Vincent van Gogh

**Vincent Willem Van Gogh** (nederlanderaz: [ˈvɪnsɛnt ˈʋɪləm vɑn ˈɣɔx](entzun); Zundert, Ipar Brabant, 1853ko martxoaren 30a - Auvers-sur-Oise, Val-d'Oise, 1890eko uztailaren 29a) margolari postinpresionista herbeheretar ospetsua izan zen. Hamarkada bakarrean 2.100 artelan inguru egin zituen, haien artean 860 oleo-margolan, gehiengoak bere bizitzako azken bi urteetan margotuak.

Haren artelana paisaia, natura hil, erretratu eta autorretratuek osatzen dute, kolore indartsu eta pintzelkada adierazgarri zein oldarkorrengatik bereiziak, gerora arte modernoaren oinarri izan zirenak. Bere buruaz beste egin zuen 37 urterekin, gaixotasun eta txirotasunez beteriko bizitza baten ostean.

Familia dirudun batean jaioa, umetan izaera serio, isil eta adimenduna zuen; marrazten txikitan hasi zen. Gaztetan arte merkatari jardun zen lanean, asko bidaiatuz, baina Londresera bizitzera joatean beheraldia izan zuen. Hori zela eta, erlijiorantz jo eta Belgikako hegoaldean misiolari protestante ibili zen. Gaixo eta bakardadean zegoen 1881ean margotzera berriz ekin aurretik, gurasoen etxera itzultzean. Theo anaia gazteak ekonomikoki mantendu zuen, bien artean gutun bidezko posta-truke luzean. Haren lan goiztiarrek, gehienbat natura hil eta nekazarien erretratuak, geroagoko lanetatik bereizten diren kolore bizien seinale batzuk dituzte. 1886an Parisera joan zen, eta Émile Bernard zein Paul Gauguin bezalako abangoardismo mugimenduko partaideak ezagutu zituen, inpresionismoaren sentiberatasunaren aurkakoak zirenak. Bere lana garatu ahala, natura hil eta inguruko naturaren ikuspuntu berri bat eratu zuen. Margolanak argiagoak eta biziagoak bilakatiz joan ziren, eta 1888an Frantziako hegoaldean zen, Arlesen, estiloak bere momentu gorena lortu zuenean. Denboraldi horretan, hainbat aztergai probatzeari ekin zion eta olibondo, gari-soro eta ekiloreak marraztu zituen.

Van Goghek pasarte psikotikoak eta eldarnioa jasaten zituen eta bere buru osasunaz kezkatzen zen arren, bere osasun fisikoa baztertu zuen nahikoa jan gabe eta oso zintzurkoia izanaz. Bere lagun Gauguinekin zuen harremana haserrealdi batean bizarra mozteko labainarekin ezkerreko belarriaren zati bat moztean amaitu zen. Ondoren, Saint-Rémyko ospitale psikiatrikoetan denboraldi bat eman zuen. Senda-agiria eman ziotenean, Auvers-sur-Oisera joan zen, Parisetik hurbil; hor, Paul Gachet sendagile homeopatikoaren ardurapean geratu zen. Depresioaz segitu zuen 1890eko uztailaren 27a arte: egun hartan, bere bularrari tiro egin zion errebolber batekin. Zaurien ondorioz, bi egun geroago hil zen.

Van Goghek bizi izan zen bitartean ez zuen arrakastarik lortu; ostera, zoro eta okertzat hartzen zuten. Bere buruaz beste egindakoan bilakatu zen ezagun, eta jendartean jenio ulertu gabe gisa ezagutua izan zen, erotasun eta bikaintasuna batzen zituen artista. XX. mendearekin batera ospea handitzen hasi zitzaion, haren estiloa fauvista eta espresionista alemaniarrek gorpuztu zutenean. Margolari ezagun, baina tragiko moduan gogoratzen da, izaera asaldatuak artistaren ideal erromantikoa mantentzen duena. Haien arteko bizitza osoko adiskidetasuna, eta Vincenten pentsamendu eta arte-teoriei buruz ezagutzen den gehiena, 1872tik 1890 arte elkarri bidalitako ehunka eskutitzetan jasota dago. Theo Van Gogh arte-saltzailea izan zen, eta bere anaiari laguntza finantzarioa eta emozionala emateaz gain, arte garaikidearen eszenan eragin handia zuten pertsonenganako sarbidea ere lortu zion. baina Vincentek jasotako gutunetako gutxi batzuk baizik ez zituen gorde. Biak hil ondoren, Theoren alargunak, Johannak, haien eskutitz batzuk argitaratzea erabaki zuen. Sorta bat 1906 eta 1913an agertu zen, baina gehienak 1914an argitaratu ziren. Vincenten eskutitzak elokuenteak eta adierazgarriak dira, eta "eguneroko itxurako intimitatea" dutela esan izan dute, autobiografia bezalako zatiekin. Erregistroan hutsune bat dago Pariseko garaikoa, anaiak elkarrekin bizi zirenez, ez zutelako eskutitz beharrik.
[thumb|Vincent Van Goghen familia. Goian: aita Theodorus eta ama Anna Cornelia. Behean: Vincent Willem, Anna Cornelia, [Theo van Gogh (arte-merkataria)|Theo, Elisabetha Huberta, Willemina Jacoba eta Cornelis Vincent.]]

## Biografia 
Marrazkirako dohaina txiki-txikitandik erakutsi bazuen ere, Van Gogh ez zen hogeita zazpi urte bete arte hasi marrazten eta pintatzen, eta hamar urte besterik ez zituen egin artegintzan. Bizitza eta artegintza hain daude lotuak Van Goghengan, non bizilekuz aldatu zen aldi bakoitzari aro berri bat baitagokio bere lanean. Parisko egonaldia bukatu, eta Arlesen bizi izan zenean iritsi zuen betetasuna Van Goghen arteak: bi urtean, 350 bat margolan egin zituen. Hala, pinturaren historiako artistarik handienetako bat izatera iritsi zen.

### Nortasunaren bila (1853-1880) 
Vincent Van Gogh 1853ko martxoaren 30ean jaio zen Groot Zunderten (Ipar Brabante, Herbehereak). Aita, Theodore, artzain protestantea zuen. Sei anaia-arreben artean zaharrena zen Vincent. Haren arreba Elisabethen hitzetan, txiki-txikitandik izan zituen nortasun-arazoak. Bai hurbilekoak, bai bera ere, den-denak arrotz zitzaizkion. Hamasei urterekin lanean hasi behar izan zuen, eta Hagako arte-galeria batean saltzaile jarri zen. Gero, Bruselara eraman zuten, eta ondoren, Londresera; maitasun zapuztu batez etsia harturik, ihesi joan zen Parisera, eta han Louvre museoa ezagutu zuen, Camille Coroten eta Jean-François Milleten lana bereziki. 1876an Ingalaterrara itzuli eta arte-saltzaile lan hura utzi zuen.
thumb|*Hagako teilatuak*, Herbehereak, 1883an.
Orduan, onginahizko eta mistizismozko halako sukar batek harturik, bere bizitzako aldirik oinazetsuena hasi zuen. Irakasle izan zen erruki-etxe batean, gero eskola-maisu eta sermolariaren laguntzaile Londresko aldiri behartsu batean eta, azkenik, artzain protestante izatea erabaki zuen. 1877an, teologia-ikasketak egiten saiatu zen Amsterdamen, baina alferrik. 1878an, Bruselako eskola ebanjelikoan ere ahalegindu zen, baina han ere ez zuen aurrera egin, eta, azkenean, sei hilabeterako bidali zuten misiolari Belgikako eskualderik behartsuenetako batera, Borinage meatzari-lurraldera. Ez omen zuen sermoietarako dohain handirik, eta ezin bihozberagoa izanagatik, hango jendeak ez zion harrera onik egin, eta Elizak gaitzetsi egin zuen azkenerako. Hondamen hark sortu zion etsipen izugarrian aurkitu zuen Van Goghek bere bokazioa, marrazteari ekin baitzion bete-betean, eta hala aldatu zitzaion erro-errotik bizitza.

Nahitaezko uko egite haien eta etsi-etsian hartutako erabaki haien ondoren Van Goghek hartu zuen bide artistikoak gainerakoekin komunikatzeko premia bizi bat adierazten zuen, baina ez zuen bide horretan inondik ere aurrera egiterik izango, ez zuen erantzunik batere izango, baldin eta bere anaia Theok erabateko laguntza eta babesa eman izan ez balio, bai diruz eta bai kemenez. Bestalde, irakurketaren bidez (Biblia, Zola, Dickens, Victor Hugo, Honoré de Balzac) indartu zuen Van Goghek munduaz eta gizarteaz zuen ikuspegia, eta beste artista batzuen lanetan (Rembrandt, Dupre, Daumier, Delacroix, Hals, eta batez ere Millet) ase zuen bere jakin-min handia eta hartu zuen bizitzeko eta bere lanerako behar zuen bultzada, dohain handia baitzuen, gainera, artelanak ezagutzeko, aztertzeko eta ederresteko. Hasiera-hasieratik, Van Goghek jende xumearen pintoretzat eduki zuen bere burua, haien lan gogorraren eta esker gaiztokoaren goraipatzailetzat, haien kontsolatzailetzat.

### Sortzen ari den artista 
#### Herbehereetako aldia (1881-1885) 
Litografiak eta egurrean egindako grabatuak kopiatzen hasi zuen Van Goghek bere ikasketa aldia, eta Milleten lana hartu zuen eredutzat, huraxe izan baitzuen, beste guztien gainetik, pintorerik maiteena eta miretsiena. 1881ean, Ettenen, haren gurasoak han bizi baitziren, nekazariak, erretratuak eta, batez ere, paisaiak marraztu zituen, bai zuzenean marraztu ere, gerora Van Goghen obran argi eta garbi sumatuko zen ekialdeko artearen eta marrazkeraren zantzuz.

Van Goghek era askotako materialak erabili zituen marrazteko. Hasieran, tresna tradizionalez baliatu zen —lapitza, klera beltza, ikatzezko ziria, benenezko ziria, igeltsua, Txinako tinta eta akuarela—, eta material bakoitzaren erabilera eta ezaugarriak aztertu eta landu zituen. Ez zion material bakoitzari berak nahi zuen etekina beti atera eta, askotan, hainbat material nahasten zituen koadro berean, material bakoitzaren mugak gainditurik horrela. Esperimentu eta saio asko egin zuen. Adibidez, klera bustia erabili zuen batzuetan. Beste batzuetan, materialen konbinazio bitxiak egin zituen. Adibidez, finkatzeko gai gisa esnea erabili, eta klera litografikoa eta moldiztegiko tinta, marrazteko tresnatzat. Bere garaian erabiltzen ez zen materialik ere erabili zuen, italiar klera, esate baterako.

Maitemindurik zeukan emakume baten arbuioz, eta aitarekin zuen liskarrezko harremanaren ondorioz -azkenerako etxetik bota zuen aitak-, Van Goghek Hagan hartu zuen aldi baterako bizilekua, eta han pintura-ikasketak egin zituen Anton Mauverekin. Akuarelagintzan ibili zen buru-belarri eta perspektiba ikasten jardun zuen.[thumb|*[Patata jaleak|Patata-jaleak*, 1885, Van Gogh Museoa, Amsterdam.|alt=]]1883ko irailetik abendura, bakar-bakarrik bizi izan zen Drenthe probintzian, Herbehereetako iparraldean. Han gogotik aritu zen pintatzen bere margolari-sena bideratzeko, eta Sien bere adiskide minak alde egin izanak sortu zion itolarriari eta etsipenari ihes egiteko eta menderatzeko. Gero, Nuenen izeneko herrixka batean hartu zuen bizilekua, hantxe kokatu berria baitzen haren familia, eta Ipar Brabanteko herri txiki hartantxe iritsi zuen Van Goghek bere lanean erabateko ziurtasuna: nekazariak lanean harri beltzez eginiko zirriborroetan irudikatuak, marrazkilari gisa zuen bikaintasunaren erakusgarri. Berrehun bat koadro egin zituen, nekazarien eta eskulangileen irudiak, paisaiak eta izadi hilak, margo ilunez margotuak, pintzelkada adierazgarriez, bolumenak argi-ilun zakar eta indartsu batez nabarmenduak (*Patata-jaleak*, 1885) eta, hala, herbeheretar errealismoaren tradizio handiarekin bat egin zuen, Frans Halsek eta Rembrandtek urratu zuten bidean. Garai horretako obra akatsik eta trakeskeriarik gabea ez bada ere, inspirazio eta etorri handikoa da, giza izatearen lekukotasuna emateko borondatez egina, Van Goghen idealak eta barne-arazoak argitara ateratzen dituena.
thumb|*Luxembourg lorategiko pasealekua*, 1886, olioa oihalean. Clark Art Institute.

#### Anberesko aldia (1885eko azaroa 1886ko otsaila) 
Anberesen egin zuen egonaldia garrantzi handiko urratsa izan zen Van Goghen bilakaeran. Anberesen Rubensen margolanak aztertu zituen, eta lehenengo aldiz ikusi zituen japoniar grabatuak, baita miretsi eta aurrerantzean haien bilduma egin ere. Bi iturri horiei esker, are gehiago trebatu zen margoen baliabideetan, nahiz ordura arte aski landua zuen alor hori, bai holandar maisuak aztertuz, eta bai Parisen ikusiak zituen Paolo Veronese italiar margolariaren eta Eugène Delacroix frantsesaren eraginez.

#### Parisko aldia (1886ko otsaila - 1888ko otsaila) 
thumb|*Jatetxe baten barrualdea*, 1887, Kröller-Müller Museoa, Otterlo.|alt=
Baina Parisen zegoen garai hartan arte-giroa, eta han bakarrik berritu zezakeen Vincentek bere ikuspegia. 1886an heldu zen Parisera, inpresionistek beren azken erakusketa egin zuten urtean bertan, eta 1887an egin zen Milleten obraren atzera begirako lehenengo erakusketa.

Theoren etxean kokatu zen, izan ere Goupil arte-etxeak Parisen zuen ordezkaria baitzen 1880az geroztik anaia. Fernand Cormon pintorearen lantegian ibili zen, eta han, besteak beste, Toulouse-Lautrecen ezagutza egin zuen. Bere anaiaren bitartez ia inpresionista guztiak ezagutu zituen, Seurat eta Pissarro bereziki, eta baita Gauguin ere.

Tanguy Zaharra ospetsuaren dendan, eta Cézanneren obren itzalpean, Signac frantses pintorearen adiskide egin zen. Garai hartan, urrats handiak eta bizkorrak egin zituen Van Goghen arteak: margo argiak erabili zituen loreen eta loreontzien koadro txiki ñabardura bitxikoak egiteko. Japoniar grabatuen eraginez, Van Goghek askeago eta lasaiago pintatu zuen. Aldi berean, eta Pissarroren aholkuei esker, argiari buruzko teoria berriei esker, eta Signac-en lankidetzari esker, margo biziagoak erantsi zizkion ordu arte erabiliak zituen margoei, pintzelkada biziagotu eta zatikatu egin zuen eta, batzuetan, bere marrazkien grafismora ere itzuli zen. Garai hartan margotu zituen Montmartreko eta Parisko inguruetako ikuspegiek kontrastea sortzen dute bere obrako gainerako lanekin, hain baitira alaiak eta freskoak (*Jatetxe baten barrualdea*, 1887).
Fitxategi:Henri de Toulouse-Lautrec 056.jpg|*Vincent Van Goghen erretratua*, Henri de Toulouse-Lautrec-ek eginda, 1887, pastel marrazkia. Van Gogh Museoa, Amsterdam.
Fitxategi:Vincent van Gogh - Windmills on Montmartre - Google Art Project.jpg|*Blute-Fin-go errota*, 1886, Bridgestone Arte Museoa, Tokio.
Fitxategi:Van Gogh - Portrait of Pere Tanguy 1887-8.JPG|*Pere Tanguyren erretratua*, 1887. Rodin Museoa Rodin, Paris.
Fitxategi:John Peter Russell Van Gogh drawings.jpg|John Peter Russell-ek Van Goghen bost zirriborro horiek marraztu zituen, 1886ko erretratua margotu ondoren. Art Gallery of New South Wales, Sydney.
Fitxategi:Vincent van Gogh - Cafétafel met absint - Google Art Project.jpg|*Natura hila, pitxer bat eta absenta koparekin*, 1887. Van Gogh Museoa, Amsterdam.

### Haustura artistikoa 
#### Arles (1888ko otsaila 1889ko maiatza) 
[thumb|*[Etxe Horia (Van Gogh)|Etxe Horia*, 1888, Van Gogh Museoa, Amsterdam.|alt=]]
1888. urtearen hasieran, hainbat arrazoik bultzatu zuen Van Gogh Paristik alde egitera. Batetik, haren anaia Theo ezkontzekotan zen, eta Vincentek halako babesgabetasunezko sentipen bat izan zuen. Bestetik, eta pinturari are gehiago zegozkion arrazoien eraginez, Van Goghek biziro sentitzen zuen bere baitan Paristik joateko premia, zeren eta hasia baitzen inpresionismotik urruntzen, zaharkitua iruditzen baitzitzaion ordurako, eta aipamenen bidez adierazteko joera nabarmenegia irizten baitzion baita ere. Iritzi eta jarrera hori argi sumatzen da Parisko garaiko azken koadroetan (*Autorretratua feltro grisezko kapelarekin*, 1888). Hala, irudiaren egituraren batasuna berreskuratzen saiatu zen, eta formaren eta margoen adierazpen- eta sinbolo-ahalmena lantzeari eman zitzaion.

Frantziako hegoaldera abiatu zen beraz, Arlesa, Toulouse-Lautrecek aipatua baitzion herri hori, argi gehiagoren eta margo gehiagoren bila. Han oinarri-oinarrizko aurkikuntza bat egin zuen: bazter haietako eguzki-argia. Lilura gisako hark indar eta bizitasun handiagoko tonuak erabilarazi zizkion, eta ordu arte halako indarrez erabili ez ziren kolore-elkarketa harrigarriak iradoki, bai harrezkero egin zituen koadro guztiak bestelakotu ere.

Haren marrazkietako grafismoak, ordurako goi-mailara iritsia izanagatik, indar berria hartu zuen artistak sumatzen zituen gauzen argizko eta margozko itxuraren sentipena koadrora aldatzean. Margoen eta argiaren nahasketak bortiztu egiten zuen izakien eta gauzen presentzia eta izate benetakoa eta, aldi berean, agerian jartzen zuen haien alderdi espirituala. *Etxe Horia* koadroan (1888ko iraila), adibidez, horien eta urdinen harmonia nagusitzen da, oparotasunaren eta gelditasunaren irudikatze bikainez, zehaztasun guztiz klasikoz. *Arlestarra* (1888ko azaroa) koadroan, berriz, margoen elkarketa gehiegizko eta ia ezin jasanezkoa beltzez eta berdez estalitako zati handien bidez dago neurrira ekarria. *Kafe-terraza gauez* (1888ko iraila) koadroan, tonuen distira da ohargarriena, eta halako itolarrizko sentipen min bat orobat. Margoen lilura hark, batzuen interpretazioaren arabera, Van Goghek halako erronka bat bota nahi izan zion era hartara eguzkiari. *Ekiloreak* sailarekin iritsi zuen bere goren maila, kolore horien nagusitasun erabatekoak oso-osorik hartzen baitzuen koadroa margolan-multzo hartan, eta horien erabilera hori izan zen, hain zuzen, Arlesko egonaldi haren bere-berezko ezaugarria.
Fitxategi:Vincent van Gogh - De slaapkamer - Google Art Project adjusted.jpg|*Logela Arlesen*, 1888. Van Gogh Museoa, Amsterdam.
Fitxategi:Vincent van Gogh, Ploughman in the Fields near Arles, 1888, NGA 76291.jpg|*Goldelaria Arles inguruko soroetan*, 1888, National Gallery of Art, Washington, D.C. Van Goghek ez zion inoiz marrazteari utzi.
Fitxategi:WLANL - jankie - Vissersboten op het strand van Les Saintes-Maries-de-la-Mer, Vincent van Gogh (1888).jpg|*Arrantzontziak Saintes-Maries-eko hondartzan*, 1888ko ekaina. Van Gogh Museoa, Amsterdam.
Fitxategi:Vincent van Gogh (1853-1890) - The Old Mill (1888).jpg|*Errota zaharra*, 1888. Albright – Knox Art Gallery, Buffalo, New York.

#### Gauguinen bisita (1888) 
[thumb|*Ekiloreen margolaria: Vincent Van Goghen erretratua*, [Paul Gauguin|Paul Gauguinek egina, 1888. Van Gogh Museoa, Amsterdam.]]
Gauguinek 1888an Arles bisitatzea onartu zuenean, Van Goghek adiskidetasuna eta artista kolektibo baten inguruko ideia gauzatzea espero zuen. Itxaron bitartean, abuztuan *Ekiloreak* margotu zuen. Bochek berriro bisitatu zuenean, Van Goghek bere erretratua margotu zuen, eta baita *Poeta zeru izarratuaren aurka*-ren  zirriborro bat ere.

Gauguinen bisita prestatzeko, Van Goghek bi ohe erosi zituen, eta irailaren 17an oraindik gutxi hornitutako Etxe Horian igaro zuen bere lehen gaua. Gauguinek berarekin lan egitea eta Arlesen bizitzeari baietza eman zionean, Van Gogh *Etxe Horirako Dekorazioan* hasi zen lanean, ziurrenik inoiz egin zuen ahalegin handinahiena.

Van Goghek asko erregutu ondoren, urriaren 23an iritsi zen Gauguin Arlesera, eta azaroan biek batera margotzen hasi ziren. Gauguinek *Ekiloreen margolaria*n Van Gogh irudikatu zuen, eta Van Goghek oroitzapenez margotu zituen irudiak, Gauguinen iradokizunari jarraituz. Margo "irudimentsu" horien artean *Etteneko lorategiaren memoria* dago. Kanpoko lehen ekimen bateratua Alyscampsen izan zen, *Les Alyscamps* zintzilikarioak ekoitzi zituztenean. Gauguinek bere bisitan osatu zuen margolan bakarra *Van Gogh ekiloreak margotzen* izan zen.

Van Goghek eta Gauguinek Montpellier bisitatu zuten 1888ko abenduan, eta han Gustave Courbet eta Eugene Delacroixen lanak ikusi zituzten Fabre Museoan. Gauguinekin izandako istiluen ostean, Van Gogh bere gelara itzuli zen, eta han ahots batzuk eraso egin omen ziotenez, ezkerreko belarria moztu zuenen labanarekin, hemorragia larria eraginez. Oraindik trebatzen ari zen Félix Rey sendagile gazteak artatu zuen. Belarria ospitalera eraman zuten, baina Rey ez zen saiatu berriro lotzen, denbora gehiegi igaroa zelako. Van Goghek ez zuen bezperako gertakaririk gogoratzen, buruko kolapso txikiren bat izan zezakeela iradokiz. Ospitaleko diagnostikoa " mania zorrotzarekin orokortutako sukar-ametsa" izan zen, eta egun gutxiren buruan udaltzainek ospitaleko zainketa pabiloira eramatea agindu zuten. Van Gogh ospitalera itzuli zen. Paul Signac margolariak bi aldiz bisitatu zuen martxoan, eta apirilean Van Gogh Felix Rey doktorearen geletara joan zen, uholdeek bere etxeko pinturak kaltetu zituztelako. Bi hilabete geroago, Arles utzi eta borondatez sartu zen Saint-Rémy-de-Provence-ko aterpe baten. Garai hartan, honela idatzi zuen: "Batzuetan deskribaezineko larritasun gogoak, beste batzuetan denboraren estalkia eta zirkunstantzien heriotzak, istant batez urraturik zeudela ziruditen".

Van Goghek 1889an Felix Rey doktorearen erretratua berari eman zion. Sendagileari ez zitzaion margolana atsegin, eta oilategi bat konpontzeko erabili ondoren, oparitu egin zuen. 2016an, erretratua Pushkin Arte Ederren Museoan zegoen, eta 50 milioi dolar baino gehiago balio zuela kalkulatu zuten.
Fitxategi:Vincent Willem van Gogh 106.jpg|*Autorretratua*, belarria bendatuta eta piparekin, 1889, bilduma pribatua.
Fitxategi:Van Gogh - Garten des Hospitals in Arles1.jpeg|*Arleseko ospitaleko patioa*, 1889, Oskar Reinharten Bilduma "Am Römerholz", Winterthur, Suitza.
Fitxategi:Vincent van Gogh - Self-portrait with bandaged ear (1889, Courtauld Institute).jpg|*Autorretratua belarri bendatuarekin*, 1889, Courtauld Institute of Art, Londres.
Fitxategi:Ward in the Hospital in Arles.jpg|*Arleseko ospitaleko galeria*, 1889, Oskar Reinhart Bilduma "Am Römerholz", Winterthur, Suitza.

#### Saint-Remy (1889eko maiatza - 1890eko maiatza) 
[thumb|*[Gau izartsua*, 1889, Museum of Modern Art, New York.|alt=]]
Handik bi hilabetera, bere burua hiltzeko ideiak oinazetua, gaitzak barrena jaten ziola jakitun, berak hartu zuen, bere kabuz, Saint-Rémy-de-Provenceko Saint-Paul-de-Mausole erruki-etxean sartzeko erabakia.

Depresio aldiak eta susperraldiak izan zituen, eta lanean buru-belarri jardun zuen, han ere. Van Goghek garai hartan iritsi zuen bere lanean betetasuna. Paisaiak, loreen koadroak eta erretratuak egin zituen, eta margoak oso modu bere-berean erabiltzera iritsi zen, horiak, berdeak, urdinak eta moreak oinarritzat harturik (*Gari-soroak paisaia menditsu batean*, 1889; *Olibondoak paisaia menditsu batean*, 1889). Arlesen pintatu zituen koadroetan atzealde gisa egin zituen eremu zabal kolorez ase haiek, japoniar grabatuen eta Gauguinen eraginez besteak beste, gero eta mugimendu dinamikoagoz irudikatzen zituen Saint-Remyko garai honetan, pintzelkada etenen bidez, neoinpresionistek erabili izan zuten modu berean. Baina, berez, Van Goghek berak banbuz eta kanabera landuz, japoniarren erara, eginak zituen birtuosismo harrigarriko marrazkietan zuten jatorria. Van Goghek berak aitortua da gorriekin eta berdeekin giza grina izugarriak adierazi nahi zituela, baina neurritasun handiz erabili zituen margo beroak, eta margo neutroen bidez baretzen zuen mutur-muturreko margoen gogortasuna. Van Goghen estiloak aldaketa handiak izan zituen, beraz: tintaz eta kanaberaz eginiko marrazki paregabeetan batetik, eta Arlesko aldikoak baino margo apalagoz pintaturiko koadroetan bestetik, grafismoaren eta pintzelkada etenen nagusitasunaz, margotzeko era zurrunbilotsu eta sigi-sagatsuak eromenaren mugimenduen irudikapena ematen zien olibondoei, gari-sailei, eta lurralde hartako zeru-gangari (*Gau izartsua*, 1890). Garai bertsu horretan hasi zen Van Gogh ezaguna izaten. 1890eko urtarrilean Albert Aurierrek *Le Mercure de France* aldizkarian argitaratu zuen artikulu batean, Van Goghen aurkikuntzak goraipatu zituen. Urte hartako otsailean bertan, Bruselan egin zen erakusketa batean Anna Bosch margolariak Van Goghen *Mahasti gorriak* erosi zuen 400 liberan. Hura izan zen Van Goghek, bizirik zegoela, saldu zuen margolan bakarra.
Fitxategi:Vincent Willem van Gogh 037.jpg|*Presoen paseoa*, 1890. Puxkin Museoa, Mosku.
Fitxategi:The Sower.jpg|*Ereilea*, Jean-François Milleti jarraituz, 1888. Kröller-Müller Museoa, Otterlo.
Fitxategi:Van Gogh - Zwei grabende Bäuerinnen auf schneebedecktem Feld.jpeg|*Bi emakume nekazari ilunabarrean elurrez estalitako zelai batean*, Jean-François Milleti jarraituz, 1890. Foundation E.G. Bührle Bilduma, Zurich, Suitza.
Fitxategi:Vincent Willem van Gogh 002.jpg|*Penatutako agurea, "Eternitatearen atean"*, 1890. Kröller-Müller Museoa, Otterlo.

#### Auvers-sur-Oise (1890eko maiatza - 1890eko uztaila) 
1890eko maiatzean Parisera itzuli zen Vincent, Theo anaia, haren emaztea eta haren seme jaioberria ikustera, eta handik egun batzuetara Auvers-sur-Oise herrian hartu zuen egoitza. Han, Gachet doktoreak -Cézanneren eta inpresionisten adiskide zenak eta Van Goghek bizpahirutan erretratu zuenak- egin zion harrera eta Vincentez arduratu zen. Hango giro lasaiaz eta ingurukoen goxotasunaz sosegaturik, gogotik jardun zuen bere margogai kutunenak margotzen: erretratuak eta paisaiak.

Haren pintatzeko modu sukartsua eta asaldatua baretu egin zen, eta haren margoen eskala biziberritu eta freskatu, bazter haietako argiaren eraginez agian. Barealdi hark ez zuen askorik iraun, ordea. Theok Herbehereetara itzultzeko asmoa zuela adierazi ziolarik, Vincent babesgabe eta bakar-bakarrik sentitu zen berrz, eta berriro nagusitu zitzaion krisialdiaren izu-ikara: bat-batean haren ikuspegia nahasia bihurtu zen, haren margogaiak ez ziren jadanik ordura arte bezain argi bereizten, eta estiloa oso gogortu zitzaion (*Gari sailak beleekin*, 1890). Autorretratuek aski argi erakusten dute Van Goghek gizarte-bidegabekerien kontra, gaixotasunaren kontra eta bere buruaren kontra, azkenik, izan zuen borroka latza.
Fitxategi:Whitehousenight.jpg|*Etxe Zuria gauez*, 1890. Hermitage museoa, San Petersburgon. Artista hil baino sei aste lehenago margotua.
Fitxategi:Vincent van Gogh - The Church in Auvers-sur-Oise, View from the Chevet - Google Art Project.jpg|*Auverseko eliza*, 1890. Musée d'Orsay, Paris.
Fitxategi:Vincent van Gogh - Tree Roots and Trunks (F816).jpg|*Hiru sustrai*, 1890eko uztailean, Van Gogh Museoa, Amsterdam.

### Heriotza 
1890eko uztailaren 27an, 37 urte zituela, Van Goghek bere bularrari tiro egin zion 7 mm.ko Lefaucheux errebolber batekin. Lekukorik ez zegoen, eta gertakaria izan zenetik 30 ordura hil zen. Tiroketa beharbada margotzen ari zen gari soroan gertatu zen, edo herriko ukuiluren baten. Bala saiheski batek desbideratu zuen, eta bularretik pasatu zen barneko organoei itxurazko kalterik egin gabe. Ziurrenik, bizkarrezurrak geratu zuen.
thumb|Vincent eta Theoren hilobiak Auvers-sur-Oiseko hilerrian.
Ibiltzeko gai zenez, berriz Auvers-sur-Oisera itzuli zen, eta han bi sendagilek artatu zuten, baina zirujau faltan, bala ezin izan zioten atera. Medikuek ahalik eta ondoen zaindu ondoren, bere gelan bakarrik utzi zuten pipa erretzen. Uztailaren 29ko lehen orduan hil zen. Theoren arabera, Vincenten azken hitzak hauek izan ziren: "Tristurak betirako iraungo du".

Van Gogh uztailaren 30ean lurperatu zuten Auvers-sur-Oise-eko udal hilerrian. Hiletan Theo van Gogh egoteaz gain, beste hogeiren bat familiarteko eta adiskide zeuden, horien artean Andries Bonger, Charles Laval, Lucien Pissarro, Émile Bernard, Julien Tanguy eta Paul Gachet. Theo gaixorik zegoen ordurako, eta bere osasunak txarrera egin zuen anaia hil zenetik. Ahulduta eta Vincenten gabezia jasan ezinik, 1891ko urtarrilaren 25ean hil eta Utrechten hilobiratu zuten. 1914an, Johanna alargunak Theoren gorpua hilobitik atera, eta Vincent anaiarekin batera ehortzi zuen Auvers-sur-Oise-n. Isabella Perry sendagilea izan zen lehena 1947an nahaste bipolarra iradoki ziona, eta iritzi berekoak ziren R.E.Hemphill eta Dietrich Blumer psikiatrak. Wilfred Arnold biokimikariaren ustez, berriz, sintomak koherenteagoak ziren aldizkako porfiria akutuekin, eta adierazi zuen nahaste bipolarraren eta sormenaren arteko lotura faltsua izan zitekeela.

## Estiloa eta lanak 
### Garapen artistikoa 
[thumb|*[Gari sailak beleekin*, 1890, Van Gogh Museoa, Amsterdam.|alt=]]
Van Goghek eskolan marrazteaz gain, akuarelekin margotzen zuen, baina adibide gutxi iraun dute eta batzuen egiletza zalantzan jarri da. Heldutakoan arteari heldu zionean, oinarrizko mailan hasi zen. 1882ko urte hasieran, bere osaba Cornelis Marinusek, Amsterdamgo arte garaikideko galeria ezagunaren jabeak, Hagako marrazkiak eskatu zion. Baina Van Goghen lanak ez zituzten itxaropenak bete. Marinusek bigarren eskaera bat egin zion, gaia xehetasunez zehaztuz, baina berriro ere etsita geratu zen emaitzarekin. Van Goghek pertseberatu egin zuen, eta bere estudioan argiztapenarekin esperimentatu zuen pertsiana aldakorrak eta marrazteko material desberdinak erabiliz. Urtebete baino gehiagoz irudi bakarrekin aritu zen, zuri-beltzean egindako azterlan oso landuak gauzatuz, baina garai hartan kritika besterik jaso ez zutenak. Geroago, lehen maisulanak bezala izan ziren aitortuak.

1882ko abuztuan Theok dirua eman zion “aire librean” lan egiteko materialak erosteko. Vincentek idatzi zuen orain "indar berriekin margotzen jarraitu" zezakeela. 1883 hasieratik figura anitzeko konposizioetan lan egin zuen. Horietako batzuei argazkiak atera zizkien, baina anaiak bizitasuna eta freskotasuna falta zitzaiela esan zionean, suntsitu egin zituen, olio pinturara itzuliz. Van Goghek Jan Hendrik Weissenbruch eta Bernard Blommers bezalako Hagako artisten eskola ezagunetara jo zuen, eta aholku teknikoak jaso zituen, bai eta Théophile de Bock eta Herman Johannes van der Weele bezalako margolariengandik ere. Drentheko garaiaren ondoren Nuenenera joan zenean, hainbat margolan handi hasi zituen, ondoren gehienak suntsitzeko. *Patata jaleak* eta bere zirriborroak dira iraun duten bakarrak. Rijksmuseum museora bisita bat egin ondoren, Van Goghek maisu holandarrengan zuen miresmenaz idatzi zuen, beraien pintzelada azkar eta ekonomikoengatik, batez ere Rembrandt eta Frans Hals aipatuz. Konturatzen zen bere akatsetako asko esperientzia eta teknika faltagatik zirela, eta ondorioz 1885eko azaroan Anberesera eta geroago Parisera bidaiatu zuen, trebetasuna ikasteko eta garatzeko. Van Gogh Parisen egon zen bitartean 1886 eta 1887 artean, paleta berri eta arinagoa menderatzen saiatu zen. *Père Tanguyren erretratuak* (1887) paleta distiratsuago batekin izandako arrakasta erakusten du, eta garatzen ari zen estilo pertsonalaren froga da. bere ikuspegi pertsonala islatzen zuen eta komertzialki arrakasta izan zezakeen bilduma. Blancen estiloaren definizioak eragin zion, benetako margolan batek kolorea, perspektiba eta pintzelkadaren erabilera optimoa eskatzen zuelakoan. Van Goghek "erabakita" hitza aplikatzen zuen menderatzen zituen margolanetan, zirriborroak zirela pentsatzen zituenekin alderatuta. Probak egiten serie ugari margotu zituen; horietako gehienak natura hilak izanik, asko kolore esperimentu bezala edo lagunenei opari gisa emateko. Arleseko oihalek bere “artelanari” nabarmen lagundu zioten, eta honako hauek ziren garai hartan garrantzitsuenak iruditu zitzaizkionak *Ereilea*, *Gaueko kafetegia*, *Etteneko lorategiko oroitzapena*, eta *Gau izartsua*. Pintzelada zabalekin, ikuspegi asmatzaileekin, koloreekin, sestrarekin eta diseinuekin, margolan hauek berak bilatzen zuen estiloa irudikatzen zuten.

### Serie nagusiak 
Van Goghen garapen estilistikoa, normalean Europako hainbat lekutan bizi izanaren aldiekin lotzen da. Tokian tokiko kulturetan eta argiztapen baldintzetan murgiltzeko joera zuen, nahiz eta ikuspegi bisual oso indibiduala mantendu. Artista bezala izandako bilakaera motela izan zen, eta bere margotzeko mugak ondo ezagutzen zituen.

Arrebari idatzi zion iraungo zuten erretratuak margotu nahi zituela, kolorea erabiliz beraien emozioak eta izaera atzemateko, errealismo fotografikoaren helburua lantzea baino.

Van Goghetik gertuen zeudenak gehienetan ez daude bere erretratuetan, eta horrela gutxitan margotu zituen Theo, Van Rappard edo Bernard. Bestalde, amaren erretratuak argazkietatik egindakoak ziren. Orokorrean, autorretratuak zirriborroak ziren, barneratzen zen garaietan sortuak, besteekin nahasteko gogorik ez zuelako, edo modeloak falta zitzaizkionean. Ondorioz, bere burua margotzen zuen. Askotan bere bizitzako garai garrantzitsuak adierazteko asmoa zuten; adibidez, 1887ko Pariseko serieak Claude Monet, Paul Cézanne eta Signacen berri izan zuenean margotu zituen. Van Goghen egoera mentala eta fisikoa agerikoa izan ohi da. Horrela agertu izan da zabar, bizarra moztu gabe edo zaindu gabeko bizarrarekin, begi sakonekin, masailezur ahularekin edo hortzak galduta dituela. Batzuetan ezpain beteak, aurpegi luzea edo garezur nabarmena erakusten du, edo ezaugarri zorroztuak eta erne daudenak. Haren ilea ohiko gorria da, edo batzuetan errauts kolorekoa . Batzuk artista bizarrarekin irudikatzen dute, beste batzuk barik. Belarria moztu eta berehala egindako erretratuetan benda batekin ikus daiteke. Bestalde, gutxitan irudikatzen du bere burua margolari bezala. Saint-Rémyn margotutakoek burua eskuinetik erakusten dute, kaltetutako belarriaren beste aldetik, bere burua ispiluan islatuta margotzen zuelako.
Fitxategi:Van Gogh Self-Portrait with Straw Hat 1887-Metropolitan.jpg|*Autorretratua lastozko kapelarekin*, Paris, 1887–1888ko neguan. Metropolitan Museum of Art, New York.
Fitxategi:Vincent van Gogh - Self-Portrait - Google Art Project (719161).jpg|*Autorretratua*, 1889. National Gallery of Art, Washington, D.C. Saint-Rémy autorretratuek moztu gabeko belarriaren aldea erakusten dute, burua ispiluan ikusten zuen moduan.
Fitxategi:Vincent Willem van Gogh 102.jpg|*Bizarrik gabeko autorretratua*, 1889ko iraila. Pintura hori Van Goghen azken autorretratua izan liteke. Amari urtebetetze opari moduan eman zion.
Fitxategi:Vincent van Gogh - Self-Portrait - Google Art Project (454045).jpg|*Autorretratu iluna, bizar gorriarekin*.
Fitxategi:Vincent van Gogh - Self-Portrait - Google Art Project.jpg|*Autorretratua*, 1889koa, olioa oihalean. Orsay Museoa, Paris.

thumb|*Ekiloreak* *hondo horiarekin*, 4. bertsioaren errepikapena, 1889ko abuztua. Van Gogh Museoa, Amsterdam.

#### Loreak 
Van Goghek lorez margotu zituen hainbat paisaia, besteak beste arrosekin, lilekin, lirioekin eta ekiloreekin. Batzuek koloreen hizkuntzan zuen interesa islatzen dute, eta baita japoniar ukiyoan zuena ere. Biak geruza lodiko margoz eginda daude, eta Londreseko National Galleryren arabera, horiek "hazi buruen ehundura" ekartzen dute gogora.

Serie horietan, Van Gogh ez zen kezkatzen bere margolanak subjektibotasunez eta emozioz betetzeko zuen ohiko interesaz, baizik eta bi serieak, bisitatzera zihoan Gauguini bere trebetasun teknikoa eta lan metodoak erakusteko xedea zuten.

Eguzkiloreak hormak apaintzeko margotu zituen Gauguin bisitan etorri aurretik, eta Van Goghek banakako lanak jarri zituen Arleseko Etxe Horiko gonbidatu gelaren inguruan. Lan horien artean dago *Olibondoak barrenean alpilak dituela* (1889), eta horri buruz anaiari honela idatzi zion eskutitz baten "Azkenean badut paisaia bat olibondoekin". Saint-Rémyn zegoenean, Van Goghek aterpetxetik kanpo denbora asko ematen zuen, sarri olibondoak margotzen. Lan horietan, bizitza naturala bihurrituta eta artritiko bilakatzen da, mundu naturalaren pertsonifikazioa balitz bezala. Hughes historialariaren arabera, "energia-eremu jarraitua bezala osatua dago, non natura bere pertsonaren agerpena da.
Fitxategi:Van Gogh Starry Night Drawing.jpg|*Altzifreak gau izartsuan*, Van Goghek 1889ko margolanaren ondoren egindako kanabera marrazkia.
Fitxategi:Van Gogh - Zypressen mit zwei weiblichen Figuren.jpeg|*Altzifreak eta bi emakume*, 1890. Kröller-Müller Museoa, Otterlo, Herbehereak.
Fitxategi:Vincent van Gogh - Wheat Field with Cypresses - Google Art Project.jpg|*Gari-soroa altzifreekin*, 1889. Metropolitan Museum of Art, New York.
Fitxategi:Vincent Van Gogh 0016.jpg|*Altzifreak*, 1889. Metropolitan Museum of Art, New York.
Fitxategi:Van Gogh The Olive Trees..jpg|*Olibondoak alderdi menditsu batean*, 1889, Museum of Modern Art, New York.

#### Baratzeak 
*Loratze baratzeak* Van Gogh 1888ko otsailean Arlesera iritsi ondoren amaitu zituen lehen lan taldearen artean dago. Hamalau koadroak baikorrak, alaiak eta ikusgarriak dira, udaberrian sortu zituenaren adierazgarri. Sentikortasun handikoak eta jenderik gabeak. 1888ko apirilean Theo anaiari hamar baratze eta "hondatu dudan gereziondo baten oihal handi bat" zituela idatzi zion. Van Gogh Frantziako hegoaldeko paisaiak eta landaretzak liluratu egiten zuten, eta Arles inguruko baserrietako lorategiak askotan bisitatu zituen. Klima mediterraneoko argi bizian, bere paleta nabarmen argitu zen.
Fitxategi:Vincent Willem van Gogh 014.jpg|*Melokotoi zuhaitz arrosa*, Blossom-en, akuarela, 1888ko martxoa. Kröller-Müller Museoa, Otterlo, Herbehereak.
Fitxategi:Vincent van Gogh - De roze boomgaard - Google Art Project.jpg|*Baratze arrosa loratzen dauden albertxikoekin*, 1888ko martxoa. Van Gogh Museoa, Amsterdam.
Fitxategi:Van Gogh - Blühender Obstgarten, von Zypressen umgeben.jpeg|*Baratzea Blossom-en, altzifreekin mugatuta*, 1888ko apirilean. Kröller-Müller Museoa, Otterlo, Herbehereak.
Fitxategi:Vincent Van Gogh 0018.jpg|*Arleseko bista, loratze baratzeak*, 1889. Neue Pinakoteka, Munich.

#### Galsoroak 
Van Goghek hainbat pintura txango egin zituen, Arles inguruko eremuetara egindako bisitetan. Uztak, galsoroak eta inguruko beste landa mugarrien margolanak egin zituen, eta hor kokatzen da halaber *Errota Zaharra* (1888), galsoroekin muga egiten duen egitura bitxiaren adibide ona.

Van Gogh maiatzeko soroak liluratzen zuten, garia gaztea eta berdea zegoenean. Bere *Soroak Auversen etxe zuriarekin* oihalak, horia eta urdinen paleta apalagoa erakusten du, horrek harmonia idilikoaren zentzua sortuz. *Galsoroak beleekin* margoak artistaren azken egunetako gogoaren egoera erakusten du. Hulsker adituak obra hau honela deskribatzen zuen: "kondenaz betetako pintura da, zeru mehatxatzailearekin eta gaizki adierazitako beleekin". Bere paleta ilunak eta pintzelkada gogorrek, mehatxu sentimendua transmititzen dute. 1887an, André Antoine saltzaileak Van Goghren lanak Georges Seurat eta Paul Signacen lanekin batera zintzilikatu zituen Pariseko Théâtre Libre antzokian; eta batzuk Julien Tanguy bildumagileak eskuratu zituen. Bestalde, 1889an Albert Aurier kritikariak Le Moderniste Illustré aldizkarian honela deskribatu zuen bere lana "sua, intentsitatea, eguzkia" ziren ezaugarriak.

Hil ondoren, oroimenezko erakusketak egin ziren Bruselan, Parisen, Hagan eta Anberesen. 1892an, Émile Bernardek Van Goghen margolanen bakarkako erakusketa txiki bat antolatu zuen Parisen, eta hurrengo urteetan baita Kolonian, New Yorken eta Berlinen. Hala ere, Van Goghen ospea maila gorenera Austrian eta Lehen Mundu Gerraren aurretik iritsi zen, eta horretarako 1914an bere eskutitzak argitaratzea lagundu zuen. Bestalde, 1934an, Irving Stone eleberrigileak Van Goghen bizitzaren nobela biografikoa idatzi zuen *Bizitzarako gutizia* izenburupean, Van Goghek anaiari bidalitako gutunetan oinarrituta. Eleberri honek eta 1956an egindako pelikulak bere ospea areagotu zuten, batez ere Estatu Batuetan, non Stonek uste baitzuen ehunka lagunek soilik ezagutzen zutela van Goghren bizitza harrigarria, liburua saldu aurretik.

1957an, Francis Baconek *Margolaria Tarasconera bidean* oihalean oinarritutako pintura sorta bat egin zuen, baina jatorrizkoa Bigarren Mundu Gerran suntsitua izan zen. Bacon "aztoragarri" bezala deskribatutako irudi batean inspiratu zen, eta Van Goghek atzerritar harrotzat hartu zuen, berarekin bat zetorren jarrera. Bacon Van Goghen artearen teoriekin identifikatu zen, eta Theo anaiari idatzitako lerroak aipatu zituen: "Benetako margolariek ez dituzte gauzak dauden bezala margotzen... Beraiek sentitzen duten moduan margotzen dituzte ".

Van Goghen koadroen Amsterdamen, eta marrazkien Otterlon atzera begirako erakusketa zabal bat egin zen 1990ean Herbehereetan, haren heriotzaren mendeurrenean. Bestalde, bere lanak munduko margolanik garestienetakoak dira. Horrela, 100 milioi dolarretik gora saldutakoen artean honakoak daude: *Gachet doktorearen erretratua*, *Joseph Roulinen erretratua* eta *Irises*. Metropolitan Museum of Artek *Gari zelaia altzifreekin* lanaren kopia bat eskuratu zuen 1993an, 57 milioi dolar ordainduta. 2015ean, *Alyscampseko pasealekua* oihala 66,3 milioi dolarretan saldu zuen Sotheby'sek New Yorken, 40 milioi dolarreko erreserba gaindituz.
thumb|Van Gogh Museoa, Amsterdam.4457 van Gogh planeta txikia haren omenez izendatu zuten. 

2022ko urrian, erregai fosilen industriak klima-aldaketan izan ditzakeen ondorioengatik protestan ari ziren bi ekintzailek tomate zopa lata bat bota zuten Van Gogh-en *Ekiloreak* margoaren gainean National Galleryn, Londresen. Eta ondoren eskuak galeriaren horman itsatsi zituzten. Pintura beiraz estalita zegoenez, ez zuen kalterik jasan.

### Van Gogh Museoa 
Van Goghek 879 koadro, hamar bat grabatu eta 1.756 marrazki egin zituen pintatzen hasi zenetik hil zen arte joan ziren hamar urteetan. Haren lana hainbat museotan dago banatua: obraren erdia inguru Amsterdamgo Stedelijk Museumen, Vincent Van Gogh Rijksmuseumen eta Otterloko Rijksmuseumen. Hagan eta Rotterdamen ere badira Van Goghen lanak, eta Parisko Orsay museoan badira hogei bat koadro, bai orobat Estatu Batuetako museo nagusietan, eta bilduma partikularretan. Baita ere Suitzan, Alemanian, Britainia Handian, Moskun, Sao Paulon, etab.

Bestalde, Van Goghen izen bereko iloba Vincent Willem van Gogh-ek (1890–1978), Lanak aurrera egin zuten 1960ko hamarkadan, 1972an inauguraziorekin helburua bete arte.

## Naziek arpilatutako artea 
Nazien garaian (1933-1945) Van Goghen artelan ugari eskuz aldatu ziren. Haietako asko, erbestera behartuta edo erail zituzten bildumagile juduengandik arpilatu zituzten. Lan horietako batzuk bilduma pribatuetan desagertu dira. Geroztik beste batzuk berriro azaleratu dira museoetan, edo enkantean, edo lehengo jabeek berreskuratu dituzte, sarritan ospe handiko auzien ondoren.  Alemaniako Galdutako Artearen Fundazioak oraindik desagertutako dozenaka van Gogh zerrendatzen ditu  eta Ameriketako Museoen Elkarteak van Goghen hirurogeita hamahiru lan zerrendatzen ditu nazien garaiko Provenance Interneteko atarian.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
*  Vincent van Gogh-ren lanen zerrenda
*  Van Goghren erretratuak
*  Van Goghren haurren erretratuak
*  Van Goghren auto-erretratuak
*  Van Goghren eguzkiloreak
*  Van Goghren olibondoak
*  Van Goghren baratzeak
*  Van Goghren gari soroak
*  (4457) Van Gogh  asteroidea

## Kanpo estekak 
*  Van Gogh Museum, Amsterdam
* «Van Goghen belarriaren misterioa», *Nagore Irazustabarrena, Argia*, 2193. zenbakia, 2009-07-19.
*  "Loving Vincent" animaziozko pelikularen (2017) webgunea.
*  Vincent van Gogh, Encyclopædia Britannica-n
*  The Vincent van Gogh Gallery, Van Goghen lan guztiak eta eskutitzak
*  Vincent van Gogh The letters, Van Goghen eskutitz guztiak
*  Works by Vincent van Gogh, Project Gutenberg-en