open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Anemona arrunt

**Anemona arrunta** edo **itsas anemona arrunta** (*Anemonia sulcata*) Actiniidae familiako anemona da, Mediterraneoan eta Ozeano Atlantikoaren ipar-ekialdean bizi dena.

Espainia hegoaldean "ortiguilla" izena ematen zaio eta jan egiten da. Akuikultura jarduera zabala ere badu.

## Taxonomia 
Gure kostaldean ugariagoa den itsas anemona arrunta (*Anemonia viridis*) haren sinonimotzat hartzen dute hainbat adituk, oso antzeko animaliak baitira, eta oraindik ebatzi gabe dagoen auzia da. *Anemonia sulcata* Thomas Pennant naturalista galestarrak deskribatu zuen 1777. urtean. Ohikoa da olatuek eraginda garroak alde batera eta bestera mugitzea. 

Ugalketa asexuala ere badu anemona arruntak) eta Ebroren delta inguruan. *Ortiguillas* esaten zaie. Italiako hainbat eskualdetan ere jaten da, Sardinian, Katanian eta Sizilian, *Capelli di Venere* ("Venusen ilea") esaten zaio. Kostaldeko platera da, izan ere uretatik ateratzerakoan berehala oxidatu eta galdu egiten baita.

Erresumingarria denez ozpinetan marinatzen da aurrena eta ondoren irineztatu eta frijitu egiten da. Anemona txikiak osorik jaten dira eta handiak zatitu egiten dira eta arrautzarekin tortila egiten da, arrozarekin ateratzen da, ravioliak egiten dira eta entsaladatan ere jaten dira.

## Toxikotasuna 
Garroetan dituen knidozistoetako pozoiak erreakzio alergikoak eragin ditzake larruazalean. Neurotoxikotasuna ere eragin dezake sodio-potasio ponpengan eraginez eta zelula mintzaren zitolisia ere eragin dezake.

Untxiengan egindako ikerketetan ikusi da haien miozitoetako Na+/Ca2+ ponpei eragiten diela eta bihotzaren homeostasia elementu bi horietan oinarritzen denez bihotzekoa izateko arriskua handitzen du eta zelulen apoptosia arriskua ere handitzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jessica Benham

**Jessica L. Benham** (1990eko abenduaren 13a) estatubatuar politikaria eta pertsona autisten eskubideen aldeko ekintzailea da. 

## Bizitza 
Bigarren hezkuntza mailan etxean ikasi zuen. Urte askotan National Christian Forensics and Communication Associationen lehiatu zen nazio mailan. Zientzia politikoetan eta komunikazioan lizentziatu zen Bethel Unibertsitatean (Minnesota). Komunikazioko masterra egin zuen Minnesota Estatuko Unibertsitatean eta bioetikako masterra Pittsburgheko Unibertsitatean. Gero komunikazioko doktoretza lortu zuen Pittsburgheko Unibertsitatean.

2014an, Pittsburgh Center for Autistic Advocacy erakundea sortu zuen eta han garapeneko zuzendari gisa aritu zen. LGBTQ+ autistek zuzendutako sustapen-talde bat da, Pittsburgh Handia eskualdeko LGBTQ+ autistek zuzendutako sustapen-programa bakarra. Desgaitasuna duten pertsonei organo transplanteak ukatzea debekatzen duen lege-aurreproiektuaren alde egin zuten, eta 2018an lege hau onartua izan zen.

Benham pertsona autisten eskubideen alde borrokatzen da, hezkuntza indibidualerako sarbidea eta eskola publikoetako ikasketa-plan bereziak areagotzen ditu. Irakasleei, gurasoei eta osasun-langileei haur autistak hobeto ulertzen laguntzen die, eta heldu autistek dituzten enplegurako oztopoak murrizten ditu.

2020an, Pennsylvaniako Ordezkarien Ganberarako hautatu zuten. Pennsylvaniako Batzar Orokorrerako hautatutako lehen LGBT emakumea eta lehen pertsona autista irekia da. Bere kanpaina osasun-laguntzan, lan-eskubideetan eta ingurune garbian zentratu zen.

Pertsona bisexuala da. Ravi izeneko katu bat dauka.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Z poesia

**Z poesia** () 2022an Errusian sortu zen literatura mugimendua da. Izena Errusiako erasoaren ikur bihurtu zen Z ikur militarretik dator. Z poesia errusiar propaganda mota bat da.

Errusiako hedabideek eta estatuek Z poetak onartzen eta ezagutarazten dituzte, telebistan denbora ematen diete, eta artista ospetsuak haiekin batera joaten dira kontzertuetara. Errusiako propagandistek Z poesia sustatzen dute telebista kateetan eta sare sozialetan.

Z poesiaren ordezkarien artean Igor Karaulov, Aleksandr Pelevin, Maria Vatutina, Dmitri Artis, Olesia Nikolaieva, Svetlana Kekova, Aleksandr Sigida, Dmitri Moldavski, Sergei Panfiorov eta beste batzuk daude. 

Literatur kritikariek Z poesia gaizki idatzia eta erdipurdikoa dela eta gertaerak nahita desitxuratzen dituela diote. Ukrainako inbasioa Gerra Patriotiko Handiarekin (Errusian horrela deitzen zaio Sobietar Errepublika Sozialisten Batasunak parte hartu zuen Bigarren Mundu Gerraren zatiari) parekatzen da eta Ukraina Hirugarren Reicharekin. Bakezaleekiko, Europarekiko eta AEBekiko gorrotoaren motiboak ere oso ohikoak dira. Z poeta askok arkaismoak eta jargoi militarra erabiltzen dituzte.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Gennadi Rakitin

## Kanpo estekak
Loevesteingo gaztelua

**Loevesteingo Gaztelua** () Herbeheretako Zaltbommel udalerrian, Gelderlanden dagoen Erdi Aroko gotorlekua da. Eraikina XIV. mendekoa da. Gaur egun museoa da.

## Historia 
Gaztelua Dirc Loef van Horne zaldunak eraiki zuen (hortik dator "Loef Stein") 1357 eta 1397 artean. Laurogei Urteko Gerran Espainiako Herbehereetakoa izan zen eta 1570eko abenduaren 9a eta 19a bitartean bertako piratek (*watergeuzen*) okupatu zuten. 1572ko ekainaren 27an hartu zuten behin betiko.

1619tik preso politikoentzako kartzela izan zen. Preso ospetsu bat Hugo Grocio izan zen, abokatu, poeta eta politikaria, askotan «nazioarteko zuzenbidearen aita» bezala aipatua; biziarteko kartzela-zigor polemiko bat betetzen egon zen bertan.1621ean, Maria van Reigersberch emazteak, gazteluan ere ostatu hartuta, ihesaldia erraztu zion.

Bigarren Mundu Gerrara arte, Loevesteingo gaztelua Nieuwe Hollandse Waterlinie edo Herbehereetako Ur-lerroaren parte izan zen, hau da, holandarren defentsa-lerro nagusietariko bat; lerroa, funtsean, mendebaldeko probintzien hegoaldean eta ekialdean zegoen lur-eremu baten uholdean oinarritzen zen, horrela etsaiei mugimenduak oztopatzeko.

Gaur egun, gaztelua Erdi Aroko museo gisa erabiltzen da.

## Erreferentziak 
## Iruditegia 

Image:
Slot loevestein luchtfoto.jpg|Gaztelua zerutik ikusita.
Loevestein -4.jpg|Barruko ikuspegia.
Slot Loevestein, "De Grote Camer".jpg|Barruko ikuspegia.
5307 Poederoijen, Netherlands - panoramio (25).jpg|Ikuspegi orokorra.

## Kanpo estekak 
* :Bisita birtuala.]
* :Gazteluaren webgune ofiziala.
* :Bideoa Youtuben.
Iparraldeko Tourra

**Iparraldeko Tourra** (), Frantziako Nord-Pas-de-Calais eskualdean egiten zuten itzulia izan zen.

1933an eratu eta 1973 urtera arte egin zuten. Podiumeko txirrindulari gehienak belgikarrak eta frantziarrak izan ziren.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Carlota Guerrero

**Carlota Guerrero** (Bartzelona, Katalunia, 1989) bartzelonar argazkilaria, zinemagilea eta arte-zuzendaria da, feminitateari eta gorputz-autonomiari buruzko gaiak aztertzen dituena.

## Biografia 
Guerrero Bartzelonan jaio eta hazi zen. Nerabezaroan interesatu zen ikusizko arteetan, baina lagun batek kamera bat oparitu eta 20 urte geroago hasi zen.*

## Ibilbidea 
Guerrerok ospea izan zuen 2016. urtean, Solange Knowlesek (Beyoncéren ahizpa) Instagram orrian Guerreroren argazkiak aurkitu ondoren, eta *A Seat at the Table* eta *When I Get Home* album azalen argazkiak ateratzeko kontratatu zuen. Bideo musikaletan ere parte hartu zuten. Argazkia atera duten beste pertsona ospetsu batzuk Penélope Cruz, Arca, Sita Abellan, Rosalia, Emilia Clarke eta Rupi Kaur dira. Markekin ere egin du lan, hala nola, Dior, Nike, Paloma Wool, Givenchy, Thierry Mugler eta Helmut Lang. 2019an, Art Basel-en, Guerrerok performance bat antzeztu zuen, Desigual markarekin lankidetzan 30 pertsona biltzen zituen orgia baten antzera. Lana ongi jaso zen. 2021ean, *Black Women* (Emakume beltzak) argazki-sorta Kataluniako Arte Museo Nazionalean erakutsi zen. Espainiako arrazismoari buruz hausnarketa sortu nahi zuten piezek marmolezko eskulturen arteko eredu beltzak aurkezten zituzten arte-galeria batean. Diru-sarrerak egiturazko arrazismoak kaltetutako emakume errefuxiatuei eta etorkinei eman zitzaizkien. Urte hartan, bere lehen liburua ere argitaratu zuen: *I Have a Dragon Inside My Heart: Photography by Carlota Guerrero (Herensuge bat daukat bihotzean: Carlota Guerreroren argazkia.)*  Prestelekin.''''

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sita Abellán

**María Abellán**, artistikoki **Sita Abellan** izenez ezaguna (Murtzia, 1993ko martxoaren 27a) Espainiako Disk jockeya (DJ), modeloa, diseinatzailea eta estilista da. Bere estilo pertsonalak inspirazioa du 90eko hamarkadako Club Kid modan, Harajuku Girls-etan, azpikultura gotikoan eta dominatrixetan. 

## Biografia 
1993ko martxoaren 27an jaio zen Abellán, eta Murtzian hazi zen. 2013an Milanera joan zen bizitzera, eta han publizitatea eta harreman publikoak ikasi zituen Jesusen Bihotzaren Unibertsitate Katolikoan. Ondoren, Monster Management modelo-agentziarekin sinatu zuen, modelo kanpainak eta desfileak egiteko. 2015ean, Rihanna abeslariak Instagram-en bidez aurkitu zuenean, Los Angelesen grabatutako "*Bitch Better Have My Money*" bideoklipean parte hartu zuen.

### Moda ibilbidea 
Abellánek Japonian inspiratutako lehen arropa-bilduma diseinatu zuen, "Pain", Poloniako MISBHV moda-markarako. Ondorengo kolaborazioek Faith Connexion-ekin egindako rave delakoan oinarritutako bilduma bat eta HTC, MISBHV eta Freak City markekin egindako kapsula-bilduma gehiago bildu zituzten, baita peekaboo Fendi club kid poltsa baten diseinua ere. Abellánek 2016ko udazkenean Rihannaren Fenty x Puma desfilean desfilatu zuen Parisen, eta Fausto Puglisirentzat Milango Modaren Astean. Hainbat aldizkari independentetarako modako argazki-saioetan ere agertu da, baita Glassbook eta Nylon Mexikorako ere. 

### Musika 
Nerabezarotik, Abellán musika sintetizatua zuen gustuko, eta soinu industrial eta elektronikoekiko interesaren bidez, teknoarekin topo egin zuen. Denbora-pasa gisa, bere jaioterrian bizi zela, sotoko taberna batean diskoak jartzen hasi zen.  Harrezkeroztik, ohiko DJa izan da Jeremy Scott moda-diseinatzailearen festetan, eta Up&Down eta Flash Factory klubetan Manhattanen. Horrez gain, Ibizan, Hego Amerikan, Sónar Jaialdian, Hard Summer Music Jaialdian eta beste hainbat ekitalditan ere aritu da. 

## Bizitza pertsonala 
Sitek harremana du Leïti Sène kantari eta aktore bartzelonarrarekin, eta harekin bi seme-alaba izan ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Web orri ofiziala
* Siba Abelannen biografia eta lanak
Omphalina pyxidata

***Omphalina pyxidata*** *Tricholomataceae* familiako onddo espezie bat da. Ez da jangarria. Ikertzen jarraitzen duten bitartean ez jan.

Sinonimoak: *Agaricus pyxidatus*, *Genorrema pyxidatum*, *Agaricus hepaticus*, *Omphalia hepatica*, *Clitocybe heoatica*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 0,5 eta 2,5 (5) cm bitarteko diametrokoa, oso ganbila, azkenean laua baina zilborrari eutsiz (*Omphalina* = zilbor txikia), ertz inkurbatua eta erradialki ildaskatua. Azal leuna, lehorra, higrofanoa, arre-gorrixka, okre-gorrixka, marroi-arrosa edo okre-ezti kolorekoa.

**Orriak:** Dekurrenteak, oso zabal, koska txikiekin, lamelulekin, gaztetan zurixkak eta arre-okre antzeko kolorekoak zahartzean.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.

**Hanka:** 1 eta 3 cm bitarteko garaierakoa, mehea, leuna, lehorra, glabroa, zilindrikoa edo oinarrian lodixeagoa, kapela baino pixka bat kolore zurbilago izaten du. Espora-jalkina zuri-krema-horixka.

**Etimologia:** *Omphalina* terminoa grekotik dator, zilbor, zilbor txiki, esan nahi duen "omphalos" hitzetik. *Pyxidata* epitetoa ere grekotik dator, kutxa txikia, esan nahi duen "pyxis" hitzetik.

## Jangarritasuna 
Ez du sukaldaritzarako balio.

### Nahasketa arriskua 
*Omphalina galericolor* delakoarekin nahas daiteke, honek tonu zurbilagoak ditu.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean (uztailetik irailera). Eremu belartsuetan edo goroldiotsu irekietan, zelaiak, lorategiak. Koniferoen eta haritzen zura dagoen lekuetan (batez ere erretakoa). Lurzoru areatsu eta eguzkitsuetan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Alaska, Mexiko, Islandia, Europa, Svalbard, Errusia, Txina, Australia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Loreleia rosella

***Loreleia rosella*** *Repetobasidiaceae* familiako onddo espezie bat da. Oso haragi gutxi du, sukaldean errendimendu gutxikoa.

Sinonimoak: *Mycena carnicolor*, *Costumyces rosellus*, *Clitocybe rosella*, *Omphalina rosella*.

## Deskribapena 
**Kapela:** Oso txikia, 0,5 eta cm 1 bitarteko diametrokoa, ganbiletik lau-ganbilera, oso deprimitua, inbutu konkabo forma baten amaitzen da (*Omphalina* = zilbor txikia). Ertz inkurbatua eta ildaskatu gabea, baina izurtua eta zeharrargitsua. Azala zuntzexka ezkatatsuek estalita. Kolore bakarrekoa, arretik arrosa-lilara doan kolorekoa, eta ia zuria heltzean.

**Orriak:** Oso dekurrenteak, zabal, okertuak, arrosa-lila zurbil kolorekoak.

**Hanka:** Kurbatua edo zuzena, pruinaduna, betetik barnehutsera, erraboildun samarreko oinarria, kapela baino kolore apur bat zurbilagoa du.

**Haragia:** Gutxi, zuri-arrosa kolorekoa. Usaingabea eta zaporegabea.

**Etimologia:** Omphalina terminoa grekotik dator, zilbor txiki, esan nahi duen "omphalos" hitzetik.

## Jangarritasuna 
Ez du sukaldaritzarako balio.

### Nahasketa arriskua 
Erraz identifikatzen da, kolore bereizgarria, tamaina txikia eta forma unbilikatua dituelako.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean eta neguan. Urria. Eremu ireki belartsuetan edo hegoaldeko zuhaitz eta zuhaizka espezie ezberdinen azpian.

### Banaketa eremua 
Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Honduras, Kolonbia, Ekuador, Europa, Islandia, Errusia, Zeelanda Berria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jelizaveta Txaikina

**Jelizaveta Ivanovna Txaikina**  (;1918ko abuztuaren 15a- 28a. – 1941eko azaroaren 23a), **Liza Txaikina** ezizenez ezagunagoa, Kaliningo obasteko Komsomoleko Penoveko batzorde klandestinoko idazkaria izan zen. Komsomol hori Sobietar Batasuneko destakamendu partisanoen antolatzaileetako bat izan zen Bigarren Mundu Gerran, eta Sobietar Batasuneko hil osteko heroina (1942).

## Biografia 
### Haurtzaroa eta gaztaroa 
Jelizaveta Txaikina 1918ko abuztuaren 28an jaio zen, Runo landa-herri txikian, Errusiako RSFSko Tver hiriko Peno del óblast raioian. Bigarren Hezkuntza amaitu ondoren, irakurburua izan zen. Sobietar Batasuneko Alderdi Komunistan afiliatu zen 1939an. Urte horretan bertan Peno del Komsomoleko raioiko idazkari izendatu zuten. 1941eko ekainean, Kalinin hiriko (gaur egungo Tver) alderdiko eta Komsomoleko langileen eskualdeko ikastaroetara bidali zuten.

### Bigarren Mundu Gerra 
1941eko urriaren 14tik aurrera, talde partisano bateko buru bihurtu zen Kaliningo Óblasten. Bere gidaritzapean, taldeak asentamendu txikien kontrola hartu zuen, Ardatzaren indarguneak eraso zituen eta inteligentzia militarrari buruzko informazio baliotsua bildu zuen zenbait onarpen-misiotan.1941eko azaroaren 22an, Liza Txaikina Penora bidali zuten etsaien goarnizioaren tamaina ezagutzeko asmoz. Penora bidean, Krasnoie Pokatistxe etxaldera iritsi zen lagun bat bisitatzera, Marusia Kuporova inteligentzia ofiziala, non  praepostoreak ikusi eta alemanei jakinarazi zien. Alemanak Kuporovaren etxean sartu ziren, Kuporova familiako kideei tiro egin zieten eta Txaikina preso hartu zuten. Gero, Txaikina Penora eraman zuten. Han torturatu egin zuten, baina ez zuen informaziorik eman zuzentzen zuen unitate partisanoari buruz, eta 1941eko azaroaren 23an fusilatu zuten.
## Kondekorazioak 
Atzeguardian faxistaren aurkako borroka partisanoan erakutsitako heroismo eta kemenagatik, Txaikina hil ondoren Sobietar Batasuneko heroi izendatu zuten 1942ko martxoaren 6an, Sobietar Batasuneko Sobiet Goreneko Presidiumaren dekretuz.. 

Heinrich Arp itsasontzi alemaniarrak SS Liza Txaikina izena hartu zuen 1947an. Geroago, Sobietar Batasuneko eta Errusiako beste ontzi batzuk ere izendatu zituzten haren omenez.

Gainera, Aitzindarien Mugimenduaren hainbat enpresa, eskola, eskuadroi eta Sobietar Batasuneko hainbat hiritako kale asko bere ohorez izendatu zituzten. Tverren jaioterrian, Komsomoleko gloriaren museo bat dago, bere izena duena. Penoko hiri kokalekuan Liza Txaikinaren bustoa jarri zen. Haren erretratua 1969ko posta-zigilu sobietarrean eta 1978ko gutunazal batean agertu zen (biak argazkian).

## Ikus, gainera 
 Bigarren Mundu Gerran sobietar beste partisana batzuk

* Anna Lisítsyna
* María Meléntieva
* Zoya Kosmodemiánskaya
* Masha Bruskina
* Anastasiya Biseniek
* Zinaída Portnova

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ter Worm gaztelua

**Ter Worm Gaztelua** () Herbeheretako Heerlen udalerrian, Limburgen dagoen gotorlekua da. Egungo eraikina XVII. mendekoa da.

## Historia 
Gaur egungo eraikina XVII. mendekoa da hein handi batean, XV. mendeko jatorrizko eraikin gotortua etxe bihurtu zenean. Lubaki batez inguratutako T formako bi hegalek osatzen dute. Eraikin nagusian sartzeko 1843ko harrizko zubiaren bidez egin behar da, horrela sarrera nagusira helduz. Gaur egun gaztelua Terworm jabegoaren hotela da.

## Iruditegia 

Image:
Kasteel Ter Worm.jpg|Fatxada nagusia.
Overzicht van de voorburcht met de westgevel van het herenhuis met trapgevel en hoektoren, gebouwen van de bouwhoeve en links het poortpaviljoen - Terworm - 20407842 - RCE.jpg|Eraikinen arteko ikuspegia.
TerWorm.jpg|Ikuspegi orokorra.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maria Pia Timon

**María Pía Timón Tiemblo** (Madrigal de la Vera, Cáceres, Extremadura, 1954) cacerestar etnologoa eta irakaslea da, 2021 Kultura Ondasunen Zaharberritze eta Kontserbazio Sari Nazionala.

## Ibilbidea 
Madrilgo Unibertsitate Autonomoko Arte eta Tradizio Herrikoien Museoan ekin zion bere ibilbide profesionalari. 1986an, Kultura eta Kirol Ministerioaren Espainiako Kultura Ondarearen Institutuan (IPCE) sartu zen, eta han koordinatu zituen Kultura Ondare Ez-materiala Babesteko Plan Nazionala eta Arkitektura Tradizionalaren Plan Nazionala. Bere ibilbidean zehar, Timonek, kultur ondare ez-materialaren garapena eta babesa sustatzeaz gain, emakumeek beren kudeaketan duten zeregina aitortzeko lan egin du.

Kultura-ondare ez-materialari buruzko hamar bat liburu eta ehun artikulu inguru gutxienez argitaratu ditu. Kultur ondare ez-materialari buruzko eskolak eman ditu Espainiako hainbat unibertsitatetan, eta dozenaka ikastaro monografiko zuzendu ditu. "*Inmaterial: Patrimonio y Memoria Colectivos*" argazki-erakusketa ibiltariaren komisarioa ere izan zen.
* 2021ean, Espainiako Kultura Ministerioak ematen duen Kultura Ondasunen Zaharberritze eta Kontserbazio Sari Nazionalaren bidez, Kultura Ondare Ez-materialaren aldeko ibilbide aitzindari lana aintzatetsi zuen.
* 2022ko Lehengoratu eta Kontserbatzeko Sari Nazionala, besteak beste, Monica Carabias, Andrés Carretero Pérez eta Pilar Ortiz epaimahaikide izan zituen eta María Ángeles Querol badajoztar historilariari eman zitzaion saria. Urte horretan bertan, Eraikuntzako Arteen Richard H Driehaus Sarien epaimahaia ere izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Leonel Manzano

**Leonel "Leo" Manzano** (1984ko irailaren 12a) distantzia ertaineko estatubatuar atleta ohia da, 1.500 m eta milian espezializatua. Zilarrezko domina irabazi zuen 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan. Manzano ezaguna zen azken metroetan onenetako izateagatik.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Miss Kittin

**Carolina Hervé**, artistikoki **Miss Kittin** izenez ezaguna (Grenoble, Frantzia, 1973ko uztailaren 16a) frantziar artista da, musika elektronikoan eta Disk jockey (DJ) aritzen dena.

## Ibilbidea 
22 urte zituela, Frantzian, Moskun eta Chicagon hasi zen lanean, Mike Dearbornekin. Berehala ezagutu zuen DJ Hell Marseillan, eta DJ Gigolo nazioarteko diskoetxerako graba zezan nahi izan zuen. Berak The Hackerrekin grabatutako EP *Champagne* aurkeztu zion. 2001ean Miss Kittin & The Hacker-ek *First Album* izeneko lana merkaturatu zuten. Album horretako gai asko, *1982* eta *Frank Sinatra* esaterako, elektroklas giroko himno bihurtu ziren.

Miss Kittin elektroklaseko pertsonaia garrantzitsuenetako bat bihurtu da, eta Felix da Housecat, Chicks on Speed edo Golden Boyrekin lan egin du. 2002an tekno musika bilduma bat egin zuen  bere izen propioarekin (*Miss Kittin On The Road*). *I* Com izan zen bakarkako estreinaldia eta estilo elektroniko desberdinetako elementuak ditu. Aurrekoak baino esperimentalagoa da.

Bere beste kolaborazio batzuetan Sven Väth, Steve Bug eta Ellen Allien ari izan dira.

2006an, *Miss Kittin Live at Sonar* kaleratu zuen, zuzenean grabatua Bartzelonako Sónar jaialdian. Bere abestiez gain, Aphex Twin, Modeselektor eta Boom Bip-en batzuk jarri zituen. 2006an *Miss Kittin: Bugged Out* izeneko CD bikoitza ere atera zuen.

## Diskografia 
### Albumak 
Nacho Paltrék abesti bat egin zuen Missekin, eta arrakasta lortu zuen.

* [ezkerrera|thumb|[Miss Kittin 2008an Monegros Desert Festival jaialdian, |288x288px]]*First Album* (2001)   
* *On the Road* (2002)
* *Rippin Kittin* (2002)
* *Miss Kittin: Radio Caroline, Vol.1* (2003)
* *I Com* (2004)
* *Live at Sonar* (2006)
* *A Bugged out Mix* (2006)
* *Batbox* (2008)
* *Grace* (2008)
* *Two* (2009)
* *Calling From the Stars* (2013)
* *Cosmos* (2018)

### Bakunak 
### Lankidetzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sitio oficial
* Miss Kittin Tribute Website
* Berlin Underground Radio - Pódcast con Miss Kittin
* Entrevista (2005)
Joan Stobikoa

**Joan Stobikoa** (grekeraz Ἰωάννης ὁ Στοβαῖος, K. o. V. mendea) antzinako idazle eta doxografoa izan zen. Izena Mazedoniako Stobi hirikoa izatetik datorkio. Horretaz gain, ez dakigu ezer bere bizitzari edo gorabeherei buruz. Lau liburutako antologia bat idazteagatik da ezaguna, antzinako egileen, poeten zein prosazko idazleen, pasarteak bilduz. Gerora, antologia horren liburuak bi zatitan banatu ziren, *Eglogak* (’Eκλογαί) eta *Antologia* (Ἀνθολόγιον) izenarekin ezagunak. Fozioren iruzkin horri esker, liburuaren jatorrizko izenburua ezagutzen dugu, eta hari esker ere badakigu liburua Joanen seme Septimiori eskainia zegoela, eta hari zuzendutako hitzaurrean memoria eta irakurketarako talentu eskasa zuenez ikasketekin laguntzeko irakaspen eta pasarte ezagunak bildu zituela omen zioen Joanek, ondorengo pasartean ikus daitekeen moduan: 

Fozioren deskribapenari eskeri, *Antologia* semearen hezkuntzarako idatzitako ezagutza orokorreko eskuliburu bat dela dakigu. Stobikoak 500 egile ingururen pasarteak eta esanak biltzen ditu bere antologian, eta bilduriko pasarteekin testu berri eta koherente bat osatzen du, Antzinako Greziako literaturaren, ohituren eta filosofiaren erretratu zabala osatuz. Pasarteak antzinako literaturako esparru guztietakoak dira, eta epika, lirika, tragedia, medikuntza, historia eta filosofiaren arloko egileak zitatzen ditu, ezagunak eta ezezagunak.

## Transmisioa 
Joan Stobikoaren lana hiru eskuizkribu nagusitan iritsi zaigu: **F**, Napolikoa, XIV. mendekoa, (*Neapolitanus* III D 15), **P,** Parisko Liburutegi Nazionalean gordea, XV. mendekoa, (*Parisinus graecus* 2129) eta **L**, Florentziakoa, XIV. mendekoa (*Laurentianus Pluteus* 8.22). Lehenengo biak *Antologiaren* kopiak dira. Hirugarrenak, aldiz, hainbat antologia biltzen ditu, tartean Stobikoarena. *Antologiaren* testuaren azken edizio modernoa Curt Wachsmuth filologo alemaniarrak egin zuen 1884 urtean. 

## Oharrak 
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Vanessa Ciangherotti

**Vanessa Ciangherotti** (Mexiko Hiria, Mexiko, 1974ko irailaren 8a) zinemako, antzerkiko eta telebistako aktore mexikarra da, eta TV Azteca enpresaren melodrama-ibilbideagatik da ezaguna, Soler dinastiaren ondorengo zuzena Mexikon.

## Ibilbide artistikoa 
TV Aztekako Aktore Prestakuntza Zentroan ikasi eta trebatu zen. Han, telebistan lehen aukera izan zuen *Cuentos para solitarios* seriean Katia pertsonaia interpretatuta.

2000. urtean hasi zen *Todo por amor* telesailean, María Roblesen paperarekin, eta Angelica Aragonen eta haren aitaren ondoan, Fernando Luján aktorea. Gainera, urte horretan bertan, *Crónica de un desayuno* filmean parte hartu zuen.

2001etik 2009ra bitartean, Azteka unitateko *Lo que callamos las mujeres* zenbait ataletan parte hartu zuen.

2002an *Por ti* nobelan sartu zen Ana de la Reguera eta Leonardo Garcíaren ondoan.

2006an, *7* días filmean eta *Lo que la gente cuenta* beldurrezko serie bateratuaren zenbait kapitulutan hartu zuen parte. 

2007an, *Se busca un hombre* lanean lehen rol protagonista lortu zuen. Vanessa pertsonaia interpretatu zuen, Andrea Noli, Claudia Alvarez eta Anette Michelen ondoan.

2010ean, *Profugas del destino* nobelan antagonista izan zen Gabriela Vergara, Andrea Marti eta Mayra Rojasen ondoan. Urte horren amaieran, *Rock Mari* filmean parte hartu zuen, Lucero pertsonaia interpretatuz.

2012an, *Amor cautivo* nobelan parte hartu zuen, Marimar Vega eta Arap Bethke aktoreen ondoan, besteak beste, eta beste paper bat lortu zuen *Diente por diente* film luzean.

Ondoren telebistako saio hauexetan agertu da: 2017an *Hoy voy a cambiar* eta 2019an *La Guzmán*. Horrez gain, *Más sabrá el diablo por viejo* filmean ere parte hartu zuen, Sonia pertsonaia 2018an.

## Filmografia 
Besteak beste, lan hauexek egin ditu, lana, urtea eta pertsonaia hurrenez hurren:

### Telebista 
* *La Guzmán* (2019) .... Desiree
* *Hoy voy a cambiar* (2017) ....
* *Amor cautivo* (2012) .... Ángela
* *Prófugas del destino* (2010-2011) .... Cristina "Tina" Varela / Valentina Mansur
* *Lo que callamos las mujeres* (2001-2009) .... hainbat ertsonaia
* *Se busca un hombre* (2007-2008) .... Vanessa Martell
* *Lo que la gente cuenta* (2006) .... hainbat pertsonaia
* *Amor en custodia* (2005) .... Milagros Ledezma
* *Por tí* (2002) .... Paola de Cortés
* *Todo por amor* (2000-2001) .... María Robles
* *Cuentos para solitarios* (1999) .... Katia

### Zinema 
* *Más sabe el diablo por viejo* (2018) .... Sonia
* *Diente por diente* (2013) .... Vicky
* *Rock Mari* (2010) .... Lucero
* *Secretos de familia* (2009) .... Paulina
* *7 días* (2005) .... Roberta
* *Crónicas de un desayuno* (2000) .... Lupita
* *Parejas* (1996) ....
* *Paty Chula - Corto* (1991)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dwain Chambers

**Dwain Anthony Chambers** (1978ko apirilaren 5a) lasterkari britaniar ohi bat da. Munduko eta Europako nazioarteko dominak irabazi ditu, eta atletismoaren historiako Europako esprint azkarrenetakoa da. Bere proba nagusia 100 metrokoa da, 9,97 segunduko markarekin, eta historiako zerrenda britainiarrean bosgarren postuan dago. Europako errekorraren titular ohia da, 60 metroko eta 4 x 100 metroko erreleboan, 6,42 segundorekin eta 37,73 segundorekin, hurrenez hurren.

Dopatzeagatik debekua zela eta, Joko olinpikoetatik, Commonwealtheko Jokoetatik eta Europako lasterketa-zirkuituaren zati handi batetik kanpo utzi zuten, 2006tik 2012ra. Kirolaren aldeko Arbitraje Auzitegiak baliogabetu egin zuen bere betiko debeku olinpikoa, eta Dopingaren Aurkako Munduko Kodearekin bat ez zetorrela jo zuen, eta Londres 2012ko Joko Olinpikoetan lehiatu zen. Ken Scott idazlearekin (Race Against Me) idatzitako autobiografia egin zuen 2009an. Jatorri afrokaribekoa da eta bi seme-alaba ditu Leonie Daley bikotekidearekin.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Albert Goblet d'Alviella

'''Albert Joseph, Goblet d'Alviella kondea''' (Tournai, 1790eko maiatzaren 26a – Brusela, 1873ko maiatzaren 5a) belgikar militar eta politikaria izan zen. Belgikako lehen ministroa izan zen 1832tik 1834ra.

Saint-Cyrko eskola militar berezian hezi zen eta Frantziako Armada Inperialeko ingeniarien ofiziala izan zen 1815ean Herbehereetako Errege Armadarekin bat egin zuen arte. 1830eko Belgikako Iraultzan indar iraultzaileekin bat egin zuen eta behin-behineko gobernuak koronel maila eman zion.

1832 eta 1834 artean gobernuburu eta Kanpo Arazoetako ministro izan zen. Politikoki joera liberalekoa izan zen. 1834an armadako inspektore jeneral izendatu zuten eta 1837an teniente jeneral maila eta noblezia titulua jaso zuen.
Virginia Raggi

**Virginia Elena Raggi** (Erroma, 1978ko uztailaren 18a) abokatu eta politikari italiarra da, Movimiento 5 Estrellas alderdiko kidea. 2016tik 2021era Erromako alkatea izan zen, Italiako hiriburuaren historian kargu hori hartu zuen lehen emakumea.

## Ibilbidea 
San Giovanni-Appio Latino auzoan jaio zen, Isacco Newton arlo zientifikoan trebatu zen eta zuzenbidean

lizentziatu zen Erromako III Unibertsitatean, zuzenbide zibil, judizial eta estrajudizialean zentratuz.

Legelari gisa egile eskubideetan, jabetza intelektualean eta teknologia berrietan aditua da. 2011n 5 Izar Mugimenduan sartu zen eta XIV Udalerriko (Erroma) taldea osatu zuen.

2013tik 2015era, M5Eko zinegotzia eta bozeramailea izan zen Erromako Udalean, eta hezkuntza eta ingurumen gaietan espezializatu zen oposizioan. Hala izateari utzi zion, Alderdi Demokratikoko orduko alkate Ignazio Marino tartean izan zen ustelkeria-eskandaluaren ondoren Udala desegin baitzen.

2016an, Erromako Alkatetzarako 5 Izarren Mugimenduko hautagaia izan zen, bere alderdian (M5E) Internet bidezko primarioak irabazi ondoren, 1360 botorekin. Ekainaren 5ean egindako udal hauteskundeetako lehen itzulian, botoen % 35,29 lortu zuen, eta Roberto Giachettik, Matteo Renziren alderdiaren Alderdi Demokratikoko (PD) hautagaiak, berriz, botoen % 24,80. Ekainaren 19an egindako bigarren itzulian, botoen % 67,2 lortu zituen, eta Alderdi Demokratikoko (PD) hautagaiak, berriz, botoen % 32,8.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Grace Hartigan

**Grace Hartigan** (1922ko martxoaren 28a - 2008ko azaroaren 15a) espresionismo abstraktuko margolaria izan zen.

## Biografia 
1950eko hamarkadan New Yorken azaleratu ziren artista eta pintoreen New Yorkeko Eskolako kide gisa zuen ospea irabazi zuen. Garai hartako giro artistiko eta literario bizian parte hartu zuen, eta bere lagunen artean Jackson Pollock, Larry Rivers, Helen Frankenthaler, Willem eta Elaine de Kooning, Frank O'Hara eta beste pintore, artista, poeta eta idazle asko egon ziren. Emakume artista bakarra izan zen *The New American Painting* («Pintura estatubatuar berria») erakusketa mitikoan eta hamarkadaren amaieran Europan aritu zen.

Hartigan Baltimorera (Maryland) joan zen 1960. urtean, eta hainbat urtez bizi izan zen han. Banakako erakusketa ugari egin zituen, eta New Yorkeko Nagyko Tibor eta Martha Jackson bezalako galerietarako erakusketa kolektiboetan parte hartu zuen, eta bere koadroak museo entzutetsuetan kokatu ziren, hala nola Metropolitarrean eta Whitneyn. 1965az geroztik Maryland Institute College of Arten (MICA) lan egin zuen eta bertan Hoffberger Pintura Eskolako zuzendaria izan zen.

2008an hil zen, Baltimoren, Maryland.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kleopatra Selene II.a

**Kleopatra Selene II.a** ​ (K.a. 40 - K.a. 6), **Kleopatra VIII.a** izenez ere ezaguna dena, printzesa ptolomeotarra izan zen. Kleopatra VII.a eta Marko Antonioren alaba bakarra zen, eta Alexandro Heliosen arreba bikia ere bai. Haren leinuak, beraz, odol grekoa eta erromatarra zeukan.

## Biografia 
Alexandrian (Egipton) jaio, hazi eta hezi zen. Zirenaika eta Libiako gobernadore egin zuten K.a. 34. urtearen amaieran, Alexandriako Dohaintzetan. Augustok bere gurasoak garaitu zituen Aktiumgo itsas guduan (Grezia) K.a. 31. urtean, eta, urtebete geroago beren buruaz beste egin zuten, Augustok eta bere armadak Egipto inbaditu zuten bitartean.

Augustok, Kleopatra eta Egiptoko bere anaiak Italiara eraman zituen garaipen militarra Erroman ospatzera, eta, hiru umezurtzak beren kaleetan urrezko kate zahar astunekin desfilatzera. Etorkizuneko enperadoreak bere ahizpa Oktavia Gaztearengana eraman zituen haurrak, Erromako etxean haz zitezen. Emakumea beti izan zen zaindaria; enperadorearen arreba izateaz gain, txikien aitaren alarguna ere baitzen.

K.a. 26 eta 20. urteen artean, Augustok Kleopatraren eta Juba II.a erregearen arteko ezkontza prestatu zuen Erroman. Enperadoreak dote handia eman zion eta Numidiako erregina izendatu zuen. Trukean, Kleopatra Erromaren aliatu bihurtu zen. Garai hartan, Alexandro Helios eta Ptolomeo Filadelfo anaiak hil egin ziren.

Juba eta Kleopatra Numidiara itzuli ziren, baina ez zuten denbora luzean iraun. Numidiar natiboek ez zuten onartu Juba erromatartzat hartzea, eta horrek ezinegona eragin zuen herritarren artean. Senar-emazteek beren lurra utzi eta Mauritaniara bizitzera joan behar izan zuten. Bertan, Cesarea (egun Cherchell, Aljeria) izena jarri zioten, enperadorearen omenez.

Litekeena da Kleopatrak eragin handia izatea Jubak diseinatutako politiketan, eta Mauritaniako erresuma loratzen laguntzea, Mediterraneoko esportazioen eta merkataritzaren bidez. Hainbat eraikuntza- eta eskultura-proiektu egin ziren (mausoleoa barne, non benetako bikotea lurperatu zen, oinazpi zirkularrekoa, gorputz konikoa eta berrogei metroko altuerakoa) Cesarean eta Volubilisen, eta Antzinako Egiptoko, Grezia klasikoko eta Erromatar Inperioko estilo arkitektonikoen nahasketa aberatsa erakutsi zen.

Kleopatrak eta Judak hainbat seme-alaba izan zituzten: Mauritaniako Kleopatra (K.a. 5. urtean oraindik neskato bat hilda), Mauritaniako Ptolomeo (K.a. 19 - K.o. 40) eta Mauritaniako Drusila (K.a. 15. urtean jaioa). Zenobia, Palmirako erregina, Ptolomeoren bidezko ondorengotzat hartzen zen, Emesa hiriko dama siriar batekin ezkonduko zena.

Ez dira gureganaino iritsi Kleopatraren bizitzari buruzko idatziak. Hala ere, txanpon eta monumentuek iradokitzen dute gazteak burdinezko borondatea eta ptolomeotar erreginen iraunkortasuna oinordekotzan hartu zituela. Erlijiosoa eta patriota zen, Egiptoko eta Greziako herentziez harro zegoen; gainera, ez zuen arbaso erromatarrekiko atxikimendu handirik erakutsi, legatu ptolemikoari eutsi eta jarraitu nahi izan baitzion.

## Eponimoak 
216 Kleopatra asteroidearen bi sateliteetako bat Cleoselene izendatu zuten bere omenez.

## Genealogia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Josephine Onyia

**Josephine Onyia Nnkiruka** (1986ko uztailaren 15a) Nigerian jaiotako atleta espainiar ohia da, eta 100 metroko hesi proban espezializatu zen. Espainia ordezkatu zuen 2008ko Pekingo Joko Olinpikoetan.

2008ko bilera batean clenbuterolagatik positibo eman zuen. Atletismoko Espainiako Federazioak, atleta ez zigortzea erabaki zuen, bi aldiz negatiboa eman baitzuen clenbuterol positiboko proba egiteko unean. Hala ere, IAAFk kasua Kirolaren Arbitraje Auzitegira eraman zuen. CASek IAAFren apelazioa berretsi zuen, eta Onyia bi urtez etenda egon zen. Aurreko emaitzak baliogabetu egin ziren, eta atletari lortutako lorpen guztiak kendu zizkien. Bereizitako bi proba positiboak dopatzeari buruzko arauen arau-hauste bakartzat hartu ziren, ez baitzioten lehenengo probaren berri eman bigarren proba positiboa egin arte. Bi urteko lehia debekua jaso zuen, 2010eko azaroaren 10ean amaitu zena.

2015eko abuztuan jakinarazi zen Onyiak positibo eman zuen berriro Espainiako atletismo-txapelketetan esteroide anabolikoak erabiliz, ondoren, betiko debekua jaso zuela jakinarazi zuten.

## Kirol Lorpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kim Campbell

**Avril Phaedra Douglas Campbell**, ezaguna **Kim Campbell** gisa (Port Alberni, Columbia Britainiarra; 1947ko martxoaren 10a - ), Kanadako abokatu eta politikaria da. 1993ko ekainaren 25etik azaroaren 3ra Kanadako lehen ministro gisa aritu zen lehen emakumea izan zen.

## Biografia 
Campbell Port Albernin jaio zen, Columbia Britainiarrean, Phyllis "Lissa" Margareten (ezkongabe agizena, Cook; 1923–2013) eta George Thomas Campbell-en (1920–2002) gurasoengandik. Bere aita Kanadako Armadarekin aritu zen Italian. Aita Montrealgoa zen, Glasgow hiritik etorri ziren etorkinen familia bateik. Amak familia utzi zuen hamabi urte zituela, eta Kim txikia eta Alix ahizpa aitaren zaintzapean utzi zituen. Nerabe zela, *Kim* izengoitia erabiltzen hasi zen etengabe. 

Aurrenerabezaroan, Campbell CBCko haurrentzako programa bateko erreportaria eta gidaria izan zen, Junior Television Club izenekoa.

Campbell eta familia Vancouverrera joan ziren, Prince of Wales Secondary Schoolera, eta ikasle bikaina izan zen. 1964an graduatu zen.

### Ibilbide politikoa 
Britainiar Columbiako Unibertsitatean zientzia politikoak eman zituen eta zuzenbide-karrera egin zuen politikan hasi baino bi urte lehenago. 1988an, parlamentu federalerako hautatu zuten.

### Kanadako Lehen Ministroa 
Brian Mulroney lehen ministroaren kargupean, Gai Indigenen ministro (1989), Justizia ministro eta fiskal nagusi (1990) eta Defentsa ministro (1993) izan zen. 1993ko ekainean Mulroneyk erretiroa hartu ondoren, Kanadako lehen ministro postua betetzen zuen lehen emakumea izan zen.

### Liberalen porrota 
Agintaldi laburra izan zuen; azaroaren 3an bere alderdiak inoiz izan duen porrotik handiena jasan zuen eta berak uko egin zion.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mallika Sherawat

**Mallika Sherawat** (**Reema Lamba** gisa jaio zen 1976ko urriaren 24an) aktore indiarra da, eta Hindi, Ingelesa eta Txinako filmetan lan egin du. *Khwahish* (2003) eta *Murder* (2004) filmetako pantailan jarrera ausarta izateagatik ezaguna da, eta *Sherawat* sexu-sinbolo eta Bollywood giroko ospetsuenetako bat da. *Pyaar Ke Side Effects* (2006) komedia erromantiko arrakastatsuan izandako jarduna goraipatu zuen nazio eta nazioarte mailako kritika espezializatuak. Harrezkero, *Aap Ka Suroor - The Real Love Story, Welcome* (biak 2007koak) eta *Double Dhamaal* (2011) bezalako arrakastetan agertu da. Bera da Hollywood-en *Hisss* (2010) eta *Politics of Love* (2011) bezalako filmak egiten saiatu diren Bollywood-eko izar bakanetako bat.

## Ibilbide artistikoa 
### Hasiera 
Zinema-munduan sartu aurretik, *Sherawat* telebistako komertzial batzuetan agertu zen. Surjit Bindrakhiaren "Lak Tunoo" abestiaren bideo musikalean ere agertu zen. *Jeena Sirf Merre Liye*-n rol txiki batekin egin zuen debuta zineman, oraindik ere Reema Lamba izenarekin.

Ikusleen arreta erakarri zuen, 2003ko *Khwahish* filmean agertu baitzen. 2004an, *Murder-en* izan zen protagonista, Hollywood *Unfaithfull*-en ekoizpen zinematografikoan inspiratutako filma (2002). Narbir Gosal zinema-kritikariak honela esan zuen: "Mallikak horrelako rol bat gauzatzeko trebetasunak ditu. Segurua da, sexia, eta badaki bere emozio-eszenak duintasunez erabiltzen". Aktore onenaren izendapena jaso zuen Zee Cine sarietan, *Murderren* egindako lanagatik. Azkenik, filma urteko txarteldegian arrakasta handienetakoa izan zen.

## Kanpo estekak
Marjorie Hasler

**Marjorie** **Hasler** (1887 inguruan - 1913ko martxoaren 31) sufragista irlandarra zen, “sufragista irlandarren [suffragette] kausagatiko lehenengo martirio irlandarra” bezala ezaguna.

## Biografia 
Marjorie Hasler 1887. urtearen inguruan jaio zen Irlandan; bere bizitzaren hasierari edo familiari buruz besterik ez dakigu. ''Irish Women's Franc* *League*-rekin (IWFL) bat egin zuen, 1910eko uztailean. 1910eko azaroaren 18an, Emmeline Pankhursten eta  Herbert Henry Asquith Erresuma Batuko lehen ministroari hark egin nahi zion eskaeraren alde Londresera joan ziren ordezkari irlandarretako bat izan zen. Egun hartako indarkeriaren zurrunbiloan, Ostiral Beltza izenekoan, Hasler buruan zauri bat egin zuen, horma baten kontra bultzatu zutenean. Ondorioz, tarteka, buruko minak izan zituen, baita bizkarrezurrean kalteak ere. Baina horrek ez zion atzera eginarazi bere borroka militantean. Ondoko urtean Londresera itzuli zen, eta 14 egunez preso atxiki zuten, gobernuko leihoak haustearren.

1912ko ekainean, Hasler kartzelan sartu zuten Hanna Sheehy-Skeffingtonekin eta beste sei emakumerekin Mountjoyko kartzelan, Dublingo Posta Bulego Nagusiko (General Post Office) leihoak apurtu zituelako. Zortzi emakume haiek izan ziren Irlandan ekintza militante baten ondorioz kondenatu eta espetxeratu zituzten lehenak. Hamar libera esterlinako isuna eta sei hilabeteko espetxe-zigorra ezarri zizkioten, kondenatutako zortzi sufragistetakoen epairik luzeena. Hasler-ek *Land* *Leaguers*-ekin konparatzen zituen sufragistak 1912ko ekainaren 22ko *The* *Irish* Citizen-en artikulu batean: "Ez zaigu gustatzen leihoak apurtzea, eta ez zaie gustatzen gizonei garezurrak haustea, baina, bi kasuetan, uste dut zerbait hautsi egin behar dela gaitz bat zuzentzeko». 1912ko azaroaren 10ean askatu zuten, lau hilabeteko atxiloaldiaren ondoren, kondenatu zuten hamar epailek sinatutako eskaera bati esker. Hanna Sheehy-Skeffingtonek esan zuen Haslerrek uko egin ziola IWFLk bere izenean eskaera bat egiteari.

Kartzelatik ateratzean, bere osasunak okerrera egin zuen, nahiz eta kartzelan akrobazia atletikoak egiten ibiltzen zen, Sheehy-Skeffington testigu. Bat-batean hil zen 1913ko martxoaren 31n, elgorria izan ondoren. Haren heriotza bihotz-gutxiegitasun gisa deskribatu zen. Haren sufragista kide ugarik eta *The* *Irish* Citizen-ek baieztatu zuten kartzelaratzeak eta hil aurreko urtean poliziaren basakeriak kalte egin ziotela haren osasunari. 

Hanna Sheehy-Skeffingtonek honelaxe deskribatu zuen: "Bereziki ederra zen, agata bezain aurpegi argia, begi marroi distiratsuak, kizkur marroi laburrak inguruan».

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
### Lotutako artikuluak 
* Sufragisten zerrenda
* Sufragisten zapia
* *Suffragette'' filma
* Emakumeen sufragismoa
Sam Gamgee

**Sam Gamgee** (jatorrizkoan, **Samwise Gamgee**) J. R. R. Tolkienen Erdialdeko Lurraldean bizi den fikziozko pertsonaia bat da. Hobbit bat da, eta *Eraztunen Jauna* trilogian Frodo Zorrozabalen laguntzaile leiala da. Sam *Eraztunaren Komunitatea*ren parte da, Eraztun Bakarra suntsitzeko helburua duen taldea, Sauronen eskuetan eror ez dadin eta mundua konkista ez dezan.

Sam Frodoren lorezaina zen. Frodoren abenturara batu behar izan zen, Gandalf aztiarekin zeukan elkarrizketa pribatu bat ezkutuan entzun zuenean. Sam Frodoren lagun eta zerbitzari porrokaezina da, bere tamainarako fisikoki indartsu eta emozionalki indartsu gisa irudikatua; askotan, Frodo bidaiaren alde zailetan laguntzen du, eta, batzuetan, Frodo ahul dagoenean fisikoki berarekin kargatzen du aurrera egin dezan. Samek eraztuna eramaten du denbora tarte labur batez, orkoek Frodo harrapatu zutenean; haren indar emozionala berriro frogatzen da eraztuna Frodori itzultzen dionean. Eraztunaren Gerraren ondoren, Sam Eskualdera eta lorezain-paperera itzultzen da, eta bertan dagoela suntsitu zituzten zuhaitzak birlandatzen laguntzen du. Eskualdeko alkate hautatzen dute elkarren segidako zazpi agintalditan.

Gamgee abizena kotoi-artilerako izen lokal batetik dator, Sampson Gamgeek asmatutako bendaje kirurgiko batetik; horregatik Rosie, Samen neska-laguna, Cotton familiakoa da (*kotoia*). Ikerlariek Samen historiaren sinbolismoa nabarmendu dute, kristautasunaren oihartzunak baititu; adibidez, Frodo besoetan eramateak Simon Zirenekoa gogorarazten du, Kristoren gurutzea hartuta. Tolkienen ustez, Sam historiako heroia zen. Psikologoek maitasun-bidaia psikologiko gisa ikusi dute Samen bilaketa. Tolkienen biografoek adierazi dute antzekoa dela Samek eta Frodok Britainia Handiko armadako zerbitzari militarrekin duten harremana Lehen Mundu Gerran.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Michel Hacala

**Michel Hacala** (Donibane Lohizune, Lapurdi, 1962) margolari, eskultore, mosaikogile ezaguna da. Hacala familia arrantzale lapurtar bateko semea da. Horrenbestez, arrantzaren mundua beti izan du gogoan bere margolanetan.

## Biografia 
Duela zenbait urtetik Saran (Lapurdi) bizi den arren, Donibane Lohizuneko portuan hazi zen. Arrantzale ohia, semea, biloba, arrantzaleen birbiloba... Arrantza bere familiaren DNAn dago. "Aitaren itsasontzira igotzen hasi nintzen. Nik 13 urte nituen. Gero, nire lan bihurtu nuen 25 urte bete arte.»  Haurraren eta gero nerabearen bizitzan, marrazkia ere garrantzitsua izan zen. Autodidakta, 18 urterekin margotu zuen bere lehen koadroetako bat. "Arrantzaren munduan ere tradizio piktorikoa oso presente dago." Duela hogeita hamar bat urtetik hona bere arteari ekin dio erabat.

## Balearen arrantza 
Donibane Lohizuneko margolariak zenbait egonaldi eginak ditu Quebeceko San Laurendi ibaiaren inguruetan balearen arrantzaren inguruko historia bereganatzeko, eta itzultzekoa ere bada. Bertara joandako arrantzale euskaldunak itsas txakur larruaren eta balearen komertzioan aritu ziren ehunka urtez. Esperientzia horretatik abiatuta, balea arrantza bizibide izan zuten euskaldunen inguruko proiektua burutzen ari da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Evelyne Dufau: "A day in Michel Hacala’s home, renowned French Basque artist".
Sonia San Jose

**Sonia San José Santamarta** (Donostia, 1972) gipuzkoar arkeologoa da. Bere ikerketa lanak Euskal Herriko protohistoriaren ezagutzan sakondu dute. Oiartzungo Boluntxo Lehen Burdin Aroko aztarnategia eta Azkoitia eta Azpeitia artean dagoen Muñoaundiko Burdin Aroko herri harresituaren indusketak zuzendu ditu. Gaur egun, Gipuzkoako kultur ondare higigarriaren zentroa den Gordailuko arkeologoa da.

Aranzadi zientzia elkarteko ikertzailea izan zen 90eko urteen amaieraz geroztik eta, “presako edo kudeaketako” arkeologiaren testuinguruan, arkeologia-lan ugaritan parte hartu edo zuzendu ditu. Bere ikertze-jarduerak Gipuzkoako Burdin Aroari erreparatzen dio bereziki, nahiz eta beste garai batzuk ere ikertu ditu, hala nola Paleolitoa, Prailehaitzeko arkeologo taldekidea izan baita, besteak beste.

Xabier Peñalverrekin batera, Burdin Aroko herri harresituak Gipuzkoan bi liburua argitaratu ditu. Egun, indusketak egiten ditu Gipuzkoako Burdin Aroko aztarnategiak aurkitzeko.

## Argitalpenak 
### Artikulu zientifikoak 
* Naroa Garcia-Ibaibarriaga, Jone Castaños, Aitziber Suarez-Bilbao, Pedro Castaños, Salvador Bailon, et al.. "Humans, macromammals and microvertebrates during Pleistocene and Holocene in Praileaitz I cave (Deba, northern Iberian Peninsula)". *New Trends in Iberian Zooarchaeology. Estudos & Memórias 19*, Centre for Archaeology. University of Lisbon, Apr 2017, Faro, Portugal. 45-60 or., 10.51427/10451/54939. hal-03955331

### Liburuak eta monografiak 
* Peñalver Iribarren, Xabier eta San José Santamarta, Sonia  (2003). *Burdin Aroko herri harresituak Gipuzkoan*. Bertan bilduma. Donostia : Gipuzkoako Foru Aldundia, Kultura Zuzendaritza Nagusia. ISBN: 84-7907-422-1
* Peñalver Iribarren, Xabier eta San José Santamarta, Sonia  (2011). Burdin Aroa Gipuzkoan = La Edad del Hierro en Gipuzkoa. arkeologia 0.3. Donostia : Gipuzkoako Foru Aldundia. ISBN: 978-84-79807-668-9.

* Peñalver Iribarren, Xabier; San José Santamarta, Sonia eta Mujika Alustiza, José Antonio  (koord.) (2014). "La Cueva de Praileaitz I (Deba, Gipuzkoa, Euskal Herria) : intervención arqueológica 2000-2009". *Munibe Monographs: Anthropology and Archaeology Series. 1. Zk. ISSN: 2530-4720 eISSN: 2530-4739*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak