open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gorostidi harria

**Gorostidi harria** 185 kiloko harri zilindriko zaharra da, Iñaki Gorostidi harri-jasotzaileak esku bakar batez 1982ko maiatzaren 9an Tolosako Beotibar pilotalekuan altxatu zuena, berak 77 kiloko pisua baino ez zuelarik. Geroztik bere izena darama eta Adunako bere etxean dago.

## Txapelketa 
2007tik aurrera Gorostidi Harria txapelketa antolatzen da. Gaur egun bost harriri bi jasoaldi egiten zaizkio eta denbora laburrena erabiltzen duenak irabazten du txapeleta. Ondoren Gorostidi harria bera altxatzeko erronka izaten da, 100 kilotik beherako harrijasotzaileak esku bakarrarekin altxatu behar duena.

2009an Aimar Irigoien eta "Ostolaza II.a" aurkeztu ziren Gorostidi harria altxatzeko asmoz. Beroketak egin ondoren Ostolazaren lehen altxaldian harria erori eta hautsi egin zen. Bertan behera gelditu zen txapelketa. 

2025eko maiatzaren 18an, urteroko sariketaren ordez omenaldi bat egin zioten lau hilabete lehenago zendu zen Iñaki Gorostidiri, Adunako udalak eta Muxkil kultur elkarteak antolaturik. Ekitaldian lehiaketako azken edizioetan aritu ziren harri-eskola guztietako harri-jasotzaile gehientsuenek parte hartu zuten beren harriekin, lehiaketan eta Gorostidik marka-saiakeretan erabilitakoak inguruan zituztela. Horiez gain, aizkolariak, boxeolariak eta bertsolariak ere izan ziren ekitaldian. 

## Palmaresa 
## Garaipenak 
## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
Vichyssoise

**Vichyssoise** () porru, tipula, patata eta esnegainez prestatutako plater bat da. Frantziako gastronomian ohiko platera da.

Vichyssoiseren jatorria zalantzazkoa da eta badaude frantsesa eta estatubatuarra dela esaten dutenak. Edonola ere, Louis Diatek, Lehen Mundu Gerra garaian New Yorkeko Ritz-Carltonean *chef* zena, ospetsu bilakatu zuen mundu osoan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Salda

**Salda**, gastronomian, haragi, arrain edo barazkizkiak uretan egosi ondoren ateratzen den ura, zeinak bertan egosi den jakiaren zaporea hartzen baitu.

## Ikus gainera 
* Porrusalda

## Kanpo estekak 
* “Haragi salda” Sukaldean Gastronomia gozatzeko gunea
* “Zopa tradizionalak prestatzeko errezeta eta gomendioak”. *Tolosako Azoka*
* “Haragi salda”. Pagotxa RZk
David García Markina

**David García Markina** (Iruñea, 1970eko apirilaren 11), euskal txirrindulari profesional ohia da, 1994 eta 2000 artean profesionala izan zena. Bere ibilbidean zenbait garaipen lortu zituen.

## Palmaresa 
**1993**
* Bidasoko Itzulia
* 6. Nafarroako Itzulian
**1994**
* Mallorcako Challengea
* 3. Errioxako Itzulian
**1995**
* 7. Espainiako Vueltan
**1996**
* 3. Nafarroako Sari Nagusian
* 3. Alentejoko Itzulian

## Emaitzak lasterketa nagusietan 
-: Ez zuen parte hartu
Err.: Erretiratu zen

## Taldeak 
* Banesto (1994-1995)
* Euskadi (1996-1997)
* Vitalicio Seguros (1998-1999)
* Jazztel-Costa de Almeria (2000)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
David García

**David García** pertsona hauen izena izan daiteke:

* David García Dapena (1977) galiziar txirrindulari ohia
* David García de la Cruz (1981) kataluniar futbolaria
* David García Markina (1970) iruindar txirrindulari ohia
* David García Haro (1980) valentziar futbolaria
* Juan David García Bacca (1901–1992) iruindar filosofoa
Igor Flores

**Igor Flores Galartza** (Urdiain, 1973ko abenduaren 5a - ), euskal txirrindulari profesional ohia da, 1996 eta 2002 artean profesionala izan zena. Bere ibilbidean zenbait garaipen lortu zituen. Iker bere anaia txirrindularia ere bazen.

2002ko Frantziako Tourrean azken sailkatuari ematen zaion Linterna gorria jaso zuen.

## Palmaresa 
**1995**
* Altsasuko Saria
* Goierriko Itzulia
* 3. Santikutz Klasikan
* 3. Altsasuko Sarian
**1997**
* Ruta Azteca: etapa 1
**1999**
* 2. Clásica a los Puertos de Guadarraman
**2000**
* 3. Paris-Camemberten
**2001**
* Errioxako Itzulia: etapa 1
**2002**
* Alcudia Garaikurra

## Emaitzak lasterketa nagusietan 
-: Ez zuen parte hartu
Err.: Erretiratu zen

## Taldeak 
* Euskadi (1996-1997)
* Euskaltel-Euskadi (1998-2002)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Javier Gartziandia

**Javier Gartziandia Pellejero** (Lakuntza, 1965eko urtarrilaren 29a - ), euskal txirrindulari profesional ohia da, 1988 eta 1991 artean profesionala izan zena. Bere ibilbidean ez zuen garaipenik lortu.

## Palmaresa
**1987**
* 10. Nafarroako Itzulian
**1988**
* 3. Laudioko Sari Nagusian
* 3. Luxenburgoko Tourreko etapa batean.
**1989**
* 5. Laudioko Sari Nagusian

## Emaitzak lasterketa nagusietan 
-: Ez zuen parte hartu
Err.: Erretiratu zen

## Taldeak 
* Caja Rural-Orbea (1988-1989)
* Artiach (1990)
* Paternina Don Zoilo (1991)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Daytongo Akordioa

[thumb|300px|Ezkerretik eskuinera [Slobodan Milošević (Serbia eta Montenegroko presidentea), Bosnia-Herzegovina Alija Izetbegović (Bosnia-Herzegovinako presidentea) eta Franjo Tuđman (Kroaziako presidentea) Daytongo akordioa izenpetzen, Parisen, 1995eko abenduaren 14an.]]
thumb|250px|eskuinera
**Bosnia-Herzegovinako Bakerako Egituraren Ituna**, eskuarki **Daytongo Akordioa** deitua, bake hitzarmena izan zen, Bosniako gerrari amaiera emateko Serbia eta Montenegro, Bosnia-Herzegovina eta Kroaziako presidenteek 1995ean sinatu zutena. Haren arabera Bosnia-Herzegovina bi entitate politiko konfederatutan banatu zen: Bosnia-Herzegovinako Federazioa eta Bosniako Serbiar Errepublika.

Bake konferentzia Daytongo Wright-Patterson aire-basean (Ohio, AEB) egin zen, 1995eko azaroaren 1 eta 21 artean, Slobodan Milošević (Serbia eta Montenegroko presidentea), Alija Izetbegović (Bosnia-Herzegovinako presidentea), Franjo Tuđman (Kroaziako presidentea) eta AEB, Erresuma Batua, Frantzia, Alemania, Italia, Errusia eta Europar Batasuneko ordezkarien parte hartzearekin. Estatu Batuetako ordezkari Richard Holbrookek zuzendu zuen konferentzia, Carl Bildt (EB) eta Igor Ivanoven (Errusia) laguntzarekin. Nazioarteko bake indar baten hedapena onartu zen (NATOren Inplementazio Indarra edo IFOR).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Akordioaren testu osoa
David Otero

**David Otero Martín** (Madril, 1980ko apirilaren 17a) espainiar musikari, abeslari eta konpositorea da. Dani Martínen lehengusua da, eta harekin sortu zuen El Canto del Loco pop rock taldea. Talde horren abesti asko konposatu zituen, hala nola *Despiértame* eta *Madrid*. 2010ean lehenengo diskoa atera zuen bakarlari gisa, *Nada Lógico*, **El Pescao** ezizenarekin.

