open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vladimír Holan

**Vladímir Holan** (Praga, 1905eko irailaren 16a - 1980ko martxoaren 31) poeta eta narratzaile txekiarra izan zen.

## Bizitza 
1911n Podolira joan zen oinarrizko ikasketak egitera. 1919an ostera ere Pragan da, eskolaratzearekin jarraitzeko. Holanen lehen lana 1926koa da: *Blouznivý vějíř*. 1929an Italiara joan zen eta hurrengo urtean *Triumf smrti* eman zuen argitara, Mallarme idazle sinbolista frantsesaren estilotik gertuko lana. 1932an hitz lauzko lehen lana sortu zuen: *Kolury*; urte berean ezkondu eta *Život* (*Bizitza*) aldizkarian hasi zen lanean erredaktore. Prosa idazten jarraitu zuen eta 1937 inguruan Parisen da, garaikide zituen hainbat pentsalari eta intelektual txekiarren ondoan: Josef Šíma, Bedřich Vaníček eta Antonín Kyval.

Hitleren mehatxua hor nonbait, 1938an *Září 1938*(*1938ko iraila*) lana dator, gizartetik hurbil den poesia engaitua. Espainiako poesiak erakarria eta Václav Černý hispanistaren laguntza tartean Gongoraren hainbat lan itzultzen jardun zuen. Hurrengo urteetan eten barik jarraitu zuen idazten. Nazien okupazioaren lekuko da giro horren isla jasotzen duen eta osatu zuen egunerokoa, eta 1947an, sobietarrek behin liberatuta, *Tobě* eta *Rudoarmějci* eman zituen argitara. Gerra amaituta Pragako auzo batera jo zuen eta han emango ditu hil bitarteko urteak. Holanen lana ez ei zetorren bat estatuaren ildoarekin eta bazter geratu zen. Ordutik aurrera baina bere lan onenak sortzeari ekin zion.

Holanen poesia sinboloek osatua da, eta gaua osagai garrantziatsua da haren irudikapenetan, mamu eta misterioek ezaugarritua. Ahal eta ezinaren arteko mugak, esna eta lo egotearenak, arrazoimen eta imajinazioarenak... muga horiek guztiak lanbroak dira oso Holanen poesian.

Joseba Sarrionandiak Holanen bost poema itzuli zituen euskarara, eta Izkiriaturik aurkitu ditudan ene poemak liburuan (Pamiela, 1985) eman argitara.

## Lanak 
* *Blouznivý vějíř* – 1926
* *Triumf smrti* – 1930
* *Vanutí* – 1932
* *Oblouk* – 1934
* *Kameni, přicházíš…* – 1937
* *Triumf smrti* - 1930, 1936, 1948
* *Září*' – 1938, aussi appelé *Září 1938*
* *Havraním brkem* – 1938, 1946
* *Noc z Iliady*
* *Španělským dělníkům*
* *Sen* – 1939,
* *Odpověď Francii*
* *Záhřmotí* – 1940
* *První testament* – 1940
* *Zpěv tříkrálový*
* *Návrat Máchův*
* *Lemuria*
* *Chór*
* *Cestou* - (1962)
* *Prostě* (1954)
* *Tři* – (1957)
* *Dík Sovětskému svazu* – 1945
* *Panychida* – 1945
* *Tobě* – 1947
* *Rudoarmějci* – 1947
* *Dokument* – 1949
* *Mozartiana* 1963
* *Strach*
* *Noc s Hamletem* – 1964, écrit entre 1949–1956
* *Noc s Ofélií* 1970
* *Bez názvu* 1962
* *Příběhy* 1963
* *Bolest* – vydáno 1965, hommage aux amis défunts (Josef Čapek, Josef Hora, František Halas)
* *Na sotnách* 1967
* *Asklépiovi kohouta* 1970
* *Předposlední* 1982 -
* *Sbohem?* 1982

## Ikus, gainera 
* Txekierazko literatura

## Kanpo loturak 
* [Vladimir Holanen hainbat poema itzuli zituen Joseba Sarrionandia(https://eu.wikipedia.org/wiki/Joseba_Sarrionandia)k. *Susa-literatura.com* atarian]
* [*Izurritearen Kolonia*, Milan Kundera(https://eu.wikipedia.org/wiki/Milan_Kundera)ren artilukua, besteak beste, Holanen gainean. Literatur Kazeta, 4. zenbakia, 1987ko urtarrilla]
Obsidiana

**Obsidiana** harri estrusibo igneo gisa sortutako beira naturala da. Sumendietako laba felsikoak kristalak eratu gabe hozten direnean sortzen da. Normalean laba-isuri erriolitikoen ertzetan agertzen da, mota honetako labaren silizio-eduki altuak biskositate eta polimerizazio maila altuagoa eragiten baitu. Laba likatsu eta polimerizatu honetan barreiatze atomikoa zailagoa da eta kristalek ezin dute hazi. Kristalik eratzen ez denez, obsidianaren orri-ertzak ia molekulen tamaina bezain meheak izan daitezke. Ezaugarri honi esker, obsidiana gezien muturrak sortzeko erabili izan da historian zehar, eta gaur egun ere badauka antzeko erabilerarik, esaterako kirurgiarako eskalpeloak fabrikatzeko.

## Kanpo estekak
Belgradeko Izar Gorria

**Belgradeko Izar Gorria Futbol Kluba** (serbieraz Фудбалски клуб Црвена звезда Београд, *Fudbalski klub Crvena zvezda Beograd*) Serbiako futbol talde bat da, Belgrad hirikoa. Jugoslavia ohiaren garaian, txapelketa gehien irabazi zituen jugoslaviar taldea zen. Serbiaren garaian, aldiz, Ligan FK Partizanen itzalean egon arren, Kopa gehienak berak irabazi ditu.

Garaipenik handienak 1991 urtean izan zituen Europako Kopa eta Kontinente artekoa irabazi zituenean.

## Historia 
### Jugoslaviako aroa 
1945eko otsailean Bigarren Mundu Gerra amaitzear zela Serbiar gazte antifaxisten Ligako kide batzuek sortu zuten. Gerra aurretik zeuden futbol taldeak desegin egin ziren eta SK Jugoslavia taldearen hondarretan oinarritu zen Izar Gorria. Bere zelaia eta jantziak hartu zituen. Berehala iritsi ziren lehenengo garaipenak eta Jugoslaviak bere horretan iraun zuen artean txapelketa gehien irabazi zuen taldea izan zen, 19 Liga eta 12 Kopa.

### 1991 urte ikusgarria 
1986an taldeak aldaketa nabaria izan zuen eta Europako talde onenekin lehiatuko zen talde indartsua osatzeko erabakia hartu zen. 1991ean heldu zitzaion aukera Ljupko Petrovic entrenatzaile zuela Europako Kopako finala jokatu baitzuen Barin maiatzaren 29an. Olympique de Marseille zuen aurkaria eta partida 0-0 bukatu ondoren penaltietan erabaki zen auzia eta jugoslaviarren 5-3 irabazi zuten. Onodren Tokion Kontinente artekoa jokatu zuten eta hau errazago irabazi zuten, 3-0 emaitzaz Colo-Colo talde txiletarraren aurrean.

### Serbiako aroa 
2006 arte Serbia eta Montenegrok elkarrekin jarraitu zuten eta txapelketak Jugoslaviako Liga izenaz jarraitu arren jadanik Serbiarrek monopolizatuta zeukaten liga zen. Egoera honetan Belgrade bertakoa zen FK Partizan nagusitu zitzaion Ligan, baina azken urteetan titulu ugari irabazi ditu eta palmaresean gainditu egin du.

## Uniformea 
## Palmaresa 
### Jugoslavian: 34 
* Jugoslaviako Liga (19): 1951, 1953, 1956, 1957, 1959, 1960, 1964, 1968, 1969, 1970, 1973, 1977, 1980, 1981, 1984, 1988, 1990, 1991, 1992.
* Jugoslaviako Kopa (12): 1948, 1949, 1950, 1958, 1959, 1964, 1968, 1970, 1971, 1982, 1985, 1990.
* Jugoslaviako Superkopa (2): 1969, 1971.
* Jugoslaviako Ligako Kopa (1): 1973
### Serbian: 29 
* Serbiako Liga (15): 1995, 2000, 2001, 2004, 2006, 2007, 2014, 2016, 2018, 2019, 2021, 2022, 2023, 2024.
* Serbiako Kopa (16): 1993, 1995, 1996, 1997, 1999, 2001, 2002, 2004, 2006, 2007, 2010, 2012, 2021, 2022, 2023, 2024.

### Nazio artean: 4 
#### Kontinente arteko Futbol Kopa 
* Txapelduna (1): 1991
#### Europako Kopa 
* Txapelduna (1): 1991
#### Europako Superkopa 
* Txapelduna (0)
* Finalista (1): 1991
#### UEFA Kopa 
* Txapelduna (0)
* Finalista (1): 1979
#### Europako Errekopa 
* final aurrekoak 1975ean.
#### Mitropa Kopa 
* Txapelduna (2): 1958, 1968.

## Jokalari ezagunak 
Urrezko baloiaren saririk ez du inork irabazi baina zilarrezkoa eskuratu zuten Dejan Savićevićek eta Darko Pančevek 1991ean. Beste jokalari ezagun batzuk Dragan Stojković, Robert Prosinečki eta Dragan Džajić.

## Euskal taldeen aurkako partidak 
Izar Gorriak kanporaketa bakarra jokatu du euskal taldeen aurka:

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Baskonia (argipena)

**Baskonia** lurralde bat da, eukaraz normalean Euskal Herria izenarekin ezagutzen dena:
* Baskonia
* Baskoniako dukerria

Beste esanahi hau ere izan dezake:

* *Vasconia: Estudio dialéctico de una nacionalidad*, Federico Krutwigen liburua, 1963an plazaratutakoa.
* Compañía Anónima Basconia, *La Basconia* bezala ezaguna, Bizkaiko metalurgia alorreko fabrika.
Kirol-talde hauetako bat ere izan daiteke:

* **Saski Baskonia**, Gasteizko saskibaloi taldea da.
* **Baskonia Kirol Kluba**, Basauriko futbol-taldea da.
* **Donostiako Baskonia Kirol Kluba**, Donostiako kirol kluba da.
* **Vasconia Sporting Club**, desagertutako futbol talde donostiarra, 1910eko Errege Koparen finala jokatu zuena.

Bestelakoak: 
* **Baskoniako Historia bat**, Signo Digital ekoizpen etxeak ETB 1 telebista katerako sortutako saioa da.
* **Banco de Vasconia**, 1901. urtean, sorturiko banku nafarra.
* **Notitia utriusque Vasconiae, tum Ibericae, tum Aquitanicae** (euskaraz: «Bi Baskonien historia, iberiarrarena eta akitaniarrarena») Arnaut Oihenartek latinez idatzitako liburua, Parisen 1638an argitaratua.
* **La Baskonia**, Buenos Airesen argitaratzen zen aldizkaria.
Andatza

**Andatza** Aiako auzoa da. 

## Demografia 
## Ondarea eta eraikin nabarmenak 
* Mariñazelai baserria, bertakoek Mañarinzelai deitzen diote. Andatza auzoan kokatua, XVII. mendearen amaieran eraikia, ondare izendatuta dago.

## Kanpo estekak
Elkano (Aia)

**Elkano** Aiako (Gipuzkoa) auzoa da. Zarauzko izen bereko enklabea inguratzen du. 

## Demografia 
## Kanpo estekak
Laurgain

**Laurgain** Gipuzkoako iparraldeko Aia udalerriko auzo bat da. 

## Demografia 
## Inguru naturala 
Laurgain auzoko lur gehienak Pagoetako natura parkean kokatzen dira. Laurgainen ere Iturraran lorategi botanikoa dago.

Iñurritza biotopo babestuaren zabalpena dela medio, naturagune horren zati bat Laurgain auzoan kokatzen da egun. Bi naturagune horiek Largaingo lurraldean daudelarik, auzo txiki honek natura ondare nabarmena biltzen du bere baitan.

## Baserriak eta kultur eta arkitektura ondarea 
Arkitektura ondareari dagokionez, Laurgain auzoan zenbait eraikin aipagarri daude:
* Laurgain jauregia, jauregi gotikoa, auzoko sarreran kokaturik dagoena.
* Gorostiola baserria, teilatua lau uretara dauka. 2006ko urtarrilaren 10n, Eusko Jaurlaritzak kultura ondasun izendatu zuen, *monumentu* sailkapenarekin.
* Agorregiko burdinola, berreraikitako ola eta bisitariei irekita dagoena.
* Iturraran baserria Pagoetako natura parkearen harrera etxea da. Berreskuratutako baserri bat da aldi berean.

thumb|405x405px|San Migel Eliza

## Galeria 

Fitxategi:11 laurgain.jpg|Indalecio Ojangurenek ateratako argazkia.
Fitxategi:Mugarria urruztume.jpg|Laurgain eta Altzola arteko mugarria.
Fitxategi:Laurgain auzoa.jpg
Fitxategi:LAURGAIN JAUREGIA 00.jpg|Laurgain jauregia, Lardizabal izenez ere ezaguna.
Fitxategi:Agorregi Burdinola - Pagoeta - Aia.jpg|Agorregi burdinola
Fitxategi:Agorregi burdinola, Pagoeta, Aia.jpg|Agorregi burdinola
Fitxategi:Agorregi burdinola, Pagoeta, Aian.jpg|Agorregi burdinola

## Kanpo estekak
Santiagoerreka

**Santiagoerreka** —izen ofiziala: **Santio Erreka**— Gipuzkoako iparraldeko auzo bat da, Aia udalerrikoa. Iparraldean Orio, ekialdean Usurbil, hegoaldean Andatza eta mendebaldean Olaskoegia ditu mugakide.  

## Historia 
### XVIII. mendearen aurretik 
Altxerri leizeko aztarnategitik gertu kokatua dago. Inguruko jarduera industriala burdinaren ekoizpenean prentsa hidraulikoaren erabilpena baino arteragokoa dela dakigu, aurkitu diren hainbat haizeolen esker. XIII. mendetik aurrera energia hidraulikoaren gaineratzeak burdinaren ekoizpena baimendu zuen. Materiala Bizkaitik ekartzen zen itsasoz, eta esportatu ere hala egiten zen.

Santiago Arrazubiakoaren ermita XVI. mendean eraiki zen, Santiagoren omenez. Auzoak bertatik hartu zuen izena. 

### XVIII. mendetik aurrera 
1730. hamarkadan, Caracasko Gipuzkoako Konpainiaren pentsiopean, Juan Fermin Gilisagasti aingura-egilea Herbeheretara joan zen, bertan erabiltzen ziren manufaktura-prozedura aurreratuak espiatu eta ikasteko asmorekin. Itzultzean, Santiagoerrekako Arrazubia burdinolan ekoiztu zituen espainiar Armadak erabiliko zituen aingurak, Peñafloridako kondearen jabetzapean baitzeuden.

Hala, Gilisagastiren aingurek ospe handia lortu zuten estatuan zehar hauen kalitatearengatik. Honek Gipuzkoan aingura fabrika bat sortzeko erabakia artzera bultzatu zituen espainiar ministroak.

## Demografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Urdaneta (Aia)

**Urdaneta** Aiako auzoa da. Txatxarromendi eta Indamendi mendietara igotzeko ohiko abiapuntuetako bat da.

## Demografia 
## Kanpo estekak
Marmota

***Marmota*** edo **Muxarra** (*Marmota* generoa) karraskari handia da. *Sciuridae* familian sailkaturik dago katagorriekin batera, baina bai itxura eta baita portaera aldetik ere, ez dute animalia hauekiko antz handirik. 8 kilo inguru pisatzen dute, 55 cm luze izaten dira, eta 18 cm garai. Eguneko ugaztuna da, eta belarjalea. Marmotaren ernaldia 5 hilabetekoa da.

## Euskal Herrian 
Lehenengo marmotak 1948an sartu ziren Pirinioetan, Alpetatik ekarritako aleez kolonia bat antolatu zenean. Orduz gero marmoten kopurua handitzen ari da, eta kolonia berriak aurkitzen dituzte etengabe.

Marmotek Pirinioetan harrapari espezifikorik ez dutenez eta oso moldagarriak direnez, beldurgarri heda daitezke eta arazo ekologiko larriak sor ditzakete.

## Espezieak 
* Alpetar marmota edo Pirinioetakoa (*Marmota marmota*)
* *Babaicina marmota*
* *Bobak marmota*
* *Browery marmota*
* *Caligata marmota*
* *Caudata marmota*
* *Flaviventris marmota*
* *Himalayana marmota*

## Marmotaren harrapariak 
Hauek dira marmotaren harrapari nagusiak:
* Hontza
* Erroia
* Arrano beltza

## Kanpo estekak
Segoviako ihesa (filma)

***Segoviako ihesa*** 1981 urtean plazaraturiko film dramatikoa da, Imanol Uribek zuzendu eta Segoviako ihesean inspiratutakoa.

Euskarazko elkarrizketak dituen inoizko pelikularik ospetsuena izan da: 658.634 ikusle izan zituen, 718.576,38 €-ko kopurua bilduz

## Sinopsia 
1977ko udan, erbestean dagoen preso ohi batek bere istorioaren xehetasunak azaltzen dizkio kazetari bati : 1976ko apirilean ETAko kide batzuek, beste antifrankista batzuekin batera, Segoviako espetxetik egindako ihesa. Porrot egin zuen lehenengo ihesaldi saio baten ondoren presoek ez dute etsitzen eta bigarren tunel bat egiten dute. Zortzi hilabetez lan egin ondoren, ihesa gauzatzen da, baina Nafarroan, Frantziako mugatik gertu, Guardia Zibilak iheslari bat hiltzen du aurrez aurreko; ondorengo egunetan iheslari gehienak atxilotzen dituzte. Espainiako Trantsizio Demokratikoaren garaietan, iheslariek ondorio ezberdinak biziko dituzte.

## Pertsonaiak 

* Xabier Elorriaga: Ion
* Mario Pardo
* José María Muñoz
* Ramón Balenziaga
* Imanol Gaztelumendi
* José Pedro Carrión
* Alex Angulo
* Ramón Barea
* Claudio Rodríguez
* Klara Badiola: Maruja
* Elene Lizarralde
* Arantxa Urretabizkaia
* Iosu Galarraga
* Abel Vitón
* Patxi Biskert
* Guillermo Montesinos
* Fernando Vivanco
* Josune Lasa
* Santiago Ramos
* José Manuel Cervino
* Virginia Mataix: Pxuno
* Ovidi Montllor: Oriol
* Emilio Álvarez
* Jose Luis Aranburu
* Julen Arregi
* Iñaki Aierra
* Aitor Badiola
* Txema Blasco
* Santiago Borrutxaga
* Juan Ignacio Carrasco
* Paco Catalá
* Julio Chapper
* Ángel de la Fuente
* Mikel Mari Ezeiza
* Ceferino Eskizabel
* Jose Ignacio Etxaniz
* Maritxu Etxaniz
* Carlos Etxeberria
* Iñaki Elorza
* Imanol Garmendia
* Juani Goenaga
* Xabier Goenaga
* Antonio González
* Vicente Gesala
* Damien Iradier
* Zacarias Jauregi
* Angel Marco
* Xabier Martiarena
* Juani Mendiola
* Luziano Mitxelena
* Carlos Montoya
* Isidro Mugika
* Pedro Murgiondo
* Carlos Panera
* Julio Perugorria
* Ramon Reparaz
* Peter Roberts
* Xabier Sabadie
* Paco Sagarzazu
* Juan María Segues
* Jon Tolosa
* Daniel Trepiana
* Patxi Txapartegi
* Mikel Unanue Lobato
* Xabier Villaba

## Ezaugarri teknikoak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgunea imdb.com
Mikel Reparaz

**Mikel Reparaz Extramiana** (Arbizu, Nafarroa Garaia, 1975eko abenduaren 22a) kazetaria da.

## Biografia 
Nafarroako Unibertsitatean Informazio Zientzietan lizentziatua, *Euskaldunon Egunkarian* eta *Diario de Noticiasen* egin zituen lehen pausoak. Gero, Euskadi Irratiko Eusko Legebiltzarreko korrespontsala izan zen. 2001ean, Gasteiztik Bruselara aldatu, hango albisteez gain, Ekialde Hurbileko, Ipar Irlandako edo Pakistango berriemaile bilakatu zen. 2004tik 2009ra, Radio Euskadiko albistegietako burua izan zen, eta 2009az geroztik EITBren albistegietako nazioarteko arduraduna ere. Ameriketako Estatu Batuetako (AEB) berriemaile izan zen bost urtez, 2013tik 2018ra.

2020an, *Las grietas de América* izeneko liburua plazaratu du, Estatu Batuetako egungo egoerari buruzkoa. 2021eko Euskadi Literatura Saria irabazi du lan horri esker, gaztelaniazko saiakeraren kategorian. Liburuaren euskarazko bertsioa argitaratu zuen Alberdania argitaletxeak 2024an.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa Mikel Reparazi, *Argia* astekarian.
* Mikel Reparazen bideoa, *Argia* astekarian.
* Mikel Reparaz, "Las grietas de America" liburuaz, ETBn
Xabier Elorriaga

**Xabier Gonzalez Elorriaga**, ezagunagoa **Xabier Elorriaga** izenarekin, (Maracaibo, Venezuela, 1944ko apirilaren 1a - ) Euskal Herriko aktorea da.

## Bizitza eta obra 
Gerra Zibilaren garaian erbesteraturiko familia baten semea. 1969an itzuli zen Euskal Herrira, eta orduan hasi zen antzezle lanak egiten, *Kriselu* taldean.

Bartzelonara joanda, kazetaritzako ikasketak egin ondoren, telebistako eskolak eman zituen Informazio zientzien fakultatean. Orduan egin zuen debuta zineman, Antoni Ribasen *La ciutat cremada* filmean (1975).

Orduz geroztik, film askotan parte hartu zuen: José Antonio de la Lomaren *Perros callejeros* (1977), Jordi Cadenaren *La oscura historia de la prima Montse* (1977), Carlos Sauraren *Los ojos* *vendados* (1977), Iñaki Núñezen *Toque de queda* (1978), etab.

1980ko hamarraldiko lehen erdia izan zen Elorriagaren garairik oparoena. 1980. urtean egin zuen lehen paper protagonista, Fernando Méndez Leiteren *El hombre de moda *filmean. Urte berean egin zuen debuta zuzendari gisa, *Ikuska* saileko 4.a, *Euskal Telebista,* zuzenduz.

1981ean Bigas Lunaren *Renacer* eta Imanol Uriberen *La fuga de Segovia* filmetan esku hartu zuen.

1983an euskal zinemako bi lan garrantzitsutan parte hartu zuen, Alfonso Ungríaren *Albaniaren konkista*, eta Imanol Uriberen *Mikelen heriotza*. Hain zuzen, *Albaniaren konkista* gidoigilea den Arantxa Urretabizkaiarekin dago ezkonduta. Aldi berean *Anillos de oro* telesaio arrakastatsuan ere lan egin zuen.

1984an Carlos Suárezen *El jardín secreto* filmeko protagonista izan zen. 1985ean film ertain bat zuzendu zuen, *Zergatik panpox,* kritikarien iritziz lan bikaina eginez.

