open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Eduardo Gageiro

thumb|2024an antolatutako Gagueiroren erakusketa.
thumb|Erakusketa bereko lan batzuk.

**Eduardo Gageiro** (Sacavém, 1935eko otsailaren 16a - Lisboa, 2025eko ekainaren 4a) argazkilari portugaldar ospetsua izan zen. Idazle ugarirekin kolaboratu zuen. Bi erreportai grafikoek ospe handia eman zioten: Krabelinen Iraultzarena eta 1972an Munichen izandako Joku Olinpikoetako sarraskia.

## Biografia 
Hamabi urte besterik ez zituela, *Diário de Notícias*-en lehen orrialdean argitaratu zuen bere lehen argazkia. 22 urterekin *Diário Ilustrado*-n hasi zen kazetari lanetan. Ondoren, kolaboratzaile izan da *O Século Ilustrado* aldizkarian eta Portugalgo argitalpen nagusietan, baita Associated Press agentziaren Portugalgo ordezkaritzan. António Ramalho Eanes presidentearen argazkilari ofiziala izan zen.

António de Oliveira Salazar diktadorearen garaian preso egon zen ziega isolatu batean emakume arrantzale baten argazkiagatik.

Bere lana argazkigintza humanistan sar daiteke neurri handi batean, Henri Cartier-Bresson, Robert Doisneau eta Willy Ronisen eraginekin. Bere argazki-ibilbidean zehar nazioarteko hirurehun sari baino gehiago jaso ditu, horien artean, bigarren sari bat 1974an World Press Photo lehiaketan, edo lehen saria 2005ean Txinako XI. Argazki Erakusketan. 2004an On Enrique Infantearen Ordenako komendadore izendatu zuten.

Artxiboa 2024an erosi zuen Torres Vedraseko Udalak, museo-etxe bat sortzeko.

## Liburuak 
Bere liburuen artean batzuk aipatuko ditugu:
* *Gente* (1971), José Cardoso Piresen testuekin
* *Mulher* (1978), Maria Velho da Costaren testuekin
* *O Sol, o Muro, o Mar* (1984), Sophia de Mello Breyner Andresenen testuekin
* *China, a Contra-revolução Tranquila* (1985), Cáceres Monteiroren laguntzarekin
* *Mulher* (1988), Maria Judite de Carvalhoren testuekin
* *Estas Crianças Aqui* (1988), Maria Rosa Colaçoren testuekin
* *Alentejo* (1988), Miguel Torgaren testuekin
* *Lisboa Operária* (1994), David Mourão-Ferreiraren testuekin
* *Revelações* (1996), Mário Soares eta Nuno Brederode Santosen testuekin
* *Évora, Património da Humanidade* (1997), José Saramagoren testuekin
* *Fotos de Abril* (1999), 25 idazleen testuekin 
* *Olhares* (1999), António Lobo Antunesen testuekin
* *Timor: No Amanhecer da Esperança* (2000), sei idazleen testuekin
* *A Fábrica e Sacavém* (2003), Roby Amorim, José Cardoso Pires eta Ana Paula Assunção idazleen testuekin
* *Lisboa no Cais da Memória* (2003), Jorge Sampaio eta António Valdemarren testuekin
* *Fé - Olhares Sobre o Sagrado* (2004), José Mattosoren testuekin
* *Silêncios* (2008), Lídia Jorgeren testuekin
* *Lisboa Amarga e Doce* (2012), António Costa eta Baptista-Bastos idazleen testuekin
* *Lisboa, Tejo e Tudo* (2012)
* *Liberdade* (2013)
* *Tudo Isto É Fado* (2014)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Eduardo Gageiroren webgune ofiziala.
* :Eduardo Gageiroren lanak Discogs webguenan.
The Pinnacle (Pennsylvania)

**The Pinnacle**, , AEBetako gain edo behatoki bat da, Pennsylvania estatuko Blue Mendian.

Clarks Knob muinoaren magalean dago, 438 metroko garaieran.

Apalatxeetako bidezidorra egiten duten ibiltarien ohiko pasanidea da, bertan askok bidezidorran harri nat eraman eta behatoki honen atzealdean dagoen harri-pilan uzteko usadioa dute.
Ajimez

**Ajimez** edo **bifora** bi baoko leihoa da. Bi bao irekidura berdin izan ohi ditu eta bakoitzak arku bana du goialdean, eta hari eusten dio zutabea mainel mota bat delarik. 

## Historia 
Biforak eta triforak (hiru bao bi mainelek zatituak) antzinako erromatar garaitik aurrera agertu ziren, eta arkitektura paleokristau eta bizantziarrean ohiko elementu bihurtu ziren. 

Erdi Aroko arkitekturan ohikoa den leiho mota da, arkitektura erromanikoan eta gotikoan leiho eta kanpandorreen apaingarri bihurtu zen, eta Euskal Herrian ordutik adibideak daude, dorretxe zein erlijio eraikinetan. Errenazimendu garaian ere maiz erabili ziren, eta garai bateko desagerpenaren ondoren . mendean berriz ere modan jartzeko, 19. mendrean, garai eklektikoan antzinako estiloak berraurkitu zirenean (neogotikoa, neorrenazentista, eta abar).

## Iruditegia 

Fitxategi:Iturriotz 2025 02.jpg|Ajimezak Iturriotz dorretxean (Oiartzun).
Fitxategi:Olakua 141141.jpg|Ajimez barrutik ikusia, eraberritutako Olakua dorretxean, Oñatin.
Fitxategi:Zarauz - Torre Luzea 2.JPG|Ajimez ugari Zarauzko Torre Luzean.
Fitxategi:Catedral de Sant Pere (Vic) - 1.jpg|Viceko katedrala, behean bifora edo ajimezak, goian triforak.
Fitxategi:Laguardia - Santa Maria de los Reyes 07.jpg|Ajimez oso apaindua. Guardiako Santa Maria elizan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Leydy Pech

**Leydy Araceli Pech Marín**, **Leydy Pech** edo ***erleen zaindari*** bezala ezaguna, (Hopelchén, Campeche, Mexiko, 1965) mexikar erlezaina eta maia jatorriko ekintzailea da. 2020an, Goldman Ingurumen Saria eman zioten, Yucatango penintsulan soja transgenikoa ereitearen aurka egindako lanagatik.

## Biografia 
### Erlezaintza lana 
thumb|Melipona-erlauntza enbor huts batean.

Pech, nagusiki, erlezaintzan aritzen da, *Melipona beecheii* izeneko eztenik gabeko erle mota bat erabiliz. Azken hori maien komunitateetako kulturaren parte izan da duela mende batzuetatik hona. Erle honek enbor hutsen barruan egiten ditu erlauntzak, eta erlezain gehienek *Apis mellifera* erabiltzen badute ere, Pech eta bere komunitatea tradizioari eusten tematu dira melipona barietatearekin, *Xunáan Kab* deitzen diotena, "eztiaren dama".

Pech-ek bi hektareako lur-sail bat du, eta bertan erle eztia artisau eran lantzen du, 2014an adierazi zuen bezala.

Pech-en ustez, erleak bizibidea baino gehiago dira; "nire izatearen parte dira", adierazi du. Eta hainbeste zaintzen ditu, kalabaza gozoarekin elikatu ere egiten ditu. Halaber,  eztia ekoizteko erleek duten antolaketak eta lan kolektiboak sendotu egiten dutela ekintza kolektiboan duten konfiantza adierazi du, Ich Eq komunitatean (euskaraz, "izar-begia") familiek bizirik irauteko baliatzen duten komunitatean egiten denaren antzera.

### Ingurumen-aktibismoa 
Pech 2000. urtean hasi zen aktibismoan, Monsanto Campechen soja transgenikoa landatzeko partzelak jartzen hasi zenean. Jarduera hori handituz joan zen, eta 2012rako, agroindustriako lanak hasi ziren eskala handiago batean. Horren ondorioz, estatuan sortzen zen eztiak arazoak izan zituen, produktua gutxitu egin zelako eta kutsatuta zegoelako. Nekazaritza- eta industria-jarduerak arriskuan jartzen zituen komunitateen elikadura, ingurune naturala eta maien komunitateek mantenua irabazteko baliabideak. 2015ean, Nazioko Justizia Gorte Gorenak gobernuak indigenen komunitateei kontsultak egin behar zizkiela hazi transgenikoen edozein laborantza egin aurretik ondorioztatu zuen. 2017an, Campeche, Yucatan eta herrialdeko beste bost estatutan genetikoki eraldatutako haziak landatzeko baimena ezeztatu zitzaion Monsanto-Bayerri.

Leydy Pech emakume analitikoa da, elkarrizketaren aldeko apustua egiten du, enpatikoa, eta ez du ez protagonismorik ez gatazkarik bilatzen. Era berean, eraldatzeko, egokitzeko, hobetzeko ikasteko eta beldurrei aurre egiteko gaitasun handia du, ekintza eraginkorrak lehenesteko. Saria ematen duen erakundeak adierazi zuenez, Monsantok eta bere abokatuek diskriminatu egin zuten Pech, emakume txiki batek haiek garaitzeak eragiten zien sinesgaiztasuna aipatuz. Pechentzat, sariak "Chenestarren maien komunitateen (kanpetxe-eskualde bat) eta maien lurraldearen batasunaren lana aintzatesten du".

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Leydy Pech, ‘la guardiana de las abejas’ en Yucatán YouTube
* Guardianas de la vida | Leydy Pech |  YouYube TEDx
* Leydy Pech, 2020 Goldman Environmental Prize, Mexico YouTube
San Bartolome eliza (Xàbia)

**San Bartolome eliza** Xàbiako  (Alacanteko probintzia, Espainia) eliza bat da, herri hartako plazan kokatua. Gotortutako eraikin erlijiosoa da, eta haren jatorria XIV. mendeko dorre-absidean dago. Eraikina Valentziar estilo gotikokoa da, XVI. mendean eraikia, Domingo Urtiagaren zuzendaritzapean egindako lanekin.
thumb|Xàbiako San Bartolomé elizaren kanpandorrea, berritu ondoren.

ezkerrera|thumb|Eliza plaza eta Sant Bertomeu elizaren albo-fatxada.
Gauza da Isabeldar gotiko estiloko eraikin bat dela, non nabeko bakarra aurkezten den, alboetako kapelak dauzkana kontrafuerteen artean, mediterraneoko ereduari jarraituz eta aurrealde laukizuzenarekin. Gurutze-izarradun gurutze-botila du eta barruko elementu dekoratiboak gutxi dira, baita kanpoaldean ere, non bi ateetan kontzentratzen diren.

Testeroaren ondoan dagoen kapela ezkerraldean (evangelioaren aldean) kanpai-hormarekin bat dator. Dorrea altxatu zen kanpai-hormaren funtzioak betetzeko eta sakristia zaharrarekin.

Kanpoaldean gotorleku itxura du, horma sendoekin, bi ateen gainean matakanekin, baita terraza laua eta absidearen ondoan dagoen dorrea ere, defentsa izaera hori bera duelarik. Multzoa almenekin bukatzen da eta saeterak ditu, morteroentzako leihoak eta ateen gainean bi balkoi amatakatuak.

Bi ate ditu, bat oinetan kokatua, San Bartolomé izenekoa, estilo erdi aroko argi batekin, arkua puntadunarekin, gablete eta pinakuluak dituena. Aldeetako atea, San Gili eskainia, ere gotiko estilokoa da eta eskailera bikoitza aurkezten du estilo berean. Ondoren, hego aldean sakristia gehitu zen eta ipar aldean Santisimoko kapela altxatu zen.

## Erreferentziak
Apalatxeetako Bidezidorraren Museoa

**Apalatxeetako Bidezidorraren Museoa**, ofizialki eta , AEBetako Pine Grove Furnace Estatu Parkean dagoen museo bat da, Pennsylvania estatuko Gardners udalerritik hurbil. 

2010ean ireki zen eta Apalatxeetako bidezidorrari buruzko museoa da eta ibilbide honen sortzaile, mantentzaile eta ibiltariei omen egiten die.

## Kanpo estekak 
* Webgunea
Bea Romero

**Beatriz Romero**, ezagunagoa **Bea Romero** izenez**,**  (Moncofa, Castelló, 1981) irakaslea, pailazoa, aitzindaria, itzultzailea, keinu-hizkuntza interpretatzen teknikari espezialista eta gor-itsuen interpretazio gidaria da. Rozalén egile abeslariarekin batera jarduten du. Rozaléni arima ematen dioten eskuak dira. Beltzez jantzi ohi da, jendeak bere eskuak hobeto ikus ditzan. Itxaropenaren sinboloa da gorren kolektiboarentzat eta musika inklusiboarentzat.

## Keinu-hizkuntzan kantari 
Beatriz Romero, keinu-interpretea, entzuteko ezgaitasunarekin jaio diren pertsonei Rozalén artistak kantu bakoitzean jartzen duen letra eta sentimendua  transmititzen du.

Gero, 2011n, Bearen 30. urtebetetze egunean, Mariak (Rozalén) kontzertu bat eman zuen Albaceten, eta bere emanaldiaren erdian igo eta *Las Hadas Existen* berarekin batera keinu-hizkuntzan kantatzeko eskatu zion*.* Alegere samar eta ospatzen zegoenez, ausartu egin zen Bea. Jendeari asko gustatu zitzaion eta hortik aurrera kontzerturen batean kointziditzen zuten bakoitzean eszenatokira igotzera gonbidatzen zuen.

Rozalénen esanetan:«Asmoen adierazpen bat da; esan baino gehiago egin egin behar da. Ezin dut berdintasunaren edo justiziaren diskurtso inklusibo bat izan agertoki gainean, keinu-hizkuntzako interprete gabe. Komunitate gorrari diskurtso bat eskaintzeaz gain, entzuleei zera esaten diet: 'Zure errealitatea ez da bakarra'. Bea ikuskizunaren parte da, eta denok ikasten dugu egunero harekin.»
* Esker oneko gutunak eta entzumen urritasuna duten pertsonen testigantzak jasotzen dituzte, familia batzuek kontzertu batez gozatu ahal izaten baitute, kide guztiak integratuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* La historia detrás de la intérprete de lengua de signos de Rozalén | Beatriz Romero**.** 
* La puerta violeta abestia
Sue Barker

**Susan Barker** (Paignton, 1956ko apirilaren 19a) britainiar tenislari ohia da.

Hamasei urterekin 21. postuan sartu zen WTA sailkapenean. Hurrengo urtean Estatu Batuetara joan zen jokoa hobetzera. WTA Tourreko 15 txapelketa irabazi zituen eta garaipenik garrantzitsuena 1976ko Roland Garros Txapelketan lortu zuen, Renáta Tomanová garaituta.

Ondoren, telebistan kirol-saioen aurkezle gisa lan egin zuen.
Tampico zubia

**Tampico zubia** () Mexiko ekialdean dagoen tirante-zubi bat da. Tamaulipas eta Veracruz estatuen arteko mugan dago eta Tampico eta Pueblo Viejo lotzen ditu. 

Pánuco ibaia gurutzatzeko erabiltzen da. Ibaiaren amaieran kokaturik dago, Mexikoko golkoarekin bat egiten duen tokitik oso hurbil.

## Historia 
Ferry zerbitzu batek betetzen zuen aurretik ibaia gurutzatzeko beharra.

Mexikoko COMEC injeniaritza konpainiako Modesto Armijo arkitektoak diseinatu zuen

Tampico zubiaren diseinua erabili zen Normandiako zubia (Frantzian) eraikitzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Puente de la Unidad (Monterrey)

**Puente de la Unidad** () Mexiko iparraldean dagoen Monterrey hiriko tirante-zubi bat da. Santa Catarina ibaia gurutzatzen du Monterrey eta San Pedro Garza García lotuz.

## Historia 
Garza Ponce taldeko Daniel Tassin injeniariak diseinatu zuen.

## Deskribapena 
Dorre bakarra duen tirante-zubi bat da. Dorre hori inklinaturik dago eta 134 metrotako altuera hartzen du. Guztira 304 metrotako luzera du eta ibaiaren gaineko zubibegiak 185 metro neurtzen ditu. 28-35 metrotako zabalera du eta errepidea igarotzen da bertatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Skyline Drive

**Skyline Drive**, AEBetako Shenandoah Parke Nazionalean barna doan eta 169 kilometro luze dituen errepide bat da, Virginia estatuko Blue Ridge mendietan.

Nagusiki, mendi ertz eta gainetan zehar doanez, inguruko ikuspegi panoramiko ederrak eskeintzen dituen errepidea da.
Nintendo Switch 2

Nintendo japoniar konpainiak garatutako bideokontsola da, 2025eko ekainaren 5ean merkaturatu zutena.

Nintendo Switch kontsola arrakastatsuaren oinordekoa da. Switch 2 izena du, eta formatu hibridoari eusten dio, baita aurrekoaren gakoei eta funtzionalitateei ere. 469,99 eurotan jarri dute salgai, eta Mario Kart World berriarekin batera erosiz gero, 509,99 eurotan.

Kontsola eramangarria eta mahaigainekoa da Switch 2 modeloa. Alboetan aginteak dituen tableta bat bada ere itxuraz, *dock* izeneko periferikoari esker telebistara edo bestelako pantailetara ere konekta daiteke, eta, beraz, erraz moldatzeko modua ematen die jokalariei; gainera, dakarren idulkiari esker, edozein tokitan jar daiteke kontsola.

Switch 2 kontsolaren pantaila 7,9 hazbetekoa da —originalarena, 6,2 hazbetekoa zen; eta OLED bertsioarena, 7koa—: bere horretan, 1080p bereizmena du pantailak, eta segundoko 120 irudiko tasa. Pantaila LCD motakoa da, OLED pantaila beste baterako utzita, baina HDR euskarria dauka. *Dock* ofizialera konektatuta, ordea, 4K bereizmeneraino iristen da Switch 2 modeloa, eta segundoko 60 fotogramako tasa du.

Game Share izeneko ezaugarriaren bitartez, sarera eramango ditu jokalari bat baino gehiago aritzeko pentsatutako bideojokoak; hortaz, joko bakarra beharko da hala etxeko nola kanpoko lagunekin batera aritzeko. Errendimendua ere areagotuko da; izan ere, Nvidia enpresak Switch 2 modelorako bereziki sortutako txipari esker aukera izango da kalitate handiagoko bideojokoak mugitzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cecilia Bouzat

**Cecilia Beatriz Bouzat** (Bahia Blanca, Argentina, 1961eko azaroaren 10a) Argentinako biokimikari eta biofisikaria da, nahasmendu neurologikoak ikertzen dituena. 2014an, Emakumezko Zientzialarien L'Oréal-UNESCO Sariarekin  omendu zuten. 2015ean, BBCren 100 Emakumeen zerrendan sartu zuten.

## Biografia 
1961eko azaroaren 10ean jaio zen Bahia Blancan, Buenos Aires probintzian, eta La Inmaculada ikastetxean egin zituen lehen ikasketak. Medikuen alaba eta biloba izanik, sei seme-alabetatik hirugarrena zen eta zientzian interesa piztu zitzaion hezkuntzaren hasieran.

Biokimikan lizentziaduna eta doktorea egin zen UNSen, eta 1993an doktoretza ostekoa egin zuen Rochesterreko (Estatu Batuak) Mayo Klinikan. 1997tik INIBBrentzat lan egiten du, eta bertako zuzendaria da.

Bouzat CONICETeko ikertzaile nagusia eta Argentinako White Bayko Ikerketa Biokimikoen Institutuko (INIBIBB) zuzendariordea da.
* 2007an L’Oréal- UNESCO "For Women in Science" *ikerketa beka* bat irabazi zuen, ikerketa proiektu eredugarri eta etorkizun handikoetan parte hartzen duten emakumezko zientzialariei emandako saria.
* 2014an ''L'Oréal-UNESCOk Latinoamerikako saridun* gisa aitortu zuen, etengabeko ikerketagatik eta emakumezko ikerketa-zientzialari nagusi gisa egindako lanagatik. Ondorioz, Lino Barañao Zientzia ministro argentinarrak eta Cristina Fernandez de Kirchner presidente argentinarrak hartu eta zoriondu egin zuten.
* Neurozientzien arloan egindako lorpenengatik eta ezagutzari egindako ekarpenengatik, Zientzien Akademia Nazionalean sartu zuten, eta farmakologiaren arloan egindako ekarpen profesionalengatik, 2020an Latinoamerikako Zientzien Akademiako kide bihurtu zen.
* Era berean, Neurozientziak Ikertzeko Argentinako Elkarteko (SAN) presidente (2008-2009) eta *International Brain Research* *Organization*-eko eskualdeko batzordeko (2016-2020) "chair" izendatu zuten. *Molecular Pharmacology'' nazioarteko aldizkariko editore elkartua da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Cecilia Bouzat, CONICETeko zientzialaria, munduko 5 onenen artean
Malba-gozoki

**Malba-gozokia** edo **malba zurizko gozokia**, Hego Euskal Herrian **malbabiskoa**, azukre, arto-gekula, zuringo eta gelatinaz egindako gozoki bat da.

Jatorrizko errezetak malba zuri landarearen estraktua ere erabiltzen zuen.
S'more

'''S'more**, **smore''' izenaren laburdura, AEB eta Kanadako jaki ohikoa da, bereziki kanpaleku suetan jaten dena.

Bi Graham galleta artean jarritako malba-gozoki eta txokolate erreaz osatua dago.
Graham galleta

**Graham galleta**, AEBetako usadiozko galleta mota bat da, Graham irinaz eginak.

XIX. mendearen erdialdera Sylvester Graham presbiteriar erreberendoak sortu eta 1880ko hamarkadan merksturatu ziren.

Galleta hauekin AEBetan ospe handia duen s'more azkenburua egiten da.
Gurin galleta

**Gurin galleta** edo **Danimarkar galleta**, jatorriz, Danimarkakoak dagoen gurin, irin eta azukrez egindako galleta mota bat da. 

Oinarrizko errezetak ez du osagai gehiagorik, baina batzutan txokolatea, bainilla edo kokoa gehitzen zaizkio.

Danimarkako produktu gastronomiko ezagunetakoa da, eta maiz metalezko kutxatxoetan salgai egon ohi dira.
Txokolate puskadun galleta

**Txokolate puskadun galleta**, txokolate pusketatxoak dituen galleta mota bat da. 

Jatorriz, AEBak dira, 1938an Ruth Graves Wakefieldek sortu omen zituen. 

Gaur egun mundu osoak ekoitzi eta jaten dira.
Nathalie Cardone

**Nathalie Cardone** (Paue,  - ) frantziar abeslari eta aktorea da.

## Biografia 
Aita siziliarra eta ama espainiarra zituen. Louis-Barthou lizeoan ikasi zuen. 1988an hasi zuen aktore ibilbidea, Gérard Depardieu eta Catherine Deneuve protagonista zituen ''Drôle d'endroit pour une rencontre* filmean parte hartuz. 1989an emakumezko aktore berri onenaren Cesar sarietarako izendatu zuten.

1997an Laurent Boutonnat abeslari eta konpositoreak kontaktatu zuen eta Mylène Farmerrekin lan egin zuen. 1997an platinozko diskoa lortu zuen 750.000 kopia baino gehiago saltzeagatik. 1999an berriro saritu zuten bere diskorik onenagatik, eta platinozko beste disko bat ere lortu zuen.

## Estudioko albumak 
* 1999: *Nathalie Cardone* (# 30 Frantzian, # 26 Belgikan)
* 2008: *Servir le beau''

## Filmografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cultúrlann McAdam Ó Fiaich

**Cultúrlann McAdam Ó Fiaich**, Ipar Irlandako Belfast hiriko kulturgune bat da, Falls Road kaleko Gaeltacht Quarter eremuan.

1991n irekia eta 2010ean zaharberritua izan zen. Urtero 80.000 bisitari inguru izaten ditu.

## Kanpo estekak 
* Webgunea
Batemans Bay

'''''', Australiako udalerri bat da, Hegoaldeko Gales Berria estatuan.

2021ean 17.519 biztanle zituen.
Cumberland harana

**Cumberland harana**, , AEBetako Appalacheetako Haran Handiaren zati den eta haren iparraldean dagoen haran bat da, Pennsylvania eta Maryland estatuen artean.

117 kilometro luze eta 19 kilometro zabal ditu.

Apalatxeetako bidezidorrak zeharkatzen du.
Appalacheetako Haran Handia

**Appalacheetako Haran Handia**, , Appalacheetako haran ugariz osatutako haran erraldoi bat da, Ipar Amerikako forma geografiko handienetakoa ere bai.

Iparraldean, Kanadako Quebec probintziatik, hegoaldean, AEBetako Alabama estaturaino doa.

## Haranak 
Haran erraldoi hau beste honako haran txikiagoek osatzen dute.

* Iparraldeko atalean:
** Champlain harana
** Mohawk harana
** Hudson harana
** Newburgh harana
** Wallkill harana
** Kittatinny harana
** Lehigh harana
** Lebanon harana
** Cumberland harana

* Hegoaldeko atalean:
** Shenandoah harana
** James ibaiaren harana
** Roanoke harana
** New River harana
** Holston ibaiaren harana
** Tennessee harana
** Coosa harana
Gabriela Traña

**Gabriela Traña** (Alajuela, 1980ko martxoaren 3a) atleta da. Costa Rica ordezkatu zuen 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Barakaldo 2025-26

Entrenatzailea:  Imanol De la Sota (2022-Egun) 
* 15px|Kapitain = Kapitainak.
* 15px|Lesio = Epe luzeko lesioa.
*  25 baino handiagoa den zenbakia duten jokalariak Barakaldo B taldeko jokalariak dira, eta beraz talde biekin jokatu dezakete partidak. Espainiar ferezadioaren arauak diotenez, taldeko jokalariek 1-etik 25-erako zenbakiak eraman beharko dituzte. Lehen Federazioan gehienez 18 jokalari izan daitezke 23 urtetik gorakoak.

#### Bajak neguan 
### Neguko merkatua 2026 
### Udako merkatua 2025 
## Ikus, gainera 
* Barakaldo 2024-25
* Barakaldo 2026-27

## Kanpo estekak
Alicia Alonso Izquierdo

**Alicia Alonso Izquierdo** (Bilbo, Bizkaia, 1955eko apirilaren 17a) biologoa, irakaslea eta ikertzailea da. Biokimikako eta Biologia Molekularreko katedraduna da Euskal Herriko Unibertsitatean (EHU).

2024 eta 2025ean herriz herri egin den *24 Emakume zientzia, arte eta letretan* izeneko erakusketaren protagonistetako bat da.

Bi arlo nagusi hauexek ikertzen ditu: Batetik, esfingolipidoen zeregina mintzetan. Lipido horien presentziak zelula-mintzen propietate biofisikoetan eragindako aldaketak aztertzea proposatzen da, eta zeluletako esfingolipidoen mailei lotutako patologiekin erlazionatzea. Bestetik, Lipidoaren eta proteinaren arteko elkarrekintzek mintzak birmoldatzeko prozesuak nola erregula ditzaketen zehaztea. Zehazki, autofagosomen sorreran (mintz bikoitzeko egiturak) eta ondorengo elongazioan eta lisosomekin bat egitean kontzentratu dira uneko azterketak. Horretarako, diziplina anitzeko hurbilketa bat egiten da, teknika biofisikoak, biologia zelularrekoak eta nanoteknologiak konbinatuz.

## *24 Emakume zientzia, arte eta letretan* erakusketa 
*24 Emakume zientzia, arte eta letretan* erakusketa da, 2024 eta 2025ean emakumeek jakintzaren arloetan egiten dituzten lanak ikusarazteko helburuz egindakoa. Neska-mutilek edozein diziplinatan aukera-berdintasunean ikasi eta lan egin dezaten, gure gizarteak emakumeek bizitzako arlo guztietan duten presentzia ezagutu eta ikusarazi behar da. Emakumeak ari dira zientzietan, arteetan eta letretan, eta egiten duten lanarekin gozatzen dute.

Erakusketan aurkezten diren emakumezko jakitunek, ibilbide profesional luzea egin eta gero, bikaintasuna lortu dute beren diziplinetan, eta, beste emakumezko jakitun gazteago batzuk punta-puntako lana egiten ari dira beren lanbideetan. Erakusketako 24 kideen argazkiak eta bideoak Marina Palaciok eginak dira eta Jakiunderen 2022 eta 2023ko egutegian dute jatorria.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2017an, Espainiako Biofisika Elkartearen Manuel Rico - Bruker Saria jaso zuen.
* 2022ko Jakiunderen egutegiaren abenduko orrian agertu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Norma Leticia Salazar Vázquez

**Norma Leticia Salazar Vázquez** (Heroica Matamoros, Tamaulipas, 1977ko abuztuaren 6a) politikari mexikarra da, Acción Nacional alderdiko kidea. Lety Salazar izenarekin da ezaguna. Matamoroseko udal-presidentea izan zen 2013-2016 aldian.

## Bizitza pertsonala 
Ramiro Salazar Rodriguezen alaba, Matamorosen (Tamaulipas) jaio zen, eta bertan egin zituen oinarrizko ikasketa guztiak. Zuzenbidean lizentziaduna da (Ipar-ekialdeko Unibertsitate Zentroa), eta Zerga Zuzenbideko maisutasuna du (Nuevo Leóngo Unibertsitate Autonomoa), baita Familia Zuzenbideko diplomaduna ere (unibertsitate bera).

## Ibilbide politikoa 
Acción Nacional alderdiko militantea da 1999tik. Hainbat postu bete izan ditu erakunde horren barruan, bai estatu mailan, bai maila federalean. Mario Zolezzi presidente izan zen bitartean bere hiriko erregidorea izan da.

2005etik 2007ra, Tamaulipasen Kongresuan sartu zen LIX. legegintzaldian, tokiko diputatu plurinominal gisa. Bertan, Ekitate eta Genero Batzordeko eta Instrukzio Batzordeko presidente izan zen, eta Segurtasuna eta Justizia Erreformarako eta Hauteskunde Erreformarako Batzorde Berezietako kide, Gazteria Batzordearen batzordekide Gizarte Garapen eta Egokitze Batzordeko kide, eta Osasun Publikoko Batzordeko kide.

2009tik 2012ra bitartean, Tamaulipaseko diputatu federal plurinominal izan zen LXI. Legegintzaldian. Legegintzaldi horretan, Biztanleria, Mugak eta Migrazio Gaiak Batzordeko presidente izan zen, Jurisdikzio Batzordeko eta Justizia Batzordeko kide, bai eta Burgosko Arroa Eskualdeko Batzorde Berezietako eta pertsonen salerosketaren aurkako borrokako kide ere.

### Matamoroseko Udal Presidentea 
2013ko martxoan, Matamoroseko udal-lehendakaritzarako PANeko hautagai izendatu zuten, 2013ko hauteskundeetarako, eta urte hartako martxoaren 24an egin zen ofizial izendapen hori.

2013ko uztailaren 7an, birtualki irabazle izan zen hauteskundeetan, eta postu hori betetzen duen lehen emakumea bihurtu zen; bere alderdiak udalerrian irabazten zuen laugarren aldia zen. Uztailaren 10ean jaso zuen gehiengoaren berri, Matamoroseko presidente hautetsi bihurtu zen ofizialki.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Salazar Vázquezen profila Lege Informazio Sisteman
Andrea Vargas

**Andrea Vargas** (1996ko maiatzaren 28a) atleta da. Costa Rica ordezkatu zuen 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Miguel Vargas

**Miguel Vargas** (1957ko azaroaren 8a) atleta da. Costa Rica ordezkatu zuen 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Brazzavilleko artxidiozesia

**Brazzavilleko artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren Kongoko Errepublikako artxidiozesia da. 1886ko ekainaren 4an ezarri zen Kongo Frantseseko bikariotza apostoliko gisa, 1890eko urriaren 14an Kongo Frantses Garaiko (Ubanghiko) bikariotza apostolikoa izena hartu zuen, 1922ko ekainaren 14an Brazzavilleko bikariotza apostoliko egin zen eta 1955eko irailaren 14an artxidiozesi mailara igo zen. Artzapezpikuaren egoitza Brazzavillen dago. Egun artzapezpikua Bienvenu Manamika Bafouakouahou da.

## Ordinarioak 
### Kongo Frantseseko bikario apostolikoa 
* Hippolyte Carrie (1886-1890)

### Kongo Frantses Garaiko (Ubanghiko) bikario apostolikoa 
* Prosper Augouard (1890-1921)

### Brazzavilleko bikario apostolikoak 
* Firmin Guichard (1922-1936)
* Paul Biéchy (1936-1954)
* Michel Bernard (1954-1955)

### Brazzavilleko artzapezpikuak 
* Michel Bernard (1955-1964)
* Théophile Mbemba (1964-1971)
* Émile Biayenda (1971-1977)
* Barthélémy Batantu (1978-2001)
* Anatole Milandou (2001-2021)
* Bienvenu Manamika Bafouakouahou (2021-)

## Artzapezpiku lagunkideak 
* Théophile Mbemba (1961-1964)
* Émile Biayenda (1970-1971)
* Bienvenu Manamika Bafouakouahou (2020-2021)

## Apezpiku laguntzailea 
* Anatole Milandou (1983-1987)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Amandine Allou Affoue

**Amandine Allou Affoué ** (Botro, 1980ko abuztuaren 29a) atleta da. Boli Kosta ordezkatu zuen 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gambomako elizbarrutia

**Gambomako elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren Kongoko Errepublikako elizbarrutia da. 2013ko otsailaren 22an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Gamboman dago. Egun apezpikua Urbain Ngassongo da.

## Ordinarioak 
* Urbain Ngassongo (2013-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kawarau arroileko zubi esekia

**Kawarau arroileko zubi esekia** () Zeelanda Berriko hegoaldeko uhartean dagoen zubi eseki bat da, Kawarau ibaiak egiten duen arroil estua zeharkatzeko erabiltzen dena. Otago eskualdean kokaturik dago.

## Historia 
Harry Higginson britainiar-zeelandaberritar injeniariak diseinatu zuen eta 1880. urtearen amaieran eraiki zen

1963an zubi berria eraiki zen alboan eta trafikoa hara mugitu zen. Gaur egun turismo leku gisa erabiltzen da, gomasaltoa egiteko bereziki.

## Egitura 
Burdinez egina dago eta 120 metrotako luzera du. 4 metrotako altuera duten lau zutabek eusten diote egitura osoari. Ibaiarekiko 43 metrotako altuera du zubiak.

## Iruditegia 

Irudi:Bunji Jumping Bridge-Near Queenstown-New Zealand-1994.jpg|Kawarau ibaia eta zubia.
Irudi:Bridges in New Zealand (47816977652).jpg|Zubi berria eta zubi zaharra.
Irudi:Kawarau Bridge NZ7 3158 (40057610693).jpg|Zubitik gomasaltoan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nicolai Krog

**Nicolai Johan Lohmann Krog** (Drangedal, 1787ko uztailaren 6a – Christiania, 1856ko urriaren 15a) norvegiar militar eta politikaria izan zen. Norvegiako lehen ministroa izan zen 1836tik 1855era.

Ikasketa militarrak egin zituen Christianiako Kadeteen Akademian eta 1802an graduatu zen teniente mailarekin.

1814an Kristian Frederiko Danimarkakoa printzearen laguntzaile izendatu zuten eta 1816an Norvegiako Errege Akademia Militarraren buru. 1821ean Stockholmera iritsi zen ministerio bat betetzeko eta Oskar printze oinordekoari lagundu zion emaztegaia bilatzeko bira batean.

1836tik 1855era Norvegian lehen ministro izan zen Suedia eta Norvegiaren arteko batasunean.
A Burglar's Mistake

'''''A Burglar's Mistake''''' D. W. Griffith zinemagilearen film mutua da, 1909. urtekoa. Harry Solter eta Charles Inslee aktoreek antzeztu zuten.

## Aktoreak 
* Harry Solter: Henry Newman
* Charles Inslee: Dick Folsom
* Marion Leonard: Mrs. Newman
* Adele DeGarde
* Robert Harron
* Raymond Hatton
* Arthur V. Johnson
* David Miles
* Owen Moore

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* imdb.com
Violeta Assiego

**María Violeta Assiego Cruz** (Madril, 1971) abokatua eta giza eskubideen aktibista da, Espainiako Gobernuko Gizarte Eskubideetako eta Agenda 2030eko Ministerioko haurren eta nerabeen eskubideen zuzendari nagusia izan zen 2021eko maiatza eta 2022ko urtarrila bitartean.

## Ibilbidea 
Violeta Assiego Cruz Madrilen jaio zen. Zuzenbidean lizentziatu zen, Madrilgo Unibertsitate Autonomoan, eta Psikologia Juridikoko masterra lortu zuen Urrutiko Hezkuntzarako Unibertsitate Nazionalean. 1996an, Madrilgo Abokatuen Elkargoko abokatu bihurtu zen. Zenbait erakundetan ardura postuak izan ditu, hala nola Ama Ezkongabeen Elkarteen Federazioan (FAMS), Save the Children erakundean eta Lesbiana, Gay, Trans eta Bisexualen Estatuko Federazioan (FELGTB), giza eskubideen ikuspegitik eta haurren, generoaren eta intersekzionalitatearen eskubideen ikuspegitik egindako azterketa eta ikerketa sozialeko arloetan. Gainera, Las Navesen, Gizarte eta Hezkuntza Prestakuntza eta Arretarako Zentroan, RAIS edo Meniños Fundazioan eta Haurrentzako Fundazioan haur, nerabe, gazte, familia eta etxerik gabeko pertsonei zuzendutako hainbat erakunde eta proiektutan zuzendaritza-karguak bete zituen.

## Argitaratutako liburuak eta artikuluak 
*Derribar los Muros*  liburuaren eta *Delitos de odio. Guía práctica para la abogacía* obraren egilekidea.

Zutabegile gisa kolaboratu du hainbat hedabidetan, *El País* eta *El Diario* egunkarietan, besteak beste.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* LinkedIn-en orria
* Twitter Vissibles
* Facebook
* vissibles.blog
* blogs.20minutos
* Twitter 1decada 10
Kinkalako elizbarrutia

**Kinkalako elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren Kongoko Errepublikako elizbarrutia da. 1987ko urriaren 3an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Kinkalan dago. Egun apezpikua Ildevert Mathurin Mouanga da.

## Ordinarioak 
* Anatole Milandou (1987-2001)
* Louis Portella Mbuyu (2001-2020)
* Ildevert Mathurin Mouanga (2020-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Captains Flat

'''''', Australiako herri bat da, Hegoaldeko Gales Berria estatuan.

2021ean 473 biztanle inguru zituen.
Clarence Town (Hegoaldeko Gales Berria)

**Clarenece Town**, Australiako udalerri bat da, Hegoaldeko Gales Berria estatuan.

2006an 2.100 biztanle inguru zituen.
Cobar

'''''', Australiako udalerri bat da, Hegoaldeko Gales Berria estatuan.

2021ean 3.369 biztanle zituen.
Choosing a Husband

***Choosing a Husband*** D. W. Griffith zinemagilearen film mutua da, 1909. urtekoa. Florence Barker eta Kate Bruce aktoreek antzeztu zuten.

## Aktoreak 
* Florence Barker: Gladys
* Kate Bruce
* Charles Craig
* Anthony O'Sullivan
* Billy Quirk
* Mack Sennett
* Blanche Sweet
* Henry B. Walthall: Harry
* Dorothy West

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* imdb.com
Mariano González Mangada

**Mariano González Mangada**  (Madrigal (Guadalajara), 1939ko urtarrilaren 30a - Murtzia, 1996ko maiatzaren 17a) idazle eta liburu-saltzaile espainiarra izan zen. "Cuervo Ingenuo" izengoitiarekin sinatu zuen. Gainera, jesuita eta Madrilgo Ingeniaritza Goi Eskola Teknikoan (ICAI) irakasle izan zen, nahiz eta komunitate erlijiosoa eta irakaskuntza utzi geroago. Espartaco liburu-denda aritu zen Murtzian; horregati "Mariano Espartacoa" esaten zioten.

## Biografia 
1968an iritsi zen Cartagenara, beste bi jesuitarekin batera: Isidoro Galán eta [[Miguel Ángel Ondínez]. Ondoren, HOACek sortu zuen hiriko ezker politiko osoarentzat erreferentziazko lekua izan zenaren Espartaco liburu-dendaren ardura hartu zuen.

Sarreran kartel batek sartzera gonbidatzen zuen, nahiz eta ez joan ezer erostera. Barruan aulkiak zeuden bertan irakurtzeko, literatur solasaldiak egiten ziren, poesia liburuetatik hasi eta zine klubeko panfletoetara eta karteletara zabaltzen ziren, eta eztabaidarako lekua zen. Diktadura frankistak debekatutako liburuak saltzera iritsi ziren.

Bere konpromiso sozialak hainbat kausei elkartasuna adieraztera eraman zuen, hala nola langile mugimenduari, hirugarren munduari, askapenaren teologiari, intsumisioari, presoei, euskal gatazkari eta abarri. Gai horiek bere narrazioetan jorratu zituen.

Irakasle aritu zen Cartagenako "Carmen Conde" Helduen Hezkuntzako Kolektiboan.

Haren errauts batzuk Urbinan zabaldu ziren, Araban.

## Obra 
Poemak eta alegiak idatzi zituen. Eragin handiena Augusto Monterroso fabulistarengandik jaso zuen. Eskuz idatzitako orri fotokopiatuetan idazten zuen, gero berak koadernatzen zituenak.
* *Salmos de Andar*, Murtziako Unibertsitatea, 1961-1967.
* *Análisis dialéctico de la sociedad española*. 1979ko ekaina. ISBN: 84-85121-21-X.
* *Abecedario de fábulas de los conejos militantes obreros cristianos*. Egilearen edizioa, 1994.
*  *Fábulas del entretiempo*. 1998. ISBN 13: 9788460095095

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :[Periko Solabarria(https://eu.wikipedia.org/wiki/Periko_Solabarria), Iñaki O'Shea eta Isidoro Galánek sinatutako oroimena.]
Owandoko artxidiozesia

**Owandoko artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren Kongoko Errepublikako artxidiozesia da. 1950eko abenduaren 21ean ezarri zen Fort-Rousseteko bikariotza apostoliko gisa, 1955eko irailaren 14an elizbarruti mailara igo zen, 1977ko abenduaren 3an Owandoko elizbarrutia izena hartu zuen eta 2020ko maiatzaren 30ean artxidiozesi mailara igo zen. Artzapezpikuaren egoitza Owandon dago. Egun artzapezpikua Gélase Armel Kema da.

## Ordinarioak 
### Fort-Rousseteko bikario apostolikoa 
* Émile Élie Verhille (1951-1955)

### Fort-Rousseteko apezpikuak 
* Émile Élie Verhille (1955-1968)
** Benoît Gassongo (administratzaile apostolikoa; 1968-1970)

### Owandoko apezpikuak 
* Georges-Firmin Singha (1972-1988)
* Ernest Kombo (1990-2008)
** Louis Portella Mbuyu (administratzaile apostolikoa; 2008-2011)
* Victor Abagna Mossa (2011-2020)

### Owandoko artzapezpikuak 
* Victor Abagna Mossa (2020-2023)
* Gélase Armel Kema (2024-)

## Apezpiku laguntzailea 
* Benoît Gassongo (1965-1981)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hämeensilta

**Hämeensilta** () Tampere hirian dagoen zubi bat da, Finlandian. Hiriko kale nagusia den Hämeenkatu kaleak Tammerkoski ur-lasterrak zeharkatzeko eraiki zen, horrela Kyttälä auzoa eta hiriaren erdigunea lotuta gelditu ziren. Hiriko ondasun nabarmenetakoa da, zubian dauden estatuei esker.

## Historia 
Tammerkoski ur-lasterrak zeharkatzeko lehenengo zubia XVI. mendean eraiki zen, egurrezkoa. Tampere hiria 1779an sortu zen eta 1884an egurrezko zubiaren ordez altzairuzko bat eraiki zen. Tamperek hazkuntza handia izan zuen XX. mendearen hasieran eta gaur egungo zubia eraiki zen.

## Egitura 
68 metrotako luzera eta 28,5 metrotako zabalera ditu. Arku bakarra du. Zubia harrizkoa da.

Autoentzako, txirrindularientzako eta oinezkoentako zubia da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alavés 2025-26

Entrenatzailea:  Quique Sánchez Flores (2026-Egun,27.jardunalditik)  Eduardo Coudet (2025-26,26.jardunaldirarte) 
* 15px = Kapitainak.
* 15px = Epe luzeko lesioa izan du denboraldian zehar.
* 15px = Epe luzeko zigorra.
*  25 baino handiagoa den dortsala duten joklariak Mini Glorias taldeko jokalariak dira, eta beraz bigarren edo lehen taldearekin jokatu dezakete partidak. LFP-ko arauak diotenez, lehen taldeko jokalariek 1-etik 25-erako dortsalak eraman beharko dituzte. 

#### Lagatakoak 
#### Baja denboraldian zehar 
### Neguko merkatua 2026 
### Udako merkatua 2025 
### Estatistikak 
*Jokalariak guztira: 33*

### Neurketak 
#### Aurrendenboraldia 
#### Liga 
#### Kopa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Alavés 2024-25
* Alavés 2026-27

## Kanpo estekak
Comata, the Sioux

***Comata, the Sioux*** D. W. Griffith zinemagilearen film mutua da, 1909. urtekoa. James Kirkwood eta Marion Leonard aktoreek antzeztu zuten.

## Aktoreak 
* James Kirkwood: Comata
* Marion Leonard: Clear Eyes
* Arthur V. Johnson: Bud Watkins
* Linda Arvidson: Nellie Howe
* Verner Clarges

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* imdb.com
Dapto (Hegoaldeko Gales Berria)

**Dapto**, Australiako Wollongong Hiriguneko auzune bat da, Hegoaldeko Gales Berria estatuan.

2021ean 10.954 biztanle zituen.
Impfondoko elizbarrutia

**Impfondoko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren Kongoko Errepublikako elizbarrutia da. 2000ko urriaren 30ean ezarri zen Likoualako prefetura apostoliko gisa eta 2011ko otsailaren 11n elizbarruti mailara igo zen. Apezpikuaren egoitza Impfondon dago. Egun apezpikua Daniel Nzika da.

## Ordinarioak 
### Likoualako prefektu apostolikoa 
* Jean Gardin (2000-2011)

### Impfondoko apezpikuak 
* Jean Gardin (2011-2019)
* Daniel Nzika (2019-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Deniliquin

'''''', Australiako udalerri bat da, Hegoaldeko Gales Berria estatuan.

2021ean 6.431 biztanle zituen.
Dorrigo (Hegoaldeko Gales Berria)

**Dorrigo**, Australiako herri bat da, Hegoaldeko Gales Berria estatuan.

2021ean 1.046 biztanle zituen.
Ouessoko elizbarrutia

**Ouessoko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren Kongoko Errepublikako elizbarrutia da. 1983ko ekainaren 6an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Ouesson dago. Egun apezpikua Brice Armand Ibombo da.

## Ordinarioak 
* Hervé Itoua (1983-2006)
* Yves Monot (2008-2021)
* Gélase Armel Kema (2021-2024)
* Brice Armand Ibombo (2025-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Naxker

**Naxker**, 2022 urtean Atarrabian (Nafarroa Garaia) sortutako pop, punk eta post punk musika talde jostaria da. 2024ean atera zuten euren lehen EPa.

2025eko *Gazteon Eskutik* topaguneko abestia egin zuten Flako Fonkirekin batera.

## Diskografia 
Lehen diskoa 2024ko maiatzean grabatu zuten Erviti Studio-n, azala Rosa Olagüek egin zuen. Diskoaren izena entsaiatzen duten Atarrabiako bajeraren helbidea da.

* Matxenia II (2024, Egilea editore) EP

## Partaideak 
Bost partaide ditu taldeak:
* Karmele Gurbindo, ahotsa
* Ainhoa Garcia, gitarra eta ahotsa
* Nerea Arrasate, bateria
* Jaione Baraibar, pianoa
* Aritz Martin, baxua

## Izena 
Izena neska eta aske hitzen arteko elkarketatik atera zuten.

## Sariak 
* Gaztea Sariak 2026: Artista berri onenaren Gaztea Saria 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alassane Ouattara zubia

**Alassane Ouattara zubia** () edo **Cocody zubia** () Abidjanen dagoen tirante-zubi bat da, Boli Kostako hiri handienean. Cocody eta Plateau barrutiak lotzen ditu eta horretarako Ébrié aintziraren adar bat zeharkatzen du.

## Historia 
Marchica Med marokoar enpresak bultzatuta CRBC txinatar konpainiak eraiki zuen. 2019ko martxoaren 22an hasi zituzten lanak. Zubia Alassane Ouattara presidenteak inauguratu zuen 2023ko abutuaren 12an, haren zena baitarama.

## Egitura 
630 metrotako luzera du. Uraren gaineko zubia 200 metrotakoa da, gainerakoak irisbideak dira. 108 metrotako altuera hartzen duen zutabe batek eusten du zubia 15 kablerekin, lau alde batera eta 11 beste aldera. Hormigoiz egina dago eta alboz begiratuta boomerang baten itxura du eta aurrez begiratuta "Y" alderantzikatu bat da. 

Zubian errepidea dago eta 25 metrotako zabalera du. Errepidearen alboetan txirrindularientzako bideak eta oinezkoentzako espaloiak ere badaude.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Adimen elektroniko

**Adimen elektronikoak** (ingeleseko **ELINT** *ELectronic* INTelligence) informazioa bitarteko elektronikoen bidez eskuratzea esan nahi du.

Normalean, aurkaria defendatzeko sistemei buruzko datuak lortzen dira, batez ere, ekipo elektronikoei buruzkoak (radarrak, lurreko eta aireko misilen sistemak, aireontziak, etab.). Informazioa lurreko estazioetatik, aurkariaren lurraldetik gertu, itsasontzietatik haren kostaldetik gertu, hegazkinetatik haren aire-espaziotik hurbil edo sateliteetatik bil daiteke. Ameriketako Estatu Batuak ELINTen munduko aditurik handiena dela uste da. Errusia, Ipar Korea eta Txinako datuak biltzen dituztela jakina da. Zenbait gertakari deseroso izan dira aurkako uretarantz edo aireko espaziorantz desbideratu diren ontzi edo aireontziekin, eta bat bereziki larria Shenyang J-11 txinatar ehiza-hegazkin batek hegaldian Estatu Batuetako Armadako EP-3E errekonozimenduko hegazkin batekin talka egin zuenean, Txinako Hainan uhartean lurreratzera behartu baitzuten.

ELINTen helburu garrantzitsuena da gatazkarik sortuz gero balio handikoak izango diren datuak lortzea. SAM misil guztiak eta artilleria antiaereoak eta haien motak non dauden jakiteak esan nahi du aireko raid-ak programatu daitezkeela ondoen defendatutako zonak saihestuz eta hegaldiak programatu ahal direla profil batekin, erasotzen duten hegazkinei aukera handiagoak emango dizkiena aireko sua eta ehiza-patruilak saihesteko. Gerra elektronikoaren bidez etsaien defentsa sarea aztoratu edo engainatzeko aukera ere ematen du.

ELINTek gerraontziei, aginte eta kontrol guneei, misil sistemei eta etsaiak izan dezakeen beste edozein baliabideri buruzko datuak ere eskuratzen ditu, horrela, gerra kasuan neutralizatu ahal izateko. Isileko operazioetarako beharrezkoa da adimen elektroniko ona, isileko hegazkinak ez baitira erabat detektaezinak eta zein eremu saihestu behar dituzten jakin behar baitute. Era berean, hegazkin arruntek aire-defentsarako sietema finkoak edo erdi-finkoak non dauden jakin behar dute, erasotu edo saihestu ahal izateko. 

Beste informazio-iturri batzuk eta ELINT delakoa konbinatuta, giza mezu kodetuak dituzten emisio elektronikoen trafikoa azter daiteke. Analisi-metodoa ez da SIGINT metodoa bezalakoa, hau da, ez da mezua analizatzen, haren igorpen elektronikoa baizik. Emisio mota eta horren kokapena da bilatzen dena. Adibidez, Bigarren Mundu Gerrako Atlantikoko Guduan, SIGINT ez zegoen beti erabilgarri, ezin baitzen beti deszifratu Alemaniako itsaspekoen irrati-trafikoa, baina HF-DF (*Huff-Duff* izenez ere ezagunak) goi-maiztasuneko irrati-goniometroak gai ziren zehazteko non zeuden U-Booteak, transmisio horiek aztertuz eta triangulatuz. Horrela, Almirantegoak informazio hori erabili ahal izan zuen konboiei ibilbideak emateko, U-Booteko kontzentrazio handiko guneetatik ondo aldentzeko.

= Kanpo estekak =
Erdialdeko parrokia-eliza

**Erdialdeko parrokia-eliza** () edo **Jasokundeko Andre Mariaren eliza** Budapesteko eliza da.

Contra-Aquincum erromatar harresien eta Elisabet zubiaren ondoan dago.

Lehenengo eraikina erromaniko estilokoa izan zen eta 1046an San Gerardo lurperatu zuten bertan. XIV. mendean Sigismundo erregeak estilo gotikoan berreraiki zuen. Otomandar garaian meskita gisa erabili zen.

1723an su hartu zuen eta barroko estiloan berreraiki zen 1725 eta 1739. urteen artean, János György Pauerren zuzendaritzapean.

## Iruditegia 

Belvárosi plébániatemplom budapest 2.jpg
Belvárosi plébániatemplom budapest 3.jpg|Trinitaea tinpanosn
Belvárosi plébániatemplom déli bejárat.jpg|Estilo gotikoko elizpea
Nef église paroissiale de la Cité Budapest.jpg|Elizaren barrualdea
Coeur église paroissiale de la cité Budapest.jpg|Korua
Chaire église paroissiale de la cité Budapest.jpg|Katedra
Chapelle église paroissiale de la cité Budapest.jpg|Kapera gotikoa
Armoiries Pest.jpg|Budapesteko armarria
Mihrab église paroissiale de la cité Budapest.jpg|Mihrab turkiarra

## Kanpo estekak
Zerra (argipena)

**Zerra** izan daiteke:
* Zerra, zura eta metalak ebakitzeko tresna;
* Zerra (*Mergus* sp. ), ahatearen antzeko hegaztia;
* Zerra, zaldiaren atzeko laurdenaren atzeko eta goiko aldea.
Zerra (zaldia)

**Zerra** edo **ipurgaina** zaldiaren atzeko laurdenaren atzeko eta goiko aldea da.

Hankak edo aldakak, kuadrilak, ipurmasailen goiko aldea eta zurdaren masloa hartzen ditu. Zaldi batek, itzuliak egiten dituenean, bizkarra zerraren kontrakoa izatea beharrezkoa dela esaten da, eta horretan esan nahi izan dute, zaldia saiheska ibiltzen denean, bide bat edo bera egin behar dutela animaliaren bizkarretan, eta, zeharkatu gabe, beste bide bat edo beste pista bat eratzen duela zerra. Hitz egiteko modu hori ez da egiazki arrazoizkoa, ezta zuzena ere, zeren eta orduan bizkarrak ez baitoaz lerro zuzenean bizkarraren kontra, bizkarraren erdia kanpoko aldera eta zirkuluaren erdirantz hurbiltzen den bizkarraren aurretik doala ikusita, zaldiak lepoa pixka bat tolestuz eta buelta barruan begiratuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alminako konderria

**Almina konderria** Espainiako noblezia-titulua da, Isabel II.a erreginak 1860ko uztailaren 17an Antonio José Teodoro Ros de Olano y Perpiñá jeneralaren alde sortua, jeneralak Ceutako portuan tropa marokoarren aurka burututako gerra-ekintza oroitzeko. 

## Izendapena 
Al-Mina arabiarraren Almina penintsulari egiten dio erreferentzia izenak, eta "portua" esan nahi du. Era berean, Guad-el-Jelu markesgoa eman zion urte bereko urriaren 8an, eta Ros bizkonderria uztailaren 17an bertan; lehenengoa Guad-el-Jelu ibaiaren ondoko guduagatik, Ceutatik gertu, arabieraz "ibai gozoa" esan nahi duena, gaur egun Martin ibaia deitzen dena, eta bigarrena bere abizenari erreferentzia eginez.

## Alminako kondeak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Dexa Taboadak
Francisco Franco Salgado-Araujo

**Francisco Franco Salgado-Araujo** (Ferrol, 1890 - Madril, 1975eko maiatzaren 1a) espainiar militar bat izan zen, Francisco Franco Bahamonde espainiar diktadorearen lehengusu eta kolaboratzaile hurkoa: Espainiako gerra zibilean eta ondorengo diktadura frankistan, bere lehengusuaren ondoan egon zen, esparru pertsonalean bere kolaboratzaile minenetako bat zelarik; 1936ko uztaileko estatu-kolpearen prestaketan bereziki lagundu zion. Diktadorengandik bereizteko "Pacón" esaten zioten.

Bi aldiz ezkondu zen: lehendabizi María Luisa Revilla Vidalekin eta, hau hil ondoren, María del Pilar de la Rocha Noguésekin.

## Negozioak 
Bere lanbide militarraz gain, Salgado-Araujo frankismoaren negozioetan ere sartuta egon zen, Franco familiako kide askorekin eta diktadorearen gertuko guztiekin gertatzen zen bezala. Hala, administrazio-kontseiluetan, fundazioetan edo enpresetan karguak izan zituen, estatuaren ordezkari gisa. Adibidez, "Hogares Infantiles Hispano-Argentinos" fundazioa, berak sortua (1943), edo Banco de Crédito Local de Españako komisariorde gisa (1956).

## Obra 
Hil ondoren bi liburu plazaratu ziren:
* *Mis conversaciones privadas con Franco* (Planeta, 1976).
* *Mi vida junto a Franco* (Planeta, 1977).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Biografia Espainiako Errere Historia Akademiaren webgunean.
Prolibytherium

***Prolibytherium*** () iparraldeko Afrikan zehar hedatu zen ungulatuen genero desagertua da.

1,80 metro luze zen artiodaktiloa jirafa eta okapi modernoekin lotuta dago. Hauek ez bezala, *Prolibytherium*ek hosto formako osikono multzo handi bat zuen (35 cm-ko zabalerakoka). Ziur asko erakusketa eta borroketarako erabili zituzten, orein adarrek bezala.

Hasieran jirafidotzat hartu zuten. Zehazki, *Sivatherium* (*S. maurusium*) espezie afrikar baten antzinako formatzat hartu zen, jatorrian *Libytherium* bezala deskribatu zutenean. *Prolibytherium*, gaur egun, klimakozeratidotzat hartzen da, bere osikono zabal eta palmeatuen eraketagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak