open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jon Bilbao

**Jon Bilbao Lopategui** (Ribeseya, Asturias, 1972) erdal idazlea da. Bilbon bizi da gaur egun eta itzultzaile eta gidoilari lanetan dihardu.

Meatzeen Ingeniaritza ikasi zuen Oviedoko Unibertsitatean, eta ondoren Filologia Ingelesa.

2005. urtean, Edaf argitaletxeak Espainiako idazleen elkartearekin batera argitaratu zuen *Ficciones* liburuan hartu zuen parte Bilbaok, beste hainbat idazlerekin batera. Urte berean eman zioten Asturias Joven saria narratiba sailean.

Haurrentzat lau biografia idatzi ditu El Rompecabezas argitaletxearekin: *Leonardo da Vinci, el inventor* (*Leonardo da Vinci asmatzailea* euskaraz, Katixa Agirreren eskutik, Txertoa argitaletxeak ateratakoa), *Stanley, el explorador de África*, *Lewis y Clark a la conquista del oeste* eta *Shakespeare, el maestro del teatro* (*Shakespeare, antzerkiaren maisua*, hau ere Txertoa argitaletxeak argitaratuta).

2008 urte hasieran bi liburu argitaratu zituen Salto de Página argitaletxearekin: *El hermano de las moscas* eleberria eta *Como una historia de terror* ipuin-liburua. Azken honengatik eman zioten "Ojo Crítico de Narrativa" saria.

2010ean bere bigarren ipuin-liburua kaleratu zion Salto de Páginak, *Bajo el influjo del cometa* izenburuarekin. Liburu honi esker Tigre Juan Saria eta Euskadi Saria irabazi zituen.

Bigarren eleberria izango zuena etorri zen gero, handik urte betera, 2011an, *Padres, hijos y primates* izenekoa, hori ere Salto de Páginarekin ateratakoa. "Otras voces, otros ámbitos" saria eman zioten liburu honengatik.

*Shakespeare y la ballena blanca* nobela historikoa izan zen bere hurrengo argitalpena Tusquets argitaletxearen eskutik, 2013an.

Handik urtebetera eman zuen argitara *Física familiar* liburua, Salto de Páginarekin ostera ere, 2014ean.

Impedimenta argitaletxeak atera dizkio bere azken hiru liburuak: *Estrómboli* (2017), *El silencio y los crujidos* (2018) eta *Basilisco* (2020).

Hainbat ipuin antologiatan ere parte hartu du.
Literatura Terminoen Hiztegia

***Literatura Terminoen Hiztegia*** Euskaltzaindiak 2008an, literatura terminologia euskara batuaz emateko hiztegia izan zen.

## Edukia 
Liburuak 545 sarrera biltzen du. Bukaeran, bestetik, "Literatura terminoak lau hizkuntzatan" atala dago non terminoen parekotasuna euskaraz, gaztelaniaz, frantsesez eta ingelesez azaltzen diren.

## Talde sortzailea 
Euskaltzaindia barruan Literatura Ikerketa batzordeak egin zuen lana. Batzorde horren barruan 1989an ekimena aurrera emateko talde berezia sortu zen; haren helburua literatura arlotan erabiltzen den terminologia finkatzeko eta ikertzeko asmoa".

Honako egile hauek hartu zuten parte azken erredakzioan:
* Jean Haritschelhar,batzordearen burua eta lanaren prestatzailea eta egilea
* Lourdes Otaegi, idazkaria
* Iñaki Aldekoa
* Ur Apalategi
* Aurelia Arkotxa
* Gorka Aulestia
* Jon Casenave
* Sebastian Gartzia Trujillo
* jon Kortazar
* Maria Jose Olaziregi
* Karlos Otegi
* Txomin Peillen
* Iratxe Retolaza
* Ana Toledo
* Patri Urkizu

## Kanpoko loturak 
* Literatura Temrinoen Hiztegia online.

## Erreferentziak
Alango

**Alango** Algortako auzoa da. Trenbidea, Alangobarri kalea, Foru kalea eta Algortako etorbidearen artean geratzen den eremua da. Iparraldean Hezetasuna auzoarekin egiten du muga, mendebaldean Algortako erdigunearekin egiten du muga eta hegoaldean eta ekialdean Neguri du mugakide.

Zerbitzu publikoei dagokionez Alangon osasun zentroa dago eta Getxoko udaleko bulegoak daude, besteak beste. Bus geltokia ere badago, kasino izenarekin ezaguna dena.

Alangok izen bereko etxean du jatorria, Alangoko plazan zegoena. Auzoan zegoen hiltegia ere oso ezaguna da, XXI. mendearen hasieran eraitsi zutena.

## Kanpo estekak
Theresa Kachindamoto

**Theresa Kachindamoto** Malawiko erdialdeko zonaldeko Dedza distrituko buruzagia da, *Inkosi* deitua. 900.000 pertsona baino gehiagorengan autoritate informala dauka. Haurren arteko ezkontzak disolbatzeko eta nerabe eta haurren hastapen erritu sexualen aurka egiten duen lanagatik da ezaguna.

## Haurren arteko ezkontzak 
Malawi munduko herrialde pobreenetakoa da eta GIBaren infekzio tasa populazioaren % 10ekoa da. 2012an, Nazio Batuen inkesta batek aurkitu zuen Malawiko nesken erdia baino gehiago 18 urte bete baino lehen ezkondu zirela. Honek Malawi haurren arteko ezkontza tasarik handienetako bat duen herrialde bat egin zuen, landa-eremuetan batez ere tasak oso altuak zirelarik. Neska gazteak, batzuetan zazpi urte bezain gazteak, sexualki deitoragarriak diren tradizioak jasaten dituzte, *kusasa fumbi* (garbiketa) sexu-hastapeneko kanpamentuak barne. 2015ean, Malawik 18 urtetik beherako ezkontza debekatzen zuen lege bat onartu zuen. Hala ere, tradiziozko agintariek jarraitzen dituzten ohitura eta konstituzioen arabera, haurrak ezkondu daitezke gurasoek onartuz gero.

Kachindamoto asaldatu egin zen bere zonaldeko haurren ezkontza tasak jakin zituenean. Ezin zituen gurasoek beren ikuspegiak aldatzeko konbentzitu, baina auzoko 50 azpi-buruzagiak ezkontza goiztiarrak debekatzea eta eginda zeuden ezkontzak deuseztatzera behartu zituen. Lau azpi-buruzagi kaleratu egin zituen, haien zonaldeetan aurren arteko ezkontzak aurrera jarraitzen zutelako. Ezkontza hauek deuseztatuak izan zirenean onartu zituen berriro. Komunitateko buruzagiak konbentzitu zituen haurren arteko ezkontza baimentzen zuen kode zibila aldatzeko. 2016 urtera arte, 850 ezkontza goiztiar deuseztatu zituen.

## Erreferentziak
Euskara Batuaren eskuliburua

***Euskara Batuaren eskuliburua*** Euskaltzaindiak 2018an, euskara batuaz emanak zituen arau, gomendio, onespen eta irizpenak biltzen dituen liburua da. Zalantzak eta irizpideak alfabetikoki antolatuta daude, hiztegi bat izango balitz bezala. Hitzaurrea Andres Urrutiarena da.

## Edukia 
Liburuak 1458 sarrera ditu eta gehigarri batzuk. Sarrera bakoitzean Euskaltzaindiak zer dioen argi eta garbi adierazten da. Besteetan, jarraibideak ematen dira, arau maila izan gabe. Zazpi alorretako kontuak azaltzen dira: lexikoa, kalkoak, morfologia, sintaxia, onomastika, ahoskera eta ortotipografia. Euskaldun eskolatu eta alfabetatuentzako eskuliburua da.

## Talde sortzailea 
Euskaltzaindia barruan Euskara Batuaren eskuliburuko batzordeak egin zuen lana. Honako egile hauek hartu zuten parte:
* Andres Alberdi Gorostiaga, batzordearen burua eta lanaren prestatzailea eta egilea
* Paskual Rekalde Irigoien, idazkaria
* Irene Arrarats
* Joxe Austin Arrieta Ugartetxea
* Igone Etxebarria Zamalloa
* Alfontso Mujika Etxeberria, lanaren ikuskatzaile nagusia
* Patxi Petrirena Altzuguren
* Allande Sokarros Estekondo.

* Lanaren gaineko ikuskatzaileak: Andoni Sagarna eta Miriam Urkia
* Aholkulariak: Roberto González de Viñaspre eta Miren Lourdes Oñederra
* Edizioaren arduraduna: Txantxon Zubeldia
* Azala, maketazioa, diseinua: Itziar Olaberria

## Sareko bertsioa 
Liburuaren edizio elektronikoa dago: https://www.euskaltzaindia.eus/euskara-batuaren-eskuliburua-ebe. Erakundeak sareko bertsioa gaurkotzeko asmoa du.

## Erreferentziak
Sketch

**Sketch** ingelesezko antzerki munduko nazioarteko hitza da. Eszena laburra eta irrigarria adierazteko erabiltzen da. Minutu batetik hamar minutuetako luzera izan dezake. Normalean aktoreek antzezten dute eta hedabide desberdinetatik zabaldu daiteke: antzokian, irratian, telebistan, zineman, interneten. Batzuetan sketch bat benetan inprobisatua izan daiteke, baina gehienetan aktoreek inprobisazio plantak egiten dituzte.

## Etimologia 
Hitza ingelesetik dator, "eszena laburra, normalean komikoa", baina bere ibilbidea luzea izan da. Hizkuntza horretan lehenengo aldiz 1665-1668 urtean aurkitzen da. Aurretik, nederlanderan "scheets" aurkitzen da. Herbehereetarrek italieratik hartu zuten, "schizzo" edo "zirriborroa". "Schizzo" latinetik dator, "schedius" edo "azkar egindakoa". Erromatarrek, bestetik, mailegua grezieratik hartu zuten, "σχεδιοζ" (schédios) edo "azkar egindako lana".

## Historia 
Antzinatik, bi pertsonaien arteko elkarrizketa umoretsuak ohikoak izan ziren. Baina *sketchek*, gaur ezagutzen ditugun moduan, vaudevilletan eta *music halletan* dute haien jatorria. Ikuskizun horietan, hasieran tarteetan, une komiko laburrak sartzen ziren. Denborarekin sketchez osatutako saioak egin ziren eta antzokietatik lehendabizi irratira eta, ondoren, telebistara igaro ziren. Hasiera batean sketcheak independeteak ziren haien artean. Gaur egun ohikoa da guztiak gai baten inguruan antolatzea; batzutan ere pertsonaiak errepikatzen dira.

## Munduko adibideak 
Hona hemen telebistako munduko *sketchak* eskaintzen dituzten telebista saioak:
*  *Brusier*.
*  *Chespirito 1971-1973*.
*  *Escenas de matrimonio*.
*  *Gato fedorento*.
*  *Harry Enfield and Chums*.
*  *Inside Amy Schumer*.
*  *Jappening con ja*.
*  *Key & Pelee*.
*  *Morandé con compañía*.
*  *Out of the Trees*.
*  *Sesame Street*.
*  *Portlandia*.
*  *Saturday Night Live*.
*  *El intermedio*.

## Euskal Herrian 
Gurean ere horrelako saioak egin izan dira:
* Vaya semanita.
* Wazemank.
* Funtzioa.

Antzezlan askok sketch batzuen segiden estruktura izaten dute, esaterako Patxo Telleriak eta Mikel Martinezek antzezten dituzten komedia gehienak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : Munduko 50 sketch onenak.
Modesto Carriegas

**Modesto Carriegas Pérez** (Artzentales, 1932 - Barakaldo, 1979) ETAren biktima bat da, Diputatuen Kongresurako Euskal Herriko Foru Batasunaren hautagaia izan zena.

## Biografia 
Modesto Carriegas Artzentalesekoa zen, ezkonduta zegoen eta 5 seme-alaba zituen. 1979ko irailaren 13an hil zuten, 47 urte zituelarik. Orduan, Barakaldon bizi zen eta bertan lan egiten zuen Banco Hispano Americano bankuan, udalerriko bulego baten zuzendari moduan. Euskal Herriko Foru Batasuna koalizioaren zerrendan bigarrena izan zen eta Diputatuen Kongresurako hautagaia izan zen.

Hilketaren aurretik, Modestok beste eraso bat pairatu zuen.Hain zuzen ere, urtarrilaren 27an, ETA politiko-militarreko lau kidek bere sukurtsalean lapurreta egin zuten eta ondoren, Modesto bahituta eraman zuten. Etakideek 10 milioi pezeta eraman zituzten Hispano Amerikano bankuaren bulego hartatik. Ondoren, zuzendaria Barakaldoko geltokira eraman zuten eta Bilborako tren batean sartu zuten. Bilbora iristean, taberna batean aske utzi zuten, bertan goizeko bederatziak arte geratzeko ohartaraziz. Bahiketaren helburua lapurretaren salaketa atzeratzea zen.

### Hilketa 
1979ko irailaren 13an, Modesto etxetik irten zen, goizeko 8ak aldera. Egunero bezala, lanera zihoan, Hispano Americano bankura. Atentatuan hiru etakidek esku hartu zuten. Horietako bi eskaileretan ezkutatuta zeuden, Modestoren zain. Normalean, honek, oinez jaisten zituen eskailerak. Igogailuaren parean eraso egin zioten, oso hurbiletik lau tiro emanez: buruan bi eta sabelean beste bi. Ez zen zuzeneko lekukorik egon, baina auzokide eta senideek ondo entzun zuten tiroen soinua eta alboko atariko banku-sukurtsalean lan egiten zuten langileak laguntzera hurbildu ziren. Modesto lurrean aurkitu zuten, esku bat sabelean zuelarik. Langile horiez gain, berehala bere auzokide eta mediku José Reparaz Fernándezgutxi gorabehera atentatua baino ordu bat lehenago. Jabeari pistola batekin mehatxu egin zioten eta ordu batzuk igaro arte gertakari horren berri ez emateko agindu zioten. Auto horren barruan, hirugarren etakide batek itxaron zien pistolariei, hilketaren ondoren ihes egiteko. Ibilgailua Polizia Nazionalak aurkitu zuen, Portugaleten, atentatuaren ondoren. Gainera, hurrengo egunetan, ETAk Modesto Carriegasen familiari gutun bat bidali zion, Barakaldotik alde egiteko aginduz.

Hilketaren egoera prozesalari dagokionez, Auzitegi Nazionalak, ikerketa emankorrik ez zegoela kontuan hartuta, sumarioa bukatutzat jo zuen eta auzia behin-behinean largetsi zuen, urte bereko abenduaren 26an. ETA militarrak hilketa honen autoretza aldarrikatu zuen, bi egun beranduago egindako adierazpen baten bitartez. Hilketa behin-behineko largespen egoeran dago, beraz, hilketaren egileek ez dute zigorrik jaso eta ez dago gertakari hauek ETA erakunde armatuari leporatzen dizkion ikerketarik.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
*  MERINO, A., TXAPA, A., *Raíces De Libertad.* 33-40 horrialdeak FPEV (2011).
Ramón Baglietto

**Ramón Baglietto Martínez** (Bilbo, 1937ko urtarrilaren 5a - Azkoitia, 1980ko maiatzaren 12a) politikari gipuzkoar bat izan zen, UCDko zinegotzi bezala Azkoitiko udaletxean aritu zena eta ETA militarra erakunde terroristak hil zuena, 1980ko maiatzaren 12an.

## Biografia 
Bilbon jaio zen, Baglietto eibartar-italiar jatorriko familiaren baitan, 1937ko urtarrilaren 5an. Zentro Demokratikoaren Batasunaren kidea zen, Espainian agintzen zuen alderdia, eta alderdi horren alkateordea ere izan zen. Era berean, Elgoibarreko altzairu denda baten jabea zen. Hil zutenean, bi seme-alaba zituen, 9 eta 13 urtekoak, eta Azkoitiko udaletxean zinegotzia zen, bere arreba Nieves bezalaxe.

1980ko maiatzaren 12an, Elgoibarretik irteten ari zen, bere Seat 127an. Orduan, bere parean Seat 131 bat jarri zen eta barrutik Kandido Azpiazu Beristain eta José Ignacio Zuazolazigorraga Larrañaga terroristek zinegotzia tiroz josi zuten, metrailadore eta pistola batekin. Ramónek zuhaitz baten kontra talka egin zuenean, Azpiazu ibilgailutik jaitsi eta buruan tiro bat emanez akabatu zuen. Terroristek autoa utzi eta ihesi joan ziren, baina segurtasun indarrek bost egun beranduago atxilotu zituzten.

Gutxi batzuek zekiten Ramónek bere borreroari bizia salbatu ziola haur bat zenean, Azpiazuren ama eta beste anai bat hil zituen kamioi-istripu batean. Lau urte beranduago ere, José Larrañaga Arenas hil zuten Azkoitian, Bagliettoren lagunik onena, bera baino egun bat lehenago hiltzen saiatu zirena. Egun horretan, bere lagun mina atentatutik bizirik atera zela ospatzeko, Ramónek bere emazte Pilar Elías eta euren seme-alabak erretegi batera eraman zituen. Hori izan zen seme-alabek euren aita ikusi zuten azken unea eta han eman zioten, jakin barik, azken agurra. Hurrengo egunean, 1980ko maiatzaren 12an, etxetik hurbil hil zuten, Azkarateko mendatean.

Kandido Azpiazuri 49 urte eta bi hilabeteko kartzela-zigorra ezarri zioten. Hala ere, 1990ean baldintzapeko askatasuna eman zioten. Azpiazuk lokal bat erosi eta beirategi bat ireki zuen Azkoitian, Bagliettoren erraia eta seme-alabak bizi ziren eraikinaren etxabeetan.

Bagliettoren erraia, Pilar Elías, udal-hauteskundeetarako Alderdi Popularraren zerrendan sartu zen eta Azkoitiko udaletxean zinegotzia izan zen 1995tik 2011ko maiatzeko hauteskundeetara arte (ez zen hautatua atera). Bere ahizpak, Nieves Baglietto, Euskaditik alde egin behar izan zuen, hainbat mehatxu jaso ondoren.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
*  MERINO, A., TXAPA, A., *Raíces De Libertad.* 47-57 horrialdeak. FPEV (2011).
Gerry Kelly

**Gerard "Gerry" Kelly** (Belfast, 1953ko apirilaren 5a) irlandar errepublikar politikari bat da. Iraganean Behin-behineko IRAko kide izana, 1998ko Ostiral Santuko Hitzarmena ahalbideratuko zuen Ipar Irlandako bake prozesuan parte hartu zuen eta gaur egun Sinn Féin alderdiko kidea da.

## Biografia 
1970eko hamarkadatik 1990eko hamarkadaraino Behin-behineko IRAko kide izan zen, 1973an Londresen beste hainbat IRAkideekin batera lehergailu bidezko hainbat atentatu burutu ondoren atxilotua izan eta ingeles espetxeetan preso sartu zuten. Bertan, irlandar presoen estatu politikoaren aldeko gose greban parte hartu zuen. 1975ean Ipar Irlandako Maze espetxera lekualdatua izan zen. 1977, 1982 eta 1983an ihesaldi saiakerak burutu zituen.

1983ko Maze espetxeko ihesaldi handian parte hartu zuen, honetan Bigarren Mundu Gerraz geroztik Europan espetxe batetik egindako preso kopuru handienak ihes egin zuen eta Erresuma Batuko historiako inoizko espetxe ihesaldi handiena izan zen, denera Kelly eta beste 37 irlandar presoek ihes egin zuten, sei pistola erabiliz eta ihes egiteko espetxeko gosari-banaketa kamioia bahituz. Hiru urtez Europan IRAkide aktibo bezala jardun zuen.

1986ko abenduaren 4ean Brendan "Bike" McFarlane IRAkidearekin batera Amsterdamgo pisu batean atxilotua izan zen. Atxiloketan pasaporte faltsuak, 14 errifle, 100.000 munizio ale eta nitrobentzenoa atzeman zizkieten. Herbeheretan epaituak izan eta Erresuma Batura estraditatua izan ondoren preso sartu zuten. 1989ko ekainaren 2an herbeherear agintariekin negoziatutako estratidatzio baldintzen arabera aske gelditu zen.

1990-1993 artean Sinn Féineko Martin McGuinness eta adiskideminarekin batera Britainiar Gobernuarekin Ipar Irlandako gatazkaren Bake Prozesurako negoziaketa sekretuetan parte hartu zuen. Gerora, Kelly bera Sinn Fein alderdiko kide bilakatu zen, 1998ko Ostiral Santuko Hitzarmena ahalbideratuko zuen Ipar Irlandako bake prozesuan errol garrantzitsua jokatuz.
Mans Hulden

**Mans Hulden** jaiotzez finlandiarra den hizkuntzaren prozesamenduko irakasle eta ikerlari euskalduna da. Koloradoko Unibertsitatean (AEB) egiten du lan eta bere ikerketa-lanaren emaitza den Foma programa Xuxen zuzentzaile ortografikoaren tripetan erabiltzen da.

## Morfologia konputazionala lantzeko Foma tresna-multzoa 
Mans-ek automatekin eta transduktoreekin lan egiten duen Foma tresna hori garatu zuen. Foma tresna konpiladore, programazio-lengoaia eta C liburutegi batekin osatuta dago. Formatu berezi batean erregela multzo bat idatziz gero, erregela horiek egoera finituetako transduktore eta automatetara itzultzen ditu. Oso inplementazio eraginkorrak lortzen ditu eta software librea da. Morfologia konputazionala lantzeko tresna egokia da, baina egoera finitutako beste edozein aplikazio mota guztietan ere erabilgarria da.
[thumb|[2011ko Korrika|Korrika 2011]]

## Euskalduna, euskaraduna 
Helsinkiko Unibertsitatetik etorrita urtebeteko zientzia-egonaldi egin zuen 2010ean UPV/EHUko Informatika Fakultatean lankidetzan Ixa Taldearekin eta tarte horretan euskara ikasi zuen. Korrikaren lekukoa ere eraman zuen Donostiako Informatika Fakultatearen kilometroan.

## Xuxen-en bertsio librea 
Iñaki Alegriarekin lankidetzan Xuxen zuzentzaile ortografikoaren software libreko bertsio azkar bat sortu zuen. Xuxenen erregelak eta lexikoak XFST programarekin inplementatuta zeuden lehenago, baina XFST ez zen software librea. Xuxen zuzentzailea, Foma-rekin birdefinituta, banaketa libreko programetan ere bere osotasunean integratu ahal izan zen. Hortik zetorren Foma-ren garrantzia.

Euskarazko testu zaharrak normalizatzeko lanak ere egin dituzte.

## 2013ko Bertsolari Txapelketako azterketa informatikoa 
Ixa taldeko Manex Agirrezabal eta Bertol Arrietarekin, baita Aitzol Astigarragarekin ere, 2013ko bertsolari-txapelketako bertsoak aztertu zituen informatikoki. Ingelesezko poesiak ere aztertu zituzten.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* Mans HuldenOrri pertsonala Koloradoko Unibertsitateko webgunean.
Ipar Irlandako bake prozesua

**Ipar Irlandako Bake Prosezua**, 1998ko Ostiral Santuko Hitzarmena ahalbideratu eta Ipar Irlandako gatazkari amaiera eman zion bake prozesua izan zen.

1994tik Ipar Irlandako irlandar nazionalismoaren garaiko bi alderdi nagusiak ziren SDLPko John Hume eta Sinn Féineko Gerry Adams buruen hizketaldiak jazo ziren. Hizketaldi hauen helburua gatazkaren amaierara nola heldu zen. Berez, hizketaldi hauek 1980ko hamarkadaren amaieraldera Irlandako Errepublikako Gobernuaren babesaz eta Alec Reid apaiz katolikoaren bitartekaritzaz hasiak zeuden.

1994ko azaroan aurrez jada Britainiar Gobernua eta Behin-behineko IRAren arteko kontaktuak egon zirela jakitera eman zen, nahiz eta Britainiar Gobernuak luzaroan informazio hau gezurtatu izan duen.

1998an Ostiral Santuko Hitzarmena sinatu zen, Britainiar nahiz Irlandar Gobernuak eta Ipar Irlandako alderdien gehiengoak hitzarmena onartuz. Ipar Irlandan eta Irlandako Errepublikan galdeketa bidez irlandarrek berretsi zuten.

## Ikus gainera 
* Ostiral Santuko Hitzarmena
* Ipar Irlandako gatazka

## Kanpo estekak
San Diegoko nazioarteko komikialdia

[thumb|240px|[2014ko San Diegoko nazioarteko komikialdia.]]
**San Diegoko nazioarteko komikialdia** (ingelesez *San Diego Comic-Con International*, *Comic-Con International: San Diego*, *Comic-Con*, *San Diego Comic-Con* eta *SDCC*) AEBetako Kaliforniako San Diego hirian urtero burutzen den komiki jaialdi bat da.

1970ean **Urrezko Estatuko Komiki Liburuaren Biltzarra** (*Golden State Comic Book Convention*) izenez sortua izan zen, eta Shel Dorf, Richard Alf, Ken Krueger eta Mike Towry k sortu zuten. Gerora gaur egungo izendapena jaso zuen.

Jaialdiak lau egun irauten ditu, ostegunetik igandera, udan eta San Diego Convention Center pabilioian egiten da, 2003. urtetik uztailean. Aurreko asteazkenetan irekiera ofizial ekitaldia ospatzen da, aurrez izen emandako profesional, erakusle, argitaratzaile eta gonbidatuak *Estreinaldi Gauera* joaten dira, honetan datozen egunetan bertaratuko diren bisitari eta komiki zaletuak etorri aurretik erakusketa eta pabilioi osoa ikusi eta bisitatzeko aukera ematen zaie.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Ahots tipologia

thumb|Ahots mota ohikoenak
thumb|Ahots mota batzuen izenak euskaraz eta ingelesez

Giza-ahotsak sailkatu egiten dira musika munduan. Zolienak ume batzuenak eta emakume batzuenak dira, soprano ahotsak. Gizon batzuek ere ahotsarekin erregistro altuak edo zoliak lortzen dituzte; gizonen artean kontratenorrak dira ahots altuena edo zoliena dutenak. Erregistrorik grabeenak, gehienbat, gizon batzuek lortzen dute; baxuek.

## Ahots motak 
Gizakiek hainbat ahots erregistro izaten dituzte. Oro har gizonek erregistro baxuagoak lortzen dituzte eta umeek eta emakumeek erregistro altuagoak. Musika munduan termino hauek izan dira erabilienak ahots erregistroak sailkatzeko (alfabetikoki)ː

* Baritono
* Baxu (ahotsa)
* Kontralto
* Kontratenor
* Mezzosoprano
* Soprano
* Tenor

## Ikus, gainera 
* Abesbatza.
* Abeslari.
* Koru.
* Opera.

## Kanpo estekak
Aughnanure gaztelua

**Aughnanure gaztelua** (irlanderaz *Caisleán Achadh na nlubhar* eta ingelesez *Aughnanure Castle*), Irlandako Galway konderriko Oughterard udalerrian dagoen dorretxe bat da.

XVI. mendean eraiki zen eta 1572. urterarte Ó Flaithbheartaigh (O'Flaherty) klanaren egoitza izan zen, orduan Oliver Cromwellen ingeles armadak bereganatu zuen.

## Kanpo estekak
Dorsal mendikatea

**Dorsal mendikatea**, baita ere **Pedro Gil Dorsala**, Tenerife uhartean dagoen mendikate nagusia da, Kanaria uhartetan (Espainia). Corona Forestal Parke Naturalaren lurrak mendikate honetan daude.

## Ezaugarriak 
Mendikatea Tenerife erdian dago, uhartearen ekialdera. 25 kilometroko luzera du eta batezbesteko garaiera 1600 metrokoa da. Kanaria uhartetako mendikate nagusia da, bai luzera aldetik baita garaiera aldetik ere. Hasieran La Esperanza mendia dago, 750 metrokoa. Uhartearen erdi aldean Teideko Parke Nazionalatik gertu, puntu altuena dago, Izaña Behatokia, 2.350 metrokoa.

Mendikatea orain milioi bat urte sortu zen. Jatorria uhartearen bulkanismoan aurkitu behar da. Kapetan laba metatzen joan zen egungo itxura izan arte.

## Iruditegia 

Fitxategi:Volcan Las Arenas nevado.jpg|Las Arenas sumendia, elurtua 2011ko martxoan. Sumendi honek 1525 m. ditu.
Fitxategi:Las Lagunetas.jpg|Las Lagunetas Paisaia Babestua.
Fitxategi:Pinos en Las Lagunetas.JPG|Pinuak Las Lagunetasen.
Fitxategi:16._IMG_2222.JPG|Corona Forestal Parke Naturalaren Paisaje Lunar ingurua.

## Ikus, gainera 
* Corona Forestal Parke Naturala
* Las Lagunetas Paisaia Babestua
* Teideko Parke Nazionala

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Txapa (jantzi osagarria)

[thumb|[Euskaraldiaren *Ahobizi* txapa.]]
**Txapa** bat jantzi edo gainazal batera tenporalki lotu daitekeen objektu ikusgarri bat da. Aurrealdean mezu bat emateko aukera eskaintzen du, eta atzealdean metalezko euskarri motaren bat du. Lotzeko mekanismoa botoi itxura duen metalezko disko bati atxikita dago, eta aurrealdean ganbila edo laua den espazio bat du, irudi edo inprimatutako mezu bat emateko. Propaganda politikoan du jatorria, baina beste erabilera asko izan ditzake. Jatorria Ameriketako Estatu Batuetako hauteskunde-kanpainatan du. Lehen patentea 1896an egin zen, eta gaur egun erabiltzen diren txapa askok diseinu berbera dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Clifden gaztelua

**Clifden gaztelua** (ingelesez *Clifden Castle*), Irlandako Galway konderriko Clifden udalerrian dagoen gaztelu bat da.

1818an John D'Arcy, herriko lurjabeetako bat zenak eraikiarazi zuen eta arkitektura neogotikoa du. 1894tik aurrera hutsik egon zen eta egoera kaskarrean gelditu zen, 1935ean jabetza etxejabe talde batera igaro zen, eta eraikina hondakinetan gelditu zen.

## Kanpo estekak
Zal Yanovsky

**Zalman "Zal" Yanovsky** (Toronto, 1944ko abenduaren 19a - Kingston, Ontario, 2002ko abenduaren 13a) kanadar folk-rock musikaria izan zen, The Lovin' Spoonful taldearen kidea John Sebastianekin batera.

## Diskografia 
### Singleak 
* "As Long As You're Here"/"Ereh Er'uoy Sa Gnol Sa"—Buddah 12—1968

### Albumak 
* *Alive and Well in Argentina* – Buddah BDS-5019 – 1968
* *Alive and Well in Argentina* – Kama Sutra KSBS-2030 – 1971
Don McLean

**Don McLean III** (New Rochelle, New York, 1945eko urriaren 2a) estatubatuar abeslari eta egile abeslaria da. Bere kanturik ezagunena *American Pie* abestia da.

## Estudioko albumak 
* a*Tapestry* 1972ra arte ez zuten Erresuma Batuan atera, "American Pie" arrakasta izan ondoren.
* b*Chain Lightning* 3.a ere izan zen Kanadako *RPM* Country Albumen zerrendan.
Garrowhill

'***,  eta  edota **Garrahull*', Eskoziako Glasgow hiriko auzo bat da. Erdigunetik 11 kilometro ekialdera dago.

## Kanpo estekak
Garscadden

'''''', , Eskoziako Glasgow hiriaren mendebaldean dagoen auzo bat da, Clyde ibaiaren iparraldean.

## Kanpo estekak
Gartloch

'''''', Eskoziako Glasgow hiriaren kanpoaldean eta mendebaldean dagoen udalerri bat da, Iparraldeko Lanarkshire konderriaren mugan.

## Kanpo estekak
Haghill

'''''', , Eskoziako Glasgow hiriaren ekialdean dagoen auzo bat da, Clyde ibaiaren iparraldean.

## Kanpo estekak
Halfway (Glasgow)

**Halfway**, , Eskoziako Glasgow hiriaren hego-mendebaldean dagoen auzo bat da. Behinola, Renfrewshire-Lanarkshire konderrien arteko mugan zegoen eskubide osoko udalerri bat izan zen. Auzoa Glasgow eta Paisley hirien erdibidean dago, bakoitzatik 5 kilometrora.

## Kanpo estekak
Brian Jones

**Lewis Brian Hopkin Jones** (Cheltenham, Gloucestershire, 1942ko otsailaren 28a - Hartfield, Sussex, 1969ko uztailaren 3a) ingeles musikari, gitarra-jotzaile eta The Rolling Stones taldearen kide sortzailea izan zen.

## Diskografia 
**The Rolling Stones**
* *The Rolling Stones* (1964)
* *The Rolling Stones* (1964)
* ''England's Newest Hit Makers* (1964)
* *Five by Five* (1964)
* *12 X 5* (1964)
* *The Rolling Stones No. 2* (1965)
* *The Rolling Stones, Now!* (1965)
* *Got Live If You Want It!* (1965)
* *Out of Our Heads* (1965)
* *December's Children* (1965)
* *Aftermath* (1966)
* *Big Hits* (1966) (bilduma)
* *Got Live If You Want It!* (1966)
* *Between the Buttons* (1967)
* *Flowers* (1967) (compilation)
* *Their Satanic Majesties Request* (1967)
* *Beggars Banquet* (1968)
* *Through the Past, Darkly* (1969) (bilduma)
* *Let It Bleed* (1969)
* *Hot Rocks 1964–1971* (1971) (bilduma)
* *More Hot Rocks* (1972) (bilduma)
* *Singles Collection: The London Years*. (1989) (bilduma eta singleak, 1963–1971)
* *The Rolling Stones Rock and Roll Circus* (1996) (zuzenean, 1968)
* *Forty Licks* (2002) (bilduma, 1964–2002)
* *GRRR!'' (2012) (bilduma, 1963–2012)

**The Beatles**
* "Yellow Submarine" (1966)
* "You Know My Name (Look Up the Number)" (1970)

**Jimi Hendrix**
* "All Along the Watchtower" (1968) perkusioa
* "My Little One" (2011) sitar, perkusioa
* "Ain't Nothin' Wrong With That" (2011) sitar, perkusioa

**Peter and Gordon**
* "You've Had Better Times" (1968) bateria
* "Mess of the Blues" (1964) harmonika

**McGough and McGear**
* "Basement Flat" (1968) saxofoia
* "Summer with Monica" (1968) saxofoia

**Marianne Faithfull**
* "Is This What I Get For Loving You?" (1966) eufonio

**The Andrew Oldham Orchestra**
* "365 Rolling Stones" (1964)

**Hapshash and the Coloured Coat**
* "Western Flier" (1969)

**Bakarka**
* *A Degree of Murder* (1967) (soinu-banda)
* *Brian Jones Presents the Pipes of Pan at Joujouka* (1971)
Hillington (Glasgow)

**Hillington**,  eta , Eskoziako Glasgow hiriaren hego-mendebaldean dagoen auzune bat da, Renfrew udalerriaren alboan.

## Kanpo estekak
Hurlet

'*** edota **The Hurlet*', Eskoziako Glasgow hiriaren hego-mendebaldean dagoen baserri giroko hiriko barruti bat da, Renfrewshire-Ekialdeko Renfrewshire konderrien mugan.

## Kanpo estekak
Ibrox (Glasgow)

**Ibrox**, , Eskoziako Glasgow hiriaren ekialdeko barruti bat da, Clyde ibaiaren hegoaldean dago.

## Leku interesgarriak 
* Ibrox Stadium: Rangers F.C. futbol taldearen estadioa eta jokalekua.
* Clyde Arkua: Clyde ibaia zeharkatzen duen zubia.

[500px|erdian|thumb|Ibrox auzoa eta [Ibrox Stadium estadioaren aireko ikuspegia.]]

## Kanpo estekak
Kingston zubia (Glasgow)

**Kingston zubia** (ingelesez *Kingston Bridge*) Eskoziako Glasgow hirian dagoen zubi bikoitz bat da, eta Clyde ibaia zeharkatzen du, M8 autobideko trafikoa hiriaren erdigunera bideratuz.

1969an eraikitzetik amaitu eta 1970eko ekainaren 26an ireki zen.

Erresuma Batuko hiri-zubi handiena da, bai eta Europa osoko trafiko gehien duten zubietako bat ere, eguneroko bertatik 150.000 ibilgailu igarotzen baitira.

## Kanpo estekak
Clyde Arkua

**Clyde Arkua** (ingelesez *Clyde Arc*), bertakoen artean **Squinty zubia** izenez ezaguna, eta aurrez **Finnieston zubia**, Eskoziako Glasgow hirian dagoen zubi bat da, eta izena Clyde ibaia zeharkatzen duelako zor dio.

2006ko irailaren 18an inauguratu zen.

1969an Kingston zubia ireki zenetik, hiriaren erdigunean trafikoarentzat egokitutako eraikitako lehenbiziko zubia da.

## Kanpo estekak
Peggy Fortnum

**Margaret Emily Noel Fortnum** (Harrow, Middlesex, Britainia Handia, 1919ko abenduaren 23- 2016ko martxoaren 28 ), **Peggy Fortnum** izengoitiz ezaguna, ilustratzaile britaniarra da. Bere lan ezagunena Paddington hartza da, Michael Bonden haur literaturaren pertsonaia.
## Bizitza 
Ilustratzaile ingelesa 1919ko abenduaren 23an jaioa Harrow, Middlesexen. Arte ikasketak egin zituen Tunbridge Wells Schoolen, eta II Mundu Gerran alistatua ibili zen. Bigarren Mundu Gerraren etenaren ondoren jarraitu zuen bere formakuntza Londreseko Central School of Arts and Crafts.

Bere ibilaldia arte irakaslea, margolaria eta oihal diseinatzaile esparruetan garatu zuen. Azkenik erabat murgildu zen liburu ilustratzaile lanetan, 80 liburu ilustratu zituen..

Bere lehen elkarlana "Dorcas the Wooden Doll" liburua izan zenby Mary Fielding Moore egilearekin batera, 1944an argitaratua. Bere lan ezagunena Paddington hartza da, Michael Bond en pertsonaia..

1958 bere Ralph Nuttall-Smith eskultorearekin ezkondu zen, bera 1988an hil zen arte. "A Bear called Paddington"argitaratu zen lehen aldiz 1958an, eta berriz berrargitaratu zen 40.urtebetetzea betetzerakoan, HarperCollins argitaletxearen eskutik. Egileak jatorrizko bertsioan zuri-beltza erabili zuen. Beranduago, bertsio koloredunak agertu ziren beste egile batzuei esker, horien artean bere senide Caroline Nuttall-Smithena barne.
 
Royal Mail britaniar posta zerbitzuak Paddington hartza zigilu bilduma argitaratu zuen 2006 zigiluan, animaliak haur literaturari buruzko bilduma, hain zuzen.
2016ko martxoaren 28 hil zen.

## Lan literarioa 
* Peggy Fortnum, *Running Wild* London : Chatto and Windus, 1975 

## Erreferentziak
Den skyldige

***Den skyldige*** () 2018ko Gustav Möller daniar zinema zuzendariaren thriller filma da, eta zuzendari horren opera prima da.

2018ko Sundanceko Zinemaldian estreinatu zen.

Filma oso berezia da, oso-osorik larrialdi-deien zentro baten mugen barruan garatzen den drama bat delako. Jakob Cedergren da Asger Holmen rol nagusian. Kopenhageko polizia-ofizial bat da Holm, larrituta dagoena. Polizia moduan aritzen zela gazte bat hiltzeagatik entzunaldi judizial bat du zain. Bere ohiko lan-zerbitzutik baztertuta, 112 larrialdi-dei zerbitzura bidali dute. Filmaren tentsioa eta drama, ia-ia osorik, Asger Holmek telefono bidez egiten dituen elkarrizketen bidez transmititzen dira, maisuki.

## Argumentua 
Denboraldi baterako bere polizia kargutik aldendu duten ofiziala da Asger Holm protagonista. Aldi baterako 112ko emergentzia-zerbitzu baten operadore izendatu dute, eta oraindik bere zeregin berrira egokitzen ari dela, emakume beldurtu baten deia jasoko du, baina deia eten egiten da bat-batean. Hasieran zalantza eta kezka nagusituko badira ere, berehala ohartuko da telefonoz bestaldekoa bahiturik dagoen emakume bat dela, eta haren bilaketari ekingo dio buru-belarri. Zentralitako mahaia ez den bestelako baliabiderik gabe, eta denbora aurka duela, emakumea aurkitu beharko du, bere lankideekin batera. Delitua berak uste baino larriagoa dela jarriko zaio agerian.

## Aktoreak 
* Jakob Cedergren: Asger Holm
* Jessica Dinnage: Iben (ahotsa)
* Omar Shargawi: Rashid (ahotsa)
* Johan Olsen: Michael (ahotsa)
* Katinka Evers-Jahnsen: Mathilde (ahotsa)
* Jacob Lohmann: Bo (ahotsa)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Esnearen kolorea

***Esnearen kolorea*** () Nell Leyshonek idatzitako eleberri bat da, 2012an. Euskaraz 2018an plazaratu zuen Alberdania argitaletxeak, Irene Aldasorok euskaratuta.

## Argumentua 
Mary da protagonista nagusia, 14 urteko neskatila bat, eta istorioa idazleak oso ondo ezagutzen duen mikrokosmos batean dago kokatuta: nekazari giroko Ingalaterran, baina iraganean, 1830eko hamarkadan. Lau alabetan gazteena da Mary, eta orduko familia batentzat semerik ez izatea nahikoa zorigaitz ez, eta hanka bat gaizki du. Ilea, berriz, protagonistak esaten duen bezala, esnearen kolorekoa. Halako batean, familiak dirua behar duela eta, bikarioaren emazte elbarritua zaintzera bidaltzen du aitak.

## Euskaraz 
2018an argitaratu du Alberdaniak euskaraz, Irene Aldasorok itzulita.
 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Litxarreroak

***Litxarreroak*** (jatorrizko izenburua: The Grifters) Jim Thompson idazle estatubatuarrak idatzitako eleberri bat da. 1963an argitaratu zen.

## Argumentua 
Roy Dillon iruzurti bat da, iruzur txikiak egiten bizi dena. Bere bizitza bi emakumek baldintzatzen dute, bere ama gazteak eta bere maitaleak. Biak ere gaizkileak dira.

## Pertsonaiak 
* **Roy Dillon**: protagonista, 25 urteko iruzurtia. Iruzur txikiekin eta saltzaile gisa bizi da.
* **Lilly Dillon**: 39 urteko emakumea, Royren ama. Bobo Justusentzat lan egiten du.
* **Moira Langtry**: Roy Dillonen maitale gorabeheratsua. Izur handiak egiten ditu. Lilly Dillon gorrotatzen du.
* **Carol Roberg**: erizaina. Lilly Dillonek kontratatu zuen Roy zaintzeko. Roy berarekin maitemindu da.
* **Bobo Justus**: Lillyren nagusi ankerra. Zaldien lasterketako apustuetan iruzurrak egiten ditu.
* **Percival/Perk Kaggs**: Roy Dillonen nagusi berria saltzaile-lanean. Roy konbentzitu nahi du gainbegirale izateko.
* **Mintz**: Royri iruzurrak nola egin irakatsi zion gizona.

## Kanpo estekak
Jean-Pierre d'Escuret-Laborde

'''Jean-Pierre d'Escuret-Laborde'* (Maule,  – *ib.'', ) zuberotar abokatua izan zen.

Zuberoako hirugarren estatuko diputatu hautatu zuten 1789ko Estatu Orokorretan. Bertan departamenduen kontra eta foruen alde agertu zen. Biltzar Nazional Konstituziogilean ere parte hartu zuen.
Euskal Herriko Foru Batasuna

**Euskal Herriko Foru Batasuna** (, **UFV**) euskal koalizio politikoa izan zen, Coalición Democrática eta Demócratas Independientes Vascos alderdiek eta zenbait hautagai independentek osatua. 1979ko Espainiako hauteskunde orokorretan, Coalición Democráticarekin bat egin zuen eta 34.108 boto lortu zituen. Ez zuen hautagairik lortu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Batzar Nazional Konstituziogilea

thumb|200px|Batzar nazional konstituziogilearen ikur.
**Batzar Nazional Konstituziogilea** () Frantziako lehen biltzar konstituziogilea izan zen. Batzar Nazionaletatik sortua, 1789ko uztailaren 9an aldarrikatu zuten, Frantziako Iraultzaren hasieran.

Batzarrak erabaki inportante asko hartu zituen, Frantziaren bizitza politika eta soziala erabat aldatu zutenak. Nagusienak Gizonaren eta Herritarraren Eskubideen Adierazpena onartzea, feudalismoa kentzea, Elizaren ondareak jabetzea eta Kleroaren Konstituzio Zibila eta, batez ere, 1791ko konstituzioa idaztea izan ziren.

1791ko irailaren 30ean Batzar Nazional Legegileak ordezkatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jean Sylvain Bailly

**Jean Sylvain Bailly** (Paris,  – *ib.*, ) frantziar politikari eta zientzialaria izan zen.

Frantziako Iraultzan parte handia izan zuen politikalaria eta XVIII. mendeko astronomorik handienetakoa izan zen. 1789an Parisko alkate izendatu zuten. Gillotinaz erail zuten.

## Lanak 
* 1766 : *Essai sur la théorie des satellites de Jupiter*
* 1771 : *Sur les inégalites de la lumière des satellites de Jupiter*
* 1775 : ''Histoire de l'astronomie ancienne*
* 1777 : *Lettres sur l'origine des sciences*
* 1779 : *Lettres sur ''l'Atlantide* de Platon*
* 1778-1783 : ''Histoire de l'astronomie moderne*
* 1787 : *Histoire de l'astronomie indienne et orientale''

## Erreferentziak
Han goitik itsasoa ikusten da

***Han goitik itsasoa ikusten da*** Julen Gabiria idazlearen eleberria da, 2004. urtean argitaratua. Liburua Elkar argitaletxeak argitaratu zuen.

Julen Gabiriak 1998an Igartza Saria irabazi zuen eta, horri esker, 'Connemara gure bihotzetan' bere lehenengo liburua argitaratu zuen. 2002an, bosgarren deialdian berriro aurkeztu zen beka horretara, ostera irabazi, eta 'Han goitik itsasoa ikusten da' idatzi zuen.

## Istorioa 
Roman Alberdi mutikoak Euskal Herriko Itzulian ikusiko du lehenengoz Gino Bartali karrerista handia; erbestera bidalitako umea dela Frantziako Tourrean topatuko du hurrena, Alpeetako mendi bat igotzen biak, eta haren bila joango da geroago, Toskanako Ponte a Ema herrira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Azido miristoleiko

**Azido miristoleikoa** edo **Azido 9-tetradezenoikoa** kate luzeko gantz-azido asegabe bat da, C14H26O2 formula duena.

## Egitura eta jatorria 
Hamalau karbono ditu eta bederatzigarrenean lotura bikoitza azaltzen du (14:1∆9). Omega-5 gantz azido multzoan kokatzen da. Azido miristikotik lortzen da, delta-9 desaturasa entzimak katalizatzen du erreakzioa.

Naturan ez da batere ohikoa. Myristicaceae generoko (Intxaur muskatua, besteak beste) zuhaitzen hazietan agertzen da.

## Garrantzi biologikoa 
Prostatako minbiziko LNCaP zelulen aurkako jarduera duela uste da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Azido palmitoleiko

**Azido palmitoleikoa** edo **Azido delta-9-cis-hexadezenoikoa** kate luzeko gantz-azido asegabe bat da, C16H30O2 formula duena. Gizakien gantz ehunean dauden triglizeridoen ohiko osagaia da, bereziki ugaria gibelean. Ehun guztiak kontutan hartuta gantz azido ugariena da.

## Historia 
P.G. Hofstädter-ek aurkitu zuen 1854 urtean katxalotearen oliotan eta azido fisetoleikoa deitu zion. 1906an H. Bull-ek aurkitu zuen bere formula kimikoa eta Lewkowitsch-ek eman zion gaur egungo izena.

## Egitura eta jatorria 
Hamasei karbono ditu eta bederatzigarrenean lotura bikoitza azaltzen du (16:1∆9). Omega-7 gantz azido multzoan kokatzen da. Azido palmitikotik lortzen da, delta-9 desaturasa entzimak katalizatzen du erreakzioa.

## Garrantzi biologikoa 
Azido palmitoleikoetan aberatsak diren dietek LDL ("Dentsitate baxuko lipoproteinak, "kolesterol txarra") kontzentrazioa igotzen dutela ikusi da. Badirudi gantz azido ase bezala jokatzn duela, asegabea izan arren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mikel Zarate Haur Literaturako Saria

**Mikel Zarate Haur Literaturako Saria** Lezamako Udalak eta Elkar argitaletxeak 2010. urtetik ematen duen saria da. Haurrentzako irakurgai berriak sortzeko eta idazleen lana bultzatzeko asmoz sortu zen, euskal kulturaren alde lan itzela egindako Mikel Zarate (1933-1979) lezamar idazlearen oroimenez.

## Saritutako lanak 
Hauek dira 2010etik gaur egun arte saria jaso duten idazleak eta lanak:
* 2010: Asier Mendozaren *Beste gu*.
* 2011: Julen Gabiriaren *Nire aita ikusezina da*.
* 2012: Gaizka Arostegiren *Urrezko orrazia*.
* 2013: Irati Bediagaren *Beldarraren hegaldia*.
* 2014: Patxi Zubizarretaren *Mundua baloi batean*.
* 2015: Arrate Egañaren *Patioan*.
* 2017: Eman gabe.
* 2018: Lur Gallastegiren *Saharako itsasoa*.
* 2019: Hutsik, eman gabe.
* 2020: Miren Agur Meaberen *Itsasoaren atea*.
* 2022: Karmele Mitxelenaren *Marrubizko uda*.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Mikel Zarate Literatura Sarien informazioa.
Emmanuel Carrère

**Emmanuel Carrère** (Paris, 1957ko abenduaren 9a) frantziar idazle, gidoigile eta zinema zuzendaria da. Hélène Carrère d'Encausse idazlearen semea da eta
Salome Zurabixvili bere izeba Georgiako presidentea da.

## Literatura lanak 
### Eleberriak 
* ''L'Amie du jaguar*, Flammarion, 1983 
* *Bravoure*, POL, 1984 
* *La Moustache*, POL, 1986 
* *Hors d'atteinte ?*, POL, 1988 
* *La Classe de neige*, POL, 1995 

### Narratiba 
* *L'Adversaire*, POL, 2000 
* *Un roman russe*, POL, 2007 
* *D'autres vies que la mienne*, POL, 2009 
* *Limonov*, POL, 2011 
* *Le Royaume*, POL, 2014 
* *Yoga*, POL, 2020
* *V13*, POL, 2022
* *Kolkhoze*, POL, 2025

### Saiakera 
* *Werner Herzog*, Ediling, Paris 1982 
* *Le Détroit de Behring : Introduction à l'uchronie*, POL, 1986 
* *Je suis vivant et vous êtes morts*, Le Seuil, 1993

## Filmografia 
* 1998 : *La Classe de neige*
* 2002 : *L'Adversaire*
* 2003 : *Le soldat perdu* : *Envoyé spécial* - France 2
* 2003 : *Retour à Kotelnitch*, dokumentala
* 2005 : *La Moustache''
The Grinch (2018ko filma)

***The Grinch*** 2018ko Scott Mosier eta Yarrow Cheney estatubatuar zinema zuzendarien eguberri komedia bat da. 1957ko Theodor Seuss Geisel estatubatuar idazlearen izenburu berdineko kontakizunean eta 2000ko filmean oinarritua dago.

## Argumentua 
Grinch erabat nazkatuta dago Gabonetan sortzen den burrunbarekin, eta, Bizarzuri mozorrotuta, festa horiek hondatzea erabakiko du; horretarako, elur orein baten laguntza izango du. Baina Cindy- Lou eta lagunek Bizarzuri harrapatu nahiko dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
La casa de Bernarda Alba (filma)

***La casa de Bernarda Alba*** 1987ko Mario Camus estatubatuar zinema zuzendariaren film dramatikoa da, Federico García Lorcaren izen bereko antzezlanetan oinarrituta.

## Argumentua 
Bigarren senarra hil ondoren, Bernarda Albak bere bost alabak etxean giltzaperatuko ditu. Baina gizon batek, Pepe el Romanok, Angustias ezkondu nahi du eta honek emakumeen bizitza erabat aldatuko du.

## Aktoreak 
* Irene Gutiérrez Caba (Bernarda Alba)
* Ana Belén (Adela)
* Florinda Chico (Poncia)
* Enriqueta Carballeira (Angustias)
* Vicky Peña (Martirio)
* Aurora Pastor (Magdalena)
* Mercedes Lezcano (Amelia)

## Kanpo estekak
Gimme Hope Jo'anna

'''''Gimme Hope Jo'anna'''* (euskaraz *Emaidazu Itxaropena Jo'anna*) Eddy Grant guyanar-britainiar abeslari eta musikariak konposatu eta abestutako reggae abesti bat da. 1988ko *File Under Rock'' diskoan argitaratu zuen.

Doinu itsaskor eta dantzagarria duen abestia da, bai eta lelo sotil eta errepikakorra ere:

Apartheidaren aurkako protesta abesti bat da, horregatik estreinatu zenean eta Apartheid garaian Hego Afrikan debekatua egon zen, nahiz eta ohikoa zen entzutea.

Mundu osoan estreinatu eta berehala sekulako arrakasta izan zuen abestia da, Euskal Herrian barne, nahiz eta gurean jende gehienak abestiaren benetako gaia zein zen jakin ez, festa giroarekin lotu eta "Joana izeneko emakume batez maitemindua dagoen norbaiti" buruzkoa zela uste:

* "Jo'anna", ez da "Joana" emakume izena, Hego Afrikako hiri populatuena den Johannesburgo baizik.
* "Bakegizona den Artzapezpikua" ("The Archbishop who's a peaceful man"), Lurmutur Hiriko arraza beltzeko lehenbiziko Artzapezpiku anglikanoa eta Apartheiden aurka 1984an Bakearen Nobel Saridun Desmond Tuturen erreferentzia da.

Estreinatu eta urtetara ere taberna eta dantzalekuetan entzutea ohikoa den abestia da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* ''Gimme Hope Jo'anna'' abestiaren 1988ko bideoklipa entzungai eta ikusgai. Youtube.com
Frantzisko Josef II.a Liechtensteingoa

**Frantzisko Josef II.a Liechtensteingoa** (izen osoa ; Frauenthal gaztelua, Deutschlandsberg, Austria-Hungaria, 1906ko abuztuaren 16a - Grabs, Suitza, 1989ko azaroaren 13a) Liechtensteingo Printzerriko printzea eta estatuburua izan zen. Frantzisko I.a ondorengoa izan zen 1938an.

Luis Liechtensteingoaren eta Elisabete Amalia Austriakoaren semea izan zen. Frantzisko Josef Frantzisko I.a bere osaba zaharraren oinordeko izan zen 1923an, bere aitak tronurako bere eskubideei uko egin ondoren.

Georgina Wilczekekoa Kontesa ezkondu zuen 1943an. Bikoteak bost seme-alaba izan zituen:

* Hans-Adam II.a Liechtensteingoa
* Filipe Liechstenteingoa printze
* Nikolas Liechtensteingoa printze
* Norberta Liechtensteingoa printzesa
* Frantzisko Josef Liechtensteingoa printze

## Genealogia
Las cosas del querer

***Las cosas del querer*** 1989ko Jaime Chávarri espainiar zinema zuzendariaren film dramatikoa da. 1995ean jarraipen bat izan zuen: *Las cosas del querer 2*

## Argumentua 
Espainiako Gerra Zibila amaitu berria da. Mario abeslari homosexualak Juan piano-jotzailea eta Pepita honen neska-laguna topatuko ditu. Andaluziar kopla talde bat osatu eta izugarrizko arrakasta izango dute.

## Aktoreak 
## Kanpo estekak
Lambada (abestia)

**Lambada**, **Chorando Se Foi** edo **Llorando se fue** (euskaraz *Negarrez joan zen*) Kaoma brasildar musika taldearen lambada generoko abesti bat da. 1989ko *Worldbeat* (*Mundu-taupada*) diskoan argitaratu zuten.

Estreinatu eta berehalako mundu mailako arrakasta itzela izan zuen, bai doinua nahiz abestiarekin batera dantzatzen zen dantza sentsualari esker, lambada brasildar musika-dantza generoa ezagutzera eman zuen, *dantza debekatua* (*baile prohibido*) ezizenaz.

## Kanpo estekak 
* *Lambada* abestia entzungai. Youtube.com
Gimme! Gimme! Gimme! (A Man After Midnight)

**Gimme! Gimme! Gimme! (A Man After Midnight)** (euskaraz *Emaidazu! Emaidazu! Emaidazu! (Gizon Bat Gauerdia Ondoren)*), lan izenburuz: *"Been and Gone and Done It"* (*"Izana, Joana eta Egina"), ABBA suediar pop musika taldearen abesti bat da. 1979ko *Greatest Hits Vol. 2* diskoan argitaratu zuten.

Benny Andersson eta Björn Ulvaeus ABBAko partaideek sortua da abestia, eta biek baimena eman zioten 2005ean Madonnari, honek sample argi bat erabil zezan Hung Up abestia sortzeko.

## Kanpo estekak 
* *Gimme! Gimme! Gimme! (A Man After Midnight)'' abestiaren bideoklipa entzungai eta ikusgai. Youtube.com
Pau, la força d'un silenci

'''''Pau, la força d'un silenci''''' 2017ko Manuel Huerga kataluniar zinema zuzendariaren telefilma da, TV3, Minoria Absoluta y Euskal Telebista ekoiztua.

## Argumentua 
Pau Casals Prada de Conflenten dago erberestaturik. Bertan erbesteraturiko errepublikanoak laguntzen ditu. Bigarren Mundu Gerra amaitu eta gero, Casalsek aliatuek ez dutela frankismoa erasoko konturatzen da eta berriro kontzertu bat ez egitea erabakiko du.

## Aktoreak 
* Nao Albet
* Joan Pera
* Carme Sansa
* Marc Cartes

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Boney M.

**Boney M.**, Mendebaldeko Alemanian Frank Farian ekoizleak sortutako europar-karibear disco musika talde bat da. Taldea Liz Mitchell eta Marcia Barrett (Jamaika), Maizie Williams (Montserrat) eta Bobby Farrell (Herbehereak) abeslariek osatzen dute.

1976an sortua izan zen eta 1970eko hamarkadaren amaierako disco musikaren urrezko aroarekin batera sekulako arrakasta izan eta 150 milioi kopia saldu zituzten. Hainbat banaketa eta berrelkarketen ondoren, gaur egun oraindik ere jardunean diraute.

Beren abesti ezagunenak honakoak dira: "Daddy Cool", "Ma Baker", "Sunny", "Rasputin", "Mary's Boy Child – Oh My Lord" eta "Rivers of Babylon".

## Diskografia 
* *Take the Heat off Me* (1976)
* *Love for Sale* (1977)
* *Nightflight to Venus* (1978)
* *Oceans of Fantasy* (1979)
* *Boonoonoonoos* (1981)
* *Christmas Album* (1981)
* *Ten Thousand Lightyears* (1984)
* *Eye Dance* (1985)

## Kanpo estekak 
* Zaletu eta jarraitzaileen webgunea
Sapiéncia occitana

***Sapiéncia occitana*** okzitaniera hutsez argitaratutako zientzia eta historiari buruzko Interneteko aldizkaria da. 2016an sortu zen. Gaur egun 750 artikulu baino gehiago ditu sarean.

## Historia 
Katalanez eta okzitanieraz idazten duen Christian Andreu kazetari kataluniarrak sortu zuen 2016ko irailaren 1ean.

## Kanpo estekak 
* *Sapiéncia occitana* aldizkariaren webgunea