open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Errusiartze

300px|thumb|Errusieraren erabilera.
**Errusiartzea** errusiera edo errusiar kulturako alderdiak errusiera ez diren komunitateek hartzea da. Zentzu hertsian, «errusiartze» terminoa errusierak gainerako eslaviar hizkuntzetan duen eragina izendatzeko erabiltzen dute, baita Errusiak uneren batean kontrolatzen edo kontrolatu dituen lurralde baltikokoetan edota beste familietan ere. Zentzu historikoan, terminoa Errusiar Inperioaren eta Sobietar Batasunaren politikei dagokie (ofizialak zein ez ofizialak), beren konstituziogile nazionalei eta Errusiako gutxiengo nazionalei dagokienez, errusiar domeinua baitzuten helburu.

Errusiartzearen eragin-eremu nagusiak politika eta kultura dira. Politikan, errusiartzearen elementu nagusia erakunde nazionaletan posizio administratiboak hartzeko errusiarrak izendatzea da. Kulturan, errusiartzea gai ofizialetan errusieraren erabilera eta errusierak hizkuntza nazionaletan duen eraginean nabarmentzen da nagusiki. Errusiar populazioaren aldeko desplazamendu demografikoa ere errusiartze-modutzat hartzen da.

## Kanpo estekak
Carmen Castellote

**Carmen Castellote** (Bilbo, 1932) euskal erbesteko poeta emakumea da. Gerra Zibilean Sobietar Errepublika Sozialisten Batasunera erbesteratu zuten haurra izan zen eta Euskal Herrira inoiz ez zen bueltatu. Egun Mexikon bizi da. 

## Biografia 
1932an jaio zen Carmen Castellote, Bilbon. Espainiako Gerra Zibilean, 1937an, Gernikako bonbardaketaren ondoren eta tropa frankistek Bilbori eraso egin zioten zain zeudela, bere gurasoek Espainiako Bigarren Errepublikak antolatutako haurren ebakuazio-kanpainetako batean, "Habana" itsasontzian ontziratu zuten haurra, Sobietar Batasunera. Leningradera eraman zuten; han haur haiek "Haurren Etxean" aterpetu zituzten. 1941ean, Bigarren Mundu Gerra piztu zenean, gatazkatik urruntzeko asmoz, errusiarrek berriz ere Siberiara eraman zituzten haurrak, tartean Carmen.

Historia ikasi zuen Moskun. 1956an sozialista poloniar batekin ezkondu ondoren, Poloniara aldatu zuen bere bizilekua. Azkenik, 1958an, Mexikora joan zen, Gerra Zibila amaitu ondoren bertara erbesteratu zen aitarekin berriro ere elkartzeko. Han ezarri zuen bere behin betiko bizilekua. Hogei urte baino gehiago eman ditu Union Tipografica Editorial Hispano Americana (UTEHA) argitaletxe ospetsuko geografia eta historia saila zuzentzen.

Berrogei urterekin argitaratu zuen Castellotek bere lehen poesia liburua. Haurtzaroa, gerra, trenak, maitasuna, bizitako esperientziak izan dira bere lanen gaiak. Bere obra erabat ezezaguna zen Penintsulan. Castelloteren berreskuratze prozesuan ezinbestekoa izan da Carlos Olalla idazle espainiarraren lana.

## Obra 
### Olerkia 
**Con suavidad de frío*, 1976.
* *Vuelo de nieve al sol*, 1979.
* *Diálogo de la esfinge*, 1983.
* *Acta de renacimiento*, 1985.
* *Kilómetros de tiempo.* Torremozas, Madrid, 2021. Liburu honetan bere poesia guztia bildu da.

### Beste lanak 
* *De Pushkin a Tolstoi y Mayakovski*, Universidad Obrera de México, Mexiko, 1987 (saiakera).
* *Ristra de magdalenas*, Egilearen edizioa, Mexiko, 2015 (ipuin bilduma).
* *Cartas a mí misma*. Nuria Capdevila-Argüellesen hitzaurrea. Torremozas, Madrid, 2022.

## Aitorpenak 
* Pushkin Domeina, Moskun, literaturari buruzko saiakera bati esker.
* 2021ean Carlos Olallak Madrilgo Liburuaren Egunean idazlea gogorarazteko ekimena antolatu zuen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Gerrako umeak
* Errusiako umeak

## Kanpo estekak 
* :Beñat Zalduaren artikulua Naiz.eus aldizkarian, 2022ko maiatzaren 22an.
* :Erbestearen oroimenak, El País aldizkarian, 1991eko apirilaren 12an.
* :Carlos Olalla Carmen Castelloteri buruz hitz egiten.
* :Carmen Castelloteren poema gerrako irudiekin.
Marijinsky Jauregia

**Marijinsky Jauregia** () Kiev hirian dagoen jauregi barrokoa da, Dnieper ibaiaren ondoan dagoena. 1752an eraikia, gaur egun, Ukrainako presidentearen egoitza da eta Verkhovna Radako egoitzaren ondoan dago.

## Historia 
1744an Elisabet I.a Errusiakoa enperatrizak jauregia eraiki eta Bartolomeo Rastrellik, garai hartan Errusiar Inperioan lan egiten zuen arkitektorik ospetsuenak, diseinatu zuen. Rastrelliren ikasleetako batek, Ivan Fiodorovitx Mitxurinek, beste arkitekto batzuekin batera, jauregia osatu zuen 1752an. Elisabet enperatriza, ordea, ez zen jauregia ikusteko adina bizi izan. Jauregian geratu zen lehen monarka Katalina II.a enperatriza izan zen, 1787an Kiev bisitatu zuena. XVIII. mendearen amaieran eta XIX. mendearen hasieran, jauregia Gobernadore Nagusien egoitza nagusia izan zen.

XIX. mendearen hasieran, jauregiak su hartu zuen. Mende erdi geroago, 1870ean, Alexandro II.a Errusiakoak jauregia berreraikiarazi zuen Konstantin Mayevsky arkitektoaren eskutik, marrazki zaharrak eta akuarelak gidari gisa erabiliz. Gero, Maria Aleksandrovna enperatrizaren omenez, izen berria eman zioten. Bere nahiagatik, parke handi bat ezarri zen jauregiaren hegoaldean. Jauregia familia inperialeko kide bisitarientzako egoitza gisa erabili zen 1917 arte.

1917 eta 1921 arteko Ukrainako Independentzia Gerraren urteetan, jauregia Batzorde Iraultzailearen egoitza gisa erabili zuten, bereziki Kieveko Altxamendu Boltxebikearen garaian. 1920ko hamarkadan, eraikina nekazaritza-eskola batena zen, eta handik gutxira museo bihurtu zen. Mariyinskyk kalte larriak jasan zituen Bigarren Mundu Gerran, eta 1940ko hamarkadaren amaieran berreraiki zuten. Beste zaharberritze garrantzitsu bat 1980ko hamarkadaren hasieran osatu zen.

## Galeria 

Білий зал Маріїнського палацу.jpg|Areto Zuria, barnealdea
Mariinsky Palace, Kiev.jpg|Fatxada nagusia
Mariinsky Palace (Kiev) 20190505-1.jpg|Parkearen fatxada 
Маріїнський палац Київ 1911.jpg|Jauregia 1911n

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Urrezko Atea (Kiev)

**Urrezko Atea** () Kiev hirian dagoen ate monumentala da. Jaroslav Jakintsua Kieveko Ruseko Printze Handiaren erregealdian eraiki zuten, XI. mendearen erdialdean. Bere izena Konstantinoplako harresietako ate famatuarena bera da, Bizantziar Inperio boteretsuarekin berdintzeko Jaroslav anbizioa adieraziz.

1240an, mongoliarren inbasioan zehar, Batu Khanek partzialki suntsitu zuen. XVI. eta XVII. mendeetan ere, sarbide zeremonial gisa erabili zuten, nahiz eta egoera txarrean egon. XVIII. mendean, lurrez estali zuten, eta 1832an berriro aurkitu zituzten haren hondakinak.

XX. mendean, eta 1982an, hiriaren 1500. urteurrena zela eta, eraikina guztiz berreraiki zuten, monumentuaren jatorrizko itxurari buruzko dokumentaziorik ez zegoen arren. Pabiloi baten ondoan dago, 1970eko hamarkadan eraikia, eta atearen eta hiriaren historiari buruzko museo bat du. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vydubytsikyko monasterioa

**Vydubytsikyko monasterioa** () Kiev hirian dagoen monasterio ortodoxoa da, Dnieper ibaiaren ondoan dagoena. 1070ean Vsevolod I.a Kievekoa printzeak eraikia, Vladimir II.a Monomako eta bere ondorengoek familia-monasterio bilakatu zuten. Sobietar garaian, Ukrainako Arkeologia Institutuaren egoitza izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mikel Azparren Arizkuren

**Mikel Azparren Arizkuren** (Iruña, Nafarroa Garaia, 1981eko maiatzaren 21a - ) euskal herritar futbolari ohia da. Erdiko atzelari lanetan aritzen zen. Gaur egun entrenatzailea da.

## Ibilbidea 
*2021eko maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Andres eliza (Kiev)

**San Andres eliza** (; ) Kiev hirian dagoen eliza barrokoa da, muino baten gainean dagoena. 1744 eta 1754 artean eraikia, Elisabet I.a Errusiakoa enperatrizak Bartolomeo Rastrelli arkitektoa hautatu zuen. Zimendatze-arazoak ohikoak izan dira, eta kezka handia sortu dute hondoratzeko arriskuari buruz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Spin Master

**Spin Master** Kanadako jostailu eta entretenimendu-enpresa multinazional bat da, haurrentzako kontsumo produktuak merkaturatzen dituena. Bere marken artean *Bakugan*, Gund,  Etch A Sketch, Meccano/Erector, Air Hogs, *PAW Patrol*, The Adventures Of Piujus, Aquadoodle, Tech Deck, Hatchimals, Rubiken kuboa, Zoomer eta LoliMix daude.  Spin Master-ek 1.600 pertsona baino gehiago enplegatzen ditu mundu osoan Australia, Kanada, Txina, Frantzia, Alemania, Hong Kong, India, Italia, Japonia, Mexiko, Herbehereak, Polonia, Eslovakia, Suedia, Erresuma Batua, Estatu Batuak eta Vietnam herrialdeetan bulegoekin.  

2002az geroztik, Spin Master-ek 92 "Urteko Jostailua" (TOTY) izendapen jaso ditu produktu-kategoria ezberdinetan 28 garaipen lortuz, "Urteko Jostailu Berritzaile"rako 13 TOTY izendapen barne, beste edozein jostailu konpainiak baino gehiago.  2022an, Spin Master-ek film luzerako Golden Screen saria irabazi zuen, Kanadako Zinema eta Telebistako Akademiak aurkeztutako PAW Patrol: The Movie filmagatik.  Golden Screen sariak 2021eko urtarrilaren 1etik 2022ko otsailaren 24ra Kanadako txarteldegirik altuena bildu zuen film kanadarra saritzen du. 2021etik aurrera, Chase poliziaren kumea eta Marshall suhiltzaileen kumea, *PAW Patrol*-eko bi pertsonaiak, konpainiaren maskotak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
David Singmaster

**David Breyer Singmaster** (Ferguson, Missouri, 1938ko abendua - 2023ko otsailaren 13a) Londresko South Bank Unibertsitatean, Ingalaterran, matematikako irakasle izan zen. Bere burua metagrobologoa gisa deskribatu zuen, Buru-hausgarri mekanikoen eta igarkizunen liburuen bilduma pertsonal handia zuen. Rubiken kuboaren lehen adoptatzaile eta sustatzaile gogotsu izateagatik da ospetsuena. 1979an biltzen hasi *zen Rubiken "Kubo Magikoa"ri buruzko bere oharrak Kuboaren* lehen azterketa matematikoa eman zuen, baita argitaratutako lehen soluzioetako bat ere. Liburuak bere kuboaren notazioa zuen, Rubik-en kuboaren mugimenduak grabatzeko aukera ematen zuena, eta azkar bihurtu zen estandarra.

Buru-hausgarriaren historialaria eta buru-hausgarrien konpositorea izan zen aldi berean, eta bere buru-hausgarri asko egunkari eta aldizkarietan argitaratu ziren. Zenbakien teorian, Singmaster-en aieruak dio Pascal-en triangeluan 1 ez den zenbaki bat ager daitekeen kopuruaren gainean goi-borne bat dagoela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Twisty Puzzles* -en David Singmaster-i elkarrizketa . Jatorriz argitaratua c. 2002ko apirila (artxiboa). 
* David Singmaster: Material eskuragarriaren zerrenda . David Singmaster-ek irakaskuntzarako eta bere interesak egiteko materialen bilduma. Azken eguneratzea 1996an.
* Londresko South Bank Unibertsitateko David Singmaster artxiboa.
Eufrosina Polotskekoa

**Eufrosina Polotskekoa** (; 1110–1173) eslaviar moja izan zen, Vseslav Polotskekoaren iloba.

Ezkontzeko proposamen guztiei uko egin zien eta, gurasoek jakin gabe, izeba abadesa zen komentura ihes egin eta moja bihurtu zen. Gero, bere komentua sortu zuen. Liburuak kopiatzen ematen zuen denbora, eta lortzen zuen dirua pobreen artean banatzen zuen. Gainera, bi eliza eraiki zituen, eta bat, Salbatzaile Santuaren eliza, oraindik zutik dago, eta Bielorrusiako arkitektura-monumentu goiztiar preziatuenetakotzat jotzen da.

Bere bizitzaren amaiera aldera, Lur Santurantz erromesaldi bat egin zuen, eta bertan hil zen 1167. urtearen ondoren. Bere gorpua, Saladinok 1187. urtean Jerusalem konkistatu ondoren, monjeek Kievera eraman zuten eta Leize-Zuloetako Monasterioan utzi zuten. 1910ean, santuaren aztarnak Polotsk jaioterrira eraman zituzten. Bere jaieguna maiatzaren 23an ospatzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jessie Boucherett

**Jessie Boucherett**, jaiotzez, **Emilia Jessie Boucherett** (North Willingham, Ingalaterra, 1825eko azaroa - ib.1905eko urriaren 18a) emakumeen eskubideen aldeko ekintzaile ingelesa izan zen.

## Bizitza 
1825eko azaroan jaio zen North Willinghamen, Market Rasen inguruan (Lincolnshire) . Aitona Ayscoghe Boucherett teniente koronela izan zen. *Lau Byerley andereñoen* eskolan hezia izan zen (Josiah Wedgwood-en alabak, Thomas Byerley-ren bazkidea), Avonbank-en, Strat-on-Avon. Han, Gaskell andrea ikasle izan zen. 

Emakumeen eskubideen alde Boucherettek egindako jarduera ''English Woman's Journalen* irakurketan oinarritu zen. Irakurketa horrek bere helburuak islatzen zituen, eta *Edinburgoko Aldizkarian'' artikulu bat argitaratu zen XIX. mendearen erdiko urteetan Ingalaterran zeuden emakume 'azaleko' ugarien arazoei buruz. Garai hartan, gizonak baino emakume gehiago zeuden biztanlerian.  

1865eko azaroaren 21ean, Jessie Boucherett-ek, Barbara Bodichon eta Helen Taylorren laguntzarekin, Parlamentuan erreforma bat egiteko ideia planteatu zuen, emakumeen botorako eskubidea lortzeko, eta hori ez zen erraza izan, kontzientziazio- eta sentsibilizazio-kanpainak egin behar izan baitziren. 

Barbara Bodichon eta Adelaide Anne Procterrekin, Boucherett-ek 1859an Emakumearen Enplegua Sustatzeko Elkartea sortzen lagundu zuen. 1926an, *Emakumearen Prestakuntza Sustatzeko Elkartea* bihurtu zen, gero, *Futures for Women* ongintza-erakunde erregistratua. 

1859an, Boucherett eta Procter *Langham Place* Taldean sartu ziren, 1857 eta 1866 artean aktibo egon zen emakumeen egoera hobetzeko kanpaina egin zuen talde txiki, baina zehatz bat  zen. Boucherett emakumeen sufragio-mugimenduaren sustatzailea izan zen, eta Emakume Ezkonduen Jabetzaren Legearen defendatzaile sendoa. ''Englishwoman's Review* sortu zuen 1866an, eta 1870era arte argitaratu zuen, Lydia Beckerrekin *Women's Suffrage Journal* sortu zuen arte. 

## Lanak 
* *Emakume gazteentzako autolaguntzari buruzko aholkuak*, 1863
* *Emakumearen egoera Frantzian ', 1868''
* 'Nola hornitu, azaleko emakumeentzat ', Josephine Butler, ed., Trabajo de las mujeres y cultura de las mujeres, 1869
* '*Emakumearen industria-egoera*',  Theodore Stanton, arg., The *Woman Question in Europe*, 1884
* *Emakume langileen egoera eta fabrikako legeak*, Helen Blackburn, 1896

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* F.Hays, *Eguneko emakumeak*, 1885.

## Kanpo estekak
Londresko South Bank Unibertsitatea

**Londresko South Bank Unibertsitatea** (**LSBU**) Elephant and Castlen (Londres) dagoen unibertsitate publikoa da. Londresko Southwark hirian du egoitza, Tamesisen hegoaldeko ibaiertzean, eta hortik hartzen du izena. 1892an **Borough Polytechnic Institute** bezala sortu zen, eta 1992an unibertsitate izaera lortu zuen 1992ko Irakaskuntza Aurrerago eta Goi Mailako Legearen arabera .

2003ko irailean, unibertsitateak azken izenaren aldaketa jasan zuen Londresko South Bank Unibertsitatea (LSBU) izateko eta ordutik hainbat zentro berri ireki ditu, besteak beste, Osasun eta Gizarte Zaintza Eskola, Eraikinetako Energia Eraginkor eta Berriztagarrien Zentroa (CEREB). Ikasleen Zentro berria, Enterprise Center bat eta Elephant Studios media center berria. Unibertsitateak 16.840 ikasle eta 1.700 langile ditu.   

2016ko azaroan, unibertsitatea Urteko Unibertsitate Ekintzaile izendatu zuten Times Goi Mailako Hezkuntza sarietan.   2017ko inaugurazioko Teaching Excellence Framework-ean, Londresko South Bank Unibertsitateak Zilarrezko kalifikazioa jaso zuen. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Londresko South Bank Unibertsitatearen webgunea
* Londresko South Bank Unibertsitateko Artxiboak
Lilly Maxwell

**Lilly Maxwell** edo **Lily Maxwell** (Scotland, Eskozia, 1800 ingurua - 1876ko urriaren 24a) sufragista britainiarra izan zen, eta Mánchesterren kanpainaren aldeko botoa eman zuen lehen emakumea omen zen. Horrek proba-kasu garrantzitsu bat ekarri zuen Eskaera Komunen Gortean.

## Bizitza 
Maxwell 1800 inguruan jaio zen. Mánchesterreko denda baten jabea zen, eta, beraz, gizon bat izan balitz, botoa eman zezakeen. Haren izena Mánchesterreko boto-emaileen zerrendan agertu zen. Botoa eman zuen lehen emakumea ez zen izan, baina kasu honetan Lydia Beckerrek proba-kasu bat izatera bultzatu zuen. Erregistroek erakusten dutenez, emakumeek Britainia Handian bozkatu zuten, eta, agian, hogeita hamar Lichfielden 1843an. Jabetzak zituzten eta Maxwell bezalako etxeak zuzentzen zituzten emakumeak ziren. Maxwellek produktu-sorta bat saltzen zuen denda bat zuen, baxerekin hasi eta hareharri gorria ere bai. Botoa ematera joan zenean, ofizialak baimena eman zion Maxwelli Chorltongo Udalean botoa emateko. Jacob Brighten aldeko botoa eman zuen Maxwellek, kausa sufragistaren aldekoa. Beckerrek beste 5.346 emakume familiaburu animatu zituen beren izenak hauteskunde-zerrendetan ager zitezen eskatzeko. Erreklamazio horiek Sir John Coleridge-k eta Richard Pankhurst-ek aurkeztu zituzten, Chorlton-en, Lingsen aurka, 1868ko azaroaren 2an. Legea ez zen argia, legeria egokiak ez baitzuen "gizonak" hitza sartzen, "gizona" termino anbiguoa erabiltzen baitzuen. Erreklamazioaren emaitza kasuaren aurkakoa izan zen, emakumeek ezin zuten hauteskunde britainiarretan bozkatu.

Maxwell *Withington Workhouse* asiloan sartzera behartu zuten eta 1876ko urrian hil zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
TJ Perenara

**TJ Perenara** (Porirua, Ipar uhartea, 1992ko urtarrilaren 23a), izen osoa **Thomas Tekanapu Rawakata**, zeelandaberritar errugbilaria da, uztartze-erdilari postuan jokatzen duena, bai Super Rugbyko Highlanders taldean, bai Zeelanda Berriko selekzioan. Besteak beste, 2015eko Munduko Errugbi Kopa irabazi zuen *All Blacks*-ekin.

## Palmaresa 
### Zeelanda Berriko selekzioa 
* The Rugby Championship
** irabazlea: 2014, 2016, 2017, 2018, 2020, 2021 
* Munduko Errugbi Kopa
** irabazlea: 2015

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Villalón gazta

**Villalón gazta** Burgosko gaztaren antzera gazta fresko bat da, Valladolideko Villalón de Campos herriaren inguruan egiten dena. Ardi gaztarekin egin da tradizionalki, gaur egun behi esnearekin ere nahasten da edo zuzenean behiarenarekin bakarrik egiten da. Ez du azalik eta ahalik eta azkarren jan behar da. Pata de mulo bertako beste gazta onduarekin lotua dago. Zilindro muduan saltsan da normalean batzuetan behi esnearekin nahastu edo honekin ere egiten da. Fruituekin edo gozoekin edo entsaladetan jan daiteke.

## Kanpo estekak
Soledar

**Soledar** (ukraineraz zein errusieraz: Соледар) Ukrainako Donetsk Oblasteko Bakhmut Raionean kokaturiko hiri bat da; herriaren izenak, literalki, "gatzaren oparia" esan nahi du errusieraz eta ukraineraz –bertan kokaturiko lurrazpiko gatzagengatik–. 2021eko estimazioen arabera, hiri-biztanleria 10.692koa zen. Soledarko guduak, Ukrainako inbasioaren baitan, hiria nabarmen suntsitu zuen.

## Historia 
XVII. mendearen bigarren erdialdean Donbasseko eskualdean kokatu ziren Don kosakoak. 1881ean, lehen gatz-meategia sortu zen, herritik gertu; hainbat urte geroago, beste batzuk sortu ziren ere.

1965ean herria **Karlo-Libknekhtovsk** izendatu zuten, Karl Liebknetxt-en omenez; 1991ko uztailean, egungo Soledar izena jarri zioten.

1989rako, herriak 12,305 biztanle zituen. 2001ean, berriz, 13,151.

2014ko apirilaren erdialdetik aurrera, Errusiako GRUko eragileek, Igor "Strelkov" Ghirkin-ek zuzenduta, Donetsk Oblasteko hainbat herri hartu zituzten, Soledar barne; hala ere, 2014ko uztailaren 21ean, ukrainar indarrek hiria berreskuratu zuten militarren eskuetatik.

## Ekonomia 
Hiriko enpresa nagusiak meatzaritza eta prozesaketa industriei lotuta daude: Artyomsol Estatuko Enpresa Elkarteak meatzaritza eta gatza prozesatzen ari da Soledar gatz meategian eta Knauf Gips Donbassen ( Knauf igeltsu ekoizle alemaniar baten filiala).

Herriak erakargarri turistiko handia du: lurpeko galeriak eta gatz meategietako ganberak, asma eta biriketako beste gaixotasun batzuen tratamendu espeleorako ( kobazuloa ) ere asko erabiltzen direnak.

## Garraioa 
Hiriak tren-geltoki bat du.

## Demografia 
Jatorrizko hizkuntza 2001eko Ukrainako Erroldaren arabera: 

* Ukrainera: %60.1a
* Errusiera: %39.4a.
* Armeniera: %0.1a.
* Bielorrusiera: %0.1a.

## Galeria 

Fitxategi:Railway station Sil Ukraine.JPG|Soledarreko tren-geltokia.
Fitxategi:The lift going down to the mine.JPG|Gatz-meategirako sarrera.
Fitxategi:The entry way to the mine.jpg|Gatz-meategiaren barruan.
Fitxategi:The "Concert Hall" at the end of the mine.jpg|Lurpeko futbol-zelaia eta kontzertu-aretoa, Soledarreko gatz-meategian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vila do Porto

**Vila do Porto** Portugalgo hiribildu eta udalerri bat da, Azoreetako Santa Maria uhartean kokatua. Hiribildua udalerriaren hiriburua da. 2011ko datuen arabera, udalerriak 97,18 km²-ko azalera eta 5.552 biztanle zituen 5 *freguesiatan* zehar.

## Geografia 
### Klima 

### Freguesiak 
Udalerria ondorengo 5 *freguesiak* osatzen dute:

*Almagreira
*Santa Bárbara
*Santo Espírito
*São Pedro
*Vila do Porto

## Ondasun nabarmenak 
* Santo Espíritoko Garbikundearen Andra Maria eliza ()
* Aingeruen Andra Maria baseliza ()

## Viladoportotar ezagunak 
* António de Sousa Braga (1941): Angrako 38. gotzaina.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Robert B. Wilson

**Robert Butler Wilson Jr.** (Geneva, Nebraska, 1937ko maiatzaren 16a) estatubatuar ekonomialaria da. 2020ko Ekonomiako Nobel Saria jaso zuen Paul Milgromekin batera enkanteen teorian egindako hobekuntzengatik eta subasta formato berriak asmatzeagatik.

Harvardeko Unibertsitatean ikasi zuen eta Stanfordeko Unibertsitateko irakaslea izan zen.

Bere ikerketa-eremua merkatuaren diseinua, prezioak, negoziazioa, antolaketa industriala eta informazioaren ekonomiak dira. Ekarpen garrantzitsua egin du petrolioaren eta komunikazioaren industrietako enkanteen diseinuetan eta eskaintza-estrategietan.
Friend of Dorothy

[thumb| [Judy Garland aktorea, *The Wizard of Oz* filmean Dorothyren rola jokatzen. Gizonezko homosexual bat edo LGBTQ taldeko kide bat aipatzeko erabiltzen den  *Dorothyren adiskidea* esapidearen bi jatorri posibleetako bat da.]]

Ingelesezko argot homosexualean, ***Friend of Dorothy*** () gizon homosexual bat edo, zentzu zabalean, LGBTQ taldeko edozein kide izendatzeko erabiltzen den eufemismo bat da. Bigarren Mundu Gerratik behintzat dokumentatuta dago esaldia; garai hartan, Estatu Batuetan legez kanpokoak ziren ekintza homosexualak. Norbait *Dorothyren adiskidea* dela esatea sexu-orientazioari buruz hitz egiteko erabilitako eufemismoa zen, besteek esanahia jakin gabe.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alaitz Biritxinaga

**Alaitz Biritxinaga Abadiano** (Atxondo, Bizkaia, 1976ko ekainaren 22a ) txirrindulari-epailea da. Emakumezkoen Euskal Herriko Lehen Itzulian (lehen aldiz Itzulia izena izan du) lehenengo emakume zuzendaria izan da.

## Bizitza 
Alaitz Biritxinagak zainetan du txirrindularitza. Bere etxean beti zegoen presente. Betidanik izan da bizikletazalea eta bere kontura bizikleta gainean ibili da, Senarra Eibar txirrindulari-taldeko zuzendaria da. Bizikletaren gainean egunero jarri, eta bueltatxoa egiten du inguruetan.Horrelaxe hasi zen epaile, non eta herriko lasterketan. Herrialdean eta Euskal Herrian ibiltzen da, kanpora atera gabe, eta, zaletasunari esker, hainbat bazter ezagutu ditu.

Inoiz ere ez. Inork ez du nire erabakia gutxietsi, eta inork ez nau emakume izateagatik gutxietsi. Txirrindularitzako balio nagusia errespetua da eta lasterketetan momentu beroak egoten diren arren, inork ez dit inoiz errespetua galdu.

90eko hamarkadan hasi zen epaile, beraz, mende laurdena baino gehiago eman du epaile lanetan. Txirrindularitzan bulegoko lanean zein errepidean emakume asko dago lanean.

### Emakume gehiago, karrera gehiago, ‘boom’ gehiago 
Euskal Herriko emakume txirrindulari erreferenteak mundu guztian ezagunak izan ziren Joane Somarriba eta Eneritz Iturriagaetxebarria izan dira. Gero, besteak beste, Ane Santisteban, Eider Merino, Lurdes Oiarbide, Arantza Azpiroz, Eider Antxustegi etorri ziren. 

Alaitz Biritxinagaren ustez: “Dirua dela arazo esaten da, baina ‘Boom’ handiagoa eman behar zaio emakumezkoen txirrindularitzari.”

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Unai Ropero

**Unai Ropero Pérez** (Gasteiz, Araba, 2001eko azaroaren 20a) futbolari arabarra da. 

## Biografia 
Aurrelari moduan aritzen da. Alavesen jokatzen du, kontratua 2028rarte dauka. 2024ko udan lagatu gisa joan zen Eldensera Bigarren mailan. Ez zuen zorte handirik izan eta hurrengo denboraldirako Lehen Federazioan jokatzen duen Hérculesera joan zen lagatu gisa.

## Ibilbidea 
*2025eko apirilaren 25ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
Atabaka

**Atabaka** edo **atabaska** esaten zaio eliza batean limosnak biltzeko balio duen kaxari. Zurezko kutxa edo kaxa bat izan ohi da (edo beste material batzuetan), eta irekidura bat izaten du limosnak sartzeko, elizaren funtzionamenduaren alde edo ongintzazko helburuarekin. 

Formatu ohikoenean, hauteskundeetan erabiltzen diren hautetsontziek baino txikiagokoak diren boto-kutxen antza du. Giltzaz itxita egon ohi da, eta, sarritan, sistema bat izaten du elizetako paretan kokatzeko.

Euskal Herrian, arrantzaleen kofradien artean ere erabili izan dira, bozketak egiteko edo gauzaren batzuk goredetzeko. Pio Barojak eleberri batean arrantzale batek erabilitako atabaka bat aipatzen du,  bi zirrikitu dituena, eta termino horrekin Yon Etxaidek itzulia (*Xanti andia itxas-gizonaren bizitza ta kezkak* - *Las Inquietudes de Shanti Andia)**.*

## Iruditegia 

Fitxategi:San Ginés, iglesia, Madrid.jpg|San Ginés elizako atabaka apaindua, Madril.
Fitxategi:Frauenkirche - Heideck 053.JPG|Zutikakoa, Alemania.
Fitxategi:Opferstock mit Dreibolzenschloss.jpg|Atabaka modernoa.

Dirua biltzeko beste tresna batzuk:

Fitxategi:Donostiako Elizbarrutiko museoa Adam eta Eva (Eskabide platera).jpg|Eskabide platera, Gazteluko elizakoa (15. mendea), Donostiako Elizbarrutiko museoan.
Fitxategi:Offering bag.jpg|Borondatea jasotzeko boltsa.
Fitxategi:Tzedakah (charity) box, Charleston, 1820, silver, National Museum of American Jewish History.JPG|*Tzedaka*, juduen tradizioko atabaka.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Elephant and Castle

**Elephant and Castle** Ingalaterrako Londreseko errepide bidegurutze garrantzitsu baten inguruko eremu bat da, Southwark-eko London Borough-en. Izenak modu informalean Walwortheko eta Newingtoneko zati handi bat aipatzen du, izen bereko Londresko metro geltokitik gertu dagoelako. Izena bertako ostatu batetik dator. mendearen lehen erdian, bizitasuna zela eta, eremua "hegoaldeko Londresko Piccadilly" izenez ezagutzen zen.  Azken urteotan, Londresko erdialdeko zati gisa ikusten da Londresko metroko 1. Zonan kokatuta dagoelako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elephant and Castle birsortzeko plan nagusia
* Elephant and Castle Town Center - merkataritza zentroaren gunearen birmoldaketa
* Elefantearen eta Gazteluaren Biribilgunea "Making a Space a Place" - Errepideen trazaduraren aldaketen aurkako kanpaina egiteko gunea.
Oskol

**Oskol** hurrengoa izan daiteke:

* **Oskola**, fruitu batzuen kanpoko geruza gogorra;
* **Oskol ibaia**, Errusiaren eta Ukrainaren hegoaldean kokaturiko ibaia.
Hymenophyllum tunbrigense

thumb|326x326px

**Hymenophyllum Tumbrigense** edo **heletxilla** landarea hymenophyllaceae familiakoa, iratze mota bat da. Gomera, Tenerife eta Kanaria Handiko uharteetan du jatorria, eta inguru urtsuetan kokatzen da. Euskal Herriko leku gutxi-batzuetan ere aurki daiteke, batez ere, Nafarroako ipar-mendebaldean. Bere familian beste landare batzuk ere badaude, adibidez, Vandenboschia. 

## Ezaugarriak 
* **Neurriak:** 10cm baino gutxiago izaten dituzte, 20-70 x 12-30 mm-koak izaten dira.
* **Kolorea:** Berde argiaren eta urdinxken arteko kolorea du.
* **Hostoak:** Bere hostoak oso txikiak dira, 10cm baino gutxiago neurtzen ditu hosto bakoitzak.
* **Loreak:** Landare honek ez ditu loreak ematen.
* **Fruitua:** Landarearen hostoen artetik fruitu marroi, txiki eta gogor batzuk ateratzen dira.
thumb|335x335px

## Bizi-baldintzak 
Itzaletan eta leku hezetan egon behar du bizi ahal izateko. Baso hostoerorkorra leku egokia da heletxilla aurkitzeko.

## Banaketa 
Landare hau mundu osoan zehar dago baina landaredia gehiena Europa mendebaldeko eskualde ozeanikoetan egoten da, Britaniar uharteetan bereziki. 

## Bitxikeriak 
Heletxilla generoaren izena (Hymenophyllum tumbrigense) grekozko "hymen" eta "phyllom"-etik dator eta mintz eta oso hosto mehea esan nahi dute.

## Kanpo estekak
Walworth

**Walworth** Ingalaterrako Londres hegoaldeko barruti bat da, Southwark-eko barnean dagoena. Hegoaldean Camberwell eta iparraldean Elephant and Castle ondoan dago, eta Charing Crossetik 3,1 Km-ra hego-ekialdean.

Walworth-eko kale nagusiak Old Kent Road, New Kent Road eta Walworth Road dira.

## Kanpo estekak 
* Southwark Notes - noren birsorkuntza? Birsorkuntza eta gentrifikazioa Southwarken, South London
Laureano Pérez Arcas

**Laureano Pérez Arcas** ( Requena, Valentzia, 1824ko uztailaren 4a &ndash; 1894ko irailaren 24a ) espainiar zoologoa izan zen. 

## Biografia 
Gaztetan Madrilera joan zen bere anaia zahar Antoniorekin, Madrilgo Unibertsitatean ikastera. Anaia Zuzenbidean lizentziatu zen. Laureano, berriz, 1843an zoologian lizentziatu baino lehen,  Mariano de la Paz Graells zientzialariaren laguntzaile izan zen bere zoologia katedran. 1846ean zoologian doktoratu zen. Handik urtebetera Madrilgo Unibertsitateko lehen mailako errejidore izan zen, eta Unibertsitateko zoologiako katedra lortu zuen.  1857an, fakultateko idazkari izendatu zuten.

1868ko Iraultzak Espainian gizarte aldaketa sakonak ekarri zituen; horren ondorioetako bat izan zen *Real Sociedad Española de Historia Natural* (RSEHN) sortzea. Elkartea egiteko ideia Pérez Arcasen etxean egin ohi ziren naturzale-bileretan garatu zen. Elkartea 1871eko otsailaren 8an eratu zuten, *Instituto Industrial*-eko irakasle gelan, eta 14 sortzaileen artean harekin batera zeuden, besteak beste, Miguel Colmeiro Penido, González Hidalgo, Jiménez de la Espada, Martínez y Sáez, Paz y Membiela, José María Solano, Serafin Uhagon, Vilanova y Zapater eta Ignacio Bolívar. Lehen argitalpena egiteko behar ziren 3000 pezetak denen artean jarri zituzten, eta urte amaierarako 240 sozio ziren. RSEHN barruan Pérez Arcasek hainbat kargu bete zituen, besteak beste lehendakariarena 1873 eta 1892 urteetan. Denborarekin elkartea handituz joan zen, 1920ko hamarkadarako Espainiako elkarte zientifiko garrantzitsuena bihurtuz.

Pérez Arcas batez ere entomologia, malakologia eta iktiologian aritu zen. Frantziako bilduma entomologikoak ezagutzeko, 1860an Besançonen Frantziako Entomologia Elkarteak antolatutako espedizioan parte hartu zuen.

1861ean *Tratado de Zoologia* izeneko liburua idatzi zuen, Espainiako eta Amerikako hainbat unibertsitatetan testu liburu bihurtu zena. 

1865ean Zientzia Zehatzen, Fisikoen eta Naturalen Errege Akademiaren saria irabazi zuen *Fauna ictiológica fluviatis, palustre y marina peninsularis* lanarengatik. 1866an elkarte horretan sartu zen akademiko bezala; sarrera ekitaldian, *Trabajos zoológicos realizados en España, sobre todo en los siglos más florecientes de su historia* izeneko lana aurkeztu zuen.

1870ean, Miguel Colmeiro eta Ignacio Bolívar Urrutiarekin, urte horretan sortutako Espainiako Mapa Geologikoa egiteko Batzordearen zoologia atalean kolaboratu zuen.

1873an Madrilgo Parke Zoologikoa sortu zuen batzordeko kide izan zen.

1890ean Madrilgo Unibertsitateko dekano izendatu zuten . 

## Liburuak 
* Tratado de Zoología (1861).
* Insectos nuevos o poco conocidos de la Fauna española (1865) en línea
* Descripción física y geológica de la provincia de Madrid (1868)
* Discursos leídos ante la Real Academia de Ciencias Exactas, Físicas y Naturales (1868)
* Revista crítica de las especies españolas del género *Perçus* (1869)
* Especies nuevas o críticas de la Fauna española (1872)
* Elementos de zoología (1874)

## Erreferentziak  
## Kanpo estekak
Rosemary Clooney

**Rosemary Clooney** (Maysville, Kentucky, 1928ko maiatzaren 23a - Beverly Hills, Kalifornia, 2002ko ekainaren 29a) estatubatuar abeslari eta aktorea izan zen.

Arrakasta 1950eko hamarkadaren hasieran lortu zuen pop abestiekin eta jazz abeslari bezala ere nabarmendu zen. Bere karrerak behera egin zuen 1960ko hamarkadan, depresio eta droga-mendekotasun arazoengatik, baina 1977an berpiztu zen Bing Crosbyren laguntzarekin eta abesten jarraitu zuen hil zen arte. Telebistako eta zinemako arazoetan ere aktore izan zen.

## Filmografia 
* *Tony Pastor and His Orchestra* (1947)
* *The Stars Are Singing* (1953), Terry Brennan
* *Here Come the Girls* (1953), Daisy Crockett
* *Red Garters* (1954), Calaveras Kate
* *White Christmas* (1954), Betty Haynes
* *Deep in My Heart* (1954; cameo), Performer in 'That Midnight Girl'
* *Conquest of Space* (1955), Musical Number
* ''The Joker's Wild* (1968ko telefilma)
* *Twilight Theater* (1982ko telefilma)
* *Sister Margaret and the Saturday Night Ladies* (1987ko telefilma), Sarah
* *Radioland Murders* (1994), Anna
* *ER'' (1994ko telesaila), Mary Cavanaugh / 'Madame X'
* *LateLine* (1999ko telesaila), Special Guest Mother

## Kanpo estekak
Voievodivka

**Voievodivka** ( ) edo **Voievodovka** () Ukrainako ekialdeko Luhansk Oblasteko herri bat da, Luhansk hiriaren erdigunetik 110 kilometro ingurura, ipar-mendebaldera; Sievierodonetsk –IIMan– Rubizhne hirien mugan –HEan– kokaturikoa.

Voievodivka Errusiako Indarren kontrolpean geratu zuten Ukrainako Errusiako inbasioaren testuinguruan, 2022ko maiatzaren 11n.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Sievierodonetskeko gudua
* Rubizhneko gudua

##  Kanpo estekak 
* *Misilen erasoak, hardwarea, Wagner borrokalariak: Popasnan sartzen saiatzen ari den etsaia* . Ukrinform, 2022ko maiatzaren 5a.
Encisa

**Encisa** Aragoiko Erriberako Zarrakaztelu udalerriko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Erdialdea eskualdean.

XVI. mendean jada despopulatu bezala agertzen zen. Bere lurrak Zarrakazteluko Udalara pasa ziren.

Bertako biztanleak *encisatarrak* ziren.

## Izena 
Encisa toponimoa beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:

* gaztelaniaz: *La Encisa* ("la enzzísa" ahoskatua)

Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:

* *Encisa* (1134)
* *Ancisa* (1152)
* *Enciasam* (1162)
* *Encissa* (1225)
* *Encisa* (1342)
* *Encisa* (1459)
* *Encisa* (1534)
* *Enzissa* (1756)
* *Encisa* (1803)
* *Encisa* (1997)

## Historia 
Alfontso I.a Nafarroakoak 1129an Cornagoko forua eman zien bere biztanleei, baina Olibako monasterioarena izan zen XII. mendearen erdialdean sortu zenetik. 1170ean bere mugaren muga Sause udalerriarekin finkatu zen. XIV. mendea baino lehen hustu zen.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zarrakaztelu
* Erdialdea

## Kanpo estekak
Billazurrutz

**Billazurrutz** Aragoiko Erriberako Zarrakaztelu udalerriko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Erdialdea eskualdean.

XVI. mendean jada despopulatu bezala agertzen zen. Bere lurrak Zarrakazteluko Udalara pasa ziren. Garai batean Mélida *Villazuruc* deitua izan zela uste da, eta hori bat etor liteke Zarrakaztelu udalerrian dokumentatutako herri hustu horrekin. Izan ere, zenbait iturrik (gutxiengoek) Mélida udalerrian kokatzen dute jenderik gabe egotea.

Bertako biztanleak *encisatarrak* ziren. Ez dakigu non dagoen.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zarrakaztelu
* Erdialdea

## Kanpo estekak
Puiu (argipena)

**Puiu** izen bereko toki asko izan daiteke:

# Puiu: Orbaibarreko udalerria.
# Puiu: Urraulbeitiko herri hustua.
# Puiu: Zarrakazteluko herri hustua.
Anthony Albanese

**Anthony Norman Albanese** (Sydney, 1963ko martxoaren 2a) australiar politikaria da. Australiako lehen ministroa da 2022ko maiatzaren 23tik.

Aita italiarra zen jatorriz eta ama irlandarra. Sydneyko Unibertsitatean ekonomia ikasi zuen eta garai honetan Australiako Alderdi Laboristan sartu zen. 1996an aukeratu zuten lehen aldiz parlanentuko kide. Azpiegitura eta Garraio ministroa eta lehen ministrordea izan zen Kevin Rudden gobernuan. 2019an Alderdi Laboristaren presidentetza lortu zuen eta 2022ko hauteskundeak irabazi ondoren, maiatzaren 23an egin zuen lehen ministro karguaren zina.
Krokettenmotie

[eskuinera|thumb|[Jan Peter Balkenende 2006an]]
**Krokettenmotie** (*kroketen mozioa*) Jan Peter Balkenende Herbehereetako lehen ministro ohiak Amstelveengo udal kontseiluan 1993ko azaroaren 25ean proposatutako mozioa da.  Proposamenak udal kontseiluko kideek kroketa bat jateko eskubidea eskatzen zuen, kontseiluaren bilera 23:00ak arte irauten badu. Txantxa zen, baina gainerako alderdiak ados zeudenez, proposamena onartu egin zen eta indarrean jarraitzen du.

## Antzeko proposamenak 
2002an antzeko mozio bat jarri zen indarrean Zwollen. Kontseiluaren bilera batek 22:00ak arte irauten badu, kroketa batek edo antzeko mokadu batek kontseiluko kideei lagundu beharko liekeela erabaki zen. Snack begetarianoak ere aipatu ziren arau berri honetan.

Tynaarloko Udal Kontseiluan desadostasuna egon zen gaiarekin.

Ermeloko eta Almereko kontseiluek ere antzeko mozioak eztabaidatu dituzte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Indiako Presidentea

**Indiako Presidentea** Indiako Errepublikako estatuburua eta agintari gorena da. Herrialdeko indar armatuen komandanteburua ere bada. Legebiltzarrak Indian bi etxe ditu: Lok Sabha edo Diputatuen Ganbera eta Rajya Sabha edo Senatukoa. Presidentea bietako kideek osatutako batzordeak aukeratzen du. Presidentearen egoitza nagusia Rashtrapati Bhavanen da, New Delhi hiriburuan.

## Presidenteak 
India 1950etatik errepublika. Hauek dira izandako presidenteak:

¹ behin-behineko presidentea

## Iruditegia 

Fitxategi:PresidentPalaceDelhi.jpg|Rashtrapati Bhavan, New Delhiko egoitza ofiziala.
Fitxategi:Residency House Bolarum.jpg|Rashtrapati Nilayam, Hyderabad-en, aisialdirako egoitza. 
Fitxategi:Indian_President%60s_Bodyguard_marching_at_Rashtrapati_Bhavan.jpg|Bizkartzainak, zalditeria-erregimentu eliteko bat da.
Fitxategi:Air India One Chennai.png|Air India One, nazioarteko bidaietan Presidenteak erabiltzen duen Boeing 777.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Rashtrapati Bhavan

## Kanpo estekak
Camberwell

**Camberwell** Erresuma Batuko hegoaldeko Londresko (Ingalaterra) barruti bat da, Londresko Southwark udalerriaren parte da.  Era berean, Charing Crossetik 2,7 milia (4,3 km) hego-ekialdera dagoen hiri barruko auzo urbanizatu bat da. Mendebaldean Londresko Lambeth auzoa du muga.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Newington (Londres)

**Newington** Ingalaterrako Londres Handiko konderrian dagoen auzo bat da, eta Southwark-eko Londresko barrutiaren parte da. Jatorrizko Surrey konderriko administrazioko barruti eta gune bat izan zen. Londresko metropoli-eremukoa, Londres Handiko Konderri Epaitegia egon zen bertan 1917tik. Gaur egun eraikina Londresko Barneko Zigor Auzitegia da.

## Kanpo estekak
Greenford

**Greenford** Londresko Ealing udalerriko auzo bat da. Charing Crossetik 18 km (11 mi) mendebaldera dago, Londresen, Erresuma Batuan. 2011ko erroldaren arabera 46.787 biztanle zituen. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Feltham

**Feltham** Londresko Hounslow udalerriko auzo bat da. Londres, Erresuma Batuko Charing Crossetik 21 km-ra (13,5 mi) mendebaldera dago. 2011ko erroldaren arabera 27.104 biztanle zituen. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bakhmut

**Bakhmut** (ukraineraz zein errusieraz: Бахму́т) –1924 eta 2016 artean **Artemivsk** () edo **Artiomovsk** () bezala ezaguna– Ukrainako Donetsk Oblasteko Bakhmut Raioneko hiri bat da, bai eta raionaren administrazio-zentroa da. 2016ko otsailaren 4an, Ukrainako Verkhovna Rada-k hiriaren izen-aldaketa berretsi zuen, hiriaren jatorrizkora itzuliz. 2020a baino lehen, Bakhmut eskualde-mailako garrantzia duen hiria zen. Bakhmutka ibaiaren ibaiertzean dago kokaturik, Donetsk Oblasteko administrazio-gunetik 89 kilometrora; Donetsk. 2021eko biztanleria-estimazioen arabera, 72,310 biztanle ditu hiriak. 

Bere garaian, Bakhmut Errusiako Inperioko Eslavo-Serbiako hiriburua izan zen, Austriako migratzaile serbiarrek ezarri zutena. 1920–1924 urteen artean, hiria Ukrainako SSRko Donets Gobernazioaren zentro administratiboa izan zen ere. 2022ko Ukrainaren inbasioan, talka puntu nagusi bat bihurtu zen Errusiako eta Ukrainako armaden artean, 2023ko otsailetik maiatzera. Bi aldeen galera ikaragarriak eta gero, errusiarren Wagner delako gudarosteak mendean hartu zuen.
thumb| Askatasunaren Plaza, Bakhmuten.
thumb|  Hiriko gimnasio-ohia.
thumb| Trenbide Institutuaren eraikina.
thumb| Banku zaharraren eraikina.
[thumb| Bakhmuteko [Hirigune|erdigunea.]]
thumb| Bakhmuteko Udala.
[thumb| [Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuna|Sobietarrek eraikitako mikrobarrutia.]]

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* (ingelesez) *Artemivsk*, Ukrainako Entziklopedian
* (errusieraz) Hiri-webgunea
* (ukraineraz) Ukrainako Historiaren Entziklopedia
* (ukraineraz) Udal-webgunea
Alexander De Croo

**Alexander De Croo** (Vilvoorde, 1975eko azaroaren 3a) belgikar politikaria da. Belgikako lehen ministroa izan zen 2020ko urritik 2025eko otsailera. Open Vlaamse Liberalen en Democraten alderdiko kidea da. 2012 eta 2020 artean lehen ministrordea izan zen Elio Di Rupo, Charles Michel eta Sophie Wilmèsen gobernuetan. Garapenerako Lankidetzako eta Fidantzetako ministro ere izan zen. 2020ko urritik koalizio gobernu baten buru da.

## Kanpo estekak
Andre Maria eliza (Murillo el Fruto)

**Andre Maria eliza** Nafarroa Garaiko Aragoiko Erriberako Murillo el Fruto edo Murelu Hautsi udalerrian kokatutako XVI. mendeko kristiau eliza bat da. Pizkundar estiloa ditu.

## Historia 
1528. urtean, Olibako abadeak, Martin Arradakoak, Andre Maria parrokia eraikitzeko agindu zuen, Zisterrek eragindako jatorrizko fabrika protogotiko baten aztarnak aprobetxatuz, oraindik ere nabearen oinaldeko hormetan eta dorrea eusten duen kanoi-gangadun kapera karratuan ikusten direnak. XVI. mendeko trazadura horrek gurutze latindar bat osatzen du oinplanoan, hiru ataleko habearte bakarrarekin, beso zuzeneko gurutzadura zabalarekin eta burualde pentagonalarekin; estalkiak nerbio-gangak dira, absidean galloiak osatzen dituztenak, tertzeleteak gurutzaduran eta habeartea, eta gurutzadura sinplea sakristian. Azken espazio horren parean, 1800 inguruan, gela simetriko bat eraiki zen, gurutzaduraren besoaren ondoan. Epistolaren aldetik, era berean, kapera karratu bat altxatu zen, eta bi eremuak ertz-ganga banaz estali ziren; aldi berean, Erdi Aroko kaperaren ahokadurako arkua birmoldatu zen multzoa bateratzeko. Gaur egungo dorrea XVII. mendekoa da, errematea izan ezik, modernoa baita.

## Artea 
Nafarroako erromanismoaren erakusle da tenpluko erretaula nagusia, 1588koa, Piarres Artzeitz Erriberriko mihiztatzaileak egina; Pedro Gonzalez San Pedrorenetik hurbil dauden eredu inkonografikoak jarraitzen ditu. XVIII. mendean mazoneria berriz doitu eta margotu izanak bere kalitatea ahultzen du; aldaketa horiek, gainera, San Pedroren eta San Pauloren irudiak zituen sagrario barroko bat gehitzeko aprobetxatu ziren. Garrantzi gutxiagokoak dira elizako gainerako erretaulak, beranduagokoak baitira eta irudi moderno batzuk sartu baitira bertan. Horietatik, Kristoren Santuaren eta Jesusen Bihotzaren bikiak eta San Gregoriorena XVIII. mendearen bigarren erdialdeko rococo estilokoak dira, nahiz eta Kristoren irudi titularra XVII. mendekoa izan; Doloretako Ama Birjinaren erretaulan 1800 inguruko estilo neoklasikoa ikusten da, eta Arrosariokoa, berriz, XVII. eta XVIII. mendeetako mazoneria zatiak biltzen dituen mihiztadura da.

1845ean Olibako monasteriotik parrokiara ekarritako piezen artean, San Migelen erretaula nabarmentzen da, hasieran San Bernardori eskainia, XVII. mendearen lehen erdialdekoa, garai eta kalitate diskretu bereko pintura tenebristekin; erdiko mihisea beste jatorri bateko eta balio artistiko handiagoko pintura manierista da. Olibako koruko harlandua ere bada, barroko estilokoa, 1700 ingurukoa. Barrokoak zilarrezko krismerak eta brontzezko txilina dira, eta neobarroko estilokoak, berriz, kaliza.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus gainera 
* Murillo el Fruto/Murelu Hautsi
* Erdialdea

## Kanpo estekak
Golders Green

**Golders Green** Londresko Barnet udalerriko auzo bat da. Charing Crossetik 8,5 km (5,5 mi) iparraldera dago, Londresen, Erresuma Batuan. 2011ko erroldaren arabera 18.818 biztanle zituen. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Goodmayes

**Goodmayes** Ingalaterrako Londreseko ipar-ekialdeko Redbridge udalerrian dagoen auzo bat da. Romfordetik hiru milia mendebaldera eta Ilfordtik bi milia ekialdera dago.  Historikoki Essex-en parte da, Goodmayes Ilford udalerrikoa izan zen 1965era arte, Londres Handian sartu zen arte.  

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nafarroako Erdialdea

[thumb|Erdialdeko paisaia [Uxue|Uxuetik]]
**Nafarroako Erdialdea** Nafarroa Garaia osatzen duten hiru eskualde geografiko eta tradizionaletako bat da, Erriberarekin eta Mendialdearekin batera. Bi horien artean dago, Erribera horiaren eta Mendialdea berdearen arteko trantsizioa eginez. Iparraldean, Pirinioetako eta Euskal Mendietako mendilerroek mugatzen dute, hala nola Urbasa, Andia, Sarbil, Erreniega, Alaitz, Izko edo Leire. Horiek guztiak 1000 metroko altuerara iristen dira. Hegoaldean, mugak zehaztugabeagoak dira, baina irizpide orokorra ibarren amaiera eta Erriberako lautadaren hasiera da.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Nafarroa Garaia
* Erdialdeko eskualdea

## Kanpo estekak
Desna (argipena)

**Desna** adierak hainbat esanahi ditu:

* **Desna ibaia**, Ukrainako ibaietako bat;
* Izen bereko **Desna giza kokagunea**, Desna ibaiaren ibaiertzean kokaturikoa.
Desna (Txernihiv Oblasta)

**Desna** () Ukrainako iparraldeko Txernihiv Oblasteko izen bereko raioneko hiri-motako kokagune bat da.  Desna kokagune-hromadaren administrazioa hartzen du bere barne; Ukrainako hromadaetako bat dena. Kokaguneak 7,180 biztanle zituen 2001eko Ukrainako Erroldan.

Herriak Ukrainako Lurreko Indarren prestakuntza militarraren zentro garrantzitsu bat dauka: 169. Entrenamendu Zentroa; zentro honek, 2022ko maiatzaren 17an, Errusiako Indarren aire-eraso bat jasan zuen, 2022ko Errusiako Ukrainaren inbasioaren testuinguruan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Polotsk

**Polotsk** (; ; ) edo **Polatsk** ) Bielorrusiako hiri historikoa da, Dvina ibaiaren ondoan dagoena. Egun 80.000 biztanle baino gehiago ditu.

## Historia 
862an, Nestorren Kronikak ekialdeko eslaviar zaharren hiri hau lehen aldiz aipatu zuen Ruriken erregealdiko herri gisa, Murom eta Belozersk ondoan. Bertan Polotskeko Printzerria ezarri zuten. Orduko sagetan Kieveko Rusako hiri gotortuena zela zioten.

1307an Lituaniako Dukerri Handiaren zati bihurtu zen, eta estatuko merkataritzagune handiena izan omen zen. 1498an Magdeburgoko Zuzenbidea onartu zuten. 1772 arte Bi Nazioen Errepublikako Polotskeko voivoderriaren hiriburua izan zen. Ivan Izugarriaren errusiar armadak 1563an harrapatu zuen, eta 15 urte geroago Lituaniako Dukerri Handiari itzuli zioten.

1812an, Errusiako frantziar inbasioan zehar, bertan bi gudu izan ziren.

## Galeria 

Image:Belarus-Polatsk-Cathedral of Sophia-11.jpg|Santa Sofia katedrala
Image:Belarus-Polatsk-Boris Stone.jpg|Borisen harria
Image:Belarus-Polatsk-Cathedral of Epiphany-5.jpg|Teofania katedrala
Image:Polatsk-St. Euphrosine1.JPG|Santa Eufrosina eliza
Image:Belarus-Polatsk-Lutheran Church-1.jpg|Luterotar eliza
Image:Polatsk-St. Euphrosina Gate.JPG|Santa Eufrosina
Image:Polatsk-St. Euphrosine2.JPG|Santa Eufrosina
Image:Belarus-Polatsk-Church of Andrew Babola-4.jpg|San Andres eliza
Image:Belarus-Polatsk-Church of Protection of Holy Virgin-4.jpg|Birjinaren eliza
Image:Polatsk-Euphrosine statue.JPG|Eufrosina Polotskekoaren estatua
Image:Polatsk-F.Skaryna statue.JPG|Francysk Skarynaren estatua
Image:Belarus-Polatsk-Peter I House-1.jpg|Petri I.a Errusiakoaren etxea

## Herri eta hiri senidetuak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Artzain Ona

[thumb|[San Ginés eliza (Madril)|San Ginés elizan, Madrilen, Gerard Seghersen *Artzain Ona eta bi artzain txiki*]]
**Artzain Ona** (latinez *bonus pastor*) Jesukristori emandako izendapenetako bat da, batez ere Joanen ebanjelioaren parabola batetik (Joan 10:1-21) hartua, eta baita ebanjelioen arabera Jesukristok berak bere buruari artzain deitzen diolako pasarte batzuetan.

Bere irudikapen ikonografikoa (Jesus, eskuarki, zutik eta ardi bat sorbaldan duela) arte kristauko irudi sinboliko antzinakoenetako eta ohikoenetako bat da. Zenbait erakunde erlijiosok ere maiz erabili izan dute izena.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Donostiako Artzain Onaren katedrala
* Moskoforoa
* Galdutako ardiaren parabola

## Kanpo estekak