open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Niki Nakayama

**Niki Nakayama** (Los Angeles, 1975) estatubatuar sukaldaria da, Japoniako sukaldaritza garaikidean espezializatua, bereziki *Kaiseki* motakoa. 

## Biografia 
Niki Nakayamaren gurasoak japoniarrak dira, Los Angelesko Koreatown auzoan bizi ziren, eta arrainaren negozioan lan egiten zuten. Sukaldaritza Pasadenan ikasi zuen, hainbat jatetxetan lan egin aurretik, besteak beste, *Takao*n, Brentwood auzoan. Hiru urtez bidaiatu zuen Japoniara, hainbat jatetxetan lan eginez, besteak beste, *Kaiseki* sukaldaritzagatik ezaguna zen Masa Sato sukaldariarekin. Kaliforniara itzuli zenean, sushi jatetxe bat ireki zuen, langile guztiak emakumezkoak zituena, *Azami Sushi* *Cafe*, eta, ondoren, *n/naka* jatetxea, Los Angelesen, non bere emazte Carole Iidarekin lan egiten duen.

*n/naka*-n, sukaldaritza-prentsak Estatu Batuetako sukaldaritza japoniar garaikideko jatetxe onenetakotzat aitortua, Nakayamak *kaiseki* motako menua zerbitzatzen du (garaiko osagaiak eta prestatzeko estilo desberdinak nabarmentzen dituzten plater txiki ugari), hamahiru platerez osatua, bereziki norberaren baratzeko barazki eta belarrak erabiliz. Japoniako sukaldari eta sukaldaritza zaleen giroan emakume gisa izan zituen zailtasunen inguruan hitz egin izan du behin baino gehiagotan, eta horregatik aukeratu zuen sukalde itxi batean lan egitea, bezeroek ez zezaten ikusi gizonezkoa edo emakumezkoa den. 

''Chef's Table'' telesail dokumentalaren lehen denboraldiko atal bat egin diote Niki Nakayamari.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Karlin (argipena)

**Karlin** izan daiteke:

## Numismatika 
* Karlin, Nafarroako Erresumako dirua;

## Toponimoa 
*Karlin (Pinsk), Bielorrusiako herria;
*Karlín (Praga), Pragako barrutia;
*Karlín, Hodoníngo barrutiko udalerria;
*Karlin (Lodzeko voivoderria), Poloniako herria;
*Karlin (Mendebaldeko Pomeraniako voivoderria), Poloniako herria;
*Karlin (Cleveland)
*Karlin (Michigan)
*Karlin (Missouri)
Jorunn Aanderaa

**Jorunn Aanderaa** (Beitstad, Steinkjer, 1934ko irailaren 12a – 2025eko maiatzaren 25a) norvegiar idazlea izan zen.

## Bizitza 
Jorunn Aanderaa Johannes Aanderaa (1886-1974) apaiz luterotarraren eta Margrete Refsdalen (1889-1975) alaba eta Johs. Aanderaa (1927-1991) argitaratzailearen arreba izan zen.

1966an idazle gisa debutatu zuen, *Hansen på jorden* () poesia bilduma kaleratuz. Liburuaren azpititulua *Et symfonisk dikt* () da, eta hitzen, marrazkien eta tipografiaren antolamendu grafikoa testuinguru esanguratsu batean kokatzen da. Handik gutxira, *Tidssignalet* () eleberri laburra (1967) eta *Til* (1969) prosa bilduma. Liburuak esperimentalak ziren eta harrera nahasia izan zuten.

2007ko *Flaskepanteren* dokumentalak Aanderaa liburu berri bat kaleratzera bultzatu zuen. Literatura lanetatik atsedenaldi luzea hartu ondoren, 2012an *Rat-a-tat-tat!* poesia bilduma argitaratu zuen Flamme Forlag argitaletxean, Eldrid Lundenen hitzaurrearekin.

## Lanak 
* *Hansen på jorden – Et symfonisk dikt* (1966)
* *Tidssignalet – Miniroman* (1967)
* *Til – En samling tekster* (1969)
* *Rat-a-tat-tat! – Nye og gamle dikt* (2012)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mialla

Nafarroako Erresuman, **mialla** edo **mealla** (, *aes mediālis*-etik ekarria, , , , ), obolo ere deitua, Erdi Aroko txanpona izan zen, zilar-kobrezko diru erdi balio zuena.

Mateu y Llopis valentziar numismatikariak esaten zuen bezala:

XIV. mendearen hasieran, Aragoiko Errege Etxeko diruzaintza-liburuetan aipatu ohi da diru hori. Aragoiko Erresuman beti diru erdi bat balio izan zuen, Foruetan irakur daitekeen bezala:

Aldi berean, teorian, ontza baten 1/48 bat edo marko baten 1/16 bat zen. Bere balio eskasaren ondorioz, gaztelaniazko  hitza "zipitz" edo "balio gutxiko gauza"ren sinonimo da. Dirudienez, hasieran zilarraren heren bat eta gainerako metala eskuratzen zituzten, eta gero lehen metalaren kantitatea murriztu egiten zen. Kontserbatzen ez diren arren, litekeena da Antso III.a Gartzeitzren eta Ramiro I.a Aragoikoaren mialla-txanponak egotea. Bai, ordea, Antso V.a Ramiritzek eta bere semeek Jakan eta Petri I.a Santxitzek Monzónen jaulkitakoak.

Nafarroako Erresuman mazmodina-mialla bat sei sos ziren santxete dirutan, eta Gaztelako Erresuman diru baten seiren bat.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* 
* 
* 

## Kanpo estekak
Espainiar diru

**Dirua** (; ) X. mendetik aurrera Iberiar Penintsulako estatu kristauen moneta izan zen. Karolingiar dinarrean () oinarrituta egin zuten, eta karolingiar ondorengo estatu guztiek jaulki zuten: Iruñeko Erresumak, Aragoiko Erresumak eta Kataluniako Konderriek. Era berean, portugaldar *dinheiro*aren eredua izan zen.

Denboraren poderioz, *dinero*a marabediak ordezkatu zuen, eta gero erreala kontu-unitate gisa. Hala ere, Kataluniako Printzerrian eta Balear Uharteetan *diner*rean oinarritutako moneta-sistemak aurrera jarraitu zuen, *sou* baten truke hamabi *diner* eta sei *sos*ren truke pezeta bat.

Kontuan izan gaur egungo gaztelaniaz oraindik ere *dinero* hitzak dirua esan nahi duela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lady Grey

eskuinera|thumb|255x255px| Lady Grey Twinings te hostoak
**Lady Grey** tea Earl Grey nahastearen aldaera leunagoa eta usaintsuagoa da. Azken hau bezala, Twinings-ek sortu zuen eta bergamota olioarekin lurrindutako te beltzaren nahasketa ere bada, baina kantitate txikiagoan, eta gainera limoi azala eta laranja mingotsa ditu.

## Ezaugarriak 
Bakarrik har daiteke, edo esnea edo limoi-xerra bat gehituta. Zapore gozoa du, eta ez du azukre askorik behar. Zapore zitrikoa duenez, freskagarria da eta hotza har dezake. Zaporea beste te beltz batzuk baino leunagoa duenez, arratsalderako gosarirako baino egokiagoa da.

Bere izena Mary Elizabeth Greyren omenez jaso zuen, Earl Grey teari izena eman ziona.

'Lady Grey' Twinings-en marka erregistratua ere bada. Bere konbinazioak te beltza, bergamota, laranja garratza, limoia eta nabar-lorea ditu.

## Erreferentziak 
* http://www.twinings.co.uk/our-teas/
* http://www.wisegeek.com/what-is-lady-grey-tea.htm

## Kanpo estekak
Stanley Fischer

**Stanley Fischer** (Mazabuka, Zambia, 1943ko urriaren 15a - Lexington, Massachusetts, 2025eko maiatzaren 31) israeldar herritartasuna zuen estatubatuar ekonomialari eta irakaslea izan zen. 1994tik 2001era Nazioarteko Diru Funtsaren lehen zuzendariorde kudeatzailea izan zen. 2005 eta 2013 bitartean Israelgo Bankuko gobernadorea izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eskribau

[thumb|Eskribau bati diktatzen. [Istanbul, 1878.]]

**Eskribaua** Administrazioko erakundeetako antzinako enplegatua izan zen, oraingo idazkariaren egitekoak betetzen zituena. Horrek idazkaritza- eta administrazio-eginbeharrak adierazten zituen, hala nola erregeren, nobleen, tenpluen eta hirien negozio-, epaiketa- eta historia-espedienteak agintzea eta gordetzea. Eskribauak gero kronikari eta notario bilakatu ziren.

Europako Erdi Aroan, batez ere, liburuak kopiatzen zituzten eskribak ziren eta haiengandik bereizten dira gehienetan; inprentaren hedapenarekin, paper hori asko desagertu zen, baina oraindik eskribauak behar ziren. Eskribauek erabiltzen zituzten idazkera estiloak askotarikoak ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Altzarrate Kirol Elkartea

**Altzarrate Kirol Elkartea** Laudioko kirol taldea da, emakumezkoen futbolean soilik aritzen dena. Araban talde bakarra da emakumezkoen futbolean soilik ari dena.

## Historia 
2015eko martxoaren 15ean sortu zen eta Laudioko futbol zelai historikoaren izena hartu zuen. Gaur egun San Martin zelaian jokatzen ditu etxeko partidak.

Sortu zenetik Arabako Erregionalean aritu izan da eta 2024-25 denboraldian Euskal Ligan lehiatu da.

## Ibilbidea 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Altzarrate Kirol Elkartearen webgune ofiziala
Luis (txanpona)

**Luisa** edo **urrezko luisa** ( 1640an Luis XIII.aren erregealditik 1792ra arte, Frantziako Iraultzan, jaulkitako urrezko txanpon mota izan zen, nahiz eta ondoren Luis XVIII.aren erregealdian egindako txanpon mugatu bat egon. Bere izena Luis XIII.a erregearen erretratua txanponaren aurrealdean agertzetik dator, bere ondorengo guztiek Frantziako tronuan jarraitu zuten ohitura.

Luis XIII.aren helburua antzinako frankoa ordeztuko zuen urrezko txanpon bat ezartzea zen, XIV. mendearen erdialdetik aurrera zirkulazioan zegoen txanpona, Joan Onberaren erregealdian inposatua, eta XVII. mendearen hasieratik lantze-teknikak mekanizatu zirela aprobetxatuz, arrabolezko diru-moldeetan oinarritutako txanpon-etxek erabiltzea ekarri zuen, mailukako lantzea zaharkituta utziz.

Luis XIII.ak erabilitako txanpon-ereduak erregearen erretratua jartzen zuen aurrealdean, latinezko «*LVD XIII DG – FR ET NAV REX*» (*LVDOVICVS XIII DEI GRATIA FRANCIAE ET NAVARRAE REX*, «Luis XIII.a Frantziako eta Nafarroako errege Jainkoaren graziagatik») legendaz inguraturik, eta atzealdean monarkaren monograma, txanponak 6,75 gramoko pisu gordina zuelarik. Bere ondorengo Luis XIV.ak jarraitu zion diseinu honi; ondoren, Luis XV.aren erregealdian diseinu bera mantendu zen, baina txanponaren pisua 8,16 gramora igoko zen, Luis XVI.ak bere aurrekoen ereduei jarraituko zien baina pisua 3,05 gramora murriztu zuen.

Frantziako Iraultza lehertu eta Luis XVI.a burua moztuta hil ondoren, urrezko luisak egiteari utzi zion, eta errepublikar eta napoleondar garaietan Frantziako urrezko txanpon zirkulatzailea frankoa izan zen, eta ondoren balio bereko urrezko napoleona. 1815eko Borboien berrezarkuntzan, frankoak Frantziako txanpon ofiziala izaten jarraitu zuen, nahiz eta Luis XVIII.aren erregealdian urrezko luisak jaulki zituzten, 20 liberako balio fazialarekin. Errege honen heriotzaren ondoren, urrezko luisa behin betiko jaulkitzeari utzi zitzaion.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eskriba

, )]]

**Eskriba** kopiatzaile profesionala da, batez ere inprimatzeko makina asmatu aurretik eskuizkribuak kopiatzen zituena.

Eskriben lanak eskuizkribuak eta beste testu batzuk kopiatzea ekar dezake, baita idazkaritza- eta administrazio-eginbeharrak ere, hala nola erregeren, nobleen, tenpluen eta hirien negozio-, epaiketa- eta historia-espedienteak egitea eta gordetzea.

Mesopotamian agertzen da lehenik eskriba lanbidea. Eskribek funtsezko laguntza eman zieten antzinaroko eta Erdi Aroko kulturei, besteak beste, Egipto, Txina, India, Persia, Erromatar Inperioa eta Erdi Aroko Europari. Judaismoak, budismoak eta islamak tradizio garrantzitsuak dituzte. Eskribak funtsezkoak izan dira kultura hauetan kode juridikoak, testu erlijiosoak eta literatura artistiko eta didaktikoa gordetzeko. Kultura batzuetan, eskribaren eta kaligrafoaren funtzio sozialak gainjartzen dira, baina idazkera eskribaren enfasia zehaztasunean datza, eta kaligrafiak, berriz, idazkeraren nolakotasun estetikoak adierazi nahi ditu, edukiaz aparte.

Lehen, literatur kulturen finkapen nabarmena, eskribek beren protagonismo eta maila gehiena galdu zuten inprentaren etorrerarekin. Eskribau lanbideak, eskuarki ospe gutxiagokoak, garrantzi handia izaten jarraitzen zuen lege-agiriak eta antzekoak kopiatu eta idazteko. Alfabetatze-tasa baxuko gizarteetan, eskribauak (eta irakurleak) aurki daitezke oraindik eskribau-zerbitzua ematen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Holston mendia

**Holston mendia**, , AEBetako Appalacheetako mendi bat da, Tennessee eta Virginiako hego-ekialdean eta Blue Ridge mendietan. 1.305 metroko garaiera du.

Apalatxeetako bidezidorra mendi honetatik igarotzen da.
Mingus mendia

**Mingus mendia**, , AEBetako Appalacheetako mendi bat da, Tennessee estatuan. 1.768 metroko garaiera du.

Great Smoky Mountains Parke Nazionalan dago.
Marina Omurakoa

**Santa Marina Omurakoa** (; ? – Nagasaki, 1634ko azaroaren 11) japoniar domingotar hirugarrendarra izan zen, misiolari katolikoei aterpea ematen ziena. Japoniako 16 martirietako bat da. 

## Bizitza 
Marina Omurakoa 1626an Domingotar Hirugarren Ordenako kide egin zen emakume japoniarra izan zen. Pobrezia, kastitate eta obedientziako botoak egin zituen eta Japoniatik kanporatzeko mehatxupean ezkutuan zeuden misiolari katolikoei aterpea ematen zien. 

1634an, Marina misiolariei laguntzen zien kristaua zela aurkitu zutenean, atxilotu, kateekin lotu, umiliatu eta sutan erre zuten Nagasakin. Sendotasunaren defendatzaile gisa gurtzen da.  

2015ean, Marina Omurakoaren eta beste 15 martirien estatuak inauguratu ziren Nakamachi elizaren alboko japoniar lorategian. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Chapman mendia

'''''', , AEBetako Appalacheetako mendi bat da, Tennessee estatuan. 1.959 metroko garaiera du.

Great Smoky mendietan dago eta Apalatxeetako bidezidorra bertatik igarotzen da.
Great Smoky mendiak

**Great Smoky mendiak**,  eta txerokieraz ᏚᏧᏍᏚ ᏙᏓᎸ, *Equa Dutsusdu Dodalv*, AEBetako Tennessee eta Ipar Carolina estatuen arteko mugan dagoen mendilerro bat da, Apalatxeetan.

Bertan Great Smoky Mountains Parke Nazionala dago 

## Apalatxeetako Bidezidorra 
Apalatxeetako bidezidorraren mendilerro honetatik igarotzen da.
Eseki-leku

**Eseki-lekua**, **iztazaina** edo **belaunburua** koadrupedoen hankaren behealdean eta kanaberaren goialdean dagoen artikulazioa da.

Zaldiaren eseki-lekuak arreta handiz aztertu behar dituzte; izan ere, akatsak txikiak izan arren, oso kaltegarriak izaten dira beti. Animaliaren higidura progresiboa perkusioaren bidez gauzatzen da; makinak ezin du mugitu, ezta aurrera zuzendu ere, atzealdeko laurdeneko atalek, aurrealdearenak etengabe bultzatuz, horretara determinatzen ez badituzte; inperfekzio oro, zeren ahuldu egiten baititu eta, bereziki, eseki-lekuaren indarra eta mugimendua gutxitzen baititu; gainera, bere egituragatik beti beste atalek baino indar eta lan handiagoa egiten du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kings Park (Mendebaldeko Australia)

**Kings Park**, Australiako Perth hirian dagoen hiri-parke publiko bat da, Mendebaldeko Australia estatuan. Mount Eliza muinoan dago.

Mendebaldeko Australiako helmuga turistiko bisitatuena da, urtero bost milioi inguru bisitari dauzka.
Eva Pilarová

**Eva Pilarová** (1939ko abuztuaren 9a - Praga; 2020ko martxoaren 14a) txekiar jazz eta pop abeslaria izan zen.

## Biografia 
Pilarová Brnon jaio zen. Haurtzaroan hasi zen abesten, musika klasikoa barne. Kantua ikasi zuen Brnoko Janáček Arte Akademian. Bere lehen erreferenteak Ella Fitzgerald eta Louis Armstrong izan ziren. 1960an Pragako Semafor Antzokiko kide bihurtu zen, bertan Jidví Suchý eta Jidví Jacklitr bezalako artistekin batera abestu zuen. 1962an Rokoko Antzokian hasi zen abesten, baina 1964an Semaforrera itzuli zen. Urte berean, bigarren mailako papera egin zuen *If a Thousand Clarinets* filmean (korista eta nesken eskola bateko abeslari gisa). Bere ibilbidean arrakasta ugari izan zituen, besteak beste, Waldemar Matuška eta Karel Gott-ekin egindako duetoetan.

Bi sukaldaritza-liburu idatzi zituen. Argazkilari amorratua ere izan zen, naturaren eta hirien irudiak lortuz. Hainbat argazki erakusketa egin zituen Txekiar Errepublikan. 

## Heriotza 
Bere lanbidean aktibo egon zen Pragako San Carlos Borromeo etxean hil zen arte, laurogei urte zituela giltzurrun-gutxiegitasun baten ondorioz, bere heriotzaren berri 2020ko martxoaren 14an eman zuen jakitera bere senar Ene Kolomazník komunikatu baten bidez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Docklands Stadium

**Docklands Stadium**, Australiako Melbourne hirian dagoen australiar futbol, futbol, kriket eta errugbi estadio bat da, Victoria estatuan.

2000an inauguratu zen eta 56.347 pertsonentzako edukiera du.
Perth Stadium

**Perth Stadium**, Australiako Perth hirian dagoen australiar futbol, kriket eta errugbi estadio bat da, Mendebaldeko Australia estatuan.

2014-2017an inauguratu zen eta 61.266 pertsonentzako edukiera du.
José Luis Molina

**José Luis Molina** (1965eko martxoaren 8a) atleta da. Costa Rica ordezkatu zuen 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan, 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eloisa Orange-Nassaukoa

**Orange-Nassauko Eloisa** (*Eloise Beatrix Sophie Laurence* jaioa; Haga, 2002ko ekainaren 8a)   Konstantino Kristobal eta  Laurentien Herbehereetako printze-printzesen alaba nagusia da. Orange-Nassauko kondesa titulua du. Tronurako ondorengotza-lerroan bosgarrena da. Beatriz I.a Herbeheretako erregina ohiaren eta Nicolas Amsberg  errege ezkontide ohiaren biloba da Eloisa.

## Bizitza 
### Jaiotza 
Eloise 2002ko ekainaren 8an jaio zen Hagako Bronovoko Ospitalean. 2002ko ekainaren 10ean, bere aita, Konstantino printzea, Hagako udaletxe zaharrean erregistratu zuen bere jaiotza.

### Bataioa 
2002ko abenduaren 15ean bataiatu zuten, Apeldoorneko Het Loo Jauregiko kaperan. Bere aitabitxiak honako hauexek izan ziren: Haakon Norvegiako printze oinordekoa,  Friso Herbehereetako printzea (bere aitaren aldeko osaba), María Carolina Borboi-Parmako printzesa eta Sophie Kitekoa.

### Izenak 
* **Eloise**: bere amaren, Laurentien printzesaren arbasoen omenez
* **Beatriz**: aitaren aldeko amonaren omenez, Beatriz I.a Herbehereetako erregina ohia
* **Sofia**: Sophie Kiteko amabitxiaren eta  Sofia Herbehereetako erreginaren omenez
* **Laurence**: bere amaren omenez, Laurentien printzesa.

### Haurrideak 
Eloisek bi haurride txiki ditu, Nicolas eta Leonor konde-kondesak.

### Beste datu batzuk 
Eloise bosgarren postuan dago tronurako ondorengotza lerroan, eta hotelen kudeaketa ikasketak eta modari eta bizimoduari buruzko edukien sorkuntza uztartun ditu; bere sare sozialetan milioi erdi bat jarraitzaile pilatu ditu.

## Orange-Nassauko kondesa 
2013ko apirilaren 30ean Beatriz erreginaren abdikazioaren ostean, Konstantino Kristobal printzearen eta Lorenza printzesaren seme-alabek Holandako Errege Etxeko kide izateari utzi zioten, nahiz eta Holandako Errege Familiako kide izaten jarraituko duten eta tronurako ondorengotza-lerroan dauden.

## Tituluak eta tratamenduak 
* *Eloisa Beatriz Sofía Lorenza*, Orange-Nassauko kondesa, Amsbergeko anderea (2002-...).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Leonor Orange-Nassaukoa

**Leonor Orange-Nassaukoa** (jaiotzez *Leonore Marie Irene Enrica*; Haga, Herbehereak, 2006ko ekainaren 3a) Orange-Nassauko kondesa da. Konstantino Kristobal  eta Laurentien Herbehereetako printze-printzesen hirugarren umea eta bigarren alaba da. 

Leonor zazpigarren postuan dago tronurako ondorengotza-lerroan. Beatriz I.a Herbeheretako erregina ohiaren eta Nicolas de Amsberg errege ohi ezkontidearen biloba da.

## Bizitza 
### Jaiotza eta bataioa 
2006ko ekainaren 3an jaio zen Bronovo Ospitalean, Hagan (Herbehereak). 2006ko urriaren 8an bataiatu zuten Leonor, Apeldoorneko Het Loo Jauregiko kaperan. Hauexek izan ziren haren aitabitxiak:

* Máxima Zorreguieta Herbehereetako erregina, bere aitaren koinata.
* Marius Brinkhorst, amaren neba.
* Juliana Guillermo, lehengusina, aitaren arreba.
* Schooten Whettnalleko Juan Carlos Ullens kondea.

2013ko apirilaren 30ean Beatriz erreginaren abdikazioaren ostean, Konstantino Cristobal printzearen eta Lorenza printzesaren seme-alabek Holandako Errege Etxeko kide izateari utzi zioten, nahiz eta Holandako Errege Familiako kide izaten jarraitu duten eta tronurako ondorengotza-lerroan dauden.

Leonorrek bi haurride nagusi ditu, Eloisa (2002.06.08an jaioa) eta Nikolas (2004.03.21ean jaioa).

## Tituluak eta tratamenduak 
* *Leonor Maria Irene Enrica*, Orange-Nassauko kondesa, Amsbergeko anderea (2006 - ...).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ainara Arkarazo Legarreta

**Ainara Arkarazo Legarreta** (Abadiño, Bizkaia, 1996ko martxoaren 28a) irakaslea eta mendi lasterkaria da. 2025ean Euskal Herriko Ultren Kopa irabazi zuen. 

## Lan ibilbidea 
Irakaslea da Durangoko Jesuitak ikastetxean, behar bereziak dituzten ikasleei arreta emateko talde pedagogikoko kidea. 

### Korrikalari 
2021eko irailaren 11n Maratoi erdia egin zuen, Canfranc-Canfranc - Laterketa 16K izenekoa. 16 kilometro eta 1600 metroko desnibeleko proba 2:02:01 denboran bete zuen.

2024ko irailean Sorginen lasterketan (21 km) 3.postuan sailkatu zen, Mañaritik Atxetara (42 km) mendi lasterketan 2.postuan. Urte berean Urduñan 33 kilometro eta 1.750 metroko desnibel positiboa zuen proba irabazi zuen.

2025eko irailaren 20an 43 kilometroko Mañaritik Atxetara lasterketan Ainara Arkarazo bosgarren izan zen sailkapen nagusian, eta lehenengoa emakumezkoetan. Bigarren sailkatua Oihana Azkorbebeitia herrikidea izan zen eta hirugarrena Maud Combarieu frantziar-euskal korrikalaria.

2025eko urriaren 5ean, Atxondoko Sorginen Lasterketa luzean nagusitu zen: 2:35:49. Itsasne Urkiaga zornotzarra (2:37:32) eta Leire Uribe durangarra (2:38:42) sailkatu ziren bigarren eta hirugarren. Garazi Sampedro atxondarra podiumaren atarian geratu zen, laugarren.

2025eko urriaren 11n, Hiru Handiak 101 kilometroko lasterketa irabazi zuen, 12:48:33ko denboran. Korrikalariak bezperan 00:00etan irten ziren Araiatik eta Aizkorri, Anboto eta Gorbea igo ostean, Murgian izan zuten helmuga. Lehenengo hamarretan Durangaldeko beste hiru korrikalari ere sailkatu ziren: Eva Lizarralde iurretarra laugarrena izan zen, Oihane Unzalu berriztarra seigarrena eta Lur Basterretxea elorriarra zazpigarrena.   

## Palmaresa 
* 2025eko urriaren 11n, Hiru Handiak lasterketaren **Txapelduna, 1. postua** link=Archivo:Gold_medal_icon.svg|15x15px
* 2025eko apirilean Enkarterri Extrem Ultra (60 km) mendi lasterketeta, **Txapelduna, 1 . postua** link=Archivo:Gold_medal_icon.svg|15x15px 
* 2024an Mañaritik Atxetara 2. postua link=Archivo:Silver_medal_icon.svg|15x15px 
* 2024an Sorgiñen lasterketan 3. postua link=Archivo:Bronze_medal_icon.svg|15x15px 
* 2024ko azaroaren 10ean, Urduñan,  **Txapelduna, 1. postua** link=Archivo:Gold_medal_icon.svg|15x15px 
* 2024ko Ubideko Ubidestroi mendi lasterketeta luzean 3. postua link=Archivo:Silver_medal_icon.svg|15x15px 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2016ko Paris-Niza

**2016ko Paris-Niza** , Paris-Niza lasterketaren 74. edizioa izan zen. Conflans-Sainte-Honorine eta Niza lotu zituen, 1122,1 km-ko ibilbidearekin, zortzi etapatan banatua.

Garailea Sky taldeko Geraint Thomas britainiarra izan zen, bigarren sailkatuari, Alberto Contador espainiarrari, 4 segundoko aldea atera ziolarik.

## Talde parte-hartzaileak 
## Etapak 
## Lasterketaren garapena 
### Prologoa 
### 1. etapa 
### 2. etapa 
### 3. etapa 
Bertan behera utzia elurragatik.

### 4. etapa 
### 5. etapa 
### 6. etapa 
### 7. etapa 
## Azken sailkapenak 
### Sailkapen orokorra 
### Puntukako sailkapena 
### Mendiko sailkapena 
### Taldekako sailkapena 
## Kanpo estekak
Morlan (txanpona)

**Morlana** Bearnoko Bizkonderrian- Morlaàsen hain zuzen ere, hortik baitatorkio bere izena- jaulkitako zilar-kobrezko txanpona da, jakatar diruaren antzekoa. Biarnoz gain, Pirinioz haraindiko zenbait erresumetatik ere zabaldu zen, batez ere Aragoitik (batez ere Jakan) eta Nafarroatik (batez ere seigarren merindadean).

Aragoin eta Nafarroan morlan diru eta sueldo erabilera  XII. mendearen erdialdetik aurrera erregistratzen da: lehenengo kasuan, Jakan bizi ziren biarnotarren presentziagatik, hiriak jatorri desberdineko biztanle franko hartu baitzituen; bigarren kasuan, Iruñeko gotzainaren konturako ordainketa batean, Pirinioz haraindiko bizilagunekin lotutako gai batean. Petri II.a Aragoikoa erregeak berak Burgiko gaztelua eta Erronkaribar, orduan aragoiarren eskuetan zegoena, Biarnoko bizkondeari hipotekatu zizkion «morlan txanponaren 50.000 sueldoen» truke (Jakan datatutako dokumentua, 1209ko martxoaren 20koa).

Behe Erdi Aroan, moneta, modu ofiziosoan, sarritan ibili zen Baxenabarretik, errege nafarrek jaulkitako santxeteen kaltetan. XIII. mendearen amaieratik XIV. mendearen erdialdera arte, kotizazioak ez zuen ia aldaketarik izan: 1280an 20 santxete diru izatetik, morlan sueldoak 18 diru balio izan zuen 1300 eta 1350 artean. Urrezko florinarekiko debaluatzeari utzi ez bazion ere, moneta indartsu bat bezala jokatu zuen Nafarroako karlinekiko, zeinak, XIV. mendearen bigarren erdian balio-galera handiak jasan ondoren, kotizazioa nola erortzen zen ikusi baitzuten: 18 karlin beltz edo *prieto* 1360an, 24 diru 1380an eta, azkenik, 48 karlin beltz 1384-1400 bitartean.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* 
* 
* 

## Kanpo estekak
Cortinarius citrinofulvescens

***Cortinarius citrinofulvescens*** *Cortinariaceae* familiako onddo espezie bat da.

## Deskribapena 
**Kapela:** Konikotik ganbil-titidunera eta, 4,5 cm arteko diametrokoa. Gainazala orokorrean leuna, gutxitan *Cortinarius tophaceoides*-ek dituen bezalako ezkatekin (arretaz behatua!). Hasieran hori argi bizi kolorekoa, poliki-poliki laranja kolorea hartzen joaten da.

**Orriak:** Nahikoa zabal, hori argi koloretik hori-egur kolorerakoak, amaieran arre-herdoil kolorekoak.

**Hanka:** 3,5 eta 8 (11,5) cm bitarteko garaierakoa eta 0,6 eta 1,2 cm bitarteko diametrokoa, oinarria loditua (2 cm arte). Horia, hori-gorrixka ez homogeneoa fibrilengatik, oinarrian ilunagoa. Punta argiagoa.

**Haragia:** Zurixka-lasto kolorekoa kapelan, oinaren oinarrira laranja kolorez gogor tindatzen da, batez ere igurtzian. Gehiegi berotutako txaparen osagaiak dituen usaina.

**Etimologia:** *Cortinarius* hitza, gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta. *Citrinofulvescens* epitetoa latinetik dator, limoia esan nahi duen “citrus” hitzetik eta lehoi kolorekoa, esan nahi duen “fulvus” hitzetik. Onddoaren kolore horixkagatik. 

## Jangarritasuna 
Susmagarria nahikoa toxikotasun duelako.

### Nahasketa arriskua 
Cortinarius tophaceus-en barietatetzat har daiteke, hain apaindua ez den eta distiratsuagoa duen kapelarekin.

## Sasoia eta lekua 
*Picea excelsa* izeien basoetan.

### Banaketa eremua 
Alpeak, Austria, Eslovenia, Norvegia, Suedia, Frantzia eta Alemania.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Labekatze

thumb|Okindegiko labea.
**Labekatzea** edo **laberatzea** bero lehorraren bidezko egoste-prozesua da, eta, normalean, labean egiten da. Elikagai bati beroaren eraginpean denbora jakin batean jartzean datza, baina inolako elementu likidoren bitartekaritzarik gabe.

Labean labekatu ohi diren elikagaietako batzuk: ogia, gailetak, pastelak eta bizkotxoak. Okinaren legamian, sodio bikarbonatoa; koipe-materia (gurina eta landare-olioa); arrautzak, esnea eta azukrea. Osagai horiek nahastu egiten dira ore edo pasta bat sortzeko, eta, ondoren, kazola edo erretilu batean jartzen da, berotzeko.

Hartzigarriek gasa sortzen dute, eta gas hori harrapatuta geratzen da masaren barruan, eta, ondorioz, handitu egiten da. Koipeari esker, oreak errazago oratzen dira eta amaierako produktua bigunagoa da.

## Erreferentziak
Kalabaza-pastel

**Kalabaza-pastela** edo **kuia-pastela** oso postre ezaguna da hainbat herrialdetan. Bere tarta bertsioa (pumpkin pie) Estatu Batuetako sukaldaritzaren tradiziozkoa da, non udazken amaieran eta neguaren hasieran prestatzen den, bereziki Halloween egunerako, Esker Emate eta Eguberri Egunerako. Espainian, kriskitinerako prestatzen da.

## Ezaugarriak 
Pastela kalabazaz egindako bizkotxo bat da, laranja koloretik marroira aldatzen dena, eta oso gutxitan laberatzen da goiko estalki batekin. Pastela, oro har, intxaur eho, kanela eta jengibrearekin dastatzen da.

Tartaren aldaera bat egiten denean, kalabaza-purea egiten da, labean gaileta-ore baten gainean edo haren azalean egina. Krema irabiatuarekin zerbitzatu ohi da aldaera hori.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Kalabaza opilaren pastelaren errezeta
Jane Baird

**Jane Baird** (Edinburgo, 1875eko maiatzaren 6a – *ibidem*, 1960ko martxoaren 25a) eskoziar irakasle eta esperantista izan zen. *Edinburgh Esperanto Pocket Dictionary* hiztegiaren (1915) hiru biltzaileetako bat izan zen.

## Bizitza 
William Baird eta Jane King Mitchell Bairden alaba, Jane Baird Edinburgon jaio zen. Edinburgoko North Fort Street eskolan aritu zen irakasle. Geroago, esperantoa irakatsi zuen Leith Technical Collegen.

1909an Edinburgoko Esperanto Elkartean sartu zen 1912ko Munduko Esperanto Biltzarrean parte hartu zuen Krakovian (Polonia), elkarteko beste kide batzuekin batera. Sei urtez iraun zuen lehiaketa bat antolatu zuen, 1922ko amaierara arte, eta haurrak esperantoaren inguruko galderei erantzuteko postalak bidaltzera gonbidatu zituen. 1926an Edinburgon egindako Munduko Esperanto Biltzarreko antolakuntza batzordeko kide izan zen.

John Mabon Warden eta William Harveyrekin batera, Baird *Edinburgh Esperanto Pocket Dictionary* hiztegiaren hiru konpilatzaileetako bat izan zen. Hiztegi hori 1915ean argitaratu zen lehen aldiz.

Baird 1960an hil zen, 84 urte zituela, Edinburgoko zahar-egoitza batean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Raimundo IV.a Tripolikoa

**Raimundo IV.a Tripolikoa** (1170 – 1199) Tripoliko kondea izan zen 1187tik 1189ra eta Antiokiako erregeordea 1193tik 1194ra.

Bohemundo III.a Antiokiakoa eta Orgueilleuse Harenc-egoaren semea izan zen.

Tripoliko konde izendatu zuten 1187an, Raimundo III.a Tripolikoa oinordekorik gabe hil zenean, hildakoari semebitxia izan zenean. Bi urte geroago, Bohemundo III.ak Antiokian oinordeko gisa erreklamatu zuen eta Bohemundo IV.a Antiokiakoa bidali zuen Tripoliko konderria gobernatzera.

Leon II.a Armeniakoak Bohemundo III.a harrapatu ondoren, Raimundok labur jardun zuen Antiokiako erregeorde.

Alizia Armeniakoarekin ezkondu zen eta Raimundo Rubenen gurasoak izan ziren. Raimundo Rubenek Antiokiako tronua lortzeko borrokatu zuen.

## Genealogia 
## Kanpo estekak
Ivy Kellerman Reed

**Ivy Kellerman Reed** (Oskosh, 1877ko uztailaren 8a – La Jolla, 1968ko otsailaren 7a) estatubatuar esperantozko idazle eta itzultzailea izan zen. Hizkuntzalari trebea zen, latina, antzinako greziera, sanskritoa, persiera eta sei hizkuntza moderno aztertzeagatik lau titulu akademiko lortu zituena.

## Bizitza 
William A. Kellerman eta Stella V. Denniss Kellermanen alaba, Ivy Kellerman Oskoshen (Wisconsin) jaio zen. Ohio Estatuko Unibertsitatean graduatu zen, eta bertan Delta Delta Delta elkarteko kidea zen. Cornell Unibertsitatean masterra eta doktoretza egin zituen, eta Chicagoko Unibertsitatean *magna cum laude* titulua lortu zuen. Zuzenbideko lizentziatura ere burutu zuen Washington College of Lawen.

Esperanto hizkuntzaren bi gramatika idatzi zituen. *A Complete Grammar of Esperanto: The International Language*, 1910ean argitaratua, unibertsitateko ikasleei (batez ere beste hizkuntzak ikasten jarraitu nahi dutenei) zuzendutako esperantoaren gramatikaren azterketa bat da. *A Practical Grammar of the International Language*, 1915ean argitaratua eta hainbat edizio izan zituena, publiko orokorrari zuzenduta dago.

*American Esperantist* aldizkariaren editore gisa aritu zen, eta Delta Delta Delta elkarteko diruzain nagusia izan zen 1900etik 1902ra. Gutxienez bi sufragio desfiletan parte hartu zuen Washingtonen, 1913an.

## Lanak 
### Norberaren lanak 
* *A Complete Grammar of Esperanto: The International Language* (1910)
* *A Practical Grammar of the International Language* (1915)

### Itzulpenak 
* William Shakespeare. *Kiel Plaĉas al Vi* (1910)
* John Ruskin. *La reĝo de la ora rivero* (1911)
* A. A. Milne. *Winnie-la-Pu* (1972, hil ostekoa)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Elisa Reverter López

**Elisa Reverter i López** (Badalona, 1917-2009ko apirila) kataluniar artista eta politikaria izan zen.

## Ibilbidea 
Gaztetan Frantziara erbesteratu zen gerra zibilaren amaieran, eta horren lekuko bildu zuen *Mujeres en el infierno* izeneko liburu autobiografiko batean. Liburu hori Columna Edicions del Eixamplek argitaratu zuen, 1995ean. Bertan bere alabarekin batera Carcasonako (Aude departamendua) Couiza-Montazelseko emakumeentzako kontzentrazio-esparruetan eta Frantzia hegoaldeko Languedoc-Roussillon eskualdean erbesteratu eta barneratzea kontatzen du. 

Katalanista eta Kataluniako Konbergentzia Demokratikoko militantea, Badalonako Udaleko Kultura Ondareko zinegotzia izan zen hiri horretako lehen udal demokratikoan. Bere alderdi politikoaz gain, bere alde artistikoa ere erakutsi zuen, batez ere eskulturan eta marrazketa artistikoan. Can Miravitges-en masia berreskuratzeko lan egin zuen, eta Badalonako Venus hirira eramatearen arduraduna izan zen. Artista Can Butinyà masiaren jabea zen eta bertan zuen egoitza.

## Heriotza 
2009ko apirilean hil zen, giltzurrunetako gutxiegitasun baten ondorioz, 92 urte zituela, Carme Zentro Soziosanitarioan. Bere hileta elizkizun intimoa egin zuten igandez, apirilaren 19an, gertukoa zuen jendearentzat erreserbatua. Apirilaren 26an omendu zuten bere etxean, errautsak atseden hartzen duten lekuan.

## Aintzatespenak 
Hil ondoren, Santa Coloma de Gramaneteko Udalak masia erosteko eskubideak eskuratu zituen.2011n, Anastasias Badalona plataformak, kezka kulturalak zituzten emakumeek osatua, Emakume Kultura Badalonari buruzko jardunaldiak antolatu zituen Espai Betúlian, Can Casacubertan, lehen udal demokratikoaren garaian Elisa Reverterren figura ardatz hartuta. 2017an, bere jaiotzaren mendeurrena zela eta, Badalonako Museoak erakusketa bat eskaini zion.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Antònia Abelló

**Antònia Abelló Filella** (Reus, Tarragona, 1913ko irailaren 13a - Bartzelona, 1984ko martxoaren 12a) kataluniar idazle eta feminista izan zen. 

## Biografia 
*Grup Feminal de Foment*-eko propagandista, 1932an Esquerra Republicana de Catalunya-n afiliatutako taldea. *Foment, La dona catalana i La Jornada* argitalpen errepublikarrean kolaboratzen zuen. 1936an hasi zen lanean Lan Saileko funtzionario gisa. Espainiako Gerra Zibilaren amaieran kartzelan sartu zuten 1941era arte. Azken urteetan idazten jardun zuen eta bere lanaren zati bat hil ondoren argitaratu zen *La Sala llarga i altres escrits* Reuseko Udala, 2009, Carme Puyolen edizioa eta hitzaurrearekin. Bartzelonan hil zen 1984an. 

Reuseko Udalaren diru-laguntza bati esker, Bartzelonako Lizeoko Kontserbatorioan ikasi ahal izan zuen musika.

1942ko azaroaren 8an ezkondu zen Reusen Frederic Juncosa y Piñolekin.

Hiletan, 1984an, hil osteko omenaldi bat egin nahi izan zioten, bizi zela egin ez zitzaiona.

## Kanpo estekak 
* Antònia Abelló i Filella en Memoria de Esquerra (katalanez)
Marcelle Tiard

**Marcelle Tiard** (jaiotzez **Émilie Francine Thiard**; Paris; 1861eko ekainaren 18a – Neuilly-sur-Seine, 1932ko ekainaren 1a) frantziar esperantista izan zen.

## Bizitza 
Marcelle Tiard 1861eko ekainaren 18an jaio zen Parisen.

1903an ikasi zuen esperantoa *Adresaro de la Esperantistoj* liburuan da 11420 zenbakia zuen. Nizako esperanto taldeko eta Proventzako Federazioko buru izan zen. Aljerreko esperanto taldea sortu eta zuzendu zuen. 1929an, Budapesten zegoela Munduko Esperanto Biltzarrean, Unuiĝo de Esperantistaj Virinoj (Emakume Esperantisten Batasuna) sortu zuen, «emakumeen, feministen eta bakezaleen ligak esperantoarekiko sentsibilizatzea» helburu zuena. Elkarte horretako presidentea izan zen denbora batez eta laguntza morala eta ekonomikoa ematen zuen.

Marcelle Tiard Neuilly-sur-Seinen hil zen 1932ko ekainaren 1ean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
María Ballvé

**María Ballvé Aguiló** (Reus, 1879 - 1969) pedagogo eta jakintsua izan zen, mugimendu feministaren aitzindaria.

## Bizitza 
Magisteritza ikasketak egin zituen Tarragonako Eskola Normalean, eta Madrilgo Maisu-maistren Goi Eskolan jarraitu zuen ikasten, non matematika eta geometriako irakaskuntzan espezializatu zen. 

21 urterekin lizentziaduna zen jada, eta etorkizuneko maisuen irakasle aritu zen Badajozen. Handik urte batzuetara Alacantera joan zen, eta han egin zuen bere lan bizitzaren zatirik handiena. Denbora horretan guztian dozenaka artikulu argitaratu zituen egunkarietan eta artikulu zientifikoak idatzi zituen, hitzaldiak eta bestelako jarduerak ere egin zituen, beti erudizio eta kultura handia erakutsiz. Erretiratu zenean, Reusera itzuli zen 1950ean, eta bertan egon zen hil zen arte. 
## Aintzatespenak 
* Haren izena daraman kalea bat dago jaoterrian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zizinha Guimarães

**Eufrozina Amélia (Zizinha) Guimarães** (Laranjeiras, 1872ko abenduaren 26a – *ibidem*, 1964ko abenduaren 1a) brasildar irakasle eta esperantista izan zen.

## Bizitza 
Eufrozina Amélia Guimarães Laranjeiras hirian jaio zen, Brasilgo Sergipe estatuan, 1872ko abenduaren 26an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Glasgow (Virginia)

**Virginia**, AEBetako udalerri bat da, Virginia estatuko Rockbridge konderrian.

2020eko 1.052 biztanle zituen.
Montserrat Cervera Rodon

**Montserrat Cervera Rodon** (Bartzelona, 1949ko uztailaren 27a) ekintzaile antimilitarista, feminista eta Kataluniako emakumeen osasunaren aldeko aktibista da, eta hainbat ekintza eta kanpaina feministatan inplikatuta dago, hala nola abortatzeko eskubidean. 

## Bizitza 
Historia Garaikidean lizentziatua da Bartzelonako Unibertsitatean, eta emakumeen ahozko historian espezializatuta dago. 

### Ibilbide profesionala 
Bere bizitza profesionala beti egon da gobernuz kanpoko espazio eta talde feministekin lotua, buru belarri, bereziki Osasun Analisi eta Programen Zentroan (CAPS) , bertan 1997tik 25 urtez lan egin zuen emakumeen osasunaren arloam, beti ere ikuspegi feminista batetik.

### Aktibista ibilbidea 
Liga Komunista Iraultzailean (LKI) militatu zuen borroka antifrankistaren urteetan, unibertsitate mugimenduen eta ikasle sindikatuaren bidez. Ia hiru urtez espetxeratu zuten Madrilen, manifestazio bat prestatzen ari zela atxilotu zutelako; hori dela eta, ezin izan zuen 1976ko Kataluniako Emakumearen Jardunaldietara joan, nahiz eta bere oihartzunak jarraitu. 1976ko azaroan irten zen libre eta emakume bokaltza batekin bat egin zuen; harrezkero, mugimendu feministekin eta emakumearen askapenaren aldeko borrokarekin lotuta jarraitu zuen.

Osasunaren aldeko emakumeen sareetan parte hartzen du (bai RedCAPSen, bai Kataluniako *Xarxa de Dones per la Saluten*). Mujeres y Salud (MyS) aldizkariaren aholku batzordeko kidea da. Parte hartzen du *Ca la Dona*ko espazio feministan, *Dones per Dones* talde antimilitaristan, *Xarxa* (sare) Feminista de Catalunyan, eta Novembry Feministan.

#### Emakumeen kanpaldia Tortosan 
1985. urtean, maiatzaren 24aren inguruan, Bakearen eta Armagabetzearen aldeko Emakumeen Nazioarteko Egunean, *Dones Antimilitaristes* (DOAN) taldeak antolatutako eta talde feminista askoren babesarekin, emakumeen tren bat eta armaden aurkako eta Tortosan emakumeentzako akademia militar bat eraikitzearen aurkako protesta-kanpaldi bat antolatu zituzten. Indarrez eta alaitasunez betetako mobilizazioak eragin handia izan zuen bizipenetan eta politikan, udal gobernu krisia eraginez eta PP oposiziora pasaraziz.

1987. urtean, DOAN taldearekin, Greenham Common-eko emakumeen kanpamentu bakezalean egon zen, mugimendu antimilitarista guztiarentzat oso erreferentzia garrantzitsua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 'La meva pell'. Ca La Donako amb Montse Cervera dokumentala. Elkarrizketa osoa - Sicom TV. Solidaritat i Comunicació.
Meritxell Benedí Altés

**Meritxell Benedí Altés** (Bartzelona, 1977) kataluniar  politikari eta historialari feminista da. 2021etik Kataluniako Emakumeen Institutuaren buru da.

## Bizitza 
Historian lizentziatu zen Bartzelonako Unibertsitatean eta bertan mugimendu feministarekin harremanetan jarri zen. Mary Nash historialariaren ikaslea izan zen. Bere iblbidean zehar feminismoen, berdintasun-politiken eta gizarte-eskubideen esparruetan zentratu du bere ikerketa- eta lanbide-jarduera hainbat erakunde eta entitatetan, eta komunikabideekin lankidetzan aritzen da.

Doktoretza aurreko ikertzailea izan zen Bartzelonako Unibertsitateko Multikulturalismoa eta Generoa Ikerketa Talde Kontsolidatuan, eta, ondoren, Genero Politiken koordinatzailea Bartzelonako Udalean, baita Immigraziorako Itun Nazionalaren zuzendaria ere. 

Lan, Gizarte Gai eta Familia Saileko Proiektu Estrategikoen arduradun kargutik kendu zuen Gobernuak Espainiako Konstituzioaren 155. artikuluaren ondorioz, eta, ostean, hirugarren sektorera itzuli zen.

Gizarte Zerbitzuetako zuzendari nagusia izan da, eta gizarte-zerbitzuetako lehen mailako arretaren erreforma bultzatu zuen, komunitate-ekintzan eta prebentzioan pisu handiagoa jarriz eta gizarte-inbertsioa handituz. 2021eko ekainaz geroztik, Kataluniako Emakumeen Institutuaren presidentea da.

Esquerra Republicanako militantea da 2013tik baita Kontseilu Nazionaleko kidea ere. Castellterçolen (Moianès) bizi da, Kultura, Parte-hartze eta Osasun zinegotzia izan da bertan, eta alderdiaren tokiko presidentea da.

## Argitalpenak 
* *Experiencias de gestión de la inmigración en el Moianès* (Immigrazioa kudeatzeko esperientziak Moianès-en). Modilianum. Moianès-en estudioen aldizkaria. Zk. 48 – 2013ko 1. seihilekoa.
* *Pacto Nacional para la Inmigración. Un pacto para vivir juntos y juntas* (Immigraziorako Itun Nazionala. Elkarrekin bizitzeko ituna). *Gizarte Laneko* aldizkariaren zk. 186 - 2009ko apirila.
* DONA aldizkaria, Kataluniako Emakume Kazetarien Elkartea. 'Emakumeak ere bazeuden' atala. Hiru hilean behin. 2001-2005.
* *Tener o no identidad o el velo como provocación (*Identitatea izan edo ez, edo beloa probokazio gisa). Historia Garaikidea Saila. Bartzelonako Unibertsitatea. 2003.
* *La revolución traicionada: las mujeres rusas en los primeros años de la Revolución soviética.(*Iraultza traizionatua: emakume errusiarrak Iraultza sobietarraren lehen urteetan.) NASHen, Mary eta TABERA, Susanna. *Emakumeak eta gerrak*. *Emakumeen* eginkizuna Antzinaroko gerretan, Aro Garaikidean . Bartzelona: Icaria, 2003.
* *IInmigración y ciudad.(*mmigrazioa eta hiria). Bartzelona, 1939-2004. Vivre te gérer el espace urbain au troisème millénaire. Lecce, 2001 .

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Inma Moraleda

**Inmaculada Moraleda Perez**, (Sabadell, Bartzelona, 1969ko maiatzaren 10a) Kataluniako, sozialista eta feminista da, Kataluniako Alderdi Sozialistako kidea. 

## Bizitza 
Kudeaketa eta Administrazio Publikoan diplomatu zen. 1987an Kataluniako Ikasle Gazteen Elkartean sartu zen. 1989an *Dones Joves* elkartearen sortzailea izan zen baita Kataluniako Gazteria Sozialistaren lehen idazkaria ere, Bartzelonako Federazioan.

1995etik hainbat ardura izan ditu Bartzelonako Udaleko zinegotzi karguan: gazteria, emakumea, denboraren erabilerak eta barrutiko zinegotzia Horta-Guinardó eta Sants-Montjuicen.

2000. urtean Bartzelonako Diputazioko Emakumeen Sail arteko Batzordetik hogei bat udalek parte hartu zuten kanpaina baten buru izan zen, genero indarkeriaren aurkako borrokan aitzindaria eta bere ibilbide politiko osoan berdintasun politiken defentsan nabarmendu da.

2015eko otsailean iragarri zuten ez zuela errepikatuko primarioetako garaile Jaume Collboni buru duen Bartzelonako PSCren zerrendan.

Diputatu probintzial gisa, Berdintasun eta Hiritartasun eta Gizarte Ongizate arloetako buru izan da Bartzelonako Diputazioan (2003-2011).

PSCko Batzorde Exekutiboko kide izan da, Emakumeen Politika Idazkaritzaren buru.

Santa Coloma de Gramenet-eko Udaleko gobernu-taldeko aholkularia da, Herritarren Partaidetzarako Politiken Zuzendaritzan, eta Forum Social Metropolitano-ko Talde Sustatzaileko kidea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
American Discovery Trail

**American Discovery Trail**, , AEBetako oinezko eta txirrindularien ibilbide luze bat da, Atlantikoa eta Ozeano Barearen kostaldeen artean herrialde alderik-alde zeharkatzen duena.

## Ibilbidea 
Delaware estatuko Henlopen lurmuturra eta Kalifornia estatuko Reyes lurmuturreko Limantour hondartza artean hedatzen da.

Ibilbidea honako estatuak zeharkatzen ditu: Delaware, Maryland, Mendebaldeko Virginia, Indiana, Ohio, Illinois, Missouri, Iowa, Kentucky, Kansas, Nebraska, Colorado, Utah, Nevada eta Kalifornia.

## Kanpo loturak 
* Webgunea
Martha Takane

**Martha Yoko Takane Imay** (Mexiko, XX. mendea) mexikar matematikaria da, eta aljebra lineala, errepresentazioaren teoria eta konbinatoria aljebraikoa ditu ikergai. Mexikoko Unibertsitate Nazional Autonomoko (UNAM) irakaslea eta UNAMeko Matematika Institutuko ikertzailea da.

## Biografia 
Takanek matematika ikasi zuen UNAMen, eta han lizentziatura bat lortu zuen 1986an, maisutasun bat 1988an eta doktoretza bat 1992an. Jose Antonio de la Peñak gainbegiratu zuen *Coxeter y las matrices de adyacencia de las álgebras hereditarias de tipo salvaje* izeneko bere doktore-tesia.

UNAMeko irakaslea da 1991tik, eta Matematika Institutuko ikertzailea 1992tik. Doktoretza ondoko ikertzailea ere izan zen Bielefeldeko Unibertsitatean eta Norvegiako Zientzia eta Teknologia Unibertsitatean, eta Mexikoko Estatuko Unibertsitate Autonomoan ere irakatsi du 2006tik.

Era berean, aktiboki parte hartu du Mexikon emakumeak matematikan animatzen, eta genero-ikasketen zentro bat sortu zuen UNAMen.

## Aitortzak 
* Takanek 1992ko Weizmann Saria irabazi zuen Mexikon, zientzia zehatzetako doktore-tesi onenari. 
* Mexikoko Zientzien Akademiako kide izendatu zuten 1998an. 
* 2007an, UNAMek Sor Juana Ines de la Cruz saria eman zion.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Un simple accident

***Un simple accident*** (Istripu soil bat) (, '''') 2025ean Jafar Panahi zuzendari iraniarrak idatzitako eta egindako filmaren izenburua da. Ekoizpena Iran, Frantzia eta Luxenburgo artean burutu zen. 2025eko Cannesko Zinemaldiko lehiaketa ofizialerako hautatua izan zen, non Urrezko Palma irabazi zuen.

Zuzendaria kritikoa da Errepublika Islamiarrarekin eta hainbat aldiz espetxeratu izan dute. Irango agintarien baimen ofizialik gabe egin zuen filma.

## Argumentua 
Vahid azerbaijandarra, auto mekanikaria, kartzelan egon zen Iranen. Preso zegoenean, begiak estalita egin zioten galdeketa. Egun batean, Eghbal izeneko gizon bat, zeinaren hanka protesikoa kirrinka ari baitzen, bere tailerrean sartu zen, bere torturatzaile ohietako bat ezagutu uste izan zuen Vahidek. Mendeku hartzeko, Vahidek gizona bahitu eta basamortura eraman zuen, han bizirik lurperatzeko. Bere plana burutu baino lehentxeago, zalantzan jarri zuen gizon horren erruduntasuna. Eghbalek esan zuen ez zuela inoiz espetxean lan egin eta aurreko urtean hanka galdu zuela. Izan ere, Eghbalen hankako muinoiak orbain berria zuen. 

Vahidek egurrezko kutxa batean sartu eta bere furgonetara igo zuen. Teheranera itzuli zen espetxekide ohi batzuk aurkezteko Eghbali. Espero zuen Eghbal bere torturatzailea zela haiek baieztatzea.

Vahid hainbat pertsonarekin harremanetan jartzen da, epaimahai espontaneo bat antolatuz. Epaimahaiko kideek Eghbalekiko oso jarrera desberdinak dituzte: batzuek mendekua eskatzen dute, eta beste batzuek, berriz, mendekuari ez diote zentzurik ikusten.

## Fitxa teknikoa 
* Zuzendaria eta eszenatokiak: Jafar Panahi
* Argazkilaritza: Amin Jafari
* Muntaia: Amir Etminan
* Dekoratuak: Leila Naghdi Pari
* Ekoizpena: Jafar Panahi, Philippe Martin, Christel Henon, Sandrine Dumas
* Ekoizpen konpainiak: Bidibul Productions, Les Films Pelléas, Pio & Co
* Banaketa: Memento Distribution (Frantzia)
* Jatorrizko hizkuntza: persiera
* Formatua: Kolorezkoa
* Generoa: drama, thriller
* Iraupena: 105 minutu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Filmaren zati bat.
* :Filmaren fitxa IMDb webgunean.
Christelle Vougo Anet

**Christelle Vougo** (1977) Boli Kostako sukaldari-burua eta enpresa-burua da.

## Biografia 
Christelle Vougo 1977an jaio zen. 1996an, Ameriketako Estatu Batuetara joan zen, eta kontabilitateko unibertsitate-ikasketak egin zituen Georgiako Estatu Unibertsitatean, Atlantan. 

Ondoren, sukaldaritzaren mundura bideratzea erabaki zuen. Hainbat establezimendutan lan egin zuen, zerbitzari izatetik kudeatzaile izatera, eta, 2005ean, bere lokala erosi zuen, Frank Anet senarra bazkide zuela. Baina subprime hipoteken krisiak eragina izan zuen jardueran 2007tik aurrera.

2010ean, Boli Kostara itzultzea erabaki zuten senarrak eta biek. Une hartan izan zen Boli Kostako 2010-2011ko krisia, krisi politikoa eta ekonomikoa. Togon hartu zuten babes garai batez, eta, ondoren, Abidjanera itzuli eta lantzatu ziren. Beren lehen jatetxea ireki zuten, *Norima*, amerikar bistro bat bezala diseinatua. 

2012an, *Saakan* ireki zuten, Afrikako jatetxe afrikar erdi-gastronomikoaren kontzeptupean, «chic, baina ez langcô [Mendebaldea imitatzen duen chic]». Harrera ona izan zuen. Christelle Vougo eta bere senarra, ordutik, jatetxe-kate bat sortzeko asmotan ibili ziren, eta horretarako prestatzen aritu ziren hiru urtez. 2015ean beste jatetxe bat ireki zuten, *Zanda* izenekoa, catering zerbitzu batekin. Ondoren, *Thaimaya*, kontzeptu desberdin batekin. 2016an utzi zuten *Thaimaya* bertan behera, nazioarteko karta eskaintzen zuen *Mondial* irekitzeko. Jatetxe horiek zenbait pertsona ospetsuk famatu izandituzte, hala nola Dominique Ouattara lehen damak, Didier Drogba futbolariak, Serge Beynaud musikariak edota Aïda Marguerite Bamba blogariak (Serial Foodie ezizenez ezaguna). Abidjan Restaurant Awards sarietan ere sarituak izan dira.

Christelle Vougo kontatu zuenez, “Abidjanera itzuli nintzenean, askok hala esan zidaten: “Zer? Ameriketara joaten zinen ikasketak egitera, eta sukaldatzeko itzultzen zara!”. Jendeak imajinatzen zuen halabeharrez abokatua edo finantzaria izan beharra zegoela».

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak