Gillman

**Gillman** Venezuelako heavy metal talde bat da, Paul **Gillman** abeslariak 1984an sortua. Gillman ezaguna da kritika sozial eta politikoak egiteagatik, baita album batzuetan Venezuelako kultura herrikoiaren narratibak aipatzeagatik ere.

30 urtetik gorako ibilbide luzean, Gillmanek 20 album baino gehiago argitaratu ditu eta bilduma ofizial eta ez ofizial askotan parte hartu du. Sortu zenetik, taldeak hainbat partaide izan ditu, proiektu musikal bakoitzera egokituta. Gaur egun, Carlos "Kike" Campos (gitarra), Vicente Arcuri (bateria), Dieter Rafael Cedeño Flores (baxua) eta Luis Loyo (baxua eta gitarrak) dira taldeko partaideak.

## Historia 
Paul Gillman 1960ko martxoaren 22an jaio zen, Caracasen. Bere ama Etiopiakoa zen (eta jatorri italiar-jugoslaviar nahasketa zuen) eta aita AEBetakoa (alemaniar eta Seminola herri indigenaren jatorrikoa).
thumb|271x271px|Paull Gillman
Rockarekiko zaletasuna oso gaztetatik hasi zen, eta 1970eko hamarkadan *Power Age* eta *Arkangel* taldeetan egin zuen jauzia; azken horretan grabatu zuen Venezuelan inoiz argitaratu zen *heavy/hard rock* diskoaren lehen lana (1981).

Talde horretatik 1983–1984 inguruan atera zenean, Ernesto Ferro (gitarra), Luis Ferrer (baxua) eta Felipe Celis (bateria) musikariekin elkartu zen, Gillman talde berria osatzeko. 1984ko otsailaren 28an kaleratu zuten *Levántate y Pelea* diskoarekin egin zuen debuta. Rock astunez, energiaz eta letra gordinez betetako diskoa da, Venezuelan garai hartan bizi ziren arazo sozial eta politikoak salatzen dituena. Lan horretatik abiatuta, hainbat klasiko atera zituzten, hala *nola «Corazón de Rock Pesado»*, *«Levántate y pelea»*, *«Víctima de la sociedad»* edo *«El Poeta»* balada, hastapenetatik Alfredo Escalante Paul Gillmmanen manager eta lagun izan zenari eskainia. Disko hori Venezuelako metalaren klasiko bihurtu zen, eta Arcangelen lehen 3 albumen oinordekotzat jotzen da..

## Garapen garaia 
1985 inguruan Sonorodven diskoetxeak, Venezuelan garrantzi handia duenak, fitxatu zuen Gillman, eta horrek taldearen zabalkunde handia bermatu zuen; 5 ekoizpenerako kontratua sinatu zuten. Taldeko partaideetan aldaketak egon eta gero, *El Guerrero* albuma grabatu zen hasierako kideetatik Ernesto Ferro bakarrik mantenduz. Taldekide berriak Resistenciako bi musikari dira: Victor López Inaudi (baxua) eta Rodrigo Yoma Aparici (gitarra), Félix Guerra bateria-jotzaileaz gain; diskoari izena ematen dion kantua klasiko bihurtuko zen taldearen aurkezpenetan, baita * «La serenata del estrangulador»* eta * «Guardianes del Metal»* abestiak ere..

*Sigueme* (1988) izan zen zigiluarekin kaleratu zuen bigarren diskoa; entzuleek gogor kritikatu zuten pop musika komertzialarekin zuen antzekotasuna zela eta. Soinu berri horren adibide argia * «Adriana»* hit-a da,  Gillman taldeak irudikatu nahi zuen soinutik oso urrun zegoelarik; izan ere, katalogo espezializatu hori ez da Gillmanen diskografiaren parte, Paulen bakarlari ibilbidearena baizik. Album hori klasikoa bada ere eta azkenean jarraitzaileen onarpena lortu bazuen ere, zigiluarekin zuen kontratuzko harremanaren amaiera eragin zuen.

## 1990eko Hamarkada: itzulera 
1990ean Gillmanek estilo gogorrago batera itzuli zen, “Rock & Shock” biraren bidez eta *El Regreso del Guerrero* (1991) diskoarekin. Hainbat bilduma (ofizialak zein piratak) agertu ondoren, Gillmanen lan garrantzitsuenetako bati eta Venezuelako rock nazional mugimenduaren adierazgarrienetako bati ekin zioten: *Escalofrío* (1994). Horretarako, taldea guztiz berritu zuten; hauek izan ziren  kide berriak: Paul Gillman, Facundo Coral (gitarra), Eulalio “Churdy” Toledo (baxua), Eduardo Sáez (bateria) eta Porfirio Torres esataria. Lan horretan folklore nazionalaren parte diren mitoen errepasoa egiten da (*El Silbón, La Sayona, El Carretón*, eta beste batzuk). Istorio bakoitzaren kontakizunarekin batera, esatariaren ahotsa, Gillmanen musika eta letra topatuko ditugu. Urtebete geroago, zuzenean grabatutako lehen disko ofiziala kaleratu zuten: *Vivo y en vivo*. *Gillman Vivo & en Vivo* biran, Valentziako Ice Center aretoko kontzertuan, grabatu zuten, 1995eko maiatzaren 27an. Disko horretako abesti-zerrenda nagusiki Gillmanen gaietan oinarritzen da, eta baita Paulen Arcangel garaiko bi abestitan ere.

### Hasiera berria: Guaicaipuro Cuauhtémoc 
2003an, Paulek zale askok aspalditik espero zuten berria eman zuen: Gillmanen itzulera. Taldeak 1994tik ez zuen estudio-diskorik argitaratu, eta, beraz, hamar urte baino gehiago igaro ziren lan berririk gabe. Itzulera horrekin batera, estudioko album berria grabatu zuten, eta garai berri horren nortasuna islatzeko, Gillmanek taldearen balioekin bat zetorren irudi ikoniko bat diseinatu zuen. Horrela sortu zen Guaicaipuro Cuauhtémoc maskota, Derek Riggs ilustratzaile ospetsuak (Iron Maidenen azalen egileak) marraztua.
thumb|257x257px|Paul Gillman 2017
Hasiera batean, “Cuauhtémoc” albumaren azalerako sortutako pertsonaia besterik ez zen izango, baina pixkanaka “Guaica”-k harrera bikaina lortu zuen zaleen artean, eta taldearen maskota ofizial bihurtu zen. “Guaica” indiar kazike baten sinboloa da, kontinentea gizon zuria iritsi aurretik populatu zuten herri eta tribu guztien nahasketa gisa sortua. Bere figurak oraindik ere "zintzilik dauden zor historiko guztiak aldarrikatzen ditu", lurren arpilaketatik hasi eta genozidio eta bortxakeriaraino. Hasierako zirriborroetan Iron Maideneko Eddie maskota ezagunaren eragina antzeman arren, bi pertsonaiek ordezkatzen dituzten balioak eta esanahiak guztiz desberdinak dira.

Cuauhtémoc (2003) diskoaren argitalpenak bederatzi urteko isilune diskografikoa hautsi zuen; izan ere, aurreko estudio-lana 1994koa zen. Albumak rockaren adierazpen gogorrenetan oinarritutako soinua eskaintzen du, heldutasun handiagoarekin eta, aurreko lanekin alderatuta, ekoizpen maila hobearekin. Lan honetan Paulek honako musikari hauek izan zituen lagun: Eulalio “Churdy” Toledo (baxua eta koruak), Facundo Coral (gitarra eta koruak), Eduardo Sáez (bateria) eta Eduardo Nieto (gitarra eta koruak).

2007ko uztailean, taldeak Cuauhtemoc diskoaren ondorengoa aurkeztu zuen: *Inevitable*. Guaicaren babespean eta Paul Gillman buru zutela, Sergio Sánchez (gitarra), Richard Rojas (baxua) eta Vicente Arcuri (bateria) batu zitzaizkien, Paul Gillmanen 30 urteko ibilbide artistikoa eta taldearen 20 urtetik gorakoa ospatzeko. Album honetako abestiak *Escalofríos* lanean ikusitako estiloaren (narrazio-gaia) eta klasikoen bertsio berrituaren arteko nahasketak dira. 2011n argitaratu zuten *Tributo a los desconocidos* lanaren lehen edizioa; lan honek ingeles hizkuntzako hainbat talderi egindako omenaldiak biltzen ditu gaztelaniaz, hala nola UFO, Blue Öyster Cult, Thin Lizzy, Alex Harvey edo Riot, besteak beste.

2012an Gillmanek zaleak harritu zituen bere album nagusia den *Escalofrío* albumaren jarraipenarekin: *Escalofrío II… La conclusión*. Urriaren 6an argitaratu zen, eta jarraitzaileen eta kritika espezializatuaren berehalako onespena eskuratu zuen. Albumaren estiloa lehen lanaren antzekoa da, baina ekoizpen musikal eta grafiko hobea du.

### Klasikoen birgrabazioa 
2013ko azaroan *Escalofrío XX Aniversario* argitaratu zuten. Lan horretan, jatorrizko albumaren lehen bertsioa osorik berriro grabatu zuten taldeko orduko kideekin. Mota honetako berrgrabazioak Gillmanen ohiko praktika bihurtu ziren hurrengo urteetan, eta material klasikoari beste ikuspegi bat eman zioten, *Clásicos recargados* eta *Levántate y Pelea 40° Aniversario* bezalako lanetan ikus daitekeen bezala.
Zuzenean grabatutako iraupen luzeko bigarren diskoa, *Más vivo y en vivo*, 2016an kaleratu zen. Oraingoan, Gillman bandak Arkangel taldearen 1982ko otsailaren 28ko *La Campiña* antzokiko aurkezpenari dagokion kanta-zerrenda osoa birgrabatu zuen. Izan ere, abesti horietako batzuk Arkangelen bigarren albumean argitaratu ziren partzialki, kontzertuaren grabazioa eta gehigarriak biltzen zituen DVD batean.

2021ean, *Tesoros* album bikoitza argitaratu zuten. Lan honek bi zati ditu: batetik, zuzeneko hainbat abesti biltzen dituen CD bat; bestetik, ingelesez abestutako omenaldien diskoa, non banda britainiar ezagunen bertsioak jasotzen diren, hala nola *Jethro Tull*, *Uriah Heep* eta *Led Zeppelin* taldeetatik hartutakoak, beste askoren artean.

Urte berean kaleratu zuten *Presente* izeneko azken argitalpen ofiziala ere, aurrez argitaratu gabeko kantuez osatua. Horrez gain, *Tributo a los desconocidos III* EP-a ere argitaratu zen.

### Gaur egun 
2013ko apirilean, bandak talde berri bat sortu zuen, honako kide hauek osatzen zutena: Roxana Herrera (baxua), Luis Loyo (gitarra), Carlos Enrique Campos (gitarra), Vicente Arcuri (bateria). *Escalofrío* lehen diskoaren 20. urteurrena ospatzeko, taldeak disko osoa berriro grabatu zuen Buenos Airesen (Argentina), eta 3 abesti gehigarri sartu zituen.

2014ko uztailaren 19an, Gillman bandak, Facebook orrialdeko komunikatu baten bidez, Roxana Herrera (baxua) Dieter Rafael Cedeño Floresekin (Thrasherhell bandako kidea) ordezkatzea erabaki zuen. Roxana Herrera ordezkatzeko arrazoiak ez zituen ezagutzera eman, baina baxu-jotzaileak bere Facebook orrialdearen bidez esan zuen:2015ean, Carlos Enrique Campos taldea uztea erabaki zuen, eta ordutik aurrera banda gitarrista bakarrarekin geratu zen. Urte berean, Gillmanek *Clásicos Recargados* albuma kaleratu zuen, 1980ko eta 1990eko hamarkadetako bere arrakastarik handienetako batzuk modu eguneratuan birgrabatu zituena.

## Albumak 
### Estudioko albumak 
* *Levántate y Pelea* (1984)
* El Guerrero (1985)
* El regreso del guerrero (1990)
* Escalofrío (1994)
* Cuauhtémoc (2003)
* Inevitable (2007)
* Tributo a los Desconocidos (2011)
* Escalofrió II...La conclusión (2012)
* Presente (2021)

### Berriz Grabatutakoak eta Edizio Bereziak 
* Escalofrío XX Aniversario (Regrabado) (2013)
* Clásicos recargados (2015)
* Levántate y pelea Edición 40 Aniversario (2017)

### Zuzeneko albumak 
* Vivo y en Vivo (1996)
* Más Vivo y en Vivo (2016)
* Tesoros (2020)

### Bilduma bildumak 
* Lo Inédito (1993) -No Oficial
* Escalofríos 1 + 2 - La saga (2018)
* 15 Años (1992)
* 25 Años (2001)
* 30 Años De Rock Nacional -Box Set (2008)

### Bideo-albumak 
* Lo Más Duro (1991) -No Oficial
* +30 años de rock nacional - Los videos (2008)
* Gillmanfest Carabobo - Venezuela (2008)
* Gillmanfest Caracas (2013)

### Beste argitalpen batzuk 
* Ready to Attack (Demo) (1992)
* Killer (Sencillo) 1992)
* El Curandero (EP) (2011)

## Bideoklipak 
* Rock Para El mundo
* Corazón De Rock Pesado
* Resucite
* Revolución
* Dr. Kanoche
* Valiente

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Gillmanen orrialde ofiziala
* Youtubeko kanala
* Richard Rojasen orrialde ofiziala