5G sarearen segmentazio

**5G sarearen segmentazioa** sare arkitektura bat da, birtualak eta independenteak diren sare logikoak sare fisiko berean multiplexatzea ahalbidetzen duena. Sare segmentazio bakoitza muturretik muturrera (end to end) bakartuta doa, aplikazio baten eskakizunak asetzeko moldatuta.

Negozio-eredu baten ikuspuntutik begiratuta, sare-segmentazio bakoitza operadore mugikor birtual (MVNO) batek administratzen du. Hornitzaileak (telekomunikazio azpiegituraren jabeak), bere baliabide fisikoak alokatzen dizkie azpiko sare fisikoak partekatzen duen MVNOei. Esleitutako baliabideen erabilgarritasunaren arabera, MVNO batek hainbat sare-segmentu heda ditzake autonomikoki, bere erabiltzaileei emandako aplikazioetarako pertsonalizatzen direnak.

## Historia 
Sare-segmentazioaren historia 80ko hamarkadaren amaieran hasi zen, sareen eremuan “segmentazio” kontzeptua sartu zenean. Gainjarritako sareek, sarea segmentatzeko lehen modua eman zuten, sare heterogeneoen baliabideak azpiegitura komun baten gainean sare birtualak sortzeko konbinatu zirenetik. Hala ere, ez zuten programagarritasuna ahalbidetzen zuen mekanismorik.

2000ko hamarkadaren hasieran, PlanetLabek birtualizazio-esparru bat sartu zuen, erabiltzaile-taldeei sare funtzionalak programatzeko aukera ematen ziena, aplikazio bakoitzaren segmentu isolatuak eta espezifikoak lortzeko.

Sareen segmentazioa funtsezkoa da 5G sareetan, zerbitzu kalitatearen (QoS) eskakizunak betetzeko sare fisiko azpiegitura bakarra aprobetxatuz.

Sare-segmentazioaren ideia jatorrizko sare arkitektura hainbat sare logiko eta independentetan banatzean datza, zerbitzuen eskakizunak eraginkortasunez betetzeko konfiguratuta daudenak. Kontzeptu hau gauzatzeko, hainbat teknika erabiltzen dira, hala nola: Baliabide espezifikoak lehenesten dituzten zatiak edo segmentuak sortuz, 5G operadore batek irtenbide pertsonalizatuak eskain diezazkieke industria batzuei. Iturri batzuek azpimarratzen dute horrek marketina, errealitate areagotua edo joko mugikorrak bezalako industriak irauliko dituela; beste batzuk, aldiz, zuhurragoak dira eta sare-estalduraren desoreka eta abiadura handitzeaz haragoko abantailen irismen eskasa aipatzen dituzte.

Sare-segmentazioa oso erabilgarria izango da sare mugikorreko operadore birtualentzat (MOB, *Mugikorren Operadore Birtual* edo, ingelesez MVNO, *Mobile Virtual Network Operator*), erabilera-kasu desberdinak parametroetan oinarritutako geruza batean onar daitezkeelako, adibidez, latentzia txikia eta abiadura handia bideo-streamingerako OTTetara (transmisio libreko zerbitzuetara) bideratutako MVNOentzat, eta, era berean, telemetria-eragiketek abiadura txikiagoko parametroa izan dezakete, eta abar.

Segmentazioak zerbitzuaren jarraitutasuna ere hobetu dezake sareen arteko ibiltaritza (*roaming*) hobetuaren bidez, tokiko edo nazioko hainbat sare hartzen dituen azpiegitura fisikoaren gainean exekutatzen den sare birtual bat sortuz; edo sare ostalariari aukera emanez ibiltaritzan dagoen gailuaren jatorrizko sareak eskaintzen duena kopiatzen duen sare birtual optimizatu bat sortzeko. Horrek, erabiltzaileen esperientzia hobetzeaz gain, nazioarteko konexioak sendotzen ditu, mugarik gabeko zerbitzua bermatu eta sarearen eraginkortasuna optimizatzen baitu. posible da irtenbide bakoitzaren elementu komunak esparru orokor eta bateratu batean biltzen dituen arkitektura orokor bat definitzea. Goi-mailako ikuspegi batetik, sare-segmentazioaren arkitektura bi bloke nagusiz osatuta dagoela esan daiteke: bata segmentazioaren inplementazio errealari eskainia eta bestea segmentazioaren kudeaketari eta konfigurazioari eskainia.

Eskuragarri dauden baliabideen sare-domeinuak azpiegitura-osagaien multzo heterogeneo bat barne hartzen du; hala nola, datu zentroak (biltegiratze- eta konputazio-gaitasuneko baliabideak), sare-konektibitatea ahalbidetzen duten gailuak, adibidez bideratzaileak (sare-baliabideak), eta oinarrizko-estazioak (irrati-banda zabalerako baliabideak). Geruza horrek oinarri fisikoa eskaintzen die goiko geruzei eta sarearen errendimendua bermatzen du.

### Sare-segmentazio kontrolagailua 
Sare-segmentazioaren kontrolagailua (*network slice controller*) sare-orkestrazio gisa definitzen da, zeina geruza bakoitzak egindako funtzionalitateekin konektatzen den, segmentu-eskaera bakoitza modu koherentean kudeatzeko. Sare-elementu horren onura da segmentu-sorrera eraginkor eta malgua ahalbidetzen duela, bere bizi-zikloan zehar berriz konfigura daitekeena. Operatiboki, sare-segmentuaren kontrolatzaileak aipatutako geruzen arteko koordinazio eraginkorragoa ematen duten hainbat zeregin gainbegiratzen ditu:

* Muturretik muturrerako zerbitzu-kudeaketa: SLA baldintzen arabera adierazitako zerbitzu-instantzia desberdinak zerbitzu-mugak asetzeko gai diren sare-funtzio egokiekin mapatzea.
* Baliabide birtualen definizioa: Sare-baliabide fisikoen birtualizazioa, sare-funtzioak esleitzeko egindako baliabide-kudeaketako eragiketak errazteko.

* Segmentuaren bizi-zikloaren kudeaketa: Segmentuaren errendimenduaren monitorizazioa hiru geruzetan, segmentu bakoitza dinamikoki berriz konfiguratzeko eta SLA baldintzen balizko aldaketetara egokitzeko.

Helburu desberdinak dituzten egindako zereginen konplexutasuna dela eta, sare-segmentuaren kontrolatzailea hainbat orkestratzailez osatuta egon daiteke, geruza bakoitzeko funtzionalitate-azpimultzo bat independenteki kudeatzen dutenak. Zerbitzu-baldintzak betetzeko, orkestrazio-entitate desberdinek elkarrekin koordinatu behar dute, segmentuaren sorreran eta hedapenean inplikatutako eragiketen egoerari buruzko goi-mailako informazioa trukatuz. Koordinazio honek sarearen malgutasuna eta erantzun-gaitasuna bermatzen ditu, erabiltzaileen eta zerbitzuen beharrizan aldakorrei aurre egiteko.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* 5G
* Sare zelular

## Kanpo estekak 
*  How Network Slicing works and why it is key to 5G
*  5G Network Slicing
*  What is Network Slicing?