## Filmografia 
* El Canto del Loco: La Película (2009)

## Diskografia 
### Nada Lógico (2010) 
# Buscando el sol
# La luna va y viene
# Castillo de arena - Ana Cañas-ekin
# Me da lo mismo
# Cada día
# Historia de terror
# La luz oscura del mar
# Ramón
# Como me ves me voy
# Máscara de pena
# No soy nadie
# Deja de respirar
# Castillo de arena [demo version]

## Ikus, gainera 
* El Canto del Loco

## Kanpo loturak 
*  webgune ofiziala Facebook-en
*  El Canto del Loco-ren webgune ofiziala
Segundo Goikoetxea

**Segundo Goikoetxea** (Altsasu, 1946ko otsailaren 18a - ), euskal txirrindulari ohia da, 1972 eta 1974 artean profesionala izan zena. Bere ibilbidean bi garaipen lortu zituen.

Itzuli handi bakarrean hartu zuen parte, 1973ko Espainiako Vueltan, non 52. amaitu zen sailkapen orokorrean.

## Palmaresa 
**1968**
* 3. Altsasuko Sarian
**1971**
* 8. Nafarroako Itzulian
**1972**
* Samianigoko Klasikoa
* Circuito de la Rua (Ourense - Cuprosan Sari Nagusia)
* 4. Leganeseko Hiru Egunetan
**1973**
* 5. Pascuas Sari Nagusian
* 8. Levanteko Itzulian

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
-: ez zuen parte hartu
UT: utzi, ez zuen amaitu

## Taldeak 
* Werner (1972)
* Monteverde (1973)
* Independente (1974)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lost Highway

**Lost Highway** Bon Jovi talde estatubatuarraren hamargarren estudio albuma da. Billboard Top 200-en lehen postua lortu zuen beraien hirugarren diskoa izan zen, Slippery When Wet eta New Jerseyren ondoren.

Aurreko albumean (Have a Nice Day) ''Who Says You Can't Go Home* abestiak izan zuen arrakasta eta gero, honetan taldeak country alderantz jo zuen. Bertan askatasuna eta maitasuna bezalako gaiak jorratzen dituzte.

## Abestien zerrenda 
## Bideoak 
* *(You Want to) Make a Memory*
* *Lost Highway*
* *Till We Ain't Strangers Anymore*
* *Whole Lot Of Leavin'*
* *I Love This Town''

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Juan Carlos Garro

**Juan Carlos Garro** **Dozagarat** (Bera, 1968ko azaroaren 17a - ), euskal txirrindulari ohia da, 1993 eta 2003 artean profesionala izan zena. Mendiko bizikletan eta Ziklo-krosean nabarmendu zen. Bere ibilbidean hainbat garaipen lortu zituen.

## Palmaresa 
**1994**
* 2. San Juan Sari Nagusian

**1995**
* 2. Espainiako Openeko Sailkapen Nagusian.
* Gazteiz (Espainiako Open-a)
* 3. Burgosen (Espainiako Open-a)

**1997**
* 2. 16px Espainiako Mendiko txapelketan

**2001**
* 3. Itsasondoko Ziklo-krosean

**2002**
* 2. 16px Espainiako Ziklo-kros Txapelketan
* 2. Itsasondoko Ziklo-krosean
* 2. Orioko Ziklo-krosean

**2003**
* 2. 16px Euskal Herriko Ziklo-kros Txapelketan 
* 2. 16px Espainiako Ziklo-kros Txapelketan
* 3. Muxikako Ziklo-krosean

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Juan Carlos Garro - *FirstCycling.com*
Lander Gabilondo

**Lander Gabilondo Bernal** (Donostia 1987ko apirilaren 30a-) futbolari gipuzkoarra da. Erdilari gisa jokatzen du Leioa Kirol Elkartean.

## Ibilbidea 
Antiguokotik Errealaren bigarren taldera pasa zen 2005ean. 2009an Osasunaren bigarren taldera pasa zen. Azkenik, 2011an, talde nafarrak aske utzi zuen Gabilondo. Uda berean Ingalaterrara joan zen, de Football League Two izeneko Laugarren Mailako Swindon Town klubean 2011-2012 denboraldia emanez.

2012-2013 denboraldian Amorebieta Kirol Elkartean jokatu eta 2013-2014 denboraldian Irungo Real Unión Clubean, biak Bigarren B mailan.

2014-2015 denboraldiari Sociedad Deportiva Formenteran (Hirugarren mailan ekin zion, eta 2015,ko urtarrilean Leioa Kirol Elkarteak hartu zuen.

## Estatistikak 
*2015eko maiatzak 18an Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* Jokalariaren profila, Swindonen webgunean
* Jokalariaren profila, transfermarkten
Thelonious Monk

**Thelonious Sphere Monk** (1917ko urriaren 10a, Rocky Mount, Ipar Karolina &ndash; 1982ko otsailaren 17a, Englewood, New Jersey) estatubatuar jazz pianojole eta konposatzaile bat izan zen. Era beran, Bebop jazz musika estiloaren sortzaileetako bat izan zen.

Bere musika-lan ospetsuenen artean *Epistrophy*, *Round Midnight*, *Blue Monk*, *Straight, No Chaser* eta ''Well, You Needn't'' daude. Duke Ellington musikariaren ondoren grabaketa gehien egin zituen jazz konposatzailea izan zen, hau azpimarratzekoa da, Ellingtonek 1000 konposizio ingurutik gora sortu baizituen, Monkek,aldiz, 70 inguru baino ez.

## Kanpo estekak 
* Thelonious Monk Jazz Institutuaren webgunea
Metro-Goldwyn-Mayer

**Metro-Goldwyn-Mayer Studios Inc.** (baita **Metro-Goldwyn-Mayer Pictures** ere, normalean **Metro-Goldwyn-Mayer** edo **MGM**) estatubatuar zinema eta telebistako ekoiztetxe erraldoi bat da. Bestalde MGM Studios Inc., United Artists Corporation eta Orion Pictures Corporation (1997an bereganatua) ekoiztetxeen jabea ere bada. Halere, 2005ean Sony Pictures Entertainment buru zuten (aurretik Columbia Pictures zena) ekoiztetxe multzo batek MGM ekoiztetxea erosi zuen.

## Historia 
1924an hiru konpainiok elkartu eta MGM Studios ekoiztetxea sortu zuten: *Metro Picture Corporation* (1915ean sortua), *Goldwyn Picture Corporation* (1917an sortua) eta *Louis B. Mayer Pictures* (1918an sortua), hortik dator MGM izen konposatuaren jatorria. Garai hartan Louis B. Mayer ekoiztetxeko zuzendari nagusia bilakatu zen, eta Irving Thalberg ekoizpen zuzendaria izan zen. Leloa *Ars Gratia Artis* da ("Artea artearen kariaz") eta 1928an ikur gisa ekoiztetxe horren filmen hasieran orro eginez agertzen den lehoia hartu zuten.

## Kanpo estekak 
* Metro-Goldwyn-Mayer ekoiztetxearen webgunea
Hestebete

**Hestebetea** haragi xehatuz eta gatz, belar eta espeziaz egiten den janaria da. Hestebeteen bereizgarria hesteak haragiz egindako orearekin betetzea da (hortik bere izena). Tradizioz, hestebeteak heste naturalarekin egiten dira, baina gaur egun mintz sintetikoak ere erabiltzen dira.

## Hestebetea vs saltxitxa 
Ingelesez, frantsesez eta beste hizkuntza askotan, hestebeteak izendatzeko hitza *saltxitxa* hitzaren parekoa da (*sausage*, *saucisse*...). Espainian, berriz, *salchicha* hitza hestebete mota baterako erabiltzen da, eta hestebeteak orokorrean izendatzeko, *embutido* erabiltzen da.

## Euskal Herriko hestebeteak 
* Odolkia
* Txistorra
* Mondejua
* Txorizoa

## Ikus, gainera 
* Urdaiazpikoa
* Saltxitxoia

## Kanpo estekak
Le Manseko 24 Orduak

**Le Manseko 24 Orduak** (frantsesez *24 Heures du Mans*) iraupeneko auto lasterketa ospetsu bat da. 1923. urtean sortu zen, eta urtero ekainean Frantziako Le Mans udalerritik hurbil dagoen Circuit de la Sarthe izeneko zirkuituan jokatu ohi da. Izenak berak adierazten duenez, auto gidariek 24 orduz jarraian eta etenik gabe gidatu behar dute. Automobile Club de L'Quest (ACO) elkarteak antolatu ohi du. Zirkuitua denera 13.629 kilometro luze da, gaur egungo konfigurazioan.

## Onenak 
* Garaipen gehien izan dituen gidaria: Tom Kristensen (9; horietatik 6, elkarren segidan).
* Garaipen gehien izan dituen taldea: Joest Racing (13).
* Garaipen gehien izan dituen autogintza etxea: Porsche (19).

## Iruditegia 

Irudi:Le Mans 2008 Rolling start.jpg|Zirkuitua, 2008an.
Irudi:Le Mans From Above.jpg|Gauez.
Irudi:Peugeot 908 and two Lola-Aston Martins.jpg|Peugeot 908 bat eta bi Lola-Aston Martin, lehian.
Irudi:Tom Kristensen 2008.JPG|Tom Kristensen, garaipen gehien dituen gidaria.

## Irabazleen zerrenda 
## Kanpo estekak 
* Le Manseko 24 Orduen webgunea
Indianapolisko 500 miliak

**Indianapolisko 500 miliak**, **Indianápolis 500** edo **Indy 500** Estatu Batuetako auto lasterketa ospetsu bat da. Urtero maiatzeko azken asteburuan Indiana estatuko Speedway udalerrian dagoen Indianapolis Motor Speedway zirkuitoan ospatu ohi da, Indianapolis hiriaren aldamenean. Lasterketa hau mota honetako auto lehiaketa zaharrenen artean sailkatzen da, gainera IndyCar Series izeneko berezko lehiaketa bat sortzera ere eragin zuen.

Lasterketa honen leloa honako hau da: *Gentlemen, start your engines* ("Jaunok, zuon motorrak piztu itzazue").

## Historia 
Lehiaketa hau ospatu ohi den autogunea 1909ean sortu zen, eta lehenbiziko lasterketa 1911an ospatu zen. Horregatik 2011. urtean 500 miliako lasterketa honen 100. urteurrena ospatu da (95. ekitaldia).

## Irabazleak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Indianapolisko 500 miliak lasterketaren webgunea 
* Indianapolisko zirkuitoaren webgunea 
* Indy txapelketaren webgunea
Hirurehun eta berrogeita bat

**Hirurehun eta berrogeita bat** (341) hirurehun eta berrogeiaren ondoren eta hirurehun eta berrogeita biaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Hirurehun eta berrogeita bi

**Hirurehun eta berrogeita bi** (342) hirurehun eta berrogeita bataren ondoren eta hirurehun eta berrogeita hiruaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Hirurehun eta berrogeita hiru

**Hirurehun eta berrogeita hiru** (343) hirurehun eta berrogeita biaren ondoren eta hirurehun eta berrogeita lauaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Juan Antonio Ibáñez

**Juan Antonio Ibáñez** (Tafalla, 1962ko uztailaren 31 - ), euskal txirrindulari profesional ohia da, 1985ean profesionala izan zena. Bere ibilbidean ez zuen garaipenik lortu.

## Emaitzak lasterketa nagusietan 
-: Ez zuen parte hartu
Err.: Erretiratu zen

## Taldeak 
* Reynolds (1985)

## Erreferentziak
Hirurehun eta berrogeita lau

**Hirurehun eta berrogeita lau** (344) hirurehun eta berrogeita hiruaren ondoren eta hirurehun eta berrogeita bostaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Hirurehun eta berrogeita bost

**Hirurehun eta berrogeita bost** (345) hirurehun eta berrogeita lauaren ondoren eta hirurehun eta berrogeita seiaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Hans Holbein Gaztea

'*Hans Holbein *Gaztea'''* ( — 1543) artista alemaniarra izan zen, Iparraldeko Pizkundeko estiloan lan egiten zuena, XVI. mendeko erretratugilerik ospetsuenetakoa. Arte erlijiosoa ere landu zuen, baita satirak eta Erreformaren aldeko propaganda ere, eta liburu diseinuetan ekarpen handiak egin zituen.

“Gaztea” deitzen zaio Hans Holbein Zaharra aitarengandik bereizteko, hura Gotiko Berantiarraren eskolako margolaria izan baitzen.

Augsburgen jaioa, Baselen egin zuen lan gazterik. Hastapenean, muralak eta lan erlijiosoak egiten zituen, eta diseinuak sortzen zituen beirate eta liburuetarako. Erretratuetan, Rotterdamgo Desiderio Erasmo humanistarenarekin hasi zen nabarmentzen. Haren estilo gotikoa Italiako, Frantziako eta Herbehereetako estiloekin aberastu zen, eta, horren ondorioz, estetika bere-berea garatu zuen.

1526an Ingalaterrara joan zen, Erasmok gomendaturik eta Tomas Morok harturik. Bertan, ospe handia erdietsi zuen berehala. 1532an itzuli zen, eta erregearen familiarako egin zuen lan. Erretratuez gain, diseinuak egin zituen harribitxi, plater eta luxuzko beste produktuetarako.

Holbeinen erretratuak hasieratik izan ziren goraipatuak. Hil ondoren, erretratugile handienetakotzat jo zen. Harten estiloa errealistatzat jo da hainbatetan, xehe-xehe margotzen baitzuen, eta bere garaian, erretratuen antzekotasuna goresten zen. Hala ere, kanpoko itxura ez zuen aski, eta sinbolo ugari sartzen zituen bere lanetan, ikertzaileen lilurarako.

## Irudi galeria 

Fitxategi:Holbein-erasmus.jpg|  *Erasmoren erretratua*, 1532, National Gallery, Londres
Fitxategi:Hans Holbein the Younger - The Ambassadors - Google Art Project.jpg|  *Enbaxadoreak*, 1533, National Gallery, Londres
Fitxategi:Henry VIII of England, by Hans Holbein the Younger.jpg| *Henrike VIII.aren erretratua'', 1536, Thyssen-Bornemisza museoa, Madril
Mikel Ilundain

**Mikel Ilundain Tirapu** (Barañain, 1986ko otsailaren 14a - ) euskal txirrindulari ohia da, 2009tik 2011ra profesionala izandakoa. Bere ibilbidean ez zuen garaipenik lortu.

## Palmaresa 
### Afizionatuetan
**2007**
* 2. Altsasuko Sarian
**2008**
* 3. San Bartolome Sari Nagusian
### Profesionaletan
**2010**
* Burgosko Itzuliko Tarteko helmugen saria

## Emaitzak lasterketa nagusietan 
-: Ez zuen parte hartu
Err.: Erretiratu zen

## Taldeak 
* Orbea (2009-2011)
* Independente (2011)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Prudencio Indurain

**Prudencio Indurain Larraia** (Atarrabia, Nafarroa Garaia, 1968ko ekainaren 9a) txirrindulari profesional ohia eta politikaria da. Miguel Indurainen anaia da.

Txirrindularitzan, 1991 eta 1999 artean profesionala izan zen. Bere ibilbidean zenbait garaipen lortu zituen. Miguel bere anaia txirrindularia ere izan zen.

2011n politikan sartu eta UPNren Nafarroako Parlamenturako zerrendan independentetzat aurkeztu zen. Nafarroako parlamentari hautatua izan zen.

## Garaipenak 
**1990**
* Altsasuko Saria
**1993**
* 3. Argovia Kantonamenduko Sari Nagusian
**1994**
* 5. Sartheko Zirkuituan
**1996**
* 2. Alentejoko Itzulian eta 3 etapa
* 3. Ordiziako Klasikan

## Emaitzak lasterketa nagusietan 
-: Ez zuen parte hartu
Err.: Erretiratu zen

## Taldeak 
* Banesto (1991-1997)
* Vitalicio Seguros (1998-1999)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Javier Iriarte

**Francisco Javier Iriarte Garro** (Zizur Nagusia, 1986ko azaroaren 11 - ), euskal txirrindulari ohia da, 2008an lehenbizi eta gero 2011tik 2012ra profesionala izandakoa. Afionatuetan ibilbide oparoa izan arren, profesionaletan ez zuen garaipenik lortu.

Seguros Bilbao taldean hiru denboraldi eman ondoren, 2008an Burgos Monumental talde profesionalarekin fitzatu zen. Gero, Lizardi taldean eman zituen 2009 eta 2010 denboraldiak (berriz ere amateurretan).

2011n, bere taldekide Enrique Sanzekin batera, Movistar taldean sinatu zuen. Denboraldiko emaitzarik onena Mediterraneoko Tourreko 1. etapan laugarren postua izan zen.

2012ko urrian, bere karreraren amaiera iragarri zuen, ezker-hankako giharretako min errepikakorrak zirela eta.

## Palmaresa 
**2005**
* Oñati Saria
* 2. Ereñoko Udala Sari Nagusian
**2006**
* Pascuas Zirkuitua
* Pentekostes Saria
* Antzuola Saria
* 3. Sollube Zirkuituan
**2007**
* 2. Guerrita garaikurran
* 3. Suministros Monjardin Sarian
**2009**
*  Nafarroako errepideko txapelketa
*  Nafarroako erlojupeko txapelketa
* Salamancako Itzuliko etapa 1
* 2. Baiona-Iruñean
* 3. Aiztondo Klasikan
* 3. Euskal Herriko erlojupeko txapelketan
**2010**
*  Nafarroako errepideko txapelketa
* Dorletako Ama Saria
* 2. Baiona-Iruñean
* 2. Jose Mari Anza Memorialan
* 2. Gran Premio San Lorenzon
* 2. Nafarroako erlojupeko txapelketan
* 2. Euskaldun Txapelketan
* 3. San Juan Sari Nagusian
* 3. Euskal Herriko erlojupeko txapelketan

## Emaitzak lasterketa nagusietan 
-: Ez zuen parte hartu
Err.: Erretiratu zen

## Taldeak 
* Burgos Monumental (2008)
* Movistar Team (2011)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
The Circle

**The Circle** Bon Jovi talde estatubatuarraren hamaikagarren estudio albuma da. Disko honetan aurrekoan erabilitako country doinua alde batera utzita, rock aldera itzuli zen taldea. 3 milioi ale inguru saldu zituzten mundu guztian zehar.

Diskoarekin batera atera zuten edizio mugatu batean *When We Were Beautiful* izeneko dokumentala gehitu zuten. Bertan, Lost Highwayren biran taldeari egindako jarraipena zegoen, taldekideei elkarrizketekin.

## Abestien zerrenda 
## Bideoak 
* *We Weren´t Born to Follow*
* *Superman Tonight*

## Kanpo estekak
Forma diferentzial

Geometria diferentzialeko eta tentsore-kalkuluko matematikaren arloetan, **forma diferentzialak** hurbilketa bat dira aldagai anitzeko kalkulura, koordenatuen menpe ez dagoena. Forma diferentzialek kalkuluaren integrakizunen definizio zehatzago eskaintzen dute. Esaterako, *ƒ*(*x*)&nbsp;*dx* 1-forma bat da, *ƒ* funtzioaren eremuko [*a*,*b*] tartean integratu daitekeena
:\int_a^b f(x)\,dx
era berean, *ƒ*(*x*,*y*)&nbsp;*dx*&nbsp;+&nbsp;*g*(*x*,*y*)&nbsp;*dy* 1-forma bat da, edozein γ kurba norabideraturen gaineko integral lerromakurra duena; *ƒ* eta *g* funtzioen eremuan.
:\int_\gamma f(x,y)\,dx + g(x,y)\,dy.
Horrelaxe, *ƒ*(*x*,&nbsp;*y*,&nbsp;*z*)&nbsp;*dx*&nbsp;*dy*&nbsp;*dz* 3-forma batek espazioko eremu baten gainean integratuta izan daitekeen zerbait adierazten du. Forma diferentzialen hastapen modernoa Élie Cartanek eman zuen, eta aplikazio asko dituzte, bereziki geometrian, topologian eta fisikan.

## Kanpo estekak
José Luis Jaimerena

**José Luis Jaimerena Laurnagarai** (Elizondo, 1960ko maiatzaren 12a), euskal txirrindulari profesional ohi eta kirol zuzendaria da, 1983an profesionala izan zena. Bere ibilbidean ez zuen garaipenik lortu.

Erretiratu ostean, kirol zuzendari bilakatu zen.

## Palmaresa (afizionatuetan) 
**1982**
* Cinturón a Mallorcako etapa 1
* San Martin Proba
**1984**
* Bizkaiko Birako etapa 1
* 8. Nafarroako Itzulian

## Emaitzak lasterketa nagusietan 
-: Ez zuen parte hartu
Err.: Erretiratu zen

## Taldeak 
* Reynolds (1983)

## Erreferentziak
Juan Goienetxe Agerrebere

**Juan Crisostomo Goienetxe Agerrebere** (Irurita, Baztan, 1741eko urtarrilaren 26a - Arequipa, Peru, 1813ko otsailaren 27a) nafar militar, politikari eta merkataria izan zen.

## Bizitza 
Juan Crisostomo Goienetxe Iruritako Indakoetxean jaio zen, Baztanen, 1741eko urtarrilaren 26an. Pedro Goienetxe Grajitena eta Maria Bautista Agerrebere Iturralde izan zituen gurasoak. Iruritako Indakoetxea, Goienetxea, Grajitena, Iturregia eta Agerreberea, Anizko Arraioz eta Maritorena eta Zigaurreko Iturraldea etxeetako oinordekoa zen.

1768an, 27 urte zituela, Peruko Erregeorderriko Callaoko portura iritsi zen. Amat erregeordearekin harremanetan jarri ostean, Arequipara igorri zuten, Milizia Diziplinatuen sarjentu nagusi kargua zuela. Horretaz gainera, meatze eta nekazaritza lurren ustiapenari esker, aberastasun handia lortu zuen.

1772an, Maria Josefa de Barreda y Benavidesekin, alegia, Nicolas de Barreda y Obando, Arequipako lurjabe handienetako baten alabarekin, ezkondu zen. Bost seme-alaba izan zituzten:
* Pedro Mariano (1772-1844), Limako Errege Entzutegiko epailea izan zena.
* José Manuel (1776-1846), Errege Armadako lotinant jenerala eta Guaquiko lehen kondea.
* José Sebastián (1784-1872), Limako artzapezpikua.
* Juan Mariano (1788-1870), merkataria.
* María Presentación.

Goienetxe merkataritzan ere aritu zen; batetik, Europako manufaktura produktuak inportatzen zituen eta, bestetik, eskualdeko pattar saltzaile handiena izan zen. Horretaz landa, esklabu-tratuan ere jardun zuen. Irabazien zati bat Penintsulan inbertitu zuen. 1786an Arequipako alkatea izan zen, eta epailea geroago.

Jarduera militarrari dagokionez, Tupac Amaru II.aren matxinadaren (1780-1782) aurkako errepresioan esku hartu zuen. 1788an, Granadarien kapitain izendatu zuten, eta 1796an sarjentu nagusi. Arequipan hil zen, 1813ko otsailaren 27an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Arequipako goienetxetarrak, baztangohaizegoa.wordpress.com
Primitivo Iriberri

**Primitivo Iriberri** (Antzin, ? - ?) nafar txirrindulari profesionala izan zen, 1925 eta 1928 artean profesionala izan zena. Bere ibilbidean hainbat garaipen lortu zituen.

1928ko Euskal Herriko Itzulian parte hartu zuen eta 31. amaitu zen sailkapen orokorrean.

## Palmaresa 
**1925**
* Nafarroako txapelketa: 3.a

**1928**
* Ororbia

## Taldeak 
* Independente (1925)
* Osasuna (1926)
* Izarra (1927-1928)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Televisión Española

**Televisión Española** (TVE) Espainiako telebista kate publikoa da, 1956ko urriaren 28an irekian emititzen hasi zena. Espainiar estatuan emititzen zuen lehen katea izan zen. 2007tik aurrera Radiotelevisión Española jabea du eta 2010ean finantzatzeko publizitatea ez erabiltzea erabaki zuen. Satelite bidezko bost kontinenteetan emititzen da Europako, Amerikako eta Asiako kable-operadore nagusien bidez.

2014ko urriaren 29an, *La Razón* egunkariko Iritzi arloko burua, TVEko albistegien zuzendari jarri zuten. Jose Antonio Alvarez Gundinek Julio Somoanoren lekua hartuko zuen.

## Logotipoak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Canal+

**Canal+** (Canal Plus edo C+) Frantziako telebista katea da, 1984ko azaroaren 4an irekian hasi zena. Europako beste herrialdetan ere emititzen du. Vivendi taldearena den Groupe Canal+ jabea du eta, batez ere, filmak eta kirol ekitaldiak eskaintzen ditu.

2014ko azaroaren 17an jakin zenez, Canal+ek euskarazko azpidatziekin estreinatuko zituen filmak abendutik aurrera. Eusko Jaurlaritzarekin egindako hitzarmenean, 247 film baino gehiago eta 24 telesail euskaratuko zituzten 2016ra bitartean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Demetrio Izaba

**Demetrio Izaba** (Tafalla, ? - ), euskal txirrindulari profesionala izan zen, 1928 eta 1935 artean profesionala izan zena. Bere ibilbidean hainbat garaipen lortu zituen.

## Palmaresa 
**1935**
* Aoizko Itzulia

## Taldeak 
* Izarra Sport (1928)
* Independente (1929-1933)
* Velo Sport (1934)
* CD Español (1935)

## Erreferentziak
Jauregitxo

[thumb|250px|[Ameriketako Estatu Batuak|Ameriketako Estatu Batuetako Portland hiritian dagoen Pittock jauregitxoa.]]

**Jauregitxoa** neurriko handitako etxebizitza galant eta bikain bat da. Isolatutako eraikin bat izan ohi da, bere lorategia eta bestelako erosotasun handiak dituelarik. Sarritan bertako bizilagunen izenez ezagutu ohi da, jauregitxoa euren aberastasun eta izen onaren ikur erakusgarria direlarik.

Jauregitxoa luxuzkoa izan ohi da, eta bertan sendiaren ondorengoak, enpresaburuak edota jende aberatsa bakarrik bizi ohi da, "eliteko" jende honelk euren antzinako autoak edo kirol autoak, morroiak, zerbitzariak eta inudeak izan ohi dituzte.

Jauregitxoen ezaugarri nagusienetako bat bere lorategi handi eta oparoak izan ohi dira. Jauregitxo batek beti lorategi bat izaten du, jauregitxoak hirietan kokatuta izanik kasu bakan batzuetan leku falta dela eta, ez dute lorategirik izaten.

## Ikus gainera 
* Erromatar villa
* Etxe
* Jauregi
* Txabola

## Kanpo estekak
Kali

**Kālī** (, ; ; punjaberaz: ਕਾਲੀ; tamileraz: காளி; teluguz: కాళికాదేవి) edo **Kālikā** (; bengaleraz: কালিকা) betiereko energiaren hinduen jainkosa da. Bere izena *kāla* hitzetik dator, beltza, denbora edo heriotza esan nahi duena. Shivak *Kāla* edo betiereko denbora izena duenez, Kālī bere emazteak heriotza izena du. Beraz, denbora eta aldaketaren jainkosa da. Nahiz eta batzuetan bortitz eta iluntzat jotzen duten, Shakta kosmologietan eta sinesmen tantrikoetan berrerosle eta ama jainkosatzat jotzen dute

Normalean Shivaren emazte moduan irudikatua, sarritan Durga, Bhadrakali, Sati, Rudrani, Parvati edo Chamunda jainkosekin lotuta agertzen da. *Dasa Mahavidyas* edo hamar jainkosa tantrikoen artean garrantzitsuena da.

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
Munduko Kriket Txapelketa

thumb|350px|Herrialde bakoitzaren emaitzarik onenak.

**Munduko Kriket Txapelketa** 1975etik 4 urtetik behin (salbuespen batzuekin) kirol horretarako antolatzen duten norgehiagoka da. Australia da txapel gehien (5) hartu duen herrialdea, 2019ko edizioa arte kontuan hartuta.

Nazioarteko Kriket Federazioa antolatzailea da.

## Edizio guztiak 
Orain arteko edizio guztiak hauek izan dira, irabazleak nabarmenduta eta txapeldunordeak parentesien artean agertzen direlarik:

## Palmaresa 
## Kanpo estekak 
* International Cricket Council-en webgunea.
* 2011ko Munduko Kriket Txapelketa
Partido da Terra

**Partido da Terra** ("Lurraldeko Alderdia" edo "Lurraren Alderdia" euskaraz), **PT**, Galiziako alderdi politiko bat da. 2011. urtean sortua, demokrazia zuzena, ingurumena babestearen aldeko praktika politikoa eta ekologismoa defendatzen du. Galizierari dagokionez, jarrera erreintegrazionista defendatzen du.

## Kanpo estekak 
*  Alderdiaren webgunea
*  **"Partido da Terra, nova formação política galega de praxe reintegracionista"**, 'Portal Galego da Língua'-ren artikulua
Daniel Radcliffe

**Daniel Jacob Radcliffe** (1989ko uztailaren 23a, Londres) zinema, antzerki eta telebistako ingeles aktore bat da. Nagusiki, J. K. Rowling idazleak idatzitako Harry Potter pertsonaiari buruzko filmen antzezle nagusia izateagatik nazioartean ospetsua da.

## Kanpo estekak 
* Daniel Radcliffe aktorearen webgunea 
* Daniel Radcliffe aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Greatest Hits (Bon Jovi)

**Greatest Hits** Bon Jovi talde estatubatuarraren bigarren bilduma albuma da. Bertan taldea 1984an sortu zenetik 2010 urterarteko abestiak daude bilduta, baina baita beste lau abesti berri ere: *What Do You Got?*, *No Apologies*, *This Is Love, This Is Life* eta *The More Things Change*.

## Abestien zerrenda 
### Lehenengo CDa 
### Bigarren CDa 
## Bideoak 
* *What Do You Got?*

## Kanpo estekak
TF1

**TF1** edo **Télévision Française 1** Frantziako telebista kate generalista eta pribatu bat da. Egoitza nagusia Paris hiriburuko iparraldeko Boulogne-Billancourt udalerrian du. Bestalde, Frantziaz gain, Belgika, Suitza, Luxenburgo, Andorra eta Monakon ere ikusgai dago.

## Historia 
Frantziako telebista kate zaharrena da, 1935ean sortu baitzen. Bere sorrera urtetik hasi eta 1987 arte, telebista kate publiko bat izan zen; hala ere, urte hartan François Mitterrand buru zuen gobernuak kate pribatu bilakatzea erabaki zuen. Gaur egun, Groupe TF1 taldearen jabetza da, Bouygues industria taldearen barnean.

## Kanpo estekak 
* TF1 telebista kateko webgunea
TV Breizh

**TV Breizh** telebista katea Groupe TF1 taldearen Bretainiako katea da. 2000ko irailaren 1an sortu zen eta egoitza An Orient/Lorient hirian du. Bretainierazko saioak ere bazituen baina hauek piskanaka murriztuz joan ziren eta 2010. urtetik aurrera jada saio guztiak frantses hutsean emititzen dira.

## Ikus gainera 
* S4C, galeserazko telebista katea.
* BBC Alba, Eskoziako gaelerazko telebista katea.
* TG4, irlanderazko telebista katea.

## Kanpo estekak
BBC Alba

**BBC Alba** osoki Eskoziako gaeleraz emititzen duen Eskoziako telebista kate bat da. Haren jabea BBC telebista enpresa da. 2008ko irailaren 19an emititzen hasi zen, eta bi egoitza ditu: bata, Glasgow hiriko Pacific Quay barrutian, eta bestea, Kanpoko Hebridak uharteetako Stornoway udalerrian. *Alba* hitzak Eskoziako gaeleraz "Eskozia" esan nahi du.

Katearen gaelerazko leloa *Sianal Ùr Gàidhlig* da (euskaraz "Gaelerazko Kate Berria"); ingelesezkoa, *A New Channel for Scotland* da (euskaraz, "Eskoziarako kate berria").

## Kanpo estekak 
* BBC Alba telebista kateko webgunea
ZDF

**Zweites Deutsches Fernsehen** ( ahoskatua; ), **ZDF** ( ahoskatua) siglez ezaguna, Alemaniako telebista kate publiko bat da. Bere egoitza Maguntzia hirian du. 1963ko apirilaren 1an sortu zen. ZDF telebista lizentzien eta publizitate sarreren bidez finantzatzen da.

Katea ezaguna da  bere berri-saio ospetsuengatik, 1963an sortua, eta  1981ean estreinatu zen entretenimenduzko ikuskizuna. Norbert Himmler, ZDFko zuzendari nagusia, ZDFko Telebista Kontseiluak aukeratu zuen 2021ean.

## Zuzendari orokorrak 
* 1963–1977: Karl Holzamer
* 1977–1982: Karl-Günther von Hase
* 1982–2002: Dieter Stolte
* 2002–2012: Markus Schächter
* 2012–2022: Thomas Bellut
* 2022–: Norbert Himmler

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* ZDF telebista katearen webgunea
Eureka! Zientzia Museoa

**Eureka Zientzia Museoa,** Kutxa Fundazioaren gizarte-ekintzakoa, gure gizartearen zerbitzura dagoen kultura- eta hezkuntza-baliabide bat da. Donostiako Miramongo Parke Teknologikoan kokatua, ingurune natural batean.

Eureka! Zientzia Museoa museo interaktibo edo elkarreragilea da; informazioa era ludiko eta irakasgarrian aurkezten da bertan, komunikazio-estilo berriarekin, objektuak manipulatuz eta esperimentuak eginez.

Kutxa Fundazioak 2021ean iragarri zuen museoa itxiko zuela eta, azkenekoz, 2026ko ekainean gauzatuko zuela adierazi zuen. Horrekin batera, Tabakalerara «lekualdatuko» zutela, Eurekan sortutako dibulgazio eta hezkuntza jarduerak «berritzeko eta birformulatzeko» xedez.

## Ezaugarriak 
Museoak zientziaren eta teknikaren munduari buruzko jardueretan parte hartzeko ingurune suspergarria eskaini nahi du. Zientzia-dibulgaziorako zentroa dela esan daiteke, adin guztietarako egokia, zientzia-printzipioak ulertzeko hezkuntza-programen osagarria, baita familia eta gizabanakoentzako baliabide bat ere beren aisialdirako, garapen pertsonalera zuzendua.

## Atalak 
* **Erakusketa iraunkorrak:**
** *Hipatia*: zientziaren hainbat eremu ikus daitezke bertan. 8 areto tematikotan banaturiko 170 modulu elkarreragile baino gehiago ditu.
** *Animalia:* 260 m2ko instalazio honetan hiru ingurugiro daude birsortuta: tropikoetako oihana, basamortua eta itsasoa, itsas putzu baten bidez. Giro berezi hauetan bisitariek hainbat animalia ezagutuko dituzte, ekosistema bakoitzaren ordezkariak.
* **3D Planetariuma:** 142 posturekin, oso tresna erabilgarria da astronomia irakasteko, baita murgiltze-zinemaren proiekzio ludikoagoak eskaintzeko ere. Sky Skan software digitala du.
* **Behatoki astronomikoa:** Foucaulten pendulua, eta gainera askotariko animazioak eta ikuskizunak, eta zonalde ludikoago bat simulagailuekin. 
* **Kanpoko lorategietan** maketa-multzo bat (Gipuzkoako ondare-eraikinei dagozkienak), baita mini lorategi botanikoa eta doako aparkalekua ere.
* **Txikiklik:** 4 eta 9 urte arteko haurrentzako eremua

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Museum Cement Rezola

**Museum Cement Rezola** Gipuzkoako Donostia hiriburuko Añorga auzoan dagoen museo bat da, hiriko erdigunetik 3 kilometro ingurura. Bertan ikusentzunezko, simulazio eta modulu elkarreragileen bidez zementuak gizarte garaikidean izan duen garrantzia erakutsi nahi da.

## Historia 
Museoa 2000. urtean sortu zen, Rezola Zementuak fabrikaren 150. urteurrena zela eta, Luis Peña Gantxegi arkitektiak proiektatu zuelarik.

## Kokalekua 
Eraikina Añorgako Eskola zaharrean kokatua dago, auzo honetako eliza, futbol zelaia eta pilotalekuaren aldamenean, eta Rezola Zementuen lantegiaren parean.

## Sarrera 
Bai sarrera nahiz bisita gidatuak doakoak dira.

## Aldi batetarako erakusketak 
Museoak arkitektura, ingeniaritza, ingurumena, artea, eraikuntza, diseinua eta material berriekin zerikusia duten aldi batetarako erakusketak antolatu ohi ditu. Beste askoren artean, Luis Peña Gantxegi, Eduardo Torroja, Richard Meier, Eduardo Chillida, Antoni Gaudí, Alvar Aalto, Le Corbusier eta abar museo honetako erakusketa programazioan agertu izan dira.

## Kanpo estekak 
* Museum Cement Rezola museoaren webgunea
Lastategi

thumb|Ipar Amerikan ohikoak dira etxola hauek handiak izatea, etxetik bereiziak.
thumb|Metal zatiekin eraikitako etxola.
**Lastategia**, **etxola**, **estalpe** edo **belartegia** nekazaritza eraikin bat da, normalki etxaldeetatik kanpo eraikitzen dena, eta helburu oso ezberdinak izan ditzakeena. Ohikoa da bertan nekazaritza-makineria gordetzea, baita animalia batzuk ere, baina ez da nahastu behar ukuilu batekin. Uzta jasotzen denean, lastoa gordetzeko ere erabil daiteke, baina ez da nahastu behar garaua gordetzeko eraikitzen diren silo edo aletegi batekin. Batzuetan, patata bezalakoak edo tabakoa lehortzeko ere erabiltzen da.

Ipar Amerikan ohikoa da eraikin bereizi bat izatea, batzuetan solairu bat baino gehiagorekin. Europan, hala ere, etxeari lotuta egon ohi da. Ez da nahastu behar altuera batean eraikitzen diren garaiekin, edo baserrietan egoten den ganbararekin. Baserri batzuetan etxearen aurrean eraikitzen da arkupea izaten da funtzio hau egiten duena.

Etxolak mendian abeltzaintzari laguntzeko eraikitzen direnean, borda izena hartzen dute.

## Kanpo estekak
Batasun Pribilegioa

thumb|Iruñeko burguak
**Batasun Pribilegioa** (latinez: *Privilegium Unionis*) Karlos III.ak 1423an plazaratutako agiria izan zen, Iruñeko burguen arteko ika-mikak desagerrarazteko asmoa zuena. Horren bidez, hiri jurisdikzio horiek udal batean bildu ziren, armarri, errejidore, zerga eta bandera bakarren azpian. Pribilegioak, aldi berean, hiruren arteko oztopo eta muga fisikoak suntsitzeko agindu zuen, nahiz eta harresiak ez ziren luzaroan desagertu.

Denboraren poderioz gatazka latz horiek ahaztu ziren. Hiruren arteko eremuan udaletxea eraiki zen. San Nikolas eta San Zerninen artekoan, berriz, Kale Berria sortu zen 1585an.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Iruñeko historia
* Iruñeko burguak

## Kanpo estekak
Sevillako urketaria

***Sevillako urketaria*** Diego Velázquezen gaztaroko margolana da, Sevillan egina 1618-1622 bitartean.
 
Koadro horren hiru bertsio daude. Ospetsuena Wellington Museum-en dago (Apsley House), 1813an Espainiako Fernando VII.ak Lord Wellingtoni eman baitzion Frantziaren kontrako gerran jasotako laguntzagatik. Beste biak Uffizi museokoa eta Walters museokoa izanen da.

Urketaria da margolanaren gaia. Bi bezero ditu: mutiko bat, agian *Bazkaria* eta *Arrautzak frijitzen dituen atsoa* koadroetarako hartutako modelo bera, eta gazte bat, hura atzealdeko itzalpean (argiago agertzen da Uffiziko bertsioan).

Aurrealdean, ur pitxerrak daude, bodegoi baten antzera. Dir-dir ari dira haien gaineko ura dela eta. Urketariak ur baso bat luzatu dio mutikoari. Eszena lasaia da, Velazquezen lan ugari bezalakoa.
Urketaria gauzatzeko era da lan honen ezaugarririk nabarmenena. Aurpegia pentsakorra da, eguzkiak higatua eta adinak zimurtua. Velazquezen txiroenganako begirunea antzematen da, duintasuna ematen baitio urketari zaharrari. Baina hura idealizatzea ez du helburu, errealitatearen isla fidela egin gogo du. Pitxerren matxurak eta pertsonaien aurpegiera errealistak dira horren adibide.

Velazquezen garapen artistikoaren aldetik, mugarri bat da *Sevillako urketaria*. Gaztea izanagatik ere, hurrengo lanen teknikak ageri dira hemen. Izan ere, urketariaren nortasuna agerian uzteko gaitasuna hurrengo erretratu handietan agertuko da berriz, bai eta xehetasun txikienak islatzeko abilezia ere.

## Kanpo estekak
Josip Jelačić

**Josip Jelačić** kondea (Petrovaradin, 1801eko urriaren 16a - Zagreb, 1859ko maiatzaren 20a) Kroaziako heroi nazionaltzat hartua dago. Kroaziako Bana izan zen 1848 eta 1859 artean eta Kroazian morrontza kentzeaz gain garaipen militar handiak lortu zituen.

## Biografia 
Gaur egun Serbiari dagokion Petrovaradinen jaio zen 1801ean. Jelačić Etxekoa zen eta Vienan egin zituen ikasketa militarrak, eta Austriako Armada Inperialean lotinantorde bihurtu zen. 1837rako teniente koronel zen eta 1842rako koronela. Kroazian dagoeneko sona handia zuen delitugintzaren aurka gogor egiteagatik.

1848ko Hungariako iraultzan austriarrekin batera hartu zuen parte. Bere taktika militarrak oso arrakastatsuak izan ziren baina Alexander von Bach austriar ministroak absolutismoa ezarri zuen Kroazian eta bi inperio handiak batzean Hungariaren kontrolpean utzi zuen Kroazia. Herritarrak ez zeuden gustura eta Josip Jelačić Kroaziako Ban izenda zezaten eskatu zuten. Honek austriarren aldeko jarrera zabaldu zuen. 1859an hil zen Zagreben, gaixotasun luze baten ondoren.

## Ondorioak 
[thumb|ezkerrera|150px| Josip Jelačićen estatua [Zagrebko enparantza nagusian]]
Austriarren aldean egon izan zen beti eta Kroaziaren germanizazioan garrantzi handia izan zuen Josip Jelačićek.

Garaiko klase politikoak gustuko ez bazuen ere, historiak garrantzi handiko agintari bihurtu du. Zagrebko plaza nagusian bere eskultura dago. Hasieran bere ezpatak Hungaria aldera seinalatzen zuen haien aurka aritu baitzen borrokan. Komunismoaren garaian estatua erretiratua izan zen, baina 1991eko independentziarekin batera berriz jarri zuten bere lekuan, oraingoan hegoaldera begira.
Kroaziako Ban

thumb|250px| Kroaziako Banaren ikurra
**Kroaziako Ban** titulua (kroazieraz *Hrvatski ban*) hasieran herri agintariek bazuten ere 1102. urtetik aurrera Kroaziako erregeordeei eman zitzaien.

## Historia 
Petar Krešimir IV.a erregea ondorengorik gabe hil zenean, Eslavoniako bana (erregeordea) zen Dimitar Zvonimir jarri zen agitari. Hau ere ondorengorik gabe hiltzean, 1102an Hungariako Inperioaren barnean sartu zen kroazia. Errege hungariarrek **Kroaziako Ban**en esku utzi zuten herrialdearen antolaketa. Kroaziako Banaren instituzioak XX. menderarte iraun zuen.

## Ban ezagunenak 
* Hungariaren menpe:
** Beloš Vukanović (1110?-1163?)
** Paul I.a Šubić (1245-1312)
** Nikola IV.a Frankopan (?-1432)

* Habsburgotarren Kroazia:
** Ivan Karlović (1478-1531)
** Nikola Šubić Zrinski (1508-1566)
** Toma Bakač Erdedi (1558-1624)
** Miklós Zrínyi (1620-1664)
** Petar Zrinski (1621-1671)
** Ignaz Gyulai (1763-1831)
** Josip Jelačić (1801-1859)
** Josip Šokčević (1811-1896)

* Austria-Hungariako Inperioaren barnean:
** Ivan Mažuranić (1814-1890)
** Károly Khuen-Héderváry (1849-1918)
** Iván Skerlecz (1873-1951)

* Jugoslaviaren barnean:
** Matko Laginja (1852-1930)

## Kanpo estekak
Petar Krešimir IV.a Kroaziakoa

**Petar Krešimir IV.a Kroaziakoa** edo **Petar Krešimir IV Handia** (; ?-1074/5), Kroaziako azken erregea izan zen. Trpimirović dinastiako erregea zen eta ondorengorik utzi gabe hil zen.

## Biografia 
Stjepan I Krešimirović erregearen bi semeetako zaharrena zen. Ama veneziarra zuen eta han pasa zuen bere gaztaroa 1058an bere aita hil eta errege bihurtu zen arte. Ez da ezagutzen non izan zen koroazioa baina Belgraden izan bide zitekeen.

1054ean Elizan gertaturiko Zisma Nagusiaren aurrean Erromako Elizarekin bat egin zuen, kroaziako aristokraziak eta erlijiogizonek bizantziarrekin nahiago bazuten ere. 1063an **Vuk** apezpikuak gogor egin zuen zelibatuaren eta liturgia latindarraren aurka mezak eslavonieraz izan behar zirela argudiatuz, baina eskumikatua izan zen.

Kroaziaren mugak zabaltzeari ekin zion, bai Itsaso Adriatikoko kostaldean eta baita barneko lurretan ere. Hiru Banen laguntzaz antolatu zuen herria, hurrenez hurren: Dimitar Zvonimir Eslavonian (bere aholkulari pertsonala ere bazen), **Gojčo** kostalde adriatikoko Ban eta hirugarren Ban bat ere izan zuen Bosnian.

Bizantziar Inperioa ekialdean hainbat gerratan sartuta zegoela arobetxatuz, Dalmazia bizantziarra konkistatu eta *regnum Dalmatiae et Chroatia*ko buru izendatu zuen bere burua. Dalmaziako hiriek Italia hegoaldean zeuden normandiarrei laguntza eskatu eta Petar Krešimir IV.ak etsai berria aurkitu zuen. Bi urte beranduago veneziarrak hasi ziren kostaldeaz jabetzen, Dalmaziako hiriak kroaziarrengandik babestu behar zituztela argudiatuz.

## Heriotza 
Petar Krešimir IV.ak ez zuen ondorengorik izan eta Dimitar Zvonimir izendatu zuen Kroaziaren agintari. Ordutik aurrera Banak izan dira Kroazian agindu dutenak.

## Kanpo loturak 
* Petar Krešimir IV.aren garaiko Kroaziako inperioaren mapa
Krapina

**Krapina** Krapina-Zagorje eskualdeko hiriburua da. Kroaziaren iparraldean kokaturik dago Zagrebetik eta Varaždinetik 55 kilometrotara.

## Historia 
1899. urtean Krapina ondoan dagoen Hušnjak muinoan Dragutin Gorjanović-Kramberger arkeologo kroaziarrak Neanderthalgo gizakiaren 800 fosil inguru aurkitu zituen. Bi urtetik 40 urtetako adin bitarteko hogei gizakiren hezur fosilizatuak ziren, duela 80.000 edo 50.000 urte bizi izan zirenak. *Homo krapinensis* izena eman zitzaien.

Bestalde, Krapina 1193tik ezagutzen da. Bertan eraiki zituzten hiru gaztelu Kroaziako zein Hungariako agintariek.

## Kultura 
Ljudevit Gaj Kaprinan jaio zen. Kaprinako iraultzailea izan zen eta 1850an kroazieraren gramatikaren bertsio berria sortu zuen. Bere etxea bisita daiteke gaur egun.

*Kajkavskih popevki* jaialdia ospatzen da urtero. Bertako dialektoan egindako abestiak kantatzen dira.

## Ondasun nabarmenak 
Krapinatik kilometro bakarrera Trški Vrh herrixka dago eta bertan Jerusalemko Done Mariaren eliza barrokoa dago.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Ljudevit Gaj

**Ljudevit Gaj** (Krapina, 1809ko abuztuaren 8a - Zagreb, 1872ko apirilaren 20a) Kroaziako hizkuntzalari, politikari, kazetari eta idazlea izan zen. **Iliriar Mugimendu** abertzalearen partaide nagusienetako bat izan zen.

## Biografia 
Ljudevit Gaj Krapinan jaio zen, garai hartan Austriar Inperioaren barnean zegoena. Aita alemaniarra zuen eta ama eslovakiarra. Alemanieraz idazten hasi zen baina berehala interes handia azaldu zuen kroazierarekiko. 1830rako argitaratua zuen *Kroaziar-Eslavoniar ortografiaren oinarrien laburpena* izeneko liburua. Kroaziarrek alfabeto latinoa erabiltzen zuten bainahainbat soinu zailak ziren alfabeto horrekin idazteko eta txekieraren antzeko ortografia ezarri zuen.

Bere lana herrialdean zabal zedin Habsburgotarren monarkia konbentzitu zuen kroazierazko egunkari bat argitaratzen utz zezan. 1835ean *Novine Horvatske* (Kroaziako berriak) egunkaria azaldu zen eta bere gehigarri literarioa zen *Danicza horvatzka, slavonzka y dalmatinzka* (Kroaziarren, eslavoniarren eta dalmaziarren eguneroko izarra). **Iliriar Mugimendu** abertzalearen eraginez izenak aldatu zitzaizkien, egunkaria *Ilirske narodne novine* (Iliriarren berriak) deituz eta aldizkari literarioa berriz *Danica ilirska* (Iliriarren goizeko izarra).

1872an hil zen Zagreben 62 urte zituela.
Gospić

**Gospić** Kroaziako Lika-Senj eskualdeko hiriburua da. Eskualdeko hiruburuen artean hirugarren txikiena da. Lika ibaiaren ertzean dago.

## Etimologia 
Gospić 1604 urtean aipatzen da lehen aldiz. Badirudi izena kroazierazko *gospa* (andere) hitzetik datorrela.

## Historia 
Gaur egungo Gospić bi gotorleku otomandarren artean eraiki zen. XVII mendean turkiarrak kanporatu zituzten eta Gospić Lika eremuko egoitza administratiboa bihurtu zen.

1990 urtean Kroaziako Independentzia Gerran oso kaltetua izan zen.

## Gospićtar ezagunak 
Dudarik gabe Nikola Tesla asmatzaile, fisikari eta matematikaria da Gospićtar ezagunena.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Neretva

**Neretva** (zirilikoz Неретва, ,  ahoskatua), Herzegovinako Dinariar Alpeetan sortu eta Itsaso Adriatikoan dagoen Ploče herrian (Kroazia) delta osatuz itsasoratzen den ibaia da.

## Ibilbidea 
Dinariar Alpetan sortzen da 1.227 metrotako altueran. Hasi bezain laster arroila handia sortzen du eta Mostarrerako bidean (Bosnia-Herzegovina) hiru urtegi zeharkatzen ditu. Eskuin aldetik Rakitnica, Rama eta Trebižat errekak gehitzen zaizkio eta ezkerretik Buna eta Bregava. Azken 30 kilometrotan delta zabala osatzen du Itsaso Adriatikoan sartu aurretik. Azken 22 kilometroak baino ez ditu Kroazian egiten.

Zeharkatzen duen hiri garrantzitsuena Mostar da. Bertako zubi zaharra, '''' UNESCOk Gizateriaren ondare izendatu zuen 2005ean. Beste hiri aipagarri batzuk Konjic, Metković eta Ploče dira.

## Neretva izena 
* IX. mendean Neretva ibaiaren inguruan Neretvako printzerria osatu zen, Pagania bezala ezagunagoa izan zena.
* Gaur egun Kroaziako eskualde bat Dubrovnik-Neretva eskualdea da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cetina ibaia

**Cetina** ibaia Kroazia hegoaldeko ibai laburra da. Dinara mendiaren azpian dagoen Cetina herritik gertu sortzen da eta 105 kilometro ibili ondoren Omišen itsasoratzen da.

Bere ibilbide laburrean 385 metro jeisten ditu eta hainbat zentral hidroelektriko daude ibaiean zehar.

## Kanpo estekak