Zarela Villanueva Monge

**Zarela Villanueva Monge** (Cartago, Costa Rica, 1952ko maiatzaren 24a) Costa Ricako abokatua, epailea, magistratua da eta Costa Ricako Justizia Gorte Goreneko presidente ohia da, 2013ko maiatzaren 13tik 2017ko maiatzaren 13ra.

## Bizitza 
Costa Ricako Cartago herrian jaio zen, 1952ko maiatzaren 24an. Teresita Monge Arias eta Jorge Villanueva Badilla politikari liberazionista eta hiru aldiz diputatuaren alaba da. Neba,Luis Gerardo Villanueva Askapen Nazionala Alderdiko kidea,  diputatua eta Kongresuko presidentea izan da.

Costa Ricako Unibertsitatean egresatua da Villanueva, zuzenbidean, eta Zuzenbide Ikasleen Elkarteko presidentea izan zen 1975 eta 1976 artean. Nekazaritza Zuzenbidean espezialista da, eta Urrutiko Hezkuntzarako Unibertsitate Nazionaleko (UNED) Gizarte eta Familia Indarkerian graduondokoa du.

### Lan ibilbidea 
1976an, Turrialbako alkate zibil eta lan-alkatea izan zen; Heredia probintziako agente fiskala; 1979ra arte, Paradisuko instrukzioko eta agente fiskaleko epailea; 1987ra arte, Kartagoko lehen auzialdi zibileko eta laneko epailea; eta, gero, zigor- eta lan-arloko goi-mailako epailea. 1989an, Bigarren Salako magistratu izendatu zuten, lan- eta familia-prozesuen berrikuspenaz arduratzeko. Gero, 2010ean, Justizia Gorte Goreneko presidenteorde izendatu zuten, eta, Luis Paulino Mora titularra hil ostean, presidentetza izan zuen behin-behinean, 2013ko maiatzean Gorteko osoko bilkurak presidente aukeratu zuen arte. Costa Ricako historian Botere Judizialeko lehen emakume presidentea izan zen. 2017ko maiatzaren 13an erretiroa hartu zuen, eta Justizia Gorte Gorenaren buru izan zen lehen emakumea izateari utzi zion legatu nagusi gisa.

## Iberoamerikako Goi-bilera Judizialeko Generoari eta Justiziara Sartzeari buruzko Batzorde Iraunkorra 
2014ko abuztuaren 4, 5 eta 6an Montevideon (Uruguai) egin zen Iberoamerikako XVIII. Goi-bilera Judiziala Prestatzeko Bileran, jasotako hautagaitzak kontuan hartuta, Goi-bilerako koordinatzaile nazionalek erabaki zuten honako pertsona hauek izendatzea Generoaren eta Justiziarako Sarbidearen Batzorde Iraunkorreko kide, eta jasotako boto kopuruaren araberako zerrendan agertzea:

1. Clara Martínez de Careaga eta Garcia (Espainiako Auzitegi Goreneko magistratua). 

2. Olga Sánchez Cordero de Garcia Villegas (Mexikoko Gorte Goreneko ministroa). 

3. Margarita Cabello Blanco (Kolonbiako Gorte Goreneko Arlo Zibileko Aretoko presidentea). 

4. Andrea Muñoz Sánchez (Txileko Auzitegi Goreneko magistratua). 

5. Alba Luz Ramos Vanegas (Nikaraguako Gorte Goreneko presidentea. 

6. Zarela Villanueva Monge (Costa Ricako Gorte Goreneko presidentea). 

7. Liana Fiol Matta (Puerto Ricoko Gorte Goreneko presidentea).

2014ko azaroaren 10ean eta 11n, Iberoamerikako Gailur Judizialeko Generoari eta Justiziarako Sarbideari buruzko Batzorde Iraunkorraren lehen bilera egin zen Costa Rican, eta Clara Martínez de Careaga BJKNko Berdintasun Batzordeko presidentea bertan izan zen. Bilera horretan, Genero Batzorde Iraunkorreko presidentea hautatu zen, eta aho batez hautatua izan zen Costa Ricako Gorte Goreneko presidentea, Zarela Villanueva Monge. 2014-2016 Lan Plana ere onartu zen, bi ardatzek osatua: a) Iberoamerikako Goi Bilera Judizialaren barrura zuzendutako ekintzak eta b) Iberoamerikako herrialdeetako botere judizialei zuzendutako gomendioak; biak ere justizia ematean genero ikuspegia txertatu eta zeharkakotzea lortzeko helburuarekin.   

Batzordeak jarduera-ildo gisa ezarri zituen etxeko indarkeria, genero-indarkeria, diskriminazioa, pertsonen salerosketa eta genero-osagaia duten krimen antolatuko beste delitu batzuk (sexu-esplotaziorako gizakien salerosketa, adibidez) indartzeko ekintzak aztertzea, sortzea eta bultzatzea; gainera, adostu zen genero-berdintasunaren aldeko borrokan beste herrialde batzuek dituzten jardunbide egokiak partekatzea, Iberoamerikako Goi-bilera Judizialeko gainerako kideek erreplika ditzaketenak. Ekimenen bidez, batzordeak justizia ematen dutenak sentsibilizatu eta prestatu nahi ditu, indarkeriarik gabeko lan-giroa, sexuagatiko diskriminazioa eta sexu- eta lan-jazarpena prebenitzeko. Lan-planak, halaber, aukera-berdintasuna sustatzen du, eta, horretarako, epaileak gaitu egiten ditu, ikerketak egiten ditu eta genero-inpaktuari buruzko diagnostikoak eta txostenak ere egiten ditu, sexuen arteko desorekak identifikatzeko eta berrezartzeko tresna gisa erabiltzeko.

### Genero Berdintasunari eta Justizia Emateari buruzko Iberoamerikako lehen topaketa 
2015eko urriaren 15 eta 16an Mexikon bildu ziren Gorte Gorenetako eta Iberoamerikako Epailetza Kontseiluetako edo Magistratura Kontseiluetako titularrak, Genero Berdintasunari eta Justizia Emateari buruzko Iberoamerikako Lehen Topaketan, genero berdintasunaren printzipio abstraktua eguneroko errealitate bihurtzearen garrantziaz eztabaidatzeko haien ebazpenen bidez. "Gure erronka nagusia (...) genero-ikuspegia Iberoamerikako herrialdeetako justizia-administrazioaren zereginean zeharkako eta ezinbesteko ardatz gisa sartzea da", adierazi zuen Costa Ricako Gorte Goreneko presidente Zarela Villanuevak. Bilera horretan izan zen Clara Martínez de Careaga, Espainiako ordezkari gisa Genero Batzorde Iraunkorrean.

Ekitaldi horren barruan, Generoari eta Justiziarako Sarbideari buruzko Batzorde Iraunkorraren Hirugarren Ohiko Bilera egin zen, eta batzordea osatzen zuten magistratuek parte hartu zuten; besteak beste, Clara Martinez de Careaga Espainiako Auzitegi Goreneko magistratuak. Bileraren barruan, Batzordeak txosten bat egitea adostu zen, abenduan Andorran egingo zen XVIII. Goi-bilera prestatzeko bileran. Gainera, NBE Emakumeak, Iberoamerikako Idazkaritza Nagusia (SEGIB) eta Generoko eta Justiziara Sartzeko Batzorde Iraunkorraren arteko Akordio Gutuna onartu zen, tartean dauden erakundeen arteko lankidetza ildoak ezarri, finkatu eta koordinatzeko, Batzorde horren lana babesteko helburuarekin.
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak