Sushi

thumb|Sushia

ozpinetan egindako arrozaz (*shari*) eta beste osagaiez (*neta*) egindako Japoniako platera da. *Sushi* guztietan arroza izan arren, gehienetan agertzen den osagaia itsaskia da. Normalean hozkada baten neurriko puxka txikietan zerbitzatzen. Osagaien eta formaren arabera sailkatzen dira.

*Sushi* hitza bi japoniar hitzen lotura da: *su* ("ozpina") eta *shi* ("arroza"). Itsaski gordina bakarrik duen platerak *sashimi* du izena.

Itxuraren arabera, honako *sushi* motak daude:

* *Chirashizushi* (ちらし寿司 *sushi barreiatua***?**)

* *Inarizushi* (稲荷寿司**?**)

* *Makizushi* (巻寿司 *sushi bildua***?**)

* *Norimaki* (海苔巻き *nori-biribilkia***?**) edo *makimono* (巻物 *biribilki batzuk***?**)

* *Narezushi* (熟れ寿司 *sushi heldua***?**)

* *Nigirizushi* (握り寿司 *eskuz egindako sushia***?**)
* *Oshizushi* (押し寿司, *sushi* *zapaldua*) edo *hako-zushi* (箱寿司 *sushi-kutxa***?**)

## Historia 
*Sushi*ak Txinan du jatorria, K.o II. mendean. Hasiera batean, janaria kontserbatzeko era zen. Horretarako, arroza eta arraina egosten zituzten, gero arraina arrozez biltzen zuten denbora batez, harrotzen utzi eta gero, arraina bakarrik jateko. K.o VII. mendean, txinatarren emigrazioari eta japoniar monje budistei esker, *narezushi* metodoa Japonian zabaldu zen.

XVII. mendearen erdialdean, Matsumoto Yoshichi sendagileak arrozari ozpin-arroza gehitzeko ideia izan zuen. Aldaketa horri esker, harrotze denbora izugarri gutxitu zen. Handik urte batzuetara, arraina bakarrik jan beharrean, harrotze denboran erabilitako osagaiak (arroza, ozpin-arroza…) ere jaten hasi ziren. Horrela, gaur egungo sushiaren antz handiagoa hartu zuen.

XVIII. mendearen amaieran, Yohei Hanayak *nigiri-zushia* sortu zuen. Horrekin, *sushi*aren prestaketa denbora murriztu zuen, arrain gordina erabiltzeari esker. Bigarren Mundu Gerra ondoren, *sushi* postuak gero eta ohikoagoak bilakatu ziren, mundu osoan zabaldu zirelako: egun, edozein hiritan sushia zerbitzatzen duten japoniar jatetxeak daude; halaber, supermerkatuetan ere saltzen da.thumb|*Sushi*-taberna bat

## Osagaiak 
### Arroza 
*Sushi*a egiteko, arroz likatsu japoniarra erabiltzen da: zuria da, gozoa eta ale motzekoa. Arroz-ozpina, azukrea, ura, konbu alga eta ardo japoniarrarekin (sakea) prestatzen da: likatsua eta krematsua geratzen da.

Maneatzeko orduan, hainbat modutara egin daiteke. Adibidez, Tokion gatz gehiago jartzen diote Osakan baino. Arroza prestatu ondoren, giro-tenperaturan jartzea itxoin behar da, jarraian prestatzeko.

### *Nori* alga 
*Nori* alga zenbait *sushi* motaren (hots, *makizushi* eta *temakien*) bilgarri begetala da. Jateko alga mota bat da: hasieran, portuetatik atera eta eguzkitan lehortzen uzten ziren. Jan baino lehen, txigortu behar da. Egun, produktu horren ekoizpena, prozesakeata, txigorketa eta bilketa modu industrialean egiten da. Kalitate oneko *nori* algak lodia, leuna eta disdiratsua izan behar du eta ezin du tarterik izan geruzen artean. Zenbat eta ilunagoa izan, hainbat eta hobea izango da. Elikadurari dagokionez, balio handikoa da, proteinei, mineralei eta bereziki iodoari esker. Hortaz gain, aberatsak dira bitaminetan, A, B1, B2 eta B6 baitauzka, besteak beste. TTmagoarekin ordezka daiteke: japoniar opil bat da, fina eta puntu gozo batekin.

## Barrubeteak 
### Arrainak 
Segurtasun eta estetikako arrazoiak direla eta, arraina fresko eta kalitate onekoa behar da. Garrantzitsua da usainik gabekoa, kolore bizikoa eta bizkarroirik gabekoa izatea. *Sushi*an itsasoko arraia erabiltzerakoan, lehenago izoztu egiten da. Gehien erabiltzen diren arrain motak hauek dira: atuna, izokina, txelba arrunta, txitxarroa eta berdela.

### *Kanimaka* 
Karramarro makiltxoak dira.

### Itsaskiak 
Erabilienak kalamarra, olagarroa, otarrainxka, itsas trikua eta hainbat motatako txirlak dira. Gainerako itsaski motak ez dira erabiltzen, zaporeak ez duelako arrozarekin bat egiten.

### Barazkiak 
Japoniar lutxarbia, soja harrotua, ahuakatea, pepinoa, tofua eta aranak.

### Haragi gorriak 
Txahal haragi beratza edo txerri urdaiazpikoa erabiltzen dira.

### Arrautzak 
### Arrabak 
Hainbat motatakoak erablitzen dira. Batez ere, *tarokoa*, *kazunoko*, *shirakoa*, *ikura*, *sujikoa* eta *masagoa*.

## Osagaiak 
### *Sushi-zu* 
Arroz ozpin bat da: gatza, azukrea eta mirina gehitzen zaizkio.

### *Shoyu* 
Japoniar soja saltsa da.

### *Gari* 
Jengibrea

### *Shizo* 
Gariaren ordez erabiltzen den belarra da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
*Bento

## Kanpo estekak