open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1886ko Home Nations Txapelketa

**1886ko Home Nations Txapelketa** Errugbi txapelketa honen laugarren ekitaldia izan zen. 1886ko urtarrilaren 2an hasi eta martxoaren 13an bukatu zen. Eskozia eta Ingalaterra izan ziren txapeldunak.

## Txapelketa 
### Puntuazio sistema 
Sarturiko "goal"-ak hartzen ziren kontutan, dela entseguen gauzatzea, dropa edo zigor kolpea. "Goal"-ik sartu ezean eginiko entseguak erabili ziren partidako irabazklea izendatzeko. Entsegurik ez egotekotan partiduaren emaitza berdinketa izan zen.

Txapelketako sailkapenari dagokionez irabazitako partidak bi puntu balio zituen, berdindutakoak bat eta galdutakoak zero.

### Historia 
Aurreko edizioko istiluak alde batera utzita berrekin zitzaion txapelketari. Eskoziak eta Ingalaterrak lehen postuan berdindu egin zuten eta biei eman zitzaien garaipena. 1994 arte (108 urte beranduago) ez zen puntuazioa kontutan hartuko txapelduna izendatzeko orduan. 

## Sailkapena 
|-
!bgcolor="#efefef" width="20"|
!bgcolor="#efefef" width="195"|Taldea
!bgcolor="#efefef" width="20"|Puntuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Jokatuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Irabaziak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Berdinduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Galduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Alde
!bgcolor="#efefef" width="20"|Aurka
!bgcolor="#efefef" width="20"|Diferentzia
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left|  **Eskozia** ||**5**||3||2||1||0 || 6 || 0 || +6
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left|  **Ingalaterra** ||**5**||3||2||1||0 || 1 || 1 || 0
|-
| 3 ||align=left|  Gales ||**0**||2||0||0||2 || 1 || 3 || -2
|-
| 3 ||align=left| 20px|Irlanda Irlanda||**0**||2||0||0||2 || 0 || 4 || -4
|-
|}

## Partidak 
## Sariak 
## Palmaresa 
1886 arteko garaipenak. Txapelketaren palmareserako bakarka lorturiko garaipenak soilik kontatzen dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sei Nazioen Txapelketako webgune ofiziala
Arianne Kareaga

**Arianne Kareaga Irazabalbeitia** (Bergara, 1979ko abenduaren 22a) irakasle eta ikertzaile euskalduna da, kooperatibismoan berezitutakoa. Humanitate-enpresan lizentziatura egin ondoren, Mondragon Unibertsitatean tesia egin zuen, Jon Sarasuak zuzendua: "Diskurtso kooperatiboak langile-kolektiboan. Kooperatibagintzari buruzko sentipenak Fagor Arrasaten".

Mondragon Unibertsitateko Lanki institutuko irakasle eta ikertzailea da, eta besteak beste KoopFabrika ekimen kooperatibistan koordinatzaile gisa lan egin du.

## Liburuak 
Bi liburu argitaratu elkarlanean ditu kooperatiben inguruan:

* *Arrasate: Kooperatiba baten ibilbidea. (2003)* Arianne Kareaga Irazabalbeitia eta Amaia Irizar Sainz. Mondragon Unibertsitatea
* *Fageda: bihotza duen proiektu sozioenpresarial errentagarria*. (2020) Aitzol Loyola Idiaquez, Arianne Kareaga Irazabalbeitia. Mondragon Unibertsitatea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Diskurtso kooperatiboak langile-kolektiboan. Kooperatibagintzari buruzko sentipenak Fagor Arrasaten.* Arianne Kareaga Irazabalbeitia. Tesiker, Euskarazko tesiak, euskadi.eus
Begonya Pozo

**Begonya Pozo Sánchez** (Valentzia, 1974) valentziar filologoa, irakaslea  eta poeta da, literatura italiarrean espezializatua. Filologia Fakultatean, Traducció i Comunicació n (Valentziako Unibertsitatea), Italiar Facultat de Filologia, Traducció i Comunicació (Valentziako Unibertsitatea) irakaslea da (1998nn Kultura, Berdintasun eta Komunikazio Dekanordea izan zen) eta poeta da. Kriptoginia hitzaren asmatzaileetako bat izan zen.  

## Biografia 
Valentziako Unibertsitatean filologia-ikasketak egin zituen, literatura italiarrean espezializatuta. 2008an doktoratu zen, “*Cesar Simónen lan lirikoa: paisaiaren eta kontzientziaren poetika*” tesiarekin, urte horretako urtarrilaren 25ean Valentzian aurkeztua.  Gainera, poesiaren aldeko ekintzailea da, eta beste poeta batzuen poesia ikusarazten ematen du denbora gehiena. Horregatik jarri zituen abian César Simón Poesia Saria (2001. urtean ezarria), Valentziako Unibertsitateko Poesia Gela (2002. urtean sortua) eta Valentziako Unibertsitate Politeknikoko Poesia Gela (2004. eta 2009. urteen artean sortua). Poesia-tailerrak eta -jaialdiak ere koordinatzen ditu.

Hainbat artikulu argitaratu ditu aldizkari espezializatuetan, eta lankidetzak egin ditu hamar aldiz baino gehiagotan, eta beste autore batzuen lanari buruzko azterketa kritikoak egin ditu.

## Kriptoginia hitzaren asmatzaileak 
Begonya Pozo poeta eta filologoak eta Carles Padilla filologoak, Valentziako Unibertsitateko bi irakasleek, “kriptoginia” terminoa asmatu zuten, eta jendaurrean zabaldu zuten lehen aldiz 2020ko otsailaren 5ean, egunkari digital batean argitaratutako artikulu batean. 
* *Tiempo de sal/ Gatz-denbora* (96. argitalpena, 2004), 
* *Sense treva* (AdiA Edicions, 2016) 

## Sariak eta aintzatespenak 
* Poesia-lanaren aitorpen gisa, 2010ean “Beniarjoko Poesia Senyoriu d'Ausiàs March saria” jaso zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Begonya Pozori buruzko orrialdea, Miguel de Cervantes liburutegi birtualean.
START Berria

[thumbtime=85|thumb|START Berria itunaren sinadura (bideoa, [Errusiera|errusieraz)]]
**START Berria** edo **CHB-III** (errusieraz, *сокращение стратегических наступательных вооружений* edo *SNV-III*; lit. "arma estrategiko ofentsiboen murrizpena") Estatu Batuen eta Errusiako Federazioaren arteko arma nuklearrak murrizteko tratatua da, 2010eko apirilaren 8an sinatu zena, Pragan. Ostean, berretsi ondoren, 2011ko otsailaren 5ean sartu zen indarrean. Errusiak Tratatuan parte hartzeari utzi zion 2023ko otsailaren 21ean.

START Berriak Moskuko Ituna (SORT modura ere ezaguna) ordeztu zuen, eta 2012ko abenduan amaituko zena. SORTek, aldi berean, START I ituna –2009ko abenduan amaitu zena– proposatutako START II ituna – inoiz indarrean jarri ez zena– eta START III ituna –negoziazioak inoiz amaitu ez zituena– ordezten zituen.

Tratatuak misil nuklear estrategikoen jaurtitzaile-kopurua erdira murriztea eskatzen zuen; halaber, ikuskapen- eta egiaztapen-erregimen berri bat ezartzea behartzen duen, SORT-mekanismoa ordezkatuko zuena. Hala ere, ez zuen mugatzen erabil daitezkeen ojiba nuklear ez-aktiboen kopurua, milaka goratuetan kokaturiko zenbakia.

2023ko otsailaren 21ean, Batzar Federalari bidalitako mezu batean, Vladimir Putinek iragarri zuen Errusiak ez zuela parte hartuko hitzarmenean.

2026ko otsailaren 5ean amaitu zen ofizialki START Itun Berria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Beatriu Civera

**Beatriu Civera**, jaiotzaz **Empar-Beatriu Martínez Civera**, (Valentzia, 1914ko apirilaren 29a - ib., 1995eko uztailaren 19a) valentziar eleberrigilea izan zen. Idazle berritzailea izan zen.

## Biografia 
Valentziako Monjas kalean jaio zen. 1930eko hamarkadan *La voz Valenciana* egunkarira joan zen, artikuluak katalanez idatzita. Gerran, kazetaritza-karrera labur bat hasi zuen, eta hautsi egin zen garaipen frankistarekin. Valentziako gerraosteko Erkidegoan eleberriaren alde egin zuen ahots literario bakarretakoa izan zen. Lau eleberri idatzi zituen, eta horietako bi bakarrik argitaratu ziren: *Entre el cielo y la tierra* (1956) eta *Una mujer como otra* (1961). 1959an, Lo Rat Penaten Lore Jokoetako nobela edo ipuin-topaketa onenaren plaka lortu zuen. Ipuinak ere argitaratu zituen, Valentziako aldizkariekin elkarlanean, hala nola *Sicània o Pensado y hecho*. 1975. urtean, 61 urte zituela, Víctor Català saria irabazi zuen *Vidas ajenas* lanarekin.

F. Carbón eta V. Simborren arabera, Beatriu Civeraren bi nobelek, *Entre el cielo y la tierra* eta *Una mujer como otra*, «nobela melodrámatikoaren eta eleberri arrosa edo sentimentalaren foileto-alderdia ustiatzen dute, hurrenez hurren».
* Beatriu Civera IES

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Maria Lacueva eta Lorenz: «"Yo vengo de un tiempo perdido": frankismoan Valentzian katalanez idatzitako idazleak. Hurbilketa laburra», Likidoak, 1, uztaila-abendua. 2007. https://web.archive.org/web/20160303190734/http://www.padi.cat:8080/wayback/20080518095934/www.uv.es/liquids/articles/lacueva_escriptores.pdf
* Lacueva eta Lorenz, Maria (2013). *Haiek hartzen dute hitza.*Indarberritze kritikoa eta transmisioa Valentziako gerraosteko idazleen ikasgeletan: ikuspegi bat literatura-heziketatik Doktoretza-tesi osoa

## Kanpo estekak
Ignacio Iturria

**Ignacio Iturria** (Montevideo, 1949ko apirilaren 1a) margolari, grabatzaile eta irakasle uruguaitarra da.

## Biografia 
Uruguaiko Laneko Unibertsitatean eta Arte Ederren Institutu Nazionalean hasi zituen ikasketak eta hauek Nelson Ramos, Willy Marchand eta Julio Verdié irakasle uruguaitarren tailerretan jarraitu zituen. 

1977an Cadaquésen kokatu zen, Bartzelonatik gertu dagoen kostaldeko hiri txiki batean, Katalunian, eta Ramón Aguilar Morérekin eskolak hartu zituen.  Bertan erakusketa indibidual eta kolektiboak egin zituen, 1986an Uruguaira itzuliz.

## Sariak eta aintzatespenak 
Uruguaiko ordezkaria izan zen 1994an Cuencako Biurtekoan, Biurteko Sari Nagusia lortu zuen eta 1995ean Uruguaiko ordezkari izendatu zuten Veneziako Biurtekoan parte hartzeko, eta ekitaldian emandako Casa di Risparmio Saria lortu zuen.
1997an Puerto Ricoko San Juan Biurtekoan parte hartu zuen eta 2001ean Mercosurreko Biurtekoan.
2001ean Figari saria lortu zuen.

2013an Iturria Fundazioa sortu zuen, beste artista eta ikasle batzuen lanak erakustera bideratuta. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lacy Duarte

**Elvira Lacy Duarte Cardoso** (Mataojo, Salto, 1937ko irailaren 15a &ndash; Montevideo, 2015eko abenduaren 27a)  artista bisual uruguaitarra izan zen.

## Biografia 
Lacy Duarte Mataojon jaio eta hazi zen, Brasilgo mugatik gertu, Uruguaiko Salto departamenduan, bere bizitza eta lana markatu zituen landa-ingurunean. 

1952an Saltoko hirira joan zen bizitzera eta 1954an Horacio Quiroga Elkarteko Figari Tailerrean sartu zen eta bertan eskolak eman zituen José Cziffery margolari hungariarrarekin, Parisen hezitako Henri Matisseren tailerrean. 

1959an, Aldo Peralta margolariarekin ezkondu zen, eta harekin bi seme izan zituen, Pablo eta Pedro, artistak ere bai.  1962an familia San Carlosera joan zen bizitzera, Maldonado departamenduan, eta han marrazketa eskolak eman zituen institutuan eta tapizaren teknika ikasi zuen.

1975ean, Uruguaiko diktadura militarraren ondorioz, familia Brasilgo Porto Alegrera joan zen bizitzera. San Karlosen bueltan, 1978an, *Duarte Tapizen* tailerra sortu zuen ehuntzaile talde batekin. 

1981ean bere senarra hil zen eta handik gutxira Montevideora joan zen bizitzera, non margotzen hasi zen berriro. 1986an Uruguaiko bidalketa Habanako Biurtekoan sartzeko hautatu zuten. Europan eta Estatu Batuetan erakusketak egin zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Lacy Duarteren margolanak MUVA Arteen Museo Birtuala, El País.
* Lacy Duarte. Egileak.uy
* Lacy Duarte. Monitore plastikoa.
* Lacy de Mataojo
* LatinArt. Lacy Duarte.
* Dosier aldizkaria. Lacy Duarte. Emozioaren antologia.
Alicia Asconeguy

**Alicia Asconeguy Avegno** (Montevideo, 1949ko azaroaren 19a - Montevideo, 2020ko ekainaren 22a ) uruguaiar margolari eta artista bisuala izan zen. 

## Biografia 
1975ean graduatu zen Artigasko Irakasleen Institutuko (IPA) Ikus-entzunezko Komunikazioko irakasle gisa. Instituto Nacional de Bellas Artes-en ere ikasi zuen (egungo Arte Ederren Eskola Nazionalean). Francisco Musetti, Fernando García Esteban eta Miguel Battegazzorerekin egin zituen ikasketak.

IPAko, Bigarren Hezkuntzako, eta Errepublikako Unibertsitateko Arkitektura Fakultateko Unibertsitate Eskolaren Diseinu Zentroko irakasle izan zen, eta Kolorearen Teoria, Artearen Historia, Ikusizko Komunikazioa eta Heuristika eskolak eman zituen.

Bere lanaren ezaugarria kolorea eta collagea erabiltzea izan zen. Bere lan gehienak mihise gaineko olioan egin zituen nagusitasun figuratiboan. Beste teknika batzuekin ere esperimentatu zuen: akuarelak, akrilikoak, batik, grabatua eta pastela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Willy Claes

**Willem Werner Herbert "Willy" Claes** (Hasselt, 1938ko azaroaren 24a) belgikar politikaria izan zen. 8. NATOren Idazkari orokorra izan zen 1994tik 1995era.

Flandesko Alderdi Sozialistako kide izan zen eta 1968an Belgikako parlamentuko kide aukeratu zuten. 1973 eta 1992 artean hiru aldiz izan zen Ekonomia Gaietarako ministro. 1992tik 1994ra Kanpo Arazoetako ministroa izan zen eta 1994an NATOko idazkari orokorra izendatu zuten. Hurrengo urtean dimisioa eman behar izan zuen, Belgikan ministro ekonomiko izan zen garaian ustelkeria leporatu ziotenean.
Ana María Ibars

[thumb|260px|[Ana María Ibars|María Ibars-en plaka eta poema, Denia]]
**Ana María Ibars Ibars** edo **María Ibars** izenez ere ezaguna (Valentzia, 1892ko otsailaren 29a - ib., 1965eko urtarrilaren 9a) valentziar idazle eta maistra izan zen.

## Biografia 
Bere haurtzaroa eta nerabezaroa Denian eman zuen, Campussos (Penyamar) partidan, bere liburu bati izenburua eman zion leku berean *Poemas de Penyamar: a la sombra del Montgó* (1949). Raquel Payá pedagogoaren ama izan zen. Olerkiak eta narrazioak gaztelaniaz eta valentzieraz idatzi zituen. 1930eko hamarkadan, Valentziako Lo Rat Penat elkarte kulturalarekin lotuta egon zen eta erakunde horren jardueretan parte hartu zuen.

## Lanak 
* Ibars eta Ibars, Maria. *Flor de nisperer*: acabamiento/ *Nisperer lorea: akabatzea.*  Sicània, 1962.
* Ibars eta Ibars, Maria. *La fe de los otros./ Besteen fedea*.  Sicània, 1965.
* *Camp de Os /* María Ibars Ibars. ''Fantasiak / Beatriu Civera.' *La semana valenciana / Nicolau-Primitivo / Imágenes de Nunyez y Tony Valencia: Sicània, 1961
* El demonio se hace fallero/ Deabrua falleroa da / Josep Marcarell eta Gosp. *Ribalmaigen 'Los ojos'.' *Camp de uso (akabatzea) / María Ibars y Ibars; Sorianoren eta Núnyez Valentziaren irudiak: Sicània, 1961
* *Como una garra*: nobela Valencia: Guerri, 1961
* *La descalumniada* / María Ibars eta Ibars. *23. hegazkina / Peris Aragon. *La Prenda / Soleriestruch; Nunyez, Peris Aragón eta Soleriestruch Valenciaren marrazkiak: Sicània, 1961
* *María Ibars eta Ibars* *Flor de nisperer/ nisperer lorea*. *Tranpa / Enric Soler eta Godes. Levante?Ez! Valentzia, beti! */ Nicolau Primitivo / Ilustrazioak Peris, Tony eta NunyezValencia: Sicània, 1962
* El gigante enamorado/ Maitemindutako erraldoia / Josep Bea Izquierdo. *La fe de los otros / Besteen fedea / María Ibars eta Ibars. *Valentziako erresumako kronistak / Nicolau-Primitivo; Hernàndez Valls eta Soriano Izquierdo ilustrazioak, Vilaseca Valentziaren fotograbatuak: Sicània, 1965
* *Graciamar* Valencia: [Unicrom], 1963
* *La Presa:* *El muerto té la palabra / Juli Ferrer eta Rueda. *Recordances de Masarrojos / Nicolau-Primitivo; Nuñezen irudiak, Vilaseca Valentziaren fotograbatuak: Sicània, 1966
* *El último server: a la sombra del Montgó'' (gizarte-eleberria) / María Ibars y Ibars; ilustraciones de Antoni Ferrer; fotograbados de Vilaseca Valencia: Sicània, 1965

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Repertorio de catalanòfils / Asociación Internacional de Lengua y Literatura Catalanas ... [et. al.]. Barcelona: Publicaciones de la Abadía de Montserrat, 1983 ISBN 84-7202-607-8 ( 4. liburukia, 366 or.)
* Civera, Beatriu (1991). «La contribución de María Ibars». En: El Aiguadolç, núm. 16-17. Dossier: Homenaje a María Ibars, p. 7-8. Acceso. 

## Kanpo estekak 
* «María Ibars y Ibars». Asociación de Escritores en Lengua Catalana (AELC).
* El Ayuntamiento de Dénia recuerda la escritora María Ibars en el cinquantenari de su muerte
* [https://web.archive.org/web/20150923213158/http://www.dbd.cat/index.php?option=com_biografies&view=biografia&id=53 Diccionario biográfico de mujeres
Lazo-kirola

**Lazo-kirola** edo **Lazo lehiaketa** Panaman praktikatzen den zaldi-kirola da, non kirol nazionaltzat (ez-ofiziala) hartzen den. Panamako kirol ekitaldi ezagunenetakoa da.

## Deskribapena 
*Pista de Lazo* izeneko laukizuzen formako itxitura baten kanpoaldean egiten da, 180 m-ko luzera neurtzen duena eta helburua txahal bat (136 kilogramoraino) lepotik lotzea da ahalik eta denbora laburrenean, 20 segundoko denbora-muga gainditu gabe; norgehiagoka 12 kideko (gehi 3 ordezko) bi talderen artekoa da eta bi txanda dira (hau da, unai edo *soguero* bakoitzak bi aldiz saiatzen da).

Beste latitudeetan bezala, *lazoa edo soka ganaduari (behiari)* *botatzeko* ekintzak Panamako behizainaren eguneroko jardueretan du jatorria, eta horrek progresio natural bat eragin zuen trebetasun hori garatzeko eta gero lehiaketarantz, geroago. rodeo amerikarraren lazo sinplearen (*calf roping*) zenbait ezaugarri egokitzea zen. Gaur egun *vaquero (unai)*, *soguero* edo *enlazador* terminoa erabiltzen da parte-hartzaileak identifikatzeko, eta, aldi berean, komunitate, herri edo eskualde bat ordezkatzen duten Lazo Klubetan antolatzen dira.

Kirol tradizional hau 30 urte baino gehiago daramatza Panaman, nahiz eta 1976ra arte Lazo Federazio Nazionaleko estatutuak onartu ez ziren. Urtero urtarrilean Lazo Txapelketa Nazionala ospatzen da, 11 kirol probintzietako taldeekin, baita National Lazo Kluben Txapelketa Nazionala eta Haur-Gazteen Txapelketa Nazionala ere.

### Banakako Txapeldunak 
Banakako txapeldunak Txapelketa Nazionaleko vaquero (unai) edo enlazador onenak dira, "fao" egin gabe erregistratutako denborarik laburrena dutenak.

## Kanpo estekak
Horacio Espondaburu

**Horacio Espondaburu** (Minas, 1855eko irailaren 24a &ndash; Montevideo, 1902ko irailaren 27a) uruguaiar margolaria izan zen.

## Biografia 
[thumb|250x250px|Kostunbrismoan kokatuta, Espondaburuk [eraztun-korrida bat margoztu zuen.]]
[thumb|324x324px| [Gautxo|Gautxoan inspiratutako olio-pintura bat.]]
Juan Manuel Blanesen ikaslea, Uruguaiko estatuak 5 urteko beka bat eman zion 1885ean Europan pintura ikasketak jarraitzeko.  Espainian egon zen batez ere, eta bertan Madrilgo Arte Ederren Akademian sartu zen, eta Parisko eskoletatik igarotze labur bat ere izan zuen.  Bere lanez gain, garai horretan, Murillok Museo del Pradoko jatorrizkoan oinarrituta, "Jesús dormido sobre la Cruz"-en kopia on bat egin zuen. 

Itzultzean, Montevideon kokatzen da, non pintore gisa egiten duen lana irakaskuntzarekin txandakatzen baitu, marrazketa-eskolak ematen baititu Señoritasen barnetegian eta bere estudio partikularrean irakasten baitu. 1898an itzuli zen Minasera, eta hango bizilagunen erretratu asko eta enkarguz margotu zituen. Urtebete geroago, 1899ko martxoaren 22an, Áurea alaba jaio zen, eta hiru hilabete geroago hil zen. Bere bizimoduaren, asalduraren eta bohemiaren biktima, tuberkulosiaren lehen sintomak antzeman ziren. Montevideora itzuli zen, baina gaixotasunak azkar egin zuen aurrera. Montevideoko Villa de la Union herriko Industria 138 kaleko etxean hil zen 1902ko irailaren 27an, 47 urte bete eta gutxira.

## Obra 
Paisaia margolari eta margolari kostunbrista, Carlos María Herrerarekin batera, azken gautxoen begirale erne eta sentibera, eta haien bizitzako hainbat aspektu islatu zituen hainbat lanetan. Gai horiekin egindako koadroen artean, "Capataz de estancia" akuarela, "Tropa de ganado atravesando un arroyo" olio-pintura, "El enlacedador", eta 1884ko "El Indiscreto"  nabarmentzen dira, besteak beste. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Margaret H. Wright

**Margaret H. Wright** (Hanford, Kalifornia, Estatu Batuak, 1944ko otsailaren 18a) informatikako zientzialari eta matematikari estatubatuarra da. Matematika Industrial eta Aplikaturako Elkarteko (SIAM) presidente izan zen lehen emakumea izan zen (1995-1996). *Jon von Neumann saria* jaso zuen 2019an, optimizazio problemen zenbakizko soluzioan eta gaiaren azalpenean egindako ekarpenengatik. 

## Biografia eta ibilbide profesionala 
Wrightek Hanforden eta Tucsonen igaro zuen haurtzaroa, eta han hezi zen. Matematikan interesa garatu zuen adin goiztiarrrean, eta gaia Stanfordeko Unibertsitatean ikasi zuen. Bertan, Matematikako gradua eta Informatikako Masterra jaso zituen. Hainbat urtez GTE Sylvanian lan egin zuen, eta gero Stanfordera itzuli zen informatika ikasketekin jarraitzeko. 1976an doktoretza lortu zuen. eta 2012an Amerikako Matematika Elkartean sartu zen.

2019an, J*ohn von Neumann saria* jaso zuen, optimizazio problemen zenbakizko soluzioan eta gaiaren azalpenean egindako ekarpen aitzindariengatik.

## Lanak 
* Philip E. Gill, Walter Murray-ekin: *Practical Optimization, Academic Press* 1982.
* Philip E. Gill, Walter Murray-ekin: *Numerical Linear Algebra and Optimization,* Band 1, Addison-Wesley 1990.
* *The interior-point revolution in optimization: History, recent developments, and lasting consequences* , Bulletin AMS, Band 42, 2005, S. 39-56.
* Philip E. Gill, Walter Murray, Michael A. Saunders, J. A. Tomlin et Margaret H. Wright, "On projekted Newton barrier methods for linear programming and aa equivalence to Karmarkar´s projective method", *Mathematical Programming*, vol. 36, no 2,‎ 1986, p. 183–209.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Margaret Wright-en biografia
Eraztun-korrida

[eskuinera|thumb|200x200px| [Horacio Espondaburu margolari kostunbrista uruguaitarraren olio-pintura, jolas honen praktika erretratatzen duena.]]
**Eraztun-korrida** Erdi Aroan Europan,  Afrika iparraldean eta Rio de la Platako landa eremuan jokatzen zen antzinako zaldi-joko bat da. Azken eremu horretan gautxo tradizioarekin lotuta dago eta oraindik ere Argentina, Bolivia, Uruguay eta Paraguaiko zenbait lekutan praktikatzen da.

## Jatorria 
Bere jatorri zehatza ezezaguna den arren, Europako Erdi Arotik dago horren berri, Erdi Aroko torneo deiturikoan, non era guztietako jokoak, justak eta zaldi ariketak egiten ziren.

Afrika iparraldean ere ezaguna da jokoa. 

## Jokoa Río de la Plata eskualdean 
[eskuinera|thumb|200x200px| Gaur egun ohikoa da joko honen praktika Buenos Airesko [Mataderosko azoka|Mataderosko azokan ikustea]]
Eraztun bat 2 eta 3 metroko altuera duen arku batetik zintzilik dago: zaldikoak eskuan daraman makila edo erakuslea sartu beharko du eraztunaren barruan, bere ibilbidea gutxi gorabehera 100 metroko distantziatik hasita, estriboetan zutik. eta besoa altxatuta. Batzuetan ohikoa da eraztuna hartzen duen gautxoak berak aukeratutako emakumeari ematea.

Batzuetan, lehiakideak bi taldetan banatzen dira ilaran eta seinalean banan-banan abiatzen dira txandaka talde batetik eta bestetik. Publikoak begiratzen ditu korridoreen bi aldeetan.

Buenos Aires hirian asteburuetan ikuskizuna ikusteko aukera dago Mataderos auzoan, izen bereko azoka tradizionalaren barruan.

## Europa 
[thumb|200x200px| "Sartiglia" izeneko joko hau [Oristano|Oristanon (Italia) egiten da.]]
Gaur egun, tradizio horri eusten zaio Ciutadella de Menorcako Sant Joan festan (Espainia). XIII. mendean Menorca uhartea Aragoiko Koroak konkistatu zuenetik ospatzen da festa hori, baita inauterietan Sardiniako Oristano hirian ere. Bi hiriak elkarrekin senidetuta daude 1991z geroztik, aspaldiko zaldi-joko hau partekatzeagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Polimerizazio-maila

Polimeroen kimikan **polimerizazio-mailak** oligomero edo polimero bat zenbat monomero-unitatez osatuta dagoen adierazten duen zenbakia da.

Polimero baten polimerizazio-maila, *Xn*, formula honek ematen digu :

X_{n}=M_{n}/M_{o} 

non Mn zenbaki-pisu molekularra den eta Mo monomeroaren pisu molekularra den. Prozesu industrial gehienetan helburua izaten da polimerizazio-maila milaka edo hamarna milakakoa lortzea. Polimerizazio-mailak ez du islatzen polimero-molekuletan egon daitekeen tamaina ugaritasuna, batez besteko tamainaren monomero-unitateak zer neurrikoak diren baino ez du islatzen.

## Ondorioak 
Osaera berdineko bi polimerok eta polimerizazio-maila diferentea dutenek ezaugarri fisiko desberdinak izan ditzakete. Orohar, polimerizazio-maila handiatzeak ondorio izaten du fusio-tenperatura eta erresistentzia mekaniko handiagoak izatea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Manuel Larravide

**Manuel Larravide** (Montevideo, 1871ko urriaren 23a &ndash; ibid., 1910eko maiatzaren 22a) uruguaitar margolaria izan zen, olioa eta akuarela teknika gisa itsasoarekin lotutako gaiak lantzen zituena.

## Biografia 
[thumb| [Vuelta de Obligadoko gudua erakusten duen Larravideren lana.]]
Manuel Larravide eta Pascuala Camusoren semea, txikitatik interes handia erakutsi zuen pinturarekin eta itsasoarekin. Italiar jaiotako Eduardo de Martino itsas margolaria izan zen bere tutorea eta gai mota hau ezagutarazi ziona. 

1896an, erakusketa bat egin zuen Witcomb galerian, eta hurrengo urtean Buenos Airesen jarri zen bizitzen, non guardiamarina lizentziatu zen. Herrialde horretako itsas indarrekin, hegoaldeko itsasoetan zehar nabigatu eta gero Europara bi bidaia egin zituen. Bidaia horietako lehenengoan Bartzelonan eta Madrilen erakutsi zituen bere lanak eta bigarrenean Parisen aurkeztu zituen. Gaur egun bere margolanak Montevideoko eta Buenos Airesko museoetan aurki daitezke, non margolariak banakako erakusketa ugari egin zituen. 

Rio de la Platako marinelen erakusle nabarmenetako bat izan zen eta genero honetako margolari adierazgarriena bilakatu zen bere jaioterrian. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Itsas pintura

thumb|382x382px|Christianus Qvintus ontzi ospetsua Køgeko badiako batailan, 1677ko uztailaren 1ean. Christian Mølsted (1862-1930) margolari daniarraren azken olio-pinturetako bat.
**Itsas pintura** edo **marina** izenez ezagutzen da, edozein arte figuratibo (pintura, marrazketa, grabatua eta eskultura) zeinaren inspirazio nagusia itsasoa den.  *Itsaso zabaleko* irudikapenez gain, eta itsas guduen edo itsasontzi moten irudikapenez gain, laku, ibai eta estuarioen irudiak, hondartzako eszenak, etab. sar daitezke genero honetan.

Lehen mailako genero piktorikoa ez den arren (jatorri frantseseko kanon akademiko hierarkikoen arabera), garapen berezia izan zuen Europan XVII. eta XIX. mendeen artean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1888ko Home Nations Txapelketa

**1888ko Home Nations Txapelketa** Errugbi txapelketa honen seigarren ekitaldia izan zen. 1888ko otsailaren 4an hasi eta martxoaren 10ean bukatu zen. Ingalaterrari jokatzea galerazi zitzaion Nazioarteko Errgubi Federazioan sartzeari uko egin ziolako.

## Txapelketa 
### Puntuazio sistema 
Sarturiko "goal"-ak hartzen ziren kontutan, dela entseguen gauzatzea, dropa edo zigor kolpea. "Goal"-ik sartu ezean eginiko entseguak erabili ziren partidako irabazklea izendatzeko. Entsegurik ez egotekotan partiduaren emaitza berdinketa izan zen.

Txapelketako sailkapenari dagokionez irabazitako partidak bi puntu balio zituen, berdindutakoak bat eta galdutakoak zero.

### Historia 
Hiru taldek hartu zuten parte eta guztira hiru partida baino ez ziren jokatu. Bakoitzak partida bana irabazi eta galdu zuenez berdinduta gelditu ziren eta hirurak izendatu zituzten txapeldun. Ingalaterrak protesta egin zuen eta gaur egun zalantzazkoa da txapeldunik izan ote zen.

## Sailkapena 
|-
!bgcolor="#efefef" width="20"|
!bgcolor="#efefef" width="195"|Taldea
!bgcolor="#efefef" width="20"|Puntuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Jokatuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Irabaziak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Berdinduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Galduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Alde
!bgcolor="#efefef" width="20"|Aurka
!bgcolor="#efefef" width="20"|Diferentzia
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left| 20px|Irlanda **Irlanda** ||**2**||2||1||0||1 || 2 || 1 || +1
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left|  **Eskozia** ||**2**||2||1||0||1 || 1 || 0 || +1
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left|  **Gales** ||**2**||2||1||0||1 || 0 || 2 || -2
|-
|}

## Partidak 
## Sariak 
## Palmaresa 
1888 arteko txapelketak. Txapelketaren palmareserako bakarka lorturiko garaipenak soilik kontatzen dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sei Nazioen Txapelketako webgune ofiziala
Fuji mendiaren hogeita hamasei ikuspegi

***Fuji mendiaren hogeita hamasei ikuspegi*** (富嶽三十六景 *Fugaku Sanjūrokkei*) Ukiyo-e saila da. Berrogeita sei xilografia dira, Katsushika Hokusai (1760-1849) artista japoniarrak sortutakoak, 1831 eta 1833 artean. Sail honek Fuji mendia irudikatzen du, hainbat ikuspegitatik eta urtaro eta baldintza klimatikoetatik ikusita. Hasiera batean, hogeita hamasei xilografiak osatzen zuten saila, baina arrakastaren ondorioz, beste hamar gehitu ziren bigarren argitalpen batean.

## Historia 
*Fuji mendiaren Hogeita Hamasei Ikuspegi* Ukiyo-e sail ospetsuenetako bat bada ere, sail honek Fuji mendiarekin zerikusia duten beste lan batzuen antzekotasun asko ditu, hala nola Utagawa Hiroshigeren *Fuji mendiaren Hogeita Hamasei Bista* edo Hokusai beraren *Fuji mendiaren hamaika ikuspegi* seriea. Fuji mendia oso objektu ezaguna da eta bere garrantzi kultural eta erlijiosoagatik arte japoniarrean asko erabili izan da. Sinesmen hau Kaguya printzesatik dator, jainkosa batek bizitzaren elixirra gailurrean jarri zuenean.

## Jatorrizko irudiak 
### Ondorengo irudiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Virginia Ayllón

**Virginia Ayllón Soria** (La Paz, Bolivia, 1958) poeta, liburuzain eta ikertzailea. Jorratu dituen gaien artean, Boliviako indarkeria patriarkala eta feminismoa daude. *Correveydile*, *Mar con Soroche* eta *Alejandría* bezalako literatur aldizkarietan argiratu du. *Pirotecnia* argitaletxea zuzentzen du. San Andres de La Pazeko Unibertsitate Nagusian, Kritika Literario Feministaren katedra irakasten du Feminismoaren Literatura eta Genealogia karreran eta Emakumeen Historia Kritikoan eta diziplinartekoan, Ikasketa Feministen Maisutzan.

## Biografia 
1970eko hamarkadan, Hugo Banzer-en diktadura-garaian, Soziologia ikasten zebilela ikasle mugimenduaren liderretako bat izan zen. Besteak beste, diktadorearen aurkako gose-greba batean parte hartu zuen, meatzaritzako emakumeekin batera. Horren ondorioz jazarpena jaso zuen eta Victor Hugo Viscarra lagunari esker bizia salbatu zuen. Izan ere, polizia haren bila zebilenean, hark ezkutatzera eraman zuen.

### Boliviako literatur kritika feminista 
90. hamarkadan ipuin eta poemak idazten hasi zen, horrek beste idazle batzuen lana ezagutzeko grina piztu zion. Gutxinaka emakume idazle boliviarren genealogia berreskuratu zuen, hala nola, Adela Zamudio, Lindaura Anzoátegui, Hilda Mundy, Virginia Estenssoro, Yolanda Bedregal, bezalako pentsalarien lana aztertu du. 37 lan ditu 81 argitalpenetan, bi hizkuntzatan, eta horietako batzuk Boliviako eta kanpoko antologietan argitaratu ziren. 

## Lana 
#### Liburuak 
#### Ipuinak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lardero eguna

**Lardero eguna,** Euskal Herrian zehar **Eguen Zuri, Ostegun gizen, Sasikoipetsu, Gizakunde, Lerdo** edo **Urdelardero** izenak hartzen dituena, kristau-tradizioko zenbait herrialdetan Inauterietako jai bat da,  Garizuma aurreko azken ostegunean ospatzen dena. Tradizioz, janariari eskainitako eguna da: Garizuman baraua egiten zenez, aurreko egunek ospatzeko azken aukera ematen zuten Pazko Igandera arte.   

"Lardero" hitza latinezko "lardum" hitzetik dator ('koipea' edo 'urdaia'), eta Garizuma aurreko egunetan haragia eta urdaia jateko ohiturarekin eta ondorengo baraualdiarekin du zerikusia.

## Euskal Herriko jaiak 
Eskoriatzan, herriko umeak baserritar jantzita kalez kale ibiltzen dira abesten. Eskuan "ziria" izeneko hurritz-makilatxo bat daramate, eta hor sartuta txorizoa, urdaia, ogi-zatia, pikua.... Garai batean, eskean ibiltzen zirenei etxekoandreek janaria jartzen zieten zirian, gaur egun balkoietatik karameloak botatzen dizkiete. 1975ean berreskuratu zuen ohitura ikastolak, gurasoen eta aitona-amonen lekukotasunei jarraituz.

Markinan Eguen Zuria eta Txitxiburduntzi eguna da. Egun horretak okela errea jateko zegoen ohitura. Markinan *kokoxak* deitzen zitzaien mozorrotzen zirenei eta Martizen karnabal edo Antzara egunean agertzen ziren.

Lekeition ere izen bera erabiltzen da Inauterietako Osteguna adierazteko, baita Sasikoipetsu eguna ere. Lekeition mozorrotuari *mamojantzia* deitzen zitzaion.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Gizakunde, Emakunde eta Orakunde

## Kanpo estekak
Aye Diop

**Aye Diop** (Senegal , 2002ko uztailaren 23 ) Espainiako futbolari senegaldarra da, Real Club Deportivo de La Coruñan aurrelari gisa jokatzen duena. 

## Biografia 
Senegalen jaio zen 2002ko uztailaren 23an Dahra hirian. 2010ean iritsi zen Espainiara. Bere auzoko Pueblo Nuevo taldean jokatzen hasi zen eta denboraldi bat geroago Bartzelonako Real Club Deportivo Espanyolekin fitxatu zuen. Geroago Club Futbol Dammyrekin sinatu zuen, 5 denboraldi eman zituen bertan eta Deportivo de la Coruñaren eskaintza iritsi zen, gazte mailako Espainiako txapelduna izan zen eta geroago Silva Sociedad Deportivarekin sinatu zuen.

Espainiako selekzioa
Futbola ez zen Diop-en gustukoa, Kung Fu praktikatzen zuen eta hantxe etorri zen Espainiara eta aukerak aurkitu zituen, futbolean jolasten hasi zen zaletasun gisa baina liga bat Diopengana interesatzen zenean bere lan ofiziala bihurtu zen eta gero profesionalarekin fitxatu zuen. kluba, hiru denboraldi eman zituen eta gero Alamera joan zen eta han entrenatu zuen jokalari gisa, fase onean zegoen, profesionalagoa den klub batean interesatu zen, hau da, A Coruñako kirol kluba eta klub horrekin sinatu zuen lau urterako. . Espainiako txapeldun izan zen, eta kontratua amaitu zenean Silva Sociedad Deportivara joatea erabaki zuen.Ez zituen minutu nahikorik kanpoko klub batean apustu egitea erabaki zuenerako eta Austria Stadl Paura joan zen. Eta han denboraldi erdia eman zuen ordainketa faltagatik.           

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alison Spedding

**Alison Louise Spedding** **Pallet** edo Alicia Céspedes Ballet (Belper, Ingalaterra, 1962ko urtarrilaren 22a) antropologoa eta fikzio idazlea da.

## Biografia 
Arkeologia, antropologia eta filosofia ikasi zituen Cambridgeko King Unibertsitatean. 1989an Londresko Ekonomia Eskolan doktoratu zen.1989an, Boliviara joan zen, ordutik irakaslea da San Andresko Unibertsitate Nagusian.

Boliviako gobernuak koka-laborariak kriminalizatzeko politikarekin kritiko agertu da. 1998ko maiatzean, La Pazeko bere etxean sartu zen polizia eta zenbait botika bere esku zirela atxilotu eta 10 urteko kartzela-zigorra ezarri zioten. Akademikoek argi eta garbi azaldu zuten atxiloketa politikoki motibatua izan zela eta hura askatzeko kanpaina egin zuten. 2000. urtean askatu zuten fidantza ordaindu ondoren.

2000ko urtarrilaren 12an, 10 urteko kartzela-zigorra ezarri zioten drogak edukitzeagatik. Marihuana-zalea izatea onartu zuen, eta droga erabilera pertsonalerako zela adierazi zuen arren, epaimahaiak ondorioztatu zuen trafikorako zela.

Boliviako espetxe sisteman izandako esperientzia *La segunda vez como farsa* (2008) saiakera etnografikoan kontatzen da.

## Obra 
### Lan akademikoak 
* *The Road and the Hills*, ISBN ά3426701584 (1986)

* *Wachu Wachu. Cultivo de coca e identidad en los Yungas de la Paz* (1994)

* *Kausachun-Coca. Economía campesina cocalera en los Yungas y el Chapare*. Programa de Investigación Estratégica en Bolivia. La Paz (2004).

* *Religión en los Andes. Extirpación de idolatrías y modernidad de la fe andina*. Instituto Superior Ecuménico Andino de Teología. La Paz, OCLC 778236367 (2008)

### Eleberriak 
* *Manuel y Fortunato.* *Una picaresca andina* (1997)

* El viento de la cordillera (2001)

* *De cuando en cuando Saturnina* (2004), un sci-fi, anarco-novela feminista

* *Catre de fierro* (2015)

* El tiempo, la distancia, otros amantes (1994) 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
María Villén

**María Villén**, jaiotzaz **María Vicenta Silvestra** (edo Silvestre) **Villén del Rey** (Burgos, 1871ko abenduaren 31 &ndash; Valentzia, 1961eko azaroaren 8a) burgostar pedagogoa eta irakaslea izan zen, Valentziako Eskola Normaleko zuzendaria, Bigarren Errepublikako maistra.

## Biografia 
María Vicenta Silvestra (edo Silvestre) Villén del Rey jaio zen, eta María Villén izenez ezaguna izatera iritsi zen. Irakasle-ikasketak egin zituen. 

## Maistra ibilbidea 
Maistra izan zen Avila, Segovia, Madril, San Cristóbal de La Laguna, Jaén, Kordoba eta Lugoko eskola normaletan. 1923an, matematikako irakasle numerario sartu zen Valentziako Eskola Normalean.

Irakaskuntzako Langileen Federazioan (FETE) afiliatua, Langileen Batasun Orokorraren barruan, eta zuzendaritzako kide izatera iritsi zen.

Espainiako Bigarren Errepublikako lehen biurtekoan, Valentziako Normaleko zuzendari izendatu zuten 1932ko abenduaren 1etik. Biurteko beltza hasi eta gero, 1933ko apirilaren 20ko Agindu batek Melillako Normalera matematikako irakasle titular gisa eramatea diktaminatu zuen (ekintza errepresiboa, ikasle-taldeak protesta-gutun bat bidali izana izan zuena). Valentzia utzi behar izan zuen 1934ko martxoaren 8ko ministro-aginduaren bidez, eta Melillara eraman zuten 1934ko irailaren 19an. 1936ko apirilera arte egon zen han. Fronte Popularraren garaipenarekin Valentziara itzuli zen, eta, 1936ko abuztuaren 18ko ministro-aginduaren bidez, Valentziako Eskola Normaleko zuzendari izendatu zuten, eta Valentziako Irakaskuntzako Langileen Federazioak omenaldia egin zion. Federazio horretako kide eta buruzagi ezaguna zen. Eskolako zuzendari gisa, Valentziako Eskola Kolonien Batzarreko kide izan zen 1927, Probintziako Diputazioko establezimenduen Eskola Patronatuko eta Valentziako Kultur Patronatuko kide. Irakasle Eskolan sartzeko ikastaroetako epaimahaietako buru ere izan zen 1936an.

### Gerra ostean, lan gabe, soldata gabe 
Valentziako hiriburuan egon zen, Espainiako gerra zibila amaitu arte, eta 39. urteko apirilaren 21ean, behin-behinean, bertan behera utzi zuten lan gabe eta soldata gabe. Penintsulatik irten zen, baina Afrika iparraldeko kontzentrazio-eremu batean harrapatu eta atxiki zuten. Kasuan kasuko batzordeek arazia eta irakaskuntzan aritzeko ezgaitua, antza, ikasle ohien laguntza jaso zuen. 

### Heriotza 
Valentzian hil zen 1961eko azaroaren 8an, 89 urte zituela.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Valentziako Unibertsitateko Artxiboa (A.Uno.V.), Artxibo Orokorra, 1388/58 zk.ko kaxak.

## Kanpo estekak
Flor M. Salvador

**Flor Guadalupe Mojarraz Salvador** (Ciudad del Carmen, 1998ko abenduaren 25a) mexikar idazlea da. *Boulevard* eleberriarengatik da ezaguna, hasiera batean Wattpad bidez argitaratu zena.

## Biografia 
Mexiko hego-ekialdeko Campeche estatuan dagoen Ciudad sel Carmen uhartean jaio zen. 15 urte zituela Wattpad online plataforman hasi zen eleberriak idazten. "Ekilorhe" ezizena erabili zuen hasieran.

2020ko maiatzaren 17an argitaratu zen *Boulevard* sagako aurreneko liburu fisikoa. 2021 urtean Latinoamerika guztian zehar liburuak sinatzen ibili zen. Urte hartako abenduan *Boulevard* sagaren liburu biak argitaratuko zirela esan zuten Flor M. Salvadorrek eta Penguin Random House argitaletxe espainiarrak; *Boulevard. Libro I: La Versión De Flor* eta *Boulevard Libro II: Después De Él*.

## Liburuak 
* *Boulevard* (Editorial Naranja, 2020)
* *Silence* (Cosmo Editorial, 2021)
* **Boulevard saga**
** *Boulevard N°1: La Versión de Flor* (Montena, 2022)
** *Boulevard N°2: Después De Él* (Montena, 2022)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Leslie Stephen

**Leslie Stephen** (Londres, 1832ko azaroaren 28a - Kensington, 1904ko otsailaren 22a) ingeles idazle, kritikari, historialari, biografo eta mendizalea izan zen. Virginia Woolf eta Vanessa Bellen aita izan zen.

Apaiz anglikano ordenatua izan zen, baina handik denbora batera sinesmen erlijiosoei uko egin eta kazetaritzan aritu zen. Alpine Clubeko kide izan zen eta Alpeetako hainbat mendi igo zituen.

## Lan hautatuak 
* *The Poll Degree from a Third Point of View* (1863).
* *The "Times" on the American War: A Historical Study* (1865).
* *Sketches from Cambridge* (1865).
* *The Playground of Europe* (1871).
* *Essays on Free Thinking and Plain Speaking* (1873).
* *Hours in a Library* (3 vols., 1874–1879).
* *The History of English Thought in the Eighteenth Century* (2 vols., 1876).
* *Samuel Johnson* (1878).
* *Swift* (1882).
* *The Science of Ethics* (1882).
* *Life of Henry Fawcett*  (1885)
* ''An Agnostic's Apology and Other Essays* (London: Smith, Elder and Company, 1893).
* *Sir Victor Brooke, Sportsman and Naturalist* (1894).
* *The Life of Sir James Fitzjames Stephen, Bart., K.C.S.I.* (1895).
* *Social Rights and Duties* (1896).
* *Studies of a Biographer* (4 volumes, 1898–1902).
* *The English Utilitarians* (1900).
* *George Eliot* (London: Macmillan, 1902).
* *English Literature and Society in the Eighteenth Century* (Ford Lectures) (London: Duckworth and Company, 1903, 1904).
* *Hobbes* (1904).
* *Sir Leslie Stephen's Mausoleum''

## Kanpo estekak
Belar-hockeya 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan

Parisko 2024 Udako Olinpiar Jokoetako belar-hockeyko partidak uztailaren 27tik abuztuaren 9ra Stade Yves-du-Manoir-en jokatzeko programatuta daude,  1924ko Udako Olinpiar Jokoetako egoitzan. Hogeita lau taldeak (hamabi gizonezko eta emakumezko) beren txapelketetan lehiatuko dira.

## Sailkapena 
Nazioarteko Batzorde Olinpikoak eta Hockeyko Nazioarteko Federazioak (FIH) Paris 2024rako kalifikazio-irizpideak berretsi eta argitaratu dituzte 2022ko martxoaren 30ean. Bost konfederaziotako (Afrika, Amerika, Asia, Europa eta Ozeania) txapeldun kontinental bakoitzak bere NOCerako gizonen eta emakumeen postuak ziurtatuko ditu; nazio anfitrioiak, berriz, Frantzia, zuzeneko kuotaren leku bana lortzen du gizonen eta emakumeen txapelketan, FIHren munduko sailkapen-zerrendako punturik altuenera iritsi ondoren.

## Dominak 
### Dominen taula 
### Ekitaldiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
María Virginia Estenssoro

**María Virginia Estenssoro** (La Paz, 1902ko uztailaren 2a &ndash; São Paulo, 1970) idazle boliviarra izan zen.

## Biografia 
Alfredo Estenssoro Rivero eta María de la O. Romecín Martínez izan zituen guraso. Nerabezaroa Tarijan igaro zuen eta Boliviatik kanpo egin zuen lehen bidaia 1920an Txileko Concepción hirira. 

Idazleak *Gaceta de Bolivian e*man zituen lehenengo pausuak*,* Ateneo Femenino-aren kide izan zen eta *Cielos de Bolivia* literatur-aldizkariaren zuzendaria izan zen. Musikaren Kontserbatorio Nazionalean "Musikaren Historia" irakasten zuen eta Kongresu Nazionaleko Liburutegiko zuzendaria izan zen.

Bere lehengo obra, *El occiso* (1937) Enrique Ruiz Barragánen oroimenari eskaini zion. Liburua berehala agortu zen, izan ere autorearen ezkontzaz kanpoko maitasun-harreman bat eta borondatezko abortu bat ageri ziren, garaiko gizartean eskandalua eragin zuen. Autoreak erreakzio hori sumatuko zuen epigranean “Este libro es una crucifixión y un inri”  idatzi zuenean.

1957an Bolivia utzi eta São Paulo kokatu zen. Han eman zituen azken urteak.

El Occisoren eskandaluaren ondoren ez zuen beste libururik argitaratu. Hil ondoren, bere seme-alabek, Guido Vallentsits Estenssorok eta Irene Cusicanqui Estenssorok, liburua berrargitaratu eta beste lau liburuki ezagutarazi zituzten, amaren ipuin, poema eta beste testu batzuekin.

Gaur egun, mugimendu abangoardista boliviarreko emakumezkoen ordezkaritzat hartzen da; besteak beste, Hilda Mundy oruretarra eta Yolanda Bedregalekin batera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Golfa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan

Parisko 2024 Udako Olinpiar Jokoetako golf-ekitaldiak abuztuaren 1etik 10era Le Golf National en (Guyancourt) egiteko programatuta daude. Guztira, 120 jokalari (60 genero bakoitzean) arituko dira bi domina-ekitalditan. Parisko golferako ibilbidea eta kualifikazioaren formatua aurreko bi edizioetako berberak dira oraindik ere; izan ere, ekitaldi bakoitzean, 60 jokalari kalifikatzen dituzte, lau eguneko eta 72 zuloko norbanakoen txapelketa batean oinarrituta. Gizonezkoen ekitaldia abuztuaren 1ean hasiko da, eta lau egun geroago izango da emakumezkoa.

## Sailkatzea 
Gizonezkoen eta emakumezkoen ekitaldi bakoitzeko hirurogei jokalari kalifikatuko dira Paris 2024rako, IGFren munduko sailkapen-zerrenda ofizialaren arabera, 2024ko ekainaren 17an (gizonezkoentzat) eta 2024ko ekainaren 24an (emakumezkoentzat). Munduan sailkatuta dauden 15 golf-jokalari onenak izenaren arabera hautatuko dira eta beren leku olinpikoak ziurtatuko dituzte, NOCeko lau jokalariren muga errespetatuz. Gainerako puntuak zerrendako hamasei lehenengoei esleituko zaizkie, gehienez ere bi NOCeko. Bost eremu kontinentaletako bakoitzak jokalari bat sartu behar du gutxienez golf-txapelketa guztietan, mugimendu olinpikoaren printzipioen eta IGFk araututako arauen arabera. Arestian azaldutako sarrerak hautatzeko metodoarekin gustura ez badago, dagokion eremu kontinentalean sailkatutako jokalariak hutsik dagoen lekua esleituko du. IGFk gizonezkoen eta emakumezkoen golf-jokalarien zerrendak argitaratzen ditu astero, egungo posizioen arabera.

## Egutegia 
## Dominak 
### Dominen taula 
### Dominadunak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cristiano Banti

**Cristiano Barti** (Santa Croce sull'Arno, 1824ko urtarrilaren 4a - Montemurlo, 1904ko abenduaren 4a) italiar margolaria izan zen.

Sienako Arte Ederren Akademian ikasi zuen eta estilo neoklasikoan margotzen hasi zen. 1853an Florentziara joan zen eta Macchiaioli taldearekin bat egin zuen. Handik aurrera, aire zabalean margotu zuen, eta eguzki-argia islatu zuen bere lanetan. Telemaco Signorinik eragin handia izan zuen. Hurrengo hamarkadetan Londresera eta Parisera joan zen ikastera. Emaztea hil ondoren, Montemurlora erretiratu zen, eta arte-bildumagileari ekin zion, batez ere taldeko lankideen lanei dagokienez.

## Iruditegia 

Galileo facing the Roman Inquisition.jpg|*Galileo inkisizioaren aurrean*, 1857
Cristiano_Banti_-_Woman_Sewing_on_the_Terrace_-_WGA1260.jpg|*Emakumea terrazan josten*, 1882
Banti-Confidences.jpg|*Konfidentziak*, 1868
Banti-Bundlers.jpg|*Pakete-egileak*, ca. 1861
Banti-Children.jpg|*Haurrak eguzkitan*, ca.&nbsp;1860–1862
File:Cristiano Banti - Paesana toscana.jpg|*Toscanako emakume nekazaria*, 1875
Cristiano Banti - Three Peasant Women - WGA1259.jpg|*Hiru emakume nekazari*, 1881

## Kanpo estekak
Hilda Mundy

**Hilda Mundy**, **Laura Villanueva** **Rocabadoren** goitizena (Oruro, Bolivia 1912 &ndash; 1980) idazle, poeta eta kazetari boliviarra izan zen, joera bakezalea adierazi zuen bere idatzietan.

## Biografia 
Emilio Villanueva Peñaranda arkitekto eta errektorearen eta Dominga Rocabado Flores-en alaba.

*La Patria*, *La Retaguardia* eta *La mañana* egunkarietarako idatzi zuen. Azken horretan *Brandy Cocktail* zutabea argitaratzen zuen. Dum Dum astekaria sortu zuen, baina Chacoko Gerran militar boliviarren porrota kritikatzeagatik 1934an erbestera joan zen Tejada Sorzanoren gobernuaren jazarpenaren ondorioz eta astekaria itxi eta zentsuratu egin zuten.

Hil ondoren, bere alabak, Silvia Mercedes Ávila poetak, bere lan eta idatzi gehienak argitaratu zituen. Mundyren lanaren zati bat *Cosas de Fondo* (1989) liburuan argitaratu zuen Ávilak.

## Obra 
Argitaratutako lanen artean:

* *Pirotecnia: ensayo miedoso de literatura ultraista* (Imprenta artística, 1936)

* *La Mariposa Mundial* (Plural, 2004)

* *Los libros de la Mujer Rota* (2015) 

* *Cosas de fondo: Impresiones de la Guerra del Chaco y otros escritos (*Huayna Potosí, 1989)
* *Obra reunida, edición y estudio introductorio de Rocío Zavala Virreira* (Biblioteca del Bicentenario de Bolivia, 2016)

## Bibliografia 
* Eduardo Mitre, *Pasos y voces: Nueve poetas contemporáneos de Bolivia.* *Ensayo y antología*, Plural , La Paz, 2010.
* Blanca Wiethüchter y Alba Maria Paz Soldán (coords)., *Hacia una historia crítica de la literatura en Bolivia*, PIEB, La Paz, 2002.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Pirotecnia: ensayo miedoso de literatura ultraista (1936)
Eskubaloia 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan

Parisko (Frantzia) Udako 2024ko Udako Olinpiar Jokoetako eskubaloi-partidak 2024ko uztailaren 25etik abuztuaren 11ra izango dira. Atariko partidak South Paris Arena 6an jokatuko dira, eta azken fasea Pierre Mauroy estadioan izango da, Lillen. Formatu bera izaten jarraitzen du 2000. urteaz geroztik gizonen kasuan eta 2008. urteaz geroztik emakumeen kasuan; izan ere, hamabi selekziok, bi taldetan, jokatuko dute, eta, ondoren, knockouteko partidak jokatu dira lehenengo zortzietan, final-laurdenekin hasi eta finala eta brontzezko partidarekin amaituz.

## Ekitaldiak 
2 urrezko domin emango dira ekitaldi hauetan:

* Gizonezkoen eskubaloia (12 talde)
* Emakumezkoen eskubaloia (12 talde)

## Sailkatzea 
Batzorde Olinpiko Nazional bakoitzak 14 jokalariko gizonezko talde bat sar litezke, eta 14 jokalariko emakume-talde bakar bat.

## Dominak 
### Herrialdearen arabera 
### Probaren arabera 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak