Mel Gibson

**Mel Colm-Cille Gerard Gibson** (Peekshill, New York, 1956ko urtarrilaren 3a -) Ameriketako Estatu Batuetan jaio eta gaztaroan Australian hezitako zinema aktore, zuzendari eta ekoizlea da, Oscar Sariaren irabazlea. *Mad Max* eta *Lethal Weapon* filmek mundu osoan ospea eman diote.

Batez ere, *Mad Max* film trilogia, *Lethal Weapon* tetralogia eta *Braveheart* filmarekin egin da ospetsu. Azken hori Gibsonek berak antzeztu, zuzendu eta ekoitzi eta Estatubatuar Zinema Akademiaren bi Oscar irabazi zituen: film onena eta zuzendari onena. Film horretako haren lanak Zuzendari Onenaren saria irabazi zuen seigarren aktore-zuzendaria bilakatu zuen historia osoan.

2004an, *The Passion of the Christ* zuzendu eta ekoitzi zuen. Jesukristoren bizitzako azken orduak irudikatzen zituen film horrekin, 300 miloi dolarreko irabaziak lortu zituen sarrera salmenten bidez.

## Umezaroa eta gaztaroa 
Mel Columcille Gerard Gibson aktorea, Hutton Gibsonen eta Anne Reilly Gibson jaiotzez irlandarraren semea da. Peekshillen jaio zen, New Yorken, hamaika seme-alabaren artean seigarrena izanik (bigarren semea). Melen anaia gazteetako bat ere aktorea da, Donal. Aitaren aldetiko amona Eva Mylott australiar opera abeslaria zen.

Gibsonen izenaren jatorria arakatuz, Mel izeneko V. mendeko saindu irlandar batengana darama, Ardagheko elizatearen sortzailea, eta bigarren izenak, Saint Columcille irlandar sainduarenganaino. Columcille Longford konderriko elizbarrutiaren izena da. Azken elizbarruti horretan jaio eta hezi zen Anne Reilly, lanbidez neskamea. Hori dela eta, amaren aldetik Mel Gibsonek bi nazionalitate ditu: estatubatuarra eta irlandarra.

Nahiz eta Hutton Gibson estatubatuar hiritarra izan, han jaio eta hezi baitzen, 1968an familia osoa Australiara joan zen. Huttonek lan ezbeharra zela eta, "New York Central Railroad"en aurkako judizial eskaera bat irabazi baitzuen zazpi eguneko epaiketa baten ondoren, 1968ko otsailaren 14ean. Horrenbestez, 145.000 dolarreko kalte-ordaina eman zioten. Melek hamabi urte zituelarik familia Australiara mugitu zen. Leku aldaketa horren arrazoia Huttonen Vietnameko Gerratearen aurkako gaitzespena izan zen, Melen anaia zaharrenak guda horretan sartzeko kinka larrian egon baitziren. Huttonek Estatu Batuetan gertatzen ari ziren gizarte aldaketak ezmoralak bilakatzen ari zirelako ustea ere beste arrazoi nagusi bat izan zen.

Mel Gibsonek Congregation of Christian Brothersko (Anaia Kristauen Bilgunea) kideengandik jaso zuen heziketa eta batxilergoa, Wahroonga (Hego Gales Berria) herriko St. Leo ikastetxe katolikoan.

## Familia 
[thumb|275px|Mel Gibson, [1990ean.]]
1980ko ekainaren 7an Mel Gibson Robyn Moore erizainarekin ezkondu zen. Biak bikotekidea bilatzeko zerbitzu baten bidez elkar ezagutu zuten. Bikoteak zazpi seme-alaba ditu, alaba bat eta sei seme: Hannah (1980), Edward eta Christian bikiak (1982), Willie (1985), Louis (1988), Milo (1990) eta Tommy (1999). Nahiz eta Gibson Erromatar Katoliko erabateko sinisduna izan eta Robyn berriz anglikarra, Gibsonek ez ditu emaztearen sineskerak baztertzen, bere esanetan "benetako maitasunak ez du mugarik ezagutzen". Gibsonek bere emaztea "Gibraltarreko Arroka da, ederragoa halere". Baina Melek "Extra Ecclesiam Nulla Salus" dotrina katolikoan ere sinisten du. Emazteari dotrina horrek nola eragingo zion galdetu ziotenean, zera erantzun zuen: "Elizatik kanpo daudenentzat ez dago salbamendurik", (eta) nik hori sinisten dut. Ene emaztea saindu bat da. Ni baino pertsona hobea da. Zintzoki esanda... errezatu egiten du, Jaungoikoarengan sinisten du, Jesus ezagutzen du, horretan guztian sinisten du. Eta berak ez lortzea ez litzateke justua izango; ni baino hobea da. Baina eserleku batetik eginiko aipamen bat da, eta ni esandakoarekin bat noa". Hannah Gibson, Melen alaba bakar eta zaharrenak, Kenny Wayne Shepherd musikariarekin ezkondu zen 2006ko irailaren 16an. Aurretik moja kontsakratu bilakatzea ere izatekotan egon zen, baina azkenik benetako bokazioa emaztea eta ama izatea zela konturatu zen.

Hiru urteko banantzearen ondoren, 2009ko apirilaren 13an Robyn Gibsonek dibortzioa sinatu zuen, arrazoitzat konpondu ezinezko ezberdintasunak aipatuta. Era berean, Gibson bikoteak zera esan zuen: "Gure ezkontza bizian eta banakuntza unean zehar beti mantendu izan dugu geure familiaren pribatutasun eta osotasuna, eta etorkizunean ere horrela jarduten segituko dugu."

2009ko maiatzean Mel Gibsonen bozeramailearen esanetan, Gibsonek eta bere neskalagun Oksana Grigorieva musikari jaiotzez errusiarrak beren lehen haurraren jaiotza 2009ko udazkenerako espero zuten. Grigorievak jada badu beste seme bat aurreko bere mutil-lagunarekin, Timothy Dalton aktorea.

## Ohoreak 
1997ko uztailaren 25ean, Gibson Australiar Ordenaren Ofizial ohorezkoa izendatu zuten (OA), "australiar zinema industriaren alde eginiko zerbitzuaren" eskeren modura. Saria ohorezkoa izan zen, substantziala australiar hiritarrentzat besterik ez baita. 1985ean, Gibson "Bizidun Gizonik Sexiena (The Sexiest Man Alive)" bezala aukeratu zuten People aldizkarian, lehendabiziko pertsona izan zelarik honela izendatua izaten. 1995ean Gibsonek Frantziako gobernuak eskaini zion Arte eta Letren Ordeneko kide izendaketari uko egin zion sekretuki, Frantziak Pazifiko hego-mendebaldean hasi zituen froga nuklearren aurkako protesta bezala. 2004an Time aldizkariak Mel Gibson eta Michael Moore hautatu zituen "Urteko Gizon" (Men of the Year), baina Gibsonek argazkialdira joatea eta elkarrizketa emateari uko egin zien. Hortaz, azkenik George W. Bush agertu zen aldizkariaren azal nagusian.

## Filantropia 
Nahiz eta Gibsonek bere lan filantropikoaren inguruko publizitatea ematea ekidin, karitate erakundeei diru kopuru handiak ematen dizkiela uste da. Erakunde ezagun horietako bat “Healing The Children”. Cris Embleton, erakundearen sortzaileetako baten esanetan, Gibsondarrak dirutan hainbat miloi eman dituzte mundu guztiko umeak laguntzeko helburuarekin. Mexikoko oihanetan *"Apocalypto"* filmatzen ari zenean, Gibsonek dirua eskaini zuen eskualde hartako behartsuei etxeak eraiki zizkieten.

## Erlijioa 
Bere jarrera asko kontuan izanik, Gibson katoliko erromatar tradizionalistatzat har genezake. 2004an, ama zelulen ikerketetarako estatu finantzaketa publikoki kritikatu zuen, giza enbrioiaren klonazioa eta deuseztatzea barne zirela. 2005eko martxoan, Terri Schiavok izandako eutanasiaren aurkako gaitzespen adierazpen bat kaleratu zuen, bere heriotza "estatuaren zigor bidezko hilketa" zela esanaz.. Heriotza zigorraren alde dago, Eliza Katoliko Erromatarrak egoera jakin batzuetan baimentzen baitu, baina Vatikanoko II. kontzilioaren ondorengo Aita Santuak ez dela oso justifikatua berretsi dute gaur egungo gizartean.

Jaungoikoak bere bidea erakusten diola adierazi du Gibsonek, batik-bat *"The Passion of the Christ"* filmaren inguruan. 2003an The New Yorker aldizkariari zera esan zion: "Zeinuak badaude. Grazia zeinuak, honela deritzaie. Semaforo argia bezain ikusterraza da. Bing! Esan nahi dudana zera da, zu zeu hartzen zaituztela eta jada badakizula entzun eta jarraitu besterik ez daukazula egiterik." Elizgizonen aurrean filma proiektatzen ari zen bitartean, Espiritu Santuak Gibson beraren bidez filma egiten ari zela aipatu zuen; "Nik trafikoa zuzendu besterik ez zuen egiten".

Gibsonek Michael Moore zuzendariarekiko mirespena adierazi zuen *Fahrenheit 9/11* dokumentalean.. Gibsonen ekoiztetxeak, Icon Productions, Mooreen filmari babesa ematea erabakita zeukan, baina azkenean eta ustekabean Gibsonek bere eskubideak Miramax Films ekoiztetxeari saldu zizkion. Mooren ustetan, "errepublikar goi-karguek" Mel Gibson estutuarazi egin zuten erabaki hori har zezan.

1995eko uztailean, Playboy aldizkarirako elkarrizketan batean, Bill Clinton presidenteak "behe mailako oportunista" bat zela aipatu zuen Gibsonek, bere hitzetan "norbaitek adierazten baitzion zer esan behar zuen". Gibsonek nabarmentzen zuenez eta beti ere bere ustetan, Clinton eta beste politikari talde batek Rhodes Dirulaguntzak (Rhodes Scholarship) lortu zituzten, guzti hau, Rhodeseko ikasleak "mundu maila berri" bat lortzeko helburuaz antolatutako trikimailu edo moda antzeko bat besterik ez zen izan. Hau marxismoa besterik ez zela azpimarratu zuelarik.

## Polemikak 
### The Passion of the Christ 
Bere filma *"The Passion of the Christ"* zela eta, Gibson gogorki kritikatua izan zen, batez ere Hollywoodeko juduen sektoreetatik- Extremista erlijioso eta antisemitatzat salatu zuten.

### "Juduak dira munduko guda guztien errudunak" 
Azken gertakaria 2006 urtearen amaieran gertatu zen, alkoholaren eraginpean gidatzeagatik, hitz totelka juduak munduko guden errudunak zirela zioen bitartean.

### Beste Polemika batzuk 
Beste aldetik, bere zenbait filma odoltsuak eta oldarkorrak izateagatik kritikatuak izan dira.

## Mel Gibson-en filma garrantzitsu edo esanguratsuenak 
#### Gallipoli (1981) 
Australiar gazte talde bat Lehenego Gerrate Mundialaren frontera bidaltzen dute. Haietako bakoitzak beren etorkizuneko ilusio eta planak atzean uzten dituzte. Horietako bi, lasterketak eta gudalostearen bidez lagunak bilakatzen diren bi eliteko atleta dira. Patua Gallipoliko gudua da, turkiar goalostearen aurka borrokatu beharko duten lekua. Amaiera unkigarria du.

#### The Bounty (1984) 
Richard Hough idazlearen nobela edo eleberrian oinarritutako filma. Bounty itsasuntziko gertakari historiak azaltzen diren aurreko bi bertsioak Clark Gable eta Marlon Brandok interpretatu zituzten, Fletcher Christian ofizial nagusiaren paperean. Halere bi filma hauetan, matxinadaren zergatiak kapitainaren despotismoari leporatzen zaizkio. Bertsio berri hau errealitateari gehiago atxikitzen zaio. Vangelis musika bikaina da eta filmak beharrezkoa duen giroa ederki asko lortzen du.
Film honetako aktore taldea paregabea da: Mel Gibson, Anthony Hopkins, Laurence Olivier, Liam Neeson, Daniel Day-Lewis...

#### The Man Without a Face (1993) 
Gizon bakarti baten kontakizuna da, McLeod maisua, baina arima zintzo eta bertutetsu bat ezkutatzen du, urteetan atzera jasandako istripu baten ondorioz aurpegia desitsuratuta duelarik.

Familian arazoak dituen Nordstart izeneko ume baten tutore edo hezitzailea izatea onartzen du. Umea eta tutoreak benetako adiskidetasun bat osatzea lortzen dute; halere, umearen amaren ustetan, tutorearen aurpegia desitsuratu zuen istripuaren zergatia, honek eta istripu hortan hil zen bere aintzineko ikasle batek izan zuten ustezko erlazio homosexualean datza. Amak umeari adiskidetasuna, babesa eta heziketa eman dion tutorea bisitatzeari debekatzen dio bere ustezko iragana dela eta. Filma sentikor eta sendoa.

#### Braveheart (1995) 
Mel Gibsonek interpretatu, zuzendu eta ekoiztutako filma ospetsua. William Wallacen kontakizun epikoa da. Wallace, Eskoziako heroi, abertzale eta askatzailea izan zen. Eskoziar nazionalismoaren XIII. mendeko martiria. Zalatzarik gabe, XX. mendeko Eskoziar nazionalismoaren itzalpean egindakoa lana dugu hau eta 1990eko hamarkadako filma historiko-epikoen berpizkundean eragin zuzenekoa. Edward I.a Longhanks ("Anka luzea") Ingalaterrako erregearen gudaloste ankerren aurkako borrokak irudikatzen dizkigu filma honek, beti ere ezkoziar landa ederretan zehar. Gibson bera agertzen da paper nagusian eta Catherine McCormack aktorea bere emazte gisa. Estatu Batuetako Zinema Akademiaren bost sari edo oscar irabazi zituen, horien artean filmarik onenarena eta zuzendarik onenarena. Kritikari askok Stirlingeko borrokaren eszena, zinemaren historiako guda eszenen artetik onenetarikoa jotzen dute. Filma honek "kutsu" antibritainiar edo antiingelesa zuelako esamesak ere zabaldu ziren estrenaldi garaian, batez ere Ingalaterran. Esan beharrik ez dago Eskozian oso ikusia izan zela.

#### The Passion of the Christ (2004) 
Estreinaldi unetik bertatik sekulako polemika piztu zuen filma honek, batez ere komunitate juduan (Gibson bera antisemitatzat aldarrikatu zutelarik), nagusiki filman zehar agertzen diren eszena oldarkorrengatik. Mel Gibsonek jadanik ohartarazia zuen, Jesukristo pertsonaiaren inguruko historia guztiko filmarik errealistena filmatu nahi zuela.

#### Apocalypto (2006) 
Maiatar Inperioko garai urrunetan girotutako kontakizuna. Indar atzerritar baten erasoa dela eta, Maiatar zibilizioko kide batzuen izate idilikoa gogorki zapuzten denean. Gizon batek, beldurrak eta zapalkuntzak agintzen duten mundu baten zehar bidaia bati ekiten dio, zalantzazko amaiera bat izan du bere zain. Patuaren ezusteko baten ondorioz, eta bere emazte eta familiaren kezkaz, bere sortetxerako itzulera bidaia bat hasiko du, bere bizimodua babesteko senperren etsigarri batean.

## Filmografia 

## Sariak 
### Oscarrak 
### Urrezko Globoak 
## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* 
*