Moon Ribas

**Moon Ribas**, ezizenez **Lady Ciborg** (Mataro, Bartzelona, Katalunia, 1985eko maiatzaren 24a) bartzelonar artista abangoardista eta ekintzaile ziborga da, dantzaria eta koreografoa. Ezaguna da oinetan sentsore sismikoak garatu eta ezarri zituelako, munduko lurrikara guztiak denbora errealean bibrazioen bidez hautemateko. 

2007. urteaz geroztik, munduko lehen emakume ziborg-a edo historiako lehen artista ziborg-a bezala deskribatu dute komunikabideek, bere gorputza eta zibernetikaren arteko lotura etengabetik sortutako zentzu berri batetik abiatuta artistikoki adierazteagatik.

Zentzumen berriak gehitzean eta lurraren mugimendua esploratzean oinarritzen da bere lana. Cyborg Foundation-en sortzailea da. Cyborg Foundation nazioarteko erakunde bat da, gizakiei ziborg bihurtzen, arte ziborgaren mugimendua sustatzen eta ziborgen eskubideak defendatzen laguntzen diena. Koreografia esperimentala ikasi zuen Dartington College of Arts-en (Ingalaterra) eta Movement Research SNDOn.

## Bizitza 
Moon Ribas Katalunian jaio zen 1985ean. Mataron Bartzelona probintziako Mataro udalerrian hazi eta bizi izan zen, eta han batxilergo artistikoa ikasi zuen. Neil Harbissonen txikitako laguna da, eta txikitatik Neil eta Moon artistikoki hazi eta elkarrekin proiektuak garatu zituzten. 18 urterekin Totnesera (Ingalaterra) joan zen bizitzera. Hurrengo urtean Dartington College of Arts-en (Ingalaterra) onartu zuten, eta bertan ikasi zuen koreografia. Karrerako urteetan, SNDO (School for New Dance Development) Theatreschool of Amsterdam-en (Herbehereak) egin zuen trukea. 

### Ibilbidea 
2007an, Moon Ribasek ikusmena aldatzea erabaki zuen denbora batez, kolorea zehaztasun handiagoz hauteman ahal izateko. Moonek betaurreko kalidoskopiko batzuk sortu zituen, gauzen kolore hutsa, bere forma barik ikusteko aukera ematen ziotenak, inguratzen zuenaren kolorea lortuta.

ezkerrera|thumb|256x256px|.moon.ribas
2008an, Moon Ribas bere gorputzean mugimendu-detektagailuak jartzen hasi zen. Lehenengo mugimendu-sentsorea bi detektagailu infragorriz osatuta zegoen, eta eskuan bibratzen zuten aurrean mugimendu bat zegoen bakoitzean. Geroago, Marco Rodriguezen laguntzarekin, detektagailua hobetu eta belarrietakoak bihurtu ziren. «Speedborg-arekin jakin nezakeen zein abiaduratan zebilen inguratzen ninduen jendea. Horrekin esperimentatuz, ikusi nuen belarritakoak biratuz gero atzean nuen mugimendua hauteman nezakeela, nire pertzepzio espaziala 360 gradutara zabalduz.» 2011n, Moon Ribasek bere Espainiako pasaportearen argazkian agertzea lortu zuen bere luzapen zibernetikoarekin. Gertaera horrek bere belarrietako zibernetikoekin libreki bidaiatzeko aukera eman zion, bere irudiaren zati ofiziala baitira.

Gero, Moon Ribas zentzu sismikoa garatzen eta esperimentatzen jardun zuen. Lineako sismografoekin konektatuta zegoen sentsore bat jarri zuen, planetako edozein lekutan denbora errealean lurrikara bat zegoen bakoitzean bibratzen zuena. Richter eskalako mugimendu sismiko txikiak detektatzen zituen sentsoreak, 1 zenbakikoak esaterako. Bibrazioaren intentsitatearen arabera, bazekien lurrikararen intentsitatea zenbatekoa zen, eta bibrazioaren tartearen arabera bazekien zein orientaziotan gertatzen zen (iparraldea, hegoaldea, ekialdea edo mendebaldea).

2019ko irailaren 5ean, La Sexta Zapeandoko programan egindako adierazpenetan, baieztatu zuen jada ez zituela inplanteak oinetan eramaten.

## Sorkuntzak 
### Bideodantza 
Moon Ribasek bideodantzarekin egiten du lan, kameraren mugimendua arakatuz. "Walking Colours" da bere sorkuntzako pieza aipagarrienetako bat.

2007an, «*Capital Colours of Europe*» proiektuaren barruan, Moon Ribas eta Neil Harbisson —artista, argazkilari, musikari eta ziborga— Europako hainbat hiriburutara bidaiatu zuten auto-stopean, hiri horien kolore nagusiak aurkitzeko. Gero, proiektuak «*Speed and Colours of Europe*» izena hartu zuen, non Neilek hiriburuetan nagusi zen kolorea bilatzen zuen, eta Moonek, berriz, biztanleak zein abiaduratan ibiltzen ziren. Proiektu hori prozesuan jarraitu zuen, Europako hiriburu guztiak osatzea falta baitzen, 50 herrialde baino gehiago bisitatu ostean. Begi elektronikoarekin hiriburu bakoitza eskaneatu zen, hiri bakoitza bi tonu nagusirekin irudikatu ahal izan arte. Monakon, urdina eta arrosa; Lisboan, horia eta turkesa; eta Andorra Zaharrean, berde iluna eta fuksia. «Capital Colors of Europe» izenburupean, Harbissonek hiriburu bakoitzaren koloreak erakutsi zituen Europako hainbat galeriatan, besteak beste, Espainian, Alemanian, Andorran, Erresuma Batuan, eta Kroazian.

### Koreografiak 
Moon Ribasen lanetako bat "Waiting for Earthquakes" da, lurrikaren eta interpretearen arteko zuzeneko elkarrekintzan oinarritu zen bakarrean egindako dantza bat. Moon Ribasek sentsore sismiko bat eraman zuen denbora batez bere gorputzera konektatuta, planetako leku jakin batean lurrikara bat zegoen bakoitzean aktibatzen zena. Sentsoreak lineako sismografoetara konektatuta zeuden, eta Richter eskalan 1 neurriko lurrikara txikiak detektatzen zituen.

Espazio eszenikoa iparrorratz bat bezala diseinatua izan zen bere 4 puntu kardinalekin. Interpreteak lurrikara bat sentitzen zuen bakoitzean, lurrikara gertatu zen puntu kardinalerantz mugitzen zen. Interpretearen mugimenduaren intentsitatea lurrikararen intentsitatearen parekoa zen. Lurrikarak askotan gertatzen ziren arren, piezak geldiuneak zituen, eta une horietan ez zegoen lurrikararik. Lurrikara baten zain zegoen barealdiaren kontrastea interpreteak eta publikoak partekatzen zuten. Lurrikararik ez bazen, ez zegoen dantzarik eta itxarongela bihurtzen zen espazioa, atzeko musikarekin.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2010ean, Neil Harbisson eta Moon Ribasen *El Sonido del Naranjo* lanak Sorkuntza Eszenikoaren Saria irabazi zuen, IMAC Matarók emana.

* 2010ean, Tecnocampus Matarók ematen duen Cre@tic saria eman zioten Mataron (Bartzelona) finkatutako fundazioari.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Moon Ribasen webgune ofiziala
* Cyborg Foundation-en webgune ofiziala
* *The Artian* Podcast-a, 11. atala: "Cyborg art: creating new senses and organs" ()