Pita Amor

**Guadalupe Teresa Amor Schmidtlein** (Mexiko Hiria, 1918ko maiatzaren 30a - *ibidem*, 2000ko maiatzaren 8a), **Pita Amor** izenez ezaguna, mexikar idazle eta poeta izan zen.

## Biografia eta karrera 
thumb|Pita Amor María Douglasekin (eskuinean) *Tentazioa*n (1943)
Emmanuel Amor Subervielle eta Carolina Schmidtlein García Teruel izan zituen gurasoak. Zazpi anai-arrebetatik gazteena zen.
Bere gaztaroan, literaturan baino lehenago, zineman eta antzerkian ibili zen. Aktorea izan zen, eta baita argazkilari eta margolari ospetsuen modelo ere; esate baterako, Diego Rivera, Juan Soriano eta Raul Anguianorena. Frida Kahlo, Maria Felix, Gabriela Mistral, Salvador Novo, Pablo Picasso, Juan Rulfo, Alfonso Reyes eta Elena Garroren laguna izan zen, besteak beste. Bakardadea, hutsunea eta Jainkoa dira bere poesiaren gaiak. Bere testuak beti lehen pertsonan idatzita daude, eta Sor Juana Inés de la Cruz, Francisco de Quevedo eta Luis de Góngoraren eragina nabari da.

Emakume polemikoa izan zen bere izaeragatik eta bizimoduagatik. Izaera gogorra zuen, inork menderatzen ez zuena. Sekula ez zen oharkabean pasatzen. Bere lehen eskandalu publikoa 18 urterekin izan zen, Jose Madrazoren maitale bihurtu zenean. Gizon hau 60 urteko abeltzain aberatsa zen, *La Punta* zezen-ganadutegiaren jabea, eta harreman luzea izan zuen Pita Amorrekin.

41 urte zituela, umea izan eta Carito ahizpak eduki zuen zaintzapean. Baina semea, Manuelito, urez betetako aska batean itota hil zen, urte bat zuela. Gertaera horrek krisi gogorra eragin zion. 

Hirurogeita hamarreko hamarkadan agertu zen berriro, emakume lotsagabe eta sumindu baina desberdin itxurarekin. Hamar urteren ondoren, 1974an, Espainiako Ateneoan errezitaldia eman zuen. Poesia mexikarra errezitatu zuen: Juana Inés de la Cruz, Salvador Díaz Mirón, Manuel José Othón, Manuel González Montesinos, Alfonso Reyes, Enrique González Martínez, Renato Leduc, Xavier Villaurrutia, Ramón López Velarde, Roberto Cabral del Hoyo eta Pita beraren poesia.  Emanaldiak arrakasta handia izan zuen, eta telebistarako elkarrizketak eman zituen berriz ere.

Pita Amor ez zen soilik beste poeta bat izan; intelektualentzat ez ezik, politikarientzat eta ikuskizunetako jendearentzat ere musa izan zen. 

Alderdi txar bat ere bazuen, ordea: jendeari edozein huskeriagatik makilakadaka erasotzeko ohitura zuen. Carlos Monsivais bera izan omen zen halako eraso baten biktima, baina zigorrik gabe geratu zen.

## Bizitza pertsonala 
Elena Poniatowska idazlearen eta Bernardo Sepúlveda Amor diplomatikoaren izeba izan zen.

### Heriotza 
2000. urtean hil zen, azken urteetan izan zuen pneumoniak eragindako arnas gelditze baten ondorioz.

## Lanak 
* "Yo soy mi casa" (1946), Gabriela Mistral olerkari eta adiskideari eskainia.
* "Puerta obstinada" (1947)
* "Círculo de angustia" (1948)
* "Polvo" (1949)
* "Décimas a Dios" (1953)
* "Otro libro de amor" (1955)
* "Sirviendole a Dios de hoguera" (1958), José Madrazori eskainia.
* "Todos los siglos del mundo" (1959)
* "Como Reina de Baraja" (1966)
* "Fuga de Negras" (1966), Carolina Amor de Fournier, Dolores Puche, Dr. José Puche, Antonio Peláez eta Enrique de Rivasi eskainia.
* "El zoológico de Pita Amor" (1975), Rodolfo Chávez Parrari eskainia.
* "Las amargas lágrimas de Beatriz Sheridan" (1981)
* "A mí me ha dado en escribir sonetos..." (1981)
* "Letanías" (1983), On Jose Amor de Ferreirari eskainia.
* "48 veces Pita" (1983)
* "La Jungla" (1984), Carolina Amor de Fournierri eskainia.
* "Soy dueña del Universo" (1984).
* "Mis crímenes" (1986), Henri Donnadieuri eskainia.
* "Liras" (1990), Martha Reyes Espíndolari eskainia.

### Euskaratutako poemak 
Pita Amorren zazpi poema euskaratuta argitaraatu zituen Koldo izagirrek armiarma.eus atarian:

* *Neu dut etxe* (*Yo soy mi propia casa)*
* *Nire azal lausoaren barruan* (*Adentro de mi vaga superficie)*
* *Zergatik askatu ote nintzen* (*Por qué me desprendí)*
* *Erro zahar hautseztatuok* (*Viejas raíces empolvadas)*
* *Neure begiok bihurtzen ari dira* (*Mis ojos se están volviendo)*
* *Teilatuetan ikusten zaitut* (*Te veo por los tejados)*
* *Hauts artean, eta urduri* (*Me envuelve el polvo, y me inquieta)*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak