open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Giza hilketa

thumb|250px|Homizidio bat bidean.
**Giza hilketa** edo **homizidioa** pertsona bat hiltzeko ekintza da. Adiera zabalean, giza hilketak gerran hiltzea, heriotza zigorra gauzatzean eta juridikoki hilketatzat jo ez diren gizakien heriotzak, zuzenean eragin ez direnak, barne hartzen ditu, egoerari buruz egiten den giza eta gizarte balorazioa zein den; zentzu juridikoan, baina, zigor zuzenbidean zigortzen den krimena da, zehazki definitzen dena. Ordenamendu juridikoa zein den, giza hilketa mota zenbait bereizten dira:

* **giza hilketa doloso edo borondatezkoa**, non hiltzeko asmo garbia dagoen; horren baitan erailketa dago, besteak beste aldez aurretik pentsatu den giza hilketa dena;
* **nahi gabeko giza hilketa**, hiltzeko aldez aurreko asmorik ez zegoenean, baina hiltzaileak gauzatutako ekintzaren ondorioetako bat hiltzea izan daitekeela jakin eta, hala ere, ekintza aurrera eramaten duelarik;
* **halabeharrezko giza hilketa**, ekintza baten ondorioz heriotza gerta zitekeela aurreikus ezin daitekeenean edota hilketa guztiz halabeharrezkoa denean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Curacautín

**Curacautín** Txileko hegoaldeko komuna eta hiri bat da. Araucanía eskualdeko Malleco probintzian kokatuta dago. 2002ko erroldan, 16.417 biztanle zituen.

[thumb||200px|ezkerrera|**Curacautín** komuna [Araucanía eskualdea|Araucanía eskualdean.]]

## Toponimia 
Curacautín hitzak Mapudungunez *batzar harria* esan nahi du.

## Kanpo estekak 
*  Curacautíneko turismoko webgunea.
* Curacautín OpenStreet Mapean
2004ko Andaluziako Itzulia

**2004ko Andaluziako Itzulia** txirrindularitza itzuli honen 50. edizioa izan zen. 2004ko otsailak 15 eta 19 artean ospatu zen, 5 etapatan banatutako 870,8 kilometroko ibilbidea eginez. Huelvan hasi eta Almerían amaitu zen.

104 txirrindularik parte hartu zuten 8 txirrindulariko 13 taldetan banatuta, proba 78k amaitu zutelarik.

Garailea izan zen Juan Carlos Domínguezek proba, batez beste, 39,464 kilometro orduko abiaduran bete zuen. Mendiko sailkapena Rolf Aldagentzat izan zen, erregulartasunarena Samuel Sánchezentzat, puntukakoa edo konbinatua Max van Heeswijkentzat, tarteko helmugena David Fernández Domingorentzat, eta taldekakoa Euskaltel-Euskadirentzat.

## Etapak 
## Sailkapen nagusia 
|}

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
* 2004ko Andaluziako Itzulia (cqranking.com)
Juan Carlos Domínguez

**Juan Carlos Domínguez Domínguez** (Íscar, Valladolideko probintzia, 1971ko apirilak 13) espainiar txirrindulari ohi bat da, profesionala 1995 eta 2006 artean. Bere lorpenik handiena 2002ko Italiako Giroan etapa garaipen bat lortzea izan zen.

2000n Sydneyn ospatu ziren Olinpiar Jokoetako iraupen proban parte hartu zuen, baina ez zuen lasterketa amaitu.

## Palmaresa 
## Taldeak 
* Kelme (1995-1997)
* Vitalicio Seguros (1998-2000)
* Linda McCartney Cycling Team (2000)
* iBanesto.com (2001)
* Phonak (2002-2003)
* Saunier Duval-Prodir (2004-2005)
* Unibet.com (2006)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
*
Dallas (telesaila)

***Dallas*** Ameriketako Estatu Batuetako telesail bat da. 45 minutuko 356 atal, 70 minutuko atal bat, 90 minutuko bi telefilma eta 135 minutuko telefilma batez osatu zen, 1978ko apirilaren 2tik 1991ko maiatzaren 3ra luzatu zelarik. CBS katean aireratu zen eta Lorimar Television ekoiztetxeak ekoiztu zuen. Euskal Herrian ETB 1 eta ETB 2 kateetan emititua izan zen.

## Argumentua 
Telesailak Ameriketako Estatu Batuko Texas estatuan dagoen Dallas hiriko Ewing familia aberats eta boteretsuaren gora beherak agerrarazten ditu, hori dena petrolioaren mundua eta *Ewing Oil* enpresaren testuinguruan, bigarren maila batean abeltzaintza eta familiaren egoitza den *Southfork* arrantxoa agertzen delarik.

## Pertsonai nagusiak 
Hona hemen telesailaren pertsonaia nagusiak, parentesi artean euskal bikoiztaileak:
* Larry Hagman (1978-1991) (Bik. Martin Zabala) : J.R. Ewing
* Patrick Duffy (1978-1985 ; 1986-1991) (Bik. Mikel Amondarain) : Bobby Ewing
* Linda Gray (1978-1989,1991) (Bik. Dolores Díaz de Mendibil) : Sue Ellen Ewing Lockwood
* Victoria Principal (1978-1987) (Bik. Begoña Huegun) : Pamela Barnes Ewing
* Ken Kercheval (1978-1991) : Cliff Barnes
* Barbara Bel Geddes (1978-1984, 1985-1990) & Donna Reed (1984-1985) (Bik. Ane Aseginolaza) : Miss Ellie Southworth Ewing Farlow
* Jim Davis (1978-1981) (Bik. Antton Mendiluze) : John Ross Ewing, dit « Jock »
* Charlene Tilton (1978-1985, 1988-1990) (Bik. Idoia Sagarzazu) : Lucy Ewing Cooper
* Steve Kanaly (1978-1988, 1991) (Bik. Felipe Barandiaran) : Ray Krebbs
* Susan Howard (1979-1987) : Donna Culver Krebbs
* David Wayne (1978-1979) & Keenan Wynn (1979-1980) : Digger Barnes
* Tina Louise (1978-79) : Julie Grey
* Mary Crosby (1979-80, 81 et 1991) : Kristin Shepard
* Randolph Powell (1979-80) : Alan Beam
* Jared Martin (1979-82 et 1985 et 1991) : Dusty Farlow
* Deborah Rennard (1981-1991 ) : Sylvia 'Sly' Lovegren
* Sherril Lynn Rettino (1979-1991) : Jackie Dugan
* Leigh McCloskey (1980-82 et 1985, et 1988) : Mitch Cooper
* Audrey Landers (1980-84, 1989) : Afton Cooper

## Ezaugarriak 
Mundu osoko telesaila saldu eta itzulienetako bat izan zen, herrialde ugaritan emititu eta 13 denboralditan zehar airean egotea lortu zuelarik. Telesaileko pertsonaia ospetsuena zalantzarik gabe J.R. Ewing (Larry Hagman) maltzurra izan zen, hau Ewingdarren eskrupulurik gabeko seme zaharrena zen, erabat zorigaiztokoa zen ezkontza zen, bestalde J.R-ek mugarik gabeko berekoikeri eta diru irrikia zuen, honek askotan familiako kide askoekin liskarrak izatera bultzarazten zuelarik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Dallas telesailari buruzko webgunea 
* Dallas telesailaren IMDBko fitxa irakurgai
Alcobendasko Klasika

**Alcobendasko Nazioarteko Klasika** () Madrilgo Erkidegoko Alcobendas hirian eta inguruko herri eta hirietan ospatzen zen etapakako txirrindularitza lasterketa bat zen.

1984an sortu zen, eta 2008 arte ospatu zen, 1988 eta 1990ean izan ezik. 2005ean UCI Zirkuitu Kontinentalak sortu zirenetik UCI Europe Tourraren zati zen 2.1 mailan.

2000 arte egun bakarreko proba bat zen. Ordutik aurrera, hiru eguneko proba bat izatera pasa zen. Espainiako Vueltarekin batera, Unipublicek antolatutako txirrindularitza lasterketa bakarra izan zen.

## Palmaresa 
## Kanpo estekak
2001eko Italiako Giroa

**2001eko Italiako Giroa** Itzuli Handi honen 84. edizioa izan zen. 2001eko maiatzak 19 eta ekainak 10 artean ospatu zen, sarrerako bat eta 21 etapatan banatutako 3356 kilometroko ibilbidea eginez. Itzulia Pescaran hasi eta Milanen amaitu zen.

180 txirrindularik parte hartu zuten 9 txirrindulariko 20 taldetan banatuta, garailea Gilberto Simoni izan zelarik, proba, batez beste, 40,170 kilometro orduko abiaduran bete zuena.

## Parte-hartzaileak
## Etapak 
## Sailkapenak 
### Sailkapen orokorra - Maglia arrosa 
### Puntukako sailkapena - Maglia ciclaminoa 
### Mendiko sailkapena - Maglia berdea 
### Taldekako sailkapena 
## Kanpo estekak
Kavar

**Kavar** Star Warsen fikziozko unibertsoan jedi maisu bat da. Kavar indarraren erabiltzaile handi bat da, etorkizuna iragarri eta ekiditeko gai dena. Altuera handiko gizaki bat da, gaztaina-koloreko ileduna eta begi urdinduna. Ezpatari aditu bat da, bi laser sable erabiltzen ditu eta Jedi Zaindari bat da.

Kavar Maisua lehen aldiz Antzinako Errepublikako Zaldunak IIn agertzen da.

Onderon planetan babesten da Talia erreginarekin batera, non Exiliatutako Jediaren bisita eta laguntza jasotzen duen erreginaren lehengusua den Vaklu generalak eragindako Gerra Zibil batean. Exiliatutako Jediaren maisua izan zen, Mandaloriar Gerretan borrokatu zuen eta Jedi Goi Kontseiluko kide izan zen. Darth Trayak hiltzen du Onderon jedi exiliatuarekin batera salbattu ondoren.

## Kanpo estekak
Zigor Aldama

**Zigor Aldama** (Bilbo, 1980ko martxoaren 5a) Indautxun jaiotako bizkaitar kazetaria da.

## Biografia 
EHUn kazetaritza ikasi ondoren, Asian *freelance* moduan aritu zen hainbat hedabidetarako. "Euskalasia" elkartea ere sortu zuen, Euskal Herria eta Asia arteko harremanak bultzatzeko.

Shanghain bizi den kazetari honek *Asia, burdel del mundo* liburu idatzi zuen pederastia salatzeko.

2020an Euskal Kazetaritzaren Saria eman zioten. *El Correo* egunkariaren kazetaria da.

## Kanpo estekak 
* :Cristina Martínez Sacristán elkarrizketa *Bilbao* aldizkarian, 2021eko otsailean, 366.zk., 17. or.
Tigrearen eraikina

**Tigrearen eraikina** edo **Tigre eraikina** Bizkaiko Bilbo hiriburuan dagoen Deustuko San Pedro auzoan kokatutako eraikin bat da. Bere gailurrean duen hormigoizko tigreari eskulturari zor dio izena.

## Historia 
1941ean Bilboko industria oparotasun bete-betean, Pedro Ispizua arkitektoak eraikin hau eraiki zen. Helburua Miguel Mendizabal, ezizenez *Tigrea*, enpresaburuaren *Correas el Tigre* uhal eta lanabes fabrikaren bulegoak, erakusleku eta egoitza kokatuko ziren eraikina eraikitzea izan zen. 1942an Joaquín Lucarini eskulturgileari gaur egun eraikinaren gailurrean ikus daitekeen tigrearen eskultura gauzatzeko ardura eman zitzaion. Eskulturgileak eskultura hurrengo urterako amaitu zuen.

Irudi:Bilbao - Edificio de El Tigre 1.jpg|Tigrearen estatua.
Irudi:Tigrea, Bilbo. Euskal Herria.jpg|Belvederea ageri da honetan.
Irudi:Bilbao - Edificio de El Tigre 2.jpg|

## Eraikina 
Orroeka dagoen tigre honen eskulturak garaieraz bederatzi metro ditu eta pieza bakarraz osatzen da, eraikinaren sotoan landu zen eta teilatura oso-osorik igo zuten, belvedere baten gainean jartzeko. Urteak igaro hala Bilbo hiriko ikur ospetsuenetako bat bilakatu da, gainera oraintsu eraikina zaharberritua izan da eta bertan luxuzko etxebizitzak ezarri dira. Kanpotar eta turista askok ere Bilboko Athletic Klubaren eraginez edo lehoi bat dela uste dutelarik, gainera eraikin honetatik hurbil eta Euskalduna zubiaz bestalde San Mames eta San Mames Barria estadioak egoteak uste horren hedapenean asko lagundu du. Honela bada eta ironikoki, tigre honek Athleticeko "lehoiaren gordelekua" zaintzen duela dirudi.

Bestalde, bilbotar askok eskultura honi *Lehoi emea* deitu ohi diote, halere Lucarinik eskulturari abere ar baten ezaugarriak ongi nabarmenduak landu zikion, baina ezaugarri horiek behealdeko kaletik oinezkoek ikus ez ditzaketenez, urteetan zehar eskulturaren sexuaren inguruko nahasmena egon da.

Batzuek dioetenez, tigrearen eskultura enpresaburuaren ezizenaren omenez burutu omen zen, beste batzuen arabera ordea, eskulturak fabrikak ekoizten zituen uhalek edozein ezbeharren aurrean erakusten zuten erresistentzia eta sendotasunaren ikur omen zen. Beste kondaira baten arabera, Azkarraga enpresaburuak Bilboko burgesiarekin liskarrak izan omen zituen, eta haiei iseka egin nahiez edo, eskultura hori eraikitea agindu omen zuen, honela bilbotar burges haiei tigrea gau eta egunez Indautxu auzora orroeka eta bere boterea erakutsiaz zegoela oroitaraziz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Tigrearen eraikinari buruzko dokumentala 
* Objetivo Euskadi: Tigrearen eraikinari buruzko erreportajea. ETB2 
* Euskadi Directo: Tigrearen eraikinari buruzko erreportajea. ETB2 
* Tigrearen eskulturari buruzko bideoa ikusgai
Saint-Germaingo Ituna

**Saint-Germaingo Ituna** 1919ko irailaren 10ean, Saint-Germain-en-Layeko gazteluan, Lehen Mundu Gerrako Aliatuek eta Austriak sinatu zuten hitzarmena da.

Itunak Habsburgotarren monarkiaren amaiera eta Austria-Hungariako Inperioaren zatikatzea ekarri zuen. Austriako Errepublika berrian (alemanieraz *Österreich* deitua) Alpeetako eta Danubio aldeko eskualde aleman-hiztun gehienak sartu ziren, baina ez Hego Tirol eta Sudeteak. Hungaria, Txekoslovakia (Bohemia, Moravia, Silesia eta Eslovakiarekin) eta Serbiar, Kroaziar eta Esloveniarren Erresumaren independentzia onartu zen. Italiak Hego Tirol, Trentino, Trieste, Istria eta Dalmaziako uharte batzuk eskuratu zituen, Poloniak Galitzia eta Errumaniak Bukovina. Karintiaren hegoaldeak eta Sopronek plebiszituz erabaki zuten beren kokapena: lehenbizikoa Austrian gelditu zen eta bigarrena Hungarian. Horrez gain, Austriari Alemaniarekin batzea debekatu zitzaion. Klausula militarrei dagokienez, Austria-Hungariako Inperioaren itsas armada desegitea eta Aliatuen artean banatzea xedatu zen eta Austriari, gehienez, 30.000 boluntarioko armada izatea baimendu zitzaion. Austriari kalte ordainak ezarri zitzaizkion, baina ez zituen inoiz ordaindu.

Xedapen batzuek, hala nola, aleman-hiztun asko Txekoslovakia eta Italian kokatu izanak eta Alemaniarekin bat egitea debekatzeak, Austriar agintarien protesta eragin zuten. Austriako Errepublika berria ekonomikoki eta militarki ahula zen eta Gerrarteko garaiko Europan ezegonkortasun iturri kronikoa izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Saint-Germaingo Ituna Puntubi.com
*  Itunaren testua Australian Treaty Series
*  Europe after World War I The map as history
1757 Porvoo

**1757 Porvoo** asteroide gerrikoan aurkitutako 1757. asteroidearen izena da. 1939ko martxoak 17an aurkitu zuen Yrjö Väisäläk Turkutik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1939 FC** zen. Bere izena Porvoo hiriagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Erailketa

[thumb|[Agamemnonen erailketa, Alfred Church idazlearen 1897. urteko *Stories from the Greek Tragedians* liburuko irudi bat.]]

**Erailketa** jakinaren gainean egindako legearen aurkako giza hilketa da. Nahimen horren ondorioz, ordenamendu juridiko gehienetan erailketa eta nahi gabeko giza hilketa bereizten dituzte; eta, askotan, bizitza osoko zigorra edo heriotza zigorra dakar erailketak.

Espainiako Erresumako Zigor Kodeko 139. artikuluan honela azaltzen da delitu hau:

Frantziako Errepublikako Zigor Kodeko 221-1 artikuluan, berriz, honela azaltzen da:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1759 Kienle

**1759 Kienle** asteroide gerrikoan aurkitutako 1759. asteroidearen izena da. 1942ko irailak 11n aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1942 RF** zen.

## Kanpo estekak
T.I.A.

**T.I.A.** (*Técnicos de Investigación Aeroterráquea*) Francisco Ibáñezek sortutako Mortadelo eta Filemon komiki saileko fikziozko erakunde bat da. Bere betebeharra hiritarrak zerbitzatu eta gaizkileengandik babestea da.

## Ibilbide editoriala 
Erakunde hori komiki sailean agertu zen lehen aldia 1969ko *El sulfato atómico* abenturan izan zen: haren lehen abentura luze hartan, Mortadelo eta Filemon jada agertzen ziren bere ezkutuko agente gisan. Hasieratik, denbora askoan mantendu ziren beste ezaugarri batzuk (ezkutuko sarrerak, egoera penagarrian zeuden eraikinak...) eta Vicente Superintendentea eta Bacterio profesorea bezalako pertsonaiak agertu ziren.

## Ezaugarriak 
CIA estatubatuar erakundearen parodia bat T.I.A. Konpentsazio gisan, gaizkile agentzia etsaiek A.B.U.E.L.A. (Agentes Bélicos Ultramarinos Especialistas en Líos Aberrantes) edo S.O.B.R.I.N.A (Sindicato Organizador Bollos Reivindicantes Inter Nacionales Atléticos) bezalako izenak dituzte.

T.I.A.-k ezkutuko sarrerak gutxien uste den tokietan ere baditu, trafiko seinale soil bat edo zirko baten iragarpen kartela kasu, baita Lurretik ikus daitekeen eguzkiaren zirkulua ere, baina soilik agenteek dakite nola sartu, gainontzeko pertsonendako tranpak direlarik. Kartelak oso erabiliak dira sarrera bezala.

Ez da ezagutzen erakundeko agente kopuru zehatza: agian 50 izan litezke. Horien artean gehien erabiltzen direnetako bat Bestiájez agentea da. Bi hoberenak Mortadelo eta Filemon Pi dira, euren misioetako asko sekulako desastrean amaitzen diren arren.

## Bibliografia 
* DE LA CRUZ PÉREZ, Francisco Javier. *Los cómics de Francisco Ibáñez*. Gaztela Mantxako Unibertsitateko edizioak, Cuenca, 2008. 
* FERNÁNDEZ SOTO, Miguel. *El mundo de Mortadelo y Filemón*. Medialive Content, 2008. 
* GUIRAL, Antoni. *El gran libro de Mortadelo y Filemón: 50 aniversario*. Ediciones B. 

## Kanpo estekak
1758 Naantali

**1758 Naantali** asteroide gerrikoan aurkitutako 1758. asteroidearen izena da. 1942ko otsailak 18an aurkitu zuen Liisi Otermak Turkutik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1942 DK** zen. Bere izena Naantali hiriagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
2005eko Andaluziako Itzulia

**2005eko Andaluziako Itzulia** txirrindularitza itzuli honen 51. edizioa izan zen. 2005eko otsailak 13 eta 17 artean ospatu zen, 5 etapatan banatutako 803,8 kilometroko ibilbidea eginez. Benalmádenan hasi eta Chiclana de la Fronteran amaitu zen.

105 txirrindularik parte hartu zuten 7 txirrindulariko 15 taldetan banatuta, proba 99k amaitu zutelarik.

Garailea izan zen Francisco Cabellok proba, batez beste, 39,101 kilometro orduko abiaduran bete zuen, sailkapen konbinatua eta andaluziarrik hoberenaren sailkapena ere irabaziz. Mendiko eta tarteko helmugen sailkapenak Juanma Garaterentzat izan zen, erregulartasunarena Serge Baguetentzat, eta taldekakoa Discovery Channelentzat.

## Etapak 
## Sailkapen nagusia 
|}

## Kanpo estekak
2000ko Espainiako Itzulia

**2000ko Espainiako Itzulia** Itzuli Handi honen 55. edizioa izan zen. 2000ko abuztuak 26 eta irailak 17 artean ospatu zen, sarrerako bat eta 20 etapatan banatutako 2904 kilometroko ibilbidea eginez.

Aurreko edizioko garailea izan zen Jan Ullrich zen edizio hau irabazteko faboritoetako bat. Beste faborito batzuk Alex Zülle, Pável Tonkov eta Abraham Olano ziren. Espainiarren artean, Fernando Escartín, Ángel Casero eta Roberto Heras ziren faboritoetako batzuk.

1996 eta 1997ko edizioen garailea izan zen Alex Zülle jarri zen sarrerako etaparen amaieran, eta lehen mendiak igaro ziren 5. etaparen amaieran bere hurbileneko arerioei minutu bat baino gehiago ateratzen zien.

Alabaina, Olanok lidertza kendu zion 9. etaparen ondoren, erlojupeko bat, non anoetarrak ahuldade zantzuak erakusten ari zen suitzarrari bi minutu baino gehiago atera zizkion, hurrengo mendiko etapetan minutu asko galtzea eragin zizkiotenak.

11. etapan, Andorran amaitu zena, Ángel Casero jarri zen lider, faboritoen artean hautaketa berri bat egin zen etapa bat.

13. etapan, Jan Ullrichek lasterketa utzi zuen sailkapenean 4. zihoanean. Ez zuen etapa hasi.

Roberto Herasek Ángel Caserori lidertza kendu zion Covadongako aintziretan amaitu zen etapan, edizio honetako etapa erabakigarria 16.a izan zen arren, Anglirun amaitu zena, non Gilberto Simonik irabazi zuen. Alabaina, onura gehien jaso zuena Roberto Heras izan zen, bere arerio guztiekiko abantaila handia lortu baitzuen sailkapen nagusian, bigarren sailkatua hiru minutu baino gehiagora utziz. Jada lasterketako garaile birtuala, Herasek, oraindik azkenaurreko etapa irabaziko zuen.

Azken etapako erlojupekoa gora-behera, non bejartarrak nahiko denbora galdu zuen, Herasen lidertza ez zen sekula arriskuan egon. Ángel Casero izan zen bigarren eta Pável Tonkov hirugarren.

## Etapak 
## Sailkapenak 
### Sailkapen orokorra 
### Puntukako sailkapena 
### Mendiko sailkapena 
### Taldekako sailkapena 
|}

## Talde eta txirrindulari partehartzaileak 
## Soinu banda 
Edizio honetarako TVEk OBK taldearen *El cielo no entiende* aukeratu zuen soinu banda bezala.

## Maskotak 
T.I.A.ko Mortadelo eta Filemon izan ziren edizio honetako maskotak.

## Kanpo estekak
1760 Sandra

**1760 Sandra** asteroide gerrikoan aurkitutako 1760. asteroidearen izena da. 1950eko irailak 10ean aurkitu zuen Ernest Leonard Johnsonek Johannesburgotik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1950 GB** zen.

## Kanpo estekak
Chronicle (filma)

***Chronicle*** (euskaraz *Kronika*) 2012an Josh Trank estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako zientzia-fikziozko filma bat da. Bertan Dane DeHaan, Michael B. Jordan, Michael Kelly eta Alex Russell aktoreek antzeztu zuten.

Filma honek superheroien alderdi iluna aztertzen du.

## Sinopsia 
Ameriketako Estatu Batuko Seattle hiriko institutu bateko hiru ikaslek, Andrew (Dane DeHaan), bere lehengusua den Matt (Alex Russell) eta haien laguna den Steve (Michael B. Jordan), basoko krater bat topatu eta bertan substantzia misteriotsu bat aurkituko dute, ondorioz berehala botere bereziak bereganatuko dituztelarik: telekinesia eta hegan egiteko boterea. Haietako batek kamera batez haien botere berriekin zer egin eta nola jokatzen duten grabatuko du. Hasiera batean euren ahalmenak hobetu asmo elkarlanean arituko dira, halere haietako batek bere ahalmen berriei etekina atera nahirik muturreraino joaten denean gauzak okertzen hasiko dira, hainbat pertsonen bizia arriskuan ipiniko duelarik. Honek hiru gazteak elkarren aurka jarriko ditu.

## Kanpo estekak 
* *Chronicle* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Chronicle* filmaren iragarkia ikusgai
Pardon

[thumb|250px|eskuinera|[Tréguier udalerriko Saint Yvesen pardon ospakizuna 2005ean.]]

**Pardon** delakoa (euskaraz "Barkazioa") Bretainiako usadiozko fede erakustaldiak edo erromesaldiak bat dira. Hauen jatorria VII. mendeko fraideen ebanjeliazioak omen dira. Bretainiako kulturan oso errotua dagoen ohitura da. Maiz Irlanda edo New York hirian San Patrizio Egunean ospatu ohi diren kale martxekin parekatzen da.

Pardon bat penitentzia ospakizun bat da. Pardon hauek tokian-tokiko parrokia, eliza edo kaperaren santu zaindariaren egunean ospatu ohi da, ospakizun hauetan partu ezkero induljentzia ziurtatua dagoelarik. Gaur egun pardon horiek Bretainiako mendebaldean ospatu ohi dira, hots, Bretainia Beherean, bretainiera mintzatzen den eremuan. Guingamp hiritik ekialdera, ezohikoak dira.

## Iruditegia 

Irudi:Eugène Boudin Le Pardon à Sainte-Anne-la-Palud (vers 1858).jpg|Sainte-Anne-la-Palud udalerriko pardon ospakizuna 1958an (Eugène Boudin).
Irudi:Charles cottet plougastel.jpg|Plougastel udalerriko emakumeak Sainte-Anne-La-Paludeko pardon ospakizunean, 1903.
Irudi:Jules Breton - Procesión del Perdón en Bretaña, 1869.jpg|Pardon ospakizuna 1869an.
Irudi:Dagnan Bouveret Bretonnes au Pardon.jpg|Bretoiak pardon ospakizunean, 1887an.

## Kanpo estekak
Vilcún (Txile)

**Vilcún** Txileko hegoaldeko komuna eta hiri bat da. Araucanía eskualdeko Cautín probintzian kokatuta dago. 2002ko erroldan, 22.491 biztanle zituen.

[thumb||200px|ezkerrera|**Vilcún** komuna [Araucanía eskualdea|Araucanía eskualdean.]]

## Toponimia 
Vilcún hitzak Mapudungunez *sugandila* esan nahi du.

## Kanpo estekak 
*  Vilcúneko udalaren webgunea.
2002ko Italiako Giroa

**2002ko Italiako Giroa** Itzuli Handi honen 85. edizioa izan zen. 2002ko maiatzak 11 eta ekainak 2 artean ospatu zen, sarrerako bat eta 20 etapatan banatutako 3357,7 kilometroko ibilbidea eginez. Groningenen hasi eta Milanen amaitu zen.

198 txirrindularik parte hartu zuten 9 txirrindulariko 22 taldetan banatuta, garailea Paolo Savoldelli izan zelarik, proba, batez beste, 37,567 kilometro orduko abiaduran bete zuena.

## Parte-hartzaileak
## Etapak 
## Sailkapenak 
### Sailkapen orokorra - Maglia arrosa 
### Puntukako sailkapena - Maglia ciclaminoa 
### Mendiko sailkapena - Maglia berdea 
### Taldekako sailkapena 
## Kanpo estekak
Toltén

**Toltén** Txileko hegoaldeko komuna bat da. Araucanía eskualdeko Cautín probintzian dago. 2002ko erroldan, 11.216 biztanle zituen. Komunako hiriburua Nueva Toltén da.

[thumb||200px|ezkerrera|**Toltén** komuna [Araucanía eskualdea|Araucanía eskualdean.]]

## Kanpo estekak
Naantali

**Naantali** (Nådendal suedieraz) Jatorrizko Finlandia eskualdean dagoen finlandiar hiri bat da. 18.881 biztanle ditu eta 688,01 kilometro karratuko hedadura.

Naantali, bertan, Luonnonmaa uhartean, Finlandiako presidentearen udako egoitza, Kultaranta izenekoa egoteagatik da ezguna, "urrezko hondartza esan nahi duena, baita Tove Janssonek sortutako Mumin xarmangarriei buruzko Mundo Mumim parke tematikoa ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Naantali hiria (*webgune* ofiziala)
* Mundo Mumin
Nomenklatura (sobietar elitea)

**Nomenklatura** (Errusiera: номенклату́ра) Sobietar Batasunean eta Ekialdeko Blokeko beste herrialde batzuetan, gizarteko aktibitate guztietako, eta tokian tokiko Alderdi Komunistaren oniritziarekin, lanpostu garrantzitsuak izaten zituzten pertsonak ziren: gobernuan, lantegietan, nekazaritzan, hezkuntzan , eta abar...
Ia guztiak, alderdi komunistako kideak ziren. Sobiertar erregimenaren aurkakoak ziren idazle batzuek, Milovan Đilas esate baterako, era kritiko batean gizarte klase berri bat bezala definitzen zuten. Troskismo ortodoxoak, klase erabili beharrean, kasta hitza erabili ohi du; Sobietar Batasunean langile endekatuen estatu bat ikusten zutelako, eta ez klase berrien gizarte bat. Troskiren teorien geroko garapen batzuetan, batez ere Tony Cliffen estatuaren kapitalismoari buruzko teorietan, nomenklatura, klase berri bat bezala hartzen da.

## Etimologia 
Errusierazko hitza Latinezko nomenclatura (izen zerrenda bat) hitzatik dator.

Michael Voslenski Sobietar disidenteak zabaldu zuen hitza, 1970ean, "Nomenklatura: Sobietar buruzagien klasea" (Errusiera: Номенклатура. Господствующий класс Советского Союза) liburua idatzi zuenean.

## Kanpo estekak
Nomenklatura

**Nomenklatura** hitzak hainbat adiera ditu:
* Nomenklatura kimikoa.
* Nomenklatura binomiala, biologian.
* Nomenklatura konbinatua (NK), Europar Batasuneko aduanen nomenklatura.
* Nomenklatura, alderdi komunistetako elitea, Europako Ekialdeko herrialdeak gobernatzen zituena.
* Nomenklatura (hizkuntzalaritza).
Madurodam

eskuinera|250px|thumb|Madurodamerako sarrera.
**Madurodam** ( ahoskatua) Herbehereetako gobernuaren egoitza den Hagako Scheveningen auzoan dagoen miniaturazko parke bat da. 1:25 eskalan eginiko herbeheretar herri baten eredua da, herrialdean zehar dauden zenbait herbeheretar eraikin eta monumentuz osatua. Erakargarritasun turistiko garrantzitsu hau 1952an eraiki zen, eta ordutik 10 milioi pertsonak bisitatu dute. Miniaturazko parkea George Maduroren omenez izendatu zen, herbeheretar erresistentziaren kide bezala nazien okupazio indarren aurka borrokatu zen eta 1945ean Dachaugo kontzentrazio-esparruan hil zen Curaçaotar zuzenbide ikasle bat.

1952ko uztailaren 2an garai hartan nerabea zen Beatriz printzesa Madurodamgo alkate izendatua izan zen, honen ondoren, bere herritik ibilaldi bat egin zuelarik. Beatriz Herbehereetako erregina bihurtu zenean, Madurodamgo alkate funtzioari uko egin zion. Gaur egun, Madurodamgo alkatea eskualdeko eskoletako 25 ikaslek osatutako udal gazteri kontseilu batek aukeratzen du.

Atrakzio hau izan zen Storybook Land eta munduko miniaturazko parkerik handiena den Catalunya en Miniatura eraikitzeko inspirazio iturri izan zen.

## Kanpo estekak 
* Madurodamen webgune ofiziala
Sobietar disidente

**Sobietar disidentea**, bere gobernuaren politika edo ekimenekin ados ez zegoen eta modu aktibo batean ekimen horren aurka akzio bortiz edo baketsu batzuekin kexatzen zen Sobietar Batasuneko herritarra zen. Kexa horiek zirela eta, KGBk edo gobernuko beste agentzia batzuek sobietar disidenteei, jazarpenak, presoaldiak, edo heriotza zigorrak ezarri zizkieten.

1970ko hamarkadatik, mendebaldeko propagandan erabili zuten hitza, eta gero, sobietar hedabideetan, izeka egiteko. Sobietar Batasuneko gizarte eskubideen defendatzaileek hitza eurenganatu zuten.

Urriko Iraultzatik sobietar politiken aurkako disidenteak eta horien kontrako jazarpenak baziren ere; hitza, Josef Stalinen ondorengo garaietako disidenteekin baino ez da erabiltzen.

## Ikus, gehiago 
* Aleksandr Solzhenitsin
* Andrei Sakharov
* Gulag
* Samizdat
* Jelena Bonner
* 101 kilometroa

## Kanpo estekak
Mandaloriar Gerrak

**Mandaloriar Gerrak** Obsidianeko Star Wars: Antzinako Errepublikako Zaldunak joko sailean eta Knights of the Old Republicen Dark Horse Comicsen kontatzen diren Star Warsen unibertsoko gatazka batzuk dira.

Mandaloriar Gerrak mandaloriar gurutzatu berriek hogei bat urtez Antzinako Errepublikarenak ez ziren munduei eginiko eraso batzuekin hasi ziren.

Mandaloriarrek, Mandalore berri batek lideratuak, Mandalore Azkena, Errepublikako kanpoaldeko planetak inguratzen zituzten posizioak eurenganatu zituzten, antzina Sith Inperioa izan zenaren zati handi bat domeinatuz.

## Lehen urtea 
3963 urte YGA (Yavingo guduaren aurretik) hasi ziren Mandaloriar Gerrak mandaloriarrek basatiki hiru planeta sistema konkistatu zituztenean. Sistemetako bat Onderon planetak eta honen ilargia zen Dxunek osatzen zutena zen, non mandaloriarrek azken gerra galdu zuten, bertan erbesteratuak geratuz. Mandaloriarrek Dxun ezarri zuten base nagusi bezala. Mandaloriarrek modu indiskriminatuan eraso zituzten munduak, une horretatik aurrera, benetako sarraskiak antolatuz eta ahal zuten guztia suntsituz, errepublikar soldadu asko, kikilduak, zibilen etxeetan ezkutatzen ziren bitartean. Hau Iridoniaren eta errepublikaren zati ziren gainontzeko iridoniar munduen inbasioan ikus daiteke.

Senatu Galaktikoak, azkenean, partehartzea erabaki zuen, eta Jedi Kontseiluari laguntzen joateko esan zion, baina hauek oraindik Sith Gerretako zauriak sendatzen ari zirela erantzun zuten. Baina benetan, kontseiluko kideren batzuk, Vandar Tokare horien artean, parte hartzen bazuten kalte handiagoa eragingo zutela eta benetako mehatxua oraindik iristeke zegoela iragarri zuten. Jediek ez zekiten, baina mandaloriarrak existitzen ziren azken Sithek borrokatzera bultzatuak izan ziren, hildako Exar Kun Lord Ilunaren ikasle zirenak, hauen gorputzetan Exar Kunek Sithen Urrezko Aroko duela milaka urteko Sith maisuen ezagutza eta izpirituak sartea lortu zuelarik.

## Kanpo estekak
Vandar Tokare

**Vandar Tokare** *Star Wars*en fikziozko unibertso hedatuko pertsonaia bat da.

Jedi maisu liderra Dantooine planetako Jedi Kontseiluan, Antzinako Errepublikako Zaldunen jokoan ikus daitekeena, Yoda maisuaren espezie zahar bereko estralurtar bat da, 900 urte bizi izan zena.

Uste denez, maisu honek Dodonna amiralari lagundu zion Sithen eta errepublikaren arteko guduan izarretako errementaldegia suntsitzen, Darth Revanek Mandaloriar Gerren amaieran aurkitu zuena, Revan eta Malak izeneko beste jedi bat indarraren Alde Ilunean erori zirenean. Darth Nihilusek hil zuen Katarrgo konklabean.

## Kanpo-estekak
2001eko Espainiako Itzulia

**2001eko Espainiako Itzulia** Itzuli Handi hone 56. edizioa izan zen. 2001eko irailak 8 eta 30 artean ospatu zen Salamanca eta Madril artean, 21 etapatan banatutako 2986 kilometroko ibilbidea eginez. Garailea izan zen Ángel Caserok proba, batez beste, 42,164 kilometro orduko abiaduran bete zuen.

Esan bezala, Ángel Casero izan zen edizio honetako garailea Óscar Sevillari azken erlojupekoan lidertza kendu ondoren. Edizio honetan hiru etapa irabazi zituen José María Jiménezentzat izan ziren puntukako eta mendiko sailkapena, César García Calvorentzat tarteko helmugena eta Banestorentzat taldekakoa.

Irailak 12an minutu bateko isilunea egin zuen 11-Sko atentatuen ondorioz. Etapa hau Juan Miguel Mercadok irabazi zuen, bigarren geratu zen Levi Leipheimerri eskaini ziona.

## Taldeak 
## Etapak 
## Azken sailkapenak
### Sailkapen orokorra 
### Puntukako sailkapena 
### Mendiko sailkapena 
### Taldekako sailkapena 
|}

## Soinu banda 
TVEk, edizio honetarako soinu banda bezala Pastora Solerren Corazón congelado abestia aukeratu zuen.

## Kanpo estekak
1982ko Munduko Eskrima Txapelketa

**1982ko Munduko Eskrima Txapelketa** Munduko Eskrima Txapelketaren 46. edizioa izan zen. 1982ko uztailak 15 eta 24 artean ospatu zen Erroman Nazioarteko Eskrima Federakuntzak eta Italiako Eskrima Federakuntzak antolatuta.

## Emaitzak 
### Gizonezkoak 
**Banakako floretea**
# Alexandr Romankov 
# Mauro Numa 
# Frederico Cervi 

**Taldekako floretea**
# 
# 
# 

**Banakako ezpata**
# Jenő Papp 
# Philippe Riboud 
# Ernő Kolczonay 

**Taldekako ezpata**
# 
# 
# 

**Banakako sablea**
# Viktor Krovopuskov 
# Andrei Alzhan 
# Imre Gedövari 

**Taldekako sablea**
# 
# 
# 

### Emakumezkoak 
**Banakako floretea**
# Nailiya Giliasova 
# Dorina Vaccaroni 
# Mandy Niklaus 

**Taldekako floretea**
# 
# 
# 

## Kanpo estekak
1762 Russell

**1762 Russell** asteroide gerrikoan aurkitutako 1762. asteroidearen izena da. 1953ko urriak 8an aurkitu zuen Indiana Asteroide Programak Goethe Link Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1953 TZ** zen. Bere izena Henry Norris Russellgatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Nazionalkatolizismo

**Nazionalkatolizismoa** espainiar nazionalismoaren ideologia erreakzionario bat da, frankismoaren dotrina ofizialaren atal funtsezkoenetakoa bihurtu zena. Haren arabera, katolizismoa da espainiar nazioaren eta identitatearen elementu nagusia eta historikoa, *Errekonkistaren* ideian sustrai sakonekoa. Alde horretatik, nabarmendu egiten ditu elementu gerlariak, eta baztertu egiten ditu elementu laikoak, gizon-emakume bikote ezkonduaren ereduaz kanpoko familia eta, bereziki, Espainiako herri gutxituetako mugimendu nazionalistak, nagusiki Katalunia eta Euskal Herrikoak.

Francoren garaian, katolizismoa ezarri zen espainiar estatuaren erlijio ofizial gisa, eta bizitza politiko-sozialaren alderdi guztiak kontrolatu zituen, espainiar nazionalismo nabarmen batez osaturik. Horren eragina nabarmena izan zen hezkuntzan, esaterako, erlijio katolikoa funtsezko irakasgaia bilakatu baitzen, eta hedabideetan, non zentsurak moral katoliko ofizialaren aurkako edukiak ezabatu zituen. Nazionalkatolizismoaren aztarna gisa, egun, Espainiako estatuak, akonfesionala izan arren, hitzarmen bereziak ditu Vatikanoarekin (Konkordatua), eta Espainiako Elizak abantaila batzuk ditu, beste fede batzuek ez dituztenak.

Espainiako sinbolo eta balio tradizionalak nabarmentzen ditu, horien erakusgarri nagusitzat Gaztelaren inguruan Erdi Aroan eratutako gizarte eta balio sistema hartuz. Berez, historiari begira, Gaztela eta haren kultura gerlaria eta autoritarismoa hartzen ditu erreferentzia nagusi. Nagusiki Gaztelaren sinboloetatik edan arren, bere egiten ditu, batzuetan, beste lurraldeetako tokiko hainbat elementu instituzional eta tradizional. Horren erakusgarri argiena XX. mendeko tradizionalismoaren zati handi bat dugu, adibidez, Nafarroan; Nafarroan, hain zuzen, UPN alderdia jotzen da ideologia honen iraupenaren erakusgarri.

## Ikus, gainera 
* Elizak egindako herri ondarearen matrikulazioa (Espainia)

## Kanpo estekak 
* "Faxismoaren eta frankismoaren arteko harremana", Jon Kortazar, Kondaira (UEU)
Bero-dilatazio

**Bero-dilatazio** edo **dilatazio termikoa** beroaren eraginez gorputzaren bolumena handitzea da. Substantzia gehienen bolumena handitu egiten da, hau da, substantziak dilatatu egiten dira, tenperatura handitzen zaienean. Eta alderantziz, uzkurtu egiten dira hoztean, txikitu egiten zaie bolumena.

Likidoetan eta, batez ere, gasetan, dilatazioa oso gertaera nabarmena izaten da, baina kontu izan gauza bera gertatzen zaiela solidoei ere, nahiz eta guk ez diogun horri hain erraz antzematen. Solidoen dilatazioagatik, hain zuzen, zabalkuntza-junturak (dilatazio-junturak) izaten dituzte etxeek, errepideek eta zubiek, eguraldi beroa denean ez pitzatzeko.

Dilatazioaren aplikazio praktikoenetako bat termometroa da.

Normalean, materia, berotzen denean, dilatatu egiten da. Bada, hala ere, kasu berezi bat: urarena. Ura, hoztuz gero, izoztu egiten da, eta egoera-aldaketa horretan ura solido bihurtzean sortzen den jelak bolumen handiagoa du hasierako urak baino. hori dela eta, ez da komeni hotz handiko gauetan iturriak erabat ixtea, ur-zirrikitu bat uztea komeni izaten da, jelaren presioaren eraginez hodiak leher ez daitezen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2006ko Andaluziako Itzulia

**2006ko Andaluziako Itzulia** (ofizialki ***Vuelta a Andalucía "Ruta Ciclista del Sol"***) txirrindularitza itzuli honen 52. edizioa izan zen. 2006ko otsailak 12 eta 16 artean ospatu zen, 5 etapatan banatutako 827,4 kilometroko ibilbidea eginez. Antequeran hasi eta Sevillan amaitu zen.

Garailea izan zen Carlos García Quesadak proba, batez beste, 40,686 kilometro orduko abiaduran bete zuen. Bere anaia Adolfo García Quesadarentzat izan zen mendiko sailkapena, Pedro Luis Marichalarrentzat tarteko helmugena, Alessandro Petacchirentzat erregulartasuna eta konbinatua eta Unibet.comentzat taldekakoa.

## Etapak 
## Sailkapen nagusia 
|}

## Kanpo estekak
Settimana Coppi e Bartali

**Settimana Coppi e Bartali** (ofizialki ***Settimana Internazionale di Coppi e Bartali***) Italiako etapakako txirrindularitza lasterketa bat da.

1984tik ospatzen da, hasieran **Settimana Ciclistica Internazionale** (1984-1997) eta ondoren **Memorial Cecchi Gori** (1999-2000) izenarekin. Ohi martxoko azken astean ospatu da, eta 2000tik bost egun irauten du. Gainera, 2002an sektore bikoitz bat ezarri zen 1 b etapan taldekako erlojupeko bat jarriz. 2005ean UCI Zirkuitu Kontinentalak sortu zirenetik UCI Europe Tourraren zati da, 2.1 mailan.

Gruppo Sportivo Emiliak antolatzen du.

## Palmaresa 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Kultigeno

**Kultigenoa** (latinetik: *cultus*, «landua»; eta *gen*, «mota») gizakiak nahita bestelakotu edo hautatu duen landarea da, hautespen artifizialeko prozesu baten emaitza, alegia. Antropogenikoak («gizakiak ekoitziak») diren landare horiek, gehienetan, barazkigintzarako, nekazaritzarako edo basogintzarako erabilitako merkataritza aplikazioak dituzten landareak dira. Kultigenoak definitzeko, nola sortu diren begiratzen da, eta ez non ekoitzi diren; beraz, definizio hau betetzen duten landareak kultigenoak izaten jarraituko dute, nahiz lur basatietan berez naturalizatu, nahiz lur basatietan nahita landatu, nahiz soroetan hazi.

## Ikus, gainera 
* Etxekotze
* Nomenklatura binomial
* Hautespen artifizial

## Bibliografia 
* Spencer, R.D. eta Cross, R.G. 2007. The International Code of Botanical Nomenclature (ICBN), The International Code of Nomenclature for Cultivated Plants (ICNCP), eta kultigenoa. *Taxon* 56(3):938-940
* Spencer, R, Cross, R & Lumley, P. 2007. (3. edizioa) *Plant names: a guide to botanical nomenclature.* CSIRO Publishing, Collingwood, Australia. (Baita CABI International Wallingford, UK.) Erreferentzia honen glosarioan aurkitzen den kultigenoaren definizioak ez du orain edo noizbait basa baldintzetan hazten diren landareak bezalako aukeratutako landareak barneratzen.  (pbk.).

## Kanpo estekak 
* http://128.240.24.212/cgi-bin/omd?query=cultigen Kultigenoaren definizio bat organismo eta beste landare batuk barneratzen dituena.
* https://web.archive.org/web/20210426195640/http://www.actahort.org/books/799/799_23.htm Kultigenoaren terminoaren propozizioa "V International Symposium on the Taxonomy of Cultivated Plants 2008"an
* https://web.archive.org/web/20070116021210/http://www.ishs.org/icra/index.htm International Society for Horticultural Science (*Botanical Code*, *Cultivated Plant Code* eta *International Cultivar Registration Authorities* web orrietarako estekak barneratzen ditu).
José Luis Arrese

**José Luis Arrese Magra** (Bilbo, 1905eko apirilaren 14a – Corella, 1986ko apirilaren 6a) bizkaitar arkitekto eta politikaria, Falange Españolaren kide eta nazionalkatolizismoaren ideologo nagusienetariko bat izan zena. 1956an frankismoaren iraunkortasun instituzionala bultzatzeko legeak proposatu zituen baina ezin izan zituen aurrera atera.

Málagako probintziako Gobernadore Zibila (1939); Mugimenduaren Ministro Idazkari Nagusia (1941-1945) eta (1956-1957) eta Etxebizitza Ministroa (1957-1960) izan zen.

Arkitekturan doktoretza lortu ondoren, politikan sartu eta *Federación Española de Trabajadores* eta *Federación Patronal Católica* sortu zituen. Falange Españolaren sorreran ere parte hartu zuen, María Teresa Sáenz de Heredia bere emaztea José Antonio Primo de Riveraren lehengusiña zelako.

Espainiako Gerra Zibila piztu zutenean Madrilen zegoen eta Norvegiako enbaxadan lortu zuen babesa.

## Lanak 
### Saiakera politikoak 
* *La revolución social del nacionalsindicalismo* (1935)
* *Manuales del Pensamiento Falangista* (1942)
* *Escritos y Discursos* (1943)
* *Participación del pueblo en las tareas del Estado* (1944)
* *La revolución económica como principio y base de la Revolución Social* (1945)
* *El Estado totalitario en el pensamiento de José Antonio* (1945)
* *El Movimiento Nacional como sistema político* (1945)
* *Nuevos escritos y discursos* (1945)
* *Misión de la Falange* (1945)
* *Capitalismo, comunismo, cristianismo* (1947)
* *Hacia una meta institucional* (1957)
* *Una etapa constituyente* (1982)
* *Política de Vivienda* (1959 eta 1961),
* *Treinta años de política* (1966)
* *Una etapa constituyente* (1982)

### Literatura 
* *Poesías* (1930)
* *Esa estrella que brilla solitaria* (1948)

### Saiakera artistikoak 
* *Málaga desde el punto vista urbanístico* (1941)
* *Historia de una casa* (1947)
* *Arte religioso de un pueblo de España* (1963)
* *La Arquitectura del Hogar y la ordenación urbana,como reflejo de la vida familiar y social de cada época* (1967)
* *Arqueología* (1978)
* *El Arte, la Fundación y la Medalla de Honor * (1980)
* *Catálogo general de Arte Sacro en el Museo de la Encarnación* (1983)

### Saiakera historikoak 
* *Los vascos en Lanzarote* (1927)
* *El Músico Blas de Laserna* (1952)
* *El conde Rotrou El Grande* (1964)
* *Diccionario biográfico de corellanos ilustres* (1969)

## Erreferentziak
2003ko Italiako Giroa

**2003ko Italiako Giroa** Itzuli Handi honen 86. edizioa izan zen. 2003ko maiatzak 10 eta ekainak 1 artean ospatu zen, 21 etapatan banatutako 3472 kilometroko ibilbidea eginez. Itzulia Leccen hasi eta Milanen amaitu zen.

171 txirrindularik parte hartu zuten 9 txirrindulariko 19 taldetan banatuta, garailea Gilberto Simoni izan zelarik, proba, batez beste, 38,78 kilometro orduko abiaduran betez.

## Etapak 
## Sailkapenak 
### Sailkapen nagusia - Maglia arrosa 
### Puntukako sailkapena - Maglia ciclaminoa 
### Mendiko sailkapena - Maglia berdea 
### Taldekako sailkapena 
### Intergiroaren sailkapena - Maglia urdina 
## Kanpo estekak
12 Stones

**12 Stones** (euskaraz *Hamabi Harri*) Ameriketako Estatu Batuko post-grunge musika talde kristaua da. 2000. urtean Louisiana estatuko Mandeville udalerrian sortu zen.

## Taldekideak 
### Taldekide nagusiak 
* Paul McCoy – ahotsa (2000–gaur egun arte)
* Eric Weaver – gitarra, bigarren ahotsak (2000–gaur egun arte)

### Gainontzeko taldekideak 
* Justin Rimer – gitarra erritmikoa (2007–2012)
* Brad Reynolds - baxua (2011–2012)
* Mike McManus – bateria, perkusioa, bigarren ahotsak (2010–2011)
* Aaron Gainer - bateria, perkusioa, bigarren ahotsak (2000–2010)
* Kevin Dorr – bass guitar (2000–2004, 2009–2011)
* Greg Trammel - gitarra erritmikoa (2004-2007)
* Stephen Poff - gitarra (2000)
* Pat Quave - bateria (2000)
* Larry Sharp - gitarra nagusia eta gitarra erritmikoa (2000)

## Diskografia 
* *12 Stones* (2002)
* ''Potter's Field* (2004)
* *Anthem for the Underdog* (2007)
* *Beneath The Scars'' (2012)

## Kanpo estekak 
* 12 Stones musika taldearen webgunea
Crash (12 Stones)

**Crash** (euskaraz *Talka*) 12 Stones estatubatuar post-grunge musika taldearen abesti bat da. 2002an izen bereko 12 Stones* diskoaren barnean kaleratu zuten.

## Kanpo estekak 
* *Crash'' abestiaren bideoklipa ikusgai eta entzungai
Lexikoi (argipena)

**Lexikoi** hitzak adiera zenbait ditu:

* **lexikoi** edo lexikoa, hizkuntza bateko hitzen multzoa, batzuetan arlo jakin batean erabili edo testu batean azaltzen diren hitzetara mugatua;
** **lexikoi mentala** edo berbategia, pertsona, talde edo komunitate batek ezagutu eta erabili ohi dituen hitzen multzoa;
* metonimiaz, **lexikoi** edo hiztegia, hizkuntza bateko hitzak, horien definizioak, itzulpenak eta bestelako informazioa ematen duen iturria.

## Kanpo estekak
Vitacura

**Vitacura** Txileko erdialdeko komuna eta hiri bat da. Santiagoko metropolitar eskualdeko Santiago probintzian kokatuta dago. 2002ko erroldan, 81.499 biztanle zituen.

[thumb||200px|ezkerrera|**Vitacura** komuna [Santiagoko metropolitar eskualdean.]]

## Toponimia 
Vitacura hitzak Mapudungunez *harri handia* esan nahi du.

## Kanpo estekak 
*  Vitacurako udalaren webgunea.
2002ko Espainiako Itzulia

**2002ko Espainiako Itzulia** Itzuli Handi honen 57. edizioa izan zen. 2002ko irailak 7 eta 29 artean ospatu zen Valentzia eta Madril artean, 21 etapatan banatutako 3134 kilometroko ibilbidea eginez.

Valentziako irteeran, edizio honetako garaipenerako faboritoen artean aurreko urteko garailea izan zen Ángel Casero, Santos González, Francesco Casagrande, Iban Mayo, Roberto Heras, Óscar Sevilla eta Joseba Beloki zeuden.

5. eta 6. etapak izan ziren mendate tontorrean amaitu ziren lehenak. Lehen mendate hauek igaro ondoren, Óscar Sevilla zen liderra, gertu Alexander Vinokurov eta Roberto Heras zituelarik.

Banakako lehen erlojupekoan, Kordoban jokatu zena, Aitor Gonzálezek efektu kolpe bat eman zuen, eta, etapa garaipena lortuz, bigarren jarri zen sailkapen nagusian, liderra zen Óscar Sevillagandik segundo bakar batera. Heras izan zen kaltetuenetako bat, etapa amaitzean liderragandik minutu eta erdi baino gehiagora geratuz.

Bejartarrak galdutako denbora 15. etapan berreskuratuko zuen, Anglirun amaitu zena. Herasek bakarrean distiratu zuen etapa irabaziz eta lider jarriz. 18. etapan, La Covatilla Eski Estazioan, bere jaioterritik gertu, Herasek apur bat gehiago handitu zuen bere hurbileneko arerioekiko abantaila.

Alabaina, diferentziak ez ziren azken etaparako nahikoa izango, Madrilen jokatu zen 41 kilometroko erlojupeko bat, non Aitor Gonzálezek Itzulia ostu zion Roberto Herasi, bejartarra azkenean bigarren geratuz. Joseba Beloki izan zen hirugarren.

## Taldeak 
| valign="top" width="50%" |

|}

## Etapak 
## Azken sailkapenak
### Sailkapen orokorra 
### Puntukako sailkapena 
### Mendiko sailkapena 
### Taldekako sailkapena 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1761 Edmondson

**1761 Edmondson** asteroide gerrikoan aurkitutako 1761. asteroidearen izena da. 1952ko martxoak 30ean aurkitu zuen Indiana Asteroide Programak Goethe Link Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1952 FN** zen. Bere izena Programaren sortzailea izan zen Frank K. Edmondsongatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1766 Slipher

**1766 Slipher** asteroide gerrikoan aurkitutako 1766. asteroidearen izena da. 1962ko irailak 7an aurkitu zuen Indiana Asteroide Programak Goethe Link Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1962 RF** zen. Bere izena Vesto Melvin Sliphergatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1768 Appenzella

**1768 Appenzella** asteroide gerrikoan aurkitutako 1768. asteroidearen izena da. 1965eko irailak 23an aurkitu zuen Paul Wildek Zimmerwaldetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1965 SA** zen. Bere izena Appenzell eskualde historikoagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Paul Wild (suitzar astronomoa)

**Paul Wild** (Wädenswil, Zürich kantonamendua, Suitza, 1925eko urriaren 5a - Berna, Suitza, 2014ko uztailaren 2a) suitzar astronomo bat izan zen.

Fritz Zwicky suitzar astronomoaren laguntzailea izan zen 1951 eta 1955 artean Mount Wilson Behatoki Astronomikoan. 1980 eta 1991 artean Bernako Unibertsitateko Astronomia Institutuko irakasle eta zuzendari izan zen, non irakasle emerito bezala ari den. Fritz Zwicky Fundazioaren presidentea ere izan zen 2005 arte.

Berna-Zimmerwaldeko Behatoki Astronomikoan lan egin zuen, nondik 94 asteroide eta 7 kometa aurkitu zituen, horien artean 81P/Wild aldikako kometa 1978an, Wild 2 ere deitzen dena, NASAren Stardust espazio zundak 2004an bisitatu zuena.

1941 Wild asteroidea bere omenez izendatua da.

## Aurkitutako asteroideak 
## Aurkitutako aldikako kometak 
* 63P/Wild
* 81P/Wild
* 86P/Wild
* 116P/Wild

## Supernobak 
Lehena SN 1954A izan zen, eta azkena SN 1994M.
Berna-Zimmerwaldeko Behatoki Astronomikoa

**Berna-Zimmerwaldeko Behatoki Astronomikoa** (jatorrian **Observatorium Zimmerwald**) Bernako Unibertsitateko Astronomia Institutuak (*Astronomisches Institut der Univeristät Bern*) erabiltzen duen behatoki astronomiko bat da. 1956an eraikia, Suitzako hiriburua den Bernatik 10 kilometro inguru hegoaldera dago, Zimmerwald hiritik gertu.

ZIMLAT izeneko metro beteko irekidura duen teleskopioa 1997an inauguratu zen.

## Ikus, gainera 
* Teleskopio erreflektore optikorik handienak

## Kanpo estekak 
* Behatokiaren webgune ofiziala
2004ko Italiako Giroa

**2004ko Italiako Giroa** Itzuli Handi honen 87. edizioa izan zen. 2004ko maiatzak 8 eta 30 artean ospatu zen, 21 etapatan banatutako 3435 kilometroko ibilbidea egine. Garailea Damiano Cunego izan zen. 14. eta 15. etapak Kroazia eta Esloveniako lurretatik igaro ziren. Alessandro Petacchi izan zen puntukako sailkapenaren garailea, baita edizio honetan eta gehien irabazi zituena ere, bederatzirekin. Taldekako sailkapena Saecorentzat izan zen, *intergiro*arena Raffaele Illianorentzat eta mendikoa Fabian Wegmannentzat.

## Taldeak 
| valign="top" width="50%"|

|}

## Etapak 
## Sailkapenak 
### Sailkapen nagusia 
### Puntukako sailkapena 
### Mendiko sailkapena 
### Taldekako sailkapena 
## Sailkapenen eboluzioa 
## Kanpo estekak