Orduz geroztik, baina, behera egin zuen emeki-emeki Elorriagaren karrerak. 1987an José Antonio Zorrillaren *Lauaxeta-A los cuatro vientos* filmeko protagonista izan zen, baina filmak ez zuen arrakastarik izan. Ondoren egin zituen, besteak beste, Antxon Ezeizaren *Ke arteko egunak* (1989), Antoni Verdaguerren *Havanera 1820* (1993), eta Alejandro Amenábarren *Tesis* (1996).

Telebistako lanari ere ez dio utzi, eta hainbat telesailetan parte du *(Clase media, Canguros, Hospital...).*

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Erreferentziak
Mark Shuttleworth

**Mark Shuttleworth** (Welkom, Hegoafrika, 1973ko irailaren 18a - ) informatikari eta enpresaburu hegoafrikarra da.

Canonical Ltd enpresaren fundatzailea da, software askeen enpresa sustatzailea. Espaziora iristen lehenengo afrikarra izan zen, eta mundu osoan bigarren espazio-turista.
 
## Biografia 
Mark Shuttleworthen aita zirujaua da eta ama erizaintza eskola bateko irakaslea. Lurmutur Hirian hazi zen, eta bertako unibertsitatean finantza eta informazioan *BbusSci* lortu zuen. Gainera, bere unibertsitateko internet sarearen lehenengo konexioen instalazioetan parte hartu zuen.

1995. urtean, bere unibertsitateko azken urtean, Thawte enpresa sortu zuen. Interneteko ziurtagiri digitaletan espezializatutako enpresa da Thawte, 1999an VeriSign enpresari saldu ziona, 575 milioi dolarrengatik.

Canonical Ltd enpresa sortu zuen 2004ko martxoan, software askea eta kode irekia sustatzeko. Ubuntu proiektua finantziatu ere egin zuen, Debianen oinarritutako GNU/Linux banaketa, alegia.

2000ko irailean, HBD Venture Capital sortu zuen, enpresa mintegi eta kapital arriskuen hornitzailea. 2009ko abenduan Canonical Ltd enpresaren zuzendari izateari utzi zion.

### Linux eta software askearen aldeko mugimendua 
1990eko hamarkadan Debian sistema eragilearen garapenean parte hartu zuen. 2001an, Hego Afrikan, Shuttleworth fundazioa sortu zuen, berrikuntza sozialei eskainia. Aldi berean, doako hezkuntza eta software askea ere lagundu zituen.

2006ko urriaren 15ean Mark Shuttleworth KDEko babesle nagusiena zela jakinarazi zuten.

## Kanpo loturak 
*  Mark Shuttleworthen webgunea
Eskerregite eguneko bisitaria

***Eskerregite eguneko bisitaria*** (ingelesezko jatorrizko izenburua: *The Thanksgiving Visitor*) Truman Capoteren narrazioa da, 1968an argitara emandakoa. Ume bati beste batek eragindako jazarpena (bullying) eta hark asmatutako mendekua du kontagai.

## Haria 
Buddyk hamar urte ditu eta egunero eskolarako bidean herriko beste gaztetxo batek, Odd Hendersonek, jazarri egiten du, jipoitu eta iraindu. Buddyren izekok, Sook andereñoak, egoera bideratu nahian, Eskerregite egunean Odd etxera gonbidatuko du.

## Euskarazko bertsioa 
Capote, Truman. *Eskerregite eguneko bisitaria*. Itzultzailea: Iñaki Iñurrieta. Literatura Unibertsala Bilduma, 10. zenbakia. Ibaizabal, 1991. 63 orr. . Liburuaren fitxa

## Kanpo estekak
Akrotiri eta Dhekelia

**Akrotiri eta Dhekelia** Erresuma Batuak Zipren dituen bi base subirano burujabe dira. Biak base militarrak dira, nahiz eta biztanleria zibila ere bizi. Zipretar lurraldearen %3a inguru hartzen dute.

## Gobernua 
Beste itsasoaz gaindiko lurralde britainiarrak ez bezala, Akrotiri eta Dhekelia, administrari batek gobernatzen ditu eta ez gobernatzaile batek. Gobernatzaile hau, Elisabet II.a erreginaz hautatua da eta Defentsa Ministerio Britainiarraren menpe dago.

## Geografia 
Akrotiri Zipre hegoaldean kokaturik dago, Limasol hiriaren ondoan. Limasolgo aintzira gaziaren ertzean kokaturik dago, Zipreko aintzira handiena da eta uharteko hezegune garrantzitsuena ekologiari dagokionez. Base militarrak penintsula guztia hartzen du.

Dhekelia Larnaka hiriaren ekialdean kokaturik dago. Basearen iparraldeko zatiak nazioarteko Buffer eremua hartzen duenez iparraldean Ipar Zipreko Turkiar Errepublikarekin egiten du muga eta mendebaldean eta ekialdean Zipreko Errepublika du.

## Kanpo estekak
La Rasa

**La Rasa** leku ezberdinak izendatzeko erabiltzen da:

* Mendiak:
** La Rasa edo Larrasa aizuna (1.454 m), Arabako Toloño mendilerroko mendia.
** La Rasa (977 m), Arabako Jaunden mendilerroko mendia.
** La Rasa edo La Inmunia (1.518 m), Burgos eta Kantabria (Espainia) arteko mendia.
** La Rasa (1.477 m), Errioxako (Espainia) mendia.

* Herriak:
** La Rasa, Soriako (Espainia) herria.
Siete calles

***Siete calles*** 1981. urtean eginiko euskal film komikoa da. Juan Ortuoste eta Javier Rebollok egin zuten Bilboko Zazpikaleetan kokaturiko komedia hau. Lan Zinemak ekoiztua, 1981eko Donostiako Zinemaldiaren zuzendari berrien Saria lortu zuen.

## Sinopsia 
Astebete batean, zazpi pertsonai boxeolari ohi baten inguruan dabiltza negozioak egiten.

## Pertsonaiak 
* Patricia Adriani: Joana
* Mikel Albisu
* Manuel Bilbao: Don Tomás
* Marivi Bilbao: Malen
* Julio Maruri: Stuber
* Iñaki Miramón: Mikel
* Antonio Resines: Esteban
* Luciano Rincon: Gandarias
* Enrique San Francisco: Tomi
* Fernando Vivanco: Sam
* Begoña Zuaznabar: Nerea

## Ezaugarri teknikoak 
## Kanpo estekak 
* Webgunea imdb.com
* Euskadiko Filmategia
Altzola (Aia)

**Altzola** Aiako auzoa da. Altzola auzoa bere osotasunean Pagoetako natura parkean kokatuta dago.

Altzola auzoak Aiako Laurgain, Etxetaballa eta Urdaneta auzoekin egiten du muga. Baita Zestoako Aizarna zein Errezilgo Erdoizta auzoekin.

## Demografia 
## Inguru naturala 
Altzolako kaskoan elizaz gain, San Roman santuari dedikaturik, Telleri, Mojaetxe eta Serotegi etxeak daude. Baita Altzolako bigantxategi elkartearen bi pabelioi handiak ere.
2009. en urtean berriturik. Serotegi eta Mojaetxe etxean jendea bizi da.

Semeola baserria (bere lurrekin) eta Lanberri (Lamierriaga da bere berezko izena) baserria kendurik, Altzolako auzo guztia Gipuzkoako Aldundiaren jabetza dela.

Eliza eta Mojetxeren artean, frontoi zaharra dago.
thumb|230|ezkerrera|Eliza, Mojetxe eta Serotegi etxeak
Aipagarria da Altzolako hilerriaren forma ez ohizkoa, pentagonala baita. Hala ere hilerria erortzen hasita dago.

Gaur egun Altzolako etxe gehienak abandonatuta daude.

Telleri eta Semeola baserrietan inor ez da bizi, baina etxeak zutik eta azienda gordetzeko erabiltzen dituzte oraindik.

Lanberri (Lamierriaga), Azkarate, Mojetxe eta Serotegi etxeetan jendea bizi da oraindik. Gainontzeko baserriak abandonatuta daude, edo ikuilun bilakaturik lehenengo baserriak eraitsi eta berreraikita, Arriarte eta Sorogain baserrien kasu.

Altzolako auzoko kaskoan Atseden gune bat dago parkinarekin, umeentzako jostailuekin, mahai eta iturriarekin. Bertaraino heltzeko porlanezko bidea dago Urdaneta auzotik

## Kanpo estekak
Pottokiak

**Pottokiak** () haurrentzako komiki sail bat da, Pierre Culliford "Peyo" (1928-1992) marrazkilari belgikarrak sortua. Basoko izaki urdin eta txikiak dira (hiru sagar garai), galtz eta txano zuriz jantziak.

Ondoren, marrazki bizidun bihurtu zituzten AEBetan (*The Smurfs*), eta euskaraz ETB 1ek eman zuen.

## Pertsonaiak 
*Pottokina* pottoki eme bakarra da. *Pottoki Aita*k bizarra du eta gorriz janzten du. Gainontzeko pottokiak berdinak dira eta denek zuriz janzten dute. *Gargamel* gizakia eta *Azrael* bere katua gaiztoak dira.

## Albumak 
# *Les Schtroumpfs noirs* (1963)
# *Le Schtroumpfissime* (1965)
# *La Schtroumpfette* (1965)
# ''L'Œuf et les Schtroumpfs* (1968)
# *Les Schtroumpfs et le Cracoucass* (1969)
# *Le Cosmoschtroumpf* (1970)
# *L'Apprenti Schtroumpf* (1971)
# *Histoires de Schtroumpfs* (1972)
# *Schtroumpf Vert et Vert Schtroumpf* (1973)
# *La Soupe aux Schtroumpfs* (1976)
# *Les Schtroumpfs Olympiques* (1983)
# *Le Bébé Schtroumpf* (1984)
# *Les P'tits Schtroumpfs* (1988)
# *L'Aéroschtroumpf* (1990)
# *L'Étrange Réveil du Schtroumpf Paresseux* (1991)
# *Le Schtroumpf Financier* (1992)

## Beste hizkuntza batzuetan 
Esan bezala, Pottokien jatorrizko izena *Schtroumpfs* da, frantsesez, baina beste hizkuntza batzuetan pertsonaiek izen hauek harzten dituzte:

* *Barrufets* katalanez.
* *Estrunfinos* asturieraz.
* *Hupikék törpikék* hungarieraz.
* *Pitufos* galizieraz.
* *Pitufos* gaztelaniaz.
* *Schlümpfe* alemanez.
* *Smurfen* nederlanderaz.
* *Smurfs* ingelesez.
* *Strumpar* islandieraz.
* *Smurfoj'' esperantoz.

## Kanpo estekak 
* Pottokien webgune ofiziala
Agur Everest

***Agur Everest*** 1981. urtean eginiko euskal filma da. Everest mendira eginiko 1974 eta 1980eko euskal espedizio bien istorioa kontatzen du.

## Sinopsia 
1974an espedizio euskaldun batek Everesteko gailurretik 300 metrora erretiratu behar izan zuen montzoia zela eta, 1974ko Tximist Espedizioa izan zen. 1980an, beste espedizio bat gailurrera heldu zen, Everest Euskal Espedizioa, zeinean Martin Zabaletak gailurra lortu zuen. Film honetan bi espedizioetako irudiak jasotzen dira. 

## Ekoizpena 
Lehenen espefiziokoa 35mmtan filmatu zuten Fernando Larrukertek eta Angel Lermak. Larrukertek bazuen esperientzia zinegile gisa, ko-egile izan baitzen *Ama Lur* filmean (1968). Ukitu intimista bezain epikoa eman zion grabaketari, non mendizaleen sentipenak ziren nagusi, eta gailurra lortu ez izana bigarren planoan geratu zen.

Bigarren espediozan ez zen zinegile profesionalik izan eta, Super 16mm formatuan Juan Ignacio Lorentek, Martin Zabaletak eta espedizioko gainerako beste kide batzuek egin zituzten filmaketak. Gailurra egin ondoren itzuleran, Londresen egindako errebelatze lanetan 45 minutu kaltetu ziren, eta Everest gailurreko ikurrinaren jartzea ere galdu zen.

## Ezaugarri teknikoak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Elizmendi

**Elizmendi** edo Elemendi Asteasuko (Gipuzkoa) auzoa da.

## Demografia 
## Ondasun nabarmenak 
* San Pedro eliza, XVI. mendekoa, tontorraren gainean dagoena.
* Santa Krutz baseliza.

## Ikus, gainera 
* Tolosaldea

## Kanpo estekak 
*  Auzoko baserriak udal webgunean
Albaniaren konkista

***Albaniaren konkista*** () 1983 urtean eginiko euskal filma da. Alfonso Ungríak XIV. mendeko Nafarroako konpainiaren istorioa kontatzen du.

## Sinopsia 
Luis Beaumontekoa, Nafarroako Karlos II.aren anaia, etxera itzultzen da Frantziako Karlos V.aren aurka porrot egin ondoren. Baina bere handinahikeriak Mediterraneoz beste aldera eramaten du Joana bere emaztearen eskubideen alde.

Nafarroako Karlos II.ak konpainia bat prestatzen du anaia laguntzeko asmotan, Albanian balentriak eta une latzak biziko dena.

## Pertsonaiak 

* Xabier Elorriaga: Luis Nafarroakoa, Beaumonteko kondea
* Klara Badiola: Joana, Beaumonteko kondesa
* Chema Muñoz: On Pedro zalduna
* Walter Vidarte
* Ramon Barea
* Patxi Biskert
* Karla Calparsoro
* Felix Rotaeta
* Miguel Arribas
* Patxi Barko
* Amaia Lasa
* William Layton
* Paco Sagarzazu
* Alicia Sánchez
* Jesús Sastre
* José María Tasso: (Xemen)

## Ezaugarri teknikoak 
## Kanpo estekak 
* Webgunea imdb.com
* Euskadiko Filmategia

]]
Patxi Bisquert

**Patxi Bisquert Manterola** (Zizurkil, 1952ko irailaren 19a - ) gipuzkoar aktorea da, zineman, antzerkian eta telebistan.  Ekoizle ere bada, Eguzki Art Zinema ekoiztetxea sortu zuenetik. 

Hamarnaka pelikulatan hartu du parte ibilbide profesional luzean, 1980ko hamarkadan bereziki nabarmendua, *"Tasio"* izanda ospe gehien eman dion pelikula. Aurreko hamarkadan arlo politikoan militantzia erakutsi zuen, baita kartzela ezagutu ere.

Euskal Herritik kanpo bizi izan zen 2001tik 2019ra, eta azkenik bertara itzuli zen, Nafarroara.

## Bizitza 
Hondarribiako baserri batean hezi zen, Jaitzubia auzoan. Hamalau urte zituela Eibarrera joan eta metalurgian lan egiteari ekin zion. 18 urte zituela, lantegia Gasteiza lekualdatu zuten eta hara joan zen Patxi Bisquert ere. Sindikalismoan sarturik, gero EIAn parte hartu zuen, eta handik gutxira ETAkide bilakatu zen. 1972an atxilotu eta hiru urte eman zuen kartzelan 1975ean atera zen arte. Gasteiz utzita, urteak eman zituen Sakanan, eta geroxeago Ourenseko Ribeira Sacra eskualdean. Errotz herrian garai bat pasa ondoren, gaur egun Nafarroa Garaiko Marañón herrixkan bizi da.

## Zinemako ibilbidea
Zinema munduan lanean kasualitatez hasi zen, *Segoviako ihesa* (1981) filmean bere papera antzezteko aukeratua izan zenean. Imanol Uribe eta Angel Amigo, filmeko zuzendari eta ekoizleak, ihesa bizi izan zuten benetako pertsonaiez gerturatu nahi izan zuten, hala, filmak sinesgarritasun gehiago izango zuelakoan. Urte berean, Alfonso Ungríaren *Albaniaren konkista*n (1983) eta Pedro Olearen *Akelarre* (1984) filmetan parte hartu zuen. Bere lehenengo paper-nagusia 1984an izan zen, Montxo Armendarizek eta Elias Kerexetak *Tasio* filmean lan egiteko eskaini ziotenean. 

Galizian bizi zelarik, ekoizle-lanak egin zituen gai etnografikoak edo historikoak jorratuta, hango inauteriei buruzko dokumental batean zuzendari-lanak ere eginez. Bertan zegoela, Eguzki Art Zinema ekoiztetxea sortu zuen. 

Zuzendu duen azken filma Ombuaren itzala luzemetraia izan da, Pello Mari Otaño bertsolari poetari buruz.  
Fitxategi:Patxi Bisquert 1990 Argia Aitor Bayo.jpg
Fitxategi:Patxi Bisquert 1992 Argia Aitor Bayo.jpg
Fitxategi:Patxi Bisquert 1998 Argia Alberto Elosegi.jpg
Fitxategi:Migas de pan (33612701052).jpg

## Filmografia 
Taula honetan ikus daitezke film batzuen zuzendaria, enpresa ekoizlea eta beste izenburuak (gaztelaniaz, frantsesez):

## Antzerki lanak 
* Betizu - Toro rojo  (Ignacio Amestoy Egiguren - 1993). Filma oroimen-ariketa kolektiboa da, hausnarketa-ariketa bat. Patxi Bisquerten pertsonaia aske eta osoki izateko ari da borrokan, eta herri oso batek aske eta osoki izateko egiten duen borrokaren isla izan nahi du.
* *Miel Errauzkin* (Ozkar Galán)
thumb|Migas de pan (2017)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zerrenda:Euskal Herriko aktoreak
* Euskal Herriko zinema

## Kanpo estekak
Gorrebusto

**Gorrebusto** (ofizialki *Barriobusto / Gorrebusto*) Arabako Oion udalerriko herrietako bat da. Oiondik 10 km-ra kokatuta dago.

Buenpajera errekak zeharkatzen du herria.

## Historia 
1196an Barriobusto **Gorrebusto** izeneko herrixka zen. Urte horretan Nafarroako Antso Azkarrak Labrazari eman zion Foruan. 1601ean 7 lagun baino ez ziren bizi. XIX. mendean, Gorrebusto Labrazatik independizatu zen. Gaur egun, 1977ko martxoaz geroztik Gorrebusto eta Labraza udalerriak Oiongo udalerrian sartu ziren eta administrazio batzar bihurtu ziren.

## Demografia 
## Komunikazioak 
Gorrebusto ondorengo errepideekin komunikatuta dago:
* *A-3226*
* *A-3230*
* *A-4212*

## Garraioa 
Araba Bus sareko lineak zerbitzua ematen dio herri honi:

## Festak 
* San Isidro Nekazariaren eguna - maiatzaren 15ean.
* San Fausto erromeria, Bujandara igoera - maiatzean
* Esker Oneko jaiak - irailaren hasieran.
* Santa Barbara jaiak - abenduaren 4an.

## Ondasun nabarmenak 
* *San Millan eliza*: 1801 eta 1806 bitartean eraikia. Nabe bakarrekoa da eta dorrea karratu-formaduna da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Arabako Errioxako kuadrilla

## Kanpo estekak 
*  Barriobusto-Gorrebusto
Ardenetako Gudua

**Ardenetako Gudua** edo **Bulgeko Gudua** Bigarren Mundu Gerrako gudualdi garrantzitsua izan zen, 1944ko abenduaren 16tik 1945eko urtarrilaren 25era jazo ziren hainbat operazio militarrek osatzen dutena. Izenak dioen bezala, Ardenetan gertatu zen, Frantzia, Belgika eta Luxenburgok elkarbanatzen duten basoz jositako eskualdean, hain zuzen ere.

Gudua abenduaren 16an hasi zen, alemaniar armadak aliatuen posizioen aurkako ustekabeko ofentsiba bati ekin zionean. Hirugarren Reicharen helburua, aliatuen fronte-lerroa erdibitzea zen, eta horrela Anberes belgikar hiria hartzea, sektore horretan zeuden lau armada aliatu inguratu eta suntsituz eta etsaia, bere hornidura gune nagusiena gabe utziz. Modu horretan, indar aliatuak oso kaltetuak geratuko ziratekeen, eta Alemaniak, Ardatzeko gainontzeko kideekin batera, bake-itun bat sinatzera behartuko zituzkeen, bere ofentsiba gaitasun guztia, gainera zetorkion Ekialdeko Frontean ipini ahal izateko.

Ardenetako ofentsiba, isiltasun osoan prestatu zuten alemaniarrek, irrati bidezko komunikazioak ere ekiditeraino. Nahiz eta Ultra informazio zerbitzuak alemaniarren eraso bat aurreikusi, eta Estatu Batuetako Hirugarren Armadak tamaina handiko ofentsiba bat espero izan, erasoa ustekabe handi bat izan zen aliatuentzat. Honi guztiari, aliatuen hasiera bateko gehiegizko konfiantza sentsazioa, beren ofentsiba planekiko gehiegizko arreta eta egindako aire-errekonozimendu kaxkarra gehitu zitzaizkion, alemaniarren erasoa erraztu zuten faktoreak, zalantzarik gabe. Honez gain, egun hartan eguraldi petrala zegoen, aliatuen hegazkin gehienak ezin izan zutelarik babes egoki bat ematera aireratu. Bitartean, alemaniarrek, aliatuen lerroko erdialdean gune ahul bat erasotu eta hautsi zuten, amerikarren Lehenbiziko Armadaren sektorean, aurreratze nabarmen bat lortuz. Modu honetara, Wehrmachtak ia Antwerperaino heltzen zen ateragune bat () lortu zuen frontean, aliatuek kontrolaturiko zonaldean sartzen zena bete-betean.

Amerikarren aldetik, heriotza gehienak borrokaldiaren lehenbiziko hiru egunetan gertatu ziren, Infanteriako 106. Dibisioko hiru erregimentuetatik bik, beren burua errenditu behar izan zutelarik. Estatubatuarrentzat ardenetakoa izan zen Bigarren Mundu Gerrako gudurik odoltsuena, 19.000 hil baitziren. Edonola ere, alemaniarrek ez zituzten erdietsi ofentsibaren hasieran finkatu zituzten helburuak, eta hurrengo asteetan, aliatuek gogor kolpatu zituzten alemaniarrek irabazi berri zituzten posizioak. Alemaniarrek, azkenik, atzera egin behar izan zuten, Siegfried Lerrora arte. Gainera, borroka-esperientzia handia zuten unitate alemaniar asko oso kaltetuak suertatu ziren, nola gizon hala material aldetik.

## Kanpo estekak
Lost in Bilbao

**Lost in Bilbao** Bilboko kultur eskaintzari buruzko ikus-entzunezko saioa da, euskaraz eta gaztelaniaz. Astero egiten dute programa berri bat eta www.lostinbilbao.tv webgunean eskegitzen dute. Bost pertsonako lantaldea arduratzen da horretaz: Ruben Sanchez, Libe Otegi, Cristina Fernandez, Garazi Rodriguez eta Aiora Kintana. Loogic.com webguneko arduradunek historiako lehen *metrobideoblog*a zela adierazi zuten, metropoli bati eskainitako aurreneko bideo bloga alegia.

## Kanpo estekak 
*  www.lostinbilbao.tv euskaraz
*  Lost in Bilbaoko kideei elkarrizketa *Argia* aldizkarian
*  Lost in Bilbaoko kideei elkarrizketarekin egindako bideoa
Abitaine

**Abitaine** (frantsesez eta ofizialki *Abitain*; gaskoiz *Avitenh*) Pirinio Atlantikoak departamenduko udalerria da. Okzitaniako Bearno eskualdean dago.

## Demografia 
## Alkateak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arhantze

**Arhantze** (gaskoiz *Ansa*; frantsesez eta ofizialki: *Ance*) Pirinio Atlantikoak departamenduko udalerri-ohia da, Baretos edo Baretetze ibarrean (Bearno) kokatutakoa, Okzitanian.

2017ko urtarrilaren 1etik Arhantze-Inhasi udalerri berriaren parte da, Inhasi udalerri-ohiekin.

## Geografia 
### Etxeak eta Auzoak 
* Herri
* Isqueu
* Bagauri
* Sarrabasse

## Demografia 
## Alkateak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Akelarre (1984ko filma)

***Akelarre*** 1984 urtean eginiko euskal filma da. Pedro Oleak Euskal Herriko Aro Modernoko istorioa kontatzen du.

1984ko martxoaren 8an estreinatu zen nahiz eta lehen (otsailean) Berlinalen aurkeztu, non Urrezko Hartzarako hautagaia zen.

## Sinopsia 
XVI. mende bukaerako Nafarroako herri txiki bat feudalismo egoera anker bat pairatu beharrean dago. Garazi (Silvia Munt), sorgina zelako erretako emakume baten biloba, amodiozko triangelu batean dago: Iñigo, On Fermin Lodosa Anduezakoa herriko jauntxoaren semea utzi eta Unai baserritarrarekin harremanetan hasten da. Egoera jasanezin honetan, jauntxoek Inkisizioaren laguntza eskatzen dute.

Filma egiazko sorgin ehiza batean oinarritzen da, Nafarroako Intza herrian, Araitz bailaran gertatua 1595. urtean. Pelikula grabatu ere bertan grabatu zuten.

## Pertsonaiak 

* Sílvia Munt: Garazi
* José Luis López Vázquez: Inkisidorea
* Mary Carrillo: Amunia
* Walter Vidarte: On Fermin Anduezakoa
* Patxi Biskert: Unai
* Iñaki Miramón: Iñigo
* Mikel Garmendia
* Javier Loiola: Priorea
* Sergio Mendizabal: Antxon
* Félix Rotaeta: J. Areso
* Patxi Ugalde

## Ezaugarri teknikoak 
## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* Zugarramurdiko sorginkeria prozesua
* Intzako sorgin-ehiza

## Kanpo estekak 
* Webgunea imdb.com
* Euskadiko Filmategia
* Araizko Udalaren web orria
* Araizko Historia (Auñamendi Entziklopedia)

]]
Espinela

**Espinela** XY2O4 formula orokorra duen mineral-klasea da. Espinelak kristal-egitura kubikoa (isomerikoa) jarraituz kristalizatzen dira, anioi oxidoek Bravaisen sareta kubikoak eratzen dituztelarik eta X eta Y katioiak saretako leku oktaedriko eta tetraedrikoak betez. X eta Y katioi bibalente, tribalente edo kuatribalenteak izan daitezke, esaterako magnesioa, zinka, burdina, manganesoa, aluminioa, kromoa, titanioa edo silizioa. Anioia normalean oxidoa den arren, badaude gainerako anfigenoez osatutako espinelak ere.

## Kanpo estekak
Tasio

***Tasio*** 1984 urtean eginiko euskal filma da. Montxo Armendarizek egin zuen Eusko Jaurlaritza, ETB eta TVEren laguntzarekin.

## Sinopsia 
Lokiz mendilerroaren magalean dagoen herri batean osasuntsu eta zoriontsu hazten den haurra da Tasio. Zortzi urterekin, familiaren beharrak tarteko, mendian hasi behar du lanean, aitak egiten dituen txondorretan laguntzen. Hamalau urterekin ikazkina egin da eta handik gutxira Paulina ezagutu, bere bizitzako emakumea dena. Nahiz eta garai hartako zirkunstantziek gizonak lan finko batera egokitzera eta herrietatik hirietara emigratzera behartzen dituzten, Tasiok nahiago du bere askatasuna mantendu eta mendian bizi, bakardaderik handienean.

Filma benetako pertsonaia baten bizitzan oinarritua da: Anastasio Otxoa Ruiz *Tasio*, ikazkin askea eta ezkutuko ehiztaria, 1916an Zuñigan jaioa eta 1989an Berrotzako Valderrota mendian hil zena.

## Pertsonaiak 

* Jose Mari Asin: Tasioren laguna
* Patxi Biskert: Tasio heldua
* Enrique Goikoetxea: Tasioren aita
* Paco Hernandez: Goardia Zibilaren kaboa
* Amaia Lasa: Paulina
* Natxo Martinez: Tasioren anaia
* Garikoitz Mendigutxia: Tasio umea
* Miguel Rellan: apaiza
* Paco Sagarzazu: basozaina
* Isidro Jose Solano: Tasio gaztea
* Elena Uriz Etxaleku: Tasioren ama

## Ezaugarri teknikoak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgunea imdb.com
* Euskadiko Filmategia
* Filmari buruzko iritzi artikulua Argia astekarian
* Guaixe aldizkaria: 25 urte eta gero, Tasio gogoan
Erreporteroak

***Erreporteroak*** 1983 urtean eginiko euskal filma da. Iñaki Aizpuruk zuzendu zuen drama politiko hau.

Euskarazko elkarrizketak dituen inoizko bigarren pelikularik ospetsuena izan da: 90.085 ikusle izan zituen, 133.446,54 €-ko kopurua bilduz

## Sinopsia 
Bi lagun, elkarrekin lan egin-  erreportari gisa- eta bizi dira 1980 eta 1981 urteetan. Bere ikuspuntu ideologiko ezberdinek 1981ko otsaileko gertaerak ikusita (Espainiako erregea Gernikan, Jose Maria Ryanen hilketa, estatu kolpea...) bion arteko arazoak sortuko dituzte.

## Pertsonaiak 
* Juanjo Landa
* Seve Diez
* Isabel Egiazabal
* Mónica Rico
* Pilar Rodríguez

## Ezaugarri teknikoak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pedro Olea

**Pedro Olea Retolaza** (Bilbo, 1938ko ekainaren 30a - ) bizkaitar zinema zuzendari, ekoizle eta gidoigilea da.

## Biografia 
Euskal zinemagintza modernoaren aintzindarietako bat izan zen Olea. 1960. hamarkadan estreinatu zuen bere lehen film luzea, *Parque de juegos* (1963), eta orduz geroztik hogei film inguru zuzendu ditu. Azken urteetan filmatu dituen lanak *El día que nací yo* (1991), *El maestro de esgrima* (1992), *Morirás en Chafarinas* (1994) eta *Más allá del jardín* (1996) dira, lauak beste horrenbeste nobelatan oinarrituak. Film luzeak zuzentzeaz gain, hamalau gidoi idatzi ditu, horien artean *Akelarre* (1984) eta *Anabel* (1964) edota *El maestro de esgrima* (1992) filmarena bera. Tarteka antzezle eta ekoizle lanak ere egin ditu, eta dokumentalak ere zuzendu ditu. 1998an, esaterako, Bilboko Athletic taldeari buruzkoa egin zuen mendeurrena zela eta, eta 2000. urtean Bilbo zaharberrituaren inguruan euskal zuzendari talde batek osatutako egitasmoan parte hartu zuen. Urte berean, *Bajo la última bandera* izeneko proiektu berri baten inguruko lanetan zebilen.

## Filmografia 
### Zuzendaria 
* *Días de viejo color* (1968)
* *El bosque del lobo* (1971)
* *La casa sin fronteras* (1972)
* *No es bueno que el hombre esté solo* (1973)
* *Tormento* (1974)
* *Pim, pam, pum... ¡fuego!* (1975)
* *La Corea* (1976)
* *Un hombre llamado Flor de Otoño* (1978)
* *Akelarre* (1984)
* *Bihotzez* (1985)
* *Bandera negra* (1986)
* *El día que nací yo* (1991)
* *El maestro de esgrima* (1992)
* *Morirás en Chafarinas* (1994)
* *Más allá del jardín* (1997)
* *Tiempo de tormenta* (2003)
* *¡Hay motivo!* (2004)
* *La conspiración* (2012, telefilma)

### Ekoizlea 
* *El bosque del lobo* (1971)
* *El maestro de esgrima* (1992)
* *Los novios búlgaros* (2002, Eloy de la Iglesiak zuzenduta)
* *Los mánagers* (2006, Fernando Guillen Cuervok zuzenduta)

### Gidoigilea 
* *Morirás en Chafarinas* (1995)
* *El maestro de esgrima* (1992)
* *Bandera negra* (1986)
* *Bihotzez* (1985)
* *Akelarre* (1984)
* *Un hombre llamado Flor de Otoño* (1978)
* *La Corea* (1976)
* *Pim, pam, pum... ¡fuego!* (1975)
* *Tormento* (1974)
* *La casa sin fronteras* (1972)
* *El bosque del lobo* (1971)
* *Juan y Junior... en un mundo diferente* (1970)
* *Unos chicos, unas chicas* (1966)
* *Anabel* (1964)
* *El parque de juegos* (1963)

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* Artikulua imdb.com
Mitikile

**Mitikile** Zuberoako antzinako udalerria izan zen. 1842an Larrori eta Mendibilerekin batera Mitikile-Larrori-Mendibile udalerria osatu zuen.

## Toponimia 
Frantsesezko toponimoa *Moncayolle* da. Historian zehar toponimoa idazteko itxura ezberdinak erabili dituzte:
* *Moncoyole* (1391, Nabarrengoseko notarioak),
* *Moncayole* eta *Moncayola* (1480 eta 1793

## Ikustekoak 
Santa Garaziren eliza XVII. mendean eraikia eta XVIII. et XIX. mendeetan berreraikia izan zen.
Elizak hiru puntako kanpandorrea du, Hirutasuna adierazteko.

## Euskara 
Mitikilen Pettarrako euskara mintzatzen da, zuberotarra.[thumb|Mitikileko Maiana Ager ([Euskal Herriko Ahotsak|Ahotsak proiekturako)|285x285px]]
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iñaki Aizpuru Zubitur

**Iñaki Aizpuru Zubitur** (Leitza, Nafarroa Garaia, 1946) zinema zuzendaria, gidoilaria eta argazkigilea da.

## Biografia 
Industria Ingeniaritza Teknikoko ikasketak burutu arren, 1976an, Visnews, britaniar albiste agentziarako korrespontsal gisa lanean hasi zen, baita Televisión Españolarako kolaboratzaile bezala ere. Bestalde, BBC eta NBC bezalako atzerriko telebista kateentzat hainbat erreportaje errealizatu ditu. 1986. urteaz geroztik, Andoaingo Zinema eta Bideo Eskolako (ESCIVI) zuzendari eta kudeatzailea da.

2004an *Amnesiak* izeneko film luzearen ekoizlea ere bazen.

## Filmagintza 
### Zuzendaria 
* *Barrenen* (1984)
* *Erreporteroak* (1983)
* *Konstituzio giroa* (1979)
* *Aberri Eguna 78* (1978)
* *A Martintxo* (1978)
* *Txerri hilketa* (1978)

### Gidoigilea 
* *Barrenen* (1984)
* *Erreporteroak* (1983)
* *Konstituzio giroa* (1979)
* *Aberri Eguna 78* (1978)
* *A Martintxo* (1978)
* *Txerri hilketa* (1978)

### Argazkigilea 
* *España, una fiesta* (1985)
* *Erreporteroak* (1983)
* *Konstituzio giroa* (1979)
* *Aberri Eguna 78* (1978)
* *A Martintxo* (1978)
* *Txerri hilketa* (1978)

## Erreferentziak
Tirango itsasartea

**Tirango itsasartea** Egiptoko Sinai penintsula eta Saudi Arabiako Shayk Humayd lurmuturraren artekoa da. Bost kilometroko luzera du eta Itsaso Gorriko urak eta Aqabako golkoko urak bertan batzen dira. Itsasarte honetan daude Tiran eta Sanafir uharteak. Uharte hauek estrategikoak izan ziren Israel eta Egiptoren artean izandako Sei Eguneko Gerran. Egipton Tinango itsasartea Israelgo itsasontziei itxi zienean, Israelek interbentzio militarren bidez erantzun zuen

## Ikus, gainera 
* Sei Eguneko Gerra

## Kanpo estekak
Akrotiri

**Akrotiri** izan daiteke:

* Akrotiri (Santorini), greziar aztarnategi arkeologikoa.
* Akrotiri eta Dhekelia, Zipreko britainiar baseak.
* Akrotiri (Zipre), Zipreko herria.
* Akrotiriko badia, Zipreko badia.
Olifante

[thumb|200px|[XI. mendea|XI. mendeko olifantea, Errolanen adarra.]]
thumb|200px|Olifantea
**Olifantea** elefante letaginetan tailatutako haize musika tresnak ziren. Erdi Aroko zaldunek, abisu seinale gisa jotzen zituzten.

Olifante batzuk, oso modu aberatsean apainduta zeuden, benetako arte obrak bezala kontsideratuak izan direnak. Oso ohikoa da, instrumentu hau adarrarekin nahastea, nahiz eta inongo zerikusirik ez duten.

## Olifante ospetsuak 
* Errolanen adarra, Orreagako guduan ustez erabila eta *Errolanen Kantorean* aipatua, baina erlikia gisa gorde dena mende batzuk geroagokoa dela konprobatu dena.
* Gaston IV.a Bearnoko bizkondearena. Alfontso I.a Aragoiko erregearentzat Zaragozako konkistaren buru izan zena. Bere olifantea herri honetako katedralean dago.

## Kanpo estekak
Lumapas

**Lumapas** Bruneiko Brunei eta Muara barrutian kokatua dagoen mukim edo azpibarrutia da. Brunei eta Muara barrutiko hegoaldean kokatua dago.

## Mugak 
Ur azpibarrutiak eta Kianggeh azpibarrutia ditu iparraldean, Kota Batu azpibarrutia eta Pulau Berambang, azken azpibarruti honetako uhartea, iparraldean eta ekialdean. Limbang Sarawak estatu malaysiarrekoa, ekialdean eta hegoaldean, Pengkalan Batu azpibarrutia, mendebaldean, eta Kilanas azpibarrutia mendebaldean eta iparraldean.

## Herrixkak 
* Kampong Kupang
* Kampong Putat
* Kampong Pengkalan Batang
* Kampong Kasat
* Kampong Buang Sakar
* Kampong Tarap Bau
* Kampong Bukit Merikan
* Kampong Lupak Luas
* Kampong Sungai Asam
* Kampong Buang Tengkorok
* Kampong Sengkirap (Buang Tengkoroken zati batetatik osatzen dabilena)
* Kampong Lumapas A
* Kampong Lumapas B
* Kampong Pancur
* Kampong Kelugus

## Beste toki batzuk 
* Jong Batu, Brunei ibaian dagoen uhartea.

## Kanpo estekak
Bizkaiko Golkoa (filma)

***Bizkaiko golkoa*** 1985 urtean eginiko euskal filma da. Javier Rebollok egin zuen.

## Sinopsia 
Lukas kazetaria Bilbora itzuli da urte asko pasa ondoren. Lehenengo bizimodu korapilotsuari berriro lotu eta Olatz ezagutzearekin batera dena nahastuko da.

## Pertsonaiak 

* Miguel Angel Albisu: Antxon
* Mikel Albisu
* Omero Antonutti: Lukas
* Ramón Barea
* Patxi Biskert: Ander
* Juan Diego: Komisarioa
* Lander Iglesias
* Luis Iturri: Abokatua
* Amaia Lasa: Itsaso
* Julio Maruri: Agullo
* Sílvia Munt: Olatz
* Mario Pardo: Mateo
* Juan María Segués: Erredakzio burua

## Ezaugarri teknikoak 
## Kanpo estekak 
]]