Espainiako Lignum crucisak

'*Espainian *Lignum crucis'''* ezagun asko dira, Kristoren Benetako Gurutzearen ezpal edo egur zatiak erlikia gisa gurtuak (horiek baitia Lignum crucisak). Ospetsuenen artean daude Santa Cruz del Voto delakoa, Caravacako gurutzea, eta Santo Toribio de Liébanako Lignum crucisa.

Herrialde katalenetan Banyoleseko (Girona) Santa Maria dels Turers-en gordetzen da bat, eta Vilabertrango Santa Maria monasterioko prozesio gurutzea ere bada bat. Caspeko Benetako Gurutzea ere ezaguna da.

## Aste Santuko Lignum crucisak 
Espainian bereziki Aste Santuko tradizioekin daude lotuta erlikia hauek, eta kofradia zenbait lignum crucis baten jabe dira, prozesioetan erakusten dituztenak normalean. Horren adibide dira Minervako Sakramentu Txit Santuaren Errege Kofradia eta Leongo Santa Vera Cruz delakoa (Luis Almarcha gotzainak 1959an dohaintzan emandako lignum crucis bat daukate), edo Malagako Kalbario Mendiko Ermandadea. Malagako probintzia berean, Velez-Malaga hirian, bi ermandadek lignum crucis-aren erlikiak ere daramatzate: Jesus Nazaretar Gure Aitaren Artxikofradiak eta Kristo Santuaren Kofradiak. Halaxe egiten du, halaber, Alhaurin el Grandeko V Kristo Erregeren Ermandadeak. 

Andújarreko Aste Santuan,, Angustietako Andre Mariaren Ermandade Agurgarriak, Ostiral Santuko irteeran lignum crucis bat darama XV. mendeko -zilarrezko erlikia-ontzi baten barruan. Kordobako probintzian, Puente Genileko Kalbarioko Ermandadeak erlikia eramaten du Astearte Santuan, bere penitentzia estazioan. Aguilar de la Fronterako La Veracruz Ermandadeak ere lignum crucis bat darama Ostegun Santu arratsaldean bere palio pasean. Granadako probintzian, Loja hirian, Santa Vera Cruz, Jesus Preso eta Doloreetako Ama Birjinaren Errege Kofradiak, 1543an sortutako Granadako probintziako dekanoak, Giovanni Battista Rossi gotzainak 1837an lakratutako lLignum Crucis bat dauka.

Sevillako Aste Santuan, Vera Cruzen Ermandadeak *lignum crucis'' izeneko erlikia-ontzia darama, eta fededunek musu ematen diote penitentzia-garaian. Gainera, beste bi ermandadek Lignum Crucis bat daramate, Ama Birjinekin batera erlikiategi txiki batean, La Lanzadako Ermandadeak eta La Estrellako Ermandadeak. Eliza katolikoak kanonikoki eraikitako ermandadeez gain,Sevillan, Salud y Esperanza GFk lignum crucis erlikia-ontzia ere badu, XVII. mendea baino lehenagokoa, benetakotzat joa 1754ko otsailaren 6n eta dagokion apaiz-zigilu eta lakrearekin ziurtatua. Erlikia harkaitzezko kristalez egindako gurutze batean babestuta dago, eta ertz guztiak zilarrezko xaflatxo batez errematatuta. Azken horrek zigilu pontifikalerako itxitura lakratua balio du. Erlikia debozio publikoaren mende dago urte osoan, CIC 83ko 1189 kodean ezarritakoaren arabera, kristal indartuko erlikitegi batean, eta egiten dituzten prozesio-irteeretan anaietako batek eramaten du. Sevillako probintzian, El Viso del Alcor-eko Doloresen Ermandadeak gurutze formako zilarrezko erlikiontzi bat darama, lignum crucis-arekin. Vera-Cruz Ermandadeko sevillarra bezala, fededunek musu ematen diote Aste Santuko penitentzia-garaian.Ondoren, Corpus Christiko prozesioan, erlikia-ontzi horrek prozesioa osatzen duten hiru urratsetatik bigarrenean prozesatzen du. Marchenan ere, Vera-Cruz kofradiak antzeko erlikia-ontzia eramaten du lignum crucis-arekin Ostegun Santuko gaueko prozesioan. Halaber, Ostegun Santuan, La Vera-Cruz de Dos Hermandadeak, Sevillakoak bezala, bere penitentzia-estazioan lignum crucis eramaten du, fededunei eskaintzen zaiena, gurtzeko eta segizioan musu emateko aukera izan dezaten.

Sevillako Alcalá del Ríoko La Vera-Cruz Ermandadeak, 1991tik, lignum crucis santuaren erlikia bat sartzen du Ostegun Santuko «Penitentzia Estazioan». Antonio González de la Cueva apaizak eman zuen dohaintzan. Jaiotzetik bere familiakoa zen, eta Jesusen Doloreetako Ospitaletik zetorren, «Sevillako Putzu Santuko» herri txikitik. Apaizak 1991ko urte hartan Ermandadearen Kinarioa predikatu zuen Vera-Cruz Kristo Santuaren omenez, eta herriaren debozioa ikusita erlikia hori Ermandadeari ematea erabaki zuen.

Santa Vera Cruz Ermandade Ospetsuak ere — Gijongo zaharrena, 1645ean sortua— lignum crucis bat du, gurutze forman jarritako egurrezko bi zati edo ezpal dituena. Erlikiaren aurrealdean, lakre gorriko zigilu bat ageri da, eta, haren gainean, armarri heraldiko bat dago grabatuta, erlikia Alessandro Vincenzo Luigi d'Angennesena (Turin, 1781-Vercelli, 1869) izan zela adierazten duena; Turingo Gurutze Santuaren elizan apaiz ordenatu zuten beste gurutzadura batean.  Ezaguna da Karabakaren gurutzea, Vera Cruz basilikan Errege Kofradia Txit Santuak eta Vera Cruzek zaindua, Juan Pablo II.ak emana, eta zazpi ikasturterik behin, betiko, erretiratzea. Erlikia sakratua XIV. mendetik izan zen erromes-gune, eta gaur egun milioika fededun jasotzen ditu. Caspeko (Zaragoza) Santa Maria la Mayor kolegiatako Vera Cruz kaperak Caspeko Vera Cruz erakusten du jendaurrean. Erlikia hau (munduko zatirik handienetako bat) Aste Santuko prozesioan ateratzen da, Vera Cruz Kofradiaren zaintzapean.

Valladoliden, Aste Santuan, Santa Vera-Cruz Kofradiak Erregela prozesioa ixten du lignum crucis delakoaren zaintzarekin, urrez eta harribitxiz landutakoa 1500 eta 1550 artean. Oinarri oktogonala du eta bere beheko gorputzean Adan eta Evaren bizitzaren zuhaitzaren aurreko eszena irudikatzen da. Goialdean, ekisaindua dago, eta bertan, Liebanako egur zati bat dago.

Salamancan, Vera Cruz kofradiak Berpiztuaren prozesioa irekitzen du Lignum Crucis-en igarotzearekin. Lignum Crucis zilarrezko erlikia bat da, gurutze formakoa, 1675ean Pedro Benitezek landua. Besoen elkargunean, Juan de San Antoniok dohaintzan emandako Gurutzearen erlikia bat dauka.

Soriako Aste Santuan, Soriako Kristoren Ehorzketa Santuaren Kofradiak bizkar gainean eraman zuen lignum crucis-aren pasabidea (1968), zeinak Soriara 1522an iritsitako Gurutze Santuaren erlikia baitarama, Adriano VI.a aita santuak hura gurtzeko errekeritu zuenean, hurrengo urtean itzularaziz.

Tenerifeko (Kanariak) Santa Cruz Sortzez Garbiaren Eliza Nagusian gordetzen da Kanarietako hiriburuaren fundazio-gurutzea, berez erlikiatzat hartzen dena. Gurutze formako kristalezko kutxa batean gordetzen da. Gurutze horrek Jakue Zebedeorenarekin partekatutako hiriaren zaindaria du. Santa Cruz Tenerifeko Puerto de La Cruz herriko zaindaria ere bada. Lignum crucis-aren aztarnak ere badaude La Lagunako San Kristobal Sortzez Garbiaren elizan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak