Luxenburgoko lorategiak

**Luxenburgoko lorategiak** () Parisen dagoen Luxenburgoko Jauregiaren lorategia da. Jauregia eta lorategia bera Frantziako Senatuari dagozkie. 6. barrutian kokaturik dago.

## Historia 
Henrike III.a Nafarroakoa eta IV.a Frantziakoa hiltzerakoan bere alargun Maria Medici semearen erreginaordea bihurtu zen. 1612an Pineyko Dukearen (*François de Luxembourg*) Hôtel particulier jauregia eta inguruko lurrak erosi zituen eta lorategia eraikitzeari ekin zion. 1612an bertan 2.000 zumar landatu zituen eta bere jaioterria zen Florentzian zeuden bezalako lorategiak sortzea agindu zuen. Tommaso Francini izan zen lorezain nagusia. 1620 urtean Medici iturria eraiki zen. 1630an lur gehiago erosi eta lorategiak handitu zituen, diseinu berria Jacques Boyceau-ri aginduz. Hurrengo monarkek ordea lorategiak alde batera utzi zituzten eta ez zen berrikuntzari egin.

Frantziako Iraultzaren ondoren Jean Chalgrin arkitektoak lorategia berritzeko ardura hartu zuen. Medici iturria berreraiki zuen eta frantziar estiloko lorategiak eraiki zituen. 1848an pertsonen eskulturak ezartzen hasi ziren, hasieran Frantziko erreginenak eta 1880 eta 1890 hamarkadetan idazle eta artisten eskulturak. 1865 urtean ''l'Abbé de l'Épée'' kalea luzatu zen eta lorategiak bitan banatu zituen. Axzalera txikitu egin zen orduan eta Medici iturria mugitu beharra ere izan zen. XIX menderako jadanik lorategiak bazituen hainbat eraikin, maiorette antzokia, musika kioskoa, negutegiak, erletokia, orangerie-a... fruitu-baratze bat eta larrosa lorategia ere bazeuden.

## Egitura 
Luxenburgoko lorategiak giro lasaiarengatik dira ezagun. Zuhaitz lerroek inguratutako etorbide luzeak ditu eta ehun eskultura inguru ere bai. Putzu zirkular bat du, barnean eskala txikiko belaontzien modeloak daude. Txontxongiloen antzokia ere badago eta Mediciren iturriak ere bertan dirau.

Hainbat ekintza egiten dira bertan. Erlezaintza eta baratze eskolak ematen dira Davioud pabiloian. Baratzeak 1000 fruitu arbola ditu eta sagarrondo eta madariondoen bilduma handia du. Gaur egungo orangeriea 1839an eraiki zen. Bertan 180 zuhaitz espezie gordetzen dira negu partean, udaberrian lorategira ateratzen direnak; zitriko ugari, datil-palmondoak, heriotzorriak, mingranondoak... 250 eta 300 urte dituzten laranja mingotsak ere badira. Negutegiak XVIII mendean eraiki ziren, lorategiak apaintzeko lorean hazten dira bertan. 1838tik aurrera 10.000 orkideatako bilduma du.

Kirolak egiteko ere badira tenis eta saskibaloi kantxak, Jeu de paume jokalekua, eta borroka arteak ere praktikatzen dira.

## Iruditegia 
### Parkea 

Irudi:Jardin du Luxembourg 11 October 2012.jpg
Irudi:Fall in the Jardin du Luxembourg.jpg
Irudi:Jardin du Luxembourg 2, Paris 2011.jpg
Irudi:Une allée au jardin du Luxembourg.jpg
Irudi:Paris 75006 Jardin du Luxembourg Allée de l'Observatoire 20130524.jpg
Irudi:Jardin du Luxembourg - Pelouse et massifs de plantes.JPG
Irudi:Jardin du Luxembourg @ Paris (28532741334).jpg

### Eraikinak 

Irudi:Palais Luxembourg Sunset Edit.JPG|Luxenburgoko Jauregia.
Irudi:Arrangement floral dans le jardin du Luxembourg.jpg|Lorategiak Jauregiaren aurrean.
Irudi:Paris - Fontaine de Medicis, Jardin du Luxembourg.jpg|Medici iturria.
Irudi:Bassin et bateaux devant le Sénat.jpg|Belaontziak putzuan.
Irudi:Orangerie du Jardin du Luxembourg Paris, France - panoramio (26).jpg|Orangerie.
Irudi:Orangerie du Jardin du Luxembourg Paris, France - panoramio (15).jpg|Orangerie barnealdea.
Irudi:Paris 2014 Pavillon Davioud 01.jpg|Davioud pabiloia.

### Eskulturak 

Irudi:Marie de Médicis par Louis-Denis Caillouette, Jardin du Luxembourg.jpg|Maria Medici.
Irudi:Albret Jeanne d Paris Jardin du Luxembourg klein.JPG|Joana III.a Nafarroakoa.
Irudi:Jaudin du Luxembourg - Marguerite d'Angoulème (1).JPG|Margarita Nafarroakoa.
Irudi:Charles Beaudelaire by Pierre-Félix Masseau, 11 October 2006.jpg|Charles Baudelaire.
Irudi:François-Léon Sicard - George Sand.JPG|George Sand.
Irudi:Frederic Chopin - Jardin du Luxembourg.jpg|Frédéric Chopin.
Irudi:Paris 20130811 - Liberty Enlightening the World, Jardin du Luxembourg.jpg|Askatasunaren Estatuaren modeloa.

## Informazio praktikoa 
* Helbidea: 15 Rue de Vaugirard, 75291 Paris, Frantzia
* Ordutegia:
** Neguan 8:15 - 16:30
** Udan: 7:30 - 21:30
* Geltokia: 15px15px Luxembourg

## Kanpo estekak