open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Anemia aplasiko

**Anemia aplasikoa** hezur muinaren funtzionamendu okerraren ondorioz sortutako anemia da. Hezur muinak ez ditu eritrozitoak behar bezala sortzen, eta horien gabeziak odolean anemia eragiten du. Eritrozitoak ez ezik, odoleko beste zelulak ere (leukozitoak eta plaketak) ez dira hezur muinean zuzen sortzen.

## Gaitzaren funtsa 
Odoleko zelula guztiak hezur muinean sortzen dira (eritrozitoak, leukozitoak eta plaketak), blasto izeneko zelula ama edo aitzindarietatik. Arrazoi berezi batzuengatik, zelula aitzindari horiek suntsitzen dira, eta ondorioz odoleko zelulak ez dira ekoizten, anemia aplasikoa agertuz.

## Gaitzaren jatorria 
Gaixotasunaren atzean dauden iturburu batzuk identifikatu dira, baina beste kasu batzuetan gaitzaren jatorria ezezaguna da.

Anemia aplasikoa eragiten duten eragileen artean hauek daude:

* botika batzuk
* hainbat substantzia kimiko toxiko
* infekzio birikoak
* immunitate-sistemaren akatsak (immunitate-sistemak hezur-muinaren zelula amei eraso egiten dienean) 

## Sintoma klinikoak 
Odol-zelulen gabeziak eragiten ditu:

* nekea eta ahultasuna (eritrozitoen gabeziaren ondorioz)
* infekzio ugari (leukozitoen gabeziaren ondorioz)
* odoljarioak (plaketen gabeziaren ondorioz)
* hematomak
* zurbiltasuna

## Tratamendua 
* jatorria ezaguna bada (botikak, substantzia kimikoak...) substantzia eragileak kendu
* odol-transfusioak
* hezur-muinaren transplantea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* (eus) IZHBZB Bloga Hodeiren bizitza berria
Karolina Ansbachekoa

**Karolina Ansbachekoa** edo **Gilemina Karlota Karolina Brandengurgo-Ansbachekoa** (1683ko martxoaren 1a - 1737ko azaroaren 20a) Erresuma Batuko erregina izan zen, Jurgi II.arekin ezkondu ostean.

Bere aita Jon Frederiko Brandenburgo-Ansbachekoa zen, Ansbacheko Printzerriko agintaria eta Hohenzollern leinuko kidea. Karolinaren gurasoak bera txikia zenean hil ziren eta Frederiko I.a eta Sofia Karlota Prusiakoaren gortera joan zen bizitzera. Prusiako gortean hezkuntza handia jaso zuen eta Sofia Karlotak zuen ikuspegi liberala barneratu zuen. Bere eragina bizitza osoan zehar nabaritu zitzaion, lagun handiak izan baitziren.

Emakume gaztea zela eskaintza asko jaso zituen ezkontzeko. Bere burua Espainiako errege izendatu ostean Karlos VI.aren eskaintzari uko egin zion, eta Jurgi Augustorekin ezkondu zen, Britainiar tronorako hirugarrena zerrendan eta Hannoverko hauteslerria jasoko zuena. Zortzi seme izan zituzten eta, horietatik, zazpi heldu izatera iritsi ziren.

Karolina Erresuma Batura mugitu zen 1714an, bere senarra Galesko printze bilakatu zelako. Galesko Printzesa izanda bere senarrarekin batu zen Jurgi I.a aita tronotik kentzeko. 1717an bere senarra gortetik bota zuten familia gatazka baten ostean. Karolina Robert Walpolerekin asoziatu zen, oposizioko politikari bat eta ministro ohia. Walpole gobernura itzuli zen 1720an, eta Karolinaren senarra eta Jurgi I.a publikoki adiskidetu ziren. Hurrengo urteetan zehar Walpolek gora egin zuen, lehen ministro izateraino.

Karolina Erregina eta Hauteslearen kontsorte bilakatu zen 1727an, bere senarra Jurgi II.a Erresuma Batukoa izendatu zutenean. Bere semerik nagusiena, Frederiko Galesko Printze izendatu zuten. Jurgi II.ak bere aitarekin egin bezala, bere semeak ere oposizioa erakutsi zion, eta semea deserriratu zuen. Karolinak influentzia handia izan zuen politikan, batez ere Walpoleren bidez. Bere senarrak Hannover bisitatzen zuen garaietan Karolina izan zen Erresuma Batuko erregente, eta hau lau aldiz gertatu zen. 1737an hil zen, eta bere senarrak berriro ezkontzeari uko egin zion.
Cracking

[thumb|Cracking findegia, [Baku, Sobietar Batasuna, 1934.]]
**Crackinga** olio mineralak beroaren bidez deskonposatzeko modua da. Olio horiek hodi gori batzuetatik pasaraziz, tenperatura jakin batean irakiten duen olio (gasolina, kerosenoa…) edo gas mota beste gai batzuetatik bakartzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marion Maréchal

**Marion Jeanne Caroline Maréchal-Le Pen** (Saint-Germain-en-Laye, 1989ko abenduaren 10a - ) politikari frantsesa da, Le Pendarren leinukoa. Fronte Nazionala eskuin muturreko alderdiaren sortzailea den Jean-Marie Le Penen biloba eta alderdiko gaur egun alderdiko lehendakaria den Marine Le Penen iloba da. Maréchal-Le Pen ere Fronte Nazionalaren kide da eta 2012an Frantziako Parlamentuko legebiltzarkide hautatu zuten Vaucluseko hirugarren hautes-barrutitik. Hori dela eta, 22 urterekin Frantziak inoiz izan duen legebiltzarkiderik gazteena bihurtu zen.

## Lanak 
* *Si tu te sens Le Pen*, Fayard, 2026 .
Guillermo Rigondeaux

**Guillermo Rigondeaux Ortiz** (Santiago de Cuba, 1980ko irailaren 30a) kubatar boxeolari profesionala da. ***El Chacal*** ezizenaz ere ezagutzen da. Hainbat munduko txapelketa irabazi ditu "super gallo" kategorian, Haien artean WBA eta titulu linealak 2013tik hona. Hauek baino lehen Wbo eta Ring aldizkarien titullua.

The Ring aldizkariaren, Boxeo Transnazionalaren Ranking Elkartearen eta Boxrec webgunearen arabera, Rigondeaux munduko "super gallo" kategoriako boxeolaririk hoberena da.

Oraindik amateurra zenean, bi joku olinpikotan urrezko domina irabazi zuen bere mailan (2000,2004).

Gainera, Kubako txapeldun nazionala izan da zazpi aldiz (2000-2007). Bere karrera profesionalean zehar 17 borroka izan ditu eta guztiak irabazi ditu (haietako 11 K.O.z).

Urte batzuk beranduago, bere herrialdeko sistemarekin izandako arazo batzuen ondorioz, erretiratu behar izan zen. Boxeolari ezagun askoren arabera mundoko hoberena izatera heldu ahal izan zen, erretiratu ez balitz.
Charlie's Angels (2000ko filma)

'''''Charlie's Angels'''* (euskaraz *Charlieren Aingeruak*) 2000ko McG estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako ekintza komedia film bat da. Ivan Goff eta Ben Roberts ekoizleek sortutako *izen berdineko telesail* ospetsuan oinarritua dago. Cameron Diaz, Drew Barrymore eta Lucy Liu aktoreek antzeztu zuten, eta Charlieren ahotsa John Forsythe aktoreak ipini zuen.

2003an *Charlie's Angels: Full Throttle* izeneko jarraipena izan zuen.

## Argumentua 
Charlie Towsend aberatsak zuzendutako detektibe agentzia bitxiak lankkidetzat Natalie (Cameron Diaz), Dylan (Drew Barrymore) eta Alex (Lucy Liu) emakume erakargarri eta buruargiak ikertzaileak dauzka, hiruak ere borroka arteetan, mozorroetan eta teknologian guztiz adituak. Hiruei kasu garrantzitsu bat argitzeko ardura eman zaie: Eric Knox (Sam Rockwell) informatikari trebearen bahiketa, izan ere, Roger Corwin (Tim Curry) arerioak bahitu baitu. Aske uztea lortzen ez badute, mundu osoko intimitatea desagertuko litzateke, baita beren buruzagi misteriotsua den Charlirena ere.

## Aktoreak 
* Cameron Diaz as Natalie Cook
* Drew Barrymore as Dylan Sanders
* Lucy Liu as Alex Munday
* Bill Murray: John Bosley
* John Forsythe: Charles "Charlie" Townsend (ahotsa)
* Sam Rockwell: Eric Knox / John McCadden
* Kelly Lynch: Vivian Wood
* Crispin Glover: Gizon Mehea
* Tim Curry: Roger Corwin
* Matt LeBlanc: Jason Gibbons
* Luke Wilson: Peter Kominsky
* Tom Green: Chad
* LL Cool J: Jones jauna
* Alex Trebek: Bere burua antzeztuz
* Karen McDougal: Roger Corwinen neskalaguna
* Melissa McCarthy: Doris

## Kanpo estekak 
* *Charlie's Angels'' filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai
Chris Cornell

**Chris Cornell**, jaiotze izenez **Christopher John Boyle** (1964ko uztailaren 20a, Seattle &ndash; 2017ko maiatzaren 17a, Detroit) estatubatuar musikari, abeslari eta gitarrajole bat izan zen.

Mundu mailan Soundgarden rock alternatibo taldeko burua eta abeslaria izateagatik ezaguna zen. Bestalde, Temple of the Dog musika taldearen sortzaileetako bat ere izan zen, eta gaur egun Audioslave taldeko abeslaria ere bazen.

## Diskografia 
### Soundgarden 
* *Screaming Life* (1987, Sub Pop)
* *Fopp* (1988, Sub Pop)
* *Ultramega OK* (1988, SST)
* *Louder than Love* (1989, A&M)
* *Screaming Life/Fopp* (1990, Sub Pop)
* *Badmotorfinger* (1991, A&M)
* *Superunknown* (1994, A&M)
* *Songs from the Superunknown* (1995, A&M)
* *Down On the Upside* (1996, A&M)
* *A-Sides* (1997, A&M)

### Temple of the Dog 
* *Temple of the Dog* (1991, A&M)

### Bakarka 
* *Euphoria Morning* (1999, A&M)
* *Carry On* (2007)
* *Scream* (2008)
* *Long Gone* (2009)
* *Songbook* (2011)
* *Higher Truth* (2015)

### Audioslave 
[thumb|250px|eskuinera|[2011n.]]
* *Audioslave (2002, Epic)
* *Out of Exile* (2005, Interscope)
* *Revelations* (2006, Epic)

### Soinu bandak 
* *Pump Up the Volume* (1990): "Heretic"
* *Singles* (1992): "Seasons" eta "Birth Ritual"
* *True Romance* (1993): "Outshined"
* *Great Expectations* (1998): "Sunshower"
* *Mision: Imposible II* (2000): "Mission 2000"
* *Collateral* (2004): "Shadow on the Sun"
* *Grand Theft Auto: San Andreas* (2004): "Rusty Cage"
* *Revelations* (2006): "Original Fire"
* *Casino Royale'' (2006): "You Know my Name"

## Kanpo loturak 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai
Irati Sarasua

**Irati Sarasua Arabaolaza** (Hernani, Gipuzkoa, 1990) euskal kazetari eta telebista-aurkezlea da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Irati Sarasuaren Twitter profila
* Irati Sarasuaren argitalpenak *Argia* aldizkarian
The Queen (filma)

***The Queen*** (euskaraz *Erregina*) 2006ko Stephen Frears ingeles zinema zuzendariak zuzendutako drama film bat da. Helen Mirren, Michael Sheen, James Cromwell, Helen McCrory, Alex Jennings, Roger Allam eta Sylvia Syms aktoreek antzeztu zuten.

Oscar Sarietarako sei izandapen jaso zituen, azkenean bakarra irabaziz, Emakumezko aktore onenaren Oscar Saria (Helen Mirren).

## Argumentua 
1997ko irailaren 1a, mundu osoa Karlos Galeskoaren (Alex Jennings) emaztea den Diana Galeskoaren heriotzaren albistearekin lur eta zur gelditu da. Britainiar askok haren omenez Buckingham jauregiaren aurrean lore-sortak laga dituzte, baima Britainiar Errege Familia Balmoral gazteluan gertakarietatik urrundu asmoz dago.

Tony Blair (Michael Sheen) Erresuma Batuko Lehen Ministroak bere burua mundu osoan ezagun egiteko aukera gisa ikusiko du, aldiz, Elisabet II.a Erresuma Batukoak (Helen Mirren) Lady Diri estatu hileta bat ematera uko egingo dio.

## Aktoreak 
* Helen Mirren: Elisabet II.a Erresuma Batukoa
* Michael Sheen: Tony Blair, Erresuma Batuko Lehen Ministroa
* James Cromwell: Filipe Edinburghekoa
* Helen McCrory: Cherie Blair
* Alex Jennings: Karlos Galeskoa
* Roger Allam: Robin Janvrin (gerora Lord Janvrin)
* Sylvia Syms: Elisabet Ama Erregina
* Tim McMullan: Stephen Lamport
* Mark Bazeley: Alastair Campbell
* Douglas Reith: Lord Airlie, Lord Chamberlain
* Robin Soans: Equerry
* Earl Cameron as Portrait Artist
* Anthony Debaeck: Apaiz katolikoa
* Trevor McDonald: Bere burua antzeztuz
* Martyn Lewis: Bere burua antzeztua
* Jake Taylor Shantos: Gilen Cambridgekoa
* Dash Barber: Henrike Galeskoa

## Kanpo estekak 
* *The Queen* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai
Arte Ederren Goi Eskola Nazionala (Paris)

**Parisko Arte Ederren Goi Eskola Nazionala** (frantsesez *École nationale supérieure des beaux-arts* edo **ENSBA**), baita ere "*Beaux Arts* de París" izenarekin ezaguna, nazioarteko mailan prestigioa duen arte-eskola unibertsitarioa da. Parisen kokaturik dago, 6. barrutian.

Unibertsitate publikoa da. Jatorrian Parisko *École des Beaux-Arts* zen. Lehen lau arte eder erakusten ziren: margolaritza, eskultura, grabatu eta arkitektura. 1968an, André Malraux Kultura Ministroa izanik, zortzi UPA edo "unités pédagogiques d'architecture" sortu zituen Frantzia osoan eta horrekin arte-disziplinen batasuna puskatu zuen. Geroztik, zortzi UPA horiek Arkitektura Goi Mailako Eskola Nazionalak edo ENSA bihurtu dira.

## Arte bilduma 
Instituzio honek oso ondare artistiko handia du, 450.000 pieza baino gehiago. Lan horiek jatorri desberdinetatik heldu dira instituzio honetara: emaitzak, *Prix de Rome* sariaren irabazleen lanak, aspaldiko Errege Akademien ondareak... Margolanen artean, bakarrik, 2.000 inguruko lanak gordetzen ditu, tartean Poussin, Van Dyck, Rigaud, Fragonard eta Ingres mailako margolarienak. Marrazkiak 20.000 baino gehiago dira, tartean Durero, Michelangelo, Veronese, Pontormo, Primaticcio, Rubens, Fragonard, Delacroix eta beste askoren lanak. Gainera 100.000 grabatu, arkitekturako 45.000 diseinu, 75.000 argazki, 65.000 liburu... Liburutegian, 3.500 liburu XV. eta XVI. mendekoak.

## Ikasle ospetsuak 
* Antoine Bourdelle, eskultorea.
* Bernard Buffet, margolaria.
* François Brunet de Baines, arkitektoa.
* Olivier Debré, margolaria.
* Joann Sfar, marrazkilaria eta komikien gidoigilea.
* Roland Topor, margolaritza.
* Joseph Carré, arkitekto eta irakaslea.
* Andrey Lekarski, margolari eta eskultorea.
* Mario Pani, arkitektoa.
* Nicolás Montenegrokoa, arkitektoa, Montenegroko printzea.

## Galeria 

La_Cour_du_Palais_des_%C3%A9tudes_de_l%E2%80%99%C3%89cole_des_beaux-arts.jpg|Jauregiaren erdigunea.
Nicolas Poussin ensba paris 001.jpg|Nicolas Poussin bustoa sarreran.
Plan ensba paris.jpg|Eskolaren planoa.
Ensba paris 2 artlibre jnl.jpg|Barruko patioa.
Ensba paris 1 artlibre jnl.jpg|Sarrera Bonaparte kaletik.

## Informazio praktikoa 
* Helbidea: 14 Rue Bonaparte, 75006 Paris, Frantzia
* Geltokia: 15px15px Saint-Germain-des-Prés

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Beaux Arts
Katalina Pomeraniakoa

**Katalina Pomeraniakoa** (; c. 1465-1526) Henrike IV.a Brunswick-Lüneburgekoaren emaztea izan zen, Wolfenbütteleko printzea. Erik II.a Pomeraniakoaren eta Sofiaren alaba zen.

Eucharius Rösslin medikuaren patroia izan zen. Honek *Der Rosengarten* erditzeri buruzko liburua dedikatu zion.

Henrike IV.arekin bederatzi ume izan zituen.

## Genealogia 
## Kanpo estekak
Karolina Monakokoa

**Karolina Monakokoa** (; 1957ko urtarrilaren 23a - ) Rainiero III.a Monakokoaren eta Grace Kelly aktorearen alabarik nagusiena. Alberto II.a eta Estefaniaren arreba nagusia da. Bere iloba bikiak Gabriela eta Jagoba 2014an jaio ziren arte bera zen Monakoko tronoaren oinordekoa, bere anaia jaio aurretik zuen posizioa.

Karolina Ernesto Augusto Hanoverkoarekin ezkonduta dago, Hanoverko Erresuma historikoko oinordekoa eta Brunswick-Lüneburgeko dukea.

Bere ama 1982an hil zenetik bere anaia Charlene Wittstockekin 2011n ezkondu zen arte *de facto* Monakoko *lehen emakume* gisa jardun zuen. Ekimen ofizial askotan parte hartu zuen, Monakoko printzerriko familia ordezkatuz.
ASJU aldizkaria

'''*Anuario del Seminario de Filología Vasca "Julio de Urquijo*"'**, ***ASJU* aldizkaria'*, Koldo Mitxelenak eta Manuel Agudek 1954an sortutako hizkuntzalaritza eta filologiako nazioarteko aldizkaria da. "Julio Urkixo"ren izena daraman Euskal Filologia Mintegi-Institutuak (JUMI) argitaratzen du. Filologia eta hizkuntzalaritzako goi mailako artikuluak argitaratzen ditu, euskal filologiakoak eta euskal hizkuntzalaritzakoak batez ere. Aldizkaria 2011n argitaratu zen *on-line* lehen aldiz.

Urtero bi zenbaki atera izan dira (orotara 600 bat orrialde). ASJUk badu, orobat, ASJUren Gehigarriak izeneko liburu-bilduma bat, non artikulu formatuaz gorako lanak argitaratzen diren, epe jakinik gabe.

Joseba Andoni Lakarra eta Ibon Sarasolaren zuzendaritzapean argitaratzen da.

*ASJU*ren bertsio elektronikoa Creative Commons baimen baten mende argitaratzen da: *Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International* (CC BY-NC-ND 4.0).

## Ikus, gainera 
* Julio Urkixo Euskal Filologia Mintegia.
* Julio Urkixo Euskal Filologia Mintegiaren Urtekariaren gehigarriak.

## Kanpo estekak 
* *ASJU*ren webgunea.
* Julio Urkixo Euskal Filologia Mintegiaren Urtekariaren Gehigarriak.
* *ASJ''U aldizkarian argitaratu duten egileak.
Klara Saxonia-Lauenburgekoa

**Klara Saxonia-Lauenburgekoa** (Lauenburg/Elba, 1518-1576) Saxonia-Lauenburgeko printzesa izan zen jaiotzez eta Brunswick-Lüneburgekoa dukesa ezkontzaz. Magno I.a Saxonia-Lauenburgekoaren eta Katalina Brunswick-Wolfenbüttelekoaren alaba zen, Henrike I.a Brunswick-Wolfenbüttelekoaren biloba.

Frantzisko Brunswick-Gifhornekoarekin ezkondu zen 1547ko irailaren 29an Neuhaus in Darzingeko gazteluan. Klara pertsona ona izatearen fama zuen, eta belar-garagardoa egiten zuen (Kräuterbier) pobre eta gaixoentzat.

## Genealogia 
## Kanpo estekak
Éléonore Desmier d'Olbreuse

'''Éléonore Marie Desmier d'Olbreuse''' (1639ko urtarrilaren 3 &ndash; 1722ko otsailaren 5a) Jurgi Gilen Brunswick-Lüneburgekoaren emaztea izan zen. Wilhelmsburgeko kontesa izan zen 1674tik aurrera eta Brunswick-Lüneburgeko dukesa 1676tik aurrera.

Deux-Sèvresen dagoen Olbreuse gazteluan jaioa, Frantzian, higanot familia bateko kidea zen. Bere aita Alexandre Desmier d'Olbreuse zen eta bere ama Jacquette Poussard du Bas-Vandré et de Saint-Marc, biak noblezia txikiko kideak. Parisera joan zen Marie de la Tour d'Auvergneren konpainian egoteko. Marie de la Tourren semea Gilen V.a Hesse-Kasselekoaren alabarekin ezkondu zen eta 1664an elkarrekin joan ziren semea bisitatzera. Bertan Jurgi Gilen ezagutu zuen eta erlazioa sentimental bat hasi zuten.

1666an euren alaba Sofia Dorotea Cellekoa jaio zen. Alaba onartu eta gero Wilhelmsburgeko kontesa izendatu zuten eta, handik bi urtera, ezkondu ziren.

Alaba 1682an Jurgi Luis Erresuma Batukoarekin ezkondu zen, bere aitaren anaiaren semea, arrazoi dinastikoak direla eta. Ezkontza desastrea izan zen eta senarrak emaztea Ahlden gazteluan gartzelaratu zuen bizitza osorako. Éléonore saiatu zen askatzen, baina ez zuen lortu. 1722ko otsailaren 5ean hil zen Cellen.
Printze hautesle

thumb|Printze hautesleak erabakitzen
**Printze hautesleak** edo **Hautesleak** (, plurala, ; ; ) Germaniako Erromatar Inperio Santuko hauteskunde-kolegioko kideak ziren.

XIII. mendetik aurrera printze hautesleek Erromatarren Erregea hauteskunde inperialean parte-hartzeko eskubidea zuten, etorkizunean aita santuak enperadore nor izendatuko zuen aukeratuz. Karlos V.a izan zen Enperadore koroatu zuten azkena, 1519an aukeratua eta 1530ean koroatua. Bere ondorengo guztiak zuzenean aukeratu zituen hauteskunde-kolegioak, "Erromatarren Enperadoe Hautatua" tituluarekin (, . Praktikan, 1440tik aurrerako Enperadore guztiak bat izan ezik (Karlos VII.a, Wittelsbach leinukoa) Habsburgo etxekoak izan ziren, eta hautesleek hauen ondorengotza onartu baino ez zuten egiten.

Hautesle tituluak sona handia ematen zuen, eta Errege edo Enperadore ondoren, maila gorenean zegoen. Hautesleek pribilejio bereziak zituzten, Inperioko beste printzeek ez zituztenak, eta euren jatorrizko titulua mantentzen jarraitzen zuten hautesle izanda ere.

## Kanpo estekak
Erkki Kairamo

**Erkki Kairamo** (Helsinki, Finlandia, 1936ko uztailaren 25a &ndash; 1994ko uztailaren 25a) finlandiar arkitektoa izan zen.

Helsinkiko Teknologia Unibertsitatean ikasi zuen arkitektura (1954-1963). 1963an bere estudioa ireki zuen beste arkitekto garrantzitsu batzuekin. 1973an K. Gullichsen eta T. Vormala finlandiar arkitektoekin hasi zen lanean. 1978an Finlandiako Arkitektura Saria jaso zuen eta 1984an Eraikuntza Metalikoena. Lan aipagarrienen artean ditu: Helsinkiko Itakeskus merkataritzagunea eta bulego dorrea (1983-1987), T. Vormala, H. Mäkinen eta K. Koskinenekin batera egina; Espooko (Finlandia) suhiltzaileen eraikina (1986-1991), T. Patomo eta N. Daviesekin batera egina, eta hiri bereko Veho Auto-City auto salmentarako gunea (1987-1991), T. Vormala eta T. Saarelainenekin batera egina.

## Erreferentziak
Karlota Brunswick-Lüneburgekoa

**Carlota Brunswick-Lüneburgekoa** (1671ko martxoaren 8a - 1710eko irailaren 29a) Alemaniako noblea izan zen. Hannover leinuan jaioa Este leinuan ezkondu zen. Brunswick-Lüneburgeko dukesa jaiotzez, Modenako dukesa izan zen ezkontzaz. Erditzean hil zen.

Jon Frederiko Brunswick-Lüneburgerkoaren eta Benedikta Henrieta Palatinatukoaren alaba nagusia zen. Bi ahizpa txikiago izan zituen, Henrieta eta Gilemina Amalia Brunswick-Lüneburgekoa, Josef I.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoarekin ezkondu zena.

Karlota Reinaldo Estekoarekin ezkondu zen 1696ko otsailaren 11n. Hau Frantzisko I.a Estekoaren semerik gazteena zen bere hirugarren emazte Lucrezia Barberinirekin. Reinaldo kardinal izendatu zuten 1685ean, baina 1694an eliza utzi zuen Frantzisko II.a Modenakoa lehengusuaren ordezko izateko Modenan. Reinaldok Modena eta Brunswicken arteko harremanak sendotu nahi zituen.

1702an Espainiako Ondorengotza Gerra zela eta Modenatik Bolognara mugitu ziren.

Zazpi seme-alaba izan zituzten, baina 1710an hilda jaio zen ume bat erditzen ari zela bera ere hil zen. Bere seme nagusia zen Frantzisko Karlota Aglaé Orleanskoarekin ezokndu zen, Filipe Orleanskoa alaba, Luis XV.a Frantziakoa umea zelarik Frantziako erregentea zena. Bere bigarren alaba, Enriketa, Antonio Farnesiorekin ezkondu zen 1727an eta, bere heriotzaren ostean 1731an, Leopoldo Hesse Darmstadtekoarekin.
The Fighter

***The Fighter*** (euskaraz *Borrokalaria*) 2010eko David O. Russell estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako kirol biografia drama film bat da. Micky Ward estatubatuar boxeolari profesionalaren bizitzan oinarritua dago. Mark Wahlberg, Christian Bale, Amy Adams, Melissa Leo eta Jack McGee aktoreek antzeztu zuten.

Oscar Sarietarako sei izendapen jaso eta bi irabazi zituen: Taldeko gizonezko aktore onenaren Oscar Saria (Christian Bale) eta Taldeko emakumezko aktore onenaren Oscar Saria (Melissa Leo).

## Argumentua 
1990, Massachusetts, Micky Ward (Mark Wahlberg) irlandar-estatubatuar boxeolariak Dick (Christian Bale) anai ordearen entrenamenduak jaso eta Alice (Melissa Leo) amaren aholku txarrak jasoko ditu. Nahiz eta boxeorako dohaiak izan, bere ibilbideak indarra galdu eta azkenean Atlantic City hirian ezuztean borrokaldi bat galduko du, horrek boxeo profesionala uztera bultzaraziko du. Une honetantxe Charlene Fleming izaera sendo eta biziko emakumea ezagutuko du, hark bere amaren gonapetik eta anaiaren eraginetik ateratzen lagunduko dio. Handik denbora batera, Micky boxeo profesionalean bigarren aukera bat izaten saiatuko da.

## Aktoreak 
## Kanpo estekak 
* *The Fighter* filmaren iragarkia ikusgai. youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai
Little Italy (Manhattan)

**Little Italy**, euskaraz **Italia Txikia**, AEBetako New York hiriko Manhattan barrutian dagoen auzo bat da. Iraganean italiar etorkinen komunitate handi baten bizilekua izateagatik ezaguna zen.

## Historia 
Iraganean Canal Street kalearen iparraldera, Elizabeth, Mott eta Mulberry kaleak barne hartzen zituen, bai eta inguruko eremua ere. XX. mendearen erdialdera italiar komunitatea beste auzoetara eta kanpoaldeko auzunetara hedatzen hasi eta auzoa txikitzen hasi zen. Hegoaldean, zenbait gune asiar komunitatearen bizilekua den Chinatown auzora igaro ziren. Iparraldeko guneek, Houston Street kalean, italiar ezaugarriak galtzen hasi ziren, ezaugarri etniko berezirik ez duen Nolita auzoan bilakatzeko, *North of Little Italy* (*Italia Txikiko Iparraldea*) izendapenaren laburdura. Gaur egun, Broome Street eta Canal Street kaleen arteko Mulberry Street gunea Little Italy auzoko nabarmenena da, eta bertan oraindik ere turistez beteriko italiar jatetxeak badaude.

## Ospakizunak 
San Gennaro jaia, Napoliko santu zaindaria, del nom del Sant patró de Nàpols, urtero Little Italy auzoan ospatzen den kale ospakizuna da, Mulberry Street kalean zehar. Hamaika egunez ospatzen da, honetan erakustaldiak, prozesioak eta jarduera ugari burutzen dira, tartean pasta jate lehiaketa.

## Kanpo loturak 
* Little Italy Neighbors Association
* Fotos de *Little Italy*
Chinatown (Manhattan)

**Chinatown** (txinera sinplifikatuaz: 纽约华埠; txinera tradizionalez: 紐約華埠; pinyineraz: Niŭyuē Huá Bù) AEBetako New York hiriko Manhattan barrutian dagoen auzo bat da. Lower Manhattan ermuan dago, Lower East Side ekialdean, Little Italy iparraldean, Civic Center gunea eta Tribeca auzoa mendebaldean dituela.

AEBetako txinatar etorkin antzinakoenetakoa eta handienetakoena den komunitatearen bizilekua da, auzoak denera 100.000-90.000 arteko biztanleria du.

## Iruditegia 

Irudi:Chinatown_manhattan_2009.JPG|Ohiko irudia Peel Street kalean.
Irudi:New_York_City_Chinatown_Celebration_005.jpg|Azoka.
Irudi:Chinatown,_NYC_(2014)_-_11.JPG|Kale izendegia ingeles eta txineraz.
Irudi:New_York_City_Chinatown_Celebration_004.jpg|Txinatar urteberri-egunaren ospakizunak.

## Kanpo estekak
The Pope of Greenwich Village

***The Pope of Greenwich Village*** (euskaraz *Greenwich Villageko Aita Santua*) 1984ko Stuart Rosenberg estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako komedia beltz film bat da. 1979ko Vincent Patrick estatubatuar idazlearen *izenburu berdineko eleberrian* oinarritua dago. Mickey Rourke, Eric Roberts, Daryl Hannah, Geraldine Page, Kenneth McMillan eta Burt Young aktoreek antzeztu zuten.

Taldeko emakumezko aktore onenaren Oscar Sariaren (Geraldine Page) izendapena jaso zuen.

## Argumentua 
New York, Greenwich Village auzoa. Charlie (Mickey Rourke) eta Paulie (Eric Roberts) lehengusu apalak 150.000 dolar lapurtu eta Pauliek informazio pribilegiatua duen zaldi lasterketa batean dirutza hori "gauza seguru" batean apustua burutzeko erabiliko dute. Lapurretaren ondorioek auzoko Beg Bug Eddie (Burt Young) mafiaburuarekin nahiz New Yorkeko polizia ustelarekin arazoak ekarriko dizkie.

## Aktoreak 
* Eric Roberts: Paulie
* Mickey Rourke: Charlie
* Daryl Hannah: Diane
* Geraldine Page: Ritter andrea
* Kenneth McMillan: Barney
* Tony Musante: Pete
* M. Emmet Walsh: Burns
* Burt Young: Bed Bug Eddie
* Jack Kehoe: Bunky
* Philip Bosco: Paulieren aita
* Val Avery: Nunzi
* Joe Grifasi: Jimmy Gaztagilea
* Tony DiBenedetto: Ronnie
* Ronald Maccone: Nicky
* Betty Miller: Nora
* Tony Lip: Frankie
* Frank Vincent: 1. esfifai burua
* Jacques Sandulescu: Chefa
* Leonard Termo: Fat Waldo

## Kanpo estekak 
* *The Pope of Greenwich Village* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai
Kaleko Legea (filma)

**Kaleko Legea** (ingelesez *Rumble Fish*) 1983ko Francis Ford Coppola estatubatuar zinema zuzendari, ekoizle eta gidoigileak zuzendu, ekoitzi eta idatzitako drama film bat da. 1975eko Susan Eloise Hinton estatubatuar idazlearen *izenburu berdineko eleberrian* oinarritua dago. Matt Dillon, Mickey Rourke, Vincent Spano, Diane Lane, Diana Scarwid, Nicolas Cage eta Dennis Hopper aktoreek antzeztu zuten.

1984ko Donostiako Zinemaldian Film onenaren Urrezko Maskorra irabazi zuen.

## Argumentua 
AEB, Oklahoma, Tulsa. Rusty James (Matt Dillon), hiriko kaleetan bere anai nagusiaren ospe handiaren itzalpean hazi izan den nerabea da, «Motordun Mutil» (Mickey Rourke) 21 urtetako mutil enigmatiko eta karismatikoa. Rusty Jamesek bere anaia bezalakoa izan eta iraganeko gazte taldeen garaira itzultzearekin amets egiten du, alegia, «Motordun Mutila» kaleetako jaun eta jabe zen garaia. Bost urtez «Motordun Mutila» kanpoan egon ondoren, itzuli egin da. Beren amari buruzko zenbait sekretu azaldu ondoren, bi anaiek beren bizitzak behin betiko aldatu ala ahaleginean hiltzea erabakiko dute.

## Aktoreak 
* Matt Dillon: Rusty James:
* Mickey Rourke: Motordun Mutila
* Diane Lane: Patty
* Vincent Spano: Steve
* Nicolas Cage: Smokey
* Dennis Hopper: Aita
* Diana Scarwid: Cassandra
* Chris Penn: B.J. Jackson
* Laurence Fishburne: Midget
* William Smith: Patterson polizia
* Glenn Withrow: Biff Wilcox
* Tom Waits: Benny
* Sofia Coppola: Donna
* Michael Higgins: Harrigan jauna
* S. E. Hinton: Emagaldua

## Liburua 
* Kaleko Legea (Susan Eloise Hinton, 1975. Joxemari Iturraldek euskaratua)

## Ereferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Rumble Fish* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai
Alain Colmerauer

**Alain Colmerauer** (Carcasona, 1941eko urtarrilaren 24a – Marseilla, 2017ko maiatzaren 12a) informatikari frantses bat izan zen. Aix-Marseille Unibertsitatean irakaslea Izan zen, eta logikan oinarritzen den Prolog programazio-lengoaiaren sortzailea. Carcasonan jaio zen. Grenobleko Institutu Teknologikoan graduatu zen, eta Grenobleko Ensimag-en lortu zuen doktoretza.

## Karrera 
**Colmerauer**rek 1967-1970 urteak Montrealeko Unibertsitatean eman zituen irakasle laguntzaile gisa, bertan sortu zituen Q-Sistemak, hizkuntz teknologiako formalismo lehenetako bat itzulpen automatikoko TAUM-METEO prototipoaren garapenean erabili zena.  1984an Prolog III programazio-lengoaia garatu zuen, eta murrizketen bidezko programazio logikoa arloaren sortzaile nagusietako bat izan zen.

Colmerauer 1970an irakasle elkartu plaza bat lortu zuen Aix-Marseille Unibertsitatean Luminy herrian. 1979an katedraduna bihurtu zen. 1993tik 1995era, buru izan zen Marsellako Informatika-Laborategian (LIM). 2006an erretiroa irakasle emeritu gisa hartu zuen arren, jarraitu zuen kide bat Luminyko adimen artifizialeko taldean kide moduan.

Hainbat sari irabazi zituen, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina,-ko Erregio-Kontseilukoa, 1985ean Michel Monpetit Saria, Frantziako Zientzien Akademiakoa. 1986an, Ohorezko Legioko zaldun izendatu zuen Frantziako Gobernuak. Adimen Artifizialeko American Association elkarteko kide bihurtu zen 1991ean, eta ACP Ikerketa Bikaintasun Saria jaso zuen 2008an (Printzipioak eta Murrizketen bidezko Programazio-Praktikak).  Frantziako Zientzien Akademiako korrespontsala ere izan zen Matematika arloan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dorotea Danimarkakoa

**Dorotea Danimarkakoa** honakoa izan daiteke:
* Dorotea Brandenburgekoa, (1430–1495) Kristobal III.a Danimarkakoaren eta, ondoren, Kristian I.a Danimarkakoaren emaztea.
* Dorotea Danimarkakoa, Prusiako dukesa (1504-1547), Frederiko I.a Danimarkakoaren eta Ana Brandenburgokoaen alaba eta Alberto Prusiakoaren emaztea.
* Dorotea Saxonia-Lauenburgekoa (1511–1571), Kristian III.a Danimarkakoaren emaztea.
* Dorotea Danimarkakoa (1520–1580), Kristian II.a Danimarkakoaren alaba eta Frederiko II.a Palatinatukoaren emaztea.
* Dorotea Danimarkakoa, Mecklenburgeko dukesa, (1528–1575) Frederiko I.a Danimarkakoaren eta bere bigarren emazte Sofia Pomeraniakoaren alaba, eta Krisobal Mecklenburg-Gadebuschekoaren emaztea.
* Dorotea Danimarkakoa, Brunswick-Lüneburgeko dukesa (1546–1617), Kristian III.a Danimarkakoaren alaba eta Gilen Brunswick-Lüneburgekoaren emaztea.
Dorotea Danimarkakoa, Brunswick-Lüneburgeko dukesa

**Dorotea Danimarkakoa** (Kolding, 1546ko ekainaren 29a - Celle, 1617ko urtarrilaren 6a) Brunswick-Lüneburgeko dukesa izan zen 1561etik 1592ra Gilen Brunswick-Lüneburgekoarekin ezkondu eta gero. Bere seme Jurgiren erregentea izan zen 1592tik 1596ra.

Dorotea Kristian III.a Danimarkakoa eta Dorotea Saxonia-Launburgekoaren alaba txikiena zen. Gilenekin ezkondu zen 1561eko urriaren 12an. Bere senarraren heriotzean, 1592an, bere semearen erregente bilakatu zen. Bere senarraren kontseilariez mesfidati, erregente oso gaia zela erakutsi zuen.
Elixabete Kristina Brunswick-Lüneburg-Bevernekoa

**Elixabete Kristina Brunswick-Lüneburg-Bevernekoa** (1715eko azaroaren 8a - 1797ko urtarrilaren 13a) Prusiako Erregina izan zen 1740tik 1786ra bitarte, Frederiko II.a Handiaren emazte gisa. Jaiotzaz Bruswick-Wolfenbütteleko dukesa zen. Prusiak izan duen erreginen artean denbora gehien agindu duena izan da.

Frederiko Gilen I.a Prusiakoa eta Fernando Alberto II.a Brunswick-Wolfenbüttelekoak adostu zuten euren semea eta alaba ezkontzea. Frederiko II.a, hala ere, homosexuala zen eta bere bizitzan zehar hainbat erlazio izan zituen gizonekin. Elixabete Kristina bere senarrarekin bizi izan zen Frederiko Gilen I.a hil zen arte. Hortik aurrera bereiztu eta Schönhausenen bizitzera joan zen, Berlinetik iparraldera.

## Erreferentziak
Pierre Balmain

**Pierre Alexandre Claudius Balmain** (Saint-Jean-de-Maurienne, 1914ko maiatzaren 18 &ndash; Paris, 1982ko ekainaren 29) Frantziako moda diseinatzaile oso ezaguna izan zen. Bere arropa-markak bizirik dirau gaur egun.

## Biografia 
Frantziako Saboya Departamentuan jaio zen. Hasiera batean arkitektura ikasketak hasi zituen, 1933an, Parisko Arte Ederren Eskolan, baina 1934an eskola utzi zuen eta Molyneuxen moda-tailerra ireki zuen. Han 1939 arte egon zen. Ondoren, Lucien Lelongekin lan egin zuen eta Christian Dior ezagutu zuen.

1945an, Parisen, bere lehenenego bilduma aurkeztu zuen. Bilduma horren ezaugarriak hauek ziren: gonak barre-harro, luzeak eta gerriko estukoak. Publiko artean gonak Gertrude Stein idazleak zegoen eta *Voguen* diseinu haiek «*look* frantses berria» izango zela esan zuen. 1947an estilo berri hori modan jarri zen, batez ere Diorren eskutik.

1946an bere lehenengo perfume plazaratu zuen, Ely 64-83, bere amari eskainitakoa. 1951an New Yorken filial bat ireki zuen eta hamarkada horretan estola izeneko prenda, kapak eta txaleak modaz jarri zituen. Bere diseinuen dotoreziagatik ezaguna, oinarri klasikoko zituen *Jolie Madame* estiloa sortu zuen.

XX. mendeko modaren mito nagusietariko bat izan zen eta bere marka goi mailako joskintzarenetariko bat izan zen. Zinemaren izar handiak haren bezeroak izan ziren: Brigitte Bardot, Marlene Dietrich eta Sophia Loren, esaterako. Antzerkirako eta zinemarako lan ugari egin zuen, bestetik. Bere autobiografia 1964ean plazaratu zuen, *My Years and Seasons* (Cassell, Londres 1964). Liburu horretan ezaguna egin den esaldia jaso zuen: "Modaren sorkuntza arkitektura mugimenduan bezalakoa da".

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Balmain markaren webgunea.
Antonio Pérez

**Antonio Pérez** izen ohikoa da. Honako pertsona ezagunek izen eta abizen konbinazio hori dute:
* **Antonio Pérez del Hierro** (1540-1611), Filipe II.a Espainiakoaen idazkaria.
* **Antonio Pérez Goiena** (1863-1962), nafar elizgizona eta idazlea.
* **Antonio Pérez Prados** (1953-), nafar ikerlaria eta irakaslea, Nafarroako Unibertsitate Publikoko errektorea.
* **Antonio Pérez Pérez** (1934-), poeta, editorea eta artista.
* **Antonio Pérez S.I.** (1599-1649), josulaguna eta teologoa.
* **Antonio Pérez Ariño**, espainiar sindikalista, UGTko kidea Espainiako Gerra Zibilan.
* **Antonio Pérez Guerrero** «El Sevillano» (1909-1989), abeslaria.
* **Antonio Pérez Henares** (1953-), kazetaria eta idazlea.
* **Antonio Pérez de la Mata** (1842-1900), filosofoa.
* **Antonio Pérez Olea** (1923-2005), musikagilea.
* **Antonio Miguel Pérez** (1980-), beisbol jokalaria.
* **Antonio Pérez Sánchez** (1918-2012), enpresaburua.
* **Antonio Pérez Pérez (produktoera)** (1954-), zinema produktorea.
Hego zoroa (telesaila)

**Queer as Folk** Erresuma Batuko komedia telesail bat da. Russell T Davies galestar gidoigileak sortu eta Aidan Gillen, Craig Kelly eta Charlie Hunnam aktoreek antzeztu zuten. 1999ko otsailaren 23tik 2000ko otsailaren 22ra Channel 4 katean aireratua izan zen. Euskaraz *Hego zoroa* izenburuarekin eman zuten ETB 1 katean.

2005ean AEBetan eta Kanadan izenburu berdineko berregokitzapen telesaila* aireratu zen.

## Argumentua 
Telesailak Manchester hirian bizi diren hiru multil gazte homosexualen gora beherak azaltzen ditu: Stuart Allen Jones (Aidan Gillen) sexualki oso aktiboa eta arrakastatsua da, haren urte askotako adiskidea den Vince Tylerri (Craig Kelly) mutilagunak topatzea zailagoa egiten zaiona, eta Nathan Maloney (Charlie Hunnam) armairutik atera berria den eta beregan oraindik konfidantza askorik ez duen 15 urteko nerabea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Queer as Folk'' telesailaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai
Kimbundu

**Kimbundu** edo **ambundu** Angolako talde etnolinguistiko nagusietako bat, kimbundu hizkuntza bantuaz mintzo diren herriek osatua. Kimbundu taldeko herri nagusiak mbaka, ndongo eta mbondoak dira. Angola iparraldean bizi dira, Luanda inguruan, Dande eta Kwanza ibaien arteko lurraldean.

## Historia 
XVI. mendean elkarren artean loturarik ez zuten herriek osatzen zuten kimbundu taldea, baina Kongoko erresumaren presioa zela eta, herri horietako baten legea onartu (ndongo leinuarena hain zuzen) eta haren mendean bateratu zituzten kimbundu herri guztiak. Portugaldarrek kimbundu herrien batasuna hautsi zuten, eta XVI. mendearen bukaeratik XVII. mendearen bukaerara gatazkak sorrarazi zituzten ndongo leinua osatzen zuten herrien artean. Leinu desberdineko kideen arteko ezkontzak eta portugaldarren nagusitasuna direla eta kimbundu taldean nabarmena da kultura desberdinen kutsua. 1970 inguruan Kinbundu taldea zen Angolako Nazio Askapenerako Mugimendua osatzen zuen talde nagusia. 1.970.000 kimbundu inguru dira gaur egun.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Elixabete Danimarkakoa (1573-1626)

**Elixabete Danimarkakoa** (1573ko abuztuaren 25 &ndash; 1626ko uztailaren 19a) Brunswick-Lüneburgeko dukesa ezkontidea izan zen Henrike Julio Brunswick-Lüneburgekoarekin ezkondu eta gero. 1616 eta 1622 artean Brunswick-Lüneburgeko erregentea izan zen. Frederiko II.a Danimarkakoa eta Sofia Mecklenburg-Güstrowekoaren alaba nagusia zen.

## Biografia 
Eskoziako enbaxadoreak Jakue VI.a Eskoziakoarekin ezkontzea nahi zuen, baina Frederiko II.ak bere alaba Bruswickeko Dukearekin ezkontzea nahiago zuen, eta eskoziarrei bere bigarren alaba eskaini zien, Erregeak hala nahi bazuen.

1590an ezkondu zen Henrike Juliorekin. Senarra ezkontzara iritsi zenean bitxigile gisa mozorrotu zen eta bere bitxien prezioagatik emaztearen gorputza eskatzen zuela esan zuen. Irain hori dela eta gartzelaratu zuten eta bere identitatea frogatu arte bertan egon zen, txiste bat izan zela esan arren. Ezkondu eta gero 10 seme-alaba izan zituzten.

1613an senarra hil zen eta bera izan zen dukesa erregente. 1616an Frederiko Ulrike semea gobernutik kendu zuen anaiaren laguntzarekin, Kristian IV.a Danimarkakoa, alkoholismoa zela eta. Erregentzia berriro hartuta, sei urtez egon zen karguan, Anton von Streithorsten laguntzarekin.

1617an kapera bat sortu zuen. Hogeita Hamar Urteko Gerran gaztelua erasotu zuten eta ez zen berriro konpondu 1654ra arte.
Elixabete Sofia Mecklenburgekoa

**Elixabete Sofia Mecklenburgekoa** (1613ko abuztuaren 20 &ndash; 1676ko uztailaren 12) Brunswick-Lüneburgeko dukesa, poeta eta musikagilea izan zen.

## Biografia 
Bere aita Jon Alberto II.a Mecklenburg-Güstrowekoaren gortean hasi zen musika ikasten. Bertan Ingalaterrako musikariz osatutako orkestra on bat zegoen, euren artean William Brade. Kasseleko gortera mugitu zen, musika tradizio handikoa hau ere, Hogeita Hamar Urteko Gerrak bere gortea mehatxatu zuenean, 1628an. 1635an Augusto Brunswick-Lüneburgekoarekin ezkondu zen, kultura handikoa hau ere. Elkarrekin seme bat eta alaba bat izan zituzten.

Elixabetek gorteko orkestra antolatzeko lana hartu zuen, Heinrich Schützekin lan eginez. Berarekin batera hainbat ariatan egin zuen lan. Berak sortutako musika gheiena himno erlijiosoak eta ariak dira. Berea da 1651an argitaratutako *Vinetum evangelicum*, uste denez Alemanian emakume batek argitaratutako lehen musika lana. Gortean bestelako kultura jarduerak ere bultzatu zituen, maskaradak, antzerkia edo balleta kasu, eta batzuetan hauen gidoi eta musika idazten zituen. Bere bi lan gaurdaino iritsi dira: *Friedens Sieg* (1642, Brunswick) eta *Glückwünschende Freudensdarstellung* (Lüneburg, 1652).

## Erreferentziak
Elixabete Brandenburgokoa (1510-1558)

**Elixabete Brandenburgokoa** (1510eko abuztuaren 24 &ndash; 1558ko maiatzaren 25a) Brunswick-Göttingen-Calenbergeko dukesa ezkontidea zen, Erik I.a Brunswick-Lüneburgekoarekin ezkondu eta gero. Dukerriko erregentea izan zen Erik II.a Brunswick-Lüneburgekoa adinez txikikoa zenean, 1540tik 1545era bitarte. "Erreformaren Printzesa" bat izan zen, Antonio Corvinorekin batera Erreforma Protestantea gaur egungo Saxonia Beherean garatzea lortu baitzuen.

Seme bat eta hiru alaba izan zituzten.
Sons of Anarchy

***Sons of Anarchy*** () estatubatuar krimen telesail dramatikoa da. Kurt Sutter zuzendari, gidoigile eta ekoizleak sortu eta Charlie Hunnam aktoreak antzeztu zuen. 2008ko irailaren 3tik 2014ko abenduaren 9ra FX katean aireratu zuten.

## Sinopsia 
Kaliforniako San Joaquin konderriko fikziozko Charming udalerrian girotua dago. Bertan bizi den Teller-Morrow familiaren senideen eta «Sons of Anarchy Motorcycle Club, Redwood Original» (SAMCRO) motorzaleen eta beren familien bizitzak azaltzen dira, bai eta droga eta arma trafikatzaile talde arerioen arteko liskarrak eta beraien atzetik dabiltzen polizienak ere.

## Aktoreak 
## Kanpo estekak 
* *Sons of Anarchy* telesailaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai
Helena Danimarkakoa

**Helena Danimarkakoa** (c. 1180 &ndash; Lüneburg, 1233ko azaroaren 22a) Gardingeko oinordekoa eta, ezkontzaz, Lüneburgeko dukesa izan zen. Welf leinuaren ondorengo guztien arbasoa da. Valdemar I.a Danimarkakoa eta Sofia Minskekoaren alabarik gazteena zen. Kanuto VI.a eta Valdemar II.aren arreba eta Ingeborg Erreginaren ahizpa izan zen.

1202ko udan Gilen Lüneburgekoarekin ezkondu zen. Henrike Lehoiaren eta Matilde Plantageneten erraian bilakatu zen. Helena eta Gilenek seme bat izan zuten, Oton I.a Brunswick-Lüneburgekoa. Bere senarraren heriotzaren ostean, 1213an, Oton IV.a anaiak hartu zuen Lüneburgeko erregetza, Oton umearen erregente gisa.

1233an hil zen eta Lüneburgen lurperatu zuten.
Mikel Karton

**Mikel Karton Telleria** (Intxaurrondo, 1982), Donostiako abeslaria da.

## Biografia 
Geure Kabuz taldean aritu ondoren 2010 urtean bakarlari gisa hasi zen. Dagoeneko bi diska plazaratu ditu

## Diskografia 
* *Protesta ahotsa* (2013, autoekoizpena)
* *Irauten* (2017, autoekoizpena)

## Erreferentziak
Mitchell Baker

**Winifred Mitchell Baker** (Oakland, 1957), ezagunago **Mitchell Baker **gisa, Mozilla Fundazioko presidentea da eta Mozilla Korporazioko presidente eta zuzendari exekutiboa. Korporazio horrek Mozilla Fundazioaren filiala da, eta kode irekiko Interneterako Mozilla aplikazioen garapena koordinatzen du, besteak beste Mozilla Firefox nabigatzailea eta posta elektronikorako Mozilla Thunderbird bezeroa.

## Biografia 
Zuzenbidean lizentziaduna, Baker Mozilla Fundazioa eta Mozilla Korporazioa erakundeen koordinatzailea da, merkatu mailako kontuak daramatza eta politikoak ere bai. 2005ean, Time aldizkariak **Baker** sartu zuen munduan eragin handiena duten 100 pertsona biltzen dituen bere urteko zerrendan, eta "*Chief Lizard Wrangler*" titulua jaso izan du, literalki "ganadua akuilatzen duen pertsona" moduan itzul daitekeena, baina kasu honetan **Baker** zuzendari nagusi gisa izendatzeko erabilia.

## Sariak eta aitorpenak 
* 2005ean Time aldizkariak 100 pertsona zientzialari eta pentsalari garrantzitsuenen artean kokatu zuen.
* 2009an lortutako gizarte-eraginarengatik* Ikuspegiko Emakumeak Saria eman zion* Anita Borg Institutuak.
* 2012 sartu zen Interneteko Ospearen Aretoan Internet Society elkarteak banatzen duen izendapena.

## Erreferentziak
Maria Rivero

**Maria Rivero Campo** (Balmaseda, Bizkaia, 1979) euskal kantaria da.

## Biografia 
Balmasedan jaio eta Zeberion bizi da Maria. 2004 urtean hasi zen jendaurrean abesten, Celtas Cortos taldeko hainbat kiderekin "Gota a gota" proiektua sortuz.

2006an Balmasedako hainbat lagunek **Apurka** taldea sortu zuten eta 2009 arteko iblbidean diska bat grabatu zuten. 2009an Sahararen aldeko elkartasun bilduma batean proiektu berri bat sortzeko ideia izan zuen hiru lagunekin batera, eta **Siroka** rock taldea eratu zuten. Dagoeneko bost diska plazaratu dituzte.

2010an Eriz Perezekin batera proiektu paralelo berri bat sortu du, oraingoan akustikoa, eta **Hutsa** izena eman dio. Proiektu honekin ere lau diska atera ditu jadanik.

2017an **Kintsukoroi** proiektu berria abiatu du.

2023an *eMcumeak*, umorea eta kritika uztartzen dituen antzezlana jarri zuen martxan Itxaso Paiarekin batera.*Emakume sortzaileak izarrak bezain ugariak dira, baina ez dago konstelaziorik*

## Discografía 
### Apurka 
* *Apurka* (2007, autoekoizpena)
### Siroka 
* *Haize Berriak* (2009, Musikherria)
* *Karosi* (2011, Musikherria)
* *3.SZN* (2009, Taupaka)
* *Ura* (2016, Taupaka)
* *Buruz behera* (2018, SRK Records)
### Hutsa 
* *Hutsa* (2011, Taupaka)
* *Huts unea* (2012, Taupaka)
* *Astuh* (2014, Taupaka)
* *Amnesia* (2015, Taupaka)
### Bakarkako ibilbidea 
* *Kintsukoroi* (2017, autoekoizpena)
* *Parentesiak* (2020, autoekoizpena)
* *Lerro paraleloak* (2023, autoekoizpena)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Maria Riveroren webgune ofiziala
Dazia (argipen)

**Dazia** edo **Dacia** izan daiteke:
* Dazia, hego-ekialdeko Europako antzinako eskualdea.
* Dazia, Erromatar Inperioko probintzia.
* Dacia, Errumaniako automobil enpresa.
Atzekabe (musika taldea)

**Atzekabe** Gernikan (Bizkaia) sortutako pop-rock musika taldea da.

## Diskografia 
* *Amets baten istorioa* (2015, Taupaka)
* *Gure bidea* (2017, Taupaka)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Paxkal Irigoyen

**Paxkal Irigoyen** (Ainhize-Monjolose, Nafarroa Beherea, 1988ko martxoaren 22a), Nafarroa Behereko abeslaria da. Bakarlari gisa zein hainbat taldetan aritzen den musikari polifazetikoa da. Besteak beste talde hauetan aritu da: Zezenaren taldea, Bilau, Totem, Paxkal Irigoyen eta Kontsumo Orkestra, Behi Bideko Andere Xuriak, Frigo, Txost!, Fifita, Bloñ, Tud, Doktor Mephisto, Xak...

Horrez gain ikusgarrietarako, haurrentzako, dantzetarako, libertimenduetarako eta bertso-txapelketetarako musika konposatu izan du.

## Ibilbidea 
2017an atera zuen aurreneko diskoa eta 2021ean Maia Iribarnerekin Bloñ taldea osatu eta diskoa kaleratu zuten.

2023an Piko izen artistikoarekin ere aritu zen kontzertuak ematen. 2025an Xak ezizenarekin atera zuen diskoa.

## Diskografia 
### Bakarka 
**Kontsumo produkto* (2017, UsoPop Diskak)
**Artha* (2018, Mukuru).
**Xak* (2025, Mukuru).

## Kolaborazioak 
Beste talde batzuekin kolaborazioak ere egin izan ditu:

* Hatxe
* Isuo ta Kezman
* Peru Galbete

## Ikus, gainera 
* Bañolet

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*Paxkal Irigoyen "Badok" webgunean.
Libe Garcia de Cortazar

**Libe Garcia de Cortazar** edo **Libe** (Bilbo, 1981), euskal musikari gasteiztarra da.

## Biografia 
Bilbon jaioa bada ere Gasteizen bizi izan da txikitatik. 1998an Neubaten hasi zen eta Sorkun, Izaki Gardenak eta JP Lohian taldeekin ibilitakoa da.

2012 urtean Izaki Gardenak taldea osatu zuen beste lau lagunekin batera. 2014an bakarkako disko bat atera zuen, *Ihesaldi handia* eta 2017an jarraipena izan du bigarren disko batekin.

## Diskografia 
### Neubat 
* *Dantzaldiko Erreginak* (Metak, 2004)
* *Stereosaurus* (Matasellos, 2006)
**Sorkun** 

* *Duna* (Kontrakalea - metak 2005)

### Izaki gardenak 
* *Itsasargiak* (Oihuka, 2012)
* *Amaieratik hasi* (Oihuka, 2013)
* *Elkar Estudioa Sesioak* (Elkar, 2014)
* *Aurri gara* (Oihuka, 2015)
* *Oinak lurrean* / Bihotz (2016)
* *Dena oskol* (Erraia, 2018)
* *Oasia / Gorputz-adar mamua* (Erraia, 2020)
* *Orube* (Alde ilunA, 2024)
* *Sitsak* (Alde ilunA, 2025)

### Libe 
* *Ihesaldi handia* (2014, Bonberenea Ekintzak)
* *Ilargia erori da* (2017, Bonberenea Ekintzak)
* *Azal ezten* (2024, Alde iluna)
### Pasadena 
* *Pasadena* (Erraia, 2021)
* *Izpia* (Erraia 2022)

## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko musika garaikidea
* Gasteiztar ezagunen zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala.
* "Badok" atarian.
Joseph Poelaert

**Joseph Polart** (Brusela, 1817ko martxoaren 21 &ndash; 1879ko azaroaren 3) arkitekto belgikarra, bere obra osoa jaio zen hirian ikus daiteke. Bere lanetan handitasunarekiko gustua nabaria da. Bruselako Zuzenbide Jauregia bere lan nagusitzat har daiteke. Leopoldo I.a Belgikakoak (1831-1865) bere lana eta estiloa asko baloratu zuen.

## Obra nagusiak 
* Santa Katalinaren eliza (1854)
* Laekengo Andre Mariaren eliza (1854)
* La Monnaie antzokia (1855)
* Bruselako Zuzenbide Jauregia (1862-1866)

## Galeria 

Fitxategi:Bruxelles Place Rouppe.jpg|1846-1848 : Rouppe plazalo iturria. Marmol zuriko estatua Charles Fraikinena da (1817-1893), Bruselaren pertsonifikazioa da.
Fitxategi:Place des Barricades Bxl 01.JPG|1849 : Barrikaden plaza.
Fitxategi:ID2043-0075-0-Brussel, Sint-Katelijnekerk-PM 50734.jpg|1850-1854 : Sainte-Catherine eliza.
Fitxategi:Congress Column at Christmas.jpg|1850 : Batzarraren zutabea.
Fitxategi:Gebouw Leverhouse aa, het Congresplein 2.jpg|1851-1852 : Batzarraren plazako jauregia, 2.
Fitxategi:Théâtre du Parc Bxl.JPG|1851 : Errege antzokiaren aurrealdea.
Fitxategi:Bxl, Eglise Notre-Dame de Laeken-2.jpg|1854 : Laekengo Notre-Dame eliza.
Fitxategi:La Monnaie De Munt (cropped).jpg|1855 : Théâtre de la Monnaie
Fitxategi:Bruxelles caserne pompiers.jpg|1859-1860 : Suhiltzaileen kaserna, Jeu de Balle plaza, Brusela.
Fitxategi:Palais de Justice from Hilton.jpg|1862-1866 : Zuzenbide Jauregia, Brusela.

## Kanpo estekak 
* : Joseph Poelaerten heritoz-agiria.