Verona

**Verona** iparraldeko Italiako hiria da, Veronako probintziako hiriburua eta Venetoko hiri nagusietakoa. Lessini mendiaren oinetan dago, Adige ibaiaren ertzean, Veneziatik mendebaldera. 198,92&nbsp;km²-ko eremua du eta 2015ean 259.012 biztanle zituen. UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen 2000. urtean.

## Historia 
K.a. 89. urtean Erromako kolonia bihurtu zen eta, denbora laburrean, garrantzi handiko hiri bilakatu zen Europarako bideak bertatik igarotzen zirelako. 489an ostrogodoen errege Teodoriko Handiak inbaditu zuen, eta gaztelu bat eraikiarazi zuen Adige ibaiaren ertzean. 774an Karlomagnok konkistatu zuen, eta han bizi izan ziren haren seme eta errege Pepin eta Berengario Friulikoa.

XII. mendearen hasieratik herri burujabea izan zen, baina guelfoen eta gibelinoen arteko istiluak hasi ziren. 1260-1387. urteetan, della Scala sendiaren eskuetan egon zen Veronako aginpidea. 1387an Milan hiriaren mendean zegoen, eta 1405ean Veneziako Errepublikaren administraziopean. Napoleon Bonapartek Austriaren eskuetan utzi zuen (1797-1801). 1805-1814. urteetan, Italiako erreinuaren barnean zegoen, eta Adigeko departamenduko hiriburua izan zen, ondoren, berriro Austriaren mende geratzeko. 1866an Italian sartu zen. Kalte handiak izan zituen Bigarren Mundu Gerran.

## Klima 
Veronak klima azpitropikal hezea du, *Cfa* Köppen klima sailkapenaren arabera.

## Biztanleria 

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:600 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:300000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
  bar:2011 text:2011

PlotData=
  color:barra width:20 align:left

  bar:1871 from:0 till: 86443
  bar:1881 from:0 till: 89784
  bar:1901 from:0 till: 99579
  bar:1911 from:0 till: 116518
  bar:1921 from:0 till: 131711
  bar:1931 from:0 till: 145863
  bar:1936 from:0 till: 153555
  bar:1951 from:0 till: 178415
  bar:1961 from:0 till: 221001
  bar:1971 from:0 till: 266205
  bar:1981 from:0 till: 265932
  bar:1991 from:0 till: 255824
  bar:2001 from:0 till: 253208
  bar:2011 from:0 till: 252520

PlotData=

  bar:1871 at: 86443 fontsize:S text: 86&nbsp;443 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 89784 fontsize:S text: 89&nbsp;784 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 99579 fontsize:S text: 99&nbsp;579 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 116518 fontsize:S text: 116&nbsp;518 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 131711 fontsize:S text: 131&nbsp;711 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 145863 fontsize:S text: 145&nbsp;863 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 153555 fontsize:S text: 153&nbsp;555 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 178415 fontsize:S text: 178&nbsp;415 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 221001 fontsize:S text: 221&nbsp;001 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 266205 fontsize:S text: 266&nbsp;205 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 265932 fontsize:S text: 265&nbsp;932 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 255824 fontsize:S text: 255&nbsp;824 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 253208 fontsize:S text: 253&nbsp;208 shift:(-10,5)
  bar:2011 at: 252520 fontsize:S text: 252&nbsp;520 shift:(-10,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:ISTATeko datuak

## Ekonomia 
Nekazaritza-produktuen merkataritza (frutak, barazkiak, laboreak, mahatsa) eta industria (ardogintza, kimika-industria, papergintza, ehungintza, azukre-findegiak, artisautza) dira ekonomia-jarduera nagusiak. Burdinbide eta errepideen gune garrantzitsua da. Unibertsitatea eta aireportua ditu.

## Ondarea 
Monumentuei dagokienez, oso hiri ikusgarria da, eta garai askotako obrak gorde ditu. Aipagarriak dira, besteak beste, I. mendeko *Arena* erromatar teatroa (gaur egun, operarako erabilia), mende bereko bi ate, K.a. I. mendeko Arco dei Gavi arkua (XX. mendean berritua), 1714ko Lapidario Maffeiano museoa (antzinateko Erroma eta Greziako gauzak gordetzen dituena), V. mendeko jatorria duen San Zeno basilika erromanikoa (XII-XIII. mendeetan berritua), XIII. mendearen bukaerako Sant'Anastasia eliza gotikoa (XV. mendean amaitua), XV. mendean berritutako katedral erromaniko-gotikoa, XI-XIII. mendeetako San Fermo Maggiore eliza, XV. mendean berritutako Santi Nazaro e Celso eliza eta mende bereko San Giorgio in Braida eliza.

Nabarmentzekoak dira, halaber, XIV. mendeko Castelvecchio jauregia (museoa gaur egun), Loggia del Consiglio jauregia (1493), XII. mendeko Palazzo della Ragione jauregia eta 1345. urteko Scaligero harrizko zubia, Bigarren Mundu Gerra amaituta berreraiki behar izan zutena. Aipatutako elizetan, Verona eta inguruko Erdi Aroko pintore ospetsuenen (Pisano, Montagna, Caliari) obrak daude ikusgai.

## Veronar ezagunak 
* Katulo (K.a. 84 - c. K.a. 53) erromatar olerkaria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Veronako Udalaren webgunea