Mélida Anaya Montes

**Mélida Anaya Montes** (Santiago Texacuangos, 1929ko maiatzaren 17a - Managua, 1983ko apirilaren 6a), **Comandante Ana Maria** izenez ere ezaguna, Salvadorreko hezitzaile eta gerrillaria izan zen, 1980an FMLN osatu zuten Askapenerako Herri Indarren (FPL) erakunde gerrillariaren sortzaileetako bat.

## Aipamena 
Santiago Texacuangos hiri txikian jaio zen, San Salvador kanpoaldean. 

### Hezitzailea 
Magisteritza ikasketak egin zituen San Salvadorreko Eskola Normal Femeninoan, eta El Salvadorreko Unibertsitateko Hezkuntzan doktoretza bat jaso zuen. Hainbat ikastetxetan eman zituen eskolak, eta Alberto Masferrer Goi Eskola Normaleko zuzendariorde izatera iritsi zen.

### Gremioko buruzagia 
Hirurogeiko hamarkadaren amaieran, Salvadorreko Hezitzaileen Elkarte Nazionaleko (ANDES, ekainaren 21a) buruzagi nagusietako bat bihurtu zen. Elkarte horretako idazkari nagusi hautatu zuten 1968an. Beste buruzagi magisterialekin batera, lehen eta bigarren hezkuntzako irakasleen grebak gidatu zituen 1968an eta 1971n, eta arazo larria sortu zioten Fidel Sanchez Hernandez koronelaren gobernuari.

### Ibilbide politikoa 
thumb|Mélida Anayaren bustoa, Ana Maria komandantea bezala ezagutzen dena, San Salvador
1970ean, Salvador Cayetano Carpio El Salvadorko Alderdi Komunistako idazkari nagusi ohiak eta beste langile eta unibertsitateko buruzagi batzuek El Salvadorreko lehen erakunde gerrillaria sortu zuten: Fuerzas popularen de Liberación (FPL). Hirurogeita hamarreko hamarkadaren erdialdean, Mélida Anaya Montesek BPR Bloke Popular Revolucionario delakora eraman zuen gremio magisteriala, FPLen masa-frontera. BPRk grebak, tenplu eta enbaxadak, kaleko manifestazioak eta zurrunbilo guztia egin zituen, ondorengo urteetan herrialdea astinduko zuen gerra aurreikustarazten zuten gertakariak.

**Ana Maria** **komandantea** goitizena hartu zuen, eta FPLren barruko bigarren agintari bihurtu zen. 

Iraultza Sandinistaren garaipenaren ondoren, Nikaraguara joan zen, 1980an, FPLen Komando Zentraleko beste kideekin batera.

1983an, FPLen ideologiari buruzko barne-eztabaidak areagotu ziren. Korronte sozialista moderatua ordezkatu zuen, Langile eta Nekazarien Aliantzaren tesi marxista-leninisten eta Cayetano Carpiok defendatutako Herri Gerra Luzearen estrategia militarraren aurrean, zeinaren gerrako goitizena Martzial Komandantea baitzen.

### Hilketa 
1983ko apirilaren 6an, Mélida Anaya Montes —53 urte— hil zuten, bere egoitzan lo zela, Managua hiriaren kanpoaldean. 82 labankada izotz-xehatzeko batekin eta bala bat jaso zituen, orduko Tomas Borge Nikaraguako Barne ministroak azaldu zuenez.

FPLen lehen komunikatuak CIAri egotzi zion krimena. Marcialek, hilketaren berri telefonoz jaso ondoren, Libiako bidaia eten, eta Managuara itzultzea erabaki zuen. Apirilaren 9an, Ana Mariaren hiletara joatea lortu zuen. Ehorzketan, Martzialek gerrillaren batasunari deitu zion.

Apirilaren 20an, Barne Ministerioak komunikatu bat argitaratu zuen Ana Maria komandantearen hilketagatik harrapatutako salvadortarren izenekin:

Komunikatu horretan, Martzialek bere buruaz beste egin zuela ere jakinarazi zen, 1983ko apirilaren 12an, 64 urte zituela. Egunkariek bertsio ofizialari heldu zioten, erabaki hori frustrazioaren ondorio izan zela esanez, eta Ana Maria lankidearen hilketaren inguruko zirkunstantziek abailduta.

FPLren Batzorde Politikoak komunikatu bat kaleratu zuen 1983ko abenduaren 9an, eta bertan adierazi zuen -lehen aldiz- Marcial komandantea izan zela hilketaren egile intelektuala eta Martzialen suizidioa aipatzen dute "bere erantzukizuna saihesteko eta bere izena salbatzeko ekintza politiko koldar bezala, bere buruari zion lotsagatik, zikinduta egoteagatik". Salvador Sanchez Cerenek  hartu zuen FPLen komandantearen tokia. 2014ko ekainean, Sanchez Ceren El Salvadorreko Errepublikako presidente aukeratu zuten, eta FMLNko gerrillako lehen komandante ohia izan zen zeregin horretan. 

Ana Maria Komandantea hil eta berehala, FMLNk kanpaina militar historikoa iragarri zuen: "*Comandante Mélida Anaya Montes, ¡Juramos Vencer!*".

Mélida Anaya Montes 'Ana Maria komandantea' ikonotzat dute El Salvadorreko ezkerreko emakumeek.

## Ikus, gainera 
* El Salvadorreko historia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
. Mélida Anaya Montesen biografia-profila El Torogoz webgunean.