open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jose Mari Madariaga Zugadi

**Jose Mari Madariaga Zugadi** (Getxo, 1937ko maiatzaren 20a – Areatza, 2014ko maiatzaren 31) Frankismoaren jazarpena gogor bizitutakoa bere konpromiso politiko ezkertiarra eta abertzaleagatik. 1960ko hamarkadaren amaieran Zamorako konkordato espetxean egondako euskal apaiz historikoetako bat izan zen.

## Biografia 
Espainiko gerra zibila altxatu zelako jaio zen Jose Mari Getxon, baina familia Areatzan bizi zen. Enkarna eta Tomas izan ziren bere gurasoak eta Beatriz eta Kontxi arrebak. Langile familia bateko semea zen. Amak bizitza osoa pasa zuen tabernan lanean, jatetxe eta ostatua ere bazena. Aitak Galdakaoko “Dinamita” lantegian egiten zuen lan eta lanaldia bukatu ondoren, tabernako lanei eutsi behar izaten zion, familiari laguntzeko.  
ezkerrera|thumb|301x301px|Amama Narzisagaz apaizgai garaian. 1959/12/19
Herriko mojen eskolan eskolatu zen eta 12 urterekin, 1. batxilergoa eginda Saturrarango apaizetxean sartu zen apaiz ikasketak egiteko.   

Hamahiru urte eman zituen apaizgai eta Saturraran, Artea (Castillo Elejabeitia orduan) eta Derion ikasi ondoren, 1962ko ekainaren 24ean apaiz ordenatu zen. Meza berria, Areatzako San Bartolome parrokian eman zuen uztailaren 1ean eta segidan bidali zuten Bakiora apaiz lanak egitera.

### Bakioko bizitza militantea 
1962ean iritsi zen Bakiora. Berehala jabetuko zen herriko hezkuntza, kultura, aisialdian eta lanbidean zegoen egoera eskasez eta hor ekin zion bizitza guztian izango zuen sena militanteari. Herri-bizitzako arlo guztietan txertatu zuen bere konpromiso politiko ezkertiarra eta abertzalea. Politikatik nahiz Elizako instituzioen barrutik eragin zuen. Zinegotzi ere izan zen hiru txandetan, beti ezkerreko hautagai-zerrendei lotuta.   

Esparru aunitzetan eragin zuen. Hezkuntza munduan gabezia ugari zegoen Bakion. Esaterako, ez zegoen modurik lehen hezkuntzako ikasketetatik aparte ezer gehiago egiteko. Guraso eta irakasle batzuen laguntzaz batxillergoa egiteko akademia bat sortu zuen. Ez zegoenez homologatuta ikasleak Bilboko ikasketa ertainetako institutora joan behar izaten zuten  azterketak egitera ekainean eta irailean. Magisteritza ikasketak ere horrelaxe egin zituzten hainbat emakumek.
thumb|237x237px|Omenaldia.2012/05/27. Zamorako espetxe-lagunak

### Omenaldiak  
* Bakioko herrian omenaldia jaso zuen 2012-05-27an. Zamorako espetxeko lagunek kinatuta antolatu zuen ekitaldia herriko talde batek. Berau udaletxe aurrean burutu zen eta emanaldi desberdinen artean, “Zamorako apaiz-kartzela. Eliza eta Estatuaren presondegia (1968-1976)” liburua     aurkeztu zen. Bi herritan jaso zituen heriotz-agurrak; Bakion, bere herrian eta Areatzan, bere jaioterrian. Xabier Amurizak osatutako bertsoetako batek honela zioen: 

“Agur, Madari, bizitzan indar nekaezin bat izana! Geroak hortxe biziko zaitu aztertzean iragana.” 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Omenaldi eguneko ekitaldia Bakion.2012/05/27 
* Foro Sozialaren iritzia 12/2016 Legearen baitan aitortutako lehen 35 tortura-kasuez. 
* "Apaiz kartzela" Donostiako Giza Eskubideen 18. Zinemaldian (2021)
Antton Ibarguren Telletxea

**Antton Ibarguren Telletxea** (Lezo, 1989ko apirilaren 20a) gipuzkoar txirrindulari ohia da.

Amateurretan emaitza onak lortu bazituen ere, ez zuen profesionaletara pasatzeko aukerarik izan eta 2015eko denboraldiaren amaieran erretiratu zen.,

## Palmaresa 
## Taldeak
* Caja Rural amateur - (2010-2012)
* Caja Rural-Seguros RGA Stagiaire (01.08.2012) 	UCI Pro Continental
* Telco'm-Gimex - (2013-2014)
* Entente Sud Gascogne - (2015eko lehenbiziko erdia)
* Infisport-Alavanet - (2015eko bigarren erdia) 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Antton Ibarguren Telletxea - *FirstCycling.com*
Dassault taldea

**Dassault taldea** (halaber, **GIM Dassault** edo **Groupe Industriel Marcel Dassault SAS**) 1929an sortu zen Frantziako Enpresa talde bat da Marcel Dassault-ek Société des Avions Marcel Bloch (gaur egun Dassault Aviation) sorrerarekin, gero bere seme Serge Dassault-ek zuzendua, eta 2018az geroztik Dassault Systèmes-en kosortzaileak, Charles Edelstenne-k, zuzendua.

*Challenges-en* arabera, Dassault familiaren ondare garbia 23.500 milioi euro ingurukoa da. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Regina Arrieta

**Regina Arrieta**, jatorriz Euskal Herrikoa, Espainiako Alderdi Komunistako eta Espainiako Gerra Zibilaren ondoren frantziar erresistentzian parte hartu zuen Nazioarteko Sorospen Gorriko kidea izan zen. Haren biografiaren inguruko informazio oso eskasak ezagutzen dira.

## Biografía 
Regina Arrieta Euskal Herrian jaio zen eta bere bizitzaren aldi bat Trapagaranen eta Bilbon eman zuen Espainiako Gerra Zibilean. Datu asko falta badira ere, badakigu gutxienez ahizpa bat zuela ere. Gaztetan Gazte Komunistetan afiliatu zen eta Nazioarteko Sorospen Gorriko kide izan zen. Geroago, Espainiako Alderdi Komunistan sartu zen. Bilbo frankisten esku erori zenean, Santanderrera ihes egin zuen, eta, ondoren, Frantziara. Lagunen laguntzaz, Chaumontera iritsi zen, Marne Garaia departamenduan, eta han lan egiten dut Espainiarentzako laguntzak biltzen, han gerrak aurrera jarraitzen baitzuen. Espainiako gerra bukatuta eta Bigarren Mundu Gerrarekin Reginak Parisera joatea erabaki zuen. Han, "Caserne des Tourelles", boulevar Mortier-en finkatu zen, eta klandestinitateko etapa hasi zuen, postak, munizioak, armak edo mezuak garraiatuz. Prentsa klandestinoa egiten eta banatzen ere laguntzen zuen. Gestapo eta Frantziako milizia atzetik zituen.

1941eko hasieratik, espainiar komunisten talde bat antolatuta zegoen. "Babeslekutik" Alderdiaren eta Erresistentziaren arteko harremana ezarri zen, Parisko burkide espainiarrekin. Regina Arrieta lotura-agente izendatu zuten, eta Yssy-les Moulineauxen konektatu zuten, "Caro" izeneko kamarada batekin, zeinaren emaztea jostuna baitzen, eta, aitzakia horrekin, arropa-saskian panfletoak eta "babeslekutik" sartzen eta irteten ziren informazioak ezkutatzen zituen. Garai hartan, Reginak bazuen seme bat, eta, egiten zituen ekintzak arriskuan jarri arren, bizimodu horrek aurrera egiteko aukera ematen zion. Poliziaren presioak gora egin zuenean, ihes egin behar izan zuen semearekin, 1942ko hasieran, aurreko bizilekutik gertu.

