open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Malpaso Productions

**Malpaso Productions**, jatorriz **The Malpaso Company**, 1967an Clint Eastwood aktore eta zinema zuzendariak eta haren finantza aholkularia zen Irving Leonardek sortutako estatubatuar zinema ekoiztetxe bat da. Ekoiztetxe honek ekoiztutako lehendabiziko filmak ''Hang 'Em High* izan zen.

Izena Clint Eastwood bizi eta urte batzuez alkate izandako Kaliforniako Carmel-by-the-Sea udalerrian hegoaldean dagoen Malpaso Creek kokalekutik datorkio.

## Ekoizpenak 
### The Malpaso Company 
* *Hang 'Em High* (1968)
* *Coogan's Bluff* (1968)
* *Paint Your Wagon* (1969)
* *Two Mules for Sister Sara* (1970)
* *The Beguiled* (1971)
* *Play Misty for Me* (1971)
* *Dirty Harry* (1971)
* *Joe Kidd* (1972)
* *High Plains Drifter* (1973)
* *Breezy* (1973)
* *Magnum Force* (1973)
* *Thunderbolt and Lightfoot* (1974)
* *The Eiger Sanction* (1975)
* *The Outlaw Josey Wales* (1976)
* *The Enforcer* (1976)
* *The Gauntlet* (1977)
* *Every Which Way but Loose* (1978)
* *Escape from Alcatraz* (1979)
* *Any Which Way You Can* (1980)
* *Firefox* (1982)
* *Honkytonk Man* (1982)
* *Sudden Impact* (1983)
* *Tightrope* (1984)
* *City Heat* (1984)
* *Pale Rider* (1985)
* *Heartbreak Ridge* (1986)
* *Ratboy* (1986)
* *Bird* (1988)

### Malpaso Productions 
* *The Dead Pool* (1988)
* *Pink Cadillac* (1989)
* *White Hunter Black Heart* (1990)
* *The Rookie* (1990)
* *Unforgiven* (1992)
* *A Perfect World* (1993)
* *The Bridges of Madison County* (1995 with Amblin Entertainment)
* *The Stars Fell on Henrietta* (1997)
* *Absolute Power* (1997)
* *Midnight in the Garden of Good and Evil* (1997)
* *True Crime* (1999, with The Zanuck Company)
* *Space Cowboys* (2000, Warner Bros. Pictures eta Village Roadshow Pictures ekoiztetxeekin batera)
* *Blood Work* (2002)
* *Mystic River* (2003, Warner Bros. Pictures eta Village Roadshow Pictures ekoiztetxeekin batera)
* *Million Dollar Baby* (2004, Warner Bros. Pictures eta Lakeshore Entertainment ekoiztetxeekin batera)
* *Flags of Our Fathers* (2006, Warner Bros. Pictures, DreamWorks Pictures eta Amblin Entertainment ekoiztetxeekin batera)
* *Letters from Iwo Jima* (2006, Warner Bros. Pictures, DreamWorks Pictures eta Amblin Entertainment ekoiztetxeekin batera)
* *Rails & Ties* (2007)
* *Changeling* (2008, Universal Pictures, Relativity Media eta Imagine Entertainment ekoiztetxeekin batera)
* *Gran Torino* (2008, Warner Bros. Pictures eta Village Roadshow Pictures ekoiztetxeekin batera)
* *Invictus* (2009, Warner Bros. Pictures eta Spyglass Entertainment ekoiztetxeekin batera)
* *Hereafter* (2010, Warner Bros. Pictures, Amblin Entertainment eta The Kennedy/Marshall Company ekoiztetxeekin batera)
* *J. Edgar* (2011, Warner Bros. Pictures, Imagine Entertainment eta Wintergreen Productions ekoiztetxeekin batera)
* *Trouble with the Curve'' (2012)

## Kanpo estekak 
* Malpaso Production ekoiztetxearen IMDBko fitxa irakurgai 
* Malpaso Company ekoiztetxearen IMDBko fitxa irakurgai
Kualitatibo (argipena)

**Kualitatibo** terminoa neurketaz zehazten ez diren ezaugarriei dagokiena adierazteko erabiltzen da, kualitateari dagokiona hain zuzen. Erabilera zenbait ditu:

* aldagai kualitatiboa;
* ikerketa kualitatiboa.

### Ikus, gainera 
* Kuantitatibo (argipena)
DreamWorks

**DreamWorks**, **DreamWorks Studios**, ofizialki **DW II Distribution Co., LLC**, baita **DreamWorks, LLC**, **DreamWorks SKG** edo **DW Studios, LLC** izenez ezaguna ere, estatubatuar filma, bideo-joko eta telebista saioak ekoizten dituen zinema estudio bat da, 1994ko urriaren 12an sortua izan zen, Jeffrey Katzenbergek The Walt Disney Company konpainia laga eta gutxira. Disneyren aurka egindako elegite batean lortutako diruaz Katzenberg, Steven Spielberg eta David Geffenekin estudio bat sortzeko elkartu zen. 2005 eta 2006 artean Paramount Pictures ekoiztetxeari saldua izan zen, baina 2008ko urrian DreamWorks ekoiztetxeak harekin zuen lotura etetea erabaki zuen.

Egoitza Kaliforniako Glendale udalerrian du.

Enpresak 100 milioi dolarreko (*blockbusters*) aurrekontua gainditu izan duten filmak ekoiztu izan ditu, oraingoz *Shrek 2* bere filmarik arrakastatsuena izan delarik. 2005ko abenduan, Spielberg, Katzenberg eta Geffenek estudioa 2006ko otsaila arte anaituko ez zen transakzio baten bidez Viacom ekoiztetxeari saldu zion.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* DreamWorks Studios estudioaren webgunea
* DreamWorks estudioaren IMDBko fitxa irakurgai
* Jarraitzaile eta zaletuen webgunea
Fozio

**Fozio** (, *Phōtios*; Konstantinopla,  - Bordi, Armenia, 893ko otsailaren 6a) Bizantzioko elizgizona eta Eliza Ortodoxoko santua izan zen.

## Bizitza 
Mikel III.ak Konstantinoplako aitalehen izendatu zuen 858an, Ignazioren ordez, baina 863an Nikolas I.a Aita Santuak eskumikatu eta kargutik bota zuen. Foziok, 867an Konstantinoplan bildu zen kontzilioaren bidez, Aita Santua eskumikatuz erantzun zion (*Fozioren zisma*). Basilio I.a enperadoretzara heltzean, kargutik kendu zuen eta berriro Ignazio jarri, eta Konstantinoplako IV. kontzilio ekumenikoak (869-870) kondenatu zuen. Ignazio hiltzean (877), berriro aitalehen izendatu zuten, eta harreman onak izan zituen harrezkero Erromarekin. Hala ere, beti ortodoxiaren aldeko sutsu agertu zen Erromaren aurrean, eta haren jarrera hartu zuten ortodoxoek eredutzat XI. mendean eliza ortodoxoa Erromatik banatu zenean. Berak eratu zuen Zirilo eta Metodioren misioa eslaviarren artean (862-863).

## Idazlanak 
Bere obra nagusiak *Myrobiblion* edo *Biblioteka*, *Amphilochia*, *Manikeoen kontra* eta *Izpiritu Santuari buruzko saiakera* dira.

## Erreferentziak
Ricardo Urgoiti

**Ricardo María Urgoiti Somovilla** (Zalla, 1900eko uztailaren 26a - Hondarribia, 1979ko irailaren 14a) bizkaitar enpresaria izan zen.

## Biografia 
Aita Nicolás María Urgoiti izan zuen. 1921ean Madrilen bide-ingeniari bilakatu ondoren, Estatu Batuetara joan zen ikastera. Kirol munduan hasi zen, eskin eta motonautikan Espainiako txapelduna izanda ere.

1924an Europara itzuli eta *Radio Ciencia Popular* aldizkaria sortzeaz gain, Unión Radio Madrid irrati-katearen sortzaileetako bat izan zen. 25 urte besterik ez zituela, zuzendari izendatu zuten.

1930eko hamarkadan *Filmófono* enpresaren jabe bilakatu eta filmak soinua erantsi eta banatu zituen.

Espainiako Gerra Zibila eta gero Argentinan erbesteratu zen, non *Mi cielo de Andalucía* filma zuzendu zuen. 1943an berriro itzuli eta *Antibióticos* izeneko botika-industria sortu zuen penizilina ekoizteko. Hondarribiko hondartzan hil zen, 1979an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :https://www.bilbao.eus/cs/Satellite?anioId=1279231574993&c=BIO_Publicacion_FP&cid=1279234915381&language=es&pageid=3000018331&pagename=Bilbaonet%2FBIO_Publicacion_FP%2FBIO_GrupoPublicacion Alberto López Echevarrieta: "Ricardo Urgoiti, el amigo vasco de Buñuel", *Bilbao* aldizkaria. 2024/06, 30. or.
Nicolás María Urgoiti

**Nicolás María Urgoiti Atxukarro** (Madril, 1869ko urriaren 27a - *ibidem*, 1951ko urriaren 8a) euskal ingeniari eta enpresaria izan zen.

## Bizitza 
Donostian umetan bizi ondoren, Madrilen bide-ingeniari bilakatu zen. 1894an Zallan paper-fabrikan hasi zen lanean eta 1919an *Sociedad Cooperativa de Fabricantes de Papel y los Almacenes Generales de Papel* elkartearen sorreran parte hartu zuen. Kazetaritzan *El Sol* eta *La Voz* Madrilgo egunkariak sortu zituen baita CALPE espainiar argitaletxea ere.

1931n Gipuzkoako diputatu izatea saiatu zen baina ez zuen lortu. Depresio handi bat jasan zuen eta bizitza publikoa utzi zuen. Ricardo Urgoiti izan zuen semea.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* La Papelera Española
Alas de mariposa

***Alas de mariposa*** 1991. urtean Juanma Bajo Ulloak eginiko filma da.

Zuzendari gasteiztarraren lehenengo filma da eta Donostiako Zinemaldiaren Urrezko Maskorra lortu zuen..

## Sinopsia 
Bikote xume batek mutiko bat izatearen ordez, neskato bat izan zuen. Bigarrenez mutiko izan baina zerbait izugarria gertatu zen, ama eta alabaren arteko harremana behin betiko hautsi zuena.

Ami sei urteko neskatxa da, sentsiblea eta barnekoia. Ama, Carmen, mutil bat izatearekin obsesionatuta dago, bestetik, bereziki Gabrielek, senarrak, neskak bakarrik sor ditzakeelako. Gabrielek ez du bat egiten emaztearen obsesio horrekin. 

Carmen haurdun geratzen denean, Amiren balizko bekaizkeriaren beldurrak, gero eta erru-sentimendu handiagoak elikatuta, Carmeni bere haurdunaldiaren berri ematea eragozten dio, eta alabarekiko harremana egunetik egunera gaiztotzen hasten da. Une horretatik aurrera, gertakariak amesgaizto izugarri baterantz abiatuko dira ezinbestean. Amak bere desioa lortzen duenean eta nahi duen semea erditzen denean, alabak ez du jasaten eta jaioberriarekiko gorrotoa sentitzen hasiko da. Amik haurra hiltzen du azkenean, kuxin batekin bere sehaskan itota. Hamahiru urte geroago, Ami ia ezkutuan bizi da bere gelan, kanpoko mundutik, familiatik eta bere sexutik kanpo.

Orduan, Ami ihes-plan bat egiten hasten da, dirua geratzeko janaria lapurtuz. Baina aitaren lagun batek bortxatu eta haurdun utzi du gaztea, eta, Ami salbatzera doanean, elbarri uzten du. Egoera gehiago jasaten ez duenez, Ami etxetik alde egitea erabaki du. Baina, azken unean, amaren portaeran izandako erreakzio arraro batek gerarazi egiten du, eta hori bientzako bizitza berri baten hasiera da.

## Aktoreak 
* Sílvia Munt – Carmen
* Tito Valverde – Gabriel
* Susana García Díez – Ami
* Laura Vaquero – Amy (neskatoa)
* Txema Blasco – Aitona
* Alberto Martín Aranaga – Gorka
* Rafael Martín – Lucio

## Sariak 
* 1990eko Idazle Zinematografikoen Zirkuluko dominak:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
El espíritu de la colmena

***El espíritu de la colmena*** () 1973. urtean Victor Erizek eginiko filma da.

Zuzendari bizkaitarraren bigarren filma da eta Donostiako Zinemaldiaren Urrezko Maskorra lortu zuen.

## Sinopsia 
1940an, Gaztelako goi-lautadako Hoyuelos deritzan herrian deserriturik dagoen familiaren historia du kontagai. Aitak erlauntzak zaintzen ditu eta nobela antzeko zerbait idazten du gauetan; amak amodiozko gutunak idazten ditu erbestean dagoen bati eta jasotako gutunak erretzen ditu ondoren tximinian. Isabelekin zinemara joaten da Ana, bere ahizpa gaztearekin, eta animatu egiten du ondoren bere fantasiekin.
6 urte besterik ez dituen Anari 1931ko *Frankenstein* estatubatuar filmak liluratu egiten dio. Bitartean, Anak, bere familia eta eskola bizitza ezagutuko ditu.

## Pertsonaiak 
* Fernando Fernán Gómez: Fernando
* Teresa Gimpera: Teresa
* Ana Torrent: Ana
* Isabel Tellería: Isabel
* Ketty de la Cámara: Milagros, neskamea
* Estanis González: goardia zibila
* José Villasante: Frankenstein
* Juan Margallo: iheslaria
* Laly Soldevila: Doña Lucía, andereñoa
* Miguel Picazo: doktorea

## Kanpo estekak
Columbia Pictures

thumb|CBS konpainia.
**Columbia Pictures** AEBtako filmak ekoiztu eta banatzen dituen zinema estudioa da. **Columbia TriStar Motion Picture Group** taldeko atala da, talde hau Sony Pictures ekoiztetxearen jabetzakoa da, era berean, ekoiztetxe hori Sony japoniar multinazional erraldioaren barnean dagoelarik.

## Historia 
1918an Harry Cohn, Jack Cohn eta Joe Brandtek CBC Film Sales Corporation deituriko filmen ekoiztetxea sortu zuten. 1924ko urtarrilaren 10an Columbia Pictures Corporation izenez berrizendatu zuten. 1982an The Coca-Cola Company freskagarri ospetsua ekoizten duen konpainiaren jabetzara iragan zen, eta 1992an Sony Pictures ekoiztetxearen eskuetara igaro zen.

## Kanpo estekak 
* Sony Pictures ekoiztetxearen IMDBko fitxa irakurgai
* Columbia Pictures Corporation ekoiztetxearen IMDBko fitxa irakurgai
* Sony Pictures ekoiztetxearen webgunea
El Sur

***El Sur*** 1983. urtean Victor Erizek eginiko filma da. Adelaida García Moralesen eleberri batean oinarriturik, zuzendari bizkaitarraren bigarren filma izan zen.

## Sinopsia 
Neskato gazte bat (Sonsoles Aranguren) Espainiako iparraldean bizi da, aitaren (Omero Antonutti) sekretuez liluraturik. Koskortzean, aitak maitale bat (Aurore Clément) zuela eta oraindik maitemindurik dagoela konturatu da.

