Hélène Dutrieu

**Hélène Dutrieu** (Tournai, Belgika, 1877ko uztailaren 10a – Paris, Frantzia, 1961eko ekainaren 26a)  txirrindularitzako txapelduna, arriskuko txirrindularia, ibilgailuen arrisku-gidaria, lasterketetako autoen gidaria, hegazkinlari aitzindaria, gerran anbulantzia-gidaria eta ospitale militar bateko zuzendaria izan zen.

## Biografia 
Hélène Dutrieu 1877ko uztailaren 10ean jaio zen Tournain, Belgikan, Belgikako armadako ofizial baten alaba. 14 urterekin utzi zuen eskola bizimodua ateratzeko, aita lanik gabe geratu baitzen. Ez zuen lanbiderik, baina txirrindularitza-lehiaketaren bide berria hasteko gai sentitzen zen, emakumeen parte-hartzeari poliki irekitzen hasia baitzegoen.

### Txirrindulari arrakastatsua 
Txirrindularitzan izan zituen hastapenak etorkizun handikoak izan ziren bere garaiera baxu eta arintasunagatik. Ikusleak poztu zituen bere karreren azkartasunagatik, sarritan irabazten baitzuen, eta errekorrak hausten zituelako. Bere ospeak Belgikako mugak gainditu zituen eta hainbat joan-etorri egin zituen Atlantikoa zeharkatuz. Dutrieuk ere bazuen ikuskizunaren dohaina. Neba zaharrenak ere txirrindularitza-lehiaketan ziharduen, eta familiaren izena zuen zirku bat zuzentzen zuen. Bizikleta-lehiaketen artean, bizikletarekin, motorrarekin eta automobilarekin ikuskizun akrobatikoak egiten zituen manifestazio herrikoietan parte hartuz. Bere jarduerek motorreko kiroletan ausardia eta erresistentzia fisikorako zituen baldintza bereziak erakusten zituzten.

### Abiazioko lorpenak 
ezkerrera|thumb|300x300px|Hélène Dutrieu bere aireplanoan 1911
1908an, *Clément Bayard* fabrika frantsesak Dutrieu konbentzitu zuen hego bakarreko bere aireplano ultrarin berriaren lehen pilotu izan zedin, Santos-Dumontek diseinatua eta *19.* *Demoiselle* (Dama gaztea) izenekoa. Bere lehen hegaldiko aireratzean erori zen eta aireplanoa suntsituta geratu zen. Ondoren, pilotu arrakastatsu bihurtu eta bere aireplanoan bakarrik hegan egitea lortu zuen. 1910eko apirilaren 19an bidaiari bat hegazkin batean eraman zuen lehen emakumea izan zen. 1910eko azaroaren 25ean, Dutrieu aireplanoko pilotu-lizentzia eman zioten lehen emakume belgikarra, eta, aldi berean, munduko laugarren emakumea izan zen. *Aéro-Club de Belgique-ko* 27. lizentzia jaso zuen. Aireko showetan parte hartzeari esker, "Belatz Gaztea" ezizena irabazi zuen. Eskandalu txiki bat sortu zen hegazkinlari gisa, prentsak jakinarazi zuenean ez zuela kortserik erabiltzen hegan egiteko.

1914an, Lehen Mundu Gerraren hasieran, hegazkingintzari uko egin zion, eta Gurutze Gorrian eta indar armatuetan sartu zen erizain eta anbulantzia-gidari gisa. Gero *Campagne à Val-de Grâce* ospitale militarreko zuzendaria izan zen.

Gerraren ondoren, 1922an Pierre Mortier koronel, kazetari, idazle eta diputatu frantsesarekin ezkondu zen. 1946an senarra hil zitzaion arte, berak zuzentzen zituen argitalpenak kudeatzen lagundu zion.

Ondoren, emakumezkoen aireko kirola sustatzeari ekin zion. Frantziako *Aero-Club-*eko emakumezkoen sekzioko presidenteordea izan zen, eta 1956an *Hélène Dutrieu-Mortier Kopa* sortu zuen, eskalarik gabeko lerro zuzeneko distantzia luzeko lehiaketan parte hartzen zuten frantziar eta belgikar emakumezko hegazkinlarientzat proba bat.
* 1913. *Ohorezko Legioko Zalduna*, kondekorazio hau jaso zuen lehen emakume hegazkinlaria.
* 1953. *Aeronautika Domina*.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Hélène Dutrieu  Flickr
* Txirrindulari gisako argazkia
* *Femmes remarquables: Hélène Dutrieu* ( biografia laburra frantsesez)
* Lehen Mundu Gerran anbulantzia gidarien zerrenda