open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rina Mor

**Rina Mor**, hebrearrean: **רינה מור**, jaiotzaz **Rina Messinger**, gero **Mor-Goder** (Kiryat Tiv'on, Israel, 1956ko otsailaren 16a) israeldar modeloa, idazlea eta abokatu penalista da. Miss Unibertso lehiaketa irabazi zuen lehen israeldarra. 1976ko uztailaren 11n koroatu zuten.

## Ibilbidea 
[ezkerrera|thumb|288x288px|[Rina Mor (Messinger) Miss_Unibertso koroatua, 1977.07.10]]
### Miss Unibertso 
Miss Unibertso lehiaketa irabazi zuen lehen israeldarra izan zen. 1976ko uztailaren 11n koroatu zuten. Irabazle aldarrikatu ondoren, 1976an hauxe esan zuen: «Ez naiz politikari bat. Nire ustez, Miss Unibertso izango da jendeari erakustea Israelek beste aurpegi bat duela, ez bakarrik gerra», eta segurtasun-neurri handiak hartu ziren Israelek Bangkoken (Tailandia) geldialdia eginez mundu-bira hasi zuenean. Koroa irabazi zuen lehen Miss Israelek, «Messinger», «gehien bisitatu nahi zuen herrialdea?» galdetu ziotenean, berehalaxe erantzun zuen: «Ba, arabiar bat».

### Ondoren 
Miss Unibertso erreginaldiaren ondoren, Rina Messingerrek New Yorken hartu zuen ostatu, eta Agentzia Juduaren eta Bonuen Harreman Publikoetan lan egin zuen. Lau urteren ondoren, Israelera itzuli zen eta Harreman Publikoetan lanean jarraitu zuen enpresa batentzat. Hantxe ezagutu zuen bere senarra, negozio-gizon arrakastatsua. Bi alaba izan zituzten. 

#### Ikasketak 
1991n bere ametsa betetzea erabaki zuen eta Zuzenbidea ikasten hasi zen Tel-Aviveko Unibertsitatean. Lizentziatura ohoreekin amaitu ondoren, Herbehereetara joan ziren, senarrak negozioa zuen lekura, eta Rina maistratza osatzera, familia-zuzenbidean espezializatu zen.  

#### Abokatu 
2002. urtean, Herbehereetan sei urte igaro ondoren, familia Israelera itzuli zen. Messinger familia handien abokatu handia da Tel Aviven eta Doktoretzan lan eginda. Astero agertzen da Canal 10 kateko goizeko  saioan, familia-zuzenbidean aholkularitza emateko. 

## Argitalpenak 
* 1981ean, Miss Unibertso gisa izandako esperientziari buruzko liburu bat idatzi zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Le Cateauko gudua (1794)

**Le Cateauko gudua** 1794ko martxoaren 29an gertatu zen, Flandriako Kanpainiaren testuinguruan, Lehen Koalizioko Gerran. Antoine Balland, Jacques Gilles Henri Goguet eta Jacques Fromentin jeneralek zuzendutako hiru dibisiok Paul Kray Habsburgotar jeneralak zuzendutako dibisio bat erasotu zuten. Austriarrek frantziarrak garaitu zituzten eta lau aldiz galera gehiago eragin zieten.

## Gudua 
Le Cateau-Cambrésiseko herria Cambraitik 24 kilometro hego-mendebaldera dago. Lehen Koalizioaren Aliatuen erasoaldiari aurrea hartuz, frantsesek austriar posizioen aurkako erasoak garatu zituzten, bai Le Cateau-n, bai Beauvais eta Solesmesen ere, Landrecies inguruko bi herrixketan. Hasiera batean errepublikarren erasoa garaipenezkoa izan bazen ere, austriarrek zalditeria tropak azkar mugitu eta kargatu egin zuten. Kontraeraso horren aurrean frantziarrek, izuturik, ihes egin zuten 5 kanoi eta 400 hildako atzean utzita. Era berean, austriarrek hainbat gerra-preso hartu zituzten, haien artean hirurogei dragoi, zalditik jaitsi eta baso batera ihes egin zutenak. Austriarrek trukean oso gizon gutxi galdu zituzten.

Koalizioak Landreciesko setioarekin udaberriko kanpainia berria hasiko zuen hiru aste geroago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cristián Rodríguez

** Cristián Rodríguez Martín** (El Ejido, 1995eko martxoaren 3a) txirrindulari espainiarra da.

Amateurretan dagoeneko nabarmendu zen, Bizkaiko Itzulia, Besayako Itzulia eta Leongo Itzulia irabazi bait zituen. 

2016ko denboraldian profesionaletara pasatu zen Wilier Triestina-Southeast taldearekin.

## Palmaresa 
### Amateurretan 
**2012**
* Besayako Itzulia
**2013**
* Besayako Itzulia eta etapa bat
* Bizkaiko Itzulia eta etapa bat
**2014**
* 3. Andra Mari Sari Nagusian
* 3. Andaluziako erlojupeko txapelketan
**2015**
* Andaluziako erlojupeko txapelketa
* Leongo Itzulia eta etapa bat
* 2. Espainiako 23 urtez azpiko erlojupeko txapelketan
* 3. Andaluziako errepideko txapelketan

### Profesionaletan 
**2016**
* 10. Etorkizuneko Tourrean
**2017**
* 4. Apeninoetako Giroan
**2020**
* 9. Hungariako Itzulian
* 9. Portugalgo Itzulian
**2021**
* Ruandako Tourra eta etapa bat
* 4. Route d'Occitanien
**2022**
* Euskal Herriko Itzuliko Mendiko sailkapena 20px
* 2. Andaluziako Itzulian
**2023**
* 2. Apeninoetako Giroan
* 2. Route d'Occitanien
* 8. Omango Tourrean
**2024**
* 5. Omango Tourrean

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
—: ez zuen parte hartu 
UT: utzi, ez zuen amaitu

## Taldeak 
*  Southeast *(stagiaire)* (08.2015-12.2015)
*  Wilier Triestina-Southeast (2016-2017)
** *Southeast-Venezuela* (01.2016-05.2016)
** *Wilier Triestina-Southeast* (05.2016-12.2016)
** *Wilier Triestina-Selle Italia* (2017)
*  Caja Rural-Seguros RGA (2018-2020)
*  Total (2021-2022)
** *Team Total Direct Énergie* (01.2021-06.2021)
** *Team TotalEnergies* (06.2021-2022)
*  Arkéa (2023-)
** *Arkéa Samsic* (2023)
** *Arkéa-B&B Hotels* (2024-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Cristián Rodríguez – *SitiodeCiclismo.net*
Edith Ayrton

**Edith** **Ayrton** edo **Edith Ayrton** **Zangwill** (Japonia, 1879 - Edinburgo, 1945) idazlea eta sufragista izan zen. Emakumeen Sufragiorako Liga Judua sortzen lagundu zuen. 

1903an Israel Zangwill britainiar idazle sionistarekin ezkondu zen.

## Biografia 
Japonian jaioa, Matilda Chaplin Ayrton medikuaren eta William Edward Ayrton fisikariaren alaba zen. Ama 1883an hil zitzaion, eta, ondoren, aita Hertha Ayrton matematikariarekin ezkondu zen. Juduen fedean hazi zuten Edith. Israel Zangwillekin ezkondu zen, 1903an. Amaginarrebak Edith Ayrtonen lehen ipuinak Zangwill-i bidali ondoren, bere iritzia eman zezan, ezagutu zuten elkar. Hiru seme-alaba izan zituzten: Israel 1906an, Margaret 1910ean eta Oliver 1913an. 1904an argitaratu zuen bere lehen eleberria, *Barbarous Babe*. Osasun txarra izateaz kexatzen zen, eta ez zuen uste militante sufragista izan ahal izango zenik, baina berak eta amaginarrebak Women's Social and Political Union-ekin bat egin zuten. Maud Arncliffe Sennett-i idatzi zion erakunde horri laguntza eskuzabala emateko asmoa zuela esateko. Senarra WSPUren alde agertu zen publikoki, baina espiritu liberaleko emakumeek txistu egin zioten taktika militanteak sostengatzeagatik.  

1912an, Jewish League for Woman Suffrage (en) eratzen lagundu zuen, gizonezko zein emakumezko kideei irekia. Erakunde horrek emakumeen eskubide politikoak eta erlijiosoak lortzea zuen helburu, eta uste zuen judu batzuek talde horrekin bat egiteko joera handiagoa izan zezaketela emakumeen sufragioa berariaz defendatzen zuen talde batekin baino. Kideen artean zeuden bere senarra, Henrietta Franklin, Hugh Franklin, , Inez Bensusan eta Leonard Benjamin Franklin. 

Emakumeen sufragioaren aldeko juduak 1914ko otsailaren 6an bildu ziren beste sufragista batzuekin, United Suffragist taldea sortzeko. Erakunde berria WSPUren muturreko militantziari, zeinak sute kriminaleko kanpaina bat egin zuen, eta National Union of Women's Suffrage Societies taldearen arrakasta-ezari erantzuteko sortu zen. Talde berrian, bere amaginarreba, senarra, Emmeline Pethick-Lawrence, Maud Arncliffe Sennett eta Louisa Garrett Anderson zeuden.

Urte askoan bizi izan zen East Prestonen, Sussex Mendebaldean, *Far End* izeneko etxe batean. Edinburgon hil zen, 1945ean.

## Obrak 
* *Barbarous Babe* (1904)
* *The First Mrs Mollivar* (1905)
* *Teresa* (1909)
* *The Rise of a Star* (1918)
* *The Call* (1924), amaginarrebaren bizitzan oinarritua
* *The House* (1928)
* *The Story of the Disarmament Declaration* (1932) 

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* « Edith Chaplin Zangwill (c. 1879-1945) », Elizabeth Crawford, The Women's Suffrage Movement. A Reference Guide 1866-1928, Londres, Routledge, 2001, or. 766.

## Ikus, gainera 
* Suffragette
* Sufragisten zapia
* *Suffragette* filma
* Emakumeen sufragismoa
* Sufragisten zerrenda

## Kanpo estekak
Ezinegon

Liebertek eta Morrisek 1967an aurkeztutako teoria baten arabera, **ezinegona** edo **egonezina** antsietatearen osagai nagusietako bat da. Beste osagaia emozionalitatea da. Azken hori sintoma fisiologikoei dagokie, hala nola izerdia botatzeari, palpitazioak jasateari edo arteria-presioa handia izateari.

Urduri dagoen pertsonak bere buruarekin elkarrizketa negatiboa du, eta horrek egiten duen horretan kontzentratzea eragozten dio. Adibidea: Azterketa batean irrikan dauden ikasleek behin eta berriz esaten dute bertan behera utziko dutela edo memoriak huts egiten diela. Pentsamendu horiek azterketa egitea den une horretan benetan garrantzitsua den ekintza oztopatzen dute. Hori gertatzen da azterketako galderak ebazteaz arduratzen diren garuneko eremuak garrantzirik gabeko aukerak espekulatzeko erabiltzen ari direlako. Horrela, buru antsietatearen ezaugarri nagusia bere baliabide mentalak eraginkortasunez fokalizatzeko duen zailtasuna da.

Egonezina kezka-sentsazioa ere izan daiteke. Adibidez, ama batek urduri dagoela bere haurra ez delako behar lukeen orduan iritsi etxera esan dezake. Besteek egiten dituzten jokabideei buruzko kezka ere izan daiteke: "Barazkirik ez jateak kezkatzen nau".

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Askaldegi

[thumb|200px|[Pierre-Auguste Renoiren *Dantza La Galette Errotan*.]]
**Askaldegi**a, **piknik-gune**a edo **merendero**a(Heg.) mahaiak, zakarrontziak, iturria eta abar dituen atsedenlekua da. Leku atsegin eta lasaietan egoten dira, hirien kanpoaldean, autobidetako atsedenlekuetan edo zelai erdian: begiratokiak, zelaiak, ibilbide turistikoak eta mendi-ibiliak. Erromesaldiak edo erromeriak egiten diren leku erlijiosoetatik gertu ere tradizionalak dira. Elkartzeko eta olgetarako lekua denez, sarritan dantzaldiak, jaiak eta abar egiten dira.

Normalean ez dute zerbitzurik izaten. Ohikoa da mahaikideek janaria mahai gainean eramatea. Taberna batean zerbitzari bat egon daiteke txosna moduko jatetxe bat dagoenean. Askaldegietako piknik-guneek hondakinetarako eta zaborretarako ontziak, iturriak, labeak eta gresillak izaten dituzte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jaroslav Kacmarcyk

**Jaroslav Kacmarcyk** doktorea, **Jarosław Kaczmarczyk** edo **Iaroslav Karchmarchyk** eran ere idatzita (1885-1944) Lemkoen Errepublikaren burua izan zen, 1918 eta 1920 artean. Binczarowan jaio zen, garaiko Austria-Hungariar Galitzia eta Lodomeriako Erresuman. Lehen Mundu Gerran austria-hungariako armadaren alde borrokatu zuen. 1918ko udazkenetik aurrera, Inperioa gainbeheran sartu zenean eta erregio ezberdinetako nazionalismoek motelki zatikatzen hasi zutenean Lemkotarren aldeko mugimenduan jardun zuen, Lemko-Rusynen autodeterminazioaren kontzeptua aldarrikatuz eta Poloniako armadan sartzea galaraziz.

1921ean Poloniar autoritateek "anti-Poloniar aztoramendua" eragiteagatik epaitu zuten, baino inuzente deklaratu zuten. 1939an Alemaniar inbasiotik ihesi Lvivera mugitu zen. Hemen Sobietar NKVD-k atxilotu zuen eta gutxira Mosku inguruko labore-esparru batean hil zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Chiringuito

280px|thumb|Sitgeseko *chiringuito*a, munduko lehena
[thumb|280px|[Formenterako hondartza bateko *chiringuito*a.]]
Espainian, ***chiringuito*** () hondartzaren oinean dagoen establezimendu txikia da, janariak eta edariak eskaintzen dituena, eta bezeroentzat terraza bat edo aire zabaleko mahaigune bat duena. Oporretarako direnez, *chiringuito* askok turismoaren goi-denboraldian baino ez dute irekitzen, hau da, udan (edo neguan, Kanarietan). *Chiringuito*ak Espainiako kostalde guztietan zabaldu dira, eta herri honetako biztanleen iruditeriaren parte dira.

## Sorrera 
«*Chiringuito*» «*chiringo*»aren forma txikigarria da, jatorrian [ur] zorrotada bati buruzkoa zen antillatar hitza. Kuban, kafea kafe-makinarik gabe hartzeko modu bat iragazki gisa galtzerdi bat erabiltzea eta ur irakina isurtzea da. 1943an, César González-Ruano kazetaria Sitgesera joan zen bizitzera, eta bere "bulego partikularra" «El Kiosket» izeneko taberna batean ezartzea erabaki zuen. 1949an, Gonzalez-Ruanok proposatuta, tabernari «El Chiringuito» izena eman zioten, Kubako uhartera egindako bidaien omenaldi gisa. 

1960ko hamarkadan mugimendu hippya iritsi zenean, Jatorrizko *chiringuito* horiek aldi baterako instalazioak ziren, udarako mugatuak, zurez edo palmondo-hostoz eginak, eta tokiko arrainak eskaintzen zituzten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2024ko Lieja-Bastogne-Lieja

**2024ko Lieja-Bastogne-Lieja** txirrindularitzako lasterketa klasiko honen 110. edizioa izan zen. 2024ko apirilaren 21ean egin zuten Lieja eta Lieja artean, 254,5 kilometroko ibilbidearekin. Lasterketa hau, UCI World Tour 2024ko 19. proba izan zen.

Garailea UAE Team Emirates taldeko Tadej Pogačar esloveniarra izan zen.

Lehenbiziko euskalduna Pello Bilbao bizkaitarra izan zen, bederatzigarren sailkatu zelarik.

## Taldeak 
## Sailkapen orokorra 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sailkapena webgune ofizialean
Joênia Wapichana

**Joênia Batista de Carvalho**, ezagunagoa **Joênia Wapichana** izenez (Boa Vista, Brasil, 1974ko apirilaren 20a), Brasilgo abokatua da, Brasilen abokatutza lanean diharduen lehen emakume indigena.

2018ko hauteskundeetan, Brasilgo Diputatuen Ganberako hautetsia izan zen lehen emakume indigena izan zen, Roraima estatuaren ordezkari gisa eta Jasangarritasun Sareko (REDE) kide gisa.

## Biografia 
Wapishana talde indigenako kidea, zortzi urte zituela, jaio zen herrixka utzi eta amarekin Boa Vistara joan zen bizitzera. Bigarren Hezkuntza amaitu ondoren, kontabilitateko bulego batean hasi zen lanean egunez, gauez Roraimako Unibertsitate Federalean zuzenbidea ikasten zuen bitartean. 1997an graduatu zen.

### Abokatu ibilbidea 
Raposa Serra indigena do Sol barrutian zerbitzatu zuen, Roraimako Kontseilu Indigenaren (CIR) sail juridikoan lan egiteaz gain, baita Brasilgo iparraldeko eskualdean bere lurren jabetzarako indigenen eskubideen defentsan ere.

Brasilgo Abokatuen Ordenako (OAB) Herri Indigenen Eskubideen Batzordeko lehen presidentea izan zen, 2013an sortua.

2018ko legegintza-hauteskundeetan, Roraimagatik Diputatuen Ganberarako hautatu zuten.

## Goraipamenak 
* 2004an, Reebok saria jaso zuen, giza eskubideen defentsan egindako lanagatik. 2010ean, Brasilgo Kultura Ministerioaren Kultura Merezimenduaren Ordenarekin kondekoratu zuten. 
* 2018an Nazio Batuen Erakundearen Giza Eskubideen Saria jaso zuen.

## Iruditegia 

Fitxategi:MarchaDasMulheresIndigenas MarchaDasMulheresIndigenas 27 @katie Maehler.MarchaDasMulheresIndigenas 11082019 JoeniaWapichana+Mulheres SatereMawe (48516436726).jpg|Emakume indigenen martxa, 2019
Fitxategi:MARCHA MULHERES INDÍGENAS-MARIA FERNANDA RIBEIRO (23) (48532000912).jpg|Maria Fernanda Ribeiro eta Joenia Wapichana,  Emakume indigenen martxa, 2019 
Fitxategi:CDH - Comissão de Direitos Humanos e Legislação Participativa (49644489332).jpg|Giza Eskubideen eta Partaidetzako Legeen Batzordea, 2020
Fitxategi:Joênia Wapixana CDH 3.jpg|Joênia "Wapichana" *Emakumeen egoera eta giza eskubidea* hitzaldian 
Fitxategi:Acampamento Terra Livre 2023 (52842918707).jpg|Acampamento Terra Livre 2023 
Fitxategi:CTEYANOMAMI - Comissão Temporária Externa para acompanhar a situação dos Yanomami e a saída dos garimpeiros (52779171211).jpg|CTEYANOMAMI - Comissão Temporária Externa Yanomamien egoera eta garimpeiroen irteera bateratzeko, 2023 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Musika jaso

musikagile klasikoaren eskuizkribuak.]]
**Musika jasoa**, **musika landua** edo **musika akademikoa** europar musikaren testuinguruan, herri-musika terminoarekin kontrajarririk erabili ohi den terminoa da, arte-sormenaren emaitza diren musika-estiloak izendatzeko.

Ohikoa da «musika jasoa» erabiltzea mendebaldeko musika klasikoaren sinonimo gisa; hala ere, autore batzuek bereizi egiten dituzte, musika jasoan honako adierazpen hauek sartzen baitituzte: musika garaikidea, Indiako, Txinako eta Japoniako musika artistikoak, eta musika klasikotzat hartzen denaren barruan sartzen ez diren *soul*aren, *jazz*aren, *funk*aren eta musika esperimentalaren forma batzuk.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eveli Saue

**Eveli Saue** (Kärdla, Estonia, 1984ko otsailaren 13a) estoniar biatleta ohia eta orientazio-lehiakidea da. 2006an esprint modalitateko munduko orientazio biatloi txapelduna izan zen. 2006ko eta 2010eko Neguko Olinpiar Jokoetan lehiatu zen.

## Kanpo estekak
Herri-musika

XIX. mendeko abeslaria *La sonnambula* kantatzen]]
**Herri-musika** edo **musika herrikoia** jendartean zabalkunde handia izan duten zenbait musika-mota izendatzeko erabili ohi den terminoa; batzuetan, musika akademikoaren esparrutik kanpo sortzen den musika izendatzeko erabili ohi da. Adiera horretan, XIX. mendeaz gero tradiziozko musikatik eta musika akademikotik nolabait bereiziak diren edo haietatik abiatuta garatu diren zenbait genero adierazten ditu (esaterako, *vaudeville*a, *tango*a, *blues*a, *jazz*a, *rock-and-roll*a, *soul*a, *pop*a, *folk*a, *son*a, saltsa...). Nolanahi ere, bereizketa lausoa da, eta eztabaidatua. Bestalde, «herri-musika» erabili izan da batzuetan, historikoki, gaur egun musika folkloriko edo tradizional gisa ezagutzen denari erreferentzia egiteko, eta erabilera horrek oraindik ere irauten du zenbait testuingurutan. Azken zentzu horrekin nahastea saihesteko, batzuetan «hiri-musika modernoa» edo «musika modernoa» esamoldeak erabiltzen dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Herluf Andersen

**Herluf Andersen** (Viborg, 1931ko abenduaren 25a - 2013ko urtarrilaren 30a) arkularia zen. Danimarka ordezkatu zuen 1972ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Virginia Beavert

**Virginia R. Beavert** (Blue Mountains, 1921eko azaroaren 30a – Wapato, 2024ko otsailaren 8a) yakama jatorriko estatubatuar hizkuntzalaria izan zen, Oregongo Unibertsitatean sahaptin hizkuntza aztertu zuena.

## Bizitza 
Virginia Beavert Oregon estatuko ekialdean jaio zen kobazulo batean. 1940ko hamarkadan, armadan zerbitzatu zuen Mexiko Berrian hiru urtez. Sahaptin hiztun natiboekiko urruntasunaren ondorioz, amarekin telefono-dei bidez komunikatzea zaila egin zitzaiola konturatu zen.

1986an Beavert antropologian lizentziatu zen Washingtongo Unibertsitate Zentralean.

Maiz ohartarazi zuen Ameriketako Estatu Batuetako jatorrizko herrien hizkuntzak, kulturak eta ohiturak ez direla bat eta bera; praktiken eta dialektoen artean antzekotasunak egon daitezkeen arren, antropologo eta etnografo askok oker erabiltzen dute jatorrizko kulturei buruzko informazioa.

2024ko otsailaren 8an hil zen, 102 urte zituela.

## Lanak 
### Liburuak 
* *The Way it Was: Anaku Iwacha: Yakima Legends* (1975)
* *Yakima Language Practical Dictionary* (1975)
* *A Song to the Creator: Weaving Arts of Native Women of the Plateau* (1996)
* *Anakú Iwachá : Yakama Legends and Stories* (2000)
* *Ichishkíin Sínwit Yakama: Yakima Sahaptin Dictionary* (2009)
* *The Gift of Knowledge: Ttnúwit Átawish Nchʼinchʼimamí: Reflections on Sahaptin Ways* (2017)

### Artikuluak 
* *Origin of Basket Weaving* (1996)
* *Predictable versus Underlying Vocalism in Yakima Sahaptin* (2002)
* *Word-initial clusters and minimality in Yakima Sahaptin* (2006)
* *A Note on the Phonetic Correlates of Stress in Yakima Sahaptin* (2010)
* *Yakima Sahaptin Bipartite Verb Stems* (2011)
* *Agent case marking in Sahaptian* (2013)
* *Northwest Sahaptin* (2014)
* *Sahaptin: Between stress and tone* (2016)
* *Why STEM Needs Indigenous Traditional Ecological Knowledge: A Case Study of Ichishkiin Math* (2019)
* *Why indigenous languages matter for mathematics education: a case study of Ichishkíin* (2020)
* *High-ranking Affix Faithfulness in Yakima Sahaptin* (2021)

## Sariak 
* 2004: Humanitateen Fundazio Nazionalaren saria
* 2008: Oregongo Unibertsitatearen saria
* Ken Hale saria

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Carina Rosenvinge Christiansen

**Carina Rosenvinge Christiansen** (Aalborg, 1991ko martxoaren 17a) arkularia da. Danimarka ordezkatu zuen 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Connopus acervatus

***Connopus acervatus*** *Marasmiaceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Marasmius acervatus*, *Collybia acervata*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 2 eta 7 cm bitarteko diametrokoa, hasieran kanpai itxurako ganbila eta gero laua. Biluzia, zimurtsua eta higrofanoa eta gorrixka kolorekoa da, eguraldi hezean ilundu egiten da eta lehorrarekin zurbildu.

**Orriak:** Libreak, meheak eta estu, hasieran zurixkak eta gero horixka samarrak eta arrosa kolorekoak.

Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak baina ukitzen ez diotenak.

**Hanka:** Zaila, luzea eta fistulosoa, marroi-purpura distiratsu kolorekoa, zurbilagoa goialdean eta oinarria iletxo zuriz estalia.

**Haragia:** Mehea, zurixka  edo pixka bat arrosakara, usain nabarmenik gabea eta zapore gozokoa. 

**Etimologia:** *Collybia* antzinako grekotik dator, eta txanpona esan nahi du. Perretxikoaren formagatik. *Acervata* epitetoa latinetik dator, soropildua esan nahi duen “acervatus” hitzetik. Soropildua hazten delako.

## Jangarritasuna 
Ez du interes gastronomikorik.

### Nahasketa arriskua 
*Collybia dryophila* delakoak badu antza, baina honek kolore ilunagoa du, koloretako oina eta soropildua hazten da, ez bakarka edo taldeetan. *Collybia* edo *Marasmius bresadolae* ia berdina da, baina isolatuta edo taldeetan hazten da, ez soropildua.

## Sasoia eta lekua 
Udaberritik udazkenera. Enborren oinarrian, normalean hainbat aleko sortak sortuz; baita egur hiletan eta eroritako adar eta orbeletan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Europa, Errusia, Himalaiako eremua, Japonia, Australia, Kongoko Errepublika Demokratikoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rhodocollybia butyracea var. asema

***Rhodocollybia butyracea var. asema*** *Tricholomataceae* familiako onddo espezie bat da. Ez du balio gastronomikorik.

Sinonimoak: *Collybia butyracea var. asema*, *Collybia asema*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 3 eta 6 cm bitarteko diametrokoa, ganbiletik zabaldura titi zabalarekin, ertzak leunak. Kapelaren azala leuna, ukitzeko koipetsua, gris argi edo gris-horixka kolorekoa, titia marroia.

**Orriak:** Adnatuak, oso meheak eta estu, lamelula ugarirekin, zuriak.

**Hanka:** 3 eta 7 cm bitarteko garaierakoa, barnehutsa, klabiformea, zuntzezkoa, tomentu gabea, kapelaren kolorekoa.

**Haragia:** Mehea. Usain eta zapore fungikoa.

**Etimologia:** *Collybia* antzinako grekotik dator, eta txanpona esan nahi du. Perretxikoaren formagatik.

## Jangarritasuna 
Interes gastronomikorik gabea.

### Nahasketa arriskua 
*Collybia butyracea* taxoi nominala, marroi iluna da (ez argia), apur bat handiagoa eta oina luzetara ildaskatua du.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean. Baso mistoetan, koniferoetan eta hostozabaletan.

### Banaketa eremua 
Norvegia, Suedia, Errusia, Suitza, Eslovakia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zdeňka Padevětová

**Zdeňka Padevětová** (Helsinki, 1958ko abenduaren 12a) arkularia da. Txekia ordezkatu zuen 1980ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lea Wermelin

**Lea Wermelin** (Rønne, Danimarka, 1985eko maiatzaren 10a) danimarkar politikaria da. 2015az geroztik Danimarkako Folketingeko legebiltzarkidea da Sozialdemokratak alderditik aurkeztuta. 2019ko ekainaren 27a eta 2022ko abenduaren 15a bitartean Danimarkako Ingurumen ministroa izan zen.

## Kanpo estekak
Pál Losonczi

**Pál Losonczi** (Bolhó, 1919ko irailaren 18a – Kaposvár, 2005eko martxoaren 28a) hungariar politikari komunista izan zen. Hungariako estatuburua izan zen 1967tik 1987ra.

1939an Hungariako Alderdi Komunistarekin bat egin zuen. Bigarren Mundu Gerraren ondoren, Izar Gorria izeneko nekazaritza-kooperatiba bat sortu zuen. 1956ko Hungariako Iraultzan iraultzaileen alde egon zen, baina Sobietar Inbasioa eta gero erregimenarekiko leialtasuna bermatu zuen. 1960tik 1967ra Nekazaritzako ministro izan zen, eta kooperatiben sistema berrantolatu zuen. 1967tik 1987ra Hungariako Herri Errepublikako Presidentetza Kontseiluko presidentea izan zen.
Eliades Ochoa

**Eliades Ochoa Bustamante** (1946ko ekainaren 22a) kubatar gitarra-jotzailea eta kantaria da, Santiago de Cubatik gertu, Loma de la Avispakoa, Songo La Maya herriaren ekialdean jaioa. 

Sei urte zituela hasi zen gitarra jotzen eta 1978an 1939an sortutako Cuarteto Patria taldean sartzera gonbidatu zuten, buru gisa. *Guajiro* baten itxura duen arren, eta oraindik bere markako cowboy-kapela janzten badu ere, bere sustraiak sonean daude, eta errepertorioan elementu berriak sartzen uzten bazioten soilik lider papera hartzea onartzen zuen. Gitarra jotzen du, tres eta gitarraren aldaera bat ere, bi soka gehigarrirekin. Buena Vista Social Club-ekin eta izen bereko Wim Wenders filmarekin (1999) parte hartzeak mundu osoan ospea lortu du.

2010ean Kubako eta Maliko hainbat musikarirekin disko bat grabatu zuen, tartean Toumani Diabaté, *AfroCubism* izenburupean. 

## Diskografia 
### Albumak 
* *Harina de maíz criolla* (1980)
* *Son de Oriente* (1980)
* *María Cristina me quiere gobernar* (1982)
* *Chanchaneando con Compay Segundo* (1989)
* *La parranda del Teror con el Cuarteto Patria* (1992)
* *A una coqueta* (1993)
* *Se soltó un león* (1993)
* *La trova de Santiago de Cuba.* *¡Ay, mamá, qué bueno!* (1995)
* *Eliades Ochoa y el Cuarteto Patria* (1996)
* *Buena Vista Social Club* (1997)
* *CubÁfrica* (1996)
* *Cuidadito Compay gallo...* *que llegó el perico* (1998)
* *Continental Drifter* (1999)
* *Sublime Ilusión* (1999)
* *Tributo al Cuarteto Patria* (2000)
* *Estoy como nunca* (2002)
* *Las 5 leyendas* (2005)
* *AfroCubism* (2010)
* *Un Bolero Para Ti* (2011)
* *Mi guitarra canta* (2011)
* *Eliades y la Banda del Jigüe* (2011)
* *Lo más reciente de Eliades Ochoa* (2012)
* *El Eliades que Soy* (2014)
* *Lost and Found* (2015)
* *Los años no determinan* (2016)

### Konpilazioak 
* *Grandes éxitos de Eliades Ochoa* (2001)
* *Cuarteto Patria 1965-1981* (2004)
* *Guajiro Sin Fronteras: Grandes Exitos* (2005)
* *A la Casa de la Trova* (2005)
* *The Essential Collection* (2005)
* *Best of Buena Vista* (2006)
* *Colección Cubana* (2007)

### Lankidetzak 
* 1996 Manu Dibango, CD *CubÁfrica*
* 1996 Bévinda, CD *Hasta siempre comandante*
* 1998 Cyrius Martínez, CD *De Santiago a Baracoa*
* 1999 Charlie Musselwhite, CD *Continental Drifter*
* 1999 Hermanas Ferrín, CD *Mi linda guajira*
* 1999 Moncho (Ramón Calabuch Batista), CD *Quédate conmigo*
* 2000 Luis Eduardo Aute, CD *Mira que eres canalla Aute!*
* 2001 Jarabe de palo, CD *De vuelta y vuelta*
* 2004 Blof Umoja, CD *Umoja*
* 2010 Buena Fe, CD *Pi 3,14*
* 2010 William Vivianco, CD *El mundo está cambiao*
* 2011 Enrique Bunbury, CD *Cantinas*
* 2011 Lia (Ofelia), CD Lia, *océano de amor*
* 2013 David Blanco, CD *Amigos*
* 2013 Bob Dylan, *Beste mundu batetik* CDa
* 2014 Pupy y los que son son (César Pedroso), CD *Sin límites*
* 2016 María Ochoa, CD *Guajira más Guajira*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
* Eliades Ochoaren diskografia AllMusic.com webgunean
Gatopardismo

**Gatopardismoa** estrategia politiko-sozial kontserbadorea da, itxurazko forma aldatzean datza egituren muina aldatu gabe.

Gatopardismoarekin ulertzen da batez ere ideia aurrerakoiak erakustea, fase politiko berrian pribilegio zaharrak mantentzeko helburua ezkutatuta. 

Terminoak jatorria du Giuseppe Tomasi di Lampedusaren "Il Gattopardo" eleberrian, bertatik hartutako lelo honetan bereziki: dena aldatu dadila guztiak berdin jarraitzeko. Tancredi Falconeri pertsonaia siziliar noble eta gazteak hala dio Italiar Batasun prozesuaren testuinguruan, noblezia kontserbadore zaharreko koadroak egin beharreko eraldakeari erreferentzia eginez:

Hedaduraz, forma aldatzeko estrategia kontserbadorea ere esan nahi dugu, berritasunaren itxurarekin gauzen egoera zaharrari eusteko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Songo – La Maya (Kuba)

**Songo – La Maya** Kubako Santiago de Cubako udalerri bat da. Santiagoko ipar-ekialdean dago eta **La Maya** (udal egoitza) eta **Alto Songo** (edo Songo) herrietan kokatzen da.

## Historia 
1943an, Florida Blanca, Jarahueca, La Maya, La Sabana, Morón, Norte Cabecera, Palenque, Socorro, Sur Cabecera eta Tí Arriba auzoek osatzen zuten udalerria. 

## Geografia 
Udalerria probintziaren ekialdean dago, Holguin eta Guantánamo probintzien ondoan; eta San Luis, Mayarí, Segundo Frente, El Salvador, Niceto Pérez eta Santiago udalerriak ditu mugakide.

La Maya herria eta Alto Songo, Belleza, Bolaño, El Manguito, El Piñon, Jagua, Jarahueca, Jurisdicción, Jutinicú, La Perla, La Prueba, La Sabana, Los Reynaldos, Matahambre, Palmarejo, Río Arriba, San Benito del Crucero, Santa Cruz eta Yerba de Guinea herriak barne hartzen ditu. 

## Demografia 
2022an, Songo – La Maya udalerriak 89.819 biztanle zituen.  Guztira  azalerarekin,  biztanle dentsitatea du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Argentinako diktaduraren aurkako epaiketa

**Argentinako diktaduraren aurkako epaiketa** () 1976tik 1983 boterean egon ziren militar-batzordei aurkako epaiketa izan zen. Demokrazia berreskuratuta Raúl Alfonsínek diktadurako lehen hiru Junta Militarretako hamar kideetatik bederatziri buruzko eginbideak irekitzea agindu zuen. Horretarako arrazoia militarrek giza eskubideen urraketa larri eta masibo egindakoak izan ziren, haien plan errepresiboen barruan sistematikoki egindakoak. 
Epaiketa andana ugari batek garai hartako gertakizunen arduradun ugari epaitzea lortu izan du, halere oraindik gaur egun epaiketa prozesu hau martxan dirau.

## Epaiketa 
Militarrek beraiek diktadurari Berrantolaketa Prozesu Nazionala izena jarri zioten. 1985eko apirilaren 22an, Argentinako diktaduraren aurkako epaiketa hasi zen Buenos Airesen. 1976 eta 1983 artean burututako giza eskubideen aurkako krimenak epaitu zituzten bertan, aurrera ateratzea bera asko kostatu zen epaiketan. Estatuko fiskalak eskuin muturraren era guztietako mehatxu eta trabak gainditu behar izan zituen amaierara heltzeko: bederatzi buru militarretatik bost zigortu zituzten, tartean Videla, Agosti eta Viola. Epaiketak agerian utzi zuen 10.000 eta 20.000 pertsona artean hil eta beste horrenbeste torturatu zituztela, baita ehunka haur lapurtu eta erregimenaren jarraitzaileei eman zizkietela ere.

## Epaitutako militarrak 
* Jorge Rafael Videla, bizitza osoko espetzearen zigorra eta betiko erabateko desgaikuntza jaso zuen.
* Emilio Eduardo Massera, bizitza osoko espetzearen zigorra eta betiko erabateko desgaikuntza jaso zuen. 
* Roberto Eduardo Viola, 17 urteko espetxealdia eta betiko erabateko desgaikuntza. 
* Armando Lambruschini, 8 urteko espetxealdia eta betiko erabateko desgaikuntza. 
* Orlando Ramón Agosti, 4 urte eta 6 hilabeteko espetxealdia eta betiko erabateko desgaikuntza.
* Omar Domingo Rubens Graffigna, absolbituta.
* Arturo Basilio Lami Dozo, absolbituta.
* Leopoldo Fortunato Galtieri, absolbituta.  
* Jorge Isaac Anaya, absolbituta.

1989tik 1990ra, Carlos Menem presidenteak kondenatutakoei barkatu zien.

## Filma 
2022an Santiago Mitre zinema zuzendariaren *Argentina, 1985* film dramatikoa estreinatu zen, Strassera fiskalak eta bere taldeak Batzarren Epaiketan egindako lanari buruz. Filmak beste sari artean nazioarteko kritikaren FIPRESCI saria irabazi zuen Veneziako Nazioarteko Zinemaldian, eta publikoaren saria Donostiako Zinemaldiaren 70. edizioan. Oscar sarietarako ere aukeratua izan zen baina ez zuen lortu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Oroimenaren Artxibategi Nazional.
* :"Junta Militarren aurkako epaia (13. auzia)", 1985eko abenduaren 9koa.
* :"Batzar Militarren aurkako epaia, zabalagoa", 1985eko abenduaren 9a.
* :Epaiketaren bideoak.
Margaret Gardiner

[thumb|260px|[Margaret Gardiner, 2021]]
**Margaret Gardiner** (Lurmutur Hiria, Hegoafrika, 1959ko abuztuaren 21a) hegoafrikar kazetaria, psikologoa, idazlea eta modeloa da. 1978. urtean Hegoafrikako Miss Unibertso lehiaketa irabazi zuen. 

## Biografia 
Psikologiako gradua egin zuen College of Charleston-en, eta osasunari eta edertasunari buruzko bi liburu idatzi ditu. Urrezko Globoak bozkatu eta antolatzen dituen Hollywoodeko Atzerriko Prentsaren Elkarteko kidea da. Telebistako eta prentsa idatziko kazetari gisa lan egiten du Los Angelesen. 

### Miss Unibertso 
18 urte zituen Miss Unibertso edertasun-lehiaketaren 27. edizioa irabazi zuenean. Finalerdiko hiru  lehiaketen ondoren, laugarren postuan sartu zen. Bost finalisten artean egon zen, baina azkenean edertasun-lehiaketa irabazi egin zuen, azken galderari erantzun ondoren.

Mexikoko Acapulcoko ekitaldian, aurreko urteko irabazleak, Janelle Commissiogek jarri zion koroa, edertasun-lehiaketako lehen irabazle beltzak. Hegoafrikako lehen emakumea izan zen Miss Unibertso lehiaketa irabazten, harik eta Demi-Leigh Nel-Petersek Miss Universo 2017 eta Zozibini Tunzi Miss Universo 2019  koroatu ziren arte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alone (2020ko filma)

***Alone*** (euskaraz *Bakarrik*), 2020ko John Hyams estatubatuarrak zuzendutako thriller psikologiko bat da. Jules Willcox, Marc Menchaca eta Anthony Heald aktoreek antzeztu zuten.

*Gone* (2011) suediar filmaren berregokitzapena da.

## Argumentua 
AEB, Oregon, Jessica (Jules Willcox) haren senarrak bere buruaz beste egin ondoren alargundu berri den emakume gaztea da. Autoz doala, Sam serieko hiltzailea jeep batekin etengabe jazarpena egiten hasi eta azkenean bahitzen amaituko du. Jessicak bahitzailearengandik ihes egin ta basoan dagoela, Samez defendatzeaz gain naturaren beste oztopo batzuei ere aurre egin beharko die.

## Aktoreak 
* Jules Willcox: Jessica
* Marc Menchaca: Sam
* Anthony Heald: Robert
* Jonathan Rosenthal: Eric

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Pergine gaztelua

**Pergine gaztelua**, , Italiako Pergine Valsugana udalerrian dagoen gaztelu bat da, Trentino-Adige Garaia eskualdean. Caldonazzo aintziraren ibarrean dago.

Historiala batzuen arabera, jatorriz lonbardiar garaitik ba omen zen bertan jatorrizko gotorlekua, baina bere lehen berri dokumentatua 1155ekoa da.
Caldonazzo aintzira

**Caldonazzo aintzira**, , Italiako Trento probintzian dagoen aintzira bat da, Alta Valsugana e Bersntol haran eta komunitatean eta 449 metroko garaieran.

5,38 kilometro karratuko azalera du. Ur-kirol eta jardueren kokalekua da.
Nina Jacqmin

**Nina Jacqmin** (Brusela Handia , 1989ko abuztuaren 21a) komikigile eta ilustratzaile belgikarra da.

## Biografia 
Nina Jacqmin 1989ko abuztuaren 21ean jaio zen Brusela Handian. Gaur egun ere Belgikan bizi da.

Bruselako *Institut Saint-Luc* ikastetxeko *École supérieure des arts* (ESA) sailean ikasi zuen, komiki-atalean.

Ikasketak amaitu zituenean, Nina Jacqmin komikigintzaren mundu profesionalean sartzen saiatu zen hainbat argitaletxetan lana eskatuz. Bitartean, interneten ezagutu zituen zenbait komikigilerekin elkarlanean proiektu batzuk egin zituen— editoreen interesa erakartzea lortu zuen., haien artean, 2017ko *Bd Ados* saria, Illzach-eko *Bédéciné* jaialdian. 2020an, istorioaren bertsio berrikusi eta emendatua berrargitaratu zuten *Les Enfants rouges* argitaletxearen *Mimosa* bilduman. Urte horretan bertan, Thomas Ressek zuzendutako txotxongilo ikuskizun batean antzezteko egokitu zuten, eta, geroago, Frantziako La Comédie de Colmar zentro dramatiko nazionalean aurkeztu zuten 2022-23 denboraldian. Handik gutxira, 2017an, argitaletxe beraren *Mimosa* bildumako bigarren proiektu batean hartu zuen parte: Cyril Legrais-ek idatzitako *Les Ruines de Tagab* komikia.

Nina Jacqminek Chantal van den Heuvel ezagutu zuen, Agatha Christieren biografia bat ilustratzeko proposatu zion gidoilaria. Albuma 2019an kaleratu zen *La Mystérieuse Affaire Agatha Christie* izenburuarekin, ''Vents d 'Ouest* argitaletxean. Hurrengo urtean, berriz ere Van den Heuvelen gidoiarekin, *George Sand - Ma vie à Nohant* komikia ilustratu zuen. Proiektuak  *Centre des monuments nationaux* erakundearen laguntza izan zuen eta Glénat argitaletxean kaleratu zuten.

2022an, Nina Jacqminek Chadia Loueslati gidoilariak idatzitako *Fumée* komikia marraztu zuen (*Marabout* argitaletxea, *Marabulles* bilduma), Thelma Susbielle kazetariak hunkigarritzat jo zuen eleberri grafiko mutua. Urte berean, gazteei zuzendutako *Mon père, Casimir et moi* albuma marraztu zuen Séverine Vidal idazle frantsesarekin elkarlanean, *Les Enfants rouges* argitaletxearen *Páquerette* bilduma berrian. 2023an,  Valérie Weishar-Giuliani gidoilariaren  *La Volière aux souvenirs* komikia (Éditions Jungle) ilustratu zuen.

Bestalde, 2016an, Suitzako Tramelan herriko Tramlabulle komiki-azokako afixa egin zuen, eta Carrières-Sur-Seine-koa 2023an.

2019an, Nina Jacqminek *La Tristesse de l'éléphant* liburuaren jatorrizko irudiak ikusgai jarri zituen Bruselako Comic Art Factory galerian.

## Lanak 
### Komikiak 
*  
* 
* 
* 
* 
* 

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Bibliografia 
#### Liburuak 
* 

#### Artikuluak 
* .
* .

#### Podcast-a 
* Nina Jacqmin-i eginiko elkarrizketa. Arte radio, (1 min 44 s), 2017.

#### Onlineko bideoak 
* *Livres du moment : Nina Jacqmin et Chantal Van den Heuvel - La Mystérieuse Affaire Agatha Christie*. YouTubeko *Babelio* kanala. 2019-11-06 (6 min)
* *Nina Jacqmin, l'illustratrice que tout le monde s'arrache*.  YouTubeko *Davy Ctx* kanala. 2023-04-07 (11 min 4 s)

## Kanpo estekak 
* *BD Gest*
* *Lambiek Comiclopedia*
* *Les Archives du spectacle''
Bartholomaeus Bruyn Zaharra

**Bartholomaeus Bruyn Zaharra** (Wesel edo Kolonia, 1493 – Kolonia, 1555) alemaniar margolaria izan zen, erretaulen eta erretratuen espezialutatua.

Lehen lanek iradokitzen dute Rhin Beheran margotzen ikasi zuela. Dokumentatutako erretaula zaharrena 1515-1516ko Ama Birjinaren koroazioa da. 1510. eta 1520. hamarkadetan margotu zituen erretaulek Jan Joest estiloaren eragina dute, haren ahaidea baitzen.

Essenen erretaulak (1522-1525) Joos van Cleveren eta Joesten eragina konbinatzen du. 1530eko hamarkadan, estiloak eragin italiarra izan zuen.

Erretaulen bidez ez ezik, erretratuen bidez ere ezagutzen da Bruyn. Koloniako erretratugile garrantzitsuena izan zen, eta Art eta Barthel Bruyn Gaztea semek jarraitu zuten eskola bat sortu zuen. Ez zituen bere lanak sinatu, eta batzuen ustez Hans Holbeinenak ziren.

Gai zibikoetan aktibo egon zen, eta Udal Kontseiluko kide hautatu zuten 1549an eta 1553an.

## Iruditegia 

File:Bartholomäus Bruyn d. Ä. 011.jpg|*Gizon gazte eskularrudunaren erretratua*, Kunsthistorisches Museum, Vienna
Bartholomäus Bruyn - The Crucifixion of Christ.jpg|Erretaula, San Joan Bataiatzailearen eliza, Essen
Bartholomäus Bruyn (I) - Portret van een ridder - GG 868 - Kunsthistorisches Museum.jpg|*Zaldunaren erretratua*, 1531, Kunsthistorisches Museum, Viena
Bruyn Anne of Cleves.jpg|*Ana Cleveskoa*, ca. 1540s
Portrait of a man by B. Bruyn (Mikhail Perchenko's collection).jpg|*Akademiko baten erretratua*, Mikhail Pertxenkoren bilduma 
Elisabeth Bellinghausen and Jacob Omphalius.jpg|*Elisabeth Bellinghausen* eta *Jacob Omphalius*, ca. 1538, Mauritshuis, Haga
Bartholomäus Bruyn (I) - The Nativity (Thyssen-Bornemisza Museum).jpg|*Jaione*, ca. 1520, Thyssen-Bornemisza Museoa, Madril.
Anne of Cleves as a middle-aged woman by Bartholomaeus Bruyn the Elder.jpg|Ana Cleveskoa
Barthel (Bartholomäus) Bruyn - Vanitas.JPG|*Vanitas*, Kröller-Müller museoa

## Kanpo estekak
3x3 saskibaloi

**3×3 saskibaloia** saskibaloi-modalitate bat da, non 3 jokalariz osatutako bi taldek saski bakarrean jokatzen duten. FIBAk bultzatzen du, eta dagoeneko nazioarteko lehiaketa ofizialetan jokatu da, 2020ko Tokioko Joko Olinpikoetan, esaterako. Jokoa aurretik bazegoen ere, FIBAk arautu zuen eta nazioarteko txapelketak sortu zituen. 3x3 saskibaloiko FIBA Munduko Kopa 2012az geroztik jokatzen da.

3x3 saskibaloia munduko lehena da kaleko talde-kirolen artean.

## Jokoaren arauak 
### Orokortasunak 
ezkerrera|thumb|3x3 saskibaloi kantxa bat 2022ko Bartzelonako FCBQ.
Kirola 15 metroko zabalera eta 11 metroko luzera duen kantxa batean jokatzen da. Kantxaren zabalera saskibaloiko baten berdina da, luzera kantxa erdia baino txikiagoa den bitartean, nahiz eta saskibaloiko pista erdia erabiliz jokatzea ere onartzen den. Kantxak saski bakarra du eta bi taldeek erasoa eta defentsa tartekatzen dituzte; pilotaren jabetza duena erasoa egiten duena da eta bestea defendatzen duena. Talde bakoitzak hiru jokalari ditu kantxan (hortik dator modalitatearen izena) eta ordezko bat izan dezakete aulkian, hau da, lau taldez osatutako taldeak dira. Arku barrutik egindako saskiratzeek eta jaurtiketa libreek puntu bat balio dute, eta arkuaren kanpoaldetik egindako saskiratzeek bi puntu balio dute.

### Partida 
Partida zozketa batekin hasten da, lehenengo jabetzarekin zein talde hasiko den zehazteko.  baloiaren jabetza defendatzen ari zen taldeari pasatuz, eta horrek jokoa jarraituko du sakerik egin behar izan gabe. Gauza bera gertatzen da defentsa taldeak baloi bat berreskuratzen badu saskiratze baten aurretik. Erasoa jo ahal izateko, defendatzen zuen taldeak baloia bi puntuko arkuaren kanpoaldera atera behar du, pasea emanez edo baloiarekin bote emanez arkuaren eremutik kanpo, une horretan erasotzaile bihurtuz eta beste taldea defendatzaile bihurtuz.

Partidak 10 minutu irauten dute,

Kirola, 2007ko aretoko Asiako Jokoetan sartu zen lehen aldiz nazioarteko lehia batean. Geroago, Asiako Gazteen Jokoetan sartu zuten, eta, ondoren, Gazteen Olinpiar Jokoetan. Beranduago, Tokioko 2020ko Olinpiar Jokoetan sartu zuten modalitatea. sortu ziren. 3x3 All Stars eta FIBA Munduko Saskibaloi Txapelketa 3x3 ere badaude.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aletta Bezuidenhout

**Aletta Bezuidenhout** (Nairobi, 1949ko maiatzaren 17a – 2024ko otsailaren 13a) kenyar-hegoafrikar aktore, zinemagile eta antzerkigilea izan zen.

## Bizitza 
### Bizitza pertsonala 
Aletta Bezuidenhout 1949ko maiatzaren 17an jaio zen Nairobin, Kenya Britainiarrean. Bere aita ingeniaria zen. Alettak Transvaalgo Arte Eszenikoen Kontseiluan lan egin zuen. Gainera, Lurmutur Hiriko Unibertsitatean antzerkigintzan lizentziatu zen.

Colin Shamley musikariarekin ezkondu zen, orduan Tertius Meintjes aktorearekin, eta geroago Anthony Perrisekin.

### Ibilbidea 
Aktore ibilbidea Kruiken hasi zuen. Gero Transvaalera joan zen, non The Companyn eta Market Theatren lan egin zuen. Bitartean, arte eszenikoetarako eskualdeko kontseilu askotan aritu zen, hala nola *Truk en Kruik*. Geroago beste aktoreei irakasten hasi zen.

Antzezteaz gain, *Time of Footsteps*, *Silent Envelope*, *Angel in a Dark Room* eta *Little Big World* antzezlanak idatzi zituen. Telebistan, *The Lady of the Camellias*, *Thicker than Water* eta *Die Sonkring and Orion* telesailetan lan egin zuen. Bere film ezagunetako batzuk hauek dira: *Djadje*, *Committed*, *On the Wire*, *Country of My Skull* eta *Paljas*.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Emilio Ochoa

**Emilio Ochoa** (**Emilio Ochoa y Ochoa** jaio zen; 1907ko uztailaren 4an – 2007ko ekainaren 27an) dentista eta politiko kubatarra izan zen. 1940ko Kubako Konstituzioaren azken sinatzaile bizia izan zen, eta senatari gisa aritu zen (1940 – 1948), eta Fulgencio Batista eta Fidel Castroren aurkako oposizioaren zati bihurtu zen; azkenik, hirurogeiko hamarkadan erbestera joan zen.

## Biografia 
[ezkerrera|thumb| Ochoa [Floridako Ordezkarien Ganbera|Floridako Ordezkarien Ganberako kideekin hitz egiten du 2006ko martxoaren 15ean]]
Ochoa doktorea familia pobre bateko zazpi umeetako bat zen. Odontologia ikasi zuen Habanan eta 1937an lizentziatu zen. Garai horretan politikan sartu zen eta 1940ko Kubako Konstituzioa idatzi zuen Partido Auténticoko ordezkarietako bat izan zen.

Ochoa doktoreak bi alderdi politiko sortzen lagundu zuen: Alderdi Autentikoa 1934an eta Alderdi Ortodoxoa 1947an. Ochoa lehen aldiz hautatu zuten senatari gisa 1940an, eta bulego horretan aritu zen 1948 arte.  Fulgencio Batistaren aurka agertu zen, 1952an estatu-kolpe baten ondoren 1940ko Kubako Konstituzioa bertan behera utzi baitzuen.

Ochoa doktorea 32 aldiz atxilotu zuten bere sinesmen politikoengatik eta 1960an erbestera joan zen, Fidel Castrok herrialdea bereganatu ondoren, lehen Partido Ortodoxoko kidea zena. Hala ere, 1961ean Kubara itzuli zen, Kubako 1940ko Konstituzioa Cochinos badiako inbasioaren ondoren berrezartuko zelakoan. Hala ere, gobernu iraultzaileak boterean jarraitu zuen eta Ochoak Kuba utzi zuen urte onetarako. 

Venezuelara joan zen lehenengoz eta bertan odontologia landu zuen 1965ean Estatu Batuetara joan zen arte. 1968 eta 1969ko udazkenean hasitako ikasturteetan, Ochoa doktoreak gaztelania irakatsi zuen Penderko (Nebraska) Pender Public High School-en. Nebraskako Wayne State Collegen ere irakatsi zuen eta gero Chicagoko eskola katoliko batean.  1971n, Miamira joan zen bizitzera eta gobernuak diruz lagundutako apartamentu batean bizi izan zen.

1980ko hamarkadan, odontologia landu zuen Miamiko Medical Team-ekin, Nikaraguara bidaiatu zuen Contrasei sandinisten aurka borrokatzen laguntzeko.

1933an, Domitila Nuñezekin ezkondu zen (1969an hil zen) eta bi seme-alaba izan zituzten, Pura America eta Carlos Emilio Ochoa Núñez (1996an hil zen). 1986an Martha Herrerarekin ezkondu zen.

Ochoa Miamiko bere etxean hil zen 2007ko ekainaren 27an, 100 urte betetzeko astebete faltan bihotz-biriketako geldialdiagatik.  Flagler Memorial Parken lurperatua dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Isodureno

**Isodurenoa** konposatu organiko aromatikoa da C6H2(CH3)4 formula duena, alkilbentzenoen familiakoa. Likido sukoi kolorgea da. *Tetrametilbentzenoaren* hiru isomeroetako bat da besteak durenoa eta prehntenoa direlarik.
ezkerrera|thumb|130x130px

Uretan ia disolbaezina da, baina disolbatzaile organikotan disolbagarria da. Ikatz-mundrunaren osagaia da.

Ez du erabilera zabalik, baina errekuntza-motoreetan garbigarri gisa baliatzen da zenbait prestakuntzatan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2023ko Lombardiako Giroa

**2023ko Lombardiako Giroa** txirrindularitzako lasterketa klasiko honen 117. edizioa izan zen. 2023ko urriaren 7an egin zuten Como eta Bergamo artean, 238 kilometroko ibilbidearekin. Proba hau UCI World Tour 2023ko egutegiaren 34. lasterketa izan zen. 

Garailea UAE Team Emirates taldeko Tadej Pogačar esloveniarra izan zen. Podiumera Andrea Bagioli italiarra eta Primož Roglič esloveniarra ere igo ziren.

## Taldeak 
## Sailkapen orokorra 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala  
* 2023ko Lombardiako Giroa - *ProCyclingStats*
Diana meategia (Lotza)

**Diana meategia** (Lotza), Lotzako meategia ere deitua, aire zabaleko asfalto naturalen ustiapen zaharra da, Lotzako kontzejuan dagoena, Urizaharreko udalerrian, Arabako Mendialdeko koadrilan. XIX. mendearen bigarren erdian eta XX. mendearen lehen erdian egon zen martxan.

## Kokapena
Lotza herriaren ekialdean dago, "Arabako hegoaldeko mendilerroen" babes-eremu periferikoan, GR-1aren ondoan, Pipaón eta Peñacerrada herriak lotzen dituen zatian.

1858an Blas Viana Urizaharreko bizilagunak meatze-sozietate bat eratu zuen meategiak ustiatzeko, 
horietako bat, Diana meategia, Juan Prim Reuseko kondeari utzi ziona ustiatzeko.

Ustiategiak fabrika bat izan zuen asfaltozko arroka prozesatzeko eta asfaltoa egiteko. Joaquín Iglesiasena zen fabrika hori, eta 1921ean desegin zuten, eta Errioxako Briones herrira eraman zuten. 1918an, Diana meategiko asfalto-fabrikak 10 eraikinez osatutako instalazioak zituen Brionesera eraman aurretik, eta 14 langilek egiten zuten lan bertan. Instalazio horietan asfaltozko eta asfalto-hautsezko ogiak ekoizten ziren. 1950eko hamarkadaren hasieran, meatze-ustiapenak eta Briones fabrikak aktibo jarraitzen zuten.

## Berreskuratzea eta balioa ematea 
2020an, Arabako Foru Aldundiak eta Eusko Jaurlaritzak Arabako Mendialdeko asfalto naturaleko meatze-paisaiak berreskuratzeko proiektua jarri zuten abian, eremu horietako batzuk erabilera publikorako eta turismo-jardueretarako berreskuratzeko. Proiektu honen memorian Mina Luciarekin eta Elortza-Zekuiano meatze-eremuarekin batera nabarmentzen den meatze-eremuetako bat Diana meatze-barrutia da. Barruti horretan asfaltozko zainak azaleratzen dira erauzketa-eremu zaharretako harkaitz-ezpondetan.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera
* Durruma Kanpezuko meategia

## Kanpo estekak