open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nuri

**Nuri** Napatako errege nekropolia izan zen, gutxi gora-behera K. a. 664tik aurrera.

Taharqo erregea, Egiptoko XXV. dinastiako faraoia eta Napatako erregea, asiriarren esku hil zen, eta ezagutzen ez diren arrazoiengatik, teorian batzuk badauden arren, ez zen El Kurrun lurperatua izan. Hortaz, hilerria, Nilo ibaiaren beste aldera eraman zen, Napatatik kilometro batzuk ipar-ekialdera.

Esaten denez, Nilo ibaiaren mendebaldeko ibarra, eguzkia jartzen zen tokia, hildakoen munduari zegokion, eta horregatik eraman zen beste aldera. Taharqo 60 metroko garaierako hilobi batean lurperatua izan zen, Nubiako handiena. Gainera, bere ondorengo guztiak, Tanutamani izan ezik, hau bere ondorengo zuzena izan zelarik, bertan lurperatuak izan ziren.

Hilerrian, 74 piramide daude, egiptoarrak baino puntazorrotzagoak, horietatik hogei baino gehiago erregeenak eta berrogeita hamar inguru erreginenak direlarik.

Nuri, errege nekropoli bezala erabiltzeari utzi zitzaion hiriburua Meroera pasa eta erregeak han lurperatzen hasi zirenean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Springfield (Simpsondarrak)

**Springfield**, Simpsondarrak telesail estatubatuarra gauzatzen den hiri nagusia da. Estatu Batuetan dago, Springfield izeneko konderri imajinarioan.

## Udal gobernua 
* **Alkatea**: Joe Quimby
* **Kongresurako Ordezkaria**: Krusty Pailazoa
* **Udaltzainburua**: Clancy Wiggum

## Kanpo estekak
Beila leinua

[thumb|200px|Beila-Ladron leinuaren lurraldeak, [1177ko Henrike II.a Ingalaterrakoaren laudoan.]]

**Beila leinua** gaztelar jatorria izan zitekeen eta Araban finkatutako leinua zen.

## Historia 
Bere sortzailea Semero leinuko kide eta Arabako kondea zen Beila Semeroitz zen. Honek 882an musulmanak azpiratu zituen Cellorigoko guduan.

Bere oinordekoa Munio Beilaitz zen, Pancorbo eta Haro konkistatu zituena. Hala ere, Beilatarrak Arabatik Fernan Gonzalezek kanporatuak izan ziren eta musulmanak eta Gaztelako konderriaren etsaiak ziren nobleak aliatu zituzten.

1016an Leongo Erresuman finkatuak, Gaztelako konderriaren aurkako Alfontso V.aren politikaren alde egin zuten. 1029ko maiatzaren 13an, Rodrigo eta Eneko Beilaitzek Leonen Gaztelako kondea zen Gartzia Antso hil zuten.

## Kideak 
Hona hemen leinuaren kide nagusi batzuk:
* Beila Aznaritz, Gipuzkoako jauna 1054-1080.
** Eneko Beilaitz: Baztango jauna, 1105.
*** Ladron Enekoitz, Ladron kondea, Arabako kondea, 1130-1155.
**** Beila Ladron, Arabako kondea, 1155-1174.
***** Joan Beilaitz, Arabako kondea, 1174-1179.
***** Petri Beilaitz. Malmasin (1174), Arluzea (1189-1194) eta Aitzorrotzeko (1194) jauna.
****** Ladron, Xabierko jauna (1217).
*** Lope Enekoitz.
*** Ontzalu Enekoitz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ziriharri

thumb|320px|Puntu erdiko arkuaren zatiak.
[320px|thumb|Tunel bateko hormigoizko dobela aurre-fabrikatuak garraiatzen ([Parisko metroa|Parisko metroko 12. linearen luzatze lanak).]]
**Dobela** edo **ziriharria** arku bat eratzen duen eraikuntza osagai bat da. Material ezberdinetakoa izan daiteke, adreilu edo harrizkoa, esate baterako. Gaur egun, hormigoi armatu edo aurretinkatuan egiten dira.

Arkitektura klasikoari dagokionez, dobela, arkua edo ganga osatzen duten ziri formako harrizko atal bat da, eta bere kokapen erradiala da bere bereizgarria. Erdiko dobela, arkua ixten duena, "giltzarria" da. Muturretako dobelak, pisua jasaten dutenak, "inpostakoak" edo "salmerrak" deitzen dira (abiapuntuko lehen dobela). Dobela baten barnealdeko zatia, "arkubarnera" edo "intradosa" deitzen da, eta, eraikinaren barnean dagoelako ikusten ez den zatia, "arkugainera" edo "estradosa".

Dobelen atalkatzea, dobelak bere erdigunearekiko kokatuak dauden modua da. Dobelek, erdigune bakar baten erradioak jarraitzen dituztenean, arku erradiala deitzen da, erdigune hori, arkuaren erdigunearekin bat ez badator ere. Dobelak, altuera bateraino, horizontalean jartzen direnean, "arku enjarjatu" deitzen da. Arku mozarabiarra da.

Renzo Pianoren Aita Pioren Basilikak (1991-2004), gaur egungo eraikinak egiterakoan, dobelez osaturiko arkuek eskaintzen duten aldaberatasun handia adierazten du.
[thumb|[Mesterika auzoko elizako giltzarria, Meñaka, Bizkaia.jpg]]
Dobela deitzen dira, baita ere, arku formako atal bakarrekoak egitea ahalbidetzen duten materialez eginiko gaur egungo egiturei, eta, bere eusguneetan, dobelekin eraikitakoak bezala funtzionatzen dutenak. Sektore zirkular forma izaten ohi dute, eta eraztun aurrefabrikatu bat eratzen duten zenbait elementuren zati dira. Hauek, tunelen eraikuntzan erabiltzen dira.

Sarri, hitz hau, egitura adreiluekin eraikitako harresien barnean hormigoi armatuan elkartzen diren egitura eusguneentzako ere erabiltzen da.

## Motak 
Izen hauek dute dobela multzo batzuek, kokapenaren arabera:
* *giltzarria*: erdiko edo goiko ziriharria.
* *kontra-giltzarriak*: giltzarriaren kontra daudenak.
* *sorbaldak*: giltzarria eta *giltzurrun*en artean aurkitzen direnak.
* *giltzurrunak*: eusgunetik gertu aurkitzen direnak.
* *kontra-salmerrak*: salmerraren kontra daudenak.
* *salmerrak*: inpostaren kontra daudenak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maraka

**Maraka** perkusiozko musika tresna da, jatorriz Karibekoa. Berez kuia edo kalabaza lehorrez eginak daude, edo harritxoz eta alez beteriko koko oskolez. Egun, larru, zur edo plastikozkoak ere egiten dira.

Sarrien binaka erabiltzen dira.

## Kanpo estekak
Castries

**Castries** ( ahoskatua) Santa Luziako hiriburua da. 10.634 biztanle ditu, inguruan dauden herriak batuz 37.963. Izen bereko auzoaren hiriburua da. *Quarter* edo auzoak 61.341 biztanle ditu guztira, 79 kilometro koadrotan. Uhartearen ipar-mendebaldeko kostaldean, estatu honetako bizitza bertan kontzentratzen da.

Hiriaren goiburua  ("Itsasontzientzako portu segurua") da.

## Historia 
Karibear herriaren lurrak, hiria frantsesek sortu zuten 1650ean; orduan  ("ainguraleku segurua") izena ipini zioten baina 1756an izena aldatu zioten Charles Eugène Gabriel de la Croix, Càstiasko markesaren omenez. Okzitaniako herri hori *Castries* deitzen da frantsesez eta aipatu pertsonaia Frantziako Itsas Armada ministroa izan zen.

1651n Vigien sortutako lehen gunea 1780an utzi zuten, urakan izugarri batek jota.

Uhartea 1814an geratu zen Erresuma Batuaren eskuetan; 1803tik 1844ra britainiarrek itsas armadarako portu garrantzitsua egin zuten eta gotorlekuak eraiki zituzten Morne Fortunen, portuaren gainean dagoen mendian alegia. 1844rako **Castriesek** 4.000 bat biztanle zituen.

Bigarren Mundu Gerran alemaniar urpekontzi batek aliatuen bi itsasontzi urperatu zituen.

## Ezaugarriak 
Hiria gaur egun polder edo itsasoari irabazitako lur batzuen gainean garatzen ari da. Plano hipodamikoa du. Suteen ondorioz hiru aldiz (1796, 1813, 1948) berreraiki behar izan den hiria da.

Hiriburua izanik gobernuaren bulegoak daude, baita Santa Luziako postetxe nagusia ere. Uharteko merkataritza mugimendu gune gakoa da eta nazioarte mailakoa ere hartzen du. Erlijio aldetik artzapezpiku katoliko baten egoitza da.

Eskualde mailako instituzio batzuen egoitza da: Ekialdeko Karibeko Estatuen Erakundearen idazkaritza eta honek eratu duen Ekialdeko Karibeko Epaitegi Gorena.

thumb|erdian|upright=3.2|Castriesgo portua.
## Garraiobideak 
* Bere portua uharteko nagusia da eta Antilletako inportanteenetakoa. Merkantziak garraiatzeko edota ferry eta gurutzonztiak jasotzeko prestatuta dago.
* Autobus eta taxi zerbitzu ona dago.
* Hiriaren iparraldean dagoen aireportua (George F. L. Charles edo *Vigie Airport*, ondoan duen hondartza batengatik) ez da uharteko nagusia eta Karibe aldeko hegalaldietara mugatzen da. Nazioartekoak Santa Luziako hegoaldean dagoen Hewanorra aireportuan dute abiapuntua.

## Castriestar ezagunak 
* Derek Walcott (1930 -) Literaturako Nobel Saria 1992an. *Columbus Square* zenak orain *Derek Walcott Square* du izena.

## Herri eta hiri senidetuak 
Castries ondorengo herri eta hiriekin senidetuta dago:

## Ikus, gainera 
* Santa Luzia
* Santa Luziaren banaketa administratiboa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Udalerriko webgunea.
*  Hiriko planoa Caribbean-on-line.comen.
Gaztelako Konderria

**Gaztelako Konderria** (; ) Leongo Erresumako konderrietako bat izan zen. 1065ean independizatu eta Gaztelako Erresuma eratu zen.

## Historia 
Musulmanak Iberiar penintsulako erresuma bisigodoaz jabetu zirenean, iparraldeko mendialdeetara jo zuten godoek, eta Asturias eta Kantabriako lurretan finkatu. Musulmanen erasoari aurre egiteko, konderri batzuk sortu zituen Asturiasko Erresuma godoak ekialdeko lurretan, euskal lurraldeekiko mugetan. Gaztela izena eman zitzaion godoen lurraldeari (latinez *castella*, «gazteluak edo gotorlekuak»).

Boterea finkatu zuen lehendabiziko erregea, Alfontso II.a (759-842) izan zen, Karlomagnoren espedizioak aprobetxatuz. Ramiro I.a (791-850) al-Andalusi irabazitako lurraldeak atxiki eta zabaldu zituen. Ramiro hil ondoren, Ordoño I.a (821-866) oinordekoak ezin izan zuen eskualdea kontrolatu, eta haren sasianaia Rodrigok (?-873) Gaztelako Konderria sortu, eta Arabarantz hedatu zuen. Autonomia handiz jardun zuten hasieratik Gaztelako kondeek, Asturiasko erregearengandik urrun, eta IX. mendean berean hasi ziren Gaztelako kondeen eta Asturiasko Koroaren arteko gatazkak. Gisa berean, IX. mendean hasi ziren Gaztelako lurrak hegoaldera zabaltzen, eta 884. urtean sortu zuten Burgosko hiria.

Asturiasko erregeen mendean zeuden artean Gaztelako kondeak. X. mendean sortu zen Gaztelako konderri independentea, Fernan Gonzalez kondearen eskutik (930-970): hark Gaztelako konderri guztiak bildu eta garaipen handiak lortu zituen arabiarren aurka (Simancasko gudua, 939; San Esteban de Gormazko gudua, 955). IX. mende bukaeran areagotu zen Leongo Erresumaren, Gaztelako Konderriaren eta Nafarroako Erresumaren arteko liskar giroa, eta Gaztela 1029an Nafarroako Koroaren esku geratu zen, Gartzia Santxitz Gaztelakoa Leónen hil zutenean.

## Gaztelako kondeen zerrenda 
### Asturiasko Erresumako ekialdeko marka (hauteskunde bidezkoak) 
* Rodrigo Gaztelakoa (762-800)
* Diego Porcelos (800 - ?)
* Urraka Paterna (? - 861)
* Rodrigo II.a Gaztelakoa (861 - 873)
* Diego Rodriguez Porcelos (873 - 885)
* Nuño Nunes Castrogerizkoa (889 - 909)
* Nuño Nunes Amaiakoa (909 - 915)
* Fernando Diaz (909 - 923)
* Gontzalo Fernandez Larakoa (912)-(920), Lara leinuaren sortzailea.
* Nuño Fernandez (920 - 929)

### Gaztelako Konderria (oinordetza bidezkoak) 
#### Lara leinua 
* Fernando Ansurez (929 - 930)
* Fernan Gonzalez (930-944)
* Ansur Fernandez (944-947), hautatua
* Fernan Gonzalez (947-970)
* Gartzia Fernandez, (970-995)
* Antso Gartzia I.a, (995-1017)
* Gartzia Antso Gaztelakoa, (1017-1029)
* Munia Gaztelakoa (1029-1032), Antso III.a Garzeitz Nagusiaren emaztea

#### Ximeno leinua 
* Fernando I.a Leon eta Gaztelakoa (1029-1065)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Koxka bat estuago

***Koxka bat estuago*** (*The Turn of The Screw*) Henry James idazleak 1898an argitaratu zuen eleberria da. Literatur kritikarien artean eztabaida bizia sortu zuen liburu honek, luze irauten duena. Aurkitutako eskuizkribuaren tropo edo topiko literarioa darabilen narrazioa da.

## Argumentua 
Izenik gabeko narratzaile batek lagun bati entzun zion eskuizkribu bat irakurtzen. Eskuizkribua haurtzain batek idatzi zuen eta bere bizitzako pasadizo bat azaltzen zuen. Gizon aberats batek bere bi iloben, mutikoa eta neskatoa, ardura hartu zuen, gurasoak hil eta gero. Haurtzain bat kontratatu behar izan zuen, aurreko haurtzaina hil egin zelako. Gizona Londresen bizi zen, baina mutikoa —Miles— ikastetxe batean zegoen, eta bere arreba —Flora— Essexeko landetxe bikain batean, Bly izenekoa. Momentu horretan neskatoaren zaintza landetxeko arduradunak —Mrs. Grose— zuen, . Kontratatzean, nagusiak argi eta garbi utzi zion haurtzainari ez zuela molestatuta izan nahi, umeekiko inolako arazorekin. Beraz, haurtzain berria landetxera joan zen.

Hasieran lan polita zena ematen zuena amesgaizto bihurtu zen. Milesek landetxera itzuli behar izan zuen, ikastetxetik kanporatu zutelako, azaldu ez ziren arrazoiak direla medio. Haurrak iraganaren eraginean bizi ziren, non aurreko haurtzainak —Miss Jessel— eta morroi batek —Peter Quint—, maitasun harreman bat izan zuten eta biak hil egin ziren. Istorioa etengabeko larritasunean garatzen da, arimen agerpenak direla eta. Izan ere, protagonista aurreko haurtzainaren eta morroiaren mamuen agerpenak ikusten hasi zen.

## Pertsonaiak 
* **Douglas**: Haurtzainaren eskuizkribua jaso zuen gizona.
* **Haurtzaina**: Ilobak zaintzeko kontratatutako neska gaztea.
* **Miles**: Hamar urteko mutikoa. Azaldu ez ziren arrazoiengatik bidali zuten ikastetxetik.
* **Flora**: Milesen arreba. Sei urte zituen.
* **Miss Jessel**: Hildako haurtzaina, Floraren adiskidea zena.
* **Peter Quint**: Nagusiaren morroia, landetxera bidalia osasun arazoak direla medio.
* **Mrs. Grose**: Landetxeko arduraduna, haurtzainaren lagun zintzo bihurtu zena.

## Zinema 
* *The Innocents* (1961)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Koxka bat estuago Igela argitaletxean
Joana I.a

**Joana I.a** hainbat erreginen edo andereren izena da:
* Joana I.a Gaztelakoa (1479-1555), Gaztela eta Aragoiko erregina
* Joana I.a Larakoa (1345-1346), Bizkaiko anderea
* Joana I.a Napolikoa (1326-1382), Napoliko erregina
* Joana I.a Nafarroakoa (1271-1305), Nafarroako erregina, Filipe I.a emaztea
Iñigo Muguruza

**Iñigo Muguruza** **Ugarte** (Irun, Gipuzkoa, 1964ko abenduaren 17a - 2019ko irailaren 5a) euskal musikaria izan zen.

## Biografia 
Jabier Muguruzaren eta Fermin Muguruzaren anaia gazteena zen. 1980ko hamarkadan *Desband* taldean (geroago *Beti Mugan* bilakatu zena) jotzen hasi zen 14 urterekin. Ondoren, *Kortatu* taldea sortu zuen anaia Ferminekin, Euskal Rock Erradikala delako musika mugimenduan kokatutako taldea.

1990eko hamarkadan *Delirium Tremens*en hasi zen, gitarra-jotzaile. Haiekin, *Hiru Aeroplano* diskoa grabatu zuen, Kaki Arkarazok ekoitzia. Talde horrek bere jarduna amaitutakoan, *Negu Gorriak* sortu zuen, Fermin Muguruzarekin eta Kaki Arkarazorekin.

1996an *Negu Gorriak* desagertu zenean, Joxe Ripiau taldea sortu zuen, anaia Jabier eta Sergio Ordoñezekin. Bertan, abesteaz gain, baxua jotzen zuen. 2000ko hamarkadan, *Sagarroi* taldea sortu zuen, eta 2011n, *Lurra*.

Esklerosi anizkoitzak jota, 2019an hil zen.

Musika taldeetan ibiltzeaz gain eta musika egiteaz gain, film laburrak zuzendu zituen eta haurrentzako liburu bat ere argitaratu. *Ezekiel* antzezlanaren prestaketan ere lagundu zuen.

## Diskografia 
### *Kortatu* 
* *Kortatu, Cicatriz, Jotakie eta Kontuz Hi!* (*Soñua*, 1985).
* *Kortatu* (*Soñua*, 1985).
* *A la Calle* (*Soñua*, 1986). Hiru kantuko maxisinglea.
* *El Estado De Las Cosas* (*Soñua*, 1986). LPa.
* *Kolpez Kolpe* (*Oihuka*, 1988). LPa.
* *Azken Guda Dantza* (*Nola!*, 1988).

### *Delirium Tremens* 
* *Hiru Aeroplano* (*Oihuka*, 1990). LPa eta CDa.
* *Delirium Tremens* (*Esan Ozenki*, 1991). EPa.
* *Bilbo Zuzenean 91-5-24* (*Esan Ozenki*, 1991). LPa eta CDa.

### *Negu Gorriak* 
* *Negu Gorriak* (*Esan Ozenki*, 1990)
* *Gure Jarrera* (*Esan Ozenki*, 1991)
* *Gora Herria* (*Esan Ozenki*, 1991)
* *Borreroak Baditu Milaka Aurpegi* (*Esan Ozenki*, 1993)
* *Hipokrisiari Stop!* *Bilbo 93-X-30* (*Esan Ozenki*, 1994)
* *Ideia Zabaldu* (*Esan Ozenki*, 1995)
* *Ustelkeria* (*Esan Ozenki*, 1996)
* *Salam, agur* (*Esan Ozenki*, 1996)
* *1990-2001* (*Metak*, 2005). (DVDa + Live CDa)

### *Joxe Ripiau* 
* *Positive Bomb* (*Esan Ozenki*, 1996). CDa.
* *Karpe Diem* (*Esan Ozenki*, 1997). CDa.
* *Paradisu Zinema* (*Esan Ozenki*, 1998). CDa.
* *Bizitza Triste eta Ederra* (*Esan Ozenki*, 2000). CDa.

### *Sagarroi* 
* *Meatzaldea* (*Metak*, 2001). CDa.
* *Euria ari duela* (*Metak*, 2003). CDa.
* *Toulouse* (*Metak*, 2004). CDa.
* *Baleike* (*Kasba Music*, 2006). CDa.
* *Haikua* (*Sagarroi ekoizpenak*, 2009). CDa.

### *Lurra* 
* *Lurra* (autoekoitzia, 2012). CDa.
* *Akatsa sisteman* (*5Gora*, 2014). CDa.

### *Hiru Leike* 
* *Ez da euria* (autoekoitzia, 2018).

## Erreferentziak 
## Kanpo Loturak 
*  Sagarroiren Webgunea
*  Negu Gorriaken web orri ez-ofiziala
*  Elkarrizketa bere ibilbideaz Berria egunkarian (2010-04-18)
* Elkarrizketa Iñigo Muguruzari Argia astekarian (2010eko azaroa)
Jaime Ignacio del Burgo

**Jaime Ignacio del Burgo Tajadura** (Iruñea, Nafarroa Garaia, 1942ko uztailaren 31 - ) euskal herritar politikari eta idazlea da. Betidanik eskuin politikoan kokatua, UPNko jarraitzaile izan zen bertatik baztertua izan arte 2008ko urrian. Beranduago Nafarroako Alderdi Popularraren birsorkuntzan parte hartu zuen.

Jaime del Burgo Azpirotz enpresariaren semea da.

## Biografia 
Jaime del Burgo historialari frankistaren seme da. 1979tik 1980ra eta 1984an Nafarroako Foru Aldundiaren presidenteordea izan zen. 1973ko Nafarroako Foru Berriaren bultzatzaile nagusia izan zen. Egun, Espainiako Meritu Konstituzionalaren Ordenaren kide da. Zuzenbidea ikasi eta gero, abokatu izan zen. Nafarroako Unibertsitatean, zuzenbide foraleko irakasle da.

## Ibilbide politikoa 
* Espainiako Trantsizioan (1976): Nafarroako Alderdi Sozialdemokrataren sortzaile izan zen.
* 1977: UCDko kide egiten da, Nafarroako Senatari bezala aukeratua izanik.
* 1979: UCDko Nafarroako Senatari aukeratua bigarren aldiz, I. Legegintzaldian (1979-1982).
* 1979-1983: Nafarroako Foru Aldundiaren presidenteordea eta Nafarroako UCDko presidente.
* 1983: Foru Aldundiko kargutik kendua, ondasunen bidegabeko eralketaren akusazioz, beranduago Espainiako Auzitegi Gorenak arrazoia eman ziolarik Del Burgori.
* 1981: Nafarroako UCDko presidente bezala berriro aukeratua.
* 1982: Alderdi Demokrata Popularreko (PDP) kide egiten da.
* 1983: Nafarroako Legebiltzarkide aukeratzen dute bigarren aldiz.
* 1986: PDPko senatari bezala aukeratua III. Legegintzaldian.
* 1989: PDP, Alderdi Popularrarekin batu ostean, Nafarroako Alderdi Popularreko presidente aukeratzen dute. Espainiako Kongresuko diputatua izan zen PP-UPN koaliziopean.
* 1993: Aznarrek, PPko Zuzendaritza Nazionaleko kide aukeratzen du. Kongresuan berriro diputatua.
* 1996-1999: UPN-PP koalizioko diputatua Espainiako Kongresuan berriro ere.
* Alderdi Popularreko Zuzendaritzan UPNko ordezkari 1991tik 2008ra bitartean.
* 2008: UPNtik kaleratzen dute eta PPko kide izatera pasatzen da, Nafarroan alderdia birsortuz.

## Ikus, gainera 
* Espainiako trantsizioa
Servio Sulpizio Rufo

**Servio Sulpizio Rufo**, latinez *Servius Sulpicius Rufus*, (K.a. 105-K.a. 43) errepublika garaiaren amaierako legelari erromatar bat izan zen, Zizeronen laguna. K.a. 51. urtean, kontsul aukeratua izan zen.

## Biografia 
Servio Sulpizio Rufo, patrizioa zen, bere familia patrizioa baitzen, bere aita, zaldun klasekoa zen arren. Dialektika eta erretorika ikasi zituen Rodaseko Apolonio Molonekin, eta foruko hizlari bezala hasi zuen bere karrera.

Erromatar Errepublikaren garaian ospe handiko legelaria izan zen. Zizeronek, laudorio asko eskaini zizkion, legelaritza, zientzia mailara igo zuen lehentzat hartuz, garai klasikoan barra-barra aipatua izan zelarik, Gaioren aldetik, beste batzuen artean, bere garaian, zuzenbidearen irudi handia Kinto Muzio Eszevola zen arren (Publio Muzio Eszevolaren semea), Servio Sulpiziok aurkari bezala zuelarik. Bere inguruan, eskola serviniarra sortu zuen, Kinto Muziorenaren gainetik geratu zena. Honek, legelariak emandako erantzunetara, entzule eta auditoreak (*auditores Servii*) joatean zetzan.

Zenbait ikasle izan zituen, horien artean, Aufidio Manusa eta Labeonen aita zen Pakuvio Labeon aipa daitezkeelarik. Ofiliok, zaldun klasekoa eta Zesarren laguna zenak, ediktua komentatu zuen bere irakaslearena baino lan zabalagoan. Bere ikasle guztien artean, Alfeno Varo nabarmentzen da, Vicente Arangio-Ruizek adierazten duen bezala. Alfeno Varoren Digesta izeneko lanean, erantzun eta erabaki eskolastiko mordoa aurki daitezke, moldatuak eta sistematikoki ordenatuak (agian, neurri handi batean, Servio berarenak). Hauen zati zabalak kontserbatzen dira aipaturiko Digestan, baita Justinianoren Corpus Iuris Civilisen ere.

## Lana 
Ehun ta laurogei liburu inguru ematen zaizkio, baina lauren izenburuak baino ez dira ezagutzen, Kinto Muziori buruzko kritikak adibidez, *reprehensa Scaevoliae capita*.
Maresmeko kosta

**Maresmeko kosta** () Kataluniako kostaldearen zati baten izena da, Bartzelonako probintzian eta Maresme eta Barceloneseko eskualdeetan kokatutakoa.

Mugakide ditu iparraldean Costa Brava eta hegoaldean Garrafeko kosta.

## Udalerriak 
Arenys de Mar, Santa Susanna, Calella, Canet de Mar, El Masnou, Mataró, Premià de Mar eta Vilassar de Mar aipatzekoak dira.

## Hondartzak bandera urdinarekin 
Platja de s'Abanell (Blanes), Platja de Malgrat centre (Malgrat de Mar), Platja de Pineda de Mar, Platja Gran de Calella eta P. de Garbí (Calella), Platja de Canet (Canet de Mar), Platja dels Tres Micos (Caldes d'Estrac) eta Platja d'Ocata eta P. d'El Masnou (El Masnou).

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Mediterraneoa
* Kataluniako geografia

## Kanpo estekak
Garrafeko kosta

[thumb|eskuinera|Garrafeko hondartza, [Sitgesen]]
**Garrafeko kosta** () Kataluniako kostaldearen zati baten izena da, Bartzelonako probintzian eta Garrafeko eskualdean kokatutakoa.

Mugakide ditu iparraldean Maresmeko kosta eta hegoaldean Costa Daurada.

## Udalerriak 
Udalerri ezagunena Sitges da, eta Vilanova i la Geltrú hiriburua eta Cubelles herriarekin batera kostalde hau osatzen du.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Mediterraneo itsasoa
* Kataluniako geografia

## Kanpo estekak
Costa Daurada

**Costa Daurada** (, katalanez  ahoskatua) Kataluniako kostaldearen zatia da, honen hego-mendebaldean eta Tarragonako probintzian kokatuta dagoena, Ebroren Deltaraino. Gaztelaniaz *Costa Dorada* deritzo.

216 kilometroko luzera dauka, eta Baix Penedès, Tarragonès, Baix Camp eta Baix Ebre eskualdeak barne hartzen ditu.

## Udalerriak 
L'Ametlla de Mar, Salou, Sant Carles de la Ràpita, Tarragona eta Vila-seca udalerriak nabarmentzekoak dira.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Mediterraneoa
* Kataluniako geografia

## Kanpo estekak
Costa Vermella

thumb|Cotlliureren iparraldean.

**Costa Vermella** («kosta gorria»; *Côte Vermeille* frantsesez) Ipar Kataluniako kostaldearen zatia da, Rosselloko eskualdean eta Costa Bravaren iparraldean kokatutakoa.

## Udalerriak 
Iparraldetik hegoaldera Cotlliure, Banyuls de la Marenda, Argelers de la Marenda, Cervera de la Marenda eta Portvendres udalerriek osatzen dute.

## Ikus, gainera 
* Mediterraneo itsasoa
* Kataluniako geografia

thumb|erdian|500px|Ikuspegi panoramikoa.

## Kanpo estekak 
* Côte Vermeilleren webgunea
C banda

[thumb|230 px|C bandako [antena.]]
**C banda** mikrouhinen espektro elektromagnetikoaren tarteetako bat da. Tarte horrek 3,7 eta 4,2 GHz bitarteko eta 5,9 eta 6,4 GHz bitarteko maiztasuna barne hartzen du. Satelite bidezko komunikazioetan erabili zen lehendabiziko maiztasun tartea izan zen. Satelitea errepikagailua bailitzan erabiltzen da, honek seinaleak banda altuan jaso eta Lurrerantz berrigortzen ditu banda baxuan, 2,225 GHzko maiztasun aldearekin. Orokorrean, polarizazio zirkularra erabiltzen da maiztasun berdineko seinaleen zerbitzu kopurua bikoizteko.

Antenaren diametroa jaso behar duen uhinaren uhin-luzerarekiko proportzionala izan behar duenez, C bandan erabiltzen diren antenak Ku bandakoak baino handiagoak izan behar dira.

C banda Ku banda baino fidagarriagoa da eguraldi kaskarra egiten duenean, esaterako kazkabar eta euri-jasa egiten duenean. Hala ere, C bandako maiztasunak pilatutagoak daude eta interferentziak egoteko aukera asko dago.

## C bandaren aldaerak 
Munduan zehar hainbat aldaera daude:

## Komunikazio optikoak 
C banda komunikazio optikoan ere erabiltzen da, zuntz optikoaren bidez, 1.530 eta 1.565 nm bitarteko uhinak bidaliz.

## Kanpo estekak
Diari Segre

**"Diari Segre"** Lleidan argitaratutako egunkaria da, katalanez egindakoa 1997ko irailaren 11tik. La Seu d'Urgell, Balaguer, El Pont de Suert, Tremp eta Tarregan ere ordezkaritza ditu egunkariak, bai eta eskualdeetako gehigarriak ere.

MIDAS elkarte europarreko kidea, hizkuntz gutxituen kazetak batzen dituena.

## Kanpo estekak 
*  "Diari Segre"ren webgunea
Akitaniako Dukerria

**Akitaniako Dukerria** (; ) Erdi Aroko erakunde feudal frantziarra zen, egun izen bereko eskualdean zegoena.

Akitaniako dukea jatorrizko Frantziako parea zen.

## Historia 
675ean Txilderiko II.a merovingiar erregea hil zenean sortu omen zen. Hala ere, zaila da bere egoera zehaztea 877 baino lehen bai dukerritzat bai konderritzat hartzen zelako. Ordutik Akitaniako Erresuma bi dukerritan banatu zen: Gaskoniakoa eta Akitaniakoa (gero Guienakoa izango zena). Dukerri biek 1058an berriro elkartuko ziren, nahiz eta Guiena izena noizbehinka dukerria izendatzeko erabili.

1204an Leonor Akitaniakoa hil zenean, bere seme zen Ingalaterrako Joanes I.a erregeak dukerria jarauntsi zuen (Frantziako erregeak zuzenean zituen lurraldeak baino handiagoa zena). Honek garrantzi handia zuen Ehun Urteko Gerran.

## Akitaniako errege eta dukeen zerrenda 
## Ikus, gainera 
* Frantziako eskualde historikoak

## Kanpo estekak
Segre ibaia

**Segre** () Kataluniako ibaia da, Ebroren ibaiadarra dena ezkerretik. Bidean, eskualde hauek zeharkatzen ditu: Alta Cerdanyan jaio da, Ipar Katalunian, eta gero Lleidako probintzian sartzen da eta Alt Urgell, Noguera eta Segrià eskualdeetatik igarotzen da. Azkenik, Ebro ibaian urak isurtzen ditu Bajo Cinca eskualde huescarrean.

## Ibaiadar nagusiak 
* Eskuinetik: Aravó edo Querol, Duran, Llosa, Arànser, Bescaran, Valira, Castellbó, Guàrdia, Cabó, Rialb, Boix, Noguera Pallaresa, Farfanya, Noguera Ribagorçana eta Cinca.
* Ezkerretik: Lavansa, Ribera Salada, Llobregós, Sió, Corb eta Set.

## Ibilbidea 
Llo udalerritik abiatuta (Alta Cerdanya), eskualde bereko La Guingueta d'Ix zeharkatzen du besteak beste. Baixa Cerdanyako eskualdean sartuta, Puigcerdàtik igarotzen da, eta hortik La Seu d'Urgell (Alt Urgell), Ponts, Artesa de Segre eta Balaguer (Noguera), Lleida, Torres de Segre eta Aitona (Segrià).

Mequinenza/Mequinensan (Zaragoza) amaitzen du bere ibilbidea.

## Ikus, gainera 
* Kataluniako geografia

## Kanpo estekak
Ka banda

**Ka banda** mikrouhinen espektro elektromagnetikoaren K banda tarteko zati bat da. Tarte horrek 26,5 eta 40 GHz bitarteko maiztasuna barne hartzen du. 30/20 GHz izeneko banda satelite bidezko komunikazioetan, sateliteekin komunikatzeko 27.5 GHz eta 31 GHz bandetan, eta bereizmen handikoak hegazkin militarren jomuga-radarretan. Ibilgailuen gehiegizko abiadura detektatzeko radarrek banda honetako maiztasun batzuetan egiten dute lan.

## Kanpo estekak
Noguera Pallaresa

**Noguera Pallaresa** Kataluniako ibaia da, Segreren ibaiadarra dena eskuinetik. Bidean, eskualde hauek zeharkatzen ditu: Arango haranean jaio da, eta gero Pallars Sobirà eta Pallars Jussà eskualdeetatik igarotzen da, Nogueran urak isuriz.

## Ikus, gainera 
* Kataluniako geografia

## Kanpo estekak
Ku banda

**Ku banda** mikrouhinen espektro elektromagnetikoaren K bandaren azpian dagoen tartea da. Tarte horrek 12 eta 18 GHz bitarteko maiztasuna barne hartzen du IEEE Standard 521-2002 arauak radarren maiztasun bandaren inguruan ezartzen duenaren arabera. Ku banda satelite bidezko komunikazioetan, NASAren arakatze eta datu igortze-sateliteetan eta Nazioarteko Espazio Estazioan erabiltzen den irrati-uhin banda da.

1983an, NBC izan zen igortzeko Ku banda erabili zuen lehen telebista katea.

## Kanpo estekak
Barattarna

**Barattarna**, Mitanniko errege bat izan zen, K.a. XV. mendearen lehen erdian errege izan zena.

Mitanniko erregetzat hartzen da, bere basailua zen Alalakheko Idrimiren inskripzio batean "hurritar tropen erregea" bezala agertzen den arren. Bere erregealdia, hititen inperioaren gainbehera garai batean izan zen, eta Egiptoren aktibotasun ez garai batean, eta, beraz, mendebalderantz hedatu ahal izan zen, Alepo hartuz.

Iturri egiptoarrek ez dute aipatzen, baina K.a. 1447. urtean Megidoko guduan Tutmosis III.ak garaitu zuen erregea izan zela ebatzi daiteke, egiptoar tropek, Kadesh hiria buru zuen koalizio siriar baten aurka borrokatu zutenean, bertan Mitannik parte hartu zuelarik. Faraoi beraren bigarren espedizio bat ere aipatzen dute, Eufrates ibaitik nabigatu eta mitanniarrak garaituko zituena. Edozein kasutan, egiptoar garaipen hauek, ez zuten, ondorio bezala, lurrak konkistatzea izan.

Barattarnaren ondoren, Nuziko inskripzio batean, Parshatar izena agertzen da, baina ez dago batere argi Barattarna bera edo beste errege ezezagunen bat ote den, oraindik berari buruz ezer ez dakigularik.
Girga

**Girga** (arabieraz جرجا‎) Egiptoko hiri bat da, Suhag probintzian dagoena. Bere biztanleria, 150.000 biztanlekoa da. Gobernazioaren hiriburua izan zen 1960 arte, urte honetan, Suhag hiriburu bihurtu eta gobernazioak izenez aldatu zuelarik.

Bere izena, Mara Girgis koptoerazko hitzetik dator (San Jorgeren monasterioa), inguruan dagoena, bere inguruetan, monasterio katoliko bat ere badu, ustez, Egiptoko antzinakoena dena. Hirian "portzelanazko meskita" da nabarmendu beharrekoa (*Al Sini*). Gotzain kopto baten egoitza da.

Zeramika eta azukre birfintze lantegiak ditu.

## Aztarnategi arkeologikoa 
Girgatik gertu, Bet Khalaf dago, 5 kilometro inguru mendebaldera, non nekropoli garrantzitsu bat aurkitu den, antzinako hiriburua izan zen Abidosetik gertu, eta Mahasnako nekropolia, Antzinako Inperioko hilobiekin. 20 kilometro inguru ipar-mendebaldera, Al Birba dago, antzinako Tinis hiriaren kokapena izan daitekeena.

## Kanpo estekak
Noguera Ribagorçana

**Noguera Ribagorçana** Kataluniako ibaia da, Segreren ibaiadarra dena eskuinetik eta Aragoiko muga marratzen duena haren ibilbide gehien-gehienean zehar. Bidean, eskualde hauek zeharkatzen ditu: Arango haranean jaio da, eta gero Ribagortza (Huesca) eta Alta Ribagorça, Pallars Jussà, Noguera eta Segrià eskualde lleidatarretatik igarotzen da.

## Ikus, gainera 
* Kataluniako geografia

## Kanpo estekak
Puigpedrós

**Puigpedrós** edo **Puig de Campcardós** Ekialdeko Pirinioetako mendia da, Katalunian. Gironako probintziako mendirik altuena da eta Baixa Cerdanya eskualdeko bigarrena. Ger, Guils de Cerdanya, Meranges (Baixa Cerdanya) eta Porta (Alta Cerdanya) udalerrien artean kokatuta dago.

## Abiapuntuak 
* Engorgs-eko aterpetxea (Or 1 15 m).
* Malniu-ko aterpetxea (2 or 15 m).
* Campcardos-eko aterpetxea (2 or 15 m).

## Kanpo estekak
Nuzi

350px|eskuinera|thumb|Nuziren kokapena
**Nuzi**, gaur egungo Irakeko Kirkuk hiritik hegomendebaldera zegoen hiri bat zen, Tigris ibaitik gertu.

## Historia 
### Lehen urteak 
Hiri honen lehen aipamenak, Akadiar Inperioaren garaiko Mesopotamiatik datozen testu kuneiformeetan daude. Inskripzio hauetan, Gasur bezala aipatua da.

### Domeinu hurritar-mitanniarra 
K.a. 1500 inguruan, hurritarrek hartu zuten, hauek, hiriari, *Nuzu* izena emanez, Nuzi, izen honetatik datorrelarik. K.a. XV. mendetik eta K.a. 1350 arte, gutxi gora-behera, Mitanniren mende egotera pasa zen, erresumaren ekialdeko muturra eta hegoekialdeko muga zelarik.

### Menderaldi asiriarra 
K.a. 1365 inguruan, Ashur-uballit I.aren erregealdiaren hasierarekin, Asiriak, mesoasiriar hedapenaren hasiera ikusten du, hau, bere ondokoak ziren mitanniarrengandik askatzen direnetik hasten dena. Mitanniar inperioa asiriat tropen esku erori ondoren, Nuzi Asiriaren mende geratzen da.

## Historia arkeologikoa 
1920an egin ziren indusketek, hiria ezezik, idazkera kuneiforme akadiarren idatzitako milaka taulatxo ere atera zituzten lurpetik. Honek, eskertuezinezko argia eman zien ikertzaileei, hiriko lege, merkataritza eta armada aktibitateei dagokionez. Antzinako Ekialde Hurbileko kultura ulertzen ere lagundu zuen, Laban eta Jakob bezalako pertsonaia biblikoen bertsio primitiboak barne.

## Kanpo estekak
Puigmal

**Puigmal**, Alta Cerdanyan '''Puigmal d'Er''' izenez deitua, Ekialdeko Pirinioetako mendia da, Katalunia banatzen duen estatuen arteko mugan kokatua. Ripollès eskualdeko gailurrik altuena da; Gironako probintziako bigarren mendirik altuena ere bada Puigpedrós ondoren. Queralbs (Ripollès) eta Er (Alta Cerdanya) udalerrien artean kokatutakoa.

## Abiapuntuak 
* Er-eko ibarra (Or 1 45 m).
* Nuria (2 or 15 m).
* Coma Morera (3 or).
* Tosses-eko mendatea (4 or 15 m).

## Ikus, gainera 
* Er

## Kanpo estekak
Pic de Bastiments

**Pic de Bastiments** edo Pic de Gegant Ekialdeko Pirinioetako mendia da, eta Gironako probintziako hirugarren mendirik altuena da Puig Pedros eta Puigmal ondoren. Queralbs eta Setcases (Ripolles) eta Fontpedrosa (Conflent) udalerrien artean kokatuta dago.

Ter ibaia haren maldetan sortzen da.

## Abiapuntuak 
Abiapuntu ohikoa "Vallter 2000" eski estazioa da. Handik igoerak ordu bat eta 30 minutu hartzen du.

## Kanpo estekak
Antzezle

[thumb|[Ainhoa Alberdi eta Iraia Elias antzezleak antzezlan batean.]]
**Antzezlea**, **antzezlaria**, **aktorea** edo, soilik antzerkian, **antzerkilaria** drama batean pertsonaia bat antzezten duen pertsona da, filman, telebistan, antzerkian, edo irratian. Antzinako Grezian antzezleak deitzeko ὑποκριτής *(hypokrites)* hitza erabiltzen zen, hitzez hitz "antzezlea" esan nahi zuena.

## Historia 
thumb|Antzezle bi antzezten
Miaketa berrien bidez jakinarazi da lehenengo ekitaldiak antzinako Egipton sortu zirela. Bertako apaizek haien jainkoen irudikapenak egiten zituztenean, herriari azaltzen zioten erlijioaren irakaskuntza eta arauak.

Ezagutzen den adimen idatzitako lehenengo antzezlea Tespo grekoa izan zen, k.a. 534. urtean Dionisio antzerkian antzeztu zuena. Agertokian Tespok lehenengo pertsonan hitz egin zuen, pertsonaia bat antzeztuz. Ordura arte, entzuleen aurrean istorioak kontatu zituzten soilik, baina beti hirugarren pertsonan eta abesti moduan. Beraz, izugarrizko aurrerapena ekarri zuen.

Antzezleen lanbidea Europan hasi zen, XVI. mendean: Italian, Commedia dell'Arte izeneko lehenengo lanbide-taldea; Ingalaterran, Elisabet erreginaren sasoian, aitoren seme-alabek antzezleen taldeak babesten zituzten, hala nola ''Lord Chamberlain's Men*, William Shakespeare, geroago, *King's Men* deituko zena; Frantzian, *Comédie-Françaiserekin*.

XVII. mendera arte antzezleek gizonak bakarrik izan ahal ziren. Emakumeek antzeztea txarto ikusita zegoen. Horregatik, Shakespeareren garaian gizonek emakumeak antzezten zituzten. Veneziako antzokian izan zen lehenengo emakumeen antzezpena.
 
## Ordezkoak 
Antzezleen ordezkoak antzezleek egin behar dituzten agerraldi arriskutsuak edo zailak egiten dituzten pertsonak dira. Agerraldi hauetan antzezleen segurtasun fisikoa arriskuan egon daiteke. Kasu batzuetan, antzezleak ez dira gai haien pertsonaiek egin behar duten egitekoa betetzeko, orduan, adituek gauzatzen dituzte. Beste kasu batzuetan, antzezleak pertsonaien mailara daude, halaber, haien segurtasunagatik espezialistak kontratatzen dituzte.

## Antzezleen sariak 
* Oscar Sariak, AEB
* Canneseko Zinemaldia, Frantzia
* Veneziako Mostra, Italia
* Urrezko Globo Sariak, AEB
* Emmy Sariak, AEB
* BAFTA Sariak, Erresuma Batua
* Tony Sariak, AEB
* Goya Sariak, Espainia
* Donostiako Zinemaldia, Euskal Herria
* César Sariak, Frantzia
* Berlinale, Alemania
*

## Bibliografia 
* Konstantin Stanislavski: *An Actor Prepares* (Theatre Arts Books, , 1989)
* Lee Strasberg: *A Dream of Passion: The Development of the Method* (Plume Books, , 1990)
* Sanford Meisner: *Sanford Meisner on Acting* (Vintage, , 1987)
* Robert Brustein: *Letters to a Young Actor'' (Basic Books, , 2005).

## Kanpo-estekak 
* Actors' Equity Association: AEBetako aktoreen sindikatua:
* British Actors' Equity: Erresuma Batuko aktoreen sindikatua
* Screen Actors Guild: AEBetako aktoreen sindikatua
Mikel Irazoki

**Mikel Irazoki** (Bera, Nafarroa, 1969) baxu-jotzailea da.

## Biografia 
Musikari loturiko laguna da. Bost urterekin atabala jotzen zuen; gero, eskusoinua. Halaber, M-ak eta Bizkar Hezurra taldeetan jo zuen, baita Anje Duhalderekin, Garirekin eta Juan Carlos Perezekin ere. Extremoduroren Canciones Prohibidas diskan baxua grabatu zuen. Ondoren, Ana Torrojarekin, Luz Casalekin eta David Bisbalekin aritu zen, besteak beste, eta, gaur egun, Miguel Boséren zuzendari musikala da.

## Kanpo estekak 
*  Mikel Irazokiri elkarrizketa *Argia* aldizkarian
Kiln

thumb|200px|Urre Kilna, Victoria, Australia
***Kilna*** termikoki isolatutako ganbera edo tenperatura kontrol erregimen bat ematen den labe bat da. Sarri, kiln bat, kontrolatutako tenperatura batera iristeko behar da, askotan oso handia. Diseinua isolamenduan eta denbora gutxian erregaiak gehitzeko ahalmenean oinarritzen denaz, kontua izan behar da kilna azkarregi ez berotzeko.

## Erabilerak 
Kilnak, materialak erre, lehortu edo gogortzeko erabiltzen dira. Erabilera zehatzen artean, honako hauek daude:

* Zur berdea lehortu berehala erabiltzeko
* Zura lehortu abar bezala erabiltzeko
* Zura berotu pirolisi puntuan ikatza egiteko
* Beira epeldu, urtu eta deformatu
* Errausketa (tenperatura altuan)
* Tabako hostoak lehortu
* Material batzuk erre material zeramikoak sortzeko
* Maltako garagarra lehortu garagardoa egiteko.

## Kiln motak 
* Adreiluzko kilna
* Zementuzko kilna
* Lupetzezko kilna

## Ikus, gainera 
* Labe garai

## Kanpo estekak
Ashur-uballit I.a

**Ashur-uballit I.a** edo **Assur-uballit I.a** K.a. 1365-K.a. 1330 bitartean Asiriar Inperioko erregea izan zen. Haren erregealdiak, Asiriaren suspertzearen hasiera adierazten du, inperio bat (mesoasiriar inperioa) ezarri baitzuen, lau mendez iluntasunean egon ondoren.

Ashur-uballit I.aren gobernupean, Asiriak gainetik kendu zuen, behin betirako, Mitanniren agintea.

Mendebaldean, Asiriak, Mitannik Khabur ibaiaren arroan utzitako botere hustasuna betetzeagatik borrokatu zuen, Ninive bezalako hiriak hartuz.

## Erreferentziak
Kemiko armarria

175px|eskuinera|Kemiko armarria
**Kemiko armarria** (finlandieraz, *Kemin vaakuna*) Finlandia ipar-mendebaldean dagoen Kemi hiriaren ikur nagusia da.

Armarria XIX. mendearen erdialdean sortu zuen G. A. Kajanus artistak, eta ikur berriak ordura arte hiria irudikatzeko erabili izan zen izokinaren irudia ordezkatu zuen; udalbatzak 1873ko maiatzaren 28an onartu zuen. Kajanusen helburua, hain zuzen ere, bertan agertzen diren objektuekin, hiriaren ezaugarri nagusiak adieraztea izan zen. Zuzen horizontal batek bi zatitan banatzen du armarria: goiko eremua eta behekoa. Goikoan, atzealde gorriaren gainean, zilarrezko aingura dago; honek itsas merkataritzaren garrantzia eta portuaren nagusitasuna irudikatzen ditu. Beheko eremuan, aldiz, zelai urdinaren gainean, ezkerrera begira dagoen izokin zilarkara dago; izan ere, arrainarekin, margolariak herriararen iragana eta bilakaera irudikatu nahi izan zituen, arrantza-herriarentzat Kemi ibaiak eta bertako izokin preziatuek ezinbesteko garrantzia izan baitute. Armarriaren buruan, azkenik, urrezko konde-koroa dago .

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Kemi
* Lappiko armarriak

## Kanpo estekak 
*  Бойко Дм. А. Геральдика Великого Княжества Финляндского. – Запорожье, 2013 (на сайте Запорожского Дворянского Собрания)
Kemi-Tornio aireportua

**Kemi-Tornioko aireportua** (finlandieraz: *Kemi-Tornion Lentoasema*), Lappiko Kemi hiri finlandiarrean dagoen aireportua da. Finncomm Airlines konpainiak bidaiekin lotzen ditu Kemi eta Tornio udalerriak 1.000 km hegoaldera dagoen Helsinki hiriburuko Helsinki-Vantaako aireportuarekin.

Aireportua, Lappi lurraldeko aireportu garrantzitsuena da Rovaniemikoaren ostean eta 2007. urtean 92.267 bidaiari igaro ziren bertatik . Izan ere, Finlandiako Kemi eta Tornio hirien atea da aireportua .

## Hegaldiak 
## Ikus, gainera 
* Kemi
* Tornio

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Luzuero

**Luzuero** Bizkaiko mendebaldean dagoen mendia da, 307 metroko garaierarekin. Aztarnategi paleontologiko baten lekua ere bada.

Abrako golkoa du bere ekialdean eta Muskiz, Zierbena eta Meatzaldea bere magaletan. Espainiako Gerra Zibilan Bilboaldea defendatzeko gune estrategikoa izan zen: Bilboko Burdin Hesiaren parte zen, eta hainbat kanoi zituen, itsasora begira.

## Aztarnategi paleontologikoa 
[ezkerrera|thumb|283x283px|Hiru espezie fosil [Luzuero|Luzueron]]
1987an, ingutuko harrobi bat Bilboko Portuko obretarako erabiltzen ari zirela, aztarna paleontologikoak aurkitu zituen Iñaki Libano ikertzaileak. Ordurako aztarnategiaren zati handiena harrobian suntsitua zen, baina ale interesgarriak induskatu ahal izan dira

## Argazki bilduma 

Fitxategi:Ikertzaileak-eta-libur optjpeg 2.jpg|Xabier Pereda, Asier Gómez eta Ainara Badiola *Registro fósil de los Pirineos occidentales* liburuarekin.
Fitxategi:Argizagi postontzia.JPG|Luzueroko postontzia
Fitxategi:Argizagi tontorra kanoia.jpg|Luzueroko kanoiak
Fitxategi:Argizagi mendia, Zierbena.jpeg|Luzuero mendiko igoera tontorretik ikusita.
Fitxategi:Arena Punta Luzerotik.jpg|Arena Luzuero menditik.
Fitxategi:Punta Luzeroko bunkerrak.jpg|Luzueroko bunkerrak.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bizkaiko mendien zerrenda.

## Kanpo estekak
Gizakien seme-alabak

***Gizakien seme-alabak*** (ingelesezko izenburu originala: *Children of Men*) Alfonso Cuarón zuzendari mexikarrak zuzendutako 2006ko filma da.

Eleberri batean oinarritzen da: P. D. James idazlearen *The Children of Men* izeneko liburuan.

## Sinopsia 
Akzioa geure belaunaldiaren ondoren gertatzen da. Anarkia mundu osora zabaldu da, gizon-emakumeek ugaltzeko gaitasuna galdu baitute. Lurreko pertsona gazteena hemezortzi urterekin hil da eta gizakiak desagertzeko bidean dira.

## Pertsonaiak 
* Clive Owen: Theo Faron
* Julianne Moore: Julian Taylor
* Michael Caine: Jasper Palmer
* Claire-Hope Ashitey: Kee
* Chiwetel Ejiofor: Luke
* Pam Ferris: Miriam
* Peter Mullan: Syd
* Charlie Hunnam: Patric
* Danny Huston: Nigel
* Oana Pellea: Marichka
* Paul Sharma: Ian
* Jacek Koman: Tomasz
* Miriam Karlin: alemaniar amama

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
*  Filmaren fitxa IMDB.com webgunean.
Erasable Progammable Read Only Memory

thumb|200px|EPROM memoria. Integratuaren erdialdean datuak ezabatzeko leihoa ikus daiteke.
**EPROM** edo **E**rasable **P**rogammable **R**ead **O**nly **M**emory (euskaraz: *Irakurtzeko Bakarrik Memoria Ezabagarri eta Programagarria*) hainbat alditan grabatu eta ezabatu daitekeen ROM familiako memoria da. Informazioa ezabatzeko leiho txiki bat daukate eta izpi ultramoreekin leihoa erasotuz ezabatzen da.

## Ikus, gainera 
* EEPROM
* ROM
* Flash memoria

## Kanpo estekak
Takelot (apaiz gorena)

**Takelot**, Amonen Apaiz Goren izan zen Tebasen, K.a. 800etik K.a. 775 arte, Antzinako Egiptoko XXII. dinastiaren garaian.

Herakleopolis Magnako printze eta Amonen apaiz goren zen Nimlot II.aren semea zen.

Tebaseko Amonen apaiz goren izan zen Horsiese II.aren ondorengoa izan zen.

Padibastet eta Sheshonq IV.aren garaikidea zen, Karnakeko nilometroan aurkitutako inskripzioen arabera, Padibasteten 23. urtea eta Sheshonqen erregealdiaren 6.a
Mongoliako gobernuaren eta Tibeten arteko laguntasun eta aliantza ituna

thumb|250px|Ituna.

**Mongoliako gobernuaren eta Tibeten arteko laguntasun eta aliantza ituna** 1913ko otsailaren 2an sinatu zen Urgan (gaur egungo Ulan Bator). Hala ere, Tibeteko ordezkariek itun hori sinatzeko zuten zilegitasunara zalantzan dagoenez, berau itun baten izaera duen zalantzan dago.
 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Itunaren ingelesezko itzulpena
Frau Im Mond

***Frau im Mond*** () zientzia-fikzio generoko 1929ko film mutua da, Fritz Langek zuzendua. Istorioa Langen andreak, Thea von Harbouk, idatzitako eleberrian oinarrituta dago (*Die Frau im Mond*, 1928). Lanak erakusten dituen efektu bereziak bikainak dira egin zen garairako, baina filmak ez zuen arrakasta handirik izan, ezta etekin handirik sortu ere. Aurreneko aldia da zineman hamarretik zerora zenbatzen agertzen dena, kohetea abian jartzean.

## Argumentua 
Mansfelt irakaslea konbentzituta dago ilargiko arroketan urrea dagoela, baina inork gutxik ez dio jaramonik egiten. Wolf Helius ingeniari gazteak, ordea, horretaz zer pentsatu badu eta ilargirako bidaia prestatzen hasten da. Turner gaizkileak, egitasmoaren berri izan bezain laster, kohetearen planoak lapurtzen ditu eta bidaian parte hartzea eskatzen du itzuliko baditu. Espedizioa abian jarriko da eta hara doaz hiru pertsonaia horiek eta Heliusen bazkidea den Windegger, honen andregaia Friede eta Gustav ezkutuko bidaiari gaztea. Iritsitakoan urrea topatzen dute, baina Turner eta Mansfelten arteko borroka hasi besterik ez da. Mansfelt hil egiten da, eta Turner geldiarazi nahian kohetearen oxigeno erreserbak hondatzen dituzte. Ezin dira denak etxera itzuli, guztientzako adina oxigenorik ez dago eta. Helius eta Friede ilargian geratuko dira.

## Aktoreak 
* Willy Fritsch : Wolf Helius
* Gerda Maurus : Friede Velten
* Klaus Pohl : Georg Manfeldt irakaslea
* Fritz Rasp : Walt Turner
* Gustl Gstettenbaur : Gustav
* Gustav von Wangenheim : Hans Windegger
* Margarete Kupfer

## Kanpo estekak 
*  Filma **IMDB** atarian
Ka'ba-i-Zartosht

thumb|Ka'ba-i Zartosht
[thumb|Ka'ba-i-Zartosht (eskuinean) [Naqsh-e Rostamen.]]
'''Ka'ba-i-Zartosht'* (persieraz کعبه زرتشت, aldaerak *Kaba-i Zardusht'* eta *Kaba-ye Zardosht'*, "*Zoroastroren Kuboa''") Naqsh-e Rostamen dagoen dorre itxurako eraikin bat da, K. a. V. mendekoa, akemenidar inperioaren garaikoa. Naqsh-e Rostam, Persepolisetik ipar-mendebaldera dago, Iranen. Shiraz hiritik gertu dago, Fars probintziako hiriburua dena.

Egitura, Pasargadako eraikin senide baten kopia dena, Dario I.ak, Artaxerxes II.ak edo Artaxerxes III.ak eraiki zuten. Fryeren ustez, asmoa berbera zen (bere eraikin bikiarena), hau da, erregetzaren tresna eta tramankulu guztientzako segurtasun kutxa bat eraikitzea Persepolisetik gertu, Pasargadan egin zen bezala.

Eraikinean dauden sasandar garaiko suaren aldareetan dagoen erreferentzia batetik, egitura, behinola, suaren aldare bat izan zela ebatzi da, edo, beharbada, ospakizun monumentu bat, enperadoreentzako betiereko garra zuena, enperadore hauen hilobiak metro batzuk urrunago daudelarik. Hau, baina, ez da oso litekeena, albotik jotzen duen haize falta dela eta, garra berehala itzaliko baitzen, eta, edozein kasutan, inskripzioa idatzi zuenak, zail zuen eraikinaren asmoa zein zen jakitea, eraiki eta handik zazpi mendetara.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
Naqsh-e Rostam

## Kanpo estekak 
* Ka'ba-i Zartoshten argazkiak
* ''Ka'ba-ye Zartosht'' bisita gidatua YouTube (1 min 34 seg).
Kemiren banaketa administratiboa

Kemi udalerria, 34 guneetan edo auzotan dago banatua. Batzuk, inor bizi ez den uharte soilak dira; bestalde, garrantzitsuenak hala nola, portua dagoen Ajos, Hepola, Karihaara, Karjalahti, Kivikko, Koivuharju, Paattio, Peurasaari, Sauvosaari erdi-gunea, Syväkangas, Takajärvi, Tervaharju dira. Hauetako gehienak uharteak dira, hiria, Kemijoki ibaiaren deltan dagoelako.

## Kanpo estekak
Electrically-Erasable Progammable Read Only

**EEPROM**, **E2PROM** edo **E**lectrically-**E**rasable **P**rogammable **R**ead **O**nly (euskaraz: *Irakurtzeko Bakarrik Memoria Elektrikoki Ezabagarri eta Programagarria*) hainbat alditan grabatu eta ezabatu daitekeen ROM familiako memoria da. Informazioa ezabatzeko pultsu elektrikoak erabiltzen dira.

## Ikus, gainera 
* EPROM
* ROM
* Flash memoria

## Kanpo estekak