Arriagaren monumentua

**Arriagaren monumentua** Bizkaiko Bilbo hiriburuan dagoen Juan Crisostomo Arriaga musikagilearen omenezko monumentu bat da. Casilda Iturrizar parkean dago, Bilboko Arte Eder Museoaren alboan. Francisco Durriok egin zuen.

## Juan Crisostomo Arriaga 
Juan Crisostomo Jacobo Antonio Arriaga Baltzola (Bilbo, Bizkaia, 1806ko urtarrilaren 27a - Paris, Frantzia, 1826ko urtarrilaren 16a) bizkaitar musikagilea izan zen. Arriaga antzokiak haren omenez du izena.

## Francisco Durrio 
Francisco Durrio, jaiotzez Francisco José Juan Jorge Luis Durrieu Granier (Valladolid, Espainia, 1868ko maiatzaren 25a - Paris, Frantzia, 1940ko abuztuaren 30a) bilbotar eskultore eta zeramikagilea izan zen.

## Proposamena 
1905eko martxoan Bilboko Udalean Arriagaren omenezko monumentua altxatzeko mozioa aurrera atera zen, 1906ko urtarrilean haren jaiotzaren ehungarren urteurrena beteko baitzen. Lehiaketara hainbat artistaren proiektuak aurkeztu ziren, tartean Nemesio Mogrobejo, Quintín de Torre edota Higinio Basterrarenak zeuden. Halere, Francisco Durrioren proiektuak irabazi zuen.

1907ko urtarrilaren 13an kontratua sinatu zen, 1908ko urtarrilaren 27an amaitze aldera. Handik gutxira Durrio Paris hirira joan eta bertan bizitzen jarri zen. Proiektua agindutako denboraren barnean amaitzeko gai ez zela ikusirik, epe luzapena eskatu zuen, onartu egin ziotelarik. Data berria 1909ko abenduaren 31n ezarri zen.

## Historia 
### Atzerapen polemikak 
Durriok data berri hura ere ez zuen errespetatu. Azkenean, 1911an oinarria eta irudia Parisen aurkeztu zituen. Orduko Bilboko Udala pazientzia galtzen hasia zen eta artistari presa sarrarazi zion. Bizkaitar hiriburuko hainbat artista ezagun Durrioren alde atera ziren: Aurelio Arteta, Quintín de Torre bera (proiektu hura gauzatzeko Durriorekin lehiatu zena), Antonio Gezala, Gustavo de Maeztu eta Ángel Larroquek elkarrekin batera Udalak artista ez gogaitzearen aldeko idazkia sinatu zuten.

Jada 1932an, eta Udalak monumentua amaitzeke zegoela ikusirik, Durrioren ikaslea izan zen Valentín Dueñasi hura amaitzearen ardura eman zion, betiere aurreko artistaren kontzeptu edo ikuspuntutik. Arriagaren monumentua honela interpretatzen du: “sinbolista, egiptoar kutsu handiekin, eta Vienako Sezesioko modernista”.[thumb|ezkerrera|[Melpomene.]]Autore berak bere hipotesia aurkeztu du Durrioren joera artistiko horren jatorriari buruz; izan ere, Belgikako La Libre Esthétiquen eta nazioarteko erakusketetan (adibidez, Venezia 1905ean) parte hartu ondoren, beste lankide batzuen lanak ikusi zituen. Paul-Albert Bartholomé frantziarraren hildakoen monumentuaren antzekotasunak ikusten dira; Durrioren laguna zen La Libre Esthétique belga filmean, eta eragina izan zuen Bilboko Aureliano Valmesen monumentuan (1922), Quintín de Torreren obran edo Durrioren zuzeneko dizipulua.

Beste iturri batzuek diote monumentuan irudikatutako musa ez dela Melpomene, Euterpe baizik. Euterpe musikaren musa da, Olinpoko jainkoak entretenitzeagatik ezaguna. Geroago, tradizioak beste musekin bildu zuen, Helikon mendian, non jainkosak gurtzeko ohitura baitzegoen, edo Parnaso mendian, artista eta poetentzako leku garrantzitsua. Musa honek hainbat garaitako gurtza asko inspiratu zituen. Oro har, aulos bat eskuetan duela irudikatzen da (txirula bikoitza), nahiz eta Durrioren bertsio honetan haren musika-tresna lira bat den (Paniego, 2008).

Juan de Eresaldek honela deskribatzen du lana *Los esclavos felices* (Bilbao, 1935) liburuan, 77-79 or:

"Artearen musak min-kexa bat aurkezten dio infinituari, Jenioa garaia baino lehen desagertu delako, eta bularra lirarekin jotzen du. Lira horretatik sortzen da Eternitatea, Esfinge Handiak ordezkatua, erlijioz hartzen duen negarra... Lira idulki edo basamentuaren frontearen behealdean dago, eta honek negarra itzultzen du. Begiak itxita ditu.' oinaze bizia gehiago kontzentratzeko eta eskuen bidez egiten dituen lokiak, hormatik sortzen direnak, meditazio lasaian. Oinarrizko irudi hori gizatiartu egiten da, eta, aldi berean, lerroen mugiezintasunak eta masa egonkorra izateak betierekoa sinbolizatzen dute”.

## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* Melpomene eskultura (Enrique Barros), Uribitarte kalea, Bilbo

## Kanpo estekak