open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Don Juan

**Don Juan** (gaztelaniaz) eta **Don Giovanni** (italieraz) Europako herri usadioaren literatur edo kondairazko pertsonaia libertino bat da. Lehenbizikoz, idatziz, Tirso de Molina espainiar dramagileak *Sevillako trufatzailea eta harrizko gonbidatua* idazlanean aipatu zuen. Gaur egun, "Don Juan" hitza gonazale edo promiskuitatearen parekidea da.

## Literatura 
* *Don Juan Tenorio* (1844, José Zorrilla)

## Zinema 
* *Don Juan DeMarco* (1995)

## Kanpo estekak
Joanes Bakaikoa

**Joanes Bakaikoa Satrustegi**, pilota arloan **Bakaikoa** deituraz ezaguna (Etxarri Aranatz, Nafarroa Garaia, ), esku huskako pilotari profesionala da. Aurrelari aritzen da, Asegarce enpresarekin. 2017ko urtarrilaren 14an debutatu zuen, Iruñeko Labrit pilotalekuan, Bigarren Mailako Binakako Txapelketan aurrelari titulartzat, Galartza VII.a atzelaria lagun. Bere jaioterriko alkate Jose Ignacio Bakaikoaren semea da, eta kadete mailatik nabarmendu zen, pilotari zaharragoen aurka jokatzen baitzuen.

## Kirol lorpenak 
### Amateurretan 
* 2016an:
** munduko 22 urtez azpiko binakako txapelduna (Miarritze).
** Euskal Herriko kluben arteko txapelduna.
* 2014an:
** Nafarroako buruz buruko txapelduna, bere kategorian.
** Nafarroako lau eta erdiko txapelduna, bere kategorian.
* 2013an: Nafarroako lau eta erdiko txapelduna, bere kategorian.
* 2012an: Nafarroako binakako txapelduna, bere kategorian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Asegarce enpresaren webguneko fitxa.
Lezako Ospitalea

**Lezako Ospitalea** Osakidetzaren sareko ospitale bat da, Guardia (Araba) udalerriaren esklabe batean kokatua, Leza udalerriko lurrek osorik inguratua; beraz, nahiz eta Lezakoa ez den, herri horretatik datorkio izena. Ospitalea Arabako osasun barrutiaren parte da. 1935ean eraiki zen; 2008an zaharberritu ondoren, 69 ohe ditu, 39 gelatan banaturik.

## Ezaugarriak 
Lezako Ospitaleak ezaugarri hauek ditu:

### Ospitalizazioa 
* Barne medikuntza (20 ohe)
** Neumologia
** Kardiologia
** Barne medikuntza
* Susperraldia / Errehabilitazioa (24 ohe)
** Susperraldia
** Errehabilitazioa
** Egonaldi luzea
* Arreta aringarria (10 ohe)
* Gizarte Ongizatea (15 ohe hitzarmen bitartez, amaitzear)

### Kanpo-kontsultak 
* Kardiologia
* Familia eta komunitate medikuntza
* Barne medikuntza
* Pneumologia
* Pediatria
* Psikiatria
* Errehabilitazioa
* Toko-ginekologia / Erditzerako prestaketa (emagina)
* Haurdunaldi eta ginekologi ekografia

### Bestelakoak 
* Laborategia
** Hematologia
** Biokimika
** Mikrobiologia
* Erradiologia sinplea
* Elektrokardiografia
* Arnasketa proba funtzionalak (espirometria eta bronkodilatazio probak)
* Errehabilitazio gimnasioa
* Digestio endoskopia (gastroskopia)
* Larrialditarako anbulantzia-basea

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko ospitaleak

## Kanpo estekak 
* Lezako Ospitalea
José Manuel Galdames

**José Manuel Galdames Ibáñez** (Barakaldo, Bizkaia, ) bizkaitar futbolari ohia da, atzelari moduan aritzen zena.

## Kirol Ibilbidea 
*2024ko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Oskar Vales

**Oskar Vales Varela** (Basauri, Bizkaia, ) bizkaitar futbolari ohia da, atzelari moduan aritzen zena. Gaur egun entrenatzailea da.

## Ibilbidea 
*2015eko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Javier Olaizola

**Javier Olaizola Rodríguez** (Donostia, ) gipuzkoar futbolari ohi eta entrenatzailea da, atzelari moduan aritzen zena.

## Jokalari Ibilbidea 
*2020ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak
Irurzun (futbolaria)

**Ismael Marchal Errazkin** (Iruñea, ), ***Irurzun*** izengoitiz ezaguna, nafar futbolari ohia da, aurrelari moduan aritzen zena. Bere semea Alex Marchal futbolaria da ere, egun Errealean dabil.

## Ibilbidea 
*2015eko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Joaquín Urkiaga

**Joaquín Urkiaga Legarburu** (Zorrotza, Bilbo,  - Bilbo, ) bizkaitar futbolaria izan zen, atezain moduan aritzen zena.  Jokatzeari utzi ondoren, entrenatzailea izan zen.

## Biografia 
Euskal selekzioko atezain izan ondoren, Urkiagak Espainiako Lehen Mailan debutatu zuen Betis Balompierekin 1932ko abenduaren 25ean, FC Bartzelonaren aurka.  Une horretatik aurrera, eta lau denboraldiz, talde zuri-berdeko atezain titularra izan zen, 1934/35 denboraldi historikoa barne. Denboraldi horretan, andaluziarrak ligako txapeldun izan ziren lehen aldiz eta historian behin. Urkiagak paper garrantzitsua izan zuen titulua lortzeko bidean, txapelketan gol gutxien jaso zituen atezaina izan baitzen, 21 partidatan 19 gol sartuta. Guztira, 72 partida jokatu zuen Sevilla aldean.

Gerra Zibila piztu ondoren, Urkiaga, beste futbolari asko bezala, Mexikora joan zen bizitzera, eta han finkatu zuen bere bizilekua. 1940ko hamarkadaren erdialdean amaitu zuen bere ibilbidea, CF Asturias eta CD Veracruz taldeetan jokatu ondoren, non klubeko Ligako lehen titulua lortu zuen talde historikoan parte hartu zuen, 1946.3an. Etapa horretan *El Gordo* () ezizenarekin ezaguna izan zen, bere ibilbideko azken urteetan izan zuen gehiegizko pisuagatik, nahiz eta garai horretako kirol kronistek bere elastikotasuna onartzen zuten, zutoinetik zutoinera hegan egiten baitzuen, eta gainera, baloiaren bila irteten zenean, aurrelariak zein atzelariak hegaldatzen ziren. Veracruzekin txapeldun atera zen denboraldian, bost penalti gelditu zituen. Erretiratu ondoren, aulkitik Tiburones zuzendu zuen, 1948an Mexiko Kopa eskuratuz.

1953an Ligako eta Txapeldunen Garaikurreko txapeldun izendatu zen, Tampico klubaren historian lehen aldiz eta behin bakarrik.

## Ibilbidea 
## Palmaresa 
; Txapelketak

; Banaka

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ricardo Sanzol

**Ricardo Sanzol Goñi** (Iruñea, ) nafar futbolari ohia da, atezain moduan aritzen zena.

## Ibilbidea 
*2020ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak
Félix Ilundain

**Félix "Bolico" Ilundain Tulie** (Iruñea, -?) nafar futbolaria izan zen, atzelari moduan aritzen zena.

## Ibilbidea 
## Kanpo estekak
Emakumeak leihoan

***Emakumeak leihoan***, *Galiziar emakumeak* izenez ere ezaguna (, hurrenez hurren) —bigarren hori, antza, izenburu zaharrena izanik—, Bartolomé Esteban Murillo margolariak 1675an egindako margolan bat da. Bertan jasotzen den gaiari buruz ez dago informaziorik, eta horrek lan misteriotsuaren ospea eman dio. Gaur egun Washingtongo Arte Galeria Nazionalean dago ikusgai, Ameriketako Estatu Batuetan.

## Deskribapena 
Margolanean bi emakume leiho batean ikusten dira. Bata, atzeago dagoena, helduagoa da eta, lotsatuta, aurpegia zapi batez ezkutua du. Bestea, gazteagoa, kanpora begira dago, burua eskuineko besoaren gainetik. Kontrastean, aurpegi estalia erakusten duena irribarrez dago; bestea, aldiz, serioago dago.

Murilloren obran batetik eszena erlijiosoak jasotzen diren moduan, bestetik garaiko Sevillaren eguneroko eszenak plasmatzen dira. Lan erlijioso gehienak Espainian gordetzen dira; herriko eszenenak, aldiz, gehienak, Espainiatik kanpo daude, esaterako hau.

Margolanaren markoa eta leihoa bata bestearekin lotuta agertzen dira: ematen du benetako leihoa dela. Orokorrean kolore ilunak dira nagusi, emakumeen atzeko hondoa beltza da erabat, eta leihoaren markoa marroia. Argia bi emakumeen aurpegietan biltzen da, batez ere gazteenaren azalean; neska horrek, bestetik, bi elementu gorri erakusten ditu, buruko eta bularreko begiztak. Gazte horrek, gainera, irrifar bihurria erakusten du.

## Interpretazioa 
Interpretazio zabalduenak bi emakume horiengan bi prostituta ikusi ditu. Horren arabera, leihotik bezeroak ari dira bilatzen. XVII. mendean emakume zintzoak zuzenean leihotik begiratzea ez zegoen ondo ikusita, horretarako gortinak eta xaretak erabiltzen ziren, barrutik ikusteko kanpotik ikusiak ez izateko, alegia. Zentzu horretan margolanean ez dago moralizatzeko asmorik. Errealitatearen irudia da, besterik gabe.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Washingtongo Arte Galeria Nazionalaren webguneko margolanaren fitxa.
Plethodontidae

**Plethodontidae** anfibioen familia bat da. Espezie gehienak Mendebaldeko Hemisferioko, Kanadatik Brasileraino, autoktonoak dira, nahiz eta espezie bat Sardinian eta Hego Korean bizi.

## Taxonomia 
* **Bolitoglossinae** subfamilia
** *Batrachoseps* 
** *Bolitoglossa* 
** *Bradytriton* 
** *Chiropterotriton* 
** *Cryptotriton* 
** *Dendrotriton* 
** *Nototriton* 
** *Nyctanolis* 
** *Oedipina* 
** *Parvimolge* 
** *Pseudoeurycea* 
** *Thorius* 
* **Hemidactyliinae** subfamilia
** *Hemidactylium* 
* **Plethodontinae** subfamilia
** *Aneides* 
** *Atylodes* 
** *Desmognathus* 
** *Ensatina* 
** *Hydromantes* 
** *Karsenia* 
** *Phaeognathus* 
** *Plethodon* 
** *Speleomantes* 
* **Spelerphinae** subfamilia
** *Eurycea* 
** *Gyrinophilus* 
** *Pseudotriton* 
** *Stereochilus* 
** *Urspelerpes* 

## Kanpo estekak
Jesus Mari Ilundain

**Jesus Mari Ilundain Mugiro** (Iruñea, ) nafar futbolari ohia da, aurrelari moduan aritzen zena.

## Ibilbidea
Joseba Agirre Oliden

**Joseba Agirre Oliden** (Orio, Gipuzkoa, ) gipuzkoar futbolari ohia da, erdilari moduan aritzen zena. Bere semea Julen Agirre futbolaria da ere.

## Kirol Ibilbidea 
*2020ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak
Joseba Agirre

**Joseba Agirre** izan daiteke:
* Joseba Agirre López (1964-), bizkaitar futbolaria;
* Joseba Agirre Oliden (1977-), gipuzkoar futbolaria.
Txomin Larrainzar

**Domingo "Txomin" Larrainzar Santamaría** (Iruñea, ) nafar futbolari ohia da, atzelari moduan aritzen zena.

## Ibilbidea
The Tiger's Tail

'''''The Tiger's Tail''''' 2006ko John Boorman ingeles zinema zuzendariaren filma da.

## Sinopsia 
Jaiotzean bi biki berdin-berdinak bereizi egin dituzte. Bata, Liam, Irlanda berri sinesgabe eta diruzalearen higiezinen sustatzaile arrakastatsu izango da, estresatua ordea; bestea Leedsen etxerik gabeko eskale bihurtuko da.

## Aktoreak 
* Liam O'Leary - Brendan Gleeson
* Jane O'Leary - Kim Cattrall
* Father Andy - Ciarán Hinds
* Oona O'Leary - Sinéad Cusack
* Declan Murray - Sean McGinley
* Ursula - Angeline Ball
* Sally - Cathy Belton

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Angelu konjugatuak

**Angelu konjugatuak** bi angelu dira, haien neurrien batura 360º (gradu hirurogeitarrak) dena.
eskuinera|153x153px
Bi angelu konjugatuen erpinak bat badatoz, aldeak komunak izango dituzte.

Beraz, 250°-ko anplitudea duen **α** angeluaren konjugatua lortzeko, 360° ken **α** egingo dugu:
:::::::::: **β = 360° – 250º = 110 ° **

: **β** (beta) angelua **α** (alfa) angeluaren konjugatua da.
* 360 gradu hirurogeitarrak honen baliokideak diraː 2π radian, edo 400 gradu ehundar.

## Ikus, gainera 
Erlazio aritmetikoak:
* Angelu kongruenteak
* Angelu osagarriak
* Angelu betegarriak
Angeluen arteko kokapen erlazioak:
* Angelu auzokideak
* Ondoz ondoko angeluak
* Erpinez aurkako angeluak
* Barne-angeluak eta Kanpo-angeluak
Bi zuzen paralelo eta zeharkako batek zehaztutakoak 
* Angelu korrespondenteak
* Txandakako angeluak

## Kanpo estekak
Ingrid Pitt

**Ingrid Pitt**, jaiotzez **Ingoushka Petrov** (1937ko azaroaren 21a, Varsovia, Polonia &ndash; 2010eko azaroaren 23a, Londres) poloniar-britainiar aktore eta idazle bat izan zen.

Edertasun handiko emakumea izateaz gain, nagusiki beldurrezko filmeak antzezteagatik ezaguna zen, horietako asko Hammer Film Productions ekoiztetxe ospetsuarenak ziren, luzaroan ekoiztetxe horretako aktore nabarmenetakoa izan zen. Antzeztutako film nabarmenen artean honakoak zeuden: *Where Eagles Dare* (1968), *The Vampire Lovers* (1970), *Countess Dracula* (1971), *The Wicker Man* (1973) eta *Octopussy* (1983).

## Filmografia 
## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
José María Lumbreras

**José María "Txema" Lumbreras Paños** (Tutera, ) nafar futbolari ohia da, erdilari moduan aritzen zena.

## Ibilbidea 
## Kanpo estekak
Joseba Agirre López

**Joseba Agirre López** (Ortuella, Bizkaia, ) bizkaitar futbolari ohi eta entrenatzailea da, erdilari moduan aritzen zena. Futbol profesionala utzi ondoren, entrenatzaile bilakatu eta Athleticeko emakumezkoen taldea entrenatu du.

## Ibilbidea 
*2024ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Ondoz ondoko angeluak

thumb|Ondoz ondoko angeluak
**Ondoz ondoko angeluak** erpina eta alde bat komun dituztenak dira.

Horrela, emandako hainbat angelu, ondoz ondokoak izango dira, horietako bakoitzak hurrengo angeluarekin alde bat partekatzen dutenean, eta horiek guztiak erpin bera dutenean.

Angelu konjugatuak eta angelu auzokideak ondoz ondoko angeluak dira.

## Kanpo estekak 
* Ondoz ondoko angeluak, escolar.com
Otsabide (Olaibar)

**Otsabide** Olaibar ibarreko etxalde bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta. Iruñeko merindadean eta Iruñerria eskualdeko Ibarrak azpieskualdean dago, Iruñea hiriburutik 11,7 kilometrora.  biztanle zituen.

Bertako biztanleak *otsabidear* dira.

## Izena 
Otsabide toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:

* *Oxxauide* (1095)
* *Oxabide* (1095)
* *Ossauide* (1102)
* *Oxabide* (1197)
* *Exavide* (1278)
* *Osabide* (1534)
* *Osabide* (1802)
* *Otsabide* (1959)
* *Otsabide* (2000)

## Geografia 
Otsabide Olaibar ibarrean dago, Iruñeko merindadean.

### Inguru naturala eta kokapena 
Olaibar ibarra Ultzamaldea eskualdean dago, eta udalerriaren hiriburua, Olabe, Iruñetik 10 kilometrora dago. Udalerria N-121-A (Iruña-Irun) errepideak zeharkatzen du. Ultzama ibaiak zeharkatzen du iparraldetik hegoaldera, eta ibaiaren ibarrak definitzen du lurraldearen erliebea, inguruko mendiekin batera.

### Klima eta landaredia 
Olaibarrek klima atlantiarra dauka, urteko batez besteko balioek erakusten duten moduan. Urteroko prezipitazioak 1.000mm eta 1.400mm bitartekoak dira, eta tenperaturak 10 eta 13 gradu artekoak. Egun euritsuak 120 inguru izaten dira. Euria urte osoan zehar egiten badu ere, uda garaian hilabete bateko lehortea izan ohi da.

Prezipitazio ugariek eraginda, landaredia eta basoak ugariak dira. Basa pinuak, pagoak eta beste hainbat zuhaitz espezie daude Olaibarreko basoetan.

#### Estazio meteorologikoa 
Olaibarren ez dago estazio meteorologikorik. Hala ere, Anue pareko udalerrian, estazio bat dagoen Olague kontzejuan, itsasoaren mailatik 577 metrora, Nafarroako Gobernuak 1975ean jarritako estazio meteorologikoa dago.

## Historia 
## Demografia 
 biztanle zituen Otsabidek.

## Kultura 
### Euskara 
Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Olaibarreko herri guztiak sailkatu zituen, hegoaldeko goi-nafarrera euskalkian.

Koldo Zuazok, 2010ean, Olaibarreko ez-euskal-eremuan sailkatu zen.

Ibar honetan hitz egiten den euskarak bere berezitasunak ditu. Horregatik sailkatzen da Olaibarreraz. Euskara batuaren itzalean alfabetatutako hainbat euskaldun baden arren, Goñerriko mintzaira zaharrak hiztun gaberik dakite.

Nafarroako Gobernuak onartutako Euskararen Foru Legearen arabera, Olaibar eremu mistoko udalerria da, eta hori dela eta, euskarak eskubide batzuk ditu. 2010ko erroldaren arabera, herritarren %13,13k zekien euskaraz hitz egiten eta 2018n % 19,90k.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Olaibar
* Ibarrak (Iruñerria)
* Iruñeko merindadea
* Nafarroa Garaia

## Kanpo estekak 
* Olaibarreko Udalako webgune ofiziala
Ander Larrea

**Ander Larrea Murga** (Bilbo, Bizkaia, ) bizkaitar futbolari ohia da, atzelari moduan aritzen zena.

## Ibilbidea 
*2015eko maiatzaren 18an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak 
* Fitxa: Athletic Club
Sabouraud agar

[thumb|*[Candida albicans* Sabouraud agarrean]]
[thumb|''[Trichophyton Sabouraud agarrean]]

**Sabouraud agarra** mikrobiologiako laborategietan erabiltzen den hazkuntza-ingurunea da, onddoen hazkuntza antzemateko egokia dena. Hazkuntza-ingurune hau onddoentzat oso hautakorra da, peptona eta glukosa dituelako kontzentrazio handietan (bakterioen hazkuntza oztopatzen duena). Ohikoa da ere bakterioen hazkuntza inhibitzen duten antibiotikoak (kloranfenikola, gentamizina, oxitetraziklina...) edukitzea.

1892an erabili zuen lehenbizikoz Raymond Sabouraud mikrobiologo frantziarrak, hortik izena. Hazkuntza-ingurune klasikoak pH azido zeukan (5-6), bakterioen hazkuntza eragozteko, baina gaur egun pH neutrokoak ere erabiltzen dira, hautapenak glukosaren maila altuak eta erabilitako antibiotikoak eragiten dutelako.

## Kanpo estekak
Blefaritis

**Blefaritisa** (, "betazal") betazalen hantura da, hainbat motatakoa izan daitekeena. Hiperemia dutenek, nekeak jotako pertsonek, astenikoek edo gorpuzkera ahulekoek izaten dutena.

* **Blefaritis koipetsua**. Betiletan eta, zetaka gris zurixkak, koipetsuak agertzen dira; dermatitis koipetsuarekin batera azaldu ohi da.
* **Estafilokoko blefaritisa**. Izen bereko germenak sortzen duena da; betazalen hantura kronikoa du ezaugarri. Betazalak gorritu egiten dira eta betileetan itsatsirik zetakak agertzen dira. Konjuntibitisarekin batera azaltzen da eta kornea honda dezake.
* **Ertzetako blefaritisa**. Begiaren kanpoaldeko zein barnealdeko ertzetakoa; pitzadurak eta zauritxoak ditu ezaugarri; klima epel-lehorreko lurraldeetan azaltzen da batez ere. *Morax Axenfeld*en baziloak sortua da gehienetan. Blefaritis mota hauek guztiak hainbat eragilek sortzen dituzte, baina elikadura eskasa, kea, hautsa, eta ahulezia beste hainbat eragileren lagungarri izaten dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gauekoa: urdin eta zilarra – Chelsea

***Gauekoa: urdin eta zilarra – Chelsea*** James Abbott McNeill Whistler estatubatuar margolariaren margolan bat da, 1871 inguruan egina. Trilogia baten lehenengo lana da. Besteak biak hauek dira: *Gauekoa: urdin eta urrea – Batterseako zubi zaharra* (*Nocturne: Blue and Gold – Old Battersea Bridge*, 1875) eta *Gauekoa beltz-urrean – erortzen ari den suziria* (*Nocturne in Black and Gold – The Falling Rocket*, 1877). Margolan hau Londresko Tate Galerian dago ikusgai.

## Deskribapena 
Margolan honetan Whistlerrek ekialdeko margolaritzaren eragin zuzena ikus daiteke, bereziki Japoniako margolaritzarena. Marrazkia eta formak difuminatuak agertzen dira. Garrantzi handiena argiak du, bereziki zeruan eta ibaian. Margolanaren beheko aldean, erdian, sinadura tximeleta itxuraz ikus daiteke, hori ere ekialdeko eragina zalantzarik gabe.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Gauekoa: urdin eta urrea – Batterseako zubi zaharra*

## Kanpo estekak 
*  Tate Galeriaren webguneko iruzkina.
Zeharkako zuzen

Geometrian, **zeharkako zuzena** plano berean dauden bi zuzenetako bi puntu desberdinetan zeharkatzen duen lerro zuena da. Zeharkako zuzenak Euklidear planoko bi lerro zuzen noiz diren paraleloak egiaztatzeko balio du. Zeharkako zuzenaren eta bi lerro zuzenen arteko ebakidura hainbat motako angelu bikote sortzen ditu: ondoz ondoko barne-angeluak, angelu korrespondenteak, eta txandakako angeluak. Euklidesen zuzen paraleloei buruzko postulatuaren arabera, bi lerro zuzenak paraleloak badira, ondoz ondoko barne-angeluak betegarriak dira, angelu korrespondenteak berdinak dira, eta txandakako angeluak berdinak dira.

## Angelu korrespondenteak 
eskuinera|300px|thumb|1. irudia: *m* eta *n* zuzen paraleloak, *t* zeharkako zuzena.

Angeluen bikoteak: <1 eta <5; <2 eta <6; <4 eta <8; <3 eta <7 **angelu korrespondenteak** deitzen dira, eta kongruenteak dira (1. irudia).

## Txandakako angeluak 
Paraleloen "kanpo" egonda haien alde desberdinetan kokatzen dira eta zeharkako zuzenaren alde desberdinetan. Haien artean berdinak dira; hau da, neurri berekoak dira.

### Txandakako kanpo-angeluak 
Angeluen bikoteak: <1 eta <7; <2 eta <8 **txandakako kanpo-angeluak** deitzen dira, eta kongruenteak dira (1. irudia).

### Txandakako barne-angeluak 
Angeluen bikoteak: <4 eta <6; <3 eta <5 **txandakako barne-angeluak**deitzen dira, eta kongruenteak dira (1. irudia).

## Kanpo estekak
Vallibiernako harana

**Vallibiernako harana** (; ) Erdialdeko Pirinioetan Aragoiko Huescako probintzian dagoen haran bat da, Benasqueko haranaren erdialdean eta Posets-Maladeta Parke Naturalaren barnean. Haran honen iparraldean Maladeta mendikatea dago, eta hegoaldean Cerler eski estazioa. Harana eki-mendebaldeko norantzan kokatua dago, 9 km inguruko luzera du, eta bere ibarrean Éseras ibaiaren ibaiadarra den Vallivierna ibaia doa. Haranaren magaletan pinu beltz eta pagoz osatutako bazoak daude. 2.300 metroko garaieratik gora goi larreak eta harkaitzak daude. Haranaren erdialdean, Corones mendi-aterpea dago, eskualde honetako zaintza gabeko aterpe ugarietako bat dena. Mendebaldeko eremuan, haranaren behealdea dena, ibaia 200 metro baina gehiago dituen arroila batetik igarotzen da. Haranaren zenbait guneetan harkaitz bolkanikoa daude.

## Kanpo estekak
Estós harana

**Estós harana** (benasqueraz ''Vall d'Estós* edota *Ball d'Estós'') Erdialdeko Pirinioetako hegoaldeko isurialdean dagoen haran bat da, Aragoiko Huescako probintziaren iparraldean eta Ribagorza eskualdean.

Benasque haranaren ipar-mendebaldean dago, Posets-Maladeta Parke Naturalaren barnean. Glazial jatorriko haran honen iparraldean Perdiguero (3.221 m.) mendia dago, eta hegoaldean Posets (3.375 m.). Harana mendebalde-ekialdeko norantzan kokatua dago, 12 kilometro inguruko luzera du, eta bere ibarrean Estós ibaia igarotzen da, Ésera ibaiaren ibaiadarra dena. Haranean Clarabides, Gías eta Oô mendiak ere badaude, Frantziako mugan. Haranaren bataz-besteko garaiera 1.400-3.375 metro artean dago.

## Kanpo estekak
Gauekoa: urdin eta urrea – Batterseako zubi zaharra

***Gauekoa: urdin eta urrea – Batterseako zubi zaharra*** James Abbott McNeill Whistler estatubatuar margolariaren margolan bat da, 1872 eta 1875 artean egina. Trilogia baten bigarren lana da. Besteak biak hauek dira: *Gauekoa: urdin eta zilarra – Chelsea* (*Nocturne: Blue and Silver – Chelsea*, 1871) eta *Gauekoa beltz-urrean – erortzen ari den suziria* (*Nocturne in Black and Gold – The Falling Rocket*, 1877). Margolan hau Londresko Tate Galerian dago ikusgai. Lan honetan, trilogia osoan bezala, ekialdeko margolaritzaren eragina nabaria da. Hokusai margolari japoniarrak, Whistlerren oso gustukoa, antzeko margolana egina zuen aurretik, hau da, zubi batena suzirien argipean.

## Deskribapena 
Margolan honetan, 1872 eta 1875 artean egina, Tamesis ibaiaren gainean dagoen Battersea zubia erakusten digu margolari estatubatuarrak. Ikuspegia gauekoa da eta oso giro berezia jasotzen du. Irudian eraikuntza ezagunak ikus daitezke, esaterako Chelseako eliza zaharra. Agertzen den Battersea zubia, bestetik, ez da gaur egun ezagutzen dena, zaharra baizik. Zubiaren atzean suziriak ikusten dira. Zubiaren ikuspuntua, bestetik, ikusleari honen ikuspegi handiena emateko aukeratua izan da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Gauekoa: urdin eta zilarra – Chelsea*

## Kanpo estekak 
* :Tate Bildumaren inguruko informazioa.
* :John Singer Sargent Virtual Galleryren informazioa.
Juan Bautista Kortajarena

**Nemesio Juan Bautista Kortajarena Elizegi**, *** Batista Ondartza*** (Asteasu, 1903ko uztailaren 31 &ndash; Lasarte (Gasteiz), 1992) gipuzkoar bertsolaria izan zen.

Ondartza-adurrena baserrian jaio zen, Asteasun, eta Pello Errotaren biloba zen, Mikela Elizegiren semea. Uztapiderekin aritu zen bat-batekoan.

## Erreferentziak
Mandingo (filma)

***Mandingo*** 1975eko Richard Fleischer estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako film bat da. Kyle Onstott antzerkigilearen *izenburu berdineko antzezlanean* oinarritua dago. James Mason, Susan George eta Perry King aktoreek eta Ken Norton boxeolariak antzeztu zuten.

1976an *Drum* izeneko jarraipena izan zuen.

## Argumentua 
1840, Estatu Batuetako Hegoaldeko plantazio batean, Warren Maxwell (James Mason) lurjabeak bere esklabotuetako batzuk borrokalari izan daitezen hezitzen ditu. Bere biloba Blanche (Susan George) haietako borrokalari batez maiteminduko da.

## Aktoreak 
* James Mason: Warren Maxwell
* Susan George: Blanche Maxwell
* Perry King: Hammond Maxwell
* Richard Ward: Agamemnon
* Brenda Sykes: Ellen
* Ken Norton: Mede
* Lillian Hayman: Lucretia Borgia
* Ji-Tu Cumbuka: Cicero
* Paul Benedict: Brownlee
* Ben Masters: Charles
* Debbi Morgan: Dite
* Sylvester Stallone: Jendetzako gizon gaztea (krediturik gabe)

## Kanpo estekak 
* *Mandingo* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai
Señores (musika taldea)

**Señores** Bilbo hirian 2012an sortutako pop estiloko musika taldea da. Kontzertu ugari eman ditu urteotan eta dagoeneo bi diska kaleratu ditu. "Cuatro Barbas" izenarekin autoekoiztu dituzte diska hauek.

## Diskografia 
* EPak:
** *Desert Pearl Union* (2012, autoekoiztua) EPa
** *Señores se casan* (2013, autoekoiztua) EPa
* *Curso práctico de autoestima* (2013, autoekoiztua)
* *La luz* (2016, autoekoiztua)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Hours (filma)

***The Hours*** (euskaraz *Orduak*) 2002ko Stephen Daldry ingeles zinema zuzendariak zuzendutako drama film bat da. 1999ko Pulitzer Saria irabazi zuen Michael Cunningham estatubatuar idazlearen *izenburu berdineko eleberrian* oinarritua dago. Meryl Streep, Julianne Moore, Nicole Kidman, Ed Harris, John C. Reilly, Stephen Dillane, Jeff Daniels, Miranda Richardson, Allison Janney, Toni Collette eta Claire Danes aktoreek antzeztu zuten.

Bederatzi Oscar Sarietarako izendapenak jaso eta azkenean Emakumezko aktore onenaren Oscar Saria (Nicole Kidman) irabazi zuen.

## Argumentua 
Beren bizitzei zentzuren bat topatu nahi dieten garai ezberdinetako hiru emakumeei buruzko kontakizuna da:

* 1923an, Virginia Woolf (Nicole Kidman) Londres hiriko auzo dotore batean bizi eta bere erokeriaren aurka borrokatuz bere lehen eleberri nabarmena idazten saiatuko da: "Dalloway andrea".

* 1951n, Laura Brown (Julianne Moore) Los Angeles hiriko emakume ezkondua eta seme-alaben ama da, "Dalloway andrea" eleberriaren irakurketak bere ordurarteko ikuspegiak ireki eta itxuraz guztiz zorionekoa den bere bizimodua zeharo aldatzeko aukerari buruz gogoeta egingo du.

* 2001ean, New York hirian, Clarissa Vaughan (Meryl Streep) "Dalloway andrea" eleberriko protagonistaren gaur egungo bertsioa da, bere lagun Richardez (Ed Harris) maitemindua dago, HIESa duen olerkari bikaina.

## Aktoreak 
;1923
* Nicole Kidman: Virginia Woolf
* Stephen Dillane: Leonard Woolf
* Miranda Richardson: Vanessa Bell
* Lyndsey Marshal: Lottie Hope
* Linda Bassett: Nelly Boxall

;1951
* Julianne Moore: Laura Brown
* John C. Reilly: Dan Brown
* Jack Rovello: Richard "Richie" Brown
* Toni Collette: Kitty
* Margo Martindale: Latch andrea

;2001
* Meryl Streep: Clarissa Vaughan
* Ed Harris: Richard "Richie" Brown
* Allison Janney:Sally Lester
* Claire Danes: Julia Vaughan
* Jeff Daniels: Louis Waters
* Julianne Moore: Laura Brown zaharra

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai
Arrival (filma)

***Arrival*** (euskaraz *Ailegatzea*) 2016ko Denis Villeneuve kanadar zinema zuzendariak zuzendu eta Eric Heisserer estatubatuar zinema gidoilariak idatzitako zientzia-fikziozko film bat da. 1998ko Ted Chiang estatubatuar idazlearen *Story of Your Life* ("Zure Bizitzaren Istorioa") kontakizun laburrean oinarritua dago. Amy Adams, Jeremy Renner, Forest Whitaker, Michael Stuhlbarg eta Tzi Ma aktoreek antzeztu zuten.

2016ko irailaren 1ean Veneziako Zinemaldian estreinatu zen.

## Argumentua 
Estralurtar espaziontziak Lurrera ailegatzean, goi agintari militarrek Louise Banks (Amy Adams) hizkuntzalari adituari estralurtarrak bake asmoz edota mehatsu bat diren jakiteko aginduko diote. Piskanaka, emakumeak estralurtarrekin harremanetan jartzea lortuko du, berezko hizkuntza baidute, haien bisitaren benetazko arrazoi misteriotsua zein den jakin arte.

## Aktoreak 
* Amy Adams: Louise Banks, hizkuntzalaria
* Jeremy Renner: Ian Donnelly, fisika teorizatzailea
* Forest Whitaker: Weber, AEBetako Armadako ofiziala
* Michael Stuhlbarg: David Halpern agentea
* Tzi Ma: Shang jenerala
* Mark O'Brien: Marks kapitaina

## Kanpo estekak 
* *Arrival* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai
Pottoka (argipen)

**Pottoka** hitzak erabilpen ezberdinak ditu:

* **Pottoka** Euskal Herriko berezko eta bertako poni motako zaldia.
* **Pottoka** Aviron Bayonnais Lapurdiko errugbi taldearen maskota.
* **Pottoka** Amaiurko abeslaria.
Kontuz Hi!

**Kontuz Hi!** 1980. hamarkadan Iruñean sortutako rock musika taldea izan zen.

## Historia 
1985 urtean Jotakie, Kortatu eta Cicatriz-ekin batera diska bat kaleratu zuen eta bertan hiru kanta atera zituen. Taldekideen arteko desadostasunen erruz 1989an taldea desegin zen Italiara bira bat egin bezperetan.

## Diskografia 
* *Jotakie-Kortatu-Cicatriz-**Kontuz Hi!** * (Soñua, 1985)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pottoka (abeslaria)

**Pottoka** (Iruñea, Nafarroa, 1980ko uztailaren 17a) Pantxo Etxebere-ren izen artistikoa da.

## Biografia 
Ogibidez artzaina da Etxebere, baina zozketa batean irabazitako diruarekin Fender gitarra elektriko bat erosi ostean, kantuak egiten hasi zen, rock kantautore baten gisa. Balerdi Balerdi taldeko kideekin grabaturiko La revoluzione della tradizione diskoa grabatu zuen, eta ondoren Otsondo 602 taldea osatu zuen. Gaur egun Pottoka & Eskortz bikotea osatzen du Mikel Mujika Jorajuriarekin.

## Diskografia 
### Bakarka 
* *Julio Kageta-**Pottoka**-Kiowak-SS-77* (Oihuka, 1990)
* *La revoluzione della tradizione* (GOR Diskak, 1992)

### Pottoka & Eskortz 
* *Pottoka & Eskortz* (2012)

## Kolaborazioak 
* *Txerokee. Mikel Laboaren kantak* (IZ-Seaska-Elkar, 1990)
* *IKAratu beldurrik gabe* (IKA, 1997)

## Erreferentziak 
*
Julie Greciet

**Julie Greciet** (Baiona, ) lapurtar golfaria da, 2007tik aurrera profesionala dena. Biarritzen bizi da.

## Palmaresa 
## Erreferentziak
Celine Beigbeder

**Céline Beigbeder** (Baiona, ) lapurtar tenislaria da, 2001 eta 2005 artean profesionala zena.

## Emaitzak 
## Erreferentziak
Dracula Has Risen from the Grave

***Dracula Has Risen from the Grave*** (euskaraz *Drakula Hilobitik Itzuli Da*) 1968ko Freddie Francis ingeles zinema zuzendariak zuzendutako beldurrezko film bat da. Bram Stoker irlandar idazlearen *Drakula* eleberri ospetsuan oinarritua dago. Christopher Lee, Rupert Davies, Veronica Carlson eta Barbara Ewing aktoreek antzeztu zuten.

Hammer Film Productions ekoiztetxearen Drakulari buruzko saila osatzen duten filmetako bat da.

## Argumentua 
Ekialdeko Europan dagoen ere gazteluko itzalpetan, Drakula kondea (Christopher Lee) berpiztu egingo da, horren arrazoia exorzismo bat egiteko asmoa duen apaiz ganoragabeko batek (Ewan Hooper) buruan zauria egin eta haratik isuritako odolak banpiroa elikatuko duela da. Beste behin ere, banpiro guztien jaunak eskualde osoan barna berarekin batera izua hedatuko du.

## Aktoreak 
* Christopher Lee: Drakula kondea
* Rupert Davies: Ernest Muller monsinorea
* Veronica Carlson: Maria Muller
* Barry Andrews: Paul
* Ewan Hooper: Apaiza
* Barbara Ewing: Zena
* Marion Mathie: Anna Muller
* Norman Bacon: Meza-mutila

## Kanpo estekak 
* *Dracula Has Risen from the Grave* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai
Pintada

**Pintadak** (**Numididae**) Galliformes ordenako familia baten izen arrunta da. Intsektu eta haziez elikatzen diren Afrikako hegaztiak dira, lumarik gabeko burua eta lentejuelaz apaindutako lumaje grisa dutenak. Monogamoak dira, betiko parekatzen dira eta lurrean egiten dute habia. Sailkapen batzuen arabera, Phasianidae familiaren azpi-familia da.

## Taxonomia eta sistematika 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Txarrena

**Txarrena** 1992an Iruñeko Txantrea auzoan sortutako rock musika taldea izan zen.

## Historia 
Enrique Villareal "El Drogas"-ek sortu zuen Barricada taldearen ibilbide paraleloa egiteko. 1992an bertan atera zuten lehen diskoa *Txarrena* izena zuena, baina Barrcicadaren konpromisoek denborarik ez zioten utzi proiektuari eta taldea desegin zen.

2011 urtean berriz abiatu zuen proiektua musikari berriekin eta *Azulejo frío* diska kaleratu zuten. Urte berean zuzeneko diska bat ere atera zutren. 2012an aurreneko diska editatu zen berriz, *20 Aniversario + Libros prestados* izenarekin.

## Diskografia 
* *Txarrena* (Mercury Records, 1992)
* *Azulejo frío* (Maldito Records, 2011)
* *Con nocturnidad y alevosía* (Maldito Records, 2011), DVD+CD zuzenekoa
* *20 Aniversario + Libros prestados* (Maldito Records, 2012), *Txarrena* diskaren re-edizioa

## Kolaborazioak 
* *IKAratu beldurrik gabe* (IKA, 1997)

## Kanpo estekak
Arkagato (Agatoklesen biloba)

**Arkagato** (grezieraz Ἀρχάγαθος, K.a. IV. mendean) Arkagatosen semea zen, baina amaren izena ezezaguna da. Aitona Agatokles eta amona honen lehen emaztea zen, hau da, Damasen alarguna.
Iturrien arabera, Arkagato gazte adoretsua eta ausarta zen. Aita hil eta gero, K.a. 307an, Arkagatok Agatokles osaba hil zuen haren aitonaren ondoregoa izateko.. Hala ere, Menon izeneko hiritar batek Arkagato hil zuen..
eskuinera|200px|thumb|Magna Graecia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
Ancient Library article: Archagathus, No. 1 & 2

## Ikus, gainera 
Sirakusako tiranoak
Iragarne Piñero

**Iragarne Piñero Berriatua** (Santurtzi, ) bizkaitar futbolari ohi eta entrenatzailea da, atezain moduan aritzen zena.

## Estatistikak 
## Erreferentziak
Michaël Blauwart

**Michaël Blauwart** (Baiona, ) lapurtar poeta eta kazetaria da.

## Lanak 
; Eleberriak
* *Lydie ou les Larmes en hiver*, 1996
* ''Il m'avait promis*, 1998.
* *Les Saisons disparues*, 2011.
* *Bazas, les sentiers de l'existence*, 2014
* *L'Insolence des Moissons*, 2016

; Poesia-bildumak
* *Les Sanglots du silence*, 1993.
* *Aux regrets d'Élise*, 1997.
* *Les Chemins de la tolérance*, 2000.
* *Au nom du Tout Puissant*, 2003.
* *Le Toit de Gaïa*, 2016
*
;Besteak
* *J'avais 20 ans*, 2004.
* *Les Printemps d'Amélie*, 2005.
* *Lencouacq, lieu des sources'', 2012.
Marie-Charlotte Dupouy

**Marie-Charlotte Dupouy Bordes** (Hiriburu,  - Donostia, ), ***Maria Teresa*** erlijio-izenaz ezaguna, lapurtar moja da, beneragarri izendatua..

Etxetxuri etxean jaioa, aita Donostiako Londres hotelaren jabea izan zen. Jesusen Bihotzeko elkartean sartua, Jesus eta Mariaren Bihotz Guztiz Santuaren Misionistak sortu zuen.

## Erreferentziak
89. Oscar Sariak

**89. Oscar Sarien ekitaldia** 2017ko otsailaren 26an Hollywoodeko Dolby Antzokian ospatu zen 2016. urtean zinemagintzan egindako lanik onenak saritzeko. Aurkezlea Jimmy Kimmel izan zen eta Estatu Batuetan ABC telebistak eman zuen.

## Sari eta izendapen laburpena 
*La La Land* filmak 14 izendapen lortu zituen, *All About Eve* eta *Titanic*-ek zeukaten izendapen gehien errekorra parekatuz. Izendapen hauetatik 6 sari lortu zituen, besteak beste garrantzitsuenetariko bi: zuzendari eta emakumezko aktore onenarenak. Hala ere, ez zuen film onenaren saria irabazi, *Moonlight*-ek jaso zuelarik saria. Hasiera batean, ekitaldiaren amaieran, *La La Land* iragarri zuten film oneraren sariaren garaile bezala akatsez, Oscar sarien historian izandako akats nabarmenenean. *La La Land*-en ekoizleak saria jasotzen ari ziren bitartean argitu zen akatsa egon zela eta saria *Moonlight*-i zegokiola.

## Izendapen eta sariak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Pierre Basterretxe

**Pierre Basterretxe** (Baiona,  - ?) lapurtar armadore eta politikaria izan zen. 1819 eta 1820 artean diputatu izandakoa, Joseph Basterretxe politikariaren aita izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jean-Pierre Basterretxe

**Jean-Pierre Basterretxe** (Baiona,  - Biaudos, ) lapurtar politikaria izan zen. 1815ean (Ehun Egunen garaietan) eta 1824 eta 1827 artean diputatu izandakoa, Pierre Basterretxe anaia zuen.

## Erreferentziak
Joseph Basterretxe

**Joseph Armand Eugène Basterretxe** (Baiona,  - ?, ) lapurtar politikaria izan zen. 1831 eta 1834 artean (Uztaileko monarkiaren garaietan) diputatu izandakoa, Pierre Basterretxe aita zuen.

## Erreferentziak
Abbottstown (Pennsylvania)

**Abbottstown** Pennsylvaniako borough bat da. Adams konderrian kokatua dago. 2010ean  biztanle zituen,  kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera 
* Adams konderria

## Kanpo estekak
Asafa Powell

**Asafa Powell** (Spanish Town (Jamaika), 1982ko azaroaren 23a - ) jamaikar atleta da, 1,90 m-ko altuerakoa eta 88 kg pisatzen dituena; abiadura frogetan espezializatua dago eta marka edo errekor mundiala lortu zuen 100 metroko lasterketan Rieti hirian, Italian, 9,74 s-tako markarekin, aurreko errekorra 3 segundo-ehunenengatik gainditu zuelarik.

## Biografia 
Asafa Powell Spanish Townen jaio zen, Jamaikan, 1982ko azaroaren 23an. Gurasoak artzain protestanteak ziren eta sei senideen arteko gazteena izan zen. Tiroketa batean galdu zuen anaia bat eta gaixotasunaren ondorioz beste bat.

Ewarton Primary School eta Charlemont High Schoolen ikasi zuen eta mekaniko izateko ideian izan zen. Powell futbolean zebilen eta Orange Field County Clubeko aurrelaria zen. Kingstonen, futbola, musika (gitarra eta perkusioa) eta erlijioa ziren bere denborapasak. Astean behin baino gehiagotan, Elizako bandarekin jo ohi zuen, han egiten ziren zeremonietan.

Anaia zaharrena, Donovan, finalista izan zen 60 m-tan 1999ko Atletismoko Munduko Txapelketan eta familia osoak egin zituen marka onak. Hasieratik izan zen ezberdin, bere herrian geratu baitzen, Jamaikan, AEBtako unibertsitate batera joan ordez. 2001az geroztik, Stephen Francis izan zen bere entrenadore.

Medikuntza ikasi zuen eta Kingstongo Teknologia Unibertsitatean entrenatu zuen. Hau Rieti hirian (Italian) ospaturiko atletismoko semifinaletan zehar gertatu zen eta, urte hartan bertan, brontzezko domina ere lortu zuen Osakako Mundialean. 2008ko maiatzaren 31n, ordea, errekorra galdu zuen, beste jamaikar baten esku utzi, Usain Boltek 9,72 s-ko denbora lortu baitzuen 100 metroko frogan.

Beste brontze bat lortu zuen 2009ko Berlingo Mundialeko 100 metroko lasterketan, 9,84 segundotan.

2013ko uztailean, lasterketa baten ondoren, oxilofrina estimulanteak positibo eman zion eta, doping egin zuela-eta, salatu zuten Powell; 18 hilabetez geldi egon behar izan zuen, 2014ko abendura arte, baina Kirol Arbitrajearen Auzitegira apelazioa aurkeztu ondoren, zigorra 6 hilabetera murriztu zioten.

Gerora, 2016ko Portlandgo Atletismoko Pista Estaliko Munduko Lehiaketan, zilarrezko domina lortu zuen 60 metroko frogan.

## Emaitzak 
### 100 m 
[thumb|315x315px|Asafa Powell [2010ean]]

### 200 m 
## Erreferentziak
Bethel Park municipality (Pennsylvania)

**Bethel Park** Pennsylvaniako udalerri bat da. Allegheny konderrian kokatua dago. 2010ean  biztanle zituen,  kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera 
* Allegheny konderria

## Kanpo estekak
Eder Vilarchao

**Eder Vilarchao Ruiz** (Barakaldo, Bizkaia, ) bizkaitar futbolari ohia da, puntaerdi moduan aritzen zena. Carlos Ruizen iloba. 2013an orkatila apurtu zuen, eta 3 urtetan sendatu ezinik egon ondoren, futbola utzi behar izan zuen.
## Estatistikak 
*2019ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Coaldale (Pennsylvania)

**Coaldale** Pennsylvaniako bi lekuren izena da:

* Coaldale (Bedford, Pennsylvania)
* Coaldale (Schuylkill, Pennsylvania)
Kongruentzia (geometria)

thumb|Irudi kongruenteak traslazioren bidez
thumb|Irudi kongruenteak islatzeren bidez
thumb|Irudi kongruenteak islatzeren eta biraketaren bidez
Geometriann, bi irudi **Kongruenteak** dira tamaina bera eta aldeak berdinak badituzte; irudiak erlazionatzen dituen isometria bat existitzen bada: eraldaketa izan daiteke traslazioa, biraketa , edo/eta islatzea. Bi irudi kongruenteak dira forma eta tamaina bera badute, nahiz eta bere posizioa edo orientazioa desberdinak izan. Irudi kongruenteen bat datozen zatiak **homologoak** deitzen dira.

## Angeluen kongruentzia 
Erpinez aurkako angeluak kongruenteak dira bere erpinaren gaineko 180°-ko biraketaren bidez bat datozelako.

Fitxategi:OppositeAngles.svg|\alpha eta \beta angeluak kongruenteak dira eta erpinez aurkakoak.

Fitxategi:Paralelni transverzala cor.svg|Bi zuzen paralelo ebakitzen dituen zuzenak bi angelu kongruente sortzen ditu.

Fitxategi:Parallelogram2.svg|Paralelogramoaren aurkako angeluak kongruenteak dira.

## Triangeluen kongruentzia 
Bi triangelu kongruenteak izango dira dagozkien aldeak eta angeluak neurri berekoak badira.

**Notazioa:**
Bi triangelu \triangle ABC  eta \triangle DEF kongruenteak badira, orduan erlazioa honela idazten da:

:\triangle \mathrm{ABC} \cong \triangle \mathrm{DEF}

## Kanpo estekak
Idurre Eskisabel

**Idurre Eskisabel Larrañaga** (Beasain, 1970eko azaroaren 11) kazetaria eta antropologoa da. EHUko kazetaritza irakaslea da. Batez ere generoa eta nazio identitatea landu ditu ikerketan. Euskal izendegitik abiatuta genero eta nazio identitateak nola eraikitzen diren eta elkarri nola eragiten dioten aztertzen du antropologiaren eta komunikazioaren ikuspegitik. Hizkuntza, feminismoa eta euskalgintza ere jorratu ditu.

Euskaldunon Egunkaria eta Berrian egin du lan. Berarentzat eta beste lankide batzuentzat *Egunkaria* kazetaritza eskola bat, feminismo eskola bat eta bizitza eskola bat izan zela adierazi izan du.

Beste hainbat hedabiderekin ere kolaboratu du: Euskadi Irratia, Euskalerria Irratia, Info7 irratia, Argia, Jakin, *Goierritarra* aldizkaria eta Goierri TB, besteak beste. 

2022ko abenduaren 6az geroztik Euskalgintzaren Kontseiluko idazkari nagusia da, Paul Bilbao Sarriaren lekukoa hartu ondoren. 

## Lanak 
### Saiakera 
* *Trikua esnatu da. Euskaratik feminismora eta feminismotik euskarara* (SUSA, 2019) Lorea Agirre Dorronsororekin idatzia. 978-84-17051-36-5. Euskalgintzaren eta feminismoaren arteko gurutzaketa eta aliantzarako bidea arakatzen da liburu honetan. *Egunkaria* kazetaritza eskola bat adina feminismo eskola bat izan zelako guretzat, eta, horrekin, baita bizitza eskola bat ere.

### Poesia 
* *Goseak janak* (2018, Susa)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Idurre Eskisabelen artikuluak Berrian
* Idurre Eskisabelen artikuluak Jakin aldizkarian
* Idurre Eskisabel Inguma datubasean
The Fault In Our Stars (eleberria)

***The Fault in Our Stars*** (Gure izarren akatsa) John Greenek eginiko eleberri bat da, 2014ko irailean argitaratuta izan zena. Hamasei urteko eta birikietako minbizia jasaten duen nerabe baten istorioa da, Hazel Grace Lancaster izenekoa. Neska honen gurasoak laguntza talde batera joatera behartzen dute Hazel, eliza baten sotoan dagoena eta “Jesusen bihotz literala” izenez ezagutzen dena. Hor, Augustus Waters ezagutzen du, saskibaloian aritzen zen mutila hanka bat anputatu baino lehenago eta maitemindu zen.

Estatu Batuetan 2014ko ekainaren 6an zineman estreinatu egin zen, aldiz, Espainian, uztailaren 15ean. Aktore nagusiak Shailene Woodley eta Ansel Elgort dira.

## Liburuko pertsonaiak 
### Protagonista nagusiak 
* Hazel Grace Lancaster protagonista nagusia da eta eleberri bere ikuspegitik dago kontatuta.
* Augustus Waters Hazelekin maitemintzen da. Hamazortzi urte ditu eta bere hanka osteosarkoma izeneko gaixotasun batengatik galdu zuen. Gus laguntza taldera joaten da bere laguna, Isaac, laguntzeko. Geroago, Gus The Genius emandako desira Hazelekin partekatzea nahi du Amsterdamera joateko eta hor, *Un Dolor Imperial* izeneko liburuaren autorea ezagutzeko.

### Bigarren mailako pertsonaiak 
* Isaac: Augustus-ren laguna, itsua dena.
* Peter Van Houten: Hazelen libururik gogokoenaren autorea Un Dolor Imperial.
* Patrick: Laguntza taldearen buruzagia, minbizia barrabiletan duena.
* Monica: Isaac-en neska-lagun ohia.
* Caroline Mathers: Augustus-en neska-lagun ohia.
* Mrs. eta Mr. Lancaster: Hazelen gurasoak.
* Mrs. eta Mr. Waters: Augustusen gurasoak.

## Kanpo estekak
Feijoada

**Feijoada**  (europar portugesez  eta brasildar portugesez  ahoskatua; '''', 'babarrun' hitzetik ekarria) portugaldar jatorriko jakia da, Portugal, Brasil, Angola, Mozambike eta Macauko sukaldaritzetan oso tipikoa. Babarrunak (beltzak Brasilen, zuriak edo gorriak Portugalen) eta txerriki edo aratxekia ditu oinarrizko osagaiak, eta arroz zein hestebeterekin lagundurik zerbitzatzen da.

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
Heike karramarroa

**Heike karramarroa** (*Heikeopsis japonica*) Japoniako karramarro espezie bat da. Bere oskola samurai haserretu baten aurpegiaren antza duenez, samurai karramarroa bezala ere ezaguna da. Japoniarrek uste dute Dan-no-ura hiriko gerran hildako samuraien espirituak heike karramarroan berraragitu zirela.

## Dan-no-Ura hiriko gerra 
Dan-no-Ura hiriko gerra (壇の浦の戦い Dan-no-ura no tatakai) Genpeiko Gudako itsas-gerra handi bat izan zen, Dan-no-Uran gertatua. 1185eko apirilaren 25ean, Genji klanaren ontzien flotak, Minamoto no Yoshitsune buruan, Heike klanaren ontzien flota urperatu zuen, egun erdi iraun zuen borroka batean.

## Oskoleko patroiaren jatorria 
Carl Saganek heike karramarroak erabili zituen bere serie pertsonalean (Kosmosa: Bidai Pertsonala) ustekabeko hautespen artifizialak azaltzeko eredu moduan. Hipotesi hau kontuan hartuta, arrantzale japoniarrak uretara bueltatzen zituzten karramarro mota hauek errespetu moduan euren oskolak Heike samurai baten antza zutelako, eta hauen antza ez zutenak jan egiten ziren. Modu honetan, Heike samurai baten antza zuten karramarroak aukera gehiago zeukaten itsasora bueltatuak izateko eta ugaltzeko, eta horregatik daude mota honetako hainbeste karramarro orain.

## Kanpo estekak
Millersburg (Pennsylvania)

**Millersburg** Pennsylvaniako borough bat da. Dauphin konderrian kokatua dago. 2010ean  biztanle zituen,  kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera 
* Dauphin konderria

## Kanpo estekak
The Passage (1979ko filma)

***The Passage*** (euskaraz *Igarobidea*) 1979ko J. Lee Thompson ingeles zinema zuzendariak zuzendutako ekintza film bat da. 1976ko Bruce Nicolaysen idazlearen * Perilous Passage* ("Igarobide Arriskutsua") eleberrian oinarrituta dago, gidoia ere berak idatzi zuen. Anthony Quinn, James Mason, Malcolm McDowell, Patricia Neal eta Christopher Lee aktoreek antzeztu zuten.

Bitxikeria gisa, filmeko protagonista Anthony Quinn aktoreak antzeztutako euskal artzain bat da.

## Argumentua 
Bigarren Mundu Gerra (1939-1945). Frantziako Erresistentziak euskal artzain bati (Anthony Quinn) Frantziatik Espainiara naziengandik ihesi doan Bergson zientzialari nabaria (James Mason) eta haren familia Pirinioetako mugaz bestalde igaro ditzan eskatu dio. Bidea arrisku ugariz betea da: Pirinioak igarotzeko zailtasunei, Bergsonen emaztearen (Patricia Neal) gaixotasuna gehitu zaio. Baina okerrena Von Berkow (Malcolm McDowell) SSko alemaniar ofizial ankerrak eta haren soldaduek muga igaro ez dezaten atzetik gupidagabe jarraitzea da.

## Aktoreak 
* Anthony Quinn: Euskalduna
* James Mason: Bergson irakaslea
* Malcolm McDowell: Von Berkow kapitaina
* Patricia Neal: (Ariel) Bergson andrea
* Kay Lenz: Leah Bergson
* Christopher Lee: Ijitoa
* Michael Lonsdale: Alain Renoudot
* Marcel Bozzuffi: Perea
* Paul Clemens: Paul Bergson
* Peter Arne: Gidaria
* Neville Jason: Reinke tenientea
* Robert Brown: Alemaniar maiorra
* Jim Broadbent: Alemaniar soldadua (krediturik gabe)

## Kanpo estekak 
* *The Passage* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai