Justibasoko ermita

**Justibasoko ermita** edo **San Justo eta Pastor ermita** gutxienez XVI. mendetik 1941 arte Begoñako Justibason egon zen. Ondoan baserri bat zegoen eta ospe handiko erromeria egiten zen bertan abuztuaren 6an. 1941ean bota zituzten biak, ermita eta baserria, Santa Marina Ospitaleko Tapia izeneko eraikin berria egiteko. Eraikin horrek 40 urte eskas funtzionatu zuen eta 2023an eraitsi zuten.

## Kokapena 
[thumb|[Santa Marina Ospitalea|Santa Marina ospitalea Justibason.]]
Justibaso izeneko parajean zegoen ermita, Begoñako errepublikan. 1925az geroztik Bilboko lurrak dira horiek, orain Otxarkoaga-Txurdinagako barrutian, Mikoleta auzoan eta Ganguren mendiaren magalean kokatuta dago. 

Luis Briñas filantropoak Justo eta Pastor Deunen baselizaren ondoan zituen lur batzuk laga zizkion Victoria Eugenia erizaindegiari 1927an. Gero, erizaindegi hori gaurko Santa Marina ospitalea bihurtuko zen, eta hango pabiloi batek gaur egun bere izena darama, haren eraikuntzarako dirua eman zuelako. Santa Marina Ospitalean arnas gaixotasunak artatzen zituzten nagusiki. 1942an tuberkulosiaren kontrako sanatorio gisa antolatu zuten. Oso gogorra zen gaixotasun hori gerraosteko garai hartan, jende asko hiltzen zen, gaixoz gainezka egoten zen, eta orduan Tapia izeneko eraikin berri bat eraiki behar izan zuten. 

Bertan Mikoleta errekatxoaren sorburua be badago, mendeetan Begoña eta Etxebarri udalerrien arteko muga  izan dena. 

## Baseliza 
Justuren Baseliza Justibaso izeneko parajean zegoen kokatuta, gaur egun Santamarinako Sanatorioko Tapia pabilioi zaharra dagoen lekuan. Baseliza eta ondoko Justu baserriak, etxalde bat osatzen zuten, bata bestearen ondoan zeuden horma baten bidez lotuta, eta antza, antzinan etxe horretan bizi zen baselizaren jagolea.

Baselizan, beste hainbat elizetan egiten zen moduen, lur ematen zen. Enterramendu horien ohiturak edo ermita hor ereikitzea zerikusirik euki daitekee berrehun metro gorago aurkitu den orain dela 2000 urteko Irumugarrieta trikuharriagaz edo gure historiaurreko ohiturekin?

## Ermita zaharraren itxura berreskuratzen 
Lau lagunen artean saiatu ziren aspaldiko ermitaren irudia berreskuratzen. Lehenengoa, Jose Etxarte, baseliza ondoko baserrian bizi izan zen bota arte. Bigarrena, Pedro Garmendia ikerlariak “Ermitas del Viejo Bilbao” liburuxkan idatzi eta egin zuen planoagaz. Hirugarrena, Jabi Olazaran pintorea. Eta laugarrena, Koldo Urrutikoetxea, Berton aldizkariko lankidea. Lauron artean paperean baino ez bada ere, baseliza berriro ere "altxatzea" lortu zuten. 

1941eko urtarrilean Briñas Ospitalea handitu behar zela-eta bota zuten baseliza eta Justu baserria, eta baita gaur egun Ospitale berria dagoen lekuko Mikoleta baserria.

Baserri horien ordez, bertako etxeetakoek gaur egun Santa Marinako kamino ondoan dauden Etxarte eta Mikoleta baserriak altxatu zituzten berriro, tartean etxeetako eta baselizako harriak ere erabiliz. Erretabloaren berririk ez dago, baina Justu eta Pastor umeen irudien ardura elizak hartu zuen Otxarkoagako eliza egin zenean, eta zaharberritu ondoren hasieran Bilboko Enkarnazio Plazako Eleiz Museoan utzi ziren. 

Baselizan baziren hilobi batzuk. Hamabi gorpu eraman behar izan zituzten Begoñako kanposantura. Kanposantu hori 2022an kendu zutenean, Aranzadiko ikertzaileek, gorpu horiek aurkitu zituztenean, hasieran ez zekiten zein zen gorpu haien jatorria, baina geroxeago, Esteban Kadarsoren laguntzarekin, argitu zuten Justibasotik ekarritakoak zirela.

1943ko urtarrilaren 2.ean Teófilo Guiard-ek, Bilboko udal artxibo-arduraduna zenak, eskaera probidentzia bat aurkeztu zuen udalean ermita berreraikitzeko. Eskaerarekin batera baselizaren planoak, baseliza berreraikitzeko aurrekontu bat, eta udaleko Arkitekturako Zuzendaritzako txosten bat aurkeztu zituen. Eskaerak ez zuen arrakastarik jaso baina, 1956an itxi zuten, berreraikitze-proiektua eta aurrekontua prestatu zuen arkitektoa hil ondoren, aurrerapausorik gabe.

1941az geroztik, ermita desagertuta, erromeria galtzen hasi zen, nahiz eta ospatzen segitu zuten beste leku batzuetan (Tetuanen, Lozoñon eta Larratundun). Azkenean guztiz galdu zen erromeria antolatzeko ohitura. 

1962an Otxarkoaga auzo berriko eliza egin zutenean eliza berriak "San Justo eta Pastor" parrokia izena hartu zuen Justibasoko baselizaren historia bere egiteko edo. Pedro Ispizua Uribarri izan zen arkitekto nagusia.

1995ean eta Otxarkoagako Euskal Txokoari eta hainbat euskaltzaleri esker berreskuratu egin zen berriro ere. Harrezkero urtero antolatzen da abuztuaren 6an edo hilaren lehenengo zapatuan, baina pertsona zaharren batek izan ezik, inork ez daki orain dala 60 urte bota zuten baseliza hori zelakoa zen.
Fitxategi:Justibaso-1940 01.png|1940
Fitxategi:Justibaso-2017.png|2017
Fitxategi:Justibaso-2025.png|2025
Fitxategi:Justibaso-2025-seinalizazioa.png|Mendi-bideak

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* AHEV; Bilbao-Santiago Apóstol; 40-3- Fábrica: Visitas; 1723-1818.
* GARMENDIA, Pedro de. «Ermitas del Viejo Bilbao» en El Correo, 6-XII-1945
* ITURRIZA, Antigiüedades, IV (1784) olio g2. Eskuizkribua.
* LABAYRU, IV (1968) Orr. 315- 
* MAÑARICUA, Andrés E. de. Santa Maria de Begoña en la historia espiritual de Vizcaya. Bilbao, 1950, p. 318. 
* YBARRA Y BERGE. Catálogo, 1958, Orr. 225-227

## Kanpo estekak