open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Luis Echecopar García

**Luis Germán Toribio Echecopar García**, (Lima, 1906ko apirilaren 26a &ndash; 1964ko uztailaren 14a), Peruko abokatua , Ogasun ministroa (1947-1948) eta nahigabe Kanpo Arazoetako Ministerioko arduraduna 1947an bi aldiz. Bere abizena duen abokatu bulego ospetsua sortu zuen, gaur egun *Estudio Echecopar, Baker & McKenzie International-ekin* elkartua*,* Peruko abokatu bulego onenetako bat bezala aitortua.

## Biografia 
Bere gurasoak Germán Echecopar García eta María Teresa Mercedes Aurelia García y Lastres ziren. Aurelio García y García diplomatikoaren biloba.

Colegio Sagrados Corazones Recoleta ikastetxean ikasi zuen, 1914tik 1923ra. Sartu zen San Markoseko Unibertsitate Nazional Nagusian, non Letretan (1925), Ekonomia Zientzietan (1927) eta Zuzenbidean (1929) graduatu zen, abokatu titulua lortuz. 1927an Manuel Vicente Villaran abokatu bulegoan laguntzaile aritu zen. Peruko Unibertsitate Katoliko Pontifikalean Zuzenbide Pribatuan doktore titulua lortu zuen (1945).

1935ean Dora Rey Bullekin ezkondu zen, eta harekin zazpi seme-alaba izan zituen.

José Luis Bustamante y Rivero doktorearen konstituzio presidentetzan Ogasun ministroa izan zen, 1947ko urtarrilaren 13tik 1948ko otsailaren 27ra arte, militarrek osatutako ministro kabinete bat osatuz. Bi aldiz hartu zuen ustekabean Kanpo Arazoetarako Ministerioaren kargua, Enrique García Sayán Atzerri ministroa ez zegoelako.

1950eko urtarrilean *Echecopar* abokatu bulegoa sortu zuen. Errepublikako Lehendakaritzako aholkulari juridikoa ere izan zen, Unibertsitate Katolikoko Zuzenbide Fakultateko dekanoa, beraren irakasle emeritua eta Auzitegi Goreneko fiskal ordezkoa. Bat-batean hil zen aipatutako Auzitegiko Lehen Aretoaren aurrean ahozko txosten batera zihoala.

Limako Abokatuen Elkarteko, Alliance française, Peruko-Ipar Amerikako Kultur Institutuko, Klub Nazionaleko eta Lawn Tennis de la Exposición klubeko kide izan zen .

## Lanak 
* *Derecho de sucesiones. Examen del libro tercero del Código Civil peruano de 1936* (1946).
* *Régimen de bienes en el matrimonio* (1952).

Era berean, hainbat argitalpen espezializatuetan agertu diren ikerketak eta artikuluak.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Chirinos Soto, Enrique: *Historia de la República / 1930 -1985* . II. Liburukia. Sánchez Cerrotik Alan Garcíara. Lima, AFA Editores, 1985.
* GeneaNet: *Luis Echecopar García - Francisco Javier Carbone Montes Árbol genealógico* .
* Tauro del Pino, Alberto: *Enciclopedia Ilustrada del Perú*. Hirugarren edizioa. 6. liburukia, D'AC / FER. Lima, PEISA, 2001. 

## Kanpo estekak
Juan Zunzunegui

**Juan Zunzunegui Guimeráns** (Vigo, 1976ko martxoaren 31 - ) galiziar arraunlari ohi eta entrenatzailea da. 2000ko eta 2004ko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen Espainia ordezkatuz. Arraunketa olinpikoa utzi ondoren, traineruetan ibili da eta Zierbena Arraun Elkarteko entrenatzaile moduan aritu da.

## Kanpo estekak
Ciprian Tudosă

**Ciprian Tudosă** (Fălticeni, 1997ko martxoaren 31) errumaniar arraunlaria da. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan (Tokio) zilar-domina eskuratu zuen lemazain gabeko biko gizonezko kategorian, Marius Cozmiucekin batera.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Ibolya Csák

**Ibolya Csak** (Budapest,  - ) hungariar atleta bat izan zen, gorako-jauziko proban espezialista. 1936an txapeldun olinpiko izatera iritsi zen.

## Kirol-ibilbidea 
Berlingo 1936ko Udako Olinpiar Jokoetan urrezko domina irabazi zuen gorako-jauzian, 1,60 metrotik gora jauzi eginez, Dorothy Odam britainiarra (zilarra) eta Elfriede Kaun alemaniarra (brontzea) gaindituz. Beste biek ere 1,60 metrotik gora egin zuten, baina saialdi gehiagotan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1936ko Udako Olinpiar Jokoetako domina taula

**1936ko Udako Olinpiar Jokoak**, ofizialki **XI. Olinpiadako Jokoak** Berlinen, Alemanian, 1936ko abuztuaren 1etik, abuztuaren 16ra bitarte ospatzen zen kirol anitzeko txapelketa bat izan zen.

Berlin, lehenago, aukeratua izan zen 1916ko Udako Olinpiar Jokoak antolatzeko, baina Lehen Mundu Gerraren ondorioz bertan behera utzi ziren. 1936ko Udako Olinpiar Jokoetan 49 herrialdetako 3.963 atletek hartu zuten parte, guztira 19 kirolatan banatutako 129 probatan parte hartu zutenak. Joko hauek ospatu arte inoiz egondako parte-hartzerik handiena izan zen. 32 herrialdetako atletek eskuratu zituzten dominak, eta 21ek eskuratu zuten urrezko domina bat. Ondorioz, 17 herrialdek ez zuten inongo dominarik lortu. Alemaniako delegazioak 89 domina lortu zituen, Alemania batuak inoiz lortu duen kopururik handiena, nahiz eta Ekialdeko Alemaniak errekor hori gainditu zuen 1976ko, 1980ko eta 1988ko Jokoetan.

Alemaniaren erregimen nazional-sozialistaren ondorioz, Ameriketako Estatu Batuek boikot bat proposatu zuten, baina ez zen aurrera eraman. Beste herrialde batzuk ere proposatu zuten boikota, tartean Erresuma Batua, Frantzia, Suedia, Txekoslovakia eta Herbehereak. Bartzelonan Herri Olinpiada antolatu zen egun batzuk lehenago, 1936ko uztailaren 19an hasteko, baina bertan behera utzi behar izan ziren behin atletak iritsita, Espainiako Gerra Zibilaren hasieraren ondorioz. Espainiak ez zuen parte hartu 1936ko Jokoetan, gerraren hasiera zela eta. Ez zen egon, beraz, boikotik Alemaniari bere izaera naziagatik, baina izan zen nazioarteko juduen boikot bat, atleta askok parte-hartzeari uko egin zioten. Gainera, Ipar Irlandako kirolariei ez zitzaien baimenik eman Irlandaren alde lehiatzeko, eta beraz Irlandako Estatu Libreak boikota egin zuen. 

Marjorie Gestring bilakatu zen inoizko dominadunik gazteena, 13 urterekin, urrezko domina bat eskuratuz 3 metroko tranpolin jauzian. Koreako japoniar okupazioaren ondorioz, korear atletek ezin zuten euren banderapean lehiatu, eta Japoniar taldearekin lehiatu behar izan ziren. Sohn Kee-chung, *Kitei Son* izen japoniarrarekin lehiatuz, urrea lortu zuen maratoian; lehen japoniar urrezko domina izan zen Olinpiar Jokoetan eta historiako lehen korearra domina bat lortzen. Nam Sung-yong herrikideak brontzea irabazi zuen proba berberean. 

## Domina taula 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sandro Mariátegui

**Sandro Tiziano Mariátegui Chiappe** (Erroma, 1921eko abenduaren 9a &ndash; Lima, 2013ko irailaren 28a) Peruko abokatu eta politikaria izan zen. Herri Ekintzako kide historikoa, Ministroen Kontseiluko presidentea (1984) eta Atzerri Arazoetako ministroa izan zen Fernando Belaúnderen 2. gobernuan. Horrez gain, Ogasun eta Merkataritza ministroa ere izan zen 1. gobernuan (1966-1967), Errepublikako senataria 3 alditan, Senatuko presidentea 1982-1983 aldian eta diputatua 1963tik 1968ra.

## Kanpo estekak
Camila Naviliat

**Camila Naviliat Bentancour** (Mercedes, ) uruguaiar palaria da, gomazko paleta modalitatean aritzen dena.

## Biografia 
Mariela Bentancour eta Herman Navilitaten alaba, Facundo izeneko anaia bat du. Ikasketak Mercedesko 24. Eskolan eta José María Campos Institutuan egin zituen.

Centro Pelotaris Mercedes eta Club Sandú Chico klubetan hasi zen jokatzen eta Alejandro Péndola izan zen bere entrenatzailea. 2013an Montevideora joan zen ekonomia ikastera eta Uruguaiko Pilota Selekzioan jokatzen hasi zen. Iruñea, Txile eta Gualeguayko Munduko Txapelketetan lehiatu zen 2009an. 2019ko Panamerikar Jokoetan aritu zen Perun. Jimena Mirandarekin batera, Zilarrezko domina lortu zuen. 2019tik Argentinako Venado Tuerto hirian bizi da

## Palmaresa 
* 2019ko Panamerikar Jokoak: Zilarrezko domina

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Joachim Sutton

**Joachim Sutton** (Roskilde, 1995ko maiatzaren 15a), danimarkar arraunlaria da. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan esku hartu zuen, lemazain gabeko biko gizonezko kategorian brontzezko domina lortuz, Frederic Vystavelekin batera.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Chilla Porter

**Charles Michael "Chilla" Porter** (Brisbane, 1936ko urtarrilaren 11 &ndash; Innaloo, Perth, 2020ko abuztuaren 15a) australiar gorako jauzilari eta politikaria izan zen. Hemeretzi urterekin zilarrezko domina irabazi zuen gorako jauziko proban 1956ko Udako Olinpiar Jokoetan, 2.10 metroko jauzia eginez. 1955 eta 1961 artean zazpi australiar txapelketa irabazi zituen proba honetan.

Ezkondu ondoren, Mendebaldeko Australian kokatu zen eta bertako Alderdi Liberaleko buruzagietako bat izan zen.

## Nazioarteko palmaresa 
## Kanpo estekak
Shanghaiko pilotalekua

**Central Auditorium** () edo **Hai Alai Auditorium** () Txinako Shanghai hiriko Jai alai pilotalekua izan zen. *Hai Alai* izendapena erabili zen Jai Alairen euskal ahoskera ingeles grafiara eta Txinako transliterazioetara egokitzeko.

Felix Bouvier bankari frantziarrak bultzatu zuen, zeinak 50.000 lagunentzako tokia zuen kanodromo bat eraiki zuen hirian, eta Haig Assadourian jatorri armeniarreko boxeolari ohi egiptoar batek eta Teodoro Jauregi eta Marga Andurain bikote euskaldun batek zuzendu zuten. Denak Egiptoko pilotalkuetatik zetozen.

1929ko otsailaren 7an inauguratu zuten. Lehenengo ekitaldian Jose Maria Arantzibia Berasaluze "Petronio" eibartar pilotaria aritu zen.

1937an, Bigarren Txina-Japonia Gerran eta Pazifikoko Gerran zehar, pilotalekuaren gainbehera hasi zen japoniarrek hiria bonbardatu ondoren, baina japoniarren okupazioren garaian gaueko partidak mantendu zituen, 1944an itxi zen arte; 1975ean Luwan barrutiko gimnasio bezala berrireki zuten.

Julio Larrakoetxea euskal diplomatikoak, 1932tik 1936ra Shanghain kontsulorde izan zenak, pilotarien bizitza deskribatu zuen 1941eko *Ramonchu en Shangai* bere eleberrian. Espainiako Kontsulatuak Shanghain duen artxiboan mantentzen da: han bizi ziren euskaldun asko zeuden, horien artean misiolari eta pilotariak. Pilotari ohi asko negozioak ireki zituzten: Sevilla edo Barcelona izeneko jantokiak edo Cathay Laboratories izeneko enpresa kimikoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Julio Larrakoetxea

**Julio Larrakoetxea González** (Bilbo, -Areeta, ) bizkaitar diplomazialari eta idazlea izan zen.Bere karrera diplomatikoan Shangaiko kontsulorde (1931); Shangaiko Kontsulatu Nagusiaren arduradun (1948); Tokioko Ordezkaritzaren arduradun (1950); Taipeiko enbaxadako negozioen arduradun (1952); eta Taipeiko enbaxadore (1960) izendatu zuten. 1941ean *Ramonchu en Shangai. Presencia de un español por tierras de Asia* argitratu zuen. 

## Kanpo estekak
Víctor Eguiguren Escudero

**Victor Eguiguren Escudero** (Piura, 1852ko ekainaren 15a - Barranco barrutia, 1919ko abuztuaren 9a),  onibar-jabe, diplomazialari, politiko, naturalista eta historialari peruarra zen.

## Biografia 
Don Vicente Eguiguren Riofrioren  (j. Loja 1819.07.22an eta h. Piuran 1884.05.8an)  eta Andrea Antonia Escudero y Valdivieso andrearen (n. 1826.11.13an Piuran eta h. Piuran 1883.3.23an) semea. Vicente Eguiguren Riofrío orube-jabe garrantzitsua zen, eta bere lur batzuk Piura goiko aldean eman zituen Chulucanas hiria sortu ahal izateko.

San Miguel de Piura Ikastetxean egin zituen lehen ikasketak. Gero, 1874an, irakasle izango zen.  Bigarren hezkuntzako ikasketak egin zituen Limako apaizgaitegiko Ikastetxean. San Markoseko Unibertsitatean Zuzenbidea ikasi zuen, eta Abokatu lizentzia lortu zuen 1875.11.18an.

1878ko hauteskunde politikoek Peruko Kongresuko Diputatuen Ganberara eraman zuten, Piura ordezkatuz Don Miguel Grau Seminarioarekin batera. 1879ko uztailaren 31n, Kongresuari hondoko proposamena   aurkeztu zuten zortzi diputatuetako bat izan zen:

1 ° D. Miguel Grau itsasontziko kapitaina eskuadra nazionaleko almiranteen goi mailara igotzea.

2 ° Eman Huáscar itsasontziko buruzagi, ofizial eta tripulatzaileei ohorezko domina, maiatzaren 21eko eta uztailaren 9ko gertakari ospetsuengatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arraunketa 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak skull bikoitza

**Gizonezkoen skull bikoitza** 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan 2021eko uztailaren 23tik 28era bitarte ospatu zen Sea Forest Waterwayn, Tokio. 13 herrialdeko 26 arraunlarik hartu zuten parte.

## Emaitzak
### Kanporaketak
Lehia bakoitzeko lehenengo hiruak sailkatu ziren final laurdenetarako, eta besteek bigarren aukera bat izan zuten.
The first three of each heat qualify for the quarterfinals, while the remainder go to the Bigarren aukera.

#### 1. txanda
#### 2. txanda
#### 3. txanda
### Bigarren aukera
Lehenengo biak sailkatu ziren final laurdenetarako, besteek domina lehiaketatik kanpoko finalerdietan hartu zuten parte.

### Finalerdiak
Lehenengo hiruak final onera joan ziren (E, C, A) eta beste hiruak beheko finalera (F, D, B). E/F finalerdiko 1.a E finalerako sailkatzen zen. 

#### A/B 1 finalerdia
#### A/B 2 finalerdia
### Finals
#### Final B
### Finala
#### A finala
#### B finala
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vicente Eguiguren Riofrío

**Vicente Eguiguren Riofrío** (Loja, Ekuador, 1819ko uztailaren 22a &ndash; Piura, Peru, 1884ko maiatzaren 8a)  Piuran kokatutako onibar-jabe garrantzitsua zen. Piura departamendu-batzordeko presidentea. Piurako Bankuko zuzendaria (1873 -1880). Chulucanasen (Piura) onuraduna.

## Biografia 
Juan Vicente de Eguiguren y Riofrío uztailaren 22an jaio zen 1819 urtean Lojan (Ekuador), ¨Chongopita¨ etxaldean. José Gonzalo de Eguiguren y Aguilera jaunaren, eta haren emazte Francisca de Riofrío y Riofrío andrearen semea. Dionisio de Eguiguren y Arzube euskal militarraren biloba.

## Kanpo estekak
James Rudkin

**James Rudkin** (Northampton (Ingalaterra), 1994ko uztailaren 7an jaioa), britainiar arraunlaria da. 

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan esku hartu zuen, zortzikoan brontzezko domina lortuz. Taldea hauek osatzen zuten: James Rudkinek berak, Josh Bugajskik, Jacob Dawsonek, Thomas Georgek, Moe Sbihik, Charles Elwesek, Oliver Wynne-Griffithek, Thomas Fordek eta Henry Fieldmanek.

2024ko Udako Olinpiar Jokoetan urrea lortu zuten.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Akarlandako parke metropolitarra

**Akarlandako parke metropolitarra** Erandioko udalerrian kolatuta dagoen parke metropolitar bat da. Bilboaldeko Ingurune Berdea deritzon eremu berdea osatzen duen parkeetako bat da.

Parkeak aisialdirako hainbat ekipamendu ditu, hala nola, erretegiak, haurrentzako jolastokiak, kirol-instalazioak baita autoentzako aparkalekuak ere.

## Izena 
Inguruko euskaldun askok Arkalanda ahoskatzen zuten toponimo hau, idazkunak ugaritu baino lehenagoko garaietan. Toponimo nahiko gardena dirudi: Akarlanda < aker (mendebaldeko eusk. *akar*)+ landa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
José Javier Eguiguren

**José Javier de Eguiguren y Ríofrío** (Loja, 1815eko abenduaren 3a &ndash; 1884) Ekuadorreko politikari eta abokatua izan zen, Botere Betearazlearen arduraduna 1875eko urriaren 4tik 1875eko abenduaren 9ra. 

## Biografia 
Lojan jaio zen, Ekuadorren, “Chongopita” etxaldean, José Gonzalo de Eguiguren y Aguileraren, eta bere emazte Francisca de Riofrío y Riofríoren semea. Dionisio de Eguiguren y Arzube euskal militarraren biloba. José Javier Isabel Valdivieso y Carcelénekin ezkondu zen.

## Kanpo estekak 
* Oña Villareal, Humberto: Servidato SA - Arakatua - Francisco León Franco doktoreak, José Javier Eguiguren eta Rafael Polit
Loja (Ekuador)

**Loja**, **Inmaculada Concepción de Loja** izenaz ere ezaguna, Ekuadorreko hiria da; Loja kantonamenduko buru kantonala eta Loja probintziako hiriburua, baita bertako hiri handiena eta jendetsuena ere. Zamora, Malacatos eta Jipiro ibaiek zeharkatzen dute, Ekuadorreko Andeen arteko eskualdetik hegoaldera, Zamora ibaiaren arroan, 2060 m-ko altueran eta ekuatore-klima 18° C batez beste, Andeetako klima tropikal eta epelaren eragin nabarmena duena.

"Ekuadorreko musika eta kultura hiriburua" deitzen zaio arkitekturagatik, kultura aniztasunagatik, Ekuadorreko arteei, zientziei, musikari eta letrei egindako ekarpenagatik eta Ekuadorreko gizartearen pertsonaia ospetsu askoren sorlekua izateagatik. 2010eko erroldan 170.280 biztanle zituen, eta herrialdeko bederatzigarrena da.  Hiria Lojako metropoli-gunearen nukleoa da, inguruko hiriek eta landa-parrokiek ere osatzen dutena; Konglomeratu honetan 286.938 biztanle bizi dira.

1548ko abenduaren 8an sortu zuen Alonso de Mercadillok, eta orduz geroztik, nazioko hirigune nagusietako bat izan da bere garapenagatik eta kokapen geografikoagatik. Ekuadorreko administrazio, ekonomia, finantza eta merkataritza gune garrantzitsuenetako bat da. Hiriko jarduera nagusiak, batez ere, merkataritza, nekazaritza, abeltzaintza eta hezkuntza dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Steven Gardiner

**Steven Gardiner** (Central Abaco, 1995eko irailaren 12a) Bahametako atleta da, 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan urrezko domina eskuratu zuena 400 metrotako lasterketan.

## Kirol ibilbidea 
Gardiner Central Abaco uharteko Murphy Townen jaio zen eta gaztaroan boleibol jokalaria izan zen. Lasterka egitea ere gustuko zuen eta sprinterra izan nahi bazuen ere entrenatzaileak altuegia zela esan zion eta hobe zuela 400 metrotako lasterkaria izatea. 2013an Bahametako txapelketan hartu zuen parte.

2015ean lortu zuen aurreneko nazioarteko domina, Munduko Errelebo Txapelketan lorturiko zilarra hain zuzen ere. Rioko 2016ko Jokoetan Bahametako taldearekin hirugarren egin zuen errelebotako lasterketan. 2017an Londresko munduko txapelketan 400 metrotako lasterketan bigarren egin zuen eta 2019an munduko txapelduna izan zen, Bahametako errekorra ezarriz eta historiako seigarren denbora onena eginez. 

Tokioko Olinpiar Jokoetan bere nagusitasuna berretsi zuen urrezko domina eskuratu baitzuen 400 metrotako lasterketan.

## Palmaresa 
### Txapelketak 
### Markak 
* Aire librean: 
** 200 metro – 19.75 (2018)
** 300 metro – 31.83 (2020)
** 400 metro - 43.48 (Doha, 2019)

## Erreferentziak
Andre De Grasse

**Andre De Grasse** (Scarborough (Toronto), Ontario, 1994ko azaroaren 10a) kanadar atleta da. Bere probak abiadurakoak dira, batez ere 100 eta 200 metroko lasterketak.

## Kirol ibilbidea 
Eskolan saskibaloian jokatzen bazuen ere 2006an lehenengo lasterketa irabazi zuen. Orduan atletismoaren bidea hautatu zuen.

Rioko Olinpiar Jokoetan brontzezko domina lortu zuen 100 m proban eta zilarrezkoa 200m lasterketan. Tokioko Jokoetan brontzezko domina irabazi zuen 100 m proban eta olinpiar txapelduna izan zen 200 m lasterketan. Rion brontzezko domina bat ere irabazi zuen 4x100 metroko errelebo proban Kanadako taldearekin eta lasterketa horretan ere brontzezko domina irabazi zuen Tokion.

De Grasse Nia Ali atleta estatubatuarrarekin ezkonduta dago eta katolikoa da.

## Nazioarteko palmaresa 
## Kanpo estekak
Andrea Astudillo

[250px|thumb|Andrea Astudillo [Donostia Arraun Lagunak#Emakumezkoen trainerua|Arraun Lagunaken traineruaren txopan.]]
**Andrea Astudillo Rivadas** (Zierbena, 1999ko abuztuaren 19a) traineru estropadetako emakumezko patroia da, Kontxako Bandera eta Emakumezkoen Traineru Liga hirutan irabazi dituena.

## Kirol ibilbidea 
### Arraun Lagunak 
Zierbena Arraun Elkartean hasi zen arraunean eta 2016an Donostiako Arraun Lagunak elkarteak fitxatu zuen. Aurreneko bi denboralditan estropada batzuk egin zituen, tartean Kontxako Banderatan. 2018an patroi titularra bihurtu zen eta 2019an denboraldi bikaina osatu zuten bigarren eginez Ligan eta Kontxan. 2020an denboraldi apalagoa egin ondoren 2021ean Kontxa, Liga eta txapelketak irabazi zituen. 2023an berriz irabazi zuen Liga eta aurrenekoz Zarauzko Ikurrina. Denboraldia borobiltzeko bigarren aldiz Kontxako Bandera eskuratu zuen, errekorra ezarriz gainera.

2024an Arraun Lagunakek txapelketa guztiak eta Ligako bandera guztiak irabazi zituen, Zarauzko jardunaldi bat ezik. Kontxako Banderan ere oso nagusi izan zen.

### Bermeo gizonezkoak 
2025eko urtarrilean adierazi zuen Arraun Lagunak taldetik kanporatua izan zela. Apirilean Bermeoko gizonezkoen batelaren patroia izan zen Euskadiko eta Espainiako batel Txapelketetako garaipenetan. 

Bermeon ontzi txikitan aritu ondoren 2025eko denboraldian Deustu Arraun Taldean arituko da patroi, ETE Ligan.

### Taldeak 
## Palmaresa 
* Kontxako Banderak:
** Txapelduna (3): 2021, 2023, 2024.
** Bigarrena (2): 2019, 2022.
* Emakumezkoen Ligak (3): 2021, 2023, 2024.
* Espainiako Traineru Txapelketak (1): 2024.
* Euskadiko Traineru Txapelketak (3): 2021, 2022, 2024.
* Gipuzkoako Traineru Txapelketak (2): 2021, 2024.
* Getxoko Bandera (1): 2021.
* Zarauzko Ikurrina (2): 2023, 2024.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Andrea Astudillo: «Irabaztea ondo dago, egundokoa da, baina hobea da disfrutatzea» Berria, 2025.06.04
Laxa Bekauri

**Laxa Bekauri** (, Akhmeta, ) Georgiako judoka da. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, urrezko domina irabazi zuen 90 kilogramoen azpiko kategorian. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan urrezko domina lortu zuen bigarren aldiz.

## Biografia 
2018an eta 2019an, Munduko txapelduna izan zen gazte mailan. 2019ko Udako Unibertsitateko Jokoetan, zilarrezko domina eskuratu zuen Napolin. Urte berean, Judoko Masters Txapelketa irabazi zuen. 2021ean, urrezko dominak eskuratu zituen Europako txapelketan eta, ondoren, Tokioko Olinpiar Jokoetan, finalean, Eduard Trippel alemaniarra garaitu ostean. 

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gertrude Ederle

**Gertrude Ederle** ( ahoskatua; New York, Ameriketako Estatu Batuak, 1905eko urriaren 23a - Wyckoff, 2003ko azaroaren 30a) estilo libreko probetan espezializatutako igerilari estatubatuarra izan zen, eta 1924an txapeldun olinpikoa izan zen 4 x 100 metroko lasterketetan. 1926ko abuztuaren 6an Mantxako kanala igerian zeharkatu zuen lehen emakumea izan zen. 

## Kirol-ibilbidea 
Parisko 1924ko Joko Olinpikoetan urrezko domina irabazi zuen 4 x 100 metroko errelebo librean, Erresuma Batuaren eta Suediaren aurretik; eta banakako probei dagokienez, brontzezko bi domina irabazi zituen: 100 metro librean —Ethel Lackie eta Mariechen Wehselau adiskideen ondoren—, eta 400 metro libretan, Martha Norelius eta Helen Wainwrighten atzetik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Akbar Djuraev

**Akbar Djuraev** (Tashkent (Uzbekistan) 1999ko urriaren 8a) pisu-jasotzaile uzbekistandarra da. Tokio 2020an urrezko domina eskuratu zuen eta Paris 2024an zilarrezkoa.

## Biografia 
2018an Munduko gazte mailako txapelketatan 102 kilogramotako kategorian urrezko domina eskuratu zuen eta gazte mailako *Munduko errekor*ra hautsi zuen. Hurrengo urtean Asiako txapelketa absolutuan, Djuraevek, oraindik gazte mailakoa izan arren, parte hartu zuen 109 kilogramotako pisuan, eta, zilarrezko domina eskuratu bazuen ere, gazte mailako *Munduko errekor*ra ezarri zuen.
## Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio) urrezko domina irabazi zuen *≤109 kilo*ko pisuan, bi jasoalditan 430 kilo jasoz, eta *tiraldi-garbi*ko *Olinpiar Jokoetako errekor*ra (OE) ezarri zuen 237 kiloko jasoaldiaz; Simon Martirosian armeniarraren (zilarrezko domina) eta Artūrs Plēsnieks letoniarraren (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen.

2021 eta 2023ko Munduko txapelketatan irabazlea izan ondoren 2024ko Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina eskuratu zuen.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Nazioarteko gainerako emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Emma Twigg

**Emma Twigg** (Napier, 1987ko martxoaren 1a), arraunketan lehiatzen duen Zeelanda Berriko emakume arraunlaria da.

Lau Udako Olinpiar Jokotan, esku hartu du: Pekin 2008 (Pekin), Londres 2012 (Londres), Rio 2016 (Rio de Janeiro) eta Tokio 2020 (Tokio). Tokion, urrezko domina lortu zuen skiffean. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina eskuratu zuen.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
Ibarra (Ekuador)

**Ibarra**, **San Miguel de Ibarra** izenaz ere ezaguna, Ekuadorreko hiria da; Ibarra kantonamenduko udal burua eta Imbabura probintziako hiriburua, baita bertako hiririk handiena eta jendetsuena ere. Ekuadorreko Andeen arteko eskualdearen iparraldean dago, Chota ibaiaren arroan, ekialdean Tahuando ibaiak zeharkatzen duen haranean, Yahuarcocha aintziraren hego-ekialdean, 2.215 m-ko altueran dago eta klima epel lehor eta alturakoa, batez beste 18° C-rekin.

"Hiri Zuria" izenez ezagutzen da, 1868ko lurrikara suntsigarriaren ondoren, 1872an berreraiki zen hiria  bedeinkatu zuten fatxada zuriengatik. "Beti itzultzen zaren hiria" ere deitzen zaio, landa pintoreskoagatik, udako klimagatik eta bertako biztanleen adeitasunagatik. 2010eko erroldan 131.856 biztanle zituen eta horrek herrialdeko 15. hiri jendetsuena bihurtzen du. Hiria Ibarra konurbazioaren nukleoa da, inguruko hiriek eta hiri inguruko parrokiek ere osatzen dutena. Konglomeratuan 250.000 biztanle baino gehiago bizi dira.

Cristóbal de Troya Espainiako kapitainak sortu zuen, 1606ko irailaren 28an, Miguel de Ibarra y Mallea markesaren aginduz; eta gaur egun Ekuadorreko hirigune nagusietako bat da. Nazioaren iparraldeko administrazio, ekonomia, finantza eta merkataritza gune garrantzitsuenetako bat da. Hiriko jarduera nagusiak merkataritza, turismoa, hezkuntza zerbitzuak, nekazaritza enpresa, higiezinak eta manufakturak dira.

## Toponimia 
Euskal Herrian, Gipuzkoan, dagoen Ibarra herritik datorkio izena.

## Kanpo estekak
Tianjingo pilotalekua

**Tianjingo pilotalekua** edo **S.A.I Forum** () Txinako Tianjin hiriko Jai alai pilotalekua izan zen. Via Marchese di S. Giuliano kalean (egun Minzulu kalean) zegoen, hiriko italiar barrutian.

Gian Galeazzo Ciano Mussoliniren suhia kondearen laguntzarekin, V. Fumagalli enpresariak sustatua eta Bonetti eta Kessler arkitektoek exekutatua, 1934ko irailaren 20an inauguratu zuten. Bere garaiko Txinan, areto estalirik handiena izan zen. Bertan Jose Maria Iriondo Urkidik eta bere semea, Jose Maria Iriondo Azpirik- Txinan jaiotako lehen pilotaria- jokatu zuten. Lau solairuko eraikina da, hormigoiez eta altzairuz egina eta itsasargi moduko dorre oktogonal batez errematatua. Bigarren Mundu Gerraren ondoren, negozioa itxi zuten eta eraikina sindukatuen eskuetara pasa zen. 1958an Guan Songjianek birmoldatu zuen eta Herriaren Antzoki Handia bilakatu zen. 2007tik aurrera, Marco Polo Klubaren (马可波罗俱乐部) egoitza da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Brooke Francis

**Brooke Francis**, jaiotzez **Brooke Donoghue**, (Waikato, 1995eko urtarrilaren 6a) Zeelanda Berriko emakume arraunlaria da. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, esku hartu du: Tokio 2020 (Tokio), eta  zilarrezko domina lortu zuen skull bikoitzean Hannah Osbornerekin batera.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Ethelda Bleibtrey

**Ethelda Bleibtrey** (Waterford, Ameriketako Estatu Batuak, 1902ko otsailaren 27a - 1978ko maiatzaren 6a) estilo libreko probetan espezializatutako igerilari estatubatuarra izan zen. 1920an 100 eta 300 metroko lasterketetan txapeldun olinpikoa izatea lortu zuen.

## Kirol-ibilbidea 
Anberesko Joko Olinpikoetan, 1920an, urrezko domina irabazi zuen 100 metroko estilo librean, 1:13,6 segundoko denborarekin, Irene Guest (zilarra 1:14,0 segundorekin) eta Frances Schroth herrikideen aurretik; urrezko domina ere irabazi zuen 300 metroko lasterketan, Margaret Woodbridgeren eta Frances Schroth-en aurretik. 4x100 igeriketa librean ere talde irabazlean hartu zuen parte, Erresuma Batuaren eta Suediaren aurretik. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jai Alai Palace

**Jai Alai Palace** () edo **Macaoko pilotaleku**a Txinako Macao hiriko Jai alai pilotalekua izan zen.

1972an ireki zuten, hirurogei milioi dolar hongkongdar kostatu zen eta 1980ko hamarkadaren amaierara arte pilota partidak hartu zituen. Pilotariek 1988 eta 1991 artean greba egin ondoren, dendak, hotela, jatetxeak, striptease kluba, masajeak eta burdela dituen kasino bihurtu zuten. Bere urrezko garaian, 1980an, Palacea egunero —Txinatar urteberri-eguna izan ezik— irekitzen zen arratsaldeko zazpietatik (asteburuetan, bietatik) gauerdira arteko partidekin; hogeita hamabost pilotari zituen plantillan, ia denak euskaldunak, frantziar bat, estatubatuar bat eta sei txinatar izan ezik, eta ia egunero jokatzen zuten batez beste mila berrehun eta berrogeita hamar dolarreko soldata baten truke (laurogeita hamar mila pezeta bi urte geroago), oporrik gabe, bi urte berrituz gero.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arabako Mendiak (argipena)

**Arabako Mendiak**, Arabako orografiaz adierazten duenez gain, bi ingurune zehatz aipatzeko modua izan daiteke.

* **Arabako Mendialdea**, Arabako zazpi kuadrilla edo eskualde ofizialetako bat (**Kanpezuko kuadrilla** izena zuen lehen).
* **Elgeako mendilerroari** horrela esaten zaie (Arabako Mendiak) iparraldetik, Oñati/Araotz inguruko euskaran.
Zamora (Ekuador)

**Zamora**, **Zamora de los Alcaides** izenaz ere ezaguna, Ekuadorreko hiria da; Zamora kantonamenduko burua eta Zamora Chinchipe probintziako hiriburua, baita bertako hiri handiena eta jendetsuena ere. Ekuadorreko Amazoniako eskualdearen hegoaldean dago, Andeen ekialdeko mendilerroaren kanpoko hegaletan, Zamora ibaiaren arroan, Zamora, Bombuscaro eta Jamboé ibaien elkargunean, 920 metroko altueran, eta batez besteko 20° C-ko klima euritsu tropikalarekin.

"Paradisuko Hiriburua" deitzen zaio hiria inguratzen duten sakanetan nabarmentzen diren hainbat hegazti eta ur-jauzi egoteagatik. 2010eko erroldan 25.510 biztanle zituen, eta horrek herrialdeko hirurogeita hemeretzigarren hiririk jendetsuena eta Amazoniako zazpigarrena bihurtzen du. Hiria Zamorako metropoli-gunearen nukleoa da, inguruko hiriek eta landa-parrokiek ere osatzen dutena; konglomeratuan 30.000 biztanle baino gehiago bizi dira, eta amazoniako konurbazioen artean seigarren postua hartzen du.

1549ko urriaren 6an sortu zuen Hernando de Barahonak, eta XVII. mendeaz geroztik, Amazonia eskualdeko hegoaldeko asentamendu nagusietako bat da bere kokapen geografikoagatik. Hala ere, XX. mendean hazkunde demografiko bizkorra izan zuen, harik eta hiri-herrixka bat ezarri zen arte, gerora eskualdeko hirigune handienetako bat izango zena.. Amazoniako administrazio, ekonomia, finantza eta merkataritza gune garrantzitsuenetako bat da. Hiriko jarduera nagusiak merkataritza eta nekazaritza dira.

## Kanpo estekak
Grace Prendergast

**Grace Prendergast** (Christchurch, 1992ko ekainaren 30a) Zeelanda Berriko emakume arraunlaria da. Bi Udako Olinpiar Jokotan esku hartu zuen: Rio 2016 (Rio de Janeiro) eta Tokio 2020 (Tokio). Azken honetan, urrezko domina lortu zuen skull bikoitzen Kerri Gowlerrekin batera, eta zilarrezkoa, zortzikoan. Taldea honako hauek osatzen zuten: Grace Prendergastek berak, Beth Rossek, Emma Dykek, Ella Greensladek Lucy Spoorsek, Kelsey Bevanek,  Kerri Gowlerrek,  Jackie Gowlerrek eta Caleb Shepherdek.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Frederic Vystavel

**Frederic Vystavel** (1993ko urtarrilaren 23a), danimarkar arraunlaria da. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan esku hartu zuen, lemazain gabeko biko gizonezko kategorian brontzezko domina lortuz, Joachim Suttonekin batera.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Sierra (Ekuador)

**Sierra**, **Andeen arteko** edo **Serranías** **eskualdea** Ekuadorreko Errepublikako eskualde geografikoa da, Andeetan iparraldetik hegoaldera hedatzen dena, bere altuera normalean 1800 m-tik edo beherakotik, Chimborazoko 6.268 m-ra arte doa. Pichincha, Carchi, Tungurahua, Chimborazo, Cañar, Azuay, Loja, Imbabura, Bolívar eta Cotopaxi probintziek osatzen dute.

goragune menditsu ikusgarriak, sumendiak eta elurrak dituzten mendiak ditu ezaugarri. Garrantzitsuenen artean Cotopaxi eta Chimborazo daude. Bere 10 probintziek garrantzi historiko handiko hiriak dituzte, hala nola Quito, Cuenca, Latacunga, Riobamba, Ambato eta Loja, eta Otavalo bezalako artisau guneak. Era berean, flora eta fauna oso aberatsa eta askotarikoa duten hainbat parke nazional daude.

Eskualde honetan zona beroak, epelak eta hotzak elkarrekin daude. Andeen arteko eskualdeak altuera eta klima desberdinetako haranak ditu. Quiton, Ekuadorreko hiriburuan, Mariscal Sucre nazioarteko aireportuak, herrialdeko atari nagusia, funtzionatzen du.

## Kanpo estekak
Koki Kano

**Koki Kano** –japonieraz, **加納虹輝** Kano Koki– (Ama, Japonia, 1997ko abenduaren 19a - ) esgriman lehiatzen den kirolari japoniarra da, ezpata-modalitatean aditua. Tokio 2020ko Joko Olinpikoetan parte hartu zuen, eta urrezko domina lortu zuen taldekako proban (Kazuyasu Minobe, Masaru Yamada eta Satoru Uyamarekin batera).

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Latacunga

**Latacunga**, **San Vicente Mártir de Latacunga** izenaz ere ezaguna, Ekuadorreko hiria da; Latacunga kantonamenduko burua eta Cotopaxi probintziako hiriburua, baita bertako hiririk handiena eta jendetsuena ere. Ekuadorreko Andeen Arteko Eskualdearen ipar-erdialdean dago, Patate ibaiaren arroan, Cutuchi eta Pumacunchi ibaiek zeharkatzen dutena, 2.919 m-ko altueran eta Andeetako klima hotzarekin 12° C batez beste.

"Sultana del Cotopaxi", "Pensil de los Andes" deitzen zaio, kokapen geografikoagatik. 2010eko zentsuan 63.842 biztanle zituen, herrialdeko 20. hiri jendetsuena bihurtuz. Hiria Latacunga metropoli-gunearen nukleoa da, inguruko hiriek eta landa-parrokiek ere osatzen dutena. Konglomeratuan 298.440 biztanle bizi dira.

Bere jatorria XVI. mendekoa da, eta gaur egun, Andeen arteko eskualdeko hirigune nagusietako bat da. Ekuadorreko erdialdeko administrazio, ekonomia, finantza eta merkataritza gune garrantzitsuenetako bat da. Latacungak Ekuadorreko hoberen kontserbatutako hirigune historikoetako bat du, herrialdeko erdialdeko erlijio puntu garrantzitsuenetako bat izan baitzen. Hiriaren inguruan lore-industria ugari daude ekonomia sustatu dutenak; Kareharrizko eta zementuzko meatzaritza industria, industria metalurgiko arina eta astuna, nekazaritza industria, esne eta abeltzaintza industriak ere baditu, Cotopaxiko Nazioarteko Aireportua du, edukiera handiko aireko plataforma eta hirigunean merkatu handiak eta merkataritza gune modernoak ditu. herrialdeko merkataritza gune bikaina da.

## Kanpo estekak
4. linea (Araba Bus)

**Araba Buseko 4. linea** (estilitzatua) hiriarteko autobus linea bat da, Gasteizko geltokia Galarretarekin lotzen duena. Guztira 20 geltoki ditu, 32,1 kilometrotan banatuta, eta 45 minutu inguru behar dira horiek egiteko.

Linea 2015ko urriaren 26an inauguratu zen eta ordutik Hermanos Arriaga enpresak ustiatzen dute.

## Historia 
Araba Buseko linea 2015ko urriaren 26an inauguratu zen eta lineetarekin. Hermanos Arriaga enpresari eman zitzaion emakida, hamar urterako.

## Ibilbidea 

## Ordutegiak 

## Tarifak 
[thumb|[Araba Buseko zonalde mapa]]
### Zonaldeak 
Linea horrek, guztira, 3 zonalde zeharkatzen ditu, eta honela banatzen dira:

* : Gasteiz eta Arratzua-Ubarrundia (Zurbao bakarrik)
* : Barrundia eta Burgu
* : Donemiliaga eta Asparrena (Arriola eta Gordoa bakarrik)

### Txartelak 
Txartelak eta prezioak Araba Bus sarekoak dira. Zonalde-jauzirik gabeko joan-etorriek 1,45 € balio dute; zonalde-jauzia eginez gero, berriz, 1,90 € jauzi baterako eta 2,90 € bi jauzirako. Hobariak daude BAT, BARIK eta MUGI txartelen erabiltzaileentzat, bai eta familia ugarientzat ere.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Araba Bus

## Kanpo estekak 
* Araba Bus sareko webgune ofiziala
Patioko Benta

**Patioko Benta** Arabako erdialdeko Barrundia udalerriko Mendixur kontzejuko lursail bat da. Antzina ostatu bat zegoen hor, eta hortik datorkio izena. 2019an Barrundiako Udalak erosi zuen lursaila, eta gizarte etxea egin zuen hor.

## Garraioa 
Araba Bus sareko lineak zerbitzua ematen dio herri honi:

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* *Alava, pueblo a pueblo*. Jose Luis Sáenz de Ugarte (1983). Arabako Aurrezki Kutxa.

## Kanpo estekak
Nina Christen

**Nina Christen** (1994ko Otsailaren 7a) Suitzako kirol-tiratzailea da. 2016ko eta 2020ko Udako Jokoetan, 10 metroko aire-erriflea lehiatu zen. 2020an urrezko domina irabazi zuen. Hiru posizioko 50 metro erriflea hiru posizio txapelketa irabazi zuen Christenek, errekor olinpikoarekin, eta emakumezkoen tiroketa olinpikoan urrezko domina lortu zuen lehen suitzarra izan zen.

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marina Pylaieva

**Marina Leonidovna Pylaieva** (; Syktyvkar, Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuna, 1966ko abuztuaren 12a) sobietar eta errusiar pista laburreko abiadura-patinatzailea da. 1988ko, 1992ko, 1994ko eta 1998ko Neguko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen. 1997ko Europako Pista Laburreko Abiadura Patinaje Txapelketan brontzezko domina irabazi zuen erreleboetako lasterketan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Julia Samoilova

**Julia Olegovna Samoilova** (; Ukhta, Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuna, 1989ko apirilaren 7a) errusiar abeslaria da. 2017ko Eurovision Abesti Lehiaketan parte hartu behar zuen Errusia ordezkatuz, baina lehiaketa Ukrainan egin zenez antolatzaileek ez zioten parte hartzen utzi Ukrainak eta Errusiak Krimeako Errepublikaren jabetzagatik duten liskar geopolitikoagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Baños de Agua Santa

**Baños de Agua Santa**, normalean **Baños** izenez aipatua, Ekuadorreko Tungurahua probintziako ekialdeko hiria da. Baños Tungurahuako bigarren hiri jendetsuena da, Ambato hiriburuaren ondoren, eta turismo gune nagusia da. Baños " Amazoniarako atea" bezala ezagutzen da, oraindik mendiko eskualdean dagoen azken hiria baita Amazonas ibaiaren arroan dauden beste herri batzuetara iritsi aurretik.

Baños Tungurahua sumendiaren iparraldeko magalean 1.820 metroko altueran dago. Sumendiaren errauts eztanda indartsuak eta laba isuriak Bañosetik ikus daitezke. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fondante de Charneux

thumb
**Fondante de Charneux** edo **Waterloo** udarea Europako udareondoaren (*Pyrus communis*) kultibar bat da, Belgikan oso preziatua dena. 

Udare mota hau Belgikan aurkitu zuen Martin-Joseph Légipontek XIX. mendearen hasieran, Charneuxen zehazki (Liejako probintzia). 

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Yui Ohashi

(Hikone, (Japonia), 1995eko urriaren 18a) igerilari japoniarra da. Tokio 2020ko Olinpiar Jokoetan, urrezko bi domina lortu zituen 200 m eta 400 m medley probetan.

## Ibilbidea 
Toyo Unibertsitatean hasi zen igeri egiten, eta, gaur egun, Itoman Toshin taldeko kide da. 200 m medley proban, 2:08-tik beherako denbora egin zuen aurreneko emakumezko japoniarra izan zen, 2017ko munduko txapelketan. 2018an, Pan Pazifikoko txapelketan eta Asiako Jokoetan, urrezko dominak eskuratu zituen 400 m medleyan. 2019an, 200 metrotako lasterketan, deskalifikatua izan zen, eta, 400 metrotakoan, brontzezko domina eskuratu zuen.

## Olinpiar Jokoak
Tokioko Olinpiar Jokoetan, *200 m igeri-estiloak bakarka* urrezko domina eskuratu zuen Alex Walsh (zilarrezko domina) eta Kate Douglass (brontzezkoa) estatubatuarren aurretik. *400 m igeri-estiloak bakarka*n, berriro, urrezko domina eskuratu zuen Emma Weyant (zilarrezko domina) eta Hali Flickinger (brontzezkoa) estatubatuarren aurretik.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak 
## Gainerako emaitzak
## Markak 
* 200m medleya - 2:07,91 (Budapest, 2017)
* 400m medleya - 4:32,08 (Tokio, 2021)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Larisa Kruglova

**Larisa Nikolaievna Kruglova** (; Murmansk, Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuna, 1972ko urriaren 27a) errusiar atleta da. 2004ko Atenasko Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina irabazi zuen emakumezkoen 4 × 100 metro errelebo lasterketan (Julia Tabakova, Marina Kislova eta Olga Fiodorova taldekide zituela).

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fabio Casartelli

**Fabio Casartelli** (Como, 1970eko abuztuaren 16a - Col de Portet d'Aspet, 1995eko uztailaren 18a) italiar txirrindularia izan zen.

Amateur mailan urrezko domina irabazi zuen errepideko txirrindularitzako proban 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan.

1993an profesionaletan debutatu zuen Ariostea taldean. Casartelli 1995eko uztailaren 16an hil zen Frantziako Tourreko hamabosgarren etapan, Col de Portet d'Aspet mendatearen jaitsieran erorita, jaitsieran erorita.

[thumb|right|Casartelliren monumentua, [Col de Portet d'Aspeten]]

thumb

 

## Palmaresa 
## Kanpo estekak
Guyot udare

**Guyot** edo **Limonera** udarea Europako udareondoaren (*Pyrus communis*) kultibar bat da. 

Jatorria 1870ean du, orduan sortu baitzuen Ernest Baltetek, eta Jules Guyot doktorearen omenez eman zion izena.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Malacatos ibaia

**Malacatos ibaia** Ekuadorreko hego-ekialdeko ibaia da, Zamora ibaiarekin bat egiten du hiriaren iparraldean eta Santiago ibaiaren iturrietako bat da, aldi berean Marañón ibaiaren ibaiadarra eta, beraz, Amazonas ibaiaren goiko arroaren zatia da.

Podocarpus Parke Nazionalean jaiotzen diren 2 errekastoren etorreratik jaio da. 20,5 km inguruko luzera du, 216 metroko desnibela, bere emaria 1.400 metro kubikoa da, Loja hiria hegoaldetik iparraldera zeharkatzen du, Zamora ibaiarekin bat eginez *Puerta de la Ciudad* izeneko sektorean.

## Kanpo estekak
Albert Cohen

**Abraham Albert Cohen** (Korfu, 1895eko abuztuaren 16a - Geneva, 1981eko urriaren 17a) Grezian jaiotako eleberrigile suitzar judua izan zen, frantsesez idazten zuen.

Gurasoak greziar juduak zituen eta Akbert Korfun jaio zen. Umetan Marseillara joan zen familiarekin, eta han xaboi-fabrika bat zuten. Ikastetxe pribatu katoliko batean ikasi zuen. 1904tik 1913ra Thiers Lizeoan egon zen eta han ezagutu zuen Marcel Pagnol, bere bizitza osoan lagun izango zuena.

1914an Genevara joan zen eta han zuzenbidea eta literatura ikasi zituen. 1925ean Aldizkari Juduaren (*Revue Juive*) zuzendari izendatu zuten, non besteak beste Albert Einstein eta Sigmund Freud idazten zuten. 1926tik 1931ra Genevan funtzionario izan zen. Bigarren Mundu Gerran Bordelera eta Londresera ihes egin zuen.

1944an Errefuxiatuen Gobernu Arteko Batzordean hasi zen lanean. 1947an Genevara itzuli eta literaturan murgildu zen.

## Lanak 
* *Paroles juives* - (1921)
* *Ézéchiel* - (1927) - antzezlana
* *Solal* - (1930) - (1933)
* *Mangeclous* - (1938) - (1940)
* *Le Livre de ma mère* - (1954)
* *Belle du Seigneur* - (1968)
* *Les Valeureux* - (1970)
* *Ô vous, frères humains* - (1972)
* *Carnets* - (1978, 1979)

## Kanpo estekak
Katie Zaferes

**Katie Zaferes** (**Katie Hursey**, Hampstead, 1989ko ekainaren 9a ) estatubatuar triatleta da.

Udako bi Olinpiar Jokoetan hartu zuen parte, 2016an eta 2020an, Tokyo 2020an bi domina lortuz, zilarra errelebo mistoan eta brontzea banakako proban.

Hiru domina irabazi zituen Munduko Triatloi Txapelketetan 2017 eta 2019 urteen artean, eta hiru domina Triatloi Errelebo Mistoen Txapelketan 2017 eta 2020 urteen artean.

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zamora ibaia

**Zamora ibaia** Ekuadorreko hego-ekialdean dagoen ibaia da, Santiago ibaiaren iturrietako bat, aldi berean Marañón ibaiaren ibaiadarra eta, beraz, Amazonas ibaiaren goi arroaren zati bat. 183 km inguruko luzera du.

Espainiarrek **Yaya Mayu ibaia** bezala ezagutzen zuten, ibaiaren ondoan aurkitutako Shuar populazio batengatik.

Zamora ibaiaren iturburua Podocarpus Parke Nazionaletik dator, zehazki Cajanuma mendigunetik, 3.200 m baino gehiagotan dauden aintzira batzuetan, Loja probintziaren (Loja hiriburua hornitzen duena) eta Zamora Chinchipe probintziaren arteko mugan, horretan berehala bidean da. Bere emaria, eta eratutako harana, ipar-mendebaldeko norabidean kurba bat deskribatu ondoren, laster hartzen du ipar-ekialdeko norabide orokorra, bere ibilbide osoan zehar mantenduko duena. Laster Zamora hiritik igaroko da, itsas mailatik 970 metro ingurura (eta 10.355 biztanle ditu), probintziako hiriburua eta kantonamendu homonimoaren burua, non Bombuscaro eta Jamboé ibaiek bat egiten duten. Gero jarraitzen du Timbara, Cumbaratza, Suapaca, Nanguipa, Yantzaza (9.970 biztanle) eta Muchime-n zehar. Gero eskuinetik jaso eta hegoaldetik, Los Encuentros-en , Nangaritza ibaia. Jarraitzen du ipar-ekialdera Pincho, Quimi eta Gualaquizara iritsi arte.

Orain Morona Santiago probintzian jarraitzen du, nahiko menditsua den zatian, Namangoza ibaiarekin bat egiten duenean amaitzen dena, iparraldetik ezkerretik hurbiltzen dena, eta horrela, Santiago ibaia sortzen da, Peruko lurraldean zehar jarraituko duena. Marañonera hustu arte.

Zamora Chinchipe probintzian, ibaiak arro hidrografiko nagusia osatzen du, luzeena eta zabalena, eta horrekin batera ur zikinak botatzen dituzten populazio nagusiak finkatu dira.

## Ibaiadarrak 
Zamora ibaiaren arroari dagozkion ibaiadar nagusiak hauek dira:

* Loja probintzian: Malacatos ibaia, Jipiro ibaia eta Zamora Huayco ibaia.
* Zamora Chinchipe probintzian: Tambo Blanco ibaia, San Francisco ibaia, Sabanilla ibaia, Bombuscaro ibaia, Jamboé ibaia, Nambija ibaia, Yacuambi ibaia, Chicaña ibaia, Nangaritza ibaia, Pachicutza ibaia eta Chuchumbletza ibaia.
* Morona Santiago probintzian: Bomboiza ibaia (66 km) eta Bobonaza ibaia.

## Kanpo estekak
Jess Learmonth

**Jessica Learmonth** (Leeds, 1988ko apirilaren 18a ) britainiar triatleta da.

Tokio 2020ko Olinpiar Jokoetan hartu zuen parte, errelebo mistoan urrezko domina lortuz.

Zilarrezko domina irabazi zuen 2019ko Munduko Triatloi Txapelketan, brontzezko domina 2020ko Munduko Errelebo Mistoen Txapelketan eta bi domina Europako Triatloi Txapelketan, urrea 2017an eta zilarra 2018an . Horrez gain, zilarrezko domina irabazi zuen 2016ko Europako Abiadura Triatloi Txapelketan.

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jamboé ibaia

**Jamboé ibaia** (Shuarrera-tik: *jambe*, kolibri esan nahi duena) Zamora Chinchipe probintzian dagoen ibaia da, Zamora ibaiaren ibaiadarra. Ezaguna Podocarpus Parke Nazionalerako sarreretako bat izateagatik eta bere b**ainuetxe naturalagatik**, Zamorako bokaletik gertu. Bere historian zehar, kolonoen komunitateak, Shuarrak eta Saraguroak elkarrekin bizi dira, non Sacantza auzoko azken horiek tokiko merkatuan saltzen den psidium mermelada ekoizten duten.

Ibaiaren inguruko Shuar kondaira bat dago; eta **Cerro Cayamuca** izeneko muino itxurako altuera berdexka deigarria, xendazaletasunerako egokia dena.

## Kanpo estekak
Fintan McCarthy

**Fintan McCarthy** (Skibbereen, 1996ko azaroaren 23a) irlandar arraunlaria da. 

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan parte hartutakoa, urre-domina irabazi zuen arraunketan, skull arin bikoitza kategorian –Paul O'Donovan-ekin batera–. 2024ko Olinpiar Jokoetan bikote berarekin urrezko domina berri bat irabazi zuen.

## Biografia 
Skibbereen hirian jaioa (Irlanda), arraunketan hasi zen lehen hezkuntzan, profesionalki hamabost urte zituela hasi bazen ere, 2012ko Londreseko Olinpiar Jokoek motibaturik. Corkeko Unibertsitatean ikasi zuen, fisiologian graduatuz.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Santiago ibaia (Marañón)

**Santiago ibaia** Hego Amerikako ibaia da, Ekuadorreko eta Peruko Amazoniako lurraldeen zati handi bat zeharkatzen duena, Marañón ibaiaren ibaiadar zuzen nagusietako bat eta, beraz,  Amazonas ibaiaren goiko arroa. Ibaia Ekuadorren sortzen da Zamora eta Namangoza ibaien elkargunearen ondorioz eta 285 km-ko luzera du,  horietatik 230 km Peruko lurraldeari dagozkio.   Bere iturriekin, Santiagok 485 km inguruko luzera du. 

## Geografia 
Santiago ibaia Namangoza eta Zamora ibaiak elkartu ondoren jaio da, Morona Santiago probintzian, Kordor mendikatearen iparraldean, ia Peru eta Ekuadorren arteko mugan. Namangoza Paute eta Negro ibaien elkargunetik jaiotzen den Ekuadorreko ibaia da. Ekuadorreko lurraldean, Santiago ibaiak 55 km besterik ez ditu egiten, Perurekin mugara iritsi arte, ibaiak hegoaldera egiten baitu.

Ibaia Peruko lurraldean Amazonas eskualdean sartzen da eta Condorcanqui probintzian (Río Santiago barrutia) zeharkatzen du osorik. Ibaia beti hegoalderantz doa, Campanquiz mendikatearen mendebaldeko isurialdean zehar, zabalera aldakor batekin, zenbait eremutan kilometro batera irits daitekeena. Marañón ibaian isurtzen da ezkerreko ertzean, Borjatik kilometro gutxira eta Santa Maria de Nievatik beherago.  Ibaia, Marañón-i dagokionez , Nieva ibaiaren ibaian behera dago eta Cenepa ibaiaren arroaren ekialdean.

Ibaia nabigagarria da eta motordun itsasontziak igarotzen dira bertatik (txikiak, irristailuak, txalupak eta txanelak) nahiz eta goialdean, garai lehorragoetan, sartzeko zailtasunak dauden. Ibaian zehar han 51 bertako Jíbaros familiako komunitateak, horietatik 36 dira Huambisak (goiko eta erdiko ibaiaren zatian) eta 15 dira Aguarunak (ibaiaren zati erdiko eta behekoan). Herri garrantzitsuenak Porvenir eta Puerto Galilea dira, barrutiko hiriburua. Barruti osoan 12.163 biztanle ziren 2005ean, gehienak ibaiaren ertzean bizi direnak.

Santiago ibaiaren arroak oso baso tropikalaren ezaugarriak ditu, eta tenperaturak 35° C-ra iristen dira eta urtean batez beste 3000 mm-ko prezipitazioak.

Tenperatura altuenak uztailetik azarora bitartekoak izaten dira, euri gutxien egiten duen urtaroarekin bat egiten baitute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak