open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Qarqarreko gudua

**Qarqarreko gudua** (**Ḳarḳarreko gudua** ere deitua) K.a. 853. urtean gertatu zen, Salmanasar III.a enperadoreak gidatutako Neo-Asiriar Inperioaren armadak Qarqar hirian hamaika erregek osatutako armada aliatu bati aurre egin zionean. Aliantza hori Hadadezerrek gidatzen zuen, asiriar testuetan *Adad-idir* izenez agertzen denak, eta baliteke Aram-Damaskoko Benhadad II.a erregearekin identifikatzea; baita Israelgo Ahab erregea ere. Gudua K.a. 854–846 artean Asiriak Aram konkistatzeko egindako kanpainaren barruan gertatu zen, eta bereziki nabarmena da historian aurreko gudu guztiek baino borrokalari gehiago izan zituelako, baita herri batzuk lehen aldiz historiaren erregistroetan agertzen direlako ere, hala nola arabiar herriak. Gudua Kurkh monolitoetan jasota dago. Asiriar Eponimoen Zerrendaren beste bertsio bat erabiliz, guduaren data K.a. 854. urtera aldatuko litzateke.

Qarqar antzinako hiria, oro har, gaur egungo Tell Qarqur aztarnategi arkeologikoarekin identifikatzen da, Siriako ipar-mendebaldean, Hama probintzian, Qarqur herrixkatik gertu.

Salmanasarrek geroago altxatutako inskripzio baten arabera, bere urteko kanpaina hasi zuen, Ninivetik abiatu Iyar hilabeteko 14. egunean. Tigris eta Eufrates ibaiak arazorik gabe zeharkatu zituen, eta bidean hainbat hiriren menpekotasuna eta zerga jaso zituen, Alepo barne. Alepo igaro ondoren, lehen erresistentzia aurkitu zuen Irhuleni, Ḥamā (hebreeraz Ḥamāth) luvitar estatuko erregearen tropen aldetik; hura garaitu ondoren, mendeku gisa, Irhuleniren erresumako jauregiak eta hiriak arpilatu zituen. Qarqar arpilatu ondoren, bere ibilbidea jarraitu eta Orontes ibaiaren inguruan indar aliatuekin topo egin zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alfred Brehm

**Alfred Edmund Brehm** (Renthendorf, 1829ko otsailaren 2a – *ibidem*, 1884ko azaroaren 11) alemaniar zoologoa izan zen.

Christian Ludwig Brehm artzain protestantearen eta Bertha Reizen semea izan zen. Txikitatik aitaren hegazti disekatuen bilduma zabaltzen lagundu zuen. Arkitekto izateko ikasketak hasi zituen, baina 1847an idazkari gisa Johann Wilhelm von Müller ornitologoak zuzendutako espedizio batean sartu zen. Egipton, Sudanen eta Sinaiko penintsulan zehar ibili ziren, eta, hura amaitzean, Leopoldina Elkarteko kide izendatu zuten Brehm.

1853an Jena Unibertsitatean Natur Zientziak ikasten hasi zen eta 1855ean graduatu ondoren Leipzigen kokatu zen eta zoologiari buruzko dibulgazio-saiakerak idatzi zituen.

1860an Brehmek Norvegia eta Laponiara bidaiatu zuen eta 1862an Ernesto II.a Saxonia-Coburg eta Gothakoa dukeari Abisiniarako espedizio batera lagundu zion. Han ezagutu zuen Robert Kretschmer artista, eta ondoren haren liburuetako batzuk ilustratu zituen.

Animalien munduari buruzko lan handi bat idazteko enkargua jaso zuen, hainbat liburukitan argitaratu zena *Brehms Tierleben* izenburupean. 1862tik 1867ra Hanburgoko zoologikoko lehen zuzendaria izan zen eta ondoren Berlinen akuario bat ireki zuen 1874ra arte.

## Lan hautatuak 
* *Brehms Tierleben* (1864–1869, 6 liburuki; bigarren edizioa 1876–1879, 10 liburuki)
* *Reiseskizzen aus Nord-Ost-Afrika* (1855, 3 liburuki, Friedrich Mauke, Jena.)
* *Das Leben der Vögel* (C. Flemming, Glogau, 1861; bigarren edizioa, 1867.)
* *Ergebnisse einer Reise nach Habesch* (1863, O. Meissner, Hamburg.)
* *Die Thiere des Waldes*, Emil Adolf Rossmässlerrekin batera (2 liburuki, 1864&ndash;1867, C. F. Winter, Leipzig eta Heidelberg.)
* *Gefangene Vögel*, Otto Finschekin batera (2 liburuki, 1872&ndash;1876, C.F. Winter'sche Verlagshandlung, Leipzig.)
AMOC (argipena)

**AMOC** edo **Amoc** izan daiteke:

* Ipar Atlantikoko hegoaldeko iraulketa-zirkulazio, itsaslaster-sistema;
* Amoc, rapero samia.
Azaleratze

thumb|right|400px|Azaleratze baten eskema.
Ozeanografian, **azaleratzea** itsaso sakoneko urak ur-azalera igotzea da; kostaldean haizeak azaleko urak itsas zabalera bultzatzen dituenean gertatzen da. Gainazaleko urek beren jatorrizko sakontasunarekin bat datorren tenperatura dute, eta oso kontraste handia egiten du tenperatura atmosferikoarekin dagozkien latitudeetan.

Kostaldeko azaleratze-zona da ezagunena eta garrantzitsuena, eta giza jarduerekin lotura handiena duena; izan ere, arrantza-eremu oso emankorrak sortzen ditu, eta klima nabarmen aldatzen da itsasertzetan, itsaslasterretan eta horiek zeharkatzen dituzten eremuetan. Sakoneko urek mantenugaiak arrastatzen dituzte gainazalerantz, besteak beste, nitratoa eta fosfatoa, grabitatez urpeko sakoneretan hondoratutako materia organikoaren deskonposizioaren ondorio direnak, eta sakoneko ur horiek sakonera txikiko kostaldeko gainazalerantz igotzearen ondorioz itzultzen direnak. Lurrazalera ekartzen denean, elikagai horiek fitoplanktonak erabiltzen ditu, disolbatutako CO2 (karbono dioxidoa) eta eguzki-energiarekin batera, fotosintesi-prozesuaren bidez konposatu organikoak sortzeko. Horrela, azaleratze-zonak fitoplanktonak finkatutako karbono-kantitatearen ekoizpen primarioko maila oso altuko lekuetan sortzen dira, ozeanoko beste eremu batzuekin alderatuta. Ekoizpen primario handiak elikatze-katearen jarduera eragiten du, fitoplanktona baita fauna ozeaniko osoaren elikagaiaren oinarria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ekmanen kiribil

thumb|200px|Ekmanen kiribilaren eragina. 1: Haizea 2: Goitik aplikatutako indarra 3: Korronte-fluxuaren norabide eraginkorra 4: Coriolis efektua.
**Ekmanen kiribila** marruskadura-geruzan haize-bektorearen altitudearekiko aldaketa adierazten duen kiribila edo espirala da, diagrama polarrean adierazten dena eta zenbait hipotesi sinplifikatutan oinarritzen dena. Korronte ozeanikoek haizearen eraginez sakoneran izaten dituzten aldaketak adierazteko ere erabili ohi da.

