Irute (polimeroak)

**Irutea** polimero-zuntzak sortzeko fabrikazio-prozesua da. Estrusioaren forma espezializatua da, eta irungatilu bat erabiltzen du harizpi jarraitu ugari osatzeko.

## Fusio-irutea 
Polimeroa termoplastikoa bada, urturik irun daiteke. Polimero urtua kapilarez osatutako irungailu baten bidez estruitzen da, non lortzen den harizpia hoztuz solidotzen den. Prozesu honen bidez nylona, poliolefinak, poliesterra eta poli(fenilen sulfuro)a lantzen dira.

### Estrusio bidezko irutea 
Polimero solidoaren pelletak edo pikorrak estrusio-makina batean sartzen dira. Hauek estrusio-torloju baten bidez konprimitu, berotu eta urtu egiten dira, gero iruteko ponpa batera eta irungailua elikatzeko.

### Irute zuzena 
Irungailu baten bidez polimeroz eta disolbatzaile lurrunkor batez osatutako irute-disoluzio bat lurruntze-ganbera batera estruitzen da. Aire beroko korronte batek irungailutik ateratzen diren irute-disoluziozko zorrotadak erasotzen ditu, disolbatzailea lurrunduz, eta harizpiak solidotuz. 

## Disoluzio-irutea 
Polimeroaren urtze-puntua bere degradazio-tenperatura baino handiagoa bada,  disoluzio-irutea baliatu behar da zuntza sortzeko. Polimeroa, lehenik eta behin, disolbatzaile batean disolbatzen da, iruteko disoluzio bat eratuz. Gero, disoluzio-iruteaak teknika lehorrak, hezeak, lehor-zurrusta hezeak, gelak edo elektroiruteak jasaten ditu.

### Irute lehorra 
Irungailu baten bidez polimeroz eta disolbatzaile lurrunkor batez osatutako irutte-disoluzioa lurruntze-ganbera batera estruitzen da. Aire beroko korronte batek irungailutik etik ateratzen diren irute-disoluziozko zorrotadak erasotzen ditu, disolbatzailea lurrunduz, eta harizpiak solidotuz. 

### Irute hezea 
Irute hezea bost prozesuetatik zaharrena da. Polimeroa irute-disolbatzaile batean disolbatzen da, eta, han, ezdisolbatzailez osatutako koagulazio-bainu batean murgildutako irungailu baten bidez estruitzen da. Koagulazio-bainuaren ondorioz, polimeroa zuntz moduan hauspeatzen da. Polimero akrilikoak, rayona, poliamida aromatikoak eta elastanoa ekoizten dira prozesu honen bidez.

### Gel-irautea 
Gel-irutea zuntzetan erresistentzia handia edo beste propietate berezi batzuk lortzeko erabiltzen da.  Gel-irautea tenperaturak eragindako gelifikazio fisikoan oinarritzen da solidotzeko metodo nagusi gisa. Ondoren, lortutako zuntz gelifikatua irute-disolbatzailearekin puzten da, eta horrek polimero-kateak apur bat lotuta mantentzen ditu, irute hezean nagusitzen den erlaxazioari aurre eginez. Disolbatzaileen atxikipen altuari esker orientazio-maila handiko zuntzak sortzen dira, eta horrek zuntzaren indarra handitzen du. Zuntzak airearekin edo bainu likido batean hozten dira lehenik, gelifikazioa eragiteko; ondoren, disolbatzailea erauzten da. Prozesu honen bidez erresistentzia handiko polietilenozko eta poliakrilonitrilozko zuntzak ekoizten dira. 

### Elektroirutea 
Elektroiruteak karga elektriko bat erabiltzen du likido baten zuntz oso finak (normalean mikro edo nano eskalan) eratzeko polimero urtuan zein disolbatuan. Prozesuak ez du koagulazio-kimika edo tenperatura altuak erabili behar disoluziotik hari solidoak sortzeko. Hori dela eta, prozesua bereziki egokia da zuntzak ekoizteko molekula handi eta konplexuak erabiliz. Fusio-elektroirutea ere praktikatzen da; metodo honek azken produktuan disolbatzailerik nahi ez denean egokia da.

### Zurruzta lehorra irute hezea 
Zurruzta lehorra irute hezea metodoa irute hezearen eta irute lehorraren konbinazioa da. Metodo honetan irungailua irute-bainuaren gainean kokatzen da (< 1cm)  eta harizpia zuzenean estruitzen da fluidoan. Tarte horretan aire-zurruzta ezartzen da zuntzen propietate mekanikoak hobetuko dituena. Esaterako lyocella prestatzen da molde hau usatuz.

## Erreferentziak