open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
The Quest (filma)

***The Quest*** (euskaraz *Bilaketa*), 1996ko Jean-Claude Van Damme belgikar zinema zuzendari eta aktoreak zuzendu, antzeztu eta Frank Dux gidoilariarekin elkarlaean idatzitako borroka arteetako film bat da. Van Dammez gain, Roger Moore, James Remar eta Janet Gunn aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
1925. urtea, New York hiria. Chris Dubois (Jean-Claude Van Damme) alproja jendeari diruzorroak lapurtuz eta poliziarengandik ihesi bizi da. Gorabehera batzuen ondorioz bahitua eta saldua izango da, eta azkenean Tibeteko hiri galdu bateko borroka arteetako txapelketa batean partehartzen amaituko du.

## Aktoreak 
* Jean-Claude Van Damme: Christopher Dubois
* Roger Moore: Lord Edgar Dobbs
* James Remar: Maxie Devine
* Janet Gunn: Carrie Newton
* Jack McGee: Harri Smythe
* Aki Aleong: Khao
* Abdel Qissi: Khan (Mongoliar borrokalaria)
* Stefanos Miltsakakis: Greziar borrokalaria
* Ong Soo Han: Korear borrokalaria
* Louis Mandylor: Riggi
* Chang Ching Peng Chaplin: Maisu Tchi
* Ryan Cutrona: O'Keefe ofiziala
* Peter Wong: Txinatar borrokalaria (Kung Fu Shaolin)
* Kitao: Kyoshiro Oyama (Sumo)
* César Carneiro: Brasildar borrokalaria (Capoeira)
* Habby Heske as German Fighter
* Peter Malota: Espainiar borrokalaria
* Azdine Nouri: Turkiar borrokalaria
* Shane Meier: Red
* MarkAnthony Baca: Kankailua

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Manganako dorrea

**Manganako dorrea** Espainiako Cuenca hiriko monumentua da, babes-dorrea alegia. Espainiako Kultura Ondasunaren izendapena du. Dorreak, musulmanen alkazar gainean eraikia, birmoldaketa ugari izan ditu; ezagutzen den lehendabiziko eraikuntza XVI. mendekoa da. Cuencako sinboloa da.

## Etimologia 
Dirudienez “mangana” antzinako grezieratik dator, “manganon”, gerra-makina. Arabiarren alkazarren dorre bat egon zitekeen hor eta, agian, katapulta bat. Horrek izena justifikatuko luke.

## Historia 
Lehen esan dugun bezala dorreak aldaketa asko ezagutu ditu. Lehen dorrea oinplanta karratua zen eta Antón Wyngaerde margolariari esker ezagutzen da: 1565an dorrearen marrazkia egin zuen. Marrazki horretan 1532an Esteban Limosínk dorreko gezian jartzeko egin zituen gurutze eta burnizko haize orratza ez dira agertzen.

XVI. mendearen amaieran Esteban Limosín arkitektoak konponketa batzuk egin zituen baina eraikinaren funtsa aldatu gabe. Hori XVIII. mendean Juan Llanes y Massak egin zuen marrazkiari esker dakigu zeren eta bertan agertzen dena Wyngaerderen marrazkian bezalakoa zen. Baina XVIII. mendean dorrean tximista batek jo zuen kalte handiak sortuz eta, hori gutxi balitz, XIX. mendearen hasieran frantsesek ere dezente kaltetu zuten dorrea. Kalte horiek zuzentzeko Mateo López arkitektoari kontratatu zuten. 1862an, nahiz eta egindako lanak, dorrearen goiko parteak gaizki jarraitzen zuen.

Benetako aldaketa XX. mendean eman zen, ordea. Erreforma Fernando Alcántara arkitektoa zuzendu zuen eta berak sartu zuen neomudejar estiloa eraikinan, monumentuareki bat ez zetorren estiloa alegia. Inspirazioa Islamdar artean bilatu zuen, Ipar Afrikako monumentuetan. Gezia kendu zuen eta haren ordez kanpai batzuk jarri zituen, kupula txiki batez estaliz. Hormak igeltsuzko apaingarri aberats eta koloretsuekin bete ziren. Almena batzuk jarri zituen ere bai.

Hor ez ziren aldaketak bukatu. 1970an berriro ere dorrea zaharberritu zen. Helburua Cuencako sinboloa den dorrea duintzea zen. Proiektua Víctor Caballerok egin zuen, 1968an, eta gotorleku kutsua eman zion dorreari. Ondoren, emaitza nahiko polemikoa izan zen baina gaur egun hiriaren erreferentzia da dorre hau.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* :Dorrearen bideoa Youtuben.
Baorangia emileorum

***Baorangia emileorum*** *Boletaceae* familiako onddoa da. Jangarria. *Boletus pseudoregius* ere deitzen zaio, *Boletus regius* delakoaren antzekotasunagatik.

Sinonimoak: *Boletus speciosus*, *Suillus speciosus*, *Ceriomyces speciosus*, *Boletus aemilii*, *Xerocomus emileorum*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 5 eta 14 cm-ko arteko diametrokoa, lehenik hemisferikoa, gero ganbila eta amaieran laua. Gorri-arre edo gorri-odol kolorekoa eta apur bat belusatua. Azala bereizgarria, opakua, mehea, lehorra eta nahiko irmoa.

**Tutuak:** Horiak, urdindu egiten dira ebakitzean, itsatsita edo ia libreak.

Tutu libreak: Oinera hurbiltzen diren tutuak, baina ukitzen ez diotenak.

**Poroak:** Hori-bizi kolorekoak, txikiak eta biribilduak.

**Hanka:** Horia goi aldean eta kolore gorrizta gainerakoan. Gogorra, sendoa, trinkoa eta distiratsua.

**Haragia:** Horixka, kapelan eta oinaren zati batean apur bat urdindu egiten da ebakitzean, gainerako oinean kolore gorrixka hartzen du. Usain eta zapore atseginekoak.

**Etimologia:** *Boletus* terminoaren etimologia eztabaidagarria da. *Speciosus* epitetoa berriz latinetik dator: ederra, ikusgarria. Bere itxuragatik.

## Jangarritasuna 
Jateko ona, oina izan ezik, zerbait larrukara baita.

### Nahasmen arriskua 
*Boletus regius*-arekin, baina honen haragia ez da urdintzen eta kapelaren azala distiratsuagoa da. Honen oina horia da, *Boletus speciosus* delakoak eraztun gorrixka duen bitartean.

## Sasoia eta lekua 
Uda eta udazkenean, hostozabalen basoetako belarretan, kare-lurretan. Ez da ateratzen garaiera handiegian.

### Banaketa eremua
Alpeak, Austria‎, Eslovenia‎, Espainia‎, Frantzia, Italia‎‎, Alemania‎, Serbia, Grezia‎, Pirinioak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Boletus pseudoregius

***Boletus pseudoregius*** (*Butyriboletus pseudoregius*) *Boletaceae* familiako onddoa da.

Sinonimoa: *Boletus speciosus*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 5 eta 14 (18) cm. arteko diametrokoa, globo formakoa edo hemisferikoa eta gero, ganbiletik ganbil-lautura, ertza pixka bat soberakinekin, makurretik laura eta gingildun-bihurgunetsua zahartzean. Azala zati txikitan bereizten da, iletsua da, baina gero joan egiten zaio, arrosa-andere-mahats kolorekoa, zenbait tonu purpura-arrosekin, eta gero arrosa-okreak.

**Tutuak:** Finak, itsatsiak, baina hutsune biribil batekin oinaren jiran, hori bizitik hori-beix kolorekoak.

**Poroak:** Txikiak, biribilduak, tutuen kolorekoak eta berde-urdin kolorea hartzen dute hatsarekin sakatzean.

**Hanka:** 5-15 x 2-5 cm-koa, oboidea eta zahartzean zilindriko-klabiformea, baina beti erraboilduna oinarrian; horixka goian eta kapelaren kolorea oinarrian eta erdiko zati batzuetan; oinaren koloreko sare finez estalita dago.

**Haragia:** Zuri-horixka, azalaren azpian tonu gorrixkak ditu, oinekoa horia da, eta tonu gorrixkak, kortexean, galerietan eta oinaren oinarrian, moztean urdindu egiten da; usain eta zapore atseginekoak.

**Etimologia:** *Boletus* terminoaren etimologia eztabaidagarria da. *Pseudoregius* epitetoa berriz latinezko regius, errealetik eta grezierazko antzeko-tik, *boletus regius* delakoaren oso antzekoa delako.

## Jangarritasuna 
Jangarri bikaina, oina izan ezik, pixka bat larrukara baita.

### Nahasketa arriskua 
*Boletus appendiculatus*-ekin nahas daiteke.

## Sasoia eta lekua 
thumb|*Boletus pseudoregius*
Hostozabalen basoetan agertzen den espezie berozalea da, haritz, arte eta pagoetan batez ere.

### Banaketa eremua 
Europa eta Ipar Carolina.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cloudina

230px|eskuinera|thumb|*Cloudina*-ren fosila.
***Cloudina*** Garai Ediakarikoan bizi izan ziren fosilen genero bat da, gaur egun iraungita dagoena. Dagoeneko hainbat espezie aurkitu dira. Ezagutzen den exoeskeletodun animalia zaharrena da.

## Etimologia 
Preston Cloud geologo eta paleontologoaren omenez jarri zitzaion *Cloudina* izena.

## Aurkikuntza 
*Cloudina*-ren aurreneko fosilak Nama aztarnategian aurkitu ziren, Namibian, 1972 urtean eta barnean bi genero sartu zituzten, *Cloudina* eta *Conotubus* generoak:
* *Cloudina* generoa:
** *Cloudina hartmannae* (Germs, 1972)
** *Cloudina riemkeae* (Germs, 1972)
** *Cloudina lucianoi* (Beurlen & Sommer, 1957) (Zaine & Fairchild, 1985)
** *Cloudina sinensis* (Zhang, Li et Dung, 1992)
** *Cloudina carinata* (Cortijo, Musa, Jensena et Palacios, 2009)
** *Cloudina ningqiangensis* (Cai et al., 2017)
** *Cloudina xuanjiangpingensis* (Cai et al., 2017)
* *Conotubus* generoa:
** *Conotubus hemiannulatus* (Zhang and Lin, 1986)

## Deskribapena 
Aurkituriko fosilek 0'3 eta 6'5 milimetro arteko diametroa dute eta 8 eta 150 mm arteko luzera. Gorputzak kurbatura izan ohi du edo itxura sinuosoa, eta batzutan adarrak ere ikusi izan zaizkio. Fosiletan tamaina desberdinetako konoak azaldu dira, honek hazkuntza-ratio konstanterik ez zuela adierazten du.

## Bizimodua 
Sakonera gutxiko eremutan finkaturik bizi ziren organismo sesilak ziren. Ur hotzetan bizi ziren eta estromatolitoen artean aurkitu dira ugari. Koloniak eratzen zituzten, lehenengo arrezife primitiboak kontsideratu daitezkeenak. Kolonia handi hauek harrapari gabezia adieraziko lukete.

## Taxonomia 
Glaessner-ek 1976an poliketoen taldeko anelidoa zela esan zuen. Hahn & Pflug (1985) eya Conway Morris et al. (1990) zientzilariek zalantzan jarri zuten baieztapena eta Grantek (1990) korala zela esan zuen. Gaur egun oraindik ez da erlazio filogenetikoa zehaztu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Judge Dredd (filma)

***Judge Dredd*** (euskaraz *Dredd Epailea*), 1995eko Danny Cannon britainiar zinema zuzendariak zuzendutako zientzia fikzio eta ekintza film bat da. John Wagner eta Carlos Ezquerra komikigileen *izenburu berdineko komikietako pertsonaian* oinarritua dago. Sylvester Stallone, Diane Lane, Rob Schneider, Armand Assante eta Max von Sydow aktoreek antzetu zuten.

## Argumentua 
2080ko hamarkada, Lurraren zatirik handiena bizitzeko egokia ez den lekua bilakatu eta gizakiak bortizkeria etengabean bizi dira. Gizateriaren gehiengoa 10 milioitik gorako Mega-Hirietan bizi da.

2139ean, AEBetako hiru mega-hirietako Bat Mega-Hirian, krimenaren aurka nekagaitz borrokatzeko prest dagoen gizasemea bizi da: Joseph Dredd epailea (Sylvester Stallone).
 
## Aktoreak 
* Sylvester Stallone: Joseph Dredd epailea
* Armand Assante: Rico Dredd
* Rob Schneider: Herman "Fergie" Fergusson
* Diane Lane: Barbara Hershey epailea
* Jürgen Prochnow: Griffin epailea
* Max von Sydow: Fargo justizia burua
* Joanna Miles: McGruder epailea
* Joan Chen: Ilsa Hayden doktorea
* Balthazar Getty: Nathan Olmeyer kadetea
* Maurice Roëves: Miller espetxezaina
* Ian Dury: Geiger
* Mitchell Ryan: Vartis Hammond
* Bradley Lavelle: Hunter epaile burua
* Lex Daniel: Brisco, kadete hasiberria
* Scott Wilson: Pa Angel
* Christopher Adamson: Mean Machine Angel
* Ewen Bremner: Junior Angel
* Phil Smeeton: Link Angel
* Peter Marinker: Carlos Esposito epailea
* Angus MacInnes: Silver epailea
* Mark Moraghan: Monroe epailea
* Al Sapienza: Gellar epailea
* James Earl Jones: Filmaren hasierako hitzaurrearen ahotsa
* Adrienne Barbeau: Justizia Auzitegi Nagusiko konputagailuaren ahotsa
* James Remar: Block Warlord (kameoa hasierako eszenan)

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Rubroboletus legaliae

***Rubroboletus legaliae*** (*Boletus splendidus*) *Boletaceae* familiako onddoa da. Toxikoa da. Urdail esteetako arazoak sortzen ditu.

Sinonimoak: *Boletus splendidus* C.Martín (1894), *Boletus legaliae* Pilát (1968), *Boletus satanoides* sensu auct. mult.,  *Boletus spinari* Hlaváček (2000).

## Deskribapena 
**Kapela:** 7 eta 12 cm bitarteko diametrokoa, globo-itxurakotik ganbilera eta laura. Botoi bat besterik ez denean, kapelaren azala kafe  kolorekoa, gaztetan zurixka, helduaroan gris zurbil kolorekoa eta zahartzean arrosa-gorri kolorekoa.

**Himenioa:** Itsatsia, poro gorriekin, helduaroan zurbildu egiten dira laranja kolorera eta ukitzean urdindu.

**Hanka:** 3 eta 8 cm bitarteko garaierakoa, sendoa, zilindrikoa, leuna, goian laranja kolorekoa (zahartuaz zurbilduaz joaten da), erdirantz arrosa-gorri koloreko erretikulu estu batekin eta ardo koloreko iluna oinarrian. 

**Haragia:** Ebakitzean urdindu egiten da eta oinarrian ardo kolore iluna ematen du. Txikoria usaina eta zapore gozoa izaten du. Espora-jalkina arre-oliba kolorekoa.

**Etimologia:** *Boletus* terminoaren etimologia eztabaidagarria da. *Legaliae* epitetoa, Marcelle Louise Fernandez Le Gal mikologoaren omenez du (Le Gal izenaz ezagunagoa, Etiene Le Gal senarraren abizena).

## Toxikotasuna 
Toxikoa.

### Nahasketa arriskua 
Poro gorriak dituzten beste *Boletus* batzuekin nahas daiteke: *Lupinus*, *purpureus*, *impolitus* eta, batez ere *Boletus satanas* pozoitsuarekin, honen kapela zuria helduaroan marroi-okre kolorekoa bihurtzen da, baina ez du izaten tonu gorririk, eta gainera usain txarra du.

## Sasoia eta lekua 
Uda amaieran eta udazkenean. Hostozabalen basoetan (haritza, pagoa). Lurzoru neutroetatik azidoetara)

### Banaketa eremua 
Europa, Errusia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Leire Etxaniz

**Leire Etxaniz Bengoa** (Etxebarria, 1990eko otsailaren 2a) Euskal Herriko pilotaria da. Emakumezko esku-huskako pilotarien artean txapel gehien eskuratu dituena da.

## Biografia 
Txikitatik aritu izan zen frontoian pilotan jokatzen baina kirol ibilbidea futbolean jokatzen hasi zuen 2007an, hasieran Artibai taldean eta ondoren Eibarren. Bi urte egin zituen talde gipuzkoarrean eta lehen mailan jokatu zuen. 

Pilota mundura palan jokatuz sartu zen eta 2017tik aurrera esku-huska ari da. Aurreneko urtea bikaina izan zuen, Emakume Master Cup bi modalitateetan, binaka eta bakarka lau t'erdian. Binakako lehen bi txapelak Olatz Arrizabalagarekin lortu zituen eta hirugarrena Leire Garairekin.

2018an Bizkaia txapelketa irabazi zuen Eneritz Arrieta azkoitiarrarekin.

## Palmaresa 
* Emakume Master Cup:
** Bikoteka (3): 2017, 2018, 2019.
** Lau t'erdikoa (2): 2017, 2019.
* Bizkaia Txapelketa (1): 2018.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Leire Etxanizi elkarrizketa Berria egunkarian. (2020.05.05) "Zerbait falta zaio"
Syriana

**Syriana** Stephen Gaghan estatubatuar zinema zuzendariaren 2005eko thriller film bat da, Robert Baer CIAren kidearen benetako istorioan oinarritua. George Clooney, Matt Damon, Jeffrey Wright, Mazhar Munir, Amanda Peet, Tim Blake Nelson, Mark Strong, Alexander Siddig, Amr Waked, Christopher Plummer, Chris Cooper eta William Hurt aktoreek antzeztu zuten.

Taldeko gizonezko aktore onenaren Oscar Saria (George Clooney) irabazi zuen, eta Jatorrizko gidoi onenaren Oscar Sarirako izendapena jaso zuen.

## Argumentua 
Bob Barnes bizitza Ekialde Hurbilean lanean igaro duen CIAko kidea da, terrorismo kasuak ikertzen. 1980ko hamarkadako Beirut gatazkatsuan izandako esperientzia dela eta, bertara berriz bidali dute misio korapilatsu bat egiteko. Misio horren tartean bi estatubatuar petrolio-enpresaren elkartzea daude, estabatuar federal agentziaren ikerketa bat, eta Suitzan kokatutako energia-sektorearen analista bat.

## Aktoreak 
* George Clooney: Bob Barnes
* Matt Damon: Bryan Woodman
* Jeffrey Wright: Bennett Holiday
* Christopher Plummer: Dean Whiting
* Nicky Henson: Sydney Hewitt
* David Clennon: Donald Farish III
* Amanda Peet: Julie Woodman
* Peter Gerety: Leland "Lee" Janus
* Chris Cooper: Jimmy Pope
* Tim Blake Nelson: Daniel "Danny" Dalton, Jr.
* William Hurt: Stan Goff
* Mark Strong: Mussawi
* Mazhar Munir: Wasim Ahmed Khan
* Nadim Sawalha: Hamed Al-Subaai emirra
* Alexander Siddig: Nasir Al-Subaai printzea
* Akbar Kurtha: Meshal Al-Subaai printzea
* Amr Waked: Muhammad Sheikh Agiza

## Kanpo estekak 
* *Syriana* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Alexandra Gripenberg

**Alexandra van Gripenberg**, **Alexandra Grippenberg** bezala ere ezaguna (1857ko abuztuaren 30a, Kurkijoki, Finlandia; 1913ko abenduaren 24a), Finlandiako gizarte aktibista, egile, editore, egunkari argitaratzailea eta politikaria izan zen. Era berean, XX. Mendearen hasieran Finlandian emakumeen eskubideen aldeko mugimenduaren ahots ezagunenetako bat izan zen. Fennomaniar izateagatik ere ezaguna zen.

Suomen Naisyhdistys () Finlandiako lehen emakumeen eskubideen aldeko elkarte ofiziala sortu zuen Helsinkin 1884an. 1887-1888 bitartean, Ingalaterran eta Estatu Batuetan zehar bidaiatu zuen, herrialde horietako emakumeen mugimenduen jardueraren inguruan ikasteko. Birak *A Half Year in New World* (1889) liburua idazteko inspiratu zuen. 1893tik 1899ra Emakumeen Nazioarteko Kontseiluaren diruzaina izan zen.

Finlandian 1906an emakumeen sufragioa onartu zenean, Gripenberg hauteskunde horietan hautatu zituzten 10 emakume kontserbadoreetako bat izan zen, Alderdi Sozialdemokratikoko beste bederatzi emakumeekin batera. Honela, Finlandiako Parlamentuko lehen emakumezkoetako bat bihurtu zen. Finlandiako Alderdi Kontserbadorearen barnean izan zen hautatua. Honek arazo batzuk sortu izan zizkion, bera suediar hiztuna baitzen eta alderdiaren hizkuntza finlandiarra zelako orokorrean, Finlandiako landa eremuan babes asko zutelarik.

## Bibliografia 
* Jallinoja, Riita. "emakumezko askatasun mugimnedua Finlandian," *Historia eskandinaviar aldizkaria* 5 (1980): 36-49.
* Korppi-Tommola, Aura. "Elkarrekin borrokatuz askatasunaren alde:Nazionalismoa, Sozialismoa, Feminismoa, eta emakumeen sufragioa Finlandian 1906an." *Historia eskandinaviar aldizkaria* 15 (1990): 181-91.
* Moring, Anna, ed. *Generoaren politika: Emakumeen sufragio mende bat Finlandian*. Helsinki: Otava, 2006.
* Rappaport, Helen. "Alexandra van Gripenberg." In* Emakume Erreformarien Entziklopedia*, Helen Rappaport editatua. Santa Barbara: ABC-CLIO, 2001, 723-724.

## Erreferentziak
Nectocaris

230px|eskuinera|thumb|*Nectocaris pteryx*-en fosila.
230px|eskuinera|thumb|*Nectocaris pteryx*-en 3D interpretazioa.

***Nectocaris*** Kanbriar garaian bizi izan zen animalia bat da, gaur egun iraungita dagoena. Espezie bakarra ezagutzen da, *Nectocaris pteryx*. 530 milioi urte inguru dela bizi izan zen.

## Etimologia 
*Nectocaris* izena grekerazko νηκτόν (*nekton*, "igerilari") καρίς (*caris*,"ganba") hitzen elkarketatik dator, "ganba igerilaria" esan nahiko luke beraz. Espeziearen bigarren izena grekerazko πτέρυξ (*pteryx*, "hegoak") izena da.

## Aurkikuntza eta taxonomia 
Charles Doolittle Walcott-ek aurkitu zituen aurreneko fosilak Burgess Shale aztarnategi kanadarrean, 1909 eta 1924 artean egindako espedizio ugarietako batean. Walcottek argazkia atera zion baina Smithsonian Institutuko bilduma batean galduta egon zen 1976an Simon Conway Morrisek aurkitu eta deskribatu zuen arte. *Nectocaris* izena eman zion.

Martin Glaessnerrek 1979an Australiako Emu Bay Shale aztarnategian antzeko fosil bat aurkitu zuen eta gorputz segmentatua ikusirik *Vetustovermis* ("antzinako zizarea") izena eman zion. Txinako Maotianshan Shales (Chengjiang) aztarnategian aurkituriko fosil bat barearen gisa deskribatu zen, *Petalilium*. Royal Ontario Museumek hamakadetan aurkitu diren *nectocaris* fosilak biltzen jarraitu du eta Martin Smith eta Jean-Bernard Caron paleontologoek zefalopodoen taldean sartu zuten 2010 urtean. Honek zefalopodoen sorrera 30 milioi urtetan atzeratuko luke.

## Deskribapena 
*Nectocaris* gorputz zapala zuen 7 zentimetro inguruko animalia zen. Erronbo itxurako gorputz biguna zuen, mineralizatu gabea. Gorputzak bi hegats ditu, zeharkako barrak dituena.

Fosil handiak eta txikiak aurkitu dira, handienak laukoitzak izanik. Arren eta emeen fosilak izan daitezkeela uste da.

## Bizimodua 
Animalia igerilaria dela uste da, hegatsen bidez mugitzen zena, eta beharra izanez gero sifoiaren bidez propultsatu zitekeena. Ikusmen ona zuela uste da, gaur egungo Nautilusen antzekoa. Harraparia izango zela pentsatzen da, garroak erabiliko zituen harrapakina ehizatzeko. Sarraskijalea ere izango zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Burgess Shaleko webgunean, *Nectocaris pteryx*-ren informazioa
San José ostatua (Cuenca)

**San José ostatua**, gaztelaniaz **Posada San José**, Espainiako Cuenca hiriko monumentua da. Espainiako Kultura Ondasunaren izendapena du. Eraikina XVII. mendekoa da. Huécar ibaiaren arroila gainean dago, hiriaren goiko aldean. Etxe-jauregia da gaur egun ostatu moduan irekita. Oso ondo gorde da eta, horri esker, garai haietako alde honetako etxeak nolakoak ziren jakin dezakegu.

## Historia 
Jatorrizko eraikina XVII. mendekoa da baina, berez, eraikin desberdinen loturak sortzen dute. Antza denez, horrela egin zen sarrerako kalea eta arroila gainera ematen duen lorategiaren arteko garaiera aldea gainditzeko. Mazo familiakoa zen. 1621ean Juan Bautista del Mazok eraiki zuen, Velázquez margolariaren suhia eta kolaboratzailea. Geroago San Joséren katedraleko haur-abesbatzaren eskola izan zen; instituzio hori Diego de Mazo de la Vega 1660an sortu zuen. Eskola horrek orain gutxi arte funtzionatu du. Esaterako Pio Barojak *La nave de los locos* eleberrian aipatu zuen. XX. mendean eraikina erabilera komertzialerako moldatu zen.

## Deskribapena 
Gelak eta saloiak maila desberdinetan ditu; haien artean eskaileren eta galerien bitartez komunikatzen dira. Lorategi ederra du ere, Huécar ibaiaren arroila gainean. Barruan Erdi Aroko habeak, islandar jatorrikoak gordetzen dira. Ataria Herrerar arkitekturaren gustukoa da. Alboetan Mazo familiaren armarriak ikusten dira. Sarrera gainean ikusten den San Jose ez da oso zaharra.

## Iruditegia 

Image:
Antiguo_Colegio_de_San_José_1.JPG|Eskola zenaren sarrera.
Colegio_de_Infantes._Cuenca.jpg|Ataria gertutik.
WLM14ES_-_03072010_183028_B_6938_-_.jpg|San Jose hau berria da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Ostatuaren webgune ofiziala.
Huécar ibaiaren arroila

**Huécar ibaiaren arroila** Espainiako Cuenca hiriaren parean dagoen forma geografiko bat da, Gaztela-Mantxako erkidegoan. Arroila Huécar ibaiak sortu du. Arroila horren inguruan, garrantzi handiko monumentuak daude, besteak beste etxe esekiak, San José ostatua eta San Pablo komentua.

## Iruditegia 

Image:
Casas_Colgadas_1.JPG|Etxe Zintzilikatuak.
Convento_de_San_Pablo,_Cuenca,_Castilla-La_Mancha.jpg|San Pablo komentua.
Puente_de_San_Pablo_2.JPG|San Pablo zubia.
Parador_de_Cuenca_(41488746404)_(cropped).jpg|Cuencako paradorea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Bideoa, Youtuben.
Ediacara aztarnategia

300px|thumb|Ediacararreko biota.
**Ediacara aztarnategia** Hego Australiako Flinders mendietan dagoen aztarnategi paleontologiko garrantzitsua da, Adelaide hiritik 650 kilometro iparradera dagoena. Kanbriaurreko azken garaiko biotaren berri ematen duten fosil ugari aurkitu dira bertan, eta garai geologiko horri izena eman dio, Ediacararri alegia (duela 635 eta 542 miloi urte artekoa). Ediacaran bertan, duela 570 eta 542 milioi urte bitarteko estratuak aurkitu dira.

## Etimologia 
*Ediacara* izena hasiera batean australiar aborigenen *Idiyakra* hitzetik etor zitekeela uste izan zen, "ur ertzeko eremua" esan nahi du. 1946 urtean Reg Sprigg geologoak fosil bereziak aurkitu zituen bertan, gaur egun Ediacararreko biota izenaz ezagutzen dena. Hasiera batean marmokak iruditu zitzaizkion, *Medusinites* izena eman zien, baina ondoren fauna anitza aurkitu zuen. 2004an Zientzia Geologikoen Nazioarteko Elkarteak *Ediacararra* izendatu zuen eta bertako faunari *Ediacararreko biota* izena eman zion.

## Garrantzia 
Ediacara aztarnategiak iraultza handia ekarri zuen paleontologiaren mundura, Kanbriar garaiaren aurretik animaliarik ez zela uste baitzen. Honek erakutsi zuen kanbriarreko leherketaren aurretik Ediacararreko leherketa izan zela.

Ediacarako biota Australiaz gain platenako beste eremu batzuetan ere aurkitu da, Namibian, Ternuan (Kanada) eta Errusian besteak beste.

## Iruditegia 
### Fosilen argazkiak 

Irudi:DickinsoniaCostata.jpg|*Dickinsonia*.
Irudi:Kimberella crop.jpg|*Kimberella*.
Irudi:Spriggina Floundensi 4.png|*Spriggina*.
Irudi:Medusinites asteroides.jpg|*Medusinites*.
Irudi:Palaeophragmodictya spinosa パレオフラグモディクチャ スピノサ.jpg|*Palaeophragmodictya*.
Irudi:Pteridinium.JPG|*Pteridinium*.

### Fosilen interpretazioa artistikoak 

Irudi:Dickinsonia costata A.jpg|*Dickinsonia*.
Irudi:Kimberella NT.jpg|*Kimberella*.
Irudi:Spriggina floundersi - MUSE.jpg|*Spriggina*.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ediacararreko biota

## Kanpo estekak 
* Kaliforniako Unibertsitateak Ediacarari buruz duen informazioa
Aditz-sintagma

Sintagma batek nukleo (garrantzi handiena eta hierarkikoki balio handiena duen hitza eta beraz, sintagmari izaera ematen diona) gisa aditz bat duenean, **aditz-sintagma** bat dela esaten da. Bertan, zenbait osagarri aditzaren mende egoten dira.

## Ikus, gainera 
* Aditza
* Sintaxia

## Kanpo estekak
Toki o Kakeru Shōjo

animaziozko film japoniarra da, 2006an estreinatua. Yasutaka Tsutsuik 1967an idatzitako Toki wo Kakeru Shōjo eleberrian oinarrituta dago. Istorioaren trama nagusia partekatzen dute, denboran salto egiteko neska batena, baina protagonista desberdin batekin. Zientzia fikziozko eta amodiozko pelikula da, Satoko Okuderak idatzia eta Mamoru Hosodak zuzendua. Pelikula Madhousek produzitu eta Kadokawa Herald Pictures-ek banatu zuen. Espainian banaketa Selecta Visioni dagokio, bai DVD eta Blu-Ray edizioak baita Digibook edizioa pelikulari buruzko liburu batekin datorrena.
## Sinopsia 
Makoto Konno bigarren hezkuntzako ikaslea da. Denbora gehiena institutuko bere lagunekin, Chiaki Mamiya eta Kousuke Tsuda, pasatzen du, ikasgelan eta ikasgelatik kanpo, batez ere beisbolean jolasten. Ikasturtea amaitzear daude eta kezkatuta dago hainbeste ikusiko ez dituelako. Nahi gabe, Makotok denboran zehar salto egiteko gaitasuna eskuratzen du. Horrela, gaitasun hau bere probetxurako erabiltzen du etorkizunean izan ditzakeen ondorioez kezkatu gabe, eta berarentzat onak diren aldaketak negatiboki eragingo dute bere etorkizunean.

## Pertsonaiak 
## Produkzioa 
### Produkzio taldea 
### Egokitzapenak 
Pelikula hau bezala, Yasutaka Tsutsuiren eleberriak ikus-entzunezko beste hainbat egokitzapen izan ditu.

## Erantzuna 
### Kritikak 
Rotten Tomatoesen arabera %88ko onespena jaso zuen 16 kritika oinarri hartuta batez besteko 6.7/10-ko kalifikazioarekin: "Animaziozko pelikula irudimentsu eta liluragarria diseinu bisual oso efektiboarekin".

Anime News Networken Justin Sevakisek bere "magia absolutuagatik" goraipatu zuen. The Boston Globeko Ty Burrek pelikularen erritmoa eta grafikoak goraipatu zituen, eta Studio Ghibliren obrekin konparatu zuen filma. Liburuaren autore originalak, Yasutaka Tsutsui, pelikula goraipatu zuen bere liburuaren "benetako bigarren belaunaldia" dela esanez Nazioarteko Tokyoko Animazio Azokan.

### Sariak 
Animazio sari handia irabazi zuen Manichi Film Awards 61 ekitaldian, urteko animaziozko film entretenigarrienari ematen zaiona. 2006ko Japoniar Arte Festibalean animazio dibisioan sari handia jaso zuen. Frantziako Aneccyko Animaziozko Zine Festibal Internazionalaren 31 ekitaldian luzemetraientzako sari berezia irabazi zuen, 2007ko ekainaren 16an.

## Soinu banda 
## Manga 
Pelikula komiki egokitzapena izan zuen, Ranmaru Kotonek egina eta *Shōnen Acek* serializatuta, pelikularen estreinaldiaren hilabete batzuen aurretik. 2009an ingelesezko hizkunzan atera zen Australiarako, Bandai Entertainmenten lizentziarekin eta Madman Entertainmenten banaketarekin. Komikiak pelikularen istorio bera kontatzen du aldaketa txiki batzuekin, hasieran adibidez. Makoto Konnok Kazuko Yoshiyama eta Kazuo Fukamachirekin, nobela originalaren pertsonaia nagusiekin estropezu egiten duela amesten du egokitzapen honetan.Horrez gain komikiak, pelikulak ez bezala, epilogo bat du Kazukon oinarritzen dena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Place Ville Marie

**Place Ville Marie** (**PVM**) bulego eta merkataritza-gune handia da Montrealen, Quebec-en, Kanadan. Lau bulego-eraikin eta lurpeko merkataritza-plaza bat ditu. Eraikin nagusia, **1 Place Ville Marie**, nazioarteko estiloan eraiki zuten 1962an Royal Bank of Canadaren egoitza gisa. Gaur egun, bertan dago. 188 m-ko (617 oin) eta 47 pisuko bulegoen dorre kruziformea da. Montrealeko Lurpeko Hiriarekin duen lotura da, munduko erabiliena, 1,600 negozio, metro-estazio bat baino gehiago, metro-geltokiak eta tunelak, erdigune osoan hedatzen direnak. Itsasargi birakaria erlojuaren orratzen kontrako norabidean ere badago gauez inguruko zerua argiztatuz, gehienez ere 50 km-ra arte ikus daitezkeen lau izpi horizontal zuri argituz.

## Kanpo estekak
A-26

**A-26** edo **Pirinioetako Autobia** Kataluniako autobia da. Ripoll eta Llançà lotuko duen autobia da.

## Tarteuneak 

## Ibilbidea 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1250 René-Lévesque

**1250 René-Lévesque**, IBM dorrea izenez ere ezaguna, Montrealeko (Kanada) bigarren etxe orratz altuena da. 199 metro neurtzen ditu eta antenarekin 230,4 m. 47 solairu ditu eta 1988-1992 bitartean eraiki zuen Kohn Pedersen Fox Associates (KPF) arkitektoen enpresak. 1250 René-Lévesque eraikinak bere helbidearen izena dauka (1250 boulevard René-Lévesque Ouest, Bonaventure metrotik gertu), askoren ustez, Montrealeko etxe orratz ederrena da.

## Kanpo estekak
Gagauz

**Gagauz** (*Gagauzlar*) hegoaldeko Moldavian eta Ukrainako hego-mendebaldean bizi den etnia batekoa da, etnia horri dagokiona. Guztira 300.000 inguru dira, gehienak Moldaviako Gagauziako Errepublika Autonomoan bizi direnak. Turkiar herri honen gehiengoa kristau ortodoxoa da, gutxiengo musulman txikia izanda. Bere hizkuntza nazionala gagauzera da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Moldaviar

**Moldaviar** (,  ahoskatua; moldoviar zirilikoz: Молдовень) hegoaldeko Moldavian eta Ukraina eta Errusiako eskualde batzuetan bizi den etnia batekoa da, etnia horri dagokiona. Guztira 2,9 milioi inguru dira, gehienak Moldavian bizi direnak. Turkiar herri honen gehiengoa kristau ortodoxoa da, gutxiengo katoliko txikia izanda. Bere hizkuntza nazionala errumaniera da.

Hitza antzinako Moldaviako Printzerrian egun bizi direnei izendatzeko ere erabiltzen dute, bere herritartasuna direna direla (egungo Errumania- %47,5a- Moldavia- %30,5a- eta Ukraina- %22a- artean elkarbanatuta dagoena). Era berean, adituen artean, eztabaida bizi bat dago: berezko herria edo errumaniarren barneko taldea diren ala ez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kirgiz

**Kirgiz** (; , *kyrgyzdar*; , *kirguizy*) Kirgizistanen eta Txinako ipar-mendebaldean bizi den etnia batekoa da, etnia horri dagokiona. Guztira lau miloi kirgiz bizi dira Kirgizistanen eta 160.000 inguru Xinjiang aldean. Etniak 40 tribu ezberdin ditu eta horrexegatik Kirgizistango banderak 40 izpi ditu. Turkiar herri honen arbasoak duela 2.000 urte txinatarrek *jiankun* (堅昆) deituriko herrikoak ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oklahoma Cityko bonba erasoa

**Oklahoma Cityko bonba erasoa** 1995eko apirilaren 19an hiri horren erdialdean kamioi batez egindako bonba eraso terrorista izan zen Oklahoma AEBetan. Atentatua Timothy McVeighek eta Terry Nicholsek egin zuten Alfred P. Murrah eraikin federalean goizeko 9:02ean, eta gutxienez 168 lagun hil zituzten; beste 680 pertsona baino gehiago zauritu ziren, eta eraikin horren herena suntsitu. Eztandak beste 324 eraikin kaltetu zituen 16 etxadiren erradioan, hurbileko 258 eraikinetan apurtu zuen kristala, eta 86 auto suntsitu edo erre zituen.

Kalkulatzen da 652 milioi dolarreko galerak eragin zituela. Tokiko, estatuko, administrazio federaleko eta munduko agentziek erreskate lan zabalak egin zituzten bonba erasoaren ondoren. 665 soroslek parte hartu zuten erreskate eta berreskuratze lanetan. 2001eko irailaren 11ko erasoak arte, Oklahoma Cityko bonba erasoa izan zen Estatu Batuetako historian izandako eraso terrorista hilgarriena, eta bertako herritarrek egindako eraso terrorista hilgarriena.

Leherketa gertatu eta 90 minuturen buruan, McVeigh Oklahomako errepidetako polizia batek geldiarazi zuen matrikularik gabe gidatzearren eta legez kanpo armak eramatearren. Auzitegiko frogek azkar uztartu zituzten McVeigh eta Nichols erasoarekin; Nichols atxilotu zuten, eta egun batzuetan, karguak jarri zizkieten biei. Gerago, Michael eta Lori Fortier konplizeak zirela ezagutu zen.

McVeighek, Golkoko Gerrako beterano eta AEBko Milizia Mugimenduaren zaleak, lehergailuz jositako alokairuko kamioi bat zartarazi zuen, eraikinaren aurrean aparkatuta zegoena. Nichols bere konspiraziokideak bonbak prestatzen lagundu zion. Ameriketako Estatu Batuetako gobernu federalaren aurka eta 1992ko Ruby Ridge istilua eta 1993ko Waco setioa kudeatzeko moduarekin haserre, McVeighek nahi izan zuen atentatua Waco Texaseko Davidiarren esparruaren setioko su hilgarriaren bigarren urteurrenarekin batera gertatzea.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Christchurcheko meskitetako sarraskia
* 2016ko Nizako atentatua

## Kanpo estekak
Gertrude Käsebier

**Gertrude Stanon** (1852-1934) edo **Gertrude Käsebier** (bere senarraren abizena hartuta) argazkilari estatubatuar bat izan zen. Ezagun egin zen argazkigintzan amatasuna bezalako gaiak lantzeagatik, Ameriketako Estatu Batuetako jatorrizko herrietako pertsonen erretratuak egiteagatik eta argazkilaritzan emakumeen parte hartzea sustatzeagatik.

1890eko hamarkadan hasi zen argazkigintza lantzen, bere 3 seme-alabei argazkiak ateraz. 1894an hainbat hilabete igaro zituen Europan (Alemania eta Frantzian) argazkiaren kimika eta pintura ikasten. 1895ean Brooklyn-era itzuli zen, bere familiarekin elkartu zen eta argazkilari profesional moduan lan egiten hasi zen. Urtebete beranduago Samuel H. Lifshey-en estudioan hasi zen lanean laguntzaile moduan, besteak beste familiako ekonomiari laguntzeko, bere senarraren gaixotasun baten erruz nahiko ahulduta baitzegoen.

## Argazki galeria 
Hona hemen Gertrude Käsebier-en hainbat lan.

Fitxategi:NesbitKasebier.jpg|*Miss N (Evelyn Nesbit),* 1903
Fitxategi:Clarence White Sr by Gertrude Käsebier (cropped).jpg|*Clarence White Sr.*, 1897-1910
Fitxategi:Gertrude Kasebier-Blessed.jpg|*Blessed Art Thou among Women*, *circa* 1899
Fitxategi:Alfred Stieglitz.jpg|*Portrait of Alfred Stieglitz*, 1902
Fitxategi:Auguste Rodin by Gertrude Käsebier, 1905.jpg|*Auguste Rodin*, 1905
Fitxategi:Chester Beach.jpg|*Chester Beach*, 1910
Fitxategi:George Luks I.jpg|*Portrait of George Luks*, *circa* 1910
Fitxategi:The Clarence White Family in Maine Gertrude Käsebier 1913.jpg|*The Clarence White Family in Maine*, 1913
Fitxategi:John Murray Anderson theatre director.jpg|*John Murray Anderson*, *circa* 1914-1916
Fitxategi:Gertrude Kasebier-Yoked and Muzzled.jpg|*Yoked and Muzzled Marriage*, *circa* 1915
Fitxategi:Rose O'Neill.jpg|''Rose O'Neill*, *circa* 1907
Fitxategi:Robert Henri half.jpg|*Portrait of Robert Henri*, *circa* 1907
Fitxategi:Gertrude Kasebier-Chief.jpg|*Indian Chief*, *circa* 1901
Fitxategi:Gertrude Kasebier-Manger.jpg|*The Manger*, *circa* 1899
Fitxategi:Gertrude Kasebier-Red Man.jpg|*The Red Man'', 1903

## Erreferentziak
Frau Ava

eskuinera|thumb| *Göttweig komentuko kapera*
**Ava** ( 1060. urtea - 1127ko otsailaren 7a ) **Frau Ava** izenez ere ezaguna, **Ava Göttweigekoa** edo **Ava Melkekoa** izan zen, **Ava olerkaria** ere. Alemaniako literaturako edozein generoren barruan izendatutako lehen emakumezko egile izan zen.

## Bizitza eta heriotza 
**Ava** bizitza normala izan zen; ezkondu zen eta bi seme izan zituen: Hartmann eta Heinrich. Ava alargun bihurtu zenean, monasterio batean bizi izan zen. Bi semek, ziur aski apaizak izan zirenak, ama lagundu zuen erlijio poesia sortzean.

*Das Jüngste Gericht* (*azken judizioa*) poemaren amaieran, , Ava-k bere semeak gogorarazten ditu:

:: *Dizze buoch dihtôte zweier chinde muoter.*
:: *diu sageten ir disen sin. michel mandunge was under in.*
:: *der muoter wâren diu chint liep, der eine von der werlt sciet.*
:: *nu bitte ich iuch gemeine, michel unde chleine,*
:: *swer dize buoch lese, daz er sîner sêle gnâden wunskende wese.*
:: *unde dem einen, der noch lebet unde der in den arbeiten strebet,*
:: *dem wunsket gnâden und der muoter, daz ist AVA.*

Bere poesian Ava kristau erlijio istorio eta Beda, Rabano Mauro eta Alcuino de York-en lanak ere erabili zituen, baita beste hainbat poetenak ere. Ava hil zen kapera zahar batean, gaur egundo San Blasen kapera Klein-Wienen, dirudienez. Han bertan, Göttweig inguruan "Ava dorrea" izeneko badago.

## Lanak 
* "Johannes"
* "Leben Jesu"
* "Antichrist"
* "Das Jüngste Gericht"

## Ohoreak 
### *Frau Ava* Literatur Saria 
2001ean saria sortu zen eta 2003an lehen aldiz eman zen. Emakume dazle alemaniarren gai politiko edo espirituzko gaiei buruzko lanei zuzenduta.

## Erreferentziak 
* Hoffmann, H. (ed.), 1830. *Fundgruben für die Geschichte deutscher Sprache und Literatur*. Breslau.
* Kartschoke, Dieter, 1994 (2ª ed.) *Geschichte der deutschen Literatur im frühen Mittelalter*. Munich.
* Maurer, F., 1966. *Die Dichtungen der Frau Ava*. Tübingen.
* Mayer-Skumanz, Lena, 2002. *Frau Ava*. Wien:Dachs-Verlag. [./https://es.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/3851912578 ]
* Rushing, James, 2003. ''Ava's New Testament Narratives: When the Old Law Passed Away* (edición con traducción inglesa de "Johannes" y de "Life of Jesus"). Kalamazoo

## Kanpo estekak 
* Biographisch-Bibliographisches Art. Lexikon, bere lanaren edizioak ditu )
* "Das Jüngste Gericht" (testua)
* Schochs, Kurt (ed.), 1986. *Die Dichtungen der Frau Ava'' . Graz: ADEVA.
Timecop

***Timecop*** (euskaraz *Denbora-Polizia*), 1994ko Peter Hyams estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako zientzia fikziozko akziozko zinema€kintza film bat da. Mike Richardson eta Mark Verheiden komigileen *izenburu berdineko komikian* oinarritua dago. Jean-Claude Van Damme, Ron Silver eta Mia Sara aktoreek antzeztu zuten.

*Timecop 2: The Berlin Decision* (2003) jarraipena izan zuen.

## Argumentua 
Etorkizuneko munduan, denbora-bidaien bidez iraganera itzuli ahal daiteke, horregatik Denboraren Batzordea sortu da, Historiaren nondik norakoaren gertaerak aldatu ez daitezen. Duela hamar urte bere emaztea galdu zuen Max Walker (Jean-Claude Van Damme) poliziak iraganera bidaiatu du, Melissa (Mia Sara) emaztea salbatu eta McComb (Ron Silver) senatari handigura akatzeko asmoz.

## Aktoreak 
* Jean-Claude Van Damme: Max Walker
* Mia Sara: Melissa Walker
* Ron Silver: Aaron McComb senataria
* Bruce McGill: Eugene Matuzak komandantea
* Gloria Reuben: Sarah Fielding
* Scott Bellis: Ricky
* Jason Schombing: Lyle Atwood
* Scott Lawrence: George Spota
* Kenneth Welsh: Utley senataria
* Brad Loree: Reyes
* Kevin McNulty: Jack Parker
* Gabrielle Rose: Marshall epailea
* Callum Keith Rennie: Arrotza
* Steven Lambert: Lansing
* Richard Faraci: Cole

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Body Bags (filma)

***Body Bags*** (euskaraz *Gorpu Zorroak*), 1993ko John Carpenter eta Tobe Hooper estatubatuar zinema zuzendariek zuzendutako beldurrezko antologia film bat da. Stacy Keach, David Warner, Sheena Easton, Debbie Harry, Mark Hamill, Twiggy eta Robert Carradine aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
: Hitzaurrea - Gorputegia: Gorputegi batean itxura izugarriko forense batek (John Carpenter) bere "gorpu zorroen" laneko hilotzei buruzko hiru ipuin beldurgarri kontatzera doa.
# Gasolindegia: Anne (Alex Datcher) ikasle gaztea gauez gasolindegi batean lan egiteko kontratatua izan da, bitartean eroetxe batetik ihes egin berri duen serieko hiltzaile bat hirian izua zabalduz doa.
# Ile: Richard Coberts (Stacy Keach) ilea galtzen hasi den gizasemea da, horrek kezka piztuarazi dio. Ile erorketa ekiditeko ebakuntza kirurgiko iraultzaile bat probatzea erabaki du.
# Begi: Brent Matthews (Mark Hamill) beisbol jokalari profesionalak auto istripu baten ondorioz begi bat galdu du. Begi-emaile misteriotsu baten begia txertatu diote. Ordutik aurrera irudipen odoltsuak izaten hasiko da.
: Amaiera - Gorputegia: Forensea beren azken ipuina amaitzear dagoela gorputegiaren kanpoaldean soinu bat entzu du. Bere burua berriz ere gorpu zorro batean sartuko du, bera hildako bizidun bat dela ulertzera emanez. Gorputegiko bi langile (Tom Arnold eta Tobe Hooper) gorputegian sartu eta forense ipuin kontalariarena den "John Doe" delakoaren gorpuarekin lanean hasiko dira.

## Aktoreak 
;"Gorputegia"
* John Carpenter: Forensea
* Tom Arnold: Gorputegiko 1. langilea
* Tobe Hooper: Gorputegiko 2. langilea

;"Gasolindegia"
* Robert Carradine: Bill
* Alex Datcher: Anne
* Wes Craven: Aurpegi oretsuko gizona
* Sam Raimi: Bill Hila
* David Naughton: Pete
* Lucy Boryer: Peggy
* George Buck Flower: Arrotza
* Peter Jason: Gent
* Molly Cheek: Dibortziatua

; "Ile"
* Stacy Keach: Richard Coberts
* David Warner: Lock aktorea
* Sheena Easton: Megan
* Dan Blom: Dennis
* Gregory Nicotero: Txakurradun gizona
* Kim Alexis: Ile ederreko gizona
* Attila: Ile ederreko gizona
* Deborah Harry: Erizaina

;"Begi"
* Mark Hamill: Brent Matthews
* Twiggy: Cathy Matthews
* John Agar: Lang doktorea
* Roger Corman: Bregman doktorea
* Charles Napier: Beisbol taldearen managerra
* Eddie Velez: Beisbol jokalaria

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Onddo laranja

thumb|Onddo laranja.

**Onddo laranja** (*Leccinum aurantiacum*) *Boletaceae* familiako onddoa da. *Leccinum* generoko jangarri hoberenetakoa da hau, baina lurrin handiagoa duten espezieekin hobeto gelditzen da. Kapelaren kolore bereko oin pikortsu edo ezkataz estalitako oinagatik bereizten diren *Boletus* multzo baten taldekoa da. 

Gastronomikoki *Leccinum* generoko espezierik baloratuena den arren, oinaren oinarria kentzea eta espezie usaintsuagoekin nahastea gomendatzen da.

Sinonimoak: *Boletus rufus*, *Boletus leucopodius*, *Boletus aurantius*, *Boletus aurantius var. ß leucopodius*, *Boletus aurantius var. γ rufus*, *Suillus aurantiacus var. γ rufus*, *Suillus aurantiacus var. ß leucopodius*, *Suillus aurantiacus*, *Tubiporus julii-mensis*, *Leccinum aurantiacum var. leucopodium*, *Leccinum aurantiacum var. rufum*, *Boletus aurantiacus var. rufus*, *Boletus scaber var. aurantiacus*, *Boletus scaber var. rufus*, *Boletus viscidus var. ß aurantiacus*, *Boletus aurantius scaber*, *Boletus rufus scaber*, *Gyroporus rufus*, *Boletopsis rufa*, *Solenia rufa*, *Tubiporus rufus*, *Krombholzia rufa*, *Krombholzia aurantiaca*, *Krombholzia aurantiaca subsp. rufa*, *Krombholziella aurantiaca*, *Krombholziella aurantiaca subsp. rufa*, *Trachypus aurantiacus*, *Boletus versipellis var. aurantiacus*, *Leccinum rufum*, *Krombholziella rufa*, *Leccinum leucopodium*, *Leccinum quercinum*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 6 eta 12 cm arteko diametrokoa. Hasieran globo formakoa, gero hemisferikoa eta azkenean ganbila. Laranja kolorekoa, ilunagoa edo argiagoa, eta fin belusatua. Azala bereizgarria da eta perretxikoaren ertza gainditu egiten du.

**Tutuak:** Hasieran zurixkak eta gero grisaxkak.

**Poroak:** Hasieran zurixkak eta gero grisaxkak, finak eta estu.

**Hanka:** Luzea eta liraina, 8-17 x 1-1,5 cm-koa, zilindrikoa, zurixka; pikortak ditu, hasieran zurixka-zikin kolorekoak izaten dira, eta gero arre-gorrixkak.

**Haragia:** Zuria, baina airearekin arrosa-lila kolorez tindatzen da, eta gero gris-beltzixka bihurtzen da. Hasieran trinkoa eta gogorra da, baina zahartzean harrotu eta bigundu egiten da. Usain eta zapore atseginekoa da.

**Etimologia:** *Leccinum* terminoa latinetik dator, “leccinum” hitzetik, arte azpian haziz, esan nahi du. *Aurantiacum* epitetoa ere latinetik dator, “aurantium” hitzetik, laranja kolorea, esan nahi du.

## Jangarritasuna 
*Leccinum* generoko onddorik preziatuenetako bat da, baina haragia gehiago belzten da egostean eta itxura likatsua eta ez oso gustagarria hartzen du.

### Nahasketa arriskua 
*Leccinum quercinum* eta *Leccinum vulpinum* espeziekin nahas daiteke.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean ateratzen da, urki, karpe, makal eta abarren azpian. Oso ohikoa Euskal Herrian, hostoerorkorren basoetan eta baita koniferen azpian ere.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Costa Rica, Europa, Errusia, Himalaiako eremua, Mongolia, Australia.

## Galeria 

Fitxategi:Leccinum aurantiacum 1.jpg|alt=
Fitxategi:Leccinum aurantiacum 2.jpg|alt=
Fitxategi:Leccinum aurantiacum 3.jpg|alt=
Fitxategi:Leccinum aurantiacum 4.jpg|alt=

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Olatz Arrizabalaga

**Olatz Arrizabalaga** (Gernika, 1997ko apirilaren 12a) Euskal Herriko pilotaria da. Gautegiz-Arteaga du bizileku.

## Kirol Ibilbidea 
7 urterekin pilotan jokatzen hasi zen Gautegiz-Arteagako Montorre Pilota Eskolan. 14 urterekin pilota utzi eta palara pasatu behar izan zen. Palaz zebilela, Bizkaiko eta Euskal Herriko hainbat txapelketa irabazi zituen.

2017an Emakume Master Cup txapelketa sortzeari esker, esku pilotara bueltatu zen eta urte horretako edizioa irabazi zuen Leire Etxanizekin batera. 2018an garaipena berretsi zuten. Ordura arte palaz eta pilotan ibiltzen zen, baina 2020an, pala utzi eta pilota mistora saltoa eman zuen. Urte horretan bertan, Gentzane Aldairekin batera bikotekako finalera iristea lortu zuen eta baita udako hainbat txapelketa irabaztea ere (Plazandreak eta Antiguoko pilota txapelketa).

2022an Emakume Master Cup, Bizkaia Txapelketa eta Hiru Hiriburuak txapelketa irabazi zituen eta 2023an berriz nagusitu zen Masters Cupean eta Bizkaia Txapelketan.

2024ko martxoaren 17an Arrasateko Uarkape frontoian Erasun bikote zuela, bostgarren txapela jaso zuen Etxegarai eta Gaminderi 22-16 irabazita.

2025eko azaroan, Euskal Selekzioaren koloreak defendatuz, urrezko domina irabazi zuen Pilota Nazioen Ligan, emakumezkoen binakako esku pilota kategorian, Enara Gaminderekin batera, espainiar taldeko Goiuri Zabaletaren eta Andrea Capellanen kontrako finala jokatuta.

## Lorpenak 
* Emakume Master Cup:
** Bikoteka pilota goxoa (2): 2017, 2018
** Bikoteka pilota mistoa (3): 2022, 2023, 2024
** Lau t'erdikoa (0): 2018an finalista.
* Plazandreak (1): 2020
* Bizkaia Txapelketa (2): 2022, 2023
* Hiru Hiriburuak txapelketa (1): 2022

* Pilota Nazioen Liga: 
** Emakumezkoen binakako esku pilota (1): 2025

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Artikulua Emakume Master Cupeko binakako finalaren bezperan Berria, 2025-4-5
Katti Anker Møller

**Katti Anker Møller** (1868-1945) Norvegiako emakume feminista bat izan zen. Eskubide erreproduktiboen eta haurren eskubideen alde lan egin zuen lehenengoetarikoa izan zen.

Hamar-en jaio zen Cathrine Anker izenarekin, Herman Anker zen bere aita. Bederatzi anai-arreba izan zituen eta *Sagatun Folkehøyskole*-en hazi zen, Hamar-eko lehen herri unibertsitatean, bere aitak sortutakoa. Irakasle izateko ikasi zuen eta urtebete igaro zuen Frantzian, bertan prostituta eta ama ezkongabeekin izandako harremanak eragin handia izan zuten beregan.

Bere lehengusu Kai Møller-ekin ezkondu zen eta hiru haur izan zituzten. Møller seme-alaba ugari izatearen arriskuei buruz interesatu zen eta baita ama ezkongabe eta hauen haurrei buruz ere. Asko bidaiatzen zuen eta hitzaldiak ematen zituen herrietako topaketetan, lan egiteko modu hau ez zen batere ohikoa garai hartako emakumeengan.

## Erreferentziak
Sudden Death (1995eko filma)

***Sudden Death*** (euskaraz *Bapateko Heriotza*), 1995eko Peter Hyams estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako ekintza thriller film bat da. Jean-Claude Van Damme, Powers Boothe, Raymond J. Barry eta Dorian Harewood aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
AEB, Pittsburgh. Civi Arena kirol pabiloian jokatzen ari den izotz hockey partidu batean Joshua Foss (Powers Boothe) buru den talde armatuak ohorezko palkoa bereganatu eta tartean Daniel Binder (Raymond J. Barry) AEBetako presidente ordea eta beste hainbat agintaro bahirtu dituzte. Partiduan zehar beren banku kontuetara dirutza transferentzia bat egitea eskatuko dute, bestelakoan, lehergailuz bete duten estadioa barnean dauden ikusleekin batera lehertuko omen dute.

## Aktoreak 
* Jean-Claude Van Damme: Darren Francis Thomas McCord, Pittsburgheko suhiltzaile ohia eta Civic Arena kirol pabiloiko segurtasun arduraduna
* Powers Boothe: Joshua Foss, CIAko agente ohia eta talde armatuaren burua
* Raymond J. Barry: Daniel Binder, AEBetako presidente ordea
* Whittni Wright: Emily McCord, Darrenen alaba
* Ross Malinger: Tyler McCord, Darrenen semea
* Dorian Harewood: Matthew Hallmark, AEBetako agentea eta presidente ordearen segurtasun arduraduna
* Kate McNeil: Kathi
* Michael Gaston: Hickey, Fossen konputagailu hackerra
* Audra Lindley: Ferrara andrea
* Brian Delate: Blair
* Faith Minton: Carla, Fossen morroia eta Pittsburgh Penguins taldeko maskota
* Jack Erdie: Scratch, Fossen morroia
* Jophery Brown: Wootton, Fossen morroia
* Manny Perry: Brody, Fossen morroia
* Brian Hutchison: Zerbitzu Sekretuko agente gaztea

### Hockey jokalariak 
* Jay Caufield: Brad Tolliver
* Bill Clement: Partidu hasierako iragarkilaria
* Cleveland Lumberjackseko jokalariak: Chicago Blackhawkseko jokalariak
* Ian Moran: Chris Chelios
* Jeff Jimerson: Bere burua antzeztuz (kredituetan "Ereserki Abeslaria")
* Mike Lange: Bere burua antzeztuz (kredituetan "Play-by-Play Iragarkilaria")
* Mario Lemieux: Bere burua antzeztuz
* Luc Robitaille
* Paul Steigerwald: Bere burua antzeztuz (kredituetan "Kolore Esataria")
* Markus Näslund: Bere burua antzeztuz (krediturik gabe)
* Bernie Nicholls: Bere burua antzeztuz (krediturik gabe)
* Ken Wregget: Bere burua antzeztuz (krediturik gabe)
* John Barbero: PA iragarkilaria (krediturik gabe)
* Mark Kachowski: Bere burua antzeztuz

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai