open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Antioko VIII.a Grifo

**Antioko VIII.a Grifo**, Seleuzidar dinastiakoa, Siriako erregea izan zen K.a. 125etik K.a. 96 arte.

## Bizitza 
Demetrio II.a Nikatorren semea, bere anaia Seleuko V.a Filometorren oinordekoa izan zen nerabe bat baino ez zenean, hau, bien amak hil ondoren, Kleopatra Teak. Ptolomeo VIII.a Egiptoko faraoiaren laguntzarekin, honen alaba zen Kleopatra VI.a Trifenarekin ezkondu zelarik, Alexandro II.a Zabinas gainetik kendu zuen, eta, berehala, baita bere ama ere, Kleopatra, hau, bere semea pozoitzen saiatu zena, baina Antiokok, bere pozoia edatera behartu zuen K.a. 123an.

Zenbait urtez, Sirian bakea eta lasaitasuna nagusitu zen, K.a. 116an, bere anaiorde eta lehengusua zen Antioko IX.a Eusebio, Zizikoko bere erbestetik itzuli eta tronua aldarrikatu zuen arte, Antioko Grifok, bere etsaia, kostaldeko gune batzuetan harrapatzea lortu zuen gerra zibil berri bat hasiz K.a. 108an. Antioko IX.aren emaztea, Kleopatra izenekoa, Kleopatra VI.a Trifenaren ahizpaorde bat zen, Dafneren tenpluan hiltzea agindu zuena, Antiokiaren kanpoaldean. Antioko IX.ak, mendeku bezala, beste hainbeste egin zuen Trifenarekin. Azkenik, bi Antiokoak geratu ziren, eta elkarren artean banatu eta gobernatu zuten inperioa, Grifo, bere ministro Herakleonek K.a. 96an hil eta Antioko IX.a errege bakar bezala geratu zen arte.

Hala ere, bere semeetako bost, handik garai batera errege izan ziren: Seleuko VI.a Epifanes, Antioko XI.a Epifanes, Filipo I.a Filadelfo, Demetrio III.a Eukarios eta Antioko XII.a Dioniso.

Abilezia politikorik sekula izan ez zuen arren, Antioko VIII.a Grifo errege ospetsu bat izan zen. Txanponetan duen lerdotutako itxurak (ohikoa azken seleuziden artean) eta bere luxuzko oturuntzei buruzko istorioen ondorioz, beranduagoko garaiek, bere dinastia, gainbehera zihoana bezala epaitu izana eragin zuen. Baina, nahita jarritako arrazoi propagandistiko bat zela aipatu behar da, azken seleuzidek, euren irudiarekin lotu nahi zuten Trife edo bizitza onaren ideia, euren erregealdiak markatu zituzten gerra zibil eta etengabeko gatazkak gora-behera.

## Kanpo estekak
Kaunasko konderria

**Kaunasko konderria** (*Kauno apskritis* lituanieraz) Lituaniako 10 konderrietako bat da. Bere hiruburua Kaunas da. 8.089 km²ko azalera du eta bertan 673.706 biztanle bizi dira.

Kaunasko udalerriak ondorengoak dira:

* Birštonas udalerria
* Jonava barrutiko udalerria
* Kaunas hiriko udalerria
* Kaunas barrutiko udalerria
* Kaišiadorys barrutiko udalerria
* Kėdainiai barrutiko udalerria
* Prienai barrutiko udalerria
* Raseiniai barrutiko udalerria

## Kanpo estekak
Marijampolėko konderria

**Marijampolėko konderria** (*Marijampolės apskritis* lituanieraz) Lituaniako 10 konderrietako bat da. Bere hiruburua Marijampolė da. 4.463 km²ko azalera du eta bertan 181.219 biztanle bizi dira.

Marijampolėko udalerriak ondorengoak dira:

* Kalvarija udalerria
* Kazlų Rūda udalerria
* Marijampolė udalerria
* Šakiai barrutiko udalerria
* Vilkaviškis barrutiko udalerria

## Kanpo estekak
Klaipėdako konderria

**Klaipėdako konderria** (*Klaipėdos apskritis* lituanieraz) Lituaniako 10 konderrietako bat da. Bere hiruburua Klaipėda da. 5.209 km²ko azalera du eta bertan 378.843 biztanle bizi dira.

Klaipėdako udalerriak ondorengoak dira:

* Klaipėda hiriko udalerria
* Klaipėda barrutiko udalerria
* Kretinga barrutiko udalerria
* Neringa udalerria
* Palanga hiriko udalerria
* Skuodas barrutiko udalerria
* Šilutė barrutiko udalerria

## Kanpo estekak
Proposatutako goi mailako domeinu

Hainbat **proposatutako goi mailako domeinu** daude ICANNek oraindik onartu ez dituenak 2008tik aurrera.

## Kokapenaren arabera 
* .berlin - Berlin.
* .nyc - New York hiria.
* .lat - Latinoamerikako webgune orokorrak, .asia eta .eu domeinuen antzekoa.
* .africa - Afrikako webgune orokorrak, .asia eta .eu domeinuen antzekoa.

## Hizkuntzak eta komunitateen arabera 
.cat kataluniera eta Kataluniar kultura adierazten duen domeinuaren sorrerak, beste hainbat komunitateetako elkarteek gauza bera egitera bultzatu zituen.

## Haurrentzako 
*.kids* hainbat erakundeek proposaturiko goi mailako domainua da. Hala ere, ez du inoiz aurrera egin.

Europar Batasuneko Parlamentuak **.kid** domeinua proposatu du haurrentzako webguneentzako.

## Teknikoak 
* .geo - Kokapen geografiko orokorrak.
* .mail - e-posta
* .web

## Espezializatatea eta lanbidearen araberakoak 
* .med - Ospitaleak.
* .post - Posta erakundeak.
* .xxx - Sexuaren industria.

## Ikus, gainera 
* Goi mailako domeinu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* ICANN Proposed Top-Level Domain Registry Service
* *Web Campaigns Boost*, Eurolang - ICANN discussed the proposed top-level domains at a conference on 3 July 2008
Tauragėko konderria

**Tauragėko konderria** (*Tauragės apskritis* lituanieraz) Lituaniako 10 konderrietako bat da. Bere hiruburua Tauragė da. 4.411 km²ko azalera du eta bertan 127.378 biztanle bizi dira.

Tauragėko udalerriak ondorengoak dira:

* Jurbarkas barrutiko udalerria
* Pagėgiai udalerria
* Šilalė barrutiko udalerria
* Tauragė barrutiko udalerria

## Kanpo estekak
Telšiaiko konderria

**Telšiaiko konderria** (*Telšių apskritis* lituanieraz eta *Telšiū apskrėtės* samogitieraz) Lituaniako 10 konderrietako bat da. Bere hiruburua Telšiai da. 4.350 km²ko azalera du eta 173.383 biztanle ditu.

Telšiaiko udalerriak ondorengoak dira:

* Mažeikiai barrutiko udalerria
* Plungė barrutiko udalerria
* Rietavas udalerria
* Telšiai barrutiko udalerria

## Kanpo estekak
Utenako konderria

**Utenako konderria** (*Utenos apskritis* lituanieraz) Lituaniako 10 konderrietako bat da. Bere hiruburua Utena da. 7.201 km²ko azalera du eta 172.580 biztanle ditu.

Utenako udalerriak ondorengoak dira:

* Anykščiai barrutiko udalerria
* Ignalina barrutiko udalerria
* Molėtai barrutiko udalerria
* Utena barrutiko udalerria
* Visaginas hiriko udalerria
* Zarasai barrutiko udalerria

## Kanpo estekak
Vilniusko konderria

**Vilniusko konderria** (*Vilniaus apskritis* lituanieraz) Lituaniako hamar konderrietako bat da. Hiriburua Vilnius da. 9.729 km²-ko azalera du eta 848.097 biztanle ditu.

Vilniusko udalerriak ondorengoak dira:

* Šalčininkai barrutiko udalerria
* Širvintos barrutiko udalerria
* Švenčionys barrutiko udalerria
* Trakai barrutiko udalerria
* Ukmergė barrutiko udalerria
* Vilnius barrutiko udalerria
* Elektrėnai udalerria
* Vilnius hiriko udalerria

## Kanpo estekak
Eskolta (saskibaloia)

**Eskolta** normalean jokalari baxua da, baina antolatu ordez saskiraketak egiten dituena. Eskolten helburu nagusia puntuak pilatzea da.

Normalean, hegalekoak baino txikiagoak eta arinagoak dira. Batzuetan antolatzaileei laguntza ematen diete baloia igotzeko, *tweener* izena izanik. Jamal Crawford honen adibidea da. Era berean, badaude batzuk hegalekoen lana egiten dutenak, *swingman* izena izanik. Egun Kobe Bryant, Tracy McGrady edo Kevin Martin eta lehen Michael Jordan era horretako lanak egiten dituzte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Antolatzaile (saskibaloia)

**Antolatzailea** edo **basea** saskibaloiko taldearen jokoa antolatzen duen jokalaria da, posizio honetan jokatzen duten jokalariaren helburua entrenatzailearen aholkuak talderatzea da. Taldearen estrategiak eramaten dituen jokalaria da.

Normalean taldeko jokalaririk baxuena eta abilezia handiena duena da, baina 2,00 m. gorako antolatzailea bikainak izan dira (Magic Johnson adibidez).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hegaleko (saskibaloia)

Saskibaloian, **hegalekoak** jokalari altuenak eta baxuen artean dauden jokalariak dira, gehienetan erabatekoenak izanik. Hegalekoen helburua, puntuak pilatzea, erreboteak eskuratzea eta asistentziaren bat ematea da. Helburu nagusia erasoan baduen ere, badaude defendatzaile onak diren hegalekoak.

Egungo NBAren eskoltek 1,96 eta 2,08 metro arteko altuera dute. Bere kokapen tipikoa zona eta hiru puntuetako lerroaren artean dago. Julius Erving, Dominique Wilkins, Chris Mullin, Grant Hill, James Worthy, Larry Bird, Scottie Pippen, LeBron James, Carmelo Anthony edo Grant Hill hegaleko ospetsuak izan dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hegal-pibot

**Hegal-pibota**, saskibaloian, **4** posizioan jokatzen duen jokalaria da. Hegalekoaren eta pibotaren arteko nahasketa da. Hegal-pibotaren helburu nagusia puntuak egitea eta erreboteak eskuratzea da.

NBAren historiako 50 jokalari onenen zerrendan zenbait hegal-pibot aurki daitezke, adibidez Charles Barkley, Dave DeBusschere, Elvin Hayes, Jerry Lucas, Kevin McHale, Karl Malone eta Bob Pettit.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pibot (saskibaloia)

**Pibotak** gehienetan saskibaloi taldeko jokalari altuenak dira. NBAko pibot bat 2,08 metro baino altuagoa izan ohi da. Piboten helburu nagusia erreboteak eta txapelak jartzea da, nahiz eta askotan pibotak taldeko saskiratzaile hoberenak izan.

Saskibaloiaren historian Wilt Chamberlain, Shaquille O'Neal, Ben Wallace, Arvydas Sabonis, Yao Ming edo Manute Bol pibotak famatuak izan dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Šiauliaiko konderria

**Šiauliaiko konderria** (*Šiaulių apskritis* lituanieraz) Lituaniako 10 konderrietako bat da. Bere hiruburua Šiauliai da. 8.540 km²ko azalera du eta bertan 349.876 biztanle bizi dira.

Šiauliaiko udalerriak ondorengoak dira:

* Akmenė barrutiko udalerria
* Joniškis barrutiko udalerria
* Kelmė barrutiko udalerria
* Pakruojis barrutiko udalerria
* Radviliškis barrutiko udalerria
* Šiauliai hiriko udalerria
* Šiauliai barrutiko udalerria

## Kanpo estekak
Panevėžysko konderria

**Panevėžysko konderria** (*Panevėžio apskritis* lituanieraz) Lituaniako 10 konderrietako bat da. Bere hiruburua Panevėžys da. 7.881 km²ko azalera du eta bertan 292.376 biztanle bizi dira.

Panevėžysko udalerriak ondorengoak dira:

* Biržai barrutiko udalerria
* Kupiškis barrutiko udalerria
* Panevėžys hiriko udalerria
* Panevėžys barrutiko udalerria
* Pasvalys barrutiko udalerria
* Rokiškis barrutiko udalerria

## Kanpo estekak
Maiar

**Maiarrak** (singularrean Maia), Tolkienen legendarium ospetsuko fikziozko pertsonaiak dira. Nagusiki, Silmarillion izeneko bere lanean agertzen dira. Izpirituzko izakiak dira, Iluvatarren pentsamenduaren fruituak, Tolkienek Ainulindalën sortu zuen kosmogoniaren zati direnak. Maiarrak, Valarrekin batera, hauei zerbitzatu eta munduari forma ematen amaitzeko Eära jaitsi ziren maila baxuagoko Ainurrak dira.

Valarrek bezala, gorputz forma hartzeko ahalmena zuten. Batzuk, Saruman eta Gandalf bezala, Erdialdeko Lurraldera bidaiatu zuten Sauronen mehatxuari aurre egiteko, eta aztitzat hartuak izan ziren Eguzkiaren Hirugarren Aroan (kasu honetan, ezin zuten forma fisikoz aldatu euren misioa amaitu arte). Melkorrek, maiar ugari gaiztotu zituen, horien artean, Sauron bera eta Balrog bezala ezagutzen diren izakiak.

## Maiar ezagunak 
Maiar guztiak zenbat ziren eta euren izenak, ez dira ezagutzen. Honako hauek dira izen ezaguna dutenak:

* Eönwë: Manwëren heraldo eta zutoihal eramalea
* Ilmarë: Vardaren konpainiazko dama
* Ossë: Ulmoren maia, barne itsasoen jauna, eta, batez ere itsaso biziena
* Uinen: Ulmoren maia, Ossëren emaztea eta barne itsasoen anderea, batez ere lasaiena.
* Salmar: Ulmoren maia, Ulumuri adarren sortzailea
* Sauron: Jatorrian Aulëren maia, Melkorren ordezkari militar bihurtu zen.
* Melian: Vana eta Estëren maia, Thingolen emaztea eta Luthienen ama (semeak izaten dituen Ainur bakarra da)
* Arien: Vardaren maia, Anar edo Eguzkiaren ontzia eramateko ardura ematen zaiona
* Tilion: Oromëren maia, Isil edo Ilargiaren ontzia eramateko ardura ematen zaiona
* Saruman edo Kurumo: Aulëren maia, Istarien buruzagia
* Gandalf edo Olorin: Irmoren maia, Manwëk Istarien taldean egoteko aukeratua
* Radagast edo Aiwendil: Yavannaren maia, Istarien taldean egoteko aukeratua
* Alatar: Oromëren maia, Istarien taldean egoteko aukeratua. Azti urdinak deritzenetako bat
* Pallando: Oromëren maia, Istarien taldean egoteko aukeratua. Beste azti urdina
* Gothmog: Balrogen buruzagia, suzko maiarra
* Durinen Kaltea, izen honekin ezagutzen zen Balroga. Mendi Lainotsuetan bizi zen
* Uste denez, Tom Bombadil ere maiar bat izan zitekeen, baina ez da ziur ezagutzen.

## Kanpo estekak
Ossë

**Ossë** (*Gaerys* sindarinez), Tolkienen legendarium ospetsuko fikziozko pertsonaia bat da, eta Silmarillion izeneko bere hil ondorengo liburuan agertzen da. Ainurretako bat da, Ulmo Valarraren maiarretako bat. Bere emazte Uinenekin batera, barne itsasoen nagusitasuna eman zitzaion. Ekaitzak eta olatuen ulua gogoko ditu eta ezin da zer egingo duen jakin. Melkorrek limurtu zuen Ossë Ardaren historiaren hasieran, baina Uinenek, Ulmoren zerbitzura itzultzeko konbentzitu zuen. Telerien lagun egin zen Beleriandeko kostaldean, eta itsasontziak eraikitzen erakutsi zien, Falathrimak Erdialdeko Lurraldean geratzea lortu zuen, eta Ulmo, Tol Eressëa uhartea Amaneko kostaldetik kanpo uzteko konbentzitu zuen, Teleriak, berarentzako Eldamarren erraz heltzeko toki batean bizi zitezen. Eguzkiaren Bigarren Aroaren hasieran, Numenor uhartea, itsasoko sakonuneetatik altxatu zuen.

## Kanpo estekak
Dor-Lomin

Tolkienen legendariumean eta Silmarillion izeneko bere hil ondoko liburuan kontatzen diren istorioetan, **Dor-Lomin**, Hithlumen dagoen lurralde zabal bat da. Bere mugak, honako hauek dira: Mendebaldean, Ered Lomin, hegoaldean, Ered Wethrin, ekialdean, Mithrimeko muino edo mendiak, eta, iparraldean, Noldorren Ateak deritzonean itsasoratzen den ibaia.

Bere izenak, **Oihartzunaren Lurraldea** esan nahi du, "Lurra" esan nahi duen Dor hitzarekin (ndor erroa), eta Oihartzunarena esan nahi duen Lomin hitzarekin osatua (Lam erroa).

Jatorrian Sindar elfoek edo Elfo Grisek populatua, Hadorren herriari eman zitzaion, Noldor elfoen errege zen Fingolfinek Gizaki hauengatik, eta, bereziki, etxeko nagusia zen Hador Lorindolgatik sentitzen zuen maitasunaren ondorioz. Han jaio eta hazi ziren Edaindarren heroirik handienak: Huor, Hurin, Tuor eta Turin Turanbar, baita azken honen ama eta arreba ziren Morwen eta Nienor ere.

Nirnaeth Arnoediad deritzonaren ondoren, Gizaki Olibaxkak eta Hadorreko herriak okupatu zuten, baina Elfo grisak, esklabu bezala hartuak izan ziren Melkorren zerbitzari horiengatik.

Eskualde guztia itsasoan hondoratu zen Haserrearen Gerraren ondoren.
Losteko pertsonaiak

**Lost** telesailean zehar egon diren pertsonaia aipagarrien zerrenda eta parte hartu dituzten denboraldi eta atal kopurua.

## Oceanic 815 hegaldia 
### Aurreko sekzioa 
### Erdiko sekzioa 
### Atzeko sekzioa 
## Uharteko biztanleak 
### Naufragoak 
### "Besteak" 
### Dharma ekimena 
## Uharteko azken bisitariak 
### Kahana kargaontzia 
### Ajira 316 hegaldia 
### Urpekuntzia 
## Uhartetik kanpoko pertsonaiak 
## Kanpo estekak
Huor

**Huor**, Tolkienen legendariumean, Edain bat da, Dor-Lomineko Galdorren semea eta Tuorren aita.

Hamahiru urte zituela, bere anaia Hurinekin joan zen orkoen aurkako gerrara, eta bere konpainia, gainontzeko gizakietak banandua izan zen Brithiachen, eta handik, Ulmoren laguntzarekin (ihes egitea ahalbidetu zien lainoa altxatu zuena), Dinbarrera pasa ziren, noraezean joan ziren lurraldea, arranoen jauna zen Thondorrek, lagun batzuk, salbatzera bidali zituen arte, Gondolinera eramanez, non, Turgonek ohorez hartu zituen eta non urte bete baino gehiagoz bizi izan ziren, erregeari, joaten uzteko eskatu zioten arte, gerra jarraitu nahi baitzuten, eta Gondolin non zegoen inori esan gabe eta sekretua isilpean gordetzea zin eginez abiatu ziren.

Nirnaeth Arnoediadean hila Eguzkiaren Lehen Aroko 473. urtean, Hurinekin batera, Turgonen erretirada babestea erabaki zuenean Serecheko Istingadian. Han erori zen, bere begi bat gezi batek zeharkatzen zuelarik, eta Haudh-en-Ndenginen hila geratu zen, Anfauglitheko lugorrian, bertara, Bosgarren Guduan garaitutako guztien gorpuak eraman zirelarik.

## Kanpo estekak
Cristóbal Molón

***Cristóbal Molón*** 2006. urtean eginiko marrazki bizidunetako euskal filma da, Irusoinek ekoitzia.

## Sinopsia 
Kristobal Kolon eta bere espedizioan oinarrituta, intsektuak lan honen pertsonaiak dira.

## Ezaugarri teknikoak 
## Ahotsak 
* Anjel Alkain: Cristóbal Molón
* Kiko Jauregi: Pinzón II

## Kanpo estekak 
* IMDb-ko fitxa
Streltsi

[thumb|300px|*"[Streltsien exekuzioaren goiza"*, 1698ko huts egindako matxinadaren ondoren, Vasili Surikoven margolana.]]
**Streltsiak** (errusieraz стрельцы), streltzi edo strelets ere deituak, antzinako gorputz militar errusiar bat zen. 1550ean sortua izan zen, Ivan IV.a Errusiakoa Izugarriaren erregealdian. Arkabuzez armaturik zeuden, eta, euren armamentua, aizkorekin osatzen zuten. Streltsiek, lurraldeak jasotzen zituzten euren zerbitzuengatik ordain bezala.

XVI. mendean, elitezko gorputza bihurtu ziren, eta errusiar gortean zuten eraginak gorantz egin zuen. Bi alditan matxinatu ziren: 1682an, Sofia printzesak, bere anaia Ivanen alde eta bere anaiorde Petri I.a Errusiakoaren aurka egiteko, eta, hurrengoa, 1696an, oraingoan ere Petri I.a Errusiakoaren aurka. Azken matxinada hau gertatu zenean, tsarra Moskutik kanpo zegoen. Petri itzuli zenean, zorrotz zigortu zituen streltsiak, berak propio, horietakoren batzuen buruak moztu zituelarik. 1698an, streltsiak betirako desagertu ziren.

## Kanpo estekak
Kärdlako kraterra

**Kärdlako kraterra**, Estoniako Hiiumaa uhartean dagoen hiri bakarra eta Hiiu konderriaren hiriburua den Kärdlan dagoen talka krater bat da.

4 kilometro inguruko diametroa du, eta, bere adina, 455 milioi urtetan estimatzen da, Ordoviziar goiztiar garaikoa, beraz.Kraterra, ez da lurrazalean agertzen.

## Kanpo estekak 
*  Kraterrari buruzko informazioa Earth Impact Database webgunean.
Valinor

**Valinor**, Tolkienen legendarium ospetsuan agertzen den toki bat da, bereziki Silmarillion izenburuko bere liburuan. Valarrek, Melkorren suntsipenaren ondoren, Amanen sortu zuten. Amanera, Erdialdeko Lurraldetik itsasontzian hel daiteke, baina, Eguzkiaren Bigarren Aroan gertatutako Numenorreko Ar-Pharazôn erregearen matxinadaren ondoren, Valinor eta Amaneko lurraldeak, Lurreko zirkuluetatik bananduak geratu ziren, eta, ordutik, bertara soilik Elfoak bakarrik hel zitezkeen. Eguzkiaren Hirugarren Aroaren amaieran, Elrond eta Boterearen Eraztunak eraman zituzten beste batzuk, Frodo Zorrozabal, Bilbo Zorrozabal, Galadriel elfoa eta Gandalf Istaria, Erdialdeko Lurraldetik abiatu ziren Tol Eressëan bizitzeko, Valinorretik oso gertu, geratzen zitzaien bizitza guztian.

## Geografia eta bertan bizi zirenak 
Valinor, Valar edo Ainurrak bizi diren tokia da (singularrean Vala), aingeruzko izakiak eta Iluvatar edo Eruren lehen semeak, denboraren hasieran, Ainulindalën kontatzen den bezala. Bertan bizi ziren Valarrak, Ulmo eta Melkor izan ezik, eta, euren laguntzaile nagusi ziren maiarrekin batera. Lurraren mendebaldeko muturrean zegoen, lur haiek banatzen zituen Belegaer edo Itsaso Handiaren beste aldean.

## Kanpo estekak
Quebrada

[210px|thumb|ezkerrera|[Maskorren Quebrada edo Cafayatekoa, Argentina]]
[210px|thumb|[Humahuacako Quebrada, Argentina, Gizateriaren Ondarea]]
**Quebrada** hitzak, izen bezala (hitza, apurtutako gauza edo egoera bati erreferentzia egiten dion adjektibo femenino bat ere bada), Latinoamerikako herrialde batzuetan, Argentina, Bolivia, Txile, Kolonbia eta Venezuela kasu, errekazto bat deskribatzen du, erreka txiki bat, emari gutxikoa ibai batekin alderatuz gero, eta nabigazio edo arrantza esanguratsurako egokia ez dena. Quebradetan, ohi, arrain espezie oso txikiak bizi dira.

Orohar, quebraden sakontasuna, urria edo hutsala da, emari gutxikoak dira eta bainutoki eta landa toki bezala balio dute, kanpingerako eta oinez zeharka daitezke. Oporrak igarotzeko eta turismo ekologikoa egiteko oso gogokoak izaten dira.

## Kanpo estekak
Maskorren Quebrada

**Maskorren Quebrada**, Cafayateko Quebrada bezala ere ezagutzen dena, haran estu edo quebrada bat da, bere paisaia ederrengatik oso ezaguna eta Argentinako Saltako probintzian dagoena, Cafayate hiritik gertu. Bertatik, Maskorren ibaia eta 68 ibilbide nazionala igarotzen dira, azken honek, Cafayate, Saltarekin elkartzen duelarik. Bere ibilbidean, oso paisaia bariatuak agertzen dira, Deabruaren Zintzurra deritzona nabarmentzen delarik, gaur egun jada desagertua dagoen urjauzi batek eragindako higaduraren ondorioa. Beste eraketa natural batzuk, Anfiteatroa eta Medanoak dira, azken hau, kareharrizko jatorria duten area zuri finez osatutakoa.

Berriki egineko ikerketa arkeologikoek, egungo 68 ibilbide nazionaletik metro gutxira, bide inka bat igarotzen zela adierazi dute, tokiari, garrantzi arkeologikoa gehituz.

Quebrada, geologikoki, elementu geografiko modernoa da, azken bi milioi urteetan gertatutako mugimendu tektonikoek sortua.

## Kanpo estekak
Kärdla

**Kärdla** (suedieraz: Kärrdal, alemanez: Kertel), Estoniako Hiiumaa uharteko hiri bakarra eta Hiiu konderriaren hiriburua da.

## Geografia 
Kärdla, Hiiumaaren ipar-ekialdeko kostaldean dago, Taresteko Golkoaren ondoan. Hiriaren hego-ekialdean, Kärdlako kraterra dago, meteorito batek sortua eta 455 milioi urteko adina duena. Hiritik, zenbait errekazto igarotzen dira. Kärdla, putzu artesiar ugari ere badago.

## Historia 
Kärdla, lehen aldiz, 1564an aipatu zen, suediarrek populatutako herri bat bezala. Bere hazkuntza, 1830ean sortutako oihal lantegiaren sorreragatik nabarmenki eragina egon zen. 1849an, portu bat eraiki zen. Portua eta lantegia, Bigarren Mundu Gerran suntsituak izan ziren. Kärdlak, burgu estatusa jaso zuen 1920an, eta hiri estatusa 1938an.

## Hiriko beste toki batzuk 
* Kärdlako aireportua

## Biztanleria 
## Kärdlatar famatuak 
* Eveli Saue (1984), biatleta
* Erkki-Sven Tüür (1959), musikagilea
* Heiki Nabi (1985), borrokalaria

## Galeria 

File:Kärdla lennujaam.JPG|Kärdlako aireportua
File:Kardla kirik.jpg|Kärdlako eliza
File:Rannapaargu-037.jpg|Rannapaargu jatetxea
File:Kärdla, Hiiumaa Turismiinfokeskus.JPG|Hiiumaa turismo-gunea
File:Kardla streets.jpg|Kärdlako kale bat

## Kanpo estekak
Glup

***Glup*** 2003. urtean eginiko marrazki bizidunetako euskal filma da, Irusoin eta ETBk ekoitzia. 2003an marrazki bizidunetako film onenaren Goya Sarirako izendatua izan zen.

## Sinposis 
"Erosi, erabili eta bota". Bai erraza! Dendak hustu eta zabortegiak bete egiten dira. Baina gizakiok ez dakiguna da ze borroka daraman zaborrak bizirik irauteko zabortegiaren oihanean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* IMDb-ko fitxa
Karramarro Uhartea

***Karramarro Uhartea*** 2000. urtean eginiko marrazki bizidunetako euskal filma da, Irusoinek ekoitzia.

2001ean marrazki bizidunetako film onenaren Goya Saria irabazi zuen.

## Sinopsia 
Kain izeneko pirata ontzia. Altxor bat harrizko buru baten barruan gordea, itsasoaren erdian. Marrazoz jositako itsasoa. Karramarro itxura duen uhartea; itsaslabar izugarri bat da sarbide bakarra. Pagoda itxura duen taberna. Loro biltegi bat, itsaslabarretik zintzilik... eta gaztelu ikaragarri bat harkaitzaren gainean.

## Ahotsak 
**Euskaraz**

* Narratzaileaː Jose Manuel Goikoetxea
* Dimitriː Jesus Izeta
* Loreleyː Jaione Intxausti
* Walkerː Felipe Barandiaran
* Maː Ane Aseginolaza
* Portoː Mikel Mendizabal
* Akeitaː Idoia Sagarzazu
* Folderː Xebe Diez
* Txin-txinː Jose Antonio Calzada
* Tontonː Josu Mitxelena
* Hawkː Pello Artetxe
* Jozeː Jose Ramon Larrea
* O'Clockː Jose Francisco Jauregi
* Pizzicatoː Jose Martin Zabala
* Loroaː Iñigo Puignau

**Gaztelaniaz**
* Narratzailea: Alfredo Landa
* Dimitri: Juan Carlos Loriz
* Loreley: Maribel Legarreta
* Walker: José Mari Moscoso
* Ma: Isabel del Palacio
* Porto: Mañu Elizondo
* Loro: Iñigo Puignau

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* IMDb-ko fitxa
Erreka

thumb|300px|Erreka bat.

**Erreka**, halaber **latsa** edo **xirripa** —batzuetan, **bidasoa**— etorri txikiko ur-lasterra da; izan ere, ibaiak ez bezala, errekak emari urria du, eta udan erabat lehortu ere egin daiteke. Txikiagoa bada, **errekatxoa** edo **errekastoa** deritzo.

Beste alde batetik, ibia, errekak sakonera txikia duen toki bat da, non oinez zeharka daitekeen.

Ibaia bezala, erreka itsasora, aintzira batera edo beste ibai batera isur daiteke; azken kasu horretan, ibaiadarra izango litzateke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Diego Álvarez

**José Diego Álvarez Álvarez** (Monforte de Lemos, Lugo, 1954ko abenduaren 21a - ) futbolaria izan zen, Errealaren historiako urte onenetan ibilitakoa.

Txikitan Eibarrera bizitzera etorri zen, eta bertako taldea den Eibar KErekin debuta egin zuen futbolaren munduan.

Espainiako selekzioarekin behin jokatu zuen.

## Palmaresa 
* Espainiako futbol ligako txapelduna 1981 eta 1982 urteetan.
* Espainiako Superkopa 1982an.

## Ikus, gainera 
* Errealeko futbolarien zerrenda
* Eibartar ezagunen zerrenda

## Kanpo estekak 
* Jokalariari buruzko informazioa Errealaren webgunean
Kärdlako aireportua

**Kärdlako aireportua** (),  Kärdla hiritik 7 kilometro ekialdera dagoen aireportu bat da, Estoniako Hiiumaa uhartean.
[thumb|ezkerrera|200px|[Estoniako aireportuen zerrenda|Estoniako aireportuak erakusten dituen mapa.]]
## Hegaldiak 
## Kanpo estekak
Supertramps

***Supertramps*** 2004. urtean eginiko marrazki bizidunetako euskal filma da, Irusoin eta ETBk ekoitzia. 2004an marrazki bizidunetako film onenaren Goya Sarirako izendatua izan zen.

## Sinopsia 
Chung-I-Fly (Ekialdeko uso bat), Paulov (Europa ekialdeko arratoi bat) eta Ramon (Karibeko labezomorro bat) pertsonaiek, arkakusoz jositako Tano katu beltza gidari dutela, behartsu talde bitxia osatzen dute. Euren izaera dela medio, miserian bizi dira, eta egoera horretatik ateratzeko ametsa dute.

## Ahotsak 
* Pello Artetxe: Tano
* Pili Ferrero: Nora
* Anjel Alkain: Ramon
* Kiko Jauregi: Pastor
* Ana Areginalaza: Chung-I-Fly
* Juan Carlos Loriz: Pitbull zaharra
* Xabier Alkiza: Pitbull gaztea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* IMDb-ko fitxa
68 ibilbide nazionala

**68 Ibilbide Nazionala**, Argentinako errepide bat da, Saltako probintziaren hegoaldean dagoena, Cafayate eta Salta hiriak, 183 kilometroko ibilbide batean elkartuz.

Ibilbide hau, Maskorren Quebrada deritzonetik igarotzen da, mendi eraketa bitxiak ikus daitezkeen 83 kilometroko ibilbide bat: Gazteluak, 19. kilometroan, Leihoak, 20.ean, Obeliskoa 22.enean, Frailea 32.ean, Apoa 34.ean, Anfiteatroa 46.ean eta Deabruaren zintzurra 47.ean, beste batzuen artean.

## Hiriak eta herriak 
Hegoaldetik iparralderako ibilbide honek zeharkatzen dituen herri eta hiriak, honako hauek dira:

### Saltako probintzia 
thumb|68 ibilbide nazionala Maskorren Quebradan.
Ibilbidea: 183 kilometro (0tik 183. kilometroraino)

* Cafayate departamendua: Cafayate (0. kilometroa)
* Guachipas departamendua: ez dago herri edo hiririk
* La Viña departamendua: La Viña (101. kilometroa) eta Coronel Moldes (125. kilometroa)
* Chicoana departamendua: El Carril (149-150. kilometroak)
* Rosario de Lerma departamendua: ez dago herri edo hiririk
* Cerrillos departamendua: La Merced (163. kilometroa) eta Cerrillos (170-171. kilometroa)
* Capital departamendua: Limache (180. kilometroa) eta Salta (183. kilometroa)

## Antzinako ibilbidea 
1980 baino lehenago, 68 ibilbide nazionala, Cafayate eta La Viñaren artean hedatzen zen, gaur egungo ibilbidearen gainontzeko zatia, 9 Ibilbide Nazionalaren zati zelarik. 9 ibilbidearen norantza ekialderago aldatu ondoren, La Viñatik Saltarako zatia gehitu zitzaion 68 ibilbide nazionalari.

## Kanpo estekak
Luis Maria Lopez Rekarte

**Luis Maria Lopez Rekarte** (Arrasate, Gipuzkoa, 1962ko martxoaren 26a - ) futbolaria izandakoa da, Deportivo Alaves, Real Sociedad, FC Barcelona eta Coruñako Deportivon ibilitakoa.

Espainiako selekzioarekin lau aldiz jokatu zuen.

## Palmaresa 
* Europako Futbol Errekopa 1989an.
* Espainiako Liga 1991n.
* Espainiako Errege Kopa 1987, 1990 eta 1995ean.
* Espainiako Superkopa 1995ean.

## Ikus, gainera 
* Errealeko futbolarien zerrenda
* Aitor Lopez Rekarte

## Kanpo estekak 
* Jokalariari buruzko informazioa Errealaren webgunean
Ikerkuntza eta garapena

Ekonomian eta teknologian, **ikerkuntza eta garapena**, labur **I+G**, izeneko jarduerek ezagutza (teknologia, giza, gizarte eta kultura mailan) bultzatu eta sortzeari begira eraturikoak dira, epe luzerako emaitza eta aplikazio berriak sortzearren, berehalako etekinen helburua alde batera utzirik. Jarduera hauei berrikuntza ere gaineratu ohi zaie **I+G+B** hirukotea osatuz.

Hiru ataletan sailka daitezke I+G jarduerak:
* **oinarrizko ikerkuntza**, ikerkuntza arlo berrietan eta modu teorikoan egiten denean, berehalako aplikaziorik gabe;
* **ikerkuntza aplikatua**, eskura dauden ezagutza teorikoen aplikazio berriak bilatzen direnean;
* **garapen esperimentala**, lortutako ezagutza teorikoetan oinarrituz, saiakuntza sistematikoak burutzen direnean, gai, gailu edo produktu berriak sortu edo daudenak hobetzeko antolatutakoak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ojós

**Ojós** Murtziako Erkidegoko udalerria da. 2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 604 biztanle ditu.

Herriaren izena *Oxoxe* arabierazko hitzatik datorkio eta "baratzen anbrosia" esan nahi du.

## Ikus, gainera 
* Murtziako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak
Uneg

**Uneg** edo **Uadynas**, Egiptoko II. dinastiako laugarren faraoia izan zen, eta, Jürgen von Beckerathen arabera, K.a. 2742tik K.a. 2735 arte gobernatu zuen.

Uste denez, Manetonek, Sexto Julio Afrikanoren arabera, aipatzen duen **Tlas** izan daiteke. Faraoi honi buruz, 17 urteko erregealdia izan zuela dio. Turingo Errege Kanonak, 70 urteko erregealdia ematen dio, partzialki apurtua dagoen arren.

Bere izena, Uadynas, Saqqarako Errege Zerrendan eta Abidoseko Errege Zerrendan agertzen da.

Bere titulua, Saqqarako Piramide Mailakatuaren lurrazpiko biltegietan aurkitutako ontzi batzuetan ere agertzen da.
Barriola, San Adriango azeria

***Barriola, San Adriango azeria*** 2009ko otsailaren 6an estreinatu zuten marrazki bizidunetako euskal filma da. Jatorrizko bertsioa euskarazkoa bada ere, gaztelaniara itzuli dute *El zorro ladrón* izenburupean.

## Kanpo estekak 
* Barton films
* Filmaren inguruko erreportajea (eitb kultura)
Helheim

**Helheim**, **Hellheim** edo soilik **Hel** eskandinaviar mitologian, Yggdrasileko bederatzi munduetako bat da. Heriotzaren erresuma bezala ezagutzen da, eta, bederatzi munduetako beste bat den Niflheimen zatirik sakon, ilun eta beltzenean zegoen. Lokiren munstrozko alaba zen Helak gobernatzen zuen, eta, sarrera, Garm izeneko zakur batek zaintzen zuen. Helheim eta Niflheim, mundu bera bezala lotzen dira, baina ez da hala: Niflheim, nagusiki, hotza, izotza eta iluntasunaren erresuma da, eta, bertan, heriotza eta galtzea ere ohikoak diren arren, zehazki bi hauek ematen diren mundua, Helheim da, heriotzaren hiriburua, nolabait esateko.

Mundu honetan amaitzen zuten gaixotasun edo zahartasunez hil zirenak, eta, behin bertan sartuz gero, jainkoek ere ez zuten irteterik, mundua inguratzen zuen Gjöll ibai amaiezin, agorrezin eta zeharkaezinaren ondorioz.

Jakina, gaizkile guztiak Helheimera joango dira, baina, hauentzako, Helheimen, gune bereziak daude.

Nastrand (gorpuen hondartza), Nastrond edo Nastrandir bezala ere ezagutua, pertsona doilor, hiltzaile eta gezurti nabarmenen arimak joango diren Heleko gela bat da. Nastranden, Helheimeko gainontzeko tokietan bezala, eguzkiak ez du sekula distira egiten, eta gelako portu guztiak, iparralderantz irekitzen dira. Hormak, guztiak barnera begira dauden sugez estalita daude, pozoia etengabe botatzen dute, eta, beraz, pozoia barra-barra isurtzen da gelatik, eta guztia lurrun pozoitsuz betetzen du. Uste denez, Nastranda izan zen kristauen infernuaren irudikapenerako eredua.

## Kanpo estekak
Michelin

**Michelin** (edo *Manufacture Française des Pneumatiques Michelin*), nagusiki, pneumatiko egile bat da. 1889an sortu zen Frantziako Clermont-Ferranden, eta munduko pneumatiko egilerik garrantzitsuena da, Bridgestonekin batera. Frantziako enpresa honek, automobilismoaren zenbait mailatan parte hartzen du, nagusiki Motoziklismoko munduko txapelketan eta Rallyan.

Konpainia honen maskota, Bibendum deitzen da, pneumatiko ugariz osatutako kolore zuriko pertsonaia bat.

2007an, Michelinek, egindako pneumatikorik handienaren errekorra zuen, 59/80R63 pneumatikoak, meatze zulaketan erabilitako 797B ereduko Caterpillarreko iraulkiak erabiltzen dituenak. Pneumatiko bakoitzak, 5 tona pisatzen ditu, 4 metro eta erdiko diametroa du, eta 1,48 metroko zabalera, 6,5 barreko puzte presioarekin. Pneumatiko horietako bakoitzak, 30.000 € kostatzen du.

## Beste jarduera batzuk 
Bigarren mailako jarduera gisa, Michelinek, gida turistiko eta gastronomikoak eta errepide mapak egiten ditu, eta salduena Michelin gida da.

Berriki, GPS bidezko gidatze laguntzarako softwarearen eta internet bidezko errepideko ibilbideen konfekzio automatikoaren merkatuan sartu da.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Bibendum

**Bibendum** (Bib) Michelin pneumatiko enpresaren maskota da. Lehen aldiz, iragarki poster batean agertu zen 1910ean, pneumatikoek "oztopoak edaten dituztela" adieraziz. Izena forma borobiletik datorkio, pneumatiko pilez osatuta baitago. Denboraren igaroan, modernatu egin zen, eta bere silueta findu. Egun, konpainiaren ikur izaten jarraitzen du.

## Kanpo estekak
Salmanasar III.a

thumb|500px|Israelgo Jehu erregea, Salmanasar III.aren aurrean makurtua
**Salmanasar III.a**, Asurnasirpal II.aren seme eta oinordekoa, Asiriako errege izan zen K.a. 858 eta K.a. 824 bitartean.

Bere erregealdia, Asiria eta Siria inguruko estatuekin eta Anatolia hegoalde eta ekialdearen aurkako borrokengatik bereiztu zen, guzti hauek, merkataritza bidezko komunikazio bideen asiriar kontrola ezabatzeko.

## Hedapena Sirian 
Koalizio hauetako lehenak, Bit Adini, Karkemish, Hilakku eta Pattinek eratua (guztiak Siria eta Zilizia iparraldekoak), Asiriaren aurka borrokatu zuten Salmanasar III.a tronuratu zenean, honek, azkenik, haiek garaitu zituelarik, Bit Adini erantsiz, koalizioaren buru zena eta probintzia bihurtu zuena, eta haren hiriburua, Til Barsip, Eufrates ibaiaren ertzean zegoena, Kar-Shulman-ashare-du ("Salmanasarren portua") bezala berbataiatu zuen. Bit Adiniren aurka lortutako garaipenak, Asiriari, Eufrates ibaiaren bidez, ekialderanzko sarbidea eman zion.

## Hedapena ekialdean 
Beranduago, K.a. 853an, Asseko Herrialdea (Damasko), Hama eta Israel zati ziren Siria ekialde eta hegoaldeko beste estatu koalizio bati aurre egin behar izan zion. Zailtasun larriak igaro eta Qarqarreko guduan garaitua izan ondoren, Asiriak koalizioa garaitzea lortu zuen, lau guduren ondoren, soilik K.a. 845ean eta ondoren, jarraikako kanpainaren presioaren ondorioz, koalizioa K.a. 841ean desagertu zen, Salmanasar III.ak, azkenik, Israeleko Jehuri zergaordaina aldarrikatu ahal izan zionean.

## Hedapena Anatolian 
Soilik ekialdean lortutako garaipenaren ondoren lortu zuen Salmanasarrek, Anatolia inguruan bere domeinua sendotzea, non Malatya, Que eta Tabal estatu neohititek, Qarqarreko guduan Asiriaren etsaiei laguntza eman zieten. Asiriar tropek, Taurus mendiak zeharkatu zituzten, non Amanus mendian, Salmanasar III.ak, hilarri bat jarri zuen, mila urte lehenago, Anum-Khirbi izeneko erreg hurritar batek jarritakoaren ondoan.

## Harremanak Babiloniarekin 
Asiria eta Babiloniaren arteko harremanetan, bi erresumen arteko elkarlaguntza mantendu zen. Salmanasar III.a, Babiloniako errege zen Marduk-zakir-shumi I.ari laguntzera joan zen, azken honen anaiak, tronua mehatxatu zuenean, asiriarrek desegitea lortu zuten matxinada batekin, eta Marduk berriz jarri zuen tronuan. Ondoren, Babiloniari arazoak sortzen zizkioten eskualdeko tribu aramear eta kaldearrei eraso zien. Azkenik, hiriarekin zuen ituna berretsi zuen, Salmanasarren tronuaren zokalo batean zizelkaturiko erliebe batean oroitutako gertaera.

## Oinordekotza arazoak 
Salmanasar III.aren erregealdiko azken urteetan, bere oinordeko izango zen Shamshi Adad V.aren eta honen anaia Ashur-dain-aplaren arteko borroka gertatu zen, tronua bereganatzeko. Azkenik, lehenak irabazi zuen, eta Shamshi Adad V.a bezala koroatua izan zen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Salmanasar III.aren obelisko beltza
Ameriketako Estatu Batuetako Ordezkarien Ganbera

**Ameriketako Estatu Batuetako Ordezkarien Ganbera**, (ingelesez *United States House of Representatives*), Ameriketako Estatu Batuetako Kongresuaren bi ganberetako bat da, bestea Ordezkarien Senatua izanik. Halaber, "behe-ganbera" ere deitzen zaio. Estatu bakoitzak ordezkariak bidaltzen ditu, bere biztanle kopuruaren arabera. Gaur egun 435 eserleku ditu ganbera honek. Ordezkarien Etxearen egoitza Washington Hiriko Kapitolioan dago.

## Ganberaren osaketa 
Egin diren azken hauteskundeen ondorioz, osaketa hau du gaur egun Ordezkarien Ganberak:

## Kanpo estekak
Somalia Plaka

**Somalia Plaka** une honetan, eratze prozesuan dagoen plaka tektoniko bat da. Rift Haran Handiaren inguruan banatzen ari den Afrikar Plakaren zati bat da. Apurtze honek, zenbait laku eta sumendi eratu ditu, Kilimanjaro horien artean, Afrikako mendirik garaiena dena. Uste denez, epe luzera, plaka erabat bananduko da, azpikontinente bat eratuz, Indiako azpikontinentearen antzera.

## Kanpo estekak
A Baña

**A Baña** Galiziako A Coruñako probintziako Barcalako eskualdean dagoen udalerria da.

Udalerria 15 parrokiatan banatuta dago, udala San Vicenzon dagoela.

## Parrokiak 
A Bañako parrokiak:

# **A Baña (San Vicenzo)**
# Barcala (San Xoán)
# O Barro (Santa Mariña)
# Cabanas (San Miguel)
# Corneira (San Cristovo)
# A Ermida (San Salvador)
# Fiopáns (San Pedro)
# Lañas (Santa Baia)
# Marcelle (Santa Cristina)
# Ordoeste (Santa María)
# A Riba (San Xoán)
# San Cibrán de Barcala (San Cibrán)
# Sanamede do Monte (San Mamede)
# Suevos (San Mamede)
# Troitosende (Santa María)

## Ikus, gainera 
* A Coruñako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
* A Bañako udalaren webgunea
LOR (Ilargi orbitan hitzordua)

[thumb|[John Houbolt Ilargi orbitan hitzordua azaltzen]]
**Lunar Orbit Rendezvous** (**LOR**) (Ilargi orbitan hitzordua) NASAk Apollo programan Ilargiratzeko garatutako sistema da. Ilargira joateko hasierako ideia topaketa lurraren orbitan egitea zen. Bi kohete bidaliko ziren lurraren orbitara: bat kapsularekin eta bestea erregaiarekin. Biak lurreko orbitan elkartu behar ziren ilargira bidaiatzeko. John C. Houbolt ingeniariak topaketa ilargiaren orbitan egitea proposatu zuen.

Horretarako, kapsularekin kohete bat bidali behar zen eta jaitsiera ibilgailu bat. Kapsula ilargiko orbitan mantenduko zen eta ibilgailua bitartean jaitsiko zen. Geroago, ibilgailua aireratu egingo zen eta kapsularekin topo egingo zuen ilargiko orbitan. NASAkoek ideia hau denbora luzean, irrigarri utzi zuten. Azkenean Apolo 11 misioak arrakasta handia izan zuen ilargiko orbitan egindako topaketari esker. Dena dela, asmatzaileak inoiz ez zuen eduki merezitako ospea.

## Kanpo estekak
Boimorto

**Boimorto** Galiziako A Coruñako probintziako Arzúako eskualdean dagoen udalerria da.

Udalerria 13 parrokiatan banatuta dago, udala Boimorton (Santiago) dagoela.

## Parrokiak 
Boimortoko parrokiak:

# Andavao (San Martiño)
# Os Ánxeles (Santa María)
# Arceo (San Vicenzo)
# Boimil (San Miguel)
# **Boimorto (Santiago)**
# Brates (San Pedro)
# Buazo (Santa María)
# Cardeiro (San Pedro)
# Corneda (San Pedro)
# Dormeá (San Cristovo)
# Mercurín (San Xoán)
# Rodieiros (San Simón)
# Sendelle (Santa María)

## Ikus, gainera 
* A Coruñako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Boimortoko udalaren webgunea
Boqueixón

**Boqueixón** Galiziako A Coruñako probintziako Santiagoko eskualdean kokatuta dagoen udalerria da.

Udalerria 14 parrokiatan banatuta dago.

## Parrokiak 
Boqueixónko parrokiak:

# Boqueixón (San Vicente)
# Codeso (Santaia)
# Donas (San Pedro)
# Gastrar (Santa Mariña)
# A Granxa (San Lourenzo)
# Lamas (Santa María)
# Ledesma (San Salvador)
# Lestedo (Santa María)
# Loureda (San Pedro)
# Oural (Santa María)
# Pousada (San Lourenzo)
# Sergude (San Breixo)
# Sucira (Santa Mariña)
# Vigo (Santa Baia)

## Boqueixóndar ezagunak 
* Anxo Rei Ballesteros idazlea (1952-2008).

## Ikus, gainera 
* A Coruñako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Boqueixóngo udalaren webgunea
Brión

**Brión** Galiziako A Coruñako probintziako Santiagoko eskualdean kokatuta dagoen udalerria da.

Udalerria 9 parrokiatan banatuta dago.

## Parrokiak 
Brióngo parrokiak:

# Os Ánxeles (Santa María)
# Bastavales (San Xulián)
# Boullón (San Miguel)
# Brión (San Fins)
# Cornanda (Santa María)
# Luaña (San Xulián)
# Ons (Santa María)
# San Salvador de Bastavales (San Salvador)
# Viceso (Santa María)

## Iruditegia 

Fitxategi:Torres_de_Altamira-Brión-Galicia_11.jpg|Altamirako dorreak
Fitxategi:Bastabales_Igrexa_05eue.jpg|Bastavales parrokiako eliza
Fitxategi:Monte queimado Brión Galicia.jpg|2006ko abuztuko suteak kiskalitako mendia
Fitxategi:Treboada Gordon Bastavales Galicia Castiñeiro.jpg|2006ko urriko Gordon urakanak lurrera botatako gaztainondoa

## Ikus, gainera 
* A Coruñako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Brióngo udalaren webgunea
Oinarrizko metabolismo

**Oinarrizko metabolismoa** edo **metabolismo basala** zelula batek, egunean, bizitzeko behar duen gutxieneko energiaren balioa da. Energia hau kalorietan neurtzen da.

Oinarrizko metabolismoa neurtzeko orduan, parametro ezberdinak izan behar dira kontutan (sexua, adina, masa…). Bere balioa kirola egitean igotzen da, eta, adina eta gorputz masaren galerarekin jaisten da.

Oinarrizko metabolismoa kalkulatzeko bi formula daude, bata gizonentzat, bestea emakumeentzat.
* Arra: 66,473 + (13,751 x masa (kg)) + (5,0033 x altuera (cm)) - (6,55 x adina (urteak))
* Emea: 66,551 + (9,463 x masa (kg)) + (4,8496 x altuera (cm)) - (4,6756 x adina (urteak)

## Kanpo estekak
Transistore bipolar

[60px|thumb|eskuinera|PNParen [Ikur elektroniko|ikurra.]]
[60px|thumb|eskuinera|NPNaren [Ikur elektroniko|ikurra.]]
**Transistore bipolarra** —**BJT transistorea** edo **juntura bipolarreko transistorea** ere deitua () transistore mota bat da. Dopatutako material erdieroalez egindako hiru terminaleko osagarri elektronikoa da. Oro har elektronika analogikoan erabiltzen dira. Hala ere, elektronika digitaleko TTL teknologian edo BICMOS teknologian ere erabiliak dira.

Transistore bipolarren terminalek izen hauek hartzen dituzte:

* Entxufe oina (B; ).
* Kolektorea (C; ).
* Igorlea (E; ).

## Transistore bipolarren motak 
* NPN.
* PNP.
* Heterojunturako transistore bipolarra.

## Kanpo estekak
Bergondo

**Bergondo** Galiziako A Coruñako probintziako A Coruñako eskualdean kokatuta dagoen udalerria da.

Udalerria 9 parrokiatan banatuta dago.

## Parrokiak 
Bergondoko parrokiak:

# Bergondo (San Salvador)
# Cortiñán (Santa María)
# Guísamo (Santa María)
# Lubre (San Xoán)
# Moruxo (San Vicente)
# Ouces (San Xoán)
# Rois (Santa Mariña)
# Santa Marta de Babío (Santa Marta)
# Vixoi (San Fiz)

## Kirolak 
* Club de Remo Olímpico do Mandeo

## Ikus, gainera 
* A Coruñako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Bergondoko udalaren webgunea
Nikola Vujčić

**Nikola Vujčić** (Vrgorac, 1978ko ekainaren 14a - ) Greziako Olimpiakos saskibaloi taldean jokatzen duen jokalari kroaziarra da.
                                                                     
## Bizitza Profesionala 
Nikola Vujcic Kroaziako Dalmazia probintzian jaio zen, Vrgorac herrian. KK Split taldean egin zuen profesional debuta 1995-1996 denboraldian, KK Split antzinako Jugoplastica taldea da eta 7 zenbakiarekin jolastu zuen lehen Tony Kukoc Jugoplastican egin zuen bezala.
KK Spliten 2001. denboraldira arte egon zen, urte horretan Israelgo Maccabi Tel Aviv talde handia fitxatu zuelarik.
Vujcicek orain arte Euroligan hiruko-bikoitza egin duen jokalari bakarra izan da

### Azken urteak 
2002-03tik 2007-08ra, Maccabirekin 2 Euroliga txapelketa (2004 eta 2005), 5 Israelgo txapelketa eta 4 *Israeli State Cup* irabazi zituen.

2008an, bi urteko kontratua sinatu zuen Greziako Olimpiakos taldearekin urtero 2 milloi euro inguruengatik.

## Kanpo loturak 
*  Jokalariaren fitxa euroleague.net webgunean.
Anfauglith

**Anfauglith** edo **Ard Galen**, Tolkienen legendariumean, Dorthonion eta Lothlannetik iparraldera, Ered Wethrinetik ekialdera eta Mendi Urdinetatik mendebaldera dagoen ordoki zabal eta berde bat da. Ered Wethrinen duen bere mendebaldeko muturrean du bere sorrera Sirion ibaiak.

Melkor eta Fingolfin eta Maedhrosen arteko leihan dagoen tokia da. Erdialdeko Lurraldearen hasieran, Melkor, lurralde horren jaun eta jabe zen, baina, Valarrek preso hartu eta kateatu zutenean, ordoki hotz eta idorra berriz berdetu zen eta zaldi basatien lurraldea izan zen. "Eta Fingolfinen zalditeriak, ordoki horretatik zamaltzen zuen, baita Thangorodrimen itzaleraino ere, zaldiak, oso bizkor ugaldu baitziren, eta Ard-Galeneko belarra, ona eta berdea baitzen." Zaldi horien gurasoetako asko, Valinorretik zetozen eta eraginkortasunez zerbitzatu zituzten Elfoak.

Eguzkiaren Lehen Aroaren 450. urtean, Melkorrek, ordokia, Thangorodrimen suarekin suntsitu zuen Dagor Bragollach izeneko guduan, eta, ondorioz, lurralde hori, inongo bizirik gabe geratu zen, idorra, horregatik, **Anfauglith** (Hauts Itotzailea) deitu izan zelarik.

## Hauth-en-Ndengin 
"**Hildakoen Muinoa**", **Hauth-en-Ndengin** edo **Malkoen Muinoa** ere deitua, Nirnaeth Arnoediad izeneko guduan eroritakoen gorpuekin altxatutako muino bat da, Angbandeko biziraule edo preso oro izutzeko asmoarekin. Esaten denez, hori gora-behera, han belarra hazi zela, eta orko bakar bat bera ere ez zela tokia zulatzen ausartu, "non Eldar eta Edainen lurperatutako ezpatak herdoiltzen ziren".

## Kanpo estekak
Dagor Bragollach

**Dagor Bragollach**, Tolkienen legendariumean, gudu bat da. Idazlearen hil ondorengo Silmarillion lanean kontatzen da. Beleriandeko Gerretako gudu handietako bat da, Eguzkiaren Lehen Aroaren 455. urteko neguan gertatu zena. Melkorrek Angbandeko setioa hautsi zuenean hasi zen, Anfauglith edo Ard-Galen ordokiak eta Dorthonion eta Ered Wethrinen behealdeko lautadak suntsitu zituzten su errekak jaurtiz, ordokian harrapatuta zeuden Noldor ugari hilez.

Suaren atzetik, Melkorren armada handiak joan ziren, orkoez, Balrogez eta Glaurungez osatuak. Mendebaldean, Fingolfin eta Fingonek, Ered Wethrineraino atzera egin behar izan zuten, eta Hador, Eithel Sirionen hila gertatu zen. Finrod, Sirioneko pasabidea defendatzen zuena, ia hila izan zen, baina Barahirrek salbatu zuen, eta Pasabidea mantendu ahal izan zen. Dorthonionen, Noldorrak eta Edainak gaindituak izan ziren; Aegnor, Angrod eta Bregolas hil ziren, eta Edainen lehen Etxea, sekula ez zen jasandako galeretatik erabat suspertu. Ekialdean, Maedhrosen mugako Aglon Pasabidea bortxatua izan zen borroka lazkarri baten ondoren, baina Maedhrosek bere etxeko armada berrantolatu zuen Himringen, eta pasabidea itxi zuen berriz. Hala ere, Glaurungek, orduan, Lothlann konkistatu zuen, eta indarrez zehakatu zuen Maglorreko Sakonunea, eta Thargelion eta Beleriand ekialdea, Ramdalen iparraldean suntsituak izan ziren.

Melkorrek, Dagor Bragollach guduaren ondoren, bere erasoa sekula utzi ez zuen arren, gudua, udaberriaren iritsierarekin amaitutzat jo zen. Azken emaitza, Ard-Galenen eta Dorthonionen galera eta Maedhrosen muga biziki ahuldu izana izan zen.

**Bapateko Garraren Gudua** eta Laugarren Gudua ere deitua da.

## Kanpo estekak
Hador

**Hador**, Tolkienen legendariumean agertzen den fikziozko pertsonaia bat da. Bere hil ondorengo lana den Silmarillionen agertzen da. Edainen hiru etxeetako baten buruzagia da, beharbada pertsona gehien zituenarena, bere samaldak, Ered Luinetik eraman zituena, Belerianden finkatzeko.

Lorindol edo "Urrezko burua" edo "urrezko ileduna" deitua, arraza horretako gizakien bereizgarria, begi urdinekin batera, Fingolfinen etxearekin elkartu zen eta honek, Dor-Lomin eman zion jaurerri bezala, eta, bere etxean, quenya hizkuntzan bakarrik hitz egiten zen arren, bere jaiotza hizkuntza mantendu egin zen, eta handik eratorri zen Numenorreko hizkuntza.

Hurinen aita zen Galdorren aita izan zen. Bere ondorengoak, Turin Turanbar, Huor eta Tuor dira, Edainen artean heroiak, Beleriandeko Gerretan Melkorren aurkako euren borrokan.

Hador, Eithel Sirionen hil zuten Dagor Bragollach izeneko guduan, 63 urte zituela.

Ez da Hador Gondorrekoarekin nahastu behar.

## Kanpo estekak
Hador Gondorrekoa

**Hador Gondorrekoa**, Tolkienen legendariumean eta honen lanik ospetsuena den Eraztunen Jauna eleberriko eranskinetan, Gondorreko Seneskal Erregeordeen artean zazpigarrena izan zen. Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2245. urtean jaioa, Turin I.ak bere bigarren emaztearekin izan zuen semea da. Bere arbaso Edaina bezala, bere izena, sindarinez "Urrezko buruduna" bezala itzul daiteke.

Hador, Zaintzapeko Bakea deritzon garaian gobernatu zuen seigarren seneskala izan zen. Bere aitaren oinordekoa izan zen Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2278. urtean, eta Gondor gobernatu zuen 117 urtez. Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2395. urtean hil zen.

Erregeistroen arabera, halako adina, 150 urte, hartu zuen etxe Gobernariko azken Dunedaina izan zen. Bere ondoren, adina jeisten hasi zen, odol numenortarra jeisten zen bitartean. Bere oinordekoa, bere seme Barahir Gondorrekoa izan zen.

## Kanpo estekak