Florence Lawrence

**Florence Lawrence** (Hamilton, Ontario, Kanada, 1886ko urtarrilaren 2a - West Hollywood, Kalifornia, Estatu Batuak, 1938ko abenduaren 28a) asmatzaile eta aktore kanadarra izan zen. Askotan, historiako «lehen zinema-izar» gisa aipatzen da. "Biograph Girl" eta "IMP Girl" izenez ere ezaguna izan zen. Hainbat zinema-estudiotako 270 filmetan baino gehiagotan parte hartu zuen. Zinema-ibilbide luzea izateaz gain, Lawrencek autoentzako lehen norabide aldaketaren adierazlea asmatu zuen.

## Lehen urteak 
Florence Annie Bridgwood bezala jaio zen Hamiltonen (Ontario). Charlotte A. Bridgwooden alaba, vaudevilleko aktore bat, Lotta Lawrence izen artistikoarekin ezaguna, eta Lawrence antzerki konpainiaren  aktore nagusia eta zuzendaria. Bere aita, George Bridgwood, 1822an jaio zen Stafforshiren, Ingalaterran, eta 1898an hil zen Hamilton, Wentworth, Ontario, Kanadan. Lau urterekin, amaren izen artistikoaren abizena jarri zioten Florenceri. 

1898an, Florencek 12 urte zituela, aita hil ondoren, bera, ama eta bi anaia nagusi Hamiltondik Buffalora (New York) joan ziren bizitzera. Herriko ikastetxeetara joan zen eta hainbat kirol egin zituen, bereziki zaldiketa eta izotz gaineko irristaketa. Graduatu ondoren, Lawrencek bere amaren antzerki konpainiarekin bat egin zuen. Hala ere, konpainia laster desegin zen, taldekideek elkarrekin lan egitea ezinezko bihurtu zuten eztabaida batzuen ondorioz. Lawrence eta bere ama New Yorkera joan ziren 1906an.

1909an Biographentzat lanean jarraitu zuen. Egunero ordaindu beharrean, astero ordaintzea lortu zuen, eta soldata arruntaren bikoitza jaso zuen. *Jones series* lehen komedia-seriean ospe handia lortu zuen. Bera izan zen Jones andrea hogei bat filmetan. *Jones seriea* baino ezagunagoak izan ziren Arthur Johnsonekin egin zituen maitasun istorioak. Senar eta emaztearena egiten zuten *The Ingrate-*n, eta maitaleena *Resurrection-*en. Lawrence eta Solter beste estudio batzuetan lan bila hasi ziren, eta Essanay konpainiari idatzi zioten, aktore nagusi eta zuzendari gisa lan egiteko, hurrenez hurren. Baina Essanayk eskaintza horren berri eman zion Biographi, eta berehala kaleratu zituzten.

Libre geratu zirenean, Lawrence eta Solter 1909an Independent Moving Pictures Company of America (IMP) erakundearekin elkartu ziren. Konpainia Carl Laemmlek sortu zuen, hau ere Universal Picturesen jabe eta sortzailea, geroago IMP xurgatu zuena. Laemmle aktore eta zuzendari eskarmentudunen bila zebilen. Florence bere izena zuen markesina baten promesarekin erakarri zuen. Baina Laemmlek Lawrence auto batek harrapatuta New Yorken hil zelaren  zurrumurrua zabaldu zuen.

Orduan, komunikabideen arreta lortu ondoren, iragarkiak jarri zituen egunkarietan, bera bizirik eta egoera ezin hobean zegoela eta *The Broken Oath,* IMPren film berria*,* filmatzen ari zela adieraziz. Une horretan, Laemmiek Lawrence Saint Louisen (Missouri) agertu arazi zuen 1910eko martxoan, aktore protagonistarekin, bere jarraitzaileei bizirik zegoela erakutsiz. Horrela, bere izen eta irudiari publizitatea eman zion lehen interpretea izan zen. Laemmleren xalotasunaren ondorioz hasi zen *star system* delakoa. Laster, Florence Lawrence izen ezaguna izatera iritsi zen. Hala ere, bere ospea hain handia izan zen, non estudioetako handikiek beren beldur okerrenak baieztatu zituzten eta soldata igoera eta karteletako izenaren eskariak heldu ziren.

Lawrencek eta Solterrek 11 hilabetez lan egin zuten IMPrako, 50 filmetan parte hartuz. Europan zehar oporretan egon ondoren, Siegmund Lubin-ek kontratatu zituen. Lawrencek berriz ere bikotea osatu zuen Arthur Johnsonekin Lubinek zuzendutako 48 filmetan.

Garai hartan, zinemaren industria Motion Picture Patents Company boteretsuak kontrolatzen zuen, garaiko zinema-konpainia garrantzitsuenek osatua. IMP ez zen kide eta bere banaketa-sistematik kanpo jarduten zuen. IMPren filmak proiektatzen zituzten antzokiek MPPCren filmen eskubideak galdu zituzten. IMPk etsai handiak zituen zinemaren industrian. Lawrenceren ospeari esker, bizirik irautea lortu zuen.
thumb|ezkerrera|Carl Laemmleren The Broken Oath filmaren promozioa, Lawrence protagonistarekin (Billboard 1910)
### Lubin estudioak 
1910. urtearen amaieran, Lawrencek IMP estudioak utzi zituen Lubin estudioetan lan egiteko. Mary Pickford 19 urteko lagun kanadarrari aholkatu zion IMPko izarra izateko.

## Gainbehera 
Bere erretiro polemikoa gorabehera, Lawrencek 1914an bere konpainiarentzat (Víctor Film Company) lan egin behar izan zuen, ondoren Universal Studiosek erosi zuena. Pelikula bat filmatzean, *Pawns of Destiny*, filmaziorako prestatutako sute bat, zabaldu egin zen. Lawrence erre egin zen, ilea xukatu zitzaion eta eroriko larria izan zuen. Hainbat hilabetez shock egoeran egon zen. Lanera itzuli zen, baina filma bukatzean berriz gaixotu zen. Solterri egozten zion erre zen eszena egitera behartu izana, eta azkenean dibortziatu egin ziren. Gainera, Unibertsalak uko egin zion bere gastu medikoak ordaintzeari. Lawrence traizionatua sentitu zen.

29 urte besterik ez zituen arren, ez zuen inoiz bere izar estatusa berreskuratu hainbeste denbora zauriak sendatzen eman ondoren. 1920an senarra hil zitzaion. Hurrengo urtean Charles Byrnerekin ezkondu zen, auto saltzaile batekin, baina 1931n dibortziatu egin ziren. 1933an hirugarren aldiz ezkondu zen, Henry Boltonekin. Bolton bortitza zen eta Lawrence jotzen zuen. Bakarrik, adorerik gabe eta mielofibrosiak, muineko gaixotasun arraro batek, eragindako min kronikoen ondorioz, 1938ko abenduaren 27an, konorterik gabe aurkitu zuten Hollywodd Mendebaldeko bere apartamentuko ohean. Bere buruaz beste egiten saiatu zen inurrientzako intsektizida irentsiz. Ospitalera eraman zuten, baina handik ordu gutxira hil zen.
thumb|eskuinera|Florence Lawrenceren hilobia Hollywood Forever hilerrian.
## Asmakizunak 
Lawrencek autoentzako norabide aldaketaren lehen adierazlea asmatu zuen. Autoaren atzeko lohi-babesera konektatutako gailua zen. Gidariak botoi bat sakatzen zuenean, beso batek autoaren biraketa-norabidea adierazten zuen seinale bat igotzen edo jaisten zuen. Ondoren, balazta-seinale bat garatu zuen, non STOP jartzen zuen seinale bat zuen beso bat zabaltzen zen gidariak balazta-pedala zapaltzen zuenean. Baina asmakizun horiek ez ziren patentatu, eta garai hartako automobil-enpresek garatu zituzten.

## Filmografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*