Astaputz tintatzaile

**Astaputz tintatzailea** (*Pisolithus arhizus*) *Sclerodermataceae* familiako onddo espezie bat da. Jan daiteke heldu aurretik. Osagai gastronomiko gisa erabili izan da, ehiza-plateretako saltsetan arre-txokolate kolorea emateko. Oihalak eta artilezko ehunak marroi kolorez tindatzeko ere erabiltzen da.

Sinonimoak: *Lycoperdon capitatum*, *Scleroderma arrhizum*, *Scleroderma tinctorium*, *Pisolithus arenarius*, *Polysaccum acaule*, *Polysaccum crassipes*, *Pisomyces arenarius*, *Pisocarpium arenarium*, *Pisocarpium clavatum*, *Polypera arenaria*, *Polypera clavata*, *Polypera crassipes*, *Polysaccum arenarium*, *Polysaccum turgidum*, *Polysaccum subarhizum*, *Polysaccum pisocarpium*, *Polysaccum tuberosum*, *Polysaccum conglomeratum*, *Polysaccum tinctorium*, *Polysaccum crassipes var. b clavatum*, *Polysaccum arrhizum*, *Polysaccum australe*, *Polysaccum boreale*, *Polysaccum leptothecum*, *Polysaccum marmoratum*, *Pisocarpium crassipes*, *Polysaccum arenarium var. crassipes*, *Polysaccum pisocarpium var. rafinesquii*, *Pisolithus crassipes*, *Scleroderma umbrinum*, *Lycoperdodes crassipes*, *Lycoperdodes conglomeratum*, *Lycoperdodes australe*, *Lycoperdodes arrhizus*, *Lycoperdodes boreale*, *Lycoperdodes tuberosum*, *Lycoperdodes leptothecum*, *Lycoperdodes marmatorum*, *Lycoperdodes turgidum*, *Pisolithus australis*, *Pisolithus marmoratus*, *Polysaccum pusillum*, *Polysaccum umbrinum*, *Pisolithus kisslingii*, *Pisolithus turgidus*, *Pisolithus tuberosus*, *Polysaccum kisslingii*, *Polysaccum arenarium var. acaule*, *Polysaccum pygmaeum*.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** 3 eta 15 cm bitarteko diametrokoa, okre horixka, arre horixka, arre-berdexka zikina edo arre-gorrixka; subglobosoa edo udare-formakoa, zahartzean luzatuz, forma bitxiak hartuz, enbor zati itxuragabeak eta bihurriak simulatuz, mizelioaren hauts geruza arre batez estaliak. Peridio sinplea, mehea eta lehorra, gainazal leuna edo zimurtsua, gogorra, zahartzean hauskorra.

**Hanka:** Oso laburra edo hanka gabea, mizelio kordoi horixka batez lurrarekin bat eginda.

**Gleba:** Peridio irregular ugariz osatua. Karpoforoa mozten badugu agerian uzten du gainjarritako hiru geruzatan dagoen peridioen mosaiko hori: behekoak heldu gabeko peridio txikiak ditu, hori-sufre kolorekoak, erdikoa lodiagoa kolore marroi-beltzaxkakoa eta goikoa lehorra eta hautsez betea, arre kolorekoa. Usain fungiko bizia du, baina atsegina, zapore ahula.

**Etimologia:** *Pisolithus* terminoa grekotik dator, ilarra esan nahi duen "piesos" hitzetik eta harria esan nahi duen "lithos" hitzetik; hau da, ilarrak dituen harria, glebaren peridioloak edo kolore anitzeko albeoloen erreferentzia eginez, harria dirudien peridioaz inguratuak *Tinctorius* epitetoa berriz latinetik dator, tindatzen duena, esan nahi duen "tinctorius" hitzetik. Bere ezaugarri koloratzaileengatik.

## Jangarritasuna 
Jangarria; gisatuak koloreztatzeko eta saltsak aromatizatzeko erabil daiteke.

### Nahasketa arriskua 
Lehenengo begiratuan *Sclerodermaren* batekin nahas liteke, baina karpoforoa ebakitzean zalantzak desagertzen dira.

## Sasoia eta lekua 
Udaberrian eta udazkenean, lur hareatsuetan, pinudietan, mugetan edo ebakitako lurretan.

### Banaketa eremua 
Mundu osoan barreiatzen da, kontinente guztietan zehar, Antartikan izan ezik, eta habitat ugaritan garatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak