open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sergio Busquets

**Sergio Busquets Burgos** (Sabadell, Bartzelona, 1988ko uztailaren 16a - ) kataluniar futbolari ospetsua da. Erdilari lana egiten du Bartzelona Futbol Kluban, lehenengo mailan.

## Biografia 
Sergio Sabadellen (Bartzelona) jaio zen 1988ko uztailaren 16an. Sergioren aita Carlos Busquets da, Bartzelona Futbol Klubeko atezain ohia eta, gaur egun, katalan taldearen atezainen entrenatzailea.

## Bartzelona Futbol Kluba 
Sabadellen jaioa bada ere, Badia del Vallesen hezia izan zen eta hantxe hasi zen futbolean C.D. Badia del Vallés taldean.

2005ean izan zuen Bartzelona Futbol Kluban sartzeko aukera. Aurrerapen nabarmenak egiten ari zen eta, 2007ko maiatzean, Frank Rijkaardek lehen taldera deitu zion Kataluniako Kopa lehiatzeko. Finaleko minutu batzuk ere izan zituen eta gorri-urdinen garaipenaz gozatu ahal izan zuen.

2007/2008 denboraldian, Pep Guardiolaren agindupean jokatu zuen Bartzelonako filialean eta hirugarren mailako txapeldun geratu ziren, bigarren B mailara igotzea ahalbidetuz. Busquets 23 partidatan izan zen konbokatua eta 2 gol sartu zituen.

Hurrengo denboraldian (2008/2009), Guardiola lehen ekipoaren buru, denboraldi-aurrerako kontzentraziora deitu zioten eta Kataluniako Kopan eta Joan Gamper Sarian minutuak izan zituen. Ez zituen alferrik galdu eta lehen gol ofiziala markatu zuen.

Ez zen denbora asko pasa Lehen Mailan debuta egin arte. 2008ko irailaren 13an izan zen, Ligako bigarren aldian, 90 minutu jokatu zituen lehen aldia, Real Racing Club de Santander taldearen kontra. Ez zuen filialarekin ez profesionalen fitxarik, baina titular postuan kontsolidatzen joan zen.

Sergioren ibilbideak ez zion Vicente del Bosque espainiar selekzionatzailearen begi zorrotzari alde egin eta, 2008ko urriaren 21ean, Espainiako Sub 21ean egin zuen debuta Sergiok. 2008ko urriaren 22an, gauzatu zuen lehen gola lehen ekipoan Txapeldunen Ligan, FC Basel taldearen aurka. 2008ko abenduaren 22an, kontratua berritu zuen 2013ra arte.

2009ko maiatzaren 27an, Champions League finalean lerrokatu zuten Manchester Uniteden aurka. Barçak irabazi zuen 2-0.

2011ko maiatzaren 28an, berriro izan ziren txapeldun Champions Leaguen Manchester Uniteden aurka, Wembleyko finala 3-1 irabazi zutelarik.

## Espainiako Selekzio Nazionala 
2008ko urriaren 11n debutatu zuen Sub-21ean Eurokoparen klasifikaziorako izango zen Suitzaren aurkako partidan.

Ez bazuen jokatu ere, 2009ko otsailaren 6an, Vicente del Bosquek deitu zion Ingalaterraren aurka jokatu behar zuten lagunartekorako.

2009ko apirilaren 1ean, Turkian zegoen Mundu Koparako klasifikazioan borrokatzeko. Busquets 77. minutuan sartu zen, Silvaren ordez.

2009ko ekainean, Vicente del Bosque hautatzaileak Konfederazioen Kopan lehiatzeko zerrendan sartu zuen.

2010eko maiatzaren 29an, Vicente del Bosquek 2010eko Mundu Koparako azken zerrendan sartu zuen eta titular izan zen.

2010eko uztailaren 11n, Espainiako Selekzioa garaile izan zen 2010eko Mundu Kopan eta Sergio titular izan zen partida guztietan.
Irrati libre komertziala

**Irrati libre komertziala** baimenik gabe emititzen duen irrati-mota da. Aditu batzuek irrati pirata deitzen dute. Irrati askeen ezaugarri batzuk partekatu arren -lizentziarik gabe emititzea edo egitura profesional sendoa ez izatea, besteak beste- ez ditu helburu berberak izaten. Izan ere, irrati libre komertzialek helburu ekonomikoa dute, eta horregatik baimena bilatzen dute, baita uhinetan puntu zehatza izatea ere. Maiztasunen banaketa onartzen duten arren, oraindik bat lortu ez dutelako libreki emititzen dute.

## Kanpo estekak
Loch Lomond eta The Trossachs Parke Nazionala

**Loch Lomond eta The Trossachs Parke Nazionala** (ingelesez *Loch Lomond and The Trossachs National Park* eta Eskoziako gaeleraz *Pàirc Nàiseanta Loch Laomainn is nan Tròisichean *) Eskoziako parke nazional bat da. Argyll eta Bute, Perth eta Kinross, Stirling eta Mendebaldeko Dunbartonshire konderrien artean banatzen da, 2002. urtean sortu zuten eta eta 1,865&nbsp;km²-ko azalera du. Nagusiki Loch Lomond aintzira eta hainbat mendikatek osatzen dute, horien artean Trossachs mendikatea dago.

Parke natural honetan Eskoziako mendi garaienetako batzuk daude: Ben Lomond, Ben Lui, Beinn Challuim edota Ben More, gainera bere lursailetatik West Highland Way ibilbide luzea iragaten da.

## Iruditegia 

Irudi:LochLomond(wfmillar)Jan2000.jpg|Loch Lomond aintzira.
Irudi:Argyll Forest Park 001.jpg|Argyll Baso Parkea.
Irudi:Loch Achray.jpg|Achray aintzira.
Irudi:Trossachs loch dsc06739.jpg|Trossachs aintzira.
Irudi:Conic Hill 4.JPG|Conic Hill muinoa.

## Ikus gainera 
* Loch Lomond
* Cairngorms Parke Nazionala

## Kanpo estekak 
* Loch Lomond eta The Trossachs Parke Nazionalaren webgunea
Kingussie

**Kingussie** (Eskoziako gaeleraz ''Ceann a' Ghiuthsaich* eta eskozieraz *Kineussie'') Eskoziako Highland eskualdean kokatuta dagoen udalerri bat da. 2001eko erroldaren arabera 1.410 biztanle zituen. Spey ibaiak udalerri hau igarotzen du. Inverness hiritik 68 kilometro hegoaldera, Aviemore udalerritik 19 kilometro hegoaldera eta Newtonmore udalerritik 4,8 kilometro iparraldera dago (azken udalerri horrekin shinty kirolean lehia handia duelarik).

Bere gaelerazko Ceann a' Ghiuthsaich izenak euskaraz "Pinudiko burua" esan nahi du.

Kingussie udalerria Cairngorms Parke Nazionalaren barnean dago. Bestalde, bere inguruan dago Cairngorms mendikatea.

## Iruditegia 

Irudi:Kingussie Station from the foot bridge - geograph.org.uk - 1744243.jpg|Kingussie udalerriko tren geltokia.
Irudi:Kingussie Station - geograph.org.uk - 541410.jpg|Tren geltokiko seinalea.
Irudi:Allt Chomhraig - geograph.org.uk - 711527.jpg|Landa
Irudi:High Street, Kingussie - geograph.org.uk - 631975.jpg|Kale nagusia.

## Ikus gainera 
* Cairngorms
* Cairngorms Parke Nazionala

## Herritar ezagunak 
* James Macpherson, (1736-1796), idazlea, olerkaria eta politikaria, udalerri honetako Ruthven herrixkan jaio zen.

## Kanpo estekak 
* Kingussie udalerriko udal webgunea
Purrkur Pillnikk

**Purrkur Pillnikk** (euskaraz: *logura duen xakelaria*) punk aro berantiarreko musika talde islandiarra zen. Taldea 18 hilabetez baino ez zen existitu, 1981 eta 1982 urteen bitartean.

## Taldekideak 
Ondorengo musikariek osatzen zuten taldea:

* Ásgeir Bragason (bateria-jotzailea)
* Bragi Ólafsson (baxu-jotzailea)
* Einar Örn Benediktsson (abeslaria, tronpeta-jotzailea)
* Friðrik Erlingsson (gitarra-jotzailea)

## Diskografia 
* *Tilf* 10" (1981)
* *Ekki enn* LP (1981)
* *Googooplex* LP (1982)
* *No time to think* 7" (1982)
* *Maskínan* LP (1982)
* *Ekki enn* CD (1993)
* *Í augum úti* CD (2002)

### Bildumak 
* *Rokk í Reykjavík* (1982)
* *Óskabörn þjóðarinnar* (2000)

## Kanpo estekak
Opel Astra

**Opel Astra** C segmentuko automobil bat da, Opel auto konpainiak ekoitzia. Hainbat herrialdetan saltzen da, eta Vauxhall, Chevrolet nahiz GM konpainiako beste marka batzuen bidez merkaturatzen da munduan zehar.

6 belaunaldi dira Astra atera zenetik: 1991, 1998, 2004, 2009, 2015 eta 2021. urteetakoak, hain zuzen.

## Kanpo estekak 
* Opel Astraren webgunea
Kasilda Hernáez

**Soledad Kasilda Hernáez Vargas** (Zizurkil, Gipuzkoa, 1914ko apirilaren 9a – Biarritz, Lapurdi, 1992ko abuztuaren 31) anarkista eta feminista izan zen. Beste izen hauekin ere ezaguna da: **Kasilda Méndez Hernáez**, **Kasilda**, **Kaxilda**, **Kasi** eta **la Miliciana** (milizianoa). Zizurkilen jaioa, Donostiako Egia auzoan eman zuen bere bizitzaren zati handi bat. Bikotekide izan zuen Felix Likiniano.

## Bizitza 
Haren ama familia anarkista eta bohemio batetik zetorren; amona Nafarroako ijitoa zen, azken finean. Kasilda askatasun giro horretan hezi zen. Jaio, Fraisoroko etxean jaio zen, hau da, ezkongabeko amak eta umezurtzak jasotzen zituen Zizurkilgo etxean. Haurtzaroa Zizurkilen igaro ondoren Donostiara joan ziren bizitzera. Mugimendu anarkistan aritzearekin batera, emakumeen eskubideen eta askatasunaren alde jardun zuen. Besteak beste, arreta piztu zuen Donostiako hondartzan biluzik bainatzeagatik.

Iraultzailea, 1934an lehergailuak eta propaganda anarkista zeramanean harrapatu zuen poliziak. Ondorioz, 29 urteko espetxe zigorra jaso zuen. Guadalupeko gotorlekuan preso egon zen, eta handik Alcala de Henaresa eraman zuten. 1936ko otsaileko hauteskundeen ondoren askatu zuten.

Espainiako Gerra Zibilaren hasieran Felix Likinianoren taldearekin batera Aiako Harriaren eta San Martzial mendiaren defentsan hartu zuen parte. Behin Irun galduta, Lapurdira joan zen, eta handik Kataluniara; berriro ere frontera joan zen, orduan Aragoiko Frontera. Emakumeak fronteetatik erretiratzearen ondorioz, berriro Bartzelonara ere joan zen, milizianoentzako arropak josten ziren lantegi batera lan egitera. Gerra galduta, mugaren beste aldean Likinianorekin batera Saint-Cyprien kontzentrazio esparruan sartu zuten. Handik atera zirenean Baionara joan ziren. Bordelen eta Bretainian (Lorient) izan ziren. Naziek Frantzia okupatua izan zuten garaian, erresistentziarekin kolaboratu zuten. Bolada batez Parisen egon ondoren, 1943an Lapurdira itzuli ziren, Biarritzera. Han bizi izan zen, 1992an hil zen arte.

Donostiako Egia auzoan estimu handitan dute oraindik Kasilda Hernáez. Behin baino gehiagotan eskatu diote Donostiako Udalari haren omenezko kale edo plaza bat jar dezan, baina proposamenak ez du aurrera egin.

Hernaezen hilarrian, Biarritzen, esaldi hau ageri da:

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Luis Maria Jimenez de Aberasturi: *Casilda miliciana. Historia de un sentimiento*. Donostia: Txertoa, 1985. 
* Mari Karmen Gil Fombellida: "Breve diccionario de mujeres vascas en el exilio", 115.or. Jose Ramon Zabala: *Non zeuden emakumeak? La mujer en el exilio vasco de 1936*. Donostia: Saturraran, 2007. 
* Pilar Iparragirre: *Felix Likiniano. Ezina ekinez egina*. Tafalla: Txalaparta, 1994.

## Kanpo estekak 
*Kasilda Hernáez borrokalaria gogora ekarrizJoseba Aurkenerena.
*Kasilda, bukatzen ez den sua Ikuskizuna. Goitibera antzerki taldea.
*El fuego de Casilda Hernáez, la libertaria que no se apaga Iban Gorritirena
Lindauko barrutia

**Lindauko barrutia**, Alemaniako Bavaria estatuko barruti bat da, hego-mendebaldeko puntan dagoena Konstantzako aintziraren ertzean. Suabia eskualdeari dagokio.

## Historia 
XIII mendean Lindau hiri inperial askea bihurtu zen. Inguruan zeuden lurrak konderri txikiei zegozkien. 1938an Lindau barrutia eratu zen eta 1972an Lindau hiria ere barrutian sartu zen.

## Herriak eta udalerriak 
Barruti hau, 2 herriz, 3 azokaz eta 14 udalerriz osatua dago. Honako hauek:

**Herriak**
# Lindau
# Lindenberg im Allgäu

**Azokak**
# Heimenkirch
# Scheidegg
# Weiler-Simmerberg

**Udalerriak**
# Bodolz
# Gestratz
# Grünenbach
# Hergatz
# Hergensweiler
# Maierhöfen
# Nonnenhorn
# Oberreute
# Opfenbach
# Röthenbach
# Sigmarszell
# Stiefenhofen
# Wasserburg am Bodensee
# Weißensberg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lindau (Bavaria)

**Lindau** Alemaniako Bavaria estatu federaleko hiria da, Suabia eskualdean dagoena. Konstantzako aintzirako irla batean eraikia dago.

## Historia 
Lindau izenaren lehenengo aipamena Suitzako Sankt Galleneko monje batek egiten du 882an, esanaz bertan konbetu bat bazela, hala ere indusketa arkeologikoek I mendeko erromatarren asentamendu baten aztarnak aurkitu dituzte.

1180an San Esteban eliza eraiki zen eta 1224ean frantziskotarren monasterioa. Hauen inguruan eratzen joan zen herriak 1274/75ean inperioko hiri askearen titulua eskuratu zuen. Hiriak berehala onartu zuen protestantismoa. Hogeita Hamar Urteko Gerran suediarrek erasotu zuten hiria, baina goizaldean hiritar batzuk ixilpean suediarren artera sartu eta beren armak deuseztu zituzten, hiria salbatuz.

1802an hiri aske titulua galdu eta Austriarren esku gelditu zen Lindau, hala ere 1805ean Bavariari itzuli zitzaion. 1853an uhartea eta ertza elkartuko zituen trenbidea eraiki zen eta 1856ean kaia berriztu zuen, Bavariako kai bakarra.

Bigarren Mundu Gerraren ondoren frantziarren okupazio eremuan gelditu zen, Bavaria amerikarren esku egon arren. 1955ean berriro itzuli zen Bavariara.
thumb|ezkerrera|250px| Bavariako lehoia eta itsasargia
## Ondasun nabarmenak 
* **San Esteban eliza**
* **Lindauko Itsasargia:** Bavariako itsasargi bakarra denak bavariarren lehoia du parean.
* '*Udaletxea (*Rathaus*)*'

## Hiri senidetuak 
Lindau ondorengo hiriekin senidetuta dago:

* 
* 
* 

## Demografia 
## Kanpo estekak 
*  Hiriko udal webgunea
Eskoziako bandera

**Eskoziako bandera** (ingelesez *Flag of Scotland*, Eskoziako gaeleraz *Bratach nàiseanta na h-Alba* eta eskozieraz *Banner o Scotland*) edo **San Andresen gurutzea** edo **Saltire**, Eskoziako bandera nazionala da.

## Ikus gainera 
* Eskoziako Ikur Nazionalak

## Kanpo estekak
1932ko Aberri Eguna

**1932ko Aberri Eguna** 1932ko martxoaren 27an, Berpizkunde Igandean, Bilbo hirian ospatu zen, hain justu ere EAJ alderdi politikoaren 50. urteurrenean. Lehenbiziko Aberri Eguna hau folklore ospakizun eta politika ekitaldiez osatu zen. Artxandako kasinoan bazkaria egin eta bertan hainbat hitzaldi eskaini ziren.

Ekitaldi nagusia manifestazio masibo bat izan zen, ordura arte ezagutzen ez ziren dimentsio batzuetakoa, Kale Nagusitik Sabin Etxeraino desfilatu zuena. José Calviño Domínguez gobernadore zibilak 65.000 laguneko estimazioa eman zuen. Euzko Mendigoxale Batzako 5.000 kide inguruk desfilatu zuten, uniforme eta guzti.

Sabin Etxean hitzaldi bat eman zuen Luis Aranak, aurreko hilean Bizkai Buru Batzarreko presidente hautatuak, Sabino anaiaren eta bere berrogeita hamargarren urteurrena ospatzen ari zen gertaera historikoaren oroimenez. Horren ondoren, Jose Azkarate (NBB), José María Eskubi (ABB) eta Policarpo Barrena (GBB) izan ziren hizlariak. Ekitaldia amaitzeko, honako inskripzioa zuen plaka oroigarria jarri zuten:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1933ko Aberri Eguna

**1933ko Aberri Eguna** 1933ko apirilaren 16an Donostian egin zen Aberri Eguna da, Eusko Alderdi Jeltzaleak antolatutako bigarren Aberri Eguna. Hauteskundeak egin baino astebete lehenago egin zen, "Euskadi-Europa" goiburuarekin.
Hitzaldi nagusia Atotxako futbol zelaian izan zen. Hizlari izan ziren Hernandorena, Telesforo Monzon eta gerora Eusko Jaurlaritza lehen lehendakaria izango zen Jose Antonio Agirre euskal herritar politikariak; Kataluniako Batasun Demokratikoa alderdiko lehendakari eta diputatu Manuel Carrasco Formiguera; Alderdi Galegistako Ramón Otero; eta Europako Nazionalitateen Kongresuko presidenteorde eta idazkari nagusi Ewald Ammende.

## Iruditegia 

Fitxategi:Aberri Eguna 1933.jpg|Atotxa futbol zelaiko ekitaldia eta hitzaldiak.
Irudi:Aberri Eguna 1933.jpg|1933ko Aberri Eguna.
Irudi:Jose Antonio Agirre, Aberri Eguna 1933.jpg|Jose Antonio Agirre, 1933ko Aberri Egunean.
Irudi:Telesforo Monzon, Aberri Eguna 1933.jpg|Telesforo Monzon, 1933ko Aberri Egunean..

## Erreferentzia 
## Ikus, gainera 
* Matxin Irabola

## Kanpo estekak
Humboldt

**Humboldt** izenak hainbat errealitateri egiten die erreferentzia:

## Pertsonak 
* Wilhelm von Humboldt, alemaniar zientzialaria eta euskaltzalea
* Alexander von Humboldt, alemaniar natur zientzialaria eta esploratzailea

## Tokiak 
* Humboldt (Kansas)
* Humboldt (Illinois)
* Humboldt konderria (Nevada)
* Pico Humboldt

## Erakundeak 
* Berlingo Humboldt Unibertsitatea
Stone Temple Pilots

**Stone Temple Pilots** edo **STP** (euskaraz *Harrizko Tenpluko Pilotuak*) Estatu Batuetako rock musika talde bat da. Taldea 1989. urtean Kaliforniako San Diego hirian sortu zen. Taldekideak Scott Weiland (ahots nagusia), Robert DeLeo (baxua eta ahotsak) eta Dean DeLeo (gitarra) anaiak eta Eric Kretz (bateria eta perkusioa) dira.

## Diskografia 
* *Core* (1992)
* *Purple* (1994)
* *Tiny Music... Songs from the Vatican Gift Shop* (1996)
* *No. 4* (1999)
* *Shangri-La Dee Da* (2001)
* *Stone Temple Pilots* (2010)
* *VII* (2012)

## Kanpo estekak 
* Stone Temple Pilots musika taldearen webgunea
Agerre (argipena)

**Agerre** edo bere aldaerak diren **Ager**, **Agerrea** eta **Agerria** hitzek zenbait adiera dute.

## Toponimia 
* **Agerre**, Araotz haraneko auzoa, Oñati.
*Agerrea: Mugerreko auzoa.
* Agerria: Hendaiako auzoa.
* Agerria: Mauleko eraikin eta auzoa.
*Agerre edo Agirre baserria: Bergarako eraikina.
*Agerre: Ataungo baserria, mitologiarekin lotua.
* Daguerre: kraterra.
* Daguerre glaziarra: Antartikan.
* 3256 Daguerre: asteroidea.

## Deitura 
### Euskal herritarrak 
* Barthélémy Agerre: politikari amikuztarra.
* Didier Agerre (1972 -), euskal presoa.
* Roger Agerre (1957 -), errugbilari mauletarra.
* *Agerre I*: Luis Lopetegi (1927 - 1969) harri jasotzailearen ezizena.
* Francis Daguerre (1908 - 1985): Saint-Pierre eta Mikelunen jaio eta Biarritzen hazitako errugbilaria.
* Jose Agerre (1889 - 1962): idazle eta politikaria.
* Anastasi Agerre (1897 - 1933): idazle eta sindikalista.
* Pedro Agerre, *Axular* (1556 - 1644): euskal idazlea.

### Beste leku batzuetakoak 
* Alan Aguerre (1990 -), Argentinako futbolaria.
* Bernardo Aguerre (1953 -), Uruguaiko musikaria.
* Louis Daguerre (1787 - 1851), zientzialari frantsesa, dagerrotipoaren asmatzailea.

## Bestelakoak 
* Ager: Ipar Euskal Herriko aldizkari abertzalea.
* Agerre Teatroa: antzerki konpainia.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Agirre
* Àger
*Agarre (argipena)

## Kanpo estekak
Aviemore

**Aviemore** (Eskoziako gaeleraz *An Aghaidh Mhòr*) Eskoziako Highland eskualdeko udalerri bat da. Udalerria eski nahiz neguko kiroletan jarduteko gunea izateagatik ospetsua da. Inverness hiritik 14,2 kilometro hegoaldera eta Kingussie udalerritik 4,8 kilometro iparraldera kokatzen da, Inverness hiritik Perth hirira doan B9152 errepidea bertatik iragaten delarik.

Bertan Cairngorms mendiak nahiz Cairngorms Parke Nazionala daudelarik. Udalerri hau Highland eskualdeko udalerri askoren antzera mendi, landa basati eta pinudi ugariz inguratua dago.

## Iruditegia 

Irudi:Aviemore Station - geograph.org.uk - 605188.jpg|Tren geltokia.
Irudi:Grampian Road, Aviemore Town Centre - geograph.org.uk - 243991.jpg|Herrigunea.
Irudi:Aviemore in snow - geograph.org.uk - 1158168.jpg|Elurpean.

## Ikus gainera 
* Cairngorms
* Cairngorms Parke Nazionala

## Kanpo estekak 
* Visitcairngorm.com: Cairngorms eremua bisitatzeko gida
Königssee aintzira

**Königssee aintzira** (bavarieraz: *Keenigssää*) Alpeetan dagoen aintzira da, Bavaria estatuan (Alemania). Berchtesgadengo Parke Nazionalaren barnean dago, Austriarekin mugan.

## Etimologia 
*Königssee* izenak alemanez "erregearen aintzira" esan nahi du.

## Ezaugarriak 
Lakua mendi handien artean kokatzen da. Mendebaldeko ertzean Watzmann mendia (2,713m) dago, Alemaniako hirugarren altuena. Lakuak berak fiordo itxura du, oso luzea eta oso sakona baita. Honen zergatia bere jatorriak azaltzen du, izan ere azken glaziazioan sortu baitzen.

Lakuari milaka argazki atera zaizkio eta iragarki askotan agertzen da, izan ere bere ur garbiak ispilu efektua egiten baitu. Turistentzako dauden untziak ere elektrikoak dira uraren garbitasuna ahalik eta gehien mantentzeko.

## Herriak 
Herri bakarra dago, **Schönau am Königsee** hain zuzen ere. Bost mila biztanle inguruko herria da. Aipatzekoa da **St. Bartholomä** eliza, lakuaren ertzean dagoena.

## Iruditegia 

Irudi:Königssee 270604.jpg|Archenkanzel menditik begiratuta.
Irudi:Bartholomae-2005.jpg|St. Bartholomä eliza eta Watzmann mendia.
Irudi:Königssee.JPG|Königssee St. Bartholomätik ikusita.
Irudi:063007-Konigssee-dusk.jpg|Königsseeko untzi elektrikoen kaia, Schönau am Königsseen.

## Kanpo estekak
Watzmann

**Watzmann** ( ahoskatua; bavarieraz *Watzmo*) Alemaniako hirugarren mendirik altuena da, 2.713 metro dituena. Alpeetan dago mendia, Alemania eta Austria arteko mugan, Bavariako Berchtesgadener Land barrutian.

Berchtesgadengo Parke Naturalaren barruan dago, eta Watzmann glaziarra eta Königssee aintzira ederra ditu ekialdean.

Mendi honetara igotzeko alderik onena iparraldea da, Berchtesgaden herrixkatik gora, izan ere ekialdea (*Watzmann-Ostwand*) 1.800 metrotako horma handi bat baita, Ekialdeko Alpeetako handiena.

## Kanpo estekak
Eugenio Aguirre (idazlea)

**Eugenio Aguirre** (Mexiko Hiria, 1944ko uztailaren 31 -), euskal jatorriko idazle mexikarra da.

## Biografia 
Idazle, saiakeragile eta gidoigilea da. Mexikoko autore garrantzitsua da eta zenbait sari (José Fuentes Mares Literatura Sari Nazionala, besteak beste) eman izan diote.

Abokatua ere bada; 1984 eta 1986 artean Mexikoko Idazleen Elkarteko lehendakaria izan zen.

## Lanak 
41 liburu argitaratu ditu, besteak beste:
* *Hidalgo* (2011).
* *Pecar como dios manda* (2008).
* *Isabel Moctezuma* (2008).
* *La cruz Maya* (2006).
* *Lotería del deseo* (2003).
* *El hombre baldío* (1998).
* *El cuarto cerrado* (1996).
* *El demonio que me visita* (1994).
* *La fascinación de la bestia* (1994).
* *Los niños de colores* (1993). Euskal Herrian: Txalaparta, Tafalla, 2002.
* *Leona Vicario, la insurgente* (1990).
* *Amor de mis amores* (1988).
* *Pasos de sangre* (1988).
* *La suerte de la fea* (1986).
* *Pájaros de fuego* (1984).
* *En el campo* (1983).
* *El caballero de las espadas* (1978).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Biografia Txalapartaren webgunea.
Gort

**Gort** (irlanderaz *Gort Inse Guaire* edo *An Gort*), Irlandako mendebaldean dagoen Galway konderriko hegoaldean dagoen udalerri bat da, Clare konderriko mugatik oso hurbil. Ennis eta Galway hirien arteko N18 errepideak zeharkatzen du.

Udalerri honetan Thoor Ballylee dorretxea kokatzen da, bertan William Butler Yeats olerkari eta idazle ospetsua denboraldi batez bizitzen egon zen. Bestalde, udalerri honen inguruan Kilmacduagh monasterioa eta Rahaly gaztelua ere badaude.

## Iruditegia 

Irudi:Thoor Ballylee - geograph.org.uk - 67589.jpg|Thoor Ballylee dorretxea.
Irudi:Farm building, Gort - geograph.org.uk - 791763.jpg|Baserria.
Irudi:Kilmacduagh Cathedral.jpg|Kilmacduagh monasterioa.

## Kanpo estekak 
* Gort udalerriko merkatal ganberaren webgunea 
* Gort udalerriari buruzko webgunea
Txindasvinto

**Txindasvinto** ( - 653ko irailaren 30) bisigodoen erregea izan zen (642-653). Konjura batez kendu zion tronua Tulgari eta, 642ko apirilaren 30ean, nobleei bere burua hautarazi eta gotzainei bedeinkarazi zien. Estatua saneatu zuen, ustelkeriari ekidin, altxamenduak itzali eta lege berriak ezarri ziren. Rezesvintoren aita izan zen.

## Biografia 
Txindasvinto 563 inguruan jaio zen eta 653an hil zen. Riziberga izan zen bere emaztea eta hiru seme eta alaba bat, behintzat, izan zituen.

## Erregealdia 
Bisigodoen errege izan zen (642-653). 79 urteko agurea bazen ere, noblezia eta kleroa kontrolatzen jakin zuen. Altxamenduaren arriskua zaindu nahian, erbesteratze eta konfiskatze ugariz gain, nobleen familiako 200 godo eta behe mailako beste 500 exekutarazi zituen. Alde egin zutenak Gallia Narbonensis probintziara joan ziren errege frankoen laguntzaren bila edo baskoien lurraldeetara.

646an egindako VII. Toledoko Kontzilioan, bere ekintzak onartu eta indartu egin ziren. Erregearen aurka altxatzen zenari zigor gogorragoak ezarriko zitzaizkien; baita haiei laguntzera ausartzen ziren elizgizonei ere. Gotzain asko geratu zen kontzilio honetatik at, ez baitzuten erregea elizaren esparruan zuen esku-hartzea onartzen:
* Erregeak kleroak gaizkileei babesa aurkitzen laguntzeko aukera mugatu egin zuen.
* Erregeak kleroaren hainbat pribilegio legal kendu egin zien eta epaiketetara joan beharrean ziren.
* Erregeak berak izendatzen zituen gotzainak.
* ...

Oposizioa indargabetuta, erreinuan ordena eta lasaitasuna nagusitu zen eta oinordekotzako monarkia ezartzera lortu zuen. Adinagatik, bere semea zen Rezesvintorekin lotuta gobernatu zuen 648ko urtarrilaren 20tik 653ko irailaren 30ean hil zen arte.

Agintaldiaren ekintza bortitzak ospea eman bazioten ere, Elizak zintzo gogoratzen du Txindasvinto, lur asko eta pribilegio ugari eman baitzizkion.

Ogasuna ere zaindu zuen eta, horretarako, matxinoei bere jabetzak konfiskatu zizkien eta zerga sistema zuzenago bat ezartzen saiatu zen.

Arlo militarrean, baskoien eta lusitaniarren altxamenduei eusteko kanpainari ekin zion.

Legegintzan ere lan handia egin zuen, bai politika eta baita ekonomia edo gizartea arautuz. Braulio Zaragozakoarekin elkarlanean, godo eta hispano-erromatarrentzako kode legal bakarra garatzen hasi zen, bere seme Recesvintok bukatuko zuelarik. Beraz, *Liber Iudiciorum* edo *Recesvintoren Kodea* ezarriko zen, hispanoerromatarrek erabiltzen zuten Alarikoren Brebiarioa eta godoen Leovigildoren Kodea derogatuz.

Erregealdiko azken urteetan, noblezia aurka jarri zitzaion lurrak konfiskatu zitzaizkiela-eta, eta kleroa ere ez zegoen gustura, pribilegioak galdu zituelako. Estatuan ezinegona nagusitu zen eta altxamenduak hasi ziren.

## Azken urteak eta heriotza 
Badirudi, bizitzaren azken urteak debozio eta ongintzarako ekintzetan eman zituela. San Román de Hornijan (Valladolid)en monasterioa eraikiarazi zuen, hilko zenean, hantxe atseden hartzeko.

Txindasvintori heriotza 653an etorri zitzaion, 90 urte zituenean.

## Erreferentziak
Memmingen

**Memmingen** Alemaniako Bavaria estatu federaleko hiria da, Suabia eskualdeko hiri askea. Baden-Württemberg estatuarekiko muga egiten duen Iller ibaia igarotzen da Memenigenen mendebaldetik. Erdi Aroko alde zaharra Alemania hegoaldean ongien kontserbaturikoa da.

## Historia 
Badirudi gaur egungo Memmingenen jatorria erromatarren *Cassiliacum* gotorleku militarrean dagoela. Ziurra dena da alamaniarren asentamendu bat bertan izan zela V mendean eta VII mendean frankoak bizi zirela bertan. Antzinako bi ibilbide garrantzitsu pasatzen ziren bertatik, alde batetik "gatzaren bidea", Lindautik Munichera eta ondoren Austria eta Bohemiara zihoana, eta bestetik "bide italiarra" Alemania Suitza eta Italiarekin lotzen zuena. Honen ondorioz 1158an fundaturiko *Mammingin* hiria, merkatal hiri garrantzitsua bihurtu zen eta 1286an inperial hiri askea bihurtu zen.

Martin Lutherren ideiak nekazariei aplikatzeko **Hamabi Artikuluak** dokumentua idatzi zen 1525ean Memmingenen. Hau kontsideratzen da Europa osoko lehenengo eskubide zibilen deklarazioa. Bi hilabete eskasetan Europan zehar 25.000 kopia barreiatu ziren. 1632an Hogeita Hamar Urteko Gerraren barruan suediarrek okupatu zuten hiria eta beren gudalosteen oinarrizko kanpaleku bihurtu zuten. 1802tik aurrera Bavariaren barnean dago.

Bigarren Mundu Gerran ingurua oso bonbakatu izan zen baina hiriaren alde zaharra ez. Horregatik oraindik erdi aroko etxe, patio eta gotorlekuak ikus daitezke.
thumb|ezkerrera|200px| Harresiaren mendebaldeko atea

## Ondasun nabarmenak 
Alde zaharrean patrizioen etxe barrokoak daude, udaletxea pizkunde garaikoa da eta erdi aroko merkatu plaza dauka. *Stadtbach* erreka pasatzen den kale bitxiak ditu eta hiriko harresien bi kilometro inguru mantentzen dira oraindik, bere ate eta dorreekin. Honetaz gain aipatzekoak dira:

* '*San Martin eliza (*St. Martinskirche*):** XVI mendeko eliza gotikoa da.
* **Andre Mariaren eliza (*Unser Frauenkirche*):** hiriko elizarik zaharrena da. XV eta XVI mendetako freskoak ditu.
* **Kreuzherren monasterioa:** XVII mendeko monasterio barrokoa da.
* **Zazpi teilatutako etxea (*Siebendaecherhaus*):*' 1601ean eraikitako etxea da.

## Kultura 
Urtero *Arrantzaleen eguna* (*Fischertag*) ospatzen da, hiria Erdi Arora itzultzen den jaia da hau. Bestalde lau urtetik behin *Wallenstein Festival* jaialdia izaten da, 4500 biztanlek XVII mendeko Wallensteinen etorrera antzezten dutelarik.

## Hiri senidetuak 
Memmingen ondorengo hiriekin senidetuta dago:

## Demografia 
## Kanpo estekak 
*  Hiriko udal webgunea
Diari Ara

**Ara** edo **Diari Ara** (euskaraz *Orain*) Kataluniako Bartzelona hiriburuan argitaratua den egunkari bat da. 2010eko azaroaren 28an sortu zuten, hain zuzen ere 2010eko Kataluniako Parlamentuko hauteskundeak ospatu ziren unean bertan.

Egunkari honetako lehen zuzendaria Carles Capdevila izan zen, 2015era arte. Esther Verak hartu zuen egunkariaren zuzendaritza 2015eko abendutik. Jabea eta argitaratzailea Cultura 03 taldea da. Egunkari honek dagoeneko katalanez argitaratzen diren Avui, El Punt eta El Periódico de Catalunya egunkariaren katalanezko bertsioarekin lehiatzeko asmoa du.

## Kanpo estekak 
* Ara egunkariaren webgunea
Berchtesgadener Land

**Berchtesgadener Land**, (bavarieraz *Landkroas Berchtsgoana Land*) Alemaniako Bavaria estatuko barruti bat da, hego-ekialdeko puntan dagoena, Austriarekiko mugan. Bavaria Garaia eskualdeari dagokio. Hiriburua Bad Reichenhall da, baina herri ezagunena Berchtesgaden

## Geografia 
Barrutiaren iparraldea nahiko laua da, baina hegoaldean Bavariar Alpeak daude. Salzach ibaiak banatzen ditu eremu biak.

## Historia 
Erdi Arotik aurrera ingurune hau Bavariaren esku egon da. XI mendean mendiko herrixkak sortzen hasi ziren, guztien artean Berchtesgaden gailendu zelarik.

1972an eratu zen gaur egungo barrutia, Berchtesgaden, Bad Reichenhall eta Laufen elkartzean.

## Turismoa 
Paisaia natural ikusgarriak daude barruti honetan eta hauen lekuko da **Berchtesgadengo Parke Naturala**, Berchtesgadengo Alpetan dagoena. Oso famatua da barnean dagoen Königssee aintzira.

## Herriak eta udalerriak 
Barruti hau, 3 herriz, 3 azokaz, 9 udalerriz eta 2 alde udalerri gabez osatua dago. Honako hauek:

**Herriak**
# Bad Reichenhall
# Freilassing
# Laufen

**Azokak**
# Berchtesgaden
# Marktschellenberg
# Teisendorf

**Udalerriak**
# Ainring
# Anger
# Bayerisch Gmain
# Bischofswiesen
# Piding
# Ramsau
# Saaldorf-Surheim
# Schneizlreuth
# Schönau am Königsee

**Alde udalerri gabeak**
# Eck (12,60&nbsp;km²)
# Schellenberger Forst (17,01&nbsp;km²)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
César Luis Menotti

**César Luis Menotti** (Rosario, Santa Fe, 1938ko azaroaren 5a – Buenos Aires, 2024ko maiatzaren 5a), ezizenez *El Flaco* (euskaraz: *argala*), futbolari eta futbol entrenatzaile argentinarra izan zen.

Aurrelaria zen eta bere lehenbiziko taldea Rosario Central izan zen. Argentinako futbol selekzio nazionalarekin 7 partida jokatu zituen eta gol bat sartu. Entrenatzaile karrera 1970ean hasi zuen. 1973an Argentinako *Torneo Metropolitanoa* irabazi zuen Club Atlético Huracán talde xumearekin. Besteak beste, FC Barcelona, CA Peñarol eta Boca Juniors zuzendu zituen, baina gailurra 1978an jo zuen, Argentinako selekzioarekin Munduko Futbol Txapelketa irabazi zuelarik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  César Menotti Todo-argentina.net
Soinu-paisaia

**Soinu-paisaia** () inguruneak sorturiko edo eraturiko soinuek edo soinu-konbinazioak eraturiko paisaia da. Kontzeptua R. Murray Schafer kanadar pentsalariak asmatu zuen 1970eko hamarkadan eta, haren ustez, ekologia akustikoari loturik dago.

Naturaren ingurune akustikoari loturiko soinuek osatuko lukete -naturarenak, gizakiok egindakoak, baita tresnen bidez egindakoak ere-. Industrializazioak eragindako soinuak, berriz, kutsadura akustikoaren kontzeptuari loturik lirateke, ingurune naturalean eragin handia baitute.

Geroztik, Soinu-paisaiaren kontzeptuak eraldaketa eta definizio desberdin asko jaso ditu, eta gaur egun ekologiaren alorrean ezik, praktika artistikoekin, bereziki musikalekin, lotura estua du.

Zuzenean harturiko soinuak ez ezik, soinu-paisaiak ere grabazio-estudioan sor daitezke, ingurune-akustikoak sortuz, bai hotsak konbinatuz bai musikarekin nahasiz. Estudioan eraikitako *soundscape* horiei lotutako praktika "musika elektroakustikoaren" edo "musika konkretuarekin" erlazionatu izan da, musika estilo horiek txertatu bait zituzten inguruneko soinuak lehen aldiz musika konposizioetan. 70eko hamarkadatik landa grabaketa (*field recording*) edo "fonografia" bezala ezagutzen da inguruneko soinuak bildu eta haiekin artelanak egiteko praktika.

Lehenengo soinu-paisaia Walter Rultmannen *Week-End* film itsua (irudirik gabea) izan zen, 1939an argitaratua.

## Kanpo estekak 
* Euskal herriko soinuen mapa
* Soinu-paisai podcast irratia
Argentinos Juniors

**Argentinos Juniors**, izen osoa **Asociación Atlética Argentinos Juniors**, Buenos Airesko (Argentina) La Paternal auzoko kirol taldea da. 1904ko abuztuaren 15ean sortu zen, *Martires de Chicago* eta *Sol de la Victoria* taldeek bat egin zutenean. Klubaren atal nagusia futbolarena da. Gaur egun Argentinako Lehen Mailan aritzen da.

Argentinos Juniorsen haztegitik atera dira, besteak beste, Diego Armando Maradona, Fernando Redondo, Juan Román Riquelme, Esteban Cambiasso eta Fabricio Coloccini.

## Irabazitako txapelketak 
## Palmaresa 
### Argentinan: 3 
* Argentinako futbol liga (3): Metropolitano 1984, Nacional 1985, Clausura 2010
** *Bigarren mailako 4 liga*: 1940, 1955, 1996-97, 2016-17
### Nazio artean: 2 
* Kontinente arteko Futbol Kopa:
** Txapelduna (0)
** Finalista (1): 1985.
* Libertadores Kopa (1): 1985
* Copa Interamericana (1): 1986

## Iruditegia 

Fitxategi:Argentinos Juniors Stadium.jpg|*Estadio Diego Armando Maradona*, Argentinos Juniorsen futbol zelaia

## Kanpo estekak
Filesa auzia

**Filesa auzia** ustelkeria kasu bat izan zen; enpresa trama bat sortu zuten (Filesa, Malesa eta Time-Export) PSOEren finantzaketa ilegala gauzatzeko xedean, 1989ko hauteskunde kanpainako gastuei aurre egiteko. Kontratu publikoak puzten zituzten zegokien komisioa kobratzeko. Jarritako hainbat salaketa bertan behera geratu zen, alderdi politikoen *finantzaketa irregular* delitua tipifikatu gabe zegoelako.

## Ikerketa 
Mariano Barberok, Auzitegi Goreneko magistratuak, burutu zuen ikerketa eta, 1995eko maiatzaren 5ean, salaketa ezberdinekin 39 pertsona inputatu zituzten. Hurrengo delituak identifikatzen ziren: faltsukeria ideologikoa dokumentu merkantilean, fondo publikoen bidegabeko eralgitzea, bidegabeko jabetzea, faltsukeria dokumentu publikoan, delitu monetarioa, eragimen-trafikoa eta zilegi ez den elkartea. Gerora Ave kasua ere azaleratu zen.

## Auzia 
1997an hasi zen eta, ordurako, 12 inputatu besterik ez ziren: José María Sala y Grisó, Carlos Navarro Gómez, Luis Oliveró Capellades, Alberto Flores Valencia, Aida Álvarez Álvarez, Miguel Guillermo Molledo Martí, Luis Sánchez Marcos, Francisco Javier Iglesias Díaz, Julio Calleja González Camino, Juan Antonio Molina Vivas, Eugenio García Mansilla eta Diego Ramos Ramos.

Beste batzuen artean, salaketa nagusiak hurrengoak izan ziren: faltsukeria dokumentu merkantilean, zilegi ez den elkartea eta bidegabeko jabetzea.

Hasierako instruktoreak uko egin zion kasuari eta Enrique Bacigalupok hartu zuen haren lekua. 1997ko urriaren 28an eman zen sententzia eta José María Salari esleitu zioten 3 urteko kartzela zigorra. Auzitegi Konstituzionalak eten egingo zuen eta 2 urte besterik ez zituen beteko.

## Kanpo estekak
Amberg

**Amberg** (bavarieraz *Kaufbeiren*) Alemaniako Bavaria estatu federaleko hiria da, Palatinatu Garaiko eskualdeko hiri askea.

## Historia 
Hiriaren lehenengo aipamena 1034koa, *Ammenberg* izena ematen zaio idatzi hartan. Burdina landuz Erdi Aroko herri garrantzitsu bihurtu zen. 1269tik aurrera Wittelsbach etxearen menpe egon zen.

Palatinatu garaia protestante bihurtu zen XVI mendean. Agintariek erradikalagoa zen Kalbinismoa bultzatu bazuten ere herriak Luteranismoa nahiago izan zuen. 1628an ordean Wittelsbach etxeak beraiek gobernatzen zuten Bavarian sartu zuten eta Ambergeko herritarrek katoliko bihurtu ezean herritik alde egitera bultzatu zituzten.

1796an, Napoleondar Gerretan, borroka latza izan zen Ambergen, 35.000 soldadu frantziar eta 40.000 soldadu austriarren artean. Austriak irabazi zuen.

Bigarren Mundu Gerraren ondoren Ameriketako Estatu Batuetako Armadaren base bat egon zen Ambergen 1992an itxi zena.
thumb|ezkerrera|200px| Udaletxea merkatu plazan
thumb|ezkerrera|200px| Stadtbrille zubia

## Ondasun nabarmenak 
* **Stadtbrille zubia:** Antzinako harresiaren arkuen azpitik ibaia pasatzen zen. Gaur egun harresia populaturik dago.
* **Merkatu plaza:** Inguruan ditu udaletxe gotikoa eta San Martin eliza gotikoa.
* **Jauregi berria:** XV menena eraikitako jauregi hau Palatinatuko konteen egoitza izan zen. 1603an berriztu zuten..

## Hiri senidetuak 
Amberg ondorengo hiriekin senidetuta dago:

* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Demografia 
## Kanpo estekak 
*  Hiriko udal webgunea
Weiden in der Oberpfalz

**Weiden in der Oberpfalz** (bavarieraz *Weidn in da Owapfalz*) Alemaniako Bavaria estatu federaleko hiria da, Palatinatu Garaiko eskualdeko hirugarren hiri askea. Txekiar Errepublikako mugatik 35 kilometrotara dago.

## Historia 
*Weiden in der Oberpfalz* izenak "Palatinatu Garaiko Weiden" esan nahi du. Hiriaren lehenengo aipamena 1241ekoa bada ere, 1000 urterako jadanik asentamendu bat egongo zela pentsatzen da. Bi merkatal bideren artean egonda (urrezko bidea eta Magdeburgerako bidea) herriak berehala izan zuen garapena eta 1531eako jadanik bazituen 2.200 biztanle.

1863an trenbidea iristearekin batera bigarren bultzada ekonomikoa izan zuen eta bertan ezarri zen beiragintza industriaren eraginez populazioa nabarmen hasi zen.
thumb|ezkerrera|200px| Weidengo merkatu plaza

## Ondasun nabarmenak 
* '*San Jose eliza (*Stadtpfarrkirche St. Josef*):** 1899 eta 1900 artean eraikitako eliza, estilo erromaniko berrian egina, barrua Art Nouveau eran badago ere. Eliza katolikoa da.
* **Mikel Deunaren eliza (*Stadtpfarrkirche St. Michael*):** Sarritan berreraiki behar izan den eliza protestantea da. gaur egun duen itxura barrokoa 1627an hartu zuen. Dorrea aldiz 1761eakoa da.
* **Merkatu plaza:** Inguruan ditu pizkundeko eraikin ugari ditu.
* **Udaletxe zaharra (*Altes Rathaus*):*' Pizkundean 1539 eta 1545 artean eraikitako udaletxea da.

## Hiri senidetuak 
Amberg ondorengo hiriekin senidetuta dago:

* 
* 
* 
* 
* 

## Demografia 
## Kanpo estekak 
*  Hiriko udal webgunea
Eklektizismo

Artean nahiz filosofian, **eklektizismoa** mugimendu, eskola, estilo eta pentsaera ezberdineko elementuak era malguan bateratzeko joerari deitzen zaio. Joera horri jarraiki jokatzen duten pertsonei eta horretan oinarrituta burutu diren lanei **eklektikoak** direla esaten zaie.

## Kanpo estekak 
* Eklektizismoa, Gizapedian.
Frédéric Joliot-Curie

**Jean Frédéric Joliot-Curie**, jaiotzez **Jean Frédéric Joliot**, (Paris, Frantzia, 1900eko martxoaren 19a - Paris, Frantzia, 1958ko abuztuaren 14a) fisikari, kimikari eta irakasle frantsesa izan zen. 1935ean Kimikako Nobel Saria jaso zuen, Irène Joliot-Curie emaztearekin batera.

## Biografia 
Jean Frédéric Parisen (Frantzia) jaio zen 1900eko martxoaren 19an.

Parisko Fisika eta Kimikako Goi Mailako Eskolan ikasi zuen fisika eta, 1925ean, Marie Curieren asistente pertsonal izendatu zuten Parisko Curie institutuan.

Hurrengo urtean, 1926an, Irène, 1903an Fisikako Nobel Saria jaso zuten Marie eta Pierre Curieren alabarekin ezkondu zen. Biek Joliot-Curie abizena hartu zuten. Frédéricek eta Irenek bi seme-alaba izan zituzten: Helena eta Pierre.

Emazteak bultzatuta, Frédéricek Zientziatan doktoretza egin zuen.

Zientziatako Akademia Frantseseko kide, 1937an, irakasle izan zen Collège de Francen eta 1956ra arte egon zen han. Orduan, emaztea hil zitzaion eta haren lekua hartu zuen Parisko Sorbonan, fisikako katedran.

Naziek Frantzia inbaditu zutenean, Joliot Frantziako Alderdi Komunistako kide zen eta Erresistentziaren alde aritu zen. 1945ean, energia atomikoaren komisario goren egin zuten eta, horrela, 1948an, lehen pila atomiko frantsesa bere zuzendaritzapean eraiki zuten.

1950ean, Georges Bidault lehen ministroak, aurrez emaztearekin egin zuen bezala, kargutik kendu zuen ideologia komunista zuelako. Handik aurrera irakaskuntza eta ikerkuntzan aritu ziren eta hainbat mugimendu bakezaleetako militante ere egin ziren.

1958ko abuztuaren 14an hil zen Parisen, gibeleko gaixotasun baten ondorioz.

## Ikerketa zientifikoak 
Joliot-Curie bikotea fisika nuklearrean murgildu zen bere ikerketetan, atomoaren estrukturaren bila eta, bereiziki, nukleoren estruktura eta proiekzioa. Honek guztiak garrantzi handia izango zuen ondorengo neutroiaren eta erradioaktibitate artifizialaren aurkikuntzan.

1935ean, Joliot-Curie bikoteak Nobel Saria jaso zuten Kimikan elementu erradioaktibo berrien sintesian egindako lanagatik.

Collège de Francen egon zenean, kate-erreakziotan egin zuen lan eta fisio nuklear kontrolatua erabiliz, uranio eta ur astunaren bidez energia sortuko zuen erreaktore nuklearra zuzen eraikitzeko gutxieneko balditzen bila ibili zen.

II. Mundu Gerra amaitu zenean, Centre National de la Recherche Scientifiqueko (CNRS) zuzendari egin zuten eta Frantziako Gobernuaren Energia Atomikoaren lehen komisarioa izan zen. 1948an, bere zuzendaritzapean eraiki zuten lehen Frantziako erreaktore atomikoa.

1955ean, bera izan zen Russell-Einstein Manifestua sinatu zuten 11 intelektualetako bat, Gerra Hotzaren garaian, nazioarteko arazoei bake bidezko soluzioak bilatzera animatuz.

## Errekonozimenduak 
Ilargiko krater batek bere izena darama: Joliot kraterra.

## Kanpo estekak 
*  Biografia Nobel Sarien webgunean
Dartmoor poni

**Dartmoor ponia**, (), Ingalaterrako bertako zaldi arraza bat da. Bere tamaina zein gainontzeko ezaugarriak direla eta, zaldi mota hau ponien sailkapen taldean kokatzen da.

Arrazaren jatorria eta egungo banaketa gune nagusia Ingalaterrako hego mendebaldean kokatzen da, Devonen hain zuzen. Dartmoor Parke Nazionala ren inguruko eskualdean. Zaldi samaldak egoera erdi-basatian larretzen dira bertan, bereziko parkeari izana ematen dioten mortuetan. Bertako eguraldiaren baldintza zakarretara ondo moldatutako zaldia da, oso landatarra. Poni arraza hau beste aldetik parke naturalaren ikur nagusia da. Arraza Britainiar uhartetako mendi eta eremuetako ponietan kokatzen da.

Adituek Dartmoor ponia zelta poniak delako taldean sailkatzen dute. Bertan, besteak beste, Euskal Herriko pottoka, Kantabriako zaldi montxinoa, Asturiasko Asturkoiak, Exmoor poni eta New Forest poni arrazak, Galiziako zaldia edo "Faco galegoa", Portugaleko garrano zaldia, Irlandako Connemarako ponia zein Eskoziako Shetland ponia daude ere talde honetan Europako beste zenbait poni arrazaren artean.

## Arrazaren historia 
[thumb|320 px |Dartmoor poni bertako [mortuetan larretzen]]
### Dartmoor poniaren harremana Euskal Herriarekin 
thumb|200 px|ezkerrera| Poni bat meategira jeisten. Industri iraultzan milaka poni eraman zituzten Kantauri itsasoko ertzatik Ingalaterrara bertako meategietan lan egiteko
Bibliografia ugari dago Dartmoor arraza Kantauri itsasoko ertzaren poni arrazekin lotzen duena, Euskal Herriko bertako poni arrazak barne. Hau horrela da zeren eta Industria Iraultzaren urtetan ehunka poni inportatu zituzten Kantabriar erlaitzatik Inglaterrara bertako meategietan lan egiteko Meategiko zaldiak bezala, pottokak, montxinoak eta asturkoiak. Poni hauek beraien ekarpena egin zuten Ingalaterrako poni arrazen garapenean, Exmoor poni eta Dartmoor ponien kasuan ere.

## Arrazaren egoera 
Babestua egon arren Dartmoor ponien kopurua murritza da. Duela mende bat 30.000 mila poni zeuden Dartmorren. 1994. urtean berriz 800 abere besterik ez ziren larretzen Parke Naturalean. Gainera bertako baserritarrek ez diete poniei etekin ekonomiko handirik ateratzen eta zera diote; Poniak mantentzea beraientzat "gehiegizko luxua dela". Paperek eta zaldien pasaporteek ponien mantenu kostea igotzen dute ere.

Dartmorren larretzen dire ponien artean, gutxiengo bat da Dartmoor arraza garbikoak.

## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* Exmoor poni
* Dartmoor Parke Nazionala

## Iruditegia 

Irudi:A Dartmoor Mother And Youngster.jpg
Irudi:Dartmoor Ponies, southwest of Princetown - geograph.org.uk - 220330.jpg
Irudi:Dartmoor Ponies3.jpg
Irudi:Tina Turner 2.jpg
Irudi:Looking at you.jpg
Irudi:DartmoorBays.jpg
Irudi:Dartmoor Ponys.jpg
Irudi:Upper Meavy valley in snow.jpg
Oranmore

**Oranmore** (irlanderaz *Órán Mór*) Irlandako mendebaldeko Galway konderriko udalerri bat da. Galway hiriaren kanpoaldean dago, Oranmore badiako ertzean, hau ere berean Galway badiaren barnean dagoelarik. 2006ko erroldaren arabera 3.513 biztanle zituen.

## Toki intetesgarriak 
* Oranmore gaztelua: XV. mendeko dorretxeak.

## Iruditegia 

Irudi:Oranmore Bay - geograph.org.uk - 1267183.jpg|Oranmore badia.

## Kanpo estekak 
* Oranmore udalerriaren webgunea
Etxamendi

**Etxamendi** zenbait lagunen deitura da:

## Euskal herritarrak 
* Eñaut Etxamendi (1935 -): idazle, irakasle, laborari eta abeslari baxenabartarra.
** Etxamendi eta Larralde: aurrekoak eta Allande Larraldek osatutako taldea.
* Mañex Etxamendi Ofizialdegi (1934 - 1971): Buztintzeko bertsolaria, ondorengoaren iloba.
* Mañex Etxamendi (1873 - 1960): Ezterenzubiko idazle eta bertsolaria.
* Joan Etxamendi, *Borddel* (1792 - 1879): Luzaideko bertsolaria, aurreko bien urruneko senidea.

## Beste leku batzuetakoak 
* Washington Etchamendi (1921 - 1976): Uruguaiko futbol entrenatzailea.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* John Etchemendy

## Kanpo estekak
Bearna

**Bearna** (ingelesez *Barna*) Irlandako mendebaldeko Galway konderrian dagoen udalerri bat da. 2006ko erroldaren arabera 3.024 biztanle zituen.

## Hizkuntza 
Berez Bearna udalerria Galwayko konderriko Gaeltacht edo irlandera hiztunen eremua kokatzen da, baina azken deboraldian Galway hiriko jende asko bertara bizitzera joan denez, hiri hartako aldiria bilakatu da, hortaz orain arte udalerriko eguneroko bizitzan nagusi izan den irlandera hizkuntza ingelesaren eraginez alboratzea jasaten hasi da, honela nahiz eta erdigunean oraindik egunerokotasunean irlandera erabilia den, hizkuntza nagusia ingelesa bilakatu da, halere udalerriko mendebaldeko eta iparraldeko auzo eta landa eremuetan oraindik irlandera nagusi da.

Honela bada eta hizkuntz mugimendu eta aldaketa hauen ondorioz, jada Bearna dela Gaeltacht eta Connemara eskualdeko sarbidea edo atari nagusia esan liteke, eta ez orain arte aipatu ohi zen gisara, Galway hiria.

## Auzoak 
Azken denboraldi honetan Bearna udalerriko auzoen izenak ere ingelesera itzuliak izan dira, hona hemen haien izenak ingelesez eta jatorrizko irlanderazko izenak parentesi artean dituen zerrenda ikusgai:

* Forramoyle West (*Na Foraí Maola Thiar*)
* Forramoyle East (*Na Foraí Maola Thoir*)
* New Village (*An Baile Nua*)
* Leaclea (*An Leac Liath*)
* Seapoint (*Rinn na Mara*)
* Ahaglugger (*Ath an Ghlugair*)
* Truskey West (*Troscaigh Thiar*)
* Truskey East (*Troscaigh Thoir*)
* Freeport (*An Chéibh*)
* Ballard West (*An Baile Ard Thiar*)
* Ballard East (*An Baile Ard Thoir*)
* Lenarevagh (*An Léana Riabhach*)
* Knockaunnacarragh (*An Cnocán Carrach*)

## Iruditegia 

Irudi:An Baile Ard (Ballard) - geograph.org.uk - 1288818.jpg|An Baile Ard auzoa.
Irudi:Bearna (Barna) - geograph.org.uk - 1288758.jpg|Portua.
Irudi:Bearna (Barna) church - geograph.org.uk - 1252275.jpg|Eliza.
Irudi:Bearna (Barna) golf course - geograph.org.uk - 1289267.jpg|Golf zelaia.

## Kanpo estekak 
* Bearna golf elkartea 
* Bearnako parrokia
Zimeriar

[thumb|280px|[Kolkidako, Urartuko eta Asiriako zimeriar inbasioak, Rusa I.aren erreinaldian]]
**Zimeriarra** Antzinateko herri nomada izan zen, Itsaso Beltzaren iparraldeko eskualdeetan bizi zena. K. a. VIII. mendean, eszitarrek bidali zituzten beren herrialdeetatik. Anatolia konkistatu zuten orduan, baina asiriarrek geldiarazi zituzten. K. a. VI. mendean, lidiarrek beren eskualdetik egotzi zituzten. 

Antzinatik ezagunak dira greziarrek haiei buruzko lehen albisteak utzi zizkigutelako, mitoak sortu zituztelako heiekin, eta beren zeramikan margotu zituztelako. Amazonen mitoa, adibidez, zilarreriarekin lotzen dute egungo ikerlariek. Pertsiarrek ere aipatu zituzten euren kroniketan. 

Dena den, ez da inoiz erraza izana zimeriarrak definitzea. Baliteke, eszitiarrak eta zimeriarrak herri bakarra izatea, edo, gerta liteke ere, pertsiarrek eta ondoren greziarrek izen berdinekin izendatu zuten herria, antzekotasunak zituzten hainbat herriz osatuta egon. Gainera, utzi dituzten aztarna arkeologikoak oso urriak dira, eta horrek zailtzen du materialak eta antzinako iturriek aipatutako herria segurtasunez lotzea. 

## Kronologia 
* K. a. 721-715&nbsp;: Sargon II.ak Gamirr edo zimeriarren lurraldea Urartutik gertu zegoela zioen.
* K. a. 714: Rusa I.a Urartukoaren suizidioa, asiriar eta zimeriarrek menderatua izan ondoren.
* K. a. 705: Sargon II.a kulummuen aurkako espedizio batean hil zen.
* K. a. 679-678: *Gimirri* edo zimeriarrek — Teushpak zuzenduak— Asiria inbaditu zuten Hubuschnatik (Kapadozia?) atera ondoren. Asarhaddonek menderatu zituen.
* K. a. 676-674: zimeriarrek Frigia hartu zuten, Paphlagoniaraino ailegatuz.
* K. a. 654 edo 652: Giges Lidiakoa zimeriarren aurkako gudu batean hil zen. Zimeriar eta traziarrek Sardes eta beste joniar koloniak arpilatu zituzten.
* K. a. 644: Zimeriarrek berriro hartu zuten Sardes.
* K. a. 637-626: Aliattes II.ak zimeriarrak menderatu zituen.
* K. a. 593-528: Ezekielek Gomer edo zimeriarren lurraldea deskribatu zuen; Masagetiar eszitek Ziro Handia erail zuten.
* K. a. 515&nbsp;: zimeriarrei buruzko azken agiria, Behistungo inskripzioa, Dario I.arena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak