open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ana Gertrudis de Urrutia Garchitorena

**Ana Gertrudis de Urrutia Garchitorena** (Cádiz,1812 -1850eko azaroaren 5a) XIX. mendeko margolaria izan zen, Cádizko Arte Ederren Akademian meritu akademiko izatera iritsi zena, 1846ko abenduaren 9an eman zitzaiona.

## Biografia 
Tomás de Urrutiaren eta Ana Garchitorenaren alaba izan zen, eta Francisco Javier de Urrutiaren arreba, bere garaian ezaguna zen artista eta Anaren heziketa piktorikoa zuzendu zuena.

Genero historiko eta erlijiosoan nabarmendu zen. Haren lanetan sustrai neoklasikoak ageri dira, Murilloren nolabaiteko eragina dutenak. Bere lanek egitura ona dute.

Juan José de Urmeneta margolariarekin ezkondu zen. Pintura- eta eskultura-irakaslea zenarekin- Urmenetak Arte Ederren Akademia cadiztarreko zuzendari kargua bete zuen.

Olio-pintura ugari egin zituen, eta Cadizen jarri ziren jendaurrean. Bere ekoizpenaren artean *San Geronimo* bat nabarmentzen da, eskola holandarreko pintura, pintoreak Cadizeko Katedral Berriari oparitu ziona; *Santa Filomena* eta *La resurrección de la cárne*, *El Juicio* olio-pintura, 1846an Cadizen jarri zena. Ondorengo lanok ere aipagarriak dira:

* *La estigmatización de San Francisco*, edo  *Visión de las llagas de San Francisco* izenez ere ezaguna 1841ean egina eta Cadizko Katedral Museoan dagoena.
* *Retrato de Don Joaquín Fonsdeviela*. 1847. urtean eman zion Akademiari, eta Cadizko Museo Probintzialean ikus daiteke.

Hain ezaguna izan zen Cádizko Arte Ederren Probintzia Akademiak artistaren erretratua jarri zuela bere saioak egiten ziren aretoan, eta Adolfo de Castrok aipatu eta gogoratu zuen, 1851n eskolako ikasleei sariak banatzeko ekitaldian emandako hitzaldian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Misery is a Butterfly

***Misery is a Butterfly*** (*Miseria tximeleta bat da*) Blonde Redhead rock alternatiboko talde amerikarraren seigarren albuma da. Albuma 2004ko martxoaren 15ean kaleratu zuen 4ad-ek. Albumaren irudi bisual eta lirikoaren zati handi bat Kazu Makino abeslari nagusia zaldi batek zapaldu zuen istripuaren isla da.

## Kanten-zerrenda 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zenbaki kuantiko nagusi

Mekanika kuantikoan, **zenbaki kuantiko nagusia** (*n* sinbolizatua) atomo batean elektroi bakoitzari esleitutako lau zenbaki kuantikoetako bat da, elektroi horren egoera deskribatzeko. Haren balioak zenbaki arruntak dira (1etik aurrera), aldagai diskretu bihurtzen dutena.

Zenbaki kuantiko nagu*s*iaz gain, elektroientzako beste *ℓ* zenbaki kuantikoak azimutal zenbaki kuantikoa, *ml* zenbaki kuantiko magnetikoa eta *s* spinaren zenbaki kuantikoa dira.

## Laburpena eta historia 
*n* handitu ahala, elektroiak ere energia handiagoa du, eta, beraz, nukleoari gutxiago lotuta dago. *n* altuagoa denean, elektroia nukleotik urrutiago dago, batez beste. *n* elementuaren balio bakoitzerako *n*-ren  *ℓ*  balio onartzen dira (azimutalak) 0 eta n-1 artean, biak barne; beraz, *n* elektroi altuenen egoerak ugariagoak dira. Bi spi*n*-egoera kontuan hartuta, *n* geruza bakoitzak 2n2 elektroi egokitu ditzake.

Ondoren deskribatuko dugun elektroi baten eredu sinplean, elektroi baten energia totala *n* zenbaki kuantiko nagusiaren alderantzizko funtzio koadratiko negatibo bat da, eta, horren ondorioz, n > 1 bakoitzeko energia-maila endekatuak lortzen dira. Sistema konplexuagoetan, nukleo-elektroi Coulomb indarraz besteko indarrak dituztenak honela banatzen dira: Atomo multielektronikoei dagokienez, zatiketa horren ondorioz, *ℓ-k* parametrizatutako "azpigeruzak" lortzen dira. *n* soilik oinarritutako energia-mailen deskribapena pixkanaka desegokia bihurtzen da zenbaki atomikoentzat 5etik aurrera (boroa), eta huts egiten du potasioarentzat (Z = 19) eta Z handiagoen kopuruarentzat.

Zenbaki kuantiko nagusia atomoaren Bohr eredu semiklasikoan erabiltzeko sortu zen lehen aldiz, eta energia-maila desberdinak bereizten ditu. Mekanika kuantiko modernoaren garapenarekin, orbital atomikoen teoria konplexuago batek ordeztu zuen Bohr-en eredu sinplea. Hala ere, teoria modernoak zenbaki kuantiko nagusia eskatzen du oraindik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Blonde Redhead

**Blonde Redhead** Kazu Makinok (ahotsak, giltzak/erritmo-gitarra) eta Simone eta Amedeo Pace anaia bikiek (danborrak/teklak eta gitarra/baxua/teklatuak/ahotsak, hurrenez hurren) osatutako talde bat da. 1993an sortu zen New Yorken. Taldearen lehen albumak noise rock estilokoak ziren, nahiz eta haien soinua 2000. urtearen hasieran garatu zen *Misery is a Butterfly* (2004) eta *23* (2007). Biek dream pop, shoegaze eta beste genero batzuk gehitu zituzten. Bederatzi album argitaratu dituzte aldizka, eta nazioartean ibili dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sandwicharen teorema

Kalkuluan, **sandwicharen erregela,  tarteko segidaren teorema** bezala ere ezaguna, funtzio baten muga zehazteko erabiltzen den teorema bat da. Teoremak bi funtziok puntu batean muga berera jotzen badute, aurreko bien artean zehaztu daitekeen beste edozein funtziok puntu horretan muga bera izango duela adierazten du.

Sandwicharen teorema edo irizpidea oso garrantzitsua da kalkulu eta analisi matematikoko frogapenetan. Halaber, maiz erabiltzen da funtzio baten muga aurkitzeko, muga ezaguneko edo erraz kalkula daitekeen beste bi funtziorekin alderatuz.

## Aplikazioa 
Sandwicharen teorema sarritan erabiltzen da muga zehaztugabeak ebazteko. Bereziki, teorema horri esker hurrengoa baieztatu dezakegu:

\lim_{x\to 0}\frac{\sen(kx)}{kx} = 1

Indeterminazio batzuk adierazpen orokorretik adierazpen hori bakanduz eta gainontzekoari limiteen propietateak aplikatuz kalkulatu daitezke.

Besteak beste, funtzio trigonometrikoen deribatuak puntu batean kalkulatzeko aukera ematen du.

## Teorema 
Izan bedi Z tartea non a puntua dagoen eta izan bitez f,g eta h Z tartean definitutako funtzioak, a puntuan izan ezik.

Demagun edozein x barne Z-rako, x ezberdin a izanik:

g(x) \leq f(x) \leq h(x)

eta

\lim_{x \to a} g(x) =
\lim_{x \to a} h(x) = L

Orduan,

\lim_{x \to a} f(x) = L     da.

## Adibidea  
\left ( \frac{0}{0} \right )  motako indeterminazioko \lim_{x\to 0}\frac{\sen(x)}{x}  limitea kalkulatzeko hurrengo urratsak jarraitu behar dira:

# \sen x\leq x\leq\tan x  erlazioa hartu
# Erlazio hori \sen x -gatik zatitu: 1 \leq \frac{x}{\sen x} \leq \frac{1}{\cos x}\iff 1\geq \frac{\sen x}{x} \geq \cos x  
# Badakigu \lim_{x\to 0} 1 = 1  eta \lim_{x\to 0} \cos x = 1  direla
# Beraz, sandwichen teorema aplikatuz, \lim_{x\to 0} \frac{\sen x}{x} = 1 

## Segidei aplikatuta 
Izan bitez \{a_n\}_{n\in\mathbb{N}}
,  \{b_n\}_{n\in\mathbb{N}}
 eta \{c_n\}_{n\in\mathbb{N}}
 zenbaki errealen segidak eta demagun existitzen dela {n_0\in\mathbb{N}}
 non n_0 \leq n  guztietarako a_n \leq b_n \leq c_n den. \{a_n\}_{n\in\mathbb{N}}
 eta \{c_n\}_{n\in\mathbb{N}}
 konbergenteak badira \lim_{x \to \infty} a_n =
\lim_{x \to \infty} c_n = L izanik, orduan \{b_n\}_{n\in\mathbb{N}}
 konbergentea da eta bere limitea L da.

Gogoratu, \{a_n\}_{n\in\mathbb{N}}
 segida bat konbergentea izango da baldin eta soilik baldin existitzen bada {L\in\mathbb{N}}
  non \lim_{x \to \infty} a_n = L den. Bestela, segida dibergentea izango da.

## Kanpo estekak
Mark Eyskens

**Marc Maria Frans, Eyskens bizkondea** (Lovaina, 1933ko apirilaren 29a) belgikar ekonomialari, irakasle eta politikaria da. Belgikako lehen ministroa izan zen 1981eko apirilaren 6tik abenduaren 17ra.

Ekonomian doktoratu zen eta Lovainako Unibertsitateko irakaslea izan zen. Herriaren Alderdi Kristauko kide izan zen eta 1977an diputatu hautatu zuten.

Finantza ministro izan ondoren, 1981eko apirilean lehen ministro bihurtu zen, baina gobernua abenduan ordezkatu zuten, Valoniako altzairuaren industriaren finantzaketari buruzko desadostasunen ondoren.

Ondoren, Finantza ministro izan zen 1985etik 1988ra, eta Kanpo Arazoetako ministro 1989tik 1992ra.

Aita Gaston Eyskens ere lehen ministro izan zen.
San Roke baseliza (Andoain)

**San Roke baseliza** Andoainen dagoen baseliza bat da, 340 metroko altueran Buruntza mendiko tontorretik gertu, eta harrobiaren gainean. Baselizatik gertu mahaiak eta tximinia dituen zementuzko babeslekua dago.

## Arkitektura 
Zementuzko eraikin txiki bat da. 4,3 x 3 metroko barne azalera du, eta 3,8 metroko altuera. Hiru eskailera maila igo behar dira sartzeko. Aldarea iparraldera orientatuta dago. Sarreraren kanpoaldean harrizko ur bedeinkatu ontzi bat dago. "ERROKE DEUNA" idazkuna duen burdin forjatuzko ate batek ixten du eraikina. Barrualdea azulejo zuriz apaindua dago.

## San Rokeren irudiak 
thumb|San Roke baselizaren barrualdea
San Rokeren hiru irudi egon dira baselizan. Lehenengoa haizeak puskatu zuen. Bigarrena, 940 milimetroko altuerakoa, eta 120 mm-ko altuera eta 275 x 200 mm-ko azalerako idulkiaren gainean kokatua, 1960 inguruan erosi zen, irudi sakratuak eraikitzen espezializatutako Bazkardo edo "Santuetxe" etxean, zenbait herritarrek jarritako diruarekin. Zahartua zegoelako kendu zutenean, Jenerala baserrira eraman zuten eta gero Serorategira. Hirugarrena pieza zahar eta oso hondatua da, batere balio artistikorik gabea.

## Jaiak eta ospakizunak 
Tradiziozkoa zen abuztuaren 16an, San Roke egunean meza errezatzea. Data horretan Andoaingo Buruntza auzoko jaiak ospatzen dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Brett Lancaster

**Brett Lancaster** (Shepparton, 1979ko azaroaren 15a) australiar txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
**2002**
* Overijssel Tourra
**2004**
* Langkawiko Tourreko etapa bat
**2005**
* Italiako Giroko etapa bat
* 2. Paris-Camemberten
**2008**
* Alemaniako Itzuliko etapa bat
**2010**
* Californiako Itzuliko etapa bat
**2013**
* Esloveniako Itzuliko etapa bat

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Romain Hardy

**Romain Hardy** (La Chapelle-d'Andaine, 1988ko abuztuaren 24a), Frantziako txirrindularia da. 

## Palmaresa 
**2010**
* Etorkizuneko Tourreko etapa bat
* 3. Boucles de l'Aulnen
* 3. Polynormanden
* 4. Ordiziako Klasikan
**2011**
* 2. Doubseko Tourrean
**2012**
* Haut-Varko Tourreko etapa bat
**2017**
* Doubseko Tourra
* 2. Laigueglia Sarian
**2019**
* Saboiako Tourreko etapa bat
* 2. Madrilgo Erkidegoko Itzulian

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nico Mattan

**Nico Mattan** (Izegem, 1971eko uztailaren 17a), Belgikako txirrindulari ohia da, profesionala 1994tik 2007ra.

## Palmaresa 
**1995**
* 2. Marseillesa Sari Nagusian
* 3. Le Samynen
**1996**
* Valoniako Tourreko etapa bat
**1997**
* 2. Valoniako Tourrean
**1998**
* 2. Eddy Merckx Sari Nagusian (Frank Vandenbrouckerekin)
* 3. Gante-Wevelgemen
* 5. HEW Cyclassicsean
**2000**
* Gullegem Koerse
* 2. Nokere Koersen
* 2. Flèche Brabançonnen
* 2. Plouayko Sari Nagusian
**2001**
* Paris-Nizako etapa bat
* La Panneko Hiru Egunak eta etapa bat 
* Plouayko Sari Nagusia
* Piamonteko Giroa
* 2. Paris-Bourgesen
* 2. Gullegem Koersen
**2003**
* Paris-Nizako etapa bat
* 2. Franco-Belgikar Zirkuituan
**2004**
* Frisiako Tourra
* 2. Flandriako txapelketan
* 3. Franco-Belgikar Zirkuituan
* 3. Omloop Mandel-Leie-Schelden
**2005**
* Gante-Wevelgem
* 3. La Panneko Hiru Egunetan
* 3. Omloop Mandel-Leie-Schelden
**2006**
* 2. Denaingo Sari Nagusian

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Matefobia

**Matefobia** edo **matematika-antsietatea** matematika egiteko gaitasunaren gaineko antsietatea da.

## Definizioak 
Mark H. Ashcraftek honela definitzen du matematika-antsietatea: "Matematika-errendimenduari eragiten dion tentsio, beldur edo beldur sentimendua" (2002, 1. or.).  Fenomeno hori, askotan, kontuan hartzen da ikasleek matematikan dituzten arazoak aztertzean. Amerikako Elkarte Psikologikoaren arabera, matematika-antsietatea azterketekiko antsitatearekin lotuta dago maiz. Antsietate horrek larritasuna eragin dezake, eta, seguruenik, atsekabea eragin eta etiketatzeari lotutako lan guztiak saihestu. Matematika-antsietatearen azterketa akademikoa XIX. mendearen hasieratik sortu zen, non Mary Fides Gough-ek *mathemaphobia* terminoa sartu baitzuen matematikarekiko sentimenduak fobia gisa deskribatzeko. Antsietate matematikoa neurtzeko lehen eskala Richardson-ek eta Suinn-ek garatu zuten 1972an. Garapen horretatik abiatuta, zenbait ikertzailek matematika-antsietatea aztertu dute azterketa enpirikoetan. Ikerketaren arabera, matematika-antsietatea lotuta dago matematika-errendimenduaren probetan matematika-jarduera txarrarekin eta matematikarekiko jarrera negatiboekin. Hembreek ere iradokitzen du matematika-antsietateak lotura zuzena duela matematika-saihestearekin.

Scharren arabera, matematika-antsietateak matematika arbuiatzea eragin dezakeenez, dilema enpiriko bat sortzen da. Adibidez, antsietate handiko ikasle batek matematika-galdera desengainagarri bat egiten duenean, antsietate matematikoaren edo ihes matematikoaren ondorioz matematikan gaitasunik ez izatearen ondorio izan daiteke. Ashcraftek zehaztu zuenez, gero eta matematikoki desafiatzaileagoa bihurtzen den test bat administratzean, ohartu zen ezen, are antsietate handiko gizabanakoek ere ondo egiten dutela errendimendua neurtzeko testaren lehen zatian. Hala ere, azken horretan, eta probaren zati zailago horretan, erlazio negatibo handiagoa egon zen zehaztasunaren eta antsietate matematikoaren artean.

Sian Beilock-ek eta haren taldeak Chicagoko Unibertsitatean egindako ikerketaren arabera, matematika-antsietatea ez da matematikan txarra izatea soilik. Garuneko eskanerrak erabili ondoren, akademikoek egiaztatu zuten matematikak aurreratzeak edo ebazteko pentsamenduak antsietate matematikoa eragiten duela. Garuneko miaketek erakutsi zutenez, norbaitek matefobia duenean aktibatzen den garunaren azalera gorputzeko kalteak erregistratzen diren garunaren eremu berean gainjartzen da. Eta Trezisek eta Reevek erakusten dute ikasleen matematika-antsietateak gorabeherak izan ditzakeela matematika-eskola batean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1,2-dikloroetano

**1,2-dikloroetanoa** edo **etilen dikloruroa** konposatu organikoa da CH2ClCH2Cl formula duena organokloratuen familiakoa. Likido kolorge, toxikoa eta sukoia da kloroformoaren antzeko usaina duena. Binil kloruroa sintetizatzeko lehengai gisa baliatzen da, hots, poli(binil kloruro) (PVC) plastikoa lortzeko baliatzen den monomeroa prestatzeko.

## Sintesia 
Bi molde nagusi daude etilen dikloruroa sintetizatzeko. Etilenoa kloroz tratatuz burdina(III) kloruroa katalizatzaile moduan usatuz,

CH2=CH2 (g) + Cl2(g) -> CH2ClCH2Cl (l)

edo, etilenoaren oxiklorazioaz kobre(II) kloruroa katalizatzailea delarik.

H2C=CH2 + 2 HCl + 1/2 O2 -> ClCH2CH2Cl + H2O

## Erabilera 
1,2-dikloroetanoaren mundu-produkzioaren % 95aren bueltan binil kloruroa ekoizteko baliatzen da, gero PVC produzitzeko monomero gisa usatuko dena.

Etilen dikloruroa garai batean koipea edo pinturak kentzeko erabii izan da, baina bere toxikotasuna medio egun debekatuta dago. Bestetik, hainbat sintesi organikotan erreaktibo gisa baliatzen da, etilendiaminaren produkzioan adibidez.

## Segurtasuna 
1,2-dikloroetanoa oso sukoia da eta gainera azido klorhidrikoa libratzen du erretzea, korrosiboa dena,

Gainera toxikoa da irentsita, inhalazioz edo azalean zehar hartuta. Inhalazioz oso erraz har daiteke lurrin-presio handia baitauka. Kartzinogenotzat jotzen da.

Rotterdamgo Konbentzioko zerrenda agertzen den konposatu kimiko toxikoetako bat da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Julien Antomarchi

**Julien Antomarchi** (Marseilla, 1984ko maiatzaren 16a) frantziar txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
**2010**
* Euskal Herriko Itzulia (lasterketa amateurra)

**2011**
* 2. Haut-Varko Tourrean eta etapa bat
* 8. Ordiziako Klasikan

**2013**
* Mzansi Tourreko etapa bat

**2014**
* Hainan Tourra eta bi etapa

**2015**
* Alsaziako Tourreko etapa bat

**2018**
* Britainia Handiko Itzuliko etapa bat
* 3. Bretainiako Tourrean

**2019**
* 3. Frantziako erlojupeko txirrindularitza txapelketan

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jean-Marc Bideau

**Jean-Marc Bideau** (Quimperle, 1984ko apirilaren 8a), Frantziako txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
**2007**
* 2. Ardenetako Gezian
**2009**
* Kreiz Breizh Eliteseko etapa bat
**2011**
* Normandiako Tourreko etapa bat
**2012**
* Paris-Troyes 
* Normandiako Tourreko etapa bat
* 3. Paris-Camemberten
* 3. Doubseko Tourrean
**2013**
* Paris-Troyes

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Valentin Madouas

**Valentin Madouas** (Brest, 1996ko uztailaren 12a), Frantziako txirrindularia da. Laurent Madouas txirrindulari ohiaren semea da.

## Palmaresa 
**2018**
* Paris-Bourges
* 2. Classic Sud-Ardèchen
* 2. Paris-Camemberten
**2020**
* 2. Marseillesa Sari Nagusian
**2021**
* Polynormande
* 2. Loire-Atlantique Klasikoan
* 2. Boucles de l'Aulnen
* 3. Jurako Tourrean
* 3. Frantziako Txirrindularitza Kopan
**2022**
* Doubseko Tourra
* 3. Luxemburgoko Tourrean eta bi etapa
* 3. Flandriako Tourrean
* 4. Limousingo Tourrean
**2023**
* 20px Frantziako errepideko txirrindularitza txapelketa
* Bretagne Classic
* 2. Strade Bianchen
* 5. Lieja-Bastogne-Liejan
* 8. E3 Harelbeken
**2024**
* 2. 15px Olinpiar Jokoetako errepideko proban
* 6. Amstel Gold Racen
* 7. Lieja-Bastogne-Liejan
**2025**
* 3. Tro Bro Leonen

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Udako Olinpiar Jokoak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anhidrido azetiko

**Anhidrido azetikoa** edo **anhidrido etanoikoa** (CH3CO)2O formulako konposatu organikoa da. Likido kolorgea, erregaia, korrosiboa eta usain garratzekoa da. Urarekin erreakzionatzen du azido azetikoa eratzeko, eta etanolarekin, etil azetatoa eratzeko. −73,1 °C-an urtzen da, eta 139,55 °C-an irakiten du.

Erabilera zabala du sintesi organikoan erreaktibo gisa.

## Sintesia 
Anhidrido azetikoa Charles Frederic Gehardt kimikari altsaziarrak prestatu zuen lehen aldiz 1852an potasio azetatoa bentzoil kloruroarekin batera berotuta.

Egun metil azetatoaren karbonilazioz lortzen da ingurune anhidroan.

CH3COOCH3 + CO -> (CH3CO)2O

Anhidrido azetikoa azido azetikoa zetenaz (CH2=C=O) erreakzionaraziz ere sintetizatzen da.

H2C=C=O + CH3COOH -> (CH3CO)2O

## Erabilera 
Anhidrido azetikoa substratu organikoetan azetilo taldea sartzeko erreaktibo oso egokia da, hala nola alkoholetan, aminetan, aldehidoetan eta eraztun aromatikoetan.

* (CH3CO)2O + CH3CH2OH -> CH3COOCH2CH3 + CH3COOH
* (C5H5)2Fe + (CH3CO)2O -> (C5H5)Fe(C5H4COCH3) + CH3COOH
* CH3CHO + (CH3CO)2O ->(CH3COO)2CHCH3

Droga ilegalen munduan anhidrido azetikoa heroina prestatzeko erabili izan da morfina azetilatuz.

## Erreferenziak 
## Kanpo estekak
Liubov Jegorova (dantzaria)

**Liubov Yegórova** edo **Lyubov Egorova**, jaiotzaz **Liubov Nikoláievna Yegórova**, (San Petersburgo, Errusia, 1880ko abuztuaren 8a -  Paris, Frantzia 1972ko uztailaren 18a) errusiar ballet-dantzaria, koreografoa eta irakaslea izan zen. Mariinski Antzokiko Eskolak eta Balet Inperialek XIX. mendearen amaieran landutako estilo klasiko handiaren ordezkari nagusietako bat. 1917ko Errusiar Iraultzaren ondorioz Frantziara emigratu zuen eta bere dantza-akademia ireki zuen Parisen 1923an. Mundu osoko hainbat dantzari-belaunaldi sortu dira han.

## Biografia 
Yegorovak dantza ikasi zuen San Petersburgoko Eskola Inperialean, Enrico Cecchetti maisu italiarraren eskutik. Mariinski Antzokian egin zuen debuta 1898an *Paquita* baletean, eta première danseuse edo *prima ballerina* (lehen dantzaria) zen 1903an 23 urte zituela. 1917ko Iraultzan, Yegórovak, Nikita Trubetskói printzearekin ezkonduak, Frantziara emigratu zuen. 1921eko udan, Serguéi Diguilevek Lehen Mundu Gerraren eta Errusiako Iraultzaren konbultsioen ondoren berrantolatzen saiatzen ari ziren Errusiar balletekin bat egitera gonbidatu zuen. Diguilevek *La Bella Durmiente* baletaren muntaia handia proiektatu zuen, Chaikovskiren lau ekitaldiko baleta, urte horretan bertan Londresko Alhambra Theatren estreinatzeko. Yegórovak Aurora Printzesaren papera dantzatu zuen Londresko denboraldi horretan, Olga Spesívtsevarekin txandakatuz, eta 1922ko udaberrian dantzatu zuen berriro, Balet Errusiarren denboraldian, Parisko Operan. 1923an, Yegórovak bere balet-eskola ireki zuen Parisko Wacker Estudioetan, eta Mathilde Kschessinskaya eta Olga Preobrazhénskaya dantzariek ere klaseak eman zituzten. 
thumb|ezkerrera|200px|Les Ballets de la jeunesse (Georges Skibine, Geneviève Moulin, Tatiana Leskova, Vladimir Mechkov), 1938[thumb|260px|[Liubov Yegórova (dantzaria)|Liubov Yegórova eta Sedova Julia Sedova, *Harlequinade* lanean 1900ean]]
Irakaskuntzan buru-belarri aritu zen 1937an, *Ballets de la Jeunesse-*rekin lankidetzan. Balet horiek bizitza laburreko konpainia txiki bat ziren, gazteek sortua, besteak beste, George Skibine eta Yuli Algaroff dantzariek.

Hainbat hamarkadatan, Yegorovak - Madame Egorova ikasleentzat - errusiar eskola klasikoaren tradizioak transmititu zizkien dantzako ikasle eta profesional ugariri, eta David Lichine, André Eglevsky, Janine Charrat, Ethéry Pagava eta beste hainbat pertsona trebatu zituen. Yegorovaren ikasle ezagunenetako bat Zelda Fitzgerald izan zen, 1925etik 1929ra bitartean Parisen egon zena.

## Aintzatespenak 
* Chevalier de l´Ordre des Arts et des Lettres (1964)

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Richard Buckle, *Diaghilev*, Weidenfeld eta Nicholson, Londres, 1979
* Michel Glotz, *George Skibine*, Robert Laffon, Paris 1955
* Horst Kögler, The Concse *Oxford Dictionary of Ballet*, Oxford 1988
* Serge Lifar, *A History of Russian Ballet*, Hutchinson, Londres 1954
* Matthew J. Bruccoli, *Some Lote of Epic Grandeur*. The Life of F. Scott Fitzgerald, Hodder and Stoughton, Londres, 1981

## Kanpo estekak
Dries van Agt

**Andreas Antonius Maria "Dries" van Agt** (Geldrop, 1931ko otsailaren 2a – Nimega, 2024ko otsailaren 5a) herbeheretar politikari eta diplonazialaria izan zen. Herbehereetako lehen ministroa izan zen 1977tik 1982ra.

Zuzenbidea ikasi zuen Nimegan, eta abokatu, funtzionario, epaile eta zuzenbideko irakasle aritu zen. Alderdi Popular Katolikoko kide izan zen. 1971n Justizia ministroa izendatu zuten Barend Biesheuvelen gobernuan eta 1972an diputatu hautatu zuten. Justizia ministro gisa jarraitu zuen Joop den Uylen gobernuan eta 1977an lehen ministro kargua lortu zuen.

1982an kargua utzi ondoren politikan aktibo jarraitu zuen eta Europar Batasuneko enbaxadore izan zen Japonian eta Estatu Batuetan.
Pierre Rolland

**Pierre Rolland** (Gien, 1986ko urriaren 10a), Frantziako txirrindularia da, profesionala 2007tik.

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli handietan 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Laurent Pichon

**Laurent Pichon** (Quimper, 1986ko uztailaren 19a), Frantziako txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
**2010**
* Normandiako Tourreko etapa bat
* 2. Route Adélie 
* 2. Boucles de l'Aulnen
**2011**
* Ardenetako Zirkuituko etapa bat
**2012**
* Boucles de la Mayenne
* 2. Route Adélien
* 2. Boucles de l'Aulnen
* 3. Frantziako Txirrindularitza Kopan
**2013**
* 3. Loire-Atlantique Klasikoan
**2015**
* 3. Boucles de l'Aulnen
**2017**
* Frantziako Txirrindularitza Kopa
* Route Adélie
* Loire-Atlantique Klasikoa
* Settimana Copi e Bartaliko etapa bat
* 3. Boucles de l'Aulnen
* 3. Polynormanden

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nukleo (matematika)

Aplikazio lineal baten **nukleoa**, **Ker f** adieraziko duguna, aplikazio horren bidez koeremuko bektore nulu bihurtzen diren eremuko bektore guztien multzoa da. Hau da, nukleoa eremuaren azpimultzoa da eta azpimultzo horretako bektoreak, aplikazioaren bidez, koeremuan, bektore nulu bihurtzen dira.

## Definizioa 
Izan bedi f\in L ({V,V'}). Definizioz, *f* aplikazio linealaren nukleoa V-ren, eremuaren, hurrengo azpimultzoari deritzo:

Ker f= [{v\in {V} : f(v)=0_{v'}}]=f^{-1}({{[0_{v'}]}})

Horrez gain, f(V ) multzoari f aplikazioaren irudi deritzo eta Im f adieraziko dugu, hau da, Im f = f(V ) da.

## Oharra 
0_v\in Ker f beti betetzen da, f({0_v})=0_{v'} delako.

## Adibideak 
# f\in L ({R^2,R^2}) aplikazio lineala f(x,y)=(x+y,0)  eran definituta egonik, Ker f=\langle\bigl(-1,1\bigr)\rangle da.
# f\in L ({V,V'}) aplikazio lineala f(x,y)=(0,0)  eran definituta egonik, Ker f eremua izango da.

## Kanpo estekak
Kévin Réza

**Kévin Réza** (Versailles, 1988ko maiatzaren 28a), Frantziako txirrindulari ohia da. Garaipen bakarra lortu zuen profesionaletan, baina podiuma eskuratu zuen Frantziako txapelketan eta Paris-Camembert lasterketan.

## Palmaresa 
**2012**
* Alsaziako Tourreko etapa bat (taldekako erlojupekoa)
**2014**
* 3. Frantziako errepideko txirrindularitza txapelketan
**2017**
* 3. Paris-Camemberten

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
John Edensor Littlewood

**John Edensor Littlewood** (1885eko ekainaren 9a - 1977ko irailaren 6a) britainiar matematikaria izan zen, batez ere G. H. Hardyrekin izandako elkarlan luzeagatik ezaguna, baita Carl Friedrich Gauss-ek logaritmo integralaren gehiegizko estimazioari buruz egindako aieru bat ezeztatzeagatik ere.

## Littlewood-en bizitza 
Littlewood Rochesterren jaio zen, Kenten, eta Edward Thornton Littlewooden eta Sylvia Mauden seme zaharrena izan zen. 1892an, bere aita Wynbergeko (Hegoafrika) eskola bateko zuzendari izendatu zuten eta hara bere familiarekin joan zen. Littlewood Britaina Handira itzuli zen 1900ean, eta St Paul's Schoolera joan zen Londresen, Francis Sowerby Macaulayen begiradapean ikasten, geometria aljebraikoan asko nabarmendu zen matematikaria.

Cambridgeko Trinity Collegen ikasi zuen, non W. W. Rouse Ball izan zen bere tutorea. Han bere karreraren zatirik handiena garatu zuen. 1908an Trinity Collegeko *fellow* hautatu zuten eta 1928an Rouse Ball Matematikako Irakasle izendatu zuten, 1950an erretiratuz. 1916an Royal Society-ko kide hautatu zuten, 1929an Royal domina eman zioten, 1938an De Morgan domina, 1943an Sylvester domina, 1958an Copley domina eta 1960an Senior Berwick Prize. Gainera, London Mathematical Society-ko presidente izan zen 1941etik 1943ra.

## Lana 
Bere lanaren zatirik handiena analisi matematikoan eta zenbakien teorian izan zen. 35 urte inguru eman zituen G. H. Hardyrekin elkarlanean, eta serieen teorian, riemannen zeta funtzioan, desberdintasunetan, èta funtzioen teorian ekarpenak egin zituen. Hardy-Littlewooden aierua enuntziatu zuen Hardyrekin batera, zenbaki bikien banaketari buruzko aierua.

## Kanpo estekak
Jan Boven

**Jan Boven** (Delfzijl, 1972ko otsailaren 28a) Herbehereetako txirrindulari ohia da. Bere lehenengo urtean profesionaletan garaipen bat eta bigarren poztu bat eskuratu zituen, baina gero podiumak zapaltzea asko kostatu zitzaion.

## Palmaresa 
**1995**
* 3. Teleflex Tourrean
**1996**
* 2. Hel van het Mergelland 
* Teleflex Tourreko etapa bat
**2000**
* 3. Le Samyn

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jens Heppner

**Jens Heppner** (Gera, 1964ko abenduaren 23a) alemaniar txirrindulari ohia da. Bere herrialdeko txapelduna izan zen.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maurits Lammertink

**Maurits Lammertink** (Enter, 1990eko abuztuaren 31) Herbehereetako txirrindularia da. 

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
—: ez zuen parte hartuUT: utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Andrea Vendrame

**Andrea Vendrame** (Conegliano, 1994ko uztailaren 20a), txirrindulari italiarra da.

## Palmaresa 
**2015**
* Belvedere Giroa
**2016**
* 2. Ruota d'Oron
* 4. Sabatini Kopan
**2017**
* Dunkerqueko Lau Egunetako Mendiko sailkapena
* 4. Boucles de la Mayennen
**2018**
* 3. Paris-Camemberten
**2019**
* Sartheko Zirkuituko etapa bat 
* Tro Bro Leon
* 3. Frantziako Txirrindularitza Kopan
* 3. Larcianoko Industria eta Eskulangintza Sari Nagusian
* 4. Tre Valli Varesinen
* 5. Italiako errepide txirrindularitzako txapelketan
* 5. Esloveniako Itzulian
* 5. Argovia Kantonamenduko Sari Nagusian
* 7. Toscanako Giroan
* 8. Apeninoetako Giroan
* 10. Paris-Camemberten
**2020**
* 4. Italiako errepide txirrindularitzako txapelketan
* 4. Paris-Camemberten
* 4. Laigueglia Sarian
* 6. Valoniako Tourrean
**2021**
* Italiako Giroko etapa bat
* Route d'Occitanieko Mendiko sailkapena eta etapa bat
* 8. Laigueglia Sarian
* 10. Jurako Tourrean
**2022**
* 5. Larcianoko Industria eta Eskulangintza Sari Nagusian
* 5. Miguel Indurain Sari Nagusian
* 6. Milan-Turinen
* 9. Bernocchi Kopan
**2023**
* 2. Laigueglia Sarian
* 4. Veneto Classicean
* 5. Valentzia Sari Nagusian
* 8. Milan-Turinen
**2024**
* Italiako Giroko etapa bat
* 2. Laigueglia Sarian
**2025**
* Tirreno-Adriatikoko etapa bat
* Limousingo Tourreko etapa bat
**2026**
* 6. Milan-San Remon

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
—: ez zuen parte hartu
UT: utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Valentin Ferron

**Valentin Ferron** (Vienne, 1998ko otsailaren 8a) frantziar txirrindularia da.

## Palmaresa 
**2019**
* 2. Polynormanden
**2021**
* Ruandako Tourreko etapa bat
* 3. Matteotti Sarian
**2022**
* Dauphiné Libéréko etapa bat
* 2. Paris-Camemberten
* 3. Route Adélien
* 4. Getxoko Zirkuituan
**2023**
* Paris-Camembert
* 2. Marseillesa Sari Nagusian
* 3. Frantziako Txirrindularitza Kopan
**2025**
* Marseillesa Sari Nagusia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Baionatik Bilbora

***Baionatik Bilbora*** *Imanol Larzabal musikariak 1986an sortutako abestia da, Mea kulparik ez* albumean argitaratu zuen, Koldo Izagirreren hitzekin eta Elkar ekoiztetxearekin.

Disko berean agertu ziren beste hamabi kanta, batzuk oso ezagun bihurtu ziren, Oroimeneko portua, Nire euskaltasuna edo Sehaska kanta, adibidez.

## Hitzak 
Abestiaren hitzak Baionatik Bilbora doan Euskal Herriaz eta itsasoaz ari dira.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Imanol Larzabal
* Koldo Izagirre
* Baiona
* Bilbo
* Kantauri itsasoa

* Euskadin, Castillan bezala
* Lau haizetara
* Maitia, nun zira
* Mendian gora haritza
* Oroitzen
* Sentimentuen hauspoz
* Lau haizetara
* Orain borrokarenean
* Haur kanta II-III

## Kanpo estekak 
* *Baionatik Bilbora (Imanol Larzabal).* &#x20;Gabi de la Maza - Youtube
Kerr efektua

**Kerr efektua** kanpoko eremu elektriko batek material batean sortutako birrefringentzia da. Bi errefrakzio-indize desberdin ditu: argi-fajoa bitan banatzen da material horretan sartzen denean. Materian efektu hori eragiten duten fenomeno fisikoak izan daitezke, besteak beste, materialaren, elektroestrikzioaren, Efektu fotoerrefraktiboaren eta orientazio molekularraren arabera. John Kerr fisikari eskoziarrak aurkitu zuen 1875ean. Sortutako birrefringentzia, Pockels efektuak eragindakoa ez bezala, aldatu egiten da aplikatutako eremu elektrikoaren karratuaren arabera. Materialek, oro har, Kerr efektu oso ahula izaten dute, baina zenbait likidok Kerr efektu neurgarria dute. Material bati aplikatutako eremu elektriko batek birrefringentzia bat sortzen du material horretan: argiak errefrakzio-indize desberdina du bere polarizazioa eremu elektrikoarekiko ortogonala edo paraleloa bada. Bi indize horien arteko aldeak hau balio du:

:  \Delta n = \lambda K I^2 \, 

non λ argiaren uhin-luzera baita, K Kerr-en konstantea, eta *I*  eremu elektrikoaren anplitudea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hope Lange

**Hope Elise Ross Lange** (Redding, Connecticut, 1933ko azaroaren 28a - Santa Monica, Kalifornia, 2003ko abenduaren 19a) estatubatuar aktorea izan zen.

1957an Urrezko Globorako eta Oscar Sarirako izendatua egon zen *Peyton Place* filmean egindako lanagatik, eta komediako emakumezko aktore onenaren Emmy Saria irabazi zuen '*The Ghost & Mrs. Muir* telesailagatik.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Kanpo estekak
Aurin ibaia

**Aurin ibaia** Iberiar Penintsulako iparraldeko ibaia da, Gállego ibaiaren adarra. Espainiako Huesca probintziatik igarotzen da. Bucuesako iboian jaiotzen da.

## Deskribapena 
Ibaia Huescako probintziatik igarotzen da, Acumuer harana ezagutzen den inguruan. Eskuinaldean Acumuer, Isín, Larrés eta Aurín bezalako herriak utzi ondoren, Gállego ibaian sartzen da, Sabiñanigotik iparraldean. Ebroko haranaren partea da.

## Garrantzi ekologikoa 
Aurin ibaiaren burualdea, Larréseraino, ondo kontserbatutako Pirinioetako ibaiertz gisa duen balioa dela eta Europako araudiaren arabera, kontserbazio bereziko eremu gisa babestuta dago. Tarte horretan *Fagus sylvatica*  eta *Pinus sylvestris* basoak daude, bost habitat interesgarritan banatuta. Ekosistema horietan ere zuhaixka interesgarriak daude, hala nola *Ilex aquifolium*, *Gentiana lutea* eta *Ruscus aculeatus*.

Espazioa 34 hegazti-espezierentzako babeslekutzat hartzen da, Europako legediak babestutako *Euproctus asper* eta *Hyla arborea* anfibioez gain. Ibaian antzemandako kalteberatasun txikiagoko beste espezie batzuk apo arrunta, amuarrain arrunta eta Pirinioetan ohikoak diren ugaztunak dira, hala nola orkatza, orein arrunta eta basurdea. Hori dela eta, 2000. urtean Garrantzi Komunitarioko Leku (GKL) gisa proposatu zen, eta hala berretsi zen 2006an, eta 2010ean kontserbazio bereziko eremu bihurtu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Victoria Garabato

**Victoria Garabato** (Buenos Aires, Argentina, XX. mendea - ib., ) argentinar dantzaria, koreografoa eta aktorea izan zen. Bere dantza-baleta ezagunenetako bat izan zen 1940ko eta 1950eko hamarkadetan.

## Karrera 
Garabatok aktore lanetan parte hartu zuen Enrique Susiniren *Ayer y hoy* filmean Alicia Vignoli eta Miguel Faust Rocharekin; *Una noche en el Ta Ba Rin* filmean, Luis César Amadoriren zuzendaritzapean, Pepe Iglesiasekin;  *Intermezzo kriminalean*, Luis José Moglia Barthek zuzendua Olinda Bozán,  Pablo Palitos eta  Dringe Faríasekin.

Dantzari bikaina izan zen eta koreografo estimatua. Bere lanetako batzuk: *El ángel desnudo* izan zen protagonistak Olga Zubarry eta Guillermo Battaglia izan ziren. *Miguitas en la cama* Enrique Serrano eta Amelita Vargas eta *Buenos Aires a la vista* lanean Agustín Irusta eta Blanquita Amaro.

María Duvalen mailako aktoreak izan zituen ikasle, eta Victory Valleta zuzendu zuen Beba Bidart aktore eta vedette aktorea parte zela.

*Ryctmi Ballet* ballet-taldean ere aritu zuen, Brodway zineman, Gema Castillo, Raúl Blanco eta Ana María Gambierrekin batera. 1934an salaketa bat aurkeztu zion Grassi Díaz jaunari, Garabatok irainak eta hitzezko indarkeria jaso zituelako.

## Filmografia 
### Aktore 
* 1953: *Intermezzo criminal*.
* 1949: *Una noche en el Ta Ba Rin*.
* 1934: *Ayer y hoy*.

### Koreografo 
* 1950: *Buenos Aires a la vista*.
* 1949: *Miguitas en la cama*.
* 1946: *El ángel desnudo*.

## Antzerkia 
* El amor brujo (Antonia Mercé, Dora Del Grande, Ángeles Ruanova, Mercedes Quintana, Gema Castillo, Lydia Galleani, Matilde Ruanova, Teresa Goldkhul eta Adela Goldkhul).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Segida baten limite

[alt=diagram of a hexagon and pentagon circumscribed outside a circle|eskuinera|thumb|350x350px|Radioa 1eko luzera duen zirkulua inguratzen n-aldeko [Poligono|poligonoen segidak zirkuluaren perimetroaren berdina den muga du: 2\pi r . Inskribatutako poligonoen segidak muga bera du.]]

Zenbaki positibo osoa handitu ahala, n\cdot \sin\left(\tfrac1{n}\right) funtzioaren emaitza 1era hurbiltzen doa. Horrela, "n\cdot \sin\left(\tfrac1{n}\right) segidaren limitea" 1 dela esaten dugu.

Matematikan, **segida baten limitea** segida baten emaitza balore baterantzako *joera* duenean ematen da. maiz \lim ikurra erabiliz adierazten da, adibidez\lim_{n \to \infty}a_n . Limite hori badago, segidari **konbergentea** esaten zaio. Konbergentziarik ez duen segida bat **dibergentea** dela esaten da.

XVIII. mendean, Eulerrek eta beste matematikari batzuek serie *dibergente* batzuk laburtzea lortu zuten. Ez zitzaien axola limitearen existentzia bera, kalkula zitekeen bitartean. Mende amaieran, Lagrangeren *Théorie des* *fonctions* *analytiques* (1797) azterlanean, zorroztasunik ezak kalkuluaren garapen handiagoa eragozten zuela erabaki zuen. Serie hipergeometrikoen inguruan egin zituen ikerketetan (1813), Gaussek zorrotz ikertu zituen lehen aldiz serie batek limite batera zer baldintzatan iristen zen.

Limitearen definizio modernoa (edozein ε-rentzat *N* indize bat dago; beraz...) Bernard Bolzanok (*Der binomische Lehrsatz*, lanean, nahiz garaian ospe gutxi jaso) eta Karl Weierstrassek 1870eko hamarkadan eman zuten .

## Zenbaki errealak 
thumb|320x320px|{*an*} Segida konbergente baten bilbea urdinez ageri da. Hemen ikus daiteke segida 0 limitera hurbiltzen ari dela *n* handitu ahala.
Zenbaki errealetan, L zenbaki bat (x_n) segidaren limitea da, segidako zenbakiak gero eta L-tik hurbilago badaude, eta ez beste edozein zenbakitara.

### Definizioa 
x (x_n) segidaren limitea deitzen diogu, zeina honela idazten den

: x_n \to x edo
: \lim_{n\to\infty} x_n = x

baldintza hau betetzen bada:

: \varepsilon > 0 zenbaki erreal bakoitzerako N zenbaki arrunt bat dago, baldin eta n \geq N zenbaki arrunt bakoitzerako |x_n - x|  dugun. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Funtzio holomorfiko

**Funtzio holomorfoak** analisi konplexuaren aztergai nagusia dira; \displaystyle \mathbb {C} plano konplexuaren azpimultzo baten gainean definitzen diren funtzioak dira, \displaystyle \mathbb {C}-n balioak dituztenak, eta beren eremuko puntu baten ingururen batean bereiz daitezkeenak. Kasu honetan esaten da funtzioa holomorfoa dela puntu horretan. Funtzioa holomorfoa bada bere eremuko puntu bakoitzean, esaten da holomorfoa dela bere eremuan. 

Funtzio analitiko terminoa maiz erabiltzen da "funtzio holomorfoa" terminoaren ordez, bereziki funtzio holomorfo baten zenbaki errealen murrizketa denean. Plano konplexuan holomorfoa den funtzio bati funtzio osoa esaten zaio. "Holomorfoa a puntu batean" esaldiak plano konplexuan zentratutako disko ireki batean ere bereiz daitekeela esan nahi du. 

## Erreferentziak
Hilberten espazio

Matematikan, **Hilbert-en espazioaren** kontzeptua espazio euklideoaren kontzeptuaren orokortze bat da. Orokortze horrek aljebra linealeko metodoak eta bi dimentsio eta hiru dimentsioko espazio euklideoan aplikatutako kalkulua dimentsio arbitrarioko espazioetara zabaltzen ditu, dimentsio infinituko espazioak barne. Nozio eta teknika horien adibide dira bektoreen arteko angelua, bektoreen ortogonaltasuna, Pitagorasen teorema, proiekzio ortogonala, bektoreen arteko distantzia eta segida baten konbergentzia. Espazio horiei emandako izena David Hilbert matematikariaren omenez da, ekuazio integralak aztertzeko erabili baitzituen.

Formalki, barne-produktuaren espazio bat da, barne-produktuak definitutako arau bektorialarekiko osatua. Hilberten espazioek Fourier-en serieen kontzeptua argitzeko eta orokortzeko balio dute, baita zenbait transformazio lineal ere, hala nola Fourier-en transformazioa. Gainera, funtsezkoak dira mekanika kuantikoaren formulazio matematikoan.

Hilberten espazioak eta haien propietateak azterketa funtzionalaren barruan aztertzen dira.

## Kanpo estekak
Tankredo Galileakoa

**Tankredo** (Italia, 1072 &ndash; Antiokia, 1112ko abenduaren 12a) italo-normandiar Lehen Gurutzadako buruzagia, Galileako printze eta Antiokiako erregeordea izan zen.

Goiuriko etxeko kide eta Tankredo Goiurikoaren ondorengoa izan zen.

Amaren aldeko osaba Bohemundo I. Antiokiakoa lagundu zuen Lehen Gurutzadan. Zilizian bost hiri konkistatu ondoren, 1098an Antiokiako setioan parte hartu zuen eta urtebete geroago Jerusalemgo konkistan parte hartu zuen. Jerusalemgo Erresuma Latindarra ezarri ondoren, Galileako printze izendatu zuten.

Antiokiako erregeorde bihurtu zen 1100ean, turkiarrek Bohemundo preso hartu, eta printzerria bizantziar lurraldeetan hedatzea lortu zutenean. Edesako Konderriaren kontrola ere hartu zuen Balduino II.a harrapatu ondoren. Balduinok Tankredo garaitu zuen askatua izan ondoren eta konderria berrartu zuen. 1110ean Zaldunen Krakaren kontrola hartu zuen, eta Antiokiako erregeorde gisa jarraitu zuen Bohemundo II. Antiokiaren izenean, 112an tifusak jota hil zen arte.

Raul Caengoak latinez idatzi zuen Tankredoren biografia, *Gesta Tancredi* izenekoa.

## Genealogia 
## Kanpo estekak
Larrés

**Larrés** Espainiako herri bat da, Sabiñanigo udalerrikoa, Gállego Garaian, Huescako probintzian, Aragoin.

## Kokapena 
Larrés 912 metroko altitudean dago, Aurin ibaiaren ertzean, Sabiñanigotik 6 km. eskasera. 70 biztanle inguru ditu, baina XIX. mendearen amaieran 280 inguru zituen. Turismotik bizi da, gero eta gutxiago bada ere, eta Sabiñanigoko industriaren eta zerbitzuen babesean. Bere eraikinak kalitatezkoak dira, herria zainduta dago, solairu eta kale garbi ugarirekin. Herri ederra da.

## Demografia 
Hau izan da herriaren garapena: 
* 1842   = 161 biztanle
* 1877   = 269 biztanle
* 1887   = 284 biztanle
* 1897   = 269 biztanle
* 1900   = 280 biztanle
* 1910   = 253 biztanle
* 1920   = 235 biztanle
* 1930   = 205 biztanle

## Arte 
* Erdi Aroko gaztelua.
* Julio Gavín Marrazki Museoa.
* Eliza. Azpimarratzekoa XVII. mendeko erretaula.

## Iruditegia 

Image:
Larrés. Calle 2.jpg|Kale bat.
Larrés._Museo_de_Dibujo_Julio_Gavín.jpg|Julio Gavín Marraki Museoa.
Larrés._Aurin.jpg|Aurín ibaia.
Castillo de Larrés- Huesca, España - panoramio.jpg|Gaztelua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ipar-ekialdeko idazkera iberikoa

thumb|Berde ilunez, idazkera modu honen aztarnen hedapena.
**Ipar-ekialdeko idazkera iberikoa**, hizkuntza iberikoaren adierazpide nagusietako bat izan zen. Idazketa sistema zabalago batean ezagutzen den aldaera bat da, zeinaren aztarnak aurkitu diren Iberiar Penintsulako ipar-ekialdean, batez ere egungo Kataluniaren espazioan, Valentzia eta Castello probintzietan, eta Ebro ibaiaren arroan.

Arro horretako mugetan, idazkearen beste aldaera bat ezagutzen da, zeltiberikoa, hizkuntza zeltiko desberdin bat idazteko erabili zena. Euskal Herriko idazkunetan ere ezagutzen da idazkera hau, txanpon eta idazkun batzuetan. Nafarroa Garaiko idazkun batzuetan berezitasun gehigarri bat ere agertzen da, T formako ikur bat, eta hori bereziki baskonikoa dela proposatu izan da. Irulegiko Eskuan, hain zuzen, idazkera hau agertzen da, T baskonikoa barne.

## Ezaugarriak 
[thumb|Ipar-ekialdeko idazkera iberikoa duen berunezko xafla, Pech Mahon aztarnategian, Audeko [Sigean herrian, aurkitua.]]
Idazkera honen jatorria lehenagokoa den hego-ekialdeko idazkera iberikoan dagoela uste da, Gainerako Idazkera paleohispanikoen kasuan bezala, idazkera honek konbinatzen ditu zeinu alfabetiko argiak balio silabikoa duten ikurrekin. Zeinu silabikoak kontsonante leherkarien kasuan gertatzen dira. Alfabeto baino signario deitzea zuzenagoa da ondorioz,

Signario oinarrizko 28 ikurrek osatzen dute: 5 bokal, 15 zeinu silabiko eta 8 kontsonante (albokari bat, bi txistukari, bi dardarkari eta hiru sudurkari). Manuel Gomez-Morenok 1922an proposatu zuen deszifratzeko modua, harrezkero onartua. Deszifratze horren iturria txanponetan dago nagusiki, toponimiarekin lotutako izenetan sarri. Ipar-ekialdeko idazkera iberikoa ezkerretik eskuinera idazten zen gehienbat,

Era berean, idazkeraren eboluzioan bi fase bereizi ahal izan dira, K.a. V., eta III. mendeen artean kontsonante ahostun eta ahoskabeak ez zirelarik bereizten, eta geroago bai.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Optika ez-lineal

**Optika ez-lineala** (**OEL**) optikaren adar bat da. OELk gainjartze-printzipioa aplikatu ezin den material-argi elkarrekintzen portaera deskribatzen du. Oro har, P polarizazio-erantzun baten bidez deskribatzen da E eremu elektromagnetiko baten aurrean. Efektu ez-lineala (EL) ikusi ahal izateko, eremu oso biziak behar dira (108 V/m inguruko eremu elektriko interatomikoetan konpara daitezke), laser-iturrietatik lortzen direnak bezala.

Horregatik, OEL fenomenoekin egin ziren lehen behaketak bat etorri ziren lehen laserraren eraikuntzarekin. Adibidez, Peter Frankenek eta Michigango Unibertsitateko haren laguntzaileek lehen aldiz eman zuten 1961ean bigarren harmoniko optikoaren sorkuntzaren EL fenomenoaren berri. Kuartzo-lagin batetik zetorren fajo berde bat lortzen ikusi zuten. Lagin hori argi infragorriarekin irradiatzen zen, errubi-laser batek eraginda.

## Ezaugarriak 
Erantzun optiko ez-lineala oso ezaguna da erdieroalez egindako gailu elektronikoetan. Malguki bakarra irudikatu behar da. Elongazioaren tarte batean, linealki erantzuten du indar baten ondorioetarako, Hookeren lege ezagunari jarraituz. Malgukiak elongazio horrek eragiten duenaren kontrako noranzkoko beste indar bat eragiten du. Indar hori desagertzen bada, malgukia jatorrizko neurrira itzultzen da. Hala ere, indarra hain handia denean, malgukia etengabe deformatu edo hausten da. Une horretan, malgukiak ez du linealki jarduten.

Seinale sinusoidal bat elementu ez-lineal baten irteera batetik transferitzen denean, seinale hori sinusoidala izateari uzten dio eta funtzio konposatu bihurtzen da.

Elementu optiko gardenek transmisore lineal gisa jokatzen dute normalean. Hala, intentsitate txikiko argi monokromatiko batek zeharkatzen dituenean, haren intentsitatearen arabera transmititzen ditu. Hala ere, argiaren intentsitatea oso handia denean (e.g. laser bat erabiltzen denean), materialak efektu optiko ez-linealak ditu.

Harmoniko optikoak sortzea askotan nahita lortu nahi dira. Zenbait materialek, hala nola KDPk, ADPk, LiNbO3-k eta KTPk, efektu ez-lineala erakusten dute nolabaiteko irradiazio-maila baxuarekin. Munduko KDP kristal handienak LLNLn erabiltzen dira gaur egun, konfinamendu inertzialaren bidezko fusio-proiektuan, laser bidez. Proiektu horretan, Nd-YAG eta ND laserrezko MOPA (Master oscillator power amplifier) sistema erabiltzen da: beira 1,06 mikrako oinarrizko lerroan. Kate horren amaieran, 45 cm inguruko diametroa duten KDPzko kristal batzuk daude, eta horiek fajo infragorri hori 532 nm-ko fajo berde bihurtzen dute.

Kasu batzuetan, harmonikoen sorkuntza ez da material ez-organikoena soilik. Azobencen egitura duten konposatu organikoek ere harmonikoak sor ditzakete. Hala ere, material horiek egonkortasun termikozko arazoak izaten dituzte, eta efektu optiko ez-linealak denborarekin galtzen dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Erakunde militar

thumb| Danimarkako Errege Armadaren organigrama, 1940ko apirila
**Erakunde** **militarra** da Estatu baten indar armatuen egituraketa defentsa nazionalaren politikak behar duen ahalmen militarra eskaintzeko. Herrialde batzuetan, indar paramilitarrak estatuaren indar armatuetan sartzen dira militartzat hartzen ez diren arren. Erakunde militar edo paramilitarren parte ez diren indar armatuek, matxinatuen indarrak adibidez, sarritan erakunde militarrak imitatzen dituzte, edo *ad hoc* egiturak erabiltzen dituzte, eta erakunde militar formalen forma hierarkikoak erabili ohi ditu.

## Historia 
Egitura hierarkiko batean, maila formalizatuen erabilera gehiago hedatu zen Erromako armadarekin.

Garai modernoetan, erakunde militarraren kontrol exekutiboa, kudeaketa eta administrazioa gobernuek bere gain hartzen dute, normalean, funtzio publikoaren egituraren barruko gobernu sail baten bidez, askotan defentsa ministerioa edo defentsa saila bezala ezagutzen dena. Hauek, aldi berean, borrokan, borroka-laguntzan eta borroka-zerbitzuaren laguntzan espezializatutako formazio eta unitateak agintzen dituzten adar militarrak kudeatzen dituzte.
[thumb| Ibilgailu militarraren hegazkinen eta itsasontzien eraketa mistoa [Ameriketako Estatu Batuetako Itsas Armada|USN eta JASDF ibilgailuekin egindako ariketa batean.]]

## Ikus, gainera 
* Agintea eta kontrola

## Erreferentziak
Azetilo

Kimika organikoan **azetiloa** (IUPAC: *etanoilo*) funtzio-talde bat da –COCH3 formula duena non karbonoaren eta oxigenoaren artean lotura bikoitza dagoen. Sarri, *Ac* gisa irudikatzen da. Formalki azido azetikoaren azilo erradikala da.

Azetilo funtzio-taldea molekula biologiko eta sintetiko askoren osagarria da, esaterako azetilkolinarena, azido azetilsalizilikoarena edo Azetil-CoA-rena.

Sintesi organikoan azetilazio esaten zaio substratu batean azetilo taldea txertatzeari.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Andries Viljoen

**Andries Viljoen** (Ashton, Lurmutur Mendebaldea, 1997ko urriaren 8a) hegoafrikar errugbilaria da, erdiko postuan aritzen dena. 2022ko urrian, Ordiziak kontratatu zuen Espainiako Ohorezko mailan jokatzeko. Cheetahseko 21 urtez azpiko taldean ibili zen 2017an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Txantiloia:Modulu elastiko

Hooke-ren legea (3Dn) zurruntasun-matrizea (9 x 9, edo 6 x 6 Voigt notazioan) bi osagairekin soilik parametriza daiteke material homogeneo eta isotropoetarako. Goian emandako elastikotasun moduluen artean nahiago den bikotea aukeratu daiteke. Bihurketa posible batzuk taulan zerrendatzen dira.