Mónica Mayer

**Mónica Mayer** (Mexiko Hiria, 1954ko martxoaren 16a)  mexikar artista feminista da, eta performancearen, grafiko digitalaren, marrazkiaren eta gizarte-praktikaren alorrak lantzen ditu. Artista feminista, pedagogoa, sendatzailea eta idazlea denez, hainbat foro eta taldetan parte hartzen du, eta tailerrak eta ekintza kolektiboak antolatzen ditu. *El Universal* egunkari mexikarreko zutabegile izan zen 1988 eta 2008 artean, eta hainbat blogetan testu ugari idatzi zituen. Hainbat liburu argitaratu ditu, eta banakako eta taldeko erakusketak ditu Espainian eta Nazioartean.

Bere ibilbidearen hasieratik, Mayer artearen definizioekin ados ez dagoen artista izan da. Artega, kritikari eta bere produkzioko arlo guztietan aplikatzen duen umore finaren jabe da, eta ikuspegi integral bat garatu du, non, performance, marrazki edo esku-hartzeez gain, bere ekoizpen artistikoaren zati gisa hartzen dituen komunitatean idaztea, irakastea, artxibatzea eta aktiboki parte hartzea.

## Ibilbidea 
Arte Bisualetako lizentziatura ikasi zuen Mexikoko Arte Plastikoen Eskola Nazionalean (ENAP) eta Artearen Soziologiako maisutza lortu zuen Estatu Batuetako Goddard Collegen. 1976an, Woman 's Buildingeko tailer batean parte hartu zuen, eta Woman' s Buildingeko Feminist Studio Workshopen ikasi zuen, Los Angelesen (Kalifornia), 1978-1980 bitartean.

1983an Polvo de Gallina Negra arte taldea sortu zuen, Maris Bustamanterekin batera, arte kontzeptual feminista eta politikoa ardatz hartuta. Urte berean, "Emakumea eta artea" gaiari buruzko tailerra eskaini zuen Arte Plastikoen Eskola Nazionalean, eta, horren ondorioz, arte feministako beste talde bat sortu zen: Tlacuilas y retrateras. Ondoren, 1989an, Víctor Lermarekin batera, *Pinto Mi Raya* arte kontzeptual aplikatuaren proiektua sortu zuen. Haren ardatza arte bisualetan eta politika kulturaletan espezializatutako artxibo hemerografiko bat da, eta 1991 eta 2016 artean 40.000 kritika, kronika eta aipamen inguru bildu zituen. 

Proiektuaren helburua sistema artistikoa lubrifikatzea da, hobeto funtziona dezan; horregatik, hainbat ekintza eta performance ere egin dituzte, sistema artistikoko protagonistak tartean sartuz, besteak beste. *El Balcón del CENIDIAP*, *De crítico, artista y loco...*, *El Mejor Amigo de los Museos*, *Abrazos*, *Yo no celebro ni conmemoro guerras* y *Dualidad virtual*.Halaber, irratsaioak gidatu dituzte, hala nola : *Pinto mi Raya: Donde las Artes Visuales Suenan* (ABCradio, 1999-2000),eta komunitate artistikoaren hainbat borrokatan aktiboki parte hartu dute. Tailerrak ere ematen dituzte.

Mexikoko Kultura eta Arteetarako Funts Nazionaleko Arte Sortzaileen Sistema Nazionaleko 2011ko belaunaldiko kide izan zen De Archivos y Redes proiektuarekin 2012 eta 2014 artean, eta 2015-2018 aldirako laguntza berritu zitzaion. 2022-2025 aldirako, berriz ere, finantziazio horren hartzekodun izan zen Hablando se entiende la gente«Pinto mi Raya artxiboan parte hartuz, testua, irudia eta hitza oinarri hartuta.

Mexikoko Unibertsitate Nazional Autonomoko Arte Garaikideko Unibertsitate Museoan (UNAM), 2016ko otsailaren 6an, "*Si tiene dudas...pregunte*... " izeneko  Mónica Mayer-en erakusketa antologikoa inauguratu zen. Halaber, bere lana nazioarteko eta Latinoamerikako arte feminista berrikusten duten erakusketa nagusietan sartu da, besteak beste, Wack: Art and the Feminist Revolution (2007), Radical Women: Latin American Art 1960-1985 (2017) eta *Borrokalariak*: Mujeres en la colección del MUAC (2023).

Halaber, etengabe sustatu du emakume artisten ikusgarritasuna, erakusketak antolatuz, *Archiva: arte feministaren maisulanak Mexikon* eta MUMA Emakume Artista Mexikarren Museo Birtualean parte hartuz.

## Aitorpenak 
2022an, Mexikoko Gobernuko Kultura Idazkaritzak eta Arte Ederren eta Literaturaren Institutu Nazionalak (Inbal) Mayer 2021eko Arte Ederren Domina irabazi zuela iragarri zuten, Ikusizko Arteen kategorian. Miriam Kaiser artista kudeatzaile eta sendatzailearekin eta Arnaldo Coen artista eta eskultorearekin batera eman zioten saria, 2020rako eta 2022rako, hurrenez hurren...

2016ko urrian, Mexiko Hiriko Emakumeen Institutuak Omecíhuatl domina eman zion, "hezkuntzan, arteetan, kulturan eta kirolean izandako parte-hartze nabarmenagatik, emakumeen garapenean eta ahalduntzean inspiratzen eta inpaktatzen duelako".
## Lanak 
Mónica Mayerrek maiz erabiltzen du *performancea* eszenaratze artistiko gisa, eta obra parte-hartzailea estrategia estetiko eta politiko gisa. Gainera, bi dimentsioko ekoizpen zabala du bere ibilbidean, eta marrazketa- eta collage-teknikak lehenesten ditu. Emakumeen eguneroko bizitzan sortzen diren arazoak agerian uzteko ideiak eragin handia du Mónicaren lanean, Mexikon arte feministaren aitzindari izateaz gain, Latinoamerikan ere bada
thumb|Mónica Mayerren *esekitokia* Mexikoko Unibertsitate Nazional Autonomoko Arte Garaikideko Unibertsitate Museoan (MUAC) lana berraktibatzea, "Si tiene duda... galdetu: Mónica Mayerren atzerako erakusketa bat" erakusketaren testuinguruan, 2016ko maiatzean
eta Naviako Lizeoa Kultur Gunean,y en el Espacio Cultural El Liceo de Naviaeta Naviako Lizeoa Kultur Gunean,Mayerren obra enblematikoenen artean, *El tendedero* dago, eragin handia izan duena Espainian eta nazioartean. Pieza hau 1978an aurkeztu zen lehen aldiz Arte Modernoko Museoan (Mexiko) erakusketa kolektibo batean. Tradizioz lan femeninoekin lotutako eguneroko jarduera bati dagokion euskarria erabiliz, piezak hainbat esparrutako emakumeak gonbidatzen zituen paper arrosak osatzera eta esatera: “Emakumea naizen aldetik, hiriaz gehien gorrotatzen dudana hau da:...”, eremu publikoko genero-indarkeriari buruzko elkarrizketa irekitzeko, esperientziak eta iritziak kontrastatuz. Bigarren bertsioa 1979an egin zen Los Angelesen, Suzanne Lacyren *Making it Safe* ikusizko proiektuaren testuinguruan, eta, azken urteetan, *El tendedero* gero eta maizago berraktibatu da hainbat testuingurutan, ingurune bakoitzeko arazoei buruzko galdera egokiak eginez. Berraktibazioen artean daude *Sin centenario ni bicentenario*: *revoluciones alternas* Unibertsitate Iberoamerikarrean 2009an; MDE15 Nazioarteko Arte Topaketa Medellinen (Kolonbia, 2015); National Museum of Women in the Arts erakusketa, Washington D. K., 2017an; Kochiko biurtekokoa, Indian, 2018an; Aichiko hirurtekokoa, Japonian, 2019an (obra baten zentsuragatik protesta batean sartu zen); eta *Luchadoras, mujeres en la colección del MUAC*, Madrilgo (Espainia) Mexikoko Etxean eta eta Naviako Lizeoa Kultur Gunean, Espainia 2023an.

2021ean, Mayerrek bere ibilbidean *Intimidades... o no: Arte, vida y feminismo. Textos de Mónica Mayer* izenburupean idatzitako testuen aukeraketa argitaratu zen*.*

## Hitzaldiak (hautaketa) 
* *Los ríos amputados*. Villahermosako Juárez Unibertsitate Autonomoa (Tabasco, Mexiko). 2009ko ekainaren 5a

## Banakako eta taldeko erakusketak (hautaketa) 
Mónica Mayer ha expuesto en multitud de ciudades y países, tanto en exposiciones colectivas como individuales:

* *Novela rosa o me agarró el arquetipo*. Museo Carrillo Gil. México, DF, 1987.
* *Electrografía monumental sobre papel de algodón*. Museo Universitario del Chopo (México) y National Gallery de Kingston (Jamaica), 1996.
* *Binomio: electrografía monumental*, Centro Cultural Cándido Mendes de Río de Janeiro (Brasil), 1997.
* *La batalla de los géneros*. Centro Gallego de Arte Contemporáneo (Santiago de Compostela, España). Septiembre a diciembre de 2007.
* *Wack: Art and the Feminist Revolution*. Museum of Contemporary Art (Los Ángeles, Estados Unidos). 2007.
* *Final & Sigue*.Universidad Juárez de Villahermosa (Tabasco, México). Junio 2009
* *Si tiene dudas... pregunte: una exposición retrocolectiva de Mónica Mayer.* MUAC. y en el Museo Amparo, Puebla de los Ángeles, México, 2022.
* *[Re] Generando Narrativas e imaginarios*, Museo Kaluz, Ciudad de México, México, 2022.
* *40 años de Polvo de Gallina Negra. Arte feminista en México,* Museo Cabañas, Guadalajara, Jalisco, México, 2023.
* *Luchadoras, mujeres en la colección del MUAC*, Fundación Casa de México en España, España, 2023.

## Kuradoretza 
* *Mujeres artistas-Artistas mujeres.* Tolucako Arte eta Historia Museoa 1984.  Montehermoso jauregia (Gasteiz) (Euskal Herria). Maiatzetik irailera, 2010
* *Visita al archivo Olivier Debroise: entre la ficción y el documento*. Museo Universitario Arte Contemporáneo MUAC, UNAM. 2011

## Argitalpenak 
### Artearen kritikarako artikuluak: 
* *Pinto mi raya* espazio kontzeptualaren bidezko kritikak.
* El Universal egunkariko zutabea
* "Pinto mi raya" artikulua Performance Research-en (Britainia Handia) argitaratu zen

### Liburuak: 
* Mayer, Mónica.' *Rosa chillante*: mujeres y performance en México. Mexiko: Conaculta/Fonca, 2004.
* Mayer, Mónica.' Translations: An International Dialogue of Women Artists. [Place of publication not identified]: [publisher not identified], 1980.
* Mayer, Mónica.' Mónica Mayer: nobela arrosa edo arketipoari heldu zidan. Mexiko, D.'G: Carrillo Gil Arte Museoa, 1987.
* Mayer, Mónica.' Hamarkada bat eta gailurra: performanceko testuak. [Mexiko, D.F. ]: Lurrunezko edizioak, 2001.
* Mayer, Mónica, Víctor Lerma eta Alfredo Ramírez. *Arte publikoa Pinto Mi Rayaren artxiboan*. Mexiko: Pinto Mi Raya, 2002.
* Mayer, Mónica, Víctor Lerma, Alethia Edurné González Cañetas eta Alejandra Sánchez Avilés. Emakume artistak Pinto Mi Raya artxiboan, kolektiboak eta hainbat testu. Mexiko: Pinto Mi Raya, 2003.
* Mayer, Mónica, Víctor Lerma, Alethia Edurné González Cañetas eta Alejandra Sánchez Avilés. Begiak eta beira: argazkilariak Pinto Mi Rayaren artxiboan. Mexiko: Pinto Mi Raya, 2003.
* Mayer, Mónica, Víctor Lerma eta Miriam Urbano Alonso. Performancea Pinto Mi Rayaren artxiboan: 1991ko maiatzetik 2005eko maiatzera eguneratutako bertsioa). [Mexiko]: Pinto Mi Raya, 2005.
* Mayer, Mónica.' Eskandalarioa: artistak eta artearen banaketa. Mexiko: AVJ Ediciones, 2006.
* Mayer, Mónica.' *Intimitateak... edo ez: artea, bizitza eta feminismoa. Mónica Mayerren testuak.*  Mexiko: 17, Estudio Kritikoen Institutua eta Pinto mi Raya, 2021. Julia Antibilo eta Katnira Bello, konpiladoreak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Blog de la exposición "Si tiene dudas... pregunte"
* Brooklyn Museum de Nueva York
* Ibero - Revista de la Universidad Iberoamericana
* Columna de Mónica Mayer en el diario El Universal Archivado el 28 de marzo de 2015 en Wayback Machine.