Mary Elizabeth Phillips

**Mary Elizabeth Phillips** (1880ko uztailaren 15a - 1969ko ekainaren 21a) britainiar sufragista, feminista eta sozialista izan zen. Espetxealdi luzeena jasan zuen sufragista izan zen. Christabel Pankhurstentzat lan egin zuen baina kaleratu egin zuten; gero Sylvia Pankhurstentzat lan egin zuen **Mary Pederson** (edo **Paterson**) izenarekin. Geroago, emakumeen eta haurren erakundeei lagundu zien.

## Bizitza 
Mary Elizabeth Phillips St Mary Bournen jaio zen, Hampshiren, William Fleming Phillips eta Louisa Elizabeth Phillipsen alaba. Bere aita Glasgowen lan egiten zuen medikua zen.

## Ekintzaile sufragista 
thumb|280x280px|WSPUren «Deeds Not Words» estandartea («Obrak, Ez Hitzak»)
Phillips bere aitak bultzatu zuen emakumearen eskubideen aldeko kanpaina egitera, eta 1904an Glasgow eta Eskoziako Mendebaldeko Emakumeen Sufragiorako Elkarteko funtzionario ordaindua bihurtu zen. Geroago jakinarazi zuen horrek erakutsi ziola kanpaina isila ez zela nahikoa izango, eta bat egin zuen erradikalagoa zen Emakumeen Batasun Sozial eta Politikoarekin, 1907an, eta WSPUren sukurtsal bat ezarri zuen Glasgown. Glasgowko Alderdi Laborista Independentearen aldizkaria zen Forwardentzat artikuluak idatzi zituen. Phillipsek Helen Fraserri lagundu zion East Fifeko mugimendu-kanpainetan.

WSPUren hurrengo kanpaina Ingalaterrako mendebaldean izan zen, Annie Kenney, Elsie Howey, Gladice Keevil eta Clara Coddekin bisita-planak antolatuz, eta geroago plataforman egon zen, 1908ko azaroan Plymouth-en Annie Kenney eta Mary Blathwayt-ekin hizketan.

1908ko martxoan sei asteko zigorra ezarri zioten Hollowayko espetxean, Komunen Ganberaren aurrean egindako manifestazio baten ondoren. 1908ko ekainean, Emmeline Pankhurst eta beste hamabi emakumerekin batera, horien artean Emmeline Pethick-Lawrence, Jessie Stephenson, Florence Haig, Maud Joachim, 1908ko ekainaren 30ean Lehen Ministroarekin hitzartutako bisita batean atzera bota zituzten eta, horregatik,poliziaren hesi bat ziztu bizian zeharkatzen saiatu zen jarraitzaile andana bat eta honek indar fisikoz erantzun zuen. Horrek beste atxiloketa bat  eta hiru hilabeteko zigorra ekarri zuen, Phillips iraupen luzeeneko preso sufragista bihurtuz. Poliziak atxilotutako sufragista baten argazkia Phillipena dela esan ohi da.

Phillips kartzelatik askatu zutenean Flora Drummondek hartu zuen, eta beste sufragista batzuek argazki baterako posatu zuten gaitekin eta tartanarekin, "*Ye Mauna Tramp on the Scotch Thistle Laddie"* lelopean. Eskoziako sufragistek William Wallaceren kanpainarekin alderatu zuten euren borroka.

[thumb|250x250px|Mary Phillips (ezkerretik hirugarrena) [tartan-zerrendekin sufragistek jasoa: "*Ye Mauna Tramp on the Scotch Thistle Laddie*".]]
Phillipsek protesta mota desberdinak erakutsi zizkien beste sufragista batzuei, besteak beste, Charlotte Marshek Lambetheko espaloian klarionarekin margotzen laguntzea. Lambethek, Philipsen arabera, "ausardiaz jasan zituen emakumeek prozesuan jasotzen zituzten isekak eta tratu zakarra". 1909ko urtarriletik aurrera, Newcastlen kokatu zen eta gero hegoaldera itzuli zen Kornualles eta Devonera. 1909ko apirilean, Emmeline Pethick-Lawrence preso liberatuaren ongietorri-festan zegoen, Emmeline Pankhurst,  Kenney bi ahizpa, Vera Wentworth, Minnie Baldock eta Mary Gawthorperekin. 500 sufragistarekin batzera eraman zituzten Criterian, Picadilly Circus-en zegoen jatetxean egindako bazkari batean.

Phillips 1909an atxilotu zuten berriro, Vera Wentworth eta Elsie Howierekin batera, Exeterren gizonen bilera batera joatera behartzeagatik. Lord Carringtonek, Nekazaritza eta Arrantza Batzordearen buruak, hitzaldi bat eman zuen bilera hartan. Espetxean egon zen zazpi egunetan, gose-greba egin zuen eta lau egunez egoera kritikoan egon ondoren askatu zuten.WSPUko beste lider batzuek, Mary Blathwaytek eta Emily Blathwaytek, Phillipsek zorabioak zituela idatzi zuten beren egunkarietan, eta Emmeline Pankhurstek idatzi zion: "*Laztana, zaindu eta egin ahal duzun guztia osasuna eta indarrak berreskuratzeko*". Phillipsek Christabel Pankhurst-ek «protesta bikaina» deitu zuena ere egin zuen, gauean eszenatokiaren azpian ezkutatzean «*kemena eta buru-argitasuna*» erakutsiz, «*Emakumeentzako botoa !*» oihukatuz jauzi batez irten eta Patricia Woodlock kartzelatzeari aurka eginez, kabineteko bi ministrok  Liverpooleko St. George's Hall-en ohorezko tituluekin sarituak izan zirenean.

[ezkerrera|thumb|250x250px|Millicent Browne zuhaitz bat landatzen Eagle Housen, Mary Phillips, Vera Wentworth, Elsie Howey eta [Annie Kenney|Annie Kenneyrekin.]]
Phillips Mary Blathwayt-ek Batheaston-en zuen etxera gonbidatu zuten, non sufragista liderrek topo egin eta indarberritzen ziren. «Sufragistaren atsedena» bezala ezaguna zen. Bisitari garrantzitsuei zuhaitz bat landatzeko eskatu zitzaien (Phillipsen kasuan, Picea pungens glauca), auziaren alde egindako lorpenak oroitzeko, adibidez, kartzela-epai bat.

Phillipsek WSPUren Gose Grebaren Domina jaso zuen.

1909ko azaroan, Phillipsek Christabel Pankhursti idatzi zion, militante-roletik errelebatzeko eskatuz, eta horrek erabateko babesa jaso zuen eta hurrengo hiru urteetan ez zuen arazo gehiagorik izan. Une horretan Liverpooleko WSPUren antolatzaile izateko lana eman zitzaion, baina gutxi iraun zuen horrek, eta Ada Flatmanek hartu zuen paper horren ardura. 1910ean, Phillips WSPUren antolatzaile gisa bidali zuten Bradfordera.Geroago, Pankhurst andreak idatzi zion laguntza eskatuz, Bradfordeko emakume-taldeak bere atsekabea adieraz ez zezan polioaren ondorioz hildako 20 urteko Harry semearen galeragatik, esanez: "Nire lana amaitu nahi dut, eta badakit zuek guztiok lagunduko didazuela".

Phillipsek batez ere Christabel Pankhurst-en zuzendaritzapean egiten du lan WSPUn. Izan ere, Christabel Pankhurstek goretsi egin zuen eta soldata igo baitzion. 1912aren amaieran, bere amak berak, WSPUn ere, ez zion Maryri Cornwalleko heriotza-ohera deitu, «mugimenduak bere zerbitzuak behar zituela» uste zuelako.

Baina 1913ko uztailaren 9an Christabel Pankhurstek kaleratu zuen, eta "barrutiko antolatzaile gisa ez zarela eraginkorra" esanez idatzi zion; hau Phillips-ek militantziari jada mesede handirik egiten ez ziolako izan zitekeen. Herrialde osoan lanean babes handia, lau espetxeratze eta gose greba bat izan arren, Phillipsek bere zerbitzu propioak iragarri behar izan zituen *The Suffragetten* "lan-eskaintzetan». Londresko East End-era joan zen bizitzera, Canning Town-en bizi zela, eta berehala joan zen Nora Smyth-ekin lan egitera Londresko Ekialdeko Sufragisten Federaziorako, Sylvia Pankhurst-en lehiakidea zena, Pankhurst, Keir Hardie, Julia Scurr, Millie Lansbury, Eveline Haverfield, Nellie Cressall eta George Lansbury-ekin. Phillipsek sozialismoa sustatzen jarraitu zuen eta ''The Women's Dreadnought'' astekarirako idatzi zuen emakume langileentzat. May Billinghurstekin lan eginez federazioko lanaldi osoko antolatzaile ordaindua bihurtu zen. 1916an Emakumeen Sufragiorako Elkarte Konstituzional Berriarentzat lan egin zuen, militantzia babesten (eta gaitzesten) ez zuena.

Une horretatik aurrera **Mary Pederson** edo **Paterson** izena hartu zuen. Maryk Charlotte Drake bezalako emakume langileei eragin zien, jostun eta zerbitzari, langile kimiko baten emaztea eta 8 urtetik beherako lau seme-alabaren ama, emakumeen sufragioaren aktibista bihurtzeko.  Drake 1968an elkarrizketatu zuten BBCn, eta azaldu zuen senarrak ezohiko laguntza eman ziola gizonek emakumeak gizartean duen lekuagatik kritikatzen zutenean.

## Azken urteak 
Phillipsek Sufragista Batuetarako lan egin zuen 1915etik 16ra, baita Bakearen eta Askatasunaren aldeko Emakumeen Nazioarteko Ligarako eta Save the Childrenerako ere. Phillipsek 1928tik 1955era garagardo-merkataritzari buruzko albiste-zerbitzua zuzendu zuen, eta, gero, Gizarte Laneko Kontseiluko editore izan zen. Beka Sufragistarekin eta Six Point Group-ekin bat egin zuen, eta, 1955ean egindako elkarrizketa batean, atsekabea agertu zuen emakumeek «benetan antiklinmax moduko bat» zela esanez botoa lortzeko izan zuten moduagatik, baina «oso ona izan zen horren parte izatea».

Mary Phillips Hoveko hotel batean hil zen, Sussexen, 1969an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak