Joanne Simpson

**Joanne Simpson**, lehenago **Joanne Malkus**, **Joanne Gerould** jaiotzez (Boston, 1923ko martxoaren 23a – Washington, 2010eko martxoaren 4a), estatubatuar meteorologoa izan zen, eta diziplina horretan doktoretza lortu zuen lehen emakumea bere herrialdean. 1949an jaso zuen, Chicagoko Unibertsitatean. Simpsonek lizentziatura eta graduondoko tituluak lortu zituen Chicagoko Unibertsitatean, eta doktoretza osteko lana egin zuen Dartmouth Collegen. Simpson Ingeniaritzako Akademia Nazionaleko kide izan zen, eta meteorologiaz irakatsi eta ikertu zuen hainbat unibertsitatetan, baita gobernu federalean ere. Simpsonek zientzia atmosferikoen arlo askotan lagundu zuen, batez ere meteorologia tropikalaren arloan. Dorre beroak, urakanak, alisio haizeak, aire-itsasoko interakzioak ikertu zituen, eta Euri Tropikalak Neurtzeko Misioa (TRMM) garatzen lagundu zuen.

## Ibilbidea 
Unibertsitateetako irakaskuntza- eta ikerketa-karreran, besteak beste, Chicagoko Unibertsitatea, New Yorkeko Unibertsitatea, Illinoisko Teknologia Institutua, Woods Holeko Erakunde Ozeanografikoa, Los Angelesko Kaliforniako Unibertsitatea, Ingurumeneko Sateliteen Zerbitzuen Administrazioa (ESSA), Ozeano eta Atmosferaren Administrazio Nazionala (NOAA), Virginiako Unibertsitatea eta Aeronautika eta Espazioko Administrazio Nazionala (NASA) sartzen dira.

1958an, Malkusek Herbert Riehlekin lan egin zuen eta batez besteko energia estatiko hezea kalkulatu zuen, baita atmosferan zehar bertikalki nola aldatzen zen ere. 750 hPa inguruko altitudeetan energia estatiko hezea jaitsi egiten zela ikusi zuten. 750 hPa-tik gora, energia estatiko hezea altuerarekin handitzen zen, lehenago ikusi eta azaldu ez zena. Riehl eta Malkus konturatu ziren konbekzio hezeak eragin behar zuela hori. Konbekzio hezea lurrazaletik gertu hasten zen, eta nahiko modu adiabatikoan handitzen jarraitzen zuen, 50.000 oin ingururaino (15.240 m). Hodei horiei "urtu gabeko tximiniak" deitu zieten, baina geroago dorre bero bezala izendatu ziren. Tropikoetan zehar egunero dorre horietako 5.000 baino gutxiago beharko zirela ikusi zuten energia estatiko hezearen profila lortzeko. 

1966an, Stormfury Proiektuaren zuzendari bihurtu zen, Inguruneko Sateliteen Zerbitzuen Administrazioko Zientzia Atmosferikoen Institutuko Meteorologia Esperimentaleko Azpiataleko buru zen bitartean. Azkenik, NASAko meteorologia ikertzaile nagusi izatera heldu zen, eta 190 artikulu baino gehiagoren egile edo egilekide izan zen.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 1954 *Guggenheim Beka* bat jaso zuen.
* 1962 American Meteorological Societyren (AMS) *Melsinger saria*.
* 1963 *Los Angeles Times*-ek Zientzian "Urteko Emakumea" bezala hautatua.
* 1968 American Meteorological Society (AMS) erakundeko kide aukeratu zuten.
* 1983 AMSren *Carl-Gustaf Rossby Research Medal*, bere ohorerik gorena, "atmosferaren egitura ulertzeko ekarpen bikainengatik".
* 2002 Munduko Meteorologia Erakundearen *International Meteorological Organization Prize*.
* 2021 Amerikako Meteorologia Elkarteak *Joanne Simpson Tropical Meteorology Research Saria* ezarri zuen atmosfera tropikalaren fisika eta dinamikaren ulermenean ekarpen bikainak egiten dituzten ikertzaileei ematen zaiena. Hasierako hartzailea Kerry H. Cook izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Joanne Simpsonen biografia NASAko orrialdean
* Joanne Simpsonek berotze glabalari buruz idatzitako artikulua
* Joanne Simpsoni buruzko artikulua Grand Times
* Nekrologia: Joanne Simpson (1923–2010) Nature News, Robert A. Houze, Jr.
* Nekrologia: Joanne Malkus Simpson, 86 urte Washington Post
* Joanne Simpsonen argitalpenak, 1890-2010.