open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Oihana Alkorta

**Oihana Alkorta** (Getaria, 1977ko azaroaren 14a - Orio, 2007ko maiatzaren 17a) musikari eta abeslaria zen.

## Biografia 
### Musikari ibilbidea 
Benito Lertxundik Euskadiko Orkestra Sinfonikoarekin ateratako diskoan hartu zuen parte baita Kilometroak 2004 zela-eta plazaratu zen diskoan ere, *Airean idazten dizkizut* abestiarekin.

Orion, Zarautzen, Usurbilen eta inguruko herrietan kontzertu ugari emandakoa zen, eta Orioko Herri *Ikastola*ren 25. urteurreneko ekitaldietan ere hartu zuen parte; urteurreneko abestia sortu eta jo ere egin zuen ospakizun ekitaldietan.

Kilometroak 2004aren haritik Urola Kostako Hitzak Alkortari egin zion elkarrizketan aipatzen zuenez, «Demetrio maisuak musikarako ahots ona nuela esan zidan, eta honek asko lagundu zidan». Era berean, Ikastolako errekreoak zituela gustuko azpimarratzen zuen, baina hori bakarrik: «Koruko klaseak ere gogoko nituen».

### Istripua 
2007ko maiatzaren 16an auto istripua izan zuen A-8 Autobidean. Zauri arinak izan arren, anbulantzian sartu zuten, eta ospitalerantz zihoazela, bidean, kamioi batek jo zuen anbulantzia eta kolpearen eraginez zauri larriak izan zituen Alkortak. Donostia Ospitalean 24 orduz zaintzan egon ondoren, 2007ko maiatzaren 17an hil zen. Istripuaren irudiak jaso zituen autobideko kamera batek, eta hedabideetan behin eta berriro zabaldu zituzten irudiak. Bai irudi horiek eta, bereziki, Oihana Alkortaren heriotzak, zirrara sortu zuen Orion zein Zarautzen, azken herri honetan ere ezaguna baitzen, taberna bateko zerbitzaria izateagatik, eta azkenaldian bertako biztanlea zelako.

Benito Lertxundi musikari oriotarraren hitzetan, Oihana Alkorta *«pertsona sentibera zen. Nik uste dut asko sufritzen zuela; alde batetik, aita itsasoan galdu zuen; eta, bestetik, adiskide min bat ere galdu zuen. Kilometroetarako egin genuen disko kolektiborako idatzi zuen abestia bera ere oso sentibera izan zen... Horrelako une batean oroitzapenetan murgiltzen zara eta benetan gogorra egiten zaizu hau guztia»*.

### Omenaldiak 
* 2008an omenaldia egingo zitzaion Orioko Karela kiroldegian. Onintza Manterola eta Ainhoa Aguesek antolatuta, zenbait musika eta kantu saio izan ziren. Era berean Arima Beltza musika taldea, bertsolariak, Joseba Orella dantzariaren agurra, musika eskolako kantu taldea eta Onintza Manterola bera, besteak beste Oihanari asko gustatzen zitzaion Ave Maria berezi bat kantatuz. Argazki eta bideo muntaia bat ere ikusgai izan zen.

* 2019an Hitzak eta doinuak, ahanzturaren aurka. Alex Tellok *Galerak* diskoa (Gaztelupeko Hotsak, 2019) aurkeztu du, Oihana Alkorta adiskideak 2007an zendu baino bi urte lehenago eman zion poema batetik abiatuta. Adiskideari omenaldi gisa.

## Erreferentziak
Esan Erran irratia

**Esan Erran irratia** Basaburuako katea da, FM 107.9 frekuentzian eta euskaraz emititzen duena eskualdeko beste herri hauetarako ere: Imotz, Ultzama, Atez, Odieta, Anue eta Lantz.1998an ekin zioten lanari. 2012 an Nafarroako Gobernuak diru laguntzak moztu zituenean, irratiko langile bakarra langabezira joateaz gain irratia ixiltzeko sahiakera ere bezala hartu zen. Horren ondoren gazte talde batek asteroko saioak egiten mantenduzuen emisioa. 2013. urtean laguntza ekonomikorik gabe baina ilusioz, emisio frogak berriro egiten hasi ziren eta urte bukaerarako 24 orduz eta 7 asteko zazpi egunetan emititzen daude. Zonaldeko informazioa lantzen duen saioa goizeko 10etan zuzenean emititzen da eta beste euskal irrati txikien laguntzari esker eta baita teknologia askeei esker lortu da irratiaren itzulera.

## Ikus, gainera 
* Nafarroa Garaiko euskarazko irratiak
* Ultzamaldea

## Kanpo estekak 
* Esan erran Irratiaren webgunea
Xorroxin Irratia

**Xorroxin irratia** Baztan, Bortziriak, Malerreka, Urdazubi eta Zugarramurdi eskualdeko katea da, FM 88.0, 107.1 eta 107.5 frekuentzietan eta euskaraz emititzen duena eskualde osorako.

## Historia 
1981eko martxoaren 19an, Xorroxin irratiaren lehen emisioa izan zen, Nafarroa Garaian. Erratzuko eskola zaharrean hasi zuen ibilbidea, eta egun Baztan, Bertizarana, Malerreka, Bortziriak, Urdazubi eta Zugarramurdira iristen dira bere uhinak. Arrosa sareko eta Tokikom tokiko hedabideen bateraguneko kide da.

Nafarroako euskarazko irratirik beteranoena da. 1985ean bulegoak Elizondora, eta bigarren estudioa Lesakara, mugitu zituzten.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Nafarroa Garaiko euskarazko irratiak
* Xorroxin ur-jauzia
* Euskarazko irrati kateak

## Kanpo estekak 
* Xorroxinen webgunea
Aralar Irratia

**Aralar Irratia** Araitz, Betelu, Larraun eta Lekunberri udalerrietako irrati katea da, FM 107.1 frekuentzian eta euskaraz emititzen duena. 1991ko maiatzaren 2an ekin zioten lanari, eskualdean euskara suspertzeko asmoarekin.

Gaur egun, goizeko 10:30etatik 14:00etarako zuzeneko saioaz osatzen da programazioa. Gainerako orduetan, Euskadi Irratiak emititzen du maiztasun horretan.

## Ikus, gainera 
* Nafarroa Garaiko euskarazko irratiak
* Euskarazko irrati kateak

## Kanpo estekak 
* Aralar Irratia Interneten entzungai
Kurmanji

**Kurmanji** () Kurdistango iparraldeko kurduerazko dialekto nagusia da. Siriako iparraldeko leku batzuetan, Turkiako hego-ekialdean, Irakeko Kurdistango iparraldean (Dahuk), Irango ipar-mendebaldean (Urmia aldean) eta Turkmenistango muga ondoan, eta Kaukasoan (Armenia eta Azerbaijan artean erabiltzen da batez ere.

Alfabeto latinoaz idazten da Turkian eta Sirian, baina Iraken eta Iranen, arabiar alfabetoaz.

## Kanpo estekak
Clohars-Carnoët

**Clohars-Carnoët/Kloar-Karnoed** Bretainiako kostaldean dagoen udalerria da, Finistere/Penn-ar-Bed departamenduan dagoena.

3.867 biztanle zituen 1999an.

Bizkaiko golkoan kokaturik, arrantza portu garrantzitsua dauka.

## Kanpo estekak
Lorient

**Lorient** (bretainieraz *An Oriant*) Bretainiako hegoaldeko kostaldean dagoen hiria eta portua da. Mor-Bihan departamenduko eta Bro Gwened lurralde historikoko hiri handiena da, ez ordea hiriburua. 2013ko erroldaren arabera 57.961 biztanle ditu.

## Geografia 
Scorff eta Blavet ibaien bokalean dago, Lorienteko arradan. Parean Groix uhartea dauka, bere izaera geologiko bereziarengatik 1982an *Mineralen Natur Erreserba* izendatu zutena.

## Historia 
Monumento megalitikoek erakusten dute eremua K.a. 3000 urtearen inguruan populatu zela. Quimper eta Vannes lotzen zituen erromatarren errepidearen aztarnak ere badaude.

1666. urtean sortu zen hiria, merkataritzako portu bat egiteko Indietako Konpainiari lurrak eskaini zizkiotenean. Lorienteko portua XVIII. mendean garatu zen, batez ere esklabuen trafikoari esker. 1720 eta 1790 artean 156 itsasontzik 43.000 esklabu eraman zituztela estimatzen da. Garai hortan hiria haziz joan zen eta kale berriak eraiki ziren etxe zaharrak bota eta harrizko berriak altxatuz. 1744an harresiek inguratu zutenhiria eta 1769an Erregearen Itsas Armadarako egoitza izateko portu handia eraiki zuen.

XIX mendean esklabu jarduerak bukatu ziren eta jarduera ekonomiko berriak sortu ziren, arrantza, ontzigintza eta sardina kontserba lantegiak ireki ziren.

Bigarren Mundu Gerran zehar bonbardaketa ikaragarriak nozitu zituen Lorient hiriak.

## Ekonomia 
Ekonomia jarduera nagusiak industria (janari industria, ontzigintza, industria mekanikoa, ehungintza), arrantza eta turismoa dira. Aireportua ere badauka.

### Kaia 
Bizkaiko golkoan kokaturik, arrantza portu garrantzitsua dauka, Frantziako nagusietakoa Boulogne-sur-Mer eta Concarneau/Konk-Kernekoekin batera. Itsaspekoen base alemaniarra izan zen Bigarren Mundu Gerra garaian.

## Kultura 
1971 urtetik aurrera Lorienteko Interzeltiar Jaialdia ospatzen da. Zeltiar Herrialdeen bilgunea da, bertan hainbat herrialde eta eskualdeetako kultura, musika eta ohiturak topa daitezkelarik. Abuztuko lehenbiziko egunetan ospatzen da eta hamar egunetako iraupenarekin ezaugarri hauetako munduko jaialdirik handiena da.

## Kirolak 
FC Lorient (*Football Club Lorient-Bretagne Sud*) Lehen mailan jokatzen du. Liga bat (1995) eta kopa bat (2002) irabazi ditu.

## Ondasun nabarmenak 

Irudi:Hôtel de Ville de Lorient.JPG|Udaletxea.
Irudi:Lorient - église Notre-Dame de Victoire.JPG|Notre-Dame de Victoire eliza.
Irudi:Lorient port plaisance 01.jpg|Kirol kaia.
Irudi:Keroman I et Keroman III accès alvéoles.JPG|Keroman Itsaspekoen egoitza.
Irudi:FIL2009-010 KevrennAlre.jpg|Lorienteko Interzeltiar Jaialdia.
Irudi:Stade du Moustoir 1.jpg|Stade du Moustoir estadioa.
Irudi:Côte de Pen-Men à Beg Melen 2.JPG|Groix uharteko labarrak.

## Herri eta hiri senidetuak 
*  Galway, Irlanda
*  Vigo, Galizia
*  Wirral, Ingalaterra
*  Ventspils, Letonia
*  Toluca de Lerdo, Mexiko
*  Ludwigshafen, Alemania
*  České Budějovice, Txekiar Errepublika
*  Denizli, Turkia

## Kanpo estekak 
*  Lorient/An Oriant hiriko webgunea
* "Festival Interceltique"

## Erreferentziak
Penmarc'h

'''Penmarc'h''' Bretainiako kostaldean dagoen udalerria da, Finistère/Penn-ar-Bed departamenduan, Bro Kernev lurralde historikoan. 2008ko erroldaren arabera, 5.633 biztanle ditu.

## Geografia 
Kemperretik hemezortzi kilometro hego-mendebaldera dago, Audierneko badiako lurmutur batean. Herriaren eremua oso laua da, aintzira gesal ugari ditu eta uharte txiki ugari itsasertzean.

Bizkaiko golkoan kokaturik, arrantza portu garrantzitsua dauka. Granitozko kostaldea arriskutsua denez, hiru itsasargi ditu.

## Historia 
XIV. eta XVI. mendeen artean, herri garrantzitsua izan zen. Harresiek inguratu zuten lurmuturra. Terranovan bakailao bankuak aurkitu izanak eta La Fontenelle piratak harpilatu izanak herriaren gainbehera ekarri zuen.

## Ondasun nabariak 

Irudi:DSC02249 Vuurtorens Pointe de Penmarc'h.JPG|Itsasargiak.
Irudi:Le phare d'Eckmühl et ses prédécesseurs.jpg|Itsasargiak.
Irudi:Le Phare d'Eckmühl à Penmarc'h.JPG|Eckmuhl itsasargia.

## Kanpo estekak
Le Conquet

**Le Conquet/Konk-Leon** Bretainiako kostaldean dagoen udalerria da, Finistere/Penn-ar-Bed departamenduan dagoena. 2008ko erroldaren arabera 2.604 biztanle zituen.

Bizkaiko golkoan kokaturik, arrantza portu garrantzitsua dauka.

## Ondarea 
* Kermorvan uharteko gotorlekua

## Iruditegia 

Irudi:PSIMG 4238tonemapped.jpg|Kostaldea.
Irudi:Phare Kermorvan-LeConquet.jpg|Kermorvan-go itsasargia.
Irudi:Maison des Seigneurs(nord)-LE CONQUET.jpg|*Maison des Seigneurs* edo *Jaunen Etxea*.
Irudi:Forte dell'Îlette di Kermovan.jpg|Kermorvan uharteko gotorlekua.

## Herri senidetuak 
*  Llandeilo, Gales

## Kanpo estekak 
* Le Conquet udalerriaren webgunea
Ikazkintza

thumb|Txondorra prestatzen.**Ikazkintza** prozesu naturalaren bidez egurretik ikatza lortzen duen lanbide zaharra da. Ikazkinak lanbide horren egileak ziren, eta batzuetan bizimodu nomada zuten, leku batetik bestera joaten baitziren beste pertsona batzuek kontratatuta. Basoak garbi mantentzeko funtzioa ere bazuten.

Belaunaldiz belaunaldi egindako jarduera tradizionala da, XX. mendeko bigarren erdialdean gainbehera jasan zuena.

Euskal Herriaz gain, beste toki batzuetan ere ohikoa izan da, adibidez Herrialde Katalanetan.

## Prozesua 
thumb|Txondorra egosten
Txondor izeneko egur pilaketa eratzen zuten ikazkinek minerala lortzeko. Prozesuak zenbait aste irauten zuen eta faseka egiten zuten, 50.000 bat kilogramo egur erabiliz.

Funtsean, lehenengo fasean egurra moztu eta biltzen zuten, bigarrenean egur meta eraikitzen zuten eta hirugarrenean zura irazeki edo piztu eta egosi egiten zuten, azkenean ikatza lortzeko.

## Euskal Herrian 
Ogibide tradizionala izan da mendi aldeko hainbat eskualde basotsuetan, tartean Arabako Mendialdea, Lizarrerriko inguru oihantsuak (Lana harana), Zaraitzu eta Erronkariko ibarrak.

Montxo Armendariz zuzendari nafarrak 1982an ikazkin baztuen istorioa zinemaratu zuen, *Tasio* film ezagunean.

## Ikus, gainera 
* Olentzero
* Egurgile edo baso-mutil

## Kanpo estekak 
*  Fonotekako ikazkinen testigantzak
Audierne (komuna delegatua)

**Audierne/Gwaien** Bretainiako kostaldean dagoen komuna delegatua da, Finistere/Penn-ar-Bed departamenduan. 2016an Esquibienekin elkartu zen, udalerri bat sortzeko, Audierne izenekoa.

Bizkaiko golkoan kokaturik, arrantza portu garrantzitsua dauka.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Camaret-sur-Mer

**Camaret-sur-Mer** () Bretainiako kostaldean dagoen udalerria da, Finistere/Penn-ar-Bed departamenduan dagoena, Bro Kernev lurralde historikoan. 2013ko erroldaren arabera 2.586 biztanle ditu.

## Geografia 
Bizkaiko golkoan kokaturik dago, Crozon penintsulan, eta arrantza portu garrantzitsua dauka.

## Historia 
Aurrehistoriatik populatua izan da, hori erakusten digute monumento megalitikoek. Lagatjar menhir-lerroan jaiak ospatzen zituzten druida galiarrek. Erromatarrak ere ohartu ziren tokiaren garrantziaz eta Carhaix-tik zetorren errepideak hemen zuen bukaera.

IV mendean Saint Riok etorri zen Camaretera eta kapera bat eraiki zuen bertan. Honen inguruan hazi zen herria. Erdi Aroan hainbat errota altxatu ziren, haizeak edo itsasoak mugitzen zituztenak, eta hauek bihurtu ziren jardera ekonomikoaren oinarri. XII mendetik aurrera arrantzak ere indar handia hartu zuen, Iberiar penintsulatik ateratzen ziren itsasontzien ibilbide luzetako eskala bihurtuz.

XVII mendean ingelesen erasoen beldur Vaubanen gotorlekuak eraikiziten Frantzia guztian eta Camareten eraikitako Vauban dorrea garrantzitsuenetakoa izan zen. 1693 eta 1696 artean eraiki zen, baina dagoeneko 1694ko ekainaren 18an erabili behar izan zen Camareteko borrokan. Vauban bera buru zela frantsesek atzera bota zuten ingeles eta herbeheretarren erasoa.

1801 urtean Robert Fulton injeniari amerikarrak *Nautilus* urpekontzia diseinatu zuen eta Camareten egin zituen frogak. XIX mendean babes egitura berriak eraiki ziren, Toulinguet dorrea (1812), Petit Gouin (1859). Ordurako arrantza portu aktiboa zeukan sardinaren arrantzan oinarritzen zena. 1850an esate baterako baziren 94 txalupa. 1902-03 denboraldian sardinaren krisialdia gertatu zen eta ordutik aurrera otarrainaren arrantza nagusitu zen.

Bigarren Mundu Gerran alemaniarrek babes egitura berriak eraiki zituzten Atlantikoko hesiaren barnean. Atlantikoko borrokan parte aktiboa izan zuen Camaretek.

## Ondasun nabarmenak 
Herrian dagoen **Vauban dorrea** Gizateriaren Ondare izendatu zuen UNESCOk 1983an, Vaubanen gotorlekuak multzoaren barnean.

Irudi:20100712 Tour Vauban - 4.jpg|Vauban dorrea.
Irudi:Sillon le soir.jpg|Kaia.
Irudi:08 Camaret Chapelle Notre-Dame de Rocamamadour.JPG|Notre-Dame de Rocamamadour kapera.
Irudi:387 Camaret.JPG|Toulinguet dorrea.
Irudi:Museo-memoriale della battaglia dell'Atlantico2.JPG|Atlantikoko borrokaren Museo-memoriala.
Irudi:Cm alignement lagatjar 20060925.jpg|Lagatjar menhir lerroa.
Irudi:Tas de Pois, Pen Hir, Finistère.jpg|Pen-Hir lurmuturra.
Irudi:Pointe du Toulinguet.jpg|Toulinguet lurmuturra.
Irudi:Cap de la Chèvre-CROZON.jpg|Chèvre lurmuturra.
Irudi:Cm manoir coecilian 20061004.jpg|Coecilian jauregiaren hondarrak.
Irudi:Veryac'h Plage de Kerloc'h (3).jpg|Kersiguérou-Kerloc'h lurmuturra.

## Hiri senidetuak 
* Saint Ives, 

## Kanpo estekak
AUKEA

**AUKEA** (**A**rrasateko **U**daleko **K**irol **E**rakunde **A**utonomoa) Arrasateko Udalak 1988an sortutako kirol erakundea da, Musakolako Udal Kiroldegian egoitza duena. Gaur egun, instalazio hauek kudeatzen ditu AUKEAk: Musakolako Udal Kiroldegia, Uarkape Udal Pilotalekua, Iturripeko Udal Kiroldegia eta Atxabalpeko Futbol Zelaiak.

## Kanpo estekak
Gwendal

***Gwendal*** Bretainiako talde beteranoa da, folk musika estilokoa. 1972an sortu zuten, eta 2016 arte hamabi disko kaleratzeaz gain, hainbat elkarlan egin eta kontzertu eman dute; nazioartean, ezaugarri haietako talderik ezagunenetarikoa da.

Kantak batez ere frantsesez eta bretainieraz egin dituzte.

## Taldekideak 
* Youenn Le Berre.
* Jean-Marie Renard.
* Robert Le Gall.
* Arnaud Rogers.
* François Ovide.
* Paul Fort.
* David Rusaouen.
* Pascal Sarton.
* Ludovic Mesnil.
* Jérôme Gueguen.

## Diskografia 
* 1974: *Gwendal*
* 1976: ''Joe can't reel*
* 1977: *Rainy day* eta *4*
* 1981: *En concert* (zuzenekoa)
* 1983: *Locomo*
* 1985: *Danse la musique*
* 1989: *Glen river*
* 1994: *Les plus belles chansons de Gwendal* (bilduma)
* 1995: *Pan Ha Diskan*
* 1998: *Aventures Celtiques* (bilduma)
* 2005: *War Raog*
* 2016: *Live in Getxo* (zuzenekoa)

### Elkarlanean 
* 1977: Imanolekin *Lau haizetara'' diskoan.

## Kantak 
* Irish Jig

## Kanpo estekak 
*  Gwendal taldearen webgunea
Marcelino Beroiz Lazcano

**Marcelino Beroitz Lazkano** (Iruñea, 1974ko urtarrilaren 26a) historialaria da. Nafarroako Unibertsitatean lizentziaturik, Nafarroako Unibertsitate Publikoan burutu zuen doktoretza, "Justicia y delincuencia en Navarra bajo el reinado de los primeros Evreux (1328-1349)", Juan Carrasco Perez irakaslearen gidaritzapean. Horretaz gain, NUPeko Erdi Aroko ikertaldean dihardu, non, besteak beste, *"Sistemas fiscales y régimen tributario en el reino de Navarra. Siglo XIII-XIV"* izeneko proiektuan parte hartu duen. Ikastaro eta bilera zientifikoetan hizlari, aldizkari espezializatuetan Nafarroako Erdi Aroaren inguruko hainbat artikulu idatziak ditu.

## Liburuak 
* *Crimen y castigo en Navarra bajo el reinado de los primeros Evreux (1328-1349)* Iruñea, NUP, 2005.
Douarnenez

**Douarnenez** Bretainiako kostaldean dagoen udalerria da, Finistère departamenduan dagoena, Bro Kernev lurralde historikoan. 2013ko erroldaren arabera 14.750 biztanle ditu.

## Geografia 
Bizkaiko golkoan kokaturik dago, Pouldavid ibaiaren estuarioan eta arrantza portu garrantzitsua dauka. Departamentuko hiriburua den Quimperretik 25 kilometro ipar-mendebaldera dago. Douarnenezko badian Tristan uharte txikia dago, itsasbehera denean oinez joan daiteke bertara.

## Historia 
Bretoien folklorean aipatzen den Ys hiri mitikoa bertan egon zela esaten da. Tristan uharteak Arturoren kondairako "Tristan eta Isolda"-rengatik izena duela ere esaten da.

Historiari lerratuz, Tristan uhartea Saint-Tutuarn deitzen zen XII mendean bertan zegoen prioretxearengatik. Douardenez ere garai hortan sortu zen, lehenengo aipamena 1118 urtekoa baita. Ertzean sortu zen kaia eta inguruan haziz joan zen herrixka uharteko monasterioari zegokion eta ez zituen herri eskubideak lortu 1790 arte. Sardina kontsrbaren industriak indar handia zuen dagoeneko eta orduan lortu zuen udalerri bihurtzea.

XX mendearen hasiera gogorra izan zen, kontseba lantegietako langileek grebak egin zituzten lan baldintza hobeak lortzeko. Frantzian alkate komunista izan zuen lehenengotako herria izan zen Douarnenez.

Gaur egun turismoak indar haundia hartu du eta arrantzaleen etxe tradizionalak ostatu bihurtu dira.

## Kultura eta hezkuntza 
1986tik aurrera bi urtean behin "Itsasoko jaialdia" ospatzen da Douarnenezen. Mundu guztiko itsasontzi tradizionalen estropadak izaten dira. 2004 urtean esate baterako 30 herrialdetako 2000 itsasontzi bildu ziren badian. Herrian "sardinaren bidea" (*Chemin de la Sardine*) eraiki dute, ibilbidean jarritako 19 paneletan herriko sardinaren historia azaltzen da.

Bretoi hizkuntzari dagokionez 2008an lehen hezkuntzako haurren %7'97ak hezkuntza elebiduna jasotzen du.

## Demografia 
## Administrazioa 
## Iruditegia 
## Herritar ezagunak 
* Nolwenn Korbell, abeslari eta aktorea.
* Bob Sinclair, musikaria.

## Herri senidetuak 
* 20px Falmouth (*Aberfal*), Kornualles.
* 20px Rashidiye, Libanoko akanpaleku palestinarra.

## Kanpo estekak 
* Douarnenezko Udal webgunea
The Dubliners

**The Dubliners** Irlandako talde beterano eta emankorra da, folk musika estilokoa.

## Historia 
1962an Dublinen sortutakoa.Talde bezala bere hasierako emanaldiak Dublingo O'Donoghue's Pub tabernan eman zituzten. Beren izena James Joyce idazlearen Dublindarrak ("Dubliners") eleberriaren izenburutik hartu zuten.

Ronnie Drew (1962-1974; 1979-1995), Luke Kelly (1962-1984), Ciaran Bourke (1962-1974) eta Barney McKenna (1962-2012) jatorrizko taldekideak izan ziren.

Geroxeago, Bobby Lynch (1964-1965), Jim McCann (1974-1979) eta Paddy Reilly (1995-2005) taldean ibili dira, baina gaur egun segitzen dutenak John Sheahan (1964-), Seán Cannon (1982-), Eamonn Campbell (1987-2017) eta Patsy Watchorn (2005-) dira.

Taldekide sortzaileen eta taldea beraren ezaugarri nagusia heuren bizar luzeak izan dira, 1960ko hamarkadan taldea sortu zenean nahiko ez ohikoa eta apurtzailea zen irudia. Bitxikeri gisa, Euskal Herrian Bizardunak folk taldeak imitatu duen irudi bera.

2006 arte 41 disko kaleratu dituzte. 2007an, parte hartu dute Bilbo Hiria Irratiaren 10. urteurrenean, Kafe Antzokian (Bilbo) kontzertua emanez. Eta 2008ko azaroaren 5ean, toki berean, Ronnie Drew hildako kantariari omenaldia egin zioten, bertan Phelim Drew semea, musikari eta aktorea, Antonio Breschi ("Nomadic Piano"), Consuelo Nerea, Joe McHugh, Gabin Dabiré, Sue Collins, Josu Zabala Ajuriagerra, Jose Angel Irigaray eta Benito Lertxundi egon zirelarik.

## Iruditegia 

Irudi:O'Donoghue's Pubs vægudsmykning.JPG|Taldeko kideen irudiak O'Donoghue's Pub tabernaren barnealdean.

## Diskografia 
# 1964 *The Dubliners with Luke Kelly*
# 1965 *In Concert*
# 1966 *Finnegan Wakes*
# 1967 *A Drop of the Hard Stuff* (*7 Drunken Nights*) eta *More of the Hard Stuff*.
# 1968 *Drinking and Courting* (*I Know My Love*) eta *At it again* (*Seven Deadly Sins*)
# 1969 *Live at the Royal Albert Hall*, *At Home with The Dubliners* eta ''It's The Dubliners*.
# 1970 *Revolution* eta *Hometown*.
# 1972 *Double Dubliners* (*Alive And Well*)
# 1973 *Plain and Simple*
# 1974 *Live*
# 1975 *Now*
# 1976 *A Parcel of Rogues*
# 1977 *Live at Montreux*, *Home, Boys, Home* eta *15 Years On*
# 1979 *Together Again*
# 1983 *Prodigal Sons*, *Live at Carre* eta *21 Years On*
# 1987 *25 Years Celebration*
# 1988 *Dubliner's Dublin*
# 1992 *30 Years A-Greying* eta *Off to Dublin Green*
# 1996 *Further Along*
# 1997 *Alive Alive-O* eta *The Definitive Transatlantic Collection*
# 2000 *Original Dubliners*, *Collection*, *The best of The Dubliners* eta *At their best*
# 2002 *The Transatlantic Anthology*, *40 Year Celebration* eta *Live at the Gaiety*
# 2003 *Spirit of the Irish*
# 2006 *The Dubliners Collection''

## Ikus, gainera 
* Irlandako musika
* Irlandar abesti herrikoiak

## Kanpo estekak 
*  Diskografia
Concarneau

**Concarneau** () Bretainiako kostaldeko udalerri bat da, Finistere/Penn-ar-Bed departamenduan. Bro Kernev lurralde historikoko bigarren hiria da.

2008ko erroldaren arabera, 20.604 biztanle ditu. Herri harresitua eta itsasportu garrantzitsuagatik ezaguna da.

## Etimologia 
*Concarneau* izenak bi atal ditu; *Conc* ("badia") eta *Carneau* ("Cornouaille"). Horrela beraz, "Cornouailleko badia" esan nahi du.

## Historia 
Concarneau Erdi Aroan sortu zen, badian dagoen uharte batean, gaur egun *La Ville close* (herri harresitua) dagoena. Uharte hau itsasaldien menpe dago, itsabeheran kontinentearekin lotzen baita. Toki estrategikoa eta babestua izanik garapen handia izan zuen eta Erdi Arotik hona guarnizio militarra izan da bertan. Vauban planari esker harresiak gotortu egin zituzten 1680 eta 1694 artean.

Industria Iraultzarekin batera hiria handitu egin zen eta uhartetik atera eta badiaren ertzak populatu ziren. Itsasportu garrantzitsua izanik XIX mendean kontserba lantegiak sortu ziren, sardina eta hegaluzetan espezializatu zirenak. 1900 urterako 30 kontserba lantegi baziren, hiriak zituen 7000 biztanletatik 2000 enplegatzen zutenak. XIX mendean turismoa ere iritsi zen, hasiera batean margolarien eskutik.

## Ekonomia 
Bizkaiko golkoan kokaturik, arrantza portu garrantzitsua dauka, Frantziako hirugarren garrantzitsuena Boulogne-sur-Mer eta Lorient/An Oriantekoen ondoren. Are gehiago, hegaluzearen harrapaketari dagokionez, kairik inportanteena da. 1925ean eraiki zuten.

## Kultura 
Urtero abuztuan, *Fête des Filets Bleus* jaialdia ("Sare urdinen jaia") ospatzen da. Izena Concarneauko sare tradizional urdinek ematen diote. Hiri turistikoa izanik, kultura bretoi eta zeltiarra zabaltzea du helburu.

Hizkuntzari dagokionez, Lehen Hezkuntzako haurren % 2,16k hezkuntza elebiduna jasotzen du, frantsesez eta bretoieraz.

## Iruditegia 

Irudi:Concarneau - la ville close à marée basse.jpg|Concarneauko herri harresitua.
Irudi:Château de Kériolet.JPG|Kériolet jauregia.
Irudi:P1030694-the-old-townhall.jpg|Udaletxe zaharra.
Irudi:Hemerica03.JPG|Moila.
Irudi:Bretagne Finistere Concarneau 08026.jpg|Portua.
Irudi:Port de Concarneau 18-06-2006.jpg|Portua.

## Hiritar ezagunak 
* Michel Desjoyeaux (1965- ), itsasgizona, Vendée Globe estropada birritan irabazi duena.
* Stéphane Guivarc'h (1970- ), futbolaria, 1998ko Munduko Futbol Txapelketako irabazlea.

## Kanpo estekak 
* Concarneau/Konk Kerne hiriko webgunea
Aldealseñor

**Aldealseñor** Soriako probintziako udalerria da. Soriatik, probintziako hiriburutik, 19 kilometrora dago. Udalerriak 9,29&nbsp;km²ko azalera dauka, eta 2006ko erroldaren arabera 43 biztanle bizi ziren herrian.

## Ikus, gainera 
* Soriako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak
N-grama

**N-grama** bat sekuentzia baten barne dagoen eta n elementuk osatutako azpi-sekuentzia da. N-gramak lengoaia naturalen prozesamendu estatistikoan eta sekuentzia genetikoen analisian erabili ohi dira. Elementuok mota ezberdinetakoak izan daitezke: letrak edo hitzak, esate baterako.

1 neurriko n-gramei *unigrama* deritze; 2 neurrikoei *bigrama*; 3 neurrikoei *trigrama*; eta 4tik gorakoei *n-grama* edo *(n-1) ordenako Markoven eredu* deitzen zaie, n hori zenbakiagatik ordeztu daitekeelarik (4-grama, 5-grama,...).

## Bibliografia 
* Christopher D. Manning, Hinrich Schütze, *Foundations of Statistical Natural Language Processing*, MIT Press: 1999. .
* Ted Dunning, *Statistical Identification of Language*. Computing Research Laboratory Memorandum (1994) MCCS-94-273.
* Owen White, Ted Dunning, Granger Sutton, Mark Adams, J.Craig Venter, and Chris Fields. A quality control algorithm for dna sequencing projects. Nucleic Acids Research, 21(16):3829--3838, 1993.
* Frederick J. Damerau, *Markov Models and Linguistic Theory*. Mouton. The Hague, 1971.

## Kanpo estekak 
*  Hitzen n-grama sortzailea.
*  N-grama sortzailea.
*  N-gramatan oinarrituta, ausazko testuak sortzeko sistema
1977ko Amnistiaren Aldeko Astea

**1977ko Amnistiaren Aldeko Astea** Hego Euskal Herrian, trantsizioko giro nahasian, amnistiaren alde burututako mobilizazio astea izan zen. 1977ko maiatzean burutu zen.

Bereziki ezaguna da, amnistiaren aste horretan hainbat hildako suertatu zirelako. Halaber, protestak bereziki gogorrak izan ziren Errenterian (Gipuzkoa).

## Kronologia 
* Maiatzaren 6a - KASen barnean zeuden alderdiak (EHAS, EIA eta LAIA) beren estatutuak aurkeztu zituzten Nafarroako gobernu zibilean. Ondoren emandako prentsaurrekoan zera adierazi zuten: Maiatzaren 24rako amnistia orokorrik egon ezean, ez zuten hauteskundeetan parte hartuko.

* Maiatzaren 8a - Gobernu espainiarrarekin amnistiaren gaia negoziatzeko batzorde herritar bat sortu zen, euskal alderdietako ordezkariek eta alkateen ordezkariek osatua. Egun berean Clemente del Caño Ibañez hilko da Errenteria-Oreretan Guardia Zibilak barrikada bat kentzera behartu eta auto batek harrapatuta.

* Maiatzaren 12a - Greba orokorra izan zen Hego Euskal Herrian, amnistia astearen testuinguruan. Istilu larriak izango dira Gipuzkoan, bereziki Errenteria-Oreretan, eta pertsona bat hil eta beste hainbat zauritu zituzten. Rafael Gómez Jauregi hilik suertatu zen, Guardia Zibilak suzko armak erabiliz manifestazio bat sakabanatu zuenean. Karga polizial horien ondorioz, hainbat zauritu izango dira, batzuk larriak, Errenterian eta Donostian.

* Maiatzaren 13a - Errenteria-Oreretako gertaeren ondoren, greba orokorra zabaldu zen eta enfrentamendu gogorrak izan ziren. Errenterian bertan, Luis Santamaria Mikelarena gomazko pilota batek jo ondoren hilik suertatu zen bera zegoen balkoian, eta Gregorio Maritxalar Aiestaran balaz zauritu zuten, eta ondoren, hilaren 23an, zendu zen. Iruñean Jose Luis Cano hil zuen poliziak. Euskal Herriaren luze zabalean egun honetan izan ziren mobilizazioetan hainbat zauritu izan ziren poliziak mobilizazioak erasotu ondoren. Gipuzkoako gobernadore zibilak asteburu horretarako antolatutako mobilizazio guztiak debekatu zituen. Ospitale probintzialeko 18 mediku, erizain, eta langilek gose grebari ekin zioten gertaera horiek salatzeko.

* Maiatzaren 14a - Enfrentamenduek jarraitu zuten Hego Euskal Herrian. Ortuellan Manuel Fuentes Mesa hil zuen Guardia Zibilak, kulatarekin buruan emandako kolpe baten ondorioz.

* Maiatzaren 16a - Amnistia astearen amaiera greba orokor berri batekin burutu zen. Manifestazioak bortizki sakabanatu zituzten poliziek, eta Pedro Olaiz Olaizola oso larri zauritu zuten.

Maiatzean zehar, amnistia asteen testuinguruan, Francisco Javier Fernandez Nuñez hil zuten polizia espainiarrek Bilbon. Jipoi bat eman ziotela salatzeko epaitegira joan ostean, polizia espainiar batzuek pistola atera eta indarrez koñaka eta errezino olioa edatera behartu zuten. Ondoren hil egin zen.

## Kanpo estekak 
*  Doluz jantzitako astea Berria egunkaria

## Ikus, gainera 
* Askatasunaren Ibilaldia
Erreway

**Erreway** Argentinako musika taldea da, Rebelde Way telenobelan oinarritutakoa. Bere kideak Camila Bordonaba, Felipe Colombo, Benjamin Rojas eta Luisana Lopilato dira. Bost disko kaleratu dituzte, horietako bi bildumak izanik. Bi bilduma hauetako bat zuzenean grabatutakoa da.

## Ikus, gainera 
* Rebelde Way

## Kanpo estekak
Zuazo (Barakaldo)

**Zuazo** Barakaldoko auzo bat da. XX. mendean pasatu zen baratz eta landa ingurua izatetik auzo jendetsu izatera. Ezagunak dira Bizkaiko Labe Garaiak eraiki zituen etxeak: San Jose Artesano, Goyoaga eta *"Grupo Zuazo"* delakoak auzoan aurki daitezkeen etxerik zaharrenak 50eko hamarkadakoak dira.

Auzo hau gogor kolpatua izan zen drogaren ondorioz, 1980ko hamarkadan drogazale zirenetatik gutxi batzuk baino ez dira geratzen bizirik.

Gau egun, auzoa txukuntzekotan daude eta inguruan aurki dezakegu Lorategi botanikoa , Pagadi bat egiteko asmoa eta Megapark delakoa, azken hau eraikia izan zen padura baten gainean, nahiz eta padura hori babestua izan, eta hainbat epai eraikitzaileen aurka egon, aurrera segitu zuten eta orain ikus dezakegu 2km denda jarraian.

## Ikus, gainera 
* Zuatzu (Leioa)

## Kanpo estekak
Argalario

**Argalario** Barakaldoko (Bizkaia) mendi bat da. 521 metroko altuera dauka. Trianoko mendiak deritzon mendilerroan dago, Mendibiletik oso hurbil.

thumb|erdian|150px|Argalarioko tontorra.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Girona (argipena)

**Girona** hitzak esanahi ezberdinak izan ditzake:

## Geografia 
* **Girona**, Kataluniako hiria. Eta horrekin lotuta:
** **Gironako probintzia**.
** **Gironako konderria**.
* **Girona ibaia**, Valentziako Erkidegoan kokatuta dagoena.

## Nautika 
* **La Girona**, espainiar galeoia.
Zazera

**Zazera**, **zazakia** edo **dimlia** indoeuropar hizkuntza bat da, hizkuntzetako bat, gehienbat Turkiako ekialdean hitz egiten dena, Zazaistan deritzon lurraldean, Turkiako ekialdean,  mendebaldean. Zaza etniaren berezko hizkuntza da.

## Dialektoak 
Zazerak hiru dialekto nagusi ditu:
* **Iparraldeko zazera**: Tunceli, Erzincan, Erzurum, Sivas, Gumushane, Mus (Varto) eta Kayseri (Sariz) probintzietan hitz egiten da.
* **Erdialdeko zazera**: Elazığ, Bingöl, Solhan, Girvas eta Diyarbakır probintzietan hitz egiten da.
* **Hegoaldeko zazera**: Şanlıurfa (Siverek), Diyarbakır (Cermik, Egil), Adiyaman eta Malatya probintzietan hitz egiten da.

## Esamolde eta hitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* http://www.iranicaonline.org/articles/dimli Encyclopædia Iranica - Dımli|Zaza
* http://www.ethnologue.com/subgroups/zaza-gorani Ethnologue on Zazaki (language)
* https://web.archive.org/web/20091025094954/http://zazasiteler.tr.gg/ (Weblinks of Zaza people)
* https://web.archive.org/web/20160304185824/http://www.zazaki.de/english/index.htm Academic Research Center of Zazaki
* http://diq.wikipedia.org Zazaki Wikipedia
* https://web.archive.org/web/20160113091347/http://zazakikozmos.org/ Only Zazaki news]
Filipe Bidart

**Filipe Bidart** (Baigorri, 1953ko apirilaren 10a) Ipar Euskal Herriko Iparretarrak (IK) talde armatuko sortzaile eta buruzagi ohia da.

## Bizitza 
Filipe Bidart Baigorrin jaio zen, Jamattitt Bidarten seme. Apaizgaitegi batean ikasi zuen, baina ez zen ordenatzera iritsi. Iparretarrak erakundea sortu aurretik ikastola bateko irakasle izan zen. 1980an klandestinitatera pasa zen, sasira pasatzen zen lehen IK-ko militantea izanik.

1982an, Baigorrin, CRSeko (Segurtasun Konpainia Errepublikarrak) bi polizien hilketa egotzi zioten. Ekintza hau IK-k ez zuen bere gain hartu, Batallon Vasco Españolek bai ordea. 1987an Biscarrossen jendarme baten hilketa ere egotzi zioten.

Bidart 1988ko otsailean atxilotu zuten Bokalen, IK-ko militante zen Ttotte Etxebesterekin eta beste hiru militantekin batera. Azken hau elbarri geratu zen atxiloketa aurretik poliziarekin izaniko tiroketan. Isolamenduan egon zen 25 hilabetez Parisko La Santé espetxean. 1992an, Frantziako justiziak, biziarteko bi espetxe-zigorra ezarri zizkion hiru hilketa horiengatik. 2000. urtean 20 urteko espetxealdira zigortu zuten, 1983ko abuztuaren 7ko Landetako Léon herriko kanpaleku batean izandako tiroketarengatik. Tiroketaren ondorioz, jendarme bat hil, beste bat arinki zauritu eta IK-ko militante zen Jean Louis Larre "Popo" desagertu zen. Oraindik ere ez dago Poporen arrastorik.

Ia 19 urtez egon zen Clairvauxko (Ville-sous-la-Ferté) segurtasun handiko kartzelan preso. 2007ko otsailaren 1ean Parisko Apelazio Auzitegiak baldintzapeko askatasuna baimendu ondoren, kaleratzearen aurkako kasazio-helegitea jarri zuen Ministerio Publikoak. 2007ko Otsailaren 14an espetxetik irten zen, nahiz eta Frantziako legediaren arabera bi urte lehenago onartu behar zioten baldintzapeko askatasuna.

Baldintzapean aske izan arren, 2014. urtera arte ezin izan zen Euskal Herrian sartu. Apelazio Gorteak ezarritako baldintzapeko askatasunaren erregimenaren arabera Beziers hirian (Montpellierretik gertu) lan eta bizitzera behartu zuen, egiten zuen lanarekin biktimei kalteak ordainduz.

Kartzelatik irten ostetik, Abertzaleen Batasuna alderdi independentistako kidea da.

## Kanpo estekak 
* Filipe Bidartekin elkarrizketa bideoan (2009ko azaroan)
* Filipe Bidartekin elkarrizketa Argia astekarian (2009ko azaroan)

## Erreferentziak
Trajanoren foroa

**Trajanoren foroa** Trajano enperadore erromatarrak Erroman eginarazitako foroa da. 107 eta 112. urteen artean eraiki zuten. Erromako fororik handiena da. Han daude Plaza Arkupeduna, Ulpia Basilika, Trajanoren zutabea eta Trajanoren tenplua.

## Kanpo estekak
Betalaktamiko

**Betalaktamikoak** antibiotikoen familia bat dira. Izena bere egitura molekularretik dator: talde honetako antibiotiko guztiek eraztun beta-laktamikoa baitute molekularen erdian. Gaur egun, bost talde handitan banatzen ditugu: penizilinak, zefalosporinak, karbapenemak, monobaktamak eta beta-laktamasaren inhibitzaileak.

## Penizilinak 
Penizilina izan zen multzo honen lehenengo sendagaia, Alexander Flemingek topatutakoa.

* *Naturalak*: G eta V Penizilinak.
* *Penizilinasari erresistenteak*: Kloxazilina, Metizilina.
* *Aminopenizilinak*: Amoxizilina, Anpizilina.
* *Karboxi- eta indanil-penizilinak*: Tikarzilina.
* *Espektro zabaleko penizilinak*: Piperazilina.

## Zefalosporinak 
* *Lehen belaunaldikoak*: Zefalotina, Zefalexina.
* *Bigarren belaunaldikoak*: Zefonozid, Zefuroxima, Zefoxitina.
* *Hirugarren belaunaldikoak*: Zefotaxima, Zeftriaxona, Zefixima.

## Karbapenemak 
* Imipenem
* Meropenem

## Monobaktamak 
* Aztreonam

## Beta-laktamasaren inhibitzaileak 
* Klabulanikoa
* Tazobaktam

## Kanpo estekak
2007ko Irlandako Errepublikako Hauteskunde Orokorrak

**2007ko Irlandar Hauteskunde Orokorrak** maiatzaren 24an ospatu ziren, Presidenteak 29. Dáil-a deuseztatu ostean Taoiseach-ak eskatu zuelarik. Irlandako parlamentuaren 166tik 165 eserleku hautatu ziren.

## Hautagai Nagusiak 
* Bertie Ahern, garai hartako Taoiseacha eta Fianna Fail burua.
* Enda Kenny, Fine Gaelen burua
* Pat Rabbitte, Irlandako Alderdi Laboristaren hautagaia
* Michael McDowell, Demokrata Progresistak
* Trevor Sargent, Berdeak
* Gerry Adams, Sinn Fein
* Joe Higgins, Irlandako Alderdi Sozialista

1997 eta 2007 artean Fianna Fail eta Demokrata Progresistak egon ziren gobernuan. Hauteskunde hauetan gobernu eredu hau errepikatu edo Fine Gael- Irlandako Alderdi Laborista- Berdeak koalizio baten artean aukeratzen zuten Irlandarrak. Inkesta gehienen arabera Sinn Feinek ere eserleku gehiago lortu behar zituen.

## Emaitzak 
* **Bozketa sistema honetan hiritar bakoitzak hautagai bati baino gehiagori eman diezaioke botoa, gogokoenetik hasita ordena ditzake. Taulan alderdi horretako hautagairen bati lehenengo botoa eman dioten hiritar kopurua erakusten dira.

Fianna Failek, eserlekuak galdu arren, espero zen baina emaitza hobea izan zuen, eta gobernua osatuko du. Hala ere, Demokrata Progresistak, FFren gobernu kideak ia eserleku guztiak galdu zituzten. Ortzadarraren koalizioa (FG-Laboristak-Berdeak), eserleku asko irabazi arren ez zuten gehiengoa lortu.

Ekainaren 14an 30. *Dáil*ak Ahern *Taoiseach'' hautatu zuen, Fianna Fail, Demokrata Progresistak eta Berdeen botoekin.

## Kanpo estekak 
* The post: Ahern elected Taoiseach
Schindler's List

'''Schindler's List'* (euskaraz *Schindlerren Zerrenda*) 1993ko Steven Spielberg estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako gerra drama filma bat da. 1982ko Thomas Keneallyren australiar idazlearen *Schindler's Ark* (*Schindlerren Kutxa*) liburuan oinarrituta dago. Liam Neeson, Ben Kingsley, Ralph Fiennes, Caroline Goodall, Jonathan Sagall eta Embeth Davidtz aktoreek antzeztu zuten.

Filmak Oskar Schindlerren istorioa kontatzen du, Bigarren Mundu Gerran holokaustotik 1000 judu poloniar inguru salbatu zituen Sudeteetako enpresaburu katolikoarena. Liam Neesonek jokatu zuen Schindlerren paperean, Ralph Fiennes Amon Göth SSko ofiziala izan zen, eta Ben Kingsley Itzhak Stern, Schindlerren idazkari judua.

Filma oso arrakastatsua izan zen bai ekonomikoki bai kritikoki. Izan ere, besteak beste, zazpi Oscar irabazi zituen: film onenarena, zuzendari onenarena, eszenatoki onenarena, musika onenarena, dekoratu onenarena, muntaketa onenarena eta argazkilaritza onenarena.

Bitxikeria gisa, filmaren azken eszenan entzuten den *Jerusalem Urrezkoa* israeldar abestiaren doinua *Pello Joxepe* euskal abesti herrikoiaren doinuan oinarritu dago.

## Argumentua 
Bigarren Mundu Gerra (1939-1945). Oskar Schindler (Liam Neeson) giza harremanetarako talentua duen alemaniar enpresaburu bizizalea da, horretaz baliatuz nazien begiko izateko egitasmo bat burutuko du. 1939an alemaniarrek Polonia inbaditu ostean Schindlerrek bere harremanei esker Krakoviako lantegi baten jabetza lortuko du. Lantegi horretan ehundaka judu langile gisa enplegatuko ditu. Bertako arduradun judua (Ben Kingsley) lantegiko itzalpeko zuzendaria izango da, Schindlerrek enpresaburuaren betebeharrekiko erabat ezjakituna baita. Baina naziek ez dakitena Shcindlerrek juduak kontzentrazio-esparruetatik eta heriotz ziur batetik salbatzeko bere lantegiaz baliatzen ari dela da.

## Aktoreak 
### Nagusiak 
* Liam Neeson: Oskar Schindler
* Ben Kingsley: Itzhak Stern
* Ralph Fiennes: Amon Göth
* Embeth Davidtz: Helen Hirsch
* Caroline Goodall: Emilie Schindler
* Jonathan Sagall: Poldek Pfefferberg

### Bigarren mailakoak 
* Ezra Dagan: Lewartow errabinoa
* Malgoscha Gebel: Wiktoria Klonowska
* Shmuel Levy: Wilek Chilowicz
* Mark Ivanir: Marcel Goldberg
* Béatrice Macola: Ingrid
* Andrzej Seweryn: Julian Scherner
* Friedrich von Thun: Rolf Czurda
* Krzysztof Luft: Herman Toffel
* Harry Nehring: Leo John
* Norbert Weisser: Albert Hujar
* Adi Nitzan: Mila Pfefferberg, Poldek Pfefferbergen emaztea.
* Michael Schneider: Juda Dresner
* Miri Fabian. Chaja Dresner
* Anna Mucha: Danka Dresner
* Ben Darby: gizon grixa
* Albert Misak: Mordecai Wulkan.
* Hans-Michael Rehberg: Rudolf Höss
* Daniel Del Ponte: Josef Mengele doktorea

## Kanpo estekak 
* *Schindler's List'' filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* Filmaren webgunea
Bloke logiko (ikasmateriala)

thumb|48 **bloke logikoak**, marra lodiaz inguraturik pieza lodiak izanik.

Haur hezkuntzan, **bloke logikoak** kolore, eite, tamaina eta lodiera ezberdinetako 48 piezako tresna didaktikoa da, logika eta matematikaren irakaskuntzan maiz erabiltzen dena. William Hullek (1884-1952) asmatu zituen baina Zoltan Dienes izan zen bere erabilera zabaldu zuena, batez ere Kanada eta Australiako eskoletan. Piezak haurrek manipulatzen errazak dira, eta egur edo plastikozkoak izan daitezke.

Koloreari buruz gorria, urdina eta horia bereizten dira; eiteari buruz, hirukia, laukia, borobila eta laukizuzena; tamainaz handia zein txikiak izan daitezke eta lodieraz lodiak zein meheak. Horrela, guztira 3×4×2×2=48 pieza ezberdin sortzen dira, denak gutxienez ezaugarri bati buruz ezberdinak.

## Erabilgarritasuna 
Bloke logikoekin ariketak egin ondoren, helburuak hauek bilatzen dira:
* Bloke bakoitza izendatzea eta ezagutzea
* Aldagaiak eta balioak ezagutzea
* Sailkapenak egitea irizpide bat jarraituz (adibidez: itxura edo tamaina), ondoren irizpide bat baino gehiago kontutan hartzeko.
* Blokeak alderatu desberdintasunak eta antzekotasunak ezarriz
* Seriazioak egitea arau desberdinak jarraituz
* Egokitasun erlazioak ezarri
* Ezezkoa erabilita elementuak zehaztu

## Jarduerak 
* Haur bakoitzari bloke bat emango eta haren ezaugarriak deskribatu beharko ditu lau aldagaiak erabiliz (kolorea, itxura, tamaina eta zabalera). Blokea deskribatzen duen haurra okertzen baldin bada beste haur batek zuzenduko du eta ez irakasleak.

* Irizpide bati jarraituz, adibidez koloreak erabiliz, multzoak osatu behar dituzte haurrek. Irakasleak multzoak osatu eta ikasleari ze irizpide jarraitu duen ere galdetu dezake. Ikaslearen maila ikusita, irizpide konplexuagoak ezar daitezke.

* Bloke bat kendu eta ikasleari galdetzen zaio zein den falta den blokea.

* Eraikuntzak, paperaren gainean blokeen siluetak egin, bideak eta antzeko jolas askeak ere egin daitezke.

* Piezak irizpide bat jarraituz kokatzen dira, serie bat osatuz. Ondoren ikasleak esan behar du zein izan den erabili den irizpidea eta baieztatu zein den hurrengo seriea. Pixkanaka-pixkanaka irizpideak gehitzen joango dira. Ariketa paperean egin daiteke, horrela izango litzateke:
** Serie irekia: Kokatu behar den fitxak posibilitate asko ditu
** Serie itxia: Kokatu behar den fitxak posibilitate bakarra du.

## Kanpo estekak
Madhab

**Eskola juridiko islamiarrak** ( ***Madhab*** bezala ezagunak) Islamaren jurisprudentzia (*Fiqh*) irakasten den eskolak dira.

Islama sortu eta lehenengo 150 urteetan zehar, eskola islamiar asko zeuden, baina gaur egun, soilik bost geratzen dira. Sunitarren artean Hanafi, Maliki, Shaafi eta Hanbali; eta xiitarrek berriz, beraien eskola dute: Yafari.

## Kanpo estekak
Hanafi

**Hanafi** () Abu Hanifah imamak (Kufan 699-767) sortutako eskola juridiko islamiarra edo madhab-a da. Eskola guztietatik sakratuak kontsideratzen diren testuen interpretazio malguena egiten duena da. Zabalpen gehiena duen eskola da, musulman guztien %45ak jarraitzen duelarik: Abbastarren eta Otomandarren inperioetan eskola ofiziala izan baitzen.

Gaur egun, Turkia, Siria, Irak, Jordania, Palestina, Balkanak, Kaukasoa, Pakistan, Afganistan eta Asiako ekialdean arrakasta gehien duen eskola da.

## Kanpo estekak
Shaafi

**Shaafi** (, *Šāfiʿī*) Muhammad ibn Idnis ibn al-Shāfiʿī-k (Gaza 767-820) sortutako eskola juridiko islamiarra da. Batez ere Hanafi eta Maliki eskolek eginiko jurispruzentziarekin eginiko sintesiez sortu zen. Gaur egun, Egipto eta Kurdistanen nagusitasuna dauka. Indonesia, Pakistan, India, Siria, Jordania eta Iraken jarraitzaile ugari mantentzen dituelarik.

## Kanpo estekak
Maliki

**Maliki** () Malik ibn Shaafik (Medina 767-795) sortutako eskola juridiko islamiarra edo *madhab*a da. Zurruntasun handikoa da batez ere Hanafi eskolarekin konparatuaz. Afrika osoan (Egipto izan ezik) eta Golkoko estatuetan, aplikatzen da. Al-Andalusen nagusia izan zen.

## Kanpo estekak
Hanbali

**Hanbali** () Ahmad bin Hanbal imanak (Bagdad 780-855) sortutako eskola juridiko islamiarra edo *madhab*a da. Denetatik zorrotz eta gogorrena da. Saudi Arabian eta Qatarren ofizialak dira.

## Kanpo estekak
Nazio zeltak

[eskuinera|thumb|200px|[Liga Zelta erakundeak nazio zelta gisa onartutako sei herrialdeak: 

 ]]

**Nazio zeltak** Europako mendebaldeko herrialdeak dira, hizkuntza zeltak erabiltzen dituztenak.

V. mende arte, Britainiar Uharteak osoki eta Mendebaldeko Europaren zati bat zeltak ziren. Mendeen iraganean, hizkuntza zeltak eta kultura kontinentearen ipar-mendebaldeko muturretan besterik ez ziren mantendu ahal izan; izan ere, bazter haietan, erromanizazioa berandu edota batere ez zen iritsi, eta germaniar jatorriko herrialdeek (Angloak, jutoak, bikingoak, saxoiak, normandiarrak...) ez zituzten guztiz menperatu edota asimilatu.

## Nazio edo herrialde zeltak 
Gaur egun, sei naziok betetzen dituzte irizpide horiek, Iberiar penintsulako lurralde batzuek ere beren burua zeltatzat hartzen duten arren.

Liga Zelta erakundearen arabera honako sei herrialde hauek dira:

### Amerikan 
Argentinako Chubuteko probintzian bizi dira galestar jatorriko milaka pertsona, horietako batzuk galesdunak.

Kanadan, Eskozia Berrian bizi dira gaelikodunak (Cape Bretonen bereziki), eta Ternuan irlanderadunak.

### Iberiar penintsulan 
Penintsularen iparraldean, herrialde batzuek ez dituzte nazio zeltatzat hartzeko historia edo hizkuntza irizpideak betetzen, baina ustezko arrazoi "kulturalak" direla eta, euren burua zeltatzat hartzen dute. Galizia eta Asturies dira nagusiki; eta, neurri apalago batean, Leon eta Kantabria ere bai.

## Ikus, gainera 
* Estaturik gabeko nazioak
* Galesak Ipar Amerikan
* Galesak Patagonian
* Hizkuntza zeltak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Liga Zeltikoa
*  Liga Zeltiko amerikarra
Datu-baseak kudeatzeko sistema

**Datu-baseak kudeatzeko sistema** (euskaraz DBKS, gaztelaniaz SGBD eta ingelesez DBMS) datu-base fisikoaren eta bere erabiltzaileen artean dagoen programa bilduma da.

## Sarrera 
Erabiltzaileek datu-basea atzitzeko, bertako datuak irakurri, aldatu edo ezabatzeko, egiten dituzten eskaerak DBKSk onartu eta bideratzen ditu, horretarako zenbait eragiketa eta tresna eskaintzen ditu. DBKSk datu-basearen erabiltzaileak hardware mailako xehetasunetatik babesten ditu, programazio-lengoaiek programatzaileekin egiten dutenaren antzera.

Aplikazio eta erabiltzaileei zerbitzatzeko sistema informatikoek erabilitako datuak, aplikazioekiko modu independentean egituratuak eta biltegiratuak egon behar dira. Hau lortzen da, bitartekari egiten duen software baten bidez (DBKS).
DBKS-a datu basea sortu, antolatu eta erabiltzaileek edo aplikazioek egiten dituzten atzipen eskaerak erantzuteaz ardurazten da.

## DBKS-ren lengoaiak 
DBKS-ek bi lengoaia mota eskaintzen du, Datu-Definizio Lengoaia (DDL) eta Datu-Maneiatze Lengoaia (DML), hurrenez hurren:

### Datu-definizio lengoaiak (DDL) 
Datu-basearen diseinua erabaki eta bere eskema kontzeptuala lortu ondoren, Datu-Definizioa Lengoaia (DDL) deitzen dugun lengoaia erabiliko da eskema kontzeptual hori DBKSk ulertzeko moduan definitu ahal izateko. Hortaz DDL lengoaiaren bitartez datu-basearen entitateak eta beraien arteko erlazioak deskribatu eta izendatuko dira. Kontzeptuala bezala, barneko eskema eta erabiltzaileen kanpoko bistak edo eskemak ere definitu beharko dira.
DDLen bidez egindako definizioak DDL konpilatzaileak aztertu eta prozesatu ondoren, DBKSren katalogoan gordeko dira. Datu-basearen edozein datu, erlazio edo ezaugarri aldatu baino lehen, DBKSk katalogo horretan begiratu beharko du. Fitxategi berezi honek metadatuak edukiko ditu, datuei buruzko datuak eta DBKSk erabiliko du.

### Datu-maneiatze lengoaiak(DML) 
Datu-basearen eskemak konpilatu eta katalogoan gorde ondoren, bere datuekin lan egin ahal izateko DBKSk ulertuko duen eragiketa multzoa behar dugu. Eragiketa multzo hori Datu-maneiatze Lengoaiaren sintaxiak definitzen duena izango da.

## Ikus,Gainera 
* Datu-base

## Kanpo estekak
Sistema informatiko

**Sistema informatiko** ataza edo ataza multzo bat egiteko elkar antolatzen diren edozein gailu digitalak bezala uler daiteke.

Informatika arloan “sistema” hitza modu bitan uler daiteke:
:* Ordenagailu bat, hardware (fisiko) eta software (funtzionala) osagaiez osatzen den sistema da.
:* Sistema hitza ere informazio prozesaketan erabiltzen dugun edozein programa, datu, prozedura eta ekipamendu bildumari deitu diezaiokegu.

## Osagaiak 
Sistema informatiko baten osagai garrantzitsuenak:

:* Egitura fisikoan: PUZ, memoria, bus-ak, periferikoak... daude.
:* Egitura funtzionalan: zirkuitu-logika, mikroprogramazioa, makina konbentzionala, makina sinbolikoa eta sistema eragilea daude.

## Ikus,Gainera 
* Konputagailu
* Informazio-sistema