open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Santiago Segura Silva

**Santiago Segura Silva** (Carabanchel, Madril, 1965eko uztailaren 17a) espainiar aktore, gidoilari, zuzendari eta ekoizle bat da. Bere ibilbidea telebistako aurkezle, gidoilari eta telebista-lehiaketari izanez ekin zion; halere, berak asmatutako Torrente pertsonaiari buruzko filmengatik ezaguna da, batik bat.

## Filmografia 
* *Relatos de anoche* (1989) (film laburra)
* *Eduardo* (1990) (film laburra)
* *Evilio* (1992) (film laburra)
* *El cobrador del gas sólo llama una vez* (1992) (film laburra)
* *Acción mutante* (1993)
* *Perturbado* (1993) (film laburra)
* *Evilio vuelve* (1994) (film laburra)
* *El día de la Bestia* (1995)
* *Killer Barbys* (1996)
* *Perdita Durango* (1997)
* *Torrente, el brazo tonto de la ley* (1998) (aktorea, gidoilaria eta zuzendaria)
* *La niña de tus ojos* (1998)
* *Muertos de risa* (1999)
* *París-Tombuctú* (1999)
* *El corazón del guerrero* (2000)
* *Sabotage!* (2000)
* *Obra maestra* (2000)
* *Torrente 2: Misión en Marbella* (2001) (aktorea, gidoilaria, zuzendaria eta ekoizlea)
* *Chica de Río* (2001)
* *Blade II* (2002)
* *Asesino en serio* (2002) (ekoizleetako bat izan zen)
* *El oro de Moscú* (2003)
* *Tiptoes* (2003)
* *Una de zombis* (2003) (aktorea eta ekoizlea)
* *Agent Cody Banks 2: Destination London* (2004)
* *Hellboy* (2004)
* *Isi/Disi. Amor a lo bestia* (2004)
* *Promedio rojo* (2004) (ekoizlea)
* *Dí que sí* (2004)
* *El asombroso mundo de Borjamari y Pocholo* (2004) (aktorea eta ekoizlea)
* *Torrente 3: El protector* (2005) (aktorea, gidoilaria, zuzendaria eta ekoizlea)
* *Isi & Disi, alto voltaje* (2006)
* *Astérix aux Jeux olympiques* (2008)
* *King Shot* (2009)
* *Balada triste de trompeta* (2010)
* *Torrente 4: Lethal Crisis* (2011)
* *Torrente 5: Operación Eurovegas* (2015)
* *Sin rodeos* (2018)

## Kanpo estekak 
* Santiago Seguraren IMDBko fitxa ikusgai
Fukushima I zentral nuklearra

Japoniako Fukushima prefeturan dagoen zentral nuklear desgaitua da. Zentralak guztira 4.696 megawatteko instalaturiko potentzia zeukan, lanean ari zenean. 1970eko urrian jarri zuten alhan, eta kalte larriak izan zituen 2011ko martxoaren 11an, Ricther eskalan 9,0 graduko lurrikarak eta, ondoren, tsunamiak Japonia jo zutenean. Kalte larri horiek direla eta, uste da Fukushima I zentrala ez dela inoiz berriro alhan jarriko.

Fukushima I zentraletik 11,5 kilometrora, Fukushima II zentrala dago.

## Ezaugarriak 
### Erreaktoreak 
## 2011ko lurrikara, tsunamia eta istripu nuklearra 
2011ko Sendaiko lurrikarak Japoniako zentral nuklear guztiak geldiarazi zituen, baina epizentrotik hurbilen zegoen Fukushima I zentralaren kasuan, lehen eta hirugarren erreaktoreen hozte sistemak akatsa izan zuen eta leherketa izan zen 2011ko martxoaren 12an, eta zentralaren inguruan bizi ziren 100.000 pertsona euren etxeetatik atera behar izan zituzten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Zentral nuklearrean 2011ko lurrikararen ondoren izandako leherketa erakusten duen bideoa.
Trantsiziozko Kontseilu Nazionala

thumb|px250|Libiako Kontseilu Nazionaleko bandera

Libian, **Trantsiziozko Kontseilu Nazionala** (arabieraz: المجلس الوطني الانتقالي, al-majlis al-waṭanī al-intiqālī) 2011ko jaikialdiaren ondoren Muammar al Kadafiren aurkako matxinoz osaturiko politika multzoari deritzo. Bere sorrera 2011ko otsailaren 27an iragarri zen Benghazi hirian eta "iraultzaren aurpegi politikoa" izatea du helburutzat. Hedabide batzuetan, kontseiluari "Libiako Kontseilu Nazionala" deitzen zaio. 2011ko martxoaren 5ean, kontseiluak "Libiako ordezkari bakarra" izatea aldarrikatu zuten. Kontseiluak estatuari Libiako Errepublika (Arabieraz: الجمهورية الليبية al-Jumhūriyya al-Lībiyya) izenarekin egiten dio aipamena, Kadafiren gobernuak aldiz Libiako Arabiar Herri Jamahiriya Sozialista Handia izena erabiltzen duelarik.
Frantzia Trantsiziozko Kontseilu Nazionala Libiako gobernu legitimoa dela onartu duen lehen herrialdea izan da.

## Kanpo estekak
River Phoenix

**River Jude Phoenix** (1970eko abuztuaren 23a, Metolius, Oregon &ndash; 1993ko urriaren 31, Los Angeles, Kalifornia) estatubatuar aktorea izan zen. Anai-arrebak Rain, Joaquín, Liberty eta Summer Phoenix aktoreak dira.

1993ko urriaren 31n, Los Angeles hiriko West Hollywoodeko Viper Room tabernako kanpoaldean sobredosi baten eraginez hil zen (garai hartan, taberna haren jabea Johnny Depp adiskide eta aktore ospetsua zen). Heriotza horren ondorioz, nerabe eta gazte jendearen artean nolabaiteko ikur bilakatu zen.

*Explorers* (1985), *Stand by me* (1986), *The Mosquito Coast* (1986), *Running on Empty* (1988), *Indiana Jones and the Last Crusade* (1989), *My Own Private Idaho* (1991) eta *Sneakers* (1992) haren film ezagunenetakoak dira.
Carabanchel

**Carabanchel** Espainiako Madril hiriburuko barruti bat da, berez hiri honetako barruti historiko eta herrikoienen artean sailkatzen da. M-30 eta M-40 errepideen artean kokatzen da. Administratiboki zazpi auzotan banatzen da: Comillas, Opañel, San Isidro, Vista Alegre, Puerta Bonita, Buenavista eta Abrantes.

thumb|300px|ezkerrera|Carabanchel Alto auzoa.

## Kanpo estekak
Txema Montero

**Txema Montero Zabala** (Bilbo, 1954ko apirilaren 24a) euskal herritar politikaria da, ezker abertzalearen kide izandakoa. Zuzenbidean lizentziatua, abokatua da.

## Biografia 
Herri Batasunaren kidea, 1987an eta 1989an Europar Legebiltzarrerako hauteskundeetan zerrendaburua izan zen eta bietan postua lortu zuen. ETAk zuen jarrerarekin ados ez, 1992an koaliziotik bota egin zuten. Harez geroztik, abokatu eta ikerlari politiko moduan dihardu.

## Erreferentziak
Marcelino Oreja (argipena)

**Marcelino Oreja** familia bereko bi politikarien izena da:
* Marcelino Oreja Elosegi
* Marcelino Oreja Agirre

## Erreferentziak
Marcelino Oreja Agirre

**Marcelino Oreja Agirre** (Madril, Espainia, 1935eko otsailaren 13a) euskal herritar legelari, politikari eta diplomatikoa da. 

## Biografia 
Marcelino Oreja Agirre enpresaburu eta politikari tradizionalisten familia bateko kidea da. Haren familiaren sorterria Gipuzkoako Orexa herria da. Aita Marcelino Oreja Elosegi zuen, diputatu tradizionalista eta Arrasateko Unión Cerrajera zuzendaria, Asturiasko Iraultzaren ondorioz eraila. Ricardo eta Benigno osabak, orobat, frankismoaren garaian diputatuak izan ziren. Iloba du Jaime Mayor Oreja.

Madrilgo Unibertsitatean ikasi ondoren, karrera diplomatikoa hasi zuen. Tácito izeneko taldeko kidea, kristau demokrazia bultzatu zuen Unión de Centro Democrático sortzeko eta Espainiako Trantsizio Demokratikoan, senatari eta, 1976 eta 1980 artean, Espainiako Kanpo Harremanetarako Ministro bilakatu zen.

Europako erabakiak hartzeko parte izan aurretik, Kanpo Arazoetako ministrari izan zen Adolfo Suarezen gobernuan.

Gero diputatua izan zen, hasieran UCDrekin eta gero APn. 1989an Europan Legebiltzarkide hautatu aurretik, 1988an, Europako Kontseiluko idazkari nagusi zela, "Europako Gizona" izendatu zuten. Urte horretako abenduan, *Arrasate Press* aldizkariak bere ibilbide politikoaren errepasoa egin zuen, garaiko testuinguru europarrean izan zuen garrantzia azpimarratuz.

1989an Europar Legebiltzarkide hautatu zuten. Garraio eta Energia Europako Komisario zela, 1994an Maastrichteko Ituna idaztera lagundu zuen. Agintaldia bukatu ondoren, politika utzi eta enpresan sartu zen.

## Erreferentziak
Pablo Zalba

**Pablo Zalba Bidegain** (Iruñea, 1975eko urtarrilaren 28a) euskal herritar politikari eta ekonomialaria da.

## Biografia 
1997an Nafarroako Unibertsitatean Ekonomia eta Enpresa ikasketak egin ondoren, zenbait enpresa pribatutan lan egin zuen. 2009ko hauteskundetan, europar legebiltzarkide hautatu zuten, Alderdi Popularraren zerrendan.

2011ko martxoan *The Sunday Times* egunkariak eginiko kazetaritza lan batean, legeak diruaren truke onartzen zituzten europar legebiltzarkideetakoa izateaz akusatu zuten.

Hala ere, ikerketak eginda, Zalbak iruzurrik ez zuela egin ondorioztatu zuen OLAFek (Europako Batzordearen Iruzurraren aurkako Bulegoa). Izan ere, lobby bateko kidetzat hitz egin zioten kazetariek iradokitako aldaketa proposamenak parlamentuan aurkeztea onartu zuen Zalbak, eta aurkeztu ere egin zituen, baina ez zuen trukean dirurik jaso.

## Erreferentziak
Eider Gardiazabal

**Eider Gardiazabal Rubial** (Bilbo, 1975eko uztailaren 12a) euskal herritar politikaria da.

## Biografia 
Ramon Rubial aitona zuen. Bilboko Udalan aritu ondoren, 2009ko hauteskundetan, europar legebiltzarkide hautatu zuten PSOEren zerrendan.

## Kritikak 
Kritika zorrotzak jaso zituen, dietak kobratzearren batzarrean sartu, izenpetu eta zuzenean alde egitn izateagatik. Minutu gutxi horiengatik, 304 eurotik gorako soldata jaso izan zituen sarritan. Europan oihartzuna ere izan zuen 2011n dietekin jardunbide txarrak izategatik. Besteak beste *News of the World* britainiar egunkariak salatu zuen.

## Erreferentziak
Ainosko zaldi

**Ainosko zaldia**, (Grezieraz: *Kefalonia Ainos*),  Greziako Zefalonia uharteko bertako zaldi arraza bat da. Izena Ainos menditik datorkio. Bere tamaina zein beste hainbat ezaugarri kontuan hartuz, arraza ponien sailkapen taldean sartzen da.

Ainos Balkanetako zaldi arrazen artean kokatzen da. Bertan Albaniako ponia, Arravani, Bosniako ponia, Peneiako ponia, Skyros ponia, Krk-ko uharteko ponia,  zein Pindoko ponia daude.

Adituen ustez arraza hau Pindo mendietako Pindoko poniaren ondorengoa da, eta poni hauen kasuan bezala, bertako nekazariek aspaldidanik erabiltzen omen dituzte Aenos poniak baserriko lanetan aritzeko.

Poni hauek basazaldiak bezala libre ibiltzen dira urtean zehar, baina hainbat negu gogorretan bazka jartzen diete. Garai batean mendialdean zama abere lanetarako erabiliak izan ziren.

Arraza ez dago ofizialki onartuta.

## Historia 
Gaur egun guztiz onartuta dago Ainos ponia Pindoko poniaren ondorengoa dela. Zefalonia irlara eramandako abereak egokituz joan ziren Aenos mendiaren ingurune basotsura. Biotopoaren ezaugarriek hautapen natural bat ezarri dute eta mendietan bizitzeko gai diren abereak moldatu dituzte. Aenos mendia Greziako 10 Natura-parkeetako bat da 1962. urtetik aurrera.

Nekazaritzako lanetan erabiltzen dira oro har poni hauek. Baita garraiorako mendialdean. Ainos mendiko baldintzak askotan gogorrak dira.

2001. urteko uda oso lehorra izan zen eta zaldi gehienak bertan akabatu ziren.

## Egoera 
Poni arraza honen 50 buru baino ez dira gaur egun geratzen, 25 beste zenbait iturrien arabera.

## Ingurumen naturala 
Ainos mendiak ingumen latza da zaldientzat. Lehen esan bezala, hainbat lehorteek zaldien populazioa murriztu dute. Arazo handi bat uraren falta da. Iturburu egonkorrenak 1.300 metrotan daude mendian.

## Ezaugarriak 
Aenos mendiko poni tipikoa da.

* Kolorea: arrea, beltza, urdinska edo gaztainkara iluna. Batzuetan zaldi arraza zaharretan ohikoak diren bizkarreko arraia iluna daukate.
* Tamaina : 1,15-1,30 cm. soin gurutzera. Indartsuak eta ondo proporzionatuak.
* Burua: astuna eta indartsua. Lepo luzea eta begirada argi eta adierazgarria.
* Izaera: lasaia eta egokia baserriko lanentzat.
* Hankak: motzak apatx txiki eta zailduekin, zenbait poni arrazak bezalaxe.
http://www.theequinest.com/breeds/ainos-pony/
## Erreferentziak 
## Kanpoko estekak 
*  Arrazaren argazkiak
*  Arrazari buruzko artikuloa
*  https://web.archive.org/web/20191204133026/https://blog.ideales.gr/miscellaneous/the-wild-horses-of-kefalonia/ Arrazari buruzko artikuloa.

## Kanpo estekak
Jon Gangoiti

**Jon Gangoiti Llaguno** (Bilbo, 1951ko azaroaren 5a) euskal herritar politikaria da.

## Biografia 
1982 eta 1986ko Espainiar Hauteskunde Orokorretan Bizkaian hautatua izan zen Espainiako Kongresurako. 1987ko hauteskundeetan, europar legebiltzarkide hautatu zuten EAJren zerrendan. Gero senataria izan zen 2001ean Bilbao Air enpresan lan egiteko politika utzi arte.

## Erreferentziak
Katastro

thumb|eskuinera|255px|  

**Katastro** ondasun higiezinen zentsuari deritzo, lursailen mugak eta bestelako ezaugarriak zehazten dituena. Bertan, lursail eta eraikinen balioen zenbatespen bat ere egiten da, bertan oinarrituta horiei dagokien zerga kalkulatu ahal izateko.

## Kanpo estekak
Sidereus nuncius

''''''''* (*Izarretako mezularia*) 1610eko martxoan Galileo Galileik latinez idatzi eta Venezian argitaratutako tratatu labur bat da. Teleskopioz burututako astronomia ikusketei buruz idatzitako lehenbiziko zientzia tratatua izan zen. Ilargia, izarrak eta Jupiter planetaren ilargien lehenbiziko behaketei buruzko tratatua ere izan zen.

## Kanpo estekak 
*  *Sidereus nuncius* tratatuaren jatorrizko testua.
* *Sidereus nuncius'', euskaratuta.
Mekanismo fokal

[thumb|350px|Hiru [faila finito motak eta euren mekanismo fokalen irudikapena *hondartza-bola diagrama* erabilita.]]
**Mekanismo fokala** lurrikara batean uhin-sismikoek sortzen duten deformazio inelastikoa deskribatzeko erabiltzen den sistema da. Faila batekin harremanetan dauden kasuetan faila-planoaren orientazioa eta bere mugimednuaren bektorea zehazten du eta faila-plano soluzio izena ematen zaio. Mekanismo fokala lurrikara batean dauden momentuen tensoreak erabilita ondorioztatzen da eta hau ikusitako uhin formen analisitik egiten da. Sistema sinple bat P uhinen forma aztertzean datza, hau da, lehenengo iristen den P uhinaren momentua zein den, goranzkoa edo beheranzkoa. Metodo hau analisi zaharretan erabiltzen zen eta lurrikara txikietan oraindik ere erabil daiteke. Gaur egun sistema automatizatuak daude uhin forma horiek analizatzeko.

Tensoreen momentuen soluzioa *hondartza-bola diagrama* erabiltzen adierazten da. Irradiatutako energia modeloa norabide bakarreko mugimenduan islatzen da, faila plano bakar batean. Matematikoki bigarren ordenako tensore batean bilakatzen da, konpresio eta estentsio moduan. Honi *momentu-tentsore* deritzo.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Carlos Iturgaiz

**Carlos José Iturgaiz Angulo** (Santurtzi, Bizkaia, 1965eko urriaren 20a) politikaria da. Euskadiko Alderdi Popularraren presidentea izan zen 1996tik 2004 arte, Eusko Legebiltzarreko kidea, eta Europako Legebiltzarreko parlamentaria. 2019ko apirilaren 3an utzi zuen politika, baina 2020ko otsailaren 23an 2020ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeetan PP-C's koalizioan zerrendaburu izendatu zuten.

## Bizitza 
Santurtzin nafar karlisten familia batean jaio zen eta Portugaleteko Santa Maria ikastetxean ikasi. Hasieran, lanbide heziketa ikasi bazuen ere, gero hizkuntza klasikoak ikasteari ekin zion. Ez zituen ikasketak bukatu eta akordeoi irakasle bilakatu zen.

Euskaldun berria da, eta seme-alabak D ereduan izan ditu.

## Ibilbide politikoa 
1991n Bizkaiko Batzar Nagusietako kide eta Bilboko Udalaren zinegotzi hautatu zuten. Batzarretan 1993ra arte eta Udalan 1995era arte iraun zuen. 1994an Eusko Legebiltzarkide izendatu zuten. nola kanpoan. Adibidez, 2009an Luis Herrero alderdikidearekin batera, Venezuelatik kanporatua izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Esbjerg

**Esbjerg** Hegoaldeko Danimarkako eskualdean kokaturik dagoen herria da, eskualdeko bigarren handiena eta Danimarkako seigarrena. Jutlandia penintsularen hego-mendebaldeko itsas portu garrantzitsuena da.

## Udalerria 
Udalerriari izena ematen dion hiria Esbjerg da, udalerriko herri handiena baita. Hala ere aipatu behar da 2007ko erreforma administratiboan hiru udalerri batu zirela, Esbjerg bera, Ribe eta Bramming. Aipatzekoa da **Ribe** dela Danimarkako hiri zaharrena.

## Historia 
Danimarkak Schleswig eremua kontrolatzeko bi gerra galdu zituen Prusiarekin eta 1864. urteko Gastein Biltzarrean erabaki bezala hegoaldeko lurrak alemaniarrek eskuratu zituzten, tartean mendebaldeko itsas-portu garrantzitsuena zen Altona ere bai. Berehala sortu zuten Esbjerg, 1868. urtean, Ipar Itsasoan berriro kai handi bat edukitzeko asmoarekin. Inguru egokia iritzi zioten Fanø irlak babesten baitu hiria.

1874. urterako jadanik bazuen trenbidea inguruko hiri daniarrekin komunikatzeko. Gaur egun bertatik ateratzen dira ferryak Ingalaterrara eta Faroe irletara.

## Ondasun nabarmenak 
* Gizakiak itsasoan (danieraz *Mennesket ved Havet*): giza itxurako estatua erraldoiak dira. Arrantza eta Itsas museoaren parean daude. 1995. urtean ipini zituzten Svend Wiig Hansen eskultorearen obra hauek eta Esbjergeko turismoaren parte dira.
* Uraren dorrea.

## Ekonomia eta garraioa 
Danimarkako bigarren kairik handiena du Esbjergek. Arrantzak garrantzi handia du baina Danimarkak Ipar Itsasoan duen petrolioa kudeatzeko ezinbesteko kaia ere bada. Ferry zerbitzu ugari daude, Danimarkako beste kaiekin lotzen dutenez gain Faroetara eta Islandiara doazenak ere ateratzen dira bertatik.

Honetaz gain trena eta aireportua ere baditu Esbjergek.

## Kirolak 
Esbjerg fB da hiriko futbol kluba. Bost aldiz irabazi du Daniar superliga eta bi aldiz Danimarkako Kopa.

## Hiri senidetuak 
## Kanpo estekak 
*  Esbjergeko webgune ofiziala
Esbjerg fB

**Esbjerg fB** (izen osoa *Esbjerg forenede Boldklubber*) Danimarkako futbol talde bat da, Esbjerg hirikoa. Danimarkako 5 liga eta 2 kopa irabazi ditu.

## Historia 
1924. urtean sortu zen aurrez hirian zeuden *Esbjerg Boldklub af 1898* eta *Esbjerg Amatørklub af 1911* taldeen batasunetik.

45 denboraldi egin ditu Danimarkako futbol mailarik gorenean. Bere garairik onenak 60. hamarkadan ezagutu zituen Rudi Strittich entrenatzaile austriarraren eskutik. Azkenengo liga 1979 urtean lortu zuen.

Azken urteetan lehen eta bigarren mailaren artean aritu izan da. 2013an kopa irabazi zuen, orainarteko azken titulua. 2016-17 denboraldian azkena gelditu eta maila galdu du.

## Palmaresa 
* Liga (5): 1961, 1962, 1963, 1965 eta 1979
* Kopa (3): 1964, 1976 eta 2013

## Jokalari famatuak 
* John Lauridsen

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Montanerreko gaztelua

**Montanerreko gaztelua** (bearneraz *Castèth de Montanèr*) Bearnoko izen bereko herriko erdi aroko gaztelua da. 1980ko martxoaren 18an monumentu historiko sailkatu zuten.

XIV. mendean Sicard de Lordat arkitektoak eraiki zuen Gaston Fébusek Biarnoko mugak Bigorre eta Armañacen aurka defendatzeko eskatu zionean. Atearen goialdean *Fébus mé fé* (Febusek egin ninduen) idazkuna du.

1854an Pirinio Atlantikoetako Kontseilu Orokorrak erosi zuen.

## Kanpo estekak
Gaudí Sariak

thumb|Gaudí Sariaren irudia.

**Gaudí Sariak** "Acadèmia del Cinema Català" elkarteak urtero Bartzelonan banatzen dituen premioak dira, banatutako irudiak Antoni Gaudí arkitektoaren omenez eginda daudelarik. 2009an lehenengo aldiz banatu zituzten, 2002an sortutako "Premi Barcelona de Cinema" ordezkatuz.

Hautagaiak Katalunian egindako pelikuletan lan egin dutenak izan daitezke, katalanez zein beste hizkuntza batzuetaz egindakoak, bertako zuzendariak, aktoreak eta abar izan edo kanpokoak.

## Kategoriak 
* Gaudí d'Honor
* Katalanezko pelikularik onena
* Katalanez ez beste hizkuntzazko pelikularik onena
* Zuzendaritzarik onena
* Dokumentalik onena
* Animazio-pelikularik onena
* Telebistarako pelikularik onena
* Europar pelikularik onena
* Gidoirik onena
* Aktriz nagusi onena
* Aktore nagusi onena
* Bigarren mailako aktriz onena
* Bigarren mailako aktore onena
* Argazkirik onena
* Jatorrizko musikarik onena
* Muntaketarik onena
* Arte-zuzendaritzarik onena
* Efektu berezirik onenak
* Soinurik onena
* Film laburrik onena
* Jantziteriarik onena
* Makillaje eta ile-apainketarik onena
* Ekoizpen-zuzendaritzarik onena

## Ikus, gainera 
* Goya Sariak
* Kataluniako zinema

## Kanpo estekak 
* Acadèmia del Cinema Català
Daniel Auteuil

**Daniel Auteuil** (Aljer, 1950eko urtarrilaren 24a - ) zineman eta antzerkian ibilitako aktore frantziarra da.

## Filmografia hautatua 
## Sariak 
* Gizonezko aktore onenaren César Saria
** 1987 *Jean de Florette* / *Manon des sources*
** 2000 *La Fille sur le pont*
* Gizonezko interpretazioaren saria Cannesen: 1996 *Le Huitième Jour*
Fukushima

Fukushima prefeturako hiriburua da, Japoniako Tōhoku eskualdean dago. 2014ko erroldaren arabera 283.079 biztanle ditu.

## Historia 
Aintzinako Japonian *Minekoshi* izenarekin ezagutu zen Fukushima.

Jōmon Aroan asentamendu handi bat azaldu zen Abukuma ibaiaren ertzean, duela 2.000 urte inguru.

Nara Aroan posta-herriak ezarri ziren inguruan eta Tōsandō geltokia izan zen Minekoshin ezarri zena. Garrantzi handiko eremua bihurtu zen izan ere Mutsu probintziaren iparraklderen zegoen puntua baitzen eta iparraldeko Emishi jendearen zabalkudea gelditzeko helburua hartu baitzuen, harik eta 718an Mutsu berarfen zabalkuntza hasi eta muga Miyagi probintziaraino mugitu zen arte.

Heian Aroan, X mendearen inguruan, Iparraldeko Fujiwara leinuak agindu zuen Tōhoku eskualde guztian. Beren ahaide zen Shinobu Satō leinuak gobernatu zuen gaur egungo Fukushimaren eremua eta Daibutsu gaztelua eraiki zutela pentsatzen da.

1591an Gamō Ujisatok agintea hartu eta izena aldatu zion gazteluari, *Fukushima-jo* deituz ("zorteko uhartearen gaztelua"). Hurrengo mendean hainbat eskutatik pasa zen gaztelua eta 1702an Fukushima domeinua ezarri zen.

Meiji berrezarkuntzaren ondoren 1876an Fukushima prefetura antolatu zen eta 1879an Fukushima bertako hiriburu bihurtu zen. 1907an hiri estatusa lortu zuen.

1945ean hegazkin estatubatuarrek hiria bonbakatu zuten eta hurrengo urteetan hainbat istripu izan zituen, 1948ko eta 1949ko deskarrilamenduak. Desastre naturalak ere ezagutu izan ditu, aipagarrienak 1986ko tifoiak sorturiko uholdeak eta 2011eko lurrikara ezaguna.

## Geografia 
Tokioren iparraldean dago, 250&nbsp;km-tara eta Sendaitik hegoaldera 80&nbsp;km. Hiria lur barnean dagoen arren prefekturak ozeano Barean hainbat portu dauzka, Onahama eta Soma adibidez. Fukushimako aireportua Sukagawa inguruetan dago.

Ōu mendiak ditu mendebaldean eta Abukuma ibaiak zeharkatzen du harana. Hiriko mendirik garaiena Azuma mendia da, 1.974 metrotako garaiera daukana. Aintzira ugari ere badaude Fukushimaren inguruan, Bandai-Asahi Parke Nazionalaren barnean daudenak.

## Klima 

## Ekonomia 
Nekazaritzari dagokionez zekaleak dira nagusi. Industriari dagokionez komunikazioekin loturiko jarduerak %50a hartzen du. Merkataritza berriz minorista da bereziki.

## Iruditegia 

Irudi:Haiden of Azumayanuma-jinja shrine.JPG|Azumayanuma santutegia.
Irudi:Fukushima-Pref-Museum-of-Art01.jpg|Fukushima prefeturako arte museoa.
Irudi:福島県 安達太良山の尾根（牛の背）②.JPG|Adatara mendia.
Irudi:Mt.Shinobu-yama.JPG|Shinobu mendia.
Irudi:Arakawa River (Fukushima City).jpg|Arakawa ibaia Fukushima hiria zeharkatzen.
Irudi:Abukuma River, Fukushima City, Japan.JPG|Abukuma ibaia.

## Ikus, gainera 
* 2011ko Fukushimako lurrikara

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Fukushima hiriko webgune ofiziala
Jeanne Moreau

**Jeanne Moreau** (Paris, 1928ko urtarrilaren 23a - 2017ko uztailaren 31) aktore, zuzendari eta abeslari frantziarra izan zen. Cannesko Zinemaldian emakume aktore onenaren saria irabazi zuen *Moderato cantabile* filma dela eta, BAFTAren saria atzerriko emakume aktore onenari *Viva Maria!* filmagatik (1965) eta César Saria emakume aktore onenari *La vieille qui marchait dans la mer* filmagatik (1992). Hainbat sari irabazi zituen bizitza osoko ibilbidea dela eta.

## Filmografia hautatua 
* ''Ascenseur pour l'échafaud* (1958)
* *Jules et Jim* (1962)
* *Eva* (1962)
* *Le Journal d'une femme de chambre* (1964)
* *Viva María!* (1965)
* *La mariée était en noir* (1968)

## Sariak 
* Canneseko Zinemaldia: Emakumezkoen interpretaziorik onena (*Moderato cantabile*, 1960)
* César Sariak:
** 1992: Aktriz onena (*La vieille qui marchait dans la mer'')
** 1995: Ohorezko saria
** 2008: Ohorezko saria

## Ikus, gainera 
* Paristar ezagunen zerrenda

## Kanpo estekak 
* Webgune ez ofiziala
Sandalwood poni

[thumb|px 380|Saldalwood ponia [1920. urteko argazki batean]]
**Sandalwood Poni**a Indonesiako bertako zaldi arraza bat da. Bere jatorriko gunea Sumba eta Sumbawa uharteak dira. Bere tamainagatik zaldi hauek ponien sailkapen taldean sartzen dira.

Indonesian badira zortzi bertako poni arraza. Zalantzarik gabe haibeste uharte izatea uhartedian poni arraza ezberdinen garapena bultzatu du. Indonesiako poni arrazak honakoak dira: Batak ponia, Gayoe, Sandalwood ponia, Deli ponia, Baliko zaldia, Javako ponia, Timordar ponia eta Sumba eta Sumbawa poniak.

## Indonesiako beste hainbat poni arraza 
Indonesian badira zortzi bertako poni arraza. Zalantzarik gabe uhartedian haibeste uharte izateak, irlen artean poni arraza ezberdinen garapena bultzatu du. Indonesiako poni arrazak honakoak dira: Batak ponia, Gayoe, Sandalwood ponia, Deli ponia, Baliko zaldia, Javako ponia, Timordar ponia, eta Sumba eta Sumbawa poniak.

## Argazki galeria 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bellocqueko gaztelua

**Bellocqeko gaztelua** (bearneraz *Castèth de Bètlòc*) Bearnoko izen bereko herriko erdi aroko gaztelua da. 1997ko apirilaren 2an monumentu historiko sailkatu zuten.

XIII. mendeko amaieran, Bellocq Guiena ingelesaren mugan zegoen. Gaston VII.a Biarnokoak Paueko uhaitzaren bazterrean eskualdea defendatzeko gaztelua eraiki zuen. 1250 eta 1280 artean eraiki zuten.

1370ean, Gaston Fébusek inguruko erresumetako erasoaldiak eta 1542an Henrike II.a Nafarroakoak espainiarren konkista saihesteko gaztelua sendotu zuten . Handik aurrera, nafar erregeek Paue eta Bellocqen artean bizi ziren. Izan ere, Joana III.a Nafarroakoa Saliesen urak hartzen ari zela bertan bizi zen.

Erlijio Gerretan alde biek gaztelua eraso eta izan zuten. Hori zela eta, 1620an Luis XIII.a Frantziakoak gaztelua erretzeko agindua eman zion eta egun hondarrak besterik ez daude.

## Kanpo estekak
Louis de Funès

**Louis Germain David de Funès de Galarza** edo **Louis de Funès** (Courbevoie, Senako Gainak, 1914ko uztailaren 31 &ndash; Nantes, 1983ko urtarrilaren 27a) aktore frantziar ezaguna da, komedia lanetan ibili zena batez ere. Zinematik kanpo, irratian, antzerkian eta publizitatean ere lan eskerga egin zuen. Frantzian ospe handia izan zuen.

Izen osoak iradokitzen duenez, gurasoak espainiarrak zituen, Andaluzia eta Galizia aldekoak hain zuzen ere.

## Filmagintza aukeratua 
## Filmen zuzendaria eta izenburuak 
Bere filmografia osoan, hiru filmek bakarrik dute euskararako bikoizketa.

Filmen zuzendaria eta itzuli bada beste hizkuntza batera (gaztelania, frantsesa, euskara, katalana edo galiziera) beste izenburu batekin taula honetan ikus daiteke:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Webgune ofiziala.
Paueko gaztelua

**Paueko gaztelua** (bearneraz *Castèth de Pau*) Bearnoko izen bereko hiriko Erdi Aroko gaztelua da. 1840an monumentu historiko sailkatu zuten.

XII. mendean Gaston IV.a Biarnokoak jatorrizko gazteluari hiru dorre gehitu zizkion, *Mazères*, *Billère* eta *Montaner* izenekoak (nora begira zeudela kokatuta kontuan hartuta). Hurrengo mendean Gaston Fébusek bertan kokatu zuen bere lurraldeen "hiriburua". Hori adierazteko gazteluan *Febus me fe* (Febusek egin ninduen) idazkuna jarri zuen.

Pizkundean, nafar erregeek Nafarroa Garaian bere lurraldeak galdu zituztenean, bertan jarri zuten bere gortearen egoitza. Bertan bizitzeko lehendabizikoa Henrike II.a izan zen. Margarita Angulemakoa bere emaztearekin batera, gaztelua jauregi bilakatu zuen. Gaztelu honetan Henrike III.a Nafarroakoa jaio zen.

Marie Antoinettek bertan uda bat eman eta lorategia eraiki zuen. Napoleonek ere behin bertan eman zituen oporrak.

Luis Filipe Frantziakoak gaztelua berreraiki zuen bere bizilekua izateko. Gero Abdelkader arjeliar emirraren espetxe bilakatu zen. Egun, museoa da.

## Galeria 

Fitxategi:Pau Castle.jpg|Gaztelua parketik ikusita
Fitxategi:Carapace-berceau_d'Henri_IV_(château_de_Pau).jpg|Henrike III.aren sehaska
Fitxategi:Château de Pau 1.JPG|Gazteluaren sarrera
Fitxategi:Cour du château de Pau.jpg|Barnekaldea
Fitxategi:Pau Chateau Porte2.jpg|Ate nagusia
Fitxategi:Château de Pau 3.JPG|Fatxada
Fitxategi:GastonPhoebusChPau.jpg|Gaston Fébusen estatua
Fitxategi:Henri IV Pau.JPG|Henrike III.aren estatua

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Morlanneko gaztelua

**Morlanneko gaztelua** (bearneraz *Castèth de Morlana*) Bearnoko izen bereko herriko Erdi Aroko gaztelua da. 1975eko otsailaren 18an monumentu historiko sailkatu zuten.

1373an, Gaston Fébusek inguruko erresumetako erasoaldiak saihesteko Sicard de Lordat arkitektoari gaztelua eraikitzea eskatu zion. Egun altzari, margolan eta tapizen bilduma ere badu.

## Kanpo estekak
Portaleteko gotorlekua

**Portaleteko gotorlekua** (bearneraz *Hortalessa deu Portalet*) Pirinioetako izen bereko mendatean dagoen gotorleku militarra da. 2005ean monumentu historiko sailkatu zuten.

Aspeko ibaia behean duen amildegi batean eraikia, *chemin de la Mâture* izeneko ibilbidea eta Somport mendaterako bidea babestu zituen. Luis Filipe Frantziakoak hala aginduta, 1842an eraiki zuten. Vichyko erregimenaren garaian espetxe bilakatu zuten eta, gerra ostean, Pétain mariskala bertan egon zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oloroeko Andre Maria katedrala

**Oloroeko Andre Maria katedrala** (; ) Biarnoko hiri horretako katedral katolikoa da, 1939tik Frantziako monumentu historikoa eta 1999tik UNESCOren Gizateriaren ondarea dena.

1102an, Gaston IV.a Biarnokoak eraiki zuen, 1802ra arte Oloroeko elizbarrutiaren egoitza izan zen.

## Galeria 

Image:Oloron SainteMarie Entree.JPG|Fatxada
Image:Cathedrale Sainte-Marie Oloron portail.jpg|Mendebaldeko sarrera
Image:Atlantes cathedrale Sainte-Marie Oloron.jpg|Mendebaldeko sarreraren estatua
Image:Cathedrale Sainte-Marie Oloron portail avaleur.jpg|Fatxadaren zertzelada

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Bixintxo eliza (Ziburu)

**San Bixintxo** edo **Jondoni Bixintxo** Ziburun dagoen eliza da. 1925eko ekainaren 4an monumentu historiko sailkatu zuten. Herrigunean dago, Maurice Ravelen jaiotetxearen alboan.

## Ondasun nabarmenak 
Lapurdiko beste eliza nabarmenek bezala, zurezko solairu bikainak ditu San Bixintxo elizak.

Bere erretaula nagusia, aldarearekin eta tabernakuluarekin batera, moinumentu sailkatu gisa ageri da Palissy datubasean.

## Historia 
1572an ziburutarrek eliza eraiki zuten barroko estiloan, Urruñatik banatzen ari zirela eta kontrarreforma garaian. Lanak 1570eko hamarkadan bukatu zituzten. 1694an zabaldu zuten. Garai horretako eliza lapurtarren antzera zurezko galeriak ditu, gizonezkoentzat bakarrik zirenak,
thumb|275px|Elizaren ataria eta kanpandorrea

## Apaizen zerrenda 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zilbarrena

**Zilbarrena** (gaztelania eta ofizialki *Cilbarrena*) Errioxako Autonomia Erkidegoko Ezkarai udalerriko herrixka abandonatua da. 2011 urteko biztanleria datuen arabera herrixkan ez du biztanlerik.

## Demografia 
1752. urtean Zilbarrenak 75 biztanle zituen, 1852an 61 eta 1930ean 42. Azkenik, 1964. urtean herrixka abandonatua izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Ezkaraiko herrixkei buruzko informazioa, Ezkaraiko Udala
Zigoto

[eskuinera|220px| Ernaldutako giza-[obulu bat. (XIX. mendeko irudia).]]
**Zigotoa**, biologian, gameto arra eta emea elkartzerakoan sortzen den zelula da, ugalketa sexualean. Bere zitoplasma eta organuluak obuluarenak dira.

Zigotoaren nukleo zelularra bi gametoen nukleoek elkartu eta bat egiten dutenean sortzen da. Kromosomen kopuruari dagokionez, beraz, zigotoa diploidea da (*2n*), gametoak haploideak (*n*) diren bitartean.

Animaliengan, zigotoa obulua eta espermatozoidea elkartzerakoan sortzen da. Mitosiaren bidez behin eta berriz zatitzen da, eratzen diren zelulak baturik mantenduz. Zatiketa hauek egitura desberdinak sortuko dituzte, enbrioiaren bilakaera osatuz.

## Kanpo estekak
Stellan Skarsgård

**Stellan John Skarsgård** (1951ko ekainaren 13a, Göteborg) suediar aktore bat da. Alexander Skarsgård, Gustaf Skarsgård, Bill Skarsgård eta Valter Skarsgård aktoreen aita da.

Mundu mailan ospetsua baldin bada ondorengo filmetan antzezteagatik izan da: *Angels & Demons*, *Breaking the Waves*, *The Hunt for Red October*, *Ronin*, *Good Will Hunting*, ''Pirates of the Caribbean: Dead Man's Chest*, *Pirates of the Caribbean: At World's End*, *Beowulf & Grendel*, *King Arthur*, *Dominion: Prequel to the Exorcist*, *Mamma Mia!*, *The Girl with the Dragon Tattoo*, *Thor* eta *Nymphomaniac''.
Iratxe García

**Iratxe García Pérez** (Barakaldo, 1974ko urriaren 7a) euskal herritar politikaria da.

## Biografia 
2000ko Espainiar Hauteskunde Orokorretan Valladolideko probintzian hautatua izan zen Espainiako Kongresurako. 2004 eta 2009ko hauteskundeetan, europar legebiltzarkide hautatu zuten PSOEren zerrendan.

## Ekintza politikoak 
Esteban Gonzalez Pons (PP) eta Javier Nart (Ciudadanos) europarlamentariekin batera, Iratxe Garciak hitzaldi bat eragozteko eskatu zioten Europako Parlamentuko lehendakariari. Hau zen hitzaldiaren gaia: " Katalunia eta erreferendumari buruzko epaiketa: erronka bat EBrentzat". Konferentzian parte hartzekoak ziren 2019ko otsailean Quim Torra Kataluniako Generalitateko presidentea eta Carles Puigdemont presidente ohia, Ralph Packet flandriar eurodiputatuak eta Esloveniako Atzerri ministro ohi Ivo Vajglek gonbidatuta.

Iratxe Garciak PP eta Ciudadanosekin batera salatu zuen Puigdemont "ordena konstituzionala iraultzeko plan baten egilea" izan zela: "Puigdemont jauna ez da jazarria izan bere ideiengatik. Oraingo presidente erregionalak, Torra jaunak, ideia berberak defendatzen ditu. Hala ere, bere aurrekoak ez bezala, legearen barruan jokatu du".

Antonio Tajani Europako parlamentuko presidenteari bidalitako gutunean, 2019ko "otsailaren 18rako aurreikusitako konferentzia ospatzen ez uzteko" eskatu zioten Gonzalez Ponsek, Garciak eta Nartek.

Iratxek eta gainerakoek bere helburua lortu zuten, katalanek ezin izan baitzuten hitz egin. Kataluniako politikariei hitzegiteko eskubidea kentzea horrela arrazoitu zenː Carles Puigdemontek hitz egiten bazuen arrisku handia omen zegoen. Besteak beste segurtasunerako mehatzuak omen zeuden eta istiluak egon ahal ziren bai parlamentu barruan baita kanpoan ere. Hala eta guztiz hitzaldia bai eman zuten parlamentuaren kanpoaldean egun eta ordu berean.

## Eztabaidatua 
Iratxek kritika gogorrak jaso ditu lau etxebizitza dituelako eta PSOEn soldata altuenetarikoa duena delako eta hegazkinean lehen mailan bidaiatzen alde bozkatu zuelako.

## Erreferentziak
Hatz nagi

**Hatz nagi**a edo **laugarren hatz**a gizakiaren eskuko laugarren hatza da, hatz luzearen eta hatz txikiaren artean. Izena mugitzeko duen zailtasunetiki datorkio, zaila baita bera bakarrik mugitzea ingurukoak mugitu gabe. Kultura askotan ezkondu ondoren eraztuna hatz horretan jartzen da.

## Kanpo estekak
Arnasketa abdominal

**Arnasketa abdominala** edo **sabel-arnasketa** diafragma uzkurtuz burutzen den arnasketa da, birikak behera zabal daitezen lekua egiteko, ohiko arnasketan bular-kaxa zabaltzen denean ez bezala.

## Kanpo estekak
Hans Müller von Bulgenbach

**Hans Müller**, **Hans Müller von Bulgenbach** izenarekin ere ezaguna († 1525eko abuztuaren 12a, Laufenburg), Alemaniar nekazarien gerrako buruzagi nekazaria izan zen. Armadarekin Frantzian borrokan ibili ostean, Stuhlingeneko hasierako matxinadan zerikusi handia izan zuen eta Alemania hego-mendebalde osoan nekazari taldeak osatu zituen. Klettgaueko bataila galdu ostean, 1525eko uztailak 1ean, Hohentweileko gotorlekuan hartu zuten preso eta abuztuan exekutatu zuten.
Ondarrola

**Ondarrola** edo **Ondarla**

Hala ere, auzoa Luzaideren mende dago erlijiosoki, izan ere, Elizaldeko Santiago Apostoluaren eliza bera da parrokoa, baina Arnegiko Jasokundeko eliza ez bezalakoa. Ildo horretan, Ondarrolako bizilagunek sakramentuak jasotzen dituzte Luzaideko elizan, hura ere erreferentziazko eliza baita, eta Luzaideko hilerrian lurperatzen dituzte.

## Izena 
*Ondarrola* toponimoak itxura hauek izan ditu: *Undarolle* (1754) eta *Ondarrolle* (1863).

### Etxeak 
* Meriategikoborda
* Borderrea
* Atxienea
* Kristobalenea
* Xilokoborda
* Unaiaenea
* Aldabeenea
* Amekaenea
* Orkaitzenea
* Kamadroenea
* Zeztaua
* Bizkaia
* Udirienea
* Bernatenea
* Ixtebeenea
* Pelloenea
* Gallurua
* Behorlegia
* Antxondoenea
* Deskantsuenea
* Txaparrenea
* Antonienea
* Etxeberrienea
* Etxexuria
* Migelenea
* Petraenea
* Hegigorrienea
* Predoenea
* Tipioenea
* Hegia
* Petriturrienea
* Sosaenea

## Geografia 
Herria Luzaideko ibarran dago, Arnegiko Errobik zeharkatzen duena, 330 metroko altueran.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Arnegi
* Luzaide
* Garazi
* Nafarroa Beherea

## Kanpo estekak
Prima (argipena)

**Prima** termninoak adiera zenbait ditu:

* **prima**, alaba nagusia edo oinordekoa;
* prima, eguneko lehen otoitza;
* opera prima, idazle edo beste artista baten lehenengo lana;
* ekonomian:
** aseguru-prima, aseguru bat hartzeko ordaindu beharreko diru kopurua;
** arrisku-prima, arriskua rez duen titulu baten aldean arriskua duen titulu bati ezarritako interes gehigarria;
** **prima** edo lan-pizgarriak, ohiko sariaz gainera langile bati ordaintzen zaion gehigarria, helburuak bete izateagatik.
Ngerchelchuus

**Ngerchelchuus** (242 m) Ozeaniako mendia da. Palauko tontorrik altuena da.

Uhartediko handiena den Babeldaob uhartean dago. Ngardmau estatuan dago, Ngaremlengui estatuarekiko mugatik oso hurbil uhartearen ipar-mendebaldean.

## Izena 
Bertan izen generikorik gabe erabiltzea arrunta da. "Mendi" generikoarekin lagunduta **Rois Ngerchelchuus** (palaueraz) eta **Mount Ngerchelchuus** (ingelesez) deitzen da; **Ngerchelchauus** aldaera ere baliatzen da eta **(Mount) Makelulu** izena ere ematen zaio.

## Jakingarriak 
Munduko 53 plaka tektonikoetatik Palau Karolinetako plakan dago. **Ngerchelchuus** plaka horretako mendirik garaiena da; plaka tektonikoetako sapaien artean baxuena da.

Mendia gune natural babestuan dago. Bere hegoaldean, Ngardmau estatuan, Palauko basorik handiena eta zaharrena dago; han hainbat hegazti mota babesten dituzten zuhaitz erraldoiak daude. Ngardmau estatuarentzat mendia ikurretakoa da eta autoetako plaketan *Highest and Tallest* leloa agertzen da, **Ngerchelchuus** mendia eta 37 metroko ur-jauzia gogoan dituztela.

## Igoera 
Mendira hurbiltzeko errepideak oso txarrak dira eta espedizioak bertako gida baten laguntza eskatu ohi du; hala ere berez posible da Imeongetik (Ngaremlengui estatuko hiriburua) gailurrera 4x4 ibilgailuz edo oinez heltzea.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Palau
* Plaka tektonikoen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Mendia *Peakbagger* webgunean.
*  *Mountain-forecast.com*.
Hornidura (argipena)

**Hornidura** terminoak erabilera zenbait ditu:

* ur-hornidura, gas-hornidura, elektrizitate-hornidura edo bestelako gai edo produktu baten hornidura, gai hori kontsumitzailearen esku jartzeko instalakuntza eta zerbitzuen multzoa da;
* orohar, **hornidura** izango diren kontsumo edo gastuei aurre egiteko aurreratzen den dirua edo gaien multzoa da; zehatzago:
** kontabilitatean, hornidurak etorkizunean izan litezkeen galera, kalte edo zorrengatik pasiboan ezartzen diren kontzeptuak.
Hornidura (kontabilitatea)

Kontabilitatean, **hornidura** pasiboan idazten den gastu bat da, etorkizunean izan daitezkeen diru-galerak aurreratzeko idazten dena. Hornidurak kobratzen zailak izango diren bezeroen zorrak, gerta litezkeen aparteko konponketak edo gehiegiz baloratutako aktiboko elementuen balioa zuzentzeko. Amortizazioa ere hornidrua-mota berezia dela esan daiteke, aktiboen balio-galera aurreratzeko burutzen dena. Balizko galerak aurreratzen dituztenez, horniduren balioa gutxigorabeherakoa edo subjektiboa izaten da.
Koadratiko (argipena)

**Koadratiko** izenondoa matematikan maiz erabiltzen den terminoa da, karratuei buruzkoa dena izendatzean edo, maizago, berreketaren kasuan, zerbait karratura jaso edo berbitu egiten denean. Adiera zenbait ditu:

* ekuazio koadratikoa, bigarren mailako ekuazio polinomikoa;
* funtzio koadratikoa;
* batezbesteko koadratiko, batezbesteko mota bat;
* forma koadratiko, aldagai anitzeko polinomio mota bat;
* batez besteko errore koadratiko, estatistikan erabilitako kontzeptu bat.

## Kanpo estekak
Palauko estatuak

thumb|300px|Palauko 16 estatuak.
**Palauko estatuak** Ozeaniako estatu honetako lehen mailako banaketa administratiboa dira.

Hamasei dira; haietako hamar Babeldaob uhartean daude eta haien artean desberdintasun handiak daude biztanleriari dagokionez. Hala ere guztiek dituzte berezko gobernu eta arauak eta udalerri tradizionalak izan dira. Chelbacheb edo *Rock Islands* uhartediak ez du estaturik osatzen eta ez daude inongo estaturen barruan sartuta baina Kororrekin lotu ohi dira.

## Ikus, gainera 
* Palau

## Kanpo estekak 
*  Estatuak gobernuaren webgune ofizialean.
*  Statoids
Chevaigné

**Chevaigné** (bretainieraz *Kavaneg*) Ille eta Vilaine departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.

## Kanpo estekak
Coësmes

**Coësmes** (bretainieraz *Koem*) Ille eta Vilaine departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.

## Kanpo estekak
Combourg

**Combourg** (, galoz *Conborn* edo *Comboute*) Ille eta Vilaine departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da, Bro Zol lurralde historikoan. 2013ko erroldaren araera 5.765 biztanle ditu. Herria Bretainiako Ondare Urbanoaren parte da.

## Historia 
Combourgen egoera estrategikoak garrantzi handia izan zuen galiarrentzat eta erromatarrentzat. Vikingoek ere erasotu izan zuten.

Doleko apezpikuak Combourgeko jaurerria eratu zuen eta 1025 urtean gaztelua eraiki zuen. 1761 urtean François-René de Chateaubrianden familiak erosi zuen eta berak gaztaroa bertan pasa zuen.

## Ondasun nabarmenak 

Irudi:Chateau de Combourg.jpg|Combourgeko gaztelua.
Irudi:Combourg (35) Église Notre-Dame - Extérieur - 01.jpg|Notre-Dame eliza.
Irudi:Combourg (35) Mairie.jpg|Udaletxea.
Irudi:Combourg (35) Hôtel de Trémaudan.jpg|Lanterne jauregia.

## Kanpo estekak
Altzieta-Bazkazane

**Altzieta-Bazkazane** Euskal Herriko udalerri zahar bat da, Nafarroa Beherea lurraldean kokatuta. Garazi eskualdean izan zen, Donibane Garazi hiriburutik 7,4 kilometrora. Altuera 207 eta 788 metro artekoa da, eta 6,89 km²-ko azalera hartzen du. 1836. urtean 452 biztanle zituen.

Bertako biztanleak *altzietarrak* eta *bazkazandarrak* dira.

## Izena 
Altzieta-Bazkazane beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:

* frantsesez: *Alciette-Bascassan* ("alziét bazkazán" ahoskatua)

Udalerria osatzen duten bi herrien izenen gidoien bidez, elkarren ondoan jartzea besterik ez da: Altzieta eta Bazkazane.

## Geografia 
Altzieta-Bazkazane Hergarai ibarran dago.

### Ingurune naturala 
Lauribar ibaiak, Errobiren ibaiadarra dena, udalerria zeharkatzen du.

### Herriak 
* Altzieta
* Bazkazane

## Historia 
1842ko ekainaren 11an Ahatsa eta Altzieta-Bazkazane udalerriak batu egin ziren, gaur egungo udalerria sortuz. Prozesu horretan, udalerri berriaren lurraldearen zati bat Ezterenzubi udalerri sortu berriari lagatzen zaio.

## Demografia 
Udalerri independentea zeneko datu demografikoak daude:

## Ondasun nabarmenak 
* Altzietako San Salbatore eliza
* Bazkazaneko serorategia
* Bazkazaneko San Andres eliza

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ahatsa-Altzieta-Bazkazane
* Garazi
* Nafarroa Beherea

## Kanpo estekak
Atxerito iboia

**Atxerito iboia** Erdialdeko Pirinioetako Anso ibarran dagoen iboi bat da, hain zuzen ere, Atxerito mendiaren magalean kokatzen da. Espainiako Aragoi autonomia erkidegoan dago (Frantzia eta Lescun udalerritik oso hurbil). Glaziar jatorria du.

## Ikus gainera 
* Atxerito
* Hiru Erregeen Mahaia
* Petretxema
* Lescun

## Kanpo estekak
Anayeteko iboiak

**Anayeteko iboiak** Erdialdeko Pirinioetan dauden iboi multzo bat dira, hain zuzen ere, izen bereko Anayet mendiaren magalean daude. Espainiako Aragoi autonomia erkidegoan dagoen Tenako ibarran daude, Sallent de Gállego udalerriaren lursailetan.

Frantziara doan bidea hartu eta Formigal herritik 3 kilometro ingurura dagoen "Corral de las Mulas" kokalekuan ibilgailua utzi eta oinez bertaratu daiteke.

## Ikus gainera 
* GR 11

## Kanpo estekak 
*Anayeteko iboietarako txangoa.
Club Hielo Jaca

**Club Hielo Jaca** edo **CH Hielo Jaca** (, euskaraz *Jakako Izotz elkartea*) Espainiako Aragoi autonomia erkidegoan dagoen Huescako probintziako Jaka hiriko izotz hockey talde bat da. 1972. urtean sortua izan zen eta gaur egun Espainiako Izotz Hockey Superligan jokatu ohi du.

Bere etxeko partiduak 2008. urtean inauguratutako Jakako izotz pabiloian jokatu ohi ditu, honek 2.000 ikusleentzako gaitasuna duelarik.

## Lorpenak 
* Espainiako Izotz Hockey Superliga (13): 1984, 1991, 1994, 1996, 2001, 2003, 2004, 2005, 2010, 2011, 2012, 2015, 2016
* Espainiako Izotz Hockey Errege Kopa (15): 1985, 1988, 1989, 1993, 1995, 1996, 1998, 2001, 2002, 2003, 2006, 2011, 2012, 2013, 2017

## Kanpo estekak 
* Club Hielo Jaca taldearen webgunea
Naha (Okinawa)

Japoniako Okinawa prefeturako hiriburua da. 2014ko erroldaren arabera 320.551 biztanle ditu.

## Historia 
Harri Aroan jadanik populatua izan zela ikusi da egin diren indusketetan. Jōmon Aroko aztarnategietan Txinako txanponak eta keramikazko tresnak aurkitu dira, honek erakusten du XI menderako Korea eta Txinarekiko merkatal harremanak bazituztela.

Ez da ezagutzen noiz antolatu ziren biztanleak eta kai hiri aktibo bihurtu baina XV mendean Ryukyuko Erresuma sortu zenerako hiri garrantzitsua zen eta Erdi Aroan erresumako hiriburua izan zen. Alde zaharra kostaldearekin lur zati mehe batek lotzen zuen Ukishima uhartean kokatu zen. Japoniar tenpluak ugaritu ziren eta Txinatarren bisita ofizialetarako enbaxada ere sortu zen bertan.

1853an Matthew C. Perry komodoro estatubatuarrak bertan geldialdia egin zuen Tokiorako bidean. Meiji berrezarkuntzarekin Ryukyuko Erresumaren amaiera iritsi zen eta Naha Okinawa prefeturako hiriburu bihurtu zen. 1899an Estatu Batuekin eta Erresuma Batuarekin harreman komertzialak izateko eskubidea lortu zuen Nahako kaiak.

Bigarren Mundu Gerrako Okinawako gudan kalte izugarriak izan zituen eta herri osoa berreraiki behar izan zen.

## Geografia 
Ekialdeko Txinako Itsasoan kokaturiko hiria da, Ryukyu uharteetako handiena den Okinawa uhartearen hegoaldean.

## Klima 

## Jaialdiak 

Irudi:Naha Tsunahiki002.jpg|Naha jaialdia, urrian.
Irudi:Naha Hari.jpg|Naha Hari, maiatzean.

## Ondasun nabarmenak 
Nahako hainbat eraikin Gizateriaren Ondare izendatu zituen UNESCOk Gusuku aztarnategiak eta Ryukyuko Erresumako antzeko eremuak multzoaren parte baitira:

Irudi:Tamaudun02s3s4592.jpg|Tamaudun, Sho dinastiaren mausoleoa.
Irudi:Naha Shuri Castle04bs3200.jpg|Sonohyan-utaki.
Irudi:Naha Shuri Castle50s3s4500.jpg|Shuri gaztelua.
Irudi:Palace and Rokkaku-do, Shikinaen 2002-03-20.jpg|Shikinaen lorategiak.

## Hiri senidetuak 
*  (1961)
*  (1969)
*  (1978)
*  (1981)
*  (1996)
*  (2007)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Naharen webgune ofiziala
Klaus Kinski

**Klaus Günter Karl Nakszynski**, ezagunagoa **Klaus Kinski** izen-deiturez (Zoppot, Danzig Hiri Askea, Alemania —gaur egun Sopot, Polonia—, 1926ko urriaren 18a - Lagunitas-Forest Knolls, Ameriketako Estatu Batuak, 1991ko azaroaren 23a) aktorea izan zen. Haren alaba Nastassja Kinski aktore ezaguna da.

Denera 130 film baino gehiagotan antzeztu zuen. Horien artean, beharbada, Werner Herzog zuzendariak zuzendutako filmak izango dira ezagunenak, esaterako: *Aguirre, der Zorn Gottes* (1972), *Nosferatu: Phantom der Nacht* (1979), *Woyzeck* (1979), *Fitzcarraldo* (1982) edota *Cobra Verde* (1987). Zuzendari eta aktorearen arteko harreman trumoitsuez dokumentala egin zuen Herzogek Kinski hil eta 8 urtera: Mein liebster Feind (nire etsai maitea).

Antzeztutako beste film batzuk: *Die toten Augen von London* (1961, Alfred Vohrer), *Doctor Zhivago* (1965, David Lean), *Per qualche dollaro in più* (1965, Sergio Leone), *Quién sabe?* (1966, Damiano Damiani), *Il grande silenzio* (1968, Sergio Corbucci) eta *Un genio, due compari, un pollo* (1975.

## Kanpo estekak 
* Klaus Kinskiren IMDBko fitxa
Paul Raymond

**Paul Raymond** (Belleville, egun Paris, 1833ko irailaren 8a - 1878ko irailaren 27a) frantziar artxibozain eta historialaria izan zen.

*École des chartes*en titulua lortu eta gero, 1858an Bearnora joan zen non 1877 arte artxibozain moduan aritu zen.

Departamenduko artxiboak ikertu zituen *Dictionnaire topographique de la France* parte hartzeko. Hizkuntzalaritza arloan *Dictionnaire béarnais ancien et moderne* idaztera lagundu zuen

## Lanak 
* *Inventaire sommaire des archives départementales antérieures à 1790*, 6 liburukiak
* *Dictionnaire topographique du département des Basses-Pyrénées*, 1863
* ''Notices sur l'intendance de Béarn et sur les États de cette province, avec le catalogue des maisons nobles*, 1866
* *Le Béarn sous Gaston Phœbus*, 1873
* *Sceaux des Archives du département des Basses-Pyrénées*, 1874
* *Un baron béarnais au quinzième siècle, Gaston de Foix, seigneur de Coarraze, textes béarnais et textes en langue vulgaire*, Valentin Lespyrekin batera, 1878
* *Dictionnaire béarnais ancien et moderne*, 1887
* *Récits d'histoire sainte en béarnais, trad. et publ. pour la première fois sur le manuscrit du XVe siècle''

## Kanpo estekak