open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pierre Wininger

**Pierre Wininger** (1950eko irailaren 8a, Saint-Mandé, Marne Harana &ndash; 2013ko abenduaren 25a, Saint-Brieuc, Côtes-d'Armor) frantziar komiki gidogile eta marrazkilari bat izan zen.

Bere komiki gehienak XX. mendearen hasierako Frantzian eta bereziki Parisen girotuak zeuden, eta Winingerren ezaugarri nagusia garai horretako girotze bikaina da, bai arkitektura nahiz girotze historikoari dagokionez, beste berezitasun bat garaiko itsasontzien xehetasun handiko marrazkiak burutzea da.

## Biografia 
1976tik aurrera Charlie Hebdo eta Circus aldizkarietan Victor Billetdoux saila argitaratu zuen.

1979an Pilote aldizkarian eta Henri Filippini gidoigilearekin elkarlanean Le Jardin Sanglant komikia argitaratu zuen, gerora Dargaud argitaletxeak bilduma bezala argitaratua. Okapi aldizkarian Nicéphore Vaucanson protagonista zuten komiki saila argitaratu zuen. 1987tik aurrera Winingerrek Je Bouquine argitaletxerako eleberri ugariren komiki egoiktzapenak egin zituen. Oscar Wilde, Arthur Conan Doyle, Italo Calvino, Mary Shelley, eta hainbat idazleen eleberrien komiki egoiktzapenak ere burutu zituen.

## Argitalpenak 
* *Victor Billetdoux*, 3 bilduma (1978tik 1982ra, gidoigilea + marrazkilaria), Glénat
# *La Pyramide oubliée* (1978)
# *Les Ombres de nulle part* (1979)
# ''La Nuit de l'Horus rouge* (1982)
* *Le Jardin sanglant*, one shot (1979, marrazkilaria, Henri Filippiniren gidoia), Dargaud
* *Nicéphore Vaucanson*, 3 bilduma (1981tik 1984ra, gidoigilea + marrazkilaria), Bayard Presse
# *Evergreen* (1981)
# *L'Ombre du scarabée* (1983)
# *Le Mystère Van Hopper* (1984)
* *Les Ailes du rêve*, one shot (1986, gidoigilea + marrazkilaria), Air France
* *Terminus Crusoé*, one shot (1987, gidoigilea + marrazkilaria), Glénat
* *Les Miroirs du temps'' 1. bilduma (2003, marrazkilaria, Marie-Charlotte Delmasen gidoia), Glénat

## Kanpo loturak 
* Pierre Wininger. Autore Ahaztuak 
* Pierre Wininger, Bédéthèque.com
Bossa nova

[thumb|Bossa novaren [erritmoa]]

**Bossa nova** Brasilgo musika genero bat da, 1950eko eta 1960ko hamarkadetan ezagun bilakatu zena. *Bossa nova* ( ahoskatua) esaldiak hitzez hitz "moda berria" esan nahi du. Samba eta jazz estiloen fusioa da.

1950eko hamarkadaren amaieran, João Gilberto, Tom Jobim, Vinícius de Moraes eta hegoaldeko Rio de Janeiroko beste musikari gazteek sortu zuten eta *Garota de Ipanema* ("Ipanemako neska") edo *Chega de saudade* abestiei esker nazioartean ezaguna bilakatu zen.

## Bossa novaren artistak 
[250px|right|[Elis Regina abeslaria.]]
* Dorival Caymmi (1914-2008).
* María Creuza (1944-).
* Astrud Gilberto (1940-2023).
* João Gilberto (1931-2019).
* Tom Jobim (1927-1994).
* Nara Leão (1942-1989).
* Carlos Lyra (1939-2023).
* Maysa Matarazzo (1936-1977).
* Sérgio Mendes (1941-2024).
* Miúcha (1937-2018).
* Vinícius de Moraes (1913-1980).
* Baden Powell (1937-2000).
* Elis Regina (1945-1982).
* Toquinho (1946-).
* Marcos Valle (1943-).
* Tom Zé (1936-).

## Bossa novarekin kolaboratu duten artistak 
[200px|right|Argazkian [Stan Getz saxojotzailea.]]

* Johnny Alf (1929-2010).
* Maria Bethânia (1946-).
* Chico Buarque (1944-).
* Charlie Byrd (1925-1999).
* Adriana Calcanhotto (1965-).
* Gal Costa (1945-2022).
* Eumir Deodato (1943-).
* Stan Getz (1927-1991).
* Gilberto Gil (1942-).
* Bebel Gilberto (1966-).
* Paula Morelenbaum (1962-).
* Jaques Morelenbaum (1954-).
* Milton Nascimento (1954-).
* Bogdan Plech (1970-).
* Elvis Presley (1935-1977).
* Tito Puente (1923-2000).
* Lisa Ono (1962-).
* Roberta Sá (1980-).
* Emílio Santiago (1946- 2013).
* Frank Sinatra (1915-1998).
* Caetano Veloso (1942-).
* Zimbo Trío (1964-).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zeru izartsua Rodano gainean

***Zeru izartsua Rodano gainean*** () 1888an Vincent Van Gogh herbeherear margolariak burututako olio-pintura bat da. Arles gauez irudikatzen du, garai hartan margolaria bizi zen hiria.

Gaur egun Paris hiriko Orsay museoan ikusgai dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Animalien Tratu Etikoaren Aldeko Jendea

**Animalien Tratu Etikoaren Aldeko Jendea** (ingelesez *People for the Ethical Treatment of Animals* edota **PETA**) Animalien eskubideen alde jarduten duen estatubatuar erakunde bat da. Egoitza nagusia Virginia estatuko Norfolk hirian du. Irabazteko asmorik gabeko erakundea da eta 300 langile ditu, erakundearen arabera mundu osoan 3 milioi kide eta jarraitzaile omen ditu. Honako leloa du: "animaliak ez dira geu elikatzeko, jazteko, haiekin esperimentatzeko, edota edozein modutara menpean hartzeko ere."

1980ean Ingrid Newkirk eta Alex Pacheco ekintzaileek sortu zuten.

Animalien eskubideak azken muturreraino defendatzen dituzte: zezenketa, txakur, idi eta oilar demak, eta animalien esperimentazioaren aurka egoteaz gain, animalien hiltegien, aziendadun baserrien, animali haztegi, maskota denda eta ganadu azoken aurka ere badaude, gainera animaliak jateko hiltzea, arrantzatzea edota maskota gisa edukitzearen aurkako kanpainiak ere burutu dituzte.

AEBetan gain beste munduko hainbat herrialdeetan ere ordezkaritzak baditu, tartean Alemania, Erresuma Batua, Espainia, Frantzia, Kanada, Herbehereak, India, Italia, Txina,

Euskal Herrian nagusiki urtero erakundeko kideak Iruñeko Sanferminetan zezenketa eta zezen lasterketen aurka biluzik manifestatzeagatik ezagunak egin dira.

## Kanpo estekak 
* PETAren webgunea
Grim Fandango

**Grim Fandango** LucasArts bideo-joko konpainiaren abentura grafiko bat da. 1998ko urriaren 30ean argitaratu zen. Konpainia honetako 3D grafikoak zituen lehenbiziko abentura grafikoa izan zen, bai eta GrimE motor eragilea erabili zuen lehenbizikoa ere, ordurarteko SCUMM motor eragilea alboratuz.

Era berean, kritikari eta erabiltzaile askoren arabera, bideo-joko honek LucasArts konpainiaren abentura grafikoen urrezko aroaren gainbeheraren mugarria izan zen, gaur egun kultuzko abentura grafikoa den arren.

Abentura grafiko honetako pertsonaiak Mexikoko mitologia eta herri kulturan hain errotuak dauden hildakoen kultura eta garezurren irudiak eta José Guadalupe Posada mexikar marrazkilariaren diseinuetan oinarrituak daude.

## Argumentua 
Manny Calaverak bere bizialdian izandako portaeraren erruz orain hilik dagoela heriotzaren munduan bidai agente gisa lan egitera derrigortua dago, hil berriei merezi dituzten bidai txartelak emanez. Halere, Manny sistema honetan akatsak daudela jabetuko da, eta Phillip Marlow bat bailitzan, ikertzen hasi eta ustelkeria, krimen eta gezurrez beteriko trama topatuko du. Guzti hau zinema beltzeko filmetan ohikoa den *femme fatale* edo emakume erakargarri baina arriskutsuarekin, Mercedes Colomar.

Joko osoan zehar Mexikon usadiozko jaieguna den Hildakoen Eguna da.

## Kanpo estekak 
* *Grim Fandango* abentura grafiko osoa ikusgai. Youtube.com 
* *Grim Fandango* abentura grafikoari buruzko webgunea
1936ko Tolosako liburu erreketa

thumb|345x345px|Euskarazko liburuen erreketa, Tolosako Plaza Zaharrean.
**Tolosako liburu erreketa** 1936ko abuztuaren 11n eta Espainiako Gerra Zibilaren hasieran Gipuzkoako Tolosa udalerrian jazotako kultur jazarpen gertakizun bat izan zen.  Egun hartan bertan Tolosa hartu berria zuten indar frankistek euskal kultura eta euskarazko liburuak hartu, tartean Ixaka Lopez Mendizabalen argitaletxeko liburuak, herriko liburutegiko eta eskoletako euskal liburuak ostu, plaza erdian pilatu eta erre zituzten.

Tolosan, batera suertatu ziren XX. mende hasieran gizarte dinamiko bat, Gipuzkoako inprimategi garrantzitsuenetako bat – Lopez Mendizabal argitaletxea-, lehenengo ikastoletako bat (1922) eta belaunaldi gazte eta berritzaile bat. Tolosa euskal kulturaren eta hizkuntzaren aldeko Euskal Pizkundea mugimendu kultural eta politikoaren bihotza izan zen, ondorioz frankistek liburu erreketa hura ausaz egina ez zela izan argi dago, Tolosak garaiko euskal kulturan zuen garrantziaz jakitun zirelarik baizik.

Europan lehendik ere XX. mendean liburu erreketen aurrekariak bazeuden, ospetsuena 1933ko maiatzaren 10ean naziek Berlingo Bebelplazen egin zutena,

## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* Espainiako Gerra Zibila Euskal Herrian

## Kanpo estekak 
* Tolosako Udala
* Kultur jazarpena. Berria.eus
Behe-ohol

thumb|**Errodapia** pareta baten oinaldean
**Behe-ohola**, baita ere **errodapi**a, **edarrapi**a edo **zokaloa** (Heg.), horma baten oin eta barnealdean jartzen den zerrenda irtena eta garaiera gutxikoa da, marruskaduraren kontra paretak berak baino erresistentzia gehiago duena. Zurezkoak edo zeramikazkoak dira, normalean lurraren material berekoak, baina PVCzkoak ere badira merkatuan. Batzuetan, kable edo hodiak edukitzeko, ezkutatzeko, erabiltzen dira, batez ere etxebizitza ez diren eraikinetan, (bulegoetan, fabriketan, lantegietan eta
abar).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hélène Feillet

**Joséphine Jeanne Hélène Feillet**, (Paris, 1812ko azaroaren 2a - Biarritz, 1889ko abenduaren 9a), Euskal Herriko margolari eta litografoa izan zen.

## Bizitza 
thumb|*Orleansko dukearen eta dukesaren iritsiera Baionara 1839an*, Hélène Feilleten margolana.
Hélène Feillet Hélène Pernotinen eta Pierre Jacques Feillet artistaren alaba zen .

1835 eta 1840 bitartean bineta sorta bat grabatu zuen Félix Morelek (*Bayonne, vues historiques et descriptives*) eta Charles-Henri Hennebuttek (*Album des deux frontières, Guide du voyageur de Bayonne à St Sébastien*) sinatutako bilduma batzuentzat. Azken hori bere ahizparekin ezkondu zen, Blanche Feillet-Hennebutte, bera ere litografoa.

1850 eta 1870 bitartean, zenbait eskuliburu zientifiko ilustratu zituen.

1836tik erakusketak egin zituen, eta, 1855ean, erakusketa bat egin zuen Londresen.

Margolari osoa izan zen, izan ere, denetarik egin zuen: paisaiak, erretratuak, eszena historikoak eta hainbat eta hainbat eszena etnografiko. Hark margotu *Orleansko dukearen eta dukesaren iritsiera Baionara* (1842) barne ministerioak egindako enkargua izan zen.

Bi helbide hauetan bizi izan zen: Parisen, Enfer 2 karrikan, eta Baionan, Galuperie karrikan.

Gaur egun, Baionako kale batek haren izena du.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* *Euskal Kostaldea Feuillet ahizpen obretan* erakusketa birtuala.
* *Feillet ahizpak - Euskal herria irudietan* erakusketa birtuala
Iñaki Gómez Goroztieta

**Iñaki Gómez Goroztieta** (Mexiko Hiria, 1988ko urtarrilaren 16a) kanadar atleta da, ibilketa espezialitatean aditua. Londres eta Rioko Olinpiar Jokoetan parte hartu du.

Herenaitona-amama euskaldunak zituenez, euskal izena ipini zioten. Jaiotzez, mexikarra da baina, 11 urte zituela, Vancouver aldera etxez aldatu ziren gurasoak.

## Markak 
## Erreferentziak
Iñaki Gómez

**Iñaki Gómez** izan daiteke:
* Iñaki Gómez, euskal zinema ekoizlea.
* Iñaki Gómez Gómez (1973-) espainiar saskibaloi jokalaria
* Iñaki Gómez Goroztieta (1988-) kanadar atleta.
* Iñaki Gómez Arriaran, EHUko irakaslea
Uranometria

[thumb|278x278px|[Orion (konstelazioa)|Orion konstelazioari dagokion Uranometria grabatua, AEBko Itsas Behatokiak eskainia.]]

Johann Bayerrek XVII mende hasieran sortu zuen izar atlasaren izen laburra da ***Uranometria***. Lan hau lehendabiziko aldiz 1603 urtean Augsburgen  (Alemania) argitaratu zuen Christophorus Mangusek eta jatorrizko izenburua  ("Uranometria, konstelazio guztiak biltzen ditu, metodo berri baten bitartez bildu dira eta kobrezko xafletan grabatuak izan dira"). *Uranometría* hitza greziar eratorriko "musa" zerukoa, Urania eta  (urano), grezieraz "zerua". Literalki, *uranometriak* "zeruaren neurketa" esan nahi du.

Hau berau izan zen zeruko esfera batzen zuen lehendabiziko atlasa. Guztira 51 orriz osatua, jatorriz kobrezko xafletan Alexander Mairrek (1562, eta 1617) grabatu zituen.

Xafla bakoitzak sareta bat du eta honen bitartez izar bakoitzaren kokagunea gradu bateko frakzio zehaztasunez muga zitekeen. Bayerrek erabilitako kokaguneak Danimarkako Tycho Brahe astronomoaren bildumatik atera zituen, 1.005 izar zituen bildumatik hain zuzen ere.

*Uranometria* bildumak, ordura arte beste edozein bilduma baino izar gehiago batzen zituen baina ezin da izar kopurua ziurtatu, izan ere xafletako izar guztiak ez zeuden izendaturik.

*Uranometriak* Bayerren izendapena sortu zuen, gaur egun ere oraindik erabilia. Horrez gain konstelazio moderno batzuk ere gaineratu zituen.

## Kanpo estekak
Txiletar

**Txiletarrak** () Txileko herritarrak dira. Txileko gizartea multietnikoa da: egungo txiletarrak espainiar kolonizatzaileen, bertoko amerindiarren eta XIX. eta XX. mendeko etorkinen ondorengoak dira.

## Eusko-txiletarrak 
XVIII. mendean, Euskal Herriko etorkin asko ailegatu ziren Txilera, mendearen amaieran biztanleriaren %27a osatu zutenak. XIX. mendearen bigarren zatian bigarren olatua ailegatu zen, aurrekoan ez bezala baita Ipar Euskal Herriko etorkinak barnean zituena. Espainiako Gerra Zibilaren amaiera arte iraun zuen eta, egun, 1.600.000 (%10a) eta 4.500.000 (%27a) arteko txiletarrek euskal jatorria dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Erresistentzia zibil

**Erresistentzia zibila** talde zibilek indarkeria-ez aktiboaren bidez, bereziki boterea, indarra, polizia edo erregimen bati aurre egiteko ekimen politikoan datza. Desobedientzia zibilari estuki lotua dago.

Erresistentzia zibilak deialdia egin, eta etsaiari presioa sartu (bai psikologikoa nahiz sinbolikoa) eta indarkeria-ezaren bidez zeozer egin dezan behartuarazten du: etsaiaren botere iturriak ahultzeko ekintza sistematiko eta antolatuak burutuz, negoziatzera edota botere politikoa utz dezan behartuaraziz.

Erresistentzia zibilaren baldintza nagusia bortizkeria inoiz ez erabiltzean datza eta bere ohiko ekintzen artean honakoak daude: esna-aldiak, eskaerak, baraualdiak, itxierak, eserialdiak, boikotak, grebak, gose grebak, lan jarduera geldoak edo japoniar grebak, desobedientzia zibila, eskratxak, garraiobide alternatiboak martxan ipintzea, agintearen edo poliziaren jarduerak oztopatzea, estatu edo gobernu paraleloak sortzea, herri galdeketak burutzea, etab.

Maiz, eta herrialdearen arabera, erresistentzia zibila burutzen duten ekintzaileek boterearen eta bere morroien aldetik zigor latzak jasan ohi dituzte, betiere euren erresistentzia apurtzeko asmoz: isun ekonomiko, kargugabetze politiko edo epaiketetatik hasi eta jipoiak, atxiloketak, langabetzeak edo kaleratzeak, espetxe zigorrak, erbesteratzeak, isolamenduak, eta abarreraino. Munduko zenbait lekutan, oso erregimen itxi edo diktaduretan heriotza zigorra ere ekar dezake.

## Herrialdeak 
Munduan erresistentzia eta desobedientzia zibila erabili den herrialdeen artean honakoak daude:

* Euskal Herria: Ahal Dugu, Askegunea, Herri harresia, Arrantzale bizardunak, edota herri galdeketak: independentzia galdeketak, AHTari buruzkoak, zabor bilketa, etab.
* Irlanda: Ipar Irlandako gatazkan, bereziki errepublikar edota biztanleria irlandar nazionalistak burutuak.
* Katalunia: Independentzia galdeketak
* AEB: bereziki afroamerikarren eskubideen alde
* Ekialdeko Europa: Polonia, Lituania, Letonia, Estonia, Txekiar Errepublika, Eslovakia, Kroazia, Eslovenia, Bosnia, Montenegro, Mazedonia, Kosovo, Errusia.
* Afrika: Mendebaldeko Sahara, Aljeria, Egipto.
* Asia: India, Tibet, Palestina, Filipinak, Myanmar.

## Ikus gainera 
* Desobedientzia zibila
* Bortizkeria-eza
* Intsumisio
* Ekintza zuzena

## Kanpo estekak
Iban Gurrutxaga

**Iban Gurrutxaga Otamendi** (Amezketa, 1975) gipuzkoar gitarra-jotzailea eta musikagilea da. Bere ibilbide guztian, Euskal Herriko hainbat talde eta bakarlarirekin ibili da jotzen (Iker Goenaga, Javi Pérez, Trikizio, Iñaki Etxezarreta...). Maite Gurrutxaga ilustratzailearen neba da.

## Erreferentziak
Hirado

Japoniako Nagasaki prefeturako hiria da; hiri zaharra Hirado uhartean dago, eta gune moderno batzuk Kyushun. 2010ean 35.271 biztanle zituen.

## Klima 
Hiradok klima azpitropikal hezea du, *Cfa* Köppen klima sailkapenaren arabera; neguak hotzak eta udak beroak dira. Prezipitazio nabarmenak daude urte osoan, baina handiagoak udan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dunkirk (2017ko filma)

***Dunkirk*** () 2017ko Christopher Nolan ingeles zinema zuzendari, ekoizle eta gidoigileak zuzendu, ekoiztu eta idatzitako gerra film bat da. Tom Hardy, Cillian Murphy, Mark Rylance, Kenneth Branagh, Fionn Whitehead, Aneurin Barnard eta Jack Lowden aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Bigarren Mundu Gerraren hasieran girotua dago, eta Dunkerqueko gudua eta Dunkerqueko ateratzearen gerra gertakari historiak azaltzen ditu. Azken honetan, hiria setiatua zuten alemaniar indarrek hala beharturik nola edo hala eta ozta-ozta 330.000 britainiar, frantziar eta belgikar soldadu hilak edo preso ez izateko Ingalaterrara itsasoz edo hegazkinez ihes egitera derrigortu zituen.

## Polemika: Ebakuazioa ala ihesa? 
Nahiko erabaki polemikoa izan zen, eta gaur egun ere historialarien artean eztabaida piztu ohi du.

Nahiz eta porrot hau ahal zen modu "loriatsuenean" ezkutatutzeko asmoz aliatuen propagandak hiria erabaki "taktiko" edo "estrategiko" gisa "ebakuatu" zutenaren bertsioa zabaldu zuen, Dunkerqueko biztanleria zibila bertan gelditu zen, baita alemaniarrek hiria bereganatu ostean ere, hortaz ez zen hiriaren inongo zinezko "ebakuaziorik" egon, ez behintzat biztanleriarena. Ikuspuntu neutral batetik ikusita, alemaniarren setioak derrigortutako indar aliatuen "atzeraldia" izan zela baieztatu daiteke, euren indarrak Frantziatik Ingalaterrara atzeratu baizituzten, alegia, bertsio errealean aliatuek harrapaladan burututako ihesaldia izan zela garbi dago, nagusiki alemaniarrek Belgikan barna Frantziara iritsiz burututako aurreraldi azkarrak guztiz jokoz kanpo harrapatu zituelako, izan ere indar aliatuak alemaniarrengandik ozta-ozta ihes egitea lortu zuten.

## Aktoreak 
* Aneurin Barnard
* Kenneth Branagh
* James D'Arcy
* Tom Glynn-Carney
* Tom Hardy
* Barry Keoghan
* Jack Lowden
* Cillian Murphy
* Mark Rylance
* Harry Styles
* Fionn Whitehead

## Kanpo estekak 
* *Dunkirk* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Dunkirk* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Gabriel Yacoub

**Gabriel Yacoub** (Paris,  – Bourges, ) frantziar musikaria izan zen, musika herrikoian diharduena. Malicorne taldea sortzeaz gain, Marie Yacoub emaztearekin batera ere aritu zen. Oskorriren *25 Kantu Urte* zuzenean grabatutako eta 1995ean argitaratutako diskoan parte hartu zuen, taldekoekin batera *Kalera noa ihesi* kanta abestuaz. 

## Diskografia 
* Gabriel eta Marie Yacoub
** *Pierre de Grenoble* (1973)
* Gabriel Yacoub
** *trad.arr* (1978)
** *Elementary Level of Faith* (1986)
** *Bel* (1990)
** *Quatre* (1994)
** *Babel* (1997)
** *Tri* (bilduma, 1999)
** *Yacoub* (2001)
** *The Simple Things We Said* (2002)
** *Gabriel Yacoub in concert*
** *Je vois venir...* (2004)
** *De la nature des choses* (2008)

## Kanpo estekak
Martin Carthy

**Martin Carthy** (Hatfield, ) ingeles musikaria da, musika herrikoian diharduena. Folkeko figura, Bob Dylan edo Paul Simon bezalako musikariek mirestu dute. Hainbat taldean izan da, agian ezagunena Steeleye Span izanik.

## Diskografia 
* *Martin Carthy* (1965)
* *Second Album* (1966)
* *Byker Hill* (1967)
* *But Two Came By* (1968)
* *Prince Heathen* (1969)
* *Landfall* (1971)
* *Shearwater* (1972)
* *Sweet Wivelsfield* (1974)
* *Crown of Horn* (1976)
* ''Because It's There* (1979)
* *Out of the Cut* (1982)
* *Right of Passage* (1988)
* *Life and Limb* (1990)
* *Skin and Bone* (1992)
* *Signs of Life* (1998)
* *Waiting for Angels* (2004)
* *Straws in the Wind'' (2006)
Euskal kanadar

**Euskal kanadarrak** (; ) euskaldun jatorria eta kanadar herritartasuna duten gizabanakoak dira.

## Historia 
Frantziar eta britainiarrek aztarna sakonagoak utzi arren, Kanadan ere beste herriak izan ziren, tartean euskaldunak. Jada XVI. mendean Labrador penintsulako Chateau Bay Pasaia, Bermeo, Donibane Lohizune edo Baionako baleazaleen kala eta babeslekua izan zen. Ternua eta Labradorren aurkitzen dituzten aingurak euskal kostaldeen antzekoak ziren. Eskualde frankofonean, Quebec eta inguruan, elur-oreinari  diote, Frantzian  dioten arren. Eskozia Berrian gainera, idi-probak ere egiten dituzte, *ox-pull* idi pare batek egina.

### Euskal baleazaleak Kanadan 
Euskal Herriko baleazaleek Kanadako itsasbazterrean eginiko lehendabiziko pausoak kondairaz beteta zeuden, batez ere balea eta bakailaoa arrantza egiteko guneak sekretuak zirelako XVI. mendean. Ternuak "Uharte Fantasma" ezizena zuen Euskal Herriko arrantzaleen artean. Egungo izena lehendabizikoz 1508an Joao Vaz Corte-Realek erabili zuen.

Batzuek diote 1375ean heldu zirela Ternuara. Beste ikerlari batzuek, berriz, 1412an izan zela eta baionarrak zirela. Hori egiaztatzea zaila da oso, batez ere kabotaje teknika ez ezik itsas zabalean nabigatzeko beste teknikak ere beharrezkoak zirelako. Teoria horren aldekoek esaten dute euskaldunek teknika horiek Islandia aldean ezagutu zituztela, antzinako bikingoetatik ikasita.

Beste teoria frogatugabe batek dio XV. mendean Euskal Herriko baleazale piraten erasoek desagerrarazi zituztela Groenlandiako azken bikingo koloniak.

Lope Martinez de Isasti lezoar historialariak 1625ean idatzi zuen Horietatik handiena Red Bayn izan zen: 900 lagun inguru zituen, eta urtero 15 baleontzi ateratzen zituen. Gaur egun herri hartan bertan Euskal Herriko Baleazaleen Museoa dago, Labradorreko kostaldetan hondoratu zen nao batetik berreskuratutako txalupa bat erakusten duena.

1559an Martin Oihartzabal itsasgizon ziburutarrak *Les voyages aventureux du Capitaine Martin de Hoyarsal, habitant du çubiburu* itsasgida idatzi zuen, bertan Ternuari buruzko lekuen datuak eta distantziak bertaratu nahi zuten itsasgizonentzat gida modura lagungarri izan zitezen bildu zituen. Gerora, 1677an Pierre Etxeberrik idazlan hau lapurterara euskaratu zuen.

Euskaldunek eragina izan zuten eskualdean, toponimian ez ezik baita bertokoen izenetan ere. Aipatzekoa da Saint-Pierre eta Mikeluneko armarrian ikurrina agertzen dela eta abuztuan euskal jaiak egiten dituztela.

Euskaldunak aitzindari baziren ere, europar arrantzaleek —batez ere portugaldarrek eta espainiarrek— gero bisita ugari egin zizkieten Ternuako arrain sardeei.

## Euskal kanadar ezagunak 
* Ignace-Michel-Louis-Antoine d'Irumberry de Salaberry (1752-1828), politikaria
* Charles de Salaberry (1778-1829), militarra
* Charles-René-Léonidas d'Irumberry de Salaberry (1820-1882), militarra
* Rose-Maïté Erkoreka (1976-), aktorea
* Iñaki Gómez Goroztieta (1988-), atleta

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Euskal uruguaitar

**Euskal uruguaitarrak** () euskaldun jatorria eta uruguaitar herritartasuna duten gizabanakoak dira.

Korrelazio zehatza izan ez arren, Uruguaiko biztanleriaren %10aren gurasoetako batek euskal abizen bat du.

## Historia 
Bruno Maurizio Zabalak 1726 Montevideo sortu zuenetik hainbat etorkin ailegatu ziren Uruguaira. XIX. mendearen bigarren zatian bigarren olatua ailegatu zen, Espainiako Gerra Zibilaren amaiera arte iraun zuena.

Bertoko gaztelaniak ere zenbait euskal mailegu ditu: arropei *pilcha* edo zerbait zaharrari *cascarria* diote.

## Euskal uruguaitar ezagunak 

* Atanasio de la Cruz Aguirre (1801–1875), politikaria
* Juan José de Amézaga (1881–1956), politikaria
* Carlos Anaya (1777–1862), politikaria
* Rodney Arismendi (1913–1989), politikari komunista
* Domingo Bordaberry (1889–1952), politikaria
* Juan María Bordaberry (1928–2011), politikaria
* Juan Campisteguy (1859–1937), militarra
* Martín Recaredo Echegoyen (1891–1974), politikaria
* Eduardo Víctor Haedo (1901–1970), politikaria
* Juan Idiarte Borda (1844–1897), politikaria
* Dámaso Antonio Larrañaga (1771–1848), apaiza eta naturalista
* Domingo Ordoñana (1829–1897), enpresaria
* Emilio Oribe (1893–1975), poeta
* Manuel Oribe (1792–1857) militarra
* Alfredo Zitarrosa (1936–1989), abeslaria
* Gonzalo Aguirre (1940-), abokatua
* Antonio Alzamendi (1956-), futbolaria
* Pedro Bordaberry (1960-), politikaria
* Daniel Chavarría (1933-), idazlea
* Diego Forlán (1979-), futbolaria
* Jorge Larrañaga (1956-), politikaria
* José Mujica (1935-), politikaria
* Santiago Ostolaza (1962-), futbolaria
* Jonathan Urretaviscaya (1990-), futbolaria

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Uruguaitar

**Uruguaitarrak** () Uruguaiko herritarrak dira. Uruguaiko gizartea ez da ingurukoak bezain multietnikoa: egungo uruguaitarrak espainiar kolonizatzaileen eta XIX. eta XX. mendeko etorkinen ondorengoak dira. Biztanleriaren %90ak europar jatorria du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kibi

**Kibi** Informatikan erabiltzen den aurrizki bitar bat da, oinarrizko unitate baten multiploa adierazteko erabiltzen dena. Gehienetan bit eta byte unitateekin erabiltzen dira. Kibibyte batek 1024 byte ditu.

Bit kantitate handiak izendatzeko terminoak sortu izan dira SI aurrizki estandarrak erabilita 10 zenbakiaren potentzietarako; adibidez, kilo = 103 = 1000 (kilobit edo kbit), mega- = 106 = 1000000 (megabit edo Mbit) eta giga = 109 = 1000000000 (gigabit edo Gbit). Aurrizki horiek maizago erabiltzen dira byte-multiploetarako, kilobyte (1 kB = 8000 bit), megabyte (1 MB = 8000000bit), eta gigabyte (1 GB = 8000000000bit).

Hala ere, arrazoi teknikoak direla medio, konputagailuetako memorien edukiera neurtzeko askotan bi zenbakiaren potentziak erabiltzen dira, esaterako, 228 = 268435456 byte. Zenbaki baldar horien erabilera sahiestearren, jendeak askotan SI aurrizkiak erabiltzen ditu gutxi gorabeherako zenbakiak adieratzeko, adibidez, erabiltzen da kiloaurrizkia 210 = 1024 zenbakiaren ordez, *mega* 220 = 1048576 zenbakiaren ordez, *giga* 230 = 1073741824 zenbakiaren ordez, eta abar. Adibidez, ausazko sarbidezko memoriazko txip batekin edukiera 228 byte izango litzateke baina 256-megabyteko txipa esan ohi da. Ondoko taulan erakusten dira desberdintasun horiek.

1998an, Nazioarteko Batzorde elektroteknikoak (IEC) estandar bat argitaratu zuen helburu horrekin, hots, aurrizki bitarrezko serie bat 1024 zenbakia 1000 ordez erabiltzen den kasuetarako:

## Erreferentzia lista 
## Kanpo estekak
Miren Ibarluzea

**Miren Ibarluzea Santisteban** (Mungia, Bizkaia, 1984) bertsolaria, itzultzailea eta Euskal Herriko Unibertsitateko itzulpengintza- eta literatura-irakaslea da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Beñat Barandiaran

**Beñat Barandiaran** (Zizurkil, 1978ko urriaren 25a) gipuzkoar gitarra jotzailea eta musikagilea da. Bere ibilbide guztian, Euskal Herriko hainbat talde eta bakarlarirekin ibili da jotzen (Irungo *Debekatua* taldea, Iker Goenaga, Harkaitz Cano, Tolosako Tenpora taldea...).
The Dig

**The Dig** (euskaraz *Indusketa*) LucasArts bideo-joko konpainiaren abentura grafiko bat da. 1995eko azaroaren 30ean argitaratu zen. SCUMM motorra erabili zuen. Soinu banda orkestrala eta aktoreek bikoiztutako ahotsak izan zituen. Berez, abentura grafiko hau eskuz egindako marrazkiez, digitalizatutako marrazkiez eta marrazki bizidun edo animazioen osatua dago.

LucasArts konpainiaren abentura grafiko ia guztiak ez bezala, honakoan ez zen umorezko kontakizun batean oinarritu, zientzia-fikzioa eta astronomian baizik, nahiz eta protagonisten arteko solasaldietan batak besteari aipamen sarkastikoan egiten dizkioten.

Bideo-jokoa Steven Spielberg zinema zuzendariak *Amazing Stories* ("Istorio Harrigarriak") telesailarentzako atal bat izateko sortu zuen kontakizun batean oinarritua dago.

## Argumentua 
Borneoko irrati-teleskopio batek Lurrarekin talka egitera doan asteroide handi bat topatu berri dute, zientzialariek *Atila* izenez bataiatuko dute, V. mendean Europa arpilatu zuen Hunoen erregearen antzera. Hau gerta ez dadin, NASAk espaziora zientzia edo gai bakoitzean aditua den kide banaz osatutako talde bat bidaliko du, eta euren espazio bidaiaren misioa asteroidearen gainazalean lehergailu nuklearrak ipini eta haiek eztandaraziz asteroidearen norantza aldatzea izango da, honela Lurra eta Gizateria osoa berehalako hondamenditik salbatuz.

Halere, misioa arrakastatsua izango dela dirudiean unean, asteroidearen benetako izatea azaleratuko da, alegia, nolabaiteko estralurtar espaziontzia dela, eta bere barnean ikertzera sartu diren hiru astronauta Lurretik milioika urte argitara eta beste galaxia batean dagoen planeta batera garraiatuak izango dira. Itxuraz inongo bizidun adimendurik ez dagoen planeta horretan biziraun eta etxera itzultzeko bidea topatu beharko dute.

## Kanpo estekak 
* *The Dig* abentura grafiko osoa ikusgai. Youtube.com 
* *The Dig*, Mobygames.com 
* *The Dig* abentura grafikoari buruzko artikulua. Adventureclassicgaming.com
Maialen Errotabehere

**Maialen Errotabehere** (Arrosa, Nafarroa Beherea, 1983) euskal abeslaria da, pop-rocken, bluesen, gospelen eta musika herrikoian diharduena. Zortzi urterekin hasi zen kantuan, Ezpela abesbatzan hain zuzen ere.

## Diskografia 
* *Nere mundua* (2004, Agorila)
* *Askatasunen ibaia* (2007, Agorila)
* *Biluzik* (2014, Agorila)

## Erreferentziak
Operation Petticoat

***Operation Petticoat*** () 1959ko komedia filma da, Bigarren Mundu Gerran girotutakoa, Blake Edwards estatubatuar zinemagileak zuzendu zuena. Cary Grant, Tony Curtis eta Dina Merrill izan ziren antzezle nagusiak.

Paul King, Joseph B. Stone, Stanley J. Shapiro eta Maurice Richlinek idatzitako gidoia Oscar sarirako izendatua izan zen. Henry Mancini ez zen kredituetan agertu, soinu banda David Rosek eta biek ondu bazuten ere.

## Argumentua 
Bigarren Mundu Gerra (1939-1945), Pazifikoko Frontea. Matt T. Sherman kapitaina eta Nicholas Holden lehen ofiziala buru duen USS Tigerfish itsaspekoak hainbat abentura eta gorabehera izango ditu. Itsaspekoan AEBetako Itsas Armadako erizain talde bat hartzen dutelarik, tentsioa piztuko da emakumeen eta marinel zakarren artean, eta zenbait pasarte xelebre sortuko.

## Aktoreak 
* Cary Grant : Matt T. Sherman, korbeta kapitaina (gerora almirante ordea)
* Tony Curtis : Nicholas Holden, bigarren teniente ofiziala (gerora kapitaina)
* Joan O'Brien : Dolores Crandall erizaina
* Dina Merrill : Barbara Duran erizaina
* Gene Evans : Molumphry, makinen burua
* Dick Sargent : Stovall entseina
* Virginia Gregg : Edna Heywood erizaina
* Robert F. Simon : J.B. Henderson kapitaina
* Robert Gist : Watson tenientea
* Gavin MacLeod : Ernest Hunkle
* George Dunn : «Profeta»
* Dick Crockett : Harmon
* Madlyn Rhue : Reid erizaina
* Marion Ross : Colfax erizaina
* Clarence Lung : Ramon Gillardo sarjentua
* Frankie Darro : Dooley botikako bigarrente agentea
* Tony Pastor Jr. : Fox
* Robert F. Hoy : Reiner
* Nicky Blair : Kraus itsasgizona
* John W. Morley : Williams
* Arthur O'Connell : Sam Tostin, makinetako bigarren burua
* Alan Scott : Suntsiketetako bigarrena

## Iruditegia 

Irudi:Operation Petticoat trailer 2.jpg|Dina Merrill, Cary Grant eta Robert Gist aktoreak.
Irudi:Operation Petticoat trailer 1.jpg|Marion Ross, Madlyn Rhue eta Virginia Gregg aktoreak.

## Kanpo estekak 
* *Operation Petticoat* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Operation Petticoat* filma osoa ingelesez ikusgai. Youtube.com 
* *Operation Petticoat* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Euskal paraguaitar

**Euskal paraguaitarrak** () euskaldun jatorria eta paraguaitar herritartasuna duten gizabanakoak dira.

## Historia 
Domingo Martinez de Irala gipuzkoar konkistatzaileak Asunción hiria sortu zuen 1541ean. Espainiar Inperioaren garaian, hainbat buruzagi euskaldun izan zituen Paraguai, tartean Ortiz de Zárate, Ortiz de Vergara, eta beste abarrak. XIX. mendearen bigarren zatian bigarren olatua ailegatu zen, Espainiako Gerra Zibilaren amaiera arte iraun zuena.

## Euskal etxeak 
Herrialdeak euskal etxe bakarra du:
* Euskal Etxea Jasone (Asunción)

## Euskal paraguaitar ezagunak 

* Higinio Uriarte, politikaria
* Juan Bautista Eguzquiza Isasi, politikaria
* Emilio Aceval, politikaria
* Juan Antonio Escurra, politikaria
* Juan Bautista Gaona, politikaria
* Manuel Gondra, politikaria
* Eligio Ayala, politikaria
* José Félix Estigarribia Insaurralde, politikaria
* Juan Manuel Frutos Escurra, politikaria
* Federico Chaves Careaga, politikaria
* Efraín Alegre, abokatua
* Josu Arketa, apaiza
* Dionisio Borda, politikaria
* Luis Caminos, militarra
* Ignacio Gogortza, apezpikua
* Vicente Ignacio Iturbe, militarra
* Nicolás Leoz, kirol agintaria
* Margarita Pildayn, abeslaria
* Yerutí Pildayn, telebista-aurkezlea
* José Sasiain, futbolaria
* Juan Valeriano Zeballos, militarra
* Gerónimo Zubizarreta, politikaria
* Ramón Zubizarreta, kirol agintaria

Fitxategi:Emilio Aceval.jpg|Emilio Aceval(1853-1931)
Fitxategi:Eligio ayala.jpg|Eligio Ayala(1879-1930)
Fitxategi:Manuel Gondra 1920.jpg|Manuel Gondra(1871-1927)
Fitxategi:Jose Estigarribia.jpg|José Félix Estigarribia(1887-1940)
Fitxategi:Nicolas Leoz.jpg|Nicolás Leoz(1928-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
José Félix Estigarribia

**José Félix Estigarribia Insaurralde** (Caraguatay,  – Altos, ) paraguaitar militar, politikari eta diktadorea izan zen.

Chacoko gerran nabarmendu zen eta Paraguaiko herria ordezkatu zuen Buenos Airesko bake konferentzian (1938). Errepublikako lehendakari hautatu zuten 1939. urtean eta 1940an diktadore izendatu zuen bere burua. Aire istripu batean hil zen. Harena da *Memorias sobre la guerra del Chaco* (Chacoko gerrari buruzko oroipenak) obra.

## Erreferentziak
Xabier Iriondo

**Xabier Iriondo** (Milan, ) italiar musikaria da, rock musikan diharduena. Isola auzoan jaio zen, aita euskalduna eta ama italiarra izanik. Afterhours taldea sortzeaz gain, 2010ean Soundmetak eremua sortu zuen jaioterrian. 2012an *Irrintzi * izeneko bakarkako lana grabatu zuen.
Petrus Plancius

**Petrus Plancius** (Heuvelland (), Belgika, 1552 &ndash; 1622ko maiatzaren 15a), **Pieter Platevoit** jatorriz, flandestar teologo, kartografo eta astronomoa izan zen. Mercator proiekzioa nabigazio mapetan ezartzeagatik ezaguna egin zen, baita longtitudea neurtzeko metodo berri bat garatzeagatik. Nabigaziorako hainbat gida argitaratu zituen eta bere lanik ezagunena munduko mapa den  *Nova et exacta Terrarum Tabula geographica et hydrographica* (1592) izan zen.

## Biografia 
Jatorrizko izena **Pieter Platevoet,** Dranouter-en jaioa, orain Heuvelland, Mendebaldeko Flandria. Alemanian eta Ingalaterran teologia ikasketak egin zituen eta 24 urte zituela holandako Elizako ministro bihurtu zen.

Inkisizioa-ren beldurra zela eta, Bruselas-etik Amsterdam-era alde egin zuen. Bertan nabigazioa eta kartografiari buruzko jakin-mina piztu zitzaion eta zorionez Portugaletik ekarri berriko itsas ibilbideak aztertzeko aukera izan zuen. Hala bada, Indietarako itsas bideen aditu bihurtu zen.

### Kartografoa 
Holandako Ekialdeko Indietako Enpresaren sortzaileetako bat izan zen eta honentzat 100 mapa baino gehiago sortu zituen. Enpresaren kartografoa izan zen.

1592an berak egindako mapa ezagunena argitaratu zuen, hots,  *Nova et exacta Terrarum Tabula Geographica et hydrographica*. Horrez gain, nabegazio gidak eta egutegiak ere argitaratu zituen eta longitudea zehazteko metodo berri bat garatu zuen. Bestalde, itsas mapetan Mercator proiekzioa metodoa ezarri zuen.

## Mapak 

File:1590 Orbis Terrarum Plancius.jpg|Orbis Terrarum En 1590
File:1594 Orbis Plancius 2,12 MB.jpg|Orbis Terrarum 1594
File:1592 4 Nova Doetecum mr.jpg|Nova Frantzia .. Terra Nova 1592
File:1592 Insullae Moluc. Plancius.jpg|Insulae Moluccae 1592
Full Throttle (1995eko bideo-jokoa)

***Full Throttle*** () LucasArts bideo-joko konpainiaren abentura grafiko bat da. 1995eko apirilaren 30ean argitaratu zen. SCUMM motorra erabili zuen. Tim Schafer programatzaileak diseinatu zuen.

## Argumentua 
2040. urtea. Ben itxura zakarreko eta bere errepide bizitzari leial zaion "Polecats" motorzale taldearen burua da. Nahi gabe, Corley Motors konpainiaren zuzendaria den Malcolm Corley hiltzeko dagoen egitasmo ezkutuan kakanahastuko dute. Egitasmo horren antolatzailea Adrian Ripburguer da, konpainiaren zuzendari ordea, pertsonaia ilun eta guztiz manipulatzailea, bere asmoa betetzeko aurrean jartzen zaion oztopo oro nola edo hala erditik kentzeko zalantzarik izango ez duena, motor konpainia furgoneta faktoria batean bilakatzeko helburuz, eta honela motorzale bizimodu berezi horren izpirituaren inguruan dagoenari amaiera emanez. Ezkutuko egitasmo honetako alboko efektuaren ondorioz Benen motorzale taldekideak espetxean amaituko dute, eta Ben berak Corley zaharraren hilketaren susmagarria izateagatik poliziaren jazarpena jasan beharko du. Nahasmen guzti hau, nola ez, Ripburguer eta bere morroien lana izango da.

## Ahotsak 
* Roy Conrad: Ben eta Aita Torque
* Kath Soucie: Maureen "Mo" Corley
* Hamilton Camp: Malcolm Corley
* Mark Hamill: Adrian Ripburger
* Tress MacNeille: Suzi
* Jack Angel: Bolus
* Maurice LaMarche: Nestor

## Kanpo estekak 
* *Full Throttle* abentura grafiko osoa ikusgai. Youtube.com 
* *Full Throttle*, Mobygames.com
Simon & Garfunkel

**Simon & Garfunkel** New Yorkeko folk rock duoa izan zen, Paul Simon eta Art Garfunkel kantautoreek osatua. 1960ko hamarkadako talderik ospetsuenetariko bat eta, The Beatles, The Beach Boys eta Bob Dylanekin batera, kontrakulturaren ikur bilakatu ziren. Bere abestirik ezagunenak "The Sound of Silence" (1964), "Mrs. Robinson" (1968), "Bridge over Troubled Water" (1969) eta "The Boxer" (1969) izan ziren. 1970ean banatu zirenetik, zenbait aldiz bildu dira, ezagunena 1981ean "The Concert in Central Park" emanaldian, non 500.000 ikusle baino gehiago izan zituzten.

## Diskografia 
### Estudioko albumak 
* *Wednesday Morning, 3 A.M.* (1964)
* *Sounds of Silence* (1966)
* *Parsley, Sage, Rosemary and Thyme* (1966)
* *Bookends* (1968)
* *Bridge over Troubled Water* (1970)

### Zuzeneko albumak 
* *The Concert in Central Park* (1981)
* *Live from New York City, 1967* (2002)
* *Old Friends: Live on Stage* (2004)
* *Live 1969* (2008)

### Soinu bandak 
* *The Graduate* (1968, Dave Grusinekin)

### Bildumak 
* ''Simon and Garfunkel's Greatest Hits* (1972)

## Grammy sariak 
Bikoteak Grammy Sariak hiru aldiz eskuratu du:
* 1969an, "Mrs. Robinson" singlearekin, *The Graduate* soinu bandan jasota.
* 1971n, *Bridge over Troubled Water'' albumarekin. 
* 2003, bizitza osoko ibilbidetik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Simon & Garfunkelen webgune ofiziala.
Swords gaztelua

**Swords gaztelua** (irlanderaz *Caisleán Sord* eta ingelesez *Swords Castle*) Irlandako Swords udalerrian dagoen gaztelu bat da, Dublin hiriburuaren iparraldean. Herrigunean bertan dago.

1200 inguruan Dublingo Apezpikuaren egoitza izateko eraikia izan zen. Militarki inoiz ez zen gaztelu garrantzitsua izan, baina 6.000 m²-ko azalera harresitua zuen, iparraldean dorre batekin, ziurrenik kondestablearen bizilekua zena, bai eta hegoaldeko atari ikusgarri bat ere. Baliteke zaindaria atariaren ezkerreko gelan egotea, eskuineko gelan atezaina legoke, eta apaizaren gela haren gainaldean. Alboko kapera XIII. mendearen amaieraldera eraiki zen eta ziurrenik artzapezpikuaren otoitzlekua litzateke.

XIX. mendean lorategi gisa erabilia izan zen, eta Irlandako Eliza estatutik banatzean saldua.

## Iruditegia 

Irudi:Swords castle front gate.jpg|Ataria.
Irudi:Swords Castle.JPG|Harresia.
Irudi:Swords Castle, Dublin.tif|Harresia.
Irudi:Swords Chapel (Comyn's Chapel) 1200AD.jpg|Kaperaren barnealdea.

## Kanpo estekak 
* Swords gazteluari buruzko informazioa. Fingaleko Kontseiluaren webgunea 
* Swords gazteluari buruzko informazioa. Swords-Dublin.com
Sean Young

**Mary Sean Young** (Louisville, Kentucky, 1959ko azaroaren 20a) estatubatuar aktore bat da.

Nagusiki *Blade Runner* (1982) eta *Dune* (1984) filmak antzezteagatik ezaguna da. Antzeztutako beste film nabarmenen artean honakoak daude: *Stripes* (1981), *Wall Street* (1987), *Cousins* (1989) eta *Ace Ventura: Pet Detective* (1994).

## Filmografia 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai
America Vera-Zavala

**America Vera-Zavala** (Errumanian, 1976ko urtarrilaren 16an) txiletar eta perutar jatorriko suediar politikari eta idazle politikoa da. Suediako Alderdi Ezkertiarreko kidea da. Justizia globalaren aldeko mugimenduko ekintzaile sutsua da. 2001ean Suediako ATTAC atalaren sortzailetako bat izan zen.

Errumanian jaioa, America Luis R. Vera txiletar film-zuzendariaren eta María Rosario Zavala perutarraren alaba da. Gaztetan Suediara joan zen bizitzera eta Stockholmeko Åkersberga aldirian hazi zen. 1993an Ezker Gazteko kide egin zen, Alderdi Ezkertiarraren gazte erakundekoa. Bruselan bizi izan zen 4 urtez, non Alderdi Ezkertiarreko laguntzaile izan zen Europar Parlamentuan.

Americak hainbat lan argitaratu ditu demokrazia parte-hartzailearen eta globalizazioaren inguruan.

## Bibliografia 
* (2001) *Global rättvisa är möjlig* ("Justizia Globala Posible Da") / egilekidea: Johan Norberg, Skarpnäck: Pocky/Tranan, .
* (2003) *Deltagande demokrati* ("Demokrazia Parte Hartzailea"), Stockholm: Agora, .
* (2006) *Ett annat Sverige är möjligt* ("Beste Suedia Bat Posible Da") / egilekidea: Johan Norberg, Stockholm: Pocky, 

## Kanpo-loturak 
*  America Vera-Zavalaren webgunea
Stripes

**Stripes** (euskaraz *Zerrendak*) 1981eko Ivan Reitman eslovakiar-kanadar zinema zuzendariak zuzendutako komedia film bat da. Bill Murray, Harold Ramis, Warren Oates, P. J. Soles eta John Candy aktoreek antzeztu zuten.

Izenburuak AEBtako banderaren zerrendei aipamen egiten die. *Police Academy* (1984) komedia filmaren antza handia duen filma da, hura polizia akademia batean girotua zegoen bitartean hau koartel militar batean dago.

Handik gutxira, Reitman zuzendariak eta Murray eta Ramis aktoreek *Ghostbusters* (1984) eta *Ghostbusters II* (1989) komedia film ospetsuak elkarrekin batera egin zituzten.

## Argumentua 
John Winger (Bill Murray) taxilari erosko eta hitzontziak ordu gutxiren buruan bere lana, autoa eta apartamentua galtzeaz gain bere neskalagunak ganoragabeko bat izateagatik lagako du. Bere burua galtzailetzat jo eta honenbesteko zorigaitzetik ihes egiteko bere burua AEBtako Armadako soldadu izateko izen emango du. Gainera, bere erabakiari buruz Russell Ziskey (Harold Ramis) adiskideminarekin hitz egitean, hark ere berarekin batera erreklutamentu bulego batera joan eta biek bolondres aurkeztuko dira. Behin Armadaren Koartelean daudela, oinarrizko entrenamendua jasoko dute: armei buruzko irakasgaiak eta batez ere derrigorrezko korrikaldiak. Berehala xelebre txoro parrandazale pare bat direla argi utziko dute, nahiz eta bere soldadukideak, ofizial eta militar agintariak ere xelebrekeriak egiten atzean ez gelditu...

## Aktoreak 
* Bill Murray: John Winger kaporala
* Harold Ramis: Russell Ziskey kaporala
* Warren Oates: Hulka lehen mailako sarjentua
* P. J. Soles: Stella Hansen
* Sean Young: Louise Cooper
* John Candy: Dewey "Ox" Oxberger kaporala
* John Larroquette: Stillman kapitaina
* John Voldstad: Stillmanen laguntzailea
* John Diehl: Cruiser kaporala
* Lance LeGault: Glass kolonela
* Conrad Dunn: Francis "Psycho" Soyer kaporala
* Judge Reinhold: Elmo Blum kaporala
* Fran Ryan: Taxian doan alarguna
* Joe Flaherty: Muga zaindaria
* Dave Thomas: M.C.
* Robert J. Wilke: Barnicke jenerala
* Lois Areno: Stillmanen neskalaguna
* Timothy Busfield: Kanoidun soldadua
* Bill Paxton: Soldadua

## Kanpo estekak 
* *Stripes* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Stripes* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Urko Pardo

**Urko Rafael Pardo Goas** (Brusela, Belgika, 1983ko urtarrilaren 28a) euskal eta galiziar jatorriko belgikar futbolari oha da, batik bat APOEL klubean jokatu zuena. Atezain lanetan aritzen zen.

## Estatistikak 
*2021ko abuztuaren 10ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Palmaresa 
;Olympiacos
* Greziako Superliga (1): 2010/11

;APOEL
* Zipreko Lehen Maila (4): 2012/13, 2013/14, 2014/15, 2015/16
* Zipreko Kopa (2): 2013/14, 2014/15
* Zipreko Superkopa (1): 2013

## Kanpo estekak 
*  Urko Pardoren webgunea
*  Urko Pardoren Twitter kontua
Robert Blake

**Robert Blake** izan daiteke:

* **Robert Blake** (1599-1657), ingeles almirantea;
* **Robert Blake** (1918-2004), estatubatuar psikologia irakaslea;
* **Robert Blake** (1933-2023), estatubatuar aktorea.
Blake Edwards

**William Blake Crump** (Tulsa,  - Santa Monica, ), **Blake Edwards** izengoitiz ezaguna, estatubatuar aktore, zinema gidoigile eta zinema zuzendaria izan zen. 2004an Ohorezko Oscar Saria lortu zuen.

## Filmografia 
Taula honetan ikus daitezke zuzendutako filma bakoitzaren bi aktore, enpresa ekoizlea eta beste izenburuak (gaztelaniaz, frantsesez):

## Erreferentziak 
*

## Kanpo estekak
Howard the Duck (filma)

**Howard the Duck**, Erresuma Batuan **Howard: A New Breed of Hero** berrizendatua (euskaraz *Howard Ahatea*, edota *Howard: Heroi Kasta Berria*) 1986ko Willard Huyck estatubatuar zinema zuzendarik zuzendutako zientzia-fikziozko komedia film bat da. 1970eko hamarkadako Steve Gerber eta Val Mayerik komikigileen izenburu berdineko *Howard the Duck* komikian oinarritua sago. Lea Thompson, Jeffrey Jones eta Tim Robbins aktoreek antzeztu zuten. George Lucasek ekoiztu zuen.

Filma estreinatzeko garaian sekulako kritika txarrak jaso zituen, eta etekin ekonomikoen aldetik filma burutzeko xahutu zen diru kopuruaren irabazi berberak izan zituen. Noiz edo noiz burutzen diren inoizko film txarrenen zerrendetan postu ezberdinetan sailkatua ere agertu ohi da, garaiko kritikarien arabera bere emaitza kaxkarren gakoa komikiko pertsonaia honen filma izaki marrazki bizidunekin egin beharrean izaki bizidunekin egitean egon zen, halere gaur egun bere gidoi zeharo txarraren errua dela gehiago azpimarratzen da. Dena den, gaur egun eta kritikarien joeraren aurka eginez komikizaleen artean kultuzko filma bilakatu da.

## Argumentua 
Planeta urrun batetik, eta espazio-laborategi bateko akats baten ondorioz, Lurrera izaki bitxi bat telegarraiatua iritsi berri da, Howard (Chip Zien) deitzen dela dioen ahatea. Cleveland hirian Beverly (Lea Thompson) izeneko rock talde bateko abeslaria den neska gazte batek bere etxean bizitzen utziko dio. Jenning doktoreak (Jeffrey Jones) bere jatorrizko planetara itzularazten saiatzean, esperimentuaren deabruzko energiak berau atzeman eta Jaun Ilunean (Brian Steele) bilakatuko du, orduan Howardek hari aurre egin beharko dio

## Aktoreak 
* Lea Thompson: Beverly Switzler
* Tim Robbins: Phil Blumburtt
* Jeffrey Jones: Walter Jenning doktorea
* David Paymer: Larry
* Paul Guilfoyle: Welker tenientea
* Chip Zien (*ahotsa*): Howard T. Duck
* Liz Sagal: Ronette
* Dominique Davalos: Cal
* Holly Robinson: K.C.
* Tommy Swerdlow: Ginger Moss
* Richard Edson: Ritchie
* Miles Chapin: Carter
* Paul Comi: Chapin doktorea
* Richard McGonagle: Lehenbiziko polizia
* Virginia Capers: Cora Mae
* Miguel Sandoval: Tabernako arduraduna
* William Hall: Hanson ofiziala
* Thomas Dolby: Rock Clubeko tabernaria
* Richard Kiley (*ahotsa*): Kosmosa
* Debbie Lee Carrington (*ahotsa*): Ahateak
* Brian Steele (*ahotsa*): Unibertsoko Jaun eta Jabe Iluna

;Ahateak antzeztu zituzten aktoreak:
* Ed Gale
* Tim Rose
* Steve Sleap
* Peter Baird
* Mary Wells
* Lisa Sturz
* Jordan Prentice

## Kanpo estekak 
* *Howard the Duck* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Howard the Duck* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Peter Fox

**Pierre Baigorry** (Berlin, ), **Peter Fox**, **Enuff** edo **Pete Fox** ezizenez ezaguna, alemaniar musikaria da, reggae eta hip hop estiloetan diharduena.Ama Ipar Euskal Herrikoa zuen. Seeed taldearen kidea izateaz gain, bakarka ere aritu da.

## Diskografia 
* *Stadtaffe* (2008)
* *Peter Fox & Cold Steel - Live aus Berlin* (2009)

## Kanpo estekak
Roland Orzabal

**Roland Jaime Orzabal de la Quintana** (Portsmouth, ) britainiar musikaria da, new wave eta pop rock estiloetan diharduena. Tears for Fears taldearen sortzaile eta bigarren abeslaria izateaz gain, bakarka ere aritu da.

## Diskografia 
* *Elemental* (1993)
* *Raoul and the Kings of Spain* (1995)
* *Tomcats Screaming Outside* (2001)
Rupert de Larrinaga

**Rupert Ashworth Ramon de Larrinaga** (Liverpool, ) eskialari eta militar ohia da.

1952ko Osloko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen, eslalom erraldoian hain zuzen ere.

Erresuma Batuko Armadaren kidea, koronel izan zen Alemaniako okupazioaren garaian.

## Erreferentziak