William-Adolphe Bouguereau

**William-Adolphe Bouguereau** (Arroxela, Frantzia, 1825eko azaroaren 30a - 1905eko abuztuaren 19a) margolaria izan zen, estiloz akademizista eta tradizionalista. Bere margolan errealistetan gai mitologikoak erabiltzen zituen, pertsonaia nahiz gai klasikoen interpretazio modernoak eginez eta emakumeen gorputza nabarmenduz. Haren lanen bereizgarri da forma eta teknika erabat menperatzea. Estilo aldetik, XIX. mendearen bigarren erdialdean nabaritu zen korronte eklektikoaren parte izan zen. Ikuspegi naturalista batetik eta idealismo kutsu handiarekin, elementu neoklasiko eta erromantikoak nahasten zituen. Bere bizitzan zehar ospe nabaria izan zuen Frantzian eta Ameriketako Estatu Batuetan. Ohore asko jaso zituen, bai eta sari garrantzitsuak ere, hala nola *Prix de Rome* eta *Ohorezko Legioa*. XX. mendearen hasierarekin batera, Bouguereauren izena gutxietsi zuten aurremodernistek nahiz inpresionistek. Era berean, publikoak ere bizkarra eman zion, garai horretan arteari buruzko gustuak aldatu zirelako. Hil eta gutxira, Bouguereauren lana laster ahaztu zen, eta haren obra hutsa nahiz artifiziala zela jotzen zen. Geroago, 1970eko hamarkadan, haren lana berriro aztertua izan zen, eta gaur egun Bouguereau XIX. mendeko margolaririk garrantzitsuenetako bat dela jotzen da. Bere bizitzan zehar, gutxienez 822 margolan margotu eta amaitu zituen, eta ez da ezaguna beste lan asko non dauden.

Klasikoen ezagutzan sakontzeko, 1839an William-Adolphe gaztea Ponseko eskola erlijiosora bidali zuten, non mitologia grekoarekin, anztinako historiarekin eta Ovidio nahiz Virgilioren poesiarekin harremanetan hasi zen. Era berean, Ingres margolariaren ikasle ohia izan zen Louis Sageren eskutik marrazketa klaseak jaso zituen. 1841ean, Bouguereau familia Bordelera lekualdatu zen, non olio eta ardo salerosketan hasi zen. Hasiera batean gazteak bere aitaren urratsak jarraituko zituela zirudien arren, aitaren dendako bezero batek gaztearen marrazkiak ikusi ostean aitari semea marrazketa eta margoketako udal-eskolara bidaltzeko behin eta berriz esan zion. Aitak ideiarekin bat egin zuen, semeak salerosketan jarraitzearen baldintzarekin, bertan etorkizun oparoagoa ikusten zuen eta. Eskolan 1842an izena eman ondoren, Jean-Paul Alauxekin batera ikasten hasi zen. Eskoletara egunean bi orduz joaten zen arren, oso azkar egin zuen aurrera, eta 1844ean bere lehen margoketa saria jaso zuen, San Roke irudikatzen zuen margolan batekin. Honek, gaztearen bokazioa sendotu zuen. Ikasi bitartean, diru pixka bat irabazteko asmoz, zenbait jakiren etiketak diseinatzen zituen.

### Hobekuntza eta karreraren hasiera 
thumb|*Berdintasuna heriotzaren aurrean*, 1848
Bere osabaren bitartez, Bouguereau gazteak eliztarren erretratuak marrazteko enkargua jaso zuen. Lan horren irabaziekin, Alauxen gomendiozko eskutitzarekin batera, 1846an Parisko Arte Ederretako eskolan sartu zen. François-Édouard Picotek ikasle bezala jaso zuen eta bere eraginpean Bouguereauk metodo akademizista hartu zuen. Garai horretan, eskolara sartu izanak "gogoz beterik" utzi zuela onartu zuen, egunean 20 orduz ikastera iritsiz eta gutxi janez.  Bere hobekuntza benetan azkarra izan zen eta etapa honetako lanak, *Berdintasuna heriotzaren aurrean* (1848), kasu, ezin hobeki bukatutako lanak dira. Izan ere, urte horretan bertan *Prix de Rome-*ko aurretiko fasean lehenengo postua Gustave Boulangerrekin partekatu zuen. 1850ean sari finala irabazi zuen bere obrarekin: *Zenobia artzainek Araxeren ertzean aurkitua.*

Sari moduan, urte batez Villa Medicira joan zen, Victor Schnetz eta Jean Alauxen ikasle gist. Bertan Errenazimenduko maisuengandik zuzenean ikasi ahal izan zuen, baita antzinako lan greko, etrusko eta erromatarretatik ere. Villa Medicin bizitzen zegoela, Toskanako nahiz Unbriako hiriak bisitatu zituen, antzinako artea ikasiz, Asiseko artearengatik interes berezia azalduz eta San Franziskoko Basilikako Giottoren freskoak beren osotasunean kopiatuz. Era berean, Ponpeian ikusi zituen antzinako freskoengatik ere miresmena azaldu zuen, hauek bere etxera 1854ean itzultzean erreproduzitu zituelarik.

thumb|ezkerrera|*Santu Guztien Eguna, 1859*
1856an Marie-Nelly Monchablonekin ezkondu zen, bost seme-alaba izan zituztelarik., Napoleon III. enperadorearen eta Eugenia Montijokoa enperatrizaren erretratuak burutu zituen eta Émile Pereire bankari aberatsaren etxea dekoratu zuen.

Obra guzti hauekin, Bouguereau artista ospetsu bihurtu zen, irakasle bezala lan egitea eskatu ziotelarik. Urte honetan ere, bere alaba Henriette jaio zen. 1859an, bere semea Georges jaiotzeaz gain, artistak bere konposizio handienetako bat burutu zuen, *Santu Guztien Eguna*, Bordeleko buruzagitzak eskuratu zuena.

Garai honetan ere, Picoten begiradapean, Parisko Santa Klotilde Elizako San Luis kapera dekoratu zuen estilo sinple batean, artistak berak errenazimenduarengatik sentitzen zuen mirespenari kontra eginez.

1881ean Parisko San Bizente Pauleko elizako Jainkoaren amaren kapera dekoratu zuen, enkargu hau burutzen 8 urte igaro zituelarik. 1891ean Alemaniak artista frantsesak gonbidatu zituen Berlinen erakusketa bat egoteko asmoz. Bouguereau gonbidapena onartu zuen artista gutxienetako bat izan zen, bere hitzetan, aberriko betebehartzat ikusten baitzuen Alemanian sartzea eta hau pintzelaren bidez bereganatzea. Dena den, margolariaren jarrera honek Parisko abertzaleen ligaren haserrea eragin zuen, eta Paul Déroulèdek kanpaina bat hasi zuen prentsan artistaren aurka. Bestalde, Bouguereauk Londresko *Royal Academy-*an antolatu zuen artista frantsesen erakusketak hainbesteko arrakasta izan zuen, erakusketa iraunkor bihurtu eta urtero ospatu zela. Metodo honen arabera, artea bere osotasunean irakatsi zitekeen, teoria nahiz praktikaren bidez irakatsi zitekeen *corpus* batean bihurtuz. Ondorioz, orijinaltasunaren garrantzia oso txikia zen. Akademiek gehien balioesten zutena maisu ospetsuen autoritatea zen. Tradizio klasikoa bereziki gurtzen zuten eta izaera estetikoa zuten kontzeptuekin lan egiteaz gain, testuinguru etikoa eta arteak irakasteko helburua izatea ere kontuan hartzen zuten, publikoa hezi eta gizartea positiboki eraldatzea bilatzen zutelarik.

Akademien ohitura tipikoenen artean, aldizkako aretoak zeuden. Hauek izaera artistiko eta komertziala zuten ekitaldi lehiakorrak ziren, non etorkizun handiena zuten margolari berrien eta izen oneko maisuen lanak erakusten ziren, irabazleei dominak eta sari garrantzitsuak emanez.

Parisko aretoko sari gorena *Prix de Rome* zen, Bouguereauk 1850ean lortu zuena. Sari honen ospea garai horretan ikaragarria zen, gaur egun Nobel Sariak duenarekin alderatu daitekeena.

1891ean Parisko aretoak batez beste 50.000 bisita eguneko jaso zituen, sarrera dohainik zen egunetan, igandetan izan ohi zena, eta urteko 300.000 bisita izatera iritsi zen
### Merkatua eta bere estiloaren finkatzea 
Sistema akademizistak betidanik garrantzi handia eman zion tradizio klasikoari. Baina 1860ko hamarkadatik aurrera, klase ertainaren eragina artearekiko handitzen hasi zen, klase ertaineko pertsonak aretoetako publiko garrantzitsu bihurtu eta artea erosten hasi zirelarik. Ondorioz, akademiak euren enfokeetan aldaketa nabariak egiten hasi ziren, erosle berriei atsegina emateko asmoz. Garai horietan, egiaren bilaketaren inguruan eta hau artearen bidez nola komunikatu zitekeen inguruan interes handia zegoen. Akademiek ez zuten lortzen euren antzinako programa mantentzea, non publikoari soilik elite agintariek handitzat hartzen zituzten gaiak eskaintzen zizkioten. Hala nola, lan historikoak, mitologikoak, alegorikoak edo erlijisioak, modu inpertsonal eta handian irudikatzen zirelarik. Bouguereauk bere indarrak publiko burges berriari atsegin emateari eskaini zituen. Dena den, antzinako tradizioarekin lotutako idealismoari, eta arteaz nahiz edertasunaz zuen kontzeptuari lehial mantendu zen.

Aldi batean hurrengoa adierazi zuen: Kolorista paregabea izan zen, Bere teknika bikaina izateagatik ezaguna zen arren, azkeneko urteetan, ikusmen arazoengatik seguruenik, ez zen hain zehatza, eta pintzeladak askeagoak ziren.

Hala eta guztiz ere, batzuetan bere teknika ikaragarri aldakorra izatera iritsi zitekeen, irudikatzen zuen objektu mota bakoitzera moldatuz. Honek, margolanari bizitasun eta naturaltasun handiak ematen zizkion, inprobisaziorako tarte handirik utzi gabe, bere zirriborroen eta amaitutako margolanen arteko antzekotasunak azaltzen duen bezala.

### Margolan erotikoak 
thumb|Bi bainulari, 1884
#### Emakume biluziak 
Burgesiak korronte akademizistan eragin zituen aldaketen artean, eduki erotikoa zuten lanen eskakizuna izan zen. Honek, Bouguereauren obran biluziak maiz azaltzea eragin zuen. Aspektu honek egungo kritikoen interesa piztu zuen. Theodore Zeldaren hitzetan, margolariak kultura klasiko ukaezina eduki arren, bere lanak ez ziren jainko eta jainkosa mitologikoetan ardazten. Aldiz, hauek aitzaki bezala erabiltzen zituen emakumezkoen gorputz eder eta hauen azal distiratsuak erakusteko. Biluzi mitologikoen artean, artistaren ezagunenak bi dira: *Bakoren gaztaroa*, non irudi biluzi eta erdi biluzi ugari azaltzen diren ardoaren eta estasiaren jainkoaren inguruan dantzari; eta *Ninfak eta satiro,* non biluzirik dauden lau ninfa lizuna izateagatik ezaguna den pertsonaia mitologikoa erakartzen saiatzen diren.

Bouguereau emakumezko biluzien margolaririk balioetsienetako bat izan zen bere garaian, Jules Lefebvreren hitzetan; kritiko batek Bouguereauren obretako bat "*burdel baterako aproposa"* zela esanez definitu zuen . Artistaren biluzietako bat Chicagora bidali zenean, bertako kazetarien artean sekulako istilua eragin zuen, Bouguereau "*bere talentuarekin edonoren morala usteldu nahi zuen sasikumea"* zela idatzi zutelarik. 1890an *Udaberriaren itzulera* lana Omahan erakutsi zenean, artzain presbiteriano batek aulki bat hartu eta margolanari eraso zion, honek beregan esnatu zituen *"irrika eta gogapen lizunengatik"* haserreturik. 1976an, margolan bera bigarren aldiz erasoa izan zen, antzeko arrazoiengatik.  Dena dela, Bouguereauren lan erotikoek ez dituzte gizonak lehenesten, hauetan zenbait Kupido azaltzen diren arren.

Lan hauen tratamenduak, leuna nahiz sentimentala, errealitatetik aldentzea eragiten zuen. Bouguereauk Kupidoak merkatuaren eskakizunei erantzuteko margotzen zituela esan zuen: "zeren gai umil, dramatiko eta heroikoek ez dute saltzen, eta publikoak Venusak eta Kupidoak nahiago dituenez, nik nagusiki hauek pintatzeari ekiten diot".

Alyce Mahonek, *Gaztea Kupidoz babesten*, lanean ematen den neutralizazioa azpimarratzen du. Alde batetik, konposizioaren bidez, non gazteak maitasunaren jainkoari irribarre egiten dion besoekin urruntzen duen bitartean, eta bestetik, paisaiari dagokionez, landako irudi idilikoa, xehetasun erakargarriak agertzen diren bitartean, hala nola, gaztearen gorputz eder erdi biluzia eta jainko txikiaren ipurmasail arrosak.

File:Bouguereau, William Adolphe - Putto sur un monstre marin.jpg|*Kupido itsasoko munstroaren gainean*, 1857?

File:William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - Return of Spring (1886).jpg|*Udaberriaren itzulera*, 1886

File:William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - Whisperings of Love (1889).jpg |*Maitasunaren xuxurlak*, 1889

File:Psyche et LAmour.jpg|*Psike eta Maitasuna*, 1889

File:William-Adolphe Bouguereau - Chansons de printemps.jpg |*Udaberriko abestiak*, 1889

File:William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - Love on the Look Out (1890).jpg |*Maitasun ezkutua*, 1890

File:William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - Work Interrupted (1891).jpg | *Etendako lana*, 1891

File:William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - Leveil du coeur (1892).jpg| *Bihotzaren itzartea*, 1892

File:William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) -Youth (1893).jpg| *Gaztaroa*, 1893

File:William-Adolphe Bouguereau - The abduction of Psyche, 1895.jpg| *Psikeren bahiketa*, 1895

File:William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - L'Amour et Psych (1899).jpg| *Maitasuna eta Psike*, 1899

File:William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - A Dream of Spring (1901).jpg| *Udaberriko ametsa*, 1901

#### Nekazariak 
Emakume helduak edo gazteak dira artistaren lanetan gehien azaltzen diren irudiak, ez soilik gai mitologikoen bidez, baita alegoria nahiz biluzietan. Esan beharra dago, margolariaren ospea ninfei eta bainulariei buruzko margolanekin zabaldu zela, baita nekazal emakumeak eguneroko zereginetan azaltzen zituzten margolanekin ere. Emakume nekazariek XIX. mendearen amaieran arrakasta handia izan zuten, inozentzia eta garbitasunaren idealizazio erromantiko gisa, baita osasun eta indarraren irudi gisa ere. Garai horretan nekazariek zuten bizimodua gorabehera, bai Bouguereauk baita beste margolariek ere, nekazariak beti garbi-garbi, pozik, ardurarik gabe eta ondo jantziak irudikatzen zituzten. Era berean, hiriko jendeak naturatik, lurretik hurbil imajinatzen zituzten, eta ondorioz, maitasunean sutsuagoak zirela suposatzen zuten.

File:William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - Gypsy Girl with a Basque Drum (1867).jpg|thumb|ezkerrera|*Neska ijitoa, euskal danborrarekin*, 1867

File:William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - The Haymaker (1869).jpg| *Nekazaria*, 1869

File:William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - Breton Brother and Sister (1871).jpg| *Anai-arreba bretoiak*, 1871

File:William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - Italian Girl Drawing Water (1871).jpg | *Italiar neskatoa, ura ateratzen*, 1871

File:William-Adolphe Bouguereau, Les deux soeurs, 1877.jpg| *Bi ahizpak*, 1877

File:William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - At the Edge of the Brook (1879).jpg| *Erreka ertzean*, 1879

File:William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - The Little Knitter (1882).jpg| *Puntu egiten*, 1882

File:Les noisettes.jpg| *Intxaurrak biltzen*, 1884

File:William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - Thirst (1886).jpg| *Egarria*, 1886

File:William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - The Shepherdess (1889).jpg| *Artzaina*, 1889

### Margolan erlijiosoak 
Bouguereauren lana bere osotasunean aztertzen bada, burutu zituen margolan erlijiosoak gutxi izan ziren. 1860ko hamarkada baino lehen, artistak gai erlijiosoa indar gehiagorekin landu zuen, Rafael eta Poussinen eskola klasizistako izaera kontserbadore eta goratua islatuz. Bouguereauren obra erlijiosoak oso preziatuak ziren  eta Bonninek, garaiko kritiko batek, artistaren kristau sentimenduaren egiazkotasuna eta bere irudien nobletasuna balioetsi zituen, *Pietà*-n azaltzen diren eran. *Kontsolamenduaren Ama Birjina* aurreko obraren antzekoa da, bizantziar artearekin lotutako konposizio handi eta hieratikoa. Obra honetan, artistak Maria bere oinetan hildako semea duen samindutako ama bezala irudikatzen du. Margolan hau Frantzia eta Prusiaren Gerra amaitu eta gutxira burutu zuen, gatazkan euren semeak galdu zituzten ama frantsesen omenez. Artistaren hasierako interesaren ostean, beste gaiekiko jakin-mina adierazi zuen. Izan ere, Bouguereauk arte erlijiosoko merkatuak oso azkar behera egin zuela onartu zuen.

Dena dela, bere bizitzan zehar aldizka hainbat lan erlijioso burutu zituen, Elizaren zenbait enkargu garrantzitsu barne, hala nola, Parisko *Saint-Vincent-de-Paul* elizaren dekorazioa 1881ean.

File:Bouguereau - Virgin of Consolation.jpg| *Kontsolamenduaren Andre Maria*, 1875

File:William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - Pieta (1876) modif.jpg| *Pietà*, 1876

File:William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - The Flagellation of Our Lord Jesus Christ (1880).jpg| *Gure Jaunaren azorriatzea*, 1880

File:William A. Bouguereau - Virgin and Child - Google Art Project.jpg| *Andre Maria eta haurra*

File:William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - Compassion (1897).jpg| *Gupida*, 1897

File:William-Adolphe Bouguereau The Virgin With Angels.jpg| *Regina angelorum*, 1900

File:William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - The Madonna of the Roses (1903).jpg| *Larrosen Madonna*, 1903

### Margolan historikoak 
Lan historikoek, garaiko kontzeptuarekin bat eginez, helburu didaktikoa zuten irudikatze erretorikoak ziren, eta euren gaiak literaturatik, folkloretik eta antzinarotik hartzen zituzten. Era berean, artistikoki irudikatzea merezi zuten gertatu berriko gertaerak ere irudikatzen ziren. Orokorrean, lan hauek tamaina handikoak ziren, balio positiboak aldarrikatzen zituzten, publikoarengan eragina eta zirrara sortzeko ikuspegi batetik margotuak. Bouguereauren lanen artean, 1850. urtean Erromako Saria irabazarazi zion *Artzainek Zenobia aurkitzen dute Araxe ibaiaren ertzean* aurki daiteke, gupida eta moral balioak defendatzen zituena.. Bailey Van Hookek adierazi zuenez, gaiz aldatu arren, bere lanei ematen zien tratamendu formala nahiko berdintsua zen genero guztietan, irudiak osatzeko eta eszenak konposatzeko egitura antzekoei jarraituz.

File:William Adolphe Bouguereau Zenobia Found by Shepherds on the Banks of the Araxes.jpg| *Artzainek Zenobia aurkitu dute Araxe ibaiaren ertzean*, 1850
File:Bouguereau -Napoleon III Visiting Flood Victims of Tarascon in June 1856.jpg| *Napoleon, Taraskoneko uholdeetako biktimak bisitatzen*, 1856
File:William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - Tobias Saying Good-Bye to his Father (1860).png| *Tobias, bere aitari adio esaten*, 1860
File:William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - Homer and his Guide (1874).jpg| *Homero eta haren itsumutila*, 1874
File:William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - Charity (1878).jpg|*Karitatea*, 1878
File:William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - The Motherland (1883).jpg|*Aberria*, 1883

### Erretratuak 
Bouguereauren erretratuak oso preziatuak izan ziren bere bizitzan zehar. Lan hauek, orokorrean, irudikapen erromantikoak dira, emozioak nahiz irudikatutako pertsonen izaera islatzeko gaitasuna nabaria islatzen dutelarik. Itxuraz, arlo honetan artista garaiko konbentzioetatik aske sentitzen zen, pertsonen irudia hauek benetan ziren bezala irudikatu zezakeelako, tradizio klasikoari aurre eginez. Bere gaztaroan hasi zen genero hau lantzen, bere jaioterriko pertsonak irudikatuz, erretratugile inperiala izan zen eta bere erretratuetatik goraipatuenetariko bat Aristide Boucicaut enpresariarena izan zen.

File:William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - A Portrait of Amelina Dufaud Bouguereau (1850).jpg| Amelina Dufaud Bouguereau, 1850

File:William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - A Portrait of Eugène Bouguereau (1850).jpg|*Eugène Bouguereau*, 1850

File:William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - A Portrait of Geneviève Bouguereau (1850).jpg|*Geneviève Bouguereau*, 1850

File:Bouguereau - aristide boucicaut.jpg|*Aristide Boucicaut*, 1875

File:William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - Study - Head Of A Little Girl (1888).jpg| *Neskatxa baten burua*, 1888

File:Bouguereau - Lady Maxwell - 1890.jpg| *Lady Maxwell*, 1890

File:William-Adolphe Bouguereau - Gabrielle Cot - Sotheby's.jpg|*Gabrielle Cot*, 1890

File:William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - Head Of A Young Girl (1898).jpg|*Neska gazte baten burua*, 1898

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak