Helia Bravo Hollis

**Helia Bravo Hollis** (Mexiko Hiria, 1901eko irailaren 30a - 2001eko irailaren 26a) mexikar zientzialari eta botanikaria  izan zen, ikertzaile emeritu eta honoris causa doktore tituluekin saritua. Kaktus espezie batzuk haren omenez izendatu dira.
thumb|*Mammillaria matudae*, Helia Bravok deskribatua
## Bizitza 
Helia Bravo Hollis Mixcoacen jaio eta hazi zen, gaur egungo Mexiko Hirian. Izaki bizidunekiko eta naturarekiko zaletasuna haurtzaroan gurasoekin egindako igandeetako ibilaldiengatik izan zuen. Lehen Hezkuntzako batez bestekoa zela eta, Porfirio Díaz presidenteak eta Justo Sierra orduko Justizia eta Instrukzio Publiko eta Arte Ederren idazkariak sinatutako aintzatespena jaso zuen.

1914ko gatazka armatuek bere familia hankaz gora jarri bazuten ere, oinarrizko hezkuntza amaitu zuen eta ondoren, 1919an, batxilergoa hasi zuen San Ildefonson (Escuela Nacional Preparatoria), Mexiko Hirian, non Goi Mailako Ikasketen eskoletan sartzeko beharrezko ikasketak egiten ziren. Bost urteko ibilbidea egin zuen batxilergoa amaitzeko, eta Vicente Lombardo Toledano, Sotero Prieto, Erasmo Castellano, Antonio Caso eta Isaac Ochoterena izan zituen irakasle. Azken horrek transmititu zion zientzia biologikoekiko interesa.

Batxilergoko ikasketak amaitzear zituela, Heliak botanikako klaseak ematen zituen, irakasle titularra bere klaseetara aurkezten ez zenean. Ekintza honek irakaskuntzara hurbiltzeko aukera eman zion, aurrerago bete zuen lan bat izan zena. 

Batxilergoa amaituta medikuntza ikasi zuen, Unibertsitate Nazionalean ez baitzegoen biologiako ikasketarik, eta familiaren presioa baitzuen lanbide horretarako. 1925ean, UNAMen Biologiako karrera sortu zenean, aldatzeko eskatu zuen. Hor Antonio Caso, Carlos Hoffman, Isaac Ochoterena bera, Eduardo Caballero eta Federico Mulleried bezalako irakasleak izan zituen. 1927an Mexikon graduatutako lehen biologoa izan zen.

Gero, 1931n, UNAMeko Filosofia eta Letren Fakultatean Zientzia Biologikoetako masterra lortu zuen, *Contribución al conocimiento de las cactáceas de Tehuacán* tesiarekin. Geroago, 1985ean, UNAMek ohorezko doktoregoa jaso zuen.

Helia Bravo Hollisek Jose Clemente Roblesekin ezkondu zen, Mexikoko lehenengo neurokirurgialarietako batekin. Hamar urtez seme-alabarik izan gabe ezkontzaren ondoren dibortziatu ziren. Bravo 90 urterekin erretiratu zen artritisaren ondorioz. 2001eko irailaren 26an hil zen, 100 urte bete baino lau egun lehenago.

## Ibilbidea 
Bere karrera zientifikoaren zatirik handiena Mexikoko Unibertsitate Nazional Autonomoko Biologia Institutuan egin zuen. 

Zoologian lan egin zuen, bizitza askeko eta ez askeko protozooen inguruan. Eremu horretan bederatzi ekarpen argitaratu zituen, 1921 eta 1927 bitartean, ikaslea izanik ere, Isaac Ochoterena irakaslearen ondoan. Prestakuntza Eskola Nazionaleko irakasle ere izan zen, laguntzaile gisa, eta gero irakasle gisa.

1950eko hamarkadan, bizitza akademikora itzuli zen eta botanikako irakasle izan zen Instituto Politécnico Nazionaleko Zientzia Biologikoen Eskola Nazionalean. Bi urte geroago, UNAMeko Biologia Institutura itzuli zen. Garai hartan partekatu zuen Herbario Nazionalaren zuzendaritza Débora Ramírez Cantúrekin.

1951ko udazkenean, Mexikoko Kaktologia Elkartea sortu zen. Elkarte horretan, jatorrizko bost kideetako bat izan zen, eta 1951 eta 1972 bitarteko presidentea izan zen.

Mexikoko kaktusen taxonomian espezializatu zen, Mesoamerikako eskualdeari buruzko monografia oso bat idatziz. Landa-lana egin zuen eta herbarioetan lan egin zuen, bere aurkikuntzak argitalpenetan, biltzarretan eta ikasgeletan zabalduz.

Bere lan zabalak 60 urteko taxonomia zientzia erakusten du; Mexiko esploratu zuen, askotan Maximino Martínez, Eizi Matuda, Leonila Vázquez, Faustino Miranda, Hernando Sánchez-Mejorada eta Mexikoko Cactología Elkarteko kideekin.

Espezieen aldakortasun morfologikoaren erregistroak egin zituen, herbario nazionalak eta atzerrikoak kontsultatuz, eta loturak ezarri zituen Europako eta Ameriketako Estatu Batuetako kide espezialistekin, hala nola Edward F. Anderson, Lyman Benson, Franz Buxbaum, David Hunt, George Lindsay eta Marshall Taylor.

Bere lan zientifikoek 160 argitalpen, 60 taxonomiaren deskribapen eta 59 birsailkapen baino gehiago hartzen dituzte barne.
* 2018ko irailaren 30ean, Googlek Helia Bravo Hollis omendu zuen Google Doodle*Doodle* batekin.
* Botanika-izen bat aipatzean, **Bravo** egile-laburdura estandarra erabiltzen da pertsona hau egile gisa adierazteko.

### Eponimia 
Mexikoko flora eta faunako bederatzi taxon izendatu dituzte bere omenez, besteak beste,

* (Cactaceae) *Heliabravoa* Backeb. -- Cact. Succ.

*Heliabravoa* generoa Curt Backebergek (1894–1966) Heliaren omenez izendatu zuen 1956an; hala ere, geroago C Backebergek 1949an deskribatu zuen *Polaskia* generoaren sinonimo bihurtu zen. Heliari bi genero deskribatu izana egozten zaio, *Backebergia* 1953an eta *Pseudomitrocereus* (Franz Buxbaum-ekin (1900–1979)) 1961ean; hala ere, biak *Pachycereus*-en sinonimo bihurtu ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Las Suculentas (Zukutsuak). Jesusa Rodriguez eta Liliana Feliperen bideo-omenaldia Helia Bravo Hollisi.
* «Helia Bravo Hollis» Índice Internacional de Nombres de las Plantas (IPNI). Real Jardín Botánico de Kew, Herbario de la Universidad de Harvard y Herbario nacional Australiano (eds.).