Igeltsuzko kartoi

[thumb|250x250px|"Pladur"ezko horma, [Espainia|Espainian esaten zaion bezala.]]
**Igeltsuzko kartoia**, **igeltsuzko ohola** edo **PYL** (igeltsu ijeztutako plaka, izen generiko ofiziala), **Pladur**, Durlock, Gyplac, Tablaroca, Volcanita edo Drywall izen komertzialez ere ezaguna, barne-hormak, sabaien eta hormen estaldurak egiteko eta altuera sabai aizunen bidez murrizteko erabiltzen den eraikuntza-materiala da. Plaka, panel edo taula industrializatu gisa erabili ohi da. Kartoizko bi geruzaren artean ijetzitako igeltsuzko plaka bat da, eta, beraz, igeltsua eta zelulosa izaten ditu osagai nagusi. Igeltsuaren konpresioaren aurkako erresistentzia onaz baliatzen da, kartoizko sandwichak ematen dion flexioaren aurkako erresistentzia onaz. Egitura oso pisu eta lodiera txikiko altzairu galbanizatuzko profilekin muntatzen da.

Drywall ez da kartoizko igeltsuzko plaka bat, baizik eta lehorreko eraikuntza-sistema bat, osagaiak dituena, altzairu galbanizatuzko profilak, modulazioaren arabera, garatu beharreko beharraren arabera horma, horma edo beste baten egitura-arima osatuko dutenak. Egitura edo arima hori barrualdeetarako bakarrik balio duten kartoi-igeltsuzko plakekin estaliko da, kanpoaldeetarako fibrozementuzko plakak erabiltzen baitira. Biek dute finkapen propioa, baita egiturek ere, finkatze- eta ainguratze-elementu propioak baitituzte .

## Historia 
Sackett Board (lehen *drywall-a*) 1894an asmatu zuten Augustine Sackett eta Fred Kanek, Rensselaer Institutu Politeknikoko graduatuak. Artilezko feltrozko paperaren lau geruzatan igeltsuzko geruzak jarriz egin zen. Xaflek 914 mm × 914 mm × 6 mm (36 bider 36 bider 14 hazbeteko) lodi ziren, ertz irekiekin (zinta itsasgarririk gabe).

Igeltsuzko panelak 1910 eta 1930 artean eboluzionatu zuen. Panelaren ertzak bilduta eta feltrozko paperezko barneko bi geruzak ezabatuta hasi zen, paperez egindako estalduren mesedetan. 1910ean, United States Gypsum Corporationek Sackett Plaster Board Company erosi zuen eta 1917an Sheetrock sartu zuen.

Instalazioari eraginkortasuna emanez, suarekiko erresistentzia-neurri gisa ere garatu zen. Geroago, airea sartzeko teknologiari esker, taulak arinagoak eta ez hain hauskorrak izan ziren, eta junturak tratatzeko materialak eta sistemak ere aldatu egin ziren.

## Propietateak 
Igeltsuzko kartoi plakak 1,20 metroko zabalera estandarizatuan fabrikatzen dira, eta 2, 2,5, 2,6, 2,7, 2,8 eta 3 metroko luzera desberdinetan. Fabrikatzaileek plakaren luzera bezeroaren dimentsioetara alda dezakete, eskaera handietarako. Hainbat lodieratan merkaturatzen dira (10, 12,5, 15 eta 18 mm), nahiz eta lodiera handietarako ohikoa den lodiera txikiko zenbait plaka gainjartzea, «mata juntan» jarrita.

Igeltsuzko taulek paper lodian kapsulatutako suaren kontrako nukleoa dute, normalean paper birziklatua, aurrealdean akabera naturala duena eta atzealdean paper gogorra duena. Horri esker, erraz maniobratu eta ebaki daiteke, kuter edo labanarekin. Hala, errazago instalatzen da, eta berehala aplika daiteke edozein estaldura edo akabera mota (pintura, pasta, azulejoa, etab.) Junturak (igeltsuzko taulen plaken arteko loturak) behar bezala tratatzen dira instalazio-prozesuan, xasisen mugimenduek eragindako pitzadurak saihesteko.

Erabilera normalerako kartoi-igeltsuzko plakez gain, erabilera berezietarako plaka eraldatuak daude.

### Suarekiko erresistentzia 
Kartoi igeltsua ez da sukoia, batez ere kaltzio sulfato hidratatuz osatuta baitago. Sulfatoa berotzean, ura askatzen du eta suaren hedapena zenbait minutuz atzeratzen du. Deshidratatu ondoren, materiala desintegratu egiten da, eta, azkenean, sua pasatzen uzten du.

Suteen aurkako hesi gisa behar bezala funtziona dezan, ondo instalatuta egon behar du, edozein hutsunek edo zulaketak sua igarotzea ahalbidetzen baitu. Erresistentzia handitu egiten da plaka lodiagoekin, bi geruza gainjarrita edo suarekiko erresistenteak diren plaka bereziekin.

Araudiek, hala nola USG eskuliburuak edo UNE EN 102.043 eskuliburuak, konfigurazio espezifikoak ezartzen dituzte, lortu nahi den erresistentzia-mailaren arabera:

* 30 minutu: 1,58 cm-ko bi panel, 25 kalibreko zutoinak dituen metalezko egitura baten alde banatan.
* 1 ordu: egitura bera, baina 1,58 cm-ko X motako panel trinko eta erresistenteagoak erabiliz.

Alde bakoitzean panel gehiago gehitzeak suarekiko erresistentzia proportzionalki areagotzen du, pertsonak espazioen barruan babesteko aukera emanez.

### Isolamendu akustikoa 
Igeltsuzko plakek oso masa txikia dutenez, berez ez dute isolamendu akustiko handirik. Paneleko ganberaren barruan edo trasdosatu-plakaren eta euskarri-elementuaren artean material xurgatzaile bat jarrita lortzen da isolamendu hori.

Soinua material solidoen bidez hedatzen da, adibidez, plakei eusten dieten metalezko egituren bidez edo plafoien gainean geratzen diren hutsuneen bidez. Beraz, garrantzitsua da soinuaren aurkako tratamendua hormen, egituren eta sabaien proiektu bateratua izatea, eraginkortasun handiagoa izateko.

### Isolamendu termikoa 
Igeltsuzko plakak berez ez dira tenperatura-isolatzaile onak. Lodiera mehea duetenez, beroa edo hotza erraz sartzen da alde batetik bestera igeltsuzko plaka, eta, ondorioz, tenperatura deserosoak sortzen dira eraikitako espazioaren barruan. Isolamendu termiko egokia lortzeko, hormen edo sabaien barrualdea beira-zuntzezko isolamendu termikoarekin, aparrezko plaka solidoekin edo beste material batzuekin estali behar da.

### Hezetasunarekiko erresistentzia 
Hezetasunarekiko erresistenteak diren igeltsuzko plakak daude. Lokal hezeetan erabiltzen dira, hala nola bainugeletan, garbiketa-geletan, sukaldeetan eta abarretan, eta gerta daiteke noizbehinka zipriztintzeko arriskua duten eremuak egotea. Hezetasunarekiko erresistenteak diren igeltsuzko plakak paper tratatuarekin eginak daude, uraren xurgapena eta onddoen hazkuntza atzeratuz. Gainera, plakaren nukleoak gehigarri bereziak ditu, ez zikintzeko eta ez desegiteko. Plakak diseinatuta daude noizbehinkako ur-zipriztinak jasateko, baina ez dira gomendagarriak euriaren eraginpean egoteko edo urarekin edo lurrunarekin kontaktu zuzena edo etengabea izateko (adibidez, ureztagailuak, dutxak edo saunak).

Etxeko bainugela eta sukaldeetan arazorik gabe instala daiteke lizunaren aurkako geruza bat duen bitartean, eta kendu eta aldatu egin beharko da. Dekorazioa egiteko, azulejoa horman bertan itsats daiteke, baina sistema horretarako itsasgarri berezi batekin egin behar da, adibidez PYLrako mortero-kola espezifikoekin.

### Beste aplikazio batzuk 
Plakek baritazko estaldurak edo panelari lotzen zaizkion berunezko xaflak izan ditzakete, ospitale eta kliniketako gela erradiologikoetan erabiltzeko, erradiazio ionizatzaileen aurkako hesi gisa. Erabat garbitu daitezkeen beira-zuntzezko xaflekin ere estal daitezke, sukalde industrialetarako edo elikagai-fabriketarako.

Igeltsuzko horma batek erresistentzia handia du, atzealdean metalezko hiru zutoin dituelako. Bere diseinuak koadroak eta sukaldeko altzariak zintzilikatzeko aukera ematen du, erlaitzak, pantailak eta abar, takete egokiak erabiliz. Horma errazago birrindu daiteke, hondatzen bada.

## Muntaia 
Panelen muntaketa oso lodiera txikiko altzairuzko profilekin egiten da. Panel banatzaile baten ohiko egitura bi zolataz eta 40 zentimetroko gorako hodi ezberdinez osatuta dago. Igeltsuzko plakak muntagei lotzen zaizkie punta zorrotzeko torloju autozulagailuak erabiliz.

## Araudia 
Espainian fabrikatutako kartoi-igeltsuzko panelek UNE 102.023 arauaren produktu-zehaztapenak bete behar dituzte. Arau horrek zehazten ditu panelen gutxieneko ezaugarriak: UNE 102043 ARAUA

* dentsitatea: 800 kg/m³
* m-1 gisa sailkatuta (ez da sukoia)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Isolamendu termikoa
* Aurrefabrikazioa
* Suteen aurkako babesa
* Trasdosatua

## Kanpo estekak