Ekoizpen Ingeniaritza

**Ekoizpen Ingeniaritza** ingeniaritzako adar bat da, non manufaktura-prozesuekin, produktuen lanketarekin eta merkantzia industrialekin lan egiten den. Faktore garrantzitsu guztiak integratzea bilatzen du, gizarterako beharrezkoak diren produktuetako intsumo ekonomikoen aldaketei lotutako arazo konplexuei konponbide optimoak emateko.
[thumb|194x194px|[:en:Willow_Run|Willow Runeko Ford Motor Company fabrikak ekoizpen ingeniaritzaren printzipioak erabili zituen Bigarren Mundu Gerran B-24 Liberator aireontzi militarren masa ekoizpenaren errekorra lortzeko.]]

## Kontzeptua 
Ekoizpen Ingeniaritza etorkizuneko gradu bezala katalogatu da nazioartean. Gradu berritzailea da, diziplina anitzekoa: zientzia, teknologia, ekonomia eta administrazioa egokitzen ditu eta ondasunak eta zerbitzuak ekoizteko sistemak optimizatzen ditu. Ekoizpen- edo administrazio-prozesuak hobetzen ditu alor global bat menderatzeko helburuarekin. Horrela, prozesu horiek garatzen laguntzen du, eta erakunde horiek Kolaboratzailearen, Ingurumenaren eta baliabideen ongizatea zaintzera bultzatzen ditu. Lan-ingurunea hobetzen dute, non produktuen eta zerbitzuen kalitatea nabarmentzen den; ekoizpen-sistemak aztertzen dituzte etapa guztietan, hasierako sorkuntza eta plangintzatik hasita eta sistema horren diseinuraino eta eragiketaraino.

Ekoizpen ingeniaria diseinu bat produktu bihurtzeko figura nagusia da. Hark eragiketen integratzaile gisa jardun behar du; hau da, erakunde bateko langileak, informazioa eta teknologia koordinatu behar ditu. Energiaren erabilera, ingurumen- eta giza-babesa, fabrikazio-prozesuen kudeaketa eta kontrola kontuan hartuz diseinatzen ditu sistemak; horrez gain, prozesu optimizatuak dituzten produktuak egitea ere hartzen du kontuan.

### Helburuak 
Ekoizpen Ingeniaritzaren helburu nagusia da ahalik eta eraginkortasun handiena lortzea dituen baliabideekin (eskulana, materialak, teknologia eta kapitala), azken produktuaren edo zerbitzuaren kalitatea arriskuan jarri gabe. Horretarako hurrengo helburu hauek bete behar ditu:

* Ekoizpen-prozesuak optimizatzea: Ondasunak eta zerbitzuak ekoizteko modu eraginkorrena bilatzea, ekoizpen-denborak eta horri lotutako kostuak minimizatuz.

* Kalitatea hobetzea: Produktu eta zerbitzuek ezarritako kalitate-estandarrak betetzen dituztela ziurtatzea, bezeroen beharrak betez.

* Produktibitatea maximizatzea: baliabide berdinak edo gutxiago izanda, ekoiztutako ondasun edo zerbitzuen kopurua handitzea, sistemaren eraginkortasun orokorra hobetuz.

* Ekoizpen-kostuak murriztea: Prozesuetako eraginkortasun ezak identifikatzea eta ezabatzea, baliabideen erabilera optimizatuz eta hondakinak minimizatuz.

* Laneko segurtasuna bermatzea: Langile guztiak babesten duten eta arriskuak minimizatzen dituzten ekoizpen-sistemak diseinatzea.

* Jasangarritasuna sustatzea: Ingurumen-inpaktua txikiagotzen duten eta baliabideen erabilera arduratsua sustatzen duten prozesuak ezartzea.

### Funtzioak 
Ekoizpen ingeniaria diziplina anitzeko profesional integrala da. Industria-ekoizpen osoa kalkulu, fisika eta kontrol estatistikoaren menpe dago, ingeniaritzako beste adar batzuen artean. 

Matematika: Ekoizpenerako eredu matematikoak garatzen ditu. Eredu matematikoak atal hauek guztiak izan ditzake: kalkulu integralak, diferentzialak, ekuazio diferentzialak, prozesuak garatzeko logika matematikoa; matematikaren adar guztiak hartzen ditu. 

Fisika: Lehengaien eta produktuen egoera ezagutu, materialak eta ingurugiroarekin gertatzen diren aldaketak ezagutu, eta laborategian saiakuntzak egin materialen egoerak aztertzeko, produktu hobeak lortzeko eta nahi diren baldintzak lortzeko. 

Estatistika: Ekoizpen adierazleak eta laginketa estatistikoak garatzen ditu; estatistikaren adar guztiak ezagutzen ditu.

Ekoizpenaren eta ingurumenaren jardueraren kudeaketa: Ekoizpen-adierazleen neurketa eta hobekuntza; enpresen profil teknologiko lehiakorraren analisia eta garapenerako arlo estrategikoen determinazioa; ekoizpenaren informazioa; proiektu industrialen muntaia eta aurkezpena.  

Kudeaketa teknologikoa, berrikuntza, transferentzia, eta negoziazio-prozesua menperatu: Industria prozesu espezifikoen analisia, ebaluazioa eta hobekuntza teknologikoa.

Produktuaren eta prozesuaren diseinua: Simulazio eta moldaketa tresnak erabiliz ereduen, produktuen eta prozesu industrialen diseinua egin. Teknologia berriei buruzko paradigmak aplikatzea produktuaren, prozesuaren eta prozesuen kontrolaren diseinuarekin lotutako alderdiei. 

Automatizazioa: Arrazionalizazio, mekanizazio eta automatizazio beharrak baloratu, ekoizpenaren informatizazioa egin eta automatizazio prozesuen formulazioan, muntaian eta jarraipenean euskarria izan. 

Kalitate-kontrola (SGC): gaur eguneko lege eta ziurtapen arauak ezagutu, kalitate sistemak hobetzeko. 

Ingurumena (SGA): legezko araudia eta ingurumen ziurtagiria ezagutu, bere helburua produktuak eta zerbitzuak ekoiztea da baliabideak minimizatuz eta ingurumenari kalterik egin gabe.

Industria segurtasuna eta osasun okupazionala (SISO): gaitasuna izatea langile, makineria, ingurumen eta erakundearen instalazioen arriskuak saihesteko, zuzentzeko eta txikiagotzeko, langileen ongizate baldintzak hobetzeko maila mentalean, fisikoan eta haiek lan egiten duten inguruetan. 

Ezagutza eremua: Logistika lehengaietatik produktua amaituta egon arte, biltegiratzea eta garraiatzea, ekoizpenerako programazio sistemak.

## Historia 
Ekoizpen ingeniaritzaren historia XIX. mendearen erdialdean AEBetan eta XVIII. mendean Erresuma Batuan hasi zela esan dezakegu, nahiz eta Txinan, Antzinako Erroman eta Ekialde ertainean bazeuden lantegi handiak. Veneziako armategia munduko lehen lantegietarikoa izan zen. 1104an sortu zen Veneziako errepublikan, industria-iraultza baino ehunka urte lehenago. Veneziako armategiak ia itsasontzi bat ekoizten zuen egunero eta 16.000 pertsonek lan egiten zuten han.

Historialarien ustez, lehen fabrika modernoa Matthew Boultonen Soho Manufactory izan zen, 1761ean Birminghamen sortu zena. Beste bi aukerak izan daitezke Derbyko John Lomberen zetazko lantegia (1721) eta Richard Arkwrighten Cromford Mill (1771). Cromford Mill bere ekipoa egokitzeko eta materiala fabrikazio prozesu ezberdinetara eramateko eraiki zen.

Historialari batek, Jack Weatherfordek, lehen lantegia Potosin, Bolivian, zegoela zioen. Potosiko fabrikak aprobetxatu egiten zuen gertu zegoen zilar ugaria, eta sartutako zilarrezko xerrak prozesatuz txanponak sortzen zituen. XIX. mendeko kolonia britaniarrek fabrikak eraiki zituzten, non langileek eskulanak egiteko eraikuntza sinpleak erabiltzen zituzten, batez ere ehungintzako lanak egiteko. Hori aurreko fabrikazio metodoak (artisau-industriak edo ekoizpen-sistema) baino eraginkorragoa izan zen langileei materialak administratzeko eta banatzeko. 

Kotoi fabrikek lurrun-makina eta ehundegi-mekanikoa bezalako asmakizunak erabili zituzten XIX. mendeko fabrika industrialetan aitzindari izateko, non doitasunezko makina-erremintek eta pieza ordezkagarriek eraginkortasun handiagoa eta galera gutxiago zituzten. Esperientzia hau ekoizpen ingeniaritzaren ikasketen oinarria izan zen. 1820. eta 1850. urteen artean, mekanizatu gabeko fabrikek artisau lantegi tradizionalak ordezkatu zituzten, fabrikazio erakunde nagusi bezala.

Henry Fordek fabrikaren kontzeptua goitik behera aldatu zuen, eta horrela ekoizpen ingeniaritza sortu zuen XX. mendearen hasieran, ekoizpen masiboaren berrikuntzarekin. Errodadura-arrapala batzuen ondoan langile espezializatuek (Forden lantegietan) automobilaren antzeko produktu bat eraiki zuten. Kontzeptu horrek ekoizpen-kostuak izugarri murriztu zituen ia ondasun guztietan eta kontsumismoaren aroa ekarri zuen.

### Garapen modernoak 
Fabrikazio modernoko ingeniaritza-ikasketek produktu baten osagaiak ekoizteko eta integratzeko behar diren bitarteko prozesu guztiak barneratzen dituzte.

Automatizazioa ekoizpen-prozesu desberdinetan erabiltzen da, adibidez mekanizazioan eta soldaduran. Fabrikazio automatizatua fabrikan dauden salgaiak ekoizteko automatizazioaren aplikazioari dagokio. Fabrikazio automatizatuak ekoizpen-prozesurako dituen abantaila nagusiak automatizazioa modu eraginkorrean ezarriz gauzatzen dira, eta honako hauek barne hartzen dituzte: trinkotasun eta kalitate handiagoa, fabrikaziorako epeak murriztea, ekoizpena sinplifikatzea, manipulazioa gutxitzea, lan-fluxua hobetzea eta langileen morala hobetzea.
[thumb|[Robot industrial|Robot industrialak.]]
Robotika mekatronika eta automatizazioaren aplikazioa da, eta robotak sortzen ditu. Robotak fabrikazioan erabili ohi dira arriskutsuak, desatseginak edo errepikakorrak diren zereginak egiteko. Robot horiek edozein forma eta tamaina izan dezakete, baina denak aurrez programatuta daude eta elkarreraginean daude fisikoki munduarekin. Robot bat sortzeko, ingeniari batek erabili ohi ditu zinematika (robotaren mugimendu-eremua zehazteko) eta mekanika (robotaren barruko tentsioak zehazteko). Gaur egun robotak asko erabiltzen dira ekoizpen ingeniaritzan.

Robotei esker, enpresek dirua aurrezten dute negozioetan, horiek gizakientzako diren zeregin arriskutsuegiak edo zehatzegiak egiten baitituzte. Gainera, ekonomikoki errentagarria izateaz gain, kalitate hobea bermatzen dute. Enpresa askok roboten muntaketa lerroak erabiltzen dituzte; lantegi batzuk hain daude robotizatuta, non bakarrik kudeatu ahal diren.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
Ingeniaritza

Ingeniaritza industrial

Ingeniaritza zibil

Ingeniaritza mekaniko

Ingeniaritza elektriko

Kudeaketa ingeniaritza

Produkzio-sistema

## Kanpo estekak 
https://interpro.wisc.edu/the-history-and-evolution-of-manufacturing/

https://www.thehenryford.org/collections-and-research/digital-collections/expert-sets/7139/#:~:text=Henry%20Ford%20combined%20interchangeable%20parts,adopt%20Ford's%20innovative%20production%20methods.(https://www.thehenryford.org/collections-and-research/digital-collections/expert-sets/7139/#:~:text=Henry%20Ford%20combined%20interchangeable%20parts,adopt%20Ford's%20innovative%20production%20methods.)

https://education.nationalgeographic.org/resource/industrialization-labor-and-life/

https://inventionland.com/blog/manufacturing-past-present/

https://www.soloingenieria.org/ingenieria-de-produccion/

https://es.wikipedia.org/wiki/Manufactura