Sorlada

**Sorlada** Nafarroa Garaiko mendebaldeko udalerri bat da, Lizarrako merindadean kokatua, Iruñeako hiriburutik 71 kilometro hego-mendebaldera.

Izenaren ahoskera [s̺oɾlaða] da.

## Geografia 
Sorlada Nafarroako Erdialdeko eskualde geografikoaren barruan dago, Lizarraldean eta Berrotza haranean.

Udal-mugarteak 6,41 km²-ko azalera du, eta itsas mailatik gora 573 metroko altitudean dago.

### Ingurune naturala 
* Ubideak: Malrincón, Cambelgas, Otijuento, Trespiedras, de las Cañadas, del Prado, del Cardeñal.

* Parajeak: Trespiedras, Trecerreales, Remojapan, Peñalta, Mulateros, Peñaconejera, Peñalarga, Las Mimbres, Las Negrillas, Las Paulejas, Las Suertes de San Gregorio, Malhombro, Los Pedrones, Malrincón, Las Escalerillas, Las Lombas, Cambelgas.

Emilia meategia: Kobrezko depositu garrantzitsuenak La Sierra mendiaren mendebaldeko erdialdean daude, Otiñano eta Sorlada artean. Emilia meatzea Sorladatik kilometro bat baino gehixeago hego-ekialdera dago, Guardako Ama Birjinaren ermitaren azpian, eta bertara iristeko pista bat dago. Pista hori San Gregorio basilikara igotzeko errepidetik abiatzen da, eta, 300 metroko eta 900 metroko ibilbide asfaltatu baten ondoren, Los Pedregones parajean kokatzen da, meategiaren beheko hondakindegiaren oinean. Emilia meategiak gainjarritako hiru galeriatan irekitzen ditu bere bokaminak, hain zuzen ere hareharrizko bi barra gorenen arteko tartekatze limolitikoetan. Haren ustiapena 1908an amaitu zen.

Denboraldi epelak 3 hilabete irauten du, ekainaren 13tik irailaren 14ra, eta eguneko batez besteko tenperatura maximoa 24 ° C-tik gorakoa da. Sorladan urteko hilabeterik beroena abuztua da, batez besteko tenperatura maximoa 27 ° C-koa eta minimoa 14 ° C-koa. Denboraldi freskoa 3,6 hilabetez luzatzen da, azaroaren 16tik martxoaren 4ra, eta eguneroko batez besteko tenperatura maximoa 12 °C-tik beherakoa da. Urteko hilabeterik hotzena Sorladan urtarrila da, batez besteko gutxieneko tenperatura 1 °C eta gehienekoa 8 °C izanik. Jatorrizko landareditik hamabost hektarea pago eta birlandaturiko pinudiren bat baino ez dira geratzen gaur egun.

## Ekonomia 
Sorladak ez du industriarik, herritar guztiek zerbitzuetan, eta batez ere, nekazaritzan egiten dute lan. Laborantza-lur guztiak lehorreko lur moduan erabiltzen dira. 1980ko hamarkadaren hasieran, artalde bakarra, eta txerriak zeuden, baina abeltzaintzak ez du ia garrantzirik gaur egun.

### Nekazaritza 
Udalerri horretan labora iraunkorrak edo zurezkoak erabilitako azalera (NAE) (hektareak) 6,13hA-koa da, 9 ustiategitan banatuta, hau da, udalerriko nekazaritzaren % 1,38an.

Labore nagusia, erabilitako nekazaritza-azaleraren (NAE) (ha) arabera, udalerri honetan honako hau da: Lur arablea. Lurraldearen NAE (ha), guztira: 350,76 Ha, 14 ustiapenetan (2020), % 78,87 guztira.

Udalerri horretan larre iraunkorretarako lurren nekazaritzarako azalera (NAE) (ha) 87,83 H-koa da. Ustiategi bakar batean, udalerriaren % 19,75.

### Abeltzaintza 
Azienda nagusia txerri-azienda da, de 0 24,4.

## Politika 
### Udaletxea 
Helbidea: Plaza Santa Cecilia, s/n.31219 Sorlada. Elizaren ondoan dago. 1984an, solairu bakarra dauka eta fatxada margoturik dago.

Elizaren ondoan dago. 1984an erabat zaharberritu zen eraikina, bai kanpotik zein barrutik.. Solairu bakarra du. Bere kanpoko hormak zarpiatuta eta margotuta daude. Eraikinak, gainera, gizarterako aretoak, taberna eta mediku-kontsultategia ere baditu. Sorladako udaletxeko idazkaria, Lana, Mues eta Piedramillerako idazkari ere bada.

### Udal hauteskundeak 
Sorladak alkatea eta zinegotzi bat dauka.

2023ko udal hauteskundeetan, Sorladako Elkarte Independentea (AISG) da alderdi politiko bozkatuena, 12 botoetatik 12 lortu baititu, % 75,51ko abstentzioarekin.

## Sinboloak 
### Armarria 
Erdi puntuko arku alderantzikatu bat osatzen du, zatiketarik gabekoa. Hiru esmalte ditu barruan: hondoa gule kolorekoa (gorria) da eta urrezko metalezkoa, azur (urdin) lehioekiko harri-horma gaztelu bat, hiru dorre dituen harlangaitzezkoa.  Santutegi hau, XVI. mendetik XVIII. mendera bitartean, Nafarroako zentro sozio-erlijioso garrantzitsuena izan zen, baita Espainia osoko aktiboenetako bat ere, Santuak soroei eta uztei ematen zien babesari esker, batez ere landatarra zen gizarte batean. Asko ziren Espainia osoko elizkoiak Sorladara mandatariak bidaltzen zituztenak, lurrak ureztatu eta izurriteetatik libratzeko ur bedeinkatua biltzeko. Era berean, ugariak izan ziren Santuaren erlikiak zituen kutxa eta haren erlikia-bustoa Espainiako hainbat lekutara aldatzeko eskaerak.

San Gregorio Ostiense, Ostiako kardinal eta apezpiku izandakoa, Logroñon hil zen 1044ko maiatzaren 9an, Juan XVIII Aita Santuak bidalita predikatzen ari zela. Hil ondoren, elezaharrak dioenez, asto batek mirakuluz garraiatu zuen gorpua Piñalba gainera, Sorladara eta bertan ehortzi behar zuten eliza bat.

#### San Gregorioren buruko erlikia-ontzia 
San Gregorio Ostienseren buruko erlikia-ontzia erlikia-ontzi antropomorfoaren ereduari dagokio, busto itxurakoa. José Ventura Lizarrako zilarginak landu zuen 1727 eta 1728 artean, eta lan horrengatik 1081 erreal ordaindu zitzaizkion 1729an. Barruan gordetzen diren erlikien artean, barailaren hezur bat, saihets bat eta bizkarrezurraren zati bat aipatu behar dira. Kutxatila batean zeuden lehen, eta 1773an jarri zituen Joaquín de Larrainzar jaunak, Lizarrako Puyko Andre Mariaren basilikako presbitero eta prioreak.

#### San Gregorioren kutxatila 
Obra honen exekuzioaren lehen berriak 1601eko azaroaren 7koak dira, Sorladara egindako bisita pastoralean, Fray Mateo de Burgos Iruñeko gotzainak  San Gregorioren gorpuzkiak gordetzeko kutxatila bat egitea agindu zuenean.
Eliza horren barrualdea 1570-1580 urte inguruan datatutako erretaula nagusi batek gidatzen du, Pedro de Troas lizarratarrak egindako erromanismo goiztiarraren barruan.

San Gregorio Ostienseko basilikan dagoen armarria, XVIII. mende hasierako harri landuzkoa da, barroko estilokoa. Beheko maskaroidun armarria da, perlatutako hostotza eta tinbre bidezko kerubina dituena. Bere eremuan, San Gregorioko apezpiku eta kardinal intsigniak: kapeluz hegomuntatutako liburu baten gaineko mitra, alde bakoitzean sei borla maldatsuren artean.

#### **Sorlada jauregia** 
Ez da armagintzako kabo gisa agertzen Erresumako nomina ofizialean, ezta 1723ko Kontuen Ganberaren zerrendan ere. Hala ere, jasota dago 1665. urtean armagintzako kabo bat eman zitzaiola Juan Francisco de Subizari, Santiago Ordenako zaldunari eta Gaztelako Kontseiluko idazkariari. 1766an, jauregiaren jabea eta garai hartan Mexikon bizi zen Francisca Javiera de Subiza eta Taxoareri aurka egiteko agindu zen. 1808an berriro eskatu zuen José de Orio eta Subiza kuartelen kontra egitea.

Ekitaldiaren amaieran, kanpoko tenplete batean santuaren erlikia gurtzen da. Erlikiak zilarrezko buru baten itxura hartzen du, eta bertan apaizek erlijiozko zeremoniak egiten dituzte. Soroen bedeinkapena izurriteen aurkako babes gisa egiten da, nekazaritzarekin lotutako tradizio zahar baten parte izanik.

Ospakizun honek erlijiozko, historiko eta sozialeko elementuak uztartzen ditu, komunitateen arteko harremanak sendotuz eta belaunaldiz belaunaldi transmititu den kultur ondare bat mantenduz.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Nafarroako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Sorladari buruzko informazioa Nafarroako Gobernuaren webgunean.
* Sorlada NA-7140 errepidetik ikusia Google Street View-n.