open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vindeleia

**Vindeleia** autrigoien antzinako *civitates*en bat izan zen.

## Iturriak 
Lehendabizikoz, II. mendean, Klaudio Ptolomeoren *Geographia*n aipatua izan zen. Antoninoren Ibilbidean, 34. ibilbidearen *masio* bat zela zioen eta III. mendeko *Ab Asturica Burdigalam* ibilbidean Virovescatik hamabi milietara eta Deobrigatik hamabost milietara zegoela zioen.

## Kokapena 
Bere kokapena zehazteko lehendabizikoz erromatar miliaren balioa zehaztu behar dute eta hau zalantzazkoa da, adituek 1.480 eta 1685 metro arteko balioak proposatu dituztelako.

Hona hemen bere zehatzezko kokapenari buruzko teoria batzuk:
* Lorenzo Prestamero urizahartarrak XVIII. mendean Moriana eta Bozo artean Santa Gadea del Ciden aurrean zegoela zioen
* Antonio Blázquez y Delgado-Aguilerak eta Claudio Sánchez Albornozek Santa María Rivarredondatik bi kilometrotara eta J.M. de Kortak Santa María Ribarredondan bertan zegoela zioten.
* Antonio Blázquez y Delgado-Aguilerak, gero, ideia aldatu eta Foncean kokatu zuen, Ángel Casimiro de Govantesek egin zuen moduan.
* José Antonio Abásolo Álvarez mirandarrak Santa Cruz izeneko muinoa, Cubo de Bureba eta Santa María Rivarredonda artekoa, proposatu zuen;
* J.R. Ramirez Sabadak eta Mª Pilar Pascual Mayoralek San Millán de Yécora proposatu zuten; J.A. García Gamarrak egin zuen moduan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Drumcondra F.C.

**Drumcondra Football Club** (irlanderaz *Cumann Peile Droim Conrach*) Dublingo futbol talde indartsua izan zen, 5 Liga eta 5 Kopa irabazi dituena. 1972an desagertu egin zen.

## Historia 
Ligan sartu aurretik Irlandako Kopa bat irabazteko gai izan zen 1927an, hau lortzen ligaz kanpoko talde bakarra izan zelarik. 40. hamarkada bikaina izan zuten, 1943 eta 1946ko kopak irabazi ondoren 1948 eta 1949ko ligatan nagusitu baitziren. 50. hamarkadan beste bi kopa eta liga bat iritsi ziren.

60. hamarkadan bi liga irabaztearekin batera Europan aritzeko txartelak eskuratu zituzten eta talde bikainen aurka jokatu ahal izan zuten, hala nola Bayern Munich, Atlético Madrid, Nuremberg eta Eintracht Frankfurt. 1972an taldea desagertu egin zen eta Home Farm F.C. taldearekin bat egin zuen. Home Farm taldeak 1975an bere orainarteko titulu bakarra lortu zuen Kopa hain zuzen ere.

Gaur egun Leinsterreko ligan Drumcondra F.C. izeneko talde berria ari da jokatzen.

## Palmaresa 
* Liga **(5)**: 1948, 1949, 1958, 1961 eta 1965.
* Kopa **(5)**: 1927, 1943, 1946, 1954 eta 1957.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Bertrand konkurrentzia

**Bertrand konkurrentzia** merkatu inperfektuetan enpresen jokabidea aztertu eta merkatuko oreka ezartzen duen eredu mikroekonomiko bat da, Cournot konkurrentziaren ereduaren kritika moduan garatutakoa. Cournoten ereduan enpresek lehia ekoizpenari buruz egiten duten bitartean, Bertranden ereduan enpresek prezioari buruz egiten dute lehia. Hain zuzen, kontsumitzaileak produktu homogeneo baten aurrean prezioari begira egotea jo daiteke errealitatearekin hobekien egokitzen den hipotesi moduan. Joseph Louis François Bertrand (1822-1900) frantziar ekonomialariak garatu zuen 1883 urtean.

Hipotesi horretan oinarritua, Bertrand konkurrentzian duopolioa aztertzen da lehendabizi eredu sinple moduan, ondoren emaitzak oligopolioa zabaltzeko. Enpresek eskainitako produktu homogeneoak eta bereiziak daudela suposatzen da hasiera batean; horrela, kontsumitzaileek prezioari erreparatuko diote produktu zein enpresari erosterakoan. Egoera horretan, oreka-puntua bi enpresek prezio berdina eskaintzen dutenean gertatuko da, kostu marjinalaren bat etorriko dena, bi enpresek kostu berdinak dituztela suposaturik. Hain zuzen, prezioa kostu marjinaletik gora dagoen egoera orotan, bi enpresetako bakoitzak prezio txikiagoa ezartzeko joera izango du, merkatu osoa bereganatzeko. Bertrand duopolioa joko-teoriaren ikuspuntutik ebaz daiteke; ildo horretatik aldibereko jokoa da, non enpresek aldi berean eta bestearen erabakiaren berri izan gabe erabaki behar duten, eta bi prezioak berdinen soluzioa Nash oreka da. Azterketa sakonago egitearren, eredu estatikoak (erabakiak behin hartzen dira) eta dinamikoak (erabakiak behin eta berriz hartzen direnean) ere bereizten dira.

## Produktu homogeneoko Bertrand duopolioa 
Bertrand konkurrentziako eredu sinpleenean bi enpresak produktu homogeneo edo berbera eskaintzen dute, kostu-egitura berdinarekin. Hau dela eta, kontsumitzaileek prezio merkeena eskaintzen duen enpresari erosiko diote produktua, prezio altuena eskaintzen duen enpresa merkaturik gabe utziz. Egoera honetan, edozein prezio-mailatik abiatuta, prezio altuena eskaintzen duen enpresak beste enpresaren prezioaren azpitik jarriko luke prezioa merkatua bereganatzeko, erreakzio moduan; lehen enpresak, ostera, prezio horren azpitik jaitsiko lituzke berriz ere, bigarren enpresaren erabakia aurreikusita; ... Merkatua bereganatzeko lehian planteatzen den prezio beherakada prezioa unitateko kostuaren mailara heltzen denean gelditzen da: bi enpresak ez dira prezio horretatik jeitsiko, galerak saihesteko. Beraz, orekan bi enpresek prezio berbera eskainiko dute eta horrela, merkatua partekatu egingo dute, prezioari dagokino eskaria erdibanatuz. Oreka-puntu hori Nash oreka da gainera, hortik mugituz galdu bakarrik egingo baitute.

## Kanpo estekak
Ipar Tipperary

**Ipar Tipperary** Tipperaryko konderriaren iparraldeko lurrak hartzen dituen *Riding*-a da. Konderriaren azaleraren %48a hartzen du eta hiriburua Nenagh da.

## Geografia 
Irlanda erdialdeko lautadan kokaturik dagoen arren baditu mendilerro batzuk; Devil's Bit eta Silvermine mendiak. Hegoaldeko urak Suir ibaiak jasotzen ditu eta iparraldekoak Shannon ibaira doaz. Azkenik Derg aintziraren ekialdeko ertza Ipar Tipperaryn dago.

## Historia 
1838 urtetik aurrera bi gobernu izan ziren Tipperaryn eta 1898an konderria bi *Riding*-etan banatzea erabaki zen.

## Hiriak eta herriak 
* Nenagh (hiriburua, 9.872 biztanle)
* Thurles (6.910)
* Roscrea (5.403)

## Kanpo estekak 
*  Webgue ofiziala
Hego Tipperary

**Ipar Tipperary** Tipperaryko konderriaren hegoaldeko lurrak hartzen dituen *Riding*-a da. Konderriaren azaleraren %52a hartzen du eta hiriburua Clonmel da.

## Geografia 
Irlanda erdialdeko lautadan kokaturik dagoen arren baditu mendilerro batzuk; Knockmealdown eta Galtee mendiak. Suir ibaiak jasotzen ditu lurraldeko urak. Erdigunea artzantzarako lur egokia da eta "The Golden Vale" izena hartzen du.

## Historia 
1838 urtetik aurrera bi gobernu izan ziren Tipperaryn eta 1898an konderria bi *Riding*-etan banatzea erabaki zen.

## Hiriak eta herriak 
* Clonmel (hiriburua, 17.008 biztanle)
* Carrick-on-Suir (5.906)
* Tipperary (5.065)
* Cashel (4.051)
* Cahir (3.381)

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Tritium Magallum

***Tritium Magallum*** edo ***Tritium Megalon*** () Hispania Citeriorreko erromatar udalerria (*municipium*) izan zen, *Conventus Caesaraugustanus* barnean zegoena. Egungo Tricion (Errioxan) zegoen. Han ekoizturiko *terra sigillata* eltzegintza ospetsua izan zen eta Mediterraneo osoko kostaldetan aurkitu dira Tritiumeko eltzegileen sinadurak.

## Historia 
### *Tritium Metallum* 
Badirudi gaur egun *Arcos* izeneko eremua dagoen tokian kokaturik egongo zen beroien *civitates* bat. Inguruan dauden hainbat aztarnategik osatzen zuten eremua, Hormillako *Cerro Molinok*, Bobadillako *El Villarrek* eta Naiara inguruko batzuek.

### Erromatar Inperioa 
K.o. I mendeko azken hamarkadetan flaviar enperadore batek *municipium romanorum* pribilegioa eman zion eta horrek jarduera ekonomikoa nabarmen bultzatu zuen. Moldatzeko eta egosteko teknika berriek *terra sigillata* eltzegintzaren agerpena ekarri zuten. Lehengaia ugari zuen inguruan. Bi merkatal bideren bidegurutzean kokaturik egoteak asko lagundu zuen, alde batetik *Via Galiana* galtzada zuen, Mantible zubia gurutzatu eta *Pompaelo*, Orreaga eta Galiekin lotzen zuena eta bestetik *Vareia* hiriak Ebro ibaian zuen kai garrantzitsua baliatuz *Cesaraugusta*-ra eta Mediterraneo itsasora iristen zena. 

Hiriak garapen ekonomiko handia izan zuen eta ingurunea erromatartzeko paper garrantzitsua bete zuen. *Legio VII Gemina Felix*-ek destakamendu bat zuen hirian eta tamaina handiko tenplo monumental bat ere izan zuen. Tenplu horretako zutabeak Santa María de Arcos basilikan berrerabili ziren V. mendean. *Grammatica*-ko *Schola* publikoa ere bazuen eta irakasleak 1.100 denario kobratzen zituen.

## Eltzegintza 
### Bilakaera eta garrantzia 
Dozenaka *officinae* eltzegile aurkitu dira *territorium tritiensis* eremuan eta badirudi hiritar guztiek parte hartzen zutela jaduera horretan. I eta II mendeetan izan zuen maila gorena eta *La Graufesenque* eta *Lezoux* eltzegileen parekoa izan zen. *Valerius Paternus*, *Sempronius*, *Lapillius* eta *Matemus Blandus* tritiumdar eltzegileen sinadurak Hispania, Mauritania, Britania, Germania eta Ostiako merkatuetako aztarnategietan aurkitu dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Olako geltokia

**Ola** edo **Ola-Sondika** Euskotrenen E3 lineari dagokion lurgaineko tren geralekua da, Sondika udalerriko Ola auzoan kokatuta dagoena. Bilbo-Lezama trenbidearen Olako saihesbidea inauguratzearekin eta Loruri eta Larrondoko geltokiekin batera 1908ko urriaren 31n ireki zen, eta Bizkaiko Garraio Partzuergoaren 2. tarifa-gunearen barruan dago.

## Kokapena 
Trenbide kokapenari erreparatuz, geltokia zabalera metrikoa (1.000 mm) duen **Bilbo-Lezama trenbidearen** parte da, 4,741. puntu kilometrikoan kokatuta.

## Sarbideak 
Geralekuak sarbide bakarra du, kaleko kotan, eta nasa bakarrekoa da. Kanpoaldean doako aparkalekua dago.

* Izartza - San Martin bidea, 1

## Historia 
Aurretik geltokia EuskoTrenen 4. lineari (Deustu-Lezama) eman zion zerbitzu, alegia, Txorierriko jatorrizko linea. Bilboko metroaren 3. linea eraikitzearen ondorioz, aipatutako linearen trazaduraren zati bat desagertu zen eta horren ordez anezka zerbitzu bat eskaini zen Loruri eta Sondikako geltokien artean, bien artean Olakoa dagoela.

2017ko apirilaren 8an Metroaren 3. linea martxan jartzearekin batera lineen berrizendapenari ekin zion Euskotren Trenak, eta geroztik Olako geltokia E3 linearen parte da. Ordutik, E3 linean EMU-950 serieko trenak baino ez dira erabiltzen, mugikortasun urriko pertsonentzako arrapalaz hornituta daudenak. Hori dela eta geltokia guztiz irisgarria da.

Gainera, txartel-salmenta makina automatiko berriek mugikortasun urriko pertsonentzako irisgarritasun materian estandarrak betetzen dituzte, entzuteko desgaitasuna duten pertsonentzako T moduko bukle magnetikoa daukate, Braille serigrafiak interakzio elementu guztietan (botoiak, txarteldegiak, eta abar), eta itsumen eta ikusteko desgaitasun handia duten pertsonei egokitutako salmenta softwarea.

## Artxandako tunel berriak 
Euskal Trenbide Sareak Artxanda mendia zeharkatzeko trenbide bikoitzeko tunel berriak eraiki ondoren, Olatik Matikoko geltokira sarbide berria erabiltzen da 2017ko apirilaren 8tik. Etorkizunean, tunel hauen bidez Bilbo erdigunea Bilboko aireportuarekin trenez lotuko da, eta Euskotrenen E3 linearen azpiegitura berrituko da Ola eta Sondika artean. Lanak bukatzen direnean Olako geltokia birkokatuko da.

Tunel berrien lanak direla eta, Bilbo eta Lezama lotzen zituen trenbide zaharra eten behar izan zen, eta ondorioz Ola eta Matikoko geltokiaren arteko komunikazioa ere eten zen. Eragozpenak ekiditeko Loruriko geltokia berrireki zen eta Sondika eta Loruri artean tren anezka linea bat ireki zen.

2015eko azaroaren 2an Ola eta Loruri arteko tartea ere itxi behar izan zen, eta ondoren Ola eta Sondikako geltokien arteko anezka baino ez zen mantendu.

2017ko apirilaren 8an trenbide berria martxan jarrita, Olako geltokia berriro ere Lezama eta Bilbo arteko trenbidearen parte da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* E3 linea (Euskotren)
* Bilbo-Lezama trenbidea
* Sondika
* Euskotren Trena
* Euskal Trenbide Sarea

## Kanpo estekak 
* Euskotrenen webgunea
Larrondoko geltokia

**Larrondo** edo **Larrondo-Loiu** Euskotrenen E3 lineari dagokion lurgaineko tren geralekua da, Loiu udalerriko Larrondo auzoan kokatuta dagoena. Bilbo-Lezama trenbidearen Olako saihesbidea inauguratzearekin eta Loruri eta Olako geltokiekin batera 1908ko urriaren 31n ireki zen, eta Bizkaiko Garraio Partzuergoaren 2. tarifa-gunearen barruan dago.

## Kokapena 
Trenbide kokapenari erreparatuz, geltokia zabalera metrikoa (1.000 mm) duen **Bilbo-Lezama trenbidearen** parte da, 5,795. puntu kilometrikoan kokatuta.

## Sarbideak 
Geltokiak arrapala zein eskailera bidezko bi sarbide ditu. Nasa aldaketa egiteko pasonibela gurutzatu beharra dago.

*  Geltoki kalea, 2
*  Subiñas bidea, 2

## Geltoki berria 
2017an Bilboko metroaren 3. linea martxan jartzearekin batera, E3 linea Metro sarean integratu zen. Hala, Lezamatik Bilbora doazen trenak Metro sarearen barruan ibiltzen dira, Metro zerbitzua lortzeko maiztasunak tren hauek erabiltzen direla, besteak beste. Trenbide berri honetan ibiltzeko Euskotrenen 950 serieko tren unitateak erabiltzen dira. Tren unitate hauei egokitzeko, eta geltokia irisgarri bihurtzeko, geltokian eraberritze-lanak egin ziren 2016ko amaieran, hiru hilabetez. 400.000 euro inguruko kostuaz mugikortasun urriko pertsonentzako igarobideak irisgarritasun arautegira egokitu ziren, nasak zaharberritu eta altzariak eta argiztapena berriztatu ziren.

Gainera, txartel-salmenta makina automatiko berriek mugikortasun urriko pertsonentzako irisgarritasun materian estandarrak betetzen dituzte, entzuteko desgaitasuna duten pertsonentzako T moduko bukle magnetikoa daukate, Braille serigrafiak interakzio elementu guztietan (botoiak, txarteldegiak, eta abar), eta itsumen eta ikusteko desgaitasun handia duten pertsonei egokitutako salmenta softwarea.

## Argazki galeria 

Larrondo geltokia 2018 1.jpg|Geltoki berriaren ikuspegia
Larrondo geltokia 2018 2.jpg|Geltoki berriaren ikuspegia
Larrondo geltokia 2.jpg|Bestibuluaren ikuspegia
Larrondo geltokia.jpg|Geltoki zaharraren ikuspegi orokorra

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Loiu
* E3 linea (Euskotren)
* Euskotren Trena
* Euskal Trenbide Sarea

## Kanpo estekak 
* Euskotrenen webgunea
Elotxelerriko geltokia

**Elotxelerri** edo **Elotxelerri-Loiu** Euskotrenen E3 lineari dagokion lurgaineko tren geralekua da, Loiu udalerriko Elotxelerri auzoan kokatuta dagoena. Bizkaiko Garraio Partzuergoaren 2. tarifa-gunearen barruan dago.

## Kokapena 
Trenbide kokapenari erreparatuz, geltokia zabalera metrikoa (1.000 mm) duen **Bilbo-Lezama trenbidearen** parte da.

## Sarbideak 
2016an eta 2017an egindako lanen ondoren, geralekuak sarbide bakarra du, arrapala bidezkoa. Ordura arte eskailera bidezko beste sarbide bat ere bazegoen, baina geralekura sarbidea kontrolatzeko hura ezeztatzea erabaki zen.

* Molinaga bidea, 4

## Geltoki berria 
2017an Bilboko metroaren 3. linea martxan jartzearekin batera, E3 linea Metro sarean integratu zen. Hala, Lezamatik Bilbora doazen trenak Metro sarearen barruan ibiltzen dira, Metro zerbitzua lortzeko maiztasunak tren hauek erabiltzen direla, besteak beste. Trenbide berri honetan ibiltzeko Euskotrenen 950 serieko tren unitateak erabiltzen dira. Tren unitate hauei egokitzeko eta geltokiari irisgarritasun neurriak gehitzeko, Euskal Trenbide Sareak geltokian eta bere inguruan eraberritze-lanak egin zituen 2016ko amaieran, 350.000 euroko aurrekontuarekin.

Hala, nasa luzatu zen, mugikortasun urriko pertsonentzako igarobidearen maldaren ehunekoa murriztu zen, eta eskailera bidezko sarbide zaharra ezabatu zen, erabiltzaileen kontrolerako. Bestalde, txartel-salmentarako makinak eta makina baliogabetzaileak jasotzen dituen eraikina, eta bi kristalezko markesina eraiki ziren.

Gainera, txartel-salmenta makina automatiko berriek mugikortasun urriko pertsonentzako irisgarritasun materian estandarrak betetzen dituzte, entzuteko desgaitasuna duten pertsonentzako T moduko bukle magnetikoa daukate, Braille serigrafiak interakzio elementu guztietan (botoiak, txarteldegiak, eta abar), eta itsumen eta ikusteko desgaitasun handia duten pertsonei egokitutako salmenta softwarea.

## Argazki galeria 

Fitxategi:Elotxelerri geltokia.jpg|Geralekuaren ikuspegia 2017ko lanak gauzatu aurretik. Lan horietan ezeztatutako sarbide eta balioztatze-makina ikusgai da.
Fitxategi:Elotxelerri geltokia nasak.jpg|Nasaren ikuspegia, 2017ko lanak gauzatu aurretik.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Loiu
* E3 linea (Euskotren)
* Euskotren Trena
* Euskal Trenbide Sarea

## Kanpo estekak 
* Euskotrenen webgunea
Vareia

**Vareia** beroien antzinako hiria eta Zesaraugustoar komentuko hiria izan zen. Erromatar konkista aurretik Vianako La Custodia aztarnategian egon zen, eta erromatar inperioaren menpe geratu zenena, lekualdatu zuten, eta gaur egun, Logroño hiriko Varea auzoan topatu dira haren aztarnak. 1994an Kultur Ondasuna izendatua izan zen Logroñoko Varea.

Beroien hiriburua izan zen eta erromatarren garaian ibai portu garrantzitsua bihurtu zen; Ebro ibaiaren sorreratik gertuen zegoen merkatalgunea izan baitzen. Erromatar garaiko Vareiatik galtzada garrantzitsuak ateratzen ziren, iparraldeko eta goi-ordokiko hiri garrantzitsuenak Mediterraneoko hiriekin harremanetan jartzea ahalbidetuz.

## Toponimia eta kokapena 
"Vareia" toponimoa literatura-iturrietan eta Uarakos txanpon-etxean agertzen da. Estrabonek grezieraz *Ouaría* izendatu zuen eta erromatarrek *Varia*,​ *Vareia*​​ edo *Vereia*. Beranduago *Varaia* edo *Baregia* ere aipatzen da.
erdian|thumb|Uarakos txanpona

## Historia 
### Beroien hiria 
Gorago aipatu bezala, bi *Vareia* izan ziren: alde batetik, beroien hiria eta bestetik erromatarra. Beroien hiriaren kokapena ezezaguna da: badaude Logroñotik iparraldean dagoen Cantabria mendian zegoela esaten dutenak, baina aditu gehienek La Custodian,Vianan, zegoela uste dute. Erromatar hiria, berriz, zalantza barik egungo Varean zegoen, Logroñoko auzoa den horretan.

Tito Livio erromatar historialariak aipatzen du Sertorioren gerran Sertorio berak Vareia zeharkatu zuela eta garai hartan beroien hiri indartsuena zela. Hiri benetan oparoa izan zen harik eta Kantabriar Gerren (K.a. 27-19) hasieran suak erre.

Hurrengo mendeetan hiriaren garrantziak, hazkuntzak eta aberastasunak gora beherak izan zituen III. mendeko matxinadek eta 283. urteko Bagauden erasoaldien ondorioz. V. mendean bisigodoak iritsi ziren Erromaren aliatu gisa eta sueboen aurkako erasoak hasterakoan Ebro haran guztia ezegonkortu zen. Garai hartan hustu zen Vareia, eta nekazal eremu barreiatua bihurtu zen.

## Arkeologia 
Hainbat aurkikuntza arkeologiko egin dira azken urteetan:

* Ireguaren gaineko zubia: Ibaiak Ebrorekin bat egiten duen puntutik 500 metrotara hainbat oinarri aurkitu dira, ez da ordea datazioa egiteko erabilgarria den elementurik aurkitu. Cesaraugusta-Virovesca (Zaragoza-Briviesca) galtzadaren osagaia zen eta erromatar inperioaren hasieran eraiki zela uste da.
* Mosaikoak: Eremu horretan ugaria den kuartzoz egindako tesela geometriko asko aurkitu dira.
* Hilarriak: Idazkiak dituzten bi hilarri aurkitu dira. Bata *C. Valerius Donatus*-ena (K.o. I mendea) eta bestea *Tertius* beteranoarena (beranduagokoa).
* Arkitektura aztarnak: diametro anitzetako hainbat zutabe beren oinarriarekin, eta kapitel joniar bat.
* *Silvanoren burua* da aurkitu den eskultura bakarra.
* Txanponak: zilarrezko bost denario, lau Segobriceskoak eta bat Turiasukoa. Horietaz gain brontzezko as bat, Marko Aurelioren garaikoa.
* Keramika zatiak
* Urre, zilar eta berunezko falera bat: V. mendeko pieza da eta maila oso altuko pertsonek erabiltzen zuten brotxe bat da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lekunbizko geltokia

**Lekunbiz** edo **Lekunbiz-Zamudio** Euskotrenen E3 lineari dagokion lurgaineko tren geralekua da, Zamudio udalerriko Lekunbiz auzoan kokatuta dagoena, Ugaldeguren III industrialdearen inguruan, hain zuzen ere. Bizkaiko Garraio Partzuergoaren 2. tarifa-gunearen barruan dago.

## Kokapena 
Trenbide kokapenari erreparatuz, geltokia zabalera metrikoa (1.000 mm) duen **Bilbo-Lezama trenbidearen** parte da, 9,232. puntu kilometrikoan kokatuta.

## Sarbideak 
Sarbide eta nasa bakarreko geralekua da, eta sarbidea arrapala bidez egiten da.

* Lekunbiz auzunea, 7; , Txorierriko etorbidea

## Geltoki berria 
2017an Bilboko metroaren 3. linea martxan jartzearekin batera, E3 linea Metro sarean integratu zen. Hala, Lezamatik Bilbora doazen trenak Metro sarearen barruan ibiltzen dira, Metro zerbitzua lortzeko maiztasunak tren hauek erabiltzen direla, besteak beste. Trenbide berri honetan ibiltzeko Euskotrenen 950 serieko tren unitateak erabiltzen dira. Tren unitate hauei egokitzeko eta geltokiari irisgarritasun neurriak gehitzeko, Euskal Trenbide Sareak geltokian eraberritze-lanak esleitu zituen 2016ko amaieran. Hala, geltokia zaharberritu zen, eraikin eta markesina berriak eraikiz eta nasaren altuera handituz, tren serie berrira egokitzeko.

Gainera, txartel-salmenta makina automatiko berriek mugikortasun urriko pertsonentzako irisgarritasun materian estandarrak betetzen dituzte, entzuteko desgaitasuna duten pertsonentzako T moduko bukle magnetikoa daukate, Braille serigrafiak interakzio elementu guztietan (botoiak, txarteldegiak, eta abar), eta itsumen eta ikusteko desgaitasun handia duten pertsonei egokitutako salmenta softwarea.

Bestalde, Derio eta Zamudio artean trenbidea berriztatzeko lanak egiten ari dira bi kilometroko luzeran. Lan horien barruan, balastoa, trabesak eta erraila kendu eta horien ordez material berria jarriko da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zamudio
* E3 linea (Euskotren)
* Euskotren Trena
* Euskal Trenbide Sarea

## Kanpo estekak 
* Euskotrenen webgunea
Kurtzeako geltokia

**Kurtzea** edo **Kurtzea-Lezama**, lehen **La Cruz-Kurtzea** eta jatorriz **Lezama**, Euskotrenen E3 lineari dagokion lurgaineko tren geltokia da, Lezama udalerriko Aretxalde auzoan kokatuta dagoena. Bizkaiko Garraio Partzuergoaren 2. tarifa-gunearen barruan dago. Jatorrizko geltokia 1894ko maiatzaren 2an inauguratu zen, Bilbo-Lezama trenbidea inauguratzearekin batera, eta 1994an gaur egungo Lezamako geltokia eraiki zen arte Bilbo-Lezama trenbidearen geltoki-buru izan zen. Bizkaiko Garraio Partzuergoaren 2. tarifa-gunearen barruan dago.

## Kokapena 
Trenbide kokapenari erreparatuz, geltokia zabalera metrikoa (1.000 mm) duen **Bilbo-Lezama trenbidearen** parte da, 11,914. puntu kilometrikoan kokatuta.

## Sarbideak 
Sarbide bakarreko geltokia da, arrapala zein eskaileraz irisgarri.

* Aretxalde auzoa, 156

## Geltoki berria 
2017an Bilboko metroaren 3. linea martxan jartzearekin batera, E3 linea Metro sarean integratu zen. Hala, Lezamatik Bilbora doazen trenak Metro sarearen barruan ibiltzen dira, Metro zerbitzua lortzeko maiztasunak tren hauek erabiltzen direla, besteak beste. Trenbide berri honetan ibiltzeko Euskotrenen 950 serieko tren unitateak erabiltzen dira. Tren unitate hauei egokitzeko eta geltokiari irisgarritasun neurriak gehitzeko, Euskal Trenbide Sareak geltokian eraberritze-lanak esleitu zituen 2017ko ekainean, 10 hilabeteko epearekin.

Hala, geltokia zaharberritzen ari dira, eraikin eta markesina berriak eraikiz, igogailuak ezarriz eta nasaren azalera handituz.

Lanen ondoren, nasa aldaketa lurpeko arrapala bidez egin ordez trenbideak gainetik zeharkatzen dituen pasabidea erabiliko da, eskaileraz eta igogailuz hornitutakoa.

## Lotuneak 
Geltokiaren kanpoaldean Bizkaibus zerbitzua hornitzen dituzten bi geraleku daude. Hurrengo lineak geralekuetatik pasatzen dira:

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Lezama
* E3 linea (Euskotren)
* Euskotren Trena
* Euskal Trenbide Sarea
* Bizkaibus

## Kanpo estekak 
* Euskotrenen webgunea
* Bizkaibusen webgunea
Amara–Donostia geltokia

**Amara-Donostia**, **Amara** edota **Easo** izenez ere ezaguna, Donostiako Amara auzoan kokatzen den tren geltokia da, Easo plazan hain zuzen ere. Euskotren Trena eragilearen E1, E2 eta E5 lineei dagokien eta eragileak Donostian daukan geltoki nagusia da. Mugi sistemaren 2. tarifa-gunearen parte da.

Geltokiaren jabea Eusko Jaurlaritzaren menpe dagoen Euskal Trenbide Sarea sozietatea da, eta eraikinak, lurgaineko geltoki terminalaz gain, 144 bizikletentzako aparkaleku estalia eta Ertzaintzaren egoitza ere barne hartzen ditu. Bestalde, Mugi sistemaren egoitza nagusia ere geltokian dago. Kanpoaldean hainbat autobus geraleku dago, Dbus eta Lurraldebus zerbitzuak hornituz; baita Dbizi bizikleta mailegu geltokia ere, eta ordainpeko aparkaleku bat.

2013ko irailetik, Euskal Trenbide Sareak finantziatuta, doako Wi-Fi zerbitzua eskaintzen da geltokian, **GOWEXWiFi** sarearen bitartez.

## Sarbideak 
*  Easo plaza, 9
*  Easo kalea, 74

## Etorkizuna 
2018ko martxoan Donostiako pasantea eraikitzeko indusketa-lanak hasiko dira geltoki inguruan. Pasantea 2022an zerbitzuan jartzea espero da, eta horri esker Amara geltoki terminala izatetik geltoki pasantea izatera pasako da, Easoko lurpeko geltoki berria eraikiko dela, Bentaberri eta Kontxako geltokiekin batera.

## Lotuneak 
Geltokiaren kanpoaldean Dbus eta Lurraldebus zerbitzuak hornitzen dituzten autobus geralekuak daude. Hurrengo lineak geralekuetatik pasatzen dira:

## Iruditegia 

San Sebastian - Estacion de Amara 3.jpg|Fatxada nagusia
Interior of Amara-Donostia station, Donostia-San Sebastian, Spain.jpg|Bestibulua
San Sebastian - Estacion de Amara 1.jpg|Barnealdea
Amara station (5).JPG|Trenak eta nasak
San Sebastian Eusko Tren station.JPG|Hendaiara doan trena
San Sebastian - Estacion de Amara 2.jpg|Bilbora doan trena

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Amara Zaharra
* Donostia
* Topo
* Euskotren Trena
* Eusko Trenbideak
* Dbizi
* Donostiako Tranbia Konpainia
* Lurraldebus

## Kanpo estekak 
* Euskotrenen webgunea
* Topo proiektuaren webgunea
* Dbiziren webgunea
* Dbusen webgunea
* Lurraldebusen webgunea
Lezamako geltokia

**Lezama** Euskotrenen E3 lineari dagokion lurgaineko tren geltokia da, izen bereko udalerrian kokatuta dagoena, Lezamako dorretxearen alboan, hain zuzen ere. 1994an inauguratu zen, eta Bizkaiko Garraio Partzuergoaren 2. tarifa-gunearen barruan dago.

## Sarbideak 
Sarbide bakarreko geltokia da, arrapala zein eskailera bidez irisgarri.

* Aretxalde auzoa, 78-84

## 2009ko istripua 
2009ko urriaren 8an, Euskotrenen aldirietako Bilbo eta Lezama arteko trenak, Lezamako geltokian gelditu ez eta hormaren kontra talka egin zuen. Treneko gidaria bertan hil zen eta 12 pertsona inguruk zauri arinak izan zituzten.

## Geltoki berria 
2017an Bilboko metroaren 3. linea martxan jartzearekin batera, E3 linea Metro sarean integratu zen. Hala, Lezamatik Bilbora doazen trenak Metro sarearen barruan ibiltzen dira, Metro zerbitzua lortzeko maiztasunak tren hauek erabiltzen direla, besteak beste. Trenbide berri honetan ibiltzeko Euskotrenen 950 serieko tren unitateak erabiltzen dira. Tren unitate hauei egokitzeko eta geltokiari irisgarritasun neurriak gehitzeko, Euskal Trenbide Sareak geltokian eraberritze-lanak hasi zituen 2017ko urtarrilaren 9an, 6 hilabeteko epearekin.

Hala, geltokia zaharberritu zen, eraikin berria eraikiz, nasaren azalera handituz eta ingurua egokituz, irisgarritasun neurriak bete ditzan.

Gainera, txartel-salmenta makina automatiko berriek mugikortasun urriko pertsonentzako irisgarritasun materian estandarrak betetzen dituzte, entzuteko desgaitasuna duten pertsonentzako T moduko bukle magnetikoa daukate, Braille serigrafiak interakzio elementu guztietan (botoiak, txarteldegiak, eta abar), eta itsumen eta ikusteko desgaitasun handia duten pertsonei egokitutako salmenta softwarea.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Lezama
* E3 linea (Euskotren)
* Euskotren Trena
* Euskal Trenbide Sarea

## Kanpo estekak 
* Euskotrenen webgunea
Shillelagh

thumb|Shillelagh makilak ikusgai.

***Shillelagh***a (irlanderaz *sail éille*) Irlandako usadiozko irlandar zurezko makila da. Berez, begidun makila lodiz egiten da eta oinez ibiltzeko nahiz arma edo aurkariak jipoitzeko erabiltzen da. Irlandari eta irlandar folkloreari estuki lotuta dago. Euskal makila antzekoa da.

## Ekoizpena 
*Shillelagh* makilak ohitura legez elorri beltz edo haritz zurez egiten dira. Zura gurinez estali eta tximinia baten gainean ondu dadin ipintzen da, makilen ezaugarriko kolore ilun distiratsua jaso dezan. Mutur batetik barnetik hustu eta astunagoa izan dadin, berunez ere betetzen da, usadiozko bi liberako pisua izan arte: makila mota horri "makil kargatua" ("loaded stick") esaten zaio. Oin bat luze izaten dira (gutxi gorabehera, lurzorutik norberaren eskumuturreraino distantzia, ukalondoa arinki uzkurtuta). Makil gehienek helduleku estua dute, haren bidez aurkaria astintzeko edo. Bestalde, makila gehienek uhal bat ere ute (hortik datorkio irlanderazko izena), makila arrunten antzekoa, jabeak makilari hobeto hel diezaion.

## Ikus gainera 
* Euskal makila

## Kanpo estekak
Nyhavn

**Nyhavn** (euskaraz "kai berria") Kopenhagen XVII. mendean egindako kanala da. XVII. eta XVIII. mendeko etxe koloretsuen artean taberna giro itzela dago. *Kongens Nytorv* (Erregearen plaza berria) plazatik hasi eta kanal handiraino luzatzen da.

## Historia 
Kristian V.ak eraiki arazi zuen 1670 eta 1673 artean. Urte batzuk lehenago izandako daniar eta suediarren arteko gerran harrapaturiko suediar presoek eraiki zuten. Berehala arrantzaleen auzoa bihurtu zen, taberna eta putetxe ugari sortu zirelarik.

## Eraikinak 
Dagoen etxerik zaharrena 9 zenbakiduna da. 1661ean altxatu zen. Iparraldeko ertzean dago, eta inguruko etxe guztiak bezala koloretsua da. Hegoaldeko ertzean berriz jauregiak azaltzen dira, esate baterako Charlottenborg jauregia.

Ontzi zaharren museoa eta kaia ere bertan dago.

## Kanpo estekak 
*  Kopenhageko ataria
Uxama

**Uxama**, zelta jatorria duen toponimoa, 'garaiena' esan nahi duena.

## Lekuak 
* Uxama Argaela, El Burgo de Osma-Ciudad de Osman, Sorian, zegoen antzinako hiri zeltiberiarra;
* Uxama Barca, egungo Osman, Araban, zegoen hiri autrigoiarra.
Lorenzo Prestamero

**Diego Lorenzo Prestamero Sudupe** (Urizaharra, Araba, 1733ko abuztuaren 11 – Gasteiz, Araba, 1817ko otsailaren 2a) idazlea, naturalista, artxibozaina, numismatikaria, arkeologoa, apaiza eta humanista izan zen.

Gasteizko San Prudencio ikastetxean latina, filosofia eta teologia ikasi ondoren Salamancako Unibertsitatean izan zen.

1757an jaioterriko kapilau, 1771n Gasteiza joan eta Euskalerriaren Adiskideen Elkartean sartu zen. Erromatar artea ikertu zuen eta Elkartearen idazkari izendatu zuten. 1792an *La Guía de Forasteros en Vitoria* argitaratu zuen, hiriaren arte ondarea deskribatzen zuena. Hauxe da argitaratu zuen liburu bakarra, baina Wilhelm von Humboldtek eskuizkribu asko zituela esan zuen. Horietako batean, *Pueblos de Álava por Vicarías* izenekoan (c. 1803) bere garaian Araban euskaraz non hitz egiten zen zehaztu zuen.

1969an Gasteizen kale bati bere izena eman zioten.

## Erreferentziak
Sligo Rovers F.C.

**Sligo Rovers Football Club** (irlanderaz *Cumann Peile Bóithéamaigh*) Sligoko futbol taldea da eta azken urteetan Irlandako talde onenetarikoa bihurtu da, 2010tik aurrera Irlandako Liga bat eta hiru Kopa eskuratu duelarik.

## Historia 
Taldea 1928an sortu bazen ere 1934ean sartu zen Irlandako Ligan. Berehala iritsi ziren emaitzak 1936-37ko liga irabazi eta 1938-39ko ligan bigarren eginez. Kopan ere 1939 eta 1940an finalista izan zen.

Hurrengo sasoi ona 70. hamarkadaren amaieran hasi zuen. 1977ko liga eskuratu zuen eta azkenik bere lehenengo kopa txapelketa lortu zuen 1983an. 1977ko garaipenak Europan jokatzeko aukera ere eman zion.

1986 eta 1993 artean lehen maila eta bigarrenaren artean ibili zen. Azkenik 1994ean goren mailara igotzea lortu eta urte berean bigarren kopa eskuratu zuen. Ez zuen ordea pozak asko iraun eta hurrengo urteetan behe mailan ibiltzea tokatu zitzaion.

2009an kopako beste final bat jokatu zuen eta galdu egin zuen arren ordutik aurrera Irlandako talde indartsuenetakoa bihurtu da, hiru kopa eta liga bat irabaziz.

## Palmaresa 
* Liga **(3)**: 1936-37, 1976-77 eta 2012.
* Kopa **(5)**: 1983, 1944, 2010, 2011 eta 2013.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Rådhus (Kopenhage)

**Københavns Rådhus** Kopenhageko udaletxea da. *Rådhuspladsen* udaletxearen plazan kokaturik dago, hiriaren erdialdean. Gaur egungo eraikina 1905ean inauguratu zuten.

## Historia 
Hiriak izan zuen lehenengo udaletxea 1479an eraiki zen gaur egungo Nytorv inguruan, baina 1728ko Kopenhageko sute handian erre zen. Bigarren bat eraiki zuten eta hau ere 1795ean erre zen. Hirugarren bat ere altxatu zen bertan 1815ean, udaletxeaz gain epaitegia ere izateko asmoz. Eraikinak oraindik zutik dirauen arren jadanik ez da udaletxea, XIX mende bukaeran handiago bat egitea erabaki baitzen, eta gaur egun epaitegi funtzioa betetzen du.

Martin Nyrop arkitektuak diseinatu zuen udaletxe berria. Estilo Nazional Erromantikoak diseinatu zuen, baina Sienako (Italia) udaletxea ere hartu zuen eredu. Lanak 1892an hasi ziren eta inaugurazioa 1905ean egin zen.

## Udaletxea 
Aurrealdea oso dekoratua dago. Absalon apezpiku eta politikari indartsuaren estatua ere badu balkoian. 105'6 metrotako garaiera duen dorrea dauka, Kopenhageko alde zaharreko eraikinik altuena delarik. Jens Olsenen erlojua dago dorrean.

## Iruditegia 

Irudi:Copenhagen town hall total back.jpg|Udaletxearen ikuspegia.
Irudi:Copenhagen townhall tower clock 2.jpg|Jens Olsenen erlojua.
Irudi:Detail - Town hall of Copenhagen - DSC08874.JPG|Absalon apezpikuaren estatua.
Irudi:Københavns Rådhus 1963-03.jpg|Rådhuspladsen plaza.

## Kanpo estekak
Arantza Urkaregi

**Arantza Urkaregi Etxepare** (Donostia, 1954ko apirilaren 23a) sindikalista, feminista eta politikari abertzale ezkertiarra da.

## Ibilbidea 
Estatistikan aditua, EHUko irakaslea Zientzia eta Teknologia Fakultatean, STEE-EILASeko sindikalista. EMK-ko partaide iza zen diktadura bukatu zenean, gero Abertzale Sozialistak taldeko Bilboko Udaleko zinegotzia eta Euskal Herriko mugimendu feministan militante izan zen hastapenetatik. Hala azaldu zuen 2002an Euskaldunon Egunkarian elkarrizketan 1977an burutu ziren Euskal Herriko I. jardunaldi feministei buruz:«Bizkaiko Emakume Asanblada 1976an eratu zen, eta, gero, Donostian-eta taldeak sortzen hasi ziren. Ipar Euskal Herrian ere bazen emakume talde bat. Beraz, mugimendu feminista hasi berria zen topaketak egin ziren garaian, eta, hain zuzen ere, behar horixe sumatzen zen: borroka feminista bazela adieraztekoa. Premia hori dago topaketen oinarrian. Han batu ginen emakume gehienak frankismoaren kontrako borrokatik gentozen; kontzientzia politikoa hedatuta zegoen, era batera edo bestera. Baina sentitzen genuen emakume izateagatik zapalkuntza berezi baten menpe geundela. Aurkikuntza hori egin genuen eta azalarazi nahi genuen».2009an atxilotua izan zen, Batasuna berreraikitzea leporatuta. Denbora gutxira fidantzapean aske utzi eta 2012an izandako epaiketan errugabetua izan zen.

Arantza Urkaregik hainbat artikulu eta liburu argitaratu ditu matematikaz. Euskal komunitate zientifikoaren Inguma datu-basean, berak idatzitako 40 lan baino gehiago agertzen dira.

## Lanak 
* Bioestatistika: oinarrizko ikastaroa. Arantza Urkaregi Etxepare, Inma Arostegi Madariaga UPV/EHU, 2014.
* Bioestatistika (2. argitarapena), UEU, 1991.
* Bioestatistika, UEU, 1985.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Altsasu–Herria geralekua

**Altsasu–Herria** Euskal Herriko Nafarroa Garaiko tren geraleku bat da, Altsasu udalerrian kokatuta dagoena.

Geralekua 1865eko ekainaren 22an ireki zen.

## Egoera 
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:

* : 231,440 kilometro-puntua

## Sarbideak 
*  Behereko Benta kalea, 2

## Historia 
Geralekua 1865eko ekainaren 22an ireki zen, Aragoi eta Nafarroa lotu nahi zituen trenbidearen Irurztun-Altsasu zatia ireki zuenean, Zaragozatik Iruñerako Burdinbide Konpainia delakoak, Zaragoza-Altsasu burdinbidea. Azken horrek Zaragozatik Bartzelonarako Burdinbide Konpainia bat egin zuen, eta ondorioz, Zaragozatik Iruñea eta Bartzelonarako Burdinbide Konpainia sortu zen.

1878ko apirilaren 1ean, bere egoera ekonomiko txarrak Norteko Konpainiarekin bat egitera behartu zuen, Altsasutik haratagoko trenbideen jabea zena eta burdinbidea Gasteiz, Donostia, Bilbo edo Burgosekin lotuz.

1941ean, Espainiako trenbidearen nazionalizazioak Norteko Konpainia sortu berrian integratzea ekarri zuen, RENFE enpresa publikoa sortu zen.

2004ko abenduaren 31tik Renfe Operadorak linea ustiatzen du, Adif trenbide-instalazioen titularra den bitartean.

## Geralekua 
Geralekua hirigunearen hegoaldean dago, Behereko Benta kalean. Bertara, kale horretako zeharbide batetik iristen da, non aparkaleku txiki bat ere badagoen. Hegoaldean nasa eta bide bakarra ditu. Hala ere, bide bakar hori bikoitza bihurtzen da geralekutik metro gutxira, mendebalderantz, "Altsasuko triangelua" deritzona hasten baita, beste burdinbide batzuekin lotzen duena.

## Zerbitzuak 
## Etorkizuna 
Ez dago etorkizuneko planik geraleku hau oraingoz barne hartzen duenik.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Operadora

## Kanpo estekak 
* ADIF enpresako web gunea
* RENFE enpresako web gunea
Urtubiko dama (Pío Baroja)

***Urtubiko dama***, gaztelaniazko jatorrian ***La dama de Urtubi***, Pío Baroja idazleak 1916 urtean plazaraturiko ipuina da.

## Haria 
Urtubiako Leonor de Alzate neska gazteak Senpereko jauntxoaren ezkontza-eskaerari ezetza ematen dio. Horren ondoren, Urtubiako bere osabak Urdaxeko etxe batera bidaltzen du bolada baterako. Etxe horretako andrea sorgina da eta akelarreak antolatzen ditu. Akelarre horietako batean sorginak Leonor sorgin bihurtu eta Senpereko jauntxoarekin elkartu nahi du. Akelarrea Zugarramurdiko leizean eta inguruetan ospatuko da. Trikimailu horien berri izanda, Leonor maite duen Matxain izeneko gazte batek, Ameriketatik itzulia, Errotabide izeneko gazte batekin eta soldadu zenbaitekin espedizio bat antolatzen du Zugarramurdira. Akelarrean infiltratzen da eta Leonor erreskatatzen du. Azkenean, biak ezkondu eta Urruñako etxe batean biziko dira.

Istorio nagusiaz gainera, ipuinean zehar garaiko sorginei eta garai hartan izandako leinu gerrei buruzko azalpen zehatzak ematen ditu Barojak. Akelarrea ere zehatz-mehatz deskribatzen du. Neskaren abizenak, Alzate alegia, Barojaren arbasoen antzinako leinua da, leinu gerretan esku hartu zuena. Bestalde, Barojak, istorioari sinesgarritasuna eman nahian, Igantziko medikuaren ahotan jartzen du istorioa, zeinak Sarako erretoreak emandako Dornaldeguy izeneko kapitain baten idazki batetik transkribatu duen. Baroja bera istorioa zuzenean medikuarengandik jaso duela iradokitzen du istorioaren hasieran.

## Kanpo estekak
Indre By

[eskuinera|thumb|250px|Kopenhageko barrutiak
A: **Indre By**
B: [Østerbro
C: Nørrebro
D: Bispebjerg 
E: Brønshøj-Husum
F: Vanløse
G: Valby
H: Vesterbro/Kongens Enghave 
I: Amager Vest 
J: Amager Øst
]]
**Indre By** () Kopenhageko alde zaharra da. 4'65 km²-ko azalera dauka eta 26.223 pertsona bizi dira bertan.

## Geografia 
Kanal nagusiak bitan banatzen du Indre By, mendebaldean alde zaharra bera eta ekialdean uharte artifizialen gainean eraikitako Christianshavn auzoa daude. 2007tik aurrera biek barruti bera osatzen duten arren, Christianshavnek bere kontseilu propioa mantentzen du.

## Historia 
Barrutiaren mugek Kristian IV.aren garaian (1588-1648) Kopenhagek zeukan zabalera erakusten dute. Hiri gotortua zen eta putzuek inguratzen zituzten harresiak.

Lau ate zeuden hirira sartzeko; *Vesterport* ("Mendebaldeko atea"), gaur egungo udaletxearen(Rådhus) ondoan, *Nørreport* ("Iparraldeko atea") Nørreport geltokiaren ondoan, *Østerport* ("Ekialdeko atea") Kastellet gotorlekuaren inguruan, eta *Amagerport* ("Amager atea", hegoaldeko atea) Christianshavn eta Amager uhartearen artean. Ate hauek 1856an eraitsi ziren.

Aintzira artifizialak ere eratu ziren hiriaren inguruan babes funtzioarekin. Gaur egun aintziren irauten dute. Aintziren inguruko lurretan etxeak eraikitzea debekaturik zegoen, hiriaren kanpoaldea baitzen, abeltzaintzarako erabiltzen ziren beraz. Gaur egun eremu oso populatuak dira.

1869an Errege Etxeak udalari saldu zizkion babes egitura guztiak eta honek denak bota zituen hiria zabaldu ahal izateko. Harresiak egon ziren tokian parkeen eraztuna eratu zen eta putzuak ere berriztu egin ziren.

## Ondasun nabarmenak 
* Amalienborg jauregia.
* Slotsholmen uhartea: Christiansborg jauregia, Børsen (Burtsa) eta Danimarkako Errege Liburutegia daude bertan.
* Rosenborg jauregia.
* Rådhus.
* Lorategi Botanikoak.
* Danimarkako Errege Antzokia.
* Langelinie parkea: bertan daude sirenatxoaren eskultura eta Gefion iturria.
* Nyhavn kanala.
* Strøget karrika.
* Christianshavn auzoan:
** Christiania hiri librea.
** Salbatzailearen eliza.
** Kopenhageko Opera Etxea.

## Iruditegia 

Irudi:Kbh amalienborg mpazdziora.jpg|Amalienborg jauregia.
Irudi:Christiansborg Slot.jpg|Christiansborg jauregia.
Irudi:Borsen copenhagen 20101231.jpg|Børsen.
Irudi:Rosenborg cph.jpg|Rosenborg jauregia.
Irudi:Copenhagen City Hall.jpg|Rådhus udaletxea.
Irudi:Copenhagen 0985.JPG|Nyhavn kanala.
Irudi:Palm House, Copenhagen Botanical Garden.jpg|Lorategi Botanikoetako beirazko negutegia.
Irudi:Gefion Fountain, Copenhagen.jpg|Gefion iturria.
Irudi:Amagertorv - Strøget.jpg|Strøget karrika.
|Christiania hiri librea.
Irudi:Copenhagen Opera corner 1.jpg|Kopenhageko Opera Etxea.
Irudi:Von Frelsers Kirke - soure.jpg|Salbatzailearen eliza.

## Kanpo estekak
Izurdiaga–Irurtzun geltokia

**Izurdiaga–Irurtzun** Euskal Herriko Nafarroa Garaiko tren geltoki bat da, Arakil udalerrian kokatuta dagoena.

Geltokia 1864ko urtarrilaren 9an ireki zen eta 2010eko urtarrilaren 1an itxia.

## Egoera 
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:

* : 202,699 kilometro-puntua

## Sarbideak 
*  Geltoki auzoa, 24

## Historia 
Geltokia 1864ko urtarrilaren 9 ireki zen, Aragoi eta Nafarroa lotu nahi zituen trenbidearen Iruña-Irurtzun zatia ireki zuenean, Zaragozatik Iruñerako Burdinbide Konpainia delakoak, Zaragoza-Altsasu burdinbidea. Azken horrek Zaragozatik Bartzelonarako Burdinbide Konpainia bat egin zuen, eta ondorioz, Zaragozatik Iruñea eta Bartzelonarako Burdinbide Konpainia sortu zen.

1865eko ekainaren 22an, Zaragoza-Altsasu burdinbidea handitu zen, Irurtzunetik Altsasura.

1878ko apirilaren 1ean, bere egoera ekonomiko txarrak Norteko Konpainiarekin bat egitera behartu zuen, Altsasutik haratagoko trenbideen jabea zena eta burdinbidea Gasteiz, Donostia, Bilbo edo Burgosekin lotuz.

1941ean, Espainiako trenbidearen nazionalizazioak Norteko Konpainia sortu berrian integratzea ekarri zuen, RENFE enpresa publikoa sortu zen.

2004ko abenduaren 31tik Renfe Operadorak linea ustiatzen du, Adif trenbide-instalazioen titularra den bitartean.

Geltokian zerbitzua ematen zuten distantzia ertaineko zerbitzuak 2010eko urtarrilaren 1etik aurrera utzi zioten geltokiari; beraz, estazioa itxita dago teknikoki, nahiz eta sarekoa izan.

## Geltokia 
Geltokia Izurdiagako geltoki auzoan dago, Izurdiagako trenbide-pasagune zaharraren inguruan. Herriko estilo tradizionaleko eraikinak bi solairu ditu. Lehenengoak, lehen jendearentzat eskuragarri zegoenak, txarteldegia eta itxarongela zituen. Goikoa, trenbideak kontrolatzeko erabiltzen zena, ez zen. Hormak zuriak dira eta egurrezko erliebeak dituzte ate eta leihoetan. Ekialdeko nasa, geltokitik gertuen dagoena, egurrezko zutabeekin eutsitako eraikineko arkupe batez estalita dago. Bigarren nasa, erdiko nasa, pasabide baten bidez iristen da bidera. Geltokia bi herriguneen iparraldean dago, baina Irurtzungo hego-mendebaldean.

## Zerbitzuak 
Ez dago zerbitzuak geltokian.

## Etorkizuna 
Ez dago etorkizuneko planik geltoki hau oraingoz barne hartzen duenik.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Operadora

## Kanpo estekak 
* ADIF enpresako web gunea
* RENFE enpresako web gunea
Txilderiko II.a

**Txilderiko II.a** ( - Livryko basoa, 675) 673 eta 675 urteen artean saliar frankoen errege izan zen.

Austrasiako erregea 662-675 urteetan, Klovis II.aren semea eta Txilperiko II.aren aita izan zen. Neustria eta Burgundiako agintari gorena izan zen baina hil egin zuten

## Erreferentziak
Ziordiko geralekua

**Bakaiku** Euskal Herriko Nafarroa Garaiko tren geraleku bat da, Bakaiku udalerrian kokatuta dagoena.

Geralekua 1862ko urtarrilaren 26an ireki zen eta 2010eko urtarrilaren 1an itxia.

## Egoera 
Geralekua honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:

* : 530,480 kilometro-puntua

## Historia 
Geralekua 1862ko urtarrilaren 26an inauguratu zen Gasteiz - Olazti tartea martxan jarri zenean Madril—Hendaia burdinbidea erradialean. 2004ko abenduaren 31tik Renfe Operadorak linea ustiatzen du, Adif trenbide-instalazioen titularra den bitartean.

Gaur egun, geralekua itxita dago, bidaiaririk ez dagoelako, baita Araia eta Altsasuko geltokietatik gertu dagoelako ere.

## Sarbideak 
Geralekuara iparraldetik iristen da, Dona Maria kalean.

* Dona Maria kalea, 0

## Geralekua 
Geralekua Ziorditik gertu dago,  autobidearen inguruan.

## Zerbitzuak 
Tren batek ere ez du geralekuan geldialdirik egiten.

## Etorkizuna 
ArabaTran proiektuaren barruan, Euskotrenek Miranda Ebro - Altsasu lineak bide horretatik zirkulatuko du, eta, beraz, berriro ireki ahal izango da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Operadora

## Kanpo estekak 
* ADIF enpresako web gunea
* RENFE enpresako web gunea
Txilderiko III.a

**Txilderiko III.a** ( - Saint-Wandrille-Rançon, ) 743 eta 752 urteen artean saliar frankoen errege izan zen.

Azken errege merovingioa izan zen, Txilperiko II.aren semea. 751. urtean Pepin Laburrak aginpidetik kendu zuen Zakarias Aita Santuaren laguntzarekin eta Saint-Wandrille-Rançongo monasterioan eduki zuten atxilotua Txilderiko III.a.

## Erreferentziak
Amorebieta geralekua

**Amorebieta Geralekua** Euskotren Trena eragilearen E4 lineari dagokion lurgaineko geralekua da, Zornotza udalerrian dagoena. Geralekua Gerra Zibila aurretiko data jakingabean esistitu zela dokumentatuta dago, gero itxi zen eta azkenik 1973ko ekainaren 18an berrireki zen, eta Euskotrenen sareko 7. tarifa-gunean dago.

Geralekuak bi nasa ditu, baina orokorrean bakar bat baino ez da erabiltzen. Nasa hori markesinaz hornituta dago. Landatxu kaleko sarbidearen ondoan doako aparkalekua dago.

## Kokapena 
Trenbide kokapenari erreparatuz, geralekua zabalera metrikoa duen **Zornotza-Bermeo trenbidearen** parte da, 0,796. puntu kilometrikoan kokatuta.

Kokapen geografikoaren inguruan, Garatondo errekan zehar hedatzen da, Landatxu eta San Pedro kaleen artean, Zornotza udalerrian.

## Sarbideak 
Geralekuak bi sarbide ditu, biak kaleko kotan. Sarbide nagusia San Pedro kalean dagoen pasonibeletik egiten da. Bertan kokatzen dira balioztatze makinak eta txarteldegia. Bigarren mailako sarbidea Landatxu kaletik egiten da.

*  San Pedro kalea, 3
*  Landatxu kalea, 2

### Irisgarritasuna 
## Historia 
Zornotzako geralekua Gerra Zibila aurretik martxan zegoela dokumentatuta dago. Bi alboko nasa zituen, 46,9 metro luze eta 3,95 metro zabal.

Geralekua itxi ondoren, 1973ko ekainaren 18an berriz ireki zuten, Zornotza-Bermeo trenbidea elektrifikatu eta Bilbo-Donostia trenbidearekin trenbide lotura zuzena ezarri ondoren. Hala, Bilbotik Bermeora doazen trenek ez dute Zornotzako geltokian geldialdirik egiten, baizik eta geraleku honetan.

## Lotuneak 
Geralekuaren kanpoaldean Bizkaibus zerbitzua hornitzen duten *San Pedro (geralekua)* izeneko bi autobus geraleku daude. Hurrengo lineak geralekuetatik pasatzen dira:

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zornotza
* Zornotzako geltokia
* E4 linea (Euskotren)
* Zornotza-Bermeo trenbidea
* Euskotren Trena
* Eusko Trenbideak
* Bizkaibus

## Kanpo estekak 
* Euskotrenen webgunea
* Bizkaibusen webgunea
Txildeberto III.a

**Txildeberto III.a** (670 &ndash; 711) 695 eta 711 urteen artean saliar frankoen errege izan zen.

Neustria, Austrasia eta Burgundiako erregea izan zen, Teodoriko III.aren semea. Anaia Klovis IV.aren ondorengoa izan zen eta Pepin Gaztearen gidaritzapean gobernatu zuen. Dagoberto III.a izan zen haren seme eta ondorengoa.

## Erreferentziak
Sigeberto I.a

**Sigeberto I.a** ( - Vitry, ) 561 eta 575 urteen artean saliar frankoen errege izan zen.

Austrasiako errege merovingiarra, Klotario I.aren semea eta Brunhildaren senarra. Tours, Poitiers, Vendômois eta Soissonseko lurraldeak lotu zizkion bere erreinuari. Bere anaiorde Txilperikoren erreinua konkistatzea lortu zuen. Bere maitale Fredegundak hil zuen.

## Erreferentziak
Sigeberto II.a

**Sigeberto II.a** ( - Neuchâtel, 613) 613an saliar frankoen errege izan zen.

Austrasiako errege merovingiarra, Burgundiako eta Austrasiako errege Teodoriko II.aren semea. Haren aita hil zenean ez zioten aginpidea eman, haren birramona Brunildaren autoritarismoa zela eta; haren ordez Neustriako Klotario II.a izan zen errege. Hilabete batzuetan soilik izan zuen bere esku erregetza.

## Erreferentziak