Fania Kaplan

**Fanni Jefimovna Kaplan** (, ; Novtxi, Voliniako probintzia, Errusiar Inperioa, 1890eko otsailaren 10 &ndash; Mosku, Errusia Sobietarra, 1918ko irailaren 3), litekeenez benetako izenez **Feiga Khaimovna Roitblat** (, ) jatorri juduko militante eserista izan zen, Lenin hiltzen saiatzearren ospetsu egin zen.

## Hastapenak, Sukhomlinoven kontrako atentatua eta kartzelaldia 
Kaplan Ukrainan, Volinian jaio zen, familia judu batean. Bere benetako izenaren inguruan zalantzak daude, badirudi Feiga Roitblat edo Roitman zela benetako izena, eta momenturen batean Fanni Kaplan izatera aldatu zela (halere, “Dora” ezizena maiz erabiltzen zuen).

Gaztetan mugimendu anarkistetan sartu zen, hala ere, laster Alderdi Eseristarekin eta bere Borroka Erakundearekin egin zuen bat. 1906an, 16 urte zituela, Kieveko gobernaria, Vladimir Sukhomlinov jenerala, bonbaz hiltzen saiatu zen. Atentatu hori prestatzen ari zela, bere gelan bonba batek zarta egin zuen eta ikusmenaren parte bat galdu zuen. Atentatuaren ostean atxilotua izan zen eta 1907an heriotza-zigorra ezarri zioten, gero bizi osorako behartutako lan-zigorraz kommutatu bazioten ere (1913an zigor hori berriz murriztu eta hogei urterako behartutako lan zigorra jarri zioten). Kartzelan jasotako torturen kausaz ikusmena galtzear egon zen, hala ere, tratamendu bati esker, berreskuratu egin zuen. Espetxe-kide militanteekin oso harreman estua izan zuen, bere kideetako bat, gerora eserista famatua izan zen Marija Spiridonova dugu (Kaplanek aitortu zuenez, harreman honek anarkismoa eserismoaz aldatzeko erabakian zerikusi handia izan zuen). Kartzelan bere buruaz beste egiten saiatu zen, bere kideen¡k salbatu zutelarik; bere kideekiko harremana oso indartsua izan zen, eta askatu ostean ere gorde zuen. 1917ko otsaileko iraultzaren ondoren emandako amnistia zela eta aske geratu zen.

### Atentatuaren ondorena eta testuingurua 
Kaplanek Lenini tiro egin zion egun berean, Leonid Kannegisser enesistak Moisei Uritski boltxebikea tiroz erail zuen. Uritski goizez hil zuen Kannegisserrek, eta harrigarria bada ere, egun horretan boltxebikeek ez zuten aparteko segurtasun neurririk hartu. Hala ere, bi atentatuen ostean, boltxebikeek neurriak gogortu zituzten eta herriari "proletalgoaren etsaiak zanpatzeko" deia egin zieten, historiagile gehienen arabera hau izan zen Izu Gorriaren hasiera.

Lenin bizkor-bizkor eraman behar izan zuten Kremlinera, han konorte galdu zuelarik eta han bertan artatu zutelarik. Egun batzuk politikatik at eman behar zituen. Balek sortutako zauriek, bere osasunari kalte handia egin zioten, behar baino azkarrago, 1924an, hiltzea probokatu zutelarik.

### Zurrumurruak eta teoria faltsuak 
Kaplan Moskuko Kremlineko Aleksandr Zelaian 1918ko irailaren 3an izan zen exekutatua.Kaplanen inguruan espekulazio historikoa handia izan zen. Batzuen arabera, bera ez zen izan kale egindako hiltzailea, bere itsutasun arazoak zirela eta, ezin izan omen baitzuen halako atentatu bat egin. Beste batzuen arabera, ez zen exekutatua izan, eta kartzela batetara bidali zuten –hainbat “lekuko” izan ziren kartzelan Kaplanekin egon zirela ziotenak-. Egun, bai bata zein bestea gezurtatutako hipotesiak dira).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak