Aleksei Nikolaievitx Tolstoi

**Aleksei Nikolaievitx Tolstoi** (errusieraz: Алексе́й Никола́евич Толсто́й; Pugatxov, 1883ko urtarrilaren 10agreg./1882ko abenduaren 29ajul. - Mosku, 1945 otsailaren 23a) errusiar idazlea izan zen. Eleberriak eta ipuinak idatzi zituen, batez ere. Konde baten semea zen, eta Leon Tolstoi XIX. mendeko eleberrigilearen familiakoa. Ingeniaritza-ikasketak egin zituen San Petersburgoko Unibertsitatean. Boltxebikeen Urriko Iraultzaren garaian, Zurien aldekoa izan zen, eta Gerra Zibila amaitzean, Europako mendebaldera atzerriratu zen (1919-1923). 1923an, Errusiara itzuli, eta hantxe geratu zen. Ipuin-kontalari trebea zen eta era askotako lanak idatzi zituen, denbora pasakoak asko. Lan ezagunenak hauek dira: *Detstvo Nikity* (1921, *Nikitaren haurtzaroa*), beste bi libururekin batera bere haurtzaroko eta gaztaroko autobiografia biltzen duena; *Siostry* (1920-1921, *Ahizpak*), *Vosemnadtsaty god* (1927-1928, *1918. urtea*), eta *Khmuroie utro* (1940-1941, *Goiz iluna*) trilogia; *Piotr I* (1929-1945, *Petri Lehena*) historia-eleberri amaitu gabea, eta *Ivan Izugarria* (1943) antzerkia.

## Lanak 

;Eleberriak
* *Txudaki* (1911)
* *Khromoi barin* (1912)
* *Aelita* (1923)
* *Pokhozhdenia Nevzorova, ili Ibikus* (1924)
* *Giperboloid inzhenera Garina* (1927)
* *Emigranty* (1931)
* *Khozhdenie po mukam* (hiru liburukitan):
** *Siostry* (1922)
** *18-i god* (1928)
** *Khmuroie utro* (1941)
* *Piotr Pervy* (1934)

;Eleberri laburrak eta ipuinak
* *Staraia baxnia* (1908)
* *Arkhip* (1909)
* *Petuxok (Nedelia v Turgeneve)* (1910)
* *Svatovstvo* (1910)
* *Mixuka Nalymov (Zavolzhie)* (1910)
* *Aktrisa (Dva druga)* (1910)
* *Metxtatel (Aggei Korovin)* (1910)
* *Neverny xag (Povest o sovestlivom muzhike)* (1911)
* *Kharitonovskoie zoloto* (1911)
* *Prikliutxenia Rasstiogina* (1913)
* *Liubov* (1916)
* *Prekrasnaia dama* (1916)
* *Obyknovenny txelovek* (1917)
* *Den Petra* (1918)
* *Prostaia duxa* (1919)
* *Txetyre veka* (1920)
* *V Parizhe* (1921)
* *Graf Kaliostro* (1921)
* *Detstvo Nikity* (1922)
* *Povest Smutnogo vremeni* (1922)
* *Sem dnei, v kotorye byl ograblen mir (Soiuz piati)* (1924)
* *Txornaia piatnitsa* (1924)
* *Golubye goroda* (1925)
* *Vasili Sutxkov* (1927)
* *Byvaly txelovek* (1927)
* *Velikosvetskie bandity* (1927)
* *Moroznaia notx* (1928)
* *Gadiuka* (1928)
* *Khleb (Oborona Tsaritsyna)* (1937)
* *Ivan Grozny* (*Oriol i orlitsa*, 1942; *Trudnye gody*, 1943)
* *Russki kharakter* (1944)
* *Strannaia istoria* (1944)
* *Drevni put*
* *Na ostrove Khalki*
* *Rukopis, naidennaia pod krovatiu*
* *V snegakh*
* *Mirazh*
* *Ubistvo Antuana Rivo*
* *Na rybnoi lovle*

;Haurrentzako ipuinak
* *Zolotoi kliutxik, ili Prikliutxenia Buratino* (1936)
* *Rusalotxi skazki*
** *Polevik* (1909)
** *Khoziain* (1909)
** *Rusalka (Neugomonnoie serdse)* (1910)
** *Ivan da Maria* (1910)
** *Vedmak* (1910)
** *Vodianoi* (1910)
** *Kikimora* (1910)
** *Diki kur* (1910)
** *Ivan-tsarevitx i Alaia-Alitsa* (1910)
** *Solomenny zhenikh* (1910)
** *Strannik i zmei* (1910)
** *Prokliataia desiatina* (1910)
** *Zveriny tsar* (1910)
** *Sinitsa* (1918)
* *Sorotxi skazki*
** *Soroka* (1909)
** *Myxka* (1909)
** *Koziol* (1909)
** *Jozh (Jozh-bogatyr)* (1909)
** *Zaiats* (1909)
** *Mudrets* (1909)
** *Verbliud* (1909)
** *Gorxok (Malenki felieton)* (1909)
** *Kartina* (1909)
** *Lisa* (1910)
** *Kot Vaska* (1910)
** *Sova i kot* (1910)
** *Gusak* (1910)
** *Ratxia svadba* (1910)
** *Portotxki* (1910)
** *Muravei* (1910)
** *Petuxki* (1910)
** *Merin* (1910)
** *Kuriny bog* (1910)
** *Maxa i myxki* (1910)
** *Rys, muzhik i medved* (1910)
** *Velikan* (1910)
** *Mixka i lexi* (1910)
** *Baxkirii* (1910)
** *Serebrianaia dudotxka* (1910)
** *Smirny muzh* (1910)
** *Bogatyr Sidor* (1910)

* *Polkan* (1909)
* *Topor* (1909)
* *Vorobei* (1911)
* *Zhar-ptitsa* (1911)
* *Prozhorlivy baxmak* (1911)
* *Snezhny dom* (1911)
* *Fofka* (1918)
* *Kot smetanny rot* (1924)
* *Kak ni v txiom ne byvalo* (1925)
* *Rasskaz o kapitane Gatterase, o Mite Strelnikove, o khuligane Vaske Taburetkine i o zlom kote Khame* (1928)

;Antzezlanak
* *Putexestvie na Severny polius* (1900)
* *O jezhe, ili Nakazannoie liubopytstvo* (1900eko hamarkada)
* *Diavolski maskarad, ili Kovarstvo Apollona* (1900eko hamarkada)
* *Mukha v kofeie (Spletni, kotorye kontxaiutsia plokho)* (1900eko hamarkada)
* *Duel* (1900eko hamarkada)
* *Opasny put, ili Gekata* (1900eko hamarkada)
* *Spasatelny krug estetizmu* (1900eko hamarkada)
* *Dotx kolduna i zakoldovanny korolevitx* (1908)
* *Netxaiannaia udatxa* (1911)
* *Den Riapolovskogo* (1912)
* *Nasilniki (Lentiai)* (1912)
* *Molodoi pisatel* (1913)
* *Kukuxkiny sliozy* (1913)
* *Den bitvy* (1914)
* *Netxistaia sila* (1916)
* *Kasatka* (1916)
* *Raketa* (1916)
* *Mrakobesy (Gorki tsvet, Akila)* (1917-1940)
* *Liubov – kniga zolotaia* (1918)
* *Smert Dantona* (1919)
* *Bunt maxin* (1924)
* *Zagovor imperatritsy* (P. Stxiogolevekin batera, 1925)
* *Azef* (P. Stxiogolevekin batera, 1925)
* *Polina Gebl* (P. Stxiogolevekin batera, 1925)
* *Txudesa v rexete* (1926)
* *Na dybe* (1929)
* *Eto budet* (P. Sukhotinekin batera, 1931)
* *Orango* (A. Startxakovekin batera, 1932)
* *Patent № 117* (A. Startxakovekin batera, 1933)
* *Piotr I* (1935-1938)
* *Put k pobede* (1938)
* *Txortov most* (1938)
* *Zolotoi kliutxik* (1938)
* *Fiurer* (1941)
* *Ivan Grozny*
** *Oriol i orlitsa* (1942)
** *Trudnye gody* (1943)

## Zinema 
* *Khromoi barin*: 1915ean estreinatutako filma.
* *Khromoi barin*: 1920an estreinatutako filma.
* *Aelita*: 1924an Jakov Protazanovek zuzendu eta Julia Solntseva, Igor Ilinski eta Nikolai Tsereteli aktoreek antzeztutako filma.
* *Khromoi barin*: 1928an Konstantin Eggertek zuzendu eta Konstantin Eggert, Vera Mailnovskaia eta Mikhail Klimov aktoreek antzeztutako filma.
* *Piotr Pervy*: 1937tik 1938ra Vladimir Petrovek zuzendu eta Nikolai Simonov, Nikolai Txerkasov eta Alla Tarasova aktoreek antzeztutako filma.
* *Zolotoi kliutxik*: 1939an Aleksandr Ptuxkok zuzendu eta Aleksandr Stxagin, Sergei Martinson eta Olga Xaganova-Obraztsova aktoreek antzeztutako filma.
* *Khozhdenie po mukam*: 1957tik 1959ra Grigori Roxalek zuzendu eta Rufina Nifontova, Nina Veselovskaia, Vadim Medvedev eta Nikolai Gritsenko aktoreek antzeztutako filma. 
* *Prikliutxenia Buratino*: 1958an Ivan Ivanov-Vano eta Dmitri Babitxenkok zuzendutako marrazki biziduna.
* *Giperboloid inzhenera Garina*: 1965ean Aleksandr Ginzburgek zuzendu eta Jevgeni Jevstigneiev, Vsevolod Safonov eta Mikhail Astangov aktoreek antzeztutako filma.
* *Gadiuka*: 1965ean Viktor Ivtxenkok zuzendu eta Ninel Myxkova, Boris Zaidenberg eta Aleksandr Movtxan aktoreek antzeztutako filma.
* *Krakh inzhenera Garina*: 1973an Leonid Kvinikhidzek zuzendu eta Oleg Borisov, Nonna Terentieva eta Aleksandr Beliavski aktoreek antzeztutako filma.
* *Prikliutxenia Buratino*: 1975ean Leonid Netxaievek zuzendu eta Dmitri Iosifov, Tatiana Protsenko eta Roman Stolkarts aktoreek antzeztutako filma.
* *Khozhdenie po mukam*: 1977an Vasili Ordynskik zuzendu eta Juri Solomin, Irina Alfiorova eta Svetlana Penkina aktoreek antzeztutako telesaila.
* *Junost Petra*: 1980an Sergei Gerasimovek zuzendu eta Dmitri Zolotukhin, Tamara Makarova eta Aleksei Jemelianov aktoreek antzeztutako filma.
* *V natxale slavnykh del*: 1980an Sergei Gerasimovek zuzendu eta Dmitri Zolotukhin, Tamara Makarova eta Natalia Bondartxuk aktoreek antzeztutako filma.
* *Pokhozhdenia grafa Nevzorova*: 1982an Aleksandr Pankratov-Txornyk zuzendu eta Lev Borisov, Piotr Stxerbakov eta Vladimir Samoilov aktoreek antzeztutako filma.
* *Formula liubvi*: 1984an Mark Zakharovek zuzendu eta Nodar Mgaloblixvili, Jelena Valiuxkina eta Aleksandr Mikhailov aktoreek antzeztutako filma.
* *Prodelki v starinnom dukhe*: 1986an Aleksandr Pankratovek zuzendu eta Daria Mikhailova, Vladimir Samoilov eta Nikolai Trofimov aktoreek antzeztutako filma.
* *Sapozhnik i Rusalka*: 1989an Valeri Ugarovek zuzendutako marrazki biziduna.
* *Detstvo Nikity*: 1992ean estreinatutako filma.
* *Piękna nieznajoma*: 1992an Jerzy Hoffmanek zuzendu eta Grażyna Szapołowska, Wojciech Malajkat eta Beata Tyszkiewicz aktoreek antzeztutako filma.
* *Mily drug davno zabytykh let*: 1996an Samson Samsonovek zuzendu eta Aleksandr Mikhailov, Anna Tikhonova eta Viatxeslav Tikhonov aktoreek antzeztutako filma.
* *Noveixie prikliutxenia Buratino*: 1997an Din Makhamatdinovek zuzendu eta Kristina Orbakaitė, Nataxa Koroliova eta Aleksandr Kalianov aktoreek antzeztutako filma.
* *Zheltukhin*: 2002an estreinatutako marrazki biziduna.
* *Khozhdenie po mukam*: 2017an Konstantin Khudiakovek zuzendu eta Anna Txipovskaia, Julia Snigir eta Leonid Bitxevin aktoreek antzeztutako telesaila.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak