open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bizkaia Talent

**Bizkaia Talent** erakunde publikoa da, Bizkaiko Foru Aldundiko Ekonomia Sustatzeko Sailari atxikia, talentua erakartzeko agentzia gisa eratua, berrikuntza- eta ezagutza-prozesuan kualifikazio handia eta prestakuntza bikaina duten pertsonak erakartzeko, lotzeko eta atxikitzeko helburuarekin.

Nazioarteko komunikabideek Bizkaia Talent-en ereduatzat hartu dute. 2021ean, Bizkaia Talent The Silicon Review-ek egindako Smartest Companies of the Year 2021 (2021eko 50 enpresa adimentsuenak) izeneko zerrendan sartu zen.

## Historia 
2000ko Lisboako Goi Bileran Europa munduko eremu geografiko lehiakorrena bihurtzeko helburua ezarri zen, ezagutzan eta berrikuntzan oinarritutako lehiakortasuna eta gizarte-kohesioaren eta elkartasunaren maila handiagoetan gauzatu beharreko lehiakortasuna. Bizkaiko probintzia Lisboako estrategian zehaztutako helburuekin bat egiten duten eskualdeen artean kokatzeko asmoz, Bizkaia: Xede izeneko lehen proiektua gauzatu zen. Proiektu horren helburua berrikuntza eta ezagutza aurreratuko prozesuan giza kapitala erakartzeko, atxikitzeko eta lotzeko beharrezko baldintzak sortzea zen.

Ondoren, Bizkaiko Foru Aldundiko Ekonomia Sustatzeko Sailak bultzatuta, **Bizkaia Talent** proiektua sortu zen 2005. urtean, irabazi asmorik gabeko ekimen gisa. Helburu argia du: berrikuntza eta ezagutza prozesuan giza kapitala erakartzeko, lotzeko eta atxikitzeko beharrezkoak diren baldintzak Bizkaiko Lurralde Historikoan eta, oro har, Euskal Autonomia Erkidegoan ezar daitezen bultzatzea eta laguntzea.

## Talentia Zerbitzua 
Talentia Zerbitzua unibertsitateko ikasleei zuzenduta dago eta honako programak ditu: Talentia Programa, Profesionaltasunerako Gaitasunak Bizkaian (Talentia Skills), Talentia Challenge eta Be Basque Ambassadors. Zerbitzu honen osagai nagusia industriaren eta mundu akademikoaren arteko lankidetza da, euskal unibertsitate-talentuaren garapenaren aldeko apustua eginez.

### Talentia Programa 
Talentia Programa Bizkaia Talent-ek Deustuko Unibertsitatearekin, Euskal Herriko Unibertsitatearekin eta Mondragon Unibertsitatearekin lankidetzan sustatutako programa bat da.

Programaren helburua gaitasun handiena duten hiru euskal unibertsitateetako Bizkaian bizi diren ikasleen garapen profesionalerako orientatzea eta euren inguruneko zientzia, teknologia eta enpresen errealitatearekiko ikasleen loturan laguntzea da programaren helburua.

Programa honetan parte hartzen duten hiru unibertsitate gradu edo karrerako azken ikasturtean dauden eta karrera horretako espediente akademikorik onena duten ikasleek parte hartzen dute, BFA-k gonbidatuta.

Talentia Programak 6 hilabeteko luzaera du (abendutik maiatzera edo ekainera arte, orokorrean). Ekainean egiten da titulazio-ekitaldia eta diploma banaketa.

2009 urtean egin zen lehen aldiz.

### Talentia Skills (Konpetentziak) 
2014 urtean egin zen lehen aldiz.

### Talentia Challenge 
2016 urtean egin zen lehen aldiz.

## Talentia Sarea 
Talentia Programako parte hartzaileak Talentia Sarearen parte bilakatzen dira, aurreko edizioetako beste parte-hartzaile guztiekin batera.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Talentia Sarea

## Kanpo estekak
UEFA Euro 2024

**UEFA Euro 2024**, **Eurokopa 2024** edo **UEFAren Europako Futbol Txapelketa 2024** UEFAko lau urtean behin egiten duten futbol txapelketaren 17. edizioa izan zen. Alemanian ospatu zen, 2024ko ekainaren 14tik uztailaren 14ra bitarte. 24 taldek hartu zuten parte, eta Georgiako futbol selekzio nazionalarentzat lehenengo Europako Futbol Txapelketa izan zen. 

Hirugarren aldia izan zen Europako Futbol Txapelketa Alemanian ospatzen zena, eta bigarren aldia Alemaniaren birbateratzearen ostean, Mendebaldeko Alemaniak 1988ko txapelketa antolatu baitzuen, eta UEFA Euro 2020 ekitaldi multi-nazionaleko lau partida Munichen jokatu baitziren. Lehenengo aldiz Ekialdeko Alemania zenan jokatuko da partida bat, Leipzigen zehazki. UEFA Euro 2016tik ez zen ospatu txapelketari herrialde bakarreko egoitzarekin. 

Aurreko txapelketa Italiako selekzioak irabazi zuen, Ingalaterraren aurka penaltietan finala irabazi ostean. Lehen partida Espainiak eta Kroaziak jokatu zuten. Lamine Yamal izan zen inoiz Eurokopa batean jokatu zuen futbolaririk gazteena, 16 urte eta 338 egunekin. Egun berean Albaniako Nedim Bajrami inoizko golik azkarrena sartu zuen Eurokopa batean, Italiaren aurka 23. segundoan sartuta. 

## Egoitzaren aukeraketa 
Bi herrialde, Alemania eta Turkia, aurkeztu ziren txapelketa antolatzeko asmotan. UEFAk Alemania aukeratu zuen egoitza bezala 2018ko irailaren 27an Nyonen, Suitzan egindako bozketa batean.

## Egoitzak eta estadioak 
## Multzoak 
### A Multzoa 
### B Multzoa 
### C Multzoa 
### D Multzoa 
### E Multzoa 
### F Multzoa 
## Kanporaketa fasea 
### Eskema orokorra 
### Final hamaseirenak 
### Final laurdenak 
### Finalerdiak 
### Finala 
## Golegile nagusiak 
* Jokalari euskaldunak: Nico Williams (2), Mikel Merino (1) eta Mikel Oiartzabal (1)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Leda (mitologia)

Greziar mitologian, **Leda** (,  ahoskatua) Espartako erregea zen Tindaroren emaztea.

Zeusek bere egin zuen zisne edo beltxarga bihurtuta, eta horregatik ikonografian beltxarga batekin agertu ohi da. Ledak bi biki pare izan zituen: Kastor eta Polux alde batetik, eta Helena eta Klitemnestra, bestetik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Leda (argipena)

**Leda** izan daiteke:
* Leda, greziar mitologiako pertsonaia.
* *Leda atomikoa*, Salvador Dalíren margolana.
* *Leda eta beltxarga*, Leonardo Da Vinciren margolana.
* Leda, Jupiterren satelitea.
* (38) Leda, asteroidea.
* *Leda*, Acanthaceae familiako landare generoa.
* Leda, Alemaniako ibaia.
Laertes

Greziar mitologian, **Laertes** (, *Laértēs*) *Odisea*-ko pertsonaia izan zen, Itakako erregea eta Ulisesen aita. Itakako matxinatuen aurka borrokatu zen.

Ulises Itakara itzuli eta bere emazte Peneloperen senargai guztiak akabatzen dituenean Laertes aita ikustera joaten da Telemako semearekin. Laertes bakarrik bizi da bere baratzea zaintzen, emazte Antiklea penaz hil baitzen Ulises bueltatzen ez zelako.

Ulisesek Laertes baratzean topatzen du eta bera dela frogatzeko aitaren fruitu-arbolak zerrendatzen ditu:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hotsegunkaria

Hots aldizkariak 1985, 1986 eta 1987ko maiatzean, hiruna ale argitaratu ziren, **hotsegunkaria** izenez, egunkari euskaldun baten premia aldarrikatzeko, herriko jaien berri euskaraz emanaz. 1985eko aleak 25 pezetatan saldu ziren, 1986 eta 1987koak 50 pezetatan.

## Kanpo estekak 
* Zenbaki guztiak sarean drive-n
* Zenbaki guztiak sarean MEGA-nhttps://mega.nz/folder/ko1RFKQL#Rd12R3wKdUwTW5soaIBylA
Jean-Guy Talamoni

**Jean-Guy Talamoni** (Saumur, Frantzia, 1960ko maiatzaren 6an) politikari korsikar abertzalea da. Gaur egun (2018an) Corsica Libera alderdi independentistaren idazkari nagusia da. Era berean, 2015etik 2021era arte  Korsikako Asanbladaren lehendakaria ere izan zen.

Abokatu gisa ere dihardu eta Korsikar Hizkuntza eta Kulturaren Kontseiluaren kidea da.

## Biografia 
Maine eta Loirako Frantziako departamenduan jaioa, korsikar jatorrizko familia batean, bera ume txikia zela sendia Korsikara itzuli zen. Oso gaztetatik irlako mugimendu abertzalean murgildu zen, eta gero zuzenbidea ikasi zuen Aix-en-Provencen. 1985ean, ikasketa unibertsitarioak bukatuta, Korsikara itzuli eta korsikar hizkuntza eta kulturan diplomatu zen, Cortiko unibertsitatean zuzenbideko irakasle postua ere eskuratuz.

1992an Korsikako Asanbladan sartu zen estreinakoz, Corsica Nazione alderdiaren zerrendetan aukeratua izan ostean. 1998an alderdi horren zerrendaburua izan zen lehenbizikoz. 2004an Frantziako poliziak atxilotu zuen, "talde armatu eta terroristaren kolaboratzaile" izateko akusaziopean . Atxiloketa horrek hautsak harrotu zituen irlan. Epaiketan, dena den, absolbitua izan zen.

Pè a Corsica (Korsikaren alde) koalizioaren zerrendaburua izan zen 2015ean eta 2017an, eta horren arrakasta handiaren ostean (gehiengo absolutua Korsikako Asanbladan 2017an)  bertako lehendakaria izendatua izan zen.

## Erreferentziak
Gli angeli di Borsellino

***Gli angeli di Borsellino*** () Rocco Cesareo italiar zinema zuzendariaren komedia dramatiko bat da, 2003koa.

## Argumentua 
Emanuela Paolo Borsellino epaileak eskolatu eta babesten duen arduraduna da. Bere lana, bere beldurra eta tentsio profesionala kontatzen ditu 57 egunetan (uztailaren 13tik uztailaren 19tik 1992ra bitartean) Giovanni Falcone eta Paolo Borsellino epaileekiko erasoen artean.

## Aktoreak 
* Brigitta Boccoli: Emanuela Loi
* Benedicta Boccoli: Emanuelaren ahizpa
* Toni Garrani: Paolo Borsellino
* Pino Insegno: Agostino Catalano
* Alessandro Prete: Eddie Cosina
* Vincenzo Ferrera: Vincenzo Li Muli
* Cristiano Morroni: Claudio Traina
* Francesco Guzzo: Antonio Vullo
* Sebastiano Lo Monaco: komisarioa
* Ernesto Mahieux: Vincenzi

## Kanpo estekak 
*  *Gli angeli di Borsellino* filmaren IMDBko fitxa
Korsikako Asanblada

**Korsikako Asanblada** (korsikeraz: *Assemblea di Corsica*, frantsesez: *Assembleé de Corse*) Korsikako Lurralde Elkargoaren erakunde gorena da, funtzio legegile mugatu batzuk ere badituena. Ajaccio hiriburuan du egoitza.

Asanbladak 63 eserleku ditu, Korsikako alderdi eta koalizio politikoen artean aukeratuak. Frantziako Erregio Kontseiluen aldean, Korsikako Lurralde Elkargoak eskumen batzuk ditu (hezkuntza eta kulturan, esaterako), eta bere Asanbladak hauetaz ere deliberatzen ditu.

Korsikako Asanblada 1982an abiatu zen, Frantziako Gobernuak Korsikari estatutu berezi bat lehenbizikoz eman zionean .

2017ko abenduaren Asanbladarako hauteskundeetan abertzale korsikarrek garaipen handia lortu zuten: Pè a Corsica koalizioak (Corsica Libera eta Femu a Corsica) gehiengo absolutua lortu zuen Asanbladan (41 eserleku 63tik), eta botoen %56,5 bigarren itzulian . Jean-Guy Talamoni abertzalea Asanbladaren presidentea izendatua izan zen.

2021eko hauteskundeetan Femu a Corsica izan zen zerrendarik bozkatuena (32 eserleku), frantses eskuinaren koalizioak (CCB-LR) bigarren tokia eskuratuz (10 eserleku). Beste koalizio batek, Partitu di a Nazione Corsa eta Corsica Liberaren artekoak, hirugarren tokian geratuz (8 eserleku) 

## Gaur egungo taldeak 
## Presidenteen zerrenda 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Website de l'Assambleé de Corse/L'Assemblea di Corsica
Corsica Libera

**Corsica Libera** () Korsikako alderdi abertzale eta independentista da, 2009an sortua, Corsica Nazione, Rinnovu eta Accolta Naziunale Corsa alderdiek bat egiterakoan.

Korsikaren independentzia du helburu, autodeterminazio prozesu baten bidez lortu nahi duena. Koalizioak ez zuen gaitzesten FLNC erakundearen jarduera armatua, 2014an bukatu zena.

Gaur egun (2018an) Corsica Liberak 13 eserleku ditu Korsikako Asanbladan (63tik), bere buruzagia Jean-Guy Talamoni Asanblada horren lehendakaria izanik. Irlako udalerri anitzetan zinegotzi ugari eta alkate batzuk ere baditu.

2015an Corsica Liberak bat egin zuen Femu a Corsica alderdi abertzale autonomistarekin, Pè a Corsica hauteskunde-koalizioa osatzeko. Pè a Corsicak arrakasta handiz debutatu zuen 2015eko lurralde hauteskundeetan, eta arrakasta hori areagotu zuen 2017koetan, gehiengo absolutua (41 eserleku 63tik) eta irlako Gobernua eskuratuz 

Corsica Liberak Cortiko nazioarteko jardunaldiak antolatzen ditu urtero, Europako hainbat alderdi abertzaleen (tartean euskaldunak) topagunea direnak 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pirata amazig

thumb|*HMS Mary Rose* britainiar fragata eta zazpi aljeriar pirata-itsasontzien arteko gudua, 1669.
**Pirata amazigak**, **pirata "berbereak"** edo **otomandar kortsarioak**, iparraldeko Afrikatik («Berberiako kostaldetik») jardun zuten pirata eta kortsario musulmanak izan ziren. Bere kanpamendu nagusiak Tunisian, batez ere Jerban, Tripolin, Aljerren, Sale eta Marokoko beste portuetan zituzten eta handik mendebaldeko Mediterraneo eraso zuten Gurutzadetatik aurrera baina batez ere Konstantinoplaren erorialditik aurrera. Itsasontziez gain, Europako arrantza-herrixkak (Italia, Frantzia, Espainia eta Portugalekok ez ezik, Bretainia Handia, Irlanda, Herbehereak eta baita Islandiakoak ere) eraso zituzten. Esklabo kristauak hartzea bere helburu nagusia izan zen, azoka musulmanetan saltzen zituztenak.

XVI. eta XIX. mendeen artean, kortsario hauek 800.000 eta 1,25 miloi inguru harrapatu zituzten, milioika hildako aintzat hartu barik. Izan ere, normalean emakumeak saldu eta gizonak burugabetzen zituzten. Hauek eramandako europar itsas-teknikei esker XVII. mendean bere urrezko aroa bizi ziren.

XVII. mendearen amaieratik aurrera, europarrek Berberiako estatuak estutu zituzten pirateriarekin amaitzeko. Napoleondar Gerrak eta Vienako Batzarra eta gero, presioa areagotu zuten baina 1830eko Aljeriako frantziar konkistara arte ez zen amaitu.

Bizargorri anaiak (Hızır (Hayreddin) eta Oruç), Turgut Reis, Kurtoğlu, Kemal Reis, Salih Reis, Koca Murat Reis edo Tybalt Rosembraise ospetsuenak izan ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Donostiako Ekonomia Elkartea

**Donostiako Ekonomia Elkartea **(gaztelaniaz jatorriz, **Sociedad Económica de San Sebastián**) 1779an sortutako Donostiako Ilustrazioaren elkarte bat izan zen, ia esklusiban Donostia eta inguruko eskualdeko ekonomia garapena sustatzeko, ekonomiaren askotariko arloetan eraginez. Caracasko Gipuzkoar Konpainiaren itzalean sortutako elkarte hau Euskalerriaren Adiskideen Elkartearekiko dialektikan (aldi berean, hura probestuz eta haren kontra eginez) sortu zen.

Euskalerriaren Adiskideen Elkartea bateratzeko asmoz sortu zen bezala, Donostiako Ekonomia Elkarteak asmo bereziagoak defendatzen zituen, zehazki, Donostiako eragile ekonomikoena. Gaztelako Kontseiluaren babesa izan zuen eta haren itzalean sortutako Ekonomia Elkarteen eredua jarraitu zuen, Euskalerriaren Adiskideen Elkarteaz bestelako eredu bat. Azken erakunde horrek, baina, bizkor jokatu zuen asmo zatikatzailearen kontra, eta Donostiako Ekonomia Elkarteko ordezkaritza organoetan sartu zituen haren kideak. Espainietako Koroko Floridablancako konde ministroa bera Gaztelako Kontseiluari kargu hartzera heldu zen, Donostiako elkarte hori bultzatzeko temagatik, ordurako Euskalerriaren Adiskideen Elkarteari zegokion jurisdikzioan; izan ere, gehiago jokatu zuen presio talde gisa, ekonomia sustatzeko benetako eragile gisa baino.

## Bibliografia 
## Ikus, gainera 
* Konbentzioaren Gerra Euskal Herrian
* Frantzisko Xabier Munibe
* La Sociedad Patriótica de San Sebastián

## Kanpo estekak
Mirzeno

**Mirzenoa** (edo β-mirzenoa) monoterpenoide bat da, lipido saponifikaezina beraz.

## Jatorria 
Hainbat landareren olio usaintsuetan agertzen da, hala nola, ereinotza, kalamua, ezkaia, perrexila eta lupulua, baina ekoizpenerako *Myrcia* generoa erabiltzen da, eta hortik datorkio izena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
So Long, Marianne

thumb
**"So Long, Marianne"** (euskaraz: "Hainbeste denbora, Marianne") Leonard Cohen kanadar poeta, idazle eta musikari ospetsuak idatzitako abestia da. Abeslariak plazaratu zuen lehenengo disko luzean, *Songs of Leonard Cohen*, agertu zen, 1967. Pitchfork Mediak 1960. hamarkadako berrehun abesti onenen zerrendan (*"The 200 Greatest Songs of the 1960s"*) 190. tokian jarri zuen.

## Historia 
Abestiaren oinarrian Leonard Cohenek Marianne Ihlen (geroago Marianne Jensen) emakume norvegiarrarekin izan zuen harremana dago. Cohenek Marrianne Greziako Hydra uhartean ezagutu zuen, 1960an. Orduan Cohenek bere bizitza osoan ezagutu zuen emakume ederrena zela esan zuen.

Uhartean herri desberdinetako intelektualak bildu ziren. Mariannek 22 urte zituen, eta Axel Jensen idazle norvegiarrarekin joan zen uhartera. Idazlearekin ezkondu eta seme bat izan zuen, baina bi urteren buruan senarrak beste emakume batekin alde egin zuen. Leonarden ezagutza kasuala izan zen, Marianne denda batean zegoen eta abeslaria izango zenak bere burua aurkeztu zion eta bere lagunekin zerbait hartzera gonbidatu. Elkarrekin Norvegiako Oslora joan ziren eta, ondoren, Leonard Cohenek Marianne eta haren semea Kanadara joatera gonbidatu zituen, Montrealen berarekin bizitzeko.

Marianne Ihlenekin Leonard Cohenek poesiatik musikara salto egin zuen eta bikoteak New Yorkera joatea erabaki zuten. 1960. hamarkadan elkarrekin bizi ziren. Dena dela, harremana aldizkakoa zen eta zazpi urte buruan hautsi zuten. Marianne 2016an hil zen.

## Eskaintzak 
Leonard Cohenek Marianneri bere hirugarren poesia liburua eskaini zion, *Flowers for Hitler* (1964). Halaber abesti eta poema desberdinak eskaini zizkion. Abeslariaren bigarren disko luzean, *Songs from a Room* albumean, alegia, emakumearen argazkia jaso ere egin zuen, atzeko azalean.

## Bertsioak 
Abesti honen bertsio ugari egin dira, besteak beste, artista hauenak: Beck, John Cale (Suzanne Vegarekin batera), Brian Hyland, James (taldea), Smog (taldea), Russian Red, Jean Paul, Adam Cohen, Bill Callahan, Perla Batalla, Ron Brandsteder...

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Kari Hesthamar (2014): *So Long, Marianne - A Love Story*. Toronto: ECW Press. 220 or. .

## Kanpo estekak 
* :[Marianne Ihlen(https://eu.wikipedia.org/wiki/Marianne_Ihlen)ekin elkarrizketa, 2005an.]
* :Abestia Youtuben.
Dance Me to the End of Love

[thumb|300px|Janowska [kontzentrazio-esparruko presoen musika taldea jotzen naziek beste presoak erahiltzen zituzten bitartean.]]
**"Dance Me to the End of Love"** (euskaraz: "Dantzatu nirekin maitasunaren amaiera arte") Leonard Cohen kanadariar poeta eta musikari ospetsuak idatzitako abestia da. Abeslariak *Various positions* diskoan agertu zen, 1984an. Maitasun abesti hau Holokaustoan inspiratuta dago.

## Edukia 
Maitasunezko abesti bezala egituratuta, "Dance Me to the End of Love" Holokaustoan inspiratutako abestia da. Abeslariak berak aitortu zuen arabera kanta honen oinarrian kontzentrazio-esparruetan egoten ziren presoen orkestak daude; orkesta horiek erraukseta labeetan naziek presoak hiltzen zituzten bitartean, musika klasikoa jotzen zuten. Hori da "Dance me to your beauty with a burning violin" ("eraman nazazu dantzatzen zure edertasunarengana biolin kartsukiz") bertsoaren esanahia.

## Liburua 
1996an, Welcome Books-ek *Dance Me to the End of Love* liburua argitaratu zuen, *Art & Poetry* bilduman, abestiaren testuarekin Henri Matisseren margolanekin batera.

## Bertsioak 
Lehen unetik abesti honek bertsio asko ezagutu ditu, besteak beste, artista hauena: Madeleine Peyroux, Thalia Zedek, Giannis Parios, Jorge Drexler, Patricia O'Callaghan, Klezmer Conservatory Band, Misstress Barbara, Mark Seymour, The Civil Wars...

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Abestia Youtuben.
Manuel Larrabeiti

**Manuel Larrabeiti Etxaburu** (Mungia, 1931ko abuztuaren 21a - Eibar, 2018ko abenduaren 25a) bizkaitar futbolaria izan zen. Eibar, Real Sociedad eta Granada taldeetan jokatu zuen.

## Ibilbidea 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Josu Jimenez Maia

**Josu Jimenez Maia** (Iruñea, Nafarroa Garaia, 1967ko urtarrilaren 3a - ) euskal idazlea da. Lanbidez ingeles irakaslea, egun Berriozarren bizi da.
Berriozar Irratian, Euskalerria irratian, Nafar Ateneoaren Constantes Vitales aldizkarian, Maiatz aldizkarian eta baita Hatsa olerki bilduman ere ohiko kolaboratzailea da.

Narratiban, hainbat ipuin ditu sarituak eta argitaratuak, besteak beste, Tene Mujika lehiaketa, Orixe saria, Iparragirre saria, Atarrabiako Petri saria eta beste hainbat. Haur eta Gazte literaturan, Johanes, Bargotako Aztia liburua, (Txalaparta)  eta Hiru Miru album ilustratua (Denonartean). Olerkigintzan, bi haiku-bilduma, Gerezi garaiko haikuak liburua (Maiatz) eta Orbel Azpiko Haikuak (Denonartean), baita olerki solteak ere  Muxugorri antologian, Luces y sombras eta El Coloquio de los perros-en. Artikuluak ere bai, ehun ta berrogeita hamar baino gehiago ditu argitaratuak han-hemenka. Noriko Matsui-ren "How to perform kamishibai"  eta "Ryookanen 101 haikuak" liburuak itzuli ditu.
[thumb|260x260px|[Heptamerona|Heptameronaren irakurraldia - Amaiur 2022. Josu Jimenez atzean liburukia eskuan goian duela]]
Nafar Ateneoko kidea izanik, Margarita Nafarroako erreginak XVI. mendean idatzitako *Heptamerona* liburua euskaratzeko prozesuko eragile nagusietako bat izan da.
[thumb|[Margarita Nafarroakoa edo Angulemakoa|Margarita Nafarroakoa. .]]

## Lanak 
### Haur eta Gazte Literatura 
* *Johanes, Bargotako Aztia* (2002, Txalaparta), F. Crespo eta M. Fernandezekin batera.
* *Hiru Miru* (2014, Cenlit ediciones), Maite Ramosekin batera.

### Olerkiak 
* *Gerezi denborako haikuak* (2011, Maiatz)
* *Orbel azpiko haikuak* (2013, Denonartean)
* *Aingurak eta arrangurak* (2018, Pamiela)

### Narratiba 
* *Golf TDI beltza* (2006, Bermingham)

## Sariak eta errekonozimenduak 
* 2000ean Iparragirre saria
* 2002an Orixe saria
* 2003an Tene Mujika lehiaketan 2. saria
* 2004an Tene Mujika lehiaketan 1. saria
* 2006an Iparragirre saria

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Nafar Ateneoa
* Heptamerona

## Kanpo estekak 
* Idazlearen bloga.
* Euskal idazleen elkartea.
* Literaturaren zubitegia.
In My Secret Life

[thumb|300px|[Habitat 67 eraikina. Bertan bideoklipa grabatu zen.]]
**"In My Secret Life"** (euskaraz: "Nire bizitza ezkutuan") Leonard Cohen kanadariar poeta eta musikari ospetsuak idatzitako abestia da. Abeslariak *Ten New Songs* diskoan plazaratu zuen, 2001ean.

## Historia 
Abestia Cohenek sortu zuen eta Sharon Robinsonekin interpretatu zuen, Bob Metzger gitarran. Disko luzea promozionatzeko disko txiki batean plazaratu zuen. Abestia gestazio luzea izan zuen zeren eta 1998an Cohenek "My Secret Life" izenburua zuen abestia prestatzen ari zela aitortu baitzuen.

## Bideoklip 
Bideoklipa Montrealgo (Kanada) Habitat 67an egin zen. Eraikin hori Moshe Safdie arkitektoak diseinatutako eraikin futurista ospetsua da.

## Bertsioak 
Abesti honek bertsio batzuk ezagutu ditu, besteak beste, artista hauena: Eric Burdon (*My Secret Life* disko luzean), Katie Melua (2009ko *Pictures* disko luzean), Dominique Eade, Till Brönner, Ariane Moffatt, Adan Jodorowsky eta Tapani Kansa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Abestia Youtuben.
Take This Waltz

[thumb|300px|Abestia [Federico García Lorcaren poema batean oinarrituta dago.]]
**"Take This Waltz"** (euskaraz: "Tori vals hau") Leonard Cohen kanadariar poeta eta musikari ospetsuak idatzitako abestia da. Abeslariak ''I'm Your Man* diskoan plazaratu zuen, 1988an baina ordurako, bi urte lehenago Lorcari eskainitako disko kolektibo batean agertua zen, *Poetas en Nueva York* (1986) diskoan alegia.

## Historia 
Abesti hau Federico García Lorcaren "Pequeño vals vienés" poeman oinarrituta dago. Poema hori Lorcaren *Poeta en Nueva York* liburuan agertu zen. Cohenek sarritan azaldu zuen Granadako poetarenganako mirespena.

## Bertsioak 
Ziur aski kanta honek izan duen bertsio ezagunena Enrique Morentek eta Lagartija Nick taldeak egindakoa da; bertsioa *Omega* diskoan agertu zen, 1996an. Dena dela, izan dira ere beste bertsioak: esaterako, Ana Belén, *Lorquiana* diskoan (1998), Soleá Morente (2013) eta Silvia Pérez Cruz Raül Fernández Mirórekin *Granada'' diskoan (2014).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Abestia Youtuben.
* :Abestiaren letra.
Aljeriako frantziar konkista

**Aljeriako frantziar konkista** 1830 eta 1847 artean gertatu zen. 1827an, Hussein Dey otomandar erregeorde eta frantziar kontsularen arteko liskar bat itsas-blokeo bat bilakatu zen eta 1830ean Uztaileko monarkiak Aljer eta kostaldeko beste hiri batzuk hartu zituen. Frantzian barneko eztabaida politikoak izanda ere, lurralde berriak bereganatzeari ekin eta epeka epeka herrialdeko barnealdera indar militarrak bidali zituzten.

Aljeriar erresistentzia banaturik zegoen: ekialdean Ahmed Bey Konstantinako bey eta mendebaldean Kabiliako indar nazionalista berbereak zeuden. Abdelkaderren nazionalistekin itunak sinatuz, frantziarrek lehendabizikoz otomandar mehatxua suntsitzeari ekin zioten eta 1837an Konstantina bereganatu zuten. Abdelkaderrek mendebaldean erresistentzia mantentzea lortu zuen. 1842an frantziar kanpaina oldarkor baten ondorioz, Marokorantz bidali eta gerrilla-gerra erabili zuen. Hala ere, Lehen Franko-Marokoar Gerran garaipena lortu eta gero, frantziar presio diplomatikoak Abdelkader Marokotik egostea lortu zuen. 1847an amore eman zuen frantziarren aurrean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zoila Askasibar

**Zoila Askasibar Artola** (Elgeta, Gipuzkoa, 1877ko ekainaren 27a - 1945) inprimatzailea eta editorea. Errepublikaren aldeko ekintzailea
## Biografia 
Zoila Askasibar Elgetan jaio zen, familiaren jatorria berriz, Angiozarren kokatzen da. 1900. urte aldera Madrilera joan zen neskame, bere ahizpekin. *Alrededor del mundo* izeneko aldizkaria editatzen zuen Manuel Alhama Montes kazetariaren eta inprimatzailearen etxean jarri zen neskame. 1915eko erroldako datuetan soldatapeko langile moduan azaltzen da.

### Inprimatzaile eta editore 
Alhama editorea hil eta negozioa zenbait eskutatik pasatu ondoren ordea, Zoila Askasibar inprimategiko jabe moduan agertzen da. Enpresa 40 bat langile izatera heldu zen, Madrilgo Martin de los Heros kaleko 65. atarian zegoen kokatuta, eta elgetarra gaineko solairuan bizi zen, bere senar Mariano Graciarekin. Askotariko argitalpenak inprimatzen zituzten: aldizkari espezializatuak, satirikoak zein politikoak baina, bereziki, artearekin lotutakoak. 1924koak dira Zoila Askasibar zigilupean kaleratutako lehen argitalpenak. 1925etik aurrera, gainera, argitaratzaile ere izan zen elgetarra.

1931n argitaratutako negozioaren iragarki batean, honako hau irakur daiteke: “Imprenta Zoila Ascasibar. Tirada handiko liburu eta aldizkarietan espezializatua. Makineria modernoz hornitua", urte berean gas eztanda bat izan zen inprimategian. Orduko prentsaren arabera, Antonio Cabanillas izeneko gizonezko batek eragin zuen, eta bertan hil zen. Sutearen ondorioz inprimategia kale bereko beste eraikin batera aldatu zuten, eta bada gertaera hari atentatu itxura hartzen dionik ere. Negozioak martxan jarraitu zuen eta Zoila Askasibar zigilupeko argitalpenak agertzen dira 1936ra arte. Ordutik aurrerakorik ez da ezagutzen.

### Errepublikaren aldeko 
Salamancako memoria historikoaren dokumentazio zentroan agertu den fitxa batek jasotzen du errepublikaren aldekoa zela Askasibar, eta agintari frankistek gertutik zaintzen zutela.
Frankismoaren jazarpena jasan zuen eta historiak ahaztua izan da elgetar inprimatzaile eta editorea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* La prensa carlista y falangista durante la segunda Republica y la Guerra Civil (1931-1937)
Limoneno

**Limonenoa** monoterpenoide zikliko bat da, lipido saponifikaezina beraz. Zitrikoen azaleko osagai nagusia da, izena ere limoiaren azaletik datorkio.

## Egitura eta erreakzio kimikoak 
Limonenoa likido koloregabea da giro tenperaturan.

Hidrokarburo alifatikoa den arren egitura ziklikoa du. Karbono asimetriko bat ere badu eta ondorioz bi isomero ditu, R- edo D-limonenoa eta S-edo L-limonenoa. Isomeroek usain desberdina dute, D-limonenoak limoi usaina du eta L-limonenoak pinuaren usainaren antzekoa du. Sulfuroaren presentzian deshidrogenatu egiten da eta p-zimenoa ematen du.

Tenperatura 300&nbsp;°C-raino igotzen bada diterpenoa eratzen du.

## Ekoizpena 
Landare zitrikoek geranil pirofosfatoa ziklatuz ekoizten dute. Industrialki ekoizteko zitrikoen azala hartu eta bi metodo erabiliz lortzen da, zentrifugazioz eta lurrun bidezko distilazioz.

## Erabilerak 
Oso erabilera anitzak ditu limonenoak:
* Disolbatzaile biodegradagarri gisa garrantzia handia hartu du azken urteetan. Honetaz gain garbikari, margo, itsasgarri eta abarretan erabiltzen da.
* Farmazia eta elikagai industrian aromatizatzaile gisa erabiltzen da. Elikagaietan zapore indartzailea ere bada, edari, txikle, gozoki eta abarretan.
* Intsektizidetan ere agertzen da gizaki eta abereei kalterik egin ez eta intsektuak hiltzeko gaitasuna baitu.
* Uretan disolbagarritasun txikia du eta koipegabetzile funtzioa duten produktuetan erabiltzen da, toxikoagoak diren sustantziak ordezkatuz.
* Histologia ikerketak egiteko ehunak prestatzeko erabiltzen da, aurrez erabiltzen zen xilenoak baino toxizitate txikiago baitu.

## Toxikotasuna 
Limonenoa eta bere forma oxidatuak larruazalean eta arnas bideetan narritagarria da, baina horretarako esposizio oso handiak izan behar dira.

Bestalde molekula sukoia da eta kontu handiz manipulatu behar da.

Izaki bizidun urtarrentzako toxikoa da.

## Erreferentziak 
[300px|ezkerrera|thumb|[Zitrikoen azaletan aurkitzen da limonenoa.]]

## Kanpo estekak
Afinitate elektroniko

**Afinitate elektronikoa** (*E*ea) gas egoera neutroan eta energia maila baxuenean dagoen atomo orok elektroi bat bereganatzean askatzen duen energia da. Bestela esanda, afinitate elektronikoak atomo batek elektroiak bereganatzeko duen joera eta ahalmena adierazten digu. Elektroia bereganatzean, noski, ioi mononegatibo bihurtzen da. Jarraian azalpen matematikoa:

: \mathrm{X(g) + e^-} \longrightarrow \mathrm{X^- (g)} + E_{\rm ea} \,\!

Erradio atomikoan eta ionizazio-potentzialean ez bezala, afinitate elektronikoak ez du patroi zehatzik elementuek taulan duten kokapenari dagokionean. Hala ere, orokorrean, elementuek taulan duten kokapenaren arabera, joera jakin bat dute.

Periodo bereko elementuen afinitate elektronikoari buruz mintzatuz gero, hauek zenbat eta eskuinalderago eta gorago kokatu, orduan eta afinitate elektroniko altuagoa izan ohi dute. Honek badu logikarik; periodo bereko elementuen artean, eskuinalderago daudenek zenbaki atomiko altuagoa dute, baina geruza kopuru (energia maila) berdina, beraz, protoiek indar handiagoz erakarriko dituzte atomoaren mende ez dagoen kanpoaldeko elektroi oro.

Goialdean kokatuta daudenek behealdekoek baino afinitate elektroniko altuagoa dutela azaltzeko, aurrekoaren antzeko argudioa baliatu dezakegu; goialdeko elementuek protoi kopuru gutxiago dute bai, baina geruza gutxiago dituzte, beraz, elektroi berria menderatzerakoan elkarrekintza handiagoa edukiko luke honek nukleoarekin. Azken finean, geruzak nukleotik hurbilago egonik, kanpo elektroia hurbileko orbital batean atxikiko da, nukleoarekin elkarrekintza handiagoa izango du erradio atomiko handia duten atomoetan baino, energia gehiago askatuz menperatua izatean.

## Ikus, gainera 
* Ionizazio-potentziala
* Erradio atomikoa
* Elektronegatibotasuna
* Fisika eta kimika

## Kanpo estekak
Vilanova i la Geltrúko geltokia

'''''', Kataluniako Vilanova i la Geltrú udalerriko tren geltokia da, Garraf eskualdean.

Renfe Operadora konpainiaren Bartzelona-Vilanova-Valls arteko aldirietarako R2 Hegoaldea lineen geltokia da, bai eta distantzia ertaineko R13, R14, R15 eta R16 lineena ere.

Bartzelonako probintziaren hegoaldeko tren loturagune garrantzitsua da, Mediterraneoaren kostaldean zehar, Tarragonako probintzian barna Valentziako Erkidegora doazen lineaz gain Lleidako probintzian barna Aragoira doazen lineek ere bertan bat egiten baidute, Bartzelona hiribururako bidean.

## Kanpo estekak
Kalkas

Greziar mitologian, **Kalkas** () azti handia izan zen, Troiako Gerraren augurea, Megara edo Mizenaskoa zen. Testorren semea izan zen, beraz, Apolo jainkoa bere aitona izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sant Vicenç de Caldersko geltokia

**Sant Vicenç de Caldersko geltokia**, Kataluniako El Vendrell udalerriko Sant Vicenç de Calders herrian dagoen tren geltokia da.

Renfe Operadora konpainiaren Bartzelona-Vilafranca-Tarragona arteko aldirietako R4 linea eta Bartzelona-Vilanova-Valls arteko aldirietarako R2 linearen arteko loturagunea da.

## Kanpo estekak
Azido abszisiko

**Azido abszisikoa** edo **ABA** landareen hormona garrantzitsu bat da, hazkuntza, latentzia eta estomen itxitura kontrolatzen dituena, besteak beste. Beste fitohormona bat den giberelinaren aurkako eragina du.

## Egitura 
Azido abszisikoa edo *ABA* 15 karbono dituen seskiterpenoa da. Aurreneko karbono anomerikoak bi enantiomero eratzen ditu, R- eta S-. Naturan S-enantiomeroa bakarrik agertzen da. Azido abszisikoaren molekulak eraztun bat azatzen du eta gainerako kateak bi lotura asegabe ditu. Katearen muturrean karboxilo taldea du eta honek ematen dio azidotasuna molekulari. Azido ahula da hala ere, 4'7ko balio neutrala baitu.

## Biosintesia 
Landareen ehunetako plastidioetan ekoizten da baina sintesiaren azken urratsak zitosolean gertatzen dira.

## Funtzioak 
Inguruneko estresen aurrean erantzuna ematen duen ezinbesteko fitohormona da.
* Izenak abzisioa aipatzen du, hostoak zuhaitzetatik banatzea hain zuzen ere. Izan ere azido abszisikoak negu aldirako prstatzen du zuhaitza, hostoak botatzeaz gain cambiumeko zelulen zatiketa inhibitzen du.
* Lehortearen aurka egiteko sustraietan ere ekoizten da azido abszisikoa eta hostoetako estomak itxi arazten ditu.
* Hazien latentzia kontrolatzen du ernetzea inhibituz. Giberelina fitohormonak aurkakoa egiten du. Landareen hazkuntzan ere eragiten dute, ABAk inhibituz eta giberelinak aktibatuz.

## Gainontzeko izaki bizidunetan 
Fitohormona garrantzitsua bada ere, onddo eta animalietan ere aurkitzen da.

Onddoen kasuan parasitatzen dituzten landareen erantzun inmunologikoari aurre egiteko erabiltzen dute. Animalien kasuan ikusi da ekoizpena badagoela baina honen funtzioa ez da ezagutzen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Farnesol

**Farnesola** landareetako olio usaintsuetan agertzen den seskiterpeno alkohol bat da.

## Historia 
Farnesola lurrin industrian aspalditik erabilia izan da. Izena Akazia farnesiarra (*Vachellia farnesiana*) zuhaitzak ematen dio, haren loreetan aurkitzen den molekula izendatzen baitu. Zuhaitzaren izena Italiako Farnese familiaren izenetik dator, hauek Erroman zuten Farnese lorategi botanikoetan hazi baitzuten Erdi Amerikatik ekarrita.

## Egitura 
15 karbonotako katea duen seskiterpenoa da eta muturrean hidroxilo talde bat du.

## Erabilerak 
Lurrinetan erabiltzen da nagusiki, usain atsegina izateaz gain bakterioen aurka egiten duelako. Horregatik desodoranteetan erabiltzen da. Beste hainbat erabilera ere baditu, akaroen aurkako pestizida edota zigarretatako zaporea hobetzeko adibidez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Coma-ruga

**Coma-ruga**, Kataluniako El Vendrell udalerriko herri bat da, Tarragonako probintziako Baix Penedès eskualdean. Berez, lur lehorrean dagoen El Vendrell udalerriko kostaldeko herria da.

Herriaren kostaldean zehar eguzkipean paseatzeko atsegina den pasealeku edo malekoi moduko bat dago, bai eta hondartza luzea ere.

Kostaldeko aisialdi lekua denez, udaldean turistez lepo egon ohi da, negualdean berriz herria osatzen duten urbanizazio gehienak hutsik daudenez, giro lasaieko herria bilakatzen da.

## Garraioa 
* Sant Vicenç de Caldersko geltokia

thumb|erdian|600px|Coma-rugako hondartza.

## Kanpo estekak
Eusko (Argipena)

Eusko hitzak bi adiera ditu:
* Euskal Monetak euroaren osagarri sorturiko tokiko dirua.
* Hitz elkartuetan, lehen osagaia. Euskadi, euskotarrei dagokiona, Euskadikoa.
* Euskotar (hitza)  aranismo bat da, Euskadiko herritarrak edo Euskadiri dagokiona izendatzen duena.
Amane Ibañez

**Amane Ibañez Goikoetxea** (Mungia, Bizkaia, 1989ko abuztuaren 11) euskal kazetaria da, batez ere Euskal Telebistako albistegietan egindako lanagatik ezaguna, gazteagotan zenbait aktore lan ere egin zituen arren. Bere ikasketak Mungiako Larramendi ikastolan gauzatu zituen, eta gerora Nafarroako Unibertsitatean ikus-entzunezko komunikazioa ikasi zuen, 2007tik 2011ra bitartean. Ordutik kazetari lanetan ibili da, bereziki kirolen esparruan. Azken urteetan ETBko albiste-zerbitzuetan aritu da lanean, eta gaur egun EITB Mediako Kirol zuzendariordea da.

## Aktore lanak 
13 urte zituela *Betimu* programara aurkeztu zen, ondoren *Betizu* saioan parte hartzeko kasting-a egin zuen, eta beste zenbait gaztetxorekin batera hautatu zuten. *BT ispiluen jauregian* telefilmeko protagonistetako bat izan zen, Alberto J. Gorritibereak zuzendua, Amane taldekidearen paperean.

Betizu Taldeko kide izan zen. Horrekin, diska bi atera zituen eta bizpahiru kontzertu eman zituen.

2007tik 2008ra *Pilotari* telesailean agertu zen, Itziar Gortariren paperean. *Goenkale* telesailerako kasting-aren berri izan zuen, baina bere adineko aktore bila *Go!azen* telesailean zebiltzala esan zioten, eta bertan hartu zuten. 2009ko telesailean, filme homonimoanoinarritua, Ane pertsonaiaren papera egin zuen atal batzuetan.

## Kazetaritzan ibilbidea 
2012ko irailetik 2014ko ekainera arte ETB 1eko *Gaur Egun Kirolak* albistegiko aurkezlea izan zen. Urte horietan zehar EITBko beste kirol emanaldi batzuetan ere egin zuen lan, besteak beste estropadetako zuzeneko konexioetan (2013ko udan), eta baita Euskadi Irratiko kirol tertulian ere (2013-2014), Manu Etxezortu̝ren gidaritzapean. Aitortu du hasieran ez zuela bere burua kirolak aurkezten imajinatzen, baina horretarako beka bat eskaini ziotenean onartu egin zuela, eta hasieran galduta ibili arren lankideei eta jarritako interesari esker eroso sentitzea lortu duela adierazi du.

2014-2015 denboraldian Xabier Euzkitzek aurkeztutako *Euskal Herria Zuzenean* saioan aritu zen erreportari lanetan, eta Hamaika Telebistako kirol tertuliako kolaboratzailea izan zen.

2015 urteaz geroztik EITBko albiste-zerbitzuetako erredaktorea da, albistegietarako albisteak idazteaz gain zuzeneko konexioak ere egin izan ditu, eta tarteka albistegia aurkeztea ere egokitu zaio. Azkenaldian *Egun on Euskadi* goizeko albistegi saioan aritu izan da.

Telebistako lanaz gain, 2018az geroztik *Ttap* aldizkari digitalean dihardu Bizkaiako ediziorako elkarrizketatzaile lanetan.

2020ko udako denboraldian asteburuetako *Gaur egun* albistegia aurkeztu zuen, Jonan Apaolaza ordezkatuz.

Gaur egun EITB Mendiako Kirol zuzendariordea da. zein Twitter sare sozialetan kontuak ditu, eta baita LinkedIn-eko orrialdea ere.

Euskaraz eta gaztelaniaz gain, ingelesez ere ondo moldatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Humuleno

**Humulenoa** (baita ere α-humulenoa edo α-kariofilenoa) 11 karbonotako zikloa duen seskiterpeno bat da.

## Jatorria 
Lupuluan (*Humulus lupulus)* aurkitu zen lehen adiz, hortik bere izena. Landarearen olio usaintsuetan agertzen da, landare barietarearen arabera kopuru ezberdinetan, baina %40a ere hartzera iristen da. Humulenoa da garagardoari lupulu zaporea ematen diona. Beste landare batzutan ere aurkitzen da, kalamuan adibidez*.*

## Erabilerak 
Aipatu bezala, garagardogintzan erabiltzen da bereziki.

Medikuntzan ere erabiltzen da, ardi-belarriaren (Valeriana officinalis) antzeko efektuak ditu, antsietatea, urduritasuna eta insomnioaren tratamendutan erabiltzen da beraz.

## Erreferentziak 
[280px|ezkerrera|thumb|[Lupuluaren loreak.]]

## Kanpo estekak
Julen Telleria

**Julen Telleria Lopetegi** (Irura, 1990eko irailaren 28a) irrati esataria eta telebista aurkezlea da. Iruran jaio zen arren, urtebete zuela familia Tolosara joan zen bizitzera eta gaur egun bertan bizi da.

## Ikasketak eta ibilbide profesionala 
Julen Telleriak Ikus-entzunezko komunikazioa ikasi zuen EHUn. Karrera amaierako praktikak Euskadi Irratian egin zituen eta horren ondoren Gaztea irratian hasi zen, asteburuetan. Gaztean bertan Akabo bakea irratsaioa egin zuen Amaia Artetxerekin batera. ETB1eko Gu Ta Gutarrak saioko aurkezle ere izan zen. Horretaz gain, Udaberri dantza taldean kaxa jo zuen, Unsain anaiak erromeria taldean bateria jo zuen

## Telebista saioak 
* Gu ta gutarrak (ETB 1, 2014-2017)
* Euskal Kantuen Gaua (ETB 1, 2014)
* Gure kasa (ETB 1, 2017-2020)
* Gabon! Kantatzera gatoz (ETB 1, 2019-2020)
* Gora bihotzak (ETB 1, 2023-2025)
* Kaixo 2025 (ETB 1, 2025)

## Irratsaioak 
* Dida!

## Erreferentziak
Zarateaitz

**Zarateaitz** Andatzako mendilerroko mendi bat da. Gipuzkoa iparraldean kokatua dago, Zizurkilgo lurretan. Zarateko benta bere magalean dago.

## Kanpo estekak
El Prat de Llobregateko geltokia

**El Prat de Llobregat** (Kataluniako Aldirietan) edo **El Prat Estació** (Bartzelonako metroan) Bartzelonako metroa eta Kataluniako Aldirietako geltoki bat da, El Prat de Llobregat udalerrian kokatuta dago.

Geltokia 2016n inauguratu zen.

## Abiadura handia 
Madril-Perpinyà abiadura handiko burdinbidearen parte da, baina, Vilafranca | TAV eta Gironako aireportua geltokietan bezala, oraindik ez dute ez bidaiariak hartuko dituen eraikinik, ez nasarik.
Hacienda

[thumb|eskuinera|300px|Francisco Ollerren margolana, *Hacienda Aurora* (1899) [Ponce, Puerto Rico]]

**Hacienda** (gaztelaniaz  edo  ahoskatua) lursail bat da, erromatar villaren antzekoa dena. Latifundio hauek plantazioak, meategiak edo lantegiak (edo aurrekoen nahasketa bat) ziren. Andaluzian sortuak, kolonizazio garaian, Espainiar Inperioko kolonietara eraman zuten. *Hacienda* hitza zehaztugabea da oso, normalean lursail handia esan nahi du. Izan ere, txikiagoei estancia edo arrantxo zieten. Haciendaren jabeak espainiarrak edo kreoleak ziren, gutxitan mestizoak izanda. Argentinan, Bolivian, Txilen, Kolonbia, El Salvador, Mexiko, Granada Berrian eta Perun nekazal holding handiak ziren. Filipinetan eta Puerto Ricon eskala txikiagoak ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Birjina gaztetto bat zegoen

***Birjina gaztetto bat zegoen*** euskarazko gabon-kanta tradizionala da, Deikundearen pasartea kontatzen duena. Sabine Baring-Gould apaiz anglikanoaren ingelesezko bertsioa oso ezaguna da Erresuma Batuan. XXI. mendean, Madonna kantariak euskarazko aldaera erabili du bere kontzertuetan, Kalakan taldearen bitartez.

## Jatorria 
Charles Bordesek jaso zuen abestia XIX. mendearen amaieran, eta *Cent Chansons populaires basques* liburuan argitaratu 1895ean, *Archives de la tradition basque* sortako ale batean, hain zuzen ere. *Üskal noelen lilia* liburuan ere argitaratu zuen Bordesek, 1897an.

Sabine Baring-Gould apaiz anglikanoak ingelesera itzuli zuen, eta Erresuma Batuan hedapen zabala izan zuen bertsio horrek, ''Gabriel's Message* eta *The angel Gabriel from heaven came* izenekin.

Eusko Ikaskuntzaren *Euskal Kantutegian* jasotzen den bertsioa, Sebastien Hiriarten *Eskualdun eliza-kantuak* bildumakoa da (1906, Baiona). 

## Hitzak 
thumb|300x300px|Bordesen liburuko partitura. 1897.
thumb|300x300px|Hiriarten liburuko partitura. 1906.
Abestiak Gabriel goiaingerua Mariari agertu zitzaioneko Deikundeko pasartea jasotzen du, eta Magnificat otoitzari () ere egiten dio erreferentzia. Abestiaren hasiera hau Madonnaren mundu-biretan erabili izan du kantari estatubatuarrek, Kalakanekin kolaborazioan. 2012ko *The MDNA Tour* biran kontzertuetarako sortutako *Virgin Mary (intro)* piezaren parte izan zen, eta 2023ko *The Celebration Tour* biran, berriz, *Like a Prayer* abestiaren sarrera gisa erabili zuen.

Ingelesezko bertsioa oso ezaguna da Erresuma Batuan, bereziki eliza anglikanoaren eguberri-kanten tradizioan, Sabine Baring-Gould itzulpenarekin eta bereziki David Willcocks konposagilearen aldaera musikalekin (1919). Rock eta pop munduko kantariek ere egin izan dituzte bertsioak, hala nola Marillionek edo Stingek.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Madonna: Virgin Mary (intro), The MDNA Tour, 2012, *Birjina gaztetto bat'' 3. minututik aurrera.
*  Madonna: Like a Prayer (intro), The Celebration Tour, 2023.
*  Marillion: Gabriel's Message.
*  Sting: Gabriel's Message, 1987.
* [Partiturak eta MIDI fitxategiak](https://www.cpdl.org/wiki/index.php/Gabriel%27s_Message_(Traditional)#In_Basque,_%22Birjina_gaztetto_bat_zegoen%22).
Gavàko geltokia

**Gavàko geltokia**, Kataluniako Gavà udalerriko tren geltokia da.

Renfe Operadora konpainiaren Bartzelona-Vilanova-Valls arteko aldirietarako R2 eta R2 Hegoaldea lineen geltokia da.

## Kanpo estekak
Plantazio

[thumb|eskuinera|250px|Azukre kanaberazko plantazio bat [Kuban.]]
**Plantazioa** landare mota bakarra erein edo landatu den lursail handia da. Landatutako uzta nagusiak kotoi, kafe, te, kakao, azukre kanabera, sisal, landare-olio, palma-olio, kautxu eta fruituak dira. Plantazio hauen eraikin nagusia landetxeak dira

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jordi Grau

**Jordi Grau Solà** (Bartzelona, 1930eko urriaren 27a - Madril 2018ko abenduaren 26a) zinemagile katalan bat izan zen, bere filmografia gehiena 1960 eta 1970eko hamarkadetan garatu zuena. Gidoilari, aktore eta zuzendari, Grauk hainbat genero landu zituen bere ibilbide zinematografikoan: zinema dokumentala, sozialki konprometitutako zinema, zinema esperimentala eta fantasiazko zinema.

## Biografia 
Zineman bi film hauetan hasi zen, zuzendari-laguntzaile moduan: José Luis Sáenz De Herediaren *Diez fusiles esperan* (1959) eta Riccardo Fredaren *Un hombre en la red* (1957). Kasualitatez atunaren arrantzari buruzko dokumental baten errodajean ere partu hartu zuen Barbaten bere lehen filma izango zenaren gidoia prestatzen ari zenean, Noche de verano (1962).

Bere film batzuek mezu morala transmititzen zuten eta polemika sortarazi zuten: La trastienda (1975, Opus Deiri egindako kritika), El espontáneo (1963) eta Una historia de amor (1966). Fantasiazko filmak ere egin zituen arrakakastaz: *Ceremonia sangrienta* (1972) eta *No profanar el sueño de los muertos* (1974). Bere borondate errealista presente dago film guztietan. Carlos Grau zinemagilearen aita ere bada.

## Sariak 
;**Espainiako idazle zinematografikoen zirkuluko Domina**

## Filmografia zuzendari moduan 
## Erreferentziak 
## Kanpoko loturak 
* *Vidasdecine.es webgunean* Jorge Grau
* *Hoycinema.com wengunean* Jorge Grau
* *www.calamarediciones.com* webgunean liburu bat: Confidencias De Un Director De Cine Descatalogado ".
Hasikin (erlijioa)

[thumb|Hasikinen eskaintza ([Deuteronomio 26:1-11); *Providence Lithograph Company*, 1896]]
**Hasikina**, gehienean pluralez: **hasikinak**, denboraldiko lehenbiziko uztaren erlijio-eskaintza da. Antzinako greziar, erromatar, hebrear eta kristau erlijioetan, lehenbiziko fruituak apaizei ematen zitzaizkien, jainko bati eskain ziezaizkioten. Erdi Aroan, Elizari eman beharreko tributua zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Linalool

**Linaloola** alkohola eta monoterpenoidea, lipido saponifikaezina beraz. Hainbat lore eta espezia landaretan aurkitzen da.

## Jatorria 
200 landare espezietatik gorak ekoizten dute linaloola, besteak beste honako familia hauek: Lamiaceae (adibidez menda), Lauraceae (adibidez ereinotza eta kanela) eta Rutaceae (zitrikoak). Urkiak ere badu linaloola.

## Egitura 
Izenak dioen bezala monoalkohol bat da eta beraz hidroxilo talde bat badu. Bi esteroisomero ditu, (R)-(–)-linaloola (likareola) eta (S)-(+)-linaloola (koriandrola) eta biak aurkitzen dira naturan.

Intsektizida bezala ere erabiltzen da arkakusoak, ozpinaren eltxoak eta labezomorroak akatzeko. Eltxoen uxagarriak diren produktuetan ere erabiltzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kabriana

**Kabriana** Arabako Lantaron udalerriko herri hustua da, Komunioi kontzejuan dagoena. Legar-hobiez beterik, izen bereko urmael bat du.

Jada 1709an Gure Amaren omenezko eliza bat zuen, XIX. mendean desagertu zena. Bere hondarrak Salcedoko elizara eraman zituzten.

## Erromatar villa 
Antzinarotik izan zituen biztanleak, herrian erromatar berantiarreko nekropoli bat dago (Inperio Behekoa), villa bat eta hilobi batzuez osaturik dagoena. Astorga eta Bordele lotzen zituen erromatar galtzada bertatik pasatzen zen.

Mosaiko ederrak ere aurkitu dituzte villa horretan. Batean, lau urtaroak irudikatzen dituzten emakumeak ageri dira, bi griforekin batera. Beste batean Minerva ehiztaria agertzen da orein baten aurrean.

Bertan topaturiko aztarnak Arabako Arkeologia Museora eta Burgoskora (terra sigillatak eta Maxentzio usurpatzailearen garaiko altxortxo bat batez ere) eraman zituzten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maria (Blondieren abestia)

***Maria***, Blondie estatubatuar rock taldearen abesti bat da. 1999ko *No Exit* diskoan argitaratu zuten.

Abesti honek berehalako mundu mailako arrakasta izan zuen eta 1982. urteaz geroztik single berririk argitaratu ez zuen eta berrelkartua zen talde beteranoaren zuzperraldia suposatu zuen. Adibidez, Erresuma Batuan aste batzuz urte honetako abestien sailkapenetako lehen postura iritsi zen, mundu mailan ere 1999. urteko rock abesti hedatu eta entzunenetako bat izan zen, eta orduko gazte belaunaldi berriek 1970eko hamarkadaren bigarren erdialdea eta 1980ko hamarkadaren hasierako rock talde hau ezagutzeko parada izan zen.

## Kanpo estekak 
* *Maria* abestia entzungai, Youtube.com
The Bazaar of Bad Dreams

**The Bazaar of Bad Dreams** (euskaraz *Amets txarren bazarra*), 2015eko Stephen King estatubatuar idazlearen beldurrezko kontakizun laburren bilduma liburu bat da. *"Hileta-oharrak"* kontakizunak 2016ko kontakizun labur onenaren Edgar Saria irabazi zuen.

Kontakizun batzuk berriak dira, beste batzuk aldiz aurrez argitaratuak eta liburu honetan sakontasunez berrikusiak. Kontakizun bakoitzak bere hitzaurrea du, honetan idazleak kontakizun beraren jatorria eta hura idatzi izanaren zergatiaz mintzatzen da, bai eta dauzkan ezaugarri autobiografikoei buruz ere.

Liburua Stephen King idazlearen aipamen honekin hasten da:

## Kontakizunak 
## Kanpo estekak