open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Itxaso Quintana

**Itxaso Quintana Torres** (Portugalete, Bizkaia, 1979ko martxoaren 13a) bizkaitar zinema, antzerki eta telebista aktorea da.

*El Comisario*, *Amar es para siempre*, *Entre amigos* edo *Cristóbal Balenciaga* bezalako telesailetan lan egin du.

2022 Urregin Saria irabazi zuen, *Yo, la peor del mundo* antzezlanagatik.

## Filmografia 
### Telebista 
* 2024, *Go!azen*, ETB1
* 2024, *Cristóbal Balenciaga*, Disney+
* 2022, *El Internado: las Cumbres*, Atresmedia
* 2020, *Alardea*, ETB1
* 2013, *Entre amigos*, TVE (Paula)
* 2010, *Cántame Cómo Pasó*, La 1
* 2005-2006, *Amar es para siempre*, Antena 3 (Socorro)
* 2003, *El comisario*, Telecinco
* 2000-2001, *Betizu*, ETB1 (dantzaria)

### Zinema 
* 2024, *Ya no quedan junglas*, zuz. Luis Gabriel
* 2022, *¡Cierra el pico!*, zuz. Aitzol Zubizarreta
* 2022, *Unicorn Wars* (voz), zuz. Alberto Vázquez
* 2016, *Lituania* (Almudena Cid eta Mikel Losadarekin)
* 2015, *Bilbao-Bizkaia Ext: Día* (corto)
* 2014, *Txarriboda*, zuz. Javier Rebollo (Maite)

### Antzerkia 
* 2024, *Esta tarde en Mentxaka*, zuz. Iñigo Cobo
* 2023, *Loti Ederrak*
* 2021, *Erbia eta dordoka*
* 2020, *Yo, la peor del mundo*, zuz. Olga Margallo
* 2020, *Gabriel Arestiren etxea defendituko dut*, zuz. Calixto Bietio
* 2019, Guridi y Sorozábal inéditos
* 2019, *Yo soy pichichi*, zuz. Patxo Telleria
* 2013-2019, *Cabaret chihuahua*, zuz. Felipe Loza
* 2018-2019, *Pinotxo*, zuz. Maitane Zalduegi
* 2017-2018, *Sin vergüenzas*, zuz. Dorleta Urretabizkaia
* 2017-2018, *Alicia en el país de las maravillas*, zuz. Maitane Zalduegi
* 2016, *El sueño de una noche de verano*, zuz. Pablo Viar
* 2016-2017, *Marikixkur*, zuz. Galder Pérez
* 2015, *La viuda alegre*, zuz. Emilio Sagi
* 2015, *Cyrano de Nueva Orleans*, zuz. Olga Margallo
* 2013, *Los enamorados de Carlo Goldoni*, zuz. Marco Carniti
* 2013, *Venus y adonis*, zuz. Pablo Viar
* 2012-2013, *Asuntos pendientes en navidad*, zuz. Eva Ausín
* 2011-2012, *El dúo de la africana*, zuz. Emilio Sagi
* 2010-2011, *Cyrano de Nueva Orleans*
* 2009, *Cien puñados de rosas*, zuz. Paco Azorín
* 2007-2008, *La bella y la bestia*
* 2007, *El musical del bosque*, zuz. Fermín Cabal
* 2004-2007, *Mamma Mia*, zuz. Salvador Collado
* 2002, *La zapatera prodigiosa*
* 2001-2002, *Historia de un caballo*, zuz. Salvador Collado
* 1999, *Nortasuna*
* 1996-1997, *Fuego y brasas*, zuz. Joseba Gotzon

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Isabel de Solís

**Zoraida** (gazteleraz Isabel de Solis; ?,  XV. mendea – Sevilla, ?) esklabo kristaua izan zen, Granadako Gerraren ostean izena aldatu zuena. 1474an Granadako Muley Hacen Nazariar Erresumako emirraren ezkontidea bihurtu zen. Alhambrako Torre de la Cautiva (Gatibu Dorrea) delakoak izen hori du bere oroimenean.

## Bizitza 
XV. mendearen bigarren erdian bizi izan zen. Dontzeila bat zen. Sancho Jimenez de Solísen alaba zen, Jaen probintziako  Bedmarreko eta Higuera de Martoseko alkaidearen eta Martoseko komendadorearen alaba. Granadako kristauen eta musulmanen arteko borroketako batean, 1471ko irailaren 29an harrapatu zuten nazaríek —aita hil zuten—, eta Alhambrara eraman zuten. 

### Granadako emirraren ezkontidea 
Kondairak dio oso emakume ederra zela, eta Granadako Muley Hacén emirra (1464-1482, 1483-1485) guztiz maitemindu zela berarekin. Isabel ere Granadako sultanarekin maitemindu zen, hainbeste, ezen, denborak aurrera egin ahala, Granadako maitaleak izenez edeituak izan ziren. Erlijio islamiarra hartu eta Zoraida (Lucero del alba) izena hartu ostean, emirrarekin ezkondu zen 1474-1475 inguruan. Emirrak bere emazte kuttun bihurtu zuen, eta jabetzez gain, gortean postu pribilegiatua eman zion. Doralcotola izenez ezaguna izan zen egoitza pertsonala bilatu zuen, Albayzíneko Alcazaba Cadima delakoan kokatua, non 1483an Lucenako guduan bizi izan zen, non Boabdil atxilotua izan zen eta Aixa Alhambra utzi zuen, Zoraidak ordezkatu zuelarik.

1485ean Muley Hacén hil ostean, Zoraidak bere koinatuaren (Zagal) babesa hartu zuen, eta honek ezkontzeko proposamena egin zion, baina Zoraidak uko egin zion. Bera eta umeak Alhambran mantendu ziren 1489ko abenduan Zagalen kapitulaziora arte. Hala ere, koinatua Oranera joan zen (Tremecengo erreinua), eta bera Granadan geratu zen. 1492an errege-erregina Katolikoek Granada hartu zutenean, bere maila ia hutsala izan zen.

## Aintzatespenak 
* Alhambrako Torre de la Cautiva (Gatibu Dorrea) izena du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Errege-erreginak Genealogías, Granada*
* 'Isabel Isabel de Solís, Soraya', Brígida Gallego-Coín, Almed argitaletxea, ISBN 978-84-15063-01-8
Leucoagaricus cinerascens

***Leucoagaricus cinerascens*** *Agaricaceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Lepiota cinerascens* (Basionimoa), *Leucocoprinus cinerascens*, *Leucoagaricus leucothites var. cinerascens*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 4 eta 8 cm bitarteko diametrokoa, ganbiletik zabaldura erdian irtengune txiki batekin, orokorrean erdiko titi nahiko nabarmenarekin; ezkata txiki pikortsu arre kolorekoez apaindua gainazal osoa, hondo argiaren gainean nabarmentzen direnak. Ertz lodia  eta ez erregularra.

**Orriak:** Estu, zabal samarrak, oinera mehetuak. Zuriak.

**Hanka:** Errezel lodi samarrarekin, oso nabariak ez diren ezkatatxo txikiez apaindua, zahartzean gorritu daitezkeenak. Eraztun nahikoa nabariarekin, mintzezkoa.

**Haragia:** Zuria, usain eta zapore nabarmenik gabe.

**Etimologia:** *Leucoagaricus* terminoa grekotik dator, zuria, argia, esan nahi duen “leukós” hitzetik eta “agaricus” hitzetik. Perretxiko zuri bat. *Cinerascens* epitetoa kapelaren kolore grisaxkagatik du.

