open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rayleigh-Jeansen legea

Fisikan, **Rayleigh-Jeansen legea** XX. mendearen hasieran gorputz beltz batek tenperatura zehatz batean igorritako erradiazio elektromagnetikoaren uhin luzera guztietako espektro erradiazioa deskribatzeko egin zen lehen saiakera izan zen. λ uhin luzerarako honako hau da:

:B_\lambda(T) = \frac{2 c k T}{\lambda^4}

non *c* argiaren abiadura den, *k* Boltzmannen konstantea eta *T* tenperatura absolutua

\nu maiztasunari dagokionez, erradiazioa honako hau da:

:B_\nu(T) = \frac{2 \nu^2 k T}{c^2}.

Legea fisika klasikoko argudioetatik eratorria da. Lord Rayleighek uhin luzeraren dependentziaren laugarren maila 1900ean lortu zuen lehen aldiz; deribazio osoago bat, proportzionaltasun konstante bat ere hartzen zuena, Rayleighek eta Sir James Hopwood Jeansek 1905ean aurkeztu zuten. Honek neurri esperimental batzuk gehitzen zituen uhin luzerentzat. Alabaina, honek infiniturako joera zuen energia ekoizpena aurreikusten zuen, uhin luzera geroz eta txikiagoa egiten baitzen. Esperimentuek ez zuten ideia hau berresten, eta akatsa hondamendi ultramore bezala ezagutu zen.

1900ea, Max Planckek erlazio ezberdin bat lortu zuen, Plancken legea bezala ezagutzen dena. Lege hau mekanika kuantikokoa da.

Plancken legea *λ* = *c */*ν* uhin luzeran adierazia:

::B_\lambda(T) = \frac{2 c^2}{\lambda^5}~\frac{h}{e^\frac{hc}{\lambda kT}-1}

non h Plancken konstantea den. Plancken legeak ez du hondamendi ultramorea jasaten datu esperimentalak jarraituz, baina bere esanahi osoa soilik zenbait urte beranduagotik nabaritzen da. Tenperatura oso altuen mugan edo uhin luzera luzetan, terminu esponentzialean txikia bihurtzen da, eta, beraz, denominadorea gutxi gora-behera hc / kT λ, espantsiozko potentzia saila, Rayleigh-Jeansen legea ez bezala.

## Kanpo estekak
San Andrés eta Providencia (departamendua)

**San Andrés, Providencia eta Santa Catalina uhartedia** (gaztelaniaz: *Archipiélago de San Andrés, Providencia y Santa Catalina*), edo **San Andrés eta Providencia** besterik ez, Kolonbiako 32 departamenduetako bat da. Karibe itsasoan dago, Kolonbiako itsasbazterretik 775 kilometro ipar-mendebaldera eta Nikaraguako ekialdeko itsasbazterretik 220 kilometrora.

San Andrés, Providencia eta Santa Catalina uharteek eta uhartexka batzuek osatzen dute departamendua. 52 kilometro koadroko eremua du, eta 2016an 77.101 biztanle zituen. Hiriburua San Andrés da (68.283 biztanle 2010ean).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Departamento de San Andrés, todacolombia.com
Amras

**Amras** Tolkienen legendarium ospetsuko pertsonaia bat da, Noldor printze bat, Fëanor eta Nerdanelen semea eta Amroden anaia bikia. Bere aitarekin eta bere beste anaiekin Melkor Erdialdeko Lurraldera jazarriko zutela zin egin zuen, suntsitu eta silmarilak berreskuratzeko.

Bere aitak jarri zion izena quenyazko Telufinwë izan zen, "azken Finwë" esan nahi duena, Fëanorrek izan zuen azken semea izan baitzen, bere amak "Ambarussa" izena eman zion, "garaia eta gorrixka" esan nahi duena, bere ilearen forma eta kolorearen ondorioz, baina Fëanor ez zen ados agertu, eta bere amak Umbartogatik aldatu zuen, "aukeratua" esan nahi duena, baina bere aitak Ambarto deitu zuen.

Beleriandera iristean, bere anaia Amrodekin Gelion eta Aros ibaien arteko eskualdea okupatu zuen, honen zati bat, ondoren, gizakien hiru etxeei eman zitzaielarik. Baina Nirnaeth Arnoediad guduan Glaurungek gudalosteek lurralde hori kendu zioten, Ossiriandera kanporatua izan zelarik.

Bere bizitza alderraia Thingol hil ondoren silmarila bere seme Dior Eluchilen eskuetara pasa zenean utzi zuen, eta Celegormek honen berri izan zuenean bere anaiak bildu zituen eta Menegrothera joan ziren silmarila berreskuratzeko prest, Elfoen Arteko Bigarren Gudua izan zena.

Une horretan ezin izan zuten silmarila berreskuratu, Diorren alaba zen Elwingek bitxia salbatuz ihes egin baitzuen, baina hau Sirion ibaiaren itsasoratzean bizi zela jakin zutenean, biziraun zuten anaiak berriz batu ziren eta Fëanorren bitxia berreskuratzen saiatzera joan ziren; eta han anaien arteko hirugarren sarraskia gertatu zen, non Amras erori zen.

## Kanpo estekak
Valle del Cauca (departamendua)

**Valle del Cauca** Kolonbiako 32 departamenduetako bat da, herrialdearen hego-mendebaldean dagoena. Departamenduaren mendebaldea Pazifikoko eskualdean dago eta gainerakoa Andeetako eskualdean. Iparraldean Chocó, Caldas eta Quindío departamenduekin du muga, ekialdean Quindío eta Tolimarekin, hegoaldean Caucarekin eta mendebaldean Ozeano Barea eta Chocó departamenduarekin. 22.140 kilometro koadroko eremua du, eta 2016an 4.660.438 biztanle zituen. Hiriburua Santiago de Cali da (2.244.639 biztanle 2010ean). Guztira 42 udalerri ditu.

## Erreferentziak 
thumb|ezkerrera|250px|La Unión udalerriko lur landuak.

## Kanpo estekak
Luis Otaño

**Luis Otaño Artzeluts** (Errenteria, 1934ko urtarrilaren 26a -), euskal txirrindulari profesionala izan zen 1957tik 1968ra arte. Denbora horretan 19 garaipen lortu zituen.

## Biografia
Errenteriako Erreka baserrian jaioa.
Kirol ibilbidearen hasieran, ziklo-krosean aritu zen eta 1957ko Munduko txapelketan parte hartu zuen.

Profesionala 1957tik aurrea, Otaño Espainiako Vueltan nabarmendu zen, non beti aurreneko postuetan ibili zen. Denera, zortzi aldiz hartu zuen parte Vueltan. 1958an 5. sailkatu zen, 1959an 9., 1961ean 21., 1964an 2., 1965ean 14., 1966an 4., 1967an 4. eta azkenik 1968an 11. Horretaz gain, lau etapa garaipen eskuratu zituen.

1964ko Espainiako Itzulian bikain ibili zen eta Donostiako etapa irabaziz maillot horia lortu zuen. Hurrengo bost etapatan liderraren maillota mantendu ahal izan zuen. Amaieran, sailkapen orokorreko bigarren postuan amaitu zen, Raymond Poulidor garailearen 33 segundura.

Frantziako Tourreko 10 ediziotan parte hartu zuen (1958tik 1967ra jokatu ziren guztietan), hauetako zortzietan amaitu zuelarik. Tourrean ez zen Vueltan bezain ongi aritu eta 1962ko 23. postua izan zen bere sailkapenik onena. Hala ere, 1966an (Privas > Bourg d’Oisans)eko etapan gailendu zen, 120 kilometroko ihesaldi bat burutu eta gero.

Espainiako errepideko txapelketa birritan poltsikoratu zuen, 1962an eta 1966an.

1969an, txirrindularitzatik erretiratu ostean, Errenterian burdindegi bat zabaldu zuen.

## Palmaresa 
## Emaitzak lasterketa nagusietan 
-: Ez zuen parte hartu
Utzi: Lasterketa utzi zuen

## Taldeak 
* Real Unión-Palmera (1957)
* Beasain-Caobaina (Independente) (1958)
* Peugeot (1959)
* St.Raphael-Geminiani (1960-1961)
* Margnat-Paloma (1962-1963)
* Individual eta Ferrys (1964)
* Ferrys (1965)
* Fagor (1966-1968)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Luis Otaño: ilusio aundiena, klasika bat irabaztea… eta ezkontzea
*
Frantziako errugbi txapelketako 2011-2012 denboraldia

**Frantziako txapelketa** edo **Top 14** da Frantzia mailan errugbian egiten den kluben arteko lehiaketa nagusia.

## Parte hartzaileak 
14 talde dira, tartean 2 Euskal Herrikoak

## Sailkatze fasea 

300px
**Agen**•
•**Baiona**
•**Biarritz**
•**Lyon**
•**Brive**
• **Castres**
•**Clermont**
• **Bordale**
• **Montpellier**
•**Paris (2)**
• **Perpinyà**
**Tolosa**•
• **Toulon**

**Sailkapena azken jardunaldiaren ondotik**

## Euskal derbyak 
Bi euskal taldeen arteko derbyak denboraldiko partidu garrantzitsuenetarikoak dira beti.
Denboraldi honetako lehen derbya bi taldeen arteko 100. partida ofiziala izan da.

## Fase finala 
Sailkapen faseko lehen 6 taldeen artean erabakitzen da titulua.

## Kanpo estekak
1956ko Hungariako Iraultza

**1956ko Hungariako Iraultza** (hungarieraz: *1956-os forradalom* edo *felkelés*) Hungariako Herri Errepublikaren gobernuaren eta Sobietar Errepublika Sozialisten Batasunak inposatutako politiken aurkako matxinada nazionala izan zen, 1956ko urriaren 23 eta azaroaren 10ren artean iraun zuena.

## Historia 
1956ko urriaren 23an, milaka lagun bildu zituen ikasleen manifestazio batek Budapest zeharkatu zuen. Haien eskariak zabaltzeko, Irrati Nazionalaren eraikinean sartzen saiatu ziren, baina ÁVH polizia sekretua tiroka hasi zen. Manifestari batzuek armak eskuratu eta erantzun zieten. Manifestazioa armatutako matxinada bihurtu zen. Egunsentirako sobietar tankeek Budapesteko kaleak hartu zituzten. Laster, matxinada herrialde osora zabaldu zen; hungariar iraultzaileek miliziak antolatu eta ÁVHri zein sobietar tropei aurre egin zieten.

Matxinadak András Hegedüsen gobernua erorarazi zuen. Urriaren 28an Imre Nagy lehen ministro izendatua izan zen, eta agintari estalinistek (András Hegedűs, Ernő Gerő, István Kovács) Sobietar Batasunera ihes egin zuten. Gobernu berriak matxinatutakoen eskarietako batzuk onartzeko prest zegoela adierazi zuen.

Hasieran negoziatu nahi zuela esan zuen arren, sobietar Politburoak iritziz aldatu eta iraultza suntsitzea erabaki zuen. Beraz, azaroaren 4an, sobietar armadak Budapest eta Hungariako beste eskualde batzuk inbaditu zituen. Nagyk Jugoslaviako enbaxadan babes hartu zuen, eta SESBen sostengua zuen János Kádár-ek gobernuburu izendatu zuen bere burua. Hungariar erresistentziak azaroaren 10era arte eutsi zuen. Borroketan 2.500 hungariar eta 700 sobietar hil eta 200.000 erbesteratu ziren. Hurrengo hilabeteetan errepresioa nagusitu zen.

Hurrengo 30 urteetan hungariarrek ezin izan zuten ekintza hauek publikoki eztabaidatu baina 1989an, Hungariako Hirugarren Errepublika ezarri zenean, urriaren 23 festa egun bilakatu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hungariako Herri Errepublika

**Hungariako Herri Errepublika** (hungarieraz: *Magyar Népköztársaság*) Sobietar Batasunaren gidaritza komunistapean, hau da, 1949 eta 1989 artean, Hungariak zuen izen ofiziala izan zen. 1989ko iraultzaren ondorioz oposizioak herrialdeak komunismoa uztea lortu zuen. Estatuak bere burua 1919an sorturiko eta munduko bigarren estatu sozialista zen Hungariar Sobietar Errepublikaren ordezkotzat zuen. Varsoviako Ituna eta Elkarren Laguntza Ekonomikorako Kontseiluaren kidea izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Charles Vignoles

**Charles Blacker Vignoles** burdinbideetako ingeniari ingelesa izan zen, *Vignoles erraila* izena daraman errailaren sortzailea. 1793an jaio zen, Woodbrooken (Irlanda) eta 1875ean hil Hythen, Ingalaterra.

Umezurtz oso gazte geratu zen eta bere aitita, Woolwich-eko errege akademia militarreko matematika irakaslea, izan zen beraz arduratu zena eta matematika eta zuzenbidea irakatsi zion. 1814ean itsas-armadan sartu zen eta Wellingtongo Dukearen agindupean egon zen, Iberiar penintsula, Herbehereak, Kanada eta Esatu Batuetan non Florida eta Hego Karolinako lurrak ikertu zituen.

## Burdinbideetako ingeniaria 
1820an, Vignoles Britainia Handira itzuli zen, James Walker-entzat egin zuelarik lan, azken hau London eta Rennieseko kaiak eta London eta Brighton arteko burdinbidea moduko proiektuak zituelarik esku artean. Bere esperientziak proiektu handiagoetara eraman zuten, Irlandan egingo ziren burdinbideetara, adibidez. Horien artean hauek dira aipagarrienak:

* Dublin eta Kingston arteko burdinbidea (1932-34)
* Sheffield eta Kingston arteko burdinbidea (1935-40)
* Sheffield eta Manchester arteko burdinbidea, Woodhead-eko tunela barne. Vignolesek bere dimisioa aurkeztu zuen eraikitze lanak hasi baino lehen, akordio ekonomiko batera ezin izan zelako heldu.
* London, Chatham eta Dover arteko burdinbidea (1855-64)

1840ko hamarkadatik aurrera Europan zehar egin zuen lan:

* Wüttembergeko (Alemania) erresumako linearen planifikazioan aholkulari lanetan ibili zen (1843)
* Dnieper gaineko zubia eraiki zuen Kieven (Ukraina), 1847 eta 1853 artean. Lau arku nagusi ditu eta duen milia erdiko luzerarekin, klase horretako orduko Europako zubirik handiena bihurtu zen.
* 1857 eta 1864 artean, Castejón-Bilbo burdinbidea eraikitzeko proiektuetako ingeniari burua izan zen. Gainera Miranda Ebroko geltokia diseinatu zuen.

## Vignoles erraila 
1836an, Croydon eta London arteko burdinbidean, R.L. Stevens ingeniari amerikarrak 1830ean asmaturiko erraila erabiltzea aholkatu zuen. Vignolesen izena errail mota honetara geratu da loturik eta gaur egun, errail mota hau, mundu osoko errail estandarra da.

## Beste datu batzuk 
* Londresko College unibertsitateko irakaslea izan zen 1841 eta 1843 artean.

* Ingeniaritza zibileko institutuko kide bihurtu zen 1827an. 1841ean Londresko College unibertsitateko lehen ingeniaritza zibileko irakaslea bihurtu zen. 1869an, Ingeniaritza zibileko institutuko 15. presidente modura aukeratu zuten Vignoles.
Achird

**Achird** (Eta Cassiopeiae / η Cas) Cassiopeia konstelazioan dagoen izar bikoitz bat da.

Sistema honetako izar nagusia den η1 G3V espektro motako eta +3,45 magnitudeko nano hori bat da. Bere argitasuna eguzkiarena bainoa 1,3 aldiz handiagoa da, bere diametroa gure eguzkiarena baino %15 inguru handiagoa baino ez delarik, eta soilik 1,07 aldiz masa handiagoa du, guzti honek gure eguzkiaren oso antzeko egiten duelarik (G2V espektro motakoa dena). Egileren batzuk 9 eguneko orbita periodoa duen izar bitar espektroskopiko bat zela pentsatu zuten, baina hau jada baztertua izan da.

Bere kidea, η 2 K7V espektro motako eta +7,51 magnitudeko nano laranja bat da. Bere argitasuna gure eguzkiarenaren 0,07koa da, bere erradioa gure eguzkiarenaren erdia, eta bere masa eguzkiarenaren 0,42 da.

Bi izarrek euren masa zentruaren inguruan 480 urteko periodoko orbita batean, eta euren artean, batez beste 71 unitate astronomikoko distantzia dago, orbitaren eszentrikotasun handiaren ondorioz distantzia hori 36 eta 107 unitate astronomikoren artean aldatzea eragiten duen arren.

Eta Cassiopeiae sistema gurearen antzeko planetak izan ditzaketen gure eguzkiaren antzeko izarren zerrendan dago, Terrestrial Planet Finderrek ikertuko dituenak, alabaina, exoplaneten bilaketetan, egundaino ez da planetarik aurkitu han, eta sistemaren metaltasun baxuak (gure eguzkiarenaren erdia inguru), han planetak egotea oso litekeena ez izatea pentsarazten du.

Gainera, sei izar bikoitz optiko daude, benetan η1 eta η 2 baino askoz distantzia handiagora daudenak.

## Kanpo estekak
Nano laranja

**K motako sekuentzia nagusiko izar** bat, nano K edo **nano laranja** ere deitua, sekuentzia nagusiko izar bat da (hidrogenoa erretzen duena), K espektro motakoa eta V argitasun motakoa. Izar hauek, sekuentzia nagusiko M motako izar gorrien ("nano gorriak") eta sekuentzia nagusiko G motako izar horien arteko tamaina bat dute. Eguzkiaren masa halako 0,5 eta 0,8 arteko masak dituzte, eta gainazaleko tenperaturak 3.900 eta 5.200 K artekoak. Izar hauek interes berezia dute bizitza estralurtarraren bilaketan. Adibide ezagun batzuk Alfa Centauri B (K1 V) eta Epsilon Indi (K5 V) dira.

## Izar estandar espektralak 
Yerkesen Atlasaren sistema berrikusiak (Johnson & Morgan 1953) K motako 12 izar estandar espektral nano zerrendatzen zituen, baina guztiek ez dute gaur egun arte estandar bezala iraun. MK sailkapen sistemako "ainguraketa puntuak" sekuentzia nagusiko k motako izar nanoen artean, hau da, urteetan zehar aldaketarik gabe iraun duten izar estandarren artean, honako hauek dira:

* Sigma Draconis (K0 V)
* Epsilon Eridani (K2 V)
* 61 Cygni A (K5 V)

MK primarioaren beste izar estandar batzuk honako hauek dira:

* 70 Ophiuchi A (K0 V)

* 107 Piscium (K1 V)
* HD 219134 (K3 V)
* TW Piscis Austrini (K4 V)
* HD 120467 (K6 V)
* 61 Cygni B (K7 V)

Erreferentzia batzuetan azaldutako adibidean oinarrituta (Johnson & Morgan 1953

## Planetak 
Izar hauek bereziki interesgarriak dira bizitza estralurtarra bilatzeko, sekuentzia nagusian egonkor mantentzen baitira denbora luzez (18.000 eta 34.000 milioi urte bitartean, Eguzkiak 10.000 milioi urte dituelarik). K motako sekuentzia nagusiko izarrak ere G motakoak baino hiru edo lau aldiz ugariagoak dira, planeten bilaketa errazten duena. M motako izarrak ere oso ugariak diren arren, litekeena da euren orbitan mareek blokeatutako planetak izatea, eta hurbileko planeta harritsuak errazago kolpatuko lituzketen eguzki erupzioak sortzeko joera handiagoa dute, bizitzaren garapena askoz zailagoa egingo lukeena. Bere bero handiagoaren ondorioz, k motako izarren gune bizigarriak ere m motako izarrenak baino askoz zabalagoak dira arrazoi hauengatik guztiengatik, exoplaneten eta bizitza estralurtarraren bilaketan zentratzeko izarrik egokienak izan daitezke.

Planetak dituztenetatik gertuen dauden k motako izarretako batzuk Epsilon Eridani, HD 192310, Gliese 86 eta 54 Piscium dira.

## Adibideak 
## Ikus, gainera 
* Gertueneko izar distiratsuen zerrenda
* Eguzki antzeko
* Nano gorri

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Big East Conference

|-
| **Maila**
| bgcolor=#EEEEEE| NCAAko lehen maila
|-
| **Azpimaila futbol amerikarrean**
| bgcolor=#EEEEEE| Football Bowl Subdivision (FBS)
|-
| **Sorrera**
| bgcolor=#EEEEEE| 1979
|-
| **Kideak**
| bgcolor=#EEEEEE| 16
|-
| **Kirolak**
| bgcolor=#EEEEEE| 10 gizonezkoenak 13 emakumezkoenak
|-
|colspan="2" align=center bgcolor="#0000A0" | **Kokapena**
|-
|colspan="2" align=center | 300px
|}

**Big East Conference** (euskaraz *Ekialde Handiko Konferentzia*) NCAAko lehen mailako konferentzia bat da. 23 kiroletan (10 gizonezkoetan eta 13 emakumezkoetan) parte hartzen duten 16 kidek osatzen dute. 1979an sortua izan zen eta NCAAko 24 titulu ditu.

## Kideak 
## Konferentziako palmaresa futbol amerikarrean 
* 1991 : Miami Hurricanes (2 garaipen, 0 porrot) eta Syracuse (5-0)
* 1992 : Miami Hurricanes (4-0)
* 1993 : West Virginia Mountaineers (7-0)
* 1994 : Miami Hurricanes (7-0)
* 1995 : Virginia Tech Hokies (6-1)
* 1996 : Miami Hurricanes (6-1), Virginia Tech Hokies (6-1) eta Syracuse Orangemen (6-1)
* 1997 : Syracuse Orangemen (6-1)
* 1998 : Syracuse Orangemen (6-1)
* 1999 : Virginia Tech Hokies (7-0)
* 2000 : Miami Hurricanes (7-0)
* 2001 : Miami Hurricanes (7-0)
* 2002 : Miami Hurricanes (7-0)
* 2003 : Miami Hurricanes eta West Virginia Mountaineers (6-1)
* 2004 : Pittsburgh Panthers, Boston College Eagles, West Virginia Mountaineers eta Syracuse Orange (4-2)
* 2005 : West Virginia Mountaineers (7-0)
* 2006 : Louisville Cardinals (6-1)
* 2007 : West Virginia Mountaineers eta UConn Huskies (5-2)
* 2008 : Cincinnati Bearcats (6-1)
* 2009 : Cincinnati Bearcats (7-0)
* 2010 : UConn Huskies, West Virginia Mountaineers eta Pittsburgh Panthers (5-2)

## Konferentziako finalak saskibaloian 
## Kanpo estekak 
* Big East Conferencen webgune ofiziala
Mayflower

***Mayflower*** (euskaraz *Maiatz Lore*) 1620. urtean *Aita Erromesak* Ingalaterrako Plymouth udalerritik gaur egun Estatu Batuetako Massachusetts estatua denaren kostaldera garraiatu zituen itsasontzia izan zen. Barkuan batez ere Ingalaterrako puritanoak joan ziren.

Bidaia hau Ameriketako Estatu Batuetako historiaren kontakizun ikonikoa bilakatu da, bidaiariek jasandako penuriak eta neguko klimagatik. Bidaiaren bukaeran Mayflower Ituna sinatu zuten eta hori, Ameriketako Estatu Batuetako historiako momentu garrantzitsuenetako bat da, gaur egungo herrialdearen askatasun fundamentala eta demokraziaren zutabeetako bat. Sinadura egiten zen bitartean barkua Cod lurmuturran zegoen ainguratua.

## Kanpo estekak 
* Mayflower itsasontziaren historia 
* Erromesen museoa. Massachusetts
Tom Wilkinson

'*Thomas Geoffrey *Tom* Wilkinson*' (Leeds, Mendebaldeko Yorkshire, 1948ko otsailaren 5a - Londres, 2023ko abenduaren 30a) ingeles aktorea izan zen. Gure artean gehienbat *The Ghost and the Darkness* (1996), *The Full Monty* (1997), *Wilde* (1997), *Eternal Sunshine of the Spotless Mind* (2004), *Separate Lies* (2005), *RocknRolla* (2008), *Michael Clayton* (2007), *Valkyrie* (2008), *The Ghost Writer* (2010), *The Debt* (2011) edota *The Grand Budapest Hotel* (2014).

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Kanpo estekak 
* Tom Wilkinson aktorearen IMDBko fitxa ikusgai
1416 Renauxa

**1416 Renauxa** asteroide gerrikoan aurkitutako 1416. asteroidearen izena da. 1937ko martxoak 4an aurkitu zuen Louis Boyerrek Aljerretik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1937 EC** zen.

## Kanpo estekak
Kantabriar labaru

thumb|250px|eskuinera|Kantabriar labarua.

**Kantabriar labarua** (montañesez: *lábaru cántabru*) Antzinaroan *cantabrum* izenez deitu ohi zen erromatar estandarte baten gaur egungo berrirudikatzea da. Gaur egun, Kantabrian erabiltzen da.

Ilgoraz inguraturiko biribil bat duen kolore gorri ilunezko bandera batean oinarritzen da.

Jatorria Barros herrian du, Los Corrales de Guelnako udalerrian, Barrosko Gurpìla edo Estela deiturikoa, bertako estelen parkean ikusgai dagoela, ondoko ermitan agertutako beste zati batutakoen ondoan. 1976an, Luis Angel Montes de Neira diseinatzaileak bandera gisan gertatu zuen: sinbolo hori ederraren azpian karmesi koloreko oihala jarrita, ustezko *labarum cantabrum* historikoa kolore horretakoa zelakoan. 1976 eta 1983 urteen artean Kantabria Atropá ("Batua", euskaraz) elkarteak aldarrikatu zuen eta hasierako eztabaidan alderdi gehienak alde agertu baziren ere, UCD aurka agertu zela, PSOE konbentzitu zuen eta azkenean bandera zuri gorria onartu zen estatuturako, Santander hiriburuko portuko itsas seinale bat baino ez dena.

## Eztabaida 
Kantabrian gai eta bandera horrekiko eztabaida bizia dago: aldekoek diotenez, antzinatik lur horretan bizi den kantabru herriak ikurra erabili duela; aurkakoek diote, aldiz, bandera kantabriar nazionalisten asmakuntza besterik ez dela.

Conceju Nacionaliegu Cántabru alderdiaren proposamen baten ondorioz, eta aldeko 3.000 sinadura baino gehiago batuz, udalerri batzuetako udaletxe gutxi batzuk herriko jai nahiz jai egunetan udaletxeetan erkidego horretako bandera gisa zintzilikatzea onartu zuten. Proposamena onartu zutenen artean Cumillas eta Culindris daude.

Dena dela, eta 2016. urtetik aurrera eraikin ofizial guztietan erabil daiteke legez, legebiltzar autonomikoan PRCk proposatuta, eta Podemosen zein —orain bai— PSCren botoei esker. PPk aurkako botoa eman zuen.

## Ikus gainera 
* Labaru
* Lauburu
* Triskel

## Kanpo estekak
1417 Walinskia

**1417 Walinskia** asteroide gerrikoan aurkitutako 1417. asteroidearen izena da. 1937ko apirilak 1ean aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1937 GH** zen.

## Kanpo estekak
1418 Fayeta

**1418 Fayeta** asteroide gerrikoan aurkitutako 1418. asteroidearen izena da. 1903ko irailak 22an aurkitu zuen Paul Götzek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1903 RG** zen.

## Kanpo estekak
1419 Danzig

**1419 Danzig** asteroide gerrikoan aurkitutako 1419. asteroidearen izena da. 1929ko irailak 5ean aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1929 RF** zen. Bere izena Gdansk herri poloniarragatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1962ko Paris-Roubaix

**1962ko Paris-Roubaix** txirrindularitza lasterketa klasiko honen 60. edizioa izan zen. 1962ko apirilak 9an ospatu zen eta Rik Van Looy belgiarra izan zen garailea, aurreko urteko irabazle bera. Bakarrik iritsi zen helmugara.

## Sailkapena 
|}

## Kanpo estekak 
* Sailkapen osoa
Cincinnati Bearcats

|-
| **Maila**
| bgcolor=#EEEEEE| NCAAko lehen maila
|-
| **Azpimaila futbol amerikarrean**
| bgcolor=#EEEEEE| Football Bowl Subdivision (FBS)
|-
| **Konferentzia**
| bgcolor=#EEEEEE| American Athletic Conference
|-
| **Apodo**
| bgcolor=#EEEEEE| *Bearcats*
|-
| **Maskota**
| bgcolor=#EEEEEE| *The Bearcat*
|-
| **Futbol amerikarreko estadioa**
| bgcolor=#EEEEEE| Nippert Stadium(35.000 ikusle)
|-
| **Saskibailoi pabilioia**
| bgcolor=#EEEEEE| Fifth Third Arena(13.176 ikusle)
|-
| colspan="2" bgcolor="white" align="center" | 300px
|}
thumb|130px|ezkerrera|Bearcatsen hasierako logoa.

**Cincinnati Bearcats** (euskaraz: *Cincinnatiko Binturongak*) Ohioko Cincinnatiko Unibertsitateko kirol taldea da. Bearcatsen kirol talde ezberdinek NCAAk antolatutako lehiaketa unibertsitatarioetan parte hartzen dute eta American Athletic Conference konferentziako kide dira 2013etik.

Bearcatsen saskibaloi taldea bere historian zehar nahiko ezegonkorra izan da. Garairik oparoena 1950eko hamarkadaren amaieran eta 1960ko hamarkadaren hasieran izan zen, Bearcatsak jarraian bost Final Four jokatu zituztenean. Oscar Robertson baseak nazioa lideratu zuen saskiratzeetan 1957-1958, 1958-1959 eta 1959-1960 denboraldietan, eta batez beste 33,8 puntu lortu zituen partiduko bere karrera unibertsitarioan zehar.

Alabaina, Cincinnatik soilik 1961 eta 1962ko NCAAko lehiaketak irabazi zituen, biak Ohio State Buckeyesen aurka, Robertson graduatu ondoren. 1970eko hamarkadan taldea birsortu egin zen, baina hurrengo hamarkadan berriz erori zen eta 1990eko hamarkadan berriz bizitu zen, 1992ko Final Fourrera iritsiz, Michigan Wolverines taldearen aurka kanporatua geratuz. Unibertsitate honetatik saskibaloi jokalari bikainak irten dira, jada aipatutako Robertson eta Kenyon Martin kasu.

## Kanpo estekak
Final Four

**Final Four** (euskaraz *Azken Laurak*) NCAAko Gizonezkoen Saskibaloiko I. Mailako Txapelketako finalerdiak eta finala izendatzeko erabiltzen den izena da. Hedapenez, hala deritze, baita ere, beste lehiaketa batzuetako partidu berberei, Euroliga kasu. AEBetako Liga Unibertsitarioan, taldeen fase erregularraren ondoren, azken lehiaketa bat egiten da I. mailako 65 unibertsitaterik hoberenen artean, hauen postuak, batzuetan, konferentzia indartsuenen sailkapenaren bidez zehaztuak daudelarik, eta beste kasu batzuetan, taldeek antolakuntzaren gonbidapen bidez parte hartzen dute. Kontuan izan behar da ia 300 unibertsitatek parte hartzen dutela I. mailan, eta aukeraketa sistema, beste era batera oso konplexua izango zela.

Txapelketako finalerdiak eta final banandutako lehiaketa bat bezala antolatzen dira, egoitza bakar batekin (urte asko lehenagotik erabakia) eta euren eskualde faseak irabazi dituzten lau talderekin. Azken edizioan, 2010ean, Duke Unibertsitateak Butler Unibertsitate harrigarria garaitu zuen finalean 61-59ko emaitza estu batekin.

## NCAAko txapeldun eta finalistak 
* Partehartzailerik gabea NCAAren araudia hautsi izanagatik
† *luzapenak izan zituzten partidak*

## Kanpo estekak
Sturgeonen legea

**Sturgeonen legea** esaldi edo zuhur-hitza da, Theodore Sturgeon zientzia-fikzio idazleak sortua.

Behin, zientzia fikziozko idazlan gehienak, ehuneko laurogeita hamar-edo, zabor hutsa direla esan omen zion elkarrizketatzaile batek. Bere erantzuna:
:"*Edozeren ehuneko laurogeita hamar zabor hutsa da*" (*Ninety percent of everything is crap *).

Umorez, esaldia gure mundua deskribatzen duen lege unibertsaltzat hartu izan dute hainbat autorek.

## Kanpo estekak
Madison etorbidea

**Madison etorbidea** (ingelesez *Madison Avenue*) New Yorkeko Manhattan burguko etorbide bat da. Norabide bakarrekoa eta 9255 metroko luzerakoa, hegoaldetik iparraldera Madison Square Gardenetik, 23. kalearen inguruan Madison Etorbideko Zubiraino 138. kalean hedatzen da. Midtown, Upper East Side, Spanish Harlem eta Harlem auzoak zeharkatzen ditu.

## Historia 
Etorbideak bere izena Madison Squaretik jasotzen du, honek, era berean, bere izena James Madisongandik jaso zuelarik, AEBetako laugarren presidentea izan zena. Jatorrian, Madison Etorbidea ez zen 1811ko Komisarioen Planaren zati, eta 1836an egina izan zen Samuel B. Rugglesen ahaleginen ondoren, Gramercy Park 1831n eta Union Square garatu zituena.

Estatu Batuetan, "Madison Avenue" izena, sarri metonimikoki erabiltzen da publizitaterako, eta etorbidea publizitatearen industriarekin identifikatzen da sektore honek 1920ko hamarkadan jasan zuen hazkuntza handiaren ondoren.

## Toki interesgarriak 
* Pierpont Morgan Library 225. zenbakian, 36. kalearen inguruan, Murray Hillen.

## Kanpo estekak
Plazaola

**Plazaola** hitzak zenbait kontzepturi egin diezaioke erreferentzia:

**Garraioak:**
* Plazaolako trena edo Iruña-Donostia burdinbidea: Iruña eta Donostia lotzen zituen trenbide estuko burdinbidea izan zen.
* Plazaolako bide berdea: Andoain, Leitza eta Lekunberri artean doan bide berdea.
* Plazaolako geltokia: Iruña-Donostia burdinbideko tren geltoki zaharra.

**Lekuak:**
* Plazaola : Gipuzkoako Berastegiko udalerriko auzoa.
* Plazaola kalea: Iruñeko Bigarren Zabalgunean.
* Plazaola oinzubia: Iruñean Arga ibaia zeharkatu eta Arrotxapea eta Trinitarioak auzoak elkarlotzen dituen oinzubia.
Arkelao

**Arkelao** izenak pertsonaia zenbaiti buruzkoa da:

* Arkelao, K.a. V. mendeko filosofo pluralista, Anaxagorasen ikasle zena;
* Arkelao Ktistes, I. mendean, Kapadoziako azken erregea izan zena.
Urrezko Danborra

**Urrezko Danborra** Donostia hiriak urtero urtarrilaren 20an, San Sebastian Egunean, eskeini ohi duen sari nagusiena da. Sari hau Donostia hiriaren irudia hedatzeagatik edota saritutakoaren merezimendu profesionalengatik, pertsona edo erakunde bati eman ohi da.

Sari emate ekitaldia Haur Danborrada ospatzen den bitartean Donostiako udaletxean burutu ohi da.

## Sarituen zerrenda 
## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* Urrezko Maskorra: Donostiako Zinemaldian ematen den saria.

## Kanpo estekak 
* Urrezko Danborren zerrenda. Donostiako Udal webgunea 
* Araudia, ohore eta sariena 
* Urrezko Danborra. Auñamendi Entziklopedia.
Barry Fitzgerald

**Barry Fitzgerald**, jaiotzez izenez **William Joseph Shields** (1888ko martxoaren 10a, Dublin &ndash; 1961eko urtarrilaren 14a, Dublin) irlandar aktore bat izan zen.

Parte hartu zuen filma ospetsuenen artean *How Green Was My Valley* ("Zein Berdea Zen Nire Harana", 1941) eta *The Quiet Man* ("Gizon Lasaia", 1952) daude, biak ere John Ford zuzendariak zuzenduak.

## Filmografia 
* *Juno and the Paycock* (1930)
* *The Plough and the Stars* (1936)
* *Ebb Tide* (1937)
* *Bringing Up Baby* (1938)
* *Four Men and a Prayer* (1938)
* *Marie Antoinette* (1938) (uncredited)
* *The Dawn Patrol* (1938)
* *Pacific Liner* (1939)
* *The Saint Strikes Back* (1939)
* *Full Confession* (1939)
* *The Long Voyage Home* (1940)
* *San Francisco Docks* (1940)
* *The Sea Wolf* (1941)
* *How Green Was My Valley* (1941)
* ''Tarzan's Secret Treasure* (1941)
* *The Amazing Mrs. Holliday* (1943)
* *Corvette K-225* (1943)
* *Going My Way* (1944)
* *I Love a Soldier* (1944)
* *None but the Lonely Heart* (1944)
* *Incendiary Blonde* (1945)
* *Duffy's Tavern* (1945)
* *And Then There Were None* (1945)
* *The Stork Club* (1945)
* *Two Years Before the Mast* (1946)
* *California* (1947)
* *Easy Come, Easy Go* (1947)
* *Welcome Stranger* (1947)
* *The Naked City* (1948)
* *The Sainted Sisters* (1948)
* *Miss Tatlock's Millions* (1948)
* *Top o' the Morning* (1949)
* *The Story of Seabiscuit* (1949)
* *Union Station* (1950)
* *Silver City* (1951)
* *Ha da venì... don Calogero!* (1952)
* *The Quiet Man* (1952)
* *Tonight's the Night (film)* (1954)
* *The Catered Affair* (1956)
* *Rooney* (1958)
* *Broth of a Boy* (1959)
* *Cradle of Genius'' (1961)

## Kanpo estekak 
* Barry Fitzgerald aktorearen IMDBko fitxa ikusgai
Dikotiledoneo

[thumb|Kotiledoi handiak dituen [akain-belarra.]]
**Dikotiledoneo** bi kotiledoi dituen landareaz esaten da. Ernamuinean bi kotiledoi izaten dituzte landare hauek. Petaloak eta sepaloak launakako edo bosnakako multzoetan izaten dituzte. Enborra kono itxurakoa izaten dute eta hostoak zurtoinarekin batzen diren lekuan estutu egiten dira. 200.000 mota inguru ezagutzen dira munduan; hosto zabaleko zuhaitzak, apaintzeko landareak eta industriarako erabiltzen diren landareak, besteak beste.

Lehen Magnoliopsidarekin nahastuta, ez da talde monofiletikoa eta egun talde taxonomiko bat baino erabilera deskriptiboa du. Kotildeoi bakarra duten landareak monokotiledoneoak dute izena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cristobal Balenciaga Museoa

**Cristobal Balenciaga Museoa** Gipuzkoako Getaria udalerrian dagoen museo bat da, Getarian bertan jaio zen Cristóbal Balenciaga jostun ospetsuari buruzkoa. Han daude ikusgai Balentziagak egindako 100 artelan inguru.

Museoa Balenciaga Fundazioaren jabetzakoa da. Aldamar parkean dago, Aldamar jauregiaren alboan.

## Historia 
Museoa eraikitzeko lanak 2010eko ekainean amaitu zituzten, eta 2011ko ekainaren 7an inauguratu zuten museoa.

2014ko abenduaren 12an, *Joskin baten maleta. Entredós 3.0* erakusketa zabaldu zuten museoan.

## Eraikina 
thumb|*Balentziaga eta goi mailako joskintza Bartzelonan, hurbiltasun eta urruntasunak* ehun bilduma.
Eraikina honela dago banatuta:

* 2000 m2. Erakusketa iraunkorra
* 250 m2. Behin-behineko erakusketak
* 500 m2. Eskolako guneak
* 2000 m2. Atrioa, erabilera anitzetarako
* 350 m2. Administrazioa
* 500 m2. Bitegia eta instalazioak
* 250 m2. Auditoriuma
* 120 m2. Dokumentazio zentroa eta liburutegia

## Ustelkeriaren zantzuak 
Museoaren hasierako aurrekontua 6 milioi eurokoa bazen ere, azkenean 20 baino gehiago kostatu zen. Hori dela eta, ikerketa judiziala abiatu zuten; bereziki, Julián Argilagos eta Rolando Paciel arkitekto kubatarren lana aztertzeko. Dena dela, susmagarri nagusia Mariano Camio izan zen prozesuan; hau da, alkate ohia eta Berroeta Aldamar SL elkartearen gerentea.  Fiskalaren arabera, Camiok eta bere bikotekideak 1,2 milioi euro desbideratu zituzten.

## Ikus, gainera 
* Aldamar jauregia
* Cristóbal Balenciagaren jaiotetxea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Cristobal Balenciaga museoaren webgunea    
* Balenciaga fundazioaren webgunea 
* Cristobal Balentziaga museorari buruzko orrialdea. Gipuzkoakomuseoak.net
1811ko Komisarioen Plana

[eskuinera|thumb|100px|Commissioners' Planen planoaren ikuspegia, [1807.]]
**1811ko Komisarioen Plana** (ingelesez '''Commissioners' Plan of 2011''') New York hiriko hirigintza plan bat da. Hasieran gehiegizko ortogonaltasunagatik kritikatua izan zen, balizko monotonia sentsazio bat sortzen duena, antzinako hirien hiri trama ez hain erregularrekin alderatuz.

Nabarmengarria da Central Park, Manhattango parkerik handiena, 8. etorbidetik 5. etorbidera eta 59. kaletik 110. kaleraino hedatzen dena, ez dela plan honen zati, Central Park ez baitzen 1853 arte proiektatu.

## Kanpo estekak
59. kalea (Manhattan)

New Yorkeko Manhattango **59. kalea** ekialdetik mendebaldera doan kale bat da, York etorbidetik West Side Highwayrantz, ez jarraikortasun batekin Bederatzigarren etorbidea/Columbus etorbidea eta Zortzigarren etorbidea/Central Park Westen artean, Time Warner Centerretik gertu.

## Kanpo estekak
Moebius banda

thumb|250px|eskuinera|Koloredun paper zerrenda batekin eginiko Moebius zerrenda.
thumb|Moebius banda
**Moebius banda** edo **Moebius zerrenda** (halaber, **Moebiusen banda** edo **Moebiusen zerrenda**, batzuetan **Möbius**) alde eta ertz bakarreko gainazal bat da, matematikoki ez-orientagarria. Gainazal erregelatu bat da. Bi alemaniar matematikarik azaldu zuten 1858an, nork bere aldetik: August Ferdinand Möbius-ek (1790-1868) eta Johann Benedict Listing-ek (1808-1882). Lehengoaren izena atxiki zen, Parisko Zientzia Akademian ikerlana aurkeztu zuelako eta gero bertatik hedatu zelako.

Moebius banda bat espazioan erraz-erraz egin daiteke paperezko zerrenda bat hartu eta bira erdia bihurrituz, eta bi muturrak batuz begizta bat osatzeko. Berez, espazio euklidestarrean bi banda mota daude, bira erdiaren norabidearen arabera: erlojuaren orratzen alde edo kontra. Banda luzera osoan ebakitzen bada, eraztun bakarra eta kiribila lortzen da, bi aldeduna eta bi ertz desberdinekin. Berriz, luzera osoan ebakitzen bada bi eraztun desberdin lortzen dira, bata bestean kiribilduak.

Moebius bandaren euler ezaugarria zero da.

## Ezaugarriak 
thumb|Moebius banda.
Moebius bandak honako ezaugarriak ditu:

* Alde bakarra du: Bandaren azalera koloretzen bada, ustezko barneko aldetik hasita, azkenean banda osoa koloratuko da. Horrela bada, alda bakarra du eta hortaz ez du zentzurik barneko edo kanpo aldeaz hitz egiteak.

* Ertz bakarra du: Frogatzeko, nahikoa da hatzaz ertza jarraitzea. Hasierako puntura iristean, ustezko bi ertzetatik igaro da. Horrela bada, ertz bakarra du.

* Gainazal ez-orientagarria da: Pertsona bat etzanda arrastaka badoa bandaren alde batean, eskuinerantz begira, bira oso bat emandakoan, ezkerrerantz begira agertuko da. Gainazal hori adibide gisa erabiltzen da topologian.
## Muntaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mark Harmon

**Mark Harmon** (Burbank, Ameriketako Estatu Batuak, 1951ko irailaren 2a) estatubatuar zinema eta telebista aktore ospetsua da, 1970eko hamarkadatik aktoregintzan dabilena. Aktore izan aurretik amerikat futbolean ibili zen *quarterback* bezala. Gaur egun oso ospetsua da NCIS telesailean antzezten duen Leroy Jethro Gibbs pertsonaiarengatik.

## Filmografia 
## Sariak 
* Emmy Sariak: 2 nominazio
* Golden Globe Sariak: 4 nominazio
* Screen Actors Guild Sariak: 2 nominazio
* People's Choice Sariak: 2 nominazio

## Kanpo loturak 
* IMDB
* TV Guide
Biarritzeko sinagoga

**Biarritzeko sinagoga** Lapurdiko Biarritz hirian dagoen sinagoga bat da. Eraikin hori judaismo kulturako sagaratua da.

## Iruditegia 

Irudi:Syna Biarritz - vue générale interieur.JPG|Barnealdea
Irudi:Syna Biarritz - Vitraux.JPG|Beiratea
Irudi:Syna Biarritz inscription.JPG|Xehetasuna
Irudi:Synagogue Biarritz ca 1910.jpg|1910eko irudia.

## Ikus gainera 
* Baionako sinagoga
* Baionako judu hilerria
* Bastidako judu hilerria
* Bidaxuneko judu hilerria

## Kanpo estekak
Biarritzeko kasinoa

**Biarritzeko kasinoa** Lapurdiko Biarritz hirian dagoen kasino bat da. 1990eko hamarkadan zati batean zaharberritu zuten eta Frantziako Gobernuak 1992an monumentu historiko izendatu zuen.

## Historia 
1929an eraiki zuten Art déco estiloan, Alfred Laulhé arkitektoa izanik. 1990eko hamarkadan zati batean zaharberritu zuten eta Frantziako Gobernuak 1992an monumentu historiko izendatu zuen.

Nazioarteko Ikus-entzunezko Programen Jaialdiaren egoitzetako bat da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1965eko Frantziako Tourra

**1965eko Frantziako Tourra** Itzuli Handi honen 52. edizioa izan zen. 1965eko ekainak 22 eta uztailak 14 artean ospatu zen. 4.177 kilometroko ibilbidea egin zen 22 etapatan banatuta, horietatik lehena eta bosgarrena bi sektoretan banatuta egon zirelarik.

130 txirrindularik parte hartu zuten 10 txirrindulariko 13 taldetan banatuta, proba soilik 96k amaitu zutelarik. Arlo honetan Molteni-Ignis taldea nabarmendu zen, proba bere txirrindulari guztiekin amaitzea lortu zuena.

Lehen aldiz, Tourra Mendebaldeko Alemanian hasi zen, eta bere ibilbidean zehar Belgikatik eta Espainiatik ere iragan zen.

Garaileak, Felice Gimondi italiarra izan zenak, proba 35,886 kilometro orduko abiaduran bete zuen.

Lehenbiziko euskalduna Kas taldeko Francisco Gabika bizkaitarra izan zen, hamargarren postuan amaitu zelarik.

## Etapak 
## Sailkapenak 
### Sailkapen orokorra *(Maillot Jaune)* 
### Puntukako sailkapena *(Maillot Vert)* 
### Mendiko sailkapena 
# Julio Jiménez 133 punturekin
# Frans Brands 73 punturekin
# Joaquim Galera 68 punturekin
### Taldekako sailkapena 
* KAS

## Parte-hartzaileak 
NP : Ez zuen etapa hasi ; C : erorketagatik abandonatu zuen ; A : Etapan zehar abandonatu zuen ; HD : Abandonatu egin zuen.

* * MOLTENI-IGNIS MOLTENI (111.etik 115. dortsalerarte) taldeko bost kidek eta IGNIS (116.etik 120. dortsalerarte) taldeko beste bost kidek osatutako talde bat da.

*Artikulu hau frantsesezko eta gaztelaniazko wikipedietatik itzulia dago*.

## Kanpo estekak
1927ko Euskal Herriko Itzulia

**1927ko Euskal Herriko Itzulia** txirrindularitza lasterketa honen 4. edizioa izan zen. 1927ko abuztuak 10 eta 14 artean ospatu zen. 747 kilometroko ibilbidea egin zuten 4 etapatan banatuta.

4. edizio honetarako 44 txirrindularik eman zuten izena, 39k parte hartu zuten eta 28k amaitu zuten proba.

Garailea Victor Fontan frantziarra izan zen.

## Etapak 
## Sailkapenak 
|}

## Kanpo estekak 
* 1927ko Euskal Herriko Itzulia
Zortzigarren etorbidea (Manhattan)

**Zortzigarren etorbidea** New York hiriko Manhattan burguko West Side auzoko etorbide bat da, iparralderantz doan trafikoak zeharkatzen duena. Manhattango lerro zuzeneko kalerik luzeena da. Zortzigarren etorbidea West Village auzoan Abingdon Squaren hasten da (non Hudson kalea Zortzigarren etorbidea bihurtzen den Bleecker kalearekin gurutzaketa batean) eta 44 kuadratan zehar jarraitzen du Chelsea, Garment barrutia, Hell's Kitchen, Midtown eta Antzokiko barrutitik Broadwayn jarraitzen du, eta amaitu baino lehen Columbus Circlen sartzen da (58. kalean).

*Zortzigarren etorbidetik gertu dauden toki interesgarri batzuk*:

* Chelsea Hotela (23. kalean, Zazpigarren eta Zortzigarren etorbideen artean).
* Fashion Institute of Technology (26. eta 27. kaleetan).
* Madison Square Garden eta Pensilvania Geltokia (31. eta 33. kaleen artean).
* James Farley Post Office
* New York Times Building 40. kalean
* Port Authority Bus Terminal (40 eta 42. kaleen artean).
* One Worldwide Plaza
* Hearst Tower

## Kanpo estekak
Erradiazio termikoaren Kirchhoffen legea

Termodinamikan, **erradiazio termikoaren Kirchhoffen legea** objektu beroetan igorpena eta xurgatzea parekatzen dituen izaera orokorreko teorema bat da. Gustav Kirchhoffek proposatu zuen 1859an oreka termodinamikoaren kontsiderazio orokorren ondorioz.

Kirchhoffen legeak honakoa dio: Gorputz edo azalera bat bere inguruarekin oreka termodinamikoan baldin badago, bere igortzetasuna bere xurgatzetasunaren baliokidea da (α = ε).

Kirchhoffen legearen honako korolarioak daude:

* Lege hau honela labur daiteke: *islatzaile txar bat igortzaile on bat da, eta islatzaile on bat igortzaile txar bat da*.
* Igortzetasuna ezin daiteke 1 baino gehiago izan (ε < = 1), hau ezinezkoa bait da, energiaren kontserbazioaren ondorioz, eta, beraz, oreka egoeran, ez da posible termikoki gorputz beltz batek baino energia gehiago igortzea.

## Ikus, gainera 
* Erradiazio termiko

## Kanpo estekak
Amrod

**Amrod** Tolkienen legendarium ospetsuko pertsonaia bat da, Noldor printze bat, Fëanor eta Nerdanelen semea eta Amrasen anaia bikia. Bere aitarekin eta bere beste anaiekin Melkor Erdialdeko Lurraldera jazarriko zutela zin egin zuen, suntsitu eta silmarilak berreskuratzeko.

Beleriandera iristean, bere anaia Amrodekin Gelion eta Aros ibaien arteko eskualdea okupatu zuen, honen zati bat, ondoren, gizakien hiru etxeei eman zitzaielarik. Baina Nirnaeth Arnoediad guduan Glaurungek gudalosteek lurralde hori kendu zioten, Ossiriandera kanporatua izan zelarik.

Bere bizitza alderraia Thingol hil ondoren silmarila bere seme Dior Eluchilen eskuetara pasa zenean utzi zuen, eta Celegormek honen berri izan zuenean bere anaiak bildu zituen eta Menegrothera joan ziren silmarila berreskuratzeko prest, Elfoen Arteko Bigarren Gudua izan zena.

Une horretan ezin izan zuten silmarila berreskuratu, Diorren alaba zen Elwingek bitxia salbatuz ihes egin baitzuen, baina hau Sirion ibaiaren itsasoratzean bizi zela jakin zutenean, biziraun zuten anaiak berriz batu ziren eta Fëanorren bitxia berreskuratzen saiatzera joan ziren; eta han anaien arteko hirugarren sarraskia gertatu zen, non Amras erori zen.

## Kanpo estekak
Eskania

**Eskania** () Suediako hegoaldeko muturrean dagoen eskualde (*landskap*) bat da. 2009ko erroldaren arabera 1.228.815 biztanle zituen. 1997an *Malmöhus* eta *Kristianstad* konderriek bat egiterakoan Eskaniako konderria osatu zen, eskualde historikoaren hedadura guztia hartu eta kudeatzen duena.

## Historia 
Eskania Danimarkaren menpeko lurraldea izan zen 1658ko Roskildeko Itunak Suediaren esku utzi zuen arte. Hurrengo urteetan daniarrak saiatu ziren lurraldea eskuratzen baina 1710ko Helsingborgeko porrotaren ondoren saiatzeari utzi egin zion. Suediar armadak bortxakeria handia erabili zuen eskaniarren aurka eta "atzerriko lurralde" estatusa izan zuen 1720an herrialdean behin betirako barneratua gelditu zen arte.

## Hiririk garrantzitsuenak 
# Malmö (280.415 biztanle, hiriburua)
# Helsingborg (97.122 bizt)
# Lund (82.800 bizt)
# Kristianstad (35.711 bizt)
# Landskrona (30.499 bizt)
# Trelleborg (28.290 bizt)

## Iruditegia 

Irudi:Malmöhus slott 2.jpg|Malmöko gaztelua.
Irudi:Stortorget in Malmö, Sweden.jpg|Malmöko Stortorget enparantza.
Irudi:Helsingborg-300px.jpg|Helsingborg.
Irudi:Ystad stortorget.jpg|Ystad.
Irudi:Lund domkyrkan2007.jpg|Lundeko katedrala.
Irudi:Sofiero slott 2009-05-30.jpg|Sofiero gaztelua.
Irudi:Citadellet Landskrona.JPG|Landskronako zitadela.
Irudi:Universitetshuset i lund.jpg|Lundeko Unibertsitatea.
Irudi:Wikingerburg Trelleborg Schweden 2001.jpg|Eraztun itxurako gotorleku bikingoa (Trelleborg).
Irudi:Ivösjön.jpg|Ivö aintzira.
Irudi:Kopparhatten.jpg|Söderåsen Parke Nazionala.
Irudi:Oresund bridge.jpg|Øresund zubia.

## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* Eskaniako konderria
* Suediaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
* Eskaniako webgune ofiziala 
* Eskania Suediako Turismo Bulegoaren webgunean (eleanitza)
Hondar (matematika)

Matematikan, **hondarra** kalkulu batzuk egin ondoren "soberan" dagoen kopurua da. Aritmetikan, "soberako" zenbaki osoa da, zenbaki oso bat beste batekin zatitu ondoren, zenbaki osoen zatidura bat sortzeko (zenbaki osoen zatiketa). Polinomioen aljebran, hondarra polinomio "soberakina" da, polinomio bat beste batekin zatitu ondoren.

 \mbox{Hondarra = Zatikizuna} - \mbox{(Zatitzailea}\times \mbox{Zatidura)} 

Hondarraren arabera, zatiketak honela sailkatzen dira: zehatzak hondarra zero bada edo zehaztugabeak hondarra zero ez bada.

Oro har, *x* zati *y* egitearen hondarra \textstyle x \mbox{ mod }y eran adierazten da.

## Osoen zatiketa 
Zenbaki oso bat emanda, *a*, eta zero ez den *d* beste zenbaki oso bat emanda, frogatu daiteke zenbaki oso bakarrak *q* eta *r* existitzen direla non *a* = *qd* + *r* den 0 ≤  *r*  a(x)=b(x)z(x)+h(x)

non

: \deg(h(x)) 

non "deg(...)" polinomioaren maila adierazten duen (beti 0 balioa duen polinomioaren maila negatibo bezala definitu daiteke, baldintza hau bete dadin hau denean hondarra). Honen gainean, *z*(x) eta *h*(x) bakarki determinatuak dira erlazio hauez.

Honek zenbaki osoen zatiketa euklidearrarekin desberdintasun bat du: mailaren baldintza *r* hondarrak dituen mugek ordezkatzen dutela (ez negatiboa eta zatitzaile baino txikiagoa, *r* bakarra dela ziurtatzeko). Zenbaki osoen eta polinomioen zatiketa Euklidearren arteko antzekotasunak zatiketa Euklidearra burutu daitekeen ingurune algebraiko generalena bilatzera motibatzen du. Eraztunak zeinentzako halako teorema bat existitzen den dominio Euklidearrak deitzen dira, baina generalitate honetan zatitzailearen bakartasuna ez da ziurtatzen.

Polinomioen zatiketak hondarraren teorema deitutako emaitza batera eramaten gaitu: f(x) polinomioa zati *x* - *k* egiten bada, hondarra *r* = *f*(*k*) da.

## Ikus, gainera 
* Biderketa
* Zatiketa
* Aritmetika modularra
* Euklidesen algoritmoa
*Hondarraren teorema txinatarra
*Ruffiniren erregela

## Kanpo estekak
Antoni Daimiel

**Antoni Daimiel** (Ciudad Real, 1970eko otsailaren 15a) Digital+-en saskibaloia eta NBA jorratzen duen kazetaria da. Telebistan agerrarazi zen 1996.n NBA denboraldian Andrés Montes-ekin batera adierazle bezala, bikote famatu bat osatuz espainiar kirolaren munduan.
1420 Radcliffe

**1420 Radcliffe** asteroide gerrikoan aurkitutako 1420. asteroidearen izena da. 1931ko irailak 14an aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1931 RJ** zen.

## Kanpo estekak
Eguzki antzeko

Astronomian, **eguzki antzeko**, fotometrikoki gure eguzkiaren antzeko izarrei deritze, honako ezaugarri hauek dituztenak:

* Gure eguzkiarena baino ± 500 Keko tenperatura (gutxi gora-behera 5200 eta 6330 kelvin artean).
* Gure eguzkiarenaren %50 eta %200 arteko metaltasuna, izarraren disko protoplanetarioak planetak eratzeko antzeko hauts kopurua izan behar zuela esan nahi duena.
* Gertuko izar kiderik gabea (hamar egun edo gutxiagoko orbita periodoa), izar laguntzaileak izar aktibitatea bultzatzen bait du.

Gure eguzkiarenaren are antzekoago ezaugarriak dituzten izarrei eguzki biki deritze. Eguzki antzekoen azterketa funtsezkoa da eguzkiaren ezaugarriak hobeto ulertzeko beste izar batzuekiko eta bizigarritasun planetarioarekiko.

## Eguzki antzekoen adibideak 
Honako zerrendan, eguzki bikitzat hartuak izateko bete beharreko baldintza batzuk betetzen ez dituzten eguzki antzeko batzuk agertzen dira.

## Ikus, gainera 
* Espazioaren kolonizazioa

## Kanpo estekak
1421 Esperanto

**1421 Esperanto** asteroide gerrikoan aurkitutako 1421. asteroidearen izena da. 1936ko martxoak 18an aurkitu zuen Yrjö Väisäläk Turkutik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1936 FQ** zen. Bere izena esperanto hizkuntza asmatuagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1422 Strömgrenia

**1422 Strömgrenia** asteroide gerrikoan aurkitutako 1422. asteroidearen izena da. 1936ko abuztuak 26an aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1936 QF** zen.

*Artikulu hau ingelesezko`, portugesezko eta italierazko wikipedietatik itzulia dago*.

## Kanpo estekak
1423 Jose

**1423 Jose** asteroide gerrikoan aurkitutako 1423. asteroidearen izena da. 1936ko abuztuak 28an aurkitu zuen Joseph Hunaertsek Uccletik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1936 QM** zen.

## Kanpo estekak