Eva Le Gallienne

**Eva Le Gallienne** (Londres, Ingalaterra, Erresuma Batua, 1899ko urtarrilaren 11 – Weston, Connecticut, AEB, 1991ko ekainaren 3a) britainiar aktore, ekoizle eta antzerki-zuzendaria izan zen. Ezaguna da *Resurrección* (1980), *The Royal Family* (1977) eta *Play of the Wee*k (1959) lanengatik.

Hurrengo urtean New Yorkera joan zen, eta gero Arizona eta Kaliforniara, non zenbait antzerki produkziotan lan egin zuen. Denboraldi batez Europan zehar bidaiatu ondoren, New Yorkera itzuli zen eta Broadwayko antzerkiko izar bihurtu zen hainbat lani esker, tartean Arthur Richmanen *Not So Long Ago* (1920) eta Ferenc Molnáren *Liliom* (1921).

Antzerki komertzialak hogeiko hamarkadan bizi zuen egoerak desilusionatuta, Evak Civic Repertory Theatre sortu zuen New Yorken, bere maitaleetako baten, Alice DeLamarren, laguntza finantzarioarekin. Delamar Coloradoko urre naturaleko meategien oinordeko aberatsa zen eta eman zuen laguntza erabakigarria izan zen Estatu Batuetako errepertorioko antzerki mugimenduaren arrakastan. 1928. urtean, Henrik Ibsen antzerkigile norvegiarraren *Hedda Gabler* lanean bere bizitzako emanaldia egin zuen, eta talentu handia zuela erakutsi zuen. Civic Repertory Theatre Depresio Handian desagertu zen, 1935. urtean.

Evak ez zuen inoiz ezkutatu aktoreen komunitatean homosexuala zela, nahiz eta bere sexualitatearekin gustura ez zegoela esan. Antzinako Hollywooden eta interpretazio-zirkuluetan, lesbianismoa arrunta zen, eta, normalean jendeari zabaltzen ez zitzaion arren, banbalina artean onartu egiten zen. 1918. urtean, Hollywooden zegoela, maitasun-abentura bati ekin zion Alla Nazimova aktore handiarekin, eta, segur aski, azken horren jelosiarengatik bukatu zen. Geroago, 1920 urte inguruan, Mercedes de Acosta idazle estatubatuarrarekin izan zuen harremana. Tallulah Bankhead aktorearekin ere izan zuen harremana denboraldi batez. Bere harreman heterosexual ezagun bakarra Basil Rathbone aktorearekin izan zen.

Acosta eta Abram Poolerekin ezkondu eta bost urtera hasi zuten harremana Acosta eta Eva Le Gallienek. Askotan bidaiatu zuten elkarrekin, eta, batzuetan, Natalie Barney idazle eta goi-klaseko pertsonaiaren saloia bisitatzen zuten. De Acostak bi lan idatzi zituen Evarentzat tarte horretan, *Sandro Botticelli* eta *Jehanne de Arc*. Batek ere ez zuen arrakastarik izan, eta galera ekonomikoen eta Acostaren izaera jeloskor eta posesiboaren konbinazioak harremana hautsi zuten azkenean. 1927. urtearen hasieran, Evak abentura bat izan zuen Josephine Hutchinson aktorearekin. Azken hau ekonduta zegoen. Prentsa lesbianismoa leporatzen hasi zitzaion Josephine Hutchinsoni. Handik gutxira, Le Galliennek Emily Dickinsoni buruzko *Alisons House* obra ausartean parte hartu zuen. Lan horrek Pulitzer Saria irabazi zuen.

1929. urtean, burtsaren crack handiaren ostean, Le Gallienne TIME egunkariko azalean atera zen. Ondoren etorri zen Depresio Handian, Franklin Delano Roosevelt presidenteak *National Theater Division of the Works Progress Administration* erakundearen zuzendaritza eskaini zion. Karguari uko egin zion, aktoreen biziraupenerako lanak lortu baino "benetako talentuarekin" lan egitea nahiago zuela argudiatuz. 

Hogeita hamarreko hamarkadan Le Galliennek harreman sentimentala izan zuen Margaret Webster antzerki-zuzendariarekin. Berak, Websterrek, eta Cheryl Crawford antzerki-ekoizleak, American Repertory Theater sortu zuten geroago, eta 1946. urtetik 1948. urtera jardun zuen bertan. 

Hurrengo urteetan Marion Evensen lankidearekin bizi izan zen. 1950. urteko hamarkadan arrakasta handia lortu zuen Elisabet I.a Ingalaterrako zoragarria antzeztu zuen *María Estuardo* lanean, Broadwayz kanpoko ekoizpena. 1960. urtean, Mercedes de Acosta idazleak liburu eztabaidagarri bat kaleratu  zuen, *Here Lies the Heart*, Hollywoodeko emakumezko aktore eta pertsona ospetsuekin izan zituen amodiozko abentura ugarien xehetasunak dokumentatuz eta jendaurrean erakutsiz.

## Azken urteak 
1964. urtean, Le Gallienne-k Tony Sari berezia jaso zuen, berrogeita hamar urteko ibilbide artistikoarengatik eta National Repertory Theatre-rako egindako lanarengatik.

Batez ere antzerkirako egindako lanarengatik ezaguna bada ere, pelikuletan eta telebistako produkzioetan ere agertu zen. Oscar sarietarako izendapena lortu zuen *Resurreccion* (1980) filmean egindako interpretazioarekin, eta ordura arte ohore hori jaso zuen aktorerik zaharrena bihurtu zen. Horrez gain, Emmy sari bat irabazi zuen *The Royal Family* telesailaren telebista-bertsioarekin, 1976. urtean Broadwayko antzoki batean lan hori berriro antzeztu ostean. 

Izar gonbidatua izan zen *St*. *Elsewhere*, 1984. urtean, Brenda Vaccaro eta Blythe Dannerrekin batera hiru emakumek ospitale bateko gela partekatzen zuten eszena batzuetan agertuz.

Eva estatubatuar hiritar bihurtu zen. National Endowment for the Arts-ek Artes-National Medal of Arts-en Domina eman zion 1986. urtean.

1991ko ekainaren 3an Connecticuteko etxean hil zen, arrazoi naturalengatik, 92 urte zituela.

## Sariak eta izendapenak 
; Oscar sariak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Eva Le Gallienne en IBDb - Internet Broaway Database (ingelesez)
* glbtq >> arts >> Eva Le Gallienne
* Argazkiak George Eastman Housen artxibatua