open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mendebaldeko frisierazko Wikipedia

**Mendebaldeko frisierazko Wikipedia** (Fryske Wikipedy) Wikipediaren mendebaldeko frisierazko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 13.204 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 77 editore aktibo zitula ikusten zen. 2022ko otsailaren hasieran 47.653 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan berriro ere eta Wikipedien zerrendan 77 editore aktibo zitula ikusten zen. (Euskarazko Wikipedia, garai berean 580 editore aktibo).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Mendebaldeko frisierazko Wikipedia
Haitiko kreolerazko Wikipedia

**Haitiko kreolerazko Wikipedia** (Wikipedya Ayisyen) Wikipediaren Haitiko kreolerazko edizioa da. 2004ko abuztuan jarri zen abian, eta 2009ko urriaren hasieran 51.254 artikulu zituen eta wikipedien zerrendan 42.a zen.

## Kanpo estekak 
* Haitiko kreolerazko Wikipedia
Sranan Wikipedia

**Sranan Wikipedia** Wikipediaren sranan hizkuntzako edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 724 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 189.a zen.

## Kanpo estekak 
* Sranan Wikipedia
Ekialdeko frisiera

**Ekialdeko frisiera** edo **Saterlandar frisiera** Alemaniako Saxonia Beherea eta Schleswig-Holstein lurraldeetan hitz egiten zen (Ekialdeko Frisia eskualde historikoan), baina Nazio Batuen 1996ko agiri baten arabera, egun herri txiki batzuetan baino ez da mantentzen: Saterland, Ramsloh, Strücklingen eta Sharrell. 2.000 hiztun inguru daude, guztiak edadetuak. Bere burua ekialdeko frisiar gisa 11.000 bat lagunek jotzen dute.

## Ikus, gainera 
* Frisiera
* Ekialdeko Frisia

## Kanpo estekak
Mendebaldeko flandrierazko Wikipedia

**Mendebaldeko flandrierazko Wikipedia** (West-Vlamse Wikipedia) Wikipediaren mendebaldeko flandrierazko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 3.724 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 125.a zen.

## Kanpo estekak 
* Mendebaldeko flandrierazko Wikipedia
Tok pisin Wikipedia

**Tok pisin Wikipedia** (Wikipedia long Tok Pisin) Wikipediaren tok pisin hizkuntzako edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 850 artikulu baino ez zituen eta Wikipedien zerrendan 152.a zen.

## Kanpo estekak 
* Tok pisin Wikipedia
Ingeles sinplezko Wikipedia

**Ingeles sinplezko Wikipedia** (Simple English Wikipedia) Wikipediaren ingeles sinplezko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 57.000 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 37.a zen. Wikipedia honen helburua ingelesa ongi ez dakiten ikasle eta gazteek artikuluak hobeto ulertzea da. Bere web helbidean hitz konpletu bat erabiltzen duen entziklopedia bakarra da (simple.wikipedia.org).

## Kanpo estekak 
* Ingeles sinplezko Wikipedia
Goi-sorabierazko Wikipedia

**Goi-sorabierazko Wikipedia** (Wikipedija) Wikipediaren goi-sorabierazko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 5.664 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 106.a zen.

## Kanpo estekak 
* Goi-sorabierazko Wikipedia
Egiptoko arabierazko Wikipedia

**Egiptoko arabierazko Wikipedia** (ويكيبيديا مصرى ,  ‹›) Wikipediaren Egiptoko arabieraz eginiko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 3.741 artikulu zituen, eta Wikipedien zerrendan 124.a zen. 

## Kanpo estekak 
* Egiptoko arabierazko Wikipedia
## References
Erripuarierazko Wikipedia

**Erripuarierazko Wikipedia** (Wikkipedija) Wikipediaren erripuarierazko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 10.612 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 89.a zen.

## Kanpo estekak 
* Erripuarierazko Wikipedia
Emiliano Romagnolo Wikipedia

**Emiliano Romagnolo Wikipedia** (Vichipedèia) Wikipediaren emiliano romagnolo hizkuntzako edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 761 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 186.a zen.

## Kanpo estekak 
* Emiliano Romagnolo Wikipedia
Zuluerazko Wikipedia

**Zuluerazko Wikipedia** Wikipediaren zuluerazko edizioa da. 2003ko azaroan jarri zen abian, eta 2009ko urriaren hasieran 182 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 229.a zen.

## Kanpo estekak 
* Zuluerazko Wikipedia
Nepal Bhasa Wikipedia

**Nepal Bhasa Wikipedia** Wikipediaren nepal bhasa hizkuntzako edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 55.000 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 37.a zen.

## Kanpo estekak 
* Nepal Bhasa Wikipedia
Bishnupriya Manipuri Wikipedia

**Bishnupriya Manipuri Wikipedia** Wikipediaren bishnupriya manipuri hizkuntzako edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 23.417 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 62.a zen.

## Kanpo estekak 
* Bishnupriya Manipuri Wikipedia
Txinera klasikozko Wikipedia

**Txinera klasikozko Wikipedia** (文言維基大典) Wikipediaren Txinera klasikozko edizioa da. 2006ko uztailaren 31n jarri zen abian, eta 2012ko urriaren hasieran 2.620 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 152.a zen.

## Kanpo estekak 
* Txinera klasikozko Wikipedia
Min nan txinerazko Wikipedia

**Min nan txinerazko Wikipedia** Wikipediaren min nan txinerazko edizioa da. 2016ko urriaren hasieran 136.430 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 103.a zen.

## Kanpo estekak 
* Min nan txinerazko Wikipedia
Alemanikozko Wikipedia

**Alemanikozko Wikipedia** Wikipediaren alemanikerazko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 5.317 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 110.a zen.

## Kanpo estekak 
* Alemanikozko Wikipedia
Sakherazko Wikipedia

**Sakherazko Wikipedia** Wikipediaren sakherazko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 4.962 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 113.a zen.

## Kanpo estekak 
* Sakherazko Wikipedia
Erdialdeko bikolerazko Wikipedia

**Erdialdeko bikolerazko Wikipedia** Wikipediaren erdialdeko bikolerazko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 4.636 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 115.a zen.

## Kanpo estekak 
* Erdialdeko bikolerazko Wikipedia
Herbehereetako behe saxoierazko Wikipedia

**Herbehereetako behe saxoierazko Wikipedia** Wikipediaren Herbehereetako behe saxoierazko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 3.917 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 120.a zen.

## Kanpo estekak 
* Herbehereetako behe saxoierazko Wikipedia
Maldiverazko Wikipedia

**Maldiverazko Wikipedia** Wikipediaren maldivera edo dhivehi hizkuntzako edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 3.196 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 130.a zen.

## Kanpo estekak 
* Maldiverazko Wikipedia
Gilekierazko Wikipedia

**Gilekierazko Wikipedia** Wikipediaren gilekierazko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 5.904 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 105.a zen.

## Kanpo estekak 
* Gilekierazko Wikipedia
Kannadazko Wikipedia

**Kannadazko Wikipedia** Wikipediaren kannadazko edizioa da. 2003ko ekainean jarri zen abian, eta 2009ko urriaren hasieran 7.269 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 98.a zen.

## Kanpo estekak 
* Kannadazko Wikipedia
Gipuzkoako Traineru Txapelketa

[thumb|260px|[Hondarribia Arraun Elkartea|Hondarribiak hamairu garaipen lortu ditu.]]
[thumb|260px|[Orio Arraunketa Elkartea|Oriok hamabi garaipen lortu ditu.]]

**Gipuzkoako Traineru Txapelketa** Gipuzkoako arraun talde federatuetako traineruek urteko jokatzen duten txapelketa da, Gipuzkoako Arraun Federazioak antolatua.

## Historia 
Gipuzkoako Arraun Federazioak informazio xehea jasotzen du 1967ko txapelketatik hona. Aurreko urteei buruz, Espainiako Txapelketak ematen digu probintziako txapeldunei buruzko informazioa, baina ezin da zehazki jakin zein izan zen urteroko txapelduna Gipuzkoan.

Uztailean astegun buruzurian jokatzeak eragiten dituen eragozpenak ikusita 2021. urtean ekainean jokatzea erabaki zen, Ligak hasi aurretik hain zuzen ere.

## Palmaresa 
## Garaipenak 
## Emakumezkoen txapelketa 
**Palmaresa**

**Garaipenak**

## Beteranoen txapelketa 
### Palmaresa 
**Garaipenak**

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Espainiako Traineru Txapelketa
* Euskadiko Traineru Txapelketa
* Bizkaiko Traineru Txapelketa

## Kanpo estekak 
* Traineras.es webguneko informazioa
Normandierazko Wikipedia

**Normandierazko Wikipedia** (Viqùipédie normaunde) Wikipediaren normandierazko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 3.427 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 127.a zen.

## Kanpo estekak 
* Normandierazko Wikipedia
Zazakierazko Wikipedia

**Zazakierazko Wikipedia** Wikipediya Zazaki) Wikipediaren zazakierazko edizioa da. 2012ko urriaren hasieran 16.388 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 94.a zen.

## Kanpo estekak 
* Zazakierazko Wikipedia
Pangasinerazko Wikipedia

**Albanierazko Wikipedia** Wikipediaren pangasinerazko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 3.182 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 132.a zen.

## Kanpo estekak 
* Pangasinerazko Wikipedia
672 Astarte

**672 Astarte** asteroide gerrikoan aurkitutako 672. asteroidearen izena da. 1908ko irailak 21ean aurkitu zuen August Kopff astronomo alemaniarrak Heidelbergeko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa *1908 DY* zen. Bere izena feniziar mitologiako Astarte jainkosagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
673 Edda

**673 Edda** asteroide gerrikoan aurkitutako 673. asteroidearen izena da. 1908ko irailak 20an aurkitu zuen Joel Hastings Metcalf astronomo eta apaiz estatubatuarrak herrialde honetako Massachusetts estatuko Taunton izeneko herriko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1908 EA** zen. Bere izena eskandinaviar mitologiari buruzko liburuak diren Eddengatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Litiasi

**Litiasia** giza gorputzean kalkulu edo harriek sortutako gaixotasuna da, normalean gernu-aparatuan eta digestiokoan agertzen direnak.

Giltzurrunetan harriak osatzen dituen materialik ohikoena kaltzio oxalatoa da, eta bigarrena azido urikoa edo uratoak.

## Motak 
### Urolitiasia 
Gernu-aparatuan eragiten duena da, nefrolitiasia (kalkuluak giltzurrunetan) edo ureterolitisia (ureteretan) barne hartzen dituena.

### Kolelitiasia 
Behazun xixkuan edo inguruko hodietan metatzen den litiasia da. Behazun-bideetako asaldurarik sarriena da, eta bi motatako harriak egon daitezke, alde batetik kolesterolarenak eta bestetik pigmentarioak edo bilirrubinak tindatutakoak.

Sintomak ematen dituenean, mina bereziki, ebakuntza kirurgikoa planteatu beharko da.

### Sialolitiasia 
Ttu guruinetan ikusten dena da, batik bat guruin submaxilarrean agertzen dena eta Whartonen hodian buxadura sor dezakeena.

Sarritan guruinen infekzio kronikoekin lotuta dator (*Staphylococcus aureus* eta *Streptococcus viridans* bakteriek eragindakoak), deshidratazioarekin edota kaltzioaren maila altuarekin, baina kasu akso idiopatikoak dira, eragile argirik gabekoak alegia.

## Diagnostikoa 
Urolitiasien kasuetan harriak sarritan erradiografia arruntean ikus daitezke, tamaina txikikoak ez direnak bereziki. Bestela, ekografia modurik hoberena da konplikazioak deskartatzeko eta buxadura gernu bideetan ondo kokatzeko.

## Kanpo estekak
674 Rachele

**674 Rachele** asteroide gerrikoan aurkitutako 674. asteroidearen izena da. 1908ko urriak 28an aurkitu zuen W. Lorenz astronomoak Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1908 EP** zen.

## Kanpo estekak
676 Melitta

**676 Melitta** asteroide gerrikoan aurkitutako 676. asteroidearen izena da. 1909ko urtarrilak 16an aurkitu zuen Philibert Jacques Melotte astronomo frantziarrak Greenwicheko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1909 FN** zen.

## Kanpo estekak
677 Aaltje

**677 Aaltje** asteroide gerrikoan aurkitutako 677. asteroidearen izena da. 1909ko urtarrilak 18an aurkitu zuen August Kopff astronomo alemaniarrak Heidelbergeko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1909 FR** zen.

## Kanpo estekak
678 Fredegundis

**678 Fredegundis** asteroide gerrikoan aurkitutako 678. asteroidearen izena da. 1909ko urtarrilak 16an aurkitu zuen W. Lorenz astronomoak Heidelbergeko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1909 FS** zen.

## Kanpo estekak
Anakrusa

thumb|300px|Anakrusa adibidea (gorriz).

**Anakrusa**, musikan, esaldi baten hasieran eta konpas barraren aurretik jarrita dagoen nota bati eta nota talde bati deritzo, lehen denbora indartsuaren aurretik beraz.

Izen hau, aipaturiko notak dituen konpasari erreferentzia eginez ere erabil daiteke.

Anakrusa dagoenean, erabilitako pultsuak azken konpasari kentzen zaizkio.

## Kanpo estekak
CAN

**CAN** hauetako bat izan daiteke:

* Nafarroako Kutxa, gaztelaniazko CAN siglaz ezaguna.
* CAN (*Controller Area Network*) komunikazio-protokoloa
Konpas barra

thumb|475px|Ikusi lerro bertikalak, konpasak banatzen dituzten barrak.
**Konpas barra** pentagrama zeharkatzen duen eta bi konpas banatzen dituen lerro bertikalari deritzo. Zenbait konpas barra mota daude:

* musikaren hasiera
* konpas barra sinplea
* musika amaiera
* errepikapen hasiera barra
* errepikapen amaiera barra

## Konpasei buruz 
Badaude baita ere konpas sinple, konpas konposatu eta konpas misto deritzenak:

* Konpas sinpleak bigatik bana daitezkeen guztiak dira: 2/4, 3/4, 4/4 etab...
* Konpas konposatuak hirugatik bana daitezkeen guztiak dira: 6/8, 9/8, 12/8 etab...
* Konpas mistoak aurreko bi motak pentagrama berean batzen dituztenak dira, hau da, bietatik dituztela. Adibidez, konpas kopuru zehatz bat 4/4 konpasean egon daiteke eta 6/8ra aldatu eta gai bera da. Arrazoia konpas sinpleak konposatu eta konposatuak sinple bihur daitezkeela da formula matematiko sinple baten bidez.

