open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bobsleigha 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Lau gizon

**Lau gizonen bobsleigh** lasterketa 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan otsailaren 21 eta 22an lehiatu zen Cortina d'Ampezzon, Italia. Alemaniako Johannes Lochner, Thorsten Margis, Jörn Wenzel eta Georg Fleischhauerrek irabazi zuten urrea, Alemaniako Francesco Friedrichek gidatutako taldeak zilarra eta Suitzako Michael Vogten taldeak brontzea. 

## Emaitzak 
## Kanpo estekak
Mikhail Xaidorov

**Mikhail Stanislavovitx Xaidorov**, ezizenez **"Mixa"**, (, Almaty, 2004ko ekainaren 25a) Kazakhstan go izotz gaineko patinatzaile artistikoa da. 2026an txapeldun olinpikoa izan zen.

## Biografia 
Aita ere patinatzaile artistikoa du, dena dela Mikhail gimnasia artistikoa egiten hasi zen patinatzen baino lehenago.

Nazioarte mailako emaitza bikainak 2025ean iritsi zitzaizkion, Munduko txapeldunordea izan baitzen eta Lau Kontinenetatako txapelketa irabazi baitzuen. 2026ko Milan-Cortinako Olinpiar Jokoetan urrezko domina eskuratu zuen.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iraupen-eskia 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak 50 kilometro klasiko

**Emakumezkoen 50 kilometroko iraupen-eskia** 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan otsailaren 22an lehiatu zen Teseron, Italia. Norvegiarrek irabazi zituzten hiru dominak. Ebba Andersson suediarrak lortu zuen urrea, Heidi Weng norvegiarrak zilarra eta Nadja Kälin suitzarrak brontzea. 

## Emaitzak 
## Kanpo estekak
Lisa Vittozzi

**Lisa Vittozzi** (Pieve di Cadore, 1995eko otsailaren 4) biatloian lehiatzen den italiar  kirolaria da.

Hiru Neguko Olinpiar Jokotan parte hartu zuen, hiru domina lortuz, brontzea 2018ko Pyeongchangen, errelebo mistoan, eta bi Milan-Cortina d'Ampezzo 2026an, urrea jazarpenean eta zilarra errelebo mistoan, eta bosgarren lekua Pekinen 2022an, emakumezkoen erreleboan. 

Munduko Biatloi Txapelketan hamaika domina irabazi zituen 2015 eta 2024 urteen artean.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iraupen-eskia 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak 50 kilometro klasiko

**Gizonezkoen 50 kilometroko iraupen-eskia** 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan otsailaren 21ean lehiatu zen Teseron, Italia. Norvegiarrek irabazi zituzten hiru dominak. Johannes Høsflot Klæbok irabazi zuen urrea, eta horrela historiako lehen eskiatzailea izan zen Olinpiar Joko berean sei urrezko dominak irabazten. Bere 11. urrez eta 13. domina izan zen. Martin Løwstrøm Nyengetek irabazi zuen zilarra eta Emil Iversenek brontzea.

## Emaitzak 
## Kanpo estekak
Piktoiak

***Piktoiak*** (latinez Pictones) eta geroago **piktavoak** (*Pictavi*), Atlantikoko kostaldean Loira Atlantikoa (*Liger-Atlantel)* eskuadlearen hegoaldean bizi zen herri galiar bat izan ziren. Ptolomeok Akitanian kokatzen ditu (Augustoren garaitik aurrera Akitania probintzia handituan sartu zituztelako) eta piktoien bi hiri aipatzen ditu, Limonum edo *Lemonum* (egungo Poitiers) eta *Ratiatum*. Akitaniako iparraldean zegoen partea okupatzen zuten *Liber* ibairaino, hau da, Loira ibairaino. Estrabonek dio Liber ibaia zela piktoien eta namneteen arteko muga; piktoien hegoaldean sanstonoak bizi ziren, Garonaraino iristen zirenak. Ekialdean turonoak eta biturigeak (zehazki *bituriges cubos*) zituzten.

Gaur egun lurralde hori Deux-Sèvres, Vienne eta Vendée hegoaldeko departamendu frantsesei dagokie gutxi gorabehera.

Julio Zesarrek piktoiak aipatzen ditu, haiengandik lortu zituelako itsasontziak venetoen aurkako gerran. Piktoiak K.a. 52. urtean batu zitzaizkion Vercingétorix-i. K.a. 51. urtean, Gaio Caninio Rébilo, Zesarren legatua, piktoien herrialdera joan zen, Dumnako buruzagi galiarrak setiatua zuen Lemonum hiriko blokeoa arintzeko.

Lucanok dio piktoiak "inmuneak" zirela, hau da, ez zutela zergarik ordaintzen.

## Kanpo estekak
Vancouver mendia

**Vancouver mendia** () Kanadako Yukon eta AEBetako Alaskaren artean dagoen mendi bat da. 4812 metroko altitudearekin eta 2692 metroko goragunearekin, Ipar Amerikako 15. mendi altuena eta 32. gailur garaiena da, eta munduko 150. gailur garaiena da.

Iparraldeko isurialdea Kluaneko Parke Nazionala eta Erreserban dago, Yukon lurraldearen hego-mendebaldeko izkinan, Kanadan; hegoaldeko isurialdea, berriz, Alaskako heldulekuaren goialdean, Glaziarren Badiako Parke Nazionala eta Erreserbatik oso gertu dago. Vancouver mendiak hiru gailur ditu:
* iparraldeko gailurra, altuena, 4812 metrokoa;
* hegoaldeko gailurra, Good Neighbor gailurra 4785 metrora, nazioarteko mugaren bi aldeetan hedatzen dena.
* gailur ertaina, baxuena.

Mendia William Healey Dall naturalista estatubatuarrak izendatu zuen 1874an George Vancouverren omenez, 1792tik 1794ra Alaskako hego-ekialdeko kostaldea esploratu zuena.

## Igoera nabarmenak 
* 1949: North Buttress (ipar-mendebaldeko ertza): mendiko lehen igoera William Hainsworth, Alan Bruce-Robertson, Bob McCarter, Noel Odell eta Walter Woodek lagunduta.
* 1975: Northeast Ridge (iparraldera), lehen igoera Cliff Cantor, Bob Dangel, Paul Ledoux, Rob Milne, Hal Murray, Bob Walker, John Yates eta Barton DeWolf.
* 1977: West Face, lehen igoera, John Lauchlan, John Calvert, Trevor Jones eta Mike Sawyer.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Agengo elizbarrutia

**Agengo elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren frantziar elizbarrutia da. IV. mendean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Agenen dago. Egun apezpikua Alexandre de Bucy da.

