open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Parisko Biltzarra (Dubufe)

***Parisko Biltzarra*** () Édouard Dubufe frantziar margolariak 1856an egindako olio-pintura da. Versaillesko jauregian dago erakusgai. Margolanean, 1856ko otsailaren 25etik martxoaren 30era izandako topaketa bat agertzen da. Krimeako Gerrari buruzko bakea sinatzea zuten helburu.

## Historia 
1853ko urritik 1856ko otsailaren 1era, Krimeako Gerra gertatu zen, eta bertan uztartu ziren Britainiar Inperioa, Frantziako Bigarren Inperioa, Otomandar Inperioa eta Sardiniako Erresuma Errusiar Inperioaren kontra, errusiarren hedakuntza eta Balkanen gaineko eragina geldiarazteko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Xabier Perurena

**Xabier Perurena Zubitur** (Leitza, 1987ko otsailaren 8a) nafar aktorea da. Lanbidez harakina, *Goenkalen* hasi zen Iñaki Perurena aitarekin batera.

## Filmografia 
* *Argi gorriak* (2026)
* *Goǃazen 7.0* (2020)
* *Ihesaldia* (2020)
* *Soinujolearen semea* (2018)
* *Eskamak kentzen* (2016)
* *Rendezvous* (2016)
* *El secreto de Puente Viejo* (2014)
* *Doctor Mateo* (2011)
* *Goenkale* (2009-2015)

## Erreferentziak
Isomero nuklear

**Isomero nuklear** bat nukleo atomiko baten egoera metaegonkor bat da, bere nukleoietako (protoiak edo neutroiak) bat edo gehiagoren kitzikapenaren ondorioz eragina. "Metaegonkor" hitzak kitzikatutako egoera hauek, bataz besteko bizi laburrarekin (orohar 10-12 segundu) desintegratzen diren kitzikatutako egoera nuklearrek baino 100 eta 1000 aldiz handiagoa den bataz besteko bizia dutela esan nahi du. Horren ondorioz, "metaegonkor" hitza 10-9 segundu edo gehiagoko bataz besteko bizia duten isomeroentzat mugatua geratzen da. Iturriren batzuk 5x10-9 gomendatzen dute, isomeria metaegonkorra normaletik bereizteko.

Badaude oso bizi luzeko isomeroak, minutu, ordu edota urteetan neur daitezkeenak. Kasu nabarmen bat 180m73Ta da, honen bataz besteko bizia hain bait da luzea oraindik ez dela erortzen ikusi (gutxienez 1015 urte. Batzuetan, egoera metaegonkor baten gamma erorketari trantsizio isomeriko izen berezia ematen zaio, baina isomero nuklear metaegonkor monoparentalaren behin-behineko izaeragatik izan ezik, kanpo ezaugarri guztietan prozesu hau iraupen laburreko gamma desintegrazioaren antzekoa da. Isomero nuklearen bizi luzeagoak (egoera metaegonkorra), sarritan, funtsezko egoerara iristeko gamma igorpenarekin lotutako espin nuklearraren aldaketa maila handiagoaren ondorio da. Espin aldaketa handien behar honek desintegrazio hauek zailtzen ditu, eta, beraz, atzeratu egiten ditu. Alabaina, igorpen hori atzeratzeko beste arrazoi batzuk, eskuragarri dagoen desintegrazio energia baxu edo altuak kasu ere badute eragina bataz besteko bizitzan.

Isomero eta erortze-alaba nuklearraren lehen sistema (X2 uranioa/Z uranioa, gaur egun 234m91Pa/23491Pa bezala ezagutzen dena) Otto Hahnek aurkitu zuen 1921ean.

## Kanpo estekak
Pro Bowl

thumb|2006ko Pro Bowleko jokaldia.
**Pro Bowla** (**Profesionalen Katilua** edo **Izarren Katilua**) bere izen ofiziala **AFC-NFC Pro Bowl** delarik, NFLko izarren partida da. Partida honek futbol amerikarreko denboraldiaren amaiera ofiziala adierazten du. 1951tik ospatzen da, eta, 1980ko urtarriletik aurrera Hawaiiko hiriburu den Honoluluko Aloha Stadiumean beti, 2010ean izan ezik, Floridako Miami hirian ospatu zena.

Lesio arriskua dela eta, Pro Bowlean jokalariek partida erregularretan baino askoz indar gutxiagorekin talka egiten dute, ikusleen eta publikoaren kritikak eragin dituena. Associated Pressek 2012ko partida burko borroka batekin alderatu zuen.

2013ko Pro Bowla 2013ko urtarrilak 27an ospatu zen Hawaiin, Super Bowl XLVII baino aste bete lehenago, hala, ospakizunaren aurreko astean irrika handiagoa eragiteko.

2015eko urtarrilak 25ean Pro Bowla Arizonako hiriburu den Phoenixen ospatu zen; bigarren aldiz formatu berri batekin: bi kapitain bere jokalariak aukeratzen. NFCko Irvin taldeak 32-28 irabazi zion AFCko Carter taldeari. NFLko denborapasako partida honen edizio honetan J. J. Watt izan zen partidako Defentsako Jokalaririk Baliotsuena, geldiketa bat egin ondoren baloi aske bat berreskuratu eta zaleen dantzak zuzentzen zituen partidako etenaldi komertzialetan. 63.225 pertsona joan ziren Phoenixeko Unibertsitateko Estadiora, Super Bowl XLIXen aurreko asteburuan.

Pro Bowlean gehien parte hartu duten jokalariak Merlin Olsen D.Ta eta Bruce Mathews O.T dira 14 partehartzerekin, eta biak ala biak dira NFLren Ospearen Aretoko kide.

## Kanpo estekak
Baztarla

**Baztarla** edo **Baztarrola gaina** Nafarroako Leitza udalerriaren iparraldean dagoen mendi bat da. Gailurrean errepetidore baten antena bat dago, bertatik Leitzako herrigunea nahiz inguruko paisaiaren ikuspegi bikainaz goza daiteke. Eguzkizko Muñoa mendilerroan dago.

## Kokapena 
Ekialdean, Arramiako gain konikoan hasi eta mendebaldeko muturrean, Ezkurra edo Usategieta mendatearen gainean, punturik garaiena duen Eguzkizko muinoan amaitzen den mendilerroko mendietako bat da.

## Abiapuntuak 
Mendi honetara igotzeko ohiko abiapuntuak Leitza (1 ord.) eta Leitzalarrea (1 ord. 15') dira.

Fitxategi:Leitza, Nafarroa, Euskal Herria.jpg|Leitzako ikuspegia Baztarla menditik. 2016ko uztailaren 10a.

## Kanpo estekak
Marlins Park

**Marlins Park** AEBtako Florida estatuko Miami hirian dagoen beisbol estadio bat da. 2012an inauguratu zen eta Miami Marlins eta Miami Beach Bowl taldeen jokalekua da.

## Iruditegia 

Irudi:Marlins_Stadium_near_completion_3.jpg|Kanpoaldea.
Irudi:Little Havana MLS stadium plan.jpg|Aireko ikuspegia.
Irudi:Marlins_Park_(7295898844).jpg|Barnealdeko ikuspegi panoramikoa.

## Kanpo estekak 
* Marlins Park estadioa. Miami Marlins taldearen webgunea
Super Bowl XLVII

**Super Bowl XLVII** futbol amerikarreko Super Bowlaren 47. edizioa eta National Football Leagueko aro modernoko urteroko txapelketaren 43. partida. NFLko 2012ko denboraldiko azken partida izan zen.

Edizio honetan lehen aldiz bi entrenatzaile, Harbaugh anaiak, aritu ziren elkarren aurka Super Igande baten, John, Ravens taldekoa eta Jim, 49ers taldekoa. Prentsak Harbaugh Bowl deitu zuen. Harbaugh anaiak jada, aurretik, jokoan, 2011ko Esker emate egunean elkarren aurka aritu ziren arren, Baltimore Ravensek 16-6 irabaziz San Francisco 49ersi.

Sekula galdu ez zuten bi talderen arteko lehen Super Bowla izan zen, Ravensak 1-0 eta 49ersak 5-0

2013ko otsailak 3an ospatu zen New Orleanseko Mercedes-Benz Superdome estadioan. Baltimore Ravensek 34-31 irabazi zion San Francisco 49ersi.

Ravens taldeko quarterbacka zen Joe Flacco izan zen Super Bowl honetako jokalaririk baliotsuena (MVP) bezala izendatua, 33 pasetatik 22 pase on emanez 287 yarda eta hiru touchdownekin.

Super Bowl XLVIIa gutxi gora-behera 108,69 milioi teleikuslek ikusi zuten AEBetan Nielsen Companyren arabera, 164,1era igoz jokoko azken sei minutuetan.

## Estadioa 
Partida honen egoitza izateko hautagaitzak honakoak izan ziren:

* Mercedes-Benz Superdome, New Orleansen, Luisiana
* Phoenixeko Unibertsitateko Estadioa, Glendalen, Arizona
* Sun Life Stadium, Miamin, Florida.

Hiru hauetatik, New Orleans izan zen aukeratua 2009ko maiatzak 19an Floridako Fort Lauderdalen egin zen batzar batean.

Super Bowla New Orleansen ospatu zen hamargarren aldia izan zen, edizio gehien hartu dituena izan delarik. Katrina hurakanak eragindako hondamendiaren ondoren New Orleansen ospatu zen lehen aldia izan zen. Super Bowla Superdomean ospatu zen lehen aldia ere izan zen estadioaren izenaren eskubideak Mercedes-Benz auto konpainiari saldu ondoren.

Partidaren hirugarren laurdenean erreflektoreen eta pantailen argiak itzali ziren elektrizitate sistemak izandako arazo bategatik, partida 34 minutuz bertan behera geratuz. Edizio hau *Itzalaldi Bowla* bezala ere ezagutu zen.

## Kanpo estekak
Citi Field

**Citi Field** AEBtako New York hiriko Queens auzoan dagoen beisbol estadio bat da. 2009an inauguratu zen eta New York Mets taldearen jokalekua da.

## Iruditegia 

Irudi:Citi_Field_and_Apple.JPG|Kanpoaldea.
Irudi:Jackie_Robinson_Rotunda.jpg|Barnealdea, Jackie Robinson biribilgunea.
Irudi:Citi_Field_Home_Opener.JPG|Zelaia gauez.
Irudi:Citi Field Caesars Club Gold section 324.jpg|Barnealdearen ikuspegi panoramikoa.

## Kanpo estekak 
* Citi Field estadioa. New York Mets taldearen webgunea
Aberdeen (Idaho)

**Aberdeen** Idahoko estatuko hiri bat da. Bingham konderrian kokatua dago. 2010ean  biztanle zituen,  kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera 
* Bingham konderria

## Kanpo estekak
Karlos II.a burdin-jantziaz

***Karlos II.a burdin-jantziaz***  () olio-pintura bat da, Juan Carreño de Miranda (1614-1685) margolari espainiarrak 1681. urtean egina. Karlos II.a Espainiakoa erregearen erretratua da. Erregeak kontrolpean zituen artisten kopurua hain handia zen Europako margolan bilduma handienetariko bat izateko aukera eman ziola. Margolan hau, jatorriz, El Escorialgo areto batean zegoen, egun Madrilgo Prado museoan dago eta honako inbentario zenbakia du: P07101.

## Deskribapena 
Margolaneko pertsonaia, Karlos II.a Espainiakoaren gorpu osoko erretratua da, ilea luzea eta burdin-jantzi itxura duen armadako ekipoa darama soinean. 
Burdin-jantzia Borgoinako gurutzearekin eta eguzki distiratsu batekin dekoratuta dago. Erregearen atzealdean lehoien gainean jarritako mahai bat ikus daiteke, honen  gainean kaskoa eta eskularruak daude. Fondoan, balaustrada baten atzean, gerraontziak ikus daitezke kanoiak jaurtiaz. 

## Historia 
Karlos II.a Espainiakoa, Espainian izandako azken Habsburgoa izan zen, jaiotzez, ezgaitasun fisikoak eta mentalak izan zituen eta zaintzaileen laguntza jaso zuen bizitza osoan. Margolariaren lana, erregea modu idealizatuan zein errealean aurkezteko, ez zen erraza izan. Irudiaren dataren arabera, erregeak 20 urte zituen. Armadako jantziaz irudikatu zuten lehen aldia da. Pinturaren atzealdeko gerra erreferentziak Frantziako Luis XIV. aren kontrako gerrarenak dira.  Margolana X-izpiekin aztertu da eta, egungo geruzaren azpian, erregearen beste erretratu bat azaldu da, hamar urte zituela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Halmstadeko gaztelua

**Halmstadeko gaztelua** () Suedia hego-mendebaldeko Halmstad hirian dagoen gaztelua da.

## Historia 
1595 urtean Kristian IV.a Danimarkakoa Halmstadera zetorrenean egoitza izateko etxalde bat eraiki zen baina 1609 eta 1615 artean jauregi bat altxatu zen bertan. Willum Cornelissen arkitekto alemaniarra izan zen arduraduna.

1658ko Roskildeko Itunaren ondoren lurraldea Suediaren esku gelditu zen eta Suediar monarkiak erabili zuen. 1658an bertan jauregia gotortu egin zuten. 1770tik aurrera hainbat alditan berriztu da.

## Iruditegia 

Irudi:Halmstads slott-1.JPG
Irudi:Halmstads slott.jpg
Irudi:Halmstads slott-2.JPG
Irudi:Halmstads slott-3.JPG
Irudi:Najaden halmstad slott-1.JPG|HSwMS Najaden itsasontzia.

## Kanpo estekak
Adar asintotiko erraldoi

[thumb|400px|[Hertzsprung-Russell diagraman irudikatutako masa ezberdinetako izarren eboluzioa. Adar asintotiko erraldoia RAG bezala adierazita dago 2 eguzki masako izar batentzat.]]
**Adar asintotiko erraldoia** (RAG, ) masa ertaineko (0,5 eta 9 edo 10 eguzki masa) izar guztiek euren bizitzaren amaieran izaten duten izar eboluzioaren periodo bat da. Izar batek bere nukleoko hidrogeno guztia agortzen duenean, hau uzkurtu egiten da bere tenperatura handitzen den bitartean, bere kanpo geruzak hedatu eta hoztea eragiten duena. Hala, izarra erraldoi gorri bihurtzen da.

Une jakin batean, nukleoan tenperatura 3x108 kelvinera iristen denean, helioa erretzen hasten da. Honek, izarraren argitasuna gutxitu eta uzkurtzea eragiten du: hori da pilaketa gorria deritzon fasea (metaltasun handiko izarrak) edo adar horizontala (metaltasun txikiko izarrak). Behin nukleoan helioa agortzen denean, izarra berriz eskuinera eta gora mugitzen da Hertzsprung-Russell diagraman. Bere ibilbidea aurretik erraldoi gorri bezala jarraitu zuenarekin ia lerrokatua dago. Hortik adar asintotiko erraldoi izena.

Adar asintotiko erraldoi fasea bi zatitan banatzen da. Goiztiarra eta pultsu termikoduna. Zati goiztiarrean energia iturri nagusia helioaren fusioa da, berriz egoera endekatuan dagoen karbono eta oxigenozko nukleo hil baten inguruko geruza baten. Fase honetan zehar izarra zenbait unitate astronomikoko tamaina erraldoira iritsi arte hoztu eta puzten da. Bere inguruan planetarik egonez gero, izarrak hauek xurga ditzake. Inguruko geruzako helioa agortzen denean hasten da pultsu termikodun zatia. Hor, izarrak bere energia are kanporago dagoen geruza batean hidrogenoa helioan fusionatzetik lortzen du. Hala ere, 10.000 edo 100.000 urtetik behin, helio erretze geruza berriz pizten da eta hidrogenoarena pizten da, heliozko flasha bezala ezagutzen den prozesu bat. Flash hauek denbora erlatiboki gutxi irauten dute, baina izarraren barne egituran ezegonkortasun handia sortzea lortzen dute. Ezegonkortasun horren ondorio bezala, dragatzea deritzon prozesu bat hasten da, non nukleoan birprozesatutako materiala izarraren azalera bidaltzen den. Hala, izar horiek euren azalean s prozesuaren produktuak erakusten dituzte, horien artean teknezioa (hau da elementu hau ikus daitekeen naturako toki urrietako bat eta isotopo egonkorrik ez duena). Pultsu termikoekin lotutako jarraikako dragatzeen ondorio bezala izarra karbonozko izar bihur daiteke.

## Kanpo estekak
Neska zarra

***Neska zarra*** Donostiako Orfeoiak 78 RPMko 1924an plazaratutako diskoa da. Bertan kanta herrikoi bat Secundino Esnaolaren kanta bat bildu ziren.

## Abestiak 
* *Dringilin dron*, kanta herrikoia
* *Neska zarra*, Secundino Esnaola

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* [Eresbil(https://eu.wikipedia.org/wiki/Eresbil)en informazioa eta grabazioak.]
Suzko txoria

***Suzko txoria*** (; ) Igor Stravinski errusiar konpositoreak 1910ean idatzitako ballet bat da. Harrapatzen duenarentzat aldi berean bedeinkapena eta madarikazioa den Zhar-Ptitsa deritzon distira handiko hegazti magikoari buruzko errusiar folkloreko kondairetan oinarritua dago.

Musika ballet bezala estreinatu zen Sergei Diagileven Errusiar Balletekin, horientzako bereziki konposatutako musika zuen bere lehen ekoizpena izan zena. Jatorrian, ballet honentzako musika Anatoli Liadov (1855-1914) konposatu behar zuen, baina lana hasten horrenbeste atzeratu izanaren ondorioz, Diagilevek musika hori konposatzeko lana 28 urteko Igor Stravinski gazteari eman zion. Balletak esanahi historiko bat du, ez bakarrik konpositorearen ezagutarazteagatik ("Begiraiozu" esan zion Diagilevek protagonista nagusia egiten zuen Tamara Karsavinari: "Ospetsu izateko zorian dagoen gizon bat da") baizik eta baita Diagilev eta Stravinskiren arteko elkarlanaren hasiera izan zelako, ondoren *Petruxka* eta *Udaberriaren sagarapena* ere ekoitziko zituztelarik.

*Txoria*ren papera Anna Pavlovari eskainia izan zen, baina honek uko egin zionez, estreinaldian Tamara Karsavinak antzeztu zuen, Mikhail Fokinen jatorrizko koreografia eszenaratuko zuena.

Bere istorioa, haurrentzako ipuin batentzako modukoa, honakoa da: Ivan printzea, gauez ehizan irten dena, jakin gabe, Kastxei Hilezkorra gaiztoaren lorategi sorginduan sartzen da. Bat-batean, zuhaitzen artean jirabiraka ari den luma distiratsudun txori bat agertzen zaio. Ivanek jazarri egiten du eta harrapatzea lortzen du, baina, honen erreguen ondorioz hunkituta, askatu egiten du, trukean bere lumetako bat lortuz. Hortik gutxira, printzeak hamahiru printzesek osatutako talde bat ikusten du, lorategiko zuhaitz batetik hartzen dituzten urrezko sagar batzuk elkarri botaz jolasean ari direnak. Printzea hurbildu egiten zaie eta haietako ederrenaz maitemintzen da, printzesa ere maitemintzen delarik. Egunsentian, Kastxeiren zerbitzari diren munstroek Ivan preso hartzen dute, aztiak harri bihurtu nahi duena. Hori lortzeko zorian dagoela, printzeak suzko txoriari deitzen dio lagun diezaion, honek emandako luma astinduz. Txoria iristen da eta aztiaren segizioa sorgintzen du. Alabaina, munstroak laster oneratzen dira eta erabat ahituta uzten dituen dantza bat dantzatzen hasten dira. Txoriak berriz parte hartzen du, eta Kastxei *berceuse* gozo batekin lokartu ondoren, printzeari azti gaiztoak bere arima arrautza baten barnean gordea duela esaten dio. Kastxei esnatzen da, baina Ivan arrautzaz jabetu da eta lurrera harrika botatzen du. Aztia eta bere segizioa behin betiko desagertzen dira. Harri bihurtutako zaldunak itzartu ondoren printzea eta printzesa ezkondu egiten dira.

## Kanpo estekak
Maitasun atsekabea

***Maitasun atsekabea*** Donostiako Orfeoiak 78 RPMko 1924an plazaratutako diskoa da. Jesus Guridiren bi kanta biltzen ziren.

## Abestiak 
* *Goyko mendiyan*, Jesus Guridi
* *Maitasun atsekabea*, Guridi

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* [Eresbil(https://eu.wikipedia.org/wiki/Eresbil)en informazioa eta grabazioak.]
Bebé (futbolaria)

**Tiago Manuel Dias Correia** (Lisboa, 1990eko uztailaren 12a), ***Bebé*** ezizenaz ezaguna, portugaldar futbolaria da, Eibar KEn ibiltzen dena. Benficak erosi zuenetik Kordoban eta Rayon utzita egon eta gero Eibarrek erosi zuen.

## Ibilbidea 
## Kanpo estekak
Eguzkizko muinoa

**Eguzkizko muinoa**, batzutan *Eguzkiko muinoa* edota *Iguzkikomuñoa* gisa idatzia ere agertzen da, Nafarroako Leitza udalerriaren ipar-ekialdean dagoen mendi bat da, Ezkurra mendatearen alboan. Eguzkizko Muñoa mendilerroan dago.

## Kokapena 
Ekialdean, Arramiako gain konikoan hasi eta Baztarla mendia igaroz doan mendilerroaren mendebaldeko muturrean, Ezkurra edo Usategieta mendatearen gainean, hain zuzen ere, mendilerro honetako punturik garaiena Eguzkizko muinoa bera da.

## Abiapuntuak 
Mendi honetara igotzeko ohiko abiapuntuak Leitza (2 ord.) eta Ezkurra edo Usategieta mendatea (1 ord.) dira.

## Kanpo estekak
Minidoka (Idaho)

**Minidoka** Idahoko hiri bat da. Minidoka konderrian kokatua dago. 2010ean  biztanle zituen,  kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera 
* Minidoka konderria

## Kanpo estekak
Neutroien difrakzio

**Neutroien difrakzioak** nukleo atomikoetan jotzen duten jaurtigailuak erabiltzean datza. X izpiak eta elektroiak izaera elektronikokoak dira, eta inguru elektronikoarekin tupust egiten dute. Azal gutxiko elementuak daude eta, beraz, hidrogenoak eta atomo oso arinak ezin dira X izpien edo elektroien difrakzio teknikekin zehaztu. Horregatik garatu zen, teknika horien alternatiba bezala, neutroien difrakzioa.

Neutroiak nukleoaren eremuaren barnean erortzen dira eta nukleoaren helburuetan eragina dute, eta horregatik da batez ere fisikariek erabiltzen duten teknika.

## Desabantailak 
* Lagin oso handi bat behar da.
* Erreaktore nuklear bat behar da neutroi sorta sortzeko

## Ikus, gainera 
* Forma atomikoaren faktore

## Kanpo estekak
Nationals Park

**Nationals Park** AEBtako Washington Hiria hiriburuan dagoen beisbol estadio bat da. 2008an inauguratu zen eta Washington Nationals taldearen jokalekua da.

## Iruditegia 

Irudi:Nationals_Park.jpg|Kanpoaldea.
Irudi:Aerial_view_of_Nationals_Park.jpg|Aireko ikuspegia.
Irudi:Nationals vs Phillies 31 07 2012.jpg|Barnealdearen ikuspegi panoramikoa.
Irudi:Nationals_Panorama_vs._Cubs.JPG|Barnealdearen ikuspegi panoramikoa.

## Kanpo estekak 
* Nationals Park estadioa. Washington Nationals taldearen webgunea
Forma atomikoaren faktore

**Forma atomikoaren faktorea** edo **sakabanaketa atomikoaren faktorea** atomo batek uhin elektromagnetiko bat sakabanatzeko duen gaitasuna adierazten duen kantitate bat da. Forma atomikoaren faktorea uhina eta atomoaren arteko elkarreraginaren izaeraren araberakoa da, era berean, hau, eragina duen erradiazio motaren araberakoa delarik. X izpien kristalografian, neutroien difrakzioan edo elektroien difrakzioan sakabanaketa atomikoaren faktoreak egitura faktorea kalkulatzeko erabiltzen dira, honetatik abiatuta, kristal egoeran dagoen solido baten egitura molekularra zehaz daitekeelarik.

## Definizio orokorra 
thumb|Eragiten duen uhinaren, igorritakoaren, sakabanaketa bektorearen eta sakabanaketa angeluaren arteko erlazioa erakusten duen diagrama

Sakabanaketa atomikoaren faktorea f(\mathbf{k}) atomo edo ioi batekin \mathbf{k}_i uhin bektoredun \Psi_i(\mathbf{r}) uhin elektromagnetiko baten sakabanaketaren deskripzioan sortzen da. \Psi_f(\mathbf{r}) sakabanatutako uhinarentzako espresioa honako hau da:

:\Psi_f(\mathbf{r}) = \Psi_i(\mathbf{r}) f(\mathbf{k}) \mathrm{e}^{-i \mathbf{k}_f \cdot \mathbf{r}}

non \mathbf{k}_f sakabantutako uhinaren uhin bektorea den, \mathbf{k}  sakabanaketa faktorea den bitartean. Sakabanaketa bektorea, batzuetan, \mathbf{S} bezala erakusten da, kristal difrakzioaren bektorearekin nahastua ez izateko, azken hau sakabanaketa bektoreen azpitalde bat delarik, zeintzuentzat Laueren baldintza betetzen den, sakabanatutako eta eragindako sorten bektoreen arteko bektore diferentzia bezala definitzen dena:

:\mathbf{k} = \mathbf{k}_f - \mathbf{k}_i

Sakabanaketa atomikoaren faktorea atomoaren \rho(\mathbf{r}) dentsitate espazialaren funtzioaren Fourierren transformatua bezala definitzen da, hau da, espazio elkarkarian forma atomikoaren deskripzio bat da. Matematikoki honela adierazten da:

:f(\mathbf{k}) = \int_0^{\infty}\rho(\mathbf{r}) \mathrm{e}^{i\mathbf{k} \cdot \mathbf{r}} \mathrm{d}\mathbf{r}

## X izpien sakabanaketa 
[thumb|X izpizko sakabanaketa atomikoaren faktoreak [oxigeno (urdina), kloro (berdea), Cl anioia (magenta) eta K katioia (gorria).]]

X izpiek ez dute nukleo atomikoarekin elkarreraginik, baina atomoko elektroi lainoak sakabanatzen ditu, sakabanatutako X izpien sortaren zabaltasuna Z zenbaki atomikoaren araberakoa da, eta, beraz, X izpiak ez dira hidrogenoa bezalako elementu kimiko arinak detektatzeko edo lagineko atomoak zehatz identifikatzeko eraginkorrak, taula periodikoan elkarren ondoan dauden elementuen arteko kontraste ahularen ondorioz. \rho(\mathbf{r}) funtzioak, kasu honetan, atomoaren nukleoaren inguruko dentsitate elektronikoa irudikatzen du. Sakabanaketa atomikoaren faktorea elektroietan (e-) adierazten da. X izpien difrakzioan \rho(\mathbf{r}) funtzio esferiko bat bezala tratatzen da, teknika honen aplikazio gehienetan baliozko hurbiltzea.

## Kanpo estekak
Lichuan zaldi

**Lichuan zaldia** edo **Lichuan ponia**, (Txinera sinplifikatuaz 利川马 ; Txinera tradizionalez : 利川馬 ; Hanyu Pinyinez : Lìchuān mǎ), Txinako Lichuan eskualdeko bertako zaldi arraza bat da. Bereziki oso menditsua den hego mendebaldeko Hubei probintzian hedatuta.

Bere tamaina zein ezaugarriengatik, ponien sailkapen taldean sartzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Varberg

**Varberg** Suedia hego-mendebaldeko hiria eta izen bereko udalerriko herriburua da, Hallandeko konderriko bigarren hiria. 2010ko erroldare arabera 27.602 biztanle ditu.

## Geografia 
Hainbat muino eta lautada artean hedatzen den hiria da, eremu berde ugari dituena. Suedia hegoaldeko kostaldeko hondartza zabal tipikoak ditu eta udarako turismogune ezaguna da.

## Klima 

## Historia 
1280 inguruan *Wardberg* izeneko gotorleku bat eraiki zen militar funtzioa zuen daniarren gotorleku kate baten parte zena. *Wardberg* berak "Talaia muinoa" esan nahi du. Inguruan herria sortuz joan zen. 1400an bost kilometro iparraldera eraman zuten herria babes bila baina Kalmar Gerran (1611-12) suntsitua izan zen eta berriz hasi zen gotorlekuaren inguruan eratzen. 1645ean Danimarkak Suediari eman behar izan zion 30 urtetarako Brömsebroko Itunaren ondorioz, baina 1658ko Roskildeko Itunak Eskania guztia Suediarren esku utzi zuen. 1666an sute handi batek herria suntsitu zuen eta gaur egun dagoen tokian berreraiki zuten. Garai hartan 600 biztanle zituen.

1863an beste sute bat izan zuen eta berriz berreraiki behar izan zen. XIX mendearen bukaerarako 4.000 biztanle bazituen jada. XX mendearen bukaeran industrializazioa iritsi zen eta Varbergi bultzada handia eman zion. Honi turismoa gehitu zitzaion.

## Gizateriaren Ondarea 
2004an UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen Varbergeko irrati-estazioa. Irrati estazio hau 1922-24 artean eraiki zen eta Atlantiar Ozeanoa zeharkatzen zuen seinalea bidaltzeko gai zen.

## Iruditegia 

Irudi:Badande ungdom 2006.jpg|Varbergeko plazako iturria.
Irudi:Varbergs fästning från söder.jpg|Varbergeko gotorlekua.
Irudi:Varberg Radio Station.jpg|Varbergeko irrati-estazioa (Gizateriaren Ondarea).
Irudi:Varbergs stadshus 2011 b.JPG|Udaletxea.
Irudi:Varbergs kyrka mars 2012 a.JPG|Varbergeko eliza.
Irudi:Komedianten.jpg|Komedianten Kultur Zentroa.
Irudi:Apelviken 1960-talet.jpg|Apelviken hondartza.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Citizens Bank Park

**Citizens Bank Park** AEBtako Pennsylvania estatuko Filadelfia hirian dagoen beisbol estadio bat da. 2004an inauguratu zen eta Philadelphia Phillies taldearen jokalekua da.

## Iruditegia 

Irudi:Citizens_Bank_Park_in_2010.jpg|Kanpoaldea.
Irudi:Citizens Bank Park (20878675372).jpg|Zelaia hutsik.
Irudi:Citizens Bank Park (2371415397).jpg|Zelaia eta harmailak.
Irudi:Phillies 2014 Opening Day Citizens Bank Park Panorama.jpg|Barnealdearen ikuspegi panoramikoa.

## Kanpo estekak 
* Citizens Bank Park estadioa. Philadelphia Phillies taldearen webgunea
Iodopobidona

eskuinera| thumb |**Iodopobidona**z bustitako zauria, gaza bat ere duena

**Iodopobidona**, **polibidona iodatua** ere deitua, iodoz eta pobidonaz osatutako disoluzioa da, zauriak desinfektatzeko erabili ohi dena. Disoluzio horretan iodoaren kontzentrazioa %10 ingurukoa da.

Iodoa kloroa baino mikrobizida eraginkorragoa da. Pobidona uretan disolbagarria da, ez da toxikoa eta, tentsioaktiboa izanik, iodoaren disolbagarritasuna areagotzen du. Bi eragile horren konbinazioa oso eraginkorra da antiseptiko moduan.

Iodopobidona izen komertzial ezberdinekin merkaturatzen da, Euskal Herrian *Betadine* izenekoa ezagunena izanik.

Mikrobizida gisa espektro zabala du, eraginkorra baita bakterio Gram negatibo eta Gram positiboen aurka ez ezik, birus, onddoak, protozooak eta esporen aurka ere.

Zaurien desinfekzioan erabiltzeaz gain, klinika eta ospitaleetan ere ohikoa da, larruazalean aplikatzen baita ebakuntza bat egin aurretik.

## Kanpo estekak
Varbergeko gotorlekua

**Varbergeko gotorlekua** () Suedia hego-mendebaldeko gotorlekua da Varberg hirian dagoena, Hallandeko konderrian.

## Historia 
Gotorlekua Jacob Nielsen konde daniarrak eraiki zuen 1287-1300 artean eraiki zuen Danimarkako erregearengandik babesteko, izan ere honek Jacob Nielsen legezkanpo ezarri baitzuen Erik V.a Danimarkakoa erahil izanagatik. Nielsen kondeak harreman ona zuen Erik II.a Norvegiakoarekin eta honen laguntza jaso zuen gotorlekua eraikitzeko. Ordainetan 1305ean Norvegiaren esku gelditu zen eta XIV mendean zehar gotorlekua handitu egin zuten, gaztelu bat ere altxatu zuten harresien barnean.

XVI mendean sarritan setiatua izan zen eta kalte handiak jasan zituen bakoitzean. Ordurako Danimarkarena zen, baina 1645eko Brömsebroko Itunaren ondoren Suediaren eskutan gelditu zen. Funtzio militarra izan zuen 1830 arte eta gartzela ere izan zen 1931an itxi zuten arte.

## Iruditegia 

Irudi:Varberg Fortress, Halland, Sweden (10974928675).jpg
Irudi:Varbergsfästning-1 (8850073388).jpg
Irudi:Varbergs fästning 6.jpg
Irudi:Varbergsfästning-5 (8849457069).jpg
Irudi:Varbergs fästning 4.jpg|Zalditegiak

## Kanpo estekak
Tjolöholm gaztelua

**Tjolöholm gaztelua** () Suedia hego-mendebaldeko Kungsbacka udalerrian dagoen gaztelua da.

## Historia 
1898 eta 1904 artean eraikitako etxaldea da. Lars Israel Wahlmann arkitekto suediarrak diseinatu eta altxatu zuen Kungsbacka fiordoko penintsula batean.

2010an Lars von Trier zinemagile daniarrak *Melancholia* filmaren kanpoaldeko eszenak bertan grabatu zituen.

## Iruditegia 

Irudi:Tjolöholms Slott.png
Irudi:Tjolöholms Slott - Trädgård 02.jpg
Irudi:Tjolöholms slott.jpg
Irudi:Tjolöholms Slott - Trädgård 03.jpg
Irudi:Tjolöholms Trädgård 05.jpg
Irudi:Tjolöholms Castle from above.jpg|Kungsbacka fiordoa.

## Kanpo estekak
Plummer (Idaho)

**Plummer** Idahoko hiri bat da. Benewah konderrian kokatua dago. 2010ean  biztanle zituen,  kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera 
* Benewah konderria

## Kanpo estekak
Växjöko katedrala

**Växjöko katedrala** (), Växjö hiri historikoko katedrala da.

## Historia 
Växjö XII mendean bihurtu zen apezpikuaren egoitza eta ordurako katedrala bazen bertan. Kondairak dio Sigfrido Suediakoak sortu zuela eta bere erlikiak bertan egon ziren XVII mendean obispo luterano batek erlikia horiek suntsitzeko agindua eman zuen arte. Katedralaren dorrea hasierako katedral harena dela uste da. Dorre honek gaur egun bi txapitel ditu.

Eliza 1276an erre zen lehenengo aldiz eta ordutik aurrera hainbat alditan berreraiki edo berriztu da. Berrizketa handienak 1585ean (daniarren eraso batean suntsitua izan ondoren) eta 1740an (tximistak jo eta suak erre ondoren) egindakoak izan ziren.

1849 eta 1852 artean Carl Georg Brunius arkitektoak eliza berriztu zuen eta txapitelak kendu zizkion, baina 1958 eta 1960 artean Kurt von Schmalensee arkitektoaren gidaritzapean egindako lanek txapitelak berreskuratu zituzten besteak beste. ordukoak dira aldarea, pulpitoa eta bataio harria ere, hirurak Jan Brazdak eginak. *Fiat Lux* erretaula Bertil Vallienek egin zuen 2002an.

## Iruditegia 

Irudi:Växjö Domkirche Frontansicht.jpg|Aurrealdea.
Irudi:Växjö domkyrka 0023.jpg|Katedralaren ikuspegia.
Irudi:Växjö domkyrka 2007.jpg|Atzealdea.
Irudi:Växjö domkyrka 03.jpg|Barnealdea.
Irudi:Sigfrid by Peter Linde.JPG|Sigfrido Suediakoa.

## Kanpo estekak
Addieville (Illinois)

**Addieville ** Illinoiseko herri bat da. Washington konderrian kokatua dago. 2010ean  biztanle zituen,  kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera 
* Washington konderria

## Kanpo estekak
Växjö

**Växjö** (suedieraz  ahoskatua) Suediako hegoaldeko hiria da, Kronobergeko konderriko hiriburua. 2010ko erroldaren arabera 60.887 biztanle ditu.

## Etimologia 
*Växjö* izenak bi hitz hartzen ditu bere baitan, *väg* (bidea) eta *sjö* (aintzira), izan ere neguan aintzira izoztu egiten zenea berau zeharkatzen baitzuten inguruko herrietako nekazariek markatu plazara joateko.

## Historia 
Kontrakoa uste bazen ere, ez zen kristautasun aurreko kultorik izan bertan, bai ordea gertu dagoen Hov herrian. XII mendetik aurrera apezpikuaren egoitza izan da baina ez zuen hiri estatusa lortu 1342 arte, Magnus IV.a Suediakoak eman zion. XIV mendean eskola ireki zen eta 1485ean frantziskotarren monasterio bat. XV mendekoa da Kronoberg gaztelua ere, konderriari izena ematen diona.

Iparraldeko Gerratan sarritan suak kaltetu izan zuen herria, 1277, 1516, 1570, 1612, 1658, 1690, 1749, 1753, 1799, 1838 eta azkenik 1843an, eta orduko berreraikuntzaren ondoren ezarri zen gaur egungo kaleen planoa.

## Klima 

## Hiri berdea 
Hiriak kutsadura handia zuela ikusita, hala airea nola urak (eutrofizazioa), 1996an erregai fosilak 2030rako erabat baztertzeko erabakia hartu zen. Dagoeneko ondorioak nabariak dira. 1993 eta 2011 artean negutegi efektuaren arduradunak diren gasak $41 jeitsi dira. CO2-aren ekoizpena adibidez 2'4 tona/biztanleko da, Europar Batasuneko batazbestekoa 7'3 tona/biztanleko delarik.

## Kirolak 
Östers IF da Växjöko futbol taldea eta 1970 eta 1980 hamarkadetan arrakastatsua izan zen Suediako lau liga eta kopa bat irabaziz.

## Hiritar ezagunak 
* Par Lagerkvist (1891-1974), Literaturako Nobel Sariduna
* Stefan Johansson (1956- ), 1 Formula gidaria
* Mats Wilander (1964- ), tenislaria
* Carolina Klüft (1983- ), heptatloi kirolaria, olinpiar txapelduna

## Ondasun nabarmenak 

Irudi:LA2-vx06-vaxjosjon2.jpg|Hiriaren ikuspegia.
Irudi:Växjö Cathedral 1.jpg|Växjöko katedrala.
Irudi:Frontal view of ruins from the main land..jpg|Kronoberg gazteluaren hondarrak.
Irudi:Teleborgs slott, Växjö, 2015e.jpg|Teleborg gaztelua.
Irudi:Trummen och Teleborgs slott.JPG|Trummen aintzira.
Irudi:Vita Villan och Smålands museum.JPG|Vita Villan, Smålandeko museoa.
|Antzokia.
Irudi:Karolinerhuset vaxjo.jpg|Karolinerhuset.
Irudi:ÖstersIF värmer upp 120131 Länslaget-Öster 1-3 2283.jpg|Östers IF.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jordi Calavera

**Jordi Calavera Espinach** (Cabra del Camp, Tarragona, Katalunia, 1995eko abuztuaren 2a) Eibar KEeko eskuin atzelaria da Caparen ordezkoa. Bere karrera hasi eta orain arte Nastic de Tarragonan ibili da.
Varbergeko irrati-estazioa

**Varbergeko irrati-estazioa** (), hego-mendebaldeko Suediako kostaldean dagoen irrati-estazioa da, Grimeton herrian dagoena, Varberg udalerrian. 2004an UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zituen.

## Historia 
Irrati estazioa 1922 eta 1924 artean eraiki zen. Alexanderson transmisorea 40kHz-ko frekuentziatik gora erabiltzeko diseinaturik egon arren 17.2kHz-ra erabili zen horrela Atlantiar Ozeanoa zeharkatzen zuten mezuak bidali ahal izateko. Bere indikatzaile kodea SAQ zen.

1950 hamarkadararte New York hiriko Long Island uhartean zegoen irrati zentralera irrati mezuak bidali zituen eta 1960 hamarkadatik 1996 urtera Suediar Armadako urpekontziei aginduak emateko erabili zen, urte horretan Alexanderson transmisorea zaharkitua gelditu zela iritzi baitzioten. Aurrez 1968an bigarren transmisore bat ezarri zuten.

## Iruditegia 

Irudi:Varberg Radio Station Visitor Centre.jpg|Interpretazio zentroa.
Irudi:Alexanderson Alternator.jpg|Alexanderson transmisorea.
Irudi:Grimeton VLF transmitter 2004.jpg
Irudi:Varberg Radio Station 06.jpg
Irudi:Grimeton VLF mast row.JPG|Antenak.

## Kanpo estekak
Aurora (Illinois)

**Aurora ** Illinoiseko hiri bat da. DuPage konderrian kokatua dago. 2010ean  biztanle zituen,  kilometro koadrotan banatuta. Illinoisko bigarren hiririk populatuena da eta AEBko 124.a.

## Historia 
1908an Aurorak "Argien Hiria" ezizena hartu zuen, 1881an AEBn kaleko argiztapen elektrikoa egin zuen lehen hirietako bat izan zelako.

## Kultura 
Hiri hau ''Wayne's World'' filmaren kokapena da, nahiz eta eszena gutxi grabatu ziren bertan.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* DuPage konderria

## Kanpo estekak
2. Sinfonia (Beethoven)

Ludwig van Beethovenen ***Bigarren Sinfonia*** re maiorrean op. 36, 1801 eta 1802 artean idatzia izan zen eta bere iraupena hogeitamasei minutu ingurukoa da. Karl Alois, Lichnowsky printzeari eskeinia dago.

## Forma 
Sinfonia honek lau mugimendu ditu, sinfonia klasikoaren ohiko eran.

* Adagio molto - Allegro con brio
* Larghetto
* Scherzo: Allegro
* Allegro molto

Sinfonia hau Vienako Theater an der Wienen estreinatu zen 1803ko apirilak 5ean eta konpositoreak berak zuzendu zuen. Beethovenen "estilo goiztiarra" edo "lehen estiloa"ren bereizgarri den azken lanetako bat da.

## Ingurua, konposaketa eta harrera 
Beethovenen bigarren sinfonia gehienbat konpositorea Heiligenstadten 1802an egon zenean idatzia izan zen, gorreriaren lehen zantzuak nabaritzen hasi zenean. Beethovenek bigarren sinfonia ohiko minuetorik gabe idatzi zuen, honen tokia scherzo batek hartu zuen, konposaketari irismen eta energia handia eman ziona. Sinfonia estreinatu ondoren, kritikoek ohiko minuetoa falta zela nabaritu zuten, eta konposaketak botere handia zuela baina eszentrikoegia zela adierazi zuten.

## Kanpo estekak
Collinsville (Illinois)

**Collinsville ** Illinoiseko hiri bat da. Madison konderrian kokatua dago. 2010ean  biztanle zituen,  kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera 
* Madison konderria
* Cahokia

## Kanpo estekak
1. Sinfonia (Beethoven)

Ludwig van Beethovenen **Lehen Sinfonia do maiorrean op. 21** konpositore honen bederatzi sinfonietatik lehena da. Vienan idatzia izan zen 1799 eta 1800 artean eta Gottfried van Swieten baroiari eskeinia izan zen, melomanoa eta Wolfgang Amadeus Mozarten laguna zena.

Harizko instrumentuek, bi zehar txirulak, bi oboek, bi klarinetek, bi fagotek, bi tronpak, bi tronpetak eta perkusiozko instrumentuek osatutako orkestra batentzat idatzia dago.

1800eko apirilak 2an estreinatu zen Vienako Burgtheaterren. Egitura oso klasiko bat duen arren, lan hau bere izaera berritzaileagatik kritikatua izan zen: obertura ez zen tonalitate nagusiarekin (do maior) hasten, modulazio ugari zituen, hirugarren mugimendua (faltsuki menuetto deitua) azkarregia zen etab. Mozarten 41. Sinfoniarekin, Jupiter ezizena duena, edo Joseph Haydnen beste sinfonia batzuekin antzekotasun gehiegi izatea egozten zitzaion.

## Mugimenduak 
Lau mugimendu ditu.

* Adagio molto - allegro con brio
** Fitxategi:Symphony No. 1 in C - I. Adagio molto, Allegro con brio - Chamber Orchestra - United States Marine Band.opus

* Andante cantabile con moto
** Fitxategi:Symphony No. 1 in C - II. Andante cantabile con moto - Chamber Orchestra - United States Marine Band.opus

* Menuetto - Allegro molto e vivace
** Fitxategi:Symphony No. 1 in C - III. Menuetto, Allegro molto e vivace - Chamber Orchestra - United States Marine Band.opus

* Finale - Adagio, allegro molto e vivace
** Fitxategi:Symphony No. 1 in C - IV. Adagio, Allegro molto e vivace - Chamber Orchestra - United States Marine Band.opus

## Azterketa 
Lehen sinfonia, nolabait, Beethovenek ondoren idatziko duenaren guztirako sarrera bat da: izatez, sarritan kontrastatuak diren ostertz ugari esploratzen ditu. Hala, bata bestearen atzean, lirikoa eta lasaia (azken bi mugimenduetan), iluna eta apasionatua (sarrera motelean), tentsoa eta dramatikoa (hasierako allegroan) eta patetikoa (mugimendu motelean) bezala definitzen da. Bestalde, Hirugarren eta Zazpigarren sinfonietako mugimendu motelen premonizio bat dirudi. Amaierarako Haydnengan oinarritu zen, honen eragina interpretazio azkarretan nabarmenago egiten delarik; izan ere, lan honetako mugimendurik berritzaileena hirugarrena da, scherzo bat dena, bizia eta arina, Beethovenek ordutik aurrera ohiko minuetoaren ordez erabiliko zuena.

## Kanpo estekak
Do maior

**Do maior** tonalitatea (**DoM** latindar musika notazio sisteman eta **C** musika notazio sistema anglosaxoian) do notan oinarritutako eskala maior baten oinarritzen da, eta do, re, mi, fa, sol, la eta si notek osatzen dute. Bere klabe armaduran ez dago ez bemolik ez sosteniturik. Bere erlatibo minorra la minor da eta bere tonalitate homonimoa do minor.

Bere musika noten ondorioz, bere tonalitateko akorde maiorrak do maior, fa maior eta sol maior dira, minorrak la minor, re minor eta mi minor dira eta si bere akorde txikitua da.

Do maior musikan erabiltzen den tonalitaterik ohikoenetako bat da. Instrumentu transpositore asko euren jatorrizko tonalitatean entzuten dira do maiorrean idatzitako zati bat jotzea tokatzen zaienean. Adibidez, do maiorrean idatzitako lan bat jotzen duen si bemolean afinatutako klarinete bat si bemol maiorrean entzungo da. Pianoaren tekla zuriak do maiorreko tonalitateari dagozkie. Do maiorrean afinatutako harpa batek bere pedal guztiak erdian jarriak ditu.

Musika klasikoan meza eta tedeum asko do maiorrean idatzita daude.

: {
\override Score.TimeSignature #'stencil = ##f
\relative c' {
  \clef treble \key c \major \time 7/4 c4 d e f g a b c b a g f e d c2
} }

## Do maior tonalitateko musika-lanak 
### Konposizio klasikoak 
* Maurice Ravel: Bolero
* Joseph Haydn: *30. sinfonia*, *S82. sinfonia*.
* Wolfgang Amadeus Mozart: *36. sinfonia* eta *41. sinfonia* *"Júpiter"*.
* Ludwig van Beethoven: *1. sinfonia*. Aipagarria da azken mugimendua 5. sinfonian eta beste honena: *Pianorako 21. sonata*
* Franz Schubert: *9. sinfonia* 
* Robert Schumann: *2. sinfonia*
* Richard Wagner:  *Die Meistersinger von Nürnberg* opera (oberturan eta beste zati batzuetan)
* Georges Bizet: *sinfonia do maiorren*
* Jean Sibelius: *7. sinfonia*
* Terry Riley: *In C*

### Beste musika motak 
* Katedral bat - Berri Txarrak
* Maite zaitut (Pirritx eta Porrotx)
* Goiko Mendian euskal abesti tradizionala Jesus Guridik moldatua
* Jeiki jeiki euskal abesti tradizionala
* Ikusi mendizaleak - Sabin Lopez de Gereño
* *Like a Rolling Stone* - Bob Dylan
* *Let It Be* - The Beatles
* *Hallelujah* - Jeff Buckley (Leonard Cohen)
* ''It's Not Unusual* - Tom Jones
* *Satin Doll* - Duke Ellington
* *Superman (tema)* - John Williams
* *I Am A Rock* - Simon and Garfunkel
* *Super Mario Bros (tema)* - Koji Kondo
* *La Bamba* - Los Lobos
* Errusiar Federakundearen ereserkia
* *Have You Ever Seen The Rain* - Creedence Clearwater Revival
* *Great Balls of Fire* - Jerry Lee Lewis
* *Piano Man* - Billy Joel
* *Dammit*, *All The Small Things* - Blink 182
* *I Love to See You Smile* - Randy Newman
* *Look what you've done - Jet''

## Kanpo estekak
Fisher (Illinois)

**Fisher ** Illinoiseko herri bat da. Champaign konderrian kokatua dago. 2010ean  biztanle zituen,  kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera 
* Champaign konderria

## Kanpo estekak
Hizkuntza estralurtar

[thumb|ezkerrera|250px|[WOW seinalea|WOW! seinalea.]]
**Hizkuntza estralurtar**ra Lurretik kanpo sortutako hizkuntzak definitzeko hitz generikoa da. Jakina denez, oraindik ez da horrelakorik ezagutu baina behin estralurtarren izaera baieztatu eta gero, haien komunikatzeko moduak definizio honetan sartu beharko genituzke. Hizkuntza hipotetiko horien ikerketa **xenolinguistika**ren lana izango litzateke. Zientzia fikzio munduan ere **exolinguistika** eta **astrolinguistika** hitzak erabili dira zientzia hori izendatzeko.

## Asmatutako hizkuntza estralurtarrak 
[thumb|[Klingon hizkuntzaren adibidea.]]
* Klingon hizkuntza
* Na'vi hizkuntza

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : Zein hizkuntzatan hitz egingo dute estralurtarrek?
O'Fallon (Illinois)

'''O'Fallon ''' Illinoiseko hiri bat da. St. Clair konderrian kokatua dago. 2010ean  biztanle zituen,  kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera 
* St. Clair konderria

## Kanpo estekak
Alaskaren erosketa

**Alaskaren erosketa** (; ) 1867an AEBek Errusiar Inperioari Alaska lurraldea erosi zionekoa izan zen. Gai honek estatubatuar politikarien artean nagusiki aldeko jarrera izan zuen, halere aurkariek **Sewarden Gutizia** (''Seward's Folly'') izena eman zioten, erosketa William H. Seward estatu idazkariaren bidez burutu baitzen, eta AEBtako Senatuak akordio bidez onartua.

Errusiak Alaskako Lurraldea saldu egin nahi zuen, Britainiar Inperioarekin gerra piztuz gero hark bereganatzeko beldur baitzen. Ordurarte, Errusiak Alaskan burututako jarduera nagusiak larruen salerosketa eta alaskarrak kristautzeko misiolaritza izan ziren. Erosketa honek AEBei 7,2 milioi dolarren trukean 1.518.800 km2-ko lurraldea gehitu zion.

## Kanpo estekak
Real Unión 2016-2017

Entrenatzailea:  Asier Santana (2016-Egun)
* 15px|Kapitain = Kapitainak.
* 15px|Lesio = Epe luzeko lesioa.

#### Bajak 
### Neguko Merkatua 2016 
### Udako merkatua 2016 
## Kanpo estekak
Miller Park (Milwaukee)

**Miller Park** AEBtako Wisconsin estatuko Milwaukee hirian dagoen beisbol estadio bat da. 2003an inauguratu zen eta Milwaukee Brewers taldearen jokalekua da.

## Iruditegia 

Irudi:MillerParkStadium.jpg|Kanpoaldea.
Irudi:Miller Park in 2007.jpg|Aireko ikuspegia.
Irudi:MillerParkPanorama.jpg|Barnealdearen ikuspegi panoramikoa.
Irudi:Miller Park (20801025655).jpg|Zelaia.

## Kanpo estekak 
* Miller Park estadioa. Milwaukee Brewers taldearen webgunea
Great American Ball Park

**Great American Ball Park** AEBtako Ohio estatuko Cincinnati hirian dagoen beisbol estadio bat da. 2003an inauguratu zen eta Cincinnati Reds taldearen jokalekua da.

## Iruditegia 

Irudi:TallStacks.jpg|Kanpoaldea.
Irudi:GABP satellite view.png|Aireko ikuspegia.
Irudi:Great American Ballpark 3.JPG|Barnealdearen ikuspegi panoramikoa.
Irudi:Great American Ballpark outfield view.JPG|Barnealdearen ikuspegi panoramikoa.

## Kanpo estekak 
* Great American Ball Park estadioa. Washington Nationals taldearen webgunea
Busch Stadium

**Busch Stadium** AEBtako Missouri estatuko St. Louis hirian dagoen beisbol estadio bat da. 2006an inauguratu zen eta St. Louis Cardinals taldearen jokalekua da.

## Iruditegia 

Irudi:Newbuschstl123sk.JPG|Kanpoaldea.
Irudi:Busch Stadium June2006 2.jpg|Aireko ikuspegia.
Irudi:Homeplate.jpg|Barnealdearen ikuspegi panoramikoa.
Irudi:Busch_Stadium_Panorama_Crop.jpg|Zelaia.

## Kanpo estekak 
* Busch Stadium estadioa. St. Louis Cardinals taldearen webgunea
Adrián Ortolá

**Adrián Ortolá Vañó** (Xàbia, 1993ko abuztuaren 20a) Deportivo de la coruña taldeko espainiar atezaina da, FC Bartzelonak utzita. Villarrealen eta Bartzelonaren, Alaves-en egon zen.
Teleborg gaztelua

**Teleborg gaztelua** () Suedia hegoaldeko Växjö hiritik gertu dagoen gaztelua da. Trummen aintziraren ertzean dago.

## Historia 
Erdi Aroko itxura duen arren 1900 urtean eraiki zuen Lindvall & Boklund arkitekto konpainiak. Fredrik Bonde kondeak Anna Koskull emazteari oparitu zion ezkontza egunean. 1917an bikota hil zen eta neska gazteen hotel bihurtu zen. 1964an Växjöko udalak erosi zuen eta ezkontza, konferentzia eta antzezlanetarako erabiltzen da.

## Iruditegia 

Irudi:Teleborgs slott, Växjö, 2015a.jpg
Irudi:Teleborgs slott, Växjö, 2015b.jpg
Irudi:Teleborgs slott, Växjö, 2015c.jpg
Irudi:Trummen och Teleborgs slott.JPG|Trummen aintzira.

## Kanpo estekak 
*  webgune ofiziala
Ekhi Senar

**Ekhi Senar Rekondo** (Barañain, Nafarroa Garaia, ) euskal herritar futbolaria da, Real Union taldekoa izateagatik ezaguna. Osasunako harrobian hazitakoa. Erdiko atzelari lanetan aritzen da normalean.

## Kirol Ibilbidea 
*2024ko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak 
* Fitxa
Errusiar Amerika

**Errusiar Amerika** (errusieraz Русская Америка, *Russkaya Amerika*) 1733-1867 artean Errusiar Inperioak Amerikan izan zuen koloniar lurraldea jasotako izena izan zen. Lurralde honek gaur egungo AEBetan dagoen Alaska estatuaz gain, Kaliforniako hainbat lurralde eta Hawaii uharteetako bi portu ere barne hartzen zituen.

Errusiar Inperioak lurraldea formalki 1799ko Ukaseko dekretuaren bidez bereganatu zuen. Dekretu horren bidez Errusiar-Amerikar Konpainiak lurraldea monopolioa ezarri eta Errusiar Eliza Ortodoxoari lurralde hauetan misioak jartzeko hainbat eskubide eman zitzaizkion. Halere, XIX. mendean lurralde hauetako asko abandonatuak izan ziren.

1867an Alaskaren erosketa jazo zen, honetan Errusiar Inperioak AEBei lurralde hauek 7,2 milioi dolarren trukean saldu zion (2013ko egungo 120 milioi dolar).

## Kanpo estekak
PNC Park

**PNC Park** AEBtako Pennsylvania estatuko Pittsburgh hirian dagoen beisbol estadio bat da. 2001an inauguratu zen eta Pittsburgh Pirates taldearen jokalekua da.

## Iruditegia 

Irudi:PNCParkfromDowntown.jpg|Kanpoaldea.
Irudi:PNC Park satellite view.png|Aireko ikuspegia.
Irudi:Pnc_gamepano.jpg|Barnealdearen ikuspegi panoramikoa.
Irudi:PNC Park - Pittsburgh, PA (14594423673).jpg|Zelaia.

## Kanpo estekak 
* PNC Park estadioa. Pittsburgh Pirates taldearen webgunea
Makatu

**Makatua** kolpe batek eragindako traumatismo bat da, gorputzeko gune bateko ehunak erasan egiten dituena baina zauririk eragin gabe, hots, larruazala urratu gabe. Ohikoa da makatua geratu den gunean ubelguneak edo ekimosia sortzea.

## Zer egin? 
Kontusio txikietan nahikoa da izotz pixka bat edo konpresa hotzak erabiltzea, hantura hobetzen dutenak. Kontusioa gogorragoa bada, izotza jarri ohi da, eta kaltetutako zatia igo eta atsedenean jarri. Kolpe gogorrek organo solidoei eragin diezaiekete, eta, beraz, osasun-aditu bati kontsultatu behar zaio.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Trummen aintzira

**Trummen aintzira** Suedia hegoaldeko aintzira bat da Kronobergeko konderrian dagoena, Växjö udalerrian. Ertzean Teleborg gaztelua dago.

## Iruditegia 

Irudi:Teleborgs slott, Växjö, 2015e.jpg|Teleborg gaztelua.

## Kanpo estekak
Kataluniako Europar Alderdi Demokrata

**Kataluniako Europar Alderdi Demokrata** (), **PDeCAT** siglez ezaguna, Kataluniako alderdi politiko errepublikano eta independentista bat izan zen.

2016ko uztailaren 10an sortua izan zen, Kataluniako Konbergentzia Demokratikoaren ondorengoa da eta bere burua alderdi “demokrata, katalanista, independentista, europeista eta humanista” gisa aurkeztu zuen.

PDeCAT alderdiak Junts per Catalunya koalizioa bultzatu zuen 2017ko Kataluniako hauteskunde autonomikoetan, esparru elektoral zabal bat sortzeko helburuarekin. Geroztik, PDeCAT alderdia ez da inoiz hauteskundeetara bere siglekin aurkeztu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Kataluniako Europar Alderdi Demokrata webgunea