## Kanpo estekak
Edward Emerson Barnard

**Edward Emerson Barnard** (Nashville, Tennessee, 1857ko abenduaren 16a - Yerkes behatokitik gertu, Wisconsin, 1923ko otsailaren 6a) astronomo estatubatuar bat izan zen. Behatzaile trebea izateagatik ezaguna izan zen eta bere aurkikuntzen artean Barnarden izarra (Lurretik gertuen dagoen hirugarren izarra), Jupiter planetaren Amaltea ilargia, kometak eta nebulosak daude. Lick behatokian eta Chicagoko Unibertsitatean lan egin zuen eta Vanderbilt Unibertsitatean ikasi zuen.

## Sariak 
* Royal Astronomical Societyko urrezko domina (1897)
* Bruce domina (1917)
Arraia (Araba)

**Arraia** Arabako hego-ekialdeko haran eta udalerri ohi bat da, Mendialdeko kuadrillakoa. Maeztu herriarekin elkartuta, gaur egun Arraia-Maeztu izeneko udalerriaren barnean dago. Maezturekin elkartzeko une hartan, Arraia udalerriak 45,83&nbsp;km² eta 800 bat biztanle zituen.

Egaren ibaiadarra den Azazetako Egaren ertzean dago; mendebaldean, Izkiko Natura Parkearekiko mugan, Arraialde izeneko mendiari izena eman zion.

## Historia 
Arabako Ermandade zaharra udalerri modernoa bihurtu zenetik zenbait anexio-prozesu suertatu dira. 1877ko erroldarako Sabando udalerria desagertutzat jo eta Arraia barruan kokatu zen. 1958an Laminoria eta Apilaizekin bat egin zuen Maeztu izena hartu zuen udalerria sortzeko; azken hau, Korres ere 1965ean jaso eta gero, 1987an izena aldatu eta Arraia-Maeztu bilakatu zen.

Arraia izenaren forma zahartzat hartzen da 1025ko Donemiliagako goldean agertzen den *Harrahia* toponimoa.

## Herriak 
Hauexek dira **Arraia**ko kide ziren herriak: Atauri, Azazeta, Birgarabarren, Birgaragoien eta udalerri zaharra nahiz berriaren buru den Maeztu. Denek A-132 (Gasteiz-Lizarra) errepideak zeharkatuak.

Sabando Arraiako kide zela sartu zen 1958ko fusio berrian baina geografikoki aparte dago.

## Ikus, gainera 
* Arabako Mendialdeko kuadrilla
* Arraia-Maeztu

## Kanpo estekak
Vanderbilt Unibertsitatea

**Vanderbilt Unibertsitatea** () Tennessee estatuko hiriburua den Nashvillen kokatua dagoena, AEBetako unibertsitate bat da. Bertan, 11.500 ikasle inguru matrikulatuta daude. 1873an sortu zuen Cornelius Vanderbiltek, negozio gizona eta trenbidearen aitzindarietako bat. Unibertsitate hau Estatu Batuetako hoberenetako bat da.

## Fakultateak eta *college*ak 

## Kirolak 
Unibertsitate honetako kirol taldea Vanderbilt Commodores da.

## Kanpo estekak
Indriidae

**Indriidae** Lemuriformes taldeko Strepsirrhini primate familia bat da. Familia honetako generoen artean *Indria* dago, bere subordenako animaliarik handienak dituena. Madagaskarren baino ez dira bizi, lemur guztiak bezala.

Gaur egun Indriinae subfamiliako espezieak baino ez dira geratzen eta bertan avahi, indri eta sifaka (*Propithecus*) generoetako animaliak. Madagaskarreko biztanleek ez dituzte sifakak eta indriak ehizatzen, "fady" izeneko tabu bat dagoelako: euren arbasoen arimak direla uste dute.

Desagertutako taldeen artean gehienak *lemur nagiak* ziren, oso geldoak eta handiak eta euren haragia jateko ehizatuak ziurrenik.

## Ezaugarriak 
Espezie bakoitzak tamaina ezberdina du eta nahiko aldakorra da familia osoan zehar. Indriek isatsa motza dute eta avahi eta sifakek euren gorputzaren erdia adinakoa. Avahiek 30 bat zentimetro neurtzen dituzte. Ile luzea dute, batez ere zuritik arre-grisera doana. Aurpegiak beltzak izaten dituzte eta batzuetan ilerik gabekoak. Atzeko hankak luzeagoak dira aurrekoak baino, eskuak luzeak dira eta erpurua ezin dute beste hatzen aurka jarri.

Batez ere zuhaitzetan bizi dira baina batzuetan lurrera ere jaisten dira. Lurrean bi hanken gainean mugitzen dira eta besoak gorantz jartzen dituzte. Familia federaziotan bizi dira, 15 kideko taldeak osatuz.

### Hortzeria 
Indriidae guztiak belarjaleak dira, batez ere hostoak, fruituak eta loreak jaten dituztelarik. Beste belarjale batzuek bezala zelulosa metabolizatu ahal izateko sistema bat dute. Beste lemureek baino aurreko hagin gutxiago dituzte:

## Ikus, gainera 
* Lemuriformes
Musette

[thumb|[Antoine Watteauren *Les Charmes de la Vie*]]

***Musette*** «gabota» dantzaren aldaera da. Baxuaren nota iraunkor baten gainean idatzia dago, gaitaren tutuaren soinua itxuratu nahian. Bach-ek, Händel-ek eta Rameau-k *musette*-ak idatzi zituzten.

*Musette* deritzona, musikari dagokionez, suite bat konposatzeko oinarrizko pieza ugarietako bat da. XVII. mende eta XVIII. mendeko artzai dantza frantziar bat da, dantza honen musika jotzeko erabiltzen zen musika tresnagandik hartu zuena: musettea, kornamusa, muisetea edo rata. Bere ezaugarria Luis VI.aren baxuan nota bat zen.

Suitean musette izena azpititulu bezala jartzen zen bigarren dantzetan, Gabota II, Minueto II, baxuan pedal nota baten gainean eginak.

Parisen nagusi zen musika estilo bati ere erreferentzia egiten dio, non akordeoia zen musika tresna nagusia. Denboraren igaroarekin, musette estiloa bizitza modu bat bihurtu zen, eta oraindik gaur egun ere ohikoa da "musika hiritar" mota hau Paris modernoarekin lotzea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jean de Chelles

**Jean de Chelles** (fl. 1258 eta 1265 bitartean) XIII. mendeko arkitekto eta eskultore frantziar bat izan zen. Parisko Notre-Dame katedralaren lanak zuzendu zituen Reinald de Corbeil gotzainaren aginduz, 1257an hegoaldeko atea eraikiz, non Jesusen jaiotza, errege magoen gurtza, Egiptorako ihesa, errugabeen sarraskia eta San Ezteberen bizitzako zenbait atal irudikatzen dituzten zenbait irudi dauden. 1265ean Pierre de Montreuilek ordezkatu zuen katedralaren lanetan.

## Kanpo estekak
Galitziako Sobietar Errepublika Sozialista

**Galitziako Sobietar Errepublika Sozialista** () 1920ko maiatzak 8 eta irailak 21 bitartean existitu zen, Europa erdialdeko Galitzia izeneko eskualdean gertatu zen Polonia-Sobietar Batasuna Gerrak iraun zuen bitartean.

Sobietar Errepublika Sozialista hau Galitziako Batzorde Iraultzaileak (Galrevkom) ezarri eta maneiatu zuen, Errusia boltxebiketik abiatuta sortutako behin-behineko gobernu bat. Bere hiriburua Ternopilen ezarri zen, presidente bezala Volodymyr Zatonsky jarriz. Galrevkomak egitura administratibo bat ezarri zuen, Galitziako Armada eta hezkuntza sistema bat. Hizkuntza nazionalak berdintasunezko estatus batean zeuden eta honela deklaratuak izan ziren: poloniera, ukrainera eta yiddisha.

Galrevkomak ez zuen Galitziako zatirik garrantzitsuena zen Lviv kontrolatu.

Galrevkoma Poloniak berrokupatu zuen 1920ko irailak 21ean.

## Ikus, gainera 
* Mendebaldeko Ukrainako Herri Errepublika

## Kanpo estekak
Arratzua

ren pasarteak - (***folio 189 zk***.-); folioaren azken zatia, behean, eskuinean). ***Harhazua*** birritan aipatzen da letra gorriz, barrutiari izena ematen diolako. Garai hartan (1025) zerrendatzen diren herriak: Durana, Arzubiaga,Zurbano, Hillarrazaha, Zerio, Oretia eta Matauco, Ania eta Iungitu, Argumaniz, Arbuslu, Luviano, Hurivarri, Doipa, Sansoheta, Arroiaha eta Reztia, Mendivil, Betoniu. Gero, berriro ***Harhazua*** gorriz eta beste zerrenda bat: , Elhorriaga, Arcahia...]]
, Otazu, Gamiz, Borinivar, Huribarri, Haberasturi eta Huriarte, Argendonia, Betr, Hascarzaha eta Sancti Romani...  (gorriz) **MALIZHAEZA... ]]
**Arratzua'* Arabako udalerri ohi bat da, Ubarrundiarekin batera 1920ko hamarkadan Arratzua-Ubarrundia osatu zuena.

## Izena 
*Arratzua* izenaren amaierako *–a* artikulua da, eta deklinatzean honela egin behar da: *Arratzua, Arratzuarekin, Arratzuan...*; baina *Arratzuko, Arratzutik, Arratzura*... Era berean, izen honek bere azken *–a* galtzen du ondoan beste determinatzaile bat edo adjektiboa daramanean; adibidez: *Arratzu maitea, Arratzu osoan, gure Arratzu hau*...

## Osaera 
Bost herrik osatzen zuten, bi kuadrillatan banatuta: Goikoa (Arroiabe, Mendibil, Dura) eta Behekoa (Arzubiaga eta Zurbao), baita Eskalmendiko errota ere. Gasteizko udalerrian dauden Lubinao eta Uribarri Arratzua herriek ere historikoki zerikusia izan dute **Arratzu**rekin.

Arratzuak 15,5&nbsp;km² zituen. Ubarrundiarekin bateratzean, 550 bizilagun zituen.

## Historia 
Herriaren izena lehenengoz 934ko dokumentu batean ageri da, ***Harhazua*** formarekin. Donemiliagako goldean, (1025), berriro ere ***Harhazua**'' grafia ikusten da birritan. Erdi Aroan, aipatu bost herriek izen bereko ermandadea sortu zuten, berritze administratiboekin udalerri bihurtu zena. Mendozako kuadrillako nahiz Infantadoko dukearen menpean egon zen. Ermandadearen Batzarrak eta artxibategia Arzubiagan ziren. Komuneroen gerran zein Gerra Karlistetan borrokaldien leku izan zen.

## Irudiak 

Fitxategi:Iglesia de Arroiabe.jpg|Arroiabeko eliza.
Fitxategi:Mendibil araba.jpg|Mendibil.
Fitxategi:Durana 7.jpg|Dura.
Fitxategi:Arzubiaga.jpg|Arzubiaga.
Fitxategi:Zurbano 01.jpg|Zurbao.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Laminoria

**Laminoria** edo **Laminoriako Errege Harana** Arabako ekialdeko haran eta kontzeju bat da, Mendialdean kokatua. Antzina udalerria izan zen; gaur egun, Arraia-Maeztu izeneko udalerriaren barnean dagoen kontzeju bat da.

Igoroin errekak harana zeharkatzen du. Beste batzuen artean, iparraldean Indiagana eta Santa Elena, ipar-ekialdean Iturrieta eta Entzia nahiz hegoaldean Abitigarra eta Arburu mendiek mugatzen dute. Haranaren izena daraman meategiak dakartzan kalte ekologikoengatik eztabaida iturria izan da.

## Herriak 
Ondorengo herri hauek dira Laminoriako kide (parentesi artean, 2007ko biztanle kopurua): Aletxa (38), Areatza (8), Elortza (18), Erroeta (27), Erroitegi (28), Ibisate (6), Musitu (13) eta herriburua, Zekuiano (95). Zekuianon dago, oraindik, haraneko udaletxea izan zena; gaur egun Laminoriako batzar administratiboa han biltzen da, eta batzuetan auzokideen bilgunetzat erabiltzen da.

## Historia 
Harana Santa Piako abadearen jaurerria zen; izen bereko monasterioa egon zen XIX. mendean suntsitu zuten arte. 1785ean errege jaurerri bilakatu zen, eta hortik dator *Laminoriako Errege Harana* izena.

Anglo-Vasco-Navarro trenbidea egitean, obra nagusietakoa Laminoriako tunela izan zen; 2 kilometro zituenez, luzeena zen, eta aitzindarietakotzat jo da.

Arabako ermandade zaharraren antzeko mugekin udalerri modernoa sortu zenetik zenbait anexio-prozesu suertatu dira. 1958an Arraia eta Apilaizekin bat egin zuen, Maeztu izena hartu zuen udalerria sortzeko; azken hau, Korres ere 1965ean jaso eta gero, 1987an izena aldatu eta Arraia-Maeztu bilakatu zen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Aletxa
* Apilaiz
* Araba
* Arabako Mendialdeko kuadrilla
* Areatza
* Arraia-Maeztu
* Atauri
* Azazeta
* Birgarabarren
* Birgaragoien
* Elortza
* Erroeta
* Erroitegi
* Ibisate
* Korres
* Maeztu
* Musitu
* Sabando
* Zekuiano

## Kanpo estekak 
*  Igoroingo jauziak Berrian.
*  Laminoria Euskomedian.
Eva Mirones

**Eva Mirones Sola** (Donostia, 1976ko otsailaren 8a - ) gipuzkoar arraunlaria da, arraunketa olinpikoan aditua.

Pasaitarra, herriko Koxtape taldean hasi bazen ere, Orio Arraun Elkartean aritzera pasa zen.

Behin hartu du parte Joko Olinpikoetan: Atenasen hain zuzen ere. 1997an Milanon Europako 23 azpiko Txapelketan urrezko domina lortu zuen.

## Erreferentziak
Pierre Alvarez

**Pierre Alvarez Matorra** (Baiona, 1887ko abuztuaren 7a - *ibidem*, 1964ko irailaren 1a) euskal arraunlaria izan zen, arraunketa olinpikoan aditua. ***Rupert*** izan zuen ezizena.

Behin hartu zuen parte Joko Olinpikoetan: Stockholmen hain zuzen ere.

*Société Nautique de Bayonne* izan zuen kluba.

## Erreferentziak
Jean Arné

**Jean Baptiste Pierre Arné** (Baiona, 1891ko otsailaren 26a - Craonnelle, 1917ko maiatzaren 6a) euskal arraunlaria izan zen, arraunketa olinpikoan aditua.

Behin hartu zuen parte Joko Olinpikoetan: Stockholmen hain zuzen ere.

*Société Nautique de Bayonne* izan zuen kluba.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jean Elitxagarai

**Jean Baptiste Pierre Eugène Elitxagarai** (Baiona, 1886ko irailaren 3a - *ibidem*, 1987ko ekainaren 8a) baionar arraunlaria izan zen, arraunketa olinpikoan aditua.

Behin hartu zuen parte Joko Olinpikoetan: Stockholmen hain zuzen ere. Jean Arné, Gabriel St. Laurent, Marius Lenjeune, Louis Lafitte, Joseph Campot, Etienne Lesbats, Pierre Alvarez eta François Elitxagarairekin batera lehenengo errondan eliminatuak izan ziren.

*Société Nautique de Bayonne* izan zuen kluba.

## Erreferentziak
Pierre Hernandez

**Pierre Hernandez** (Baiona,  - ) lapurtar boxeolari amateur ohia da, 1949an profesional bilakatu zena.

Londresko Olinpiar Jokoetan hartu zuen parte. 69 kg. baino gutxiagoko kategorian.

## Erreferentziak
Banyumasanerazko Wikipedia

**Banyumasanerazko Wikipedia** Wikipediaren banyumasanerazko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 3.163 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 133.a zen.

## Kanpo estekak 
* Banyumasanerazko Wikipedia
Nepalerazko Wikipedia

**Nepalerazko Wikipedia** Wikipediaren nepalerazko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 2.851 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 135.a zen.

## Kanpo estekak 
* Nepalerazko Wikipedia
Iparraldeko samierazko Wikipedia

**Iparraldeko samierazko Wikipedia** Wikipediaren Iparraldeko samierazko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 2.816 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 136.a zen.

## Kanpo estekak 
* Iparraldeko samierazko Wikipedia
Birmanierazko Wikipedia

**Birmanierazko Wikipedia** Wikipediaren birmanierazko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 2.674 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 141.a zen.

## Kanpo estekak 
* Birmanierazko Wikipedia
Novialerazko Wikipedia

**Novialerazko Wikipedia** Wikipediaren novialerazko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 2.554 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 144.a zen.

## Kanpo estekak 
* Novialerazko Wikipedia
André Behotegi

**André Behotegi** (Baiona, 1900eko urriaren 19a - Niza, 1960ko abuztuaren 16a) euskal errugbilaria izan zen, Aviron Bayonnais taldean Hirugarren Erdi Lerroa postuan izandakoa.

## Biografia 
Bere anaia zen Henri errugbilaria ere izan zen.

Txapela beti buruan zuela, US Cognacek fitxatu zuen 1924/1925 denboraldian. Errugbiari ez ezik, arraunketari eta atletismoari ere ekin zien. Hori zela eta 1926an Frantziako atletismo selekzioan izan zen. Amateurra, tortotx saltzailea izan zen.

Frantziako errugbi selekzioan 1923ko apirilaren 2an debutatu zuen Ingalaterraren aurka. Parisko Olinpiar Jokoetan ere izan zen, non zilarrezko domina lortu zuen.

## Taldeak 
* Aviron Bayonnais
* US Cognac

## Palmaresa 
* Frantziako txapeldunordea (1922 eta 1923: Aviron Bayonnais)

## Erreferentziak
Biharierazko Wikipedia

**Bhojpurierazko Wikipedia** Wikipediaren bhojpurierazko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 2.432 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 147.a zen.

## Kanpo estekak 
* Biharierazko Wikipedia
Ilokanerazko Wikipedia

**Ilokanerazko Wikipedia** Wikipediaren ilokanerazko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 2.351 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 148.a zen.

## Kanpo estekak 
* Ilokanerazko Wikipedia
Palierazko Wikipedia

**Palierazko Wikipedia** Wikipediaren palierazko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 2.316 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 150.a zen.

## Kanpo estekak 
* Palierazko Wikipedia
Sinhalazko Wikipedia

**Sinhalerazko Wikipedia** Wikipediaren sinhalazko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 2.006 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 157.a zen.

## Kanpo estekak 
* Sinhalazko Wikipedia
Anglosaxoierazko Wikipedia

**Anglosaxoierazko Wikipedia** Wikipediaren anglosaxoierazko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 1.816 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 159.a zen.

## Kanpo estekak 
* Anglosaxoierazko Wikipedia
Malgatxerazko Wikipedia

**Malgatxerazko Wikipedia** Wikipediaren malgatxerazko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 1.720 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 162.a zen.

## Kanpo estekak 
* Malgatxerazko Wikipedia
Mario Arranz

**Mario Arranz Puente** (Barakaldo, 1978ko martxoaren 10a - ) euskal arraunlaria da, arraunketa olinpikoan aditua.

Behin hartu du parte Joko Olinpikoetan: Atenasen hain zuzen ere.

*Club Náutico Banyoles* izan du kluba.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Félix Lasserre

**Félix Lasserre** (Baiona, 1895eko urriaren 9a - Saint-Avold, 1965eko abuztuaren 19a) euskal errugbilaria izan zen, Aviron Bayonnais taldean atzelari postuan izandakoa. *René Lasserre* eta *Poulet* izan zituen ezizenak.

## Biografia 
1920ko hamarkadaren jokalaririk nagusienetariko batentzat hartuta, lerro guztietan aritu zuen bere karreran.

Frantziako errugbi selekzioan 1914ko urtarrilaren 1ean debutatu zuen Irlandaren aurka. Parisko Olinpiar Jokoetan ere izan zen, non zilarrezko domina lortu zuen.

Ehiza-pilotoa izan zen Lehenengo Mundu Gerran eta Houletteko alkatea Bigarrenean. Kirola utzi zuenean cognac ekoizteari lotu zion.

## Taldeak 
* Aviron Bayonnais (?-1921)
* US Cognac
* FC Grenoble

## Palmaresa 
* Frantziako txapelduna (1913: Aviron Bayonnais)

## Erreferentziak
Komierazko Wikipedia

**Komierazko Wikipedia** Wikipediaren komierazko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 1.498 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 136.a zen.

## Kanpo estekak 
* Komierazko Wikipedia
2009ko Lezamako tren istripua

**2009ko Lezamako tren istripua** urte hartako urriaren 8an, Lezaman egondako tren istripua da.

Euskotrenen aldirietako Bilbo eta Lezama arteko trenak, Lezamako geltokian gelditu ez eta hormaren kontra talka egin zuen. Treneko gidaria bertan hil zen eta 12 pertsona inguruk zauri arinak izan zituzten. Bestalde, UT-303 tren unitatea bajan eman behar izan zen.

Trenean zihoazen bidaiariek esandakoaren arabera, 16:25 inguruan, trena ez zen Lezama aurreko geltokian gelditu, eta abiadura moteldu beharrean, trena gero eta arinago joan zen. Bi geltokien artean 60 segundoko tartea dago, eta litekeena da tren gidaria zerbait gertatu eta trena ezin gelditu izana.

## Lanuztea 
Hurrengo egunean, Euskotreneko enpresa batzordeak deitua, erabateko lanuztea egon zen Euskotrenek Bizkaian eta Gipuzkoan kudeaturiko zerbitzuetan, milaka erabiltzaile garraio publikorik gabe utziz.

## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko tren istripuen zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fiji hindierazko Wikipedia

**Fiji hindierazko Wikipedia** Wikipediaren fiji hindierazko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 1.388 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 169.a zen.

## Kanpo estekak 
* Fiji hindierazko Wikipedia
Hakka txinerazko Wikipedia

**Hakka txinerazko Wikipedia** Wikipediaren hakka txinerazko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 1.375 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 171.a zen.

## Kanpo estekak 
* Hakka txinerazko Wikipedia
Gaizka Tokero

**Gaizka Tokero Pinedo** (Gasteiz, Araba, 1984ko abuztuaren 9a), **Toquero** deituraz ezagunagoa, futbolari profesional ohia da. Aurrelari jokatzen zuen.

## Kirol ibilbidea 
CD Ariznabarra, Erreala eta Deportivo Alaves taldeetan hasi zen bere kirol ibilbidea. Bigarren B Mailan hiru denboraldi egin ondoren, eta Eibarren lagapen labur bat egin ondoren, 2009an Athletic Clubek fitxatu zuen. Bilboko klubeko lehen hilabeteetan Fernando Llorenterekin aurrelari bezala postu finkoa lortu zuen, finalerdietako itzulian eta Errege Kopako finalean gola sartuz. San Mameseko zaleek asko maite zuten lan fisiko handiak egin zituelako, eta ohikoa izan zen publikoak "ari, ari, ari, Toquero Lehendakari" oihua abestea. Toquerok 2 zenbakia zeraman kamisetan. Zenbaki hori ez da oso ohikoa aurrelari batentzat, baina Athletic Clubean sartu zenean, lehenengo taldean libre zegoen zenbaki bakarra zen. Bere lehenengo gola, BBVA Ligan, 2009ko apirilaren 21ean sartu zuen, Numancia taldearen kontra.
2014-15 denboraldian soilik 5 jokaldi jokatu zituen, 50 minutu osotara.Horregatik,2015eko uztailean kontratua bertan behera uzteko akordioa lortu zuen.Zazpi denboraldi, 207 partida eta 25 golen ostean utzi zuen taldea. Bere etaparik onena Joaquin Caparrosen agindupean. Entrenatzaile honekin 103 partida jokatu zituen, 74 titular gisa.
Athleticekin kontratua eten ondoren, bi denboraldirako sinatu zuen Deportivo Alavesekin Bigarren Mailan. Bere lehen denboraldian 41 jokaldi jokatu zituen eta bederatzi gol sartu zituen.
2017ko abuztuaren 4an, Real Zaragozak (2. mailako taldea) bere fitxaketa iragarri zuen. Bere lehen kanpainan hogeita hamar partida jokatu zituen,lau gol sartuz. Bere esperientziagatik, aldagelak kapitain bezala aukeratu zuen.

### Euskal selekzioan 
Zazpi partida jokatu zituen Euskadiko selekzioarekin. 2010ean Venezuelaren aurka debuta egin zuen. Trikolorearekin bi tanto egin zituen, biak Boliviaren aurka 2012an.

### Estatistikak 
*2024ko ekainaren 29an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Gasteiztar ospetsuen zerrenda

## Kanpo estekak 
* Gaizka Toqueroren fitxa - Athletic Club
*  SD Eibar taldearen eskaintza
*  Mirandés taldearen eskaintza
Guaranierazko Wikipedia

**Guaranierazko Wikipedia** Wikipediaren guaranierazko edizioa da. 2025eko urriaren hasieran 5.965 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 210.a zen.

## Kanpo estekak 
* Guaranierazko Wikipedia
Erzierazko Wikipedia

**Erzierazko Wikipedia** Wikipediaren erziera hizkuntzako edizioa da. 2023ko maiatzean 7.798 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 178.a zen.

## Kanpo estekak 
* Erzierazko Wikipedia
Lingalerazko Wikipedia

**Lingalerazko Wikipedia** Wikipediaren lingalerazko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 1.166 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 174.a zen.

## Kanpo estekak 
* Lingalerazko Wikipedia
Tibeterazko Wikipedia

**Tibeterazko Wikipedia** Wikipediaren tibeterazko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 1.113 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 175.a zen.

## Kanpo estekak 
* Tibeterazko Wikipedia
Woloferazko Wikipedia

**Woloferazko Wikipedia** Wikipediaren woloferazko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 1.014 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 178.a zen.

## Kanpo estekak 
* Woloferazko Wikipedia
Zintra

[thumb|320px|Blackfriars zubiaren zintra, [Londresen, Piraneserena (1764).]]
**Zintra** edo **zinbria** eraikuntza fasean arku baten edo beste hargintza lan batzuen pisua eusteko balio duen egitura laguntzaile bat da. Zurkaitzez osatua dago, besteak beste.

Arkuak eta gangak eraikitzeko prozesuan dobelak eusteko erabiltzen dira amaituak egon arte, giltzarria jartzen denean.

Zintra arku edo ganga baten barne kurbaturari ere baderitzo.

## Zintra motak 
* Zintra mugikorra: Lekuz aldatuta mugitzen dena
* Parhillerazko zintra: Meatzeetako galerietan erabiltzen dena
* Lineazko zintra: Meatze galerietan erabiltzen dena eta euren gainean hondakinak eta enborkiak jartzen diren estenple hilara horizontal batez eratua dagoena
* Zintra finkoa: Gangako istribu edo pilen artean dagoen espazioan euskarri bat edo gehiago dituena
* Zintra mistoa: Bere forma edo armazoian orokorrean bildua izanda, ondoren istribuen arteko euste puntuak jasotzen dituena, finkoetan bezala.
* Zintra peraltatua: Bere ardatza, eratzen duen arkuaren sokaren erdia baino gehiago dena
* Zintra beheratua: Ardatzaren altuera arkuaren sokaren erdia baino gutxiago dena.
* Zintra malgua edo bildua: Tarteko euskarririk ez duena eta soilik istribu edo pilen fabriketan eutsia doana.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lojbanerazko Wikipedia

**Lojbanerazko Wikipedia** Wikipediaren lojbanerazko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 1.025 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 177.a zen.

## Kanpo estekak 
* Lojbanerazko Wikipedia
Marierazko Wikipedia

**Marierazko Wikipedia** Wikipediaren marierazko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 758 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 187.a zen.

## Kanpo estekak 
* Marierazko Wikipedia
Neoaramear assirierazko Wikipedia

**Neoaramear assirierazko Wikipedia** Wikipediaren neoaramear assirierazko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 980 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 179.a zen.

## Kanpo estekak 
* Neoaramear assirierazko Wikipedia
Krimeako tatarerazko Wikipedia

**Krimeako tatarerazko Wikipedia** Wikipediaren Krimeako tatarerazko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 971 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 180.a zen.

## Kanpo estekak 
* Krimeako tatarerazko Wikipedia
Zeelanderazko Wikipedia

**Zeelanderazko Wikipedia** Wikipediaren zeelanderazko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 744 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 188.a zen.

## Kanpo estekak 
* Zeelanderazko Wikipedia
Txabakanozko Wikipedia

**Txabakanozko Wikipedia** Wikipediaren zanboangako txabanako hizkuntzako edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 836 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 185.a zen.

## Kanpo estekak 
* Txabakanozko Wikipedia
Navajozko Wikipedia

**Navajozko Wikipedia** Wikipediaren navajozko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 655 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 191.a zen.

## Ikus gainera 
* Navajo

## Kanpo estekak 
* Navajozko Wikipedia
Igboerazko Wikipedia

**Igboerazko Wikipedia** Wikipediaren igboerazko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 573 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 194.a zen.

## Kanpo estekak 
* Igboerazko Wikipedia
Somalierazko Wikipedia

**Somalierazko Wikipedia** Wikipediaren somalierazko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 600 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 193.a zen.

## Kanpo estekak 
* Somalierazko Wikipedia
Kikongozko Wikipedia

**Kikongozko Wikipedia** Wikipediaren kikongozko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 570 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 195.a zen.

## Kanpo estekak 
* Kikongozko Wikipedia
Odiazko Wikipedia

**Odiazko Wikipedia** Wikipediaren odiazko edizioa da. 2013ko urtarriaren hasieran 3148 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 161.a zen.

1000 artikuluak lortu zituen 2011ko maiatzean.

## Kanpo estekak 
* Odiazko Wikipedia
Kabilerazko Wikipedia

**Kabilerazko Wikipedia** Wikipediaren kabilerazko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 547 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 197.a zen.

## Kanpo estekak 
* Kabilerazko Wikipedia
Udmurterazko Wikipedia

**Udmurterazko Wikipedia** Wikipediaren udmurterazko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 502 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 199.a zen.

## Kanpo estekak 
* Udmurterazko Wikipedia
Baxkirerazko Wikipedia

**Baxkirerazko Wikipedia** Wikipediaren baxkirerazko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 482 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 200.a zen.

## Kanpo estekak 
* Baxkirerazko Wikipedia
Behe sorabierazko Wikipedia

**Behe sorabierazko Wikipedia** Wikipediaren behe sorabierazko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 435 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 202.a zen.

## Kanpo estekak 
* Behe sorabierazko Wikipedia
Txetxenerazko Wikipedia

**Txetxenierazko Wikipedia** () Wikipediaren txetxenerazko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 396 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 204.a zen.

## Kanpo estekak 
* Txetxenerazko Wikipedia
Samoerazko Wikipedia

**Samoerazko Wikipedia** Wikipediaren samoerazko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 389 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 205.a zen.

## Kanpo estekak 
* Samoerazko Wikipedia
Kaxmirerazko Wikipedia

**Kaxmirerazko Wikipedia** Wikipediaren kaxmirerazko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 380 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 206.a zen.

## Kanpo estekak 
* Kaxmirerazko Wikipedia
Moodswinger

[thumb|220px|Moodswingerra, hirugarren zubi gehigarri bat duen [zitara elektriko bat. Yuri Landman, 2006]]
thumb|220px|Erasoa, erresonantzia eta konbinaketa
**Moodswingerra** Yuri Landmanek sortutako harizko musika tresna bat da. Itxuraz gitarra elektriko bat dirudien arren, benetan zitara bat da, ez baitauka trasterik ezta leporik ere. Laburbilduz hirugarren zubidun 12 harizko zitara bat dela esan daiteke. Pastilla eta elektronikoak leporaino eginak daude, ohiko gitarra elektrikoek duten gorputzarekiko alderantiz.

2006ko martxoan Landman Liars musika taldearekin harremanetan jarri zen, hauekin eurentzako musika tresna hau eraikitzea adostu zuelarik. Bi hilabeteren buruan Moodswingerraren bi kopia egin zituen, bat Liars taldeko gitarra/bateria jotzailea zen Aaron Hemphillentzat eta bestea Landman berarentzat.

2008an Landmanek Moodswinger IIa sortu zuen, mono eta estereoa.

## Funtzionamendua 
ezkerrera|thumb|220px|
Hirugarren zubiak hariak tonu ezberdinak dituzten 2 segmentutan banatzen ditu. Kontrako aldea jotzen denean, gitarrak kanpai baten antzera soinu egiten du. Hariak gehiago edo gutxiago erresonatzen du atzeko aldea jotzeko moduaren arabera, hirugarren zubiak harian zehar duen posizioarenarabera. Posizio nodal armonikoetan hariak beste posizio batzuetan baino gehiago erresonatzen du. Adibidez haria 1/3 + 2/3tan banatuz gero, erresonantzia garbi bat sortzen du, 24/33 + 9/33an banatzen denean erresonantzia gutxi sortzen den bitartean.

## Afinazioa eta harmonikoa 
[thumb|220px|Moodswingerraren [afinazioa]]
Moodswingerraren afinazioa E-A-D-G-C-F-A#-D-G#-C#-F#-B bostun zirkulu bat da.

## Harmonikoa 
Posizio harmonikoak hirugarren zubian:
erdian|600px

## Musika 
* Liars: Leather Prowler (Liars (Liars taldearen kantu bilduma), 2007, 3. kantua)
* Avec-A: Akkemay, 2008

## Ikus, gainera 
* Moonlanderra, Liarsena, 2006
* Bachelor QSa, Half Japanese taldeko Jad Fairrena, 2007
* Springtime Ia, Blood Red Shoesena eta Springtime IIa, Lou Barlowrena 2008

## Kanpo estekak
Liars (Liars taldearen kantu bilduma)

[thumb|[Moodswingerra, *Leather Prowler*]]
**Liars** izenekoa Liars musika taldearen laugarren kantu bilduma da, 2007an argitaratua.

2006ko martxoan Yuri Landman Liars taldearekin harremanetan jarri zen, talde honekin Moodswinger izeneko musika tresna bat egiteko adostasun bat lortu zuelarik. Bi hilabeteren buruan Moodswingerraren bi kopia egin zituen: bata Liars taldeko gitarra eta bateriajolea zen Aaron Hemphillentzat eta bestea Yuri berarentzat. Bilduma honetako *Leather Prowler* kantua musika tresna honekin konposatua dago, kritika askotan piano batekin nahastua dena.

## Kantu zerrenda 
# "Plaster Casts of Everything"
# "Houseclouds"
# "Leather Prowler"
# "Sailing to Byzantium"
# "What Would They Know"
# "Cycle Time"
# "Freak Out"
# "Pure Unevil"
# "Clear Island"
# "The Dumb in the Rain"
# "Protection"

## Kanpo estekak
Hornerren sindrome

**Claude Bernard-Hornerren sindromea** hipotalamo, burmuin enbor, bizkarrezur muin lepoko goiko gongoil sinpatiko, plexu sinpatiko perikarotideo edo orbitako nerbio ziliar luzeen mailan lepoko nerbio-sistema sinpatikoko osagaietakoren batean gertatutako lesioren baten adierazpen klinikoa da.

Miosi, sasiptosi (Müllerren giharraren paralisiaren ondorio den ptosi arina) aurpegi erdiaren anhidrosi, enoftalmos, eta, batzuetan, konjuntibako injekzioan datza. Manifestazio guzti hauek lesioaren alde berean gertatzen dira (homolateralak dira).

## Kanpo estekak
Avarerazko Wikipedia

**Avarerazko Wikipedia** Wikipediaren avarerazko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 377 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 207.a zen.

## Kanpo estekak 
* Avarerazko Wikipedia
Elizako eslavonierazko Wikipedia

**Elizako eslavonierazko Wikipedia** Wikipediaren elizako eslavonierazko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 375 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 208.a zen.

## Kanpo estekak 
* Elizako eslavonierazko Wikipedia
Tetumezko Wikipedia

**Tetumezko Wikipedia** Wikipediaren tetumezko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 368 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 209.a zen.

## Kanpo estekak 
* Tetumezko Wikipedia
Gotikozko Wikipedia

**Gotikozko Wikipedia** Wikipediaren gotiko hizkuntzako edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 363 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 210.a zen.

## Kanpo estekak 
* Gotikozko Wikipedia
Kanpoko entzunbide

**Kanpoko entzunbidea** funtzio bezala belarritik tinpanoraino soinua (airearen presio aldaketek eragindako bibrazioak) eramatea duen kanpo belarriaren barrunbe bat da.

Entzumen hodiak 25 milimetroko luzera du eta 3 kilohertzio inguruan dagoen erresonantzia maiztasun bat du.

## Funtzioa 
Entzumen hodia kanpotik datozen soinurik baxuenak automatikoki anplifikatzen dituen potentzia etapa bezala aritzen da. Aldi berean, kontrako kasuan, entzumena kalte dezakeen soinu oso bizi bat sortzen bada, entzumen hodiak zerumena (argizaria edo ezkoa) jariatzen du, honela hodia partzialki ixten delarik, babestuz.

## Konposaketa 
Belarrietako ezkoa entzumena soinu indartsuetatik babesteaz gain infekzioetatik babesten duten osagai kimiko batzuk dituen substantzia likatsu bat da.

Bere ibilbidean honako hauek ditu:

# Ezko guruinak, argizaria sortzen dutenak (*zerumena*), hautsa sartzea eragozten eta beste partikula arrotzen bat harrapatzen duena.
# Ile laburrak, narritagarriak gorputz arrotzen presentziaren aurrean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Soranierazko Wikipedia

**Soranierazko Wikipedia** Wikipediaren soranierazko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 355 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 211.a zen.

## Kanpo estekak 
* Soranierazko Wikipedia
Karakalpakerazko Wikipedia

**Karakalpakerazko Wikipedia** Wikipediaren karakalpakerazko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 351 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 212.a zen.

## Kanpo estekak 
* Karakalpakerazko Wikipedia
Garellano

**Garellano** Bilboko Basurtu-Zorrotza barrutian dagoen gunea da, Termibus autobus geltokiaren ondoan. Gunearen mugakideak honakoak dira, Perez Galdos kalea ekialdean, Luis Briñas kalea hegoaldean, Gurtubai kalea iparraldean eta Montevideo etorbidea mendebaldean.

## Ezaugarriak 
Antzina "Garellano" Basurtu auzoaren iparralde osoa izendatzeko erabiltzen zen, tartean gaur egun Termibus dagoen Garellanoko futbol zelaia. Hiriaren kanpoaldeko gunea zenez, bertan, hirigunean kabitzen ez ziren hainbat azpiegitura eraiki ziren, tartean ejerzitoaren koartela.

Horrela, 1980ko hamarkadaren amaiera arte, Garellanon ejerzitoaren koartela egon zen, Mungiara eraman zutenean, eraikinetan Bilboko suhiltzaile eta udaltzaingoaren egoitza nagusia ezarri zuten. Horrez gain, Garellanon Basurtu auzoko udaltegia eta udal bulego batzuk izan ziren, baina 2012an eraikinak eraitsi eta ordutik etxebizitza berriak eraikitzen ari dira bertan.

### Etorkizuna 
2008an udaltzaingo eta suhiltzaileen egoitza berria hasi ziren eraikitzen Bilboko Miribilla auzoan, eta etorkizunean bi erakundeek Garellano utzi eta utzitako orubean parkea eta babes-ofizialeko etxebizitzak eraikiko dira. Udalaren asmoen arabera 1.100 etxebizitza. Orubean zer eraikiko zen erabakitzeko Bilbao Ria 2000 eta Bilboko udalak arkitektura lehiaketa antolatu zuten. Bertan ondoko arkitektoek hartu zuten parte:

* Carles Ferrater/Luis Dominguez
* Junquera Arquitectos SLP
* MVRDV/GRAS/IA+B
* Rogers Stirk Harbour + Partners
* Suárez & Santas Arquitectos

Lehiaketaren irabazlea 2009ko ekainean jakinarazi zen, eta Richard Rogersek zuzendutako Rogers Stirk Harbour + Partners arkitekto estudioa izan zen.

## Ikus, gainera 
* Miribilla

## Kanpo estekak 
*  Garellanori buruzko egitasmoak.
* Babes ofizialeko dorrei buruzko webgunea.
Mokxerazko Wikipedia

**Mokxerazko Wikipedia** Wikipediaren mokxera hizkuntzako edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 328 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 214.a zen.

## Kanpo estekak 
* Mokxerazko Wikipedia
Inuktituterazko Wikipedia

**Inuktituterazko Wikipedia** Wikipediaren inuktituterazko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 300 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 215.a zen.

## Kanpo estekak 
* Inuktituterazko Wikipedia
Nauruerazko Wikipedia

**Nauruerazko Wikipedia** Wikipediaren nauruerazko edizioa izan zen. 2009ko urriaren hasieran 281 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 216.a zen. Wikipedia horretan jatorrizko hiztunik ari ez zenez eta artikuluen kalitatea oso urria zenez, 2023an Wikimedian erabaki zen edizio hori ixtea eta ezabatzea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bamanankanezko Wikipedia

**Bamanankanezko Wikipedia** Wikipediaren bamanankan hizkuntzako edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 280 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 217.a zen.

## Kanpo estekak 
* Bamanankanezko Wikipedia
Sindhizko Wikipedia

**Sindhizko Wikipedia** Wikipediaren sindhizko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 338 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 213.a zen.

## Kanpo estekak 
* Sindhizko Wikipedia