Katsushika Hokusai

**Katsushika Hokusai** (), **Hokusai** () izenaz ezaguna (Edo, gaur egungo Tokio, 1760ko urriaren 31 - Tokio, 1849ko maiatzaren 10a), margolari, marrazkilari eta grabatzaile japoniar bat izan zen. Ukiyo-e pintura estiloko maisua izan zen. Obrak izen ugariz sinatu ondoren (besteak beste, Katsukawa Shunro, Soshunro, Gumbatei, Gyobutsu, Tawara-ya Sori, Kako, Tatsumasa, Shinsai, Kintaisha, Tamekazu, Raito, Raishin, Gakyojin, Manji-o, Manjirojin, baita Hokusai ere), 1797tik aurrera Hokusai izena erabili zuen soilik. 

Oso lan zabala eta askotarikoa egin zuen. Adibidez, *Hokusai Manga* (, 1814-1849) lanean, zehaztasun eta umore handiz erakusten du bere herriko eguneroko bizitza. Paisaien grabatuak aipatu behar dira, *Fuji mendiaren hogeita hamasei ikuspegi* () (ca. 1830-1833) eta *Fuji mendiaren ehun ikuspegi* (1834), neurri batean Fuji mendiarekiko atxikimendu pertsonala islatzen zutenak. Serie honetako lan batzuk, besteak beste, *Kanagawako olatu handia* () eta *Fuji egun argitsuetan* (), izan ziren Hokusairen ospea bermatu zutenak, bai Japonian, bai atzerrian.

Hiroshige margolariarekin batera, eragin handia izan zuen Europako margolaritzan; Degas, Van Gogh, Paul Gauguin, Claude Monet eta Toulouse-Lautrecengan, besteren artean. Izan ere, XIX. mendeko postinpresionismoko artista askok japoniar artisten bildumak egiten zituztenez, Hokusairen obra batzuk margolari horietako askorengan eragina izan zuen. Hala, Richard Lane historialariaren hitzetan, «XIX. mendearen amaieratik, mendebaldeko artistak, kritikariak eta arte zaleak Asiako beste edozein artistak baino askoz gehiago txunditu zituen». Izan ere, Hokusairen izena ezaguna bazen ere lan horren aurretik, harexen ondorioz lortu zuen bere izenaren onarpen zabala.

## Biografia 
Edo hiriburuko ekialdean jaio zen, 1760ko urriaren 31n. Umetan Tokitaro eta Tetsuzo izena jaso izan zuen. Ez da jakina nor izan ziren haren gurasoak. Oso gazte zela, Edoko artisau famatu batek, Nakajima Ise izenaz ezaguna, etxean hartu zuen. Nakajima, shogunerriko Shogunaren Gortearen ispilugilea zela, Tokitaro ikastun hartu zuen, hura Nakajimaren legezko oinordeko bihurtu zen arte. Beraz, Nakajimaren eta haren ohaidearen seme biologoa ote zen pentsa daiteke. Bost urte bete zituenetik, margolaritzaren eta marrazkiaren aldeko interes handia erakutsi zuen.

### Lehen urteak 
Gaztetan, Hokusaik liburu denda ospetsu batean saltzaile gisa lan egitea erabaki zuen, eta, 15 urtetik aurrera, 18 urte bete arte, grabatzaile ikasle gisa sartu zen lantegi batean. Liburuaren, merkataritzaren eta inprimatze tekniken munduko entrenamendu goiztiar horrek Hokusai inprimatzaile gisa garatzen lagundu zuen. 1778an, 18 urte zituela, Katsukawa Shunsho () ukiyo-e eskolako maisuaren ikasle bihurtu zen, eta harekin ikasi zuen zurezko xaflen gaineko grabatuaren teknika (xilografia), kabuki aktoreen erretratuan espezializatuz (Yakusha-e (, aktore margolanak). Hurrengo urtean, 1779an, Hokusai gazteak bere lehen lanak argitaratu zituen —izatez, kabuki antzerkirako gonbidapen inprimatuak— *Shunro* () izenarekin. Lan haietan, Katsukawa eskolako generoa jada ederki menperatzen zuela erakutsi zuen. «margolaritzarekin haserretutako zaharra», bere burua definitzen zuen bezala, hil zen 89 urte zituela. Pinturaren azken egiari buruzko ikerketa osatu gabe joan zen. Hil baino urte asko lehenago, *Fuji mendiaren ehun ikuspegi* liburuaren hitzaurrean, honako hau idatzi zuen:

Fitxategi:Katsushika_Hokusai_-_Fine_Wind,_Clear_Morning_(Gaifū_kaisei)_-_Google_Art_Project.jpg|link=Fitxer:Katsushika_Hokusai_-_Fine_Wind,_Clear_Morning_(Gaifū_kaisei)_-_Google_Art_Project.jpg|*Fuji gorria*
Fitxategi:Hokusai08_aoyama.jpg|link=Fitxer:Hokusai08_aoyama.jpg|*Kamakurako itsasertza*
Fitxategi:Hokusai22_tama-river.jpg|link=Fitxer:Hokusai22_tama-river.jpg|*Tama ibaia Musashin*
Fitxategi:Brooklyn_Museum_-_A_Shower_Below_the_Summit_from_the_series_Thirty_-six_Views_of_Mount_Fuji_(Fugaku_sanjurokkei)_-_Katsushika_Hokusai.jpg|link=Fitxer:Brooklyn_Museum_-_A_Shower_Below_the_Summit_from_the_series_Thirty_-six_Views_of_Mount_Fuji_(Fugaku_sanjurokkei)_-_Katsushika_Hokusai.jpg|*Ekaitza gailur azpian*

## Fuji mendia 
Fuji mendia Japoniaren sinbolo bat da; mendi sakratua da VII. mendetik. Bada kondaira sintoista bat, esaten duena enperadoreak hilezkortasunaren elixirra lortzeko mendiaren goiko aldea suntsitzeko agindu zuela; batzuetan bertatik ihes egiten duen kea edandako elixir horretatik omen dator. Bestalde, tradizioaren arabera, Fuji-hime eta Sakuya-hime jainko sintoisten bizilekua da. Jikigyō Miroku (1671-1733) barau eginez bertan hil zen monje budistaren heriotzak ere mendi honen benerazioa bultzatu zuen eta bisitatzea esanahiz beteriko erritual bihurtu zuen.

Mendia inspirazio iturri izan da japoniar poeta askorentzat, eta makina bat margolanetan agertu izan da. Ezagutzen den obrarik zaharrena XI. mendeko ate lerrakor baten paperer gaineko marrazkia da. XIX. mendeko japoniar margolariek oso aintzat hartu zuten eta, Hokusairen lanaz gain, beste artista handi baten inspirazio iturri ere izan zen, Hiroshige (1797-1858), *Tokaidoko berrogeita hamahiru urtaroak* (1833-1834) argitaratu zuena, 1857ra arte zenbait jatorrizko ediziotan argitaratua; bi serie pertsonal ere margotu zituen *Fuji mendiaren hogeita hamasei ikuspegi* izenarekin. Garai bertsuan, Utagawa Kuniyoshi margolariak (1798-1861) Fuji-ren irudikapen ugari egin zituen. Berrikiago, besteak beste, bi lan nabarmentzen dira: Kokei Kobayashiren (1883-1957) *Fuji* eta Yokoyama Misaoren (1920-1973) *Aka-Fuji* (Fuji gorria) .

## Lanak 
### Margoak eta ilustrazioak 
[thumb|Izenburua eta Hokusairen sinadura *[Fuji mendiaren hogeita hamasei ikuspegi* liburuan.]]
Hokusairen lanen hautapen bat da hau, hurrenkera kronologikoan zerrendatuta. Lan horietako batzuk Hokusairen biografia batzuetan ilustrazio gisa aipatu edo erabili dira, eta Hokusairen lan onenen edo bere artearen garapenaren aldi jakin batzuen adierazgarri dira:

* *Etxe berdeen* *bestak* (ca. 1790)
* *Hamabi hilabeteetarako jaiak* (ca. 1790)
* *Atzerritarrak japoniar ohiturak ikusten* (1796)
* *Chushingura I* *seriea* (ca. 1800)
* *Hogeita hamasei emakume poeten brokatu inprimatuak* (1801)
* *Irudimenezko berrogeita hamar poeta, bakoitza poema batekin (1802)*
* *Fuji udaberrian (1803)*
* *Hogeita hamasei estazio Tokaidon* (1804)
* *Chushingura II seriea* (1806)
* *Suikoden* (1807)
* *Sei poetaren erretratuak* (can. 1810)
* *Hokusairen manga*, 1. lib. (1814)
* *Hokusaiko Gashiki* (1819)
* *Hokusaiko Soka* (1820)
* *Fuji mendiaren hogeita hamasei ikuspegi* (ca. 1830-33)
* *Zubi famatuen ikuspegiak* (ca. 1827-30)
* *Elurra, ilargia eta loreak* (ca. 1827-30)
* *Loreak eta txoriak* (ca. 1827-30)
* *Toshi-sensor* (1833-36)
* *Fuji mendiaren ehun ikuspegi* (1834-35)
* *Umezainak errezitatutako ehun poema* (ca. 1845).

### Azterketa 
Hokusairen lana Japoniako garrantzitsuenetakotzat jotzen da paisaiaren pinturari dagokionez. XVIII. mendearen amaieran eta XIX. mendearen hasieran, Japoniako burgesia biziki aberastu zenean estanpak seriean egiteko lan emankorraren bultzatzaile nagusi bihurtu zen. Estanpa haiei ukiyo-e edo «mundu flotatzailearen margoak» esaten zaie. Irudi haiek, jatorrizko pintura bat baino merkeago zirenez, burgesiaren eros ahalmenaren esku zeuden. Horrela, ukiyo-e teknika aspaldidanik praktikatua eta ezaguna zen arren —Hishikawa Moronobu eta beste artista batzuk, kasu—, garai honetan ezagunagoak izan ziren. Lanak gereziondo zurezko blokeetan grabatzen ziren nagusiki, eta inprimatzaileak jatorrizkoaren kopiak egin zitzakeen, egurrean grabatutako erliebea desagertzen hasten zen arte. Gai nagusia izaten zen emakumeen irudiak lehen plano batean, antzerki kabuki eta samuraien erretratuak, eszena erotiko zein umoretsuetan agertzen zirenak. Paisaiaz inguratuta ere agertzen ziren, eta espezialitate horretan Hokusaik bere maisutasun osoa erakutsi zuen.

Hokusaik korronte artistiko berriak ikasi eta esperimentatu zituen bere bizitza luzean, horien artean Kano, Tosa eta Korin eskoletakoak nabarmendu behar dira; Txinako pintura tradizionalaren espezialista izateaz gain, mendebaldeko pintura, batez ere Holandako grabatuak, sakonki aztertu zituen. Txinako margolaritzaren eragina gehien jaso zuen garaian, bere estiloaren ezaugarri garrantzitsu bat izan zen paisaiaren elementuak erabiltzea, eta pertsonaien aurpegiak nahiko zabalak egitea, herrialde hartako biztanleenak diren bezala. Ezaugarri horiek aski ongi ikus daitezke 1811ko *Tametomo eta deabruak* margolanean, Londresko Britainiar Museoan ikusgai dagoena.

Fitxategi:Hokusai_Manga_02.jpg|link=Fitxer:Hokusai_Manga_02.jpg|*Hokusai Manga*
Fitxategi:Hokusai_Manga_03.jpg|link=Fitxer:Hokusai_Manga_03.jpg|*Hokusai Manga*
Fitxategi:Archers_(Kyujutsu)_Page_7_by_Katsushika_Hokusai_1817.png|link=Fitxer:Archers_(Kyujutsu)_Page_7_by_Katsushika_Hokusai_1817.png|*Hokusai Manga*
Fitxategi:Archers_(Kyujutsu)_by_Katsushika_Hokusai_1817.png|link=Fitxer:Archers_(Kyujutsu)_by_Katsushika_Hokusai_1817.png|*Hokusai Manga*

### *Hokusai Manga* 
Hokusairen obrarik handiena *Hokusai Manga* () izenekoa da, 15 liburukiz osatutako bilduma. 4.000 marrazki inguru dituen bilduma da, paisaiak, flora, fauna eta eguneroko bizitzako eszenak biltzen dituena. Hiru koloretan inprimatutako lana da: beltza, grisa eta arrosa argia. Lehen marrazkia 1814an argitaratu zen, artistak 55 urte zituenean; azken hiru liburukiak hil ostean argitaratu ziren, eta horietatik azkena apokrifotzat jotzen da. Batzuetan pentsatu izan da, oker, manga modernoen aurrekari izan zirela Hokusairen marrazki hauek. «Manga» izenak, Hokusairen lanean, adierazten du marrazkiak ez daudela istorio batez elkar loturik; beraz, ez dute komikiaren ikusmolderik, horrexetan oinarritzen baita manga modernoa. Bidezkoa da esatea, hala ere, lan egiteko moduak —paper gardenean eta zenbait fasetan gauzatuz— baduela antzekotasunik komiki edo manga modernoak egiteko moduarekin.

Hokusaik zirriborro soil bat egiten zuen paper gardenean, eta, ondoren, beste paper garden bat jartzen zuen gainean, marrazkia zuzendu, xehetasun gehiagorekin marraztu eta azken konposizioa egiteko. Azkenean, hori zen behin betiko diseinua, grabatua egiten zen egurrezko xaflari lotua. Estanpa egiterakoan, arreta handiz urratu behar ziren marrak, estanparen inpresioa egin ahal izateko gero. Mendebaldean, lan hau Matthew Perry 1854an Japoniara iritsi ondoren hasi zen ezaguna izaten.

Artistak 60-70 bat urte zituenean egindako marrazki hauek bere obrarik onentzat dira. Hokusai izan zen paisaien eta naturaren —txoriak eta loreak— gaineko pintura Japoniako kultura identifikatzeko ikono bihurtzen gehien lagundu zuen margolarietako bat.

## Eragina 

Fitxategi:Hokusai Irises.jpg|Hokusairen *Iris* obra (1883).
Fitxategi:VanGogh-Irises 1.jpg|Vincent van Goghen *Iris* margolana (1889)

1854an, Japoniako portuak Europarekiko merkataritzara ireki ziren. Une hartatik aurrera, besteak beste, japoniar estetikaren eragina berehala zabaldu zen Mendebaldean eta, modu berezi batean, Parisera. Henri de Toulouse-Lautrec, Paul Gauguin, Edgar Degas, Vincent Van Gogh eta Claude Monet margolari inpresionistek, besteak beste, eragin hura zuzenki jaso zuten. Arreta piztutako japoniar artisten artean Hokusai nabarmendu zen. Ukiyo-e estiloa hirurehun urte lehenago sortua izan arren, garapen handia XVIII. eta XIX. mendeetan zehar izan zen, baliabide ekonomiko gehiago zituen japoniar gizarte batean xilografiak oso preziatuak baitziren. Aurrerago, baina, Japoniaren eta Mendebaldearen arteko truke komertzialarekin, xilografien ekoizpena jaitsi egin zen. 1868 eta 1912 urteen artean, mendebaldeko ondasunen inportazioak iritsi ziren Japoniara, horien artean argazkilaritza eta inprimatzeko teknika berriak, ukiyo-e estiloa ia desagertzera eraman zuten berrikuntzak.

Vincent van Gogh izan zen Japoniako estanpekiko miresmena adierazi zuen margolarietako bat, eta jakina da bere xilografien zenbait kopia egin zituela. Haien gainean idatzi zuen:

Van Goghen lanak Hokusairen eragina jaso zuen bereziki. Mugimendu uhintsuz beteriko azken paisaietan nabaritzen da hori, kolore ezberdinek osatzen dituzten lerroz inguratutako eguzkiak eratzen duen zirkulu handian, bere ingeradetan erabiltzen zuen beltzean eta trazu hautsien erritmoan; bere azken pinturetako batean ere, *Iris* (1889), oso nabarmena da. *Iris* egin ondoren, Theo anaiari 1888ko uztailaren 18an idatzitako gutun batean, Van Goghek aipatu zuen bere lanei buruz: «ez dirudite japoniarrak, baina inoiz egin ditudan sorkuntza japoniarrenak dira».

Fitxategi:Ukiyoe calendar Dec.2010 hokusai -- fukagawa mannen bashi shita.jpg|Hokusairen *Zubia* (1832).
Fitxategi:Claude Monet-Waterlilies.jpg|Claude Moneten *Zubia* (1889).

Claude Monet, zalantzarik gabe, japoniar artisten eraginpean egon zen, baina bi erreferentzia nagusiak Hokusai eta Hiroshige izan ziren. Moneten *Nenúfars* seriea Hokusairen loreetan inspiratuta dago, eta *Rouengo katedrala* obrari buruz egindako serie luze bat, Monetek angelu beretik margotu zuena, Fuji mendiari buruzko seriearekin oso bat dator, nahiz eta Hokusai japoniarrak toki desberdinetatik egin zituen; atmosfera, giroa eta artista irudikatzeko moduak erakusten du eragin hori. Monet bere etxeko lorategian zubi japoniar bat ezartzera iritsi zen, eta paisaia ugari egin zituen bertan, grabatu japoniarren bildumak eragin zion inpresioaren eraginez.

Fitxategi:Katsushika Hokusai - Fukujuso.jpg|Hokusairen *Shunga*.
Fitxategi:Shigenobu - Man and woman making love - 2.jpg|Shigenoburen *Shunga*.

Yanagawa Shigenobu izan zen Hokusairen lehen ikaslea eta ondoren bere suhi bihurtu zen. Hokusaik bezala, ilustrazio lan asko egin zituen, surimono xilografia ugari eta, bere maisuaren pausoei jarraituz, shunga arteari ere ekin zion. Bere ikasleen artean, Shotei Hokuju nabarmendu zen; Hokusairen ikasle guztiak bezala, maisua imitatzen saiatu zen teknikan eta adierazpenean, nahiz eta mendebaldeko pinturarantz gehiago jo zuen, kolore sinpleago eta distiratsuagoarekin, eta bere konposizioek forma geometrikoak dituzte ezaugarri. Uoya Hokkei Hokusairen eskolatik pasa zen, baina txinatar estiloko paisaiak egitea aukeratu zuen, maisuaren lan goiztiar batzuk bezala; Hokusairen poemen oso antzekoak diren umorezko ilustrazio ugari ere gordetzen dira.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Bibliografia 
## Ikus, gainera 
* Katsushika Ōi
* *Fuji mendiaren hogeita hamasei ikuspegi*
* *Kanagawako olatu handia*

## Kanpo estekak 
*  Hokusai Museoa, Obusen
*  Hokusairen lanak Tokioko Museo Digitalean (web.archive.org)