Joshua N. Haldeman

**Joshua Norman Haldeman** (1902ko azaroaren 25a – 1974ko urtarrilaren 13a) AEBn jaiotako kanadiar-hegoafrikar hegazkinlari eta politikaria izan zen. Kanadako politikan sartu zen, *Technocracy Movement*eri babesa emanez, 1950ean Hegoafrikara bizitzera joan aurretik. Hegoafrikan apartheidaren aldekoa izan zen eta hainbat teoria konspiratibo sustatu zituen. 1948az geroztik pilotu bat zena, hegazkin istripu batean hil zen1974an. Haldeman Elon Musken amaren aldeko aitona da.

## Gaztaroa eta hezkuntza 
Haldeman 1902an jaio zen Minnesotako Pequot Lakesen. Arreba bat zuen, Almeda ere deitua. Bi urte zituenean, bere aitari diabetesa diagnostikatu zioten; senarra tratatzeko ahalegin batean, bere amak kiropraktika ikasi zuen eta 1905an titulua lortu zuen Beren aita, John Haldeman, 1909an hil zen eta beren ama, Almeda Haldeman, berriz ezkondu zen Heseltine Wilsonekin; Joshua Haldeman azken honen arrantxoan hazi zen. Haldemanek Palmerren laguna eta neurokalometroaren erabiltzailea izaten jarraitu zuen, Palmerrek praktikanteei alokatu zien gailua.

## Jarduera politikoa Kanadan 
1936tik 1941era, Howard Scott-en *Technocracy Incorporated* erakundean parte hartu zuen, 1940ko urrian Vancouverren atxilotu zuten, legez kanpoko erakunde bateko kide izateagatik. Bigarren Mundu Gerra hasi ondoren, erakunde hori debekatu egin zuten Kanadan, Alemania Naziren aurkako gerra ahaleginaren aurka  egiten ari zutelako. Reginara itzuli eta 8.000 dolarreko fidantzarekin aske utzi zuten; epaiketan, "*Teknokratak zirenen aldeko abertzaletasunaren deklarazioa*" izeneko dokumentu bat *"idatzi, argitaratu edo banatzeagatik*" isuna jarri zioten, eta auzitegiak "Erregeari desafektoa" eragitea zela ebatzi zuen.

1941ean, talde horri uko egin eta bi urtez bere alderdi politiko propioa osatzen saiatu zen, *Total War & Defence* izeneko buletina argitaratuz. Antikomunista deklaratu gisa,  Technocracy Incorporated-ek Sobietar Batasunari babesa emateko deklarazioaren aurka agertu zen, 1941ean Alemaniak Sobietar Batasuna inbaditu ondoren. Errol Muskek, Haldemanen suhiak, 2024an esan zuen Haldeman Alemania naziaren aldekoa izan zela Bigarren Mundu Gerran. 1943an, Haldeman Kanadako Gizarte Kredituko Alderdiarekin batu zen eta Saskatchewango Gizarte Kredituko Alderdiaren liderra izan zen, baina Saskatchewango 1948ko hauteskunde orokorretan ez zen aukeratua izan.

Garai horretan, Haldemanek alderdian nagusi zen antisemitismoa etsiarazten zuten adierazpenak egin zituen. Hala ere, *Siongo Zaharren Protokoloak* argitaratzeko alderdiko egunkari baten erabakia defendatzeko hitzaldi bat ere eman zuen, mundua gobernatzeko nazioarteko konspirazio judu bat defendatzen zuen konspirazio antisemita. Bere hitzaldian, Haldemanek esan zuen “protokolo hauetan zirriborratzen den bezala, plana oso azkar garatu dela belaunaldi honen behaketa-aldian”. Honen harira, Hegoafrikako apartheidak “Zibilizazio Zuri Kristaua” gidatzen zuela azpimarratu zuen, bankari juduen “Nazioarteko Konspirazioaren” eta  “jende koloretsuen horden” aurka. Alderdiaren kontseilu nazionaleko presidente izan zen 1949ra arte, dimisioa eman zuen arte.

## Hegoafrika 
1950ean, familia Hegoafrikara joan zen, eta han klinika kiropraktiko bat ireki zuen Pretorian. Kiropraktikoen Hegoafrikako Elkarteko (SACA) idazkaria izan zen 1952tik 1959ra, eta, ondoren, presidente izan zen 1969ra arte.

Ondorengo bizitzan, berak bi liburu autoargitaratu zituen *nazioarteko konspirazioak* argudiatuz: *Mundu Diktadura Ezartzeko Nazioarteko Konspirazioa eta Hegoafrikarako Mehatxua* (1960) eta "Nazioarteko Konspirazioa Osasunean", fluorazioari, txertoei eta osasun aseguruari buruzko susmoa erein zutenak.

## Bizitza pertsonala eta heriotza 
Haldeman Eve Petersekin ezkondu zen 1927an. Bere lehen semea, Joshua Jerry Noel Haldeman, 1934an jaio zen. 1937an bikotean banandu zen. 1942an berriro ezkondu zen Winnifred Josephine Fletcher dantza-maistrarekin. Lau seme-alaba izan zituzten, Maye eta Kaye, 1948an jaioak. Maye alabaren bitartez, bere biloba Elon Musken enpresari aberatsa da.

## Erreferentziak