Abaritz

**Abaritza** edo **txaparra** (*Quercus coccifera*) zuhaixka espezie bat da, pagazeoen familiako haritz mota bat, jatorria Mediterraneo ertzean duena. Hostoiraunkorra izaki, artearen antza du.

Espezie Mehatxatuen EAEko Katalogoan sarturik dago "interes berezikoa" kategorian.

## Taxonomia 
Lineok deskribatu zuen Zientziarako Species Plantarum liburuan, 1753. urtean.

### Izena 
Generoaren *Quercus* izenaren barnean Euskal Herrian ohikoak diren zuhaitz asko aurkitzen dira, abaritzaz gain haritza, artea, erkametza... Espeziearen *coccifera* izena latinetik dator eta "baiak dituena" esan nahi du.

Espainiako hainbat tokitan "chaparro" esaten zaio, eta euskarazko jatorria du, izan ere zuhaizka "txikia eta trinkoa" baita. Hegoamerikako hainbat tokitan antzeko zuhaixken basoei "chaparral" esaten zaie.

### Sinonimoak 
* *Ilex aculeata* Garsault, Fig. Pl. Méd.: t. 117 (1764).
* *Quercus pseudococcifera* Desf., Fl. Atlant. 2: 349 (1799).
* *Quercus rigida* Willd., Sp. Pl. 4: 434 (1805).
* *Quercus calliprinos* Webb, Iter Hispan.: 15 (1838).
* *Scolodrys rigida* (Willd.) Raf., Alsogr. Amer.: 29 (1838).
* *Quercus mesto* Boiss., Voy. Bot. Espagne 2: 579 (1842).
* *Quercus fenzlii* Kotschy, Eich. Eur. Orient.: 24 (1860).
* *Quercus palaestina* Kotschy, Eich. Eur. Orient.: 19 (1860).
* *Quercus aquifolia* Kotschy ex A.DC. in A.P.de Candolle, Prodr. 16(2): 108 (1864).
* *Quercus arcuata* Kotschy ex A.DC. in A.P.de Candolle, Prodr. 16(2): 56 (1864).
* *Quercus brachybalanos* Kotschy ex A.DC. in A.P.de Candolle, Prodr. 16(2): 54 (1864).
* *Quercus chainolepis* Kotschy ex A.DC. in A.P.de Candolle, Prodr. 16(2): 55 (1864).
* *Quercus consobrina* Kotschy ex A.DC. in A.P.de Candolle, Prodr. 16(2): 54 (1864).
* *Quercus cretica* Raulin ex A.DC. in A.P.de Candolle, Prodr. 16(2): 54 (1864), pro syn.
* *Quercus dipsacina* Kotschy ex A.DC. in A.P.de Candolle, Prodr. 16(2): 55 (1864).
* *Quercus dispar* Kotschy ex A.DC. in A.P.de Candolle, Prodr. 16(2): 55 (1864).
* *Quercus echinata* Kotschy ex A.DC. in A.P.de Candolle, Prodr. 16(2): 55 (1864), nom. inval.
* *Quercus inops* Kotschy ex A.DC. in A.P.de Candolle, Prodr. 16(2): 54 (1864).
* *Quercus recurvans* Kotschy ex A.DC. in A.P.de Candolle, Prodr. 16(2): 56 (1864).
* *Quercus valida* Kotschy ex A.DC. in A.P.de Candolle, Prodr. 16(2): 55 (1864).
* *Quercus sibthorpii* Kotschy ex Boiss., Fl. Orient. 4: 1169 (1879).
* *Quercus pseudorigida* Kotschy ex A.Camus, Chênes, Atlas 1: 51 (1934).

## Deskribapena 
250px|thumb|Abaritz landarea.
Zuhaixka txikia da, bi metroko altuera hartzera iristen dena. Batzuetan 4 edo 6 metrotakoak aurkitzen dira eta  Zipren bada ezohiko abaritz erraldoi bat, 700 urteko adina duena eta 17 metrotako altuera daukana.

Oinarritik ateratzen zaizkio adar ugari eta sarritan adar horiek elkar gurutzatzen dira, zuhaixkari itxura trinkoa emanez. Adarrak hauts kolorekoak dira eta azal leuna dute.. Ez dira oso ikusgarriak, perianto berde batek osatzen baititu. Lore arrak horiak ikusten dira lorezilengatik eta multzoka zintzilikatzen dira eta emeak banaka agertzen dira, gehienez bikoteka edo hirukoteka.

Estepako animalia askorentzat elikagai bakarra izatera iristen da abaritza.

## Iruditegia 

Irudi:Quercus coccifera (10).JPG|Hostoak.
Irudi:Inflorescència de coscoll a la Mallada Verda.jpg|Infloreszentzia arra.
Irudi:Quercus coccifera.jpg|Ezkurrak zuhaitzean.
Irudi:Quercus coccifera MHNT.BOT.2008.1.15.jpg|Ezkurrak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak