Abandoko Indalecio Prieto geltokia

**Abando** (metroa) edo **Bilbo–Abando** (aldiriak) edota **Bilbo–Abando-Indalecio Prieto** (trena) Euskal Herriko Bizkaiko metro, tren eta autobus geltoki bat da, Bilbo udalerrian kokatuta dagoena.

Eraikina, Alfonso Fungairiño arkitektoak estilo klasizistan eraikia, 1948an inauguratu zuen RENFEk, eta gaur egun eraikinaren jabea ADIF enpresa publikoa da. Eraikina Hurtado Amezaga kalean zehar hedatzen da, eta sarrera Plaza Biribilean dauka. Bilbon trenbidea ezarri zenetik geltoki nagusia da.

Gainera, Abiadura Handiko Trenak Bilbon izango duen geltokia izango da. Bestalde, Bilboko metroak badu sarrera bat geltokiaren barruan dagoen Vialia merkataritza-gunean. Geltokiaren kanpoaldean Euskotren Tranbia eragilearen Abando geralekua dago, eta Renfe Feveren Bilbo–Concordia geltokia ere Abandoko geltokiaren parean dago.

## Egoera 
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:

* : 249,412 kilometro-puntua
* : 0,000 kilometro-puntua
* : 0,000 kilometro-puntua
* : x,xxx kilometro-puntua

## Historia 
1863ko martxoaren 1.an trenbidea Abandoko elizatera heldu zen, garaian udalerri independientea zena, Bilbo eta Urduña lotuko zituen trenbidea eraikitzearekin batera. Hala, Bizkaia eta Meseta Miranda Ebrotik lotzeko nahia gauzatu zen, eta geroago trenbidea Castejonera luzatu zen. Trenbidea eraiki zuen konpainia Tuteratik Bilborako Burdinbidea izan zen. Konpainiaren ingeniari nagusia Charles Blacker Vignoles zen, eta honek proiektatu zuen geltokiaren eraikina, estilo ingelesean.

1865 urtean Tuteratik Bilborako Burdinbidearen Konpainiak porrot egin ondoren Bilboko Bankuak bere esku hartu zuen. 1878an, trenbidea Norteko Konpainiaren menpe gelditu zen, hortik geltokiari *Norteko geltokia* izenez ezagutzea.

1941an RENFE enpresa publikoa sortzearekin batera trenbidea eta geltokia azken konpainia honen esku gelditu zen. RENFEk geltoki berria eraikitzea erabaki zuen, garaiko geltokiaren narriadura zela eta. Geltoki berriak neurri handiagoak edukiko zituen, eta hainbat saiakeraren ondoren Alfonso Fungairiño arkitektoaren proiektua aurrera eraman zen. Orduko orubea hustu zen, geltokia eraitsiz, eta 1948an inauguratu zen geltoki berria. 80ko hamarkada arte geltokiak hasierako itxura mantendu zuen, baina 1983ko uholdeen ostean berregituraketa handia jasan zuen. Eskailera mekanikoak jarri ziren, eta baita Agustin Ibarrolaen hainbat eskultura ere. 1996an geltokian lehenengo *Vialia* merkataritza-gunea ezarri zen, geroago Espainiako tren geltoki askotara hedatu zena. 1999an Renfeko Aldirien Hegoaldeko Saihesbidea egitearekin batera geltokia berriro ere aldatu zen, Abando Olabeagako geltokiarekin lotuz. Urte berean estalkia, egitura metalikoak eta nasen argiztapena berritu ziren.

2005eko urtarrilaren 1tik trenbidea eta geltokiaren jabea ADIF enpresa publikoa da.

2010ean Euskal Ya geltokira heltzeko proiektua aurkeztu zen, zeinaren arabera trenbideak lurperatuko baitziren, eraikin berria eraiki eta estalkia eraitsiko zen. Lurpeko solairu batean Feveren trenak, gaur egun Bilbo-Concordia geltokira heltzen direnak, Abandoko geltokian bateratuko ziren Renfeko Aldirikoen trenekin batera, eta horren behean abiadura handiko eta distantzia erdiko trenak batuko ziren..

2014ko urriaren 24an, metro geltokia eta ADIFen eraikina lotzen dituen sarbidean sutea izan zen, eskailera mekanikoetan. Sua 11:15ean piztu zen tren geltokiko bestibulura heltzen diren metroko eskailera mekanikoetan, txinparta baten ondorioz. Ordutik eta abenduaren 10era arte sarbidea itxita egon zen

## Metroa 
**Abando** Bilboko metroaren '***eta ***'lineei dagokien lurpeko geltokia da, Plaza Biribilan kokatuta dagoena. 1995eko azaroaren 11n inauguratu zen, eta Bizkaiko Garraio Partzuergoaren 1. tarifa-gunearen barruan dago.

Bilboko metro sareko geltokirik erabiliena izan zen 2009. urtera arte, azken urte horretan 6 465 604 bidaiari jaso zituela. Gainera, 2008an Bilboko metroko historian gehien erabilitako geltokien errekorra lortu zuen, 6 618 653 bidaiarirekin, eta 2016an berriro ere Bilboko metro sareko geltokirik erabiliena izan zen, 6 336 453 bidaia balioztatuta.

#### Sarbideak 
*  Galtzara Nagusia, 1; Plaza Biribila (*Gran Vía/Plaza Circular* irteera)
*  Abandoko Indalecio Prieto geltokiko bestibulua (*Abando - Renfe* irteera)
*  Berastegi kalea, 1 (*Berastegi* irteera)
*  Galtzara Nagusia (*Gran Vía/Plaza Circular* irteera)

#### Gaueko sarbideak 
*  Galtzara Nagusia, 1; Plaza Biribila (*Gran Vía/Plaza Circular* irteera)
*  Galtzara Nagusia (*Gran Vía/Plaza Circular* irteera)

### Metroko bidaiariak 
## Aldiriko trenak 
Bilboko Renfe Aldirien linea guztiek **Bilbo–Abando** dute geltoki-buru. Trenak geltokiko goiko solairura iristen dira, 1. eta 5. trenbideen arteko espazioa hartuz. Bilbao Ría 2000 erakundeak bultzatutako *Aldirien Hegoaldeko Linea* eraiki ondoren, 1999tik aurrera eta lineak geltoki honetara heltzen dira, aurretik linea baino ez zela hona heltzen. Renferen 0 tarifa-gunearen barruan dago.

#### Sarbideak 
*  Hurtado Amezaga kalea, 2
*  José María Olabarri kalea, 1
*  Bailén kalea, Correos ondoan

## Trena 
Renfe Operadoraren distantzia luzeei dagokionez, ibilbidearen zati batean abiadura handian ibiltzen diren Alvia zerbitzuek Bilbo eta Madril, Zaragoza eta Bartzelona lotzen dituzte. Ohiko trenbideetatik ibiltzen den Intercity zerbitzua ere eskaintzen da Gaztela eta Leon eta Galiziara.

## Autobusa 
Geltokiaren kanpoaldean Bilbobus eta Bizkaibus zerbitzuak hornitzen dituzten hainbat autobus geraleku daude. Hurrengo lineak geralekuetatik pasatzen dira:

## Irudiak 

Fitxategi:Bilbao - Estacion de Abando 05.jpg|Geltokia San Frantzisko kaletik
Fitxategi:Bilbao - Estacion de Abando 08.jpg|Fatxada nagusia, Plaza Biribiletiko ikuspegia
Fitxategi:Bilbao - Estacion de Abando 10.jpg|Aparkalekuko sarbidea
Fitxategi:Bilbao - Estacion de Abando 04.jpg|Renfeko trenbideen gunea
Fitxategi:Bilbao - Estacion de Abando 01.jpg|Geltokiko beiratea
Fitxategi:Abando metro station.jpg|Plaza Biribileko metro sarbidea
Fitxategi:Abando berastegi.jpg|Berastegiko metro sarbidea
Fitxategi:Bilbao Metro 05 2012 2401.jpg|Metro geltokiko barrutiko ikuspegia
Fitxategi:Bilbao Abando 16-07-2008 001.jpg

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Renfe Operadora
* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Bilboko metroa
* Euskotren Tranbia
* Renfe Feve

## Kanpo estekak 
* Bilboko metroaren webgune ofiziala
* Bilboko Renfe Aldirien webgune ofiziala
* Bilbobuseko webgune ofiziala
* Bizkaibuseko webgune ofiziala