open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Brian Borus´s march

**Brian Borus´s march** (euskaraz *Brian Boruren martxa*) antzinako irlandar doinua da. Bere izenak ongi dioen bezala Brian Boru erregearen omenez konposatua izan zen.

## Kanpo estekak 
* The Chieftains taldeak jotako "Brian Boru´s march" abestiaren bertsioa entzungai.
Women Of Ireland

**Women Of Ireland** ingelesez eta **Mná na h-Éireann** irlanderaz, (euskaraz *Irlandako Emakumeak*) Seán Ó Riada konposatzaile eta musikari irlandarrak sortutako doinu edo abestia da. Bere hitzak irlanderaz idatziak daude. Hainbat talde eta musikarik abesti honen bertsio ezberdinak moldatu dituzte: The Chieftains, Sinéad O'Connor, Alan Stivell, Mike Oldfield, Carlos Nuñez...

Stanley Kubrick zuzendariak 1975an zuzendutako Barry Lyndon filmaren soinu bandako abestietako bat izan zen, beharbada filma horretako abesti ezagunena.

## Ikus gainera 
* *Women of Ireland (Mike Oldfield)*: Mike Oldfield ingeles musikagilaren bertsioa.

## Kanpo estekak 
* The Chieftains taldearen "Women Of Ireland" doinuaren bertsioa entzungai
* Alan Stivellen "Women Of Ireland" doinuaren bertsioa entzungai
* Sinéad O'Connorrek irlanderaz abesten duen "Women Of Ireland" edo "Mná na h-Éireann" doinuaren bertsioa entzungai
* Mike Oldfielden "Women Of Ireland" doinuaren bertsioa entzungai
* Carlos Nuñezen "Women Of Ireland" doinuaren bertsioa entzungai
NA-2520

edo **Olague-Zubiri errepidea** Nafarroa Garaiko errepide bat da. Errepidea  errepide nagusia eta  foru errepidea lotzen du.

Errepidea 13,30 kilometrokoa da.

## Historia 
Anue eta Esteribar arteko bide zaharra ibilgailuen zirkulaziora egokitzearen emaitza da errepidea.

## Udalerriak 
Hauek dira errepideak zeharkatzen dituen udalerriak:
* Anue
* Esteribar

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* 
* 
* Nafarroa Garaiko errepideen sarea

## Kanpo estekak 
*Nafarroako errepideak, Nafarroako gobernuaren webgunean
Christophe Hondelatte

**Christophe Hondelatte** (Baiona, 1962ko abenduaren 17a - ) irrati esatari eta telebista aurkezle baionarra da. Lapurdiko hiriburuan jaio eta Basusarrin bizi izan zen gaztaroan.

## Biografia 
1984an Christophe Hondelattek Bordeleko ''Institut d'études politiques* institutuan titulua lortu zuen.

1985 eta 1988 artean, Radio France Pays Basque, Radio France Berry Sud eta Fréquence Norden, 1989an France Infon, 1990ean France Interren eta 1996 eta 1999 artean Radio France irratietan lan egin zuen.

2000ean RTLen *Les auditeurs ont la parole* eta France 2 telebistan *Les documents du dimanche* eta *Faites entrer l'accusé'' aurkeztu zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
The King of Laois March

**The King of Laois March** (euskaraz *Laoiseko Erregearen Martxa*) antzinako irlandar doinu zaharra da. Laois erresumako erregearen omenez konposatua izan zen.

## Kanpo estekak 
* The Chieftains taldearen "The King of Laois March" abestiaren bertsioa entzungai
Txingudiko Mankomunitatea

**Txingudiko Mankomunitatea** Irun eta Hondarribiako udalerriek, 1989ko abenduaren 22an Ura kudeatzeko elkartea da. Elkartea 1990eko urtarrilaren 1ean hasi zen lanean eta elkartearen hasierako kapitala hirurogeitazazpi milioikoa izan zen.

## Zereginak 
* Ur hornidura
* Zabor bilketa
* Kale-bideen garbiketa

## Kanpo estekak 
*  Txingudiko mankomunitatearen webgunea.
NA-9205

**NA-9205**, lehen **NA-2585** izenekoa, edo **Luzaideko errepidea** edo **Lindusko bidea**, Nafarroako herri errepidea da, N-135 nafar errepidearen 48,76 kilometroan hasi eta Luzaide udalerrian dagoen Usategien bideraino doa. Errepidea 1,01 kilometro luze da.

## Zeharkatzen dituen udalerriak 
* Luzaide

## Ikus, gainera 
* Nafarroako errepideak
* Nafarroako herri errepideen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Nafarroako errepideak, Nafarroako gobernuaren webgunean.
Seymour Skinner

**W. Seymour Skinner** *Simpsondarrak* telesaiko pertsonai bat da.

## Deskribapena 
Springfieldeko Lehen Hezkuntzako Eskolaren zuzendaria da. Agnes Skinneren semea da, eta oraindik berarekin bizi da. Edna Krabappelen mutil laguna izan zen.

## Armin Tamzarian 
Telesaiko kapitulu batean bere benetako izena jakin zen **Armin Tamzarian**, eta benetako Seymour Skinner galduta egon zela.

## Ikus, gainera 
* Simpsondarrak

## Kanpo estekak
Bro Goth Agan Tasow

**Bro Goth Agan Tasow** (euskaraz *Gure gurasoen lurra*) Kornuallesko ereserkia nazionala da. Doinua Galesko Hen Wlad Fy Nhadauren berdina da, honi kornubierazko hitzak gehitu zaizkiolarik. Bretainiako Bro Gozh ma Zadoù ereserkia Kornuallesekoaren antzera ere, jatorrizko galestar ereserkiaren doinua oinarritzen da.

Halere 1824an Robert Stephen Hawkerrek idatziriko The Song of the Western Men abestia, *Trelawny* bezala ezagunagoa, Kornualleseko beste ereserkia nazionaltzat ere hartu ohi da.

## Hitzak 
Bro goth agan tasow, dha flehes a'th car,
Gwlas ker an howlsedhes, pan vro yw dha bar?
War oll an norvys 'th on ni scollys a-les,
Mes agan kerensa yw dhis.

**Bis**

:*Kernow! Kernow, y keryn Kernow;*
:*An mor hedra vo yn fos dhis a-dro*
:'*Th on onan hag oll rag Kernow!*

Gwlascor Myghtern Arthur, an Sens kens, ha'n Gral
Moy kerys genen nyns yw tiredh aral,
Ynnos sy pub carn, nans, menydh ha chi
A gews yn Kernowek dhyn ni.

**Bis**

Yn tewlder an bal ha war donnow an mor,
Pan esen ow qwandra dre diryow tramor
Yn pub le pynag, hag yn keniver bro
Y treylyn colonnow dhiso.

**Bis**

## Kanpo estekak 
* Kornuallesko "Bro Goth Agan Tasow" ereserkia entzungai
The Song of the Western Men

**The Song of the Western Men** (kornubieraz ''Kan an Dus a'n Howlsedhes*, euskaraz *Mendebaldeko Gizonen Abestia'') edo **Trelawny** Kornuallesko ereserkia nazionala da. 1824an Robert Stephen Hawkerrek idatzi duen. Jatorrizko hitzak ingelesez idatziak daude, nahiz eta kornubierazko itzulpena ere egin izan den. Kornuallesko errugbi selekzioak ereserkia hau erabiltzen du bere partida ofizialetan zehar.

Halere, gerora indarra hartu zuen Bro Goth Agan Tasow abestia ere Kornuallesko beste ereserkia nazionaltzat hartu ohi da. Azken abesti hau kornubieraz abesten da.

## Hitzak 
## Kanpo estekak 
* "The Song of the Western Men" edo "Trelawny" abestia bideo honetan entzungai dago
Ned Flanders

**Nedward "Ned" Flanders** *Simpsondarrak* telesaileko pertsonai bat da. Oso gizon ona da. Kristaua protestante da, eta oso erlijiosoa. Maude Flandersekin ezkonduta egon zen, eta bi seme dauzka: Rod eta Todd. Homer Simpson beti dago Ned Flandersen gauzak hartzen, gero ez itzultzeko. Ezkertia da, eta ezkertientzako denda bat dauka: *Ezkertilandia*.
Flanders Simpssondarrak bizilaguna da, eta ia beti Homerrek iseka egiten dio, bere bizimodua jasaten ez duena, erlijioan eta familian oinarritua. Hala ere, Homer eta Flanders lagun onak dira. Ned Springfieldeko lehen eliza n ohikoa da, Timothy Lovejoy Reverendoa daraman eliza protestante bat, eta oso kontserbadorea eta zeharkakoa da homosexualitatea edo katolizismoa bezalako gaiekin. Lehen hamaika denboraldietan, Maude Flandersekin ezkonduta zegoen, istripu bitxi batean hil zena, eta bi seme-alaba zituena. Azken denboraldietan bigarren aldiz ezkondu zen Edna Krabbapelekin, honen alarguna ere izan zelarik.

## Ikus, gainera 
* Simpsondarrak

## Kanpo estekak
Apu Nahasapeemapetilon

**Apu Nahasapeemapetilon** *Simpsondarrak* telesaiko pertsonai bat da.

## Deskribapena 
Kwik-E-Marteko jabea da. Manjula Nahasapeemapetilonekin ezkonduta dago eta zortzi seme-alaba ditu, lau mutil eta lau neska: Anoop, Uma, Nabendu, Poonam, Priya, Sandeep, Sashi eta Gheet. Anaia Sanjayk harekin lan egiten du.

## Biografia 
Apu hasi zen Kiwik-E-Marten bere ikasle garaian bere ikasketak ordaintzeko. Legez kanpoko etorkin gisa jarraitu zuen, Quimby alkateak udal-lege bat proposatu zuen arte, agiririk gabeko atzerritarrak kanporatzeko. Apuk erantzun zuen Springfieldeko mafiaren jaiotza-ziurtagiri forjatu bat erosiz. ziurtagiri horrek Herb eta Judy Nahasapeemlon estatubatuarrak (Green Bay, Wisconsin) izendatu zituen gurasoak. Hala ere, bere jatorriari uko egiten ari zela konturatu zenean, plan hori utzi eta herritartasun proba pasatzea lortu zuen Lisaren eta Homer Simpson-en laguntzarekin. Hala, bere burua "atzerritar erdi-ilegaltzat" hartzen du.

## Historia 
Bere lehenengo agerpena zortzigarren atalean izan zen 1990eko otsailean "The Telltale Head" izeneko kapituluan. Ahotsa jarri zion aktorea Hank Azariaizan zen. 2018ko urriaren 26an (kontrobersia asko izanez gero), zurrumurruen arabera, ikuskizunaren ekoizleak Apu erabat kenduko luketela ikuskizunetik, lehenago Hank Azaria aipatu zuen, pertsonaiarengandik aldentzea ondo zegoela esanez.. 2020. urtearen hasieran, Azariak iragarri zuen Apu pertsonaiatik urruntzen ari zela, batez ere estereotipoengatik eta betikotzen zuen partzialtasunagatik. Gaur egun Apu pertsonaia, kapitulu batzuetan agertzen da, baina pertsonaia betegarri gisa bezala, elkarrizketarik gabe.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Simpsondarrak

## Kanpo estekak
NA-2591

edo **Zigako errepidea** Nafarroa Garaiko errepide bat da. Errepidea  errepide lokala eta Ziga lotzen du.

Errepidea 0,54 kilometrokoa da.

## Historia 
Zigataerako bide zaharra ibilgailuen zirkulaziora egokitzearen emaitza da errepidea.

## Udalerriak 
Hauek dira errepideak zeharkatzen dituen udalerriak:
* Baztan

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* 
* Ziga
* Nafarroa Garaiko errepideen sarea

## Kanpo estekak 
*Nafarroako errepideak, Nafarroako gobernuaren webgunean
NA-2651

**NA-2651** edo **Gorostapoloko errepidea**, Nafarroako herri errepidea da, NA-2600 nafar errepidearen 3,19 kilometroan hasi eta Baztan udalerrian dagoen Gorostapolo auzora arte doa. Errepidea 1,66 kilometro luze da.

## Zeharkatzen dituen udalerriak 
* Baztan

## Ikus, gainera 
* Nafarroako errepideak
* Nafarroako herri errepideen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Nafarroako errepideak, Nafarroako gobernuaren webgunean.
The Guardian

**"The Guardian"** egunkari britainiar beteranoa da, Europako kazeta aktibo zaharrenetarikoa dena. 1959 arte *"The Manchester Guardian"* izena zeukan.

Politikoki, ezker-erdirantz lerraturik dago.

## Kanpo estekak 
*  Egunkariaren webgunea
The Daily Telegraph

**"The Daily Telegraph"** egunkari britainiar beteranoa da, Europako kazeta aktibo zaharrenetarikoa dena. Sorreran *"Daily Telegraph and Courier"* izena zeukan.

Politikoki, eskuinerantz lerraturik dago eta gaur egun Erresuma Batuan gehien saltzen den egunkaria da.

## Kanpo estekak 
*  Egunkariaren webgunea
Mulhouse

**Mulhouse** (ofizialki ,  ahoskatua; alsazieraz: *Milhüsa* edo *Milhüse*,  ahoskatua; ) Frantziako ipar-ekialdeko hiria da, Rhin Garaia departamenduan dagoena.

## Demografia 
## Ekonomia 
Nekazaritza (laboreak eta ardoa); metalurgia, kimika eta ehungintza.

## Klima 
## Herri eta hiri senidetuak 
* , 1953
* , 1956
* , 1965
* , 1981
* , 1989
* , 1991
* , 1991
* , 1999
* , 2003
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Santa Klara komentua (Azkoitia)

**Santa Klara komentua** Azkoitian dagoen klaratarren komentua da, 1589an erregeren entzule zen Francisco Zuatzola Floreagak sortua. Eliza barrokoa du

## Erretaula nagusia 
Santa Klararen erretaula nagusi hau rokoko estiloaren printzipio berriekin bat etorriz egindako lehenbizikoetakoa dugu, eta arkitektura-alorrean hainbesteko interesa eragingo zuen Euskal Herriko rokokoaren oskol itxurako erretaulen eredu goiztiarra dugu.

Erretaula nagusi hau 1740-42 bitartean egina da Inazio Iberoren trazaerari jarraiki. Zortzi aldeko oina du oskol itxurako erretaula honek, eta zizailuaz, gorputz bakarraz eta hiru kaletan antolatutako erremate batez osatzen da. Kapitel konposatuko zutabe ildaskatuak ditu, rokoko apaingarriz hornituak. Altzaria Jose Lizardik burututako jaspezko idulki baten gainean kokatuta dago. Basamentuan apaingarri oparoko ateak zabaltzen dira alboetara, moldura barrokoak dituzte eta zutabeen azpiko mentsulak aingeru-buruekin apainduta daude. Erdiko kalean santutegia kokatuta dago arku lerronahasi batez inguratutako nitxoan, XIX. mendeko erretaularen atzean. Erretaularen gainean, Santa Klararen horma-konka agertzen da, kartela txirladun bat duela gainean. Kartela hau atikoko irudiaren apala bermatuta dagoeneko taulamendua kurbatzen da. Gorputzaren alboetako kaleetan, apaingarriz hornitutako apalen gainean, erremate kiribildun taulamenduen barruan txertatutako erdi-puntuko hondoetan agertzen dira tailak. Oskolean, zutabeen bidez berezitako hiru kaleko banaketa giltzarriraino iristen diren nerbioen bidez luzatzen da. Erdiko taila horma-konka batean ageri da, errematean aingerutxo batzuk dituela eta arrokaia txirladunaz apaindua. Alboetan, irudiak kanpai- eta errezel-formako pabiloietan kokatuta daude, eta multzo osoa itxiz, giltzarriko Gloria nabarmentzen da. Erretaulak rococo estiloko apaindura du, kartela eta apaletan tarteka agertzen diren zintzilikari, pitxer, oihal, arrokaia eta aingerutxo-buruak nabarmentzen direlarik.

Elizako buruaren taila, Santa Klararena alegia, lehen gorputzeko horma-konkan agertzen da eta bere gainean, errematean, Andre Maria Sortzez Garbiaren irudia agertzen da. Ebanjelioaren kalean, Santa Katalina Boloniakoaren irudia ikus daiteke, eta Santa Koletaren irudia, berriz, Epistolaren kalean. Bestalde, errematean San Bernardino Sienakoaren eta San Joan Capistranokoaren irudiak agertzen dira eta erlikiategiaren gainean, azkenik, San Migelen irudi txiki bat, erretaula baino geroagokoa.

Irudien polikromia erretaularen garai berekoa da, eta erretaularen urreztatze-lanak eta polikromia, berriz, berau burutu baino nabarmen geroagokoa.

## Iruditegia 

Irudi:Santa Klara eliza 1.jpg|Erretaula nagusia.
Irudi:Santa Klara komentua 4.jpg|Klaustroa.
Irudi:Santa Klara komentua 3.jpg|Komentua klaustrotik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Erretaula: Kultura Ondasun izendapena EHAAn
* Santa Klara lekaimetxea, Azkoitiko Udalaren webgunean.
Esfumatura

[thumb|200px|eskuinera|[Gioconda margolana esfumaturaren teknikaren adibide da]]
thumb|200px|San Joan Bataiatzailea

**Esfumatura** (italieraz *Sfumato*) Pizkunde garaiko artistek sortutako teknika bat da, irudiari halako efektu lanbrotsua eragiten diona. Margolariak hainbat pintura kapa fin bata bestearen gainean metatuko ditu, objektuen eta figuren siluetak zehaztasun osoz errepresentatu barik. Konposizioaren ilunak eta argiak ez dira erabatekoak, ñabartuta ageri dira.

Leonardo da Vinci izan zen esfumaturaren teknikaren aitzindaria. Gerora artista gutxik lortu dute haren maisutasuna baliabide hau erabiltzean. Pascal Cotte ikerlariak, Gioconda lanaren azterketa eginda, teknika zertan den azaltzeko ahalegina egin du.
 
Hona urratsak zeintzuk diren:

# Makal zurezko ohol baten gainean igeltsu eta lekeda berezi batez (*gesso* delakoaz) osaturiko prestakina zabalduko dugu.
# Pintzelaz irudiaren aurreneko zirriborroa egingo dugu.
# Oholari olio kolore-geruza mehetxoa emango diogu.
# Itzalak eta tarteko tonoak ezarriko ditugu. Mona Lisaren ezker begian artistak Sienako lur ureztatua erabili bide zuen.
# Pintzelaren muturraz aipatu itzalak eta tarteko tonoak "lausotzen" saiatuko gara.
# Koadroari koloretako kapa fin gardena ezarriko diogu, aldean aldeko koloreak kontuan hartuta.
# Lausotutako guneak errepasatuko ditugu, euren bitarteko guneak ukitu leun eta txikiz pintatuz.
# Azken pausua: Itzal-argi guneak ukitu are txikiagoz perfilatuko ditugu, lanbrotzea agerikoago eginez.
 
Horrela eginda ez da nabarituko pintzela hor zehar ibili dela, eta oso zaila da asmatzea zein teknika erabili duen artistak.

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
Sintesi kengarri

**Sintesi kengarria** soinu sintesiaren bitartez eduki harmonikoa ateratzeko metodo bat da; soinu seinaleari iragazki bat ezarriz lortzen da. Esate baterako, zerra-hortz uhin baten irteera hartuz, eta behe-paseko iragazki bat erabiliz beraren partzial altuak amatatzeko, arku-instrumentu baten soinu naturalago bat lortzen da bakarrik zerra-hortz uhina erabilita baino. Tipikoki, jatorrizko seinalaren konplexutasuna eta iragazkiaren ebaketa-frekuentzia eta erresonantzia kontrolatzen dira instrumentu jakin baten tinbrea imitatzeko.

Kontuan hartuta iturri seinalerik arruntenak (uhin koadroak, zerra-hortz uhinak, pultso-uhinak, triangelu uhinak) sortzeko behar diren zirkuito sinpleak, sintesi kengarria historikoki lotuta dago tentsioaren bitartez kontrolatutako sintetizadore analogikoekin, Moog sintetizadorea bezala. Sintetizadore moderno digitalak eta software bidezko sintetizadoreak uhin konplexuagoak eskaini ditzakete edo aukera eman erabiltzaileari nahi duen uhin mota sartzeko.

## Kanpo estekak
El Vellón

**El Vellón** Madrilgo Erkidegoko udalerria da, erkidegoaren ipar-ekialdean kokatua. 34,14&nbsp;km²-ko azalera du eta 2008ko erroldaren arabera, 1.492 biztanle zituen.

## Demografia 
## Kanpo estekak 
*  El Vellongo udalaren webgunea
El Berrueco

**El Berrueco** Madrilgo Erkidegoko udalerria da, erkidegoaren iparraldean kokatua. 28,80&nbsp;km²-ko azalera du eta 2008ko erroldaren arabera, 601 biztanle zituen.

## Kanpo estekak 
*  El Berruecoko udalaren webgunea
960 Birgit

**960 Birgit** asteroide gerrikoan aurkitutako 960. asteroidearen izena da. 1921eko urriak 1ean aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1921 KH** zen.

## Kanpo estekak
964 Subamara

**964 Subamara** asteroide gerrikoan aurkitutako 964. asteroidearen izena da. 1921eko urriak 27an aurkitu zuen Johann Palisak Vienako behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1921 KS** zen.

## Kanpo estekak
965 Angelica

**965 Angelica** asteroide gerrikoan aurkitutako 965. asteroidearen izena da. 1921eko azaroak 4an aurkitu zuen Juan Hartmannek La Platatik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1921 KT** zen.

## Kanpo estekak
NA-2595

edo **Ariztegiko errepidea** Nafarroa Garaiko errepide bat da. Errepidea  errepide lokala eta Ariztegi lotzen du.

Errepidea 0,46 kilometrokoa da.

## Historia 
Ariztegirako artea bide zaharra ibilgailuen zirkulaziora egokitzearen emaitza da errepidea.

## Udalerriak 
Hauek dira errepideak zeharkatzen dituen udalerriak:
* Baztan

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* 
* Ariztegi
* Nafarroa Garaiko errepideen sarea

## Kanpo estekak 
*Nafarroako errepideak, Nafarroako gobernuaren webgunean
966 Muschi

**966 Muschi** asteroide gerrikoan aurkitutako 966. asteroidearen izena da. 1921eko azaroak 9an aurkitu zuen Walter Baadek Bergedorfetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1921 KU** zen.

## Kanpo estekak
Juan Hartmann

**Johannes Franz Hartmann** (Erfurt, 1865eko urtarrilak 11-Göttingen, 1936ko irailak 13), Argentinan **Juan Hartmann** bezala ezaguna, astronomo alemaniar bat izan zen.

## Biografia 
Hartmannek Tübingenen, Berlinen eta Leipzigen ikasi zuen. Bere ikasketetan zehar A. V. Guestfalia Tübingen ikasle katolikoen elkarteko kide izan zen. 1891n doktoretza lortu zuen eta 1893tik Kuffner behatokian laguntzaile bezala lan egin zuen.

1894an Leipzigera itzuli zen eta 1896tik aurrera Postdameko institutu astrofisikoan lan egin zuen. 1902an irakasle izendatua izan zen. 1909tik 1921 arte irakasle bezala lan egin zuen Götingeneko unibertsitatean eta zuzendari bezala Götingeneko behatokian. 1921ean Argentinako Behatoki Nazionaleko zuzendari izatera pasa zen, La Platan. Gaixotasun larri baten ondorioz 1934an Götingenera itzuli zen, bertan bi urte beranduago hil zelarik.

Hartmannek nagusiki espektroskopiarekin lan egin zuen. Mintaka edo Delta Orion izeneko izarraren Doppler efektua behatuz izarrarteko ingurunearen presentziaren lehen zantzuak aurkitu zituen. Argentinan eman zuen denboran hiru asteroide aurkitu zituen: 965 Angelica, 1029 La Plata eta 1254 Erfordia.
Lott Dod

**Lott Dod** Star Warsen fikziozko unibertsioan Neimoidia planetako (neimoidiarren jatorrizko planeta) eta Merkataritza Federazioaren senatari ordezkari bat zen. Trebea zen politika eta burokrazia arloan Coruscanten, Senatu Galaktikoa bere gogoaren arabera manipulatuz. Honela, Errepublika Nabooko gudutik arrotz uztea lortu zuen mamu mehatxuaren garaian.

Behin mugimendu separatista osatu ondoren. Merkataritza Federazioa eta neimoidiarrak ofizialki banandu ziren Errepublikatik. Lott Dod berriz Neimoidiara itzuli zen bizitzera eta Klon Gerrak Konfederakuntzako separatisten aholkulari bezala pasa zituen bere jatorrizko planetan eta Kato Neimoidian.
Oskar Kokoschka

**Oskar Kokoschka** (Pöchlarn, Austria, 1886ko martxoaren 1a – Montreux, Suitza, 1980ko otsailaren 22a) margolaria, marrazkilaria, grabatzailea, poeta eta antzerkigilea izan zen, erretratu eta paisaia espresionistengatik ezaguna. Margolari espresionista handienetako bat izan zen. Lehen obretan, pertsonaien psikologian barneratzeko ahalegina nagusi bazen ere, humanismo sakon baten ikuspegi alegorikoek bete zituzten, neurri handi batean, haren azken lanak.

## Bizitza 
thumb|ezkerrera|Kokoschkaren jaiotetxea.

thumb|ezkerrera|Kokoschka bere lantegian.

1886ko martxoaren 1ean jaio zen, Pochlarnen, Austria-Hungaria Inperioaren garaian. Haurtzaroko arazo ekonomiko eta familiarrek, batetik, eta anaia zaharraren heriotzak, bestetik, arrasto sakona utzi zuten haren izaera oinazetsuan.

Vienako Arte eta Lanbide eskolan egin zituen ikasketak (1905-1909). 1908an Adolf Loos arkitektoa ezagutu zuen, eta haren bidez egin zuen abangoardiako artisten ezagutza. Berlina jo zuen gero, eta han abangoardiako giroan murgildu zen berehala, *Der Sturm* aldizkariaren inguruan. Garai hartan, margolaritza ez ezik literatura ere landu zuen; poemak eta dramak idatzi zituen: *Mörder, Hoffnung der Frauen* (1907, *Hiltzailea, emakumeen esperantza*), *Der brennende Dornbusch* (1911, *Sasia sutan*).

Paisaiak eta erretratuak margotu zituen batez ere, indar espiritual handikoak bigarrenak. Hasieran, kolore naturalistez eta lerro leunez margotu zuen, baina, pixkanaka, bere margokera asaldatuz joan zen, pintzelaren arrastoa lodituz, kolorea biziagotuz, eta ertz-inguruak astunduz. Garai hartako eta haren obra osoko lan garrantzitsuenetako bat *Ekaitza* du (1914, Kunstmuseum, Basilea, Suitza), bere buruaren eta Alma Mahleren erretratu bat itsaso haserrearen erdian.

Lehen Mundu Gerraren ondoren, larri zauritu baitzuten, bidaia bat egin zuen Europan, Afrikan eta Ekialde Hurbilean zehar. 1937an Alemaniako obra guztia konfiskatu zioten, degeneratua zelakoan.

Nazismoaren etsai handia izan zen, eta koadro bat egin zuen Kondor Legioak Bizkaiko herriak bonbardatu zituenekoaz, Euskal Herriko haurren alde. 1938an Londresa joan zen, eta han gizateria pairatzen ari zen oinazea eta sufrikarioa azaldu zuen bere margolanetan: *Arrautza gorria* (1940-1941, Narodni Galerie, Praga). Azkeneko urteetako obra, berriz, bareagoa da, zenbait hiri-ikuspegi eta gai mitologikoko margolanetan ikus daitekeen bezala. Montreuxen hil zen, Suitzan, 1980ko otsailaren 22an.

## Erreferentziak
Beganismo

thumb|Ikur honek produktu bat beganoa dela adierazten du.
thumb|250px|Energia kontsumoaren iturri nagusiak munduan.
**Beganismoa** animaliarenganako errespetuan oinarritutako bizimodua eta filosofia da, Ingalaterran 1944an sortua. Beganismoak antropozentrismoa (hau da, gizakia ororen gainetik jartzea) arbuiatzen du. Aitzitik, animalien eskubideen alde egiten du, baina betiere animalien esplotazioaren beraren kontra, ez baita mugatzen haien bizi baldintzak hobetzeko aldarrikatzera.

Hori dela eta, zuzenean edo zeharka animaliak esplotatzen dituzten jardueretan ezin dute parte hartu beganoek, eta, beraz, animaliengan jatorria duen produkturik ez dute kontsumitzen:

* Elikadura: begano gehienak barazkijale zorrotzak dira (%100ean barazkijale). Horren barruan animaliengan jatorria duten produktuak (arrautzak, esnekiak...) daude.
* Janzkera: animaliengan jatorria duten ehunak arbuiatzen dituzte.
* Animaliengan testatutako produktuak: saiatzen da produktu hauek baztertzen.
* Aisialdia: ez dira animaliak erabiltzen dituzten ikuskizunetara joaten.

## Beganismoaren aldeko erakundeak Euskal Herrian 
* Askekintza
* Bezala
* Piztiak
* Iruñeko Ekintza Antiespezista
* Tolosaldea Antiespezista
* Goierri Antiespezista
* Orroak

## Ikus, gainera 
* VeggieBoards
* :Barazkizaletasuna

## Kanpo estekak
Digitalaia

**Digitalaia** izena du HUHEZI fakultateak 2009an konpetentzia digitalen eragina aztertzeko abian jarritako behatokiak. Behatokiaren helburua da aztertzea teknologia digitalak zer harreman duen gure gizartearen hainbat arlorekin: unibertsitate aurreko irakaskuntzarekin, unibertsitate-irakaskuntzarekin, hedabideekin, euskararekin eta kooperatibekin.

## Ikus, gainera 
* Mondragon Unibertsitatea

## Kanpo estekak 
*  Mondragon Unibertsitateko albistea.
Shaila Dúrcal

**Shaila Dúrcal** (1979ko abuztuak 28) Shaila de los Ángeles Morales de las Herasen izen artistikoa da, espainiar abeslari bat, Antonio Morales "Junior"ren eta Rocío Dúrcalen alaba.

## Biografia 
Esan bezala, Antonio Morales "Junior"ren eta Rocío Dúrcalen alaba da.

1997an Madrilen bigarren hezkuntzako bere ikasketak amaitu ondoren kantua eta dantza ikasten hasi zen Espainiako hiriburuan 1999an Floridako Miami hirira joateko bere ikasketak jarraitzera 2001 arte. Ondoren, bere amarekin joan zen honek Latinoamerikatik eta AEBetatik egin zituen azken biretan, eskenategietan koruak eginez parte hartu zuelarik. Mexikon eman zuen bere amak ezagutzera eta bere konpainia diskografiko propioarekin harremanetan jarri zuen, SONY-BMG Mexikorekin, Shaila gaztearekin kontratu bat sinatu zuena 2003an.

## Diskografia 
### Estudioko bildumak 
* *Shaila* (2004)
* *Recordando* (2006)
* *Tanto amor* (2008)
* *Corazon ranchero* (2009)
Alizée

**Alizée**, jaiotzez **Alizée Jacotey** (Ajaccio, Korsika, 1984ko abuztuaren 21a), abeslari korsikarra da.

## Diskografia 
### Albumak 
* 2000: Gourmandises
* 2003: Mes Courants Electriques
* 2004: Alizée En Concert
* 2007: Psychédélices
* 2010: Une enfant du siècle
* 2013: 5
* 2014: Blonde

### Singelak 
#### (Gourmandises) 
* 2000: Moi... Lolita
* 2000: L'alizé
* 2001: Parler tout bas
* 2001: Gourmandises

#### (Mes Courants Electriques) 
* 2003: J'en ai marre&nbsp;!
* 2003: Mon bain de mousse
* 2003: J'ai pas vingt ans&nbsp;!
* 2003: I'm not twenty!
* 2003: A contre-courant

#### (Psychédélices) 
* 2007: Mademoiselle Juliette

## DVDak 
* 2004: Alizée En Concert (DVD9)
* 2007: Alizée En Concert (DVD5) (Mexiko)

## Bideoak 
* Alizée - J'en Ai Marre
* Alizée - EuroBest
* Alizée - La Isla Bonita
* Alizée - J'ai Pas Vingt Ans
* Alizée - Gourmandises
* Alizée - Ella, Elle L'a
* Alizée - Moi... Lolita
* Alizée - L'Alizé
* Alizée - Fifty Sixty

## Kanpo loturak 
* http://www.alizee-officiel.com Webgune ofiziala
* https://web.archive.org/web/20210316154505/https://www.super-alizee.de/
* http://youpidoo.free.fr (Alizée esperantoaz)
* https://web.archive.org/web/20070210215200/http://www.alizee-world.com/ (Alizée World - Peru)
* Alizee Info
* Alizee Info forum
* Fifty Sixty
Dama gazte xarmant bat

**Dama gazte xarmant bat** euskal abesti herrikoia da. Bere jatorria Iparraldean du eta egile ezezagunekoa da. Bere gaia neska gazte batetaz maitemindua dagoen mutil edo gizonek aipatzen dituen hitz eder eta goraipamenak dira. Bere bertsiorik ezagun eta hedatuena Benito Lertxundi abeslariak moldatu eta abestutakoa da, lehenbiziko aldiz izenbereko diskoan kaleratu zuelarik.

## Hitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Benito Lertxundiren **Dama gazte xarmant bat** abestiaren bertsioa bideo honetan entzungai dago.
* "Dama gazte xarmant bat" abestiaren hitzak irakurgai.
Zilhekoa

**Zilhekoa** Arberatze-Zilhekoa udalerriko herriska bat da, Nafarroa Behereko Amikuze eskualdean. Herri honek 1841 arte aparteko udalerria osatu zuen.

Herritarrei "zilhekoar" deitzen zaie. Donibane Garazi herrialdeburura 35&nbsp;km daude.

## Izenaz 
Izenaren etimologian "zil(h)o" ("zulo") hitza ikusten dute adituek. Bere izenaren agerpen historiko batzuk: *Sanctus Petrus de Silegue* (1160), *Sileugue* (1316), *Silegoe* (1350), *Silleugue* (1413), *Silengoa* (1513an Iruñeko idazki batean) edota *Sillègue-les-Domezain* (1734an Lextarreko gortean) dira.

Euskaraz "Zilegoa" tokiko aldaera ere erabiltzen da. Forma horietatik eratorri da *Sillègue* frantsesezkoa.

## Geografia 
### Kokapena 
Amiküze eskualdea historikoki zatituta zegoen hiru eremuetatik Biduze-haraindi izenekoan kokatuta dago; izenak adierazten duen gisan Biduze ibaiaren ekialdean dagoen zonaldeari deitzen zitzaion horrela. Herriaren mugak hauexek dira: iparraldean Zohota eta mendebaldean Arberatze udalburua, biak herri amikuztarrak; aldiz, hegoaldean eta ekialdean Zuberoako Pettarra eskualdearekin egiten du topo, Domintxaine-Berroetako lurrekin hain zuzen.

### Orografia 
Altuera apaleko lurrak dira. Herriaren lurretako ipar-ekialdean Burgaintzi muino-lerroetako bat (146 m) dago; herriska pittin bat baxuago dago.

## Demografia 
1695eko erroldan 20 etxerekin ageri da.

## Errepideak 
Herriska honen iparraldetik pasatzen den D 933 departamendu mailako errepidea da nagusia; Donapaleu kantonamendu eta eskualdeburutik abiatu ostean Aiziritze eta Arberatzeren artean pasatzen da, Salbaterrarako (Okzitania) bidean. Bertatik ateratzen den adar lokal batek Arberatzetik pasa eta gero **Zilhekoarekin** lotura egiten du; aldi berean, ekialderantz errepide beretik segituz gero iparraldetik (Zohota) hegoaldera doan D 134rekin bat egin daiteke, adibidez Maulerantz abiatzeko.

## Udalerri-aldaketak 
1841 arte herri honek udalerri propioa izan zuen. Urte horretan Arberatzerekin fusionatu zen; harrezkero Arberatze-Zilhekoaren barruan dago.

## Eraikin historikoak 
* Eliza baino, kapera txiki bat baino ez dago herriska honetan.

## Ekonomia 
Nekazaritza eta abeltzaintza izan dira herritar gehienen ohiko lanbideak.

## Zilhekoar jatorrikoak 
Bertakoa izan gabe, Alexandre Dumasen luman Athos musketaria bihurtuko zenaren benetako izena ''Armand de Sillègue d'Athos d'Autevielle* zen, beraz herriaren izena zeraman. Bearnesa zen baina Amiküzeko auzoak diren Salbaterra aldeko herri batzuetan jaio eta bizi izan ziren edo harremanak izan zituzten: Atòs-Aspins, Autile... Pentsatzekoa da, beraz, familiak jatorria *Zilhekoan'' zuela.

## Ikus, gainera 
* Arberatze
* Arberatze-Zilhekoa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Athos musketaria frantsesezko wikipedian.
Eperra

**Eperra** hitzak zenbait adiera ditu:

* *Eperra*: Zuberoako kanta ospetsua.
* *Eperra*: Niko Etxartek 2004an argitaratu zuen albuma.
* *Eperra*: Manuel Jose Mitxelena bertsolariaren ezizena.

## Ikus, gainera 
* Eper
Bizkaitarra (aldizkaria)

***Bizkaitarra*** Sabin Aranak argitaratutako aldizkaria izan zen.

## Historia 
1893ko ekainaren 8an atera zuen lehendabizikoz. Sabin Aranaren lehendabiziko asmoa orri bakarrekoa izan zedila omen bazen ere, 5. aletik aurrera, 1894ko urtarrilaren 29an argitaratua, hilabetekari bihurtu zen. Gero hamabostaldikari eta batzuetan astekaria ere izan zen.

1895eko irailaren 5ean giltza eman arte, 32 ale argitaratu zituzten, batez besteko 1.500 tirada izanik. Emaitza hori ezin hobea zen abertzaletasun hasiberriarentzat.

Sabin Arana egunkariaren idazle, sortzaile, jabe eta zuzendaria izan zen. Izan ere, *Bizkaitarra*ren artikulu gehienak Sabin Aranak eginak ziren. Artikulu hauek zirela eta Sabin Aranak salaketa, epai, isun eta kartzela jasan zituen.

Bizkaitarraren ale guztiak Bilboko Sebastian Amorrortu inprimategian argitaratu zituzten. Grafia ez zen Sabin Aranakoa eta "rr" erabili zuten "ŕ"-ren ordez, *Baserritarra* bezalako egunkarietan gertatu ez zena.

*Bizkaitarra* berriro 1909 eta 1913, 1916 eta 1919, 1930 eta 1931 eta 1936an argitaratu zuten.

1895ean Engrazio Aranzadi "Kizkitza"k, *Baso-jaun* ezizena erabiliz, "La invasión maketa en Gipuzcoa" artikulua argitaratu eta bazterrean Artxanda hitza agertu zen; Bizkaiko Gobernadoreak bere buruaz ari zirela ulertu eta Sabin Aranari eskatu zion idazlearen izena. Honek ezetz eta egunkaria itxi ez ezik lau hilabete eman zituen Bilboko Larrinaga espetxean.

## Kanpo estekak 
* *Bizkaitarra* sarrera, Harluxet Hiztegi Entziklopedikoan.
* [Bizkaitarra (1893(https://eu.wikipedia.org/wiki/1893)-1895) Koldo Mitxelena Kulturunearen Hemeroteka Digitalean]
* [Bizkaitarra (1909(https://eu.wikipedia.org/wiki/1909)-1916) Antso Jakituna Fundazioaren katalogoan]
* [Bizkaitarra (1916(https://eu.wikipedia.org/wiki/1916)-1919) Antso Jakituna Fundazioaren katalogoan]
* [Bizkattarra (1930(https://eu.wikipedia.org/wiki/1930)-1936) Antso Jakituna Fundazioaren katalogoan]

## Kanpo estekak
El Coitao

***El Coitao, mal llamao*** Bilbon 1908an argitaratutako astekari kultural satirikoa izan zen.

## Historia 
Aldizkariak zazpi zenbaki besterik ez zituen atera, lehendabizikoa urtarrilean eta azkena martxoan.

Sortzaileak Gustavo de Maeztu, José eta Alberto Arrue eta Ángel Larroque margolariak, Nemesio Mogrobejo eskultorea, Juan de la Encina arte kritikaria, Tomas Meabe (Sabin Aranaren jarraitzailea izaten utzi eta "Ezkerraren gazteak" sortu berri zuena) eta Ramon Basterra poeta zituen. Batez besteko adina 23 urtekoa izan zen. Asmoa Katalunian argitaratutako *El Quatre Gats* edo *Cut Cut* aldizkariak hasitako bidea jarraitzea zuen.

Itu kuttunenak Deustuko Unibertsitatea, Jesusen Lagundia, abertzaletasuna, eta, orokorrean, bilbotar burgesak izan zituen. Bere arerioen presioak 7. zenbakian aldizkaria ixtea lortu zuen.

Miguel de Unamunok ere aldizkarian parte hartu zuen. Bigarren zenbakian argitaratutako *‘’ ¿Por qué se emborracha el vasco?’’* artikulua, abertzaletasunaren aurka idatzi zuena, famatua izan zen.

## Bibliografia 
* Javier González de Durana: *"El Coitao mal llamao. Periódico artístico, literario y radical de Bilbao"*. Bilbo: 1995.

## Kanpo estekak
Gaur Express

***Gaur Express*** 1989an eta zazpi hilabetez argitaratutako egunkari elebiduna (euskara eta gaztelania) izan zen, egoitza nagusia Bilbon eta ordezkaritzak Donostia eta Gasteizen zituena.

## Historia 
Lehendabiziko zenbakia 1989ko apirilaren 9an argitaratu eta 208 zenbaki argitaratu ondoren itxi zuten

Erantzuna S.A.k argitaratua eta Xabier Zabaleta zuzendua izan zen. Politikoki Eusko Alkartasunaren hurbiltzat joa izan zen eta Hego Euskal Herrian soilik saltzen zen. Nafarroako *Diario de Noticias* egunkariaren inprimategian argitaratzen zuten, atal batzuk amankomunak izanik. Salmenta eskasak zirela eta itxi zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
La Gaceta del Norte

***La Gaceta del Norte*** Bilbon 1901eko urriaren 11tik 1984ko maiatzaren 6ra arte argitaratutako egunkaria izan zen.

## Historia 
Editorial Vizcainak argitaratua, egoitza Bilboko Henao kalearen zortzian zuen. Joera kontserbadore eta monarkikoa zuena, urte askoz Bilboko egunkari nagusia izan zen.

Itxi ondoren 1984ko azaroaren 15ean jabe berriek berriro argitaratu, irudi eta editorial berria izanik. Ez zuen harrera onik eta behin betiko itxi zuten 1987an.

## Kanpo estekak
Tribuna Vasca

***Tribuna Vasca*** 1982ko maiatzaren 9 eta 1983ko uztailaren 15 artean Bilbon argitaratutako egunkaria izan zen.

## Historia 
Politikoki PSEren hurbilatzat zuten eta lehendabiziko zuzendaria Eduardo Sotillos izan zuen. Honek 1982ko Espainiar Hauteskunde Orokorren ondoren Espainiako Gobernuaren bozeramale izendatu eta kargua utzi zuen.

## Kanpo estekak
El Eco de Navarra

***El Eco de Navarra*** 1876 eta 1913 artean Iruñean argitaratutako egunkaria izan zen, orduko nagusiena izan zena. 1875ean sortu zuten, *El Eco de Pamplona* izenaz, eta, hilabete bi pasa ondoren, izenaz aldatu zuen karlistek Iruñea setiatu zutenean *bakea eta foruak* defendatzeko asmoz. Karlisten aurka egin zuen, eta 1841eko Foruak Eraldatzeko Legea defendatu zuen.

Nahiz eta "egunkari independente" azpititulua eraman, Antonio Cánovas del Castilloren espainiar kontserbadoreen bozeramailea izan zen. 1913an, *Diario de Navarra* egunkariarekin bat egin zuen, biek *izaera sozialaren printzipio orokor berak* zituztelako.

## Bibliografia 
## Kanpo estekak
Eperra (abestia)

**Eperra** euskal abesti herrikoia da. Zuberoan du jatorria. Abesti honen bertsiorik ezagunenak Niko Etxart altzürükütar abeslariak eta Anje Duhalde lapurtarrak moldatutakoak dira.

Etxartek 1979an grabatu zuen lehenengoz Madrilen. Gerora, Anje Duhaldek Akelarre taldearekin abestu zuen eta hori da Hegoaldean hain ezagun den bertsioa. Horren ondotik berrogei bertsio inguru izan ditu abestiak, guztiak musikatuak. 2004ko Eperra albumean, lehen aldiz *a capella* abestu zuen Niko Etxartek Dominika Etxartekin eta Robert Larrandabururekin, jatorrizko bertsioan.

2005ean Euskal Kanturik Onena saioan hirugarren hautatu zuten.

Abestia oso ezaguna da, 'Euskal abesti herrikoien' artean 4. bisitatuena izan da Wikipedian (2015-2023).
Fitxategi:Anje Duhalde 001.jpg|Anje Duhalde
Fitxategi:Niko etxart 001.jpg|Niko Etxart
Fitxategi:Dominika Etxart.jpg|Dominika Etxart

## Hitzak 
Lehen aldiz irakurrita ematen du kantuaren gai nagusia txoriak, eperrak, lumak direla. Baina hitz horien artean metafora asko daude. Benetako gai nagusia amodio kontuak dira. Zeren metafora da lilia (lorea)? Zeren metafora da “lumarik eijerrena erori” kontu hori? "Birjintasunarena" ote?

XVIII. mendeko herri lirikan hegaztiak emazteak izendatzeko sinbolo ziren. Usoa bezala eperra kantatzen ez duen txoria izanez, bukaera zoriontsurik ez duten poemetan aurkitzen dira gehienbat. https://www.euskaltzaindia.eus/index.php?option=com_xslt&view=frontpage&layout=lth_detail&Itemid=474&search=lirika

Zuberoako molde berezi batzuk azaltzen dira: 

Modu gordinean eta musikarik gabe, ahots hutsean, kantu laburrak egiten saiatu ziren, melodian ongi sar zitezen eta luzeegiak izatea saihestu nahirik. Hala, euskal kantu, kopla, pastoral eta abarrek euren luzeragatik batzuengan sortzen duen asperdura aienatu nahi izan zuten. eperra abestiaz gain beste 16 kantu sartu zituzten albumean

Diskoa grabatzen hasi aurretik, kantaldiak eskaini ohi zituen hirukoteak Iparraldean. Emozio handiko kantaldiak izaten ziren, elizak betetzen zituztenak eta adin guztietako jendearentzat gustagarri zirenak. Batzuentzat nostalgiaz beteriko kantuak ziren, baina kantari zuberotarrak dioenez, gazteek ere topatzen omen zuten zer edo zer kantu horien atzean. Zuberotarrak zain ziren disko hau noiz kaleratuko eta kantaldi bakoitzaren ostean, horixe eskatzen zieten. Hiru motako kantuak biltzen ditu: kantu zahar edo herrikoiak, xiberotar konpositore handiek utzitakoak eta hirukote honek sortutakoak.
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Niko Etxart eta Alboka taldea ETB1ko 1999-2000 urtezaharreko programa batean "Eperra" abesten duen bideoa ikusgai.
* Anje Duhalde abeslarian "Eperrak" abestiko bertsioa entzungai.
* "Eperra" abestiaren hitzak ikusgai.
Kate Ryan

**Kate Ryan**, jaiotzez **Katrien Verbeeck** (Tessenderlo, Flandria, 1980ko uztailaren 22a), belgikar pop abeslaria da.

## Diskografia 
### Albumak 
* 2002 *Different*
* 2004 *Stronger*
* 2006 *Alive*
* 2008 *Free*
* 2012 *Electroshock*

### Singelak 
* 2001 *Scream For More*
* 2001 *UR (My Love)*
* 2002 *Désenchantée*
* 2002 *Mon cœur résiste encore*
* 2002 *Libertine*
* 2004 *Only If I*
* 2004 *The Promise You Made/La promesse*
* 2004 *Goodbye*
* 2006 ''Je t'adore*
* 2006 *Alive*
* 2006 *All For You*
* 2007 *Voyage voyage/We All Belong*
* 2008 *L.I.L.Y.*
* 2008 *Ella elle l'a*
* 2008 *Tonight We Ride/No digas que no''

## Kanpo loturak 
* Webgune ofiziala
Itsas energia

**Itsas energia** itsasoko olatu eta itsasaldietatik eta tenperatura gradienteetatik lor daitekeen energia berriztagarria da. Kontuan hartu behar da itsasoak Lurraren %&nbsp;70 inguru estaltzen duela. Uraren mugimendu konstanteak energia zinetikoa sortzen du uneoro; eta itsasoko ur azalaren eta ur sakonen artean tenperatura ezberdintasun nabarmena dago. Bada, zenbait metodo erabiliz, energia zinetiko hori edo tenperatura ezberdintasun hori elektrizitate bihur daiteke.

## Energia iturriak 
Itsasotik energia ateratzeko hiru bide asmatu dira:
* Marea-energia.
* Olatu-energia.
* Energia maremotermikoa.

### Marea-energia 
Itsasaldiak aprobetxatuz lortzen den energia da. Uretan zentral bat eraikitzen da dike bat sortuz. Itsasgora dagoenean dikearen uhateak irekitzen dira, ura sar dadin. Orduan, itsasgoraren punturik altuenean uhateak itxi egiten dira. Hortaz, itsasbehera heltzen denean itsas maila urtegiaren uraren mailaren azpitik kokatzen da eta bien arteko aldea gehienezkoa denean, uhateak ireki eta metatutako ura askatzen da turbinetatik pasaraziz eta energia elektrikoa lortuz. Marea-energia kostaldea oso laua duten lekuetan erabiltzen da.

### Olatu-energia 
Olatuen mugimenduek sortutako energia mota da. Energia lortzeko pelamis izeneko egitura artikulatua erabiltzen da. Olatuen indarrak artikulazioak mugitzen ditu. Ondoren, sorgailu batzuek energia zinetikoa energia elektriko bihurtzen dute eta geroago, ur-azpiko kable batzuen bidez energia elektrikoa itsasertzera bidaltzen da.

Olatu asko dituzten herrialdeetan (Frantzia, Hawaii, Kalifornia,Euskal Herria...) aukera asko daude energia hau aprobetxatzeko eta etekin on bat ateratzeko.

### Energia maremotermikoa 
Energia maremotermikoa ur azalaren eta ur sakonen arteko tenperaturaren aldeko gradiente termikoan oinarritzen den energia berriztagarria da. Metodo hori makina termiko bat mugiarazteko eta lan produktiboa egiteko erabil liteke.

## Ikus, gainera 
* Itsas energia Euskal Herrian

## Kanpo estekak
Antoine Griezmann

**Antoine Griezmann** (Mâcon, Borgoina, Frantzia, 1991ko martxoaren 21a) futbolaria da. Gaur egun Espainiako Ligako Lehen Mailako Athletico madrilean jokatzen du. Internazionala da Frantziako selekzio nazionalarekin. Transfermarkt, futboleko merkatuan espezializatutako webgunearen arabera, 60 milioi euroko balioa du.

## Ibilbidea 
Montpellierreko taldean aritzeko probatzen ari zirenean, Real Sociedadera iritsi zen, Ipar Euskal Herrian jokatutako kadete txapelketa batean Realeko behatzaileek ikusi ondoren. Real Sociedad Btik beherako kategorietan hasi zen jokatzen, eta talde horretan jardun baino lehen goiko taldera jauzi egin zuen 2009/10eko denboraldian. Hasiera ezin hobea eduki zuen, denboraldi horretan Errealak Lehen Mailara itzultzeko txartela lortu baitzuen, Bigarren Mailako txapelketa irabazita, eta Griezmann taldekide nabarmenen artean egon zen. Halaber, 2010ean ere Europako txapeldun bihurtu zen 19 urtez azpiko Frantziako futbol selekzio nazionalarekin (4 partida jokatuta eta 3 gol sartuta). 2014ko udan Atletico Madrilek kontratatu zuen.

## Kirol ibilbidea 
*2023ko Ekainaren 30ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Errealeko futbolarien zerrenda

## Kanpo estekak 
* Errealeko webgunean
Gaztelugatxe (abestia)

**Gaztelugatxe** Oskorri taldeak sortutako abesti herrikoia da. 1980. urtean Elkar diskoetxean Xoxoa zigiluarekin argitaratutako *Plazarik plaza* diskoan kaleratu zuten.

Disko berean agertu ziren beste zazpi kantak ere oso ezagun bihurtu ziren: *Furra furra, Tirauki, Violetaren martxa, Basa andere, Zortziko berri bat, Etxahun, eta Kaio luma zikina*

Oso kanta ezagun bilakatu zen, horren froga da Euskal Kanturik Onena saioan hautatu zutela, Joseina Etxeberriak eta Edurne Ormazabalek 2005ean Euskal Telebistan aurkeztu zuten programan.

Aingeru Bergizes (baxua) eta Jose Manuel Cacho (biolina) sartu ziren Oskorri taldean *Plazarik* *plaza* disko hori grabatzeko. Oskorriren arrakasta masiboaren diskoa izan zen. Taldearen sonoritatearen hainbat ezaugarri nagusi agertu ziren disko horretan: Balada gozoak zein dantzarako kantu arinak egiteko gaitasuna, ironia eta umorearen erabilera kritikoa, folklorearen irakurketa berritzailea eta tresna elektrikoek jantzitako sonoritate gehienbat akustikoa.

## Bertsioak 
1984an bigarren bertsio bat argitaratu zuen Oskorrik Alemania euskaraz diskoan.

1996an Oskorri taldearen 25. urteurreneko zuzeneko kontzertuan beste bertsio bat egin zuten Liam O'Flynn irlandar abeslariarekin, *25 kantu-urte* diskoan argitaratu zena.

## Hitzak 
Askatasuna ospatzeko olerkia da, sinplea eta sakona aldiberean. Doinua herrikoia da eta hitzak Natxo de Feliperenak. Bertsoek kontatzen dute orain dela seiehun urte euskaldunontzako altxor bat zekarren itsasontzi bat hondatu zela Gaztelugatxe parean pasatzerakoan. Altxor hori aurkitzen du protagonistak uretan sartuta baita altxorra zein zen deskubritu ere: *"... inor ez zapaltzeko gogoa, zapalduak ez izatekoa; hau da gure urguilua, altxor guztien iturria"*.

Fitxategi:Oskorri Xabier Zeberio Natxo de Felipe.jpg|Oskorri
Fitxategi:Cofre das 3 chaves.jpg|Altxorra
Fitxategi:Gaztelugatxe pano ezkerra.jpg|Gaztelugatxe uhartea

1996an Oskorriren *25. urteurrenean* Liam O'Flynn irlandar musikariak bigarren bertsoa gaelikoz kantatu zuen , E. Béhal eta S. ó H-Eochagaín-en bertsioa, honela.
[thumb|[Liam O'Flynn|Liam O'Flinn]]

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Aita-semeak
* Bizkaiko aberatsak
* Euskaldun berriaren balada
* Furra furra
* Gora ta gora beti
* Guretzat
* Insumisioarena
* Ostatuko neskatxaren koplak
* Violetaren martxa

## Kanpo estekak 
* Oskorri taldea "Gaztelugatxe" jo eta abestuaz entzungai Bideoa karaoke moduan hitzekin lagundurik doa, Gabi de la Maza Txantxangorriak egokitua.
* "Gaztelugatxe" abestiaren hitzak irakurgai.
Eskola fisiokratiko

[thumb| [François Quesnay.]]
Ekonomian, **eskola fisiokratikoa** (grekerazko *physeikratia* edo "naturaren gobernua" esamoldetik), **fisiokrazia** edo **fisiokratismo** ere deitua, XVIII. mendean, 1756-1777 urte bitartean zehatzago, eta batik bat Frantzian garatu zen pentsamendu ekonomikoaren eskola bat da. Garaiko krisialdi ekonomikoari erreakzio moduan, **fisiokratek** edo eskola honetako ekonomilariek ekonomia gobernatu beharko luketen naturaren arauei jarraiki jokatzea defendatzen zuten. Hiru klase bereizita (klase ekoizlea, nekazariak biltzen zituena; klase jabegoduna, lurrak errentan jartzen zituztenak, eta klase antzua), aberastasuna sortzen zuen klasea ekoizlea zela frogatu zuten. Horrela, ekonomian lehenetsi eta bultzatu beharreko sektorea nekazaritza zela pentsatu zuten. Eskola honetako sortzaile eta burua François Quesnay ekonomilari eta medikua izan zen. Eskolako partaide nabarmenak izan ziren ere Victor Riquetti Mirabeauko markesa, Nicolas Baudeau, Du Pont de Nemours, Le Mercier de la Riviére eta François Guillaume Le Trosne. Atzerrian jarraipen eskasa izan zuten, baina Henry Pattullo irlandarrarengan eragin nabarnema izan zuen pentsamendu fisiokratikoak.

## Bibliografia 
* Magill, Frank N. *Survey of Social Science Economic Series 4*. Salem Press, Pepperdine University: Pasedina Kalifornia.
* Higgs, Henry C.B. ''Palgrave's Dictionary of Political Economy Volume III*. Reprints of Economic Classics: New York 196 BUT PEPA. *Pensamiento Económico*. Gráfica Panamericana: Pánuco, Mexiko 1948.
* Hobbes, Thomas: *Tratado sobre el ciudadano. Leviatán. Vida de Thomas Hobbes de Malmesbury escrita por él mismo''. Madril: Gredos, 2012. ISBN:=978-84-249-3651-8.

## Kanpo estekak 
* Fisiokrazia, Gizapedian.