open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Egiptoar arabiera

**Egiptoar arabiera** () arabiera dialektaleko aldaeren multzotik datorren hizkuntza bat da, Egipton eta inguruko herrialdeetan mintzatzen dena. Koptoeraren eragin nabarmena duen aldaera hau herrialdeko hizkuntza ofiziala da eta ia egiptoar guztiek egiten dute.

## Ezaugarriak 
Arabierazko dialekto arrunt guztiak ahoz baino ez dira transmititzen, ezer idatzi gabe. Hizkuntza honen bizitasun handiaren ondorioz, gehien idazten denetako bat da, bereziki poesia eta antzerkiarena. Ikus-entzunezko bitarteko modernoei esker, egiptoar arabiera mundu islamiarreko arabierazko barietate ezagunena da; izan ere, ekialdeko mundu arabiarreko herrialdeetan (Mashreq deritzona) neurri handi batean ulertzen dute, eta Magrebeko beste dialekto batzuekin desberdintasunak dituen arren, elkarrekiko ulergarritasuna nabarmena da.

Egiptoar arabieraren gramatika, arabierazko dialekto arrunt guztiena bezala, sinplifikatuta dago arabiera klasikoaren aldean. Adibide gisa, batze-bokal gehienak alde batera uzten dituzte, eta dualaren forma nominalak eta ahozkoak pluralarekin ordezkatzen dituzte maiz. Fonologian, bost kontsonantek beren ahoskera aldatzen dute egiptoar arabieran: *dhal* *ḏālʾ*, *zha* *ḍādʾ*, *yim* g, *qaf* *hamza* (ء), eta *tha* *ṭāʾ* bilakatzen dira (ikus arabiar alfabeto).

## Historia 
Egiptoar arabierak Niloren deltan du jatorria, Behe Egipton, Kairo inguruan. VII. mendean konkistatzaile musulmanek Egiptora eraman zuten arabiera mintzatutik dator, eta bere garapen historikoan eragin handia izan du islamaren aurreko Egiptoko koptoerak eta, ondoren, otomandar turkierak, italierak, frantsesak eta ingelesak.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

## Kanpo estekak
Knarrarós itsasargia

**Knarrarós itsasargia** ( {{Islandia]]ko itsasertzean, Ipar Ozeano Atlantikoan dagoen eraikina da. Islandiako Suðurland eskualdean dago.

## Ezaugarriak 
Eraikina bi mailetan egina dago, itsasargi dorre batekin. 1938-1939 urtean eraiki zen eta hormigoi armatuz egindako Islandiako lehen itsasargia izan zen. Egitura Axel Sveinssonek diseinatu zuen, Islandiako arkitekto estatala zen Guðjón Samuelssonen ideien eraginez.

Dorrea 26,2 metro ditu eta margotu gabe dago. Panel beltzak daude leihoen artean bertikalki jarrita, dorreak alde bakoitzean zerrenda bertikal beltz bat duela ematen dutenak. Diseinua Funtzionalismoaren eta Art nouveau estiloen nahasketa da.
Argiztapenaren ezaugarria 3 segundoko distira da 30 segundotik behin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Paul Dubois

**Paul Dubois** hauetako bat izan daiteke:

* Paul Dubois (eskultorea) (1829–1905), frantziar eskultorea
* Paul Antoine Dubois (1795–1871), frantziar obstetra
* Paul Charles Dubois (1848–1918), suitzar neuropatologoa
* Paul Dubois (diplomazialaria) (j. 1943), Kanadako enbaxadore Alemanian
* Paul Élie Dubois, frantziar margolari orientalista
* Paul Du Bois (1859–1938), belgikar eskultorea
Malarrif itsasargia

**Malarrif itsasargia** ( ) Islandiako itsasertzean, Ipar Ozeano Atlantikoan dagoen eraikina da. Islandiako Vesturland eskualdean dago. Snæfellsnes penintsulan dago. 1917an eraikia, bere garaia 24 metrokoa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Paul Du Bois

[eskuinera|thumb| *Dama eserita*, [Belgikako Arte Ederretako Errege Museoak|Belgikako Arte Ederren Errege Museoak]]
**Paul Du Bois** (1859–1938) belgikar eskultore eta domina egilea izan zen, Aywaillen jaioa eta Ucclen, Bruselako (Belgika) udalerrian hil zen.

Du Bois Eugène Simonis-en eta Charles van der Stappen-en ikaslea izan zen. 1877tik 1883ra Bruselako Académie Royale des Beaux-Arts-en ikasi zuen eta 1884an Godecharle sari ospetsua irabazi zuen.

XX. mendearen amaieran Belgikan arte-adierazpena berritzen lagundu zuen Du Boisek, eta Les XX arte taldearen sortzaileetako bat izan zen. Bere lan eklektikoa eskultura txikiek, dominak, bitxiek, arte ederren eskulturak, monumentu publikoek eta hilobiek osatzen dute.

Bruselan kokatutako bere obra monumental ospetsuenen artean, Bruselako Martirien plazan dagoen Frederic de Meroderen monumentua eta Edith Cavelli eta Marie Depage erizain lagunari egindako omenaldia (RMS *Lusitania*), Bruselako Lorategi Botanikoko *Four Elements* taldea, eta Saint-Gilles udalerriko hainbat eskultura. Lehen Mundu Gerrako Garaipen Dominaren diseinuaz ere arduratu zen, eta 350.000 ale atera ziren. 

Haren eskutik beste monumentu asko altxatzen dira  eta Ixellesko hilerrietako lekuak, bai eta Uccleko, Tournaiko, Monseko, Framerieseko, Huyko eta Liejakoak ere. Bere lanak hiri ezberdinetako museoetan ere erakusten dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Charles Goethals

**Charles Goethals**  (Brusela, 1853 - *ib.*, 1885eko azaroaren 11) belgikar margolari errealista da.

## Biografia 
thumb|*Le ciatique qui passa* (1884)
Charles Goethalsek Bruselako Akademian ikasgaiak hartu zituen 1873tik 1877ra, gero Parisen hobetu zituen V. Gallandekin eta azkenik Italian. ''L'Essor* zirkulu artistikoko kide izan ondoren, Goethals Bruselako *Les Vingt* talde abangoardistaren sortzaileetako bat izan zen 1883an. *Cercle des Aquafortistes et des Aquarellistes* elkarteko kidea ere bada. *Les Hydrophiles'' zirkuluko presidentea ere izan zen.

Goethals paisaia margolari bat da, genero eszenetan eta erretratuetan ere nabarmendu zena. Bere heriotza goiztiarrak amaiera eman zion kanpoko pintura errealista tradizionala lantzen zuen margolari honen ibilbideari.

Saint-Gilles-eko (Brusela) Rue de Rome kalean bizi zen eta Knokke-n egon zen denbora pixka bat.

Tournaiko Arte Eder Museoak bere lanetako batzuk aurkezten ditu.
Dyrhólaey itsasargia

**Dyrhólaey itsasargia** ( {{Islandia]]ko Hegoaldeko kostaldean, Ipar Ozeano Atlantikoan dagoen eraikina da. Islandiako Suðurland eskualdean dago. Mýrdalshreppur udalaren Vík í Mýrdal herrian dago, Dyrhólaey penintsulan.

## Ezaugarriak 
Hormigoizko dorre karratu bat du, zuriz margotuta eta zerrenda gorri batekin. Itsasargia zaintzeko dorrearen ezkerraldean eta eskuinaldean bi espazio daude. Metalezko linterna gorri bat jarri zuten dorrearen goialdean. Argiaren plano fokala 118 metrokoa da. Eraikinak 13 metroko altuera du. Lekua, baina ez dorrea, bisitarientzat irekita dago.

## Historia 
Dyrhólaeyko argi geltokia 1910ean sortu zen. Lehen itsasargia Suedian aurrefabrikatutako altzairuzko dorre bat izan zen. Gaur egungo itsasargia 1927an eraiki zen.

## Iruditegia 

Dirholaey2.JPG
The Dyrhólaey lighthouse Iceland (Unsplash).jpg
Dyrhólaey05(js).jpg
2006-05-23-210713 Iceland Reynir.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cada vez cadáver

**Cada vez cadáver** Fito & Fitipaldis taldearen zazpigarren estudio-albuma da. 2021eko irailaren 24an plazaratu zen. Honekin zazpi isiltasunaren bolada amaitu zen. Taldearen tradizioan album guztietan beste talde baten abesti bat jasotzen dute, kasu honetan Jorge Drexlerren "Transporte" izan zen.

## Abestiak 
* "Cada vez cadáver" (5.37)
* "Cielo hermético" (3.59)
* "Fantasmas" (4.26)
* "A quemarropa" (4.53)
* "Las palabras arden" (5.15)
* "Si me ves así" (3.47)
* "Quiero gritar" (4.51)
* "En el barro" (4.18)
* "A morir cantando" (4.22)
* "Transporte" (3.04)

## Taldekideak 
* Fito Cabrales: Ahotsak, gitarra elektrikoa
* Carlos Raya: gitarra elektrikoa, akustikoa, bibrafono, mellotroia, perkusioa eta koruak
* Javi Alzola: saxoak, perkusioa eta koruak
* Alejandro Climent "Boli": baxu, hammond B3 eta akordeoia
* Eduardo Giménez ‘Coki’: bateria eta perkusioa

## Datu teknikoak 
**Estudio Uno**n grabatuta, 2020ko otsailan. Nahasketak eta ekoizpena Carlos Rayak egin zituen. Masterizazioa Ted Jensenen eskuetan egon zen. Azalaren diseinua **Estudio Perkins**en lana izan zen. Marrazkiak Juan Rollerrek egin zituen.

## Kanpo estekak 
* :Fitori egindako elkarrizketa *El Mundo* egunkarian. 
* :Fito & Fitipaldis. Cada vez cadáver tour.
* :RockSesión Webgune Ofizialean.
* :Bideoklip ofiziala.
Gerra-deklarazio

[thumb|[Franklin D. Roosevelt presidente estatubatuarra Alemaniaren aurkako deklarazioa sinatzen 1941eko abenduan.]]
**Gerra-deklarazioa** agiri baten bidezko adierazpen formala da, estatu batetik bestera datorrena, eta lehenak bigarrenaren aurkako gerra hasi duela adierazten duena. Gaur egun, gertaera hori dokumentu formal baten bidez gauzatzen da, baina historian askotan gerra hasi da aldez aurretik abisatu gabe.

Formalki, "gerra-egoeraren adierazpena" dokumentua gobernariaren edo subiranoaren sinadurak, Estatuko botereen ordezkariak, Senatuak edo tartean den herrialdeko kantzelaritzak berretsi dezakete. Gainera, indarrean dauden Tratatuak edo nazioartean edo nazio bakoitzean ezarri diren eta urratutzat jotzen diren legezko xedapenak aipatuz babestuta egon daiteke.

Dokumentu horrek ere erabilera geopolitikoa du; izan ere, batzuetan, gerra batean nazio bat beste batek garaitu duenean, nazio askok gerra amaitu eta gero, gerra irabazlearen aurkako babes- edo sumisio-ekintza gisa deklaratzen dute. Horren adibide dira Argentina eta Txile, 1945ean gerra deklaratu baitzieten Alemaniari eta Japoniari, ia garaituta zeudenean. 

Barne-gerrako egoera deklaratzea Gerra Zibila da, eta gobernuak, beharrezkoa bada, setio-estatu bat dei dezake ordena publikoari eusten saiatzeko.

Gerra-egoeraren deklarazio baten arrazoi ohikoenak ("*Casus belli*") hauek dira:

* Herrialde edo lurralde bateko herritarren lurraldeari, ondasunei edo ondareei erasotzea.
* Inbasioa, baimenik gabeko okupazioa edo intrusiozko ekintzaren bat.
* Ezarritako itun bat edo bizikidetza harmonikoa urratzen duen herrialde baten aurkako ekintza garrantzitsuak.
* Itunak ez betetzea.
* Ekintza terroristak.
* Ondasun nazionalaren gaineko mehatxu nabarmena.
* Barne-ordena mehatxatzen du.

Gerra-egoera, askotan, bide diplomatikoaren porrotagatik gertatzen da, nazioarteko gatazkak ebaztean, eta bi nazio beligeranteren edo gehiagoren arteko bake-akordioa lortzea ezinezkoa dela adierazten du. Horrekin, alderdi gerrazaleek beren indar armatuak mobilizatzeko eta gerra-ekitaldiak hasteko deia egiten dute. Biztanleria zibilaren aurkako erasoa eta hilketak Gerra Krimentzat edo gizateriaren aurkakotzat hartzen dira.

Normalean, gerra-egoeraren amaiera ez da formalki edo diplomatikoki ezartzen, etsaitasun-etenaldi gisa baizik. Beste batzuetan, gerran dauden herrialdeek bake-akordio bat sinatzen dute, etsaitasunen amaiera adierazteko.

## Kanpo estekak
Karisto (Finlandia)

**Karisto** Kymijärvi aintziraren ertzean dagoen Lahti hiriko auzoa da.  1956ra arte, Karisto Nastola udalerriarena zen.   Karistotik gertu Karisma merkataritza zentroa dago, Järvenpää udalerrikoa den arren. 

18. mendearen amaieratik gune populatua izan da Karisto, eta bertako. Karisto familia izan da izena eman ziona. 20. mendearen erdialdean, Karisto izeneko muinotik eraikitzen hasi ziren laku ibarrerantz, hondartzarantz. Hondartzako inguruak lursail luze eta estuetan banatu ziren, ahalik eta jende gehienentzako etxeak egiteko aukera egon zedin. Gune guztiak eraikita zeuden jada 1950eko hamarkadaren amaieran. Hortaz, Karistoren hazkundearen arrazoia izan da Lahtiko populazioarentzat etxe bakarreko lursail asko eskaintzea .

Karisto zerbitzu zentroa, 2010eko udazkenean ireki zen eta herriko haurreskola eta eskola hartzen ditu.  Parrokia bat ere bada jarduerak antolatzen dituena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kosmetika

**Kosmetika** edo **kosmetologia** osasun-zientzien diziplina bat da, kosmetikoen ekintza eta ondorioak aztertzen dituena eta horien erabilera praktikoaren arau orokorrak zehazten dituena. Kosmetikoak lortzera bideratutako hainbat arlo biltzen ditu, eta honako hauek hartzen ditu barnean: diseinua, formulazioa, ekoizpena, egonkortzea, ebaluazioa, segurtasuna eta ekintza-mekanismoak.

## Kanpo estekak
Pandunia

**Pandunia** gaur egun 100 hiztun inguruk hitz egiten duten nazioarteko hizkuntza eraikia da, Reddit eta Telegram bezalako sare sozialen bidez egunero sarean topa daiteke. Fonemak sinpleak dira, gramatika zehatza eta sinplea,  ikasteko erraza .

Panduniaren helburua nazioarteko komunikazioa erraztea da , planetan dauden giza hizkuntza ezberdinen berdintasuna sustatzeko  . Hedatuen dauden hogei  hizkuntza panduniaren sustraien iturri gisa balio izan dute, besteak beste, ingelesa, gaztelania, hindia, frantsesa, portugesa, errusiera, turkiera, txinera, arabiera, indonesiera, japoniera...    .

Risto Kupsala finlandiarrak 2005ean abian jarritako proiektuak 2007an jaso zuen izena. 2017ko martxoan hizkuntza hau guztiz isolatzaile bihurtu zen, baina gero, abuztuan, elementu aglutinatzaile batzuk ere mantentzearen apustua egin zen, batez ere zenbait hitzen rola eta hitz elkartuen eraikuntza definitzeko amaiera batzuk. Hizkuntza "finkatuta" dago2 2019ko maiatzaren 2tik , nahiz eta 2.0 bertsioa kaleratu zen 2021eko irailaren 28an  .

## Alfabetoa eta ahoskera 
Pandunia latinezko alfabetoko hogeita bost letra erabiliz idazten da, beti minuskulaz, eta letra bakoitzak beti ahoskatze bera gordetzen du, beti fonema bera ordezkatzen du. Ez dago letra muturik edo apaingarri hutsa den letrarik:

## Gramatika 
### Hitz aldaezinak 
Genero eta plural/singular markarik ez. Substantibo bat ere ez da aldatzen generoan edo kopuruan, ez dago aditz aldakorrik pertsonan; pertsona guztiak berdin jokatzen dira ondoko testuinguruak markatuko du subjektua eta objektua zein den:

:

Hitz konposatuak -o- bokal zentralak batzen dituen bi **erroz osatuta daude**:

### Aditzak 
Panduniak perpausak nahi bezala ordenatzeko eta erabiltzeko aukera ematen du subjektu-aditz-objektu eta subjektu-objektu-aditz ordenetan, bi eredu nagusiak, amaierak **-a** (SVO perpausak) edo **-u** (SOV perpausak) amaitzen dituzten aditzen bitartez  . 

Pertsona-izenordainek ere ez dute genero markarik.

Testuinguruak ahalbidetzen duenean, aditz baten subjektua ken daiteke.

## Etimologia eta iturri lexikoak 
Pandunia-n, hitzak planetan gehien hitz egiten diren hizkuntzen artean gehien erabiltzen den formatik hurbil dauden forma batetik datoz, Europako eta Amerikako hizkuntzak, Afrikakoak eta Asiakoak barne  .

Munduko hizkuntzen artean, beraz, hiztun gehien dauzkaten hizkuntzak hartu dira lexikoa osatzeko, eta horietatik fonetika aldetik forma "errazagoak" zeuzkaten hitzak hobetsi dira. Genero/numero markak kendu egin dira.

Nahiko ohikoa da panduniako hitzak beste hizkuntzetako hiperonimoak izatea; horrela, panduniako hitz batek hainbat errealitate isla ditzake, *daria* bezala: lakua, itsasoa, ozeanoa edo ibaia  esan nahi duena aldi berean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* " Pandunia - mundurako hizkuntza sinplea ”, *pandunia.info webgunean*, 2017 (orduan kontsultatua3 2019ko apirilaren 3a )
*  " Pandunia-ren ezaugarriak Conlang *Atlas of Language Structures* -en, (orduan kontsultatua3 avril 2019 )
Arroyo de San Zadornil

**San Zadornil erreka** Burgosko herri bat da, Jurisicción de San Zadornil udalerrian, Gaztela eta Leongo Autonomia Erkidegoan (Espainia). 

Eliza Andra Mariari eskainia dago.

## Herri mugakideak 
Herri hauekin egiten du muga:

* Iparraldean, Tobillas eta Corro (biak Araban).
* Ekialdean, San Millán de San Zadornilekin.
* Hego-ekialdean, San Zadornilekin.
* Hego-mendebaldean, Villafría de San Zadornilekin.
* Ipar-mendebaldean Lalastrarekin (Arabako probintziakoa).

## Demografia 
; Populazioaren bilakaera

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bikornio

**Bikornio** honakoa izan daiteke:
* Bikornio (kapela), kapela mota bat, bereziki ezaguna Napoleon Bonapartek janzten zuelako.
* Bigorne eta Chicheface, Anjouko mitologiako izaki mitologikoak.
* Bikornio (kurba), kurba baten izena.
Bikornio (kurba)

thumb|Bikornioa
Geometrian, **bikornioa** kurba kuartiko arrazional bat da, eta ekuazio honek definitzen du:

: y^2(a^2-x^2)=(x^2+2ay-a^2)^2.

Bi gailur ditu eta ordenatuen ardatzarekiko simetrikoa da.

## Historia 
1864an, James Joseph Sylvesterrek kurba hau aztertu zuen

: y^4-xy^3-8xy^2+36x^2y+16x^2-27x^3=0

ekuazio kintikoekin sailkapenarekin lotuta; bikornio kurba izendatu zuen, bi gailur dituelako. Arthur Cayleyk 1867an zabaldu zuen kurba horren azterketa.

## Propietateak 
thumb|a = 1 duen transformatutako bikornio batBikornioa kurba aljebraiko lau bat da, lau gradukoa eta zero generokoa. Bi gailur-berezitasun ditu plano errealean, eta puntu bikoitz bat proiektatze-plano konplexuan: x=0, z=0. x = 0 eta z = 0 mugitzen badira jatorrian, x-ren inguruan irudimenezko biraketa eginez eta ordezkatuz, baina x eta 1/z jarriz, eta bikorinio kurban, hau lortzen da:

: (x^2-2az+a^2z^2)^2 = x^2+a^2z^2.\,

Kurba horrek, Pascalen barraskilo batek, puntu bikoitz arrunt bat du jatorrian, eta bi nodo plano konplexuan, a x = +mn; eta z = 1.
## Erreferentziak 
* J. Dennis Lawrence. A catalog of special plane curves.  Dover Publications, 1972, p. 147–149. . 
* "Bicorn" The MacTutore History of Mathematics archive
* 
* "Bicorne" a Encyclopédie des Forma Mathématiques Remarquables
* *The Collected Mathematical Papeles of James Joseph Sylvester. Bol. II* Cambridge (1908), 468. or. (linean)

## Kanpo estekak
Bifolio

thumb|Bifolioa a = 1 denean
**Bifoliuma** kurba plano kuartiko bat da, koordenatu kartesiarretan honako ekuazioa duena:

: (x^2 + y^2)^2 = ax^2y.

## Eraikuntza eta ekuazioak 
eskuinera|thumb|Bifolioaren eraikuntza
C zirkulua O puntu batetik igaro ondoren, eta L lerroa zirkuluarekiko ukitzailea denean O puntuan, Q puntu bakoitzerako C puntuan, definitu P puntua, PQ L linea tangentearekiko paraleloa izan dadin, eta PQ = OQ. P puntuen bildumak bifolioa osatzen du.

Koordenatu polarretan, hau da bifolioaren ekuazioa:

: \rho = a \sin\theta \cos^2\theta.

a = 1 denean, guztira sartutako azalera 0,10 ingurukoa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kuartika puntiforme

eskuinera|thumb|226x226px|*Kuartika puntiformea*, a = 1 eta b = 1 denean
Matematikan, **kuartika puntiformea** kurba kuartiko unikursal bat da, hiru inflexio-punturekin, ekuazio honen bidez adierazia:

: a^2y^2-b^2x^2=x^2y^2 \,

Kuartika puntiformeak hiru puntu bikoitz ditu plano proiektibo errealean: x=0 eta y=0, x=0 eta z=0, y=0 eta z=0, eta, beraz, zero generoaren kurba unikursala (arrazionala) da.

Baldin eta 

: f(z) = \sum_{n=0}^{\infty} {2n \choose n} z^{2n+1} = z+2z^3+6z^5+20z^7+\cdots

orduan

: y = f\left(\frac{x}{2a}\right)\pm 2b\ 

kurbaren bi adarrak dira jatorrian.

## Kanpo estekak
Tximeleta-kurba (transzendentea)

thumb|250x250px|Tximeleta-kurba.
**Tximeleta-kurba** (ingelesez *butterfly curve*) Temple H. Fayk aurkitutako kurba plano transzendentea da. Ekuazio parametriko hauek definitzen dute:

: x = \sin(t) \left(e^{\cos(t)} - 2\cos(4t) - \sin^5\left({t \over 12}\right)\right)
: y = \cos(t) \left(e^{\cos(t)} - 2\cos(4t) - \sin^5\left({t \over 12}\right)\right)

edo honako ekuazio polarrak:

: r=e^{\cos \theta} - 2 \cos (4 \theta ) + \sin^5\left(\frac{2 \theta - \pi}{24}\right)

## Erreferentziak 
* 
* 

## Kanpo estekak
Tximeleta-kurba

**Tximeleta-kurba** honakoa izan daiteke:
* Tximeleta-kurba (aljebraikoa), kurba trinomial bat.
* Tximeleta-kurba (transzendentea), sinu funtzioetan oinarritua.
Willy Schlobach

**Willy Schlobach** (Brusela, 1864ko abuztuaren 27a - Nonnenhorn, 1951) alemaniar-belgikar margolaria izan zen. 1884an, Les XX-ren sortzaileetako bat izan zen, atmosferako margo lainotsuengatik ezaguna den artista talde batekoa. 1887an Londresera joan zen eta bertan urte batzuk eman zituen. Londresko gaueko bizitza deskribatu zuen eta 1880ko hamarkadaren amaieran bere obrak gero eta eragin neoinpresionistako ezaugarriak zituen, baina 1894. urtearen ondoren lehengo estilo inpresionistara itzuli zen.

Gaztaroa Belgikan igaro zuen bitartean, bere gurasoak eta emaztea alemaniarrak ziren. Bere "belgikar" garaian, James Ensor eta Willy Finch margolari belgikarrekin adiskide egin zen hirurak Bruselako Académie Royale des Beaux-Arts-era joan zirenean. Garai hori amaitu zen, Alemaniak Belgika inbaditu zuenetik gutxira, Lehen Mundu Gerra hasi zenean, Alemaniaren aldeko sinpatiak Alemaniaren aurkako sentimenduarekin talka egin baitzuen. Gero, Alemaniara joan zen, eta bertan egon zen 1951n hil zen arte.

## Kanpo estekak
Tximeleta-kurba (aljebraikoa)

thumb|x^6 + y^6 = x^2
thumb|Tximeleta-kurbaren loturaren berezitasuna
Matematikan, **tximeleta-kurba** aljebraikoa seigarren graduko planoko kurba aljebraiko bat da, ekuazio honen bidez adierazia:

: x^6 + y^6 = x^2.\,\!

Tximeleta-kurbak singulartasun sinplea du, hiru delta inbariantzarekin, eta horrek esan nahi du zazpigarren genero-kurba dela. Zazpi generoko kurba plano bakarrak bereziak dira, zazpi ez baita zenbaki triangeluarra, eta sei da kurba horretarako gradurik txikiena; beraz, tximeleta-kurba, bere itxuraz gain, interesgarria izan daiteke adibide gisa.

Tximeleta-kurbak bi adar-zenbaki eta multiplikotasun ditu, eta, beraz, loturaren berezitasunak bi osagai ditu, eskuineko argazkian.

Funtzioak ematen du tximeleta-kurba aljebraikoaren azalera (gamma funtzioarekin \Gamma)

: 4 \cdot \int_0^1 (x^2 - x^6)^{\frac{1}{6}} dx = \frac{ \Gamma(\frac{1}{6}) \cdot \Gamma(\frac{1}{3})}{3 \sqrt{\pi}} \approx 2.804,

eta *s* arku-luzera,

: s \approx 9.017

## Kanpo estekak
Guillaume Van Strydonck

**Guillaume Van Strydonck** (Namsos, 1861eko abenduaren 10a - Saint-Gilles, 1937ko uztailaren 2a) belgikar margolaria izan zen. Hasieran errealista izan zen, baina gero inpresionismora jo zuen .

## Biografia 
Norvegian jaio zen, bere aita Belgikako enpresa batean lan egiten zuen han, baina txikitan handik joan zen. Hamabi urte zituela, Edouard Agneessensen marrazketa ikasgaiak hartzen hasi zen. 1876an hasita, Académie Royale des Beaux-Arts-en matrikulatu zen, non Jean-François Portaelsen eskutik ikasi zuen. Geroago, Jean-Léon Gérômerekin ikasi zuen Parisko École nationale supérieure des beaux-arts-en. 

1883an, *Les XX* talde sezesionistaren sortzaileetako bat izan zen. Garai horretan bere margo-estiloa kolorean eta argiaren erabileran aldarte iragankorrak adierazteko gehiago oinarritzen hasi zen eta luminismoa deitua izan zen estilo baten sortzaileetariko bat da. 1884an, Prix Godecharle saria eman zioten.

Oso gustuko zuen bidaiatzea. 1886an, Floridara bidaia bat egin zuen eta Indian bizi izan zen 1891tik 1896ra . Belgikara itzuli zenean, Weert-en kokatu zen, Eskalda ibaian, eta Belgikako landa eremua gai nagusi bihurtu zen. Errege Akademian irakasle izan zen 1900etik 1931ra.

## Aukeratutako margolanak 

Fitxategi:Le vieux jardinier (Guillaume Van Strydonck).jpg|Lorategi Zaharra
Fitxategi:Nap-Strydonck.jpg|Siesta
Fitxategi:Twilight by G. van Strydonck (cropped).jpg|Twilight (Tenisaren ondoren)
Fitxategi:Strydonck-portret van een jonge vrouw met spiegel.jpg|Ispiludun emakume gaztearen erretratua
Fitxategi:Guillaume van strydonck rivers edge.jpg|Ibaiaren Ertza

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Peter H. Feist et al.: *Het Impressionisme*, Taschen, Munich, 2010.
* Constantin Ekonomidès: *Guillaume van Strydonck, de reizen van de impressionistische schilder*, Pandora, 2002

## Kanpo estekak 
* Arcadja Auctions: Van Strydonck-en koadro gehiago
* *Guillaume van Strydonck, les voyages du peintre impressionniste* @ Art Memoires (2002ko maiatza)
Descartesen folioa

thumb|250x250px|Descartesen flioa x3 + y3–3axy = 0, a = 1.
**Descartes-en folioa** Descartes-ek 1638an proposatutako kurba aljebraiko bat da, ekuazio inplizituarekin:

: x^3 + y^3 - 3 a x y = 0

Era berean, esplizituki deskribatu daiteke koordenatu polarretan:

: r(\theta) = \frac{3 a \sin \theta \cos \theta}{\sin^3 \theta + \cos^3 \theta }

## Kurbaren ezaugarriak 
### Tangentearen ekuazioa 
Desberdintze inplizituko metodoa erabiliz, aurreko ekuazioa y'-rako ebatz daiteke:

: \frac{dy}{dx} = \frac{a y - x^2}{y^2 - a x}

Lerro baten ekuazioaren puntu-malda forma erabiliz, kurbaren ukitzailerako ekuazio bat aurki daiteke:(x_1 , y_1)

: y - y_1 = \frac{a y_1 - x_1^2}{y_1^2 - a x_1}(x - x_1)

### Tangente horizontala eta bertikala 
Descartesen folioaren lerro tangentea horizontala da a y - x^2 = 0  denean. Beraz, lerro ukitzailea horizontala da kasu hauetan: 

: x^6 = 2 a^3 x^3

Descartesen folioaren lerro ukitzailea bertikala da y^2 - a x = 0 denean. Beraz, linea tangentea bertikala da kasu hauetan:

: y^6 = 2 a^3 y^3

Kurbaren simetriaren propietate bati esker azal daiteke hori. Grafikoari begira, ikus daiteke kurbak bi ukitzaile horizontal eta bi ukitzaile bertikal dituela. Hala, bada, Descartes-en folioaren kurba simetrikoa da y = x-rekiko; beraz, tangente horizontal batek (x_1,y_1)-ren koordinatua badu, dagokion tangente bertikala dago, (y_1,x_1).

### Asintota 
Kurbak asintota bat du:

: x + y + a = 0

Asintotak -1eko gradientea du, eta koordenatu-ardatzak ebakitzen ditu y puntuetan.(0,-a) eta (-a,0).

## Descartesen folioaren osagai algebraikoak 
x^3 + y^3 = 3 a x y funtzioaren y ebazten bada, ekuazio hau lortzen da grafikoaren zati baterako, x eta a\sqrt[3]4 (a>0 dela suposatuz) 

: y = \sqrt[3]{-\frac{1}{2} x^3 + \sqrt{\frac{1}{4} x^6 - a^3 x^3}} + \sqrt[3]{-\frac{1}{2} x^3 - \sqrt{\frac{1}{4} x^6 - a^3 x^3}}

eta beste atalerako, forma trigonometrikoko hiru ekuazio, horietako bik folioaren begizta marrazten dute.  

## Kanpo estekak
Gibelubel puntadun

**Gibelubel puntaduna** (*Russula caerulea*) *Russulaceae* familiako onddo espezie bat da. Nahiz eta Russula gozoa izan, ez da jangarria, batez ere azalak askatzen duen mingostasunagatik. Ez da ohikoa Russula bat mingotsa izatea, normalean pikatu egiten dute edo, besterik gabe, gozoak izaten dira; honek ere perretxikoa ezagutzen laguntzen du.

Perretxiko askok dute titi markatua kapelaren erdian, baina salbuespen bat da Russula generoaren barruan; hori dela eta, erraz ezagutzen da.

## Deskribapena 
**Kapela:** 5 eta 12 cm arteko diametrokoa, konikoa edo kanpai formakoa, titiduna; amaieran lautua eta hondoratua, ondo markatutako titi batekin. Askotan trinkoa eta lodia, azala oso distiratsua eta bereizgarria, ertza batzuetan ildaskatua. Kolore purpura iluna urdinez tindatua, titia ilunagoa duelarik. Badira forma zurbilak, baita arre-arrosak ere 

**Orriak:** Ia libreak, ugari, finak eta estu. Hori zurbil kolorekoak eta gero okre ilunera pasatzen dira.

Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.

**Hanka:** Beti zuria, leuna, gogorra, oro har luzea, zilindrikoa edo apur bat fusiformea.

**Haragia:** Zuria gozoa eta usain gabea. Hala ere kapelaren azalak eta batzuetan oineko haragiak mingostasun nahiko nabarmena izan dezakete.

**Etimologia:** Latinetik dator *Russula* hitza, russus-etik, gorriaren txikigarritik: apur bat gorrixka, kolore gorria daukatelako *Russula* generoko espezie askok.  *Caeruleus* epitetoa ere latinetik dator, “caeruleus” hitzetik. Zeru-kolorea esan nahi du, zeruaren kolorea edo itsasoarena, etb.

## Jangarritasuna 
Erdipurdiko jangarria, egosteko orduan azaletik haragira pasatzen den mingostasunagatik.

### Nahasketa arriskua 
Oso espezie bereizgarria da titi hain nabarmena duelako, eta, beraz, oso zaila da nahastea.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean hazten da, koniferetan bakarrik, oso ohikoa eta ugaria.

### Banaketa eremua 
Europa, Asia, Ipar Amerika.

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
Aitor Gabilondo

**Aitor Gabilondo** izan daiteke:
* Aitor Gabilondo López, gipuzkoar telebista gidoilari eta ekoizlea
* Aitor Gabilondo Marín, gipuzkoar aktore eta abeslaria
Robert Lefkowitz

**Robert Joseph Lefkovitz** (New York, 1943ko apirilaren 15a) estatubatuar biokimikaria da. 2012ko Kimikako Nobel Saria jaso zuen Brian Kobilkarekin batera proteinei akoplatutako hartzaileen gainean egindako lanagatik.

Jatorri juduko familia batean jaio zen eta kimika eta medikuntza ikasi zuen Columbiako Unibertsitatean. Duke Unibertsitateko biokimikako irakaslea izan zen.

G proteinei loturiko hartzaileri buruz egindako ikerketek Nobel saria eman zioten, Brian Kobilka kolaboratzailearekin batera.
María Luisa Calero Vaquera

**María Luisa Calero Vaquera** (Azuaga, Badajoz, 1956) espainiar hizkuntzalaria eta ikertzailea da, eta gai hauetan espezializatu da: hizkuntza unibertsalaren eraikuntza, hizkuntza-sexismoa, komunikazio birtuala, ideologia eta lengoaia. Bere liburu eta artikulu zientifiko askok Espainiako hizkuntzalaritzaren historiari eta gramatikari buruzko gaiak jorratzen dituzte.

## Ikasketak 
María Luisa Calero Vaquerak bere lizentziatura lortu zuen 1978an eta doktoretza 1983an Filosofia eta Letretan, Kordobako Unibertsitateko Filologia Hispanikoaren atalean (tesia: La gramática española desde A. Bello (1847) eta R. Lenz (1920). Lizentziatura eta Doktoregoko Sari Berezia izan zen. 1994az geroztik, Kordobako Unibertsitateko Hizkuntzalaritza Orokorreko katedradun izan zen. 2017az geroztik, irakasle erretiratua da.
* Filosofia eta Letretako Doktoretza Sari Berezia (Filologia Hispanikoa), Kordobako Unibertsitatea (83/84 ikasturtea).

* Calero Vaquera, M.a L. (2021). Hizkuntzalaritzako hiztegien aurrekariak: Gaztelaniazko hiztegi gramatikala (1870), P. F. Monlau RILEX. Revista sobre investigación lexicas, 4/I, or. 7-45. 

* Espainiako gramatikaren historia, 1847-1920, A. Bello a R. Lenz / Molina Redondoren José A.-ren hitzaurrea.
* Alonso Pascua, Borja; Escudero Paniagua, Francisco; Villanueva García, Carlos; Quijada van den Berghe, Carmen eta Gómez Asencio, José J. (arg.): Hizkuntzalaritzaren eta ideologiaren arteko loturak ikuspegi historiografikotik (s). XVI -XX) (37-52 or.). Salamancako Unibertsitateko argitalpenak 
* Calero Vaquera, M.a L. (2020). Jakintza zientifikoaren komunikazioa postegiaren aroan. Erronkak eta aukerak. Prisma Social Gizarte Zientzien Aldizkaria. ISSN: 1989.3469 
* Hizkuntzalaritzako urte-liburuak. Bigarren aroa, 4. zk. – 2020ko apirila-iraila Mendoza, Argentina ISSN 0325-3597 (inprimatua) - ISSN 2684-0669 (digitala), 35-56 or.
* Hizkuntzaren mugetan: diseinu artifizialak eta fikzio komunikatiboak. Gaztelaniaren Hizkuntzalaritza Ikasketen bolumen monografikoa, 41 (2020). Bartzelonako Unibertsitate Autonomoa, Editorea: Carmen Galán Rodríguez eta María Luisa Calero Vaquera. ISBN: 1139-8736 
* Calero Vaquera, M.a L. (2019). Hizkuntza unibertsalaren eraikuntzari buruzko Eduardo Benot-en ideiak: ohar laburrak. Boletín de la Sociedad Española de Historiografía Lingüística, 1695-2030, 13. zk., 107-122 or.
* Marrades, A., Sevilla, J., Calero, M. L., & Salazar Benítez, O. (2019). Hizkuntza juridikoa genero ikuspegiarekin. Konstituzioaren erreformarako zenbait gogoeta. Revista de Derecho Política, 1(105), 127–160.  
* Antonio Briz, Mª José Martínez Alcalde, Nieves Mendizábal, Mara Fuertes Gutiérrez, José Luis Blas eta Margarita Porcar (koord.), hizkuntza-ikasketak Emilio Ridruejoren omenez (163-176 or.)
* Calero Vaquera, M. L. (2018). “Ideologia” kontzeptuari eta horrek epistemologia linguistikoan duen eraginari buruz. Zirkularra (8), 7-29.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Julian Rauchfuss

**Julian Rauchfuss** (Mindelheim, Alemania, 1994ko irailaren 2a) eski alpinoko eskiatzaile alemaniarra da. Eslalom erraldoian eta eslalomean aritzen da, batez ere.

## Biografia 
2011n, DSV talderako deitu zuten Rauchfuss. 2013/2014 eta 2014/2015 denboraldietan, ezker sorbaldan min hartu zuen, eta, bi aldietan, ebakuntza egin behar izan zioten. 2016/2017ko neguan, berriro ere, tarte bat egin ahal izan zuen Europako Kopan. Rauchfussek, 2017ko abenduaren 22an, Madonna di Campiglioko eslalomean debutatu zuen, baina ez zen 2. txandarako sailkatu.

2018/2019 denboraldia, hirugarren postu itxaropentsuarekin hasi zuen Sarntalgo-ko eslalom erraldoian. Orduan, Alta Baidako, Adelboden-go eta Krajnska Gorako Munduko Kopetarako izendatu zuten. Zoritxarrez, finalean parte hartzeko mozketan, kirolariak huts egin zuen. Europako Kopan, berriz, oso errendimendu sendoak erakutsi zituen Julianek, eta, eslalom erraldoiko sailkapenean, zortzigarren izan zen denboraldi amaieran. Rauchfussek, 2019/2020 neguko Europako Kopan, emaitza onekin konbentzitu, eta, hiru eslalometan podiumean egon bazen ere, ezin izan zuen Munduko Kopako azken faserako sailkatzea lortu.

2020/2021 denboraldia oso itxaropentsu hasi zen berarentzat. 2020ko azaroaren 27an, Munduko Kopako puntuak irabazi zituen lehen aldiz, 22. postuarekin Lech-eko eslalom erraldoi paraleloan. Egun batzuk geroago, Europako Kopako lehen garaipena ospatu zuen Gurglen-eko eslalom erraldoian. Denboraldi horretan, Munduko Kopako lasterketa bateko bigarren irteeran, 26. postuan sailkatu, eta puntuak lortu zituen.

Hurrengo denboraldian, Rauchfussek bere errendimendua areagotu zuen azaroaren 14an Lech / Zürs-eko eslalom erraldoi paraleloan 9. postua lortu zuenean, eta, horrela, lehen hamarren artean sailkatu zen lehen aldiz. Emaitza hori dela eta, Pekineko 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetarako izendatu zuten. Eslalom erraldoian, 20. postuan amaitu, eta eslalomean kanporatua izan ostean, Rauchfussek, harrigarriro, zilarrezko domina lortu zuen taldekako lehian Emma Aicher, Lena Dürr, Alexander Schmid eta Linus Straßerrek osatutako talde alemaniarrarekin.
## Sariak 
* 2022: Zilarrezko erramu hostoa
## Emaitzak 
### Olinpiar jokoak 
* Pekin 2022: 2. talde lehiaketan, 20. eslalom erraldoian
### Munduko Kopa 
* Lehen hamarren artean, behin
* Podium bat taldekako lehiaketan
### Munduko Kopako balorazioak 
### Europako Kopa 
* 2019/2020 denboraldia: 6. sailkapen orokorrean, 6. eslalom sailkapenean
* 2020/2021 denboraldia: 7. sailkapen orokorrean, 4. Eslalom erraldoiaren sailkapenean
* 5 podium, garaipen 1 barne:

### Emaitza gehiago 
* 4 garaipen FIS lasterketetan
## Kanpo estekak 
* Julian Rauchfuss Internationalen Skiverbands-en ()
* Julian Rauchfuss Ski-DBn (())
* Julian Rauchfuss Olympedia.org-en (())

## Erreferentziak
Nihon Keizai Shimbun

***Nikkei***, formalki  bezala ezagutzen dena, japoniar egunkaria da, egunero hiru milioi aletik gorako zirkulazioarekin, munduko finantza egunkaririk zabalduena dena. Egunkariak 1950etik aurrera Nikkei 225, Tokioko burtsako indizea, kalkulatzen du.

Nikkeiren jatorria Mitsui & Co.ren barne egunkari gisa hasi zen 1876an, *Chugai Bukka Shimpo* (literalki Etxeko eta Atzerriko Produktuen Prezioen Egunkaria) merkatu-kotizazioen asteroko buletina argitaratzen hasi zenean. Departamentua 1882an *Shokyosha* bihurtu zen. 1885ean eguneroko bihurtu zen (igandean izan ezik) eta lau urte geroago *Chugai Shogyo Simpo* izena jarri zioten. *Nikkan Kogyo* eta *Keizai Jiji* egunkariekin bat egin zuen eta 1942an *Nihon Sangyo Keizai Shimbun* izena jarri zioten. Lau urte geroago *Nihon Keizai Shimbun* bilakatu zen.

2015eko azaroaren 30etik aurrera, Nikkei *Financial Times*en jabe bihurtu zen, Pearson plc argitaletxeari egunkaria erosi ondoren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Yomiuri Shimbun

japoniar egunkaria da, herrialdeko nagusienetariko bat dena. 1874an sortua, kontinententeko zaharrenetariko bat da. Eguneko edizioa 7,7 milioi alekoa (2020ko ekaina) izanda, herrialdeko egunkaririk zabalduena da. Ideologia kontserbadoreko tabloide populistatzat hartzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Asahi Shimbun

japoniar egunkaria da, herrialdeko nagusienetariko bat dena. 1879an sortua, kontinententeko zaharrenetariko bat da. Eguneko edizioa 5,16 milioi alekoa eta arratsaldekoa 1,55 mililoi alekoa (2020ko ekaina) izanda, herrialdeko bigarren egunkaririk zabalduena da (lehendabizikoa *Yomiuri Shimbun* da)

Egunkariak ideologikoki «liberal eta ezkertiar»tzat du bere burua, lehiakideek azaldutako beste korronte ideologiko batzuen aldean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2022 haurrengan jatorri ezezaguneko hepatitis akutua

**2022an haurrengan jatorri ezezaguneko hepatitis akutua**ren lehenengo kasuak Erresuma Batuan eman ziren, Kasuak 16 urtetik beherako adingabeen artean eman ziren; 2 eta 5 urteko umeen artean usuen. Lehenengo abisu hori apirilaren 5ean plazaratu zen.

Apirilaren 12an ECDC Gaixotasunen Prebentzio eta Kontroleko Europako Zentroak hepatitis akutu mota hedatzen ari zen umeen artean zabaldu zuen. Osasun arazo horren gaineko «kontzientziazioan» urrats bat egin behar zuten osasun sistemek, zer gerta ere, aldarrikatu zuen. Antzemandako kasuak haur osasuntsuengan eman ziren, aurretik A edo E hepatitisen zantzurik gabekoak. Gaixotasuna oso azkar munduko herrialde desberdinetan antzeman zuten.  Geroago, Estatu Batuek 2021eko urrian patologia bereko kasu talde bat Alabamako ospitale pediatriko batean detektatu zutela jakinarazi zuten.  

Bere etiologiaren hipotesi nagusietakoak adenobirus bidezko infekzio bat dela dio.

## Zabalkundea 
Maiatzaren 26an, OMEk 650 kasu probable edo harreman epidemiologikoko kasu jakinarazi zituen 33 herrialdetan —baita bederatzi heriotza ere—, eta gradu «moderatuan» ezarri zuen ernamuinaren ondoriozko arrisku globala.

Azken datuen arabera, 2022ko ekainaren 17koak, mundu osoan 895 kasu detektatu ziren baina ziur aski mila baino gehiago izango ziren benetan. 18 haur hil ziren.

## Gaixotasunaren jatorria 
Ezjakintasuna dago hepatitis honen inguruan. Ez dakite zein jatorri duen. Hepatitisa eragiten duten ohiko birusak ez dira aurkitu erietan, eta zein sorburu izan ote dezakeen ikertzen ari dira. Arazo gastrointestinalak eragiten ditu sintoma ohikoen gisara, besteak beste, botagura. Eta badira oso kasu larriak, hau da, gibel transplantea behar izan dute hainbat haurrek. 

Askotan bidaiekin edota toxikoen erabilerarekin lotuta egoten dira hepatitis kasuak, eta, jatorria argitze aldera, kasuen inguruko ikerketetan ari dira aldagai horiek ere aztertzen. ECDCk adierazi du garrantzitsua dela kasu guztiak jakinaraztea, horrek lagunduko duelako zabalkundea benetan zein den ikusten, eta gaitzaren jatorria argitzen ere lagun dezakeelako.

Analisi toxikologikoak egiten ari dira oraindik, eta ikerketekin jarraituko dute, baina hipotesi nagusia da hepatitis kasuek jatorri infekziosoa dutela; «koadro epidemiologikoa» eta «kasuen ezaugarri klinikoak kontuan hartuta» iritsi dira ondorio horretara. Halaber, ECDCk ez du baztertzen «esposizio toxiko» bat egotea kasu horien atzean. 

Erresuma Batuan egin dituzten hainbat ikerketaren arabera, adenobirus batekin lotuta egon daiteke gaitza, (kasu britainiar gehienetan detektatu dena zehazki F41 azpimota izan da) baina ez dago oraindik baieztapenik. Esan dute, bestetik, ez dagoela loturarik gaitzaren eta COVID-19aren aurkako txertoaren artean. 

== COVID-19aren aurkako txertoaren artean.
* Goragalea
* Sabeleko mina
* Oka egitea
* Beherakoa
* Ikterizia

## Estatistikak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Hepatitis

## Kanpo estekak 
* :[Munduko Osasun Erakundea(https://eu.wikipedia.org/wiki/Munduko_Osasun_Erakundea)ren oharrak.]
Louis Ruquoy

**Louis Ruquoy** edo **Louis Rucquoy** (1861ko azaroaren 3a &ndash; 1937) Lehen Mundu Gerraren bigarren zatian Belgikako Erresumaren Armada Burua izan zen. Haren agintean alemaniar okupaziotik aske geratzen ziren belgikar unitateek Passchendaeleko guduan borrokatu zuten, Ypreseko hirugarren guduaren testuinguru orokorrean. Lotinante-Jeneral mailara iritsi zen. 

## Bizitza 
1861an Frasnes-lez-Buissenalen jaiota, Ruquoy 1877an Belgikako Armadan sartu zen. 1914. urterako jada Lotinante-Koronel maila zeukan eta 3. *chasseurs à pied* erregimentuaren komandantea zen. 1914ko Urrian bi alditan zauritu zuten Anberesko ihesian parte hartzen zuen bitartean. 1915ko Ekainaren 11an Jeneral-maior izendatu zuten eta 5. dibisioaren agintea jaso zuen.

1916ko Martxoaren 30ean Lotinante-Jeneral maila jaso zuen eta 1917ko Urtarrilean Felix Wielemansen ordezkoa izendatu zuten, ofizialki Belgikar Armada Buruaren agintaria bihurtuz. Armadaren burua zen bitartean, Alemaniar Inperioak okupatzen zituen lurretan Flandriako Kontseilua antolatu egin zen (*Raad van Vlaanderen* Flandrieraz), haren oinarrian mugimendu kolaborazionista Flandriarra zena. Ruquoyk argi ikusi zuen ezin zuela Flandriar nazionalismoaren berriak armadan zehar zabaltzen utzi, "Bosgarren zutabe" egoera sortu zezakeelako. Honengatik Flandriar mugimenduen alde egitea debekatu zuen eta susmagarri uste zituen pertsonak kartzelaratu zituen. Erantzun honengatik Flandriarren aldeko mugimenduek ilunpean panfletoak zabaltzen hasi zuten, flandriar soldaduen artean haien eskubideen aldeko ideiak ezartzeko helburuarekin.

1918ko apirilean Cyriaque Gillainek Ruquoy Armada Buru gisa ordezkatu zuenan 5. dibisioaren agintaritzara itzuli zen. Gerraren amaieran Rhin-aldeko Belgiar okupazio armadaren agintaria izan zen. 

1921eko Martxoaren 25ean frantziar, Düsseldorfen eta Duisburg-Ruhrorten kokatuta zeuden britainiar eta belgikar okupazio tropen agintari izendatu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Parisko Udala

**Parisko Udala** () Frantziako hiriburua gobernatu eta kudeatzen duen erakunde politikoa da. Parisko alkatea buru du, 1977tik aurrera bozketa unibertsalez aukeratua delarik. 1357tik aurrera egoitza Parisko herriko etxean du.

Parisko lehen udala 1260 inguruan eratu zen, Luis IX.ak ur-merkatarien korporazio boteretsuko probestuei hiriaren zati bat administratzeko eskubidea eman zionean.

## Kanpo estekak 
* Pariko Udalaren webgunea
Brongniart jauregia

**Brongniart jauregia** () edo **Burtsaren jauregia** () Frantzia hiriburuaren 2. barrutian dagoen jauregi bat da, Parisko Burtsaren egoitza dena. Napoleon Bonaparte 1807an Alexandre Théodore Brongniart arkitektoari jada 1724tik aurrera martxan zegoen burtsarentzat eraikin berri bat diseinatzea eskatu zion.

Lanak 1808an hasi ziren, baina Alexandre Théodoreren heriotza eraikuntza betean iritsi zitzaion, 1813an, eta, beraz, Éloi Labarre arkitektoak jarraitu behar izan zuen proiektuarekin, 1826ko azaroaren 4an inauguratu baitzen. Brongniart jauregiak 150 urte baino gehiagoz hartu zituen burtsa-jarduerak, 1987an sistema informatizatuari utzi aurretik. Gaur egun, eraikina, funtsean, auditorio gisa erabiltzen dute, kongresuak, erakusketa bereziak eta ekitaldiak egiteko.

Bitxikeria gisa, 1967an soilik lortu zuten emakumeek Parisko Burtsaren jauregian sartzeko eskubidea.

## Iruditegia 
	
Irudi:Ancienne Bourse à Paris.JPG|Brongniart jauregia.
Irudi:Palais Brongniart dsc07985.jpg|Barnealdea.	
Irudi:Paris Allégorie Justice bourse 2012.jpg|Justiziaren alegoriaren estatua.

## Informazio praktikoa 
* Helbidea: 28 Place de la Bourse, 75002
* Geltokia: 15px15px Bourse

## Kanpo estekak
Hermann Müller

**Hermann Müller** (Mannheim, 1876ko maiatzaren 18a - Berlin, 1931ko martxoaren 20a) alemaniar politikaria izan zen. Alemaniako kantzilerra izan zen 1920an eta 1928tik 1930era.

1893an Alemaniako Alderdi Sozialdemokratara batu zen, eta 1899tik 1906ra *Görlitzer Volkswacht* egunkari sozialistako editorea izan zen. Bere alderdiaren ordezkaria izan zen Bigarren Internazionalean eta Europako alderdi sozialisten konbentzioetan.

Reichstageko kide izan zen 1916tik 1918ra. Azaroko Iraultzaren ondoren, Atzerri ministro izendatu zuten, eta Versaillesko Itunaren Alemaniako sinatzaileetako bat izan zen.

1920ko martxotik ekainera kantziler izan zen. Bere gobernuak ezkerreko altxamenduak kendu eta erreforma sozialak ezarri zituen. Ekainean hauteskundeak galdu zituen, Zentrum alderdiak irabazi zuelarik.

1928ko maiatzeko hauteskundeen ondoren, berriz ere koalizio-gobernu bateko buru izan zen. Gobernuak 1930eko martxora arte iraun zuen eta aliatuen ordainketak murriztea lortu zuen. Poloniarekin eta SESBekin ere arazo diplomatikoak izan zituen.
Hieronymus Holzschuherren erretratua

thumb|250px|Jakob Muffelen erretratua.
***Hieronymus Holzschuherren erretratua*** Albrecht Dürer margolari ospetsuak 1526an egin zuen margolana da. Margolanaren goiko ezker aldean zera irakur daiteke: «HIERONIMOS HOLTZSHVER AÑO DO[ME]NI 1526 ETATIS SVE 57». Erabili zuen teknia ohol gaineko olioa izan zen. Berlingo Gemäldegalerie museoan erakusten da.

## Historia 
Lana Nurenbergen egin zen, margolariak Johann Kleberger eta Jakob Muffel ere erretratatu zituen urte berean. Hieronymus Holzschuher nuremburgar patrizio bat zen, hiriko senatari eta septemviro, goi mailako familia noble batean jaioa. Jakob Muffelen taularen antzeko neurriek iradokitzen dute bi obrak aukera ofizialen baterako margotuak izan zirela eta herriko areto publiko batean ikusgai egon zirela.

Erretratua margotuaren familiarena izan zen, 1884ra arte. Bermargotzerik, garbiketa txarrik edo zaharberritze desegokirik ez egoteak, bere kontserbazio egoera ezin hobea albideratu du, Durerok zehatz-mehatz zaintzen zituen xehetasun guztiekin, hala nola aurpegiaren erreprodukzio perfektua eta ilez ile margotutako bizar zuria.

## Ezaugarriak 
Margolanak 48 × 36 zm. ditu. Protagonistak busto erdia eta hiru laurden ditu, ezkerretara biratuta, begiak ikusleari begira, atzealde neutro baten gainean, gris urdinxka. Obraren izaera ofiziala hurbileko planoak azpimarratzen du.

Azal zabaleko mantu ilun bat janzten du protagonistak, eta begirada harro eta fidakorra erakusten du; Jakob Muffelen erretratuan, aldiz, begirada hutsunean galdutakoa bezala agertu zen: kontraste hori desiratua zen, izan ere, Durerok ondo ezagutzen baitzituen bi gizonak, haien herrikideak, eta, gainera, elkarren lagunak baitziren.

Taularen gainean Holzschuher eta Münzer familien armarriak daude, bi ereinotz-adarren arteko konposizio heraldiko landu baten barruan, garaiko ohituren arabera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bigorne eta Chicheface

thumb|Bi izakiak, XVII. mendeko grabatu batean.
**Bigorne eta Chicheface** Anjouko (Normandia) eta Auverniako folkloreko animalia fantastikoak dira.

Chicheface (*chincheface* Anjoun, batzuetan ere *chichefache* edo *chichevache*) animalia fantastiko bat da, senarrari kontra egiten ez ziotenean emakumeak irensteko prest egoten zena beti. *Mystère de Sainte-Geneviève* lanean, Chicheface, emakumeak jaten dituena, Bigorne munstroarekin aliatua, senarrak jaten dituena, gizotsoen tankerako animalia zoragarri bat zen, emakume on, jakintsu eta leialez soilik elikatzen zen animalia bat, hortik bere esaera guztiz argala, zeren "ez bainuen otordu bat onik egin": « L'on m'a nommée Chicheface / Aussi seiche qu'une carcasse ».

Bigorne, berriz, erdi tigre, erdi behi eta gizaki aurpegia zuen, betea, lodia eta koipetsua zegoen, emazteek tiranizatutako gizonak jaten zituelako ("gizon onak bere janaria dira"): "Gorputz urdinagatik, Chichefacek ez zaitu jan nahi, harro eta errebeldea zarela uste baitut" (*Le Savetier et le Moine et la Femme*).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Felicia Hemans

**Felicia Hemans**, jaiotzez **Felicia Dorothea Browne** (Liverpool, Erresuma Batua, 1793ko irailaren 25a &ndash; Dublin, Britainia Handiko Erresuma Batua eta Irlanda, 1835eko maiatzaren 16a) poeta britainiarra izan zen.

**Felicia Dorothea Browne** gisa jaio zen Liverpoolen, hiri horretako kontsul veneziarraren biloba. 1812an, Alfred Hemans kapitainarekin ezkondu zen. Alfred Hemans armadako ofiziala zen, irlandarra, eta bera baino nagusiagoa. Ezkondu eta gero Galesetik urrun joan zen, Daventryra Northamptonshiren, 1814 urtera arte.

Eskola lakistako emakume-poeta. Bere kantu eta baladetan bere espiritu liriko zoragarria azaltzen zuen, pentsamendu eta forma bikainarekin. Zenbait poesia-liburuki argitaratu zituen John Murrayren sinadura entzutetsuak 1816tik aurrera, *The Restoration of the works of art to Italy* (1816) eta bere lanik nabarmenenak, *Grezia modernoa* (Modern Greece) (1817).

## Olerkiak 
*Lehen bertsoa etzanda adierazten da.*

* Perpausetara (*Haur ederra, loreen artean*)
* Doverreko arrokak (*Nire herrialdeko arrokak!* *Utzi inguruan*)

## Iruditegia 

Fitxategi:The residence of Mrs. Hemans, at Rhyllon, north Wales.jpeg|Felicia Hemansen egoitza, Rhyllonen, Gales 
Fitxategi:Portrait of Felicia Dorothea Hemans (4670849).jpg|Felicia Hemans
Fitxategi:Portrait of Felicia Hemans (4672576).jpg|Felicia Hemans
Fitxategi:Portrait of Felicia Hemans (4672900).jpg|Felicia Hemans
Fitxategi:Portrait of Felicia Hemans (4672900) - cropped.jpg|Felicia Hemans
Fitxategi:Portrait of Felicia Hemans (4672901).jpg|Felicia Hemans
Fitxategi:Portrait of Felicia Hemans (4669804).jpg|Felicia Hemans
Fitxategi:Dinah Maria Craik, Letitia Landon, and Felicia Hemans.jpg|Dinah Maria Craik, Letitia Landon, and Felicia Hemans

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Felicia Hemans en "The Victorian Web"
* Felicia Hemans en "A Celebration of Women Writers"