Bere misioetako baten ondorioz, Nantesen amaitzen du, erresistentziako familia espainiar baten etxean. Etxe honetan egon zen bitartean gaixotu egin zen eta, denbora baten ondoren, 1943ko neguan, bere lagunkideek, bere segurtasunagatik, lekualdatzea erabaki zuten. Horrela, Ester ahizparekin topo egiten du berriro Dordogneko departamenduan; Esther ere erresistentziarekin lan egiten zuen. Bi ahizpak elkarrekin edukitzea arriskutsua zen, eta orduan proposatu zioten Reginari makisera joatea. Erabakia gogorra izan arren (semea arrebarekin utzi behar zuen), makisean sartzea erabaki zuen.

Gerra ostean, Regina Arrietak postu garrantzitsua lortu zuen sindikatuen munduan Tolosa Okzitanian.

## Bibliografia 
* Catalá, Neus, *De la resistencia y la deportación. 50 testimonios de mujeres españolas*. Bartzelona, Adgena, 1984.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Regina Arrietaren gaineko Rocio Negrete Penaren artikulua.
Alicia Márquez

**Alicia Márquez,** haren benetako izena **Alicia Rossi** zen (Buenos Aires, Argentina, 1932 - *ibídem*, 2004ko irailaren 4a) argentinar aktore eta vedettea izan zen.

## Ibilbide profesionala 
Irudi eskultural bat eta aurpegi eder bat zituen, eta dantzari gisa debuta egin zuen 1940ko hamarkadaren amaieran Embassy boîtean. Gero, generoan lan egin zuen Maipo antzokian, eta, aurrerago, Espainian kokatu zen Jack del Río senarrarekin, Madrileko agertoki nagusietan. Generoan izen batekin, Parisko Folies Bergère-ren lehen vedette izan zen 1954 eta 1957 artean. Los Angeles, Miami eta Las Vegasko aretoetan ere aritu zen.

Argentinara itzuli zenean, Maipo Antzokian, "La que le espera, Excelencia" (1958) aldizkariko burua izan zen, Nélida Roca, Fanny Navarro eta Ethel Rojorekin batera, eta "Hay que cambiar los botones" ikuskizuna, Pepe Arias, Alfredo Barbieri eta Don Pelelerekin (1960). Hurrengo urtean komediarako dohainak erakutsi zituen Gabriel Arout-en "Cara y ceca" obran, Antzerki Komikoan, Luis Sandrini eta Olinda Bozánekin batera.

Zinemari dagokionez, *Trompada* 45ean (1953) hasi zen, Los Cinco Grandes del Buen Niño filmarekin batera. Geroago, zenbait film filmatu zituen kanpoan, eta, Argentinara itzulita, Bazen behin *zirkua* filmatu zuen (1972).

1988an albiste izan zen grafikoetan, Demarian bere sailera sartu zen pertsona batek bost orduz eraso, torturatu, eskuak lotu eta kolpatu zuelako.

Gainera, diru eta bitxi ugari lapurtu zizkion etxean. Gaizkileak alde egin zuenean, vedette ohiak laguntza eskatu zien bizilagunei, eta anbulantzian eraman zuten klinika batera, eta han alta eman zioten. Gero Aída Luz aktorearen etxean hartu zuen ostatu. 

Buenos Airesen hil zen 2004ko irailaren 4an, 72 urterekin bihotzekoak jota. Azken agerpen publikoetan, Susana Rubiok antolatutako afari batean parte hartu zuen, eta beste hainbat izar handi izan ziren: Juanita Martínez, Argentinita Vélez, Ana María "Cachito", Cielito eta Víctor Ayos eta Mónica Crámer. Haren senarra bongo-musikari bikaina izan zen.'

## Filmografia 
* *Había una vez un circo*    (1972).........................Carla Villafañe
* *Le sette vipere: Il marito latino*    (1964)
* *El mujeriego*    (1963)
* Viktor und Viktoria (1957) .... Tänzerin
* *Trompada 45*    (1953)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Delphine Diallo

**Delphine Diallo**, edo **Delphine Diaw Diallo** (Paris, 1977), argazkilari franko-senegaldarra da. Hasieran Parisen instalatua, New Yorken bizi eta lan egiten du egun.

## Biografia 
1977an jaio zen, aita senegaldarra eta ama pintore frantsesa, ibilbide artistikoa egitea hautatu zuen, eta, 1999an, Charpentier akademian graduatu zen, ikusizko arteen kategorian.

Gero, zazpi urtez aritu zen lanean musikaren industrian, eta, ondoren, argazkigintzari ekin zion. Bere jatorriaren zati batera itzulita, Saint-Louis-du-Sénégalen jarri zen bizitzen, aitaren jaioterrian. Argazki-estudio bat sortu zuen bertan, eta familiako kideei argazkiak ateratzen eta " Renaissance " izeneko seriea egiten hasi zen. Magic jarri zion izena estudioari, Malick Sidibé argazkilari maliarrari eta Malick haren estudio ospetsuari egindako omenaldi diskretu gisa; izan ere, Sidibék bere lehen lanetan eragina izan duela baieztatu zuen.

2008an, New Yorkera joan zen berriro. Peter Beard ezagutu zuen. Bere sorkuntzan interesaturik, Botswanan *Pirelli egutegia* egiten laguntzea proposatu zion.

2012an, ICPko 26 argazkilari jalgi berri onenetakotzat jo zen, eta *Smithsonian Magazine*entzat, berriz, argazkigintzako izar jalgi berrietako bat da, eta, 2013an, PDNk, zaindu beharreko 30 argazkilari jalgi berrien artean dago.

Bere argazkiak New Yorken negoziatzen dira, 2.500 dolar inguruan.

## Erakusketak (hautaketa) 
* 2005: Afrikako Argazkigintza Topaketak, Bamako, Mali;
* 2009: Afrikako Argazkigintza Topaketak, Bamako, Mali;
* 2011: Afrikako Argazkigintza Topaketak, Bamako, Mali;
* 2012: Dakarreko bienala, Senegal
* 2011: Kornhaus Museum, Berna, Suitza.
* 2014: Femme photographe, Onomo hotela, Dakar, Senegal
* 2015: *ReSignifications: Imagining the Black Body and Re-Staging Histories*, Florentzia, Italia
* 2015: *We are family*, Photoquai, Paris, Frantzia
* 2016: Unseen photo Festival, Amsterdam, Herbehereak

## Bibliografia 
* *Fisheye*, 21. zk., azaroa/abendua 216, Azala, 37

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lactarius mairei

***Lactarius mairei*** *Russulaceae* familiako onddo espezie bat da. Ez da jangarria. Esteetako arazoak eragin ditzake.

## Deskribapena 
**Kapela:** *Lactarius torminosus* delakoaren antzekoa, baina arre-gorrixkagoa, ez arrosa, pixka bat eremu zirkular garbiagoekin *zonatus* aldaeran; ertz oso bizartsuarekin, batzuetan sapaztoa.

**Orriak:** Nahiko inklinatuak, zuritik krema kolorera doazenak.

**Hanka:** 5 cm inguruko garaierakoa eta cm 1 inguruko lodierakoa, ia leuna edo pixka bat ildaskatua, eskrobikulatu gabea, krema zikin koloretik okre antzeko kolorera.

**Haragia:** Zurbila, pixka bat arrosaz edo grisez tindatua, eskrobikulatu gabea, batzuetan oliba antzekoa lehortzen denean; pelargonioen usaina eta zapore akrea batez ere latexak.

**Etimologia:** *Lactarius* terminoa "lac" "lactis" esnetik dator, esneari dagokio. Latexa jariatzen dutelako ebakitzean edo haustean.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenaren hasieran. Zuhaitz hostozabalen azpian. *Quercus* zuhaitzen azpian. Lurzoru karetsuetan.

### Banaketa eremua 
Europa, Ekialdeko Errusia, Krimeako penintsula, Svalbard, Israel.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lactarius mammosus

***Lactarius mammosus*** *Russulaceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoa: *Lactarius fuscus*

## Deskribapena 
**Kapela:** 4 eta 6 cm bitarteko diametrokoa, haragi mehekoa, laua edo ganbil samarra, pixka bat hondoratua erdiko titiaren inguruan (ez da beti egoten ale helduetan), ertza laster zabaldua, inoiz ez ildaskatua, geroago lobatua; arre-marroi ilun kolorekoa edo gris-herdoil kolorekoa, ilunagoa erdian eta ezkatatsu-fibrilosoa. 

**Orriak:** Lehenbizi horixka-haragi kolorekoak, gero okre ilun kolorekoak, estu samar, itsatsiak edo dekurrente samarrak.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.

**Hanka:** Zilindrikoa, pixka bat mehetua oinarrian edo goialdean, zurixka-pruinaduna, okre antzeko tonuekin, distiratsua lehorrean, okre-arrea konprimatzean, betea eta solidoa, ondoren barrubete-barnehutsa, pruinaduna eta glabroa.

**Haragia:** Mehea, hauskorra, zurixka-haragi kolorekoa, lehortzean Peruko baltsamoaren edo koko-irinaren usain gozo arin bat botatzen du; geroago lehortze luzearen ondoren, txikoria usaina hartzen du. Latexa, zuria edo zuri-ur kolorekoa, lehen zaporea gozoa, gero akrea.

**Etimologia:** *Lactarius* terminoa "lac" "lactis", esnetik dator, esneari dagokio. Latexa jariatzen dutelako ebakitzean edo haustean. *Mammosus* epitetoa latinetik dator, bular, esan nahi duen "mamma" hitzetik. Erdiko titiarengatik.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua 
*Lactarius glyciosmus* delakoak usain antzekoa du, eta badu antza; hala ere handiagoa da eta kolorea ere ez du berdina, grisaxka-lila kolore biziagoak ditu.

## Sasoia eta lekua 
Abuztutik urrira. Koniferoen basoetan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Islandia, Europa, Errusia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Josef Joan Adam Liechtensteingoa

**Josef Joan Adam Liechtensteingoa** (Viena, 1690eko maiatzaren 25a – Valtice, 1732ko abenduaren 17a) Liechtensteingo printzea izan zen 1721etik hil zen arte.

Anton Florian Liechtensteingoaren eta Leonor Barbara von Thurn und Hohensteinen semea izan zen. Bere aitarekin borrokatu zuen Espainiako Ondorengotza Gerran, eta geroago Marlborougheko dukearekin frantsesen aurka. Utrechteko Itunaren ondoren, kontseilari inperial izendatu zuten Vienan.

Hiru aldiz ezkondu zen eta Maria Ana Katalina Oettingen-Spielbergekoarekin ezkondu ondoren, Joan Nepomukekoa Karlos ondorengoa jaio zen.

## Genealogia
## Kanpo estekak
Julian Aristiqui

**Julian Aristiqui** (2000ko martxoaren 28a, Buenos Aires) Argentinako kazetari, ikerlari, enpresaburu eta abiazio aditua da.
## Ibilbidea 
Aristiqui analista da, eta artikuluak argitaratu ditu egunkari eta aldizkarietan, hala nola, El País egunkari espainiarrean, non aldizka idazten duen CNN, eta Argentinako Clarín eta Infobae egunkarietan. Analista lanarekin batera, kazetari gisa ere nabarmendu zen abiazio arloan. Hainbat argitalpen espezializatutan lagundu du, abiazio teknologia berriak, abiazio politika eta industriaren joerak bezalako gaiak landuz. Bere artikuluak analisi sakonagatik eta kontzeptu konplexuak modu eskuragarrian komunikatzeko gaitasunagatik aintzatetsi dira. Era berean, pertsona eleanitza da, gaztelania, ingelesa, portugesa, poloniera eta italiera menperatzen dituena.

Gaur egun, Revista FM 28ko zuzendari exekutiboa, industria aeronautikoari eta aeroespazialari eskainitako eta Buenos Airesen egoitza duen aldizkaria. Macro Bankeko bazkide zuzena ere bada.

## Kanpo estekak 
* Julian Aristiquien Twitterra
Naiara Aginako

**Naiara Aginako Bengoa** (Gasteiz, 1982ko otsailaren 10a) Euskal Herriko Unibertsitateko telekomunikazio-ingeniaria eta ikerlaria da.

EHUko Telekomunikazio-ingeniaritzako titulua lortu zuen 2005ean, eta doktore-titulua  2017an irudiak eta bideoak aztertzeko eta berreskuratzeko metodologiaren gainean ikertuta.

2003tik 2005era, Seinaleen Prozesamendu eta Komunikazio Taldearekin, Elektronika eta Telekomunikazio Sailarekin lankidetzan aritu zen. Ikerketa-proiektuak garatu eta administratu zituen Vicomtech Baliabide Digitalen Sailean, 2005etik 2015era. 2015etik, Donostiako Eskola Politeknikoko eta Donostiako Informatika Fakultateko irakaslea da. Ikertzaile gisa, hainbat argitalpen eta bi patente ditu. Talde horretan biriketako minbizia tratatzeko SBRT irradiazio teknologia berritzailea ikertu zuen 2020an. Gaixoak ohiko tratamenduekin baino erradiazio-dosi handiagoak jasotzen dituenez, pazienteak erradiazio-saio gutxiago behar izaten ditu. Birikietako tumore primarioa duten eta osasun-egoera onean dauden gaixoen ohiko tratamendua kirurgia da. Ebakuntza ezinezkoa denean SBRT teknika da erabilgarria. Hala ere, tratamendua aplika daiteke soilik tumore bakarra dagoenean, txikia denean eta gongoilak erasan gabe daudenean. Tumore bat irradiatzen denean inguruko zelula osasuntsuek ere jasotzen dute irradiazioa baina SBRT teknikarekin zelula kopuru txiki batek baino ez du horrelakorik jasango. 
erdian|thumb|280x280px|Naiara Aginako Zientzia Kaieran (2021)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Donostiako Informatika Fakultatea
* Basilio Sierra
* Elena Lazkano
* Txelo Ruiz
* Ana Zelaia

## Kanpo estekak 
* Naiara Aginako Bengoa. Irakasle atxikia. UPV/EHUko ekoizpen zientifikoaren ataria. Argitalpenak (34), tesiak (2) eta proiektuak (13)
* RSAIT taldea.
* UPV/EHUko Informatika Fakultatea.
Romina Ressia

**Romina Ressia** (Azul, Argentina, 1981eko martxoaren 11) artista eta argazkilari argentinarra da.

Bere lanean, zeina askotan saritua izan baita, eragin handia dute moda argazkigintzak, arte barroko latinoak eta Europako arteak, bereziki Flandriako XVIII. mendeko arteak. Argiaren erabilera berezia eta objektu anakronikoak txertatzea ditu ezaugarri.

## Biografia eta ibilbidea 
Romina Ressia 1981eko martxoaren 11n sortu zen, Azulen, eta, 19 urterekin, Buenos Aires hiriburura joan zen ekonomiako ikasketak egitera. Ikasketok argazkilaritza eta arte eszenikoak egiteko utzi zituen (Teatro Colón antzokitik igaroa).

Lehenik, moda argazkilari jardun zuen, eta, gero, arte ederretakoa. Erresuma Batuko, New Yorkeko, Suitzako edo Italiako galerietan erakutsi izan du.

International Color Awarden iritziz, urteko argazkilaririk onena izan zen 2017an

## Romina Ressiaren artea 
Bere lanetan anakronismoa kontzeptua erabiltzeagatik da ezaguna artista (erretratu errenazentista eta objektu garaikidea).

Romina Ressiaren sormen-prozesua Iparraldeko Errenazimentuko pintore batenaren antzekoa da. Materiek igortzen duten argiarekin jolasten da, argi-ilunekin, aurpegia edo eskuak nabarmentzeko. Erretratatutako pertsonaren elementu garrantzitsuak nabarmentzen dituzten argi-teknika horiek, bestalde, ohikoak dira Latinoamerikako arte barrokoan, batez ere erretratu erlijiosoak eta martiriak egitean. Alde horretatik, Europako artearekiko atxikimendu sakona ikusten zaio, bere kontinenteko artea ahaztu gabe. Hortik, bi munduen berrinterpretazio artistiko baten bidez, iraganeko artea, egungo artea, Europako arte klasikoa eta arte barroko latinoa lotzen ditu, bi kontinenteen historia eta anakronismo horiek lotura bat ezartzen dute iraganeko eta gaurko gizarte-testuinguruekin.

## Bere lana erakusten duten galeriak 
* Arusha Gallery - Erresuma Batua
* Laurent Marthaler Contemporary - Suitza
* HOFA Gallery - London eta Mykonos
* Samuel Marthaler Gallery - Belgika : Orri ofiziala

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* The Huffington Post
* Vanity Fair Italia
* Magazine elkarrizketa
* The Wild Magazine
* Terra
* Vogue Italia
* Slatea
* Beautiful Bizarre Mag
* Hi Fructose Magazine

## Kanpo estekak
Gorka Sorarrain

**Gorka Sorarrain Agirrezabala** (Tolosa, 1996ko maiatzaren 21a) gipuzkoar txirrindularia da. 2023ko uztailetik profesionala Caja Rural-Seguros RGA taldean.

## Kirol ibilbidea 
Ingeniari elektronikoa lanbidez, hogeita hiru urte bete arte saskibaloian ibili zen. COVID-19 pandemiak eragindako konfinamenduarekin batera, etxean hasi zen txirrindula estatiko batean entrenatzen eta horren ostean zikloturistentzako probetan parte hartzen.

Lagun batek animaturik, 2022an parte hartu zuen bere lehen lasterketa ofizialetan, dagoeneko hogeita bost urte zituelarik. Urte horretako apirilean, Baqué taldean hasi zen. Euskal Herriko zirkuituan bi garaipen eta zenbait ohorezko postu lortu zuen.

Adina zela eta, 2023tik aurrera ez zuen Euskal zirkuituko lasterketetan parte hartzerik izango (26 urtez azpikoentzako baita), beraz profesionaletara pasatzea zuen irtenbide bakarra. Angolako BAI-Sicasal-Petro de Luanda taldeak fitxatu zuen, kontratu erdi-profesional batekin, ingeniari lana eta txirrindularitza uztartuz. Ekainean Espainiako errepideko txapelketan bosgarren sailkatu ondoren Caja Rural-Seguros RGA taldearekin kontratu profesionala sinatu zuen.

## Palmaresa 
**2022**
* San Gregorio Saria
* San Bartolome Sari Nagusia
* 3. Altsasuko Sarian
**2023**
* 5. Espainiako errepideko txirrindularitza txapelketan
**2025**
* 10. Getxoko Zirkuituan

## Taldeak
* Cafés Baqué - (2022)
* BAI-Sicasal-Petro de Luanda - (2023, 07/30 arte)
* Caja Rural-Seguros RGA - (2023, 07/31tik aurrera)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Gorka Sorarrain - *FirstCycling.com*
Shiki Aoki

'* japoniar aktore, *seiyū* (bikoiztaile), modelo eta moda diseinatzailea da. 

## Bizitza pertsonala 
2020ko martxoaren 6an, armairutik irten zen gizon trans pansexual gisa, pertsona ez bitar (*X-Gender'') gisa identifikatu ondoren.

## Filmografia 
### Telebista 
### Internet 
### Bideojokoak 
### Antzerkia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jean-Paul Agon

**Jean-Paul Agon** (Boulogne-Billancourt, Frantzia, 1956ko uztailaren 6a) enpresaburua da. L'Oréal nazioarteko kosmetika konpainiako presidentea eta zuzendari nagusi ohia da. Konpainiaren 65 urteko adin-muga zela eta, Nicolas Hieronimusek ordezkatu zuen zuzendari nagusitzat 2021eko maiatzaren 1ean; hala ere, administrazio kontseiluko presidente izaten jarraitu zuen.

Agon HEC Parisen graduatu zen, 1978an. 2022ko apirilaren 7an, ikastetxeko zuzendaritza batzordeko presidente izendatu zuten, Jean-Paul Vermèsen ordez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Time Pieces: Best of Eric Clapton

**Time Pieces: Best of Eric Clapton** 1982ko maiatzean Eric Clapton musikari eta musikagile britainiarrak plazaratutako album biltzailea da. Bertan urte hori arteko abesti arrakastatsuenak bildu zituen, bi albumekoak izan ezik: *No Reason to Cry* eta *Another Ticket*. Diskoaren azalean bere *Blackie* izeneko Stratocaster gitarra ospetsua agertu zen. Mundu osoan 13.400.000 kopia saldu ziren.

## Jasotako abestiak 
Hauek dira abestiak:
# "I Shot The Sheriff" (*461 Ocean Boulevard* albumekoa) - 4,23
# "After Midnight" (*Eric Clapton* albumekoa) - 3,08
# "Knockin' on Heaven's Door" (singlea) - 4,21
# "Wonderful Tonight" (*Slowhand* albumekoa) - 3,39 
# "Layla" (*Layla and Other Assorted Love Songs* albumekoa) (Derek and the Dominosek abestuta) - 7,06
# "Cocaine" (*Slowhand* albumekoa) - 3,34
# "Lay Down Sally" (*Slowhand* albumekoa) - 3,49
# "Willie And The Hand Jive" (*461 Ocean Boulevard* albumekoa) - 3,28
# "Promises" (*Backless* albumekoa) - 3,00
# "Swing Low, Sweet Chariot" (''There's One in Every Crowd* albumekoa) - 3,29
# "Let It Grow" (*461 Ocean Boulevard'' albumekoa) - 4,55

## Erreferentziak  
## Kanpo estekak 
* :Albuma Youtuben.
Ethel Rojo

**Ethel Inés Rojo Castro** (Santiago del Estero, 1937ko abenduaren 23a - Buenos Aires, 2012ko ekainaren 24a) argentinar aktorea, vedette, dantzaria eta antzerki-zuzendaria izan zen. 50 urteko ibilbide artistikoan, zineman, antzerkian eta telebistan sartu zen. Estatu Batuetan, Japonian eta Europako eta Latinoamerikako gainerako herrialdeetan aurkeztu zen. 1981ean, Merituaren diploma saria jaso zuen Vedette ikuskizunen arloan.

## Bizitza pertsonala 
Gogó Rojo aktore eta vedette aktorearen ahizpa izan zen; elkarrekin aritu ziren antzerki, zinema zein komedietan. Espainian, Frantzian, Mexikon, Estatu Batuetan, Uruguain, Kolonbian eta Txilen egin zituen birak.

Héctor Ricardo García antzerki- eta kazetaritza-enpresaburuarekin ezkonduta egon zen, eta, beraz, Astros Antzokiaren zuzendaritza artistikoa hartu zuen. 2008ko azaroaren 19an, asteazkenean, 70 urte zituela, Gerardo Gonzálezekin ezkondu zen, 26 urte elkarrekin igaro ondoren.

## Sariak 
* 1981ean, Merituaren diploma saria jaso zuen Vedette ikuskizunen arloan.

## Heriotza 
Mieloma anizkoitz baten ondorioz Favaloro Fundazioaren klinikan ia hilabetez egon ondoren, Ethel hil egin zen goiz batean, 2012ko ekainaren 24ko 7:30ean.

## Filmografia 
* *Pobre pero honrado* (1955)
* *El satélite chiflado* (1956)
* *Amor se dice cantando* (1957)
* *Tres de la Cruz Roja* (1961)
* *Mi adorable esclava* (1961)
* *Esa pícara pelirroja* (1962)
* *Minnesota Clay* (1964)
* *Fuerte Perdido* (1965)
* *Hay que romper la rutina* (1974)
* *Maridos en vacaciones* (1975)
* *La noche del hurto* (1976)
* *La obertura* (1977)
* *Sujeto volador no identificado* (1980)
* *La noche viene movida* (1980)
* *Frutilla* (1980)
* *Mingo y Aníbal contra los fantasmas* (1985)
* *Luisa* (2008)

## Diskografia 
* 1978: "Eso / Últimamente no pasa nada" (Simple) - MICROFON ARGENTINA S.A.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Ethel Rojoren fitxa Cine Nacional webgunean.
* Ethel Rojoren fitxa IMDb web gunean.
Adele Goldstine

**Adele Goldstine** (ezkongabean **Katz**, New York, 1920ko abenduaren 21a - 1964ko azaroa) AEBetako matematikaria eta konputagailu programatzailea izan zen.

## Lehen urteak eta ikasketak 
New Yorkeko Hunter College High School-en ikasi zuen, gero Hunter Collegen gradu ikasketak egin zituen matematikaren arloan, eta ondoren Michigango Unibertsitatean Matematikako masterra egin zuen. Michiganen Herman Goldstine ezagutu zuen, eta harekin lan egingo zuen ENIAC eraikitzen. 1941ean ezkondu ziren. 

Goldstin *ENIAC*eko lehen programatzailea izan zen, eta, ondoren, gaur egun *ENIAC emakumeak* izenez ezagutzen diren programatzaile aitzindarien taldea gidatu eta osatu zuen. Sei emakumek osatzen zuten talde hau, Jean Jennings Bartik, Betty Snyder Holberton, Ruth Lichterman Teitelbaum, Kathleen McNulty Mauchly Antonelli, Frances Bilas Spence eta Marlyn Wescoff Meltzerrek. Makina-lengoaian benetako programatzaile espezialista bihurtu zen, eta *ENIAC*erako konputazio-eskuliburu tekniko bat dokumentatzen lehena izan zen.

1946an, Goldstinek programazio saioetan parte hartu zuen Bartik eta Dick Clippingerrekin, eta *ENIAC*en ''Clippinger's stored program'' ezartzen laguntzeko kontratatu zuten.

### Gerraostean 
Gerraren ondoren, Goldstinek von Neumannekin jarraitu zuen programazio lana Los Alamosko Laborategi Nazionalean. ENIAC-ek prozesatzeko problemak asmatu zituen.

## Bizitza pertsonala 
1952 eta 1959an jaiotako bi seme-alaba izan zituen. 1962an minbizia diagnostikatu zioten, eta bi urte geroago hil zen, 43 urterekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* "Women in Computer science"
Rüzgar Erkoçlar

**Onur Rüzgar Erkoçlar** (Istanbul, 1986ko martxoaren 26a) turkiar aktore, disk jockey eta modelo ohia da.

## Bizitza 
Nil Erkoçlar izenarekin hasi zuen aktore ibilbidea, 10 urte zituela. 15 urterekin famatu egin zen *Molped* konpresa higienikoen iragarkiari esker.

2013ko otsailaren 24an, elkarrizketa batean jakinarazi zuen bi urtez tratamendu hormonala jasotzen zuela eta sexua berresleitzeko ebakuntza egin ziotela. Rüzgar izena hautatu zuen, turkieraz *haize* esan nahi duena.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eleusis (mitologia)

**Eleusis** ( greziar mitologian, baita ere **Eleusinus** Eleusis hiriaren heroi sortzailea izan zen, eta haren izena jaso zuen.

## Familia 
Eleusis Hermes eta Daeira, edo Ogygusen semea zen. Panyasisek hari buruz idatzi zuen esanez Triptolemusen aita zela.

## Mitoa 
Autore berantiarrek diotenez, Eleusis eta Cotonea, Triptolemoren gurasoak, Demeterrek bisitatu zituen, bere semea egunez esne jainkotiarrarekin hazten eta gauez sutan jartzen ari baitzen. Erritual horrek Triptolemo ume hilkor arruntak baino azkarrago haztea eragiten zuen. Demeterrek Eleusis bera hil omen zuen errituala oztopatzeagatik. Geroago, jainkosak Eleusis izena eman zion Triptolemori berari, mutikoaren aitaren omenez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Graça Fonseca

**Graça Maria da Fonseca Caetano Gonçalves** (Lisboa, 1971ko abuztuaren 13a) portugaldar soziologo eta politikaria da. Portugalgo Kultura ministroa izan zen XXI. Gobernu Konstituzionalean (2018tik 2019ra) eta XXII. Gobernu Konstituzionalean (2019tik 2022ra).

## Bizitza 
Lisboan jaio zen 1971n. Zuzenbidean graduatu zen Lisboako Unibertsitatean, gero masterra egin zuen Coimbrako Unibertsitatean eta soziologiako doktoretza lortu zuen ISCTE - Lisboako Unibertsitate Institutuan.

### Bizitza pertsonala 
2017ko abuztuaren 22an, bere homosexualitatea publikoki adierazi zuen *Diário de Notícias* aldizkariari egindako elkarrizketa batean. Lehen aldia zen Portugalen karguan zegoen politikari batek bere homosexualitatea aitortzen zuela.

## Kritika 
2020ko uztailean, kazetari batek COVID-19 pandemiaren ondorioz kultura-langileek jasaten zuten presioari buruz galdetuta, *drink* anglizismoa erabili zuen erantzunean, eta zenbait kritikarik hori sentikortzat jo zuten.

## Sariak 
* 2017: ILGA Portugal erakundearen Ortzadar Saria

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jeanne d’Arc Mujawamariya

**Jeanne d’Arc Mujawamariya** (Kigali, 1970eko martxoaren 13a) ruandar politikari eta diplomazialaria da, gaur egun Ingurumen ministroa. 

## Bizitza 
1997an kimikan graduatu zen Errusiako Herrien Adiskidetasunaren Unibertsitatean. 2001ean kimikan eta fisikan doktoretza lortu zuen IIT Roorkeen. 2001etik 2003ra kimika fisikoa irakatsi zuen Ruandako Unibertsitate Nazionalean.

2006tik 2009ra, Hezkuntza ministro izan zen (formalki, Hezkuntza, Zientzia, Teknologia eta Ikerketa ministro, edo MINEDUC), gero, 2008tik 2011ra, Familia ministro. 2014ko uztailean deklaratu zuen Ruandak Krimearen anexio errusiarra aitor zezakeela Afrikako Batasunak hori egiten bazuen.

2019ko azaroaren 4an, Paul Kagame Ruandako presidenteak enbaxadore kargutik kendu eta Ingurumen ministro izendatu zuen.

Ezkonduta dago eta hiru seme-alaba ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cyprinodon

[thumb|250px|*[Cyprinodon diabolis*.]]
***Cyprinodon*** ur geziko Aktinopterigio arrain generoa da. Ipara Amerika eta Ertamerikako ibaietan bizi da.

## Espezieak 
Generoan 49 espezie daude onartuta:
* *Cyprinodon albivelis* Minckley y Miller, 2002
* *Cyprinodon alvarezi* Miller, 1976
* *Cyprinodon arcuatus* Minckley y Miller, 2002
* *Cyprinodon artifrons* Hubbs, 1936
* *Cyprinodon atrorus* Miller, 1968
* *Cyprinodon beltrani* Álvarez, 1949
* *Cyprinodon bifasciatus* Miller, 1968
* *Cyprinodon bobmilleri* Lozano-Vilano y Contreras-Balderas, 1999
* *Cyprinodon bondi* Myers, 1935
* *Cyprinodon bovinus* Baird y Girard, 1853
* *Cyprinodon brontotheroides* Martin y Wainwright, 2013
* *Cyprinodon ceciliae* Lozano-Vilano y Contreras-Balderas, 1993
* *Cyprinodon dearborni* Meek, 1909
* *Cyprinodon desquamator* Martin y Wainwright, 2013
* *Cyprinodon diabolis* Wales, 1930
* *Cyprinodon elegans* Baird y Girard, 1853
* *Cyprinodon eremus* Miller y Fuiman, 1987
* *Cyprinodon esconditus* Strecker, 2002
* *Cyprinodon eximius* Girard, 1859
* *Cyprinodon fontinalis* Smith y Miller, 1980
* *Cyprinodon higuey* Rodriguez y Smith, 1990
* *Cyprinodon hubbsi* Carr, 1936
* *Cyprinodon inmemoriam* Lozano-Vilano y Contreras-Balderas, 1993
* *Cyprinodon julimes* De la Maza-Benignos y Vela-Valladares, 2009
* *Cyprinodon labiosus* Humphries y Miller, 1981
* *Cyprinodon laciniatus* Hubbs y Miller, 1942
* *Cyprinodon latifasciatus* Garman, 1881
* *Cyprinodon longidorsalis* Lozano-Vilano y Contreras-Balderas, 1993
* *Cyprinodon macrolepis* Miller, 1976
* *Cyprinodon macularius* Baird y Girard, 1853
* *Cyprinodon maya* Humphries y Miller, 1981
* *Cyprinodon meeki* Miller, 1976
* *Cyprinodon nazas* Miller, 1976
* *Cyprinodon nevadensis* Eigenmann y Eigenmann, 1889
* *Cyprinodon nichollsi* Smith, 1989
* *Cyprinodon pachycephalus* Minckley y Minckley, 1986
* *Cyprinodon pecosensis* Echelle y Echelle, 1978
* *Cyprinodon pisteri* Miller y Minckley, 2002
* *Cyprinodon radiosus* Miller, 1948
* *Cyprinodon riverendi* (Poey, 1860)
* *Cyprinodon rubrofluviatilis* Fowler, 1916
* *Cyprinodon salinus* Miller, 1943
* *Cyprinodon salvadori* Lozano-Vilano, 2002
* *Cyprinodon simus* Humphries y Miller, 1981
* *Cyprinodon suavium* Strecker, 2005
* *Cyprinodon tularosa* Miller y Echelle, 1975
* *Cyprinodon variegatus* Lacepède, 1803
* *Cyprinodon verecundus* Humphries, 1984
* *Cyprinodon veronicae* Lozano-Vilano y Contreras-Balderas, 1993

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Integrated Taxonomic Information System - Report.
Juri Solomin

**Juri Mefodievitx Solomin** (; Txita, 1935eko ekainaren 18a – Mosku, 2024ko urtarrilaren 11) errusiar aktore eta zuzendaria izan zen.

Moskuko Maly Antzokiko eskolan ikasi zuen eta 1957an antzerkiko aktore talde bat batu zen. Antzerkian, telebistan eta zineman antzeztu zuen, eta ofizial errusiarraren paperetan espezializatu zen, Akira Kurosawaren Dersu Uzala filmean, esaterako.

1990etik 1992ra Errusiako Kultura ministroa izan zen. Vladimir Putinen politikak babestu zituen, Krimea eta Ukrainako eremuak anexionatzeko.

## Filmografia 
* 1960. Bessonnaia notx
* 1963. Sobaki
* 1965. Muzykanty odnogo polka
* 1965. Serdtse materi
* 1966. Pogonia || Nikolai Makarovitx
* 1966. Vernost materi
* 1966. Prostxai, Gulsary
* 1967. Silnye dukhom
* 1967. Vesna na Odere
* 1967. Slutxai v gostinitse
* 1968. Barsuki
* 1968. Grekh || Piotr Bukovitx
* 1969. Krasnaia palatka
* 1969. Adutant ego prevoskhoditelstva
* 1971. I byl vetxer, i bylo utro
* 1971. Kotxuiustxi front
* 1971. Inspektor Ugolovnogo Rozyska
* 1971. Dauria
* 1971. More v ogne
* 1972. Pravo na Pryzhok
* 1972. Txetviorty
* 1972. Moia zhizn
* 1973. Blokada
* 1975. Sokolovo 
* 1976. Dersu Uzala
* 1976, Melodii beloi notxi
* 1977. Khozhdenie po mukam
* 1978. Kvartet Gvarneri
* 1978. Obyknovennoie txudo
* 1978. Xkolnyi vals
* 1979. Letutxaya myx
* 1980. Svet v okne
* 1980. Skandalnoie proisxestvie v Brikmille
* 1981. Krik tixiny
* 1983. Kliatvennaia zapis
* 1983. Lunnaia raduga
* 1983. Taina Villy "Greta"
* 1984. TASS upolnomotxen zaiavit... 
* 1984. Bereg ego zhizni
* 1985. Utro bez otmetok
* 1985. Sofia Kovalevskaia
* 1986, Pevutxaya Rossia
* 1987. Zagadotxny naslednik
* 1989. Suvenir dlia prokurora
* 1989. Troika
* 1990. I az vozdam
* 1991. Prival Strannikov
* 1991. Anna Karamazoff
* 1992. V natxale bylo slovo
* 1992. Sny o Rossii
* 1998. Txaika
* 2002. Gore ot uma
* 2003. Prostxanie v iune
* 2003. Pretendent
* 2003. Rodina zhdiot
* 2003. Ranniaia liubov
* 2003. Tiazhyoly pesok
* 2004. Moskovskaia saga
* 2005. Txaika
* 2006. Ostavaisia so mnoi
* 2007. Maltiski krest
* 2007. Potselui padxikh angelov
* 2008. Nepobedimy
* 2009. Isaiev
* 2009. Kromov
* 2010. Totxka kipenia

## Kanpo estekak
Méridako erromatar zirkua

**Méridako zirku erromatarra** K.o. I. mendearen hasieran erromatarrek *Augusta Emerita* kolonia erromatarrean —gaur egun, Mérida— eraiki zuten gurdi-lasterketetarako antzinako esparrua da, hiria sortu eta hamarkada gutxira. Hiritik kanpo eraikia eta 440 m-ko luzera eta 115 m-ko zabalera duen oinplano obalatua izanik, zirku hau Erromako Inperio osoko garrantzitsuenetakoa izan zen, Erromako Zirku Nagusiaren ondoren. K.o. IV. mendean, kristautasunaren ofizialtasunarekin, hasi zen zirkuko ikuskizunen gainbehera, baina VI. mendera arte erabili zela uste da. Mende askoan eraikina utzi ondoren, haren zimenduen hondarrak kontserbatzen dira, eta, ondorioz, haren neurriak igartzen dira

## Deskribapena 
Oinplano erraldoia 440 m luze eta 115 m zabal da, eta mota horretako obra erromatarren eredu komunari erantzuten dio. Obalo luze baten forma du, ekialdetik mendebaldera begira, eta bi alde nagusi paralelok eta bi txikiagoak osatzen dute; bata zirkuluerdian ixten da, eta bestea, muturretan lerro zuzen kurbatuan. Fatxada mendebaldeko muturrean zegoen, gutxien kurbatua, eta bere garaian granitoz estalirik eta nabarmenduta egon zen material bereko pilastra atxikiz egindako dekorazioarekin.

Harmailek 30.000 ikuslerentzako lekua zuten, hau da, hiriko biztanle ia guztiak garai inperialean, eta hiru sektoretan banatuta zeuden modu klasikoan: *imma*, *media* eta *summa cavea*. Harmailak podio garai baten gainean altxatzen ziren bi alde nagusietan, hegoaldeko sekzioan lurraren malda aprobetxatuz eta gangen gainean ipar sekzioan. Alexandre de Laborde frantziarrak, XIX. mendean, hamaika harmaila-lerro bereizi zituen, nahiz eta gaur egun oso zaila den bere jatorrizko kopurua asmatzea. Lekurik nabarmenenak eta ikuspen onekoak agintarientzako eta epaileentzako ziren.

Harea lasterketa-pista zen, eta 30.000 m2 inguruko azalera zuen. Bi erditan banatzen zuen *spina*k, 240 m-ko luzera eta 8,5 m-ko zabalera zuen plataforma, eta bere inguruan biratzen ziren gurdiak bi zaldik —*bigae*— edo lauk —*cuadrigae*— tiratuta. Proba bakoitzak, eskuarki, zazpi buelta izaten zituen, eta helmugak *spina*ren erpinetan kokatzen ziren. *Spina* horretan kontzentratzen zen multzoaren dekorazioa eskultura eta obeliskoekin. Guzti honetatik Méridan zimenduak besterik ez dira geratzen.

Alde txikienetako baten erdian, mendebaldekoan, *porta ponpae* zegoen, musikariek, apaizek, irudi erlijiosoek eta egun horretan lehiatuko ziren aurigek parte hartzen zuten lasterketen aurreko prozesioa irteteko lekua. Ate horren bi aldeetan zeuden *carceres*, gurdi-tokik, zirku honetan hamabi ziren, sei alde bakoitzean, eta lau angeluko zutabeek bereizten zituzten.

## Ikus, gainera 
* *Emerita Augusta* 

## Kanpo estekak
Lady Pink

**Lady Pink** (Ambato, Ekuador, 1964), sortzez **Sandra Fabara**, grafitigilea da.

## Biografia 
Queensen hazi zen, eta 1979an hasi zen grafitiak egiten, mutil-laguna galdu zuelako, atxilotu ondoren Puerto Ricora bidali baitzuten bizitzera. Minari aurre egiteko, mutil-lagunaren izena idatzi zuen hiri osoan. Handik gutxira, *Pink Lady* izena etiketatzen hasi zen, maitasun-erromantzeei, Ingalaterrari, garai viktoriarrari eta aristokraziari zien maitasunaren ondoriozko izena. Lady Pinkek Goi Mailako Arte eta Diseinu Eskolan ikasi zuen, Manhattanen. Han ikasten ari zela, grafitira sarrarazia izan zen, eta hamabost urte zituela hasi zen idazten. Urte gutxiren buruan, LADY PINK TC5 (The Cool 5) eta TPA (The Animals Públicas) taldeekin ibiltzen hasi zen. Lady Pinkek metroko trenak margotu zituen 1979tik 1985era bitartean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*Lady Pink's biography on her website Pinksmith.com
*Lady Pink biography and bibliography on Woodward Gallery website 
*Lady Pink selected press on Woodward Gallery website
*Evolution exhibition at Woodward Gallery NYC
Gloria Zuazola

**Gloria Zuazola Castro** (Uruguai, 1966 - *Ibidem*, 2024ko urtarrilaren 11)  Uruguaiko euskal komunitateko kidea izan zen, horretaz  gain, "Euskal erria" Euskal Etxeko zuzendaritza batzordeko kide ere izan zen. 

## Biografia 
Zuazola nafar eta galiziarraren alaba zen. Aita, Angel Zuazola Amatriain (1925-2002) Mendigorrian jaio zen 1925ean. Lan falta zela eta, sei anai-arrebetatik lauk Uruguaira jo zuten; Angel 1948an iritsi zen bertara, eta eraikuntzan aritu zen. Ama, Consuelo Castro Taibo (Coristanco, 1925) han ezagutu zuen Angel, eta 1956ean ezkondu zen berarekin. Lau seme-alaba izan zituzten, Angel Luis (1960), Raúl Martín (1962), Kepa (1964) eta María Gloria (1966). 

Euskal herritar baten alaba izanik, Gloriak beti adierazi zion elkartasuna Euskal Herriari, batez ere preso eta errefuxiatuei.

Gloria Zuazolak euskal askapen prozesuarekin erabateko engaiamendua erakutsi zuen hamarkada luzeetan. Euskal Diaspora taldeko kide oso aktiboa, dozenaka euskal herritarrekin zuzeneko harremana izan zuen. Erreferentziazko pertsona izan zen Uruguaitik pasatako euskal militante, preso ohi eta ikasleentzat. Harrera ezin hobea antolatu zuen, gainera, Sortuk 2019an Eskala Politikoa egin zuenean.
* 2024ko uztailean, Montevideoko "Euskal Erria" euskal etxeak zuzendaritza berritu zuen; batzarrean bozkatu zen zerrendak "1966 - Gloria Zuazola" zuen izena, eta "Euskal Erria indartu egin da" lelopean, besteak beste, Naiara Assaf Zuazola (Gloriaren alaba) eta Josu Lariz Iriondo (Gloriaren lagun mina) zeuden.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa: "LA SOLIDARIDAD URUGUAYA ES LO QUE HA HERMANADO A LOS VASCOS"
* Gloria Zuazola: de las imprescindibles
Errementari kaleko murala

**Errementari kaleko murala** horma irudi bat da, Tolosako alde zaharrean aurkitzen den margo lana. Lan honen egilea Iñaki Moyua da, eta bertan, Tolosako erraldoi eta buruhandien konpartsari egiten zaio omenaldi.
thumb|Peio Ziri-ziri eta Catalina de Tapia

## Egilea 
Iñaki Moyua izan da mural honen egilea. Iñaki 1971an jaio zen Tolosan. Bera da inauterietako euskarri eta ikono nagusienetako bat; izan ere, bera izan da Tolosako Inauterietan Ostegun Gizeneko txerrimobilaren eta Tolosako buruhandi eta erraldoien egilea. Tolosarrentzat ezinezkoa da Inauterietan pentsatzea elementu garrantzitsuok gabe.

## Deskribapena 
Hasieran esan den bezala, lan honen intentzioa Tolosako erraldoi eta buruhandien konpartsari omenaldia egitea da. Margo lan honetan, Peio Ziri-Ziri, Catalina de Tapia erraldoiak eta Ostiral-mehe (kokotxas) buruhandia ikusi ditzazkegu elkar. Bertan kolore argiak eta koloretsuak erabiltzen dira, Tolosako inauteriei erreferentzi moduan.

## Kokapena 
thumb|260x260px|Errementari kaleko muralaren bideoa
Errementari kale bukaeran dago kokatuta, Plaza Berriko haurreskolako hormetako batean zehazki.

## Erreferentziak
Lactarius obscuratus

***Lactarius obscuratus*** *Russulaceae* familiako onddo espezie bat da.

## Deskribapena 
**Kapela:** 2 eta 3 cm bitarteko diametrokoa, laster deprimitua, titi ilun txiki batekin, gehienetan berdexka edo oliba kolorekoa, gainerakoan, pixka bat zimurtua, arre-laranja kolorekoa ertzerantz.

**Orriak:** Okertuak, laranja-okre kolore zikinekoak, nahiko zabal.

**Hanka:** 3 cm inguruko garaierakoa eta 0,4 cm inguruko lodierakoa, gorrixka.

**Haragia:** Okre antzeko kolorekoa, latexa, ez da kolorez aldatzen. Espora-jalkina, horixka argia, zurixka.

**Etimologia:** *Lactarius* terminoa "lac" "lactis", esnetik dator, esneari dagokio. Latexa jariatzen dutelako ebakitzean edo haustean.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua 
Genero honetan beste haltzetako bi espezie daude.

## Sasoia eta lekua 
Udaren hasieratik udazkenaren bukaera arte. Baso hostogalkorretan eta mistoetan, haltzen, pagoen eta abarren azpian.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Alaska, Kolonbia, Europa, Errusia, Japonia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Udazkena Hudson ibaian

***Udazkena Hudson ibaian*** () Hudson Ibaiaren Eskolaren partaidea zen Jasper Francis Cropsey paisaia-margolari estatubatuarraren lana da. Olio mihise gaineko teknika erabilia egin zuen, 1860an. Egun Washingtongo Arte Galeria Nazionalean gordetzen da. Jasper F. Cropseyk Estatu Batuetako udazkenetako paisaien margolaririk onena izatearen ospea izan zuen bere garaian, bai publikoaren aldetik, bai kritikaren aldetik.

## Historia 
Margolan hau Jasper F. Cropseyk Britainia Handian 1856 eta 1863 urteen artean egindako bigarren egonaldian egin zen. Cropsey *plein air* pinturaren aldekoa izan arren, argi dago mihise hori buruz margotu zuela Londresko bere estudioan. Mihisea erakusteko prest egon zen 1860ko udan. Cropseyk liburuxkak banatu zituen, koadroak urri hilabetea irudikatzen zuela azalduz, arratsaldeko hiruretan gutxi gorabehera, egun bero batean.

Gainera, margolariak Hudson ibaiaren haraneko zuhaitz autoktonoen hostoekin egindako muntaia bat jarri zuen erakusketa-aretoan, mihisean erakutsitako kolorea gehiegikeria ez zela erakusteko, udazkeneko koloreak udazken ingelesekoak baino askoz biziagoak baitira Estatu Batuetako alde hartan.

## Ezaugarriak 
thumb|250px|Margolanaren zehaztasuna: ehiztariak eta txakurrak zuhaitz azpian atseden hartzen.

Olio-pintura mihise gainean da; 151,8 x 274,9 zm. ditu. Sinadura moduan, margolanaren beheko aldean, zera irakur daiteke: "Autumn, -on the Hudson River / J. F Cropsey / London 1860".

Margolan honetan, Cropseyk goi-puntu batetik jaso zuen paisaia, hegoekialderuntz, Hudson ibaira eta Storm King mendira (New York) begira (eskuinean). Lehen planoan, leku eguzkitsu bat dago, eta, handik,  zuhaitzak alde banatan dituela, erreka txiki bat doa. Hiru ehiztari beren txakurrekin eguzkiaren argiari begira daude. 

Errekan zehar, gizakiaren eta naturaren arteko bat-etortze harmonikoaren zantzuak daude: enbor-txabola txiki bat, ardiak, haurrak zubi batean jolasean, eta behi batzuk, patxadaz errekastotik ura edatera sartzen direnak. Hemen gizakia ez da konkistatzaile bat, ezta naturaren morroi bat ere: biak harmoniaz bizi dira.

Udazkeneko eszenak bizitzaren iheskortasunarekin lotu ohi diren bitartean, Cropseyren pintura hau Estatu Batuetako paisaiaren ospakizun pozgarri bat bezala ikus daiteke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Margolanaren fitxa Portlango museoan.
Lactarius mitissimus

***Lactarius mitissimus*** *Russulaceae* familiako onddo espezie bat da. Heilmann-Clausen eta beste autore batzuen arabera izen hau Lactarius aurantiacus-en sinonimoa da.

Sinonimoak: *Lactarius aurantiofulvus*, *Agaricus sororius*, *Agaricus mitissimus*, *Lactifluus mitissimus*, *Lactarius aurantiacus var. mitissimus*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 3 eta 8 cm bitarteko diametrokoa, hemisferikotik deprimitu-inbutu formarakora, erdian titia mantenduaz, azal leuna, distiratsua, likatsua hezetasunean, banaezina, pixka bat belusduna, laranja bizi kolorekoa (ertzean argitu egiten da).

**Orriak:** Adnatuak edo dekurrente samarrak, estu, okertuak, lamelulekin, laranja argi kolorekoak edo krema kolorekoak. Latex ugari, zuria eta kolorez aldatzen ez dena.

**Orri dekurrenteak:** Hanka ukitzeaz gain beherantz jarraitzen dutenak.

**Hanka:** Liraina. 8 cm arteko garaierakoa, estua, zilindrikoa, barnehutsa, laranja argi kolorekoa, zurixka eta estutua goialdera.

**Haragia:** Sendoa baina gutxi, zuria (gris arrosarako joerarekin). Lizun usain ahulekoa, hasieran zapore gozoa, baina berehala mikatza bihurtzen da, baita pikantea ere.

**Etimologia:** *Lactarius* terminoa "lac" "lactis", esnetik dator, esneari dagokio. Latexa jariatzen duelako ebakitzean edo haustean.

## Jangarritasuna 
Ez du sukaldaritzarako balio.

## *Lactarius mitissimus* eta *Lactarius aurantiacus*-en arteko desberdintasunak 
Lactarius mitissimus eta Lactarius aurantiacus hainbat desberdintasun dituzte. Hona hainbat bereizketa:
* Kolorea: *Lactarius mitissimus*-ak, gehienetan krema koloreko hodia du, hori argia edo ilegabea. *Lactarius aurantiacus* kolore laranjatik laranja distiratsua du txanoan.
* Lekua: *Lactarius mitissimus*, gehienbat zuhaitz hostoiraunkorrak azpian, bereziki pinuak, aurkitzen da. *Lactarius aurantiacus* hostoiraunkorrak baino gehiago hosto erorkorrak dituen tokietan agertzen da, batez ere zuhaitz hostoiraunkorren azpian.
* Tamaina:*Lactarius mitissimus*, hodiaren diametroa gutxitik handira (5-15 cm artekoa) alda daiteke. *Lactarius aurantiacus*, hau ere bai, gutxitik handira (4-10 cm artekoa) alda daiteke.
* Mikologiako ezaugarriak: *Lactarius mitissimus*, hodiaren azpialdea zuri-horia izateaz gain, hodi eta zurenbidearen arteko estalkia dauka. *Lactarius aurantiacus*, berriz, estalki gorrixka eta irregularra izaten du, eta horrek hodia babesten du.

### Nahasketa arriskua 
Laranja kolore distiratsu eta bereizgarriagatik bereizten da. Antzeko *Lactarius* batzuk: *Lactarius lacunarum* (latexa hori bihurtzen da). *Lactarius fulvissimus* (sendoagoa, ertz izurtua). *Lactarius aurantiacus* (hostozabaletan). *Lactarius lapponicus*, *Lactarius aurantiofulvus* etab.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean. Mendiko pinudietako iratze eta sastrakadien artean 

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak