open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
2015eko Esku Huskako Buruz Buruko Pilota Txapelketa Nagusia

**2015eko Esku Huskako Buruz Buruko Pilota Txapelketa Nagusia** urte hartako esku huskako pilota txapelketa nagusia izan zen. Eskuzko Pilota Enpresen Ligak antolatu zuen hamaikagarren ekitaldia izan zen, eta ASPE eta Asegarce enpresetako pilotariek hartu zuten parte.

## Pilotariak 
## Emaitzak 
2015eko Eskuzko Pilota Enpresen Ligako Buruz buruko Pilota Txapelketaren emaitzak honako hauek izan ziren:

### Final hamaseirenak 
### Final zortzirenak 

### Final laurdenak 

### Fase finala 
(1) Finalean Urrutikoetxeak Bengoetxea VI.a ordezkatu zuen lesiogatik. Ez zuten hirugarren posturako partida jokatu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
James Rhodes

**James Rhodes** (Londres, 1975eko martxoaren 6a) britainiar musika klasikoko piano-jolea eta idazlea da. Rhodesen kontzertista ibilbidea aski desohikoa izan da: 28 urte zituela eman zuen bere burua ezagutzera finantzen munduan lanean ibili ostean. *Instrumental* liburu autobiografikoan azaltzen duenez, Bach-en aurkikuntzak bizitza salbatu zion. 

## Bizitza 
James Edward Rhodes St John's Wooden jaio zen, Londreseko iparraldean, klase ertaineko familia judu baten barruan. Arnold House Schoolen ikasi zuen, mutilentzako ikastetxe batean. Bertan sexu-jazarpenak eta abusuak jasan zituen bere soinketa irakaslearen aldetik, epaitua izan aurretik hil zena. Horrek guztiak eragin latzak izan zituen Rhodesengan, fisikoak zein burukoak, besteak beste, bizkarrezurreko arazoak, elikadura desorekak eta Traumaren osteko estresaren nahasmendua.

## Diskografia 
**Albumak**
* *Razor Blades, Little Pills and Big Pianos* (Feb 2009), Signum Records
* *Now Would All Freudians Please Stand Aside* (Mar 2010), Signum Records
* *Bullets and Lullabies* (Dec 2010), Warner Music  Cover art by Dave Brown, Bollo from The Mighty Boosh
* *JIMMY: James Rhodes Live in Brighton* (2012 maiatza), Signum Records
* *5* (2014 ekaina), Instrumental Records
* *Inside Tracks - the mix tape* (2015 urria), Instrumental Records

## Liburuak 
* *Instrumental* (Blackie Books)

## Erreferentziak
Uri Orlev

**Uri Orlev** (; Varsovia, Polonia, 1931ko otsailaren 24a - Jerusalem, 2022ko uztailaren 25a) haur literaturako idazle eta itzultzaile israeldarra izan zen, jatorriz judu-poloniarra. Hans Christian Andersen Saria eskuratu zuen 1996an. 

## Bizitza 
Uri Orlev (jaiotzez **Jerzy Henryk Orlowski**) Polonian jaio zen, Varsovian. Bigarren Mundu Gerran Varsoviako ghettoan bizi izan zen, bere ama Naziek hil zuten arte. Orduan, Bergen-Belsen kontzentrazio-esparrura eraman zuten. Gerra ostean Israelera joan zen. 1976an hasi zen haur literatura idazten eta, harrez gero, 30 liburu baino gehiago argitaratu ditu, horietako asko biografikoak. Bere liburuak hebreeratik 36 hizkuntzatara itzuliak izan dira. Bereak dira holokaustoari buruz haurrentzat eta gazteentzat itzuli diren liburu gehienak. 

Itzulpen lanak ere egin izan zituen Literatura Poloniarra hebreerara itzuliz.

## Sariak 
* Hans Christian Andersen Saria (1996)
* Bialik Saria, Ruth Almog eta Raquel Chalfi-rekin.(2006)
* Bere 4 liburuk Batchelder saria (ingelesezko itzulpen saria) jaso dute.

## Haur eta Gazte Literatura 
* *The Lead Soldiers* (1956) (hebreeraz: חיילי עופרת)
* *The Thing in the Dark* (1976) (hebreeraz: חיית החושך)
* ''It's Hard to Be a Lion* (1979) (hebreeraz: קשה להיות אריה)
* *The Island on Bird Street* (1981) (hebreeraz: האי ברחוב הציפורים)
* *The Wings Turn* (1981) (hebreeraz: תור הכנפיים)
* *Big Brother* (1983) (hebreeraz: אח בוגר)
* *The Dragon's Crown* (1986) (hebreeraz: כתר הדרקון)
* *The Man from the Other Side* (1988) (hebreeraz: האיש מן הצד האחר)
* *The Lady with the Hat* (1990) (hebreeraz: הגברת עם המגבעת)
* *Lydia, Queen of Palestine* (1991) (hebreeraz: לידיה מלכת ארץ ישראל)
* *A Mouthful of Meatball* (1995) (hebreeraz: קציצה מהצהריים)
* *Last of Kin* (1996) (hebreeraz: רחוקי משפחה)
* *The Sandgame* (1996) (hebreeraz: משחק החול)
* *The Wandering Family* (1997) (hebreeraz: המשפחה הנודדת)
* *The Song of the Whales* (1997) (hebreeraz: שיר הלוויתנים)
* *Run, Boy, Run* (2001) (hebreeraz: רוץ, ילד, רוץ)
* *Poems from Bergen-Belsen (1944)* (2005) (hebreeraz: שירים מברגן-בלזן)

### Euskarara itzuliak 
* *Lehoia eta Peru* (2004)
* *Peruk ez du burua garbitu nahi'' (2004)

## Erreferentziak
Beckholmen

[thumb|300px|1866ko [Djurgården uhartearen mapan hego-mendebaldean ageri den uharte txikia da Beckholmen.]]
thumb|300px|Beckholmen uhartearen airetiko ikuspegia.
**Beckholmen** Suediako Stockholm hiriburuaren erdigunean dagoen uhartea da, Djurgården uhartearen ondoan. Mendeetan zehar ontziolei loturik egon da.

## Izena 
*Beckholmen* izena *Bäck- eller Tiärholmen* izenetik dator, "bikearen uhartea".

## Historia 
Magnus III.a Suediakoak Klara monasterioari eman zion uhartea XIII mendean eta *Biskopsholmen* izena hartu zuen, "apezpikuaren uhartea". 1633an bike distilategia eraiki zen bertan, hiriko ontziolek erabiltzen zutena, eta halako garrantzi ekonomikoa hartu zuen Kristina erreginak hiriaren barnean sartu zuela uhartea, eta hiriko negoziogizonek kontrolatu nahi izan zutenez hainbat eskutatik pasa zen.

XIX mendean lurrun bidezko untziak asko ugaritu ziren eta 1848an untziolen jabeek erosi eta bi ontziola eraiki zituzten bertan. 1918an Estokolmoko udalak erosi zuen eta Suediar Armadak hirugarren ontziola bat eraiki zuen.

## Iruditegia 

Irudi:Bron till Beckholmen.jpg|Djurgården uhartearekin lotzen duen zubia, *Beckholmsbron*.
Irudi:Beckholmen 2010a, västra dockan.jpg|Ontziolaren dikeak.
Irudi:Beckholmen 2007, giraffkranar.jpg|Garabiak.
Irudi:Beckholmen karta 2011.jpg|Uhartearen mapa.

## Kanpo estekak
Animalia-epaiketa

thumb|*Chambers Book of Days*en ilustrazioa: txerri eme eta bere kumeen epaiketa irudikatzen duena.
**Animalia-epaiketa** gizaki ez ziren animaliei XVIII. eta XIX. mendeetan Europan egin zitzaizkien epaiketak izan ziren.

## Epaiketa kasuak 
1386an, Falaisen (Frantzia), txerri eme bat epaitu zuten haur baten hilketa leporatuta. Guiot de Monfort udal idazkariak xehetasun osoz jaso zituen auziaren nondik norakoak. Txerriak haurrari aurpegia eta besoak jan omen zizkion. Hilketaren berri izan zuenean, Pere Lavengin bizkondeak animalia epaitzeko agindua eman zuen, eta heriotzara kondenatu zuten. Giza arropaz jantzita eraman zuten urkamendira, eta han borreroak muturra eta eskuak moztu zizkion, hiltzaileak biktimari egindakoaren ordainetan. Ondoren, atzeko laurdenetik zintzilikatu zuten, eta berehala hil zen, odolustuta. Inguruko abeltzainei txerri guztiak plazara eramateko agindu zitzaien, kondenatuaren generokideek zigorra eskarmentutzat har zezaten. Exekuzioa burututa, jendailak kondenatuaren gorpua zatikatu zuen, eta txerri erreki bazkaria prestatu. Hala ere, kondenatutako animaliak jatea ez zen ohikoa.

Animaliak epaitzea, ordea, ohikoa zen. 1161ean, Parisen beste txerri bat exekutatu zuten, erregezko hilketa leporatuta. Luis VI.a Frantziakoaren seme Filipe printzeak zaldi istripua izan zuen, txerri baten erruz. Eta txerria tripak aterata hil zuten jendaurrean. 1572an, Toledon, haur bat jan zuen txerria exekutatu zuten; baina, horrez gain, sakrilegioa ere leporatu zioten haurraren haragia ostiral Santuan jateagatik.

### Epaitutako animaliak 
Txerriak ez ziren izan epaitutako gizaki ez ziren animalia bakarrak. Jabeak hil arte adarkatutako idiak, ostiko egin zale ziren zaldiak, amorrudun txakurrak... urkatu, zatikatu edo burugabetu zituzten gizakiei kalteak eragiteagatik.

Epaiketa horietan, animaliek ez zuten aukerarik beren burua defendatzeko, eta errugabetzat jotzeko aukerak oso txikiak ziren. Hala ere, salbuespenak izan ziren. Esaterako, 1379an, Belgikako Saint-Marcel-le-Jeussery herrian, txakur saldo batek haur bat hil zuen, eta animaliak hiltzera kondenatu zituzten; baina Hubert de Poitiers apaizak saldoko txakur kumeentzat errukia eskatu zuen eta, azkenean, epaileek animalia gazteenei zigorra barkatzea erabaki zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2016ko Miguel Indurain Sari Nagusia

**XVIII. Miguel Indurain Sari Nagusia** (*XLVIII. Nafarroako Foru Erkidegoko Saria* eta *VXII. Lizarrako Udala Saria*) 2016eko apirilaren 2an Lizarran egindako txirrindularitza lasterketa izan zen, 192,7 kilometroko luzera zuena.

UCIk 1.1 mailan sailkatu zuen. 17 taldek eta 143 txirrindularik hartu zuten parte, 78k bukatu zutelarik.

Ion Izagirrek irabazi zuen.

## Parte-hartzaileak 
## Sailkapen orokorra 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 2016ko Miguel Indurain Sari Nagusia - *FirstCycling.com*
Stockholmgo uhartedia

**Stockholmgo uhartedia** () Suediako uhartedi zabalena da, eta Itsaso Baltikoan daudenen artean bigarrena. Ramsarko hitzarmenak babesturiko eremua da.

## Kokapena 
Izena ematen dion Stockholm hiriburutik ekialderantz 60 kilometro luzatzen da, Södermanland eta Uppland probintzietako kostaldea jarraituz. Hegoaldeko Kvarken itsasarteak banatzen du Åland uhartetik.

## Historia 
Glazioazioen ondorengo isostasia efektuaren eraginez uharteak urtero 3 mm goratzen dira itsasoaren mailatik, Bikingoen Arorarte uhartediak ez zuen gaur egun duen itxura hartu.

1719an 2.900 biztanle ingur zituen, arrantzaleak gehienak, gaur egun ordea estokolmotarren oporlekua bihurtu da eta 50.000 txabola turistiko eraiki dira. Stockholm uhartediko fundazioa sortu zen uhartearen natur baliabidea babesteko eta azaleraren %15aren jabea da.

## Uharteak 
Guztira 24.000 uharte inguruk osatzen dute, asko oso txikiak eta biztanlegabeak dira. Hona hemen handienak:

## Hiriak 
Uhartedian dauden hiri handienak honako hauek dira:

## Iruditegia 

Irudi:Oxdjupet 13 mars 2010.jpg|Värmdö uhartea.
Irudi:Fredriksborgs fästning 2011a.jpg|Fredriksborg gotorlekua (Värmdö).
Irudi:Lillsved 120507.JPG|Lillsved jauregia (Värmdö).
Irudi:Björkvik Ingarö Stockholm archipelago.JPG|Ingarö uhartea.
Irudi:Vaxholm 2013.jpg|Vaxholmen ikuspegia.
Irudi:Vaxholms Fastning (232067229).jpg|Vaxholmeko gaztelua.
Irudi:Dalarö.jpg|Dalarö.
Irudi:Dalarö Fortress 2010 by Yvonne Öhrbom.jpg|Dalaröko gotorlekua.
Irudi:Sandhamn February 2013 01.jpg|Sandhamn.
Irudi:Korsö February 2013 01.jpg|Korsö torn.
Irudi:Strömma Kanal 27 juni 2009.jpg|Strömma ubidea.

## Kanpo estekak 
*  Stockholmgo uhartediko fundazioaren webgune ofiziala
Tesela

[thumb|Erromatar [mosaiko baten teselak.]]
thumb|eskuinera|Mosaiko apaingarria.
**Tesela** (latinez *tessera*) mosaikoak egiteko piezetako bakoitza da. Antzinatean, marmolezkoak, kareharrizkoak, portzelanazkoak zein beirazkoak ziren. Hitza latinezko ''* hitzetik dator, bere aldetik, grezierazko  datorrena.

Erromatarrek mosaikoak egiten zituzten tesela izeneko pieza txiki horiekin, beraz *opus* edo *ars tessellatum'' ere deitzen zitzaien. Teselak itxura kubikoko piezak dira, haitz kareharrizkoak edo beirazko edo zeramikazko materialezkoak, oso zainduak eta landuak eta tamaina desberdinetakoak. Artistak azalean antolatzen zituen, buru-hausgarri baten moduan, kolorea eta forma banatuz eta masa konglomeratzailearekin finkatuz.

Greziar munduan oso ohikoa eta oso goizetik izan zen (K.a. V. mendearen amaieratik aurrera) tamaina eta kolore ezberdineko errekarriz (ibai ertzetan dauden harritxoak) osatutako zoladura. Lan honi lithostrôtos deitzen zioten (harriz estalia edo hedatua). Errekarri horiekin gai geometrikoen marrazki sinpleak egiten ziren. III. mendearen amaieran, K.a. IV. mendean, teselak, harritxo koloreaniztun hauek ordezkatzera etorri ziren.

Erromatarrak, teselekin egindako lana menperatzera iritsi ziren. Lehen lanak oso tesela txikiekin egiten ziren, eta, jada inperioaren garaian, tamaina handiagoa hartu zen, zentimetro karratu batekoa. Pergamoko Sosok izeneko mosaiko egileak, usoak izenarekin ezagutzen den mosaikoan, profesional handi baten lana egin zuen; mosaiko hau, tesela txikiz osatua dago: hirurogei teselek zentimetro karratuko espazioa hartzen dute.

Teselak konglomeratzaile ia likidozko ohe baten gainean jartzen ziren. XIX. mendeko margolari inpresionisten puntillismoarekin aldera daitekeen teknika bat zen. Mosaikoz egindako zoladura bat egiteko, hainbat urrats egin behar ziren, eta denborarekin hobetzen joan ziren. Lantegia berezia zen. Han, koadroa diseinatzen zen lehenik, eta lan honek enblema izena hartzen zuen, grekotik hartutako ahotsa, "Inkrustatzen den zerbait" esan nahi duena. Koadroa diseinatu ondoren, kolorearen araberako banaketa egiten zen. Ondoren, zatitutako lursail horietako bakoitzetik txantiloi bat ateratzen zen papiroan edo oihalean, eta txantiloi horren gainean teselak jartzen ziren, aurretik aukeratutako ereduari jarraituz. Teselak alderantzikatuta jartzen ziren, hau da, ikusiko zen aurpegiak txantilioiari itsatsita egon behar zuen. Lan hau amaituta zegoenean, adituek in situ garraiatzen zuten, artistak bere lana bertan amai zezan.

## Kanpo estekak
Garrastatxuko baseliza

**Garrastatxuko Andra Mari Errukizkoaren baseliza** Amurrioko ermita da, Baranbiotik gertu kokatuta.

1626. urtean eraikia, barruan XVII. mendeko Andra Maria Errukizkoaren tailu dago, churriguerescoa, eta kanpoan aterpe bat du.

Baselizari erantsita, sarreren aurreko aldean, harrizko hesi bat dago. Bere garaian zezen plaza zahar bat zela esaten da. Karratua da, lurrean belarra du, eta Euskal Herriko zezen-plazarik zaharrena omen da.

## Irudiak 

Irudi:Garrastatsu baseliza Amurrio .jpg|Garrastatxuko baselizako aurreko aldea. Harrizko hesia zezen-plaza bat zela esaten da.
Irudi:Garrastatxuko zezen plaza .jpg|Garrastatxuko baselizako aurreko aldea. Harrizko hesia zezen-plaza bat zela esaten da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Madarikazio

[thumb|Antzinako madarikazio greziarra, K. a. IV. mendekoa. [Beruna|Berunezko orri baten gainean idatzita dago.]]
**Madarikazioa**, baita ere **maldizio**, **madarizio**, **birao, ernegu**, lengoaiaren botere magikoa erabiliz, beste pertsona edo pertsonen aurkako gogo txarra zuzentzea da.  

Madarikazioa sortzen duenak besteen aurkako desio okerrak errealitatera eraman nahi ditu, benetan gertatzea, esaterako, "ea zerri aurpegi hori puskatzen dizuten!". Modu batez naturaz gaindiko botere baten laguntza eskatzen da, sarritan. Madarikazioek tradizio luzea dute bai herrian baita mitologietan, sineskerietan eta kondairetan ere. Etimologikoki hitza latineko "maledictio" hitzetik eta "κατάρα" grezieratik dator.

Erromatar garaian, ohikoak izan ziren madarikazio oholtxoak (*tabula defixioni* edo *tabula defixione*): berunezko oholtxoetan madarikazio bat idatzi eta, askotan, hiloi batean lurperatzen ziren, modu horretan, azpimunduko jainko-jainkosengana iritsi zitezen.

## Iruditegia 

Fitxategi:Macha.jpg
Fitxategi:Oedipus Cursing His Son, Polynices A15036.jpg
Fitxategi:Tissot God's Curse.jpg
Fitxategi:1172 - Keramikos Museum, Athens - Curse inscription - Photo by Giovanni Dall'Orto, Nov 12 2009.jpg
Fitxategi:Curse tablet Jerusalem.jpg
Fitxategi:Ilyas Basim Khuri Bazzi Rahib - Jesus Curses the Fig Tree - Walters W59258A - Full Page.jpg
Fitxategi:Donation stele with curse inscription.jpg

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Faraoiaren madarikazioa

## Kanpo estekak 
* Madarikazio: Egungo Testuen Corpusa (ETC)- UPV/EHU
2016ko Udaberriko Klasikoa

**LXII. Udaberriko Klasikoa** 2016ko apirilaren 10ean egin zuten, 171,5&nbsp;km ibilbidea zuena. 1.1. maila zuen.

14 taldek eta 109 txirrindularik hartu zuten parte, horietatik 85 amaitu zirenak. Garailea Giovanni Visconti italiarra izan zen. Mendiko sailkapena Gorka Izagirrek eta sprint bereziena Dimitri Strakhovek irabazi zuten.

## Taldeak 
## Sailkapen orokorra 
## Kanpo estekak
Monjolose

**Monjolose** Ainhize-Monjolose udalerriko herri bat da, Euskal Herriko Nafarroa Beherea lurraldean kokatuta, Garazi eskualdean.

Antzina, udalerri propioa izan zen, baina 1841ko abuztuaren 16an Ainhize udalerri zaharrarekin bat egin zuen Ainhize-Monjolose udalerria sortzeko.

Bertako biztanleak *monjolostarrak* dira.

## Izena 
Monjolose beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:

* frantsesez: *Mongelos* ("monxeló" ahoskatua)
* okzitanieraz: *Montgelós* ("monjelúz" ahoskatua)''*
* aragoieraz: *Monchelós* ("monxelóz" ahoskatua)

Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
* *Mongelos* (1249, 1309, Kontuen Ganberako paperak)
* *Mont gelos* (1350)
* *Saint-Jean de Mongelos* (1703)

### Etimologia 
Brigitte Jobbé-Duvalek dio *Mongelos* toponimoa gaskoizko leku-izena da, *mont* ("mendi") eta *gelós'' ("jeloskor"), hau da, "mendi jeloskorra", hitzek osatzen dutela.

## Geografia 
Monjolose Arzubiko ibarran dago.

### Ingurune naturala 
Udalerriko lurretan jaiotzen da Lakako erreka.

### Auzoak 
* Bastida
* Xiltenea
* Ofizialdegia
* Martirenea
* Erretoraenea
* Harraldea

## Historia 
Monjolose, Erdi Aroko bastida, 1240an sortu zuen Tibalt I.a Nafarroakoak, eta Nafarroako erregeen mende zegoen.

1512ko udazkenean, Joanes III.a Nafarroakoa Fernando II,a Aragoikoaren aurkako lehen erasoaldi bat egiten saiatu zen, ia Nafarroa osoa konkistatu zuena. Luis XII.a Frantziakoak eta nafarrek bidalitako tropa frantsesek lagunduta, bere armadak Zuberoa zeharkatu zuen (Maule eta Larraine zeharkatuz) Zaraitzun sartzeko. Aldi berean, Frantzisko I.a Frantziako izurdeak Biarnotik egin zuen erasoa, Donibane Garazitik sartuz. Bere bidean, Monjolose okupatu zuten gaztelarren aurkako gudu bat gertatu zen. Bere hurrengo porrota ikusita, Fernando II.a Aragoikoaren tropa inbaditzaileek Monjolose erre zuten Donibane Garazirantz ihes egin aurretik.

1841eko abuztuaren 16an, Ainhize eta Monjolose udalerriek bat egin zuten Ainhize-Monjolose udalerri berria sortzeko. Era berean, udalerri horren eta Lakarraren arteko lur-trukea egin zen.

## Garraio 
Euskal Hirigune Elkargoaren esku dagoko Car Express hiriarteko autobus sareak zerbitzatzen du herria. Guztira, line batek eskaintzen du zerbitzua.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ainhize-Monjolose
* Garazi
* Nafarroa Beherea

## Kanpo estekak
Xukadera (argipena)

**Xukadera** hitzak adiera zenbait ditu:
* **xukadera** edo eskuoihala;
* **xukadera**, **ontzi-xukatzekoa** edo ontzi-xukadera, palterak eta sukaldeko beste ontziak errenkan bertikalean jarrita haiek xukatzeko erabiltzen den objektua.
2013ko Nafarroako lau eta erdiko txapelketa

**XV. Nafarroako lau eta erdiko txapelketa** 2012an Eskuzko Pilota Enpresen Ligak antolatutako esku pilota txapelketa izan zen.

Asegarceren partez Aimar Olaizola, Oinatz Bengoetxea, Mikel Idoate eta Iker Arretxe pelotariek hartu zuten parte. Aspek, berriz, Juan Martínez de Irujo, Julen Retegi, Abel Barriola, Jon Jaunarena eta Joseba Ezkurdia bidali zituen.

### 1. erronda 

### Final zortzirenak 

### Final laurdenak 

### Finalaurrekoak 

### Finala 
## Kanpo estekak
Manu Trigueros

**Manuel Trigueros Muñoz** (Talavera de la Reina, 1991eko urriaren 17a) Espainiako futbolaria da. Estatistika ofizialen arabera, 1.78 m. du luzera eta 70&nbsp;kg. pisatzen du.

## Ibilbidea 
## Kanpo estekak
Minute Maid Park

**Minute Maid Park** AEBtako Texas estatuko Houston hirian dagoen beisbol estadio bat da. MLB ligako Houston Astros taldearen jokalekua da. 2000an inauguratu zen.

## Iruditegia 

Irudi:Minute_Maid_Park_-_Houston,_Texas_-_DSC01317.JPG|Kanpoaldea.
Irudi:PanoramicMinuteMaidParkHouston.jpg|Barnealdearen ikuspegi panoramikoa.
Irudi:Minute_Maid_Park,_Opening_Day_2015.png|Barnealdearen ikuspegi panoramikoa.
Irudi:Minute_Maid_Park_2010.JPG|Barnealdea.

## Kanpo estekak 
* Minute Maid Park. Houston Astros taldearen webgunea
MS St. Louis

'*MS *St. Louis'''* alemaniar transatlantiko bat izan zen. Ezaguna da 1939an, Gustav Schröder kapitainak Alemania Nazitik 908 juduri ihes egiten lagundu zielako itsasontzi hau baliatuz.

## Historia 
### Errefuxiatuen ihesa 
1939ko maiatzaren 13an, Hanburgon (Alemania), SS *St. Louis* transatlantikoa Hanburgoko portutik abiatu zen Kuba helburu. Ontzian 937 bidaiari zeuden, horietatik 930 nazien jazarpenetik ihesi zihoazen errefuxiatu juduak, gehienak alemaniarrak. Itsasoratu eta hamar egunera, ontzia Karibeko uhartetik gertu zegoela, telegrama bat jaso zuten bidaiariek, Kuban babes politikoa lortzeko arazoak izango zituztela iragarriz, aurrez errefuxiatuek Kubak Alemanian zuen enbaxadan bisa ofizialak lortuak zituzten arren. Urte horretan bertan Federico Laredo Bru buru zuen gobernuak atzerritarren sarrera mugatzen zuen lege dekretua onartu zuen. Haren arabera, errefuxiatuek bisa ofiziala lortu eta 500 dolarreko tasa ordaindu behar zuten Kuban sartzeko.

Baina dekretuak ez zuen zehazten turisten eta errefuxiatuen arteko aldea eta, hutsunea baliatuz, sarrera baimenak saltzen hasi zen. Iruzurra eteteko, Laredo Bruk beste lege dekretu bat onarrarazi zuen berehala, aurrez emandako baimenak, besteak beste *St Louis* ontziko bidaiarienak, bertan behera uzten zituena. Horixe azaldu zieten bidaiariei, baina, zenbait iturriren arabera, kubatarren ezezkoaren atzean AEBetako Estatu idazkari Cordell Hull zegoen, errefuxiatu gehienek Kubatik AEBetara joateko asmoa baitzuten.

### Kubako lehorreratzea 
[200px|thumb|*Saint Louis*ko bidaiariak [Habanara iristear.]]
Negoziaketa tirabiratsuen ondoren, errefuxiatu gutxi batzuk, 29 besterik ez, Habanan lehorreratu ziren, dekretuak ezarritako 500 dolarren truke. Ontzia Floridako kostaldera hurbildu zen orduan. Hasieran Roosevelt presidenteak bidaiariak onartuko zituztela adierazi arren, Estatu idazkariaren presioak atzera egitera behartu zuen. Errefuxiatuei babesa emateko kuotak beteta zeuden eta Rooseveltek ez zuen etsairik pilatu nahi 1940ko hauteskundeen atarian.

### Ameriketa Estatu Batuetako eta Kanadako porrotak eta itzulera 
Kuba eta Floridaren artean aingura botata zegoen transatlantikoak ekainaren 4an jaso zuen estatubatuarren ezezkoa. Eta, biharamunean, Kanadan babesa lortzeko saiakerak ere porrot egin zuen. Goseak eta etsiak hartuta, suizidioen eta mutinatzearen mehatxua geroz eta handiagoa, Gustav Schröder kapitainak Europara itzultzeko agindua eman zuen. Egun gutxiren buruan itsasontzia Anberesko portuan sartu zen eta bidaiariak Belgikan, Erresuma Batuan, Frantzian eta Herbehereetan banatu zituzten, gehienbat handik gutxira naziek okupatuko zituzten herrialdeetan, beraz. *St. Louis''eko bidaiari guztietatik, 240 besterik ez ziren atera bizirik Bigarren Mundu Gerratik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mizto (argipena)

**Mizto** hitzak adiera zenbait ditu:
* miztoa, narrasti eta beste animalia batzuen mingain zatibitua;
* **mizto** edo eztena;
* **mizto** edo pozoina.
Perameles

***Perameles*** Peramelidae familiako martsupialen genero bat da. Australian endemikoak dira.

## Espezieak 
Bizirik daudenak honakoak dira:
* *Perameles bougainville*
* *Perameles eremiana*
* *Perameles gunnii*
* *Perameles nasuta*

Hona hemen, berriz, iraungituak:
* †*P. allinghamensis*
* †*P. bowensis*
* †*P. sobbei*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anaheim

**Anaheim** ( ahoskatua) AEBtako Kalifornia estatuko Orange konderrian dagoen hiri bat da. 2010an 336.265 biztanle zituen. Estatuko hamargarren hiririk populatuena da, eta konderriko bigarrena (Santa Anaren ondoren).

1857an alemaniar jatorriko familia talde batek sortu zuen, eta 1870eko otsailaren 10ean ofizialki eratu zen.

## Klima 
## Kirola 
* MLBko taldea: Los Angeles Angels of Anaheim
* NHLko taldea: Anaheim Ducks

## Iruditegia 

Irudi::Anaheim-1879.jpg|1879an.
Irudi:Anaheim-1922.jpg|1922an.
Irudi:AnaheimPanorama.jpg|Ikuspegi panoramikoa.

## Hiri senidetuak 
*  Mito, Japonia
*  Gasteiz, Euskal Herria
*  Orlando, AEB

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Anaheimgo Udalaren webgunea
Beisbol Liga Nagusietako Izar Guztien Jokoa

**Beisbol Liga Nagusietako Izar Guztien Jokoa** edota **"Udako Klasikoa"**, ingelesez eta ofizialki **Major League Baseball All-Star Game** edota **"Midsummer Classic"**, urtero MLBko Amerikar Liga eta Liga Nazionaleko jokalari onenek jokatu ohi duten beisbol partidua da. Orokorrean, partidu hau uztail aldera jokatu ohi da, eta Beisbol Liga Handien denboranldiaren erdialdea adierazten du.

Lehenbiziko partidua 1933ko uztailaren 6an Chicago Tribune egunkariko Arch Ward kirol-kazetariaren ekimenez Chicago hiriko Comiskey Park (1910-1990) estadioan jokatu zen.

## Urtez-urte 
## Kanpo estekak
Leire Ferro

**Leire Ferro Leturia** (Donostia, Gipuzkoa, 1988) telebista aurkezlea da.

Halaber, Hamaika Telebistarako elkarrizketa eta telesaio batzuk aurkeztu izan ditu. Batik bat *Hurbilean* aurkezten du Hamaika Telebista kanalean.
Petrogale

***Petrogale*** Macropodidae familiako martsupialen generoa da. Australian endemikoak dira.

## Espezieak 
* *Petrogale brachyotis*
* *Petrogale burbidgei*
* *Petrogale concinna*
* *Petrogale persephone*
* *Petrogale rothschildi*
* *Petrogale xanthopus*
* *Petrogale assimilis*
* *Petrogale coenensis*
* *Petrogale godmani*
* *Petrogale herberti*
* *Petrogale inornata*
* *Petrogale lateralis*
* *Petrogale mareeba*
* *Petrogale penicillata*
* *Petrogale purpureicollis*
* *Petrogale sharmani*

´

## Kanpo estekak
Infernuaren ahoa

[thumb|Kristo Leviatanaren ahotik infernura sartzen, [San Martin Tourskoaren eliza (Iruraitz-Gauna)|San Martin Tourskoaren elizako margoetan (Gazeo, Iruraitz-Gauna, Araba)]]
[thumb|[Simon Marmionen *Infernuaren ahoa*, *Les Visions du chevalier Tondal* eskuizkribuan jasota, 1475ko ingurukoa.]]

**Infernuaren ahoa** infernuaren sarreraren errepresentazioa da. Normalean munstro baten ahoa bezala irudikatu izan da. Irudi honen jatorria arte anglosaxoaian egon omen zen eta, ondoren, Europa osoan zabaldu zen. Errepresentazio hau Erdi Aroan oso ohikoa izan zen, bereziki infernuaren tormentuak eta azken auzia erakusteko.

Sinbologia kristauan, Satanekin lotutako deabrutzat ere hartu izan da Leviatana. Bizantzioko tradizioan, bereziki, Leviatanaren aho irekia zen infernuaren ahoa. Ideia hau Europako mendebaldera ere etorri zen, 14. mendean, eta arte gotikoan agertzen da, baita Euskal Herrian ere, San Martin Tourskoaren elizako margoetan (Gazeo, Iruraitz-Gauna, Araba).

Berpizkundearekin batera irudi hau gutxiago agertu zen. Berriro ere indarra hartu zuen Erreforma protestantearekin batera. Erabilera berantiarra Grekoarena izan zen, 1578. urtearen inguruan.

Toponimian izen hau sarritan agertzen da leizeak izendatzeko. Esaterako, erromesek horrela zioten San Adriango tunelari (Zegama).

Literaturan eta zineman ohikoa da, bestetik, sarritan sinboloen bitartez azalduta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Angel Stadium of Anaheim

**Angel Stadium of Anaheim** AEBtako Kalifornia estatuko Anaheim hirian dagoen beisbol estadio bat da. MLB ligako Los Angeles Angels of Anaheim taldearen jokalekua da. 1966an inauguratu zen.

## Iruditegia 

Irudi:Angelstad-header4.jpg|Kanpoaldea.
Irudi:Angel stadium satellite view.png|Aireko ikuspegia.
Irudi:Angel Stadium pano.jpg|Barnealdearen ikuspegi panoramikoa.
Irudi:2012 Angels Opening Day.JPG|Barnealdea.

## Kanpo estekak 
* Angel Stadium of Anaheim. Los Angeles Angels of Anaheim taldearen webgunea
Safeco Field

**Safeco Field** AEBtako Washington estatuko Seattle hirian dagoen beisbol estadio bat da. MLB ligako Seattle Mariners taldearen jokalekua da. 1999an inauguratu zen.

## Iruditegia 

Irudi:Outside_Safeco_Field,_Seattle,_WA,_6_May,_2009.JPG|Kanpoaldea.
Irudi:Safeco_Field_satellite_view.png|Aireko ikuspegia.
Irudi:SafecoFieldOF.jpg|Barnealdea.
Irudi:View_from_the_top_row,_Safeco_Field.JPG|Barnealdea.

## Kanpo estekak 
* Safeco Field. Seattle Mariners taldearen webgunea
Open Vlaamse Liberalen en Democraten

**Flandriako Liberalak eta Demokratak** ( ), **Open Vld, **edo besterik gabe,** VLD **bezala ezaguna ere,** ** Belgikako flandriar alderi politiko liberala eta kontserbadorea-liberala da. Alderdia 1992an sortu zen Askatasuna eta Aurrerapenaren Alderdi (PVV) ohiaren eta beste alderdietako politikariekin. 1999 eta 2008 bitarte, Belgikako gobernuan izan zen hiru legealdietan Guy Verhofstadt-en lidergopean. Berriki, Belgikako gobernu federalean daude ("suediar gobernua" delakoan)  N-VA, CD&V eta Mugimendu Erreformista (MR) frankofonoarekin batera.

## Hauteskunde-emaitzak 
### Parlamentu federala 
thumb|300x300px|Flandesko sei alderdi politiko nagusiak eta haien emaitzak Ordezkarien Ganberan. 1978tik 2014ra,  'Erresuma' osoaren araberako ehunekotan.

### Eskualdeetako legebiltzarrak 
#### Bruselako Parlamentua 
#### Flandriako Parlamentua 
### Europako Parlamentua 
## Lehendakariak 
* 1992-1995 Guy Verhofstadt
* 1995-1997 Herman De Croo
* 1997-1999 Guy Verhofstadt
* 1999-2004 Karel De Gucht
* 2004 Dirk Sterckx
* 2004-2009 Bart Somers
* 2009 Guy Verhofstadt
* 2009-2012 Alexander De Croo
* 2012 Vincent Van Quickenborne
* 2012-2020 Gwendolyn Rutten
* 2020- Egbert Lachaert

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Starman (abestia)

**Starman** (euskaraz *Izarretako Gizona*) David Bowie ingeles musikariaren abesti bat da. 1972an *The Rise and Fall of Ziggy Stardust and the Spiders from Mars* ("Ziggy Stardust eta Marteko Armiarmen Gailentzea eta Gainbehera") diskoaren barnean plazaratu zuen.

Orduez geroztik film ugarietako soinu bandetako eta telebista iragarki askotako doinu edo abestia izan da, tartean 2015eko *The Martian ("Martetarra") filma.

## Kanpo estekak 
* *Starman'' abestia entzungai. Youtube.com
Globe Life Park in Arlington

**Globe Life Park in Arlington**, iraganean **The Ballpark in Arlington**, **Ameriquest Field in Arlington** eta **Rangers Ballpark in Arlington** (ezizenez *The Ballpark*, *The Temple* eta *The Globe*) AEBtako Texas estatuko Arlington hirian dagoen beisbol estadio bat da. MLB ligako Texas Rangers taldearen jokalekua da. 1994an inauguratu zen.

## Iruditegia 

Irudi:Rangersballparkinarlington.jpg|Kanpoaldea.
Irudi:Ameriquest_Field_in_Arlington_satellite_view.png|Aireko ikuspegia.
Irudi:Rangers_Ballpark_in_Arlington.jpg|Barnealdea.
Irudi:Tbia_pano2003.jpg|Barnealdeko ikuspegi panoramikoa.

## Kanpo estekak 
* Globe Life Park in Arlington. Texas Rangers taldearen webgunea
Purple Rain (abestia)

**Purple Rain** (euskaraz *Euri Gorrindola*) Prince estatubatuar abeslari eta musikaria eta The Revolution musika taldearen pop-gospel abesti bat da. Princek konposatu eta abestu zuen, eta 1984an izen bereko *Purple Rain* diskoaren barnean argitaratua izan zen.

## Kanpo estekak 
* *Purple Rain* abestia entzungai. Youtube.com
On The Road Again (Canned Heat)

**On The Road Again** (euskaraz *Errepidean Berriz Ere*) Canned Heat estatubatuar musika taldearen blues abesti bat da. 1967an konposatu eta 1968an Boogie with Canned Heat ("Boogie Canned Heatekin") diskoan argitaratu zuten.

## Kanpo estekak 
* *On The Road Again* abestia entzungai. Youtube.com
Offshore konpainia

'''*Offshore* konpainia**, ***offshore* elkarte**a edo ***offshore* korporazio'''a paradisu fiskal batean erregistraturik dagoen enpresa bat da. Enpresa hauek paradisu fiskalek zerga gutxiago ordaintzeko eskaintzen duten aukera aprobetxatu egiten dute, jabetza norena den ezkutatzeko aukera.

## Ikus, baita 
* Offshore bankua

## Kanpo estekak
Turner Field

**Turner Field** AEBtako Georgia estatuko Atlanta hirian dagoen beisbol estadio bat da. MLB ligako Atlanta Braves taldearen jokalekua da. 1997an inauguratu zen.

## Iruditegia 

Irudi:Turner Field - 17 July.jpg|Gauez.
Irudi:Turner Field satellite view.png|Aireko ikuspegia.
Irudi:Turner Fieldpanorama2.jpg|Barnealdea.
Irudi:Turner_Field_Panorama_From_Outfield.jpg|Barnealdeko ikuspegi panoramikoa.

## Kanpo estekak 
* Turner Field. Atlanta Braves taldearen webgunea
Iñaki Uriarte (argipena)

**Iñaki Uriarte** honako pertsonak izan daitezke:

* Iñaki Uriarte Cantolla idazlea;
* Iñaki Uriarte Palacios arkitektoa;
Shaun Tan

**Shaun Tan** (Perth, Australia, 1974) artista, ilustratzaile, idazle eta zinemagile australiarra da. 2011n Astrid Lindgren Saria eskuratu zuen, Haur eta Gazte Literaturako saririk garrantzitsuenetarikoa.  Marrazki bizidunetako film labur onenaren Oscar Saria ere jaso zuen 2011n, bere *The Lost Thing* liburuaren egokitzapenarekin.

## Bizitza 
Shaun Tan 1974an jaio zen, Mendebaldeko Australiako hiriburuan, Perthen. Ama australiarra eta aita txinatarra ditu, marrazketa eta literatura zaleak biak, ondorioz, haien semeak ikasketetan eta lanbidean egindako aukera beti babestu eta sustatu izan dute. Gurasoek izan nahi zutena izaten utzi zietela dio Babar aldizkari digitalean egindako elkarrizketa batean.  Etxean liburu asko ez zituztenez, udal liburutegira joan ohi zen Shaun Tan umetan. Eskolan, berriz, "good drawer" edo marrazkilari ona ezizena jarri zioten. Gerora Ingeles Literatura eta Arte Ederrak ikasi zituen Western Australia unibertsitatean.

Gaztetan hainbat fanzine eta aldizkaritan kolaboratzen hasi zen zientzia fikziozko eta beldurrezko istorioetarako ilustrazioak eginez. Ikasketak amaitzean, Haur eta Gazte Literaturara gerturatu zen eta bere lehen argitalpenak Gary Crew idazlearen lanak ilustratuz egin zituen. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Shaun Tan-en web gune ofiziala
Margarita Parmakoa

**Margarita Parmakoa** (Oudenaarde, 1522ko uztailaren 5a - Ortona, 1586ko urtarrilaren 18a) Herbehereetako gobernaria izan zen 1559-1567 eta 1578-1582 bitartean. Karlos Habsburgokoa eta Johanna van der Gheynsten ezkontzaz kanpoko alaba eta Alexandro Farneseren ama izan zen. Bere anaiaorde Filipe II.ak Herbehereetako agintari izendatu zuen 1559an. 1567–1573 bitartean, Fernando Álvarez de Toledo Albako dukeak hartu zuen bere lekua.

## Erreferentziak
M*A*S*H (telesaila)

***M*A*S*H*** AEBtako komedia eta drama telesail bat da. 1972ko irailaren 17tik 1983ko otsailaren 28ra CBS katean aireratu zen. Richard Hooker idazlearen *MASH: A Novel About Three Army Doctors* liburuan oinarritua dago, 1970eko *MASH* filmaren egokitzapena ere bada.

Denbora luzez AEBtako inoizko telesail arrakastatsuenen artean egon zen. Kontakizun asko komikoak izan arren, benetan jazotako gertakarietan oinarrituak daude.

Hasierako *Suicide Is Painless* ("Suizidioa Sufrimendurik Eza Da") doinua telesailaren ikur bilakatu zen, ikusleek hau entzun bezain laister telesailarekin lotzen dutelarik.

## Argumentua 
Koreako Gerran (1950-1953) zehar AEBtako Armadaren Kirugia Ospital Mugikorretan (MASH - Mobile Army Surgical Hospital) lan egiten duten zirujau, mediku eta erizain talde baten eguneroko gertakariak eta bizipenak azaltzen dira, maiz, gerraren lehen frontean egon ez arren, haren ondorio latzak ikusi eta bizitzen baitituzte, hildakoak, zaurituak, hondamendia eta atsekabeen gida. Azken hauei aurre egiteko umore surrealista eta ironiko batekin aurre eginez, bai eta berez Armadak debekatuak dituzten jarduerak burutuz ere: gerran topatzea zaila diren edota debekatuak dauden objektuen salerosketa, mediku eta erizainen arteko maitasun kontuak, ez hanka eta ez bururik ez duten goi agintari militarren eskakizun zentzugabeei ez ikusiarena egitea, kanpalekuen arteko amerikar futbol partiduak jokatzea, eta abar.

Irudi:MASH TV cast 1974.JPG|Hainbat protagonista.
Irudi:MASH TV cast 1975.JPG|Hainbat aktore.

## Aktoreak 
* Alan Alda: Benjamin Franklin "Hawkeye" Pierce kapitaina
* Loretta Swit - "Hot Lips" Houlihan maiorra
* Jamie Farr - Maxwell "Max" Q. Klinger kaporal-sarjentua
* William Christopher - Aita Francis J. Mulcahy kapitain-tenientea
* Wayne Rogers - "Trapper John" McIntyre (1972-1975) kapitaina
* McLean Stevenson - Henry Blake (1972-1975) teniente kolonela
* Larry Linville - Frank Burns (1972–1977) maiorra
* Gary Burghoff - Walter "Radar" O'Reilly (1972-1979) kapitaina
* Mike Farrell - B.J. Hunnicut (1975-1983) kapitaina
* Harry Morgan - Sherman T. Potter (1975-1983) kolonela
* David Ogden Stiers - Charles Emerson Winchester III (1977-1983) maiorra

## Ikus gainera 
* *MASH*, 1970eko filma.

## Kanpo estekak 
* *M*A*S*H* telesailaren sarrera eta *Suicide Is Painless* doinua entzungai. Youtube.com 
* *M*A*S*H* telesailaren IMDBko fitxa irakurgai
Paul J. Sachs

**Paul Joseph Sachs** (New York, AEB,  - Cambridge, Massachusetts, AEB, 1965eko otsailaren 18a) estatubatuar enpresaria eta museo zuzendaria izan zen.

## Biografia 
Paul J.Sachs Harvardeko Fogg arte museoko zuzendaria eta museologia modernoaren aitzindarietakoa izan zen. 1922an museoko lana eta museoko arazoak izeneko ikastaro berritzailea ematen hasi zen Harvard Unibertsitatean. Artearekin zuzenean zerikusia zuten gaiez gain, museoen finantzei eta kudeaketari buruzkoak ere jorratzen zituen ikastaroan. Sachsen eskoletatik gero AEBetako eta Europako museo nagusietako zuzendari eta kudeatzaileak izango ziren ikasle asko igaro ziren eta, hala, haren ikuspegiak eragin handia izan zuen XX. mendeko museologian.

Erakusketa-espazioen antolaketa ere landu zuen Sachsek. Artelanak altuegi jartzeko joera zegoela uste zuen eta Fogg museoan koadroak ikuslearen begien parera jaistea erabaki zuen.

## Erreferentziak
Echymipera

***Echymipera*** Peramelidae familiako genero bat da.

## Espezieak 
* *Echymipera clara*
* *Echymipera davidi*
* *Echymipera echinista*
* *Echymipera kalubu*
* *Echymipera rufescens*

## Kanpo estekak
Peroryctes

***Peroryctes*** Peramelidae familiako generoa da. **Peroryctinae** subfamilia monotipikoaren kide bakarra da. Martsupial orojale hauek, egun, Ginea Berrian baino ez dira bizi baina Australian fosilak topatu dituzte.

## Espezieak 
* *Peroryctes broadbenti*
* *Peroryctes raffrayana*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Onychogalea

***Onychogalea*** kanguruen familiako generoa da, Australian endemikoak direnak.

## Espezieak 
* *Onychogalea fraenata*
* *Onychogalea lunata*†
* *Onychogalea unguifera*

## Kanpo estekak
Cocaine (abestia)

**Cocaine** (euskaraz *Kokaina*) JJ Cale estatubatuar kantautorearen abesti bat da. 1976an *Troubadour* ("Trobadorea") diskoaren barnean argitaratu zuen. Halere, 1977an Eric Clapton ingeles musikariak *Slowhand* ("Esku Geldo") diskoan argitaratu zuen bertsioa askoz ere ezagun eta hedatuagoa da.

## Kanpo estekak 
* *Cocaine* abestia, JJ Caleb jatorrizko bertsioa entzungai. Youtube.com 
* *Cocaine* abestia, Eric Claptonen bertsioa entzungai. Youtube.com
Stora Essingen

[thumb|300px|Stora Essingen (handia) eta [Lilla Essingen (txikia) uharteen 1829ko mapa.]]
thumb|300px|Uhartearen ikuspegia neguan.
**Stora Essingen** (euskaraz "Essingen handia") Suediako Stockholm hiriburuaren erdigunean dagoen uhartea da, Lilla Essingen uhartearen mendebaldean dagoena. 0'73 km²-ko azalera dauka eta 4.260 biztanle ditu.

## Loturak 
Essingeleden autopistak zeharkatzen du, E4 ibilbide europarraren parte denak, eta hainbat zubik lotzen dute inguruko uharteetara, Essingebron, Gröndalsbron eta Alviksbron zubiek hain zuzen ere. Tvärbanan tranbia ere ekialdetik pasatzen da.

## Iruditegia 

Irudi:Essinge kyrka 2010.jpg|Essinge eliza.
Irudi:Stora Essingen September 2014 01.jpg|Etxebizitzak.
Irudi:Värdshusparken Stora Essingen 2011b.jpg|Värdshusparken parkea.
Irudi:Essingebroar 2008.jpg|Essingebron zubia.
Irudi:Bf Stora Essingen 2, ET 412.jpg|Tvärbanan tranbia.

## Kanpo estekak
Reimersholme

[thumb|300px|[Långholmen uhartearen 1870ko mapa. Azpian kokaturik dago Reimersholme.]]
[thumb|300px|Reimersholme eta [Långholmen uharteen arteko ubidea.]]
**Reimersholme** Suediako Stockholm hiriburuaren erdigunean dagoen uhartea da, Långholmen eta Södermalm uharteen alboan dagoena.

## Izenaren historia 
Hasiera batean *Räkneholmen* izena izan zuen baina 1798an Anders Reimer merkatari eta epaileak jauregia eraiki zuen eta *Reimersholme* ("Reimer-ren uhartea") izena hartu zuen. 1860 hamarkadan ondoko Långholmen uharteko presoentzako artile lantegia eraiki zen eta 1880 hamarkadan etxebizitzak ere altxatu ziren..

## Iruditegia 

Irudi:Reimersholme Anders Reimers väg Stockholm 2005-09-25.JPG|Anders Reimer-en jauregia.
Irudi:Reimersholme Stockholm 2005-09-18.JPG|Etxebizitzak.
Irudi:Reimersholmsbron.jpg|Reimersholmsbron zubia.
Irudi:GalaxenReimersholme20150704-2.JPG|Galaxen.

## Kanpo estekak
Prostaglandina

thumb|250px|E1 (PGE1) prostaglandinaren egitura kimikoa.

**Prostaglandinak** eikosanoideen taldeko substantziak dira, hormonen antzera jarduten dutenak (nahiz eta zentzu hertsian hormonak ez izan, ez baitira guruin endokrinoetan ekoizten) eta efektu fisiologiko anitzak eragiten dituztenak. Semenen aurkitu ziren estreinakoz 1935ean, baina geroago gorputzeko ia organo guztietan daudela egiaztatu da.

## Izena 
Prostaglandina izena prostatatik dator, hasiera batean uste baitzen substantzia horiek prostatak ekoizten zituela. Geroago ikerlariek prostaglandinak beste ehun eta organo batzuetan ere ekoizten zirela ikusi arren hasierako izena mantendu da.

## Egitura kimikoa eta biosintesia 
Egitura kimikoari dagokionez 20 karbono dituzten gantz-azido oxidatuak dira, prozesu horretan eraztun ziklopentano bat eratzen zaiela.

Substantzia hauek azido arakidonikotik eratzen dira, zelula mintzetan dagoen gantz-azido batetik hain zuzen ere.

## Motak 
Gaur egun hainbat prostaglandina mota ezagutzen dira, letra ezberdinez izendatzen direnak (PGA, PGE, PGD, PGF...). Bakoitzaren zeregina berezkoa da.

## Funtzioak 
Hauek dira garrantzitsuenak:

* hantura prozesuetan parte hartzen dute (E taldeko prostagladinek). Hanturaren bitartekoak dira, hantura eragiten dituzten eragileek -infekzioek, traumatismoek...- askatzen dituztenak

* urdailean azido gastrikoen jariaketa gutxitzen dute eta mukosa gastrikoaren garapena bultzatzen dute

* gihar leunen uzkurtzea eragiten dute. Semenen dauden prostaglandinek, esaterako, umetokiaren uzkurdura sortzen dute, espermatozoideen mugimendua umetoki-tronpetan zehar errazten duena.

* giza gorputzaren tenperatura erregulatzen dute

* giltzurrunetan ere jarduten dute, kanporatu behar diren substantzien eliminazio-prozesua erraztuz

* plaketen pilaketa eragiten dute, eta baita kontrako efektua (despilaketa) ere

* batzuek presio arteriala igotzen dute (odol hodien dilatazioa eraginez) eta beste batzuek, aldiz, jaitsi egiten dute (odol hodien basokonstrikzioa sortuz) 

Aspirina botikak prostaglandinen sintesia inhibitzen du. Prostaglandinek urin gastrikoaren jariaketa erregulatzen dutenez, eta urdaileko mukosa gastrikoa ere garatzen dutenez, aspirinak -prostaglandinak kentzerakoan- urdaila nabarmen kaltetzen du, zauriak eta ultzerak sortuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Patxi Iturriotz

**Patxi Iturriotz Herrero** (Donostia, 1937ko apirilaren 21 - 2024ko urtarrilaren 5a), politikari, irakasle, diputatu eta, garai batean, ETAkide ezagun bat izan zen.

## Biografia 
Lehenengo EGIn eta gero ETAn sartu zen. 1961ean atzerriratu egin zen eta ETAko Langile-Frontearen ardura hartzera itzuli zen Bizkaira 1963an baina urte berean atxilotu egin zuten. 1966an ETAn izandako barne-eztabaida eta zatiketaren ondorioz, komunistengana hurbildu eta ETA Berri sortu zuen. ETAren «Bulego Politiko»-ra iritsi zen eta bere burua «obrerista»tzat zuen. ETAn geratu zirenek «españolista»tzat jo zuten Iturriotzek ordezkatzen zuen lerroa. V. Asanbladaren atarian ziren. Bi sektoreen arteko gatazka erabatekoa izan zen. Etxebarrieta anaiek protagonismo berezia izan zuten V. Asanblada hark ETAren geroa markatu zuen. Patxi Iturriotzek eta harekin erakundea utzitakoek ETA-Berri sortu zuten, baina azkar utzi zuten izen hori ere.

1968-1976 bitartean Alemanian egon zen eta itzulitakoan politika-munduan sartu zen erabat. Beste batzuekin batera Euskadiko Mugimendu Komunista (EMK) sortu zuen eta segidan, Espainiako Estatuko taldeekin batuz, Movimiento Comunista eratu zuten.

EMKk eta EIAk aliantza egin zuten hauteskundeetara aurkezteko. Euskadiko Ezkerra erdietsi zuten horrela 1977ko Estatuko hauteskunde nagusietarako. Patxi Iturriotz bigarren izan zen Gipuzkoako zerrendan. Paco Letamendiak (Ortzi) eserlekua lortu zuen. Ortzik Herri Batasunera joateko eserlekua utzi zuenean, Iturriotzek hartu zuen Kongresuko eserlekua eta Espainiako Diputatuen Kongresuko diputatu izan zen (1978-1979). 

EMKko erreferente nagusienetakoa izan zen urteetan, baina PSOE alderdiaren aldeko joera hartu zuen. 1990an PSE-EEan sartu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* https://www.naiz.eus/eu/info/noticia/20240105/patxi-iturrioz-hil-da-etako-lehen-zatiketatik-pse-eera-iritsi-zen-emkko-sortzailea
Lilla Essingen

[thumb|300px|[Stora Essingen (handia) eta Lilla Essingen (txikia) uharteen 1829ko mapa.]]
thumb|300px|Etxebizitzak.
**Lilla Essingen** (euskaraz "Essingen txikia") Suediako Stockholm hiriburuaren erdigunean dagoen uhartea da, Stora Essingen uhartearen ekialdean dagoena.

## Historia 
XX menderarte eremu industriala izan zen. 1908an itsasargietarako lanparak egiten zituen Lux konpainia ezarri zen bertan. 1919an AB Elektro-Mekaniska konpainiarekin bat egin eta *Electrolux* sortu zen. 1936an sute handi batek uharteko eraikin gehienak suntsitu zituen ordea eta Electroluxek eraiki berria adreiluz eraiki zuen.

Gaur egun eremu erresidentziala bihurtu da.

## Iruditegia 

Irudi:Lilla Essingen 2008b.jpg|*Electrolux* lantegia.
Irudi:Lilla Essingen September 2014 06.jpg|Etxebizitzak.
Irudi:Luxparken 2008b.jpg|Luxparken parkea.
Irudi:Essingebroar 2008.jpg|Essingebron zubia.

## Kanpo estekak
Lursagu

[thumb|[Lursagu gorria (*Myodes glareolus*) Europa eta Asiako baso eta landa inguruneetan bizi da.]]
**Lursaguak** Cricetidae familiako karraskari txikiak dira, Arvicolinae subfamiliaren ataletako bat. Leminga eta arratoi musketadunarekin batera Arvicolinae subfamilia osatzen du. Mundu osoan zehar 155 espezie lursagu sailkatu dira.

## Itxura 
Saguaren antzeko itxura du, baina hura baina sendoagoa da, eta isatsa motz eta iletsuagoa du, burua biribilxeagoa, eta belarriak txikiagoak.

## Kanpo estekak 
*  Lursaguaren eta saguaren arteko aldea.
Trente Glorieuses

**Trente Glorieuses** (frantsesez *Hogeitamar Loriotsuak*) herrialde garatu gehienek izan zuten hazkunde ekonomiko eta bizi-baldintzen hobekuntza aldiari emandako izendapena da, nagusiki 1946-1975 artean Ekonomia Lankidetza eta Garapenerako Antolakundeko kideak. Hain zuzen ere, Bigarren Mundu Gerraren amaiera eta 1973ko petrolioaren krisiaren artean jazo zen.

Izendapena lehenbiziko aldiz 1976an Jean Fourastié frantziar ekonomialariak Hiru Loriotsuen (*Trois Glorieuses*) zeritzon gertakizun historikoa oroituz sortu zuen.

Hogeitamarkada Loriotsuak iraultza isila izateaz gain Europa jada AEBetan berrogei urte lehenagotik jazo zen kontsumo-gizartean murgildu zuen.

## Kanpo estekak
Petrolio-putzu

thumb|250px|Petrolio-putzu bat Texasen.
**Petrolio-putzua** lurrean egindako zulo edo perforazio bat da, sakontasun desberdinarekin petrolioa edo hidrokarburo gasak atera ahal izateko. Putzu hauek egiteko daratulu batzuk erabiltzen dira barautsa batzuekin.

## Berrikuntzak 
Putzuak mikrouhinekin hondeatzea daratuluekin baino merkeago eta eraginkorragoa izango da. Horrela uste du MITeko Paul Woskovek girotroia kanoi edo mikrouhin-daratulua gisa erabili ahal izango da. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Matthew Perry

**Matthew Perry** honakoa izan daiteke:

* Matthew Perry, aktorea.
* Matthew Calbraith Perry, itsasgizon eta militarra.
Baby boom

[thumb|Frantziako [Biztanleria-piramide|biztanleria piramide honetan (2018) ikus daiteke 45 urte lehenago jaiotze tasa handi bat egon zela.]]
''***a** jaiotza tasaren hazkunde itzeleko aldi bat da. Ingelesezko izen horrek «haurtxoen eztanda» esan nahi du, eta Bigarren Mundu Gerraren amaieraren ondoren sortutako izena da, Ameriketako Estatu Batuetan aldi hartan jazo zen jaiotza tasaren hazkunde itzela aipatzeko.

Baby booma 1945-1975 bitartean izan zen Mendebaldeko herrialde gehienetan. Hego Euskal Herrian, 1957tik 1977ra doan jaiotza tasa hazkunde handienaren aldia deitzeko erabiltzen da. Izan ere, Francoren diktaduraren ondorioz, Hego Euskal Herrian eta Espainian prozesu hori atzeratu egin zen. Ipar Euskal Herrian eta Frantzian berriz, jaiotza tasaren hazkunde biziaren aldia 1947tik 1963ra gertatu zen.

Aldi horretan jaiotakoei *baby boom belaunaldia* edota *baby boomerrak'' deritze.

## Kanpo estekak
Margarita Antiokiakoa

**Margarita Antiokiakoa** (Antiokia Pisidiakoa, 289 aldean - 304), Ekialdean **Santa Marina** (, *Hagía Marína*) deitua, IV. mendeko martiri eta santu kristaua izan zen. Tradizioaren arabera, apaiz pagano baten alaba zen, baina inudearen bitartez kristau federa hurbildu zen. Olybrius prefektuaren mandatuei uko egin zienez, hark preso hartu, torturatu eta hilarazi zuen. Jaieguna uztailaren 20an ospatzen da (uztailaren 18an Eliza ortodoxoetan).

## Erreferentziak