Lehoinabar

**Lehoinabar**ra edo **pantera** (*Panthera pardus*) *Felidae* familiako espezie bat da eta *Panthera* generoko lau "katu handien" artean, txikiena (besteak tigrea, lehoia eta jaguarra dira). Behinola Asiako hegoaldean eta Afrikan bizi ziren, Koreatik Hegoafrikara, baina euren habitat galera dela eta, eta batez ere ehizaren ondorioz, orain batez ere Saharaz azpiko Afrikan bizi dira. Pakistan, India, Indotxina, Malasia eta Txinan oraindik talde batzuk badira.

Gorputz aski luzea eta hanka nahiko motzak dituzte, buruhezur luzearekin. Jaguarraren antza du, baina txikiagoa da. Larrua errosetaz josita dago, baina ez dute barnean beste puntu bat, jaguarrek ez bezala. Lehoinabar beltzek **pantera beltza** izena hartzen dute.

Ehiza oportunista erabiltzen dute, habitat aldagarria dute eta 58 kilometro orduko abiadura har dezakete. Ehiza dezaketen edozein animalia jaten dute.

## Taxonomia 
[thumb|[Colchesterreko Zoologikoan dagoen Amurreko lehoinabarra]]
Lehoinabar mota guztiak galtzeko zorian daude eta badaude mota batzuk besteak baino itxuratiagoak. Hona hemen IUCNek onarturiko bederatzi azpiespezieak:
* **Afrikar lehoinabarra** (*Panthera pardus pardus*), (Linnaeus, 1758) — Sahara azpiko Afrikan bizi dena;
* **Indiako lehoinabarra** (*Panthera pardus fusca*), (Meyer, 1794) — Indian bizi dena;
* **Javako lehoinabarra** (*Panthera pardus melas*), (Cuvier, 1809) — Javan eta Indonesia.
* **Arabiar lehoinabarra** (*Panthera pardus nimr*), (Hemprich eta Ehrenberg, 1833) — Arabiar penintsulan bizi dena.
* **Amurreko lehoinabarra** (*Panthera pardus orientalis*), (Schlegel, 1857) — Asiako ekialdeko muturrean, Koreako penintsulan eta ipar-ekialdeko Txinan bizi dena.
* **Iparraldeko Txinako lehoinabarra** (*Panthera pardus japonensis*), (Gray, 1862) — iparraldeko Txinan bizi dena.
* **Pertsiako lehoinabarra** (*Panthera pardus saxicolor*), (Pocock, 1927), Kaukason, Turkmenistanen eta iparraldeko Iranen bizi dena.
* **Indotxinar lehoinabarra** (*Panthera pardus delacouri*), (Pocock, 1930) — Indotxinan bizi dena.
* **Srilankar lehoinabarra** (*Panthera pardus kotiya*), (Deraniyagala, 1956) — Sri Lankan bizi dena.

Garezurraren analisi morfologikoa egin ondoren, beste azpiespezie bi onartu zituzten baina mendietan bizi direnek luzeagoa dute: kolorea horixka edo zurixka da, narrio biribil eta beltzekin. Belarriak grisak dira, eta begiak, hori-berdexkak. Bista eta entzumen ona dute. Zentzumen horiek oso erabilgarriak dira ehiza egiteko. Oso azkarra da, 72 km/h egitera heltzen da.

12-15 urte inguru bizi da. ugaltzeko momentura arte: orduan, beste sexuko lehoinabarra bilatu behar du. Igeri egin dezake, arrainak ehizatzeko, uretan sartu behar duelako.

Berak ehizatutakoaren zati bat zuhaitzetan ezkutatzen du, hainbat egunetan bazkaria izateko. Oso teknika onak erabiltzen ditu bere harrapariak harrapatzeko, batez ere, tximino despistatuak oso gustukoak ditu, erraz harrapatzen direlako. Adibidez, zulo bat egiten du lurrean eta bertan ezkutatzen da, normalean animali ugari hurbiltzen dira hara, arreta emandaa, eta bat-batean salto bat eginez, harrapakinaren gainean jauri egiten du. Ez du beti-beti ehiza egiten harrapakinak jateko, batzuetan animaliak hiltzeko egiten baitu.

### Habitata 
Afrikako eta Asiako, sabana, mendi, oihan, basamortu eta baso askotan bizi dira. Sahara aldetik oso ugariak izaten dira. Batzuk leku hotzetan bizi dira, adibidez elur-lehoinabarra.

### Portaera 
Ohitura bereizgarri bat du: zuhaitzak janaritegitzat darabiltza, harrapakinak han gordetzen ditutelako; horrela, janaria bizpahiru asteratako dute eta beste harraparietatik babesten dute. Normalean gepardo eta jaguarrekin nahasten da, baina berdintasunak ezaugarri fisikoetan bakarrik daude. Izaeran, ez dira oso berdinak: lehoinabarra oso ausarta eta indartsua da, baina lasaia da. Jaguarrak eta gepardoak, ordea, borroka gustuagoko dute eta ez dute hainbeste atsedenik hartzen.

## Bitxikeriak 
Historian zehar, lehoinabarra oso erabilgarria izan da gizakiarentzat. Zirkuetan saio asko agin dira katukiekin eta haien artean lehoinabarrak egon dira. Neanderthalgo gizakiaren garaian, haien larrua arropak egiteko erabiltzen zen. Zoritxarrez, haien azala oraindik erabiltzen da, jantziak, botak, gerrikoak eta abar egiteko: horrek animalia galtzeko zorian jartzen du.

## Erreferentziak 
* Edukiaren zati bat www.hizkuntzak.wikispaces.com webgunetik hartu da. Hona hemen artikulua, Commons lizentziarekin argitaratua