open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Olsacherita

**Olsacherita** sulfato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Olsacherita sulfato mineralaren formula kimikoa hau da: Pb2(Se6+O4)(SO4). Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 - 3,5 da.

## Erreferentziak
Olmiita

**Olmiita** silikato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Olmiita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: CaMn2+[SiO3(OH)](OH). Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 - 5,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Olshanskyita

**Olshanskyita** borato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Olshanskyita borato mineralaren formula kimikoa hau da: Ca2[B3O3(OH)6](OH) * 3H2O. ]]ren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 da.

## Erreferentziak
Omariniita

**Omariniita** mineral bat da eta stannita taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Omariniita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: Cu8Fe2ZnGe2S12. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak
Onfazita

{{mineral infotaula
| izena = Onfazita
| formula = (NaaCabFe^{2+}cMgd)(AleFe^{3+}fFe^{2+}gMgh)Si2O6
| kategoria = silikato
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 9.DA.20
| dana = 65.1.3b.1
| heys = 16.24.2
| kolorea = berde iluna
| marra =
| esfoliazioa =
| sistema = monoklinikoa
| simetria = 2/*m* - prismatiko
| zelda = a = 9,66 Å; b = 8,81 Å; c = 5,22 Å; β = 106,56°
| talde-optikoa =
| errefrakzio_indizea = *n*α = 1,662 a 1,701 *n*β = 1,670 a 1,712 *n*γ = 1,685 a 1,723
| ezpurutasuna = Ti, Cr, Mn, K, H
| gogortasuna = 5 - 6
| 2v= neurri: 58°  to 83°, kalkulu: 74°  to 88°
| dispertsioa = r > v moderatu
| erreferentziak = 
}}
**Onfazita** silikato motako minerala da eta clinopyroxene subtaldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Onfazita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: (NaaCabFe^{2+}cMgd)(AleFe^{3+}fFe^{2+}gMgh)Si2O6. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 - 6 da.

## Erreferentziak
Ondrušita

**Ondrušita** fosfato motako minerala da eta ondrušita taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Ondrušita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: CaCu4(AsO4)2(HAsO4)2 * 10H2O. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 - 3 da.

## Erreferentziak
Onoratoita

**Onoratoita** haluro motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Onoratoita haluro mineralaren formula kimikoa hau da: Sb8Cl2O11. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak
Oosterboschita

**Oosterboschita** sulfuro motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Oosterboschita sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da: (Pd,Cu)7Se5. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 da.

## Erreferentziak
Oneillita

{{mineral infotaula
| izena = Oneillita
| formula = Na15Ca3Mn3Fe^{2+}3Zr3Nb(Si25O73)(O,OH,H2O)3(OH,Cl)2
| kategoria = silikato
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 9.CO.10
| distira = beira
| kolorea =
| esfoliazioa =
| fraktura = irregularra, malkartsu
| sistema =
| simetria =
| zelda = a = 14,192  Å; b = 29,983  Å; 
| talde-optikoa =
| errefrakzio_indizea = *n*ω = 1,645 *n*ε = 1,641
| ezpurutasuna = REE, K;Al, Hf, Sr, Ta
| gogortasuna = 5 - 6
| IMA = IMA1998-064
| erreferentziak = 
}}
**Oneillita** silikato motako minerala da eta eudialyte taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Oneillita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: Na15Ca3Mn3Fe^{2+}3Zr3Nb(Si25O73)(O,OH,H2O)3(OH,Cl)2. Sistema trigonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 - 6 da.

## Erreferentziak
Oppenheimerita

**Oppenheimerita** mineral bat da.

## Ezaugarriak 
Oppenheimerita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: Na2(UO2)(SO4)2*3H2O. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Orcelita

**Orcelita** sulfuro motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Orcelita sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da: Ni5-xAs2, x ~ 0.25. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Ordoñezita

**Ordoñezita** oxido motako minerala da eta byströmita taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Ordoñezita oxido mineralaren formula kimikoa hau da: ZnSb2O6. Sistema tetragonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 6,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Orientita

**Orientita** silikato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Orientita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: Ca8Mn3+10(SiO4)3(Si3O10)3(OH)10 * 4H2O . Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 - 5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Okhotskita

{{mineral infotaula
| izena = Okhotskita
| formula = Ca2(Mn,Mg)(Mn3+,Al,Fe^{3+})2(Si2O7)(SiO4)(OH)2 * H2O
| kategoria = silikato
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 9.BG.20
| heys = 16.16.23
| distira = beira
| kolorea =
| marra = laranja claro
| dentsitate = 3,40 g/cm3 (kalkulatuta)
| sistema = monoklinikoa
| zelda = a = 8,88 Å; b = 6 Å; c = 19,53 Å; β = 97,08°
| talde-optikoa =
| errefrakzio_indizea = *n*α = 1,782 *n*β = 1,820 *n*γ = 1,827
| ezpurutasuna = Ti, Na, K
| 2v= neurri: 46° (5), kalkulu: 46°
| pleokroismoa = strong
| dispertsioa =
| IMA = IMA1985-010a
| erreferentziak = 
}}
**Okhotskita** silikato motako minerala da eta pumpellyita taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Okhotskita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: Ca2(Mn,Mg)(Mn3+,Al,Fe^{3+})2(Si2O7)(SiO4)(OH)2 * H2O. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak
Ortoserpierita

**Ortoserpierita** sulfato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Ortoserpierita sulfato mineralaren formula kimikoa hau da: Ca(Cu,Zn)4(SO4)2(OH)6 * 3H2O. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Ortopinakiolita

**Ortopinakiolita** borato motako minerala da eta ortopinakiolita taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Ortopinakiolita borato mineralaren formula kimikoa hau da: (Mg,Mn2+)2Mn3+(BO3)O2. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 6 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Ortojoaquinita-(Ce)

**Ortojoaquinita-(Ce)** silikato motako minerala da eta joaquinita taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Ortojoaquinita-(Ce) silikato mineralaren formula kimikoa hau da: NaBa2Ce2FeTi2[Si4O12]2O2(O,OH) * H2O. ]]ren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Osarizawaita

**Osarizawaita** sulfato motako minerala da eta alunita taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Osarizawaita sulfato mineralaren formula kimikoa hau da: Pb(Al2Cu2+)(SO4)2(OH)6. Sistema trigonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 - 4 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Osbornita

**Osbornita** elementu natiboak motako minerala da eta osbornita taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Osbornita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: TiN. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 8,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Oscarkempffita

**Oscarkempffita** mineral bat da eta lillianita homologous series taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Oscarkempffita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: Ag10Pb4(Sb17Bi9)S48. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 - 3,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Orlandiita

**Orlandiita** oxido motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Orlandiita oxido mineralaren formula kimikoa hau da: Pb3(SeO3)(Cl,OH)4 * H2O . Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Osumilita

{{mineral infotaula
| izena = Osumilita
| formula = (K,Na)(Fe^{2+},Mg)2(Al,Fe^{3+})3(Si,Al)12O30
| kategoria = silikato
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 9.CM.05
| dana = 63.2.1a.6
| heys = 16.24.16
| distira = beira
| kolorea = urdina
| sistema = hexagonala
| zelda = a = 10,15 Å; c = 14,25 Å; 
| ezpurutasuna = Ti, Mn, Ba, K
| gogortasuna = 5 - 6
| erreferentziak = 
}}
**Osumilita** silikato motako minerala da eta osumilita taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Osumilita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: (K,Na)(Fe^{2+},Mg)2(Al,Fe^{3+})3(Si,Al)12O30. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 - 6 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Ophirita

{{mineral infotaula
| izena = Ophirita
| formula = Ca2Mg4[Zn2Mn3+2(H2O)2(Fe^{3+}W9O34)2] * 46H2O
| kategoria = 
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| distira = beira
| kolorea = laranja-marroia
| marra = laranja claro
| irmotasuna = ahula
| esfoliazioa =
| fraktura = irregularra, malkartsu
| dentsitate = 4,060 g/cm3 (kalkulatuta)
| sistema = triklinikoa
| simetria = 1 - pinacoide
| zelda = a = 11,9860(2)  Å; b = 13,2073(2)  Å; c = 17,689(1)  Å; α = 69,690(5)°; β = 85,364(6)°; γ = 64,875(5)°
| talde-optikoa =
| errefrakzio_indizea = *n*α = 1,730(3) *n*β = 1,735(3) *n*γ = 1,770(3)
| gogortasuna = 2
| 2v= neurri: 43° (2)
| pleokroismoa = visible
| dispertsioa = r > v sendo
| IMA = IMA2013-017
| erreferentziak = 
}}
**Ophirita** mineral bat da.

## Ezaugarriak 
Ophirita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: Ca2Mg4[Zn2Mn3+2(H2O)2(Fe^{3+}W9O34)2] * 46H2O. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Ottensita

**Ottensita** sulfuro motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Ottensita sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da: (Na,K)3Sb3+6(Sb3+S3)O9 * 3H2O. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Otwayita

**Otwayita** karbonato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Otwayita karbonato mineralaren formula kimikoa hau da: Ni2(CO3)(OH)2 * H2O. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Oxitxorlo

{{mineral infotaula
| izena = Oxitxorlo
| formula = Na(Fe^{2+}2Al)Al6(Si6O18)(BO3)3(OH)3O
| kategoria = silikato
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 9.CK.05
| kolorea =
| esfoliazioa =
| dentsitate = 3,17 a 3,19 g/cm3 (neurtuta); 3,208  g/cm3 (kalkulatuta)
| sistema =
| simetria =
| zelda = a = 15,916(3)  Å; c = 7,107(1)  Å; 
| talde-optikoa =
| errefrakzio_indizea = *n*ω = 1,662 a 1,663 *n*ε = 1,637 a 1,641
| gogortasuna = 7
| pleokroismoa = visible
| IMA = IMA2011-011
| erreferentziak = 
}}
**Oxitxorlo** silikato motako minerala da eta tourmalina taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Oxitxorlo silikato mineralaren formula kimikoa hau da: Na(Fe^{2+}2Al)Al6(Si6O18)(BO3)3(OH)3O. Sistema trigonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 7 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Iryna Bilyk

**Iryna Mykolaivna Bilyk** (; Kiev, Ukraina, 1970eko apirilaren 6a) ukrainar abeslaria da. Ukraineraz, errusieraz eta polonieraz abesten du. Hamabi estudioko disko argitaratu ditu.

## Diskografia 
### Estudioko diskoak 
## Erreferentziak
Leon Wilkeson

**Leon Russell Wilkeson** (Newport, Rhode Island, 1952ko apirilaren 2a - Ponte Vedra Beach, Florida, 2001eko uztailaren 27a) estatubatuar baxu-jotzailea izan zen, Lynyrd Skynyrd taldeko kidea 1972tik hil zen arte. Wilkeson bizirik atera zen 1977ko urriaren 20ko hegazkin istripuan taldeko hiru kide hil zen (Ronnie Van Zant, Steve Gaines eta Cassie Gaines).
Slieve Foy

**Slieve Foy** edo **Slieve Foye**, irlanderaz **Sliabh Feá**, Irlandako Louth konderrian dagoen mendi bat da, Cooley penintsulan. 589 metroko garaiera du.

Cooley mendietako gailurrik garaiena da. Carlingford aintzira eta Carlingford udalerriaren gain dago.
Sophie Ellis-Bextor

**Sophie Michelle Ellis-Bextor** (Londres, Ingalaterra, 1979ko apirilaren 10a) ingeles abeslaria eta modeloa da. 1990eko hamarkadaren bukaeran egin zen ezaguna *Theaudience* indie musika taldeko abeslaria izateagatik. 1999an taldea desegin zen eta Ellis-Bextorrek bakarkako ibilbideari ekin zion.

2001ean bakarkako lehen estudioko diskoa argitaratu zuen: *Read My Lips*. Diskoak Erresuma Batuko disko zerrendan bigarren postua lortu zuen eta Britainiar Industria Fonografikoak platinozko disko bikoitza kalifikazioa eman zion. Sorterrian ez ezik, nazioartean ere arrakasta izan zuen mundu osoan bi miloi kopia baino gehiago salduz. 2003an *Shoot from the Hip* diskoa kaleratu zuen eta Erresuma Batuko disko zerrendan hemeretzigarren postua lortu zuen. 2007an *Trip the Light Fantastic* hirugarren diskoa argitaratu zuen eta zazpigarren postua lortu zuen bere sorterrian.

2011n *Make a Scene* diskoa argitaratu zuen. 2014an *Wanderlust* diskoa argitaratu zuen, bakarkako ibilbideko bosgarrena. Diskoak laugarren egin zuen Erresuma Batuko musika zerrendan. 2016an seigarren diskoa plazaratu zuen: *Familia*.

## Diskografia 
### Estudioko diskoak 
* *Read My Lips* (2001)
* *Shoot from the Hip* (2003)
* *Trip the Light Fantastic* (2007)
* *Make a Scene* (2011)
* *Wanderlust* (2014)
* *Familia* (2016)
* *Hana* (2023)
* *Perimenopop* (2025)

## Erreferentziak
Oxikinoshitalita

{{mineral infotaula
| izena = Oxikinoshitalita
| formula = (Ba,K)(Mg,Ti,Fe^{3+},Fe^{2+})3((Si,Al)4O10)(O,OH,F)2
| kategoria = silikato
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 9.EC.35
| distira = beira
| kolorea =
| marra = marroia
| irmotasuna = ahula
| esfoliazioa =
| fraktura =
| dentsitate = 3,3 g/cm3 (neurtuta); 3,45 g/cm3 (kalkulatuta)
| sistema = monoklinikoa
| simetria = 2/*m* - prismatiko
| zelda = a = 5,3516 Å; b = 9,2817 Å; c = 10,0475 Å; β = 100,337°
| talde-optikoa =
| errefrakzio_indizea = *n*α = 1,707 a 1,709 *n*β = 1,709 a 1,711 *n*γ = 1,718 a 1,720
| gogortasuna = 2,5
| 2v= neurri: 54°  to 58°, kalkulu: 51°
| pleokroismoa = strong
| IMA = IMA2004-013
| erreferentziak = 
}}
**Oxikinoshitalita** silikato motako minerala da eta brittle mica taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Oxikinoshitalita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: (Ba,K)(Mg,Ti,Fe^{3+},Fe^{2+})3((Si,Al)4O10)(O,OH,F)2. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Ozerovaita

**Ozerovaita** mineral bat da.

## Ezaugarriak 
Ozerovaita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: Na2KAl3(AsO4)4. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Pacta sunt servanda

***Pacta sunt servanda*** latinezko lokuzio bat da, "hitzartutakoak behartzen du" bezala itzultzen dena. Konbentzio oro, hitzartutakoaren arabera, aldeek zintzo bete behar dutela adierazteko erabiltzen da. Zuzenbide zibilaren (kontratuekin espezifikoki lotuta) eta nazioarteko zuzenbidearen oinarrizko printzipioa da. "Kontratua aldeen artean legea da". Kontsigna hau, Antzinako Erroman sortua eta "itunak ohoratu" behar direla dioena, gizarteak bere buruarengan jartzen duen konfiantzaren oinarrietako bat da. Esamolde hau lehen aldiz Henrike Segusiokoa kardinalak idatzi zuen XIII. mendean, baina bere lana ez zen XVI. mendera arte argitaratu.

Nazioarteari dagokionez, honako hau adierazten da: "Indarrean dagoen tratatu orok alderdiak behartzen ditu, eta alderdiek fede onez bete behar dute" (Tratatuen Zuzenbideari buruzko Vienako Konbentzioaren 26. artikuluak, 1969koak, eta Tratatuen Zuzenbideari buruzko Vienako Konbentzioaren artikulu berak, 1986koak, estatuen eta nazioarteko erakundeen artean edo nazioarteko erakundeen artean egindako Tratatuen Zuzenbideari buruzkoak). Auzitegien irizpenak nazioarteko zuzenbidearen printzipio orokorretan oinarritu dira, *Pacta sunt servanda* printzipioa eta fede ona finkatzean, araua barne-ordenamenduan txertatzeko ekintzaren ardatz gidari gisa.

Printzipio horrek aplikazio zabala du zuzenbide erromatarraren eskolan kontratu-materialean. Figura horren aurrean, legearen hutsuneak argitu daitezke, edo, are gehiago, arauan ezarritakoari kontrajarri, betiere uko egin ezin zaizkion terminoak ez badira; horrela, interpretazio-irizpideen arabera, alderdi kontratugileen borondatea edo asmoa balioetsi eta errespetatu egin behar da, legeak urratzen ez dituen guztian, harremanetako arau goren gisa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Deuteragonista

[thumb|250px|[Eskilok sortu zuen deutegonistaren papera greziar antzerkian.]]
**Deuteragonista** literaturan () edo bigarren aktorea antzerkian, literatura lan batean bigarren protagonistari esaten zaio. Tritagonista, bestetik, hirugarrena izango litzateke. Deuteragonista argumentuaren arabera protagonistaren aldekoa edo aurkakoa izan daiteke.

## Historia 
Antzinako Greziaren antzerkian drama hasieran aktore bakar batekin, protagonista, koruarekin lagunduta egiten zen. Eskilo egilea izan zen bigarren pertsonaia honen papera sortu zuena; horrela dio Aristotelesek bere *Poetika*n: Καὶ τό τε τῶν ὑποκριτῶν πλῆθος ἐξ ἑνὸς εἰς δύο πρῶτος Αἰσχύλος ἤγαγε καὶ τὰ τοῦ χοροῦ ἠλάττωσε καὶ τὸν λόγον πρωταγωνιστεῖν παρεσκεύασεν.

Horren arabera Eskilo izan zen aktoreen presentzia batetik bitara handitzen lehenengoa. Baita ere koruaren presentzia mugatu zuen eta antzezlana elkarrrizketaren gainean antolatu zuen. Eskilori esker bi pertsonaien arteko elkarrizketa lanaren funtsa bihurtu zen; berrikuntza honek jarraitzaileak izan zituen. Ondoren, Sofoklesek hirugarren protagonista edo tritagonista sortu zuen.

## Greziako draman 
Antzinako Greziaren draman hiru aktore bakarrik aritzen ziren: (protagonista, deuteragonista eta tritagonista), koruarekin batera. Ondorioz, aktore bakoitzak paper desberdinak egiten zituen, ierarkia bat jarraituz: protagonistak nagusiak, deuteragonistak jarraian zetozenak, eta tritagonistak bigarren mailakoak. Adibidez, Sofoklesen *Edipus erregea*n, protagonista Edipus da eta denbora gehiena bera dago eszenatoki gainean; ondoren, deuteragonista, Jokasta, Edipuesen ama, dago, paper horrekin batera aktore berak Artzainaren eta Mezulariaren paperak eginez.

Greziako antzezlan asko bi aktorekin bakarrik taularatu daitezke. Hori da Eskiloren *Zazpiak Tebaren kontra* antzezlanaren kasua.

Antzinako Greziaren antzezlanen errezitazioak melodikoak izaten ziren. Horren arabera, protagonista tenorea zen, deuteragonista baritono eta, azkenik, tritagonista erregistro baxuak izaten zituen.

## Literaturan 
Literaturan, deuteragonistak protagonistaren lagunaren papera betetzen du askotan. Adibidez, Mark Twainek sortutako *Huckleberry Finn-en abenturak* liburuan, protagonista Huckleberry Finn da eta deuteragonista Jim, bere laguna. Tritagonista kasu honetan Tom Sawyer da.

Beste kasutan deuteragonista antagonista izan daiteke, lanean oso presente egonda. Gerta daiteke ere, bestetik, protagonistarekin kontrastea ezartzeko pertsonaia bat izatea; hori da, esaterako, Watson Doktoreaen papera Sherlock Holmesen eleberrietan: bien pertsonaien arteko kontrastearen ondorioz Sherlocken inteligentzia eta gaitasuna nabarian gelditzen da.

Zenbait eleberrietan deuteragonista narratzailea izan daiteke, gertatutakoaren gainean beste ikuspuntu ezarriz. Hori gertatzen da Ramón José Senderren *Requiem por un campesino español* eleberrian non Mosen, apaiza, protagonistaren historia azaltzen duen, berak ere historian paper garrantzitsua izanik.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Protagonista
* Tritagonista

## Kanpo estekak
Pliometria

[eskuinera|thumb|250x250px| [Okinawa (prefektura)|Okinawa prefekturako Camp Foster-en Ameriketako Estatu Batuetako Marine batzuek pliometriako ariketak egiten. ]]
[eskuinera|thumb|375x375px| Pliometriak biltzen dituen entrenamendu zirkuitua egiten duen [Hawaiiko marinea. ]]
**Pliometria** entrenamendu fisiko mota bat da, desnibeldun jauziak praktikatzean datzana, beheko trenaren indarra hobetzeko.

## Ezaugarriak 
Pliometria entrenamendu mota bat da, mugimendu bizkorrak eta indartsuak egiteko diseinatutakoa, gihar zuntzen errekrutamendua hobetu nahian. Ariketetan borondatezko giharretako uzkurdurak eta nahigabeko giharretako uzkurdurak uztartu nahi dira. Kirolariek normalean kirol teknika hobetzeko erabiltzen dute, batez ere abiadura, azkartasuna eta indarra dakartena.

Pliometria sasoi arloan ere erabiltzen da. 

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Brooks, GA; Fahey, TD & White, TP (1996). *Exercise Physiology: Human Bioenergetics and Its Applications* . 2. edizioa Mountain View, Kalifornia: Mayfield Publishing Co. .

## Ikus, gainera 
* Intentsitate handiko tarteen entrenamendua
* Entrenamendu zirkuitua
* Crossfit
* Fartlek

## Kanpo estekak 
* 35px Pliometriari buruzko Google-ko irudiak.
* 30px Pliometriari buruzko Flickr-ko irudiak.
* 35px|border Pliometriari buruzko Youtube-ko bideoak.
* Pliometriaren onurak lasterkarientzat.
Gaixotasunen Prebentzio eta Kontroleko Europako Zentroa

**Gaixotasunen Prebentzio eta Kontroleko Europako Zentroa** (ECDC) gaixotasun infekziosoen aurkako defentsa hobetzea helburu duen agentzia da. Hauek dira egiteko nagusiak: laborategi-sareak lantzea eta alerta pizteko eta erantzun lasterra emateko sistemak eratzea. 2004an eratua, Stockholmen du egoitza. 290 langile inguru ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Europar Batasuneko Sateliteen Zentroa

**Europar Batasuneko Sateliteen Zentroa** (EBSZ) satelite bidezko irudien analisitik lortutako materiala eskaintzen duen agentzia da. Atzerri eta Segurtasun Politika Erkidearen barnean, erabakiak hartzen laguntzea du helburu nagusia. 2002an sortua, Torrejon de Ardozeko aire-basean du egoitza.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Caroline Phillips

**Caroline Phillips** (Oakland, Kalifornia, 1964) musikari eta enpresari euskalduna da, Ameriketako Estatu Batuetan sortua eta Lapurdin kokatua 1992. urtetik. Mixel Ducau senarrarekin Bidaia taldean eta beste zenbait musika proiektutan parte hartu izan du, eta Euskal Herriko Garapen Kontseiluko presidente izana da 2015 eta 2019 urteen artean.

## Biografia 
Jatorri anitzeko familia estatubatuar batean hazi zen Caroline Phillips Oakland-en, Kalifornian. Aita Azerbaijangoa du, baina haurtxoa zela banatu ziren gurasoak eta ama ezkondu zenean aitaordearen abizena hartu zuen, eta hura erabili du harrezkero.

Literatura ikasketak egin zuen Parisko Sorbona unibertsitatean, eta kantu klasikoan ere trebatu zen formalki. 1989an Kaliforniara itzuli zen ordenagailu bidezko orkestrazio musikala ikastera. AEBetan ezagutu zuen Mixel Ducau (gerora ezkondu ziren), eta haren bidez euskal kultura. 1992an Euskal Herrira etorri eta Baionan bizitzen hasi zen. Euskaldunberria da, eta poliglota bat: Ingelesez, frantzesez, italieraz eta euskaraz mintzatzen da eta gazteleraz ere nahiko ongi moldatzen da.

### Ekintzailetza 
1996an sortu zuen Phillips Internet Consulting (gerora PIC Digital berrizendatua) Interneteko komunikazio zerbitzuetako enpresa eta bertako zuzendari izan da harrezkero.

Zenbait TED konferentzia antolatzen lan egin izan du (TEDxBasqueCountry izenekoak, 2010 eta 2013 artean), eta halako bilkura batean zarrabetea nola jo azaltzen bideo entzutetsua egin zuen.

Ipar Euskal Herriko bizitza sozial eta ekonomikoan inplikatzeko prestu agertu izan da Phillips eta Euskal Herriko Garapen Kontseilukan zenbait postu bete izan ditu 2004tik: 2008tik 2015era presidente-orde eta 2015etik 2019ra presidente, arrazoi pertsonalengatik dimititu zuen arte.

2019tik Lantegiak elkarteko presidente da.

### Musika ibilbidea 
Kantu klasikoan trebatua, soprano ahotsa du kantari gisa

Mixel Ducau senarrarekin folk estiloaren inguruko lanak egin izan ditu, lehenbizi *Mixel Ducau & Caroline Phillips* izenarekin, eta gero Bidaia talde izena hartuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Caroline Phillips Linkedinen.
* «Maitasuna melodiazko burrunba bihurturik» *Xalbat*&#x20;*Alzugarai Etxeberri. &#x20;(Berria*, *2025-08-28).*
Atzerri eta Segurtasun Politika Erkidea

200px|eskuinera|thumb|Atzerri eta Segurtasun Politika Erkidea EBtako zutabe bat da
**Atzerri eta Segurtasun Politika Erkidea** (ASPE) Europar Batasunaren politika nagusietako bat da, helburu hauek dituena: atzerriari eta segurtasunari buruzko gaietan Europar Batasunaren ekintza erkidea lortzea, Batasunaren segurtasun-modu guztiak indartzea, nazioarteko bakea eta segurtasuna zaintzea, nazioarteko lankidetza sustatzea, demokrazia eta zuzenbidezko estatua garatzea eta indartzea, eta giza eskubideak eta oinarrizko askatasunak errespetatzea. Europar Batasunaren bigarren zutabea eratzen du. Batasuneko atzerri- eta segurtasun-politika erkideko goi-ordezkariak, egun Josep Borrell kataluniarrak, politika hau zuzentzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tritagonista

[thumb|[Eskines tritagonista gisa aritu zen.]]
**Tritagonista** literaturan () edo hirugarren aktorea, literatura lan batean hirugarren protagonistari esaten zaio. Deuteragonista, bestetik, bigarrena izango litzateke. Tritagonista antzinako antzerkian aktoreen hirugarrena izaten zen. Pertsonaia gisa, tritagonista, batzutan, protagonistaren arazoak eta oinazeak eragin ditzake; horregatik askotan, ez da pertsonaia erakargarriena nahiz eta batzutan protagonistaren aldeko sentimenduak erakutsi ere.

## Historia 
Antzinako Greziaren antzerkian drama hasieran aktore bakar batekin, protagonista, koruarekin lagunduta egiten zen. Eskilo egilea izan zen bigarren pertsonaia honen papera sortu zuena; horrela dio Aristotelesek bere *Poetika*n.

Horren arabera Eskilo izan zen aktoreen presentzia batetik bitara handitzen lehenengoa. Baita ere koruaren presentzia mugatu zuen eta antzezlana elkarrrizketaren gainean antolatu zuen. Eskilori esker bi pertsonaien arteko elkarrizketa lanaren funtsa bihurtu zen; berrikuntza honek jarraitzaileak izan zituen. Ondoren, Sofoklesek hirugarren protagonista edo tritagonista sortu zuen.

## Tritagonistaren ezaugarriak 
Tritagonistari esker antzezlanek sakontasuna irabazi zuten. Hirugarren aktore honek bigarrenari aukera ematen zion protagonistaren lagun mina izateko, adibidez. Modu horretaz protagonistak bigarrenari bere barne arazoak eta korapiloak adieraz diezazkioke.

Antzinako Greziaren antzezlanen errezitazioak melodikoak izaten ziren. Horren arabera, protagonista tenorea zen, deuteragonista baritono eta, azkenik, tritagonista erregistro baxuak izaten zituen.
 
Grezian aktore ospetsuak izan ziren. Tritagonista gisa ezaguna egin zen Eskines hizlaria; zoritxarrez talentu handia ez omen zuen erakutsi eta Demostenesek atxilotzeko agindua eman zuen.

Greziako antzerki tradizionalean tritagonista ezkerretik sartzen zen eskenatokian.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Protagonista
* Deuteragonista

## Kanpo estekak
Eurojust

**Lankidetza Judizialaren Europako Unitatea** (**Eurojust**) Europar Batasuneko estatuek aldi baterako utzitako fiskalez, magistratuez eta polizia-funtzionarioez osatutako erakundea, helburu hauek dituena: estatu bakoitzean delituari aurre egiteko ardura duten agintarien artean koordinazio egokia lortzea, mugaz haraindiko delinkuentzia larriko gaiei buruzko ikerketan lankidetza bultzatzea eta erreguzko gutunak eta estradizio-eskabideak gauzatzen laguntzea. 2002an sortua, Hagan du egoitza.. Lisboako Itunean ezarritako Europar Fiskaltzaren oinarria da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Genero Berdintasunaren Europako Institutua

**Genero Berdintasunaren Europako Institutua** genero-berdintasunaren arloan diharduen agentzia da. Hauek dira egiteko nagusiak: genero-berdintasuna sustatzea, genero-ikuspegia Batasuneko eta estatuetako politikan txertatzen laguntzea, sexuan oinarritutako diskriminazioaren aurka borrokatzea eta arloko laguntza teknikoa eskaintzea. 2007an sortua, Vilniusen du egoitza. Institutuaren lanik aipagarrienen artean, Europako Genero Berdintasunaren Indizearen argitalpena dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Europar Batasuneko agentzia

**Europar Batasuneko agentzia** berezko nortasun juridikoa duen irabazi-asmorik gabeko erakunde publikoa da, Europar Batasunaren egintza baten bidez sortzen dena funtzio konkretu bat betetzeko. Agentzia horiek ekarpen handia egin diote EBren funtzionamendu eraginkorrari, Erkidegoko arkitekturaren arlo jakin batzuetan duten espezializazioari esker. Agentziak lau kategoriatan banatzen dira, bi motatan: Agentzia "arautzaileak" eta "exekutiboak".

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Enpresa-komunikazio

**Enpresa-komunikazioa**, erakunde baten barnean, irabaziak handitzearren helburuak eta jarduerak sustatzeko, enpresaren informazioa elkarbanatzean datza.

## Deskribapen orokorra 
Enpresa-komunikazioak gai hauek hartzen ditu bere baitan: marketina, marken kudeaketa, bezeroarekiko harremanak, kontsumitzailearen portaera, publizitatea, harreman publikoak, komunikazio korporatiboa, erkidegoaren konpromisoa, ospearen kudeaketa, pertsonen arteko komunikazioa, langileen konpromisoa eta ekintzen kudeaketa. Harreman estua du komunikazio profesionalaren eta komunikazio teknikoaren arloekin.

Enpresa-komunikaziorako multimedia-kanalak:

* Internet
* Prentsa idatzia
* Irratia
* Telebista
* Ingurumena
* Ahoz ahokoa.

Enpresa-komunikazioa, batez ere, helburuak lortzean oinarritzen da, eta, enpresa edo erakunde publiko baten kasuan, akziodunen dibidenduak handitzean.

Enpresa-komunikazioa gai komuna da gradu eta master programen curriculumean ikastetxe eta unibertsitate askotan.

## Enpresa-komunikazioaren kategoriak 
* Marketin

* Demoak: enpresa edo erakunde bateko kideentzako gutunak;

## Enpresa-komunikazioaren norabidea 
* Goitik beherako komunikazioa
** Negozioen hierarkiaren goialdetik behealdera igarotzen den negozioaren barruko komunikazioa, maila batetik bestera pasatzen den informazio kopurua "jakiteko behar" batean oinarritzen da., jatorriz Association of College Teachers of Business Writing deitua, "enpresa-komunikazioaren, hezkuntzaren eta praktikaren ikerketarekin konprometitutako nazioarteko diziplinarteko erakundea da."

* IEEE Professional Communication Society-k (PCS) ingeniaritza, zientzialari eta beste ingurune batzuetako komunikazio eraginkorra ulertzen eta sustatzen laguntzera bideratuta dago, negozio-inguruneak barne. PCSen aldizkari akademikoa, Europako komunikazioko aldizkari nagusietakoa da. Aldizkariaren irakurleak ingeniariak, idazleak, informazio-diseinatzaileak, gerenteak eta akademiko, hezitzaile eta profesional gisa lan egiten duten beste batzuk dira, informazio teknikoa eta enpresariala eraginkortasunez komunikatzeko interes bera adierazten dutenak.

* Society for Technical Communication komunikazio teknikoaren teoriaren eta praktikaren aurrerapenean diharduen elkarte profesionala da. 6.000 komunikatzaile tekniko baino gehiagoko kidegoarekin, mota horretako erakunderik handiena da Ipar Amerikan.

* International Business Communication Standards txosten eta aurkezpen ulergarrien diseinu kontzeptualerako eta bisualerako proposamen praktikoak dira..

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
María Dueñas

**María Dueñas Vinuesa** (Puertollano, 1964) eleberrigile espainiarra da. Bere eleberriek oinarri historikoa izaten dute. 2009an bere lehen eleberria plazaratu zuen, *El tiempo entre costuras*, eta arrakasta komertzial handia izan zuen, Espainiako azken urtetan gehien saldu den liburua izanik. Gutxienez 25 hizkuntzetara itzulia izan da.

## Biografia 
Maria Dueñas nerabetasunean Madrilera joan zen eta han Filologia Ingelesa ikasi zuen; doktorego egin zuen eta, ondoren, Filologia ingeleseko irakasle titularra Murtziako Unibertsitateko Letren fakultatean lan egin zuen; gaur egun baimenarekin kanpoan dago. Bere ibilbide profesionalean irakasle izan da Ipar Amerikako unibertsitateetan eta hezkuntza, kultura eta argitalpen proiektu askotan parte hartu du. Bere lehen lan arrakastatsua 2009an argitaratutako *El tiempo entre costuras* izan zen. Liburua best-seller izan zen. Hizkuntza askotara itzulia Antena 3 kateak telebistako saila bezala egokitu zuen. Gaur egun Cartagenan bizi da.

## Argitaratutako liburuak 
* *El tiempo entre costuras*, Temas de Hoy, Planeta, 2009.
* *Misión Olvido*, Temas de Hoy, 2012
* *La templanza*, Planeta, 2015
* *Las hijas del Capitán*, Planeta, 2018
* *Sira*, Planeta, 2021

## Sariak 
* 2010. Cartagena Hiriko Eleberri Historikoaren saria.
* 2011. Madril Erkidegoko Kultura saria, Literatura kategorian.
* 2018. El Corte Inglés "Un año de libros" saria, Urteko emakume idazlea kategorian.
* 2020. Aragón Negro Jaialdiaren Ohorezko Saria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Idazlearen webgune ofiziala.
National Center for Biotechnology Information

**National Center for Biotechnology Information** (NCBI; ) Estatu Batuetako National Library of Medicine erakundearen partea da, National Institutes of Health edo NIH-ren adarra. Biologia molekularraren informazio iturri gisa 1988an sortu zuten.

## Historia 
Zentroa 1988ko azaroaren 4an sortu zen. Helburua Biologia molekularraren informazio iturri garrantzitsua izatea zen. Genomen sekuentzien informazioa GenBanken biltzen eta berritzen dituzte momenturo. Halaber gai desberdinei buruzko artikulu zientifikoen zerrendak egiten eta PubMeden koordinatzen dituzte; gai nagusiak hauek dira: biomedikuntza, biokimika, genetika eta genomika. Halaber, giza-gaixotasun genetikoen bilduma egiten dute, beste informazio bioteknologikoekin batera.

## Ezaugarriak 
NCBIren datu-base guzitan edonoren eskuetan daude on-line moduan. Horretarako Entrez bilatzailea erabili behar da.

NCBIk, bestetik, tresna bioinformatikoak eskaintzen ditu. Tresna horiekin DNA sekuentziak, Azido erribonukleiko eta proteinak azter daitezke. Gehien erabiltzen dena BLAST izenekoa da.

## David Lipman 
David Lipmanek NCBI zuzentzen du. Lipman BLAST sekuentziazio programaren jatorrizko egile bat da. Orokorrean, bioinformatikan oso ospetsua da. NCBItik kanpo beste ikerketa taldeak zuzentzen ditu, Stephen Altschulek zuzendutakoak barne; Stephen Altschul BLASTen koegilea da. Beste proiektuak David Landsman eta Eugene Koonin-enak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :NCBI webgune ofiziala.
* :NCBI BLAST
* :Entrez
* :Entrez PubMed
* :Entrez OMIM
Ottrélita

{{mineral infotaula
| izena = Ottrélita
| formula = (Mn2+,Fe^{2+},Mg)Al2(SiO4)O(OH)2
| kategoria = silikato
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 9.AF.85
| dana = 52.3.3.3
| heys = 16.16.21
| kolorea =
| marra =
| sistema = monoklinikoa
| zelda = a = 9,505(6)  Å; b = 5,484(4)  Å; c = 18,214(15)  Å; β = 101,77(3)°
| talde-optikoa =
| errefrakzio_indizea = *n*α = 1,709 a 1,725 *n*β = 1,712 a 1,726 *n*γ = 1,716 a 1,732
| ezpurutasuna = Ca, H
| makla =
| gogortasuna = 6 - 7
| 2v= neurri: 46°  to 70°, kalkulu: 46°  to 82°
| dispertsioa = r > v sendo
| erreferentziak = 
}}
**Ottrélita** silikato motako minerala da eta chloritoid taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Ottrélita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: (Mn2+,Fe^{2+},Mg)Al2(SiO4)O(OH)2. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 6 - 7 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Kepa Arroitajauregi

**Kepa Arroitajauregi Egaña** (Iurreta, Bizkaia, 1971ko abenduaren 26a - *ibidem*, 2020ko maiatzaren 21a

Asegarce enpresarekin aritu zen pilota profesionalean, atzelari.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Glenn Cornick

**Glenn Douglas Barnard Cornick** (Barrow-in-Furness Lancashire, 1947ko apirilaren 23a - Hilo, Hawaii, 2014ko abuztuaren 28a) ingeles baxu-jotzailea izan zen, Jethro Tull taldeko kide sortzailea. Ian Anderson "John Evan Smash" izeneko soul talde batean ezagutu zuen, non Mick Abrahams gitarra-jotzaileak ere jotzen zuen. Clive Bunker bateria-jotzailearekin batera Jethro Tull taldea sortu zuten. 1967 eta 1970 bitartean taldea jo zuen eta kanporatu egin zuten jaietarako zaletasunagatik. Orduan Wild Turkey taldea sortu zuen, eta Karthago eta Paris taldeekin kolaboratu zuen.

## Diskografia 
### Jethro Tull-ekin 
* *This Was* (1968)
* *Stand Up* (1969)
* *Benefit* (1970)
* *Living in the Past* (1972ko bilduma)
* *Nothing is Easy - Live at the Isle of Wight* (1970 - 2004an argitaratua)
* *Live at Carnegie Hall 1970* (1970 - 2015ean argitaratua)

### Wild Turkey-rekin 
* *Battle Hymn* (1971)
* *Turkey* (1972)
* ''Don't Dare To Forget* (1974)
* *Stealer of Years* (1996)
* *Final Performance* (2000)
* *Live In Edinburgh* (2001)
* *You & Me in the Jungle* (2006)

### Karthago-rekin 
* *Rock 'N' Roll Testament* (1975) Bellaphon 288-09-036

### Paris-ekin 
* *Paris* (1976) - Zoom Club ZCRCD56
* *Big Towne, 2061'' (1976) - Zoom Club ZCRCD62
Funny Games (1997ko filma)

***Funny Games*** (euskaraz *Joko Dibertigarriak*), 1997ko Michael Haneke austriarrak zuzendutako thriller psikologiko film bat da. Susanne Lothar, Ulrich Mühe, Arno Frisch, Frank Giering eta Stefan Clapczynski aktoreek antzeztu zuten.

1997ko Cannesko Zinemaldian lehiatu zen. *1997ko izenburu berdineko estatubatuar berregokitzapena* izan zuen.

## Argumentua 
Austria, Anna (Susanne Lothar), Georg (Ulrich Mühe) eta beren seme Georgie (Stefan Clapczynski) oporrak aintzira baten aldamenean dagoen beren etxera igarotzera joan dira. Fred (Christoph Bantzer) eta Eva (Monika Zallinger) bizilagunak haiek baina lehen iritsi dira. Bi bikoteak biharamunean golfean aritzeko hitzordua egingo dute. Bitartean, aita-semeak belaontzia prestatu eta Annak afaria prestatuko du. Bapatean, bizilagunen etxean ostatu hartu duen Peter (Frank Giering) itxura lasaieko mutil gaztea beren etxean aurkeztu eta Evari arrautza batzuk utzi diezaizkioken eskatuko dio, batere gabe gelditu baita. Ustekabean, Annaek bere buruari mutil gaztea beren etxera nola sartu ote den galdetuko dio, eta mutil gazteak Fredek erakutsitako etxeko oholesian dagoen zulo batetik sartu dela azalduko dio.

## Aktoreak 
* Susanne Lothar: Anna
* Ulrich Mühe: Georg
* Stefan Clapczynski: Georg Jr. (Georgie)
* Arno Frisch: Paul
* Frank Giering: Peter
* Christoph Bantzer: Fred
* Monika Zallinger: Eva
* Doris Kunstmann: Gerda
* Wolfgang Glück: Robert

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Ashley Cooper

**Ashley John Cooper** (Melbourne, 1936ko irailaren 15a - ibidem, 2020ko maiatzaren 22a) australiar tenislaria izan zen. 1957 eta 1958 urteetan jokalari amateur onena izan zen. Grand Slameko lau txapelketa irabazi zituen, haietako hiru 1958an (Australiako Irekia, Wimbledon eta AEBetako Irekia). 1957an Australiako beste txapelketa irabazi zuen. Neal Fraserrekin bikotea eginez binakako lau txapelketa irabazi zituen (Roland Garros, 1957an eta 1958an; AEBko Irekia, 1957an; eta Australiako Irekia, 1958an).
Giuseppe Jappelli

thumb|250px|Caffè Pedrocchi, Padua.
**Giuseppe Jappelli** (Venezia, 1783ko maiatzaren 14 - idem, 1852ko maiatzaren 8) arkitekto eta ingeniari italiarra izan zen. Neoklasizismo barruan kokatzen zaio. Bere espezializatea lorezaintza eta paisaiarekin lotutako arkitektura izan ziren.

## Biografia 
Giuseppe Jappelli Boloniako Clementine Akademian ikasi zuen. 1837an Frantzian eta Erresuma Batuan ibili zen, arkitekturaren joera berriak ezagutuz. Orduan paisaiaren arkitektura deskubritu zuen. Bere lan ezagunena Paduako Caffè Pedrocchi da.

## Obra batzuk 
### Arkitektura 
Obra eta proiektu asko utzi zituen Japellik. Lan nagusiak Paduan egin zituen. Hona hemen batzuk:
* *Casa di forza*, Padua, Castello Carrarese, (1807)
* Centro Termale Abanoren berrantolaketa – Montirone, Abano Terme (Padua) (1817-1825)
* Udal Jauregia, Piove di Sacco (Padua) (1820-1821)
* *Oratorio e Giardino della Libera* (Bonelli, gero Zambelli), Volta Brusegana, Padua (1821ean amaituta)
* Caffè Pedrocchi, Padua (1826 - 1831 - 1842)
* ''Villa Ca' Minotto'', Rosà, (Vicenza) (1832)

### Lorategiak eta parkeak 
* Treves lorategia, Padua (1829)
* Villa Ca' Minotto, Rosà (Vicenza) (1832)
* Villa de Manzoni ai Patt, Sedico (Belluno) (1835)
* Sopranzi lorategia, Tradate (Varese) (1840)
* Pacchierotti lorategia, Padua (1840)
* Wollemborg lorategia, Loreggia (Padua) (1840)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :[Japelliren biografia](http://www.treccani.it/enciclopedia/giuseppe-jappelli_(Dizionario-Biografico)/)
* :Japelliren obra Paduan.
Ourayita

**Ourayita** mineral bat da eta lillianita homologous series taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Ourayita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: Ag3Pb4Bi5S13. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Brevibacterium

***Brevibacterium*** bakteria generoa, Actinomycetales ordenekoa.

## Ezaugarriak 
Lurreko organismo Bakterio Gram-positiboak dira. *Brevibacteriaceae* familiako genero bakarra da.
*Brevibacterium linens* batzutan gizakien azalean ager daiteke, gorputz usaina sortuz. Bakteria bera gazta batzuk harrotzeko erabiltzen da, besteak beste, Limburger eta Port-du-Salut gaztak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Intrasporangiaceae

***Intrasporangiaceae*** Bakterio Gram-positiboak dira, Actinomycetales ordeneko bakteria familia dira. Anaerobio fakultatiboak dira, higikortasunik gabekoak. Propietate fenotipiko eta biokimiko ugari dute. Habitat barietate handian ager daitezke.

## Filogenia 
Gaur egun onartutako taxonomia Standing in Nomenclature (LPSN) eta Bioteknologia Informaziorako Zentro Nazionala (NCBI) duten Prokariotikoen izenean oinarritzen da eta filogenia The All-ek egindako 16S rRNA oinarritutako LTP bertsioan oinarrituta dago. Espezie guztien bizidunen zuhaitzaren proiektua.

{{Clade 
|1=
}}

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nafarroako Ospitale Gunea

**Nafarroako Ospitale Gunea** Iruñeko erietxe-sarea da, Osasunbidearen barruan dagoena. 2010ean sortu zuten Nafarroako Ospitalea eta Virgen del Camino Ospitalea bilduz..

NOGek gradu aurreko eta gradu-ondoko unibertsitate-irakaskuntzan parte hartzen du, Nafarroako Unibertsitate Publikoko (NUP) eta Nafarroako Unibertsitateko (NU) Osasun-arloko Zientzien titulazioetan.
 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko medikuntzaren historia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eibar ospitalea

**Eibar ospitalea** Gipuzkoako udalerri horietako erietxea da, Osakidetzak kudeatzen duena.

2018an ireki zuten Debabarrena eskualdeko biztanleei eta inguruneko eskualdeetako biztanleei zuzendutako arreta areagotzeko, batik bat paziente kroniko konplexuen arreta —berrakututze eta eriondo faseetan—, errehabilitazio-beharra duten pazienteen arreta eta zainketa aringarriak behar dituzten pazienteen arreta.
 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko medikuntzaren historia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Donapaleuko Ospitalea

**Donapaleuko Ospitalea** Nafarroa Behereko udalerri horietako erietxea da, Agence nationale de santé publiquek kudeatzen duena.

2013an ireki zuten Sokorri klinika ordezkatuz Amikuze eskualdeko biztanleei eta inguruneko eskualdeetako biztanleei zuzendutako arreta areagotzeko.
 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko medikuntzaren historia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cinéma Saint Louis

**Cinéma Saint Louis** Donapaleuko zinema-aretoa da. Zinemak bi areto ditu eta, guztira, 496 lagunentzako tokia du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Haley Bennett

**Haley Bennet** (Fort Myers, Florida, 1988ko urtarrilaren 7a) estatubatuar abeslari eta aktorea da. *Music and lyrics* (2007), *The Haunting of Molly Hartley* (2008), *Kaboom* (2010) eta *The Equalizer* (2014) filmengatik da ezaguna.

## Biografia 
Haley Bennett bere amarekin Los Angelesera joan zen institutoa 'Stow-Munroe Falls High School'-ean amaitu ondoren behin-behineko karrera jarraitzeko, eta laster, Cora Corman Pop idoloaren papera lortu zuen Music and lyrics filmean, Drew Barrymore y Hugh Grant portagonisatzen zutena. Music and lyrics Haleyri bere ahots talentua erakustea ahalbidetu zion, nahiz eta berak azpimarratu bere benetako estiloa Coraren pertsonaiaren desberdina dela, Marcelo Canelas bere mutil-lagunari buruz atera zuen albuemean agerian geratzen dena.Haleyk abestiak eta poesia idatzi ditu hamalau urte zituenetik, eta hainbat liburu biltzen ditu bere hitz eta pentsamenduekin. Shaley Scott musikari eta abeslariarekin ari da lanean bere estreinako albumean orain.College filman, nerabeen gaiei buruzko komedia, 2008an estreinatu zuen protagonista bezala. The Hole 3D 2010ean estreinatu zen eta Chris Massoglia eta Nathan Gamble aktoreekin batera aritu zen. Urte berean, Thomas Dekkerrekin eta Gregg Arakirekin protagonista izan ze, Kaboom filmean.

Laster, Outlaw Country ,FX-eko serie berrian protagonista izango da Luke Grimes eta Mary Steenburgenekin.

## Filmografia 
## Kanpo estekak 
* Haley Bennett Internet Movie Database-en (ingelesez)
Brevibacterium linens

***Brevibacterium linens*** Bakterio Gram-positiboak dira, Actinomycetales ordenekoa.

## Ezaugarriak 
*Brevibacterium linens* batzutan gizakien azalean ager daiteke, gorputz usaina sortuz. Bakteria bera gazta batzuk harrotzeko erabiltzen da, besteak beste, Limburger eta Port-du-Salut gaztak; bakteria honi esker gazta horien azalak gogortzen dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Radioactive

***Radioactive*** Marjane Satrapik zuzendutako 2019ko film biografiko britainiarra da eta Rosamund Pike aktoreak egiten du Maria Skłodowska-Curie zientzialariaren rola. Filma Lauren Rednissen eleberri grafiko edo komikian oinarrituta dago.

2019ko Torontoko Nazioarteko Zinemaldian estreinatu zen.

Izenburuak egiten dio erreferentzia Marie Curieren ikergai nagusiari, erradioaktibitateari.

## Antzezleak 
* Rosamund Pike: Marie Curie
* Sam Riley: Pierre Curie
* Anya Taylor-Joy: Irene Curie
* Cara Bossom: Ève Curie.
* Aneurin Barnard: Paul Langevin

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Defending Jacob (telesaila)

***Defending Jacob*** Estatu Batuetako intrigazko telesail poliziakoa da, Apple TV + streaming zerbitzurako ekoiztutakoa, eta William Landayren izen bereko eleberrian oinarrituta. Telesaila Mark Bomback-ek sortu eta idatzi zuen eta Morten Tyldum-ek zuzendu. Chris Evans eta Michelle Dockery dira protagonista nagusiak. 2020ko apirilean estreinatu zen.

## Argumentua 
Massachussetts estatuko komunitate aberats batean bizi da Andy Barber fiskala eta bere familia. 14 urteko semearen institutuko mutil bate hil egingo dute baso batean, eta fiskal honi tokatuko zaio lehen ikerketa. Baina auzia dramatiko bihurtuko da familiarentzako, Barberren seme Jacob baita susmagarri nagusia.

Fiskal lana egin beharrean, Andyk semea defendatzea du helburu nagusia, hortik telesailaren izenburua.

## Antzezleak 
* Chris Evans: Andy Barber, aita, fiskala.
* Michelle Dockery: Laurie Barber, ama.
* Jaeden Martell: Jacob Barber, semea, akusatua.
* Cherry Jones: Joanna Klein, abokatua.
* Pablo Schreiber: Neal Logiudice fiskal akusatzailea,
* Betty Gabriel: Pam Duffy, fiskaltzako ikertzailea.
* Sakina Jaffrey: Lynn Canavan, fiskaltzako burua.
* Poorna Jagannathan: Vogel doktorea.
* JK Simmons: Billy Barber, aitona.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
José Aznárez

**José Aznárez Navarro** (Jaca, 1759ko urtarrilaren 13a - Leitza, 1837ko ekainaren 14a) politikari espainiarra izan zen. Nafarroa Garaian hil zen.

## Biografia 
Abokatua eta magistratua, kargu politiko ugari izan zituen, tartean Aragoiko diputatua eta Cadizko Gorteetan diputatu eta presidente ordea izan zen. Behin gorteak deseginda, Errege Etxearen aholkularia izan zen; Cádizko Gorteetan izandako kideak salatu zituen. Ondoren, Hirurteko Liberalaren garaian 1823ko irailatik abendura Barne Ministroa izan zen, Gobernazio ministroa garaiko terminologian. 1834an karlismoarekin bat egin zuen eta Frantziara joan zen; Karlos V.a errege-nahiak, 1836an, Erresumako Negozioen Batzorde Orokorraren presidentea izendatu zuen.

## Kanpo estekak 
* :Espainiako Errege Akademiaren webguneko biografia.
64. Oscar Sariak

**64. Oscar Sarien ekitaldia** 1992ko martxoaren 30ean Los Angeleseko Dorothy Chandler Pavilion aretoan egin zuten 1991. urtean zinemagintzan egindako lanik onenak saritzeko. Aurkezlea Billy Crystal izan zen eta Estatu Batuetan ABC telebistak eman zuen.

## Sari eta izendapen laburpena 
*The Silence of the Lambs* bost Oscar sari nagusiak (film, zuzendari, emakumezko aktore, gizonezko aktore eta gidoi onenak) irabazten zituen hirugarren filma bihurtu zen, *It Happened One Night* eta ''One Flew Over the Cuckoo's Nest'' ondoren.

## Izendapen eta Sariak 
Garaileak letra lodian agertzen dira.

### Ohorezko Oscar Saria 
* **Satyajit Ray**
 
### Irving G. Thalberg oroigarrizko Saria 
* **George Lucas**

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala