open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sara Alonso Martinez

**Sara Alonso Martinez** (Donostia, ) gipuzkoar iraupen korrikalaria da, mendi lasterketetan espezializatua. 2022an Espainiako txapelduna izan zen. Mont-Blanceko maratoia irabazi zuen urte berean, 4:14:49ko denborarekin, bost minutu irabazita bigarren sailkatuaren aurrean. Garaipen horri esker, Golden Trail World Seriosen sailkapeneko behin-behineko lidergoa hartu zuen.San Esteve de Palautorderan, Herrialde katalanetan bizi da. 2025ean Zegama-Aizkorri Maratoia irabazi zuen.

## Bizitza 
Haurra zela hasi zen atletismoa egiten eta 3.000 metroko hesi lasterketa proban aritu zen bereziki.Lleidako Unibertsitatean Heziketa Fisiko eta Kirol ikasketak egiten ari zela, mendiko lasterketak deskubritu zituen, bere lehen lasterketan laugarren amaituz.

### Kirol ibilbidea 
2022an Espainiako mendi-maratoi txapelduna izan zen eta Transgrancanaria eta Mont Blanckeko maratoiak irabazi zuen. Zegama-Aizkorri Maratoian hirugarren egin zuen. Emaitza hauei esker Golden Trail Serieseko sailkapen nagusian brontzezko domina eskuratu zuen.

2022ko martxoaren 29an hirugarren heldu zen Zegama-Aizkorri lasterketan, Nienke Brinkman eta Maude Mathys faborito nagusien atzetik. Urte bereko ekainaren 11n Nuria Bertikaleko Lapikoa irabazi zuen, 3,78 kilometro eta 949 metroko desnibel positiboko ibilbide lineala, Nuriako Santutegira (1.960 metro) irteera eta Puigmal gailurrera (2.909 metro) helduz.

2023an ezin izan zuen kuttun duen Zegama Aizkorri proban parte hartu lesio batengatik. Bazirudien denboraldia hantxe amaituko zela beretzat, baina korrikalari donostiarra indartsu itzuli zendenboraldiaren azken txanpan: abuztuaren 28an bosgarrena izan zen Chamonixeko OCC lasterketan (61 km, 3.400 m+), eta irailean  Munduko Trail Txapelketako txapeldunordea.

2025eko irailearen 26an, lehen aldiz hartu zuen parte Munduko Trail Txapelketan Canfrancen (Huesca, Espainia) eta bigarrena izan zen, txapeldunordea Short Trail proban. 5.38.15 denbora egin zuen 44,4 kilometro eta 3.400 metroko goranzko desnibela osatzen. Txapelduna, Tove Alexandersson suediarra 33 minutu eta 53 segundo lehenago helmugaratu zen eta hirugarrena Sara Alonso 33 minutu eta 53 segundora helmugaratu zen, eta hirugarrena, Naomi Lang britainiarra, 38 segundo geroago.
* 2024: Chamonix OCC (Frantzia). 4. postua
* 2025: Zegama-Aizkorri Maratoia (1). **Txapelduna**, 1. postua link=Archivo:Gold_medal_icon.svg|15x15px
* 2025.08.28: Chamonixen 5. postua
* 2025.09.26: Munduko Trail Txapelketan Canfrancen, **txapeldunordea**, 2. postua link=Archivo:Silver_medal_icon.svg|15x15px

## Errekor pertsonalak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Siglo 21 (egunkaria)

**Siglo 21** Guatemalako egunkari bat izan zen. Corporación de Noticias, S.A. enpresak sortu zuen 1990eko martxoaren 1ean. Enpresa berak *AlDía* izeneko egunkariaren jabetza zuen ere.

## Historia 
Hasiera batean, 7Días izeneko astekaria izan zen eta ondoren, Siglo 21 egunkaria. Sortu zenetik, Guatemalako gobernuak gogor kritikatu zituen. 

2009an, Luis eta Juan Carlos Marroquín Godoy anaiek erosi zuten, Clemente Marroquín Rojas kazetari guatemalarraren ondorengoak eta *Diario La Hora* egunkariaren jabeak. 2011an kooperatiben federakunde batek erosi zuen eta 2013an berriz, Inversiones y Proyectos Profesionales Marbella, S.A. y Arrendamientos, Servicios y Proyectos, S.A-ren esku geratu zen. Salvador Estuardo González egunkariaren zuzendaria izandakoak erosketa horren atzean Roxana Baldetti zegoela esan zuen, Corporación de Noticias, S.A. erosteko mugimendua izan zelarik. Hala ere, Miguel Ángel Gálvez epaileak egunkaria *La Línea* izeneko ustelkeria kasu famatuan ez zuela erantzukizuna izan ondorioztatu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nienke Brinkman

**Nienke Brinkman** (Jakarta, Indonesia, 1993ko urriaren 28a) herbeheretar atleta da maratoian eta mendi-lasterketatan aritzen dena.

## Biografia 
Nienke Brinkman Indonesian jaio zen, familian han bizi izan baitzen tarte batez. Amsterdamdik gertu dagoen Leiderdorp herrian hazi zen. Gaztetan belar hockey jokalaria izan zen eta Herbeheretako bigarren mailan jokatu zuen. Geofisika ikasketak egitera ETH Zürich unibertsitatera joan zen eta Suitzan belar hockeya gutxiengo kirola zenez lasterketak egiten hasi zen.

2019an Zermatt Marathon proban egi zuen debuta eta ondoren Zürich inguruko bi maratoi egin zituen. Egin zuen bigarren maratoian Herbeheretako errekorra hautsi zuen eta hurrengoan berria ezarri zuen. Amsterdamgo maratoian hartu nahi izan zuen parte baina COVID-19 pandemiaren ondoroz bertan behera gelditu zen.

2022an Zegama-Aizkorri Maratoia irabazi zuen, errekorra ezarriz gainera. Ondoren Europako Txapelketatan maratoi proban brontzezko domina eskuratu zuen.

## Nazioarteko palmaresa 
### Txapelketak 
### Euskal Herrian 
* Zegama-Aizkorri Maratoia (1): 2022

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Miguel de Loyola

**Miguel de Loyola** (San Javier, Maule eskualdea, 1957ko abuztuaren 20a) txiletar idazlea da.

## Biografia 
Pedagogia ikasketak gaztelaniaz egin zituen Unibertsitate Katolikoan, eta 1981ean lizentziatu zen; geroago, Letren masterra egin zuen bere alma mater-ean (1994). Roque Esteban Scarpa eta Alfonso Calderónen literatur tailerrean ere izan zen (1978) eta, geroago, José Donosorenean (1984-1986). 

Bere lehen sariak unibertsitate garaian lortu zituen bere ipuinekin eta, lizentziatu zen urte berean, *La Bicicleta* aldizkariaren lehiaketa irabazi zuen. 

Círculo de Críticos de Arte de Chileko kidea eta *Letrasdechile.cl* webguneko editorea, hainbat argitalpenetarako literatur kritika idazten du, tailerreko dinamizatzaile izateaz gain.

## Lanak 
* *Bienvenido sea el día*, cuentos; editorial Mar del Plata, 1991
* *Despedida de soltero*, novela, LOM Ediciones, 1999
* *El desenredo*, nouvelle, Bravo y Allende Editores, Chile, 2006
* *Cuentos del Maule*, Bravo y Allende, 2007. Contiene 15 relatos:
**«Muelle solitario», «El gringo enamorado», «Por el atajo del litre», «La agonía del fantasma», «La herencia de misia Aurorita», «Los hijos de mamá Regina», «El profeta en su tierra», «Las memorias de Don Rojo», «La fiesta del vino», «La escuela de Juan Grande», «La pata del diablo», «El viento en la noche», «La despedida», «La vida nueva» y «Terratenientes»
* *Esa vieja nostalgia*, cuentos; Bravo y Allende, 2010
* *Cuentos interprovinciales*, Proa Amerian Editores; Buenos Aires, 2012
* *Pasajero en tránsito*, cuentos, Proa Amerian Editores; Buenos Aires, 2013
* *El estudiante de literatura*, novela; Niram Art Editorial, Madrid, 2013
* *Presuntos implicados*, novela; Editorial Piélago, Santiago, 2016

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* «Tamaño de la bandera», Loiolaren ipuina
Lorenzo Mújica

**Lorenzo Mújica** txiletar idazlea izan zen XIX. mendearen hasieran. Espainiako armadako artilleria kapitaina izan zen eta geroago José Miguel Carrerarekin batera joan zen Argentinako Errepublikara .

Poeta satiriko nabarmena, inprobisatzeko erraztasunagatik nabarmendu zen.

## Kanpo estekak
Orhipean (liburua)

[thumb|260px|[Orhi mendia. 2017 m.]]
***Orhipena, Gure Herria ezagutzen*** Juan Carlos Etxegoien *Xamar* idazle eta irudigilearen lehen liburua da, 1992an Pamiela argitaletxeak editatu eta argitaratua. Gaztelaniara, frantsesera, ingelesera eta katalanera itzuli da. Modu didaktikoan, Euskal Herriko historiaren, geografiaren, ohituren, kirolen eta, oro har, kultura tradizionalaren hainbat alderdi erakusten ditu.

DIN A-4 neurriko 119 orrialde ditu eta ia orrialde guztietan irudiak ageri dira (askotan, leku handiagoa hartzen dute, testuek baino): batzuk marrazkiak dira eta beste batzuk, marrazki koloreztatuak. Testu guztiak eta irudi ia guztiak *Xamar* egilearenak berarenak dira.

Liburuko hizkera xinplea da eta Euskal Herriko historia eta etnografiako hainbat kontu labur azaltzen ditu. Dibulgazio etnografikoa eta historikoa egiteko argitara eman zen lana izan zen, ez ikerkuntza lana. 

## Ikus, gainera 
* Orhipean (jaialdia)

## Kanpo estekak
Tattoo (Loreenen abestia)

"***Tattoo***" Loreen suediar abeslariaren kanta bat da, 2023ko otsailaren 25ean single gisa argitaratuta. Melodifestivalen 2023 irabazi zuen, eta horregatik Suediaren ordezkaria izan zen 2023ko Eurovision Abesti Lehiaketan. Bertan ere irabazi zuen.

## Plagioari buruzko eztabaidak 
Abestiak Melodifestivalen garaipena eskuratu eta gero, nazioarteko hainbat hedabidetan zein publikoaren artean plagio salaketak izan diren. Aipatu diren abestien artean daude Pont Aeriren *Flying Free*, ABBAren *The Winner Takes It All* edo Mimka Newton ukrainarraren *V plenu*.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jorge Ibáñez Vergara

**Jorge Eduardo Ibanez Vergara** (j. Linares, Txile, 1926ko abenduaren 17a – h. Santiago, Txile, 2012ko urtarrilaren 22a) historialari, idazle eta politikari txiletarra izan zen.

## Biografia 
Bere jaioterriko Oinarrizko Eskolan eta Lizeoan ikasi zuen, gero Barros Arana Barnetegi Nazionalean sartzeko. Txileko Unibertsitateko Zuzenbide Fakultatean sartu zen eta bertan hasi zen bere ibilbide politikoa garatzen Alderdi Erradikaleko kide gisa .

Kargu publikoak bete zituen Barne Ministerioan. Immigrazio Saileko burua, Administrazio eta Barne Gobernu Saileko burua eta Posta eta Telegrafoen zuzendaria izan zen. Enpresa publiko eta pribatu batzuei aholku ematera ere dedikatu zen.

1965ean Linares, Loncomilla eta Parraleko 14. Departamenduko Elkarteko diputatu hautatu zuten, 1969an berriro hautatua izan zen. 1970ean Ganberako presidentea izan zen. 1971n Alderdi Erradikala utzi zuen Ezker Erradikalaren Mugimenduan sartzeko, gero Ezker Erradikala Alderdi deituko zena eta 1973an Sozialdemokrazia Alderdi izena hartuko zuena.

Herrialdean diktadura militarra ezarri zuen estatu kolpearen ostean, demokrazia berreskuratzeko jarduerekin bat egin zuen. 1988ko plebiszituan EZ aukerarekin garaile izan zen Concertación de Partidos por la Democraciaren eraketan kolaboratu zuen.

1993ko Legebiltzarrerako hauteskundeetan Longaví, Parral, Retiro, Cauquenes, Pelluhue eta Chanco 40. barrutiko diputatu gisa aurkeztu zen, hautatu gabe izanik. Hurrengo urtean Demokraziaren Aldeko Alderdian sartu zen .

Txileko Logia Handiko kidea , XIX. mendeko Txileko historiari buruzko ipuinak eta testuak idazteari ere eskaini zion bere burua. Txileko Idazleen Elkarteko kidea izan zen.

2008an, Auzitegi Gorenak Hauteskundeak Kalifikatzeko Epaitegiko kide izendatu zuen, Ganberako presidente ohi gisa, kargua izan zuen hil arte, 2012ko urtarrilean gertatu zena. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ann Marie Skelton

**Ann Marie Skelton** (Hegoafrika, 1961eko uztailaren 13a) abokatua, irakaslea eta ikertzailea da, 2023ko maiatzetik Haurren Eskubideen Batzordearen burua, Mikiko Otani ordeztuz.

## Biografia 
Apartheidaren testuinguruan jaioa, abokatu egin zen, haurren eskubideen alde egiteko. Izan ere, nerabea zela bere adineko haur beltzen aurkako bortizkeriaren lekuko izan zen. Nelson Mandela Hegoafrikako lehendakari bihurtu zenean, arazo legalak zituzten haurren legea berridazteko Skelton deitu zuen. Pretoriako Unibertsitateko eta Leidengo Unibertsitateko irakaslea da eta hamar urtez Pretoriako Unibertsitateko Haurren Zuzenbide Zentroa zuzendu zuen; hor, UNESCOren Hezkuntza Legea Afrikan katedra ere zuzendu zuen. Horrez gain, Oxfordeko Unibertsitatean eta Strathclydeko Unibertsitatean irakasle ere aritu da. 2017tik Haurren Eskubideen Batzordeko kidea izan da eta 2023ko maiatzetik batzorde horren buru bihurtu da.

## Sariak eta Aitortzak 
* 2012an Munduko Haurren Saria, Silvia Suediakoak emana.
* 2017an Harresirik Gabeko Gazteen Justizia Saria, International Observatory on Juvenile Justice (IJJO) erakundeak emana.
* 2019tik Hegoafrikako Zientza Akademiaren kidea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Elena Iturrieta

**Elena Iturrieta**, izen artistikoa **ELE** duena (Madril, 1984ko abenduaren 24a), espainiar abeslari, konpositore eta piano-jotzailea da.

## Biografia 
6 urte zituela gurasoek pianoa oparitu ziote. 16 urterekin eskolako antzerki batean "Hello, Dolly!" abestu zuen. Magisteritza ikasketak egin zituen Complutense Unibertsitatean eta ingeles klaseak ematen hasi zen. Madrilgo Malasaña auzoan *Música Creativa* eskolan izena eman zuen eta gospel abesbatza batean abesten hasi zen. Folk, soul, jazz eta rhythm and blues giro hartan hasi zen bere proiekto pertsonala garatzen, eta 2015eko martxoan *South by Southwest* (Texas, AEB) jaialdian Espainia ordezkatzeko aukeratua izan zen. *Rolling Stone* aldizkariak bere etorkizuneko apostua zela esan zuen. Azkenik *Talento Fnac 2015* izendatu zuen musika konpainiak.

2018an bigarren diskoa atera zuen, *What Night Hides* izenekoa. Londresko Abbey Road estudioan grabatu zuen. COVID-19 pandemia garaian Bankinter espainiar banketxeak iragarki batean "Volverán esos momentos" abestia erbili zuen eta oso ezagun egin zen.

## Diskografia 
* *Summer Rain* (2014, Arcadia Music)
* *What Night Hides* (2018)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* ELE-ren webgune ofiziala
Elisabeth Kübler

thumb|260px|Elisabeth Kübler (1965)
**Elisabeth Kübler** (-Wenger) (Buchs,  1931ko uztailaren 4a) antzerki-aktore eta galerista suitzarra da.

## Bizitza eta lanak 
Elizabeth Kübler (Wenger jaioa) bi romanisten alaba gazteena da: Charles Wenger eta Trudy Wenger-Meyer.Bere gazterian eskolako antzerkian aritu zen. Aaraun bigarren hezkuntza osatu ondoren, irakaskuntza ikasi zuen.

Marcel Marceau pantomimoarekiko harremana funtsezkoa izan zen bere lanbide heziketa aukeratzeko. Elisabeth Wenger Zuricheko estudio eszenikoan egon zen 1951tik 1953ra, eta, ondoren, Alemaniako eta Suitzako hainbat antzokitan aritzeko gonbidapenak jaso zituen.

Zuricheko Schauspielhausean eman zituen urteetan, bere senarra, Jörn Kübler, Knie Zirko ospetsuaren prentsa-burua ezagutu zuen. Gero, harekin eta Knie zirkuarekin bidaiatu zuen, 1959tik 1969ra.

1969tik 1970era, Aimé Maeght arte-martxanteak eta haren emazte Marguerite Maeghtek Zurichen Maeght galeria paristarren sukurtsal bat martxan jartzera gonbidatu zituzten. Parisen Ursula Vian-Kübler dantzariarekin bizi izan ziren, Jörnen arreba eta Boris Vianen emaztea. Jacques Préverten bizilagunak eta lagunak izan ziren.

1975ean senarra hil zitzaion. 1976tik 1994ra, Elisabeth Küblerrek bakarrik zuzendu zuen galeria, eta Zuzendaritza Batzordeko presidenteorde izan zen 2010era arte. Galerie Maeght Zurich delakoan, 1987an Galerie Lelong izendatu zutena, programaren kudeaketaren eta erakusketen katalogoen diseinuaren arduraduna izan zen. Parisko ama galeriarekin batera, erakusketak antolatu zituen mundu osoko erakundeetan, galeriak ordezkatutako nazioarteko artista ospetsuen lanekin, hala nola Alexander Calder, Eduardo Chillida, Joan Miró eta Antoni Tàpies.

Elisabeth Kübler duela 40 urtetik bizi da Heinz Günter bikotekidearekin Zurichen, Arnold Kübler-en etxean, eta udan Thurgau-en lorategia eta urmaela dituen etxe batean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alberto Orrego Luco

**Alberto Orrego Luco** (Valparaíso, 1854ko apirilaren 20a &#x2013; Santiago, 1931ko ekainaren 2a) txiletar inpresionista paisaia margolari eta diplomazialaria izan zen.

## Biografia 
Nekazari aberatsen familia batean jaio zen.  Bere anaia txikia, Luis ere, diplomazialari bihurtu zen eta eleberrigile ezaguna izan zen, besteak beste. Mathews eta Linacre ingeles eskolan egin zituen ikasketak. Geroago, arazo ekonomikoak zirela eta, Instituto Nacionalean matrikulatu zen eta bertan margotzen hasi zen. 1872an egin zuen bere lehen erakusketa, Benjamín Vicuña Mackennak antolatutako Santiago Merkatu Nagusiaren ezarpena ospatzeko lehiaketan. 

1890ean Txilera itzuli zen eta, bi urte geroago, Sevillan kontsul izendapena onartu zuen.  Garai horretan, bere paleta argitu egin zen eta fruituak eta loreak gehitu zizkion mihiseei. Erakusketetan edo lehiaketetan pertsonalki parte hartu ez bazuen ere, amak lasai egin zituen gestioak eta hainbat sari irabazi zituen Txilen.

Urte batzuetarako Txilera itzuli zen eta, 1897an, Italiako Kontsul Nagusiaren kargua eskaini zioten, Genovako egoitza zuela.  Italia bigarren etxetzat hartzera iritsi zen, beraz, pozik onartu zuen, baina bere lan-kargak margotzeko denbora gutxi uzten zuela konturatu zen. 1914rako, berriro ere Erroman bizi zen. Lehen Mundu Gerrak eragindako arazoak izan arren, geratu nahi zuen, baina bere emaztea gaixotu zen eta ezin izan zuten bertan behar bezala tratatu, eta, beraz, Txilera itzuli ziren. Mediku-laguntza hobetzeak ez zuen ezertarako balio izan, eta handik gutxira hil zen. Honek, bere alabetako baten heriotza goiztiarrarekin batera, depresio larria eragin zion, gero eta isolatuago eta tratagaitz bihurtuz;  garai hartako bere lanetan islatzen den gogo-egoera.

Lasai hil zen etxean, ermitau birtuala, eta emaztearen ondoan familiaren panteoian lurperatu zuten.

## Galeria 

Nocturno veneciano.jpg|*Veneziako gaua*
Laguna del parque Cousiño.jpg|''O'Higgins parkeko aintzira*
Atardecer en venecia.jpeg| *Ilunabarra Venezian* 
File:Alameda por Alberto Orrego luco.jpg|* Las Delicias etorbidea* 
Paisaje de apoquindo albertp orrego luco.jpg

## Erreferentziak 
## Irakurketa gehiago 
* Hernán Maino, *Alberto Orrego Luco: el paisaje como búsqueda de armonia*, (paisaje como búsqueda de armonía) "Pintura chilena del siglo XIX" liburuaren 9. liburukia Origo, 2008  https://web.archive.org/web/20160303214245/http://www.antartica.cl/antartica/servlet/LibroServlet?action=fichaLibro&id_libro=85419

## Kanpo estekak 
* Antonio Romera, *Alberto Orrego Luco'', "Artistas chilenos"-en 12. alea, Instituto de Extensión de Artes Plásticas, 1957 Digitalizatua @ Memoria Chilena
* Google Alberto Orrego Lucori buruz
That '90s Show

'''''That '90s Show'''* estatubatuar  telesail komikoa da, Bonnie Turnerrek, Terry Turnerrek, Lindsey Turnerrek eta Gregg Mettlerek Netflixentzat sortua.

Bi hamarkada geroago, *That '70s Show'' telesail nostalgikoaren espiritua berreskuratu dute, hamar ataleko saio eraberritu honetan. Jatorrizko telesaileko hainbat aktore protagonistak parte hartu dute proiektuan, eta euren mezua argi zabaldu dute: sexua, drogak eta rock-and-rolla ez dira sekula hilko. Belaunaldien arteko harremanak komedia giroan jorratuko dituzte.

## Aktoreak 
*Debra Jo Rupp: Kitty Forman
*Kurtwood Smith: Reginald "Red" Forman
* Callie Haverda: Leia Forman
* Ashley Aufderheide: Gwen
* Mace Coronel: Jay Kelso
* Reyn Doi: Ozzie
* Sam Morelos: Nikki
* Maxwell Acee Donovan: Nate
*Laura Prepon: Donna

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Truth Be Told (telesaila)

***Truth Be Told*** estatubatuar telesaila da, Nichelle Tramble Spellmanek Apple TV+entzat sortua.

## Sinopsia 
Poppy Parnell Oaklandeko irratiko kazetaria da. Atal berrietako ardatza AEBetako biktima beltzak izango dira, eta nola urte luzez hutsaren hurrengoa izan den haiek jasotako arreta mediatikoa. Bahiketak egiten eta sexu trafikoan aritzen direnen sareak ere ikertuko ditu kazetari protagonistak.

## Aktoreak 
* Lizzy Caplan: Josie Buhrman
* Octavia Spencer: Poppy Scoville-Parnell
* Michael Beach: Ingram Rhoades
* Mekhi Phifer: Markus Knox
* Tracie Thoms: Desiree Scoville
* Haneefah Wood: Cydie Scoville
* Ron Cephas Jones: Leander 'Shreve' Scoville
* Elizabeth Perkins: Melanie Cave
* Aaron Paul: Warren Cave
* Hunter Doohan: Warren (gaztea)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Divertimento (filma)

***Divertimento*** 2022ko Marie-Castille Mention-Schaar frantziar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Zahia Ziouanik orkestra zuzendari izatea du amets. Bere ahizpa bikia, Fettouma, biolontxelo jole profesionala da. Musika klasiko sinfonikoak haurtzarotik liluratuta, gustatuko litzaieke musika hori edonon eskuragarri izatea. Nola gauzatuko du hain amets anbiziotsua Sena Saint-Denisen bizi den emakume aljeriarra izanik?

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ferran Olivella

**Ferran Olivella Pons** (Bartzelona, 1936ko ekainaren 22a - Castelldefels, 2023ko maiatzaren 14a) kataluniar futbolaria izan zen.

1954tik 1956ra Club Deportivo Condal taldean jokatu ondoren, FC Bartzelonan jokatu zuen bere ibilbide osoan, 1969an erretiratu zen arte. 18 partida jokatu zituen Espainiako futbol selekzio nazionalarekin eta 1964ko Europako Futbol Txapelketako talde txapeldunaren kapitaina izan zen.
Xióngshī Shàonián

***I Am What I Am*** () 2021eko Sun Haipeng txinatar zinema zuzendariaren marrazki biziduneko komedia dramatikoa da.

## Sinopsia 
Lehoiaren dantza oso tradizio garrantzitsua da Txinako Urteberriko ospakizunetan. Lehoi ausartak indarra eta adorea adierazten ditu, eta horiei esker dantzak aberastasuna eta zoriontasuna dakarrela esaten da. Dantza horrek liluratu du Yuen gaztea, eta lagunekin batera dantzari bihurtzea erabakiko du. Ez da bide erraza izango jatorri txiroko mutilarentzat.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Asada-ke!

2020ko Ryōta Nakano japoniar zinema zuzendariaren komedia dramatikoa da.

## Sinopsia 
Asada familian, denek dute amets sekretu bat: aitari suhiltzailea izatea gustatuko litzaioke, anaia nagusiari 1 Formulako pilotua, eta amak yakuza baten emazte gisa imajinatzen zuen bere burua. Masashik ere argi du: argazkilari bihurtu nahi du. Bere lanari esker, denak konturatuko dira zoriontasuna eskura dutela.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Lazarus Project (telesaila)

***The Lazarus Project*** britainiar zientzia-fikziozko telesaila da, Joe Bartonek Sky Max and TNTrentzat sortua.

## Sinopsia 
Sekretupeko erakunde bat da istorio honetako ardatza. Tragedia masiboak eragozteko eta denboran atzera egiteko gaitasuna du. Gizon bakarti bat bertan lanean hasi berria da.

## Aktoreak 
* Paapa Essiedu: George
* Anjli Mohindra: Archie
* Rudi Dharmalingam: Shiv
* Charly Clive: Sarah
* Caroline Quentin: Elisabeth 'Wes' Wesley
* Tom Burke: Rebrov
* Brian Gleeson: Ross
* Vinette Robinson: Janet
* Alec Utgoff: Rudy

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Miguel Cruchaga Tocornal

**Miguel Cruchaga Tocornal** (Santiago, 1869ko maiatzaren 4a &ndash; Santiago, 1949ko maiatzaren 3a) Txileko abokatu, diplomazialaria eta politikaria izan zen, Alderdi Kontserbadoreko kidea.  Errepublikaren ordezkari gisa aritu zen La Victoria eta Melipilla departamenduen ordezkari gisa bi aldi jarraian, 1900 eta 1906 artean  Aita oso gaztetan galdu zuen, beraz, amari lagundu behar izan zion anai-arreba txikien heziketan.  Geroago Zuzenbide ikasketak egin zituen, garai hartan zegoen Zuzenbide Fakultatean, Valparaíso hiriko Jesusen Bihotzetan. Eta paraleloki Aduanetan aritu zen. 1889an abokatu titulua lortu zuen 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Berrikuspen biografikoa Txileko Kongresu Nazionaleko Liburutegiaren webgunean
Drew Mitchell

**Drew Mitchell** (Liverpool, Sydney, 1984ko martxoaren 26a) australiar errugbilari ohia da, atzelari eta hegaleko postuetan aritzen zena. Australiako Queensland Reds, Western Force eta Waratahs taldeetan jokatu ondoren,  Frantziako RC Toulonek kontratatu zuen 2013an. 2005eko uztailaren 9an egin zuen debuta Australiako errugbi selekzioarekin, Sydneyn, Hegoafrikaren aurka. 71 partida jokatu zituen talde nazionalarekin eta, besteak beste, 2015eko Munduko Errugbi Kopako finalista izan zen.

## Ibilbidea 
* Queensland Reds: 2004-2007
* Western Force: 2007-2010
* Waratahs: 2010-2013
* RC Toulon: 2013-2017

## Palmaresa 
### RC Toulon 
* Frantziako errugbi txapelketa
** irabazlea: 2014
* Europako Errugbi Txapeldunen Kopa
** irabazlea: 2014, 2015
### Australiako selekzioa 
* 71 partida, 2005-2016	bitartean
* 170 puntu	(34 entsegu)
* The Rugby Championship
** irabazlea: 2015
* Munduko Errugbi Kopa
** finalista: 2015

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Josefa Antúnez

[thumb|260px|**[Antúnez ahizpak|Antúnez ahizpek** Jesus del Gran Poder Ermandaderako egindako *karduetako tunika*. 1881ean estreinatu zen.]]
**Josefa Antúnez Meléndez** (Lebrija, Sevilla, 1833 &ndash; Sevilla, Sevilla, 1904ko azaroaren 27a) sevillar jostuna, brodatzailea izan zen. Ana Antúnez ahizparekin batera, XIX. mendearen azken herenean meritu handiko artelanak egin zituen, gehienak brodatuak, Sevillako Aste Santuko ermandadeetarako.  

## Biografia 
Juan Antonio Antúnez Lebrijako eskribauak eta Ana Meléndez Villamik osatutako senar-emazteen alaba zen. 1862. urtetik Sevilla hiriko bizilagunak izan ziren, eta bertan Macarena auzoan kokatutako tailer bat zuten.  

Josefa Antúnez Antonio Muñiz tailugilearekin ezkondu zen eta bi seme izan zituen: Ángel Muñiz Antúnez, 1875ean jaioa, eta Jerónimo Muñiz Antúnez, 1870ean jaioa. Azken horrek tailugile eta brodatuen diseinatzaile gisa lan egin zuen, Sevillako Santa Maria Magdalena elizan bataiatu zuten eta hiri horretako Alhondiga kalean kokatu zuen bere egoitza. 
* Mantua Hermandad de la O-rentzat (Sevilla), *Eguzkien mantua* deitzen dena (1880). Espartinasko Ermandade Sakramentalari saldu zioten eta 1891n Antúnez ahizpek egindako beste mantu batek ordezkatu zuen.
* San Gil Ermandadeko Doloreetako Ama Birjinarentzako mantua (Ecija), 1882an estreinatua,
* Sevillako Hermandad de la O-rako mantua, beltz-beltzean egina eta 1891. urtean estreinatua. 1930ean, Jerez de la Fronterako Santo Entierro ermandadeari saldu zioten, udalbatzako Pietatearen Ama Birjinarentzat.
* Cachorro Ermandaderako (Sevilla) mantua, Patrocinio Ama Birjinari eskainia. XX. mendeko 20ko hamarkadan Huelvako Jesús Nazareno  ermandadeari saldu zioten, eta 1922. urteko prozesio irteeran erabili zen lehen aldiz. 1936an erabat suntsitu zen sute batean.
* Carreteria izeneko Ermandaderako mantua (Sevilla). 1886an estreinatu zen eta 1955eko urriaren 31n gertatutako sute batek erabat suntsitu zuen. Sevillako Aste Santuko bitxi brodatu handienetakotzat hartzen zuten askok.
* Castilleja de la Cuestako Santiago Apostoluaren Ermandade Sakramentalak duen Bakardadearen Ama Birjinaren Ostiral Santuko prozesioko mantu beltza, Andaluziako Aste Santuko kategoria artistiko handieneko ehun-piezetako bat da. Nicolasa del Campok 1889an emandako 30.000 erreali esker egina. 

## Ikasleak 
* Juan Manuel Rodríguez Ojeda diseinatzaile eta brodadore handia Antúnez ahizpen lantegian trebatu zen, baina gero independizatu egin zen.  
* Victoria Caro, Esperanza Elena Caro brodatzailearen izeba.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
María José Sanz Sánchez

**María José Sanz Sánchez** (Valentzia, 1963ko urtarrilaren 12a) valentziar biologoa eta ikertzailea da. Atmosferaren kutsadurak landaredian duen eragina, ekofisiologia, atmosferaren dinamika eta kimika, nitrogenoaren eta karbonoaren zikloak, berotegi-efektuko gasak, eta klima-aldaketaren oinarri zientifikoak ikertzen ditu, baita horri lotutako politikak eta neurriak ere. Sanzen iritziz,*Zientziak ez du emango konponbidea, baizik eta konponbidearen parte batzuk*. O*so zaila da neurri teknikoak jartzea klima aldaketari aurre egiteko, ez badago aldaketa sakonagorik.*

## Biografia 
Biologian lizentziaduna da (Valentziako Unibertsitatea, 1985), eta 1991n doktoratu zen, *Efectos de la impacto atmosferica sobre bioindicadores likenicos y fokofitos.* *Análisis de métodos para su cuantificación. Comarca dels ports (Castellon)* tesiarekin. Gero, Ameriketako Estatu Batuetan jarraitu  zituen ikasketak, Arizonako Unibertsitatean (1991-1992). 

## Lan ibilbidea 
1992 eta 2011 bitartean, lankidetza nabarmena izan zuen Mediterraneoko Ingurumen Gaietarako Ikastegiarekin (CEAM). Valentziako Generalitatearen fundazio publikoa da, eta Mediterraneoko ingurumena hobetzeko ikerketa, garapen eta berrikuntza teknologikoan dihardu. Atmosferaren kutsadurarekin eta klima-aldaketarekin lotutako ehun bat proiekturen garapenean parte hartu du. Urte horretatik 2011ra arte, UNFCCCrekin (Klima Aldaketari buruzko Nazio Batuen Esparru Konbentzioa) lankidetzan aritu zen. Hitzarmen horren helburua da berotegi-efektua eragiten duten gasen atmosferako kontzentrazioak egonkortzea eta gai horren inguruko kontzientzia zibikoa indartzea. 2012. eta 2015. urteen artean, Fao Nazioen (REDD+) basoak soiltzearen eta degradatzearen ondoriozko emisioak murrizteko programaren koordinatzailea izan zen. 2016. urteaz geroztik, Klima Aldaketaren Euskal Zentroko (BC3) zuzendari zientifikoa da.  

"*Klima-aldaketak ez du atzerabiderik, baina bai murriztu, murriz liteke*".Sanz Sánchezek hirurehun eta berrogeita hamar zientzia-argitalpen inguru idatzi ditu. Valentziako Unibertsitatean jardun du irakaskuntzan, eta, bere espezialitate zientifikoaren esparruan, beste erakunde batzuekin lankidetzan aritu da, hala nola Munduko Bankuarekin, Europako Batzordearekin, Estatu Batuetako Ingurumena Babesteko Agentziarekin eta Espainiako Zientzia eta Teknologia Ministerioarekin.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2007an Bakearen Nobel Saria jaso zuen, Klima Aldaketarako Gobernu arteko Paneleko (IPCC) Espainiako ordezkaritzako talde horretako kide gisa.
* 2019an, Valentziako Generalitateak Meritu Zientifikoaren Saria eman zion, «bere ibilbide zientifiko eta ikertzaile zabalaren aitorpen gisa, eta klima-aldaketari eta atmosferaren kutsadurari buruzko ezagutzan, ulermenean eta haien aurkako borrokan egindako ekarpen gisa».

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa, *Bide honi eusten bazaio, politika klimatikoak azkartu egingo dira* Berria, 2025.02.20
Ignacio Urrutia Manzano

**Ignacio Urrutia Manzano** (Concepción, 1879ko uztailaren 1a &ndash; Parral, 1951ko otsailaren 8a) txiletar politikari eta militarra izan zen. Juan Esteban Montero presidentearen Defentsa ministro eta senatari gisa aritu zen.

## Biografia 
Luis Urrutia Rozas eta Aurora Manzano Benaventeren semea zen. Ikasketak *Concepcionko Gizonezkoen Lizeoan* hasi zituen, gaur egun Enrique Molina Garmendia Lizeoan, geroago Arturo Prat Ontzi Eskolan sartu zen guardiamarina titulua lortuz.

Ludmilla de la Sottarekin ezkondu zen eta harekin zazpi seme-alaba izan zituen, tartean Ignacio Urrutia de la Sotta parlamentaria.

## Bizitza publikoa 
Itsas-ibilbide honetan bere eginkizunen artean, Europan Txileko Itsas Armadako ontzien eraikuntza gainbegiratzeko enkargua jaso zuen, horrez gain, Esmeraldan itzultzean, Magallanesko kanalak esploratu zituen, eta itsas armadako instruktore gisa ere aritu zen.

1906an erretiratu zen, eta Txileko Alderdi Liberaleko kide egin zen, bere baserrian nekazaritza lanetara ere dedikatu zen, Parralen, eta hiri horretako alkate eta zinegotzi hautatu zuten.

1926an diputatu aukeratu zuten Loncomilla, Linares eta Parral-en, 1930ean berriz hautatu zuten Kongresu Termala deiturikoan, finantza batzordeko eta aurrekontu mistoko batzordeko kide zen bitartean, aurrekontu gaiei buruzko ohar batzuk egin zizkion garaiko gobernuari.

1932ko apirilaren 8an, Juan Esteban Montero presidenteak sortu berriko Txileko Defentsa Ministerioko  ministro izateko deitu zuen, baina, 1932ko ekainaren 4an, iraultza sozialista bat piztu zen eta gobernua erori zen, zoritxarrez Urrutia ministroak eta Vergara jeneralak Iraultza ezin zela eutsi, eta gobernua erortzen ari zela jakinarazi ziote Monterori. Horrez gain, kongresua desegin zuen Txileko Errepublika Sozialista iragankorrak eta Urrutia inolako kargurik gabe geratu zen.

1933an senatari hautatu zuten, sozialistak jada uzkailita zeudenean gainbehera politiko labur baten ondoren, Talca eta Maule taldeak hautatu zuten, eta urte horretan bertan Txileko Senatuko presidente hautatu zuten, kargu hori izan zuen 1934ra arte.

Kontuan izan behar da lan historiko batzuen egilea izan zela, Senatutik igaro ondoren bere ondareko lanetara dedikatu zen, Parralen hil zen 1951ko otsailaren 8an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lisa Henni

**Lisa Henni** (Östersund, Suedia, 1982ko irailaren 19a) suediar aktorea da, *Snabba Cash* filmetan Sophie interpretatzeagatik ezaguna.

## Biografia 
Lisak Londresko "Mountview Academy of Theatre Arts" delakoan entrenatu zen.

## Ibilbidea 
2008an *Arn: Riket vid vägens slut* filmean Cecilia Algotsdotter, Arn Magnussonen (Joakim Nätterqvist) emaztea, interpretatu zuen.

2010ean, *Snabba Cash* filmean, Sophieri bizia eman zion, Johan "JW" Westlunden (Joel Kinnaman) interes erromantikoa.

2012an berriro Sophie  interpretatu zuen *Snabba Cash II* filmean.

2016ko urrian jakinarazi zen Lisak *Sophie Borg* telesailean parte hartuko zuela eta polizia ofizial bat interpretatuko zuela. Adam Godley aktore britainiarrarekin kredituak partekatu zituen telesailean.'

## Filmografia 
Besteak beste lan hauexetan parte hartu du: 

### Telebistako serieak 
### Filmak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
José Miguel Alzérreca

**José Miguel Alzérreca Saldes**    (Santiago, 1845eko maiatzaren 7a - Placilla, Valparaíso ondoan, 1891ko abuztuaren 28a)    Institutu Nazionalean hasi zituen ikasketak eta gero Eskola Militarrean sartu zen. 1865ean Armadan sartu zen bigarren teniente gisa. Espainiaren aurkako gerran parte hartu zuen, 1866an Valparaísoko bonbardaketan egonik. 1868an Araukaniako Okupazioan parte hartu zuen Traiguén eta Cautínen gertaeretan borrokatuz.

Gero Ozeano Bareko Gerran jardun zuen, eta Antofagastako bonbardaketetan egon zen Huáscar monitore perutarraren aurka. 1879an Pisagua hartzen aritu zen, San Frantzisko, Los Angeles eta Pajonales de Samako guduetan. 1880ko Tacnako guduan hiria okupatu zuen lehenetako bat izan zen. Urte horretan bertan Morro de Arica hartzen parte hartu zuen. 1880 eta 1881 artean Chorrillos eta Mirafloresko guduetan nabarmendu zen Limako Kanpainan eta Peru barnealdeko Sierra Kanpainan parte hartu zuen. 1887an Koronel Efektibora igo zuten. 

1886an José Manuel Balmaceda Errepublikako presidentearen laguntzaile izendatu zuten eta 1891ko urtarrilean, Armadako matxinada piztu zenean, Txileko Santiagoko alkate izendatu zuten. Conconeko guduan parte hartu zuen Valparaíso dibisioko komandante nagusi gisa, eta porrot nabarmena izan zuen. Hurrengo hilabeteetan, Balmaceda presidentearen aurkarien aurkako errepresioa antolatu zuen hiriburuan, Santiagoko aristokraziaren zati handi baten gorrotoa irabaziz.

"Valparaíso" 2. dibisioaren burua hartu zuen José Antonio Gutiérrez koronelaren heriotzaren ondoren. Geroago Placillako guduan hil zen Gurutze Gorriko anbulantzian artatzen ari zela eta bere gorpua kongresuko tropek basatiki moztuta.

José Miguel Alcérrecaren aitortza bere lagun Óscar Viel almiranteari:

1922ko irailaren 19an, bere gorpua lurpetik atera eta, Orozimbo Barbosa jeneralarenekin batera, Santiagora eraman zuten, Hilerri Nagusiko Armadako mausoleoan lurperatzeko. 

## Omenaldiak 
Gaur egun Arica eta Parinacota eskualdeko General Lagos udalerriko Coronel Alcérreca herriak bere izena darama.

## Bibliografia 
* Carlos Gispert (2000) - *Txileko Entziklopedia, Hiztegia, 1. liburukia* . OCEAN argitaletxea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
José Luis Balmaceda

**José Luis Balmaceda Serigós**, Txileko diplomazialaria eta egungo Txileko enbaxadorea Suitzan (2014-). Enbaxadorea izan da Norvegian (2000-2004), Australian (2006-2010), Txileko Misioa Genevan Nazio Batuen Erakundeen aurrean (2013-2014). Gaur egun Suitzarako enbaxadore gisa aritzen da (2014-) bb nn bb vv bb nn bb vv bb nn 

## Biografia 
Balmaceda enbaxadorea Txileko Unibertsitateko Zuzenbide Fakultatean lizentziatua da, eta Nazioarteko Zuzenbidean eta Nazioarteko Harremanetan graduondoko ikasketak egin ditu Heidelbergeko Unibertsitatean eta Max Planck Institutuan, Alemanian.

Bere ibilbide profesional luzean, Zuzendaritza Politiko Orokorrean (Itunen Saila), Latinoamerikako Zuzendaritzan, Europan Zuzendarian eta Ingurumen eta Itsas Gaietako zuzendarian aritu da. Era berean, Mariano Fernández Kanpo Harremanetarako Sailburuordetzako kabinete burua izan zen 2004 eta 2006 artean.

1990ean demokrazia itzultzean, Balmaceda enbaxadoreak Itzulerako Bulegoarekin lankidetza estua izan zuen eta Erresuma Batuko Gobernuarekin negoziatu behar izan zuen herrialde horretan txiletar erbesteratu gehiagoren etxeratzea ahalbidetu zuten finantza baliabide osagarrien esleipena.

2012 eta 2013 artean, Enpresaren Gizarte Erantzukizunari (EGE) buruzko Mahai Nazionaleko buru izan zen, eta bere lana EGEren Kontseilu Nazionalaren sorrerarekin amaitu zen. Aldi berean, Nazio Batuen 10. Printzipioaren aplikazioa bultzatu zuen Latinoamerikako herrialdeen taldea zuzendu zuen.

Genevan egoitza duten Nazio Batuen Erakundeetako enbaxadore izanik, 2013-2014 bitartean, Giza Eskubideetarako Goi Komisarioaren menpeko Egoera Batzordeko kide izan zen GRULACeko ordezkaritzetan.

Ricardo Lagos presidente ohiak Norvegiako enbaxadore izendatu ondoren, 2000ko uztailean, bizilagunek osatutako gizarte-laguntzako atala sortu zuen, lurralde nazionaleko hainbat eskualdetan kokatutako baliabide nahikorik ez duten zentro mediko eta zahar-etxeen beharrak betez.

2010eko otsailean Txilek jasandako lurrikara eta tsunami tragikoaren harira, Diplomazia Humanitarioaren Ekimenaren sorrera bultzatu zuen, Atzerri Ministerioaren menpeko erakundea, zeina osasun arloan laguntza eskerga ematen ari dena, eta eskakizunak betez. zentro medikoak, tratu txarrak jasaten dituzten eta ezindutako haurren etxeak, baita zaharren egoitzak ere. Gaur egun, Suitzan bizi diren txiletar elkarteetako kideekin egiten da lan hau.

## Kanpo estekak
Virginia Ruzici

**Virginia Ruzici** (Câmpia Turzii, Transilvania, Errumania, 1955eko urtarrilaren 31) errumaniar tenislari ohia eta irrati-esataria da, 1978an Roland Garroseko txapelduna.

## Biografia 
Virginia Ruzici Câmpia Turziin jaio zen, Transilvanian (Errumania). 

## Tenislari ibilbidea 
1972an erabateko txapelduna izan zen bere herrialdean, eta 1975ean profesional egin zen. Hiru urte geroago, 1978an, Roland Garros txapelketa irabazi zuen, aurreko urteko txapeldunari, Mima Jaušovec jugoslaviarrari, finalean irabazi baitzion. Gainera, Jaušovec-ekin batera, binakako modalitatean ere irabazi zuen txapelketa. Parisko txapelketaren finala jokatu zuen berriro, eta Chris Evert iparramerikarraren aurka jokatu zuen.

Ruzicik 12 txapelketa irabazi zituen banakakoetan eta 16 binakakoetan. Munduko 8. postura iritsi zen. 1978an eta 1979an finalista izan zen Roland Garros modalitate mistoan, eta Patrice Dominguez frantsesarekin eta Ion Tiriac errumaniarrarekin egin zuen borroka, hurrenez hurren.

1987an erretiratu ondoren, kirol-esatari lanetan aritu da, eta, 2008tik, Simona Halep tenislariaren managerra izan da. 

2018ko ekainean Virginia Ruzicik 1978. urtea gogoratu zuen, Simona Halepi buruzko iritzia eman du eta Venus Williamsekiko lotura berezia azaldu zuen.

## Ibilbidea 
### Grand Slam txapelketak 
#### Banakako txapelketa (1) 
#### Banakakoetan finalista(1) 
#### Binakako txapelketa (1) 
#### Binakako finalista (1) 
#### Finalista bikoitz mistoetan (2) 
### Tituluak 
#### Banakakoak (12) 
| align="left" valign="top" width="33%" |

|}

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* WTA Profila Virginia Ruzici
Emma Jung

**Emma Jung** (jaiotzez **Emma Rauschenbach**, Schaffhausen, 1882ko martxoaren 30a–Zurich,1955eko azaroaren 27a) psikologia analitikoaren espezialista eta idazlea izan zen. Carl Gustav Jungekin ezkondu zen eta bere diruari esker gizonak oreka ekonomikoa lortu zuen.

## Biografia 
Emma Jung industrialari aberatsen familia suitzar-alemaniar zahar batetik zetorren; bere aita IWC erlojugile ezagunaren jabea izan zen. Carl Gustav Jung ezagutu zuen hamasei urte zituenean (iturri batzuek hamabost urte aipatzen dituzte) eta hogeita bat urte zituenean. 1903ko otsailaren 14an ezkondu ziren (San Valentin egunean), elkar ezagutu eta zazpi urtera. Bost seme-alaba izan zituzten. Emmaren familiaren oparotasunak aukera eman zion C. G. Jungi finantza-askatasun gehigarri bat edukitzeko, zalantzarik gabe bere lan eta interesen alde egin zuena.

Emmak interes handia hartu zuen senarraren lanean, eta psikologo bikaina izatera iritsi zen bere arloan. Interes berezi bat garatu zuen Graalaren kondairan eta mitoa aztertu zuen. Psikologoa zen ezkondu aurretik, nahiz eta Jungekiko independentzia oso eztabaidatua izan arlo horretan. Sigmund Freudekin ere korrespondentzia erregularra izan zuen.

Bere bosgarren eta azken semearen jaiotzaren inguruan, 1914an, Jungek harreman bat hasi zuen paziente gazte batekin, Toni Wolffekin, hamarkadaz hamarkada iraun zuena. Deirdre Bairrek, Carlen biografoak, Emma deskribatzen du esanez Toni bere beste emaztea zela, Jungek behin eta berriz esaten ziolako bere bizitzaren parte zela; Wolff saiatu zen Jung konbentzitzen Emmarengandik dibortziatzeko, baina honek ez zuen onartu. Lehenago, Jungek beste harreman bat izan zuen Sabina Spielreinekin.

## Obra baztuk 
* *Die Graalslegende in psychologischer Sicht* (= *Studien aus dem C. G. Jung-Institut Zürich.* Band 12). Rascher, Zürich/Stuttgart 1960 (ondoren Marie-Louise von Franzek osatu zuen); berrargitalpena, Olten, 1980.
* *Animus und Anima.* Rascher, Zürich/Stuttgart 1967.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Sabina Spielrein
* Toni Wolff
* Beatrice M. Hinkle
* Jungfrauen

## Kanpo estekak
Luis Orrego Luco

**Luis Orrego Luco** (Santiago, Txile, 1866ko maiatzaren 18a &ndash; 1948ko abenduaren 3a) txiletar politikaria, abokatua, eleberrigilea eta diplomazialaria izan zen.

## Haurtzaroa eta ikasketak 
Antonio Lucas Orrego Garmendiaren semea, Txilen argizariaren erabilera zabaldu zuen enpresaburua, eta Rosalía Luco León de la Barraren semea. Augusto eta Alberto Orrego Lucoren anaia txikia . Breideistein Institutuan, Suitzan, Radford English School-en eta Institutu Nazionalean, Santiagon, ikasi zuen. Zuzenbidea ikasi zuen Txileko Unibertsitatean .

## kronista eta editorea 
Abokatu lizentziatua izan arren (1887), Luis Orrego Luco idazteari dedikatu zen batez ere. Saiakeragilea, eleberrigilea, kazetaria eta historialaria izan zen, "900eko belaunaldia" delakoan. 1884an Txileko Unibertsitateko literatur lehiaketa batean sari bat irabazi zuen.

Kazetaritzan hasitakoak kronista gisa egin zituen eta gero *La Época* egunkariko erredaktore gisa, Santiagon. Bere idazlanekin hamaika egunkari eta argitalpen baino gehiagotan kolaboratu zuen: *La Libertad Electoral*, *Los Lunes* egunkarian eta *Revista Artes y Letras* aldizkarian. 1889an *El Sur* de Concepción egunkari erradikalaren idazketa politikoa hartu zuen.

*La Mañana* egunkaria sortu zuen eta 1909an sortutako *Selecta* aldizkariaren zuzendaria izan zen.

## Idazlea 
Bere eleberrien artean, honako hauek nabarmentzen dira:

* "Un idilio nuevo" (1892)
* "Santiago" (1900)
* "Casa grande" (1908)
* "En familia; recuerdos del tiempo viejo" (1912)
* "A través de la tempestad: Recuerdos del tiempo viejo: La revolución de 1891" (1914)
* "Tronco herido: Escenas de la vida en Chile" (1929)
* "Playa Negra: Escenas de la vida en Chile" (1947).

Bere arrakasta handia, garai hartako aurrekaririk gabekoa, "Casa Grande" (1908) eleberriarekin lortu zuen, non Txileko goi-klasearen erretratu argi eta konplexua egiten duen.

Nobela hauei saiakera hauek gehitu behar zaizkie:

* "El gobierno local y la descentralización (Europa - Estados Unidos - Chile)" (1890)
* "Páginas americanas: novelas" (1892)
* el conjunto de narraciones "Pandereta (España)" (1896)
* "Los problemas internacionales de Chile: la cuestión peruana" (1901)
* "Los problemas internacionales de Chile: la cuestión argentina. La Patagonia hasta el tratado de 1881 y negociaciones posteriores" (1902)
* "Chile contemporáneo" (1904)
* "Episodios nacionales de la Independencia de Chile - 1810 - Memorias de un voluntario de la Patria Vieja" (1905)
* y los cuentos en "La vida que pasa" (1918).

## Bibliografia 
* Icarito entziklopedia birtuala
* Egilea: Ramon Folch, Armando. 2003. *Txiletarren biografiak 1876-1973: Botere Exekutibo, Legegile eta Judizialetako kideak* . Santiago: Txileko Unibertsitate Katolikoa ISBN 956-14-0725-6

## Kanpo estekak 
* [Luis Orrego Luco](http://www.memoriachilena.cl/temas/index.asp?id_ut=luisorregoluco(1866-1948)ycasagrande)
Susi Caramelo

**Susana Cabero Jaén**, ezagunagoa **Susi Caramelo** izenez (Hospitalet de Llobregat, Bartzelona, Katalunia, 1980ko irailaren 18a) bartzelonar aurkezlea, erreportaria, umorista eta aktorea da. *Las que faltaban* eta *Cero en historia* telebista-saioetan parte hartzeagatik egin zen ezagun. Ondoren, bere programa aurkeztu zuen Movistar+-en, *Caramelo* (2021) izenburupean.

## Biografia 
Susana Cabero Jaén 1980ko irailaren 18an jaio zen Bartzelonako Hospitalet de Llobregat herrian, Katalunian. Administrazio eta Finantzetako ziklo bat ikasi zuen Bartzelonako zenbait eskolatan interpretazioan trebatu aurretik. Ondoren, produkzio-laguntzaile gisa hasi zen lanean. Hainbat komiko eta gidoilari ezagutu ondoren, hainbat bolotan idatzi zituen hainbat testu. Bere benetako bokazioaz jabetu eta «*Los 4 de cuatr*o» komedia-lehiaketan finalista izan ondoren, Madrilera joan zen, telebistan karrera bat hasteko.

## Ibilbide profesionala 
2019. urtean Movistar+ *Las que faltaban* umore-saioan hasi zen, Thais Villasek aurkeztua. Saioan erreportajeak egiten zituen photocalls-en, hainbat pertsona famaturi elkarrizketa eginez eta platoan parte hartuz. Bi denboraldiren ondoren, saioa bertan behera utzi eta umoristak Movistar+ katearekin  fitxatu zuen etorkizuneko proiektuetarako. Saioan lortutako ospeari esker, bere *Pibonéxica* izeneko antzezlana antzezten hasi zen, eta bira bat egin zuen harekin. 2020an, laguntzaile gisa sartu zen Movistar+ *Cero en historia* umore-saioan. Gainera, aurkezle gisa hasi zen *Caramelo* izeneko saioan eta pertsona famatuak elkarrizketatzen zituen umorez.

2021ean, Fernando Colomoren *Poliamor para principiantes* filmaren luzemetraian parte hartu zuen, eta María Pedraza, Karra Elejalde edo Toni Acostarekin partekatu zuen pantaila. Urte bereko irailean, aurkezle lanetan aritu zen berriro, ordukoan *Susi Free* saioan, saioa horixe ere Movistarren.

## Ibilbidea 
### Telebista 
### Zinema 
### Antzerkia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lepiota subalba

***Lepiota subalba*** *Agaricaceae* familiako onddo espezie bat da. Toxikoa.

## Deskribapena 
**Kapela:** 1 eta 3 cm bitarteko diametrokoa, ganbila, ezkata gabe, zurixka kolorekoa edo krema-zikin kolorekoa, titi okre antzeko kolorekoarekin eta ertza apendikulatu samarra izaten du.

**Orriak:** zuriak.

**Hanka:** Haritsua, luze samarra, eraztun kurtiniformearen hondarrekin.

**Haragia:** *Lepiota cristata* delakoaren antzeko usaina du.

**Etimologia:** *Lepiota* hitza grezierazko "lepis" "lepistós" hitzetatik eta "oús" eta "otós ear" hitzetatik dator, kapela esan nahi duena. Ezkatadun kapela duen onddoa.

## Toxikotasuna 
Toxikoa.

### Nahasketa arriskua 
*Cystolepiota sistrata* delakoarekin nahas daiteke, honek kolore zuria du haragi koloreko tonuekin, azala errezel irintsu batez estalita edukitzeagatik bereizten da.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean hostozabalen basoetan ateratzen da. Espezie urria da 

### Banaketa eremua 
Ameriketako Estatu Batuak, Islandia, Europa, Kaukasia eta Australia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ugo Mifsud Bonnici

**Ugo Mifsud Bonnici** (Cospicua, 1932ko azaroaren 8a) Maltako 5. presidentea izan zen 1994tik 1999ra.

1966tik 1987ra diputatu izan zen Alderdi Nazionalistako kide gisa. Diputatu gisa, Malta errepublika bihurtzeko aldaketa konstituzionalak idazten parte hartu zuen. 1987an nazionalistak boterera iritsi zirenean, Hezkuntza ministro izendatu zuten, eta 1o90ean Barne Ministerioaren ardura ere hartu zuen. Hezkuntzari buruzko lege berri bat idatzi zuen eta eskola publikoen maila hobetu zuen.

Herrialdeko presidentea izan zen 1994tik 1999ra bitartean.
Juliane Köhler

**Juliane Köhler** (Gotinga, Alemania, 1965eko abuztuaren 6a) alemaniar aktorea da. 

## Biografia 
Juliane Köhler panpinen antzerki-aktore baten alaba da. Bi urtez Municheko Schauspielstudio Gmelinera joan zen. 1985etik 1988ra bitartean, New Yorkeko Uta Hagen-ekin batera jarraitu zuen bere arte-prestakuntza, H. B. Acting Studiora joanda. Munichen, Daniela Glücken balet-eskolak jaso zituen.

## Aktore ibilbidea 
1988tik, Alemaniako antzerki-panoramaren parte da. 1993an, *Bayerisches* Staatsschausazal antzerki-konpainiarekin bat egin zuen, Municheko antzoki talderik handienarekin. Bere konpromiso profesionalek 1997an konpainia uztera behartu zuten. Geroago, Municheko *Kammerspiele* konpainiarekin elkartu zen.

90eko hamarkadaren hasieran, pantaila handian ekin zion bere ibilbideari, baina 1999an *Aimée eta Jaguar* eta *Pünktchen und Antonen* egindako lanei esker ezaguna egin zen. 2001. urtean paper nagusia lortu zuen Caroline Link-en *En un lugar de África* filmean, ingelesez ez zen film onenaren Oscar saria irabazi zuen filma. 2004an, Eva Braun pertsonaia  izan zen Oliver Hirschbiegel zuzendariaren *El hundimiento* filmean.

## Filmografia 
Besteak beste, film hauexetan parte hartu du:    

## Sariak 
* 1999: Berlingo Nazioarteko Zinemaldiko zilarrezko hartza, aktore onenaren kategorian
* 1999: Aktorerik onenaren Bávaro Zinemaren Saria
* 1999: Alemaniako Zinemaren Saria, aktore onenaren saria
* 2002: Alemaniako Zinemaren Sarietarako izendatua
* 2009: Bavariako Merituaren Domina

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak