Coyotes

***Coyotes Santurtzi***, Santurtziko futbol amerikar-flag talde bat da 1998an sortu zena. Gaur egun, Euskal Herriko talde bakarra da tackle modalitatea praktikatzen duena. Bere partiduak Mikel Trueba kiroldegian jokatzen dituzte. Momentu honetan espainiar futbol amerikar liga profesionaleko bigarren mailan (LNFA2) jokatzen dute, konkretuki, "liga norte-Aragonesa" txapelketan daude.

## Historia 
### Sorrera eta lehenengo urteak(1998-2002) 
Kluba 1998an sortu zuten kirola maite zuten lagun batzuek. Horien artean, futbol amerikarrean aritutako jokalari batzuk zeuden, lehenago Bilbao Cougars taldean Espainiako ligan parte hartu zutenak. Baina baita kirol honetan berriak ziren pertsonak ere.

Taldeak erakustaldi-partida batzuk jokatzen hasi zen Portugaleteko Zubi Alde kiroldegian, ikusle ugari bilduz. 1999ko maiatzaren 2an, Bartzelonan ospatutako flag football txapelketa irabazi zuen. Bertan, bost talde katalanek eta Coyotesek hartu zuten parte, eta hiru partidak irabaziz gailendu ziren. Halaber, 2000. urteko Flag Football Klubeko Ligan lehiatu ziren, Kataluniako Federazioak antolatuta.

2006ko uztailaren15an lehen Euskalbowl-a sortu zen. Sortutako txapelketa hau, historikoki Euskal Herriko (Hegoaldea) taldeak Ipar Euskal Herriko (Iparraldea) taldeen aurka lehiatzen dituen txapelketa bat da. Santurtziko (Bizkaia) Coyotes eta Biarritzeko (Lapurdi) Atlantes taldeen arteko lehia eta anaitasun historikoa elkartzeko nagusiki.

2007an lehenengo *Training Camp*a atera zuten, football amerikarra sustatzeko eta jokalari berriak erakartzeko helburuarekin.

2010era arte LNFAko bigarrren mailan lehiatu ziren, eta orduan 9x9 modalitatetik futbol amerikarreko (11 jokalarirekin) modalitatera salto egin zuten, LNFAko maila gorenean lehiatuz. Urte berean, Espainiako Kopan debuta egin zuten, Valentzia Firebatsen aurka, 0-32 galduz. Denboraldia 2 garaipen eta 4 porroteko emaitzarekin amaitu zuten, azken bi partidak jokatu ezinik.

2012ko denboraldia talde gazte eta esperientzia gutxikoa izan arren ilusio handiarekin hasi zuten. Gainera, Aitor Trabado (Espainiako futbol amerikar selekzioko entrenatzaile ohia) entrenatzaile gisa sartzeak aurrerapauso garrantzitsua ekarri zuen taldearentzat. Denboraldi gogorra izan zen, 1 garaipen, 1 berdinketa eta 6 porrotekin amaitu baitzuten. Hala ere, hobekuntza nabaria izan zen defentsan, denboraldiko lehen lau partidetan puntu bakar bat ere ez jasoz.
thumb|Coyotes vs Mariners 2017
Denboraldi horretan, flag football eta tackle junior taldeak sortu ziren. Azken hauek partida bakarra jokatu zuten, 5x5 modalitatean, Gijón Mariners junior talde indartsuaren aurka

2013an XIX. edizioko Espainiako kopako azken partida jokatu zuten Las Rozas Black Demons taldearen aurka.

2017an, Jesus Blancoren eskuetan, futbol amerikar liga espainol gorenera iristea lortu zuten, LNFA A-ra

### 2019-Gaur egun
[thumb|[Cameron Jordan|Cameron jordanen bisita 2023an]]
2019an, LNFA maila gorena utzi eta "Liga Norte de Fútbol Americano" txapelketan lehiatzen hasi ziren bigarren mailan.

Izan ere, lehenengo urte hori ikaragarria izan zen eta taldeak lehen senior txapelketa 7x7 irabazi zuen Cantabria Bisonsen aurka finalean. Horrez gain, Euskalbowl-aren XI. edizioa jokatu zuten Biarritzen, urtero bezala, Atlantes eusko-frantzes taldearen aurka.

2020 eta 2021ean, COVID-19aren ondorioz denboraldia eten egin zen.

2023an oztopo batzuen ondorioz 3 talde bakarrik jokatu zuten liga: Cambre Towers, Gijón Mariners eta Coyotes Santurtzi. Horrez gain, bisita bero bat izan zuten NFL-ko jokalari bat beraien entrenamentura joan zenean: Cameron Jordan. Eukal herrira etorri zen gure kulturaren kirol desberdinak probatzera eta nola ez, eskualdeko talde bakarra ezagutzera. Hainbat ezagutza barneratu zuten NFLko jokalariarengatik. 

2025ean LNFA 2-ko (LNFA2) Liga norte-aragonesara sartu ziren eta playoffetara iritzi ziren, baina ez zuten zorte handirik izan Guadalajarako Stings taldearen aurka Gastela-Mantxako zonaldean. Udan "Santurtzi summer flag" txapelketa sortu zuten, flag modalitateaz gozatzeko eta denboraldiko sariak banatzeko. Lehenengo edizio honetan Donosti txipis eta Rucasa Berserkers taldeak gonbidatu zituzten. Triangular bat jokatuz, Coyotes taldeak irabazi zuen lehenengo edizioa

Momentu honetan, 2026ko denboraldian, jokalariak bikoiztu dituzte eta lehian ari dira liga norte-aragonesa txapelketa irabazteko. 

## Taldea eta inpaktua 
thumb|Coyotes 2026an
Taldeak esperientzia handiko langile teknikoak eta urteetako eskarmentua duten laguntzaile ugari ditu. Gaur egun, zuzendaritza batzordea futbol amerikanoan esperientzia handia duen talde batek osatzen du. Honek hainbatetan jokalariak eta baita staff-ak ere eman dizkio Espainiako Selekzio Nazionalari kontzentrazio eta partidetan parte hartzeko. Azkeneko urteetan, Senior mailako taldean hiru jokalari eta Junior taldean lau jokalari izan ziren, baita bi staff kide ere. 

Euskal Herrian beste talde batzuk egon dira tackle modalitatea jokatu dutena, baina gaur egun Coyotes bakarrik gelditzen da gure autonomia erkidegoan: Bilbao Steel Knight, Bilbao Cougars, Abanto Mineiro eta Bilbao Akerrak.

## Identitatea 
**Armarria eta Izena**

Klubak *Coyotes* izena hartu zuen, amerikar futbolaren tradizioari jarraituz: animalia harrapariak erabiltzea, jokoan abiadura, maltzurkeria eta oldarkortasuna gogorarazten dutenak. Urte batzuk geroago armarri ofizialak keinu oldarkorra eta begirada desafiatzailea duen koiote baten buruaren profila erakusten du, jatorrian kolore lauetan diseinatua (laranja eta beltza) 90eko hamarkadaren amaierako kasko eta uniformeetan errazago inprimatzeko.thumb|Coyotes taldeko kaskoa beraien koloreekin**Koloreak**

Santurtziko kirol tradizioan ez bezala, non kolore morea nagusitzen den (Sotera arraun klubarekin eta CD Santurtzirekin lotutakoa), Coyoteek nortasun bisual erabat bereizia aukeratu zuten, non Cleveland Browns NFLko taldearen identitate koloretan oinarritu ziren:

* Laranja: Kamiseta titularraren kolore nagusia eta klubari nortasuna ematen diona da. Futbol amerikar nazionalaren inguruan, askotan kolore hori Coyoteekin lotzen da, eta erabiltzen duen iparraldeko talde bakarrenetakoa da.

* Beltza: Praka eta xehetasunetan erabiltzen da kontrastea sortzeko.

* Zuria: Kolore sekundarioa zenbakientzat eta bisitarien ekipazioarentzat.

Hautu kromatiko horri esker, taldeak bisualki nabarmendu ahal izan zuen Espainiako iparraldeko belar- eta lokatz-zelaietan, eta marka propio bat sortu zuen, itsas hiribilduko beste kirol-klub batzuekiko independentea.

## Txapelketak 
* 2003: LNFA 2ko txapeldun ordeak
* 2016: Liga norteko junior txapeldunak
* 2017: Liga norteko junior txapeldunak
* 2017: Junior nazioarteko txapelketako txapeldun ordeak
* 2017: LNFA Seria A ligara igoera
* 2019: Liga norteko 7x7 Txapeldunak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* FEFA Coyotes
* FAFA Liga Aragonesa tackle 
* Coyotesen Web-orrialdea
* FEFA non jokatu futbol amerikarra espainian