open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lantza

[thumb|[Garaiko alkatea, txuzo esaten zaion lantzarekin, 20. mendearen hasieran: herriko aginte-makilaren parekidea da Durangaldeko herri honetan eta ingurukoetan.]]

**Lantza**, makila batez eta, puntan, orri zorrotz batez osatuta dagoen arma zuri bat da. Makila, zurezkoa edo metalezkoa izan daiteke. Historiaurrean, gizakiaren lehen armetako bat izan da, eta, Historiako milurteko guztietan, lurralde eta garai guztietako gerlarien arma izan zen.

## Arma 
Arma hau erabiltzen zuten gerlari handiek, arma honetaz zera esaten zuten: "Guduetako arma erregina zen", beste guztien gainetik, fabrikatzeko kostu urria, bere erabilpen erraza zaldi gainean edo oinez, bere irismena (batzuk jaurtigarriak) eta sastakatze edo kolpatze potentziagatik, makila bat den "beso mekaniko"agatik. Honek, arma bikain bihurtzen zuen lantza.

Lantzen erabilera, oso antzinakoa da, eta bere forma asko aldatu izan da. Mazedoniar falangekoak, *sarisa* deitzen ziren eta euren neurria aldatu egiten zen, soldadua kokatua zegoen lerroaren arabera. Erromatarrenak *asta* deitzen ziren. Barbaroen artean *framea* eta *angon* izenekoak nabarmentzen dira. Erdi Aroan zehar, lantzak paper garrantzitsua izan zuen. Zaldunek eta euren armagizonek baino ezin zituzten eraman. Herritar xumeei, *pika* eramatea baino ez zitzaien onartzen, beranduago, *espontoi* eta *partesana* izenekin nobletua.

Lantzen makila zumar edo lizar zurezkoa izaten zen eta torneoetan, erabat edo zati batzuetan, barrutik hutsak egoten ziren. Xede honekin, erdialde inguruan zerratuak egoten ziren, horrela errazago hauts zitezen.

*Mocha* izenekoak, torneoetan erabiltzen zen bakarra, muturrean eraztun bat zeraman *Lanza a ultranza* deritzona, berriz, trinkoa zen, eta muturrean eraztun gabea. Orohar, lantzaren goialdea, flamula batekin apaindua zegoen.

## Beste erabilpen batzuk 
Euskal Herriko udal batzuetan, Durangaldean bereziki, lantza mota jakin bat, txuzoa, darabilte udal agintarien ikur edo aginte-makilatzat. Garai, Iurreta, Izurtza edo Zaldibarren ikusi ahal izan dira historikoki horrelakoak eta erabiltzen dira gaur egun ere alkateen aginte ikur moduan.

18. mendera arte txuzoak defentsa arma gisa ere erabili izan dira Euskal Heriran. Elgoibarko udalaren 1751. urteko ordenantza batzuetan, herritarrei eskatzen zaie, larrialdi kasuetan, armekin agertzeko eta suzkoak ez diren kasuan, txuzoekin agertzeko bederen.

## Antzinako lantza motak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Metamorfosiak (Ovidio)

thumb|Virgil Solis (1514-1562). *Metamorfosiak*. 1565.

**Metamorfosiak** (*Metamorphoseon* latinez) Ovidio olerkari erromatarrarena, hamabost liburutan banatutako olerki bat da, mundu mitologikoaren historia eta sorrera kontatzen duena.

## Edukia 
Sailkatzen zaila den idazlana da, epika eta didaktikaren artean dagoena. Hexametroetan idatzia izan zen eta 250 mitologi narraziotik gora ditu, denboran zehar gertatzen direnak, munduaren sorreratik, Julio Zesarren arima izar bihurtu arte, jainko ezberdinek egiten dituzten aldaketa fisikoak xede ezberdinak lortzeko deskribatuz.

Mitologiari buruzko idazlan ezagunenetako bat bezala jotzen da, erromatar literaturaren bitxia, Erdi Aroko idazleentzako idazlanik ezagunena izateraino, eta, beraz, eragin handia izanez garai horretako olerkietan.

## Pigmalion 
Besteak beste, Ovidiok Pigmalionen historia kontatzen du, emazte perfektuaren bila, azkenean berak egindako eskulturaz maitemindu zena:

## *Metamorfosiak* ondorengo kulturan 
Europako kulturan Ovidioren lan honek eragin ikaragarria izan du historikoki, adibidez Quevedoren lanetan edo-eta Montaignerenetan ikus daitekeena. Oso aipatua izan zen Erdi Aroaz geroztik; eta oso zigortua ere bai, liburua sexu-bide gisa hartua izan baita. Hala ere, *metamorfosi* hitza bera ez da hain erabilia izan, harik eta Franz Kafkak bere klasikorako aprobetxatu zuen.

Musikan Benjamin Britten konposatzaile ingelesak erabili zuen Metamorfosien gai eta inspirazioa, oboe bakarlariarentzat idatzitako Ovidioren sei metamorfosi izenburuko musikalan batean. Honek, idazlaneko irudiak gogorarazten ditu.

## Euskarazko bertsioak 
Metamorfosien ipuin guztien euskarazko itzulpen osoa, Juan Kruz Igarabidek itzulia, Ereinek eman zuen argitara 2001ean. 

Lehenago Filomela eta Prokneren ipuina, Ovidiok bere bilduma honetan sartua, itzulia zuen Juan Mari Mendizabalek eta *Ipuin ankerrak* liburuan argitaratu zen (non Ovidioren lan honetaz gain, beste lau kontakizun egon ziren, Herodotorenak).

Bi kasuetan jatorrian latinezko hexametrotan idatzita zegoena hitz-laura pasatu zuten euskal itzultzaileek,. Igerabideren edizioaren kasuan, itzultzaileak hitzaurrean aitortzen duenez, “irakurle gazteak mundu klasikoan barneratzeko xedez, alderik narratiboenak hartu eta aldaera irakurterraz samar bat osatzen saiatu naiz (..) irakurlea literatura klasikora hurbiltzeko zubi bat eraikitzea da helburua”.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Ovidio Nasón, Publio (2008) *Metamorfosis*. *I-V Liburuak*, Madril Gredos Argitaletxea

## Kanpo estekak 
*  Metamorfosiak
* [https://zuzeu.eus/podcast/paperezko-itsasoa-podcast-ovidio-eta-metamorfosiak/ ] *Paperezko Itsasoa. ZuZeu*
Larre

[eskuinera|thumb|300px|[Larhun|Larrungo larreak, abereen bazkarako onak: *Larre un*]]
**Larrea** edo **alhapidea** belarjale handiak larratzen diren leku belartsu eta irekia da. Larreak landa paisaiaren parte dira, eta zaldi, behi edota ardi azienden larratze-sistema estentsiboei loturik daude. Landaredian landare belarkarak dira nagusi, gramineoak eta lekadunak batez ere.

## Euskal Herriko larreen ezaugarriak 
Larre naturalak 2.000-2.300 metroko garaieran hasten dira Pirinioetan. Izan ere, klima oso gogorra da altitude horretatik goiti eta, horren ondorioz, ezinezkoa da zuhaitzak edo zuhaixkak bertan haztea. Euskal Herrian, ordea, ia ez dago horrelako mendi garairik, eta larre alpetar horiek ipar-ekialdeko muturrean besterik ez dira agertzen. Gure mendietan ditugun larre gehienak erdinaturalak dira, oihanak suntsitzearen ondorioz sortutakoak, eta azienden presioarengatik irauten dute. Alegia, beren kasa utziz gero, baso bihurtuko lirateke zenbait urteren buruan. 

Mendi larreak soropil trinkoak dira, garaiera urriko landare belarkara iraunkorrez osatuak. Konposizio floristikoa aldakorra da, baldintza ekologikoen eta giza erabileraren araberakoa, baina gramineoak izan ohi dira nagusi. Ohikoak dira, besteak beste, *Agrostis capillaris*, *Bellis perennis*, *Brachypodium pinnatum* subsp. *rupestre*, *Carex caryophyllea*, *Cerastium fontanum*, *Danthonia decumbens*, *Festuca rubra*, *Galium saxatile*, *Hypochoeris radicata*, *Jasione laevis*, *Lotus corniculatus*, *Luzula campestris*, *Plantago lanceolata*, *Potentilla erecta*, *Potentilla montana*, *Ranunculus bulbosus*, *Trifolium repens* eta *Veronica officinalis*.

## Habitat irekien bilakaera 
Egungo euskal paisairen konfigurazioa ulertzeko, beharrezkoa da azken milioika urteetako fenomeno geologikoei erreparatzea. Duela 35-25 milioi urte inguru, Zenozoikoaren erdialdean, plaka kontinentalen mugimenduek alpetar orogenia eragin zuten eta, prozesu hartan, Kantauriar mendikatea, Pirinioak eta Euskal Herriko arkua eratu ziren. Kontinenteen konfigurazio berriak aldaketak eragin zituen ozeanoen zirkulazioan eta, ondorioz, atmosferako karbono dioxido kontzentrazioa eta tenperatura globala jaitsi ziren. Baldintza berri horietan, larre-ekosistemak hedatu ziren urtaroko lehorte-baldintzak zituzten guneetan. Herbiboro basatiek eragin zuzena zuten paisaiaren konfigurazio horretan, basoak irekita mantentzen baitzituzten han larratzen eta alhatzen ziren zaldi basatiek, orkatzek, oreinek, uroek eta bisonteek. Dena dela, sistema horiek gainbehera doaz, landaguneak hustearekin batera. Euskal Herriko mendien egoera ere ez da bestelakoa, mendiko larreen erabilera apurka beherantz baitoa bertako larre-sistemetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Irene Dunne

**Irene Marie Dunn**, (Louisville, 1898ko abenduaren 20a - Los Angeles, 1990eko irailaren 4a), ezagunagoa **Irene Dunne** izenaz, aktore estatubatuarra izan zen.

## Filmagintza 

* *Leathernecking* (1930)
* *Cimarron* (1931)
* *The Slippery Pearls* (1931)
* *Bachelor Apartment* (1931)
* *The Great Lover* (1931)
* *Consolation Marriage* (1931)
* *Symphony of Six Million* (1932)
* *Back Street* (1932)
* *Thirteen Women* (1932)
* *No Other Woman* (1933)
* *The Secret of Madame Blanche* (1933)
* *The Silver Cord* (1933)
* *Ann Vickers* (1933)
* *Only Yesterday* (1933)
* *If I Were Free* (1933)
* *This Man Is Mine* (1934)
* *Stingaree* (1934)
* *The Age of Innocence* (1934)
* *Sweet Adeline* (1934)
* *Roberta* (1935)
* *Magnificent Obsession* (1935)
* *Show Boat* (1936)
* *Theodora Goes Wild* (1936)
* *High, Wide, and Handsome* (1937)
* *The Awful Truth* (1937)
* *Joy of Living* (1938)
* *Love Affair* (1939)
* *Invitation to Happiness* (1939)
* *When Tomorrow Comes* (1939)
* *My Favorite Wife* (1940)
* *Penny Serenade* (1941)
* *Unfinished Business* (1941)
* *Lady in a Jam* (1942)
* *Show Business at War* (1943)
* *A Guy Named Joe* (1943)
* *The White Cliffs of Dover* (1944)
* *Together Again* (1944)
* *Over 21* (1945)
* *Anna and the King of Siam* (1946)
* *Life with Father* (1947)
* *I Remember Mama* (1948)
* *Never a Dull Moment* (1950)
* *The Mudlark* (1950)
* *You Can Change the World* (1951)
* *It Grows on Trees* (1952)

## Oscar Sarietarako izendapenak 
* Emakumezko aktore onenaren Oscar Saria
** 1931 - *Cimarron*
** 1936 - *Theodora Goes Wild*
** 1937 - *The Awful Truth*
** 1939 - *Love Affair*
** 1948 - *I Remember Mama*
Pisiforme

**Pisiforme** hezurra (ilar formakoa), eskumuturreko hezur bat da, bikoitia, labura, hanpatua, kubo formakoa, lau aurpegiduna, horietatik, bakarra artikularra, eta bi muturduna, goikoa eta behekoa. Karpoko zortzi hezurretako bat da.

Karpoko lehen ilarako laugarren hezurra da. Piramidalarekin artikulatzen da.

## Ikus, gainera 
* Hatz

## Kanpo estekak
Chelsea (argipena)

**Chelsea** izenak hainbat adiera ditu:

## Toponimoa 
* **Kensington eta Chelsea:** Londresko *borough* edo udalerria.
* **Chelsea (Londres):** Londresko auzoa.
* **Chelsea (Manhattan):** Manhattango auzoa, New York.
* **Chelsea (Alabama)**
* **Chelsea (Hego Dakota)**
* **Chelsea (Maine)**
* **Chelsea (Massachusetts)**
* **Chelsea (Míchigan)**
* **Chelsea (Oklahoma)**
* **Chelsea (Quebec)**
* **Chelsea (Vermont)**
* **Chelsea (Wisconsin)**
* **Hotel Chelsea:** New Yorkeko hotela.
* **Chelsea Bridge:** Londresko zubi esekia.
* **Chelsea Tower:** Dubaiko eraikina.

## Emakume izena 
* **Chelsea Victoria Clinton:** estatubatuar politikaria, Bill Clinton eta Hillary Clintonen alaba.
* **Chelsea Handler:** estatubatuar aktorea.
* **Chelsea Kane:** estatubatuar aktorea.

## Musika 
* **Chelsea**

## Bestelakoak 
* **Chelsea Football Club:** Londresko futbol taldea.
Argentinako demografia

[thumb|Argentinako populazioa probintziaka [2001ean.]]

**Argentinako demografia** atalka deskribatuko ditugu.

## Datu orokorrak 
* *Biztanle-kopurua*: Argentinak 36.260.130 biztanle zituen 2001ean, %51.3a emakumezkoak eta %48.7a gizonezkoak zirelarik.
* *Talde etniko nagusiak*: %85 europar; %15 mestizo, amerindiar eta beste.
* *Biztanleen banaketa*: %87.8 hiritar, %12.2 landatar.
* *Urteko hazkunde-tasa*: 8.6/1.000 (1995).
* *Ugaltze-tasa*: 2.7/1.000 (1995).
* *Heriotza-tasa*: 8.6/1.000 (1995). Haurrena: 24/1.000 (1990-1995).
* *Bizi-itxaropena*: 68.2 urte gizonezkoengan eta 71.5 urte emakumezkoengan (1995).
* *Analfabetismo-maila*: %3.8.
* *Biztanleen banaketa adin-tarteka*:
** >15 aurte: %30.6.
** 15-29 urte: %23.3.
** 30-44 urte: %19.3.
** 45-59 urte: %13.9.
** 60-74 urte: %9.6.
** >74 urte: %3.3.

## Probintziaka 
Buenos Airesko Hiri Autonomoan 12 milioi pertsona inguru bizi da, herrialde osoko herena alegia, Buenos Airesek edukita Amerika Latinarreko hirugarren metropoli-barrutirik handiena Mexiko Hiria eta Sao Paulo ondoren.

Horren ondoren, Buenos Aires (4.5 milioi inguru), Cordoba (3 milioi) eta Santa Feko (3 milioi) probintziek biztanle gehien dituztenak dira.

## Jatorrizko biztanleak 
[thumb|"Cueva de las manos", [Patagonian.]]

Argentinako lehen gizakiak Goi Paleolitoan bizi ziren, K. a. 10. milurtekoan gutxi gora-behera, horren aztarnak Santa Cruzko probintzian (Patagonia) ditugularik, leizeetako labar-pinturak tartean.

Espainiarrak iritsi baino lehen bertan bizi ziren jatorrizko biztanle amerindiarrak hiru multzo handitan banatu ditzakegu: Alde batetik, Andeetako zibilizaziokoak (diagita, sanabiroi eta kometxingoiak eta ondoren inka jatorrizkoak), bestetik **chaco-mesopotamiko**ak (guarani, guaikuru eta witxiak) eta azkenik **hegoaldeko herriak** (rankel, tehueltxe eta maputxeak).

Gaur egun, ketxua jatorrizkoak bizi dira batez ere herrialdeko ipar-mendebaldean (Catamarca, Jujuy, Salta eta Tucuman) eta Santiago del Esteron.

Maputxeak bestela hegoaldean ditugu, Neuquen, Rio Negro eta Chubuten hain zuzen ere. Guaraniak, azkenik, ipar-ekialdean, Corrientesko probintzian bereziki.

## Immigrazioa 
1830 eta 1950 artean herrialdeak 6.5 milioi etorkin europar jaso zituen, bereziki italiar eta espainiar jatorrizkoak (Galizia eta Hego Euskal Herrikoak batik bat), kultura argentinarrean aztarna handia utzi izan dutenak, hala nola hizkeran edo musikan.

Gaur egun ere *"gallego"* hitza erabiltzen da oro har espainiarrak izendatzeko.
 
## Euskal diaspora 
Buenos Aires hiriaren fundatzaileak izan ziren Pedro Mendoza eta Juan Garai horiengandik hasita, XVI. mendean, ugari dira euskal jatorriko argentinarrak; biztanleen %&nbsp;10, batzuen arabera.

## Kanpo estekak 
* Diáspora Vasco Argentina
Jennifer Jones

**Phylis Lee Isley**, (Tulsa, Oklahoma, 1919ko martxoaren 2a - Malibu, 2009ko abenduaren 17a), ezagunagoa **Jennifer Jones** izenaz, aktore estatubatuarra da.

## Filmografia 
Taula honetan ikus daitezke film bakoitzaren zuzendaria, enpresa ekoizlea eta beste izenburuak (gaztelaniaz, frantsesez):

### Pertsonaiak 
## Oscar Sarietarako izendapenak 
* Emakumezko aktore onenaren Oscar Saria
** 1943 - *The Song of Bernadette* (Garailea)
** 1945 - *Love Letters*
** 1946 - *Duel in the Sun*
** 1955 - *Love Is a Many-Splendored Thing*
* Emakumezko bigarren aktore onenaren Oscar Saria
** 1944 - *Since You Went Away*
Zebren

Greziar mitologian, **Zebren** Frigiako ibai-jainko bat zen, Ida menditik gertu zegoena. Ozeano eta Tetis itsas titanen semea zen, Ozeanida guztiak bezala. Bere alabarik ezagunena, Enone naiadea da Paris, Troiako printzearen lehen emaztea. Zebrene izeneko herri edo hiri bat ere existitu zen, ozeanida honen omenez hala deitu izan zena. Zebren, gainera, Asteroperen aita ere izan zen. Izen bereko ibaia, Eskamandro ibaiaren ibaiadarra zen.

## Kanpo estekak
Bob Hope

**Leslie Townes Hope**, (Eltham, 1903ko maiatzaren 29a - Toluca Lake, 2003ko uztailaren 27a), ezagunagoa **Bob Hope** izenaz, aktore britainiarra zen.

Zineman ez ezik, irrati eta telebistan ere lan egin zuen. Bere *show* Estatu Batuetako armadako soldaduen aurrean askotan egin zuen. Lau ohorezko Oscar Sariak lortu zituen.

## Filmagintza 
## Kanpo estekak
Mestizo

thumb|300px|*"De español e india produce mestizo"* esaldia daukan *"Pintura de castas"* izeneko antzinako margoa.

**Mestizo** gaztelaniazko hitza da, jatorriz europar (espainiar) eta amerindiar arteko nahasketa duen pertsona izendatzeko erabilia, Amerika Latinarrean oso fenomeno zabaldua izan dena. Halaber, Asia aldean ere erabili izan da historikoki bestelako arraza nahasketak izendatzeko Filipina Uharteetan, Ekialdeko Timor, Macau edo Sri Lankan.

Gizaki mestizoa bi arraza eta, beraz, bi kultura desberdin elkartzearen ondorio da. Hortaz, ia giza arraza guztiak dira mestizoak, zibilizazioak eta inperioak etengabe higitu baitira batetik bestera, eta giza emigrazioak eragin baitituzte beti. Hala ere, azken bi edo hiru mendeotan asko ugaldu dira mestizoak, giza talde handiek emigratu baitute lurralde berrietara, europarren kolonizazioaren ondorioz, batez ere. Terminoa mota bereko baina arraza desberdinetakoak diren bi animalia edo landare elkarrekin gurutzatzean sortzen den izaki berria izendatzeko ere erabiltzen da.

## Ikus, gainera 
* Mulato
* Zambo
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Albert Finney

**Albert Finney Jr.**, (Salford, 1936ko maiatzaren 9a - Londres, 2019ko otsailaren 7a) aktore britainiarra izan zen.

## Bizitza 
Salforden 1936an jaio zen Albert Finney, hark esan izan zuen moduan, "klase ertain-baxuko" familia batean. Baliabide faltagatik, ezin izan zuen unibertsitatean sartu, baina laster bideratu zuen bere gogoa arte dramatikoaren esparrura: Royal Academy of Dramatic Arten egin zituen ikasketak, eta Royal Shakespeare Companyn sartu zen gero.

## Filmografia 
### Telebista 
## Oscar Sarietarako izendapenak 
* Gizonezko aktore onenaren Oscar Saria
** 1984 - *Under the Volcano*
** 1983 - *The Dresser*
** 1974 - *Murder on the Orient Express*
** 1963 - *Tom Jones*
* Gizonezko bigarren aktore onenaren Oscar Saria
** 2000 - *Erin Brockovich*

## Erreferentziak
Arthur Kennedy

**John Arthur Kennedy**, (Worcester, 1914ko otsailaren 17a - Branford, 1990eko urtarrilaren 5a), ezagunagoa **Arthur Kennedy** izenaz, aktore estatubatuarra zen.

## Filmagintza 
* *High Sierra*
* *They Died with Their Boots On*
* *Boomerang*
* *Champion*
* *The Window*
* *The Glass Menagerie*
* *Bright Victory*
* *Bend of the River*
* *The Lusty Men*
* *Rancho Notorious*
* *Barabbas*
* *The Desperate Hours*
* *Lawrence of Arabia*
* *The Man from Laramie*
* *The Naked Dawn*
* *Trial*
* *Peyton Place*
* *Some Came Running*
* *A Summer Place*
* *Elmer Gantry*
* *The Sentinel*

## Oscar Sarietarako izendapenak 
* 1959: Gizonezko bigarren aktore onenaren Oscar Saria- *Some Came Running*
* 1958: Gizonezko bigarren aktore onenaren Oscar Saria- *Peyton Place*
* 1956: Gizonezko bigarren aktore onenaren Oscar Saria- *Trial*
* 1952: Gizonezko aktore onenaren Oscar Saria- *Bright Victory*
* 1950: Gizonezko bigarren aktore onenaren Oscar Saria- *Champion*

## Kanpo estekak
Josean Bengoetxea

**Josean Bengoetxea** (Donostia, Gipuzkoa, 1964ko apirilaren 9a) aktorea da.

Interpretazioko ikasketak egin ditu, besteak beste Los Angelesen, Madrilen eta Sevillan. 1980ko hamarraldiaren erdialdetik aurrera, interpretazioko hainbat mintegitan parte hartu du. Zineman, antzerkian eta telebistako saio ugaritan lan egin du.

2009an, Donibane Lohizuneko Zuzendari Gazteen Zinemaldiaren gizonezko aktore onenaren saria lortu zuen, *Ander* egindako lanari esker.

## Filmografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Walter Brennan

**Walter Andrew Brennan**, (Swampscott, Massachusetts, 1894ko uztailaren 25a - Oxnard, Kalifornia, 1974eko irailaren 21a), ezagunagoa **Walter Brennan** izenaz, aktore estatubatuarra izan zen.

## Filmografia hautatua 

* *Lorraine of the Lions* (1925)
* *Blake of Scotland Yard* (1927)
* *King of Jazz* (1930)
* *Scratch-As-Catch-Can* (1931)
* *Texas Cyclone* (1932)
* *Law and Order* (1932)
* *Two-Fisted Law* (1932)
* *The Invisible Man* (1933)
* *Woman Haters* (1934)
* *Restless Knights* (1935)
* *Bride of Frankenstein* (1935)
* *Man on the Flying Trapeze* (1935)
* *Barbary Coast* (1935)
* *Metropolitan* (1935)
* *Three Godfathers* (1936)
* *These Three* (1936)
* ''The Moon's Our Home* (1936)
* *Fury* (1936)
* *Come and Get It* (1936)
* *The Buccaneer* (1938)
* *The Adventures of Tom Sawyer* (1938)
* *The Cowboy and the Lady* (1938)
* *Kentucky* (1938)
* *The Story of Vernon and Irene Castle* (1939)
* *Stanley and Livingstone* (1939)
* *Northwest Passage* (1940)
* *The Westerner* (1940)
* *Meet John Doe* (1941)
* *Sergeant York* (1941)
* *Swamp Water* (1941)
* *The Pride of the Yankees* (1942)
* *Slightly Dangerous* (1943)
* *The North Star* (1943)
* *To Have and Have Not* (1944)
* *The Princess and the Pirate* (1944)
* *Dakota* (1945)
* *A Stolen Life* (1946)
* *Centennial Summer* (1946)
* *Nobody Lives Forever* (1946)
* *My Darling Clementine* (1946)
* *Scudda Hoo! Scudda Hay!* (1948)
* *Red River* (1948)
* *Blood on the Moon* (1948)
* *Task Force* (1949)
* *A Ticket to Tomahawk* (1950)
* *Along the Great Divide* (1951)
* *The Far Country* (1954)
* *Bad Day at Black Rock* (1955)
* *Come Next Spring* (1956)
* *Good-bye, My Lady* (1956)
* *The Proud Ones* (1956)
* *Tammy and the Bachelor* (1957)
* *Rio Bravo* (1959)
* *How the West Was Won* (1962)
* *The Gnome-Mobile* (1967)
* *Who's Minding the Mint?* (1967)
* *Support Your Local Sheriff!* (1969)
* *The Over-the-Hill Gang* (1969)
* *The Over-the-Hill Gang Rides Again'' (1970)

## Oscar Sarietarako izendapenak 
## Kanpo estekak
George C. Scott

**George Campbell Scott**, (Wise, 1927ko urriaren 18a - Westlake Village, 1999ko irailaren 22a) aktore estatubatuarra zen.

## Filmografia 
Taula honetan ikus daitezke film bakoitzaren zuzendaria, enpresa ekoizlea eta beste izenburuak (gaztelaniaz, frantsesez):

## Oscar Sarietarako izendapenak
San Fernando del Valle de Catamarca

**San Fernando del Valle de Catamarca** Argentinako hiria da, erresumaren ipar-mendebaldeko Catamarcako probintziaren hiriburua. Cerro Ambatoren oinetan dago eta Valle ibaiak zeharkatzen du. 2010ean 159.139 biztanle zituen. Aireportua eta apezpikutegia ditu.

## Klima 

## Irudi galeria 

Fitxategi:Parque de los niños 028.jpg|Catamarcako erdiguneko *Umeen parkea*
Fitxategi:Catedral Basílica Nuestra Señora del Valle, Catamarca.jpg|*Nuestra Señora del Valle* katedrala
Fitxategi:Templo de San Francisco, Catamarca.jpg|San Frantzisko eliza

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Catamarcako udalaren webgunea
Santa Fe (Argentina)

**Santa Fe** Argentinako ipar-ekialdeko hiria eta ibai portua da, izen bereko probintziaren hiriburua, nahiz eta probintzia horretako hiririk populatuena Rosario den. Paraná eta Salado del Norte ibaien bilgunean dago. 268&nbsp;km²ko eremua du eta 2010ean 391.231 biztanle zituen. Unibertsitatea du. Hiri modernoa da, hiribide eta parke zabalez hornitua.

## Historia 
Juan Garai bizkaitar konkistatzaileak sortu zuen hiria 1573ko azaroaren 15ean, eta *Santa Fe de la Vera Cruz* izena eman zion. 1660. urtean, egungo lekura aldatu zuten hiria.

## Klima 

## Ekonomia 
Probintziako administraziogune eta kulturagune nagusia da, eta merkataritza asko bideratzen da halaber Paraná eta Salado del Norte ibaietan zehar. Industria (janari industria, ehungintza, kimika industria, tresneria mekanikoa) ez dago oso garatua.

## Ondasun nabarmenak 
Monumentuei dagokienez, aipagarriak dira Santa Fe katedrala (1685), San Frantzisko eliza eta komentua (1680), Ama Birjina Mesedetakoaren eliza (1660-1754) eta XVIII. mendeko jauregiak.

## Pertsona ezagunak
* Andrés Nocioni (1979-), saskibaloi jokalaria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Santa Fe hiriko webgunea
Resistencia

**Resistencia** Argentinako ipar-ekialdeko hiria da, Chacoko probintziako hiriburua. 562&nbsp;km²ko eremua du eta 2010ean 290.723 biztanle zituen.

## Geografia 
Barraqueras ibaiaren ertzean dago, Paraná ibaitik 6&nbsp;km-ra, Corrientes hiriaren aurrean.

## Klima 
Resistenciak klima azpitropikal hezea du (*Cfa* Köppen klima sailkapenan)

## Ekonomia 
Zura, kotoia, azukre-kanabera, behi-azienda eta industria dira hiriko ekonomiaren oinarriak.

## Historia 
XVIII. mendearen erdialdean jesuitek San Fernando del Río Negro misioa sortu zuten (1773an utzi zuten, aita santuak jesuiten ordena ezabatu zuenean).

1878tik aurrera etorkin italiarrak heldu ziren, eta haiek egituratu zuten egungo hiri modernoa. 1884an Chaco-ko hiriburu egin zuten eta, orduan, *Resistencia* izena eman zioten.

## Hiri senidetuak 
* 
* 
* 
* 
* 

## Irudi-galeria 

File:Municipio Resistencia in San Fernando department.png|Resistenciaren kokapena San Fernando departamenduan
File:Casadegobiernodelchaco.jpg|Chacoko gobernuaren egoitza
File:Bagur house (Resistencia, Chaco).jpg|Bagur etxea, antzinako arkitekturaren erakusgarria

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Resistenciako gobernuaren webgune ofiziala mr.gov.ar
Paraná (Entre Ríos)

**Paraná** Argentinako ipar-ekialdeko hiria da, Entre Riosko probintziaren hiriburua.

## Pertsonaia ezagunak 
* Roberto Ayala (1973-), futbolaria.

## Kanpo estekak
Pan (Dragoi Bola)

**Pan** (jatorrizko japonieraz パン *?*) Dragoi Bola manga eta Dragoi Bola Z eta Dragoi Bola GT animeetako fikziozko pertsonaia da. Gizakia da nahiz eta jatorri saiyak ere badituen.

## Biografia 
**Pan** Son Gohan eta Videlen alaba da eta beraz Son Goku eta Satan Jaunaren biloba. Aita eta aitona oso gerlari indartsuak dira, ama arte martzialetan aditua eta gainera Satan Jauna "munduaren salbatzailearen" biloba ere bada. Hala ere ezin da Super Saiya bilakatu eta beraz ez dauka Espazioko Gerlariek beste indar.

### Dragoi Bola Zn 
Txikitan denbora asko eman zuen Gokurekin eta beraz asko entrenatu zen. 4 urterekin munduaren gainean hegan askotan egiten zuen bere errekorrak gainditu nahian.

Arte Martzialen 28. Mundu Txapelketan parte hartu zuen nagusiekin batera eta azken borroken errondarako sailkatu zen. Jakina da Mōkekko eta bere osaba Son Goten garaitu zituela.

### Dragoi Bola GTn 
**Pan** Dragoi Bola GTko pertsonaia nagusietako bat da. Bera joan zen Goku eta Trunksekin espazioan *Erabateko Dragoi Bolen* bila. Berez Gotenek joan behar zuen **Panen** ordez, baina osaba untzira igo baino lehen irteera botoia sakatu zuen. Saga honetan **Panek** asko lagundu zien Goku eta Trunksi Llod edo Rilld Jenerala bezalako aurkarien aurkako borroketan, baina nahikoa buru hauste ere eragin zizkien.

Vegeta Umeren aurkako borrokan oso garrantzitsua izan zen bere parte hartzea, Goku *Super Ozaru* bilakatuta hiri guztia suntsitzen ari zela bere hitzek lasaitu eta honela Super Saiya 4 bilakatu ahal izan baitzen.

Super 17 agertu eta gero, eta hildako guztiak itzuli zirenean, Rilld Jenerala **Panen** atzetik zebilen Son Gohanek geratu zuen arte, nahiz eta garaitu zuena Oob izan zen.

Geroago, bere aitonari Dragoi Ilun batzuk garaitzen lagundu zion eta nahiz eta hauetako batek xurgatu zuen (Chih Shinron) Gokuk salbatzea lortu zuen.

Seriearen amaieran ehun urte baino gehiago zituen **Pan** ikusten da, bere iloba Goku Jr.rekin.
Summer Glau

**Summer Lyn Glau** (San Antonio, Texas, 1981eko uztailaren 24a - ) aktore eta dantzari estatubatuarra da.

## Filmografia 
### Filmak 
### Telebistan 
## Kanpo loturak 
*  Summer Glau (IMDb)
Santa Rosa (Argentina)

**Santa Rosa** Argentinako erdialdeko hiria da, La Pampako probintziaren hiriburua.

## Klima 

## Argazkiak 

Fitxategi:SantaRosaArgentinaChurch.jpg
Image:MunicipalBuildingSantaRosaArgentina.jpg
Image:SantaRosa006.JPG

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Hiriko webgunea.
Viedma

**Viedma** Argentinako Río Negro probintziako hiriburua da, eta Argentinako Patagoniako ipar-ekialdean dago. Adolfo Alsina departamenduko burua ere bada. Probintziaren ekialdean dago, Río Negro ibaiaren azken zatiaren eskuinaldean, Carmen de Patagones hiriaren parean (Buenos Airesko probintzia), eta, honekin batera "Viedma-Patagones eskualdea" izeneko konurbazio bat osatzen du. *Río Negro ibaiaren beheko harana* bezala ezagutzen den ekoizpen eremuaren barnean dago. Viedmak *Mercociudades* sarea osatzen du.

## Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Douglas Fairbanks

**Douglas Elton Thomas Ullman**, (Denver, 1883ko maiatzaren 23a - Santa Monica, 1939ko abenduaren 12a), ezagunagoa **Douglas Fairbanks** izenaz, aktore estatubatuarra zen. Famatua egin zen ezpatariarena egiteagatik. Bere semea Douglas Fairbanks Jr. antzezlea ere bazen.

## Filmografia hautatua 

* *The Private Life of Don Juan* (1934)
* *Mr. Robinson Crusoe* (1932)
* *Reaching for the Moon* (1930)
* *Terra Melophon Magazin Nr. 1* (1930)
* *The Taming of the Shrew* (1929)
* *The Iron Mask* (1929)
* *The Gaucho* (1927)
* *The Black Pirate* (1926)
* *Ben-Hur: A Tale of the Christ* (1925)
* *Don Q, Son of Zorro* (1925)
* *The Thief of Bagdad* (1924)
* *Robin Hood* (1922)
* *The Three Musketeers* (1921)
* *The Nut* (1921)
* *The Mark of Zorro* (1920)
* *The Mollycoddle* (1920)
* *When the Clouds Roll by* (1919)
* *His Majesty, the American* (1919)
* *The Knickerbocker Buckaroo* (1919)
* *Arizona* (1918)
* ''Sic 'Em, Sam* (1918)
* *He Comes Up Smiling* (1918)
* *Bound in Morocco* (1918)
* *Say! Young Fellow* (1918)
* *Mr. Fix-It* (1918)
* *Headin' South* (1918)
* *A Modern Musketeer* (1917)
* *Reaching for the Moon* (1917)
* *The Man from Painted Post* (1917)
* *Down to Earth* (1917)
* *Wild and Woolly* (1917)
* *In Again, Out Again* (1917)
* *All-Star Production of Patriotic Episodes for the Second Liberty Loan* (1917)
* *The Americano* (1916)
* *The Matrimaniac* (1916)
* *American Aristocracy* (1916)
* *Manhattan Madness* (1916)
* *Intolerance: Love's Struggle Throughout the Ages* (1916)
* *The Half-Breed* (1916)
* *Flirting with Fate* (1916)
* *The Mystery of the Leaping Fish* (1916)
* *Reggie Mixes In* (1916)
* *The Good Bad Man* (1916)
* *The Habit of Happiness* (1916)
* *His Picture in the Papers* (1916)
* *Double Trouble*(1915)
* *Martyrs of the Alamo* (1915)
* *The Lamb'' (1915)
Ushuaia

thumb|ezkerrera
thumb|ezkerrera
**Ushuaia** Argentinako hegoaldean dagoen hiria da, Tierra del Fuegoren hiriburua dena. Munduan hegoaldeen dagoen hiria da.

## Geografia 
Beagle kanalaren ertzean dago. Ushuaiako badia Tierra del Fuegoren irla nagusian dago eta Martial mendikateak inguratzen du. Nazioarteko Erakunde Hidrografikoak egiten duen itsasoen sailkapenaren arabera Pazifikoan dagoen portu argentinar bakarra da.

Probintzia bereko Río Grande 120 km-ra dago Ushuaiatik, Punta Arenas 251 km-ra eta Buenos Aires 2377ra.

## Historia 
1884. urtean sortu zen hiria.

Duela hamaika mila urte iritsi ziren iparretik lehen biztanleak, tehueltxeekin lotura zutenak eta ona zein haush herrien aurrekariak izan zirenak. Geroago, mendebaldeko artxipelagoetatik itsasoko nomada deitutakoak iritsi ziren, yamana eta kawesqar herriak.

## Klima 

## Ekonomia 
Hainbat ekipamendu garrantzitsu ditu Ushuaiak: Zerrategiak, arrain kontserbak, itsas portua, petrolio findegiak eta aireportua, besteak beste.

## Hiri senidetuak 
*  Barrow, Alaska, AEB

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Ushuaiako udalaren webgunea
* *Toponimoen poesia – blogoetak.* Artola Zubillaga,&#x20;Xabier &#x20;(2023)

400px|erdian|thumb
Milla Jovovich

**Milla Jovovich** (Kiev, Ukraina, 1975eko abenduaren 17a - ) aktore, modelo, moda-diseinatzaile eta musikari ukrainarra da.

## Filmografia 
## Kanpo estekak 
*  Milla Jovovich - Webgune ofiziala
*  Milla Jovovich (IMDb)
Hego Atlantikoko Uharteak

thumb|Hego Atlantikoko uharteak.

**Hego Atlantikoko Uharteak** Amerikako irlak dira, Hego Ozeano Atlantikoan kokatutakoak. Administratiboki, Erresuma Batuaren mende daude (Hegoaldeko Georgiak eta Hego Sandwich uharteak lurraldea), Argentinak euren jabetza aldarrikatzen badu ere Tierra del Fuego, Antartida eta Hego Atlantikoko Uharteak izeneko probintziaren barruan.

## Uharteak 
* Hegoaldeko Antillak:
** Hego Shetland: 3.687 km²
** Hegoaldeko Georgiak: 3.850 km²
** Shag uharteak: 0.2 km²
** Hegoaldeko Sandwich: 310 km²

* Falkland Uharteak

## Kanpo estekak
Carlos Sainz

**Carlos Sainz Cenamor** (Madril, 1962ko apirilaren 12a -) autogidari espainiar bat da. Laurogeitahamargarren hamarkadako rally pilotu esanguratsuenetariko bat izan zen eta egun delako raid lasterketetan dihardu Volkswagen etxearen talde ofizialean. 1990 eta 1992 urteean munduko rally txapelketa eskuratu zuen Toyota Celica baten gidaritzapean. Ondorengo urteetan Lancia Delta, Subaru Impreza, Ford Escort, Toyota Corolla, Ford Focus eta azkenik Citroen Xsara autoak gidatu zituen 2004 urtean lasterketak uztea erabaki zuen arte. Hurrengo urtean Volkswagen etxearekin hasi zen harremanetan eta 2006an Rally Dakar ospetsuan hartu zuen parte. 2007an Munduko Raid txapelketa bereganatu zuen eta gaur egun horrelako karreretan hartu ohi du parte.
Z gerlariak

**Z gerlariak** (jatorrizko japonieraz Ｚ戦士 edo *Zetto Senshi ?*) Dragoi Bola manga eta Dragoi Bola Z animeko fikziozko pertsonaiak dira. Goku eta bere lagun taldeari deitzen zaio horrela, etsaiaren aurka borrokan aritu zirenak. *Z* hizkia Dradoi Bola animearen bigarren zatiari jarri zitzaionagatik da.

## Z gerlariak 
### Chaoz 
### Krilin 
### Satan Txiki 
### Son Gohan 
### Son Goku 
### Son Goten 
### Ten Shin Han 
### Trunks 
### Vegeta 
### Yamcha 
## Kanpo estekak
Corrientes

**Corrientes** (guaranieraz: *Taraguí*) Argentinako ipar-ekialdeko hiria da, Corrientesko probintziaren hiriburua. Paraguai eta Paraná ibaien bilgunean dago. 2010ean 346.334 biztanle zituen. Apezpikutegia eta unibertsitatea ditu.

## Klima 

## Ekonomia 
Nazioarteko aireportua eta ibai-portua izateaz gain, merkataritzagune garrantzitsua da: azukre-findegiak, haragi-kontserbak, tabakoa, ehungintza, kimika industria eta zapatagintza.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Formosa (Argentina)

**Formosa** Argentinako iparraldeko hiria da, Formosako probintziaren hiriburua. Paraguai ibaiaren eskuineko bazterrean dago, Buenos Airestik 1200&nbsp;km iparraldera. 2010ean 222.226 biztanle zituen.

## Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Premier League

**Premier League** (ofizialki **Barclays Premier League**), Erresuma Batuan **The Premiership** izenez ere ezaguna, Ingalaterrako futbol liga garrantzitsuena da. Munduko futbol ligarik onenetarikotzat hartzen dute zaletuek eta adituek.

Premier Leaguea 1992an sortu zuten, Football League First Division (ordura arte Inglaterrako ligako maila altuena) osatzen zuten taldeek Football Leaguetik banantzea erabaki baitzuten. Era horretara, telebistako eskubide ekonomikoen gain abantaila hartuko zuten.

Gaur egun Premier Leaguea hogei taldek osatzen dute denboraldi bakoitzean. Zazpi talde izan dira txapeldun: Arsenal, Blackburn Rovers, Chelsea, Manchester United, Manchester City, Leicester City eta Liverpool. Garaipen gehien lortu dituen taldea Manchester United izan da.

Urtero, denboraldiaren amaieran azken postuetan gelditzen diren taldeak English Football League Championship ligara jaisten dira, aldiz, liga hartan lehen postuetan gelritzen direnak Premier Leaguera igoz.

## Babesleak 
1993az geroztik, Premier Leagueak babesleak izan ditu. Babesle horrek txapelketari izen ofiziala emateko ahalmena du.

* 1993tik 2001era: Carling (*FA Carling Premiership*).
* 2001etik 2004ra: Barclaycard (*Barclaycard Premiership*).
* 2004tik aurrera: Barclays (*Barclays Premiership*).

## Podiuma 
### Guztira 
### Premier League (1992- ) 
## Palmaresa 
[thumb|250px| [Manchester United Football Club|Manchester United da garaipen gehien lortu dituen taldea.]]
[thumb|250px| 2012ko garaikurra, [Manchester City Football Club|Manchester Cityk lorturikoa.]]
[thumb|250px| [Arsenal Football Club|Arsenal eta Chelsearen arteko partida, 2012an.]]
[thumb|250px|[Liverpool Football Club|Liverpoolek Ingalaterrako 18 Liga irabazi ditu baina oraindik Premier League-rik ez.]]

## Garaipenak 
### Premier League (1993tik aurrera) 
* **Taldeka:**

* **Hirika:**

### Guztira (1889tik aurrera) 
Premier Leaguez gain aurretik izandako First Division ere hartuta.
* **Taldeka:**

* **Hirika:**

## Premier Leagueko estatistikak 
* **Taldeka:**
** Puntu gehien bildu dituen taldea: Manchester Cityk 100 puntu lortu zituen 2017-18 denboraldian.
** Diferentziarik handiena: Manchester Cityk 19 puntu atera zizkion Manchester Unitedi 2017-18 denboraldian.
** Diferentziarik txikiena: Manchester Cityk eta Manchester Unitedek berdinduta bukatu zuten 2011-12 denboraldian.
** Partida gehien irabazi: 32 garaipen lortu zituen Manchester Cityk 2017-18 eta 2018-19 denboraldietan eta Liverpoolek 2019-20an.
** Partida gutxien galdu: Ez zuen partidarik galdu Arsenalek 2003-04 denboraldian.
** Gol gehien sartu: 106 gol sartu zituen Manchester Cityk 2017-18 denboraldian.
* **Goleatzaile nagusia:**
** Gol gehien denboraldi batean: 34 gol sartu zituzten Andy Colek (1993-94an) eta Alan Shearerrek (1994-95ean).
** Goleatzaile nagusi aldi gehienetan: 3 aldiz izan ziren Alan Shearer eta Thierry Henry.

## Partehartzaileak (2022-23) 
## Euskal entrenatzaileak Premier Leaguen 
## Ikus, gainera 
* Ingalaterrako Liga (1889-1992)
* Ingalaterrako Kopa
* Ingalaterrako Ligako Kopa

## Kanpo estekak 
*  Premier Leaguen webgune ofiziala
La Rioja (Argentina)

**La Rioja** Argentinako hiria da, erresumaren erdialdean dagoena, izen bereko probintziaren hiriburua.

## Klima 

## Ikus, gainera 
* Errioxa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Michelle Pfeiffer

**Michelle Pfeiffer** (Santa Ana, Kalifornia, Ameriketako Estatu Batuak, 1958ko apirilaren 29a - ) aktore estatubatuarra da.

## Filmografia 
## Kanpo estekak 
*  Michelle Pfeiffer (IMDb)
San Luis (Argentina)

**San Luis** Argentinako erdialdean dagoen hiria da, izen bereko probintziaren hiriburua dena.

## Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Santiago del Estero

**Santiago del Estero** Argentinako ipar-mendebaldean dagoen hiria da, izen bereko probintziaren hiriburua dena.

## Kanpo estekak
San Juan (Argentina)

**San Juan** Argentinako mendebaldean dagoen hiria da, izen bereko probintziaren hiriburua dena.

## Kirolak 
* Patin-hockeya: hiriari "patin-hockeyaren seaska" ezizena ematen zaio eta Argentinako kirol honetako hiriburua da, selekzio nazionaleko jokalari asko bertakoak direlarik. Munduko zenbait txapelketan (2011n azkena) bertan antolatu dituzte eta talderik ezagunenak hauexek dira: Olimpia Patín Club, Club Social San Juan, Club Deportivo Estudiantil, Concepción Patín Club eta Unión Vecinal de Trinidad.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jun

**Jun** Granadako probintziako (Espainia) udalerria da. 2007an 2.377 biztanle zituen.

## Kanpo estekak 
*  Jungo Udala
Argentinako zinema

**Argentinako zinema** historikoki Latinoamerika osoko garatuenetarikoa izan da, Mexiko eta Brasilen egindakoekin batera. Azken urteotan hainbat pelikulak sariak eskuratu dituzte nazioartean.

Argentinako zinemaren historian, pelikularik arrakastatsuenak *Nazareno Cruz y el lobo* (1975), Leonardo Faviorena (3,3&nbsp;milioi ikusle); *El santo de la espada* (1970), Leopoldo Torre Nilssonena; *Juan Moreira* (1973), Leonardo Faviorena; *El secreto de sus ojos* (2009), Juan José Campanellarena (2,41&nbsp;milioi ikusle); *Metegol* (2013), Juan José Campanellarena (1,60&nbsp;milioi ikusle) eta *Relatos salvajes* (2014), Damián Szifronena.

## Historia 
* 1896ko uztailaren 18an *"Teatro Odeón"* antzokian zinemaren lehenengo emanaldia eskaini zuten Buenos Airesen, Lumière anaien film laburra ezagunak hain zuzen ere.
* 1897an *"La bandera argentina"* herrialdean egindako lehenengo lan-dokumentala izan zen.
* 1915ean *"Nobleza Gaucha"* pelikulak arrakasta lortu zuen, Jose Hernandez idazlearen "Martin Fierro" pertsonaian oinarriturik.
* 1917an Quirino Cristianik historia osoan lehen pelikula animatua egin zuen, *"El apóstol"* izenburukoa. Urte hartan bertan Carlos Gardel abeslariak debuta egin zuen zineman.
* 1931n *"Muñequitas porteñas"* pelikula estreinatu zuten, soinuarekin egindako lehendabizikoa.
* 1940ko hamarkadan zinema klasikoaren garaia osatu zuten hainbat pelikulak: *"Historia de una noche"* (1941), *"La Guerra Gaucha"* (1942), *"La dama duende"* eta *"Malambo"* (1945), *"Pelota de trapo"* (1948), *"Crimen de Oribe"* (1950) eta *"Las aguas bajan turbias"* (1952).
* 1986an *"La historia oficial"* filmak (Luis Puenzo) Ingelesez besteko film onenaren Oscar Saria lortu zuen.
* 1992an *"Un lugar en el mundo"* estreinatu zuen Adolfo Aristarainek, sorta bikainaren ale bat izan zena: *"Martín Hache"*, *"Lugares comunes"* eta *"Roma"*, nazioartean saritutako lanak izan direnak, tartean Donostiako Zinemaldian.
* 2004an 66 estreinaldi eta hurrengo urtean 63 egin zituzten, historiako emankorrenak izanda.

## Zuzendariak 
* Luis Saslavsky (1903-1995).
* Adolfo Aristarain (1943-).
* Luis Puenzo (1946-).
* Juan José Campanella (1959-).

## Aktoreak 
* Carlos Gardel (1890-1935).
* Libertad Lamarque (1908-2000).
* Héctor Alterio (1929-).
* Norma Aleandro (1936-).
* Federico Luppi (1936-).
* Ricardo Darín (1957-).
* Pablo Granados (1965-).
* Yayo Guridi (1965-).
* Valeria Bertuccelli (1970-).
* Gastón Pauls (1972-).
* Juan Diego Botto (1975-).
* Mia Maestro (1978-).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Instituto Nacional del Cine y Artes Audiovisuales
Carlos Gardel

**Carlos Gardel** (Tolosa Okzitania, 1890eko abenduaren 11 - Medellín, Kolonbia, 1935eko ekainaren 24a) musikagile, abeslari eta zinema aktorea izan zen, 1923an argentinar herritartasuna hartu zuena. Tangoa ezagutarazi zuen mundu guztian. *El Zorzal Criollo*, *El Morocho del Abasto*, *El Mago*, *El Rey del Tango* eta *El Mudo* ezizenak hartu zituen. Medellínen hil zen, hegazkin istripu batean. 2003an Unescok *Munduaren Oroimena* programan sartu zuen Gardelen ahotsa.

Berak elkarlanean konposatu eta abestutako tango abesti ospetsuenen artean *Volver* (1934), *Mi Buenos Aires querido* (1934), *Por una cabeza* (1935) eta *El dia que me quieras* (1935) daude.

## Diskografia 
Carlos Gardelek 792 abesti grabatu zituen; tangoez gain, milongak, zambak, rancherak, tonadak..., eta baita fox-trotak eta pasodobleak ere irarri zituen.

* *Sos mi tirador plateado* (1912)
* *Brisas de la tarde* (1912).
* *Pobre mi madre querida* (1912).
* *Mi noche triste* (1917).
* *Flor de fango* (1917).
* *Caminito* (1926).
* *Siga el corso* (1926)
* *Isla de Flores* (1927)
* *El taita del arrabal*
* *Tomo y obligo* (1931).
* *Silencio* (1933).
* *Melodía de arrabal* (1933).
* *Desdén* (1933).
* *Amores de estudiante* (1934).
* *Golondrinas* (1934).
* *Cuesta abajo* (1934).
* *Mi Buenos Aires querido* (1934).
* *Soledad* (1934).
* *Volver* (1935).
* *Guitarra guitarra mía* (1935).
* *Por una cabeza* (1935).
* *Sus ojos se cerraron* (1935).
* *Lejana tierra mía* (1935).
* *Volvió una noche* (1935).
* *Novia ausente*
* "Por una cabeza"
* *El día que me quieras* (1935).
* *Dejà*, *Folie*, *Je te dirai*, *Madame c´est vous* eta *Parlez, moi d´amour* frantsesez.

## Filmak 
# *Flor de durazno* (1917).
# *Encuadre de canciones* (1930).
# *Las luces de Buenos Aires* (1931).
# *Esperáme* (1932).
# *La casa es seria* (1932).
# *Melodía de arrabal* (1932).
# *Cuesta abajo* (1934).
# *El Tango de Broadway* (1934).
# *Cazadores de estrellas* (1935).
# *El día en que me quieras* (1935).
# *Tango bar* (1935).

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
*  Carlos Gardelen biografia, gardelbiografia.com.ar
Mischa Barton

**Mischa Barton** (Londres, Ingalaterra, 1986ko urtarrilaren 24a - ) aktore ingelesa da. The O.C. telesail estatubatuarragatik ezaguna da.

## Filmografia 
## Kanpo estekak 
*  Mischa Barton (IMDb)
Mate

**Matea** izen bereko landareko *(Ilex paraguariensis*) hosto lehorrekin eginiko infusioa da, landare honek Parana, Paraguai eta Uruguaiko goi parteko ibaietako arroa du jatorri. Landarea aurrez idortu, moztu eta eho egiten da, zapore mikatza lor dezan. Zenbaitek azukreaz, eztiaz edo steviaz gozatzen dute.

Hego Amerikan aro aurre-kolonbinotik kontsumitzen da eta kolonizatzaileek ohitura hori azkar bereganatu zutenez, Argentina, Uruguai, Paraguai, Brasilgo hegoalde, Boliviako ekialde eta Txileko hegoaldeko ikur bilakatu da. Jesusen Lagundia izan zen landare hau ekoizten lehenetarikoa, Perun, eta horregatik "jesuiten tea" izenez ere ezaguna egin zen. Egun, munduko puntu ezberdinetan kontsumitzen da, baina Siria da inportatzaile nagusiena, Argentinara joan eta jatorrira itzulitako siriarrek eramanda.

Tea, kafea edota txokolatearen antzera efektu bizigarria du; hau, duen kafeinaren ondorio da. Honetaz gain, diuretikoa ere bada, edaten den ur kantitate handiaren eraginez eta digestioan ere laguntzen du. Aipatutako beste infusioek bezalaxe, bihotzerrea sor dezake eta honi aurre egiteko, askok beste zenbait belar gehitzen dizkio infusio honi.

Ohikoa da edari hau mate ontzitik tenperatura beroan edatea (ura 80 graduko tenperaturan) *bombilla* deituriko metalezko lastotxo baten bidez. Mate ontzi bezala Edankuia (*Lagenaria siceraria*) fruitua erabiltzen da, nahiz eta, zilarrezko, metalezko, beirazko eta gaur egun, plastikozkoak ere erabili.

*Chimarrão* izena hartzen du Brasilen, eta *terere* infusioa hartzeko beste modu baten izena da, ur hotzarekin alegia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Yerba Mate Association of the Americas
Howard Hawks

**Howard Winchester Hawks** (Goshen, Indiana, 1896ko maiatzaren 30a - Palm Springs, Kalifornia, 1977ko abenduaren 26a) Ameriketako Estatu Batuetako zinema zuzendaria zen.

## Filmagintza 

* *The Road to Glory* (1926)
* *Fig Leaves* (1926)
* *The Cradle Snatchers* (1927)
* *Paid to Love* (1927)
* *A Girl in Every Port* (1928)
* *Fazil* (1928)
* *The Air Circus* (1928)
* ''Trent's Last Case* (1929)
* *The Dawn Patrol* (1930)
* *The Criminal Code* (1931)
* *La Foule hurle* (1932)
* *Scarface* (1932)
* *The Crowd Roars* (1932)
* *Tiger Shark* (1932)
* *Today We Live* (1933)
* *The Prizefighter and the Lady* (1933)
* *Viva Villa!* (1934)
* *Twentieth Century* (1934)
* *Barbary Coast* (1935)
* *Ceiling Zero* (1936)
* *Sutter's Gold* (1936)
* *The Road to Glory* (1936)
* *Come and Get It* (1936)
* *Bringing Up Baby* (1938)
* *Only Angels Have Wings* (1939)
* *His Girl Friday* (1940)
* *Sergeant York* (1941) (Oscar Sarietarako bere izendapen bakarra)
* *Ball of Fire* (1941)
* *Air Force* (1943)
* *The Outlaw* (1943)
* *To Have and Have Not* (1944)
* *The Big Sleep* (1946)
* *Red River* (1948)
* *A Song Is Born* (1948)
* *I Was a Male War Bride* (1949)
* *The Thing from Another World* (1951)
* *The Big Sky* (1952)
* *Monkey Business* (1952)
* *O. Henry's Full House* ("The Ransom of Red Chief" zatia) (1952)
* *Gentlemen Prefer Blondes* (1953)
* *Land of the Pharaohs* (1955)
* *Rio Bravo* (1959)
* *Hatari!* (1962)
* *Man's Favorite Sport?* (1964)
* *Red Line 7000* (1965)
* *El Dorado* (1966)
* *Rio Lobo'' (1970)

## Kanpo estekak 
* Howard Hawks zinema zuzendari eta ekoizlearen IMDBko fitxa irakurgai
Monachil

**Monachil** Granadako probintziako (Espainia) udalerria da. 2007an 6.270 biztanle zituen.

## Hiri senidetuak 
* 

## Kanpo estekak 
*  Monachilgo Udala
*  C.D. Nórdico Monachil

[thumb|ezkerrera|300px|[Sierra Nevada|Sierra Nevadako Eski Estazioa, Monachilen]]
Uma Thurman

**Uma Thurman** (Boston, Massachusetts, Ameriketako Estatu Batuak, 1970eko apirilaren 29a - ) aktore estatubatuarra da.

## Filmografia 
## Kanpo estekak 
*  Uma Thurman (IMDb)
Salma Hayek

**Salma Hayek** (Coatzacoalcos, Veracruz, Mexiko, 1966ko irailaren 2a - ) aktore mexikarra da. Oscar Sari baten hautagaitza jaso duen lehen emakumezko aktore mexikarra da.

## Filmografia 
### Filmak 
### Telebistan 
## Kanpo estekak 
*  Salma Hayek (IMDb)
Toyota Celica

**Toyota Celica** autoa 1970an izan zen plazaratua aurreneko aldiz Toyota automobil konpainia japoniarraren eskutik. Ordutik gaur arte hainbat alditan berritu izan dute autoaren egitura, baina aldaketarik esanguratsuena 1986an eman zen atzeko trakzioa izatetik aurrekoa izatera pasa zenean. Urteetan zehar lau zilindroko motor desberdinak erabili izan ohi ditu eta gaur egun jada zortzigarren auto belaunaldia bete du. Mundu mailan ospe handiena laurogeita hamargarren hamarkadan auto lasterketetan izandako emaitza onei esker lortu zuen, besteak beste Carlos Sainz espainiar pilotua, Didier Auriol frantsesa eta Juha Kankkunen finlandiarrari esker.

## Kanpo estekak 
*  Toyota Celicaren historia 1971-2005 urte bitartean