open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Belgikako literatura

thumb|Amélie Nothomb frantsesezko idazlea Bruselako Liburu Azoka batean.
**Belgikako literatura** belgikarrek flandrieraz eta frantses estandarrean idatzitako literatura-lanen multzoa da, Belgikako literaturaren bi zatiketa nagusiak. Belgikako flandiarren literatura neerlanderazko literaturarekin sailka eta azter daiteke, eta frantsesezkoa Frantziako literaturaren kontestuan, hala nola, adibidez, Amélie Nothomben lana aztertzen denean. 

Ez dago Belgikan literatura sariketa nazionalik, bai hizkuntza-literatura apartekoen sari partikularrak.

Belgikako literatura ezezagunagoa, literatura valoniarra, Valonian hitz egiten diren jatorri frantseseko dialekto lokaletan idatzita dago, valonieraz alegia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
New Slains gaztelua

**New Slains gaztelya** edo **Slains gaztelua**, Eskoziako Aberdeenshire konderrian dauden gaztelu baten hondakinak dira, Ipar Itsasoaz gain itsaslabar batean dago, Cruden Bay udalerritik kilometro bat ekialdera dago. Hurbil dagoen Old Slains gaztelutik nabarmendu behar da.

Antzinako gaztelua 1597an Francis Hay, Errolgo 7. dukeak eraikiarazi zuen, eta 1836-1837 artean John Smith arkitektoak berreraikiarazi zuen.

Gaztelua *Drakula* eleberri ospetsuaren Bram Stoker irlandar idazleari lotua dago, 1893-1910 artean Cruden Bay eta gaztelua maiz bisitatu baizituen.
Birk Ruud

**Birk Ruud** (Bærum, 2000ko apirilaren 2 - ) Norvegiako eskiatzaile akrobatikoa da. 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan aire handiko proban urrezko domina irabazi zuen. 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan estilo askeko jaitsieran urrea lortu zuen.

## Ibilbidea 
2016an Gazteen Neguko Olinpiar Jokoak izan ziren Lillehammer hirian eta Ruudek aldapako proban urrezko domina irabazi zuen.

2019ko Munduko Txapelketan aldapako proban zilarra eskuratu zuen. 2018tik aurrera Neguko X Jokoetan hartu du parte aire handiko proban eta urrezko bi domina eta zeilarrezko beste bi eskuratu ditu. 

2022ko Pekingo Jokoetan egin zuen debuta Olinpiar Jokoetan eta aire handiko txapelketa irabazi zuen 69 puntu eskuratuta. Aurreneko aldia zen proba hau jokatzen zena, beraz Birk Ruud dugu espezialitate honetako aurreneko txapeldun olinpikoa.

2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan estilo askeko jaitsieran urrea lortu zuen.

## Txapelketak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gina Ranjičić

**Gina Ranjičić** (Serbia, ? -  1891ko maiatzaren 17an, Biskupec, Eslavonia), egungo Kroazia. Ezagutzera eman den lehenengo poeta eta idazle ijitoa. 250 liburu eta poematik gora idatzi zituen.

## Biografia 
Ginari buruz jakin den gehiengoa Heinrich von Wlislocki-ri esker eman da ezagutzera, Ijitoen Ikerketari buruzko lana egin zuena eta  *Aus dem inneren Leben der Zigeuner* (Ijitoen barruko biziaz) argiratu ere 1892an, kapitulu berezia eskaini zion Ginari “Eine zigeunerische Dichterin”, eta bere poema batzuk ere sartu zituen liburuan romaní-z idatziak. Jakobcic Doktorearen laguntzarekin, Serbiako funtzionarioa, Wlislocki Essek-era joan zen Gina elkarrizketatzera eta harek bere amoranteekin egindako hainbat bidai kontatu zizkien, Balkanetara, Italiara, Afrika Iparraldera, Frantzira e.a. Argitaratzean aditu askok istorio asmatua ote zen zalantzan jarri zuten Ginaren abenturazko bidaia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Quentin Fillon Maillet

**Quentin Fillon Maillet** (Champagnole, 1992ko abuztuaren 16a) biatloian lehiatzen den kirolari frantziarra da. Neguko Olinpiar Jokoetan urrezko lau domina eskuratu ditu.

## Ibilbidea 
Palmares zabala du Munduko txapelketetan. Taldekako probetan hartu izan du parte bereziki, hala errelebotan nola taldekako irteeran. 2015ean izan zuen aurreneko partehartzea eta brontzezko domina eskuratu zuen errelebo proban. 2016an Oslon errelebo mistoan urrezkoa eskuratu zuen eta 2020an Antholzen ere bai.

2018ko Pyeonchangeko Jokoetan aritu bazen ere emaitzak oso apalak izan ziren. 2022ko Pekingo Jokoetan 20 kilometro bakarkako proban eta jarraipeneko proban txapelduna izan zen eta sprintean, errelebo mistoan eta gizonezkoen erreleboan bigarren egin zuen, guztira bost domina eskuratuz.

2026ko Olinpiar Jokoetan urrezko bi domina berri eta brontzezko bat eskuratu zituen.

## Txapelketak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Quentin Fillon Mailleten webgune ofiziala
Pista laburreko abiadura-patinajea 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak 1500 metro

**Pista laburreko abiadura-patinajeko gizonezkoen 1.500 metroko** proba 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan otsailaren 9an lehiatu zen Hiriburuko Estadio Estalian. Hwang Dae-heon Hego Koreako patinatzaileak irabazi zuen urrea. Steven Dubois kanadarrak eskuratu zuen zilarra, bere lehen domina opinikoa, eta Semion Elistratov errusiarrak brontzea. 

Lim Hyo-jun tituluaren defendatzailea eta plusmarkista olinpikoa, orain Txina ordezkatzen duena 2018ko Neguko Olinpiar Jokoetan atleta hegokorear gisa parte hartu ondoren, ez zen probara aurkeztu. Sjinkie Knegt zilarrezko domina eta munduko plusmarkista eta Semion Elistratov brontzezko domina ere sailkatu ziren. Charles Hamelin izan zen pista motzeko abiadurako patinajeko munduko txapelduna 2021ean, 1.500 metroko distantzian. Itzhak de Laat eta Elistratov izan ziren zilarrezko eta brontzezko dominak, hurrenez hurren. Hala ere, atleta onenetako askok ez zuten txapelketan parte hartu. Ren Ziwei 2021-22 Pista Motzeko Abiadura Patinajeko Munduko Kopako liderra zen 1500 metroko distantzian, Joko Olinpikoen aurretik lau lasterketa burututa, Elistratov eta Park Jang-hyuk atzetik zituela.

## Emaitzak 
### Txanda fasea 
### Final laurdenak
### Finals
#### B finala
#### A Finala
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pista laburreko abiadura-patinajea 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak 500 metro

**Pista laburreko abiadura-patinajeko gizonezkoen 500 metroko** proba 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan otsailaren 11tik otsailaren 13ra bitarte lehiatu zen Hiriburuko Estadio Estalian. Hungariako Shaoang Liuk irabazi zuen proba, bere lehen urre olinpikoa. Konstantin Ivlievek, Errusiako Batzorde Olinpikoaren izenean, zilarra irabazi zuen, bere lehen domina olinpikoa. Kanadako Steven Duboisek brontzezko domina irabazi zuen.

Aurrkeo txapelduna Wu Dajing zen. Lim Hyo-jun brontzezko dominaduna ere Joko Olinpikoetarako sailkatu zen, baina Txina ordezkatu zuen Hego Korearen ordez, 2018an egin zuen bezala. Shaoang Liu pista motzeko abiadura-patinajeko munduko txapelduna da 2021ean, 500 metroko distantzian. Semion Elistratov eta Pietro Sighel dira zilarrezko eta brontzezko dominak, hurrenez hurren. Hala ere, atleta onenetako askok ez zuten txapelketan parte hartu. Shaolin Sándor Liu 2021-22 Pista Motzeko Abiadura Patinajeko Munduko Kopako liderra zen 500 metroko distantzian, Joko Olinpikoen aurretik lau lasterketa burututa, Wu Dajing eta Ren Ziwei atzetik zituela. Wu Dajing munduko eta olinpiar plusmarkista ere bada.

## Emaitzak 
### Txandak
### Final laurdenak
### Finalerdiak
### Finalak
#### B Finala
#### A finala
## Kanpo estekak
Pista laburreko abiadura-patinajea 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak 5000 metro erreleboak

**Pista laburreko abiadura-patinajeko gizonezkoen 5.000 metroko errelebo** proba 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan otsailaren 11tik otsailaren 15era bitarte lehiatu zen Hiriburuko Estadio Estalian. Kanadak irabazi zuen urrea, Hego Koreak zilarra eta Italiak brontzea.

Aurreko txapelduna Hungaria zen, eta Txina eta Kanada bigarren eta hirugarren izan ziren 2018an. Herbehereak da pista motzeko abiadurako patinajeko munduko txapelduna 2021ean, Hungaria eta Italia zilarrezko eta brontzezko dominak lortu dituzte, hurrenez hurren. Hala ere, atleta onenetako askok ez zuten txapelketan parte hartu. Kanada 2021-22 Pista Motzeko Abiadura Patinajeko Munduko Kopako liderra zen, Olinpiar Jokoen aurretik lau proba beteta, eta ondoren Hego Korea eta Hungaria.

## Emaitzak 
### Finalerdiak
### Finalak
#### B finala
#### Final A
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jonna Sundling

**Jonna Sundling** (Umeå, 1994ko abenduaren 28a) eskiatzaile suediarra da. 2022ko Olinpiar Jokoetan urrezko domina eskuratu zuen iraupen-eskiko sprint proban eta 2026ko Jokoetan taldekako sprintean..

## Ibilbidea 
2012an Gazte mailako Olinpiar Jokoetako sprint proban zilarrezko domina lortu zuen. Gazte mailako hurrengo Munduko txapeketatan hiru urrezko domina eskuratu zituen eta 2016an jokaturiko 23 urtez azpikoetan ere txapelduna izan zen sprint proban.

Helduen mailan sprint proban espezializatu da eta 2021eko Munduko txapelketan bi urre lortu ondoren 2022ko Pekingo Jokoetan ere txapeldun olinpikoa izan zen bigarrenari alde nabarmena aterata. Ondoren talde sprint klasikoan zilarra lortu zuen eta 4 × 5 km errelebotan brontzea.

2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan urrezko berri bat lortu zuen taldekako sprintean eta zilarrezko bi domina, bakarkako sprintean eta errelebotan.

## Txapelketak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pista laburreko abiadura-patinajea 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak 1000 metro

**Pista laburreko abiadura-patinajeko emakumezkoen 1000 metroko** proba 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan otsailaren 9tik otsailaren 11ra bitarte lehiatu zen Hiriburuko Estadio Estalian.

Tituluaren defendatzailea Suzanne Schulting zen. Kim Boutin zilarrezko domina eta Arianna Fontana brontzezkoa ere sailkatu ziren. Schulting da pista motzeko abiadura-patinajeko munduko txapelduna 2021ean, distantzia guztietan, 1.500 metroak barne. Hanne Desmet eta Courtney Sarault dira zilarrezko eta brontzezko dominak, hurrenez hurren. Hala ere, atleta onenetako askok ez zuten txapelketan parte hartu. Schulting, halaber, 2021-22 Pista Motzeko Abiadura Patinajeko Munduko Kopako liderra zen 1000 metroko distantzian, Joko Olinpikoen aurretik lau lasterketa burututa, Kristen Santos eta Choi Min-jeong atzetik zituela.

## Emaitzak 
### Txanda fasea 
### Final laurdenak
### Finalerdia 
### Finals
#### B finala
#### A Finala
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pista laburreko abiadura-patinajea 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak 1500 metro

**Pista laburreko abiadura-patinajeko emakumezkoen 1.500 metroko** proba 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan otsailaren 16an lehiatu zen Hiriburuko Estadio Estalian.

Tituluaren defendatzailea Choi Min-jeong zen. Kim Boutin brontzezko dominaduna ere sailkatu zen. Suzanne Schulting da 2021eko pista motzeko abiadurako patinajeko munduko txapelduna distantzia guztietan, 1.500 metroak barne. Courtney Sarault eta Xandra Velzeboer dira zilarrezko eta brontzezko dominak, hurrenez hurren. Hala ere, atleta onenetako askok ez zuten txapelketan parte hartu. Lee Yu-bin 2021-22 Pista Motzeko Abiadura Patinajeko Munduko Kopako liderra zen 1500 metroko distantzian, Joko Olinpikoen aurretik lau lasterketa osatuta, Schulting eta Sarault atzetik zituela.

## Emaitzak 
### Final laurdenak 
### Finalerdia
### Finals
#### B finala
#### A Finala
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pista laburreko abiadura-patinajea 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak 3000 metro erreleboak

**Pista laburreko abiadura-patinajeko emakumezkoen 3.000 metroko errelebo** proba 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan otsailaren 9tik otsailaren 13ra bitarte lehiatu zen Hiriburuko Estadio Estalian.

Hego Korea da tituluaren defendatzailea, eta Italia eta Herbehereak bigarren eta hirugarren izan ziren 2018an. Herbehereak dira pista motzeko abiadurako patinajeko munduko txapeldunak 2021ean, eta Frantzia eta Italia zilarrezko eta brontzezko dominak, hurrenez hurren. Hala ere, atleta onenetako askok ez zuten txapelketan parte hartu. Holanda zen 2021-22ko Pista Motzeko Abiadura Patinajeko Munduko Kopako liderra, Olinpiar Jokoen aurretik lau proba beteta, eta ondoren Hego Korea eta Kanada.

## Emaitzak 
### Txanda fasea 
### Finalak
#### B finala
#### A Finala
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kléber (Parisko metroa)

**Kléber** Parisko metroaren geltokia da, Paris udalerriko 16. barrutian dagoena.

## Ikus, gainera 
* Parisko metroa
* Parisko metroaren geltokiak
* 6. linea (Parisko metroa)
* Jean-Baptiste Kléber

## Kanpo estekak 
*  RATPko web gunea
*  Île-de-France Mobilitésko web gunea
Pista laburreko abiadura-patinajea 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak 1000 metro

**Pista laburreko abiadura-patinajeko gizonezkoen 1.000 metroko** proba 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan otsailaren 5etik otsailaren 6ra bitarte lehiatu zen Hiriburuko Estadio Estalian. Ren Ziweik txinatarrak irabazi zuen, bere lehenengo banakako domina olinpikoa. Bere taldekide Li Wenlongek zilarra eskuratu zuen eta Shaoang Liu hungariarrak brontzea. 

Samuel Girard 2018ko txapelduna lehiaketetatik erretiratu zen. 2018ko zilarrezko dominaduna, John-Henry Krueger, Joko Olinpikoetarako sailkatu zen, baina Hungaria ordezkatzen zuen, eta ez AEB, 2018an ordezkatu zuena. Seo Yi-ra brontzezko dominaduna ez zen lehian ari. Shaolin Sándor Liu izan zen pista motzeko abiadurako patinajeko munduko txapelduna 2021ean, 1.000 metroko distantzian. Shaoang Liu eta Pietro Sighel izan ziren zilarrezko eta brontzezko dominak, hurrenez hurren. Hala ere, atleta onenetako askok ez zuten txapelketan parte hartu. Pascal Dion 2021-22 Pista Motzeko Abiadura Patinajeko Munduko Kopako liderra zen 1.000 metroko distantzian, Joko Olinpikoen aurretik lau lasterketa burututa, Hwang Dae-heon (munduko plusmarkista) eta Itzhak de Laat atzetik zituela.

## Emaitzak 
### Txanda fasea 
### Final laurdenak
### Finalerdiak
### Finals
#### B finala
#### A Finala
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bargello

thumb|Bargello eraikin famatuena, Florentziakoa, eta hau bere dorrea da, Torre del Bargello delakoa.
**Bargello** terminoa (lehenago *Barigello*) Erdi Aroko latinetik dator, *Barigildus* lonbardiar jatorriko terminotik. *Barg/Burg* termino germanikoarekin lotua *dago,* bere jatorrizko esanahia "dorre gotortua" edo "gaztelua" delarik.

Italiako Erdi Aroan, *bargello* kapitain militar bati ematen zitzaion izena zen, eta errebolta-aldietan ordena mantentzeaz arduratzen zen; sarritan, diktadura erako agintera ere pasa zitezkeen hiri batzuetan. Bargello delakoaren pareko izen/funtzio parekideak zituzten, segun eta zein hiritan, *Capitano di* *Giustizia* edo *Capitano del Popolo* izeneko kapitainek.

Florentzian, bargelloa atzerritarren artean aukeratu zuten, beste hiri batetik deituriko jaun bat, Podestà karguen kasuan bezala. Bargello hitza kapitainak egoitzatzat zuen jauregitik zetorren, eta jauregi horietako batzuei Palazzo del Bargello esaten zitzaien, zeintzuek espetxe funtzioa ere izan zuten. Jauregi horien artean zenbait hiritakoak izena gorde dute, baina Florentziakoa bertakoa da ezagunena, jauregiaz gain, Bargello Museoaren egoitza delako. Baina beste hiri batzuetakoak ere hala izendatuak dira, hala nola Gubbio hirikoa edo Perugiakoa.

## Ikus halaber 
* Palazzo del Capitano del Popolo
* Bargello jauregia

## Erreferentziak
Ángela López Jiménez

eskuinera|thumb|260px|Iruñeako Udaletxea
eskuinera|thumb|260px|Zaragoza eta Ebro ibaia
**Ángela López Jiménez** (Iruñea, Nafarroa, 1945 &ndash; Zaragoza, 2007ko martxoaren 23a) nafar soziologoa eta feminista izan zen, Zaragozako Unibertsitateko Soziologiako irakasle titularra.

## Bizitza 
Hiri- eta garapen-soziologia lizentziatura Lovainako Unibertsitate Katolikoan eta Soziologiako doktoretza Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean osatu zuen.

### Lan ibilbidea 
1976an, Zaragozako Unibertsitateko Soziologia Sail hasiberrian sartu zen. Sail horretan, hazkundea bultzatu zuen Teruel eta Huescako Unibertsitate Eskoletara zuen eragina zabalduta, horiexek ere Lópezek zuzenduak zuzendaritza lortu zuenean.

1979an, eratze-ekitaldiaren anfitrioia izan zen, eta fundatzaileetako bat, Andaluziako, Kataluniako eta Aragoiko soziologia-elkarteetako ordezkariekin batera, Zaragozako Ekonomia Zientzien Fakultatean bildu zen, Espainiako Soziologia Federazioa (FES) sortzeko. Soziologiako Espainiako Lehen Biltzarra egiteaz arduratu zen, Zaragozan, FES eratu eta bi urtera, 1981eko irailaren amaieran. Emakumeen Iritzi Klubaren sortzaile eta lehen pesidentea izan zen.

90eko hamarkadaren erdialdean, aitzindaria izan zen Zaragozako HAPOren (Hiri Antolamenduko Plan Orokorra) erreformaren inguruko eztabaidan, soziologiatik abiatuta egin zuen ekarpena.

2000tik 2007ra, Aragoiko Ekonomia eta Gizarte Kontseiluko presidentea izan zen.

2005ean GSIC (Ikerketa Zientifikoko Talde Soziologikoa) sortu zuen.

Zaragozako Unibertsitaterako Soziologiako doktorego-programa lortu zuen eta hurrengo edizioetan zuzendu egin  zuen. Zaragozako Unibertsitateko Hirigintza Masterreko irakaslea ere izan zen, eta irakasle gonbidatua Espainiako eta nazioarteko unibertsitateetan, hala nola Guatemalako Rafael Landívar Unibertsitatean, Peruko Unibertsitate Katoliko Pontifizioan edo Suediako Upsalako Unibertsitatean.
* *Arte y Parte: Jóvenes, cultura y compromiso* (LAS TRES SORORES, 2000).

## Bizitza pertsonala 
Timothy Bozman Zaragozako Unibertsitateko Filologiako irakaslearekin ezkondu zen eta Paloma Bozman López alaba izan zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
María Itziar Urrutia San Antón

eskuinera|thumb|260px|Bilbo, Euskalduna Jauregia
**María Itziar Urrutia San Antón** (Bilbo, Bizkaia, 1959ko uztailean) bizkaitar zuzendari exekutiboa (CEO) da; Sener, Ingeniaritza eta Teknologia taldeko nazioarteko zuzendari nagusia.     

## Bizitza 
Arkitekturan graduatu zen Madrilgo Unibertsitate Politeknikoan, 1986an hasi zen  Euskal Y-aren Lurraldearen Arloko Planaren eta Bilboko Euskalduna Jauregiaren proiektuaren zuzendari. 1998 eta 2010 urteen artean, Gestec Proiektuak Kudeatzeko Sozietatea zuzendu zuen. 2013an talde horretako Fundazioaren patronatuan sartu zen. Halaber, Innobasqueko Ekoberrikuntzako aditu-batzordearekin eta Tecnaliako Industria eta Garraio Kontseiluarekin lankidetzan aritu zen.  

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2013 VII. AED Enpresa Saria, Bizkaiko Enpresaburuen eta Zuzendarien Elkarteak emana.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Brigette Lacquette

**Brigette Lacquette** (1992ko azaroaren 10a) Kanadako izotz hockey jokalaria da, gaur egun PWHPAko Calgary sekzioan eta Kanadako selekzioan jokatzen du, defentsan. 

2015eko IIHF Emakumeen Munduko Txapelketan parte hartu zuen. 2015eko udazkenean, Lacquette CWHLko Calgary Infernoan sartu zen.2018an, Lacquette Kanadako emakumezkoen hockey talde olinpikoan jokatu zuen lehen nazioetako emakumea izan zen. Bere lorpena omentzeko, 2018an Hockey Aretoko aniztasunaren erakusketan sartu zen Lacquetteren hockey-makila olinpikoa. Sarah Nurse eta Hanna Buntonekin batera, Lacquette batu zitzaien Elle Canadaren azalean (2021eko ekainean).2021eko abenduan, Lacquette Chicago Blackhawks-ek ere kontratatu zuten Western Hockey Ligako klubetako jokalariak estaltzen zituen eskaut gisa.

## Kirol ibilbidea 
Lacquette Manitobako Bisonte Unibertsitatea]]n eta NCAA mailan jokatu du Minnesota-Duluth-eko Unibertsitatean. Shannon Miller-ek, Minnesotako Duluth-eko Unibertsitateko hockey-entrenatzaile ohiak, Lacquette "gure programan inoiz lortu duen talentu naturalen jokalaria" dela deskribatu du.[9] Lacquette UMD hockeyaren historiako lehen ojibway/anishnabea izan zen.

## Boluntario lana 
Lacquette Classroom Champions kirol tutoretza erakundeko kirolari bazkidea da. Erakundearen "Circle" programako parte-hartzaile gisa, kirolariak eta indigenen ondareko gazteak lotzen dituena, Lacquette-k Inglewood-eko (Eagle Lodge) Family School-eko Piitoayis (Eagle Lodge) Family School-eko haurrei tutoretza eman die.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marianne Noack

**Marianne Noack** (Rostock, Alemania, 1951ko urriaren 5a) gimnasta artistiko alemaniarra da, Ekialdeko Alemaniarekin lehiatuz, 1970ean taldekako txapelketan munduko txapeldunorde izatea lortu zuena.

## Kirol ibilbidea 
JJ. OO. Mexikoko 1968k taldekako lehiaketan brontzea lortzen du, Sobietar Batasunaren eta Txekoslovakiaren ondoren, bere bikotekideak izanik: Maritta Bauerschmidt, Karin Janz, Magdalena Schmidt, Ute Starke eta Erika Zuchhold.

1970eko Ljubljanako Munduko Kopan zilarra lortu zuen taldekako lehian, Sobietar Batasunaren ostean eta Txekoslovakiaren aurretik (brontzea), bere taldekideekin: Angelika Hellmann, Karin Janz, Richarda Schmeißer, Christine Schmitt eta Erika Zuchold.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Elena Horvat

**Elena Horvat** (hungarieraz: Ilona Horváth, geroago Florea, 1958ko uztailaren 4a) erretiratutako arraunlari errumaniarra da. Munduko txapelduna eta urrezko domina olinpikoa da kaxarik gabeko bikotean.

## Ibilbidea 
Errumaniako Kirol eta Olinpiar Batzordearen (COSR) datu-basearen arabera, Horvatek Bukaresten hasi zuen bere ibilbidea "Viitorul" kirol Klubean, eta gero Steauara transferitu zuten. Txapelketa nazional bat irabazi zuen eta 1980ko Moskuko Olinpiar Jokoetan parte hartu ahal izan zuen erreserba gisa. Emaitza bikainak lortu zituen munduko hainbat txapelketetan. Moskuko Olinpiar Jokoen ondoren, Horvathek Errumaniako talde nazionalean jarraitu zuen beste ziklo olinpiko batean, eta nazioarteko estropada garrantzitsuetan parte hartzen jarraitu zuen. Orduan, 1981ean, Munduko Txapelketa bisitatu zuen Munichen, eta handik brontzezko sari bat ekarri zuen, zuzendaritzarik gabeko deuzeen konpentsazioan irabazia.

1982ko Lucernako munduko txapelketan brontzea jaso zuen lau hankan, norabide gorabeheratsuarekin.

1983an, Duisburgeko Munduko Txapelketan, zilarrezko domina lortu zuen zuzendaritzarik gabeko bi txapelketatan.

Binakakoan txapelketa nazionaletako 10 titulu irabazi zituen, eta 1984ko Udako Olinpiar Jokoetan Rodica Arbarekin batera lemarik gabeko 1.000 metroetan urrea irabazi ondoren, 1985. urteko Munduko Txapelketetan ere urrezko domina irabazi zuen, eta "urteko Atleta Onena" izendatu zuten Errumanian.

Zoltan Beczek adierazi zuen Los Angelesko Joko Olinpikoen aurretik Errumaniak ez zuela domina olinpikorik arraunean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sara Renner

**Sara Renner** (Golden, Kanada, 1976ko apirilaren 10a) iraupen-eskilaria zen. 4 Olinpiar Jokotan parte hartu zuen bere kirol-karreran zehar (1994tik 2010ra). Zilarrezko domina lortu zuen 2006ko Turingo Neguko Olinpiar Jokoetan.

## Bizitza 
Sara Renner Assiniboine Lodge urrunean hazi zen, Britainiar Columbia probintziako mugan. Bere gurasoek hiru hamarkada eman zituzten altitude altuko gremioan, eta gaztaroa bertan ematen du eskiatzeko bere arrakastagatik. 

2001ean Renner Nordic Nudes izeneko egutegi batean agertu zen, Kanadako eski talde nordikoarentzat dirua biltzen laguntzeko. Beckie Scott, Milaine Thériault, Jaime Fortier eta Amanda Fortier taldekideek nude egutegia ezarri zuten.

Renner Thomas Grandi alpinista italiarrarekin ezkonduta dago. 

2006ko irailaren 18an, Rennerrek adierazi zuen Thomas Grandi senarrarekin ume bat izateko asmoa. Renner bere haurra jaio ondoren itzuli zen, eta emakumezkoen taldea Vancouver 2010era gidatu zuen.

2007ko otsailaren 2an, Rennerrek Aria izeneko neska bat erditu zuen Banffeko ospitale batean, Albertan. Bera eta Grandi Canmoren bizi dira, Albertan.

### Ibilbidea 
1994tik 2010era arte lehiatu zuen. 4 Olinpiar Jokotan eta 5 Munduko Txapelketatan hartu zuen parte. Bere lorpen handiena 2006ko Neguko Olinpiar jokoetako zilarrezko domina taldekako esprintean eta 2005eko Munduko Txapelketan lortutako brontzezko domina banakako esprintean dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Beatriz González Calderón

eskuinera|thumb|260px|biolontxeloa
**Beatriz González Calderón** (Cádiz, Andaluzia, 1985), biolontxelo-jolea eta gaztetatik Sevillan bizi den orkestra zuzendaria.

## Biografia 
ezkerrera|thumb|200px|Txikitan piano azpian lo
Pianistaren alaba da. Gurasoek gorra zela uste zuten, txikitan pianoaren azpian lo egiten zuelako. Bere jaioterrian, Cádizen, lau urte zituela, musika-ikasketak hasi zituen, eta hurrengo ikasturtean biolontxeloa jotzen hasi zen. Israel Fausto Martínez Melero eta Ivo Isaac Cortés Monteroren eskutik, Cadizko eta Sevillako kontserbatorioetan ikasi zuen, goi-mailako maila osatu arte.

Hobetzeko zenbait irakaslerekin ikastaroak egin zituen, hala nola César Jiménez, Lluis Claret, Álvaro Campos eta Catherine Rgidaria –Pryce-rekin

Sevillako Errege Orkestra Sinfonikoaren Lagunen Elkarteak (AAROSS) beka eman zion 2002an eta 2004an. Beka horri esker, Luiza Nancuk eta Andreas Greger-en eskolak jaso zituen Barenboim-Said Fundazioaren Orkestra Ikasketen Akademian.

2003 eta 2008 bitartean, Andaluziako Orkestra Gaztekoa izan zen. Biolontxelo-jole ospetsuen eskolak jaso zituen, hala nola Álvaro Fernández, Gretchen Talbot, Mick Stirling eta Israel Martínez. Europako hainbat ekitalditan parte hartu zuen, Michael Thomas, Gloria Isabel Ramos, Enrique Mazzola, José Luis Temes, Pablo González eta Daniel Barenboim-en zuzendaritzapean. Geroago bera gonbidatu zuten biolontxelo-irakasle gisa orkestra-talde horretarako.

Manuel de Falla de Cádiz orkestrarekin aritu da, José Luis López Arandaren eta Juan Luis Pérez Garcíaren zuzendaritzapean. Sevillako Errege Orkestra Sinfonikoko kide ere izan da, eta, besteak beste, George Pehlivanian, Anne Manson, Ralf Weikert, Antoni Ros-Marbá, Pedro Hallfter eta John Axelroden zuzendaritzapean egon da.

Masterra egin zuen Kultur Kudeaketan, eta Juan Luis Pérezekin orkestra-zuzendaritzako teknika hobetu zuen.

Antzerkian ere interesa zuenez, eszenografia ikasi zuen Arte Dramatiko Eskolan eta Interpretazio-eskolak jaso zituen Sevillako Haize Hegoa eskolan. *Niños Perdidos* konpainiako musikal batean parte hartu du.

## Lan ibilbidea 
Ganbera-musikako bikotea osatzen du aitarekin, Alberto González Calderón piano-jolearekin, eta errepertorio zabala du.

21 urterekin bere taldea sortu zuen. Beste zerbait egin nahi zuen, kontua ez zen beste ohiko orkestra bat egitea. Horrela sortu zen Almaclara orquestra. 2007an, Almaclara harirako kuartetoa ere sortu zuen, eta zuzendaritza exekutibo eta artistikoaz arduratzen da. Gainera, txeloa jotzen du. 2008ko martxoan egin zuen lehen emanaldia jendaurrean, hurrengo urtetik aurrera garrantzi handiagoa hartuz. Emakumez osatutako ganbera-orkestra honek hainbat obra biltzen ditu, klasizismotik XX. mendera bitartekoak. 2014az geroztik, taldeak Inés Rosales Fundazioaren laguntza duenez, Almaclara Inés Rosales izena du.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* La Directora. Almaclara, 2008.
* Beatriz González Calderón, directora de la orquesta Almaclara-Inés Rosales, Alejandro Martín. Diario de Sevilla, 23 de enero de 2018.

## Kanpo estekak 
* Almaclara , 4 txelo, Allelluia-W.Boyce
Rachael Taylor

**Rachael Taylor** (Ballarat, 1976) arraunlari australiarra da.

## Ibilbidea 
Zilarrezko domina olinpikoa irabazi zuen lemazain gabeko bikoan Kate Slatter-ekin 2000.urtean, Sydney-en. 

1999an brontzezko domina irabazi zuen Munduko Arraun Txapelketan. 2002an zilarrezko domina bereganatu zuen, zortzikoan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ragnhild Haga

**Ragnhild Haga** (Holter, 1991ko otsailaren 12a) Norvegiako kirolari bat da, iraupen-eskian lehiatzen dena.

2018ko Pyeongchangeko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen, eta urrezko bi domina lortu zituen, 10 kilometroko probetan eta erreleboetan (Ingvild Flugstad, Astrid Jacobsen eta Marit Bjørgenekin batera).

## Bizitza 
### Ibilbidea edo Olinpiar Jokoetako emaitzak 
## Kanpo estekak 
* «Ragnhild Haga» *weltski.de* (alemanez).
* «Ragnhild Haga». *olympedia.org* (ingeleraz).
* «Ragnhild Haga».
Chevaleret (Parisko metroa)

**Chevaleret** Parisko metroaren geltokia da, Paris udalerriko 13. barrutian dagoena.

## Ikus, gainera 
* Parisko metroa
* Parisko metroaren geltokiak
* 6. linea (Parisko metroa)

## Kanpo estekak 
*  RATPko web gunea
*  Île-de-France Mobilitésko web gunea
Elwira Seroczyńska

**Elwira Seroczyńska** (1931ko maiatzaren 1a - 2004ko abenduaren 24a) Poloniako abiadura handiko patinatzailea izan zen.

Poloniako Wilno hirian (orain Vilnius, Lituania) jaio zen. Estatuko Administrazio eta Ekonomia Eskolako Graduatua Elblg-en (1951), Poloniako Allround Txapeldun bihurtu zen lehen aldiz 1952an. Noizbait Poloniako Allround Txapeldun bihurtu zen bost aldiz, azkena 1963an. Bere titulu orokorrez gain, distantziako 17 titulu irabazi zituen (batzuek 1953ko lehiatik kanpoko 1000 metroko lasterketa ere kontatzen dute titulu gisa) eta 16 errekor ofizial ezarri zituen. Bitxia bada ere, Poloniako txapelketetan patinatutako zenbait konbinazio ez ziren inoiz poloniar errekortzat hartu, distantzia patinatuen konbinazioa zela eta. Patinatzaile lanetan aritu zen bitartean, Stal Elbl«g» (1950 – 1953), FSO-Stal Warszawa (1954 – 1957) eta Sarmata Warszawa (1957 – 1964) taldeetako kide izan zen. 1960ko Neguko Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina irabazi zuen 1.500 metrokoan. 1962ko Munduko Txapelketan, Imatran, urrezko domina bat irabazi zuen 500 metrokoan. Patinatzaile karrera egin ondoren, Varsoviako Gorputz Hezkuntzako Akademian (1972) ikasi zuen, non maisutza bat lortu zuen eta Poloniako patinaje taldeko entrenatzaile bihurtu zen. Londresen hil zen, Erresuma Batuan, 73 urte zituela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mariana Rossi

**Mariana Rossi** (Vicente López, Buenos Aires, 1979ko urtarrilaren 2a) belar-hockey jokalaria da. Brontzezko domina lortu zuen 2008ko Pekíneko Joku Olinpikoetan.

## Bizitza 
### Ibilbidea 
Las Leonas Argentinako emakumezkoen selekzioaren parte da, eta 2010eko Munduko Kopa irabazi zuen Rosarion (Argentina). 2008ko Olinpiar Jokoetan brontzezko domina eta Champions Trophyn (2008 eta 2010) urrezko bi domina ere eskuratu ditu. Junior mailako selekzioarekin, Txileko Panamerikar Jokoetako urrezko domina ere eskuratu zuen, 1997an, eta brontzezkoa urte bereko Munduko Kopan, Seongnamen, Korean.

Eskuratutako tituloak (selekzioarekin):

* **1997** - Urrezko domina Junior Joko Panamerikarretan (Santiago, Txile).
* **1997** - Brontzezko domina Junior Mailako Munduko Kopan (Seongnam, Korea).
* **2008** - Urrezko domina Champions Trophyn (Mönchengladbach, Alemania).
* **2008** - Brontzezko domina Olinpiar Jokoetan (Pekin, Txina).
* **2010** - Urrezko domina Champions Trophyn (Nottingham, Ingalaterra).
* **2010** - Urrezko domina Munduko Kopan (Rosario, Argentina).
* **2013** - Urrezko domina Panamerikar Kopan (Mendoza, Argentina).
* **2014** - Brontzezko domina Munduko Kopan (Haga, Herbehereak).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Joan-Ramon Laporte

**Joan-Ramon Laporte i Roselló**  (Bartzelona, 1948) Bartzelonako farmakologia ikertzailea eta katedraduna da, Josep Laporte i Sala unibertsitate irakaslearen semea. Farmakologiako katedraduna izan da Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan, eta Vall d 'Hebrongo Unibertsitate-Ospitaleko farmakologiako burua da. Osasunaren Mundu Erakundearen (OME) zentroko laguntzailea ere bada. Butlletí Groc-eko zuzendaria da.

Kataluniako Farmakologia Institutuko zuzendaria, bere esperientzia medikamentuen nahi gabeko ondorioen aurkikuntzaren eta ebaluazioaren alorrean garatu du. Ikertu eta aztertu ditu medikamentuen erabilera eta auditoretza. Sendagai berrien ebaluazio-protokolo eta ebaluazio-txostenen kontuetan aditua da. Sendagaien ikerketa-protokolo zorrotzen defendatzailea da.

2012ko Kataluniako Parlamentuko hauteskundeei dagokienez, 78. zenbakia izan zen, ICV-EUiA Bartzelonako barrutiko zerrendatik independente gisa, eta 2015. urtean Barcelona en Comú aldeko manifestua sinatu zuen.

Farmakologia alorreko ehunka artikulu zientifiko argitaratu ditu. Dibulgazio lanetan ere nabarmendu da, hainbat hitzaldi publikotan parte hartuz eta prentsan artikuluak argitaratuz eta elkarrizketei erantzunez.

Oihartzun handia izan zuen 2022ko otsailean Espainiako txertoen kudeaketari eta txertaketa-planari buruzko Diputatuen Kongresuko Ikerketa  Batzordearen aurrean egin zuen agerraldiak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* TV3.cat, *Singulars*: Joan-Ramon Laporte.
* Ramon Laporte-PubMed-erako artikuluak
Molly Seidel

**Molly Seidel** (1994ko uztailaren 12a) distantzia luzeko korrikalari estatubatuarra da. Seidelek Estatu Batuak ordezkatu zituen Great Edinburgh Cross Country-n 2012, 2013 eta 2018an. Bere lehen maratoian, Seidel bigarren sailkatu zen 2020ko AEBetako maratoiko proba olinpikoetan. Geroago, Seidelek brontzezko domina irabazi zuen bere karrerako hirugarren maratoia besterik ez zenean 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan Tokion.

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anna Ancher

**Anna Ancher** (Skagen, 1859ko abuztuaren 18a - *ibidem*, 1935eko apirilaren 15a) daniar margolaria izan zen.

Marrazketa ikasi zuen hiru urtez Kopenhagen, eta bere estiloa garatu zuen koloreek argi naturalean duten erlazioari erreparatuz. Gero Parisen ikasi zuen eta Pierre Puvis de Chavannes izan zuen maisu. 1880an Michael Ancher margolariarekin ezkondu zen.

Nahiago izan zuen Skageneko jendearen, batez ere arrantzaleen, emakumeen eta haurren, eguneroko bizitzako eszenak eta barrualdeak margotu. Skagengo artisten kolonia osatu zutenen jatorrizko margolari bakarra izan zen.

## Iruditegia 

Anna Ancher, self-portrait, c. 1877–78.jpg|Autoerretratua, ca. 1877–78
Syende fiskerpige.jpeg|*Syende fiskerpige*, (*Josten ari den arrantzalearen emaztea*, 1890)
Anna Ancher - Harvesters - Google Art Project.jpg |*Uzta-biltzaileak*, 1905
Anna Ancher3.jpg| *Fru Ane Brøndum i den blå stue* (*Artistaren amaren erretratua*, 1913)
Anna Ancher1.jpg|*Solskin i den blå stue* (*Eguzkiaren argia gela urdinean*, 1891)
Anna Ancher Pigen i koekkenet 1883-86.jpg|*Pigen i køkkenet* (*Neska sukaldean* c. 1886)
PluckingTheGeese AnnaAncher.jpg|*Gabonetako antzara lumatzen*, 1904
Anna Ancher - Interieur mit Mohnblumen und lesender Frau (Lizzy Hohlenberg) 1905.jpeg|*Interiør med røde valmuer* (*Barrualdea mitxoletekin eta emakumea irakurtzen*, 1905
Young Girl Before a Lit Lamp (Anna Ancher).jpg|*Neska gaztea piztutako lanpara baten aurrean*, 1887
Anna Ancher - A Funeral - Google Art Project.jpg|*Hileta bat*, 1891
Living room with lilac curtins and blue Clematis.jpg|*Stue med lyseblå gardiner og blå Clematis* (*Gortina urdin argiak eta klematis urdinak dituen egongela*, 1913) 
Anna Ancher-Interior With The Painter's Daughter Helga Sewing.jpg |*Margolariaren alaba, Helga, barruan josten*, 1890
Evening Prayer (Anna Ancher).jpg|*Gaueko otoitza*, 1888
Anna Ancher - På havebænken - HAF 2002.jpg
Anna and Michael Ancher looking at their work.jpg
Mission Meeting at Fyrbakken in Skagen.jpg

## Kanpo estekak
Antonella Palmisano

**Antonella Palmisano** (1991ko abuztuaren 6a) ibilketa atletikoan aditua den atleta italiarra da da, 2017ko Munduko Txapelketan 3.a, 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan 4.a eta 2015eko Munduko Txapelketetan 5.a 20 km-ko lasterketan. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan urrezko.domina lortu zuen.

## Nazioarteko emaitzak 
## Titulu nazionalak 
Nazio mailako **9** txapelketa irabazi zituen senior mailan.

* Italiako Atletismo Txapelketa
** 10 km oinezko errepidea: 2014, 2018, 2020 (3)
** 20 km oinezko errepidea: 2014 (1)
* Italiako Pista Estaliko Atletismo Txapelketa
** 3000 metroko ibilbidea : 2013, 2015, 2017, 2018, 2019 (5)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Liu Hong

**Liu Hong** (987ko maiatzaren 12a) ibilketa atletikoan aditua den atleta txinatar bat da. 20kmko munduko errekorra du 1:24:38 orduko denborarekin, 2015ean ezarria.

Liuk hainbat domina irabazi ditu Atletismoko Munduko Txapelketan, 2011n, 2015ean eta 2019an hiru urrezko domina eta 2009an eta 2013an zilarrezko bi. Udako Olinpiar Jokoetan laugarren sailkatu zen 2008an eta 2012an. Liu 2016ko Olinpiar Jokoetako 20 km-ko urrezko domina da. Liuk bi aldiz urrezko domina irabazi zuen Asiako Jokoetan, 2006an eta 2010ean. IAAF World Race Walking Kopan txapeldunorde izan zen 2014an. Bere hasierako karreran, 2006an Munduko Junior mailako txapelduna izan zen.

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sandra Arenas

**Sandra Lorena Arenas Campuzano** (Pereira, Kolonbia, 1993ko irailaren 17a) ibilketa atletikoan aditua den atleta kolonbiarra da. Tokioko 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina irabazi zuen 20 kilometroko lasterketan. Londresko 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen 20 kilometroko lasterketan.

2012ko maiatzean, Arenasek emakumezkoen 10 kilometroko proba (junior proba) irabazi zuen 2012ko IAAF World Race Walking Cup-en Saransken, Errusian. 2012ko uztailean, Arenasek brontzezko domina irabazi zuen 2012ko Atletismoko Junior mailako Munduko Txapelketan 10 km-ko ibilaldi proban, 45:44,46 denborarekin. Arenas 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan 32. postuan sailkatu zen 20 km-ko lasterketan 1:33:21 denborarekin. 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan 32. postuan sailkatu zen berriro, 1:35:40ko denborarekin; 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan bigarren postuan sailkatu zen, 1:29:37ko denborarekin.

## Nazioarteko emaitzak 
## Marka pertsonalak 
### Pista 
* 5000 m: **23:18.0** (ht) –  Guarne, 2012ko irailaren 23a
* 10.000 m: **44:58,26** –  São Paulo, 2014ko abuztuaren 1a
* 20.000 m: **1:31:46,9** (ht) –  Santiago, 2014ko martxoaren 13a

### Errepide ibilaldia 
* 10km: **45:17** -  Salinas, 2012ko martxoaren 17a
* 20km: **1:30:18** -  Taicang, 2014ko maiatzaren 4a

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Abdi Nageeye

**Abdi Nageeye** (1989ko martxoaren 2a) Herbehereetako distantzia luzeko korrikalari somaliar-holandar bat da, 2020ko Olinpiar Jokoen maratoian zilarra irabazi zuena.

2024an irabazi zuen lehenengo World Major maratoia, New Yorkekoa hain zuzen ere. Aurrez maratoi berean hirugarren egina zen 2022an.

## Nazioarteko emaitzak 
## Marka pertsonalak 
* Maratoi erdia - 1h00:24, Marugame, 2019ko otsailaren 3a, NR
* Maratoia - 2h06:17, Rotterdam, 2019ko apirilaren 7a, NR

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bashir Abdi

**Bashir Abdi** (1989ko otsailaren 10a) somalian jaiotako belgikar atleta bat da, distantzia luzeko lasterketetan espezializatua. 

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan maratoian brontzezko domina irabazi zuen. 2018ko Europako Atletismo Txapelketan ere zilarrezko domina izan zen 10.000 metroko proban. 2022ko munduko txapelketan ere brontzezko domina eskuratu zuen.

2024ko Udako Olinpiar Jokoetan txapeldunordea izan zen.

## Nazioarteko emaitzak 
## Kros lasterketak 
* 2011: (brontzea) Belgikako kros txapelketa
* 2012: (urrea) Belgikako kros txapelketa
* 2013: (zilarra) Belgikako kros txapelketa (10.075 m) – 32.27
* 2013: (urrea) Sylvestercross (10.400 m), Soest – 35.02

## Marka pertsonalak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rosalynn Carter

**Eleanor Rosalynn Carter** (Plains, Georgia, 1927ko abuztuaren 18a - *ibidem*, 2023ko azaroaren 19a) James Carterren emaztea eta AEBetako lehen dama izan zen 1977 eta 1981 artean.

Smith abizenarekin jaio zen eta 1946an Jimmy Carterrekin ezkondu zen eta lau seme-alaba izan zituzten. Bere senarraren aholkularia izan zen bere lehendakaritzan, eta kabinetearen bileretara joan zen. Atzerrira ere bidali zuten ordezkari gisa, batez ere Latinoamerikara. Kausa humanitarioen defendatzailea izan zen, batez ere osasun mentalaren defendatzailea.

## Kanpo estekak
Jonathan Hilbert

**Jonathan Hilbert** (1995eko apirilaren 21a) ibilketa atletikoan aritzen den alemaniarra da. Gizonezkoen 50 kilometroko ibilketan zilarrezko domina irabazi zuen 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan Tokion, Japonian. 2019an, gizonezkoen 50 kilometroko ibilketan parte hartu zuen 2019ko Dohan (Qatarren) ospatutako Munduko Atletismo Txapelketan eta 23. postuan amaitu zuen.

2014an, gizonezkoen 10.000 metroko ibilaldian parte hartu zuen 2014ko atletismoko junior mailako munduko txapelketan, Eugene-n (Oregon, AEB). 2017an, 6. postuan amaitu zuen gizonezkoen 20 kilometroko ibilaldian 2017ko 2017ko Europako Atletismoko U23 Txapelketan, Bydgoszczen, Polonian.

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Evan Dunfee

**Evan Dunfee** (1990eko irailaren 28a) Kanadako atleta da, ibilketa lasterketan aditua. Olinpiar eta Munduko dominak lortu zituen, Dunfeek Kanadako errekorra ezarri zuen lehen aldiz 50 kilometroko lasterketan (3:41:38an) 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan, eta laugarren postuan sailkatu zen. 2019ko Munduko Atletismo Txapelketan eta 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan brontzezko dominak irabazi zituen, biak ala biak 50 km-ko proban aurkeztu zen azken aldian.

## Nazioarteko emaitzak 
## Marka pertsonalak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Emma Oosterwegel

**Emma Oosterwegel** (1998ko ekainaren 29a) Herbehereetako atleta bat da, heptatloian espezializatua. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan brontzezko domina irabazi zuen, emakumezkoen heptatloian lehiatuz. Deventer-en jaio zen, eta Wageningen Unibertsitateko Lur, Ur eta Atmosferako ikaslea da.

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Brigid Kosgei

**Brigid Jepchirchir Kosgei** (1994ko otsailaren 20a) 2018 eta 2019ko Chicagoko maratoiak eta 2019 eta 2020ko Londresko maratoiak irabazi zituen kenyar maratoi korrikalaria da. Tokioko Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina eskuratu zuen.

## Biografia 
Kenyako Elgeyo-Marakwet konderrian jaio zen eta sei anai-arreba ditu. Pamela ahizpa gurpildun aulkiko lasterkaria da.

17 urte zituela gaur egun senar duen Matthew Kosgeirekin hasi zen korrika entrenatzen. Korritu zituen lehenengo bederatzi maratoietatik zortzitan bigarren egin zuen. 2017an irabazi zuen lehenengo maratoia, Bogotán, Kolonbian.

Lehenengo World Marathon Majors lasterketa 2017an Bostonen egin zuen eta zortzigarren amaitu zuen. Urte berekoko Chicagoko maratoian bigarren egin bazuen ere marka bikaina ezarri zuen, 2:20:22, Chicagoko maratoiaren historian bigarren marka onena. 2018an Chicagoko maratoia irabazi zuen eta Londresko maratoian bigarren egin zuen. Sexu mistoko lasterketan korritzen duten emakumeen maratoiaren munduko errekorra du, 2:14:04ko denborarekin 2019ko urriaren 13an Chicagoko maratoian. 2018-2019 denboraldiko World Marathon Majors sailkapen nagusiko txapelduna izan zen.

2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetako maratoi proban bigarren sailkatu zen, Peres Jepchirchir herrikidearen atzetik.

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dawid Tomala

**Dawid Tomala** (Tychy, 1989ko abuztuaren 27a) ibilketa atletikoan aditua den atleta poloniarra da eta egungo txapeldun olinpikoa da 50km-ko ibilketan, Tokioko 2020ko Olinpiar Jokoetan urrea irabazita. Gainera, bere herrialdea ordezkatu zuen Londresko 2012ko Olinpiar Jokoetan 19. postuan amaitu zuen 20 kilometroko ibilketan.

Tomala 2003an hasi zen lasterketetan Poloniako Bieruneko UKS Maraton Korzeniowski klubean. Bere aita Grzegorz Tomalak entrenatzen du.

## Nazioarteko emaitzak 
## Marka pertsonalak 
**Outdoor**

* 3000 m oinez – 10:56,98 (Šamorín 2018)
* 5000 m oinez - 19:16,93 (Gdańsk 2013)
* 10.000 m oinez - 40:17,62 (Lublin 2018)
* 10&nbsp;km oinez – 40:11 (Katowice 2013)
* 20&nbsp;km oinez – 1:20:30 (Olomouc 2013)

**Indoor**

* 3000 m oinez - 10:58,89 (Glasgow 2018)
* 5000 m oinez – 19:13.16 (Spała 2013)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Brian Aldiss

**Brian Wilson Aldiss** (East Dereham, Norfolk, 1925eko abuztuaren 18a - Oxford, 2017ko abuztuaren 19a) ingeles zientzia-fikziozko idazlea izan zen.

Bigarren Mundu Gerran parte hartu zuen eta Birmanian borrokatu zen. Gerra ostean, Oxfordeko liburu-denda batean lan egin zuen, eta gerran izandako esperientzian oinarritu zen eleberri bat idazteko. Zientzia fikziozko bere lehen istorioak aldizkarietarako idatzi zituen. Bere lanak H. G. Wells zientzia fikzioaren aitzindariak eragin handia izan zuen. Steven Spielbergen *A.I. Artificial Intelligence* filma inspiratu zuen "Supertoys Last All Summer Long" istorio laburra idatzi zuen.

Bi Hugo sari eta Nebula sari bat jaso zituen.

## Lanak 
### Eleberriak 
* *The Brightfount Diaries* (1955)
* *Non-Stop* (1958)
* *The Interpreter* (EB), edo *Bow Down to Nul* (AEB) (1960)
* *The Male Response* (1961)
* *The Primal Urge* (1961)
* *Hothouse*, edo *The Long Afternoon of Earth* (1962)
* *Greybeard* (1964)
* *The Dark Light Years* (1964)
* *Earthworks* (1965)
* *An Age*, edo *Cryptozoic!* (1967)
* *Report on Probability A* (1968)
* *Barefoot in the Head* (1969)
* *Horatio Stubbs* saila:
*# *The Hand-Reared Boy* (1970)
*# *A Soldier Erect* (1971)
*# *A Rude Awakening* (1978)
* *Frankenstein Unbound* (1973)
* *The Eighty Minute Hour*, edo *The 80 minute Hour* (1974)
* *The Malacia Tapestry* (1976)
* *Brothers of the Head* (1977)
* *Enemies of the System* (1978)
* ''Moreau's Other Island*, edo *An Island Called Moreau* (1980)
* *Squire Quartet* saila:
*# *Life in the West* (1980)
*# *Forgotten Life* (1988)
*# *Remembrance Day* (1993)
*# *Somewhere East of Life* (1994)
* Helliconia Trilogia:
*# *Helliconia Spring* (1982)
*# *Heliconia Summer* (1983)
*# *Helliconia Winter* (1985)
* *Ruins* (1987)
* *The Year Before Yesterday*, edo *Cracken at Critical* (1987)
* *Dracula Unbound* (1991)
* *White Mars or, the Mind Set Free Little* (1999) Roger Penroserekin batera
* *Super-State* (2002)
* *The Cretan Teat* (2002)
* *Affairs at Hampden Ferrers* (2004)
* *Sanity and the Lady* (2005)
* *Jocasta* (2006)
* *HARM* (2007)
* *Walcot* (2010)
* *Finches of Mars* (2012)
* *Comfort Zone'' (2013)

## Kanpo estekak
Kanadako literatura

**Kanadako literatura** kultura anitzeko herrialde bateko literatura da, hainbat hizkuntzatan idatzia: Kanadako ingelesa, Kanadako frantsesa, bertako hizkuntza indigenak eta beste asko, hala nola Kanadako gaelikoa. Kanadako idazleen gaineko eragina handia izan da, geografikoki zein historikoki, Kanadak egun duen kultura-aniztasunaren isla izanik.

Gehienetan ingelesez eta frantsesez idatzia izan bada ere, indigenek idatzitako literaturak loraldia izan du azken urteetan, oinarrian ahozko tradizio, hizkuntza eta praktika kultural ugari dituena. Azken hamarkadetako beste ekarpen interesgarria  beste herrialdeetako etorkinek egindakoa da. 1980ko hamarkadaz geroztik, 

## Indigenen literatura 
Kanadako herri indigenak kulturalki anitzak dira. Talde bakoitzak bere literatura, hizkuntza eta kultura ditu. Poeta gisa garrantzi handiko ibilbidea duen arren, Cohen ezagunagoa da kantari eta konpositore herrikoi gisa,  jarraitzaile askorekin nazioartean.

Farley Mowat idazle kanadarra ezaguna da *Never Cry Wolf* (1963) lanagatik eta *Lost in the Barrens* (1956) haurrentzako liburuagatik.

Bigarren Mundu Gerraren ondoren, Mavis Gallant, Mordecai Richler, Norman Levine, Margaret Laurence eta Irving Layton  idazleek ildo modernistari ekin zioten F. R. Scott, A. J. M. Smith-en urratsei jarraituz.

## Kanadako literatura garaikidea: 1967tik aurrera 
Esan liteke nazioartean ezagunena den idazle kanadarra (bereziki Robertson Davies eta Mordecai Richler hil zirenetik) Margaret Atwood dela, eleberrigile emankor, poeta eta kritikaria. XX. mendeko Kanadako beste autore garrantzitsu batzuk hauek dira: Margaret Laurence, Mavis Gallant, Michael Ondaatje, Carol Shields, Alistair MacLeod, Mazo de la Roche eta Gabrielle Roy.
[ezkerrera|thumb|[Alice Munro Literaturako Nobel saria irabazi zuen 2013an.]]
Talde hori, Alice Munro-rekin batera (ingelesezko ipuinen idazle bizi onena deitu izan diote), Kanadako idazleen "olatu berri" baten partaideak dira, eta batzuk 1950eko hamarkadan hasi ziren lanean. 

Kanadako beste nobelagile garrantzitsu batzuk dira Carol Shields, Lawrence Hill eta Alice Munro. Carol Shields-en  *Harrizko egunkariek* eleberriak Pulitzer Saria irabazi zuen 1995eko, eta ''Larry's Party* nobelak Orange Saria 1998an. Lawrence Hill-ek idatzitako *Book of Negroes* *Commonwealth Writer's Prize* irabazi zuen 2008an. Alice Munro, berriz, Literaturako Nobel Saria irabazi zuen lehen kanadarra izan zen, 2013 urtean. Man Booker Nazioarteko Saria ere jaso zuen Munrok 2009an.

Anne Carson gaur egun bizi den poeta kanadarrik ezagunena da. Carsonek 1996an irabazi zuen poesiako Lannan Literatur Saria. 

## Euskarara ekarriak 
* Margaret Atwood: Neskameren ipuina (*The Handmaid's Tale,* Zigor Garrok itz.).
* Juliana Léveillé-Trudel: Nirliit (Aiora Jakak itz.)
* Alice Munro: Etsaiak, lagunak, ezkongaiak, maitaleak, senar-emazteak (*Hateship, Friendship, Courtship, Loveship, Marriage,* Isabel Etxeberriak itz.) eta Zorion handiegia (*Too Much Happiness'').

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak