open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Johanna Hyöty

**Johanna Hyöty** (Tampere, Finlandia, 1992ko otsailaren 15a - ) Finlandiako tenislari bat da. 1-3 errekorra du Fed Cup txapelketan. 2012ko urriaren 29an Hyöty munduko 893.a zen bakarkako rankingean. 2012ko urriaren 22an binakako rankingean 763. postura igo zen.
Miep Gies

**Hermine "Miep" Santrouschitz-Gies** (Viena, Austria-Hungariako Inperioa, 1909ko otsailaren 15 &ndash; Hoorn, Herbehereak, 2010eko urtarrilaren 11) Otto Heinrich Franken familia naziengandik izkutatzen lagundu zuen emakumea izan zen. Familia 1942tik 1944ra bitarte izan zuen gordeta.

Franken familia harrapatu zutenean Miepek hainbat objetu gorde zituen, euren artean Anne Frank alaba gazteenaren egunerokoa. Eguneroko hori *Ana Franken egunerokoa* gisa publikatu da hainbat hizkuntzatan.

## Kanpo estekak 
* Miep Gies, Yad Vashem
Amhuinnsuidhe

**Amhuinnsuidhe** ()  Harris irlako herri bat da , Kanpoko Hébridetan, Eskozia.

## Geografia 
Amhuinnsuidhe, West Loch Tarberten iparraldeko itsasertzean kokatuta dago, Harris Uhartean. Tarbertik 13 kilometrora dago.

## Historia 
ezkerrera|thumb|Amhuinnsuidhe Gaztelua
Amhuinnsuidhe gaztelua 1865 urtean eraiki zen  Charles Murrayrentzat, Donmoreko 7.Kondea , gaztelua 2003ra arte pribatua izaten jarraitu zuen

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Canmore - Harris, Amhuinnsuidhe gune erregistroa
* Canmore - Amhuinnsuidhe, Abhainn Mor, Zubi gune erregistroa
* Canmore - Harris, Amhuinnsuidhe Gaztelu gune erregistroa
Nizarismo

thumb|280px|Nizarien bandera
**Nizarismoa** (, *an-nizāriyya*) xiismoaren korronteetako bat da, ismaildar adarrekoa, Nizar ibn al-Mustansir-en jarraitzaileek sortua. XIII. mendera arte, indar politikoa izan zuen, eta gaur egun India, Siria eta Iranen ditu jarraitzaileak. Aga Khan dute buruzagi espiritual.

## Historia 
Ismailismoa 765ean jaio zen, Islamaren adar xiitak izandako zatiketa baten ondorioz. Borroka gogorrak izan ostean, 909an Kairon kokatu zuten ismaildarrek beren boterearen erdigunea: Fatimitar Kalifa-herria. Al-Mustansir Billah (1035–1094) fatimitar kalifa-imamaren heriotzaren ostean, ismaildarrak bi talde nagusitan banatu ziren: nizariak, Al-Mustansir-en seme nagusi Al-Nizar onartzen zutenak ondorengotzat, eta mustaliak, Al-Mustaali seme gazteena onartzen zutenak.

XI. mende amaieran, nizariek *Imamerri Ismaildar Nizaria* eratu zuten Siria eta Persian, erdigune nagusi Alamut zuena. 1256an, mongolek suntsitu zuten nizarien estatua, Alamuteko gotorlekua barne. Handik aurrera, diskrezioz bada ere, imamek segitu zuten jarraipena eta aholku ematen Persia, Siria eta Hegoaldeko Asian sakabanatutako komunitateei.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Asasino

## Kanpo estekak
Ero (musika taldea)

**Ero** 2010. urtean Galdakaon (Bizkaia) sortutako rock estiloko musika taldea da. Euskaraz abesten dute.

## Taldearen ibilbidea 
Taldeak lehen pausuak 2007. urtean eman zituen. Garai hartan, Julen B., Ibai eta Julen G., ordu arte nor bere taldean arituak, elkartu egin ziren, eta Ero taldea sortu. Bi disko kaleratu dituzte.

## Taldekideak 
* Eneko, ahotsa, gitarra akustikoa
* Julen, gitarra, ahotsak
* Asier, baxua
* Julen, bateria
* Ibai, gitarra

## Diskografia 
* *Airean mugak* (2012, autoekoizpena)
* *Garaiz gaude* (2016, autoekoizpena)

## Kanpo estekak 
* *Erotuta*, taldearen bloga.
Automatizazio

**Automatizazioa** ekoizte, egokitze, banatze, aztertze eta kudeatze prozesuetan gizakien esku-hartze zuzena murriztea ahalbidetzen duten tekniken multzoa da. Automatizazio tekniken euskarri teorikoak automatika (matematika aplikatuen adarra) izeneko zientziatik datoz. Aplikazio ugari ditu automatizazioak: prozesu industrialetan, gestioan, garraioan, etab.

Prozesu horietako eragiketak gizakiek zuzenean egiten ez dituztenean, automatikoki baizik, horri erregulazio automatikoa deitzen zaio. Horixe da, hain justu (erregulazio automatikoa), automatizazioaren giltzarri nagusietakoa, eta hauxe du oinarrizko printzipio: egonkortu beharreko magnitude bakoitza neurtu, neurketaren bat-bateko balioa igorpen balioarekin alderatu, bereizketa seinale bat eratu, seinalea funtzio sorgailu batean tratatu eta aginte seinalea sortu, horrek dagokion erregulatze organoa gida dezan.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Automatizazio industrial

## Kanpo estekak
Naizroxa

**Naizroxa** San Juan, Donibane (Gipuzkoan) sortutako hardcore euskal musika taldea da.

## Taldearen ibilbidea 
2004 urtean Jousilouli taldea desegin zen eta bi talde sortu ziren, Dirua eta Naizroxa. 2005 urtean *E.P. laburrean* atera zuten, 8 minutu irauten dituen disko laburra. Bertan bost abesti daude. 2007an atera zuten lehenengo disko luzea, *Iqharaturic*. Bigarren diskoa 2015ean kaleratu zuten, *Argilunak*.

## Taldekideak 
* Iñaki Altolagirre "Matxet" - ahotsa
* Eneko Goikoetxea - gitarra
* Eneko "Txekorra" - baxua
* Iban Goikoetxea - bateria

## Diskografia 
* *E.P. laburrean* (2005, autoekoizpena)
* *Iqharaturic* (2007, autoekoizpena)
* *Argilunak* (2015, autoekoizpena)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gipuzkoa Golden Dragons Quidditch Taldea

**Golden Dragons Gipuzkoa Quidditch Taldea** Donostian 2018 urtean sorturiko quidditch talde bat da.

## Historia 
2016an hasi zen Gipuzkoan talde bat sortzeko proiektua. Bizkaia Boggarts eta Gasteiz Gamusins taldeekin batera Euskal Quidditch Ligan jokatzeko asmoa izan zuen baina jende faltagatik erretiratu beharra izan zuen eta bere lekua Blue Gryffins Burgos taldeak hartu zuen.

Hainbat saiakeraren ondoren 2018ko Euskal Quidditch Kopan egin zuen debuta.

## Palmaresa 
### 2017/2018 
* Euskal Quidditch Kopa
** Hirugarren postua

### 2018/2019 
* Iparraldeko Liga:
** Laugarren postua

### 2019/2020 
* Mangamore Kopa:
** Laugarren postua
* Espainiako Quidditch Kopa:

## Jokalariak 
#### Aurtengo denboraldia 
### Aurreko denboraldiak 
## Kanpo estekak 
* Facebook
* Twitter
* Instagram
Aga Khan IV.a

**Shah Karim Al Hussaini** printzea, **Aga Khan IV.a** (; Geneva,  – Lisboa, 2025eko otsailaren 4a) 49. nizarien imama izan zen. Musulman ismailiarren buruzagi espirituala, Harvardeko Unibertsitatean ikasi zuen. Bere aitona Aga Khan III.aren ondorengoa izan zen eta 1957an hartu zuen kargua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ohe elastiko

thumb|250px|Ume bat tranpolin batean jauzika
**Tranpolin** bat (nazioarteko hitza) edo **ohe elastiko** bat (Hego Euskal Herrian, espainierazko *cama elástica* terminoaren kalkoa) jauziak egiteko tresna bat da. Normalki Oihal sendo eta tenkatu bat altzairuzko armazoi batera lotzen da hainbat malgukiren bidez. Jendeak jauzi egin dezake ondo pasatzeko edo kirol konpetitibo gisa.

Erabiltzen den oihala ez da elastikoa izaten, baina bere inguruan dituen malgukiek ematen diote elastikotasuna, energia potentziala askatuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anna Dogonadze

**Anna Dogonadze** (; Mtskheta, Georgiako SES, Sobietar Batasuna, 1973ko otsailaren 15a - ) Georgian jaiotako alemaniar gimnasta bat da. 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan ohe elastikoan Urrezko Domina irabazi zuen.

## Biografia 
1973an jasio zen Mtskhetan, gaur egungo Georgian. Georgiaren independentziaren aurretik Sobietar Batasunaren izenean parte hartu zuen nazioarteko konpetizioetan eta, ondoren, Georgiaren izenean. Dogonadze Alemaniako herritar bilakatu zen bertako batekin ezkonduta. Bad Kreuznachen bizi da eta lanbidez irakaslea da.

Bere momenturik gorena 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan izan zuen, lau urte lehenago Sidneyko Olinpiar Jokoetan izandako parte-hartze txarraren ostean. 2004an finalistarik zaharrena izan zen, 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan, Beijingen, konpetizioko atletarik zaharrena izan zen, 35 urterekin, eta berriro ere 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan, Londresen.
Qazvin

**Qazvin** () Iran ipar-mendebaldeko hiria da, Qazvin probintziaren hiriburua. 2011n 381.598 biztanle zituen, gehienak persiera hiztunak. Persiar Inperioaren hiriburua izan zen Safavi dinastiaren garaian (1548-1598).

## Geografia 
Elburz mendilerroaren hegoaldeko magalean dago, 1.347 metroko garaieran, Teherandik 150 kilometro ipar-mendebaldera.

### Klima 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Peter Capaldi

**Peter Dougan Capaldi** (Glasgow, 1958ko apirilaren 14a) eskoziar zinema, telebista eta antzerkiko aktore, gidoigile eta zuzendari bat da. Musikaria ere bada. *Doctor Who* telesailean hamabigarren Doktorea antzezteagatik da ezaguna. 1995ean ''Franz Kafka's It's a Wonderful Life* laburmetraiarengatik Oscar Saria jaso zuen.

## Biografia 
Glasgowen jaio zen. Aitaren aldetik italiar jatorrikoa da, amaren aldetik berriz irlandar jatorrikoa. Glasgowko Arte Eskolan egin zituen ikasketak eta ikasle zela The Dreamboys izeneko punk taldeko abeslari eta gitarjolea izan zen. Talde hartako bateriajolea Craig Ferguson komikoa zen. Hiru abestitako EPa atera zuen taldeak 1980an.

1980. hamarkadaren hasieran hainbat filmetan hartu zuen parte, ezagunena Danny Oldsenen *Local Hero* filma izan zen. Hainbat telesailetan ere aritu zen, esate baterako *John and Yoko: A Love Story* telesailean The Beatles taldeko George Harrison kidea interpretatuz.

Lehenengo protagonista papera BBC kateko *Mr Wakefield's Crusade* telesailean izan zuen, 1992an.

2005 eta 2012 artean *The Thick of It* sitcom-ean Malcolm Tucker izan zen eta orduan bihurtu zen ezagun.

### Doctor Who 
1995ean Zortzigarren Doktorea izateko casting-erako gonbidapena jaso zuen baina ez zuen parte hartu. 2008an "The Fires of Pompeii" atalean agertu zen Lobus Caecilius pompeiatarraren paperean. Kasualitatez atal berean Karen Gillanek ere paper txiki bat izan zuen, gerora 11. Doktorearen laguntzailea izango zenak. 2017ko eguberrietako atal berezian Jodie Whittakerri pasa zion lekukoa.

Doctor Who telesailaren inguruan sorturiko spin-off, audioliburu eta irratsaiotan ere hartu izan du parte.

### Zuzendari, aurkezle eta idazlea 
Aktore lanaz gain bestelako funtzioak ere bete izan ditu Peter Capaldik. 1992an *Soft Top, Hard Shoulder* road-moviea idatzi zuen eta 1995ean *Franz Kafka's It's a Wonderful Life* laburmetraiarengatik Oscar Saria jaso zuen. 2012an *The Cricklewood Greats* dokumentala idatzi zuen.

## Bizitza pertsonala 
1991n Elaine Collins aktore eta telebista ekoizlearekin ezkondu zen Glasgowtik gertu dagoen Strathblanen eta gaur egun Londresko Muswell Hill auzoan bizi dira. Alaba bakarra dute, Cecily izenekoa. 

Lewis Capaldi musikaria bigarren lehengusua du eta haren bideoklip batean azaldu zen 2019an, "Someone You Loved" izenekoan.

Hainbat giza elkarteren aldeko kanpainatan hartu du parte, UNHCR eta Worldwide Cancer Research erakundetan, besteak beste. 2022ko urrian Eskoziaren independentziaren aldekoa dela esan zuen *The Daily Telegraph'' egunkarian egin zioten elkarrizketa batean.

## Diskografia 
### The Dreamboys 
* Dreamboys (1980) EPa - 3 abesti

### Singleak 
* Monks Road Social: "If I Could Pray" (2020)
* Peter Capaldi: "St. Christopher (Edit)" (2021)

### Bideoklipak 
* Lewis Capaldi: "Someone You Loved" (2019)

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
### Antzerkia 
## Irratia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Doda (abeslaria)

**Dorota Aqualiteja Rabczewska** (Ciechanów, Polonia, 1984ko otsailaren 15a - ), **Doda** gisa ezaguna, poloniar musikaria da, Poloniako artisten artean sari gehien irabazi duenetako bat. MTV Europe Music Awardsen irabazlea eta World Music Awardsera nominatua izan da. Bere ikuspegi berritzaile eta bideoklip eztabaidatuak direla eta fama handia irabazi du. Virgin rock taldearen kide izan zen, eta horiekin hiru diska egin zituen, euren artean platinozko diska hirukoitza izan zen *Ficca* (2005). Taldea 2007an desegin zenean, bakarlari gisa hasi zen, eta bi platinozko album argitaratu ditu: *Diamond Bitch* (2007) eta *7 pokus głównych* (2011). 2016an Virgin taldea berriro elkartu zen eta laugarren album bat ekoiztu zuten, *Choni*.

2008an CNNk Doda historiako 10 poloniar famatuenen zerrendan sartu zuen. 2011n Viva! aldizkariak Poloniako 10 emakume garrantzitsuenen taldean sartu zuen. Machina aldizkariak 50 emakume abeslari onenen zerrendan sartu zuen eta Wprost aldizkariak 100 poloniar garrantzitsuenen zerrendan. Zerrendako emakume abeslari bakarra zen.

## Erreferentziak
El hijo de la novia

***El hijo de la novia*** 2001. urtean Juan José Campanellak zuzendutako film argentinarra da. Izendatu zuten Oscar Sarietarako atzerriko filmen kategorian eta "Zilarrezko Kondorra" pelikularen onenaren saria jaso zuen.

## Sinopsia 
Rafael Belvedere 40 urte inguruko gizona da, bere aitaren eskutik jatetxea jaso duena. Hala ere, lan honek ekarritako estresagatik estu bizi da eta gainera bizitza sentimentalean gauzak ez zaizkio ondo joaten, dibortziaturik baitago. Hau guztia dela-eta, bere neska-lagunari ez dio kasu handirik egiten. Azkenean, alzheimerrak jota dagoen bere amaren amets zaharra bete beharko du, hura hil baino lehen: Elizaz ezkondu.

## Aktoreak 
* Ricardo Darín - Rafael Belvedere, semea
* Héctor Alterio - Aita
* Norma Aleandro - Ama

## Ikus, gainera 
* Argentinako zinema
* Zainketa aringarriak eta zinema

## Kanpo estekak 
*Trailerra (Youtube).
Semnan

**Semnan** () Iran iparraldeko hiria da, Semnan probintziaren hiriburua. 2011n 153.680 biztanle zituen.

## Geografia 
Semnan Irango iparraldean dago, 1.138 metroko garaieran. Iparraldean Elburz mendilerroa du, eta hegoaldean Kavir basamortua.

### Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mindfulness

thumb|Jon Kabat-Zinn.

***Mindfulness*** edo **arreta osoa** (edo **ezagueraduna**) orainaldian gertatzen diren barne- eta kanpo-bizipenetara norberaren arreta eramateko prozesu psikologikoa da. Meditazioan jardunez gara daiteke edo bestelako teknikak erabiliz. Adigaia palierazko "sati" hitzaren itzulpenetik dator, osagarri esanguratsua dena tradizio budista batzuetan. Mendebaldean azken aldiotan daukan harrera ona neurri handi batean Jon Kabat-Zinn estatubatuar idazleari eta *"Mindfulness meditation in everyday life"* 1994ko bere liburuari zor zaie. Beste egile ezagun batzuk vietnamdar Thich Nhat Hanh eta Daniel Goleman dira.

Ongizatea edo osasunarekin oso lotuta dago, norbanakoengan aplikatuta edo giza taldeetan, ospitaleetan, lantokietan, ikastetxeetan eta abar. Aitzitik, gehiegizko kezkek eta hausnarketek estresera edo buruko gaixotasunetara eraman dezakete, hala nola hersturara eta depresiora. Psikologia klinikoak eta psikiatriak 1970eko hamarkadatik ezarpen terapeutikoak garatu dituzte *mindfulnessean* oinarrituta, drogomenpekotasun edo beste adikzio batzuk, min fisiko edo psikologikoa edota lehen aipatutako asaldurak arintzeko edo kontrolatzeko. Halaber helduen edo umeen emozioak kudeatzeko tresna ere izan daiteke. Errukiaren adigaiarekin ere bat dator.

## Erlijioaren psikologia eta metafisika 
Budismoarekin estuki lotuta dago, vipassana praktika modernoekin hain zuzen ere, eta askapenaren biderako lehenengo urratsa da. Laburbilduta, esperientzia sentsoriala etengabean begiratzean datza, bost zentzumenetan arreta ipiniz, eta modu horretan portaera obsesiboak eta birjaiotzak prebenitzeko.

Transzendentzia kontzeptu metafisikoan oinarritzen da halaber, eta Henry David Thoreau, Ralph Waldo Emerson, Margaret Fuller eta Walt Whitman XIX. mendeko egileek urratutako bidetik abiatzen da.
 
Halaber, Mendebaldeko kultura kristau mistikoan ere mugimendu honen aztarnak topatu ditzakegu XVI. mendea eta XVII. mendean, meditazioaren tradiziotik Frantzisko Saleskoa eta Inazio Loiolakoa edo otoitz kontenplatiboan, Joan Gurutzekoa eta Teresa Ávilakoaren bidez.

Islameko sufismoa eta bere aldaera derbitxea mistika honetan ere sailkatu dezakegu.

## Ikus, gainera 
* Espiritualtasuna
* Zainketa aringarrietako glosarioa

## Kanpo estekak 
* Jon Kabat-Zinn "Center for Mindfulness" webgunean.
* Vicente Simón-en webgunea.
Kono Yasui

**Kono Yasui** (, Kagawa prefektura, 1880ko otsailaren 16a - Bunkyō, 1971ko martxoaren 24a) japoniar biologo eta zitologoa izan zen. 1927an zientzian doktoretza lortu zuen lehen japoniar emakumea izan zen.

## Biografia 
Yasui Kagawa prefekturan jaio zen 1880an. 1898an bertako eskolan graduatu zen zientzia sailean eta 1902an Emakumeentzako Goi-Eskola Normalan. 1905erarte irakasle izan zen, ahalik eta 1905ean graduatu kurtso bat ezarri zen arte Emakumeen Goi-Eskola Normalean. Lehen emakumea izan zen eskola horretan sartzen zientzia ikerketa bat egiteko; zoologia eta botanika arloak landu zituen. Karpen webertar aparatuaren inguruko ikerketa argitaratu zuen *Zoological Science* aldizkarian 1905ean, inoiz aldizkari horretan argitaratu zuen lehen emakumea. Ondoren *Salvinia natans* ur-garoari buruzko ikerketa argitaratu zuen *Journal of Plant Sciences and the British journal Annals of Botany* aldizkarian, Japoniar emakume batek atzerriko aldizkari batean argitaratzen zuen lehen aldia. 1907an bere ikerketa bukatu eta eskola irakasle laguntzaile bilakatu zen.

Yasuik Japoniako Hezkuntza Ministerioari atzerrian ikasteko baimena eskatu zion. Baimena eman zioten baldin eta "etxeko ekonomiaren ikerketa" gehitzen bazuen bere "zientziaren ikerketa" proiektuari, eta zin egiten bazuen ez zela ezkonduko han egonda eta ikerketa bakarrik egingo zuela. Alemaniara eta Ameriketako Estatu Batuetara bidaiatu zuen 1914an, Chicagoko Unibertsitatean zitologiari buruzko ikerketak egiteko. 1915an Harvardeko Unibertsitatean ikatzari buruzko ikerketak egiten hasi zen E. C. Jeffrey irakaslearekin. 1916an Japoniara itzuli zen eta ikatza ikertzen jarraitu zuen Tokioko Unibertsitate Inperialean 1927ra arte. 1918tik 1939ra bitarte genetika irakasle izan zen. Bere tesi doktorala 1927an argitaratu zuen, lignitoa eta ikatzari buruzkoa, Japonian tesi doktorala egiten zuen lehen emakumea.

1929an Yasuik *Cytologia* aldizkaria sortu zuen. 1924tik aurrera mitxoleten, artoaren eta *Tradescantia* espezieen genetika ikertu zuen, eta 1945tik aurrera Hiroshimako bonbardaketa nuklearraren osteko landareen aldaketak ikertu zituen. Ochanomizuko Unibertsitatea sortu zenean 1949an Yasui irakasle izendatu zuten. 1952an erretiratu zen, baina irakasle emeritua izaten jarraitu zuen. 1957rako 99 argitalpen zientifiko idatzi zituen.

1971ko martxoaren 24an hil zen Tokion.
Ahuntza kimu jaten

***Ahuntza kimu jaten*** edo ***Sasiarteko aharia*** Irak hegoaldean dagoen Ur hiri historikoan aurkitutako irudia da, K. a. 2600-2400 aldean egindakoa. Bi antzekoak aurkitu ziren; argazkikoa Londresko British Museumen erakusten den bitartean, bestea Pennsylvaniako Unibertsitatearen Museoan, Filadelfian, ikus daiteke.

## Aurkikuntza 
Bi irudiak "Heriotzaren Putzu Handia"n aurkituak izan ziren, Ur hiriaren errege-hilerrian. 1928-1929 denboraldian Leonard Woolley arkeologoak aurkitu zituen Pennsylvaniako Unibertsitatearen eta British Museumen elkarreko kanpainan. Horrek argitzen du gaur egun piezak hain toki desberdinetan gordetzearen arrazoia. Nahiz eta ahuntz izan Wolleyk ahariak bezala identifikatu zituen; haren ustez Genesiko 22 v.13 pasartearekin lotura zuzena baitzuten. Pasarte horretan Abrahamek bere semea Isaak hiltzeko unean begirada altxatu zuen eta sasiartean harrapatuta zegoen ahari bat ikusi zuen. Orduan, aharia hartuta, semea utzi zuen eta animalia hil zuen holokauston Jaungoikoari eskaintzeko.

## Deskribapena 
Irudia ez da oso handia, 42 zm. Aurkitu zutenean lurraren zamak deformatuta zegoen eta barruko zurezko gunea deseginda zegoen. Wolleyk irudiaren elementu guztiak elkartuta gordetzeko argizari erabili zuen.
Ahuntzaren burua eta hankak urre orriz estalia zeuden. Belarriak kobrezkoak dira. Adarrak lapislazulizkoak dira eta artila elkartutako maskorrez eginak. Irudiaren sexu-organuak urrezkoak dira. Sabelean oso degradatuta zegoen zilarrezko plaka bat zen. Zuhaixka, aldiz, urre-orriz eta urrezko lorez estalia dago. Irudi osoa maskorrez, kare gorriaz eta lapislazuliz egindako mosaikodun oinarri baten gainean dago. Hasieran bi ahuntzak bata bestearen aurrean egongo lirateke. Bizkarretik tutu bat ateratzen zaio ahuntz bakoitzari eta hortik objektu bat heltzeko erabiliak izan zirela pentsatu dute espezialistek.

## Bibliografia 
* Leonard Woolley: *Ur: the First Phases*, Penguin Books, Londres eta New York (1946).

## Kanpo estekak
Herri Oihua

**Herri Oihua** Barakaldon 2011. urtean sorturiko musika taldea da.

## Ibilbidea 
Herri Oihua taldea 2011.urtean sortu zen, Revolta Permanent taldeko kideak eta Gardenia taldeko Mikel Becerra kitarjolea batu zirenean. Hasieran, berez, abesti bakarreko proiektua izateko sortu zen zuzeneko batean gehitzeko. Emanaldi hori prestatzeko Aritz Monedero baxularia eta Lander Gormedino baterijolea sartu ziren. Zuzeneko horretatik taldea era egonkorrean sortzea erabaki zuten eta handik gutxira beraien lehen diska kaleratu zuten, "Arjea" (2012). Urte berean *Banden Lehia* lehiaketa irabazi eta bigarren diska bat grabatzeko eta BBK Live 2013ko edizioan jotzeko aukera lortu zuten.

Bitartean, Euskal Herriko hainbat puntu ezberdinetan emanaldiak ematen egon dira, baita Katalunian (EH Sona festibala) edota Cadizen ere (Monkey Week festibala). 2013ko udan bigarren diska kaleratzen dute "Ez" izenekoa, Aitor Abiok ekoiztua. EHZ Festibala, Ibilaldia, EH Sona, Deaffest, Monkey Week eta bestelako jaialdietan aritu dira emanaldiak eskaintzen. 2013ko abenduan Aritz Monederok taldea utzi zuen eta Alex Rementeriak hartu zuen bere lekua. 2016an, bi urtez jarduerarik gabe egon ostean, eszenatokietara bueltatu ziren kide berri baten eskutik (Lander Campos, bateria) eta lan berriarekin, "Sustrairik dagoen bitartean…".

## Taldekideak 
* Iker Villa (ahotsa)
* Iker Aginaga (ahotsa)
* Lander Campos (bateria)
* Alex Rementeria (baxua)
* Mikel Becerra (gitarra)

## Diskografia 
* *Arjea* (2012, Gaua Records)
* *Ez* (2013, Baga-Biga)
* *Sustrairik dagoen bitartean...* (2016, Gaua Records)

## Kanpo estekak
Solte (musika taldea)

**Solte** hardcore / rock  musika talde bilbotarra da, 2006. urtean Santutxu auzoan sortutakoa.

## Diskografia 
* *Distantzia nahikoa!* (2011, Musikherria).
* *EroAlea* (2012, Taupaka)
* *Ixa* (2016, Taupaka)
*"hileta jaia" zuzenekoa /Soilik deskargarako (2017, Taupaka)

## Kanpo estekak 
*  @soltetaldea
The Icer Company

**The Icer Company** 2013. urtean Iruñean sortutako pop-rock musika taldea da.

## Diskografia 
* *Ur abisalen espedizioa* (2013, Gor)
* *Belurbe* (2017, El Dromedario Records)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gudeako otoizlaria

***Gudeako otoizlaria*** K.a. 2550 eta 2520 urte arteko eskultura da. Mesopotamiako Dinastia Arkaikoen Garaia deritzon aldian, munduko historiaren lehen zibilizazioan, Sumer zibilizazioan alegia, egina izan zen. Egun Espainiako Museo Arkeologiko Nazionalean erakusten da, Madrilen.

## Deskribapena 
K.a. 2550 eta 2520 urtetan egina, harri kareharriaz egina dago. Txikia da: 21 zm alturan, 7,5 zabaleran. Irudiaren pertsonaia kaunakes batez jantzita dago. Begiak lapislazuliz edo kristalez eginak zituen baina galdu egin ziren. Irudia nahiko ohikoa zen Mesopotamiako artean: hiritar sumeriar bat zutik otoitz egiten ari da.

## Aurkikuntza 
thumb|ezkerrera|200px|Sumer zibilizazioaren eragin zonaldea.
Objektuak Iraken aurkitu zen. 2001ean Espainiako Museo Arkeologiko Nazionalak erosi zuen.

## Ikus, baita ere 
* Mesopotamia
* Sumer

## Kanpo estekak 
* :Espainiako Museo Arkeologiko Nazionalaren webguneko fitxa.
Fan Bingbing

**Fan Bingbing** (; Qingdao, Shandong, ) txinatar aktore eta abeslaria da, zineman eta telebistan aritutakoa. 2016an Emakumezko Aktore Onenaren Zilarrezko Maskorra irabazi zuen.

## Filmografia hautatua 
* *Huán Zhū Gégé* (1998-99, telesaila)
* *Shŏujī* (2003)
* *Xīn zhōng yoǔ guǐ* (2007)
* *Stretch* (2011)
* *Mai Wei* (2011)
* *X-Men: Days of Future Past* (2014)
* *Wǒ Búshì Pān Jīnlián* (2016)

## Erreferentziak
Gnathostomulida

**Gnathostomulida** ia mikroskopiko itsas animalia filum txiki bat dira. harea eta lokatza bizi dute azaleko kostaldeko ur azpian, eta nahiko inguruneetan bizirauteko.

## Kanpo estekak
Suaren kontrako material

**Suaren kontrako materiala** suaren kontra babesteko tratatutako materiala da. Suaren kontrako materialak, oro har, karbohidratoz eginak daude, emultsio batean. 1950eko hamarkadan hasi ziren garatzen, Bigarren Mundu Gerran egindako ikerketen ondorioz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Evangelina Salazar

**Evangelina Yolanda Salazar** (Buenos Aires, ) argentinar aktore eta abeslaria da, zineman eta telebistan aritutakoa. 1966an Emakumezko Aktore Onenaren Zilarrezko Maskorra irabazi zuen.

## Filmografia hautatua 
* 1963: *Lindor Covas, el cimarrón*
* 1966: *Mi primera novia*
* 1966: *Del brazo y por la calle*
* 1968: *Operación San Antonio*
* 1970: *El Santo de la espada*
* 1971: *En una playa junto al mar*
* 1973: *Me gusta esa chica*
* 1976: *Dos locos en el aire*
* 1979: *Vivir con alegría*
* 2004: *Monobloc*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Stefania Sandrelli

**Stefania Sandrelli** (Viareggio, Toskana, ) italiar aktorea da, zineman eta telebistan aritutakoa. 1969an Emakumezko Aktore Onenaren Zilarrezko Maskorra irabazi zuen.

## Filmografia
Stéphane Audran

**Colette Suzanne Jeannine Dacheville** (Versailles,  — Paris, 2018ko martxoaren 27a), **Stéphane Audran** izen artistikoz ezaguna, frantziar aktorea izan zen, zineman eta telebistan aritutakoa. 1970ean Emakumezko Aktore Onenaren Zilarrezko Maskorra irabazi zuen.

## Filmografia ospetsuena
Macarena García

**Macarena García de la Camacha Gutiérrez-Ambrossi** (Madril, ) telebistan, zineman eta antzerkian aritutako aktorea da. *Blancanieves* filmean egindako lanagatik Donostiako Zinemaldian Emakumezko aktore onenaren zilarrezko maskorra lortu zuen, eta baita emakumezko aktore errebelazio onenaren Goya Saria ere. 

## Filmografia 
### Telebista 
### Zinema 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Melissa Leo

**Melissa Chessington Leo** (Manhattan, New York, ) estatubatuar aktorea da, zineman eta telebistan aritutakoa. 2008ko Emakumezko Aktore Onenaren Zilarrezko Maskorra irabazi zuen, eta 2010eko Taldeko emakumezko aktore onenaren Oscar Saria.

## Filmografia 
Taula honetan ikus daitezke film bakoitzaren zuzendaria, enpresa ekoizlea eta beste izenburuak (gaztelaniaz, frantsesez):

### Pertsonaiak
Carol Burnett

**Carol Creighton Burnett** (San Antonio, Texas, ) estatubatuar aktore eta umorista da, zineman eta telebistan aritutakoa. 1978an Emakumezko Aktore Onenaren Zilarrezko Maskorra irabazi zuen. Hamaika urtez, *The Carol Burnett Show* saioa aurkeztu zuen CBSen.

## Filmografia hautatua 
* ''Who's Been Sleeping in My Bed?* (1963)
* *Rowan & Martin at the Movies* (1968)
* *Star Spangled Salesman* (1968)
* *Pete 'n' Tillie* (1972)
* *The Front Page* (1974)
* *A Wedding* (1978)
* *Health* (1980)
* *The Four Seasons* (1981)
* *Chu Chu and the Philly Flash* (1981)
* *Annie* (1982)
* *6 Weeks* (1982)
* *Noises Off!* (1992)
* *Moon Over Broadway* (1997)
* *Get Bruce* (1999)
* *The Trumpet of the Swan* (2001)
* *Broadway: The Golden Age, by the Legends Who Were There* (2003)
* *Horton Hears a Who!* (2008)
* *Post Grad'' (2009)
Jacqueline Sassard

**Jacqueline Sassard** (Niza, ) frantziar aktorea da, zineman eta telebistan aritutakoa. 1958an Emakumezko Aktore Onenaren Zilarrezko Maskorra irabazi zuen.

## Filmografia 
* 1956 : *Je plaide non coupable*
* 1957 : *Guendalina*
* 1958 : *Les Époux terribles*
* 1959 : *Estate violenta*
* 1959 : *Faibles femmes*
* 1959 : *Il magistrato*
* 1959 : *Tutti innamorati*
* 1959 : *Ferdinando I. re di Napoli*
* 1961 : *I Soliti rapinatori a Milano*
* 1961 : *Mariti a congresso*
* 1962 : *Arrivano i titani*
* 1962 : *Freddy und das Lied der Südsee*
* 1963 : *Sandokan, la tigre di Mompracem*
* 1964 : *I pirati della Malesia*
* 1964 : *Le voci bianche*
* 1965 : *Le Stagioni del nostro amore*
* 1967 : *Accident*
* 1968 : *Les Biches*
Pina Pellicer

'*Josefina Yolanda *Pina* Pellicer López de Llergo*' (Mexiko Hiria,  - *ib.*, ) mexikar aktorea izan zen, zineman eta telebistan aritutakoa. 1961ean Emakumezko Aktore Onenaren Zilarrezko Maskorra irabazi zuen.

## Filmografia hautatua 
## Erreferentziak
The Fugitive (telesaila)

***The Fugitive*** estatubatuar telesail dramatikoa da, Roy Hugginsek sortua. American Broadcasting Companyk eman zuen 1963 eta 1967 artean

## Sinopsia 
Richard Kimble bere emaztea hiltzeagatik heriotza zigorrera oker kondenatutako medikua da. Espetxera doanean trena errailetik irten eta Kimble ihes egingo du benetako hiltzailea bilatzeko.

## Aktoreak 
* David Janssen: Richard Kimble
* Barry Morse: Philip Gerard tenientea
* Jacqueline Scott: Dona Taft
* Bill Raisch: Fred Johnson
* Diane Brewster: Helen Kimble

## Kanpo estekak
Ebith II. superintendentearen estatua

***Ebith II. superintendentearen estatua*** K.a. 2400 urteko inguruko Mesopotamiako Aro Dinastiko Zaharrean deritzon aldiko eskultura da, Mari erresumako agintari baten irudia. Sumer, munduko historiaren lehen zibilizazioa izan zen. Egun Louvre museoan erakusten da, Parisen.

## Deskribapena 
K.a. 2400 urte inguruan egina 52,5 zmko altura eta diametroa 30zm ditu. Estatua igeltsuz, lapis lazuliz eta maskorrez egina dago. Estatuaren atzealdean idazkun hau irakur daiteke: "Ebith-II.a superintendentearen estatua, gizona den Istharri eskainita". Beraz, Ixtarri, maitasunaren eta gerraren jainkosa babiloniarrari egindako botozko eskaintza da. Ixtarrek, lekuen arabera, beste izenak izan zituen: Inanna Sumerren, Astarte Fenizian, Anahit Armenian...

## Aurkikuntza 
Objektuak Iraken aurkitu zen, 1934an. Urte horretan André Parrot arkeologo frantsesak Mari hiriko Ixtar jainkosaren tenpluan, hiriko zaharrena, bilaketa kanpaina egin zuen eta han agertu zen estatua ospetsu hau.
 
## Ikus, baita ere 
* Mesopotamia
* Sumer

## Kanpo estekak 
* :museoaren webguneko fitxa.
Áedán mac Gabráin

**Áedán mac Gabrián** () Dalriadako errege bat izan zen, 574 eta 608 urteen artea gobernatu zuen eta uste da 532-533 urteetan jaio zela

Adomnán, *Senchus* eta Irlandako Analak diotenez, Áedán,  Gabrán mac Domangairt (hila 555-560) semea zen. Galesko poema batek , kontatzen digu, bere ama Dumnagual Hen-ren alaba bat izan zela. Haren gobernua arrasto asko utzi zituen kroniketan Pikto, Bretoi eta Angloen kontrako gudengatik.

Conall mac Comaill eskoziar erregea 574an hil ondoren Kintyreko bataila gertatu zen eta han Dunchad, Conallen semea hil zen.

Horregatik Áedán berrogei urte izanez errege koroatu egin zen 574an, bere osaba hil eta gero.
Rosie errematxatzailea

[thumb|*"[We Can Do It!"* by J.&nbsp;Howard Miller. Publizitate kanpaina haietan erabilitako kartelen artean hau izango da ezagunena. Westinghouse Electric konpainiak sustatu zuen 1943an.]]

***Rosie the riveter*** ingelesez, **Rosie errematxatzailea** euskaraz, AEBko ikono kultural bihurtu den publizitatetik datorren emakume langilearen sinbolo bat da. Bigarren Mundu Gerraren garaian, 1942an, gizon asko frontera joanak ziren eta emakumeak behar ziren baita fabriketan tradizionalki gizonek betetako lanpostuetan ere. Rosiek emakume haiek irudikatu zituen. Rosie emakume haiek fabriketara joaten animatzeko sortu zen publizitate ikurra izan zen.

Publizitate kanpaina handi bat sortu zen emakumeak tradizionalki gizonek erabilitako lanpostuetara erakartzeko. Publizitate kanpainari lotuta abesti batek arrakasta handia lortu zuen, ***Rosie the riveter*** abestiak. Kanpainari lotuta hainbat enpresa eta hedabidek publizitate horma-irudi handiak atera zituzten. Kartelak Estatu Batuetatik zehar egon ziren zintzilikatuta emakumeak lan egitera animatzeko asmoz. ***Rosie the riveter*** irudia publizitate kanpaina handi baten elementu inportantea izan ziren. Publizitate kanpaina hartan erabilitako elementu batzuk nazioarteko ikur bilakatu dira.

Feminismoaren eta emakumeen jabekuntzaren ikur, guda amaitzerakoan, ordea, gizon asko gerratik bueltatu egin ziren haien lanpostuak berreskuratzeko asmoarekin. Hori dela eta, emakume askok etxetik kanpo lan egiteari utzi egin behar izan zioten. Horretarako publizitate kanpaina berriak eta kartel berriak egin zituzten, oraingoan emakumeak etxean lan egitera bueltarazteko xedearekin. Gizonei lanpostuak "kentzen" baitzizkietelako. Hala eta guztiz ere, emakume batzuek lan egiten jarraitu zuten, mugimendu feminista berrituak sorraraziz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Rosie the Riveter.
Karaj

**Karaj** () Iran iparraldeko hiria da, Alborz probintziako hiriburua. 2011n 1.614.626 biztanle zituen, eta herrialdeko laugarren hiririk handiena zen, Teheran, Mashhad eta Isfahanen ondotik.

## Geografia 
Karaj Elburz mendilerroaren hegoaldeko magalean dago, 1.312 metroko garaieran, Teherandik 20 kilometro mendebaldera.

### Klima 
Estepako klima hotza dago, *BSk*, Köppen klima sailkapenaren arabera.

## Ekonomia 
Industriagune garrantzitsua da; kimika eta elikagai industriak daude, besteak beste. Hiritik 23 kilometro iparraldera dagoen Amir Kabir urtegiak hornitzen du urez Teheran.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gutapertxa

thumb|*Palaquium gutta*
thumb | Gutapertxaren egitura kimikoa.
**Gutapertxa** (malaieraz *getah*: 'izerdi' eta *pertja*: 'zuhaitz') Tropiko inguruetako zenbait zuhaitzen latexetik, *Palaquium* genereoko zuhaitzetatik, ateratzen den goma da, kautxuaren antzekoa. Tenperatura normalean gogorra da, baina uretan irakinez gero elastiko eta bigun bihurtzen da. Elektrizitate gaiak, golf pilotak eta txiklea egiteko erabiltzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hawa Mahal

**Hawa Mahal**, (euskaraz: haizearen jauregia), Indiako jauregi bat da eta Jaipurren dago. Jauregi honek Sawai Pratap Singh maharajak 1799an eraiki eta Lal Chand Ustak diseinatu zuen. Jauregiaren funtzioa emakumeek kaleko eguneroko bizitza ikustea zen eta bitartean haiek ikusezinak izatea.

Jauregiak bost solairu ditu eta azkeneko biak pixka bat estuagoak dira, horrela piramide formara hurbiltzen da.

Eraikinaren material nagusiak harearri gorri eta arrosa dira. Hawa Mahaleko kalera ematen duen fatxadan 953 leiho txiki-txikiak ikus daitezke. Zirkulatzen zuen haizeak izena eman zion eraikinari, haize honi esker jauregia nahiko fresko mantendu ahal zen, baita udan ere.

Indiako jauregi gehienek, lorategiz inguratuta daude, baina Hawa Mahalek ez. Eraikina hiriko kale nagusienetariko baten erdialdean dago. Kanpoko egitura pauma baten isatsa gogora ekartzen die indiarrei. Pauma animalia oso garrantzitsua da Indian. Jauregian ez daude gaineko solairuetara igotzeko eskailerak, aldapak baizik. Gaur egun, bakarrik mantentzen da kanpoko fatxada eta Hawa Mahalek, Jaipurreko sinbolo garrantzitsuenetariko bat da.

## Bisita, sarrera 
Barrura sartzeko sarrera erosi behar zen 2016, urtean. Sarreraren kostuak ez ziren berdinak kamerak eraman ala ez. Ez bazen ezer eramaten, bost errupia (0,08 euro) kostatzen zuen sartzeak 2016an, argazkiak ateratzeko kamerak eramaten baziren, 35 errupia (0,53 euro) kostatzen zuen eta bideoak ateratzeko kamera eramanez gero, 70 errupia (1,07 euro) kostatzen zuen.

## Kanpo estekak
Alaincourt

**Alaincourt** honako udalerrietako bat izan daiteke:
* Alaincourt (Aisne)
* Alaincourt (Haute-Saône)
* Alaincourt-la-Côte, Mosela
Euskal haurrei laguntza!

***Euskal haurrei laguntza*** () Oskar Kokoschkaren margolana da. Bilboko Arte Ederren Museoan dago ikusgai. 1937an sortu zuen Gernikako bonbardaketaren ostean eta Espainiako Gerra Zibilari lotutako euskal haur errefuxiatuei laguntza emateko asmoz. Pablo Picassok Guernica margotu zuen urte berean egin zen. Gouache teknika erabiltzen du.

## Deskribapena 
Kokoschkaren lan hau diptiko baten moduan egina dago, erbesteratzera derrigortuak diren familia bat margotuz. Konkretuki gazte bat agertzen da, haur bat besoetan duelarik eta beste ume bat eskutik helduta. Ezkerrean bonbardaketaren irudia dago, eskubian Praga dago, artistaren bizilekua garai horretan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Bilboko Arte Ederren Museoaren online bilduman artelana ikusgai
Ally

**Ally** honako izan daiteke:

## Udalerriak 
Frantziako bi udalerrik izen hori dute:
* Ally (Cantal)
* Ally (Haute-Loire)

## Bestelakoak 
* Ally McBeal telesailaren laburdura
Cerdon

**Cerdon** honakoa izan daiteke:

## Lekuak 
* Cerdon (Ain), Frantziako udalerria.
** Cerdongo leizeak, udalerri horretan dauden leizeak
* Cerdon (Loiret), Frantziako udalerria.

## Pertsonak 
* Zerdo, Siriako gnostikoa
Sceaux

**Sceaux** Frantziako hainbat udalerriren izena da:

* Sceaux (Yonne),
* Sceaux (Hauts-de-Seine)
* Sceaux-d'Anjou, Maine eta Loira
* Sceaux-du-Gâtinais, Loiret
* Sceaux-sur-Huisne, Sarthe
Teresa Rovira i Comas

**Teresa Rovira i Comas** (Bartzelona, 1918ko abenduaren 13a - 2014ko irailaren 23a) kataluniar liburuzaina izan zen, Antoni Rovira i Virgili alaba.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zerdo

**Zerdo** () Siriako gnostiko bat izan zen. Eliza Ortodoxoak heretikotzat jo zituen bere irakaspenak, 138. urtearen inguruan. Zerdo Simon Magoaren jarraitzaile gisa hasi zen. Balendin Gnostikoaren garaian izan zen irakasle eta Marzionen aurretik. Ireneo Lyongoaren arabera Higinoren garaikidea zen eta Erroman egon zen bizitzen Elizaren kide garrantzitsu gisa, kanporatu zuten arte.

Bi Jaungoiko zeudela irakasten zuen, batak obedientzia eskatzen zuen eta bestea, aldi berean, ona eta gupidatsua zen. Zerdoren arabera lehenengoa Itun Zaharran agertzen den Jaungoikoa da, mundua sortu zuena. Bigarren Jaungoikoa, baina, bere gainetik zegoen eta boteretsuagoa zen, baina Jesus bere semearengandik bakarrik zela ezaguna. Beranduago etorri ziren gnostiko asko bezala berpizkundearen aurka zegoen dozetista bat zen.
Dozetismo

**Dozetismoa** ( «agerkunde») kristautasunaren barruko doktrina bat da. I. mendearen bukaeran jaio zen doktrina honen arabera Jesukristo ez zen gurutziltzatuta hil, bere gorputza ez zelako benetakoa, baizik eta aparentea. Ideia hau Joanen I. gutunan, izen bereko apostoluarena omen dena, txarretsi nahi den ideia da,  idazten duenean. Basilides filosofo gnostikoak idatzi zuen Simon Zirenekoa izan zela gurutzea garraiatu zuena, eta ez Kristo, argudiatzeko Jesus aparenteki zegoela bertan, baina ez fisikoki. Hala ere Itun Berrian ez da hori esaten, baizik eta Jesusek kolpeak jaso ostean Simon izan zela gurutzea hartu zuena ( eta , nekatuegi zegoelako, ez bertan ez zegoelako.

Korronte honek Platonen influentzia du. Platonismoaren ideietako bat da ideiak beraiek direla errealitate eta gure mundua ideia horren isla dela, irudi bat. Garai hartan, gainera, materia bera ustela zela pentsatzen zen, gorputza espirituaren kartzela zela eta, beraz, espiritua gorputzaren gainetik dagoela. Dozetismoak gorputza eta arima guztiz banantzen zituen, lehenengoari denborari lotutako guztia egotziz, ustel daitekeen guztia eta betierekoa, benetakoa edo perfektua dena bigarrengoari.

Ideia hau gure egunetaraino iritsi da Islamean. Musulmanentzat Isa (Jesukristoren izena) ez zen gurutziltzatuta hil, hori ilusio bat baino ez baitzen izan.

## Kanpo estekak
Achères

**Achères** Frantziako bi udalerrien izena da:

* Achères (Cher)
* Achères (Yvelines)
* Achères-la-Forêt, Sena eta Marne departamenduan
Gorka Pintado

**Gorka Pintado del Molino** (Donostia, 1978ko martxoaren 24a) gipuzkoar futbolari ohia da, aurrelari moduan aritzen zena.

## Ibilbidea 
*2020ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak
Manfred Sommer

**Manfred Sommer Resalt** (Donostia, 1933ko maiatzaren 27a - Cartagena, 2007ko urriaren 3a) gipuzkoar komikigilea izan zen. 1981ean Frank Cappa pertsonaia sortu eta *Tex* italiar komikian ere lan egin zuen.
Allons

**Allons** Frantziako honako udalerrietako bat izan daiteke:

* Allons (Alpes-de-Haute-Provence)
* Allons (Lot-et-Garonne)
Allonnes

**Allonnes** Frantziako udalerri hauetako bat izan daiteke:
* Allonnes (Eure-et-Loir)
* Allonnes (Maine-et-Loire)
* Allonnes (Sarthe)
Carlos Iturraspe

**Carlos Iturraspe Cuevas** (Donostia, 1910eko ekainaren 10a - Valentzia, 1981eko abuztuaren 10a) gipuzkoar futbolaria izan zen, erdilari moduan aritzen zena.

## Ibilbidea
Allonne

**Allonne** Frantziako honako udalerrietako bat da:

* Allonne (Oise).
* Allonne (Deux-Sèvres).
* Les Moitiers-d'Allonne, Manchen.
Manuel Cervantes

**Manuel Cervantes García** (Irun, 1957ko apirilaren 6a) gipuzkoar futbolari ohia da, atezain moduan aritzen dena. Iñigo Cervantes tenislariaren aita da.

## Ibilbidea 
## Kanpo estekak
Martín Mazza

**Pedro Vicente Esquerdo Lope de Castro** (Iruñea, 1978ko urriaren 15a), **Martín Mazza** izen artistikoz ezaguna, nafar aktore porno eta enpresaria da. Porno homosexual munduan hasi eta Nacho Vidal aktore ezagunarekin ekoiztetxea sortu zuen. Zenbait liburu ere idatzi ditu, tartean *Historias de un porn star, Cuando todos duermen*.
Joxemi Redin

**José Miguel "Joxemi" Redin** (Iruñea, 1969ko maiatzaren 25a) nafar gitarra-jotzailea da. Ska eta punk munduan aritutakoa, Ska-P taldean hasi eta handik No-Relax eta Lendakaris Muertos taldeetara pasa zen.
Canon Yaoundé

**Canon Yaoundé** (izen osoa, *Canon Kpakum Yaoundé*), Kamerungo futbol talde bat da, Jaunde hiriburukoa. Kamerungo talde indartsuenetakoa izateaz gain Afrikako Txapeldunen Liga hiru aldiz eskuratu zuen 1971 eta 1980 artean.

## Palmaresa 
### Kamerunen: 21 
* Kamerungo Liga (10): 1970, 1974, 1977, 1979, 1980, 1982, 1985, 1986, 1991, 2002.
* Kamerungo Kopa (11): 1957, 1967, 1973, 1975, 1976, 1977, 1978, 1983, 1986, 1993, 1995, 1999.

### Nazioartean: 4 
* Afrikako Txapeldunen Liga (3): 1971, 1978, 1980
* Afrikako Futbol Errekopa (1): 1979.

## Kanpo estekak
La Raíz

**La Raíz** Gandian (Valentzia) sortutako ska-rock musika taldea da.
 
La Raíz izeneko beste talde bat apurtu zenean izena aprobetxatuz talde hau sortu zuen Eduk, gaur egungo gitarrista, 2006an. Urte honetan Pablok, Eduren lagun mina, Edurekin batera talde hori berpiztea erabaki zuen. Garaje batean sartuta Edu, Pablo eta Adrik lehenengo maketa sortu zuten 2007. urtean. *El aire muerto*. Aldaketa honek Josep Panxo, Felipe (baterian) eta Julio Maloa (abeslaria) ekarri zituen taldera. Haiek bakarrik sortu zuten bere lehenengo lana, *El aire muerto*.
 
2009an Valentziako talde batekin, La Gossa Sorda, kanta bat grabatu zuten, horrela sare sozialetan aurrera egin eta haiek bakarrik lehenengo diskoa atera zuten. *Guerra al silencio*. Disko horren musika generoa rock, reggae eta ska dira.
 
Geroago beste aldaketak egon ziren. Pablo ahots nagusira pasa eta Jimek, taldekide berriak, gitarrara hartu zuen.
Bi udatan zehar disko honekin jirak egiten aritu ostean, Dj Jano taldean sartzea erabaki zuten. Carles tronpetara eta Xavi tronboira ere sartu zituzten.
 
2011an *El lado de los rebeldes* disko berria atera zuten. Uwe Hoffmann alemaniar produktoreak grabatu zuen.

2012 eta 2013 artean Almasserako RPM estudioetan hirugarren diskoa grabatu zuten. *Así en el cielo como en la selva*.
 
2013an 40 kontzertu baino gehiago egin zituzten eta 2014ean Jilgueros Tour Europatik zehar eta Espainian ibili ziren kartel-buru bezala.
 
2016ko martxoan beste disko bat atera zuten, *Entre poetas y presos*. Disko honetan 11 kanta agertzen dira, bakoitzean memoriaren duintasuna, isilduen nortasuna, instituzio batzuen zaharkitzapena, monarkia esaterako, eta oihuka bat kontinenteengan, hizkuntza landu batean. Lan hau dohainik deskargatzeko web-ean jarri zuten, deskarga solidario gisa, *Defender a quien defiende*, gizataldeari laguntzeko, Bartzelonatik sustatzen duena NOVACT erakundetik, mozal legearen neurrien aurka egiten duena, deskargen diru-bilketaren % 50 erakunde honetarako izan ziren. Diskoa Espainiako 20 disko salduenetariko bat izan zen lehenengo asteetan.
 
2017an taldeak *La hoguera de los continentes* biraren berri eman zuen, Argentinan eta Txilen lehenengo datetan eta azkenean Vistalegreko jauregian, Madrilen.
 
## Diskografia 
* *El Aire Muerto* - 2007
* *Guerra al Silencio* - 2009
* *El Lado de los Rebeldes* - 2011
* *Así en el cielo como en la selva* - 2013
* *Entre Poetas y Presos* - 2016
* *Nos Volveremos a Ver* (zuzenean) - 2018

## Kanpo estekak
Pazuzu

**Pazuzu** haizearen deabruen erregea da. Hanbiren semea, bere aztarna mitologia desberdinetan aurki dezakegu: Sumerren, Asirian, Akadian. Sumerren ere hegomendebaldeko haizea zen, ekaitzen, izurriteen, sukarraren eta eldarnioen eramailea. Pazuzu *The Exorcist* filmetan agertu izan da deabruarekin identifikatuta.

## Deskribapena 
Irudietan giza gorputzarekin aurkitzen dugu; burua, bestetik, lehoiarena edo txakurrarena izan daiteke. Kopetan ahuntz-adarrak ditu, oinetan hegazti-harpeak, arrano bi hegala pare, eskorpioiren buztana eta sugearen itxurako zakila. Errepresentazioetan sarritan eskubiko eskuaren ahurra gora begira eta ezkerrarena behera begira aurkitzen dugu. Eskuen posizio horiek bizitza eta heriotzaren, sorreraren eta txikizioaren sinboloak dira.

## Ezaugarriak 
Sumeriar zibilizazioan Pazuzu Zazpi Deabru Gaiztoetako bat zen. Haren izena beste deabruak infernura berriro ere eramateko erabiltzen zen. Pazuzu gaiztoa zen baina ez zegoen erabat gizakiaren aurka eta, horregatik, haren irudiaz deabru eme bati, Pazuzuren emaztea zen Lamashturi alegia, atzera egiteko kutunak egiteko erabiltzen zen. Lamashtu Pazuzu baino gaiztoago zen ezen jaioberriez eta haien amez elikatzen baitzen. Kutun edo amuleto horiek amek eta haurrek lepotik zintzilik eramaten zuten eta tamainu handiaz ormetan jartzen ziren ere bai.

## Pazuzu Louvren 
Pazuzuren irudi ezagunetariko bat Louvre museoan ikus daiteke. Hori izan zen *The Exorcist* filmean eredu gisa erabili zuten irudia. K.a. lehen mila urteko eskultura txiki bat da, 14,5 zmko alturakoa ezen lepotik zintzilik eramateko egin baitzen. Louvren 1872. urtetik dago. Lan hau asirioen brontzezko artearen erakustaldia da. Estatuatxoaren atzealdean zera irakur daiteke: "Pazuzu naiz, Anuren semea, aizearen deabruen erregea, hondamendia zabalduz mendietatik indarrez jaisten dena".

Estatuatxorekin batera Lamasthuren aurkako konjuru bat agertu zen.
[thumb|Pazuzu [British Museumen.]]
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Pazuzuren ezaugarriak eta mitoa.
Mikel Aristi

**Mikel Aristi Gardoki** (Bergara, 1993ko maiatzaren 28a) gipuzkoar txirrindularia da, Delko Marseille Provence KTM frantziar taldean aritzen dena. Amateur moduan garaipen asko izan arren, profesionaletan oraindik ez du garaipenik lortu.

## Palmaresa 
**2011**
* Gipuzkoa Klasika
* Gipuzkoako Itzulia
* Iruñerriko Itzulia
**2012**
* 2. Pascuas Zirkuituan
* 2. Antzuola Sarian
**2015**
* Laukizko Udala Saria
* Volta a Coruñako etapa 1 
* San Juan Sari Nagusia
* San Pedro Saria
* Toledoko Itzulia
* Circuit d'Escalante
* Kantabriako Itzuliko etapa 1
* 2. Jurako Tourrean
* 2. Pentekostes Sarian
* 2. Trofeo San Antonion
* 2. Altsasuko Sarian
* 2. Aiala Zirkuituan
* 2. Gervais Memorialan
* 3. Antzuola Sarian
**2017**
* Tropicale Amissa Bongoko etapa 1
**2019**
* Portugalgo Itzuliko etapa 1
* 4. Limousingo Tourrean eta etapa 1
**2021**
* 2. Valentzia Sari Nagusian
* 2. Per sempre Alfredon

## Kanpo estekak
Kamerungo futbol liga

**Kamerungo futbol liga** edo **Elite 1**, Kamerunen urtero jokatzen den futbol txapelketa nagusia da. 1960an sortu zen eta bi talde nagusi izan ditu, Coton Sport FC eta Canon Yaoundé.

## Podiuma 
## Palmaresa 
### XX mendea 
|valign="top"|

|valign="top"|

|}

### XXI mendea 
* ¹ 2004an lehenengo itzulian taldeak bi multzotan banatuta jokatu zuten elkar. Ondoren multzo bakoitzeko onenek txapelketa fasea jokatu zuten eta okerrenek jeitsiera txapelketa.
* ² 2020ko martxoan COVID-19 pandemiaren erruz Liga bertan behera gelditu zen eta une horretan zegoen sailkapena ofizial bihurtu zen.
* ³ 2020-21 denboraldian bi multzotan jokatu zuten taldeek eta ondoren multzo bakoitzeko bi onenek finalerdiak jokatu eta azkenik finalean Coton Sportek 3-1 garaitu zuen APEJES.
* 4 Lau onenen arteko ligaxka bat egin zen.

## Garaipenak 
## Kanpo estekak 
*  Ligaren webgune ofiziala
Oryx Douala

**Oryx Club Douala** Kamerungo futbol talde bat da, Douala hirikoa. 1960. hamarkadan nagusi izan zen eta Afrikako Txapeldunen Kopako lehenengo ekitaldia irabazi zuen.

## Palmaresa 
### Kamerunen: 9 
* Kamerungo Liga (5): 1961, 1963, 1964, 1965, 1967.
* Kamerungo Kopa (4): 1956, 1963, 1968, 1970.

### Nazioartean: 1 
* Afrikako Txapeldunen Kopa (1): 1965.

## Kanpo estekak
Apolonia Lizarraga

**Apolonia Lizarraga Otxoa de Zabalegi ** (Lezaun, 1867ko apirilaren 18a - Bartzelona, 1936ko irailaren 8a), **Apolonia Sakramentu Santukoa** erlijio-izena zuena, moja karmeldarra izan zen.

1925ean ordenako nagusi bilakatu zen. Espainiako Gerra Zibilean atxilotu eta erail zuten. 2007ko urriaren 28an dohatsu bilakatu zen.

## Erreferentziak
Tomás Zarraonandia

**Tomás Zarraonandia Montoya** (Mungia, 1910eko abenduaren 28a - Areeta, Getxo, 2000ko otsailaren 13a) bizkaitar futbolaria izan zen, atezain moduan aritzen zena. Telmo Zarraonandia aurrelariaren anai nagusia izan zen.

## Ibilbidea 
## Kanpo estekak
Sabin Bilbao

**Sabin Bilbao Bolunburu** (Loiu, 1960ko urtarrilaren 16a) bizkaitar futbolari ohia da, atzelari moduan aritzen zena.

## Ibilbidea 
## Kanpo estekak
Jesús Glaria

**Jesús Glaria** izan daiteke:
* Jesús Glaria Jordán (1942-1978), aita.
* Jesús Glaria Yetano (1961-), semea.