Motordun aulkiko futbol

**Motordun aulkiko futbola**, ingelesez ***Powerchair Football*** izenekoa, desgaitasun fisikoa duten pertsonentzat sortutako futbolaren aldaera bat da. Jarduera honetan jokalariek motordun aulkiak erabiltzen dituzte, bereziki desgaitasunak kontuan izanda diseinatuta daudenak. Kirolerako aulki honen berezitasunek maniobrak egiteko eta baloiari ostikada edo kolpe bat emateko ezaugarriak hartzen ditu barne, kirolariek futboleko oinarrizko mugimenduak egiteko aukera izan dezaten. 32 herrialde baino gehiagotan praktikatua, bere jatorria Frantzian dago, hirurogeita hamarreko hamarkadan, baina 2006ra arte ez zen erregulatzen hasi, orduan sortu baitzen Elkarteen Nazioarteko Federazioa (FIFPA). Espainiak 2016an hasi zituen kirola herrialdera ekartzeko irizpideak, Vicent Maciaren (Alacantekoa, jaiotzez frantsesa) eskutik. 

Aulkiaren erabilera ez ezik, aldaera honetan zelaia ere ezberdina da, honen ezaugarriak areto-futbolaren antzekoak baitira. Era berean, partidak saskibaloi kantxa batean edo 30 m x 18 m-ko neurriko gimnasio batean jokatzen dira. Aurrez aurre aritzen diren talde bakoitzak 4 jokalari ditu (atezaina barne), emakumeak zein gizonak izan daitezkeenak. Talde bakoitzaren helburua baloia defendatzea eta jotzea da, aurkariak baino gol gehiago sartzeko, 33mm-ko futboleko baloi bat erabiliz. Helburua lortzeko, 40 minutuko partidak egiten dira, 20 minutuko bi ataletan bananduta, eta denbora horretan talde bakoitzak nahi beste jokalari-aldaketa egiteko aukera du. 

Espainiara ere motordun aulkiko futbola heldu zen, eta lehen urteetan klubak sortu ziren, txapelketak eta trebakuntza-saioak aurrera eraman ziren eta udalen zein boluntarioen laguntza lortu zen. 2018. urteko ekainean, kirolaren garapen instituzionala lortu zen, ACPFE, *Asociación de Clubes de Powerchair Football Española*, izenekoa. 2019an, lehen Liga Nazionala abiatu zen, arbitroak eta entrenatzaileak gaitu ziren, eta Espainiako Futboleko Federazioarekin (RFEF) lankidetza hasi zen:

* 2 vs 1 araua: 2 vs 1 arauak dio pilotaren inguruko 3 metroko erradioan ezin direla talde bereko 2 jokalari talde aurkariaren 1en aurka egon. Erasoan zein defentsan, egoera hau gertatzen denean, baloiaren jabe den taldearentzat falta izango da.
* 3 arean araua: arau honek azaltzen du pilota jokoan dagoen bitartean ezin izango direla inoiz talde bereko 3 jokalari egon area barruan atea defendatzen. Hori gertatzen bada, erasoa egiten duen taldearentzat falta izango da. Arau hori garrantzitsua da area barruan talde batek ere ez dezan bere jokalariekin defentsarik egin eta gola sartzea ezinezkoa izan dadin.

Bestelako arau batzuek ere jokoa baldintzatzen dute. Haien artean:

* Baliozko gola: baloiak gol marra guztiz gurutzatu behar du gola baliozkoa izan dadin.
* Atezainaren gunea: jokalari defendatzaile bat bakarrik egon daiteke area barruan aldi berean, defentsako gehiegizko pertsona kopurua saihesteko
* Faltak eta zigorrak: gehiegizko kontaktua, legez kanpoko blokeoa eta joko arriskutsua zigortzen dira, jaurtiketa libreak edo txartel horia eta gorria erabiliz.
* Jaurtiketa libreak: jokalari guztiak jaurtitzailearengandik gutxienez 3 metrotara egon beharko dira jaurtiketa egin aurretik.
* Penaltiak: atetik 6 metrotara egiten dira, defentsa bakarra atezaina izanik.
* 5 segundoen araua: jokalari batek ezin dezake baloia 5 segundo baino gehiago eduki.
* Baloia ukitzea: baloia soilik motordun aulkiarekin ukitu daiteke, bestela falta da.
* Jabetza aldaketa: jokalari batek sake batean baloia bi aldiz segidan ukitzen badu beste jokalari batek ukitu gabe, baloiaren jabetza beste taldeari ematen zaio.

## Espainiako estatu mailako ligak 
Espainiako Powerchair Football Kluben Elkartea irabazi-asmorik gabeko erakundea da, eta 2018tik Espainian garatzen du motordun aulkiko futbola, kirol mistoa, kolektiboa eta adin-mugarik gabea, eragin fisiko larriak dituzten pertsonentzat. Estatu mailan bi liga daude: lehenengo eta bigarren mailak. Lehen mailak 5 edizio izan ditu, eta bigarren maila soilik 2 aldiz jokatu da. Gainera, Espainiako Kopa dago, guztira 4 aldiz jokatu dena. 

Lehenengo mailan 7 taldek parte hartzen dute: 

* C.D. Leganés
* C.D. Los Leones de la Alhambra
* Córdoba Patrimonio Atómicos
* Inter de Jaén F.C.
* UD Levante Masclets
* Xaloc Alacant Futbol Sala
* Tiburones SS12

Bigarren maila, aldiz, 6 taldez dago osatuta:

* 3CS Portugal
* Barcelona PFC
* Club Gimnastic Powerchair de Tarragona
* Los Ziríes
* Pamplona Bulls
* S.C. Torrevieja

2021eko ekainean kirol honen Selekzioa sortu zen, eta ondoren, beste bi deialdi izan ditu 2021ean eta hiru entrenamendu 2022an. Hautatzailea Yann Grau da, eta selekzioaren hitzordua Jaenen, bi aldiz Kordoban, Granadan, Alacanten eta azkenik Las Rozasen, Madrilen, izan da. Lehen etapa horren helburua talde bat eta jolasaren ideia sendotzea izan zen, ACPFEren balioak etengabe transmititzea eta taldea osatzea herrialdea ordezkatzeko eta nazioartean lehiatzeko. Deialdiak mugatuz joan ziren, hasieran deitutako 18 kirolarietatik, 10 jokalarirekin amaitu zuten lanean. Epe luzerako asmoa oinarrizko kirolarien multzo bati eustea da, eta joko maila ona, kirolarekiko konpromisoa eta pista barruko eta kanpoko portaera ona erakusten duten kirolariak sustatzea. 

## Pamplona bulls 
Kirol modalitate hau Hego Euskal Herrira heldu zen, zehazki Nafarroara, “Pamplona Bulls” izeneko taldearen sorrerarekin. Talde hau, Espainiako iparraldeko lehenengoa izan da motordun aulkiko futbola praktikatzen hasi dena. “Pamplona Bulls” 8 jokalarik osatzen dute, eta aipatu bezala, estatuko bigarren mailan lehiatzen dira. Taldea Aritz Acevedo streamerrari esker sortu zen, ezgaitasun fisiko bat duena. Motordun aulkiko futbola Sevillan deskubritu ostean, Acevedo Pamplonara itzuli eta taldea eratu zuen. Aritz Acevedok Sevillan jokatu eta bi urtera, bere jaioterrira itzuli zen eta, ASPACErekin batera, Iruñean talde bat aurrera ateratzea erabaki zuen. Pamplona Bullseko aipatutako 8 kirolariak hurrengoak dira: Olatz Navarro, Eduardo Gonzalez, Aritz Acevedo, Daniel Hernández, Javi Escudero, Joselito Perdiz, Josean Crespo eta Borja Ayechu.

## Erreferentziak 
## Bibliografia osagarria 
* Powechair football (2024ko uztailaren 14a).