open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lefnui

**Lefnui**, Tolkienen legendariumean, Gondor hegoaldeko ibai bat da, Ered Nimrais mendilerroaren mendebaldeko adarreko hegoaldeko ertzean jaiotzen dena, mendi hauen erdigunea osatzen duten tontorren magaletan, eta hegomendebalderantz jaisten da, Andrasten eteten den adarrarekiko ia paraleloan, itsasoan, Belfalaseko Badiaren mendebaldeko muturrean itsasoratuz, estuario garrantzitsu batean. Gondorreko hegomendebaldeko muga adierazten du, Gondor, Pukel Territorio Zaharragandik bananduz, eta, gainera, Anfalaseko kostalde luzea adierazten du.

## Izenaren etimologia 
Bere izena, Bosgarrena bezala itzul daiteke, izenaren lehen zatia, lef, quenyazko *lempe*tik eta sindarinezko *leben*etik baitator, LEP erroarekin lotua, "hatza" esan nahi duena *bosta, zenbaki berezi bat baitzen elfo edo gizaki erako herrietan, esku bateko hatz kopurua zelarik*. Eta ui amaiera *esanahi berezirik gabeko adjektibozko amaiera orokor bat da*, ''ezagutzen ez den jatorrikoa, baina, ziuraski, Eldarin arrunteko -ya-tik zetorrena, E.C. -o edo -un amaitutako izen erroei gehitutakoan, sindarinez -ui ematen zuena.

Izena, Gondor hegoaldeko azken ibai handia izateagatik datorkio, Erui, Sirith, Serni eta Morthronden ondoren.

## Kanpo estekak
Andrast

**Andrast**, sindarinez "Kostalde Luzea" esan nahi duena, Tolkienen legendarium ospetsuan agertzen den fikziozko toki bat da. Gondorreko eskualde eta feudo bat da, **Ras Morthil** ere deitua. Gondorreko mendebaldean Belegaer itsasoan irtetzen den penintsula luze bat da, eta Belfalaseko Badiaren mendebaldeko muturra da.

Andrasten, Numenortarrek, sutzar bat jarri zuten, beti piztuta zegoena, Numenorreko marinelei, badiarako sarrera aurkitzea ahalbidetzeko. Horretaz gain, goarnizio militar bat ere ezarri zuten, eta itsasontzi txiki eta txalupei, uharteetatik iristen ziren itsasontzi handiei jakiak eramatea ahalbidetzen zuen ainguraleku bat.

Penintsula horretan, baina, zehazkiago, eskualdea inguratzen zuten basoetan ezarri ziren Druedainak, Ered Nimrais iparraldeko bere bizilekuetatik kanporatuak izan ondoren, Gondorreko gizonek Druaith laur edo "Pukel Lurralde Zaharra" bezala ezagutu zutenean.

## Kanpo estekak
Teogonia

**Teogonia** (, *Theogonía*, literalki, "Jainkoen Jatorria"), Hesiodok idatzitako lan poetiko bat da, greziar mitologiaren Hasiera bezala dena. Eztabaidan dago K.a. VII. mendean edo K.a. VIII. mendean datatu behar ote den.

## Edukia 
Bertan, kosmosaren sorrera eta greziar mitologiako jainkoen leinua kontatzen da, ordura arte, ahoz aho soilik hedatua. Lehen pertsonan idatzia, Hesiodok, munduan, funtsezko mailen arabera pentsatzeko zuen grina islatzen du. Epika grekolatindarreko funtsezko lanetako bat da.

Idazlanaren ardatza jainkoen segida bortitz baten inguruan antolatzen da eta Zeusen garaipenarekin amaitzen. Ardatz honen inguruan mitoak eta genealogiak gehitzen ditu. Hesiodoren mitoek ekialdeko beste kontakizun batzuekiko harremanak dituzte, Egeo inguruan bat egin zuten zibilizazio ezberdinen ondorioa ziurrenik.

Hesiodoren ***Teogonia***k jatorri hirukoitza du. Batetik, beoziarrek orduan ere mantentzen zuten fedea eta Hesiodok ezagutzen zituen beste tradizio batzuk; bestetik, Homeroren jainkoen mundua; eta, azkenik, Hesiodo beraren baliabideak.

***Teogonia***ren kontakizuna laburbilduz, honako eskema aurki daiteke:

a)   Hitzaurrea: Musak aurkezten ditu eta haien kantuen hartzaileen zerrenda, ondoren Musak laudatzeko eta haiei laguntza eskatzeko.

b)  Kosmogonia: hasieran Kaosa zen, eta haren gainean Lurra etzan zen, gainontzeko izakien egonleku. Eros indar sortzailea dugu.

c)   Jainkoen lehen belaunaldia: Gea eta Uranoren seme-alabak.

d)  Jainkoen bigarren belaunaldia: Gauaren, Erisen eta Lurra eta Pontoren  seme-alabak.

e)   Jainkoen hirugarren belaunaldia: Pontoren seme-alaben ondorengoak, Uranoren seme-alaben ondorengoak.

f)   Zeusek boterea hartzen du: Titanomakia kontatzen da.

g)  Jainkoen laugarren belaunaldia: Zeusen boterea sendotzen da bere seme-alaben bitartez.

h)  Heroien katalogoa.

i)    Emakume heroien katalogoaren hitzaurrea.

Teogoniak, Hesiodoren ondorengo lana funtsatzeko balio izan zuen, moralistagoa eta eguneroko bizitzarako gida praktiko bat bezala diseinatua, non lanaren jainkotiar justifikazioa azaltzen duen, jainkotiarra, errealitatearen sortzaile bezala ulertzen den testuinguru batean, baina soilik, bere presentzia eta errealitatea, egunero, munduko gertaeretan ziurtatzen diren heinean.

Homeroren testuetan ez bezala, *Teogonia* Egia bezala irakurtzeko idatzia dago, egileari Helikon mendiko Musek egin zioten adierazpen bat bezala, testuaren lehen zatia osatzen duen istorioa. *Teogonia*ko istorioak, homeroar tradizioko jainkoen gehiegizko gizakitzearen erantzun bezala idatziak dirudite.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Lanak eta egunak
* Antzinako Greziako erlijioa

## Kanpo estekak 
* Hesiodo, *Teogonia*, Perseus (bertsio grekoa)
Zeto

**Zeto**, greziar mitologian (, "arrain handia", eta, bereziki, balea, hortik zetazeo hitza), uretako munstro izugarri bat zen, Gea eta Pontoren alaba.

Itsasoko arriskuen pertsonifikazioa zen, izu ezezagunen eta izaki bitxiena. Zeto hitzak, itsasoko edozein munstrorentzako laburdura izaten amaitu zuen, eta hala erabiltzen jarraitzen da.

Bere senarra Fortzis izan zen, eta, honekin, seme-alaba ugari izan zituen, modu orokorrean, Fortzide bezala ezagutuak.

Greziar artean, suge formako arrain bat bezala irudikatzen zen. Zetok, Zetus konstelazioari izena ere eman zion.

## Bikoteak eta seme-alabak 
* Fortzis
** Ekidna
** Gorgonak
*** Esteno
*** Euriale
*** Medusa
** Graiak
*** Dino
*** Enio
*** Pefredo
** Hesperideak
*** Aretusa
*** Egle
*** Eritia
*** Hesperia
** Ladon Herensugea
** Sirenak

## Kanpo estekak
Belfalaseko Badia

**Belfalaseko Badia**, Tolkienen legendariumeko fikziozko toki bat da. Gondor hegoaldeko badia handi bat da, Belegaer itsasorantz ematen duena.

Badia, garai batean, Beleriand eta Hegoaldeko Lurraldeak Eguzkiaren Lehen Aroan banatzen zituen Golko Handiaren hondakina zen. Haserrearen Gerraren ondoren, Erdialdeko Lurraldearen zati handi bat ur azpian hartua izan zen, eta, kostalde berri honekin, Belfalaseko Badia, Andrastetik Anduinen ahoetararte hedatzen zen, eta, ondoren, hegoalderantz, Umbar eskualde ezezagunetara igaroz.

Gondorreko ibai gehienak Belfalaseko Badian itsasoratzen dira, lurmutur asko zituena, itsasoratze horien ondorioz. Bere kostaldean, Dol Amroth ere dago, Gondorreko Belfalas eskualdearen hiriburua, izen hori, badiagatik jasotzen duena.

Belfalaseko badia, itsasontzientzako sarrera garrantzitsua zen, eta korridore bezala erabili zuten bereziki Umbarreko Kortsarioek, Minas Tirithetik gertu iristeko Pelennorreko Zelaietako guduan, baina Aragornek zuzendutako Hildakoen Armadak garaitu zituen, aipaturiko gudura iritsi aurretik.

Belfalas hitzak "Kostalde Handia" esan nahi du sindarinez: bel (handia, indartsua) eta falas (kostaldea, hondartza).
Italiako Erresuma (1861-1946)

**Italiako Erresuma** 1861ean errege Viktor Emanuel II.a buru zuen Italiaren bateraketaren (1848-1870) ondoren sortu zen estatua izan zen. Italiako Erresumak bi mundu gerretan parte hartu zuen. Hain zuzen ere, Bigarrenean parte hartu izanak eraman zuen desagerpenera, 1946an erreferendum bat egin ondoren: hor, errepublika sistema garaile irten zen monarkikoaren aurrean, azken horrek gerran zehar galdu zuen ospearen ondorioz. Azkenik, 1946ko ekainaren 2an, Italiako Errepublika aldarrikatu zen.

## Historia 
thumb|200px|ezkerrera|Vittorio Emmanuele II.a, Italiako lehen erregea
1849an, Vittorio Emmanuele II.a, Sardiniako errege eta Savoiako duke koroatua izan zen. Errege hura izan zen, penintsularen zati gehienaren bateraketaren buru izan ondoren, 1861ean Italiako errege koroatua izatea lortu zuena. Haren biloba Viktor Emanuel III.ak 1946ko maiatzean Hunberto II.a oinordekoaren mesedetan utzi zuen tronua. Urte bereko ekainean errepublika aldarrikatua zen.

1861etik 1922 arte, Italia, sufragio mugatuen bidez aukeratutako legebiltzar bat zuen monarkia konstituzionala izan zen (lehen gizonezkoen sufragio unibertsala 1913an egin zen). Lehen Mundu Gerran lortutako garaipenaren ondoren, Italiak bere lurraldea hedatu zuen, ordura arte Austriar-Hungariar Inperioarenak ziren lurraldeekin: Trieste, Trentino, Hegoaldeko Tirol eta Istria

### 1922tik 1943 arte 
Benito Mussolini lehen ministro zuen diktadura faxista bihurtu zen.

Kanpo politikari dagokionez, Italiako Erresuma (berandu elkartu zelako) Afrikaren banaketatik kanporatua izan zen Berlingo konferentzian. Hala ere, koloniak ezarri zituen Libia, Etiopia, Somalia eta Eritrean.

## Hegoaldeko Erresuma 
Hegoaldeko Erresuma (), 1943ko iraila eta 1944ko ekaina arteko garaia ezagutzen da, Viktor Emanuel III.a erregea eta Pietro Badoglio Brindisin ezarri zirenean, aliatuek hartutako lurraldea. Garai hori, Italiako Errepublikaren aldarrikapenarekin amaitzen dena, beste lautan banatzen da.

* Erregeartea: 1943ko irailak 8ko arratsaldetik, Badogliok, aliatuekin armistizioa adierazten zuen aldarrikapena egin zuenean, Viktor Emanuel III.ak Erromatik ihes egin zuen unearekin bat egin zuena, erregea eta haren familia Brindisin agertu ziren arte.
* Italiako Erresuma: hiriburua Barin zuena, 1943ko irailaren 9tik 1944ko ekainaren 4a arte
* Hunberto II.a printzearen erregeordetza: 1944ko ekainaren 5etik 1946ko maiatzaren 9 arte.
* Hunberto II.aren erregealdia: 1946ko maiatzaren 9tik ekainaren 2 arte, Errepublika aldarrikatu ondoren, erregea erbesteratu zenean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Brasilgo Senatua

**Brasilgo Senatu Federala**, Brasilgo Kongresu Nazionalaren ganbera garaia da.

Brasilgo Inperioaren lehen konstituzioarekin batera sortua izan zen, 1824an eman zen konstituzioa. Erresuma Batuko Loren Ganberan oinarritzen zen, baina, Errepublika aldarrikatu zenean, AEBetako Senatuaren antzeko eredu bat hartu zuen.

2007ko abendutik, Senatuko presidentea Garibaldi Alves Filho da.

## Osaketa 
Senatuak, 81 senatari ditu, 3, Brasilgo estatu bakoitzeko.

Senatariak, zortzi urteko agintaldi batetarako aukeratzen dira, hauteskundeak, lau urtetik behin egiten direlarik, lehenik, heren bat berritzen delarik, eta, lau urte beranduago, gainontzekoak. Hauteskundeak, 1994tik, presidentzialak eta estatalekin batera egiten dira.

## Egungo Partaideak 
2006ko Brasilgo hauteskunde orokorretan, honako senatari konposaketa hau aukeratua izan zen:

## Kanpo estekak
Lorden Ganbera

**Lorden Ganbera** () Erresuma Batuko Legebiltzarreko goi ganbera da, 746 partaidez osatua. Legebiltzarrak, Subiranoa eta behe ganbera edo Komunen Ganbera ere hartzen ditu. Westminster jauregian dago.

## Jatorria 
Ganberaren jatorria XIV. mendean dago; harez geroztik, ia etengabe dihardu, izen hori 1544an hartu zuen arren. 1649an abolitu zuen Oliver Cromwell iraultzaileak, baina 1660an berrezarri zen.

Gaur egun, rol sinboliko eta tradizionala du. 1911n, *Parliament Act*a onartu zen: horren bidez, lordek, aurrekontuak izan ezik, lege ororen onarpena urtebete atzera lezakete, baina sekula ez arbuiatu. 1968an, bertako partaideen pribilegio aristokratikoak amaitu nahi zituen erreforma egitasmo bat onartu zen. Tony Blairren gobernuak ganbera horri garrantzia kentzeko erreforma legegileak segitu zituen; 1999an, lordak oinordekotzarik gabekoak zirela adierazi zen, baizik eta aristokraten artean aukeratuak. 

Egun, soilik Norfolkeko Dukea eta Choldmondleyko Markesa oinordekotzadun lord bakarrak dira, Estatuko Ofizial Handiak izateagatik. Norfolkeko Dukeak legebiltzarra irekitzen du; halaber, errege-erreginen koroaketaz eta estatu hiletez arduratzen da. 

1998 eta 1999 bitartean, Augusto Pinochet jenerala auziperatzeko ere erabili zen Lorden Ganbera: Londresen 1998ko urriaren 16an atxilotua izan zen. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pepe Rubianes

**José Rubianes Alegret**, **Pepe Rubianes** bezala ezaguna, (Vilagarcía de Arousa, Galizia, 1947ko irailaren 2a - Bartzelona, Katalunia, 2009ko martxoaren 1a) haurtzarotik Katalunian bizi zen aktore eta antzerki-zuzendari galiziarra zen. Pantomiman, imitazioetan eta bakarrizketan espezializatua zen. Bere ironia, umore azidoa eta hitz-jario itsusiengatik nabarmentzen zen.

2008ko apirilean biriketako minbizia diagnostikatu zioten eta 2009ko martxoaren 1ean hil zen Bartzelonan zuen etxean 61 urte zituela.

## Lanak 
### Ikuskizunak 
#### Propioak 
* 1983 **Pay-Pay**
* 1984 **Ño**.
* 1987 **Sin palabras**.
* 1988 **En resumidas cuentas...**
* 1991 **¡Por el amor de Dios!**
* 1992 **Ssscum!**
* 1995 **Rubianes: 15 años**.
* 1997 **Rubianes, solamente** (DVDan editatua)
* 2006 **Lorca eran todos**

#### Besteak 
* 1977 **No hablaré en clase** - Dagoll Dagomena.
* 1978 **Antaviana** - Dagoll Dagomena.
* 1981 **Operación Ubú** - Els Joglarsena.

### Filmak 
* *El Crimen del cine Oriente* (1997): *Salvador*

### Telebista 
* *Makinavaja* (1995): *El Maki*

### Liburuak 
* 2004. *Metiendo caña*. Carles Flaviàrekin elkarlanean.
* 2008. *Me voy*.

## Sariketak eta esker onak 
* 1987. Urteko aktore onenaren Joanot i Racó de l'Arnau Saria.
* 1991. Turia Saria.
* 1996. Aktore onenaren "Els Millors" Saria **Rubianes 15 años** lanagatik.
* 1998. "Les mil i una" saria.
* 1998. Kritikaren Sari Berezia bere 15 urteengatik.
* 1999. Areto batean antzeztutako lan hoberenaren Fira de Teatre al Carrer de Tárrega Saria **Rubianes, solamente** lanagatik.
* 1999. FAD Sebastià Gash Ohorezko Saria.
* 1999. Antzerki onenaren "Els Millors" Saria Rubianes, solamente lanagatik.
* 2006. Gat Perich Saria bere ibilbide profesionalagatik.

## Kanpo estekak 
*  Pepe Rubianesen filmografia (IMDb)
Norfolkeko Dukea

thumb|200px
**Norfolkeko Dukea**, noblezia titulu ingeles bat da, Howard familiarena dena 1472tik. Egungo dukea, Edward Fitzalan-Howard da, titulu hau, bere aita Miles Francis Stapleton 2002an hil zenean jaso zuena.

Norfolkeko Dukea, Loren Ganberaren zati izateko oinordekotza eskubidea duten azken bi lord britainiarretako bat da.

Norfolkeko dukeek, ondoko titulu batzuk ere badituzte, Arundeleko Kontea kasu. Historikoki, Ingalaterrako lehen familia aristokratikoetako bat izan zen. Familia osoa, tradizionalki, katolikoa izan da eta ezespen ingelesaren ordezkaririk nagusiena.

## Kanpo estekak
Brasilgo Demokraziaren Mugimendua

**Brasilgo Demokraziaren Mugimendua** (), 2017ra arte **Brasilgo Demokraziaren Mugimenduaren Alderdia**, Brasilgo alderdi politikorik handienen artean dago: erdialde inguruko pentsaera du eta, zalantzarik gabe, herrialde osoan ordezkaritzarik gehien duten alderdietako bat da. Paper nabaria bat izan du gobernu guztietan, erregimen militarra amaitu zenetik. Hauteskunde kodea 15 du.

1979an sortu zen, antzinako Mugimendu Demokratiko Brasildarraren erregularizazioarekin, Alderdi Politikoen Legeari buruz jarritako arau berrien arabera. MDBak, gobernuaren aurka zeudenak bildu zituen Erregimen Militarrean, Aliantza Berritzaile Nazionalaren aurkakoa zena, hau, erregimenaren aldekoa zelarik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mugimendu Demokratiko Brasildarra

**Mugimendu Demokratiko Brasildarra** (), alderdi politiko brasildar bat izan zen, 1966ko martxoak 24an sortua, diktadura militarraren garaian, bipartidismoa derrigorrezkoa zenean. 1979ko azaroak 27an desagertu zen, sistema bipartidistarekin batera, baina Mugimendu Demokratiko Brasildarraren Alderdia izenarekin birsortu zen.

Diktadura militarrean, udal karguak eta Senatu eta Diputatuen Ganberatako partaideak hauta zitezkeen. Bi azken organo hauetan, MDBak garaipen garrantzitsuak lortu zituen, batez ere 1970eko hamarkadan, alderdi ofizialista arerioa zen Aliantza Berritzaile Nazionalaren aurka. Erregimenaren alde gogorrak, beti ados ez zegoen alderdiaren aurka egin zuen, zabalkuntza politikoa, segurtasun nazionalaren kalterako izango zela ustez.

## Kanpo estekak
Aliantza Berritzaile Nazionala (Brasil)

**Aliantza Berritzaile Nazionala** (, *ARENA*) 1966ko apirilaren 4an sortutako alderdi politikoa izan zen, 1964ko Brasilgo Estatu Kolpearen ondoren sortu zen erregimen militar berria babesteko. Nagusiki kontserbadorea zen. Haren sorrera 2. zenbakidun lege instituzionalaren bidez bipartidismoa ezarri zenean gertatu zen. 1980an, alderdi aniztasuna legeztatu zen eta Alderdi Demokratiko Soziala izenaz berrizendatu zen, gaur egun, Alderdi Progresista izenaz ezagutzen dena.

Bipartidismo brasildarrak bi alde politikook sortu zituen: ofizialista, Aliantza Berritzailearena, eta oposiziokoa, Mugimendu Demokratiko Brasildarrarena.

## Kanpo estekak
Delirium tremens

***Delirium tremens*** (latinezko lokuzio beretik, euskaraz literalki *dardara* eragiten duen *eldarnio* edo *nahasmendua*) edo **delirio alkoholiko**, besteak beste haluzinazioak eta dardarak eragiten dituen abstinentzia-sindromearen fase akutua da, alkoholdun edariak gehiegi hartzeagatik eragindakoa.

Tratamendua lasaigarriekin egiten da, baina zenbait kasuetan antipsikotikoak ere ematen zaizkio gaixoari.

## Ikus, gainera 
* Delirium

## Kanpo estekak
Cathal Brugha

**Cathal Brugha** (**Charles William St. John Burgess** izenpean jaioa) (Dublin, 1874ko uztailaren 18a – 1922ko uztailaren 7a) irlandar iraultzaile eta politikaria izan zen 1916ko Pazkoko Matxinada, Irlandar Independentzia Gerra eta Irlandako Gerra Zibilean esku hartu zuen, Dáil Éireann legebiltzarreko *Ceann Comhairle* postuan ere egon zen.

## Erreferentziak
Ness aintzirako munstroa

300px|thumb|Ness aintzirako munstroa (Hugo Heikenwaelder-ren margoa)
300px|thumb|Ness lakua, Eskozian, munstroaren ustezko bizilekua

**Ness aintzirako munstroa** —lagunarteko hizkeran, **Nessie**— Ness aintziran bizi omen den kondairazko izaki baten izena da. Big Footen (Hankahandia) eta Yetiaren pare, Nessie ere kriptozoologiaren «misterio»etako entzutetsuena da. Kontatu izan da VI. mendekoa dela haren lehen aipamena, Kolunba Ionakoak 565ean piztia bati aurre egin omen ziolako.

Zientzialari eta adituen artean adostasun zabala dago, munstro horren izatearen frogek ez dute funtsik. Munstroa benetakotzat aurkezten duten txostenak iruzurtzat hartzen dituzte, edo benetako izakien identifikazio okertzat.

Ness aintziraren ertz guztian Nessieren estatua ugari daude ezarrita.

## Iruditegia 

Irudi:Loch Ness.JPG|Ness aintzira.
Irudi:Nessie1.JPG
Irudi:Loch Ness Monster 02.jpg
Irudi:Loch Ness Monster 2014.jpg

## Zinema 
* *The Private Life of Sherlock Holmes* (1970)
* *Loch Ness* (1996)

## Ikus, gainera 
* Kriptozoologia.

## Kanpo estekak 
*  «BBC 'proves' Nessie does not exist»
*  «Nessie: ¿un elefante?»
*  «Index of Waterbased Monster Sightings»
*  Nessie & Loch Ness links
Ahaztuak 1936-1977

**Ahaztuak 1936-1977** Euskal Autonomia Erkidegoan eta Nafarroan estatu-kolpeak, errepresioak eta erregimen frankistak eragin zituen biktimen aldeko elkartea da. Egia argitzea, justizia egitea eta kalte ordainak eskatzen dituzte.

Horrez gain, elkarteak liburuak eta dokumentazioa argitaratzen ditu.

## Disko-liburua 
* *Oroitzapenerako kantak*
* *Oroitzapenerako kantak II* (2009)

## Kanpo estekak 
* AHAZTUAK 1936-1977
Larrazabal (argipena)

**Larrazabal** terminoak hurrengo adiera ezberdinak eduki ditzake:

### Toponimoak 
* **Larrazabal** - Arteagako auzoa.

### Abizenak 
* **Aitor Larrazabal** - Euskal futbolaria.
* **Ibon Larrazabal** - Euskal futbolaria.
* **Jesus Mari Larrazabal** - EAko politikaria.

## Kanpo estekak
Galdetegi

thumb|**Galde sorta** bat erantzuten.

Inkesta batean, azterketa batean, ikerketa batean, **galdera-sorta,** **galdeketa**, **itaunketa**, **itaun-sorta** edo **galdetegi**a ahoz edo idatziz eskatuko diren galdera-erantzunen bildumak dira. Galdetegiak galdera-erantzunen bilketa eta tratamenduaz ere aritzen dira, besteak beste.

## Galdera sorta bat osatzeko gomendio batzuk 
* Galderak erantzun behar dituen pertsona kontuan hartuz idatzi behar dira galderak, ahalik eta modu laburrenean, galderen ulermena erraztearren.
* Zer galdetzen den argi eta garbi utzi behar da.
* Galdera errazak hasieran kokatu behar dira eta zailak bukaeran.
* Gaitzespenagatik erantzun eza ekar dezaketen galderak begirunez egin eta bukaeran kokatu behar dira.
* Inkestatuaren iritzia eragin edo aldarazi dezaketen esapideak baztertu behar dira.
* Inkestan zehar, emandako erantzunei buruz oroimen ahalegin handia behar duten galderak ekidin behar dira.
* Behin betiko galde sorta inkestan onartu aurretik, komeni da behin behineko galde sorta batekin saiakuntza egitea, bertan izan daitezkeen akatsak, hutsuneak edo egin daitezkeen hobekuntzak antzematearren.

## Galdera motak 
* **Galdera irekiak**: inkestatuak nahi duena eta nahi duen eran erantzun dezake galdera irekietan. Informazio aberatsagoa eskuratzen da galdera hauen bitartez, baina informazio hau antolatzea eta aztertzea zailagoa izaten da.
* **Galdera itxiak**: aukera multzo mugatu eta jakina duten galderak dira galdera itxiak. Ematen duten informazioa murritzagoa, baina galdera hauekin informazioaren tratamendua erraztu egiten da.
* **Galdera erdi itxiak edo erdi irekiak**: galdera hauetan aukera multzoa mugagabea izan daiteke, baina erantzuteko era ezarrita dago aldez aurretik.
* **Bateriazko galderak**: inkestatuak emandako erantzunen arabera planteatutako ondorengo galderak dira bateriazko galderak.
* **Harrera galderak**: inkestatuaren konfiantza eta lasaitasuna lortzea da harrera galderen helburua. Hasieran kokatzen dira eta eskuarki emandako erantzunak ez dira ikerketan kontuan hartzekoak.

## Kanpo estekak
Alderdi Progresista (Brasil)

**Alderdi Progresista**, Brasilgo erdi-eskuineko alderdi bat da. 1995an sortua izan zen **Partido Progressista Brasileiro** PPB izenarekin, Alderdi Progresista Erreformista eta urte bete lehenago sortutako beste Alderdi Progresista batek bat egin zutenean. 2003an, bere izena, gaur egungo PPgatik aldatu zuen. Alderdiak, Fernando Henrique Cardoso babestu zuen Sozial Demokrazia Brasildarraren Alderdiarekin eta Fronte Liberalaren Alderdiarekin koalizioan.

2002an, Brasilen aukeratzen diren 513 diputatuetatik, 49 lortu zituen, eta, hauteskunde presidentzialetan, PSDBko Jose Serra babestu zuen, Luiz Inácio Lula da Silvaren aurka porrot egin zuena.

Lau urte beranduago, 2006ko Brasilgo hauteskunde orokorretan, zazpi diputatu galdu zituen eta ofizialki, presidentegai bakar bat ere ez zuen babestu.

## Kanpo estekak
Erresuma Batuko Legebiltzarra

**Britainia Handia eta Ipar Irlandako Erresuma Batuko Legebiltzarra**, Erresuma Batuko eta Itsasoaz Harandiko Britainiar Lurraldeetan (horiek subirautza parlamentarioa baino ez dute) gorengo instituzio legegilea da. Haren buru Subiraua da. Biganberaduna da: Goi Ganbera bat (Lorden Ganbera) eta Behe Ganbera (Komunen Ganbera).

Lorden Ganberak bi partaide mota ditu: Lord Izpiritualak (Ingalaterrako Elizako klero nagusiak) eta Lord Iragankorrak (nobleziakoak). Ganbera horretako partaideak nobleziak aukeratzen ditu. Lehen, oinordekotza eskubidea zuten, baina egun, oinordekotzako bi postu baino ez daude. Beste alde batetik, Komunen Ganberako partaideak demokratikoki aukeratzen dira. Lorden Ganbera eta Komunen Ganbera —Legebiltzarreko Ganberak— gela banatan biltzen dira Westminster jauregian, Londresen, zehazki, Westminster Hiria izeneko udalerri eta hirian. Konstituzio konbentzio bidez, gobernu ministro guztiak Lorden Ganberak edo Komunen Ganberak aukeratzen ditu.

Legebiltzarra Subiraua aholkatzen zuen antzinako kontziliotik abiatuta garatu zen. Teorian, boterea ez da Legebiltzarrarena, Erreginarena (*Queen in Parliament*) edo Erregearena (*King in Parliament*) baizik. Sarri, Erreginak autoritate subiraua duela esaten da, baina eztabaidagarria da. Gaur egun, errege boterea Komunen Ganberako hauteskunde demokratikoetan dago. Subirauak irudi apaingarriarena baino ez du egiten, eta Lorden Ganberako botereak oso mugatuta daude.

Britainiar Legebiltzarra sarri "Legebiltzarren Ama" deitua da, nazio askotako botere legegileek, bereziki Commonwealthekoek eredu hori hartu baitute, baina John Brighten esaldi bat da: hark 1865eko urtarrilaren 18an "Ingalaterra Legebiltzarren Ama dela" azpimarratu zuen, legebiltzar gobernua hasi zuen herrialde batean boto eskubiderako eskariak babestearen testuinguruan.

## Kanpo estekak
Manwë

**Manwë**, Tolkienen legendariumean eta idazle honen hil ondorengo lana den Silmarillionen agertzen den pertsonaia bat da. Valarretako garrantzitsuena, eta, beraz, Aratarretako bat da. Manwë, Melkorrenm Jaun Ilunaren anaia txikia zen Eruren pentsamenduan. Ardaren gaineko botere eta autoritaterik gehien jaso zuena izan zen, bertan, Eruren ordezkari bihurtuz.

Vardaren senarra da, Izarren Anderea, Valarren Erreginetako bat. Honekin batera bizi da Taniquetilen, Ardako mendirik garaienean. Manwë, Haizearen Jauna eta Lehen Erregea da. Arda da bere domeinua, baina bere gauzarik gogokoena, airea da, eta, horregatik, Sulimo ere deitua da, *Ardako Hatsaren Jauna*.

Tronu leundu batean eserita dago, urdin argi koloreko arroparekin jantzia, eskuan zafirozko zetru bat duela. Manwëren begiek ere, zafirozkoak dirudite, baina distiratsuagoak, eta tximista bezain beldurgarriak. Manwëk mundu osoa ikusten du zerupean. Arranoak dira bere mezulariak, eta Eonwë maia da bere heraldoa.

## Kanpo estekak
Neferkara Jendu

**Neferkara Jendu**, **Neferkara Hendu** edo **Neferkara IV.a**, Egiptoko VII. dinastiako faraoi bat izan zen, K.a. 2170 inguruan gobernatu zuena, Egiptoko lehen tarteko aroan.

Ordena Zaharra, Egiptoko VI. dinastiaren amaieran hondoratu zen eta Goi Egiptoko nomoetako gobernariek, euren lurraldeengan nagusitasuna ezarri zuten. Gobernari hau, zailtasun ekonomiko edo politikoen garai batean sortutako denbora baterako agintari kontseilu batetakoa ere izan zitekeen. Egoerak, Menfisen, kaotikoa izan behar zuen, Manetonek, Sexto Julio Afrikanoren arabera, dinastia "Menfiseko 70 erregez, 70 egunez gobernatuz" osatu zela baitio.

Bere izena, Neferkara Hendu, honako hauetan dago:

* Abidoseko Errege Zerrendan
* Zigilu zilindriko batean.

erdian|thumb|450px|Abidoseko Errege Zerrenda. 45. kartutxoa
Beregond Gondorrekoa

**Beregond Gondorrekoa**, Tolkienen legendarium ospetsuan, Gondorreko hogeigarren seneskal erregeordea izan zen, Beren Gondorrekoaren semea. Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2700. urtean jaio zen Minas Tirithen, eta 2811. urtean hil zen. Bere oinordekoa, Belekthor II.a izan zen. Bere izenagatik, ez da nahastu behar Beregondekin, Gondorreko soldadu bat zena.

Bere aitaren oinordeko bihurtu zen Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2763an. Bere agintaldian gertatu zen orko eta nanoen arteko gerra Mendi Lainotsuetan, gerra horren adibide bat, Azanûlbizarreko Gudua izan zelarik.

Lehenago, Gondorreko kapitaina izan zen, eta, bere aitaren agintaldian, Gondorren hegoaldea, Umbarreko Kortsarioen eta Haradrimen erasoetatik askatu zuten tropak zuzendu zituen. Horren ondoren, Rohan Dunledinarrengandik askatzen lagundu zuen. *Gondorren, Boromirren garaitik agertu zen kapitainik handiena zen*. (Eraztunen Jauna A eranskina).
Anfield

**Anfield estadioa**, Ingalaterrako ipar-ekialdeko  Liverpool hirian dagoen futbol estadio bat da, Anfield auzoan. Premier Leagueko Liverpool Football Club taldearen jokalekua da.

## Historia 
Anfield futbol zelaia 1884 urtean eraiki zen, Stanley Parkearen (Stanley Park) aldamenean, eta lehenbizikoz Everton Football Club taldearen jokalekua zen (Liverpool hiriko beste talde nagusia). Halere Everton F.C.-ek 1892an arazo ekonomikoak medio futbol zelaia utzi beharrean aurkitu zen. Egoera honela zegoela, zelaiaren nagusia zen John Houlding-ek bere klub edo futbol elkartea sortzea erabaki zuen, hau da, Liverpool F.C. taldea izango zena.

1906an, Liverpool F.C.-ko zaleek futbol zelaiko harmailetako bat Spion Kop ("Egoera Etsia") izenaz bataiatu zuten, Bigarren Boer Gerrateko gudetan hil ziren Lancashire Errejimenduko 300 gizonen oroimenez. Gizon haietako gehiengoa Liverpool-ekoa baitziren.

## Harmailak 
Anfield estadioa lau harmailetan banatzen da: Spion Kop ("Egoera Etsia"), Main Stand ("Armaila Nagusia"), Centenary Stand ("100. Urteurrenaren Armaila") eta Anfield Road ("Anfield Bidea").

## Iruditegia 

Irudi:Panorama_of_Anfield_with_new_main_stand_(29676137824).jpg|Barnealdearen ikuspegi panoramikoa.
Irudi:Liverpool v Chelsea, 2005.jpg|The Kop harmaila.
Irudi:This is Anfield.jpg|Aldageletatik zelaietako sarbidea.
Irudi:You'll Never Walk Alone (13976345652).jpg|Shankly Gates.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Bira bistuala Anfield estadioan zehar
* Estadioari buruzko gida artikulua
Ness (aintzira)

**Ness** (Eskoziako ,  ahoskatua; ,  ahoskatua)
ur gezako aintzira zabal, sakon eta batez ere luzera oso handikoa da. Eskoziako Lur Garaietan (; ) kokatua dago.

## Kokalekua 
Ness aintzira, Inverness hiritik 37 km hego-mendebalderantz dago. Great Glen izenaz ezagutzen den faila geologikoaren lur masa handiena da eta iparraldean Invernessetik hegoaldera Fort Williamerako norabidean finkatzen da. Kaledoniako ubideak, Glen Handiaren bidez, Ness aintzira erabiltzen du pasabidetzat bezala bi itsasaldeak lotzeko (ekialdea eta mendebaldea).

## Ezaugarriak 
Aintzira hau, elkarri loturiko Eskoziako aintziren sarearen zati da. Glaziarrek landu zuten, aurreko glaziazio aroan. Bere urek ezohiko gardentasun oso baxua dute, erabateko kolore ilunekoak dira, bere inguruko lurrek zohikatz edo turba osagai handia baitute.

Eskoziako aintzirarik handienetan bigarrena da hedaduraz, 56,4 km2 baititu, baina bere sakontasuna kontutan hartuta bolumenaz handiena da. Ingalaterra eta Galesko aintzira guztiak bat eginik baino ur gehiago du Nessek. Bere zatirik sakonenean, 226 m ditu (Londresko BT Dorreak, konparazio baterako, 189 m ditu; hortaz, erabat urpean legoke).

Biltegi-Ponpaketa Hidrologiko Planaren erreserborioetako baxuena bezala ere jarduten du, bere motako Britainia Handiko lehena. Turbinak jatorriz, hurbileneko errotari energia hornitzeko erabili ziren, baina orain britainiar elektrizitate-sare nazionala energiaz sortu eta hornitzen du.

Bere hego-sartaldeko zatian, Fort Augustustik gertu, aintzirako uharte bakarra dago: Cherry uhartea, *crannog* deritzen uharteen adibide garbia (Burdin Aroaren inguruko uharte artifizialak).

## Leku interesgarriak 
Ertzeetan honako lekuak ditu:

## Ness aintzirako munstroaren kondaira 
Nessen osperik handiena kondairazko Ness aintzirako munstroa —herri hizkeran, *Nessie*— ikusi izanari buruzko albisteetan datza, nahiz eta, kondaira hori gorabehera, aintzira berez den erakargarria. Itsasontzi eta txalupak aintziraren kostako hainbat tokitatik ateratzen dira, turistei «munstroa ikusteko aukera» emateko.

## Arrainak 
Bere uretan, edo Kaledoniako ubidekoetan, perka edota errutilo kontinental sartu dituzte baina espezie batzuk bertokoak dira.

## Iruditegia 

Irudi:UrquhartCastle.jpg|Urquhart gaztelua.
Irudi:Wt9 schleuse3 augustus locks.jpg|Fort Augusteko kaia.
Irudi:Loch Ness.JPG|Goitiko ikuspegia.
Irudi:Inchnacardoch Bay, Loch Ness - geograph.org.uk - 1632596.jpg|Inchnacardoch badia.
Irudi:Sunrise at Loch Ness.jpg|Egunsentia Ness aintziran.
Irudi:Nessie1.JPG|Nessieren estatua ugarietako bat.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Ness aintzirari buruzko argibideak
*  Ness aintziraren gida
Carnac-eko harri lerroak

**Carnac-eko harri lerroak** (*Alignements de Carnac*) Bretainian (Frantzian) kokaturiko harri lerrokada megalitikoak dira. Mundu osoko Historiaurreko monumentu zabalena da. Carnac herriaren kanpokaldean dago, Morbihan-eko Golkoan. Frantziako Monumentuen Ondarearen barnean dago. Departamenduan zehar beste multzo txikiago batzuk ere topa daitezke nonahi.

Neolito garaikoak, harriak K. a. 6. milurtekoa eta K. a. 2. milurtekoa artean eraiki zituzten, 2.000-4.000 zutarri eta bestelako harriak (trikuharri, harrespil eta tumuluak) hiru multzo handitan banatuta:

# Ménec,
# Kermario eta Manio,
# Kerlescan eta petit Ménec.

## Argazki galeria 

Fitxategi:France-Carnac-Alignement de Kermario.jpg|Kermario
Fitxategi:4722.1099 Menhire,bis zu 4 Meter hoch,von OstnachWest in 1167 Meter Langen Alignements(Granit-Steinreihen) in einem Halbkreis endend Le Ménec,Carnac ,Departement Morbihan,Bretagne Steffen Heilfort.JPG|Le Ménec
Fitxategi:Carnac Kermario 02.jpg|Kermario (2)
Fitxategi:Alignement Kerlescan Carnac.jpg|Kerlescan

## Kanpo estekak 
*   Carnaceko harri lerro, zutarri eta trikuarriei buruzko webgunea
Gacería

[alt=Gacería zabaltzea Segoviako probintzian|thumb|Galeraren eremua, [Segoviako probintzia|Segoviako probintzian]]
**Gacería**, **briquería** edo **briquero** izenez ere ezagutzen den aldaera linguistikoa da, eta bere muina XII eta XIII, XIX eta XX. mendeetan zehar izan dituen sustrai bereziengatik nabarmentzen da jargoi (hizkera) gisa lanbide-jotzaileen eta trailu fabrikatzaileen, abeltzainen, baita ohiko merkataritza-jardueraren baitan ere, bere erabilera lan-jarduerara mugatzen ez bada ere.

Bereziki Segoviako Cantalejo hirian eta inguruko udalerrietan hitz egiten da, nahiz eta apur bat hedatuta dagoen Segoviako probintzia beste eremu batzuetan, Gaztela eta Leon (Espainia).

## Ezaugarriak 
Frantsesaren, arabieraren eta euskararen eragina du. Gaceríaren lexikoak 353 hitz inguru ditu eta hitz horien ahoskerak gaztelaniaren fonetika arauak jarraitzen ditu.

Ondoren, eultzigileek kaloko, germaniar hizkuntzetako eta katalanezko hitz batzuk beren hizkerara eraman zituzten.

### Adibideak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Gaceríaren hiztegia
*  Gaceríaren hiztegia Cantalejoko Udalaren webgunean
*  Dokumentala labur bat.
Carnac

**Carnac** (bretainieraz *Karnag*) udalerriko herrigunea Carnac harri lerroengatik da ezaguna, 3.000 iruinarri edo mehir baino gehiago daudelarik lerrokada ezberdinetan jarriak, eta bere udako bainuetxearengatik.

## Demografía 
## Monumentu eta lekuak 
* Carnac-eko harri lerroak
* Saint-Cornély-ko Eliza, XVII. mendea eta XVIII mendea.
* Saint-Colomban-go Kapera, XVI. mendea
* La Madeleine-ko Kapera

## Bertako pertsonaiak 
* Jean-Marie Henry, bretainieraz idatzi zuen olerkari eta apaiza, 1858an Carnac-en jaio zen.
* Eugène Guillevic, poeta en idioma francés, nació en **Carnac** en 1907
* Didier Rimaud, jesuita, hainbat abesti liturgiko katolikoen egilea, 1922an Carnac-en jaio zen.

## Iruditegia 

Irudi:4742.1099 Menhire,bis zu 4 Meter hoch,von OstnachWest in 1167 Meter Langen Alignements(Granit-Steinreihen) in einem Halbkreis endend Le Ménec,Carnac ,Departement Morbihan,Bretagne Steffen Heilfort.JPG|Lerrokadak
Irudi:Carnac Kermario Dolmen 1.jpg|Kermario trikuharria
Irudi:4753.1099 Menhire,bis zu 4 Meter hoch,von OstnachWest in 1167 Meter Langen Alignements(Granit-Steinreihen) in einem Halbkreis endend Le Ménec,Carnac ,Departement Morbihan,Bretagne Steffen Heilfort.JPG|Lerrokadak
Irudi:Tumulus carnac bis.jpg|San Vikael eliza

thumb|600px|erdian|Lerroen zati bat.

## Kanpo estekak 
* Página de la DRAC Bretagne - Megalitoak
* Carnac-eko harrien lerroak - Centre des monuments nationaux
* Turismo Bulegoa
* Carnac-eko Museoa
* Carnac-eko historiari buruzko webgunea
* Carnac en el Institut géographique national
* Carnac en el site de l'Insee
Sonora (filma)

***Sonora***, 1969an Alfonso Balcázar zine zuzendari espainiarrak zuzendutako spaghetti western generoko film bat da.

## Istorioa 
Film honek, bere emaztea hil zuten gaizkileen aurka mendeku bila dabilen historia kontatzen du.

## Aktoreak 
* Gilbert Roland
* George Martin
* Jack Elam
* Tony Norton
* Hugo Blanco
* Gérard Tichy
* Diana Lorys
* Donatella Turri
* Rosalba Neri

## Kanpo estekak
Tar-Atanamir

**Tar-Atanamir**, "Gizonen Bitxia" esan nahi duena quenyaz, Tolkienen legendariumeko fikziozko pertsonaia bat da. Idazlearen hil ondorengo eleberria den Silmarillionen agertzen da. Numenorreko Dunadan bat da, Tar-Ziriatanen semea eta Eguzkiaren Bigarren Aroko 1800ean jaioa. Bere aitaren harrokeria eta gutizia heredatu zuen.

Numenorreko hamahirugarren errege bihurtu zen bere aitak, zetrua, Eguzkiaren Bigarren Aroko 2029an eman zionean. Bere aitak egin zuen bezala, Erdialdeko Lurraldeko gizakiei zergak ezartzen jarraitu zuen, eta Valarrak eta hauen debekua argi kritikatu zituen, honela, elfoengandik urrunduz eta numenortarren artean banaketa hasiz, bere ondorengo izan zen Tar-Ankalimonen agindupean erabateko bihurtuko zena.

Tar-Atanamir, 421 urtez bizi izan zen, bizitzara eutsiz erotu eta bere semeari zetrua emateari uko egin zion arte, Elrosen garaitik, hil zen arte, 2221ean gobernatu zuen lehen errege bihurtu zelarik. Orduan, azkenik, Ankalimon koroatua izan zen.
Silmariën

**Silmariën**, Tolkienen legendarium ospetsuko pertsonaia bat da. Dunadan bat da, Tar-Elendilen alaba nagusia, Numenorreko laugarren erregearena. Berari buruz ez da askorik ezagutzen, hala ere, erregearen alaba nagusia zen arren, erregeak ez zion Numenorreko zetrua eman, neska izateagatik, eta, garai horretan, erresumako legeek, lehentasuna ematen zieten gizonezkoei (Tar-Aldarionek aldatu zituen arte, seigarren erregeak, honek alaba bakarra izan zuelako), eta, beraz, zetrua eta erresuma, Silmarienen neba txikia zen Tar-Meneldurri eman zitzaizkion.

Hala ere, konpentsazio bezala, bere aitak, Anduniëko Andere titulu berria eman zion, eta, bere ondoren, bere semea, Valandil, izango zen Anduniëko Jauna, jada, Anduniëko lehen jaun bezala onartua.

Anduniëko Jaun guztiak, Armandil arte, Silmariënen ondorengoak izan ziren, eta, bere bidez, Elrosen leinua. Tar-Minyatur mantendu ahal izan zen Numenorren erorketaren ondoren, Elendilek, Armandilen semea zenak, hondoratzetik ihes egitea lortu baitzuen, eta, bere seme Isildur eta Anarionekin, erbesteko numenortar erresumak ezarri zituzten iparraldean (Arnor) eta hegoaldean, (Gondor).

## Kanpo estekak
Kula Plaka

**Kula Plaka**, Pangea Jurasiar garaian banatzen ari zen heinean subdukzio prozesu bat hasi zuen plaka tektoniko bat zen. Elkarketa hirukoitzeko gune bat zegoen, iparraldean Kula Plaka zuena, Pazifiko Plaka ekialdean eta Itsaslabar Plaka mendebaldean. Halako batean, plaka, Ipar Amerikar Plakaren azpian hondoratu zen, baina bere existentzia ebatzi ahal izan zen Pazifiko Plakan zeuden anormaltasun magnetikoengatik.

Itsaslabar Plaka eta Kula Plakaren arteko ozeano dortsala, gaur egun Washington eta Oregon estatuak aurkitzen diren tokian zegoenean, gaur egun, Washington estatuaren mendebaldeko kostaldean Penintsula Olinpiarra eratzen duten basaltozko egiturak eratu ziren.

## Kanpo estekak
Zilix

Greziar mitologian, **Zilix** (), Tiroko erregearen semea eta Kadmo eta Europaren anaia zen. Bere aita, Agenor edo Fenix, aurrekoaren semea, izan zen.

Zeusek, egun batean, Europa ikusi zuen loreak biltzen, eta berehala maitemindu zen beraz. Zezen zuri batean bihurtu eta Europa bahitu zuen, Kretara eramanez. Han, bere benetako izaera erakutsi zion, eta Kretako lehen erregina bihurtu zuen. Kadmo, bere arrebaren bila bidali zuen bere aitak, eta Beozia zeharkatu zuen, Tebas hiria sortuz. Zilix, Europaren beste neba ere, honen bila abiatu zen, Asia Txikian ezarriz. Herrialdea, Zilixen omenez, Zilizia deitua izan zen.

## Kanpo estekak
Telumehtar-Unbardazil

**Telumehtar-Unbardazil**, Tolkienen legendariumean eta Eraztunen Jauna eleberriaren eranskinetan, Gondorreko hogeitazortzigarren erregea izan zen. Eguzkiaren Hirugarren Aroko 1632an jaioa, Tarondor erregearen semea da, eta, Tronua, 1798an hartu zuen. Bere izena quenya hizkuntzakoa da eta **Izar Ganga** bezala itzul daiteke.

Bere garaian, Gondorren etsai nagusiak euren onera etortzen ari ziren, Izurri Handia jasan ondoren, baina Haradrimak eta Ekialdeko Gizonak, euren artean borrokan aritzeko gogoz zeuden. Ez hala Umbarreko Kortsarioak, Gondor hegoaldeko kostaldea berriz eraso zutenak.

Horregatik, Telumehtarrek, itsasontzi flota handi bat bildu zuen, eta, 1810ean, Umbar eraso zuen, erabat menpean hartuz. Han desagertarazi ziren Kastamirren azken ondorengoak, eta Hiri-Portua erabat hondakinetan eta mortua geratu zen.

Dirudienez, nahiko argi dago erregeak ez zuela gotorlekua aldarrikatu eta berrezarri, eta sarrera debekatu zion Haradetik zetorren orori, soilik goarnizio babesle bat utziz. Hala eta guztiz ere, Gondorrek, Erdialdeko Lurraldearen zati horren kontrola, beste ia mende batez mantendu zuen.

Honegatik, Unbardazil titulua hartu zuen, "Umbarreko garailea" bezala itzul daitekeen quenya hizkuntzako hitza. Eguzkiaren Hirugarren Aroko 1850ean hil zen, eta, bere oinordekoa, bere seme Narmazil II.a izan zen.
1980ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak

**1980ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak** urte horretako martxoaren 9an ospatu ziren. I. Legealdiko 60 Eusko legebiltzarkideak hautatu ziren, lurralde historiko bakoitzetik 20.

Eusko Kontseilu Nagusiko lehendakaria eta EAJ-ren hautagaia zen Carlos Garaikoetxea diktadura frankista amaitu osteko lehen lehendakari izan zen inbestitua, karguan Jesus Maria Leizaola ordeztuz.

## Emaitza ofizialak 

Euzko Alderdi Jeltzalearen lehendakarigaia zen Karlos Garaikoetxea lehendakari bihurtu zen. Herri Batasunaren legebiltzarkideak ez ziren Legebiltzarrera joan.

## Hautatutako legebiltzarkideak 
### Araba 

* Carlos Garaikoetxea Urriza (EAJ)
* Eusebio Albinarrate Egia (EAJ)
* Alberto Ansola Maiztegi (EAJ)
* Juan Maria Ollora Otxoa de Aspuru (EAJ)
* Felix Ormazabal Askasibar (EAJ)
* Patxi Ormazabal Zamakona (EAJ)
* Maria Teresa Sáez de Olazagoitia López de Luzuriaga (EAJ)
* José Antonio Agiriano Fornies (PSE)
* Eneko Landaburu Illarramendi (PSE)
* Pedro María Viana García (PSE)
* Telesforo Monzon Ortiz de Urruela (HB)
* Javier José Pérez de Heredia Aberasturi (HB)
* Iñaki Ruiz de Pinedo Undiano (HB)
* Jesús María Viana Santa Cruz (UCD)
* Alfredo Marco Tabar (UCD)
* Pablo López de Heredia Quintana (UCD)
* Carlos Julián Sainz Angulo (UCD)
* *Teo* Uriarte Romero (EE)
* Jon Olaberria Uliondo (EE)
* Santiago de Griñó Rabert (AP)

### Bizkaia 

* Emilio Gebara Saleta (EAJ)
* Iñaki Anasagasti Olabeaga (EAJ)
* Josu Bergara Etxebarria (EAJ)
* Inmaculada Boneta Piedra (EAJ)
* Jesus Maria Leizaola Sánchez (EAJ)
* Juan José Pujana Arza (EAJ)
* Carmelo Renobales Vivanco (EAJ)
* José Luis Robles Canibe (EAJ)
* Mikel Unzueta Uzkanga (EAJ)
* Ricardo García Damborenea (PSE)
* Juan Manuel Egiagarai Uzelai (PSE)
* José Antonio Sarazibar Saitua (PSE)
* Jon Idigoras Gerrikabeitia (HB)
* José Ramón Etxebarria Bilbao (HB)
* Bernardo Onaindia Ribera (HB)
* Josu Aizpurua San Nikolas (HB)
* Mario Onaindia Natxiondo (EE)
* Joaquín María Aginaga Torrano (UCD)
* Florencio Arostegi Zubiaurre (AP)
* Roberto Lertxundi Barañano (EPK)

### Gipuzkoa 

* José María Makua Zarandona (EAJ)
* Miren Begoña Amunarriz Olano (EAJ)
* Gurutz Ansola Larrañaga (EAJ)
* Sabina Ana Maria Bereziartua Arriaran (EAJ)
* Carlos Blasco de Imaz (EAJ)
* Gastor Garate Muñoz (EAJ)
* Joseba Andoni Leizaola Azpiazu (EAJ)
* Ibon Navascúes Ugarte (EAJ)
* José Antonio Zaldua Abriza (EAJ)
* Miguel Castells Artetxe (HB)
* Jokin Goristidi Artola (HB)
* Iñaki Esnaola Etxeberri (HB)
* Iñaki Pikabea Burunza (HB)
* *Txiki* Benegas Haddad (PSE)
* Ramón Jauregi Atondo (PSE)
* José Antonio Maturana Plaza (PSE)
* José Luis Lizundia Ascondo (EE)
* Javier Olaberri Zazpe (EE)
* Martin Auzmendi Aierbe (EE)
* Jaime Mayor Oreja (UCD)

## Kanpo estekak 
* Emaitzak - www.euskadi.net
Estrigil

[thumb|Estrigilak eta belakiak (1879). [Lawrence Alma Tadema]]
**Estrigila** (, ), kultura greko-erromatarrean, gorputza olioz garbitzeko erabiltzen zen hatz egiteko tresna luze eta fin bat da.

Xaboia ezagutzen ez zutenez, erromatarrek, gorputza olioz bustitzen zuten, eta, ondoren, estrigilarekin kentzen zuten.

Greziar kulturan, ohikoa zen kirolariak, leihaketaren amaieran, gorputzeko hauts eta zikintasunarekin batera kentzen zituzten olioz estaliak irtetea. Erritual hau da Lisipok bere Apoxiomenosean irudikatu zuena.

File:Roman - Strigil - Walters 541926.jpg| K.a. I. mendeko estrigil erromatarra, Walters Art Museum
Fitxategi:Strigiles.jpg|K.a. I. mendeko estrigil erromatarrak.
Fitxategi:Greek statue of a athlete cleaning himself.jpg|Kirolari bat, bere burua garbitzen.

## Kanpo estekak
Maria Prusiakoa (1579-1649)

**Maria Prusiakoa** (1579 &ndash; 1649ko otsailaren 11), alemaniar noble bat izan zen. Alberto Frederiko Prusiakoa eta Maria Leonor Clevesekoaren bigarren alaba zen. Azken hau, aldi berean, Gilen V.a Aberatsa eta Maria Habsburgo-Jagellongoa austriar artxidukesaren alaba zen.

1604an, Kristian Bayreuthekoa margravearekin ezkondu zen. Ezkontza honetatik, honako seme-alaba hauek jaio ziren:

* Isabel Leonor Hohenzollern (1606)
* Jurgi Frederiko Hohenzollern (1608)
* Ana Maria Brandeburgo Bayreuthekoa (1609-1680)
* Ines Sofia Hohenzollern (1611)
* Magdalena Sibila Brandeburgo-Bayreuthekoa (1612-1687), 1638an Joan Jurgi II.a Saxoniakoarekin ezkondua.
* Kristian Ernesto Hohenzollern (1613-1614)
* Erdmann Augusto Brandeburgo-Bayreuthekoa (1615-1651), Bayreutheko margravea
* Jurgi Alberto Hohenzollern (1619-1666), Kulmbacheko margravea
* Frederiko Gilen Hohenzollern (1620)
Ana Maria Brandeburgo Bayreuthekoa

**Ana Maria Brandeburgo-Bayreuthekoa** edo **Ana Maria Hohenzollern** (Bayreuth 1609ko abenduak 30-Ödenburg, 1680ko maiatzak 8), alemaniar noble bat izan zen. Kristian Brandeburgo-Bayreuthekoa margravea eta Maria Prusiakoaren (hau Maria Leonor Clevesekoa eta Alberto Frederiko Prusiakoaren alaba zelarik) hirugarren alaba izan zen.

1639ko urriak 23an ezkondu zen Joan Andoni I.a Eggenbergekoa (1610-1649) printzearekin.

Bere bizitzari buruz oso gutxi ezagutzen da, eta seme-alabarik izan ote zuen ere ez da ezagutzen.
1984ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak

**1984ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak** urte horretako otsailaren 26an ospatu ziren. II. Legealdiko 75 Eusko legebiltzarkideak hautatu ziren, ordutik aurrera ohikoa izango zen bezala lurralde historiko bakoitzetik 25.

## Emaitza ofizialak 

Euzko Alderdi Jeltzalearen lehendakarigaia zen Karlos Garaikoetxea lehendakari bihurtu zen.

## Hautatutako legebiltzarkideak 
### Araba 

* Carlos Garaikoetxea Urriza (EAJ)
* Alberto Ansola Maiztegi (EAJ)
* Felix Ormazabal Askasibar (EAJ)
* José Ángel Cuerda Montoya (EAJ)
* Patxi Ormazabal Zamakona (EAJ)
* Juan Antonio Kareaga Mugerza (EAJ)
* Juan José Ibarretxe Markuartu (EAJ)
* Emilio Olabarria Muñoz (EAJ)
* Juan José María Otxoa de Eribe Elorza (EAJ)
* Julio Bordas Martínez (PSE)
* Fernando Buesa Blanco (PSE)
* Juan Carlos Girbau García (PSE)
* José Luis Hernández Marco (PSE)
* José Ángel Lekuona Laburu (PSE)
* Alfonso Martínez Pérez (PSE)
* *Txiki* Benegas Haddad (PSE)
* José Manuel Barkero Vázquez (AP-PDP-UL)
* María José Lafuente Oribe (AP-PDP-UL)
* Pedro José Morales Moya (AP-PDP-UL)
* Pablo Alejandro Mosquera Mata (AP-PDP-UL)
* Iñaki Ruiz de Pinedo Undiano (HB)
* Jon Idigoras Gerrikabeitia (HB)
* Pablo Gorostiaga González (HB)
* *Teo* Uriarte Romero (EE)
* Mario Onaindia Natxiondo (EE)

### Bizkaia 

* Iñaki Anasagasti Olabeaga (EAJ)
* Josu Bergara Etxebarria (EAJ)
* Inmaculada Boneta Piedra (EAJ)
* Juan José Pujana Arza (EAJ)
* Xabier Agirre Bilbao (EAJ)
* Iñigo Agirre Kerexeta (EAJ)
* Mario Fernández Pelaz (EAJ)
* José Antonio Loidi Alkaraz (EAJ)
* Sabin Intxaurraga Mendibil (EAJ)
* José Antonio Rubalcaba Quintana (EAJ)
* Jesús María Sagastagoitia Monasterio (EAJ)
* Josefina Santamaría Rodríguez (EAJ)
* Juan Manuel Egiagarai Uzelai (PSE)
* Ana Ariz Bidondo (PSE)
* Juan Miguel Moreno Lombardero (PSE)
* Fidel Orcajo García (PSE)
* Alberto Pérez García (PSE)
* Nicolás Redondo Terreros (PSE)
* Santiago Brouard Pérez (HB)
* Txomin Ziluaga Arrate (HB)
* Tasio Erkizia Almandoz (HB)
* Joaquín María Aginaga Torrano (AP-PDP-UL)
* Florencio Arostegi Zubiaurre (AP-PDP-UL)
* Xabier Markiegi Candina (EE)
* Roberto Lertxundi Barañano (EE)

### Gipuzkoa 

* Miren Begoña Amunarriz Olano (EAJ)
* Sabina Ana María Bereziartua Arriaran (EAJ)
* Gurutz Ansola Larrañaga (EAJ)
* Jesús María Alkain Martikorena (EAJ)
* Federico Zabala Alzibar-Jauregi (EAJ)
* Joseba Andoni Leizaola Azpiazu (EAJ)
* José Ramón Gurido Urrejola (EAJ)
* José Manuel Martiarena Lizarazu (EAJ)
* José Miguel Olano Alzua (EAJ)
* Inaxio Oliveri Albisu (EAJ)
* Txomin Aurrekoetxea Iza (EAJ)
* Jesús María Egiguren Imaz (PSE)
* Odón Elorza González (PSE)
* José Fernández Lara (PSE)
* Francisco Javier Gómez Piñeiro (PSE)
* Manuel Huertas Vicente (PSE)
* José Antonio Maturana Plaza (PSE)
* Jokin Goristidi Artola (HB)
* Itziar Aizpurua Egaña (HB)
* Rafael Diez Usabiaga (HB)
* José Luis Elkoro Unamuno (HB)
* Francisco Javier Olaberri Zazpe (EE)
* Xabier Gurrutxaga Aizpeolea (EE)
* Jaime Mayor Oreja (AP-PDP-UL)

## Kanpo estekak 
* Emaitzak - www.euskadi.net
Bayreutheko Unibertsitatea

**Bayreutheko Unibertsitatea**, 1975ean sortua izan zen, Bavaria estatuko bigarren unibertsitaterik berriena bihurtzen duelarik, Passauko Unibertsitatearen ostean. Unibertsitatea, campus erakoa da, honek, bere fakultate eta institutu guztiak lurralde berean daudela esan nahi duelarik. Bayreutheko unibertsitatea, diziplinarteko bere profilagatik bereizten da, ikerketan zein irakaskuntzan. Bayreutheko karrera tipikoak, osasunaren ekonomia, kirolaren ekonomia, geoekologia, ingurugiro ingeniaritza eta ekologia, filosofia eta ekonomia, antzerkia eta komunikabideak dira. Gainera, unibertsitateak, herrialde osoan oso ospe ona duen zuzenbide eta ekonomia fakultate bat du.

## Kanpo estekak 
* Bayreutheko unibertsitatea