open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Alquería

right|200px|thumb|Valentziar alquería.
**Alquería** (; arabierazko , *al-qarīa*- - hitzetik ekarria) lursail bat duen laborantza-etxea da, ekialdeko eta hego-ekialdeko Espainian, batez ere Granada eta Valentzia probintzien artean, tipikoa dena. Erdi Aroan, Al-Andaluseko hirien (medinen) inguruan zeuden landa-komunitate txikiak aipatzen zituen. XV. mendetik aurrera, esanahia aldatu eta gaur egungoa jarri zuen, finka mota batena.

## Historia 
Alquería bat etxe gutxi batzuetako landa-komunitate txiki bat da. Familia batek edo gehiagok osatzen dute, eta inguruetako lurrak ustiatzen eta abeltzaintza-jarduerak egiten zituzten. Valentziako ''l'Horta*n, non betidanik ugariagoak izan diren, nekazaritzako ustiategi garrantzitsu bati dagokion bidaiari-lekua da, normalean lur ureztatuetan, minifundioaren berezko *barraca'' eta zereal eta abeltzain izaerako masia ez bezala. Miquel del Rey arkitektoak sakon aztertu ditu Valentziako landa-arkitektura eta, bereziki, Valentziako Hortako alqueríak.

; Granadar alquería
Granadan eta Andaluziako beste probintzia batzuetan, hala nola Jaenen, Malagan eta Almerian, gaur egun arte iritsi dira batzuk. Alpujarretan eta Guadixko eskualdean, gaur egun, landa-turismorako berreskuratzen ari dira, eta beste batzuk kortijo edo udalerri bihurtu dira. Beste batzuek, ordea, ez zuten halako zorterik izan, eta bertokoen hiri handietara joatearen ondorioz desagertu ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Derryko Brigada (Behin-behineko IRA)

**Derryko Brigada**, , Ipar Irlandako gatazka garaian Derry hirian jardundako Behin-behineko IRAren brigada armatu bat izan zen. Behin-behineko IRAren brigada aktiboenetako bat izan zen.

Ipar Irlandako gatazka aurretik Derryko Brigada bat bazen, baina bereziki 1972ko Igande Odoltsuaren gertaeren ondoren ondoren kide ugari gehitzen eta indartzen hasi zen.

Brigada honetako buruzagi ezagunena Martin McGuinness eta William McGuiness izan ziren.
Valentziako Horta

**Valentziako Horta** (; ; ) Valentziar Herrialdeko eskualde historikoa da. Egun «Horta de València» Valentziako metropolia izendatzeko izen herrikoia da, berez, hiru eskualdetan- Horta Nord, Horta Sud eta Horta Oest- banaturik dagoena.

Turia ibaiaren azken zatiak eta haren ibarrean urak har ditzakeen eremuek eta Valentziako albuferaren inguruneak hartzen dute eremu hori. Bertan Valentziako portutik esportatzen diren arroza, barazkiak eta zitrikoak landatzen dituzte. Gaur egun, Valentzia hiriaren ingurua eta metropoli-area oso urbanizatuta eta industrializatuta daude, eta lurzoruaren nekazaritza-erabilerak bigarren mailan utzi dira.

Eskualde horrek 1,821 milioi biztanle inguru ditu guztira, hau da, Valentziako probintziako biztanleriaren % 71,9 eta Valentziako Erkidegoaren % 36,8.

Eskualde honetako nekazaritzarako ureztatzeko modu tradizionala, Munduko Nekazaritza Ondarearen Sistema Garrantzitsuetan (GIAHS edo SIPAM guneak) sartu zuen FAOk 2019an. 

## Banaketa administratiboa 
## Arkitektura tipikoa 
Lurraren berezitasuna dela eta, hainbat etxebizitza tipiko daude. Valentziako baratzeko etxebizitza nagusia alquería da, batzuk, ubideen ibilbidea aprobetxatuz ur-errota bihurtuak.

Urak har ditzakeen eta zuhaitz-landaretza urria duten eremuetan ere oso bereizgarria den beste eraikin bat da. Eraikin autoktonoa sortzen du Valentziako barracak. Bertan, bi elementu batzen dira buztina eta lastoa, eta ohikoagoa da eskualdearen hegoaldean, albuferarekin eta arroz-soroekin batera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dakhla-Oued Ed-Dahab

**Dakhla-Oued Ed-Dahab** () Marokoko hamabi eskualdeetako bat da. Mendebaldeko Saharan dago kokatuta, eta Marokok bere hegoaldeko lurraldeen partetzat duen arren, Fronte Polisarioak eta beste Saharar independestita taldeek Saharako Arabiar Errepublika Demokratikoko zati dela diote. Nazio Batuen Erakundeak eta munduko herrialde gehienek ere ez dute Marokoren lurralde honen gaineko subiranotasuna aintzatesten. Bertako hiriburua Dakhla da.

## Estatus politikoa 
Eskualde hori Marokok okupatzen du ia osorik, Mendebaldeko Sahararen deskolonizatu beharreko lurraldearen parte izanik. Marokok bere hamabi eskualdeetako bat dela dio; Fronte Polisarioak eta beste talde saharar independentista batzuek diote Saharako Errepublika Arabiar Demokratikoaren parte dela. Nazio Batuek eta estatu askok ez dute aitortzen ez Marokoren subiranotasuna, ez Saharako errepublika autoizendatua.

## Geografia 
Eskualdeak  kilometro koadroko eremua eta  biztanle ditu, 2014ko erroldaren arabera. Hiriburua Dakhla kostaldeko hiria da, Villa Cisneros deitua espainiar kolonizazioaren garaian.

### Azpizatiketak 
Dakhla-Oued Ed-Dahab bi probintziak osatzen dute:

* Aousserd probintzia
* Oued Ed-Dahab probintzia

## Historia 
n dekretuak sortu zuen Dajla-Rio de Oro.2015eko otsailaren 20an, Marokon hamabi eskualderen lurralde-banaketa berria ezarri zuen. Antzinako Río de Oro-La Güera eskualdea osatzen zuten probintziek Dakhla-Oued Ed-Dahab eskualde berria osatu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sortzez Garbiaren eliza (Tanger)

**Sortzez Garbiaren eliza**, **Eliza Espainiarra** edo ***La Purísima*** ere deitua, Marokoko Tanger hirian dagoen eliza katolikoa da, 1880-1881 urteetan eraikia.

## Historia 
Eliza Es-Siaghine kalean dago, Tangerreko medinaren erdialdean dagoen Petit Socco plazatik mendebaldera. 1788an ezarritako Suediako legazioa zegoen lekuan dago. Manuel Aníbal Álvarez Amoroso arkitektoak eraiki zuen Jose Maria Lertxundi misiolari frantziskotarraren ekimenez. Eraikuntza 1880ko urrian hasi zen, Espainiako Gobernuaren eta Obra Pía erakundearen finantzazioarekin, eta 1892-1893 urteetan osatu zen erloju-dorrea eraikitzearekin. Hasiera batean, dorreak orratz bat zuen eta gero berreraiki zuten, egungo kupula gehituz.

XX. mendearen amaieran, eliza Karitateko Misiolariek erabili zuten, eta 1996an barnealdea eraberritu zuten, habeartea bi solairutan banatuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Callimus angulatus

***Callimus angulatus*** Cerambycidae familiako kakalardoa da. Europako eskualde epeletan, Kaukaso aldean, Turkian, Iranen, Ekialde Hurbilean eta Afrikako Magreb eskualdean aurkitzen da, bai eta Euskal Herrian ere. 

## Taxonomia 
Franz de Paula von Schrank austriarrak deskribatu zuen Zientziarako 1789. urtean. 1989an Holzschuhek azpiespezie bat aurkitu zuen eta ordutik bi azpiespezie sistematizatu dira: 

* *Callimus angulatus angulatus* (Schrank, 1789)
* *Callimus angulatus glabrescens* (Holzschuh, 1989)

## Deskribapena 
Kakalardo txikia da, 7-10 mm luzera hartzen du gehienez. Gorputza luzatua du eta kolorez urdin-berde metalikoa da. Burua eta pronotoa iletsuak dira. Antena eta hanka luze eta finak ditu, arrarenak zerbait luzexeagoak.

## Habitata 
Baso hostozabaletan agertzen da, *Quercus*, *Fagus*, *Carpinus*, *Fraxinus*, *Crataegus*, *Ficus*, *Zelkova*, eta *Ostrya* generotako zuhaitzetan.

## Bizi zikloa 
Urtebeteko edo bi urtetako zikloak osatzen ditu. Helduak apirila eta ekaina artean ikusten dira zuhaitz hostalarien hostoetan edo loretan. Emeak arrautzak jartzen ditu hil berriak diren zuhaitz ataletan, diametro txikiko adarretan. Handik jaioko diren beldarrak azalaren azpian hasten dira elikatzen eta ondoren zur barnera sartzen dira. Lehenengo edo bigarren udazkenean pupa eratzen dute berariaz zulaturiko gela batean eta han hiberntzen dute, udaberrian helduak atera arte.

## Iruditegia 

Irudi:Callimus angulatus 1.jpg
Irudi:Callimellum angulatum fg01.jpg
Irudi:Callimus angulatus.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Guelmim-Oued Noun

**Guelmim-Oued Noun** (; ) Marokoko hamabi eskualdeetako bat da. Lurraldearen hego-ekialdea Mendebaldeko Saharan dago, eta eremu horretako lur-zerrenda txiki bat Saharako Errepublika Arabiar Demokratikoak administratzen du. Eskualdeak osotasun gisa 46.108 km²-ko eremua hartzen du eta 433.757 biztanle zituen 2014ko Marokoko erroldaren arabera. Eskualdeko hiriburua Guelmim da.

## Historia 
Guelmim-Oued Noun 2015eko irailean sortu zuten, Sidi Ifni probintzia (lehenago Sus-Mas-Draa eskualdeko zati bat) Guelmim-Es Smara eskualde zaharreko hiru probintziekin fusionatzean.

## Geografia 
Guelmim-Oued Noun Souss-Massa eskualdearekin egiten du muga ipar-ekialdean, eta Aaiun-Sakia El-Hamra eskualdearekin hegoaldean. Aljeriako Tinduf probintziarekin egiten du muga ekialdean, eta Mauritaniako Tiris Zemmour eskualdearekin ekialdean. Ipar-mendebaldean, hondartza birjinaren zati luzeek inguratzen dute kostalde atlantikoa. Eskualdea bitan zatituta dago Draa ibaiaren beheko ibaibideak (normalean lehorra), ekialdetik mendebaldera doanak. Guelmim hiriburua eta Oued Noun ibaia () iparraldean daude eta biek batera ematen diote izena eskualdeari. Marokoko harresiaren zati bat eskualdeko hego-ekialdeko muturrean dago: ekialdeko eremua Saharako Errepublika Arabiar Demokratikoaren kontrolpean dago.

Guelmim-Oued Nounak lau probintzia hartzen ditu:

* Assa-Zag probintzia
* Guelmim probintzia
* Sidi Ifni probintzia
* Tan-Tan probintzia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Stenopterus rufus

***Stenopterus rufus*** Cerambycidae familiako kakalardoa da. Europan, Kaukaso eskualdean eta Ekialde Hurbilean hedaturik dago. Euskal Herrian ere aurkitzen da. 

## Taxonomia 
Lineok deskribatu zuen Zientziarako 1767. urtean. Hiru azpiespezie ditu:
* *Stenopterus rufus rufus* (Linnaeus, 1767) - 6 barietate deskribatu zaizkio
* *Stenopterus rufus syriacus* Pic, 1903
* *Stenopterus rufus transcaspicus* Plavilstshikov, 1940

## Deskribapena 
Tamaina txikiko kakalardoa da, 7-16 mm artean neurtzen du. Burua eta pronotoa beltzak dira eta ile finez estalita daude, gorputzaren aurrealde guztia bezala. Elitroak marroiak dira eta atzerantz asko estutzen dira. Elitroen aurreko eta atzeko muturrek beltzera jotzen dute. Sabelaldea marratua da, lerro horiak eta beltzak txandakatzen dira.

Antenak gorputza bezain luzeak dira, eta segmentaturik daude.

## Habitata 
Baso hostozabaletan aurkitzen dira, *Quercus*, *Castanea*, *Robinia*, *Juglans*, *Prunus*, *Salix*, *Pistacia*... generotako landareak atsegin dituzte. Helduek egunargiz jarduten dute eta loreetako polenaz elikatzen dira.

## Bizi zikloa 
Helduak maiatza eta abuztua artean ikusten dira. Beldarrak zuhaitz eta zuhaixken adar hiletan garatzen dira, zurez elikatzen baitira. Bigarren udaberrian pupa eratzen dute berariaz eratutako gela batean.

## Iruditegia 

Irudi:Stenopterus rufus 20140620 193328 1992.JPG
Irudi:Stenopterus rufus rufus var. geniculatus (43749541220).jpg
Irudi:Stenopterus.rufus3.-.lindsey.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dos Marins mendia

**Dos Marins mendia** Brasilgo mendi bat da, Mantiqueira mendilerroan kokatua, São Paulo estatuan. Gailurra itsasoaren mailatik 2420,7 metrora dago eta herrialdeko 26. gailurrik altuena da Horma malkartsuak dituen mendigune harritsu handi batek eratua, mendia helmuga garrantzitsua da mendizaleentzat

## Erreferentziak
## Oharrak
José Vicente de Freitas

**José Vicente de Freitas, Freitasko 2. Baroia** (Calheta, Madeira, 1869ko urtarrilaren 22a – Lisboa, 1952ko irailaren 4a) portugaldar militar eta politikaria izan zen, Portugalgo lehen ministroa 1928tik 1929ra.

1887an karrera militarra hasi zuen eta 1928an jeneral mailara iritsi zen. Kartografiako lanak koordinatu zituen, Lisboako mapa barne, eta Lehen Mundu Gerran Portugalgo Espedizio Taldeko parte hartu zuen Frantzian.

Funchalgo gobernadore zibila izan zen 1915ean eta Parlamentuko diputatu hautatu zuten. 1926ko maiatzaren 28ko estatu-kolpea eta Diktadura Nazionala babestu zituen. Instrukzio ministroa izan zen 1927tik 1929ra. Óscar Carmona presidenteak lehen ministro izendatu zuen 1928ko apirilean. Freitasek dimisioa eman zuen 1929ko uztailean, eliza eta estatua banatzeari buruz gobernuko beste kide batzuekin ados ez zeudelako. 1926 eta 1933 artean Lisboako alkate izan zen.

## Kanpo estekak
Draa-Tafilalet

**Draa-Tafilalet** (; en bereber: ⴷⵔⵄⴰ ⵜⴰⴼⵉⵍⴰⵍⵜ ) Marokoko hamabi eskualdeetako bat da. 86.142 km²-ko eremua hartzen du eta 1.635.008 biztanle ditu, 2014ko Marokoko erroldaren arabera. Eskualdeko hiriburua Er-Raxidia da.

## Historia 
Draa-Tafilalet 2015eko irailean sortu zuten, Er-Raxidia eta Midelt probintziak Mequite-Tafilalet eskualdean integratuz, Souss-Massa-Draâ eskualdeko hiru probintziekin.

## Geografia 
Marokoko Atlas mendietan dago Draa-Tafilalet. Bere arro nagusiak Draa ibaia mendebaldean eta Tafilete oasia ureztatzen duen Ziz ibaia ekialdean dira. Draa-Tafilalet Marokoko beste bost eskualderekin muga egiten du: Souss-Massa hego-mendebaldean, Marrakex-Safi mendebaldean, Beni Melal-Jenifra ipar-mendebaldean, Fez-Meknez iparraldean eta Ekialdea ipar-ekialdean. Aljeriako bi probintziarekin ere muga egiten du, Tinduf hegoaldean eta Bexar hego-ekialdean.

Draa-Tafilaletek bost probintzia hartzen ditu:

* Er-Raxidia probintzia
* Midelt probintzia
* Tinerhir probintzia
* Uarzazat probintzia
* Zagora probintzia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mantiqueira mendilerroa

**Mantiqueira mendilerroa** (portugesez Serra da Mantiqueira) Kretazeo aldikoa formazio geologikoa da; mendigune harritsu batek osatzen du, eta lur garaietako eremu handi bat du, itsas mailako 1000 m-tik ia 3000 m-ra arte. São Paulo, Rio de Janeiro eta Minas Gerais estatuetan zehar hedatzen da, eta azken horretan aurkitzen da harri-formazio gehiena; Bere izena «negar egiten duen mendia» esan nahi duen guaranierazko hitz batetik dator.

## Kokapena eta hedapena
Mantiqueira mendilerroa 500 km luze da eta Bragança Paulista hiritik gertu hasten da eta ekialderantz jarraitzen du, Brasilgo hiru estatuen banaketa delineatuz, Itatiaiako Parke Nazionaleko eskualderaino, non Minas Gerais estatuan sartzen den, Barbacena hiriraino.

Punturik garaiena La Minako Harria da, 2798 m itsas maila gainetik, Sao Paulo eta Minas Gerais arteko estatu mailako mugan, eta punturik baxuena Enbauko zintzurra da, nondik Bandeiranteak igaro baitziren Brasil barrualdera egindako espedizioetan.

## Erreferentziak
Eliza Frantsesa (Tanger)

**Tangerreko Eliza Frantsesa**, formalki **Jasokundeko Andre Mariaren eta Santa Joana Arc-ekoaren eliza** (), frantsesez '''''Sainte-Marie-Sainte-Jeanne-d'Arc***, ***Sainte-Marie-Jeanne*** edo ***Église des Sables'''* () ere deitua, Marokoko Tanger hirian dagoen eliza katolikoa da. 1949-1953 urteetan eraiki zen Tangerreko Nazioarteko Eskualdean komunitate frantziarrarentzat.

## Historia 
Eliza eraikitzeko diru-bilketa 1925ean hasi zen, baina denbora behar izan zen proiektua gauzatzeko. Tangerreko Nazioarteko Eskualdeko europar nazio-komunitate bakoitzak hiriko espazio publikoan bere ikusgarritasuna areagotzea zuen helburu. Besteak beste, Italiak San Frantzisko Asiskoaren eliza eraikitzea sustatu zuen, 1939-1940 urteetan Abdelhafid jauregi ohiaren lurretan eraikia. 1949an Eliza Frantsesaren eraikuntza hasi zen, eta horrek Tangerreko katedral katolikoaren eraikuntza bultzatu zuen, Espainiak finantzatua eta 1961ean amaitua.

Eliza Frantsesa *Église des Sables* bezala ere ezaguna da, lehenagoko egurrezko eliza bati erreferentzia eginez. Omar Ibn al-Khattab etorbidean dago, Tangerren hegoaldean, XX. mendeko *Ville Nouvelle'' auzoan. Hasiera batean nabarmentzen zen, Washington kaleko hiru administrazio eraikinekin batera (eskualdeko administrazioarekin, justizia-jauregiarekin eta Marokoko Estatu Bankuaren egoitzarekin). Inguruko etxadiak 1960ko eta 1970eko hamarkadetan bakarrik garatu ziren.

1953ko abenduan, Francisco Aldegunde Tangerreko bikario apostoliko espainiarrak eta Louis-Amédée Lefèvre Rabateko bikario apostoliko frantziarrak amaitutako eliza Jasokundeko Andre Mariari eta Santa Joana Arc-ekoari eskaini zieten. Elizaren estilo arkitektonikoa Art Déco da, eta beirate monumentalak Charles Plessard artistak egin zituen 1951tik 1958ra bitartean. Fatxadan dagoen Andre Mariaren estatua Albert Navarra eskultorearena da.

2016ko martxoaren 9an, eliza Marokoko babestutako ondare izendatu zuten.

Jean-Luc Mélenchon politikari frantziarra meza laguntzaile izan zen Eliza Frantsesean, haurra zela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mairéad Farrell (politikaria)

**Mairéad Farrell** (Galway, 1990eko urtarrilaren 5a) irlandar politikari bat da, Sinn Féin alderdikoa, eta 2020ko Irlandako Errepublikako Hauteskunde Orokorretatik aurrera Dáil Éireann legebiltzarreko parlamentaria Mendebaldeko Galway.ordezkat7z.

Behin-behineko IRAren Mairéad Farrell kidea zen hiloba da, 1988an Gibraltarren Britainiar Zerbitzu Sekretuak eraila.
Shop Street

**Shop Street**, , Irlandako Galway horiaren wrdigunean dagoen kale bat da, Galway konderrian. XX. mendearen amaieratik oinezkoen kalea da.

Galway hiriko denden kale nagusia da, adreiluzko eraikin, taberna eta aurrealde distiratsuko denda apainez osatua.
Aaiun-Sakia-el-Hamra

**Aaiun-Sakia-el-Hamra** (; ) Marokoko hamabi eskualdeetako bat da. Batez ere Mendebaldeko Saharan dago: mendebaldeko zatia Marokok administratzen du eta ekialdekoa Saharako Errepublika Arabiar Demokratikoak. Marokok eskatutakoaren arabera, eskualdeak 140.018 km²-ko azalera du, eta 367.758 biztanle zituen, 2014ko erroldaren arabera. Eskualdeko hiriburua Aaiun da, 194.000 biztanlerekin eskualdeko biztanleriaren erdia baino gehiago ordezkatzen duena.

## Historia 
Aaiun-Sakia-el-Hamra 2015eko irailean sortu zen, Es Smara probintzia (lehen Guelmim-Es Smara eskualdearen zati zen) Aaiun-Bojador-Sakia El Hamra eskualde zaharrarekin bat egin zuenean.

## Geografia 
Aaiun-Sakia El Hamrak lau probintzia hartzen ditu:

* Bojador probintzia
* Es Smara probintzia
* Aaiun probintzia
* Tarfaya probintzia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Leiopus nebulosus

***Leiopus nebulosus*** Cerambycidae familiako kakalardoa da. Europan zabaldurik dago eta Euskal Herrian ere aurkitzen da. 

## Taxonomia 
Lineok deskribatu zuen Zientziarako 1758. urtean *Cerambyx nebulosus* izenarekin.

250 urtetan zehar *Leiopus linnei* espeziearekin nahastu izan da, harik eta 2009an Henrik Wallin, Ulf Nylander eta Torstein Kvamme entomologoek bigarren hau espezie bereizi gisa deskribatu zuten arte. Gaur egun *L. linnei* Europa erdialdean aurkitzen dela zehazten da eta *L. nebulosus* aldiz Europako kostaldean.

## Deskribapena 
Tamaina txikia duen kakalardoa da, arra 5-9,2 mm artekoa eta emea 6,4-9,5 mm artekoa. Gorputzak kolore ilunak eta marroi argiak txandakatzen ditu era lauso batean. Elitroen erdialdean marra ilun nabarmen batek zeharkatzen du.

Antenak oso luzeak dira, gorputza baino luzeagoak, eta segmentatuak. Segmentu bakoitza kolore argiaz hasten da eta kolore ilunaz amaitu, antena marratuen itxura emanez.

## Habitata 
Kakalardo polifagoa da eta habitat ugaritan aurkitzen da, baso hostozabalean, baso mixtoan, parkeetan eta lorategietan. Helduak ilunabarrean edo gauez ateratzen dira. Eroritako hosto, adar eta enbor hiletan aurkitzen dira.

## Bizi zikloa 
Helduak maiatza eta abuztua artean ikusten dira. Emeak eroritako adarretan edo zuhaitz hiletan jartzen ditu arrautzak. Handik jaioko diren beldarrek azala edo azaletik gertu dagoen zura jaten dute. Diametro txikiko zein handiko adarretan elikatzen dira eta udaberrian pupa eratzen dute berariaz zulaturiko ganbera batean.

## Iruditegia 

Irudi:Leiopus-nebulosus-01-fws.jpg
Irudi:Leiopus nebulosus front.jpg
Irudi:Leiopus nebulosus (NH266) (21988151554).jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kelowna

**Kelowna** Kanadako Columbia Britainiarra probintziako hiri bat da. 282 km²-ko azalera du,  biztanle (2007ko Kanadako erroldaren arabera). Hiria 1859an sortu zen, eta 1905ean sartu zen probintziako gobernuan. “Kelowna” izena Okanagan haranaren jatorrizko hizkuntzatik dator eta “Grizzly hartza” esan nahi du.

## Klima
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Luanda probintzia

**Luanda** Angolako probintzia bat da. 18 835 km 2 -ko azalera du, eta 6.945.386 biztanle zituen 2014ko maiatzaren 16ko Erroldan. Azken estimazio ofiziala (2022rako) 9.079.811 da.

Luanda hiria probintziako eta Angolako hiriburua da. Herrialdeko portu, kultura eta hirigune nagusi gisa balio du. 

## Udalerriak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Al-Quds meskita (Casablanca)

**Al-Quds meskita** (, ), lehenago **Santa Margarita eliza** (), Marokoko Casablanca hiriko Roches Noires auzoan dagoen meskita da. 1920an eraiki zen eliza neogotiko gisa, baina Marokoren independentziaren ostean meskita bihurtu zen.

## Historia 
Santa Margarita eliza Roches Noires auzoaren sortzaile zen Eugène Lendrat frantziarrak eraiki zuen 1920an. Émile Boeswillwaldek Pauen 1860an eraikitako San Martin eliza kopiatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ichirō Hatoyama

Japoniako lehen ministro izan zen 1954tik 1956ra bitartean. Bere agintaldian Alderdi Liberal Demokratikoa (LDP) eraketa gainbegiratu zuen eta Sobietar Batasunarekin harreman ofizialak berrezarri zituen.

## Kanpo estekak
SkyTrain (Vancouver)

**SkyTrain** Kanadako Columbia Britainiarran Vancouver Handiaren metro-zerbitzua da.  SkyTrain-ek 79,6 km luzera du eta tren guztiz automatizatuak erabiltzen ditu, lurrazpiko eta altxatutako gida-bideetan. Hauen esker, SkyTrain fidagarritasun handia edukitzen du. 

2023 urtean, sistemak 141 339 300 bidaiari izan zituen, hau da, 455 700 inguru astegunero.

## Eragiketak 
SkyTrain sarearen diagrama eskematikoa 2020 amaieratik aurrera|500px|alt=SkyTrain sarearen diagrama eskematikoa 2020 amaieratik aurrera|thumb|ezkerrera

### Tarifak 
### Erabiltzaileak 
## Lineen Sarea 
2025an SkyTrain-ek 3 linea (*Millenium Line*, *Expo Line* eta *Canada Line*) eta 54 geltoki ditu. Vancouver Handia metropoli-eremuan 7 hiri lotzen ditu: Vancouver (20 geltoki), Richmond (5 geltoki hirian eta 3 aireportuaren eremuan), Burnaby (11 geltoki), New Westminster (5 geltoki), Surrey (4 geltoki), Port Moody (2 geltoki) eta Coquitlam (4 geltoki).

### Zabaltze Proiektuak 
Sarea hedatzen ari da 13 geltoki berriekin: 5 *Millenium* Linean (*Broadway Corridor*) 2027an, eta 8 *Expo* Linean (*Surrey-Langley Extention*) 2028an.

Posible da etorkizuean *Millenium* Linea UBC unibertsitateraino luzatzea, baina proiektu hau oriandik ez dago baieztatuta.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* 
* Vancouver Handia
* Vancouverren nazioarteko aireportua 
* Vancouver 

## Kanpo estekak
Martin Pedroarena

**Martin Pedroarena Espinal** (Iruña, Nafarroa Garaia ) euskal herritar futbolaria da. 

## Biografia 
Aurrelari moduan jokatzen du, baita hegalean ere. Txantrea eta Oberena taldetako harrobietan hezi ondoren, Mutilveran aritu zen Osasunak fitxatu aurretik. Bere anaia Asier Pedroarena lehen mailako Eskubaloi jokalaria da. 2025eko udan lehen talde gorritxoarekin batera egin zuen aurredenboraldia. 2025eko urriaren 29an lehen talde gorritxoarekin egin zuen debuta Son Malferit Futbol Zelaian, Sant Jordiren aurkako Kopa kanporaketan.

## Kirol ibilbidea 
*2025eko Ekainaren 8an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Profila
Burnaby

**Burnaby** Columbia Britainiarraren Lower Mainland eskualdeko hiria da, Kanadan, Burrard penintsularen erdialdean kokatua. Vancouver eta New Westminster hirien artean kokatuta dago. 249.125 biztanle ditu 2021eko erroldaren arabera. Vancouver handiaren parte da.

SkyTrain -en Expo Line eta Millennium Line- k Vancouver Handiaren beste hiriekin lotzen dute Burnaby. Metrotown geltokiak (Burnabyren erdialdean) Vancouver eskualdeko garraio publiko sistemaren jendetsuena da asteburuetan (bigarrena astegunetan).

## Klima 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ergas Leps

**Ergas Leps** (Pärnu, 1939ko abuztuaren 25a) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 1960ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cameron Levins

**Cameron Levins** (Campbell River, 1989ko martxoaren 28a) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pierre Leveille

**Pierre Leveille** (Sainte-Anne-des-Plaines, 1962ko otsailaren 19a) atleta da. Kanada ordezkatu zuen 1984ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Juana Migliore Soares-Gache

**Juana Migliore Soares-Gache** (Buenos Airesen, Argentina, 1991) Toledon bizi den errementaria eta forja tradizionaleko irakaslea da. 

## Bizitza 
Juana Migliore Soares-Gatxe familiarekin batera Madrilera joan zen bizitzera hamar urte besterik ez zituela, eta bertan hazi eta hezi zen. Arteak betidanik sortu zion interesaren ondorioz, Batxilergo artistikoa ikastea erabaki zuen, ondoren La Palmako (Madril) Arte eta Ofizio Eskolan Metalari Aplikatutako Eskultura zikloa egin zuen, non forjarekin lehen harremana izan zuen. Heziketa zikloko praktikak Ramon Recuero Errementari Eskolan egitea erabaki zuen, eta bertan, bere bokazio handiaz jabetu zen, errementaria izatea.

### Lan ibilbidea 
#### Errementari 
2018. urtean, hainbat urtez lana eta forjaketa lanak uztartu ostean, errementaritzan aritzea erabaki zuen erabat. Horretarako, Errementari Eskolara joan zen berriro, Etorkizuneko maisu-maistrak ikasi zituen (1. maila), eta handik hurbil zegoen herri txiki batean jarri zen bizitzen, Las Vegasen (La Pueblanueva, Toledo). Hantxe ireki zuen bere tailerra.

#### Irakasle 
2020ko urtarrilean Errementari Eskolako irakaslea izatera pasatu zen, Forja Tradizionaleko eskolak emanda, Juana Migliore Soares-Gatxek lanbideak direla eta zera esan zuen:«Edozeinek ikas dezake errementaria izaten. Herri txiki batean bizitzea merkeagoa da eta pentsatzeko denbora ematen du.»Errementarien eskola Ramón Recuero maisu artisauak sortutako lantegi-etxea da, errementaritza eta forja tradizionaleko teknikak ikasteko erreferentzia-leku gisa hartzen dena. San Antonion (Toledo) dago eta ikastaro trinkoak eskaintzen ditu lanbidean hasi eta ikasi nahi dutenentzat. Mundu osotik datoz interesa dutenak, duela urte batzuk Ramón Recuero maisuak sare sozialetara igo zituen tutorialek animatuta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Dokumenta laburra: *La escuela de herreros,* TV2 kateko *La aventura del saber* saioa, 2025.02.10
Mónica Montañés

**Mónica Montañes** ( Caracas, Venezuela, 1966ko azaroaren 22a) idazlea, kazetaria, gidoilaria eta antzerki eta telebistako antzerkigilea da.  Ezaguna da *Guerra de Mujeres*, ''Voltea pa' que te enamores*,  eta *Para verte mejor* *Dios* ekoizpen arrakastatsuen egilea izateagatik ezaguna.

## Ibilbidea 
*El aplauso va por dentro* lanari esker egin zen idazle ezagun, 1996ko ekainaren 7an Caracasen estreinatu zen testua, eta herrialdeko karteldegi guztietan jardun zuen hainbat urtez. Halaber, besteak beste, New Yorken, Madrilen, Bogotan, Txileko Santiagon, Lisboan, Miamin, Los Angelesen, Aveiron, Funchalen, Tenerifen eta Huescan egon da, eta HBO Olé bidez transmititu zen, *7. Sentido. Sin voz* 1997an estreinatu zen Caracasen, eta Marco Antonio Ettegui Sarian aipamena lortu zuen 1997an. 2000ko martxoaren 2an Caracasen estreinatu zen *Caí Redonda*, Gerardo Blancok zuzendua eta Francis Ruedak eta Aura Rivasek antzeztua. 2005eko ekainaren 4an Caracasen estreinatutako *Yo, tú, ella* lana da, Gerardo Blancok zuzendua eta Marisol Matheus, Violeta Alemán eta Mónica Pasqualotto aktoreek antzeztua. *Bella no, bellísima*, Elba Escobarren emanaldia, Gerardo Blancoren zuzendaritzapean (2006)

Kazetari jardun zuen Caracaseko Ateneoko Komunikazio Zuzendari 1995-96an, *El Diario de Caracas*eko Arte eta Ikuskizun saileko kazetari lanetan 1990-95ean, *Entertainment SuperClable* aldizkariko zutabegilea izan zen 1999-2000an eta *Estampas de El Universal* aldizkariko zutabegile 2000-2006an.

## Gidoilari 
### Telebista 
### Antzerkia 
### Liburuak 
* *Los distintos'' (Ekaré, 2020).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sisowath Sirik Matak

**Sisovak Sirik Matak** printzea (; Phnom Penh, 1914ko urtarrilaren 22a – *ibidem*, 1975eko apirilaren 21a) kanbodiar printze eta politikaria izan zen. 

Sisowath erregearen birbiloba eta Kanbodiako errege-familiako kidea izan zen. 1930ean Frantziako administrazio kolonialean sartu zen Kanputxean. Bigarren Mundu Gerraren amaieraren ondoren, Khmer Berrirzea eskuin muturreko alderdiaren barruan politikan inplikatzen hasi zen. Norodom Sihanoukek Defentsa ministro izendatu zuen 1952an, baina Matak Sihanouken politiken aurka agertu zen. Horregatik, garrantzi txikiagoko karguak jaso zituen, hala nola Txinan, Filipinetan eta Japonian enbaxadore izatea.

1970ean Lon Nol jeneralak Sihanouken aurka emandako estatu-kolpea eta Khmer Errepublikaren aldeko aldarrikapena babestu zituen. 1971tik 1972ra lehen ministro izan zen, baina handik gutxira erregimenaren kritiko bihurtu zen. Khmer Gorriak 1975eko apirilean hil zuen, Kanputxean boterea hartu ondoren.
The Order (2024ko filma)

***The Order*** 2024ko Justin Kurzel australiar zinema zuzendariaren thrillerra da.

## Sinopsia 
Bob Mathewsek *The Turner Diaries* () liburua irakurtzen dio semeari gauean lokartzeko. William Luther Pierceren eleberri bat da, 1978koa; arrazista eta antisemita gisa deskribatua izan da, eta faxisten eta eskuin muturreko arrazisten biblia gisa izendatua. Oso arrunta dirudien eszena horrek agerian uzten du filmak jorratzen dituen gai nagusietako bat, baita pertsonaiak garatuko diren gudu zelaia zein izango den ere: 1983tik 1984ra bitartean AEBetako ipar-mendebaldean izua eta gorrotoa eragin zuen erakunde supremazista eta neonazi baten benetako istorioa azaltzen du.

## Aktoreak 
* Jude Law: Terry Husk
* Nicholas Hoult: Robert Jay Mathews
* Tye Sheridan: Jamie Bowen
* Odessa Young: Zillah Craig
* Sebastian Pigott: Bruce Pierce
* George Tchortov: Gary Yarbrough
* Victor Slezak: Richard Butler
* Marc Maron: Alan Berg
* Philip Granger: sceriffo Loftlin
* Daniel Doheny: Walter West
* Jurnee Smollett: Joanne Carney

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Farah Hamed

[eskuinera|thumb|265x265px|*Retorno a Hansala* filmaren prentsaurrekoan. Musika:Tao Gutiérrez; protagonista: [Farah Hamed, zuzendaritza eta gidoia: Chus Gutiérrez]]
**Farah Hamed** (Tetuan, Maroko, 1981eko uztailaren 9a) aktore, modelo eta dantzari hispanomarrokiarra da. 

## Bizitza 
Marokoko diplomazialari baten alaba da, eta Bartzelonan, Algecirasen eta Granadako Unibertsitatean ikasi zuen. 

### Lan ibilbidea 
2005ean egin zuen debuta zineman, Silvia Quer zuzendariaren *Maria y Assou* filmean, baina ospea 2008an lortu zuen, Chus Gutiérrez gidoilari eta zuzendariaren *Retorno a Hansala* filmaren protagonista lanean, eta, lan horri esker,  sarirako izendatu zuten; azkenean, Nerea Camachok irabazi zuen.

Gerora, presentzia urria izan du zineman, paper txikiagoak izan baititu *Los últimas días* (2013) edo *Fe de etarras* (2017) bezalako filmetan.

Telebistan jardun du gehien. 2010ean *Hospital Central* telesailean eta 2014an *Aída* telesailean paper txiki bat egin zuen, eta *Física o química* edo *Amar se para siempre* (2010) lanetan paper garrantzitsuagoak egin zituen. 2018an bigarren mailako paper errepikakorra lortu zuen Telemadrid-en *La víctima número 8*, eta Netflix plataformaren *Elite* telesailetan.

## Filmografia 
Besteak beste, lana hauxetan hartu du parte:
; Zinea

; Telebista
 

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2008an,  izendatua, *Retorno a Hansala* filmaren protagonista lanarengatik

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Farah Hamed Diana Ellerkerren webgunean
* Farah Hamed formulatv-en
Ksar Taourirt

**Kasbah Taourirt** (amazigeraz *tighremt*) herri gotortu historikoa da. Kasbah bat da Ouarzazaten, Draa-Tafilalet eskualdean, Marokoko hegoekialdean. Izena gailur baten gainean eraikia dagoela adierazten du. Zineman askotan agertu da eta helburu turistikoa da gaur egun.

## Historia 
Ksar hau XVII. mendetik egon da, eta Oarzazate hiriaren gune primitiboa izan zen, Frantziako gobernu kolonialak hiri-goarnizioa sortu aurretik.

Judu multzo bat bizi izan zen ksar horretan hainbat mendetan. 1951n, Marokoko juduen emigrazio-uholdeak Israeleruntz baino lehen, 130 pertsona inguru bizi ziren.

Adobezko eraikinak ez dira aldatu XX. mendearen lehen erdialdetik. Nahiko jende bizi da bertan. Meskita bat dauka eta 1956ra arte sinagoga bat egon zen ere bai.

## Iruditegia 

Image:
Kasbah Taourirt 26bDSC 0257 (41079021304).jpg|Plaza bat.
Kasbah Taourirt Ouarzazate DSCF6822.jpg|Teilatuak.
Uarzazat (1983) 05.jpg|
Ouarzazate - Kasbah - De nuit - Night view - Morocco - Maroc - Maroko - Μαρόκο - Fas - Marruecos - Marokko - Марокко - Photo Image Photography (9124004623).jpg|Gaueko irudia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : Ksar Taourirt babesteko eta berreskuratzeko plana.
Kareliar erregosia

**Kareliar erregosia** (, , ) Karelia eskualdeko plater tradizionala da. Finlandian kareliar jatorriko plater ezagunena da eta 2007ko plater nazional izendapena jaso zuen. 

## Historia 
Antzina Karelian haragia urria zenez ospakizunetan soilik egiten zen platera izaten zen. XX. mendean ordea Finlandia osoan eguneroko platera bihurtu zen.

## Osagaiak eta prestaketa 
260px|thumb|Kareliar erregosiaren osagaiak.
Txerriki, txahalki, altze edo arkume haragiarein egiten den erregosia da. Haragiari espeziak botatzen zaizkio apaingarri, hala nola, piperbeltza, gatza, ereinotz hostoak eta *allspice*. Barazkiak ere gehitzen zaizkio; azenarioak, tipulak eta bestelako tuberkuluak.

Kareliar plater tradizional gehienak bezala ontzian (*uuniruukku* edo *pata* finlandieraz) sukaldatzen da. Beti ere denbora luzez sukaldatzen den platera izaten da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ouarzazate probintzia

**Ouarzazate** Marokoko probintzia da,Draa-Tafilalet eskualdean. Hiriburua Ouarzazate da.

Marokoaren hego-ekialdean dago, Rabat hiriburutik 500 kilometro hegoaldera. Ouarzazate probintziak 19.464 km²-ko azalera du, eta Atlas Garaiaren eta Antiatlasen zati bat hartzen du, baita Draa harana ere, herrialdeko ibairik luzeena, Oued Draa, jarraitzen duena.

Ouarzazate probintziak klima erdi-lehorra du: negu hotz eta gogorrak, tenperatura -10 ° C-ra irits daiteke mendietan, eta uda bero eta lehorrak.

## Historia 
Ouarzazate eskualdea, historialari askoren arreta erakarri du baina enigma bat da oraindik haientzat. Egindako ikerketa arkeologiko batzuek frogatu dute eskualde horretan bizi izan ziren hainbat zibilizazioen aztarnak daudela. Ikerketa horiek oso antzinako giza okupazioa ere frogatu dute: historiaurreko garaietako testigantza ematen duten labar-grabatuak aurkitu dira bertan.

Badirudi Ouarzazate eskualdea kontinenteko iparraldeko eta hegoaldeko hainbat herrialderekin merkataritza-topaketak egiteko gunea izan dela. Beste interes ekonomiko batzuek ere, urrea eta beste metal batzuk bilatzeak, herrialde honetan nazionalitate eta erlijio desberdinetako merkatariak ezartzea eragin zuten, garai jakin batean hedatu ziren baita ere talde judu txikiak sortuz.

VIII. mendearen erdialdetik aurrera zabaldu zen jariyiten matxinada, eta Damaskoko kalifatoen autoritateari aurka egin zioten idrisien taldea agertu zen, hortik Tafilalteko Sijilmassaren sorrera eta Todra eta Ziz antzinako hirien gainbehera. Orduan, Ouarzazate probintzia Sudandik eta Sijilmassatik zetozen merkantziak garraiatzen zituzten karabanentzat pasabide izan zen, eta Atlas iparralderantz (Marrakech/Fez) eta Tlemcen aldera zihoazen. Garai hartan, Ouarzazate Marokoren bihotza zen, non merkataritza ospetsu eta loretsu batek suspertze ekonomikoa eragin zuen.

XIII. mendearen bigarren erdialdetik aurrera, arabiar maakilak Maroko hegoaldeko probintzia guztietan infiltratu ziren, mendialdeetan izan ezik. Haren gaiztakeriak ugaritu egin ziren, hegoaldeko probintzia guztiak gobernatzen zituzten gizarte-erakundeak kolokan jarriz, eta anarkiak ordezkatu zituen, arabiarren esplotazio basatiak. Ouarzazate eskualdeak ere eta inguruek okupatu zituzten arabiarren uztarria jasan zuten.

## Demografia 
## Hiriak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Judeo-amazigera

**Judeo-amazigera**   ( ) Maroko erdialdeko eta hegoaldeko komunitate judu berberetan, eta agian lehenago Aljerian, bigarren hizkuntza bezala hitz egiten duten dialekto hibridoen izena da. Judeo-amazigera ukipen-hizkuntza da; hiztunen lehen hizkuntza judeo-marokera baita. Hizlariak Israelera joan ziren 1950eko eta 1960ko hamarkadetan. Inguruko biztanle gehienek hitz egiten duten amazigerarekin elkar ulertzen duten bitartean, aldaera hauek hebreerazko mailegu erabiltzeagatik eta s hizkia  fomena erabiliz ahoskatzeagatik bereizten dira, judeo-marokeraz gertatzen den bezala.

## Historia 
Bertoko juduek edozein hizkuntza bereber hitz egiten zutelaren lehen aipamena XIX. mende hasierakoa da, eta Jebel Nefusa eta Saharako Ghardaiako landa-eremuetako juduena da. 1912an marokoar juduetatik 8.000 inguruk judeo-amazigeraz hitz egiten zuten, herrialdeko amazigeraz edo, neurri batean, berebereraz landa eta mendialdeez. 1936ko inkesta baten arabera, Marokoko 161.000 juduetatik 145.700 inguruk berebereraz hitz egiten zuten (baina ez judu-berbereraz zehazki, horietatik 25.000 elebakarrak baitziren hizkuntza berberean). 1948ko arabo-israeldar gerraren ondoren marokoar juduen migrazio masiboaren ondorioz, hiztun kopuruak behera egin zuen, hizkuntza ez baitzen hiztun berrietara pasatu, eta 2023an Frantzian eta Israelen 200 hiztun inguru baino ez ziren geratu. Juduak berbereen artean bizi ziren, askotan herri berberetan, eta antzinako berbereen babes-tradizioak praktikatzen zuten.

## Adibidea 
Hona hemen Tinghirreko eskuizkribu batean topaturiko testua:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marrakex-Safi

**Marrakex-Safi** (; Amazigeraz: ⵎⵕⵕⴰⴽⵛ ⴰⵙⴼⵉ) Marokoko hamar eskualdeetako bat da. 2014ko Marokoko erroldaren arabera 4.520.569 biztanle ditu. Eskualdeko hiriburua Marrakex da.

## Historia 
Marrakex-Safi 2015eko irailean sortu zuten, Marrakex-Tensift-El Haouz eskualde zaharra Dukala-Abda eskualdeko Safi eta Youssoufia probintziekin fusionatzean.

## Administrazio-banaketa 
Marrakex-Safik probintzia eta prefektura hauek hartzen ditu:

* Marrakex prefektura
* Al Hauz probintzia
* Chichaoua probintzia
* Kalaat Sraghna probintzia
* Esauira probintzia
* Rehamna probintzia
* Safi probintzia
* Youssoufia probintzia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
La Toberíako ur-jauziak

**La Toberíako ur-jauziak** Araba ipar-ekialdeko Andoin herritik hurbil dauden ur-jauziak dira, Arabako lautadaren ekialdean, Nafarroa Garaiarekiko mugaren alboan.

## Izena 
Toba arrokaren ugaritasunak ematen dio izena. Arroka oso porotsua da. Materia begetalaren gainean prezipitaturiko karbonato kaltzikoak osatzen du, eta materia organikoa hil eta deskonposatzerakoan, hark utzitako hutsunea bete egiten da.

## Geografia 
Entzia mendilerroaren iparraldeko isurian aurkitzen dira ur-jauziak, erkametz (*Quercus faginea*) baso baten barnean, 752 metroko altitudean. Bidean, ehun urtetik gora dituzten pagoak ere badaude. Eurite sasoian ikusten dira ur-jauzi hauek, Tobería ibaiko urak gainezka egiten duenean. 38 metroko altuera jaisten dute bi jauzi nagusitan.

## Iruditegia 

Irudi:Andoin - Cascadas de la Tobería -BT- 07.jpg
Irudi:Andoin - Cascadas de la Tobería -BT- 11.jpg
Irudi:Toberiako ur-jauziak 7.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maitane Martinez Egiluz

**Maitane Martinez Egiluz** (Bastida,1998) ingeniari informatikoa da, Txiotesia7 lehiaketako irabazlea 2024an. Bastida Ikastolan egin zituen lehen ikasketak eta gero Asa Ikastolako institutuan egon zen batxilergoa amaitu arte. Informatikaren Ingeniaritzako Gradua ikasi zuen Donostiako Informatika Fakultatean. Ondoren, fakultate berean egin zuen Konputazio Ingeniaritza eta Sistema Adimentsuak Masterra, KISA izenez ere ezaguna.

## Ikertzailea 
Parkinson gaixotasunaren diagnosi goiztiarra atzemateko ikertzen ari da, ikasketa automatikoaren teknikak aplikatuz. Tesia, Aldapa ikerketa-taldearekin eta ISS Biobizkaiarekin elkarlanean egiten ari da, Yale Unibertsitatean (AEB) ere egon da gaia aztertzen. 

## Sariak eta errekonozimenduak 
* 2024: #Txiotesia lehiaketako Txiolari ulergarrienaren saria jaso zuen (*Parkinson gaixotasunaren diagnosi goiztiarra eta prognostikoa, biomarkatzaileak identifikatzea ikaskuntza automatikoaren teknikak aplikatuz*).erdian|thumb|450x450px|Txiotesia7ko Maitane Martinezen txio irabazleak.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Txiotesia lehiaketa

## Kanpo estekak 
* @MartinezEguiluz Twitter kontua
* #Txiotesia2024 lehiaketako 6 txio irabazleak: *Parkinson gaixotasunaren diagnosi goiztiarra eta prognostikoa, biomarkatzaileak identifikatzea ikaskuntza automatikoaren teknikak aplikatuz*
Manuel Mitxelena

**Manuel Mitxelena Iguaran** (Errenteria, Gipuzkoa, 1940ko urriaren 28a - Donostia, 2025eko otsailaren 22a) gipuzkoar ingeniari industrial eta politikaria izan zen. eta Alderdi Popularreko zinegotzia Usurbilgo (2003-2007) eta Lizartzako (2007-2011) udaletan.

Bi aldiz hartu zituen Euskadiko Alderdi Popularreko zuzendaritza-karguak: María San Gil (2008) eta Arantza Quiroga (2015) gipuzkoar legebiltzarkideen ordez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mesosa nebulosa

***Mesosa nebulosa*** Cerambycidae familiako kakalardoa da. Europan eta Afrikaren iparraldean zabaldurik dago eta nahiko arrunta da. Euskal Herrian ere aurkitzen da.

## Taxonomia 
Johan Christian Fabricius daniar zoologoak deskribatu zuen Zientziarako 1781. urtean.

## Deskribapena 
Tamaina txikiko kakalardoa da, 9-16 mm arteko luzera du. Kolore marroi, gris, laranja eta zurixka nahasian ditu. Elitroen erdialdean marka zuri nabarmenago batzuk ditu. Gorputz guztia ile finez estalita du. Antenak oso luzeak dira, gorputza bera baino luzeagoak.

## Habitata 
Baso hostozabaletan aurkitzen da, xarma, pago eta ezkietan bereziki.

## Bizi zikloa 
Bi edo hiru urtetako bizi-zikloa izaten du. Helduak apirila eta abuztua artean ikusten dira eroritako edo ebakitako zuhaitzen adarretan. Han jartzen dituzte arrautzak eta beldarrak zurez elikatzen dira. Bigarren edo hirugarren udazkenean sortzen dira helduak eta negua pupa osatu duten ganberan igarotzen dute, udaberrian kanpora ateratzen diren arte.

## Iruditegia 

Irudi:Mesosa nebulosa (Fabricius, 1781) (4526242878).jpg
Irudi:Mesosa nebulosa (50823846313).jpg
Irudi:(MHNT) Mesosa nebulosa - female portrait.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tribu (Antzinako Erroma)

**Tribua** zen, Aintzinako Erroman, hiritarrak sozialki eta politikoki antolatzeko erabili zuten herritar-multzoa izan ziren. Komunitateak eta instituzioaz sortzeko beharretik abiatuta, elkarrekin bizitzea erabaki duten pertsonen arteko bizikidetza ahalbidetzeko instituzioa da. Errepublikako hauteskundeetan parte hartzeko beharrezkoa zen tribu bateko kide izatea, bozketa tribuen hurrenkerari jarraituz egiten baitzen. Ohikoa izan zen garai batean, gizonezko hiritarren izenean zer tribuko partaide zen aipatzea. 

Antzinako tribu erromatarrak gizarte-taldeak ziren, non erromatarrak familia-oinarri baten gainean banatzen ziren. Ahaidetutako familiak *gens* bat osatzen zuten. Aldi berean, *gens* batzuek, lurralde berarekin harremana zuten. Erlazio horietatik, tribua sortuko da eta errege-garaian lurralde-azpibanaketaren oinarri bihurtu ziren. Beraz, hasieran, tribuak ahaidetasunaren arabera banatu ziren, baina gero, lurralde banaketaren arabera.

Erromako lehen tribuak, mitikoki Romulok ezarriak, hiru ziren: *Ramnes* (latinoak), *Tities* (sabinarrak) eta *Luceres* (etruriarrak).  Horrekin lotuta dago izenaren hautaketa, tribu, *tri-* hiru edo heren delako, eta *-bus*, genitibo plurala; beraz, tribu, "hiruetako bat" esan nahi zuen. 

Erregea bota eta errepublika ezarri zutenean K.a. 509an, bi biltzar berriren esku utzi zen monarkaren boterea izan zena. Bi batzar horiek *Comitia Tributa* eta *Comitia Centuriata* ziren. lehenengoan, hiritarrak bere tribuaren arabera antolatzen zen, eta bigarrenean bere *centuriaren* arabera. Tribuek, beren biltzarretan, zerbait aldatu zutenean, nolabaiteko ordena {*ordo tribuum*) bat jarraitu beharra zuten, non, botoa ematera deitzen zituzten. Lehena bozka ematen *Suburana* tribua zen, eta azkena *Arniensis*. Tribu bateko edozein pertsonak dokumentu garrantzitsuak eman edo gorde behar zituenean, bere izenari bere tribuarena erantsi behar zion, kasu ablatiboan. Hori argi ikusten da hiritarrek utzitako inskripzio batzuetan.

Herri konkistatu berrietako herritar askori erromatar hiritartasuna ematen zieten, eta ho0rregatik, Errepublikak lurraldeak konkistatu hala tribuak biderkatu ziren. K.a. 495an, Errepublikaren garaian, 21 tribu zeuden hiriko lau (*Collina, Esquilina, Palatina y Suburana)* eta landako 17 (*Camilla*, Cornellia, Flabia, Galerria, Popillia edo Poblilia , etab..). Tribu boteretsuenak landa mundukoak ziren, haienak zirelako landa-lurrak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nancy Lewington

**Nancy Lewington** atleta da. Kanada ordezkatu zuen 1960ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jack Liddle

**Jack Liddle** atleta zen. Kanada ordezkatu zuen 1936ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marshall Limon

**Marshall Limon** (Vancouver, 1915eko abuztuaren 27a - North Vancouver, 1965eko martxoaren 19a) atleta zen. Kanada ordezkatu zuen 1936ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kim Mickle

**Kim Mickle** (Perth, 1984ko abenduaren 28a) atleta da. Australia ordezkatu zuen 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Joel Milburn

**Joel Milburn** (Sydney, 1986ko martxoaren 17a) atleta da. Australia ordezkatu zuen 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Leigh Miller

**Leigh Miller** (Box Hill, 1963ko abuztuaren 19a) atleta da. Australia ordezkatu zuen 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Morgan Mitchell

**Morgan Mitchell** (Carlton, 1994ko urriaren 3a) atleta da. Australia ordezkatu zuen 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rick Mitchell

**Rick Mitchell** (Sydney, 1955eko martxoaren 24a - Brisbane, 2021eko maiatzaren 30a) atleta zen. Australia ordezkatu zuen 1976ko Udako Olinpiar Jokoetan. 1980ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1984ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ekialdeko Tyroneko Brigada (Behin-behineko IRA)

**Ekialdeko Tyroneko Brigada** edo **Tyrone/Monaghaneko Brigada**,  edo.*Tyrone/Monaghan Brigade*, Ipar Irlandako gatazka garaian Tyrone konderriaren ekialdea, Monaghan konderriaren iparraldea eta Derry konderriaren hegoaldean jardundako Behin-behineko IRAren brigada armatu bat izan zen. Behin-behineko IRAren brigada aktiboenetako bat izan zen.

1969ko abendua eta 1997ko uztailaren artean jardun zuen.

## Kide nabarmenak 
Kide nabarmenenak hauek dira: Kevin Mallon, Patrick Joseph Kelly, Kevin McKenna, Jim Lynagh eta Brian Arthurs, Tommy McKearney.

## Kanpo estekak