Karlomagnoren xakea

**Karlomagnoren xakea** Orreagako Kolegiatako museoan gordetzen den erlikia-ontzi bat da, xake taula baten antzarekin. Kondairaren arabera, Karlomagno xakean jolasten ari zen Orreagako guduan Errolanen adarra entzun zuenean. Hala ere, objektua ez da inoiz izan xake taula bat, bere lauki kopurua ez datorrelako bat, erlikiak gordetzeko eginda dagoelako, eta xakea Europara mende batzuk beranduago iritsi zelako. Gainera, XIV. mendean egindakoa dela uste da, sinadurarik ez badu ere.

## Erlikia-ontzia 
### Deskribapena 
Berez erlikia-ontzi bat da, ezkutuan santuen erlikiak gordetzen dituena, bakar batean dagoen *Lignum Crucis* bat izan ezik (Jesusen Gurutziltzaketan erabili zen gurutzearen egur zatia). Erdian Zaurien Kristoa dago, gotikoan Azken auzirekin lotzen zena. Bere inguruan Maria, Joan Ebanjelaria eta Nekaldian erabili ziren *Arma Christi* gailuak daramatzaten aingeruak daude.

Beheko lerroetan aingeruek tronpetak jotzen dituzte eta hildakoak hilobietatik ateratzen ari dira. Azken Auzian berpiztutakoak dira horiek. Erdiko guneko alboetan lau ebanjelarien ikurrak daude: Marko Ebanjelariaren lehoia, Lukasen hegodun zezena, Mateoren aingerua eta Joan Ebanjelariaren arranoa. Euren artean bi filakteria dituzten pertsonaiak dira, profetak izan ohi direnak. Bosgarren lerroan bi serafin daude Aintzan parte hartzen dutenak. Seigarren lerroan emakume santuak daude, Katalina Alexandriakoa, Margarita Antiokiakoa eta Maria Magdalena. Goiko lerroan daude Joanes Bataiatzailea, Deikundea eta apezpikua den santu bat eskuman. Hala ere, iturri zaharrek ez dute kondaira berresten: Notker Balbulusen 880ko hamarkadako Karlomagnoren bizitzari buruzko pasadizoen liburuan, Harunek Karlomagnori 802an bidalitako misioa deskribatzen duena, kalifak bidalitako oparien zerrendan elefante bat (erreala) eta beste hainbat objektu agertzen dira, baina xake-piezen berririk gabe. Eginhardoren kronikan eta *Annales regni Francorum*en ere ez da agertzen xake piezarik, bai ordea Abul-Abbas izeneko elefante baten iritsiera. 

Beste kondaira batean, jokoa Atenasko Irene bizantziar enperatrizaren (803. m.) oparia izan zela dioena, ez du babesik. Izan ere, jokoaren piezak gutxienez bi mende beranduago fabrikatu ziren. Soilik elefantearen pieza handia -*Karlomagnoren Elefantea*, gaur egun Yusuf al-Bahiliren elefantea izenarekin ezaguna- bere garaian jokoaren parte kontsideratu zena, baina orain banandutako pieza bezala ezagutzen dena, indiar jatorrikoa (oraindik Chaturanga edo Shatranj pieza bezala interpretatzen da), Karlomagnori oparitu ahal izan zitzaion bizirik zegoen elefantearekin batera, pieza bakar hau IX. mendean datatuta baitago. 

### Lotutako objektuak 
Kondairarekin lotutako beste pieza batzuk existitzen dira, tartean ustezko xake-taularen gainean erabiltzeko xake-piezak eta Errolanek jo zuen adarra bera.

#### Xake-piezak 
Karlomagnoren xake piezak xakean jolasteko bolizko piezen multzo bat da, XI. mendearen amaieran eginak. Saint-Denisko altxorraren parte ziren, baina gaur egun Cabinet des Médaillesen gordetzen dira, Parisen. Lewisen xake piezekin batera Erdi Aroko xake piezen bildumarik garrantzitsuena da, eta Goi Erdi Aroan egindakoen artean kontserbaziorik onena dutenen artean dago.

#### Errolanen adarra 
left|thumb|Errolanen adarra, Paul Dupuy museoan.

Errolanen adarra olifante bat da, ehiza edo gerran erabiltzen zen adar bat, boliz egina eta oso apaindua, ustez Errolanek berak Orreagako guduan jo eta erabili zuen adar benetakoa, Karlomagno xakean jolasten ari zen bitartean. Mendeetan Tolosako eliza batean erlikia gisa gurtua izan zen, eta 21. mendean Paul Dupuy museoan dago hiri berean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak