open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lakarrako jauregia

**Lakarrako Jauregia**, **Harizpe mariskalaren gaztelua** izenarekin ere ezaguna (bertako egoiliar ezagunenaren ondorioz), Lakarran (Nafarroa Beherea) kokaturiko jauregia da, herrigunearen iparraldeko aldean. Historikoki, garrantzia estrategikoa izan du, Oztibarre eta Garazi artean kokaturik egonda. 1880. urte aldera berriztatu zuen Doyèrek eta gaur egungo itxura eman.

Lurraren mailan, saloi nagusia, jangela eta liburutegia daude, dekorazio aberatsarekin. Lehen pisuan, familiaren saloia, mariskalaren gela eta baita bere zelaiko laguntzailerena ere, hauek ere bere dekorazioarekin.

## Historia 
Harizpe mariskalak 1821ean erosi zuen gaztelua, eta mariskalaren ilobak al­datu egin zuen. Atxikita zeuden eraikinak erai­tsi zituen, egitura nagusia bakarrik manten­tzeko; iparral­detik hegal bat gehitu zion, eta zati zaharraren hegoal­dean bi dorre gehitu zituen angeluetan.

### Lakarratarrak 
1119an aipa­tzen dira lehendabiziko al­diz lakarratarrak, bai eta 1168an ere. Ber­nard Lakarrak, Baionako kalonjeak, Baionako Fontaner apezpikuari lagundu zion bere elizbarrutiagatiko bisita batean; geroago, Baionako apez­piku izan zen. 1128an, An­txo Lakarra izan zen Baionako gober­nadorea.

#### Per­tsonaia aipagarria 
Lakarrako Ber­nardo II.a, Baionako apez­pikua (1186‑1201), izan zen leinu honetako per­tsonaia xelebreena. Sordesgo abadian fraide eta, dudarik gabe, abade izan ondoren, Rikardo Lehoi Biho­tzarekin parte hartu zuen guru­tzadan; armadako kondestablea edo almirantea izan zen. Armada hori izan zen Lisboa arpilatu zuena. Bidean zihoala, Rikardoren eta Bérangèreren, An­txo Az­karraren arrebaren, ez­kon­tzara joan zen. I­tzul­tzean, bere elizbarrutiko sarrerez arduratu zen, eraginkortasunez. 1194an, Zelestino II.a Aita Santua bere elizbarrutiko mugak zehaztera bul­tzatu zuen: Lapurdi, Nafarroa Behereko hegoal­dea, Gipuz­koa Donostiaraino, Bor­tziriak, Baztan, Lerin eta Lesaka.
Joan Henrikez, Lakarrako oinordekoaren semea, Teodebal­do I.aren sasiko semea ahal zena, 1331. urtean hil zen, Beotibar­ko batailan.

Haren semea Karlos «Gaiztoa»ren alferez nagusia izan zen; bere erregea aska­tzeko esku‑kolpean parte hartu zuen, Fran­tziako erregeak preso bai­tzuen. Naiarako batailan parte hartu zuen, 1367an; bataila horretan preso hartu zuten Duguesclin.
Haren seme Martin Nafarroako mariskal izendatu zuten 1389an. Karlos Prestuak Ablitas hiribil­dua eman zion: adar horretatik jaio zen Miren Eukene, Teba eta Ablitasgo kondesa, Napoleon III.aren emaztea (Eukene Montijokoa izenaz ezagutua).

Lakarran laffu­tzundarrak ere izan ziren. Laffun­tzun koronela Reischoffengo batailan hil zen, 1870. urtean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sarrikota (argipena)

**Sarrikota** Ipar Euskal Herriko herri batzuen izena izan daiteke; frantsesez denak dira *Charritte*:

##  
* **Sarrikota** Amikuzeko herria da, Arrueta-Sarrikota udalerrian; batzuetan "Sarrikota-Amikuze" deitua izan da, desberdintasuna adierazteko.

##  
* **Sarrikotapea** Zuberoako Pettarra eskualdeko udalerria da.
* **Sarrikotagaine** Zuberoako Basabürüa eskualdeko ibaresküinean dagoen herria da, Lakarri-Arhane-Sarrikotagaine udalerrian.
Parabola (argipena)

**Parabola** hitzak zenbait adiera ezberdin ditu:

* parabola, geometria-kurba bat;
* parabola, literatur genero bat;
* Jesus Nazaretekoaren parabolak, ebanjelioetako kontakizunak, Jesusen beraren hitzetan.
1032 Pafuri

**1032 Pafuri** asteroide gerrikoan aurkitutako 1032. asteroidearen izena da. 1924ko maiatzak 30ean aurkitu zuen Harry Edwin Woodek Johannesburgotik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1924 SA** zen. Bere izena Pafuri ibaiagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1033 Simona

**1033 Simona** asteroide gerrikoan aurkitutako 1033. asteroidearen izena da. 1924ko irailak 4ean aurkitu zuen George Van Biesbroeckek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1924 SM** zen. Bere izena Simone van Biesbroeckgatik jasotzen du, aurkitzailearen alaba zena.

## Kanpo estekak
Ana Bejerano

**Ana Maria Bejerano Etxebarria**, ezagunagoa **Ana Bejerano** izenez (Getxo, 1962 &ndash; Urduliz, 2022ko urtarrilaren 2a), bizkaitar abeslaria izan zen. Hainbat taldetan jardun zuen:    Mocedades (1985-1994, 2019-2022), Txarango (1996), Txarango Trio eta Ana Bejerano Concept (2012).

## Musika ibilbidea 
1985ean, *Mocedades* taldean sartu zen Amaia Uranga ordezkatzeko, bakarlar ibilbidea hasi baitzuen. 1994 urtera arte izan zen bertan, eta hiru album argitaratu zituzten: *Tiene un amigo*, *Ana y Miguel* eta *Las palabras*. *Las 1001 Americas* lanaren soinu-banda ere grabatu zuen. 1992an Amaya Urangaren *Lilura Urdinak* diskoan parte hartu zuen.

### Mocedades 1984-1989 
* Izaskun Uranga
* Roberto Uranga
* Javier Garay
* Jose Ipiña
* Carlos Zubiaga
* Ana Bejerano

### Mocedades 1990-1993 
* Izaskun Uranga
* Roberto Uranga
* Javier Garay
* Ana Bejerano
* Iñaki Uranga                     

### Txarango 
1996an Txarango taldea sortu zuen Mocedadeseko bi kiderekin batera: Roberto Uranga eta José Ipiñarekin batera eta Trigo Limpio taldeko beste bi kiderekin batera: Amaya Saizar eta Javier Saizar. Talde berriak disko bakarra kaleratu zuen, *Todo tiene su sitio bajo el cielo*. Trigo Limpioko bi kideak eta Roberto Urangak taldea utzi zuten. 

### Txarango Trio 
Luis Mateos gitarristaren Taldean sartu zenean taldeak Txarango Trio izena jarri zioten. Talde horrekin, batez ere Euskal Herrian aritu ziren urte batzuetan.

### Ana Bejerano Concept 
2012an jazz laukotea osatu zuen Ana Bejerano Concept izenarekin. 2019an, 50. urteurrena ospatzeko biran Mocedadesekin aritu zen eta Javier Garay eta biak, taldera itzuli ziren.

### Mocedades 2018ko abendua - 2021eko abendua 
* Javier Garay
* Luis Hornedo
* Aitor Melgosa
* Iciar Ibarrondo
* Ana Bejerano

### Heriotza 
2022ko urtarrilaren 2an hil zen Urdulizko Ospitalean (Bizkaia) eritetxean, 60 urte zituela. Urtarrilaren 10ean bere jaioterriko Getxoko Areetako Santa Ana elizan egindako hiletaren ondoren, bere hilerrian lurperatu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1034 Mozartia

**1034 Mozartia** asteroide gerrikoan aurkitutako 1034. asteroidearen izena da. 1924ko irailak 7an aurkitu zuen Vladimir Aleksandrovich Albitzkyk Simeizetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1924 SS** zen. Bere izena Wolfgang Amadeus Mozart konposatzaile alemaniarragatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1035 Amata

**1035 Amata** asteroide gerrikoan aurkitutako 1035. asteroidearen izena da. 1924ko irailak 29an aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1924 SW** zen.

## Kanpo estekak
1037 Davidweilla

**1037 Davidweilla** asteroide gerrikoan aurkitutako 1037. asteroidearen izena da. 1924ko urriak 29an aurkitu zuen Benjamin Jekhowskyk Aljerretik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1924 TF** zen. Bere izena David Weillgatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1038 Tuckia

**1038 Tuckia** asteroide gerrikoan aurkitutako 1038. asteroidearen izena da. 1924ko azaroak 24an aurkitu zuen Max Wolfek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1924 TK** zen. Bere izena Edward Tuckgatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1036 Ganymed

**1036 Ganymed**' asteroide gerrikoan aurkitutako 1036. asteroidearen izena da. 1924ko urriak 23an aurkitu zuen Walter Baadek Bergedorfetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1924 TD** zen. Amor asteroide bat da. Bere izena greziar mitologiako Ganimedes pertsonaiagatik jasotzen du, jainkoen koparia zena. S motako asteroidea da, baita Marteren orbita zeharkatzen duen asteroidea ere. Ez da Eguzki-sistemako ilargirik handiena den Ganimederekin nahastu behar, Jupiterren ilargietako bat dena.

## Kanpo estekak
1040 Klumpkea

**1040 Klumpkea** asteroide gerrikoan aurkitutako 1040. asteroidearen izena da. 1925eko urtarrilak 20an aurkitu zuen Benjamin Jekhowskyk Aljerretik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1925 BD** zen. Bere izena Dorothea Klumpke Robertsengatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Sonnebergeko behatokia

**Sonnebergeko behatokia** (Sternwarte Sonneberg alemanez) behatoki astronomiko bat eta Alemaniako Zientzia Akademiaren antzinako institutua da. 1925ean sortu zuen Cuno Hoffmeisterrek eta Sonnebergen kokatua dago, Alemaniako Turingia estatuan.

## Kanpo estekak
Javier Garai

**Francisco Javier Garai Barrenetxea**, (Bilbo,  - ) bizkaitar abeslaria da.

Bere karreran *Voces y Guitarras* taldean aritu ondoren, 1969an *Mocedades* taldea sortu zuen. Soldadutza zela eta, 1971 arte ez zuen parte hartu grabaketetan.

Jatorrizko sei kideen artean, Izaskun Urangarekin batera, oraindik taldean dabilen bakarra da.
Carlos Zubiaga

**Carlos Zubiaga Uribarri** (Bilbo, 1941eko urriaren 8a - ) euskal abeslaria da.

Bere karreraren hasiera *Los Mitos* taldean eman zuen, gitarra jotzen. Bertan *Es muy fácil* bezalako abesti arrakastatsuak moldatu zuen.

1973an Rafael Blanco, Sergio eta Estibalizek *Mocedades* utzi zutenean, taldean sartu zen.

1988an taldea utzi eta ekoizpenari ekin zion *Tío Pepe* izeneko estudioan. 1993an musikara itzuli eta *El Consorcio* sortu zuen.

## Ikus, gainera 
* Bilbotar ezagunen zerrenda
* Bilboaldeko musika taldeak

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Ondasun

Ekonomian, **ondasuna** gizakiaren behar bat asetzen duen *zerbait* da, edota gehiago edukitzea nahi den *zerbait* da. Adiera zabalean, ondasunetan ekoizten diren eta beharrak edo desirak asetzen dituzten *gauza* materialak (liburu bat, adreilu bat) eta ez materialak edo zerbitzuak (ile-apainketa bat) biltzen dira. Adiera hertsian, **ondasunak eta zerbitzuak** esamoldea erabiltzen da eta horrela, ondasunak edo beharrak eta desirak asetzen dituzten gauza fisikoak alde batetik, eta bestetik zerbitzuak edo materialak ez diren gauzak bereizten dira.

Ondasunaren definizioa lausoa da eta aldi berean garrantzitsua. Ondasunaren definizio zehatzak kontsumitzailearen eskariaren eremua zehaztuko du eta hortik ekonomia-zientzia osoa. Ez dago, ordea, adostasunik ondasun ekonomikoaren definizioaren gainean: *zerbait* hori homogeneoa den edo hainbat ondasun mota dauden, asetzen dituzten beharrak nolakoak diren, ondasuna izateko prezio bat ordaindu edo lana egitea beharrezkoa den, ondasunaren eskasia edo kopuru mugatua izan behar den. Galdera hauek guztiek garrantzitsuak dira ekonomian. Adibidez, ondasuna den *zerbait* hori homogeneoa bada ondasun mota guztietarako, ondasun bakoitzari balioa eman edo baloratzearen arazoa sortzen da. Dena den, eskuarki onartzen den definizioari jarraiki, ondasunek gizakien beharrizanak asetzen dituzte, horretarako baliabide urriak edo mugatuak daudela.

## Ondasunak sailkatzeko moduak 
### Eskuragarritasunaren arabera 
* Ondasun libreak: Premiak asetzeko ondasunak dira, baina jaberik eta preziorik ez dutenak. Ugariak dira eta ez dute ekoizpen-prozesurik behar, ez lortzeko, ez erabiltzeko. Adibidez: eguzkia hartzea.
* Ondasun ekonomikoak eta zerbitzuak: Ondasun ekonomikoak urriak dira eta ordaindu egin behar da haiek erabiltzeko. Zerbitzuak ondasun ekonomiko mota bat dira. Adibidez: motor bat, eta zerbitzua, berriz, bidaia bat.

### Funtzioaren arabera 
* Kontsumo-ondasunak: Pertsonen premiak zuzenean asetzen dituztenak dira. Adibidez: bizikleta.
** Bitarteko kontsumo-ondasuna: Ase nahi duen beharra asetzeko gai ez den eta horrenbestez eraldatu egin behar den ondasuna. Adibidez: Irina.
** Kontsumo-ondasun bukatua: Erabiltzeko edo kontsumitzeko prest dagoen ondasuna. Adibidez: Pastela.
* Kapital-ondasuna: Pertsonen premiak zeharka asetzen dituztenak dira. Adibidez: bizikletako osagairen bat ekoizten duena.

## Ikus, gainera 
* Ekipo-ondasun
* Giffen ondasun
* Espainiako Kultura Intereseko Ondasuna (BIC)
* Kultura-ondare
* Ondasun erkide
* Ondasun higiezin

## Kanpo estekak
Cancer Moon

***Cancer Moon*** rock musika talde bilbotarra izan zen, 1988an sortutakoa.

## Taldekideak 
* Josetxo Anitua: voz.
* Jon Zamarripa: gitarra.
* Jesus Suinaga (1988 - 1991): bateria.

## Diskografia 
### Albumak 
* *12 Stereo surgery mistakes* (Autoekoiztutako maketa, 1989).
* *Hunted by the snake* (Polar Records, 1990)
* *Flock, colibri, oil* (Munster Records, 1992)
* *Moor room* (Radiation Records, 1994)
* *TV tape* (Autoekoiztutakoa, 1994)

### Singleak 
* «Cancer Moon» (Goo Records, 1994)

## Ikus, gainera 
* Bilboaldeko musika taldeak

## Kanpo estekak 
* Taldearen webgune ofiziala
* Atrapados por la serpiente, Josetxo Anituaren eta Cancer Moonen gaineko dokumentalaz, kritika zinea.eus atarian
Cuno Hoffmeister

**Cuno Hoffmeister** (1892ko otsailak 2-1968ko urtarrilak 2) astronomo alemaniar bat izan zen.

Cuno Hoffmeisterrek Sonnebergeko behatokia sortu zuen, non, beste batzuen artean, Paul Oswald Ahnertekin lan egin zuen (honi 1938an lanpostu bat eskaini ziolarik, Ahnert Erregimen Naziaren aurkari ezagun bat zen arren).

Gutxi gora-behera 10.000 izar aldagarri eta zenbait asteroide aurkitu zituen, baita C/1959 O1 kometa ere.

Ilargiko Hoffmeister talka kraterra bere omenez izendatua izan zen, 1726 Hoffmeister eta 4183 Cuno asteroideak bezala.

Bere ikasleen artean Eva Ahnert-Rohlfs egon zen.
Amimishock

***Amimishock***, 1999an Ezkerraldean sorturiko thrash metal taldea da.

## Historia 
2001eko ekainean, taldeak XIII. Biblo Hiriko Pop-Rock lehiaketaren metal atala irabazi zuen. Zero Records diskoetxe madrildarrari esker, 2002ko azaroan *Ciclo.h* lehendabiziko diskoa atera zuen. Aurkezpen turrean *Soulfly, Hamlet, Jousilouli, Koma, Kannon, Skunk D.F., Coilbox, Ktulu* edo *Narco* bezalako taldeekin aritu zen.
 
2003ko maiatzean Festimad aritu ziren zuzenean *Marilyn Manson, Deftones* edo *Audioslave* bezalako taldeekin batera. 2004ko udan Javilo baterian eta Oskar gitarran sartu ondoren *Sistema* izeneko bigarren albuma grabatu zuten.

## Jatorrizko taldekideak 
* Keler Lorente - gitarra eta ahotsa.
* Arnaiz - baxua.
* Bolo - bateria.
* Eder - gitarra.

## Diskografia 
* *Ciclo.h* (Zero Records, 2002)
* *Sistema* (Zero Records, 2004)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
NA-4112

**NA-4112** edo **Berueteko errepidea**, Nafarroako herri errepidea da, NA-411 nafar errepidearen 7,20 kilometroan hasi eta Basaburua udalerrian dagoen Beruete auzora arte doa. Errepidea 4,26 kilometro luze da.

## Zeharkatzen dituen udalerriak 
* Basaburua

## Ikus, gainera 
* Nafarroako errepideak
* Nafarroako herri errepideen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Nafarroako errepideak, Nafarroako gobernuaren webgunean.
Zotero

**Zotero** ikerketako artikuluak idazterakoan bibliografia eta erreferentziak kudeatzeko software libreko aplikazioa da (reference management software). Aukera ematen du erreferentzia bibliografikoak nabigatzailearekin erraz bildu, kudeatu eta gero testu editoretara erraz esportatzeko. Firefox nabigatzailerako gehigarri gisa sortu zen 2006. urtean, baina 2011tik urtetik aurrera, Zotero Standalone bertsioa erabil daiteke sistema eragile nagusietan (Windows, GNU/Linux eta Mac OS X), baita Safari eta Chrome nabigatzaileekin ere.

Liburutegi digital moduan antolatutako ikerketari buruzko webgune nagusietan (PubMed, Google Scholar, Google Books, Amazon.com, eta Wikipedian ere bai), Zoterok detektatzen du noiz azaltzen den liburu edo artikulu baten erreferentzia, eta sagu-ziztada bakar batekin posible da erreferentzia oso horiek automatikoki jasotzea eta modu egituratuan fitxategi lokal batera eramatea testu moduan.

2012tik integratuta dago Microsoft Word and LibreOffice testu editoreekin, jasota daukan artikulu baten aipamena testuan gehitzea klik pare batean egin daiteke horrela.

Abiapuntua online artikulu bat bada edo web orri bat, Zoterok artikulu osoaren kopia bat gorde dezake lokalean. Horrelakoetan erabiltzaileak oharrak, etiketak, eta beste gorde ditzake nabigatzailearen interfazearen bitartez.

Lokalean gordetako erreferentzia bibliografikoen azpimultzo bat esportatu daiteke geroago hainbat formatu bibliografiko ezagunetako bat erabiliz. Are gehiago, erreferentzia bibliografiko guztiekin eta horien gainean erabiltzaileak sortutako rich-text memo-ekin laburpen bat sortu daiteke HTML fitxategi moduan.

Programa honen egilea *Center for History and New Media* da (George Mason Unibertsitatekoa (GMU)). Software irekia eta luzagarria da, onartzen baita beste erabiltzaileek zita-idazkera eta webguneetarako itzultzaileak gehitzea, eta oro har, plataforma zabaltzea ere onartzen du.

Zotero izena albaniera hizkuntzako *zotëroj* aditzetik dator, bere adiera, gutxi gorabehera, "menpean hartu, ondo jakin" da. Bere helburua erreferentziak kudeatzeko programa zaharkituen tokia hartzea da, programa zahar horiek Internet konektatu gabe lan egiteko diseinatuta baitzeuden.

## Euskaraz 
Badabil software librearen euskal komunitateko baten bat Zotero honen hizkuntza-lokalizazioa euskarara ekartzen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* ScrapBook. Firefox-en antzeko beste gehigarri bat, erreferentziak harrapatzeko balio du, baina erreferentzia horiek kudeatzeko laguntzarik ez du
* CiteProc
* COinS
* LibX

## Kanpo estekak 
*  Zotero webgune ofiziala.
* Zotero & Wikipedia.
* Screencasts on Zotero website.
*  Harkaitz Zubiagaren bloga.
John Goodricke

**John Goodricke** (1764ko irailaren 17a - 1786ko apirilaren 20a) astronomo zaletu ospetsu bat izan zen, gorreria sakona zuena. Diplomatiko ingeles baten eta honen emazte herbeheretarraren semea, Groningenen jaio zen, Herbehereetan 1764an. Bost urte zituenean eskarlatinak jota gor geratu zen, baina bere gurasoek Edinburgoko eskola berezi batera bidali zuten, non ezpainak irakurtzen ikasi eta hitzegiteko ahalmena garatu zuen. Yorketik gertuko beste eskola berezi batera zihoan bitartean, astronomo zaletu zoli bihurtu zen. 1782an, hamazortzi urte baino ez zituenean, izar baten sekretuari buruzko suposaketa inspiratu bat egin zuen.

Perseus konstelazioko bigarren izarrik dizdiratsuena Algol deitzen da "Ogroaren burua" esan nahi duen izen arabiar bat. Guztiek nabaritu zuten zeozer arraroa izar honetan, astronomoek izar aldagarri deitzen dutena zen. Hiru egunetik behin, bere argia bat-batean murrizten da hiru laurden eta hamar orduz ilun mantentzen da bere jatorrizko dizdira berreskuratu aurretik. Greziarrek ez zuten asmatu honi buruz zer esan, beharbada salbuespen bat zen unibertso perfektu eta aldaezintzat suposatzen zenean. Astronomoek izar hori gutxienez 1670etik ezagutzen zuten, baina misterio bat izaten jarraitzen zuen.

Goodrickek izarra aztertu zuen eta dizdiran zituen aldaketak erabat erregularrak zirela ikusi zuen, hirurogeitazortzi ordu eta berrogeitabederatzi minutuko periodo batekin. Hauek azaltzeko, espekulazio ausart bat adierazi zuen: Algolek bere inguruan orbitatzen zuen lagun bat zuela eta bere dizdira lagun hau Algolen eta Lurraren artean igarotzen zenean jeisten zela iradoki zuen, bere argi gehiena eklipsatuz. 1783ko udaberrian, hamazortzi urte baino ez zituenean, Goodrickek idatziz aurkeztu zizkion bere espekulazioak Royal Societyari. 1786ko apirilak 16an, hogeitabat urterekin, Elkarteko kide bezala onartua eta Copley domina gutiziatuarekin saritua izan zen. Lau egun beranduago, pneumonia baten ondorioz hil zen.

1890ean, Goodricke hil eta ehun eta lau urte beranduago, Hermann Vogel astronomo alemaniarrak bere espektroskopioa Algolera zuzendu zuen eta, bere espektrotik abiatuta, Goodrickek emandako azalpena zuzena zela adierazi zuen. Algol izar bitar itzaltzaile bat zen: izar dizdiratsu bat aldiro-aldiro bere inguruan orbitatzen ari zen lagun ilunago batek itzaldua. Izar lagun hori "Goodrickeren Izarra" deitu zen.

2005eko urria eta 2006ko martxoa bitartean, York Unibertsitateko Sean Ellinghamek eta James Valnerrek, Goodrickek erabilitako behatokiaren kokapena aurkitzeko proiektu bat abiatu zuten, Goodrickek grabatu zituen datuak erabiliz. Sidney Melmorek eginiko azterketa batek Goodrickek Txanponaren Etxetik lan egin zuela erakutsi du, Yorkeko katedraletik gertu. Goodrickeren behaketak irudikatuz, bi ikasleek Goodrickek bere behaketak aipaturiko eraikineko bigarren solairuko ekialdereneko leihotik egin zituela ebatzi zuten.
NA-4121

**NA-4121** edo **Saratsateko errepidea**, Nafarroako herri errepidea da, N-240-A nafar errepidearen 17,06 kilometroan hasi eta Itza udalerrian dagoen Saratsate kontzejura arte doa. Errepidea 0,25 kilometro luze da.

## Zeharkatzen dituen udalerriak 
* Itza

## Ikus, gainera 
* Nafarroako errepideak
* Nafarroako herri errepideen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Nafarroako errepideak, Nafarroako gobernuaren webgunean.
NA-4123

**NA-4123** edo **Muskizko errepidea**, Nafarroako herri errepidea da, NA-4120 nafar errepidearen 6,89 kilometroan hasi eta Imotz udalerrian dagoen Muskitz kontzejura arte doa. Errepidea 0,28 kilometro luze da.

## Zeharkatzen dituen udalerriak 
* Imotz

## Ikus, gainera 
* Nafarroako errepideak
* Nafarroako herri errepideen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Nafarroako errepideak, Nafarroako gobernuaren webgunean.
Holokroi

**Holokroia** Star Warseko film sagan Jedi maisuek euren esentzia, izaera eta oroitzapenak gordetzeko eta hala euren ezagutzak ondorengo belaunaldietako jendeari ezagutarazteko erabili zuten kubo formako gailu bat da. Antzinako Errepublikaren garaitik datatua dago. Luke Skywalkerren Jedi akademiaren garaian gailu hauek egiteko beharrezko ziren ezagutzak galduak zeuden, eta ordurarte bat baino ez zen geratzen, Vodo-Siosk-Baas. Sith holokroiak ere badaude, jedienen funtzio berak betetzen dituztenak baina sithei buruzko informazioa eta kolore gorria dutenak, jedienak kolore zurikoak diren bitartean. Star Wars: Galactic Battlegrounds bideo-jokoan (Age of Empires II Star Warsen skin batekin), holokroiak Age of Empires IIko erlikia ordezkatzen du, Nova kredituak emanez.

## Kanpo estekak
Murmansk

**Murmansk** (; kildin samieraz: Мурман ланнҍ; ipar samieraz: *Murmánska*; skolt samieraz: *Muurman*), 1917 arte **Romanov-na-murmane** deitua (), ipar-mendebaldeko Errusiako portu-hiria da, Murmansk oblasteko hiriburua da. Kola penintsulako iparraldean dago, Barents itsasoaren ertzean. 2010eko erroldaren arabera, 307.257 biztanle zituen. Arkhangelskekin batera, ipar-mendebaldeko Errusiako hiri nagusietako bat da.

## Ekonomia 
Ipar Errusiako portu garrantzizkoena da. Izan ere, Barents itsasoko beste portu batzuetan ez bezala, bertan ez dago inoiz izotzik, Ipar Atlantikoko itsaslasterrari esker. Portuaz gainera, ontziolak, metalurgia, ehungintza eta elikagaiak dira ekonomia jarduera nagusiak.

## Klima 
Murmanskek klima azpiartikoa du; neguak luze eta hotzak eta udak labur baina leunak dira.
 

## Hiri senidetuak 
Murmansk ondorengo hiriekin senidetuta dago:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Arkhangelsk

**Arkhangelsk** (errusieraz *Арха́нгельск*) Errusiako hiria da, Arkhangelsk oblasteko hiriburua, Ipar Dvina ibaiaren bokalean, Itsaso Zuriaren ertzean dagoena. Errusiako ipar mendebaldeko hiri nagusietako bat da, Murmanskekin batera. 2010eko erroldaren arabera, 348.783 biztanle zituen.

Arkhangelskeko portua, Murmanskekoa ez bezala, neguan itxi behar izaten da, izotza dela eta. Ontzigintza eta zuretik ateratako gaiak lantzeko lantegi garrantzitsuak ditu. Iparbururako bidaldien abiapuntua da.

## Klima 

## Demografia 
## Hiri senidetuak 
Arkhangelsk ondorengo hiriekin senidetuta dago:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*   Udalaren webgunea.
Jakutsk

**Jakutsk** (,  ahoskatua; , *Jokūskaĭ*,  ahoskatua) Errusiako ipar-ekialdeko hiria da, Sakhako Errepublikako hiriburua. Lena ibaiaren ertzean dago. 2010ean 269.601 biztanle zituen. Siberiako ipar-ekialdeko hiririk jendetsuena da.

## Klima 
Jakutskek klima azpiartikoa du, *Dfd* Köppen klima sailkapenaren arabera. Neguan munduko hiririk hotzena da: tenperatura -40&nbsp;°C-ra iristen ohi da (neurtutako hotzena -64&nbsp;°C izan da). Udan 30&nbsp;°C-ra heltzen da. Bestalde, oso toki lehorra da, urtean pilatutako prezipitazioa 240&nbsp;mm ingurukoa izaten baita.

## Hiri senidetuak 
Jakutsk ondorengo hiriekin senidetuta dago:

* 
* 
* 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Khabarovsk

**Khabarovsk** () Errusiako ekialdeko hiria da, Khabarovsk kraiaren hiriburua eta hiririk handiena. Amur eta Ussuri ibaien elkargunean dago, Txinako mugatik 30 kilometrora eta Vladivostoketik 800&nbsp;km iparraldera. 2010eko erroldaren arabera, hiriak 577.441 biztanle zituen.

2002tik Ekialde Urruneko Barruti Federaleko zentro administratiboa da, nahiz eta Vladivostokek baino biztanle gutxiago dituen.

## Klima 

## Hiri senidetuak 
Khabarovsk ondorengo hiriekin senidetuta dago:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Cody Komandantea

**Cody Komandantea** Star Warseko film sagako pertsonaia bat da.

**Cody Komandantea** izen klabe bezala **CC-2224** zuen klon soldaduaren ezizena zen. Codyk adiskidetasun estu bat izan zuen Obi-Wan Kenobirekin, etengabe ari zen txantxetan izendatu zioten bere jeneral Jediarekin. Cody Obi-Wanekin joan zen Utapaura Grievous jenerala buru zuten indar separatistekin amaitzeko misio bat betetzera.

Obi-Wan Kenobi jeneralari ere zerbitzatu zion Anakin Skywalkerrekin batera Kato Neimoidia planetan egin zuten eta erabateko desastrean amaitu zen gertuko kanpaina batean. Cody 212 Eraso Batailoiaren eta Zazpigarren Zerutiar Gorputzaren komandantea zen.

2224 unitatea komandante entrenamendu programa aurreratu baten zati izan zen, Alpha bezala identifikatutako ARC soldadua buru zuena. Kamino planetako heziketa protokoloetan ez bezala, erregimen hau independentzian oinarritzen zen zuzena eta okerraren artean ezberdintzeko, intsumisiorik egin gabe. Irudimena bultzatzen zen borroka egiterako orduan, eta klonei izen bat jasotzea baimentzen zitzaien, egindako merituen sari bezala.

Codyren beharraren ibilbideak, beste zenbait tokiren artean Kato Neimoidia, Geonosis, Skor II, Bomis Korri IV, Aargonar, Maramere, Boz Pity, Rendily, Praesitlyn, Kooriva, Sarrish eta Saleukami planetak hartzen zituen. Bera 212 Eraso Batailoiaren buru zen, eta eroso zegoen unitate handien zein destakamendu txikien buru bezala. Codyk jet-pack bat ere erabiltzen zuen, Jango Fettek erabiltzen zituen antzeko suziri bultzatzaile moduko batzuk, bere eliteko unitateak zuzentzeko aire maniobren bidez.

Utapau planetan jaso zuen 66 agindua, zuzenean Palpatine enperadoreagandik. Cody Errepublika Galaktikoaren aginduei leiala zen, eta 66 agindua emana izan zenean, Codyk bere komandoari Obi-Wan tirokatzeko agindu zion. AT-TE tanke erraldoi bat izan zen Boga hil zuena, bere tropa propioek eraso ziotenean Obi-Wan Kenobi muntatzen ari zen varactyla. Zorionez, Obi-Wan eraso honetatik bizirik irten zen. Jediak suntsituak izan zirenean, Cody Komandanteak Utapauko guduarekin jarraitu zuen, tropa separatistak garaituak izan ziren arte.

## Kanpo estekak
Stass Allie

**Stass Allie** Star Warseko film sagako eta fikziozko unibertsoko pertsonaia bat da.

## Ezaugarriak 
Lanaren fikziozko unibertsoan Stass Adi Gallia Jedi maisuaren lehengusina zen. Ia Adi Gallia bezala janzten zenez, berehala nahasten zituen zuhurtziarik gabeko pertsonak. Klon Gerren erdialdean hutsik geratu zen eserleku bat okupatu zuen Jedi Kontseilu Gorenean bere lehengusina hil ondoren.

Stass paregabeko gerlaria zen, baina nahiago izan zuen bere sendapen dohainak erabiltzea jedi sendagileen taldera batuz.

Jedi hau Geonosis planetara bidalitako txoke indarraren zati izan zen. Krisi separatista gertatu zenean ofizial eta maila altuko gobernari asko babestu zituen.

Klon Gerretako jeneral ere bihurtu zen.

Felucia planetara errefortzuak bidaltzera joateko prestatzen ari zenean, Anakin Skywalkerrek Saleukami planetara bidali zuen, non bere klon soldadu propioek eraila hil zen bere ibilgailuak 66 agindua aktibatua izan ondoren soldaduen tiroen ondorioz eztanda egin zuenean.

## Kanpo estekak
Rostov Don

**Rostov Don** () Errusiako hiria eta portua da, erresumaren hego-mendebaldean dagoen Rostov oblasteko hiriburua. Don ibaiaren bokalean kokatzen da, Azov itsasoaren ertzean. 2010ean 1.089.261 biztanle zituen.

## Historia 
1749. urtean sortu zuten hiria eta 12 urte geroago gaztelua eraiki zuten. Gazteluaren inguruan garatu zen hiria eta XIX. mendean garrantzi handia lortu zuen Errusiako barnealderako merkataritza jarduerarako zituen komunikabide erraztasunei esker (Don ibaiaren bidezko garraioa). 1952. urtean zabaldu ziren Volga eta Don ibaien arteko ubidea eta Azov itsasorakoa. 1917. urtean sortutako unibertsitatea dago bertan.

## Klima 

## Ekonomia 
1952. urtean eraikitako Volga-Don ibaien arteko ubideari esker jarduera handiko portu bihurtu da hiria (Errusia erdialdearen eta iparraldearen arteko merkataritzarako komunikabidea). Industria (nekazaritza jarduerarako makineria, burdinbide gaiak, ontziolak, kimika industria, petrolio findegiak, janari industria, metalurgia, tabakogintza) da ekonomia jarduera nagusia. Aireportua, burdinbide eta errepidegune garrantzitsuak ditu.
thumb|350px|

## Herri eta hiri senidetuak 
Rostov Don ondorengo herri eta hiriekin senidetuta dago:

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Grozny

**Grozny** (; ) Errusiako hiria da, Txetxeniako Errepublikako hiriburua. 2002ko erroldaren arabera, hiriak 210.720 biztanle zituen.

## Klima 

## Hiri senidetuak 
Grozny ondorengo hiriekin senidetuta dago:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
NA-4120

**NA-4120** edo **Gulia-Aroztegi errepidea**, Nafarroako herri errepidea da, N-240-A nafar errepidearen 4,10 kilometroan hasi eta NA-4100 errepidearen 11,89 kilometrora arte doa, tartean Atetz udalerria zeharkatuz. Errepidea 13,74 kilometro luze da.

## Zeharkatzen dituen udalerriak 
* Atetz
* Gulia
* Aroztegi

## Ikus, gainera 
* Nafarroako errepideak
* Nafarroako herri errepideen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Nafarroako errepideak, Nafarroako gobernuaren webgunean.
Samara

**Samara** (), 1935-1990 bitartean **Kuibyxev** () deitua, Errusiako hiria da, herrialdearen mendebaldean dagoen Samara oblasteko hiriburua. Volga eta Samara ibaien bilgunean dago. 2010ean 1.164.685 biztanle zituen.

## Historia 
1586. urtean sortu zuten hiria estepatik hurbiltzen ziren nomadei aurre egiteko. Hasieran biztanle gehienak kosakoak ziren, eta eskulangileak eta merkatariak heldu ziren ondoren. XIX. mendean oparotasun handia izan zuen hiriak burdinbideari esker batetik eta janari industriari esker, bestetik.

## Ekonomia 
Industria (nekazaritza jarduerarako eta petrolio industriarako makineria, petrolio findegiak, kimika industria, janari industria, eraikuntzarako gaiak) eta lurpeko aberastasunen ustiapena (petrolio eta gas hobiak) dira ekonomia jarduera nagusiak. Oso indarretxe garrantzitsua dago hiritik hurbil, Volga ibaian gora.

## Ondarea 
Hiriko monumentuei dagokienez, aipagarriak dira Antzaldaketaren eliza (1685), Kazan katedrala eta molde bizantziarrei jarraituz eginiko Smolensk eliza.

## Klima 
Samarak klima kontinental hezea du, *Dfb* Köppen klima sailkapenaren arabera.

## Hiri senidetuak 
Samara ondorengo hiriekin senidetuta dago:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Saratov

**Saratov** () Errusiako hiria da, erresumaren hego-mendebaldean dagoen Saratov oblastaren hiriburua. Volga ibaiaren ertzeko portu garrantzitsua da. 2010ean 837.900 biztanle zituen.

## Ondarea 
Monumentuei dagokienez, aipagarriak dira 1697. urteko Hirutasunaren katedral barroko-errusiarra, Katalina II.aren garaiko apaizgaitegia, 1815. urtean eraikitzen hasi ziren Alexandro Nevski katedrala, Radischev jauregia, eta arkeologia museoa.

## Ekonomia 
Burdinbide eta errepide gune garrantzitsua da. Merkataritza eta industria (janari industria, ehungintza, ontziolak, nekazaritzarako makineria, beiragintza, motorrak, kimika industria, tresneria elektrikoa eta mekanikoa, petrolio findegiak) dira ekonomia jarduera nagusiak. Hiritik hurbil gas hobi garrantzitsuak dira, eta 800 km luze den gas-hoditeriari esker, Moskuraino iristen da. Unibertsitatea dago.

## Klima 

## Hiri senidetuak 
Saratov ondorengo hiriekin senidetuta dago:

* 
*  (2004)
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.

## Erreferentziak
Perm

**Perm** (errusieraz *Пермь*) Errusiako hiria da, Perm kraiko hiriburua. 799&nbsp;km²ko azalera du eta 2010ean 991.162 biztanle zituen. Kama ibaiak zeharkatzen du hiria. 1940 eta 1957. urteen artean hiriak **Molotov** (errusieraz: *Мо́лотов*) izena izan zuen.

Uraletako meatzaritza eta industria hiri nagusia da; metal, kimika, paper eta zur industria dago. Hemen aurkitu ziren lehen aldiz orain dela 225.000.000-280.000.000 urte bitarteko geologia aztarnak eta hortik datorkio izena Permiarra garai geologikori.

## Klima 

## Hiri senidetuak 
Perm ondorengo hiriekin senidetuta dago:

* 
* 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Errealismo

***Errealismo*** hitzak adiera asko izan ditzake:

Filosofian :
* **Errealismo filosofikoa** doktrina metafisikoa da, nominalismoaren infrentzua. Platon, Tomas Akinokoa eta Frege dira horien isla.
* **Errealismo platondarra** edo platonismoa Platonen doktrina da, ideiak berez existitzen direla dioena.

Artean eta literaturan:
* **Errealismoa**, XIX. mendeko pintura estiloa.
* **Errealismoa**, XIX. mendeko literatura estiloa.
* **Errealismo fantastikoa**, 1960ko hamarkadako mugimendu kontrakulturala.
* **Errealismo magikoa**, XX. mendeko literatura estiloa.
* **Errealismo sozialista**, sozialismoaren balioak goratzen dituen arte estiloa.
* **Errealismo artistiko**, artea eta errealitatea identifikatzen dituen jarrera estetikoa.

## Ikus, gainera 
* Neorealismoa
Errealismo (margolaritza)

[thumb|300px|[Gustave Courbet, *Ehorzketa Ornansen*, 1849-1850, olio pintura, 314 x 663 cm., Orsay museoa, Paris. Lehen aldiz 1851n erakutsia, erreakzio itzela eragin zuen eta artistari bat-bateko fama ekarri zion.]]
**Errealismoa** XIX. mendearen erdialdeko (1830tik 1870era gutxi gorabehera) mugimendu artistikoa izan zen. Oro har, onartzen da Erromantizismoa eta inpresionismoaren arteko iragaitea izan zela. Artista errealisten asmoa da errealitatea sakonean aztertzea eta fideltasunez islatzea.

Frantzian, 1848ko iraultzak ondorioak izan zituen arte arloan ere. Izan ere, neoklasizismoaren erak arbuiatu zituen artista ugarik, errealismoaren alde. Beraz, neoklasizismoaren eredu akasgabe, orekatu eta neurtuaren aurrean, errealismoak antzematen duena erakutsi nahi du ahalik eta objektiboenean, metodo zientifikoren antzera. Hortaz, eguneroko eszenek, jende xeheak eta arruntak ordezkatzen dituzte antzinako balentria eta mito gogoangarriak.

## Kanpo estekak
NA-4118

**NA-4118** edo **Gaskueko errepidea**, Nafarroako herri errepidea da, NA-4100 nafar errepidearen 13,18 kilometroan hasi eta Odieta udalerrian dagoen Gaskue gunera arte doa. Errepidea 0,42 kilometro luze da.

## Zeharkatzen dituen udalerriak 
* Odieta

## Ikus, gainera 
* Nafarroako errepideak
* Nafarroako herri errepideen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Nafarroako errepideak, Nafarroako gobernuaren webgunean.
Dextrano

thumb|250px|Dextranoaren egitura kimikoa
**Dextranoa** mikroorganismoek sortutako pisu molekular handiko polimeroa da. Erabilera desberdinak izan ditzake pisu molekularraren arabera.

Glukosa molekulaz osatuta dago eta adarkatua izan daiteke. Glukosa molekula hauek α (1-6) loturen bidez lotzen dira elkarri, baina zenbait kasutan α (1-2), α (1-3) edo α (1-4) loturak ere egon daitezke polimeroaren egitura adarkatsuago bihurtuz.

## Ekoizpena 
Zelula kanpoko polimeroa da eta zenbait bakteriok duten dextrano sakarasa entzimaren eraginez jariatzen du zelulak. Entzima honek sakarosa aitzindari harturik glukosa molekulak polimerizatzen ditu polisakaridoa sortuz. Bakterio anduien arabera polimero desberdinak lortzen dira, adarkadura kopuru aldakorrekoak. Adarkadura hauek oso laburrak dira eta α (1-3) eta α (1-2) loturen bidez lotzen dira kate nagusira.

Polisakarido hauen ekoizpen industriala *Leuconostoc mesenteroides* eta *Streptococcus mutans* anduien kultiboekin egiten da sakarosan oparo den ingurunean. Kultiboa agortzen denean, polimeroa alkoholarekin hauspeatzen da. Ondoren, hauetatik pisu molekular baxuko dextranoak lortzeko hidrolisi partziala egiten da. Azkenik, dextrano ofizinalak lortzeko, desionizazioa, hauspeaketa azetonan eta berkristalizazioa burutzen dira.

## Erabilera 
Dextranoak erabilera terapeutiko ugari izan ditzake, baina hauek bere pisu molekularraren araberakoak dira.
* Pisu molekularra 100.000 baino handiagoa duten dextranoak ez dira terapeutikan erabiltzen, eritrozitoen agregazioa bultzatzen dutelako.
* Erdi mailako pisu molekularra duten dextranoak (40.000-60-000) ospitaleetan erabiltzen dira zainbidetik. Erredura handiak edo odoljarioak dituzten gaixoetan, odol bolumen handia galdutakoan sortutako shock hipobolemikoaren tratamendu edo aurrezaintzan erabiltzen dira plasmaren ordezkatzaile gisa.
:Ez dira toxikoak, organismoak guztiz kanporatzen ditu. Plasmaren antzeko likatasun eta osmolaritatea dute eta gorputzean plasmaren deribatua bailitzan jokatzen du.
* Pisu molekular baxuko dextranoak eragin antikoagulantea dute eta tronboen eraketa galerazteko erabiltzen dira. Odol zirkulazioa bultzatzeko erabiltzen dira, batez ere kapilarretan.

## Eragin desiragaitzak 
Dextranoarekin loturiko eragin desiragaitzak gutxi badira ere, oso larriak izan daitezke. Hauen artean daude:
* Anafilaxia
* Bolumen gainkarga
* Birika edema
* Garun edema
* Giltzurrun gutxiegitasuna

## Kanpo estekak
Aimara (herria)

**Aimarak** () Hego Amerikako komunitate indigena bat da. Gaur egun, nagusiki Bolivian, Perun eta Txilen bizi dira. Bertan bizi dira mende luzez eta inken eta espainiarren mendera egon ziren XVI. mendean. Aimara dute berezko hizkuntza, bi milioi hiztunekoa, gutxi gorabehera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
NA-4117

**NA-4117** edo **Gorrontz-Olanoko errepidea**, Nafarroako herri errepidea da, NA-411 nafar errepidearen 19,10 kilometroan hasi eta Ultzama udalerrian dagoen Gorrontz-Olano kontzejura arte doa. Errepidea 2,13 kilometro luze da.

## Zeharkatzen dituen udalerriak 
* Ultzama

## Ikus, gainera 
* Nafarroako errepideak
* Nafarroako herri errepideen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Nafarroako errepideak, Nafarroako gobernuaren webgunean.
Ekipo-ondasun

Ekonomian, **ekipo-ondasunak** ekoizpen-prozesuetan erabiltzen diren elementu finkoak eta oinarrizko zerbitzuak eskaintzeko erabiltzen diren egiturak, hala nola makinak eta ur-sareen azpiegiturak. Ekipo-ondasunen sailkapena burutzerakoan zalantzak sor daitezke, garraio-ondasunei buruz esaterako. Kasu horretan, eskuarki, ez dira bernehartzen turismoak eta autobusak, baina bai ordea trenbide-sareak eta bertako elementuak (trenak eta lokomotorak).

Ekipo-ondasunen industriaren bilakaera ekonomia osoaren egoeraren aurresateko erabiltzen da: ekipo-ondasunen ekoizpen eta salmenta gehitzen bada, ekoizpen-enpresek euren aktiboak berritzen ari direla adierazten du, eskaeraren gehikuntza aurreikusiz.

## Kanpo estekak
NA-4133

**NA-4133** edo **Irurtzungo lehengo tren geltokiaren errepidea**, Nafarroako herri errepidea da, N-240 nafar errepidearen 20,18 kilometroan hasi eta Irurtzungo tren geltoki zaharrera arte doa. Errepidea 0,27 kilometro luze da.

## Zeharkatzen dituen udalerriak 
* Irurtzun

## Ikus, gainera 
* Nafarroako errepideak
* Nafarroako herri errepideen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Nafarroako errepideak, Nafarroako gobernuaren webgunean.
NA-4140

**NA-4140** edo **Ihaben-Etxaleku errepidea**, Nafarroako herri errepidea da, NA-4130 nafar errepidearen 5,70 kilometroan hasi eta NA-4130 errepidearen 4,41 kilometrora arte doa, Imotz udalerrian dagoen Etxaleku kontzejutik gertu. Errepidea 4,57 kilometro luze da.

## Zeharkatzen dituen udalerriak 
* Basaburua
* Imotz

## Ikus, gainera 
* Nafarroako errepideak
* Nafarroako herri errepideen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Nafarroako errepideak, Nafarroako gobernuaren webgunean.
NA-4150

**NA-4150** edo **Leitza-Goizueta-Hernani errepidea**, Nafarroako herri errepidea da, NA-170 nafar errepidearen 7,87 kilometroan hasi eta Gipuzkoako mugara arte doa. Errepidea 29,53 kilometro luze da.

## Zeharkatzen dituen udalerriak 
* Leitza
* Goizueta
* Arano

## Ikus, gainera 
* Nafarroako errepideak
* Nafarroako herri errepideen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Nafarroako errepideak, Nafarroako gobernuaren webgunean.
NA-4161

edo **Larraintzar-Iraizotz errepidea** Nafarroa Garaiko errepide bat da. Errepidea  foru errepidea eta  errepide lokala lotzen du.

Errepidea 2,40 kilometrokoa da.

## Historia 
Larraintzar eta Iraizotz arteko bide zaharra ibilgailuen zirkulaziora egokitzearen emaitza da errepidea.

## Udalerriak 
Hauek dira errepideak zeharkatzen dituen udalerriak:
* Ultzama

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* 
* 
* Nafarroa Garaiko errepideen sarea

## Kanpo estekak 
*Nafarroako errepideak, Nafarroako gobernuaren webgunean
NA-4171

**NA-4171** edo **Aizkorbeko errepidea**, Nafarroako herri errepidea da, N-240-A nafar errepidearen 1,83 kilometroan hasi eta Arakil udalerrian dagoen Aizkorbe kontzejura arte doa. Errepidea 0,40 kilometro luze da.

## Zeharkatzen dituen udalerriak 
* Arakil

## Ikus, gainera 
* Nafarroako errepideak
* Nafarroako herri errepideen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Nafarroako errepideak, Nafarroako gobernuaren webgunean.
1041 Asta

**1041 Asta** asteroide gerrikoan aurkitutako 1041. asteroidearen izena da. 1925eko martxoak 22an aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1925 FA** zen.

## Kanpo estekak
1045 Michela

**1045 Michela** asteroide gerrikoan aurkitutako 1045. asteroidearen izena da. 1924ko azaroak 19an aurkitu zuen George Van Biesbroeckek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1924 TR** zen. Bere izena aurkitzailearen alaba zen Micheline Van Biesbroeckgatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1046 Edwin

**1046 Edwin** asteroide gerrikoan aurkitutako 1046. asteroidearen izena da. 1924ko abenduak 1ean aurkitu zuen George Van Biesbroeckek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1924 UA** zen. Bere izena aurkitzailearen semea zen Edwin Van Biesbroeckgatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1047 Geisha

**1047 Geisha** asteroide gerrikoan aurkitutako 1047. asteroidearen izena da. 1924ko azaroak 17an aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1924 TE** zen.

## Kanpo estekak
Inulina

**Inulina** fruktosaz osatutako polisakaridoa da, beraz fruktosano bat da. Funtzioari dagokionez sakarosaren homologoa dela esan daiteke.

## Egitura 
10-250 fruktosa unitate izan ohi ditu eta β (2→1) lotura glukosidikoarekin elkartuta dauden. Katearen azken unitatea glukosa molekula izan ohi da.

## Garrantzia biologikoa 
Almidoia bezala energia biltegia da, baina bakuoloetan bakarrik dago. 36.000 landare espezietan aurkitzen da, gehienbat dikotiledoneoen lurpeko organoetan (sustrai, tuberkulu eta errizometan). Maila industrialean txikoria landaretik lortzen da. Landareek hotzari aurre egiteko ere erabiltzen dute.

## Metabolismoa 
Polisakarido hau uretan disolbagarria da eta zuntz elikagarriaren parte da.

Gizakiaren listuko amilasa entzimak ez dira gai β(1→2) lotura hidrolisatzeko eta inulinak digestio aparatu guztia zeharkatzen du. Kolonean dagoen flora anaerobioak hartzidura bidez partzialki degradatzen du. Horrek hesteetako flora finkatzen laguntzen du. Aitzitik, inulina kantitate handiak dituzten elikagaiak janez gero, flatulentziak ager daitezke.

## Erabilera 
Giltzurrun funtzioaren azterketan erabiltzen da %10eko ur disoluzioan. Zainbidetik sartzen da eta ez du odol proteinekin elkarrekintzarik izaten. Hodixka mailan ez du ez iraizketa ez xurgapen prozesurik jasaten. Glomeruluan iragazi eta giltzurrun bidetik metabolizatua izan gabe kanporatzen da.

Haren kontzentrazioa gernuan neurtuz, inulinaren iraizketa abiadura hautematen da, eta horrek balio du jakiteko ea giltzurrunaren funtzionamendua egokia den.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aurra Sing

**Aurra Sing** Star Warseko fikziozko unibertsoko pertsonaia bat da.

Nar Shaddaan jaio zen. Haurra zenean padawan ikaslea izan zen eta bere irakaslea zen An'ya Kurorekin ezberdintasunak izan ondoren Jedi Ordena utzi zuen. Aurra Singek larruazal zuria eta falange gehigarri bana zuten hatzak zituen. Bere ilea gorria zen eta garondoaren goikaldean bilduta zuen mototx batekin.

Aurrak Aayla Securaren eta Ki-Adi-Mundi maisuaren aurka borrokatu zuen Tatooine planetan, Jedi Ordena utzi ondoren Aurra joan zen planeta. Planeta honetan Aurra ordainsari bilatzaile bezala aritzen zen eta Jedi asko hil izanaz harrotzen zen. Handik denbora batera Devaronera bidaiatu zuen, non bere irakaslea izan zen An'ya Kuroren aurka borrokatu zuen borroka basati batean. 66 agindua eman zenean Aurra Kashyyyk planetara bidalia izan zen Quinlan Vos maisua hiltzera, hau, bizirik irten ondoren, Aurra hiltzen saiatu zelarik, baina Aurra bizirik irten zen eta Darth Vaderri batzen zaio bere entrenamenduan.

## Kanpo estekak
Gil Shaham

**Gil Shaham** (1971ko otsailaren 19a) israeldar jatorriko biolin-jotzaile bat da.

AEBetako Illinois estatuko Urbana hirian jaioa, bere gurasoak Israelera joan ziren bizitzen Gilek bi urte baino ez zituenean. Biak ziren zientzialarriak, Jacob Shaham eta Meira Diskin. 10 urterekin Jerusalemeko Orkestra Sinfonikoarekin eta Israelgo Orkestra Filarmonikoarekin debuta egin zuen eta Juilliard Schoolen onartua izan zen, non Dorothy DeLay eta Hyo Kangekin ikasi zuen. Berak zein bere arrebak, Orli Shahamek Columbiako Unibertsitatean ikasi zuten.

Shahamen karrera 1989an abiatu zen, gaixo zegoen Itzhak Perlman ordezkatzea eskatu ziotenean, Michael Tilson Thomasekin eta Londresko Orkestra Sinfonikoarekin eman beharreko kontzertu batzuetan. Egun bakarrean joan zen hegan Londresera eta Max Bruchen *Biolinarentzako 1. kontzertua* eta Jean Sibeliusen *Biolinarentzako kontzertua* jo zituen, kritika oso onak eta laudorioak jasoz.

Ordutik, Shaham biolinjotzailerik bertutetsuenen artean agertu da. Lehen mailako orkestra ugarirekin jo du, horien artean New Yorkeko Orkestra Filarmonikoa, Berlingo Orkestra Filarmonikoa, Israelgo Orkestra Filarmonikoa, Pittsburgheko Orkestra Sinfonikoa eta Singapurreko Orkestra Sinfonikoa.

Hogei disko baino gehiago grabatu ditu Deutsche Grammophon diskografikarekin, Sergei Prokofieven eta Gabriel Fauréren musika duten bi bilduma Vanguardentzat eta Ludwig van Beethovenen *Kontzertu hirukoitza*ren grabaketa bat David Zinman, Truls Mørk eta Yefin Brofmanekin Arte Novarentzat. Chen Gang eta He Zhanhaoren *Tximeletaren maitaleen kontzertua*ren eta Piotr Ilitx Txaikovskiren Biolinarentzako kontzertuaren bere grabaketa 2008ko abuztuak 30ean agertu zen.

## Bitxikeriak 
Shahamek 1699ko Stradivarius bat jotzen du, "Comtesse de Polignac" deritzona.

Adele Anthony biolin-jotzailearekin ezkonduta dago, honekin bi seme-alaba dituelarik, 2002an jaiotako Elijah eta 2005ean jaiotako Ella Mei.
Hemostasi

**Hemostasia** odol hodi baten zauri baten ondorioz ematen den odoljarioaren gelditze prozesua da. Pertsona osasuntsu batean koagulazio eta fibrinolisi prozesu desberdinen arteko orekaren emaitza da.

Bertan plaketa, zelula endotelial eta koagulazio faktoreek koagulazio prozesua bultzatuko dute. Antikoagulante fisiologikoak aldiz, hala nola antitronbina, gehiegizko koagulazioa galerazteaz arduratuko dira.

Hemostasia urrats desberdinetan ematen da:
* **Basouzkurdura**. Odol hodi baten lesioa gertatzean agertzen den bat-bateko erantzuna. Nerbio-sistema sinpatikoak eta plaketek jariatutako hainbat substantziek (tronboxanoa, adrenalina eta serotonina besteak beste) eragindakoa da. Odol hodiaren diametroa murrizten da odoljarioa atzeratuz.
* **Plaketa tapoiaren eraketa**. Plaketak kolagenoarekin elkartzen dira zitokinen jariapena bultzatuz. Honen ondorioz, plaketa gehiago hurbildu eta elkartuko dira aurrekoei plaketazko tapoi bat eratuz.
* **Koagulazioa**. Plaketa tapoia egonkortzeaz arduratuko den fibrina proteinaren eraketa gertatzen da. Puntu honetan plaketa tapoiak koagulo izena hartzen du.
* **Fibrinolisia**. Odol koaguloaren desegitea ematen da.

Koagulo hemostatiko patologiko baten eraketa tronbosia da. Hau odoljariorik egon ez arren gertatzen da.

## Ikus, gainera 
* Koagulazioa
* Fibrinolisia
* Odoljarioa
* Tronbosia

## Kanpo estekak
Frantziako marexal

eskuinera|200px|thumb|Frantziako marexalen makila
**Frantziako** **marexal** izatea Frantziako goraipamen militarrik handiena da. Frantziako marexal titulua, edo Frantziako amiral —bere baliokidea itsasgizonentzat— kargu bat da estatuan. Ikertutako historia-tartean, 329 konta daitezke.

Jean Isidore Harizpe baxenabartarra titulu hori izan duen euskal herritar bakarra da.

Gaur egun, Frantziak ez du bizirik dagoen marexalik.

## Kanpo-estekak