## Jangarritasuna 
Jangarria.

### Nahasketa arriskua 
*Lepiota* talde honetan ohikoa ez den kapelaren kolore grisaxkagatik ezagutzen da.

## Sasoia eta lekua 
Leku belartsuetan

### Banaketa eremua 
Ameriketako Estatu Batuak, Kanariak, Europa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Leucoagaricus croceovelutinus

***Leucoagaricus croceovelutinus*** *Agaricaceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoa: *Leucocoprinus croceovelutinus* (Basionimoa).

## Deskribapena 
**Kapela:** 3 eta 5 cm bitarteko diametrokoa, ganbiletik ia lautura, gorri-horixka kolorekoa, ertzean marra gisa nabaritzen diren ezkatez oso apaindua. Erdigunean kolore ilunagoa du, beltz-arrexka.

**Orriak:** Zurixkak edo apur bat horiz margotuta, igurtzitakoan arrosa-azafrai kolorez zikintzen dira, estu, ez oso zabalak, oinera biribilduak.

**Hanka:** 6 eta 10 cm bitarteko garaierakoa, lirain samarra, kapelaren koloreko eraztunarekin eta behealdean apaindua.

**Haragia:** Zurixka, usain nabarmenik gabea.

**Etimologia:** *Croceovelutinus* epitetoa latinetik dator. Bere koloreagatik.

## Jangarritasuna 
*Lepiota* txiki guztiak bezala susmagarria.

### Nahasketa arriskua 
*Leucoagaricus badhamii* txiki baten antza du.

## Sasoia eta lekua 
Basoetako leku belartsuetan.

### Banaketa eremua 
Kanariak, Europa, Kenya, Australia, Hegoafrika.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hipodromoko hondartza

**Hipodromoko hondartza** Melillako hiri autonomoan dago, Espainian. 750 metro inguruko luzera eta 60 metroko batez besteko zabalera du.

## Historia  
Barrakak egon ziren 1926ko azaroa eta 1927ko otsaila bitartean eraitsi zituzten arte, denboraleek suntsitzeko aukera handia zegoelako.

1944an harri-lubeta bat eraiki zen, eta 1994ko lehen erdian bi euste-dike, hondarra berreskurarazi zutenak Herri Lan Ministerioaren Hondartzen Berroneratze Proiektuaren barruan.

## Galeria 
link=Archivo:Playa_del_Hipódromo2,_Melilla.jpg|frameless|274x274px
link=Archivo:Playa_del_Hipódromo3,_Melilla.jpg|frameless|200x200px
link=Archivo:Playa_del_Hipódromo5,_Melilla.jpg|frameless|200x200px
link=Archivo:Playa_de_Hipódromo4.jpg|frameless|206x206px

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Lorenzo hondartza (Melilla)

**San Lorenzo hondartza** Melillako hiri autonomoan dago, Espainian. 240 metro inguruko luzera eta 100 metroko batez besteko zabalera du. 1926ko azarotik 1927ko otsailera bitartean barrakak eraitsi zituzten, denboraleek suntsitzeko aukera handia zegoelako. San Lorenzo muino desmuntatuko hondarrek osatzen dute, Enrique Cobrero Acero alkateak egindako dragatzeaz gain. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mahukatxo

**Mahukatxoak** edo **besoetako flotagailuak** igeri egiten eta flotatzen ikasteko tresna dira, haurrei besoetan jartzen zaizkien igerigaiilu batzuk, nahiz eta helduentzat ere badiren. 

## Asmakuntza 
Bernhard Markwitzek asmatu zituen, Hanburgon (Alemania). 1956an, galera latz bat jasan ondoren: hiru urteko alaba arrainen putzu batera erori eta ia ito egin zen. Loteriaren sari batek (253.000 marko) kapital handia eman zion proiektuari ekiteko eta 1964an hasi zen ekoizten eta «BEMA» izenpean saltzen.

## Ezaugarriak 
Mahukatxoak normalean banda zilindriko plastikoak eta puzgarriak dira, bi besoen goialdearen inguruan jartzen direnak. 

Ohikoak bilakatu badira ere, uretako segurtasuneko adituek ez dituzte kasu orotarako gomendatzen, ez dutelako itolarria kasuan guztiz flotazioa bermatzen. Ikuskapena behar da haurrak erabiltzen ari badira, segutasun gomendioen arabera. Igeri egiten behar bezala ikasten ere ez dira probatu balekoak direnik. Ez dira salbamendu-txalekoen alternatiba, eta, nahasten badira, akats larria izan daiteke, segurtasun faltsua eman baitezakete.

Segurtasun estandarretan, besoko flotagailuek hainbat arau bete behar dituzte, hala nola olatuekiko erresistentzia eta balbula ireki ondoren denbora batez flotagarritasun-mailari eusteko neurriak. Puzte-balbulen inguruan ere etiketatu egin behar izaten dira estandarrak, besoko flotagailuak salbamendukoak ez direla eta ikuskapen aditu baten zaintzapean baino ez direla erabili behar esateko.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Urpeko hegalak
* Flotagailuak
* Salbagerrikoak

## Kanpo estekak
Carabos hondartza

**Carabos hondartza** Melillako Hiri Autonomoan dago, Espainian. 300 metro inguruko luzera eta 100 metroko batez besteko zabalera du. Karaboak, arrantzarako errifa-ontzi txikiak, saltzeko elikagaiak eta objektuak garraiatzeko erabiltzen zituztenak. 

Barrakaz beteta zegoen, 1926ko azaroa eta 1927ko otsaila bitartean eraitsi zituzten arte, denboraleek suntsitzeko aukera handia zegoelako. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hipikako hondartza

**Hipikako** hondartza Melillako Hiri Autonomoan dago, Espainian. 580 metro inguruko luzera eta 80 metroko batez besteko zabalera du. thumb

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Horcas Coloradas hondartza

**Horcas Coloradas** hondartza Melillako Hiri Autonomoan dago, Espainian. 400 metro inguruko luzera eta 40 metroko batez besteko zabalera du.

2015ean, bandera urdina eman zioten hondartza horri, eta Melilla osoan gehien bisitatzen den hondartzetako bat da, bere kokapenagatik eta sarbide errazagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aguadú hondartza

**Aguduko hondartza** Melillako hiri autonomoan dago, Espainian. 100 metro inguruko luzera eta 20 metroko batez besteko zabalera du. Aguaduko itsaslabarretatik datorkio izena. Sorosleak ditu. Nekazaritza, Elikadura eta Ingurumen Ministerioa arduratzen da garbiketako mantentze-lanez.  

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mara Santos

**Mara Santos Garcia** (Velilla del Rio Carrion, Palentzia, 1969ko maiatzaren 25a) palentziar irakaslea eta kanoalaria da, piraguismoan maratoi modalitatean lehiatzen den kirolaria. Bere palmaresean hainbat domina ditu Munduko Txapelketan zein Europako Txapelketan; gainera, Espainiako Txapelketan, Sellako Nazioarteko Jaitsieran eta Carrioneko Nazioarteko Jaitsieran garaipen errekor absolutua du.

## Bizitza 
Mara Santos piragua tradizio handia duen familia batekoa da, eta bere jaioterria, Velilla del Río Carrión, zeharkatzen duen Carrión ibaiko uretan egin zuen prestakuntza, non piraguismoa ere oso jarduera nabarmena den.

Sellako Nazioarteko Jaitsieran garaipen errekor absolutua lortu zuen. Proba horretan 22 garaipen lortu ditu, horietako 20 emakumezkoen banakako K-1 kategorian.

2012an, Marak kirol praktika profesionala utzi eta Palentzian ezarri zuen bizilekua, heziketa fisikoko irakaskuntzan arituz. Urte batzuk geroago, berriro ekin zion jarduerari, lehiaketa nazionaletan parte hartuz.

## Nazioarteko palmaresa 
Bost domina irabazi zituen Maratoiko Munduko Piraguismo Txapelketan 2000 eta 2007 urteen artean, eta hiru domina Maratoiko Europako Piraguismo Txapelketan 1999 eta 2001 urteetan. 16 aldiz izan zen Espainiako txapeldun eta 22 aldiz Sellako Nazioarteko Jaitsiera irabazi zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alejandra Herranz

**Alejandra Herranz Rivero** (Bartzelona, Bartzelonako probintzia, Katalunia, 1972) bartzelonar kazetaria, telebista aurkezlea, irrati-esataria, erreportaria eta editorea da.

## Bizitza 
Informazio Zientzietan lizentziaduna da Kazetaritzan, Informazio Zientzien Fakultatean (Madrilgo Unibertsitate Konplutentsea).

### Kazetari ibilbidea 
Espainiako Irrati Nazionalean hasi zuen bere ibilbide profesionala.

Urte batzuk Telecincon eman ostean—besteak beste, Telecinco 20:30 albistegietako aurkezlekidea izan zen Angeles Blanco eta Juan Pedro Valentinekin batera, 2005eko irailaren eta 2006ko urtarrilaren artean. 2007ko irailean TVEn hasi zen, Canal 24 horas kateko gaueko albistegietako aurkezle lanetan. Gero, 2008an, editorea eta La 1 kateko *Telediario Tercera Edición* informariboaren aurkezlea izan zen. Gerora, *Los desayunos de TVE* saioko zuzendariordea izan zen.

Ondoren, *La tarde en 24 horas* eta *La mañana en 24 horas* aurkezten hasi zen 2010 eta 2011 artean, eta *La tarde en 24 horas* saiora itzuli zen gidaritzan hurrengo denboraldian. Denboraldi horretan, *Telediario Fin de Semana* aurkeztu zuen batzuetan, eta lan hori zabalago egin zuen 2012ko uztailetik irailera bitartean.

2012ko irailean, *La tarde en 24 horas* katera itzuli zen ''Cultura en 24' saioko* editore eta aurkezle lanak egitera. Hurrengo urtean, 2018ra arte, Canal 24 horas eta TVEko albistegietako Kultura Saileko erredaktorea izan zen. Tarte horretan *La mañana en 24 horas* kateko erreportaria izateaz gain, 24 horas kanaleko hainbat kultur saio aurkeztu eta editatu zituen.

2018ko irailetik La 1 de Televisión Españolaren *Telediario Primera Edición* informatibo saioko editore laguntzailea izan zen, eta albistegi horren ordezko aurkezlea izan zen 2018ko irailetik 2022ko uztailera arte. 2022ko irailaz geroztik, *Telediario* Primera Edición aldizkariaren gidaritza hartu zuen, Ana Blancoren ordez. Tarte horretan, hainbat lan berezi, ospakizun zein hodamendi, egin ditu: COVID-19 pandemia, Filomena ekaitza, 2021eko La Palmako sumendiaren erupzio bolkanikoa, Europar Batasuneko Kontseiluko Espainiako txandakako presidentetza eta hauteskunde hitzordu nagusiak (hauteskunde orokorrak, autonomikoak, udalekoak, Europakoak eta Galiziako zein Euskal Herriko parlamentuetakoak) parte hartu du. Ana Roldánekin batera, Asturiasko Printzesa Sarien banaketa, Gorte Nagusien Irekiera Handia, Alberto Nuñez Feijóo eta Pedro Sánchezen inbestidura saioak eta Asturiasko Printzesaren Espainiako Konstituzioaren zina ere eman zituen. Eta kanpotik, AEBko Kapitolioaren aurkako erasoari buruzko informazioa argitaratu zuen, Afganistan talibanen esku erori zenekoa, NATOren Madrilgo Goi Bilera, Ukrainako eta Jerusalemgo gerrak eta Turkiako, Siriako eta Marokoko lurrikarak, besteak beste.

2024ko urriaren 29an Valentziako hondamendiaren ostean, *DANA: Telediario especial en la zona cero del tiempo'' (DANA: Albistegi berezia Zero Eremuan) saio berezian egoeraren berri eman zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nani Jiménez

[thumb|377x377px| "*La Alquería Blanca*" telesailaren errodajean, Jaume (Miguel Barbera) eta Assun ([Nani Jiménez) protagonistak, 2008 ]]
**Nani Jimenez Puerta** (Valentzia, 1981eko abenduaren 9a) valentziar aktorea eta modeloa da. Ezaguna egin zen, batez ere, ''L'Alqueria Blanca* telebistako telesailean Asun Falcóren rola interpretatu zuenean.

## Aktore ibilbidea 
Nolabaiteko ospea lortu zuen Valentziako Erkidegoan, Canal 9 telebista autonomikoko *L'Alqueria Blanca* telesailean paper bat egin baitzuen, Assun Falcó interpretatu zuen.

2009an, *El internado* telesailean hasi zen lanean, seigarren denboraldian, Amaia antzeztuz, Laguna Negra barnetegiko ikasle distiratsu eta erakargarria. Marcosen lagun taldean sartzea kosta egiten zitzaion, eta zailtasun horrek erakarri egiten zuen. Seigarren denboraldian hasi eta hurrengoan ere jardun zuen, telesaila amaitu arte egon zen.

2011n, *Hospital central* telesailaren 20. denboraldian hartu zuen parte. Ariadna doktore egoiliar gaztearen rola egin zuen. Mediku lanean zituen dohainak eta talentua ez ziren oharkabean pasatzen, baina lanbide horretan oso garrantzitsua zen zerbait falta zitzaion: bokazioa. Ariadna pertsonaiak uko egiten zien kasu konplexuei, erabakiak hartu beharrik ez izateko eta enpatiarik ez zuen pazienteak ez engaiatzeko.

2012an, *Isabel* telesaileko kidea izan zen, Isabel de Solís "Zoraida" Granadako emirraren ohaidearen papera egin zuen, aurretik Muley Hacén emirrak bahitu eta esklabo kristau izan zuena. 

*Amar es para siempre* bazkalosteko serialean parte hartu zuen, Isabel Hernandez pertsonaia antzeztuta.

Publizitate kanpaina batzuetan modelo lan egin du, eta hainbat zinema filmetan parte hartu du, besteak beste: *3 días, Lo que tiene el otro* eta *Mi verano con Marián* telebistarako filmak.

## Filmografia 
### Telebista 
### Film luzeak 
* *Lo que tiene el otro*, errepartoko pertsonaia. Zuzendaria: Miguel Perelló (2007)
* *Tres días*, bere burua. Zuzendaria: F. Javier Gutiérrez (2008)
* *Sexykiller, morirás por ella*, moja pertsonaia. Zuzendaria: Miguel Martí (2008)
* *Cien años de perdón*, Laura pertsonaia. Zuzendaria: Daniel Calparsoro (2015)

### Film laburrak 
* *Un reflejo de ti'', She pertsonaia. Zuzendaria: Ramón Rodríguez (2012)

## Bizitza pribatua 
Miguel Barbera aktorearekin harremana izan du. 2017ko apirilaren 6an jaio zen bien lehen semea, Enric izeneko haurra.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* http://www.imdb.com/name/nm2444398/
* https://web.archive.org/web/20160827070234/http://nanijimenez.com/
Rosa Maria Gilart Jiménez

**Rosa Maria Gilart Jiménez** (Felanitx, Mallorca, Balearrak, 1810ko otsailaren 5a – Madril, 1880ko otsailaren 20a

## Bizitza 
Rosa Maria Gilart Jiménez Balearretako Mallorca uhartean dagoen Fenalitx herrian jaio zen 1810ean. Gaztetan, Magdalena ahizpa nagusiagoarekin (1798an jaioa) Palmara joan zen, urrez eta zetaz marrazten eta brodatzen ikastera, Printzerriko fraide karmeldar oinutsienera. 

#### Gortean 
Espainiako Elisabet II.a Borboiko erreginaren gorterako egin zuten lana. Rosa Gilart, Pere Joan Santandreu Artigas (1808 - 1938) Mallorcako eskultorearekin ezkondu zen. Giru ahizpa brodatzaileetatik arrakastatsuena izan zen bere brodatzaile ibilbidean, ahizpen laguntza handiarekin. 1845ean Madrilgo Jacometrezo kaleko 17. zenbakian brodatuen denda baten jabea izan zen. 

1847an, urrez, zilarrez eta zetazko kameralaria izan zen, eta gero Francisco de Paula Antonio de Borbón umearen kameralaria. Bere ekoizpenen artean, aipagarriak dira trajeak, tunikak eta brodatutako beste pieza batzuk, geografiako hainbat herriren deboziozko irudiei oparituak izan zirenak.

Rosa Gilart Madrilen hil zen 1880ko otsailean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Koltxoneta

**Koltxoneta** edo **matalaz pneumatikoa** objektu puzgarria da, hauspo edo puzgailu baten bidez puztu daitekeen koltxoi moduko bat da, airearen bidez lortzen duen malgutasunak erosotasuna ematen du eta uretan flotagarritasuna ere bai. 

Erabiltzen ahal da kanpaldietan lo egiteko, hondartzako jostailurako edo, besterik gabe, igerilekuan erlaxatzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jos Huysmans

**Jozef «Jos» Huysmans** (Beerzel, 1941eko abenduaren 18a - 2012ko urriaren 10a) txirrindulari belgikarra izan zen, profesionala 1962 eta 1977 artean.

Kirol ibilbideko lorpenik aipagarrienak Frantziako Tourreko bi etapa, 1969ko Flèche Wallonne eta bi Flandriako txapelketa, 1968an eta 1975ean.

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Jos Huysmans - *Sitiodeciclismo.net*
* Jos Huysmans - *Memoire-du-cyclisme.eu*
Elisabet Lusignangoa

**Elisabet Lusignangoa** (Zipre, ? – 1264) zipretar printsesa izan zen. Jerusalemgo Erresuma Latindarrako erregeordea izan zen 1263tik 1264ra.

Hugo I.a Zipreko erregearen eta Alizia Xanpainakoa Jerusalemgo Erresumako erregeordearen alaba izan zen. Henrike Antiokiakoarekin ezkondu zen eta bi seme-alaba izan zituzten, tartean Hugo III.a. Jerusalemgo Erresumako erregeordea izan zen bere iloba Hugo II.aren izenean 1263tik 1264ra. 1264an Ziprera iritsi zen baina Hugo haurra gabe egin zuen eta ez zuen leialtasun omenaldia jaso. Orduan Ziprera itzuli zen eta han hil zen.

## Genealogia 
## Kanpo estekak
María José Campos

**María José Campos** (Wilde, Avellaneda, Buenos Aires Handia, Argentina, 1999ko martxoaren 17a) argentinar xakelaria da, emakumeen nazioarteko xake maistra handia. 

## Bizitza 
Buenos Aires Handiko hegoaldean dagoen Avellanedako Wilde  herrian jaio zen.

### Xake ibilbidea 
Emakumeen Nazioarteko Maistra da, bere herrialdeko emakumezkoen txapeldun nazionala eta Floripa Chess Open Fort Atacadista (2024ko X. edizioa, ia 500 jokalari lehiatu ziren) irabazi duen lehen emakume argentinarra. Florianopolis hirian jokatzen da eta Latinoamerikako txapelketa garrantzitsuenetako bat da.

2022ko Xake Olinpiadan parte hartu zuen Chennain, Indian, eta bere herrialdea ordezkatu zuen Poloniako Bydgoszcz herrian egin zen 2023ko Taldekako Munduko Xake Txapelketan.

2023ko Emakumezkoen Munduko Xake Koparako sailkatu zen, non Carissa Yipek garaitu zuen lehen txandan.

2024ko maiatzaren 30ean, Kolonbian egin zen Ameriketako Xake Txapelketa Kontinental Absolutuan, Alexander Shabalov estatubatuarra garaitu ostean, Emakumezko Maistra Handiaren bere lehen xakeko norma delakoa lortu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Daniela von Bülow

**Daniela von Bülow** edo **Daniela Senta von Bülow Liszt**, **Daniela Thode** izenez ere ezaguna (Berlin, 1860ko urriaren 12a - Bayreuth, 1940ko uztailaren 28a), Hans von Bülow orkestra zuzendariaren eta Cosima Liszt -en lehen alaba izan zen.

## Bizitza 
Zazpi urte zituen amak aita Richard Wagner konpositoreagatik utzi zuenean, eta hark alaba bat balitz bezala tratatu zuen. Siegfried Wagnerren arreba eta Eva Wagnerren ahizpa amaren aldetik,  bere ahizpak Blandine von Bülow (1863 – 1941) eta Isolde von Bülow (1865 – 1919) ere izan ziren.

Pianojolea izan zen, eta Bayreutheko Jaialdiko ekoizpenetarako jantzien diseinuan oso aktiboa. Hans von Bülow aitaren gutunak argitaratu zituen.

1886an Henry Thode Arte historialariarekin ezkondu zen eta 1914an banandu egin zen.

Alderdi Nazionalsozialistan afiliatu zen eta 1940an hil zen.

## Erreferentziak 
* Marek, George. Cosima Wagner, Ein Leben für ein Genie, Knaur, München, 1993.

## Ikus, gainera 
** Cósima Wagner
** Isolde Wagner
** Verena Wagner
** Katharina Wagner
** Eva von Bülow
** Winifred Wagner
** Eva Wagner-Pasquier
** Blandine von Bülow
** Nike Wagner
** Minna Wagner
** Gudrun Wagner

## Kanpo estekak
Marise Chamberlain

**Marise Ann Millicent Chamberlain** (Christchurch, 1935eko abenduaren 5a – *ibidem*, 2024ko azaroaren 5a) zeelandaberritar atleta izan zen.

1962ko Commonwealth Jokoetan zilarrezko domina irabazi zuen 880 yardako lasterketan eta bi urte geroago, 1964ko Udako Olinpiar Jokoetan brontzezko domina lortu zuen 800 metroko lasterketan, Ann Packer eta Maryvonne Dupureurren atzetik.

1995ean Zeelanda Berriko Kirolaren Ospearen Aretoan sartu zen eta 2003an Zeelanda Berriko Merituaren Ordenarekin kondekoratu zuten.
Gaztelu puzgarri

**Gaztelu puzgarriak** hainbat forma (ez bakarrik gazteluena, ohikoak dira txirristak ere) hartzen duten egitura eramangarriak dira. Olanaz edo bestelako gai sintetiko batez eginiko egiturak dira. Puztean, trinkotasun eta forma espezifikoa hartzen dute, eta, horri esker, pertsonak irristaka eta saltoka ibil daitezke barruan.  

## Asmakuntza 
Lehen gaztelu puzgarriaren asmakuntza John Scurlock estatubatuarrari egozten zaio. 1959an, Scurlockek ikusi zuen Louisiana estatuan tenis pistetarako estalki puzgarriekin saltoka jostetan aritzen zirela kirol instalazio batzuetako langileak. 

Scurlockek fisika gustuko zuen ingeniari mekanikoa zen, eta orduan aitzindari bilakatu gai puzgarrien eraikuntzan (domoak, denda puzgarriak, seinaleak eta segurtasuneko aire-koltxoiak; segurtasunerako pertsonak erreskatatzeko erabiltzen direnak barne). Urte batzuen buruan emaztearekin gazteluak alokatzen hasteko ideia izan zuen, eta 21. mendera arte hala ibiltzen dira enpresak jai eta abarretan gazteluak jolaserako puzten.

## Ezaugarriak 
Puzteko, hainbat elementu erabil daitezke, hala nola hidrogenoa, helioa edo airea, eta hainbat metodoren bidez sartzen dira egituraren barruan. Oro har, haurrak entretenitzeko erabiltzen dira, baina publizitate-enpresek ere erabiltzen dituzte sustapenerako.  

Segurtasun neurriak bete behar izaten dituzte, Europako Batasunekoak Euskal Herrian. Neurriak zuzen ez betez gero, haize bolada indartsuen kasuan gertatu ohi dira batzuetan isripuak gaztelu puzgarriekin.  

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Andres Astitz

**Andres Astitz Oderitz** (Goldaratz, 1863ko ekainaren 1a - Goldaratz, 1924ko otsailaren 6a) nafar bertsolaria izan zen.

## Bizitza 
Andres Astitz Oderitz Goldaratzen jaio zen 1863ko ekainaren 1ean. Latasako eskolan ibili zen. Gero, Bidaurretan bizi izan zen ahaide batzuekin; bertan ikasi zuen gaztelaniaz.
* *¡Etorri bearko du tripota jatera!*. Zortzi bertso. Lehengusu apaiz bati idatzi zizkion, Oderizko erretore egin zutela-eta.
* *Sabel alde bateko bi seme aingeru*. Hamar bertso. Bi ume biki jaio berrien heriotza dute gaia.
* *Goldaraz’ko astoaren bersoak*. 28 bertso. Irurtzungo feria egun bateko gorabeherak, asto baten zozketa barne. 
* *Bertso berriak-zar batek jarriak*. 12 bertso. Euskaldunen gehiegizko apustu zaletasunaren gainean.
2011n, Ricardo Urrizolak Goldarazko bertsolariarena izan zitekeen beste bertso-sorta baten berri eman zuen. Eskuizkribua Etxauribarko etxe batean agertu zen, kutxa batean. 20 bertsotan, ikusmena bat-batean galdu ondoren protagonistak dituen gogoetak eta beldurrak azaltzen ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Andres Astiz Oderiz, Bertsolaritzaren datu-basea, bdb.bertsozale.eus
1980ko Nafarroako Sari Nagusia

**XIV.** Nafarroako Sari Nagusia Nafarroa Garaian egindako txirrindulari lasterketa izan zen. 1980ko apirilaren 4an, ostirala, jokatu zen.

Urte honetako proba, bi sektoreetan banandu zen. Goizean 5 kilometroko erlojupekoa jokatu zen eta arratsaldean 150 kilometroko luzera izan zuen errepideko proba.

Erlojupeko proban Javier Elorriaga gailendu zen eta errepideko proban Juan Fernández Martín atera zen garaile. Azken honek sailkapen orokorra ere eskuratu zuen.

## Sailkapen orokorra 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lyophyllum favrei

***Lyophyllum favrei*** *Lyophyllaceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Tricholoma favrei* (Basionimoa), *Calocybe favrei*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 5 eta 12 cm bitarteko diametrokoa, ganbiletik zabaldura, erdian irtengune baten zantzuekin, ertza mehea eta uhindua, leuna berezko fibrilekin, arre-more-gris kolorekoa tonalitate desberdinekin ale batetik bestera. Pruina fin batek estalia ale gazteen gainazala, igurtziz gero, laster beltz bihurtzen diren orban gorriak agertzen dira.

**Orriak:** Oso estu, estuak, libreak edo biribildu-marjinatuak, hori distiratsu kolorekoak ukitzean gorrixkaz zikintzeko joerarekin, gero ukitutako lekuetan belztu egiten da.

Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak baina ukitzen ez diotenak.

**Hanka:** Zilindrikoa, erregularra edo pixka bat okertua, zuria, goialdean pruinaduna, kapelaren azpi-kolorekoa.

**Haragia:** Trinkoa, zuri-horixka gorritzeko joerarekin eta gero belzteko. Usain eta zapore nabarmenik gabe.

**Etimologia:** *Lyophyllum* terminoa grekotik dator eta anastomosi gabe esan nahi du. *Favrei* epitetoa pertsona izenetik dator.

## Jangarritasuna 
Jangarria.

## Sasoia eta lekua 
Koniferoen eta hostozabalen basoetan.

### Banaketa eremua 
Euskal Herria, Alpeak, Frantzia, Irlanda.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Etxepare – Laboral Kutxa Itzulpengintza saria

**Etxepare - Laboral Kutxa Itzulpen Saria** ordainsari ekonomikoa duen literatura saria da. 2015ean sortu zen eta jatorriz euskaraz idatzitako lan baten beste hizkuntza batera egindako itzulpena saritzen du.

Etxepare Euskal Institutuak eta Laboral Kutxak antolatzen dute saria.

## Edizioak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
*Eusko Ikaskuntza-Laboral Kutxaren Humanitate, Kultura, Arteak eta Gizarte Zientzien Saria

## Kanpo estekak 
* Sariaren deialdia 2024an.
LibreWolf

**LibreWolf** Firefoxen *fork* librea eta kode irekikoa da, eta pribatutasuna eta segurtasuna ditu ardatz. MPL 2.0 lizentziapean argitaratzen da.

## Garapena 
LibreWolf Linux sistema eragileetarako merkaturatu zuten hasiera batean, 2020ko martxoaren 7an. LibreWolf proiektuaren helburua Firefoxen bertsioa sortzea zen pribatutasunari garrantzi berezia emanez. Urtebete geroago, Windowserako komunitateak mantendutako bertsio bat kaleratu zuten, handik gutxira macOS sistema eragilearentzako bertsio bat ere plazaratu zuten. AppImage eramangarri baten bidez instala daiteke edo Microsoft Store eta Windows Package Manager bidez ere bai.

## Ezaugarriak 
LibreWolf-ek ez du telemetria edo autoeguneraketa barne hartzen eta Pocket bezalako ezaugarri batzuk desgaituta daude. Ez du onartzen publizitate mota bat diren esponsorizaturiko edo  babesturiko lasterbiderik.

Besterik adierazi ezean, LibreWolf-ek cookieak eta erabiltzailearen historia ezabatzen ditu nabigatzailea itxita dagoenean, baina funtzio hori desgaitu egin daiteke. LinuxSecurityk adierazi zuenez, baliteke LibreWolfek ez izatea erabat bateragarria webgune batzuekin (webgune horiek ezinbestean cookieak erabiltzera behartzen dutelako erabiltzailea eta antzeko beste zenbait arrazoi tartean).

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Firefox.
* Tor (nabigatzailea).
* Waterfox.

## Kanpo estekak
Ana Gomes

**Ana Maria Rosa Martins Gomes** (Lisboa, 1954ko otsailaren 9a) Alderdi Sozialistako (PS) portugaldar diplomazialari eta politikaria da.

## Biografia 
Gomesek zuzenbidea ikasketak egin zituen Lisboako Unibertsitatean, eta kanpo zerbitzuan lan egin zuen 1980tik. 1982tik 1986ra Errepublikako Presidentearen aholkulari diplomatiko jardun zuen. Nazio Batuen aurrean Portugalek New Yorken eta Genevan zituen misioetan ere lan egin zuen, baita Tokion eta Londresen zituen enbaxadetan ere. 1999ko urtarrilaren 30etik, Portugalgo ordezkari aritu zen Jakartan, eta 2000tik aurrera Portugalgo enbaxadore ere ofizialki Indonesian, bi herrialdeek harreman diplomatikoak berriz hasi eta gero. Gomesek rol garrantzitsua jokatu zuen Ekialdeko Timor Nazio Batuetara transferitzeko prozesuan. Gomesen Yakartako zerbitzua 2003an amaitu zen.

2000. urtetik Alderdi Sozialistako kidea da Gomes. 2004tik 2019ra, Europako Parlamentuko diputatua izan zen.

2020ko irailaren 10ean, ofizialki iragarri zuen 2021eko Portugalgo presidentetzarako hauteskundeetarako bere hautagaitza, Alderdi Sozialistaren babes ofizialik gabe. Bigarren postuan amaitu zuen, botoen % 13rekin, Portugalen emakume batek presidentetzarako hauteskundeetan inoiz lortutako emaitzarik onena. Hala ere, Marcelo Rebelo de Sousa presidente titularrak aise garaitu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Difenil eter

**Difenil eterra** konposatu organikoa da, (C6H5)2O formula duena eta arilo-eterren klasekoa.  Geranioa gogorarazten duen usain atsegineko likido edo solido kolorge gisa agertzen da giro-tenperaturan 25-26 C-ko fusio-puntua duelako. Disolbagarria da dietil eterretan, azido azetikotan, bentzenotan eta metanoletan.

Naturan landare eta fruituetan aurkitu da, mahatsean eta mangoan esaterako.

## Sintesia 
Hainbat bide dago difenil eterra sintetizatzeko. Ohikoenetakoan fenola bromobentzenoarekin erreakzionarazten da base baten presentzia eta kobrea katalizatzaile gisa usatuz.

: PhOH  +  PhBr  →  PhOPh  +  HBr

Fenolaren produkzioan bifenil eterra azpiproduktu adierazgarria da presio handiko klorobentzonoaren hidrolisian.

## Erabilera 
Difenil eterrak erabilera ugari ditu. 

Batetik, usain-emaile moduan baliatzen da edertasun-produktuetan, xaboietan esaterako, eta eilikagaigintzan.

Bestetik, bifeniloarekin eratzen duen nahaste eutektikoa beroa tranferitzeko fluido bezala erabiltzen da.

Azkenik, difenil eterra polibromatutako difenil eterrak sintetizatzeko lehengaia da, dekabromodefenil eterra etsenplurako. Konposatu hauek sua atzeratzeko agenteak dira. Halaber, poluitzaile organiko iraunkorrak dira eta Stockholmeko hitzarmenak mugatzen du beraien erabilera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Macrolepiota olivascens

***Macrolepiota olivascens*** *Agaricaceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Macrolepiota procera var. pseudo-olivascens*, *Lepiota olivascens*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 6 eta 10 cm bitarteko diametrokoa, ganbila, kanpai itxurakoa gero zabalduagoa, normalean erdian titiarekin, nabarmen samarrarekin; ezkata pikortsu arre koloreko txikiz apaindua, gainazal guztian, nabarmen ikusten dira hondo argiaren gainean. Ertz lodia ez erregularra.

**Orriak:** Estu, zabal samarrak, oinera mehetuak, zuriak.

**Hanka:** Erraboil loditu samarrarekin, oso nabariak ez diren ezkata txikiz apaindua, adinarekin gorritu daitezke. Eraztuna nahiko agerikoa, mintzezkoa.

**Haragia:** Zuria. Usain eta zapore nahikoa atseginarekin baina ez oso handiarekin.

**Etimologia:** *Macrolepiota* grekotik dator, handia, *Lepiota* generoko perretxiko handia esan nahi du. *Olivascens* epitetoa, oliba antzeko koloreak dituelako du.

## Jangarritasuna 
Jangarria.

### Nahasketa arriskua 
*Macrolepiota procera*, ez da hain iluna, eta ez du oliba koloreko orbanik. *Macrolepiota konradii* delakoak kapela zabalagoa  eta laburragoa du, inoiz ez berdexka.

## Sasoia eta lekua 
Uda amaieran eta udazkenean. Urria. Kosmopolita. Mendiko koniferoetan. Zuhaixketan. Basoetako soilguneetan. Zuhaitzetatik gertu dauden belar eremuetan.

### Banaketa eremua 
Euskal Herria, Pirinioak, Alpeak, Austria‎, Eslovenia‎, Suedia‎, Espainia‎.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fedor den Hertog

**Fedor Iwan den Hertog**, (Utrecht, 1946ko apirilaren 20a - Ermelo, 2011ko otsailaren 12a) , txirrindulari nederlandarra izan zen.

Amateurretan bereziki nabarmendu zen, maila horretako txirrindulari onenetako bat izanik. Lorpenik nabarmenenak, 1968ko Mexikoko Olinpiar Jokoetan urrezko domina taldekako erlojupekoan, 1969ko eta 1971eko Milk Race, 1972ko Etorkizuneko Tourra eta 1973ko Olympia's Tourra izan ziren, besteak beste.

1974an profesionaletara pasatu zen, 28 urte betezear zelarik, eta etapa garaipen bat lortu zuen 1977ko Frantziako Tourrean eta beste bat urte bereko Espainiako Vueltan.

Anaia Nidi ere txirrindulari profesionala izan zen.

## Palmaresa 
### Amateurretan 
### Profesionaletan 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
-: Ez zuen parte hartu
UT: Utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Ayşe Sultan

**Ayşe Sultan** (; Istanbul, Turkia,  — *ibidem*, 1656ko maiatza) Otomandar Inperioko printzesa izan zen.  
## Bizitza 
Ayşe 1605 eta 1610 artean jaio zen. Historialari gehienek 1608an jaio zela uste duten arren, data oraindik eztabaidatua da hainbat artxibo suntsitu baitziren. Gurasoak Ahmed I.a eta Kösem Sultan izan ziren. Osman II.a, Murad IV.a eta Ibrahim I.aren arreba zen, eta Mustafa I.aren iloba. Otomandar Inperioko printzesarik aberats eta eraginkorrenetako bat izan zela esaten da. Atike eta Abide. Ayşe bizio handiko emakumea zen eta bere hitzak eragin handia zuen politikan, berarentzat bere neben etorkizun politikoa beste edozer baino garrantzitsuagoa zen.

Historiaren arabera, Ayşe Sultan bere neba Üehzade Kasininen oso gertukoa zen, beste guztien aurrean jartzen zuena eta haren amak bezala, tronurako oinordeko ezin hobea ikusi zuena. Eragin handiko pertsonaiekin izandako hainbat ezkontzari esker, Ayşe Sultanek bere buruarentzat eta bere amarentzat (erregeordetzaren ondoren) instituzioan leku bat ziurtatu zuen.

Hirugarren senarrarekin bi ume izan zituen. Mustafa izeneko seme bat izan zuen, eta haurtzaroan hil zen. 

Bere iloba batekin eta bi ahizparekin batera Telli Hümaăah Sultan Ibrahimen ezkontideari zerbitzatzera umiliatu zutelako ere ezaguna izan zen. Ibrahimek uste izan zuen bere maiteari gaizki zerbitzatzen ziotela, eta Edirneren jauregira erbesteratu zituen.

## Heriotza 
1656ko maiatzean utzi zion artxiboetan aipatua izateari, eta litekeena da urte horretan hil izana. Meskita Urdinean lurperatuta dago, aita, ama eta nebekin batera.

## Ondorengotza 
Gutxienez, bost aldiz ezkondu zen eta seme bakarra izan zuen. Simon Contarini Veneziako enbaxadorearen esanetan, Ayşek abortuak eta hildakoak baino ez zituen izan:

* **Sultanzade Mustafa Bey** (1629 — 1687), Anatoliako gobernadorea. Ez dakigu ezkondu zen edo seme-alabarik izan zuen.

## Fikzioan 
*Muhteşem Yüzyl Kösem* telesail historikoan Sude Zülâl Güler aktoreak interpretatu zuen Ayşe Sultan. Nerabe baten papera egin zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mikel Rodríguez Álvarez

**Mikel Rodríguez Álvarez** (Oiartzun, 1967) gipuzkoar irakasle, historialari eta gaztelaniazko idazlea da.

## Biografia 
Historian lizentziaduna da Deustuko Unibertsitatean, eta Bigarren Hezkuntzako irakaslea Madrilen eta Nafarroa Garaian. Historia Garaikidean eta ahozko historian aditua da, eta hainbat erakunderekin kolaboratzen du, hala nola Eusko Ikaskuntzarekin eta *Historia 16* zein *Historia y vida* aldizkariekin. *Euskal Herriko Entziklopedia Ilustratu Handia*ren eta *Petit Larousse*ren eguneratzean ere parte hartu zuen.

## Obra 
* *Maquis. La guerrilla vasca 1938-1962* (Txalaparta, 2000) ISBN:9788481361957.
* *Memoria de los vascos en la II guerra mundial. De la Brigada Vasca al Batallón Gernika* (Pamiela, 2002) ISBN: 978-84-7681-362-1
* *Espías vascos* (Txalaparta, 2004) ISBN: 978-84-8136-362-3.
* *Caperucita y otros relatos vascos de terror* (Txertoa, 2013). ISBN: 978-84-7148-540-3.
* *Sacamantecas y otros relatos vascos de terror* (Txertoa, 2011). ISBN: 978-84-7148-522-9.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Mikel Rodríguez Álvarezen artikuluak Auñamendi Entziklopedian.
Doke Antzerki Taldea

**Doke antzerki taldea** 2002.urtean sortu zen, Arrasaten. Antzerki-talde amateur bat da, herrigintza helburu duena. Lagun-arteko bazkari batetik abiatu zen, Arrasateri buruzko istorio bat kontatzeko asmoz, eta dagoeneko bi hamarkada baino gehiago bete ditu. Taldea herriko jendeak osatzen du. Egun, hauxek dira taldekideak: Mariasun Pagoaga, Josemari Velez de Mendizabal, Vene Herrero (zuzendaria), Xabi Latorre, Itsaso Nuin, Garbiñe Nuñez, Itziar Rosado, Arantxa Ezkurra, Asier Alonso eta Maider Alcelay.

## Ezaugarriak 
Hasieran Doke-ko kideek ez zuten inolako formaziorik jaso, baina lehen antzezlanaren ondoren, Itziar Rekalde aktorearekin hasi ziren lanean. Ordutik, formazio jarraia jaso izan dute profesional ezberdinen eskutik.
Euren sormen propioak garatzen dituzte, Jose Mari Velez de Mendizabal Doke- kideak idatzitako edo euskaratutako testuak taularatuz -azken lana salbuetsita-. 

Euskara hutsean aritzen dira, eta haien helburua euskal antzerkiari herrigintzatik ekarpena egitea da. 

## Taularatutako antzezlanen zerrenda 
* ESKUAK ELKARRI (2002)
* ACTO PARA LA NOCHE BUENA (2007)
* IRAGANA IRAGAN (2010)

* PARADISUKO ATEAN (2012)

* GALDERAK (2014)
* AINGERU HALA KURRILOI? (2015)
* HAMAIKA AMAREN SEME (ALABA) (2018)
* HEMEN EZ DU INORK ORDAINTZEN (2023-2024)

## Argitalpenak 
* DOKE ANTZERKI TALDEAREN HISTORIA (Barnetik azaldua) (2024)

Egilea: Jose Mari Velez de Mendizabal

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko Antzerki taldeen zerrenda
* Euskal Antzerkigintza

## Kanpo estekak 
* Blog-a
Amina Bettiche

**Amina Bettiche** (1987ko abenduaren 14a) atleta da. Aljeria ordezkatu zuen 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hicham Bouchicha

**Hicham Bouchicha** (Jijel, 1989ko maiatzaren 19a) atleta da. Aljeria ordezkatu zuen 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tarek Boukensa

**Tarek Boukensa** (Annaba, 1981eko azaroaren 19a) atleta da. Aljeria ordezkatu zuen 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bromobentzeno

**Bromobentzenoa** konposatu organikoa da, C6H5Br formula duena, organobromatuen familiakoa eta arilo-haluroen klasekoa. Likido korlorgea da usain garratzekoa. Uretan disolbaezina da, baina disolbagarria ohiko disolbatzaile organikoetan, bentzenotan eta kloroformotan adibidez.

Erreaktibo erabilia da sintesi organikoan, adibidez fenilo taldea txertatzeko edo disolbatzaile moduan.

## Sintesia 
Bromobentzenoa sintetizatzen da bentzenoa bromoarekin erreakzionaraziz aluminio kloruroaren moduko Lewisen azido baten presentzian.

C6H6 + Br2 -> C6H5Br + HBr

## Toxikotasuna 
Bromobentzenoa toxikotasun txikikotzat jotzen da, nahiz eta esposizio handiek gibelari eta nerbio-sistemari eragiten dioten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hassiba Boulmerka

**Hassiba Boulmerka** (Konstantina, 1968ko uztailaren 10a) atleta da. Aljeria ordezkatu zuen 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan, 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Abderrazak Bounour

**Abderrazak Bounour** (Annaba, 1957ko urtarrilaren 11) atleta da. Aljeria ordezkatu zuen 1984ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kenza Dahmani

**Kenza Dahmani** (1980ko azaroaren 18a) atleta da. Aljeria ordezkatu zuen 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tayeb Filali

**Tayeb Filali** (Grarem Gouga, 1979ko urtarrilaren 16a) atleta da. Aljeria ordezkatu zuen 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Derradji Harek

**Derradji Harek** (Barika, 1959ko abenduaren 19a) atleta da. Aljeria ordezkatu zuen 1980ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Adem Hecini

**Adem Hecini** (1975eko abenduaren 13a) atleta da. Aljeria ordezkatu zuen 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan, 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Yassine Hethat

**Yassine Hethat** (1991ko abuztuaren 30a) atleta da. Aljeria ordezkatu zuen 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mohamed Kacemi

**Mohamed Kacemi** (1948ko abenduaren 22a) atleta da. Aljeria ordezkatu zuen 1972ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kader Klouchi

**Kader Klouchi** (Tipasa, 1969ko ekainaren 1a) atleta da. Aljeria ordezkatu zuen 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kamel Kohil

**Kamel Kohil** (Lakhdaria, 1971ko abenduaren 25a) atleta da. Aljeria ordezkatu zuen 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dxusturi Teatroa

***Dxusturi Teatroa*** 2012an sortu zen, Eneritz Artetxe Aranaz-en gidaritzapean. Busturialdean antzerkia euskaraz sortzeko, bultzatzeko eta transmititzeko asmoarekin jaio zen antzerki taldea da. Ukitzen dituzten gaien inguruan haunsartzea eta lenguaia eszeniko berriak ikertzea ere ezinbestekoa da taldearentzat.

Hauek dira Artetxerekin elkarlanean, taldea osatzen dutenak: Amaia Yurrebaso (argi teknikaria), Pablo Ibarluzea (zuzendaritza) Antton Luku(testu egokitzapena), Roberto Quintana(diseinu grafikoa) eta Azegine Urigoitia ( jantzien diseinua).

## Ezaugarriak 
 «Gure ezaugarri nagusia antzerki fisikoa, eta bereziki, bufoiaren lengoaia dira. Orain arte sortutako piezetan testu literarioak eta bufoiaren fisikotasuna zein izpiritua txirikordatu ditugu. Hibridazio honek oholtza gainean aritzeko modu propio eta berezi bat ekarri digu. Era berean, azpimarratzekoa da generoaren gaineko hausnarketan, antzerki pedagogian eta testu sorkuntzan egindako etengabeko lana».

                                                                                                                                  Eneritz Artetxe

## Taularatutako antzezlanen zerrenda 
* Konpota (2012)
* Karramarroa (2016)                             
* Lakoste (2021)
* RIkardo III eta Ni (2024-25)

«Eneritz Artetxek oda bat egiten dio ezkutuan gordetakoari, lotsaz estaltzen, politikoki zuzena ez izanagatik ekiditen eta ausartzera esaten ez garen egia konfrontatzaile horiei. Beste nolabait esatearren, denok barruan daramagun krokodiloa -eta bortxaz domatzen saiatzen garen hori- samurtasunez ekartzen du oholtza gainera».

                                                                                                                                 Maddi Goikoetxea

## Argitalpenak 
* "Gizon eta emakumeen presentzia euskarazko antzerki sorkuntzan" E.J. (2019)
* "Karanbola hirukoitza" EHAZE (2019)
* "Isiltasuna" Susa Argitaletxea / EHAZE (2020)

## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko Antzerki taldeen zerrenda
* Euskal Antzerkigintza

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Web-orria
* Ganbila
Izaskun Aurrekoetxea

**Izaskun Aurrekoetxea Bergara** (Portugalete, Bizkaia, 1968) bizkaitar gizarte langile eta politikaria da.

2011-2015 legegintzaldian Portugaleteko Udaleko zinegotzia izan zen, Euzko Alderdi Jeltzalearen partez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ekhiotz Mancisidor

**Ekhiotz Mancisidor Villamediana** (Portugalete, Bizkaia, 1998) bizkaitar ikusentzunezko teknikari, zinemagile, bertsolari eta musikaria da.

2021. urtean *Hauts* dokumentala egin eta zuendu zuen, amiantoaren biktimei buruzkoa.

Portugaleteko kultura eta elkarte eremuan ere aritua da, Sastraka Gaztetxeko kidea da.

## Filmografia 
### Telebista 
* 2021, *Hauts*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Atike Sultan (Ahmed I.aren alaba)

**Atike Sultan** edo **Burnaz** **Atike Sultan** (otomandar turkieraz: عاتکه سلطان (eskuzabala edo askea); Istanbul, Otomandar Inperioa, c.1614 –  Ibidem, c. 1660) otomandar printzesa izan zen. Ahmed I.a sultan otomandarraren eta ohaide ezezagun baten alaba izan zen. Osman II.a, Murad IV.a eta Ibrahim I.a nebak zituen.
## Bizitza 
Atike 1613an jaio zela uste da, baina gaur arte batzuek 1614an jaio zela diote eta beste batzuek 1616an. 1617an, bere aita hil zenean, umezurtz geratu eta *Jauregi Zaharrera* erbesteratua izan zelarik, bere ama eta ahizpekin batera. Bere osaba Mustafa I.a tronura igo zen urte horretan bertan, Halime Sultanen babespean, baina Osman II.ak, Atikeren neba erdiak, kargutik kendu zuen, eta agintean egon zen 1622an hil zuten arte.

Osmanen hilketaren ostean, Mustafak berriro lortu zuen tronua, baina ez zen denbora asko pasatu, haren amaordea zen Kösemek estatuko goi funtzionarioekin konspiratu eta bota egin zuten agintetik. Horrela, bere 11 urteko neba, Murad IV.a, tronuan jarri zuten. Honek botere absolutua eman zion Kösem amari, eta semearen haurtzaroa zela eta, Otomandar Inperioko lehen erregeorde ofiziala bihurtu baitzen

### Ezkontzak 
1633an, nebaren agintealdian, Atike Musahin Cafer Paşarekin ezkondu zen, umeak izan zituzten, baina denak haurtzaroan hil ziren. Cafer 1647an hil zen.

1640an, Murad hil zen, bere anaia Ibrahim I.a oinordeko bakar bezala utzita. Ibrahim 1648an exekutatu zuten, Kösem bere biloba txikia zen Mehmed IV.ari esker boterea hartu eta eragin zuelarik, 1651n hil zen arte. Jakina da, halaber, Turhan Hatice Sultan jauregi inperialera iritsi zenean, Kösemek Atike Sultanekin bidali zuela entrenatua izan zedin. [2][3][4]

Lehen senarra hil zen urte berean, Koca Kenan Pasharekin ezkondu zen berehala, baina 1652an hil zen. Hil ondoren, bera Dohabanekin ezkondu zen urte berean. 1670ean hil zen senarra.

Hiru ezkontzetan izan zituen haur guztiak haurtzaroan hil ziren. Atike Sultan Valakiako Mihnea III.aren adopziozko ama izan zen, Istanbulen egon zen bitartean.

## Azken urteak 
Atike, iturrien diotenez, 1674an hil zen. Hagia Sophian dago lurperatuta, Ibrahim I.aren ondoan.

## Herri kulturan 
* Muhteãem Yüzyinen Kösem telesailean, Ece Çeămiolenlu turkiar aktoreak egin zuen Atike Sultanen papera.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Uluçay, M. Nahas-mahas. Türk Tarih Kurumu yaylarnān . - Türk Tarih Kurumu Basinevki, 1980.
* Alderson An. D. Otomandar dinastiaren egitura. - Oxford: Clarendon Press, 1956. - 186 or.

## Kanpo estekak
Samir-Adel Louahla

**Samir-Adel Louahla** (1974ko irailaren 10a) atleta da. Aljeria ordezkatu zuen 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak