Bracha Ettinger

**Bracha Lichtenberg Ettinger** (Tel Aviv, Israel, 1948ko martxoaren 23a) franko-israeldar artista, margolaria, filosofo, psikologo eta idazle feminista  da. Matrizeari (matrix), matrizeari (matrixiel), emakumezkoen “espazio-de-bord matricial”-ari (ama-aurreko haurdunaldia, jaio aurrekoa, sexu-diferentzia), transsubjektibotasunari (ama-aldetiko diferentzia), ama-aldaka-ur-matrixiel delakoari) buruzko teoriagatik ezaguna da.

1981ean Parisera joan zen bizitzera, eta Paris eta Tel Aviv artean lan egin zuen. 1985ean Espazio *matrizial* (edo matrixial, matrixial / *matricial* space) kontzeptua asmatu eta garatu zuen. 

## Bizitza 
Psikologia klinikoa ikasi zuen Jerusalemgo Unibertsitate Hebrearrean, eta psikoanalisian doktoratu zen 1987 urtean, eta estetikan 1996 urtean, Parisko Unibertsitatean. Gainera, Londresko Tavistock and Portman NHS Foundation Trust-en trebatu zen. Psikologia Klinikoko Arte Masterra du, Jerusalemgo Unibertsitate Hebrearrean lortua; Artearen Filosofian doktoratu zen Paris-VIII unibertsitatean, 1996an, eta Psikoanalisian DEA bat Paris-Diderot Unibertsitatean (Paris-VII), 1986an. 

### Lan ibilbidea 
Psikologo klinikoa izan zen Jerusalemgo Unibertsitatean eta, ondoren, Londresko Tavistock Clinicen. Hainbat prestakuntza jaso zituen, besteak beste, Ronald Laing, Piera Aulagnier, Françoise Dolto, Pierre Fédida eta Jacques-Alain Millerrekin. Teorialari eta psikoanalista bihurtu zen (Lacaniar Eskola Berriko kide (NLS-New Jacques Lacan école, Munduko Psikoanalisiaren Elkartea, eta TAICP ( Psychoanalysis). PHR-Israel (Physicians for Human Rights) erakundeko kide aktiboa da.

2004an *Theory Culture and Society* zientzia-egunkariak atal berezia eskaini zion bere lanari.

Ettingerren lanak pintura, marrazkia, argazkigintza, "elkarrizketak", idatzia eta bideo-artea biltzen ditu. 2011n bi monografia eskaini zizkioten bere artista lanari: *Bracha L. Ettinger: Art as Compassion* (ed. Catherine de Zegher eta Griselda Pollock) eta *Le Cabinet de Bracha* (ed. Patrick Noene).

Bere argitalpenen artean *Matrix and Metramorphosis* (1992), *The Matrixial Gaze* (1995), *The Matrixial Borderspace* (2006) edo *Proto-ethica matricial* 2019 daude.

## Lanak 
### Argitalpenak 
* (en) « Diotima and the Matrixial Transference: Psychoanalytical Encounter-Event as Pregnancy in Beauty », dans Hein Viljoen, Beyond the threshold : Explorations of liminality in literature, New York, Peter Lang, 2007, 272 p.  
* .
* (en) « Com-passionate Co-response-ability, Initiation in Jointness, and the link x of Matrixial Virtuality », dans Sofie Loo, Gorge(l) oppression and relief in art [« beklemming en verademing in kunst »]  (trad. de l'anglais), Anvers, Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Gynaika, 2006, 138 p. 
* (en) « Gaze-and-touching the Not Enough Mother », dans Catherine de Zegher, Eva Hesse Drawing, NY/New Haven, The Drawing Center/Yale University Press, 2006 
* .
* (en) « Art and Healing Matrixial Transference Between the Aesthetical and the Ethical », dans ARS 06 Biennale, Helsinki, Kiasma Museum of Contemporary Art, 2006.

### Erakusketa pertsonalak 
* 1987, Centre Pompidou, Paris
* 1988, Musée des beaux-arts et de la dentelle de Calais
* 1990, Institut Goethe, Paris
* 1992, Le Nouveau Musée, IAC - Institut d'art contemporain, Villeurbanne
* 1993, The Russian Ethnography Museum, Saint-Pétersbourg
* 1993, Galerie d'Art Contemporain du Centre Saint-Vincent, Herblay
* 1994, Kanaal Art Fondation, Béguinage, Courtrai
* 1994, Leeds Metropolitan University Gallery, Leeds
* 1995, Israel Museum, Jérusalem
* 1996, «Doctor and Patient. Bracha L. Ettinger & Sergei "Africa" Bugayev, Musée d'art de Pori, Finlande
* 2000, Palais des beaux-arts de Bruxelles
* 2001, Drawing Center, New-York
* 2003, La librairie [pas clair], Les Abattoirs, Toulouse
* 2003, Gerwood Gallery, Oxford University
* 2009, Kuvataideakatemia - Finnish Academy of Art, Helsinki
* 2009, Freud Museum, Londres
* 2010, «Alma Matrix. Bracha L. Ettinger & Ria Verhaeghe», Fundació Antoni Tàpies, Barcelone
* 2011, «Le cabinet de Bracha», Musée des Beaux-Arts d'Angers
* 2013, Museum of the City of St. Petersburg at Peter and Paul Fortress: Ioannovsky Ravelin Museum. «*Memory Post 1. Bracha Lichtenberg Ettinger».* St. Petersburg
* 2013, Freud Dream Museum. «*Memory Post 2. Bracha Lichtenberg Ettinger».* St. Petersburg
* 2015, Galería Polivalente in Guanajuato.«*Bracha L. Ettinger: Medusa – Eurydice»*. Universidad de Guanajuato, Mexico.
* 2017, Silesian Museum (Muzeum Śląskie w Katowicach), *Bracha: Eurydice - Pieta*. Katowice.
* 2018, Anderson Gallery. **«***BRACHA: Pieta - Eurydice - Medusa»*. University at Buffalo, NY.
* 2022, Andrew Kreps Gallery, NY
* 2021, «Bracha's Notebooks», Castello di Rivoli, Rivoli, Italy
* 2024 «*Bracha Lichtenberg Ettinger: Eurydice - Kaddish - Pieta».* Centre Pompidou, Paris

### Erakusketa kolektiboak 
* 1984, Jeanne-Gatineau Pintura Saria, Galeria Mansart, Liburutegi Nazionala, Paris
* 1984, 16. Nazioarteko Pintura Jaialdia, Château-Musée, Cagnes-sur-Mer
* 1984, Neue Kunst in der Philharmonia, Berliner Philharmonisches Orchester, Berlin
* 1985, "Hamar gazte biharko", Kultur Etxea, Amiens
* 1985, "Emergencia", Lainé biltegia, Bordele
* 1986, "Kulture 90", Jagenberg-Gelände, Düsseldorf
* 1986, "Materia eta Memoria: Bracha Ettinger, William MacKendree", Isy Brachot Galeria, Paris
* 1986, "Carte blanche à Marcelin Pleynet", Galería Fatxada, Paris
* 1987, Frantziar-daniar kultura-trukea, Kvinde Museum, Aarhus, Danimarka
* 1987, Camille Fundazioaren Bilduma, Santa Cruz Museoa, Poitiers
* 1987, Camille Fundazioaren Bilduma, *Frau Museum*, Bonn
* 1989, Gazteen Nazioarteko Biurtekoa, Cannesko Hiria eta Gironako Arte Museoa, Espainia
* 1990, "Feminine Presence", Tel Aviv Museum of Art, Tel Aviv
* 1991, "Israeli Art Now", Tel Aviv Museum of Art
* 1992, "Rutas of Wandering", Israel Museum, Jerusalem
* 1996, "nside the Visible", Whitechapel Gallery, Londres
* 1997, "Inside the Visible", National Museum of Women in the Arts, Washington
* 1997, "Inside the Visible", Institute of Contemporary Art (ICA), Boston
* 1997, "Oh Mama", Museum for Israeli Art, Ramat-Gan
* 1997, "Inside the Visible", Art Gallery of Western Australia, Perth, Australia
* 1996-1997, «Historiari begira», Centre Pompidou, Paris
* 1997, "Kabinet", Stedelijk Museum, Amsterdam
* 1998, Haifa Museum & Theater Women Artists in Israeli Art (The Ninties)
* 1999, "Voices from Here and There (Mar'ee Makom, Mar'ee Adam"), Israel Museum, Jerusalem
* 1999, "La Memoria", Villa Medici, Erroma
* 2003, "Aletheia", Gothenburg Museum of Art, Göteborg, Suedia
* 2006, "ARS 06 Bienale", Kiasma Museum of Contemporary Art, Helsinki
* 2006-2007, "Cou(l)", Anberesko Arte Ederren Errege Museoa
* 2008, "Eventually we'll Die - Young Art of the Ninties", Herzliya Museum of Contemporary Art, Herzliya
* 2011, «elles@centrepompidou», Centre Pompidou, Paris
* 2013-14, «In the Heart of the Country: The collection of the Museum of Modern Art in Warsaw».  Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie.
* *2015*, «14th Biennial», Istanbul
* 2017, "Encounters / Ontmoetingen", MAS/KMSKA, Antwerpe
* 2017, "Colori". GAM, Turin  
* 2017, "The Image of War". Bonnier Konsthall, Stockholm
* 2017-2018, «The Human Condition [Part III: The Haunted House]». Ekaterina Institute, Moscow
* 2018-2019, Kochi-Muziris Biurtekoa. India
* 2019, "Doing Deculturalization". Museion Bozen/Bolzano
* 2020-2021, «Psychc Wounds: On Art & Trauma». "The Warehouse" Dallas... 
* 2022, «Espressioni—Con-frazioni». Castello di Rivoli, Turin
* 2023, «Artists in a Time of War». Castello di Rivoli, Turin
* 2024, «Itinéraires Fantômes», Capc Musée d'art contemporain, Bordeaux

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak