open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Albizu

**Albizu** gaur egun Arabako Agurain udalaren barruan dagoen Egileor kontzejuko herri hustua da.

## Historia 
Historikoki ***Albizua*** izenarekin ere ezagutu da. 1071an dokumentatua, 1332 aurretik hustua zegoen. Ez dira beste datu asko ezagutzen. Albizuako Andre Mariaren eliza zegoen herrian, XVII. mendean konponduta.

## Erreferentziak
Novelas ejemplares

[thumb|300px|*Zakurren berriketaldia* eleberriaren irarlana, [Antonio de Sancha, 1783.]]
***Novelas ejemplares***, euskaraz ***Eleberri eredugarriak***, Miguel de Cervantes idazleak 1590etatik 1612 arte idatzi zituen kontakizun laburren bilduma da. Bilduma 1613an argitaratu zen, Madrilen, Juan de la Cuestaren eskutik eta *On Kixote Mantxakoa*ren lehenego atalak arrakasta ezagutu ondoren.

## Eleberrion helburua 
Eleberri labur hauen helburua nahiko polemikoa da eta eztabaida franko eragin ditu. Izenburu orokorrari kasu egiten badiogu, eredugarri kontzeptuari alegia, haien helburua didaktikoa eta moralizatzailea izango litzateke. Idazleak haien bitartez irakurleari zerbait irakatsi nahi dio. Baina asmo hori ez dago hain garbi eleberrien edukiak aztertzen baditugu, edo ez behintzat narrazio guztietan; sarritan ere entretenitzeko asmoa nabaria da. Cervantesek, bestetik, liburuaren hitzaurrean zera dio: horrelako narrazioak modan zeuden garai hartan baina guztiak beste hizkuntzetatik itzuliak ziren, batez ere italieratik. Horren aurrean, egileak bere narrazio propioak eta gazteleraz sortu nahi zituen, narrazio originalak, inori ez kopiatuak. Beraz, helburu didaktikoarekin batera edo, agian, horren gainetik, modako literatura gazteleratzeko asmo garbia azaltzen du egileak. Halaber, izenburua Elizaren eta Inkisizioaren aurrean itxura gordetzeko modu bat izan zitekeen.

## Eleberriak 
Hamabi narrazio dira eta bi taldetan sailkatzen dira nahiz eta askotan mugak oso garbiak ez izan:
* Idealistak: amodiozko abenturak islatzen dituztenak. Italiar eragin zuzena erakusten dute:
** *La española inglesa* («Ingeles espainola»)
** *El amante liberal* («Maitale liberala»)
** *Las dos doncellas* («Bi dontzeilak»)
** *La señora Cornelia* («Cornelia anderea»)
** *La fuerza de la sangre* («Odolaren indarra»)
** *El celoso extremeño* («Extremadurar jeloskorra»)
** *El casamiento engañoso* («Gezurrezko ezkontza»)

* Errealistak: Errealismoz eta psikologia handiz, gizartearen hainbat alderdi ukitzen dituzten obrak. Ezagunenak dira:
** *Rinconete y Cortadillo* («Rinkonete eta Kortadillo»)
** *El coloquio de los perros* («Zakurren berriketaldia»)
** *El licenciado Vidriera, («Kristal lizentziatua»)
** *La gitanilla* («Ijito neska»)
** *La ilustre fregona* («Txukundari argia»)

## Eleberriak euskaraz 
Cervantesen lanak euskaratzea euskaldun askoren helburu garrantzitsua izan da aspalditik. Liburu honen kasuan Lukas Dorronsoro ataundarrak 1980. hamarkadan eleberri hauetako batzuk euskaratu zituen. Guztiak Donostiako La Primitiva Casa Baroja argitaletxean plazaratu ziren. Hauek dira:
* *Gezurrezko ezkontza* (1990).
* *Txukundari argia* (1989).
* *Ijito nexka* (1988).
* *Rinkonete eta Kortadillo (1987)*. Hiria argitaletxea 2005ean berrargitaratu zuen.
* *Kristal lizentziatua''

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* : Eleberriak Cervantes digital webgunean.
Stéphanie Michelini

**Stéphanie Michelini** frantziar aktorea da. *Wild Side* filmeko protagonista izateagatik ezaguna da.

## Filmografia 
### Filmak 
### Telesailak
Protorax

[thumb|220px|[Koleoptero baten protoraxa.]]
**Protoraxa** intsektuen toraxean bereizten diren hiru segmentuen artean aurrealdekoa da. Hanka pare bat dauka, eta ez du hegalik. Haren esklerito nagusiak lau dira: **pronotoa** (bizkarraldekoa), **prosternoa** (sabelaldekoa) eta bi **propleuron** (saihetsaldekoak). Intsektu talde askotan oso txikia bada ere, gutxi batzuetan hipertrofiaturik dago. Kakalardoetan, esate baterako, toraxaren bizkarralde osoa hartzen du, eta Membracidae familian (Hemiptera), kamuflaje-funtzioa duten forma fantastikoak izaten ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bob Denard

**Bob Denard** (Grayan-et-l'Hôpital, 1929ko apirilaren 7a - Paris, 2007ko urriaren 13a) frantziar mertzenarioa izan zen. **Gilbert Bourgead** edo **Saīd Mustapha Mhadjou** bezala ezagutu zen.

1960ko hamarkadatik aurrera gatazka postkolonial ugarietan parte hartu zuen (Yemen, Iran, Nigeria, Benin, Gabon, Angola, Kabinda, Zaire, Komoreak). Haietako hainbatetan Frantziako laguntza izan zuen.

1960 eta 1963 bitartean Katangako matxinadako nagusien bat izan zen, Moïse Tshomberen laguntzan. 1963-64an armada errealistaren laguntzako Yemenean parte hartu zuen. 1965ean Zairera itzuli zen matxino komunisten aurka borroka egiteko, 1975ean Angolan borroka egin zuen UNITAren alde eta 1977 estatu-kolpe bat saiatu zen Beninen.

Protagonista izan zen Komoreetako lau estatu-kolpetan. 1975ean Ahmed Abdallah lehendakaria bota zuen. Beste hiru estatu-kolpetan parte hartu zuen: 1978, 1989 eta 1995ean.

Katolikoa jaiota judaismoa bihurtu zen, gero islamari eta azkenik katolizismora itzuli zen.
Tirich Mir

**Tirich Mir** (paxtunera eta ) edo **Terich Mir**, **Terichmir** eta **Turch Mir**, Hindu Kusheko mendi bat da, Pakistanen. 7.708 metrokorekin Hindu Kusheko mendirik garaiena da.

1950eko uztailaren 21ean Arne Næss, P. Kvernberg, H. Bergeta eta Tony Streather mendizaleek osatutako norvegiar espedizio batek lehenbizikoz igo zuen.

## Kanpo estekak
Lacon querceus

***Lacon querceus*** Elateridae familiako kakalardo saproxilikoa da, zientziarako Herbstek 1784an deskribatu zuena.

## Deskribapena 
9-12 mm luze da. Tegumentua marroi ilunaren eta marroi gorriztaren artekoa, ezkata beltzez eta urrekarez estalia. Urre koloreko ezkatak oso ugariak dira pronotoaren bi aldeetan; elitroetan, berriz, zeharkako bi banda eratzen dituzte, aurrealdean bata eta atzealdean bestea. Pronotoaren alboak ia paraleloak. Eskuteloa ia errektangularra, atzeko ertza apur bat ganbila duena. Elitroak paraleloak dira aurreko bi herenetan, eta emeki mehartzen dira puntarantz hurbildu ahala.

## Bizilekua 
Baso hostoerorkor zaharretan bizi da, hariztietan bereziki, goi-adar ihar eta azalgabetuetan, eta baita usteltzen ari diren haritz hiletan ere. Larbak *Mycetophagus piceus* kakalardoaren larbez elikatzen dira.

## Banaketa 
Pirinioetatik Siberiaraino banaturik dago. Banaketa-area zabala bada ere, populazioak txikiak eta bakanak dira. Euskal Herriari dagokionez, populazio gutxi batzuk ezagutzen dira Lapurdin (Senpere, Uztaritze) eta Nafarroa Garaian (Bertiz, Irañeta, Lokiz). Nafarroakoak dira Iberiar penintsulako populazio bakarrak.

## Kontserbazioa 
IUCNren Zerrenda Gorrian ia galzoriko espezietzat hartua da. Nafarroako Faunako Espezie Mehatxatuen Katalogoan ere jasorik dago, kaltebera kategorian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lola Índigo

**Miriam Doblas Muñoz** (Madril, 1992ko apirilaren 1a), **Lola Índigo** izen artistikoaz ezagunagoa, espainiar abeslaria, musikagilea eta dantzaria da. 2017an *Operación Triunfo* telebista saioaren bederatzigarren denboraldian parte hartu zuen, hamaseigarren postuan sailkatuz. Lehiaketan parte hartu ondoren, "Ya no quiero ná" abestiarekin debutatu zuen disko merkatuan, eta lortutako entzuteari esker Espainian platino hirukoitza ziurtatu zuen.

## Diskografia (Albumak) 
* *Akelarre* (2019)
*La niña   (2020)

## Kanpo estekak
Pridi Banomyong

**Pridi Banomyong** (; Phra Nakhon Si Ayutthaya, Thailandia, 1900eko maiatzaren  11 – Paris, Frantzia, 1983ko maiatzaren  2a) Thailandiako politikaria eta irakaslea izan zen. Thailandiako lehen ministro eta estatuburu nagusia izan zen, eta UNESCOk haren jaiotzaren mendeurrena ospatu zuen 2000. urtean.
Andrée Grandjean

**Andrée Grandjean** (Schaerbeek, 1910eko ekainaren 29a - Uccle, 1999ko azaroaren 29a) abokatu eta erresistente belgiarra izan zen, bere bizitzaren zati batean Euskal Herrian bizi izan zena.

## Lehen urteak 
Andrée Grandjean giro liberalean jaio zen: aita Arthur Grandjean SNCB tren konpainia publikoan goi funtzionarioa izan zen, eta ama Berthe Springael, berriz, feminista aktiboa. Andréek zuzenbide ikasketak Bruselako Unibertsitate Librean burutu zituen.

Koroaren Ordenaren Zalduna izendatu zuten, eta Gerrako Gurutzea 1940-1945 eman zioten.

Bigarren Mundu Gerra ostean, Bruselako intelektual komunisten arduraduna izan zen 1946tik aurrera; baita Legelari Demokraten Elkarte Belgiarraren partaide ere. Bere amak Ganten sortutako "ASBL Foyer de la Femme - Vrouwen Haard Avondsterre" elkarte feministaren lehendakaria izan zen.

1971ean Erresistentziako Kapitain izendapena jaso zuen Belgikako Milizia Abertzaleetan. Beste hainbat aitortza ere jaso zituen Belgikan eta Ingalaterran.

## Azken urteak 
Zahartzaroan Belgikara itzuli zen, Max senarrarekin batera. Hura 1998an hil ostean alargundu zen, eta Andrée Cosyns Ucclen hil zen 1999ko azaroaren 29an.

## Erreferentziak
Istor-o-Nal

**Istor-o-Nal** () Hindu Kusheko hirugarren mendirik garaiena da, Pakistanen. 7.403 metroko garaiera du. Hindu Kusheko mendirik garaiena den Tirich Mir gailurretik kilometro eskasera dago.

1955eko ekainaren 8an, Princenton Mendizale Elkartearen espedizioko Joseph E. Murphy, Jr. eta Thomas A. Mutch estatubatuar mendizaleek eta Ken Bankwala pakistandar maiorrak lehenbizikoz igo zuten.

## Kanpo estekak
Noshaq

**Noshaq**, **Nowshak** edo **Nōshākh**, pertsieraz, urdueraz eta paxtuneraz نوشاخ‎, Hindu Kusheko mendi bat da, Afganistan eta Pakistanen arteko mugan, Wakhan korridorean. 7.492 metroko garaiera du.

Hindu Kush mendikatean mendebaldeena dagoen 7.000koa da, bai eta Afganistango punturik garaiena ere.

1960an Japoniar espedizioko buru zen Sakato irakasleak eta Goro Iwatsubo eta Toshiaki Sakai mendizaleek lehenbizikoz igo zuten.

## Kanpo estekak
Saraghrar

**Saraghrar**, urdueraz سراغرار‎, Hindu Kusheko laugarren mendirik garaiena da, Pakistanen. 7.340 metroko garaiera du.

1959ko abuztuaren 24ean Italiako Alpinar Elkartearen (Erromako saila) espedizioko Fosco Maraini, Franco Alletto, Giancarlo Castelli eta Carlo Alberto "Betto" Pinelli mendizaleek lehenbizikoz igo zuten.

## Kanpo estekak
Ferghanako zaldi

**Ferghanako zaldia** (txineraz: 大 宛马 / 宛马 , pinyin: dāyuānmǎ / yuānmǎ , Wade-Giles : ta-yüan-ma / yüan-ma ), Txinako bertako zaldi arraza bat izan zen, gaur egun iraungita dagoena. Bere tamaina zein beste hainbat ezaugarriengatik ponien sailkapen taldean sartzen zen.

Dirudienez Asiako erdialdetik multzoka inportatu zituzten garai batean Txinara. Hau halaxe agertzen da islatuta Tang dinastiako zeramikan . Txinatar agiri zaharren arabera zaldi hauek ekartzeko erabakia Han Wudi enperadorearena izan zen, Zetaren Bideko karabanak babesten zituzten soldaduek erabiltzeko.

## Historia 
thumb|300px|ezkerrera|Zaldi baten irudia Gansuko museoan
Dirudienez arrazaren jatorria Asiako erdi aldean aspalditik zela zaldiak hobetzeko eta tamainaz handitzeko aukeraketaren ondorio dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bob Hite

**Robert Ernest Hite** edo **Bob "The Bear" Hite** (Torrance, Kalifornia, 1943ko otsailaren 26a - Los Angeles, 1981eko apirilaren 5a) estatubatuar abeslaria izan zen. Canned Heat blues rock taldearen abeslari nagusia izan zen.

1965ean Alan Wilsonekin Canned Heat sortu zuen. 1969an Woodstocken jaialdian parte hartu zuen bere taldearekin.

1981ean hil zen droga-gaindosia eragin zion arduragabetasunagatik.
Alan Wilson

**Alan Christie Wilson** edo **Blind Owl Wilson** (Arlington , Massachusetts, 1943ko uztailaren 4a - Topanga, Kalifornia, 1970eko irailaren 3a) estatubatuar musikari eta egile abeslaria izan zen.

1965ean Bob Hitekin Canned Heat blues rock taldea sortu zuen. Taldean gitarra eta aho-soinua jo zituen. Taldeko bi arrakasta nagusiak abestu zituen (*On the Road Again* eta *Going Up the Country*) eta horietako lehena idatzi zuen.

1970ean hil zen droga-gaindosi baten ondorioz.
Enrique Areiltza Txurruka

**Enrique Areiltza Txurruka** () (Getxo, 1934ko urtarrilaren 24a - Madril, 2019ko azaroaren 3a) Mutrikuko kondea zen eta enpresari espainiarra. Espainiako Itsas Armadarekin lotura estua zuen.

## Biografia 
Buenos Aires, Washington D. C. eta Parisen enbajadorea izan zen Jose Maria Areiltza eta Martínez-Rodasen semea zen. Ama Mercedes Txurruka Zubiría zen. Haurtzaroa Bilbon eman zuen. Ondoren, Madrilera joan zen; han Pilarreko ikastetxean ikasi zuen. Zuzenbidearen lizentzia Madrilgo Complutense Unibertsitatean eskuratu zuen. Ikasketak behin bukatuta, Somorrostroko Mehategien Espainiako Elkartearen presidentea izan zen. Unibertsitate soldaduska Itsas Armadan egin zuen, gerraontziko teniente graduan. Hortik aurrera Espainiako Itsas Armadarekin lotura zuzena izan zuen. Madrilgo Itsas Museoaren bultzatzailea izan zen; hori dela eta museo horri bere familiako objektu asko utzi zizkion erakusteko. Orokorrean ere Espainiako Itsas kulturaren inguruko aktibitateak bultzatu zituen. Pilar Carvajal Urkixorekin ezkonduta, lau seme-alaba izan zituzten: Mónica, José María, Agüeda e Icíar. 85 urte zituelarik, 2019an hil zen eta errautsak Mutrikuko hilerriko familiaren hilobian lurperatu zituzten.

Mutriku herriarekin lotura handia izan zuen. Sarritan Saturrarango etxean edo Txurruka familiakoa den Arrietakua jauregian egoten zen. Jauregia bisitei irekitzeko aldekoa zen eta herriko turismoa erakartzeko monumentua bilakatu da.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* : Heriotzaren berri Donostiako *El Diario Vasco* egunkarian.
Nemjung

**Nemjung** edo **Himlung Himal**, Himalaiako mendi bat da, Nepalen. 7.140 metroko garaiera du. Katmandu hiriburutik 150 kilometro ipar-mendebaldera dago, eta Manaslu menditik 25 kilometro ipar-mendebaldera.

1983ko urriaren 27an Nepal eta Japoniako Hirosaki Unibertsitateko Alpinismo Elkarteak elkarrekin batera eta Junji Kurotaki buru zen espedizioak lehenbizikoz igo zuen.

## Kanpo estekak
Henry Vestine

**Henry Charles Vestine**, **The Sunflower** (Takoma Park, Maryland, 1944ko abenduaren 25a - Paris, 1997ko urriaren 20a) estatubatuar gitarra-jotzailea izan zen. Canned Heat blues rock taldearen kidea izan zen.

1965ean Mothers of Inventionen, Frank Zapparen taldean sartu zen eta handik gutxira Canned Heat taldearekin elkartu zen.
Shakuntala Devi

**Shakuntala Devi** (Bangalore, India, 1929ko azaroaren 4a - *ib.* 2013ko apirilaren 21a) indiar idazlea izan zen eta giza kalkulagailua, "Emakume konputagailua" izenez ezagutzen da, kalkulu mentaletarako bere gaitasunagatik.
1982an errekorren Guinness liburuan sartu zen.
Fikziozko eta ez-fikziozko lanak ere idatzi zituen.

## Biografia 
Deviren aita, alabak matematiketarako zuen dohain ikaragarriez karta-joko batean konturatu zen, neskatoak 10 urte zituenean, eta oraindik batuketak eta kenketak egiten ez zekienean. Devi aitarekin hasi zen zirkuan lanean, eta 1944an Londresera joan ziren bizitzera. 60ko hamarkadaren erdialdean Indiara itzuli, ezkondu, eta 1979an dibortziatu egin zen. 

Munduan zehar bidaiatu zuen bere trebetasun aritmetikoen erakustaldiak eginez. Arthur Jensen Kaliforniako Unibertsitateko psikologia irakasleak proba batzuk egin zizkion eta bere aurkikuntzak *Intelligence* aldizkari zientifikoan argitaratu zituen 1990ean.

Astrologian ere jardun zuen eta gaiari buruzko hainbat liburu idatzi zituen. Errezeta eta eleberri liburuak ere argitaratu zituen.  Homosexualen mundua liburua ere idatzi zuen, non homosexualitatearen gaia modu ulergarrian jorratzen den.

2013ko apirilean arnasa hartzeko arazoak izan zituen Devik, eta Bangaloren ospitaleratu zuten; hurrengo bi asteetan bihotzeko eta gibeleko arazoak izan zituen. Apirilaren 21ean hil zen ospitalean, 83 urte zituela.

Azaroaren 4an Google Doodle batekin omendu zuten, bizi izan balitz 84 urte beteko zituen egunean. 

## Lanak 
* *Astrology for You* (New Delhi: Orient, 2005). 
* *Book of Numbers* (New Delhi: Orient, 2006). 
* *Figuring: The Joy of Numbers* (New York: Harper & Row, 1977), ,
* *In the Wonderland of Numbers* (New Delhi: Orient, 2006). 
* *Mathability: Awaken the Math Genius in Your Child* (New Delhi: Orient, 2005). 
* *More Puzzles to Puzzle You* (New Delhi: Orient, 2006). 
* *Perfect Murder* (New Delhi: Orient, 1976),
* *Puzzles to Puzzle You* (New Delhi: Orient, 2005). 
* *Super Memory: It Can Be Yours* (New Delhi: Orient, 2011). ; (Sydney: New Holland, 2012). ,
* *The World of Homosexuals* (Vikas Publishing House, 1977), 

## Lorpenak 
* 1977an, Hegoaldeko Unibertsitate Metodistan (AEB), 201 digituko zenbakiaren 23ª erroa emateko eskatu zioten eta 50 segundoan erantzun zuen. Bere erantzuna, U. S. National Bureau of Standardseko (gaur egun NIST) UNIVAC 1101 ordenagailuan egindako kalkulu berezi baten bidez baieztatu zen, 62 segundo atzeratuz.

* 1980ko ekainaren 18an, Londresko College Inperialaren Informatika Sailak ausaz hautatutako 13 digituko bi zenbaki biderkatu zituen; erantzun zuzena eman zuen 28 segundotan (erantzuna ozen ahoskatzeko behar zen denbora barne). Ekitaldi honengatik 1982ko errekorren Guinness liburuan sartu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* https://web.archive.org/web/20200128171843/http://stories.knowyourstar.com/the-human-computer-shakuntala-devi/
* https://www.youtube.com/watch?v=lj9TbqqHLuI
* https://www.bbc.com/news/world-asia-india-22244118
Sada Abe

Japoniako geisha izan zen. 1936an bere amorantea ito egin zuen, eta ondoren genitalak moztu zizkion.

## Biografia 
Sada Abe erdi mailako familia baten zazpigarren seme-alaba zen; guztira zortzi ume izan ziren baina bakarrik lau iritsi ziren helduarora. Familiak Kanda tatamiak egiteko lantegia zuen. Osakan prostituzio munduan sartu zen eta 1930. hamarkadan Tokion. Han ospe txarra lortu zuen: iskanbila ugari sortu zituen, bezeroei dirua lapurtzen zien, prostituzioa legala zen lokal bat utzi zuen zerbitzari bezala aritzeko. Prostituzio ilegalean ere aritu zen baina behin baino gehiagotan uzten saiatu zen.

Sada Aberen ospea amorante hil zuenean zabaldu zen. 1936ko maiatzaren 18an, sexu harremanetan ari zirela, Saba Abek Kichizo Ishida amorantea ito egin zuen, ondoren, zakila eta barrabilak mozteko. Ondoren atxilotu zuten, eta Bigarren Mundu Gerra bukatu arte egon zen preso. 1948an bere autobiografia idatzi zuen, *Memoirs of Abe Sada: Half a Lifetime of Love*, japonieraz. 1970. hamarkadan desagertu zen eta pentsatzekoa da gaur egun hilda dagoela.

1976an Nagisa Oshima zinema zuzendariak *Ai no korīda* (*Zentzumenen inperioa*) filma egin zuen bere ospea mundu osoan zabalduz.

## Bibliografia 
* Abe, Sada (1948). *Memoirs of Abe Sada: Half a Lifetime of Love* (阿部定手記―愛の半生 Abe Sada shuki – Ai no hansei), 1998, Tokyo: Chuokoron sha. .

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Ai no korīda* (Zentzumen inperioa)

## Kanpo estekak 
* : Sada Abe
Ehun milioi

**Ehun milioia** 100.000.000 zenbakia da, 100 × 1.000.000 eginez ateratzen den emaitza. Bestela esanda, 108 balio du.

## Kanpo estekak
Hooverphonic

**Hooverphonic** belgikar musika talde bat da. 1995ean sortu zuten Alex Callier (baxua eta programazioa), Raymond Geerts (gitarra), Frank Duchêne (teklatua) eta Esther Lybeert abeslariak. Hasieran trip hop generoan kokatzen zuten taldea, baina denborarekin beste genero batzuk jorratu ditu, rocka barne. Hainbat abeslari izan ditu taldeak, nabarmenenen artean, Liesje Sadonius (1996–1997), Geike Arnaert (1997–2008, 2020-gaur), Noémie Wolfs (2010–2015), eta Luka Cruysberghs (2018–2020).

## Diskografia 
* *A New Stereophonic Sound Spectacular* (1996)
* *Battersea* (EP) (1998)
* *Blue Wonder Power Milk* (1998)
* *The Magnificent Tree* (2000)
* *Hooverphonic presents Jackie Cane* (2002)
* *Sit Down and Listen to Hooverphonic* (2003) (zuzenekoa)
* *No More Sweet Music/More Sweet Music* (2005)
* ''Singles '96-'06* (2006) (bilduma)
* *The President of the LSD Golf* (2007)
* *The Night Before* (2010)
* *Hooverphonic with Orchestra* (2012) (bilduma)
* *Hooverphonic with Orchestra Live* (2012) (zuzenekoa)
* *Reflection* (2013)
* *In Wonderland* (2016)
* *The Best of Hooverphonic* (2016) (bilduma)
* *Looking for Stars* (2018)
* *Hidden Stories'' (2021)

## Kanpo estekak 
* Taldearen webgunea
The Twilight Saga: New Moon

***The Twilight Saga: New Moon*** (euskaraz *Ilunabar Saga: Ilberria*), 2009ko Chris Weitzek zuzendutako amodio eta fantasiazko film bat da The Twilight Sagaren bost filmeetako bat da eta Stephenie Meyer idazlearen *New Moon* (2006) eleberrian oinarritua dago. Kristen Stewart, Robert Pattinson, Taylor Lautner, Ashley Greene, Rachelle Lefevre, Billy Burke, Peter Facinelli, Elizabeth Reaser, Nikki Reed, Kellan Lutz, Jackson Rathbone, Anna Kendrick, Michael Sheen eta Dakota Fanning aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Edward Cullen (Robert Pattinson) gazteak Bella Swan (Kristen Stewart) banpiroen mundu arriskutsutik urruntzeko asmoz hura abandonatzea erabakiko du. Bere haurtzaroko lagun eta quileute tribuko kide den Jacob Blacken (Taylor Lautner) laguntzaz, Bellak Edwardek abandonatu izana gainditzen saiatuko da, guztiz lurjota eta atsekabetua laga baitu. Baina neska gazteak oraindik ere arriskuei aurre egin beharko die, bere bidean naturazgaindiko izaki berri eta harrigarriekin topo egingo baitu, eta Bellak gero eta gertuago eta erakargarriagoa den Jacob babesa izango du. Bapatean, Bella banpiroen usadiozko etsaiak diren otsogizonen munduan barneratuko da, eta bere leialtasuna frogan jarria izango da.

## Aktoreak 
* Kristen Stewart: Bella Swan
* Robert Pattinson: Edward Cullen
* Taylor Lautner: Jacob Black
* Peter Facinelli: Carlisle Cullen
* Elizabeth Reaser: Esme Cullen
* Ashley Greene: Alice Cullen
* Kellan Lutz: Emmett Cullen
* Nikki Reed: Rosalie Hale
* Jackson Rathbone: Jasper Hale
* Billy Burke: Charlie Swan
* Rachelle Lefevre: Victoria
* Edi Gathegi: Laurent
* Michael Sheen: Aro
* Dakota Fanning: Jane
* Anna Kendrick: Jessica Stanley
* Michael Welch: Mike Newton

## Ikus gainera 
* The Twilight Saga (film saila)

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Luis Muriel

**Luis Fernando Muriel Fruto** (Santo Tomás, Kolonbia, 1991ko apirilaren 16a) futbol arloan **Luis Muriel** bezala ezaguna, Kolonbiako futbolaria da. Atalantako jokalaria da.

## Selekzio nazionala
Zenbaki-sistema seitar

**Zenbaki-sistema seitar** edo, bakarrik, **seitarra** 6ko oinarria duen zenbaki-sistema da, normalean 0-5 ikurrak erabiliz.

## Biderkatzeko taula 
## Zenbaki lehenak 
## Ikus, gainera 
* Zenbaki-sistema bitarra
* Zenbaki-sistema zortzitarra
* Zenbaki-sistema hamaseitarra

## Kanpo estekak
Kongur Tagh

**Kongur Tagh** edo **Kongur**, uigurreraz قوڭۇر تاغ‎, Коңур Тағ, "Mendi Marroi", mongolieraz Хонгор Таг, Hongor Tag, txinera sinplifikatuz 公格尔峰, txinera tradizionalez 公格爾峰 eta pinyinez Gōnggé'ěr Fēng, Kunluneko mendi bat da, Txinan. 7.649 metrorekin Kunlun mendikatea nahiz Xinjiang probintziako mendirik garaiena da. Batzutan "Ekialdeko Pamir" mendikatearen barnean ere sailkatu ohi da.

1981ean Chris Bonington, Al Rouse, Peter Boardman eta Joe Tasker alpinistek osatutako Britainiar Espedizioak lehenbizikoz igo zuen.

## Kanpo estekak
Mycetophagus piceus

***Mycetophagus piceus*** Mycetophagidae familiako kakalardo saproxilikoa da, zientziarako Johan Christian Fabriciusek 1777an deskribatu zuena.

## Deskribapena 
Kakalardo txikia (4-4,5 mm luze), aski potoloa eta kolore aldakorrekoa da: burua marroi-beltza, hankak eta antenak marroi-gorriak, pronotoa gorriztaren eta marroi-beltzaren artekoa, eta elitroak marroi-beltzak, oso hedadura aldakorra duten orban marroi-laranja kolorekoekin. Urre-koloreko pubeszentzia trinko, motz eta etzanak estaltzen du gorputza. Antena laburrak. *Mycetophagus salicis* oso antzekoa da.

## Bizilekua 
Baso hostogalkorretan bizi da.

## Elikadura 
Larba onddojalea da. Heldua Polyporales ordenako zenbait onddoren gorputz fruitu-emaileez elikatzen da. Zenbait ikerlariren arabera, harraparia ere izan liteke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jan Stráský

**Jan Stráský** (Pilsen, 1940ko abenduaren 24a - Štěrboholy, Praga, 2019ko azaroaren 6a) azken Txekoslovakiako lehen ministroa izan zen. 1964 eta 1969 bitartean Txekoslovakiako Alderdi Komunistaren kidea izan zen. 1991n Alderdi Zibiko Demokratikoan (ODS) sartu zen. Diputatua, Garraio eta Osasun ministroa izan zen ere. Azken herriko lehen ministroa izan zen 1992an bere zatiketa baino lehen.
Hamar milioi

**Hamar milioia** 10.000.000 zenbakia da, 10 × 1.000.000 eginez ateratzen den emaitza. Bestela esanda, 107 balio du.

## Kanpo estekak
Blas Cantó

**Blas Cantó Moreno** (Ricote, 1991ko urriaren 26a) espainiar abeslaria da. Auryn taldeko kide bezala egin zen entzutetsu. 2017an bakarlari bezala ekin zuen. 2018an "Él no soy yo" abestiarekin lortutako entzuteari esker Espainian platino agiria ziurtatu zuen. 2021eko Eurovision Abesti Lehiaketan Espainia ordezkatu zuen.

## Diskografia (Albumak) 
### Auryn taldeko kide bezala 
* *Endless Road, 7058* (2011)
* *Anti-Heroes* (2013)
* *Circus Avenue* (2014)
* *Ghost Town* (2015)

### Bakarlari bezala 
* *Complicado* (2018)
Iker Salaberria

**Iker Salaberria Orbegozo**, pilota arloan **Salaberria** deituraz ezaguna (Goizueta, Nafarroa Garaia, ), esku huskako pilotari profesionala da. Aurrelari aritzen da, Aspe enpresarekin. Profesionaletako lehendabiziko partida 2019ko azaroaren lehenean jokatu zuen, Tolosako (Gipuzkoa) Beotibar pilotalekuan.

## Kirol lorpenak 
Esku huskako pilotan, hauek ditu lorpen nagusiak:

;Amateurretan
* 2019: Biharko Izarrak torneoko txapelduna
* 2019: Antiguoko Torneoko txapelduna
* 2019: Etxabe Dinastia torneoko txapelduna

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* Enpresako fitxa.
Lacon lepidopterus

***Lacon lepidopterus*** Elateridae familiako kakalardo saproxilikoa da, zientziarako Panzerrek 1801ean deskribatu zuena.

## Deskribapena 
13-16 mm luze da. Itxura orokorra marroi-gorrizta. Gorputza estaltzen duten ezkatak kolore desberdinetakoak dira, baina ez dute marrazten ez orbanik, ez marrarik.

## Bizilekua 
Erdialdeko Europan koniferoen oihanetan bizi da. Larbak pinu eta izei hilen enborretan garatzen dira, eta baita usteltzen ari diren motzondoetan ere. Batzuetan baso hostogalkorretan atzeman da; Saran, esate baterako, haritz kandudunen eta pagoen usteldura marroia dute bizilekua. Beti ere, baso zaharrak eta egur hil ugarikoak behar ditu. eta Garden (Nafarroa Garaia) atzeman da. Nafarroakoak dira Iberiar penintsulako populazio bakarrak. Nafarroako Faunako Espezie Mehatxatuen Katalogoan ere jasorik dago, kaltebera kategorian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Twilight Saga (film saila)

***The Twilight Saga***, Summit Entertainment estatubatuar ekoiztetxeak ekoitzitako Stephenie Meyer idazlearen *lau eleberriez osatutako izenburu berdineko sagan* oinarritutako amodio eta fantasiazko film saila da. Protagonista nagusiak Kristen Stewart, Robert Pattinson eta Taylor Lautner aktoreek antzeztu zuten.

## Saila 
* *Twilight* (2008)
* *The Twilight Saga: New Moon* (2009)
* *The Twilight Saga: Eclipse* (2010)
* *The Twilight Saga: Breaking Dawn – Part 1* (2011)
* *The Twilight Saga: Breaking Dawn – Part 2* (2012)

## Ikus gainera 
* *The Twilight Saga (liburu saila)*

## Kanpo estekak
Booktrailer

[thumb|Booktrailer lehiaketa bateko irabazleak eta finalistak. [Kataluniako Autonomia Erkidegoa|Katalunian.]]
**Booktrailer**, (ingelesetik *book*, liburua, eta *trailer*, iragarki laburra), **liburu** bat laburtzeko, goraipatzeko, aurkezteko, promozionatzeko, erabiltzen den bideo labur bat da. Filmen aurkezpena eta promozioa egiteko erabiltzen diren film edo bideo laburren ereduari jarraiki sortu ziren booktrailerrak.

Hezkuntzan, irakurzaletasuna sustatzeko-eta, azken urteotan, asko erabili izan den teknika da.

## Booktrailer lehiaketak 
Ikasleen irakurzaletasuna sustatzeko udalek, heziketa zentro batzuek eta hainbat erakundek antolatu egiten dituzte booktrailer lehiaketak. Ikasleei liburu bat edo batzuk irakurtzeko eskatzen zaie eta liburuari buruzko bideo labur bat ekoizteko, booktrailer bat egiteko. Gero ekoiztutako bideorik onenak-edo, argitaratu ohi dira.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Irakurketa.

## Kanpo estekak
Main-Tauber barrutia

**Main-Tauber barrutia**, Alemaniako Baden-Württemberg estatuko barruti bat da. Hiriburua Tauberbischofsheim da, baina herri ezagunena Wertheim.

## Geografia 
### Mugakideak 
## Banaketa administratiboa 
**Herriak**

# Bad Mergentheim
# Boxberg
# Creglingen
# Freudenberg
# Grünsfeld
# Külsheim
# Lauda-Königshofen
# Niederstetten
# Tauberbischofsheim
# Weikersheim
# Wertheim

**Udalerriak**
# Ahorn
# Assamstadt
# Großrinderfeld
# Igersheim
# Königheim
# Werbach
# Wittighausen

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lacon punctatus

***Lacon punctatus*** Elateridae familiako kakalardo saproxilikoa da, zientziarako Herbstek 1779an deskribatu zuena.

## Deskribapena 
12-21 mm arteko luzera du. Ikatz koloreko gorputza, puntutxo zilarkarez zipriztindua, ezkata beltzez eta zilar-kolorekoez estalirik baitago. Ezkata argiek ez dute marrazten ez orbanik, ez marrarik.

## Bizilekua 
Zuhaitz koniferoen eta hostozabalen ustelduretan bizi da. Nafarroa Garaian pinudietan arruntagoa da.

## Kontserbazioa 
IUCNren Zerrenda Gorrian arrisku txikiko espezietzat hartua da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Twilight Saga: Eclipse

***The Twilight Saga: Eclipse*** (euskaraz *Ilunabar Saga: Eklipsea*), 2010eko David Slade britainiarrak zuzendutako amodiozko eta fantasiazko film bat da. Stephenie Meyer idazlearen *Eclipse* (2007) eleberrian oinarritua dago eta *The Twilight Saga* osatzen duten bost filmeetako hirugarrena da. Kristen Stewart, Robert Pattinson, Taylor Lautner, Bryce Dallas Howard, Billy Burke eta Dakota Fanning aktoreek antzeztu zuten.

Javier Agirresarobe donostiarra argazki-zuzendaria izan zen.

## Argumentua 
Bella (Kristen Stewart) neska gazteak Edward (Robert Pattinson) eta Jacoben (Taylor Lautner) artean hautatu beharko du. Seattle hirian areagotuz doan erailketa sail baten kokalekua bilakatu da, bitartean, Victoria (Bryce Dallas Howard) banpiresa mendeku bila dabil. Bellak Edwardekiko duen maitasuna edo Jacoben adiskidetasunaren artean aukeratu beharko du, bere erabakiak banpiro eta otsogizonen arteko gudari hasiera eman dadiokela ohartuz. Arriskuez inguratua eta bere graduazioa iristear dela, Bellak bere bizitzako erabakirik garrantzitsuena hartu beharko du.

## Aktoreak 
* Kristen Stewart: Bella Swan
* Robert Pattinson: Edward Cullen
* Taylor Lautner: Jacob Black
* Peter Facinelli: Carlisle Cullen
* Elizabeth Reaser: Esme Cullen
* Ashley Greene: Alice Cullen
* Kellan Lutz: Emmett Cullen
* Bryce Dallas Howard: Victoria Sutherland
* Nikki Reed: Rosalie Hale
* Jackson Rathbone: Jasper
* Billie Burke: Charlie Swan
* Dakota Fanning: Jane
* Cameron Bright: Alec
* Xavier Samuel: Riley Biers
* Jodelle Ferland: Bree Tanner
* Sarah Clarke: Renée Dwyer
* Anna Kendrick: Jessica Stanley
* Michael Welch: Mike Newton
* Catalina Sandino Moreno: Maria

## Ikus gainera 
* *The Twilight Saga (film saila)*

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai
Wertheim

**Wertheim** Alemaniako hiri-udalerria da. Baden-Württemberg estatuan kokatuta dago, [[]] barrutian. 2014an  biztanle zituen  kilometro koadrotan banatuta.

## Geografia 
### Udalerriaren zatiak 
* Bettingen
* Dertingen
* Dietenhan
* Dörlesberg
* Grünenwört
* Höhefeld
* Kembach
* Lindelbach
* Mondfeld
* Nassig
* Reicholzheim
* Sachsenhausen
* Sonderriet
* Urphar
* Waldenhausen
* Wertheim
** Bestenheid
** Eichel-Hofgarten
** Reinhardshof
** Vockenrot
** Wartberg

### Mugakideak 
## Demografia 
## Kanpo estekak
G eredua

**G eredua** soilik Nafarroako eskualde ez-euskaldunean zein mistoaren hezkuntza-sistemaren barruan hautatu daitekeen hizkuntza-eredua da. Hizkuntza-eredu honetan, euskara erabat ezabatu egiten da ikaslearen *curriculum*etik, zeinetan euskera ez da izango ez komunikazio-hizkuntza eta ezta ere irakasgaia, bestelako ereduen *Euskara eta literatura*rekin kontrajarriz. Ikastola askotan, A ereduarekin batera, klase berdinean, ikasten dute G ereduko ikasleek, *Euskera* irakasgaiko asteroko lau orduetan izan ezik. Halere, 2019-2020 ikasturtean soilik %2.9ak hautsetsi du gaztelania *lingua franca* modura duen hezkuntza-eredua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Loreen

**Lorine Zineb Nora Talhaoui** (Stockholm, 1983ko urriaren 16a), **Loreen** izen artistikoaz ezagunagoa, suediar pop abeslaria eta ekoizlea da, berbere jatorrikoa. 2004an Suediako *Idol* telebista saioaren lehen denboraldian parte hartu zuen, laugarren postuan sailkatuz. 2011an Melodifestivalen lehiaketan parte hartu zuen "My Heart Is Refusing Me" kantarekin; abestia Suediako salmenta-zerrenda ofizialeko lehen hamar sailkatuen artean sartu zen. Hurrengo urtean, Melodifestivalen irabaztea lortu zuen "Euphoria" kantarekin, eta ondorioz Suedia ordezkatu zuen 2012ko Eurovision Abesti Lehiaketan, hau ere irabazi zuelarik. Abestiak entzute handia lortu zuen Europako hainbat herrialdetan, salmenta-zerrenda ofizialetako lehen postuetan sartuz. "Crying Out Your Name" (2012) eta "Statements" (2017) kantekin ere Suediako hogei salduenen artean sartu zen; azkenekoa bere hautagaitza izan zen 2017ko Melodifestivalenen. 2023an lortuko zuen bigarrenez Melodifestivalen irabaztea, "Tattoo" abestiarekin, eta abesti horrekin ere izan zen 2023ko Eurovision Abesti Lehiaketako txapelduna.

## Diskografia 
* *Heal* (2012)
* *Nude* (2017) (EP)
* *Ride* (2017)
* *Så mycket bättre 2020 - Tolkningarna* (2020) (EP)

## Kanpo estekak
Muztagh Ata

**Muztagh Ata**, **Muztagata**, **Tagharma**, **Taghalma** edo **Wi-tagh**, urdueraz مۇز تاغ ئاتا, Музтағ Ата, literalki "aita izotz-mendi", txineraz 慕士塔格峰 eta pinyinez Mùshìtǎgé Fēng, Kunluneko mendi bat da, Tibeteko goi-lautadaren ipar ertzean eta Txinako Xinjiang probintzian. 7.509 metro ditu, beraz, Kunluneko bigarren mendirik garaiena da.

1956an Txinatar-Sobietar Espedizio batek lehenbizikoz igo zuen.

## Kanpo estekak
X eredua

**X eredua** gaztelania komunikazio-hizkuntza izango da EAEko hezkuntza-ereduaren barruko hizkuntza-eredua da, Haur Hezkuntzatik Batxilergoraino eskaintzen dena. Eredu honetan, irakasgai guztiak gaztelaniaz ikasiko dira, *Euskara eta literatura* izeneko irakasgaia eta atzerriko hizkuntza salbu. Era berean, eredu honetan ikasleak *Euskara eta literatura* irakasgaiaren ebaluaziotik salbuetsita daude. Aipagarria da esatea, halaber, eredu hau Euskal Herrian bolada laburrak igarotzera etorritako atzerriko ikasleengan pentsatuz eskaintzen dela. 2016-2017 ikasturtean, Euskal Herriko %&nbsp;0.5ek hautatu zuen X eredu honen alde, zeinetatik guztietatik Bizkaian bizi ziren (Bizkaiako populazioaren %&nbsp;1.1).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Stictoleptura rubra

***Stictoleptura rubra*** Cerambycidae familiako kakalardo saproxilikoa da, zientziarako Lineok 1758an deskribatu zuena.

## Deskribapena 
Gorputzak 10-19 mm arteko luzera du. Dimorfismo sexual nabarmena dago. Arrak burua, antenak, pronotoa eta eskuteloa beltzak ditu, eta elitroak marroiak edo okreak. Emearen burua, antenak, eta eskuteloa beltzak dira, eta pronotoa eta elitroak marroi-laranja edo gorri-laranja kolorekoak. Askotan emearen elitroak handiagoak eta zabalagoak izaten dira arrarenak baino.

## Bizilekua 
Larbak koniferoen basoetako (*Picea* eta *Pinus* batez ere; batzuetan *Abies* edo *Larix*) zuhaitz hiletan eta motzondoetan bizi dira. Helduak maiatza/ekaina eta iraila bitartean ikusten dira, loredun landareetan. Bizi zikloak 2-3 urte irauten du.

## Elikadura 
Larbak usteldura hezeetan garatzen dira. Onddoen jarduerak egur hila eraldatzen du eta, era horretan, baliabide egoki bilakatzen da kakalardo xilofagoentzat. Helduek polen edota nektarra jaten dute.
  
## Banaketa 
Europan, Iberiar penintsulatik Errusiaraino, iparraldeko Afrikan eta Asia Txikian banaturik dago. Arrunta da Euskal Herrian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eroskeriari monumentua

**Eroskeriari monumentua** ("*monumento a la coima*") Buenos Aireseko (Argentina) 9 de Julio Etorbidean dagoen eskultura baten izen herrikoia da, antzinako Obra Publikoen Ministerioaren eraikinaren (gaur egun Osasun Ministerioa) apaingarrietako bat.

Urte askoan oharkabean pasatu bada ere, azken urteetan irudi hau Argentinan zein atzerrian Administrazioaren esleipenetan ohikoa den eroskeria salatzeko nabarmendu da.

## Deskribapena 
Eraikinak estilo arrazionalista du, baina art déco estiloko apaingarriak ditu, besteak beste eskultura hau. Bertan pertsona bat agertzen da, esku batean kutxa bat duela, eta bestea itzulita eta ahurra bistan, eskupekoa jasotzeko jarrerarekin.

## Historia 
thumb|Fatxadaren detailea; eskultura eskuin aldean ikus daiteke.
Eraikina Alberto Belgrano Blanco arkitektoak diseinatu zuen, eta Jose Hortalek (Arkitektura Zuzendari Nazionala zenak) abiatu zuen 1933an. Buenos Aireseko lehen etxeorratza izan zen (93 m. altu ditu, eta 22 solairu). Argentinako lehen telebista emanaldia bertatik egin zen, 1951ean, eta urte berean Eva Duarte Peronek ere lehendakariorde izateari uko egin zioneko hitzaldi famatua eraikin honetan eman zuen.

Bertsio ofizialak horrelakorik aitortzen ez badu ere (eskultura ez baita agertzen eraikinaren proiektuan, ez planoetan, ez inolako artxibotan) hainbat historialari eta arkitektoen ustetan, eskultura hau 1930eko hamarkadan Argentinako obra publikoen esleipenetan egon ohi zen eroskeriaren salaketa espontaneo bat izan zen. Batzuen esanetan ekimena Jose Hortalena izan zen, jasaten ari zen presioen aurrean: eraikinak 9 de Julio Etorbidearen planifikazioan traba egiten omen zuen. Halere 1936ean amaitu zen; Gaur egun uste denez, eskultura bera Troiano Troiani artistak egin zuen..

Eraikinari "Evitaren eraikina" ere esaten zaio gaur egun, 2010 urtean Cristina Fernandez Kirchner lehendakari peronistak bertan Eva Peronen irudi erraldoi bat instalatzea dekretatu baitzuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Doctrina Christiana

***Doctrina Christiana*** Esteve Materra euskal idazleak 1617an argitaratutako liburuxka bat da, lapurtera klasikoan idatzia. Liburuxku hau Bordelen argitaratu zen eta marinelentzat egina dago, kristau-ikasbidea eta otoitz bereziak erakutsiz. Urte hartan argitaraturiko ale bakarra ezagutzen da, Aziti Bihia elkarteko hizkuntzalari eta filologo gazteek 2015ean Danimarkako Errege Liburutegian aurkitua. Villasanteren ustez garrantzi handia izan zuen Materrak garai hartako idazleentzat. 1623, 1648, 1693 eta 1704. urteetan berrargitaratu zen; 1693koan, izenburua aldatuta: *Bouqueta Lore Divinoena bereciac eta Duronea apeçac Aita Materren liburuari emendatuac*.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Esteve Matierra (1617), *Doctrina Christiana*, in B. Ariztimuño et al. (arg.), Materra: edizioa eta azterketa (1.0), Vitoria-Gasteiz: UPV/EHU. Interneten eskuragarri: *Doctrina Christiana*
Hochtaunus barrutia

**Hochtaunus barrutia** Alemaniako barruti bat da, Darmstadt eskualde barruan Hesse estatu federalean, hiriburua Bad Homburg hiria da.

## Geografia 
Hochtaunus barrutia Taunus mendiaren inguruan dago erabat, eta inguruko hiriei tradizionalki "Taunusrandstädte" esaten zaie (Taunus mendiaren inguruko hiriak). Hauek dira: Bad Homburg, Oberursel, Friedrichsdorf, Kronberg eta Königstein hegoaldean Rhin-eko goi-lautadan (*Oberrheinische Tiefebene*) eta Wetterau ibaiko ekialdean Distritoko alde altuena *Große Feldberg* da (881 m), alde baxuena Ober-Erlenbach da (130 m). Zati altuenak Vordertaunus izena du eta txikienak Hintertaunus.

### Mugakideak 
## Distrituaren osaera 
(Biztanleak 201 30 June 2005)

### Hirak 
# Bad Homburg vor der Höhe, estatus baxuko hiria (51.823)
# Friedrichsdorf (24.525)
# Königstein im Taunus (15.850)
# Kronberg im Taunus (17.858)
# Oberursel (47.161)
# Steinbach (10.188)
# Usingen (13.346)

### Udalerriak 
# Glashütten (5.440)
# Grävenwiesbach (5.257)
# Neu-Anspach [Sitz: Anspach] (15.218)
# Schmitten (8.915)
# Wehrheim (9.373)
# Weilrod [Sitz: Kanabera.d. Weil] (6.527)

## Kanpo estekak
Doo-wop

**Doo-wop** estatubatuar jatorriko musika estiloa da. Rhythm and blues eta gospel generoen elkarketatik sortutako musika estilo bat da, 1940ko hamarkadan Estatu Batuetako auzo afroamerikarretan garatu zen eta bere osperik handiena 1950 eta 1960. urteen artean lortu zuen herrialde horretako ipar-ekialdeko hiri industrialetako kaleetatik: New York, Filadelfia, Chicago, Baltimore eta Pittsburgh. Nagusiki heldua eta afroamerikarra zen audientzia bati zuzendua zegoen, ondoren nerabe eta arraza anitzeko merkatu batera heldu zen.

Historialari batzuek diotenez, garai honetan estilo honetako hamabost mila disko baino gehiago grabatu zituzten Estatu Batuetan, eta rhythm and blues, jazz, swing eta gospel elementuak zituzten ahots gurutzatuen soinu harmonikoa hau rock and rollari formatua eman zion eredua izan zen.

A cappella edukiengatik eta abeslari nagusi baten- taldeko gainerako kideen koru eta esaldien laguntzarekin- melodiengatik bereizten da, azken hau, eskuarki, hiru abeslarik edo gehiagok osatzen dutelarik. Konposizioek ahots-maila zabala dute: kontratenorea, falsettoa, tenorea, baritonoa eta baxua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Main-Kinzig barrutia

**Main-Kinzig barrutia**, Alemaniako Hessen estatuko barruti bat da. Hiriburua Gelnhausen da, baina herri ezagunena Hanau.

## Geografia 
### Mugakideak 
## Banaketa administratiboa 
**Herriak**
# Bad Orb
# Bad Soden-Salmünster
# Bruchköbel
# Erlensee
# Gelnhausen
# Hanau
# Langenselbold
# Maintal
# Nidderau
# Schlüchtern
# Steinau an der Straße
# Wächtersbach

**Udalerriak**
# Biebergemünd
# Birstein
# Brachttal
# Flörsbachtal
# Freigericht
# Großkrotzenburg
# Gründau
# Hammersbach
# Hasselroth
# Jossgrund
# Linsengericht
# Neuberg
# Niederdorfelden
# Rodenbach
# Ronneburg
# Schöneck
# Sinntal

**Alde udalerri gabeak**
# Gutsbezirk Spessart

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Monkaen Kaenkoon

**Monkaen Kaenkoon** (), (Yasothon, Thailandia, 1973ko uztailak 20a - ) thailandiar abeslari eta aktorea da.

## Diskografia 
### Bilduma 
* 2005 - *Yang Koay Thee Soai Derm*
* 2006 - *Yam Tor Khor Toe Haa*
* 2008 - *Sang Fan Duai Kan Bor*
* 2009 - *Roang Ngan Pit Kid Hot Nong*
* 2010 - *Fan Eek Krang Tong Pueng Ther*
* 2012 - *Trong Nan Kue Na Thee Trong Nee Kue Hua Jai*
* 2016 - *Hai Khao Rak Ther Muean Ther Rak Khaw*
* 2018 - *Ai Hak Khaw Toan Jao Bor Hak*
* 2019 - *San Ya Nam Ta Mae*

## Erreferentziak
Miltenberg (barrutia)

**Miltenberg** barrutia, Alemaniako Bavaria estatuko barruti bat da. Hiriburua Miltenberg da, baina herri ezagunena Erlenbach am Main.

## Geografia 
### Mugakideak 
## Banaketa administratiboa 
Barruti hau, 7 herriz, 11 azokaz, 14 udalerriz eta 2 alde udalerri gabez osatua dago. Honako hauek:

**Herriak**
# Amorbach
# Erlenbach am Main
# Klingenberg am Main
# Miltenberg
# Obernburg am Main
# Stadtprozelten
# Wörth am Main

**Azokak**
# Bürgstadt
# Elsenfeld
# Eschau
# Großheubach
# Kirchzell
# Kleinheubach
# Kleinwallstadt
# Mönchberg
# Schneeberg
# Sulzbach am Main
# Weilbach

**Udalerriak**
# Altenbuch
# Collenberg
# Dorfprozelten
# Eichenbühl
# Faulbach
# Großwallstadt
# Hausen
# Laudenbach
# Leidersbach
# Mömlingen
# Neunkirchen
# Niedernberg
# Röllbach
# Rüdenau

**Alde udalerri gabeak**
# Forstwald
# Hohe Wart

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Julian Elorza Gorosabel

**Julian Elorza Gorosabel** (1935 - 2024ko martxoaren 24a) matematika irakasle izan zen 1955. urtetik erretiroa XX. mendearen amaieran hartu zuen arte. Hasieran Arrasateko Lanbide Heziketa Eskolan (gaur egun Mondragoeko Goi Eskola Politeknikoa) ibili zen eta gero Mondragon Unibertsitatean. Erretiroa hartu eta gero, hogei bat urte eman zituen oinarrizko matematika ariketak prestatzen. 2019an, 2.000 ariketa eta horiek ebazteko bideak argitara eman zituen *Matemáticas básicas* izenburupean. Liburuak hiru ale ditu, aritmetika, kalkulu eta geometriako ariketekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Caupolicán

**Caupolicán** (?-1558) XVI. mendeko maputxeen buruzagi bat izan zen. Egungo Txilera iritsi ziren konkistatzaile espainiarren aurka bere herriaren erresistentzia gidatu zuen buruzagietako bat.

## Erreferentziak
Aschaffenburg (barrutia)

**Aschaffenburg** barrutia, Alemaniako Bavaria estatuko barruti bat da. Hiriburua Aschaffenburg da, baina herri ezagunena Alzenau.

## Geografia 
### Mugakideak 
## Banaketa administratiboa 
Barruti hau, 1 herriz, 6 azokaz, 25 udalerriz eta 9 alde udalerri gabez osatua dago. Honako hauek:

**Herriak**
# Alzenau

**Azokak**
# Goldbach
# Großostheim
# Hösbach
# Mömbris
# Schöllkrippen
# Stockstadt am Main

**Udalerriak**
# Bessenbach
# Blankenbach
# Dammbach
# Geiselbach
# Glattbach
# Haibach
# Heigenbrücken
# Heimbuchenthal
# Heinrichsthal
# Johannesberg
# Kahl am Main
# Karlstein am Main
# Kleinkahl
# Kleinostheim
# Krombach
# Laufach
# Mainaschaff
# Mespelbrunn
# Rothenbuch
# Sailauf
# Sommerkahl
# Waldaschaff
# Weibersbrunn
# Westerngrund
# Wiesen

**Alde udalerri gabeak**
# Forst Hain im Spessart
# Heinrichsthaler Forst
# Huckelheimer Wald
# Rohrbrunner Forst
# Rothenbucher Forst
# Sailaufer Forst
# Schöllkrippener Forst
# Waldaschaffer Forst
# Wiesener Forst

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tucapelgo gudua

**Tucapelgo gudua** (espainiar konkistatzaileen artean **Tucapelgo hondamendia** izenez ere ezaguna), Araucoko Gerrako gudu erabakigarri bat izan zen, 1553ko abenduaren 25ean edo 1554. urteko urtarrilaren 1ean gertatua, Lautaro *toqui*a buru zuten maputxeen eta Pedro Valdivia espainiar konkistatzailearen osteen artekoa. Tucapelgo muinoan izan zen gudua, gaur egungo Txilen. Espainiar konkistatzaileen lehenengo porrota izan zen. Espainiarren garaiezintasunaren mitoa gudu honetan amaitu zen.

## Kanpo estekak
John Gorton

Sir **John Grey Gorton** (zalantzagarria Wellington, Zeelanda Berria edo Prahran, Melbourne, 1911ko irailaren 9a - Sydney, 2002ko maiatzaren 19a) hemeretzigarren Australiako lehen ministroa izan zen.

Oxforden ikasi ondoren Australiako Aireko Errege Armadan izena eman zuen, eta Bigarren Mundu Gerran Malaysiako eta Ginea Berriko Guduetan borrokatu zuen bere hegazkina lurrera bota arte. Senataria eta hainbat ministerioren titularra ere izan zen. Harold Holten desagertzearen ondoren Alderdi Liberalaren buru aukeratu zuten. 1968ko urtarrilaren 10ean lehen ministro bihurtu zen, eta 1969an berriz hautatu zuten. 1971n kargua utzi zuen bere Alderdi Liberalaren buruzagitzari erronka bota ondoren. Bi karguetako bere ondorengoa William McMahon izan zen.
thumb|Gorton laugarrena da atzeko ilararen ezkerragatik
Würzburg (barrutia)

**Würzburg** barrutia, Alemaniako Bavaria estatuko barruti bat da. Hiriburua Würzburg da, baina herri ezagunena Ochsenfurt.

## Geografia 
### Mugakideak 
## Banaketa administratiboa 
Barruti hau, 4 herriz, 15 azokaz, 33 udalerriz eta 3 alde udalerri gabez osatua dago. Honako hauek:

**Herriak**
# Aub
# Eibelstadt
# Ochsenfurt
# Röttingen

**Azokak**
# Bütthard
# Eisenheim
# Frickenhausen am Main
# Gelchsheim
# Giebelstadt
# Helmstadt
# Höchberg
# Neubrunn
# Randersacker
# Reichenberg
# Remlingen
# Rimpar
# Sommerhausen
# Winterhausen
# Zell am Main

**Udalerriak**
# Altertheim
# Bergtheim
# Bieberehren
# Eisingen
# Erlabrunn
# Estenfeld
# Gaukönigshofen
# Gerbrunn
# Geroldshausen
# Greußenheim
# Güntersleben
# Hausen bei Würzburg
# Hettstadt
# Holzkirchen
# Kirchheim
# Kist
# Kleinrinderfeld
# Kürnach
# Leinach
# Margetshöchheim
# Oberpleichfeld
# Prosselsheim
# Riedenheim
# Rottendorf
# Sonderhofen
# Tauberrettersheim
# Theilheim
# Thüngersheim
# Uettingen
# Unterpleichfeld
# Veitshöchheim
# Waldbrunn
# Waldbüttelbrunn

**Alde udalerri gabeak**
# Gramschatzer Wald
# Guttenberger Wald
# Irtenberger Wald

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bad Kissingen (barrutia)

**Bad Kissingen** barrutia, Alemaniako Bavaria estatuko barruti bat da. Hiriburua Bad Kissingen da.

## Geografia 
### Mugakideak 
## Banaketa administratiboa 
Barruti hau, 4 herriz, 11 azokaz, 11 udalerriz eta 13 alde udalerri gabez osatua dago. Honako hauek:

**Herriak**
# Bad Brückenau
# Bad Kissingen
# Hammelburg
# Münnerstadt

**Azokak**
# Bad Bocklet
# Burkardroth
# Elfershausen
# Euerdorf
# Geroda
# Maßbach
# Oberthulba
# Schondra
# Sulzthal
# Wildflecken
# Zeitlofs

**Udalerriak**
# Aura an der Saale
# Fuchsstadt
# Motten
# Nüdlingen
# Oberleichtersbach
# Oerlenbach
# Ramsthal
# Rannungen
# Riedenberg
# Thundorf in Unterfranken
# Wartmannsroth

**Alde udalerri gabeak**
# Dreistelzer Forst
# Forst Detter-Süd
# Geiersnest-Ost
# Geiersnest-West
# Großer Auersberg
# Kälberberg
# Mottener Forst-Süd
# Neuwirtshauser Forst
# Omerz und Roter Berg
# Römershager Forst-Nord
# Römershager Forst-Ost
# Roßbacher Forst
# Waldfensterer Forst

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak