open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
K.a. 380

K.a. IV. mendearen taula (K.a. V. mende | **K.a. IV. mende** | K.a. III. mende)

K.a. 400ko hamarkada | K.a. 390ko hamarkada | **K.a. 380ko hamarkada** | K.a. 370ko hamarkada | K.a. 360ko hamarkada

K.a. 385 | K.a. 384 | K.a. 383 | K.a. 382 | K.a. 381 | **K.a. 380** | K.a. 379 | K.a. 378 | K.a. 377 | K.a. 376 | K.a. 375

### Gertaerak 
### Jaiotzak 
### Heriotzak 
----

## Kanpo estekak
K.a. 327

K.a. IV. mendearen taula (K.a. V. mende | **K.a. IV. mende** | K.a. III. mende)

K.a. 340ko hamarkada | K.a. 330ko hamarkada | **K.a. 320ko hamarkada** | K.a. 310ko hamarkada | K.a. 300ko hamarkada

K.a. 332 | K.a. 331 | K.a. 330 | K.a. 329 | K.a. 328 | **K.a. 327** | K.a. 326 | K.a. 325 | K.a. 324 | K.a. 323 | K.a. 322

### Gertaerak 
### Jaiotzak 
### Heriotzak 
----

## Kanpo estekak
K.a. 389

K.a. IV. mendearen taula (K.a. V. mende | **K.a. IV. mende** | K.a. III. mende)

K.a. 400ko hamarkada | K.a. 390ko hamarkada | **K.a. 380ko hamarkada** | K.a. 370ko hamarkada | K.a. 360ko hamarkada

K.a. 394 | K.a. 393 | K.a. 392 | K.a. 391 | K.a. 390 | **K.a. 389** | K.a. 388 | K.a. 387 | K.a. 386 | K.a. 385 | K.a. 384

### Gertaerak 
### Jaiotzak 
### Heriotzak 
----

## Kanpo estekak
K.a. 393

K.a. IV. mendearen taula (K.a. V. mende | **K.a. IV. mende** | K.a. III. mende)

K.a. 410ko hamarkada | K.a. 400ko hamarkada | **K.a. 390ko hamarkada** | K.a. 380ko hamarkada | K.a. 370ko hamarkada

K.a. 398 | K.a. 397 | K.a. 396 | K.a. 395 | K.a. 394 | **K.a. 393** | K.a. 392 | K.a. 391 | K.a. 390 | K.a. 389 | K.a. 388

### Gertaerak 
### Jaiotzak 
### Heriotzak 
----

## Kanpo estekak
K.a. 400

K.a. IV. mendearen taula (K.a. V. mende | **K.a. IV. mende** | K.a. III. mende)

K.a. 420ko hamarkada | K.a. 410ko hamarkada | **K.a. 400ko hamarkada** | K.a. 390ko hamarkada | K.a. 380ko hamarkada

K.a. 405 | K.a. 404 | K.a. 403 | K.a. 402 | K.a. 401 | **K.a. 400** | K.a. 399 | K.a. 398 | K.a. 397 | K.a. 396 | K.a. 395

### Gertaerak 
### Jaiotzak 
### Heriotzak 
----

## Kanpo estekak
K.a. 403

K.a. V. mendearen taula (K.a. VI. mende | **K.a. V. mende** | K.a. IV. mende)

K.a. 420ko hamarkada | K.a. 410ko hamarkada | **K.a. 400ko hamarkada** | K.a. 390ko hamarkada | K.a. 380ko hamarkada

K.a. 408 | K.a. 407 | K.a. 406 | K.a. 405 | K.a. 404 | **K.a. 403** | K.a. 402 | K.a. 401 | K.a. 400 | K.a. 399 | K.a. 398

### Gertaerak 
### Jaiotzak 
### Heriotzak 
----

## Kanpo estekak
K.a. 411

K.a. V. mendearen taula (K.a. VI. mende | **K.a. V. mende** | K.a. IV. mende)

K.a. 430ko hamarkada | K.a. 420ko hamarkada | **K.a. 410ko hamarkada** | K.a. 400ko hamarkada | K.a. 390ko hamarkada

K.a. 416 | K.a. 415 | K.a. 414 | K.a. 413 | K.a. 412 | **K.a. 411** | K.a. 410 | K.a. 409 | K.a. 408 | K.a. 407 | K.a. 406

### Gertaerak 
### Jaiotzak 
### Heriotzak 
----

## Kanpo estekak
K.a. 341

K.a. IV. mendearen taula (K.a. V. mende | **K.a. IV. mende** | K.a. III. mende)

K.a. 360ko hamarkada | K.a. 350ko hamarkada | **K.a. 340ko hamarkada** | K.a. 330ko hamarkada | K.a. 320ko hamarkada

K.a. 346 | K.a. 345 | K.a. 344 | K.a. 343 | K.a. 342 | **K.a. 341** | K.a. 340 | K.a. 339 | K.a. 338 | K.a. 337 | K.a. 336

### Gertaerak 
### Jaiotzak 
### Heriotzak 
----

## Kanpo estekak
K.a. 420

K.a. V. mendearen taula (K.a. VI. mende | **K.a. V. mende** | K.a. IV. mende)

K.a. 440ko hamarkada | K.a. 430ko hamarkada | **K.a. 420ko hamarkada** | K.a. 410ko hamarkada | K.a. 400ko hamarkada

K.a. 425 | K.a. 424 | K.a. 423 | K.a. 422 | K.a. 421 | **K.a. 420** | K.a. 419 | K.a. 418 | K.a. 417 | K.a. 416 | K.a. 415

### Gertaerak 
### Jaiotzak 
### Heriotzak 
----

## Kanpo estekak
K.a. 428

K.a. V. mendearen taula (K.a. VI. mende | **K.a. V. mende** | K.a. IV. mende)

K.a. 440ko hamarkada | K.a. 430ko hamarkada | **K.a. 420ko hamarkada** | K.a. 410ko hamarkada | K.a. 400ko hamarkada

K.a. 433 | K.a. 432 | K.a. 431 | K.a. 430 | K.a. 429 | **K.a. 428** | K.a. 427 | K.a. 426 | K.a. 425 | K.a. 424 | K.a. 423

### Gertaerak 
### Jaiotzak 
* Platon, filosofo grekoa.

### Heriotzak 
* Anaxagoras, filosofo grekoa.
----

## Kanpo estekak
K.a. 430

K.a. V. mendearen taula (K.a. VI. mende | **K.a. V. mende** | K.a. IV. mende)

K.a. 450ko hamarkada | K.a. 440ko hamarkada | **K.a. 430ko hamarkada** | K.a. 420ko hamarkada | K.a. 410ko hamarkada

K.a. 435 | K.a. 434 | K.a. 433 | K.a. 432 | K.a. 431 | **K.a. 430** | K.a. 429 | K.a. 428 | K.a. 427 | K.a. 426 | K.a. 425

### Gertaerak 
### Jaiotzak 
### Heriotzak 
----

## Kanpo estekak
K.a. 359

K.a. IV. mendearen taula (K.a. V. mende | **K.a. IV. mende** | K.a. III. mende)

K.a. 370ko hamarkada | K.a. 360ko hamarkada | **K.a. 350ko hamarkada** | K.a. 340ko hamarkada | K.a. 330ko hamarkada

K.a. 364 | K.a. 363 | K.a. 362 | K.a. 361 | K.a. 360 | **K.a. 359** | K.a. 358 | K.a. 357 | K.a. 356 | K.a. 355 | K.a. 354

### Gertaerak 
### Jaiotzak 
* Felipe III.a Macedoniakoa, Alexandro Handiaren anaia eta oinordekoa.

### Heriotzak 
* Perdiccas III.a, Mazedoniako errege

----

## Kanpo estekak
K.a. 439

K.a. V. mendearen taula (K.a. VI. mende | **K.a. V. mende** | K.a. IV. mende)

K.a. 450ko hamarkada | K.a. 440ko hamarkada | **K.a. 430ko hamarkada** | K.a. 420ko hamarkada | K.a. 410ko hamarkada

K.a. 444 | K.a. 443 | K.a. 442 | K.a. 441 | K.a. 440 | **K.a. 439** | K.a. 438 | K.a. 437 | K.a. 436 | K.a. 435 | K.a. 434

### Gertaerak 
### Jaiotzak 
### Heriotzak 
----

## Kanpo estekak
K.a. 443

K.a. V. mendearen taula (K.a. VI. mende | **K.a. V. mende** | K.a. IV. mende)

K.a. 460ko hamarkada | K.a. 450ko hamarkada | **K.a. 440ko hamarkada** | K.a. 430ko hamarkada | K.a. 420ko hamarkada

K.a. 448 | K.a. 447 | K.a. 446 | K.a. 445 | K.a. 444 | **K.a. 443** | K.a. 442 | K.a. 441 | K.a. 440 | K.a. 439 | K.a. 438

### Gertaerak 
### Jaiotzak 
### Heriotzak 
----

## Kanpo estekak
K.a. 450

K.a. V. mendearen taula (K.a. VI. mende | **K.a. V. mende** | K.a. IV. mende)

K.a. 470ko hamarkada | K.a. 460ko hamarkada | **K.a. 450ko hamarkada** | K.a. 440ko hamarkada | K.a. 430ko hamarkada

K.a. 455 | K.a. 454 | K.a. 453 | K.a. 452 | K.a. 451 | **K.a. 450** | K.a. 449 | K.a. 448 | K.a. 447 | K.a. 446 | K.a. 445

### Gertaerak 
### Jaiotzak 
### Heriotzak 
----

## Kanpo estekak
K.a. 459

K.a. V. mendearen taula (K.a. VI. mende | **K.a. V. mende** | K.a. IV. mende)

K.a. 470ko hamarkada | K.a. 460ko hamarkada | **K.a. 450ko hamarkada** | K.a. 440ko hamarkada | K.a. 430ko hamarkada

K.a. 464 | K.a. 463 | K.a. 462 | K.a. 461 | K.a. 460 | **K.a. 459** | K.a. 458 | K.a. 457 | K.a. 456 | K.a. 455 | K.a. 454

### Gertaerak 
### Jaiotzak 
### Heriotzak 
----

## Kanpo estekak
K.a. 462

K.a. V. mendearen taula (K.a. VI. mende | **K.a. V. mende** | K.a. IV. mende)

K.a. 480ko hamarkada | K.a. 470ko hamarkada | **K.a. 460ko hamarkada** | K.a. 450ko hamarkada | K.a. 440ko hamarkada

K.a. 467 | K.a. 466 | K.a. 465 | K.a. 464 | K.a. 463 | **K.a. 462** | K.a. 461 | K.a. 460 | K.a. 459 | K.a. 458 | K.a. 457

### Gertaerak 
### Jaiotzak 
### Heriotzak 
* Temistokles politikari atenastarra (j. K.a. 525)

----

## Kanpo estekak
K.a. 470

K.a. V. mendearen taula (K.a. VI. mende | **K.a. V. mende** | K.a. IV. mende)

K.a. 490ko hamarkada | K.a. 480ko hamarkada | **K.a. 470ko hamarkada** | K.a. 460ko hamarkada | K.a. 450ko hamarkada

K.a. 475 | K.a. 474 | K.a. 473 | K.a. 472 | K.a. 471 | **K.a. 470** | K.a. 469 | K.a. 468 | K.a. 467 | K.a. 466 | K.a. 465

### Gertaerak 
### Jaiotzak 
### Heriotzak 
----

## Kanpo estekak
K.a. 479

K.a. V. mendearen taula (K.a. VI. mende | **K.a. V. mende** | K.a. IV. mende)

K.a. 490ko hamarkada | K.a. 480ko hamarkada | **K.a. 470ko hamarkada** | K.a. 460ko hamarkada | K.a. 450ko hamarkada

K.a. 484 | K.a. 483 | K.a. 482 | K.a. 481 | K.a. 480 | **K.a. 479** | K.a. 478 | K.a. 477 | K.a. 476 | K.a. 475 | K.a. 474

### Gertaerak 
### Jaiotzak 
### Heriotzak 
----

## Kanpo estekak
K.a. 483

K.a. V. mendearen taula (K.a. VI. mende | **K.a. V. mende** | K.a. IV. mende)

K.a. 500ko hamarkada | K.a. 490ko hamarkada | **K.a. 480ko hamarkada** | K.a. 470ko hamarkada | K.a. 460ko hamarkada

K.a. 488 | K.a. 487 | K.a. 486 | K.a. 485 | K.a. 484 | **K.a. 483** | K.a. 482 | K.a. 481 | K.a. 480 | K.a. 479 | K.a. 478

### Gertaerak 
### Jaiotzak 
### Heriotzak 
* Gautama Buda (Siddhartha Gautama), budismoaren sortzailea (j. K.a. 563)

----

## Kanpo estekak
K.a. 491

K.a. V. mendearen taula (K.a. VI. mende | **K.a. V. mende** | K.a. IV. mende)

K.a. 510ko hamarkada | K.a. 500ko hamarkada | **K.a. 490ko hamarkada** | K.a. 480ko hamarkada | K.a. 470ko hamarkada

K.a. 496 | K.a. 495 | K.a. 494 | K.a. 493 | K.a. 492 | **K.a. 491** | K.a. 490 | K.a. 489 | K.a. 488 | K.a. 487 | K.a. 486

### Gertaerak 
### Jaiotzak 
### Heriotzak 
----

## Kanpo estekak
Taipei

**Taipei** (txineraz 台北市; Hanyu Pinyin *Táibĕi Shì*; taiwaneraz *Tâi-pak*) Taiwango edo Txinako Errepublikako hiriburua da. 2000n 2.600.543 biztanle zituen.

Taiwango industria gune nagusia da: ehungintza, tresneria elektrikoak eta mekanikoak, kimika industria, ontziolak, motorrak, zurgintza, janari industria eta eraikuntzarako gaiak dira. Aipagarria da Jauregi eta Museo nazionala, txinatar portzelanak, pinturak eta kaligrafiak dituena.

## Historia 
1708. urtean sortu zuten hiria Txinako hego-ekialdetik bertaratu ziren txinatarrek. 1895. urtetik aurrera japoniarrek modernizatu zuten hiria, eta Bigarren Mundu Gerra amaitu zenean txinatarren esku zen berriro ere.

## Klima 

## Ondasun nabarmenak 
* Taipei 101, munduko etxe orratz garaiena izan zena.
* Hiru unibertsitate
* Nazioarteko aireportua
* Burdinbide eta errepide gune garrantzitsua.
* Taipei zubia
* Jauregiko Museo Nazionala

## Herri eta hiri senidetuak 
Taipei ondorengo herri eta hiriekin senidetuta dago:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Taipeiko udalaren webgunea.
1. milurtekoa

**1. milurtekoa** 1. urteko urtarrilaren 1etik 1000. urteko abenduaren 31ra luzatzen da, biak barne.

## Zibilizazioak, erresumak eta kulturak 
### Europa 

ImageSize = width:710 height:50
PlotArea = width:700 height:30 left:6 bottom:20
Period = from:1 till:1000
TimeAxis = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:100 start:100
ScaleMinor = unit:year increment:20 start:20
PlotData=
  bar:Europa color:yellow width:25 mark:(line,white) align:center fontsize:S
  from:start till:473  text:Antzinako Erroma
  from:474 till:1000  text:Erdi Aroa

### Ekialde hurbila eta Ipar-Afrika 

ImageSize = width:710 height:50
PlotArea = width:700 height:30 left:6 bottom:20
Period = from:1 till:1000
TimeAxis = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:100 start:100
ScaleMinor = unit:year increment:20 start:20
PlotData=
  bar:Ekialdea color:red width:25 mark:(line,white) align:center fontsize:S
  from:1 till:100  text:Judutarren exilioa
  from:30 till:500 text:Kristautasunaren hasiera
  from:632 till:1000  text:Islama

### Txina 

ImageSize = width:710 height:50
PlotArea = width:700 height:30 left:6 bottom:20
Period = from:1 till:1000
TimeAxis = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:100 start:100
ScaleMinor = unit:year increment:20 start:20
PlotData=
  bar:Txina color:blue width:25 mark:(line,white) align:center fontsize:S
  from:184 till:280  text:Hiru Inperio
  from:304 till:439  text:Hamasei Erreinu
  from:561 till:618  text:Sui Dinastia
  from:618 till:907  text:Tang Dinastia

### Amerika 

ImageSize = width:710 height:50
PlotArea = width:700 height:30 left:6 bottom:20
Period = from:1 till:1000
TimeAxis = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:100 start:100
ScaleMinor = unit:year increment:20 start:20
PlotData=
  bar:Txina color:green width:25 mark:(line,white) align:center fontsize:S
  from:250 till:900  text:Maien Aro Klasikoa

## Hamarkadak 
## Kanpo estekak
K.a. 10eko hamarkada

**Kristo aurretiko 10ko hamarkada**k K.a. 19etik K.a. 10. urtera bitarteko iraupena du, biak barne.

## Gertaerak 
## Pertsona nabarmenak 
## Kanpo estekak
K.a. 40ko hamarkada

**Kristo aurretiko 40ko hamarkada**k K.a. 49etik K.a. 40. urtera bitarteko iraupena du, biak barne.

## Gertaerak 
## Pertsona esanguratsuak 
## Kanpo estekak
K.a. 90eko hamarkada

**Kristo aurretiko 90ko hamarkada**k K.a. 99etik K.a. 90. urtera bitarteko iraupena du, biak barne.

## Gertaerak 
* K.a. 97: Mithriadesek Ariarathes VII.a Kapadoziatik kanpo egotzi zuen. Herbesteratua handik gutxira hil zen.
* K.a. 95: Tigranes II.a Armeniako errege izendatu zen.
* K.a. 92 (otsailaren 28a): Zipre, Siria, Israel eta Egipton 7,1 graduko lurrikara gertatu zen, zeinek Mediterraneo itsasoan tsunami bat eragin baitzuen.
* K.a. 91 (urriaren 12a): Shanxi eskualdean (Txina) 5,5 graduko lurrikara erregistratu zen. Garaiko iturrien arabera, biktima ugari eragin zituen.
* Sujin Japoniako enperadore izendatu zen (data zehatzik ez da).

## Pertsona nabarmenak 
* Tito Lukrezio Karo, erromatar poeta eta filosofoaren jaiotza (K.a. 99an)

## Kanpo estekak
Hanoi

**Hanoi** (,  ahoskatua, *ibai barnea*) Vietnamgo hiriburua da 1976ko uztailaren 2tik geroz, Ipar Vietnam eta Hego Vietnamek bat egin eta gero. 3.000.000 biztanle inguru ditu.

Lehen Ipar Vietnamgo hiriburua izan zen.

## Klima 
## Historia 
1408an, Ming dinastiako gudaroste txinatarrek Vietnam inbaditu zuten eta handik 10 urtera Le Loi-k askatu zuen, "Le" dinastia vietnamdarraren fundatzaileak, hiriburuari  izena emanez (europarrek Tonkin zeritzena). 1831n Nguyen dinastia vietnamdarrak gaur egungo  ezarri zuen izen ofizialtzat.

1873an frantsesek hiria okupatu zuten eta 1887ra arte Indotxinako hiriburu izan zen. 1940an, Bigarren Mundu Gerra garaian, japoniarren eskutik okupatua izan zen eta 1945ean askatua. 1946tik 1954ra frantsesen eta Viet Minh-en indarren arteko borroken eszenatokia izan zen. Vietnamgo gerran Ipar Vietnamgo hiriburua izan zen eta zenbaitetan bonbardatua izan zen.

Vietnamgo gune politiko eta ekonomikoa izanik, aireportu bat eta errepide, tren eta zubi sarea ditu, zeinak gerren eta herrialdeko depresio ekonomikoaren eraginez egoera nahiko kaskarrean dauden.

## Ondasun nabarmenak 
* Van Mieu (Literaturaren tenplua, frantsesek "Pagode des Corbeaux" zeritzena (Beleen Pagoda))
* Chua Môt Côt (Pilare bakarreko pagoda)
* Quan Thanh-en Tenplua (frantsesek "Buda Handiaren Pagoda" zeritzena)
* Historiaren Museoa.
* Arte Ederren Museoa.
* Museo Etnologikoa.
* Banderaren Dorrea.
* Albert-Sarraut institutu zaharra.
* Laku Txikia (Hoan Kiem, Berrezarritako Ezpataren Lakua)
* San Jose Katedrala (Nha Tho vietnameraz)
* Trang-Tien kalea.
* Long Bien zubia (bonbardaketa guztiei eutsi diena)
* Sofitel Métropole Hotela (1905ean eraikia eta 1995ean berriztatua, hiriko historian garrantzitsua dena)
* Opera, Parisko Garnier jauregiaren kopia.
* Laku Handia.
* Phan Dinh Phung kaleko etxe kolonialak (gehienetan enbaxadak)
* Ho Chi Minh presidentearen etxe eta mausoleoa.

## Herri eta hiri senidetuak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
K.a. 160ko hamarkada

**Kristo aurretiko 160ko hamarkada**k K.a. 169etik K.a. 160. urtera bitarteko iraupena du, biak barne.

## Gertaerak 
* K.a. 164an: Rodasek Erromako Errepublikarekin ituna sinatu zuen eta bere aliatua egin zen.
* K.a. 164an: Luzio Emilio Paulo Mazedoniko Erromako zentsore izendatu zuten.

## Pertsona nabarmenak 
## Kanpo estekak
Abd al-Malik al-Muzafar

**Abd al-Malik al-Muzafar** (izen osoa ) (Kordoba, 975 &ndash; Kordoba, 1008ko urriaren 20a) *hajib*a izan zen Hisham II.a Al Andalusko kalifaren garaian. Leireko kutxatila berari eskainia dago.

Almanzor Kordobako *hayib* famatua eta ama-gatibuaren semea izan zen. Almanzorren eta Antso Abarkaren alaba zen Abdaren semea, Abderraman Antso, bere anaia ordea zen. Iturri batzuen arabera anaia ordea pozoitu zuen Kordobaren ondoan. 

Abd al-Malik al-Muzafar hil zenean, Kordobako kaliferriaren *fitna* edo gerra zibila sortu zen, kaliferria *taifa* erreinuetan bananduko zena.

## Genealogia 
## Kanpo estekak
K.a. 330eko hamarkada

**Kristo aurretiko 330ko hamarkada**k K.a. 339etik K.a. 330. urtera bitarteko iraupena du, biak barne.

### Gertaerak 
* K.a. 339: Filipe II.a Mazedoniakoak Eszitia erasotzea erabaki zuen. Borrokaldian zehar 90 urteko Ateas eszitiarren erregea hil zen eta mazedoniarrek eszitiar armada hartu zuten.

### Jaiotzak 
### Heriotzak 
* K.a. 339: Ateas eszitiarren erregea (j. K.a. 429).
* K.a. 339: Espeusipo greziar filosofoa, Platonen iloba. (j. K.a. 393).

## Kanpo estekak
K.a. 499

K.a. V. mendearen taula (K.a. VI. mende | **K.a. V. mende** | K.a. IV. mende)

K.a. 510ko hamarkada | K.a. 500ko hamarkada | **K.a. 490ko hamarkada** | K.a. 480ko hamarkada | K.a. 470ko hamarkada

K.a. 504 | K.a. 503 | K.a. 502 | K.a. 501 | K.a. 500 | **K.a. 499** | K.a. 498 | K.a. 497 | K.a. 496 | K.a. 495 | K.a. 494

### Gertaerak 
### Jaiotzak 
### Heriotzak 
----

## Kanpo estekak
Musker berde

**Musker berdea** (*Lacerta viridis*), Europako zati handi batean aurkitzen dugu: Iparraldetik Kanaleko uharte, Rhin bailara, Txekia, Eslovakia eta Errusia hego-mendebalderaino; hegoaldetik Iberiar Penintsulako iparralde, Sizilia eta Greziaraino. Mediterraneo itsasoko irla askotan ez da ezagutzen, Eubea, Tasos, Samotrazia, Korfu eta Elban izan ezik.

Helduen tamaina muturretik uzkiraino 13 cm-koa izaten da. Buztana gorputza baino bi aldiz handiagoa da. Musker handia eta ederra gorputz sendoarekin . Arren burua nahiko motza eta garaia da. Arrak marrazki berezi bat du bizkar gainean, ezkata berde eta beltzez osatua eta burua ilunagoa. Emeak oso aldakorrak dira: batzuetan berde edo arre uniforme, bestetan orbanekin; sarritan bi edo lau lerro estu eta argiak enborrean marra edo orban beltzekin.

Zuhaixka-formako landaretza itxia dagoen habitat eguzkitsuetan aurkituta: baso irekiak, heskai, baso-bazter, zelai, lahardi, lubeta landarez estalia eta abarretan. Hegoaldean hezeak edo altuagoak diren tokiak nahiago ditu. Eguzkia hartzeko, goizean eta arratsean ateratzen da. Erasoa sentitzen denean sasien artean, arrailetan, eta karraskarien gordelekuetan babesten da.

Ugalketa, gainerako lazertidoek egiten duten bezalakoa da. Arrak emea hortzez harrapatzen du eta estaltzearen bitartez barne-ernalketa burutzen du. Emeak 6-15 arrautza erruten ditu eta lur azpian uzten ditu. Hiru hilabete pasa ondoren muskerkumeak jaioko dira.

Orojalea da eta elikatzeko ornogabeak diren animaliak ehizatzen ditu. Noizbehinka ornodun txikiak, fruta eta arrautzak ere jaten ditu.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Gardatxo
* Schreiber musker
* Mendebaldeko musker berde
K.a. 460ko hamarkada

**Kristo aurretiko 460ko hamarkada**k K.a. 469etik K.a. 460. urtera bitarteko iraupena du, biak barne.

## Gertaerak 
## Pertsona nabarmenak 
## Kanpo estekak
San Ignazio (argipena)

**San Ignazio** izena dute, San Ignazio Loiolakoaren omenez, Euskal Herriko hainbat lekuk:

* San Ignazio (Bilbo) auzoa, santuaren omenez izendatua.
** San Ignazioko geltokia, Bilboko San Ignazio auzoan dagoen Metro geltokia.

Beste grafia batzuekin (San Inazio, San Ignacio, Saint Ignatius...), munduko leku ugarik ere santuaren izena daramate.

## Ikus, gainera 
* San Inazio
* Ignazio Antiokiakoa (35-107/113), Antiokiako apezpikua
* Ignazio Loiolakoa (Azpeitia, Gipuzkoa, 1491-1556), Jesusen Lagundiaren sortzailea eta Gipuzkoa-Bizkaiko zaindaria.
* San Ignacio Futbol Kluba
Ama Lur (filma)

***Ama Lur*** Nestor Basterretxea eta Fernando Larrukertek 1968an eginiko filma da, Euskal Herriaren inguruan eta balio etnografiko handikoa. 1968ko uztailaren 10ean, film-dokumentala estreinatu zuten Donostiako Zinemaldian. Egileek luzemetrai honekin euskal kulturaren sustraietan oinarritutako lengoaia zinematografiko propioa sortzea zuten xede. Era berean, euskal abertzaletasuna indartu nahi zuten frankismo betean. Euskal zinemagintza garaikiderako abiapuntua izan zen. Dena dela, Frankismoan estreinatu zen arren oso harrera txikia izan zuen egoera zela eta.

2007an berriro estreinatu zen Durangoko Azokan "Gara" egunkariaren eskutik.

## Ezaugarri teknikoak 
## *Ama Lur* eta zentsura 
[thumb|page=3|Basterretxea eta Larrukerten gutuna [Joxe Migel Barandiarani filmaren ingurukoak azaltzen.]]
Filmaren gaia eta data kontuan hartuta pentsatzekoa zen filma honek zentsurarekin arazo franko izango zituela. Dirudienez, Manuel Fraga ministro frankista gainean egon zen eta filma zabaltzeko baimena eman baino lehen baldintza asko jarri zuen:
*  hitza gutxienez hiru aldiz aipatu behar zen filmean.
* Filmaren amaieran agertzen zen elurpean Gernikako arbolaren planoa kendu behar zen.
* Pablo Picassoren *Guernica* koadroaren irudiak kendu behar ziren.

## Ama Lur filmaren eragina Herri jakintzan eta Euskal mitologian 
Filma irten eta denbora gutxira 70.hamarkadako gizarte eta ikasle mugimenduen barne, emakumeen aldarrikapenen alde zeuden emakume askok Margaret Murray eta beste ikerle batzuen lanen jakinean zeuden.

Prehistoriako jainkosaren erlijioaren teorian oinarriturik, aitzinako Euskal mitologian, Ama jainkosa honen pareko bat egon behar zuela sinesten zuten. Baina euskaldunon artean hain hedatuak zeuden Barandiaranen lanetan gehienbat emakume dibinitateak ezkor botereen irudikapenak bezala agertzen dira (laminak eta sorginak, adibidez),

Barandiaranek jasotako Lurraren inguruko elezaharretan ez da beste kulturetan agertzen dan Ama jainkosaren parekorik aurkitzen.

Mari jainkosa eta, Jesukristoren ama, Mariaren artean XX. menderako, euskaldunok, Lurra jainkotuaren zentzua aspalditik galduta zeukaten.

Filmak ez zuen ezer berririk asmatu, lurraldearekiko maitasuna lehenagotik bazegoen, abesti, olerki eta idatzietan azaltzen dena, kontzeptua eta izena ere. Nahita edo nahigabe filmak Euskal mitologia eta herri jakintzarako Amalur izendatu eta izana berreskuratu zuen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Dokumentalak Euskal Herrian

## Kanpo estekak 
* Artikulua imdb.com.
* Euskadiko Filmategia.
*  Auñamendi Entziklopedia.
Raynald Denoueix

**Raynald Denoueix** (Rouen, Normandia Garaia, Frantzia, 1948ko maiatzaren 14a) futbolari ohia eta entrenatzailea da, Real Sociedadeko entrenatzailea izandakoa. 2002/2003 denboraldian bigarren postura eraman zuen Reala Espainiako futbol ligako lehen mailan.

## Kirol ibilbidea 
### Jokalari 
* 1966-1979: FC Nantes

### Entrenatzaile 
* 1982-1997: FC Nantes (formakuntza zentroa)
* 1997-2001: FC Nantes
* 2002-2004: Real Sociedad

## Palmaresa 
### Jokalari 
* 1973 eta 1977: Frantziako futbol txapelduna Nantesekin.

### Entrenatzaile 
* 2001: Frantziako futbol txapelduna Nantesekin.
* 1999 eta 2000: Frantziako Futbol Kopako irabazle Nantesekin.
Ronaldo de Assis Moreira

**Ronaldo de Assis Moreira** (Porto Alegre, Brasil,1980ko martxoaren 21), brasildar futbol jokalari ohia da, **Ronaldinho** edo **Ronaldinho Gaúcho** (Rio Grande do Sul Brasilgo estatukoa dela eta) goitizenak ere badituena. Ronaldinho (portugesez, *Ronaldotxo*) izena eman zioten Ronaldo futbolari brasildarrarengandik bereizi ahal izateko. Erdilari edo aurrelari gisa jokatzen zuen.

Futbolzale askoren ustez, Ronaldinho izan zen bere garaiko futbol jokalari hoberena, nahiz eta berak halako tituluak arbuiatu. Nolanahi ere, FIFAren The Best saria bitan eta Urrezko Baloia behin irabazi ditu. Mundu mailan futbolaren historiako jokalari eta talentu handienetako bat izan zen, askoren esanetan. Zelaian, bere kalitate, teknika eta trebetasun paregabeagatik nabarmentzen zen; baloia maisuki tratatzen zuen eta bere *dribbling-a* da ezagun egin zuena, bere paseen eta falta-jaurtiketen doitasunaz gain. Bere bertuteetako bat, jokaldiak inprobisatzea zen, bere egin zituen hamaika bat trikimailu: «elastikoa», «baselina» edo «kapela», «autopasea», «bizikleta», «*cola de vaca»* edo «*espaldinha»*, besteak beste.

## Kirol ibilbidea 
* Grêmio Foot-Ball Porto Alegrense (1997-2001)
* Paris Saint Germain (2001-2003)
* FC Barcelona (2003-2008)
* AC Milan (2008-)

## Palmaresa 
### Taldean 
* Espainiako Liga: 2004-05 eta 2005-06 FC Barcelonarekin.
* Espainiako Superkopa: 2005-06 FC Barcelonarekin.
* Champions League: 2005-06 FC Barcelonarekin

### Nazioartekoak 
* 17 urtez azpiko Munduko Txapelketa 1996-97.
* Amerika Kopa: 1998-99 eta 2004-05.
* Munduko txapelketa: 2002.
* Konfederazioen Kopa: 2004-05.

### Bakarrik 
* FIFAko Urteko Munduko Futbolariaren Saria: 2004 eta 2005.
* Urrezko Baloia: 2005.

## Ikus, gainera 
* FIFA 100

## Kanpo estekak 
* Ronaldinho
* Ronaldinho Tribute
* La web de los fans de Ronaldinho
* Photos and Videos Ronaldinho
Yaw Acheampong

**Joachim Yaw Acheampong**, ezizezez ***Yaw*** (Akkra, 1973ko azaroaren 2a), ghanatar futbolari ohia da, erdilari postuan aritzen zena. 2011tik aurrera entrenatzaile dabil.

1995ean, Real Sociedadek kontratatu zuen, baina 22 partida besterik ez zuen jokatu Donostiako taldean. 1997an Hérculesen aritu zen, arrakastarik gabe. Ondoren, Turkiako eta Ghanako ligetan jokatu zuen. 1994an eta 1996an Afrikako Nazioen Kopan parte hartu zuen Ghanako futbol selekzio nazionalarekin.

## Kirol ibilbidea 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Yaw, footballdatabase.eu
* Yaw, bdfutbol.com
Agustin Aranzabal

**Agustin Aranzabal** **Alkorta** (Bergara, Gipuzkoa, 1973ko martxoaren 15a - ), futbolari ohia da. Jose Agustin Aranzabal "Gaztelu" jokalari ohiaren semea da. Ezker atzelari lanetan aritzen zen. Bere kirol ibilbide gehiena Errealean egin, azken urteak Zaragoza aldean eman eta 2008an erretiroa hartu zuen. Hala ere, 2010ean bueltazte labur bat izan zuen.

## Kirol Ibilbidea 
### Gaztea 
* 1982- 1986: Bergara KE
* 1986-1992: Real Sociedad (Infantilak, Jubenilak)
### Profesionala 
*2020ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Markak 
* 353 partidu jokatu ditu Lehen Mailan, 5 gol sartuz guztira.
* 28 aldiz jokatu du Espainiako futbol selekzioarekin.

## Kanpo estekak 
*  Aranzabal Errealeko webgunean
2. milurtekoa

**2. milurtekoa** 1001. urteko urtarrilaren 1etik 2000. urteko abenduaren 31ra luzatzen da, biak barne.

## Denbora lerroak 
### Europa 

ImageSize = width:710 height:50
PlotArea = width:700 height:30 left:6 bottom:20
Period = from:1001 till:2000
TimeAxis = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:100 start:1100
ScaleMinor = unit:year increment:20 start:1020
PlotData=
  bar:Europa color:yellow width:25 mark:(line,white) align:center fontsize:S
  from:1001 till:1492  text:Erdi Aroa
  from:1337 till:1453  text:Ehun Urteen gerra
  from:1492 till:1798  text:Aro Modernoa
  from:1798 till:1914  text:Aro Garaikidea
  from:1945 till:end  text:Europar Batasuna

### Ekialde hurbila eta Ipar-Afrika 

ImageSize = width:710 height:50
PlotArea = width:700 height:30 left:6 bottom:20
Period = from:1001 till:2000
TimeAxis = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:100 start:1100
ScaleMinor = unit:year increment:20 start:1020
PlotData=
  bar:Ekialdea color:green width:25 mark:(line,white) align:center fontsize:S
  from:1095 till:1316  text:Gurutzadak
  from:1945 till:end text:Israel

### Txina eta Asia 

ImageSize = width:710 height:50
PlotArea = width:700 height:30 left:6 bottom:20
Period = from:1001 till:2000
TimeAxis = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:100 start:1100
ScaleMinor = unit:year increment:20 start:1020
PlotData=
  bar:Txina color:red width:25 mark:(line,white) align:center fontsize:S
  from:start till:1126  text:Song Dinastia
  from:1206 till:1405  text:Mongoliako inperioa
  from:1603 till:1867  text:Tokugawa Dinastia Japonian
  from:1917 till:1991  text:Komunismoa

### Amerika 

ImageSize = width:710 height:50
PlotArea = width:700 height:30 left:6 bottom:20
Period = from:1001 till:2000
TimeAxis = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:100 start:1100
ScaleMinor = unit:year increment:20 start:1020
PlotData=
  bar:Amerika color:blue width:25 mark:(line,white) align:center fontsize:S
  from:start till:1492  text:Inkak, aztekak...
  from:1492 till:1776 text:Amerikaren kolonizazioa
  from:1776 till:1945 text:Amerikar askapena
  from:1945 till:1991 text:Gerra Hotza

## Hamarkadak 
## Kanpo estekak
Ricardo Sá Pinto

**Ricardo Manuel da Silva** (Porto, Portugal, 1972ko urriaren 10a - ), **Ricardo Sá Pinto** bezala ezaguna, futbolari portugaldarra.

## Ibilbidea 
Sa Pinto 16 urteko ibilbidean haibat klubetan jokatu zuen, Portugalen, Espainian baita Belgikan ere. Real Sociedadean hiru urtez egon zen. 70 partiduetan 6 gol baina ez zituen egin.
### Selekzio nazionala 
45 partidu jokatu zituen Portugalekin.
### Entrenatzaile gisa 
2010ean entrenatzailearen laguntzaile bezala hasi zen lanean, União de Leirian eta ondoren Sporting Clube de Portugal taldean aritu da.

## Kirol ibilbidea 
* 1992-1994: SC Salgueiros
* 1994-1997: Sporting Clube de Portugal
* 1997-2000: Real Sociedad
* 2000-2006 : Sporting Clube de Portugal
* 2006-2007 : Standard Liège

## Kanpo estekak 
* Jokalariaren etatistikak
K.a. 440ko hamarkada

**Kristo aurretiko 440ko hamarkada**k K.a. 449etik K.a. 440. urtera bitarteko iraupena du, biak barne.

## Gertaerak 
## Pertsona nabarmenak 
## Kanpo estekak
Et ikur

[eskuinera|thumb|Ezkerrean, et ikurra, karaktere erromanikoa erabiliz. Eskuinean, et ikur etzana, jatorria [latinezko *et* hitzean duela erakusten duena.]]

**Et ikurra** edo **anpersana** *&* ikurraren euskal izena da. *Eta* juntagailuak duen esanahi bera du, eta esanahi hori duen latineko *et* hitzaren letrak elkartuz sortu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jose Angel Ziganda

'*Jose Angel *Kuko* Ziganda Lakuntza*' (Larraintzar, Nafarroa Garaia, 1966ko urriaren 1a) futbolari profesional ohia da. Aurrelari langilea, gola sartzeko sen handia zeukan. Izan ere, lehen mailan Osasunan eta Athleticen aritu zenean 34 eta 90 gol (hurrenez hurren) egin zituen. Futbolari profesional izateari utzi zionetik, kirol horretan bertan entrenatzaile lanetan ibili da, Osasunan hasita.

## Jokalari ibilbidea 
*2024ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Entrenatzaile ibilbidea 
*2024ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Airbus A300

**Airbus A300** helmen txiki eta ertaineko bidaiari hegazkina da. Airbus-ek eraiki zuen lehen modeloa izan zen eta fuselaia lodiko beste hegazkin batzuk inspiratu zituen, Boeing 767 eta Boeing 777a adibidez

## Salmentak 
Hasiera batean A300ak ez zuen arrakastarik izan eta hegazkina Frantzia eta Alemanian garatuta zegoenez, etxeko produktua izateagatik erostera behartuta zeuden Air France eta Lufthansa bezalako konpainiek egin zituzten eskari gehien.

1977an Eastern Airlines-ek hegazkin honetan interesa erakutsi zuen eta 4 Airbus A300 alokatu zituen hauekin probak egiteko. Emaitzak onak izan zirenez, 23 unitate erosi zituen eta hortik aurrera ongi saldu zen.

Hegakin hau asko erabili zuten Japan Air System, Thain Airlines International, Singapore Airlines, Malaysia Airlines, Garuda Indonesia, China Airlines... bezalako Asiako
aire konpainiek.

Airbusek eraikitako lehen hegazkina izaki, beranduago garatuko ziren hegazkinak diseinatzeko esperientzia eman zion Airbusi eta honen emaitza izan ziren Airbus A310(Airbus A300aren bertsio motzagoa), Airbus A330 edo Airbus A340 adibidez.

## Ezaugarriak 

## Kanpo estekak 
*  Airbus A300-600i buruzko informazioa Airbus-en webgune ofizialean
*  Airbus A300B2/B4ri buruzko web orrialdea
*  Airbus A300-600i buruzko web orrialdea
Airbus

**Airbus** hegazkinak ekoizten dituen Societas Europaea da. Enpresaren bulego eta lantegi garrantzitsuenak Tolosa Okzitanian daude. Europako merkataritzako hegazkin fabrikatzailerik handiena da, eta munduko bigarrena, Boeing-en ondoren. Partzuergoa Europako zenbait enpresa aeroespazialez dago osatuta. Bigarren Mundu Gerraz geroztik Estatu Batuetako industria aeronautikoak munduan zuen nagusitasunari aurre egin nahian elkartu ziren Britainia Handiko Hawker Siddeley, Deutsche Airbus taldeko enpresa alemaniarrak eta Frantziako Sud-Aviation. Hitzarmena 1967an sinatu zuten, eta taldea ofizialki 1970ean sortu zen. Ondoren, Espainiako CASA enpresa ere sartu zen partzuergoan. Airbusen akzioen %80 EADSen esku daude eta gainontzeko %20a BAE Systemsek kontrolatzen ditu. Azken honek bere akzioak saltzeko asmoa azaldu du.

50.000 langile inguru ditu Airbusek, hauetatik gehienak bere Frantzia, Alemania, Espainia eta Ingalaterrako lantegietan.

2015eko urtarrilaren 13an zabaldu zenez, Airbus liderra zen eskaeretan baina Boeingek gehiago saltzen zuen. 1.456 enkargu jaso zituen 2014an, Boeingek baino 24 gehiago, baina 94 hegazkin gutxiago eman zituen.

## Hegazkinak 
* Airbus A300
* Airbus A310
* Airbus Beluga
* Airbus A318
* Airbus A319
* Airbus A320
* Airbus A321
* Airbus A330
* Airbus A340
* Airbus A350 (Garapen fasean)
* Airbus A380
* Airbus A400M

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
 Airbus-en webgune ofiziala
Airbus Beluga

**Airbus A300-600ST** edo **Beluga** Airbus A300ean oinarritutako hegazkina da. Beluga, hegazkinen zatiak edo tamaina oso handiko karga eramateko gai da.

## Kanpo estekak
Muru Artederreta

**Muru Artederreta** Tebas-Muru Artederretako udalerriko kontzejua da. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 223 biztanle ditu.

## Izenaren jatorria 
Gaztelaniazko izena *Muruarte de Reta* da. Izen erdal honen jatorria euskarazkoaren irakurmen kaskarra da. Izan ere, eskualde horren euskarazko izena Artederreta baita (gaztelaniazko *Carrascal*, hain zuzen ere; arteari *carrasca* deitu izan zaio inguruneko erdaraz). Beraz, herri hau Artederretako Muru izenekoa baino ez litzateke (Muru Astrain eta beste herri batzuetatik bereizi ahal izateko).

## Demografia eta biztanleria 
## Garraioa 
Nafarroako Hiriarteko Garraioa sareko lineak zerbitzua ematen dio herri honi:

## Kultura 
### Euskara 
Nafarroako gobernuak onartutako Euskararen Foru Legearen arabera Muru Artederreta eremu ez-euskalduneko udalerria zen, eta hori dela eta, hizkuntza ofizial bakarra gaztelania zen.

2017ko ekainaren 22an Nafarroako Parlamentuak eremu mistora pasatzea erabaki zuen, beste 43 udalekin batean.

## Kanpo estekak
Real Sociedad B

**Real Sociedad B** —**Sanse** izenaz ezaguna— Real Sociedad taldearen filiala da. 1951n sortu zen, *San Sebastian Club de Fútbol* izenarekin. Bigarren B mailako ohiko taldea da eta 2020-21 denboraldian Bigarren mailara igotzea lortu du sei hamarkadaren ondoren. Lehen taldeko jokalari asko *Sansen* hazten dira, taldearen harrobia denez.

## Historia 
1951 urtean sortu zen *San Sebastián Club de Fútbol* izenarekin Errealaren harrobi izateko asmotan. Behe mailatan hasi zen jokatzen eta 1960an Hirugarren mailako txapeldun gelditu eta bigarren mailara igo zen. Lehenengo urtean 9. postuan gelditu zen eta 1962an 5. postuan. Hala ere jeitsiarazi egin zuten Errealak lehen maila galdu zuelako. Ez da berriz bigarren mailara igo.

1977an bigarren B maila eratu zen eta Sanse 1980an igo zen maila berri honetara. Ordutik 27 denboraldi eman ditu bertan, Estatuan denboraldi gehien egin duenetako taldea da. XXI mendean ordea denboraldi batzuk egin behar izan ditu hirugarren mailan ere.

2020-21 urtean Xabi Alonso entrenatzaile zuela II. multzoko irabazlea izan zen. Play-offetan FC Andorra garaitu zuen eta ondoren Algeciras, biak ere 2-1 emaitzaz eta luzapenean sarturiko golei esker. Jon Karrikaburu izan zen bigarren mailara eraman zuen golaren egilea.

## Estadioa 
Zubietako Kirol Instalazioetako Z-7 zelaian jokatzen ditu partiduak. 2.500 lagunentzako edukiera du.

## Datuak 
2024-25 barne:
* **Denboraldiak Lehenengo Mailan**: 0
* **Denboraldiak Bigarren Mailan**: 4
* **Denboraldiak Lehen Federazioan**: 3
* **Denboraldiak Bigarren B Mailan**: 35
* **Denboraldiak Hirugarren Mailan**: 27
* **Emaitzarik onena**: 5. (Bigarren Maila, 61-62 denboraldia)

## Ibilbidea 
### Mailak 
* 1951-57: Erregional Maila.
* 1957-60: Hirugarren Maila.
* 1960-62: Bigarren Maila.
* 1962-80: Hirugarren Maila.
* 1980-97: Bigarren B Maila.
* 1997-01: Hirugarren Maila.
* 2001-02: Bigarren B Maila.
* 2002-03: Hirugarren Maila.
* 2003-09: Bigarren B Maila.
* 2009-10: Hirugarren Maila.
* 2010-21: Bigarren B Maila.
* 2021-22 : Bigarren Maila.
* 2022- : Lehen Federazioa.

### Azken urteetako emaitzak 
## Palmaresa 
* Hirugarren Maila (5): 1960, 1980, 1999, 2000, 2010.

## Taldea denboraldika 
Sanse 2014-2015

Sanse 2019-2020

Sanse 2020-2021

Sanse 2021-2022

Sanse 2022-2023

Sanse 2023-2024

Sanse 2024-2025

Sanse 2025-2026

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Torralba del Río (kontzejua)

**Torralba del Río** izen bereko udalerriko kontzejua bada. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 104 biztanle ditu.

## Demografia eta biztanleria 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gerendiain

**Gerendiain** izen bereko bat baino gehiago izan daiteke:

# Gerendiain: Elortzibarreko kontzejua.
# Gerendiain: Erroibarko Bizkarreta kontzejuari ematen zaion beste izena.
# Gerendiain: Ultzamako kontzejua.
Airbus A310

**Airbus A310** helmen ertain edo handiko hegazkin mota komertziala da, Airbus enpresa partzuergoak ekoitzia. 1978an hasi zen hegazkin mota hau ekoizteko proiektua eta lehen hegazkinak 1982an egin zuen hegan. 1983an sartu zen zerbitzuan.

Airbus A310a Airbus A300ean oinarritua da, eta azken honekiko ezberdintasun nabarmenenak tamaina txikiagoa eta helmen handiagoa dira. Arrazoi honengatik, ozeanoarteko hegaldietan asko erabili izan da. Helmen handiagoa da, esan bezala A310aren bereizgarria. Adibidez, A310-200 hegazkinak Airbus A300aren ia bertsio guztiak baino helmen handiagoa du (A300-600 motak soilik garaitzen du) eta A310-300ak A300aren bertsio guztien helmena gainditzen du.

A310 motaren ekoizpena 2007. urtean gelditu zen ofizialki, nahiz eta azken hegazkina 1998an entregatua izan. Guztira 255 hegazkin eraiki eta entregatu dira, eta horietatik 95ek diraute zerbitzuan.

## Bertsioak 
### A310-200 
Lehen A310a Airbusen muntai-lerrotik atera zen 162. hegazkina izan zen eta 1982. urtean egin zuen hegan lehen aldiz. Urte bat beranduago Lufthansa eta Swissair konpainiekin zerbitzu komertziala eskaintzen hasi zen. JT9D motoreak erabiltzen ditu.

### A310-300 
1985eko Uztailean egin zuen hegan lehen aldiz. Bertsio honek helmen eta MTOW (Aireratzerakoan gehienezko pisua) handiagoa dauka. "Winglet"en erabilerarekin eraginkortasun aerodinamikoa hobetu zen. 1986ean Swissair konpainiarekin zerbitzu komertziala eskaintzen hasi zen.

### A310-C 
Hegazkin aldakor hau aurreko bi bertsioetan oinarriturik eraiki daiteke, A310-200C eta A310-300C izenak hartzen dituelarik.

### A310-F 
Zama garraioetarako hegazkin bezala diseinatu zen baina ez zen bat ere eraiki. Horren ordez, FedEx bezalako konpainiek hasiera batean bidaiarien garraiorako erabilitako hegazkinak zama-garraiorako egokitu zituen.

### A310 MRTT 
Airean dauden bitartean beste hegazkin batzuk erregaiez hornitzeko sistemak ezarrita dauzkan bertsioa da A310 MRTT. Oraingoz Alemaniako Luftwaffe sei eta Kanadako aire indarrek bi eskari egin dituzte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alkotz

**Alkotz** Ultzamako kontzejua da. 2020 hasieran 190 biztanle zituen.

## Biztanleria 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arraitz-Orkin

**Arraitz-Orkin** Ultzamako kontzejua da, Arraitz eta Orkin herriek osaturik dagoena. 2020 hasieran 212 biztanle zituen.

## Biztanleria 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Auza (Ultzama)

thumb
**Auza** Ultzamako kontzejua da. 2020 hasieran 165 biztanle zituen.

## Biztanleria 
## Auzatar ezagunak 
* Maria Diez de Ultzurrun (1900-1990), sendalaria.
* Aritz Begino (1980), esku huskako pilotaria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eltso

thumb
**Eltso** Ultzamako kontzejua da. 2020 hasieran 66 biztanle zituen.

## Demografia eta biztanleria 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eltzaburu

thumb
**Eltzaburu** Ultzamako kontzejua da. 2020 hasieran 141 biztanle zituen.
thumb|Eltzaburuko haritza.

## Biztanleria 
## Eltzaburuar ezagunak 
* Jose Mari Mutuberria (1905-1980), bertsolaria

## Ondarea 
* Eltzaburuko haritza. 1991tik izadi-monumentuaren izendapena du. 26,6 metroko luzera du. Ehundaka urte ditu. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gorrontz-Olano

thumb|Olano
**Gorrontz-Olano** Ultzamako kontzejua da. 2020 hasieran 29 biztanle zituen.

## Biztanleria 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ilarregi

thumb
**Ilarregi** Ultzamako kontzejua da. 2020 hasieran 60 biztanle zituen.

## Biztanleria 
## Ilarregiar ospetsuak 
* Martina Ezkurra (1841-1936), sendalaria.
* Xole Erbiti (1942-2009), irakaslea eta euskararen sustatzailea
* Judith Torrea (1973-), kazetaria, blogaria eta idazlea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iraizotz

thumb
thumb
**Iraizotz** Ultzamako kontzejua da. 2020 hasieran 274 biztanle zituen.

## Geografia 
Iraizotz Ultzama bailarako 14 herrietako bat da. Iruñetik 22 bat kilometrora dago. Herri txikia da, kale nagusi batekoa, eta etxe eder askoz osatua. Herri inguruan zelai berdeak eta basoak daude.

## Biztanleria 
## Jaiak eta ospakizunak 
Iraizozko jaiak irailaren 14an izaten dira, Santa Krutzetan; lau egun izaten dira eta normalean 14tik hurbilen dagoen asteburuan ospatzen dira. Aipatzekoa da ere ekainaren lehenengo larunbatean egiten den erromeria, Arañozko Santa Luziara. Herriko jendea baselizara igotzen da eta han gazteek eta helduek bazkaltzen dute; arratsalde-gau partean dantzaldia izaten da Iraizozko plazan eguna amaitzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lille

**Lille** Frantziako iparraldean dagoen hiria, Frantzia Garaia eskualdeko eta Nord (59) departamenduko hiriburua da. Lillek, nahiz eta 200.000 biztanle baino gutxiago eduki, Frantziako aglomerazio handienetakoa da, 1.000.000 biztanle baino gehiago baititu Roubaix, Tourcoing eta Villeneuve-d'Ascq hiriak barne.

Izena Deûle ibaieko *uharte*tik datorkio: antzinako frantsesez ''L'isle*, nederlanderaz *Rijsel* eta flandrieraz *Ryssel''.

Azken urteotan Euralille auzoa eraiki da, merkatari gune baten eta TGV geltokiaren inguruan. Hirigintza plana Rem Koolhaas arkitekto herbeheretarrak egin du eta bertan hainbat arkitektok hartu dute parte: Jean Nouvelek (merkatari gunea), Christian de Portzamparcek (bulego dorre bat) eta abarrek.

## Klima 

## Kirolak 
Lille OSC hiriko futbol talde nagusia da.

## Biztanleria 
## Lilletar ezagunak 
* Louis Faidherbe (1818-1889), militarra eta Senegalgo administratzailea izandakoa.
* Charles de Gaulle (1890-1970), militar eta politikaria, Frantziako presidentea izandakoa.

## Hezkuntza 
* EDHEC Business School
* ESME Sudria
* EPITECH
* ISEG Marketing & Communication School
* ISG Business School
* SKEMA Business School

## Herri eta hiri senidetuak 
Lillek honako hiri senidetuak ditu:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Galeria 

file:Lille Grand Place1.JPG|Grand Place. Le Voix De Nord
file:Lille Grand Place.JPG|Grand Place
file:Lille Cathedral.JPG|Lilleko katedrala
File:CCI Lille.jpg|Merkatal-ganbera

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Frantziako hiri nagusien zerrenda

## Kanpo estekak 
* Lilleren webgune ofiziala
Larraintzar

thumb
thumb
**Larraintzar** Nafarroa Garaiko iparraldeko kontzejua eta Ultzamako herriburua da. 2020 hasieran 135 biztanle zituen.

## Geografia 
Nafarroako iparraldean dago, Iruñetik 24 kilometrora. Ipar-mendebaldean Auza du, ipar-ekialdean Iraizotz, ekialdean Eltso, hego-ekialdean Lizaso, eta hego-mendebaldean Beuntza.

## Biztanleria 
## Larraintzartar ezagunak 
* Joan Bautista Esain (1800-1876), gerrillari karlista.
* Julian Lajos (1940-2013), esku huskako pilotaria.
* Jose Angel Ziganda (1966-), futbolari eta entrenatzailea.
* Carlota Ziganda (1990-), golf jokalaria.
* Andoni Gaskue (1999-), esku huskako pilotaria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lizaso

thumb
**Lizaso** Ultzamako kontzejua da. 2020 hasieran 140 biztanle zituen. Lizasoko lurretan daude Orgiko hariztia eta Ultzamako golf zelaia. 

## Biztanleria 
## Lizasoar ezagunak 
* Martin Oianburu Artze (1881-1975), gaztetan Mexikora emigratutako enpresaburua.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Orgiko hariztia
erdian|thumb|520x520px|Lizaso herrepidetik ikusia
thumb|260px|Herria 1957an

## Kanpo estekak
Urritzola-Galain

thumb|Urritzolako eliza
**Urritzola-Galain** Ultzamako kontzejua da. 2020 hasieran 69 biztanle zituen.

## Biztanleria 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zenotz

thumb
**Zenotz** Ultzamako kontzejua da. 2020 hasieran 49 biztanle zituen.

## Biztanleria 
## Zenoztar ospetsuak 
* Peio Etxeberria pilotaria

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Loudenvielle (komuna delegatua)

**Loudenvielle** Frantziako Pirinio Garaietako komuna ohia da, orain komuna delegatua. Frantziako Erdialdeko Piriniotako eskualdean, 960 metroko altuera eta 32 hektareako azalera ditu. 2016an Armenteulerekin batu zen Loudenvielle izeneko komuna berria osatzeko.

## Demografia 
## Kanpo estekak
Tebas (Nafarroa)

**Tebas** Tebas-Muru Artederretako udalerriko kontzejua da. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 365 biztanle ditu.

## Demografia eta biztanleria 
## Garraioa 
Nafarroako Hiriarteko Garraioa sareko lineak zerbitzua ematen dio kontzeju honi:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pallars

thumb|Pallars eskualdearen kokapena
**Pallars** Kataluniako herrialde historikoa da, 1936ko banaketa administratiboan Pallars Sobirà eta Pallars Jussà eskualdetan banatu zutena. Noguera Pallaresa iabaiaren arroak sortu zuen (Montsec mendilerrora arte). Geografikoki ibai honen eta bere ibaiadarren harana eta inguruko mendiez osatuta dago.

1936ko banaketa administratiboan Pallars Jussà historikoari Kataluniako Generalitateak gobernatutako Ribagortzako lurralde batzuk ere gehitu zitzaizkion. 1990ean, berriz, Pallars Jussàtik banatu eta Alta Ribagorça eskualdea sortu zuten.

## Ikus, gainera 
* Pallarsko konderria
* Pallars Jussàko konderria
* Pallars Sobiràko konderria

## Kanpo estekak
Ribagorza

eskuinera|450px

**Ribagorza** Pirinioetako eskualdea da, Huescako probintzian dagoena, Noguera Ribagorzana eta Cinca ibaien artean.

12.811 biztanle zituen 2006an eta Graus du hiriburu (3.700 biz.).

Ekialdean, mugakide dauka Alta Ribagorçako eskualdea (Lleida).

## Historia 
Ribagorza Tolosako konderriari atxikita egon zen 872ra arte; gero, bertako kondeen esku, independente izan zen XI. mendera arte. 1018 - 1035 artean Antso Gartzeitz III.a Nagusia Iruñeko erregearen esku egon zen eta honen testamentuaren ondorioz Sobrarberekin batera Ontzaluren esku geratu zen Ribagortza; Ontzalu hil zutenean, berriz, bere anaiorde Ramirok eskuratu eta Aragoiko Erresumaren menpe geratu zen.

## Udalerriak 
Aren | Benabarre | Benasque | Bisaurri | Bonansa | Campo, Capella | Castejon de Sos | Castigaleu | Chia | Estopiñan del Castillo | Foradada del Toscar | Graus | Isabena | Lascuarre | Laspaules | Monesma y Cajigar | Montanuy | Perarrua | La Puebla de Castro | Puente de Montañana | Sahun | Santaliestra y San Quilez | Secastilla | Seira | Sesue | Sopeira | Tolva | Torre la Ribera | Valle de Bardají | Valle de Lierp | Veracruz | Viacamp y Litera| Villanova.

## Hizkuntzak 
Sartaldeko Zerrenda izeneko eskualde handiagoan dago kokatuta, katalanezko hiztunak dituena alegia. Halaber, ekialdeko aragoierazko hiztunak ere oraindik bizi dira bertan.
 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Otiñano

**Otiñano** Torralba del Rioko udalerriko kontzejua da. 1857ko errolda arte udalerri osoak "Torralba eta Otiñano" izena hartzen zuen, herrixka hau gogoan.

## Deskribapena 
Berrueza bailaran dago, nahiz eta administratiboki Torralba del Ríokoa izan, Nafarroako mendebaldean dago eta Arabatik oso gertu. Hauek dira haren koordenatu geografikoak: 42° 37' 37" Iparraldea, 2° 17' 52" Mendebaldea. Administratiboki Torralba del Ríokoa da, errepidetik 4 kilometrora dagoen herri bat.

Administratiboki Torralba del Río herrikoa da, errepidez 4 bat kilometrora dagoen herria.

## Historia 
Otiñano nobleziaren jaurerri izan zen, eta Berruezarena izan zen 1456 arte. Urte batzuk geroago, Leonor printzesak bere udalerri osoa Torralba del Ríori eman zion, zorren bat betetzeko. Eskualdatzearen unean jendez hustuta zegoen eta akordioan baldintza bat ezarri zen: herria berriro jendeztatuko balitz ere, hori gertatu zen, bertako bizilagunak beti egongo lirateke ondoko herriaren jurisdikzioaren menpe.

XVII. mendean, gurutzadura, kapera nagusia eta Pilarreko Ama Birjinaren kapera gehitu zitzaizkion tenpluari. Gurutzaduraren erdiko zatia ertz-gangaz estali zuten, eta gainerakoa lunetodun kanoi-erdiko gangaz. Bere azpian, XVII. mendean eraikitako herreriar estiloko dorrea altxatzen da.

#### Aisialdia 
Pilarreko Ama Birjinaren omenezko herriko jaiak octubre.exto(e)ko 12an ospatzen dira.

Garbitokia 2006an zaharberritu zen, eta Pilarreko Ama Birjinaren zaindariaren jaietan inauguratu zen, 2006ko urriaren 12an. Fernandez de Pierola familiak, uraska eta iturria Kontzejuari lagata, zaharberritze-lan horiek egin ahal izan ziren. Lan horietan, pinu-egurrezko estalki berria jarri zaio garbitokiari, eta material bereko hainbat zutabe saretadun jarri dira.5 2010ean, harrizko fatxada eta garbitegiaren kanpoaldea edertu ziren.

## Erreferentziak