Aspásia Camargo

**Aspasia Brasileiro Alcântara de Camargo** (Río de Janeiro, Brasil, 1946ko otsailaren 6a) brasildar soziologoa, ingurumenemailea, irakaslea eta politikaria da, Brasilgo Demokrazia Sozialaren Alderdian afiliatua. 

Rio de Janeiroko Estatuko Unibertsitateko Soziologia eta Politika Zientzia irakaslea eta Getúlio Vargas Fundaziokoa (FGV). FGVn, Brasilgo Historia Garaikideko Ikerketa eta Dokumentazio Zentroa (CPDOC) eta Garapen Iraunkorreko Nazioarteko Zentroa (CIDS) sortu zituen, azterlanaren iraultze-organoa. Halaber, Rio de Janeiroko Estatuko Kultura Idazkaria izan zen Moreira Francoren gobernuan, Ikerketa Ekonomiko Aplikatuko Institutuko presidentea (IPEA), eta Ingurumen Ministerioko Idazkaritza Exekutiboa.

## Biografia 
Rio de Janeiron jaio zen, Realengo auzoan, 1946an, Bananako Ogasunean, amaren aldeko amona bizi zen Barata mendilerroaren ondoan. Portugaldarren biloba, Norma Alcântararen eta José Brasileiro Alcântara militarraren alaba zen Aspasia, eta militarren familia bateko gazte ibiltaria izan zen. Bere gurasoekin eta Júlio Sérgio neba gaztearekin, Vila Isabel, Jacarepaguá, Alegrete (Río Grande del Sur) eta Campo Grande (Mato Grueso del Sur) mendietan bizi izan zen. Zaldi-kirolen zale amorratua izan zen Brasilgo doma klasikoko txapelduna. Irakasle gisa historia irakasten zuen, poeta eta irakurle arrunta zen, alabarengan grina bera inspiratuz. Ama ere irakurle jatorra zen, eta familia-liburutegian irakurri zituen lehen liburuak Aspasiak.

Irakaskuntza ertaina osatu zuen La-Fayette institutuan, Rio de Janeiroko eskola tradizionalean, Tijuca auzoan, eta Rio de Janeiroko Unibertsitate Federalera (UFRJ) joan zen.

Bere lehen senarra, Sérgio Camargo eskultore brasildarra, ezagutu zuen 1965ean, artista Frantziatik bidaiatu zuenean, São Pauloko Biurtekoan bere lanak aurkezteko. Camargo bere lagun onenetako baten (Sonia Camargo) neba zen, eta hark aurkeztu zituen. 1967an ezkondu ziren, eta Aspasia Parisera joan zen bizitzera. Han hasi zituen ikasketak.

Bikotearen lehen alaba, Maria Camargo, 1971n jaio zen, Rue Lecourben, Parisen, bizi zenean. Bikotea eta alaba Brasilera itzuli ziren 1974an, Aspasiak, 4 hilabeteko haurdun zegoenak, bikotekidearen bigarren semea galdu zuenean. Irene, bikotearen bigarren eta azken alaba Rio de Janeiron jaio zen 1978an.

Sérgio Camargo 1990ean hil zen, eta Aspásiaren bigarren ezkontza José Antonio Pessoa de Araujo ingeniariarekin izan zen.

Lau biloba ditu, Miguel, Clara, Nina eta João, Maria alaba zaharrenaren seme-alabak. Ipaneman bizi da autismoa duen Irene alaba gaztearekin.

## Ibilbide akademikoa 
Rio de Janeiroko Unibertsitate Federalean (UFRJ) trebatu zen 1964an Gizarte Zientzietan eta 1966an, 23 urterekin, Candido Mendes irakaslearen laguntzailea izan zen PUCn. Ikasleen Batasun Nazionalean (UNE), aholkularia izan zen Vinicius Caldeira Brant eta José Sierraren gestioetan.

1967an, Parisen, Gizarte Zientzietako Goi Mailako Ikasketen Eskolan eta Parisko Unibertsitatean sartu zen, eta gizarte-zientzien arloan masterra egin zuen. Ondoren, "*As Ligas Camponesas e o Movimento Camponês no Nordeste*" doktoretza hasi zuen, Alain Touraine irakasleak gainbegiratuta, eta haren laguntzailea ere izan zen. Tourainerekin mugimendu ekologista eta antinuklearra, mugimendu feminista eta gizarte postindustrial baterako proposamen alternatiboak aztertu zituen, gizarte-eragile berriekin eta garapen-eredu berri batekin.

Brasilera eta Rio de Janeirora itzuli zen 1974an, eta Getulio Vargas Fundazioan sartu zen, Celina Vargas de Amaral Peixotok gonbidatuta, Brasilgo Historia Garaikideko Ikerketa eta Dokumentazio Zentroa (CPDOC) antolatzeko, non Ikerketen eta Ahozko Historiaren Sektorearen koordinatzailea izan baitzen. Proiektu horren buru (1974-1991), elkarrizketa egin zien Brasilgo historiako izen handiei, hala nola Amaral Peixoto, Afonso Arinos eta Oswaldo Arañari, eta hainbat liburu eta artikulu argitaratu zituen Vargas sasoia, nekazaritzaren gaiari eta herrialdearen birdemokratizazioari buruz. 1975etik UERJ - Universidad del Estado de Río de Janeiroko irakaslea izan zen.

1991n, Brasilgo Administrazio Publikoko Eskolarako (EBAPE) eskualdatu zen. Bertan, FGV Foruma antolatu zuen, Jabetza Industrialaren Lege berria bultzatu zuen, eta, lehen aldiz, Federazio Itun Berria proposatu zuen, Mario Henrique Simonsen, Francisco Dornelles eta Eduardo Suplicy izan zituen mahai-inguru batean.

1991n, halaber, ANPOC Gizarte Zientzietako Graduazio eta Ikerketen Elkarte Nazionaleko lehen emakume lehendakaria hautatu zuten.

Brasilgo Agenda 21 ezarri zuen, gizarte zibileko eta gobernuko kideek osatutako Garapen Iraunkorreko Batzordea sortu zenean. Agenda 21ek Rio 92 Konferentziaren eta Agenda 21 Globalaren nazioarteko konpromisoei erantzun nahi zien. Azken bertsioaren erredaktore eta koordinatzaile gisa hautatu zuen Batzordeak Aspasia, eta hamarkada batean Brasil aldatzeko 21 proposamen aurkeztu zituen.

## Ibilbide politikoa 
Aspasiak, bere bizitza akademikoaren azken urteetan, federalismo kooperatiboaren hobekuntzan eta eskualdeetako forumetan eta udalerrien arteko partzuergoetan jarri zuen arreta. Brasilgo eskualde pobreenen gabeziak gutxitzeko konponbideak bilatzen zituen, bokazio ekonomikoak eta ekosistemen babesa konbinatuz. Eskualdeko eta tokiko identitateak indartzeko interesa ere bazuen, eta Rio de Janeiroko gobernadore ohi Moreira Francok gonbidatu zuen Rio de Janeiroko Estatuko Kultura Idazkaritza bere gain hartzera.

### Rio de Janeiroko Estatuko Kultura Idazkaria 
Aspasiak Probintziako Kultura Idazkaritza hartu zuen 1989an, eta sektorea egoera kaskarrean zegoen Estatuan. Antzoki, museo eta eskoletan lanparak falta ziren, zuzendariek poltsikotik erosten zituztenak. Aspasiak idazkaritza antolatua utzi zuen, aurrekontu deszentralizatuarekin, eta Irudiaren eta Soinuaren Museoa berreskuratu zuen. Mario Suenesekin antzerki-politika berria definitu zuen.

Federazio Itunaren ikuspegian oinarrituta, Integrazio Kulturalerako Plana ezarri zuen, estatuaren barrualdearekin aldaketa-sarearen autonomia eta biziagotzea sustatuz, eta Kultura Idazkarien Forumeko lehendakaria izan zen.

### Ikerketa Ekonomiko Aplikaturako Institutuko presidentea 
1993an, Aspasiak IPEAren presidentzia hartu zuen, Plangintza Ministerioaren burua, ekonomiaren eta gizarte-politiken azterketez arduratzen dena. Erakundea abandonatuta zegoen, aurrekonturik gabe eta egiturarik gabe. Aspasiak egitura berri bat ezarri zuen Diputatuen Ganberarekin, eta bere aurrekontua berritu zuen. Bere kudeaketan eztabaida nazional zabala bultzatu zuen Brasilgo Forumarekin, garapen-eredu berriari, hiri-arazoaren larritasunari eta gizarte- eta hezkuntza-politika berriei buruz.

### Ingurumen Ministerioko idazkari exekutiboa 
1995ean, Ingurumen, Baliabide Hidriko eta Amazonia Legal ministerioko idazkari exekutibo izendatu zuten, ministerioko bigarren kargu altuena. Garai hartan Gustavo Krause Ingurumen-ministroarekin eta Fernando Henrique Cardoso presidentearekin lan egin zuen, herrialdeko ondare ekologikoa berreskuratzeko.

Ministerioa gizarte zibilaren eta gobernuz kanpoko erakundeen parte-hartzeari ireki zion. Brasilgo ordezkaria izan zen nazioarteko forumik garrantzitsuenetan, hala nola Biodibertsitateari buruzko Nazio Batuen Konbentzioan, 1997an, Jacartan (Indonesia). John Gummer Erresuma Batuko Ingurumen ministrordearekin batera, Londresen, ozeanoei buruzko workshopa egin zuen; Garapen Jasangarrirako Nazioarteko Batzordearen prestakuntza-bileretan parte hartu zuen Dresden, Alemanian, Angela Merkelekin batera, Hego Amerikako Konferentzia, Ingurumen Ministerioa, Hego Amerika eta Brasilekin batera antolatu zuen. Garapen Iraunkorreko eta Agenda 21eko Brasilgo Batzordearen koordinatzailea izan zen. Agenda 21ek Rio-92 Konferentziaren eta Agenda 21 Globalaren nazioarteko konpromisoak ohoratzea aurreikusten zuen. Batzorde horrek aukeratu zuen, agiriaren erredaktore eta koordinatzaile gisa, azken bertsioan, eta Brasil hamarkada batean aldatzeko 21 proposamen aurkeztu zituen.

### Rio de Janeiroko zinegotzia (2005-2011) 
2001ean, Alderdi Berdean afiliatu zen Aspasia, Ingurumen Idazkaritzan egindako lanaren eta Frantzian Alain Tourainerekin egindako ikasketen ondorioz. Haiekin mugimendu ekologikoak eta industriondoko mugimenduak aztertu zituen.

2002an, alderdikide egin eta urtebetera, Aspasia Rio de Janeiroko Estatuko Gobernurako hautagai izateko eskatu zuen alderdiak. Zailtasun eta sormen handiko kanpaina batean, Rosinha Garotinho (PMDB) eta Benedita de Silva (PT) bezalako izen eta partida handien aurka lehiatu zen, eta 20.405 boto lortu zituen.

2006an, berriz ere, Alderdi Berdearen eskaera onartu eta diputatu federalerako hautagai aurkeztu zen, 10.090 boto lortu eta hirugarren ordezkapena lortuz.

#### Lehen agintaldia (2005-2008) 
Aspasia Rio de Janeiroko zinegotzi hautatua izan zen lehen aldiz 2004ko hauteskundeetan, 15.291 botorekin. Parte-hartze aktiboa izan zuen Udal Ganberan, hainbat batzordetan parte hartuz eta garrantzizko Lege Proiektu kontaezinak aurkeztuz.

Osasun Batzorde Parlamentarioaren kontalaria izan zen, eta hauxe ondorioztatu zuen: udal-ospitaleak oso egoera kaskarrean zeuden, eta, batez ere, hierarkia argi bat falta zen, hiriko ospitale publikoen sareak antolatu eta integratzeko.  2016ko martxoaren 3an artxibatutako Hiri Desordenaren CPIko buru izan zen. Azkenean, haren bandera handietako bat irauli zuen. 3.000 salaketa baino gehiago egin ziren CPI eta Disque Desordenerako. Batzordeak sortu zituen, eta salaketak bideratzen jarraitu zuen. Aspasiak zinegotzi gisa aurkeztu zituen zenbait lege-proiektuk CPI horretan aurkitutako arazoak konpondu nahi zituzten, hala nola 1734/2008 HE, udalerriko auzo guztietan bainu-gela publikoak jartzea zehazten zuena, eta 1917/2008 PL, galtzaden erabilerari buruzkoa.

Zientzia eta Teknologia Batzordea eta Ingurumen Batzordea eratu eta zuzendu zituen, eta Udal Ganberaren ordezkari izan zen CONSEMACen, Ingurumeneko Udal Kontseiluan. Ingurumena izan zen Aspasiak hainbat legeren bidez defendatu nahi izan zuen beste bandera handi bat; besteak beste, 4532/2006 Legea, botere publikoek ziurtatu gabeko zura erabiltzea debekatzen duena, eta 4969/2008 Legea, udalerrian hondakin solidoak kudeatzeko printzipioak eta jarraibideak zehazten dituena.

Lau urteko agintaldian, Aspasiak hainbat pertsona ospetsu eta erakunde garrantzitsu omendu zituen, hala nola Fernando Chacel, Ivo Pitanguy eta Afro Reggae.

2007an, COP 13n parte hartu zuen, Balin (Filipinak), NBEk Ingurumenerako 13. Bileran.

#### Bigarren agintaldia (2009-2011) 
2008an berriz hautatu zuten, 31.880 botorekin, udalerriko bederatzigarren zinegotzi bozkatuena. 2009an Zientzia eta Teknologia Batzordeko eta Plan Zuzentzaileko Batzorde Bereziko lehendakari hautatu zuten, hiria planifikatzeko eta antolatzeko funtsezko hamar urteko plana.

Gizartearen parte-hartzea eta prozesu legegilean gardentasuna beti izan ziren Aspasiaren kezka Plan Zuzentzailea Legegilearen barruan bideratzeko orduan. Entzunaldi kontaezinak antolatu zituen Ganberan, eta *Forum Pacto Carioca* koordinatu zuen. Gizarte zibileko 500 kide eta espezialista baino gehiago bildu zituen hirirako funtsezkoak ziren gaiak jorratzeko, hala nola garraioa, hezkuntza eta osasuna.

2009an, Aspasiak 263/2009 Lege Proiektua aurkeztu zuen, udalerrian berotegi-efektua eragiten duten gasen emisioak murrizteko helburuak ezarri zituena, eta Rio de janeiroko Udal Ganberako Etika eta Dekoro Parlamentarioaren Kodea sortu zuen 1133/2009 Ebazpenaren egilekide izan zen.

2009an, halaber, COP 15en parte hartu zuen, Kopenhagen (Danimarka), NBEren Ingurumenerako 15. Bileran. Hurrengo urtean, 2010ean, Brasilgo ordezkaritza Cop 16 delakoan sartu zen, Cancúnen (Mexiko).

2010eko abenduan, hiriburuko zinegotzi gisa azken egunetan, Ganberan Rio de Janeiroko Hiri Garapen eta Garapen Iraunkorreko Plan Zuzentzailea eta Klima Aldaketei buruzko Aspasia Camargo Legea onartu ziren, 2020ra arte hirian Berotegi Efektuko Gasak %20 murrizteko helburua ezartzen zuena.

### Probintziako diputatua (2011-2015) 
Alfredo Sirkisekin batera, senaturako hautagaitza defendatu zuen, Marina Silvak Errepublikako presidente izateko kanpaina sostengatzeko, baina tokiko alderdi politikoek ez zuten onartu. Hori zela eta, 2010eko hauteskundeetan Rio de Janeiroko Estatuko Batzar Legegilera aurkezteko eskatu zion Marinak. 34.733 boto lortu zituen hautesleak, eta 2011n hartu zuen karguaren jabetza. 

Rio de Janeiroko diputatu probintzial gisa, Sabino diputatuarekin batera (PSC), 5.975 Legea idatzi zuen, eta 2011. urtea "Florestetako Urte Probintzial" izendatu zuen, Sérgio Cabral gobernadore ohiak zigortua. Aspasiak, Batzar Legegilean, Emendakin Konstituzionalaren (IHP) proposamena ere jaso zuen, Rio de Janeiron fabrika nuklearrak eraikitzea debekatzen zuena. Ingurumen Saneamendurako Batzorde Iraunkorreko buru izan zen, Kulturaren Batzorde Iraunkorreko kide, Batzorde Bereziko kide, Litorânea Jaitsierako eskualdearen garapen ekonomiko eta sozialerako ekintzak bultzatzeko; Galdeketa Batzorde Parlamentarioko kide izan zen, eta poltsa estudantis faltsuen jaulkipena ikertu zuen. Emakumeen Zientzia eta Teknologia Batzorde Iraunkorreko ordezkoa izan zen eta beste diputatuekin batera, Frente parlamentaria Femenina sortu zuen.

### Partaidetzak hauteskundeetan 
2016. urtean, gonbidapen berri batek eraman zuen Brasilgo Demokrazia Sozialaren Alderdira (PSDB). Urte berean, udal hauteskundeetarako hautagaia izan zen Carlos Osorio buru zuen zerrendan alkateorde gisa, eta boto gehien jaso zituen seigarren alderdia izan zen, 261.286 botorekin.

2018ko hauteskundeetan, senatari izateko hautagaia izan zen Rio de Janeiroko estatuan, PSDB delako alderdian. Probintziako diputatu ohiaren hautagaitza PSDB konbentzio probintzialean iragarri zen, 2018ko abuztuaren 3an, alderdiaren egoitza probintzialean, zentroan. 

Aldi berean, PSDBk babes ofiziala eman zion Rio de Janeiroko alkate ohi Eduardo Paes (DEM) Rio de Janeiroko Estatuko Gobernurako hautagaiari. Hautaketan, Aspasiak 248.868 boto lortu zituen (baliozko boto guztien %1,78), eta ez zen hautatu aukeratutako posturako. 

## Lanak 
* “*Artes da Política: Diálogos com Amaral Peixoto*”, seu depoimento ao CPDOC, antolatzailea: Aspasia Camargo, Lucia Teresa Hippólito, Maria Celina Soares D´Araújo eta Dora Flaksman
* “A*utoritarismoa eta populismoa: Bipolaridade no Sistema Política Brasileiro*” - Neste livro Aspasia Camargo fala sobre “O Estado e as Oligarquias”, e o “Estado e Mobilização Política”.
* “*Brasil Portugal: O Diálogo dos 500 Anos*” - Uma incurso de Sociología Histórico da nacionalidade e processo de construção do Estado Nacional e da identidade socio cultural brasileira.
* “*Continuidade e Mudança no Brasil da Nova República*” - O artigos de Aspasia e de Eli Diniz, com quem separó o livro, são uma analise do atual processo de transición política.
* “*Estado, Participação Política e Democracia*” - Aspasia Camargo escreve sobre o tema carísma e personalidade política com uma analise focada en em Getúlio Vargas.
* “*Meio Ambiente Brasil: Avanços e Obsts Rio 92*”
* “*Meio Ambiente no Século 21*” - Aspasia Camargo, Alfredo Sirkis, Leonardo Boff, Fernando Almeida eta Fernando Gabeira, outroen artean, a questγe-ei buruzko falama, konhezio-eremu bereak.
* “*Meio século de lucha: diálogo com Cordeiro de Farias*” Ed. Nova Fronteira, 1981. Cordeiro de Farias-en biografia, Walder Goés.
* “*1937: O Golpe Silencioso*” - Obra errekonozitua: competência da equipe do do CPDOC da Fundação Getúlio Vargas, aliaren fonte dokumentala à interpretação histórico.
* “*O Intelektual edo Politikoa: Encontros com Afonso Arino*s” – Aspasia Camargo, Maria Tereza Lopes Teixeira eta Maria Clara Marianiren idatzia
* “*Oswaldo Aranha: A Estrela da Revolução*” – Interpretaçκes erretratuak: Aspasia Camargo, João Hermes Pereira de Araújo eta Mario Henrique Simonsen.
* “Problemas Brasileiros: O Novo Convenio Federativo” – Nesse livro Aspasia Camargo federazio-itun berri bati buruzkoa da, eta uma mudança que mexa com as vestruturas brasileiras.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Aspasia Camargo en Instagram