open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Set (mitologia)

Antzinako Egiptoko mitologian, **Set** (edo **Seth**) basamortuaren, ekaitzen eta kanpotarren jainkoa zen. Mitologia berantiarrean, iluntasunaren eta kaosaren jainkoa ere izan zen. Izen grekoa Σήθ da, *Sēth*. Antzinako Egiptoko hizkuntzan, **Suty**, **Sutej**, **Setesh** edo **Seteh**.

Egiptoko artean, Setek animalia-itxura du. Mutur makurra du, belarri errektangeluarrak eta goranzko isatsa; edo, bestela, giza itxura du baina animalia-burua.

Egiptoko mitologian, Set usurpatzaile gisa deskribatzen da, bere anaia Osiris hil eta mutilatu baitzuen. Osirisen emazteak, Isisek, Osirisen gorpua hartu eta baltsamatu egin zuen. Osirisen semeak, Horusek, aitaren hilketa mendekatu nahi zuen, eta Seten kontra borrokatu zen. Osirisen hilketa eta Horusen eta Seten arteko borroka oso gai erabilia da Egiptoko mitologian.

Hondar-ekaitzen sortzailetzat jo zuten, basamortuko jainkoa baitzen, eta, ondorioz, karabanen babesletzat ere bazuten. Basamortuko klima hain gogorra izanda, Set oso jainko ahaltsutzat zuten. Osirisen antitesitzat hartzen da, baina Seten ekintza batzuk haren izaerari eta indarrari egozten zaizkio, eta ez haren berezko gaiztotasunari. Hala, bekaizkeriaz hil zuen Osiris anaia, ondasunen banaketan Seti basamortua egokitu baitzitzaion, eta Osirisi, berriz, Niloren eskualde emankorra.

Hasieran, Eguzkia lapurtu izana eta gaua ekarri izana egozten bazioten ere, II. dinastiaren amaieran faraoiaren babesletzat jo zen.

Haren izena eraman zuten faraoi batzuek, hala nola Seti I.ak (Ramses II.aren aita), Seti II.ak eta Sethnajt-ek.

## Kanpo estekak
Corvus (konstelazioa)

**Corvus** edo **Belea** —— Hego hemisferioko konstelazio txiki bat da, begi hutsez ikus daitezkeen 11 izar besterik ez duena. Ptolomeok II. mendean deskribatutako 48 konstelazioetako bat da, eta 88 konstelazio modernoetako bat ere bai. γ Corvi eta δ Corvi izarrak adierazletzat erabiltzen dira Espiga izarra aurkitzeko (α Virginis).

γ Corvi konstelazioko izarrik distiratsuenak konposizio kimiko ezohikoa du, merkurio- eta manganeso-eduki handia baitu; aluminio- eta nikel-edukia, berriz, oso txikia da.

## Izar nagusiak 
* α Corvi, 4,02ko itxurazko magnitudekoa. Konstelazioko bosgarren distiratsuena baino ez da, nahiz eta "Alfa" izan Bayer izendapenean.

* β Corvi, 2,65eko magnitudekoa, konstelazioko bigarren distiratsuena. Izar erraldoi horia da.

* γ Corvi, 2,58ko magnitudekoa, konstelazioko izarrik distiratsuena. Izar zuri-urdina da, eta Lurretik 165 argi-urtera dago.

* δ Corvi, 2,94ko magnitudekoa. Izar bitarra da. Osagairik txikiena oso izar gaztea da, 110 milioi urte besterik ez duena.

* ε Corvi, 3,02ko magnitudeko izar erraldoi laranja.
thumb|300px|Antenen galaxiak, Hubble espazio-teleskopioak egindako argazkia.

Zeru sakoneko bi objektu aipagarri ditu konstelazioak: NGC 4038 eta NGC 4039 galaxiak (Antenen galaxiak), konstelazioaren mendebaldean; interakzioan daude.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Saitama (prefektura)

Japoniako Honshu uharteko prefektura bat da. Hiriburua Saitama hiria da.

## Historia 
Antzina, gaur egungo Saitama prefektura Musashi probintziaren parte izan zen.

Historikoki, nekazaritza-eskualde emankorra izan zen, eta Kantō eskualderako janaria ekoizten zuen.

Bigarren Mundu Gerraren ondoren, Tokio azkar hazi zen, eta Saitama aldamenean egonda hau ere azkar hazi zen, eta industrializatu egin zen. 1950ean 2,14 milioi biztanle zituen, eta 2002an 7 milioi.

## Geografia 
Saitama prefektura Kantō eskualdearen erdialdean dago, Tokio eta Chiba (hegoaldean), Ibaraki eta Tochigi (ekialdean), Gunma (iparraldean), Nagano (mendebaldean) eta Yamanashi (hego-mendebaldean) prefekturek inguratua. Lurraldearen mendebaldea menditsua da (Sanpō mendia, 2.483 m; Kōbushi mendia, 2.475 m), eta ekialdea berriz laua, Kantō lautada hain zuzen ere.

## Hiriak eta herriak 
### Hiriak 
* **Hiri handienak:**
# **Saitama** (hiriburua, 1.231.880 biztanle)
# Kawaguchi (579.069 bizt.)
# Kawagoe (343.926 bizt.)
# Tokorozawa (342.939 bizt.)
# Koshigaya (325.074 bizt.)
# Sōka (243.111 bizt.)
# Kasukabe (236.106 bizt.)
# Ageo (227.127 bizt.)

* **Saitama prefekturako hiri guztiak:**

### Herriak 
thumb|300px|Saitama prefekturako mapa

## Ondasun nabarmenak 
* Hikawa Jinja santutegia (Saitama)
* John Lennon museoa (Saitama)
* Kawagoe
* Chichibu Tama Kai Parke Nazionala

## Iruditegia 

Irudi:ShintoshinEast.jpg|Saitama.
Irudi:Honmachi,Kawaguchi.JPG|Kawaguchi.
Irudi:KawagoeTowerCommons.jpg|Kawagoe.
Irudi:View of Tokorozawa from Hachikokuyama.jpg|Tokorozawa.
Irudi:Hikawajinja.jpg|Hikawa Jinja (Saitama).
Irudi:Tokorosawa Shinmei-sha 100117.jpg|Tokorozawa Shinmei santutegia.
Irudi:Mt.Kobushigatake and Mt.Sanpou from Mt.Tokusa.jpg|Chichibu Tama Kai Parke Nazionala.

## Probintzia senidetuak 
* 
* 
* 
* 
* 

## Kanpo estekak 
* Saitama prefekturako webgune ofiziala
Gunma (prefektura)

Japoniako Honshu uharteko prefetura bat da. Hiriburua Maebashi da.

## Historia 
Aztarna paleolitiko ugari aurkitu dira lurraldean. 1946an, Kasakake herrian, Iwajukun, kultura paleolitiko baten aztarnak aurkitu ziren, Japonian aurkitu diren lehenengoak.

Antzina, gaur egun Gunma prefeturaren lurraldea Kozuke probintzia izan zen.

Lehenengo zeta-fabrika modernoak Annakan eraiki ziren 1870eko hamarkadan, italiarren eta frantsesen laguntzaz.

## Geografia 
Kantō lautadako ipar-mendebaldeko muturrean dago. Prefeturak ez du kostalderik, eta aski menditsua da, erdialdean eta hego-ekialdean izan ezik, biztanle gehienak bizi diren partean, hain zuzen. Iparraldean Niigata eta Fukushima prefeturak ditu mugakide, eta Tochigi ekialdean. Mendebaldean, Nagano, eta, hegoaldean, Saitama.

Prefeturako ibai nagusiak Tone, Agatsuma eta Karasu dira.

## Banaketa administratiboa 
### Hiriak 
* Gunma prefeturako hiriak Kantō eskualdeko beste prefeturetakoekin konparatuta nahiko txikiak dira. Hona hemen handienak:
# Takasaki (375.342 biztanle)
# **Maebashi** (hiriburua, 344.871 bizt.)
# Ōta (219.789 bizt.)
# Isesaki (211.021 bizt.)
# Kiryū (124.077 bizt.)

* Hiri guztiak:

thumb|300px|Gunma prefeturako mapa
### Herriak 
## Ekonomia 
Gunmako industria modernoen artean aipatzekoak dira garraio-ekipamenduaren eta ekipo elektrikoen industriak; gehienak Maebashi hiriburuan daude, bai eta Tokiotik gertuen dagoen eskualdean ere, ekialdean. Ōta hiriari industriak eman dio ospea, bertan baitago Subaru automobil-industria. Industria tradizional nagusia zeta-harren haztegiak dira.

## Ondasun nabarmenak 
* Mendiak: Akagi, Haruna, Myōgi eta Tanigawa.
* Aintzirak: Haruna eta Ōno.
* Kanayama gaztelua
* Nikkō Parke Nazionalaren hego-mendebaldeko zatia.
* Oze Parke Nazionala

## Iruditegia 

Irudi:MountAkagi.jpg|Maebashi, atzean Akagi mendia.
Irudi:Karasu River and Usui River survey.jpg|Takasaki.
Irudi:Akagi-jinja (Fujimi) honden.JPG|Fujimiko Akagi santutegia (Maebashi).
Irudi:Takasaki-jo inui-yagura.jpg|Takasakiko gaztelua.
Irudi:Kanayamajo-ato.JPG|Kanayama gaztelua (Ōta).
Irudi:Mt. Haruna in fall.JPG|Haruna mendia eta aintzira.
Irudi:Nasudake06.JPG|Nikkō Parke Nazionala.
Irudi:Mt.Hiuchigatake 03.jpg|Oze Parke Nazionala.
Irudi:Tanigawa-dake, October 2007.jpg|Tanigawa mendia.
Irudi:Mt-myogi-in-summer.jpg|Myōgi mendia.

## Kanpo estekak 
* Gunma prefeturako webgune ofiziala (ingelesez)
Asentsio

**Asentsioa** edo **asentsio-belarra** (*Artemisia absinthium*) Asteraceae familiako landare belarkara da, sendabelar gisa erabilia. Antzinatetik da ezaguna bere propietateengatik. Antzinako egiptoarrek erabili zuten, eta baita antzinako grekoek ere.

## Izena 
Asentsio-belarrak duen *absinthium* abizena grekoko *apsinthion* hitzetik dator. Horrek desatsegina, gozagaitza, kaltegarria, galgarria, mina adierazten du, mikatzegia, gezamina, alegia. Hitz greko horretatik dator, asentsio bezala, ia galdua dugun euskarazko "axinse" izena.

## Deskribapena 
Landare belarkara iraunkorra da, kamefitoa, 30-80 cm garai. Zurtoin zuzenak, berde zilarkarak. Hostoak kiribilean antolatzen dira zurtoinean; berde grisaxkak dira gainaldetik, eta zuriak azpialdetik. Ile zuri zetakaraz estalita daude, eta olioa ekoizten duten guruinak dituzte. Oinaldeko hostoak 25 cm-rainoko luzera izan dezakete; pinatuak dira, bi edo hiru aldiz pinatuak, eta peziolo luzeak dituzte. Goialdeko hostoak bakunak izan daitezke, eta peziolorik gabekoak.

220px|thumb|eskuinera|Asentsio-belarra
Loreak hori argiak dira, tubularrak, kapitulutan bilduak eta panikulatan antolatuak. Loreak uda hasieratik udazken hasierara bitartean ateratzen dira. Polinizazioa anemofiloa da, hau da, haizearen bitartez egiten da. Fruitua akenio txiki bat da, hau da, perikarpoa haziari soldatu gabe daukan fruitu azalmehe eta lehorra. Haziak grabitatearen bidez sakabanatzen dira.

## Banaketa 
Europako, Asiako eta Iparraldeko Afrikako eskualde epeletakoa da, jatorriz.

## Bizilekua 
Erraz hazten da lurzoru txiro eta hareatsuetan, eta toki lehor eta eguzkitsuetan. Lurzoru nitrogenotan aberatsak ditu gustuko.

## Osagaiak 
Landareak esentzia berdexka edo urdinxka bat du, oso mikatza. Osagai nagusia tujona da, alkoholetan disolbagarria. Beste osagai bat absintina izeneko substantzia horixka da.

## Erabilerak 
Arrunt antzekoa den zizare-belarra bezala, asentsioa oso mikatza da.

Belar honekin egiten da absenta edari mitikoa. XIX. mende amaierako eta XX. mende hasierako Parisen, nor bazela adierazi nahi zuenak edari bizi hori hartu behar zuen, bere alkohol puskarekin, %&nbsp;60tik gora izan ohi zuen. Alkoholaz gain tujona ere zuenez, osasungarri eta pozoi arteko muga azken horren aldera pasarazi zuten gaia, negozioa galtzen ari ziren ardo ekoizleek sustatutako propaganda txarrari esker. 1915etik aurrera debekatua egon zen, 1998an berriz onartu zen arte. Hala ere, absenta galarazia egonagatik asentsio-belarra bermutean hartu da, barra-barra, haren osagaietako bat baita.

## Sinonimia 
* *Absinthium officinale* Brot. 1804 nom. illeg.
* *Absinthium vulgare* Lam. 1779
* *Artemisia pendula* Salisb. 1796 nom. illeg.
* *Artemisia rhaetica* Brügger 1886

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  *Artemisia absinthium*, *Flora of Pakistan*, efloras.org
*  *Wormwood*, erowid.org
Mie (prefektura)

Japoniako Honshu uharteko prefetura bat da. Hiriburua Tsu da baina hiri handiena Yokkaichi.

## Historia 
Meiji berrezarkuntza arte, Mie prefeturako lurraldea Ise, Shima, Iga eta Kii probintziek osatzen zuten.

1959an, Ise-wan tifoiak, Japoniako historian izan den handienak, jo zuen lurraldea. Uztak suntsitu, itsasotik babesteko hesiak txikitu, eta bide eta trenbideak hondatu zituen. Jende asko hil zen, edo zauritu, eta beste askok etxea galdu zuten.

## Geografia 
Mie prefeturak Kii penintsularen ekialdea osatzen du, eta Aichi, Gifu, Shiga, Kyoto, Nara eta Wakayama prefeturek inguratua dago.
thumb|300px|Mie prefeturako mapa
Prefetura 107&nbsp;km luze da iparraldetik hegoaldera, eta 80&nbsp;km luze ekialdetik mendebaldera. Bost gune geografiko ditu. Ipar-mendebaldean Suzuka mendiak daude; Ise badiaren kostan, Ise lautada dago, eta bertan bizi dira prefeturako biztanle gehienak. Ise lautadatik hegoaldera Shima penintsula dago. Mendebaldeko erdialdean Nara inguratuz, Iga arroa dago, eta Mieko erdialdetik hegoaldeko mugaraino Nunobiki mendi-eskualdea dago.

1.094,9&nbsp;km-ko kostaldea du, eta lurraldearen % 64,8 basoak estalita dago. Lurraldearen % 35 natura-parke gisa babestuta dago, hala nola Ise-Shima and Yoshino-Kumano parke nazionalak.

## Banaketa administratiboa 
### Hiriak 
* **Hiri handienak:**
# Yokkaichi (306.584 biztanle)
# Tsu (hiriburua, 289.215 bizt.)
# Suzuka (197.437 bizt.)
# Matsusaka (169.571 bizt.)
# Kuwana (140.816 bizt.)
# Ise (133.547 bizt.)

* **Hiri guztiak:**

* Iga
* Inabe
* Ise
* Kameyama
* Kumano
* Kuwana
* Matsusaka
* Nabari
* Owase
* Shima
* Suzuka
* Toba
* Tsu (hiriburua)
* Yokkaichi

### Herriak barrutika sailkatuta 
## Ondasun nabarmenak 
* Ise-Shima Parke Nazionala
** Ise santutegi handia
** Meoto Iwa
* Yoshino-Kumano Parke Nazionala
* Iga Ueno gaztelua
* Yunoyama Onsena
* Suzuka zirkuitoa (Formula 1)

## Iruditegia 

Irudi:|Ise-Shima Parke Nazionala.
Irudi:Meotoiwa.jpg|Meoto Iwa.
Irudi:IseShrine.jpg|Ise santutegi handia.
Irudi:Odaigahara01.JPG|Yoshino-Kumano Parke Nazionala.
Irudi:Igauenozyo.jpg|Iga Ueno gaztelua.
Irudi:Yunoyama-ooishipark.jpg|Yunoyama Onsena.
Irudi:Suzuka Circuit 2006.jpg|Suzuka zirkuitoa.

## Kanpo estekak 
* Mie prefeturako webgune ofiziala (ingelesez)
Liliaceae

**Liliaceae**, Liliopsida klaseko loredun landarez osatutako familia.

Landare belarkara, hostoiraunkor eta urterokoak dira. Errizoma eta erraboilak dituzte. Mota askotako hostoak daude familia honetan, baita braktea txikiak ere. Infloreszentziak luku-erakoak edo ginbaildunak izan daitezke. Loreak handi eta ikusgarriak izan ohi dira, izar-itxurakoak eta hermafroditak. Sei tepalo askez osatutako perigonioa dute, sarritan kolore bizikoak eta orbandunak. Fruitua kapsula edo baia izan daiteke.

Hainbat ingurune kolonizatzeko gauza izan dira liliazeoak. Nolanahi ere, belardietan eta oihanetako leku zabal eta irekietan hazten dira gehienak, itsas-mailatik hasi eta mendi garaietaraino. Basoetako itzaletara egokitu dira zenbait espezie, itzaletako zainzuriak, adibidez.

Zenbait liliazeo-espezie basa jateko erabili dira, esate baterako, baratxuriak (*Allium* generoko espezieak) eta zainzuriak (*Asparagus officinalis*). Beste zenbait espezie jateko landatzen dira, hala nola baratxuria, tipula eta porrua.

Espezie ugari landatzen dira landare apaingarri gisa saltzeko. Nabarmentzekoak dira lirioak, hiazintoak, tulipak, azpelarrak, xingolak eta agapantoak.

## Generoak 
Frogatu da talde parafiletikoa dela, eta, beraz, tradizionalki liliazeoen familiakoak ziren genero eta espezie askori aldatu zaie sailkapena. Gaur egungo sailkapenaren arabera, liliazeoen familiak hamasei genero eta 635 espezie ditu.

Hauek dira generoak:
* *Calochortus* Pursh (baita ere: *Cyclobothra* Sweet).
* *Cardiocrinum* (Endl.) Lindl.
* *Clintonia* Raf.
* *Erythronium* L.
* *Fritillaria* L. (incl.: *Orithyia* D.Don, *Petilium* Ludw., *Rhinopetalum* Fisch. ex D.Don, *Korolkowia* Regel, *Theresia* K.Koch)
* *Gagea* Salisb.
* *Lilium* L.
* *Lloydia* Salisb. ex Rchb. (incl.: *Giraldiella* Dammer).
* *Medeola* L.
* *Nomocharis* Franch.
* *Notholirion* Wall. ex Boiss.
* *Prosartes* D.Don (sin.: *Disporum* Salisb.)
* *Scoliopus* Torr.
* *Streptopus* Michx.
* *Tricyrtis* Wall. (incl.: *Brachycyrtis* Koidz., *Compsoa* D.Don)
* *Tulipa* L. (incl.: *Amana* Honda)

Espezie gehien dituzten generoak hauek dira:
* *Fritillaria* (100 espezie)
* *Gagea* (90 espezie)
* *Tulipa* (80 espezie)
* *Lilium* (80 espezie)
* *Calochortus (65 espezie).

## Argazki galeria 

Image:Lilium pyrenaicum.jpg|*Lilium pyrenaicum*
Image:Lilium columbianum (1).jpg|*Lilium columbianum*
Image:Agapanthus Blue Giant.jpg|*Agapanthus*
Image:Tulipa sylvestris 01.JPG|*Tulipa sylvestris*
Image:Lilium martagon - Flora Appennino Tosco Emiliano 006.jpg|*Lilium martagon*
Image:Calochortus amabilis - Flickr 003.jpg|*Calochortus amabilis*
Image:Fritillaria meleagris MichaD.jpg|*Fritillaria meleagris*
Image:Clorofito.jpg|*Chlorophytum comosum*
Image:Asparagus officinalis 002.JPG| *Asparagus officinalis* (zainzuria)
Image:Purple Garlic.jpg|*Allium sativum* (baratxuria)
Image:Allium cepa.jpg|*Allium cepa* (tipula)
Image:Allium porrum porrum HabitusInflorescences BotGardBln0906.JPG|*Allium porrum'' (porrua)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kagoshima (prefektura)

thumb|300px|Kagoshima prefekturako mapa
 Japoniako Kyushu uhartearen hegoaldea eta Amami uharteak (Ryukyu) hartzen dituen prefektura bat da. Hiriburua Kagoshima hiria da.

## Historia 
Kagoshima prefektura antzinako Ōsumi eta Satsuma probintzie dagokie, Ryukyu uharteen iparraldea barne. Kagoshima hiria itsas armadaren base garrantzitsua izan zen Japoniaren XX. mendeko gerretan.

## Geografia 
Kagoshima prefektura Kyushuko hego-mendebaldean dago, Kagoshimako Badia inguratuz, eta barne hartzen du hego-mendebalderantz luzatzen den ehun bat kilometroko uharte-kate bat ere. Haietatik garrantsitsuenak Amami uharteak dira.

Prefekturak 2.632&nbsp;km-ko kostaldea du (28 uharteen kostaldea barne). Mendebaldetik Itsaso Horiak inguratzen du; hegoaldean, Okinawa prefektura du mugakide, Kumamoto iparraldean, eta Miyazaki ekialdean. Badia bat du, Kagoshimako badia, Satsuma eta Ōsumi penintsulen artean.

Zenbait sumendi daude lurraldean; nagusia Sakurajima da, Japoniako sumendirik aktiboenetako bat.

Lurraldearen % 9 natura-parke gisa babestuta dago. Aipagarriak dira Kirishima-Yaku eta Unzen-Amakusa parke nazionalak. Yakushima uhartea, Kyushutik 61 kilometro hegoaldera dagoena, Gizateriaren Ondare izendatu zuen UNESCOk 1993an.

## Ekonomia 
Nekazaritzak tradizio handia du (te berdea, batata, arroza...).

Japoniako Esplorazio Aeroespazialeko Agentziak zenbait instalazio ditu prefekturan, hala nola Tanegashimako espazioratzeko basea, Japoniako nagusia, eta Uchinoura zentro espaziala.

## Banaketa administratiboa 
### Hiriak 
**Hiri handienak:**
# Kagoshima (hiriburua, 605.196 biztanle)
# Kirishima (127.726 bizt.)
# Kanoya (105.673 bizt.)
# Satsumasendai (100.730 bizt.)
# Aira (74.611 bizt.)

**Hiri guztiak:**

## Herriak barrutika sailkatuak 
## Ondasun nabarmenak 

Irudi:Ooko Falls in Yaku Island.jpg|**Yakushima** (Gizateriaren Ondarea).
Irudi:Fudōike 2008-09-27.jpg|Kirishima-Yaku Parke Nazionala.
Irudi:140322 Mt Heisei-shinzan Nagasaki pref Japan01s.jpg|Unzen-Amakusa Parke Nazionala.
Irudi:Amami city.JPG|Amami uharteak.
Irudi:Amami beach.jpg|Amami uharteak.
Irudi:Kagoshima and Sakurajima.jpg|Sakurajima mendia.
Irudi:Museum of the Meiji Restoration 01.jpg|Meiji berrezarkuntzaren museoa (Kagoshima).
Irudi:Kirishimashrine.jpg|Kirishima-Jingū santutegia.
Irudi:kagoshimajo.jpg|Kagoshimako gaztelua.

## Nazioarteko harremanak 
Hauek dira Kagoshima prefekturak dituen hiri eta eskualde senidetuak:
* 
* 
*  (1989)
*  (1966)
* 
*  (1971)

## Kanpo estekak 
* Kagoshima prefekturako webgunea ofiziala (ingelesez)
Perciformes

**Perciformes** (**Percomorphi** edo **Acanthopteri** ere deitua) ornodunen ordenarik handiena da. Arrain hezurdunen espezie guztien % 40 inguru hartzen du. Perciformes izenak perka-formakoa esan nahi du. Aktinopterigioen klaseari dagokio, eta 7.000 espezietik gora biltzen ditu, forma eta tamaina guztietakoak, ia itsas ingurune guztietan bizi direnak. Kretazeoan agertu ziren lehen aldiz.

## Ezaugarriak 
Arrain pertziformeek oinarri zabaleko bizkar-hegala izaten dute, eta bizkar-hegalaren eta uzki-hegalaren lehen erradioak arantza bilakatuak egoten dira. Bisigua, urraburua, meroa, zapoa, lupia, barbarina, lamotea eta berrugeta, adibidez, pertziformeak dira.

Gorputza-ardatz edo zerrenda-itxurakoa izan dezakete, alboetatik estu samarra. Hegalak arantzadunak dituzte gehienek. Sabel-hegalak, dituztenek, bularraldean dituzte. Perziforme mota gehienek bi bizkar-hegal dituzte; bata bestearen jarraian antolatuak edo bereizita izan ditzakete. Zenbait perziformek burutik isatserainoko bizkar-hegala dute (korifenidoek), beste batzuek bizkar-, isats- eta sabel-hegala bat eginda dituzte (pomazentridoek eta anarikadidoek). Igeri-puxika ez dute digestio aparatuarekin lotua. Arrain hezurdunetan familia eta mota gehien biltzen dituen ordena da, 150 bat familia eta 6.000 inguru mota. Familiarik ezagunenak perzidoak, serranidoak, blenidoak eta gobidoak dira. Itsasoan edo ibaietan bizi daitezke.

## Taxonomia 
Sailkapena ez da arazorik gabea. Tradizionalki, parafiletikoak dira. Badira ordena batzuk subordenatzat har litezkeenak: Scorpaeniformes, Tetraodontiformes eta Pleuronectiformes. Eta, bestalde, gaur egun subordenatzat hartzen diren batzuk parafiletikotzat ere har litezke.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hiroshima (prefektura)

Japoniako Honshu uharteko prefektura bat da. Hiriburua Hiroshima hiria da.

## Historia 
Hiroshima prefektura antzinako Bingo eta Aki probintziei dagokie. Japoniako historiaren hastapenetatik, merkataritza- eta kultura-gunea izan da lurraldea. Chūgoku eskualdearen erdigune tradizionala da.

1910ean, 143.000 biztanle inguru zituen prefekturak. Bigarren Mundu Gerraren aurrean 360.000 biztanleraino handitu zen populazioa, eta 1942an 419.000 biztanle zituen. Estatu Batuen bonbardaketen ondorioz, populazioa 137.197 biztanleraino murriztu zen 1945ean.

## Geografia 
Chūgoku eskualdearen erdian dago. Lurralde gehiena menditsua da, Shimane prefekturarantz; eta ibaiek lautada oparoak sortu dituzte kostatik gertu.

Prefektura Shikoku uhartearen aurrez aurre dago, bien artean Setoko Barne Itsasoa dagoela. Uharte batzuk ere prefekturaren parte dira.

Barne-itsasoak babesten duenez, klima oso leuna da.

## Ekonomia 
Hiroshima prefekturako industria nagusiak automobilgintza (Mazda enpresaren egoitza nagusia Hiroshima prefekturan dago) eta ontzigintza dira.

## Banaketa administratiboa 
### Hiriak 
* **Hiri handienak:**
# Hiroshima (hiriburua, 1.184.208 biztanle)
# Fukuyama (461.368 bizt.)
# Kure (246.118 bizt.)
# Higashihiroshima (187.711 bizt.)
# Onomichi (148.085 bizt.)
# Hatsukaichi (115.184 bizt.)

* **Hiri guztiak:**

## Herriak barrutika sailkatuta 
thumb|300px|Hiroshima prefekturako mapa

## Ondasun nabarmenak 
### Gizateriaren Ondareak 

Irudi:Genbaku Dome04-r.JPG|**Hiroshimako Bakearen Memoriala (Genbaku Dome)**.
Irudi:Itsukushima torii distance.jpg|**Itsukushima santutegia**.

### Beste batzuk 

Irudi:HiroshimaCenotaph 2008 01.JPG|Hiroshimako Bakearen Memorialaren parkea.
Irudi:Hiroshima Childrens Peace Monument.jpg|Haurren Bakearen Memoriala.
Irudi:Hiroshima Peace Memorial Museum 2008 02.JPG|Hiroshimako Bakearen Memorialaren Museoa.
Irudi:Hiroshima castle 2.jpg|Hiroshimako gaztelua.
Irudi:Miyajima Island.jpg|Itsukushima uhartea (Miyajima).
Irudi:Daisho-in temple 05.jpg|Daishō-in.
Irudi:Fukuyama castle01s1920.jpg|Fukuyamako gaztelua.
Irudi:Okunoshima 2.JPG|Ōkunoshima uhartea.
Irudi:大崎上島.jpg|Ōsakikamijima uhartea.

## Kanpo estekak 
*  Hiroshima prefekturaren webgunea
Alexandro III.a Errusiakoa

**Alexandro III.a Errusiakoa** (San Petersburgo, 1845ko martxoaren 10agreg.otsailaren 26ajul. – San Petersburgo, 1894ko azaroaren 1agreg./urriaren 20ajul.) Errusiako tsarra izan zen 1881etik 1894ra. Alexandro II.aren eta Maria Hesse-Darmstadteko enperatrizaren bigarren semea izan zen. 1865ean *tsarevitx* bihurtu zen, haren anaia zaharrena, ordu arte tsarevitx zena, Nikolas Nizan hil ostean, eta Maria Feodorovna (Dagmar Danimarkakoa) printzesarekin ezkondu zen, anaiaren bidea jarraituz. Bikoteak seme-alabok izan zituen:

* Nikolai Aleksandrovitx, gero Nikolas II.a (1868-1918), Errusiako enperadorea, Alixekin (Alexandra Fiodorovna Romanova), Hesseko printzesarekin (1872-1918) ezkondua.
* Alexandro Aleksandrovitx (1869-1870), umetan hila.
* Gorka Aleksandrovitx (1871-1894), 1894tik 1899ra oinordeko Duke Handia.
* Xenia Aleksandrovna (1875-1960), Alexandro Mijailovitx Errusiako Duke Handiarekin ezkondua (1866-1933).
* Mikel Aleksandrovitx (1878-1918), Natalia Sheremetievskaia Brassova Kondesarekin ezkondua (1882-1952).
* Olga Aleksandrovna (1880-1960), Petri Aleksandrovitx Oldenburgoko Printzearekin ezkondua (1924) lehendabizi eta Nikolai Aleksandrovich Kulikovski Koronelarekin bigarren aldiz.

Alexandro III.a 1881ean tronuratu zen, Alexandro II.a San Petersburgon hila izan ondoren. Subirano autoritario eta energiaz betea izan zen, Errusiako monarkiaren sistema autokratiko eta absolutista bere horretan gorde zuena.

Europako bigarren jendarmetzat hartua izan zen (lehenengoa, haren aitona Nikolas I.a izan zen), eta bat-batean nefritisak jota hil zen 1894an, 49 urterekin. Hori zela eta, ez zuen astirik izan bere seme Nikolas II.ari gobernu mota nolakoa izatea nahi zuen erakusteko. Arazo sozialak konpondu gabe zeuden Errusian eta 1905eko altxamendura eraman zuen egoera hark, baita 1917ko Errusiako Iraultzara ere: horrek Romanov dinastiari amaiera jarri zion.

## Kanpo estekak
Azerbaijango Sobietar Errepublika Sozialista

**Azerbaijango Sobietar Errepublika Sozialista** (azerbaijaneraz: Азәрбајҹан Совет Сосиалист Республикасы, *Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikası*; errusieraz: Азербайджанская Советская Социалистическая Республика) 1920-1991 bitartean iraun zuen estatu bat izan zen. Izan ere, 1920. urteko apirilaren 28an Azerbaijango Sobietar Errepublika Sozialista sortu zuten. 1922. urteko martxoaren 12tik errepublika Transkaukasiako Sobietar Errepublika Sozialista Federatiboaren parte zen (Armeniako Sobietar Errepublika Sozialistarekin eta Georgiako Sobietar Errepublika Sozialistarekin batera), harik eta 1936. urteko abenduaren 5ean Transkaukasiako errepublika desegin zuten arte. Une horretatik aurrera, abenduaren 30etik aurrera zehazki, Sobietar Batasuna osatzen zuten errepubliketariko bat izan zen. Hiriburua Baku zen.

1990. urteko azaroaren 19an "Azerbaijango Errepublika" izena eman zioten, eta 1991. urteko abenduaren 25ean independentzia aldarrikatu zuen. 1995. urtean berretsi zuten Azerbaijango Konstituzioa.

1989. urteko erroldaren arabera, Azerbaijango Sobietar Errepublika Sozialistak 86.600 km²-ko azalera zeukan, eta 7.037.900 biztanle zeuden (Sobietar batasuneko seigarrena), 81,3 biztanle km²-ko dentsitatearekin. Hizkuntza ofizialak azerbaijanera eta errusiera ziren. Sobietar errubloa zerabilten.

## Gobernua 
### Estatu-buruak 
#### Biltzar Exekutibo Zentralaren zuzendariak 
* Mukhtar Gajiyev (1921–1922)
* Samed Alijev (1922–1929)
* Gazanfar Musabekov (1929–1931)
* Sultan Medjid Efendiev (1932–1937)
* Mir Bashir Kasumov (1937–1938)

#### Sobiet Nagusiaren Presidentziaren zuzendariak 
* Mir Teymur Jakubov (1938)
* Mir Bashir Kasumov (1938–1949)
* Nazar Geidarov (1949–1954)
* Mirza Ibrahimov (1954–1958)
* Mustafa Topchubaxov (1955–1958)
* Abdulla Bairamov (1958)
* Gazanfar Jafarli (1958–1959)
* Ilias Abdullajev (1958–1959)
* Saftar Jafarov (1959–1961)
* Ali Tagi-zade (1959–1963)
* Mammad Isgandarov (1961–1969)
* Mammad Dadashzade (1963–1967)
* Gurban Khalilov (1969–1985)
* Suleiman Rustam (?-1989)
* Elmira Gafarova (1990–1992)

#### Presidenteak 
* Ayaz Mutallibov

## Kanpo estekak
Gutenberg proiektua

**Gutenberg proiektua** Michael Hartek 1971ean garatutako proiektua da, liburu elektronikoz osatutako liburutegi bat sortze asmoz. Liburu horiek jada fisikoki existitzen ziren liburu fisikoetan oinarrituko litzateke. Interneten eskuragarri daude liburu horiek.

Bertara iritsi ziren testu gehienak domeinu publikoan zeuden, inoiz ez zutelako egile eskubiderik izan edo izan bazituzten ere, iraungi direlako. Beste batzuek eskubideak oraindik dituzte, baina egileek utzi dituzte espreski. Izena XV. mendeko inprimatzaile izan zen Johannes Gutenbergi gorazarre egiteko darama. 2009an Gutenberg Proiektuak 30.000 liburu zituen sarean, horietako 25.496 ingeleraz.

## Kanpo estekak 
* Gutenberg proiektuaren webgunea
Yamagata (prefektura)

Japoniako Honshu uharteko prefektura bat da, Tohoku eskualdean dagoena. Hiriburua Yamagata hiria da.

## Historia 
Meiji berrezarkuntza arte, Yamagata eta Akita prefekturak Dewa probintzia osatu zuten.

## Geografia 
Yamagata prefektura Tōhoku eskualdeko hego-mendebaldeko izkinan dago, Japoniako itsasoari begira. Mugakide hauek ditu: Niigata prefektura and Fukushima prefektura hegoaldean, Miyagi prefektura ekialdean, eta Akita prefektura iparraldean. Prefeturaren muga-inguru osoa mendiz osatuta dago, eta biztanle gehienak erdialdeko lautada mugatu batean bizi dira.
thumb|300px|Yamagata prefekturako mapa

## Banaketa administratiboak 
### Hiriak 
**Hiri handienak:**
# Yamagata (hiriburua, 255.370 biztanle)
# Tsuruoka (140.097 bizt.)
# Sakata (114.964 bizt.)
# Yonezawa (91.704 bizt.)
# Tendō (63.470 bizt.)

**Hiri guztiak:**
* Higashine
* Kaminoyama
* Murayama
* Nagai
* Nan'yō
* Obanazawa
* Sagae
* Sakata
* Shinjō
* Tendō
* Tsuruoka
* Yamagata (hiriburua)
* Yonezawa

### Herriak barrutika sailkatuta 
## Ondasun nabarmenak 

Irudi:View of Yamadera.jpg|Yama-dera tenplua.
Irudi:Kaminoyama Castle 20230806c.jpg|Kaminoyamako gaztelua.
Irudi:Hagurosan Gojunto 2006-A.jpg|Gojū-tō pagoda Haguro mendian.
Irudi:Ginzan Onsen 01.jpg|Ginzan Onsena.
Irudi:Ken Domon Museum of Photography, 22 September 2009, 002.jpg|Domon Ken Argazki Museoa.
Irudi:Precincts of Gassan jinja.JPG|Bandai-Asahi Parke Nazionala.
Irudi:Okama lake zao.JPG|Zaō mendia.
Irudi:Lake Hakuryuu.JPG|Hakuryuu aintzira.
Irudi:Mt.Chokai Summer.JPG|Chōkai mendia.
Irudi:Asahimachi Mogami River 2006.jpg|Mogami ibaia.

## Kanpo estekak 
* Yamagata prefekturako webgune ofiziala
Abadan

**Abadan** (persieraz: اآبادان, *Abādān*) Irango hiri bat da; Khuzestan probintzian dago, Eufrates ibaiaren ertzean.

## Geografia 
Hiria Abadan irlan dago, Xatt al-Araben ertzean, Persiako golkotik 50 kilometro ingurura.

## Klima 

## Historia 
Abbastar Kaliferriaren sasoian garapena lortu zuen hiriak: gatzaren eta alfonbren salerosketa zen merkataritza-jardunbide nagusia, portua ere bazutenez, ibaia neurri batez lehortu baino lehen. 1909. urtean eman zioten hiri-izendapena Abadani. 1980ko hamarkadan, Iran-Irak Gerran, bonbardaketak eta erasoak jasan zituen.

## Ekonomia 
1908. urtean Abadan inguruetan petrolioa aurkitu zuten; ustiatzeko azpiegiturak eta instalazioak eraiki zituzten, Anglo-Iranian Oil Company-ren eskutik. 1950. urtean nazionalizatu egin zuten, eta 70ko hamarkadan munduko petrolio ezkoizpen-gunerik handiena zen. Hala ere, Iran-Irak gerratean suntsitu egin zuten, eta oraindik berreraikitzen dihardute. Bestalde, nazioarteko aireportua dago Abadan hirian. Teknologiako institutua ere badaukate.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bouvet uhartea

**Bouvet uhartea** (norvegieraz: *Bouvetøya*) Ozeano Australeko sumendi-uharte bat da, Norvegiaren menpekoa.

## Geografia 
Jatorri bolkanikoa du uharteak, baina gaur egun, glaziarrek estaltzen dute, ia osorik. Izan ere, bertako klima hezea eta hotza da; urteko batez besteko tenperatura –1&nbsp;°C da. 58,5 km²-ko azalera du, badia eta porturik gabeko 29,6 kilometroko itsasertzak inguratuta. Glaziarrak itsasoan edo hondar bolkanikozko hondartza beltzetan bukatzen dira, amildegi malkartsuetan. Uharteko punturik garaiena (Olavtoppen) 780 metro altu da.

Munduko lekurik bakartuena da, ez baitago ez lurrik ez uharterik inguruan. Gertukoena Maud Erreginaren Lurraldea da (norvegieraz: *Dronning Maud Land*), Antartikan, 1.600 kilometrora, eta 2.000 kilometro iparraldera, kosta afrikarra.

## Historia 
Uhartea Jean-Baptiste Bouvet de Lozier frantsesak aurkitu zuen 1739an. Hala ere, ez zuen inork erreklamatu 1825eko bukaera arte. Orduan, Erresuma Batuak bere egin zuen, Liverpool uhartea izenarekin. 1927an norvegiar itsasontzi bateko tripulazioa hilabetez izan zen uhartean, eta horrek itsasontziaren kapitainari uhartearen izaera norvegiarra aldarrikatzeko aukera eman zion. Erresuma Batuak urtebete geroago onartu zuen.

1971n uhartea eta inguruko urak erreserba natural gisa hartu zituzten. Uhartea hutsik dago, ez da jenderik bertan, nahiz eta 1977an Norvegiak lehen meteorologia-estazioa ezarri zuen.

1979ko irailaren 22an Indiako ozeanoko hegoaldeko itsasarte batetik Bouvet eta Eduardo Printzearen uharteen artera bidalitako argi-distiradun satelite bidezko imajinak leherketa nuklear batek eragindakotzat jo ziren. Oraindik ez da afera argitu.

## Kanpo estekak
Timor

**Timor** Malaysiako artxipelagoaren hegoaldeko uharte bat da. Uhartearen zati bat Ekialdeko Timorko Errepublika Demokratikoarena da. Beste zatia Indonesiakoa da, Mendebaldeko Timor dagoen Nusa Tenggara Timur probintziako zatia, hain zuzen ere.

Uhartearen izena "timur" terminoaren aldaera da; malaysieraz *ekialdea* esan nahi du: egon ere, uharte-lerro baten ekialdeko aldean dago Timor.

## Geografia 
Timorren hegoaldera eta hego-ekialdera Australia dago; ipar-mendebaldera, Celebes uhartea, eta mendebaldera, Sumba uhartea. Inguruetan daude Flores eta Alor uharteak, eta ipar-ekialdera Barat Daya uharteak.

Azaleraz 30.780 km² da Timor; 2005. urtean 2.900.000 biztanle zeuden. Timorren oihan tropikalak eta subtropikalak daude.

Timorren urte askoan argia egiten zuen tontor bolkaniko bat egon zen, marinelek itsasargi moduan zerabiltena. Baina 1637. urtean erupzio handia izan zuen, eta mendia suntsituta geratu zen: gaur haren lekuan laku bat dago.

## Historia 
Portugesek aurkitu zuten Timor XVI. mende erdialdean. Holandarrak ere iritsi ziren irlara handik gutxira, eta lur eremu asko eskuratu zituzten. Banaketak iraun egin du ingelesek irla XIX. mendean hartu zuten arren (1814. urtean itzuli zuten) eta gatazkak izan ziren arren. Beraz, 1956-1975 bitartean "Timor Portugesa" (Ekialdeko Timor) eta XIX. mendetik 1956. urtera arte "Holandarren Timor" (Indonesiako Timor) izenez ezagutu izan direnen banaketak iraun egin du gaur arte. 1859. urtean mugak ezartzeko hitzarmena sinatu zuten, baina gatazkak jarraitzen zuenez, 1914. urtean Europatik erabaki zuten banaketa: alde biak ados zeuden.

Hala ere, Indonesiako armadak Ekialdeko Timor inbaditu zuen 1975. urteko abenduaren 7an, eta 1999. urtera arte etengabe gertatu dira sarraskiak: 1975. urtean 650.000 biztanle zeudela uste dute, bada horietatik 220.000 lagun hil zituzten. 1976. urtean Indonesiak Ekialdeko Timor eskuratu zuen, baina 1999. urtean autodeterminazio-prozesuari ekin zioten, eta 2002. urtean Ekialdeko Timorrek independentzia aldarrikatu zuen.

## Kanpo estekak
Kimika Puru eta Aplikatuko Nazioarteko Batasuna

**Kimika Puru eta Aplikatuko Nazioarteko Batasuna** (*International Union of Pure and Applied Chemistry*), **IUPAC**, kimikaren aurrerapenerako GKE bat da. Nazioarteko federazio bat da, estatuetako erakundeak biltzen dituena. Konposatu kimikoak izendatzeko estandarrak emateko nazioartean onartutako erakundea da. Horretarako, Nomenklatura eta Ikurretarako Dibisioarteko Batzorde bat dauka. Zientziarako Nazioarteko Kontseiluaren (International Council for Science, ICSU) kidea da.

IUPACen nazioarteko egoitza nagusia Zürichen dago, Suitzan. Administrazio-egoitza Research Triangle Parken dago, Ipar Karolinan (Estatu Batuak).

IUPAC 1918an sortu zen, eta kimikaren aurrerapenerako Kimika Aplikatuaren Nazioarteko Kongresuaren ondorengoa izan zen. IUPACen kideak estatuetako kimika-elkarteak, edo estatuetako zientzia-elkarteak, edo kimikariak ordezkatzen dituzten bestelako erakundeak dira.

IUPAC, denbora askoan, munduko agintaritza nagusitzat hartu izan da nomenklatura kimikoari buruz, terminologiari buruz, neurketarako metodo estandarizatuei buruz, masa atomikoei buruz eta beste datu batuei buruz. Gerra Hotzaren garaian, IUPAC tresna eraginkorra izan zen munduko osoko zientzialarien arteko elkarrizketa teknikoei eusteko.

## Ikus, gainera 
* IUPAC nomenklatura

## Kanpo estekak 
* IUPAC 
* Nomenklatura organikoa, IUPAC
Ruten Liburua

**Ruten liburua** Bibliako Itun Zaharreko liburuetako bat da, zaharrenetakoa. Grekozko eta latinezko itzulpenek Epaileen liburuaren ondoren dakarte, liburuaren hasiera-hasieran daukan aipamenagatik (Rt 1,1: *Epaileen garaian gosetea izan zen Israel herrian*). Liburuko pertsonaietako baten izena darama: Rut emakume atzerritarra.

## Egilea eta garaia 
Liburuaren egilea ezezaguna, eta ez dago jakiterik zehatz-mehatz noiz idatzi zen; gaian eta estiloaren xehetasun batzuei erreparaturik, aditu batzuek uste dute Babiloniako gatibualdiaren ondoren idatzia dela. Oso garai ezberdinak proposatu izan dira, David eta Salomonen garaitik Esdras eta Nehemiasen garairaino; azken hori izan liteke, agian, liburuaren kokagune egokiena, garai horretan lege zorrotzak aldarrikatu baitziren atzerritarrekin ezkontzearen aurka. Liburu osoan Salomon ezertarako aipatzen ez denez, aditu askok uste dute Salomonen erregealdia baino lehenagokoa izan behar duela

## Ezaugarriak 
Rut Betleemdik etorkin gisa Moabera joandako gizon batekin ezkondu zen, baina alargundu egin zen seme-alabarik izan gabe. Senarra hil ondoren, Judara jo zuen bere amaginarreba Noemirekin, eta hildako senarraren ahaide zen Boozekin ezkondu zen. Rut eta Boozengandik Obed jaio zen, David erregearen aitona.

Liburuan hainbat balio erlijioso eta etiko azpimarratzen dira: Jainkoarenganako konfiantza eta fedearen unibertsaltasuna, leialtasuna, zintzotasuna eta eskuzabaltasuna. Rut liburu laburra hebrearren kontatzeko artearen maisulantzat jo daiteke.

## Egitura 
Egitura argia du: Sarreraren (1,1-5: Elimelek eta bere familia Moaben) eta konklusioaren (4,13-17:Boozen ondorengoak) artean, lau ekitaldik osatzen dute liburua: 1,6-22 (Noemi Belenera itzuli Rutekin), 2,1-23 (Rut Boozen soroetan), 3,1-18 (Rutek senarra aurkitu) eta 4,1-12 (Booz Rutekin ezkondu). Liburua Daviden genealogia ematen duen eranskin batez bukatzen da (4,13-18: *Hona hemen Peretzengandik Davidenganainoko arbaso-zerrenda: Peretzek Hetzron sortu zuen, honek Ram, honek Aminadab, honek Nahxon, honek Salmon, honek Booz, honek Obed, honek Jese eta honek David*).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Ruten liburua, Elizen Arteko Biblian, Biblija.net webgunean.
Osman I.a

**Osman I.a** (1258 &ndash; 1326) Osmanen Etxeko lehen buruzagia izan zen; Otomandar Inperioa ezarri eta gobernatu zuen Osmanen Etxeak. Osman izenaren patronimiko turkiarra da *osmanli*, turkieraz estatu hark duen izena, edo euskarazko parekidea, *otomandar* forma.

## Biografia 
Aita zuen Ertuğrül-ek bere tribua Erdialdeko Asiatik, mongolen jazarpenetik ihes, Anatoliara eraman zuen. Rûmgo seljukarren babesarekin Söğüt izeneko hiri bat fundatu zuen, antzinako Frigiaren ipar-mendebaldean.

1281ean, Osman Söğüt hiriko *bey* izendatu zuen bere aitak, eta 1288 inguruan triburen buruzagitzan aitaren ondorengo izan zen. 1290ean, turkiar seljukarrengandik independente aldarrikatu zuen bere burua —haien basailu baitzen—, eta bey independente titulua hartu zuen. 1300 arte, bere inguruko herriei eraso egin, eta haien gotorlekuak harrapatzen aritu zen. Gerlari musulmanen laguntzarekin —gehienak turkomanoak—, Asia Txikiaren ipar-mendebaldera hedatu zuen bere estatua.

1299tik aurrera, txanpona egin zuen, Ala al-Din Ali semea bisir izendatu zuen, eta zerga bat ezarri zuen. Zerga hori bildu ahal izateko, *akçe* izeneko zilarrezko txanpon bat eginarazi zuen, Trebizondako enperadoreek egiten zutenaren antzera.

Inperioaren sorrera, ordea, İskenderuneko tribu turkoaren eta Eskişehir hiriaren konkistan ezartzen da, 1301-1303 urteetan. 1302an, Bafeako guduan garaitu zituen bizantziarrak. Yenişehir-eko fuerte bizantziarra erortzean, turkoek hainbat hiri bizantziar setiatu zituzten: Nikomedia (egun, İzmit), Prusa (egun, Bursa) eta Nizea (egun, İznik).

1317an, gudarostearen gidaritza seme Orhani eman zion, eta horrela oinordekotza bermatu zuen.

1326an, Prusa eta Nizea erori ziren, eta Prusa —turkoek emandako Bursa izenarekin— Inperioaren hiriburu izan zen.

Osman I.a handik gutxira hil zen, hezueriaren krisialdi baten ondorioz. Hura hiltzean, Inperioak 16.000 km karratu zituen.

Osman I.ak bi emazte eta zortzi seme-alaba izan zituen.

## Genealogia 
## Erreferentziak
Alberto II.a Belgikakoa

**Alberto II.a Belgikakoa** (Stuyvenberg jauregian, Brusela, 1934ko ekainaren 6a) belgikarren erregea izan zen 1993tik 2013an abdikatu zuen arte.

## Bizitza 
Leopoldo III.a erregearen eta Astrid erreginaren bigarren semea izan zen. Genevan eta Bruselan hezi zuten. Bigarren Mundu Gerran, bera eta bere familia Alemaniara deportatu zituzten. 1953an Belgikako gudarostean sartu eta bertako itsas armadan egin zuen soldadutza. Besteak beste, Belgikako senatari, Gurutze Gorriko lehendakari eta Nazioarteko Olinpiar Batzordeko kide izan zen.

1993ko abuztuaren 9an, haren anaia Baudouin erregea hil ondoren, Belgikako errege bihurtu zen. 2013an uko egin zion koroari Filipe semearen faboretan.

## Ezkontzak eta seme-alabak 
1959ko uztailaren 2an, Donna Paola Ruffo di Calabria italiar printzesarekin ezkondu zen; 1937an jaioa, Fulco Ruffo di Calabria printzearen (Guardia Piemonteseko VI. dukea) eta Luisa Gazelliren (Rossana e di Sebastianoko kondesa) alaba zen. Bikoteak hiru seme-alaba izan zituzten:
* Filipe (*Philippe Léopold Louis Marie*), Brabanteko dukea, 1960ko apirilaren 15ean jaioa. Mathilde d'Udekem d'Acozekin ezkondu zen eta lau seme-alaba dituzte: Elisabeth printzesa (2001), Belgikako tronuaren oinordekoa; Gabriel printzea (2003), Emmanuel printzea (2005) eta Eléonore printzesa (2008).
* Astrid (*Astrid Josephine Charlotte Fabrizzia Elisabeth Paola Marie*), 1962ko ekainaren 5ean jaioa. Lorenzo Austria-Estekoa artxidukearen emaztea. Bost seme-alaba dituzte: Amedeo (1986), Maria Laura (1988), Joachim (1991), Luisa Maria (1995) eta Laetitia Maria (2003).
* Laurent (*Laurent Benoït Baudouin Marie*), 1963ko urriaren 19an jaioa. Claire Coombsekin ezkondu zen 2003an, eta hiru seme-alaba dauzkate: Louise Sophie (2004) eta Nicolas Casimir eta Aymeric Auguste bikiak (2005).

Paola erreginari buruzko biografia bat idatzi zuen Mario Danneel kazetariak 1999an. Horren arabera, erregeak ezkontzatik kanpoko harreman bat izan zuen Sybille de Selys-Longchamps baronesarekin, eta alaba bat (Delphine Boël) izan zuten elkarrekin. Albertok ez du Delphine alabatzat ezagutu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*     Belgikako monarkiaren webgune ofiziala, monarchie.be
Iwate (prefektura)

thumb|300px|Iwate prefekturako mapa.

 Japoniako Honshu uharteko prefektura bat da. Hiriburua Morioka da.

## Historia 
Meiji berrezarkuntza arte, Iwate prefekturaren lurraldea Mutsu probintziaren parte izan zen. Iwate prefektura 1876an sortu zen.

## Geografia 
Iwateren ekialdea Ozeano Bareko kosta da, labarrez eratua. Mendebaldean, Akita prefektura du mugakide, eta Ou mendiek eratzen dute bi prefekturen arteko muga. Iparraldean, Aomori prefektura dago, eta, hegoaldean, Miyagi prefektura.

Ou mendiek, mendebaldean, sumendi aktiboak dituzte, hala nola Iwate mendia (2.038 m, prefekturako mendirik altuena) eta Kurikome mendia (1.627 m). Prefekturaren erdialdea, Kitakami mendiek zeharkatzen dute iparraldetik hegoaldera. Askoz mendi zaharragoak dira, eta sumendiak ez dira aktibo egon milaka urtetan (Hayachine mendia, 1.917 m).

Bi mendikateek eta kosta labartsuaz gainera, Kitakami ibaia da prefekturako ezaugarri nagusietako bat. Iparraldetik hegoaldera doa, Ou eta Kitamakami mendien artean. Japoniako bosgarren ibairik luzeena da, eta haren arroa handia eta emankorra da.

## Banaketa administratiboa 
### Hiriak 
**Hiri handienak:**
# Morioka (hiriburua, 299.746 biztanle)
# Ōshū (128.273 bizt.)
# Ichinoseki (123.155 bizt.)
# Hanamaki (103.718 bizt.)
# Kitakami (94.806 bizt.)

**Hiri guztiak:**

* Hachimantai
* Hanamaki
* Ichinoseki
* Kamaishi
* Kitakami
* Kuji
* Miyako
* Morioka (hiriburua)
* Ninohe
* Ōfunato
* Ōshū
* Rikuzentakata
* Tōno

## Herriak barrutika sailkatuta 
* Isawa barrutia
:Kanegasaki
* Iwate barrutia
:Iwate
:Kuzumaki
:Shizukuishi
* Kamihei barrutia
:Ōtsuchi
* Kesen barrutia
:Sumita
* Kunohe barrutia
:Hirono
:Karumai
:Kunohe
:Noda
* Ninohe barrutia
:Ichinohe
* Nishiiwai barrutia
:Hiraizumi
* Shimohei barrutia
:Fudai
:Iwaizumi
:Tanohata
:Yamada
* Shiwa barrutia
:Shiwa
:Yahaba
* Waga barrutia
:Nishiwaga

## Ondasun nabarmenak 

Irudi:230728 Motsuji Hiraizumi Iwate pref Japan13s3.jpg|**Hiraizumiko monumentu historiko eta eremuak** (Gizateriaren Ondarea).
Irudi:Anatōshi-iso, Goishi-kaigan, -12 Jun. 2011 b.jpg|Sanriku Fukkō Parke Nazionala.
Irudi:Mt. Iwate and Morioka.jpg|Towada-Hachimantai Parke Nazionala.
Irudi:Tono-furusato-mura15s3200.jpg|Tōno-ko Furusato herrixka.
Irudi:Waterfall of Fudou in Hatimantai.JPG|Fudō ur-jauzia.
Irudi:Tsuriganedo.jpg|Sanriku kostaldea.
Irudi:Goisi-kaigan.jpg|Goishi kostaldea.
Irudi:Mt Hayachine.jpg|Hayachine mendia.

## Kanpo estekak 
* Iwate prefekturako webgune ofiziala
Eros

Greziar mitologian, **Eros** (, "desio") maitasunaren jainkoa zen, sexu-erakarpenaren, maitasunaren eta koitoaren jainkoa; baita ugalkortasunaren jainkoa ere.

Mito batzuetan, Afroditaren eta Aresen semea da, baina Platonen *Oturuntza* obran agertzen den Diotimaren arabera, Porosek (oparotasuna) eta Peniak (txirotasuna) kontzebitu zuten, eta horri zor zaizkio maitasunaren alderdi hain desberdinak.

Erromatar mitologian, Erosen baliokidea Kupido zen.

Eratostenesen tradizioaren arabera, Eros pederastiaren patroia zen, gizonen arteko maitasunaren patroia, eta Afrodita, berriz, gizonen eta emakumeen arteko maitasunaren patroia. Erosen estatua palestretan egoten zen, borroka-eskoletan, han elkartzen baitziren gizonak beren gizon maitaleekin, eta Erosi egiten zizkioten eskaintzak espartarrek guduaren aurretik.

## Erosen kontzeptuak 
Greziar pentsamenduan bi alderdi daude Erosen kontzepzioan. Lehenengoan, jatorrizko jainkosa bat da, maitasun erotikoaren indarra ez ezik, beti loratzen den izaeraren, jatorrizko argiaren, sormenaren bultzada ere irudikatzen duena, kosmoseko gauza guztien sorkuntzaren eta ordenaren arduraduna dena.  Hesiodoren Teogonian, greziar sortze mitoetan ospetsuena, jatorrizko kaosaren ondoren sortu zen Eros; Gea, Lurra, Tartaro eta Inframundoarekin batera. Aristofanesen lanaren arabera, Eros Gauak (Nix) jarritako arrautza batetik sortu zen, iluntasunarekin (Ereboa) sortu zuena. Eleusiar misterioetan Protogono (Πρωτόγονος) bezala gurtua izan zen, “jaiotzen lehena”. Ondoren bertsio alternatiboa sortzen da, non Eros Afrodita eta Aresen, edo Hermesen, edo Hefestoren semea da, edota Poros eta Peniarena, edota Iris eta Zefirorena ere. Eros hau Afroditaren laguntzailea zen, maitasunaren indar nagusia zuzentzen zuena eta hilkorrei eramaten ziena.  

Beste bertsio batzuetan, bi anaia zituen, alde batetik Anteros (maitasun erantzukidearen pertsonifikazioa) eta bestetik Himero (desira sexualarena). 

## Gurtza 
Erosen gurtza ez zen oso ohikoa Greziarik antzinakoenean, baina beranduago oso hedatua izatera iritsiko zen. Tespiasko emankortasunaren gurtza bat dela eta, oso gurtua izan zen, eta paper garrantzitsu bat bete zuen eleusiar misterioetan. Atenasen, Afroditarekin oso gurtza ospetsua partekatu zuen, eta hilabete bakoitzeko laugarren egunean sagaratzen zuten. 

## Galeria 

File:Emil Wolff-Eros-Mutter Erde fec.jpg|*Eros*, Emil Wolff. 1836.
File:Eros-Medallion-mod-nof-noc.jpg|Erosen irudia duen medailoia. Louvre Museoa.
File:Eros Thanatos Musei Capitolini MC1092.jpg|*Eros Thanatos*, jatorrizko obra grekoaren kopia erromatarra. Kapitolino Museoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Beatriz I.a Herbehereetakoa

thumb|100px|Monograma

**Beatriz I.a Herbehereetakoa** (*Beatrix Wilhelmina Armgard van Oranje-Nassau en Lippe-Biesterfeld*; 1938ko urtarrilaren 31) Herbehereetako printzesa, Orange-Nassauko printzesa, Lippe-Biesterfeldeko printzesa, Herbehereetako erregina 1980ko apirilaren 30etik 2013ko apirilaren 30era.

2013ko apirilaren 30etik Herbehereetako Printzesa da.

## Biografia 
Beatriz I.a Juliana I.a Herbehereetakoaren eta Bernardo Lippe-Biesterfeldekoaren alaba da.
Sofia Wittelsbachekoaren ondorengo zuzena da.

Bigarren Mundu Gerran Erresuma Batura, lehenengo, eta Ottawara (Kanada), ondoren, erbesteratu zen bere amarekin, bere aita Londresen geratzen zen bitartean.

Zuzenbidea ikasi zuen Leidengo Unibertsitatean, eta 1961ean litzentziatu zen.

## Ezkontza eta seme-alabak 
Claus von Amsbergekin ezkondu zen 1966ko ekainaren 10ean Amsterdameko katedralean.
Claus von Amsberg Hitlerzale izandakoa zenez, Herbehereetan ez zen begi onez ikusi ezkontza, eta batzuek Beatriz printzesak bere karguari uko egitea eskatzen zuten.

Bikoteak hiru seme-alaba izan dituzte:

* Gilen Alexandro (nederlanderaz Willem-Alexander; 1967an jaioa), 2002an ezkondua Maxima Zorreguietarekin.
* Friso (nederlanderaz Johan Friso, (1968 &ndash; 2013), 2004tik Mabel Wisse Smitekin ezkondua.
* Konstantino Kristobal (nederlanderaz, Constantijn Christof; 1969an jaioa) 2001etik Laurentien Brinkhorstekin ezkondua.

## Herbehereetako erregina 
eskuinera|thumb|Beatriz I.a Herbehereetakoa
1980ko apirilaren 30ean Juliana I.a Herbehereetakoak abdikatu zuen 32 urteko erregealdiaren ondoren, eta Beatriz izendatu zuten erregina egun horretan bertan Amsterdamen.

Beatrizek bere ezkontzari etekina ateratzen jakin du, hasierako eztabaida alde batera utziz. Bere senarraren jatorria erabili du bi herrialdeen arteko adiskidetzea bermatzeko. Eta arrazoi horregatik, 1996. urtean Karlomagno Saria eman zioten Akisgranen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  eta  Beatriz I.a Herbehereetakoaren webgune ofiziala