open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Zenbat gera?

**"Zenbat gera?" **abestia Benito Lertxundik sortu eta Orioko gipuzkeraz kantatzen zuen abestiaren izenburua da, Ez Dok Amairu garaietakoa. 1971. urtean argitara emandako abestia da, Ez Dok Amairu diskoan.

1965 eta 1972 bitartean jardun zuen Euskal Herriko kultura mugimendu abangoardista izan zen, lau urte lehenago abiatutako Euskal Kantagintza Berriaren barruan sortua. Hainbat artistek osatu zuten; abeslariek eta idazleek nagusiki. Ez Dok Amairu taldeak une hartan hain azpiratua zegoen euskal kultura suspertu eta berritu zuen. Batez ere kultura arlokoa izan zen arren, eragin handia izan zuen politikan, Francoren diktaduraren amaierako aldi hartan. Sekulako lan berritzailea egin zuten: euskaraz ordu arte egindako aipagarrienetakoa izan zen, eta mugarri bihurtu zen. Besteak beste, *Nova Cançó Catalana* mugimenduko Setze Jutges taldearen eragina jaso zuten.

Izena, San Martinen estutasuna ipuin herrikoitik hartu zuten, amaiera aldera ageri den esalditik zehazki: [...] Martintxo: *esaik hamahiru*, eta Martintxok: *eztok amairu*, «Ez dok amairu» (ez dago malefiziorik). Jorge Oteizak proposatu zuen izena. "Apur dezagun euskal kulturaren kontra dagoen malefizioa" adierazteko-edo. 

1971an, Benito Lertxundik Ez Dok Amairu (Elkar) izeneko diskoa argitara eman zuen; besteak beste, Zenbat gera eta Urak dakarrena abesti ezagunak zekartzan. 

1972an desegin zuten Ez Dok Amairu taldea, artean diktadura amaitu ez zela. Ordutik, hainbat partaidek euren ibilbidea segitu dute, eta erreferentzia bihurtu dira euskal musika eta kulturaren arloan.

## Hitzak 
::Zenbat gera?, lau, bat,
::hiru, bost, zazpi,
::Zer egin degu? Ezerrez.
::Zer egiten degu? Alkar jo.
::Zer egingo degu? Alkar hil.
::Zer egingo degu? Alkar hil.

::Gure asmoak, esperantzak:
::Herria, Askatasuna,
::Justizia, Pakea
::Egia, Maitasuna...
::Mitoak. Hitz hutsak.

::Zenbat gera...

::Hori ez, hori ez, hori ez,
::hori ez, hori ez, hori ez...

(**Oharra**: hemen erabili diren puntuazio markak zalantzazkoak dira).

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zenbat Gara elkartea.
* Ez dok amairu (diskoa).
* Ez Dok Amairu kultura taldea.
* Cancionero Popular Vasco

## Kanpo estekak
Maria Arnal

**Maria Arnal Dimas** (Badalona, 1987) abeslari katalana da. Hiru disko argitaratu ditu Marcel Bagésekin (gitarra elektrikoa) batera.

Musika amateurrari lotutako familia bateko kidea da, eta hemezortzi urte zituela hasi zen abestiak idazten eta gitarra jotzen. Literatura eta Itzulpengintzako ikasketak egiten hasi zen unibertsitatean, eta aldi baterako hainbat lanekin uztartu zituen ikasketak; besteak beste, Teatre Lliureko aretozain lanetan aritu zen.

Aretozain lanetan ari zela, eskaileretan erori eta femurra hautsi zuen 2014an, eta lan hori utzi zuen. Errekuperazio luzea behar izan zuen, eta horrek eragin zion geldialdian sortu zitzaion abesteko eta musika ikasteko irrika. Ordukoa da, baita ere, artxiboetako musikak aztertzeko grina. Gerora kantua ikasten hasi zen, Badalonako Musika Modernoko Eskolan, eta emanaldiak emateaz gainera, Marc Sempereren eta Jasmin Martorellen eskutik prestakuntza jaso zuen. Sempere Compartir Dóna Gustet kolektiboaren sustatzailea da, eta Martorell, berriz, Montserrat Caballéren ikasle izandako musika lirikoko irakaslea.

Musikari dagokionez, Iberiar penintsulako ahozko tradizioko musikan du oinarria; artistak dioenez, tradiziora hurbildu nahi du, aro digitaleko kultura libretik.

## Diskografia 
Maria Arnal i Marcel Bagés taldearekin argitaratutako lanak:

### EP 
* *Remescles, acoples i melismes* (2015), Marcel Bagés-ekin.
* *Verbena* (2016),  Marcel Bagés-ekin. 

### LP 
* *ARIA* (2017),  John Talabot-ekin.
* *45 cerebros y 1 corazón* (2017), Marcel Bagés-ekin.
* *Clamor* (2021), Marcel Bagés-ekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Maria Arnali Dimasi *Argia* aldizkarian egindako elkarrizketa.
* Maria Arnal Dimasen Twitterreko kontua.
* Maria Arnal Dimasen Instagrameko kontua.
Garai zekenak

***Garai zekenak*** (;  ahoskatua) Henrik Ibsen idazleak 1891n argitaratu zuen antzezlana da. 2018. urtean Kepa Errastik euskaratu zuen.
Fitxategi:Ibsen by Olrik.jpg|Henrik Ibsen (Norvegia, 1828-1906)
Fitxategi:Rie Gilhuys (Hedda Gabler), rechts Lo van Hensbergen (Brack), Bestanddeelnr 910-4020.jpg|Telebistan (1959)
Fitxategi:Hedda Gabler (30818210457).jpg|*Garai Zekenak* (*Hedda Gabler*, Los Angeles, 2018)
Fitxategi:Hedda Gabler Scenic Design by Kristen Martino.jpg|Eszenatokiaren diseinua (Indiana, AEB, 2015)

## Sinopsia 
Heddaren drama, askatasunik ez dagoen drama da. Hedda harrapatuta sentitzen da bizitza kaskar batean. Dagoeneko ez du desiorik, eta munduan gauza bat bakarrik egin dezakeela uste du: erabat aspertu. Heddaren eta bere senideen denborak zitalak dira. Energia norberaren gauzetan jartzen da, beraz, ez dago denborarik bestea zintzoki artatzeko. 

## Pertsonaiak 
* Jørgen Tesman
* Hedda Gabler, Jørgenen emaztea
* Miss Juliane Tesman, Jørgenen izekoa
* Mrs. Thea Elvsted
* Juez Brack
* Ejlert Løvborg
* Berte, neskamea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bill Haley

**William John Clifton "Bill" Haley** (Highland Park, Detroit, Michigan; -Harlingen, Texas; ) estatubatuar musikaria izan zen, rock and rollaren sortzaileetako bat, 1950ean bere Bill Haley & His Comets taldearekin musika mota hau famatu izanagatik genero honen aitatzat ere hartua. "Rock Around the Clock", "See You Later, Alligator", "Shake, Rattle and Roll", "Rocket 88", "Skinny Minnie" edota "Razzle Dazzle" bezalako abestiei esker, 25 milioi disko baino gehiago saldu zituen munduan.

## Kanpo estekak
The Everly Brothers

**The Everly Brothers** () Iowako rockabilly eta country duo bat izan zen. 1952 eta 1961 artean ospetsuak izan ziren oso eta rock & rollaren historian eragin handia izan zuten, batez ere, The Beatles, Simon & Garfunkel, Neil Diamond, Electric Light Orchestra, Mark Knopfler, Billy Joel, The Hollies, The Eagles, The Beach Boys edo The Four Seasons bezalako artistengan.

## Taldeko kideak 
* **Isaac Donald "Don" Everly** (1937ko otsailaren 1a - 2021eko abuztuaren 21a)
* **Phillip "Phil" Everly** (1939ko urtarrilaren 19a - 2014ko urtarrilaren 3a)

## Diskografia 
## Kanpo estekak
Marvin Gaye

**Marvin Pentz Gay, Jr.** (Washington Hiria, -Los Angeles, ), **Marvin Gaye** ( ahoskatua) izen artistikoz ezaguna, estatubatuar musikaria, abeslari eta soul, smooth soul, quiet storm eta blaxploitation ekoizlea izan zen, Motown estiloaren sortzaileetako bat.
Abeslariak Gay bere abizenaren amaieran "e" bat gehitu zuen, Sam Cooke bere idoloaren omenez Gaye bihurtuz.

Bere lehen urteetan, "Motowngo Printzea" eta "Souleko Printzea" bezala ezagutua izan zen, bere garaiko hainbat hit grabatuz, hala nola "Pride and Joy", "Ain't No Mountain High Enough", "How Sweet It Is (To Be Loved by You)" eta Ameriketako Estatu Batuetako eta Erresuma Batuko zerrendetan 1.a izan zen "I Heard It Through the Grapevine".

Hasierako arrakasta gorabehera, Tammi Terrell bere kidearen heriotza bortitzak Marvin Gayeren ibilbidea eten egin zuen. Depresio garai baten ondoren (sekula erabat irten ez zena), Detroit Lions amerikar futbol talde profesionalean hartzaile bilakatzea saiatu zen, baina azkenean, bere karreran eragina izango zuen lesio baten beldur, ezin zuen. Marvin Gaye 1970eko hamarkadaren hasieran musika eszenara itzuli zen eta bere ibilbideko diskorik ospetsuenetako batzuk grabatu zituen, besteak beste, ''What's Going On* (1971), *Let's Get It On* (1973), *I Want You* (1976) eta *Here, My Dear'' (1978).
The Supremes

**The Supremes** Detroiteko pop eta soul musika taldea izan zen, emakume afro-amerikarrez osatua. 1960 eta 1970eko hamarkadetan hainbat genero interpretatu zituen, hala nola doo woop, psikodelia edita disko musika. Florence Ballard, Mary Wilson eta Diana Rossek sortua, herrialdeko emakumezko pop talderik arrakastatsuena bihurtu zen.

## Taldekideak 
* Florence Ballard (1959 - 1967)
* Mary Wilson (1959 - 1977)
* Diana Ross (1959 - 1970)
* Barbara Martin (1960 - 1961)
* Cindy Birdsong (1967 - 1972, 1973 - 1976)
* Jean Terrell (1970 - 1973)
* Lynda Laurence (1972 - 1973)
* Scherrie Payne (1973 - 1976)
* Susaye Greene (1976 - 1977)

## Diskografia 
## Kanpo estekak
Himilkon Fameas

**Himilkon Fameas** (fenizieraz: *Chimilkât*; antzinako grezieraz: Ἱμίλκων) (K.a. II. mendea) kartagotar militarra zen Hirugarren Gerra Punikoan.

260px|eskuinera|thumb|Kartagotar zalduna

Lehen aldiz aipatua da Erromaren eta Kartagoren arteko lehen borroketan (K.a. 149), zalditeriaren buruzagi aipagarri edo kartagotar zalditeriaren buruzagi gisa. Historialari greko-erromatarrek positiboki hitz egiten dute berari buruz; Polibiok zioenez, *bizitzaren sasoian, indar pertsonal handikoa eta -soldadu batean garrantzitsuena dena- zaldun ona eta ausarta* *zela*. Apianoren ustez, *borrokarako gogoz dagoen gizona* zen.

Bere indarrek hainbat eraso egin zituzten desegituratutako eta sakabanatutako erromatar unitateetan eta talde esploratzailetan, kalte handia eraginez. Bere lorpen ezagunenetako bat Tunisko lakuko gudua izan zen, non Luzio Marzio Zensorino kontsulak bidalitako hainbat elikadura-biltzaile talde suntsitu baitzituen eta erromatarren erasoaren kartagotar errefusan rol bat jokatu baitzuen. Hala ere, ezin izan zituen Eszipion Emilianoren ondo antolatutako taldeak hautsi.

Erromatarrek, azkenean, bere jarduerak murriztea lortu zuten ezkutuko eraso baseei eraso eginez.

Ziurrenik, Kartagoko setioan kartagotarren porrota sentituz, K.a. 148. urtearen hasieran, Fameas Eszipionekin egindako akordio baten ondoren, erromatarren lerroetara aldatu zen bere 2.200 zalditeriarekin batera. Horregatik, sari oparoa jaso zuen. Apianok honela idatzi zuen:

Gerra amaitu baino lehen Afrikara itzuli zen baina ez dago argi operazio gehiagotan parte hartu zuen. Baliteke erromatar herritartasuna eman ziotela.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Beste Himilkon batzuk

## Kanpo estekak 
* Polibio: Historiak
* Appian, The Punic Wars
* Phameas, www.livius.org
The Jimi Hendrix Experience

**The Jimi Hendrix Experience** britano-estatubatuar rock musika taldea izan zen, Jimi Hendrix, Noel Redding eta Mitch Mitchellek osatua.

## Diskografia 
* *Are You Experienced?* (1967).
* *Axis: Bold As Love* (1967).
* *Electric Ladyland* (1968)

## Kanpo estekak
The Animals

**The Animals** Newcastle upon Tyneko rock musika taldea izan zen, Eric Burdon, Alan Price, Chas Chandler, Hilton Valentine eta John Steelek osatua. 1964an Londres aldera joan eta ospetsu bilakatu ziren. "The House of the Rising Sun" bere abestirik ezagunena izan zen, "We Gotta Get Out of This Place", "It's My Life" edota "Don't Let Me Be Misunderstood" grabatu zituzten arren. Estatu Batuetan britainiar inbasio garaian ospetsuak izan ziren.

## Diskografia 
* *The Animals* (1964)
* *The Animals on Tour* (1965)
* *Animal Tracks* (1965)
* *Animalization* (1966)
* *Animalism* (1966)
* *Eric is Here* (1967)
* *Winds of Change* (1967)
* *The Twain Shall Meet* (1968)
* *Every One of Us* (1968)
* *Love Is* (1968)
* *Before We Were So Rudely Interrupted* (1977)
* *Ark* (1983)

## Kanpo estekak
The Yardbirds

**The Yardbirds** Londresko rock eta rhythm & blues musika taldea izan zen. Estatu Batuetan britainiar inbasio garaian ospetsuak izan ziren. Eric Clapton, Jeff Beck edota Jimmy Page gitarra-jotzaileak bere kideak izan ziren.

## Diskografia 
* *Five Live Yardbirds* (zuzenean, 1964)
* *For Your Love* (1965)
* *Having a Rave Up* (1965)
* *Sonny Boy Williamson and The Yardbirds* (zuzenean, 1966)
* *Roger the Engineer* (1966)
* *Little Games* (1967)
* *Live Yardbirds: Featuring Jimmy Page* (zuzenean, 1971)
* *Birdland* (2003)

## Kanpo estekak
Aldapeko (abestia)

thumb|Urretxindor bat kantuz.
*Aldapeko* edo '''*Aldapeko sagarraren* *adarraren puntan*'* kanta garai modernoetan bertsio asko izan dituen herri kanta da.

Sagardogintzan, kirikoketa jotzearekin batera abesten zen doinu batean izan lezake jatorria.

Bertsiorik ezagunenak agian Oskorrirena (*The Pub Ibiltaria 1'') eta Kalakan taldearena dira: azken horiek beren kabuz eta Madonnarekin grabatu eta zuzenean ere jo egin dute, "Sagarra jo" izenburua emanda.
## Hitzak 
::Aldapeko sagarraren
::adarraren puntan,
::puntaren puntan,
::txoria zegoen kantari.
::Xiru-liruli,
::xiru-liruri,
::nork dantzatuko ote du
::soinutxo hori?

::Zubiburu zelaieko
::oihanaren zolan,
::zolaren zolan,
::lili bat bada beilari.
::Xiru-liruli,
::xiru-liruri,
::nork bilduko ote du
::lili xarmant hori?

::Mende huntan
::jasan dudan
::bihotzeko pena,
::penaren pena,
::nola behar dut ekarri?
::Xiru-liruli,
::xiru-liruri,
::zuk maitea har ezazu
::ene pena hori!

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Crosby, Stills, Nash & Young

**Crosby, Stills, Nash & Young** estatubatuar rock musika taldea izan zen, David Crosby, Stephen Stills, Neil Young eta Graham Nashek osatua. Bere ahots-harmonia eta bere arteko harreman zailak, bere aktibismo politikoari eta bere 1970eko hamarkadan kontrakulturan izandako eraginari esker ospetsuak dira.

## Diskografia 
* 1969: *Crosby, Stills & Nash*
* 1970: *Déjà Vu*
* 1977: *CSN* (CSN)
* 1982: *Daylight Again* (CSN)
* 1988: *American Dream* (CSNY)
* 1990: *Live It Up* (CSN)
* 1994: *After the Storm* (CSN)
* 1999: *Looking Forward* (CSNY)
* 2009: *Demos* (CSN)

## Kanpo estekak
Earth, Wind & Fire

**Earth, Wind & Fire** estatubatuar musika taldea da, Maurice Whitek 1970ean sortua. Bere lanetan disco, R&B, funk, jazz, soul, gospel, pop, blues, psikodelia, folk, afrikar musika eta rock and roll nahastu dituzte.

## Kideak 
## Diskografia 
## Kanpo estekak
Imagine (abestia)

thumb|John Lennon 1969an.

**"Imagine"** John Lennonek eta Yoko Onok 1971ren hasieran idatzitako eta abestutako rock balada ospetsua da. Plazaratu zen unetik milioika kopia saldu ziren. Askoren ustez Lennonen abesti arrakastatsuena izan zen. Abestiaren gaia gerraren aurkako mezua da eta horrek eragin du mundu mailako bakearen aldeko ikurra bihurtzea. Esaterako, Davide Martello piano-jotzaileak 2015eko azaroko Parisko atentatuen ondoren bertsio bat egin zuen, hildakoen omenez. Abestia Apple Records disko-zigiluak zabaldu zuen.

## Interpretatzaileak 
* John Lennon – ahotsa, piano
* Klaus Voormann – baxua
* Alan White – bateria
* The Flux Fiddlers – Soka musika tresnak

## Bertsioak 
Mundu osoko artistek egin dute abestiaren bertsioak. Hona hemen batzuk:
* Elton John
* Queen
* David Bowie
* Madonna​
* Lady Gaga
* Diana Ross
* Joan Baez

Euskal Herriaren kasuan Javier Gurrutxagak bertsio bat egin zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Abestia karaoken abesteko, hasieran ingelesez, ondoren euskaraz.
* :Abestia Youtuben, John Lennon & The Plastic Ono Band (Flux Fiddlers-ekin).
* :Javier Gurrutxagaren bertsioa Youtuben.
2020ko Espainiako Itzulia

**2020ko Espainiako Itzulia** Itzuli Handi honen 75. edizioa izan zen. 2020ko urriak 20 eta azaroak 8 bitartean egin zuten, 18 etapatan banatutako 2.846,9 kilometro eginez Irun eta Madril artean. Lehen asmoa abuztuaren 14an hasi eta irailaren 6an amaitzea zen, baina COVID-19 pandemiaren eraginez datak atzeratu egin ziren.

## Taldeak 
## Etapak 
## Sailkapenak 
### Sailkapen orokorra 
### Puntukako sailkapena 
### Mendiko sailkapena 
### Gazteen sailkapena 
### Taldekako sailkapena 
## Kanpo estekak
Arrate (mendia)

**Arrate** Eibarren dagoen mendia da, gertuko Urko (794 m) eta Kalamua (768 m) mendiekin batera mendizerra sortzen duena. Bere tontorrak Deba eta Ego ibaien haranak mendean ditu.

Arrateko Igoerari esker mendate ezaguna da txirrindularitza arloan. Bere tontorretik gertu, Arrateko Andre Mariaren santutegia dago.
[erdian|thumb|250x250px|[Arrateko Andre Mariaren santutegia|Arrateko erromeria. *"Munduak bihar dau laster andraren botua libre izateko da askatzen lotua"*]]

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Gipuzkoako mendien zerrenda

## Kanpo estekak
Jimmy Page

**James Patrick «Jimmy» Page** (Heston, Middlesex, Erresuma Batua, 1944ko urtarrilaren 9a) rock musikako britainiar gitarra-jotzaile bat da. 1960. eta 1970. hamarkadetan eragin handia izan zuten zenbait taldetan behin baino gehiagotan jo zuen. The Yardbirds taldeko hiru gitarra-jotzailerik nabarienetako bat izan zen, Eric Clapton eta Jeff Beckekin batera. Led Zeppelin taldeko sortzailea, hainbat musikari eta talderekin lan egin du, hala nola The Rolling Stones, The Who, The Kinks, David Coverdale, Roy Harper eta Joe Cocker
## Diskografia
Gazte gaztetik, Pagek saio gitarra-jotzaile gisa aritu zen hainbat rock eta pop talde britaniarrekin.  Yarbirdsen kide gisa, *Little Games* (1967) (1992 bertsio hedatua kaleratu zen *Little Games Sessions & More* tituluarekin), *Live Yardbirds! Featuring Jimmy Page* (1971), eta *Cumular Limit* (2000) grabatu zituen.

1968an hasita, 9 album grabatu zituen Led Zeppelinekin (Led Zeppelinen diskografiaren zerrenda osoa). 

Zeppelinen ostean, Pagek zenbait proiektuetan aritu da, lehengoetariko bat *Death Wish II* (1982) pelikularen soinu banda izanik.

Firmeko kide gisa,  *The Firm* (1985) eta *Mean Business* (1986) grabatu zituen.

Zenbait kolaborazio ere egin ditu, Roy Harperrekin *Whatever Happened to Jugula?* (1985),  *Coverdale•Page* (1993) David Coverdalerekin, *Walking into Clarksdale* (1998) Rober Planterekin, eta *Live at the Greek* (2000) Black Crowes taldearekin.

Bakarka, *Outrider*, albuma kaleratu zuen 1988an.

Honez gaindi, hainbat single eta albumetan parte hartu du artista gonbidatu gisa.

## Kanpo estekak
Elisabeth Waldo

**Elisabeth Ann Dentzel**, **Elizabeth Ann Waldo** jaiotzaz, (Tacoma, Washington, Ameriketako Estatu Batuak, 1918ko ekainaren 18a) biolin-jotzaile, musikagilea, zuzendari eta etnomusikologo estatubatuarra da.

Janet Waldo aktore zenaren ahizpa da.

## Diskografia 
### Diskoak 
* *Maracatu* (Barbary Coast Records, 1959)
* *Rites of the Pagan* (GNP Crescendo, 1960)
* *Realm of the Incas* (GNP Crescendo, 1961)
* *People of the Book* (Artisan Sound Recordings, 1967)
* *Viva California* St. Charles Choir-ek lagunduta (Peer Southern Organization, 1969)
* *Sacred Rites* (1960ko eta 1961eko diskoen abesti-bilduma, GNP Crescendo, 1994)
* *Land of Golden Dreams* (Southwinds Records, 2004)
* *Heartstrings Soul of the Americas* (CD Baby, 2008)

### Singleak 
* "Making Chi-Cha"/"Balsa Boat" (GNP Crescendo, 1962)

### Soinu-bandak 
* *Chac: Dios de la lluvia* (1975)
* *Lost on Paradise Island* (1975)
Roberto Rodríguez Fernández

**Roberto Rodríguez Fernández**, ***El Vaquerito*** izengoitiaz ezaguna, (Sancti Spíritus, 1935eko uztailaren 7-Santa Clara, 1958ko abenduaren 30) gerrillari kubatarra, Kubako Iraultzan hartu zuen parte, kapitainaren gradua lortuz. Iraultzaren garaipena baino lehen hil zuten.

## Biografia 
Roberto Rodríguez Kubako Morón hiritik gertu zegoen etxalde batean jaio zen, gaur egungo Sancti Spíritus probintzian, guajiro familia batean. Fidel Castrok eramaten zuen gerrillari-taldean oso goiz sartu zen. «Ciro Redondo 8. zutabe»an Che Guevararen agindupean borrokatu zuen. Bere ausardia zela eta, Chek berak «Pelotón Suicida» (Pelotoi Suizida) izeneko eliteko taldearen nagusia izendatu zuen. El Vaquerito izengoitia Sierra Maestrako gerrilarien kanpamendura heldu zenean guajiro sonbrerua zeramalako eta, gainera, Celia Sánchezek jatorri mexikarra zituzten Super izeneko bota batzuk oparitu zizkiolako jarri zioten; sonbreruarekin eta botekin benetako «cowboy» ematen omen zuen.

1958ko abenduaren 30ean, Fulgencio Batista diktadoreak ihes egin zuen eta iraultzaren garaipena egun bat baino lehenago Santa Clarako guduan hil zuten. Gertaera Ernesto Che Guevararen agindupean hiriko Poliziaren Buruzagitzaren aurkako eraso batean. Taldea teilatu batean kokatu zen eta bertan Rodríguezek tiroa jaso zuen buruan. Berria jakin zuenean Che Guevarak hau esan zuen: «Ehun gizon hil egin dizkidate!». Poliziaren Buruzagitza Iraultzarekin «El Vaquerito» izena zuen eskola bihurtu zuten.

## Bibliografia 
* Morales, Larry (2002). *El jefe del Pelotón Suicida*. Habana: Casa Editora Abril.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Biografia.
Audio edizio software

[thumb|[Ardour aplikazioaren pantaila-argazki bat.]]
[thumb|[Audacity aplikazioaren pantaila-argazki bat.]]
**Audio edizio software**a edo, lagunarteko hizkuntza erregistroan, **audio-editore**a audio digitala editatzeko erabiltzen den aplikazio informatiko bat da. Audio editoreak software-multzo osatuak izaten dira, audio digitaleko lan-estazioetan. Audio-fitxategien formatu eta soinu-kalitatearen mailen arteko bihurketak egiteko aukera ematen dute oro har; gainera, audioak moztu, denboran zehar mugitu eta eraldatzea ahalbidetzen dute, funtzionamendu analogikoa imitatuz. Aldiz, analogikoak ez bezala, zeregin horiek modu ez linealean eta ez suntsitzailean egiteko aukera eskaini ohi dute.

## Aplikazio batzuk 
Audioak editatzeko software librearen komunitateak eskaintzen dituen aukeren artean, ziur aski ahalmen handiena dutenak honako tresna hauek dira: Audacity eta Ardour (biak goitik behera euskaraz erabiltzeko prest).

Indarra hartzen ari diren beste batzuk Hydrogen eta Zrythm dira (baina hauek oraindik ez daude euskaratuta).

Audio edizioak egiteko software jabedun ezagunenenak, 2020. urtean, agian hauek izango dira: Ableton Live, Adobe Audition, Cubase, FL Studio, Logic Pro eta Protools.

## Giza ahotsaren edizioa 
Ahotsekin erabiltzeko diseinatutako audio editoreek neurri eta analisi akustikoak egiteko aukera gehitzen dute, batzuetan espektrograma bat ateratzeko aukera eskaintzen dute. Giza-ahotsen audioak propio editatzeko audio-editoreek ez dute musikarientzako efektu interesgarririk eskaintzen.

## Audio editore batzuk 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ardour.
* Audacity.

## Kanpo estekak
Patricia Urrutia

**Patricia Urrutia Urieta** (Bilbo, Bizkaia, 1977ko abenduaren 26a) bizkaitar aktorea eta antzerkigilea da. Antzezle ikasketak egin ditu Londresen Philipe Gaulierrekin eta Madrilen Mar Navarrorekin. Bere prestakuntza Mick Bahrnfather, , Tappa Sudana, Will Keen eta Andrés Limarekin egindako ikastaroek osatzen dute. Musika eta biolin ikasketak egin ditu. Euskal Herriko Unibertsitatean Filologia Klasikoan lizentziatua da. Euskaraz eta gaztelaniaz gain, ingelesez, frantsesez eta greziera modernoz hitz egiten du.

## Ibilbide profesionala 
Antzerki konpainia ezberdinekin kolaboratu du aktore eta zuzendari gisa. Bost urtez bizi izan zen Bogotan eta han inprobisazioari eta pailazoei eskainitako antzerki konpainia bat sortu zuen. Konpainia horrekin Europa eta Amerikako hainbat jaialditara gonbidatu zuten. Aktore, inprobisazio eta clown ikastaroak eman ditu Italian, Belgikan, Kolonbian, Herbehereetan, Frantzian eta Espainian.

Telebistarako, zinemarako eta antzerkirako hainbat ekoizpenetan parte hartu du. Bere azken lanen artean aipatzekoak dira *Godoten esperoan* Pablo Ibarluzearen zuzendaritzapean, *Orquesta de Señoritas* Ramón Barearen zuzendaritzapean.  Artedrama, Petit Théâtre de pain eta Dejabu antzerki taldeen arteko hirugarren produkzioa izan zen eta 2017an Donostia Saria jaso zuen *Francoren bilobari gutuna* antzeslaneko aktore zerrendan egon zen Ximun Fuschen zuzendaritzapean baita  Pablo Ibarluzearen *Lapur Minak* antzeslanean eta, Ander Lipusekin batera, Manex Fuschek zuzendutako *Hozkailua* lanean

## Filmografia 
### Telebista 
### Filmak 
## Liburuak 
### Antzerkia 
* *Porno vs. Afrodita* (2021, Susa / EHAZE)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa: Konzeptu arraroa da umeentzako kontzertuak egitea 2024.03,27

* Elkarrizketa: *Txoriek ere ez dakite bidaia amaituko duten, edo inoiz itzuliko diren* Berria, 2023.01.24
Tao Geoghegan Hart

**Tao Geoghegan Hart** (Londres, Ingalaterra, 1995eko martxoaren 30a) britainiar errepideko txirrindularia da. Ineos Grenadiers taldean aritzen da.

Kirol ibilbideko garaipenik nabarmenena, 2020ko Italiako Giroa izan da.

## Giroko garaipena 
2020ko Italiako Giroan parte hartu zuen, urrian, Geraint Thomas taldekideari laguntzeko asmotan. Hala ere, hirugarren etapan Thomasek erorikoa izan zuen eta Geoghegan Hartek lidergoa hartu behar izan zuen, nahiz eta sailkapen nagusiko 24. postuan egon, João Almeidarengandik hiru minutu baino gehiagora.

Etapak lehiatzen ziren heinean, sailkapenean gora egin eta Itzuli honetako bigarren astea amaitzean, dagoeneko hamaikagarren postuan zegoen. Urriaren 18an, bere lehen garaipena lortu zuen 15. Etapan, Piancavallo mendateko helmugan. Etapa horretan, Sunweb taldeko Jai Hindleyk eta Wilco Keldermanek osatutako bikoteari jarraitu ahal izan zion eta esprintean nagusitu zen. Emaitza honek sailkapen nagusiko laugarren postura igotzeko aukera eman zion. 

Hiru egun geroago, 18. etapan, Dolomitetan, Jai Hindleyk irabazi zion esprintean, baina Kelderman maillot arrosa berritik 15 segundora hurbildu zen Geoghegan Hart. 
Alde hori are gehiago murriztu zen 20. etapan, Sestrièresen, Hindleyren aurretik helmugaratu zen eta australiarrarengandik 86 ehunenera gelditu zen. Azken etapan, Milango erlojupekoan,  Geoghegan Hartek Giroa irabazi zuen, Hindleyri 39 segundo ateraz.

## Palmaresa 
## Emaitzak lasterketa nagusietan 
—: ez zuen parte hartu
X: ez zen jokatu
UT: utzi zuen

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Joan Wallach Scott

**Joan Wallach Scott** ( Brooklyn, New York, 1941ko abenduaren 18 ) historialaria da. Frantziako zein Amerikako historian aditua, emakumeen historia alorrean ekarpen garrantzitsuak egin ditu.

## Biografia 
Joan Wallach Scott, Brooklyn-en (New York) jaio zen. Bere gurasoak Lottie Tannenbaum-en eta Sam Wallach-en, bigarren hezkuntzako irakasleak ziren. Eli Wallach aktorearen (bere aitaren anaia) iloba da. Bere familia judua zen eta aita Poloniako Dolinan jaio zen. 

1962an Brandeis Unibertsitatean lizentziatu zen eta Wisconsin-Madison Unibertsitatean doktore titulua lortu zuen 1969an. Harold F. Linder Katedra du Princenton-eko ( New Jersey) *Ikerketa Aurreratuen Institutuan* (*Institute for Advanced Study)*.

## Generoa: analisirako kategoria 
Bere argitalpen aipagarrienen artean, *Generoa: kategoria erabilgarria analisi historikoan* *(Gender: A Useful Category of Historical Analysis)* artikulua dago, 1986an argitaratua *American Historical Review-n* eta generoaren historian funtsezkotzat jotakoa: 

Bere ustez generoa azterketarako kategoria baliagarria da, sexua eta sexu-desberdintasuna ulertzeko moduak historizatzera behartzen gaituelako. "Genero-hizkuntza" · ezin da hiztegietan kodetu, eta haren esanahiak ere ezin dira erraz aurresuposatu edo itzuli. Ez da mugatzen magnitude ezagun batera, maskulinoa edo femeninoa, ar edo emea. Bere esanahi partikularrak dira, hain zuzen ere, aztertzen diren materialetatik atera behar direnak. Generoa esanahi horiek nola ezartzen diren, zer inplikatzen duten eta zer testuingurutan ezartzen diren jakiteko galdera irekia denean, azterketarako kategoria baliagarria izaten jarraitzen du, kritikoa delako.

*
*

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ugalketa lana
* Emakumea
* Feminismoa
* Genero ikasketak
* Euskal Herriko mugimendu feminista

## Kanpo estekak 
* Joan Scott. “El anti – intelectualismo es simplemente poderoso” (Bideoa, 2017, EN, azpititutuluak ES))
Mina (Saudi Arabia)

**Mina**,  edo *Minā*, edo **Muna**, ezizenez **Mila Oihal-Etxolen Hiria**, Saudi Arabiako Meka hiriko haran eta auzo bat da, Meka hiritik 8 kilometro hego-ekialdera.

Islamaren leku sakratuetako bat da, bertan Deabruaren harrikatzea kokatzen baita. Bestalde, Mekarako Haj erromesaldiaren usadiozko atsedenlekua ere bada, horregatik leku honetan ehundaka milaka erromesentzako bereziki prestatutako oihal-etxola akanpaleku erraldoia dago.
B. R. Ambedkar

**Bhimrao Ramji Ambedkar** (1891ko apirilaren 14a - 1956ko abenduaren 6a), **Dr. Babasaheb Ambedkar** izenez ere ezaguna, Indiako jurista, ekonomialaria, politikaria eta gizarte erreformatzailea izan zen. Dalit budismoaren mugimendua inspiratu zuen, eta diskriminazio sozialaren aurkako kanpaina egin zuen ukiezinen alde (dalitak). Orobat, emakumeen eskubideak eta laneko eskubideak ere sostengatu zituen. India independenteko lehenengo Zuzenbide eta Justiziako ministroa izan zen, Indiako Konstituzioaren arkitektoa, eta Indiako Errepublikaren aita sortzailea.

## Erreferentziak
Deabruaren harrikatzea

thumb|250px|Deabruaren harrikatze zeremonia 2006an.
**Deabruaren harrikatzea** edo **Satanen harrikatzea** () literalki "jamarāt-en jaurtiketa", "jamarāt" hitzak "errekarrien lekua" esan nahi du, urtero Islameko Haj erromesaldian burutzen den ospakizuna da, Saudi Arabiako Meka hiriko Mina kokalekuan.

Erritual saila batez osatua dago, hauetan zehar erromesek Deabrua islatzen duten hiru hormei (antzina hiru zutabe) errekarriak jaurtikitzen dizkiete. Ekintza honetan erlijio esanahia Ibrahimekin lotura du, Islamaren usadioaren arabera, honi Deabrua toki honetantxe hiru aldiz agertu omen baitzitzaion. Baina Jibrayil goiaingeruaren aholkuz, Ibrahimek Deabrua hiru bider harrikatu zuen.

Antzina hiru zutabe harrikatu ohi ziren, baina 2004an Saudi Arabiar agintariek 26 metro luzeko hormaz ordezkatu zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Guy Boniface

**Guy Boniface** (Montfort-en-Chalosse, 1937ko martxoaren 6a - Saint-Sever, 1968ko urtarrilaren 1a) frantziar errugbilaria izan zen, erdiko postuan aritzen zena. André anaiarekin jokatu zuen Stade Montoisen eta Frantziako errugbi selekzioan. Auto-istripu batean hil zen, partida batetik bueltan. Bi anaien omenez, Stade Montoisen zelaiak "André et Guy Boniface estadioa" du izena.

## Palmaresa 
### Stade Montois 
* Frantziako errugbi txapelketa
** irabazlea: 1963 
** finalista: 1959
* Yves du Manoir errugbi txapelketa
** irabazlea: 1960, 1961, 1962
** finalista: 1958, 1966
### Frantziako selekzioa 
* 35 partida, 1960-1966 bitartean
* 45 puntu (15 entsegu)
* Bost Nazioen Txapelketa
** irabazlea: 1960, 1961

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Drowning Mona

***Drowning Mona*** (euskaraz *Mona Itoz*), 2000ko Nick Gomez estatubatuarrak zuzendutako komedia beltz bat da. Danny DeVito, Bette Midler, Neve Campbell, Jamie Lee Curtis, Casey Affleck, William Fichtner, Marcus Thomas eta Peter Dobson aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
AEB, New Yorkeko estatua, Verplanck udalerrian Mona Dearleyren (Bette Midler) heriotza itxuraz istripuz gertatu dela dirudien arren, Wyatt Rash (Danny DeVito) polizia ez da horretaz hain ziur agertzen. Hortaz, ikertzeari ekin eta bizilagunek emakumea oso maitea ez zutela jabetuko da. Alegia, hilketa izan daitekela, eta 460 susmagarri daudela. Gauza jada ez da "egilea zein izan zen" jakitea... "zein izan ez zen" baizik.

## Aktoreak 
* Danny DeVito: Wyatt Rash, polizia burua
* Bette Midler: Mona Dearly
* Neve Campbell: Ellen "Ellie" Rash
* Jamie Lee Curtis: Rona Mace
* Casey Affleck: Bobby Calzone
* William Fichtner: Phil Dearly
* Marcus Thomas: Jeph Dearly
* Peter Dobson: Feege Gruber tenientea
* Kathleen Wilhoite: Lucinda
* Mark Pellegrino: Murph Calzone
* Tracey Walter: Clarence
* Will Ferrell: Cubby, hileta zuzendaria
* Paul Ben-Victor: Tony Carlucci udaltzaina
* Paul Schulze: Jimmy D. udaltzaina
* Melissa McCarthy: Shirley
* Brian Doyle-Murray: Erremolke kamoi gidaria
* Raymond O'Connor: Aita Tom
* Lisa Rieffel: Valerie

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
A Little Trip to Heaven

***A Little Trip to Heaven *** (), 2005eko Baltasar Kormákur islandiarrak zuzendutako neo-noir film bat da. Forest Whitaker, Julia Stiles, Jeremy Renner eta Peter Coyote aktoreek antzeztu zuten.

## Sinopsia 
1985, Abe Holt (Forest Whitaker) aseguru-etxe batek bere bezeroek jaso beharreko diru-ordainketak murrizteko helburuz kasuak aztertzen dituen ikertzaile bat da. Behinola, Minnesotako baserri giroko herri galdu batean bizi zen Kelvin McBride izeneko eta iruzurgile ospea zuen gizaseme baten heriotza ikertzea aginduko diote, itxuraz haren arreba Isold (Julia Stiles) bisitatzera zihoala auto istripuz hil baitzen. Poliziak gorpua Kelvinena dela kasik ziur dago, baina Holt ez dago han ziur...

## Aktoreak 
* Forest Whitaker: Abe Holt
* Jeremy Renner: Fred McBride
* Julia Stiles: Isold McBride
* Peter Coyote: Frank

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Abdul Azim

'''Haji 'Abdul' Azim Bruneikoa printzea''' (; Bandar Seri Begawan, Brunei, 1982ko uztailaren 29a - Jerudong, Brunei, 2020ko urriaren 24a) bruneitar zinema ekoizlea izan zen. Hassanal Bolkiah Bruneiko sultanaren semeetako bat zen, jaiotzaz geroztik printze izendatutako bigarrena. Bruneiko sultanerriko tronurako ondorengotzan laugarrena izan zen.

## Erreferentziak
Patricia Marmont

**Patricia Marmont** (Long Island, 1921eko abuztuaren 9a - Northwood, Londres, 2020ko abenduaren 3a) britainiar aktorea izan zen. Percy Marmont aktorearen alaba izan zen. Nigel Green britainiar aktorearekin ezkondu zen.

## Filmografia
Antonia Maury

**Antonia Caetana de Paiva Pereira Maury**, **Antonia Maury** izenarekin ezagunagoa, (1866ko martxoaren 21a - 1952ko urtarrilaren 8a) astrofisika modernoaren oinarria izango zen izar sailkapen sistema berria diseinatu zuen astronomo estatubatuarra izan zen.

## Biografia 
Antonia Maury Cold Spring hirian jaio zen Hudsonen, New Yorken (AEB), familia zientzialari batean: haren aitona John William Draper astronomoa zen, osaba Henry Draper, medikua eta astronomoa ere, izeba astronomoa eta Mary Anna Palmer Draper patroia eta bere lehengusu Matthew Maury ozeanografoa. Hezkuntza zaindua (batez ere zientifikoa) jaso zuen Vassar eskolan Maria Mitchell astronomo ospetsuaren zuzendaritzapean, 1887an lizentziatua.

Bi urte geroago, Harvardeko Behatoki Astronomikoan sartu zen erakunde hartan gizon batek baino hiru aldiz gutxiago soldata batekin lan egiten zuen Harvard-eko konputadoreen emakume askoren artean. Maury laster gailenduko litzateke ezagutzen den Beta Aurigae izar bitarra ezagutzen eta Mizar izarraren periodoa zehazten.

Hala ere, laster hasi zen desadostasun metodologikoak eta zientifikoak izaten zentroko zuzendari Edward Charles Pickeringekin. Mauryren ustez, behatokiak erabilitako izarren espektroen sailkapen sistema sinpleegia zenez, sistema berri konplexuagoa diseinatu zuen talde berriekin eta izarren itxura fisikoa deskribatzeko erabiltzen ziren azpisail ugariekin.
link=https://eu.wikipedia.org/wiki/Fitxategi:Vassar_college_1912.png|thumb|Antonia Maury-k ikasi zuen unibertsitatea
Pickeringekin zituen desberdintasunak gaindiezinak ziren eta Antonia Mauryk behin betiko behatokia utzi zuen 1896an eta irakaskuntzara dedikatu zen. Hala ere, Maury-k Ejnar Hertzsprung Danimarkako astronomoak aztertu zituen emaitzak eta ondorioak (iparraldeko hemisferioko ia 700 izar biltzen dituen 5.000 argazkiren azterketa) argitaratzen ditu. Honek azpisailak erabili zituen Hertzsprung-Russell diagrama egiteko, izar erraldoiak izar normal edo nanoetatik bereizteko aukera ematen baitzuen.

1918an Harvardera itzuli zen beste astronomo baten zuzendaritzapean, eta bere lanean jarraitu zuen 1948an erretiratu zen arte.

1943an, Henry Draper katalogoa berrikusi zen Antonia Mauryren ideiak txertatzeko. Urtebete geroago, Amerikako Astronomia Elkarteak Annie Jump Cannon saria eman zion.

Azkenean, New Yorken hil egin zen, Drobs Ferry-n haiz zuzen.

## Eponimia 
* Maury ilargiko kraterrak izen hau darama bere memorian, ohore bere lehengusuarekin, Matthew Fontaine Maury abizen bereko marinelarekin (1806-1873).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* https://mujeresconciencia.com/2015/11/08/astronomas-en-harvard/
* http://www.sheisanastronomer.org/index.php/history/antoniamaury
El método (filma)

***The Method*** () 2005eko Marcelo Piñeyro argentinarrak zuzendutako thriller film bat da. Jordi Galceran kataluniar antzerkigilearen *El mètode Grönholm* (2003) antzezlanean oinarritua dago. Eduardo Noriega, Najwa Nimri, Eduard Fernández, Pablo Echarri, Ernesto Alterio, Natalia Verbeke, Adriana Ozores eta Carmelo Gómez aktoreek antzeztu zuten.

Taldeko gizonezko aktorerik onenaren Goya Saria (Carmelo Gómez) eta Gidoi egokitu onenaren Oscar Saria (Marcelo Piñeyro eta Mateo Gil) irabazi zituen.

## Argumentua 
Espainia, Madril, enpresa multinazional bateko exekutibo lanpostu baterako zazpi hautagai hautaketa probara aukeztu dira. Bere izaerak elkarren arteanz eharo ezberdinak dira: arrakastaduna, oldarkorra, bere buruan segurtasun eza duen emakumea, kritikoa, zalantzatia. Lehiakortasun giro tentso batean, beldurra eta zalantzak partehartzaileetaz jabetuko dira, norbait beraiei kameren bidez begira dagoelako paranoian erori edo beren arteko bat gainontzekoak aztertzen ari den psikologoa dela sinistuarazteraino. Giro klaustrofobiko honek hautagaien eskrupulu gabezia azaleratuko du.

## Aktoreak 
* Eduardo Noriega: Carlos
* Najwa Nimri: Nieves
* Eduard Fernández: Fernando
* Pablo Echarri: Ricardo
* Ernesto Alterio: Enrique
* Natalia Verbeke: Montse
* Adriana Ozores: Ana
* Carmelo Gómez: Julio

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Karle Garmendia Aldaz

**Carlota "Karle" Garmendia Aldaz** (Orotz-Betelu, 1898ko urtarrilaren 14a - Iruñea, 1983ko uztailaren 9a) nafar margolaria izan zen, XIX. mende amaieran eta XX. mende hasieran jaiotako Nafarroako artisten belaunaldikoa, Emilio Sánchez Cayuela, Leocadio Muro Urriza, Crispín Martínez, Eugenio Menaya, Antonio Cabasés, Juan Viscarret, Pedro Lozano de Sotés eta Francis Bartolozzirekin batera. 

Parisko Arte Ederren Eskolan ikasi zuen lehenbiziko nafar emakumea izan zen. Izan ere, emakume aitzindaria izan zen, pinturara dedikatzea erabaki zuenean. Margolari bikaina izan zen eta, haren bizitza-ibilbidea dela eta, lan gehienak herrialde desberdinetan barreiatuta daude. Arte Plastikoen Akademiako zuzendaritza sortu zuen eta bera izan zen akademia horretako irakaslea. Hermosillon harremanetan jarri zen hango beste nafar bizilagunekin; hala nola, Emiliana de Zubeldia musikagilea. 1959aren amaieran Blat Garmendia familia behin-betiko itzuli zen Espainiara, Nafarroako hiriburuan kokatu zen eta bertan Higinio hil zen 1974ko urriaren 31n. Ia hamar urte gehiagotan zehar iraun zuen bizirik artistak, 1983ko uztailaren 9an hil zen arte.
thumb| Karle Garmendiaren *La Procesion*

## Sariak eta ohoreak 
* 1912, Iruñeko Arte eta Lanbide Eskolako Marrazkiaren Bigarren Saria.
* 1915, ikastetxe bereko lehen saria.
* 1926, Iruñeko Zientzia, Literatura eta Arte Lehiaketako Bigarren Saria, "Isiltasuna" margolanarekin, 500 pezetako .
* 2014, Erakusketa bere jaioterrian, Oroz-Betelu.
* 2014-2015, Erakusketa Antologikoa Nafarroako Parlamentuan.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Muruzábal del Solar, José María (2013). "Karle Garmendia Margolaria". Zangotzarra (Zangoza) 17 (17): 131-147. 1138-7572 ISSN. Jatorrizko artxiboa 2020ko urtarrilaren 16an, osteguna. 2020ko urtarrilaren 22an, asteazkena, berreskuratua.
* Pilato Iranzo, Armando (1996). Valentziako Margolaria Higinio Blat. Ars longa: arte koadernoak (7-8): 263-277. 1130-7099 ISSN. 2008ko uztailaren 21ean, astelehena, jatorrizkotik artxibatuta. 2020ko otsailaren 4an eskuratua.

## Kanpo estekak 
* Karle Garmendiaren margolana Iruñeko jendearentzat (José Fermín Garralda Arizcun)
Isabel Picaza González

thumb|Isabel Picaza González gaztaroan

**Isabel Picaza González** (Barakaldo, Bizkaia, 1934) piano-jotzailea izan zen.

## Bizitza 
Aurelio Castrillo irakaslearekin pianoa ikasi zuen, eta Gabriel Vercosrekin ganbera-musika Bizkaiko Musika Kontserbatorioan, 14 urte baino lehen Piano eta Ganbera Musika Sariak lortuz. Isabel Picazak hamasei urte zituela egin zuen pianoaren debuta, Bilboko Udal Orkestrarekin batera eta Jesus Aranbarri Garate maisuak zuzenduta Txaikovskiren pianorako kontzertua interpretatuz.
Isabel Picaza

Juan Carlos Gómez Zubeldia (1924-1992) irakaslearekin lan egin zuen, eta teknika ez ezik, musika interpretazioa ere hobetu zuen. 1953 eta 1955 artean, Sienako (Italia) Musicale Chigiana Akademiako ikastaroetara joan zen, "Ohorezko diploma" lortuz Gian Battista Viotti Nazioarteko Piano Lehiaketan Vercellin (Italia, 1955).

1961ean Bilboko "lehen Nazioarteko Piano Lehiaketa" irabazi zuen eta Madrilgo ateneoa eta Bartzelonako (Palau de la música) aurkeztu zen, Manuel de Fallaren "Kontzertuan" Benito Lauretek zuzendutako talde instrumental batekin batera. Hurrengo urtean Madrilera itzuli zen eta Cesar Francken Aldaketa Sinfonikoak interpretatu zituen Espainiako Orkestra Nazionalarekin eta Constantin Silvestri zuzendari errumaniarraren zuzendaritzarekin.

1968 eta 1972 artean, Espainiako Irrati Telebistako boskote Klasikoan (R.T.V.E.) parte hartu zuen, non lehen biolina Eduardo Hernández Asiain izan zen. Lau urtez, Espainia eta Europako areto ezberdinetan jo zuten, eta zenbait grabazio egin zituzten, Xostakovitxen 57. boskotea edo Faureren biolin eta piano sonatak kasu, Hernandez Asiain maisuarekin grabatuak.

Jesus Arambarri eta Constantin Silvestri ez ezik, beste maisu ospetsu batzuek ere zuzendu zuten Isabel Picaza: Bruno Muñoz, Cristóbal Halffter, Benito Lauret, Gabriel Rodó, Rafael Frühbeck de Burgos eta Colman Pearce, besteak beste.

1972. urteaz geroztik, piano-irakasle gisa aritu zen Bilboko kontserbatorioan, eta bere jaioterriko kontserbatorioan, Barakaldon, amaitu zuen bere irakasle-ibilbidea.
Isabel Picaza González gaztaroan

Hala ere, 1985eko abenduaren 12an eta 13an berriro jo zuen jendaurrean. Bilboko Campos Eliseos antzokian izan zen, Bilboko Orkestra Sinfonikoarekin Prokofieven piano eta orkestrarako 3. Kontzertua interpretatuz, Colman Pearceren zuzendaritzapean, kritika eta publiko aldetik arrakasta handia lortuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* https://peoplepill.com/people/isabel-picaza-gonzalez/
* https://www.yousica.com/video/?v=Isabel+Picaza+Gonz%C3%A1lez-
Natalia Gordienko

**Natalia Gordienko** (Chisinau, Moldavia, 1987ko abenduaren 11) abeslari eta dantzari moldaviarra da. 2006an Arsenium, Connect-R eta hirurek Moldavia ordezkatu zuten 2006ko Eurovision Abesti Lehiaketan *Loca* abestiarekin. 2021ean Moldavia ordezkatuko zuen berriro ere 2021eko Eurovision Abesti Lehiaketan, bakarlari bezala *Sugar* abestiarekin.

## Diskografia 
### Diskoak 
* *Time* (2011)
* *Canuna di flori* (2012)

## Kanpo estekak
Frisiako zaldi

[thumb|[Txarrantxa (alanbrea)|Txarrantxaz eta egurrez eginiko Frisiako zaldia]]
[thumb|AEBtako [Ameriketako Estatu Batuetako Gerra Zibila|Sezesio gerra garaiko Frisiako zaldia Petersburgen]]**Frisiako zaldia** defentsa-hesi mota bat da, aro modernoan eta garaikidean zalditeriaren kontra baliatu izan dena, baina aurrekariak Burdin Aroan dituena. Adibidez, *Oppidum*en harresien aurrean kokatzen ziren defentsa-egiturak Frisiako zaldiaren bariantetzat jo daitezke.

## Terminoaren jatorria 
Termino modernoaren jatorria oraindik zalantzazkoa bada ere, badirudi Laurogei Urteko Gerran hasi zela erabiltzen. Frisiatik oso gertu dagoen eta setiatuta zegoen Alemaniako Groninga hirian Espainiako zaldunen erasoei aurre egiteko usatu ziren eta pasadizo horretatik letorke Europako hizkuntza askotan erabiltzen den terminoa. (Alemanez edo Eskandinaviako hizkuntzetan *zaldi espainiar* izena ematen zaio).

## Erabilera eta deskribapena 
[ezkerrera|thumb|Berlingo harresiko Frisiako zaldiak. Klase honetakoei *triku txekiar* esaten zaie [Txekoslovakian sortu baitziren.]]
thumb|Frisiako zaldiaren XXI. mendeko bariatea
Lehenengo erabilerak burdin eta brontze aroko gotorlekuetan aurkitzen dira. Horrela, Dun Aengus-ko gotorlekua, Aran uharteetako batean, harri punta zorrotzez osatutako eraztun batez babestuta dago. Iberiar penintsularen ipar-mendebaldeko kastroetan ere aurki daitezke antzeko egiturak.

Hasiera batean, Frisiako zaldia elkarren artean mihiztatutako egurrezko gurutzez osatuta zegoen eta multzo eramangarri bat osatzen zuten. XVII. mendean erabilera orokortu zenean batez ere zalditeriaren kontra baliatzen ziren.

Zaldiek ibilgailu mekanikoei tokia utzi zietenean gerra-zelaietan, altzairuz eta zementuz eraikitakoak baliatzen hasi ziren. Tankeei eta bestelako ibilgailuei aurrera egiten eragozten edo zailtzen die.

Lehen Mundu Gerran txarrantxa eta zurezko gurutzez eginiko Frisiako zaldiak infanteriari ere aurre egiteko baliatu zen. Lubakien eta gotortutako posizioen aurrean paratzen ziren infanteriaren erasoa zailtzeko.

Adibidez, armada alemanak Frisiako zaldiak jarri zituen Bigarren Mundu Gerran okupatutako herrialdeetako hondartza askotan, lehorreratzea eragozteko.

Alemaniako Errepublika Demokratikoaren mugetan eta Berlingo harresian hesi horiek elkarren artean soldatutako errailez osatu ziren sarritan. Triku txekiar ere esaten zaie egitura horiei.

Egurrezko edo metalezko gurutzez eta txarrantxaz osatutako egiturak manifestari, matxinatu eta antzekoez eraikin ofizialetako sarbideak babesteko erabiltzen dira munduko estatu askotan.

## Kanpo estekak
Anna Rita Del Piano

**Anna Rita De Piano**, **Anna Rita Viapiano** jaioa (Cassano delle Murge, 1966ko uztailaren 26a ) italiar aktore eta antzerki zuzendaria da.

## Karrera 
Anna Rita Viapiano Cassano delle Murge-n jaio zen eta han bizi izan zuen bere haurtzaroa; geroago, Matera-ra familiarekin joan zen bizitzera eta bertan balleteko lehen ikasketa artistikoak hasi zituen eta, ondoren, 14 urte pasatxo zituenean antzerkiarekiko interes aktiboa izaten hasi zen, Enrico Annecchino-ren laborategietara, Emilio Andrisaniren "Hermes-era" eta Massimo Lanzettaren eta Loredana Paolicelliren "Teatro dei Sassi-ra" joanez. Ikasketak jarraitu zituen Bari-ko Niccolò Piccinni Akademian graduatuz. Dantzari gisa 1984an aritu zen Momcilo Borojevic maisuarekin eta Dancemania de Venosa dantza konpainian lan egin zuen Tani Viti dantzariarekin. Urbino Isef-eko Unibertsitatean graduatu zen eta Matera-ko Egidio Romualdo Duni Conservatorio Musicale-n matrikulatu zen. 

Zinema munduarekin lehen harremana 1993an Giuseppe Tornatoreren *The Star Maker* filmean parte hartzea izan zen. Telebistako aktore gisa egin zuen lehen lana 1996an izan zen Stefano Realiren *The Fourth King (Laugarren erregea)* filmeko legenardunaren paperean. Geroago, *Ultimo, Valeria medico legale* eta *Una donna per amico* lanetan aritu *zen*. 2000. urtean *Le Ali della Vita* telebistako draman parte hartu zuen Sabrina Ferillirekin eta Virna Lisirekin batera . 

## Filmografia 
eskuinera|thumb|Anna Rita Del Piano.

### Zinema 
* *The balia* (1998)
* *Moving Senza* (1999)
* *I terrazzi* (2000)
* *Il tramite* (2002)
* *The Signora* (2002)
* *Indietro Tornare* (2002)
* *Bande him* (2005)
* *Maitasuna 14* (2009)
* *Focaccia Blues* (2009)
* ''L'uomo Nero* (2009)
* *Che bella giornata* (2010)
* *Il Tempo che Has* (2010)
* *E la chiamano Estate* (2011)
* *Operazione vacanze* (2011)
* *Quando il sole sorgerà* (2011)
* *Una vita da sogno* (2011)
* *Cinema Italia* (2012)
* *“Fidanzati per sbaglio” irteera'' (2012)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Txekiar triku

thumb
**Txekiar trikua** Frisiako zaldiaren aldaera bat da, Bigarren Mundu Gerra hastear zegoela eta Alemaniaren erasotik babesteko, Txekoslovakiak bi estatuen arteko mugako gotorlekuak indartzeko paratu zituenak. Angelu zuenean lotutako barra metalikoz osatuta egoten dira eta tankeei aurre egiteko diseinatu ziren. Bigarrean Mundu Gerran zehar bi aldeek erabili zituzten. Sobietarrek esaterako hirietako kaleetan jarri zituzten tankeen aurrerabidea eragozteko eta kale-gerra pizteko. Alemaniarrek Atlantikoko kostaldeko hondartza askotan paratu zituzten lehorreratzeak zailtzeko asmoarekin.

Alemaniako Errepublika Demokratikoaren garaian Berlingo harresia babesteko hedatu ziren.

## Kanpo estekak
Margaret Geller

**Margaret Joan Geller** (1947-) estatubatuar astronomoa eta irakaslea da. Astronomo Senior gisa lan egiten du Smithsoniano Astrofisika Behatokian, eta hainbat artikulu idatzi eta film labur zientifikoak egin  ditu, sariak irabaziz.

Unibertsoan dagoen materia ilunaren distribuzioaren inguruan mapak egiteko interes handia du, gure galaxiako haloa, Esne Bidea, gure galaxiako historiak eta gure unibertsoko historiak ze loturak dituzten ulertzeko, galaxia-mordoen mapak egitea, sistema horiek unibertsoaren historian nola garatu ziren ulertzeko, eta galaxien espektroko izarren eraketaren signatura neurtu eta interpretatzea, galaxietako izarren eraketaren eta beregiroaren arteko lotura ulertzeko. SHELS izeneko programa baten gidaria da.

1989an, John Huchrarekin batera Harresi handia  aurkitu zuten, Redshift Survey ikastetxeko gorriaren mugimenduaren aldaketako datuetan oinarritua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Geller-en inguruko webgunea