## Pertsonaiak 
* Omero Antonutti - Agustín Arenas
* Sonsoles Aranguren - Estrella, 8 urte
* Icíar Bollaín - Estrella, 15 urte
* Lola Cardona - Julia, Agustínen emaztea
* Rafaela Aparicio - Milagros
* Aurore Clément - Irene Ríos / Laura
* Francisco Merino - Irene Ríosen kidea
* Maria Caro - Casilda
* José Vivó - Grand Hoteleko barman
* Germaine Montero - Doña Rosario

## Kanpo estekak
Ugazaben elkarte

**Ugazaben elkartea** edo **patronala** langileak kontratatzen dituzten ugazaba edo patroiak elkartzen dituen elkartea da, maiz jarduera ekonomiko baten baitan eratutakoa, sektoreko enplegu-baldintzak adostu eta sindikatuekin harremanak bideratzea helburu duena.

## Hego Euskal Herrian eta Espainian 
Espainian, Sindikatuetan Elkartzeko Eskubideari buruzko 19/1977 Legean arautu denez, enpresaburuen interes ekonomiko eta sozialak defendatzeko eratutako elkarteak dira ugazaben elkarteak.

Sailkapena ordezkaritza eremu bateko enpresa kopuruaren eta enpresa horietan lan egiten duten langile kopuruaren araberakoa izaten da, betiere, langile eta enpresaburuen kopuruak parekoak badira:

* Estatu osoan, enpresaburuek enplegatutako langileen gutxienez %&nbsp;10 biltzen duten erakundeak.
* Autonomia-erkidegoaren barruan, enpresaburuek enplegatutako langileen gutxienez %&nbsp;15 biltzen duten erakundeak.

Hego Euskal Herriko enpresaburuen elkarteak dira SEA (Araban), AEREBIZ (Bizkaian), ADEGI (Gipuzkoan) eta CEN (Nafarroa Garaian).

## Kanpo estekak
El sol del membrillo

***El sol del membrillo*** 1992. urtean Victor Erizek eginiko filma da. Zuzendari bizkaitarraren hirugarren filma izan zen.

## Sinopsia 
Antonio López García espainiar margolariak irasagarrondo bat landatu zuen bere lorategian. 1990eko udazkenean zuhaitza margotzea erabaki eta filmean margolanaren sorrera azalduko du.

## Kanpo estekak
Kellogg Company

**Kellogg Company** (baita ** Kellogg** edo ''' Kellogg's''' soilik deitua) estatubatuar nazioarteko konpainia bat da. Nagusiki gosarirako elikagaiak, zerealak eta galletak ekoiztu ohi ditu. Bere egoitza Michigan estatuko Battle Creek udalerrian du. 1906an Will Keith Kelloggek Kellogg's® konpainia sortu zuen, Zazpigarren Eguneko Adbentisten dietan oinarrituz, bera fede horretakoa baitzen. Emaitzak bikainak izan ziren, denbora gutxian salmentek goruntz egin baizuten. Gaur egun, lehiakidea duen Nestlé suitzar konpainiarekin batera gosari zerealen sektoreko mundu mailako liderra da.

## Kanpo estekak 
* Kellogg Companyren webgunea
Nestlé

**Nestlé S.A./AG** mundu osoko elikagai enpresa handiena da. Enpresa multinazional honen egoitza Suitzako Vevey udalerrian dago. Askotariko produktu eskaintza du: ur minerala, abere-elikagaiak, txokolateak, esnekiak... Gaur egun mundu osoan zehar 275.000 langile zituen 2023. urtean.

1866an Suitzan bizileku hartu zuen Henri Nestlé (Heinrich Nestle) alemaniarrak sortu zuen enpresa hau. Botikaria zen, eta amaren bularretatik (edota garaiko ohiko ordezkoetatik) elikatu ezin ahal zuten haurrak elikatzeko janaria sortu zuen.

Nestlé konpainiaren logo edo ikurraren arrazoia da Nestle abizenak alemanez «habia» esan nahi duela; hain zuzen ere, enpresaren logotipoa habia baten marrazkia da.

## Eskumendekoak 
### Esnea 
* Nido
* Klim
* Nan Pro
* Nestogeno

### Kafea 
* Nescafé
* Nescafé Dolce Gusto
* Nespresso
* Bonka

### Beste edariak 
* Nesquik
* Nestea
* Milo
* yogurth

### Izozkiak 
* Savory
* Nestlé Gold
* Frigor
* Donofrio
* Pela-Pop

### Sukaldaritza 
* Maggi
* La Cocinera
* Buitoni
* Solís
* Litoral

### Txokolateak 
* After Eight
* Nestlé Extrafino
* Nestlé Postres
* Nestlé Caja Roja
* Nestlé Gold
* Milkibar
* Nesquik
* Kit Kat
* Sublime
* Savoy
* Crunch
* sahne nuss

### Abere-elikagaiak 
* Purina Dog Chow

## Iruditegia 

Irudi:NestleHQ.jpg|Nestlé konpainiaren egoitza nagusiaren aireko ikuspegia Suitzako Vevey udalerrian.

## Kanpo estekak 
* Nestlé konpainiaren webgunea
Patroi (argipena)

**Patroi** hitzak adiera eta erabilera zenbait ditu:

* **patroia**, zerbait egiteko erabiltzen den eredu edo txantiloia,
** **neurri-patroia**, neurri-unitatea definitzen duena,
** josketa-patroia, jantziak egiteko erabiltzen dena,
** informatikan, diseinu-patroia, softwarea egiteko ohiko soluzioen multzoa,
*** interfaze patroia, erabiltzailearekiko interfazerako soluzioen multzoa;
* ekonomian, diru-patroia, dirua horren trukean teorian eskura daitekeen urre edo zilar kopuruaren arabera definitzen duen diru-sistema,
** urre-patroia;
* **patroi** edo ugazaba, langileak enplegatzen dituen pertsona;
* **patroia**, ontzi txiki bateko burua;
* **patroia**, toki edo talde bateko santu zaindaria.
Zenbatzaile (argipena)

**Zenbatzaile** hitzak adiera zenbait ditu:

* gramatikan, zenbatzailea, kopurua edo kantitatea adierazten duen hitza (ikus, gainera, zenbakizko adjektiboa);
* logikan, zenbatzailea, operadore mota bat.
Zenbat (argipena)

**Zenbat** hitzak adiera eta erabilera zenbait ditu:

* **zenbat**, kopuruari buruz;
* **zenbat**, kantitate bati buruz;
* **zenbat**, neurri bati buruz;
* **zenbat**, magnitude bati buruz;
* **zenbat**, zenbatzaile batek adierazten duenari buruz.
Magnitude (argipena)

**Magnitude** edo **izari** hitzek adiera eta erabilera zenbait dituzte:

* magnitude fisikoa, neurtu egin daitekeen propietate fisikoa;
* astronomian,
** itxurazko magnitudea,
** magnitude absolutua,
* geologian,
** lurrikara baten magnitudea (adibidez, Richter eskalan).
Kantitate

**Kantitatea** multzo bat zenbatu eta propietate bat neurtu egiten denean eskuratzen den emaitza da. Emaitza hori **kuantitatiboa** dela esaten da. Alde batetik, bi motako kantitateak bereizten dira: diskretuak eta jarraituak.

## Ikus, gainera 
* Kualitatea

## Kanpo estekak
Uludağ

**Uludağ**, lehenago **Misiako Olinpo** eta **Bitiniako Olinpo** deitua, Turkiako mendebaldeko Bursa probintzian kokatutako mendia da. Bursatik 30&nbsp;km hegoaldera dago eta 2.543 mko garaiera du. Erdi Aroan, ermita eta monasterio kristau ugari eraiki ziren inguru honetan. Hortik datorkio *Keşiş Dağı* (*"Lekaideen mendia"*) izen zaharra. Gaur egun, Turkiako eski eta neguko kirolen gune garrantzitsuena da eta, bertako balio naturalak direla eta, natura parke izendaturik dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kuantitatibo (argipena)

**Kuantitatibo** izenondoak kantitate hitzari egiten dio erreferentzia eta oinarritik zerbait kantitatez zenbatu edo neurtzen dena izendatzeko erabiltzen da:

* aldagai kuantitatiboa, ezaugarri bat zenbatu edo neurtu egiten duena;
* ikerketa kuantitatiboa, neurketa oinarritzat hartzen duena.

### Ikus, gainera 
* Kualitatibo (argipena)
Universal Pictures

thumb|Konpainiaren sarrera.
**Universal Pictures** (ofizialki **Universal City Studios LLC**, baita **Universal Studios** ere, lehen **Universal Film Manufacturing Company** eta **Universal-International Pictures Inc.** deitua)AEBtako filma ekoitetxe bat da. Comcast konpainiaren jabetzakoa da, azken hau era berean NBCUniversal konpainiaren azpisaila bat delarik. Herrialde honetako sei zinema estudio handienetako bat da. Bere ekoizpen estudioak Kaliforniako Universal City udalerrian daude, banaketa eta bulegoak aldiz New York hirian ditu.

1912an Carl Laemmle, Pat Powers, Mark Dintenfass, William Swanson, David Horsley, Charles Baumann, Adam Kessel eta Jules Brulatourek sortu zuten, AEBko zinema estudio zaharrena delarik.

Carl Laemmlek bere estudioetako aktore, elektrikari, dekoratzaile eta orokorrean langileak antzeztu, lan nahiz bizitzeko Kalifornian udalerri bat sortu zuen: Universal City. Honela, Laemmie jakin gabe etorkizunean Hollywood izango zenaren diseinatzaileetako bat bilakatu zen. Lasterrera, herrialdearen ekialdetik Thomas Edisonen Motion Picture Trust estudioaren kontrolpetik ihesi zetozen zinema ekoizle ugari bertaratu zirelarik, hauek gerora Hollywoodeko ekoiztetxe erraldoiak direnak sortu zituzten:

:* 4 Warner anaiak (Albert, Harold, Jack eta Sam) - Warner Brothers Studios estudioen sortzaileak, 1923an Warner Bros. ekoiztetxea ere sortu zuten.
:* Cohn anaiak (Harry eta Jack) - gaur egun Columbia Pictures ekoiztetxea den konpainiaren sortzaileak.
:* Adolph Zukor - Paramount Pictures ekoiztetxearen sortzailea.
:* Samuel Goldfish eta Selwyn anaiak (Edgar eta Archibald - 1916an gaur egun Metro-Goldwyn-Mayer ekoiztetxea den konpainiaren sortzailea.
:* William Fox - gaur egun 20th Century Fox ekoiztetxea den konpainiaren sortzailea.
:* Walt eta Roy Disney - gaur egun The Walt Disney Company ekoiztetxea den konpainiaren sortzaileak.

Horretaz gain, 4 parke tematiko ere baditu: Universal Studios Hollywood, Universal Orlando Resort, Universal Studios Japan eta Universal Studios Singapore.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Universal Studios estudioen webgunea
* Universal Pictures ekoiztetxearen webgunea/
Bai Euskarari (1978)

**Bai Euskarari** Euskaltzaindiak 1978an euskararen alde sustaturiko kanpaina izan zen. Euskal Herrian zehar hamaika ekitaldi antolatu ziren. 1978ko ekainaren 17an izan zen bukaerako ekitaldia Bilboko San Mames futbol zelaian. Bai Euskarari festibala egin zuten. 

## Partaideak  eta abestiak 
Han parte hartu zuten euskal abeslarien eta musika taldeen (Pantxoa eta Peio, Urko, Mikel Laboa, Xabier Lete, Oskorri, Enrike Zelaia...) jardunarekin, zuzeneko disko bat grabatu eta plazaratu zen. Hauek ziren jaialdiko interbentzioak eta abestiak:

* Bai euskarari (Hitzak: Telesforo Monzon -  Musika: Herrikoia - Interpreteak: Pantxoa eta Peio)
* Aurkezpena (Jose Mari Iriondo)
* Aurkezpena (J.M. Llona)
* Mezuak (Aita Villasante)
* Mezuak (Jean Louis Davant)
* Trikitixa eta alboka (Leon eta Maurizia)
* Arabako dultzaineroak (Arabako dultzaineroak)
* Arabatik etorri gera (Hitzak: Gorka Knorr - Musika: Herrikoia)
* Sautrela (Hitzak: Bernat Etxepare - Musika: Iokin eta Iosu)
* Akordeoia (Enrike Zelaia)
* Burgeteko dantzak (Galdakaoko Andra Mari dantza taldea)
* Iraultzailea (Hitzak eta musika: Gontzal Mendibil)
* Komunikatua (Juan San Martin)
* Txalaparta (Artze anaiak)
* Bertsoak (Xabier Amuriza, Jon Lopategi)
* Irabazi dugu (Telesforo Monzon)
* Gure lagunei (Hitzak eta musika: Urko)
* Euskal kantuen mezua (Hitzak: Bitoriano Gandiaga- Musika: Antton Valverde)
* Kontrapas (Hitzak: Bernat Etxepare-Musika: Xabier Lete)
* Lantzeko ihauteria (Herrikoia, Oskorri)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bai euskarari (abestia)
* Bai euskarari (diskoa, 1978)
* Bai Euskarari (1998)

## Kanpo estekak
Luis Gasca

**Luis María Francisco Gasca Burges** (Donostia, 1933ko irailaren 17a - *ibidem*, 2021eko uztailaren 6a) donostiar argitaratzaile eta komiki eta zinema kritikaria izan zen. 1970etik aurrera Donostiako Zinemaldiaren kolaboratzaile eta gero zuzendaria izan zen.

## Biografia 
Zaragozako Unibertsitatean zuzenbide ikasi ondoren, abokatu moduan lan egin zuen. Editore gisa aritu zen, sortzaile eta kudeatzaile, Buru Lan eta Pala argitaletxeetan. Gero, komikian hasi zen lanean. 1966an *Tebeo y cultura de masas* liburua argitartuz edo *Bang!* edo *Drácula* bezalako aldizkarian parte hartuz. 1983an *El erotismo en el cine* entziklopedia editatu zuen. Román Gubernekin batera, *El discurso del cómic* (1988) eta *Diccionario de onomatopeyas del cómic* (2008) monografiak argitaratu zituen. 1970ko hamarkadan, hasi zen Donostiako Zinemaldian parte hartzen, epaile gisa, idazkaritzan gero eta 1981 urtean zuzendari izendatu zuten.

## Luis Gasca Funtsa 
Gipuzkoako Foru Aldundiak 2004 urtean bere funtsa dokumentala eta komiki bilduma erosketa prozesu bati hasiera eman zion eta hurrengo urteetan berak egindako material dohaintzarekin burutu zen eskurapena. 
Bildumaren berezitasuna eta balioa aurreiritzirik gabeko herri-kulturari egindako begiradari dagokio. Bere garain, horren inguruko zuen ikuspuntua erabat berritzailea izan zen eta kultura herrikoiarekin eta komikiarekin lotuta zegoen edozein material bisualki edo semantikoki bildu eta gaika antolatu zuen bere artxiboan, berak sortutako tesauro baten arabera. Sarritan joaten zen bertara bere lanak dokumentatzera edo kanpoko proiektuetan aktiboki parte hartzera, bizitzako azken urtera arte.
2011 urtean Gipuzkoako Foru Aldundiak Komikiak-Gasca Bilduma aurkeztu zuen Koldo Mitxelena Kulturunearekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Luis Gascari buruzko sarrera Tebeosferan
Amaren eskuak (filma)

***Amaren eskuak*** 2013. urtean Mireia Gabilondok eginiko filma da.

Zuzendari bergararraren bigarren film luzea izan zen Karmele Jaioren izen bereko eleberrian oinarriturik.

## Sinopsia 
Nerea (Ainara Gurrutxaga) emakume heldua da, ingeles batekin (Mark Schardan) ezkondua eta alaba bat duena. Erabat estresaturik bizi da eta bizitzari zentzua aurkitu ezinik dabil. Ama ospitalean dagoelarik, ama gaztea zenean marinel batekin izan zuen maitasun-harremanaren berri du.

## Pertsonaiak 

* Maira Arendo
* Naiara Arnedo: Maite
* Loli Astoreka: Dolores
* Aitor Beltrán: Germán
* Laia Bernués: Dolores
* Iñaki Font: Carlos
* Ainara Gurrutxaga: Nerea
* Amaia Mitxelena: Bittori
* Vicky Peña: Pilar
* Mark Schardan: Lewis
* Mikel Tello: Xabier
* Maialen Vega: Luisa
* Esther Remiro: Luisa
* Javi Alaiza
* David Landatxe
* Patricia López Arnaiz
* Aroa Madurga: Maialen
* Naia Madurga: Maialen
* Eneko Sagardoy: erizaina

## Kanpo estekak 
* www.imdb.com
* www.filmaffinity.com
Craven Cottage

**Craven Cottage** Ingalaterrako Londres hiriburuko Fulham auzoan eta Tamesis ibaiaren alboan dagoen futbol estadio bat da. 1866an eraiki zen, Archibald Leitch eskoziar arkitektoak diseinatua izan zelarik, eta 1896 ezkeroztik Fulham Football Club taldearen egoitza da.

Ingalaterrako estadio politena izatearen ospea du, nahiz eta edukieraz txikia izan, britainiar futbol zelai tradizionalen giroa eta izaera hobekien mantendu baitu, bai eta usadiozko harmaila ederrak ere. Itxuraz, barnekaldeak garai bateko Donostiako Atotxa estadioa zenaren nolabaiteko antza badu.

Estadioak 25.700 ikusleentzako edukiera du, halere 1938ko urriaren 8an Fulham Football Club eta Midwall Dockers taldeen arteko partidura 49.335 ikusle bertaratu ziren, edukiera errekorra ezarriz. Ondoren zutikako guneetan ere eserlekuak jarri zirenean, gaur egungo edukierara pasatu zen.

Bestalde, estadio honetan Premier Leagueko azken aldian jazotako balentria handi eta oroigarrienetako bat gertatu zen, herrialde hartako futbol zaleek umorez *The Great Escape* ("Eskapada Ederra") izenez batailatutakoa: 2007-2008 denboraldia Fulham Football Club talde apalak Premier Liga amaieran mailari ozta-ozta eustea lortu zion. Hiru jardunaldi falta zirela 17. postuan zeuden, salbaziotik 5 puntura, ondorioz taldeak mailari eustea ezinezko ametsa zirudien. Ondorengo jardunaldietan Manchester City Football Club, Birmingham City eta Portsmouth Football Club taldeei jarraian irabaziz (gainera lehenengo bi partiduetan aurkako emaitzei buelta emanez) miraria zirudiena egi bilakatu zuen.

## Harmailak 
Estadio honetako harmaila edo alde bakoitzak bere izena du:
* Hammersmith End (bertakoek *Hammy End* deitua,usadioz taldearen zaletu zalapartarienen kokalekua)
* Putney End (udadioz bisitari eta "zaletu neutralen" kokalekua)
* Riverside Stand (Tamesis ibaira begira dagoen aldea)
* Johnny Haynes Stand (1905an Archibald Leitch diseinatu eta eraikia, 2005an zendu berria zen Johnny Haynes jokalari ohiaren omenez berrizendatua izan zen. Bertan sarrera salmenta postua eta taldearen denda dago, gainera garai bateko egurrezko eserlekuak mantentzen ditu)
* The Pavilion (hau ere Johnny Haynes aldearen antzera, 1905an Archibald Leitch diseinatu eta eraikia)

## Iruditegia 

Irudi:Fulham_v_Pompey_(1).JPG|Hammersmith harmaileko zaletuak.
Irudi:Fulham_Football_Club_-_geograph.org.uk_-_577777.jpg|Johnny Haynes harmailaren kanpoaldea.
Irudi:Craven_Cottage_LH4736.jpg|Estadioa eta Tamesis ibaiaren aireko ikuspegia.
Irudi:Fulham_Football_Club,_Craven_Cottage_-_geograph.org.uk_-_577769.jpg|The Pavilion estadioaren kanpoaldetik ikusita.
Irudi:'One Nil to the Fulham'...... - geograph.org.uk - 934023.jpg|Zaltuak harmailetan.
Irudi:Craven Cottage 2009 Fulham v Spurs.jpg|Zaletuak estadioaren inguruan.
Irudi:The Hammersmith End - Fulham FC, SW6 - geograph.org.uk - 934070.jpg|The Hammersmith End harmaila.
Irudi:Statue of Johnny Haynes - geograph.org.uk - 1038533.jpg|Johnny Haynesen estatua.

## Ikus gainera 
* Loftus Road

## Kanpo estekak
Zinemira Saria

thumb|250x250px|Paco Sagarzazu aktorea Zinemira saria jasotzen, 2023an.
**Zinemira saria** Donostiako Zinemaldian ematen den ohorezko sari bat da. Zinemaldiak eta EPE-Ibaia ekoizle elkarteak antolatzen dute, eta euskal zinemagintzaren alorreko pertsona edo eragile ospetsu baten ibilbidea aitortzen du. 2009. urtean sortu zuten, eta ordutik urtero banatu dute, iraileko jaialdian.

Sariarekin batera jarri zuten abian euskal zinemari eskainitako Zinemira saila Donostiako Zinemaldian. Ordura arte, Euskal Zinemaren Eguna antolatu ohi zuten, eta, sailaren bidez, euskal zinemaren presentzia areagotu zuten. Donostiako Zinemaldiak eta Eusko Jaurlaritzako Kultura Sailak antolatzen dute, Euskadiko Filmategiarekin, EPE-Ibaiarekin eta Zineuskadirekin lankidetzan.

Zinemira sailaren barruan antolatzen dute urtero Euskal Zinemaren Gala, Victoria Eugenia antzokian, eta gala horretan banatzen dute Zinemira saria.

## Zinemira saridunak 
Euskal zinemagintzako arlo askotan aritutako pertsonek jaso izan dute Zinemira saria: aktore, zuzendari, ekoizle, gidoilari, muntatzaile... Hauek dira orain artekoak:
* 2009: Imanol Uribe zuzendaria
* 2010: Alex Angulo aktorea
* 2011: Elias Kerexeta ekoizlea
* 2012: Michel Gaztanbide gidoilaria
* 2013: Juanba Berasategi marrazkigile eta ekoizlea
* 2014: Pedro Olea zuzendaria
* 2015: Karmele Soler makillatzailea
* 2016: Ramón Barea aktorea
* 2017: Julia Juániz muntatzailea
* 2018: Ramon Agirre aktorea
* 2019: José María *Txepe* Lara ekoizlea
* 2020: Sara Bilbatua casting zuzendaria
* 2021: Kimuak film laburren programa
* 2022: Txema Areizaga eta teknikarien kolektiboa
* 2023: Paco Sagarzazu aktorea
* 2024: Elena Irureta aktorea
* 2025: Asier Altuna eta Telmo Esnal zine zuzendariak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Donostiako Zinemaldiaren webgunea
Zutoia Alarcia

**Zutoia Alarcia** (Laudio, c. 1959 - ) arabar aktorea da.

## Lanak 
### Telebista 
* *Cazadores de hombres* (2008) Antena 3
* *El Comisario* (2002-2006) Telecinco.
* *Periodistas* (2001) Telecinco.
* *El Señorío de Larrea* (1999) ETB 2.

## Erreferentziak
Iñaki Font

**Iñaki Font** (Donostia, 1979ko apirilaren 7a - ) donostiar aktorea da.

## Filmografia 
### Telebista 
* *Romi* (2025) Prime Video
* *Presunto culpable* (2018) Antena 3
* *La víctima número 8* (2018) ETB 2 / Telemadrid
* *Cuéntame un cuento* (2013) Antena 3
* *BuenAgente* (2013) La Sexta
* *El internado* (2010) Antena 3
* *Cazadores de hombres* (2008) Antena 3
* *Escuadra hacia la muerte* (2006) (telefilma).
* *El Comisario* (2004) Telecinco.
* *Un paso adelante* (2003) Antena 3.
* *El grupo (2000)* (2000) Telecinco.
* *Compañeros* (2000) Antena 3.
* *Policías, en el corazón de la calle* (2000) Antena 3.

### Zinema 
* *Amaren eskuak* (2013)
* *Nire aitaren etxea* (2008)
* *Todos estamos invitados* (2008)
* *Valentín* (2002)
* *Guerreros* (2002)
* *La soledad era esto* (2002)
* *Besos para todos* (2000)
Errore (argipena)

**Errore** hitzak errealitatearekin edo ezarritako arau edo estandar batekin bat ez datorren neurketa edo adierazpena. Erabilera zenbait ditu:

* behaketa-errorea, esperimentuetan bereziki zorizkotasunagatik eta kontrolatu gabeko faktoreengatik gertatzen dena;
* errore estatistikoa, emaitza estatistikoetan sortzen dena, zorizkotasunagatik eta lagin batetik populaziora zabaltzeagatik;
* hurbilketa-errorea, zenbaki baten balio zehatzaren ordez horren biribilketa edo hurbilketa bat hartzeagatik sortzen dena;
* matematikan, errore funtzioa;
* errorea edo hutsegitea,
** informatikan, hutsegite informatikoa, softwareak behar bezala ez funtzionatzeagatik sortzen dena.

## Ikus, gainera 
* Hutsegite
Hutsegite (argipena)

**Hutsegitea** zerbaitek behar bezala funtzionatzen ez duenean eta zerbait behar bezala burutzen ez denean gertatzen dena adierazteko erabiltzen daeta; horien ondorioa ere bada. Erabilera zenbait ditu:
* giza hutsegitea, gizakiak gailu edo sistema teknologiko baten funtzionamenduan egindakoa;
* hutsegite tekniko, akats batengatik edo nekeagatik gailu baten funtzionamenduan gertatzen dena,
** hutsegite-tasa;
* hutsegite informatikoa;
* hizkuntzalaritzan, hutsegite gramatikala eta hutsegite ortografikoa;
* psikologian, lapsusa, oroimen eta hizkuntzazko hutsegite mota bat.

## Ikus, gainera 
* Akatsa
Xabier Etxaniz (argipena)

**Xabier Etxaniz** pertsonaia zenbaiten izena da:

* Xabier Etxaniz Erle, oñatiar idazlea;
* Xabier Etxaniz Peña, donostiar kirolaria;
* Xabier Etxaniz Ulazia, azkoitiar trikitilaria;
* Xabier Etxaniz Rojo, donostiar idazlea.

## Ikus, gainera 
* Javier Etxaniz
Donostiako Giza Eskubideen Zinemaldia

[thumb|[2016ko edizioko irabazleak.]]

**Donostiako Giza Eskubideen Zinemaldia** giza eskubideei nahiz gizarte gaiei buruzko filmen Donostiako (Gipuzkoa) zinemaldia da, 2003. urtean sortua.

Zinemaldiaren antolatzaile dira Donostiako Udala, Aieteko Giza Eskubideen Etxea, Donostiakultura.com eta hainbat Gobernuz kanpoko erakunde.

## Giza Eskubideen Zinemaldiaren Saria 
Giza Eskubideen Zinemaldiaren Saria 2007an eman zen lehenengoz, zinearen bitartez giza eskubideen alde egindako lan eta konpromisoa aitortzeko asmoarekin sortu zen. Urte hartan Pilar Bardem antzezleari eman zitzaion saria, giza eskubideak, demokrazia eta bakea defendatzen egin duen ibilbideagatik, eta kausa eta kolektibo kalteberenen alde erakutsi izan duen elkartasunagatik eta egin izan duen lanagatik. ===

## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko zinemaldiak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Donostiako Giza Eskubideen Zinemaldiaren webgunea
Hauskor (filma)

***Hauskor*** () 2004. urtean Juanma Bajo Ulloak eginiko filma da. Zuzendari gasteiztarraren bostgarren filma izan zen.

## Sinopsia 
Venus 25 urteko neskato erromantikoa da, aitarekin bakardadean bizi dena. Aita hiltzean, etxetik atera eta David aktore gaztea ezagutuko du.

## Pertsonaiak 
* Muriel: Venus
* Julio Perillán: David
* Violaine Estévez: Chloe
* Lidia Navarro: Isabel
* Imma Colomer: Rita
* Tomás Álvarez: Daniel
* Kandido Uranga: Venusen aita
* Alan Griffin: Charles
* Paul Vincent Black: Thorwald
* Fernando Albizu: Diego
* Gorka Aginagalde: Laguna
* María Bazán: Abi
* David Christoffersen: Nicholas
* Tania de la Cruz: Katherine
* Paula Pizzi: Francesca
* Alicia Pérez: Venus (9 urte)
* Pilar Rodríguez: Juana
* John G. Rubin: Felix
* Bibiana Schönhöfer: María
* Silvia Segovia: Marta

## Kanpo estekak 
* Webgunea imdb.com
Bi anai (filma)

***Bi anai*** 2011. urtean Imanol Rayok eginiko filma da, Bernardo Atxagaren izen bereko eleberri laburrean oinarriturik.

## Sinopsia 
Aitaren hil zitzaionean, Paulo seme gaztea Daniel adimen urriko seme nagusiaz arduratuko da.

## Pertsonaiak 
* Aitor Koteron: Daniel
* Bingen Elorza: Paulo
* Loreto Mauleon: Teresa
* Oihan Lopetegi: Carmen
* Kandido Uranga: Erretorea
* Klara Badiola: Carmenen ama
* Patxi Santamaria: Carmenen aita
* Amaia Lizarralde: Teresaren ama
* Patxo Telleria: Teresaren aita
* Mariasun Pagoaga: Emakume zaharra
* Iñigo Lizarralde: Elizmutila

## Kanpo estekak
Antzinako eliza-eslaviera

**Antzinako eliza-eslaviera** (словѣ́ньскъ ѩзꙑ́къ, slověnĭskŭ językŭ), **antzinako bulgariera** ere deitua, lehenbiziko eslaviar hizkuntz literarioa izan zen. Zirilo eta Metodio, IX. mendeko bizantziar misiolari kristauek estandarizatu zuten, eta hizkuntz honetara itzuli zituzten Biblia eta liturgiako beste testu batzuk. Horretarako Tesalonikatik hurbil mintzatzen zen Mazedonieran oinarritu ziren, eta idazteko alfabeto glagolitikoa asmatu zuten. X. mendetik aurrera, alfabeto zirilikoak glagolitikoa ordeztu zuen.

IX. eta XII. mendeen artean antzinako eliza-eslaviera Eliza ortodoxoen liturgia hizkuntza izan zen. XIV. mendean agertutako beste hizkera modernoago bat, eliza eslaviera deitutakoa, oraindik ere erabiltzen da Errusiako Eliza Ortodoxoan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Old Church Slavonic Online Utexas.edu
Urte berri on, amona!

***Urte berri on, amona!*** 2011. urtean Telmo Esnalek eginiko filma da. *Aupa Etxebeste!* eta gero, zuzendariaren bigarren film luzea izan zen.

## Sinopsia 
Amona Mari oso posesiboa da Maritxu bere alaba bereganatzen du. Joxemari bere suhiak zahar-egoitza batean sartzea erabaki du. Horretarako Kintxo bere suhiaren laguntza izango du, baina Maritxu ezin da konturatu.

Zahartzaroaren gaia jorratzen du ikuspuntu komiko batetik.

## Pertsonaiak 
* Nagore Aranburu: Miren
* Josean Bengoetxea: Kintxo
* Montserrat Carulla: Amona Mari
* Kontxu Odriozola: Maritxu
* Pedro Otaegi: Joxemari
* Manex Bengoa: Asier

## Ikus, gainera 
* Zainketa aringarriak eta zinema

## Kanpo estekak
Gartxot, konkista aitzineko konkista

***Gartxot, konkista aitzineko konkista*** 2011. urtean Juanjo Elordik eta Asisko Urmenetak eginiko animaziozko filma da. Urmenetaren izen bereko komikian oinarrituta, era berean, komikia Arturo Kanpionek 1917an idatzitako *Gartxot, Itzaltzuko bardoa* liburuan oinarrituta zegoen.

Filmean zehar entzun daitekeen musika Benito Lertxundi abeslariarena da.

## Sinopsia 
Gartxot Itzaltzuko bardoa da. Orreagako abade berriak gogokoa ez duenez, deserriratu eta haren seme Mikelot bahituko du. Latinez kantatuko duen fraidea bilakatu nahi du abadeak Mikelot.

## Ahots-aktoreak 
* Lüxi Agergarai: Mikelot
* Xan Lui Bidabe: Frai Martin
* Kristiane Etxaluz: Oxanda
* Maika Etxekopar: Xune
* Mixel Etxekopar: Gartxot
* Jose Angel Irigarai: Merioa
* Maritxu Kastillon: Aulli
* Benito Lertxundi: Alfontso I.a Borrokalaria, Iruñeko eta Aragoiko errege
* Ttitika Rekalt: Fanix
* Olatz Zugasti: Narratzailea

## Hizkuntza 
Filmean Itzaltzun XII. mendean hitz egin zitekeen euskalkiaren kutsua zuen hizkera bat erabili zuten. Komikian, zaraitzuera erabili zuen Urmenetak baina filmerako euskalki sorberri bat asmatu zuten: oraingo denboretatik, ekialdeko bortuetako dialekto bat "asmatu" zuten. Aktore gehienak zuberotarrak izanik, askatasuna eman zieten testuak irakurtzerakoan. Hala ere, arau zorrotz batzuk jarri zituzten: *ü* kendu, *r* hegoaldean bezala markatu eta *h* ahoskatu. Ibar horietako honki Zuberoan bizirik dagoena mantendu zuten, baina *j* esaterakoan Zuberoako ahoskera hobetsi zuten bertako *x*-ren gainetik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* https://web.archive.org/web/20111218204023/http://www.gartxotfilma.com/
* Webgunea imdb.com
Txilintxa

**Txilintxa** (*Leucojum*) Amaryllidaceae familiaren generoaren izena arrunta da. Bi espezie baino ez ditu: *Leucojum vernum* eta *Leucojum aestivum* hain zuzen ere..

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ales Furundarena

**Ales Furundarena** (Bilbo, 1963ko ekainaren 20a - ) bilbotar aktorea da. 1980ko hamarkadan antzerki munduan hasi arren, telebistak eman dio ospea.

## Filmografia 
### Zinema 
* *Dinero Fácil* - (2010)
* *Mighiss* - (2009)
* *Salir pitando* - (2007)
* *Mácula* - (2003)
* *Amor de madre* - (1999)
* *Rigor mortis* - (1997)

### Telebista 
* *Cuéntame cómo pasó* - (2013)
* *Mario Conde: Los días de gloria* - (2011)
* *La República II* - (2011)
* *La República* - (2010)
* *La huella del crimen* - (2010)
* *Hospital Central* - (2009)
* *Amar en tiempos revueltos* - (2009)
* *La familia Mata* - (2009)
* *Acusados* - (2009)
* *LEX* - (2008)
* *La mandrágora* - (2006)
* *El Comisario* - (2004)
* *Los Serrano* - (2003-2008)
* *Javier ya no vive solo* - (2002)
* *Policías* - (2001)
* *Periodistas* - (2000)
* *¡Ala... Dina!* - (2000)
* *El Señorío de Larrea* - (1999)
* *Los ojos de la ciudad* - (1998)
* *Jutos y revueltos* - (1994)
* *La novia de Frankenstein* - (1988)

## Kanpo estekak
Aindurrin

**Aindurrina** (*Salvia sclarea*) *Salvia* generoaren belarra da, iparraldeko Mediterraneoan, iparraldeko Afrikan eta erdialdeko Asian aurkitzen dena. Sendabelar ezaguna da, bere olio esentziala lortzeko hazten dute.

## Deskribapena 
Loraldian metro bateko altuera hartzen du, aldiz neguan hil egiten da eta oinarrizko erroseta bat baino ez du uzten.

Hostoek 10-20 cm-ko luzera eta 6-12 cm zabalera dute. 

Loreak zurtoinetan ateratzen dira 2-6ko multzoetan. Zuriak izan ohi dira, baita ere arrosak eta gorrindol argiak. 2'5-3'5 cm-ko petaloak dituzte. Brakteek ere loreen antzeko kolorea dute. Loreak kokatzen diren zurtoinen azalean dauden guruinek olio esentziala ekoizten dute.

## Erabilera 
Ekoizten duen olio esentzialak esklareol izeneko konposatu aromatikoa du eta lurringintzan erabiltzen da, bai eta hainbat produkturen zaporea indartzeko ere, ardo eta pattarretan batez ere.

Haziek muzilagoa dute eta begietan jarri ohi dira barruan egon daitezkeen zabarrak harrapatu eta kentzeko.

Landare apaingarri gisa ere erabiltzen da lorategietan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Artatxiki arrunt

**Artatxiki arrunta** (*Panicum miliaceum*) *Poaceae* familiako espeziea da, artatxikietan ezagunena dena. Noiz eta non etxekotu zen ezezaguna da, baina duela 7.000 urte Transkaukasian eta Txinan agertu zen. Egun oraindik Indian, Errusian, Ukrainan, Ekialde Hurbilean, Turkian eta Errumanian hazten dute.

## Kanpo estekak
Artatxiki iletsu

**Artatxiki iletsua** (*Setaria italica*) *Poaceae* familiako espeziea da, artatxikietan ekialdeko Asian hedatuena dena. K.a. VI. milurtekoan jada Txinan hazten zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Commelinales

**Commelinales** landare loredunen ordena da. Barnean bost familia ditu: Commelinaceae, Haemodoraceae, Hanguanaceae, Philydraceae eta Pontederiaceae hain zuzen ere. Guztira 800 espezie ditu 70 generotan banaturik, gehienak Commelinaceae familian daudenak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Commelinaceae

**Komelinazeo** (*Commelinaceae*) izen bereko familiako landare belarkarez esaten da. Zurtoin koskodun zuzena izaten dute; hostoak berriz txorten bilkaria dutenak eta txandaka antolatuak. Lorea hermafrodita eta hiru horrikoa dute; kolorez zuriak, urdinak nahiz moreak izan daitezke. Fruituak kusku egiturakoak dituzte. 300 komelinazeo mota ezagutzen dira; lurralde beroetakoak dira gehienak.

## Filogenia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Vito katedrala (Praga)

**San Vito katedrala** edota **San Vitoren katedrala** (txekieraz **Chrám svatého Víta** edo **Katedrála Svatého Víta**) Txekiar Errepublikako Praga hiriburuan dagoen katedral bat da. Pragako gazteluaren multzo artistikoko zati da eta hiriaren arte gotikoaren erakusgarria ere bada. 1989tik San Vito, San Wentzeslao eta San Adalbertori sagaratua dago. Bohemiako errege guztien koroaketaren lekuko izan da, bertan santu artzapezpiku guztiak eta artzapezpikuak, nahiz errege asko ere lurperatuak daudelarik. Katedrala, nahiz eta katolikoa izan, XIV. mendean eraikitzen hasi zenetik estatuaren jabetzakoa da.

## Iruditegia 

Irudi:Interior_of_St._Vitus_Cathedral_Prague_01.jpg|Barnealdea.
Irudi:St_Vitus_Cathedral_from_south.jpg|Hegoaldeko ikuspegia: dorre nagusia eta urrezko dorrea.
Irudi:Moldau-vitus.jpg|San Vito katedrala, Pragako gaztelua eta Moldava ibaia.

## Kanpo estekak 
* San Vito katedralaren webgunea
Premislidak

120px|thumb|Premysl etxearen armarria.
**Premislidak** (, , ) bohemiar errege dinastia izan zen, IX. mendetik 1306 arte Bohemia eta Moravian erreinatu zuena. Horrez gain, 1300-1306 bitartean Poloniako koroa ere eduki zuten.

Borivoj I.a (852 aldean – 889 aldean) izan zen etxearen sortzailea eta Wentzeslao III.a (1289 - 1306) azken erregea. Honen hilketaren ostean, Bohemiako erregetza Luxenburgoko etxearen esku gelditu zen eta Poloniakoa Piast dinastiara itzuli zen.

## Agintari mitikoak 
Cosmas Pragakoaren *Chronica Boëmorumen* (1119) arabera:
* Premysl eta Libuše
* Nezamysl
* Mnata
* Vojen
* Vnislav
* Kresomysl
* Neklan
* Hostivít

## Bohemiako dukeak 
Borivoj I.a, 874. urtean Metodiok bataiatu zuena, lehen agintari premislida historikoa izan zen. 895ean Bohemia Moravia Handitik independizatu zen. 1003-1004 bitartean, Piast dinastiako Bolesław I.a Poloniakoak agindu zuen Bohemian.

* 872-890 : Borivoj I.a
* 894-905 : Spytihnev I.a
* 905-921 : Vratislao I.a
* 921-935 : Wentzeslao I.a
* 935-967 : Boleslao I.a
* 967-999 : Boleslao II.a
* 999-1003 : Boleslao III.a
* 1003-1003 : Vladivoj
* 1004-1012 : Jaromir
* 1012-1034 : Oldrich
* 1034-1055 : Bretislao I.a
* 1055-1061 : Spytihnev II.a
* 1061-1092 : Vratislao II.a, erregea 1085tik aurrera
* 1092-1092 : Konrad I.a
* 1092-1100 : Bretislao II.a
* 1100-1107 : Borivoj II.a
* 1107-1109 : Svatopluk I.a
* 1109-1125 : Vladislao I.a
* 1125-1140 : Sobeslao I.a
* 1140-1173 : Vladislao II.a, erregea 1158tik aurrera
* 1173-1178 : Sobeslao II.a
* 1178-1189 : Frederiko I.a
* 1189-1191 : Konrad II.a
* 1191-1192 : Wentzeslao II.a
* 1192-1197 : Bretislao III.a
* 1197-1197 : Vladislav III.a
* 1197-1198 : Ottokar I.a, erregea 1198tik aurrera

## Bohemiako erregeak 
[thumb|[Otakar II.a Bohemiakoa|Otakar II.a, Wentzeslao I.a eta Wentzeslao III.a
*Zbraslavská kronikan*]]
* 1198-1198 : Otakar I.a
* 1230-1253 : Wentzeslao I.a, erregea
* 1253-1278 : Otakar II.a
* 1278-1305 : Wentzeslao II.a, erregea
* 1305-1306 : Wentzeslao III.a

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Club de Remo Coruxo

**Club de Remo Coruxo** Galiziako Pontevedrako probintzian dagoen Vigoko Coruxo parrokian kokaturiko arraun taldea da. 2014an Galiziako B Liga irabazi zuen A Ligara igo zen.

## Historia 
1989an eratu zen *Centro Cultural Recreativo Artístico de Coruxo* izenarekin. Galiziako Liga sortu zenetik bertan dabil eta emaitzarik onena 2007ko zazpigarren postua du. 2012an A eta B ligak banatu ziren eta ordutik beheko mailan aritu da Coruxo, 2014an ordea B Liga irabazi eta igo egin zuen. Ordutik ohorezko txandako postuen inguruan ibili izan zen eta A Ligako estropadak ere irabazi zituen. Laugarren egin zuen 2016an.

2019an B Ligan ari zela gizonezkoen traineruan María Pérez izan zuten patroi eta Ligako patroi onena izendatua izan zen. Ligan hirugarren egin ondoren play-offetan mailaz igotzea lortu zuen. Hurrengo urtean ordea ez zuen trainerua osatzerik lortu eta ordutik ez du berriz trainerurik uretan izan.

## Palmaresa 
270px|thumb|Coruxoren instalazioak.
### Ligak 
* Galizako A Liga (0): laugarrena 2016an.
* Galizako B Liga (1): 2014.
### Banderak 
* Concello de Vigo Bandera (2): 2014, 2016.
* Mariña Cabo da Cruz Bandera (1): 2014.
* Concello de Bueu Bandera (1): 2014.
* Salgado Congelados Bandera (1): 2016.
* Concello de Mugardos Bandera (1): 2019.
* Asturiasko Printzesaren Bandera (1): 2019.

## Azken denboraldiak 
## Emakumezkoen trainerua 
Coruxok Mecosekin batera atera du trainerua 2019an eta Espainiako eta Galiziako txapelduna izan zen.

* Espainiako Txapelketa (1): 2019.
* Galiziako Txapelketa (1): 2019.

### Azken denboraldiak 
### Banderak 
* **Teresa Herrera Bandera (0):** bigarren 2019an.
* Oleirosko Bandera (1): 2019.
* Redondelako Bandera (1): 2019.
* Mera-Virxe do Carme (1): 2019.
* Boiroko Bandera (1): 2019.
* Vigoko Bandera (1): 2019.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Liga Galega de Traiñeiras-en webguneko informazioa
Kardinalitate

Matematikan, **kardinaltasuna** edo **kardinalitatea** multzo bateko elementu-kopurua adierazten du. Adibidez, A = {2, 4, 6} multzoaren kardinalitatea 3 da, hiru elementu dituelako. A multzo baten kardinalitatea | A |, n(A), card(A), edo # A adierazten da.

## Multzoen kardinalitatea 
Multzo finitu baten kardinalitatea bere elementuen kopurua besterik ez den bitartean, nozioa multzo infinituetara zabaltzeko, normalean, konparazioaren nozioa multzo arbitrarioetan (bereziki infinituetan) definitzen hasten gara. N-ren funtzio bijetiboa E-n. E N-ren azpimultzo propioa den arren, bi multzoek kardinalitate bera dute. 

### 1. definizioa
|A | = | B |  A eta B multzo bik kardinaltasun bera dute bijekzio bat badago, hau da, funtzio injektiboa eta surjetiboa, A-tik B-ra. Multzo hauek ekipotenteak edo talde-lenteak direla esaten da. Erlazio hau A ≈ B edo A ~ B adieraz daiteke. Adibidez, zenbaki bikoiti ez-negatiboen E = {0, 2, 4, 6, ...} multzoak naturalaren N = {0, 1, 2, 3, ...} multzoaren kardinalitate bera du. zenbakiak, f (n) = 2n funtzioa E-ren N-ren bijekzioa baita. 7

### 2. definizioa
|A | ≤ | B | A-k B-ren kardinalitatearen berdina edo txikiagoa du A-tik B-rako funtzio injektibo bat badago.

### 3. definizioa
|A | \aleph_0 

Ordinal bakoitzerako \alpha, \aleph_{\alpha + 1},  \aleph_\alpha. baino handiagoa den kardinalik txikiena da.

## Ikus, gainera 
* Zenbaketa

## Kanpo estekak
Lezka hostoestu

**Lezka hostoestua** (*Typha angustifolia*) kanaberaren antzeko zurtoina duen landarea da, Ipar hemisferioan jatorria duena. Lezkadietan askotan agertzen da.

Lezka hostozabalarekin batera *Typha* × *glauca* (*T. angustifolia* × *T. latifolia*) hibridoa sortu du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak