open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Belenos Rugby Club

**Belenos Rugby Club**  Espainiako errugbi taldea da, egoitza Asturiasko Avilés hirian duena. Ohorezko B mailan jokatzen du.

## Historia 
1998an sortu zen, Asociación Atlética Avilesinaren errugbi saila bereizi zenean. Gaur egungo Belenos izena antzinako jainko zelta batena da, "distiratsua" esan nahi du eta argiaren, Eguzkiaren eta suaren jainkoa zen.

2022-23 denboraldian Espainiako Ohorezko Mailan sartu zen Alcobendasek utzitako plaza hartuz. 2024an jaitsi zen.

## Azken denboraldiak 
* COVID-19 pandemiaren ondorioz Liga eten zen eta une horretan zegoen sailkapena bihurtu zen ofizial.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala, belenosrugby.com
Francis Scott Key zubia (Baltimore)

**Francis Scott Key zubia** edo **Outer Harbor Crossing** Baltimoreko portuaren kanpoaldean zegoen altzairuzko arkudun sareta zubi jarrai bat zen, Patapsco ibaiaren bokaletik gertu. Ameriketako Estatu Batuetako Maryland estatuko 695. errepidea bere gainetik igarotzen zen. Zubi-begirik handienak 366 metro (1.200 oin) zituen, eta munduko hirugarren zubi-begirik luzeena zen sareta zubi jarraien artean. Baltimoreko eskualde metropolitarreko zubirik luzeena zen, era berean. 2024ko martxoaren 26an itsasontzi batek talka egin zuen bere dorre baten aurka eta zubia bota zuen. 

1977an irekia, zubiak 2.632 metroko luzera zuen eta urtero 11,5 milioi ibilgailu garraiatzen zituen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Francis Scott Key zubiaren erorketa

## Kanpo estekak
Friedrich Akel

**Friedrich Karl Akel** (1871ko irailaren 5aGreg.abuztuaren 24aJul. – Tallinn, 1941eko uztailaren 3a) estoniar sendagile, politikari eta diplomazialaria izan zen. Estoniako estatuburua (*Riigivanem*) izan zen 1924ko martxotik abendura.

1892tik 1897ra medikuntza ikasi zuen Tartuko Unibertsitatean eta Berlin, Praga eta Leipzigen jarraitu zituen ikasketak. Oftalmologikoan espezializatu zen eta Riga, Varsovia eta Tallinneko klinika eta ospitaleetan lan egin zuen. 1904-1905ean mediku militar izan zen Errusia-Japonia Gerran.

1924ko maiatza eta abendua bitartean estatuburu izan zen. Bere agintaldian, abenduaren 1ean, estatu-kolpe saiakera bat gertatu zen, komunistek antolatua. Gainera, Kanpo Arazoetako ministroa, hainbat herrialdetako enbaxadorea eta Nazioarteko Batzorde Olinpikoko kidea izan zen.

Sobietarrek Estonia inbaditu eta okupatu ondoren, NKVDk Akel atxilotu zuen 1940ko urrian. 1941eko ekainean fusilatu zuten.
Hiru gorputzen problema (argipena)

**Hiru gorputzen problema** adierak zenbait artikulutara eraman gaitzake:

* **Hiru gorputzen problema** berez grabitazioari dagokion kalkulu problema mekaniko eta matematikoa da.

Aurrekoan oinarrituta egin dira zenbait lan:

* **Hiru gorputzen problema (eleberria),** Liu Cixin txinatarraren zientzia fikziozko eleberria.
* '''Remembrance of Earth's Past'* trilogia, aurreko liburua hartzen duena, ezagutzen da halaber Hiru gorputzen problema lehen liburuaren izenburuarekin.
* *Hiru Gorputzak'', aurreko trilogian oinarritutako Txinako telesaila 2023koa.
* **3 Body Problem**, hau ere trilogian oinarritutako telesaila, estatubatuarra, 2024an hasia.
Maite Arruti

**Maite Arruti** (Zarautz, 1964) artxibozain eta idazle euskalduna da. Zumaiako Julene Azpeitia saria eskuratu izan du eta Lizardi Sarian aipamena ere, Zarauzko Udalak gero argitaratu zuen *Urdina zirudien gela* liburuarekin, Zarauzko Narros jauregian kokatutako istorio bat. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rigako baltsamo beltz

**Rigako baltsamo beltza** () Letonian ekoizten den belar likore tradizionala da. Vodkatan belar ugari nahasten dira eta %45-eko alkohol bolumena izaten du.

Edariak kolore beltza du eta mingotsa bada ere gozotasun bitxi bat du. Bera soilik edan daiteke edo kafe, te edo txokolatetan nahastuta. Koktelak ere egiten dira baltsamoarekin eta batzuetan izozkien gainean isurtzen da.

## Historia 
Abraham Kunze botikariak sortu zuen baltsamo beltzaren errezeta 1752an. Hotzeriaren aurka eta digestio arazoak tratatzeko erabili izan da Rigan XVIII. mendetik aurrera. Kondairak dioenez Katalina II.a Errusiakoa Letonian zela gaixotu egin zen eta baltsamo beltza edan ondoren sendatu egin zen.

XIX. mendean Letoniako edari nazionala bihurtu zen eta Rigan ekoizteaz gain Letoiako beste hiri batzuetan ere egiten zen. 1939an jatorrizko errezeta galdu egin zen baina 1950an berresuratzea lortu zuen Maiga Podračniece teknologoak, eta Lanaren Bandera Gorriaren Ordenaren saria jaso zuen.

Nazioarte mailan 30 lehiaketatik gora irabazi ditu.

## Iruditegia 

Irudi:Rigas Balzams.JPG|Rigako baltsamo beltzaren botila.
Irudi:Riga Black Balsam in a small glass.jpg|Rigako baltsamo betzez beteriko edalontzia.
Irudi:Riga Black Magic Bar (2).jpg|Rigako *Black Magic Bar* taberna.
Irudi:Riga Black Balsam ice cream.jpg|Izozkia baltsamo beltzarekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Joaquim Vives i Tutó

**Joaquim Vives i Tutó**, erlijio-izena **Joaquim Maria de Llavaneres** (Sant Andreu de Llavaneres, Maresme, 1852ko apirilaren 14a – Bartzelona, 1923ko ekainaren 13a) kataluniar fraide kaputxinoa eta misiolaria izan zen.

## Bizitza 
Guatemalan eta Ekuadorren ibili zen misiolari. 1881ean, Kaputxinoen Ordena Espainian berrezartzeko ardura eman zioten. 1885ean Espainiako probintzial izendatu zuten. 1888an, Lekarozko ikastetxea sortu zuen. 1908an Erromara deitu zuten, eta zenbait lan egin zituen kurian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Origin (argipena)

**Origin** izenak hainbat adiera du:

* **Origin (komikia)**, Marvel Comics-ek 2002an argitaratutako Wolverine sortako komiki saila.
* **Origin (telesaila)**, zientzia-fikziozko telesaila, 2018koa.
* **Origin (filma)**, Ava DuVernayk zuzendutako 2023ko filma.
Origin (telesaila)

**Origin** Estatu Batuetako zientzia-fikziozko telesail dramatikoa da, Mika Watkinsek sortua, eta 2018ko azaroaren 14an estreinatu zuen YouTube Premium zerbitzuan. Watkins telesaileko gidoilari izan zen, eta ekoizlea Andy Harries, Rob Bullock, Suzanne Mackie, Josh Appelbaum, André Nemec, Jeff Pinkner eta Scott Rosenbergekin batera. 2019an YouTubek bertan behera utzi zuen telesaila denboraldi baten ondoren.

## Sinopsia 
Urruneko planeta baterantz doan espazio-ontzi bat noraezean galtzen da. Bidaiariek ez dute elkar ezagutzen, baina elkarrekin lan egin behar dute bizirik irauteko. Batzuk berehala konturatuko dira bidaiarietako gezurretan ari dela, ez dela benetan berak dioena.

## Aktoreak eta rolak 
* Natalia Tena: Lana Pierce
* Tom Felton: Logan Maine
* Sen Mitsuji: Shun Kenzaki
* Nora Arnezeder: Evelyn Rey
* Adelayo Adedayo: Agnes "Lee" Lebachi
* Fraser James: Henri Gasana doktorea
* Philipp Christopher: Baum Arndt
* Madalyn Horcher: Abigail Garcia
* Siobhán Cullen: Katie Devlin

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jordi Meeus

**Jordi Meeus** (Lommel, 1998ko uztailaren 1a) txirrindulari belgikarra da, profesionala Bora-Hansgrohe taldean.

## Kirol ibilbidea 
2017ko denboraldiaren amaieran, SEG Racing Academy taldearekin sinatu zuen, *stagiaire* moduan, hurrengo urtean profesionaletara pasatzeko asmoz, 
2018an lehenbiziko garaipena eskuratu zuen: Gooikse Pijl. 
2020ko denboraldian Txekiako Itzuliko bi etapa irabazi zituen. Horretaz gain, Giro Next Geneko etapa bat ere, poltsikoratu zuen, 

Emaitza on hauexek, profesionalen mailarik gorenera pasatzea ahalbidetu zioten, Bora-Hansgrohe taldean.

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
—: ez zuen parte hartu 
UT: utzi, ez zuen amaitu

## Taldeak 
* SEG Racing Academy (*stagiaire*) (2017)
* SEG Racing Academy (2018-2020)
* Bora-Hansgrohe (2021-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
San Felipe Barajaskoaren gaztelua

**San Felipe Barajaskoaren gaztelua** edo **San Felipe Barajaskoaren gotorlekua**, Kolonbiako Cartagena de Indias hirian dagoen gotorleku bat da. 1984tik Gizateriaren ondare izendatua dago. San Lorentzo izeneko muino batean dago.

1536an espainiar militarrek eta afrikar esklaboek eraiki zuten, eta 1639 eta 1657an handitua. Ingeles eta frantziarren setio etengabeak jasan zituen.
La Fuerza gaztelua

**La Fuerza errege gaztelua**, Kubako Habana hiriburuan badian dagoen gotorleku bat da. Hiri honetako hiru gotorleku garrantzitsuenetariko bat zen, San Salvador de la Punta gaztelua eta El Morro gazteluarekin batera. 1982tik Gizateriaren ondare izendatua dago.

1558an Bartolome Sánchez ingeniaria eraikitzen hasi eta 1562tik aurrera Francisco Calonak jarraitu eta amaitu zuen.
San Juan de Ulúa

**San Juan de Ulúa**, Mexikoko Veracruz hirian dagoen gotortutako uharte bat da.

1535ean eraikitzen hasi eta XVII. mendean erabat amaitu zen.
Ozama gotorlekua

**Ozama gotorlekua**, Dominikar Errepublikako Santo Domingo hiriburuan dagoen gotorleku bat da, eta Kolonial Hiria multzo historikoa osatzen duten eraikinetako bat. Izena bertatik hurbil dagoen Ozama ibaiari zor dio.

1502-1508 artea, Espainiar Inperioaren garaian eraikia izan zen, Nicolás Ovando gobernadorearen aginduz, eta Amerika osoko gotorleku antzinakoena da.
Hitz esana

[thumb|[Mejillon Tigre kolektiboa, Hitz Esana ikuskizunarekin generoari euskarazko izena eman zietenak.|280x280px]]
[thumb|[Anonyme Popular proiektuan bertso jarriaren eta hitz esanaren arteko lotura ikusi da.]]
**Hitz esana** edo **Spoken word** delakoa ahozko usadio bat da, *performance* poetikoaren molde bat, poesiarekin batera, musikaren eta antzerkiaren osagaiak erabili ohi dituena. 

Neurri librean eta nagusiki zuzenean irakurtzeko idatzitako poesia mota errimatu bat da berez. Ai , gure juaneteak ikuskizuna eta izen bereko liburua sortu zituenean **esaniko hitza** izena asmatu zuen Patxo Telleriak haiek izendatzeko. 

## Ezaugarriak 
Ingelesez, ahozko tradizio artistiko zahar baten jarraipena da, XX. mendean berritua. Errezitazioaren estetikan eta hitz-jokoan jartzen du arreta, hala nola artistaren zuzeneko intonazioan eta ahotsaren inflexioan. Hitz esanean ozen errezitaturiko edozein poesia mota biltzen da, jazza, pianoz lagundutako hizketaldiak, irakurketa musikatuak, hip-hopa, eta sar daitezke baita komedia-errutinak eta prosazko bakarrizketak. 

## Euskaraz 
Euskaraz Ane Garciak eta Eider Perezek sortutako Mejillon Tigre kolektiboak egin ditu hitz esaneko ikuskizunak, izen euskaratua bera proposatuz. Gailu taldeak hitz esaneko moldean egindako kantuak sartu izan ditu 'Autosuntsipena hasi da 3, 2, 1... znort!!!' diskoan.

Bertso jarrien eta hitz esanaren arteko konberjentzia ere gertatu dela idatzi izan du Andoni Tolosak, Rafa Ruedaren musikaz eta Igor Elortzaren hitzekin sortutako Anonyme Popular proiektua dela eta. Manex Agirre bertsolariak ere ikusi du bi moldeen arteko lotura hori.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
¡
San Fernando gotorlekua

**San Fernando gotorlekua**, Hondurasko Omoa udalerrian dagoen XVIII. mendeko gotorleku bat da, Cortés departamenduan. 

1759an Fernando VI.a Espainiakoan bere eraikuntza baimendu, 1768an Luis Díez Navarrok gotorlekuaren planoa diseinatu eta 1775ean eraikitzetik amaitua izan zen.
Erdi-egia

**Erdi-egia** edo **egia erdia** adierazpen engainagarria da, egiaren elementuren bat duena. 

Adierazpena partzialki egia izan daiteke, izan ere, erabat egia izan daiteke, baina soilik egia osoaren edo egia globalaren zati bat da. Bestaldetik, elementu engainagarriren bat erabil daiteke, hala nola puntuazio desegokia edo zentzu bikoitza, batez ere engainatzeko, egia saihesteko edo egia desitxuratzeko asmoarekin.

Erdi-egiek eta testuingurutik kanpoko egiak, gezurrek baino ondorio ahaltsuagoak dituzte, mezuaren hartzailea errazago konbentzi baitezakete, aurkeztutako egia-zatiari esker. Naziek, eta bereziki Goebbelsek, beren propagandan gezur zuzena, egia erdia eta testuingurutik kanpoko egia erabili zituzten kontzienteki.

## Politika 
Alfred North Whitehead filosofoaren esaldi bat aipatzen da: «Ez dago egia osorik; egia guztiak erdi-egiak dira, baina deabruak egia osoak bezala pasarazten ditu». Hori egia bada, Whiteheaden arabera «erdizkako egiak» diren deklarazioak edo egiak ondorio engainagarri edo faltsuetara isuri daitezke beti.

«Erdizkako egien» forma batzuk politikaren zati banaezina dira demokrazia ordezkatzaileetan. Hautagai politiko baten ospeak kalte konponezinak jasan ditzake gezur baten aurrean jarriz gero, eta, beraz, hizkuntza-estilo konplexu baterantz eboluzionatu da, hori gertatzeko aukera minimizatzeko. Norbaitek zerbait esan ez badu, ezin zaio gezurretan aritzea leporatu. Horren ondorioz, politika erdi egiak espero diren mundu bihurtu da, eta politikarien adierazpenak oso gutxitan onartzen dira beren balioarekin.

William Safirek honela definitzen du erdizkako egia bat, helburu politikoak dituena: «azalpen bat behar izateko bezain zehatza den adierazpena, eta azalpena zenbat eta luzeagoa izan, orduan eta ziurragoa da jendeak erdizka sinestea eragingo duen erreakzioa».

## Ikus, gainera 
* Logika lausoa
* Egia
* Egia-oste
* Gezurra
* Dilema

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maite Guevara

**Maite Guevara** (Gasteiz, Araba, 1981eko abuztuaren 31) aktore fisikoa, pailazoa, klowna da.

## Ibilbidea 
Klown, zirku eta antzerki fisikoaren munduan hasi zen ikasten, Latinoamerika eta Europa arteko maisuekin trebatuz. Prestakuntza zabal eta etengabearekin hasi zuen bere ibilbide profesionala 2006an.

Aktore-lanarekin batera, klown ikastaroak ematen ditu esperientziadun eta esperientziarik gabeko jendearentzat; clown zenbakiak sortu, gainbegiratu eta zuzentzen ditu, baita umore eta zirku ikuskizunak ere.
* *¡AHORA* (2014).
* ¡*Qué Buen Día!"* (2021).
* *Cabaret Badass*
* *Katering* 
* *Prozak*
* *Susto.*

### Zirku galak 
* *"NO, EH!"* 
* *La Tierra no puede esperar*

## Sariak 
* 2016an, "¡AHORA!" saioak publikoaren Ikuskizun Onenaren saria jaso zuen Zaragozako Pailazoen Jaialdian
* Vilanova de la Mugako (Girona) Clowneko Firaren ''Pallasso de l 'Any 2023'' saria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mathurin Romegas

'''Mathurin d'Aux de Lescoux**, **Mathurin Romegas'* deitua (Mansonville, 1525 edo 1528 – Erroma, 1581eko azaroaren 4a) Maltako Ordenako almirantea izan zen.

Armagnaceko kondeekin lotutako familia noble batean jaio zen. 1542an Ospitaleko Zaldunekin bat egin zuen eta 1546an Ordenako zaldun bihurtu zen. Bere bizitzaren zatirik handiena galeren buru izan zen. Musulmanen izua Mediterraneoko ur eta kostaldean bihurtu zen, itsasontziak eta esklaboak harrapatuz.

1546an, Vélez de la Gomera haitza harrapatu zuen, eta handik gutxira, dirutza handiko galeoi otomandar bat. Honen ondorioz, bi urte geroago, Suleiman I.ak armada handi bat bildu zuen Maltako Setio Handia hasteko. Romegasek jarduera nabarmena izan zuen setio garaian. 1571n, Lepantoko guduan parte hartu zuen, Aita Santuaren flotan ontziratua.

1575ean galeretako jeneral izendatu zuten eta handik gutxira Tolosa Okzitaniako Prior Handia. 1577an Maisu Handiko Ordezkari aukeratu zuten, bere oinordeko izateko asmoz, baina Ordenaren barruko azpijokoek zapuztu egin zuten.

1581ean matxinada bat gertatu zen eta Jean de la Cassière Maisu Handia kargutik kendu zuten. Amotinatuek Maisu Handi berria izendatu zuten Romegas. Gregorio XIII.a aita santuak Erromara deitu zituen bi aurkariak. Romegas hoztasunez eta erdeinuz tratatu zuten, eta iritsi eta astebetera hil zen, 1581eko azaroaren 4an.

## Bibliografia 
* Capponi, Niccolò (2006). *Victory of the West:The Great Christian-Muslim Clash at the Battle of Lepanto*. Da Capo Press. ISBN 0-306-81544-3.
*Carmel Testa, *Romegas*, Midsea Books, Valletta, 2002   
* E. Hamilton Currey, *Sea-Wolves of the Mediterranean,* London, 1910
### Literatura 
* Marthese Fenech, *Eight Pointed Cross,* BDL Publishing, Malta, 2011 
* Marthese Fenech, *Falcon's Shadow,'' BDL Publishing, Malta, 2020 

## Kanpo estekak
Nafarroako Ganbera Abesbatza

thumb|250px|Jazzy Leap taldea Ganberako formazio bat da.
[thumb|250px|[David Guindano Igarreta, zuzendari artistikoa erakundea sortu zenetik.]]

**Nafarroako Ganbera Abesbatza** () Iruñean 2008ko apirilaren 14an sortu zen abesbatza mistoa da. Sortu zenetik David Guindano Igarreta da zuzendari artistikoa. Bere helburua da publiko zabalari ahots kantatuak zeregin nabarmena duen musika hurbiltzea, zorroztasunez eta kalitatez, bikaintasun artistiko erreferentzialarekin eta espezializazio ez-baztertzailearekin. Egoitza Noain Elortzibarren du.

## Historia 
2008ko apirilaren 14an sortu zen eta gaur egun 200 bazkide baino gehiago ditu. Bere existentzian zehar administrazio publikoen laguntza izan du, hala nola Nafarroako Gobernua, Iruñeko Udala, Espainiako Kultura Ministerioa. Gainera, "La Caixa" Gizarte Ekintza, Nafarroako Kutxa Fundazioa, HUAWEI edo Nafarroako Zerbitzu Ekologikoak bezalako erakundeen babesa izan du. Bestalde, 

## Formazioak 
Erakundeak hiru sail ditu:
* Klasikoa
* Michael Navarrus Pizkundeko Kapera. Talde hau Espainiako GEMA (Antzinako Musikako Espainiako Taldeen Elkartea) erakundeko partea da. 
* Jazzy Leap

## Diskografia
Besteak beste, hauek dira lan nagusiak:
:* *Felipe Gorriti. Antologia* (Lanen aukeraketa).
:* *Quam pulchri sunt. Tomas Luis de Victoria*, Michael Navarrus Pizkundeko Kapera taldea.
:* *Lili eder bat. Obra profana en euskara Vol. I. Padre Donostia*, Formazio Klasikoa.
:* *First Leap*, Jazzy Leap.
:* *Fernando Remacha*

## Propheta in Patria saria 
Ganberak ematen du Ebanjelioaren esaldi batez deitutako sari hau, euskaraz, *Profeta bere etxean* izango litzateke. Bereizketa honen helburua Nafarroako pertsonak, erakundeak eta abar nabarmentzea da, edozein alderdi artistiko eta kulturaletan nabarmendu arren, kanpotik eta, neurri batean, baita Nafarroako kulturatik ere, errekonozimendua lortu baitute. Hauek dira orain arteko sarituak:

:* Iñigo Casalí: musikagilea eta abeslaria.
:* Helena Taberna: zinemagilea.
:* Pedro Iturralde: jazz musikaria, saxofoiaren jotzailea.

## Encantando Proiektua 
Encantando Proiektua Ganberak aurrera daraman kontzertuen programazioa da. Bi lerro ditu:
* *Encantando Denboraldia*. Urteko kontzertuen denboraldi finkoa da. Iruñeko Baluartean egiten da.
* *Encantando On Tour*. Lurralde osoan egiten den kontzertu denboraldia da. Helburua Nafarroa Garaiko herri desberdinetara zabaltzea Ganberaren esperientzia.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* David Guindano Igarreta

## Kanpo estekak 
* :http://coraldecamaradenavarra.com/?page_id=927&lang=es Webgune ofiziala.
* :Artxiboen Egunaren kontzertua, 2021ean, Youtuben.
Entebbe operazioa

**Entebbe operazioa** edo **Thunderbolt operazioa** () Israelgo Defentsa Indarrek Entebbeko aireportuan (Uganda) 1976ko uztailaren 4an egindako bahituak erreskatatzeko misioa izan zen. Astebete lehenago, ekainaren 27an, palestinar eta alemaniar terroristek Parisa zihoan 228 eta 248 arteko bidaiari zeramatzan Air Franceko Airbus A300 (Airbus A300B4-203, F-BVGG matrikula zuena) bat Atenasen bahitu eta Entebberako, Kampalatik gertu, bidea hartu zuten. Lurreratu eta gutxira, israeldarrak ez ziren bidaiari guztiak askatu zituzten.

Frantziako Gobernuak Idi Amini, mendebaldeko herrialdeetatik gertu zegoenari, hegazkina onartzeko eskatu zion, bahitzaileek babes bila maila diplomatikoan urrunago zegoen herrialde batera joan ez zitezen . Ugandako diktadorea hegazkina Entebberen gainetik zihoanean ohartua izan zen eta komandoak hegazkinera sartzea ukatu zion.

*Tzahal*en ekintzak Mosad Israelgo inteligentzia agentziak emandako informazioan oinarritu ziren. Bahitzaileek presoak askatzeko eskakizunak betetzen ez bazituzten bahituak hiltzeko mehatxuak jaso ondoren, operazioa Revolutionäre Zellen alemaniar erakunde militanteak eta Palestinaren Askapenerako Herri Fronteak egindako bahiketaren ondorioz antolatu zuten. Planak Ugandako tropen balizko erresistentzia armatuaren aurkako prestaketak ere jasotzen zituen.

Erreskate operazioa gauean burutu zuten. Israelgo eliteko ehun komando airez Ugandaraino, 3.500 km-tik gorako distantziara, eraman zituzten. Operazioa astebetez planifikatu, 53 minutu iraun eta, ondorioz, 103 bahitu erreskatatu zituzten. Bost israeldar komando zauritu ziren eta beste bat, eraso unitateko komandantea, Jonathan “Yoni” Netanyahu teniente koronela, operazioan hil zen. Bahitzaile guztiak, hiru bahitu eta berrogeita bost ugandar soldadu hil ziren eta sobietar fabrikazioko hamaika MiG-17 lurrean suntsitu zituzten. Ugandako armadako soldaduek laugarren bahitu bat inguruko ospitale batean hil zuten.

Erreskatea, ofizialki *Trumoi Operazioa* deitu arren, batzuetan *Jonathan* *Operazioa* ere izendatzen da, eraso-unitateko buru hilaren omenez; Benjamin Netanyahu Israelgo lehen ministroaren anaia nagusia zen. 

Ikuspuntu militarretik arrastoa utzi zuen operazioak. Haren ondorioz, estatubatuar militarrek Entebbe operazioan oinarritutako erreskate talde trebatuak prestatu zituzten. Operazioa imitatzeko saiorik nabarmenena *Feuerzauber* operazioa izan zen Mogadiscion, Lufthansaren 181 hegaldiaren bahiketaren ondorioz, arrakasta handiagoarekin (hiru terrorista baino ez ziren hil) urtebete geroago. Arrakasta gutxiago izan zuen *Arranoaren* *Atzapar Operazioak*, Teherango gatibuen krisialdian bahitutako berrogeita hamahiru funtzionarioren erreskateak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Entebbeko Nazioarteko Aireportua

**Entebeko Nazioarteko Aireportua**  Ugandako aireportu nagusia da. Entebbe hiritik gertu dago, Victoria aintziraren ertzean, Kampala hiriburutik 35 kilometro ingurura.

Entebbe 1930eko hamarkadaren amaieran ur-hegazkinen base baten kokapena izan zen. Britainiarrek Britainia Handitik Hegoafrikara eta beste leku batzuetara distantzia luzeko hegaldiak errazteko eraiki zuten. 1947an beste pista batzuk gehitu zitzaizkion, eta 1952an orduan printzesa zen Elisabet II.ak terminal bat inauguratu zuen.

1976an Sayeret Matkal israeldarrek aireportuan bahituak erreskatatzeko operazio bat egin zuten. Arabo-germaniar talde terrorista batek Tel Avivetik abiatu eta Idi Aminek Entebben lurreratzeko baimena eman zion Air Franceren hegaldi bat bahitu zuen. Erreskatearen agertokia "aireportu zaharra" izan zen, duela gutxi eraitsia izan dena, dorreagatik izan ezik, eta "aireportu berriaren" ondoan zegoena. Barne-terminal bat eraikitzen ari dira.

AEBetako indar armatuen terrorismoaren aurkako entrenamendurako instalazioak ere baditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rosario Valcárcel

**Rosario Valcárcel Quintana** (Kanaria Handiko Las Palmas, 1949ko uztailaren 22a) espainiar poeta eta eleberrigilea da, eta Kanarietan literatura erotikoaren generoa lantzen duen lehen egileetako bat da.

## Ibilbidea 
Hizkuntza eta Ingeleseko irakasle lanbidez, aitzindaritzat hartzen da Kanariar Uharteetan literatura erotikoa argitaratzen, *Del amor y las pasiones*, *El séptimo cielo y Sexo, corazón y vida* lanek osatutako trilogia argitaratu ondoren. 2013an, *Sexo, corazón y vida* eskuizkribua eman zion Kanaria Handiko Kabildoari literatura-artxiboen uharte-fondorako.

*Moby Dick en Las Canteras Beach* eleberria idatzi zuen. Bertan, 1953an Kanaria Handiko uhartean Moby Dick filmaren filmaketa kontatzen du, John Huston zinemagilearen zuzendaritzapean eta Gregory Peck aktorea protagonista nagusitzat hartuta.

Hainbat antologia eta liburu kolektibotan parte hartu du eta hainbat egunkari digitaletako kolaboratzailea da..Arte-kritika eta hitzaurrea egin ditu, eta bere lanaren zati bat frantsesera, alemanera eta errumanierara itzuli dute.

2017an, liburu bat argitaratu zuen Luis León Barreto kazetari eta idazlearekin,*Cuentos gozosos/Cuentos Traviesos.* izenburupean. 2018ko urrian, *El Ultílogo* literatura-solasaldian parte hartu zuen, Gáldarren (Kanaria Handia).

María del Carmen Reina Jiménezek 2020an argitaratutako 100 emakume kanariar idazleren Antologian sartuta dago.

## Aintzatespenak 
* 2011n, lehen saria lortu zuen La Viña y el vino XVI. Jardunaldietan, La Palman, eta, 2013an, Domingo Acosta Pérez Poesiaren XVI. Saria irabazi zuen, *Himno a la vida* poema-liburuarekin. Domingo Acosta Pérez saria . mendeko 90eko hamarkadaren amaieran sortu zen, La Palmako kazetari eta ikertzailearen omenez, literatura-sorkuntza sustatzeko asmoz.

* 2014. urtean, aipamen berezia jaso zuen Miamiko VI. Nazioarteko Poesia Lehiaketan, *Después de la lluvia* poemarioarekin.

## Lanak 
* 2006- *La peña de la vieja y otros cuentos*, Anroart Ediciones, ISBN 13: 978-84-96577-51-0
* 2007- *Del amor y otras pasiones*, Anroart Ediciones, ISBN 13: 978-84-96577-91-6
* 2007- *El séptimo cielo,* Anroart Ediciones, ISBN 13: 978-84-96887-41-1    
* 2009- *Las máscaras de Afrodita*, Ediciones Idea, ISBN 13: 978-84-8382-498- 6. Segunda edición en versión bilingüe español-alemán, por NACE en 2013.
* 2010- *Sexo, corazón y vida*,  Anroart Ediciones, ISBN 13: 978-84-15148-14-2
* 2012 - *Moby Dick en Las Canteras Beach*, Anroart Ediciones, ISBN 13: 978-84-15148-85-2
* 2017 - *La soledad acompañada: relatos de la escritura desatada*; MAR Editor, ISBN 13: 978-84-947505-1-9    
* 2017 - *Cuentos gozosos/Cuentos Traviesos*, con Luis León Barreto; Editorial Beginbook; ISBN: 978-84-947560-7-8

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Rosario Valcárceli elkarrizketa Telde Actualidad saioan
* Rosario Valcárcelen bloga
Zelula Iraultzaileak

**Zelula Iraultzaileak**- -, sinpleki **RZ** (akronimoagatik), Mendebaldeko Alemaniako ezker iraultzaileko erakunde armatua izan zen, 1970eko eta 1980ko hamarkadetan aktiboa izan zena. Lehergailuekin atentatu ugari eginez, banku-sukurtsalak erasoz eta hainbat indarkeria-ekintza burutuz, Zelula Iraultzaileak, Armada Gorriaren Frakzioa (RAF) bezalako beste talde batzuek ez bezala, bere egitura organiko deszentralizatuagatik ezaugarritu zen, batez ere kide gutxi batzuen kidetasun-taldeetan jardunez, eta horien artean autonomia handia izanik. Nabarmendu behar da, RAF ez bezala, hain ezaguna ez den erakundea izan arren, RZak garai hartako Alemaniako polizia-agintariei ihes egiteko gaitasunagatik nabarmendu zirela, taldeko militanteak beren existentzian zehar atzemate gutxi izan zituztelako.

## Historia 
Erakunde hau hirurogeita hamarreko hamarkadaren hasieran sortu zen, Frankfurteko Unibertsitateko hiru ikasle erradikalek sortua. Hauek Wilfried Böse "Boni", bere lider nagusia zena, Johannes Weinrich "Steve", agintean bigarrena, eta Brigitte Kuhlmann "Antoine", Böseren kide sentimentala zena. Taldearen asmoa joera marxistako militante independenteen taldeak sortzea zen, baina alderdi sozialista bakarraren beharrik gabe, hau da, leninismoaren aurkakoak ziren. Gainera, Rote Zora talde feministarekin bat egin zuten. Talde horrek Alemanian borroka armatuari laguntzeko joera bera zuen, baina emakumez bakarrik osatuta zegoen.

Armada Gorriaren Frakzioa ez bezala, RZ bost pertsona inguruko zeluletan antolatu zen, eta oso zaila izan zen zerbitzu federalentzat eta polizialentzat haien artean harremana aurkitzea. RAFek bere kideek bizitza erabat klandestinoak bizi behar zituztela uste zuen bitartean, RZ bere militanteek bizitza normal baten itxura egitearen eta gizartean integratzearen aldekoa zen. Sobietar Batasuna desegin ondoren, RZk ez zuen gehiago jardun eta bere burua desegin zuela uste da.

## Atentatuak 
Taldeak egindako atentatuen kopurua ez da ezaguna, RZk ez baitzituen bere ekintzak onartzen. 1976ko uztailaren 4an, Palestinaren Askapenerako Herri Frontea-Kanpoko Jarduerak taldearekin elkartutako RZko bi militantek, Brigitte Kuhlmannek eta Wilfried Bösek, Air Franceren 139 hegaldiaren bahiketan parte hartu zuten. Wilfried Böse eta Kuhlmann Sayeret Matkalek Entebbe Operazioa deituriko erreskate-operazioan hil ziren.

Horrek taldearen bizitza operatiboaren amaiera markatu zuen; izan ere, bizirik atera zen lider eta sortzaileetako bat, Johannes Weinrich, Ilich Ramírez "Carlos"ekin elkartu, eta bere taldea "Carlos Taldea" izenekoan sartu zuen, talde horren aginduetara Zelula Iraultzaileen gainerako laguntza-sarea jarriz. Weinrich Alemanian ez egoteak, taldearen diziplinaren distentsioa eta erlaxazioa eragin zuen, baina ez zuen aktibitaterik izan.

Zelula Iraultzaileei egotzitako azken jarduera bi bonba jartzea izan zen, bata aireportuan eta bestea antzinako Ekialdeko Alemaniako egitura federal batean, 1993an, baina ondorio handirik gabe.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hiranya Peiris

**Hiranya Peiris** (Sri Lanka, 1974) komunikatzaile zientifiko britainiarra da, Astrofisika ikertzailea eta hizlaria. Mikrouhin kosmikoen oinarrizko erradiazioa ikertzen du eta 2018an "unibertso goiztiarraren mapa zehatza" egin zuten 27 zientzialarien taldean izan zenez Breakthrough Prize in Fundamental Physics saria eskuratu zuen. 

## Biografia 
Sri Lankan jaio zen eta ikasketak Cambridgeko Unibertsitatean amaitu zituen 1998an. Doktoregotza Princetongo Unibertsitatean egin zuen eta WMAP zundarekin egin zuen lan. Ondoren Chicagoko Unibertsitatean Hubbleren bekadun gisa aritu zen.

2007an Cambridgeko Unibertsitatera itzuli zen eta 2009an kosmologiako Leverhulme Trust saria irabazi ondoren Londresko University Collegen lanpostu finkoa eskuratu zuen. Gaur egun bertan astrofisika irakaslea da eta Stockholmeko Oskar Klein fisika zentruko zuzendaria ere bada.

2012an WMAP taldearekin batera Big Bang leherketaren antzinako erradioazioaren anisotropiak ikertu zituen eta inflazio kosmikoaren ikerketan pausu garrantzitsua izan zen, Stephen Hawking beraren esanetan. 2018an 27 zientzialarik hasierako unibertsoaren energia eta materiaren mapa zehatza argitaratu zuen eta talde horretan zen Hiranya Peiris ere.

## Sariak eta aintzatespenak 
* Kabil Mugen bazkidea, Ameriketako Estatu Batuetako Zientzien Akademia Nazionala (2007)
* Halliday saria, STFC (2007)
* Philip Leverhulme saria (2009)
* Fowler saria, Royal Astronomical Society (2012)
* Gruber saria (2012)
* Buchalter saria (2014)
* Breakthrough Prize in Fundamental Physics saria (2018)
* Fred Hoyle domina eta saria, Institute of Physics (2018)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Las chicas están bien

***Neskak ondo daude*** 2023ko komedia dramatiko espainiarreko filma, Itsaso Aranak idatzia, zuzendua eta protagonizatua, Barbara Lennie, Irene Escolar, Itziar Manero eta Helena Ezquerrorekin batera. Aranak gidoilari eta zuzendari gisa egin zuen lehen filma zinemetan estreinatu zen 2023ko abuztuaren 25ean.

## Sinopsia 
Aktoresa-talde bat landa-etxe batean elkartu da udako aste batean, antzezlan bat entseatzeko. Elkarrekin bizi diren bitartean, adiskidetasunari, lanari, maitasunari, umezurztasunari eta heriotzari buruzko iritziak trukatzen dituzte.

## Aktoreak 
* Barbara Lennie, Barbara.'
* Irene eskolarra, Irene bezala.
* Itziar Manero, Itziar.
* Helena Ezquerro, Helena.
* Itsaso Arana, Itsaso bezala.
* Gonzalo Herrero, Gonzalo.
* Mercedes Unzeta, Mercedes.
* Julia León, Julia.'

## Estreinaldia 
*Neskak ondo daude*, lehen aldiz proiektatu zen Karlovy Varyko Zinemaldian 2023ko uztailean.  Donostiako Nazioarteko Zinemaldiaren 71. edizioan ere proiektatu zen, lehiaketatik kanpo, 2023ko irailean. Filma 2023ko abuztuaren 25ean estreinatu zen zinemetan.

## Sariak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Itziar Manero

thumb
**Itziar Manero** antzerki-, zinema- eta telebista-aktorea eta sortzaile eszenikoa da. Las chicas están bien filmeko protagonistetako bat izateagatik da ezaguna.

## Ibilbidea 
Zinemari dagokionez, Las chicas están bien (Itsaso Arana, 2023) eta Las tierras del cielo (Pablo García-Canga, 2023) pelikulak filmatu ditu.

Telebistan, Prime Video eta Mediaseten Días mejores (Alejo Flah, 2022) eta EITBren Itxaso (telesaila) (Antonio Díaz Huerta, 2023) telesailetan parte hartu du.

Antzerkian, La Tristura, El Pont Flotant, Sleepwalk Collective eta Grumelot konpainiekin aritu da aktore lanetan. Urteetan zehar aritu da biran, estatu- eta nazioarte-mailan, La Tristura-ren "Future Lovers" eta Pont Flotant-en "Acampada" antzezlanekin.

Aves Migratorias eta Quemar las Naves kolektibo eszenikoetan sorkuntza eta interpretazioa uztartu ditu. 

2022ko urriaren 19an "MEMORIA" estreinatu zuen, bere bakarkako lehen lana, Bilboko Antzerki eta Dantza Garaikidearen Jaialdian (BAD). 

## Filmografia 
## Antzerkia 
* “Memoria” (2022-2024). Itziar Manero. BAD jaialdia (Bilbo) eta bira.

* “El águila” (2021-2022). Aves Migratorias kolektiboa. Teatro de La Abadía (Madril) eta bira.

* "Éramos unos niños que escuchaban música en su cuarto" (2021-2022). DT Espacio Escénico (Madril) eta bira.

* "Acampada" (2019-2024). Pont Flotant. Teatre El Musical (Valentzia), Festival de Otoño (Madril) eta bira.

* "Future lovers" (2018-2024). La Tristura. Teatros del Canal (Madril), Centro CondeDuque (Madril) eta bira.

* "El guión de codornices" (2019). Aves Migratorias kolektiboa. Centro CondeDuque (Madril).

* "So you want to be a rock'n'roll star" (2019). Centro CondeDuque (Madril).

* "El alcaudón dorsirrojo" (2018). Sleepwalk Collective, Centro CondeDuque (Madril).

* "How to disappear complely" (2018). Grumelot. SURGE jaialdia (Madril).

* "Fucking Lope" (2018). Grumelot. ClasicOff jaialdia (Madril).

## Erreferentziak 
# https://www.fotogramas.es/el-relevo/a46273683/el-relevo-2023-itziar-manero/
# https://elpais.com/smoda/placeres/itziar-manero-he-besado-a-muchos-principes-que-se-han-convertido-en-rana.html
# https://www.eitb.eus/es/radio/radio-euskadi/programas/mas-que-palabras/detalle/9302466/itziar-manero-estamos-superfelices-con-recibimiento-que-esta-teniendo-pelicula/
# https://www.loinazactores.com/filter/actrices/Itziar-Manero
# https://www.imdb.com/name/nm13602686/
# https://www.berria.eus/kultura/galera-baten-memoria_1322468_102.html
Stefan Mlyakov

**Stefan Mlyakov** (Gabrovo, 1971ko irailaren 22a) arkularia da. Bulgaria ordezkatu zuen 1996ko  Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tsvetanka Stoycheva

**Tsvetanka Stoycheva** arkularia da. Bulgaria ordezkatu zuen 1980ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ibaider Garritz

**Ibaider Garritz Mendaza** (Iruñea, Nafarroa Garaia, 2001eko otsailaren 3a) Euskal Herriko futbolaria da.

## Biografia 
Taxoarren hezitakoa, erdiko atzelari moduan aritzen da. Osasuna Promesasen kapitaina da gaur egun. 2025eko ekainean Osasunarekin bere kontratua berritu zuen beste denboraldi baterako. Hala ere, aste gutxi geroago bere kontratua talde gorritxoarekin bertan behera utzi eta Lehen Federazioan jokatzen zuen Lugok fitxatu zuen.

## Kirol ibilbidea 
*2025eko Ekainaren 30ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
Daniel Pavlov

**Daniel Pavlov** (1967ko azaroaren 6a) arkularia da. Bulgaria ordezkatu zuen 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Origin (filma)

***Origin*** Ava DuVernayk idatzi eta zuzendutako 2023ko Estatu Batuetako film biografikoa da.

*Origin* estreinatu zen Veneziako 80. Nazioarteko Zinemaldian, 2023ko irailaren 6an, eta 2024ko urtarrilean iritsi zen aretoetara, Estatu Batuetan. Kritikarien kritika positiboak jaso zituen filmak.

## Sinopsia 
Isabel Wilkerson ikertzaile eta idazlearen bizitzan oinarritzen da filma. Gizon zuri batekin ezkondurako intelektual beltza da Wilkerson, eta zera idatzi zuen, *Caste: The Origins of Our Discontents (2020ko argitalpena)* arrazakeriaren analisi bat, baina ez bakarrik kolore-arraza terminoetan. Hortaz, filman bidaian dakusagu Wilkerson, Alemaniara eta Indiara ere joan baitzen, batean juduen zapalkuntza nola gertatu zen aztertzeko, eta Indian kasten sistema ezagutzeko.

## Aktoreak eta rolak 
* Aunjanue Ellis-Taylor: Isabel Wilkerson.
* Jon Bernthal: Brett Hamilton, Isabelen senarra.
* Niecy Nash: Marion Wilkerson, Isabelen lehengusina.
* Emily Yancy: Ruby Wilkerson, Isabelen ama.
* Finn Wittrock: August Landmesser
* Victoria Pedretti: Irma Eckler
* Jasmine Cephas Jones: Elizabeth Davis
* Isha Blaaker: Allison Davis antropologoa.
* Blair Underwood: Amari Selvan.
* Myles Frost: Trayvon Martin.
* Franz Hartwig: Erich Kastner.
* Daniel Lommatzsch: Joseph Goebbels
* Gaurav J. Pathania: B. R. Ambedkar

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kathakali

***Kathakali***a dantza eta antzezpen estilo hinduista klasikoa da Kerala estatuan, Indiako hegoaldean. Antzezleek *Mahabharata*, *Ramayana* eta *Bagavata Purana* elezahar eta testu hinduetarik hartutako eszenak irudikatzen dituzte.  

## Ezaugarriak 
Dantzariek/aktoreek eszenan pertsonifikatzen dituzten ekintzak koreografia berezikien adierazten dira: *nrta* (dantza-urratsak), *mudra* (eskuen keinuak) eta *navarasya* (aurpegiko keinuak) hizkuntza konplexu batean konbinatzen dira. Kathakaliko dantzariek aurpegiko muskuluak kontrolatzen ikasi ohi dute. Batzuek hain dute kontrol ona, ezen aurpegiaren alde bakarrarekin barre egin baitezakete. 
erdian|thumb|389x389px|Aurpegiko keinuak. 

Tradizioaren arabera, pertsonaia guztiak gizonek irudikatzen dituzte, eta antzezpena egiten da gau oso batez, tenplu hinduistetako jaialdietan.
erdian|thumb|380x380px|Ongiaren eta gaizkiaren arteko talka.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Stereum rugosum

***Stereum rugosum*** *Stereaceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoa: *Haematostereum rugosum*.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** Biribila, zirkularra, kopa formakoa edo hedatua, bat egiten duten hainbat ale; goiko ertza flexuosoa, estu erreflexua, zurixka; lehenengo iletsua gero glabro samarra eta arre kolorekoa ildaska sakonekin; zurruna, gogorra, lodia, estratifikatua.

**Himenioa:** Uhindua, belusatua edo pruinaduna, krema kolorekoa, hur kolorekoa edo haragi kolorekoa, ukitzean zikindu egiten da, azkenik arre-sepia kolorekoa.

**Haragia:** Urria, egur kolorekoa.

**Etimologia:** *Stereum* hitza grekotik dator, solidoa, sendoa, zurruna, esan nahi duen "stereós" hitzetik. Bere loditasunagatik. *Rugosum* epitetoa berriz latinetik dator, zakarra, zimurtua, esan nahi duen "rugosus" hitzetik. Bere itxuragatik.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

## Sasoia eta lekua 
Motzondoetan edo eroritako hostozabaletan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Jamaika, Honduras, Kolonbia, Peru, Brasil, Groenlandia, Islandia, Europa, Kanariak, Errusia, Aljeria, Turkia, Kaukasia, Uzbekistan, Kirgizistan, Himalaiako eremua, Japonia, Txina, Taiwan, Australia, Zeelanda Berria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Satyagraha

[thumb|250x250px|[Mahatma Gandhi  1930eko gatzaren martxan, satyagraharen adibide nabarmena.]]
**Satyāgraha** (sanskritoz, : सत्याग्रह; *satya*: "egia", *āgraha*: "eutsi"; egiari eustea beraz)  indarkeria ezaren eta erresistentzia zibilaren modu bat da Indian Mahatma Gandhik garatua printzipio politiko eta filosofiko gisa. Satyagraha egiten duenaro *satyagrahi* esaten zaio.

## Erabilpena 
Satyagraha terminoa Mahatma Gandhik (1869-1948) asmatu eta garatu zuen, eta praktikatu ere bai Indiako independentzia-mugimenduan, baita Hego Afrikan indiarren eskubideen alde egindako borroketan ere. 

Terminoaren definizioa hau egin zuen publiko Gandhik, bereziki ordura arte asko erabiltzen zen "erresistentzia pasibo" terminoa arbuiatuz bide batez:

## Printzipioak 
Gandhik borroka politiko latzetan erabiltzeko taktika gisa erabili zuen, baina baita ere irudikatu zuen injustizia eta mina unibertsalki borrokatu eta gainditzeko tresna gisa.

Gandhik printzipio hauei jarraitzeko eskatu zuen *satyagrahi* izan nahi zutenei:

# Indarkeriarik eza (ahimsa)
# Egia – horrek zintzotasuna barne hartzen du, baina harago doa egiazkoaren arabera eta debozioan bizitzea esan nahi du.
# Ez lapurtu.
# Jabegorik ez (baina ez da ulertu behar pobrezia esan nahi balu bezala).
# Eskulana, edo nork bere lanarekin irabazitako bizibidea.
# Nahien kontrola.
# Beldurrik eza.
# Errespetu bera erlijio guztientzat
# Estrategia ekonomikoak, hola nola inportatutako merkantzien boikota (*swadeshi*)

Beste batean, ondoko arau hauek ere "Indiako satyagrahi bakoitzarentzat funtsezkoak" zirela esan zuen:

# Jainkoarengan fede bizia izan behar du
# Kastitatezko bizitza izan behar du, eta hiltzeko edo bere ondasun guztiak galtzeko prest egon behar du.
# Khadi oihalak ehoten jakin behar du, eta eskulan hori praktikatu.
# Alkoholik eta bestelako intoxikatzailerik ez.

Gandhik erresistentzia-kanpaina batean jarraitu beharreko arau batzuk ere proposatu zituen satyagrahientzat:

# Ez amorrurik garatu.
# Aurkariaren amorrua jasaten jakin.
# Ez egin mendeku-errakziorik jasandako eraso edo zigorren aurka, baina ez ameto egin amorruzko agindu baten aurrean zigorren edo erasoen beldur izateagatik.
# Norberaren atxiloketa edo jabetzen konfiskazioa borondatez onartu.
# Jabego baten administratzailea bazara, defenda ezazu konfiskazioa (indarkeriarik gabe) zure bizitzarekin.
# Ez egin biraorik.
# Ez iraindu aurkaria.
# Ez agurtu edo iraindu zure aurkariaren edo aurkariaren buruzagien banderarik.
# Norbait aurkaria iraintzen edo erasotzen saiatzen bada, aurkaria (indarkeriarik gabe) zeure bizitzarekin defendatu.
# Preso bazaude, zintzo jokatu eta espetxeko arauak (zeure buruari zor diozun errespetuaren kontrakoak direnak izan ezik).
# Preso bazaude, ez eskatu tratu berezirik.
# Preso bazaude, ez gose grebarik egin, horrekin lortuko zenukeenarekin berdintsu jarrai bazenezake, hau da, kalte fisikorik gabe edo norberaren errespetua galdu gabe-
# Pozik bete desobedientzia zibileko buruzagien aginduak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
David Guindano Igarreta

**David Guindano Igarreta** () (Iruñea, 1973) musikari, abeslari, irakasle eta zuzendaria Nafarroako Ganbera Abesbatzaren zuzendari artistikoa da.

## Biografia 
Artearen Historian (Musikologia) lizentziatua Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean eta Kantuko irakaslea Donostiako Goi Mailako Musika Kontserbatorioan, Eugenia Etxarren sopranoaren ikaslea, Ana Higueras sopranoarekin (kantua) eta Fernando Turina pianistarekin (errepertorioa) Madrilgo Goi Mailako Kantu Eskolan eta Roberto Coviello baritonoarekin Civica Scuola di Milanon ikasi du, besteak beste.

Abeslari gisa, Nafarroako Haur Kantariak, Iruñeko Orfeoia, Iruñeko Katedraleko Musika Kapera, «Vianako Printzea» abesbatza edo Burlatako «Hilarión Eslava» abesbatzako kide izan da; bakarlari gisa aritu da behin baino gehiagotan, aipatutako talde guztiekin.

Irakasle gisa, Madrilgo Unibertsitate Konplutentseko Musikologia Sailean irakasle gisa egindako lana nabarmentzen da, baita hainbat unibertsitatetarako eskola magistral ugari ere. Eugenia Echarren Kantu Eskolaren ideologo eta sortzaileetako bat ere izan zen, eta ikasketaburua eta ahots teknikako, errepertorioko, fonetikako eta antzinako musikako tailerreko irakaslea izan zen.

Gaur egun, Nafarroako Goi Mailako Musika Kontserbatorioan frantses hizkuntza eta errepertorioko behin-behineko katedraduna da, eta frantseseko irakaslea Iruñeko Pablo Sarasate Musika Kontserbatorio Profesionalean.

Diskografia zabala du dagoeneko.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Nafarroako Ganbera Abesbatza

## Kanpo estekak 
* :Biografia Nafarroako Ganbera Abesbatzaren webgunean.
Entzungailu

**Entzungailu** edo **aurikularrak**, ohikoan pluralez aipatuak belarri bakoitzerako bat erabiltzen delako, transduktore mota bat dira, gailu elektroniko batek (adibidez, irrati edo audio-aparailu batek) sortutako seinale elektriko bat jaso eta belarrien ondora daramana bozgorailu txiki batzuen bidez soinu-uhin entzungarriak sortzeko. Entzungailuak eramangarriak eta trukagarriak izan ohi dira, hau da, behar dituen ekipotik erraz entxufatu edo desentxufa ditzake. Entzungailu berak audio-sistema batzuek erabil ditzakete.

Entzungailu batzuk bi noranzkoko komunikaziorako ere badira, mikrofonoa ere badaukatenean.

## Historia 
Alemaniako Beyerdynamic izeneko enpresarena ei da asmakuntza. 1937an salmentan jarri zuten DT 48 modeloa.

Audio-sistema pertsonalak sortu zirenean (irrati eramangarriak eta kaseterako erreproduzitzaile eramangarriak, walkmanak), asko hedatu zen erabilera; gero, CD jogailuak, audio-jogailu digitalak etorri ziren, eta are gehiago dira phikoak ordenagailu pertsonalarekin eta smartphoneekin erabiltzen direlarik.

## Erreferentziak
Dodge 3700

**Dodge 3700** Espainian ekoitzitako Dodge markako luxuzko auto bat izan zen, Chryslerren espainiar adarrak, Barreiros autogintza enpresak, egina 1971 eta 1977 artean. 1971ko maiatzean aurkeztu zuten Bartzelonako Automobil Erakusketan.

## Historia 
1970etik aurrera, Chrysler Españako zuzendaritzak Estatu Batuetako Dodge Dartaren 4. belaunaldia merkaturatu nahi izan zuten. Baina, Dart izena utzi eta Chrysler-Fevre Argentinako adarrak ateratako Dodge Polaran oinarrituta,  «Dodge 3700» izena ematea erabaki zuten, bere potentzia azpimarratzeko. 1977 bitartean 9.959 ale ekoitzi zituzten Espainian, eta mila inguru esportatu egin ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mirabe (musika taldea)

**Mirabe** Lapurdin 2023an sortutako rock taldea da.

## Ibilbidea 
2024an Herri Urrats maketa lehiaketara "Suntsiketara zuzen" kanta aurkeztu zuten eta urte berean atera zuten lehenengo disko luzea, *Herra hutsa*.

## Diskografia 
* *Herra hutsa* (2024, autoekoizpena)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kasper Asgreen

**Kasper Asgreen** (Kolding, 1995eko otsailaren 8a) txirrindulari danimarkarra da, profesionala Soudal Quick-Step taldean.

Kirol lorpenik nabarmenenak 2020ko Kuurne-Brusela-Kuurne, 2021eko E3 Harelbeke eta, batez ere, urte bereko Flandriako Tourra. Horretaz gain, lau ladiz eskuratu du Danimarkako erlojupeko txapelketa.

## Palmaresa 
## Emaitzak lasterketa nagusietan 
### Itzuli Handiak 
### Klasikoak, Txapelketak eta Olinpiar Jokoak 
—: ez zuen parte hartu 
X: ez zen jokatu
UT: utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Kasper Asgreen - *Sitiodeciclismo.com*
Maialen Sorzabalbere

**Maialen Sorzabalbere** (Donostia, Gipuzkoa, 1996) gidoilaria eta umoregilea da. Barrexerka kolektiboko kidea da eta bertan gidoilaria, aktorea eta zuzendaria izan da. 

Hainbat telebista saioetan eta websailetan aritu da gidoilari, besteak beste Mihiluze!, Go!azen, Larru Gorritan, Puntu Koma eta Beti Mugan saioetan. Polaina podcasteko kidea da eta umorezko bakarrizketak ere egiten ditu.

Komunikazioko Gradua ikasi zuen Deustuko Unibertsitatean. Gaur egun Mihiluze! lehiaketako gidoilaria da, aurrez Zuzeun eta Baleukon lan egin izan du.

## Lanak 
### Gidoilari 
* Mihiluze! (2022 - gaur egun. Telebista lehiaketa).
* Barrexerka (2018- gaur egun. Umore konpainia).
* Beti Mugan! (2019-2020, Pausoka. Telesaila).
* Etxekoak (2019-2020, Pausoka. Telesaila).
* Hau ez da niretzat (2020, Goiena. Websaila).
* Larru Gorritan (2020, Jone Arriola. Websaila).
* Go!azen (2019-2020, Pausoka. Telesaila).
* Puntu Koma (2018-2020, Next Station. Websaila).
* Herrikoak
* Save The Three
* Kale edo Bale (2019, On Time. Telebista saioa).

### Bakarrizketak 
* Karkarkar Stand Up probalekua(2023-2024, presentziala).
* Altxa Komedia (2023, Primeran.).
* Zutunik (2024, Gaztea. Hiru Damatxo).

### Podcast 
* Polaina (2021-2023. Amaia Rojo eta Mikel Irazustarekin).

### Kolaboratzaile 
* Linbo (2025-gaur arte)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Zutunik saioko bakarrizketa
Ghabdennasir Qursawi

**Ghabdennasir Qursawi** (, ) (1776-1812) hezitzaile eta teologo musulmana izan zen. Jadidismo joerakoa zen. Modernismoaren Islamaren berpizkundea eta tatariarren arteko erreforma egozten zaizkio. Erlijioari buruzko artikulu ugari idatzi zituen. Kazango Gobernazioan iman izan zen. Istanbulen lurperatuta dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bananas (musika taldea)

**Bananas** 2018an Donostian sorturiko hardcore musika taldea da.

## Ibilbidea 
Adrenalized, Madeleine edota Hyedra taldeetan ibili ondoren boskote honek 2018an sortu zuen taldea eta berehala bost abestitako EPa atera zuten, *Azal bat, urdina*. Ondoren COVID-19 pandemia iritsi zen eta Gartxot abeslariak bestelako proiektuei ekin zien. 2021ean itzuli ziren bigarren disko batekin, *Garun ta eztarri*. "Ulia" izan zen aurrerapen kanta, disko osoko adierazgarriena agian
* *Garun ta eztarri* (2021, UsoPop diskak)
* *Errekak nola* (2024, autoekoizpena)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak