Aurora Cáceres Moreno

**Zoila Aurora Cáceres Moreno** "**Evangelina**" (Lima, 1877ko martxoaren 29a &ndash; Madril, 1958ko otsailaren 14a)  Peruko idazle, kazetari eta feminista izan zen.

Bere lehen idazkietan "Evangelina" ezizenarekin ezagutzera eman zen. Idazle gisa, normalean Aurora bere bigarren izenarekin sinatu zuen.

Emakumeen eskubideen aldeko borrokan konprometitua eta borrokalari soziala, 1919an proletarioen protestarekin lotu zen eta 1930ean Luis M. Sánchez Cerro komandanteari Peruko emakumeen boto eskubidea eskatu zion. 1924an *Feminismo Peruarra* erakundea sortu zuen. 1909an Latinoamerikako Literatur Batasunaren sortzailea ere izan zen. Bere lanik ezagunenetako bat *La rosa muerta* (1914) eleberria da, modernismo literarioarekin duen loturagatik aztertua.

## Biografia 
Aurora Cáceres Peruko familia ospetsu batean jaio zen. Bere aita Andrés Avelino Cáceres jenerala Peruko armadaren buruzagia izan zen Pazifikoko Gerran (1879-1884) eta bi aldiz (1886-1890) eta (1894-1895) presidente izatera iritsi zen. Txikitan, Txileren eta Peruren arteko Ozeano Bareko gerra bizi izan zuen. Orduan, ahizpa hil egin zuten, familiarekin txiletarrengandik ihesi zihoala. 1891n, aitaren karrera diplomatikoari jarraituz, Ingalaterrara eta Frantziara joan ziren.

1895ean familiarekin Argentinara joan zen bizitzera, Nicolas de Pierolak Perun estatu-kolpea eman ondoren. Etapa horretan Buenos Airesko mundu intelektualean aktiboki parte hartzen hasi zen, hainbat egunkaritarako artikuluak idatziz, besteak beste, *Bucaro Americano*, non Ricardo Palma, Amado Nervo, Rubén Darío edo Leopoldo Lugones bezalako autoreek ere idazten zuten, eta Clorinda Matto de Turner eta Margarita Práxedes Muñoz herrikideek sortutako *Filosofia* *Positiva-*n*.* 1896an *Búcaro Americano-*n *La emancipación de la mujer* argitaratu zuen. Bost urtera Buenos Airestik Europara itzuli zen. Alemana ikasi zuen Berlinen eta 1902an Parisko La Sorbonako Goi Ikasketen Eskolan graduatu zen "Feminismoa Berlinen" tesiarekin. *Mi vida con Enrique Gómez Carrillo* (1929) autobiografian Guatemalako idazlearekin izandako maitasun-esperientzia, eta harremanaren nondik norakoak eta gorabeherak zehazten ditu. Liburua harremanaren egunerokoan idatzi zen, baina Gómez Carrillo hil ondoren argitaratu zen.

Cáceresek adiskidetasun eta harreman intelektualen loturak lantzea eta mantentzea lortu zuen, bere merezimenduz. Bere lanen hitzaurreak Rubén Darío eta Amado Nervo bezalako autoreek egin zituzten. 1909an, Parisen, Latinoamerikako Literatur Batasuna sortu zuen, Buenos Airesen, Madrilen eta Parisen egoitzak zituen Latinoamerikako literatur interesen propaganda eta defentsarako, europeismoaren eta andinismoaren artean zubiak sortzeko asmoarekin. Europako erakunde garrantzitsuen babesa lortu zuen, Espainiako erregetzako kideena barne.
## Modernismoa genero ikuspegiarekin 
Tradizio modernistak eta bere kritikak historikoki ezetsi egin du emakume idazleen presentzia mugimenduan, beraz, Aurora Caceresen izena eta lana ikusezin bihurtzen dira. XXI. mendeko ikerketek eta lanek Aurora Caceresen izena aldarrikatzen dute, baita Delmira Agustini, Gabriela Mistral edo Alfonsina Storni idazleena ere, azken horiek estetika modernistari atxiki baitzitzaizkion bere obran. 1914an, Parisen argitaratu zuen *La rosa muerta* eleberriarekin, Hispanoamerikako literatur mugimendu berriaren erreferentzia bihurtu zen.

## Lanak 
* Angelina, Eva. “La emancipación de la mujer”. *El Búcaro Americano* 1.6/1.7 (1896ko maiatzaren 15a - ekainaren 1a): 117-118, 127–30.
* *Oasis de arte*. Ruben Darioren hitzaurrea. París: Garnier Hermanos, 1910? 1911?
* Mujeres de ayer y hoy, 1909
* Cáceres, Aurora. *Las perlas de Rosa*. Amado Nervoren hitzaurrea. Paris: Garnier Hermanos, 1914.
* Cáceres, Zoila Aurora & Andrés Avelino Cáceres. *La campaña de la Breña, memorias del mariscal del Perú, D. Andrés A. Cáceres*. Lima, Imp. Americana, 1921.
* Cáceres, Z. Aurora (Evangelina). *La ciudad del sol*. Enrique Gómez Carrilloren hitzaurrea. Lima: Librería Francesa Científica/Casa Editorial F. Rosay, 1927.
* Cáceres, [Zoila] Aurora (Evangelina). *Mi vida con Enrique Gómez Carrillo*. Madril: Renacimiento, 1929.
* Cáceres, Zoila Aurora. *La princesa Suma Tica (Peruko narrazioak)*. Madril: Mundo Latino arg, 1929.
* *Labor de armonía interamericana en los Estados Unidos de Norteamérica, 1940–1945*. Washington, 1946.
* *Epistolario relativo a Miguel de Unamuno. En Unamuno y el Perú*. Ed. Wilfredo Kapsoli. Lima/Salamanca: Universidad Ricardo Palma/ Universidad de Salamanca, 2002:el flaco y mafe

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Denegri Álvarez Calderón, Francesca. (1996.) *El abanico y la cigarrera: la primera generación de mujeres ilustradas en el Perú* / Lima: IEP: Flora Tristán,
* *La prosa modernista hispanoamericana* *(2003): introducció̤n crítica y antología* / Madril: Alianza Editorial
* Klaus Meyer Minnemann. *La novela hispanoamericana del fin de siglo* / .México, DF: Fondo de Cultura Económica, 1997
* Claire Emilie Martin. *Cien años después: la literatura de mujeres en América Latina: el legado de Mercedes Cabello de Carbonera y Clorinda Matto de Turner* / Lima: Universidad de San Martín de Porres, 2010.
* Zoila Aurora Cáceres. *Oasis de arte* / París: Garnier Hermano
* Arriola Grande, Maurilio. *Diccionario literario del Perú: Nomenclatura por autores*. Bi liburuki. Lima: Editora Universo, 1983.
* Frederick, Bonnie. *Harriet Beecher Stowe and the Virtuous Mother: Argentina, 1852–1910.* ''Journal of Women's History* 18.1 (2006): 101-120.
* Glickman, Robert Jay. *Vestales del Templo azul: notas sobre el feminismo hispanoamericano en la época modernista*. Toronto: Canadian Academy of the Arts, 1996.
* Herrera, Eduardo. “Una visita a Evangelina”. En *La ciudad del sol* de Aurora Cáceres. Lima: Librería Francesa Científica/Casa Editorial E. Rosay, 1927: 185–193.
* Levano, César. "Las mujeres y el poder *Caretas* (1999).
* Minardi, Giovanna. *La narrativa femenina en el Perú del siglo XX*. *Alba de América* 37/38 (2001): 177–196.
* Rojas–Trempe, Lady. *Escritoras peruanas al alba del próximo milenio*. En *Perú en su cultura*. Eds. Daniel Castillo Durante y Borka Sattler. Lima/Ottawa: PromPerú/University of Ottawa; 2002: 175–181.
* Rojas-Trempe, Lady. "*Mujeres y movimientos sociales en América Latina: Angela Ramos y Magda Portal, escritoras políticas de pie en la historia del Perú*". *Debate: Literatura y género* (2004).
* Ward, Thomas. Los caminos posibles de Nietzsche en el modernismo, *Nueva Revista de Filología Hispánica* 50.2 (julio-diciembre de 2002): 480-515.
* Ward, Thomas. "Introducción". *La Rosa Muerta''. Buenos Aires: Stockcero, 2007: vii-xxiv. 

## Ikus gainera 
* Modernismoaren espainiar literatura

## Kanpo estekak 
* Aurora Cáceresen La Rosa Muertan hildako ederraren matxinada (2018) Elena Grau-Leveria