open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Diana eta bere ninfen atsedena

***Diana eta bere ninfen atsedena*** Peter Paul Rubens eta Jan Brueghel Zaharra margolariek 1623-1624artean egindako lana da. Olio ohola gaineko teknika erabili zuen. Parisko Ehiza eta Naturaren Museoan erakusten da.

## Deskribapena 
Pintura mitologikoa da, Diana eta bere ninfak, ehizaldiaren ondoren, biluzik lo egiten irudikatzen ditu. Kupidok haien txakurrak distraitzen ditu eta, bitartean, satiroak emakumeengana hurbiltzen dira. Museo berean, bi margolariek ere gaiaren aldetik oso gertu dagoen 
*Diana eta bere ninfak ehizara joateko prestatzen* egindako margolana erakusten da.

Sarritan moduan, eszena aitzakia da pertsona biluztuak erakusteko.

Brueghel and Rubens, Diana and her Nymphs on the Point of Leaving - Musee de la Chasse et Nature.jpg|*Diana eta bere ninfak ehizara joateko prestatzen*.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Margolanaren fitxa museoaren webgunean.
Uriarte (Gasteiz)

**Uriarte** edo **Huriarte** herri hustua gaur egun Aberasturi kontzejuan koka daitekeen toponimo bat da, Gasteizko udaleko lurraldeko ekialdean.

*Huriarte* toponimoa dokumentatuta dago 1025eko Donemiliagako goldean. Dokumentu horretan *Haberasturi* toponimoaren ondo-ondoan aipatzen da *Huriarte*: [...] *Haberasturi et Huriarte* [...]

## Kokapena 
GeoEuskadin ikus daiteke San Juan de Uriarte herrixka eta Uriarteko Done Joanes tenplua (San Joan). GeoEuskadiko kartografoek kokatzen  dute Artzagaña menditik eta San Lorentzo/Errekabarri/Urogena ibaitik ekialdera (ibaiaren hiru izen horiek dokumentatu ditugu; azkena, hegoalderagoko beste adar txikiagoa dela ematen du, eta San Lorentzo, Urogena + Bitxatxoa errekak elkartzen direnean).

San Joan Uriarte herrixka, eta bertoko ermita, Aberasturi herritik hego-ekialdera, bostehun bat metrotara-edo dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2011ko Myanmarko lurrikara

**2011ko Myanmarko lurrikara** martxoaren 24an gertatu zen Shan estatuan, Myanmarren. Lurrikarak 6,8 Mw neurtu zituen eta epizentroa Myanmar, Thailandia eta Laos arteko mugatik ipar-mendebaldera izan zuen. Indoaustraliar eta eurasiar plaken arteko talkak ekarritako deformazio tektonikoa hartzen duen eskualde batean gertatu zen. Nan Ma failan zehar egindako hutsegiteak kausatzat jo ziren. 75 eta 151 hildako artean izan ziren, tartean hildako bat Thailandian. 212 pertsona gehiago zauritu ziren. Ehunka eraikin eta garraio azpiegitura kaltetu ziren Myanmarren eta Thailandian. Hondamendiaren ondoren, Myanmarko gobernuak laguntza eta laguntza bidali zion eskualde kaltetuari. Inguruko herrialdeek, Txinak, Indiak eta Thailandiak, diru-laguntzak eman zituzten. Nazioarteko hainbat erakunde humanitariok eskualdean ere lagundu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak
Torre baserria

**Torre** edo **Torrea** Adunako baserri bat da, bere garaian dorretxe izandakoa. Herriko plaza nagusian dago, Adunako udaletxearen ondoan. 

Bere garaian San Millango markesen oinetxea izan zen. 2004. urtean erabat berriztu zen.

## Iruditegia 

Fitxategi:Ojanguren aduna 345.jpg|Ezkerreko eraikina da Torre, eta erdikoa Udaletxea, 1915an.
Fitxategi:Aduna Torre 1036367.jpg|Baserriko atea.
Fitxategi:Adunako Andramari jaiak (95-249).jpg|1995eko irudi batean.
Fitxategi:Aduna Torre R4 1036369.jpg|Arkudun sarrera zahar bat.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Azido trifluoroazetiko

**Azido trifluoroazetikoa** konposatu organikoa da, CF3COOH formula duena, azido karboxiloikoen klasekoa, konposatu organofluoratuen familikoa. Likido kolorge, ketsua da. Uretan eta ohiko disolbatzaile organiketan disolbagarria da. Korrosiboa eta narritagarria da.

Azido sendoa da eta ondorioz narritadura larriak sor ditzake larruazalean, begietan eta arnas-aparatuan.

Bestetik, azido trifluoroazetikoa oso mantso degradatzen da naturan eta CF3 taldea duten intsektiziden degradazio-produktua denez lurzoruan eta uretan metatzen da.

## Sintesia 
Azido trifluroazetikoa prestatzen da azetil kloruroa edo anhidrido azetikoa fluorazio elektrokimikoaz hidrogeno fluoruro anhidrotan eta sigidan emaitza hidrolizatuz.

: CH3COCl + 4 HF → CF3COF + 3 H2 + HCl
: CF3COF + H2O → CF3COOH + HF

## Erabilera 
Azido trifluoroazetikoa sintesi organikoan baliatzen da erreaktibo, disolbatzaile eta katalizatzaile gisa.

## Toxikotasuna 
Azido trifluoroazetikoa halotanto anestesikoaren metabolitoa da eta, uste denez, halotanoak eragindako hepatitisaren erantzulea izan daiteke.

## Erreferentziak
Terrane

[thumb|300px|Intermontane uharteen arkua duela 245 milioi urte, gaur egungo plaka estatubatuarrari lur [Aloktono (argipena)|aloktono gisa gehitu baino lehen .]]
Geologian, **terrane** edo **litosferoklastoa**, failek mugatutako litosferaren zati bat da, eta haren historia geologikoa eta genesia desberdina da, eta ez du zerikusirik aldameneko edo inguruan dituen multzo geologikoekin. Prozesu tektoniko baten bidez eratzen da izaera kontinentala edo ozeanikoa duen plaka litosferiko zati bat bere genesi-lekutik urrundu eta gero beste multzo geologiko bati lotzen zaionean. Hala, lur bat multzo geologiko aloktono bat da, eta lotura-prozesuari akrezio deritzo.

## Erreferentziak
Lehete

**Lekete** edo **Lehete** Zuia-Gorbeialdea eskualdean, Arratzua-Ubarrundia udalerriko lurraldean kokatuta egon zen herri bat izan zen, gero hustu bat izan zen, Uribarri Ganboa ondoan. 

Uribarri Ganboa kontzejuaren ipar-mendebaldean dago, A-3002 errepidearen ondoan.

## Historia 
952. urtetik dokumentatuta, *Lekete* aldaera, badirudi XVI. mendearen hasieran despopulatu zela.

*Lekete* aldaera agertzen da Donemiliagako kartularioan 952. urteko dokumentu batean. Gero, ***Lehete*** toponimoa dokumentatzen da 1025eko Donemiliagako goldean.

## Toponimia 
Gaur egun, herri hustuaren inguruetan, lur zati batek, aurkintza batek, *Letekolakua* du izena eta beste batek *Letebizkar* izena du. Inguruetan *Leteko iturria* ezaguna da. Lehete izan zenaren lurralde zati bat Uribarri Ganboako urtegiaren azpian dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Laurgain jauregia

**Laurgain** edo **Lardizabal** izenekoa  Laurgain auzoko (Aia) jauregi bat da, bere garaian dorretxe izandakoa. Eraikin bati buruzko IX. mendeko aipuak daude, baina XV. eta XVI. mendeen artekoa da egungo eraikina. Malda batean dago eta hiru solairu ditu hegoaldetik, maldan bermatuak; bi solairu iparraldeko aldera ematen dutenak.

Etxeko nagusiak izan ziren Lardizabal familiako ahaide nagusiak, eta dorretxean armarria eta artxiboa ere eduki zituzten. Artxibo horretan Juan Sebastian Elkanok eskuz idatzitako gutun sorta bat gordetzen ziren, eta artxiboa Eusko Jaurlaritzari dohaintzan eman zitzaiolarik, han aurkitu dituzte.

## Iruditegia 

Fitxategi:Laurgain 1040385-1.jpg|Hegoaldeko aldea.
Fitxategi:Laurgain 1040386.jpg|Alboko horma bat.
Fitxategi:Laurgain 1040387.jpg|Iparraldeko aldea.

Eraikinaren planoak:

Fitxategi:Laurgain Lardizabal 40388.jpg|
Fitxategi:Laurgain Lardizabal 40389.jpg|
Fitxategi:Laurgain Lardizabal 40390.jpg|
Fitxategi:Laurgain Lardizabal 40391.jpg|

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hornidura-ontzi

[thumb|*Foch* [hegazkin-ontzia *Meuse* ontzi inudetik erregaia kargatzen.]]
**Hornidura-ontzia** zamaontzi mota bat da, laguntza logistikoa emateko eta beste itsasontzi batzuk hornitzeko erabiltzen dena, batez ere erregaia, baina baita elikagaiak eta beste hornikuntza batzuk ere.

## Arlo militarrean 
Itsasontzi hauen erabileraren garapena Bigarren Mundu Gerraren ondorio bat da, batez ere AEBetako indarren operazioengatik Ozeano Barean, baina baita konboien eskoltetan sortu ziren beharrengatik ere.

## Arlo zibilean 
Petrolio-plataformetarako ezinbestekoak dira hornidura-itsasontziak. Balioaniztunak dira eta itsas zabalean plataformak behar duen guztia emateko gai dira, eta horietako batzuk, gainera, ainguratzen eta lekuz aldatzen laguntzen dute.

Luxuzko yate handietarako ontzi inude gisa ere erabiltzen dira. Ontzi inude mota honek zerbitzatzen duen yatearen heliportu gisa funtziona dezake, eta erregaiaz, ordezko piezez, elikagaiez eta abarrez hornitzeaz gain, mekanikoez eta beste langile tekniko batzuez ere hornitu dezake.

## Arrantza-flota 
Itsas zabaleko arrantza-flotan, *hornidura-ontzia* da leku jakin batean dagoena, eta beste ontzi batzuek, berriz, harekin lan- eta zerbitzu-erlazioa dute.

Horniketa-ontziek arrantzatzen duten arraina jasotzen dute, arrantza-ontzi kopuruaren arabera, baina prozesatzeko gaitasunik ez dutenak (hau da, irakitea, garbitzea, prozesatzea, ontziratzea, etab.)

*Hornidura-ontziak* erregaia eta elikagaiak emango dizkie arrantza-ontziei, eta lan-harremana izango dute. Denboraren poderioz, beste ontzi inude bat etorri da, eta lehenengoaren lekua hartu du, arrantza-ontzietako tripulazioei erreleboa emanez, eta horrela jarraitzen du lanean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
La formación histórica de Guipúzcoa: transformaciones en la organización social de un territorio cantábrico durante la época altomedieval

**La formación histórica de Guipúzcoa: transformaciones en la organización social de un territorio cantábrico durante la época altomedieval** (1989), Elena Barrena Osoro historialariak idatzitako Gipuzkoako historiaren inguruko ikerketa liburua da, egilearen doktore tesian oinarritua, eta Deustuko Unibertsitateak argitaratua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2016ko Myanmarko lurrikara

**2016ko Myanmarko lurrikara** abuztuaren 24an gertaturiko lurrikara izan zen. Epizentroa Chauk hiritik 25 kilometro mendebaldera izan zen, Mercalli eskalan VI.aren (indartsua) intentsitate izanda. 5:04an jo zuen (10:34 GMT) eta epizentroa gune isolatu batean izan zuen. Kalkulatutako sakonera 84,1 kilometrokoa izan zen. Lurrikararen erreplikak Yangonen, ekialdeko Indiako Patnan, Guwahatin eta Kalkutan, Thailandiako Bangkoken eta Dhakan, Bangladesheko hiriburuan, bezain urrun sentitu ziren. Txostenen arabera, Birmaniako antzinako Bagan hiriko estupa batzuk kaltetu zituen eta lau pertsona hil ziren.

Ameriketako Estatu Batuetako Geologia Zerbitzuak adierazi zuenez, lurrikara abuztuaren 24an gertatu zen, asteazkena, bertako orduko 5:04etan (10:34 GMT), eta 6,8 Mwko magnitudea izan zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Salt aintzira

**Salt aintzira**,  eta , Irlandako ipar-mendebaldeko Donegal konderrian dagoen aintzira bat da, 246 metroko garaieran.

Loughsalt mendiaren oinean dago, eta 1,4 kilometro ñuze eta 400 metro zabal ditu, aldiz, 70 metroko sakonera.
Loughsalt mendia

**Loughsalt mendia**,  eta , Irlandako ipar-mendebaldeko Donegal konderrian dagoen mendi bat da, eta 469 metroko garaiera du.

Izena bere ipar-mendebaldeko magalean dagoen Salt aintzirari (Lough Salt) aintzirari zor dio.
Bricklieve mendiak

**Bricklieve mendiak** edo **Bricklieve Muinoak**,  eta  edo *Bricklieve Hills*, Irlandako ipar-mendebaldeko Sligo konderrian dagoen muino multzo bat da, denetan garaienak Carrowkeel (321 metro) eta  Kesh Corann (359 metro) muinoak dira.

Mendi hauetan Carrowkeel hilobi megalitikoa dago.
The Long Walk (eleberria)

***The Long Walk***, euskaraz *Ibilaldi Luzea*, 1979an Stephen King estatubatuar idazleak Richard Bachman ezizenaz idatzi eta urte hartako abuztuaren 3an Signel Books argitaletxeak argitaratutako beldurrezko distopia eleberri bat da.

## Argumentua 
Eszenatokia: bere ezaugarri zitalenak paroxismora eraman dituen AEBetako etorkizuneko ultrakontserbadorea, polizia-estatu batek menpean hartua.

Gertakaria: kirol lehiaketa harrigarriena, irristatzeak heriotza suposatu dezaken oinezko ibilaldi nekagarria.

Lehiakideak: zozketa baten bidez hautatutako ehun nerabe, helmugara ailegatzeko asmoz gainontzeko lehiakideen gorpuen gainetik pasatzeko gai direnak.

Saria: irabazlearentzat ospea eta aberastasuna, alegia, helmugara iristea lortzen duenaren bakarrarentzat...

## Zinema 
* *The Long Walk* (2025)

## Kanpo estekak
Dani Díaz

**Daniel Díaz Gándara** (Torrelavega, Kantabria, 2006ko ekainaren 22a) espainiar futbol jokalaria da. 

## Biografia 
Gaur egun Errealeko 2. taldean jokatzen du, Sansen. Errealaren lehen taldearekin egin zuen debuta Lehen mailan 29.jardunaldian.  2025eko ekainean Bigarren mailarako igoera lortu zuen Sanserekin.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko maiatzaren 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Profila
Beñat Gartzia

**Beñat Gartzia Goñi** (Iruñea, Nafarroa Garaia, 2007ko urtarrilaren 21a) Euskal Herriko futbolaria da

## Biografia 
Oberena eta Athleticen harrobian hezia. Erdilari erasotzaile moduan aritzen da. Athleticen harrobian interesa piztu izan du. Baskoniarekin Bigarren Federaziorako igoera lortu zuen 2024/25 denboraldian. 2025ko irailean Athletic-en Champions League-eko B zerrendan sartu zen.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 30ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Ander Peciña

**Ander Peciña Gorordo** (Sopela, Bizkaia, 2006ko apirilaren 5a) Euskal Herriko futbolaria da.

## Biografia 
Athleticen harrobian hezia, aurrelari moduan aritzen da. Athleticen harrobian interesa piztu izan du. Baskoniarekin Bigarren Federaziorako igoera lortu zuen 2024/25 denboraldian.

## Kirol Ibilbidea 
*2024ko ekainaren 30ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Xie Zhenye

**Xie Zhenye** (Shaoxing, 1993ko abuztuaren 17a) atleta da. Txinako Herri Errepublika ordezkatu zuen 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan, 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan, 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Xie Zhiling

**Xie Zhiling** (1963ko abenduaren 8a) atleta da. Txinako Herri Errepublika ordezkatu zuen 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iker Monreal

**Iker Monreal Agundez** (Iruñea, Nafarroa Garaia, 2005eko uztailaren 3a) nafar futbolaria da Bilbao Athleticken atzelari moduan jokatzen duena, lehen mailako taldearekin noizean behin jokatuz.

## Biografia 
Ardoiren harrobian hezia. Atzelari moduan aritzen da, erdialdean edo hegaletik. Athleticek bere harrobirako sinatu zuen 2024ko udan.  Baskoniarekin Bigarren Federaziorako igoera lortu zuen 2024/25 denboraldian. 2025/26 denboraldian Bilbao Athleticen jokalari garrantzitsua izanik, ugaritan hasi zen sartzen Lehen Mailako Athletic Clubeko deialdietan, baina ez zen izan 2026ko otsailaren 4arte hasierako hamaikakoan debuta egin zuela Errege kopan, Valentziaren aurkako garipenean Mestallan (658.jokalaria izanik). Hurrengo astean berriro jokatu zuen Errege kopan Realaren aurka.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 30ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
The Crackerjack

***The Crackerjack*** Charles Hines zinemagilearen film mutua da, 1925. urtekoa. Johnny Hines, Sigrid Holmquist eta Henry West aktoreek antzeztu zuten.

## Aktoreak 
* Johnny Hines: Tommy Perkins 
* Sigrid Holmquist: Rose Bannon 
* Henry West 
* Bradley Barker: Alonzo López 
* J. Barney Sherry: Perkins

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* imdb.com
The Crimson Runner

***The Crimson Runner*** Tom Forman zinemagilearen film mutua da, 1925. urtekoa. Priscilla Dean, Bernard Siegel eta Alan Hale aktoreek antzeztu zuten.

## Aktoreak 
* Priscilla Dean: Bianca Schreber 
* Bernard Siegel: Alfred Schreber 
* Alan Hale: Gregory 
* Ward Crane: Meinhard von Bauer 
* James Neill: Rudolph 
* Charles Hill Mailes: Semlin 
* Ilsa De Lindt: Cecile 
* Mitchell Lewis
* Taylor Holmes: Bobo 
* Arthur Millett

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* imdb.com
Cyclone Cavalier

***Cyclone Cavalier*** Albert S. Rogell zinemagilearen film mutua da, 1925. urtekoa. Reed Howes, Carmelita Geraghty eta Wilfred Lucas aktoreek antzeztu zuten.

## Aktoreak 
* Reed Howes: Ted Clayton 
* Carmelita Geraghty: Rosita Gonzales 
* Wilfred Lucas: Hugh Clayton 
* Eric Mayne: Gonzales 
* Jack Mower
* John West Sinclair: Mickey 
* Ervin Renard: Van Blatten 
* Sid Rogell

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* imdb.com
The Crowded Hour

***The Crowded Hour*** E. Mason Hopper zinemagilearen film mutua da, 1925. urtekoa. Bebe Daniels, Kenneth Harlan eta T. Roy Barnes aktoreek antzeztu zuten.

## Aktoreak 
*Bebe Daniels: Peggy Laurence
*Kenneth Harlan: Billy Laidlaw
*T. Roy Barnes: Matt Wilde
*Frank Morgan: Bert Caswell
*Helen Lee Worthing: Grace Laidlaw
*Armand Cortes
*Alice Chapin
*Warner Richmond

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* imdb.com
Moschino

[thumb|250x250px|Moschino denda [Macao|Macaon.]]
**Moschino** Italiako moda etxea da, emakume, gizon eta haurrentzako modako arropa, lurrinak, dekorazio artikuluak, kosmetikoak eta bitxiak egiten dituena.

## Historia 
1983. urtean sortu zuen marka Franco Moschinok (1950-1994). 1999. urtetik Aeffe moda taldeko kidea izan da marka. 2006an, Moschinok Turingo Neguko Olinpiar Jokoetan irekiera ekitaldirako jantziak diseinatu zituen. Moschinok Kylie Minogue abeslari australiarrarentzat ere diseinatu zituen modeloak 2005ean *Showgirl - The Greatest Hits Tour* biran, 2008an Madonnarentzat *Sticky & Sweet Tour* biran, 2015ean Rebel Heart Tour biran, eta 6 jantzi Lady Gagarentzat 2011-2012an *The Born Thball* biran.

## Markak 
Markak hainbat etiketa ditu: Moschino (emakumeentzako eta gizonentzako lerro nagusia), *Moschino Cheap and Chic* (emakumeentzako bigarren mailako lerroa, 1988an sortua), Love Moschino (gizonentzako eta emakumeentzako hedapen-lerroa, 1986tik 2008ra s*Moschino Jeans* izenarekin ezaguna), esklusibitate ordenan adieraziak. Modako osagarriak, bitxiak, lurrinak eta kosmetikoak ere saltzen dituzte, baita motozikletarako kaskoak ere, Moschino markarekin. Milanen, Moschinok "Maison Moschino" izeneko kontzeptu hotela zabaldu zuen 2009. urtean.

## Dendak 
Markak New York, Los Angeles, Mexiko Hiria, Londres, Erroma, Milan, Capri, Berlin, Paris, Vilna, Istanbul, Dnipro, Kiev, Mosku, San Petersburgo, Jekaterimburg, Almaty, Dubái, Bahrain, Salmiya, Kuwait, Pekin, Nanjing eta beste hainbat denda ditu Asian.

## Los Sims 4 eta Electronic Arts-ekin lankidetzan aritzea 
*EA Play* 2019an Sims 4ak Moschinorekin elkarlanean egongo zirela iragarri zen eta bere arropan inspiratutako osagarrien pack bat izango zutela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Página oficial
* Franco Moschino
* Collezione Cheap and Chic Autunno Inverno 2007/2008
Jess Weixler

**Jessica "Jess" Weixler** (Louisville, Kentucky, AEB, 1981eko ekainaren 8a) estatubatuar aktorea, gidoilaria eta film zuzendaria da. Dawn O'Keefe pertsonaia nagusiagatik da ezaguna *Teeth* beldurrezko film komikoan eta *The* *Big Bad Swim* komedian.

## Bizitza 
### Lehen urteak 
Weixler 1999. urtean graduatu zen Atherton Bigarren Hezkuntzan, jaioterrian. Gero, Juilliard eskolara joan zen, eta Jessica Chastain aktorearen ikaskidea izan zen.

### Lan ibilbidea 
2007an Gotham Sarietan Breakthrough Sari baterako izendatua izan zen, eta Epaimahaiaren Sari Berezia irabazi zuen Drama kategorian, Sundanceko Zinemaldian lortutako errendimendu mamitsu eta harrigarriarengatik, biak *Teeth-en* egindako lanarengatik. *Law & Order: Criminal Interesn* telesailean agertu zen. 2009. urteko urtarrilean, *New York* aldizkariak urteko "Indie Erregina Berria" izendatu zuen, eta baita "ezagutu behar diren hamalau "Newyorktar" zerrendan ere sartu zuen.

2013an, CBSren *The Good Wife* telesailaren zerrendara batu zen, Robyn Burdine ikertzaile pertsonaiaren papera eginez. Urte horretan bertan, *The Disappearance of Eleanor Rigby-n* agertu zen pertsonaia titularraren arreba bezala, pertsonaia hori berarentzat idatzi zuten beren-beregi.

Weixlerrek *Apartment Troubles* filmaren gidoia idatzi zuen Jennifer Prediger bere lagun eta lankide ohiarekin. Biek batera zuzendu eta antzeztu zuten filma. *Apartment Troubles* film hori 2014ko Los Angeleseko Zinemaldian estreinatu zuten.

2015eko ekainaren 9an, *Varietyk* iragarri zuen Jamie Bamber, Kellan Lutz, Jesse Williams eta Jess Weixler *Money* izeneko suspensezko film bateko zerrendara batu zirela, Martin Rosetek zuzendua eta Atit Shah-ek ekoitzia.

## Bizitza pertsonala 
2015ean Hamish Brocklebank-ekin ezkondu zen, Ingalaterrako negozio gizon bat eta Flooved-en sortzaileetako bat. 2019ko martxoan izan zuten lehen umea, Beatrice Danger alaba.

## Filmografia 
Besteak beste, lan hauexetan hartu du parte:

### Filmak 
### Telebista 
## Sariak eta aintzatespenak 
* 2007an Gotham Sarietan Breakthrough Sari baterako izendatua izan zen, eta Epaimahaiaren Sari Berezia irabazi zuen Drama kategorian, Sundanceko Zinemaldian lortutako errendimendu mamitsu eta harrigarriarengatik, biak *Teeth-en* egindako lanarengatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
New Look

**New Look** ("new look dior", “aire berria”, “itxura berria”, “look berria”) modaren diseinuko estilo bat da, Christian Dior moda diseinatzaileak 1947an sortua, nahiz eta Cristobal Balenciagak jada aurreratu zuen, Bigarren Mundu Gerraren osteko modaren mundua irauli zuen eta.

## Testuingurua 
Bigarren Mundu Gerran, moda austeroa zen, arropa egiteko oihala errazionatua zegoen, eta arropa ahalik eta material gutxienarekin egin behar zen. Gerra bukatu zenean, emakumeek arinkeria nahi zuten, eta uniforme militarren bertsio zibila ez zirudien emakumeen arropa nahi zuten. Diseinatzaileak 30eko hamarkadako estiloetara itzuli ziren, baina austeritate giroa zela eta, bitxitzat eta garrantzi bakotzat jo zituzten.

## 1947ko «Corolle» lerroa 
1947ko otsailaren 12an Christian Diorrek bere lehen bilduma aurkeztu zuen, bere "Corolle" lerroa (izenak lore baten korola edo petalo eraztunari egiten zion erreferentzia), oso bilduma femeninoa zen, sorbalda leunak, gerriko estuak, gona luze eta zabalak, «taberna jaka» (*bar jacket*, ingelesez)... Aldaketa esanguratsua irudikatu zuen gerraren moda austeroarekin konparatuta. Carmel Snow irlandar moda kazetarieta AEBko Harper's Bazaar aldizkariko erredaktore-buruak “New Look” izena eman zion bildumari, esan zuenean «“It’s quite a revelation dear Christian.. Your dresses have such a new look (euskaraz: Errebelazioa da, Christian maitea (Dior)... zure soinekoak hain dira berriak!)”.»Dior oihal gehiegi erabiltzeagatik nabarmendu zen. Lehen diseinuak egiteko 9 metro inguru oihal behar izaten zituen. Gero, inoiz 70 metro oihal ere erabili zituen gerrian bolumena murrizten zuten diseinu finduetarako. Erresuma Batuko eta Ameriketako Estatu Batuetako gobernuek errezeloz hartu zuten *New Look* delako hori, oihal asko “alferrik galtzen” zelako eta horrexegatik, jendeari moda hori ez jarraitzea gomendatu zitzaion. Hala ere, Marcel Boussac enpresarioa, Dior markaren sorkuntzan lagundu zuen inbertitzailea, oihal gehiegi erabiltzen zuen arropa sortzeko ideia gustatu zitzaion handiki bat zen.

Diorrek bere lerroak «look berriarekin» diseinatzen jarraitu zuen 1954. urtera arte, orduan aurkeztu baitzuen beste estilo  bat: "French Bean Line" edo "Flat *Look*" ("look laua").

## Legatua 
"*Look* *berria*" gerraosteko modan eragin handia izan zuen, Parisen ospea modaren gune garrantzitsu gisa bultzatuta. Diorren etxearen arrakastak, beste diseinatzaile batzuen lanarekin batera, modaren industria suspertzen lagundu zuen Bigarren Mundu Gerra amaitu eta gero.

## Erreferentziak 

## Kanpo estekak 
* ChristianDior
* Dior's New Look 1947
* The Fashion Handbook (Tim Jackson, David Shaw)
* New Times, New Look
* Great Designer: CHRISTIAN DIOR
* New Look
Margherita Missoni

**Margherita Maccapani Missoni Amos** (Italia, 1983ko otsailaren 22a) italiar moda-diseinatzailea, modeloa eta socialitea da, familiaren Missoni moda etxearen oinordekoa, aitona Ottavio Missonik eta Rosita Missoni Jelminik sortu zutena. Montonaten bizi da, Mornagoko (Italia) auzo pobre batean, Missoniren egoitzatik gertu, eta bertan jarraitu du bere diseinu-ibilbidea.

## Bizitza 
Margherita Maccapani Missoni Italian jaio zen eta Italiako landazabalean hazi zen, asteburuak Milanen igarotzen zituela. Ana Angela Missoni moda diseinatzailea da. 

Filosofia ikasi zuen bai Università Statale di Milanon, bai New Yorkeko Columbia Unibertsitatean, eta, aldi horren ondoren, Stella Adler interpretazio-eskolara eta Lee Strasberg Antzerki eta Zinema Institutura ere joan zen. Hala ere, New Yorkera bizitzera joan ostean, arazo emozionalak izan zituen bere kreditu akademikoak ezin izan zirenean Ameriketako Estatu Batuetako hezkuntza sistemara transferitu. Oztopo horren ostean, bere lehen 'amodioa', antzerkia, esploratzea erabaki zuen.

20 urterekin jada munduko 100 emakume ederrenen artean hartu zuen ''Harper's & Queen* aldizkariak.

2006. urtean, Jean Genet-en *Les Bonnes* antzerki ekoizpen batean agertu zen, bere ugazaba hiltzen zuten bi neskameren benetako istorio batean oinarrituta.

2009ko udaberrian, markarekin beste maila batean murgiltzen hasi zen, diseinu taldeko kide bihurtu baitzen, bere ama Angela, la Maisoneko Sormen Zuzendariaren urratsak jarraituz.

2014. urtean Italia- AEB Fundazioaren *Amerika Saria* jaso zuen, Italiaren eta AEBren arteko harremanetan laguntzeagatik.

2015. urtean, haurrentzako arroparen bere linea independentea merkaturatu zuen, eta, gero, beste marka batzuekin lankidetzan jardun zuen. 2018ko urrian, M Missoni markaren sormen zuzendaria bihurtu zen.

## Bizitza pertsonala 
Familiarekin duen harremana estua dela dio, bereziki bere ahizpa eta amarekin duen lotura.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2014an, Italia- AEB Fundazioaren *Amerika Saria'', Italiaren eta AEBren arteko harremanetan laguntzeagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Margherita Missoni Style.com
* Margherita Missoni Myspacen
* Margherita Missoni Twitterren
Liya Kebede

**Liya Kebede** (Addis Abeba, Etiopia, 1978ko urtarrilaren 3a) modeloa, aktorea, diplomazialaria eta moda-diseinatzailea da.

## Ibilbidea 
### Modelo 
Lycée Kebede etiopiarra Guebre Mariamera zihoanean aurkitu zuten eta agente frantses batekin lortu zuen kontratua. Batxilergoa bukatu ostean, Frantziara joan zen bizitzera, eta handik gutxira New Yorkera. Tom Forderren eskutik lortu zuen ospea, eta Gucci etxerako 2000ko udazken/neguko moda-bilduman sartu zuen. Handik aurrera, ohikoa izan zen New York, Paris eta Milango desfileetan. Besteak beste, *Vogue* modako aldizkarietan agertu da, eta moda etxe askoren irudia izan da, hala nola, GAP, Yves Saint Laurent, Victoria's Secret, Emanuel Ungaro, Louis Vuitton, Tommy Hilfiger, Revlon, Dolce & Gabbana, H&M edo Escada. 2003an Estée Lauderren desfileetako koloreko lehen emakumea bihurtu zen, 3 milioi dolarreko diru-sarrerekin.

2017an, Calvin Klein etxearen *Eternity* kanpainan protagonista  izan zen, Jake Gyllenhaalekin aktore amerikarrarekin batera.

### Aktore 
*El buen pastor*, *El señor de la guerra* eta *El capital de Costa* *Gavras* filmetan bigarren mailako paperak antzeztu zituen Kebedek. *Flor del desierto* (2009) filmean Waris Dirieren rol protagonistan aritu zen eta 2013an bigarren mailako papera egin zuen Giuseppe Tornatoreren *La mejor oferta* filmean.

2005ean Osasunaren Mundu Erakundeko Nazio Batuen enbaxadore lanak egiten jardun zuen.

## Bizitza pertsonala 
Liya Kebede 2000. urtean Kassy Kebede *hedge fund*eko manager-arekin ezkondu zen eta bi seme-alaba ditu (2001 eta 2005ean jaioak).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Heloísa Teixeira

**Heloísa Teixeira** (Ribeirão Preto, 1939ko uztailaren 26a – Rio de Janeiro, 2025eko martxoaren 28a), **Heloísa Buarque de Hollanda** izenez ere ezaguna, brasildar idazle, argitaratzaile eta literatura kritikaria izan zen, zeinaren ikerketa-jarduera kulturaren eta garapenaren arteko harremanean zentratu zen, bereziki poesiari, feminismoari, generoen eta etnien arteko harremanei, marjinatutako kulturei eta kultura digitalari dagokienez.

## Bizitza 
Teixeira Ribeirão Preton jaio zen. Literatura klasikoan lizentziatu zen Rio de Janeiroko Unibertsitate Katoliko Pontifikalean eta Brasilgo literaturan masterra eta doktoretza egin zituen Rio de Janeiroko Unibertsitate Federalean, non kulturaren teoriako irakasle emeritua izan zen. Graduondoko ikasketak Columbia Unibertsitatean egin zituen.

Idatzi edo antolatu zituen lanen artean hauek daude, besteak beste: *26 poetas hoje* (1975) mimeografia belaunaldiko brasildar underground poeten antologia, *As 29 poetas hoje* (2021) emakume poeten antologia, *Pensamento Feminista Hoje* liburu saila, *Asdrúbal trouxe o trombone - memórias de uma trupe solitária de comediantes que abalou os anos 70*, *Rachel,* *Rachel*, *Explosão Feminista*, *Cultura e Participação nos anos 60*, *Pós-Modernismo e Política* eta *ENTER -* *Antologia Digital*.

2023ko apirilaren 20an, Brasilgo Letren Akademiako 30. eserlekua lortu zuen, Nélida Piñonen ordez.

2023ko uztailean iragarri zuen bere lehen senar Luiz Buarque de Hollandaren abizena utziko zuela Heloísa Teixeira jaiotze-izena berriro erabiltzeko.

Heloísa Teixeira Rio de Janeiron hil zen 2025eko martxoaren 28an, 85 urte zituela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Xabier Kerexeta

**Xabier Kerexeta Erro** (Irun, ) gipuzkoar etnografoa eta historialaria da.

Deustuko Unibertsitatean Historian lizentziatua. Ondare materiagabean espezializatua, bereziki Pirinioetako mitologian, 1985az geroztik Aranzadi Zientzia elkarteko kidea izan da. Haren lan-ibilbidean zehar, hainbat museotan eta museorekin egin du lan (Zumalakarregi Museoa, San Telmo Museoa, Gipuzkoako Ozeanografia Elkartearen Mendeurrena, Eginoko Artzaiarena...)

## Artikulu nabariak 
* *Alarde del Moro de Antzuola*
* *Alardes*
* *Alarde de Hondarribia*
* *Alarde de San Marcial de Irun*
* *Las mujeres en las fiestas de Euskal Herria*
* *Culturas exógenas en las fiestas de Euskal Herria*
* *Intercambios de género en las fiestas de Euskal Herria*
* *L’altre despoblament. Cap a la desaparició del poblament pastoral permanent discontinu basc*
* ''Billddu, Billddu, Billddu-la cera d'abella: recurs natural d'ús sobrenatural, patrimoni cultural*
* *La Real Sociedad Bascongada de Amigos del País: bones idees per a un mal moment històric... que encara perdura*
* *Lugares de culto: ¿el paisaje sobre el personaje?. El ejemplo de Aranzazu (Gipuzkoa)*
* *De "txuria gora" (lo blanco arriba) a "correu, correu, que la Blanqueta s'escapa". Una idea para la puesta en valor del patrimonio inmateiral del pirineo vasco i catalan a través de los mismos mitos*
* *Euskal eurohiria: errealitatea, ala fikzio instituzionala*
* *¡Ya no hay Pirineos!: dos ejemplos de puesta en valor del patrimonio transfronterizo''

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pagarreta II

**Pagarreta II** Gipuzkoa eta Arabako Partzuergo Orokorrean aurkitzen den zutarri bat da. Aizkorriko Estazio Megalitikoaren barnean dago bestelako monumentu megalitikoekin batera.

## Kokapena 
Pagarretako lepoan, Petrinaitz eta Pinpil mendien artean kokaturik dago. 70 metro iparraldera izen bereko trikuharria aurkitzen da. Itsas mailatik 1.150 metrotako altueran dago.

## Aurkikuntza 
Xabier Alberdi, Luis del Barrio eta J. Pérez izan ziren aurkitzaileak 2007an. 2008an Alberdik indusketak gidatu zituen eta ikatzak eta sukarriak aurkitu ziren. Ikatzak erabili ziren datazioa egiteko eta K.a. XIV-XII mendeko zutarria zela ondorioztatu zen.

## Deskribapena 
Zutarri hau zentimetro batzuk baino ez da ateratzen lurretik. Honako neurri hauek ditu: 0.90 m x 0,80 m x 0,20 m.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lina Bilenka

**Anhelina (Enhelina) Tymofiivna Hryhorieva**, ezkondu ondorengo abizenez **Studetska** (; Juzvyn, 1925eko urtarrilaren 10a – Pidbuzh, 2025eko martxoaren 23a), ***Lina Bilenka*** () izengoitiaz ezagunagoa, ukrainar haurrentzako poeta izan zen, Ukrainako Idazleen Batasun Nazionaleko kidea (1995).

## Bizitza 
1925eko urtarrilaren 10ean jaio zen Vinnytsiako oblasteko Juzvyn herrian eta Vinnytsiako Pedagogia Institutuan ikasi zuen. Bigarren Mundu Gerran parte hartu zuen. Laborategiko laguntzaile gisa lan egin zuen Vinnytsiako Pedagogia Institutuan. Eskualdeko inprimategi bateko zuzentzaile, publizitate-editore, eskualdeko batzorde exekutiboko artxibo saileko ikuskatzaile eta ekipamendu irrati-elektrikoko planta bateko goi mailako teknikari ere izan zen. 1982-1984 urteetan Vinnytsiako Idazleen Erakundeko idazkari eta aholkularia izan zen. 1995ean bere senarra zen Mykola Studetsky idazlearekin batera, Kieveko oblastera joan zen bizitzera. Ondoren, Pustxa-Vodytsiako artistentzako zahar-egoitza espezializatuan kokatu zen.

Lviveko oblasteko Pidbuzh herrian hil zen 2025eko martxoaren 23an, 100 urte zituela.

## Lan hautatuak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Epicauta niveolineata

***Epicauta niveolineata*** *Meloidae* familiako kakalardo espeziea da. Mexikoko intsektua da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ikerketa kualitatibo

**Ikerketa kualitatiboa** da zenbakizkoak ez diren datuak biltzeko metodo zientifikoa. Teknika kualitatiboak zehaztu edo kontuan hartu ohi dira esperimentuaz bestelako guztiak. Hau da, elkarrizketak, inkestak, eztabaida-taldeak edo behaketa eta behaketa parte-hartzailea egiteko teknikak. Ikerketa kualitatiboak subjektuen diskurtso osoak jasotzen ditu, ondoren horiek interpretatzeari ekiteko, kultura edo ideologia jakin batean gertatzen diren esanahi-harremanak aztertuz. Gizarte-zientzietan erabiltzen da batez ere. Baina, era berean, modu esanguratsuan hasi da erabiltzen hezkuntza-arloan.

Ikerketa kualitatiboa "kasu azterketetan, esperientzia pertsonaletan, introspekzioan, bizitza istorioetan, elkarrizketetan, artefaktuetan eta testu eta ekoizpen kulturaletan oinarritzen da, testu behatzaile, historiko, interaktibo eta bisualekin batera". Ikerketa kualitatiboak ez du azpimarratzen emaitzak esanguratsuak direla. Kanpo-balioa hartzen du zenbait estrategiaren bidez, hala nola landa-lana, emaitzen triangulazioa edo egiturazko adierazgarria hartzea: laginean azterketa-fenomenoaren inguruko gizarte-egituraren elementu nagusietako kideak sartzea.

Metodologikoki, bere aztergairako interpretazio ikuspegi naturalista da. Horrek esan nahi du errealitatea bere testuinguru naturalean eta egunerokoan ulertzea, eta fenomenoak inplikatutako pertsonek ematen dizkioten esanahien arabera interpretatzen saiatzea. Ikerketa kualitatiboarekin, datu deskriptiboak lortzen dira: pertsonen hitzak berak, mintzatuak edo idatziak, eta beha daitekeen jokabidea. 

Ikuspegi kualitatiboko ikerketak egitean, ez da *a prioriko* hipotesirik planteatzen; beraz, ikertzaileak orientazio-hipotesiak garatzen ditu azterketa kualitatiboan zehar, aztertutako problematikari begira; ikuspegi kualitatiboko ikerketak, indukzioa erabiltzean, ikerketa-proiektuaren galderari eta helburuei erantzuten saiatzen da.

## Historia 
Zenbait arlotan, antropologian adibidez, metodoak hasieratik izan dira kualitatiboak. Bitartean, beste esparru batzuetan garapen gatazkatsua izan da, batez ere 1960ko hamarkadatik aurrera. Izan ere, soziologiako inkestaren orokortzea altxatu eta formalizatu egin zen, eta psikologiako esperimentua ez zen amaitu 1950eko hamarkadara arte. Ikerketa kualitatiboaz hitz egiten hasi ziren, neurri batean, bi metodo gnomonikoak iritsi zireneko erreakzio gisa. Estatu Batuetan, erantzunak hainbat korrontetatik abiatu ziren, hala nola fenomenologiatik, hermeneutikatik eta elkarrekintza sinbolikotik. Europari dagokionez, erabakigarria izan zen psikoanalisiaren eta marxismoaren pisua, teoria kritikoa bere oinordekoarekin, eta Matias Cepeda Sciberrasen lanetik jaiotako estrukturalismoaren garapena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* In Market Research - Ikerketa kualitatibo independentea
* IC - Ikerketa kualitatiboa
* Forum Qualitative Research
* ESEQ, Azterketa sozialak, politikoak eta merkatukoak. Azterketa kualitatiboak eta kuantitatiboak
Ganimedesen bahiketa

***Ganimedesen bahiketa*** Peter Paul Rubens margolariak 1636-1638 artean egindako lana da. Olio mihise gaineko teknika erabili zuen. Madrilgo Pradoko museoan erakusten da.

## Historia 
Rubensek Espainiako errege Filipe IV.a Espainiakoaren enkargu bat jaso zuen 1636an, Madril kanpoaldean zegoen erregearen ehiza-pabiloi bat, Paradako dorrea, apaintzeko 60 pintura mitologikoko serie bat sortzeko. Sailean irudikatutako eszena mitologikoak, neurri handi batean, Ovidioren *Metamorfosietan* oinarritu ziren.

Rubensek enkargu garrantzitsu hau Anberesko margolari askoren laguntzarekin egin zuen, hala nola Jacob Jordaens, Cornelis de Vos, Jan Cossiers, Peter Snayers, Thomas Willeboirts Bosschaert, Theodoor van Thulden, Jan Boeckhorst, Jacob Peter Gowy, Jan Baptist Borrekens eta beste batzuk, Rubensen diseinuen arabera lan egin zutenak. Rubensek saileko azken pinturetako batzuk egin zituen. Horixe da *Ganimedesen bahiketa*ren kasua.

## Deskribapena 
Publio Ovidiok *Metamorfosiak* liburuan azaltzen duen kondaira jasotzen du margolan honek. Jupiter Ganimedes ederraz maitemindu eta bahitu egiten du. Jainkoen jainkoa arrano bihurtzen zen eta gaztea lurretik kendu zuen Olinpora eramateko; han bere kopari eta maitale bihurtu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Margolanaren fitxa museoaren webgunean.
Landa-koaderno

thumb|400x400px|Ohar geologikoak landa-koaderno batean.
[thumb|400x400px|1909ko landa-koadernoa. [Charles Doolittle Walcott|Charles D Walcottpaleontologoaren oharrak, Burgesseko Lutiten fosilei buruz.]]
**Landa-koadernoa** edo **landa-egunkaria** hainbat arlotako ikertzaileek erabiltzen duten tresna da, landa-lanak egiten dituztenean oharrak egiteko. Lehen mailako iturriren adibide klasikoa da.

## Erabilerak 
Landa-koadernoak ohar-bloka izaten dira, eta, horietan, ikertzaileek beren oharrak idazten edo marrazten dituzte. Ikerketa-tresna hau naturalistek, biologoek, geologoek, ingurumen adituek, geografoek, paleontologoek, arkeologoek, antropologoek (etnografoek), gizarte langileek, pedagogoek eta soziologoek erabili ohi dute.

Ikerketak egiteko balio izan ondoren, landa-koadernoak dokumentu bihurtzen dira, eta, oro har, akademikoen artxibo pertsonaletan egoten dira, eta, haien lanen balio historikoaren arabera, artxibo publikoak integratzera igaro daitezke.

Marrazketa zirriborroak egiteko ere erabiltzen dira, gehienetan esku hutsez. Garrantzitsuak dira Sven Hedin suediarrak Asian egindako bidaietan egindako marrazkiak, Wilhelm Filchner alemaniarrak Asian eta Antartikan egindako bidaietan egindakoak, eta Julio Caro Baroja euskal jatorriko antropologo, historialari eta hizkuntzalaria Espainian eta Afrikako iparraldean egindako bidaietan egindakoak.

## Ikerketarako tresna 
Landa-lana egiten duten zientzia guztietan erabiltzen da **landa-koadernoa**, hartzen den ikuspegiaren arabera:

* **Ikerketa kualitatiboa**, ez hain egituratuak eta irekiagoak diren oharrekin.

* **Ikerketa kuantitatiboa**, datuen formatu egituratuago eta sistematikoagoekin.

## Obrak 
* Caro Baroja, Julio (1979). Cuadernos de Campo. Madril.
* Filchner, Wilhem (1922). *Zum sechsten Erdteil*. Berlin.
* Hedin, Sven (1965). *Mein Leben als Zeichner*. Wiesbaden.

## Erreferentziak
Elizabeth May McClintock

**Elizabeth May McClintock** (Los Angeles, Kalifornia, AEB, 1912ko uztailaren 7a - Santa Rosa, 2004ko urriaren 19a) San Jacinto mendilerrotik gertu hazi zen estatubatuar botanikaria izan zen. Los Angeleseko Kaliforniako Unibertsitatean Lizentziatura eta Maisutza lortu zituen, eta Michigango Unibertsitatean botanikako doktoretza. Fanerogamoen taxonomian eta banaketan espezializatu zen, eta Kaliforniako bertako landareetan zentratu zen.

Kaliforniako landare inbaditzaileak dokumentatu zituen, eta Estatuan landatzen ziren landare pozoitsuen toxikotasunari buruzko informazioa bildu zuen.

## Ibilbidea 
UCLAko herbarioaren botanikaria izan zen 1941etik 1947ra. 1949tik 1977an jubilatu zen arte, Kaliforniako Zientzia Akademiako Botanika Departamentuko komisarioa izan zen. Golden Gate Parkeko zuhaitz ale asko gehitu zituen herbariora ondo dokumentatuta ez zeudela ohartu ostean. Akademian, McClintockek diskriminazio handia jasan zuen bere lanpostuan, eta sarritan esaten zioten bere lanbideak ez zuela garrantzirik panorama orokorrean. Emakumea izateagatik gutxietsi zuten, eta idazkari gisa tratatu zuten, lidergoan egon arren. Behar baino gutxiago ordaintzen zioten, eta gizonezko lankideek askotan ez zioten errespeturik.
* *California flora.* Book Club of California, 1995.
* *The Japanese tea garden.* San Francisco: John McLaren Society, 1977.
* *Poisonous plants of California*. Berkeley: University of California Press, c1986. ISBN: 0520055683.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2002an Royal Horticultural Society-ren *Urrezko Veitch Memorial Domina* jaso zuen.

«E.M.McClinton.» laburpena Elizabeth May McClintock landareen deskribapen eta sailkapen zientifikoan autoritate gisa adierazteko erabiltzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* «Elizabeth May McClintock» Landareen Izenen Nazioarteko Indizea (IPNI). Kew Errege Lorategi Botanikoa, Harvard Unibertsitateko Herbarioa eta Australiako Herbario nazionala (ed.).
Behi-larruzko liburu

kodexaren argazkia. Kodex honek Donemiliaga Kukularen monasterioko liburutegian dago. 40 x 26 cm-ko pergaminozko berrehun eta hirurogei folio ditu.]]
 Arabako Artxiboan erakusgai 2025ko urrian. Kodexa zabalik dago Donemiliagako Goldea deritzon testuan,  (*-fol. 189v- zk.-* eta *-fol. 190r- zk.-*)]]

**Behi-larruzko liburua** esaten zaio Erdi Aroan behi edo zekor larru onduaren gainean idatzitako kodex edo agiritegiari, hau da, larrutxa, larrukia edo pergaminoa erabiliz folioetan idatzitako testu luzeari. Behi-larruzko liburuek edo kodexek eskuz idatzitako pergaminozko folioak bilduta erakusten dituzte, eta horretarako, Erdi Aroan folioak josi, azal gogorrak ezarri eta liburu bezala ondo gordeta mendeetan mantendu egin dira. Auzoko hizkuntza erromantzeetan edo latin berantiarrean  ***Becerro*** eta ***Tumbo*** hitzak erabili izan dira. (Ikus: Kartulario)

Agiri horiek, Erdi Aroan, eskuz idazten ziren, ia beti monasterioetako *Scriptorium*etan, eta eskuz kopiatzen ziren, kopiatzen zirenean. Kodexetako "orri" bakoitzari folio izena ematen ohi zaio, eta gaur egungo edizio kritikoetan, ia beti, folio bakoitzari zenbaki bana ezartzen zaio. 

Monasterioetan oso kontuz ibili behar zuten kodex hauek gordetzerakoan, suteetatik, uholdeetatik, lapurretatik, pipi edo sagu eta arratoiengandik babesteko. Kodex bakoitzaren atzean ordu askotako lana egoten zen eta oso horrelako agiritegiak oso preziatuak izan dira betidanik.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Eskuizkribu
* Kartulario.
* Kodex.
* Pergamino.

## Kanpo estekak
1811-1812ko New Madrideko lurrikarak

**1811-1812ko New Madrideko lurrikarek**, 1811ko abenduaren 16an 7,2 – 8,2 Mwko hasierako plaka barneko lurrikara batekin hasi eta egun berean 7,4 magnitudeko erreplika bat izan zuen. 1812ko urtarrilean eta otsailean beste bi lurrikara izan ziren. Oraindik ere Mendi Harritsuetatik ekialdeko Estatu Batu kontinental osoko erregistraturko historian izandako lurrikara indartsuenak izan ziren. Lurrikarek, baita gertatu ziren zona sismikoa ere, Mississippi ibaiko hiri baten izena, New Madrid, hartu zuten, garai hartan Louisianako Lurraldeko hiri nagusienetariko bat zena eta gaur egun Missouri estatuaren barruan dagoena.

Lurrikararen epizentroak garai hartan mendebaldeko mugako ertz urrunean zegoen eremu batean zeuden, non europar kolono gutxi baino ez ziren bizi. Gaur egungo kontuek sismologoei eragin die, eskualde kontinentaleko lurrikara egonkor hauek Estatu Batuetako erdialdeko eta ekialdeko zati handi batean, gutxi gorabehera 130.000 km²ko eremu batean zehar, eta moderatuki ia 3 milioi km²tan zehar sentitu zirela kalkulatzea. 1906ko San Frantziskoko lurrikara, aldizk, neurriz 16.000 km² ingurutan sentitu zen. Lurrikarak Tecumsehen aliantza panamerindiarrak sustatu zuen, Tecumseh eta Tenskwatawa bere anaia- shawneeen profeta- aintzat hartu behar zirela adieraziz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sismikotasun

**Sismikotasuna** leku geografiko jakin batean gertatzen diren lurrikarak, mekanismoak eta magnitudea biltzen dituen neurria da. Beraz, eskualde bateko aktibitate sismikoa neurtzen du. Terminoa Beno Gutenbergek eta Charles Francis Richterrek sortu zuten 1941ean. Sismikotasuna geofisikariek aztertzen dute.

## Sismikotasunaren kalkulua 
Sismikotasuna kuantitatiboki kalkulatzen dugu. Oro har, aztertzen ari garen eskualdea tamaina bereko eremuetan banatzen da, latitudeak eta longitudeak definitutakoak, eta Lurraren barnealdea hainbat sakonera-tartetan banatzen da Lurraren geruzagatik: 50 km-rainoko sakonera, 50 – 300 km-ko sakonera, eta 300 km-ko sakonera.

Sismikotasuna kalkulatzeko ohiko formula hau da:

S = \frac{\sum_{i} {E_{s0}}_i}{ \delta \phi_0 \, \delta \lambda_0 \, \delta h_0 \, \delta t_0 }

non:
: {E_{s0}}_i: gertaera sismiko bakar baten energia da (hau da, lurrikara)
: {\delta \phi}_0: Latitude-tartea
: {\delta \lambda}_0: Luzera-tartea
: {\delta h}_0: Hipozentro-tartea
: {\delta t}_0: Gertaera sismikoaren denbora-tartea

Emaitza sismikotasuna da, unitate kubikoko energia bezala.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Katia Gysling

**Katia Cecilia Gysling Caselli** (1950eko azaroaren 15a – 2025eko martxoaren 26a) txiletar farmakologoa izan zen, neurofarmakologian, farmakologia molekularrean eta psikofarmakologian aditua.

## Bizitza 
1975ean biokimikan lizentziatu zen Txileko Unibertsitatean. Gero Estatu Batuetara joan zen eta 1985ean farmakologian doktoretza lortu zuen Saint Louisko  Unibertsitatean (Missouri). Doktoratu ondoko ikerketa Yale Unibertsitatean (Connecticut) egin zuen.

Txileko Unibertsitate Katoliko Pontifikaleko Biologia Zientzien Fakultateko Biologia Zelular eta Molekularraren Saileko burua izan zen, eta sail bereko irakasle titularra ere. Millennium Center on Stress and Addiction (NEDA) erakundeko zuzendaria izan zen eta Adikzioen Biologia Zelular eta Molekularraren Laborategia zuzendu zuen.

## Sariak eta aintzatespenak 
* Txileko Unibertsitate Katoliko Pontifikalaren Irakaskuntza Bikainaren Saria
* Txileko Zientzien Akademiako kide urgazlea

## Lan hautatuak 
**Oharra**: *hau gehien aipatutako lan zientifikoen zerrenda da. Zerrenda osoa Google Scholar webgunean ikus daiteke.*

* Gysling, Katia (2012-1). «Relevance of both type-1 and type-2 corticotropin releasing factor receptors in stress-induced relapse to cocaine seeking behaviour». *Biochemical Pharmacology* (ingelesez) 83 (1): 1-5. doi:10.1016/j.bcp.2011.07.101.
* Blanco, Elías H.; Zúñiga, Juan Pablo; Andrés, María Estela; Alvarez, Alejandra R.; Gysling, Katia (2011-8). «Corticotropin-releasing factor binding protein enters the regulated secretory pathway in neuroendocrine cells and cortical neurons». *Neuropeptides* (ingelesez) 45 (4): 273-279. doi:10.1016/j.npep.2011.05.002.
* Campos-Melo, Danae; Quiroz, Gabriel; Noches, Verónica; Gysling, Katia; Forray, María Inés; Andrés, María Estela (2011-10). «Repeated Immobilization Stress Increases Nur77 Expression in the Bed Nucleus of the Stria Terminalis». *Neurotoxicity Research* (ingelesez) 20 (3): 289-300. ISSN 1029-8428. doi:10.1007/s12640-011-9243-1.
* Fuentealba, José Antonio; Gysling, Katia; Andrés, María Estela (2010-12). «Repeated treatment with the κ-opioid agonist U-69593 increases K+-stimulated dopamine release in the rat medial prefrontal cortex». *Synapse* (ingelesez) 64 (12): 898-904. doi:10.1002/syn.20808.
* Sotomayor-Zárate, Ramón; Araya, Katherine Angélica; Pereira, Paulo; Blanco, Elías; Quiroz, Gabriel; Pozo, Sergio; Carreño, Paz; Andrés, María Estela et al. (2010-9). «Activation of GABA-B receptors induced by systemic amphetamine abolishes dopamine release in the rat lateral septum: GABA-B receptors inhibit septal dopamine release». *Journal of Neurochemistry* (ingelesez) 114 (6): 1678-1686. doi:10.1111/j.1471-4159.2010.06877.x. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Carmen Yolanda Arencibia Santana

**Carmen Yolanda Arencibia Santana** (Las Palmas Kanaria Handikoa, 1939ko uztailaren 25a – *ibidem*, 2025eko martxoaren 22a) espainiar filologoa izan zen, Benito Pérez Galdósen obra aztertu zuena. Las Palmas Kanaria Handiko Unibertsitateko katedraduna eta irakasle emeritua izan zen. Unibertsitate horretako Benito Pérez Galdós katedra zuzendu zuen 1995az geroztik, eta 1989-1999 urteetan unibertsitate bereko Filologia Fakultateko lehen emakume dekanoa izan zen. Kanarietako Hizkuntza Akademiako kidea izan zen.

2020an Historia, Biografia eta Oroitzapenen Comillas Saria irabazi zuen *Galdós. Una biografía* liburuarengatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak