ikusi eta opariak eraman zizkioten. Nirarthak uhartetxoan igaro zuen gaua, eta gero arrantzaleekin hitz egin zuen eta harkaitzean tenplu bat eraikitzeko esan zien, balinetarrek itsasoko jainkoak gurtzeko leku sakratua izan behar zuela sentitu baitzuen.

## Iruditegia 

Image:
Kecak_Dance_Tanah_Lot_2.jpg|Kecak dantza.
A_Temple_on_The_Muss_Land_-_Flickr_-_^riza.jpg|Tenplua arratsean.
Bali_-_Pura_Tanah_Lot,_20220827_1003_1125.jpg|Tenpulara joateko bidea.
Pura_Tanah_Lot_Bali15.jpg|Atzealdeko ikuspegia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak