open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1930eko Italiako Giroa

**1930eko Italiako Giroa** Itzuli Handi honen 18. edizioa izan zen. 1930eko maiatzak 17 eta ekainak 8 artean ospatu zen, 3907 kilometroko ibilbidea 15 etapatan eginez, garaileak batez beste 23,878 kilometro orduko abiaduran bete zituenak. Lasterketa Messinan hasi eta Milanen amaitu zen.

115 txirrindularik hasi zuten proba eta 67k amaitu zuten.

Lehen aldiz, Italiako Giroa Sizilia uhartera iritsi zen, non lehen hiru etapak ospatu ziren.

Alfredo Bindak 1929ko Italiako Giroan bere laugarren garaipena (hirugarrena jarraian) lortu ondoren, lasterketaren antolakuntzak, parte-hartzaileen interesa jaitsi ez zedin, Binda ez parte-hartzera gonbidatu zuten 22.500 liraren truke, garaileak jasotzen zuen dirusaria baino handiagoa.

Luigi Marchisio bi etapa garaipen lortu zituena, edizio honen garailea izan zen, Luigi Giacobbe eta Allegro Grandiren aurretik geratuz.

## Etapak 
## Sailkapenak 
|}

## Kanpo estekak
Hizkuntza beltza

**Hizkuntza beltza** Tolkienen zenbait lanetan, Eraztunen Jauna lanean adibidez, protagonistaren batzuk hitzegiten duten hizkuntza bat da.

Sauronek Mordorren zerbitzarientzat sortutako hizkuntza artifizial bat da, orkoen hizkuntza anitzen ordezko bezala beste batzuen artean. Tolkienek hizkuntza honen bi modu deskribatzen ditu: antzinako modua "garbia", Sauronek berak, Nazgûlek eta Olog-Haiek erabilia, eta modu "endekatu" bat, Barad Dûrreko soldaduek erabilia Eguzkiaren Hirugarren Aroaren amaieran. Tolkienen lanetan agertzen den hizkuntza beltz "garbiaren" adibide bakarra Eraztun Bakarraren idazkuna da: Botere Eraztunen olerkia.

:*Ash Nazg durbatulûk,*
:*ash Nazg gimbatul,*
:*ash Nazg trakatulûk,*
:*agh burzum-ishi krimpatul,*

Euskarara itzulita, honako hau esan nahi du:

:*Eraztun bat guztiak gobernatzeko*
:*Eraztun bat aurkitzeko*
:*Eraztun bat guztiak erakartzeko*
:*Eta ilunpetan lotzeko*

[thumb|Botere eraztunen olerkia, hizkuntza beltzean idatzia [Eraztun Bakarra|Eraztun Bakarrean.]]
Olerkiaren erdialdeko bertsoetatik, ezagunenak direnak, eta eraztunean idatzita daudenak, honako taula hau zehaz dezakegu:

Tolkienen narrazioaren arabera, orkoen dialektoetako askok hizkuntza honetako hitzak hartu zituzten. Hizkuntza beltza valarinean oinarrituta legoke, Melkorrek eta honen jarraitzaile maiarrek ez baitzuten Gar Itzalezina, baina gauzak ustel zitzaketen eurentzat balio izateko. Litekeena da quenya hizkuntzan ere oinarrituta egotea. Idazkerarik gabeko hizkuntza bat zela uste da, horregatik, eraztunaren idazkunerako sindarineko tengwar idazkera erabiltzen da aldaketaren batzuekin.

Desatsegina izan zedin sortu zuelarik, Tolkienek ez zuen hizkuntza beltzean idaztea batere atsegin (Bere arabera bere gutunetan, behin bere zale baten partetik eraztunaren idazkuna zuen kopa bat jaso zuen; higuingarria iruditu zitzaiola eta ondorioz hautsontzi bezala erabili zuela esan zuen). Emaitza bezala, eleberrietako hizkuntzarik zatikatuenetako bat da. Ongiaren indarrek hizkuntza beltza hitz egiteari uko egiten zioten, Sauronen Begiaren begirada erakartzen bait du. Elfotar hizkuntzen kasuan ez bezala, ez dago hizkuntza beltzean idatzitako olerki edo kanturik, Eraztuneko idazkunaz gain. Emaitza, elkarrizketa batean erabiltzeko zailak diren hitz aske bilduma bat da.

Eraztunaren idazkunak eta bere itzulpenak hizkuntza beltza hizkuntza eranskaria eta amaierako nukleokoa (aldatzailea aldatuaren aurretik doa) dela adierazten dute. Tolkien hititeran eta hurritar-urartiar hizkuntzetan oinarritu zela uste da.

Peter Jacksonek zuzendutako Eraztunen Jaunaren film trilogiarako, David Salo linguistak hizkuntza beltzaren lagin ezagun urriak filmaziorako egokia zen hizkuntza eraiki bat sortzeko erabili zituen.

## Kanpo estekak
Helena Franco

[thumb|300px|**Helena Franco**, erdian, [Xabier Isasi ezkerrean eta Laura Mintegi eskuinean dituela.]]

**Helena Franco Ibarzabal** (Getxo, 1967 - ) ekonomia eta zientzia enpresarialetan irakaslea, ikertzailea eta politikaria da. Donostiako Enpresa Ikasketen Unibertsitate Eskolako ekonomia-irakaslea da. Ikerketak egin ditu Euskal Herria, Gales, Finlandia eta Eskozian eta hainbat lan argitaratu. Gaindegiako kidea da. Hiru seme-alabaren ama da.

## Ekonomia-ikertzailea: azpiegitura proiektuak eta metropolien sustapenerako egitasmoak 
Dokotego-tesian garraio-azpiegiturako politikak eta lurralde eredua aztertu zituen, eta Euskal Herriko kasurako aplikazioa egin zuen, Goio Etxebarriaren zuzendaritzapean.

Jarduera ekonomikoaren alderdi espazialak jorratzen dituen diziplinaren baitako gairen bat landu nahi izan zuen eta halaber sektore publikoaren esku-hartzearekin loturikoa. Zehatzago esanda. azpiegitura proiektuak eta metropolien sustapenerako egitasmoak. Euskal Herrian bai garraio-azpiegituren alorrean bai eremu metropolitarren sustapenean burutzen ari ziren egitasmoak modu bateratu batean jorratu zituzten, haien azpian dagoen logika ekonomiko-politikoa nabarmenduz, bi hitzetan: berrikuntza eta kontrolgune nagusiak bilakatuko diren metropoliak, eta espazio horiek eta gainerako espazioak ere elkarlotzen dituzten konexio eraginkorrak izatea osagai inportanteak direla hazkunde ekonomikoaren eta lehiakortasun gehikorraren agintepean mundu mailako dimentsioa hartu duen ereduaren funtzionamendua ahalbidetzeko. Hausnarketarako ekarpen gisa, beste eredu bat eraikitzeko oinarrizko irizpideak izan zitezkeenak ere mahai gaineratu zituzten, funtsean honakoa proposatuz: garapen-eredu horrek oinarritzat jasangarritasuna eta baliabideen erabilera arduratsua eta lurraldearen garapen orekatuagoaren sustapena izan beharko lituzkeela. 

## Politikaria 
2011tik 2015era Gipuzkoako Foru Aldundiko Ogasun eta Finantza diputatua izan zen. 2023ko Kongresurako Hauteskudeetan parte hartuko du Euskal Herria Bilduren eskutik, Bizkaiko zerrendan laugarrena izanik.

## UEUkidea 
1994tik 2003ra bitarte Euskal Herriko ekonomia, garraio eta industria gaiak landu zituen Udako Euskal Unibertsitaeko hitzaldien bidez:

Geroago UEUko Talde Eragileko kidea izan da 2016tik 2020ra arte.

## Erreferentziak
Per Pedersen

**Per Johnny Pedersen** (Verstervig, 1964ko apirilaren 5a) txirrindulari daniar ohia da, profesionala 1986 eta 1995 artean, denbora horretan hiru garaipen lortu zituelarik.

Egon zen talde guztietan, bere lana laguntzailearena izan zen. Bere errendimendu gorena Amaya seguros taldean lortu zuen, Javier Mínguezek zuzentzen zuena eta Laudelino Cubino eta Oliverio Rincónentzat lanean.

Dopatu zela onartu zuen, kortisona erabiliz.

## Palmaresa 
**1984**
* 3. Danimarkako errepide txirrindularitzako txapeketan 15px

**1985**
* Liejako Tourreko etapa bat 
* Bakearen Lasterketako etapa bat

**1988**
* 8. Mediterraneoko Tourrean

**1989**
* 3. Danimarkako errepide txirrindularitzako txapelketan 15px
* 3. Piemonteko Giroan
* 8. Dunkerqueko Lau Egunetan

**1990**
* Kataluniako Voltako etapa bat (2. sektorea)
* 9. Dunkerqueko Lau Egunetan

**1991**
* Valentziako Erkidegoko Itzuliko etapa bat 
* 7. Andaluziako Itzulian

**1993**
* Algarveko Itzuliko etapa bat

## Taldeak 
* R.M.O. (1986-1990)
* Amaya Seguros (1991)
* Varta (1991, soilik lasterketa bat)
* Amaya Seguros (1992-1993)
* Asfra-Orlans (1995)

## Kanpo loturak 
* 
* Per Pedersen - *SitiodeCiclismo.net*
Danimarkako errepide txirrindularitzako txapelketa

eskuinera|140px
[thumb|200px|[Nicki Sørensen 2008ko Frantziako Tourrean.]]
[thumb|200px|[Nicki Sørensen.]]
200px|thumb|Sebastian Lander, 2012
**Danimarkako errepide txirrindularitzako txapelketa** 1986tik ospatzen da urteroko Danimarkako txapelduna nor izango den erabakitzeko. Titulua lasterketa bakar baten garaileari ematen zaio. Garaileak Danimarkako banderaren koloreak dituen maillot bat erabiltzeko eskubidea du hurrengo urteko Danimarkako txapelketararte.

1987an eta 1988an Suedia eta Norvegiarekkin txapelketa bateratua izan zen.

## Palmaresa 
## Ikus, gainera 
* Danimarkako erlojupeko txirrindularitzako txapelketa

## Kanpo estekak
Danimarkako erlojupeko txirrindularitzako txapelketa

eskuinera|140px
**Danimarkako erlojupeko txirrindularitza txapelketa** urtero, etenik gabe ospatzen dira 1995etik, urteroko modalitate honetako Danimarkako txapelduna erabakitzeko.

Titulua lasterketa bakar baten garaileari ematen zaio, bakarkako erlojupeko modalitatean ospatua. Garaileak Danimarkako banderaren koloreak dituen maillot bat eramateko eskubidea du hurrengo urteko txapelketa arte erlojupeko edozein probatan.

## Palmaresa 
## Ikus, gainera 
* Danimarkako errepide txirrindularitzako txapelketa

## Kanpo estekak
1988ko Euskal Herriko Itzulia

**1988ko Euskal Herriko Itzulia** txirrindularitza lasterketa honen 28. edizioa izan zen. 1988ko apirilak 4 eta 8 artean egin zuten, 852,8 kilometroko ibilbidea eginez 5 etapatan banatuta.

11 espainiar talde profesionalek (Teka, Kelme, Reynolds, BH, Zahor, Caja Rural Orbea, Seur, KAS Canal 10, CLAS-Cajastur, Helios CR eta Fagor-Lagun Aro) eta lau talde atzerritarrek (Panasonic, 7 Eleven, Superconfex eta PDM) parte hartu zuten.

Erik Breukink izan zen garailea, herbeheretar batek proba honetan lortu zuen lehen garaipena izan zelarik.

## Taldeak 
## Etapak 
## Sailkapenak 
### Sailkapen orokorra 
### Puntukako sailkapena 
### Mendiko sailkapena 
|}

|}

## Kanpo estekak 
* 1988ko Euskal Herriko Itzuliko sailkapenak
* 1988ko Euskal Herriko Itzulia
1928ko Belgikako Itzulia

**1928ko Belgikako Itzulia** txirrindularitza lasterketa honen 17. edizioa izan zen.

## Sailkapena 
* 1. Jules Van Hevel ()
* 2. Julien Delbecque ()
* 3. René Vermandel ()

*Artikulu hau italierazko wikipediatik itzulia dago*'.

## Kanpo estekak
Proventzera

**Proventzera** (okzitanieraz: *Provençau *edo* Prouvençau*;  ahoskatua) okzitanieraren dialekto bat da, Proventza inguruan mintzatua.

Proventzera (limousinerarekin batera) antzinako oc hizkuntza edo okzitaniera izendatzeko era izan zen, Erdi Aroko trobadorek hitz egiten zutena. 2007an, hizkuntzaren ISO 639-3 kodeak *prv*-tik *oci*-ra pasan zen.

## Aldaerak 
Proventzeraren aldaera nagusiak honakoak dira:
* Rodanokoa (*Rodanenc*) Rodano, Arles, Avignon edo Nîmeskoa. *Shuadit* honen aldaera izan zen.
* Itsasaldekoa (*Maritim*, *Centrau* edo *Mediterranèu*) Aix-en-Provence, Marseilla, Toulon, Cannes, Antibes, Grasse, Forcalquier, Castellane edo Draguignangoa.
* Nizakoa (*Niçard*) Nizako konderrikoa.

## Literatura 
Frédéric Mistral Nobel saridunak, Théodore Aubanelek eta Félibrige elkarteak proventzerazko literatura bultzatu zuten XIX. mendean. XX. mendeko hasieran Joseph d'Arbaud eta Valère Bernard nabarmendu ziren. Gero Robèrt Lafont, Pierre Pessemesse, Claude Barsotti, Max-Philippe Delavouët, Philippe Gardy, Florian Vernet, Danielle Julien, Jòrgi Gròs, Sèrgi Bec edo Bernat Giély bezalako idazleek hizkuntza bultzatu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hegoaldea (Dublin)

**Dublingo hegoaldea** (ingelesez *Southside* eta irlanderaz *Taobh Ó Dheas*) Irlandako Errepublikako Dublingo konderriaren hegoaldeko eremua da. Host, Dublin hiriaren hegoaldea. Bere mugak iparraldetik Liffey ibaia, ekialdetik Dublingo badia eta mendebaldetik Dublingo konderriaren berezko mugak dira. 1994an Dublingo konderria hirutan banatu zen, horitako bi eremu, Hegoaldeko Dublineko konderria eta Dun Laoghaire-Rathdowneko konderria Dublingo hegoaldean gelditu zirelarik.

Hiriaren usadioaren arabera, Dublingo hegoaldea aberatsen eta dirudun jendearen etxaldeak dauden eremua da. Aldiz, Dublingo iparraldea jende langile eta apalagoen bizilekua delarik.

## Auzoak 
* Adamstown
* Ballinteer
* Ballsbridge
* Ballyboden
* Ballybrack
* Ballyfermot
* Ballymount
* Ballyroan
* Belfield
* Blackrock
* Booterstown
* Cabinteely
* Cherrywood
* Churchtown
* Citywest (negozio parkea)
* Clondalkin
* Clonskeagh
* Cornelscourt
* Crumlin
* Dalkey
* Deansgrange
* Dolphin's Barn
* Donnybrook
* Drimnagh
* Dundrum
* Dún Laoghaire
* Edmondstown
* Firhouse
* Fox and Geese
* Foxrock
* Galloping Green
* Glasthule
* Glenageary
* Glencullen
* Goatstown
* Greenhills
* Harold's Cross
* Inchicore
* Irishtown
* Jobstown
* Killiney
* Kilmacud
* Kilmainham
* Kilternan
* Kimmage
* Knocklyon
* Leopardstown
* Loughlinstown
* Lucan
* Milltown
* Monkstown
* Mount Merrion
* Newcastle
* Park West
* Palmerstown
* Ranelagh
* Rathcoole
* Rathfarnham
* Rathgar
* Rathmichael
* Rathmines
* Rialto
* Ringsend
* Rockbrook
* Saggart
* Sallynoggin
* Sandycove
* Sandyford
* Sandymount
* Shankill
* Stepaside
* Stillorgan
* Tallaght
* Templeogue
* Terenure
* Walkinstown
* Whitechurch
* Windy Arbour

## Hegoaldeko dublindarrak 
* Austin Clarke
* Liam Cosgrave
* Éamon de Valera
* Ian Douglas
* Damien Duff
* Garret FitzGerald
* Bob Geldof
* Shane Jennings
* James Joyce
* Graham Kavanagh
* Robbie Keane
* Joe McKinney
* Kevin O'Brien
* Niall O'Brien
* Ross O'Carroll-Kelly (fikziozko pertsonaia)
* Dominic Ryan
* The Script
* Dave Tilson
* Oscar Wilde

## Kanpo estekak
Sergei Starostin

**Sergei Anatolievitx Starostin** (zirilikoz Сергей Анатольевич Старостин) (Mosku, 1953ko martxoak 24-2005eko irailak 30) akademikari eta hizkuntzalari errusiar bat izan zen, Hizkuntzalaritza historiko eta konparatiboan espezializatua.

## Ikerketa linguistikoak 
Starostin protohizkuntzekin egin zuen bere lanagatik izan zen ezaguna, bereziki hizkuntza altaikoen teoria polemikoa, hauen artean koreera jarri baitzuen, eta batez ere japoniera, eta dene-kaukasiar hipotesiaren formulazioa, Kaukaso iparmendebaldeko hizkuntzek, yeniseitarrek, sino-tibetarrek, euskarak eta na-dene hizkuntzek harreman genetikoa dutela dioena. Proto-kirantiera, proto-tibetera-birmaniera, proto-yeniseiera, proto-iparkaukasiera eta proto-altaieraren berreraikitzean funtsezkoa izan zen. Bere bizitzaren zati handi bat bere teorien garapenean eman zuen. Bihotzeko batek jota hil zen 2005eko irailak 30ean.

## Lanak 
* Hurro-Urartian as an Eastern Caucasian Language (совм. с Дьяконов, Игорь Михайлович). München, 1986. — 113 p.
* Nostratic and Sino-Caucasian, in Vitali Shevoroshkin (editor): Explorations in Language Macrofamilies. Bochum. Brockmeyer. 1989 .
* Реконструкция древнекитайской фонологической системы. М., 1989. — 725 с.
* Алтайская проблема и происхождение японского языка. М., 1991. — 298 с Текст (sobre as relacións do xaponés con as línguas altaicas).
* A North Caucasian Etymological Dictionary (С. Л. Николаевым). Moscow, 1994 — 1406 p. Текст предисловия
* A Comparative Dictionary of Five Sino-Tibetan Languages (совм. с Пейрос, Илья Иосифович) Melbourne, 1996 — 882 p.
* Японская грамматика (совм. с Алпатов, В. М. Алпатовым и И. Ф. Вардулем). М., 2000.
* Введение в лингвистическую компаративистику (совм. с С. А. Бурлак). М., 2001.
* An Etymological dictionary of the Altaic languages (совм. с Дыбо, Анна Владимировна и О. А. Мудраком). Vol. 1-3. Leiden, 2003. — 2096 p.
* Сравнительно-историческое языкознание (совм. с С. А. Бурлак). М., 2005. — 432 с.
* Труды по языкознанию. М., 2007. — 928 c.
The Boys of Wexford

**The Boys of Wexford** (euskaraz *Wexfordeko mutilak*) Irlandako abesti herrikoi eta abertzalea da. Jatorria Wexford hirian du. Hitzak Patrick Joseph McCall-ek idatzi eta musika Arthur Warren Darley-k iatzi zituen, azken honek Boolavogue eta Kelly The Boy From Killane abestiak ere konposatu zituen. Gaia 1798ko Irlandar Altxamenduan oinarritzen a.

## Hitzak 
(Chorus):
We are the boys of Wexford,
Who fought with heart and hand
To burst in twain the galling chain
And free our native land.

In comes the captain's daughter,
The captain of the Yeos,
Saying "Brave United Irishmen,
We'll ne'er again be foes.
A thousand pounds I'll bring
If you will fly from home with me,
And dress myself in man's attire
And fight for liberty."

I want no gold, my maiden fair,
To fly from home with thee.
You shining eyes will be my prize,
More dear than gold to me.
I want no gold to nerve my arm
To do a true man's part -
To free my land I'd gladly give
The red drops of my heart."

And when we left our cabins, boys,
We left with right good will
To see our friends and neighbours
That were at Vinegar Hill!
A young man from our Irish ranks
A cannon he let go;
He slapt it into Lord Mountjoy
A tyrant he laid low!

We bravely fought and conquered
At Ross and Wexford town;
And if we failed to keep them,
'Twas drink that brought us down.
We had no drink beside us
On Tubberneering's day,
Depending on the long, bright pike,
And well it worked that way.

And Oulart's name shall be their shame,
Whose steel we ne'er did fear.
For every man could do his part
Like Forth and Shelmalier!
And if for want of leaders,
We lost at Vinegar Hill,
We're ready for another fight,
And love our country still!

## Ikus gainera 
* The Boys of Belfast

## Kanpo estekak 
* The Boys of Wexford abestia entzungai
The Wearing of the Green

**The Wearing of the Green** (euskaraz *Berdez jantzia* edo *Orlegiz jantzia*) Irlandako abesti herrikoi eta abertzale bat da. 1798ko Irlandako matxinada jazo zen garaian sortu zuten, egilea ezezaguna delarik.

*The Rising of the Moon* irlandar balada matxinoak doinua abesti honetatik maileguan hartu zuen.

## Kanpo estekak 
* The Wolfe Tones taldearen *The Wearing of the Green* abestiaren bertsioa entzungai
Irlandako musika matxino

**Irlandako musika matxinoa** edo **Irlandako musika erreboltaria** (ingelesez *Irish rebel music*) Irlandako musika herrikoiaren barnean sailkatu ohi den musika azpigenero bat da, kutsu zeharo abertzale, nazionalista eta errepublikarra du. Bere hitzak irlandar errepublikanismoan oinarritzen dira.

Musika mota honek Irlandako historiari buruzko hainbat gertakizunen aipamenak egin ohi ditu, nagusiki 1798ko Irlandar Altxamendutik hasi eta Irlandar Independentzia Gerra arteko denboraldia barne hartzen du, batzutan Ipar Irlandako gatazka ere barne hartu ohi duelarik. Denboraldi honetan izan baitzen, eta bereziki XX. mendearen hasieran, musika mota honek sorkuntza indar handiena izan zuen garaia.

Halere, salbuespen batzuk ere badaude, eta denboraldi hori baino lehenagoko ingelesen aurkako gudu edo liskarren aipamenak ere izan ohi dira (''Oró Sé do Bheatha 'Bhaile*, *Follow Me Up To Carlow* edota *Young Ned Of The Hill'' abestiak kasu).

Bestalde, 1922. urtetik aurrera, eta bereziki 1970eko hamarkadatik aurrera, Ipar Irlandako gatazkaren inguruko abestiak ere badaude.

## Taldeak 
Irlandan musika mota hau lantzen duten musika talde ugari daude (baita Irlandatik kanpora irlandar komunitateak bizi diren herrialdeetan ere: Eskozia, Ingalaterra, Ameriketako Estatu Batu, Australia...).

Talde garrantzitsuenen artean hauek leudeke: The Wolfe Tones, The Dubliners, The Clancy Brothers, Éire Óg, Ryan's Fancy...

## Abestiak 
* A Nation Once Again
* Amhrán na bhFiann
* Boys of Kilmichael
* Come out Ye Black and Tans
* Follow Me Up To Carlow
* Go on home British soldiers
* God Save Ireland
* Kelly The Boy From Killane
* Kevin Barry (abestia)
* Little Armalite
* Off to Dublin in the Green
* Oró Sé do Bheatha 'Bhaile
* Roddy McCorley
* The Boys of the Old Brigade
* The Boys of Wexford
* The Foggy Dew
* The Rifles of the IRA
* The Town I Loved So Well
* The Wearing of the Green
* The Wild Colonial Boy
* Éamonn an Chnoic/Ned of the Hill

## Ikus, gainera
* Irlandako musika

## Kanpo estekak 
*"The Essential Irish Rebel Collection | 22 Irish Rebel Music Songs".
*Irish Rebel Songs.
1989ko Frantziako Tourra

**1989ko Frantziako Tourra** Itzuli Handi honen 76. edizioa izan zen. 1989ko uztailak 1 eta 23 artean ospatu zen, 3285 kilometroko ibilbidea eginez prologo 1 eta 21 etapatan banatuta, garaileak batez beste 37,487 kilometro orduko abiaduran bete zituenak. Lasterketa Luxenburgon hasi eta Parisen amaitu zen.

Pedro Delgado, aurreko urteko edizioa irabazi zuena eta 1987an bigarren izan zena, edizio hau irabazteko faboritoetako bat zen. Bere arerioen artean, Fabio Parra, Greg LeMond, Laurent Fignon, Stephen Roche eta Steven Rooks nabarmen daitezke.

Jada sarrera etapan, aurreko urteko garaipena defendatzen zuen Pedro Delgadok bi minutu eta erdi baino gehiago galdu zituen despistatu eta etapa hasierara berandu iristeagatik. Galdutako denbora handitu egin zen hurrengo egunetan, taldekako erlojupeko negargarri bat egin ondoren, non Reynolds taldeak azkenengo amaitu zuen, erlojupekoa irabazi zuen Super U taldeagandik, Laurent Fignonen taldea zena, lau minutu eta erdi baino gehiagora amaituz.

5. etapako erlojupekoaren ondoren, nahiko argi zirudien edizio honen garaipena LeMond eta Fignonen artean erabakiko zela. Estatubatuarrak lortu zituen orduan etapa garaipena eta maillot horia.

9. etapa mendi garaietako lehen etapa izan zen. Miguel Indurainek lortu zuen garaipena etapa horretan. Egun horretan Anselmo Fuertek bigarren amaitu zuen, eta Pedro Delgadok hirugarren, azken hau lasterketako txirrindularirik indartsuenekin diferentzia gutxitzen zihoalarik. 10. etaparen ondoren, non, beste mendate batzuen artean Col du Tourmalet igo zen, Delgado liderra zen Fignonengandik hiru minutu baino gutxiagora zegoen.

Zenbait etapatan Fignon eta LeMonden arteko diferentziak egunero aldatuz joan ondoren, 17. etapa iritsi zen, Alpe d'Huezen amaitzen zena, non Gert-Jan Theunissek irabazi zuen. Pedro Delgadok, etapa horretan bigarren izan zena (eta hirugarren sailkapen nagusian), Laurent Fignonekin batera iritsi zen, eta azken honek, hurrengo eguneko etaparekin batera, LeMond sailkapen nagusian 50 segundora uztea lortu zuelarik.

Baina diferentzia hori ez zen nahikoa izango, azken etapan, 24 kilometroko erlojupeko bat zena, LeMondek Fignoni 58 segundo atera baitzizkion, Tourra orain arteko diferentziarekin txikienarekin irabaziz. Pedro Delgadok hirugarren amaitu zuen, lehen etapetako bere zorte txarra madarikatzen, honek bere bigarren Tourra irabaztea eragotzi ziolarik.

## Talde parte-hartzaileak 
| valign="top" width="50%" |

|
|}

## Etapak 
## Sailkapenak 
### Sailakpen orokorra
### Puntukako sailkapena
|}

|}

|}

|}

## Parte-hartzaileak 
NP: Ez zuen etapa hasi; A: Etapan zehar abandonatu zuen; E : éliminé; HD: Kontrolez kanpo.

*Artikulu hau frantsesezko eta gaztelaniazko wikipedietatik itzulia dago*.

## Kanpo estekak
Katmanduko Durbar plaza

**Katmanduko Durbar Plaza**, Katmanduko erregeen jauregiak dauden plaza da. Katmanduko ibarrean beste bi ere badaude, Patangoa eta Bhaktapurrekoa, eta hirurak izendatu ditu UNESCOk Gizateriaren Ondare. Katmanduko Durbar plazak Nepalen agindu zuten *Malla* eta *Shah* dinastien 50 palazio ditu. Bi zatitan banaturik dago, barneko zatian Hanuman Dhoka errege familien bizilekua zena dago, eta kanpoko zatian Kasthamandap, Kumari Ghar eta tenpluak daude.

## Eraikin garrantzitsuenak 
**Kasthamandap** (,  *Maru Sattal*; literalki "Egurrezko aterpea") da Durbar plazako eraikinik aipagarriena, beronek eman baitzion izena Katmanduri. Hiru teilatutako jauregia da, XVI mendean pagoda estilora eraikia. Laxmi Narsingha Malla erregeak eraiki zuen eta gaur egun zutik dirauen munduko egurrezko eraikin zaharrena dela esaten da.

**Hanuman Dhoka** Malla eta Shah dinastiek osaturiko palazio multzoa da. XVI mendean eraikitzen hasi ziren baina Prithvi Narayan Shah erregeak zabalkundea egin zion 1768an Katmandu konkistatu zuenean. 1886 arte bertan bizi izan zen Errege familia.

**Kumari Ghar** Nepalgo kumariak bizi diren jauregia da. Kumariak Devi jainkosaren irudi diren neska gazteak dira, Asia hego ekialde guztiko tradizioa da. Nepalen hautaproba gogorrak pasatzen dituzte eta aukeratuak Kumari Gharrean bizi dira sinistunek gur ditzaten. Gaur egungo kumaria Matina Shakya da eta 2008an lau urte zituela aukeratu zuten.

## Lurrikara 
2015eko apirilaren 25ean lurrikara handia izan zen eta Katmanduko ibarrean txikizio handia eragin zuen. Katmanduko Durbarrean ere hainbat eraikin historiko behera erori ziren.

Kathmandu-Kasthamandap-02-2013-gje.jpg|Kasthamandap
Kathmandu-Hanuman Dhoka-Eingang-02-2014-gje.jpg|Hanuman Dhoka
Kathmandu-Gaddi Baithak-02-2007-gje.jpg|Gaddi Baithak
Kathmandu-Kumarihaus-04-2013-gje.jpg|Kumari Ghar
Kathmandu-Shiva Parvati Mandir-10-2013-gje.jpg|Shiva Parvati Mandir
Kathmandu-Kotilingeshwor-12-2015-gje.jpg|Kotilingeshwor
Kathmandu-Basantapur Chowk-04-2013-gje.jpg|Basantapur Chowk
Kathmandu-Durbar Square-25-Kageshwor-Taleju-Indrapur-Kala Bhairav-Jagannath-2015-gje.jpg|2015eko lurrikararen ondoren
BBC Radio 3

**BBC Radio 3** BBCren irrati nazional zerbitzu bat da, Internet bidez eskuragarri dagoena mundu osoan. Gaien aldetik, artea, drama, musika klasikoa eta jazzean espezializatutako irrati bat da. Bere saiorik ospetsuenak honakoak dira:

* Andy Kershaw: World music, rocka, country eta bluesa
* Cd masters: Munduko musika klasikoa
* Cd review: berriak, musika, elkarrizketak.
* Composer of the week: Mende guztietako musika
* The early Music Show: Begirada bat munduko musikari
* Hear and now: Talde berrien ekitaldi eta zuzeneko kontzertuak
* In tune: Arteari buruzko berriak, iritziak eta musika aukeraketa eklektiko bat.
* Late Junction: World music, jazz, musika klasiko berria eta musika elektronikoa
* Levrets, Live: Kulturari buruzko foroa, non gai kulturalei buruz eztabaidatzen den.
* Lunchtime Concert: Kontzertuak Erresuma Batuko toki guztietatik
* Through the night: Kontzertu musika eta opera Europako toki guztietatik. Egunero.
* The Wire: Drama esperimental berria.
* World Routes: Musika munduko toki guztietatik.

## Irrati kate kideak 
* BBC Radio 1
* BBC Radio 1Xtra
* BBC Radio 2
* BBC Radio 4
* BBC Radio 4 Extra
* BBC Radio 5 Live
* BBC Radio 5 Live Sports Extra
* BBC Radio 6 Music
* BBC Radio Asian Network

## Kanpo estekak 
* Página Principal de BBC Radio 3
Andy Kershaw

**Andy Kershaw** (Rochdale, Manchester Handia, 1959ko azaroak 9) aurkezle britainiar bat da, nagusiki munduko musikaren sustatzaile bezala ezaguna. Bere saioa country, reggae, blues, Afrika guztiko soinuen, folka, Asiako musika eta Ivor Cutler eta John Cooper Clarke bezalako jendearen hitz egindako aurkezpenen nahasketa bat da. Man uhartean bizi da eta saio bat du BBC Radio 3en.
1516 Henry

**1516 Henry** asteroide gerrikoan aurkitutako 1516. asteroidearen izena da. Asteroide ilun bat da. 1938ko urtarrilak 28an aurkitu zuen André Patryk Nizatik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1938 BG** zen. Bere izena Paul Henry eta Prosper Henry anaiengatik jasotzen du, zenbait asteroide aurkitu zituzten bi anai.

## Kanpo estekak
Sinentomata

***Sinentomata*** Proturaren barruko talde bat da. Bi familia ezagutzen dira:

* Fujientomidae Tuxen & Yin, 1982
* Sinentomidae Yin, 1965

## Erreferentziak
Sinentomon

***Sinentomon*** Proturaren barruko genero bat da, **Sinentomata** taldean, **Sinentomidae** familiako genero bakarra. Hiru espezie daude barruan:

* *Sinentomon chui* Tuxen & Paik, 1982
* *Sinentomon erythranum* Yin, 1965
* *Sinentomon yoroi* Imadaté, 1977

## Erreferentziak
1517 Beograd

**1517 Beograd** asteroide gerrikoan aurkitutako 1517. asteroidearen izena da. 1938ko martxoak 20an aurkitu zuen Milorad B. Proticek Belgradotik, garai hartan Jugoslaviako Erresumako hiriburua zena, eta gaur egun Serbiakoa. Bere izena Belgrado hiriagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Dublingo badia

[thumb|200px|eskuinera|Dublingo badiaren kokapena [Irlandako mapa batean.]]

**Dublingo badia** (ingelesez *Dublin Bay* eta irlanderaz *Cuan Bhaile Átha Cliath*) Irlandako ekialdeko kostaldean, Irlandako itsasoan itsasoratzen den ibai delta itxurako badia bat da.

Badiak zabaleraz ipar-hegoaldeko ardatzean 10 kilometro eta luzeraz Dublin hirirarte 7 kilometro ditu. Iparraldean Howth lurmuturretik hegoaldean dagoen Dún Laoghaire udalerriko Dalkey Point kokalekura hedatzen da. Artifizialki sortu zen Bull uhartea (North Bull Island) badiaren ipar-mendebaldeko ertzean kokatzen da, eta han *Dollymount Strand* izeneko 5 kilometro luze dituen hondartza bat du. Bertan mundu mailan ospetsua den ehiza hegazti erreserba bat dago.

Liffey eta Dodder ibaia bertan itsasoratzen dira, bai eta Tolka eta beste ibai txikiago batzuk ere. Dublin hiriguneak ia osoki badiaren hiru ertzak inguratzen ditu (iparraldekoa, mendebaldekoa eta hegoaldekoa), aldiz ekialdeko ertzan Irlandako itsasoa dagoelarik.

## Iruditegia 

Irudi:Space radar image of Dublin.jpg|Dublingo badia NASAren satelite batetik ikusita.

## Kanpo estekak
1518 Rovaniemi

**1518 Rovaniemi** asteroide gerrikoan aurkitutako 1518. asteroidearen izena da. 1938ko urriak 15ean aurkitu zuen Yrjö Väisäläk Turkutik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1938 UA** zen. Bere izena Rovaniemi hiriagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1519 Kajaani

**1529 Kajaani** asteroide gerrikoan aurkitutako 1519. asteroidearen izena da. 1938ko urriak 15ean aurkitu zuen Yrjö Väisäläk Turkuko Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1938 UB** zen. Bere izena Kajaani hiriagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Iparraldea (Dublin)

[thumb|250px|eskuinera|[Trafiko (argipena)|Trafikoa iparraldeko Dublinen dagoen Drumcondra auzoko *Independent Bridge* kokalekutik iraganez.]]

**Dublingo iparraldea** (ingelesez *Northside* eta irlanderaz *Taobh Ó Thuaidh*) Irlandako Errepublikako Dublingo konderrian dagoen eremu bat da, bere mugak hegoaldetik Liffey ibaia, ekialdetik Dublingo badia eta mendebaldetik Dublingo konderriaren berezko mugak dira. Host, Dublin hiriko iparraldea da.

Hiriaren usadioaren arabera, iparraldeko eremua jende langile eta apalagoen bizilekua da, aldiz, Dublingo hegoaldea jende dirudun edo jauntxoen eremua omen zen (nahiz eta usadio hau gaur egun arau gisa orokortu ezin den, hegoaldeko zenbait eremuetan ere jende txiroa ikusi baidaiteke).

## Auzoak 
Dublingo iparraldea honako auzo edo aldiriek osatzen dute:

* Artane
* Ashtown
* Ballybough
* Baldoyle
* Balgriffin
* Ballygall
* Ballymun
* Bayside
* Beaumont
* Blanchardstown
* Broadstone
* Cabra
* Castleknock
* Clonee
* Clongriffin
* Clonsilla
* Clontarf
* Coolock
* Corduff
* Darndale
* Dollymount
* Donaghmede
* Donnycarney
* Drumcondra
* East Wall
* Fairview
* Finglas
* Glasnevin
* Grangegorman
* Harmonstown
* Howth
* Kilbarrack
* Killester
* Kinsealy
* Malahide
* Marino
* Mulhuddart
* North Wall
* North Strand
* Oxmantown
* Phibsboro
* Portmarnock
* Priorswood
* Raheny
* Santry
* Sheriff Street
* Smithfield
* Stoneybatter
* Sutton
* Summerhill
* Swords
* Whitehall.

## Auzotar ezagunak 
* Bram Stoker, idazlea.
* Charles Haughey, politikaria.
* Bertie Ahern, politikaria.
* U2 taldeko kide guztiak.
* Brian O'Driscoll, errugbilaria.

## Kanpo estekak
Ballybough

**Ballybough** (irlanderaz *An Baile Bocht*, euskaraz "hiri txiro" esan nahi du) Irlandako Errepublikako Dublin hiriburuko iparraldean dagoen aldiri edo auzo bat da. Futbol gaelikoaren jokaleku mitikoa den Croke Park delakoa auzo honetan kokatzen da.

Antzina auzo hau usteleko jendea, mozkorrak, emagalduak eta itsaslapurrez josirik zegoen. Gerora langileen auzo bilakatu zen.

## Auzotar ezagunak 
* Jim Sheridan (1949), zinema zuzendaria.
* Luke Kelly(1940-1984), The Dubliners taldeko kidea.

## Kanpo estekak
Oulu (aintzira)

**Oulu** Finlandiako Oulu probintzian dagoen aintzira bat da. 928 kilometro koadroko azalerarekin Finlandiako bosgarren aintzirarik handiena da. Aintzirak Oulu ibaira isurtzen du bere ura, lakutik ipar-mendebaldera doana Botniako golkoan itsasoratu arte. Bere ezizena "Kainuuko itsasoa" da, eta hiru udalerrik inguratzen dute: Vaala, Paltamo eta Kajaani. Lakuaren azaleraren %40a Vaala udalerriaren barnean dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Milorad B. Protić

**Milorad B. Protic** (ziriliko serbiarrez Милорад Б. Протић; Belgrado, 1911ko irailaren 6a - *ib.*, 2001eko urriaren 29a) astronomo serbiar bat izan zen.

Zenbait asteroide aurkitu zituen. 1675 Simonida Simonida erreginagatik deitu zuen, Esteban Uros II.a Milutin Erdi Aroko Serbiar erregearen emaztea zena, 2348 Michkovitch Vojislav V. Miskovicgatik (1892-1976) deitu zuen, Serbiako Arte eta Zientzien Akademiako kidea eta Belgradoko Behatoki Astronomikoko burua zena.

22278 Protitch asteroidea (Henri Debehognek aurkitu zuena) bere omenez izendatua izan zen, eta 1724 Vladimir asteroidea (Eugène Joseph Delportek aurkitua) bere bilobagatik. 5397 Vojislava, (Yoshiaki Oshimak aurkitua) Vojislava Protic-Benisekgatik izendatu zen, bere alaba zena, hiru aldiz Belgradoko Behatokiko Zuzendaria eta bertako staffeko kide 1972tik, non bere aitaren lana jarraitu zuen zeru mekanikan eta asteroideetan, bere senar eta semearekin batera.
1931ko Italiako Giroa

**1931ko Italiako Giroa** Itzuli Handi honen 19. edizioa izan zen. 1931ko maiatzak 10 eta 31 artean ospatu zen, 3012 kilometroko ibilbidea eginez 12 etapatan banatuta, garaileak batez beste 29,332 kilometro orduko abiaduran bete zituenak. Lasterketa Milanen hasi eta amaitu zen.

109 txirrindularik hasi zuten proba, eta 65ek amaitu zuten.

Edizio honetan lehen aldiz erabili zen sailkapen nagusiko liderra bereizten zuen maillot bat. Maillotaren kolorea arrosa zen, probaren babesle nagusia zen La Gazzetta dello Sport egunkariaren orrialdeetan oinarritua. Lehen maillot arrosa Learco Guerrak jantzi zuen, lehen bi etapatan liderra izan zena.

Alfredo Bindak berriz parte hartu zuen Giroan, eta hirugarren etapan maillot arrosa bereganatu zuen. Baina, 5. etapan jasan zuen erorketa baten ondorioz proba utzi egin behar izan zuen. 10. etapan Luigi Giacobbe eta Francesco Camusso azken garaipenerako gainontzeko faboritoekiko abantaila handia emango zien ihesaldi baten protagonista izan zien. Giacobbek etapa garaipena lortu zuen, baita maillot arrosa bereganatu ere, baina hurrengo eguneko etapan Francesco Camussok Italiako Giroa irabazteko balio izan zion eraso eraginkor bat egin zuen. Giacobbek bigarren amaitu zuen, eta Luigi Marchisiok hirugarren.

Edizio honetan ere, lehen aldiz txirrindulari espainiarrek parte hartu zuten, zehazki Ricardo Montero eta Mariano Cañardok, baina bietako bakar batek ere ez zuen amaitu proba.

## Etapak 
## Sailkapenak 
|}

## Kanpo estekak
Lengoaia informatiko

**Lengoaia** edo **hizkuntza informatiko** bat ordenagailuek erabiltzen duten hizkuntza bat da, edo horiekin lotuta dagoena. Askotan, termino hau programazio-lengoaiaren sinonimo gisa erabiltzen da, baina hizkuntza informatiko batek ez da programazio-lengoaia bat izan behar beti.

Adibidez, HTML bezalako markatze-lengoaia bat ez da programazio-lengoaia bat, baina bai lengoaia informatiko bat.

Oro har, beste edozein hizkuntza gisa, **lengoaia informatiko** bat sortzen da zerbaiten informazio bat ordenagailuan oinarrituta norbaiti transmititu behar zaionean.

Programazio-lengoaia programatzaileek erabiltzen duten euskarria da programa bat sortzeko; markatze-lengoaia bat euskarria da ordenagailu bati formatua edo dokumentu baten egitura deskribatzeko.

## Adibideak 
Lengoaia informatikoak zenbait klasetan sailkatu ahal dira, ondokoak tarteko.
* Programazio-lengoaiak
* Espezifikazio-lengoaiak
* Kontsultarako lengoaiak, SQL edo XQuery bezalakoak
* Markaketa lengoaiak, XML edo HTML bezala.
* Eraldatze-lengoaia, XSLT bezala
* Komunikazio-protokoloa, HTTP do FTP bezala
* Soinu-lengoaia, soinuak sortzekoa.
* Lengoaia grafikoa, irudiak eta marrazkiak sortzekoa.
* Sasikodea

## Kanpo estekak
Antonio Pesenti

**Antonio Presenti** (Zogno, Bergamoko probintzia, 1908ko maiatzak 17- Bergamo, 1968ko ekainak 10, *Il gatto di Zogno* deitua, txirrindulari italiar bat izan zen, profesionala 1930eko hamarkadan.

Txirrindulari profesional bezala, bere lorpenik handiena 1932ko Italiako Giroa irabazi izana da. 1930eko edizioan 5. eta 1931koan 7. ere izan zen.

Bi aldiz parte hartu zuen Frantziako Tourrean, 1931ko edizioan podiumera igo zelarik, hiru etapatan 2. amaitzeaz gain. 1932ko Frantziako Tourrean 4. amaitu zuen sailkapen nagusian, eta 5. etapan garaipena lortu zuen.

## Palmaresa 
**1930**
* Italiako Giroko etapa 1

**1931**
* 3. Frantziako Tourrean

**1932**
* Italiako Giroa eta etapa 1
* Frantziako Tourrean etapa 1

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Berroberria

**Berroberria** haitzulo txiki bat da (18 m x 25 m x 6 m), Urdazubin dagoena, Nafarroa Garaiko ipar-mendebaldean. Alkerdi-Berroberria sistemaren parte da.

1929an Norbert Casteretek aurkitu zuenetik indusketa kanpaina franko egin dira: Lorianako Markesak 1939an, J. Maluquer de Motesek 1959 eta 1964 bitartean eta I. Barandiarán eta A. Cavak 1977 eta 1994 bitartean. Zazpi okupazio aldi bereizi dira, zaharrena Magdaleniar aldikoa (orain dela 14.430±290 urtekoa). Aziliar aldian, Mesolitoan eta Brontze Aroan ere okupatua izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
GR 12

thumb|Euskal Herriko isurialdeen banalerroaren ibilbidea.
thumb|Marka zuhaitz baten enborrean.
thumb|Artesiaga. GR 12 ibilbideko zati bat erakusten duen mendiko mapa bat.
thumb|Belaguako aterpetxe berritua.
**GR 12** edo **Euskal Herriko ibilbidea** delakoa Euskal Herria alderik-alde zeharkatzen duen ibilbidea da. Euskal Herriko uren banalerroa jarraitzen duen bidea da.

GR-12a inguruko ibilbide luzeko beste bidezidor batzuekin gurutzatzen da, hala nola GR-121 (Gipuzkoako Itzulia), GR-20 (Aralarko bira), GR-25 (Transhumantziaren Bidea), edo GR-282 (Artzaintza Naturbidea).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* GR 12 edo Euskal Herriko ibilbidearen gida bere Nafarroako zatian. Nafarroako Kirol Federazioa.
Kajaani

{{Finlandiako udalerri infotaula
| sorrera = 1651
| izena = Kajaani
| kolorea = #0000FF
| berezko izena = Kajaanin kaupunki
| armarria = Kajaani.vaakuna.svg
| nongo = Kajaaniko
| kodea2 = FIN
| eskualdea = Kainuuko eskualdea
| barrutia = Kajaaniko azpieskualdea
| alkatea = Jari Tolonen
| kokapena = Kajaani.sijainti.suomi.2010.svg
| koordenatuak = {{Koord|64|13|30|{}|27|44|00|{}|kodea=CN|display=inline,title}}
| azalera = 2.264,01 km² 
| ur-azalera = 428,94 km² (%18,9)
| biztanleria = 37.986 (2011.11.30) 
| dentsitatea = 20,7 bizt/km²
| urtea = (2010) 
| besterik7 = Finlandiera
| besterik7balioa = % 97,2 (ofiziala)
| besterik8 = Suediera
| besterik8balioa = % 0,1
| besterik9 = Besteak
| besterik9balioa = % 2,7
| besterik3 = Webgune ofiziala
| besterik3balioa =  
}}
**Kajaani** Finlandiako hiri bat da, Kainuu eskualdearen hiriburua. Oulujärvi lakuaren hegoekialdean dago, Oulujoki ibaiaren bidez Botniako golkorantz drainatzen duena. Elias Lönnrot folkloristak bere honako bidaiak Karelian folklorea biltzen ari zenean egin zituen.

## Historia 
Kajaani 1651n sortua izan zen Finlandiako Gobernari Orokorra zen Per Brahek sortutako finlandiar hirietako bat bezala. Garai honetan, Kainuu eskualdea, baso lurralde bezala pinutik lortutako alkitran ekoizle garrantzitsua izan zen, eta alkitranaren komertzioa izan zen bertako industria nagusia. Alkitran upelak Oulujärvin zehar itsasontzietan eramanak izan ziren eta ondoren Oulujokiren bidez Itsaso Baltikoaren kostaldean dagoen Oulu hirirantz eramanak. Hemendik, alkitrana itsasontzietan Europa kontinentalera eramaten zen, non itsasontzien pitzadurak zigilatzeko erabiltzen zen.

Kajaaniko monumentu historiko ezagun bat Kajaaniko gazteluaren hondakinak dira, Kajaani ibaiaren erdialdean dagoen uharte batean, hiriaren erdialdean dagoena. Gaztelua, jatorrian 1604an eraiki zen eta 1666an amaitu. Gaztelua zentru administratibo, presondegi, base militar eta hiritarren babesleku bezala erabilia izan da.

Haserre Handian zehar, XVIII. mendean Errusiar armadak gaztelua errenditzera behartu zuen. Errusiarrek gaztelua 1716ko martxoan hartu eta suntsitu egin zuten, hondakinetan utziz. Gaur egun, hondakinak bereziki ospetsuak dira haurren artean, iluntasunean pasabide txikiak esploratzea eta fantasiazko abenturak izatea atsegin dutenak.

Badu aireportua, Finavia konpainiak operatzen duena.

## Hiriarekin lotutako pertsonaia ezagunak 
* Urho Kekkonen presidentea, Kajaanin 1911 eta 1921 artean bizi izan zena.

## Ekonomia 
UPM-Kymmene paper enpresa da Kajaaniko enpresa pribaturik garrantzitsuenetako bat. Kainuuko Brigadak ere jende askori ematen dio lana.

Transtech Oy tren enpresa Otanmäkin dago, Kajaanitik hegomendebaldera. VR bagoi asko Otanmäkin eraikitzen dira.

## Hiri senidetuak 
* Östersund, Suedia, 1943tik.
* Rostov Don, Errusia, 1956tik.
* Schwalm-Eder-Kreis, Alemania, 1973tik.
* Nyíregyháza, Hungaria, 1981etik.
* Marquette, Michigan, Ameriketako Estatu Batuak, 1997tik.
* Jiujiang, Txina, 2006tik.

## Barrutiak eta herriak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
France 3

**France 3** Frantziako telebista kate bat da. Lehenbiziko aireratzea 1972ko abenduaren 31n egin zuen.

Ipar Euskal Herrian, France 3 Aquitaine kateko France 3 Euskal Herri Pays Basque tokian-tokiko edizioa du.

## Kanpo estekak 
* France 3 katearen webgunea
Siedlung

[thumb|250px|Hufeisensiedlung, [Berlin]]
[thumb|250px|Weißenhofsiedlung, [Stuttgart]]
**Siedlung** (alemanezko *jendeztatze* edo *kolonia*, pl. *siedlungen*) Alemanian batez ere XX. mendean eginiko bizitoki multzoak dira, hirigintza plan baten arabera antolatuak. Hiri-barreiatzearen lehen garaian sortuak, arkitekturak eta hirigintzak era bateratuan pentsatuta daude.

Weimarko Errepublika garaian garatutako babes ofizialeko langile-etxebizitzak ziren. *Hof* hiri-formarekin alderatuta, siedlungak dentsitate txikiagokoak dira, baita irekiagoak eta organikoagoak ere. Gehienak Mugimendu Modernoaren estiloan eraiki zituzten. Eskuarki, ganorazko espazio publikoa sortzeko asmoarekin antolatu zituzten.

Gaur egun, 1920ko eta 1930ko hamarkadako adibide batzuk babestuak daude. Gainera, Berlingo eraikin modernistak izenarekin Gizateriaren Ondare izendatu ditu Unescok.

## Siedlung ezagunak 
* Römerstadt, Heimatsiedlung eta Siedlung Bornheimer Hang (Frankfurt): 1925-1934 - Ernst May ark.
* Hufeisensiedlung (Berlin): 1925-1933 - Bruno Taut eta Martin Wagner ark.
* Weißenhofsiedlung (Stuttgart): 1927 - Mies van der Rohe, Peter Behrens, Le Corbusier, Walter Gropius, Hans Scharoun, J. J. P. Oud eta beste arkitekto ugari.

## Ikus, gainera 
* Lorategi-hiri
* Lo-hiri

## Kanpo estekak
1989ko Euskal Herriko Itzulia

**1989ko Euskal Herriko Itzulia** txirrindularitza lasterketa honen 29. edizioa izan zen. 1989ko apirilak 3 eta 7 artean egin zuten. 839 kilometro egin ziren 5 etapatan banatuta.

Edizio honetan 12 espainiar taldek (Reynolds, BH, Caja Rural-Orbea, Kelme Varta, Teka, ONCE, Lotus, Puertas Mavisa, Seur, Helios CR, Fagor eta Clas Cajastur) eta 5 talde atzerritarrek (Panasonik, Superconfex, Histor-Sigma, Frank Toyo eta 7 Eleven) parte hartu zuten.

Garailea Stephen Roche irlandarra izan zen, urte oso bat garaipenik lortu gabe eman ondoren azkenean garaipen bat lortu zuena.

## Taldeak 
## Etapak 
## Sailkapenak 
### Sailkapen orokorra 
### Puntukako sailkapena 
### Mendiko sailkapena 
|}

|}

## Kanpo estekak 
* 1989ko Euskal Herriko Itzuliko sailkapenak
* 1989ko Euskal Herriko Itzulia
On Raglan Road

**On Raglan Road** (euskaraz *Ranglan bidean*) Irlandako abesti herrikoi bat da. Hitzak Patrick Kavanagh irlandar olerkariak idatzi zituen, doinua aldiz *The Dawning of the Day* abesti herrikoiaren doinu berbera da. Abestiaren izenburua Dublin hiriburuko Ballsbridge auzoko Raglan Road kalerari lotua dago.

## Kanpo estekak 
* Luke Kelly musikariaren *On Raglan Road* abestiaren bertsioa entzungai 
* Van Morrison abeslaria eta The Chieftains taldearen *On Raglan Road* abestiaren bertsioa entzungai
1929ko Belgikako Itzulia

**1929ko Belgikako Itzulia** txirrindularitza lasterketa honen 18. edizioa izan zen. Armand Van Bruaene izan zen garailea.

## Sailkapena 
* 1. Armand Van Bruaene ()
* 2. Maurice De Waele ()
* 3. Raymond Decorte ()

*Artikulu hau italierazko wikipediatik itzulia dago*.

## Kanpo estekak
1987ko Paris-Roubaix

**1987ko Paris-Roubaix** txirrindularitza lasterketa klasiko honen 85. edizioa izan zen. 1987ko apirilak 12an ospatu zen eta Eric Vanderaerdenek irabazi zuen. 264 kilometroko ibilbidea izan zuen

## Sailkapena 
[thumb|200px|[Eric Vanderaerden, edizio honetako garailea.]]

|}

## Kanpo estekak
36P/Whipple

**36P/Whipple** gure eguzki-sistemako aldizkako kometa bat da. 1933ko urriak 15ean aurkitu zuen Fred Lawrence Whipplek.

Kometaren nukleoak 4,5 kilometroko diametro estimatua du.

## Kanpo estekak
Paul Henry eta Prosper Henry

Paul-Pierre Henry (**Paul Henry**) (1848ko abuztuak 21-1905eko urtarrilak 4) eta bere anaia Mathieu-Prosper Henry (**Prosper Henry**) (1849ko abenduak 10-1903ko uztailak 25) optikari eta astronomo frantziarrak izan ziren.

Teleskopio errefraktariak eta beste tresna batzuk egin zituzten behatokientzat, eta Carte du Ciel izeneko proiektuan murgildu ziren.

Bien artean, 14 asteroide aurkitu zituzten. Minor Planet Centerrek aurkikuntza hauek "P. P. Henry" eta "P. M. Henry" izenpean adierazi zituen hurrenez hurren. Henry Frères izeneko ilargiko kraterra euren omenez izendatu zen, baita Marteko Henry kraterra ere.
1520 Imatra

**1520 Imatra** asteroide gerrikoan aurkitutako 1520. asteroidearen izena da. 1938ko urriak 22an aurkitu zuen Yrjö Väisäläk Turkutik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1938 UY** zen. Bere izena Imatra hiriagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1522 Kokkola

**1522 Kokkola** asteroide gerrikoan aurkitutako 1522. asteroidearen izena da. 1938ko azaroak 18an aurkitu zuen Liisi Otermak Turkutik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1938 WO** zen. Bere izena Kokkola hiriagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1523 Pieksämäki

**1523 Pieksämäki** asteroide gerrikoan aurkitutako 1523. asteroidearen izena da. 1939ko urtarrilak 18an aurkitu zuen Yrjö Väisäläk Turkutik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1939 BC** zen. Bere izena Pieksämäki hiriagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Pieksämäki

**Pieksämäki** Finlandiako hiri eta udalerri bat da. Bere jatorrizko izena Haukivuori da (literalki mendi tontorra esan nahi duena).

Hego Savonia eskualdeko Ekialdeko Finlandia probintzian dago. Pieksämäki udalerria 2007an sortu zen, Pieksämäki eta Pieksänmaa udalerriak elkartu zirenean.

Pieksämäkiko tren geltokia Finlandiako trenbide sareko geltoki garrantzitsu bat da.

Mendi Ingeniaritzako Zientzia Aplikatuen Mikkeli Unibertsitatearen Kanpusa Pieksämäkin dago.

Udalerria elebakarra da, finlandiera soilik hitzegiten da.

## Politika 
2011ko Finlandiar legebiltzarreko hauteskundeen emaitzak Pieksämäkiri dagokionez:

* Erdialdeko Alderdia: Botoen %28,6
* Finlandiako Alderdi Sozialdemokrata: Botoen %23,7
* Benetako Finlandiarrak: Botoen %22
* Koalizio Nazionala: Botoen %12,2
* Ezkerreko Aliantza: Botoen %4,4
* Liga Berdea: Botoen %4,3
* Finlandiako Demokrata Kristauak: Botoen %4,1

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Intel Xeon

**Intel Xeon** edo soilik **Xeon** Intel mikroprozesagailu familia bat da, PC eta Macintosh zerbitzarientzat. Lehen Xeon prozesagailua 1998an agertu zen Pentium II Xeon izenarekin.

Pentium II Xeonek 440 GX zein 450 NX txipsetak erabiltzen zituen. 2000n, Pentium II Xeon Pentium III Xeongatik aldatua izan zen.

2001ean, Pentium III Xeon Intel Xeon prozesagailuagatik aldatu zen. Xeona Intelen NetBurst arkitekturan oinarritua dago eta Pentium 4 CPUaren antzekoa da.

2002an, Intelek Xeon familiara Xeon MP prozesagailua gehitu zuen, Hyper-Threading teknologia NetBurstekin konbinatzen zuena. Bere txipsetek socket 603a erabiltzen zuten eta GC-LE bertsioak ditu (2 prozesagailu, memoria noranzgarriko 16 gibibyte) eta GC-HE bertsioak (4 prozesagailu edo gehiago, 64 gibibyte noranzgarri), guztiak 400 megahertzioko bus bat erabiliz.

Idazlekuko PC prozesagailuen Intelen x86/IA-32 familia estandarra bezala, Xeon prozesagailu taldea 32 bitekoa zen, ondoren 64 biteko AMD 64 teknologian oinarritutako bertsioak agertuz, Xeon Nocona kasu. Eta beranduago, idazleku prozesagailuen bertsioa teknologia honekin, EM64Tak.

2004ko maiatzak 9an, Intelek, etorkizuneko Xeon prozesagailuak konpainiako Pentium M arkitekturan oinarrituta egongo zirela iragarri zuen. Bitxia bada ere, Pentium Ma, neurri handi batean Pentium IIIaren arkitekturan oinarritua dago, eta, beraz, Xeon "berria" Pentium III Xeonaren antzerakoagoa izan liteke NetBursten oinarritutako Xeonak baino.

2006ko ekainak 26an Intelek belaunaldi berria iragarri zuen: Xeon Dual Core, Xeon nukleo bikoitzeko teknologiarekin. Intelek prozesagailu berri honek watteko %80 errendimendu handiagoa lehiakideek baino %60 azkarrago ematen duela dio. Gainera, belaunaldi berriak Intel Xeon prozesagailuan oinarritutako zerbitzagailuen aurreko belaunaldiaren errendimendu bikoitza baino gehiago ematen du, 32 eta 64 biteko aplikazioak exekutatzeko gai dena.

Prozesagailu hau biziki gogokoago dute ordenagailu bideo-jokoetako jokalariek. Intel oso kritikatua izan zen arrazoi honegatik. Era berean, azken prozesagailu honek Power PC zaharra ordeztu zuen MacPro lan estazioetan eta Applen XServe zerbitzagailuetan Power PCtik x86rako trantsizioa egin zenean, bere eraginkortasuna EFI abiatze teknologiarekin hobetuz.

## Kanpo estekak