open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Soiuz 21

**Soiuz 21** 1976ko uztailak 6an Baikonurreko kosmodromotik jaurtitako eraldatutako Soiuz 7K-T (Soiuz 7K-T/A9) ontzi baten misio tripulatu bat izan zen. Bi kosmonautak osatzen zuten tripulazioa, eta, Almaz programaren barnean Saliut 5 espazio estazio militarrarekin elkartzea zen bere betebehar nagusia.

Soiuz 21en misioa estazioan esperimentu militar, zientifiko eta teknikoak egitea izan zen.

Jaurtiketaren ondoren ontzia estaziora hurbildu zen eta honekin elkartzea lortu zuen Igla sistema automatikoak huts egin bazuen ere.

Tripulazioa zenbait esperimentu eta proba egiten hasi zen espaziotik giza errekonozimendu militarrak egitearen erabilgarritasuna ezartzeko. Esperimentu zientifikoak ere egin zituzten, kristal hazkuntzena mikrograbitate egoeran, esaterako.

Misioan zehar, tripulatzaileetako baten osasun fisiko eta mentala (hegaldi ingeniaria zen Zholobov zehazki), kaltetzen hasi zen, espazio zorabioarekin lotutako etengabeko arazoak jasanez eta ontzia uste zena baino lehenago itzultzera behartu zuen arazo psikologikoak jasanez. Ontzia 1976ko abuztuak 24an itzuli zen, Koktxetavetik 200 kilometro hego-mendebaldera.

Zholobovek izan zituen arazoak (askoz neurri txikiagoan bere kidea zen Boris Volinovek jasan zituena) azaltzeko kontutan hartzen den hipotesi bat espazio estazioko erregai tankeetatik azido nitriko kopuru txikiak ihes egin izana da, beste iturri batzuk, tripulatzaileek ariketa fisikoen programa ez zutela jarraitu eta lo arazoak izan zituztela dioten arren.

## Tripulazioa 
thumb|256px|Soiuz 21 misioaren sobietar zigilu oroigarria.
* Boris Volinov (komandantea)
* Vitali Zholobov (hegaldi ingeniaria)

## Laguntza tripulazioa 
* Viatxeslav Zudov (komandantea)
* Valeri Rozhdestvenski (hegaldi ingeniaria)

## Erreserbako tripulazioa 
* Viktor Gorbatko (Komandantea)
* Juri Glazkov (hegaldi ingeniaria)

## Kanpo estekak
2012ko Kontxako Bandera

**2012ko Kontxako Bandera** gizonezkoentzat Banderaren 117. ekitaldia izan zen, eta emakumezkoentzat Banderaren 5.a.
## Gizonezkoak 
Kaikuk nagusitasun osoz irabazi zuen Bandera. Lehen jardunaldian 3 segundoko zigorra ezarri zioten arrauna hautsi eta estropada geldiarazteagatik.

Aipatzekoa da Chapela bere historian lehenengoz sailkatu zela Kontxako estropadarako.

Sailkapen estropada ere Kaikuk irabazi zuten bosgarren aldiz, Urdaibai bigarrenari 15 segundo aterata. Guztira 24 traineruk hartu zuten parte, 9 gipuzkoarrek, 8 bizkaitarrek, 5 kantabriarrek eta 2 galiziarrek.

### Parte-hartzaileak 
### Emaitzak 
### Tripulazio irabazlea 
* Kaiku Arraunaren Kirol Elkartea
** Entrenatzailea: Jose Luis Korta
** Patroia: Cristian Garma
** Arraunlariak: Carlos Rodriguez, Benito San Martín, Javier Pérez, Oscar Medina, Federico steindl, Adrián González, Andrei Banica, Iñaki Errasti, Xabier Etxebeste, Gentza Zubiri, Angel Rodríguez, Iker Pascual eta Oscar Gómez.

### Sailkapen estropada 
[thumb|250px|Traineruak [Donostiako portuan, 2012.]]

## Emakumezkoak 
[thumb|260px|[Pasai Donibane Koxtape Arraun Elkartea|San Juango emakumezkoen trainerua, 2012ko sailkapen estropadan]]
Faboritoa Zumaia bazen ere bosgarren aldiz jarraian galiziarrak gailendu ziren, batez ere lehenengo jardunaldian zumaiarrek estropada kaxkarra egin baitzuten.

Aipatu behar da bigarren jardunaldian hiru traineruk aurrez zegoen denborarik onena hobetu zutela. Errekor berria beraz Zumaiak ezarri zuen 10:35:62 denborarekin. Bi egunetakoa galiziarrek dute, 21:13:32.

### Parte-hartzaileak 
### Emaitzak 
* (R) Errekor berriak.

### Tripulazio irabazlea 
* Sociedad Deportiva Rias Baixas
** Entrenatzailea: Benigno Silva
** Patroia: María Gil
** Arraunlariak: Jennifer Casal, Silvia Loureiro, Angela Castro, Luz Maria Lopez, Sonia Boubeta, Vanesa Suarez, Amalia Solla, Edurne Portilla, Emily Jane Marin, Laura Lomba, Andrea Oubiña, Sandra Sanchez, Carolina Arozamena, Silvia Ubeda eta Victoria Piñeiro

### Sailkapen estropada 
## Ikus, gainera 
* Kontxako Bandera
* Emakumezkoen Kontxako Bandera

## Kanpo estekak 
* ETBren irudiekin egindako laburpena
Vologeso V.a

**Vologeso V.a** (130-208), Armeniako erregea (Vologeso II.a Armeniakoa, 180-191) eta Partiakoa (Vologeso V.a, 190-207) izan zen.

Bere aita Vologeso I.a Armeniakoaren aurka matxinatu zen, ofizialki, honen oinordeko 192an bihurtu zelarik. Peszenio Nigerren alde egin zuen honen erromatar enperadore bihurtzeko saiakera hutsalean, honen ondorioz Septimio Severo etsai izan zuelarik, bere lurraldea inbaditu zuena eta bere aurka borrokatu zuena borroka odoltsu batean. Hiltzean, bere semeen artean gerra zibil bat gertatu zen bere oinordekotza erabakitzeko.

Kaukasoko Iberiako Farasmenes III.a erregearen alaba batekin ezkondu zen, eta honekin Vologeso VI.a (Partiako Erregea), Artaban IV.a (Partia eta Mediako erregea) eta Kosroes I.a (Armeniako erregea) izan zituen.
Luccako Probintziako Giroa

**Luccako Probintziako Giroa** () Italiako Toskana eskualdeko Luccako probintzian ospatzen zen txirrindularitza lasterketa profesional bat zen.

Lehen aldiz 1999an ospatu zen. Lehen ediziotik 2004kora arte lau etapatan ospatzen zen. Azken bi edizioak, 2005ean UCI Zirkuitu Kontinentalak sortu ondoren, etapa bakarrean ospatu ziren, UCI Europe Tourreko zati izan zelarik, 1.1 mailan.

Proba honetan esprinterrak nagusitu ziren, eta bertan, espezialitate honetako hoberenek lortu dute garaipena. Lehen garailea Paolo Bettini italiarra izan zen, eta, proba hau behin baino gehiagotan irabazi duen bakarra Alessandro Petacchi izan da, hiru aldiz irabaziz.

## Palmaresa 
## Palmaresa herrialdeka 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Khestu

**Khestuak** edo **kherestuak**, nagusia eta mutila, Zuberoako maskaradetako bi pertsonaia dira. Ez dago garbi gorrien edo beltzen taldekoak diren. Lanbidez zikiratzaileak dira, eta zamalzaina zikiratzea da haien *joküa*. Makila bizkarrean zeharka dutela ibiltzen dira, eta bearneraz solas egiten dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Irarlan

[thumb|upright=1.5|[Herkules eta Lernako hidra, Cornelis Cort (1565 inguru)]]

**Irarlan** edo **grabatua** gainazal gogor eta, oro har, lau batean ildaskak ebaki edo urratzean lortzen den lana da. Emaitza gauzakia bera izan daiteke (adibidez berinazko, urrezko, zilarrezko edo altzairuzko gauzakiak), edo berau erabiliz egindako paper gaineko irudia.

Historian irarlana metodo garrantzitsua izan da paper gaineko irudiak lortzeko, erti- eta merkataritza-helburuekin. Irarlan tradizionala, gubilak edo makinak erabiliz, oraindik ere egiten jarraitzen da, batez ere urregintzan, berinalaritzan eta antzeko lanbideetan.

## Historia 
[thumb|Grabaketa mekanikoa makina erabiliz [korian izeneko materialena]]
Txinan, grabatuaren artea duela 1.100 urte inguru garatu zen irudi gisa, zurezko blokeetan ebakitako testuarekin batera, paperean inprimatzeko. Hasieran, irudiak nagusiki erlijiosoak ziren, baina Song dinastian, artistak paisaiak ebakitzen hasi ziren. Ming (1368-1644) eta Qing (1616-1911) dinastietan, teknika hobetu egin zen, bai grabatu erlijiosoetarako, bai artistikoetarako.

 teknika ukiyo-e genero artistikoan duen erabileragatik ezagunagoa da; hala ere, garai berean liburu ilustratuak inprimatzeko ere asko erabili zuten. Xilografia mendeetan zehar erabili zuten Txinan liburuak inprimatzeko, tipo mugikorrak iritsi baino askoz lehenago, baina Japonian Edo Aroan (1603-1867) bakarrik hartu zuten. Mendebaldeko xilografiaren antzekoa da zenbait alderditan, baina moku hanga, neurri handi batean, urez egindako tintak erabiltzen dira (mendebaldeko xilografiak ez bezala, olioz egindako tintak erabiltzen baititu), eta horrek kolore bizien, lausoen eta kolorearen gardentasunaren gama zabala ahalbidetzen du.

1830 baino lehen egindako mendebaldeko tradizioko grabatuak  bezala ezagutzen dira. Europan, K.o. 1400. urtetik aurrera ilografia paperaren gaineko inpresio maisuak egiteko erabili zen, mundu bizantziar eta islamiarrean garatutako inprimatze-teknikak erabiliz. Michael Wolgemutek Alemaniako xilografia hobetu zuen 1475etik, gutxi gorabehera, eta Erhard Reuwich nederlandarra izan zen gurutzeko marradura erabiltzen lehena. Mendearen amaieran, Albrecht Dürerk mendebaldeko xilografia inoiz gainditu ez duen estadio batera eraman zuen, xilografiaren estatusa hosto bakarrekoa handituz.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Flammarion irarlana

## Kanpo-estekak
Elvis Costello

**Elvis Costello**, jaiotze izenez **Declan Patrick MacManus** (Paddington, Londres, 1954ko abuztuaren 25a) ingeles kantautore, abeslari eta musikari bat da. Maiz 1970eko hamarkada amaierako britainiar punk/new wave olatuari lotu ohi da.

## Diskografia 
* *My Aim Is True* (1977)
* ''This Year's Model* (1978)
* *Armed Forces* (1979)
* *Get Happy!!* (1980)
* *Trust* (1981)
* *Almost Blue* (1981)
* *Imperial Bedroom* (1982)
* *Punch the Clock* (1983)
* *Goodbye Cruel World* (1984)
* *King of America* (1986)
* *Blood & Chocolate* (1986)
* *Spike* (1989)
* *Mighty Like a Rose* (1991)
* *The Juliet Letters* (1993)
* *Brutal Youth* (1994)
* *Kojak Variety* (1995)
* *All This Useless Beauty* (1996)
* *When I Was Cruel* (2002)
* *North* (2003)
* *The Delivery Man* (2004)
* *Momofuku* (2008)
* *Secret, Profane & Sugarcane* (2009)
* *National Ransom'' (2010)

## Iruditegia 

Irudi:ElvisCostello1979.jpg|1979an.
Irudi:Elivis Costello 1980 1.jpg|1980an.
Irudi:Elvis Costello 15 June 2005.jpg|2005an.
Irudi:Elvis Costello and Diana Krall.jpg|2009an, Diana Krall abeslariarekin batera.

## Kanpo loturak 
* Elvis Costello musikariaren webgunea
1861 Komenský

**1861 Komenský** asteroide gerrikoan aurkitutako 1861. asteroidearen izena da. 1970eko azaroak 24an aurkitu zuen Lubos Kohoutekek Bergedorfetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1970 WB** zen. Bere izena Comeniusgatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
RKK Energia

**S. P. Korolioven omenezko Suzirien eta Espazioaren "Energia" Korporazioa** (), **RKK Energia** izenez ere ezaguna, espaziontzien eta Nazioarteko Espazio Estazioarentzako osagaien errusiar fabrika bat da.

## Historia 
1946ko maiatzak 16an sortu zen, eta, hurrenez hurren, izen hauek jaso ditu: *Special Design Bureau number 1 of R&D Institute number 88* (errusieraz ОКБ-1 НИИ-88 edo OKB-1 de NII-88), *TsKBEM**, **NPO Energia** eta **S.P. Korolev RSC Energia*'. Hala, bere lehen zuzendari exekutiboa izan zen Sergei Koroliovengatik deitu zen (1946-1966). Bere oinordekoak kargu horretan Vasili Mixin (1966-1974), Valentin Gluxko (1974-1989), Juri Semionov (1989-2005) eta Nikolai Sevastianov (2005-2007) izan ziren. Bere presidente eta diseinu buruzagia Vitali Lopota da.

## Ikus, gainera 
* Junkers Jumo 004
* BMV 003

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
1863 Antinous

**1863 Antinous** asteroide gerrikoan aurkitutako Apolo asteroide bat da, [Marte zeharkatzen duena. [1948ko martxoak 7an aurkitu zuen Carl Alvar Wirtanenek Lick Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1948 EA** zen. Bere izena greziar mitologiako Antinoo pertsonaiagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1864 Daedalus

**1864 Daedalus** asteroide gerrikoan aurkitutako Apolo asteroide eta Lurretik gertuko objektu bat da. 1971ko martxoak 24an aurkitu zuen Tom Gehrelsek Palomar Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1971 FA** zen. Bere izena greziar mitologiako Dedalo pertsonaiagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Vologeso VI.a

**Vologeso VI.a Partiakoa** (, *Balash*) Partiar Inperioko gobernari bat izan zen 208 eta 228 artean.

Vologeso VI.a bere aita Vologeso V.aren (191-208) oinordekoa izan zen Partiar Inperioko tronuan. Tronuratu ondoren, bere anaia Artaban IV.a (213-224) bere aurka matxinatu zen, Inperioaren zati gehiena bereganatuz. Hala eta guztiz ere, Vologeso VI.ak Babiloniaren zati baten kontrola mantendu zuen.

Partiar Inperioan borroka dinastiko hauek gertatzen zire bitartean, sasaniar inperioaren sortzailea izan zen Ardashir I.ak Artaban IV.a garaitu eta hil zuen 226an, Partiako ekialdeko probintziak konkistatuz. Hurrengo urteetan, Ardashirrek are gehiago hedatu zuen bere inperio berria, Vologeso VI.a 228 inguruan garaitu edo tronutik kenduz.
Agum II.a

**Agum II.a** Babiloniako kasitar dinastiako lehen erregeetako bat izan zen, K.a. XVI. mendean erreinatu zuena, eta berari buruz berri ziurrak dauden lehena.

Errege agiri batean, bere burua Babilonian atzerritartzat jotzen du, baina herrialdeko jainkoek deitua, legitimitatea ematen diona, Marduk eta Sarpanitu jainkoen estatuen berrezarpenaren meritua bere buruari emanez, Babiloniako jainko patroi bikotea zena, hititek lapurtu zutena, itxuraz, I. dinastiaren amaieran. Babiloniar tradizioaren arabera, gizakien munduan gertatzen dena, jainkoaren borondatearen isla bat da, eta, beraz, estatuen lapurreta bertako biztanleek eginiko bekaturen batengatik jasotako zigorra baldin bazen, bere itzulera bere barkamenaren froga zen, eta dinastia berriaren legitimitatearena.

Agumek bere burua "kasitarren erregea", "akadiarren erregea" eta "Babiloniako erregea" deitu zuen. Izatez, errege tituluak kasitarren artean lurralde zehatz batean ezarrita zegoen soldadu talde baten gaineko autoritatea zuen buruzagi bat izatea baino ez zuen esan nahi.
1862 Apollo

**1862 Apollo** asteroide gerrikoan aurkitutako Marte zeharkatzen duen eta Artizarra zeharkatzen duen Q motako asteroide bat da, Apolo asteroide familiari izena ematen diona. 1932ko apirilak 24an aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1932 HA** zen. Bere izena greziar mitologiako Apolo jainkoagatik jasotzen du. Objektu honen espinaren azterketak YORP efektuaren ebidentzia bisuala eman du. **S/2005 (1862) 1** behin-behineko izendun ilargi bat du.

## Kanpo estekak
Hauts (argipena)

**Hauts** hitzak esanahi zenbait ditu:

* hauts, partikula mikroskopikoen multzoa;
* hauts ekaitza, fenomeno meteorologikoa;
* hauts kosmikoa, izarren artean dauden partikula kosmikoak;
* etxeko hautsa, etxeetan sortzen den hautsa, neurri handi batean ehun eta azal-partikulez osatua.

Toponimian ere agertzen da:

* Senako Gainak, Frantziako departamendua;
* Hauts-Bassins eskualdea, Burkina Fasoko eskualdea.
Txofre

[thumb|400px|**Txofrea** izeneko tokia muino baten inguruetan zegoen. Irudian, gainean eraiki zen zezen plaza. Atzean, [Ulia ikus daiteke.]]

**Txofre** egungo Gros auzoan zegoen iturri bat eta inguruko eremua zen, non 1902 urtean zezen plaza eraiki zen, 1973 urtean eraitsi zena. Izena Jofre Ibañez de Igartza XVI. mendean Donostiako alkate izandako pertsonaiarengandik dator, inguruan iturri bat jartzea agindu zuena. Egun, izen bereko plaza eta kalea daude inguruetan.

## Ikus, gainera 
* Txofreko zezen plaza

## Kanpo estekak
Aberystwyth gaztelua

**Aberystwyth gaztelua** (galeseraz *Castell Aberystwyth* eta ingelesez *Aberystwyth Castle*) Galesko Ceredigion konderriko Aberystwyth udalerrian dagoen gaztelu baten hondakinak dira. Gaztelua 1277–1289 bitartean eraiki zen, Eduardo I.a Ingalaterrakoaren erregealdian.

## Iruditegia 

Irudi:Aberystwyth Castle 01.jpg|Hondakinak.
Irudi:Aber Castle.jpg|Iparraldeko dorrearen kanpoaldeko ikuspegia.
Irudi:Aberystwyth castle - geograph.org.uk - 1746753.jpg|Hondartza aldetik urrutira ikusita.
Irudi:Aberystwyth Castle - geograph.org.uk - 966321.jpg|Atsedenlekua.

## Kanpo estekak 
* Aberystwyth gazteluari buruzko orrialdea
Doako Besarkadak

[thumb|350px|**Doako besarkadak**: bi mutil euskaldun besarkadak eskaintzen zituzten bi neska katalani besarkatzen, [Bartzelona, 2012ko abuztua.]]

**Doako Besarkadak** (jatorrian, ingelesez, ***Free Hugs***) Australian 2004 urtean Juan Mann ezizena erabiltzen zuen gizon ezezagun batek abiarazi zuen gizarte mugimendu bat da, kalean besarkadak edonori eskaintzen dizkiona, musutruk eta ezeren truke, besarkada jasotzen duena hobeki sentitzeko helburu soilarekin. Geroztik, mugimenduak arrakasta zabala izan du munduan zehar eta ez da harrigarria hiri handietan besarkadak doan eskaintzen dituen pertsonak ikustea, *Free Hugs* kartel batez lagunduta.

## Kanpo estekak
Saint Fin Barre katedrala

**Saint Fin Barre katedrala** Cork hiriko bi katedraletako bat da, konkretuki protestantea dena.

## Historia 
Eliza dagoen tokia VII mendetik jadanik kultorako tokia zela jakina da. Erdi Aroan egon bide zen eliza berreraiki zuten 1735ean. hala ere txikia gelditu zen eta 1863an lehiaketa bat egin zuten katedral bat jasotzeko gogoz. William Burges arkitekuak irabazi zuen eta bi urte beranduago hasi ziren eraikitzen. 1879an inauguratu zuten azkenik.

Frantziar estilo neogotiko goiztiarrean eraiki zen katedrala. Kobre eta urre-paperezko aingeru bat gahitu zuen Burgesen bere diseinuan. Beraz zioen inoiz aingeru hori erortzen bada munduaren amaiera izango dela.

## Iruditegia 

Irudi:St Finbarr's Cathedral, Cork - geograph.org.uk - 661168.jpg
Irudi:St finbarres cathedral1.jpg
Irudi:Resurrection_Angel_St_Fin_Barre's_Cathedral.jpg

## Kanpo estekak
Titanic Belfast museoa

**Titanic Belfast museoa** RMS Titanic itsasuntzi famatuari buruz Belfasten eraikitako museoa da.

## Eraikina 
Eric Kuhne and Associates amerikar arkitektuek diseinatu zuten museoa. 2009 urtean hasi ziren eraikitzen eta 2012ko martxoaren 31n inauguratu zuten. Belfastekoek "Izozmendia" (*The Iceberg*) esaten diote, daukan itxurarengatik.

## Erakusketa 
Museoaren sei solairutan bederatzi galeria daude eta beraietan Titanicen historia kontatzen da.
# *Boomtown Belfast*: XX mendearen hasierako hiria agertzen da, industrialki indartsua den garaia hain zuzen ere.
# *Untziola*: Titanicen eraikuntza eta langileen bizi baldintzak erakusten ditu.
# *Uretaratzea*: Titanic uretaratu zen eguna ikusten da, eta honek Belfast hirian izan zuen eragina.
# *Horniketa*: Titaniceko hiru klase desberdinetako gelen erreplikak daude.
# *Lehenengo bidaia*: Bidaiaren ibilbidea ikusten da, Belfast-Southampton-Cherburg-Queenstown eta handik ekialdera.
# *Urperatzea*: Titanic urperatzen ikusten da, bai eta azken uneetan izandako mezu telegrafikoak ere.
# *Ondorena*: Urperatzearen ondorengo egunak ikusten dira. Bizirik atera zirenen historiak, Urperatzearen inguruan egindako epaiketa...
# *Mitoak eta kondairak*: Titanicen inguruan sortu diren mitoak, filmeak eta abar aztertzen dira.
# *Titanic azpian*: Titanicen berraurkikuntza ikusten da. Itsas hondoko imaginak proiektatzen dira zinema pantaila handian.

## Iruditegia 

Irudi:Titanic Belfast front view.jpg|Aurrekaldeko ikuspegia
Irudi:Titanic Belfast atrium looking down.jpg|Museoaren behe solairua goitik ikusita
Irudi:Titanic Belfast entrance sculpture.jpg|Sarrerako *Titanica* eskultura
Irudi:Opening Day, Titanic Belfast, 31 March 2012 (06).JPG|Titanic kartela
Irudi:Opening Day, Titanic Belfast, 31 March 2012 (40).JPG|Inaugurazio eguna

## Kanpo estekak 
*  Titanic Belfast
Helen Prejean

**Helen Prejean** (Baton Rouge, Louisiana, 1939ko apirilaren 21) estatubatuar moja katolikoa eta heriotza zigorraren aurkako ekintzaile nabarmena da.

1957an Saint-Joseph kongregazioan sartu zen. Bizitza New Orleanseko behartsuei laguntzen ematera deliberaturik, 1981ean hiri horretako presondegian hasi zen lanean. Era horretan, bi nerabe hiltzeagatik heriotza zigorrera kondenaturik zegoen Patrick Sonnier ezagutu zuen. Sonnierren aholkulari espiritual bilakatu zen, eta lagun egin zion aulki elektrikoan hil zuten arte.
Esperientzia horiek oinarri harturik, eta heriotza zigorarren aurka borrokatzeko helburuarekin, 1994n *Dead man walking* liburua argitaratu zuen. 1996an Tim Robbinsek liburua *zinemara egokitu zuen*, arrakasta handiz. Ahizpa Helenen rola antzeztu zuen Susan Sarandonek emakumezko aktore onenaren Oscar Saria jaso zuen. *Dead man walking* liburuan oinarriturik Terrance McNally eta Jake Heggiek idatzitako opera, berriz, 2000an jokatu zen lehen aldiz

Helen Prejeanek heriotza zigorra ezeztatzearen aldeko hainbat ekinaldi sustatu ditu. Horrez gain, indarkeriaren biktimei laguntzen dien *Survive* taldearen fundatzailea da. 2004an bere bigarren liburua argitaratu zuen: *The Death of Innocents: An Eyewitness Account of Wrongful Executions*. Bertan, bere ustez errugabeak ziren bi gizonen (Dobie Gillis Williams eta Joseph O'Dell) exekuzioaren historia kontatzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Prejean.org
Baden (Argovia)

**Baden**, Suitzako udalerria, Argovia kantonamenduan. Limmat ibaiaren mendebaldeko ertzean dago, Zurichetik 25&nbsp;km ipar-mendebaldera. Udalerri mugakide hauek ditu: Obersiggenthal, Ennetbaden, Wettingen, Neuenhof, Fislisbach, Birmenstorf, Gebenstorf, Mellingen eta Turgi.

Ur bero sufreduneko iturriak ditu, jada Tazito historialari erromatarrak aipatuak (*Aquae Helveticae*), eta XV. eta XVI. mendeetan modan egon zirenak.

## Historia 
Stein gaztelua, habsburgotarren gotorlekua, 1415ean suntsitu zuten, eta 1712an ere bai. Baden, eta Argoviako kantonamendu osoa, suitzar konfederatuek bereganatu zuten, eta bertan ezarri zuten Dieta Federala 1492 eta 1712 bitartean. Bitarte horretan, Suitzako hiriburutza izan zuen, ofizialki hiriburu izendatuta ez bazegoen ere.

1714an, hirian sinatu zen Badengo hitzarmena. Frantziaren eta Inperio Santuaren arteko gerrari amaia eman ziona.

Badengo kantonamenduaren hiriburua izan zen 1798tik 1803 arte, orduan Argoviako kantonamendua sortu baitzen.

## Kanpo estekak
Carrickfergus gaztelua

**Carrickfergus gaztelua** *Belfast Lough* ertzeko Carrickfergus herrian kokaturik dago, Belfast hiriburutik gertu. Inguruko gotorlekurik garrantzitsuena izan zen 1928an funtzio militarra galdu zuen arte.

## Historia 
1177an John de Courcyk eraiki zuen Ulster konkistatzerakoan eta bertan agintzen egon zen 1204 arte. 1210 urtean Joanes Lur Gabeak berarentzat hartu zuen eta bere Irlandako egoitza bihurtu zuen. Ingelesen kontrolpean Ipar Irlandako gaztelurik garrantzitsuena bihurtu zen eta mendeetan zehar handituz joan zen, gela berriak eta harresi berriak eraiki zirelarik.

Irlandarren eta ingelesen arteko Bederatzi Urteko Gerran (1595-1603) irlandarrek setiatu zuten baina koroaren aldeko indarrek bertan iraun zuten herriko kaietik sartzen ziren horniketei esker. XVII mendean gazteluak setio asko izan zituen eta sarritan aldatu zen eskuz, harik eta 1690an Schomberg generalak Ingalaterrako Gilen III.arentzat eskuratu zuen arte.

1760 urtean frantziarrek setiatu eta harpilatu zuten gaztelua, baina alde egiterakoan britainiar itsas armadak harrapatu zituen. Aipagarria den beste une bat 1778. urtekoa da eta Ameriketako Estatu Batuen Independentzia Gerran kokatzen da, izan ere errebeldea zen John Paul Jones soldaduak britainiar itsas armadako untzi bat gaztelura erakarri eta bere gain hartu zuen arte. "Ipar kanaleko gudua" izenaz ezagutzen da.

Ordutik aurrera hainbat erabilera izan zituen; gartzela izan zen, munizio eta arma biltegia ere bai eta Bigarren Mundu Gerran aire erasoen aurkako babesleku gisa ere erabili zen.

## Iruditegia 

Irudi:Carrickfergus Castle (2) - geograph.org.uk - 733522.jpg
Irudi:Carrickfergus Castle - geograph.org.uk - 306436.jpg
Irudi:Carrickfergus at twilight (4) - geograph.org.uk - 968668.jpg
Irudi:Reenactment of Siege of Carrickfergus 1690.JPG

## Kanpo estekak
Carrickfergus

**Carrickfergus** (gaeleraz *Carraig Fhearghais*, eskozieraz *Carrick*) izen bereko gazteluaren inguruan eraturiko herria da, Belfast hiriburutik 18 kilometro ipar-ekialdera dagoena, Belfasteko metropoli eremuan dago beraz. Antrimeko konderriaren barnean dago.

## Etimologia 
Dál Riatako errege mitikoa zen *Fergus Mór* izan zen gazteluaren izena inspiratu zuena. *Carrick* hitzak "arroka" esan nahi du.

## Historia 
1177an Carrickfergus gaztelua eraiki zuen John de Courcyk. Herria bera inguruan eratuz joan zen, Belfast sortu baino lehenago. Badia bera ere gaur egun *Belfast Lough* izenaz ezagutzen den arren, mendeetan zehar *Carrickfergus Lough* izan zen.

Irlandarren eta ingelesen arteko Bederatzi Urteko Gerran (1595-1603) irlandarrek setiatu zuten baina koroaren aldeko indarrek bertan iraun zuten herriko kaietik sartzen ziren horniketei esker. XVII mendean gazteluak setio asko izan zituen eta sarritan aldatu zen eskuz, harik eta 1690an Schomberg generalak Ingalaterrako Gilen III.arentzat eskuratu zuen arte.

Bigarren Mundu Gerran Armada estatubatuarraren base bat izan zen herrian. 70. hamarkadan ehungintzak bultzada ekonomikoa eman zion herriari eta gaur egun turismoa ere nabarmena da.

## Musika 
* Carrickfergus (abestia): Irlandako folk abesti herrikoi honek izenburua udalerri honi zor dio.

## Hiritar ezagunak 
* Robert Adrain (1775–1843), garaiko matematikaririk handienetakoa.

## Hiri senidetuak 
*  Ruda Śląska (Polonia)
*  Anderson (Hego Carolina) (AEB)
*  Danville (Kentucky) (AEB)
*  Jackson (Michigan) (AEB)

thumb|ezkerrera|650px| Carrickfergus herriaren ikuspegia, gaztelutik aterata

## Kanpo estekak
Antrim

**Antrim** (irlanderaz *Aontroim* eta Ulsterko eskozieraz *Antrìm*, *Anthrim* edo *Entrim*) izen bereko konderriaren hiriburua da. Neagh lakuaren ertzean kokaturik dago eta 2001eko erroldan 20.001 biztanle zituen. Belfast 35 kilometrotara dauka, ekialdera.

## Etimologia 
*Aontroim* hitzak "mendilerro luzea" esan nahi du.

## Historia 
Eduardo III.a Ingalaterrakoa errege zela 1642an itsas gudu handia izan zen Neagh lakuan, Antrim parean, irlandarren eta ingelesen artean. Massereene and Ferrard bizkondeak irabazi eta 1662an gaztelua eraiki zuen Antrimen.

1798an lau mila irlandarrek gaztelua erasotu zuten baina berriz ere galtzaile atera ziren. Antrimeko gudua izenaz ezagutzen da gertakari hau.

## Klima 

## Ondasun nabarmenak 
thumb|ezkerrera|200px| Shaneren gaztelua
* Shaneren gaztelua: O'Neill familiaren gaztelu hau 1345ean eraiki zen.
* Dorre zirkularra: 93 metroko altuera duen dorre irlandarra.
* Merkatu etxea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nan Dungortheb

**Nan Dungortheb** harana (heriotz izugarriaren harana sindarinez), Tolkienen legendarium ospetsuko fikziozko toki bat da, bere Silmarillion lanean deskribatzen duena.

## Kokapena 
Beleriand iparraldean, Ered Gorgorothen oinean dagoen haran bat da. Ekialdean Esgalduin ibaiarekin, hegoaldean Doriathekin, eta, mendebaldean, Mindeb ibaiarekin muga egiten du.

## Fikziozko historia 
Nan Dungortheben armiarma erraldoi gaiztoak bizi ziren, hauei Ungoliant batu zitzaielarik, han babestu zena Valinorreko Bi Zuhaitzak pozoitu ondoren. Ordutik, harana izaki izugarri eta beldurgarriz bete zen, armiarmasare eta tranpaz betez eta hango urak pozoituz. Eguzkiaren Lehen Aroan, Nan Dungortheb toki arriskutsua bihurtu zen hori zeharkatzen saiatzen zen ororentzat, haran hilgarri honen izugarrikeriek zeharkaezin eta beldurgarri bihurtu baitzuten, batez ere Sauronek bere magia Dorthonionetik hedatu zuenean. Izaki bizi orok lurralde hori eragozten zuen, eta noldorrek soilik behar handia bazuten zeharkatzen zuten, Doriatheko mugetatik gertuko pasabideetatik, Ered Gorgorothetik ahal zen urrunen.

Beren, Saurongandik ihesean, Nan Dungortheb haranera iritsi zen, non, bere ezpata Dagmorrekin tokiko armiarma erraldoien aurka borroka pasa zuen, Ungolianten alabak zirenak. Bere balentria handietako bat izan zen arren, bidaia izugarri horretako bere esperientziak sekula ez zituen kontatu nahi izan.

## Kanpo estekak
Nisimaldar

[thumb|190px|Nisimaldarren marrazkia, [Eldalondë atzean dagoela.]]

**Nisimaldar**, quenyaz "Zuhaitz Usaitsuak" esan nahi duena, Tolkienen legendarium ospetsuko bi fikziozko zuhaitzen izena da. Numenor uhartean hazten ziren, Eldalondë portuaren inguruan, Eldanna badia handian. Portuak "Berdea" ezizena jasotzen zuen bi zuhaitz hauengatik, beti berde eta osasuntsu hazten zirenak inguru hartako baldintza klimatiko onen ondorioz, beroak eta euri ugarikoak zirenak. Hala, portuaren ingurua ere zuhaitzen izen berarekin ezagutua izan zen.

Nisimaldarrak elfoek ekarri zituzten Amanetik Numenorreko erresuma sortu ondoren. Horien artean espezie ugaritako zuhaitzak zeuden:

* oiolairë («betiereko uda»);
* lairelossë («udako elurra»);
* nessamelda («Nessaren maitea»);
* vardarianna («Vardako oparia»);
* taniquelassë («Taniquetileko ostoa»); y
* yavannamírë («Yavannaren bitxia»).

Mellyrnak ere nabarmentzen ziren, 500 urtetan Tol Eressëa uhartekoak baino askoz txikiagoak egin ez zirenak, eta beranduago Erdialdeko Lurraldean dagoen Lothlorien basoan hazi zirenak.

## Kanpo estekak
Aireko espazio

**Aireko espazioa** estatu jakin batek bere eskumeneko uren eta lurren gainean kontrolatzen duen atmosfera zatiari deritzo. 

Nazioarteko Hegazkintza Zibilaren Erakundeak zazpi aireko espazio mota bereizten ditu, bakoitzari letra bat alfabetikoki esleituz: A-tik G-ra.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Heidi Rohi

**Heidi Rohi** (Haapsalu, 1966ko maiatzak 23) ezpata modalitateteko estoniar eskrimalari bat da.

## Palmaresa 
### Munduko Eskrima Txapelketa 
* Brontzezko domina 1995eko Munduko Eskrima Txapelketako taldekako ezpata proban (Haga)
* Zilarrezko domina 2002ko Munduko Eskrima Txapelketako taldekako ezpata proban (Lisboa)

### Europako Eskrima Txapelketa 
* Brontzezko Domina 2001eko Europako Eskrima Txapelketako banakako ezpata proban (Koblenz)
* Zilarrezko Domina 2003ko Europako Eskrima Txapelketako taldekako ezpata proban (Bourges)
Palazzo dei Diamanti

thumb|180px|Palazzo dei Diamanti, fatxada nagusia.
**Palazzo dei Diamanti** (diamanteen jauregia), Ferrarako eta Italiako Pizkundeko monumenturik ezagunenetako bat da. *Corto Ercole I*n dago, *Quadrivio degli angeli*n, *Addizione Erculea*ren erdian bertan.

## Historia 
Palazzoa Ercole d'Esteren aginduz eraikitzea agindu zen 1492an, eta Biagio Rossettik eraiki zuen. Eraikuntza lanak, berez, 1493 eta 1503 artean garatu ziren.

## Arkitektura 
Bere ezaugarri nagusia diamante punta formadun kanpoko kuxindura, jauregiari izena ematen diona. Marra arrosadun haitzurdin zurizko ia 8500 blokeek perspektiba efektuak sortzen dituzte punten orientazio ezberdinagatik, modu ezberdinetan orientatuak daudenak argia hobeto harrapatzea ahalbidetzen duen kolokazioaren arabera.

Argimutilak eta angeluko landare formako apaindurak ere ospetsuak dira.

Barnealdean pizkundeko ohiko patio bat du, klaustroarekin eta haitzurdinezko putzu batekin, azken ezaugarri hau Ferrarako lorategien bereizgarria da.

## Kanpo estekak
Lagan ibaia

**Lagan ibaia** (gaeleraz *Abhainn an Lagáin*), Ipar Irlandako ibai bat da, Belfasten itsasoratzen dena.

## Ibilbidea 
Slieve Croob mendilerroan sortzen da 119 metrotako altueran eta Antrim eta Down konderrien arteko lautadan egiten du aurrera, konderri bien arteko muga eginez. Horrela iristen da Belfastera eta bertan itsasoratzen da. Hainbat ibairen urak jasotzen ditu, nagusiena Ravernet da, eta beste batzuk Carryduff eta Farset dira. Farset ibaiak Laganekin bat egiten duen puntuan hasi zen sortzen Belfast.

Honako herri hauek zeharkatzen ditu:
* Dromara
* Dromore
* Magheralin
* Lisburn
* Belfast

## Nabigazioa 
XIX mendean eraikitako ubideek eta desbideraturiko errekek posible egin zuten Neagh lakua eta Belfast arteko nabigazioa. XX mendean autobidea eraikitzean ibaian nabigatzeari utzi egin zitzaion. Oraintsu Lisburn eta Belfast arteko nabigazioa berrezarri da.

## Kanpo estekak
Rijl al Awwa

**Rijl al Awwa**, **μ Virginis** (μ Vir / 107 Virginis), izarraren izen arrunta da. Gure eguzki-sistematik 61 argi-urteko distantziara, Virgo konstelazioko 9. izarrik distiratsuena da +3,90eko itxurazko magnitudearekin.

## Izena 
Rijl al Awwa izenak, arabieraz  *rijl al-‘awwa’*, "(txakur) zaunkariaren oina" esan nahi du. δ Libraerekin batera *Mulu izi* izeneko akadiar ilargi asterismoaren zati zen, titulu hau Vindemiatrixi (ε Virginis) ere ematen zaiolarik. Sogdianan **Gasarwa** zen, "liderraren ondokoa", hau, Syrmak (ι Virginis), κ Virginisek eta λ Virginisek osatutako asterismoa delarik.

## Ezaugarriak 
Rijl al Awwa F2V espektro motako izar bat da, 6715 kelvineko tenperatura efektiboa duelarik. Gure eguzkia baino 7,5 aldiz argitsuagoa, eguzki diametroa baino 2,1 aldiz diametro handiagoa du. Ez dago adostasunik bere proiektaturiko errotazio abiadurari buruz, 30 km/s3 eta 47 kms4 artean kontsultaturiko iturriaren arabera. Dena dela, bere moduko izar bati dagokion bezala, gure eguzkiak baino azkarrago biratzen du, honen abiadura 2 km/skoa delarik.

Egile batzuen arabera Rijl al Awwaren metal edukia eguzkiarenaren antzekoa den arren, beste ikerketa batek metaltasun txikiko izartzat jotzen du, bere burdin ugaritasun erlatiboa gure eguzkiarenaren %60koa delarik. Gure eguzkia baino %55 masiboagoa da. 1300 milioi eta 1500 milioi urte bitarteko adina du, sekuentzia nagusian emango duen denboraren erdia delarik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zirkunferentzia zirkunskribatu

thumb| *Poligono zikliko* (*P*) baten **zirkunferentzia zirkunskribatua** (*C*) eta zirkunzentroa (*O*)
Geometrian, poligono baten **zirkunferentzia zirkunskribatua** zirkunferentzia bat da, poligonoaren erpin guztiak ukituz inguratzen duena. Zirkunferentzia horren zentroa **zirkunzentro** deitzen da eta erradioa **zirkunerradio**.

Poligono inskribatuari **poligono zikliko** esaten zaio (batzuetan **poligono ziklokide**, erpinak ziklokideak direlako). Poligono sinple erregular guztiak, triangelu guztiak eta laukizuzen guztiak ziklikoak dira. Poligono ziklikoetan, zirkunzentroa poligonoaren aldeen erdibitzaileen ebaki-puntua da.

## Triangeluak 
Triangeluetan, hiru aldeen erdibitzaileek puntu batean ebakitzen dute elkar; zirkunzentroan, hain zuzen ere. Zirkunzentroa hiru erpinetatik distantzia berera dago.

Triangeluaren erpinak, aldeen muturrak direnez gero, haien erdibitzaileen puntuetatik distantzia berera daude; beraz, horien ebaki-puntua hiru erpinetatik distantziakidea da: zirkunzentroa (zirkunferentzia zirkunskribatuaren zentroa).

Zirkunzentroaren kokagunea triangeluaren araberakoa da:

Irudi:Triangle (Acute) Circumscribed.svg|Triangelu zorrotzetan (angelu guztiak zorrotzak dira), zirkunzentroa triangeluaren barnealdean dago.
Irudi:Triangle (Right) Circumscribed.svg|Triangelu zuzenetan (angelu bat zuzena da), zirkunzentroa hipotenusaren erdigunean dago. Hori zirkuluaren Talesen teoremaren berezitasun bat da.
Irudi:Triangle (Obtuse) Circumscribed.svg|Triangelu kamutsetan (angelu bat kamutsa da), zirkunzentroa triangeluaren kanpoaldean dago.

## Lauki ziklikoak 
thumb|300px|Lauki zikliko batzuk

Zirkunskribagarriak diren laukiek, lauki ziklikoek, propietate bereziak dituzte; esate baterako, aurkako angeluak betegarriak dira (haien batura 180° da, edo π radian).

## Ikus, gainera 
* Zirkunferentzia inskribatua
* Intzentroa
* Eszentroa
* Eulerren zuzena
* Simsonen zuzena
* Arku kapaza

## Kanpo estekak 
*  Triangle circumcircle Webgune elkarreragilea
*  Triangle circumcenter Webgune elkarreragilea

### MathWorld 
* 
* 
*
Carme Forcadell

**Carme Forcadell i Lluís** (Xerta, Baix Ebre, 1955eko maiatzaren 29a) Plataforma per la Llengua erakundeko sortzaileetako bat da, baita Sabadellgo Òmnium Cultural erakundeko zuzendaritzako kidea eta Assemblea Nacional Catalana ("Kataluniar Biltzar Nazionala") erakundeko lehendakaria ere.

2015eko irailaren 27ko Kataluniako hauteskundeen ondoren (Junts pel Sí zerrendaren 2. tokian agertu zen), 2015eko urriaren 26an Kataluniako Legebiltzarreko presidente izendatua izan zen.

## Biografia 
Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan Filosofia eta Komunikazio Zientzietan lizentziatua eta Katalan filologian masterduna da. 1985tik aurrera Kataluniako Generalitateko Hezkuntza Sailean funtzionario gisa lan egiten du, 1992tik aurrera Hezkuntza Saileko Katalanezko Irakaskuntza Zerbitzuaren hizkuntz normalizaziorako koordinatzaile lanetan dabil, 2004. urtetik Vallès Occidental eskualdeko hizkuntz interkulturalitateko eta gizarte koheziorako aholkularia ere bada. Irakaskuntza nahiz hizkuntzalaritza eta literaturazko liburuak argitaratu ditu, bai eta hiztegi bat ere. Hainbat hedabideetan hizkuntz planifikazioa, hizkuntza eta nortasunari buruz ere idatzi izan du.

Duela urte askotatik hainbat erakunderekin elkarlanean aritu izan da ere, eta Plataforma pel Dret de Decidir ("Erabakitzeko Eskubidearen Plataforma") erakundean komunikazio batzordeko kidea da. Bestalde, 1999z geroztik Esquerra Republicana alderdiko kidea ere bada. 2012ko udan Katalunian barna ibili zen independentziaren aldeko martxa koordinatu zuen eta irailean ''"Catalunya, nou estat d'Europa" manifestazioko'' antolatzaileen bozeramailetako bat izan zen.

Kataluniako prozesu independentistaren alde egindako lanagatik, espainiar botere politiko eta judizialak preso politiko sartu zuten 2018ko martxoan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Carme Forcadellen webgunea
Kautera

**Kauterak** Zuberoako maskaradetako pertsonaiak dira, beltzen taldeko kideak. Nagusia **Kabana** da, **Pitxu** mutila, eta **Pupu**, **Fripu** edo **Bizunu** deitutako beste batzuk ere izaten dira. Lanbidez perzkinak dira, eta jaunaren pertza petatxatzea da beren joküa. Oso bihurriak dira, eta ikusleak maiz zirikatzen dituzte.

Arropa zarpailez beztiturik agertzen dira: kapela beltzak, animalien adarrekin edo hegazti hegoekin edertuak, beroki beltz luzeak eta bortzegiak. Aurpegiak beltzez zikinduak edo mozorroz estaliak izaten dituzte. Bizkarrean, hizki handiz idatzirik, kauteraren izena eta *bertuteak* agertzen dira. Esate baterako: *PITXU/ Lanik, comme un fou/ Edaten ere beaucoup/ eta neskatilekin pas du tout*, *PHUZU/ Pintukari/ Hogakari/ Urdankari/ Zilokari/ Uhuñ* edo *MATXU/ Azkarki/ Txerkatzen/ Xiloak eta/ Urzoak*.

[thumb|300px|center|[2010eko Larraineko maskaradetako kauterak.]]

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
New York Yankees

**New York Yankees** (New Yorkeko Yankiak euskaraz) AEBetako Beisbol Liga Handietako beisbol talde profesional bat da. Egoitza New Yorken du. Amerikar Ligako Ekialdeko Dibisioan jokatzen dute.

## Ezizenak 
### Zaletuek 
"Yankees" izena taldea bertako zati den estatubatuar ligako "estatubatuar" hitzaren aldaera batetik sortu zen. Izen hau, sarri, *Yanks*era laburtzen da. Baina ezizen nagusia "Bronxeko Bonbardariak", edo soilik "Bonbardariak" da, euren egoitzari eta bere historiako bateatzaile bikainei erreferentzia egiten diena. Gutxiago erabiltzen diren beste ezizen batzuk ere baditu, "Bronxeko garaileak" edo *Pinstripers* kasu, azken honen kasuan etxeko partiduak jokatzen dituenean erabiltzen duen jantzi ikonikoagatik.

### Arerioek 
Kritikoek, sarri, talde honi eta antolakuntzari, "Gaizkiaren Inperioa" bezala erreferentzia egiten diote, talde honen arerio nagusia den Boston Red Sox taldeko presidentea eta Yankeen etsai porrokatua den Larry Luchinok The New York Times egunkariarekin eginiko elkarrizketa batean emandako izena. 1970eko hamarkadan erabilitako beste izen zurrunbilotsu bat "Bronxeko zoologikoa" da, taldearen aurka daudenek batzuetan erabiltzen dutena, baita "Yanki Madarikatuak" ere, azken hau, izen bera duen musikal lanaren ondorioz.

Halere, arerioek ipinitako ezizen guzti hauek zaletuek ere bereganatu eta heuren taldea txantxaz izendatzeko harrotasunez erabili hoi dituzte.

## Historia 
Amerikar Ligako zortzi frankizietako bat bezala, taldea, jatorrian, Maryland estatuko Baltimore hirian ezarri zen 1901ean. Garai hartan taldea Baltimore Orioles deitu zen (ez da egungo Baltimore Oriolesekin nahastu behar, talde hau, jatorrian, 1901ean Milwaukee Brewers izan baitzen), New Yorkeko Manhattanera 1903an joan zirenak.

## Palmarera 
* **MLBko txapelketak (27)**: 2009, 2000, 1999, 1998, 1996, 1978, 1977, 1962, 1961, 1958, 1956, 1953, 1952, 1951, 1950, 1949, 1947, 1943, 1941, 1939, 1938, 1937, 1936, 1932, 1928, 1927 eta 1923
* **Amerikar Ligako Txapelketak (40)**: 2009, 2003, 2001, 2000, 1999, 1998, 1996, 1981, 1978, 1977, 1976, 1964, 1963, 1962, 1961, 1960, 1958, 1957, 1956, 1955, 1953, 1952, 1951, 1950, 1949, 1947, 1943, 1942, 1941, 1939, 1938, 1937, 1936, 1932, 1928, 1927, 1926, 1923, 1922 eta 1921
* **Ekialdeko Dibisio Txapelketak (18)**: 2012, 2011, 2009, 2006, 2005, 2004, 2003, 2002, 2001, 2000, 1999, 1998, 1996, 1981, 1980, 1978, 1977 eta 1976

## Iruditegia 

Irudi:Yankee_Stadium_aerial_from_Blackhawk.jpg|Yankee Stadium.
Irudi:Babe Ruth2.jpg|Babe Ruth.
Irudi:Gehrig_cropped.jpg|Lou Gehrig.
Irudi:DiMaggio cropped.jpg|Joe DiMaggio.
Irudi:Mickey_Mantle_1953.jpg|Mickey Mantle.
Irudi:Don_Mattingly_Strikes_Out.jpg|Don Mattingly.

## Kanpo estekak 
* New York Yankees taldearen webgune ofiziala
En algun lugar

***En algun lugar*** (euskaraz *Lekuren batean*) Duncan Dhu euskal pop musika taldearen abesti bat da. 1987an *El grito del tiempo* diskoaren barnean kaleratu zuten.

## Kanpo estekak 
* Duncan Dhu musika taldearen *En algun lugar* abestia entzungai
Juan Ramón Viles

**Juan Ramón Viles Mitxelena** (Donostia, 1966ko abuztuaren 12a) euskal musikari bat da, Duncan Dhu pop musika taldeko kide-ohia.

1980ko hamarkadako hasieran Diego Vasallo donostiar musikariarekin batera, *Los Dalton* musika taldea sortu zuen; bertan bateria lehenbiziko aldiz jo zuen. Ondoren Diego Vasallo eta Mikel Erentxunekin batera, *Duncan Dhu* musika taldea eratu zuten.

Deustuko Unibertsitatean Historia eta Geografian eta EHUn Zuzenbidean lizentziatua da, 1989an beste bi taldekideekin izandako desadostasunen ondorioz taldea laga eta urte hartan bertan *Emirra* musika taldeko kidea egin zen; harekin *Agua y Barro* izeneko LPa argitaratu zuen, bertan *Quién pudiera* abestia kaleratuz. Ekoizle gisa Bilboko ''Dinamita pa' los Pollos* musika taldeari lotuta ere egon zen.

2006an *Duncan Dhu Crónicas de un éxito 1984-89* liburua argitaratu zuen: hor, taldearen historia azaltzen du, taldekide izan zen urteen berri emanez.

2009ko maiatzean bere bakarkako lehen diskoa plazaratu zuen (*Duncan Dhu* eta *Emirra* musika taldeetan egon ondoren), jada *JuanRa Viles* izen artistkoaz eta *En buena compañía'' izenburupean.

2011ko udal hauteskundeetan zinegotzi hautatu zuten EAJren zerrendan.
Una calle de París

***Una calle de París*** (euskaraz *Parisko kale bat*) Duncan Dhu euskal pop musika taldearen abesti bat da. 1987an *El grito del tiempo* ("Denboraren Ohiua") diskoaren barnean kaleratu zuten.

## Kanpo estekak 
* *Una calle de París* abestiaren estudioko bertsioa entzungai 
* *Una calle de París* abestiaren zuzeneko bertsioa entzungai
Jardín de rosas

***Jardín de rosas*** (euskaraz *Larrosen lorategia*) Duncan Dhu euskal pop musika taldearen abesti bat da. 1986an *Canciones* ("Abestiak") diskoaren barnean kaleratu zuten. Lynn Anderson country abeslariaren *Rose Garden* abestiaren bertsio bat da.

## Kanpo estekak 
* *Jardín de rosas* abestiaren estudioko bertsioa entzungai
1865 Cerberus

**1865 Cerberus** asteroide gerrikoan aurkitutako 1865. asteroidearen izena da. 1971ko urriak 26an aurkitu zuen Lubos Kohoutekek Bergedorfetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1971 UA** zen. Bere izena greziar mitologiako Hadesko ateetan zegoen hiru buruko Zerbero zakurragatik jasotzen du. Apolo asteroide bat da.

## Kanpo estekak
Esos ojos negros

***Esos ojos negros*** (euskaraz *Begi Beltz Horiek*) Duncan Dhu taldeko abestia da, Diego Vasalloren hitza eta musika dituena. Canciones bere bigarren diskoan agertu zen. Laster taldeko abestirik ezagunetariko bat bilakatu zen.

2005ean Álex Ubagok *Cien gaviotas dónde irán... Un tributo a Duncan Dhu* diskorako bertsio bat egin zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Esos Ojos Negros* abestiaren estudioko bertsioa entzungai
1866 Sisyphus

**1866 Sisyphus** asteroide gerrikoan aurkitutako 1866. asteroide bat da. 1972ko abenduak 5ean aurkitu zuen Paul Wild suitzar astronomoak Zimmerwaldetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1972 XA** zen. Bere izena greziar mitologiako Sisifo pertsonaiagatik jasotzen du. Apolo asteroide eta Marte zeharkatzen duen asteroide bat da. Tamainaz, Chicxulubeko kraterra sortu zuen eta horren ondorioz dinosauroak akabatu zituen asteroidearen parekoa da.

## Kanpo estekak
1867 Deiphobus

**1867 Deiphobus** asteroide gerrikoan aurkitutako 1867. asteroidearen izena da. 1971ko martxoak 3an aurkitu zuten Carlos Ulrrico Cescok eta A. G. Samuelek El Leoncitotik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1971 EA** zen. Bere izena Iliadako pertsonaietako bat den Deifobogatik jasotzen du. Jupiterreko troiar asteroide bat da.

## Kanpo estekak
1868 Thersites

**1868 Thersites** asteroide gerrikoan aurkitutako 1868. asteroidearen izena da. 1960ko irailak 24an aurkitu zuten Cornelis Johannes van Houtenek, Ingrid van Houten-Groeneveldek eta Tom Gehrelsek Palomar Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **2008 P-L** zen. Bere izena Troiako gerran parte hartu zuen Tersites soldadu mitologikoagatik jasotzen du. Jupiterreko troiar asteroide bat da.

## Kanpo estekak
Langkawiko Tourra

**Langkawiko Tourra** Malaysian egiten den etapakako txirrindularitza lasterketa bat da. Bere izena Langkawi uhartediagandik jasotzen du, non 1996an ospatu zen lehen edizioa abiatu zen.

UCI Asia Tourreko zati da 2005ean UCI Zirkuitu Kontinentalak sortu zirenetik, 2.HC mailan (zirkuitu hauetako maila gorena), hala, Asiako probarik garrantzitsuenetako bat bihurtuz.

## Palmaresa 
**Oharra:** 2011ko ekitaldian, Libardo Niño bigarren sailkatu zen, baina emaitza hau deuseztatua izan zen Dopinagatik.

## Palmaresa herrialdeka 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Medes uharteak

**Medes uharteak** (katalanez *Illes Medes* eta gaztelaniaz *Islas Medas*) Kataluniako Gironako probintzian dagoen Baix Empordà eskualdeko Torroella de Montgrí udalerriko L'Estartit herrian dauden uharte batzuk dira. Denera 0,215 km²-ko azalera dute. Ter ibaiaren bokaletik hurbil izatearen esker itsasondo oparoa dute, ondorioz urtero itsas erreserba hau ikertu arakatu asmoz itsas-ikertzaile ugari bertaratu ohi dira.

Uhartedia osatzen duten uharteetako batzuk honako hauek dira: Meda Gran, Meda Xica, Carall Bernat, Tascons Grossos, Medellot, Tascons Petits eta Ferranelles.

## Iruditegia 

Irudi:El Molinet i les Medes.JPG|El Molinert lurmuturra eta Medes uharteak.
Irudi:L'Estartit - 2006 - 12.JPG|Medes uharteak.
Irudi:L'Estartit - 2006 - 16.JPG|Urrutira.
Irudi:L'Estartit - 2006 - 08.JPG|Itsasontzia uharteetatik itzuliz.

## Ikus, gainera 
* Kataluniako geografia

## Kanpo estekak 
* Medes uharteei buruzko argibidea.
Merkatu-balio

**Merkatu-balioa** ondasun edo aktibo batek konkurrentzia askeko merkatu batean lortuko lukeen balioa da. Salerosketa burutu den merkatu-preziotik bereizi behar da. Merkatu-balioa maiz erabiltzen da kontabilitatean ondasunak baloratzeko irizpide gisa, zuhurtasunezko printzipioari jarraiki betiere.

## Kanpo estekak
Sancheski

**Sancheski** kirolerako materialeko Irungo enpresa da, 1931 urtean sortutakoa. Eski, futbol, gimnastika, patinaje eta rugbyrako materiala ekoiztu du. 

Izena *Sanchez* eta *eski* hitzetatik dator, enpresaren jarduerari erreferentzia eginez. 1960ko hamarkadan, skateboardak ekoizten hasi ziren eta horiek ezagutarazteko skateboarding talde bat ere osatu zuten, espainiar estatuan zehar akrobazia-ikuskizunak burutzen zituena. Horrela, enpresaren izena skate oholei lotu zen Espainia eta Hego Euskal Herriko haur eta gaztetxoen artean; hain zuzen, skate oholei *santxeski* deitu izan zitzaien 1970 eta 1980ko hamarkadetako gazteen artean. 1990ko hamarkadan ekoizpenari utzi eta kirol materialaren banatzaile izatera aldatu zen.

## Kanpo estekak
Andre Mariaren katedrala (Limerick)

**Andre Mariaren katedrala** Limerick hiriko eraikinik zaharrena kontsideratzen da, 1168an altxatu baitzuten normandiarrek. Irlandako eliza anglikanoari dagokio.

## Historia 
Vikingoek Europan mendebalderen izan zuten gotorlekua zegoen tokian eraiki zuten katedrala XII mendean, dena dela ate erromanikoaz eta nabeaz gain, ezer gutxi gelditzen zaio hasieran zeukan itxuratik. XIV mendean dorrea gehitu zitzaion.

Hiriak izandako setio ugarritan, soldaduek hormetako harriak erabili zituzten beren armak zorrozteko eta orindik orduko markak nabari dira. 1651ean Oliver Cromwellek hiria eskuratu zuenean eliza ikuilu gisa eta aldare nagusia ere lapurtu egin zuten. Aldare hau 1960an berrezarri zen, eta Irlanda eta Erresuma batuko aldarerik handiena da limo harri bloke bakarrarekin egina dagoena. 1691eko setioan ere kalte handiak jasan zituen eta Glentworth kaperaren barnean oraindik kainoi bolak ikus daitezke.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala

## Iruditegia 

Irudi:St. Mary's Cathedral, Limerick (Side View).jpg|Alboko ikuspegia
Irudi:StMarysCathedralLimerickAltar.JPG|Aldarea
|Posta zigiluan
San Kolunba katedrala

**San Kolunba katedrala** Derryko alde zaharreko katedral protestante bat da. 1633an Kolunba Ionakoa misiolari irlandarraren omenez eraiki zen eta Irlandako Elizaren kultukoa da.

## Historia 
Derryn izan zen lehenengo eliza Templmoren zegoen baina Bederatzi Urteko Gerran erabat suntsiturik gelditu zen. 1600an Sir Henry Docwra ingelesa lau mila soldadurekin etorri eta hiriaz jabetu zenean, honek eliza zaharraren harriak erabiliz katedral berria sortzeko agindua eman zuen. 1633an amaitu zen tenpluaren eraikuntza.

## Iruditegia 

Irudi:StColumbs.JPG
Irudi:St Columb's Cathedral (03), August 2009.JPG
Irudi:St Columb's Cathedral, Derry - Londonderry - geograph.org.uk - 174217.jpg

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala