open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Paul Pen

**Paul Pen**, (Madril, 1979ko abenduaren 23a) idazle eta telebista-gidoigile espainiarra da. Fnacek Talentu Berria bezala izendatu zuen 2011an *El aviso* (RBA) liburua argitaratu eta gero. ; *El País* egunkariaren Babelia gehigarriak ere bikain bezala agurtu zuen ref>http://elpais.com/diario/2011/08/06/babelia/1312589560_850215.html. Dagoeneko, eleberri hori alemanieraz eta italieraz irakur daiteke. 2013an *El brillo de las luciérnagas* (Plaza y Janés), bere bigarren eleberria kaleratu zuen. Biak ala biak zinemarako prestatzen ari dira Morena Fils konpainiaren eskutik. Jorge Gerrikaetxebarria ari da *El aviso* liburuaren gidoia prestatzen. Alberto Marini, bestetik, *El brillo de las luciérnagas* eleberriarena egiten ari da. Haren liburuak thriller moduko eleberriak dira. Roald Dahlen eta Stephen Kinen eragina onartu ditu.

## Bibliografía 
* *El aviso* (RBA, 2011)
* *El brillo de las luciérnagas* (Plaza & Janés, 2013)
* *OTEL y La sangre del muerto* (RHM Flash, 2013)
* *Il presagio* (Newton Compton Editori, 2012)
* *9 - Die Wiederkehr* (Heyne Verlag, 2013)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : Web ofiziala.
* : Paul Penen bloga.
* : Paul Pen Literatura Wikian.
Oxikodona

**Oxikodona** tebainatik eratorritako opioide erdi sintetikoa da. Analgesiko narkotikoa da eta mina moderatua edo larria denean indikaturik dago, nagusiki minbizidun gaixoengan. 1916an sortu zuten Alemanian, sendagai mota hauen albo-ondorioak eta potentzia hobetzeko helburuarekin. Azken urteotan oxikodona eta naloxonaren artean egindako konbinazio bati esker idorreria gutxitu ahal izaten da.

Normalean ahotik hartutako botiken bidez erabiltzen da, bi modutara: Iraupen luzekoa 12 ordutik behin, edo eragin azkarragoa 4 edo 6 ordutik behin (kasu larrienetan sarriagotan). Halaber, zainaren bidez edo muskulubarne ere hartu daiteke.

## Albo-ondorioak 
Eragin desiragaitz nagusiak idorreria, nekea, zorabioa, goragalea, okak, aho lehorra, antsietatea, azkura eta izerdiak. Ez hain ohikoak (<%5): Jateko gogo eza, urduritasuna, sabeleko mina, beherakoa, gernu erretentzioa, arnasestua eta zotina.

## Baliokidetasunak 
Ahotik hartuta, oxikodonaren dosia morfinarenaren erdia da, hidromorfonarenaren bikoitza gutxi gora-behera.

## Oxycontin eta opioideen epidemia 
Oxikodonaren garrantzia 21. mendeko osasun krisi handi batean, opoideen epidemia, funtsezkoa da, eta bereziki AEBetako kasuan kontsideratzen da oxikodonaz osatutako merkatu bat, Oxycontin markarekin errezetzen hasi zirenean, 1996an, orduan hasi zela fenomenoa. 

Sackler familiak eta beraien Purdue Pharma enpresak 1996an abiarazitako merkaturatze erasokorrak, bere kontsumoa eztandarazi zuen, betiere azpimarratzen zelarik minaren aringarri ona zela, eta aldi berean mendekotasunerako oso potentzial baxua zuela.

Purdue Pharmak garatu zuen Oxycontin bere aurreko produktu baten printzipioan oinarriturik, MS Contin delakoan. Botika horren funtsa zen bere osagarriak geruza bezala zeudela antolatuta, eta irentsi ondoren, denbora luze batean disolbatzen zela pilula, barruko printzipio aktiboaren absortzioa denboran luzea eta jarraitua zelarik. Printzipio bera aplikatuz oxikodonari, pilularen geruzek ustez drogaren absortzio jarraitu bat ahalbidetzen zuten, ez droga dosi osoak emandako txute edo ziztada efektua, baizik eta absortzio lasaiago bat zeinak mendekotasuna ekidin behar zuen. Hori hala izanik ere, adikzioak gertatu egiten zirelako zantzuak berehalakoak ziren, eta muzin egin zieten horri Sacklertarrek eta Purdue Pharmak. Are gehiago, agerikoa bilakatu zenez kontsumitzaileek tolerantzia garatzen zutela eta gero eta gehiago eskatzen zutela, pilulen dosiak boikoiztu eta laukoiztu ere egin zituzten.

Era berean, kontsumitzaileek deskubritu zuten pilulak txikituta hautsa esnifatu edo beste era batzuetan ere hartu zitekeela, eta horrek ziztada efektua eragiten zuen: pilulen geruzen sistema alferrikakoa zen guztiz. Purdue Pharmak bazekien 1995etik, merkaturatze aurretik, txikitutako pilularen oxikodonaren %68a han zegoela. Baina azken batean, kontsumo era honek pilula gehiago eta handiagoen eskaria handitu zuen merkatuan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Andorrako historia

**Andorrako historia** XIII. mendean hasi zen, eta hasiera hartan elezahar batek markatuta dago. Horren arabera, Karlomagnok fundatu zuen lurraldea.

## XIII.-XX. mendeak: sistema feudala 
[300px|thumb|ezkerrera|[Andorra

Napoleondar Inperioan (1812-1814).Departament del Segre *(Département du Sègre)*]]
XIII. mendetik hasita (1278), Foixko kondea (geroago, Nafarroa-Biarnoko errege-erregina; ondoren Frantziako erregea eta, azkenik, Frantziako Errepublikako lehendakaria) eta Urgellgo apezpikua izan dira Andorrako printzekideak edo estatuburuak. 

Barne gaien ardura aukeratutako kontseilu nagusi baten esku uzten zen. Justizia gaiak, kanpo harremanak eta defentsakoak printzekideen kontrolpekoak izaten ziren.

## 1982 - 1993: sistema erdi feudala 
1982ko urtarrilean bereizi egin ziren legegintza eta eragiletza funtzioak, eta kontseilu nagusiak (28 kidez osatua) kontseilu eragile edo gobernu bat izendatu zuen, lehendakaria buru zuela.

## 1993 - martxan: sistema demokratikoa 
1993ko martxoaren 14an, andorratarrek, erreferendum bidez, indarrean zuten sistema erdi feudala baztertu eta konstituzio berri bat onartu zuten, eta geroztik, Andorran, estatu burujabe eta demokratiko bat ezarri da. Konstituzio horrek bide ematen dio Andorrari justizia aginpide burujabea izateko, bere kanpo politika propioa garatzeko eta nazioarteko erakundeetan parte hartzeko.

1993an onartu zuten Nazio Batuetan. Gainera, alderdi politikoak eratu ahal izan dituzte eta baita sindikatuak ere, lehenago ez baitzen ez alderdirik eta ez sindikaturik. Grebarako eskubidea ere legeztatua izan da.

Bi printzekideek jarraitzen dute estatuburu gisa, baina orain, herrialdeko mugei buruzko legeen gainean dute soilik betorako eskubidea. Frantziak eta Espainiak lehengo ardurekin jarraitzen dute printzerriaren defentsa eta diru arazoei dagokien guztian.

Konstituzio berria onetsi ondorengo 1993ko abenduan egin ziren lehen hauteskundeak, eta 1994ko urtarrilean Òscar Ribas Reig hautatu zuten Andorrako lehen gobernu burujabeko lehendakari. Emakumezkoek 1970ean lortu zuten botoa emateko eskubidea.

2000. hamarkadan, Joan Enric Vives Sicilia, Nicolas Sarkozy eta Emmanuel Macron izan ziren printzekideak, eta Albert Pintat Santolaria lehendakaria.

2004ko azaroaren 15ean, azkenik, lankidetza hitzarmena sinatu zuen Europar Batasunarekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Asiriako Inperio Berria

**Asiriako Inperio Berria** Mesopotamian K.a. 934. urtetik K.a. 612. urterarte hedatu zen inperioa izan zen. Garai horretan Asiria izan zen mundu osoko estaturik indartusena, Babilonia, Egipto, Urartu eta Elamen gainetik. Ekialde Hurbila, Asia Txikia, Kaukasoa, Ipar Afrika eta Mediterraneoko ekialdearen gaineko kontrol handia zuten, eta Tiglath-Pileser III.aren erreformen ostean K.a. VIII. mendean inperiorik handiena izan zen.
[thumb|Shedu-lamassu erraldoia, giza burudun [Jeinu|jeinua. Khorsabadeko Sargon II.aren errege jauregitik datorrena, Irak, K. a. 710 a. Irakeko Museoa, Bagdad, Irak.      ]]
Neoasiriar Inperioa Asiriaren ondorengoa izan zen, bere Asiriar Ertainaren Inperio garaiaren ondoren. Ikertzaile batzuen ustez, Richard Nelson Frye, adibidez, hori izan zen gizateriaren historian eratutako lehenengo inperioa. Garai horretan aramera bilakatu zen hizkuntza ofiziala inperio osoan, akkaderarekin batera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Pimelodidae

**Pimelodidae** arrain siluriformeen familia da, Hego Amerikako ur gezatan bizi dena. Familiak 112 espezie ditu, 32 generotan banaturik:

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Crouching Tiger, Hidden Dragon

**Crouching Tiger, Hidden Dragon** (, ) 2000ko Ang Lee taiwandar-estatubatuar zinema zuzendariaren wuxia film bat da. Wang Dulu txinatar idazlearen *Burdinazko Kurriloaren Pentalogia* osatzen duten bost eleberrietan oinarritua dago. Chow Yun-fat, Michelle Yeoh, Zhang Ziyi eta Chang Chen aktoreek antzeztu zuten.

Hamar Oscar Sarietarako izendapen jaso eta lau irabazi zituen: Ingelesa ez den hizkuntza batean egindako film onenaren Oscar Saria, Jatorrizko soinu banda onenaren Oscar Saria (Tan Dun), Argazkigintza onenaren Oscar Saria (Peter Pau) eta Zuzendaritza artistiko onenaren Oscar Saria (Tim Yip). Lau BAFTA Sari eta bi Urrezko Globo Sari ere irabazi zituen.

## Sinopsia 
Qing dinastiako Qianlong enperadorearen agintaldiaren 43. urtea (1779). Li Mu Bai (Chow Yun-fat) arte martzial aditu ezagunak ondorengotzan bere ezpata magikoa den «Zerutiar Ezpata» adiskide onenari lagatzea erabaki du. Gainera, maiteminduta dagoen Yu Shuri (Michelle Yeoh) emakume gerlari boteretsuari ezpata lagatzearen unera arte gorde dezan eskatuko dio.

## Aktoreak 
* Chow Yun-fat: Li Mu Bai
* Michelle Yeoh: Yu Shu Lien
* Zhang Ziyi: Jen Yu (mandarinerazko bertsioa) / Jiao Long (nazioarteko bertsioa)
* Chang Chen: Lo "Laino Ilun" / Luo Xiaohu
* Cheng Pei-pei: Jadezko hiena
* Sihung Lung: Sir Te
* Li Fazeng: Yu gobernadorea
* Gao Xi'an: Bo
* Hai Yan: Madam Yu
* Wang Deming: Tsai polizia inspektorea / Cai Qiu prefektua
* Huang Suying: Osaba Wu
* Yang Rui: anderea
* Li Kai: Gou Jun Pei
* Feng Jianhua: Gou Jun Sinung
* Ma Zhongxuan: Mi Biao
* Li Baocheng: Fung Matxete Chang
* Yang Yongde: Jing fraidea
* Zhang Shaocheng: gaueko gizona

## Kanpo estekak 
* *Crouching Tiger, Hidden Dragon* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Phycidae

**Phycidae** arrain gadiformeen familia zabala da, Ozeano Atlantikoan bizi dena.

ITISek Gadidae barneko **Phycinae** azpifamilian sailkatzen ditu espezieak, baina FishBasek honako sailkapena proposatzen du familiarako:
* *Phycis* generoa (lotxak) (Artedi, 1792)
** *Phycis blennoides* (Lohitako lotxa) (Brünnich, 1768)
** *Phycis chesteri* (Goode eta Bean, 1878)
** *Phycis phycis* (Arrokatako lotxa) (Linnaeus, 1766)
* *Urophycis* generoa (Gill, 1863)
** *Urophycis brasiliensis* (Kaup, 1858)
** *Urophycis chuss* (Walbaum, 1792)
** *Urophycis cirrata* (Goode y Bean, 1896)
** *Urophycis earllii* (Bean, 1880)
** *Urophycis floridana* (Bean eta Dresel, 1884)
** *Urophycis mystacea* (Miranda Ribeiro, 1903)
** *Urophycis regia* (Walbaum, 1792)
** *Urophycis tenuis* (Mitchill, 1814)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Parabembras curtus

***Parabembras curtus*** *Parabembras* generoko animalia da. Arrainen barruko Parabembridae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Parabembras*
* Parabembridae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Leucobrotula adipata

***Leucobrotula adipata*** *Leucobrotula* generoko animalia da. Arrainen barruko Parabrotulidae familian sailkatzen da. Bere generoan monotipiko edo espezie bakarra da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Leucobrotula*
* Parabrotulidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Arctozenus risso

***Arctozenus risso*** *Arctozenus* generoko animalia da. Arrainen barruko Paralepididae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Arctozenus*
* Paralepididae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Pantodon buchholzi

***Pantodon buchholzi*** *Pantodon* generoko animalia da. Arrainen barruko Pantodontidae familian sailkatzen da. Espezie monotipikoa da bere genero eta familian, hau da, kide bakarra.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Pantodon*
* Pantodontidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Phractolaemus ansorgii

***Phractolaemus ansorgii*** Arrainen barruko Gonorynchiformes ordenako animalia da. Bere genero eta familian kide bakarra da, hau da, monotipikoa.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Coraciidae

**Coraciidae** Coraciiformes familiako hegaztia ordena da, Mundu zaharrean tropikal klimetan bizi dena.

## Taxonomia 
* *Coracias*
** *Coracias garrulus*
** *Coracias abyssinicus*
** *Coracias caudatus*
** *Coracias spatulatus*
** *Coracias naevius*
** *Coracias benghalensis*
** *Coracias temminckii*
** *Coracias cyanogaster*
* *Eurystomus*
** *Eurystomus glaucurus*
** *Eurystomus gularis*
** *Eurystomus azureus*
** *Eurystomus orientalis*

## Kanpo estekak
Pholidae

**Pholidae** arrain pertziformeen familia zabala da, gehienetan iparraldeko Ozeano Barean bizi dena.

## Espezieak 
Familiak 15 espezie ditu, hiru generotan banaturik:
* *Apodichthys* generoa Girard, 1854
** *Apodichthys flavidus* Girard, 1854
** *Apodichthys fucorum* Jordan & Gilbert, 1880
** *Apodichthys sanctaerosae* (Gilbert & Starks, 1897)
* *Pholis* generoa Scopoli, 1777
** *Pholis clemensi* Rosenblatt, 1964.
** *Pholis crassispina* (Temminck & Schlegel, 1845).
** *Pholis fangi* (Wang & Wang, 1935).
** *Pholis fasciata* (Bloch & Schneider, 1801).
** *Pholis gunnellus* (Linnaeus, 1758).
** *Pholis laeta* (Cope, 1873).
** *Pholis nea* Peden & Hughes, 1984.
** *Pholis nebulosa* (Temminck & Schlegel, 1845).
** *Pholis ornata* (Girard, 1854).
** *Pholis picta* (Kner, 1868).
** *Pholis schultzi* Schultz, 1931.
* *Rhodymenichthys* generoa Jordan and Evermann, 1896
** *Rhodymenichthys dolichogaster* (Pallas, 1814).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Phallostethidae

**Phallostethidae** arrain ateriniformeen familia da, hego-ekialdeko Asiako ur geza eta gazikaratan bizi dena. Familiak 22 espezie ditu, 4 generotan banaturik:

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ancylopsetta antillarum

***Ancylopsetta antillarum*** *Ancylopsetta* generoko animalia da. Arrainen barruko Paralichthyidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Ancylopsetta*
* Paralichthyidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Yukongo zaldi

**Yukongo zaldia**, (Equus lambei), "Yukongo astoa" edo "Yukongo zaldi basatia" dira bere beste hainbat izen, egun desagerturiko ekido espezie bat izan zen. Oso abere ugari izan zen, hango ordokietako belardi zabaletan larretuz, baina duela 10.000 urte inguru degagertu zen. Bereziki Alaskan baina baita Ipar Ameriketako beste zenbait eskualdetara zabalduta egon zen.
Bere tamaina zein ezaugarriengatik poni bat zela esan daiteke. Beste hainbat adituek ordea egungo kiang basa astoaren antza zuela diote.

## Kanpo estekak 
Arrazari buruzko artikuloa

### Bideoak 
* Arrazari buruzko bideoa. Arrazaren berregitea aurkitutako aztarnen arabera

## Erreferentziak
Petromyzontiformes

**Petromyzontiformes** barailarik gabeko arrain ordena da, egun 38 espezie dituena.

## Taxonomia 
* Geotriidae familia
** *Geotria* generoa
* Mordaciidae familia
** *Mordacia* generoa
* Petromyzontidae familia
** *Caspiomyzon* generoa
** *Entosphenus* generoa
** *Eudontomyzon* generoa
** *Ichthyomyzon* generoa
** *Lampetra* generoa
** *Lethenteron* generoa
** *Petromyzon* generoa
** *Tetrapleurodon* generoa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Actinopteri

**Actinopteri** arrain hezurdunen taldea da. Permiarrean sorturik, barnean Chondrostei eta Neopterygii azpiklaseak ditu, hau da, aktinopterigio guztiak Polypteridae familia izan ezik. Hona hemen taldearen sailkapen taxonomikoa:

* Chondrostei
** Acipenseriformes
*** Acipenseroidei
* Neopterygii
** Amiiformes
*** Amiidae
** Semionotiformes
*** Lepisosteidae
** Teleostei
*** Elopocephala
*** Osteoglossomorpha

## Kanpo estekak
Hazor

**Hazor** edo **Tel Hazor** (), baita **Hatzor** eta **Tell el-Qedah** ere, antzinako hiria eta egungo aztarnategi arkeologikoa da, iparraldeko Galilean dagoena. Brontze Aro Ertainean (c. K.a. 1750) eta Israelgo Erresumaren garaian (K.a. IX. mendean), herrialdeko hiri gotorturik handiena izan zen eta baita Ekialde Hurbileko nagusienetariko bat ere. Josueren Liburuan, " aldi hartan inguru haietako erreinuetako hiriburua" zela diote. (Josue, 11,11)

2005ean UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jerusalemgo harresiak

**Jerusalemgo harresiak** (; ) Jerusalemgo Hiri Zaharra inguratzen duten harresiak dira. 1535 eta 1538 artean Suleiman I.a otomandar sultanak eraikiak, guztira 4.018 metroko luzera, 12 metroko bataz besteko altuera eta 2,5 metroko bataz besteko zabalera dituzte.

1981ean UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen, baina hurrengo urtean Jordaniak Arriskuan dagoen Gizateriaren Ondarearen Zerrendan sartzea eskatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nahal Me'arot natura-erreserba

'''Nahal Me'arot natura-erreserba** () edo **Wadi el-Mughara leizeak''' Karmel mendian dagoen aztarnategi arkeologikoa da, Haifatik gertu dagoena. Aztarnategiak lau leize ditu: Me’arat HaTanur (labearen leizea; baita Tabun leizea ere), Me’arat HaGamal (gameluaren leizea), Me’arat HaNahal (errekaren leizea) eta Me’arat HaGedi (antxumearen leizea) hurrenez hurren.

2012an UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen, lehendabiziko ehorzketen aztarnak dituelako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Huntingdonshire

**Huntingdonshire** ( edo  ahoskatua, laburdura: **Hunts**) Cambridgeshire barruan dagoen barruti ez metropolitarra da, 906,18&nbsp;km² dituena. Huntingdon hiriburua eta St Ives, Godmanchester, St Neots eta Ramsey herri nagusiak ditu. 1974ra arte Ingalaterrako 39 antzinako konderrietako bat izan zen.

## Kanpo estekak
Middlesex

**Middlesex** ( ahoskatua, laburdura: **Middx**) Ingalaterrako 39 antzinako konderrietako bat izan zen eta baita bigarren txikiena ere. Hiriburua Brentford zuen. Epeka-epeka Londresen hedapena konderriaz jabetu zen. 1965ean gehiena Londres Handiaren barnean geratu zen, Hertfordshirera joan zen Potters Bar eta Surreyra joan ziren Staines eta Sunbury-on-Thames izan ezik.

## Kanpo estekak
Pseudorhombus diplospilus

***Pseudorhombus diplospilus*** *Pseudorhombus* generoko animalia da. Arrainen barruko Paralichthyidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Pseudorhombus*
* Paralichthyidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Mixotrofia

**Mixotrofia** hitza, mikrobiologian, bakterio eta protisto batzuek duten ezaugarri metaboliko bat izendatzeko erabiltzen da. Bakterio mixotrofoak bide autotrofoa ala heterotrofoa -biak- osatzeko gai dira. Materia organikoaren ezean, bide autotrofoa jarraituko dute glukosa lortzeko (argia eta CO2 erabiliz), eta materia organikoaren aurrean hau erabiliko dute energia eta karbonoa lortzeko. Horregatik, esan ohi da organismo mixotrofoak heterotrofo fakultatiboak direla.

Mixotrofoen multzo honetan ere sartzen dira materia organikoa karbono iturri moduan erabiltzeko gai diren bakterioak eta, aldi berean, materia inorganikoa erabiltzen dutenak energia iturri gisa (hots, materia inorganikoa oxidatuz energia lortzen dutenak). Bakterio hauek ez dute Calvin zikloa burutzen.

Bakterioen artean hainbat genero eta espezie mixotrofoak dira (hidrogenoaren bakterioak, esaterako, edo fotosintesi bakteriarra burutzen dutenetako batzuk). Protistoen artean Euglena aipa daiteke. Ur gezatan bizi diren alga mikroskopiko hauek fotosintesia burutu ahal dute argiaren aurrean. Argiaren ezean, aldiz, heterotrofo bihurtzen dira eta materia organikoz elikatzen dira, organismo kimiorganotrofoen antzera.

## Kanpo estekak
Huntingdon

**Huntingdon** Ingalaterrako Ekialdea eskualdean kokatutako hiria da, Cambridgeshire konderrian. 

2021ean 23.937 biztanle zituen.

Huntingdonshire barrutiko hiriburua. Joan Lurgabeak 1205ean hiri-gutuna eman zion.

## Klima 

## Pertsonaia ezagunak 
* Basil Montagu (1770–1851), abokatu eta idazlea
* Robert Carruthers (1799–1878), kazetaria
* Oliver Cromwell (1599–1653)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Huntingdon hiriko webgune ofiziala
27 Poligonoa

**27 Poligonoa** Gipuzkoako Donostia hiriburuko Martutene auzoa eta Astigarraga udalerriko lursailetan dagoen industrialde bat da. Donostiako industrialde nagusia da. Bertan, 400 enpresatik gora daude, informatika eta barne-apainketa enpresatatik hasi eta ehur, mekanika, ohialgintza eta elikagai enpresetaraino.

Industrialdearen sarbide nagusia 27 Poligonoko zubia da.

## Kanpo estekak 
* Poligono 27 industrialdearen webgunea
Zuatzu Enpresa Parkea

**Zuatzu Enpresa Parkea** Gipuzkoako Donostia hiriburuan dagoen enpresagune bat da, Errotaburu auzoa eta A-8 autobidearen alboan. Bertan hiri honetan egoita duten enpresa ugari daude.

Industrialdeak izena hartzen du gertu dagoen Zuatzu baserritik. Industrialdeko ardatza nagusiak ere Zuatzu kalea du izena.

## Eraikinak eta enpresak 
* Europa eraikina
* Teledonosti

## Kanpo estekak
Conan the Destroyer

**Conan the Destroyer** (euskaraz *Conan Suntsitzailea*) 1984ko Richard Fleischer estatubatuar zinema zuzendariaren ezpata eta aztikeria eta abenturazko filma bat da. Robert E. Howard idazlearen Conan the Barbarian eleberrian oinarritua dago. Arnold Schwarzenegger, Grace Jones, Wilt Chamberlain, Mako, Tracey Walter, Olivia d'Abo eta Sarah Douglas aktoreek antzeztu zuten. Basil Poledouris musikagileak soinu banda konposatu zuen.

1982ko *Conan the Barbarian* filmaren jarraipena da, era berean, beste bi jarraipen ian zituen: *Red Sonja* (1985) eta *Conan The Barbarian* (2011).

## Argumentua 
Shadizar Erresumako Taramis erregin (Sarah Douglas) boteretsuak Conani (Arnold Schwarzenegger) bere Valeria maitea Heriotzaren Erresumatik itzularaztea hitzeman dio, baina baldintza batez: harribitxizko kondairazko adarra eta printzesa gazte eta eder bat (Olivia d'Abo) ekarri eraman beharra dizkio. Conanen ez dakiena erregin zitalak adarra Dagoth (André the Giant) jainko lokartua esnarazi eta printzesa sakrifikatzeko erabiliko dituela da. Etsai hilko nahiz naturazgaindikoei aurre eginez, Conan gerlariak Taramis erregina eta Dagoth jainko berbera garaitzeko Ongiaren indarrei dei egin beharko die.

## Aktoreak 
## Kanpo estekak 
* *Conan the Destroyer* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Conan the Destroyer* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
Delirium

**Delirium** edo **nahasmendu-sindrome akutua** faktore organiko batek baino gehiagok eragiten du eta sarriagotan pairatzen du adineko jendeak, tartean beste alterazio batzuk daudenean. Funtsean bi eratara azaleratzen da, hiperaktibo edo hipoaktibo moduan, biak tartekatuz ere agertu daitekeen arren. Ezaugarri nagusien artean daude bat-bateko hasiera, aldakortasun azkarra eta itzulgarritasuna, azken hau dementzia eta bestelako asaldura kronikoetatik desberdintzen duena.
 
Sindrome honen oinarria pertsonaren hauskortasun kognitibo eta organikoa dugu, tipikoki zahartzaroan agertzen dena, baina baita bestelako egoera larrietan ere, adibidez ZIUko patologia akutuak edo maila handiko ebakuntza baten ostean.

Maiztasun handiz ikusten da ospitaleetan, helduen artean %10-20an, adinekoen artean %30-40an eta ZIUetan %80raino. Hilkortasuna ere kontuan hartzekoa da.

Tratamenduan beti ere saiatu behar da azpiko faktoreak zuzentzen, eta horrekin batera sendagaiak erabiltzea.

## Eragileak 
Kanpoko faktore multzo zabal horren barruan honako hauek ditugu:
* Infekzioak.
* Farmakoen albo-ondorioak edo interakzioak, bereziki antikolinergikoak edo depresore neurologikoak (besteak beste bentzodiazepinak eta opioideak).
* Ebakuntza eta traumatismo handiak.
* Ospitaleratzea edo ohiko lekuaz aldatzea.
* Nerbio-sistema zentralarekin lotutako patologia akutua: Iktus edo IZBak, odol-jarioak edo tumoreak.
* Alterazio metabolikoak.
* Serum ontzietara edo gailu medikoetara lotuta egotea.
* Gelan leihorik ez egotea, gaua eta eguna desberdintzeko oztopatzen duena.
* Pertsona ezagunik ez egotea alboan.

Barneko eragile nagusia adin aurreratua da, eta antzera kaltetzen ditu gizon eta emakumeak.

## Sintomak eta zeinuak 
Haluzinazio batez ere bisualak eta eldarnio batik bat paranoideak mota hiperaktiboan sintomarik deigarrienak eta ezagunenak badira ere, badira bestelakoak ere. Arlo kognitiboan, arreta mantentzeko gaitasun eza, eta orientazio, oroimen eta portaera asaldurak. Tipikoki gauez agertzen da, loa eragozten.

Mota hipoaktiboan, egunean zehar demaseko logura, apatia, afasia, tristezia eta portaera depresiboak.

## Tratamendua 
Eragile aldagarriei ekin behar diegu lehenik eta behin: Infekzioak eta alterazio metabolikoak sendatu, sendagai kaltegarriak kendu, ezinbestekoak ez diren neurri medikoak saihestu eta ahal bada etxera itzuli.

Sintomak kontrolatzeko sarritan medikazioa behar izaten da, neuroleptikoak izanda lehenengo aukerazkoak: haloperidol eta lebomepromazina. Bentzodiazepinak kontu handiz ibili behar da, alde batetik gaixoak ohiko tratamendu luzea edukiz gero eta ez dira kendu behar bat-batean bestelako aurkako faktoreak egonez gero bereziki. Beste alde batetik lagungarriak izan daitezke neuroleptikoekin batera erabiltzeko klinika menperatzen ez bada kasu batzuetan.

## Ikus, gainera 
* Delirium Tremens

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* "European Delirium Association"
La Zarza

**La Zarza** leku ezberdinen izena da:

* **La Zarza (Extremadura)**, Badajozko udalerria da.
* **La Zarza (Valladolid)**, Valladolideko udalerria da.
* **La Zarza de Pumareda**, Salamancako udalerria da.
* **Santa Cruz de la Zarza**, Toledoko udalerria da.
Bestigio

[thumb|300px|[Harea|Hare gainean *igeri* egiten dutelako, hankak **bestigio** bihurtu dituen musker espezie bat.]]
Biologian, **bestigioa**, **aztarna** edo **aztarna-organoa** eboluzioaren ondorioz jatorriko funtzioa galtzera heldu den organoa da. Gizakiaren kasuna, kokzixa, heste sobrea eta zuhurtziaren haginak bestigioak dira. Bestigioa den organoa **bestigiala** dela ere esaten da.

## Ikus, gainera 
* Primordioa

## Kanpo estekak
Kielce

**Kielce** ( ahoskatua) Polonia hegoaldeko hiri bat da, Gurutze Santuko voivoderriko hiriburua. 201.363 biztanle ditu 2012ko zentsuan. Meatzaritza hirigune garrantzitsua da, eta azken urteetan garapen ekonomiko handia ari da izaten. XI. mendean sortua, XX. mende erdialdean ekintza antisemita ugari izan zituen.

## Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Neuroleptiko

[thumb|[Olantzapina, bigarren belaunaldiko neuroleptiko bat.]]

**Neuroleptikoa** edo **antipsikotikoa** droga psikoaktibo bat da, kontzeptualki psikosiak kudeatzeko erabilia; eskizofrenia eta desoreka bipolarra, zehazki. Eragin terapeutikoa haluzinaziora, eldarniora eta pentsamendu desordenatura bideratuta dago.

Lehenengo belaunaldikoak edo antipsikotiko tipikoak 1950eko hamarkadan sortu ziren (adibidz, Haloperidol). Hala ere, praktika klinikoan, 20 urte geroago arte ez zen sartu lehendabizikoa, Klozapina. Atipikoak edo bigarren belaunaldikoak berrikiago garatuz joan dira, eta serotoninaren hartzaileetan ere eragina daukate. Bi multzokoek dopaminaren gainean eragiten dute.

Albo-ondorioak kontuan hartzekoak dira: batez ere, mugimenduaren asaldurak izatea eta pisua irabaztea.

## Sailkapena 
* **Lehenengo belaunaldikoak (tipikoak)**:
** Butirofenonak: haloperidol
** Fenotiazinak: klorpromazina, lebomepromazina, flufenazina, tioridazina.
** Tioxantenoak: flupentixol, zuklopentixol.
** Beste batzuk: klotiapina.

* **Bigarren belaunaldikoak (atipikoak)**: klozapina, olantzapina, ketiapina, errisperidona.

## Indikazioak 
* Eskizofrenia
* Desoreka bipolarra
* Dementzia
* Beste batzuk: Delirium, nahasmendu obsesibo-konpultsiboa, estres postraumatikoa, pertsonalitate asaldura , Tourette sindromea eta autismoa.

## Albo-ondorioak 
Eragin desiragaitz ugari eta ohikoak dituzte mota honetako sendagaiek, tratamenduak uzteko arrazoia dena sarritan. Maizen agertzen direnen artean honakoak:
* Estrapiramidalak (bereziki lehenengo belaunaldikoekin eta paziente gazteagoengan: akatisia, distonia, parkinsonismoa, ikara).
* Sedazioa edo logura (ohikoa Klozapina, Olanzapina, Ketiapina edo Klorpromazinarekin; kasu batzuetan onuragarria izan daitekeena eta bilatzen dena).
* Buruko mina, zorabioa.
* Antikolinergikoak (ohikoagoa Olanzapina eta Klozapinarekin).
    
## Ikus, gainera 
* Psikoanaleptiko
* Sindrome neuroleptiko gaizto

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Perryena leucometopon

***Perryena leucometopon*** arrain eskorpeniformeen espeziea da, Australia inguruko koralezko uharrietan bizi dena. Bere genero eta familia monotipikoetan kide bakarra da. ITISek, berriz, Congiopodidae familiaren barnean sartzen du.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Errudimentu (argipena)

**Errudimentu** hitzak adiera zenbait ditu:
* biologian, **errudimentu** edo primordioa, guztiz garatu gabeko organo edo ehuna;
* perkusio instrumentuetan, errudimentua, oinarrizko perkusio andana sinplea.
Percopsidae

**Percopsidae** arrain perkopsiformeen familia txikia da. Egun, genero bakarra du bizirik, barnean bi espezie dituena. Espezie biak Ipar Amerikako ur gezatan bizi dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Distortsio

**Distortsioa** irudi, soinu, seinale, uhin edo beste zerbaiten jatorriko ezaugarrien aldaketa da. Gehienetan, desiragarriak ez diren fektuak sortzen ditu eta beraz, distortsioa ezabatu edo gutxitzeko ahaleginak egiten dira.

## Kanpo estekak
Percilia

**Percilia** arrain pertziformeen generoa da, Txileko ur gezatan bizi dena. FishBasek **Perciliidae** familia osatzen duen bakarra dela dio baina, besteen ustez, Percichthyidae familian dago.

Bi espezie besterik ez ditu:
* *Percilia gillissi*
* *Percilia irwini*

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Parascorpis typus

***Parascorpis typus*** *Parascorpis* generoko animalia da. Arrainen barruko Parascorpididae familian sailkatzen da. Espezie monotipikoa edo bakarra da bere genero eta familian.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Parascorpis*
* Parascorpididae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Cirrhoscyllium expolitum

***Cirrhoscyllium expolitum*** *Cirrhoscyllium* generoko animalia da. Arrainen barruko Parascylliidae familian sailkatzen da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Cirrhoscyllium*
* Parascylliidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Paraulopus atripes

***Paraulopus atripes*** *Paraulopus* generoko animalia da. Arrainen barruko Paraulopidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Paraulopus*
* Paraulopidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Bihurdura (argipena)

**Bihurdura** edo **tortsio** hitzek adiera eta erabilera zenbait dituzte:
* mekanikan, bihurdura, egitura baten luzetarako ardatzean aplikaturiko
* bihurdura-barra, auto baten osagaia;
* geometrian, kurba baten bihurdura;
* geometria diferentzialean, tortsio-tentsorea.
Pegasidae

**Pegasidae** arrain gasterosteiformeen familia da, Indo-Bareko eremuko ur tropikaletan bizi dena. Familiak 5 espezie ditu, 2 generotan banaturik:
* *Eurypegasus* generoa Bleeker, 1863
** *Eurypegasus draconis* (Linnaeus, 1766)
** *Eurypegasus papilio* (Gilbert, 1905)
* *Pegasus* generoa Linnaeus, 1758
** *Pegasus lancifer* Kaup, 1856
** *Pegasus laternarius* Cuvier, 1816
** *Pegasus volitans* Linnaeus, 1758

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cyttopsis cypho

***Cyttopsis cypho*** *Cyttopsis* generoko animalia da. Arrainen barruko Parazenidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Cyttopsis*
* Parazenidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Apareiodon affinis

***Apareiodon affinis*** *Apareiodon* generoko animalia da. Arrainen barruko Parodontidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Apareiodon*
* Parodontidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Salvelinus

***Salvelinus*** arrain generoa salmonidae familia da. Bere baitan 49 espezieako ur gezak amuarrainak hartzen ditu.

## Espeziea 
* † *Salvelinus agassizii* (Garman, 1885)
* *Salvelinus albus* (Glubokovsky, 1977)
* *Salvelinus alpinus* (Linnaeus, 1758);
* *Salvelinus anaktuvukensis* (Morrow, 1973)
* *Salvelinus andriashevi* (Berg, 1948)
* *Salvelinus boganidae* (Berg, 1926)
* *Salvelinus colii* (Günther, 1863)
* *Salvelinus confluentus* (Suckley, 1859)
* *Salvelinus curilus* (Pallas, 1814)
* *Salvelinus czerskii* (Drjagin, 1932)
* *Salvelinus drjagini* (Logashev, 1940)
* *Salvelinus elgyticus* (Viktorovsky & Glubokovsky, 1981)
* *Salvelinus evasus* (Freyhof & Kottelat, 2005)
* *Salvelinus fimbriatus* (Regan, 1908)
* *Salvelinus fontinalis* (Mitchill, 1814)
* *Salvelinus gracillimus* (Regan, 1909)
* *Salvelinus grayi* (Günther, 1862)
* *Salvelinus gritzenkoi* (Vasil'eva & Stygar, 2000)
* *Salvelinus inframundus* (Regan, 1909)
* *Salvelinus jacuticus* (Borisov, 1935)
* *Salvelinus japonicus* (Oshima, 1961)
* *Salvelinus killinensis* (Günther, 1866)
* *Salvelinus krogiusae* (Glubokovsky, Frolov, Efremov, Ribnikova y Katugin, 1993)
* *Salvelinus kronocius* (Viktorovsky, 1978)
* *Salvelinus kuznetzovi* (Taranetz, 1933)
* *Salvelinus leucomaenis imbrius* (Jordan & McGregor, 1925)
* *Salvelinus leucomaenis leucomaenis* (Pallas, 1814)
* *Salvelinus leucomaenis pluvius* (Hilgendorf, 1876)
* *Salvelinus levanidovi* (Chereshnev, Skopets & Gudkov, 1989)
* *Salvelinus lonsdalii* (Regan, 1909)
* *Salvelinus mallochi* (Regan, 1909)
* *Salvelinus malma krascheninnikova* (Taranetz, 1933)
* *Salvelinus malma malma* (Walbaum, 1792)
* *Salvelinus malma miyabei* (Oshima, 1938)
* *Salvelinus maxillaris* (Regan, 1909)
* *Salvelinus murta* (Saemundsson, 1908)
* *Salvelinus namaycush* (Walbaum, 1792)
* *Salvelinus neiva* (Taranetz, 1933)
* *Salvelinus neocomensis* (Freyhof & Kottelat, 2005)
* *Salvelinus obtusus* (Regan, 1908)
* *Salvelinus perisii* (Günther, 1865)
* † *Salvelinus profundus* (Schillinger, 1901)
* *Salvelinus scharffi* (Regan, 1908)
* *Salvelinus schmidti* (Viktorovsky, 1978)
* *Salvelinus struanensis* (Maitland, 1881)
* *Salvelinus taimyricus* (Mikhin, 1949)
* *Salvelinus taranetzi* (Kaganowsky, 1955)
* *Salvelinus thingvallensis* (Saemundsson, 1908)
* *Salvelinus tolmachoffi* (Berg, 1926)
* *Salvelinus trevelyani* (Regan, 1908)
* *Salvelinus umbla* (Linnaeus, 1758)
* *Salvelinus vasiljevae* (Safronov & Zvezdov, 2005)
* *Salvelinus willoughbii* (Günther, 1862)
* *Salvelinus youngeri* (Friend, 1956)

## Kanpo estekak
Tampereen Pyrintö (saskibaloia)

**Tampereen Pyrintö** saskibaloi talde finlandiarra da, 1941an Tamperen sortutakoa. Tampereen Pyrintö kirol anitzeko taldearen saskibaloiaren atala da hau.

## Palmaresa 
* 3 Finlandiako Txapelketak.
* 2 Finlandiako Kopa.

## Kanpo estekak 
*  Pyrintö webgunea
*  Pyrinto Tampere eurobasket.com
Aetapcus maculatus

***Aetapcus maculatus*** *Aetapcus* generoko animalia da. Arrainen barruko Pataecidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Aetapcus*
* Pataecidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Eurypegasus draconis

***Eurypegasus draconis*** *Eurypegasus* generoko animalia da. Arrainen barruko Pegasidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Eurypegasus*
* Pegasidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Parapriacanthus dispar

***Parapriacanthus dispar*** *Parapriacanthus* generoko animalia da. Arrainen barruko Pempheridae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Parapriacanthus*
* Pempheridae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Paraulopus japonicus

***Paraulopus japonicus*** *Paraulopus* generoko animalia da. Arrainen barruko Paraulopidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Paraulopus*
* Paraulopidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Evistias acutirostris

***Evistias acutirostris*** *Evistias* generoko animalia da. Arrainen barruko Pentacerotidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Evistias*
* Pentacerotidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Eritreako historia

**Eritreako Historia** egun Eritrea den lurraldearen historia da.

## Antzinako historia 
### Aksumgo Erresuma 
Kristo ondorengo lehenengo milurtekoan, egungo Eritreako lurraldea Aksumgo Erresuma boteretsuaren zati zen, Etiopia iparraldearekin batera. Mani profetak zioenez, garai hartako erresuma garrantzitsuenetakoa izan zen, Txinarekin, Erromarekin eta Persiarekin batera. Aksumgo Erresuma Jesu Kristoren jaiotzaren garaitsuan sortu zen. Ge'ez hizkuntza erabiltzen zuten, gaur egun Eritrean hitz egiten den hizkuntzetako bat. V. mendean seguruenik erreinua jada ez zen existitzen baina datu gutxi daude hori baieztatzeko.
thumb|350px|eskuinera|

## Italiar kolonizazioa 
Italiako Erresuma berriak 1890. urtean berretsi zuen 1869an hasi zen kolonizazio prozesua. *Rubattino* ekintzaile eta kolonoaren enpresa batek Assab badia erosi zien sultan batzuei flota komertzial bat sustatzeko. 1882ko martxoaren 10ean italiar gobernuak lur horiek erosi zituen, eta italiar armada Eritreako kosta konkistatzen hasi zen, Massawa hirira iristeraino.

Azkenean Italiar kolonizazioa 1890eko urtarrilaren 1ean ofizializatu zen. Asmara hiria hiriburu bihurtu zuten. Italiar Eritrea Italiaren lehen kolonia bihurtu zen Afrikako lurreetan. 1939. urteko datuen arabera Eritreako 100.000 biztanle Italiarrak ziren, eta Eritreako biztanle guztiak 1.000.000 ziren.

Italiarrek katolizismoa ekarri zuten herrialde honetara. Italiarrek industria eta agrikultura gauzatu zuten errepide eta trenbide infraestrukturak sortzen ari ziren heinean. 1941ean, II. Mundu Gerra hasi eta gutxira, Erresuma Batuko zati bihurtu zen, eta Italiaren kolonia izateari utzi. Eritrea Erresuma Batuaren agintepean egon zen 4 urtez 1952ko irailaren 15 arte, NBEk eskatuta.

## Etiopiarekin bateratzea 
Ingelesak Eritrea utzi zutenetik 1961. urtera Eritrea Etiopiar inperiokoa izan zen. Independizatzeko protestak Eritrearen askatasunerako mugimenduarekin batera sortu ziren. Mugimendu honek Etiopiako armadaren aurka borrokatzen zuen. Mugimendu honek Etiopiar Parlamentuan zeuden Eritrear diputatu batzuk haien postua uztea eragin zuen. Etiopiako armadak Eritreako independendisten kontrako ofentsiba bat jarrri zuen martxan SESBaren laguntzaz. Erasoaldi honetan Etiopiar armadak Asmara hiriburua Etiopiar armadaren mende utzi zuen. 50.000 eritrearrek haien etxeak utzi behar izan zituzten Etiopiar armadak Napalma erabiltzen zuelako.

1977an NBEk kalkulatu zuen 20.000 hildako utzi zituela gatazkak eta 500.000 desplazatu. Etiopiarren erasoek SESBaren laguntzaz ez zuten lortu Eritrear milizianoak atzera botatzea.

1983 urtean beste erasoaldi bat egin zuten Etiopiakoek, erasorik gogorrena, hala ere milizianoek haiek uxatzea lortu zuten. 1987 urtean autonomia izateko eskubidea lortu zuten nahiz eta ordurako Eritreako lurralde gehiena Eritrearen askatasunerako mugimenduak hartua eduki. 1991. urtean mugimendu honen liderrak behin-behineko gobernua sortu zuen, Etiopiako erregimenarekin zerikusirik eduki gabe.

## Kanpo estekak
Bostockia porosa

***Bostockia porosa*** *Bostockia* generoko animalia da. Arrainen barruko Percichthyidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Bostockia*
* Percichthyidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Peristediidae

**Peristediidae** arrain eskorpeniformeen familia zabala da. Familia sei generoz osaturik dago eta 44 espezie ditu barnean. Triglidae familia senide estua du eta, zenbait adituen ustez, bere kideak bertan daude sailkaturik.

Hona hemen FishBasek familiarako proposaturiko sailkapena:

* *Gargariscus* generoa (Smith 1917)
** *Gargariscus prionocephalus* (Duméril, 1869)
* *Heminodus* generoa (Smith 1917)
** *Heminodus japonicus* (Kamohara, 1952)
** *Heminodus philippinus* (Smith, 1917)
* *Paraheminodus* generoa (Kamohara 1957)
** *Paraheminodus murrayi* (Günther, 1880)
* *Peristedion* generoa (Lacepède 1801)
** *Peristedion altipinne* (Regan, 1903)
** *Peristedion amblygenys* (Fowler, 1938)
** *Peristedion antillarum* (Teague, 1961)
** *Peristedion barbiger* (Garman, 1899)
** *Peristedion brevirostre* (Günther, 1860)
** *Peristedion cataphractum* (Linnaeus, 1758)
** *Peristedion crustosum* (Garman, 1899)
** *Peristedion ecuadorense* (Teague, 1961)
** *Peristedion gracile* (Goode eta Bean, 1896)
** *Peristedion greyae* (Miller, 1967)
** *Peristedion imberbe* (Poey, 1861)
** *Peristedion investigatoris* (Alcock, 1898)
** *Peristedion liorhynchus* (Günther, 1872)
** *Peristedion longispatha* (Goode y Bean, 1886)
** *Peristedion miniatum* (Goode, 1880)
** *Peristedion moluccense* (Bleeker, 1851)
** *Peristedion nierstraszi* (Weber, 1913)
** *Peristedion orientale* (Temminck eta Schlegel, 1843)
** *Peristedion paucibarbiger* (Castro-Aguirre eta Garcia-Domínguez, 1984)
** *Peristedion riversandersoni* (Alcock, 1894)
** *Peristedion thompsoni* (Fowler, 1952)
** *Peristedion truncatum * (Günther, 1880)
** *Peristedion unicuspis* (Miller, 1967)
** *Peristedion weberi* (Smith, 1934)
* *Satyrichthys* generoa (Kaup 1873)
** *Satyrichthys adeni* (Lloyd, 1907)
** *Satyrichthys amiscus* (Jordan eta Starks, 1904)
** *Satyrichthys clavilapis* (Fowler, 1938)
** *Satyrichthys engyceros* (Günther, 1872)
** *Satyrichthys hians * (Gilbert y Cramer, 1897)
** *Satyrichthys isokawae* (Yatou eta Okamura, Okamura et al., 1985)
** *Satyrichthys laticephalus* (Kamohara, 1952)
** *Satyrichthys lingi* (Whitley, 1933)
** *Satyrichthys longiceps* (Fowler, 1943)
** *Satyrichthys magnus* (Yatou, Okamura et al., 1985)
** *Satyrichthys orientale* (Fowler, 1938)
** *Satyrichthys piercei* (Fowler, 1938)
** *Satyrichthys quadratorostratus* (Fourmanoir eta Rivaton, 1979)
** *Satyrichthys rieffeli* (Kaup, 1859)
** *Satyrichthys serrulatus* (Alcock, 1898)
** *Satyrichthys welchi* (Herre, 1925)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ammocrypta beanii

***Ammocrypta beanii*** *Ammocrypta* generoko animalia da. Arrainen barruko Percidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Ammocrypta*
* Percidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
8mm (filma)

**8mm** 1999ko Joel Schumacher estatubatuar zinema zuzendariaren thriller filma bat da. Nicolas Cage, Joaquin Phoenix, James Gandolfini, Peter Stormare, Anthony Heald eta Chris Bauer aktoreek antzeztu zuten.

Filmak gaitzat Snuff filmak ditu. Berlingo Zinemaldiko sail ofizialean lehiatu zen.

## Argumentua 
Tom Welles (Nicolas Cage) ikertzaile pribatuak kasu erraz eta arruntak konponduz bere familia mantentzea lortzen du. Baina, bapatean, kasu bat ikertzen ari dela Snuff filma beldurgarrien mundu ilun eta izugarrian harrapatua gelditzean bere bizitzak erabateko aldaketa jasango du.

## Aktoreak 
* Nicolas Cage: Tom Welles.
* Joaquin Phoenix: Max California.
* James Gandolfini: Eddie Poole.
* Peter Stormare: Dino Velvet.
* Anthony Heald: Daniel Longdale.
* Chris Bauer: George Anthony Higgins, *Machine*
* Catherine Keener: Amy Welles.
* Norman Reedus: Warren Anderson.
* Myra Carter: Christian andrea.
* Amy Morton: Janet Mathews.
* Jenny Powell: Mary Ann Mathews.

## Kanpo estekak 
* *8mm* filmearen IMDBko fitxa irakurgai 
* *8mm* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai
Showgirls

***Showgirls*** 1995eko Paul Verhoeven herbeherear zinema zuzendariaren filma erotiko bat da. Elizabeth Berkley, Kyle MacLachlan, Gina Gershon, Glenn Plummer, Robert Davi, Alan Rachins eta Gina Ravera aktoreek antzeztu zuten. Filma honetan stripper neska gazte batek Las Vegas hirian dituen bizipenak azaltzen ditu.

Urte hartako nahiz zinemaren historiako filma txarrenen artean sailkatu ohi da, halere bere kalitatearen inguruzko eztabaidetatik at, denborarekin kultuzko filma bilakatu da. 2011an ''Showgirls 2: Penny's from Heaven* izeneko jarraipena izan zuen.

## Argumentua 
Nomi Malone (Elizabeth Berkley) neska gazte eder handigura Las Vegas hirira bertako ikuskizun erotikoetako izar bilakatzeko asmoz joan berri da. Hasieran erdi ipurdiko *Goddess* striptease aretoan dantzatzen hasiko da, baina handik gutxira Stardust luxuzko kasinoko ikuskizun erotikoan dantzatzeko postua lortuko du, bertan ikuskizuneko izar nagusia den Cristal (Gina Gershon) dantzariak dantza egiten du. Halere, Nomi giro edo mundu hori berak uste baina gogorragoa eta hain distiratsua ez dela jabetuko da.

## Aktoreak 
* Elizabeth Berkley: Nomi Malone / Polly Ann Costello
* Kyle MacLachlan: Zack Carey
* Gina Gershon: Cristal Connors
* Glenn Plummer: James Smith
* Robert Davi: Al Torres
* Alan Rachins: Tony Moss
* Gina Ravera: Molly Abrams
* Lin Tucci: Henrietta "Mama" Bazoom
* Greg Travis: Phil Newkirk
* Al Ruscio: Karlman jauna
* Patrick Bristow: Marty Jacobsen
* William Shockley: Andrew Carver
* Michelle Johnston: Gay Carpenter
* Dewey Weber: Jeff
* Rena Riffel: Penny / Hope
* Melissa Williams: Julie
* Ungela Brockman: Angie
* Melinda Songer: Nicky
* Bobbie Phillips: Dee
* Carrie Ann Inaba: *Goddess* aretoko dantzaria

## Kanpo estekak 
* *Showgirls* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Showgirls'' filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
Indecent Proposal

**Indecent Proposal** (euskaraz *Proposamen Lizuna*) 1993ko Adrian Lyne estatubatuar zinema zuzendariaren amodiozko drama filma bat da. Jack Engelhard idazlearen izenburu berdineko *Indecent Proposal* eleberrian oinarritua dago. Robert Redford, Demi Moore, Woody Harrelson, Oliver Platt eta Seymour Cassel aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
David Murphy (Woody Harrelson) arkitektoa eta Diona Murphy (Demi Moore) higiezinen agentea senar-emazte zoriontsuak dira, baina ezusteko ekonomiko baten ondorioz heuren bizi maila erosoa arriskuan ikusiko dute. Las Vegas hirian zorte kolpe baten bidez jokoan behar duten adina diru lortzen saiatuko dira, hortan ari direla, John Gage (Robert Redford) izeneko itxura oneko aberats adindun batek Davidi bere emaztearekin gau bat pasatzeagatik milioi dolar trukean emateko proposamena luzatuko dio. Nahiz eta hasiera batean zalantzak izan, azkenean senar-emazteek proposamena onartu egingo dute...

## Aktoreak 
* Robert Redford: John Gage
* Demi Moore: Diana Murphy
* Woody Harrelson: David Murphy
* Seymour Cassel: Shackleford jauna
* Oliver Platt: Jeremy
* Billy Bob Thornton: turista
* Rip Taylor: Langford jauna
* Billy Connolly: M.C. enkante gizona
* Sheena Easton: bere burua antzeztuz (agerpen laburra)
* Herbie Hancock: bere burua antzeztuz (agerpen laburra)

## Kanpo estekak 
* *Indecent Proposal* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Indecent Proposal* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
Striptease (filma)

**Striptease** 1996ko Andrew Bergman estatubatuar zinem zuzendariaren drama erotiko filma bat da. Carl Hiaasen idazlearen *Strip Tease* eleberrian oinarritua dago. Demi Moore, Armand Assante, Ving Rhames, Robert Patrick eta Burt Reynolds aktoreek antzeztu zuten.

1996ko filma txarrenaren Rzzie Saria irabazi zuen.

## Argumentua 
Erin Grant (Demi Moore) izeneko emakume gazte banandu batek bere lana eta alabaren zaintza galdu berri ditu, alabaren zaintza berreskuratzeko epaiketa eta abokatuaren kostu handiak ordaintzeko striptease klub batean dantzatzera derrigortua egongo da. Klub honetan jendaurrean dantza eta biluzten ari den bitartean bertako ohiko bezeroa den David Dilbeck (Burt Reynolds) kongresistaren harreta sexuala piztuko du, Erinekin oheratu nahiko duelarik.

## Aktoreak 
* Demi Moore: Erin Grant
* Armand Assante: Al Garcia tenientea
* Ving Rhames: Shad
* Robert Patrick: Darrell Grant, Erinen senar ohia
* Burt Reynolds: David Dilbeck kongresista
* Siobhan Fallon Hogan: Rita Grant
* Rumer Willis: Angela Grant
* Paul Guilfoyle: Malcolm Moldovsky
* Jerry Grayson: Orly
* Robert Stanton: Erb Crandal
* William Hill: Jerry Killian
* Stuart Pankin: Alan Mordecai
* PaSean Wilson: Sabrina Hepburn
* Dina Spybey: Monique, Jr.
* Barbara Alyn Woods: Lorelei
* Pandora Peaks: Urbana Sprawl
* Kimberly Flynn: Ariel Sharon
* Rena Riffel: Tiffany

## Kanpo estekak 
* *Striptease* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Striptease* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
Percilia gillissi

***Percilia gillissi*** *Percilia* generoko animalia da. Arrainen barruko Perciliidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Percilia*
* Perciliidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Acanthaphritis grandisquamis

***Acanthaphritis grandisquamis*** *Acanthaphritis* generoko animalia da. Arrainen barruko Percophidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Acanthaphritis*
* Percophidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Percopsis omiscomaycus

***Percopsis omiscomaycus*** *Percopsis* generoko animalia da. Arrainen barruko Percopsidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Percopsis*
* Percopsidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Heminodus philippinus

***Heminodus philippinus*** *Heminodus* generoko animalia da. Arrainen barruko Peristediidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Heminodus*
* Peristediidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Barysau

**Barysau** (,  ahoskatua; ,  ahoskatua; ,  ahoskatua) bielorrusiar hiria da, Minskeko oblasteko hiririk handiena eta Bielorrusiako bederatzigarren handiena da 180.100 biztanlerekin.

Bertoko futbol taldea den FC BATE Borisov ospetsua da.

## Herri eta hiri senidetuak 
*  **Kapan**, Armenia
*  **Podolsk**, Errusia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Baranavitxi

**Baranavitxi** edo **Baranavici** (  ahoskatua; , **Baranovitxi**; ; , *Baranovitx*) bielorrusiar hiria da. Herrialdeko zortzigarren hiri handiena Bresteko oblastan dago, 169.522 biztanle ditu 2007ko kalkuluen arabera.

## Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak