Ikasgela irauli

[thumbtime=2:08|thumb|Eskola-iraulia edo *Flipped classroom* estrategia erabiltzen duen Clintondale High Schoolen ([Michigan, Ameriketako Estatu Batuak)]]
**Ikasgela iraulia** edo gure artean gehiago erabiltzen den eta nazioarteko bihurtu den ingelesezko ordaina, ***flipped classroom***, irakaskuntza-estrategia bat da, irakaskuntza estrategia multzo konbinatu mota bat da. Irakaskuntza eta ikaskuntza mota honen helburua ikasleen konpromisoa eta ikasleen ikaskuntza areagotzea da, ikasleek irakurketa osoak egiten baitituzte etxean, eta eskola-denboran arazoak zuzenean konpontzeko lan egiten baitute. SESB izan zen klase iraulien areto bat proposatu eta ezarri zuen lehen herrialdea.

*Flipped classroom* estrategia erabiltzen duen irakasleak ikasgelara eramaten ditu zenbait jarduera, tradizionalki etxeko lanak izan daitezkeenak barne. Ikasgela irauli batean, ikasleek etxean zuzenean lezioak ikusten eta entzuten dituzte, sareko eztabaidetan elkarlanean aritzen dira, edo ikerketak egiten dituzte; gero ikasgelan kontzeptuak landuko dituzte irakasle edo tutore baten gidaritzapean.

Ikasgelako irakaskuntza-eredu tradizionalean, normalean irakaslea  ikasgai baten ardatz nagusia izaten da eta eskolaldian zehar informazioaren hedatzaile nagusia izaten da. Irakasleak informazioa hedatu egiten du eta, sortzen badira, galderei bat-batean erantzuten die. Ikasgelako irakaskuntza-eredu tradizionalean, ikasleek zuzenean irakaslearengana jo behar izaten dute orientazio eta iritzia jasotzeko. Irakaskuntza-estilo tradizionala duen ikasgelan, ikasgaiak irakaslearen hitzaldi-estilo magistrala erabiliz azaldu ohi dira, edukien azalpenean zentratu daitezke. Eredu edo estilo tradizionalean ikasleen parte hartzea irakasleak diseinatutako ataza batean garatu ohi dira. Eredu tradizionalean, ikasleek modu independentean edo talde txikietan lan egiten dute eta ikasleen lana irakasleek diseinaturiko jardueretara mugatu ohi dira. Klaseko eztabaidak irakaslearen autoritatean zentratzen dira normalean, eta irakasleak kontrolatzen du elkarrizketaren gaia eta fluxua.  Normalean, irakaskuntza-eredu tradizional honek ikasleei testu-liburu batetik irakurtzeko zeregina ematen die edo kontzeptu bat lantzeko problema multzo bat ematen die, eta batzuetan, ikasgelan egin denaren osagarri, aparteko lana izaten da, eskolatik kanpo egiteko eskatzen zaiena.  Ikasgelan egin dena birpasatzeko, sakontzeko, hausnartzeko, etxeko lanak erabili ohi dira eskola eredu tradizionalean.

Ikasgela irauliaren estrategiak, *flipped classroom* estrategiak,  aldatzen du irakaskuntza eredua, ikaslearengan zentratutako eredu batera aldatzen du, eta eskola tradizionalean ez bezala, ikasgelako denbora gaiak sakonago aztertzeko eta ikasteko aukera esanguratsuak sortzeko aprobetxatu nahi ditu. Ikasleei hasieran ikasgelatik kanpo gai berriak aurkezten zaizkie eta aurkezpena ikasgelatik kanpo jaso eta gero, ikasgelan gaian sakontzeko aukera eskaintzen da. 

## Edukien aurkezpena 
[thumb|[Ikaskuntza aktiboan ikaslea da protagonista nagusia. Irakasleak laguntzaile, bideratzaile, sustatzaile rolak hartzen ditu.]]
Iraulitako ikasgela batean, "edukiaren aurkezpena" hainbat forma izan ditzake. Askotan, irakasleak edo hirugarrenek prestatutako bideo-ikasgaiak erabiltzen dira edukien aurkezpenak emateko, sareko lankidetza txat eztabaiden pasarteak, aurkezpen digitalak eta testu-irakurketak erabil daitezke. Bideo-ikasgaiaren iraupen aproposa zortzi edo hamabi minutukoa dela aldarrikatu da.    Irakasleak ondo neurtu beharko du ikasleen autonomia norainokoa den ikasgelatik kanpoko jarduerak proposatzerakoan.

*Flipped classroom*ek ikasgelako jarduerak birdefinitzen ditu. Klaseko ikasgaietan sakontzeko ikasgela irauliko estrategia erabiliz gero, etxean egiteko jarduerak ikasteko izan daitezke, ezagutzeko, ulertzeko, edo ohikoagoak diren etxeko lan-klasikoak izan daitezke. Klaseko jarduerak aldatu egin ohi dira, baina honako hauek izan daitezke: matematika manipulatzaileak, sortzen ari diren teknologia matematikoak erabiltzea, laborategiko esperimentu sakonak, jatorrizko dokumentuen azterketa, debate arautua, eztabaida edo ikasleen jendaurreko hitzaldien aurkezpena, egungo gertaeren inguruko eztabaidak, parekideen arteko egindako lanen berrikuspena edo ebaluazioa, proiektuetan oinarritutako ikaskuntza, trebetasunen garapena eginez ikasten, edo kontzeptuen praktika  .  Ikaskuntza aktibo mota hauek irakaskuntza mota askotarikoa ahalbidetzen dutenez,  denbora gehiago eman daiteke klasean goi mailako pentsamendu-trebetasunetan, hala nola, arazoak aurkitzeko eta irtenbideak bilatzeko, lankidetzarako, diseinurako eta arazoak konpontzeko, ikasleek arazo zailak jorratzen dituzten bitartean. Taldean lan egin, ikertu eta ezagutza eraikitzen dute irakasle eta ikaskideen laguntzarekin.  

Ikasgela irauliko irakasle batek ikasleekin duen interakzioa pertsonalizatuagoa eta ez hain didaktikoa izan daiteke, eta ikasleek modu aktiboan parte hartzen dute ezagutzaren jabekuntzan eta eraikuntzan, beren ikaskuntzan parte hartu eta ebaluatzen duten heinean.   

## Historia 
Militsa Nechkina, SESB Zientzia Pedagogikoen Akademiako kideak, 1984an proposatu zuen lehenengoz *flipped classroom* eredua. 1980ko eta 1990eko hamarkadetan, Errusiako irakasleek irakaskuntza estrategia hau probatu zuten. Nechkinak iraulitako ikasgelaz idatzi zuen: “... ikasleei gauza berriak atera ditzatela testuliburu baten irakurketa autonomotik, horren arabera sortu dena. Utzi kontuan hartzen, gero eskolan irakaslearekin eztabaidatu eta ondorio bateratu batera iristeko».  

1993an, Alison King-ek "From Sage on the Stage to Guide on the Side" argitaratu zuen, eta bertan, klaseko denbora erabiltzeak esanahia eraikitzeko informazioaren transmisiorako baino garrantzitsuagotzat jo zuen. Ikasgela "irauli" kontzeptua zuzenean ilustratzen ez badu ere, King-en lana sarritan aipatzen da ikaskuntza aktiborako hezkuntza-espazioa ahalbidetzeko inbertsiorako bultzada gisa. 

Eric Mazur Harvardeko irakasleak rol garrantzitsua izan zuen irakaskuntza iraultzean eragina duten kontzeptuen garapenean, berak ikaskideen irakaskuntza deitu zuen hezkuntza-estrategia baten garapenean rol garrantzitsua izan zuen. Mazurrek 1997an estrategia zehazten zuen liburu bat argitaratu zuen, ''Peer Instruction: A User's Manual* izenekoa. Bere ikuspegia zen, informazioaren transferentzia ikasgelatik kanpo eraman behar zela eta informazioa asimilatzea ikasgelara eraman behar zela. Egiten zenaren kontrakoa, hain zuzen ere, hortik iraulitako ikasgelaren izena. Mazurrek ikasleei sakon ikasten lagundu nahi zien, ez informazioa jasotzen.  

Lage, Platt eta Treglia-k "Inverting the Classroom: A Gateway to Creating an Inclusive Learning Environment" (2000) izeneko artikulua argitaratu zuten, unibertsitate-mailako ikasgelei buruz egindako ikerketak aztertzen zituena. Unibertsitateko bi ekonomia-ikastaroetan ardaztutako ikerketetan, Lage, Platt eta Treglia-k diotenez, ikasgelan iraultzetik eskura dagoen klase-denbora aprobetxa daitekeela (informazio aurkezpena ikasgelatik kanpo komunikabideetara eramatea, ordenagailuak edo bideoklipak), ikaskuntza-estilo askotariko ikasleen beharrak asetzeko.  Wisconsin-Madison-eko Unibertsitateak softwarea zabaldu zuen irakasleen hitzaldi magistraletan oinarrituta, informatika-ikastaro handietako hitzaldiak banatu zituzten, irakasleek streaming bidez emandako azalpenak grabatu eta zabaldu zituzten eta diapositiba edo aurkezpen digitalez koordinatuekin aurrez aurreko azalpen magistralak ordezkatzeko materiala banatu zuten.  1990eko hamarkadaren amaieran, J. Wesley Baker ideia hauekin esperimentatzen ari zen Cedarvilleko Unibertsitatean . 2000. urtean egindako hezkuntza-jardunaldi batean, 2000. urtean, "ikasgelako iraulketa" deitu zuenari buruz bere ikuspegiak defendatzen zituen ponentzia bat aurkeztu zuen, irakaskuntza- eta ikaskuntza-eredu honi lotutako "iraulketa" hitzaren lehen aipamena izan daitekeena. 

[thumb|Salman Khan [TED jardunaldi batean hizlari. 2011.]]
Salman Khan da, agian, ikasgela irauliaren defendatzailerik ezagunena. 2004an, Khan bideoak grabatzen hasi zen lehengusu gazte baten eskariz. Lehengusu horrek uste zuen, grabatutako ikasgaiekin hobeto ikasten zuela. Aurrez aurreko azalpenekin lehengusua aspertzen omen zen eta halako batean arreta galtzen zuen. Grabatutako bideoekin ordea, lehengusuak bideoan aurrera eta atzera egiteko aukera zuen eta pasarte aspergarrien gainetik jauzi egin zezakeen, bideoa gelditu zezakeen, nahi zuenean berriro entzun, lehengusua gogaitu barik errepikatzeko eskatuz... Lehengusuak nahi zituen pasarteak nahi beste aldiz entzun zitzakeen eta pasarte batzuk, Salman Khan  lehengusuari edukazio txarra erakutsi gabe, aurreztu zitzakeen. Lehengusuek Salman Khani esan zioten askoz irakasle hobea zela bideoak zirela medio, aurrez aurre baino. Salman Khanek, garai hartan zientziak ikasten zebilen pertsona gaztea zen eta senideko gazteagoekin ikasitakoarekin Khan Academy sortu zuen, eredu horretan oinarrituta,. Khan Academy ereduak YouTuben-eta sekulako arrakasta izan zuen. Batzuentzat, Khan Academy ikasgela-estilo baten sinonimo bihurtu da, baina bideo horiek ikasgelako estrategia-modu alderantzikatuaren adibide on batzuk besterik ez dira.

*The Wisconsin Collaboratory for Enhanced Learning* delakoak bi zentro eraiki zituen ikaskuntza inbertituan eta bateratuan arreta jartzeko. Gelaren egiturak lankidetza ikaskuntzarekin adiskidetsuak diren teknologiak eta ikasteko espazioak biltzen zituzten, eta programan parte hartzen zutenentzako enfasia banakako ikaskuntzan jartzen zen. Tradizionalak ez ziren irakaskuntza-estrategiak ikertu zituzten, hala nola ikasgela iraulia.

### Praktikan 
Woodland Park High School-eko, Jonathan Bergmann eta Aaron Sams-eko kimika-irakasleak bigarren hezkuntzan hasi ziren eskolak ematen, 2007an; ikasgelan ematen zituzten hitzaldiak grabatu eta interneten argitaratu zituzten, eskolak galdu zituzten ikasleei zerbitzu emateko. 

Baina ziur aski ezin zaio inori eskola irauliaren estrategia pertsona jakin bati edo batzuei egotzi. Jende askok izan zuen garai bertsuan antzeko ideia, Internetek edonori eskolako hitzaldiak argitaratzeko aukera eman zionetik.

Baina Jonathan Bergmann-ek eta Aaron Sams-ek egindako lanari buruzko hausnarketak argitaratu zituzten beren  *Flip Your Classroom* liburuan.

2011n, Michiganeko Clintondale High School-eko bigarren hezkuntzako hezitzaileek irauli egin zituzten ikasgela guztiak. Greg Green ikastetxeko zuzendaria buru-belarri aritu zen irakasleei ikasgela iraulietarako planak garatzen laguntzeko ahaleginean, eta Andy Scheel gizarte zientzietako irakaslearekin lan egin zuen, bi klase modu paraleloan bideratzeko, material eta lan berdinekin, batean ikasgela irauliko estrategia garatzeko asmoa zegoen eta bestean estrategia konbentzionalekin. Ikasgela irauliak ikasle asko zituen, eta ikasgelako ikasle batzuek, batzuetan, huts egin zuten ikasgelan. 20 asteren ondoren, iraulitako gelako ikasleak ikasgela tradizionaletan ari zirenak baino aurrerapen hobeak egiten zituztela ikusi zen. Gainera, iraulitako geletan ikasle bakar batek ere ez zuen lortu C+ baino puntuazio txikiagoa; aurreko seihilekoan, berriz,% 13k huts egin zuen. Ikasgela tradizionalak, espero bezala, ez zuen emaitzetan inolako aldaketarik izan. Hori baino lehen, estatuko okerrenetako bat zen Clintondale High School. Hurrengo urtean, irakasleek 9. mailan iraulitako gelaren eredua erabili zutenean, nabarmen jaitsi ziren ingeles-, matematika-, zientzia- eta gizarte-ikasketetako porrot-tasak, eta, aldaketaren ostean, %30etik %10era jaitsi zen eskolaren porrot-tasa, 2011n. Proba estandarizatuen emaitzak igo egin ziren 2012an, baina gero jaitsi egin ziren.

Goi-mailako hezkuntzan iraulitako ikasgelen aldekoek interesa izan dute hori unibertsitateko ikasgeletan gauzatzeko. Grazeko Unibertsitateko irakasleek ikerketa bat egin zuten, non hitzaldiak bideoz grabatu ziren, eta gero aukera eman zieten ikasleei sarrera izateko hezkuntza psikologiako hitzaldietan oinarritutako ikastaro baten seihileko osoan. Irakasleek galdetu zieten ikasleei ea nola erabiltzen zituzten beren hezkuntza-tresnak: klaseetara joatea eta bideoak ikustea edo bideoak berrikustea. Ikasleek eskainitako material didaktikoak zer maiztasunekin erabiltzen zituzten ebaluatu zuten (1=bat ere ez; 6=behin eta berriro). Ikasle gehienak (% 68,1) podcastak entzutearekin zaletuta zeuden, baina podcastak erabiltzearekin alderatuta, eskoletara bertaratze-tasa txikiak zituzten. Gainerako ikasleek (%19,6) edo podcastak gutxi xamar erabili zituzten (%12,3), baina azken hauek ere antzeko asistentzia izan zuten. Bideoak ikaskideek baino gehiagotan ikusten zituzten ikasleek emaitza hobeak lortu zituzten ebaluazio-probetan.

2016ko ekainaren 27an, Jonathan Bergmannek, iraulitako ikaskuntzaren sortzaileetariko batek, *Flipped Learning Global Initiative* abiarazi zuen, Errol St.Clair Smith buru zuela. 2018ko urtarrilaren 26an, Ikaskuntza Irauliaren *Flipped Learning Global Initiative* horrek bere Nazioarteko Fakultatea sortu zuen, mundu osoko eskolei eta eskola-sistemei etengabeko prestakuntza eta laguntza eskaintzeko.

## Alderantzizko irakaskuntza 
[thumb|Ikasgela tradizional baten eredua, [Suedian.]]
thumb| *Traditional Classroom* vs *Flipped Clasroom*.
Eskola tradizionaletan, ikasgelako gai bakoitzak denbora finkoa hartzen du ikasle guztientzat. Alderantzizko irakaskuntzako ikasgelek ikaskuntza eredu bat aplikatzen dute non ikasle bakoitzari gai bat menderatzea eskatzen zaion hurrengo gaira pasatu baino lehen.

Honelako ikaskuntza mota bat oso ezaguna izan zen 1920ko hamarkadan, eta Benjamin Bloom-ek berriro berpiztu  zuen 1968an. Nahiz eta zaila izan ikasgela handietan eta tradizionaletan ezartzea, izugarrizko arrakasta izan du ikasleen ikaskuntzaren hobekuntzan.  Ereduak aukera ematen die irakasleei ikasteko materialak, tresnak eta laguntza emateko; ikasleei, berriz, aukera ematen die norberak bere helburuak ezartzeko eta bere denbora administratzeko. Problemak ebazteko interesa duten ikasleek, ikasteko modu praktikoan interesa duten pertsonek,litekeena da iraulitako ikasgelatik etekin handiagoa ateratzea, ohiko eskola magistral estilotik alde egiten baitute. **Ikasleek** **hasieran** zenbait **zalantza edo beldur** izan ditzakete iraulitako ikasgela erabiltzeari buruz, besteak beste: 
thumb|
* "Irakatsi" behar izatearen beldurra, irakasle rola hartzearen beldurra, izendatutako irakasle batek orientazio egokirik ez izatearen beldurra. Metodologia honetan ikasleari presio handiagoa egiten zaio edukia zehatz-mehatz aztertzeko, ikasteko, ikasgelakoen aurrean ongi jarduteko gero.
* Ikasturtean arrakasta lortzeko lan akademiko gehiago, aparteko lana, egin behar izatea, irakasle baten gutxieneko orientaziorik gabe gainera.
* Eztabaidatutako gaietan nahaste handiagoa izateko beldurra, gai batzuk ez ulertzeko beldurra. Hori konpontzeko talde-eztabaidan eta arazoak konpontzeko jardueretan elkarkidetza sustatuz ekidin daiteke, horretarako iraulitako gela batek pizgarriak ematen baititu.

Ikasgela irauli bat hainbat osagaiz osatuta dago, (adibide batzuk baino ez dira zerrendatuko): 

## Onurak 
thumb|
Ikasgela iraulitako ikuspegiari hainbat onura aitortzen zaizkio, besteak beste:

# Unibertsitateko irakurketa-azterketa enpiriko batek ikasgela iraulikoen ikuspegia ikaskuntza-forma guztiak barne hartzen dituela identifikatu zuen (adibidez, ahozkoa, bisuala, entzumena, eskuak, arazoak ebaztea, etab. ).  
# *Flipped classroom* oso erosoa da, batez ere ikasgela fisikora bidaiatzeko zailtasunak dituzten ikasleentzat. Halako ikasleek oraindik eskura dute ikastaroaren oinarrizko informazioa sarean. 
# Komunikazioa asko azpimarratzen da ikasgela irauliko batean, funtsean: ikasle-ikasle eta ikasle-irakasle elkarrekintzak. 
# *Flipped classroom''-ek ikaslearengan oinarritutako irakaskuntza bat erabiltzen du, ikastaroak batez ere ikaslearen arrakasta orokorrean hezkuntza egokia eta eraginkorra lortzen laguntzera zuzenduta dagoela ziurtatzeko. 

## Mugak eta kritikak 
Kritikariek diote iraulitako ikasgelaren ereduak ondorio negatibo batzuk dituela, bai ikasleentzat, bai irakasleentzat.
thumb|
'Arrakala digital' bat sortzen ikasleentzat. Familia guztiak ez dira jatorri sozioekonomiko berekoak, eta, beraz, ikasle guztiek ezin dute ordenagailuetara edo bideoetara jo, eskolatik kanpo, horretarako behar den teknologia gailu egokiak ez dituztelako. Ikasketa-eredu horrek bidegabeko presioa egin diezaieke familia batzuei, bideoak eskola-orduetatik kanpo eskuratzen saiatzean. Internet konexio hobeak eta gailu hobeak eskuratzeko presioa familiei.

Beste batzuek diote ikasgela irauliak ordenagailuaren denbora luzatzen duela, nerabeek ordenagailuaren pantailen aurrean denbora gehiegi pasatzen duten garaietan. Bideo informatizatuen mende dauden eskola irauliko ereduek joera horri laguntzen diote, bereziki bideoak luzeak badira.

Gainera, ikasketak emateko bideoen mende dauden ikasgela irauliek ikasgela tradizionalen gabezia berberak dituzte. Baliteke ikasleek hobeto ez ikastea hitzaldi bat entzunez, eta etxeko bideoak ikusten, horrek irakaskuntza-modu tradizionalago baten adierazgarri da oraindik ere. Irakaskuntza tradizionala non lehen eskola magistralak aurrez aurre entzuten ziren eta eskola iraulia non orain eskola magistralak grabatuta, etxean, entzuten diren. Kritikariek diote ikuspegi konstruktibista edo komunikatiboa onuragarriagoa izango litzatekeela. Edozein irakaslek ezin du, modu erraz batean, bere ohiko jarduerak bideo formatuan grabatu, editatu, etab. Baliteke, beraz, finantzaketa gehigarria behar izatea irakasleei trebakuntza emateko, inbertitutako ereduaren ezarpen arrakastatsuan parte hartzen duten teknologia informatikoek nabigatzeko. Atzerriko hizkuntzako hezkuntzan, ikasgela irauliak ez dira hain eraginkorrak izaten ikasi nahi den hizkuntzan gaitasun txikiagoa duten ikasleen kasuan. Adibidez, maisu batek gizarte-gaitasunei buruzko ikasgai bat gara dezake, espektro autistaren nahastea duen ikasle batentzat kezka-eremu bat bada.

### *Flipped learning* + irakaskuntza 
Irakasle tradizionalen irakaskuntza-estilo magistraleko klaseak alderantzizko irakaskuntza bihur daitezke edo irakaskuntza irauliarekin nahas daitezke. Irakaslearen lezio (tradizionala/iraulia) bakoitzaren aurretik eta ondoren, ikasleen Likert eskalan anonimo bihurtutako ebaluazio-itemak erregistra daitezke etengabeko behaketarako, monitorizaziorako. Programatutako eskoletan, irakasleak ikasgaia programatu baino astebete lehenago ematen du material didaktikoa, ikasleek lezioak presta ditzaten. Ikasle-talde txikiek lezioen ataletan lan egiten dute, ohiko zereginaren ordez, eta lezioa beren kideen aurrean azaltzen dute. Gero, irakasle profesionalak eztabaidatu, osatu eta berrelikatzen du taldeko jendaurreko aurkezpena, amaieran. Hemen, irakasle profesionalak entrenatzaile rola jarduten du, ikasleei prestakuntza ematen eta aurkezpena jendaurrean ondo azaltzen laguntzeko.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Hezkuntza 3.0
* Irakaskuntzaren bidezko ikaskuntza.
* Ikuspegi komunikatibo.
* Konstruktibismoa.
* MOOC.
* Ikaskuntzaren errotazio-eredua.
* Hezkuntza-softwarea.

## Kanpo estekak