Viktor eta Korona

**San Viktor** eta **Santa Korona** (edo **Santa Estefania**) bi kristau martiri dira. Santa Korona altxorren bilaketarekin lotzen da, eta, 2020tik aurrera, COVID-19 pandemiarekin lotutako santua da. 

## Kondaira 
Kondaira hagiografikoak dio Viktor jatorri italiarreko (greziar iturrien arabera) edo ziliziarreko (latindar iturrien arabera) soldadu erromatar bat izan zela, kristautasunera bihurtu ondoren, Sebastian izeneko epaile baten aginduz martirioa jasan zuena lepoa moztuta hil aurretik. Viktorren sufrimenduak, begiak ateratzea barne, hiru egun iraun zuen: lehen egunean biluztu eta olio irakinaz erre zuten, eta ondoren, azala urratzeraino azotatu zuten. Hirugarren egunean, Korona, hamasei edo hamazazpi urtekoa eta beste soldadu baten emaztea, hura kontsolatzera hurbildu zen, Kristogatik bere bizia ematera animatuz, eta horregatik epaileak atxilotzeko eta galdekatzeko agindua eman zuen. Koronaren pasioaren arabera, neska gaztea bi palmondotan lotu zuten, aurretik indarrez tolestuta zeudenak Korona bietatik heldu ahal izateko. Ondoren, tolestuta mantentzen zituzten borreroek askatu egin zituzten, eta, ondorioz, zuhaitzak bortizki itzuli ziren beren jatorrizko posiziora, eta Korona, beso bietatik eta hanketatik bakoitzari lotuta, hil egin zen bere gorputzeko adarrak galduta.

Iturri gehienen arabera, Viktor eta Korona Sirian martirizatu zituzten Marko Aurelioren erregealdian (K.o. 160-170 inguruan), nahiz eta testu hagiografiko batzuk torturaren lekuari buruz ezberdinak izan, batzuk Damaskon kokatuz, iturri koptoek Antiokian kokatzen duten bitartean, eta mendebaldeko testu batzuek Alexandrian edo Sizilian. Iturriak ez datoz bat data honekin; Antonino Pio edo Dioklezianoren erregealdian biak martirizatuak izan zitezkeen, eta erromatar martirologiak dio gertaerak III. mendean jazo zirela.

Koronaren pasioa fikziozkotzat jotzen da oro har, eta litekeena da santua bera ere existitu ez izana, nahiz eta Eliza katoliko eta ortodoxoek dioten martirioa bizi eta pairatu zuela. Era berean, iturri batzuen arabera, santuak senar-emazteak edo koinatuak ziren, eta Koronaren jatorriari buruzko eztabaida ere bazegoen, iturri batzuek Siria, Sizilia edo Marseilla jatorritzat iradokiz.

## Erlikiak 
Santa Koronaren erlikiak daude Feltren (Belluno, Italia), Pavian (Italia) eta Atricolin (Terni, Italia), Osimoko (Italia) San Leopardo Katedralean eta Akisgranen (Alemania), erlikia horiek gorabehera ugari izan dituztelarik. Bi martirien gorpuzkiak 205. urtean eraman zituzten Teodoro martiriak eta Solino Zeroniako apezpikuak jatorrizko hilobiratze lekutik (ustez Egipto) Ziprera, eta bertan lurperatu zituzten irailaren 17an. 802. urtean arabiarren inbasioaren ondoren, erlikiak Siziliaraino eraman zituzten, eta sarrazenoen inbasioaren ondoren bi urte geroago uhartea utzi behar izan zuten, Venezian kokatuz, non bi mende egongo ziren. Geroago, Feltreko Miesna mendiko aldaparaino eraman zituen gorpuzkiak gotzain batek, hiriari ospea emateko asmoz. Giovanni da Vidor 1096an eraiki zuen, lehen gurutzadan, santuen omenezko eliza bat. 1354an, Karlos IV.a Bohemiako erregea hirian gelditu zen, Erroman bere koroatzerako bidean zihoala, biztanleen aldetik opari bezala Viktorren burua eta Koronaren beso bat jasoz, erlikia hauek Erromara eraman zituen eta ondoren Pragara eraman zituen gurtzera. Bestalde, 1000. urte inguruan, Germaniako Erromatar Inperio Santuko enperadore Oton III.ak Koronaren hainbat erlikia eraman zituen Akisgranera, Alemaniako mendebaldera. Erlikia horiek berriz aurkitu ziren Akisgrango Katedralean egindako indusketa batean, 1910ean, eta katedralaren barruan zegoen santutegi batean kokatu ziren.

## Gurtza 
Viktor eta Korona santuak azaroaren 24an ospatzen dira (azaroaren 11n, egutegi ortodoxoaren arabera), baina euren jaia maiatzaren 14an da. Korona bereziki gurtua da Austrian eta Bavariako ekialdean, eta Sauerlachen, Munichetik gertu, kapera bat dago hari eskainia. Era berean, Passauko elizbarrutian haren omenez izendatutako bi eliza daude, baita Austria Behereko bi hiri ere, eta Munsterreko San Pablo Katedralean hari eskainitako estatua bat nabarmentzen da.

Korona diruarekin zerikusia duten kausen patroitzat hartzen da, altxor bilatzaile batek santuari dei egin ondoren bere lanbidean arrakasta izan zuela adierazi zuelako. Bestalde, 2020ko martxoan, Raleigheko elizbarrutiak Korona Santua inbokatzea iradoki zuen, koronabirusaren pandemiak eragindako mundu mailako krisi ekonomikoaren aurka.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak