Dolores Ruiz Picasso

**Dolores Ruiz Picasso,** ezaguna **Lola** izenez (Malaga, 1884 – Bartzelona, 1958) pintore-modeloa izan zen, Pablo Picasso neba margolariaren ahizpa gaztea eta haren musetako bat izan zen. Gaztetan bere modelo kutunetako bat izan zen eta, hamarkada batzuk geroago, 2023an Bartzelonako Picasso Museoak Dolors izeneko atzera begirako erakusketa eskaini zion. *La hermana de Pablo* (euskaraz:  Pabloren arreba).

## Bizitza 
Malagan jaio zen 1884an, urte hartako Gabonetako lurrikara gertatu eta gutxira. Gurasoak María Picasso López eta José Ruiz  Blasco pintorea izan ziren. Dolores izenez jaio zen, eta *Lola* hipokoristikoa erabili zen familian. Pablo Picassoren arreba bakarra izan zen bizirik iraun zuena, ahizpa gazteena, Concepción («Conchita»), difteriaz hil baitzen 1895ean, zortzi urte zituenean.

1909. urtean, Juan Bautista Vilató Gómez medikuarekin ezkondu zen, eta Bartzelonan bizi izan zen harekin, hil arte.

## Lan ibilbidea 
### Ondare zaintzaile 
Bartzelonan paper erabakigarria hartu zuen nebaren *ondare artistikoaren* zaintzaile lanetan. Hainbat hamarkadatan Pablok hirian utzitako obra, koaderno eta marrazki ugari zaindu zituen, batez ere bere ama, María Picasso Lopez, 1938an hil ondoren. Dolores Ruiz Picasso 1958an hil ondoren, seme-alabek, Pablo, Jaime eta María de los Doloresek («Nena») Vilató Ruizek, 1970ean multzo horren dohaintza formala egin zioten Bartzelonako Picasso Museoari, horrela Picassoren borondatea bete zuten. Dohaintzan mila pieza inguru jaso ziren, horien artean *Ciencia y caridad* eta *La primera comunión* lan garrantzitsuak. Urte batzuk geroago, 1980ko hamarkadan, museoak plaka oroigarri bat jarri zuen bere patioetako batean, Lolaren ekarpena eta bere familiaren keinua aintzatesteko.

## Bizitza pertsonala 
Juan Bautista Vilatórekin ezkondu zen, eta zazpi seme-alaba izan zituzten: Juan, José, Javier, Pablo, María de los Dolores («Nena») eta Jaime. Horien artean, Javier Vilató eta José Vilató Ruiz —J. Fín izenez ere ezaguna— artistak nabarmendu ziren.

## Pablo Picassorekiko harremana 
Lola nebaren ohiko lehen modeloetako bat izan zen. 1894 eta 1900 urteen artean, erretratu, marrazki eta ikasketetan behin eta berriz pausatu zuen, batez ere Coruñako etapan eta Bartzelonako lehen urteetan.

Malagako Picasso Museoaren arabera, Pablok nerabezaroan zehar aberastasun ikonografiko handiena izan zuen familiako pertsona izan zen, familia-ahaidetasun hutsa gainditzen duten hainbat teknika eta formatutan. Ildo beretik, Bartzelonako Picasso Museoak nabarmentzen du Lola erretratu eta etxeko eszena ugariren protagonista bihurtu zela, eta horrek artistaren lehen musa gisa finkatu zuela.   

## Argazki erretratua 
1954. urtean Magnum Photos agentziako kide zen Inge Morath argazkilari austriarrak erretratatu zuen bere Bartzelonako etxean. Saioak bere izaera hurbila eta familiarra atzeman zuen, bere seme-alabez inguratua. Irudi horietako bat Parisko Georges Pompidou Zentroko bildumakoa da.

### Heriotza 
Bartzelonan hil zen 1958. urtean eta Poblenouko hilerrian lurperatu zuten.

## Hil osteko erakusketak 
Hil ostean, Lola Ruiz Picassoren irudiaren inguruko interesa mantendu egin da denboran.  

2021ean Bartzelonako Picasso Museoak ***Lola Ruiz Picasso*** (2021–2022) erakusketa antolatu zuen, bere nebaren musa eta berak hirian utzitako lanen zaindari papera erakutsi zuena.

2023. urtean museo berak *Dolors* izeneko atzera begirakoa eskaini zion. *Pabloren arreba*, bere biografian eta Picassoren obra goiztiarrean bere presentziaren garrantzian sakondu zuena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* «Lola Ruiz Picasso» erakusketa (2021-2022), Bartzelonako Museu Picasson.
* The Artist’s Sister Lola, Picassoren marrazkia, Cleveland Museum of Art-en gordea.