Patxi Saez Beloki

[thumb|264px|Helduen alfabetatze-euskalduntze arloan euskalgintzan ari ziren euskara irakasleei ikusgarritasuna emateko Patxi Saez Beloki [euskaltegi|euskaltegietako irakasleen adibide grafiko bihurtu zen "Euskal Hitz" Euskararen I. Erakusketa Orokorrean (Azpeitia, 1991). *Argazkia: Euskal Hitz, Pepe Gil.*]]
**Patxi Saez Beloki** (Beasain, Gipuzkoa, 1964ko martxoaren 8a) soziolinguista —hizkuntzaren soziologian aditua— eta Euskaltzaindiko Sustapen batzordeko kidea. Euskal Herriko Unibertsitatean Informazio eta Gizarte Zientzietan lizentziaduna eta Unibertsitate Espezialista Hizkuntza-plangintzan. 2019. urtetik Aittu! Euskara Elkarteko lehendakaria da.

## Biografia 
### Ikastolako haurra 
Haurtzaroan Beasaingo lehenengo ikastolako ikaslea izan zen eta Beasaingo ikastolaren hasiera hartako oinarri eta zutabe izan zen Ixabel Olano Segurola beasaindarra izan zuen andereño. Idazten eta irakurtzen txotxekin ikasi zuen —Elbira Zipitriaren ikasbidearekin— eta oinarrizko matematika, berriz, plastilinaz egindako pottoka eta kanikekin ikasi zuen;  
 ikastolako lehenengo bi ikasliburuak Martin Txilibitu eta Xabiertxo izan zituen.

### Euskararen irakaskuntza 
Oso gazterik ekin zion euskalgintzako ibilbideari: 16 urterekin Beasaingo gau eskolan eta Lazkaoko Euskal Eskolan euskara irakasten hasi zen. Garai hartan bi ikastegi horiek Goiherriko Euskal Eskolaren baitan zeuden, Dionisio Amundarain euskararen sustatzaile eta ekintzailearen gidaritzapean.

1981ean Eusko Jaurlaritzak HABE —Helduen Alfabetatze eta Berreuskalduntzerako Erakundea— abian jartzearekin eta 1983an legezko izaera ematearekin batera Euskal Autonomia Erkidegoko hamar mila biztanletik gorako herri askotan udal euskategiak ireki zituzten eta irakasle premia sortu zen. Hortik, Patxi, 19 urterekin, 1983-1984 ikasturtean, Urretxu-Zumarragako Udal Euskaltegian hasi zen irakasle. 20 urte zituela (1984an) Azpeitiko Udal Euskaltegian irakasle lanpostua lortu zuen oposizio-lehiaketa bidez. Azpeitiko Udal Euskaltegiko zuzendaria ere izan zen 1997tik 1999ra. Patxi Saezek, guztira, 19 urte egin zituen euskararen irakaskuntzan.

### Hizkuntza planifikazioa 
1999an, Azpeitiko hizkuntza planifikazioa bideratzeko, Azpeitiko Udalak Euskara Patronatua sortu zuen eta sorreratik 25 urtean izan zen erakundearen zuzendari.

Euskalgintzari lotutako bere ibilbide profesionaletik eta euskararen gizarte-ekintzailetza aktibotik hainbat ekimen berritzaile eta urratzaile jarri zituen abian:

#### EBPN 
thumb|264px|Patxi Saez Beloki, Iñaki Etxezarreta zinegotziarekin batera, Euskal Herriko udalerri batean abian jarri zen lehenengo Euskara Biziberritzeko Plan Nagusia aurkezten Azpeitiko udaletxeko batzar-aretoan 2001eko azaroaren 23an. *Argazkia: Euskaldunon Egunkaria.*
Azpeitian Euskara Biziberritzeko Lehenengo Plan Nagusiaren diseinu teknikoa egin zuen eta 2001. urteko abenduaren 2an, Euskararen Nazioarteko Egunaren bezperan, Azpeitiko 657 lan eta gizarte erakundek eta 5.000 azpeitiar baino gehiagok Euskara Biziberritzeko Azpeitiko Lehenengo Plan Nagusia abian jartzearen aldeko babesa eman zuten beren sinadura emanez udaletxeko arkupetan jarritako sinadura mahaietan. Azpeitikoa izan zen Euskal Herriko udalerri batean abian jarri zen lehenengo EBPN (Euskara Biziberritzeko Plan Nagusia). 

#### Erabili.com 
2003-04-01ean euskararen eguneroko aktualitatea eta iritzia jorratzen zuen lehenengo hedabide digitala jarri zuen abian (Erabili.com) eta editore lanetan aritu zen zabalik iraun zuen 12 urteetan, 2015ko abendura arte. Erabili.com agerkariak 2.500 harpidedun baino gehiago izan zituen munduko 80 herrialdeetan eta euskalgintzako eragileen artean oso erabilia eta ezaguna bihurtu zen euskarari buruz egunero argitaratzen zituen berriengatik eta, batik bat, euskaltzale eta adituen iritziak eta eztabaidak argitaratzen zituelako. Euskarari buruzko albiste iturri erreferentziala bihurtu zen; izan ere, besteak beste, Europa Press albiste agentziak erabili.com agerkariak argitaratutako informazioa zabaltzen zuen.

#### Udal-eskumenak 
thumb|264px|Patxi Saez Beloki, Ana Mendizabal Euskara batzordeburua, eta Julian Eizmendi alkatea, Azpeitiko Udalaren Euskararen ordenantzari babesa eman zion Gipuzkoako Batzar Nagusien 2009ko urriaren 7ko bilkuran. *Argazkia: Urola Kostako Hitza*
2005eko abenduaren lehenengo egunean «Azpeitiko Udalean eta Udalerrian Euskararen Erabileraren Sustapena eta Normalizazioa Bermatzea Helburu duen Udal-ordenantza» onartu zen aho batez Azpeitiko udala osatzen zuten alderdi eta zinegotzi guztien aldeko botoarekin (EAJ, EA, PSE-EE eta PP). Ordenantzari estatuaren abokatuak, EAEko Espainiako Lurralde Ordezkaritzak galdaturik, auzi-eskea jarri zion «gaztelania baztertzen» zuela argudiatuz. EAEko Auzitegi Nagusiak 2007. urtean, aurrena, eta 2009an Espainiako Auzitegi Gorenak  Azpeitiko ordenantzaren aurkako epai bana eman zuten. Espainiako auzitegietatik eman zituzten epaiek ukatu egiten zuten Azpeitian euskara «askatasunez» egiten zenik, izan ere, epaileen ustez Azpeitiko Udal ordenantzak, nahitaez, Azpeitian «euskara erabiltzeko beharkizuna» ezartzen zuen. Ildo beretik, ordenantzak Azpeitian gaztelaniaz egitea «galarazi» egiten zuela zioten. Horrez gain, bi epaiek baieztatzen zuten udalek ez zutela «eskumenik» euskara sustatzeko. Espainiako justiziatik etorritako epaiek hautsak harrotu zituzten Euskal Herriko herritar eta politikarien artean. Epaiak «erokeria juridikotzat» hartu ziren eta Gipuzkoako Batzar Nagusiek Azpeitiko ordenantza «eredugarria» zela esateaz gain, udalek hizkuntza-politikako arauak eta ordenantzak ezartzeko «beharra eta eskubidea» zutela aldarrikatu zuten aho batez, gipuzkoarren ordezkaritza zuten alderdi politiko guztien aldeko botoarekin (PSE-EE, EAJ, H1!, EB-B-Aralar, PP eta Alternatiba). Espainiako epaitegietatik jasotako erantzunak agerian utzi zuen euskararen aldeko udal politikak garatu ahal izateko Euskal Autonomia Erkidegoko udalek premia gorria zutela udal eskumenak aitortuko zizkien lege bat izateko. Eskumen horiek EAEko udalei Eusko Legebiltzarrak aitortu zizkien 2016an indarrean jarri zuen Euskadiko Udal Legearen bidez, Azpeitiko Udalak ordenantza bidegilea onartu eta auzitegiz auzitegi 11 urteko gurutze-bide eta gurutzadan ibili eta gero.

Espainiako eta Frantziako estatuek euskara administrazio publikoan —batez ere herritarrengandik hurbilen dagoen udal administrazioan— kate motzean eta larre motzean nahi zutela salatu zuen Patxi Saezek. Ildo beretik, Frankismoaren diktaduraren ondoren, 1978ko Konstituzio Legearen eskutik EAE eta Nafarroa erakundetu zirenetik, Espainiako epaitegietatik, behin eta berriro —sistematikoki— txori izan nahi zuen euskarari hegoak ebaki egin zizkiotela deitoratu eta gaitzetsi zuen.

#### Elegune 
thumb|264px|Patxi Saez Beloki Elegune aurkezten Udaltop Euskal Herriko Udaletako Euskara Zerbitzuen XIII. Topaketan (2021). *Argazkia: Udaltop*
2006-09-22an Elegune,  Enpresen Hizkuntza-Gestioa Hobetzeko Euskal Herriko lehenengo zentro teknikoa, jarri zuen abian Euskara Patronatuak Patxi Saez Belokiren gidaritzapean. Hizkuntzaren ezagutza eta erabilera daude Patxi Saezek formulatutako Gurdiaren Paradigmaren ardatzean, baita Eleguneren sorburuan ere. EAEko hamar mila biztanletik gorako udalerri askok XX. mendearen 80ko hamarkadan, Eusko Jaurlaritzaren HABE erakundearen sorrerarekin batera, herritar helduen artean euskararen ezagutza zabaltzeko premiatik udal euskaltegiak sortu zituzten moduan, XXI. mendearen hasieran helduen lan arloan euskararen erabilera zabaltzeko premiatik sortu zen Elegune egitasmoa Azpeitian. Euskara sustatzeko udalen ekintzailetzatik sortutako bi azpiegitura horiek, euskaltegiak eta Elegune, euskararen erabateko gizarteratzea lortzeko gurdi bereko bi gurpil dira: bata ezagutzaren hedatzaile eta bestea erabileraren bultzatzaile. XXI. mendearen hasiera hartan langile euskaldunez betetako enpresak ziren Azpeitikoak. Siadeco Ikerketa Elkarteak Azpeitiko esparru sozioekonomikoan 2003an egindako ikerketaren arabera,  Azpeitiko 131 enpresetan lanean ari ziren 4.000 langileetatik %90 euskaldunak ziren; makina erreminta eta metalaren industrian, berriz, langileen %95 ziren euskaldunak eta handizkako salerosketa arloko langileen %99 ziren euskararen jabe. Enpresetako langile euskaldunen kopurua Azpeitiko herritar euskaldunena (%88) baino handiagoa zen. Baina lan kontuetan erdara zen nagusi. XXI. mende hasierako Azpeitian euskarak enpresetan sartzeko itxitura eta horma gotorrak zituen. Eta erresistentzia haiek gainditzeko sortu zen Elegune egitasmoa. Planifikazio zentroa izateko sortu zen Elegune, hain zuzen ere, langile euskaldunez osatutako enpresetan euskara produkzio-sistemaren eta produkzio-prozesuaren ardatz-hizkuntza bihurtzeko helburuarekin jaio zen, azken batean, enpresen jarduna euskarazko bizibidera ekartzeko sortu zen Elegune. Lan erakundeak euskararen altzora ekartzeko Euskal Herrian abian jarritako lehenengo udal zerbitzua da Elegune. Elegune Azpeitiko industria arloko langileen %55 elkartzen zituzten 12 enpresa handienen babesarekin jarri zen abian. ELEGUNEk Euskaltzaindiaren, Eusko Jaurlaritzaren, Gipuzkoako Foru Aldundiaren, ADEGI enpresari elkartearen eta Azpeitiko Udalaren babesa izan zuen bere sorreran.

Euskarak bere nagusitasun guneen (arnasguneen) osaketarako behar beharrezko duen funtsezko ekaia (berezko hiztunak) bizikidetzarako gizarte egitura iraunkorretan elkartzeko (familia, lagunartea, auzoa, herria...), laneko arlo guztietan euskara nagusitzea ezinbesteko motorra ikusten zuen Patxi Saezek.

#### EtorkiZUn 
2006an Etorki**ZU**n egitasmoa jarri zuen abian Azpeitiko Euskara Patronatuak herriko ikastetxe guztiekin elkarlanean, Azpeitira etorri berriak ziren 6 urtetik 16 urte arteko haur eta gazte etorkin guztiei euskara ikasteko bide eraginkor bat eskaintzeko, betiere, Azpeitiko gizarte bizitzan errazago txertatzeko helburuarekin. Egitasmoaren lehenengo bost urteetan ia 500 neska-mutil aritu ziren.

#### Hizkuntza politikaren udal-neurketa 
2006an Euskararen Gizarte Erakundeen Kontseiluak Euskal Herriko udalerrien hizkuntza-politikak aztertu eta neurtu zituen euskararen historian lehenengo aldiz. Euskararen gizarte-egoera hobetzeko hartutako erabakiak, baliabideak eta emaitzak neurtu zituen Kontseiluak udalerriz udalerri. Lehenengo neurketa hura egin ondoren plazaratutako sailkapenean Azpeitia zegoen lehenengo tokian.

#### Bikain 
2009an, Azpeitiko Udalak euskararen kudeaketa neurtzen duen Eusko Jaurlaritzaren goi mailako Bikain ziurtagiria lortu zuen. Azpeitikoa Euskal Herriko lehenengo udala izan zen urrezko Bikain egiaztagiria lortzen.

#### Aittu! 
2019an, aurreneko Euskaraldiak Beasaingo udalerrian 2.368 herritarrekin izandako parte-hartze zabalaren ondoren eta Beasaingo euskalgintza egituratu nahian, 64 beasaindar elkartu ziren euskara elkarte bat eratzeko eta abian jartzeko. Patxi Saez ere beasaindar horien artean ibili zen elkartearen sortzaile eta sustatzaile lanetan. Hortik, 2019ko ekainean, Aittu! Euskara Elkarte berriaren lehenengo Batzar Nagusian lehendakari izateko hautatu zuten.

#### Musukoa 
2020ko apirilean, Covid-19 izurriak milioika kutsatu eta hildako eraginez Euskal Herrian eta munduan barrena oldarraldi betean ziharduenean, gaitzari aurre egiteko ahoa eta sudurra estaltzeko musuko babesgarriari musukoa esatea proposatu zuen Patxi Saezek sare sozialen bidez. Hitz berriak berehalako onarpena izan zuen  eta tximista bezala zabaldu zen euskararen hiztun-herrian. Izandako oihartzun eta erabilera zabalaren ondorioz, Labayru Hiztegiko eta Elhuyar Hiztegiko lexikografoek berehala hiztegiratu zuten.

Ez Euskaltzaindiak eta ez Berria egunkariak, ordea, ez zuten onartu 'musukoa' erabiltzea. Berriaren Estilo Liburuak, gainera, berariaz mugatu zuen erabilera, "inoren esanetan bakarrik" erabili behar zela zehaztuz.

## Elefantea 
[thumb|264px|Patxi Saez Beloki, [Eusko Langileen Alkartasuna|ELA euskal langileen sindikatuaren XIV. kongresuaren atarikoan, «Elefantea bidegurutzean» hitzaldia ematen Araba, Bizkaia, Gipuzkoa eta Nafarroako 180 ordezkari sindikalen aurrean (Donostian, 2017ko ekainaren 2an). *Argazkia: Manu Robles-Arangiz Fundazioa*]]
2015eko urriaren 13an *Elefantea ikusi* artikulua argitaratu zuen Erabili.com agerkari digitalean. Artikulua bi helbururekin eman zuen argitara: batetik, euskararen berreskurapena ziklo amaiera batera iritsita zegoela ikusarazteko eta, bestetik, ziklo berrian euskara laneratzeko estrategiari heldu behar zitzaiola aldarrikatzeko.

Euskara gizarteko ardatz-hizkuntza bihurtzeko zabaldu beharreko ziklo berrian ezinbestean lan-munduaren elefanteari heldu beharra ikusten zuen Patxi Saezek: *«Nola bihurtuko dugu euskara euskaldunez osatutako gizartearen hizkuntza nagusia, lanerako hizkuntza gisa baliorik ez duen bitartean?»*.

*Elefantea ikusi* artikuluari euskalgintzako esparru askotako 50 aditu eta ekintzailek baino gehiagok erantzun zioten eta, iritzi truke horretatik, eztabaida bizia sortu zen ondorengo urteetan jarraitu beharreko estrategien gainean. Eztabaidak eztabaida eta iritziak iritzi guztiak bat etorri ziren euskalgintzan eta euskararen biziberritzean ziklo bat amaitu zela eta beste bat zabaldu beharra zegoela.

Euskararen biziberritzean zabaldu beharreko ziklo berriari begira, euskalgintzan predikamendu handia zuten ahotsak, Jon Sarasuarena kasu, bat etorri ziren Patxi Saezen lan-munduaren giltzarritasunaren tesiarekin.

Patxi Saezek idatzitako *Elefantea ikusi* artikuluaren eragina nabarmena izan zen euskalgintza zibil eta instituzionalaren luze-zabalean. Besteak beste, Eusko Jaurlaritzak Euskal Autonomia Erkidegoko Eremu Sozioekonomikoan 2019-2023 epealdirako ondu zuen Euskararen Lehenengo Plan Estrategikoaren Liburu Zuria argitaratu zuen eta bertan hitzez hitz jasotzen zenez, *«alor sozioekonomikoko euskararen plan estrategikoa lantzen hasteko giltzarri diren hainbat dokumentu»* erdigunean jarri zituen prozesuan parte hartu behar zutenekin partekatzeko eta prozesuaz hausnarketa egiteko. Hausnarketarako hautatutako dokumentuen artean Patxi Saez Belokiren *Elefantea ikusi* artikulua zegoen erdigunean.

Kike Amonarriz soziolinguistak ere 2019an argitara eman zuen "Euskararen Bidegurutzetik" liburuan horrela dio:

## Gurdiaren Paradigma 
thumb|264px|Patxi Saez Beloki Gurdiaren Paradigma aurkezten Euskaltzaindiaren Bilboko egoitza nagusian, 2016ko otsailaren 12an. *Argazkia: Deia, J.M Martínez*
2015eko Euskararen Egunean, abenduaren 3an, Euskal Herriko 16 hedabideetan Euskaltzaindiari egindako proposamen eta eskutitz irekia argitaratu zuen euskararen Akademiari eskari zehatz bat eginez: euskararen batasunetik igarotako azken 50 urteotan Euskal Herriko gizartean euskararen normalizazioa lortzeko jarraitutako paradigma berritzeko eta, aldaketa hori egin ahal izateko, gidaritza hartzeko. Euskaltzaindiak aintzakotzat hartu zuen Patxi Saezen eskaria eta 2016ko otsailaren 12an, Bilboko egoitza nagusian, *Euskara Biziberritzen Jarraitzeko Erronkak* jardunaldia antolatu zuen. Sortutako jakinmina ikusita —astebete aurretik Euskaltzaindiaren areto nagusian tokirik ez baitzegoen bertaratzeko eskariei erantzuteko— jardunaldia interneten, streaming bidez, zuzenean jarraitzeko aukera eman zuen Euskaltzaindiak bere historian lehenengo aldiz. Horrela, Euskaltzaindiaren areto nagusia bete jende zegoela, ehundik gora euskaltzain, ikertzaile eta euskaltzaleren aurrean, eta baita interneteko leihotik so zituen beste hainbaten begiradapean, Patxi Saezek ahuldutako hizkuntzak indarberritzeko paradigma berria aurkeztu zuen: Gurdiaren Paradigma edo Behar Naturalaren Paradigma.

Hizkuntza gutxituak biziberritzeko eredu soziolinguistiko berria proposatzen du Gurdiaren Paradigmak. Eredu teoriko bat da, hizkuntzaren gurdia bi gurpilen gainean ardazten duena —ezagutzaren gurpila eta erabileraren gurpila—. Bi gurpil horiek ardatz berean dabiltza jirabiraka, elkar elikatuz. Hizkuntzaren gurdia mugiarazteko indarra, berriz, hiztunek hizkuntza hori giza-komunikaziorako tresna gisa erabiltzeko duten behar naturalaren neurri berekoa da. Hortik, Gurdiaren Paradigmaren eredu teorikoa Maslow piramidearekin edo giza-beharren hierarkiarekin lotuta dago. Azken batean, Gurdiaren Paradigmaren bi gurpilak mugiarazteko indar hori, behar natural hori, hizkuntza gutxitua ardatz-hizkuntza duten antolaketa sozialek sorrarazten dutela dio Patxi Saezek eta hizkuntza gutxitu ororen indarberritzea hizkuntza gutxituaren arnasgune soziofuntzional horiek babestetik eta berriak sortzeko bidetik etorriko dela dio.

Eredu teoriko horren erdigunean berezko hiztunak jartzen ditu Patxi Saezek. Berezko hiztunak dira Behar Naturalaren Paradigmaren eragile eta ekintzaile nagusiak; modu naturalean hizkuntza gutxitua berezkoa duten hiztunak dira, hizkuntza horretan bizi eta pentsatzen duten hiztunak. Berezko hiztunek ardatz duten hizkuntza bihurtzen dute inguratzen dituen errealitatearen ulerbide eta beren hausnarketak arrazoitzeko mintzabide, izan ere, bere-berea duten hizkuntza hori dute beren kolkorako barne-mintzo eta gogoetarako tresna. Berezko hiztunek elkar hartuta elkarbizitzarako gizarte-egiturak osatzen dituztenean (familia, lagunartea, auzoa, herria…) gizarte-egitura horiek hizkuntza gutxitua komunikazio-hizkuntza gisa erabiltzeko Behar Naturalaren sortzaile eta jagole bihurtzen dituzte.

Beasaingo soziolinguistarentzat hizkuntza gutxituaren biziberritzeak, lehen-lehenik, Maslow piramidean gizabanakoak dituen oinarri-oinarrizko beharrak betetzeko, komunikazio efektiboa eta afektiboa asetu behar du —amaren eta seme-alaben arteko harreman-lokarria eta baita familiarteko eta lagunarteko harreman-lotura estuenak ere—. Norbanakoaren lehen sozializazioaren oinarrizko komunikazio-beharrak asetu ondoren, bigarren sozializazioaren komunikazio-premietan ardaztu behar da hizkuntza-biziberritzea: hezkuntzan eta kulturgintzan. Bigarren sozializazioan gizarte eragile oso garrantzitsuek parte hartzen dute, hala nola, eskolak eta komunikabideek, azken horien artean toki nabarmena dute internetek eta sare sozialek. Azkenik, Gurdiaren Paradigmaren arabera, lana da gizarte-antolaketaren bilakaerarekin lotura estu-estua duen giza jarduera, giza-behar natural guztietan eragina duena. Gizateriaren historiaren sokan lana dago gizarte aldaketa eta giza aitzinamenduaren ardatzean. Gizartean txertatuta bizi den gizakiak lana du bizibide eta bizimodua ateratzeko bizimolde. *Argazkia: Euskaltzaindia.*]]
Patxi Saez Belokik 2015eko abenduaren 3ko Euskararen Egunean Euskal Herriko 16 hedabideetan  Andres Urrutia euskaltzainburuari zuzendutako eskutitz irekia argitaratu zuen. Eskutitzean eskari zuzena egin zion Euskaltzaindiari: azken 50 urteotan indarrean zegoen euskararen paradigma aldatzeko prozesuan gidaritza hartzeko.

Euskaltzaindiak onetsi antolatu zuen euskararen normalizaziorako bidean handik aurrera jorratu beharreko lan-ildoak zehazteko. 

2017an Euskaltzaindiak Patxi Saez Beloki Sustapen Batzordeko kide aurkeztu zuen Euskaltzaindiak euskararen etorkizun-ikuspegia landu eta euskararen biziberritzean arnas luzeko bisioa eta estrategiak marrazteko eta adosteko, beti ere, adostasun horietatik Euskal Herriko herri-erakundeen hizkuntza-politiketan jauzi berrietarako bidea egiteko. Euskaltzaindiaren «Euskararen Gogoetagunetik» marraztutako lau jauzi edo eskala handiko operazio berri horien artean lan-mundua zegoen lehentasunezko tokian. 

Jon Sarasua, Euskararen Gogoetagunearen koordinatzailea, aurkezpen-hitzaldian, euskararen arlo guztietako berrogei euskalari eta aldezkarien aurrean, horrela mintzatu zen ponentziaren kapitulu zentralera iritsi zenean:

## Liburuak 
* *Euskararen biziberritzea: marko, diskurtso eta praktika berriak birpentsatzen*, (elkarlanean), Bilbo: UEU, 2017.
* *Hizkuntzakeria*, Donostia: Booktegi, 2018.
* *Elefantea ikusi*, Donostia: Booktegi, 2018.

## Artikuluak 
* *Elefantea ikusi*, erabili.com, 2015-10-13.
* *Beharra da giltza*, Euskera aldizkaria, Bilbo: Euskaltzaindia, 61-2 ikerketa zenbakia, 2017ko azaroa, 439-460 orr.
* *Ardatzean jartzeko garaia*, Hermes pentsamendu eta historia aldizkaria, Bilbo: Sabino Arana Fundazioa, 57. zenbakia, 2017ko azaroa, 130-133 orr.
* *Euskararen misterioa*, Hermes pentsamendu eta historia aldizkaria, Bilbo: Sabino Arana Fundazioa, 60. zenbakia, 2018ko abendua, 84-91 orr.
* *Hizkuntzak egiten gaitu,* Berria, Noticias de Gipuzkoa, Deia, Sustatu, Zuzeu, patxisaez.eus, 2016-11-12.
* *Euskararen zubigileak,* Berria, Noticias de Gipuzkoa, Sustatu, Zuzeu, patxisaez.eus, 2016-11-05.
* *Berezko hiztunak,* Berria, Gara, Noticias de Gipuzkoa, Noticias de Navarra, Goierriko Hitza, Busturialdeko Hitza, Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza, Urola-Kostako Hitza, Puntua, Uztarria, Bizkaie, Sustatu, Zuzeu, patxisaez.eus, 2016-12-01.
* *Euskarak Bilbo behar du,* Berria, Gara, Deia, Irutxuloko Hitza, Busturialdeko Hitza, Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza, Puntua, Uriola, Uztarria, Sustatu, Zuzeu, patxisaez.eus, 2017-01-24.
* *Euskararen bizi puskak*, Berria, Gara, Noticias de Gipuzkoa, Deia, Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza, Busturialdeko Hitza, Uztarria, Bizkaie, Sustatu, Zuzeu, patxisaez.eus, 2017-03-21.
* *Hizkuntzakeria I,* Berria, Deia, Noticias de Gipuzkoa, Noticias de Navarra, Noticias de Alava, Irutxuloko Hitza, Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza, Busturialdeko Hitza, Puntua, Gara, Sustatu, Uztarria, Zuzeu, patxisaez.eus, 2017-04-27.
* *Hizkuntzakeriaren jokoa II,* Berria, Deia, Gara, Noticias de Gipuzkoa, Noticias de Navarra, Noticias de Alava, Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza, Busturialdeko Hitza, Irutxuloko Hitza, Puntua, Sustatu, Zuzeu, patxisaez.eus, 2017-06-06.
* *Lingua Navarrorum eta hizkuntzakeria III,* Berria, Noticias de Navarra, Noticias de Gipuzkoa, Noticias de Alava, Deia, Gara, Puntua, Sustatu, Zuzeu, patxisaez.eus, 2017-10-16.
* *Hizkuntzakeriaren arrautza IV,* Bizkaie, Berria, Zuzeu, Sustatu, Deia, Noticias de Gipuzkoa, Noticias de Navarra, Noticias de Alava, Gara, Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza, Busturialdeko Hitza, Elinberri, Puntua, patxisaez.eus, 2018-04-9.
* *Hizkuntzakeriaren piztijendea V,* Zuzeu, Sustatu, Berria, Gara, Noticias de Gipuzkoa, Elinberri, Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza, Busturialdeko Hitza, patxisaez.eus, 2018-06-01.
* *Euskara: makila guztien zahagia VI,* Goiena, Irutxuloko Hitza, Busturialdeko Hitza, Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza, Enbata, Elinberri, Gara, Sustatu, Goierriko Hitza, Argia, Herria, Berria, Noticias de Navarra, Noticias de Gipuzkoa, Zuzeu, Galicia Confidencial, patxisaez.eus, 2025-03-29.
* *Euskara gara VII,* Goiena, Elinberri, Bizkaie, Busturialdeko Hitza, Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza, Noticias de Gipuzkoa, Noticias de Navarra, Deia, Irutxuloko Hitza, Berria, Goierriko Hitza, Herria, Enbata, Gara, Zuzeu, patxisaez.eus, 2025-06-08.
* *Elebakartasun funtzionala VIII,* Berria, Bizkaie, Goiena, Elinberri, Zuzeu, Noticias de Gipuzkoa, Goierriko Hitza, Argia, Irutxuloko Hitza, Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza, Busturialdeko Hitza, Deia, Noticias de Alava, Gara, Enbata, Herria, patxisaez.eus, 2025-10-12.
* *Egiazko Euskaldunak,* Berria, Sustatu, Zuzeu, Noticias de Gipuzkoa, Noticias de Navarra, Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza, Gara, Elinberri, patxisaez.eus, 2018-09-01.
* *Euskararen ezkutuko bilera,* Noticias de Gipuzkoa, Zuzeu, Sustatu, Deia, Gara, Noticias de Alava, Elinberri, Puntua, Goiberri, Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza, patxisaez.eus, 2018-10-24.
* *Euskaraldiaren indarra,* Puntua, Berria, Gara, Zuzeu, Sustatu, Elinberri, Bizkaie, Goierriko Hitza, Busturialdeko Hitza, Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza, Noticias de Gipuzkoa, Noticias de Navarra, Noticias de Alava, Deia, Enbata, Iparraldeko Hitza, Diario Vasco, El Correo, patxisaez.eus, 2018-11-23.
* *Perretxikoak ikusi*, Enbata, Gara, Bizkaie!, Zuzeu, Noticias de Gipuzkoa, Noticias de Navarra, Elinberri, Goierriko Hitza, Sustatu, Puntua, Berria, Deia, Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza, patxisaez.eus, 2019-05-10.
* *Euskaltzaindia: herri gogoa, berri gogoa*, Zuzeu, Sustatu, Berria, Enbata, Goierriko Hitza, Deia, Noticias de Gipuzkoa, Noticias de Alava, Gara, Elinberri, El Diario Vasco, El Correo, Noticias de Navarra, Lea-Artibai eta Mutrikuko hitza, patxisaez.eus, 2019-10-06.
* *Eta hortara goaz*, Puntua, Hirutxuloko Hitza, Enbata, Berria, Gara, El Diario Vasco, El Correo, Zuzeu, Sustatu, Elinberri, Noticias de Gipuzkoa, Noticias de Navarra, Bizkaie, Goierriko Hitza, Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza, Deia, Noticias de Alava, patxisaez.eus, 2019-12-03.
* *Amaren Sua*, Puntua, Hirutxuloko Hitza, Enbata, Berria, Gara, Goiena, El Diario Vasco, El Correo, Zuzeu, Sustatu, Elinberri, Noticias de Gipuzkoa, Noticias de Navarra, Goierriko Hitza, Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza, Deia, Noticias de Alava, Herria, patxisaez.eus, 2021-12-03.

## Hitzaldiak 
* *Elefantearen Paradigma Ikusi*, Euskaltzaindiaren Bilboko egoitza nagusian, 2016-02-12an

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Patxi Saez Belokiren webgunea
* «Euskaraz bizi nahi badugu lan mundua irabazi beharra dugu», *Diario Vasco*, 2015-10-13.
* «Lan mundua irabazi behar da, euskarazko bizibideak segi dezan», *Berria*, 2015-10-16.
* «Patxi Saez: Lan-mundua erabat euskaldunduko bagenu, eragin betea izango luke kaleko harreman hurbilekoenetan», *Uztarria*, 2015-10-21.
* «Irakaskuntza eta gero, enpresa euskalduntzea ote hurrengo erronka?», *Argia*, 2015-10-23.
* Manex Agirre: «Herri-mugimenduko egitura erreferentzial indartsua behar dugu, eskumen juridiko eta publikoduna», *Info7 irratia*, Gureaz Blai saioa, 2015-10-30.
* Kike Amonarriz: «Euskarak zentralitatea eta lehentasuna behar ditu, agenda politikoan eta eragileen egitasmoetan», *Info7 irratia*, Gureaz Blai saioa, 2015-11-04.
* «Patxi Saez: Liderrak eta estrategiak behar ditu euskereak orain», *Bizkaie!*, 2015-11-16.
* «Euskaltzaindiari proposamena eta eskutitz irekia», *Berria*, 2015-12-03.
* «Euskaltzaindiak euskara biziberritzeko erronkak aztertuko ditu», *Euskaltzaindia.eus*, 2015-12-11.
* «Pizkunde berri baten bila, Euskaltzaindia gidari?», *Noticias de Navarra*, 2015-12-21.
* «Euskarak beharrezkoa izan behar du, hori da gakoa», *Diario Vasco*, 2016-02-12.
* «Berrikuntzarako zimendu bila», *Berria*, 2016-02-13.
* «Patxi Saez: “Euskaltzaindiak zuzendu behar du euskalgintzaren aro berria”», EITB, Euskadi Irratia, *Mezularia*, 2016-02-24.
* «Patxi Saez: Euskarak gizartean garrantzia eta zentralitatea irabazteko giltza lan munduan dugu», Lantalan sare-aldizkaria, Arrasate: Emun Hizkuntza Zerbitzuak Kooperatiba Elkartea, 2016-03-14.
* «Euskarak beharra behar du», *Goiberri*, 2016-03-18.
* «Gure enpresetan hizkuntza gaztakaren sindromea dago», EITB, Euskadi Irratia, *Amarauna*, 2016-04-16.
* «Aurrera atera nahi badugu, hor egon behar dute euskalgintzako beste taldeek», *Berria*, 2016-02-24.
* «Euskarari ateak zabaldu behar zaizkio lan-munduan», *Osatuberri* aldizkaria, 2016ko azaroa.
* «Lan mundua zentrala da euskararen indarberritzean», Manu Robles-Aranguiz Institutu Fundazioa, 2017-06-06.
* «Lan mundua: Elefantea. Plangintzak: Inurri-lana. Sareak euskalduntzen», UEU Glotodidaktika Saila, Glotodidaktika VI. Topaketa, hitzaldia, 2018-11-09.
* «Elefantea, sutondoari begira», *Hamaika Telebista*, 2019-01-16.
* «'Ekin eta Jarrai', baina zertan?», *Berria*, 2019-10-06.
* «Euskalgintzaren bidean Euskaraldia mugarri bat da», Goierri Telebista, *Urrutiajunbe*, 2020-12-03.
* «Frankismoaren museoa», Spotify, Putzutik Plazara podcast, Mondragon Unibertsitatea, azken 16 minutuak, 2021-01-12.
* «Euskaraldiarekin batera hikaldia antolatu dute Beasainen», Goierri Telebista, *Goierri gertutik*, 2022-05-04.
* «Umetako lokarriak», Goiberri aldizkaria 465. zk., 2022ko maiatzaren 6a.
* «Ikaratu gabe, hikaratu hadi», Goiberri aldizkaria 488. zk., 2022ko azaroaren 11.
* «Euskara», Goierri Telebista, *ZEResan*, 2022-11-24.
* Patxi Saez Beloki: «Hika egiten ere, eginez ikasten da», Argia aldizkaria, 2025eko maiatzaren 09an.
* Patxi Saez Beloki: «Beasainen ere euskarak aldapa handiak ditu», Goierri Telebista, *Goierri gertutik*, 2025-12-03.