Sandra Myrna Díaz

**Sandra Myrna Díaz**  (Bell Ville, Argentina, 1961eko urriaren 27a) argentinar biologoa da, landare-ekologiaren eta biodibertsitatearen arloan ikertzen du, eta ingurumen-aldaketa globalak ekosistemen landare-biodibertsitatean duen inpaktua aztertzen espezializatu da. Zeregin garrantzitsua izan du dibertsitate funtzionalaren kontzeptuaren garapen teorikoan eta inplementazio praktikoan, baita propietate ekosistemikoetan eta gizartean duen garrantzian ere. Ingurumen-aldaketa globalaren problematika publikoki zabaltzeko hainbat ekimenetan parte hartzen du, hedapen-argitalpenak, elkarrizketak eta Argentinako graduko eta graduondoko ikastaroen curriculumaren diseinua barne.

Bere lan asko krisi klimatikoaren inpaktuan, lurraren erabileraren aldaketetan eta ekosistemetako biodibertsitatearen narriaduran oinarritzen dira, landareetan fokatuz, eta krisi klimatikoa ukatzen dutenen aurka agertu da: "Ebidentzia ikaragarria da. Klima-aldaketa ukatzeko, interes oso ahaltsuak, ekonomikoak eta politikoak behar dira, sortutako interesak".

Ikerketa Zientifiko eta Teknikoen Kontseilu Nazionaleko (CONICET) goi-mailako ikertzailea da, eta Aniztasunari eta Iraunkortasunari buruzko Ikerketen DiverSus Guneko zuzendaria. *Austral Ecology* aldizkari australiarraren editore elkartua izan da (hego hemisferioko ekologiarekin zerikusia duten ikerketak jasotzen ditu) eta *Journal of Vegetation Science* aldizkariaren erredaktore burua, Landarediaren Zientziarako Nazioarteko Elkartearen organo ofiziala. Hizlari gonbidatua izan da nazioko eta nazioarteko 100 zientzia-ekitaldi baino gehiagotan.

Hainbat zientzia-erakunde osatzen edo osatu ditu, besteak beste, Klima Aldaketari buruzko Gobernu arteko Adituen Taldea (Bakearen Nobel Saria eman zioten 2007an), Garapen Bidean dauden Herrialdeetako Zientzien Akademia, Zientzien Akademia Nazionala eta Argentinako Zientzia Zehatz, Fisiko eta Naturalen Akademia Nazionala. Gainera, Estatu Batuetako Zientzien Akademia Nazionaleko kide diren zortzi profesional argentinarretako bat da. Frantziako Zientzien Akademiako eta Erresuma Batuko Royal Societyko kide ere bada.

Munduan eragin handiena duten zientzialarien zerrendan agertzen diren hiru zientzialari argentinar bakarretako bat da, Thomson Reuters eta Clarivate agentziek prestatua, 21 diziplinatako 6000 ikertzaile baino gehiago biltzen dituena. Zerrenda hori zientzia-plataformen azterketa baten bidez egin zen, eta 2002 eta 2022 urteen artean gehien aipatutako lan zientifikoak bilatu ziren.

## Ibilbidea 
### Ikasketak 
Bere jaioterriko Eskola Normaletik atera eta Cordobako Unibertsitate Nazionalean (Argentina) ikasi zuen. 1984an biologo-ikasketak egin zituen, 1985ean Biologia Zientzietako irakasle izan zen, eta 1989an Biologia Zientzietako doktore titulua lortu zuen (*cum laude*).

2009tik Diaz Estatu Batuetako Zientzien Akademia Nazionaleko nazioarteko kidea da. Diaz Estatu Batuetako Zientzien Akademia Nazionalean Argentinako lehen emakumea da. 2010az geroztik, Garapen Bidean dauden Herrialdeetako Zientzien Akademiako kide da, eta 2012az geroztik, Argentinako Errepublikako Zientzien Akademia Nazionaleko eta Zientzia Zehatzen, Fisikoen eta Naturalen Akademia Nazionaleko kide. 2016tik Frantziako Zientzien Akademiako kidea da. eta urte bereko ekainaren 5ean Ikerkuntzaren Asturiasko Printzesa Saria irabazi zuen, zientzialari batek lor dezakeen munduko saririk ospetsuenetako bat. Joanne Chory estatubatuarrarekin partekatu zuen saria. Arrakastaren ekarpenetako bat TRYren garapena izan zen, munduko historiako landareen ezaugarri funtzionalen datu-baserik handiena. Abenduan, *Nature* aldizkariak 2019ko zientziaren 10 pertsona garrantzitsuenetako bat bezala aintzatetsi zuen, ekologiaren arloan egindako ekarpenagatik.

## Ikusmoldeak 
Sandra Díazek, CONICETeko ikertzaile-talde batekin batera, tresna metodologiko berri bat aurkitu zuen, landareen biodibertsitatearen ondorioak eta onurak kuantifikatzea ahalbidetzen duena. Horri esker, zientzialariek hobeto uler ditzakete landareen biodibertsitateak ekosistema jakin baten onuretan dituen ondorioak, eta ezagutza ematen diote lurraren erabileraren aldaketari buruzko eztabaidari. Biodibertsitateak zerbitzu ekosistemiko ugari hornitzen laguntzen du, hala nola erregaia eta eraikuntza-materiala, botikak, tindaketak eta elikadura-gehigarri naturalak, arro hidrikoen babesa, uraren kalitate kimiko eta biologikoaren erregulazioa eta gozamen estetikoa eta olgetarakoa.

Sandra Díazek eskualde arteko konparazioak egin ditu landarediaren ezaugarrien ikuspegitik, eta Latinoamerikako landareen karaktereen datu-baserik osatuena garatu du. Era berean, ekosistema baten funtzionamenduan dibertsitate biologikoak duen zereginari buruz Amerikan egindako lehen esperimentuetako bat ezarri du.

Biodibertsitatearen eta ingurumen-aldaketa globalen arteko erlazioak ikertzen ditu, klima-aldaketatzat ez ezik, lurraren erabileraren aldaketatzat hartuta. Haren ustez, «*biodibertsitateak eragin zuzena du aldaketa globalari aurre egiteko dugun gaitasunean*», eta horregatik ikertzen du «*leku batean bizi diren organismoek nola eragiten dieten sistema baten produktibitateari eta emankortasunari, sistema horrek irauteko, arautzeko eta gizarteko hainbat eragileri onurak sortzeko duen gaitasunari*». Leku jakin batean nagusi diren landare-espezieak aldatzen direnean zer gertatzen den ikusi nahi du. Horrek aplikazio praktikoak ditu, esate baterako, «*gobernuko erakunde batzuek interes handia dute karbonoa bahitzeko, hau da, ahalik eta karbono gehien kontserbatzen saiatzea ekosistemen barruan, atmosferara joan ez dadin eta berotze globalean lagun dezan*».

## Lanak 
1987az geroztik, Diazek 100 artikulu baino gehiago argitaratu ditu zientzia-zabalkundeari eta pedagogiari buruz, eta hogei kapitulu inguru aldaketa globalarekin lotutako nazioarteko liburuetan, *Nature, Science, Ecology letters, Proceedings of the National Academy of Sciences USA, Ecology, Journal of Ecology, Trends in Ecology and Evolution, Oecologia, Global Change Biology, Journal of Vegetation Science, Journal of Applied Ecology* eta beste aldizkari batzuk barne.

## Sariak eta aintzatespenak 
thumb|Sandra Díaz 2023ko martxoaren 13ko Ingurumen Kontseiluaren bileran Royal Botanic Garden Edinburgoko domina jasotzen
* Estatu Batuetako John S. Guggenheim Memorial Foundation-ek 2002an emandako *Guggenheim Fellow* *bekaren saria*.
* 1995-1996 biurtekoari dagokion *Lorenzo R. Parodi Saria,* Argentinako Botanika Elkarteak emana. Sari pizgarri horrek Lorenzo R. Parodi botanikari argentinarraren izena darama.  Argentinako Botanika Elkarteak sortu zuen 1978an, ikerketara dedikatzea erabaki duten gazteak bultzatzeko.
* 1995eko *Hamar Gazte Bikain Saria*, Kordobako probintziako merkataritza-burtsak emana.
* Bell Villek «*Auzokide Gailen*» izendatu zuen 1573/07 Ordenantzaren bidez.
* Omenaldia Legegintzaldian.
* 2007ko *Cozzarelli saria*, Estatu Batuetako Zientzien Akademia Nazionalak emana.
* *2007ko Nobel Saria*, bera kide zen Klima Aldaketari buruzko Gobernu arteko Aditu Taldeari emana.
* *2008ko Jasangarritasun Saria*, Klima Aldaketari buruzko Gobernu arteko Taldeko kide gisa, Estatu Batuetako Ekologia Elkarteak emana.
* Kordobako Probintziaren *Urteko Emakume Nabarmenduaren Saria* 2012an.
* *Platinozko Konex Saria* Biologian eta Ekologian, Konex Fundazioa, 2013.
* *2013ko Bernardo Houssay saria.*
thumb|Sandra Díaz Konex Saria jasotzen
* 2013ko Britainia Handiko Ekologia Elkarteko ohorezko kidea.
* Frantziako Zientzien Akademiako kide atzerritarra (2015).
* *2017ko Ramon Margalef Ekologia Saria,* Kataluniako Gobernuarena.
* Royal Societyko kidea (2019).
* *Kontserbazioaren Ekologian eta Biologian Ezagutzaren Mugak BBVA Fundazioaren Saria* 2021ean, Sandra Lavorel eta Mark Westobyrekin batera.
* *Linneana Domina*, Londresko Linneana Elkartearen saria.
* *Platinozko Konex Saria Ekologian eta Ingurumen Zientzietan*, Connection Fundazioa, 2023.
* *Zientzia eta Teknologiako Diamond Konex Saria*, 2023.
* 2023ko *Royal Botanic Garden Edinburgoko domina* Eskoziako lehen ministroak, Nicola Sturgeonek emana

## Ikus, gainera 
* Klima Aldaketari buruzko Gobernu arteko Aditu Taldea
* Rebeca Gerschman
* Eugenia Sacerdote de Lustig

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Passion for Knowledge 2023 – Sandra Myrna Díaz
* Sandra Myrna Díaz doktorearen hitzaldia Tenerifeko Santa Cruzeko "Encende la Tierra" foroan