open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Alandroal

**Alandroal** Portugalgo Evorako barrutian dagoen udalerria da.

## Banaketa administratiboa 
### Fregesiak 
* Nossa Senhora da Conceição
* Capelins (Santo António)
* Juromenha
* São Brás dos Matos (Mina do Bugalho)
* Santiago Maior (Alandroal)
* Terena (São Pedro)

## Demografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Alandroalgo udalaren webgunea.
Arraiolos

**Arraiolos** Portugalgo Evorako barrutian dagoen udalerria da. 2006ko erroldaren arabera, herriak 7.980 biztanle zituen.

## Banaketa administratiboa 
### Fregesiak 
* Arraiolos
* Igrejinha
* Sabugueiro
* Santa Justa
* São Gregório
* São Pedro de Gafanhoeira
* Vimieiro

## Demografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Arraiolosko udalaren webgunea.
Borba

**Borba** Portugalgo Evorako barrutian dagoen udalerria da. 2006ko erroldaren arabera, herriak 7.483 biztanle ditu.

## Banaketa administratiboa 
### Freguesiak 
* Matriz (Borba)
* Orada
* Rio de Moinhos
* São Bartolomeu (Borba)

## Demografia 

## Kanpo estekak 
*  Borbako udalaren webgunea.
Estremoz

thumb|300px| Estremozeko gaztelua.
**Estremoz** Portugalgo Evorako barrutian dagoen udalerria da. 2011ko erroldaren arabera, herriak 14.318 biztanle ditu.

## Historia 
Aintzinatik populatua izan den eremuan kokaturik dago Estremoz. Erromatarren, bisigodoen eta mairuen okupazioaren aztarnak aurkitu izan dira udalerrian.

XII mendean Geraldo "Beldurgabeak" (Geraldo Sem Pavor) Estremoz eta Évora hiri biak eskuratu zituen. Mairuek Estremoz berreskuratu zuten baina XIII mendearen hasieran berriz ere kristauen menpe gelditu zen Antso II.a Portugalgoaren eskutik. 1258an foruak jaso eta gotortu egin zen, Gaztela eta Portugalen arteko mugan kokaturik baitzegoen.

Dinis I.a Portugalgoak gaztelua eta jauregia eraiki zituen bertan eta errege familiaren egoitza ere izan zen. Bere alarguna zen Elizabet erregina bertan hil zen 1336an, baita hauen iloba zen Petri I.a ere 1367an.

Espainiarengandik askatzeko gerran (1640-1668) hainbat borroka erabakigarri izan ziren Estremozen, ezagunenak Ameixialgoa (1663) eta Montes Claros-koa (1665).

## Banaketa administratiboa 
### Fregesiak 
* Arcos
* Évora Monte
* Glória
* Santa Maria (Estremoz)
* Santa Vitória do Ameixial
* Santo André (Estremoz)
* Santo Estêvão
* São Bento de Ana Loura
* São Bento do Ameixial
* São Bento do Cortiço
* São Domingos de Ana Loura
* São Lourenço de Mamporcão
* Veiros

## Demografia 
## Estremozeko marmola 
Estremoz ezaguna da inguruan dituen marmol harrobiengatik. Mundu osoko buigarren esportatzaile handiena da, Carrararen atzetik.

Hainbat koloretako marmolak aurkitzen dira bertan, zuriak, krema koloredunak, arroxak, grisak eta beltzak. Denen artean eskaera handiena arroxak dauka, *Rosa Aurora* eta *Estremoz arroxa* izenaz ezagutzen dena.

Erromatarrek ustiatu zuten lehenengo aldiz eta Méridako zirkua egiteko erabli zuten. Portugalgo Aurkikuntzen Aroan egindako eraikin ugari ere bertako marmolaz egin ziren, hala nola, Jeronimotarren monasterioa, Belém dorrea, Batalhako monasterioa eta Alcobaçako monasterioa.

Hainbestekoa da Estremozen dagoen marmola, dena saldu ezin eta etxeak margotzeko txikitu egiten dutela.

## Ondasun nabarmenak 
* Estremozeko gaztelua: XIII mendekoa.

## Iruditegia 

Irudi:Estremoz-FlickrCCby-PhillipC.jpg|Gaztelua eta alde zaharra.
Irudi:Estremoz01.jpg|Gazteluaren harresiak.
Irudi:Estremoz11.jpg|Estremozeko plaza nagusia.
Irudi:Estremoz-AguiaDouro.jpg|*Aguias de Ouro* kafetegia.
Irudi:EstremozView2.jpg|Inguruko lurren ikuspegia.
Irudi:Castelo de Evoramonte.jpg|Evoramonte gaztelua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Estremozko udalaren webgunea.
Montemor-o-Novo

**Montemor-o-Novo** Portugalgo Evorako barrutian dagoen udalerria da.

## Banaketa administratiboa 
### Fregesiak 
* Cabrela
* Ciborro
* Cortiçadas
* Foros de Vale de Figueira
* Lavre
* Nossa Senhora da Vila
* Nossa Senhora do Bispo
* Santiago do Escoural
* São Cristóvão
* Silveiras

## Demografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Mora (Portugal)

**Mora** Portugalgo Evorako barrutian dagoen udalerria da.

## Banaketa administratiboa 
### Fregesiak 
* Brotas
* Cabeção
* Mora
* Pavia

## Demografia 
## Ikus, gainera 
* Mora d'Ebre
* Mora la Nova

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Mora

**Mora** zenbait lekuren izena izan daiteke:
# Mora: Portugalgo Evorako Barrutiko udalerria.
# Mora: Toledoko probintziako udalerria.
# Mora: Suediako Dalarnako konderriko udalerria.
# Mora: Kamerun iparraldean dagoen udalerria.
# Mora: Txipreko udalerria.
Portel

**Portel** Portugalgo Evorako barrutian dagoen udalerria da.

## Banaketa administratiboa 
### Fregesiak 
* Alqueva
* Amieira
* Monte do Trigo
* Oriola
* Portel
* Santana
* São Bartolomeu do Outeiro
* Vera Cruz

## Demografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Arganil

**Arganil** Portugalgo Coimbrako barrutian dagoen udalerria da. 2006ko erroldaren arabera, 12.973 biztanle zituen. Herriak 332,13 kilometro karratuko azalera dauka.

## Banaketa administratiboa 
### Fregesiak 
## Demografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Arganilgo udalaren webgunea.
Condeixa-a-Nova

**Condeixa-a-Nova** Portugalgo Coimbrako barrutian dagoen udalerria da. 2006ko erroldaren arabera, herriak 17.080 biztanle ditu. Ondoan dago Conimbriga herri erromatarra.

## Banaketa administratiboa 
### Fregesiak 
* Anobra
* Belide
* Bem da Fé
* Condeixa-a-Nova
* Condeixa-a-Velha
* Ega
* Furadouro
* Sebal
* Vila Seca
* Zambujal

## Demografia 
## Ondasun nabarmenak 
* Conimbriga herri erromatarraren aztarnak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Condeixa-a-Novako udalaren webgunea.
Figueira da Foz

**Figueira da Foz** Portugalgo Coimbrako barrutian dagoen udalerria da. 2006ko erroldaren arabera, 63.372 biztanle zituen. Portugal iparraldeko turismo gune agusia da.

## Etimologia 
Salmanha nasan arrantzaleek beren txalupak lotzen zituzten eta eta bertan zegoen pikondo batek eman omen zion izena herriari.

## Geografia 
Coimbratik 40 kilometro iparraldera kokaturik dago, Mondego ibaia itsasoratzen den tokian. Hainbat hondartza daude udalerrian.

## Historia 
Neolito garaiko aztarnak aurkitu izan dira Figueira da Foz udalerrian, baina 1096koa da hiria aipatzen den agiri zaharrena. Petri abadearen lurrak omen ziren, Coimbrako katedral zaharrari zegokion apaiza zen berau.

XVIII eta XIX mendeetan garatu zen Figueira, batez ere ontzigintzari loturiko industriari esker. 1920 eta 1930 hamarkadetan turismoleku garrantzitsua bihurtu zen eta *Rainha das Praias* ("hondartzen erregina") ezizenaz ezagutzen hasi zen.

## Turismoa 
Turismoa da jarduera ekonomiko nagusia. Hondartza ugari eta itsas-kirol kaiak izateaz gain Europako kasino handienetakoa du.

## Banaketa administratiboa 
### Fregesiak 
## Demografia 
## Ondasun nabarmenak 
* Santa Catarina gotorlekua.
* Casa do Paço: XVII mendeko eraikina.
* São Julião eliza.

## Iruditegia 

Irudi:PraiaFigueiradaFoz.JPG|Hondartza aldea.
Irudi:P1080255 Castelo de Santa Catarina (Figueira da Foz).jpg|Santa Catarina gotorlekua.
Irudi:Casa do Paço vista do Porto.JPG|Casa do Paço.
Irudi:20110910 P1080890 Figueira da Foz Igrexa de San Xulián.jpg|São Julião eliza.
Irudi:AnaMouraCasinoFigueira1.JPG|Figueirako kasinoa.
Irudi:P1080260 Faro de cabo Mondego (Buarcos, Figueira da Foz).jpg|Mondego lurmuturreko itsasargia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Figueira da Fozko udalaren webgunea.
Góis

**Góis** Portugalgo Coimbrako barrutian dagoen udalerria da. 2006ko erroldaren arabera, herriak 4.499 biztanle zituen.

## Banaketa administratiboa 
### Fregesiak 
Góis honako auzo edo fregesiek osatzen dute:

* Alvares
* Cadafaz
* Colmeal
* Góis
* Vila Nova do Ceira

## Demografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Goisko udalaren webgunea.
Lousã

**Lousã** Portugalgo Coimbrako barrutian dagoen udalerria da.

## Banaketa administratiboa 
### Fregesiak 
* Casal de Ermio
* Foz de Arouce
* Gândaras
* Lousã
* Serpins
* Vilarinho (Lousã)

## Demografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Lousako gobernuaren webgunea.
Miranda do Corvo

**Miranda do Corvo** Portugalgo Coimbrako barrutian dagoen udalerria da. 2006ko erroldaren arabera, herriak 13.622 biztanle eta 126,98 kilometro koadroko azalera zeukan.

## Banaketa administratiboa 
### Freguesiak 
Miranda do Corvo ondoko auzo edo freguesiek osatzen dute:

* Lamas
* Miranda do Corvo
* Rio Vide
* Semide
* Vila Nova

## Demografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Montemor-o-Velho

**Montemor-o-Velho** Portugalgo Coimbrako barrutian dagoen udalerria da.

## Banaketa administratiboa 
### Fregesiak 
* Abrunheira
* Arazede
* Carapinheira
* Ereira
* Gatões
* Liceia
* Meãs do Campo
* Montemor-o-Velho
* Pereira
* Santo Varão
* Seixo de Gatões
* Tentúgal
* Verride
* Vila Nova da Barca

## Demografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Pampilhosa da Serra

thumb|250px|eskuinera|Herriaren ikuspegia.
**Pampilhosa da Serra** Portugalgo Coimbrako barrutian dagoen udalerria da. 2001eko erroldaren arabera, herriak 5.220 biztanle ditu.

## Banaketa administratiboa 
### Fregesiak 
* Cabril
* Dornelas do Zêzere
* Fajão
* Janeiro de Baixo
* Machio
* Pampilhosa da Serra
* Pessegueiro
* Portela do Fojo
* Unhais-o-Velho
* Vidual

## Demografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Penacova

**Penacova** Portugalgo Coimbrako barrutian dagoen udalerria da.

## Banaketa administratiboa 
### Fregesiak 
* Carvalho
* Figueira de Lorvão
* Friúmes
* Lorvão
* Oliveira do Mondego
* Paradela
* Penacova
* São Paio do Mondego
* São Pedro de Alva
* Sazes do Lorvão
* Travanca do Mondego

## Demografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Penela

**Penela** Portugalgo Coimbrako barrutian dagoen udalerria da.

## Banaketa administratiboa 
### Fregesiak 
* Cumieira
* Espinhal
* Podentes
* Rabaçal
* Santa Eufémia
* São Miguel

## Demografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Penelako udalaren webgunea.
Soure (Portugal)

**Soure** Portugalgo Coimbrako barrutian dagoen udalerria da.

## Banaketa administratiboa 
### Fregesiak 
* Alfarelos
* Brunhós
* Degracias
* Figueiró do Campo
* Gesteira
* Granja do Ulmeiro
* Pombalinho
* Samuel
* Soure
* Tapéus
* Vila Nova de Anços
* Vinha da Rainha

## Demografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Soureko udalaren webgunea.
Vila Nova de Poiares

**Vila Nova de Poiares** Portugalgo Coimbrako barrutian dagoen udalerria da.

## Banaketa administratiboa 
### Fregesiak 
* Arrifana
* Lavegadas
* Santo André de Poiares
* São Miguel de Poiares

## Demografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Aljustrel

**Aljustrel** Portugalgo Bejako barrutian dagoen udalerria da. 2006ko erroldaren arabera, herriak 9.710 biztanle zituen. 455,66 kilometro karratuko azalera dauka.

## Banaketa administratiboa 
### Fregesiak 
* Aljustrel
* Ervidel
* Messejana
* Rio de Moinhos
* São João de Negrilhos

## Demografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Aljustrelgo udalaren webgunea.
Almodôvar (Portugal)

**Almodôvar** Portugalgo Bejako barrutian dagoen udalerria da. 2006ko erroldaren arabera, herriak 7.442 biztanle zituen.

thumb|250px|eskuinera|Almodovarko elizaren ikuspegia.

## Banaketa administratiboa 
### Fregesiak 
* Aldeia dos Fernandes
* Almodôvar
* Gomes Aires
* Rosário
* São Barnabé
* Santa Clara-a-Nova
* Santa Cruz
* Senhora da Graça de Padrões

## Demografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Almodovarko udalaren webgunea.
Alvito (Portugal)

**Alvito** Portugalgo Bejako barrutian dagoen udalerria da. 2006ko erroldaren arabera, herriak 2.723 biztanle zituen.

250px|eskuinera|Alvitoko gazteluaren ikuspegia.

## Banaketa administratiboa 
### Fregesiak 
* Alvito
* Vila Nova da Baronia

## Demografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Alvitoko udalaren webgunea.
Beja (Portugal)

**Beja** Portugalgo Bejako barrutian dagoen udalerria da eta beronen hiriburua. 2011ko erroldaren arabera, herriak 34.387 biztanle ditu.

## Geografia 
277 metrotako garaiera duen muino batean kokaturik dago Beja, Alentejo Behereko lautada zabalaren erdian.

## Banaketa administratiboa 
### Fregesiak 
## Demografia 
## Historia 
Zeltiarrek populatu zuten eremua eta Julio Zesarrek lusitaniarrekin bakea lortu zuela ospatzeko *Pax Julia* izena hartu zuen k.a. 48 urtean. Lusitania probintziako hiriburuen artean hegoalderen zegoen, beste biak Santarém eta Braga baitziren. V mendean bisigodoek eskuratu eta *Paca* izena hartu zuen. San Aprigio bihurtu zen 530 urtean Pacako lehen apezpikua.

713 urtean omeiatarrek eskuratu zuten. 1031ean taifa bihurtu zen eta hurrengo mendeetan Sevillako kaluifaren aurkako Algarveko iraultza bultzatu zuen. 1150 urtean almohadeek eskuratu zuten eta beren Afrika iparraldeko inperioan barneratu zuten. Hurrengo urteetan Portugaldarren eta mairuen eskuetan egon zen hainbat aldiz, harik eta 1234 urtean Antso II.ak betirako eskuratu zuen arte. Istilu guzti hauek populazioa nabarmen jeitsiaraztea ekarri zuten.

1521 urtean Manuel I.ak hiri estatusa eman zion eta hau hartzen da hiriaren fundazio data. XVII mendean espainiarren eta portugaldarren arteko gerran eskuz aldatu zen sarritan. 1770 urtean apezpikutza eskuratu zuen berriz, 1000 urteren ondoren. 1808an frantziar tropek hiria erasotu eta harpilatu zuten.

## Ondasun nabarmenak 
* Bejako gaztelua.
* Leonor erreginaren museoa.
* Bisigodoen museoa.

## Iruditegia 

Irudi:Castelo de Beja 2.JPG|Bejako ikuspegia.
Irudi:Beja panorama.jpg|Bejako ikuspegia.
Irudi:Beja01.jpg|Bejako gazteluaren dorre nagusia.
Irudi:ConceiçaoConvent-Beja-CCBY.jpg|Leonor erreginaren museoa.
Irudi:Paços do Concelho de Beja.jpg|Udaletxea.
Irudi:Pelourinhodebeja2006.jpg|Errepublikako plazaren erdian dagoen zutabea.
Irudi:Arco Romano.jpg|Bejako arku erromatarra.

## Hiri senidetuak 
*  (1993)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Bejako udalaren webgunea.
Ferreira do Alentejo

**Ferreira do Alentejo** Portugalgo Bejako barrutian dagoen udalerria da. 2006ko erroldaren arabera, herriak 8.354 biztanle zituen.

thumb|250px|eskuinera|Kalbarioaren kapera.

## Banaketa administratiboa 
### Fregesiak 
* Alfundão
* Canhestros
* Ferreira do Alentejo
* Figueira dos Cavaleiros
* Odivelas
* Peroguarda
* Santa Margarida do Sado

## Demografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Ferreira do Alentejoko udalaren webgunea.
Mértola

**Mértola** Portugalgo Bejako barrutian dagoen udalerria da.

thumb|250px|eskuinera|Herria eta gazteluaren ikuspegia.

## Banaketa administratiboa 
### Fregesiak 
* Alcaria Ruiva
* Corte do Pinto
* Espírito Santo
* **Mértola**
* Santana de Cambas
* São João dos Caldeireiros
* São Miguel do Pinheiro
* São Pedro de Solis
* São Sebastião dos Carros

## Demografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Mértolako udalaren webgunea.
Moura (mitologia)

**Mourak** espirituak dira, Portugalgo eta Galiziako folkloreen naturaz gaindiko ahalmena duten izaki fantastikoak. "Naturaz gaindiko indarrak dira, leku jakin batean bmugatuta edo logaletuta bizi behar izatera derrigortuak, egoera jakin batean sorginkeria hausten ez dienean". Antzinako herri-kontakizunen arabera, Mouroek beren lurrerako gorde zituzten altxorrak gordez geratu ziren dontzeila arimak dira.

Elezaharrek Moura sorginduak deskribatzen dituzte: dontzeila berri ederrak, printzesa xarmagarriak eta "limurtzaile arriskutsuak". Askotan beren ile luzeak abesten eta orrazten agertzen dira, urrea bezalako ilehoriak edo gauak bezalako beltzak, urrezko orraziarekin, eta altxorrak agintzen dituzte xarmatik askatzen dituztenak.

Hainbat forma har ditzakete, eta kondaira asko eta kondaira beraren bertsio asko daude, ahozko tradizioaren mendeen ondorioz. Lurraren barrura pasatzeko lekuen zaindari gisa sortzen dira, leku "mugakoak", naturaz gaindikoa ager zitekeelakoan. Iturri, zubi, ibai, putzu, haitzulo, antzinako eraikin, gaztelu edo altxor ezkutuen ondoan agertzen dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Odemira

**Odemira** Portugalgo Bejako barrutian dagoen udalerria da. 2011ean 26.036 biztanle zituen.

## Geografia 
Portugalen hegoaldean kokaturik dago. Azalera handia du, Portugal soko udalerri handiena da, horrela beraz fregesia ugari ditu, 17 guztira.

## Banaketa administratiboa 
### Fregesiak 
## Demografia 
## Historia 
1256an jaso zuen foru gutuna eta hori hartzen da herriaren fundazio datatzat. Alfonts III.a Portugalgoak eman zion.

## Ekonomia 
XX mendean turismoa bihurtu da Odemiraren jarduera ekonomiko nagusia. Alemaniarrak eta herbeheretarrak etortzen ditra bereziki. Zambujeira do Mar oso ezaguna da bere hondartzegatik eta *Festival Sudoeste* Europako rock jaialdi handienetakoagatik.

Nekazal eremu zabalak ere baditu eta sektoreari loturiko enpresa handiek egoitza dute bertan, hala nola Vitacress entsalada konpainiak, munduko liderra denak.

## Ondasun nabarmenak 
* Hondartzak
* Itsasoko Andre Mariaren kapera
* Sardão lurmuturra

## Iruditegia 

Irudi:V. Nova de Milfontes.JPG|Vila Nova de Milfontes-ko hondartza.
Irudi:Zambujeira do Mar - Capela de Nossa Senhora do Mar.jpg|Zambujeira do Mar-eko hondartza.
Irudi:Praia da Amália (2830877117).jpg|Amáliako hondartza.
Irudi:Praia do Carvalhal, Portugal (3658276946).jpg|Carvalhalgo hondartza.
Irudi:CapelaNSraMar.jpg|Itsasoko Andre Mariaren kapera.
Irudi:Farol do Cabo Sardão 02.JPG|Sardão lurmuturreko itsasargia.
Irudi:Cabo Sardão - Flysch Baixo Alentejo.jpg|Sardão lurmuturra.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Odemirako udalaren webgunea.
Ourique

**Ourique** Portugalgo Bejako barrutian dagoen udalerria da.

## Banaketa administratiboa 
### Fregesiak 
* Conceição
* Garvão
* Ourique
* Panóias
* Santa Luzia
* Santana da Serra

## Demografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Ouriqueko udalaren webgunea.
Serpa

**Serpa** Portugalgo Bejako barrutian dagoen udalerria da. 2011ean 15.623 biztanle zituen.

## Historia 
Erromatarrak iritsi aurretik populatua izan bazen ere hauek izan ziren lehenengo asentamendua eraiki zutenak, Beja hiriburuaren ondoan. VIII mendean mairuek eskuratu zuten eta lau mendez izan zen hauen eskutan harik eta portigaldarrek eskuratu zuten arte.

Espainiarekiko mugan egonik gotorleku garrantzitsua izan da historian zehar eta harresi sendoak eraiki izan ditu beti. Honetaz gain gari soro zabalek inguratzen dute Serpa.

## Banaketa administratiboa 
### Fregesiak 
* Brinches
* Pias
* Salvador (Serpa)
* Santa Maria (Serpa)
* Vale de Vargo
* Vila Nova de São Bento (antzina, *Aldeia Nova de São Bento* deitua)
* Vila Verde de Ficalho

## Demografia 
## Energia 
2007an munduko eguzki-plaka multzo handienetakoa eraiki zen Serpan.

## Iruditegia 

Irudi:Serpa1 edited.JPG|Herriaren ikuspegia.
Irudi:Aqueduct in Serpa.JPG|Akueduktua.
Irudi:Castelo de Serpa 1.JPG|Serpako gaztelua.
Irudi:Alentejo 2012-09-15 007 (8001804380).jpg|Udaletxea.
Irudi:Serpa - Porta de entrada nas muralhas.jpg|Harresietako sarrera.
Irudi:SolarPowerPlantSerpa.jpg|Eguzki plakak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Serpako udalaren webgunea.
Vidigueira

**Vidigueira** Portugalgo Bejako barrutian dagoen udalerria da.

thumb|250px|eskuinera|Vila de Frades.

## Banaketa administratiboa 
### Fregesiak 
* Pedrógão
* Selmes
* Vidigueira
* Vila de Frades

## Demografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Vidigueirako udalaren webgunea.
Amares

**Amares** Portugalgo Bragako barrutian dagoen udalerria da.

thumb|250px|eskuinera|Nossa Senhora da Abadiako santutegiaren ikuspegia.

## Banaketa administratiboa 
### Fregesiak 
## Demografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Amaresko udalaren webgunea.
Terras de Bouro

**Terras de Bouro** Portugalgo iparraldean dagoen udalerria da, Bragako barrutian kokatutakoa.

## Mugakideak 
Iparraldean Ponte da Barca eta Lobios (Ourense), hegoaldean Vieira do Minho, ekialdean Montalegre eta mendebaldean Vila Verde mugakide ditu.

## Banaketa administratiboa 
### Fregesiak 
# Balança
# Brufe
# Campo do Gerês
# Carvalheira
# Chamoim
# Chorense
# Cibões
# Covide
# Gondoriz
# Moimenta
# Monte
# Ribeira
# Rio Caldo
# Souto
# Valdosende
# Vilar
# Vilar da Veiga

## Inguru naturala 
Peneda-Gerêseko Parke Nazionala udalerri honetan zabaltzen da besteak beste.

## Demografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Udal webgunea
Alter do Chão

**Alter do Chão** Portugalgo Portalegreko barrutian dagoen udalerria da. 2006ko erroldaren arabera, herriak 3.553 biztanle zituen. 361,63 kilometro karratuko azalera dauka.

## Banaketa administratiboa 
### Fregesiak 
* Alter do Chão
* Chancelaria
* Cunheira
* Seda

## Demografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Alter do Chaoko udalaren webgunea.
Avis (Portugal)

**Avis** Portugalgo Portalegreko barrutian dagoen udalerria da. Udalerriak 606.0&nbsp;km²ko azalera eta 5.054 biztanle dauzka. Portalegreko barrutian kokaturik dago eta zortzi parrokia edo auzotan banaturik dago, Alcôrrego, Aldeia Velha, Avis, Benavila, Ervedal, Figueira e Barros, Maranhão eta Valongo.

## Kanpo estekak 
*  Avisko udalaren webgune ofiziala
Crato

**Crato** Portugalgo Portalegreko barrutian, Alentejo eskualdean eta Alto Alentejo azpieskualdean dagoen udalerria da. 1.800 biztanle inguru du.

388,03&nbsp;km² zabalera eta 4.348 biztanle (2001) dituen eta 6 fregesian zatitutako udalerriaren egoitza da. Udalerriak iparekialdean Gaviao, Nisa eta Castelo de Vide, ekialdean Portalegre, hegoekialdean Monforte eta hegoekialdean Alter do Chão eta Ponte de Sorekin mugatzen du.

## Fregesiak 
* Aldeia da Mata
* Crato e Mártires (Crato)
* Flor da Rosa
* Gáfete
* Monte da Pedra
* Vale do Peso

## Kanpo estekak
Fronteira

**Fronteira** Portugalgo Portalegreko barrutian dagoen udalerria da. 2004ko erroldaren arabera, hiriak 3.286 biztanle dauzka.

## Kanpo estekak 
*  Fronteirako udalaren webgunea.
Gavião

**Gavião** Portugalgo Portalegreko barrutian dagoen udalerria da. 2006ko erroldaren arabera, herriak 4.252 biztanle zituen.

## Auzoak 
Gaviaoko auzo edo fregesiak honakoak dira:

* Atalaia
* Belver
* Comenda
* Gavião
* Margem

## Kanpo estekak 
*  Gaviaoko udalaren webgunea.
Marvao

**Marvão** Portugalgo Portalegreko barrutian dagoen udalerria da.

thumb|400px|ezkerrera|Marvão

## Kanpo estekak
Monforte

thumb|Monforteren kokapena.

**Monforte** Portugalgo udalerria da, Portalegreko barrutian dagoena.

## Ikus, gainera 
* Monforte de Lemos (Galizia)

## Kanpo estekak
Portalegre

**Portalegre** Portugalgo izen bereko barrutiaren hiriburua da. Alentejo eskualdean dago eta Espainiarekiko mugatik hurbil. 2011ko erroldaren arabera, herriak 24.930 biztanle ditu.

## Etimologia 
Latinezko *Portus Alacer* izenetik dator hiriaren izena, eta "portu alaia" esan nahi du.

## Historia 
Brontze Aroko aztarnak aurkitu dira indusketetan. Ezaguna da Portalegreko brazaletea.

Portalegre Alfontso III.a Portugalgoaren erregealdian sortu zen, 1259an. Erregeak bere sasiko semeari eman zion, Afonso Sanches-i. 1299ko foruan erabaki zen erregearen lehenengo semeari emango zitzaiola herria.

Joanes III.ak hiri estatusa eman zion 1550an eta administrazio gune garrantzitsua bihurtu zen. Mugan bertan egonik hainbat setio jasan behar izan zituen, hala nola 1704an, 1801ean eta 1847an. 1859an Portalegreko barrutia ezarri zen.

## Fregesiak 
* Alagoa.
* Alegrete.
* Ribeira de Nisa e Carreiras.
* Fortios.
* Reguengo e São Julião.
* Sé e São Lourenço.
* Urra.

## Ardogintza 
2003an Alentejoko ardoaren Jatorri izendapeneko azpieskualdeetako bat bihurtu zen. Dena dela Alentejoko ardoaren ekoizpena Portalegre udalerrian zentratuta dago.

## Ondasun nabarmenak 
* Portalegreko gaztelua.
* Alegreteko gaztelua.
* Portalegreko katedrala.
* São Bernardo komentua.

## Iruditegia 

|Portalegreko gaztelua.
Irudi:Entrada do castelo de Alegrete, Portalegre.jpg|Alegreteko gaztelua.
Irudi:Sé Catedral de Portalegre.jpg|Portalegreko katedrala.
Irudi:Mosteiro de Sao Bernardo (Portalegre).jpg|São Bernardo komentua.
Irudi:Panoramica (Portalegre).jpg|Alde zaharraren panoramika.
Irudi:Palácio Avilez.jpg|Avilez jauregia.
Irudi:Porta de Alegrete (Portalegre).jpg|Alde zaharreko atea.
Irudi:Portalegre-Sede Camara Municipal.jpg|Udaletxea.

## Kanpo estekak 
*  Portalegreko udalaren webgunea.
Elvas

**Elvas** Portugalgo Portalegreko barrutian dagoen udalerria da, Alentejon eta Espainiarekiko mugatik hurbil. 2011ko erroldaren arabera, herriak 23.078 biztanle ditu.

## Geografia 
Lisboatik 195 kilometrotara dago eta Espainiako mugatik 8 kilometro eskasera. Badajoz da beraz inguruan daukan hiri handiena. Guadiana ibaiaren ipar ekiladera dagoen muino baten gainean kokaturik dago eta zazpi dorre eta bi gotorlekuk babesten dute hiria. Inguratzen duten lurrak oso emankorrak dira, olibondoak eta aranak dira bereziki ezagunak.

## Historia 
Erromatarrak iritsi aurretik populatua izan zen baina mendetan zehar ez zuen garrantzi berezirik izan. VII. mendean iritsi ziren musulmanak eta gaztelua eraiki zuten. 1166an Afonso Henriquesek mairuei kendu zien hiria. Hurrengo urteetan eskuz sarritan aldatu zen baina 1226an portugesek betirako eskuratu zuten, bi urtetako setio luzearen ondoren. XIII. eta XIV. mendeetan gaztelua berriztu eta hiria inguratzen zuen lehenengo harresia eraiki zuten; *Cerca Fernandina*.

1570an apezpikuaren egoitza bihurtu zen eta hurrengo urteetan nabarmen gotortu zen, bereziki 1642tik aurrera Gaztelarekiko mugan kokaturik gelditu baitzen. Tajo ibaiaren hegoaldean zegoen muga-gotorleku garrantzitsuena izan zen. Ordutik aurrera espainiarrek hainbat alditan setiatu zuten (1658, 1711, 1801). 1808ko martxoan Andoche Junot jeneralak frantziarrentzat eskuratu zuten baina Sintrako itunaren ondoren abuztuan hiria portugaldarrei itzuli behar izan ziren.

## Ondasun nabarmenak 
2012an UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen Elvasko erdigune historikoa. Izan ere aro desberdinetako hainbat monumentu aipagarri baititu:
* Elvasko gaztelua: VIII eta XII mendeen artean musulmanek eraiki zuten eta ondoren portugesek berriztu eta handitu egin zuten.
* Nossa Senhora da Graça gotorlekua.
* Santa Luzia gotorlekua.
* Amoreirako akueduktua: 8'5 kilometro luzera eta 31 metrotako garaiera duen akueduktua da. 843 arku ditu. XV mendean eraiki zuten Amoeira eta Elvas herrien artean.
* Largo de Santa Clara enparantza.

## Iruditegia 

Irudi:Porta do Castelo de Elvas.jpg|Elvasko gaztelua.
Irudi:Elvas Castle, Alentejo, Portugal, 29 September 2005.jpg|Gazteluaren harresiak.
Irudi:Castillo de Elvas.JPG|Gazteluaren harresiak.
Irudi:Elvas aqueduct.jpg|Amoreirako akueduktua.
Irudi:Forte de Nossa Senhora da Graça - Elvas.jpg|Nossa Senhora da Graça gotorlekua.
Irudi:Forte de Santa Luzia.jpg|Santa Luzia gotorlekua.
Irudi:Antiga Sé 3.jpg|Elvasko katedral zaharra.
Irudi:Largo de Santa Clara - Elvas.jpg|Largo de Santa Clara.
Irudi:Elvas - Largo da Misericórdia.JPG|Largo da Misericórdia.

## Hiri senidetuak 
* 
* 

## Kanpo estekak 
*  Elvasko udalaren webgunea.

## Erreferentziak
Gan Ying

**Gan Ying** (txineraz 甘英; Wade-Giles:**Kan Ying**) Ban Chao Txinako jeneralak Kristo ondorengo 97. urtean Erromara bidalitako txinatar militar eta enbaxadorea. Parthiaraino iritsi zen 70.000 pertsonaz osatutako espedizioaren parte izan zen.

Badirudi Gan Yingek inoiz ez zuela Erroma zapaldu, baina antzinatean mendebalderago bidaiatu zuen Txinako biztanlea da, gutxienez idatziriko dokumentuetan jasotarikoen artean.

Hou Hanshuren arabera:
:"Bederatzigarren urtean (ko 97), Ban Chaok Gan Ying kidea bidali zuen Mendebaldeko Itsasoko kostalderaino geroago itzul zedin. Lehenagoko belaunaldietan inor ez da iritsi leku hauetara, edo behintzat 'Shan Hai Jing'ek ez dute horren berririk eman. Estatu eta leku guztietako topografia informe bat egin zuen." (Hou Hanshu, Leslie and Gardinerrek zitatuta).

Beste atal batean honakoa dio:
:"Yougyuanen bederatzigarren urtean (ko 97), Ban Chaok Gan Ying bidali zuen Daqinera (Erroma), Tiaozhitik pasatuz eta Itsaso Handira (Persiar Golkoa) iritsi zen eta hortik Anxiko (Parthia) mendebaldeko mugara." (Hou Hanshu, 88)

Gan Yingek Erromaren inguruko hainbat datu eman zituen, beharbada beste pertsona batek esanda. Itsasoaren mendebaldean kokatzen du:
:"Bere lurraldeek hainbat mila Li ditu (*li* bat kilometro erdia da gutxi gorabehera), eta 400 hiri harresidun baino gehiago ditu. Hamarnaka herrialde txiki berari atxikirik dira. Hirien kanpoaldeko harresiak harriz eginak dira. Posta geltokiak jarri dituzte... Pinuak eta zipresak daude." (Hou Hanshu, Leslie and Gardinerrek zitatua).

Nerva erregearen aukeratzea deskribatzen du, eta Erromako produktuak eta itxura fisikoa:
:"Erregea ez da betirako figura bat, baizik eta boteretsuena gisa aukeratzen dute... eskualdeko jendea altua da eta itxura antzekoa dute. Txinatarren antza dute eta horregatik Da Qin deitzen dira (Qin "Handia")... lurrak urre, zilar eta harri bitxi ugari sortzen ditu, gauean dir-dir egiten duen bitxia barne... urre hariz brodatutako arropak egiten dituzte eta kolore anitzeko tapizak, urez margotutako arropak eta "suaz garbitutako arropak" ere." (Hou Hanshu, Leslie and Gardinerrek zitatuta).

Azkenik, Gan Yingek Erroma Zetaren bidearen mendebaldeko muga gisa jartzen du:
:"Leku honetatik etortzen dira atzerritako herrietatik etorritako hainbat gauza bitxi." (Hou Hanshu, Leslie and Gardinerrek zitatuta).
Alcácer do Sal

**Alcácer do Sal** Portugalgo Setubalgo barrutian dagoen udalerria da. 2006ko erroldaren arabera, 13.354 biztanle zituen.

## Kanpo estekak 
*  Alcacer do Salgo argazkiak.
Alcochete

**Alcochete** Portugalgo Setubalgo barrutian dagoen udalerria da. Udalerriak 129.0&nbsp;km²ko azalera dauka eta 14.347 biztanle. Alcochete Setubalgo barrutian kokaturik dago eta hiru parrokia edo auzok osatzen dute.

## Kanpo estekak 
*  Alcocheteko udalerriaren webgune ofiziala.
Almada

**Almada** Portugalgo udalerririk populatuenetarikoa da, Setubalgo barrutian kokatuta dagoena. 2006ko erroldaren arabera 166.013 biztanle zituen.

thumb|ezkerrera|Almadako kristoa.

## Kanpo estekak 
*  Almadako udalaren webgunea.
Barreiro

**Barreiro** Portugalgo Setubalgo barrutian dagoen udalerria da. 2006ko erroldaren arabera, herriak 79.011 biztanle ditu.

## Kanpo estekak 
*  Barreiroko udalaren webgunea.

thumb|300px|Barreiro
Grândola

**Grândola** Portugalgo hegoaldeko udalerri bat da, Setubalgo barrutikoa, 1544an sortua. 2011n 14.826 biztanle zituen, eta 825,94 kilometro karratu ditu.

## Auzoak 
Grandolako auzo edo fregesiak honako hauek dira:

* Azinheira dos Barros e São Mamede do Sádão
* Carvalhal
* Grândola
* Melides
* Santa Margarida da Serra

## *Grândola, Vila Morena* 
Herria ezaguna da *Grândola, Vila Morena* abestiarengatik. José Afonsok konposatu zuen, Sociedad Musical Fraternidad Operaria Grandolense elkartearentzat, eta 1974an Krabelinen Iraultzaren ikur bihurtu zen.

## Turismoa 
* Hondartza ederrak ditu, batez ere Melides fregesian. Melidesko aintzira ere han dago.
* Bertan behera utzita dagoen Lousalgo meategian (), aintzirek kolore bitxiak dituzte, mineralek emanak.
* Troiako penintsulan, udalerriaren ipar-mendebaldeko muturrean, badira erromatar aztarnak.

## Iruditegia 

Irudi:Tróia beach.JPG|Tróia hondartza.
Irudi:Lagoa de Melides.jpg|Melidesko aintzira.
Irudi:Lagoa vermelha na Mina do Losal 05.jpg|Lousal meategiko aintzirak.
Irudi:CetariasTroia.JPG|Troiako penintsulako erromatar gatzagak.

## Kanpo estekak 
*  Grandolako Udalaren webgunea.
Montijo (Portugal)

**Montijo** Portugalgo Setubalgo barrutian dagoen udalerria da. 2001eko erroldaren arabera 39.168 biztanle zituen eta 347,35 kilometro koadroko azalera. Udalerria zortzi herri edo "freguesiek" osatzen dute.

## Pertsonaia ezagunak 
* Dulce Pontes (1969-), abeslaria.

## Kanpo estekak 
*  Udalerriaren webgune ofiziala.
Santiago do Cacem

**Santiago do Cacém** Portugalgo hegoaldeko udalerri bat da, Setubalgo barrutikoa. Kassim mairu gobernariarengandik eta Done Jakueren ordenatik datorkio izena.

thumb|ezkerrera|Santiago do Cacemgo gaztelua

## Kanpo estekak
Seixal

**Seixal** Portugalgo udalerririk populatuenetarikoa da, Setubalgo barrutian kokatuta dagoena.

## Kanpo estekak
Sines

**Sines** Portugalgo hego-mendebaldean dagoen hiria da, Setubalgo barrutian kokatutakoa. 2011eko erroldaren arabera 14.238 biztanle ditu.

## Etimologia 
Bisigodoen *Cinetos* herrixka izan liteke Sines-en jatorria. Beste autore batzuek diote latinezko *Sinus* hitzetik etor daitekeela, "badia" edo "kurba" esan nahi du.

## Geografia 
Hiru eremu bereizten dira udalerrian:
* Kostaldeko lautada.
* Sines mendialdearen aztarnak, Chãos menditik Sines lurmuturerra.
* Ekialdeko maldak.

## Banaketa administratiboa 
Bi fregesia ditu Sines udalerriak:
* Porto Covo (auzo turistikoa)
* Sines

## Demografia 
## Historia 
Palmeirinha eta Quitéria eremu arkeologikoek argitu dute Sines aspalditik populatua izan dela. Makina bat apaingarri feniziar eta egiptiar ere aurkitu dituzte.

Erromatarrek Sinesen kaia eraiki zuten eta arrantari loturiko industriagunea ere sortu zuten bertan. *Mirobriga* izena eman zioten. V mendean bisigodoek hartu zuten hiria eta 713 urtean mairuen esku gelditu zen. Garai hartan ez zen biztanle askorik bertan baina arabiarrek bertako urak patruilatzen zituzten.

XIII mendean Alfontso III.a Portugalgoak eremu guztia eskuratu zuen. Arrantzaleak itzuli eta herrixka eratuz joan zen. 1362an Petri I.ak herri forua eman zion. Gaztelua eraikitzeko proiektua abiarazi bazuen ere, XV mendekoa da Sinesko gaztelua, merkatariak babesteko eraiki zena. Turkiako eta Ingalaterrako piratek sarritan erasotu zuten hiria eta bi gotorleku gehiago eraiki ziren Pessegueiro uhartean. XIX mendean Napoleondar gudarosteek harpilatu zuten Sines.

1855ean Santiago do Cacém-en fregesia bihurtu zen baina Errepublika 1914an ezarri zenean bere autonomia berreskuratu zuen. Goraldi ekonomikoa izan zuen orduan, kortxogintzan, arrantzan, nekazaritzan eta turismoan oinarrituta. Alentejotarren hondartza bihurtu zen. 1970an kai industriala eraiki zen eta hiriaren ekonomia aldatu egin zen, batez ere portugaldar kolonietako emigranteak iritsi eta esku-lan merkeari esker industria nabarmen sustatu zelako, bereziki itsas-portuko lanetan eta industria petrokimikoan.

## Ondasun nabarmenak 
* Sinesko eliza nagusia.
* Hondartzak.
* Vasco da Gamaren estatua

## Iruditegia 

Irudi:Sines houses.JPG|Alde zaharreko arrantzale etxeak.
Irudi:Sines03.jpg|Harresiak.
Irudi:Igreja Matriz de Sines.jpg|Sinesko eliza nagusia.
Irudi:Sines06 edit1.jpg|Vasco da Gamaren estatua.
Irudi:Sines04.jpg|Sinesko hondartza.
Irudi:Praia Grande (6875627667).jpg|Praia Grande hondartza.

## Pertsonaia ezagunak 
* Vasco da Gama (1469-1524), esploratzailea.
* Cláudia de Campos (1859-1916), idazlea.

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Abegondo

**Abegondo** Galiziako udalerria da, A Coruñako probintzian eta A Coruñako eskualdean kokatutakoa.

2005ean bere populazioa 5.732 biztanlekoa zen.

## Parrokiak 
## Ikus, gainera 
* A Coruñako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
* Abegondoko udalaren webgunea
Ames (Coruña)

**Ames** Galiziako udalerririk populatuenetarikoa da, Coruñako probintzian eta Santiagoko eskualdean dagoena.

2005ean bere populazioa 20.840 biztanlekoa zen.

## Ikus, gainera 
* A Coruñako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak
Aranga

**Aranga** Galiziako erdialdean dagoen udalerria da, A Coruñako probintzian eta Betanzosko eskualdean kokatutakoa. 2005ean bere populazioa 2.274 biztanlekoa zen.

## Ikus, gainera 
* A Coruñako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Sesimbra

**Sesimbra** Portugalgo Setubalgo barrutian dagoen udalerria da. 2011an 49.500 biztanle zituen.

## Geografia 
Espichel lurmuturraren hegoaldean dago, *Serra da Arrábida* mendizerraren oinean. Setúbalgo badiaren ertzean dagoenez kai naturala eratzen da bertan. Barrutiko hiriburua den Setúbal hiria du ondoan.

## Historia 
Zeltiarren Sesim leinuak jarri zion izena, *Cempsibriga*, "Sesim-en hiria" esan nahi du.

Mairuek gaztelua eraiki zuten 240 metrotako altueran baina 1165ean Afonso Henriquesek konkistatu zuen pirata frankoen laguntzarekin eta Portugalgo Erresuma sortu berrian gelditu zen. 1201 urtean Dinis I.ak foruak eman zizkion eta herria sortu zen. XV eta XVI mendeetan Portugalgo itsas-poru garrantzitsua izan zen, Manuel I.a Portugalgoa bera ere bertan bizi izan zen garai batean.

XVII mendean Santiago gotorlekua eraiki zen hondartzaren ondoan. Espainiaren parte zela, 1602an ingelesen flotak hiria erasotu eta gotorlekua nabarmen kaltetu zen.

XX mendean turismoarentzako erakargarri bihurtu ziren Sesimbrako hondartzak eta 1976an Arrábida Natura Parkea ezarri zen mendialdean.

## Ondasun nabarmenak 
* Espichel lumuturreko Andre Mariaren santutegia
* Mairuen gaztelua.
* Santiago gotorlekua.
* Espichel lumuturra
* Arrábida Natura Parkea

## Iruditegia 

Irudi:Igreja de Nossa Senhora do Cabo - frente.JPG|Espichel lumuturreko Andre Mariaren santutegia.
Irudi:Castelo de Sesimbra.jpg|Sesimbrako gaztelu mairua.
Irudi:Fortaleza de Santiago.JPG|Santiago gotorlekua.
Irudi:Espichel2.JPG|Espichel lurmuturra.
Irudi:Sesimbra (9525757122) (2).jpg|Hondartza.
Irudi:Parque Natural da Arrábida, Setúbal, Portugal, 2012-05-11, DD 05.JPG|Arrábida Natura Parkea.

## Kanpo estekak
Aksum

**Aksum** edo **Axum** (, ) iparraldeko Etiopiako hiria da. Tigray eskualdean dago, 2.131 metroko garaieran. 2015ean 66.800 biztanle zituen.

I-X. mendeen artean, Yemendik Sudango ekialdera hedatzen zen Aksumgo Erresumaren hiriburua izan zen. Garai hartan, Afrika eta Asiaren arteko merkataritza bideak hiri honetatik kontrolatzen ziren. Etiopiar Eliza Ortodoxoaren hiriburua da. 1980an, UNESCOk Gizateriaren ondare izendatu zituen bertako aztarnategi arkeologikoak.

## Geografia 
### Klima 
Aksumek klima epela du, negu lehorrekin, *Cwb* Köppen klima sailkapenaren arabera.

## Ondarea 
* Aksumgo obeliskoa, IV. mendekoa
* Ezanaren harria, IV. mendekoa
* Ezanaren estela, IV. mendekoa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tigray

thumb|ezkerrera|Nekazaritza
**Tigray eskualdea** () Etiopiako *kililoch* bat da (eskualde etnikoa). Hiriburua Mek'ele da, 50.286 km²ko hedadura du eta bertan 3.593.000 biztanle bizi dira. Tigrinyera hitz egiten da.

Hiririk garrantzitsuenak Abiy Adi, Adwa, Aksum, Himora, Inda Selase, Korem, May'chew, Wik'ro eta Zalambessa dira.

Bertako lehenengo alderdia Tigrayren Askapenerako Herri Frontea da, boterea hartu zuena Menguistu Haile Mariamen heriotzaren ondoren. Alderdi honek Eritreako independentistek sortu zuten beste hainbat eskualdeetan bezala eta boterea lortzerakoan Eritrearen independentzia aldarrikatu zuten.

## Biztanleria 
Biztanleriaren %94,98a tigrinya da. Gutxiengoak amharak (%2,6), kunamak (%0,05) eta erobak / sahoak (%0,5) dira. %95,5 kristau ortodoxoak dira (Etiopiako Eliza Ortodoxoa) eta %4,1 musulman sunitak.

## Aldeak 
* Mirabawi (Mendebaldekoa)
* Misraqawi (Ekialdekoa)
* Mehakelegnaw (Erdialdekoa)
* Debubawi (Hegoaldekoa)

### Hiri nagusiak 
Tigrayko hiri nagusiak hauek dira:
* Mekele
* Adigrat
* Axum
* Alamata
* Inda Selassie
* Adua
* Maychew
* Korem
* Wukro
* Humera
* Abi Adi

## Kanpo estekak
Zeta (gaia)

[thumb|240px|[Zeta-harren kuskuak.]]
**Zeta** zuntz naturala da, gehienbat fibroina proteinaz osatua. Hari jarraia da, oso mehea eta distiratsua. Hainbat artropodok jariatzen dute euren hesteetatik eta airearekin kontaktuan solidotzen da. *Bombyx mori* sitsaren larbek ekoitzitakoa erabiltzen da ehungintzan.

## Ezaugarriak 
[thumb|240px|[Kanbodiako zetazko oihala.]]
Zetak luzatzeko ahalmena du (hasierako luzeratik %&nbsp;20 gehiago luza daiteke); bustitzen denean berriro uzkurtu egiten da (%&nbsp;15-25). Dentsitate txikiagoa du kotoiak, artileak eta rayonak baino, ongi xurgatzen du (bere pisuaren herena duen isurkaria xurga dezake, hezetu gabe) eta oso ongi hartzen ditu tindagaiak. Artileak baino hobeto jasaten du beroa, eta 170&nbsp;°C-tan desegiten da. Sukoia izan arren, berez itzaltzen da. Luzatzeko ahalmena gal dezake gaizki gordeta edukitzen denean; eguzki argiak luze jotzen badu honda daiteke, baina nekez hartzen du lizunak. Zetazko ehunak eskuz eta ur hotzez garbitu behar dira, lixibak kalte egiten die, eta erraz zimurtzen dira.

## Ekoizpena 
thumb|eskuinera|250px|Zeta gordina.
Zeta-harra, krisalida bihurtzeko prest dagoenean, kuskua egiten hasten da. Horretarako, burua 'zortzi' zenbakiaren itxuran mugitzen du, eta beheko barailatik hurbil dituen bi guruinek likido bat jariatzen dute. Airearekin kontaktuan, likido hori solidotu eta zeta-hari bihurtzen da. Aldi berean, harrak bi harizpiak batzen dituen goma bat jariatzen du. Hiru egunean, duen likido guztia zeta bihurtzen du. Kusku batean, 1.300 metro zeta-hari biltzen da, eta 5.500 zeta-har behar dira kilo bat zeta ekoizteko.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zetaren Bidea

## Kanpo estekak 
* Galarraga Aiestaran, Ana *Zeta: leuntasuna eta luxua*, zientzia.eus
Arakil (ibaia)

**Arakil** ibaia Sakanako harana zeharkatzen duen ibaia da. Altsasun Zirauntza eta Altzania ibaia batzean sortzen da, nahiz eta izena Bakaikutik aurrera eman ohi zaion.

Arga ibaiaren adarra da, eta Iberon bat egiten du harekin.

## Geografia 
### Ezaugarriak 
Ibaiak guztira 79&nbsp;km-ko ibilbidea eta 813 km²-ko arroa ditu, horietatik 706 Nafarroan daudenak. Urteko emaria handia da: Asiainen 984 hm³, batez bestekoa 30,912 m³/s izanik. Askotan ur-goraldiak ditu (batez beste 14 urtero), nahiz eta ez diren luzeak (2,5 egun/ur-goraldi). klima ozeanikoaren prezipitazioen ondorioz normalean azaro eta abendu artean dira.

### Zeharkaturiko udalerriak 
* Altsasu
* Urdiain
* Iturmendi
* Bakaiku
* Etxarri Aranatz
* Lizarragabengoa
* Arbizu
* Lakuntza
* Arruazu
* Uharte-Arakil
* Irañeta
* Ihabar
* Hiriberri
* Etxarren
* Urritzola
* Errotz
* Atondo
* Anotz
* Beasoain
* Egillor
* Asiain
* Izu
* Artazkotz
* Izkue
* Ibero

### Ibaiadarrak 
* Zirauntza eta Altzania
* Zaldua
* Lizarrusti
* Leziza
* Larraun
* Udarbe

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ametzaga (ibaia)

**Ametzaga** Arabako ipar-ekialdeko ibai bat da, Asparrena udalerrikoa. Arabako lautadan —zehazki, Zalduondo herrian— sortzen da, eta Zirauntza ibaiari isurtzen dizkio urak, Ilarduian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Confederación Hidrográfica del Ebro
George Clooney

**George Timothy Clooney** (Lexington, 1961eko maiatzaren 6a - ) Estatu Batuetako zinema aktore, zuzendaria eta gidoigilea da. *ER* izeneko telesaioari esker ezaguna egin zen. Hortik zinemara igaro zen, eta arrakasta are handiagoa eskuratu zuen. Berak zuzendutako filmak ere egin ditu. *Good Night, and Good Luck* izenekoarengatik ez du emaitza makalik lortu ez ikusleen partez, ez kritikarien partez ere. *Syriana* filmeko paperarengatik Gizonezko bigarren aktore onenaren Oscar Saria irabazi zuen 2005ean.

## Filmografia 
* *Murder, She Wrote* (TB) (1986/1987)
* *Combat Academy* (1987)
* *Grizzly II: The Predator* (1987)
* *Return to Horror High* (1987)
* *Return of the Killer Tomatoes* (1988)
* *Red Surf* (1990)
* *Unbecoming Age* (1992)
* *The Harvest* (1993)
* *From Dusk till Dawn* (1996)
* *Curdled*
* *One Fine Day* (1996)
* *Batman & Robin* (1997)
* *Full Tilt Boogie* (1997) (dokumentala)
* *The Peacemaker* (1997)
* *Waiting for Woody* (1998) (short subject)
* *Out of Sight* (1998)
* *The Thin Red Line* (1998)
* *South Park: Bigger, Longer & Uncut* (1999) (ahotsa ingelesezko bertsioan)
* *The Book That Wrote Itself* (1999) (Cameo)
* *Three Kings* (1999)
* *O Brother, Where Art Thou?* (2000)
* *The Perfect Storm* (2000)
* *Spy Kids* (2001)
* ''Ocean's Eleven* (2001)
* *Starbuck Holger Meins* (2002) (dokumentala)
* *Welcome to Collinwood* (2002) (ekoizlea ere bazen)
* *Solaris* (2002)
* *Confessions of a Dangerous Mind* (2002) (zuzendaria ere bazen)
* *Spy Kids 3-D: Game Over* (2003)
* *Intolerable Cruelty* (2003)
* *Welcome to Collinwood* (2003)
* *Ocean's Twelve* (2004) (ekoizlea ere bazen)
* *Good Night, and Good Luck* (2005) (zuzendaria eta gidoigilea ere bazen)
* *Syriana* (2005) (ekoizlea ere bazen)
* *The Good German* (2006)
* *Michael Clayton* (2006)
* *Hail, Caesar!* (2006)
* *Ocean's Thirteen* (2007)
* *Burn After Reading* (2008)
* *Leatherheads* (2008)
* *The Men Who Stare at Goats* (2009)
* *The American* (2010)
* *The Ides of March* (2011)
* *The Descendants* (2011)
* *Gravity* (2013)
* *The Monuments Men* (2014)
* *Tomorrowland* (2015)
* *Hail, Caesar!* (2016)
* *Money Monster'' (2016)
Bargagain (Altsasu)

**Bargagain**, **Labargagain**, **Arzanbaratza** edo **Tontorraundi**, Urbasako mendilerroaren bosgarren puntarik altuena da 1.157 metrorekin. Altsasuko udalerrian dago eta gurutze bat dauka bertan.

Bere magalean 1846an eraikitako Basaluzeko dorrea dago.

## Ikus, gainera 
* Nafarroa Garaiko mendiak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Bargagain *luberri.net* webgunean
Askaata

**Askaata** Gipuzkoako Ataunen euskal mitologiako leizea. Txahal gorriaren, hau da behigorri pertsonaiaren itxuraz azaltzen zen ireluaren bizilekua zen.

## Kanpo estekak
Askoa (argipena)

**Askoa** toponimoak toki hauek izendatzen ditu:

* Ataungo mendi bat, Lizarrusti inguruan, Basajaunen bizitokia.
* Elbeteko jauregi bat, Baztan bailaran.
* Askoa Apodakako (Zigoitia, Araba) toki bat. Eremu horretan Askoako baselizaren hondakinak XIX. mendearen erdialde arte iraun zuen (Azkueko Andre Maria). 1257an *Aysecoa* formarekin ageri da («Carta del obispo calagurritano D. Jerónimo Aznar»). Askoako Andre Mariaren tailua (XIII. - XIV. mendekoa) Apodakako parrokian dago gaur egun. Arabako Elizbarrutiko Arte Sakratuaren Museoan baselizaren hiru kapitel eta eraikinaren beste zatiak daude. Askoako koba eremu horretan bertan dago.

## Bibliografia 
* Pascual Madoz. *Hiztegi geografiko-estatistiko-historikoa. Araba*. Vitoria-Gasteiz: Arabako Biltzar Nagusiak, 1989.
* *Auñamendi Eusko Entziklopedia*
Etzegarate

**Etzegarate** —*Etxegarate* ere deitua, nahiz eta euskara zainduan *Etzegarate* hobestekoa den— Gipuzkoako Goierri eskualdea eta Nafarroa Garaiko Sakana bailara batzen dituen mendatea da. Etzegaratetik igarotzen dira Madril-Irun trenbidea eta [[A-1|]]/ errepidea. Errepidez, mendatearen igoera Idiazabalen hasi eta Altsasun bukatzen da.

Gasteiz eta Donostia artean errepidez bidaiatzeko, Etzegaratekoa da pasabiderik arruntena gaur egun.

## Izenaren bilakaera 
Idiazabalgo Udalaren laguntzaz, Antonio Berasategi Lardizabalek mendatearen izenari buruzko txosten zehatza egin zuen. Aipurik zaharrena 1208koa da: *Eiçagaratea* (egungo ortografia sistema erabiliz, *Eitzagaratea*). Hurrengo lekukotasuna 1406koa da, eta bertan izenaren lehenengo aldaketa ikusten da, jadanik amaierako artikulurik gabe ageri baita: *Eyçagarate* (*Eitzagarate*). Mende berean *Itzagarate* aldaeraren lehenengo lekukotza dugu. Geroztik *Itzagarate* aldaera nagusituz joan zen, eta XVII. menderako *Itzagarate*-ren aipuak ugariagoak dira *Eitzagarate*-renak baino. XVIII. mendean, hirugarren aldaera bat agertu zen: *Etzegarate*.

## Euskalki arteko muga 
Mendate hau gipuzkeraren eta nafarreraren arteko mugan dago: izan ere, Eitzegarateren iparraldean, Idiazabalgo aldean, Goierriko euskara mintzatzen da; eta hegoaldean, Altsasuko aldean, Burundako euskara.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mendateak
* Mikelete

## Kanpo estekak
Ata

**Ata** Aralarreko mendikatean dagoen haran bat da.

Haran honetan Errolan Harria kokatzen da. Euskal mitologiako alegiaren arabera Errolanek Aralarko San Migeldik harri hori jaurtiki eta Madotzeraino bidali nahi izan zuen, baina arropak traba egin eta jentilarria erdibidean geratu zen, hots, Atako haranean.

## Kanpo estekak
Azalegi

**Azalegi** Zuberoako Altzai herriko haitzuloa. 

Zuberoako leienda baten arabera, herensuge bat bizi zen haitzuloan. Ahuzkiko iturriaren azpiko mendi mazelak izena du *Azalegi mazela* eta abereen bazkaleku ona da. Delako herensugeak hurbiltzen ziren abereak harrapatzen eta irensten zituen. Artzainak kexu ziren. Altzai Athagiko baroiaren semea, Xibali, armadan egona zen eta polbora erabiltzen bazekien. Txahal bat hil zuen, larrua kendu, polboraz bete eta josi. Azalegiko haitzuloaren gaineko Eltzegaine tontorrera heldu eta txahala bota zuen maldan behera. Ondoren "munstroak irentsi zuen, su hartu eta lotsagarriko zalaparta bat eginda, hegalez airean partitu zen, buztanez Itheko oihaneko pago puntak mozten zituelarik. Baionako itsasoan sartu zen eta ez gehiago agertu." Athagiko Xibali zalapartak izitu zuen, odola ur bilakatu zeion eta gutxira hil zen.

Dominique Ebrard arkeologoak haitzulo horren aztertzeetan parte hartu du. Haitzuloaren azken partean, zolan, bada arteka bat nondik haize laster azkar bat ateratzen den. Ebrardek pentsatzen du Neolitiko garaian atekaren ondoan eskaintzak egiten zirela zeramikazko platera txikietan. Gainera atekaren gaineko harrietan margo eta zizelkadura batzu aurkitu ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sorsain

**Sorsain** euskal mitologiako sorgina; haurra jaio zain egoten da, jaiotzen denean hiltzeko. Zuberoan, Belagile izena hartzen du. Etimologia posible bat da "sor" (sortu, jaio) eta "zain" hitzen elkartetik etortzea.

## Kanpo estekak