open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Walter Crane

**Walter Crane** (Liverpool, 1845eko abuztuaren 15a - Horsham, Mendebaldeko Sussex, 1915eko martxoaren 14a) ingeles ilustratzailea izan zen.

Prerrafaelismoaren jarraitzailea eta John Ruskinen ikaslea izan zen. Xilografia ere ikasi zuen, eta miretsi egin zituen prerrafaeliten lanak, italiar Pizkundeko maisuenak eta japoniar koloreko irudiak.

Irudiak diseinatu zituen Nazioarteko Mugimendu Sozialistarentzat eta zuntzak eta margotutako paperak langile klaseentzat.

Bere belaunaldiko haur-liburuen diseinatzaile emankorrena izan zen. Arts and Crafts mugimenduaren parte izan zen eta dekorazio-lan ugari sortu zituen.

## Iruditegia 

Walter Crane - The Lady of Shalott - Google Art Project.jpg|The Lady of Shalott*, 1862
Walter T. Crane - Ruth and Boaz (1863).jpg|Ruth and Boaz*, 1863
Walter T. Crane - La belle Dame Sans Merci (1865).jpg|*La belle Dame Sans Merci*, 1865
The Frog Asks To Be Allowed To Enter The Castle - Illustration For The Frog Prince by Walter C ... - Walter Crane - ABDAG003355.jpg|*The Frog Asks To Be Allowed To Enter The Castle* - Illustration For The Frog Prince, 1874
Diana and Endymion - Walter Crane.jpg|*Diana and Endymion*, 1883
Jonquil Masquerade.jpg|The flowers masquerade as people. Sir Narcissus Jonquil begins the fun, illustration from *A Floral Fantasy In an Old English Garden*, 1899
Midas gold2.jpg|King Midas with his daughter, from Nathaniel Hawthorne's 1893 edition of *A Wonder-Book for Girls and Boys*
Can't please everyone2.jpg|Illustration for *The miller, his son and the donkey* from ''Baby's Own Aesop'', an 1887 children's edition of Aesop's fables
464249 Little-Bo-Peep.jpg|Illustration for *Little Bo Peep*, 1885
Walter-crane-little-red-riding-hood-meets-the-wolf-in-the-woods.jpg|"Little Red Riding Hood Meets the Wolf in the Woods"
Princess Belle-Etoile 2 - illustration by Walter Crane - Project Gutenberg eText 18344.jpg|"The children of Queen Blondine and sister Brunette picked up by a Corsair", from the fairy tale *Princess Belle-Etoile*, 1884
The Swan Maidens by Walter Crane 4.jpg|*The Swan Maidens*, 1894
Walter Crane-Cat05.jpg|Comic-like illustration for "Puss in Boots" from ''The Marquis of Carabas' Picture Book
CRANE a garland for mayday 1895.jpg|"A Garland for May Day 1895" woodcut
Crane title.jpg|Title page of ''Baby's Own Aesop'', 1887
The Baby's Opera A book of old Rhymes and The Music by the Earliest Masters Book Cover 1.png|''The Baby's Opera'', a book of old rhymes and the music by the earliest masters book cover

## Kanpo estekak
Urte-liburuak

thumb|250px|*Ab Urbe condita*, 1714ko edizioa.
**Urte-liburuak** ()  urtez urte, kronologikoki eta modu laburrez, izandako gertaera garrantzitsuenak biltzen dituzten idazki historikoak dira. Horietan gai baten inguruko aktak, dokumentu historikoak eta material desberdinak biltzen dira. 

## Jatorria 
Urte liburuak (Annales) Erromako Pontifize Gorenak urteetan antolatutako bilduma kronologikoa izan zen, albuma deitzen zen liburuetan antolatutako ekitaldien bilduma, non magistratuen izenak eta era guztietako gertakariak, hala nola gerrak, izurriteak, prodigioak, etab. jasotzen ziren. *Annales pontificum* edo *Annales maximi* zuten izena. Galiarrek Erromako sutean suntsitu zituzten K.a. 389an eta, zaharberritu baziren ere, akats eta hutsune batzuk gelditu ziren. K.a. 130. urtera arte jarraitu zuten idazten; urte horretan guztiak zortzi liburutan bildu ziren. Gero *annalistak* deitutakoek jarraitu zuten lan horrekin.

Urteka antolatutako bilduma historiko guztiak Annales edo Urte-liburuak deitu ziren gero.
 
## Adibide historikoak 
* *Ab Urbe condita*, Tito Livioren lana.
* *Annales*, Kornelio Tazitoren lana.
* *Annales Alamannici*
* *Annales Cambriae*
* *Annales Einsidlenses*
* *Annales Heremi*
* *Annales Maisenses*
* *Annales regni Francorum*
* *Annales Sangallenses*
* *Chronologia brevis*
* *Chronologia Antiquitatis Posterioris*
* *Historiae*, Polibioren lana.
* *Libri annales Pontificum Maximorum*
* *Nihon Shoki*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Errusiako Indar Armatuak

**Errusiako Indar Armatuak** () Errusia babesten dituen erakunde militarren multzoa da. 1992an sortu zuten Sobietar Batasunaren desegitearen ondoren, eta 2019an munduko bigarren armadarik boteretsuena izen zen AEBetako indarren atzetik, baita Europako armadarik indartsuena ere.

Indar Armatuen komandante burua Errusiako presidentea da (gaur egun Vladimir Putin), eta Defentsa Ministerioak kudeatzen du. Gaur egun, tropa aktiboak, gutxi gorabehera, 768.000 soldadukoak dira eta erreserban beste 1.578.573 ditu; guztira, eskuragarri dauden guztiek 2.500.000 soldadu baino gehiago dituzte.

Errusiako Federazioko Indar Armatuek hiru adar nagusi dituzte: Lurreko Armada, Itsas-Armada eta Aireko Armada. Gainera, aurreko hiru adarretatik independenteak diren hiru gorputz daude: Kohete-Indar Estrategikoak, Indar Espazialak eta Indar Airegarraiatuak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Timmy Thomas

**Timmy Thomas** Evansville, Indiana, 1944ko azaroaren 13a &ndash; Miami, 2022ko martxoaren 11)  estatubatuar R&B abeslaria, teklatu-jotzailea, musikagilea eta disko-ekoizlea izan zen, "Why Can't We Live Together" singleagatik ezaguna. 1. postu R&Bn eta 3. postua Hot 100n 1972an Billboard zerrendetan.

## Ibilbidea 
Hasieran Donald Byrd-ekin eta Cannonball Adderley-rekin batera musikari laguntzaile gisa bereganatu zuen arreta, Memphisen (Tennessee) estudioko musikari gisa lan egin eta Goldwax Records diskoetxean bere lehen singlea kaleratu baino lehen. Bakarlari gisa arrakasta gutxi izan zuen Miamiko (Florida) Glades Records-ekin aldatu zen arte, eta 1972 amaieran "Why Can't We Live Together" abestia grabatu zuen. Diskoa AEBetako zerrendetan lehen postuan kokatu zen. *Billboard*, *R&B*, eta *Billboard* Hot 100eko lehen 3 postuen barruan, eta beste herrialde askotan, Erresuma Batua barne, Top 40en artean.  Abestiak 12. postuan jo zuen UK: UK Singles Chart.  2 milioi ale baino gehiago saltzen ditu mundu osoan. 
*"Are You Crazy???" (1981)
*"My Last Affair" (1982)
*"Gotta Give A Little Love (Ten Years After)" (1984) 
*"New York Eyes" (Nicole McCloud-ekin)/ Ordinary Girl (1985)
*"What Do You Say To A Lady" (Jackie Moore-rekin) (1991)
*"(Dying Inside) To Hold You" (1993)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Timmy Thomas Diskografia
Hardangervidda

**Hardangervidda** Norvegiako hegoaldean dagoen goi-ordoki zabala da, Bergen eta Oslo hiriburuaren arteko erdibidean. 7.500 km ² inguruko azalera eduktirik, Europako goi-ordoki handiena dela esan daiteke. 1.100 metrotik 1.900 metrora bitarteko garaiarerakin, Hardangerviddak eskualde ia artikoen ezaugarri batzuk ditu. Klima-baldintzak bereziki gogorrak dira, eta landare-espezie artiko batzuen hegoaldeko muga osatzen dute.

Goi-ordokiaren azalera gehiena 1981ean sortutako izen bereko parke nazionalak babesten du. Hardangervidda turismorako eta aisialdirako leku ezaguna da, eta aire zabaleko jarduera askotarako aproposa da. Eskualdea Buskerud, Hordaland eta Telemark konderrien artean dago.

Goi-ordokia ur-eremu ugariz betea dute, egoera solidoan nahiz likidoan. Hardangerviddako aintzira garrantzitsuenak Møsvatn, Totak eta Songevatnet dira. Hardangerjøkulen glaziarrak ere azalera handia hartzen du, eta Norvegiako glaziarrik handienetako bat osatzen du. Goi-ordokian sortzen diren ibai nagusiak Hallingdalselva eta Skiensvassdraget dira.

## Kanpo estekak
Amparo Cebrián

eskuinera|thumb|260px|Amparo Cebriánen jaioterria, Salamanca
**Amparo Cebrián** **Fernández de Villegas** (Salamanca, 1883ko abenduaren 11 &ndash; Bogotá, Kolombia, 1955) pedagogoa eta irakaslea izan zen, Irakaskuntzarako Erakunde Libreari lotua, Misio Pedagogikoen Patronatuko kidea, Luis de Zuluetaren emaztea, Dolores Cebriánen arreba, eta Carmen, Concepción, Juan Antonio, Julián eta Carlosen ama.

## Biografia 
Cristino Cebrián Villanovaren, Salamancako Unibertsitateko Anatomiako mediku militar eta katedraduna, eta Concepción Fernández de Villegasena, jatorri murtziarrekoaren alaba zen. Senarra hil ondoren, Madrilera joan zen seme-alabekin. Eskola Arruntean ikasi zuen, maisu-titulua jabetzan atera zuen eta oposizioz Madrilgo eskoletako batean plaza bete zuen.

Amparo Ikasketak Zabaltzeko Batzordeko bekaduna izan zen, 1911tik aurrera Frantzian, Belgikan eta Holandan pentsionatua. Bidaia horrek eskolaurreko eredu pedagogikoetan espezializatzera eraman zuen, eta 1918tik aurrera Institutu-Eskolako Prestakuntza Ataleko irakasle izatera. 1925ean Cervantes Eskola Taldearekin beka jaso zuen Eskola Berriaren antolaketa eta metodologia aztertzeko. Irakaskuntza Erakunde Askeko oporren kolonietan eta Misio Pedagogikoen Patronatuan ere modu aktiboan parte hartu zuen. Proiektu horretan, kide izateaz gain, 1931ko abenduaren 16an Ayllonen (Segovia) misioan parte hartu zuen.

1908ko abenduaren 11n Luis de Zulueta irakasle eta politikariarekin ezkondu zen.

1936an, Espainiako Gerra Zibila eragin zuen matxinada militarrak Erroman harrapatu zuen, senarra Egoitza Santuan Bigarren Errepublika Espainiarreko enbaxadorea baitzen. Azkenik, senarrarekin eta lau seme-alabarekin (Concepción, Luis, Carmen eta Julián) erbesteratu zen Kolonbian. 73 urte zituela hil zen, ustez, Bogotan.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Jiménez-Landi, Antonio (1996).  Universidad Complutense, ed. *La Institución Libre de Enseñanza y su ambiente* (4 liburuki). Madrid. ISBN 84-89365-57-1. Lan horregatik, Jiménez-Landi Historiako Sari Nazionala jaso zuen 1997an.
* Marín Eced, Teresa (1991 Universidad de Castilla la Mancha). *Innovadores de la educación en España: becarios de la Junta de Ampliación de Estudios*. 439 or. ISBN 9788477291077. 2017ko apirilaren 20an kontsultatua. 

## Kanpo estekak 
* *La participación de las mujeres en la difusión de la cultura (1920-1936). Aproximación a través de las fuentes hemerográficas*. Begoña García Maldonado PDF (2020ko apirilaren 20an kontsultatua)
Carmen de Zulueta

eskuinera|thumb|260px|Carmen de Zulueta Cebrián, New Yorken bizi izan zen.
**Carmen de Zulueta Cebrián** (Madril, 1916 &ndash; New York, 2010) idazle, filosofo eta irakaslea izan zen, Espainiako Gerra Zibilaren ondoren erbesteratua, eta Estatu Batuetan irakaskuntza- eta sorkuntza-lanak egin zituen. Luis de Zulueta diplomatiko errepublikanoaren alaba zen eta Julián de Zulueta malariologoaren arreba. 

## Biografia 
Amparo Cebrián irakasle eta pedagogoaren eta Luis de Zulueta enbaxadore eta abokatuaren alaba zen. Aita Julián Besteiro sozialistaren defendatzailea, koinatua baitzen, Dolores Cebrián Fernández de Villegas ahizparekin ezkonduta baitzegoen. Eskola Institutuko ikaslea izan zen, Irakaskuntza Erakunde Librekoa, eta ondoren Filosofia eta Letrak ikasi zituen Rosarioko Unibertsitatean. 1939an Filosofiako doktore titulua jaso zuen eta erakunde horretako lehen emakume graduatua izan zen. Aitaren aldetik Antonio de Zulueta biologoaren iloba zen.

Espainiako Gerra Zibila hastean, familia Erroman zegoen, aita Egoitza Santuaren aurrean Espainiako Errepublikaren enbaxadorea baitzen. Orduan hasi zen erbesteko ibilbidea. Ingalaterratik, Frantziatik eta Kolonbiatik igaro ondoren, beka bat lortu zuen Estatu Batuetan ikasketak sakontzeko, Radcliffe Collegetik (Harvard Unibertsitatea) igaro ondoren. Ordutik, New Yorken bizi izan zen beti. 

## Lan ibilbidea 
Estatu Batuetan, karrera akademikoa eta irakaskuntzakoa garatu zuen, eta espainiar hizkuntza eta literatura irakatsi zuen zenbait erakundetan, hala nola Harvard Unibertsitatean, Illinois-eko Wheaton Collegeneta New Yorkeko City Universityri (CUNY). Azken horretan, Hizkuntza Erromanikoen Saila zuzendu zuen. Estatu Batuetan senarra ezagutu zuen, eta harekin joan zen Brasilera Bigarren Mundu Gerra piztu zen arte. Garai hartan, New Yorkera itzultzea erabaki zuten. Han, bizitzaren amaierara arte, bizileku iraunkorra izan zen, eta Espainiako intelektualek erbestera joateko ohiko bilgune sozial bihurtu zen. Erretiratu zenean hasi zuen idazle-karrera, 1984an.

## Sariak eta aintzatespenak 
1989an Isabel Katolikoaren Ordenako Damaren Begizta jaso zuen Espainiako kultura zabaltzeko lanagatik. 

## Lanak 
* *Caminos de España y de América*, Madrid, Residencia de Estudiantes,  (ISBN: 84-95078-29-5)
* *Cien años de educación de la mujer española*, Madrid, 1992
* *Compañeros de paseo*, s.l, 2001
* *Ni convento ni college. La residencia de señoritas*, Madrid, CSIC, 1993
* *La España que pudo ser. Memorias de una institucionista republicana*, Murtzia, Universidad, 2000
* *Mi vida en España (1916-1936)*, hil ostekoa
* Bere aitaren, Luis de Zulueta eta Miguel de Unamunoren arteko eskutitzak ere bildu eta argitaratu zituen; eta Julián Besteiro osabarenak (*Cartas desde la prisión*).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jordango Rift Harana

**Jordango Rift Harana**  (, ''Bik'at HaYarden*; , *Al-Ghor* edo *Al-Ghawr'') Ekialde Hurbileko beheragunea da, Libano menditik Aqabako golkoraino luzatzen dena. Rift Haran Handiaren iparraldeko zatia da. Libano, Siria, Israel, Palestina eta Jordaniaren artean banaturik dago.

Horst sail batek mugatutako rift gune bat da, Afrikako eta Arabiako plaka tektonikoak bereizten dituena. Iparraldetik hegoaldera, Hula harana, Galileako itsasoa, Jordan harana, Itsaso Hila eta Aravah basamortua hartzen ditu.

## Kanpo estekak
Tarjei Vesaas

**Tarjei Vesaas** (Vinje, 1897ko abuztuaren 20a - Oslo, 1970eko martxoaren 15a) norvegiar olerkari eta eleberrigilea izan zen.

Telemark eskualdean jaio zen baserritar familia batean. Ez zuen familiaren baserriaz arduratu nahi izan, eta errudun sentiarazi zuen. Bere gaztaroaren zati handi bat bakarrik igaro zuen, naturan babestuta.

Ia berrogeita hamar urtez literaturan aritu zen. Bere istorioak drama psikologiko sakonak dituzten landa-giroko jende xumeari buruzkoak izaten dira. Norvegiako paisaian beldurra, erruduntasuna eta larritasuna bezalako gaiak agertzen dira.

## Lan hautatuak 
* *Dei svarte hestane*, eleberria 1928
* *Det store spelet*, eleberria 1934
* *Kvinnor ropar heim*, eleberria 1935
* *Kimen*, eleberria 1940
* *Huset i mørkret*, eleberria 1945
* *Vindane*, ipuinak 1952
* *Løynde eldars land*, olerkiak 1953
* *Vårnatt*, eleberria 1954
* *Fuglane*, eleberria 1957
* *Is-slottet*, eleberria 1963
* *Bruene*, eleberria 1966
* *Båten om Kvelden*, eleberria 1968

## Kanpo estekak
Irpingo errefuxiatu-zutabearen bonbardaketa

2022ko martxoaren 6an, goizeko 9:30etatik eguerdiko 14:00ak arte, Errusiako Indar Armatuek ehunka zibilek Kievera ihes egiteko erabiltzen zuten Irpin hiriko bidegurutze bat bonbardatu zuten, modu bereizigabean eta behin eta berriz. Bonbardaketa hau Irpinen aurkako eraso baten parte izan zen, Errusiak Ukraina inbaditu zuenean 2022an. Bonbardaketaren ondorioz zortzi zibil hil ziren,

## Bonbardaketa 
*Human Rights Watch*ek (HRW) ikusi zuenez, Ukrainako segurtasun-indarretako dozena bat kide zeuden arren bidegurutzean, haien artean zeuden ehunka zibilek askorengatik gainditzen zutela soldadu-kopurua, eta, hala ere, indar errusiarrek jaurtigai lehergarriak jaurti zituztela, 10 minuturo, bidegurutzean. Hala, HRWk ondorioztatu zuenez, "indar errusiarrek beren betebeharrak urratu zituzten nazioarteko zuzenbide humanitarioaren arabera; hau da, zibilak kaltetzen dituzten eraso bereizigabeak edo neurrigabeak ez egitea, eta ez zituzten biktima zibilak saihesteko neurri guztiak hartu." HRWk adierazi zuenez, "Ukrainako indarrek ere neurri guztiak hartu behar dituzte zibilei eragindako kalteak saihesteko edo gutxitzeko. Neurri horien barruan sartzen da zibilak eta objektu zibilak dauden eremu batetik jardutea saihestea eta zibilak borroka aktiboko guneetan sartzea eragoztea."

HRWk ondorioztatu zuenez, "gatazka honetako bi aldeek neurri egingarri guztiak hartu behar dituzte zibilei kalterik ez egiteko eta biztanleria zibila modu seguruan ebakuatzen uzteko. (...) Nazioarteko ikerketek mezu bat bidali beharko liekete arduragabeko eta bereizi gabeko erasoen arduradunei, egunen batean justiziari aurre egin ahal izango lioketela adierazteko."

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Angidi Chettiar

**Angidi Verriah Chettiar** (; Aruppukottai, Madurai, Tamil Nadu, Britainiar Raj, 1928ko apirilaren 29a - Port-Louis, 2010eko irailaren 15a) mauriziar politikaria izan zen. Maurizioko jarduneko presidentea izan zen 2002ko otsailaren 15etik 18ra.

Indian jaio eta Mauriziora hamar urterekin iritsi zen familiarekin. Maurizioko Alderdi Laboristako kide izan zen berrogeita hamar urtez. Parlamentuko kide izan zen luzaroan, eta Seewoosagur Rangoolamen gobernuko ministro izan zen.

Lehendakariorde izan zen 1997tik 2002ra. 2002ko otsailaren 15ean Cassam Uteem presidenteak dimisioa eman zuen eta Chettiar jarduneko presidente bihurtu zen. Hiru egun geroago dimisioa eman zuen, lege antiterrorista bat sinatzeari uko egin ondoren, musulmanekiko diskriminatzailetzat jo baitzuen.

2007an berriz ere lehendakariorde izendatu zuten.

## Kanpo estekak
The Mummy (1959ko filma)

***The Mummy*** (euskaraz *Momia*), 1959ko Terence Fisher britainiarrak zuzendutako beldurrezko film bat da. Peter Cushing, Christopher Lee eta Yvonne Furneaux aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
1895, Egipto, John Banning (Peter Cushing), haren aita Stephen (Felix Aylmer) eta osaba Joseph Whemple (Raymond Huntley) arkeologo hirukotea Ananka (Yvonne Furneaux) erreginaren hilobia ikertzeko asmoz espedizio bati ekin diote. Aitak erreginaren zaindari Kharis (Christopher Lee) berpiztu duen konjurua ahots ozenez irakurtzeko hutsegitea egin du. Une horretatik aurrera, Kharisen momiak Anankaren atsedena apurtu dutenak hiltzea beste helbururik ez du.

## Aktoreak 
* Peter Cushing: John Banning
* Christopher Lee: Kharis / Momia
* Yvonne Furneaux: Isobel Banning / Ananka printzesa
* Eddie Byrne: Mulrooney inspektorea
* Felix Aylmer: Stephen Banning
* Raymond Huntley: Joseph Whemple
* George Pastell: Mehemet Bey
* Michael Ripper: Poacher
* George Woodbridge: P. C. Blake
* Harold Goodwin: Pat
* Denis Shaw: Mike
* Gerald Lawson: Ingeles bezeroa
* Willoughby Gray: Reilly doktorea
* John Stuart: Kolonela
* David Browning: Polizia sarjentua
* Frank Sieman: Bill
* Stanley Meadows: Laguntzailea
* Frank Singuineau: Langilea

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Fosforo zuriko munizio

[thumb|[Ameriketako Estatu Batuetako Aireko Armada|AEBetako Aire Indarren Douglas A-1 Skyrider hegazkin bat, 45 kilogramotako fosforo zuriko M47 bonba bat jauritzen FNLaren base batean, Hego Vietnamen (1966).]]
**Fosforo zuriko munizioak** fosforo elementu kimikoaren alotropoetako bat erabiltzen duten armak dira. Fosforo zuria ke-, argiztapen- eta su-munizioetan erabiltzen da, eta, eskuarki, munizio trazatzaileen elementu sutsua da. Fosforo zuriko munizioen beste izen komun batzuk **WP**, ***Willie Pete*** eta ***Willie Peter*** argot-terminoak dira, *William Peter* izenetik datozenak –"WP" letren Bigarren Mundu Gerrako alfabeto fonetikotik–; jargoi militarra, alegia. Fosforo zuria piroforikoa da –hau da, aire-kontaktuan pizten da–, indarrez erretzen da eta su eman diezaieke arropari, erregaiari, munizioei zein beste erregaiei.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Blood of Fu Manchu

***The Blood of Fu Manchu*** (euskaraz *Fu Manchuren Odola*), AEBetan ***Fu Manchu and the Kiss of Death, Kiss of Death, Kiss and Kill*** eta ***and Against All Odds*** (*Fu Manchu eta Heriotzaren Musua, Heriotzaren Musua, Musukatu eta Hil* eta *eta Arraro Guztien Aurka*), 1968ko Jesús Franco espainiarrak zuzendutako abentura film bat da. Sax Rohmer ingeles idazleak sortutako Fu Manchu pertsonaian oinarritua dago. Christopher Lee, Tsai Chin, Maria Rohm, Richard Greene, Götz George, Howard Marion-Crawford eta Shirley Eaton aktoreek antzeztu zuten.

*The Face of Fu Manchu* (1962), *The Brides of Fu Manchu* (1966) eta *The Vengeance of Fu Manchu* (1967) aurrekariak eta *The Castle of Fu Manchu* (1969) jarraipena dauzka.

## Argumentua 
Fu Manchuk (Christopher Lee) bere Hego Amerikako gordelekutik Mendebaldeko munduaz jabetu nahi du, bertan Inken antzinako pozoi bat topatu duela baliatuz. Horretarako pozoia hainbat emakume erakargarrien ezpainetan jarri eta haiek herrialde guztietako agintariei musu emanez gizateria bere menpe jarriz.

## Aktoreak 
*Christopher Lee: Fu Manchu doktorea
*Richard Greene: Nayland Smith
*Howard Marion-Crawford: Petrie doktorea
*Götz George: Carl Jansen
*Maria Rohm: Ursula Wagner
*Ricardo Palacios: Sancho Lopez
*Loni von Friedl: Celeste
*Frances Khan: Carmen
*Tsai Chin: Lin Tang
*Isaura de Oliveira: Yuma
*Shirley Eaton: Alargun Beltza
* Francesca Tu: Lotus

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Emily in Paris

***Emily in Paris*** komedia formako telesail estatubatuarra da, Darren Starrek sortua eta ekoitzia. 2020ko urriaren 2an estreinatu zen Netflixen. Kritika onak izan zituen Estatu Batuetan, baina kritikatu egin zuten Frantzian, eta askok irri egin diote Parisko eta Frantziako biztanleen gaineko estereotipoz jositako gidoiagatik.  

## Ekoizpena 
2020ko azaroan, Netflixek bigarren denboraldirako berritu zuen seriea. 2021eko maiatzean hasi zen filmaratzen, eta 2021eko abenduaren 22an estreinatu zen. 2022an hirugarren eta laugarren denboraldiak etorriko zirela baieztatu zute.

2022an Netflixek iragarri zuen Espainiako bere zerbitzurako euskaratuko zuen telesailetako bat izango zela.

## Sinopsia 
Emily, AEBetako Mendebalde Ertaineko hogeita hamar urteko emakumezko estatubatuar bat, Parisera joan da ezusteko lan-aukera baterako, Frantziako marketin-enpresa beterano batean ikuspegi estatubatuar ustez berritzailea ematea da bere egitekoa. Kulturak talka biziko du Emilyk atzerriko hiri bateko bizitzaren erronketara egokitzen den bitartean, eta, bitartean, malabarismoak egiten ditu bere karrerarekin, lagun berriekin eta maitasun-bizitzarekin.

## Aktoreak 
* Lily Collins: Emily Cooper
* Ashley Park: Mindy Chen
* Philippine Leroy Beaulieu: Sylvie Grateau
* Lucas Bravo:  Gabriel
* Samuel Arnold: Luc
* Camille Razat: Camille
* Bruno Gouery: Julien
* Kate Walsh: Madeline
* William Abadie
* Arnaud Viard

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maddi Zabalo

**Maddi Zabalo** **Mateos** (Zeberio, Bizkaia, 2002ko otsailaren 15a) idazlea, abeslaria eta gai-jartzailea da.

## Biografia 
Lehen hezkuntza Zeberioko herri-eskolan egin zuen, eta DBH eta batxilergoa Igorreko institutuan. Hainbat sari eskuratu ditu bertso idatzien arloan. 

Aspalditik du Maddi Zabalok idazteko afizioa, prosa batez ere. Poesia ere lantzen du noizean behin. Bere ametsa idazlea izatea da, bien bitartean baina, itzulpengintza eta interpretazioa ikasten dihardu Euskal Herriko Unibertsitatean. 

## Lanak 
* XSakanaren Ilargiaren semea diskoan *Non daude* kantaren egilea.

* Gasteizen, "Nahita egin dugu" bertso-saio musikatuan gai-jartzaile (2022-03-16).
* Ekiñe Casadoren lehen diskoko "Artelana naiz" abestiaren letra idatzi zuen.
* *Izotzetan islatuak* liburua 24 idazle euskaldun gazteren testuen bilduma da. Liburu hau aniztasunaren eredugarri da, bilduman zehar erabilitako euskalki desberdinak direla medio alde batetik. Baina baita idazle gazteek lantzen dituzten genero literario eta gaiei dagokienean ere.

## Sariak 
* 2016an Bizkaiko Eskolarteko Bertsolari Txapelketan 1. saria lortu zuen bere mailan (DBH2).
* 2017an Markina-Xemeinen jokatu zen bertso idatzien finala irabazi zuen (DBH3).
* 2018an Eusko Jaurlaritzak antolatutako "Urruzunotarrak Gehituz" lehiaketako saria irabazi zuen  *Loreak udazkenean* lanarekin.
* 2019an Eusko Jaurlaritzak antolatutako "Urruzunotarrak Gehituz" lehiaketako saria irabazi zuen, *Plazeraz eta antzeko gauzez (poema) eta Agur, laztana (narrazioa)* lanekin.
* 2020an Eusko Jaurlaritzak antolatutako "Urruzunotarrak Gehituz" lehiaketako sariak irabazi zituen *Oroit nazazuen eta Tren bete itsaso* narrazioekin.

* Hitz erdiko kontaketa-lehiaketa (Elkar saria).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa: Umeen inozentziaz idatzi nahiko nuke, ume baten ikuspuntutik Geuria, 2018.10.10
Deodoro da Fonseca

**Manuel Deodoro da Fonseca** (Vila de Santa Maria Madalena da Lagoa do Sul, 1827ko abuztuaren 5a - Barra Mansa, 1892ko abuztuaren 23a) brasildar militar eta politikaria izan zen. Brasilgo lehenbiziko presidentea izan zen 1889tik 1891ra.

Militarra izan zen Brasilgo Inperioan. Praeira Iraultza zapaldu zuen Pernambucon 1848an eta Aliantza Hirukoitzaren Gerran parte esku zuen 1864tik 1870era. 1884an landako mariskal mailara igo zen.

Rio Grande do Sul estatuko gobernadorea izan zen. 1889ko azaroaren 15ean Brasilgo oligarkiak lagunduta enperadorea kanporatu zuen kolpe militarraren buruzagia izan zen.

Errepublika aldarrikatu zuen behin-behineko gobernuko burua izan zen, eta 1891ko otsailean presidente hautatu zuten militarren laguntzarekin. Kongresuko oposizioarekin topo egin zuen eta, gainera, krisi ekonomikoa izan zen. 1891ko azaroaren 3an larrialdi egoera ezarri zuen eta azaroaren 23an dimisioa eman zuen eta Floriano Peixoto presidenteordeari eman zion boterea.
Karnauba-argizari

thumb|right|Karnauba-argizaria
**Karnauba-argizaria** edo **Brasilgo ezkoa** karnauba izeneko palma-espezie batetik ateratzen den argizaria da. Argizarien artean gogorrenetakoa da, hauskorra, eta 85 ºC-an urtzen da. Palma hori endemikoa da Hego Amerikan, eta Ceará eskualdean hazten da, Brasilgo ipar-ekialdean. Lehorte garaian, Brasilgo ipar-ekialdean sei hilabete irauten duena, palmak ura gal ez dezan landarea ester, alkohol eta pisu molekular handiko gantz-azidoz osatutako argizarizko geruza lodi batez estaltzen da. Hostoak moztu ondoren, lehortu eta birrindu egiten dira argizaria aska dadin.

Karnauba-argizariaren erabilerak askotarikoak dira: elikadura (txikleak eta txokolate konfitatuak), distira lortzeko produktuak (oinetakoetarako kremak), zoru eta automobiletarako argizariak, eta estetika-industrian kremak eta kosmetikoak (ezpainetakoak eta pinturak).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Karnauba

**Karnauba** (*Copernicia prunifera*; ) Arecaceae familiako palmondoa da, ipar-ekialdeko Brasilen jatorria duena. Ceará estatuko ikurra da.

Helduak direnean 15 metroko altuera ere badute. Erabilera ugari ditu: sustraiek balio medizinala dute eta diuretiko eraginkorrak dira; fruituak oso aberatsak dira mantenugaietan eta animalien elikadurarako erabiltzen dira; enborrak kalitate oneko egurra du, eraikuntzan erabiltzen dena. Karnauba-argizaria hostoetatik biltzen da, eta aplikazio ugari ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ruperto Salzburgokoa

**Ruperto Salzburgokoa** edo **Ruperto Wormsekoa** (edo **Ruprecht**, **Hrodperht**, **Hrodpreht**, **Roudbertus**, **Rudbertus**, **Robert**) (660? - 710) gotzaina izan zen, Salzburgoko hiriaren sortzailea, eta eliza katolikoak eta ortodoxoak santutzat hartua. Txildeberto III.a frankoen erregearen garaikidea izan zen.

## Bizitza 
Tradizioaren arabera, Ruperto merovingiarreen errege-familiakoa zen. eta Santa Erentrudisen osaba izan zen. Wormseko gotzaina zen 697 inguruan. Ratisbonara (Bavariara) bidali zuten misiolari gisa. Bavariako Teodoro dukea bataiatu zuen, eta lurraldea ebanjelizatzen jarraitzeko baimena eman zion. Bertan beste noble batzuk bataiatu zituen. Hortik Altöttingera joan eta bertako biztanleak bihurtu zituen, eta misiolari lanetan jarraitu zuen Danubio ibaiaren arroan. Erlijioa, hezkuntza eta beste erreforma batzuk ere sartu zituen. Abandonatutako *Juvavum* hiri erromatarretik gertu zeuden gatz-meategiak suspertu zituen. Hiria birfundatu zuen, bere ekonomia meategien ustiapenean oinarrituta, eta *Salzburgo* izena eman zion ("gatzaren hiria").  710eko Pazko igandean hil zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Brasilgo sukar purpuriko

**Brasilgo sukar purpurikoa** gaixotasun infekziosoa da, *Haemophilus influenzae* bakterio patogenoak sortua. Umeek hartzen dute. Lehendabizikoz 1984an São Paulon aurkitua, sepsis ere sor dezake. Hasieran meningitis bat zela pentsatu zuten baina autopsiak egiterakoan bakterioa topatu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Elkar sariak

**Elkar sariak**  Elkar Fundazioak 2016tik antolatu dituen sariak dira Elkar Fundazioak bultzatzen dituen beste proiektuen artean, sorkuntzari bideratuta dagoen Joseba Jaka beka  atera zuten 2016an eta 2018an, baita Proiektuari Elkar Saria, eta Ibilbideari Elkar saria proiektu berrientzako akuilua. Covid pandemiaren garaian etenda egon da saria.

## Kategoriak eta sariak 
Hiru kategoria hauek osatzen dute sariketa:

* [thumb|Joseba Jaka bekaren irabazleak 2001ean. [Igor Estankona, Joxean Agirre, Anjel Erro eta Jon Alonso.]].**Joseba Jaka beka.** Horren bidez kultur sorkuntza sustatu nahi dute. Bi urtetik behin deitzeko dena. 
* **Proiektuari Elkar saria.** Beka emango ez den urteetan, kultur proiektuak laguntzeko asmoz sortuko den saria da. Bi urtez behin emango da, beraz. Euskal kulturgintzarako interesgarria den ekimen bat abiatzeko edo indartzeko emango litzateke 10.000 euroko laguntza. Izan liteke proiektu bat martxan jartzea, ikerketa bat egitea edota beste edozer, baina kasu honetan ez sormen lan bat. **elkar** Fundazioak berak erabakiko du, euskal kultur munduan ikusten dituen mugimenduen baitan, sari hori nork merezi duen.
* **Ibilbideari Elkar saria.** Urtero emateko sortu zen, urte luzeetan  egindako lana saritzea, ezagutzea, izango du helburu. Saria emateko orduan norbanakoen aurretik, talde lanean egindako ekimenak lehenesten dira. Kasu honetan ez da dirurik ematen, artegile batek egindako ikur bat baizik. Gotzon Huegun eskulturagile lasartearraren egurrez egindako eskultura da.

## Saridunak 
* : Ibilbideari Elkar saria AEKri eta Korrikari.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Lorea Agirre - Jakin - Proiektuari elkar saria. (Youtube*, Elkar Fundazioa, 2017) Jakinek Proiektuari elkar saria jaso du XX. eta XXI. mendeetako euskal pentsamenduaren transmisioa lanarekin. Lorea Agirrek proiektuaren nondik norakoak adierazi ditu.&#x20;(Noiz kontsultatua: 2022-03-15).
Kloxazilina

**Kloxazilina** antibiotiko betalaktamikoa da, penizilina familiakoa. 
Bere ekintza-mekanismoa gainerako penizilinen antzekoa da, zelula-hormaren gainean jarduten du eta entzima batzuk inhibitzen ditu (transpeptidasak eta karboxipeptidasak), eta horrek peptidoglikanoaren sintesia eta bakterio-pareta zelularrerako beharrezkoak diren lotura gurutzatuak sortzea eragozten du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Plural

**Plural**a (**pl.** laburtua) gramatika-kategoria da, hitz edo sintagma bat pertsona edo gauza bati baino gehiagori dagokiola adierazten duena.  Hizkuntza askotan plurala mota bereko bi entitate edo gehiagori buruz hitz egiten denean erabiltzen da (singularra vs. plurala); aldiz, beste batzuetan plurala mota bereko lauzpabost entitate baino gehiago daudenean baino ez da erabiltzen, eta entitate gutxien dituzten kasuak zenbaki dualak (bi entitatez ari dira), trialak (hiruz) eta abarrek estaltzen dituzte. Hizkuntza askok bereizten dute plurala izenordainetan, nahiz eta hizkuntza askotan plurala ez den nahitaezkoa izenetan. Era berean, munduko hizkuntza malgu askotan, pluralak marka espezifikoak ditu aditz-jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Singular

**Singular**ra (**sing.** laburtua) gramatika-kategoria da, hitz edo sintagma bat pertsona edo gauza bati eta ez askori dagokiola adierazten duena. Kontrastea egiten du pluralarekin eta, batzuetan, zenbaki gramatikalaren dualarekin edo beste aldaerekin. Munduko hizkuntzetan ohikoena da singularrak marka espliziturik ez izatea eta plurala morfema gehigarri baten bidez markatzea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Vengeance of Fu Manchu

***The Vengeance of Fu Manchu*** (euskaraz *Fu Manchuren Mendekua*), 1967ko Jeremy Summers britainiarrak zuzendutako thriller film bat da. Fu Manchu pertsonaian oinarritua dago. Christopher Lee, Douglas Wilmer, Noel Trevarthen, Howard Marion-Crawford eta Tsai Chin aktoreek antzeztu zuten.

*The Face of Fu Manchu* (1962) eta *The Brides of Fu Manchu* (1966) aurrekariak eta *The Blood of Fu Manchu* (1968) eta *The Castle of Fu Manchu* (1969) jarraipenak dauzka.

## Argumentua 
Asiako bere gordelekuan ezkutatua, Fu Manchuk (Christopher Lee) bere etsai porrokatua den Scotland Yardeko Nayland Smith (Douglas Wilmer) inspektorea jendeaurrean barregarri utzi eta hiltzeko egitasmoari ekin dio, horretarako lehen urratsa munduko gaizkile beldurgarrienen buruzagia bilakatzea izango da.

## Aktoreak 
*Christopher Lee: Fu Manchu doktorea
*Tony Ferrer: Ramos inspektorea
*Douglas Wilmer: Nayland Smith / Iruzurgilea
*Howard Marion-Crawford: Petrie doktorea
*Tsai Chin: Lin Tang
*Wolfgang Kieling: Lieberson doktorea
*Suzanne Roquette: Maria 
*Noel Trevarthen: Mark Weston
*Horst Frank: Rudy
*Peter Carsten: Kurt
*Maria Rohm: Ingrid Swenson
*Mona Chong: Jasmin
*Eddie Byrne: Itsasontziko kapitaina

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Shigellosi

**Shigellosia** disenteria mota bat da, *Shigella* izeneko bakterio gram-negatibo talde batek eragindako gaixotasun infekziosoa. Shigellarekin infektatutako pertsona gehienek honako hauek dituzte: hanturazko beherakoa, sukar handia, sabeleko min akutua, gorakoak eta goragalea, infektatu ondoren, egun batean edo bitan. Beherakoa ia beti mukoodoltsua eta usaingabea da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maiestatezko plural

Ahozko hizkuntzan edo idatzizkoan, **maiestatezko plural**a norbere burua aipatzean datza, hiztuna edo idazlea izan, pluraleko lehen pertsona erabiliz eta "gu" izenordaina erabiliz, "ni"re ordez.

Erabilera hori Antzinako Erroman zabalduta zegoen, eta herrialde askotako tradizioan iraun du adierazpen formal gisa. Bereziki, errege-erreginek eta aita santuek (hortik *maiestatezko* izen-laguna, maiestateari dagokiona) izan dira adierazpen-modalitate hori erabili dutenak, erakundearen «irudiarekin» lotzen den heinean. Otomandar eta ingeles monarkietan ere erabili izan da. Hitz egiten edo idazten duen pertsonaren bikaintasuna, boterea edo duintasuna aditzera emateko erabiltzen da gehien.

## Historia 
Hasieran, Erdi Aroko errege-erregina guztiak aurkeztu eta beren dokumentu handiak singularrean zuzentzen zituzten («nik, Alfontsok,... ko erregeak erabaki **dut** ...»). XII. mendearen bigarren erdialdetik aurrera, gero eta ohikoagoak izan ziren erregea pluralean agertzen zen korrespondentziak eta dokumentuak («halakori ematea erabaki **dugu**»), eta hori Elizako goi hierarken imitazio estilatu gisa sortu zela uste da, aita santuek plural maiestatikoa erabiltzen baitzuten.

Henrike II.a Ingalaterrakoa eta Bela III.a Hungariakoa, Europako beste errege batzuk aurretik eta ondoren zituztela, beren erresumetan beren agirietan eta korrespondentzietan pluralean mintzatu ziren lehenak izan ziren.

XIII. mendearen amaieran eta XIV. mendearen hasieran estilo berri bat sortu zen: erregeak ez zuen soilik plural maiestatikoa erabiltzen, baizik eta bere dokumentuak «nos, Carolus, ...» (latinez) («gu, Karlos, ...») hastiera patatzen zuten, eta tradizio horrek Aro Modernoak oso sarreraraino iraun du.

## Apaltasun-plurala 
Maiestatezko pluralaren erabilera eta apaltasun-pluralaren erabilera bereizi egin behar dira; izan ere, hiztuna talde hipotetiko batean sartzeko erabiltzen da, eta hiztun horrek azaltzen duen ideia talde horri egozten zaio. Pluralaren beste modu horiek irakurleak edo entzuleak sartzeko erabiltzen dira. Azken plural-mota hori matematikari buruzko liburuetan erabili ohi dena da, eta beste zientzia-liburu batzuetan imitatu egiten da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Teklatu-jotzaile

[thumb| [Piano elektroniko|Piano elektronikoa .]]
**Teklatu-jotzailea** edo **teklista** tekla-instrumentuak jotzen dituen musikaria da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marta Ugarte

**Marta Ugarte Abasolo** (Artea, Bizkaia, 1988) bertso gai-jartzailea da. 
## Biografia 
Etxean bertsozaletu zen Marta. 11 urterekin Igorren Arratiako Bertso-Eskolan ikasle izan zen, Karmele Angoitia eta Igor Meñika izan zituen irakasle. Gasteizera joanda, 2012an gai-jartzailetza ikastaroa egin eta gai-jartzaile lanari ekin zion. Geroztik Euskal Herirko Bertsozale Elkarteko gai-jartzaile taldean dihardu, plaza-saioetan eta txapelketetan parte hartzen duelarik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Raquel Sánchez-Silva

**Raquel Sánchez-Silva** (Plasencia, Cáceres, 1973ko urtarrilaren 13a) espainiar kazetaria eta telebista aurkezlea da. Aktore lan puntualen bat egin du eta hainbat liburu ere idatzi ditu.

## Biografia 
Salamancako Pontifize-Unibertsitatean kazetaritza ikasketak egin zituen eta 1994an azken ikasturtean ari zela TVEko kirol sailean praktikak egin zituen. 1995ean TelePlasencian hasi zen lanean eta 1998an berriz itzuli zen TVEra kirolaren inguruko informazioa ematera. 1999an Telemadridek fitxatu zuen Telenoticias 2 informatiboa aurkezteko.

2004 eta 2005 artean Canal+ katean aritu zen. Hasieran *Magacine* zinema programa aurkeztu zuen katearen kanal guztietan.  Nico Abadekin aurkezten zuen *La hora wiki* saioarekin egin zen ezagun. 2005etik aurrera Cuatro katean telesaio ugari aurkeztu zituen, ezagunenak abenturazko realityak izan ziren *Pekín Express* eta *Perdidos en la ciudad* eta *Perdidos en la tribu*. *Pekín Express* saioarengatik aurkezle onenaren Cosmopolitan 2010 saria irabazi zuen. Telecincon ere gisa horretako hainbat telesaio aurkeztu zituen, *Supervivientes* esate baterako.

2018. urtetik aurrera La 1 kateko *Maestros de la costura* saioko aurkezlea da.

## Bizitza pertsonala 
Mario Biondo italiarrarekin ezkondu zen 2012an. *Supervivientes 2011* saioan kamaralaria zen eta bertan ezagutu zuten elkar. 2013an senarra hilik aurkitu zuten etxean. 

2014an Matías Dumont ekoizle argentinarra ezagutu zuen. Harekin bikiak izan ditu, 2015ean jaio zirenak.

## Lanak 
280px|thumb|Raquel Sánchez-Silva.
### Telebista saioak 
### Telesailak 
### Liburuak 
* *Selección y tratamiento de la información en los telediarios: estudio sobre los telediarios de máxima audiencia de TVE y A3* (1995)
* *Cambio príncipe por lobo feroz* (2008)
* *Mañana, a las seis* (2014)
* *Tengo los óvulos contados* (2015)
* *El viento no espera* (2018)
* *Dosmundos* (2021)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
SYBR Green

thumb|**SYBR Green** |171x171px
**SYBR Green** (SG) zianina asimetrikoen taldeko konposatu organiko fluoruroa da (formula kimikoa: C32H37N4S+), biologia molekularrean oso erabilia azido nukleikoen markaketarako. 

Molekula hau edozein harizpi bikoitzeko DNA molekulara itsasten da inespezifikoki, baina ez da agente tartekatzaile bat; izan ere, ez da bi base pareren tartean txertatzen. Hala ere, harizpi bakarreko DNA molekuletara zein RNAra ere lotu daiteke errendimendu baxuagoarekin.

SYBR Green molekula DNA helize bikoitzaren bigarren mailako egituran sartu eta DNAren azido nukleikoei energetikoki akopatzen da, igorpen fluoreszentearen tasa nabarmen igoz. Fenomeno honi **fluoreszentzia-erresonantzia bidezko energia-transferentzia** deritzo (FRET, ingelesezko siglak). Akoplazioaren ondorioz sortzen den DNA-tindatzaile konplexuak argi urdina xurgatzen du (λmax = 498 nm) eta argi berdea emititu (λmax = 520 nm). 

## Erabilerak 
SYBR Green-a biokimika eta biologia molekularraren hainbat arlotan erabili ohi da. Orokorrean tindatzaile gisa erabiltzen da, PCR kuantitatiboko metodo askotan kate bikoitzeko **DNA kuantifikatzeko** edo agarosa-gelen elektroforesian DNA **bistaratzeko**.

Azido nukleiko puruak markatzeaz gain, SYBR Green molekula DNAren etiketetan zelulen barruko fluxu zitometriarako eta fluoreszentzia mikroskopiarako ere erabil daiteke. 

### SYBR Green eta PCR kuantitatiboa 
Lagin nukleotidiko bati SYBR Green molekula gehitzean, berehala laginean dagoen kate bikoitzeko DNA guztiari lotzen da. PCR kuantitatiboan DNA polimerasak itu sekuentzia anplifikatzen du, PCR produktuak sortuz; beraz, SYBR Green-a kate bikoitzeko DNA kopia berri bakoitzarekin lotzen da.  PCRa amaitzean, termozikladorean dagoen sentsoreak 522 nm-tan irakurriko du emititutako argia. Anplifikazioaren ondorioz, fluoreszentziaren intentsitatea handitzen da eta intentsitate hau PCR produktuaren kantitatearekiko proportzionala da. Horrela, hasierako DNA kopurua kuantifika daiteke.

### SYBR Green eta elektroforesia 
Elektroforesi teknikan SYBR Green-a etidio-bromuroaren tindaketa alternatibotzat erabiltzen da, azken hau baino 100 aldiz sentikorragoa eta osasunerako egokiagoa delako.

## Abantailak eta desabantailak 
Fluoroforo honen abantaila nagusienetariko bat oso merkea dela da. Bestalde, oso inespezifikoa ere bada. SYBR Green-a edozein kate bikoitzeko azido nukleikora lotzen denez, erreakzioan hasleak elkarren artean elkartuko balira, fluoruroa haiei ere lotuko litzaieke, ez PCRaren produktuei soilik; ondorioz, DNAren kuantifikazioa ez da zehatza izango.

## Segurtasuna 
SYBR Green-a etidio-bromuroaren ordezko tindatzaile gisa erabiltzen da; etidio bromuroa giza-mutageno potentziala delako. Hala ere, DNArekin afinitate handiarekin lotzen den edozein molekula txiki kartzinogeno posibletzat hartzen da, SYBR Green barne. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Francisco Javier Zaldúa

**Francisco Javier Martínez de Zaldúa y Racines** (Bogotá, 1811ko abenduaren 3a - Ibidem, 1882ko abenduaren 21a) kolonbiar abokatu eta politikaria izan zen.

15 urtez bigarren mailako zeregina izan zuen politika nazionalean, Cundinamarcako senatari zentzuduna izatetik haratago joan gabe, baita irakasle dedikatua ere, eta horrek, denbora batez, Kolonbiako Unibertsitate Nazionaleko errektore izatera eraman zuen. Lehendakariak, Julián Trujillo jeneralak, Kanpo Harremanetarako Idazkari izendatu zuenean protagonismoa hartu zuen, 1878an zehar bete zuen kargua.

Alderdi Liberalean ibilbide politiko luze baten ondoren, Zaldúa Kolonbiako presidente hautatu zuten 1882-1884 biurtekoan, baina kargua hartu eta 8 hilabetera hil zen karguan,   karguaren bitartean hil zen Kolonbiako presidente bakarra izanik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Castle of Fu Manchu

***The Castle of Fu Manchu*** (euskaraz *Fu Manchuren Gaztelua*), 1969ko Jesús Franco espainiarrak zuzendutako thriller film bat da. Sax Rohmer ingeles idazleak sortutako Fu Manchu pertsonaian oinarritua dago. Christopher Lee, Richard Greene, Howard Marion-Crawford, Günther Stoll, Rosalba Neri, Maria Perschy eta José Manuel Martín aktoreek antzeztu zuten.

*The Face of Fu Manchu* (1962), *The Brides of Fu Manchu* (1966), *The Vengeance of Fu Manchu* (1967) eta *The Blood of Fu Manchu* (1968) aurrekariak dauzka.

## Argumentua 
Fu Manchu (Christopher Lee) ura izotz bilaka dezaken makina arriskutsu bat garatzen ari da. Heracles irakaslearen (Gustavo Re) laguntzaz Fu Manchuk bere jostailu berriarekin mundua mehatxupean du, hortaz, Nayland Smith (Richard Greene) eta bere laguntzaile leiala den Petrie doktoreak (Howard Marion-Crawford) haren arrastoa jarraitzeko Londresera itzuliko dira. Heracles doktoreak gaixotasun larria du eta bihotz txertatzea beharrezkoa. Bitartean, Naylan Smith eta Petrie doktorea Istanbulera bidaiatuko dute, bertan Fu Manchu gaztelu baten jabe egin eta Bosforoa menperatzen du. Baina handik odol eta gorrotozko aztarna lagaz ihes egitea lortuko du, horrek Naylan Smithek opio trafikatzaile ezagun bat bere aliatu bilakatzea ahalbideratuko du. Bien artean mundua menperatzeaz obsesionaturik dagoen Fu Manchu eroaren helburua geldiarazten saiatuko dira.

## Aktoreak 
* Christopher Lee: Fu Manchu
* Richard Greene: Nayland Smith
* Howard Marion-Crawford: Petrie doktorea
* Günther Stoll: Curt Kessler doktorea
* Rosalba Neri: Lisa
* Maria Perschy: Ingrid Cox doktorea
* José Manuel Martín: Omar Pasha
* Werner Aprelat: Melnik
* Tsai Chin: Lin Tang
* Gustavo Re: Heracles doktorea

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Serafina Javierre

eskuinera|thumb|260px|Serafina Javierre, artxibozaina eta liburuzaina
**Serafina Javierre Mur** (Tarragona, 1901eko maiatzaren 24a &ndash; Zaragoza, 1971ren ondoren)  liburuzain eta artxibozaina izan zen, Aragoiko filologia ikasi zuen eta gizartea hobetzeko tresna gisa irakurketa publikoa defendatu zuen.

## Ibilbidea 
Javierrek Zaragozako Unibertsitatean merkataritza-irakasle titulua lortu zuen. Erakunde horretan bertan, Matilde Moliner Ruiz liburuzainarekin batera (María Molinerren ahizpa), Aragoiko Filologiako lehen ikerketan parte hartu zuen. 1933an, Artxiboen, Liburutegien eta Museoen Kidego Osagarrian sartu zen, eta Zaragozako Artxibo Historikora eta Lurralde Auzitegira eraman zuten.

Espainiako gerra zibilean, Serafina Javierre Zaragozako Unibertsitateko Liburutegiko Soldaduaren Irakurketa Zerbitzuan aritu zen lanean, Áurea Lucinda Javierre ahizpak bultzatuta. Ahizpa ere artxibozaina zen. Gurutze Gorriaren Ospitaleko zaurituen informazio-zerbitzuan ere parte hartu zuen.

1939an, Zaragozako Artxibo, Liburutegi eta Museoen Patronatu Probintzialeko Irakurketa Zerbitzuan lagundu zuen. Handik aurrera, ahizparekin batera, Gerra amaitu ondoren, espediente bat ireki zitzaion, baina azkenean ez zitzaion zigorrik ezarri eta espedientea 1940ko maiatzaren 31n itxi zen.

Javierre ahizpek, inongo alderdi politikotan afiliatu ez baziren ere, jarrera "feminista katoliko aragonesista eta kontserbadorea" agertu zuten. Bere karrera profesionala Zaragozako Entzutegiko Artxiboan garatu zen 1968 arte, urte horretan Lege Gordailuaren Zerbitzura aldatu baitzen.

Javierrek 1971n erretiroa hartu zuen Zaragozan.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* 2021 - *Legados de mujeres aragonesas de los siglos XIX y XX. Escritoras e intelectuales, artífices de la palabra.* Zaragozako Udala. .

## Kanpo estekak
Arkitektura neomoderno

[thumb|[Torontoko Bay Adelaide Centre. 1980. hamarkadan egindako diseinua postmodernista bazen ere, 2009n amaitutako eraikina neomodernoa da.]]
**Arkitektura neomodernoa** arkitektura estilo bat da, postmodernismoak eta neoeklektizismoak hartutako konplexutasunarekiko erreakzio gisa sortua, sinpletasunera itzultzen saiatzen dena. Hori sustatzen dutenek arkitektura garaikideak postmodernitatea gainditu duela ezartzen saiatzen dira, estilo berri honen bila.

## Ezaugarriak 
Arkitektura neomodernoa gaur egungo arkitekturaren forma nagusietako bat da XX. mendearen amaieratik. Eraikin mota jakin batzuetan erabiltzeko joera dago: etxebizitzen alorrean estilo neoeklektikoak eta neohistorizistak hobesten diren bitartean (maila ertain-altuko eta altuko zenbait sektoretan, behintzat), mugarri arkitektoniko handietarako *starchitects* izenez ezagutzen diren maisuen sormenera jotzen da; neomodernismoa proiektu handietan aplikatzen, baina ez oso bereziak edo enblematikoak direnak, esaterako dorregintzan edo bulego handietan.

XX. mendeko lehen erdiko mugimendu modernoaren oinarrizko ezaugarri asko partekatzen ditu arkitektura neomodernoak. Biek uko egiten diete apaindurari, aplikatutako dekorazioei eta iragana imitatzeko nahita egindako ahaleginei. Eraikin berriak, modernoak bezala, funtzionaltasunean enfasia jarriz eta bolumetria monolitikoak dituen estetika soila bilatuz diseinatuta daude. Neomodernismoa jatorrizko modernismotik nabarmen bereizten da hirigintzara gerturatzen delako, XX. mendearen bigarren erdian mugimendu modernoak kritika gehien egin zituen eremua baita, eta 80ko hamarkadako New Urbanism edo Urbanismo Berriaren postulatuak hartzen ditu. Hiriak oinezkoentzat eta erabiltzaileentzat izan behar dita eta eraikinak integratuta egon behar dira.

## Neomodernismoaren taldea 
Talde hau Guy Dennigek sortu zuen, 1997an, arte garaikide britainiarreko aniztasuna Estatuak diruz lagundutako arte erakundeek eta erakundeek mugatzen zuten premisarekin. Taldeak ez du estilo homogeneorik, baina pintura figuratibora bideratzen da. Beste kide batzuk hauek dira: Jim Butler, David Cobley, Emily Cole, Mark Demsteader, Guy Denning, Ian Francis, Juno Doran, Ghislaine Howard, Jamin, Maya Kulenovic, Mark Stephen Meadows, Antony Micallef, Motorboy, Carol Peace, Graeme Robbins, Harry Simmonds, Tom Wilmott, Franklin Torres, Kit Wise eta Claire Zakiewicz.

## Adibideak 

Fitxategi:Beetham Tower from below.jpg|Beetham Tower Manchesteren, Erresuma Batuan.
Fitxategi:Varso Tower Warsaw 22(cropped).jpg|Varso eraikina Varsovian, Polonian.
Fitxategi:Neomodernist facade in Pretoria.JPG|Pretoriako eraikin neomodernistak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Talde Neomodernoaren manifestua. 
* :Remodernismoaren Manifestua.