open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fairford

**Fairford** Ingalaterrako Gloucestershire konderrian dagon herria da. 

## Kokapena 
Ingalaterraren Hegomendebaldearen iparekialdean dago, Galesko mugatik gertu. Gertu daude baita ere Mendebaldeko Midlands eta Hego-ekialdeko Ingalaterra. Hiri gertuenak Gloucester —konderriaren hiribura— eta Bristol.

## Populazioa 
2016an 3488 biztanle inguru zituen.

## Ondarea 
* St Mary eliza, XV. mendekoa, haren beirateak hobeto gorde direnetakoak dira.
* St Thomas Canterburykoa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Fairford udalaren webgune ofiziala.
* :Fairford komunitatearen webgunea.
Urinae vectigal

***Urinae vectigal*** Antzinako Erroman, Neronen eta Vespasianoren garaian Cloaca Maximatik gernua jasotzearen truke ezarritako zerga izan zen. Gernua bokata egiteko erabiltzen zen, bere ureatik ateratako amoniakoa erabilgarria baitzen arropak garbitu ahal izateko.

## Testuingurua 
Antzinako Erroman, arropa garbitzeko prozesua *fullo* deituriko langileek egiten zuten, *fullonica* izeneko lekuetan. Aldi berean, larrua ontzeko ere erabiltzen zen, eta emakume aberatsek hortzetako pasta erosten zuten, gernuarekin ere egiten zena. Garbitzeko erabilitako materialen artean gernua zegoen, arropatik gantza kentzeko gaitasuna duena. I. mendean *urinae vactival* tasa sartu zuten Neronek eta Vespasianok gernua jaso eta banatzeagatik. Gernuaren erosle aberatsek dirua ordaintzen zuten produktu honen truke, pobreenek txiza ontzietan egin eta eurei saltzen zieten bitartean. Era berean, komun publikoetatik gernua bideratzen zen *fullonica*ra. Cloaca Maximara gernua isurtzen zuten komun publiko guztiei ezarri zitzaien zerga.

## Diruaren usaina 
Kondairak dio Vespasianoren semea zen Titok zerga honen aurkako protesta egin zuen. Bere aitak urrezko txanpon bat eman zion eta usaintzeko eskatu zion, eta *Non olet!* esan zuen (*ez du usaintzen*). Hortik omen dator "diruak ez du usainik" esamoldea, jatorriarekiko independente dirua dirua dela esateko modua. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Julia Nestsiarenka

**Julia Nestsiarenka** () edo **Julia Nesterenko** (; Brest, Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuna, 1979ko ekainaren 15a) bielorrusiar atleta da.

2004ko Atenasko Olinpiar Jokoetan urrezko domina irabazi zuen emakumezkoen 100 metroko lasterketan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aretxagazeta

**Aretxagazeta** 1992. urtean Aretxabaletan sortu zen herri aldizkaria izan zen, euskara hutsezkoa eta hamabost egunero herriko albisteak biltzen zituena.

## Historia 
Arrasateko *Arrasate Press* aldizkariaren harira sortu zen. 1991ean hasi ziren biltzen eta 1992ko martxoaren 12an atera zuten aurreneko alea. Hasiera batean bi astean behin kaleratzen hasi zen eta 12 orrialde zituen, ondoren tamainaz handitu zen 24 orrialdetaraino. Guztira 2.500 ale banatzen ziren. Urte pare bat gehiago iraun zituen *Aretxagazetak*.

*Goienkaria* astekariaren Aretxabaletako atalak *Aretxagazeta* izena mantendu zuen (gainerako herri aldizkariena bezalaxe) baina 2006an herrien izena hobestea erabaki zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rosamaria Montibeller

**Rosamaria Montibeller**,  (Nova Trento, Santa Catarina, Brasil, 1994ko apirilaren 9a), boleibolean lehiatzen den kirolari brasildarra da. 

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta zilarrezko domina eskuratu zuen boleibolean Brasilgo taldearekin, AEBren atzetik  eta Serbiaren aurretik.

Tokion, honako hauek osatzen zuten taldea: Camila Brait, Macris Carneiro, Tandara Caixeta, Ana Beatriz Corrêa, Ana Carolina da Silva, Ana Cristina de Souza, Fernanda Garay, Carol Gattaz, Gabriela Guimarães, Rosamaria Montibeller, Natália Pereira eta Roberta Ratzke-k.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Uretako jauregia

**Uretako jauregia** Nafarroa Garaiko Erroibar udalerriko Ureta etxaldean kokatutako jauregi bat da. Ureta familiakoa izan zen, eta hortik sortu ziren Nafarroako erresuman ezagututako zaldun eta militar ugari.

## Historia 
Nafarroako Erresumako nomina ofizialean armagintzako kabo gisa agertzen da, eta 1513ko haritzaren kuartelen ordainketaren orube erremisionatuen artean. Bere jabea zen Martin Aiantzek, 1525ean, 20 000 marabediko oheratzea jaso zuen, bere hildako aitona Grazian Erripaldakoak errege katolikoari egindako zerbitzuengatik. Bere etxeaz, "Erresumako antzinako eta nagusietako bat" bezala hitz egiten zen. Geroago, Joan Uretakoari eman zitzaion, eta hura hil zenean, Garaziosa Lantzekoa alargunak zor zitzaizkion atzerapenak kobratu zituen. 1566an, beste 10 000 gehitu zitzaizkion Antonio Uretakoari. XVII. mendearen amaieran, jauregia, Jose Aiantz Uretarena zen, eta, 1723an, bere seme Fadriquerena, 1744an kuartelen errebatea eskatu zuena. 1747an Bikendi Uretakoak eta Kattalin Arangurengoak eskatu zuten, eta 1786an Esteban oinordekoak.

## Ikus, gainera 
* Ureta

## Kanpo estekak
Zhongdian zaldi

**Zhongdian zaldi**a, (Txinera tradizional: *中甸*,  pinyin : *zhongdian*),  Tibeteko bertako zaldi arraza bat da. Bere tamaina zein gainontzeko ezaugarriengatik zaldi arraza hau ponien sailkapen taldean sartzen da.
Arraza Shangri-La hiria aldean hedatzen da, Yunnan probintzian.

## Erreferentziak 
[thumb|280 px|left| Zaldiak larratzen [Shangri-La (hiria)|Shangri-La aldean ]].

## Bibliografia 
*  Valerie Porter, Lawrence Alderson, Stephen J.G. Hall et Dan Phillip Sponenberg, Mason's World Encyclopedia of Livestock Breeds and Breeding, CAB International, , OCLC 948839453.

*Élise Rousseau (ill. Yann Le Bris), Tous les chevaux du monde, Delachaux et Niestlé, septembre 2014, 544  p. (), « Zhongdian », p. 357

## Kanpo estekak
Antônio Parreiras

**Antônio Parreiras** (1860–1937) Brasilgo margolari, diseinatzaile eta ilustratzaile ospetsua izan zen. Brasilgo margolaritzan eragin handia izan zuen.

## Biografia 
Parreiras Jacinto António Diogo Parreiras eta Maria Rosa da Silva Parreirasen semea zen. Familia handia zen zeren eta bederatzi seme-alabak izan zituzten. Rio de Janeiroko Arte Ederretako Akademia Inperialean sartu zen eta 1884an utzi zuen George Grimm irakasle alemaniarrarekin margolaritza ikastaroa egiteko. Irakasleak, ondoren, 1885tik, Brasil barnealdera egin zuen bidaiaren garaian, Parreirasek ikasketak modu autodidaktan jarraitu zituen. George Grimmek paisaia, flora eta fauna margotzen irakatsi zion batez ere. Margolari alemaniarrak Parreiras tradizio akademikoetatik aldentzen lagundu zion, naturaren zuzeneko behaketa, pintzelada libreak eta argitasuna lortzeko. 

Parreirasek Europan zehar bidaiatu zuen zenbait urtez, besteak beste, Alemania, Italia eta Frantzia bisitatuz. 1907an, Pariseko Saloian bere lehen emakume biluziak erakutsi zuen. 1914an Brasilera itzuli zen. 1929an, Urrezko Domina Sevillako Nazioarteko Erakusketan eskuratu zuen.

Parreirasek Niteróien, Brasilen, Escola do Ar Livre eskola sortu zuen. Hiri berean bere obra asko gordetzen dituen museoa sortu zuen, Antônio Parreiras museoa, alegia. 

## Obra 
Bere lanen artea biluzi artistiko eta historia-margolan asko daude. Baina, ziur aski, hobeto baloratu zaion arloa paisaiarekin lotutakoa da. Bere lanetan europar eraginak eta Brasilgo estilo propioa konbinatu zituen, batez ere paisaietan.

## Iruditegia 

Image:
Antônio Parreiras - Fantasia, 1909.jpg|*Fantasia* (1909)
Fim de romance by Antônio Diogo da Silva Parreiras 1915.jpg|*Erromantzearen amaiera* (1915)
Antonio Parreiras - Dolorida - 1909.jpg|*Minduta* (1909)
Antônio Diogo da Silva Parreiras - Paisagem do Campo do Ipiranga, Acervo do Museu Paulista da USP.jpg|*Paisagem do Campo do Ipiranga* (1893)
Antônio Parreiras - Marinha.jpg|*Itsas ikuspegi* (1905)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Museu Antônio Parreiras webgunea.
* :Biografia eta argazkaiak Cultura Niteroi webgunean.
Daniel Burnham

**Daniel Hudson Burnham** (Henderson, New York, 1846ko irailaren 4a - Heidelberg, 1912ko ekainaren 1a) estatubatuar arkitekto eta hirigilea izan zen.

Chicagon bizi izan zen zazpi urte zituenetik. Delineatzaile izaten ikasi zuen arkitektura-estudio batean. 26 urterekin John Wellborn Rootekin elkartu zen eta elkarrekin arkitektura estudio bat ireki zuten. Laster lortu zuten arrakasta eta enkargu ugari jaso zituzten, eta hainbat etxe-orratz eraiki zituzten Chicagon.

1892-93ko Kolondar Munduko Erakusketako lanen zuzendari izendatu zuten. Chicago, Manila, Baguio eta Washington hirietako garapen planak sortu zituen. Hainbat eraikin enblematiko diseinatu ditu, hala nola New Yorkeko Flatiron Building, Washingtongo Unión Station edo Londresko Selfridges saltoki handiak.

## Iruditegia 

Montauk building.jpg|The Montauk Building, c.1886
Chicago Masonic Temple Building.jpg|Masonic Temple Building Chicagon
Looking West From Peristyle, Court of Honor and Grand Basin, 1893.jpg|Court of Honor and Grand Basin — World's Columbian Exposition
Agricultural Building At Night, From North West, William Henry Jackson, 1893.jpg|The Agricultural Building, gauez (1893)
Flatiron Building 1910 crop.jpg|Flatiron Building
2010-03-03 1872x2808 chicago reliance building.jpg|Reliance Building, Chicago 1890-95
Union Stockyard Gate.jpg|Union Stock Yard Gate, Chicago 1879
1891 Rookery building.jpg|The Rookery Buildingg, Chicago 1886
Marshall Field and Co. Retail Store, Chicago (60793).jpg|Marshall Field and Company Building, Chicago 1891-92
Wanamaker Annex.jpg|770 Broadway, Wanamaker's Annex, New York City 1904
4. SOUTH FRONT, MAIN ENTRANCE PAVILION, OBLIQUE VIEW 1974 - Union Station 030013pv.jpg|Union Station (Washington, DC) 1908

## Kanpo estekak
Luigi Federico Menabrea

**Luigi Federico Menabrea**, **Menabrea 1. kondea** eta **Valdorako 1. markesa** (Chambéry, 1809ko irailaren 4a - Saint-Cassin, 1896ko maiatzaren 24a) italiar jeneral, politikari eta matematikaria izan zen. Italiako lehen ministroa izan zen 1867tik 1869ra.

Ingeniaritza eta matematikako doktoretza ikasi zituen Turingo Unibertsitatean. 1831n Cavour ordezkatu zuen ingeniarien armaren ofizial gisa Bardeko gotorlekuan. Mekanika eta eraikuntza irakasle izan zen Akademia militarrean eta Turingo Unibertsitatean.

Karlos Alberto Sardiniakoa erregeak Parmaren eta Modenaren Sardiniarekiko atxikimendua ziurtatzeko agindu zion. Piemonteko Parlamentuan sartu zen eta Gerra eta Kanpo Arazoetako Ministerioan lan egin zuen.

1859ko Lombardiako kanpainan austriarren aurka ingeniarien arma zuzendu zuen eta Palestra eta Solferinoko guduetan esku hartu zuen. 1860an teniente jeneral mailara igo zen eta Gaetako setioa zuzendu zuen.

1861etik aurrera, ministro izan zen hainbat gobernutan. 1866an Pragako Ituna negoziatzeko eta Venezia Italiari eransteko italiar ordezkaria izan zen. 1867an lehen ministro izendatu zuten. Menabreak aurre egin behar izan zien Aita Santuen Lurraldeen inbasioari eta Mentanako hondamendiari. Ez zuen babestu Garibaldik zuzendutako inbasioa  baina frantsesen aurrean Erroman esku hartzeko eskubide italiarra aldarrikatu zuen.

1869an Giovanni Lanzak ordezkatu zuen lehen ministro karguan, Londresera enbaxadore bidali eta gero Parisera bidali zuena.

## Lanak 
* "Notions sur la machine analytique de M. Charles Babbage" (1842)

## Kanpo estekak
Hassan Yazdani

**Hassan Aliazam Yazdanicharati** (), erabilitako izena Hassan Yazdani, (Lapu Sahra, Iran, 1994eko abenduaren 24a), 86 kiloko borroka librean lehiatzen den kirolari iraniarra da.

Hiru Udako Olinpiar Jokotan dominak eskuratu zituen; Rio 2016an (Rio de Janeiro), urrezkoa, eta, Tokio 2020an (Tokio), berriz, zilarrezkoa, bietan borroka librean Iran ordezkatuz; azkena, David Taylor estatubatuarraren atzetik eta Artur Naifonov errusiarraren eta Myles Amine sanmarinoarraren aurretik. Eta hirugarrena Paris 2024an, hau ere zilarrezkoa.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Artur Naifonov

**Artur Edikovitx Naifonov**, zirilikoz Артур Эдикович Найфонов, (Nizhnevartovsk &ndash; Khanty-Mansi (Errusia) 1997ko maiatzaren 10a), 86 kiloko borroka librean lehiatzen den kirolari errusiarra da. 

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta brontzezko domina eskuratu zuen borroka librean, Myles Amine sanmarinoarrarekin partekatuz, ROCeko ordezkari bezala, David Taylor estatubatuarraren eta Hassan Yazdani iraniarraren atzetik. Kontuan izan behar da Tokioko 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan errusiar kirolariek ezin izan zutela Errusiaren izenean esku hartu, NOBek (Nazioarteko Olinpiar Batzordea) ezarritako zigorra zela medio, eta ROCen izenean (Russian Olympic Committee) eta banderapean lehiatu zirela.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Abdulraxid Sadulaiev

**Abdulraxid Bulaievitx Sadulaiev**,zirilikoz Абдулрашид Булаевич Садулаев, (Tsurib &ndash; Dagestango Errepublika, 1996ko maiatzaren 9a), borroka librean lehiatzen den kirolari errusiarra da.

Bi Udako Olinpiar Jokotan dominak eskuratu zituen: Rio 2016an (Rio de Janeiro) Errusiaren izenean eta banderapean eta Tokio 2020an (Tokio) ROCen izenean (Russian Olympic Committee) eta banderapean; bietan urrezkoa lortu zuen, eta borroka librean; azkena, Kyle Snyder (borrokalaria) estatubatuarraren eta Reineris Salas kubatarraren eta Abraham Conyedo italiarraren aurretik. Kontuan	izan behar da Tokioko 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan errusiar kirolariek ezin izan zutela Errusiaren izenean esku hartu, NOBek (Nazioarteko Olinpiar Batzordea) ezarritako zigorra zela medio, eta ROCen izenean (Russian Olympic Committee) eta banderapean lehiatu zirela.

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kyle Snyder (borrokalaria)

**Kyle Frederick Snyder**,  (Woodbine, Maryland, AEB, 1995eko azaroaren 20a), borroka librean lehiatzen den kirolari estatubatuarra da.

Bi Udako Olinpiar Jokotan dominak eskuratu zituen; Rio 2016an (Rio de Janeiro), urrezkoa, eta, Tokio 2020an (Tokio), berriz, zilarrezkoa; bietan, 97 kiloko borroka librean; azkena, Abdulraxid Sadulaiev errusiarraren atzetik eta Reineris Salas kubatarraren eta Abraham Conyedo italiarraren aurretik. 

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Reineris Salas

**Reineris Salas Perez**,  (Cerro Pelado, Habana, Kuba, 1987ko martxoaren 17a), 97 kiloko borroka librean lehiatzen den kirolari kubatarra da.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta brontzezko domina eskuratu zuen, Abraham Conyedo italiarrarekin partekatuz, 97 kiloko borroka librean; Abdulraxid Sadulaiev errusiarraren eta Kile Snyder estatubatuarraren atzetik. 

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Myles Amine

**Myles Nazem Amine**,  (Dearborn (Michigan), AEB, 1996ko abenduaren 14a), 86 kiloko borroka librean, San Marino ordezkatzen  lehiatzen den kirolaria da.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta brontzezko domina eskuratu zuen borroka librean, Artur Naifonov errusiarrarekin partekatuz, San Marinoko ordezkari bezala, David Taylor estatubatuarraren eta Hassan Yazdani iraniarraren atzetik.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Henri de Lubac

**Henri-Marie Joseph Saunier de Lubac** (Cambrai, 1896ko otsailaren 20a - Paris, 1991ko irailaren 4a) frantziar apaiz katoliko, teologo, jesulagun eta kardinala izan zen. XX. mendeko teologo eraginkorrenetako bat izan zen eta bere idatziak funtsezkoak izan ziren Vatikanoko II. Kontzilioan.

Hamazazpi urterekin Jesusen Lagundian sartu zen. Lehen Mundu Gerran parte hartu zuen eta 1917an zauri bat jaso zuen buruan. 1920ko hamarkadan Maurice Blondelekin izan zuen topaketa funtsezkoa izan zen bere pentsamendurako.

De Lubac apaiz ordenatu zuten 1927an. 1929an Lyongo Unibertsitate Katolikoko teologia irakasle izendatu zuten. Irakasle izan zen 1961 arte, bi etenaldirekin (Bigarren Mundu Gerran klandestinitatera igaro zen eta Frantziako Erresistentziako kide izan zen; hamarkada batez Lyongo probintziatik alde egin behar izan zuen eta bere idazkiak zentsuratu egin ziren).

1960ko hamarkadan berriz onartua izan zen eta Joan XXIII.a aita santuak Vatikanoko II. Kontzilioko peritu izendatu zuen. 1972an *Communio* aldizkaria sortu zuen Hans Urs von Balthasar eta Joseph Ratzingerrekin batera. 1983an Joan Paulo II.a Aita Santuak kardinal izendatu zuen.

## Kanpo estekak
Geno Petriaxvili

**Geno Petriaxvili**, georgieraz გენო პეტრიაშვილი, (Gori, Georgia, 1994ko apirilaren 1a), borroka librean lehiatzen den kirolari georgiarra da.

Hiru Udako Olinpiar Jokotan dominak eskuratu zituen; Rio 2016an (Rio de Janeiro), brontzezkoa, eta, Tokio 2020an (Tokio), berriz, zilarrezkoa; bietan, 125 kiloko borroka librean; azkena, Gable Steveson estatubatuarraren atzetik eta  Amir Hossein Zare eta Taha Akgül turkiarraren aurretik. Eta azkenik Paris 2024an berriz ere txapelduna izan zen.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Amir Hossein Zare

**Amir Hossein Abbas Zare** (),  (Amol, Iran, 2001eko urtarrilaren 16a), 125 kiloko borroka librean lehiatzen den kirolari iraniarra da.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta brontzezko domina eskuratu zuen, Taha Akgül turkiarrarekin partekatuz, 125 kiloko borroka librean; Gable Steveson estatubatuarraren eta Geno Petriashvili georgiarraren atzetik. 

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Errotaldeko leizea

**Errotaldeko leizea** kobazulo bat da, Erroibarko Loizu alderdian dagoena, Nafarroa Garaiko iparraldean. Kobazulo horretan, non Loizuko erreka jaiotzen den, 2017an aurkitu zuten Loizuko gizona, Euskal Herriko gizakirik zaharrena. Duela 11.700 urte baino gehiago lurperatu zuten, buruan zulo bat zuela.

## Ikus, gainera 
* Loizu
* Loizuko gizona

## Kanpo estekak
Random Hearts

***Random Hearts*** (euskaraz *Halabeharrezko Bihotzak*), 1999eko Sydney Pollack estatubatuarrak zuzendutako amodiozko drama film bat da. Harrison Ford eta Kristin Scott Thomas aktoreek antzeztu zuten.

Warren Walder idazlearen *1984ko izenburu berdineko eleberrian* oinarritua dago.

## Argumentua 
Dutch Van Den Broek (Harrison Ford) ezkondua dagoen Washington Hiriko barne gaietako polizia bat da. Bestalde, Kay Chandler (Kristin Scott Thomas) ezkondua ere dagoen eta alaba nerabe bat duen kongresista bat da. Hegazkin istripu baten ondorioz, hartan hil diren beren senar-emazteek elkarrekin abentura bat izan eta desleial zitzaizkiela jakingo dute, honela biek beren ezkontz bizitzen benetako egoeraz jabetuko dira.

## Aktoreak 
* Harrison Ford: William "Dutch" Van Den Broeck sarjentua
* Kristin Scott Thomas: Kay Chandler
* Charles S. Dutton: Alcee
* Bonnie Hunt: Wendy Judd
* Dennis Haysbert: George Beaufort detektibea
* Sydney Pollack: Carl Broman
* Richard Jenkins: Truman Trainor
* Paul Guilfoyle: Dick Montoya
* Susanna Thompson: Peyton Van Den Broeck
* Peter Coyote: Cullen Chandler
* Kate Mara: Jessica Chandler
* Susan Floyd: Molly Roll
* Dylan Baker: Richard Judd
* Lynne Thigpen: Phyllis Bonaparte
* Reiko Aylesworth: Mary Claire Clark
* Edie Falco: Janice

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Gran Sasso d'Italia

'''Gran Sasso d'Italia'* erdialdeko Italiako mendigune bat da, Apeninoetan dagoena, Abruzzo eskualdean. Corno Grande (2.912 metro) Gran Sassoko eta Apeninoetako gailurrik gorena da. Gran Sassoko eta Laga mendietako Parke Nazionalaren parte da.

## Geografia 
Gran Sasso mendiguneak bi zati ditu, guztiz bereiziak: ekialdea eta mendebaldea. Mendebaldean, Campo Imperatoretik igotzen da mendigunera; haitz zorrotzez inguraturiko goi ordoki bat da, naziek Mussolini askatu zuten tokia hain zuzen, eta "Piccolo Tibet" ere esaten diote. Gailurren artean, Corno Grandeko lau haitzak daude eta, haien azpian ezkutaturik, Calderone glaziarra, Europan hegoaldetarrena. Beste ordoki batean, ibarretatik hurbilago mendietatik baino, arkitektura ederreko zenbait herri daude: Castel del Monte, Calascio, Santo Stefano di Sessanio, Assergi. Dorreak eta gazteluak dituzte, hiri sare modukoak mailetan banatuak, mazeletan sakabanaturik, eta aspaldiko tenpluak haitzetan eraikiak.

Mendigunearen ekialdean, Isola da gune garrantzitsuena. Turismoaren ondorioz, burgo historikoko hormen barnean handitu da. Isolatik ikusten diren mendiak zoragarriak dira: ibarraren izkina batean, 1.600 metroko desnibela du Corno Grandeko *Il Paretone''-k, eta Sferruccioko gailur handi harritsua beste puntaraino iristen da, Monte Camiciaren inguruan bilduriko haitz zorrotzetaraino. Haren babesean, labore sailak daude, olibondoekin eta eskulangintzari loturiko herriekin tartekaturik. Ez da ahaztekoa Pietracamela, Isolatik iparraldera, Gran Sassora ekialdetik joateko atea. Handik presta daitezke igoerak, ibilaldiak eta eskaladak Gran Sassoko Corno Grandek, Corno Piccolok eta Pizzo d'Intermesoliko gailurrak osatzen duten ardatz handi horretan egiteko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Room Service

***Room Service*** (espainerazko titulua: ***El hotel de los líos**; frantsesezkoa: *'''Panique à l'hôtel'''*) 1938ko filma da, zuzendaria William A. Seiter izan zen. George Abbott ekoizlea, eta Marx anaiak (Chico, Harpo eta Groucho) aktore nagusiak. 

Allen Boretz eta John Murray idatzi zuten *Room Service* izen bereko antzezlanean oinarrituta dago, 1937an egina. Bese antzezle batzuk dira Lucille Ball (*Christine*), Ann Miller (Hilda), Alexander Asro eta Frank Albertson (*Leo Davis*).

## Argumentua 
Gordon Miller antzerki-ekoizle kaskarrak egile berri gazte baten lana muntatzen ari da. Kapitalistaren bat zerutik erortzeko zain dagoen bitartean, Miller koinatuak agintzen duen hotelera joan da bere konpainiako 22 kideekin. Hotelean dirutza txiki bat zor duenean, inspektore batek bere egoeraz jakin du eta guztiak kaleratzea erabaki du. Baina Millerrek, laguntzaile dituen Harry Binelli eta Faker Englund mutuaren laguntzarekin, hotelean geratzen hotelean gelditzeko eta oihala altxatzeko moldatuko da, nahiz eta hoteleko egoera gero eta katramilatsuagoa izan.

## Ekoizpena 
Zeppo Marx pantailatik erretiratu zen *Duck Soup* filmaren ondoren eta anai-arreben ordezkaria zen. RKOrekin tratu bat lortu zuen John Murray eta Allan Boretz-en Broadway *Room'' Serviceren obraren bertsioa ekoizteko. Morrie Ryskind-ek egokitu zuen obra pantailarako. Hau izan zen Marx Anaien film bakarra, non pertsonaia nagusiak ez ziren bereziki sortu Groucho, Chico y Harporentzat.

## Erreferentziak 
 

## Kanpo estekak
Juan Diéguez Olaverri

**Juan Diéguez Olaverri** (Huehuetenango, 1813ko azaroaren 26a - Guatemala Hiria, 1866ko ekainaren 28a) Guatemalako poeta eta legelaria izan zen. Bere lana 54 poema originalek osatzen dute.

## Biografia 
Colegio Seminario-n ikasi zuen eta geroago San Carloseko Unibertsitatean eta Ikasketen Akademian sartu zen eta han zuzenbide titulua lortu zuen 1836an. Filosofia eta Humanitate ikasketak ere egin zituen. Gurasoak José Domingo Diéguez jauna, abokatua eta idazlea izan ziren ,1821ean Guatemalako Erresumaren independentzia akta sinatu zuena, eta María Josefa de Olaverri y Lara andrea izan ziren. Sacatepéquez Departamenduko lehen instantziako epaile izendatu zuten eta 1844an kargu bera izan zuen hiriburuan.

Rafael Carreraren gobernuak Mexikora erbesteratu zuen Carrera presidentearen aurkako erasoarekin lotutako egoerak zirela eta. Chiapasen kokatu zen eta han Dominga Almendárizekin ezkondu zen. Erbestean sentitu zuen bere aberriarenganako maitasun handia, *A los Cuchumatanes olerkirik* ospetsuena idatzi zuen non bere aberria eta Huehuetenango paisaia ederrenak gogora ekartzen dituen. Chuchumataneentzako abesti hau oso gogoan dago Guatemalan, horregatik departamendu horretako begiratoki batek bere izena darama eta transkribatutako poema osorik irakur daiteke.

Jean de La Fontaine eta Victor Hugo itzuli zituen. Publio Ovidio Nassón eta Quinto Horacio Flaccus bere hizkuntzan ezagutu zituen.

## Lanak 
* *A la Memoria del retratista Don Francisco Cabrera*
* *Treinta y Nueve Años*
* *A mi Hermano Manuel*
* *A mi Hija María muerta al nacer*
* *Oda a la Independencia*
* *La Lucernita y el Sapo*
* *El Verano de Guatemala*
* *Chinautla*
* *El Cuento de Juanita*
* *A los Cuchumatanes*
* *Una señorita si en su cumpleaños*
* *A una cinta*
* *Con un jazmín*
* *A una amiga de la Antigua*
* *El amante de la naturaleza*
* *Las tardes de Abril*
* *En el bosque*
* *La garza*

## Kanpo estekak 
* Guatemalako Literatura Ataria
Iker Kortajarena

**Iker Kortajarena Canellada** (Oiartzun, Gipuzkoa, 2000ko ekainaren 21a) euskal herritar futbolaria da. 

## Biogarfia 
Puntaerdi moduan jokatzen du. Bere jaioterriko Oiartzun taldean hasi zen futboilean, Errealera batu baion lehen. Sanserekin 2.mailan egin zuen debuta. Harrezgero Huescara joan zen. 2025eko apirilean bere kontratua berritu zuen talde aragoitarrarekin. 2026ko urtarrilean bere etzetze klausula ordaindu eta Saudi Arabiako lehen mailara joan zen jokatzera.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
Taha Akgül

**Taha Akgül**,  (Sivas, Turkia, 1990eko azaroaren 22a), 125 kiloko borroka librean lehiatzen den kirolari turkiarra da.

Hiru Udako Olinpiar Jokotan dominak eskuratu zituen; Rio 2016an (Rio de Janeiro), urrezkoa, eta, Tokio 2020an (Tokio), berriz, brontzezkoa, Taha Akgül turkiarrarekin partekatuz, bietan, 125 kiloko borroka librean; azkena, Gable Steveson estatubatuarraren  eta Geno Petriashviliren atzetik.  Azkenik Paris 2024an brontzezko beste domina bat lortu zuen.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Promised Land (2012ko filma)

***Promised Land*** (euskaraz *Lur Hitzemana*), 2012ko Gus Van Sant estatubatuarrak zuzendutako drama film bat da. Matt Damon, John Krasinski, Frances McDormand, Rosemarie DeWitt eta Hal Holbrook aktoreek antzeztu zuten. Dave Eggers idazlearen izenburu berdineko kontakizun batean oinarritua dago.

## Argumentua 
Steve Butler (Matt Damon) energia enpresa handi batek Sue Thomason (Frances McDormand) lankidearekin batera Pennsylvania estatuko baserri giroko herri batera bidali duen exekutibo bat da, bertako herritarrek lursailen zulatze eskubideak enpresari saltzeko konbentzitzeko helburuz. Azken urteetan herriko ekonomia krisialdiaren ondorioz gainbeheran da eta Stevek herritarrak gas naturala eskuratzeko haustura hidraulikoaren onurez konbetzitzen saiatuko da, baina era berean ordurarte bere bizitza izan denari buruzko gogoeta egiteko aukera izango du.

## Aktoreak 
* Matt Damon: Steve Butler
* John Krasinski: Dustin Noble
* Frances McDormand: Sue Thomason
* Rosemarie DeWitt: Alice
* Scoot McNairy: Jeff Dennon
* Tim Guinee: Drew Scott
* Titus Welliver: Rob
* Terry Kinney: David Churchill
* Hal Holbrook: Frank Yates
* Sara Lindsey: Claire Allen
* Lucas Black: Paul Geary

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Sorogainibar

**Sorogainibar** (erroibarrera: *Sorogainiberra*) Nafarroa Garaiko ibar txiki bat da, Sorogain edo Erro ibaiaren bideari jarraituz.

Ibarra Erroibar udalerriaren iparekialdeak osatzen dute.

## Deskribapena 
Ibarreran sartu aurretik, Sorogaingo presa dago. Aurrerago, Sorogain hasten den larrea. Larrean bailararen eguna ospatzen da. Aurrera jarraituz gero, Aurizberrirako desbideratze bat dago. Ibarrerako bidegurutzea hartuz gero, laster Sorogaingo pagadia eta atsedenlekua aurkituko dituzu. Arregiko trikuharria ere badago, irisgaitza bada ere. Bertara aterpetxetik sartzen da, eta jarraian ageri da. Pagadia atzean utzi eta Sorogain herria agertzen da. Aterpetxeak okupatutako tokiko estiloko 4 eraikin dira: logelak, jatetxea eta harrera. Hortik ateratzen da Sorogaineko ibilbide megalitikoa, Arregiko trikuharritik igaroz, eta gainera doan bidea. Hemen dago Odiegoko trikuharria ere. Pixka bat aurrerago, Odia pagadiara eta Adi mendira igoko gara. Eskuinean, pixka bat aurrerago, Zubimearreko trikuharria dago. Pixka bat aurrerago, Xantoxen Harriaren harrespila igaro ondoren, Sorogain gainera iritsiko gara. Handik Aztakarri eta Pilotasoro trikuharrietara sartzen da bidezidor batetik. Hemendik ere GR-12a zeharkatzen du. Isurialde atlantikotik Urepelerantz jaisten hasi ginen eta Sorogaingo begiratokia aurkitu genuen. Pixka bat gehiago jaisten bagara, ikuskizun ikaragarria ikusiko dugu: ur-jauzi baten ondoren, Beodegiko Errekak errepidea gurutzatu eta beste batera doa. Atzetik datorrena Iparraldea da.

## Ikus, gainera 
* Sorogain
* Erro ibaia

## Kanpo estekak
Gran Sassoko eta Laga mendietako Parke Nazionala

**Gran Sassoko eta Laga mendietako Parke Nazionala** () naturagune babestua da, Italiaren erdialdean dagoena. 1.489 kilometro koadroko eremua hartzen du, %&nbsp;90 Abruzzo eskualdean (L'Aquila, Teramo eta Pescara probintziak); gainerako zatia Markak (Ascoli Piceno) eta Lazioren (Rieti) artean banaturik dago. 1991n izendatu zuten parke nazional.

## Geografia 
Parke nazionalean hiru mendi multzo daude, iparretik hegora txikienarekin hasi eta handienarekin bukatu. Ipar-ekialdean mendi txiki batzuk daude: Monti Gemelli. Erdialdean, ipar aldera, berriz, Laga mendiak, Campotostoko aintzirako uraren ondoan; Gemelli mendiak baino garaiagoak eta sendoagoak dira, baina mendi zaharren borobil itxura tipikoa dute. Eta erdialdean baina hegoaldera joz gero, Gran Sasso mendigunea ageri da, dena harkaitz zakar latza, Adriatikoari begira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Juan Fermín Aycinena y Aycinena

**Juan Fermín de Aycinena y Aycinena** (Guatemalako hiria, 1838ko martxoaren 28a &ndash; ibid, 1898ko urtarrilaren 11) Guatemalako poeta eta idazlea izan zen, Guatemalako Hizkuntzaren Akademiako kide sortzailea. Pedro de Aycinenaren, Rafael Carreraren gobernuan Kanpo Harremanetarako ministroa eta 1865ean hil ondoren behin-behineko presidentea, eta María Dolores Aycinenarena semea zen.  Vicente Cerna y Cerna, Aycinena y Aycinena erregimen kontserbadorea erori ondoren, politikatik erretiratu eta literatura jardunbidea garatu zuen, Guatemalako egunkari desberdinetan "Delius" eta "Taimiro" izengoitiak erabiliz, eta baita "Pero-Grullo", "Saulo", "Véritas" eta "LD" ere.

1898ko urtarrilaren 11n hil zen, bere bizilekuan egindako eraso bortitzaren biktima. 

## Biografia errepasoa 
Juan de Urrutia y Zárate ikastetxean ikasi zuen eta hamazazpi urterekin *Colegio y Seminario Tridentino de Nuestra Señora de la Asunción* ikastetxean graduatu zen eta ondoren bere ikasketak San Carloseko Unibertsitate Pontifikalean jarraitu zituen, eta han abokatu titulua lortu zuen. lanbidea inoiz praktikatu ez zuen arren. 1870ean Antonia Payés y Payésekin ezkondu zen, eta harekin sei seme izan zituen. 

Diputatuen Ganberan diputatu izan zen 1870ean eta Vicente Cerna y Cerna mariskalaren gobernuan Estatu kontseilaria izan zen.  1871an Cerna bota ondoren, Aycinena familia politikatik atera zen, eta Juan Fermín de Aycinena idazketan eta poesian jardun zuen. Deboziozko katolikoa izanik, bere familiako kide guztiak bezala, San Juan de Dios kofradiako idazkari izan zen eta Sakramentu Santuaren Kofradiako kidea izan zen. 

1888an Guatemalako Hizkuntzaren Akademiako kide sortzailea izan zen. 

## Heriotza 
Aycinena y Aycinena bere lan literarioari eskainitako gizon lasaia eta baketsua zen, baina hala ere eraso bortitza jasan zuen bere bizilekuan 1897ko abenduaren 23an buruan bortizki jo zuen ezezagun batek. Poeta jada ezin izan zen sendatu eta etxean hil zen 1898ko urtarrilaren 11n. 

## Lana 
Hainbat egunkaritan idatzi zuen, horien artean *Diario de Centro América* –1881ean sortua eta garai hartan pribatua zen–, *La* Revistarako –Guatemalako Hizkuntzaren Akademiaren organo informatiboa, kide sortzailea izan zena–, eta *La Ilustracion Guatemalteca*, 1896 eta 1898 artean argitaratu zen literatura aldizkaria. 

Bere antzezlanak, gehienetan, Dolores Aquino ikastetxeko ikasleek antzezten zituzten. Bere azken argitalpenetako bat A Centro América oda izan zen, José María Reina Barrios jeneralaren gobernuak 1897an Guatemalan egin zuen Erdialdeko Amerikako Erakusketa dela eta idatzi zuena.

### Sariak eta eskerrak 
## Erreferentziak 
## Bibliografia 
## Kanpo estekak 
* Gaur Guatemalako historian
Robert Wyatt

**Robert Wyatt** (jaiotzez **Robert Wyatt-Ellidge**, 1945eko urtarrilaren 28a) musikari ingeles erretiratua da.

Britainia Handiko jazz-fusioaren, psikodeliaren eta rock progresiboaren prestakuntza-urteetan, egile garrantzitsua izan zen Wyatt. Gero eta politizatuagoa 1970eko hamarkadaren erdialdetik aurrera. Bere bakarkako musikak musika-eremu berezi bat bete du.

Wyatt erretiratu egin zen bere karrera musikaletik 2014. urtean: "harrotasun bat dago [gelditzean], ez dut nahi [musika]k  alde egitea". Alfreda Benge margolari eta konpositore ingelesarekin ezkonduta dago.

## Euskal musikan oihartzuna 
Robert Wyatten "*The Age of Self*" abestiaren euskarazko bertsioa argitaratu zuen Ruper Ordorikak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Francisco de Arruda

**Francisco de Arruda** (?-1547), Portugalgo arkitekto eta eskultorea izan zen. Haren biografiaren datu asko ezezagunak dira. Manueldar estiloaren oinarri asko bere lanetan aurki daitezke. Bere lana da Belémgo dorre ospetsua, egun Gizateriaren Ondarea.

## Biografia 
Francisco eraikitzaileen familia baten parte izan zen. Anaia ere, Diogo de Arruda, arkitektoa izan zen; bigarren honek Tomarko gazteluaren eraikitze prozesuan parte hartu zuen. Semea, bestetik, Miguel de Arruda, militar ingeniari gisa, Belémgo dorrearen lanen arduraduna izan zen.  

Arkitektura militarrean lan asko egin zuen Francisco de Arruda. Horrela, Portugalen, Moura, Mourão eta Porteleko gotorlekuetan lan egin zuen; Marokon, bestetik, Azemmourko gotorlekuan lan egin zuen. Balistikaren aurrerapen aurrean, eraikinak hobeto babesteko, dorre borobilak sartu zituen.

Alor zibilean ere lan egin zuen. Hauek dira berak egin zituen eraikin batzuk: Casa dos Bicos Lisboan, Quinta da Bacalhoa, Portelgo gazteluaren jauregia... Arkitektura erlijiosoan Elvasko katedrala altxatu zuen.

## Obra nagusiak 
* Belémgo dorrea
* Água de Pratako akueduktoa
* Amoreirako akueduktora
* Nossa Senhora da Assunção eliza (Elvas)
*  Mazagãoko gotorlekua

## Iruditegia 

Image:
Lisboa_May_2013-12.jpg|Casa dos Bicos, Lisboa.
Quinta_da_Bacalhôa_(11199645583).jpg|Quinta da Bacalhoa, Azeitãon.
Elvas_September_2013-6.jpg|Elvasko katedrala.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fatima Frutos

**Fátima Frutos** (Donostia, 1971) idazle, kazetari eta gizarte-langilea, Nafar Idazleen Elkartearen sortzaile bat izan zen eta, egun, elkartearen presidentea da.

## Obra 
### Bakarkako lanak 
Hauek dira bere poesia liburuak:
* *De carne y hambre*. Gipuzkoako Ateneoaren Poesia Erotikoaren saria 2009an. 
* *Andrómeda encadenada*. Kutxa - Irun hiria saria, Alberdania, 2011. Bigarren edizioa Alberdania 2021.
* *Epitafio para una odalisca*. Jaime Gil de Biedma poesia sariaren finalista. El Gallo de Oro, 2014.
* *Haikus desde el río-Haikus aus dem Fluss*. Berenice, 2017.
* *En brazos de la belleza*. Eunate, 2018.
* *Monjas, putas y locas*. María del Villar Berruezo XXV. nazioarteko saria, 2020an. 

### Elkarlanean 
* Lira al viento, Ramón Elías Laffita idazle kubatarrarekin batera. Nafar-kubatar antologia poetikoa. Eunate, 2020an.

## Opera 
Bere *Andrómeda encadenada*, Òpera de Butxaca i Nova Creació konpainiaren eskutik, opera gisa moldatzen ari da. Moldaketaren arduraduna Agustí Charles musikagilea da.

## Dokumentala 
Tomás Yerrorekin batera, 2018an, *La poesía como camino* dokumentalean hartu zuen parte. Lana ingelesera eta alemaniera itzuli egin zen. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Fátima Frutosen webgune ofiziala.
Katalina Parr

**Katalina Parr** (Londres, c. 1512ko abuztua - Sudeley gaztelua, Gloucestershire, 1548ko irailaren 5a) Henrike VIII.a Ingalaterrakoaren seigarren eta azken emaztea izan zen. Ingalaterrako erregina ezkontidea izan zen 1543tik 1547ra.

Thomas Parr eta Maude Greenen alaba eta Eduardo III.a Ingalaterrakoaren ondorengoa izan zen.

Katalina lau aldiz ezkondu zen:
* Sir Edward Burgh (1529-33)
* John Neville, 3. Latimer baroia (1534-43)
* Henrike VIII.a (1543-1547)
* Thomas Seymour, 1. Seymour of Sodeley baroia (1547)

Henrike hil ondoren, Elisabet I.a Ingalaterrakoa eta Eduardo VI.a Ingalaterrakoaren heziketaz arduratu zen. Sinpatia protestanteak zituen, gorteko zenbait kideren etsaitasuna eragin zutenak.

Hiru liburu argitaratu zituen (*Psalms or Prayers*, 1544; *Prayers or Meditations*, 1645 eta *The Lamentation of a Sinner*, 1547). Bigarren liburua Ingalaterrako erregina batek bere izenarekin argitaratutako lehen liburua izan zen.
Emakumezkoen Espainiako eskubaloi Superkopa

**Emakumezkoen Espainiako eskubaloi Superkopa** Espainian urtero jokatzen den eskubaloi txapelketa da. Ligako txapeldunaren eta Kopako txapeldunaren artean jokatzen da, partida bakarrera, hurrengo urteko liga abiatu bezperan.

2022-2023 denboraldian izan zuen azken ekitaldia eta Eskubaloiko Iberiar Superkopak hartu zuen haren lekua.

## Podiuma 
## Palmaresa 
## Garaipenak 
## Ikus, gainera 
* Espainiako Liga
* Erreginaren Kopa

## Kanpo estekak 
*  www.acbf.net
Walihan Sailike

**Walihan Sailike**, txineraz 瓦里汗•赛里克,  (Dörbiljin County, Txina, 1992ko martxoaren 3a), 60 kiloko borroka greko-erromatarrean lehiatzen den kirolari txinatarra da.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta brontzezko domina eskuratu zuen (Sergey Emelinekin partekatuz) borroka greko-erromatarrean, Txinaren izenean; Luis Alberto Orta kubatarraren eta Kenichiro Fumita japoniarraren atzetik.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Gert Fröbe

**Karl Gerhart "Gert" Fröbe** (Oberplanitz, gaur egun Zwickau, 1913ko otsailaren 25a - Munich, 1988ko irailaren 5a) alemaniar aktorea izan zen.

Biolinista bezala hasi zen, baina utzi egin zuen eta kabaretean eta antzerkian aritu zen. Alderdi naziko kide izan zen 1934 eta 1937 artean eta Bigarren Mundu Gerran parte hartu zuen 1944tik amaiera arte.

Alemaniako zinemagintzan hasi zen eta Estatu Batuetako eta nazioarteko filmetan ere parte hartu zuen. Bere paperik ezagunena Auric Goldfinger bilauarena da James Bonden *Goldfinger* filmean.

## Filmografia 
## Kanpo estekak
Kenichiro Fumita

**Kenichiro Fumita**,  (Yamanashi, Japonia, 1995eko abenduaren 18a), 60 kiloko borroka greko-erromatarrean lehiatzen den kirolari japoniarra da. 

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta urrezko domina eskuratu zuen borroka greko-erromatarrean, Japonia ordezkatuz; Luis Orta kubatarraren atzetik eta Walihan Sailike txinatarraren eta Sergey Emelin errusiarraren aurretik.

2024ko Udako Olinpiar Jokoetan, Parisen, txapeldun olinpikoa izan zen.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
José Milla y Vidaurre

**José Milla y Vidaurre** (Nueva Guatemala de la Asunción, Mexikoko Lehen Inperioa, 1822ko abuztuaren 4a - Nueva Guatemala de la Asunción, Guatemalako Errepublika, 1882ko irailaren 30a) XIX. mendeko Guatemalako idazlea izan zen, bere jaioterriko literaturako eleberriaren sortzaileetako bat bezala kontsideratua; batez ere, narrazio historikoan nabarmendu zen. Atzerri Arazoetarako ministroa eta Guatemalako Estatu Batuetako enbaxadorea ere izan zen Rafael Carrera jeneralaren gobernuan (1851-1865), 1859an Belize Britainia Handiari egurra ustiatzeko ematen dion dekretuaren sinatzaileetako bat izan zen, Belize hiriburuaren eta Guatemalaren arteko komunikazio bide baten eraikuntzaren truke –Ingalaterrak sekula eraiki ez zuen autobidea–. *Diario de Centro América* 1880an sortu zuen kazetari taldearen artean zegoen.

## Kanpo esteka
Vall d'Hebrongo Unibertsitate-Ospitalea

'''Vall d'Hebrongo Unibertsitate-Ospitalea''' () Bartzelonako iparraldean dagoen ospitalea da, Institut Català de la Salutek kudeatua. 1955eko urriaren 5ean inauguratu zuten eta Horta-Guinardó barrutian dago.

Gaur egun, Kataluniako ospitalerik garrantzitsuena da, eta 2009an egindako ikerketa pribatu baten arabera, Espainiako nazionaleko lau ospitale nagusietako bat da, baita hogei ospitale onenetako bat ere, herrialde osoko ospitale publiko eta pribatuak barne.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Frank Stäbler

**Frank Stäbler**,  (Böblingen, Baden-Württemberg, Alemania, 1992ko martxoaren 3a), 67 kiloko borroka greko-erromatarrean lehiatzen den kirolari alemaniarra da.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta brontzezko domina eskuratu zuen (Mohamed Ibrahim El-Sayed egiptoarrarekin partekatuz) borroka greko-erromatarrean, Alemaniaren izenean; Mohammad Reza Geraei iraniarraren eta Parviz Nasibov ukrainiarraren atzetik.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Parapostenus

***Parapostenus hewitti*** armiarma *Araneomorphae* generoa da, *Miturgidae* familiakoa. *Parapostenus* taxon monotipikoren elementu bakarra da. Hegoafrikan eta Lesothon aurkitzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :ION
* :Nomenclator Zoologicus
Akzhol Makhmudov

**Akzhol Makhmudov**,  (Aravan Distritoa, Kirgizistan, 1999ko apirilaren 15a), 77 kiloko borroka greko-erromatarrean lehiatzen den kirolari kirgizistandarra da.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta zilarrezko domina eskuratu zuen borroka greko-erromatarrean, Kirgizistanen izenean; Tamás Lőrincz hungariarraren atzetik eta Shohei Yabiku japoniarraren eta Rafig Huseynov azerbaijandarraren aurretik. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan brontzezko domina eskuratu zuen.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Paul Breitner

**Paul Breitner** (Kolbermoor, 1951ko irailaren 5a) alemaniar futbolari ohia da.

Bayern Munichen hasi zuen bere ibilbidea, ondoren; Real Madrilen eta Eintracht Braunschweigen jokatu zuen eta Bayernera itzuli zen bere ibilbide amaitzera.

48 partida jokatu zituen Alemaniako futbol selekzio nazionalarekin eta Europako eta Munduko txapelduna izan zen.

## Palmaresa 
### Taldea 
**Bayern Munich**
* Bundesliga: 1971-72, 1972-73, 1973-74, 1979-80, 1980-81
* DFB-Pokal: 1970-71, 1980-81
* European Cup: 1973–74; txapeldunordea: 1981–82

**Real Madrid**
* La Liga: 1974-75, 1975-76
* Espainiako Futbol Kopa: 1974-75

### Selekzioa 
**Mendebaldeko Alemania**
* Munduko Futbol Txapelketa: 1974; txapeldunordea: 1982
* Europako Futbol Txapelketa: 1972

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Shohei Yabiku

**Shohei Yabiku**,  (Nago, Japonia, 1995eko urtarrilaren 4a), 77 kiloko borroka greko-erromatarrean lehiatzen den kirolari japoniarra da.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta brontzezko domina eskuratu zuen (Rafig Huseynov azerbaijandarrarekin partekatuz) borroka greko-erromatarrean, Japoniaren izenean; Tamás Lőrincz hungariarraren eta Akzhol Makhmudov kirgizistandarraren atzetik.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Humberto Mendoza (botanikaria)

**Humberto Mendoza Cifuentes** (1967) kolonbiar biologoa  eta botanikaria da.

1993an Biologiako lizentziatura lortu zuen Valleko Unibertsitate Nazionalean, *Pourouma cecropiifolia Mart.* *( Cecropiaceae)* graduazio-sintesiarekin.  

Espedizio botanikoak egin ditu Kolonbian zehar.

## Argitalpen batzuk 
* --------------, Adriana Prieto Cruz . 2003an . *"Huilaea Wurdack (Melastomataceae) generoko espezie berria Kolonbian"* . Hemen: Kolonbiako Kolonbiako Zientzia zehatzen, Fisikoen eta Naturaren Akademia. ISSN 0370-3908 Ed. Kolonbiako Unibertsitate Nazionalaren egoitza Bogotá XXVII (102): 39 - 43

### Liburuak 
* 2009 . *Revisión taxonómica del género Centronia D. Don y evaluación de su estatus en la tribu Merianieae (Melastomataceae)*. Ed. Kolonbiako Unibertsitate Nazionala, Bogotako egoitza nagusia. 328 or.
* 2006. *Guía Ilustrada de Géneros de Melastomataceae y Memecylaceae de Colombia*. Colombia, diversa por naturaleza. Ed. Alexander von Humboldt Biologia Baliabideen Ikerketa Institutua, 288 or. 
* --------------, Bernardo Ramírez Padilla, Luis Carlos Jiménez Bulla . 2004 . *Rubiaceae de Colombia: guía ilustrada de géneros*. Alexander von Humboldt Institutua. 351 or. 
* --------------, --------------. 2000. urtea . *Plantas con flores de La Planada: guía ilustrada de familias y géneros*. Alexander von Humboldt Institutua. 244 or. 

## Ohoreak 
### Sariak eta eskerrak 
* Ohorezko aipamena, Luis Ángel Escobar liburutegitik, 2000

## Erreferentziak 
* "Humberto Mendoza". Landareen Nazioarteko Indizea (IPNI). Kew-eko Royal Botanic Gardens, Harvard Unibertsitateko Herbarioa eta Australian National Herbarium (arg.).

## Kanpo estekak
Iparraldeko Alemaniar Konfederazioa

**Iparraldeko Alemaniar Konfederazioa** () 1867an hasi zen, Germaniar Konfederazioa desegin ondoren. Alemaniako iparraldeko 22 estatuk osatua, aldi baterako elkartze bat izan zen, soilik 1871n Alemaniar Inperioa aldarrikatu zuten arte iraun zuena.

Germaniar Konfederazioa ez bezala, Iparraldeko Alemaniar Konfederazioa benetako estatua izan zen. Bere lurraldea, Maindik iparraldera zeuden Germaniar Konfederazioaren lurraldeek hartzen zuten, Prusiako ekialdeko lurraldeek eta Schleswigeko Dukerriak, baina Austria, Bavaria, Wurtemberg, Baden eta Hesseko Dukerri Handiaren hegoaldeko lurraldeak kanpo uzten zituen.

Hala ere, Alemaniako iparraldean prusiar boterea sendotu zuen eta  Alemaniako hegoaldean prusiar kontrolaren oinarriak jarri zituen, *Zollverein* eta Bake-itun sekretuei esker (Austria-Prusia Gerraren amaieraren bezperan hegoaldeko estatuekin sinatu zituztenak).

Alemaniar Inperioa sortu ondoren existitzeari utzi zion arren, honen "oinarria" izan zen. Bere konstituzioak botere handiak ematen zizkion Kantzelari (Bismarck), Bundesrateko Presidentetzak (Prusia) izendatua izan zena. Hau kantzilerra Reichstagaren aurrean immunea zelako horrela izan zen eta, kantzilerrari Presidentearen eta herriaren arteko lotura bakarra izatea ahalbidetu zion. Hala ere, konstituzioa ez zen hain kontserbadorea: kantzilerrak aparatu militarraren gaineko boterea mantendu zuen (batez ere Gilen I.a ia irentsi zuen 1862an Prusian izandako Konstituzio Krisiaren esperientzia mingotsaren ondoren). Gainera, ez zuten Kantzilerrarekiko oposiziorik onartzen: 1860ko hamarkadan Bismarcken aurka agertu ziren zibilek debekatuta zuten kargu publikoetan aritzea.

## Konfederazioaren kideak 
## Kanpo estekak
Esteribarko Talde Independente

**Esteribarko Talde Independente** Esteribar Nafarroa Garaiko udalerriko hauteskunde-elkartea da.

Esteribarren alderdi nagusietako bat da, eta 1995etik ari da alkate lanetan, bi legegintzalditan izan ezik.

## Emaitzak 
Eremu txikiko alderdia denez, ez dago egitura handirik. Hauek dira ETIak Esteribarko udal hauteskundeetan lortutako emaitzak:

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Esteribar

## Kanpo estekak
Parviz Nasibov

**Parviz Nasibov**,  (Muğanlı, Agstafa, Ukraina, 1998ko abuztuaren 18a), 67 kiloko borroka greko-erromatarrean lehiatzen den kirolari ukrainiarra da.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta zilarrezko domina eskuratu zuen borroka greko-erromatarrean, Ukrainaren izenean; Mohammad Reza Geraei iraniarraren atzetik eta Frank Stäbler alemaniarraren eta Mohamed Ibrahim El-Sayed egiptoarraren aurretik. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan ere txapeldunordea izan zen.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Tamás Lőrincz

**Tamás Lörincz**,  (Cegléd, Hungaria, 1986ko abenduaren 20a), 77 kiloko borroka greko-erromatarrean lehiatzen den kirolari hungariarra da.

Bi Udako Olinpiar Jokotan dominak eskuratu zituen; Londres 2012an (Londres), zilarrezkoa, eta, Tokio 2020an (Tokio), berriz, urrezkoa, bietan borroka greko-erromatarrean eta Hungariaren izenean; azkena, Akzhol Makhmudov kirgizistandarraren, Shohei Yabiku japoniarraren eta Rafig Huseynov azerbaijandarraren aurretik. 

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
José Dolores Urriola

**José Dolores Urriola**, "el mulato Urriola" izenarekin ezaguna (Panama, 1834 - 1883ko maiatzaren 5a) kolonbiar poeta ezaguna izan zen, libururik argitaratu ez zuen arren.

## kanpo estekak 
Lanak Panamako poesiaren ibilbidean, Rodrigo Miróren eskutik
Laga mendiak

**Laga mendiak** () erdialdeko Italiako mendigune bat da, Apeninoetan kokaturik dagoena, Abruzzo, Markak eta Lazio eskualdeetan. Monte Gorzano (2.458 metro) da gailurrik gorena. Gran Sassoko eta Laga mendietako Parke Nazionalaren parte dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zdravljica

***Zdravljica*** Esloveniako ereserki nazionala da. France Preserenen *Zdravljica* poesiaren zazpigarren ahapaldia da.

Esloveniako Zdravljica hitzak "brindis bat" esan nahi du. 1844an idatzi zen eta Esloveniako nazio ereserkia izan da 1989ko irailaren 27az geroztik. Ezagunena bere zazpigarren ahapaldia da, Stanko Premrlek musika konposizioarekin. Formari dagokionez, poema "Carmina figurata" bat da, ahapaldi bakoitza ardo-kopa baten antzekoa baita. 

## Eslovenierako letra 

Žive naj vsi narodi
ki hrepene dočakat’ dan,
da koder sonce hodi,
prepir iz sveta bo pregnan,
da rojak
prost bo vsak,
ne vrag, le sosed bo mejak!

## Letra euskaraz 

Ekialdetik mendebaldera 
gorroto bakar bat ere 
zutik gera ez dadin
nahi duten nazioei agur; 
gizateria 
aske bizi dadin 
eta mugak 
elkartzeko eta auzo on izan daitezen.

## Knapo estekak