Grievous jenerala

**Grievous jenerala** George Lucasek sortutako *Star Wars* frankiziaren fikziozko pertsonaia eta antagonista bat da. Grievous 2004an sarrarazi zuten gaizkile gisa *Star Wars: Clone Wars* serie animatuan, 2005eko *Star Wars III. Atala: Sitharren Mendekua* filmean debuta egin aurretik, non Matthew Woodek antzeztu zuen.

Grievous jenerala estratega militar bikain bat bezala aurkezten da, Klon Gerretan Sistema Independenteen Konfederazioko Droide Armadaren Komandante nagusia aritzen dena. Bere bizitza Errepublika Galaktikoa eta Jedi zaldunak suntsitu nahian eman duen ziborg boteretsu eta beldurgarri bat da, Dooku kondeak irakatsi duenak argi sableen erabileran. Jedi ehiztari baten ospea du, bere biktimen argi sableak gordetzen dituenak gerra garaikurtzat. 

Pertsonaia frankiziako doilor ezagunenetako bat bihurtu da, eta bere ospea *Star Wars*-en fandoman zaleen gurtza bat eman dio. Film eta telesail animatuez gain, Grievous *Star Wars*en unibertso hedatuan ere agertu da hainbat komunikabidetan, eleberriak, komikiak eta bideojokoak barne. Lan horiek bere iragana aztertzen dute, **Qymaen jai Sheelal** izeneko gerrako jaun narrasti gisa, Jeditarrak mespretxatu zituenak bere herriaren egoera zaila eragiteagatik. Ontzi baten istripuak Grievous zauritu eta berregitea cyborg bat bezala eragiten du. Jatorrizko istorio hori atzera eraginez aldatu zen *The Clone Wars* sailan, eta Grievous-ek bere borondatez aldatu zuen bere gorputza hobekuntza zibernetikoen bidez, Jediekin lehiatzeko. Jatorrizko historiako zenbait elementu geroago itzuli zitzaizkion *Star Wars*-en egungo kanonari.   

## Garapena 
### Kontzeptua eta sorrera 
Grievous jenerala George Lucas-ek 2002an sortu zuen *Sitharren Mendekua* filmarako, Separatisten aldeko gaizkile berri eta boteretsu gisa, bereziki Anakin Skywalkerrek Darth Vader-ran bihurtzeko prozesua islatzen eta iragartzen zuenak (arnasketa egonezina, ziborg gorputza eta gaiztakeriagatiko zaletasuna barne hartzen). Lucasek bere Arte Departamentuari eman zizkion hasierako jarraibideak oso irekiak izan ziren: "jeneral droide bat", "ikonikoa" eta "beldurgarria" zena.

### Casting eta ahotsak 
*Sitharren Mendekuaren* aurreko aldian, Grievous-ek lehen agerraldia egin zuen *Star Wars: Clone Wars*-en bigarren denboraldiaren amaieran. John DiMaggiok eman zuen pertsonaiaren ahotsa. Grievous modu nabarmenagoan itzuliko litzateke hirugarren eta azken denboraldian, Richard McGonagle DiMaggio paperean ordeztuz.

Aktore askok entzunaldiak egin zuten Grievous-en paperarako *Revenge of the Sith* filman. Lucasek nahi zuen Grievous-ek ahots zibernetikoko kutxa baten bidez hitz egiten ariko balitz bezala jotzea. Hori dela eta, Matthew Wood-ek, Skywalker Sound-en soinua gainbegiratzen duen editoreak, entzunaldi bakoitza prozesatze-geruza konputarizatu berean jarri zuen, "txirrin sintetizatu" bat sortzeko.

*Star Wars*-en beste proiektu batzuetarako ahotsak interpretatu ondoren, Alan Smithee izenarekin modulatu eta Lucasek bere entzunaldiei buruz egindako iruzkinak hartu zituen kontuan Wood-ek. Wood Grievous "bilau klasiko" gisa interpretatu zuen, eta ahots zakar eta latza erabili zuen Ekialdeko Europako doinu batekin. Grievous-en *Revenge of the Sith*-eko eztulerako audio-efektu batzuk Lucasek berak grabatu zituen bronkitisa zuen bitartean. Grievous CGI bidez sortu zen filmean. Filmatzen ari zirela, Grievous-en elkarrizketa pantailatik kanpo irakurri zen, eta Kyle Rowling-ek pantaila urdineko jantzi bat edo pantaila berdeko jantzi bat erabiltzen zuen pertsonaiak Obi-Wan Kenobi-rekin borrokatzeko eszenak egiteko. Krudela, azkarra, oldarkorra eta hiltzailea da, eta ospe txarra irabazten du Klon Gerretan izandako ankerkeriagatik. Armada Droide Separatistaren Komandante Martzial Gorenaren titulua du Grievous-ek. Hori dela eta, Sistema Independenteen Konfederazioko indar armatuen buru absolutua da, eta Aliantza Separatistaren maila goreneko bigarren kidea (Dooku kondearen, buruzagi politikoaren eta Estatuburuaren ondoren). Separatistekin lerrokatuta dagoen arren, Grievousi ez zaizkio axola bere ideal politikoak, eta adierazi du gatazkan Jedi hiltzeko bakarrik parte hartzen duela.

Grievous-en cyborg gorputza Jedien trebetasunekin lehian aritzeko diseinatu zen. 216 zm-ko altuerarekin, Bere beso mekaniko bakoitza erditik bereiz daiteke, eta, horri esker, aldi berean lau laser-ezpata bultza ditzake bere etsaiak kezkatzeko. Bere hobekuntza zibernetikoek indarra, abiadura eta erreflexu apartak ematen dizkio, Indarraren erabiltzaileak eta Indarra bera gainditzeko. Grievous-en trebetasun fisikoa eta akrobatikoaren arren, Dookuk aholkatu dio ihes egiteko ustekabeko eta larderiako elementuak galtzen baditu, eta, beraz, bere abantaila, Indarrarekiko sentikorra den Jedi baten aurkako borrokan. Tartakovsky-ren arabera, Lucasek, hasieran, Grievous "Jedi-ren hiltzaile bihozgabe eta zeharo gai hau" bezala aurkeztu zion, baina, gero, pertsonaia "B serieko gaizkile zahar horietako bat" bihurtu zuen, zerbait txarra egiten duena... bibotea biratu eta gero korrika ateratzen dena". Baina, geroago, *The Clone Wars*-ek Grievous aurkeztuko luke bere eztula egiten zuen bitartean.

#### Jatorrizko istorioa 
Grievous-en sorrerako istorioaren kontakizun ugari daude. Warren Fuk (Grievous-en jatorrizko diseinatzailea) *Star Wars* EUn idatzitako literaturaren ondorioz, jeneralak Jeditarrei egiten dien gorrotoa bere herriaren egoera zailean eta esklabotzan duen zereginaren ondorio izan zen. Dookuk antolatu eta Jeditarrei errua egotzi dien transbordadore-istripu batek Grievous zauritzen du, eta cyborg gisa berreraikitzera eramaten du. Telesailean, Grievous-eko gazteluak cyborg bezala progresio mailakatua adierazten duten estatuak erakusten ditu.

Hirugarren denboraldian, hiru urte geroago girotua, Grievous-ek Coruskant erasotzen du Palpatine kantzilerra bahitzeko saio batean. Kantzilerra babesten duten Jedi maisuek Shaak Ti, Roron Corobb eta Foul Moudama barne hartzen dituzte. 

### Literatura 
Grievous jenerala *Star Wars*-eko Unibertso Hedatuko zenbait lanetan agertu da; eleberriak, komikiak eta beste lan literario barne. 
#### *Kanona* (2014—) 
Grievous jenerala lau zenbaki dituen *Star Wars: Darth Maul – Son of Dathomir* komikian agertzen da, jatorriz ekoitzi ez den narrazio-arkua, *The Clone Wars*-en seigarren denboraldirako. Dooku kondeak Grievous bidaltzen du Darth Maul Sith menderakaitza harrapatzeko, Darth Sidious-en planetarako mehatxu bat bihurtu delako. Zanbar planetan, Grievous-ek Maul garaitzen du eta ihes egitera behartzen du, droideen armadak Mauleko Heriotzaren Guardiako indar mandaloriarrak gainditzen dituzten bitartean. Geroago, Maulek eta Mother Talzinek Grievous eta Dooku amarru batera eramaten dituzte Sidious erakartzeko. Grievous-ek ihes egiten du eta Sidious-ekin elkartzen da Dathomir-i eraso egiteko. Talzin sakrifikatzen da Mauli ihes egiten laguntzeko, Grievous-ek hil baino lehen.  

#### *Legends* (—2014) 
Grievous jeneralaren jatorria *Star Wars: Visionaries*-ko "The Eyes of Revolution" komikian ageri da. Grievous, jatorriz, Qymaen jai Sheelal zen, Kalee planetako humanoide narrasti organikoa. Kaleeshak gerran zeuden Huk espezie aurkariarekin, eta Sheelal erdi-jainkotzat hartzen zuten, Huk Gerran izandako garaipenengatik. Ronderu lij Kummar izeneko gerlariarekin maitemindu zen. Misio batean Kummar hil ondoren, Sheelal konturatu zen betiko negar egiteko zela, eta bere buruari Grievous izena jarri zion. Gerrako jaun batean bihurtu zen eta Huksek Kaleetik ezabatzen aritu zen. Huken aurkako eraso azkarrek Errepublika Galaktikoko Jedi zaldunei laguntza eske eraman zituzten. Isun eta enbargo handiak erori ziren Kaleen eta Grievous-en herriko milaka lagunek gosea pasatu eta pobrezian hil ziren. Grievous-ek Jeditarren eta Errepublikaren aurka jarritako gorrotoari erantzunez, Galaxiarteko Banku Klanaren San Hill errekrutatu zion, exekutatzaile gisa erabil zezan, Banku Klanaren laguntzaren truke, Kaleeren zor izugarria bere gain hartzeko. Grievousek borrokalari gisa zituen gaitasunengatik hunkituta, Hillek eta Dooku Kondeak konspiratu egin zuten bere transbordadorea izorratzeko eta, hartara, separatistei betiko zortasuna ziurtatzeko. Dookuk konbentzitu zuen Grievous, heriotzaz zauritua, bere jaioterriko egoera zailaren erantzuleak (Jediak) izan zirela istripua eragin zutenak. Grievousek onartu egin zuen Dookuk cyborg gorputz batekin berreraikitzeko eskaintza, eta droide-armadetako komandante gorena bihurtu zen Jeditarren mendeku hartzeko. 
* *Lego Star Wars: The Skywalker Saga* (2022)

## Harrera 
Grievous jenerala fanatikoen artean pertsonai gogokoenetakoetan bihurtu da, eta *Star Wars* frankiziako gaizkile ezagunenetakoa hartzen zaio.

Zenbait idazlek Grievous jenerala "Star Wars-eko 10 gaizkile hoberenen" zerrendetan jarri dute. Pertsonaiaren presentzia mugatua *Sitharren Mendekuan* kritikatua izan arren, 2003ko eta 2008ko serie bizidunetan Klon Gerretan izan zuen paper eta agerpen nagusia goraipatu egin zen, Grievous-eko pertsonaia zabaltzeagatik. *Screen Rant-*eko Amanda Derbyk hau idatzi zuen: "Agur ezazu *Star Wars*-eko fanatiko bat "Zer moduz?" hitzekin, eta, seguruenik, "Kenobi jenerala"-rekin erantzungo du". Grievous jeneralaren ospearen lekukotasun besterik ez da hori. Zaila da esatea fanatikoek maite dutela borrokarako trebetasunagatik edo memeak sortzeko duten gaitasunagatik, baina ezin da ukatu Grievous gustukoen bat denik".     

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak