Jazinto Rivas

**Jazinto Rivas Sanz**, ***Intxuzabal*** edo ***Elgeta*** (Donostia, 1906ko otsailaren 10a - *ib.*, 1964ko martxoaren 29a) gipuzkoar trikitilaria izan zen. Umezurtza, Bergarako Intxuzabal baserrian hazi zen. Eibarren hasi zen lanean gero, eta herriko bandako musikariei esker ikasi zuen musikan. Hurrengo belaunaldietako irakasle, baserriz baserri ibili zen maisu moduan (bere ikasleak izan ziren *Laja* handia, *Maltzeta, Sakabi, Auntxa, Epelarre* eta *Zialtzeta*, esaterako) 1950eko hamarkadan ospetsu bilakatu zen.

Musikarako sen apartekoa zuen *Elgetak*. Trikitilari gehienek aitortzen dute Jazinto Rivasen garrantzia soinu txikiaren jarraipenean eta bilakaeran. Orduko trikitilarien errepertorio urria aberastu izana aitortzen diote adituek. Dantza loturako tresna egin zuen trikitia. Mito eta legenda asko sortu dira gero *Elgeta*-ren inguruan. Musikatik atera nahi izan zuen bizimodua soinua inon ikasterik ez zegoen garaietan eta lana zenik ere inork uste ez zuen sasoi batean.]]
Gerra amaitu ondoren libratu zuten ziurrenik Elgeta, garai hartako kondena txikiko askorekin egin zuten moduan.
Lehenago peoi lanetan aritua zenez, Arruabarrena etxegileak eman omen zion lana Eibarrera berriz itzuli zenean eta gerora berak erosi omen zion soinua.

Behin soinua berreskuratuta ez zuen asko iraun Arruabarrenaren ondoan.

Lehengo ospea berreskuratu zuen orduan eta erromerietan jotzeaz gain, soinua jotzen irakasten ibili zen Elgeta, baserriz baserri, Urola aldean batik bat, baina baita Orio, Aia eta Asteasu inguruan ere.

Izan ere gerra ostean Azpeitia eta Azkoitia inguruko baserrietan erromeria asko egiten omen ziren eta bertara inguratzen ziren trikitixa jotzen ikasi nahi zuten gazte asko ere. Hala joan zen Juan Garate, Maltzeta, soinujolearen etxera ere 1945 urte inguruan.

Beranduago ikasleak urritu zitzaizkion ordea. Tolosako Iurramendiko miserikordian bizi omen zen denboraldi batez eta bertatik mugitzeko hartzen zuen autobuseko kobradoreari etengabe galdetzen omen zion trikitixa ikasi nahi zuen inor ezagutzen al zuen. Hark kasurik egiten ez ziola-eta Sakabiri deitu omen zion behinola eta honek esan omen zion bazela “lata ematen ari zitzaion gazte bat”. Horrela iritsi zen Laja baserrira eta Iñaki Garmendia, Lajari, 3 hilabete t’erdiz irakatsi zion trikitixa jotzen, aurretiaz zerbait ikasia bazen ere, ezer ikasi ez balu hobe zukeela esanez. Joakin Errastiren Epelarre baserrian aritu omen zen azkenengoz irakasten. Ondo moldatu zen Epelarreko mutilarekin, eta bertan bizitzera gelditzekotan ere egon zen, baina gurasoek debekatu egin zioten Joakin mutilari karga handia zela argudiatuz. Hor urrundu zen Elgeta trikitilarien artetik, bere jaioterri Donostiara itzuliz.

## Azken urteak 
Antza denez Mikaela izeneko Zumarragako neska batekin ibilia zen denboraldi batez: dantzari trebea izatez gain, kantuan eta panderoa jotzen ere ba omen zekien. Ezkontzeko hitza ere eman omen zion Elgeta inoiz lanean hasteko baldintzarekin. Honek ordea luzapenak ematen omen zizkion musikariaren bizimodua utzi nahi ez eta. Hala, Mikaela ezkondu zela ohartzean hasi omen zen Elgetaren gainbehera.

Donostiara joan zenean Baserri tabernan jotzen omen zuen eta bertan grabatu zion Pepe Yanzi soinujoleak bere zinta ezaguna.

Soinua bizkarrean hartuta ibiltzen omen zen Donostiako kaleetan, txapela jantzita Parte Zaharrean soinua jo eta erdi eskean ere ikusi zuten. 

1962an Sakabiri egindako omenaldian berragertu zen bere ezagunengana. Orduan aipatu zioten berari ere omenaldi bat egin asmotan zebiltzala eta ea hori edo dirua ematea nahiago ote zuen. Baina Elgetak omenaldia baino dirua nahiago zuela erantzun omen zien.

1964an ere beste diru-bilketa bat egin zuten hainbat trikitilarik Elgetari laguntze aldera. Azken hilabetea bertan zeramala eta Valentin Aldalur Zialtzeta Zorroagako Zaharren egoitzara joan zen bildutakoa Elgetari ematera. Bera joan bezperan hil zen ordea, Martxoaren 29 hartan. Bere osasunaz larrituta bertako arduradunek senitartekoren bati abisatzerik nahi zuen galdetzean, honek, “familiarik ez zeukala” esan omen zien, ezta lagunik ere.

## Elgetaren ekarpenak 
[thumb|[Elgeta|Elgetaren soinu txikia (Iker Goenagak dauka). Eskuinean 21 botoi bakarrik edukitzen zuen soinu txikiari beste bi botoi gehitu zizkion Elgetak. Guztira 23 eskuinean , eta 12 baxu ezkerrean]]
Elgetak dantzaldietan doinu asko jotzeko aukera zuen. Garai hartan trikitali gehienek 12 bat kantu egiten zuten errormeria bat, etengabeko errepikatze aspergarrian.Elgetak, baina, sekulako kantutegia zeukan, eta ez zuen abestirik errepikatzen. Horien artean erritmo ugari batzen zituen: fandango, arin-arin, trikitixa, porrusalda, bals, fox, pasodoble... bera baino lehenago erabiltzen ez ziren erritmo asko egokitu zituen soinu txikirako, eta dantzariek asko estimatu zuten berrikuntza horiek.

Baina jolea ez ezik, sortzailea ere izan zen Elgeta, bere kantu propioak sortu zituen. Hori ez zen ohikoa garaiko trikitilarien artean. Soinu txikia tresna mugatua izanik, Elgetak ongi ezagutzen zituen haren zirrikitu eta sekretu gehienak. Zenbaitetan, baina, kanturen bat entzunda huraxe jotzen hasitakoan, ezin zuela egoki jo konturatu zen, nota batzuen faltan zebilen. Hori dela medio soinuaren goialdean bi botoi gehiago jartzeko ideia etorri zitzaion: osatu gabeak zituen bere bi oktabak eranstea. Halaxe egin zuen, Martzelino Larrinaga soinugileak lagunduta. Honenbestez, bi oktabako eskala kromatikoa osatu zuen. Eta hori da, hain zuzen, munduan diren guztien artean euskal soinu txikia berezia izatea egiten duena, 23 botoi izatea eskuinean, eta 12 baxu ezkerrean. Elgetak asmatu ez bazuen ere, berak osatu egin zuen euskal hauspoa.
* 2014an, Kepa Junkerak *Trikitixaren Historia Txiki Bat* bildumaren barruan*&#x20;Jacinto Rivas ”Elgeta”  doinua  grabatu zuen.* 
* 2001ean, Koldo Izagirrek liburu bat Elgetaren bizitzaz eta ekarpenaz idatzi zuen &#x20;Euskal Herriko Trikitixa Elkartearentzat izenburu honekin: &#x20;*Sasiaren sustraiak: Jazinto Rivas Sanz, "Intxuzabal", "Elgeta" (1905-1964).*
* *1999ko Gernika Zuzenean 2* diskoan "Elgeta" abestian Mikel Laboak euskal trikitilari handiari omenaldi hunkigarria egiten dio. Abestian bi eskusoinu besterik ez dago (Joseba Tapia eta Iker Goenaga), sintetizadorez gainjarrita, eta ahots batzuk (Laboak irakurtzen ditu Atxagaren eta Sarrionandiaren testuak).
* 1998an, Iker Goenagak *Soinugorri* albumean*&#x20;”Elgeta”*  kalejira-doinua grabatu zuen. Goenagaren ustez Elgetak aniztasuna ekarri zuen, musikaltasuna, aldaeren grazia eta sortzearen gozoa. Eta maisu handiekin gertatzen den moduan, behin eta berriro entzunda ere beti ikasi egiten da entzuten den aldiro.

Fitxategi:Mikel Laboa EdurneKoch.png|Mikel Laboa
Fitxategi:Koldo Izagirre.png|Koldo Izagirre
Fitxategi:Kepa Junkera at Womex Opening at womex16 by Yannis Psathas 224 (29823448843).jpg|Kepa Junkera
Fitxategi:Iker-goenaga.jpg|Iker Goenaga
Fitxategi:Dani Fano (Maite Landatxe).jpg|Dani Fano 

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* ELGETA, Sasiaren sustraiak. Koldo Izagirre. Soinuaren liburutegia.&#x20;ISBN 84-607-3357-2.
* *Sasi artean Elgeta.* &#x20;Euskal Herriko Trikitixa Elkartea eta Ikastolen Elkartea&#x20;ISBN 978-84-124067-6-4.&#x20;

## Kanpo estekak 
* &#x20;*Jacinto Rivas ”Elgeta” -  Kepa Junkera & Sorginak, (2014, Trikitixaren Historia Txiki Bat / Una Pequeña Historia De La Trikitixa).*
* 
* FASIO -KALEJIRA-(JACINTO RIVAS  ELGETA ) ERRENTERIA MUSIKAL AKORDEOI TALDEA (josanov, Youtube)
* «Meagasko erromeria; 'Elgeta' soinujolea - Ahotsak.eus» *ahotsak.eus* 
* Elgeta (trikiti abestia) 

* Elgeta, Iker Goenaga Doinua entzungai.
* Elgeta, Xabier Aburruzaga Doinua entzungai.