Pixar Unibertsoaren Teoria

thumb|432x432px|Pixar Animations Studios-en logotipoa
**Pixar Unibertsoaren teoria** edo, laburki, **Pixar Teoria** fan-teoria bat da, zeinek proposatzen duen Pixar Animation Studios-ek sortutako filma guztiak amankomuneko unibertso berean kokatzen direla. Nahiz eta 2013tik aurrera entzutetsuago bilakatu zen, Jon Negronik jaso eta landu zuelako bere liburuan, planteamendu hau lehenagotik ere bazegoen. Teoria hau mundu osoko fanek landu eta indartu dute. Hala eta guzti ere, polemikoa izan da oso; izan ere, Pixaren partez erantzun anbiguoak ez ezik, ezezko sendoak ere jaso dira.

## Historia 
Pixar filma guztiak harremantzen dituen “Pixar Unibertso” horren inguruko eztabaida 2003tik egon da. Ordutik aurrera, eta bereziki Jon Negroniren lehen *post*-a dela eta, hainbat komunikabidek argitaratu dituzte artikuluak honen gainean; NBC News, Buzzfeed, Muy Interesante, eta Cinemanía publikazio digitalek, esaterako.

Pixar teoria formalki proposatu zuena Negroni izan zen. Honek 2012 inguruan bideo bat ikusi zuen Cracked.com webgunean, zeinek filma guztiak bateratzen zituen mundu bat proposatzen zuen. Hori ikustean, Negronik bere ikerketa libreari ekin zion eta teoria oso bat garatu zuen: Pixar Teoria. Garapen hori bere webgunean jaso du, baita 2014an argitaratutako “The Pixar Theory by John Negroni” liburuan.

Planteatu zen 2013tik hona, ehunka artikulu eta bideo agertu dira Pixar Teoria azaltzen eta osatzen dutenak, YouTuben zein hainbat egunkari-aldizkaritan. Gainera, filma berri bat atera bezain laster agertzen dira bideoak pelikula hori unibertsoaren kronologian kokatzen eta besteekin harremantzen, Negroniren esku ere bai. Honek etengabeko garapena eta hazkundea eskaintzen dio teoriari.

Negronik, 2013an Mashable-en plazaratutako *post*ean, laburki azalduta. Pixar-ek filma berriak ateratzen dituen heinean, Negronik teoria zabaltzen eta osatzen joan da, filma berri horiek kronologian kokatuz. Nola kokatzen diren azaltzeko artikuluak idazten ditu bere webgunean: 2015ean, Inside Out eta The Good Dinosaur; 2016an, Finding Dory; eta 2017an, Cars 3.

## Kronologia 
Pixar Unibertsoko Teoriak azaltzen du Pixar estudioetako filma guztiak unibertso edo mundu bakarra partekatzen dutela eta haren kronologiako puntu ezberdinetan gertatzen direla, mundu horren historia osatuz. Historia honek hasiera du *The Good Dinosaur* filman, eta amaiera Monsters, Inc. da. Garapen honen giltzarria Monsters Inc.-eko Boo da, denboran zehar bidaiatzen duena, eta azkenean Brave-eko sorgina izango dena eta kameoen bitartez. Finding Nemo-ko Darla aldizkari baten azalean agertzen da. Monsters, Inc.-eko Mary (Boo) haur nagusiagotzat ikusten da. Up-eko Carl-ek eta Ellie-k Andy ezagutu dutela ikusten da. Garrantzitsuena, Buzz-en bateriak "BnL" markakoak dira, BnL eta haien jostailuen arteko harremana erakutsiz.
thumb|Buy n Large mega-korporazioaren logotipoa

#### *Up* (2007) 
Pixar-en lokarri urteak jarraitzen du erakusten denean animalien benetako potentziala, hitz egiteko gaitasuna ematen dien lepokoen bidez, aurrerago guztiz gauzatuko den aurreratzea. Barren, BnL-ren logotipoa agertzen da hurrengo mendea itxuratuko duen expansio industriala garatzeko erabiltzen den eraikuntza tresnerian.

#### *Inside Out* (2015) 
Pixar-ek azkenik ezagutarazten du giza-"energia" horren sorburua. Emozioa da, sormenarekin batera pertsonaren araberako "indar" gradu ezberdinak ematen dituena, Monsters, Inc. filman frogatzen den moduan.

#### *Coco* (?/2017) 
Seguruenik 2017an gertatzen dela, merkaturatze urtean, Coco-k hildakoen munduan zeharko abentura kontatzen du. Badaude zantzuak azaltzen dutenak nola giza-energia transferitzen den hil osteko bizitzan (beharbada musikaren eta musikak eragiten dituen emozioaren bitartez). Egon daitezke, ere, arbasoen gorpuzdun ispirituen eta Brave-eko su-kiribilen artean.
thumb|WALL-E unitate robotikoen logotipoa

#### *WALL-E*-ren sarrera (2057-2110) 
2057rako, BnL-k mundua eta gobernuak bereganatu ditu. Honek bideratzen du Lurraren baliabideen hondamenera, gainpopulazioa dela eta. 2015ean, gizakiak ebakuatzen dira BnL Lurra lehengoratu dezan WALL-E unitateen laguntzaz. Hau lortzen dute bost urteren buruan munduko zaborra erraustuz, baina horrek Lurra biziezina izaterainoko poluzioa sortzen du. Hori dela eta, gizaki denak espazioan jarraitzen dute Axiom espazio-ontzian.

#### *Cars*, *Cars 2* eta *Cars 3* 
Gizakiak ez daudela, makinek mundua erreinatzen dute gainbegiratze barik. Toy Story-ko arauak betez, garai bateko jabeek maite zituzten autoek bizia hartzen dute eta helburu berri bat aurkitzen saiatzen dira. Inguruan gizakirik ez dagoelarik, jabe-ohien errolak hartzen dituzte eta giza-tradizioak mantentzen dituzte Lurra poliki sendatzen den bitartean. Baina Cars 2-n erakusten denez, ez dago erregai nahikoa ibiltzeko, are gutxiago giza-emozioa elikatzeko, beraz luzaroan autoak ere desagertzen dira.

#### *WALL-E* (2805) 
Garbiketa-Lana 2110ean amaitu zen, baina BnL ebakuatu zuen azken hiria garbitu baino lehen. Azkeneko WALL-E unitatea oraindik dihardu berton gauzak garbitzen. Honek biziraun du Eguzki-energiaz funtzionatzen duelako eta gizakien tramankuluengan duen interesa dela eta, bizitzeko behar duen gogoa ematen diziotenak. Geroago, EVE bat laguntzen du Axiom espazio-ontzia berekartzen osatutako Lur batera, gizakiak birpopulatu dezaten eta berriz has daitezen.

#### ''A Bug's Life'' (2898) 
Birpopulazioko ia mende bat aurrerago, giza-emozio-energiak munduari txispa berri bat eman dio, nahikoa txoriek eta intsektuek beraien gizarte propioak eratzeko, gutxinaka hasiz giza-soberakinak hiri gisa berrerabiliz. Intsektuak ez dirudi gizakiez arduratzen direnik, eta beste animaliak baino argiagoak direla frogatzen dute, seguru asko Cars aroa biziraun dutelako, WALL-Eko kukaratxak erakusten duenez. Primitiboagoak diren txoriak ez bezala, intsektuak gauzak asmatzen ari dira, zirkoak eraikitzen, eta elkar-konektatutako zibilizazio propio bat garatzen.
thumb|Monster's, Inc. enpresa energetikoaren logotipoa

#### *Monsters University* eta *Monsters, Inc.* 
Monsters, Inc. DVDko "History of Monster World" bideoan ezagutarazten denez, mito bat dago kontatzen duena animaliak ziruditen gizaki batzuk (mons) gizakien aurka altxatu zirela noizbait. Mito honek bat egiten du animaliek ebolutiboki gizakiak gailentzearen ideiarekin. Oraindik giza-emozioa energia gisa behar zutelarik, munstroek Monsters Inc. enpresa eta Monsters University unibertsitatea, iraganeko energia uztatzeko asmoz, gizakiak oraindik harenbaten zeudela. Ateak denboran zeharko portal gisa erabiliz, munstroek datu hau sekretuan mantentzen dute kronologia mantentzearren, munstro orori buruan sartzen gizakien munduko edozer erabat toxikoa dela.

#### *Brave* (5201-?) 
Monsters, Inc.-en amaieran, Sulley-k aurkitu du irria eta poza emozio indartsuagoak direla beldurra baino. Honek amaiera ematen dio Pixar kronologiari gizakien, animalien eta makinen arteko oreka momentuan. Alabaina, Sully-k erakusten dio munstroen mundua Boo deitzen duen neskato bati. Sully aurkitzeari etsi gabe, eta ateen boterea gogoratuz, Boo hazten da sorgin bat bilakatzeko Sully aurkitzeko nahiaz. Hau Brave-eko sorgin bera da, iraganera bidaiatu duena bere hartz itxuradun "kitty" (Sulley) aurkitzeko, igarri gabe Sulley urruneko etorkizunean bizi dela. Sorginak ateak erabiltzen ditu portal gisa, denborako hainbat puntutako gauzak dauzka, baita Sulley-ren marrazki bat dauka bere zur-tailerran. Oraingoz, bere historia ez da amaitu.

## Easter eggs 
Easter eggs, edo Pazko arrautzak euskaraz, filmen arteko erreferentzia sekretuak edo izkutatuak dira. Pixar filmetako easter eggs-ak ezagunak dira, eta komentatu dira asko. Easter egg asko daude eta hainbat motatakoak. Badaude batzuk ez dizkiotenak ezer gehitzen teoriari, esaterako A113 erreferentzia edo John Ratzenberger aktoreak filma denetan paper bat edukitzea. Horiez gain, badaude korreferentzia asko Pixar teoria frogatzeko seinale gisa hartu direnak.*Pixar filmen arteko erreferentzia lista osoa ikusteko sartu List of Pixar film references artikuluan.*
**

## Kritikak 
Inork filma guztien arteko harremanak daudela ezeztatzen ez badu ere, teoria hau eztabaidatua izan da oso, eta kritikak inguratuta dago. Nahiz eta *fan-base* indartsua egon den, eta Pixar-eko zenbaitek dibertigarria deritzoten arren, askok ezeztatu dute teoria "zoroa" edo "tontoa" dela esanez; are gehiago, Pixar-eko zenbait zuzendari eta animatzailek ere ezezko sendoak eman dituzte publikoki edo zuzenki desarmatu egiten dutenak. Alde batetik, interneten asko hitz egin da teoriaren alde, eta Pixar estudioetako kideak jakitun dira; izan ere, batzuek beraien iritziak eman dituzte. Alde batetik, teoria dibestigarria eta interesgarria ere dela esaten dutenak daude ere hainbat argudio eskaini zituen teoriaren aurka. Hauek dira arrazoi horietako batzuk:

* Teoriak esaten du animaliek inteligentzia garatu dutela Brave-eko sorginak egindako magiari esker, baina filman beran ikus daiteke sorginak pertsonak animali bihurtzen dituenean eta denboraren poderioz, animali horiek pertsona gaitasunak galtzen dituztela eta pixkanaka "animaliago" bilakatzen direla.
* Inside Out kronologiaren barruan sartzeko forma zakarra da; izan ere, Riley Finding Dory-n agertzen da (Disney-k berak konfirmatutakoa), beraz Finding Dory eta Inside out momentu berean gertatu behar lirateke, eta kronologiak ez du betetzen.
* Arratoi inteligenteen existentzia Skinner sukaldariak argitara ekartzea da Up-eko Charles Muntzek txakurrak ulertzeko lepokoak sortzeko arrazoia. Baina Muntz 30eko hamarkadatik egon da galduta Hego Amerikako oihanean, eta Ratatouille XXI. mendean gertatzen da.
* Brave-eko sorginaren magia suposatzen da objektu eta makinei bizitza eta autonomia ematen dizkiena dela, baina The Incredibles filma Syndrome gaiztoak zientzia erabiltzen du bere Omnidroid robota sortzeko, eta ez magia, eta robotak programa bat jarraitzen du, ez du benetako autonomiarik.
* Makinek izatez gizakiak gorrotatzen dituela kontraesanean jausten da jostailuek izatez gizakiak maite dituztelako. Gainera, WALL-En ikusten zaio WALL-Eri zenbait gizakirekin adiskidetzen.
* Cars gertatzen da gizakiek Lurra utzi dutenean poluzioa dela eta, baina Cars-en argi ikusten da natura eta zeruak garbi daudela, eta ez WALL-En ikusten den zabor dena.
* Monsters, Inc.-en denboran zehar bidaiatzen badute, ez lukete beharko gaua edo eguna den adierazten duen mapa, lantegian dutena. Gainera, ume bat beldurrik ez daukanean, bere atea hausten dute ez duelako balio, eta benetan denboran zehar bidaiatzen badute, hori ez litzateke beharrezkoa, beti bidaiatu ahal luketelako momentu berera, zeinetan haurra oraindik beldurra duen.
* Teoriaren arabera, Boo obsesionatuta dago Sulley aurkitzearekin, baina Monsters, Inc.-en amaieran ikusten da nola Mike-ek Boo-ren atea berreraikitzen duen eta Sulley-k Boo bisitatzen duen maiz. Gainera, Boo denboran zehar bidaiatuz easter egg-ak uzten baditu, Monsters, Inc. eta Monsters University-n easter egg-ak utzi dituenean, zergatik ez du Sulley aurkitzen?

Hala eta guzti ere, Jon Negronik bere webguneko komentarioetan onartu du jakitun dela kontraesan hauetaz, esanez bere azkenengo erabakia dela "easter egg-ak easter egg-ak baino ez direla eta ez dutela bat egiten teoriarekin".

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 25 Pixar Movie Theories That Change Everything Screen Rant kanaleko YouTubeko bideoa.
* [https://www.youtube.com/watch?v=O4-1TGg_RIE ] The Theorizer kanaleko YouTubeko bideoa.
* 20 Weird Disney Fan Theories That Might Actually Be True Screen Rant kanaleko YouTubeko bideoa.
* 10 Shocking Disney Pixar Theories That Actually Make Sense CBR kanaleko YouTubeko bideoa.
* Seventeen aldizkariko artikulua: 20 Insane Disney Movie Fan Theories That Will Blow. Your. Mind.
* Buzzfeed webguneko artikulua: 13 Theories About Pixar Movies That’ll Really Make You Think