## Terminoaren jatorria 
Azaleko korronteen desbideratzea nabaritu zuen lehena *Fram* itsasontziko Ozeano Artikorako espedizio batean Fridtjof Nansen ozeanografo eta esploratzaile polar norvegiarra izan zen, non ikusi zuen icebergen desplazamenduak ez zuela haizearen norabidea jarraitzen. Izan ere, icebergak 45° mugitzen ziren eskuinetara. Espedizioa 1886an itzuli zenean, bere ezagutzak eta behaketak Vagn Walfrid Ekman ozeanografo suediarrarekin partekatu zituen, zeinek hamar urte beranduago Ekmanen kiribila izeneko zirkulazio eredu hau argitaratu zuen.

## Nola sortzen den efektua 
Kiribila Coriolis efektuaren ondorio da, indarrak aplikatzean, objektuak eskuinerantz mugitzea ipar hemisferioan eta ezkerrerantz hego hemisferioan haizearen norabidearekiko. Hori dela eta, haizeak ipar hemisferioko gainazal ozeanikoan jotzen duenean, itsaslasterra eskuinerantz mugitzen da, eta hego hemisferioan jotzen duenean, berriz, ezkerrerantz. Azaleko urak azpitik dagoen urari bultza egiten dionez, Coriolisen indarraren eraginez, eskuinera edo ezkerrera mugituko da, hemisferioaren arabera, eta, era berean, beheko geruzak. Korrontea jatorritik desbideratzen den bitartean, abiadura gero eta txikiagoa bihurtzen da. Ekmanen kiribila zein sakoneratan sartzen den, nahaste zurrunbilotsua egun pendular batean zein urrutitatik sar daitekeen da.

Diagrama honek, eskuinean, Ekmanen kiribilari lotutako indarrak erakusten ditu. Goitik aplikatutako indarra gorriz dago (haizea uraren gainazalean dabilela hasten da), Coriolis efektua (eskuineranzko angeluetan goikoarekiko) horiz irudikatua, eta hortik ateratzen den uraren mugimendua arrosaz, eta hori indar bihurtzen da goitik beheko geruzarako, beherantz mugitzen den bitartean erloju kiribilaren noranzkoan.

Ekmanen kiribil klasikoa itsas izotzpean behatu da, baina ez da ozeano irekiko baldintza gehienetan gertatzen. Horren arrazoia da:

* ozeanoaren azaleko geruzako nahaste zurrunbilotsuak eguneko ziklo indartsua du;
* azaleko olatuek ezegonkortu egin dezakete.

Zero latitudean urak ez du inora biratzen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nora Adame

**Nora Hilda Adame Braña** (Tampico, Tamaulipas, Mexiko, 1970) mexikar artista plastiko, diseinatzaile eta enpresaria da.  

## Ibilbidea 
1995az geroztik, ekoizpen artistikoan dihardu, plastiko-ehun esplorazio bat garatuz. Estatuko eta nazioarteko hainbat forotan egin ditu aurkezpenak, hala nola Florentziako Nazioarteko Biurtekoan (Italia, 2004).  

Bere lanak Pueblako Arte Garaikidearen Estatuko VI. Topaketan saria jaso zuen (2006). 2014an emakume kloralex izateko hautatua izan zen. Arte-azoka garrantzitsuetan ere parte hartu du, hala nola L.A ART FAIR, Kalifornia (2017).  

Bestalde, material birziklatuekin (larrua, oihala eta plastiko industrialak) egindako proiektuak kudeatu eta garatu ditu BASBAG (2010-2017), Mexikoko artisau-prozesua eta diseinua bultzatzen zituen proiektu ekologikoa eta harreman sozialekoa. 

Gainera, 2012tik aurrera, Alejandro Osoriorekin batera, Estudio NAO sortu zuten, eta 2014an Galería Mercado Negro proposamenarekin hasi ziren, bildumagileen erakusketarako, salmentarako eta trebakuntzarako gunea. Horrek hainbat erakusketa espezializatu sortu ditu, batez ere arte garaikidean oinarrituak. Gaur egun, San Andres Cholula hirian dagoen espazio berean ari da lanean, hainbat proiekturekin batera. obra-lantegia, arte-showrooma eta Arte Garaikideko Merkatu Beltzeko Galeria.

Mercado Negrok artea eguneroko bizitzako objektuekin integratzea proposatzen du, diseinuaren bidez, formatu txiki eta ertaineko piezen bidez eta espazio itxietara kanpotik pixka bat ekartzen duten landareen bidez. Material mota hori da Concept store-ko guneetan aurki daitekeena San Andres Cholula eta Allendeko San Migelen.

## Lanak 
thumb|225x225px|2017 . Ehun etiketak eta s/foamular lentejuela . 210 cm x145 cm
alt=salvador dali, reciclaje, arte, etiquetal, textil|ezkerrera|thumb|188x188px|Salvador Dalíren erretratua etiketen teknikarekin.
Enpresari gisa, Adamek Basbag garatu zuen, emandako birziklatze-materialekin bakarrik egindako poltsa marka bat, bidezko merkataritzako sisteman oinarritua.

## Teknika 
Adame bere obrak egiteko ehungintza eta plastikoen erabileragatik nabarmendu da, batez ere hondakin-materialena. Bere teknikarik erabiliena *Barroco Glam* da, barrokoa bezala Bere motibo nagusiak pop kulturako elementuak izan ohi dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sabou Doumbia

**Sabou Doumbia** (Bamako) Maliko informatika ingeniaria da, hondakinak eta ekonomia zirkularra kudeatzeko proiektuetako ekintzailea Malin, eta Ecobuild Mali gizarte-enpresako zuzendari exekutiboa.

## Bizitza 
Sabou Doumbia familia ugari batetik dator eta banbara komunitateko auzo batean hazi zen, non elkartasun komunitarioak eragin handia izan zuen bere haurtzaroan.

Unibertsitateko ikasketak egin zituen. Informatikan lizentziatu zen Bamakoko (Mali) Zientzia, Teknika eta Teknologien Unibertsitateko Zientzia Aplikatuen eta Teknologiaren Institutuan. Informatika, Sare eta Telekomunikazioetako Masterra egin zuen George Mason Unibertsitatean. Hezkuntzako eta Hiri Lidergoko Lidergo eta Partaidetza Zibikoko Ikastaroa (2024) egin zuen George Mason Unibertsitatean.

## Ibilbidea 
Sabou Doumbia zikinkeriaz eta hondakinez kezkatuta zegoen, batez ere plastikoak, bere hiriak eta herrialdeak hondakin kutsatzaileak ondo kudeatzea lortzen ez bazuten zuten arazoaz jabetu zen. Orduan erabaki zuen arazo hori aukera bihurtzea.

Garapen komunitarioan, hondakinak kudeatzeko proiektuetan eta ekonomia zirkularrean ekintzailea da.

2024an, Cultural Survival Youth Fellowship-en beka jaso zuen, "Gure lurrak eta Gure  etorkizuneko Banbara zaintzen" proiektuarekin. Proiektu horren helburua zen Siby herrixkako emakumeak, batez ere banbara komunitatea, kontzientziatzea klima-aldaketak haien lurretan duen eraginaz. Bere ekimenak nekazaritza jasangarriaren alde egiten du, ingurumena errespetatzen duten eta tokiko nekazaritza-errealitatera egokitzen diren jarduerak bultzatzen ditu. Siby-ko Emakumeen Elkartearekin batera, tailerrak egin ziren beren ongarriak ekoizteko, nekazaritza-produktuak kontserbatzeko eta haien erabilera optimizatzeko, laboreen errendimendua hobetzeko eta nekazaritza-kostuak murrizteko.

Ingurumen-kezkaz gain, Sabou Doumbiak bere komunitateko emakumeei prestakuntza eta laguntza ematen lagundu du.

## Ecobuild proiektua 
2019an Sabou Doumbiak etxeko zaborra sailkatzeko proiektu bat jarri zuen martxan, kontuan hartuta zer material aprobetxa zitezkeen eta zer egin gero plastiko horrekin guztiarekin. Enpresa bat sortu zuen, eta plastiko birziklatuzko galtzada-harriak egiten hasi zen. Proiektua eta enpresa ez dira arazoetatik salbu egon. Askotan funtzionamendu arrunterako beharrezkoa den argiaren hornikuntza falta izan zaie, batzuetan, talde jihadistek erregaia sartzea blokeatu egin dute, eta, ondorioz, eguzki-panelak jarri behar izan dituzte.

Garapenerako Nazioarteko Lankidetzako Espainiako Agentziak (Aecid) eta "Ayuda en Acción" Espainiako GKEak, IMG taldeak finantzatutako Bamagreen proiektuarekin, lankidetza eta laguntza bat ezarri dute Ecobuild enpresarekin, eta, horri esker, birringailu handiago bat eta estrusio-makina bat erosi ditu. Makina horrek aukera ematen dio beste produktu batzuk fabrikatzeko, hala nola hodiak eta kable elektrikoak, ia-ia ekoizpen-eredu industrial batera hurbilduz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sabou Doumbiaren instagram orria
Kornelia Greßler

**Kornelia Greßler** (Arnstadt, Turingia, Alemaniako Errepublika Demokratikoa, 1970eko azaroaren 9a) alemaniar igerilari ohia, tximeleta estiloko probetan espezializatua. 1986. urtean munduko txapeldun izatea lortu zuen tximeleta estiloko 100 metroetan. 

## Kirol ibilbidea 
1985eko Europako txapelketan hiru domina irabazi zituen:  urrea 4 × 100 metro erreleboan eta zilarra 100 metro eta 200 metro tximeletan. 1986ko Munduko Txapelketan errepikatu zuen balentria hori. 1985ean, Europako errekorra ezarri zuen 100 metro tximeletan (59 s 35), eta 10 urte baino gehiago iraun zuen.

Madrilen (Espainia) jokatu zen 1986ko Munduko Igeriketa Txapelketan, tximeleta estiloko 100 metroetan urrezko domina irabazi zuen, 59.51 segundoko denborarekin, bere herrikide Kristin Ottoren (zilarra 59.66 segundorekin) eta Mary T. Meagher estatubatuarraren (brontzea 59.90 segundorekin) aurretik.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 1986an, Urrezko Meritu Nazionalaren Ordena jaso zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Birte Weigang

**Birte Weigang** (Leipzig, Alemaniako Errepublika Demokratikoa, 1968ko urtarrilaren 31) alemaniar maistra eta igerilari ohia, tximeleta estiloko probetan espezializatua. 1988an txapeldunorde olinpikoa izatea lortu zuen 100 eta 200 metroetan.

## Kirol ibilbidea 
Seulen 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan urrezko domina irabazi zuen 4x100 metro estiloetako erreleboetan (tximeleta luzearen proban), Ameriketako Estatu Batuen eta Kanadaren aurretik; eta zilarrezko bi domina ere irabazi zituen 100 metroetan —59.45 segundoko denborarekin, Kristin Otto alemaniarraren atzetik— eta 200 metrotan 2:09.99 segundoko denborarekin, berriz ere alemaniar igerilari baten atzetik, Kathleen Norden atzetik hain zuzen.

Bere karrera dopinaren ondorioz, disko-hernia baten ondorioz, amaitu zen, eta Berlinen maistra bihurtu zen.

## Palmaresa 
* **1985eko Europako Txapelketa**
** link=Archivo:Gold_medal_icon.svg|15x15px **Urrezko domina** (100 metro bizkar estiloan)
** link=Archivo:Gold_medal_icon.svg|15x15px  **Urrezko domina** (4 × 100 metroko estilo lau erreleboetan)
** link=Archivo:Silver_medal_icon.svg|15x15px Zilarrezko domina (100 metro tximeleta estiloan)
* **1986ko Munduko Txapelketak**
** link=Archivo:Bronze_medal_icon.svg|15x15px Brontzezko domina (200 metro tximeleta 2 min 10 s 68)
* **1987ko Europako Txapelketa**
** link=Archivo:Gold_medal_icon.svg|15x15px **Urrezko domina** (4 × 100 metroko estilo lau erreleboetan)
** link=Archivo:Silver_medal_icon.svg|15x15px Zilarrezko domina (100 metro tximeleta estiloan)
** link=Archivo:Silver_medal_icon.svg|15x15px Zilarrezko domina (200 metro tximeleta estiloan)
* **1988ko Olinpiar Jokoak**
** link=Archivo:Gold_medal_icon.svg|15x15px **Urrezko domina** (4 × 100 metroko erreleboa, Kristin Otto, Silke Hörner eta Katrin Meißnerrekin )
** link=Archivo:Silver_medal_icon.svg|15x15px Zilarrezko domina (100 metro tximeleta estiloan)
** link=Archivo:Silver_medal_icon.svg|15x15px Zilarrezko domina (200 metro tximeleta estiloan)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Karbono-hustuleku

thumb|300px|Zura, baina baita lurra eta landareen, animalien, onddoen eta baso epeletako mikroorganismoen materia organiko hila ere, azaleratutako lurretako karbono-hustuleku garrantzitsuena dira.
**Karbono-hustulekua** atmosferako karbono dioxidoa xurgatzen eta biltegiratzen duen prozesua, jarduera edo mekanismoa da. Itsasoa, basoak eta landa-lurrak halakotzat hartzen dira, atmosferan dauden berotegi-efektuko gasen kontzentrazioa jaisten laguntzen dutenez. 

Karbono-bahitzea atmosferatik karbonoa edo CO2 erauzteko eta biltegi batean gordetzeko prozesua da. Fotosintesia karbonoa bahitzeko mekanismo nagusia da. Bakterio fotosintetikoak, landareak eta elikadura-katea karbono-hustulekutzat hartzen dira.

Karbono-hustulekuaren kontzeptua Kyotoko Protokoloari esker zabaldu da, airearen CO2 kontzentrazio handia eta gero eta handiagoa murrizteko eta, horrela, berotze globalaren aurka borrokatzeko. Karbono-atxikipen naturala hobetzeko hainbat modu aztertzen ari dira, eta karbonoa harrapatzeko eta biltegiratzeko teknikak (naturalak edo artifizialak) garatu nahi dira.

Karbono-hustuleku baten helburua ez da CO2 emisioak murriztea, atmosferan duen kontzentrazioa murriztea baizik.

CO2 biltegiratzeak CO2 isuriak ere areagotu ditzake, jarduera horrek ezinbestean energia kontsumitzen baitu (CO2 sortzen du), baina jarduera horretarako behar den CO2 kantitatea hustutako CO2 kantitatea baino txikiagoa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Samos (hiria)

**Samos** (, before 1958 aurretik: Λιμήν Βαθέος - *Limin Vatheos*) Samos uhartean dagoen portu-hiri bat da, Grezian. Samos eskualdeko eta Ekialdeko Samos udalerriko hiriburua da. Vathy (Βαθύ) izen zaharraz ere ezagutzen da, nahiz eta gaur egun Ano Vathy mendi-magaleko auzo zaharrari egiten dion erreferentzia.

## Historia 
Samos herria XVIII. mendearen erdialdean eraiki zen Vathyko portu gisa. Hasieran, merkataritzaren beharretarako biltegiak baino ez zeuden.

Samos hiriari hasieran Kato Vathy izena eman zitzaion (Vathy behekoa esan nahi zuena) edo Limenas Vatheos (Vathyko portua). Gaur egungo izena (Samos hiria) 1958an eman zitzaion, portuaren gaineko mendi-hegalean zegoen Ano Vathyrekin (Vathy gorena) batu zenean.

XIX. mendean, Samos hiria uharteko administrazio-gune bihurtu zen. Garai hartan, biztanleria handitu egin zen. Samos Greziarekin batu ondoren, Samos hiria uharteko administrazio-gune izaten jarraitu zuen, eta gaur egungo Samos Ekialdeko udalerriaren hiriburu bihurtu zen.

## Deskribapena 
Samos hiria Vathyko portutik kostaldetik Ano Vathyko mendi-hegaleko auzoraino hedatzen da. Etxeak badiaren inguruan anfiteatro formazioan eraikita daude. Herrixkaren aurrean portua dago, 150 metro baino gehiagoko luzera duen kai batekin. Samoseko eraikin aipagarriak Agios Nikolaos eta Agios Spiridon eliza zaharrak, udaletxea, arkeologia museoa eta bi estatua dira (kostaldeko errepidean dagoen Temistokles Sofoulisen estatua eta erdiko plazan dagoen lehoi handiaren estatua).

## Biztanlearia 
## Iruditegia 

Image:
Archaeological Museum of Samos 1.jpg|Arkeologia museoa.
Agios Spiridon Samou.jpg|Agios Spiridon.
Samos town - Municipal building.jpg|Udaletxea.
Stadt Samos.jpg|Samos itsasotik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Samos uharteari buruzko bideoa.
Sakata (Yamagata)

Japoniako Honshu uharteko Tōhoku eskualdeko hiri bat da, Yamagata prefeturako hirugarren hiria. 2023ko erroldaren arabera 96.777 biztanle ditu.

## Historia 
Antzinako Dewa probintziaren hiriburua Sakatan zegoela uste da, baina arkeologoek ez dute oraindik haren aztarnarik aurkitu. Kamakura Aroan (XII-XIV mendeak) Mogami ibaiaren ahoan portu bat bazela jakina da. 

XIX. mendean, Meiji Aroan Honma leinuak agintzen zuen Sakata inguru guztian.

1976ko urriaren 29an sute handi bat gertatu zen eta hiriaren erdiguneko 1.774 etxe erre ziren.

2005ean Hirata, Matsuyama eta Yawata hiriak batu zitzaizkion Sakatari, populazioa nabarmen handituz.

## Geografia 
Yamagata prefeturako ipar-mendebaldeko kostaldean kokaturik dago. Japoniako itsasoa du mendebaldean eta Akita prefetura iparraldean.

Iparraldean Chōkai mendia (2.236 m) du baina hiria bera Shōnai lautadan zabaltzen da, Mogami ibaiaren eskumako aldean. Itsasoan barrena 38 kilometrotara dagoen Tobishima uharte despopulatua ere Sakata udalerriari dagokio. Uhartea eta ufalerriaren gehiengoa Chōkai Quasi natura parkeak hartzen du.

## Klima 
Klima azpitropikal hezea du (*Cfa*). Uda bero edo epelak ditu eta neguak hotzak dira.

## Ekonomia 
Sakatako jarduera ekonomiko nagusiak manufaktura, nekazaritza eta merkatal-arrantza dira. Kalitate handiko arroza eta sakea esportatzen ditu. eta Mogami ibaiaren ahoan itsasportu garrantzitsua,

Trenbidea eta errepideak ere baditu.
* , 1990
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Sakatako udalaren webgunea
Leilani Farha

**Leilani Farha** (Otawa) kanadar abokatu eta aktibista da, giza eskubide ekonomiko eta sozialetan espezializatua. 2014ko ekainaz geroztik, Nazio Batuen Erakundeko kontalari berezia da etxebizitza egokiari buruz.

## Ibilbidea 
Torontoko Unibertsitatean ingeles literatura eta zuzenbide ikasketak egin zituen. Kanada Pobreziarik Gabeko Zuzendari Exekutiboa izan da. 2014ko maiatzean, Kontalaritza Berezia bere gain hartzeko hautatua izan zen.

Kontalari Berezi gisa egin duen agintaldian, desberdintasun ekonomikoa eta pobreen ordezkaritza politiko eraginkorrik eza izan ditu ardatz, horiek baitira etxebizitzarik ez izatearen edo bizitoki desegokiak izatearen arrazoia. Farha talde marjinatuentzako etxebizitza egokia izateko eskubidearen aldeko borrokan inplikatu izan da: etxerik gabeko pertsonak giza eskubideen urraketatzat hartzen dituzten Nazio Batuen ebazpenak inplementatzeko lan egin zuen Kanadan. Farhak mundu osoko misioetan parte hartu izan du, etxebizitza eskubideen egoera aztertzeko eta eskubide horiek inplementatzeko politikak garatzeko.

## Posizioak 
Leilani Farhak Grenfell Dorreko sutearen harira *The Guardiani* azaldu zionez, maizterren giza eskubideak urratuko ziren beldur zen, ez zirelakoan behar adina inplikatuta egon sutearen aurretik eraikina garatzeko moduan, bereziki segurtasun kontuengatik, ez eta, sutearen ondorengo ikerketetan ere, ez zirelako behar adina inplikatu. Farhak esan zuen: "Nire kezka da egoiliarrek esatea uste dutela ez dietela entzuten eta ez dituztela beti gizakiak bezala tratatzen. Horiek dira giza eskubideen oinarriak: ahotsa, duintasuna eta euren egoeren konponbideetan parte-hartzea". Erabilitako estalduraren, zirkuitu elektrikoen eta suhiltzaileen eta erreskateen ibilgailuak eraikinera sartzeko segurtasun-faltak etxebizitza seguru baten giza eskubideak urratu zitzakeen, Farharen hitzetan.

## SHIFT 
2019an, Leilani Farhak eta Ada Colauk The SHIFT (Aldaketa) izeneko elkartea sortu zuten, etxebizitza funtsezko giza eskubide gisa erreklamatzeko mundu mailako mugimendua; etxebizitza kapital-soberakina inbertitzeko gune izatetik baztertzea nahi dute, etxebizitza duintasunez bizitzeko, familiak hazteko eta komunitatean parte hartzeko gune bilakatuz. The Shiftek etxebizitza izateko oinarrizko eskubidearen inguruko gomendioak ematen dizkie bankuei, enpresa eraikitzaileei, hirietako alkateei eta abarrei.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* «Fredrik Gertten: Gehiago esan behar dugu etxebizitza egokia izatea oinarrizko giza eskubidea dela», 2026ko otsailaren 3ko Berria
Antônio Carlos Cruz Santos

**Antônio Carlos Cruz Santos** (Rio de Janeiro, 1961eko azaroaren 25a) brasildar elizgizon misionista da. 2014tik 2024ra Caicóko apezpikua izan zen eta 2024tik aurrera Petrolinako apezpikua da.

## Bizitza 
Antônio Carlos Cruz Santos Rio de Janeiron hazi zen, baina Penedon, bere gurasoen jaioterrian, bataiatu eta konfirmatu zuten.

22 urterekin sartu zen Juiz de Forako apaizgaitegi txikian, eta filosofia Nova Iguaçuko Paulo VI.a apaizgaitegian ikasi zuen. 1987an nobiziotza amaitu zuen eta 1988ko urtarrilaren 2an botoak eman zituen. Teologia-ikasketak Belo Horizonteko San Ignazio institutuan amaitu zituen.

1992ko abenduaren 12an apaiztu zen. Ondoren, Rio de Janeiron, Minas Geraisen eta São Paulon jardun zuen. 1995 eta 1997 artean, apaizgaitegi txikiko irakasle izan zen. 1998tik 2001era, postulanteen bokazio-sustatzaile eta irakaslea izan zen, eta 2003tik 2011ra nobizioen maisu. Ekainaren 29an hartu zuen kargua.

## Ondorengotza apostolikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Laserna Erregeordearen Jauregia (Andeetako Kondeen Jauregia)

**Laserna Erregeordearen Jauregia** (halaber **Andeetako Kondeen Jauregia** izenez ezaguna) Jerez de la Fronteran hirian dagoen jauregi bat da, Andaluzia, Espainia. Estilo neoklasikokoa da, nahiz eta aurreko estiloetako elementuak ere badituen.

## Historia 
Jauregia garaiko eraikin arabiarretako zimenduen gainean eraikia dago. Eraikinean egindako lanen ondoren, XIII. mendeko alikatatu nazarí bat eta beste elementu historiko batzuk aurkitu dira. Jauregia familia beraren esku egon da Jerezko Berreskurapenaz geroztik, XIII. mendetik. 

XVIII. mendean berrikuntza garrantzitsu bat egin zitzaion, eta horrek gaur egun duen itxura neoklasikoa eman zion. Mende horretan bertan jaio zen jauregian José de la Serna, Andeetako lehen kondea eta Peruko azken erregeordea. Haren omenez, eraikinak Laserna Erregeordearen Jauregia izena hartu zuen. Ordutik, Andeetako kondeen ohiko egoitza izan da.
thumb|Laserna Erregeordearen jauregiko sarrerako patioa

## Kontserbazioa 
Jauregia oso egoera onean dago, izan ere, Andeetako kondearen titulu nobiliarioaren ohiko egoitza izan da eta etengabe erabilia egon da.

## Ondarea 
Jauregiak ondare aberatsa dauka, eta familia 2015eko apiriletik bisitarientzat zabaldu du. Londresko *Furniture History Society* erakundearen arabera, Andaluzian dagoen arte-bildumarik onenetako bat gordetzen du.

## Eraikin erantsia 
1925ean, Jerez de la Fronteran Karmengo Ama Birjinaren Koroatze Kanonikoa zela eta, Andeetako VI. kondeak, Francisco Moreno Zuletak, jauregiari atxikitako eraikin berri bat eraikitzeko agindua eman zuen, ekitaldira osorik bertaratu zen gobernua hartzeko. Gaur egun, eraikin hori jauregiaren parte da.

## Corral de Comedias 
Egungo jauregiaren lorategietan, XVII. mendean *corral de comedias* bat egon zen, Urrezko Aroko Espainiako antzerki herrikoiaren adibide bat. Sarrera Santa Isabel kaletik zuen, eta garai hartan gaur egun desagertuta dagoen Comedias kalearen izkinan zegoen.

## Erreferentziak 
## Kanpo-loturak 
* Bisita gidatuaren bideoa
Michael Cera

**Michael Austin Cera** (1988ko ekainaren 7a, Brampton, Ontarioa-), kanadar aktore eta musikari bat da.

Antzeztutako film nabarmenen artean honakoak daude: *Superbad* (2007), *Juno* (2007), *Scott Pilgrim vs. the World* (2010), ''Nick & Norah's Infinite Playlist* (2008), *Youth in Revolt* (2009), *Confessions of a Dangerous Mind* (2002), *This Is the End* (2013), *Molly's Game* (2017), *Person to Person* (2017), *Gloria Bell* (2019), *Barbie* (2023), *Dream Scenario* (2023) eta *The Phoenician Scheme* (2025) daude. *The Lego Batman Movie'' (2017) filmean ere Dick Grayson/Robin pertsonaiari ahotsa jarri zion.

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Diatoniko eta kromatiko

**Diatoniko** eta **kromatiko** musikaren teorian eskalei buruz hitz egiteko erabiltzen diren terminoak dira. Halaber, terminoak musika instrumentu, bitarte, akorde, nota, musika estilo eta harmonia motei buruz hitz egiteko erabiltzen dira. 1600 eta 1900 arteko musikari buruz hitz egiterakoan, kontrastea eragiten duten bikote gisa erabiltzen dira. 

Hala ere, testuinguruaren arabera esanahi desberdina izan dezaketen kontzeptuak dira. Gehienetan, diatoniko erabiltzen da "nota zurien eskala" (do-re-mi-fa-sol-la-si) eta bere transposizioaren inguruan hitz egiteko. Kasu batzuetan, eskala heptatonikoaren forma guztiak izendatzeko erabiltzen da, Mendebaldeko musikan ohikoak diren eskala maior eta eskala minorren forma guztietarako. 

Kromatiko (adibidez, eskala kromatiko) erabiltzen da 12 semitonu berdin dituen eskalari buruz eta bere eratorpenei buruz hitz egiteko. Historikoki, hala ere, Antzinako Greziari buruz ari bagara, tetrakordearen tonalitate berezi bati buruz hitz egiteko erabiltzen da, zein notazio mensurala erabiltzen zenean (XIV-XVI. mendeak) konbentzio erritmiko bat.

## Eskalak 
### Eskala diatonikoa 
 {
\new Staff \with { \remove "Time_signature_engraver" }
\relative c'{ c d e f g a b c\fermata \bar "||" }
}

### Eskala kromatikoa 

{
  \new Staff \with { \remove "Time_signature_engraver" }
  \relative c' {
    c cis d dis e f fis g gis a ais b c \break
    c b bes a aes g ges f e es d des c \bar "||"
  }
}

## Kanpo estekak
Darryl DeLoach

**Darryl DeLoach** (Santa Barbara, Kalifornia, 1947ko irailaren 12a – San Diego, 2002ko urriaren 3a) estatubatuar abeslaria izan zen.

*Iron Butterfly* taldean sartu zen 1966an, eta gurasoen baimena lortu zuen taldearen entseguetarako haien etxeko garajea erabiltzeko. Urtebete geroago taldea utzi zuen *Heavy* diskoa grabatu ondoren. Disko honetan abesti guztien abeslarietako bat izan zen eta hamar abestietatik zortzi idatzi zituen.

Musika utzi eta jatetxe baten jabea izan zen San Diegon. 1980ko hamarkadan Kaliforniako klubetan abestu zuen berriro.
Miguel Ángel Alba Díaz

**Miguel Ángel Alba Díaz** (Monterrey, Nuevo León, 1951ko urtarrilaren 23a – La Paz, Hego Kalifornia Beherea, 2026ko otsailaren 2a) mexikar elizgizon katolikoa izan zen. 1995etik 2001era Antequerako apezpiku laguntzailea izan zen eta 2001etik 2026ra Hego Kalifornia Behereko La Pazeko apezpikua.

## Bizitza 
Miguel Ángel Alba Díaz Monterreyn jaio zen 1951ko urtarrilaren 23an. Zientziak eta Humanitateak (1962tik 1967ra), Filosofia (1967tik 1970era) eta Teologia (1970etik 1974ea) ikasi zituen Monterreyko artxidiozesiko apaizgaitegian, eta Teologia Pastoraleko urtebeteko ikasketak ere egin zituen. 1975eko maiatzaren 31n apaiztu zen jaioterrian.

Apaiz-ordenazioa jaso ondoren, bi urtez parrokiako bikario gisa aritu zen, eta gero apaizgaitegiko hainbat diziplinatako irakasle, diruzain nagusi, Filosofia Institutuko koordinatzaile eta, 1982tik aurrera, errektore izan zen.

1995eko ekainaren 10ean, Joan Paulo II.a aita santuak Fesseiko apezpiku titular eta Antequerako apezpiku laguntzaile izendatu zuen, eta uztailaren 25ean apezpiku-ordenazioa jaso zuen Adolfo Antonio Suárez Rivera kardinalaren eskutik, kontsakratzailekideak Héctor González Martínez eta Sergio Obeso Rivera artzapezpikuak izanik.

## Ondorengotza apostolikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Luis Frantziakoa (1661-1711)

**Luis Frantziakoa** *Dofina* (1661eko azaroaren 1a – 1711ko apirilaren 14a), garaian ***Dofin Handia*** (*le Grand Dauphin*) ezizenez ezaguna, Luis XIV.a erregearen eta haren emazte Maria Teresa Espainiakoaren seme nagusia izan zen, eta Frantziako tronurako oinordeko zuzena. Dofin Handia ezizenez ezagutzen hasi zen bere semea, Luis Borgoinako dukea, ***Dofin Txikia*** (*Petit Dauphin*) jaio ondoren. Biek ere Luis XIV.a erregea baino lehen hil ziren, eta, beraz, ez ziren inoiz errege bihurtu.

Horren ordez, Dofin Handiaren biloba Luis XV.a bihurtu zen Frantziako errege, Luis XIV.a hil zenean; eta bere bigarren semeak Espainiako tronua oinordetzan hartu zuen Felipe V.a izenez, bere amonaren bidez, Espainiako Borboien dinastia sortuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Agripa Furio Fuso

**Agripa Furio Fuso** erromatar politikaria izan zen, K.a. 446. urtean kontsul izan zena.

## Kontsulaldia 
Hamar Gizonen gobernu despotikoa (*Decemviriak*) erori ondoren, barne-matxinadak berriro piztu ziren. Ekuo eta Volsko herriek, Erromako egoera politiko ezegonkorra aprobetxatuz, Lazio eskualdea erasotu eta arpilatu zuten oztoporik gabe. Orduan, Tito Kintziok herriari hitz egin zion, patrizio eta plebeioen arteko desadostasun larria azpimarratuz, eta herriak ez zuela armak hartzen etsaia ateetan zegoenean salatuz; horren ordez, patrizioen aurka jotzea hobesten zuela. Bere hitzaldiak eragin handia izan zuen herrian. Ondoren, bi kontsulek armada bat bildu ahal izan zuten, herria prest agertu baitzen inbaditzaileen aurka borrokatzeko. Agripa Furio Fusok aginte gorena Tito Kintziori eman zion, eta armadaren zati baten agintea bakarrik gorde zuen. Erromatar armadak Ekuo eta Volsko herrien inbasioa geldiarazi zuen, eta gero etsaien kanpalekua hartu eta harrapakina handia bildu zuen, zati batean Ekuo eta Volsko herriek aurretik Lazion egindako arpilaketetatik zetorrena.

Urte berean, Ardea eta Aricia izeneko bi hiri latindarretako biztanleek kontsulen bitartekaritza eskatu zuten lurralde-gatazka bat konpontzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Luuka Jones

**Luuka Jones** (Tauranga, Zeelanda Berria, 1988ko urriaren 18a) piraguismoan lehiatzen den kirolaria da. Bost Olinpiar Jokotan hartu du parte eta 2016ko Rioko Jokoetan zilarrezko domina eskuratu zuen. 2019an Munduko txapelduna izan zen. 

## Kirol ibilbidea 
10 urte zituela hasi zen kayakean, Waimarino Abentura parkean hain zuzen ere.

14 urte zituela hasi zen lehiatzen.19 urte zituela 2008ko Pekingo Olinpiar Jokoak prestatzeko Ingalaterrara joan zen talde britainiarrarekin entrenatzera. Kanoa slalomean parte hartzen lehen emakumezko zeelandaberritarra izan zen. Azken postuan gelditu zen, 21.a. 2009an Munduko Kopan bigarren postua lortu zuen Mangahaoko proban.

2012ko Londresko Olinpiar Jokoetan finalaurrekotara iritsi zen.

2016ko Rioko Olinpiar Jokoetan finalera sailkatu zen eta zilarrezko domina eskuratu zuen K1 proban. 2019an La Seu d'Urgellen jokaturiko Munduko Txapelketan txapelduna izan zen.

2020ko Tokioko Jokoetan seigarren egin zuen eta 2024ko Parisko Jokoetan bosgarren.

## Palmaresa
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Ahmad Obeidat

**Ahmad Abdul Majeed Obeidat** (Irbid, 1938ko azaroaren 18a – Amman, 2026ko otsailaren 2a) jordaniar politikaria izan zen. Jordaniako lehen ministroa izan zen 1984tik 1985era.

1941ean Bagdadeko Unibertsitatean lizentziatu zen eta kargu ezberdinak izan zituen gobernuan Hezkuntza eta Finantza ministerioetan. 1974tik 1982ra Jordaniako inteligentzia zerbitzuko burua izan zen, eta 1982tik 1984ra Barne ministroa.

1984ko urtarriletik 1985eko apirilera lehen ministro izan zen garaian, Ammanen ospatutako hamaseigarren Palestinako Kongresu Nazionala eta Palestina-Jordania Ekintza Bateraturako Akordioa gainbegiratu zituen.

1984az geroztik, senatuan jardun zuen.
Nataša Bokal

**Nataša Bokal** (Škofja Loka, Esloveniako Errepublika Sozialista, Jugoslaviako Errepublika Federal Sozialista, 1967ko maiatzaren 9a - *ibidem*, Esloveniako Errepublika, 2026ko urtarrilaren 31) esloveniar eskiatzaile alpinoa izan zen. Olinpiar Jokoetan Eslovenia ordezkatu zuen lehen emakumea izan zen.

2026ko urtarrilaren 31n hil zen 58 urte zituela minbiziak jota.

## Munduko Kopako emaitzak 
### Denboraldiko sailkapenak 
### Podiumak lasterketetan 
## Neguko Olinpiar Jokoetako emaitzak 
## Munduko Txapelketako emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Nataša Bokalen fitxa Nazioarteko Eski Federazioaren webgunean
Felix Hamrin

**Felix Teodor Hamrin** (Mönsterås, 1875eko urtarrilaren 14a – Jönköping, 1937ko azaroaren 27a) suediar handizkari eta politikaria izan zen. Suediako lehen ministroa izan zen 1932ko abuztutik irailera.

Negozio eskolan ikasi zuen Göteborgen eta Jönköpingen denda bat izan zuen 1903 eta 1930 artean. Hogeita hamazazpi urterekin parlamentuan sartu zen eta Merkataritza eta Industria ministroa izan zen 1926tik 1928ra eta Finantza ministroa 1930etik 1932ra Carl Gustaf Ekmanen gobernuetan.

Ekmanek 1932an dimisioa eman behar izan zuenean Kreugerren krakaren ondorioz, Hamrin lehen ministro bihurtu zen. Hauteskundeen ondoren dimititu zuen, bere alderdiak eserlekuak galdu baitzituen. Berrogeita bederatzi eguneko agintaldia Suediako historiako laburrena izan da.

1930etik 1937ra Jönköping konderriko gobernadorea izan zen.
Addedomaro

**Addedomaro** (latinez: *Addedomarus;* batzuetan txanponetan *Aθθedomarus* gisa idatzia) Britainia hego-ekialdeko errege britaniar bat izan zen K.a. I. mendearen amaieran. Bere izena soilik inskripzioa duten txanponetatik ezagutzen da, eta txanpon horien aurkikuntzaren kokapena Trinovantes herriaren agintaria izan zela adierazten du.

## Bizitza 
Tamesis ibaiaren iparraldean inskribatutako txanponak ekoitzi zituen lehen erregea izan zen, agian K.a. 35 inguruan, nahiz eta kalkulu batzuek K.a. 15era arte aurreratzen duten data. Badirudi Trinovantes herriaren hiriburua Hertfordshireko Braughingetik *Camulodunumera* (gaur egungo Colchester, Essex) lekualdatu zuela. Epe labur batez (K.a. 15-10 inguruan) Catuvellauni herriko Tasziovano erregeak ordezkatu zuela dirudi, garai hartan Camulodunumetik txanponak jaulki baitzituen.

Gero, badirudi Addedomarok boterea berreskuratu zuela eta K.a. 10–5 arte agindu zuela, orduan Dubnovellaunok ordezkatu zuelarik. Colchester inguruko Lexden Tumulua bere hilobi izan zitekeela iradoki da. Bere izena K.a. 45eko eta K.a. 25eko txanponetan agertzen da.

Galestar triadek Aedd Mawr Britainiaren sortzaileetako bat bezala gogoratzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mandubrazio

**Mandubrazio** (latinez: *Mandubracius* edo *Mandubratius*) Britainia hego-ekialdeko Trinovantes herriko erregea izan zen K.a. I. mendean.

## Bizitza 
Mandubrazio Trinovantes herriko errege baten semea izan zen; errege hori Imanuentzio (*Imanuentius*) izenez agertzen da Julio Zesarren *De Bello Gallico* lanaren eskuizkribu batzuetan. Kasivelono buruzagi militar batek tronutik kendu eta hil zuen, Zesarrek Britainiara egindako bigarren espedizioa (K.a. 54) baino pixka bat lehenago. Mandubraziok Galiara ihes egin zuen, Zesarren babes bila. Ondoren, Kasivelonok britainiarren defentsa zuzendu zuen erromatarren aurka, baina Trinovantes herriak bere gotorlekuaren kokapena eman zion Zesarri, eta honek setiatu egin zuen. Kasivelonok amore eman zueneko baldintzen artean, Mandubrazio Trinovantes herriko errege izendatu zuten, eta Kasivelonok haren aurka gerrarik ez egiteko konpromisoa hartu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kasivelono

**Kasivelono** (latinez: *Cassivellaunus*) Britainiako buruzagi militar zelta izan zen, K.a. 54. urtean Julio Zesarren Britainiara egindako bigarren espedizioaren aurkako defentsa gidatu zuena. Tribu batzuen aliantza bat zuzendu zuen erromatar indarren aurka, baina azkenean amore eman zuen, garaitutako britainiarrek bere kokapena Julio Zesarri erakutsi ondoren.

Kasivelonok eragin handia izan zuen Britainiako tradizioan eta kontzientzia historikoan. Britainiako kondairetan *Cassibelanus* izenez agertzen da, Godofredo Monmouthekoaren britainiarren erregeen zerrendaren artean, eta *Mabinogi*, *Brut y Brenhinedd* eta Galestar Triadetan *Caswallawn* izenez, Beli Mawr-en seme gisa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Imanuentzio

**Imanuentzio** (latin: *Imanuentius*) Julio Zesarren *De Bello Gallico* lanaren eskuizkribu batzuetan Trinovantes herriko errege gisa agertzen da; Trinovantesak garai hartan Britainia hego-ekialdeko tribu nagusia ziren, eta Imanuentziok Zesarrek K.a. 54. urtean uhartera egindako bigarren espedizioa baino lehen gobernatu zuen. Izenaren aldaera batzuk *Inianuvetitius*, *Inianuvetutus* eta *Imannuetitius* dira. Beste eskuizkribu batzuetan, ordea, errege horren izena ez da ematen.

Kasivelono buruzagi militarrak Imanuentzio hil zuen Zesar iritsi baino lehen, eta bere seme Mandubrazio Galiara ihes egin zuen, Zesarren babes bila. Ondoren, Kasivelonok britainiarren defentsa gidatu zuen erromatarren aurka, baina Trinovantes herriak bere gotorlekuaren kokapena eman zion Zesarri, eta honek setiatu egin zuen. Kasivelonok amore eman zueneko baldintzen artean, Mandubrazio Trinovantes herriko errege izendatu zuten, eta Kasivelonok haren aurka gerrarik ez egiteko konpromisoa hartu zuen.

John Kochek Imanuentzioren izenaren jatorrizko forma **Mannuētios* izan zitekeela iradokitzen du. Halaber, proposatzen du Galeseko mitologiako Manawydan pertsonaia lehenagoko **Mannuētiagnos* izenetik etor litekeela, hau da, “Mannuetiosen semea”.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2024ko Kataluniako Parlamentuko hauteskundeak

**2024ko Kataluniako Parlamentuko hauteskundeak** 2024ko maiatzaren 12an, igandean, egin ziren. Kataluniako 15. Parlamentuko 135 diputatu-eserlekuak hautatzeko balioko dute.

Kataluniako Generalitateko lehendakariak, Pere Aragonès i Garciak, hauteskundeak aurreratzea erabaki zuen 2024ko martxoaren 13an, Parlamentuak 2024rako Aurrekontuen proiektua atzera bota ostean.
## Orokortasunak 
### Hauteskunde-sistema 
Kataluniako Parlamentua 135 kidez osatutako ganbera bakarra da. Hauteskundeak sufragio unibertsal bidez egiten dira, 18 urtetik gorako herritarrek parte hartuz. Eserlekuak D'Hondt sistemaren bidez banatzen dira lau hauteskunde-barrutitan:
 
* Bartzelona: 85 eserleku.
* Tarragona: 18 eserleku.
* Girona: 17 eserleku.
* Lleida: 15 eserleku.
Atari-maila %3koa da barruti bakoitzeko, baina eserleku-banaketa barrutika egiten denez, barruti txikietan (Lleida edo Girona) eserlekua lortzeko behar den ehuneko efektiboa altuagoa izan ohi da.
## Egoera parlamentarioa 
Kataluniako Parlamentua 2024ko martxoaren 19an disolbatu zen ofizialki. Hurrengo taulak Parlamentuaren disolbatze-momentuko egoera laburtzen du:

## Alderdiak eta hautagaiak 
Hurrengo taulan 2024ko hauteskundeetara aurkeztu ziren hautagaitza nagusiak ageri dira:

## Emaitzak 
### Laburpena 
PSC izan zen garailea eserleku eta botoetan, 42 eserleku lortuta. Alderdi independentistek (ERC, Junts eta CUP) parlamentuko gehiengo osoa (68 eserleku) galdu zuten lehen aldiz hamarkada bat baino gehiagotan. Aliança Catalana alderdi ultra-independentista parlamentuan sartu zen lehen aldiz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dubnovelono

**Dubnovelono** (Latinez: *Dubnovellaunus* edo *Dumnovellaunus*) Britainia hego-ekialdeko errege baten edo, agian, hainbat erregeren izena izan zen K.a. I. mendearen amaieran eta K.o. I. mendearen hasieran. Bere izena txanponetako inskripzioetatik eta *Res Gestae Divi Augusti* lanean egindako aipamen batetik ezagutzen da.

* Dubnovelono izena, txanponen banaketaren arabera, Medway ibaiaren ekialdeko Kent eskualdean agindu zuen errege bati dagokio. Cantiaci tribuko lehen erregea izan zen inskribatutako txanponak jaulkitzen: bere txanponetako batzuk K.a. 40-30 ingurukoak direla dirudi. K.a. I. mendearen amaiera aldera, Vodenos edo Vosenios izeneko errege batek ordezkatu zuela dirudi, nahiz eta posible den bi erregeen agintaldiak garaikideak edo gainjarriak izatea. 
* Dubnovelono izeneko beste errege batek bere aita Addedomaro ordezkatu zuen Trinovantes herriko errege gisa K.a. 10–5 inguruan, eta urte batzuetan agindu zuen Catuvellauni herriko Kunobelinok ordezkatu aurretik.
* *Res Gestae Divi Augusti* lanean, *Dumnovellaunus* izeneko Britainiako errege bat agertzen da, Atrebates herriko Tinkomarorekin batera, K.o. 7 inguruan Augustoren aurrean babes edo laguntza eske aurkeztu zena. 
* Beste Dumnovellaunus bat Corieltauvi herriaren txanponetan agertzen da, K.o. 45 ingurukoetan; badirudi Volisiosen menpeko errege bat izan zela, hura baitzen, ziurrenik, lurralde horretako agintari nagusia. 

Kronologiari erreparatuta, posible da (baina ez ziurra) Cantiaci herriko Dubnovelono eta Trinovantes herriko Dubnovelono pertsona bera izatea; eta Trinovantesen Dubnovelono da, ziurrenik, Augustoren aurrean aurkeztu zen *Dumnovellaunus* bera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rikuino Nanteskoa

**Rikuino** (**Ricwin**, **Ricuin**, **Richwin** edo **Richovin** ere idatzia; 841eko ekainaren 25ean hil zen) Nantesko kondea izan zen 831tik 841era. *Rihwinus* izeneko pertsona bat Karlomagnoren testamentuaren lekuko gisa agertzen da 811. urtean.

Rikuino Luis Errukitsuaren aldekoa erakutsi zen, eta Nantesko lurraldean eta Bretainiako Markan konde izendatu zuten Lambert I.a erbesteratu ondoren. 832. urtean, Rainier Vanneseko apezpikuarekin batera, Redongo abadia sortzearen aurka egin zuen; abadia hori Conwoïon santuak sortu zuen, Nominoe dukearen babesarekin. Rikuino Fontenay-en-Puisayeko guduan hil zen, Karlos II.a Burusoilaren alde borrokatzen ari zela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Abadiño Kirol Elkartea

**Abadiño Kirol Elkartea**, Abadiñon(Bizkaia) dagoen futbol taldea da, bere partiduak Astola futbol zelaian jokatzen dituena.

## Historia 
1974an klubeko lehen presidenteak, José Ruiz Payak, beste kide batzuekin batera, «Club Deportivo Abadiano» sortu zuenetik. Aldaketa asko gertatu dira egun hartatik hona. Urte hauetan hamaika presidente egon dira euren zuzendaritzekin, horietako batzuk euren agintaldian errepikatuz ere, euren sentimenduagatik eta klubaren koloreetan errotuta egoteagatik. Herriko eta inguruetako gazte belaunaldi batzuk Klubeko kide izan dira. Lehen jokalari horien seme-alabek, bilobek eta bilobek gurasoen, osaba-izeben eta aitona-amonen eredua jarraitu dute, urte hauetan guztietan taldeetako plantillak osatuz. Klubaren izena bera ere aldatu egin da eta 2002ko ekainaren 21ean *Abadiño Kirol Elkartea* izena hartu zuen.

Klubak gora egin du, eta gaur egun 18 talde eta txikienentzako Futbol Eskola ditu. Baina, batez ere, 2018-2019 denboraldia aldaketarena bezala gogoratuko da, orain arte mitikoa eta Astolako belar naturaleko zelaiaren zeinua izan dena, azken belaunaldiko belar artifizialeko zelai batengatik, klubari eboluzionatzen jarraitzeko aukera emanez. Aldaketa horrek hazten eta bere kideei prestakuntza hobea ematen lagunduko dio klubari.

2020an *Abadiño Cup*-a sortu zuten 32 alebin-taldeekin

2024an 50. urteurrena izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Weborria
* Youtube
Lautulaeko gudua

**Lautulaeko gudua** K.a. 315. urtean gertatu zen, erromatarren eta samnitarren artean. Lehenak Kinto Fabio Maximo Ruliano diktadorearen aginpean zeuden, eta azkenak Kaio Pontzioren agindupean. Guduaren emaitza Samnitarren garaipena izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ai Shibata

**Ai Shibata** (Dazaifu, Japonia, 1982ko maiatzaren 14a) japoniar igerilaria da, estilo libreko probetan espezializatua. 2004an txapeldun olinpikoa izan zen 800 metroetan.

Bizitza

2001ean Kanoyako Heziketa Fisikoko Unibertsitatean sartu zen.

### Kirol ibilbidea 
Atenasen 2004ko Udako Olinoiar Jokoetan urrezko domina irabazi zuen estilo libreko 800 metroetan, 8:24.54 segundoko denborarekin, Laure Manaudou frantziarraren eta Diana Munz estatubatuarraren aurretik.

## Palmaresa 
### Olinpiar jokoak 
* **2004ko Udako Olinpiar Jokoak** Atenasen (Grezia)
** link=Archivo:Gold_medal_icon.svg|15x15px Urrezko domina 800 metro estilo librean.

### Munduko txapelketak 
* **2005eko Munduko Txapelketa** Montrealen (Kanada)
** link=Archivo:Silver_medal_icon.svg|15x15px Zilarrezko domina 400 metro estilo librean.
** link=Archivo:Bronze_medal_icon.svg|15x15px Brontzezko domina 800 metro estilo librean.
* **2007ko Munduko Txapelketa** Melbournen (Australia)
** link=Archivo:Bronze_medal_icon.svg|15x15px Brontzezko domina 400 metro estilo librean.
** link=Archivo:Bronze_medal_icon.svg|15x15px Brontzezko domina 1 500   .

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak