Minnette de Silva

**Minnette de Silva** (Kandy, 1918ko otsailaren 1a - *ibidem*, 1998ko azaroaren 24a) Sri Lankako lehen emakume arkitektoa izan zen. 1947an Bridgwater-eko CIAM 6an parte hartu zuten belaunaldi gazteena izan zen.

## Lehen urteak 
Minnette de Silva bere herrialdearen independentziarekin politikoki konprometitutako familia batean sortu zen, zeharo antikoloniala baina ez antiozientala. Londresera Architectural Association elkartean arkitektura ikasketak egitera oan aurretik, Otto Koenigsberger (1908-1999) arkitekto eta hirigile berlindarraren estudioan jardun zuen lanean Bangaloren. Londresen Jane Drew eta Maxwell Fry ezagutu zituen, eta haien lagun izan zen bizitza osoan. Architectural Association-en graduatu zen 1948an.

Londresen ikasle zela, Asiako hego-ekialdeko ordezkari gisa joan zen CIAM 6ra, Bridgwaterren, 1947an. Kongresu hau Britainia Handiko India eta Pakistanen independentzia lortu eta hilabetera izan zen, eta bere herrialdea independizatu baino hilabete batzuk lehenago. Kongresu honetan MARG-en lanak aurkeztu zituen, arkitektura modernoari buruzko Indiako ikerketa taldea, MARS talde ingelesean inspiratua, Indiako arte izen bereko aldizkariaren oinarria izan zena. 1956ra arte aritu zen CIAMen, betiere Ceylan eta Indiako ordezkari gisa, eta CIAMekin harremanetan.

## Ibilbidea 
Minnette de Silvaren iritziz, bere arkitekturak eskualdeko modernitatea ekarri behar zuen tropikoan, modernitate kolonialaren berniz hutsa izango ez zen arkitektura, baizik eta lan egin behar zen modernoa eta eskualdekoa lotzeko eta sintetizatzeko, eta funtsezkoa zen mendebaldekoa beharrezkoa zela onartzea eta bere tradizioen onena zaintzen ikastea. Jarrera horrek ez zuen esan nahi tradizioa apaingarri moduan erabili behar zenik, baizik eta bitarteko modernoenak eta aurrerakoienak erabili behar zirela, iraganeko eraikuntzaren “soinua” eta oinarrizko printzipioak hartzearekin batera.

Bere lehen lana 1958an Margan aldizkariak argitaratutako *Karaunaratne* etxea izan zen, eta eskualdeko arkitektura modernoaren esperimentu gisa deskribatzen zuen. Bi mailatan banatutako etxeak eraikuntza eta material modernoak uztartzen zituen, hala nola hormigoi armatua eta beirazko adreiluak artisautzarekin eta tokiko materialekin, zeramikak, teka egurra eta eskuz egindako Dumbararen ehunez egindako paneldun ateak barne. Berak arkitektura trans-erregionalista izena eman zion, solairu libreari Japoniako arkitektura tradizionaleko panel mugikorrak gehitzen baitzizkion barne-banaketak egiteko, eta tokiko arkitekturaren galeria batez inguratuta zegoen. Aldizkaritik txalotu egiten zuten proiektuaren sintesia tokiko elementuen artean, klimari eta baldintza sozialei egokitzea, baita etxea lorategiarekin bat egitea ere. Bere etxe-proiektu aipagarrienen artean Colomboko Amarasinghe familiarentzako bi etxeak daude, 1954 eta 1960an, Coomaraswamy etxe parekatuak eta Kandyko Sereviratne etxea 1970 eta 1972 artean.

Bere interesen artean, gutxieneko etxebizitza ere egon zen, hari buruz *Cost Effective Housing Studies* (1954–1955) artikulua idatzi zuen.

Gogoeta horiek 1957ko Senanayakeko apartamentu-eraikinean gauzatu zituen; izan ere, beheko solairu libreak pilotisa du, eta Le Corbusier-eko Bizitegi-Unitatetik hartutako lorategi-terrazek aireztapen handiagoa eta brisaren zirkulazio handiagoa ahalbidetzen diote. Haren ustez, arkitektura tropikala komunitateko gorabeherekin lotuta dago.

Hainbat aldizkaritarako idatzi zuen, eta 1960an Asiako hego-ekialdeko arkitekturari eskainitako kapitulu bat idatzi zuen Banister Fletcher-en Historia de la arquitectura liburuan. Arkitekturako lehen irakaslea izan zen Hong Kong-en 1975ean, bost urtez. Jaioterrira itzuli zen, Arte Zentro baten proiektuan eta eraikuntzan lan egiteko.

80ko hamarkadatik, erretiroa hartu zuenetik, bere bizitzaren bukaerara arte bere memoriak idazten lan egin zuen, *Life and Work of an Asian Woman Architect* (1998) hil eta gutxira argitaratu ziren memoriok. Liburua zentzu kronologiko linealik gabeko esperientzien collage bat da, non aurre egin behar izan zien zailtasunak edo aurreiritziak agerian uzten dituen: Londresen “exotizatua”; Le Corbusierrek Indiaren ikuspegi erromantikoaren pertsonifikazio gisa ikusten zuen; bere herrialdean emakumezko arkitektoa izateagatik; emakume izateagatik eta  ezkondu gabe egoteagaik, heteronormatibitateak ez zuzentzeagatik, erreprodukzioari baino gehiago produkzioari begira egoteagatik. David Robsonen artikuluan uler ditzakegu Minnette de Silvak aurre egin behar izan zien zailtasunak, oso gizarte tradizional eta patriarkalean. Bakarrik zegoen, eta ez zuen lagunik, eztabaidarako tarterik eta hazkunde profesional eta akademikorako tarterik.

Liane Lefaivre-ren arabera Minnette de Silva eta Lina Bo Bardi 1950etik aurrera estudio propioa izan zuten bi arkitekto garrantzitsuenak izan ziren, eta 50eko hamarkadatik aurrera herrialde tropikaletan bereziki garatu zen erregionalismo kritikoaren arkitekturaren ordezkari gorenak izan ziren. Hala ere, beren argitalpenak egin zituzten arte, bi lanak beren ingurune hurbilak bakarrik aintzatetsi zituen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Emakumeak arkitekturan

## Kanpo estekak