## Ordinarioak 
* Elie de Châtillon (1149-1181)
* Arnaud de Rovinha (1209-1228 )
* Arnaud (1230-1231)
* Géraud (1231-1232)
* Raoul de La Roche-Aymon (1233-1236)
* Arnaud de Galard (1235-1245)
* Pierre de Reims (1245-1247)
* Guillaume (1247-1262)
* Guillaume (1263-1264)
* Pierre Jerland (1264-1271)
* Arnaud de Got (1271-1282)
* Jean Jerland (1282-1291)
* Bertrand de Goth (1292-1306)
* Bernard de Farges (1306)
* Bertrand de Goth (1306-1313)
* Amanieu de Fargis (1314-1357)
* Déodat de Rotbald (1357-1363)
* Raimond de Salg (1364-1375)
* Jean de Saya (1375-1382)
* Simon de Cramaud (1382-1383)
* Bernard de Chevenon (1395-1398)
* Imbert de Saint-Laurent (1398-1438)
* Jean Bogia (1439-1461)
* Pierre Bernard (1461-1477)
* Jean de Montchenu (1478)
* Galeazzo della Rovere (1478-1487)
* Leonardo Grosso della Rovere (1487-1519)
* Marcantonio della Rovere (1519-1538)
* Jean de Lorraine (1538-1550)
* Matteo Bandello (1550-1554)
* Janus Fregóso (1555-1586)
* Nicolas de Villars (1587-1608)
* Claude de Gelas (1609-1630)
* Gaspard de Daillon du Lude (1631-1636)
* Barthélemi d’Elbène (1636-1663)
* Claude Joly (1665-1678)
* Jules Mascaron (1680-1703)
* François Hébert (1704-1728)
* Jean d'Yse de Saléon (1730-1735)
* Jean-Gaspard-Gilbert de Chabannes (1735-1767)
* Jean-Louis d'Usson (1768-1816)
* Jean Jacoupy (1802-1841)
* Jean-Aimé de Lévézou de Vezins (1841-1867)
* Hector-Albert Chaulet d'Outremont (1871-1874)
* Jean-Émile Fonteneau (1874-1884)
* Charles-Évariste-Joseph Cœuret-Varin (1885-1905)
* Charles-Paul Sagot du Vauroux (1906-1937)
* Jean-Marcel Rodié (1938-1956)
* Roger Johan (1956-1976)
* Sabin Saint-Gaudens (1976-1996)
* Jean-Charles Descubes (1996-2004)
* Hubert Herbreteau (2005-2023)
* Alexandre de Bucy (2024-)

## Apezpiku lagunkidea 
* Sabin Saint-Gaudens (1972-1976)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jens van 't Wout

'''Jens van 't Wout''' (Laren, 2001eko urriaren 6a), patinatzaile herbeheretarra da, pista laburreko abiadura-patinajean aritzen dena. 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan urrezko hiru domina eta brontzezko bat irabazi zituen.

## Ibilbidea 
Melle van 't Wout anaia ere abiadura patinatzailea da eta 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan urrezko eta zilarrezko domina bana eskuratu zituen.

Europako txapelduna izan da 2021ean, 2023an, 2025ean eta 2026an. Azken urte honetan lau probatan nagusitu zen.

2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan emaitza bikainak lortu zituen, hiru urrezko domina eta brontzezko bat.

## Txapelketak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jekaterina Sloieva

​
**Jekaterina Sergeievna Sloieva** —  — (Irkutsk, Errusia, 1999ko maiatzaren 23a) bielorrusiar izotz gaineko abiadura-patinatzailea da.

​2022an zilarrezko domina irabazi zuen Europako Izotz Gaineko Abiadura Patinaje Txapelketan, taldekako esprint proban.

​2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan lehiatu zen.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Jekaterina Sloieva Nazioarteko Irristaketa Batasunaren webgunean
* Jekaterina Sloieva Batzorde Olinpiko Internazionalaren webgunean

​
2-naftol

**2-naftola** e konposatu organiko aromatikoa da C10H8O formula duena, hidroxilo talde bat ordezkatzaile duen naftalenoaren deribatua. Isomero bat du: 1-naftola. Solido kristalino zuria da. Etanoletan, dietil eterretan eta ohiko disolbatzaile organikoetan disolbagarria da. Narritagarria da.

## Sintesia 
2-Naftola sintetizatzen da bi urratseko prozesu baten bidez zein naftalenoaren sulfonazioaz azido sulfurikoa usatuta hasten den.

: C10H8  +  H2SO4   →   C10H7SO3H  +  H2O

Azido sulfonikoa ondoren sodio hidroxidoz tratatzen da sodio 2-naftolatoa lortuaz zeinek neutraizatuz 2-naftola ematen duen.

: C10H7(SO3H)  + 3 NaOH   →   C10H7ONa  +  Na2SO3  +  2 H2O

## Erabilera 
2-Naftola sintesi organikoan usatzen da tinduak, pigmentuak, fungizidak, intsektizidak, botikak eta perfumeak ekoizteko. Antioxidatzaile gisa ere baliatzen da kautxu, koipe eta olioetan. Antihelmetiko modua erabili izan da.

## Toxikotasuna 
Irentsiz edo arnastuz toxikoa da. Uretako bizidunentzat oso toxikoa da.

## Erreferentziak
Sulfonazio aromatiko

Kimika organikoan **sulfonazio aromatiko** esaten zaio konposatu aromatiko baten hidrogeno-atomo bat azido sulfoniko talde batez ordezkatzeko prozesuari. Ordezkapen aromatiko elektroizaleen adibide tipikoa da. Ariloen azido sulfonikoak detergenteak, tinduak eta botikak sitetizatzeko usatzen dira.
alt=Reaction showing the net product of sulfonation of benzene.|erdian

Sulfonazioak eskatzen du konposatu aromatikoa tarte luze batez azido sulfurikoz tratatzea errefluxuan.

Nitrazio aromatikoaren eta beste ordezkapen aromatiko elektroizale gehienen aldean, sulfonazioa itzulgarria da. Sulfonazioa baldintza azido kontzentratuetan gertatzen da, eta desulfonazioa disoluzio azido diluituetan. Erreakzioa oso baliagarria da sistema aromatikoa babesteko, itzulgarritasun hori dela eta. Ssulfonato taldeak erabil daitezke ordezkapen aromatiko elektroizaleak saihesteko. Talde bideratzaile gisa ere baliagarria daitezke, ordezkapena  nahi posiziora eramateko.

## Erreferentziak
Izotz hockeya 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan - Emakumezkoen txapelketa

**2026ko Neguko Olinpiar Jokoetako izotz hockeyko** **emakumezkoen txapelketa** Milanen (Italia) ospatu zen 2026ko otsailaren 5 eta 19 artean. Hamar herrialde sailkatu ziren txapelketarako; horietako sei, automatikoki, Nazioarteko Izotz Hockey Federazioak egindako sailkapenaren arabera; bat, Italia, automatikoki sailkatu zen anfitrioi gisa, eta beste hirurek kalifikazio-txapelketa batean parte hartu zuten. Errusiak eta Bielorrusiak debekatuta dute lehiatzea, Ukrainako inbasioa dela eta.

Kanada zen aurreko olinpiar txapelduna. Ameriketako Estatu Batuek irabazi zuten urrea Kanadaren aurka 2-1 irabazita. Suitzak brontzea lortu zuen, bere historiako lehenengoa.
 
## Aretoak 
## Lehen fasea 
### A taldea

----

----

----

----

----

----

### B Taldea

----

----

----

----

----

### Sailkapena lehen fasearen ostean
## Kanporaketa fasea 
{{#invoke:RoundN|N8
| 3rdplace=yes | bold_winner=high
| style=white-space:nowrap 
| widescore=yes

|RD1 = Final laurdenak
|RD2 = Finalerdiak
|RD3 = Urrezko domina
|Consol = Brontzezko domina

|node_function{orphan}13 February – Milan (Fiera Milano)||6||0
|node_function{orphan}14 February – Milan (Fiera Milano)||5||1
|node_function{orphan}13 February – Milan (Fiera Milano)||0||2
|node_function{orphan}14 February – Milan (Fiera Milano)||0||1

| 16 February – Milan (PalaItalia)||5||0
| 16 February – Milan (PalaItalia)||2||1

| 19 February – Milan (PalaItalia)| (OT)|2||1

| 19 February – Milan (PalaItalia)| (OT)|2||1
}}

### Final laurdenak

----

----

----

### Finalerdiak

----

### Brontzezko domina

### Urrezko domina

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Laura Rogora

**Laura Rogora** (Erroma, Italia, 2001eko apirilaren 28a) eskaladan lehiatzen den kirolari italiarra da, zailtasun proban espezialista. 2025ean historia egin zuen kirol eskaladan bistan sinatutako 8c+ mailako bide batekin, 24 urtekrekin estilo horretan maila goren hori lortu zuen lehen emakumezkoa bihurtu zen

## Kirol ibilbidea 
Brontzezko domina bat irabazi zuen 2021eko Munduko Eskalada Txapelketan eta hiru domina Europako Eskalada Txapelketan, 2019 eta 2024 urteetan.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Deborah Levi

**Deborah Levi** (Dillenburg, Alemania, 1997ko abuztuaren 28a) *bobsleigh* modalitatean lehiatzen den kirolari alemaniarra da.

## Kirol ibilbidea 
2021 eta 2025 urteen artean, hiru domina irabazi zituen Munduko Bobsleigh Txapelketan. 2021 eta 2022 urteetan bi domina Europako Bobsleigh Txapelketan.

### Neguko Olinpiar Jokoak 
2022 eta 2026 urteen artean, Neguko Olinpiar Joko bitan parte hartu zuen, bi urrezko domina lortuz proba bikoitzean, Pekinen 2022koan eta Milan-Cortina d'Ampezzo 2026koan (Laura Nolterekin batera).

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jauhenia Varabiova

**Jauhenia Paulauna Varabiova** —  — edo **Jevgenia Pavlovna Vorobiova** —  — (Mahiliou, Bielorrusia, 1998ko apirilaren 1a) bielorrusiar izotz gaineko abiadura-patinatzailea da.

Europako Izotz Gaineko Abiadura Patinaje Txapelketetan bi domina irabazi ditu: brontzezkoa 2020an taldekako jazarpen proban, eta zilarrezkoa 2022an taldekako esprintean.

2022 Neguko Olinpiar Jokoetan lehiatu zen.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Jauhenia Varabiova Nazioarteko Irristaketa Batasunaren webgunean
* Jauhenia Varabiova Batzorde Olinpiko Internazionalaren webgunean
Magdalena Matschina

**Magdalena Matschina** (Bad Aibling, Alemania, 2005eko martxoaren 23a) alemaniar kirolaria da, luge modalitatean lehiatzen dena.

## Kirol ibilbidea 
2025eko Lugeko Munduko Txapelketan bi domina irabazi zituen eta 2026ko Lugeko Europako Txapelketan beste bi domina.

### Neguko Olinpiar Jokoak 
Italiako Milan-Cortina d'Ampezzon 2026ko Jokoetan parte hartu zuen eta bi domina lortu zituen, urrea taldekoan (Julia Taubitzekin, Tobias Wendlekin, Tobias Arltekin, Max Langenhan eta Dajana Eitbergerrekin) eta zilarra proba bikoitzean (Dajana Eitbergerrekin batera).

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Halldór Ásgrímsson

**Halldór Ásgrímsson** (Vopnafjörður, 1947ko irailaren 8a – Reykjavik, 2015eko maiatzaren 18a) islandiar politikaria izan zen. Islandiako lehen ministroa izan zen 2004tik 2006ra.

Bifrösteko Unibertsitatean ikasi zuen eta 1970ean auditore publiko bihurtu zen. Ondoren, Kopenhagen eta Bergengo unibertsitateetan merkataritza ikasketak burutu zituen eta 1973tik 1975era Reykjiavikeko Unibertsitatean irakasle izan zen.

1974an diputatu hautatu zuten, eta Arrantza (1983-1991), Justizia (1988-1989), Lankidetza Nordikoa (1985-1987 eta 1995-1999) eta Kanpo Arazoetako (1995-2004) ministro izan zen. 2003ko Irakeko inbasioa babestu zuen koalizioan sartu zuen Islandia.

Islandiako Alderdi Aurrerakoia zuzendu zuen 1994tik 2006ra, eta 2004ko uztailean hautatu zuten lehen ministro. 2006ko udal hauteskundeetan alderdiak izandako emaitza txarren ondorioz dimisioa eman zuen eta politikatik erretiratu zen.

2007tik 2013ra Ministroen Kontseilu Nordikoko idazkaria izan zen.
Collar Laundry Union

**Collar Laundry Union** emakumeek osatutako AEBetako lehen sindikatuaizan zen. Kate Mullany etorkin irlandarrak sortu zuen Troy-n, New Yorken, 1864an. Parte hartzaileak garbitzaileak ziren.

## 1864ko greba 
Mullany, garai hartan 19 urte besterik ez zituena, gizonezkoen sindikatuen arrakastak inspiratu zuen. Esther Keegan lankidearekin batera, lankideak konbentzitu zituen soldata baxuen eta lan-baldintza ez-seguruen aurka protestatzera, sindikatu bat sortuz. 

1864ko otsailaren 23an, Emakumeek osatutako AEBetako lehen sindikatuak greba hasi zuen. Enpresak beren eskaerak onartzea lortu zuten greba hasi eta sei egunera, eta besteren artean, soldataren %20ko igoera lortu zuten 300 langileek. Baldintza gogorretan egiten zuten lan, 12 eta 14 ordu bitarteko lanaldiekin eta arriskuak hartuta, irakiten zegoen ura baitzerabilten.

1868ko irailean, Mullany New Yorkeko Sindikatu Nazionaleko emakumeen idazkariorde eta antolatzaile nazional izendatu zuten. Sindikatu Nazionalean kargu bat lortu zuten lehen emakumea izan zen.

## Mullanyren etxea 
Kate Mullanyren etxea, Troyko 8. kaleko 350. zenbakian, AEBetako Leku Historikoen Erregistro Nazionalean sartu zen eta 1998an Monumentu Historiko Nazional izendatu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dajana Eitberger

**Dajana Eitberger** (Ilmenau, Alemania, 1991ko urtarrilaren 7a) kirolari alemaniarra da, eta luge modalitatean lehiatzen da, banakakoan eta bikoitzean.

## Kirol ibilbidea 
2016 eta 2025 urteen artean, Lugeko Munduko Txapelketan bederatzi domina irabazi zituen, eta 2014 eta 2026 urteen artean, Lugeko Europako Txapelketan zazpi domina.

### Neguko Olinpiar Jokoak 
2018tik 2026ra bi Neguko Olinpiar Jokotan hartu zuen parte eta hiru domina lortu zituen. Hego Koreako Pyeongchangen2018ko Jokoetan, zilarra eskuratu zuen bakarkako proban. Italiako Milan-Cortina d'Ampezzon 2026ko Jokoetan, urrea taldeka (Julia Taubitzekin, Tobias Wendlekin, Tobias Arltekin, Max Langenhanekin eta Magdalena Matschinarekin batera) eta zilarra proba bikoitzean (Magdalena Matschinarekin batera).

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Andrei Giurov

**Andrei Atanasov Giurov** (; Gotse Deltxev, Blagoevgrad probintzia, 1975eko abenduaren 31) bulgariar politikaria da. Bulgariako lehen ministroa da 2026ko otsailetik.

2021etik 2023ra Asanblea Nazionaleko diputatua izan zen eta 2023an Bulgariako Bankuko gobernadoreorde izendatu zuten. 2026ko otsailean kudeaketa-gobernu bateko lehen ministro izendatu zuten, parlamentu-hauteskundeen zain.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Altamurako gizona

**Altamurako gizona** (katalogoko izenez **Altamura 1** deitua) gizaki neandertal baten eskeleto partziala da, garezurra barne. 1993an aurkitu zuen espeleologo talde batek Lamalunga haitzuloan, Italiako Altamura hiritik gertu. 

## Ezaugarriak 
Eskeletoa urte artean datatu dute, eta espelotema batez estalita dago, hau da, leizeko kaltzifikazioak estali du neurri handi batean, eta horregatik tokian bertan uztea erabaki zen. Hala ere, 2015ean omoplato bat atera zioten azterketak egiteko, eta horrek lagundu du datazioan eta ADN azterketetan..

Garezurra osorik dago, baina ondoko hezur gehienak identifikaezinak dira espeleotemagatik. Guztiarekin, sendotasunak eta tamainak iradokitzen dute espezieko gizonezko heldua dela.

Altamurako Gizona hasiera batean *Homo heidelbergensis* edo honen eta H. *neanderthalensis* espeziearen arteko trantsizio batean kokatu zuten, baina 2015eko ADN azterketak argiago identifikatu zuen neandertal gisa, izatez, ordura arte, genetikoki aztertutako neandertal lagin zaharrena.

Aurkikuntzaren dibulgazioa egiteko 21. mendean Altamurako Gizonaren Museoa dago hirian, *Palazzo Baldassarre* jauregian kokatua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Borislav Paravac

**Borislav Paravac** (; Kostajnica, 1943ko otsailaren 18a – Doboj, 2026ko otsailaren 18a)  Bosnia eta Herzegovinako presidentea izandako politikari serbobosniarra izan zen.

1966an Ekonomian graduatu zen Zagrebeko Unibertsitatean. 1998tik 2003ra Bosnia eta Herzegovinako Herrien Ganberako kide izan zen eta 2002an Ordezkarien Ganberako kide hautatu zuten. 2003ko apiriletik 2006ko azarora bitartean, serbiarren ordezkaria izan zen herrialdeko lehendakaritza kolektiboan. Erakunde horretako lehendakaria izan zen bi aldiz; lehena 2003ko apiriletik ekainera eta bigarrena 2004ko urritik 2005eko ekainera.
Artzain gaztea eserita

***Artzain gaztea eserita*** () 1834an sortutako Hippolyte Flandrin margolari frantsesaren margolana da. Pintura mihise gaineko olio-pintura da, eta Lyongo Arte Ederren Museoan dago jasota. 
Koadro honetarako pausatu zen modelo italiarra Flandrinen beste konposizio batzuetan agertzen da; paisaia, berriz, irudimenezkoa da, ziurrenik pintura estudioan egin baitzen.

## Deskribapena 
Margoak gazte biluzi bat irudikatzen du, ile ilunekoa, burua makurtuta eta axolagabe, enbor ikaragarri baten oinean eserita. Izenburuan artzain bat bezala aurkeztua, bere gorputz indartsu eta gihartsuak zangoen artean eroritako makulu bati eusten dio, bere kapa laranjak bere ezkerreko besoa inguratzen duen bitartean.

Atzealdean, ezkerrean, landaretza urriz osatutako landa-paisaia bat zabaltzen da, artalde bat eta beste artzain bat lurrean etzanda, eta labar bat, guztia zeru urdin zurbil baten azpian.

## Azterketa 
Flandrin gizon biluzien erotismoarekiko interesagatik zen ezaguna. Koadro hori, bereziki, edertasun maskulinoaren kantutzat hartu ohi izan da. Egileak arreta jarri zion, batez ere, mutikoaren genitaletan;, ezkutatuta egon arren, konposizioaren erdian daudelako. Ezkerreko eskua, bestetik, mantuan ezkutatuta du, genitalen parean; irudiaren jarrera sexu-espektatibaren ideia iradokitzen du. Makuluak eta zuhaitzak ere sinbolo falikoak ematen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Lyongo Arte Ederren Museoaren webguneko fitxa.
Kate Mullany

**Kate Mullany** (Irlanda, 1845 - Troy, Estatu Batuak, 1906) Estatu Batuetako lehen sindikatu-buruetako bat izan zen, eta Collar Laundry Union sortu zuen, herrialdeko emakumeen lehen sindikatua, 1864ko otsailean Troyn (New York).

## Biografia 
Kate Mullany etorkin irlandarra New Yorkeko estatura iritsi zen familiarekin, Irlandako gosete handitik ihesi. Esther Keeganekin, lankide batekin, hirurehun emakume inguru antolatu zituen herrialdeko lehen emakumezko sindikatua sortzeko 1864an, Collar Laundry Union, eta bertako presidente izan zen. Egun batzuk geroago, 23 urte besterik ez zituela, sei eguneko greba arrakastatsua zuzendu zuen, garbitegietan lan egiten zuten emakumeen soldatak igotzeko eta lan-baldintzak hobetzeko. Grebak %25eko igoera lortu zuen. Baldintza gogorretan egiten zuten lan, 12 eta 14 ordu bitarteko lanaldiekin eta arriskuak hartuta, irakiten zegoen ura baitzerabilten.

Buruzagi sindikal gisa, Lanaren Kongresu Nazionalera joan zen 1868an. Bileran, National Labor Unioneko bigarren presidenteorde izateko aukeratu zuten, baina berak uko egin zion karguari eta William H. Sylvis erakundeko presidentearen idazkari laguntzaile izendatu zuten. Nazio mailan kargu sindikal bat betetzeko aukeratu zuten lehen emakumea izan zen. John Fogartyrekin ezkondu zen 1869an, eta ez zuten seme-alabarik izan. Laundry Union lepokoa 1970ean desegin zen, eta, beraz, ez dakigu asko bere bizitzari buruz. 1906an hil zen eta St. Peter 's Troyn lurperatu zuten, New Yorken.

Mullanyri hil ondorengo hainbat aitortza egin dizkiote. Bere etxea, 350 8th Street en Troy zenbakian kokatua, Mugarri Historiko Nazional izendatu zuten 1998an eta Gune Historiko Nazional bihurtu zen 2008an. 2000. urtean National Women 's Hall of Fame-n sartu zen, eta 2016an Labor' s International Hall of Fame-n. New York estatuko Senatuak ohoratu zuen eta bere etxea (estatuko ibilbide turistiko bat) delakoaren parte da. 

## Ikus gainera 
* Kate Mullany House
* Collar Laundry Union
* Troy, New York
* National Women's Hall of Fame
* National Labor Union

## Kanpo estekak 
* The Kate Mullany story at the Public Employees Federation web site
* Rosalyn Baxandall; Linda Gordon; https://en.wikipedia.org/wiki/Susan_Mokotoff_Reverbyhttps://books.google.es/books?id=9qzWvhNZ5pMC&pg=PA98&redir_esc=y W. W. Norton & Company. p. 98. ISBN 978-0-393-31262-1.

## Erreferentziak
Le Fils de l'épicier

'''''Le Fils de l'épicier'''*, , 2007ko Éric Guirado frantziarrak zuzendu, idatzi eta antzeztutako komedia eta drama film bat da. Nicolas Cazalé eta Clotilde Hesme aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Frantzia, uda ailegatu da eta Antoine Sforzak (Nicolas Cazalé) Lyon hiria utzi eta Proventzako bere jaioterri txikira itzuli beharko da, bere amari (Jeanne Goupil) haren janari-dendan laguntzeko, aita (Daniel Duval) gaixorik baidago eta inguruko herri isolatuetako biztanleak elikagaiez hornitzen dituen kamioneta jada gidatzeko gai ez baita. Orduan Antoine herri txiki horietako azken biztanleen xarmaz jabetuko da: burugogorrak, kontraesankorrak, bizizaleak... Antoine bere haurtzaroko lurraldea nahiz bizipoza eta maitasunarekin topo egingo du.

## Aktoreak 
* Nicolas Cazalé: Antoine Sforza, dendarien semea
* Clotilde Hesme: Claire
* Daniel Duval: Antoinen aita, *Alimentation Générale'' dendaren jabea
* Jeanne Goupil: Antoinen ama eta dendaren jabea
* Stéphan Guérin-Tillié: François Sforza, Antoinen ama
* Liliane Rovère: Lucienne, bezeroa
* Paul Crachet: Aita Clèment
* Chad Chenouga: Hassan
* Benoit Giros: Fernand
* Ludmila Ruoso: Sophie

## Kanpo loturak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Patinaje artistikoa 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Patinajea bikoteka

**Patinaje artistikoa bikoteka** 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan otsailaren 15etik 16ra bitarte lehiatu zen Milanen, Italia. Riku Miura eta Ryuichi Kihara japoniarrek lortu zuten urrea, Anastasiia Metelkina eta Luka Berulava georgiarrek zilarra eta Minerva Fabienne Hase eta Nikita Volodin alemaniarrek brontzea. Lehen urrezko domina izan zen Japoniarentzat bikoteko patinajean eta Georgiako historiako lehen Neguko Olinpiar Jokoetako domina. 

## Emaitzak 
### Programa laburra 
### Patinaje librea 
### Azken emaitza 
## Kanpo estekak
Labitolosa

**Labitolosa** erromatar garaiko hiri bat da, Calvario muinoan dagoena, La Puebla de Castro herrian (Huesca, Espainia), Esera ibaiaren ondoan. Bere aztarnak nahiko ondo kontserbatu dira.

## Historia 
Bere bizitza aktiboa K. a. I. mendean garatu zen, ziur aski Ilergeteek *Tolosanien (galiar jatorrikoak)* herria bereganatu zutenean, eta K. o. II. mendearen amaieran utzi zuten. 

Labitolosako jatorrizko biztanleak Tolosaniekin lotzen dira, galiar jatorriko jendea, Pirinioen hegoeldeko aldean ezarritako beste herri batzuekin batera. Tolous toponimoa (It. Ant, 391, 3) eta Attaeso eta Neilla bezalako kognominak, labitolosar ospetsuetako batzueenak, beren jatorri indigenaren oroimena mantentzen dute. 

Ez da ageri erromatar literaturako iturri ezagunetan, ezta Plinioren *Naturalis* *Historiaren* testuan ere, non Ceasaugusta komentu juridikoaren hiri nagusiak izendatzen diren. 

Indusketak hasi ziren arte, XVI. mendean aurkitutako eta CIL aldizkarian jasotako inskripzio latindar batek bakarrik ematen zuen haren berri, *cives Labitolosani* (Labitolosko herritarrak) batzuk aipatzen baitzituen (CIL II 3008 = CIL II 5837.).

## Indusketak 
thumb|Idulkian "Labotolosakoen Municipuimaren (hiriariare) geinuari" irakur daiteke.
1991tik aurrera, Bordeleko (Frantzia) eta Zaragozako (Espainia) unibertsitateetako ikertzaile-talde misto batek induskatu zuen hiri erromatarraren hondakinak. Gaur egun, termak eta kuria babestuta daude eta jendearentzat irekita daude bisitatzeko; hiriko beste eremu batzuk, berriz, indusketa- eta finkatze-prozesuan daude oraindik.

Bi eraikin termal, foroa (bertan kuria nabarmentzen da), domus bat eta beste hainbat eraikin aurkitu dira.

Berezitasunen artean aipatzekoak dira kuriaren kontserbazio egoera ona, hiriko dekurioi edo notableen ordoaren bilgunea, non hainbat inskripzio aurkitu diren jatorrizko kokapenean eta eskulturen idulkietan. Termetako berokuntza-sistema ere oso egoera onean dago, Pirinioetako termen aztarna konplexuena eta hobekien kontserbatu dena.

## Bibliografia 
* Magallón Botaya, María Ángeles eta Sillières, Pierre, éd.(2013'') Labitolosa (La Puebla de Castro, province de Huesca, Espagne). Une cité romaine de l'Hispanie citérieure* («Mémoires» bilduma, 33), Bordele, *Ausonius*, . 480 or. 
* Asensio Esteban, Jose Angel (2022) Labitolosa. In: *Ciudades Romanas de Hispania II Cities of Roman Hispania II'', https://doi.org/10.48255/9788891327734
* Magallón Botaya, María Ángeles eta Asensio Esteban, Jose Angel (2016) La ciudad romana de Labitolosa 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Grupo de investigación URBS 
* Proyecto reconstrucción digital. [Youtube]
* Audioguía de la Ciudad Romana de Labitolosa 
* Patrimonio cultural de Aragón
Tatsiana Mikhailava

**Tatsiana Alehauna Mikhailava** —  — edo **Tatiana Olegovna Mikhailova** —  — (Minsk, Bielorrusiako Sobietar Errepublika Sozialista, 1987ko urtarrilaren 18a) bielorrusiar izotz gaineko abiadura-patinatzailea da.

Bere kirol-ibilbidean zehar, brontzezko domina lortu zuen 2020ko Europako Izotz Gaineko Abiadura Patinaje Txapelketan, taldekako jazarpen proban, Maryna Zuieva eta Jauhenia Varabiovarekin batera.

2018ko Neguko Olinpiar Jokoetan lehiatu zen.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Tatsiana Mikhailava Nazioarteko Irristaketa Batasunaren webgunean
* Tatsiana Mikhailava Batzorde Olinpiko Internazionalaren webgunean
Patinaje artistikoa 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Izotz gaineko dantza

**Izotz gaineko dantza** 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan otsailaren 9tik 11ra bitarte lehiatu zen Milanen, Italia. Laurence Fournier Beaudry eta Guillaume Cizeron frantziarrek lortu zuten urrea, Madison Chock eta Evan Bates estatubatuarrek zilarra eta Piper Gilles eta Paul Poirier kanadarrak brotnzea. 

## Emaitzak 
### Programa laburra 
### Dantza librea 
### Azken emaitza 
## Kanpo estekak
Elieser Rivero

thumb
**Elieser Antonio Rivero Barrios** (Carora, 1975eko abuztuaren 15a) venezuelar elizgizon katolikoa da, 2025etik aurrera San Fernando de Apureko apezpikua dena.

## Bizitza 
Elieser Rivero 1975eko abuztuaren 15ean jaio zen Carora hirian. Filosofia Caracasko Santa Arrosa Unibertsitate Katolikoan ikasi zuen eta teologia Gurutze Santuaren Pontifize-Unibertsitatean, non zuzenbide kanonikoan lizentziatu zen. 2003ko urriaren 18an apaiztu zen Yaritaguako Sortzez Garbiaren elizan, San Felipeko elizbarrutian inkardinatuta geratuz.

2025eko azaroaren 21ean, Leon XIV.a aita santuak San Fernando de Apureko bosgarren apezpiku izendatu zuen. Hurrengo urteko otsailaren 21ean apezpiku-ordenazioa jaso zuen San Fernando de Apureko katedralean, Carlos Enrique Curiel Herrera apezpikuaren eskutik, kontsakratzailekideak Victor Hugo Basabe eta Rubén Gregorio Delgado Carmona izanik.

## Ondorengotza apostolikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gizon gazte biluzik itsasoaren aurrean eserita

***Gizon gazte biluzik itsasoaren aurrean eserita*** () 1837an sortutako Hippolyte Flandrin margolari frantsesaren margolana da. Pintura mihise gaineko olio-pintura da, eta Parisko Louvreko museoan dago jasota. 

## Deskribapena 
Dimentsioak: 1,25 x 1,47 m.

Mihise gaineko olio-pintura honek itsas paisaia baten ertzean fetu-posizioan eserita dagoen gizon gazte biluzi bat irudikatzen da. Wilhelm von Gloedenen *Kain* argazkiko modeloak jarrera bera hartzen du.

## Historia 
1832an Erromako Saria irabazi ondoren, Flandrinek Erroman bizi zela margotu zuen estudio hau. 1837an Parisera bidali zuen, Erromako Saria bekari erantsitako estatutuen arabera, bere lanak Arte Ederren Akademian aurkezteko. 1857an, Napoleon III.a enperadoreak erosi zuen margolana, eta gaur egun Louvre museoaren bildumen parte da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Louvreko Museoaren webguneko fitxa.
Nemesio Oseguera Cervantes

**Nemesio Rubén Oseguera Cervantes** (Aguililla, Michoacán, 1966ko uztailaren 17a - Tapalpa, Jalisco, 2026ko otsailaren 22a), "Mencho" ezizenez ezagunagoa, narkotrafikatzaile mexikarra eta Jaliscoko Belaunaldi Berriaren karteleko (CJNG) liderra izan zen. Mexikoko eta Estatu Batuetako narko-burua bilatuenetako bat izan zen. Droga-trafikoagatik, krimen antolatuan parte hartzeagatik eta su-armak legez kanpo edukitzeagatik bilatzen zuten. Bera hil arte, munduko narkotrafikatzailerik boteretsuena zen. Mexikoko indarrek hil zuten AEBko Inteligentziarekin elkarlanean egindako operazio militar batean. 

Poliziaren txostenen arabera, Mexikoko hainbat hiritan, militar eta polizien aurkako eskalada kriminal baten arduraduna izan zen 2014tik. Ustez, Amerikatik, Asiatik, Europatik eta Afrikatik drogak trafikatzearen arduraduna. Osegueraren agindupean, CJNG Mexikoko erakunde kriminal nagusietako bat bihurtu zen. Sinaloako kartelari, Los Zetas (2018tik zatituta) erakunde aurkariaren eta 
Ipar-ekialdeko kartela haren fakzioaren aurkako borrokan aliatu izandakoari, lehia egin zion. Hori dela eta, CJNGri «Los Mata Zetas» ere deitzen zaio.

## Heriotza 
Mexikoko Armadak Nemesio Oseguera Cervantes hil zuen otsailaren 22an. Narkotrafikatzaile bilatuenen zerrendan zegoen, bai Mexikon eta baita Ameriketako Estatu Batuetan (AEB) ere. Zehazki, polizia-operazioa Tapalpa udalerrian egin zuten, Guadalajaratik (Jaliscoko hiriburua) 130 kilometrora hegoaldera.

Operazioan zehar, CJNGko kideek gobernuaren indarrekin tiroketak egin zituzten, eta bandako lau kide hil zituzten bertan, Defentsa Nazionaleko Ministerioak jakinarazi duenez. Oseguera eta beste bi larri zauritu ziren eta Mexiko Hirira helikopteroz eramaten ari zirela hil ziren, ministerioaren arabera. Mexikoko armadako hiru kide ere zauritu ziren operazioan eta Mexiko Hiriko ospitale batera eraman zituzten artatzeko.

Mexikoko armadak baieztatu duenez, AEBen «informazio osagarria» izan zuten operazioari ekiteko, «aldebiko koordinazio eta lankidetza esparruan», Donald Trumpen gobernua droga trafikoa dela-eta egiten ari den presio gero eta handiagoaren erdian.

Mexikoko eta AEBko agintariek bilatzen zuten gaizkileetako bat zen Oseguera Cervantes. 56 urte zituen, eta 15 miloi dolarreko ordainsaria eskaintzen zuten hura atxilotzea erraztu zezakeen informazioaren truke. Mexikon "beldurrezko aroa" ezartzea eta fentaniloarekin "bizitza ugari" suntsitzea leporatzen zion AEBk "El Mencho"ri. Halaber, Jaliscoko Belaunaldi Berriaren kartela talde terroristen zerrendan sartu zuen 2025ean Washingtonek.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anna Mar

**Anna Jakovlevna Brovar**, ezkondu ondorengo abizenez **Lenxina** (; San Petersburgo, 1887ko otsailaren 19agreg./otsailaren 7ajul. – Mosku, 1917ko apirilaren 1agreg./martxoaren 19ajul.), ***Anna Mar*** () eta ***Printsessa Grioza*** (, ) izengoitiz ezaguna, errusiar idazle, gidoilari eta kazetaria izan zen.

## Bizitza 
Jakov Brovar margolariaren alaba, San Petersburgon jaio zen eta 1902an Kharkivera joan zen bizitzera, non irakasle partikular eta bulegoko langile gisa aritu zen. 16 urterekin ezkondu eta handik gutxira dibortziatu zen.

Lehen ipuinak 1904an argitaratu zituen *Juzhny krai* egunkarian, non foilletoiei eskainitako atala editatzen zuen. Orduan budismoarekiko interesa piztu zitzaion, batez ere poesia budistarekiko, eta Anna Mar izengoitia hartu zuen, Budaren aurkari eta tentatzaile nagusia den Mara jainko gaiztoaren omenez.

Bere buruaz beste egin zuen, potasio zianuroa edanez (beste bertsio baten arabera, bere buruari tiro egin zion). Vvedenskoie hilerrian dago hobiratuta.

## Lanak 
### Liburuak 
### Gidoiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Laureus Saria

**Laureus World Sports Sariak** Laureus World Sports Akademiak munduko kirolari onenei urtero ematen dizkien sariak dira, aurreko urtean izandako merituengatik, banaka zein taldean. 2000. urtean banatu ziren lehen aldiz, eta Akademiako 42 kideek, ospe handiko eliteko kirolari ohiek, aukeratu zituzten irabazleak.

Zazpi kategoriatan banatzen dira: urteko munduko kirolaririk onena (gizona), urteko munduko kirolaririk onena (emakumea), urteko munduko taldea, urteko munduko promesik onena, urteko munduko berragerpenik onena, urteko munduko kirolaririk onena eta munduko kirol alternatiboetako kirolaririk onena.

Kirolaren «Oscar saritzat» hartzen dira, eta gala batean banatzen dira. Gala hori urtero hiri desberdin batean egiten da, eta telebistaz ematen zaie 190 herrialde baino gehiagori. Azken galek 110 milioi ikus-entzuleko audientzia izan dute mundu osoan. Izendatuta dauden kirolariez gain, kiroleko beste pertsona handi batzuk, eliteko kirolari ohiak eta politika, ekonomia eta gizarte munduko pertsona ospetsuak izan ohi dira ekitaldian.ç

## Kategoriak 
* Laureus saria, urteko gizonezko kirolari onenari.
* Laureus saria, urteko emakumezko kirolari onenari.
* Laureus saria, urteko talderik onenari.
* Laureus saria, urteko berragerpen onenari.
* Laureus saria Urteko Kirolari Berriemaileari.
* Urteko Ekintzako Kirolari Onenaren Laureus Saria.

## Xedeak 
## Kanpo estekak
Fabio Capello

**Fabio Capello** (San Canzian d'Isonzo, Gorizia, 1946ko ekainaren 18a) italiar futbolari eta entrenatzaile ohia da. 1990eko eta 2000ko hamarkadetako entrenatzaile ospetsuenetakotzat jotzen da.

## Ibilbidea eta txapelketak 
Jokalari gisa (1964-1980), erdilari antolatzailearen mugapean zegoen. Italiako lau klubetan aritu zen: SPAL, AS Roma, Juventus eta Milan, eta lau «Scudetti» eta bi Italia Kopa lortu zituen. Internazionala izan zen Italiarekin (1972-1978), 32 partida eta 8 gol guztira, eta 1974ko Munduko Txapelketa jokatu zuen.

Entrenatzaile gisa (1991 – 2018), Europako lau klub zuzendu zituen bere ibilbidean zehar. Milanen egin zuen debuta (1991 – 1996), eta, besteak beste, lau «Scudetti» lortu zituen. Txapeldunen Ligan hiru final jarraian jokatu zituen 1993 eta 1995 artean, eta 1994an Europako txapeldun izan zen, finalean Bartzelonari 4 – 0 irabazita.  1996an Real Madril taldearekin fitxatu zuen, bi denboralditan zuzendu zuen kluba, eta Liga irabazi zuen bietan: 1996/97 eta 2006/07 (klubaren 30. maila). Talde madrildarreko lehen etapan, Milanera itzuli ondoren, hurrengo hiru urteetan Europako Kopa irabazi zuen taldea osatu zuen, «Zazpigarrena» eta «Zortzigarrena». Erromarekin (1999 – 2004), "Scudetto" a irabazi zuen 2001ean, hirugarren eta azkena orain arte klub erromanistaren historian. Juventusen (2004 – 2006), bi liga txapelketa lortu zituen, baina gero bianconeriek atzera bota zizkioten. Hautatzaile nazional bezala, Ingalaterra entrenatu zuen (2008 – 2012), 2010eko Munduko Txapelketan zuzendu zuena, eta Errusia (2012 – 2015), 2014ko Munduko Txapelketan. Azkenik, teknikari gisa egindako ibilbidea amaitu zuen, Txinako Jiangsu Suning-en (2017 – 2018) egindako egonaldi labur baten ondoren.

## Selekzioarekin 
Nazioarteko futbolari gisa, Capellok 32 partida jokatu zituen azzurrarekin, eta unerik gozoena bizi izan zuen, Italiako selekzioa, Ingalaterrakoa Wembleyn mendean hartzeko balio izan zion gol bakarra saskiratu baitzuen (0-1).

## Banakako sariak 
* Panchina d 'Oro: 1992, 1994, 2001
* Serie A urteko entrenatzailea: 2005
* Marca Legend: 2011

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Puskás saria

FIFAren **Puskás Saria** futbol profesionaleko denboraldian zehar sartutako golik onenaren egileari ematen zaio. Ferenc Puskás Hungariako futbol selekzioko kapitain eta izarraren omenez sortu zen.
thumb|Puskas jokalariaren homenez
Sari hau 2008/2009 denboraldian ezarri zen eta bere lehen irabazlea Cristiano Ronaldo izan zen, UEFAko Txapeldunen Ligako final-laurdenetako itzulerako partidan Porto Futbol Klubaren aurka sartu zuen golagatik.

## Irizpideak 
Honako hauek dira gol irabazlea zehazteko jarraitzen diren irizpideak:

* Estetikoa (irizpide subjektiboak: urruneko jaurtiketa, ekintza kolektiboa, gol akrobatikoa, etab.).
* Partidaren garrantzia (irizpide objektiboa: beheranzko hurrenkeran, selekzio nazional absolutuak, txapelketa kontinentalak eta lehen mailako txapelketak).
* Gola lortzea erraztu duen zorte-faktorerik edo beste taldeak egindako akatsik ez egotea.
* Joko garbia: jokalariak ez du gaizki jokatu behar partidan zehar (epaileekiko, jokalariekiko errespetu faltak) edo, adibidez, dopinaren erruduntzat jo behar da.

## Irabazleak 
*2024-25 denboraldiraino eguneratuta*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maria Teresa Solanilla Buil

**Maria Teresa Solanilla** **Buil**, **Maite Solanilla** izenez ezaguna, (Laspuña, Huesca, 1955) espainiar kultur kudeatzaile feminista da, Zaragozako Udalean erakusketa aretoaren arduraduna eta hiri horretako Juana Francés Aretoaren zuzendaria 2020ko otsailera arte.  

## Ibilbide profesionala  
Solanilla Artearen Historian lizentziatua da, Magisteritzan diplomatua eta Arteetan diplomatua, Diseinu Grafikoan espezialitatean. Zaragozako Udaleko Emakume Unitateko teknikari gisa hasi zuen bere lan profesionala, eta, ondoren, Juana Francés Aretoko zuzendari izan zen.

Juana Francés aretoaren ibilbidea 1990eko apirilean hasi zen, Zaragozako Udalaren Emakumearen Etxearen espazioaren inaugurazioarekin. Lehen erakusketa gunea izan zen, publikoa, artisten lana ikusarazteko. Solanilla izan zen *Zaragozako Emakumeen Etxean* kokatutako erakusketa gunearen programazioaren eta zabalkundearen arduraduna, 1990ean hasi zenetik. Programazioaz gain, erakunde horren irudi publikoaren diseinua egin zuen, baita urteetan zehar Juana Francés Aretoan egindako argitalpen guztiena ere, baita Emakumearen Etxearena ere, 1990eko apiriletik 2020ko otsailera arte. Lan horregatik eman zioten 2007an, Javier Almalérekin batera, Industria, Turismo eta Merkataritza Ministerioaren eta Arte Ederren Zirkuluaren *Diseinu eta Berrikuntzaren Garapenerako Estatuko Sozietatearen* Saria.

Solanilla komisario zela, Juana Francés Aretoak Espainian garatutako arte garaikidearen joera artistiko anitzen erakustaldiak programatu zituen, emakume artistak berdintasunaren alde bultzatuz. Posizio horretatik, emakume artisten lana berreskuratzera bideratu zituen bere ahaleginak, ahaztuta jarraitzen duten askoren lanak sustatzeko eta berreskuratzeko. Berreskuratze-lan horrek ez du baztertu programazioan artista berriak eta berdintasunaren edo generoaren inguruan lan egiten duten gizonezko batzuk ere sartu izana.

Argazkigintza oso garrantzitsua izan zen erakusketa-programazioan, besteak beste, Marina Nuñez, Soledad Cordoba eta Luisa Rojo Zaragozako artista (2020an hil zen). Argazkigintzaz gain, ekintzak eta performanceak oso presente zeuden programazioan Esther Ferrer, Beth Moyses, Las Taradas eta beste hainbat artistekin.

Espezializazioko eta arte-sorkuntzako ikasketetarako bekak emateko hainbat epaimahaitan parte hartu zuen, hala nola, Arte Bisualen Beketan, Ramón Acín Bekan eta Antonio Saura Bekan
## Sariak 
* Diseinua eta Berrikuntza Garatzeko Estatuko Sozietatearen Saria, Industria, Turismo eta Merkataritza Ministerioarena eta Arte Ederren Zirkuluarena, 2007an.

* MAV 2012 saria, Mujeres en las Artes Visuales MAV elkarteak kudeatzaile onenari emandakoa, esparru publikoan emakumezko artisten lana zabaltzeko egindako lanagatik. Beste sarituak MAV 2012 Artista Saria Concha Jerezi, Sari Teorikoa Bea Porqueresi eta Galerista Saria Soledad Lorenzori. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Patinaje artistikoa 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Taldeka

**Taldeko patinaje artistikoa** 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan otsilaren 6tik 8ra bitarte ospatu zen Forum di Milanon, Italia. Talde bakoitzak parte-hartzaileak zituen gizonezkoen eta emakumezkoen banakakoan, bikoteko patinaje artistikoan eta izotz gaineko dantzan. Patinatzaileek lortutako puntuak gehitzen ziren, amaierako puntuak lortzeko. Ameriketako Estatu Batuek irabazi zuten urrea, Japoniak zilarra eta Italiak brontzea. 

## Sailkapen fasea 
### Izotz gaineko dantza 
### Bikoteak 
### Emakumeak bakarka 
### Gizonak bakarka 
### Guztira 
;Legenda

## Azken fasea  
### Izotz gaineko dantza 
### Bikoteak 
### Emakumeak bakarka 
### Gizonak bakarka 
### Guztira 
;Legenda

## Kanpo estekak
Jelizaveta Golubeva

**Jelizaveta Sergeievna Golubeva**  (), jaiotzez **Jelizaveta Sergeievna Kazelina** (), (Kirovo-Txepetsk, Errusia, 1996ko irailaren 19a) kazakhstandar herritartasuna duen errusiar izotz gaineko abiadura-patinatzailea da.

Hainbat domina irabazi ditu Munduko Bakarkako Distantzia Txapelketetan eta Europako Txapelketetan, gehienak Errusiako selekzioarekin. 2023an kazakhstandar herritartasuna hartu zuen eta harrezkero Kazakhstango selekzioarekin lehiatzen da.

Bere kirol-ibilbidean zehar neguko bi olinpiar jokotan hartu du parte: Pekin 2022 (Errusiako Batzorde Olinpikoa ordezkatuz) eta Milan-Cortina 2026 (Kazakhstan ordezkatuz).

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Jelizaveta Golubeva Nazioarteko Irristaketa Batasunaren webgunean
Julia Simon (biatleta)

**Julia Simon** (Albertville, 1996ko urriaren 9a) biatloian lehiatzen den frantziar kirolaria da.

Neguko Olinpiar Joko bitan parte hartu zuen, eta bost domina lortu zituen: zilarrezko bat Pekinen 2022an (errelebo mistoa) eta lau Milan-Cortina d'Ampezzo 2026an, urrea banakako, errelebo eta errelebo mistoko probetan eta zilarra taldeko irteeran.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Camille Bened

**Camille Bened** (Évian-les Bains, 2000ko irailaren 6a) frantziar kirolaria da eta biatloian lehiatzen da.

2026ko Milan-Cortina d'Ampezzoko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen, errelebo proban urrezko domina lortuz. [1] Zilarrezko bi domina irabazi zituen Europako Biatloi Txapelketan, 2024 eta 2025 urteetan.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Timolftaleina

**Timolftaleina** e konposatu organiko aromatikoa da C28H30O4 formula duena, triarilmetano tinduen klasekoa. Solido zuria da.

## Sintesia 
Timolftaleina sintetizatzen da timola anhidrido ftalikoa erreakzionaraziz Friedel-Crafts azilazio bati jarraituz azido sulfurikoa edo zink kloruroa katalizatzaile gisa usatuz.

456x456px|Thymolphthalein Synthesis

## Erabilera 
Timolftaleina nagusiki pH-adierazle moduan baliatzen da: pH 9,3 – 10,5 tartean kolorgetik urdinera  pasatzen da. Libragarri gisa ere erabiltzen da.

## Erreferentziak
Lora Jristova

**Lora Jristova** (Troyan, 2003ko apirilaren 23a) biatloian lehiatzen den bulgariar kirolaria da.

Bi Neguko Olinpiar Jokotan parte hartu zuen, 2022 eta 2026 urteetan, eta brontzezko domina bat lortu zuen Milan-Cortina d'Ampezzo 2026an, banakako proban. 

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekaK
R alizarina hori

**R alizarina horia** —Colour Index International datu basean **Mordant Orange 1** izenez jasoa— konposatu organiko aromatiko bat da, C13H9N3O5 formula duena, koloratzaile azoikoen klasekoa. Solido marroia da.

## Sintesia 
R alizarina horia sintetizatzen da azido salizilikoa 4-nitroanilinaren diazonio-gatzarekin erreakzionaraziz. 4-Nitroanilina sodio nitritoz tratatzen da ingurune azidotan diazonio-gatza ekoizteko, zeinek azido salizilikoarekin erreakzionatzen duen tindua ekoizteko.

[thumb | erdian | Synthesis of Alizarine Yellow R from 4-Nitroaniline and Salicylic acid|R alizarina horiaren sintesia, 4-Nitroanilinatik eta [azido salizilikotik abiatuta.]]

## Erabilera 
R alizarina horia pH-adierazle gisa baliatzen da: pH 10,1 – 12,0 tartean kolore horitik gorrira  pasatzen da.

## Erreferentziak
Jenning de Boo

**Jenning de Boo** (Groningen, Herbehereak, 2004ko urtarrilaren 22a - ) izotz gaineko abiadurako patinajean lehiatzen den kirolaria da. 

2024 eta 2025eko Distantzia Indibidualeko Abiadurako Patinajeko Munduko Txapelketetan lau domina irabazi zituen eta 2024ko Distantzia Laburreko Abiadura Patinajeko Munduko Txapelketan zilarrezko domina bat. 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan zilarra lortu zuen 500 metro eta 1000 metroko txapelketetan. 

## Kanpo estekak
Sander Eitrem

'*Sander Eitrem* (Oslo, 2002ko otsailaren 12a) izotz gaineko abiadurako patinajean lehiatzen den kirolari norvegiarra da.

Hiru domina irabazi zituen Distantzia Indibidualeko Abiadurako Patinajeko Munduko Txapelketan, 2024 eta 2025 urteetan, bi domina Izotz Gaineko Abiadurako Patinajeko Europako Txapelketan, 2023 eta 2025 urteetan, eta bi domina Distantzia Indibidualeko Abiadurako Patinajeko Europako Txapelketan, 2024an

2026ko otsailean, 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan urrea irabazi zuen 5000 metroko proban, eta errekor olinpiko berria ezarri zuen (6:03,95).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Trudoden

**Trudoden** (, ) Sobietar Batasuneko kolkhozetan 1930etik 1966ra erabiltzen zen balio-unitatea eta lanaren kantitatearen eta kalitatearen kontabilitate-mota izan zen. Soldata-ordainketa modu bakarra zen nekazarien kooperatibetan, lanaren ordaina denbora-tarte jakin bakoitzeko trudoden kopuruaren araberakoa baitzen. Doan lan egiteaz gain, sobietar kolkhozeko nekazari batek ezin izan zuen bere herria utzi tokiko kolkhozeko buruaren baimenik gabe.

Kolkhozetako kideei nekazaritzako produktuekin ordaintzen zitzaien (normalean bildutako uztaren parte izaten ziren), irabazitako trudoden kopuruaren arabera. Ordainketak produktu naturalekin egiten ziren, hala nola zereal alearekin, askotan kalitate oso txarrekoarekin, nekazariak beren produktuak saltzeko gai baziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak