open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hotel Artemis

***Hotel*** ***Artemis*** gangsterren eta zientzia-fikziozko film britainiar-estatubatuarra da. Drew Pearcek idatzi eta zuzendu zuen (zuzendaritzan estreinakoa Pearcerentzat), eta 2018an estreinatu zen. Aktore nagusien artean ezagun asko: Jodie Foster, Sterling K. Brown, Sofia Boutella, Jeff Goldblum, Brian Tyree Henry, Jenny Slate, Zachary Quinto, Charlie Day eta Dave Bautista. 

## Argumentua 
2028. urtea da, Los Angeles distopiko batean. Jean Thomas erizaina da, 22 urte daramatza lan egiten bere Artemis Hotelean zuzendari gisa. Munduko gaizkilerik arriskutsuenak biltzen ditu ustezko hotel-ospitale honek. Han daude, besteak beste, Niza hiltzaile frantziarra eta Acapulco arma trafikatzailea. Everest laguntzailearekin batera, Jean erizainak arau zorrotzak ezarriz gobernatzen du mundutxo hau. Egun batean, gauzak konplikatzen dira ze istilu gogorrak sortzen ari gotorleku mediku klandestinoaren kanpoaldean: ur edangarriaren gaineko murrizketak daude hirian, eta egoera pil-pilean dago.

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
Frederik Pohl

**Frederik George Pohl Jr.** (New York, 1919ko azaroaren 26a - Palatine, Illinois, 2013ko irailaren 2a) estatubatuar zientzia-fikzioko generoko idazle eta argitaratzailea izan zen.

75 urte inguruko ibilbidea izan zuen, 1937ko lehen poematik 2011ko azken eleberria argitaratu arte. 1959tik 1969ra Galaxy eta If aldizkariak argitaratu zituen.

## Lanak 
### Sailak 
#### Heechee 
# *Gateway* (1977) —Campbell Memorial, Hugo, Locus SF eta Nebula sariak irabazlea
# *Beyond the Blue Event Horizon* (1980)
# *Heechee Rendezvous* (1984)
# *The Annals of the Heechee* (1987)
# *The Gateway Trip: Tales and Vignettes of the Heechee,* (1990) (ipuin bilduma)
# *The Boy Who Would Live Forever: A Novel of Gateway* (2004)

#### Eschaton trilogia 
# *The Other End of Time* (1996)
# *The Siege of Eternity* (1997)
# *The Far Shore of Time* (1999)

#### Marte 
# *Man Plus* (1976) Nebula Award irabazlea
# *Mars Plus* (1994)

#### Space Merchant s
# ''The Merchants' War* (1984)

### Beste eleberri batzuk 
* *Slave Ship* (1956) (*Galaxy Magazine* 1956, Ballantine 1956)
* *Edge of the City* (1957), Ballantine paperback
* *Drunkard's Walk* (1960) (*Galaxy Magazine* 1960, Ballantine paperback 1960)
* *A Plague of Pythons* (1962) (*Galaxy Magazine* 1962, Ballantine paperback 1965)
* *The Age of the Pussyfoot* (1965) (*Galaxy Magazine* Oct. 1965-Feb. 1966, Trident hardcover 1969)
* *Jem* (1979) National Book Award irabazlea
* *The Cool War* (1981)
* *Syzygy* (1981)
* *Starburst* (1982)
**The Years of the City* (1984) – Campbell Memorial Award irabazlea
** "Introduction"
** "When New York Hit the Fan" 1984 
** "The Greening of Bed-Stuy" 1984
** "The Blister" 1984
** "Second-Hand Sky" 1984 
** "Gwenanda and the Supremes" 1984 
* *Black Star Rising* (1985)
* *The Coming of the Quantum Cats* (1986)
* *Terror* (1986)
* *Chernobyl* (1987)
* *The Day The Martians Came* (1988)
* *Narabedla Ltd.* (1988)
* *Homegoing* (1989)
* *The World at the End of Time* (1990)
* *Outnumbering the Dead* (1990)
* *Stopping at Slowyear* (1991)
* *Mining the Oort* (1992)
* *The Voices of Heaven* (1994)
* *O Pioneer!* (1998)
* *All the Lives He Led* (2011)

### Lankidetzak 
#### Isaac Asimovekin 
* "The Little Man on the Subway" (1950) (James MacCreigh izengoitiarekin)
* "Legal Rites" (1950) ((James MacCreigh izengoitiarekin)

#### Cyril M. Kornbluthekin 
* *The Space Merchants* (1953)
* *Search the Sky* (1954)
* *Gladiator-At-Law* (1955)
* *Presidential Year* (1956)
* A Town Is Drowning (1955)
* *Sorority House* (1956)
* *Wolfbane* (1959)

#### Jack Williamsonekin 
***Undersea Trilogy**
# *Undersea Quest* (1954)
# *Undersea Fleet* (1956)
# *Undersea City* (1958)
***Starchild Trilogy**
# *The Reefs of Space* (1964)
# *Starchild* (1965)
# *Rogue Star* (1969)
***Saga of Cuckoo**
# *Farthest Star* (1975)
# *Wall Around a Star* (1983)
* *Land's End* (1988)
* *The Singers of Time* (1991)

#### Lester Del Reyrekin 
* *Preferred Risk* (1955) *Edson McCann* izengoitiarekin

#### Thomas T. Thomasekin 
* *Mars Plus* (1994)

#### Arthur C. Clarkerekin 
* *The Last Theorem'' (2008)

## Kanpo estekak
Gabriela Guimarães

**Gabriela "Gabi" Braga Guimarāes**,  (Belo Horizonte, Minas Gerais, Brasil, 1994ko maiatzaren 19a), boleibolean lehiatzen den kirolari brasildarra da. 

Bi Udako Olinpiar Jokotan dominak eskuratu zituen; Londres 2012an (Londres), urrezkoa, eta, Tokio 2020an (Tokio), berriz, zilarrezkoa, bietan boleibolean; azkena, AEBren atzetik eta Serbiaren aurretik.

Tokion, honako hauek osatzen zuten taldea: Camila Brait, Macris Carneiro, Tandara Caixeta, Ana Beatriz Corrêa, Ana Carolina da Silva, Ana Cristina de Souza, Fernanda Garay, Carol Gattaz, Gabriela Guimarães, Rosamaria Montibeller, Natália Pereira eta Roberta Ratzke-k.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Marie-Pierre Kœnig

**Marie Joseph Pierre François Kœnig** (Caen, 1898ko urriaren 10a - Neuilly-sur-Seine, 1970eko irailaren 2a) frantziar jenerala izan zen.

Lehen Mundu Gerran parte hartu zuen eta ondoren Marokon, Kamerunen eta Silesian zerbitzatu zuen. Bigarren Mundu Gerraren hasieran Frantziako Atzerritar Legioan zegoen eta Frantziara itzuli zen. 1940an, Frantziako tropen kapitaina zen Norvegian. 

Frantziako porrotaren ondoren, Britainia Handira ihes egin zuen eta De Gaulle jeneralarekin elkartu zen. Frantziar Indar Askeak buruzagietako bat izan zen. Siria, Libano eta Egiptoko kanpainetan parte hartu zuen. Frantziako tropak zuzendu zituen Normandiako lehorreratzean eta Frantziako tropak barnealdean ere zuzendu zituen 1944tik. 1944ko abuztuan Parisko gobernadore militar izendatu zuten.

1945etik 1949ra, okupazioko armada frantsesa zuzendu zuen Alemanian.

Armadatik erretiratu ondoren politikan sartu zen eta 1951tik 1958ra Asanblea Nazionaleko kide eta 1954an Armadako ministro izan zen. 1984an, mariskal-mailara hil ondoren igo zuten.
Robowar

***Robowar*** 1988ko zientzia-fikziozko film italiar bat da, ingelesez egina, Bruno Mattei zuzendariak Vincent Dawn goitizena erabiliz zuzendu zuena.  ***Robot da guerra*** izenburuaz ere ezaguna, B seriekoa esan ohi den film horietako bat da, aurreko urteko *Predator* film amerikar entzutetsuaren kopia bat, funtsean.

## Argumentua 
Filipinetan, Robowar izeneko robot bat, oraindik garapen fasean dafoena, bere sortzaileen kontroletik askatzen da, eta bere bidean dagoen guztia suntsitzen hasten da.

Robotaren sortzaile Macherrek mertzenario talde bat biltzen du, robot hilgarria atzeman eta desaktibatu ahal izateko. Baina banan-banan taldeko kideak hiltzen ditu Robowarrek. Traman aurreratuz, deskubrituko da robotaren barnean ez dela dena teknologikoa, eta gizatiar zantzuak ere badaudela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Roberta Ratzke

**Roberta Silva Ratzke**,  (Curitiba, Paraná, Brasil, 1990eko apirilaren 28a), boleibolean lehiatzen den kirolari brasildarra da. 

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta zilarrezko domina eskuratu zuen boleibolean Brasilgo taldearekin, AEBren atzetik  eta Serbiaren aurretik.

Tokion, honako hauek osatzen zuten taldea: Camila Brait, Macris Carneiro, Tandara Caixeta, Ana Beatriz Corrêa, Ana Carolina da Silva, Ana Cristina de Souza, Fernanda Garay, Carol Gattaz, Gabriela Guimarães, Rosamaria Montibeller, Natália Pereira eta Roberta Ratzke-k.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
The Art of Self-Defense

***The Art of Self Defence*** Riley Stearnsek zuzendutako filma estatubatuarra da, komedia beltz bat, 2019an estreinatua.

## Argumentua 
Casey kontulari lotsatia da. Motorzale talde batek eraso egin ondoren, karate ikasgaietan izena ematea erabakiko du. Bere buruarekiko konfiantza lortzen du Sensei bere irakasle karismatikoak irakatsita. Baina, iluntzeko ikastaro gehigarrietara joaten hasten denean, irakaslearen irudi idealizatua ilundu egiten da.

## Aktoreak
* Jesse Eisenberg: Casey 
* Imogen Poots: Anna
* Alessandro Nivola: Sensei
* Steve Terada: Thomas
* Phillip Andre Botello: Kenneth
* David Zellner: Henry
* Hauke Bahr: Grant
* Jason Burkey: Alex

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Slađana Mirković

**Slađana Mirković**,  (Úžice, Serbia, 1995eko urriaren 7a), boleibolean lehiatzen den kirolari serbiarra da. 

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta brontzezko domina eskuratu zuen boleibolean Serbiako taldearekin, AEBren eta Brasilen atzetik.

Tokion, honako hauek osatzen zuten taldea: Bianka Buša, Mina Popović, Slađana Mirković, Brankica Mihajlović, Maja Ognjenović, Ana Bjelica, Maja Aleksić, Milena Rašić, Silvija Popović, Tijana Bošković, Bojana Milenković eta Jelena Blagojević-ek.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Brankica Mihajlović

**Brankica Mihajlović**,  (Gornji Rahić, Bosnia-Herzegovina, 1991ko apirilaren 13a), boleibolean lehiatzen den kirolari serbiarra da. 

Bi Udako Olinpiar Jokotan dominak eskuratu zituen; Rio 2016an (Rio de Janeiro), zilarrezkoa, eta, Tokio 2020an (Tokio), berriz, brontzezkoa, bietan boleibolean; azkena, AEBren eta Brasilen atzetik.

Tokion, honako hauek osatzen zuten taldea: Bianka Buša, Mina Popović, Slađana Mirković, Brankica Mihajlović, Maja Ognjenović, Ana Bjelica, Maja Aleksić, Milena Rašić, Silvija Popović, Tijana Bošković, Bojana Milenković eta Jelena Blagojević-ek.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Serenata

[thumb|250px|[Judith Leysterren *Serenade* margolana.]]
[thumb|250px|[Mariachi bat gauez.]]
**Serenata** hari, haize, orkestra misto, ganbera multzo edo perkusioetarako pentsatutako musika forma ezaguna da. Ohikoa da kalean eta arratsean jotzea. 

## Etimologia 
Italieraren *Serenata* hitzatik dator, euskaraz "lasai" edo "atseden".
 
## Historia 
XVIII. mendean zehar izugarrizko ospea lortu zuen *divertimento* izan zen. Sarritan, serenata ilunabarrean jo ohi zen, askotan aire zabalean, aristokraten jauregietako lorategietan. Serenataren jatorria maitaleek maitearen leihoen aurrean iluntzean abesten zituzten baladetan dago, bereziki harremanean zerbait ondo ateratzen ez zenean, egoera zuzentzeko. XVIII. mendean, gehienez hamar mugimenduk osatzen zuten serenata. Mozartek hamahiru serenata konposatu zituen, gehienak gertakari sozial bat ospatzeko: ezkontzak, gorteko festak, etab. Mozarten serenatek sonata moduan duen martxa mugimenduarekin hasten dira; bi mugimendu mantso bi minuetekin txandakatzen dira; ondoren rondo eta oso amaiera bikaina jarraitzen dute; batzutan ere martxa ere bada amaieran. Beethovenek serenatak osatu zituen hari hirukotearekin (Op.8) eta txirula, biolina eta biolarako (Op.25). XIX. mendean serenatak orkestretarako konposatu ziren (Brahms, Dvorak, besteak beste). Serenatak abesti edo lied gisa ere pentsatzen dira (Schubert, Richard Strauss, Hugo Wolf, Massenet...) edo instrumentu batek jotzeko, hala nola pianoak (Isaac Albéniz, Debussy eta Maurice Ravel).
[thumb|upright=3.5|center|Mozarten *Eine kleine nachtmusik* edo *[Gaueko serenata txikia*ren hasiera.'']]

## Serenata herrikoia 
Herrialde batzutan, bereziki Latinoamerikan, badago arratsaldez edo gauez kalean egiten den beste genero bat. Serenata hauek askotan maitasunarekin lotuta daude. Hona hemen adibide batzuk:
* Mexiko: Mariachi
* Espainia: Tuna
* Venezuela: Guayanako serenata
* Peru: Serenata criolla

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Nokturno

## Kanpo estekak
Espainia-Frantzia harremanak

**Espainia-Frantzia harremanak**, **harreman hispanofrantziarrak** edo **harreman franko-espainiarrak** Espainiako Erresumaren eta Frantziako Errepublikaren arteko harremanei dagozkie. Pirinioetako mendikatean zehar muga partekatzen duten bi herrialde dira. Europar Batasuneko (EB) estatu kideak, biak Schengen espazioko eta Euroguneko kide dira. Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundeko (NATO) kideak ere badira.

## Kanpo estekak
Make America Great Again

thumb|300px|Donald Trumpen kanpainarako leloa.
***Make America Great Again*** (), askotan **MAGA** laburtua, estatubatuar politikari errepublikanoek erabiltzen duten kanpaina-eslogan bat da. Ronald Reaganek 1980ko presidentetzarako kanpainan lehen aldiz erabili zuen arren, Donald Trumpek 2016ko presidentetzarako kanpainan erabili zuenean ospe handiagoa lortu zuen.

## Historia 
thumb|180px|Reaganen 1980ko presidentetzarako kanpainarako txapa.
Esaldia 1979an sortu zuten, Estatu Batuek langabezia-tasa altuak eta inflazioak markatuturiko barne ekonomiaren okertzea pairatzen zuten garai batean. Ronald Reaganen 1980ko kanpainan, «Let's Make America Great Again» esaldia txapa eta karteletan agertu zen.  Donald Trumpen 2016ko presidentetzarako kanpaina baino lehen, esaldia Reaganen agintaldiaren ikur bat zen. Baina, Donald Trumpek 2016ko bere kanpainarako leloa marka gisa erabiliz zuen, eta kanpainaren hasieratik esaldia daramaten txanoak erabiliz eslogana zabaldu zuen.

## Herri kulturan 
* *Metal Gear Rising: Revengeance* bideo-jokoan Armstrong senatariak, azken *boss*ak, Raiden protagonistari esaldi hau esan zion.
* *South Park* telesailaren «Where My Country Gone?» atalak lelo parodiatu zuen: Trumpen antzeko kanpaina bat egiten duen Garrison jaunaren aldekoek leloko kartelekin daramatzate.
* 2016ko maiatzean Darren Young WWEko izarra eta Bob Backlund izar ohia WWE Raw taldean agertzen hasi ziren. Backlund, Youngen entrenatzaile moduan, aritu zen «make Darren Young great again» leloa erabiliz.
* Fall Out Boy taldearen *Make America Psycho Again* albuma, David Cross umoristaren *Making America Great Again* stand-up tourra eta *Make America Rock Again* musika jaildia esaldiari buruzkoak ere baziren.
* Abel Azcona madrildar artistak “Make America Great Again” tatuatu zuen bere ipurtzuloan.
* Ted Cruz errepublikanoak, 2016ko urtarrilaren 28an Iowan izandako debateari Trumpek egindako boikotari erantzunez, «Make Trump Debate Again» leloa zeramaten kapelak saldu zituen.
* John Oliver komedianteak bere saioaren atal batean leloaren parodia egin zuen, Trumpen arbasoen jatorrizko izenari erreferentzia eginez ikusleei «Make Donald Drumpf Again» ("egin [iezaiozue] Donald Drumpf berriro") eskatuz. Atalak HBOren audientzia markak hautsi zituen, 85 milioi ikus-entzule lortuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Boia chi molla

***Boia chi Molla*** ( hitzez hitz  baina, gutxi gorabehera,  esan nahi duena) eslogan faxista bat da.

Beharbada, jada Partenopear Errepublikaren garaian (1799) eta Milango bost egunetan (1848) erabilia, Lehen Mundu Gerran, *Arditi* (), italiar asalto-unitatearen lema izan zen. Eliteko talde horretako ofizial batzuk, 1919an, *Fasci di combattimento*  erakundearen fundazioan parte hartu zuten. Une horretatik aurrera, esaldia, erregimen faxistaren ondare ideologikoaren zati izatera pasa zen, eta, beraz, gaur egun, badaude Benito Mussolinik berak sortu zuela uste dutenak. 1943an Alemania naziarekin batera Italia okupatuaren lurraldean borrokatzen jarraitzen zuen Italiako Errepublika Sozialeko armadak leloa erabili zuen.

*Fatti di Reggio*ren garaian, 1970eko uztaila eta 1971ko otsaila bitartean Calabriako hiriburua Catanzarotik Reggiora aldatzeko erabakia salatzeko egin zituzten matxinadetan, esamoldea berriz ere modan jarri zen. Ciccio Francok, Italiako Mugimendu Sozialaren (MSI) gertukoa zen CISNAL sindikatuko bozeramaileak *boia chi molla* hartu zuen matxinadaren eslogan bezala, gertaerak, batzuetan, *Boia chi molla*ren matxinada izenpean gogorarazteraino.

1970eko hamarkadaren amaieran eta 1980ko hamarkadaren hasieran, MSIko ikasle-erakundeak- ''Fronte Universitario d'Azione Nazionale*k- esaldia lelo moduan erabiltzen zuen abesti bat konposatu zuen: .

Gaur egun, Italiako militante faxistek eta eskuin muturreko zenbait tifosi taldek esaldia erabiltzen jarraitzen dute. *Boia chi Molla''k eragin handia izan zuen XX. mendeko italiar musika nazionalistan: 270 bis edo Malnatt bezalako taldeek abesti oso bat eskaini edo euren letretan aipatu zituzten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gaueko serenata txikia

thumb|250px|Mozarten erretratua. Hil ondoren egin zitziaon.
***Gaueko serenata txikia*** () K 525 Wolfgang Amadeus Mozartek sortutako maisu-lan ezagunetariko bat da. Lanean Vienan egin zuela dio, 1787ko abuztuaren 10ean. Garai horretan Mozartek *Don Giovanni* opera idatzi zuen. Dena dela, serenata honen kasuan ez da ezagutzen noretzat edo zergatik idatzi zuen. 1827an argitaratu zen. Jatorriz bost mugimendu zituen baina lau bakarrik gorde dira. Okestratzea, bestetik, ganbera-musikan ohikoena da: bi biolin, biola, biolontxelo eta kontrabaxu. 

## Mugimenduak 
* *Allegro*
* *Romance Andante*
* *Menuetto Allegretto*
* *Rondó Allegro*

## Galdutako mugimendua 
Bere katalogo pertsonalean, Mozartek lan hau bost mugimendurekin sartu zuen; bere zerrendako bigarren mugimendua, minueto bat eta hirukote bat, aspaldi galdutzat jotzen zen. Alfred Einstein musikologoak, hala ere, *Pianorako Sonata BBko  K.498a* minuetoa, benetan, galdutako mugimendua dela iradoki du eta, gaur egun, horrela jotzen da batzutan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :[Partiturak Neue Mozart-Ausgabe(https://eu.wikipedia.org/wiki/Neue_Mozart-Ausgabe)n.]
* *Les Dissonances* taldearen interpretazioa.
* Concertgebouw Kamerorkest Youtuben.
Viatxeslav Krasilnikov

**Viatxeslav Borisovitx Krasilnikov**, errusieraz Вячеслав Борисович Красильников, (Gelendzhik, Krasnodar kraia, Errusia, 1991ko apirilaren 28a), hondartzako boleibolean lehiatzen den kirolari errusiarra da.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta zilarrezko domina eskuratu zuen hondartzako boleibolean ROCen taldearekin, eta Oleg Stoianovski-rekin batera. Norvegiaren atzetik eta Qataren aurretik. Kontuan	izan behar da Tokioko 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan errusiar kirolariek ezin izan zutela Errusiaren izenean esku hartu,	NOBek (Nazioarteko Olinpiar Batzordea) ezarritako zigorra zela medio, eta ROCen izenean (Russian Olympic Committee) eta banderapean lehiatu zutela.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Ez dira pasako

thumb|180px|Lehen Mundu Gerrako frantziar kartel bat
***Ez dira pasako!*** gerra-garrasia da. Etsaiaren aurkako jarrera defendatzeko erabakia adierazteko erabilitako leloa da. Bere erabilera ezagunari buruzko lehen erreferentzia Verdungo guduan gertatu zen, Lehen Mundu Gerran, Robert Nivelle frantziar jeneralak  esan zuen. Ondoren, propaganda  horma-irudietara pasa zen,  formarekin. Gerra bereko Mărășeștiko guduan errumaniarrek antzeko esaldi bat-  ()- erabili zuten.

Espainiako Gerra Zibilean (1936–39) errepublikarrek Madrilgo setioan erabili eta gaztelerazko bertsioa () mundu osoan ospetsu bilakatu zen. Dolores Ibarruri "Pasionaria"k hitzaldi bat ematen ari zela erabili zuen. Erantzun gisa, Francisco Francok, hiriburua hartzean,  () esan zuen. Gaztelerazko bertsioa, gero, Iraultza Sandinistako lelo bat ere bilakatu zen.
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ahmed Tijan

**Ahmed Tijan Janko**, arabieraz أحمد•تيجان,  (Banjul, Gambia, 1995eko apirilaren 28a), hondartzako boleibolean Qatarekin lehiatzen den kirolaria da. 

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta brontzezko domina eskuratu zuen hondartzako boleibolean Qatar-eko taldearekin, Cherif Younousse-rekin batera, Norvegiaren eta ROCen atzetik .

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Alina Makarenko

**Alina Andreievna Makarenko** (; Elista, Errusia, 1995eko urtarrilaren 14a) errusiar taldekako gimnasta erritmikoa da. 2012ko Olinpiar Jokoetako emakumezkoen taldekako tresna guztiak kategoriako gimnasia erritmikoko txapeldun olinpikoa da.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Torden

**Torden** (ingelesezko eta nazioarteko hedapenean ***Mortal*** izenarekin zabaldua, euskaraz *Hilkor)* André Øvredal-ek zuzendutako 2020ko film norvegiarra da. Eskandinaviar mitologian oinarritutako fantasiazko filma da.

## Argumentua 
Eric izeneko gazte estatubatuar hasieran azaldu gabeko egoeran dago, Norvegiako natura basatian ezkutatuta. Paraje horretan nahigabe nerabe bat hiltzen du eta ondoren atxilotu egiten dute. Galdeketa egiteaz gain, Christine psikologo gaztea ezagutuko du atxiloaldean. Psikologioak Erici sinesten dio eta gizonarekiko sinpatia sentitzen du, eta deskubrituko du arbaso eskandinabiarrak dituela Ericek, eta haiengandik akaso botere moduko batzuk jaso dituela oinordetzan. AEBetako enbaxadak Ericen estradizioa eskatzen duenean, Christinek ihes egiten lagunduko dio. Norvegiako agintariak ere haren bila ari dira orain. Ericek azkenean benetan zer den deskubrituko du.

## Aktoreak 
* Nat Wolff: Eric
* Iben Akerlie: Christine
* Per Frisch: Henrik
* Per Egil Aske: Bjørn
* Priyanka Bose: Hathaway

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jelena Blagojević

**Jelena Blagojević**,  (Zemun, Serbia, 1988ko abenduaren 1a), boleibolean lehiatzen den kirolari serbiarra da. 

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta brontzezko domina eskuratu zuen boleibolean Serbiako taldearekin, AEBren eta Brasilen atzetik.

Tokion, honako hauek osatzen zuten taldea: Bianka Buša, Mina Popović, Slađana Mirković, Brankica Mihajlović, Maja Ognjenović, Ana Bjelica, Maja Aleksić, Milena Rašić, Silvija Popović, Tijana Bošković, Bojana Milenković eta Jelena Blagojević-ek.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Alix Klineman

**Alexandra Rose "Alix" Klineman**,  (Torrance (Kalifornia), AEB, 1989ko abenduaren 30a), hondartzako boleibolean lehiatzen den kirolari estatubatuarra da. 

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta urrezko domina eskuratu zuen hondartzako boleibolean AEBko taldearekin, April Ross-ekin batera, Australiaren eta Suitzaren aurretik.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Ava (argipena)

**Ava** izenak hainbat adiera du:

## Tokiak 
* **Ava erresuma**, Birmania zaharreko estatu bat 1364tik 1555era artekoa.

### Estatu Batuetan 
* Ava, Illinois, hiri bat.
* Ava, Missouri, hiri bat.
* Ava, New York, hiri bat.

## Pertsonak 
* Ava edo Frau Ava, poeta (1060–1127), alemanierazko idazlea.
* Santa Ava, 9. mendeko santu katolikoa.
* Ava DuVernay (1972an jaioa), Estatu Batuetako zinema-zuzendaria
* Ava Gardner (1922–1990), aktore estatubatuarra
* Ava Leigh (1985ean jaioa), reggae kantari britainiarra
* Ava Max (1994), kantari estatubatuarra, Ava izen artistiko soilarekin aritzen dena.
* AVA izen artistikoa darabilen Éabha McMahon kantari irlandarra.

## Gainerakoak 
*

*

* **Ava (2020ko filma),** akziozko film estatubatuarra.
* **AVA (telebista)**, Finlandiako telebista katea.
Ava (2020ko filma)

**Ava** 2020ko akziozko *thriller* estatubatuarra da, Tate Taylorrek zuzendu eta Matthew Newtonek idatzitako filma. Aktore nagusiiak dira Jessica Chastain, John Malkovich, Common, Geena Davis, Colin Farrell, Ioan Gruffudd eta Joan Chen. Originalki, Netflixerako ekoitzi zen filma da.

## Argumentua 
Ava emakumezko hiltzaile hutsezin bat da, ezkutuko operazioen erakunde batentzat lan egiten du, eta mundu osoan zehar bidaiatzen du. Profil handiko hilketetan berezitua dago. Lan bat gaizki ateratzen denean, bizirik irauteko borrokatu beharko du. 
## Erreferentziak
Doctor Dolittle

**Doctor John Dolittle** edo **Doctor Dolittle** ('''*John Dolittle doktorea*)'* Hugh Lofting idazleaen haurrentzako liburu batzuen pertsonaia nagusia da. 1920an argitaraturiko *Dolittle doktorearen historia* liburuan azaldu zen estreinbakoz, eta hurrengo argitaratu zen *The Voyages of Doctor Dolittle (1922)* eleberriarekin jada ospea lortu zuen*.* 

Medikua da Dolittle baina ez da gizakiekin ondoegi konpontzen, bai ordea animaliekin alde, haiekin hitz egin baitezake beraien hizkuntza edo komunikazio moldeetan. Liburuetako sagan Dolittle naturalista bihurtzen da, eta animaliekin hitz egiteko trebetasunak erabiltzen ditu, munduko natura eta historia hobeto ulertzeko.

## Zinean 
Egokitzapen zenbait egin dira zinerako pertsonaia hau ardatz dutenak. Ezagunenak:

* *Doctor Dolittle* (1967ko filma)
* *Dr. Dolittle* (1998ko filma)
* *Dolittle'' (2020ko filma)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Domino (argipena)

**Domino** izenak hainbat adiera du:

## Jokoa 
* **Dominoa,** fitxa zuri-beltzekin jokatzen den jokoa. Honekin lotua dago:
** Domino-efektua.

## Tokiak 
* Domino, Texas, Cass konderriko hiria.
* Domino, Ternua eta Labradorreko komunitatea.

## Pertsonak 
* Fats Domino (1928-2017), musikaria.
* *Domino*, Sofia Coppola zinema-zuzendaria eta aktoreak erabili zuen goitizen edo izen artistikoa.
* Anna Domino, folk-abeslaria.

## Kultura 
* *Domino* (2019ko filma), film estatubatuarra, Brian De Palmak zuzendua.
* *Domino* (telesaila), Armeniako telebistako sitcom bat.
* *Domimo Dancing*, Pet Shop Boys taldearen abestia.
April Ross

,

**April Ross**,  (Costa Mesa (Kalifornia), AEB, 1982ko ekainaren 20a), hondartzako boleibolean lehiatzen den kirolari estatubatuarra da. 

Hiru Udako Olinpiar Jokotan, dominak eskuratu zituen; Londres 2012an (Londres), zilarrezkoa eskuratu zuen; Rio 2016an (Rio de Janeiro), brontzea, eta, Tokio 2020an (Tokio), urrezkoa, hiruretan hondartza-boleibolean, AEBko taldearekin, azkena, Alix Klineman-ekin batera Australiaren eta Suitzaren aurretik.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Domino (2019ko filma)

***Domino*** 2019ko suspense-filma da, Brian De Palmak zuzendua. Nikolaj Coster-Waldau, Carice van Houten, Guy Pearce eta Eriq bouaney ditu protagonista. Europa osoan filmatutako nazioarteko koprodukzioa izan zen, eta errodatze tokietan daude Danimarka, Belgika, Espainia eta Italia.

## Argumentua 
Istorioaren protagonista Danimarkako polizia bat da: lankide bat hil diote, eta hiltzailearen bila beste polizia batekin osatzen du bikote edo taldea. Baina jazartzen ari diren helburua CIAren operazio berezi batean egiten du lan, eta Europan ISISen zelula terrorista baten arrastoa jarraitzen ari da aldi berean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Done Eztebeko eliza (Erro)

**Done Eztebeko eliza** Erroibarko Erro kontzejuan XX. mendeko kristiau eliza bat da.

## Historia 
Herriaren goialdean dagoen Done Eztebeko elizako Erdi Aroko eraikuntza zaharraren ordez, 1964an inauguratutako eraikin berri bat eraiki zen.

## Erreferentziak 
* Erro. Nafarroako Entziklopedia Handia.

## Ikus, gainera 
* Lintzoain
* Saturdi

## Kanpo estekak
Done Kristobalgo eliza

**Done Kristobalgo eliza** Erroibarko Mezkiritz kontzejuan XVI. mendeko kristiau eliza bat da, barroko estiloan. Donejakue Bidearen baitako ondare kontsideratzen da, Nafar Bideak Nafarroan egiten duen etaparen parte.

## Historia 
Eliza barrokoa da, harriz egina eta duela gutxi berreraikia. Habearte bakarra, burualde zuzena eta kanpandorrea ditu oinaldean, habeartearen lehen atalaren gainean. Sakristia burualdeari atxikita dago epistolaren aldetik, eta habeartearen alde bakoitzean kapera berdinak daude kanoi-gangaz estalita. Epistolaren aldean irekitzen den erdi-puntuko arkudun ate batetik sartzen da barrura, arkupe bat babesten duena. Kapera nagusia eta habeartea fajoidun kanoi-gangaz estalita daude, berriki egin den moduan; hala ere, oinaldeko atala, non korua dagoen, dorrearen behealdearekin bat datorrena, teilatu laua du eta gainerakoetatik arku zorrotz batekin banatzen da. Altzariak berriak dira.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Mezkiritz
* Kristobal

## Kanpo estekak
Done Petriko eliza (Bizkarreta)

**Done Petriko eliza** Erroibarko Bizkarreta kontzejuan XIII. mendeko kristiau eliza bat da, gotiko estiloan. Donejakue Bidearen baitako ondare kontsideratzen da, Nafar Bideak Nafarroan egiten duen etaparen parte.

## Historia 
Jatorrian, XIII. mendeko tenplu bat izan zen, baina nahiko eraldatua eta handitua izan zen, 1794an, frantsesen aurkako Konbentzio Gerran oso kaltetua izan ondoren. Oinplano angeluzuzenekoa da, gangako lau atalez estalia, eta kanpoaldean hiru kontrahorma ditu alde bakoitzean, trantsizio-ganga zahar bati dagozkionak. Portada erromanikoa da oraindik, baketoizko hiru arkiboltarekin eta dibanlubiekin. Elizaren ipar-mendebaldeko angeluan dorrea altxatzen da, eraikinaren gorputzaren gainean. Gorputz bakarra du kanpaientzako baoekin, teilatu-hegal zabala eta lau isurkiko estalki piramidala. Barrualdean, erretaula nagusia modernoa da, eta Petriren tailua babesten du. Nabean dagoen gurutze ertain bat barroko herrikoiarena da. Dorrean bi kanpai handi daude. Horietako batek "Matheo MIER ME FECIT" inskripzioa darama eta XVIII. mendeko azken urteetan fundatu zen. Bestea 1903an fundatu zen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bizkarreta
* Petri

## Kanpo estekak
Mariafe Artacho del Solar

**Mariafe Artacho del Solar**,  (Lima, Peru, 1993ko urriaren 24a), hondartzako boleibolean Australiarekin lehiatzen den kirolari peruarra da. 

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta zilarrezko domina eskuratu zuen hondartzako boleibolean Australiako taldearekin, Taliqua Clancy-rekin batera, AEBren atzetik eta Suitzaren aurretik.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Jean-Denis Bredin

**Jean-Denis Bredin**, **Jean-Denis Hirsch** jaioa (Paris, 1929ko maiatzaren 17a - *ibidem* 2021eko irailaren 1a) frantziar abokatu eta idazlea izan zen.

Bere aita judu alsaziarra zen eta bere ama Parisko burgesiakoa. Bere eleberri autobiografikoetan bi kulturen artean banatutako haurtzaroa kontatzen du.

Zuzenbidean eta literaturan lizentziatua, zuzenbideko irakasle izan zen hainbat unibertsitatetan, besteak beste Sorbonan. Abokatu ere aritu zen.

Eleberrigile izateaz gain, Frantziako historiako gertakari garrantzitsuetan aditua izan zen eta hainbat biografia idatzi zituen. 1989an Frantses Akademiako kide hautatu zuten.

## Lanak 
* La République de Monsieur Pompidou, Fayard, Paris, 1974.
* Les Français au pouvoir, Grasset, Paris, 1977.
* Joseph Caillaux, Hachette, Paris, 1980.
* L’Affaire, Julliard, Paris, 1983, Gobert sari handia 1984, 8. Fondation Pierre-Lafue saria 1984
* Un coupable, Gallimard, Paris, 1985.
* L’Absence, Gallimard, Paris, 1986.
* La Tâche (eleberri laburrak), Gallimard, Paris, 1986.
* Sieyès : la clé de la Révolution française, Librairie générale française, Paris, 1990.
* Un enfant sage (eleberria), Gallimard, Paris, 1990.
* Battements de cœur, Fayard, Paris, 1991.
* Bernard Lazare, de Fallois, Paris, 1992.
* Comédie des apparences, Odile Jacob, Paris, 1994.
* Christian Ranucci, vingt ans après (talde-lana), Gilles Perrault, Héloïse Mathon, Jean-François Le Forsonney eta Daniel Soulez Larivière-rekin, Julliard, Paris, 1995.
* Encore un peu de temps, Gallimard, Paris, 1996.
* Une singulière famille : Jacques Necker, Suzanne Necker et Germaine de Staël, Fayard, Paris, 1999 (nouveau cercle de l'union saria 1999)
* Rien ne va plus, Fayard, Paris, 2000.
* Lettre à Dieu le Fils, Grasset, Paris, 2001.
* Un tribunal au garde-à-vous. Le procès de Pierre Mendès France, 9 mai 1941, Fayard, Paris, 2002.
* Et des amours desquelles nous parlons, Fayard, Paris, 2004.
* On ne meurt qu'une fois, Charlotte Corday, Fayard, 2006.
* Trop bien élevé, autobiographique, Grasset, 2007.
* Ce rendez-vous avec la gloire, Fayard, Paris, 2009.
* L'Infamie. Le procès de Riom, février-avril 1942, Grasset, Paris, 2012.

## Kanpo estekak
Done Martieko eliza

**Done Martieko eliza** Erroibarko Esnotz kontzejuan XVI. mendeko kristiau eliza bat da, gotiko estiloan. Donejakue Bidearen baitako ondare kontsideratzen da, Nafar Bideak Nafarroan egiten duen etaparen parte.

## Historia 
Done Martieko eliza estilo gotiko berantiarreko eraikuntza da (XVI. mendekoa), harriz egina, gurutze latindar formako oinplanoa, burualde poligonala eta kanpandorre karratua ditu transeptuaren parean eta epistolaren aldean. Ondorengo aldaketa batzuek (XVII-XIX. mendeak) eragina izan zuten egituran eta altzarietan. Epistolaren aldeko hormatik sartzen da barrura, apaindurarik gabeko arkiboltak dituen zirkuluerdiko arku txaranbeldua duen ate batetik. Atari itxi bat babesten du ate horrek, faktura modernoko harriz egina. Estalkia izar itxurako gurutze-gangaz egina dago, eta giltzarriak ditu habeartearen bi ataletan zein gurutzaduran, transeptuan eta kapera nagusian. Oinaldean korua du, goialdean, habeartearen lehen atala hartzen duena.

Bere altzariek hiru erretaula osatzen dituzte, bat kapera nagusian eta transeptu bakoitzean; azken biak estilo neogotikokoak dira, garai bereko irudipenekin. Erretaula nagusiak, neoklasiko estilokoa, bere koroatzean Tourseko San Martinen tailu bat du, bere kapa egur polikromatuzko pobrearekin banatuz, XVII. mendekoa izan zitekeena, desagertutako aurreko erretaula batena.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Esnotz
* Martin Toursekoa

## Kanpo estekak
Aurizperriko hilarriak

thumb|Aurizperriko hilarririk bat
**Aurizperriko hilarriak** 25 hilarriko bilduma bat dira, Aurizperriko hilerrian kontserbatuak, eta, gaur egun, zaharberritu eta ikusgai daude hilerriko sarreran.

Gehienetan erabiltzen den materiala hareharri da.

## Historia 
25 hilarriak herriko hilerrian zeuden. Done Bartolome eliza berria eraikitzeko alboko eliza bota zutenean, Erroibarko udal hondakindegira bota zituzten, Lintzoain eta Mezkiritz artean, Erro ibaiaren ibilguan.

2010eko hamarkadan, hainbat bizilagunek berreskuratu eta zaharberritu zituzten hilarriak, Vianako Printzearen laguntzarekin. Berriz ere kontzeju-hilerrian jarri ziren, baina oraingoan aurrealdean, nahi duten guztiek kontuan hartu ahal izateko.

## Erreferentziak 
* Urdin, B. Aurizperriko hilarriak. *Vianako Printzea Erakundea.*

## Ikus, gainera 
* Hilarri
* Aurizperri

## Kanpo estekak
Done Joanesko eliza

**Done Joanesko eliza** Erroibarko Orondritz kontzejuan XVI. mendeko kristiau eliza bat da.

## Historia 
Elizak XVI. mendekoa dirudi. Oinplanoa gurutzadura duen nabe angeluzuzena da, burualde laua osatzen duten lau ataletan zatituta. Azken atala, koruarena, laburragoa da, eta kanoi-ganga du habeartearen gainerakoaren aurrean. Ganga hori tertzeletedun gangaz estalita dago, eta floroizko giltzarriak ditu, zirkuluerdi-formako mentsula molduratuetan bermatuta. Burualdeak ganga izartua du, nerbio zuzen eta makurrekin, floroizko giltzarriekin eta mentsulekin, aurrekoen berdin-berdinak. Gurutzaduraren besoetatik kanoi erdi beheratu bat doa. Gurutzaduraren ondoko ataletan, sarrerako arku eskartzanoak dituzten kaperak irekitzen dira. Egurrezko korua oinaldean dago, eta haren ondoko atalean, epistolaren aldetik, arkupe xume bat dago; atea txaranbeldua da, arku eskartzano oso molduratukoa. Abside zuzenak XVIII. mendeko erretaula nagusi barrokoa hartzen du, XIX. mendean zaharberritu zuten arren.

## Erreferentziak 
* Orondritz. Nafarroako Entziklopedia Handia.

## Ikus, gainera 
* Orondritz
* San Joan Bataiatzea

## Kanpo estekak
Javier Etxeberria

**Javier Etxeberria Nabarlatz** (Lintzoain, Erroibar, Nafarroa Garaia, 1811 &ndash; Iruñea, Nafarroa Garaia, 1911ko uztailaren 14a) −*Txuntxunero* deitua− Iruñeko erraldoi eta buruhandien konpartsako txuntxuneroa izan zen.

## Biografia 
Berari buruz, XIX. mendearen bigarren erdian eta XX. mendearen hasieran, Nafarroan maite eta txalotutako musikari bat izan zela ezagutzen da, eta 70 urtez Iruñeko erraldoi eta buruhandien konpartsara joan zela bere txistu eta danbolinarekin.

Garai hartako kronikari batek honela deskribatu zuen: "ijito zintzoa, Javier, duela berrogei bat urteko bera, kobrezko kolore berarekin, txaleko berarekin, chulubit berarekin, eta danbolinean adabaki bera zuela uste dut".

1910eko Sanferminetan, 99 urterekin, bere egoera fisikoa nahiko txarra zela agertzen da, baina hala ere, Etxeberriak konpartsari laguntzen jarraitu zuen. Hori izango zen bere azken urtea, hurrengo urtean Nafarroako ospitalean sartu behar izan baitzuen, 1911ko uztailaren 14an hil zelarik.

## Omenaldiak 
1908an, Iruñeko Udalak omenaldia egin zion Sanferminetan, jaiak laguntzen egindako ibilbide luzeagatik.

2018ko apirilaren 27an, omenaldi bat egin zitzaion Nafarroako Parlamentuan, Ijito Komunitatearen eguna zela eta. Horretarako, Toko-Toko eta Braulia erraldoiak hemiziklora sartu ziren bere omenez dantza bat dantzatzeko.

## Erreferentziak 
* 
* 
* 

## Kanpo estekak
Joana Heidrich

**Joana Heidrich**,  (Zurich, Suitza, 1991ko urriaren 2a), hondartzako boleibolean lehiatzen den kirolari suitzarra da. 

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta brontzezko domina eskuratu zuen hondartzako boleibolean Suitzako taldearekin, Anouk Vergé Depré-rekin batera, AEBren eta Australiaren  atzetik.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Erroko zubia

**Erroko zubia** Nafarroa Garaiko Erroibar udalerriko Erro kontzejuan kokatutako zubi bat da. N-135 errepideak zeharkatzen du, Erro ibaia zeharkatuz.

## Historia 
1891ko uztailaren 23an, *Société Anonime de Construction et des Ateliers de Willebroeck* erakundeak Erron 15,50 metroko argia zuen metalezko zubi bat eraikitzeko konpromisoa hartu zuen, sareta anitzeko bi habe nagusiz eta beheko taulaz osatua, habez, langueroz eta betelana eta zoladura biltzeko xaflez osatua. Kostua 10 260 liberakoa zen.

XX. mendean bere erresistentzia-ahalmenari buruz egindako azken ikuskapen eta azterketak egitura indartzeko proiektu bat egitea aholkatu zuen, egungoei habe berri batzuk erantsiz eta makadamezko betelanaren ordez hormigoizko lauza bat jarriz, egiturarekin elkarlanean arituz erresistentzia eta sendotasun handiagoa emango ziona.

Estribuen sendotasuna berrezartzea ere beharrezkoa zen, eta, horretarako, harkaitzari ainguraketa aktiboak zituen luzetarako jostea eta Errotik gertuen zegoen estribuko bi hegalak lotuko zituen zeharkako jostea proiektatu ziren. Kontrataren aurrekontua 8 200 000 pezetakoa izan zen.

## Erreferentziak 
* Erroko zubi metalikoa. Nafarroako Entziklopedia Handia.

## Ikus, gainera 
* Erro
* Erroibai

## Kanpo estekak
Done Bartolomeko eliza

**Done Bartolomeko eliza** Erroibarko Zilbeti kontzejuan XIX. mendeko kristiau eliza bat da,. Donejakue Bidearen baitako ondare kontsideratzen da, Nafar Bideak Nafarroan egiten duen etaparen parte.

## Historia 
Zilbetik, eliza erromaniko bat izan zuen, ziuraski, estilo honetako portada egokituko litzaiokeena, etxe partikular batean txertatua kontserbatzen dena.

Gaur egungo parrokia guztiz modernoa da; bere elementu interesgarri bakarra titularraren irudia da, Santa Maria, XVI. mendekoa, baina eredu erromanikoei jarraituz.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zilbeti
* Bartolome

## Kanpo estekak
Madame du Barry

**Jeanne Bécu, Barryko kondesa**, (Vaucouleurs, 1743ko abuztuaren 19a - Paris, 1793ko abenduaren 8a) frantziar dama izan zen, Luis XV.a Frantziakoaren maitalea.

Alaba ez-legitimoa, hamabost urterekin Jean-Baptiste de Barryren burdelean sartu zen. Mademoiselle de Lange bezala ezaguna, aristokrata eta ministroen artean maitale ugari izan zituen Parisen. 1768an Luis XV.a erregea ezagutu eta bere maitale bihurtu zen. Luxuzko bizitza izan zuen eta gortean zuen eragina handitu zuen, erregea hil arte iraun zuena. Komentu batera erbesteratu zuen Maria Antonietak.

Bere esklaboetako bat, Zamor izenekoa, jakobinoekin elkartu zen eta Du Barry 1793an atxilotzea lortu zuen. Iraultzatik ihes egindako emigratuei laguntzeagatik epaitu zuten eta abenduaren 8an gillotinatu zuten.

## Kanpo estekak
Ravi Kumar Dahiya

**Ravi Kumar Dahiya**,  (Nahri, Haryana, India, 1997ko abenduaren 12a), 57 kiloko borroka librean lehiatzen den kirolari indiarra da. 

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta zilarrezko domina eskuratu zuen borroka librean India ordezkatuz. Zaur Uguiev errusiararen atzetik eta Nurislam Sanayev kazakhastandarraren eta Thomas Gilman estatubatuarraren aurretik.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Zaqistan

**Zaqistan**, ofizialki **Zaqistaneko Errepublika** (), Box Elder konderrian (Utah, Ameriketako Estatu Batuak) dagoen mikronazioa da. 2005ean Zaq Landsbergek Utahko basamortuan sortu zuen eta bere burua presidente aldarrikatu zuen. Pasaporteak saltzen ditu bere webgunean. Lurraldean eskultura batzuk kenduta ez daude ez eraikinik ezta ere biztanlerik. Landsbergek lurraren inguruko zergak ordaintzen ditu. Zaq Landsberg New Yorkeko Brooklynen bizi den eskultorea da. Lur horiek 2005eko uztailan erosi zituen. Hiri gertuena Nevadan dago, Montello; 60 milietan dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Zaquistago webgune ofiziala.
Mongoliar-txinar zaldi

**Mongoliar-txinar zaldi**a,  (Txinera sinplifikatua : *蒙古马* ; txinera tradizionala : *蒙古馬* ; pinyina : *Ménggǔ mǎ*), Txinako bertako zaldi arraza bat da. Bere tamaina zein gainontzeko ezaugarriengatik zaldi arraza hau ponien sailkapen taldean sartzen da.

Zaldi mota hauen jatorria 1910. urtean eman zen Mongoliako independentzia baino lehen, Txinan zeuden mongoliar zaldien populazioaren garapena da.

Agian Przewalski zalditik dator, aspaldidanik etxekotuak. 1982. urtean zaldi hauek Txinako zaldi guztien herena ziren. Ordutik asko jaitsi da euren kopurua, garraiobideen motorizazioaren eta bizimoduaren modernizazioaren eraginez.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
## Kanpo estekak
Bajrang Punia

**Bajrang Punia**,  (Khudan, Haryana, India, 1994ko otsailaren 26a), 65 kiloko borroka librean lehiatzen den kirolari indiarra da.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta brontzezko domina eskuratu zuen borroka librean, Gadzhimurad Raxidov errusiarrarekin partekatuz, Indiako ordezkari bezala, Takuto Otoguro japoniarraren eta Haji Aliyev azerbaijandarraren atzetik.

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bianka Buša

**Bianka Buša**,  (Vrbas, Serbia, 1994ko uztailaren 25a), boleibolean lehiatzen den kirolari serbiarra da. 

Bi Udako Olinpiar Jokotan dominak eskuratu zituen; Rio 2016an (Rio de Janeiro), zilarrezkoa, eta, Tokio 2020an (Tokio), berriz, brontzezkoa, bietan boleibolean; azkena, AEBren eta Brasilen atzetik.

Tokion, honako hauek osatzen zuten taldea: Bianka Buša, Mina Popović, Slađana Mirković, Brankica Mihajlović, Maja Ognjenović, Ana Bjelica, Maja Aleksić, Milena Rašić, Silvija Popović, Tijana Bošković, Bojana Milenković eta Jelena Blagojević-ek.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Nurislam Sanayev

**Nurislam Sanayev**, zirilikoz Нурислам Санаев, (Chadan, Tyva Errepublika. Errusia, 1991ko otsailaren 9a), 57 kiloko borroka librean lehiatzen den kirolari kazakhastandarra da. 

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta brontzezko domina eskuratu zuen borroka librean, Thomas Gilman estatubatuarrarekin partekatuz, Kazakhstango ordezkari bezala, Zaur Uguiev errusiarraren eta Ravi Kumar Dahiya indiarraren atzetik.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
St Mary eliza (Fairford)

**St Mary eliza** Ingalaterrako Fairfordeko (Gloucestershire) eliza da. Eraikinean garrantzi handia dute Erdi Aroan egin ziren 28 beirate multzoak, Ingalaterran ondoen kontserbatu direnetakoak. Dorrearen zati bat XV. mende hasierakoa da. Eliza XV. mendearen amaieran berreraiki zuen John Tamek (1430-1500) bertako artile merkatari aberatsak. 1497an kontsakratu zen.

## Literaturan 
*2019an, John Connolly idazleak *A Book of Bones* eleberria plazaratu zuen. Liburua Charlie Parker sailekoa da eta argumentoan eliza hau garrantzi handia du.

## Iruditegia 

Image:
Fairford_st_mary_011_brighter.jpg|Beirateen artean bereziki ezaguna *Azken judizioa*rena da.
Founder'sTombFairford.jpg|John Tameren hilobia.
St Mary's, Fairford - Gargoyle - geograph.org.uk - 641880.jpg|Gargola bat.
St Mary, Fairford Gloucestershire - 48738766597.jpg|Hilerriko eskultura.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*:Elizaren webgune ofiziala.
Lezo Rugby Taldea

**Lezo Rugby taldea** edo Lezoko Rugby taldea Lezoko errugbi taldea izan zen. Euskalerriko Rugby Eskola Independientearen taldeetako bat izan zen eta Txerrimuño gaztetxearen baitan 1988an sortu zen “gazteak heziketaren bidez marginazio mundutik aldetzeko” asmoz. Helduen taldeak hogei bat jokalari biltzera iritsi zen eta ehun gaztek osatutako eskola izatera ere iritsi zen.

|thumb|Taldea EREIk antolatutako leihaketan

80. hamarkadan EREIko beste taldeekin batera, nazioarteko biretan eta topaketetan parte hartu zuen. 
.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Takuto Otoguro

**Takuto Otoguro**,  (Yamanashi, Japonia, 1998ko abenduaren 13a), 65 kiloko borroka librean lehiatzen den kirolari japoniarra da. 

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta urrezko domina eskuratu zuen borroka librean Japonia ordezkatuz. Haji Aliyev azerbaijandarraren, Gadzhimurad Raxidov errusiarraren eta Bajrang Punia indiarraren aurretik.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
I Am Greta

***I Am Greta*** (jatorrizko izenburua: *Greta*) Greta Thunberg ekintzaile ekologista gazteari buruzko film dokumentala da, ekoizpen aleman eta suediarra. Nathan Grossmanek zuzendu zuen, eta 2020an estreinatu zen. 

## Sinopsia 
thumb|left|Greta Thunbergen 2018ko greba, bere ospearen hasiera, eta dokumentalarena ere.
Greta Thunbergen jarduerak urtebetez jarraitu zituen dokumentaleko taldeak, 2018ko abuztutik 2019ko irailera, filma egiteko. Eta hain zuzen ere Thunbergen lehen ekintza ospetsutik abiatzen da: 2018ko abuztuan, Greta Thunbergek Suediako parlamentuaren aurrean hasi zuen klimaren aldeko eskola grebatik. Geroago, belaunaldi gazteen ordezkari gisa, Katowiceko Nazio Batuen Klimaren konferentziara gonbidatu dute geroago. Bere hitzaldia Interneten emititzen da eta protesta mugimendu uhin bat gertatzen ari da munduan zehar.

Ekitaldi garrantzitsu batzuetan hitzaldiak ematen ditu eta Emmanuel Macron, Arnold Schwarzenegger, John Bercow eta Frantzisko Aita Santua ezagutzera gonbidatzen dute. Bruselan, Europako Parlamentuan, hitzaldi ospetsua ematen du. 

2019an Nazio Batuen Klimaren goi *bilerara joango* da New Yorkera, baina efektu gutxiago egiteko, belaontzian igarotzen du Atlantikoa, eta hori ere agertzen da flmean. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zaurbek Sidakov

**Zaurbek Kazbekovitx Sidakov**, zirilikoz Заурбек Казбекович Сидаков,   (Beslan, Ipar Osetia-Alania, Errusia, 1996ko martxoaren 14a), 74 kiloko borroka librean lehiatzen den kirolari errusiarra da. 

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta urrezko domina eskuratu zuen borroka librean 
ROC ordezkatuz, Mahamedkhabib Kadzimahamedau bielorrusiarraren, Kyle Dake estatubatuarraren eta Bekzod Abdurakhmonov uzbekistandarraren aurretik. Kontuan izan behar da Tokioko 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan errusiar kirolariek ezin izan zutela Errusiaren izenean esku hartu, NOBek (Nazioarteko Olinpiar Batzordea) ezarritako zigorra zela medio, eta ROCen izenean (Russian Olympic Committee) eta banderapean lehiatu zirela.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Kyle Dake

**Kyle Douglas Dake**,  (Ithaca (New York), AEB, 1991ko otsailaren 25a), 74 kiloko borroka librean lehiatzen den kirolari estatubatuarra da. 

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta brontzezko domina eskuratu zuen borroka librean, Bekzod Abdurakhmonov uzbekistandarrarekin partekatuz, AEBko ordezkari bezala, Zaurbek Sidakov errusiarraren eta Mahamedkhabib Kadzimahamedau bielorrusiarraren atzetik. 

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Mahamedkhabib Kadzimahamedau

**Mahamedkhabib Kadzimahamedau** (; ; Khuxtada, Dagestan, 1994ko maiatzaren 26a) 74 kiloko borroka librean lehiatzen den kirolari bielorrusiarra da. 

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta zilarrezko domina eskuratu zuen borroka librean Bielorrusia ordezkatuz, Zaurbek Sidakov errusiarraren atzetik eta Kyle Dake estatubatuarraren eta Bekzod Abdurakhmonov uzbekistandarraren aurretik.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
David Taylor (borrokalaria, 1990ean jaioa)

**David Morris Taylor III.**,  (Reno, Nevada, AEB, 1990eko abenduaren 5a), 86 kiloko borroka librean lehiatzen den kirolari estatubatuarra da. 

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta urrezko domina eskuratu zuen borroka librean AEB ordezkatuz. Hassan Yazdani iraniarraren, Artur Naifonov errusiarraren eta Myles Amine sanmarinoarraren aurretik.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Igor Oistrakh

**Igor Davidovitx Oistrakh** (; ; Odesa, 1931ko apirilaren 17a - Mosku, 2021eko abuztuaren 14a) ukrainar biolin-jotzailea izan zen.

David Oistrakh biolinistaren semea izan zen. Aitarekin biolina jotzen ikasi zuen eta hamabi urterekin Moskuko Musika Eskola Nagusian sartu zen. Bere lehen kontzertua 1948an eman zuen eta 1949an Budapesteko Nazioarteko Biolin Lehiaketa irabazi zuen eta Moskuko Txaikovski Kontserbatorioan sartu zen. Ondoren, irakasle izan zen Moskuko eta Bruselako kontserbatorioetan.

## Kanpo estekak