Nguyễn Văn Trỗi

**Nguyễn Văn Trỗi** (Dien Ban, 1940ko otsailaren 1a - Saigon, 1964ko urriaren 15a) vietnamdar iraultzailea izan zen, NLF (Askapenerako Fronte Nazionala) alderdiko kidea. Ospea izan zuen ARVNko indarrek harrapatu ondoren, 1964ko maiatzean Hego Vietnamen bisitan zebiltzan Robert McNamara Ameriketako Estatu Batuetako Defentsa idazkaria eta Henry Cabot Lodge Jr. enbaxadorea hiltzen saiatzen ari zirela.

## Epaia eta exekuzioa 
1964ko maiatzean, NLFko indarrek McNamara eta Lodge hiltzea erabaki zuten, Công Lý zubia leherraraziz (10.791°N 106.682°E), haien ibilgailu taldea zubia zeharkatzen ari zela. Hegovietnamdar indarrek Trỗi harrapatu zuten.

Hiltzera kondenatua izan ondoren, Trỗik luzapen laburra jaso zuen FALN Venezuelako gerrilla marxista-leninistak Michael Smolen Ameriketako Estatu Batuetako Aire Armadako teniente koronela bahitu ondoren, Trỗiren epaiaren mendekuz. Taldeak Smolen hiltzeko mehatxua egin zuen, Trỗi exekutatua baldin bazen. Azkenean, Smolen onik irten zen, baina Trỗi fusilatu egin zuten handik gutxira, Chí Hòako espetxean.

NLFko lehen kide publikoki exekutatua izan zen. Bere exekuzioa filmatua izan zen, eta azkenera arte harro mantendu zen. Saigonen exekutatu aurretik, kazetariei esan zizkien azken hitzak hauexek izan ziren:Kazetariak zarete eta, beraz, ondo informatuta egon behar duzue gertatzen ari denaz. Amerikarrak dira gure herrialdeari eraso egin diotenak, haiek izan dira gure jendea hegazkinez eta bonbaz hiltzen ibili direnak. Nik ez dut sekula nire herriaren borondatearen aurka jokatu. Amerikarren kontra egin dut nik.Apaiz batek absoluzioa eskaini zionean, uko egin zion, "Ez dut bekaturik egin nik. Amerikarrek dute bekatu egin" esanez. Lehen tiroak egin ahala, "Gora Vietnam!" oihu egin zuen.

## Legatua 
ezkerrera|thumb|*Nguyễn Văn Trỗi*ren 1994ko brontzezko estatua, *Văn* Tri eskultore vietnamdarrak egina.
Mendebaldean, Trỗiren atxiloketa ez zen ia prentsan ezagutzera eman; izan ere, komunikabide nagusiek ez zuten inola haren berririk eman, FALNren bahiketa gertatu arte. Haren anonimotasunak exekuzioaren ondoren iraun zuen, Ekialdeko Blokean eman zitzaizkion ohoreak gorabehera. Weather Underground bezalako iraultzaileek bultzatzeaz gain, eta Abbie Hoffmanen *Steal This Book* (1971) filmean aipamen labur bat "Vietnamgo heroi" gisa, Trỗik oraindik oso gutxitan aitortzen da Vietnamgo Gerrari buruzko mendebaldetar kontakizunetan.

NLFk eta DRVk martiri gisa loriatu zuten. Lehen aintzatespen-ekintza nabaria 1965ean izan zen, DRVk gorago irudikatutako posta-zigilua paratu zuenean, eskuinean ilustratua, haren irudiarekin. Eredugarritzat hartua, Trỗikbere izena eskola handi bati eman dio, *Nguyễn Văn Trỗi Lizeoa* Nha Trangen eta sari akademiko nazional bat, *Nguyễn Văn Trỗi* saria.

Vietnamgo hiri askok haren izena jarri diete kale nagusiei. Hồ Chí Minh hirian, McNamarak zeharkatu zuen errepide nagusia —Trỗik hantxe hil nahi zuen— *Nguyễn Văn Trỗi bulebarra* du izena eta haren oroimenezko parke bat, *Bia tưởng niệm Anh Hung Liet Si Nguyễn Văn Trỗi* izenekoa, lehenagoko Cong Ly zubitik hurbil dago. Đà Nẵngen, Nguyễn Văn Trỗi zubiak Hàn ibaia zeharkatzen du. Beste herrialde batzuek Trỗi gogoratzen dute, batez ere Kubak: bertan, Guantanamoko 2.000 eserlekuko estadio publiko batek haren izena du, eta haren estatua Habanako Nguyen Van Troi parkean dago; hiriak, gainera, bere izena duten eskola eta erietxea bat ditu.

Gerraren aurkako ekintzaile Jane Fondak eta Tom Haydenek bere semeari, egun Troy Garity izenaz ezagutzen den aktorea, Trỗiren omenez haren izena eman zuioen.

Mauricio Walerstein zuzendariaren 1975eko *Crónica de un subversivo latinoamericano* filmak ("Latinoamerikar iraultzaile baten kronika") Smolen koronelaren bahiketa pasartea kontatzen du (Claudio Brook aktoreak *Robert Whitney koronel* gisa antzeztua) FALNeko gerrillariek Trỗiren heriotza zigorrari erantzunez.

## Biografia 
Trỗiren alargun Phan Thi Quyen-ek 1965ean *Nguyễn Văn Trỗi As He Was* ("Nguyễn Văn Trỗi zen bezalakoa") liburua idatzi zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak