open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Eklogita

**Eklogita** pikor larriko arroka metamorfiko mafiko bat da, konposaketa basaltiko bat da. Eklogitak garantzia du bi gauzengatik. Lehenengo lurrazalean tipikoak diren presioak baino altuagoetan sortzen delako. Bigarrena oso arroka dentsoa delako eta horregatik konbekzioan lagundu ahal duela uste delako.

Arroka freskoa denean almandino eta piropo granateak ditu, gorrixka edo larrosak eta onfazita piroxeno sodiko berdeak ditu. Mineral akzesorioak zianita, errutilo, kuartzo, lawsonita, koesita, anfibolak, fengita, paragonita, zoisita, dolomita, korindoia eta oso gutxita diamanteak izaten ditu. Feldespatoa ez da egonkorra eklogitatan. Glaukofana eta titanita eklogitan sortzen dira goranzko bidean presioa galtzerakoan.

## Jatorria 
Basalto eta gabroen presio altuko metamorfismoan sortzen dira eklogitak, mantuan sartzen direnean subdukzio zonaldetan. Eklogitan hasieran eskisto urdinen metamorfismotik sortzen dira.

## Eklogiten faziea 
Eklogiten faziea tenperatura eta presio altuko kondizioetan sortzen da. Eklogiten sorrera 1,2 GPatan sortzen dira, 45 kilometroko sakoneran eta 400-1000 °Ctan eta normalean 600-650&nbsp;°Ctan. Diamantea eta kosesita mineral azatarnak dira presio altuetan.

## Kanpo estekak
Lherzolita

**Lherzolita** arroka igneo ultramafiko bat da. Olibinoz osatua dago %&nbsp;40tik %&nbsp;90era, eta gainerakoa ortopiroxenoa da gehienetan, eta klinopiroxenoak zenbaitetan. Mineral osagarriak espinela eta granate aluminikoak dira. Beste peridotitak bezala, 20-30 kilometroko sakoneran sortzen dira. Sakonera handiagoetan plagioklasa espinela bilakatzen da. 90 kilometroko sakoneran piropo granatea egonkorra da. Goi mantuaren osagarri nagusietako bat granate lherzolita da, 300 kilometroko sakoneraraino. Ofiolita konplexuetan harzburgita ohikoagoa bada ere, lherzolita ere askotan agertzen da. Kinberlitatan xenolito forman ere agertzen da. Espinela lherzoliten urtze partzialetik basalto magmak sortzen dira.

## Kanpo estekak
Kimberlita

**Kimberlita** arroka igneo bat da, diamanteak izateagatik ezaguna (lamproita izeneko beste arroka batekin amankomunean duen ezaugarria). Arroka ultrapotasiko, ultramafiko bat da, olibinoz, flogopita, piroxeno eta granatez batez ere osatua, aztarna mineral arraroekin. Kimberlitak Lurraren lurrazalean gertatzen dira egitura bertikaletan. Hauek gaur egungo diamante hobirik handienak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dunita

**Dunita** arroka igneo ultramafiko bat da, %90a olibinoz osatua. Batzuetan piroxenoa eta kromita izaten ditu. Peridotiten taldeko arroka da, mantuko arroketako bat da. Arraroa da aurkitzea lurrazalean, baina gertatzen denean ofiolitekin erlazionatua agertzen da, subdukzio zonekin harremanetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Klarion

thumb|200px|Kolorezko hainbat klarion.
thumb|Billarrerako klariona.
**Klariona** arbeletan margotzeko erabiltzen den objektua da. Kleraz egina egon daiteke edo igeltsua, ura eta kaolina nahasten da molde baten barruan. Izena frantsesezko *crayon*etik dator, arkatza.

Idazteko erabiltzen denean normalean zuria izaten da eta ezabatzeko feltroarekin garbitzen da.

Billar jokoan ere erabiltzen da klariona, makilaren punta osatzen duen kuxintxoa malgu eta heze egoteko, horrek kolpe zuzenagoak ematen laguntzen baitu. Billar jokoetan erabiltzen den klariona urdina izan ohi da, baina 2017an Finlandiako enpresa batek zabaldu duen produktu patentatua (Taom markakoa) horixka da, eta kolpe hobeak ematen laguntzen omen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
QAPF diagrama

[300px|thumb|eskuinera| [Arroka plutonikoen sailkapenerako QAPF diagrama.]]

**QAPF diagrama** edo **Streckeisenen diagrama** arroka igneoak sailkatzeko erabiltzen den hiruki bikoitzeko diagrama bat da. QAPF izena ingelesezko "Quartz, Alkali feldspar, Plagioclase, Feldspathoid (Foid)" hitzen akronimoa da, hau da kuartzo, feldespato alkalino, plagioklasa eta feldespatoide mineralen araberako sailkapen bat da. Mineral hauek erabiltzen dira sailkapena egiteko, %100era birkalkulatzen.

QPAF diagramak arroka plutonikoak sailkatzen erabiltzen dira batez ere, arroka faneritikoetan, baina arroka bolkanikoak sailkatzeko ere erabili daiteke, mineralogia modala determinatu bada. Arroka piroklastikoak sailkatzeko ez da erabiltzen, horietarako TAS diagramak erabiltzen direlako. TAS ere beira duten arroka bolkanikoetan erabiltzen da, obsidiana kasu. Mineral mafikoak %90a baino gehiago badira (peridotita eta piroxenitak, adibidez) QAPF ere ez da erabiltzen.

Diagramak erabiltzeko ikerketa mikroskopio bitartez egin behar da, portzentajeak zehaztu ahal izateko.

## Kanpo estekak
Jose Angel Cuerda

**Jose Angel Cuerda Montoya** (Gasteiz, 1934ko martxoaren 17a), euskal politikaria ohia da. Zuzenbidean lizentziaduna da.

EAJren kide hainbat urtez izan ondoren, garai batean Eusko Alkartasunan ibili zen. Geroago berriro EAJra itzuli zen. Gasteizko alkatea izan zen 1979tik 1999 arte, inoizko gogoratuenetarikoa izanda. Azpimarratzekoa da berak egindako ingurumen eta kulturaren aldeko lana. Berak kudeatu zuen hiria EAEko hiriburu bihurtu zenean 1981ean.

Alfonso Alonsok ordezkatu zuen hiriko agintean.

## Ikus, gainera 
* Gasteizko alkateen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Berria egunkarian egindako elkarrizketa
Antiklinal

**Antiklinal** bat estratuen okerdura zentrutik aldentzen diren toles bat da. Mozketa bat egiten denean zentruan dauden estratuen adina zaharragoa da aldeetan dagoenarena baino.

Mapa geologiko batean, antiklinalak oso erraz ikuasten dira, zentrurantz progresiboki zaharragoak diren arroken sekuentzia bat osatzen dutelako, altxatutako lurraldea errazago higatzen baita eta beraz azpian dituen estratuak agertarazten direlako.

Tolesak normalean orogenian zehar izandako presioek sortzen dituzte.

Antiklinalaren forma duen toles batean barnekoa gazteagoa bada sinklinal antiforme deritzo.

## Ikus, gainera 
* Antiforme
* Sinklinal

## Kanpo estekak
Trondheim

**Trondheim** (antzina, **Nidaros**) Norvegiako erdialdeko hiria da. 2006an 160.950 biztanle zituen; beraz, biztanleriari dagokionez, Norvegiako hirugarren hiria da, Oslo eta Bergenen atzetik. Hala ere, erregistratu gabeko 20.000 ikasle inguru bizi dira bertan. Sør-Trøndelag probintziako hiriburua da, Trondheim fiordoaren ertzean. Arrantza, merkataritza eta bidaiari portua, nazioarteko aireportua eta industria (ontziolak, janari industria, zurgintza, papergintza, larrugintza, tresneria elektrikoa eta mekanikoa) ekonomia jarduera nagusiak dira.

Aipagarriak dira katedral gotikoa eta XVII. mendeko Kristiansten-en gotorlekua.

## Historia 
997an Olav I.ak Nidaros hiria sortu zuen eta Norvegiako hiriburu izan zen, XIV. mendea arte. 1152an artzapezpikutegi bihurtu zen eta Erreforma garaia arte, norvegiar hiri nagusia izan zen. Erreformaz geroztik, Trondheim izena hartu zuen. 1658an, Roskildeko hitzarmenaren ondorioz, Suediaren mende geratu zen, eta 1660an, Kopenhageko itunaz, Danimarkaren administraziopean. Karlos VII.a Suediakoak berreskuratu zuen (1718) eta 1930-1931 urteetan *Nidaros* izena hartu zuen berriro. Alemaniarrek 1940an konkistatu zuten eta beren itsas armadaren base bihurtu zuten.

## Ondarea 
* Nidaros katedrala: 1300an amaitua.

## Auzoak 
* Midtbyen (44.967 biztanle)
* Østbyen (42.707 biztanle)
* Lerkendal (46.603 biztanle)
* Heimdal (30.744) biztanle)

## Klima 
Azken urteetan, aldaketa klimatikoa dela eta, Tronheimgo tenperatura bi gradutan berotu da bataz beste, hona hemen egungo klimaren datuak:

## Herri eta hiri senidetuak 
Trondheimek honako hiri senidetuak ditu:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Juanma Bajo Ulloa

**Juanma Bajo Ulloa** (Gasteiz, Araba, 1967ko urtarrilaren 1a - ) euskal zinema zuzendari erdalduna da 1983 Gasteizko Zinema izeneko zinema ekoizle enpresa sortu zuen eta hurrengo urtean bere lehenengo *film labur* egin zuen, *"Cruza la puerta"*. 1991n lehendabiziko *pelikula luzea* aurkeztu zuen, *Alas de mariposa*, Donostiako Zinemaldian berarekin "Urrezko Maskorra" lortuz. *La madre muerta *filmarekin (1993) atzerrian arrakasta handia izan zuen. Besteak beste, Montrealgo Zinemaldian zuzendari onerari emandako saria jaso zuen. Aurreko filmen gaiak erabat aldatuz, 1997an Asegarcek ekoitzitako *Airbag* izeneko *road movie*-a zuzendu zuen. Euskal zinemak sekula ezagutu duen sarrera handienetako filma izan da *Airbag;* ikusleen onespena lortu arren kritika zorrotzak izan zituen. 1999. urtean Madrilen *Pop Corn* izeneko antzerki ikuskizuna estreinatu zuen, eta telebistarako saioak zein bideoklipak zuzendu ditu filmik egin gabe eman dituen urteetan.

Zinemaz gain, *"Pop corn"* izeneko ikuskizuna estreinatu zuen Madrilen, antzerkia, musika eta bideoa nahasten zituena. Halaber, "Nabarra" aldizkariaren eta beste hedabide batzuen kolaboratzailea da.

## Filmografia 
### Film luzeak 
* 2016: *Rocknrollers*
* 2015: *Rey Gitano*
* 2009: *Historia de un grupo de rock*
* 2004: *Frágil*
* 1997: *Airbag*
* 1993: *La madre muerta*
* 1991: *Alas de mariposa*

### Film laburrak 
* 2013: *No hubo manera*
* 2005: *Qué glande es el cine*
* 1999: *Ordinary americans*
* 1989: *El reino de Víctor*
* 1988: *Akixo*
* 1987: *100 aviones de papel*
* 1986: *A kien puede interesar*
* 1985: *El último payaso*
* 1984: *Cruza la puerta*

### Bideoklipak 
* *Itxaropen hitza* (Su ta gar)
* *Joaquín Sabina - ...y seguido 1992-2005* (Joaquín Sabina)

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* Zuzendariaren webgune ofiziala
Karra Elejalde

'*Carlos *Karra* Elejalde Garaia*' (Gasteiz, Araba, 1960ko urriaren 10a - ) aktore eta umorista arabarra da.

Lehen filma 1987an egin zuen (*A los cuatro vientos*). Paper nabariak egin zituen *Vacas*, *Airbag* eta *La ardilla roja* filmetan. 2014ean Emilio Martínez-Lázarok zuzendutako *Ocho apellidos vascos* ("Zortzi euskal abizen") filmean Dani Rovira, Clara Lago eta Carmen Machi aktoreekin batera antzeztu zuen.

Antzerkian ere lan egin du (*"La kabra tira al monte"* eta *"La kabra y Miss yoes"*).

Bi sari ditu.

## Filmografia 
* 2019: *La pequeña Suiza*
* 2019: *Mientras dure la guerra*
* 2018: *Que baje Dios y lo vea*
* 2017: *La higuera de los bastardos*
* 2017: *Operación Concha*
* 2016: *Embarazados*
* 2016: *100 metros*
* 2016: *1898: Los últimos de Filipinas*
* 2015: *Ocho apellidos catalanes*
* 2014: *Ocho apellidos vascos*
* 2014: *Mortadelo y Filemón contra Jimmy el Cachondo*
* 2010: *También la lluvia*
* 2010: *Biutiful*
* 2010: *El idioma imposible*
* 2007: *Los Cronocrímenes*
* 2006: *Locos por el sexo*
* 2004: *Torapia*.
* 2002: *A selva*, *Carne de gallina* eta *Nos miran*.
* 2001: *Demasiado amor*, *El rey de la granja*, *Lázaro de Tormes* eta *Marujas asesinas*.
* 2000: *Visionarios*.
* 1999: *Un dulce dolor a muerte* eta *Año mariano*.
* 1998: *Los sin nombre*.
* 1997: *Airbag* eta *La pistola de mi hermano*.
* 1996: *Adán y Eva*, *Best Seller: El premio*, *Corsarios del chip*, *El dedo en la llaga* eta *Tierra*.
* 1995: *Entre rojas*, *Salto al vacío* eta *Tatiana, la muñeca rusa*.
* 1994: *La leyenda de un hombre malo* eta *Enciende mi pasión*.
* 1993: *Kika*, *La ardilla roja* eta *La madre muerta*.
* 1992: *Acción mutante* eta *Vacas*.
* 1991: *Alas de mariposa*.
* 1990: *Sauna*.
* 1987: *A los cuatro vientos*.

## Sariak 
* 2010, Goya Saria, Gizonezko aktore onenari saria
* 2010, Zinemako Idazleen Elkartea, Bigarren mailako aktore onenari saria
* *La madre muerta* (1993) filmagatik jasotako sariak:
** 1995, Fantasporto Saria
** 1995, El Mundoko Euskal Zinemaren Saria
** 1996, Aubagneko Nazioarteko Zinema Jaialdiaren Saria
* 1995, Euskal Aktoreen Elkartea, Ohorezko Saria
* *Año mariano* (1999) filmagatik jasotako sariak:
** 2001, Euskal Aktoreen Elkarteko Saria

## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko antzerkia

## Kanpo loturak 
*  Karra Elejalderen biografia Euskonews Gaztean
Dazita

**Dazita** silika ugari duen arroka igneo bolkaniko bat da.

## Ezaugarriak 
thumb|150px|ezkerrera|Dazitaren kokapena QAPF diagraman
Andesita eta erriolitaren arteko konposaketa du eta anesita bezala batez ere plagioklasaz osatua dago, biotita, hornblenda, augita eta enstatita izan ohi ditu.

Ehundura afanitikotik porfirikora du, batez ere kuartzoa duelarik fenokristal biribilduen moduan. Kuartzoaren eta feldespatoaren proportzio erlatiboa QAPF diagraman agertzen dira.

Plagioklasa oligoklasatik andesina edo labradoritara joan daiteke eta askotan oso zonatuak izaten dira. Sanidina dazita batzuetan agertzen da eta horrek erriloitetarainoko trantsizioak sortzen ditu. Biotita agertzen dena marroia da, augita berdea eta hornblenda arroitik berde-marroira.

## Sorrera 
Silikatu gutxi duenez magma oso likatsua izaten da eta erupzio leherkorrak sortarazten ditu, honen adibide ditugu Saint Helens sumendiko erupzio bortitzak. Magma hau lurrazal ozeanikoa plaka kontinental felsikoa sartzen denean sortzen da. Kanpora jaurtitako laba solidotu egiten da dikeak edo geruzak sortuz.

Dazitak beraz ozeano eta kontinente arteko konbergentzia eremuen inguruko informazio ugari ematen digu.

## Iruditegia 

Irudi:Black Dacite (15302075802).jpg|Dazita beltza.
Irudi:Different types of dacite-1200px.JPG|Dazita desberdinak.
Irudi:Biotitdacit, Dunabogdány.jpg|Biotitadun dazita.
Irudi:MSH82 st helens plume from harrys ridge 05-19-82.jpg|Saint Helens sumendia.

## Kanpo estekak
Edward Gibbon

**Edward Gibbon** (Putney, Surrey, 1737ko maiatzaren 8agreg./apirilaren 27ajul. - Londres, 1794ko urtarrilaren 16a) britainiar historialaria izan zen, Tazitoren garaitik izan den garrantzitsuena askoren ustez. Haren lan nagusi *The History of the Decline and Fall of the Roman Empire*-ren eragina gaur egun arte heldu da.

## Bizitza 
Lausanan bizi izan zen kalbindar jakitun batekin; Pascal eta Montaigneren lanak irakurri eta Voltaire eta Suzanne Curchod ezagutu zituen. 1764an, Erromara egin zuen bidaia batek Erromatar Inperioari buruzko ikerketak egiteko asmoa eragin zion; haren ondorioz idatzi zuen *The History of the Decline and Fall of the Roman Empire* (1776, «Erromatar Inperioaren gainbehera eta desagertzea»); Elizaren garaipena inperioaren hondamendiari lotua zegoela adierazten zuen bertan, gero David Humek onartu zuen tesia hain zuzen.

Sintesiaren ahaleginek jakintza-lanerako lehen saioen artean jartzen dute Gibbonen lana; hala ere, egilea bera eta bere gairako arazoak azaltzen dira etengabe lanean. Gibbonen oroitzapenek (*Memoirs of My Life*, 1796) egilearen nortasuna argitzen dute.

## Lanak 
* *Essai sur l’étude de la littérature* (1761).
* *The History of the Decline and Fall of the Roman Empire* (Volume I, 1776; Volumes II and III, 1781; Volumes IV, V, and VI, 1788).
* *A vindication of some passages in the fifteenth and sixteenth chapters of the History of the decline and fall of the Roman Empire* (1779).
* *Mémoire justificatif pour servir de réponse à l’exposé, &c de la cour de France* (1779).
* *Memoirs of My Life* (1796)

## Erreferentziak 
## Kanpo-estekak
El Carxe

thumb|El Carxe eskualdeko mapa, Manuel Sanchis i Guarner-ren ikerketen arabera (gorriz, valentzierazko lurraldea).
**El Carxe** edo **El Carche** Murtziako Erkidegoan kokaturiko mendilerro bat (1.371 m) da, baita inguruko eskualdeari ematen zaion izena ere, hots, Yecla (*Iecla*), Jumilla (*Jumella*) eta Abanilla (*Favanella*) udalerriek osatzen dutena. XVIII. mendetik, katalanez (Vinalopó aldetik bertaratutakoen valentzieraz, hain zuzen) mintzatzen da bertan. 300 km2-ko hedadura du eta 529 biztanle (2003an).
220px|ezkerrera|thumb|El Carxe, Murtziako Erkidegoan.
Eskualdea ondoko herrixkek osatzen dute:

* Raspai, 134 biztanle (Iecla)
* Torre del Rico, 58 biztanle (Jumella)
* El Carxe, 27 biztanle (Jumella)
* Canyada del Trigo, 167 biztanle (Jumella)
* Canyada de la Llenya, 143 biztanle (Favanella)

Nahiz eta valentzierak Murtziako Erkidegoan ez duen onarpen instituzionalik, Ieclako udalaren eskaeraz valentzierazko eskolak ematen zituen Acadèmia Valenciana de la Llenguak 2008ra arte.

**El Carxek** Murtziako herriekin baino harreman estuagoak ditu Vinalopó Mitjàko herriekin, bereziki El Pinósekin; El Carxeko herritarrek herri hartara jotzen dute behar dituzten zerbitzu asko lortzeko.

## Ikus, gainera 
* Vinalopó Mitjà
* Jumilla
* Yecla

## Kanpo estekak
Bilbao Burtsa 2000 Indizea

**Bilbao Burtsa 2000 Indizea**, gaztelaniaz Indice Bolsa Bilbao 2000, Bilboko Burtsako indize nagusia da. 2000. urteko urtarrilaren 2an jarri zen martxan, eta hasierako balioa 2.000 puntutakoa izan zen.

## Historia 
2000 Indizeak Bilboko Burtsako indize tradizionala ordezkatu zuen. Indize hori 1986. urtean sortua izan zen. Indizearen sorrerak, 1999an hasitako burtsaren igoeraren amaierarekin bat etorri zen. Horrela, hasierako 2.000 puntuetako hasierako mailatik 2.200 puntura igo zen 2000ko martxoan. Baina ondoren, indizea beherantz hasi zen teknologia berri eta interneteko baloreen krisialdiak eraginda. Bi urtez beherantzko joerarekin egon eta gero, 2002ko urriaren 10ean indizeak gutxiengo maila eskuratu zuen 968,84 puntu.

Gorabehera handien ondoren 2003ko martxoan munduko burtsen susperraldia hasi zen. Hilabeteetako igoereren ostean, 2006ko udazkenean 2000 Indizeak 2000. urteko maximoa gainditu zuen eta urte amaierararte igotzen jarraitu zuen eta 2.600 puntuko mailan itxi zuen 2006. urtea.

## Indizearen kalkulua 
Bilbao Burtsa 2000 Indizea, Espainiako burtsako 50 balorerik garrantzitsuenek osatzen dute. Indizeak kapitalizazioaren araberako ponderazioa erabiltzen du. Hau dau, zenbat eta kapitalizazio handiagoa, pisu handiagoa indizean. Sesio bakoitza amaitzen denean, ponderazioa berkalkulatu egiten da egunean izandako mugimenduekin eta hurrengo egunerako berritzen da. Horrez gain, Bilboko Burtsako batzorde batek indizearen konposaketa sei hilabetean behin berritzen du.

Kalkuluan formula hau erabiliko litzateke: 2000 Indizea(t) = 2000 Indizea(t - 1) × Σ Kapi(t) / [ Σ Kapi(t - 1) ± J ] baloreak honakoak direlarik:

::t = Indizearen kalkulatze data
::c = Indizean sartuta dagoen enpresa.
::S = Kalkulua egiteko aintzat harturiko akzio kopurua.
::P = Akzioek (t) momentuan daukaten prezioa.
::Kapi = Indizean sarturiko konpainiak duen kapitalizazioa, hau da, (S * P).
::Σ Kapi = Indizea osatzen duten enpresa guztien kapitalizazioen gehiketa.
::J = Indizearen balioa kapital gehikuntza eta bestelakoetara egokitzeko kantitatea.

## Indizea osatzen duten baloreak 
Bilbao Burtsa 2000 Indizea Espainiako burtsako 50 balore garrantzitsuenek osatzen dute. 2007ko urtarrilean indizea honako baloreek osatzen zuten:

* Abengoa
* Abertis
* Acciona
* Acerinox
* ACS
* Aguas de Barcelona
* Altadis
* Antena 3
* Astroc
* Avanzit
* Banco Popular Español
* Banco Pastor
* Banco Sabadell
* Banco Santander
* Banesto
* Bankinter
* BBVA
* BME
* Cepsa
* Cintra
* Corporacion Mapfre
* Ebro Puleva
* Enagas
* Endesa
* Ercros
* Fadesa
* FCC
* Ferrovial
* Gamesa
* Gas Natural
* Grifols
* Inmocaral
* Iberdrola
* Iberia
* Inditex
* Indra
* Jazztel
* Metrovacesa
* NH Hoteles
* Prisa
* Red Electrica
* Repsol YPF
* Sacyr Vallehermoso
* Seda Barcelona
* Sogecable
* Tecnicas Reunidas
* Telecinco
* Telefonica
* Union Fenosa
* Urbas

## Ikus, gainera 
* Bilboko Burtsa

## Kanpo estekak 
*  Bilboko Burtsaren web gune ofiziala
Sinklinal

thumb|300px|Sinklinak baten irudia
**Sinklinal** bat estratuen okerdura zentrurantz doan toles sinforme bat da. Mozketa bat egiten denean zentruan dauden estratuen adina gazteagoa da aldeetan dagoenarena baino.

Mapa geologiko batean, sinklinalak oso erraz ikusten dira, zentrurantz progresiboki gazteagoak diren arroken sekuentzia bat osatzen dutelako. Tolesak normalean orogenian zehar izandako presioek sortzen dituzte.

Sinklinalaren forma duen toles batean barnekoa zaharragoa bada antiklinal sinforme deritzo.

## Kanpo estekak
Gin

thumb|Ginebra, ezti eta limoi zukuarekin egindako Bee's Knees koktela
**Gin** destilatutako alkoholdun edaria da, nagusiki ipuru (*Juniperus communis*) aleek emandako dasta duena. Jatorriz Herbehereetakoa, mundu osoan hedaturik dago gaur egun. Eskuarki 40 gradu izan ohi du, baina 60 gradukoak ere daude. Gozoa, lehorra edo erdi-lehorra izan daiteke. Beste edariekin nahasturik (*gin tonic*) edo hutsik edan daiteke.

## Historia 
Gina Espainiar Herbehereetan asmatu zuten, XVII. mendearen erdialdean, eta *jenever* izena eman zitzaion (nederlanderaz; ustez, Franciscus Sylvius mediku eta anatomistak destilatu zuen lehenengoz. Handik Ingalaterrara iritsi zen 1688ko Iraultzaren ondoren. Garagardoa egiteko erabiltzen ez zen garagar soberakina destilatzen hasi ziren, eta egiten hain erraza zen edari merkea bere egin zuten metropoliko eta kolonietako britainiarrek.

## Fabrikazioa 
Alkohola latz duen edari gogorra da gina, %40 eta %50 artean. Alkohol hori laboreetatik sortzen da: garagarra, garia, zekalea edo oloa ernatu, lehortu eta eho egiten da. Irina beratu eta berotuta, aleak zuen fekula azukre sinple, sakarosa, bihurtzen da. Gehitutako legamiak azukre hori alkohol bihurtuko du. Alkohol hori fintzeko destilatu egingo da, hiru aldiz destilatu: lehenengoan irinaren muztioa kenduko zaio, beste bietan aho sabaira aparteko dasta emango dioten landareak erantsiko zaizkio.

Ginak derrigor behar duen landare bakarra ipurua da, ipar-ipurua (*Juniperus communis*). Ginean ez bezala, tankerako beste edari batzuk egiteko hego-ipurua (*Juniperus oxycedrus*), ere onartzen da. Ipar-ipuruaren fruitu koxkorrak dira ginari bere oinarrizko dasta erantsiko diotenak. Oinarrizkoa diot, gin bakoitza aparteko landare nahasketak osatu eta jantzi egingo baitu. Adibidez, *Citadelle* frantziar ginak hango eta hemengo hemeretzi landare erakusten ditu botilan: Frantziako ipar-ipurua, izar-anisa (*Illicium verum*), bioleta zuztarra (*Viola sp.*) eta azitraia (*Satureja sp.*), Espainiako limoi azala (*Citrus limon*) eta arbendola (*Prunus dulcis*), Indiako intxaur muskatua (*Myristica fragans*) eta kardamomoa (*Elettaria cardamonum*), Alemaniako aingeru-belarra (*Angelica archangelica*), Marokoko martorria (*Coriandrum sativum*), Mexikoko laranja azala (*Citrus x sinensis*), Txinako erregaliza (*Glycyrrhiza glabra*), Javako piperbeltza (*Piper cubeba*), Mediterraneoko mihilua (*Foeniculum vulgare*), Italiako ostargi-belar horiaren zuztarra (*Iris pseudacorus*), Sri Lankako kanela (*Cinnamomum verum*), Indotxinako kassia (*Cinnamomum aromaticum*), Afrikako melegeta (*Aframomum melegueta*) eta Herbehereetako kuminoa (*Cuminum cyminum*).

## Ginarekin prestatutako koktelak 
* Gimlet
* Gin Fizz
* Gin Kas
* Gin tonic
* Negroni
* Tom Collins

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zeelanda Berriko bandera

**Zeelanda Berriko bandera** urdina da, Erresuma Batuaren banderarekin goi-ezkerreko laurdenean eta lau izar gorri ertz zuriekin eskuman, Hegoaldeko Gurutzea konstelazioa irudikatuz.

## Historia 
Gaur egun erabiltzen den banera 1869an jaio zen, 'Colonial Navy Defence Act' delakoa onartu ostean. Hasieran Gobernuaren itsasontzietan erabili zen, baina Boerren bigarren gerraren ostean bandera nazionaltzat hartu zen. 1902an ofizialki onartu zen bandera ofizialtzat.

## Kanpo estekak
Antiforme

thumb|200px|Antiforme baten eskema. Goiko geruzak gazteagoak badira antiklinal bat izango genuke. Kontrakoa gertatzekotan sinklinal antiforma bat

**Antiforme** bat estratuen okerdura zentrutik aldetzen diren toles bat da. Bere zentruko estratuak kanpokoak baino zaharragoak badira antiklinal bat izango da eta barnekoak gazteagoak badira **sinklinal antiforme** bat.

## Garrantzi ekonomikoa 
thumb|140px|Tranpa estrukturala
Toles-bikoitzak, faila batek moztutako tolesak edo tolesen goikaldeak ohiko lekuak dira petrolio eta gas naturala egoteko. Petrolioaren dentsitate baxuagoak geruzan gorago joatea eragiten du, tolesaren goiko aldeetara, permeabilitate baxuagoa duen geruza batekin topatu arte eta beraz estratuaren goikaldean tranpa bat osatu arte.

## Ikus, gainera 
* Antiklinal
* Toles

## Kanpo estekak
Manuel Azaña

thumb|250px|Manuel Azañari omenaldia Montaubanen, Frantzian, 2021ean.
**Manuel Azaña Diaz** (Alcala de Henares, 1880ko urtarrilaren 10a - Montauban, Frantzia, 1940ko azaroaren 3a), espainiar politikari eta idazlea izan zen. Ministroen Kontseiluko Presidentea (1931-1933, 1936) eta Espainiako Bigarren Errepublikako Presidentea (1936-1939) izan zen.

Casas Viejaseko gertakarien ondorioz, dimititu behar izan zuen.

XX. mendeko Espainiako politikari eta hizlari garrantzitsuenetariko bat izan zen, eta era berean kazetari eta idazle ezaguna. 1926an *Vida de Juan de Valera* liburuagatik Espainiako Literatura Sari Nazionala irabazi zuen. *La Velada en Benicarló* liburuan, 1930eko hamarkadaren inguruko gogoeta-lana egin zuen.

## Biografia 
*Acción Republicana* taldearen sortzailea (1924), eta Espainiako Bigarren Errepublika ekarri zuen batzorde iraultzailearen kide izan zen. 1931n, Errepublikaren behin-behineko gobernuan, Gerra ministroa izan zen eta armadaren eraberritzea abiarazi zuen. Hizlari ona, gobernuaren proiektuari buruzko eztabaidan nabarmendu zen, batez ere kleroaren aurkako klausulak aldezterakoan. 1931-1933 bitartean gobernuburua izan zen. 1933ko hauteskundeek ordura arteko politikaren gaitzespena ekarri zuten. Eskuineko gobernuaren bi urteetan esetsi egin zuten. Bere alderdia berriro antolatu zuen, eta *Izquierda Republicana* alderdia sortu. Fronte Popular delakoaren ardatz zen alderdi honek 1936ko hauteskundeak irabazi zituen, eta maiatzean Errepublikako Presidente izendatu zuten. Gerra Zibila amaitutakoan Frantziara erbesteratu zen, errefuxiatu politiko gisa.

Literaturagile fina izan zen, *La pluma* (1920) literatura aldizkariaren sortzailea eta 1923-1924 urteetan *España* aldizkariaren zuzendaria. Eleberri autobiografiko bat idatzi zuen: *El jardín de los frailes* (1926). Literatura kritikari gisa lan batzuk utzi zituen: *La invención del Quijote* (1934) eta *Vida de Juan de Valera*, Juan Valera idazleari buruzko azterketa kritikoa. Politika elkarrizketei buruzko obra bat idatzi zuen Gerra erdian: *La velada de Benicarló*. George Borrowen *La Biblia en España* itzuli zuen gaztelaniara.

## Erreferentziak 
## Kanpo-estekak 
* Manuel Azañak 1938ko uztailak 18an Bartzelonako Udaletxean eskainitako hitzaldia.
Bideratze-protokolo

**Bideratze-protokoloa** datu-pakete bidezko komunikazio batean pakete bakoitzak zein ibilbide izan behar duen erabakitzeko prozeduraren protokoloa da.

Bideratze protokoloa, teknologia-informatika erabiliz sortutako komunikazio-protokolo bat da. Bideratzaileak erabiltzen dituen protokolo hau, informazioa transmititzeko erabiliko den eredu estandarra da.

Bideratze protokoloak informazioaren jatorria eta helburua argi eta zehatzak izan behar ditu, hainbat informazio-eragile artean komunikazioa egiteko erabil daitezkeen estandarrekin bat egitea ahalbidetzen du. Protokolo hau, informazioa zuzenbidetzen eta gorabeheratzen ahalbidetzen du, hainbat eragile artean informazioa trukatzeko beharrezko informazioen estandarrak finkatzen ditu. Adibidez, HTTP (Hypertext Transfer Protocol) webguneetan erabiliko den bideratze protokolo bat da, TCP/IP (Transmission Control Protocol/Internet Protocol) sare-protokoloen artean erabiltzen dena da eta SMTP (Simple Mail Transfer Protocol) posta elektronikoaren bidalketarako bideratze protokolo bat da.

Bideratze protokoloak konexio-oinarriak eta informazio-trukaketarako estruktura konplexuak izan ditzake. Protokoloak datuak bideratzen ditu sarean, horiek konexio oinarrizkoaren bidez bidaltzen dira, eta hori sarearen gainean transmititzen da. Horrez gain, bideratze protokoloak datu-integritatea, segurtasuna eta baimenak kontrolatzeko mekanismoak ere badauka.

Bideratze protokoloen jatorriak estandarretan oinarrituta daude, eta horiek gizarte eremuan erabilera handia dute. Protokolo hauen erabilera esanguratsuak

## Bideratze-protokoloak 
Bideratze algoritmoaren araberako protokoloak sortu dira. Hona hemen ezagunenak:

* OSPF (Open Short Path First) barne-pasabideko bideratze-protokoloa. Lotura-egoeran oinarritutako algoritmoa erabiltzen du.
* BGP (Border Gateway Protocol) kanpo-pasabideko bideratze-protokoloa. Distantzia bektorean oinarritutako algoritmoa erabiltzen du.

## Lotura-egoera algoritmoa versus distantzia-bektoreko algoritmoa 
Lotura-egoeran oinarritutako algoritmoa, bideratze informazio partziala (bakarrik aldameneko adabegien gaineko informazioa) adabegi guztietara hedatzen da, baina adabegi bakoitzak konektatutako ibilbideei bakarrik bidaltzen die bere bideratze informazioa. Aldiz, distantzia-bektoreko algoritmoak aldameneko adabegiei bidaltzen die bideratze informazio osoa.

## Ikus, gainera 
* Bideratze-algoritmo
* Sare protokolo

## Erreferentziak 
* **Andrew S. Tanenbaum**, *Konputagailu-sareak* (3. ed 2002), EHU ed.
* **Andrew S. Tanenbaum**, *Computer Networks* (4. ed 2003), Prentice Hall.

## Kanpo estekak 
*  TCP/IP-ri buruzko liburua
Beraun

**Beraun** Errenteriako auzo handi eta populatu bat da. Udalerriaren goiko aldean kokatzen da, San Marko menditik nahiko gertu. A-8 autopista bertatik pasatzen da. Bere arazo nagusietako bat San Markoko zabortegia da: hego haizea dabilenean kiratsa nabari da auzoan. Hori dela eta, hainbat mobilizazio egin zen 2006. urtean.

Beraunen Langaitz ikastola eta Beraun Berri ikastetxea daude. Osakidetzak, era berean, anbulatorioa du auzo honetan. Beraun Donostiarekin zuzenean lotzen duen autobus linea du, *Beraun-Donostia* alegia.

## Kanpo estekak
Luzueroko punta

**Luzueroko punta** Bilboko portuaren mendebaldean kokaturik, portuaren kairik luzeena da. Guztira bi kilometro inguruko luzera daukan kai hau 1985. urtean eraiki zen eta Bilboko portuak 1980ko hamarkadan hasitako zabalkunde fasearen hasiera izan zen. Portuan sakonera handiena duen kaia da, guztira 30 metro.

Sakonera hori dela eta, portura datozen petroliontziek erabiltzen dute kaia. Muskizko Petronor enpresaren petrolio beharrizanak hornitzeko eta 2002. urteaz geroztik, Bahia de Bizkaiaren gas edukiontziak hornitzeko. Horrez gain, 2005 urtean haizearen indarrari probetxua ateratzeko, bost sorgailu eoliko ipini ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Olaeta

**Olaeta** Argentinako Córdoba probintziako hego-erdialdean dagoen herri eta udalerri bat da, Juárez Celman departamenduan dagoena; Probintziako hiriburua den Córdoba hiritik 210 km-ra, 11. bide probintzialean (Córdoba)

Merkataritza, nekazaritza zentroa (kakahueteak, soja, artoa) eta agroindustria-unitate indartsua.

1000 biztanle (2010) eta horrek % 18,7ko hazkundea suposatzen du aurreko erroldako 471 biztanleekiko (1991).

Lurralde aberatsa da Panpa Hezea eskualdean duen emankortasunagatik, horrela nekazaritza eta abeltzaintza estentsiboa egiteko aukera du. Nekazaritza sektorean, garia, kakahueteak, soja eta ekilorearen ekoizpenak nabarmentzen dira; behi- azienda. Gaur egun (2007ko azaroa) isohieten aldaketari esker (euri gehiago egiten du, 1973az geroztik, Hemiziklo Hezearekin) kakahueten eta soja lantzeak hedapen nabarmenean jartzen du herria.

## Erreferentziak 
* gune federala

## kanpoko estekak
Arraga

300px|eskuinera|thumb|Arraga auzoa.
**Arraga** Aramaioko (Araba) auzo bat da, Ibarreko elizatean barne dagoena.

## Inguru naturala eta Ondarea 
Auzoa San Pedro baseliza eta honen inguruko etxebizitzek batetik, eta sakabanaturiko bestelako etxeek osatzen dute. Auzoko baserrien artean, Arragazpikoa, Arragaburu, Iturrieta (sagardotegia) eta Basagoitia dira aipagai. Arragako gunea interes arkeologikoko gune izendatu zuten.

## Garraioa 
Eskualdeko Garraioa sareak linea bat ditu herrian:

## Ikus, gainera 
* Aramaio

## Kanpo estekak
Salgo

**Salgo** Aramaioko (Araba) auzo bat da, Ibarreko elizatean barne dagoena. Auzoak Errotabarrirekin egiten du muga.

## Inguru naturala 
Salgoko auzoa A-2620 errepidearen ondoan dago, auzoan, etxeak eta herriko kanposantua daude. Baserrien izenen artean honakoak daude: Emaldi, Zalgogarai, Etxeaurre, Okarantza, Galdosena eta Bidegaina daude.

## Historia 
Gaur egun kanposantua dagoen tokian eliza zegoen antzina, baina Ibarrakoa eraiki zutenean Salgoko eliza zaharra eraitsi zuten. Aramaio erdigunetik gertu dago, muino batean eta hori dela eta azken urteetan herrian eraikitako etxebizitza berriak, bertan egin dira.

## Ikus, gainera 
* Aramaio

## Kanpo estekak
Andrew Stuart Tanenbaum

**Andrew Stuart "Andy" Tanenbaum** (New York, 1944ko martxoaren 16a -) Amsterdamgo Vrije unibertsitateko sistemak saileko zuzendaria da. Heziketa helburuekin UNIX sistema eragilearen doako berdina Minix sortzeagatik, ezaguna da Tanembaum. Baita informatikako liburuengatik ere.

## Hezkuntza 
New York (AEB) hirian jaio zen, nahiz eta gero White Plainsen hazi. 1965. urtean Massachusettseko Teknologia Institutuan (*MIT* bezala ezagunagoa) fisikan lizentziatu zen. 1971. urtean Kaliforniako Berkeley Unibertsitatean doktoretza atera zuen. Geroago bere emaztearekin Herbehereetara bizitzera aldatzen da, baina oraindik Estatu Batuen herritartasuna mantentzen du. 2004. urtetik aurrera konputagailu arkitektura eta sistema eragileko irakaslea da Vrije unibertsitatean.

## Sistema eragileak 
1987. Urtean Minix sistema eragilea sortu zuen, heziketa helburuekin UNIX sistema eragilearen doako berdina, geroago Linux sortzeko lagungarri zena.

199. urtean Linus Torvaldsekin, Linuxen sortzailea, eztabaida sutsua izan zuen Useneten bidez, sistema eragilearen nukleoa zelako izan behar zen, nukleo monolitikoa ala mikronukleoa. Tanembaumek mikronukleoaren aldekoa zen, bere ustetan etorkizuneko sistema eragileko nukleoak mikronukleokoak izango zirena ziur baitzegoen.

Vrije unibertsitateko beste kideekin batera mikronukleoan oinarritutako Amoeba izeneko sistema eragile banatua sortu zuen.

Globe, mundu-mailako sistema banaturako azpiegitura hornitzen duen softwarea sortzailea da ere.

## Liburuak 
Informatikako liburuengatik oso ezaguna da, goi mailako ikastetxeetan gehien bat. Hauen artean nabarmenduko ditugu:

* *Konputagailu-sareak* (3. ed 2002), EHU ed. 
* *Operating Systems: Design and Implementation*, 
* *Modern Operating Systems*, 
* *Structured Computer Organization*, 
* *Distributed Systems: Principles and Paradigms*, 

Ondorengo esteketan Tanembaum-en liburuen eta argitalpenen zerrenda osoa aurki dezakezu.
* Prentice Hallek argitaratua
* DBLPek argitaratua

## Kanpo loturak 
* Andrew S. Tanenbaum-ren webgune pertsonala Vrije Universiteit-eko Zenbaketa-Sistemako Sailean 
* Minix Sisttema eragilearen-en webgune ofiziala
* Amoebaren webgune ofiziala
* Globoe-ren webgune ofiazala 
* Tanenbaum-Torvalds-en arteko eztabaida Usenet-en (Google Groups)
Evaristo Txurruka

**Evaristo Txurruka Brunet** (Izu, Oltza zendea, 1841eko urriaren 26a - Bilbo, 1917ko apirilaren 3a) ingeniari euskalduna izan zen. Bilboko Obren Juntako presidentea izan zen.

## Biografia 
Oltzan jaio arren, bere familia Mutrikura joan zen bizitzen bera haurra zela. 1852an Bergarako seminarioan ikasketak hasi zituen, eta bertan erdi-mailako ikasketak burutu zituen. Ondoren, Madrilen prestaketa ikastaroaren ondoren ingeniaritza ikasketak amaitu zituen. Ikasketak bukatuta Murtziara bidali zuten, bertan praktika ikastaroa egitera. Bertan, Palosko eta Pormango itsasargien proiektuak egin zituen.

Valentzian denboraldi batez egon ondoren, Euskal Herrira bueltatu zen eta Gernikako itsasadarraren kanalizazio edo bideratzearen proiektua egin zuen. 1866an Puerto Ricon telegrafoaren instalazio lanak egin zituen eta San Juango portua hobetzen lagundu zuen. 1870an Puerto Ricoko herri-lanen ikuskatzaile izendatu zuten. Denboraldi batez Habanan bizi eta Ameriketako Estatu Batuetan zehar bidaiatu ondoren Bilbora bueltatu zen.

### Bilboko portua 
[thumb|300px|[Evaristo Txurrukaren monumentua (Getxo)|Evaristo Txurrukaren omenezko monumentua Getxon]]
1877an Evaristo Txurruka, Bilboko itsasadarraren bideratze lanen zuzendari izendatu zuten. Garai hartan, Bilboko itsasadarraren bokalea leku arriskutsua izan ohi zen itsasadar barrura sartu eta irteten ziren barkuentzako. Izan ere, Portugaleten mareen eraginez, harea pilaketa handiak gertatu ohi ziren. Arazo hauek guztiak Burdinazko moilaren eraikuntzari esker ebatzi ziren. 1904an lanak burutu zirenerako, Bilboko portua Espainiako porturik seguruenetakoa bihurtu zen.

Horrez gain, Bilboko portuaren lehen zabalkunde proiektua gauzatu zuen XIX. mendearen amaieran, eta hurrengo hamarkadetan gauzatuko zen portuaren jardueraren handitzearen oinarriak jarri zituen. Obrak egiteaz gain, artikuluak ere idatzi zituen, esaterako *Euskal-Erria* eta *Revista de Obras Públicas* bezalako aldizkarietan.

## Esker onak 
Egindako lanaren esker onez, hainbat sari jaso zituen. Karlos III.aren gurutzea, Isabel Katolikoaren gurutze handia, eta ondoren Mutrikuko kondea titulua jaso zituen. Getxoko Areeta auzoan, Evaristo Txurrukaren omenezko monumentu bat dago.

## Kaiak 
* Evaristo Txurruka kaia, Abandoibarra, Bilbo
* Txurruka kaia, Areeta, Getxo

## Ikus, gainera 
* Bilboko Portuaren Agintaritza

## Kanpo loturak 
*  Evaristo Txurrukaren biografia portugalete.com webgunean
Armintza

**Armintza** Lemoiz udalerriko herria da. Armintzako portu txikia, izen bereko senadian dago. Portu arriskutsua da, sarrera txikia eta harri askoduna delako. Euskal Herriko beste portu askok bezala, antzinako arrantza portu izaera galdu du. Gaur egun, aisialdirako portu moduan erabiltzen da gehienbat.

Armintzako festak urriaren 10ean ospatzen dira.

## Ondarea 
* Santo Tomas eliza

thumb|ezkerrera|400px|Porturako sarrera

## Kanpo estekak
Martín Fiz

**Martín Fiz Martín** (Gasteiz, Araba, 1963ko martxoaren 3a - ) euskal atleta da, gaur egun erretiratua.

## Biografia eta lorpenak 
Martín Fiz Martín Gasteizen jaio zen, Araban, 1963ko martxoaren 3an.

Gregorio Rojo bezalako ohore handiko entrenatzaileek zuzendu zituzten Martín Fizen eliteko lehen urratsak. Zenbait urtez iraupeneko lasterketetan lehian aritu ondoren, urrezko domina izan zen Mexikoko Txapelketa Iberoamerikarretan (1988), 3.000 m oztopoetan eta bi aldiz Espainiako crosseko txapeldun (1990 eta 1992an).

Distantzia luzean beti ibili da korrikalari, baina azken urteetan maratoia izan zen bere espezialitatea. Garrantzi handia izan zuen Espainiako maratoiaren arloan, proba hau ezagunago bilakatu zuelarik eta zenbait atletei bidea ireki zielarik, Abel Antón, Diego Gartzia, Fabián Roncero, Chema Martínez edo Julio Rey besteak beste.

1993an irabazi zuen bere lehenengoa, Helsinkin. Hiri hartan bertan Europako txapeldun bilakatu zen hurrengo urtean eta, urtebete geroago, munduko txapeldun bihurtu zen Goteborgen (Suedia). Rotterdam (1995), Seul (1996 eta 1997) eta Japoniako Ōtsuko (1999) lasterketak ere irabazi zituen eta Joko Olinpikoetan posturik altuena Atlantan lortu zuen 1996an, laugarrena hain zuzen ere. Atenasko Munduko Txapelketan (1997) zilarrezko domina lortu zuen eta seigarren izan zen Sydneyko Joko Olinpikoetan.

2003an antolatu zuten Gasteizen *Martin Fiz Nazioarteko Maratoia*ren lehen edizioa, korrikalariaren omenez. Orduz geroz, apirilero burutzen dute.

2013an *Fiz Puro Maratón* film dokumentala protagonizatu zuen, Rodrigo Moro zuzendariaren eskutik.

2015eko azaroan, garaipena lortu zuen New Yorkeko maratoian, 50 urtez gorako mailan (M50) 2o 34m 33sko denboran. Halaber, 2016ko otsailean Tokioko maratoia irabazi zuen maila berean 2o 28m 29sko denborarekin. 2016ko apirilean, Bostongo maratoia irabazi zuen bere maila 2o 30m 57sko denborarekin; eta 2016ko irailean, berriz, Berlingo maratoian garaile izan zen 2:26:32an. Bere hurrengo helburua Chicago eta Londresko maratoiak irabaztea da.

## Garaipen-zerrenda 
* Laudioko Nazioarteko Krosa (1988)
* Urrezko domina 3000 metroko oztopo-lasterketan Mexikoko Txapelketa Amerikarretan (1988).
* Espainiako kros txapelduna (1990 eta 1992).
* Helsinkiko maratoia (1993 eta 1994).
* Rotterdamgo maratoia (1995).
* Seulgo maratoia (1996 eta 1997).
* Otsuko maratoia (Japonia, 1999).
* Europako Txapelketetan urrezko domina maratoian (Helsinki, 1994).
* Munduko Txapelketetan urrezko domina maratoian (Goteborg, 1995) eta zilarrezko domina (Atenas, 1997).
* Atlantako Joko Olinpikoetan laugarren postua (1996).

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
*  Martin Fiz Nazioarteko Maratoiaren webgunea
*  Martin Fizi elkarrizketa Argia aldizkarian.
Iker Iturbe

**Iker Iturbe Martinez de Lezea** (Gasteiz, Araba, 1976ko uztailaren 10a - ) euskal herritar saskibaloi jokalari ohia da. Anaia Antxon saskibaloi jokalaria ere izan zen.

Olabide ikastolan egin zituen ikasketak. Pibot-hegalekoa zen eta 2.00 metroko garaiera eta 101 kg.ko pisua ditu.

Espainiako ACB Ligan 1998ko irailaren 5ean debuta egin zuen, Real Madridekin.

2004an Espainiako selekzioarekin aritu zuen Olinpiar Jokoetan.

## Kirol ibilbidea 
* Clemson Unibertsitatea : 1994-1998.
* Real Madrid : 1998-2002.
* CB Estudiantes : 2002-2007.
* UPIM Bologna : 2007-2008.
* Real Madrid : 2008-2009.
* CB Estudiantes : 2009-2010

## Palmaresa 
* ACB Liga: 1999-2000.
* Mediterranear Jokoak: 1997.

## Ikus, gainera 
* Gasteiztar ezagunen zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
*  Jokalariari buruzko informazioa ACBren webgunean
Errotabarri (Aramaio)

**Errotabarri** Aramaioko (Araba) auzo bat da, Ibarreko elizatean barne dagoena. Auzoak Salgoko auzoarekin egiten du muga.

## Inguru naturala 
A-4023 herri bideak auzoa bitan banatzen du. Auzoa laupabost etxe inguruk osatzen dute, baserrien artean Errota-barri etxea eta Arbel etxea ageri dira. Errotabarri Ibarreko elizatearen erdigunetik gertu dago.

## Ikus, gainera 
* Aramaio

## Kanpo estekak
Bilboko Portuaren Agintaritza

**Bilboko Portuaren Agintaritza** Bilboko portuaren kudeaketaz arduratzen den erakundea da. Agintaritzak, Bilboko itsasadarraren portu jarduera duten kaien ardura dauka, horrez gain, itsasadarraren ertzetako garbiketaz eta mantentzeaz arduratzen da. Gaur egun erakundearen presidentea Jose Angel Corres da.

## Historia 
Aurrekaria Bilboko Kontsulatua izan zela esan daiteke, merkataritza bultzatzeko eta kontrolatzeko sortu zena. Kontsulatua 1511n sortu zen eta 1829an desegin.

Erakunde berria 1872. urtean sortu zen *Bilboko Portu eta Itsasadarraren Obren Junta* izenarekin. Bilboko Portuaren Agintaritzaren egoitza Bilboko Campo Volantinen dagoen Olabarri familiaren jauregi izandakoan dago. Dena den, Bilboko portura eramango dute egoitza, 2009an bertan eraikitzen ari diren dorrea amaitzen dutenean.

Agintaritzak XIX. mende amaieran hasitako portuaren zabalkunde lanak zuzentzeko ardura izan zuen. Portugaleteko kai berria eta ondoren eta Galea lurmuturrekoa gero. Azken hau, ezin izan zen burutuko Getxoko burgesiaren presioak zirela eta. 1960ko hamarkadan kanpoaldeko portuaren lanak amaitu ziren. Dena den, 1980ko hamarkadaren amaieran Bilbo Handiak bizi izandako susperraldiaren ondoren, portuaren zabaltze lanetarako proiektua gauzatu zen.

## Bilboko portuko agintaritzaren eginkizunak 
Eginkizun ekonomikoei dagokionez, portu agintaritzak portuko zerbitzuak erabiltzeagatik ordaindu beharreko tarifak zehazten ditu, eta horiek emandako emakidek sortzen dituzten tasak jaso eta kudeatzea. Portu agintaritzaren esku dago aldi berean elkarteetan parte hartu ala ez erabakitzea.

Azpiegituren alorrean, agintaritzak portuko zerbitzu eremuen erabilera arautzen du, portuaren zabalketa eta etorkizunerako plangintza zehaztu eta portua erabiltzeko baimenak eman behar ditu. Segurtasunaren arloan, agintaritzak portuko zerbitzuen eta poliziaren arauak aurrera eramateko proiektua eta araudia onartu behar du. Araudi horren barnean sartzen dira salgai arriskutsuak edota maneiatzerako orduan, arreta berezia behar dutenak.

## Ikus, gainera 
* Bilboko portua

## Kanpo estekak 
*  Bilboko portuaren webgunea
Txema Blasco

**José María Blasco Etxeguren** (Gasteiz, Araba, 1941eko uztailaren 13a - Trebiñu, 2024ko ekainaren 28a) euskal aktorea izan zen. Gaztelaniaz egiten zituen filmak.

## Biografia 
Interpretazio zalea gaztetatik, 1970. hamarraldian Arabako zenbait zinegile amateurrekin kolaboratu zuen. Garai hartan, Tito Aldamarekin batera, pailazo bikote bat sortu zuten eta herriko jaietan, ongintzazko ekitalditan, jaialditan eta abarretan aritzen ziren. 1981. urtean, *Segoviako ihesa* filmean hartu zuen parte eta hortik aurrera, zenbait proiektu zinematografikotan paper txikiak interpretatuz hasi zen lanean. Paper azpimarragarriak egin ditu Julio Medem zuzendari donostiarraren pelikuletan, bereziki *Behiak* filmean. Interpretazio horri esker, kontulari gisa zuen lana bertan behera utzi eta aktorea izateari ekin zion profesionalki. Halaber, film laburretan gehien parte hartu duen estatuko aktorea da. Telebistarako ere lan egin zuen.

## Filmografia 
* *Hor duzu hurrengoa* (Pello Varela, 1986).
* *Azpiko Gizona* (Pello Varela, 1987).
* *Bi, marra berean* (Pello Varela, 1988).
* *Eskorpion* (Ernesto Tellería, 1989).
* *Behiak* (Julio Medem, 1991)
* *Alas de mariposa* (Juanma Bajo Ulloa, 1991)
* *Todo por la pasta* (Enrique Urbizu, 1991)
* *La ardilla roja* (Julio Medem, 1993)
* *Urte ilunak* (Arantxa Lazkano, 1993)
* *Tierra* (Julio Medem, 1995)
* *Morirás en Chafarinas* (Pedro Olea, 1995)
* *Salto al vacio* (Daniel Calparsoro, 1995)
* *Suerte* (Ernesto Telleria, 1997)
* *La hora de los valientes* (Antonio Mercero, 1998)
* *Atilano, presidente* (La Cuadrilla, 1998)
* *Cuando vuelvas a mi lado* (Gracia Querejeta, 1999)
* *Pídele cuentas al rey* (José Antonio Quirós, 1999)
* *Leo* (José Luis Borau, 2000)
* *El viaje de Arián* (Eduard Bosch, 2000)
* *Aunque tú no lo sepas* (Juan Vicente Córdoba, 2000)
* *Carne de gallina* (Javier Maqua, 2001)
* *El misterio Galíndez* (Gerardo Herrero, 2003)
* *Obaba* (Montxo Armendariz, 2005)
* *El síndrome de Svensson* (Kepa Sojo, 2005)
* *Las locuras de Don Quijote* (Rafael Alcázar, 2006)
* *Badaezpada: El vecino afectuoso* (Pello Varela, 2007)
* *Todos estamos invitados* (Manuel Gutiérrez Aragón, 2008)
* *Cenizas del cielo* (José Antonio Quirós, 2008).
* *Jugando con la muerte* (Paul Urkijo, 2010).
* *Que baje Dios y lo vea* (Curro Velázquez, 2018).

## Telebistan egindako saioak 
* *Cuéntame cómo pasó*
* *Motivos personales*
* *Hospital Central*
* *Bajo sospecha*
* *La línea invisible*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
La Hora Chanante

***La Hora Chanante*** hilabetekaria den Espainiako umore saio bat da, Paramount Comedyk emititzen duena satelite bitartez. Sekzio ezberdinak ditu, bai marrazki bizidunez eginikoak bai eta pertsonak antzeztuak eta umore absurdu eta surrealista erabiltzen du.

Joaquín Reyes Albaceteko umoristak sortua, zuzendua eta antzeztua da eta bakoitzean pertsonaia famatu baten imitazioa egiten du. Gidoilarien artean Gran Wyoming dago. Kiderik garrantzitsuena Ernesto Sevilla da.

## Atalak 
Saio bakoitzean, finkoak diren atal edo sekzio ezberdinak egoten dira, berez saio guztietan ematen diren atalak *Testimonios*, *Retrospecter* eta *Hever vs Clever* dira. Atal guztietatik aipagarri dira:

* Testimonios
* Retrospecter
* CÑÑ
* Cuéntaselo a Asun
* Doctor Alce
* Economía Chanante y El Payaso
* El Gañán
* Superñoño
* Hever vs Clever
* El rincón de Agnes
* Bizcoché y Ojos de Huever
* Minutos musicales

## Pertsonaiak 
Pertsonaia nagusien zerrenda:

* El Payaso (Joaquin Reyes aktorea)
* El Gañán (Ernesto Sevilla aktorea)
* Bocaseca Man (Ernesto Sevilla aktorea)
* Vicentín (Julian Lopez aktorea)
* Marlo Brando (Ernesto Sevilla aktorea)
* Claudio Brando (Julian Lopez aktorea)

Bestelako pertsonaiak:

* El Loco de las Coles (Ignatius Farray aktorea)
* El Bombas / Bombachas (Pablo Chiapella aktorea)
* La Pícara Valenciana (Joaquín Reyes aktorea)
* El Troner (Ernesto Sevilla aktorea)
* Joseph Ringo (Carlos Areces aktorea)
* Luterano (Joaquín Reyes) eta Forzudo (Raúl Cimas aktorea)
* Agnes Chevalier (Joaquín Reyes aktorea)
* Asun (Velilla Valbuena aktorea)
* Eduardo Torrijos (Joaquín Reyes aktorea)
* Romántico Fernández (Un tío muy chungo) (Julián López aktorea)

## Kanpo estekak 
*  La Hora Chanante Paramount Comedyn
*  Albaceteko hirukotea (Reyes, Cimas, Sevilla, Chape)
*  La Hora Chanante IMDBen
Gibraltarko bandera

thumb
**Gibraltarko bandera** 1982an erabaki zen. Gorridun errenkada lodi bat eta beste gorridun txikiagoa osatzen dute. Erdian armarria du.

## Kanpo estekak
Jean Dominique Julien Sallaberri

**Jean Dominique Julien Salaberri** (Maule, 1837ko maiatzaren 16a - *ib.*, 1903ko azaroaren 25a) euskal legegizona eta idazlea izan zen.

*La tradition du Pays Basque* bildumarako lan egin zuen 1889. urtean eta horretarako Zuberoako maskaradari buruzko azterketa sakon bat egin zuen.

## Lanak 
* thumb|*Chants populaires du Pays Basque*, 1870eko edizioa.*Uskaldunei! Bethi Aitzina. Chuchen, chuchena dabila euskalduna* (1889)
* *Chants populaires du Pays Basque paroles et musique originales recueillies et publiées avec traduction française* (1870)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Jean Dominique Julien Sallaberri literaturaren zubitegian