Luigi Fabbri

**Luigi Fabbri** ( Fabriano, 1877ko abenduaren 23a - Montevideo, 1935eko ekainaren 24a), Italiako militante, idazle eta hezitzaile anarkista izan zen, eta Lehen Mundu Gerran asaldatzaile eta propagandista izan zen. Luce Fabbri-ren aita ere izan zen. Fabbri aspaldidanik Europan eta gero Hego Amerikan prentsa anarkistaren laguntzaile oparoa izan zen, ''L'Agitazione* egunkariaren erredaktorea, Errico Malatestarekin batera. Milango *Università popolare* egunkaria editatzen lagundu zuen. 16 urte zituela Anconan bere jarduera anarkistengatik kondenatua, Fabbrik urte asko eman zituen Italiako kartzeletan. Fabbri 1907an Amsterdamen egindako Nazioarteko Kongresu Anarkistako delegatua izan zen.

*Diktadura eta Iraultza* ( *Dettadura e Rivoluzione* ), Leninen *The State and the Revolution lanari* emandako erantzuna; *Malatesta Life*, Adam Wight-ek itzulia (jatorriz 1936an argitaratua), liburu hau 1945ean berrargitaratu zen eduki gehiagorekin. Beste liburu politiko batzuk ere idatzi zituen. Uruguain bigarren hezkuntzako irakaskuntzara dedikatu zen, bere ideiak mantenduz. Luce Fabbri Uruguaiko anarkista eta hezitzailearen aita zen.

## Biografia 
1914an sindikatuen greba orokorrean, borrokatu zuen eta horretarako Suitzan erbestera joan behar izan zuen denbora gutxian. Londresen erbesteratu ondoren , Italiako hegoaldera merkantzia ontzi batean bidaiatu zuen, penintsula osoa zeharkatu eta Genovan agertu zen, jendetzak lider iraultzaile gisa txalotua, betiko uko egin zion eginkizuna, bere uste ideologiko libertarioengatik. Malatestak ere parte hartu zuen egunkaria zuzendu zuen*, Umanità Nova*, lehenik Milanen eta gero Erroman .

1919 eta 1920 artean, italiar fabriken okupazioetan anarkistek oso paper garrantzitsua izan zuten. Hala ere, Fabbriren eginkizuna ez zen oso garrantzitsua izan, hiri industriala ez zen Bolonian bizi zelako. Fabbrik langileek lantegiak ez uztea nahi zuen eta bere artikuluak lagundu zituen, Malatesta Erromako lantegietara joaten zen bitartean, mugimendua mantentzen saiatzeko.

Mugimendua eten egin zuten erreformistek. Erakunde sindikal nagusiena sozialista (marxista) zen, ez zen sozialista iraultzailea. Hori dela eta, alderdi sozialistan zatiketak zeuden: maximalistak (iraultzaileak) eta "legalistak" zeuden. Fabbri, une hartan, oso ezkorra zen jada, eta une iraultzailea jada igaro zela pentsatu zuen. Azken aukera aprobetxatu nahi zuen arren, ez zuen uste emaitza anakisten aldeko izango zenik.

Italian zailtasun handiak izaten hasi zen Benito Mussoliniren boterera igo zenetik 1922an, bi aldiz atxilotu zuten. Anarkista guztien egoera oso zaila bihurtu zen erregimen faxistaren pean. Nolanahi ere, faxismoaren lehen urteetan propagandak aurrera jarraitu zuen, oso mugatua bada ere: Malatestak *Pensiero e Volontá* egunkaria 1924an sortu zuen, baina handik gutxira itxi zuten. *Umanitá Nova* ere zailtasunekin atera zen, debekatuta ez zegoenean.

Fabbri oinarrizko hezkuntzako irakaslea zen, eta 4 urte baino gehiago eman zituen irakasten. 1926an, erregimen faxistan irakasleek derrigorrez euren leialtasuna adierazi behar zuten Mussoliniren erregimen faxistari , eta Fabbrik ukatu egin zuen. Frantziako muga zeharkatu zuen, bere familiarengandik bananduz. Semea eta emaztea Erromara joan ziren lan egitera, bere alaba, berriz, Bolonian egon zen bi urtez. Gero, emaztea eta alaba Fabbrirekin batu ziren Frantzian, baina haien semea Italiako hiriburuan geratu zen, eta ez zuten berriro elkar ikusi.

Frantziatik kanporatuko zuten, Italiako enbaxadaren presioa zela eta, eta prozedura diplomatikoak egiten ari ziren bitartean, Poliziak bere hotelean atxilotu eta Belgikako mugan utzi zuen, klandestinoki mugaz bestaldera pasatuz, agintariek belgikarrek haiek ez atxilotzeko. Behin Bruselan, Hego Amerikara bidaia prestatzen hasi zen, familiarekin itsasontziz Uruguaira bidaiatuz.

Fabbrik jada Europatik ekarpenak egin zituen Buenos Aireseko *La Protesta* egunkari anarkistarentzat. River Plate eskualdeko kazetaritza-jarduerari buru-belarri ekin zion. Irakasle lanetan ere aritu zen, nahiz eta *La Protestako* editoreak ekonomikoki lagundu. Baina 1930eko irailaren 6an, Uriburu jeneralaren estatu kolpe militarrak Hipólito Yrigoyenen gobernu demokratikoa amaitu zuen, eta langile klaseko jarduera guztiak debekatu zituen, eta batez ere anarkistak jazarri zituen. *Protesta* itxi egin zen eta haien bulegoak eta inprenta suntsitu zituzten. Luigi Fabbri Uruguaira joan zen bizitzera eta han bizi izan zituen bere azken urteak.

## Bibliografia 
* *Agli studenti*, Torino, 1903
* *Carlo Pisacane*, Firenze, 1904
* *L'inquisizione moderna*, Firenze, 1904
* *Lettere ad una donna sull'anarchia*, Chieti, 1905
* *L'organizzazione anarchica e l'anarchia*, Roma, 1906
* *L'organizzazione anarchica* (1907), Genova, 1971
* *Sindacalismo y anarchismo*, Madrid, 1908
* *Marxismus und Anarchismus*, Tübingen, 1908
* *L'ideale anarchico*, Bologna, 1911
* *La scuola e la rivoluzione*, Milano, 1912
* *La generazione cosciente. Appunti sul neo-malthusianesimo*, Firenze, 1914
* *Lettera a un socialista*, Firenze, 1914
* *La guerra europea e gli anarchici*, Ancona, 1915
* *Dittatura e rivoluzione*, Ancona, 1921
* *La controrivoluzione preventiva. Riflessioni sul fascismo*, Bologna, 1922
* *Anarchia e comunismo scientifico*, Milano, 1922
* *Malatesta. Su vida y su pensamiento*, Buenos Aires, 1945
* *L'organizzazione operaia e l'anarchia. A proposito di sindacalismo*, Firenze, 1975
* *La prima estate di guerra. Diario di un anarchico (1 maggio-20 settembre 1915)*, Pisa, 2015

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Luigi Fabbri hezitzailea, Luce Fabbri-ren eskutik
* 
* *Bere a progetto di Organizzazione anarchica,* Luigi Fabbri Settembre 1927 Luigi Fabbri kritikoa artikulu bat Nestor Makhno-ren "Plataforma" (italieraz).
* *Iraultzaren kontzeptu anarkista'', Luigi Fabbrik egindako liburuxka.
* Luigi Fabbriren biografia laburra