Inglourious Basterds

***Inglourious Basterds*** (euskaraz *Sasikume madarikatuak*: izenburuak nahita egindako bi ortografi huts ditu, *Ingl**o**rious* eta *Bast**a**rds* idazten baita) gerra zinema generoko film bat da; hala ere, bertan berezko gerra ekintzarik agertzen ez denez, drama, zinema beltza edota Spaghetti western generoetan ere sailka liteke. Quentin Tarantino zuzendariak zuzendu zuen, horretaz gain gidoia idatzi eta filmaketako estra modura ere parte hartu. Christoph Waltz aktorearen Hans Landa naziaren antzezpen bikaina azpimarratzekoa da: rol horregatik, Canneseko Zinemaldiko 2009ko Aktore Onenaren Saria irabazi zuen.

## Bereizgarriak 
thumb|ezkerrera|250px|*Inglourious Basterds*
Filmaren ekoizpena 2008ko urrian hasi zen Frantzian eta Alemanian. Brad Pitt, Mike Myers eta Eli Roth izan ziren aukeratuak hainbat paperetarako eta maiatzaren 20an estreinatu zuen 2009ko Canneseko Zinemaldian.

Kritika ugari jaso zuen, Bigarren Mundu Gerraren aurkezpen irreala ematen zuela-eta, Martin Wuttkek Hitlerri egiten dion ia karikaturazko irudian edo spaghetti western estiloan izan ohi den eszenen aurkezpen anakronikoan oinarrituz. Gainera, soldadu estatubatuar juduak nazien pareko aurkezten dira, mendeku grinan. Hala ere, Tarantinok jarraitzaile sutsuak ditu eta maisulantzat daukate, lortzen duen entretenimenduaz gain, eszenak primeran lotuta daudelako.

## Argudioa eta pertsonaiak 
thumb|400px|*Inglorious Basterds*en aurkezpena Cannesen
*The Hollywood Reporter*en hitzetan,

* Hans Landak (Christoph Waltz) Reinhard Heydrich borrero naziaren antza duen SSko ofizial bat irudikatzen du. Juduen atzetik dabil Frantziako eskualde batean eta Perrier LaPadite (Denis Menochet) etxe bateko jabea akosatu du, etxe azpian gordeta dagoen judu familia salatu arte. Metrallak zeharkatzen du lurrezko zorua eta judu guztiak hil dituzte erasoan, zelaietan zehar ihes egin duen Shoshanna (Mélanie Laurent) nerabea izan ezik.
* Bestalde, Aldo Raine (Brad Pitt) azaldu da, ezizenez, *Aldo Apatxea*; estatubatuar teniente horrek soldadu talde bat erreklutatu du eta misioa ez dutela erresistentzia egitea irakasten die, alemaniar uniformedunak hiltzea baizik (Wehrmatchtekoak edo SSkoak) eta ekintza izugarriak egitea dela xedea, betirako gogoan izateko. Hauek dira erakarritako soldaduak:
* Donny Donowitz (Eli Roth): ikaragarrizko indarra duenez, alemaniarrek *Hartz Judua* deitzen diote; naziek hiltzea gustuko du, horretarako, beisboleko batearekin garezurra suntsitzen die.
* Hugo Stiglitz (Til Schweiger) alemaniar soldadu arnegatu eta psikopata, Gestapoko hamahiru kide era basatian hil izanagatik *Aldoren Sasikumeak* talderako merezimenduak dituena. Taldeak libratu du Berlinera bidali aurretik.
* Sasikumeek beti uzten dute pertsona bat bizirik, naziei erabiltzen dituzten metodo basatien berri emateko eta, alde egin aurretik, kopetan esbastika bat markatzen diote ehizatzeko labanaz. Labana bera erabiltzen dute hildakoei buruko azala kentzeko.
* Wilhelm Wicki (Gedeon Burkhard) estatubatuar herritartasuna duen alemaniarra da eta presoei hizkuntzarekin laguntzen die.
* Bandak Winston Churchillen (Rod Taylor) gertuko Ed Fenechen (Mike Myers) aginduak jasotzen ditu.
* Alemaniar erresistentziako eta britainiarrentzat lan egiten duen emakume dotore bat, Bridget Von Hammersmark (Diane Kruger) izeneko aktore bat, aurreko biekin gurutzatzen den hirugarren istorioa izan liteke; sasikumeak taberna batean konbokatu ditu, baina alemaniar soldadu talde bat parrandan dabil leku berean eta, Hellstrom (August Diehl) SSko ofizialak plana bertan behera utzi du.
* Emanuelle Mimieux frantses zinemako jabe ederra da, hasieran ihes egindako Shoshanna Dreyfus nerabea, eta Joseph Goebbels (Sylvester Groth) propaganda ministroaren laguntzailea erakarri du. Shoshana zinemaren jabea da eta bikotekide Marcel gazte afrikarrarekin batera kudeatzen du.
* Asistentea Fredrick Zoller (Daniel Brühl) heroia da, Italian aliatu mordoa hil zuen frankotiratzailea eta paper bera egiten du film batean. Nazien goi kupula, Hitler eta guzti, filma ikustera etorriko direla eta zinema konfiskatzen duen bitartean, Emanuelle ederra erakartzen saiatzen da. Zollerrek ez dakie Emy/Shoshannak mendekurako erabili behar duena.

Hans Landa naziak Shoshanna eta Bridget akosatu ditu eta, Shoshannaren zineman, azken horrekin batera, Hirschberg, Raine eta Donowitzekin topo egin duenean, polizia ohiak konplota argitzea lortu du. Aktorea ito eta Aldo Raine eta Utivich harrapatu ditu.

Shoshannak Zoller hil du edo ia, baina horrek tiro egin dio emakumeari.

Aurrez prestatuta zegoen bezala, Marcelek, filmaren zintak erabiliz, su eman dio zine aretoari. Herio hartan, Donowitz eta Hirchsberg (beste sasikume bat) tiroka hasi dira eta Hitler eta Goebbels hiltzea lortzen dute. Azkenean, daramatzaten bonbak lehertu dira.

Leherketa baino minutu batzuk lehenago, Aldo Raine eta Utivich Landarekin negoziotan dabiltza. Landak ez die buruzagi naziei lehergailuen berri eman eta, horren truke, berak, beste onura batzuen artean, estatubatuarren asiloa eskuratu du. Mugarantz doaz ihesi eta baldintza guztiak onartuta badaude ere, une batean, Raine eta Utivichek esbastika marraztu diote kopetan Landari.

## Genesia 
thumb|300px|Quentin Tarantino eta Diane Kruger 2010ean
XXI. mende hasieratik, Quentin Tarantino zuzendaria hainbat gidoi idazten jardun zen, Bigarren Mundu Gerrari buruzko abenturazko film bat tartean, laster *Inglourious Basterds* izan zena, Enzo G. Castellariren filmean oinarritua, zehazki 1978ko *Quel maledetto treno blindato* (ingelesez *Inglorious Bastards*) filma, baina ez da horren *remake*a. Tarantinok 2001eko urrian erakutsi zituen lehen fruituak:

Hasieran, western bezala hasi zena Bigarren Mundu Gerrako *Il buono, il brutto, il cattivo*ren bertsio bat bihurtu zen. Istorioa naziek hartutako Frantzian gertatzen da eta AEBetako armadaren bi talde errebelde izatera aldatu zen, berriro ere aldatua.

Michael Madsen aktorea, Tarantinoren *Reservoir Dogs*en azaldu zena, *Inglourious Basterd*sen parte hartzekoa zen 2004an estreinatzeko pentsatuta zegoen filmean.

2002rako, Tarantinok bazekien hasieran uste baino film handiagoa zuela eskuetan eta beste zuzendari batzuk ikusi zituen II. Mundu Gerraren gaia jorratzen. Tarantinok hiru gidoi ia osoak ekoitzi zituen eta zera esan zuen:

Zuzendariak filma alboratu eta *Kill Bill* (2003-2004) egiten hasi zen Uma Thurmanekin. Lan horren ondoren, gidoiak laburtu egin zituen, hirurekin 222 orrialdeko bakarra osatuz.

2004ko azaroan, zuzendariak berriro alboratu zuen filmaren ekoizpena eta kung-fu film bat grabatzen hasi zen erabat mandarineraz eta 2007ra arte ez zion berriro ekin.

Hasieran Hans Landaren papera Leonardo DiCapriok egingo zuela uste bazen ere, Christoph Waltz austriarra hautatu zuten azkenean eta aukeraketa oso ondo baloratu zuen kritikak. Tarantinoren filmak eskuratu zuen Oscar bakarra berak jaso zuen 2010ean.

Zurrumurruen arabera, Tarantinok Sylvester Stallone, Bruce Willis eta Arnold Schwarzenegger nahi zituen paper garrantzitsuenetan, baina zuzendariak berak ukatu zituen esamesak.

## Aktoreak 
thumb|300px|Christoph Waltz Cannesen 2009an
* Brad Pitt: Aldo Raine tenientea, zortzi soldadu judu estatubatuarren ekipoa osatu duen Tennesseeko baserritarra.
* Eli Roth: Donnie Donowitz sarjentua, *Hartz judua*.
* Mélanie Laurent: Shosanna Dreyfus, naziek umezurtz utzi zuten frantses judu gaztea. Horrek ere nazien liderrak hiltzeko plana dauka.
* Christoph Waltz: Hans Landa koronela, *Judu ehiztaria*, Shosannaren familia hil duen nazia.
* Diane Kruger: Bridget Von Hammersmark, alemaniar agentea eta aktorea.
* Michael Fassbender: Archie Hicox.
* Daniel Brühl: Frederick Zoller, Shosannaz maitemindu den alemaniar heroia.
* Til Schweiger: Hugo Stiglitz da, naziekin arnegatutako alemana.
* Gedeon Burkhard: Wilhelm Wicki, Aldoren taldearen itzultzailea.
* Jacky Ido: Marcel, Shosannaren bikotekidea eta laguntzailea.
* B.J. Novak: Smithson Utivitch.
* Omar Doom: Omar Ulmer.
* August Diehl: Hellstrom.
* Sylvester Groth: Joseph Goebbels.
* Mike Myers: Ed Fenech jenerala, buruzagi naziak hiltzeko plana egin duen britainiarra.
* Martin Wuttke: Adolf Hitler.
* Julie Dreyfus: Francesca Mondino, Joseph Goebbelsen laguntzaile pertsonala eta itzultzailea.
* Samm Levine: Hirschberg soldadua.
* Paul Rust: Andy Kagan.
* Michael Bacall: Michael Zimmerman soldadua.
* Cloris Leachman: Himmelstein anderea.
* Christian Berkel: Eric.
* Samuel L. Jackson: kontalaria.
* Maggie Cheung: Madame Mimieux.
* Denis Menochet: Perrier LaPadite.
* Léa Seydoux: Charlotte LaPadite.
* Rod Taylor: Winston Churchill.

## Sariak 
### Oskar 
thumb|250px|Brad Pitt *Inglorious Basterds*en aurkezpenean, Berlinen
* 2009: Film hoberena-*Inglourious Basterds*, Izendapena
* 2009: Zuzendari onena: *Quentin Tarantino*, Izendapena
* 2009: Gidoi hoberena: *Inglourious Basterds*, Izendapena
* 2009: Aktore hoberena: *Christoph Waltz*, Irabazlea
* 2009: Argazki hoberena: *Robert Richardson*, Izendapena
* 2009: Muntai hoberena: *Sally Menke*, Izendapena
* 2009: Soinu nahasketa hoberena: *Michael Minkler, Tony Lamberti, Mark Ulano*, Izendapena
* 2009: Soinu edizio hoberena: *Wylie Stateman*, Izendapena

### BAFTA 
* 2009: Zuzendari onena: *Quentin Tarantino*, Izendapena
* 2009: Gidoi hoberena: *Inglourious Basterds*, Izendapena
* 2009: Aktore hoberena: *Christoph Waltz*, Irabazlea
* 2009: Argazki hoberena: *Robert Richardson*, Izendapena
* 2009: Muntai hoberena: *Sally Menke*, Izendapena
* 2009: Ekoizpen diseinu hoberena: *David Wasco, Sandy Reynolds Wasco*, Izendapena

### Urrezko Globoak 
* 2009: Film hoberena: *Inglourious Basterds*, Izendapena
* 2010: Zuzendari onena: *Quentin Tarantino*, Izendapena
* 2010: Gidoi hoberena: *Inglourious Basterds*, Izendapena
* 2009: Aktore hoberena: -*Christoph Waltz*, Irabazlea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* "Inglourious Basterds" filmaren webgune ofiziala 
* IMDBko "Inglourious Basterds" filmaren fitxa