open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
FK Kauno Žalgiris

**FK Kauno Žalgiris** Lituaniako futbol taldea da, Kaunas hirikoa.

## Palmaresa 
### Lituanian: 2 
* A Liga:
** Txapelduna (1): 2025.
** 2. postua (1): 2022.
** 3. postua (3): 2020, 2021, 2024.

; Supertaurė/Superkopa
*  **(1):** 2026

## Uniformea 
**Etxekoa**

## Denboraldi 
## Jokalari ezagunak 
; Lituaniako
*  Tomas Mikuckis
*  Egidijus Vaitkūnas
*  Deividas Mikelionis
*  Arūnas Klimavičius
*  Linas Pilibaitis
*  Dominykas Galkevičius
*  Edvinas Girdvainis

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
FK Riteriai

**FK Riteriai** Lituaniako futbol taldea da, Vilnius hirikoa.

## Historia 
**FK Trakai** 2005an sortu zen kluba. 2019an, izena aldatu egin zen **Futbolo klubas Riteriai**.

* 2005–2018: FK Trakai;
* 2019–: FK Riteriai;

## Palmaresa 
### Lituanian: 0 
* Liga:
** Txapelduna (0):
** Bigarrena (2): 2015, 2016.
* Kopa:
** Txapelduna (0):
** Finalista (1): 2015/16.
* Lituaniako Superkopa:
** Txapelduna (0):
** Finalista (3): 2015, 2016, 2017

## Uniformea 
**Etxekoa**

## Denboraldi 
## Jokalari ezagunak 
; Lituaniako
*  Valdemar Borovskij
*  Deividas Česnauskis
*  Arūnas Klimavičius
*  Linas Klimavičius
*  Martynas Dapkus
*  Paulius Grybauskas
*  Tadas Labukas
*  Vytautas Lukša
*  Darius Miceika
*  Marius Rapalis
*  Vaidotas Šilėnas
*  Nerijus Valskis

;Europe

*  Diniyar Bilyaletdinov
*  David Arshakyan
*  Alyaksandr Bychanok
*  Yury Kendysh
*  Giorgos Pelagias
*  Eugen Zasavițchi
*  Yuri Mamaev

;Africa

*  Oscar Dorley

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
FK Utenos Utenis

**FK Utenis** Lituaniako futbol taldea da, Utena hirikoa.

## Palmaresa 
### Lituanian: 0 
* A lyga:
** Txapelduna (0):
** 5 postua (1): 2017

## Denboraldi 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  utenis.lt/home/ Webgune ofiziala
Maria Alphaizuli

'''Mariam bint Abu Ya'qub Ashshilbi''' () VIII. mendeko al-Andalusko poeta izan zen. Shilb-en (egungo Silvesen) jaioa, Sevillan emakume nobleen tutorea izan zen.

Bere garaian, arabierazko Safotzat hartzen zuten. Bere jarrera ez zen ezohikoa orduko Andaluzian, izan ere bere emakume garaikide asko artista ziren. El Escorialgo liburutegian bere lan batzuk dituzte.

## Erreferentziak
Brunilda Austrasiakoa

**Brunilda Austrasiakoa** (Toledo, -613) Austrasiako erregina ezkontide eta erregeordea izan zen. Atanagildo errege bisigodo eta Gosvintaren alaba, arrianismoan hezi zuten.

567an Sigeberto I.a Austrasiako errege merovingiarra ezkondu zuen eta katolizismora bihurtu zen. Hiru aldiz gobernatu zituen Austrasia eta Burgundia, Txildeberto II.a bere semearen (575-583), Teodoberto II.a bere iloba (595-599) eta Sigeberto II.a bere birbilobaren (613) izeneetan. Bere agintaldietan tirabira handiak izan ziren monarken eta nobleen artean.

Brunhilda agintari efizientea izan zen eta gatazka asko izan zituen nobleekin, elizarekin eta beste merovingiarrekin. Gatazkarik ospetsuena Fredegundarekin izan zuen, izan ere, 568an Txilperiko I.a Neustriako erregeak, Fredegunda maitaleak bultzatuta, Brunhildaren ahizpa nagusia, Galsvinta, erail zuen. Fredegundak Brunhildaren senarra erail zuen eta Brunhilda bera espetxeratu zuen. Klotario II.ak, Fradegundaren semeak, gatazkari eutsi eta 613an Brunhilda menderatu lau zaldiz zatikatu zuen.

## Erreferentziak
Gisela Suabiakoa

**Gisela Suabiakoa** ( - Goslar, ) Alemaniako erregina ezkontidea (1024-1039) eta Germaniako Erromatar Inperio Santuko enperatriza (1027-1039) izan zen. Konrado II.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoa bere hirugarren senarra izan zen eta Henrike III.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoaren ama. 1015ean Ernesto II.a Suabiakoa bere semearen izenean Suabiako erregeordea izan zen.

## Erreferentziak
Galsvinta

**Galsvinta** (Toledo, -Soissons, 568) Neustriako erregina ezkontidea izan zen. Atanagildo errege bisigodo eta Gosvintaren alaba, arrianismoan hezi zuten.

556 inguruan Txilperiko I.a errege merovingiarra ezkondu zuen. Galsvintak Limoges, Bordele, Cahors, Bearno eta Bigorra ezkonsari moduan bereganatu zituen. 568an Txilperikok, Fredegunda maitaleak bultzatuta, Galsvinta erail zuen. Honek istilu handiak eragin zituen Brunilda Austrasiakoarekin.

## Erreferentziak
Theresa Russell

**Theresa Lynn Russell**, jaiotzez **Paup** (San Diego, Kalifornia, 1957ko martxoaren 20a) estatubatuar aktorea da. 1976an *The Last Tycoon* Elia Kazanek zuzendutako filmean debuta egin zuen. 1982an Nicolas Roeg ezkondu zuen. Bere senarrak hainbat film esperimentaletan zuzendu zuen.

## Filmografia
Gizonaren Nazioarteko Eguna

**Gizonen Nazioarteko Eguna** azaroaren 19an ospatutako urteroko nazioarteko ekitaldi bat da. 1992ko otsailaren 7an inauguratu zuen Thomas Oasterrek. Trinidad eta Tobagon 1999an berriro hasi zen proiektua. Gizonen Nazioarteko Eguna Maltan ospatu zen lehen aldiz, 1994tik, zehazki.

Ingeborg Breines-ek, UNESCOko Emakumea eta Bakearen Kultura programako zuzendariak, gizonezkoentzako nazioarteko eguna aukeratzeko ekimenaren alde egin zuen, eta "sexuen arteko oreka pixka bat emango duen ideia bikainatzat" hartu zuen eta eta lankidetzan aritzeko interesa agertu zuen. Halaber, NBEren menpeko beste agentzia batzuek, hala nola Osasun Erakunde Panamerikarrak (PAHO), kontuan hartzen dute eta jarduerak antolatzen dituzte.

Hala ere, aurrekoa gorabehera, eta OME bezalako erakundeek agendan gizonezkoen ekitatearen eta osasunaren gaia sartu behar dela onartu arren, orain arte laguntza ez da ofizialki eta modu masiboan zehaztu. Hori da, hain zuzen ere, egun honek Emakumearen Egunak baino aintzatespen-maila askoz txikiagoa izatearen arrazoietako bat; izan ere, egun horrek izaera ofiziala eta finantza-babesa ere baditu zenbait herrialdetan.

## Helburuak 
Gizonaren Nazioarteko Egunaren ikurra.

2009ko azaroan, Teelucksingh doktoreak eta DIH Koordinazio Batzordeko beste kide batzuek formalki berretsi zituzten Gizonaren Nazioarteko Egunaren helburu nagusiak, haien balio nagusiak babesteko eta etorkizuneko ospatzaileentzat erreferentzia-puntu fidagarri bat eskaintzeko asmoz.

Hauek dira Gizonaren Nazioarteko Egunaren "6 euskarriak":

* **Gizonezkoen eredu positiboak sustatzea**; ez bakarrik zinemako izarrak eta kirolariak, baita bizitza duin eta zintzoak bizi dituzten eguneroko bizitzako gizonak ere, langile klasekoak.
* **Gizonek gizarteari, komunitateari, familiari, ezkontzari, haurren zaintzari eta ingurumenari egindako ekarpen positiboak ospatzea.**
* **Gizonen osasunean eta ongizatean arreta jartzea**; arlo sozialean, emozionalean, fisikoan eta espiritualean.
* **Gizonen aurkako diskriminazioa nabarmentzea,** gizarte-zerbitzuko arloetan, gizarte-jarreretan eta -itxaropenetan, eta legedian.
* **Genero-harremanak hobetzea eta genero-berdintasuna sustatzea.**
* **Mundu seguruagoa eta hobea sortzea**, jendea seguru egoteko eta hazteko, bere ahalmen osoa lortzeko.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Emakume Langilearen Nazioarteko Eguna
* Gizon

## Kanpo estekak 
* Gizonen Nazioarteko Egunaren weborria
* Gizonen Nazioarteko Eguna - "Oporrak" Ataria
V. Mendeurrena dorreak

**V. Mendeurrena dorreak** (), Espainiako Melilla hiriko eraikinik altuena da. Bertan daude epaitegiak, Zerga Administrazioaren Ordezkaritza eta INGESAren Lurralde Zuzendaritza. Rafael Ginel Itsas Pasealekuan dago, 3. zenbakian.

## Deskribapena 
Bi dorre angeluzuzenek osatzen dute, fatxadekin, mendebaldekoa izan ezik, erabat kristalduak, hamaika solairukoak bakoitza, hamabigarren solairuko instalazio teknikoetarako teilatu lau batzuk dituztenak, eta, horren gainean, egitura zirkularra du, jatetxe panoramiko batentzat diseinatua, 75 metroko altuera lortu arte.

## Kanpo estekak
Hercón dorrea

**Hercón dorrea**, herritarren artean **Torre Costa Rica** izenez ezaguna, Coruñan (Espainia) dagoen etxe orratza da. 119 metroko garaierarekin, Galiziako eraikinik altuena da, eta Espainiako 23.a.

## Kanpo estekak
Jerusalem saria

**Jerusalem saria** edo **Jerusalem saria Gizartean Gizabanakoaren Askatasunaren alde** (ingelesez *Jerusalem Prize for the Freedom of the Individual in Society*) bi urtetan behin ematen den nazioarteko literatura saria da. Tarteko urteetan Israel mailako saria ematen da (National Jerusalem Prize). Gaur egungo gizartearen testuinguruan askatasunaren alde borrokatu duten idazleei saritu nahi ditu. *Jerusalem International Book Fair* erakundeak ematen du. Saria sinbolikoa da: 10.000 dolar. Nobel Sarien irabazle askok aurretik sari hau jaso dute, besteak beste, Octavio Paz, V. S. Naipaul, J. M. Coetzee, Mario Vargas Llosa.

## Irabazleak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Jerusalem Book Fair
Thing

[thumb|300px|Germaniar *thing* batzarra, [Marko Aurelioren zutabearen (K.a. 193) erliebe batean irudikatua.]]
**Thing** delakoa (antzinako eskandinavieraz *þing*), antzinako germaniar herrietan agintaritza batzarrak ziren, eta komunitateko gizon askeez osatuak zeuden eta lagman legegizonak buru zituzten.

## Kanpo estekak
Eider (ibaia)

**Eider** (; ), Alemaniako iparraldeko Schleswig-Holstein estatuko ibairik luzeena da. 188 kilometro luze ditu, Wattenbek udalerriaren lursailetan jaio eta Ipar Itsasoan itsasoratzen da.

Gaur egun Alemanian egon arren, antzinaroan juto eta anglo germaniar herrien arteko muga zen, eta Erdi Aroan Danimarka eta Germaniako Erromatar Inperio Santuaren artekoa. Gaur egun berriz, Alemaniako Schleswig-Holstein eta Schleswig eta Holstein eskualdeen arteko muga da.

## Kanpo estekak
Only the Lonely (filma)

***Only the Lonely*** (euskaraz *Bakartiak Bakarrik*), 1991ko Chris Columbus estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako komedia film bat da. John Candy, Maureen O'Hara, Ally Sheedy eta Anthony Quinn aktoreek antzeztu zuten. *Marty* (1953) filmean oinarritua dago.

## Argumentua 
Danny Muldoon (John Candy) Chicagoko 38 urteko polizia ezkongabe eta bakartia ehorztetxe bateko jabe baten alaba den Theresa Luna (Ally Sheedy) neska gazte barnerakoi eta bakartiaz maitemindu da, baina bikotearen harremanak Dannyren ama den Roserekin (Maureen O'Hara) talka egingo du, eskola zaharreko irlandar emakume petrala.

## Aktoreak 
* John Candy: Daniel "Danny" Muldoon, Chicagoko Polizia Saileko ofiziala
* Maureen O'Hara: Rose Muldoon
* Ally Sheedy: Theresa Luna
* Anthony Quinn: Nick Acropolis
* James Belushi: Salvatore "Sal" Buonarte, Chicagoko Polizia Saileko ofiziala
* Kevin Dunn: Patrick Muldoon
* Macaulay Culkin: Billy Muldoon
* Kieran Culkin: Patrick Muldoon, Jr.
* Milo O'Shea: Doyle
* Bert Remsen: Spats
* Joe Greco: Joey Luna

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Coneheads

***Coneheads*** (euskaraz *Konoburuak*), 1993ko Steve Barron irlandar zinema zuzendariak zuzendutako zientzia-fikziozko komedia film bat da. *Saturday Night Live* telebista saioko Lorne Michaels kanadar-estatubatuar umoristaren izenburu berdineko esketx sailean oinarritua dago. Dan Aykroyd, Jane Curtin eta Michelle Burke aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Belder eta Prymaat (Dan Aykroyd eta Jane Curtin), Lurretik 26 argi-urtera dagoen Remulack planetako ordezkariak dira. Beste munduez nagusitu eta haien biztanleak eskabizatzea helburu duen zibilizazio bateko kideak dira. Mundu horien artean Lurra dago, honetan, istripu baten ondorioz haiek uste baina lehenago lurrartu beharko dute. Gauzak horrela, gizakien artean oharkabean oasatzea ahaleginduko dira, honela haien bila dabiltzan INSeko agenteak ekidin asmoz. Azkenean, New Jersey estatuko Paramus herrian nolabaiteko segurtasuna topatu eta bertan estatubatuar langile mailako familia bat bezala susmorik piztu gabe bizitzen jarriko dira.

## Aktoreak 
* Dan Aykroyd: Beldar Conehead / Donald R. DeCicco
* Jane Curtin: Prymaat Conehead / Mary Margaret Rowney
* Michelle Burke: Connie Conehead
* Michael McKean: Gorman Seedling, INSeko zuzendaria
* David Spade: Eli Turnbull, INSeko agentea
* Chris Farley: Ronnie Bradford
* Sinbad: Otto
* Michael Richards: Hoteleko harreragilea
* Eddie Griffin: Bezeroa
* Phil Hartman: Marlax
* Adam Sandler: Carmine Weiner
* Mitchell Bobrow: Garthok Combatant
* Jason Alexander: Larry Farber
* Lisa Jane Persky: Lisa Farber
* Dave Thomas: Mintot goi maisua
* Laraine Newman: Laarta
* Garrett Morris: Orecruiser kapitaina
* Drew Carey: Taxi bidaiaria
* Kevin Nealon: Senataria
* Jan Hooks: Gladys Johnson
* Parker Posey: Stephanie
* Joey Lauren Adams: Christina
* Julia Sweeney: Institutuko zuzendaria
* Ellen DeGeneres: Entrenatzailea
* Tim Meadows: Konoburu atleta
* Peter Aykroyd: Mentot goi maisua
* Jonathan Penner: Aire trafiko kapitaina
* Whip Hubley: F-16 hegazkin pilotua
* Mark Fulton (*krediturik gabe*): Hispaniar emakumea
* Jon Lovitz (*krediturik gabe*): Rudolph doktorea, dentista
* Tom Arnold (*krediturik gabe*): Golfaria

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Lore (telesaila)

***Lore*** (euskaraz *Odol*), AEBetako beldurrezko antologia telesail bat da, Aaron Mahnke estatubatuarrak idazleak bere izenburu berdineko podcastean'' oinarritu eta garatua eta Valhalla Entertainment and Propagate Content ekoiztetxeak ekoitzia. Robert Patrick, Holanda Roden eta Colm Feore aktoreek antzeztu zuten.

2017ko urriaren 13an Amazon Video internet bidezko zerbitzuan estreinatu zen. Gaur egun arte 2 denboraldi eta 12 atal izan ditu.

## Argumentua 
Telesailak dokumental irudiak eta beldurrezko istorioak azaltzeko eszena dramatizatuez osatua dago, istorio eta kondaira hauen jatorria ere azaltzen da.

## Aktoreak 
* Aaron Mahnke: Narratzailea
* Robert Patrick: Eliakim Phelps erreberendoa (Austin Phelpsen aita)
* Holland Roden: Bridget Cleary doktorea
* Colm Feore: Walter Jackson Freeman II
* Kristin Bauer van Straten: Minnie Otto
* Cathal Pendred: Michael Cleary
* Campbell Scott: George Brown
* Adam Goldberg: Peter Stumpp
* John Byner: Patrick Boland
* Sandra Ellis Lafferty: Aunt Bridget
* Nadine Lewington: Johanna Kennedy Burke
* Kristen Cloke: Marjorie Freeman doktorea

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Marrella

230px|eskuinera|thumb|*Marrella*-ren interpretazio artistikoa.
230px|eskuinera|thumb|*Marrella splendens *.
***Marrella*** Kanbriar garaian bizi izan zen artropodo bat da, gaur egun iraungita dagoena. Kanadan dagoen Burgess Shale aztarnategian dagoen fosil ugariena da, dagoeneko 25.000 ale bildu dira. Espezie bakarra ezagutzen da, *Marrella splendens*.

## Aurkikuntza eta taxonomia 
Charles Walcott naturalistak Burgess Shalen aurkitu zuen aurreneko fosila izan zen, 1909ko abuztuaren 30ean, eta 1912an jaso zuen izen ofiziala. "Parpailadun karramarroa" bezala identifikatu zuen eta trilobite arraro bat zela esan zuen. Urteak pasa ondoren trilobiteen taldean sartu izan zen baina 1971 urtean Harry B. Whittingtonek klase berri bat sortu zuen, *Marrellomorpha*, ez baitzituen zehazki betetzen ez trilobiteen, ez kelizeratuen eta ezta krustazeen ezaugarriak ere. *Marrellak* antena gehiegi eta hanka gutxiegi ditu trilobitea izateko eta krustazeoekin konparatuta ez ditu ahoaren ondorengo hiru hanka pare klasikoak.

## Deskribapena 
*Marrella* animalia txikia da, 2 cm baino ez ditu neurtzen. Ezkutu zefaliko bat du atzerantz tolesturiko bi adar pare dituena. Burutik bi antena pare ere ateratzen zaizkio, pare bat luzea eta flexiblea eta beste parea motza eta sendoa. Gorputzak 24-26 segmentu ditu eta bakoitzak bitan banaturiko apendize parea ditu; goiko adarra arnasa hartzeko zakatza da eta beheko adarra lokomoziorako erabiltzen duen hanka. Toraxaren amaieran telsonaren funtzioa duen botoi itxurako egitura bat du.

Ez da argitu oraindik mineralizatu gabe egonda ezkutu zefalikoko adarrak nola mantentzen zituen zurrun.

Difrakzio sarearen teknika erabiliz, badirudi Marrellak dizdira irisatua zuela, eta beraz animalia koloretsua izan zela.

## Bizimodua 
*Marrella* animalia bentikoa zen, hau da, itsaso hondoetan ibiltzen zen, eta sarraskijalea zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Burgess Shaleko webgunea
Joshua Slocum

**Joshua Slocum** (1844ko otsailaren 20a, Mount Hanley, Eskozia Berria &ndash; 1909ko azaroaren 14a, itsasoan galdua), kanadar itsasgizon eta abenturazale bat izan zen, erretiroa hartu arte marinela eta merkatal-ontzien kapitaina izan zen. Kanadan jaio arren, estatubatuar herritartasuna ere bereganatu zuen.

Munduari itsasoz eta ontzi batean bakarka bira eman zion lehenbiziko gizasemea, *Spray* itsasontzian, ondoren balentria hori eta bere bizipenei buruzko *Sailing Alone Around the World* (*Munduari Bira Bakarka Nabigatuz*) liburua argitaratu zuen, bidaiari eta bereziki nabigaziozaleen artean idazlan ezaguna.

1909an barkarka burututako beste itsasbidai batean zehar galdutzat joa izan zen.
Melisenda Jerusalemgoa

**Melisenda** (Edesako Konderria, 1105 &ndash; Jerusalem, ) Jerusalemgo erregina (1131-1153) eta semearen izenean erregeordea (1153-1161) izan zen. Balduin II.a Jerusalemgoaren alaba nagusia, Fulko V.a Anjoukoa ezkondu eta gero, biak erregekide bilakatu ziren.

## Erreferentziak
Ana Bohemiakoa

**Ana Bohemiakoa** (, ; 1203/1204 - 1265eko ekainaren 26), Přemyslid dinastiako kidea izan zen, Silesiako dukesa  eta Poloniako dukesa handia 1238tik 1241ra, Henry II.-rekiko ezkontzagatik.

Judy Chicagok egindako "The Dinner Party" arte instalazioan agertzen da.

alt=|ezkerrera|thumb|Bolesław II bataiatzen; Ana Bohemikoa begiratzen dago

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bohemia
* Bohemian Rhapsody
Matilde Eskoziakoa

**Matilde Eskoziakoa** (**Edith** bataiatua; Dunfermline,  - Westminster jauregia, ) Henrike I.a Ingalaterrakoaren emaztea eta Ingalaterrako erregina ezkontidea izan zen.

Malcolm III.a Eskoziakoaren eta Margarita Wessexkoaren alaba zaharrena zen. Sei urte zituela, Ramseyko monasteriora bidali zuten baina ezkontzeko eskatu zutenean monasterioa utzi zuen.

## Erreferentziak
The Internship

***The Internship*** (euskaraz *Internkidetza*), 2013ko Shawn Levy estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako komedia film bat da. Vince Vaughn, Owen Wilson, Rose Byrne, Max Minghella, Aasif Mandvi, Josh Brener, Dylan O'Brien, Tobit Raphael, Tiya Sircar, Josh Gad eta Jessica Szohr aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Billy McMahon (Vince Vaughn) eta Nick Campbell (Owen Wilson) langabezian gelditu diren berrogei eta hainbat urteko bi komertzial dira, beren arazoa teknologia berrietara ez direla egokitu ondorioztatu dutenak. Zerotik haztea erabaki eta interneteko ebpresa ezagunenetako batean lana lortzea erabaki dute: Google. Azkenean, enpresak bekario gisa kontratatzea lortzen dutenean, hogei eta hainbat urtetako gazteekin elkarbizitzera derrigortuak egongo dira, beraiek baina buruargiagoak eta mundu digitalarekin ohituagoak dauden unibertsitate ikasle adimetsuak.

## Aktoreak 
* Vince Vaughn: William "Billy" McMahon
* Owen Wilson: Nicholas "Nick" Campbell
* Josh Brener: Lyle Spaulding
* Dylan O'Brien: Stuart Twombly
* Tiya Sircar: Neha Patel
* Tobit Raphael as Yo-Yo Santos
* Rose Byrne: Dana Simms
* Max Minghella: Graham Hawtrey
* Aasif Mandvi: Roger Chetty jauna
* Josh Gad: Andrew "Headphones" Anderson
* Eric André: Sid
* John Goodman (*uncredited*): Sammy Boscoe
* Jessica Szohr: Marielena Gutierrez
* Bruno Amato: Sal
* B. J. Novak: Gizonezko elkarrizketatzailea
* Rob Riggle:Randy
* Joanna García Swisher: Megan
* Will Ferrell (*krediturik gabe*): Kevin
* Sergey Brin (*kameoa*): Bere burua antzeztuz

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Shameless (estatubatuar telesaila)

***Shameless*** (euskaraz *Lotsagabe*), AEBetako komedia-drama telesail bat da. Paul Abbott ingeles gidoilari eta ekoizlearen *izenburu berdineko britainiar telesailean* oinarritua dago. 2011ko urtarrilaren 9an Showtime katean estreinatu zen, eta William H. Macy aktorea protagonista nagusia da.

## Argumentua 
Gallagher estatubatuar familia disfuntzionalaren gorabeherak azaltzen dira, familiaburua teorikoki Frank Gallagher (William H. Macy) aita da, aita ezkongabe eta alkoholikoa, bere sei seme-alaba buruargi, basati eta independienteak hezitzen gutxi saiatzen dena. Izan ere, familia aurrera ateratzeko benetako arduraduna Fiona da (Emmy Rossum), ama papera eginez adina baina lehen heldutu den alaba kementsua.

## Aktoreak 
### Nagusiak 
* William H. Macy: Frank Gallagher.
* Emmy Rossum: Fiona Gallagher.
* Jeremy Allen White: Phillip «Lip» Gallagher.
* Ethan Cutkosky: Carl Gallagher.
* Shanola Hampton: Veronica Fisher.
* Steve Howey: Kevin «Kev» Ball, Veronicaren senarra.
* Emma Kenney: Debbie Gallagher.
* Cameron Monaghan: Ian Gallagher.
* Noel Fisher: Mickey Milkovich.
* Emma Greenwell: Mandy Milkovich.
* Joan Cusack: Sheila Jackson.
* Zach McGowan: Jody Silverman (2. denboraldian noizbehinkakoa, 3. denboraldian nagusia).
* Emily Bergl: Samantha «Sammi» Slott (4. denboralditik nagusia).
* Kellen Michael: Chuckie Slott (4. denboralditik noizbehinkakoa).
* Justin Chatwin: Jimmy Lishman, ezizenez «Steve» eta «Jack».
* Isidora Goresther: Svetlana Yevgenivna.

### Bestelakoak 
* Laura Slade Wiggins: Karen Jackson (1-2 denboraldiak, 3.ean noizbehinkakoa).
* Brennan Kane Johnson eta Blake Alexander Johnson: Liam Gallagher.
* Chloe Webb: Monica Gallagher.
* Joel Murray: Eddie Jackson.
* Tyler Jacob Moore: Tony Markovitch.
* Jane Levy: Mandy Milkovich (1. denboraldia).
* Pej Vahdat: Kash.
* Marguerite Moreau: Linda.
* Amy Smart: Jasmine.
* Madison Davenport: Ethel.
* Louise Fletcher: Peg Gallagher.
* Elliot Fletcher: Trevor (7. denboraldia).

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai
Vizcainoia

***Vizcainoia*** Kanbriar garaian (duela 510 milioi urte) bizi izan zen ekinodermatu bat da, gaur egun iraungita dagoena. Izena Bizkaiko golkoagatik ezarri dioten arren Frantziako hegoaldean eta Espainiako Soria probintzian aurkitu dira fosilak..

## Aurkikuntza eta taxonomia 
Bi espezie ezagutzen dira:
* *Vizcainoia languedocianus*: Frantzia hegoaldeko Mazamet ondoan dagoen Montagne Noire mendian aurkitu zen. Hasiera batean *Eocystites languedocianus* izena ezarri zitzaion (Ubaghs, 1987) baina 2011 urtean Espainian bigarren espeziea aurkitu zenean genero berria eratu zen, *Vizcainoia*.
* *Vizcainoia moncaiensis*: 2011 urtean aurkitu zen Soriako Dehesa de Moncayo parke naturalean, Purujosa herritik bi kilometro eskasera. Samuel Zamora and A. B. Smith-ek izendatu zuten espeziea.

## Deskribapena 
Organismo sesila zen. Oin batez lurrean finkaturik bizi zen eta plakaz osaturiko gorputz batetatik elikagaiak harrapatzeko hainbat luzakin zeuzkan. Luzakinak ere plakaz osatuta zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Vizcainoiaren argazkia eta interpretazioa
Pitia

[thumb|300px|*Likurgo Pitiart aztertuz* (1835/1845), [Eugène Delacroix]]
Antzinako Greziako erlijioan **Pitia** () edo **Pitonisa**, Delfosoko Apoloaren tenpluan zegoen orakulua izan zen. Izena tenpluaren azpian bizi zen Piton sugetzarretik zetorkion.

Jakina dena, pertsonaia honen aukeraketa, inongo klase ezberdintasunik gabe egiten zela da. Hautagaiari, bere bizitza eta ohiturak ezin hobeak edo akatsgabeak izatea baino ez zitzaion eskatzen. Izendapena, bizi osorakoa zen, eta betirako santutegian bizitzeko konpromisoa hartzen zuen. Orakuluaren garai oparoetako mendeetan, hiru pitonisa izendatu behar izan ziren garai horretan egiten ziren kontaezinezko kontsultak aise erantzuteko. Baina, gainbehera garaian, bakar bat baino ez zen egon, nahikoa, behar ziren orakulu urri eta tartekatuentzat.

Kontsulta egiten zutenek, berarekin izaten zuten elkarrizketa bat orakulua baino egun batzuk lehenago. Gertaera hau, ondo dokumentatua dago Antzinateko egileek ematen dituzten berrietan. Orakulua hilean behin ospatzen zen, zazpian, Apoloren jaiotza eguntzat hartzen zena. Kontsulta egiten zuten pertsonak mota guztietakoak ziren, errege handietatik, jende xume eta txiroa arte. Lehenik, sakrifizio bat eskaintzen zen tenpluaren aurrean zegoen aldarean. Jarraian, zegozkien tasak ordaintzen ziren, eta, azkenik, kontsulta egiten zuen pertsona Pitiaren aurrean aurkezten zen eta bere kontsulta hitz eginez egiten zuen, uste denez.

Oso gutxi ezagutzen da orakuluak jarraitzen zen errituari buruz. Pitia *aditon* izeneko toki batean zegoen tripode baten gainean esertzen zen, Apolo Pitioren tenpluaren hondoan. Αδυτων hitzak, santutegiaren hondoa esan nahi du eta το αδυτων hitzek berriz, sarrera debekatutako toki sakratua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sukaldaria (telebista saioa)

***Sukaldaria*** ETB 1en emititzen den telebista saioa da. Karlos Argiñano sukaldari ezagunaren semea, Joseba Arguiñano da aurkezkea eta gastronomiari buruzko saioa da.

2019ko otsailaren 21en Bostekoa programa estreinatu zen ETB 1en. Baina izan zuen audientzia datu kaskarra ikusita, Euskal Telebistak saioaren emisioa bertan behera utzi zuen. Martxoaren 7an ordea, ostegun gauetako hutsunea betetzeko *Sukaldaria* estreinatu zen 22:30etan.

Saio hau izan da Joseba Arguiñanok euskaraz aurkeztu duen lehenengoa. Aurretik ETB 2n *Historias a bocados* egin zuen, gaztelaniaz.

Lehengo denboraldiak izan zituen audientzia datu onen ondorioz, 2019ko irailaren 25ean, bigarren denboraldia hasi zen, egunez aldatuta. Asteazkenetan ematen hasi ziren. Hala ere, 4 atal bakarrik eman zituzten eta geldialdia egin zuten. 2020ko urtarrilaren 2an berriro ekin zioten atal berriekin, ostegunetan eta urtarrilaren 9an amaitu zen saioa betirako.
= Saioaren azalpena =

Joseba Arguiñano sukaldari eta gozogilea Euskal Herrian barrena ibiliko da txoko ezberdinetako gastronomia ezagutuz eta ikusleei erakutsiz. Astero-astero, herri batera joango da bertako lekuak, jendea eta pertsona horien errezetak biltzera.

ETB 2ko *Historias a bocados* saioaren euskarazko bertsioa da hau.

= Denboraldiak =

= Atalak eta audientziak =

= 1. denboraldia =

= 2. denboraldia =

= Erreferentziak =

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Matilde Flandriakoa

**Matilde Flandriakoa** ( - Caen, ) Gilen I.a Konkistatzailearen emaztea eta Ingalaterrako erregina ezkontidea izan zen.

Balduino V.a Flandriakoaren eta Adela Flandriakoaren alaba izan zen. Bere seme-alabetako hamar heldutasunera ailegatu ziren eta bi Ingalaterrako errege bilakatu ziren.

## Erreferentziak
Gosvinta

**Gosvinta** ?-589) Hispania eta Septimaniako erregina ezkontide bisigodoa izan zen. Bi errege ezkondu zituen, Atanagildo eta Leovigildo hurrenez hurren. Lehendabiziko ezkontzan bi alaba izan zituen: Brunilda eta Galsvinta, Sigeberto I.a eta Txilperiko I.a merovingiarrak ezkondu zituztenak.

## Erreferentziak
Ingunda

**Ingunda** (;  567- Sizilia,  584) printzesa frankoa izan zen, Sigeberto I.a eta Brunildaren alaba. Hermenegildo ezkondu zuen eta senarra katoliko bihurtzea eragin zuen.

## Erreferentziak
Dickinsonia

230px|eskuinera|thumb|*Dickinsonia*-ren interpretazio artistikoa.
230px|eskuinera|thumb|*Dickinsonia costata* espeziearen hazkuntza modua.
230px|eskuinera|thumb|*Dickinsonia tenuis*
***Dickinsonia*** Ediacararra garaian bizi izan zen fosilen genero bat da. Genero honetan hainbat espezie daude.

## Aurkikuntza 
Australia Hegoaldean dagoen Ediacara aztarnategian aurkitu zen lehen aldiz. Reg Sprigg geologoa izan zen aurkitzailea eta berak eman zion *Dickinsonia* izena, Hego Australiako Meategi Zuzendaria zen Ben Dickinsonen omenez. Hurrengo urteetan Ukrainan (Podolia eskualdean) eta Itsazo Zuriaren ertzetan ere aurkitu izan dira aleak.

## Deskribapena 
Aurkitu diren *Dickinsonia*-ren fosil gehienak hareharrietan utzitako molde negatiboak dira.

Gorputz obalatu zapala du, simetria bilateral nabarmena, eta segmentu ugariz osaturik dago. Hazten doan heinean segmentu berriak gehitzen dizkio gorputzari (ikusi irudia). Segmentu hauek presio altuan zegoen likidoz osaturik egongo zirela uste da, eta "pneus" izena eman izan zaie.

*Dickinsonia* handienek metro eta erdiko luzera ere hartzen dute, txikienek ordea milimetro gutxi batzuk baino ez.

## Taxonomia 
Taxonomikoki *Dickinsonia* kokatzea lan zaila da. Batzuek zizare zapal bat dela diote, beste batzuek koral bigun bat, marmoka antzekoa dela ere esan izan da eta baita liken mota bat ere. Kolesterolaren trazak aurkitu izan zaizkionez animalia dela ondorioztatu da behintzat. Dipleurozoa klasea sortu zen *Dickinsonia* eta antzeko fosilak sailkatzeko.

1947 urtetik hona bederatzi espezie identifikatu badira ere, egiaz lau edo bost espezie direla uste da.
* *Dickinsonia costata*: segmentu lodienak eta beraz kopuru gutxiena duen espeziea da.
* *Dickinsonia tenuis*: *Dickinsonia costata*-ren antzekoa da baina segmentu finagoak eta ugariagoak ditu.
* *Dickinsonia lissa*: itxura luzatua du eta 15 cm inguru hartzen ditu.
* *Dickinsonia menneri*: espezie oso txikia da, 8 mm-ko luzera hartzen du.
* *Dickinsonia rex*: espezierik handiena da, metro bateko luzera erraz hartzen duena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Klotilde (bisigodoen erregina)

**Klotilde** ?-531) Hispania eta Septimaniako erregina ezkontide bisigodoa izan zen. Klovis I.a frankoaren alaba, 526an Amalariko ezkondu zuen. Gregorio Tourskoaren esanetan, senarrak Klotilde arriano bihurtzea nahi zuen eta gaizki hartu zuen frankoaren ezetza. Hori zela eta, Txildeberto I.ak Septimania inbaditu zuen.

## Erreferentziak
Hermenegildo

**Hermenegildo** (; Medina del Campo edo Sevilla, 564-Tarragona, ) bisigodoen printzea izan zen. Leovigildoren semea eta Rekaredoren anaia, Betikako gobernadore izendatu zuten. Ingunda emazteari esker eta Leandro Sevillakoaren eraginpean, katolizismora bihurtu zen. 581 eta 584 artean aitaren kontra matxinatu zen eta horretarako Spaniako gobernadorearen laguntza izan zuen. 1585 ean martiri eta santu izendatu zuten.

## Erreferentziak
Geosmina

180px|thumb|eskuinera|**Geosminaren** egitura kimikoa

**Geosmina** (grezieratik γεω- (geo-) "lurra", e ὀσμή (osme) "usaina") molekula organiko bat da, alkoholen taldekoa, lurreko hainbat mikrobiok ekoiztua. Molekula usaintsua da, erraz antzematen dena lur lehorraren gainean euria egiten duenean ("lur busti-berria"ren berezko usainaren sortzailea da molekula organiko hori). Bere formula kimikoa C12H22O da.

Streptomyces generoko bakterio batzuek sortzen dute geosmina, eta baita hainbat Penicillium onddok eta zianobakteriok ere. *Streptomyces coelicolor* laborategian hazten denean sarritan usain bera askatzen du.

Basamortuetako animalientzat laguntza handikoa da geosmina. Molekula hori gameluek usaintzen dutenean, esaterako, ura gertu dagoela badakite .

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jainko Seme

thumb|*Jainko Semearen irudikapena*, Emilio Pizarro

**Jainko Semea** edo **Seme Jainkoa** (), kristau elkargo gehienetan, Hirutasuna osatzen duten hiru pertsonetako bigarrena da.

Beste pertsonekin duen harremana eztabaida teologiko biziak sortu du hasierako kristautasunetik (arianismo, adopzionismo, nestorianismo, pelagianismo, gnostizismo, eta abar), dogmantikaren ikuspegitik Nizeako I. kontzilioak amaitu zuena. Edonola ere, deneak aho batez onartzen dute Jesus Nazaretekoa Jainko Semea dela: «Izan ere, Jainkoak hain maite izan zuen mundua, non bere Seme bakarra eman baitzion, harengan sinesten duenik inor gal ez dadin, baizik betiko bizia izan dezan».

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jainkoaren semea

thumb|eskuinera|*Les Très Riches Heures du Duc de Berry* izeneko miniatura.

**Jainkoaren semea** ideia teologikoa da, judaismoan eta kristautasunean norbaitek Jaungoikoarekin lotura estua duena adierazten duena.

Historian zehar, hainbat agintarik aldarrikatu dute izendapena. Edonola ere, Biblian izendapena hainbat aldiz agertzen da. Itun Zaharrean, aingeruei, gizaki jainkotiarrei eta Israelgo erregeei askotan "Jainkoaren semea" diete. Itun Berrian, berriz, Adami, eta, batez ere, Jesukristo eta bere jarraitzaileei horrela diete.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tour Incity

**Tour Incity** (euskaraz, **Incity dorrea**) Lyongo (Frantzia) Part-Dieu finantza-barrutian kokatutako bulego-etxe orratza da, 2012ren eta 2015aren artean eraikia. Garibaldi rue-ren eta Lafayette cours-en izkinan dago kokatuta, eta bertan, garai bateko UAP Tour (2012an eraitsita) zegoen. Tour Incityk 202 metroko altuera du, eta inauguraziotik, 2015eko urrian, Lyongo etxe orratzik altuena da, Tour Part-Dieu eta Tour Oxygène aurretik, eta Frantziako hirugarren garaiena da, Tour First (La Défense) eta Tour Montparnasse (París) atzetik. 39 solairurekin eta 90 000 tonako pisuarekin, Tour Incity Frantziako dorrerik altuena ere bada, Parisetik kanpo, eta ingurumeneko eraginkortasun handiko Frantziako lehen dorrea.

## Kanpo estekak
¡Vampiros en La Habana!

***Vampiros en La Habana*** (euskaraz *Banpiroak Habanan!*), Juan Padrón kubatar zinema zuzendari eta gidoilariek zuzendu eta idatzitako umore beltzeko marrazki bizidun film bat da. Kubatar-espainiar-alemaniar ekizpen bat izan zen, Instituto Cubano de Arte e Industria Cinematográficos, Radio Televisión Española eta Durniock Producciones ekoiztetxeek ekoitzi zuten.

*¡Más vampiros en La Habana!* (2003) jarraipena izan zuen.

## Argumentua 
1870ean banpiroak bi taldetan banadu ziren: AEBetara emigratu eta Chicagon egoitza duen "Capa Nostra" taldea, Johnny Terrori buru dela, eta Europan gelditutakoek osatutako eta Düsseldorf hirian egoitza duen "Banpiro Taldea", Drakula ospetsuaren gidaritzapean; azken horren semeetako batek, Werner Amadeus Von Draula zientzialaria, banpiroak eguzkipean egotea ahalbideratzen duen formula sortu nahian lanean dabil, baina haren aitak bere burua edabea probatzeko aurkeztu, baina formulak hutsegin eta Drakula hil egingo da.

Von Drakula Europako banpiroen aurrean barregarri gelditu denez, Joseph Amadeus Von Drácula hilobarekin batera Kubara bizitzera joango da, bertan formulan lan egiten jarraituz.

1933an Von Drakulak formula hobetua bere hilobarekin probatu eta funtzionatzen duela ikusiko dute. Albistea munduko banpiroen artean zabaldu eta Von Drakulak formula edabea banpiroen artean dohain eskeintzea erabakiko du. Baina Europako banpiro haindusteak nahiz AEBetako banpiro mafiosoek formulak funtzionatzen duela jakitean, Kubara joango dira, edabea lortum salgai jarri eta negozio borobila egiteko asmoz.

Pepito, kubatar tronpetajolea eta "Vampisol" edabe iraultzailearen sortzailearen bilobak formularen jabetza duenez, bi taldeetako banpiroek jazarpena egingo diote, edabea lortu asmoz.

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai 
* *¡Vampiros en La Habana!* ikusgai, Youtube.com
Insomnia (2002ko filma)

***Insomnia***, 2002ko Christopher Nolan ingeles zinema zuzendariak zuzendutako misteriozko thriller film bat da. Nikolaj Frobenius norvegiar idazleak idatzi eta Erik Skjoldbjærg zuzendaria zuzendutako 1997ko izenburu bereko filmaren berregokitzapena da.

## Argumentua 
Will Dormer (Al Pacino), Los Angeles hiriko detektibe beteranoa Hap Eckhart (Martin Donovan) lankidearekin batera Alaskako Nighmute arrantzale herri txikira bidali dute, Kay Connell (Crystal Lowe) 17 urteko neskaren erailketa ikertu dezaten. Los Angelesen biekin lotura duen gai ilun bat atzean utzi dute. Behin Alaskan daudela, susmagarri nagusia galdekatuko dute, Walter Finch (Robin Williams), eleberri idazle barkartia.

## Aktoreak 
* Al Pacino: Will Dormer detektibea
* Robin Williams: Walter Finch
* Hilary Swank: Ellie Burr detektibea
* Maura Tierney: Rachel Clement
* Martin Donovan: Hap Eckhart detektibea
* Nicky Katt: Fred Duggar
* Paul Dooley: Charlie Nyback poliziaburua
* Crystal Lowe: Kay Connell
* Jay Brazeau: Francis
* Larry Holden: Farrell Brooks
* Kerry Sandomirsky: Trish Eckhart
* Lorne Cardinal: Rich
* Katharine Isabelle: Tanya Francke
* Jonathan Jackson: Randy Stetz
* Paula Shaw: Instrukzio epailea

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Alessandra Giliani

**Alessandra Giliani** (1307-1326), ustez, historialari natural italiarra izan zen, historiako anatomia eta patologia landu zituen lehen emakumea bezala ezaguna. Hala ere, bere existentziaren froga gutxi daudenez, katedratiko batzuen ustetan fikziozko pertsonai bat da Alessandro Machiavelli-k asmatua. Beste batzuek ordea, garaian emakume batek anatomian parte hartzeak eraturiko ezustearen ondorioz historiatik kendu zutela uste dute.

## Erreferentziak
I Still Know What You Did Last Summer

***I Still Know What You Did Last Summer*** (euskaraz *Oraindik badakit zer egin zenuten joan den udan*), 1998an Danny Cannon britainiar zinema zuzendariak antzeztutako beldurrezko film bat da. Jennifer Love Hewitt, Freddie Prinze, Jr.  Muse Watson, Brandy, Mekhi Phifer, Jennifer Esposito eta Matthew Settle aktoreek antzeztu zuten.

*I Know What You Did Last Summer* (1997, *Badakik zer egin zenuten joan den udan*) filmaren jarraipena da eta, era berean, ''I'll Always Know What You Did Last Summer* (2006, *Beti jakingo dut zer egin zenuten joan den udan'') jarraipena izan zuen.

## Argumentua 
Julie Jamesek (Jennifer Love Hewitt) eta lagunek istripu batean gizon bat hil zuten (Ben Willis, Muse Watson) aurreko urtean. Juliek bere jaioterria utzi eta unibertsitatera doa. Telefono dei bitxi batek lehiaketa batean uharte paradisiako batean asteburu bat pasatzeko aukera irabazi duela iragarri dio, baina Julie bere lagunekin hara iritsitakoan, iraganeko amesgaiztoa berriz jazo da.

## Aktoreak 
* Jennifer Love Hewitt: Julie James
* Freddie Prinze, Jr.: Ray Bronson
* Brandy: Karla Wilson
* Mekhi Phifer: Tyrell Martin
* Matthew Settle: Will Benson
* Jennifer Esposito: Nancy
* Muse Watson: Ben Willis/Arrantzalea
* Bill Cobbs: Estes
* Jeffrey Combs: Brooks jauna
* Benjamin Brown: Darick garfioduna
* Ellerine Harding: Olga
* John Hawkes: Dave
* Jack Black: Titus Telesco (krediturik gabe)
* Sarah Michelle Gellar: Helen Shivers (krediturik gabe/argazkia bakarrik)

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Sailing Alone Around the World

***Sailing Alone Around the World*** (euskaraz *Munduari Itzulingurua Bakarka Nabigatuz*), 1900eko Joshua Slocum kanadar-estatubatuar itsaslariaren memoria liburu bat da, honetan 1895-1898 artean *Spray* itsasontzian bakarka munduari emandako lehenbiziko itzulingurua eta balentria izan zen.

Abenturazale eta bereziki itsaslarien artean oso irakurria den liburua da, eta bidaiari eta itsaslari ugarirengan eragina izan du.

## Kanpo estekak
I'll Always Know What You Did Last Summer

'''''I'll Always Know What You Did Last Summer'''* (euskaraz *Beti jakingo dut zer egin zenuten joan den udan*), 2006an Sylvain White frantziar-estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako beldurrezko film bat da. Brooke Nevin, David Paetkau, Torrey DeVitto eta Ben Easter aktoreek antzeztu zuten.

*I Know What You Did Last Summer* (1997, *Badakit zer egin zenuten joan den udan*) eta *I Still Know What You Did Last Summer* (1998, *Oraindik badakit zer egin zenuten joan den udan'') filmen jarraipena da.

## Argumentua 
Uztailaren 4ean, AEBetako jaiegun nazionalean, nerabe talde batek istripuz gizon bat hil du. Taldekide guztiek jazotakoa sekretupean betiko mantentzea erabaki dute. Haietako inork hitz egingo ez duela ziur daude, baina urte betera, jazotakoa dakien norbait beraietaz mendekatzera itzuli da...

## Aktoreak 
* Brooke Nevin: Amber Williams
* David Paetkau: Colby Patterson
* Torrey DeVitto: Zoe Carpenter
* Ben Easter: Lance Jones
* Seth Packard: Roger Pack
* Clayton Taylor: P.J. Davis
* Michael Flynn: Davis sheriffa
* K. C. Clyde: John Hafner sheriffa
* Brittanie Nicole Leary: Kim
* Star LaPoint: Kelly
* Don Shanks: Arrantzalea / Ben Willis
* Junior Richard: Lone Performer
* Lira Williams: Anna

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Ikusgarritasun lesbikoaren eguna Argentinan

**Ikusgarritasun Lesbikoaren Eguna Argentinan** martxoaren 7an ospatzen da. Egun horretan, omenaldia egiten zaio 2010ean haren neska-lagunaren aitaordeak eraildako Natalia “Pepa” Gaitán-i.

### Jatorria 
Mugimendua Córdoba hirian sortu zen, “Pepa Gaitanen” erailketagatik justizia aldarrikatu  zuten eragile sozialen manifestazioen ondorioz. Aldarrikapen horiekin lortu zuten erasotzaileari 14 urteko kartzela-zigorra ezartzea.  Martxoaren 7ko eguna “**Sexu Orientazio eta Genero Identitateagatiko Bazterketaren Kontrako Eguna**” izendatu zuen 11.906. udal-ordenantzak. Proiektua Devenir Diverse taldeak aurkeztu zuen, Nataliaren omenez.

## Kanpo estekak
Grossglockner

**Grossglockner**,  edota *Glockner*, Austriako Alpeetako mendi bat da, Hohe Tauern mendikatean, eta 3.798 metroko garaiera du. Austriako mendirik garaiena da, eta Brenner pasabidetik ekialdera dauden Alpeetako mendirik garaiena ere.

Pasterze glaziala, Austriako glazialik handiena, mendiaren ekialdeko magalean dago.

## Kanpo estekak
Xochitl

**Xochitl** (877 aurretik - 916) tolteken erregina eta Tecpancaltzin Iztaccaltzinen emaztea izan zen. Bere existentzia elezaharretatik haratago eztabaidagarriagoa da, bere bizitzaren kontaketa gehienbat Fernando de Alva Ixtlilxochitl historialari indigenaren idazlanetan oinarriturik dagoelarik.

## Biografia 
Xochitl Tecpancaltzin enperadore toltekaren maitalea zen, hau Maxiorekin ezkonduta zegoelarik. Maxio hil zenean, Xochitl erregina bilakatu zen eta Tecpancaltzinen lehen semea eduki zuen (Maxiorekin alabak soilik izan zituelako). Haien semea, inperioaren oinordeko bilakatu zen, Topiltzin-Meconetzin bezala ezagutu zena.

## Erreferentziak
Coglians

**Coglians** (; ) Austriako Alpeetako mendi bat da, Karniako Alpeetan, eta 2.780 metroko garaiera du.

## Kanpo estekak
Hochgolling

**Hochgolling**, Austriako Alpeetako mendi bat da, eta 2.862 metroko garaiera du. Salzburg eta Estiria estatuen arteko mugan dago.

## Kanpo estekak
Hochkönig

**Hochkönig**, Austriako Alpeetako mendi bat da, eta 2.941 metroko garaiera du. Salzburgo hiritik 42 kilometro hegoaldera dago.

## Kanpo estekak
Hochtor

**Hochtor**, Austriako Alpeetako mendi bat da, Estiria estatuan, eta 2.369 metroko garaiera du.

## Kanpo estekak
Terror mendia

**Terror mendia**, Antartikan dagoen sumendi ezkutu bat da, Ross uhartean, eta 3.240 metroko garaiera du. Izen berdineko itsasoaren urek bustitzen dute, Ross izotz hesian.

Erebus menditik (3.740 m.) 35 kilometro hego-mendebaldera dago. Izena *HMS Terror* itsasontziaren omenez darama.

## Kanpo estekak
Kora (artista)

**Kora** () edo **Callirrhoé** K.a. VII mendeko Sizion antzinako hiri greziarreko margolari eta eskultorea izan zen.

Plinio Zaharrak bere *Historia Naturala* (latinez *Naturalis Historia*) lanean aipatzen duenez erliebea modelatzearen asmatzailea izan ziren Sizioneko Kora eta bere aita Sizioneko Butades. Kondairak honela dio:

::≪Sizioneko Butadesek Korintoko mutil gazte bat hartu zuen ikasle eta Kora berataz maitemindu zen. Lana bukatu eta alde egitera zihoan gauean Korak honen aurpegiak horma batean egiten zuen itzala perfilatu zuen ikatz zati batekin. Butades aitak profil hori ikusi eta buztinezko eskultura egin zuen. Eskultura hau Korinton ikusgai egon zen Lucius Mummius jeneral erromatarrak K.a. II. mendean hiria harpilatu zuen arte.≫

## Erreferentziak
Liadain

**Liadain** (VII. mendea, Dingle penintsula) poeta irlandarra izan zen.

## Istorioa 
IX edo X mendeko *Comracc Líadaine ocus Cuirithir* istorioaren arabera, **Corkaguineyko Liadain** poeta gisa bidaiatuz Connacht lurraldera joan zen eta bertan Cuirithir mac Doborchu poeta ezagutu zuen garagardo jaialdi batean.

Cuirithir-ek proposamena egin zion: "Zergatik ez gara elkartzen, o Liadain? Gure semea bikaina izango litzateke". Liadainek honela erantzun zion: "Ez dezagun egin, nire bidaia kaltetuko luke. Baina nire etxera bazatoz, zurekin elkartuko naiz". Gau hartan elkarrekin egin zuten lo eta hurrengo egunean bakoitzak bere bideari ekin zion. Biak berriz elkartu aurretik Liadain monja sartu zen. Ez dago argi maitasuna eta erlijioaren arteko gatazka izan zen ala Liadainek ezkontza atzeratu nahi izan zuen bere potea ibilbidean jarraitzeko.

Bikoteak Saint Cummineren laguntza izpirituala bilatu zuen, baina Cuirithir-ek kastitate-botoa hautsi zuen eta Saint Cumminek beste monastegi batetara desterratu zuen eta Liadainekiko maitasunari uko egitera behartu zuen. Cuirithir-ek itsasoa gurutzatu behar izan zuen eta Liadain bihotza hautsita hil zen.

## Oinarri historikoa 
Liadain eta Cuirithir VII mendean bizi izan ziren eta istorioaren oinarrizko pasarteak egiazkoak direla uste da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Liadain and Curithir* liburua
Esku Huskako Binakako Pilota Txapelketa Nagusia (2017)

**2017ko Binakako Txapelketa** esku huskako pilota profesionalean 2016 eta 2017an jokatutako binakako txapelketa nagusia da. Asegarce eta Aspe enpresetako pilotariek parte hartu zuten.

## Pilotariak 
## Final laurdenetako ligaxka 
### 1. jardunaldia 

### 2. jardunaldia 

### 3. jardunaldia 
(1) Iñaki Artola zauritu eta Elezkano II.a-Zabaleta bikoteak irabazi zuen

### 4. jardunaldia 

### 5. jardunaldia 

### 6. jardunaldia 

### 7. jardunaldia 

### 8. jardunaldia 

### 9. jardunaldia 

### 10. jardunaldia 

### 11. jardunaldia 

### 12. jardunaldia 

### 13. jardunaldia 

### 14. jardunaldia 

### Final laurdenetako ligaxkaren sailkapena 

## Finalaurreko ligaxka 
### 1. jardunaldia 

### 2. jardunaldia 

### 3. jardunaldia 

### Finalaurreko ligaxkaren sailkapena 

## Finala 
## Pilotari onenaren sailkapena 
## Kanpo estekak
Anomalocaris

230px|eskuinera|thumb|*Anomalocaris*-en aurreneko fosil osoa.
230px|eskuinera|thumb|*Anomalocaris*-en luzakinaren fosila.
230px|eskuinera|thumb|*Anomalocaris*-en ahoaren fosila.
***Anomalocaris*** Kanbriar garaian bizi izan zen artropodo bat da, gaur egun iraungita dagoena. Garai hartako animaliarik handiena izan zen. Izenak "ganba arraroa" esan nahi du.

## Aurkikuntza eta taxonomia 
Aurreneko *Anomalocaris* fosila Joseph Frederick Whiteaves paleontologo kanadiarrak aurkitu zuen Ogygopsis Shale aztarnategian, 1892 urtean, eta ondoren ale gehiago aurkitu ziren Burgess Shale aztarnategi ezagunean.

*Anomalocaris*-aren izaera deskribatzeko 80 urte pasa behar izan ziren, izan ere zatika aurkitu baitziren fosilak eta denen artean loturak bilatzea zaila izan baitzen. Whiteaves-ek aurreko luzakinetako bat aurkitu zuen 1892an eta ganba itxura hartu zion, hortik izena. Charles Doolittle Walcottek Burgess Shalen ahoa aurkitu zuen eta marmoka bat izango zela pentsatuz *Peytoia* izena eman zion, Estatu Batuetan, Txinan eta Australian, besteak beste.

## Deskribapena 
230px|eskuinera|thumb|Gizakia (urdinez) eta *Anomalocaris* (gorriz) tamainen konparaketa.
Kanbrir garaian *Anomalocaris* izaki erraldoia zen, 60 cm-tik metrobeteko luzerara iristen baitzen. Buruan bi begi konposatu eta pedunkulatu zituen.

Gorputza estua eta luzea zen. Esklerotizaturiko exoeskeletua zuen, baina biguna zen, mineralizatu gabe baitzegoen. Gorputzeko segmentu bakoitzean lobulo pare bat zuen. 3. eta 5. segmentuetan zeuden lobulu handienak eta atzerantz txikiagotuz zihoazen. Lobulo hauen mugimendu ondulatorioari esker egiten zuen igeri. *Anomalocaris saron* espezieak bi zerko ditu gorputzaren amaieran, gaur egungo artropodo ugarik bezala.

## Bizimodua 
230px|eskuinera|thumb|*Anomalocaris saron* espeziea ehizan.
*Anomalocaris*-aren ikusmena oso ona zen, gaur egungo intsektuena baino hobea. Kanguru uhartean aurkituriko fosilek erakusten dute begiek 3 cm-ko tamaina zutela eta 16.000 lente zituela bakoitzak. Honi esker gai izango zen ur uherretan ere ehizatzeko. Itsaso hondoetan zebiltzan animalia bentikoetaz elikatzen zen arrakasta handiko eraso zehatzak eginez. Gorputz gogorreko izakiak jaten zituen, trilobitoak adibidez, bere luzakin eta aho indartsuekin oskolak apurtzeko gai baitzen. Anomalocarisen koprolitoetan ere trilobiteen oskol zatiak aurkitu dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Burgess Shaleko webgunea
* *Anomalocarisaren* mugimendu ondulatorioaren simulazioa
Ruth Unzu

**Ruth Unzu Ripoll** (Atarrabia, Nafarroa, 1980ko urtarrilaren 11) atleta nafarra da, proba konbinatuetan espezialista.

Lorpen nagusia Espainiako Txapelketetan pentatloiko titulu absolutua lortzea izan da pista estalian 2006an. Nafarroako hiru marka absolutu ditu 4x100 proban (46,27 segundoko denborarekin Pamplona Atlético klubeko Amaia Ederra, Victoria Villanueva eta Arantxa Reinares lagunekin), heptatloian (5481 puntu) eta pentatloian (4031 puntu). Bere ibilbidean zortzi aldiz aritu izan da nazioarteko probetan ordezkari.

## Nazioarteko ibilbidea 
## Klubak 
## Marka hoberenak 
** Marka pertsonalak**

* Heptatloian - 5481 puntu (2006- record nafarra)
* Pentatloian - 4031 puntu (2006- record nafarra)
* Hesiak 100m - (2004) 13.86s
* Altuera jauzia - 1.70m - (2005)
* Pisu-jaurtiketa - (2006) 12.48m
* 200m lauak - (2005) 25.16s
* Luzera-jauzia - (2006) 6.12m
* Xabalina-jaurtiketa - (2009) 34.39m
* 800m lauak- (2005) 2:19.18.

**Beste marka batzuk**

* 4x100 - 46.27s (2003- record nafarra)
* Lehen egun Heptatloia - (2005) 3288 puntu
* Bigarren egun Heptatloia - (2006) 2219 puntu
* 60m lauak- (1999) 7.83s
* 100m lauak- (2004) 12.42s
* 300m - (1995) 43.53s
* 400m - (1997) 60.72s
* Hesiak 60m - (2000) 8.4s
* Hesiak 400m - (1998) 65.99s
* Jauzi hirukoitza - (2007) 11.46m

## Progresioa 
## Ohoreak 
* 1997an Atarrabian jaietako txupinazoa jaurtitzeko ohorea izan zuen Garikoitz Lerga irristalariekin batera.

## Erreferentziak 
## Kanpoko loturak 
* RFEA-ren webean De Ruth Unzu
* IAAF-ren webean Ruth Unzu
* Ruth Unzuren argazki-albuma Miguel Indurain Fundazioko webgunean https://web.archive.org/web/20080706015206/http://www.fundacionmiguelindurain.com/album/folder/album_deportistas/ruth-unzu