open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Steventon (Hampshire)

**Steventon** herrixka bat da, eta 250 biztanle inguru ditu Hampshireko iparraldean, Ingalaterran. Basingstoke hiritik 7 milia hego-mendebaldera, Overton, Oakley eta North Waltham herrien artean, M3-ko 7. bidegurutzetik gertu dago.

## Historia 
Komunitatea 1086ko Domesdayren liburuan ageri da *manor* gisa, baina elizarik ez da aipatzen.

Jane Austen idazlearen jaioterria da Steventon. Idazlea 1775etik 1801era bizi izan zen han, bere bizitzako lehen urteetan, gurasoekin. Gero, gurasoekin Bath-era bizitzera joan zen.  Errektoretza, bere garaian, 1824. urtean, eraitsi zuten. Bertan bizi izan zen Jane Austen bere familiarekin, bere aita erretorea baitzen. Ama etxeko andre izan zen, ahizpa nagusi bakarra Cassandra margolari amateurra eta sei neba izan zituen. Zortzi seme-alaben artean Jane zazpigarrena zen.  Errektoretzan idatzi zituen, *Harrotasuna eta aurrejuzguak*,  *Northanger-en Abadia* eta *Zentzua eta Sentsibilitatea*. Erretoretza 1824 inguruan behera bota zuten arren, lekua oraindik ezki zahar ikusgarri batek markatzen du, eta uste da James anaia zaharrenak landatu zuela, aitaren parrokia oinordetzan hartu zuenak. 2011n egindako indusketa batek antzinako erretoretzaren lekua aurkitu eta mapatzeko gai izan zen, eta bere garaiko hainbat tresna  berreskuratu ziren. Hesitutako eremu batek eta ohartarazteko seinale batek izendatzen dute gunea gaur egun.

## Gobernantza 
Herria, gaur egun, parrokia zibila da eta Overton, Laverstoke eta Basingstokeko Steventon pabiloien eta Deaneko Udalaren parte da. Hampshire Konderriko Kontseiluko barruti ez-metropolitar bat da udal-kontseilua.

## Iruditegia 

Irudi:December 2011- Steventon Church - geograph.org.uk - 2718079.jpg|Steventon-eko San Nikolas eliza.
Irudi:Steventon, Jane Austen worshipped here - geograph.org.uk - 1162793.jpg|Jane Austen omenezko idazkuna. ("Jane Austenek hemen egin zuen otoitz").
Irudi:Fingerpost in Chawton, Hampshire (Jane Austen).jpg|Gaur egun gehien bisitatzen diren lekuak San Nikolas eliza eta Jane Austenen etxea.
Irudi:Jane Austen's House Museum, Chawton.jpg|Jane Austen etxe-museoa.

## Herritar ezagunak 
* Cassandra Austen, (1773 – 1845), margolaria, Jane Austen idazlearen ahizpa eta erretratugilea.
* Jane Austen, idazlea, (1775-1817).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Azagrako jauregia

**Azagrako oinetxe jauregia** Ebroko Erriberako Azagra udalerrian kokatutako Erdi Aroko oinetxe jauregi bat da.

## Historia 
Nafarroako Erresumako nomina ofizialean arma-kabo gisa ageri da. 1631n Martin Urotz Azagrarena zen, urte horretako exekutorial batean ikus daitekeenez. 1699an, gorteetarako deia egin zitzaion Jose Zala Peralta jaunari, eta hark kuartelei aurre egitea eskatu zuen 1723an. Felipe Lavid jaunak, Logroñoko bizilagunak, 1745ean egin zuen errebate berria.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Azagra
* Ebroko Erribera
* Erriberagoiena

## Kanpo estekak
Yann Martel

**Yann Martel** (Salamanca, 1963ko ekainaren 25) kanadar idazlea da.

1988an argitaratu zituen bere lehen istorio laburrak aldizkarietan, eta 1996an lehen eleberria. *Life of Pi* 2001ean argitaratu zen eta Booker Saria irabazi zuen. 2012an eleberrian oinarritutako film bat filmatu zen.

## Lanak 
* *Seven Stories* (1993)
* *The Facts Behind the Helsinki Roccamatios* (Ipuin bilduma) (1993)
* *Self* (1996)
* *Life of Pi* (2001)
* *We Ate the Children Last* (ipuina) (2004)
* *Beatrice and Virgil* (2010)
* *101 Letters to a Prime Minister: The Complete Letters to Stephen Harper* (2012)
* *The High Mountains of Portugal* (2016)

## Kanpo estekak
Nerea Castaño

**Nerea Castaño Gordon** (Getxo, Bizkaia, 1995) bizkaitar abokatu eta legelaria da.

## Bizitza 
Enpresen Administrazio eta Zuzendaritza (EAZ) eta Zuzenbidea Gradu bikoitza ikasi zuen Euskal Herriko Unibertsitatean (2013-2019). Ondoren abokatutza masterra egin zuen Euskal Herriko Unibertsitatean (2019-2021). Abokatutzan sartzeko proba gainditu ondoren, abokatu titulua lortu zuen 2021 urtean. Geroztik, abokatu gisa jardun du. Bizkaiko Abokatuen Elkargo Ohoretsuko abokatu elkargokidea da.

2021 urtean abokatu gisa jarduten hasi zen Busturia Consulting abokatu bulegoan. 2022 urtean "Antonio Hernández-Gil" Abokatu Gazteen Saria jaso zuen. 2023. urtean, Best Lawyers 2023-k «Jarraitu beharreko abokatua» sarirako aurrehautatu zuen.

Atzerritartasun eta Immigrazio Zuzenbidean doktoregoa eta ikerkuntza prestatzen ari da Euskal Herriko Unibertsitatean (EHU).

## Argitalpenak 
* 2023, La incidencia de la Ley de Extranjería en los proyectos de vida migratorios. Esbozos para una tesis doctoral.

[thumb|Nerea Castaño Gordon, Garazi Romero Sánchez eta Andoni Polo Roca abokatuak [“Antonio Hernández-Gil” Abokatu Gazteen Saria jasotzen, Carlos Fuentenebro Zabala jn. Bizkaiko Abokatuen Elkargo Ohoretsuko Dekanoarekin eta Ana Bermejo Arteagabeitia and. eta Luis Javier Santafé Méndez jn. Gobernu Batzordeko kideekin. Argazkian, ezkerretik eskuinera, Luis Javier Santafé, Nerea Castaño, Ana Bermejo, Garazi Romero, Carlos Fuentenebro eta Andoni Polo.]]

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2023, Best Lawyers 2023 «Jarraitu beharreko abokatua» aitorpenerako aurrehautaketa
* 2022, "Antonio Hernández-Gil" Abokatu Gazteen Saria

## Ikus, gainera 
* Iker Barbero

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zumarreko Andre Mariaren eliza

**Zumarreko Andre Mariaren eliza** Ebroko Erriberako Azagra udalerrian kokatutako XVII. mendeko kristiau basilika bat da. Barroko estiloa ditu.

## Eraikina 
1680. urtean Domingo Gutierrez Azagrakoa eta Andres Martinez San Adriango bizilaguna eraikitzen ari ziren adreiluzko eraikin barrokoa da. Sei urte geroago, Pedro Alfarok sakristia eraiki zuen. Erretaula nagusiak, XVIII. mendearen bigarren erdiko errokoko estilokoak, Zumarreko Ama Birjinaren irudi bat eta Andra Mariaren tipologiari jarraitzen dion XIV. mendeko tailu gotiko bat babesten ditu.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Azagra
* Ebroko Erribera
* Erriberagoiena

## Kanpo estekak
Azagrako gaztelua

**Azagrako gaztelua** Nafarroa Garaiko Ebroko Erriberako Azagra udalerrian kokatutako gaztelu bat da. Erdi Aroan, gaztelu honek eta haitzean induskatutako kobazulo batzuek babestu zuten Azagra. Haitzulo horiek babes-gordailu gisa erabiltzen ziren gerra gertatuz gero. Aro Modernoan abandonatua izan ondoren, 1920ko hamarkadan eraitsia izan zen, luizi arriskuagatik, egitura guztia herriaren gainera eroriz.

## Historia 
1265ean defentsa talde hau Semeno Peritz Azagraren ardurapean zegoen. Geroago, 1276an, Lope Gontzalitz Andosillak omenaldia egin zion Joana I.a erreginari, Imbert de Belpuchen eskuetan. 1280an, Ramiro Gil Lerin alkaide gisa agertzen da, eta 8 libera, 20 kahitze gari eta herriko labearen zerga jasotzen zituen. 1300. urte inguruan Remiru Martinitz Arroitz agertzen da, bere seme Gartzea Ramiritz Arroitz oinordekoa, 1321ean 6 libera eta 30 kahitzeko esleitu zizkiona. Merinoak 1357an jakinarazi zion harrerari Juan Fernández de Roses alkaidea gazteluan bizi zela bere konpainiekin, eta ikuskapen horiek aldizka egiten ziren, arduragabekeriarik gerta ez zedin. 1371n Jimeno Martínez de Medrano guardiak 8 libera eta 40 kajitze zituen. Karlos III.a Nobleak Diego Perez de Mirafuentesen (Mueseko kaparea) esku utzi zuen alkatetza 1387an.

1430ean, Gaztelaren aurkako gerra zela eta, Pedro Martinez Amatriain gaztelua defendatu zuen, Vianako Printzearen maisu-ostatua, 3 arma-gizonekin eta 10 baleztarirekin. Urte horretan bertan, Joan II.a erregeak herriari eman zion gotorlekua, primiziaren emaitzaz konpon zezaten. 1455ean García de Falces alkaidea zen.

Hiribildua eta gaztelua Piarres Azkoiengoak bahituran eman zizkien gaztelarrei, handik Nafarroari kalterik egingo ez ziotela bermatzeko eskatuz. Bestalde, kontraforua izanez gero, ahaleginak gaztelarrak bota beharko lituzkeela erabaki zen.

XVI. mendearen lehen urteetan, jaurerria Isabel Foixkoa andrearena zen, Piarres Azkoiengoaren alarguna, eta 1503-1505ean, aipatu andrearen albazeek gaztelua konpontzeko egindako gastuak kontuan hartu ziren. Lehenago, Leringo kondearena izan zen, eta Joanes III.a Nafarroakoak konfiskatu egin zion, Azkoiengo kondeari emateko, agramontar leial gisa. 1511n Alonso Azkoiengoa jauna, San Estebango kondea, jaurerriaren titularra zen. Fernando Katolikoak Nafarroa konkistatu zuenean, Erresumaren gotorlekuei buruzko isilpeko txosten batek Azagrako hiribildua eta Faltzesko markesaren dorre gotorra biltzen zituen.

Gazteluko dorre zaharra, defentsarako hormen aztarna batzuekin, hiribilduaren jabe izan zen 1874 arte, haitzaren luizi batean desagertu zen arte. Gazteluko sotoetan XIV. mendeko aulki bat eta beste objekturen bat aurkitu ziren, gaur egun Nafarroako Museoan kontserbatuta daudenak.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Azagra
* Ebroko Erribera
* Nafarroako Erresuma

## Kanpo estekak
Nazioarteko Balea Batzordea

thumb|250px|Estatu bazkideak
**Nazioarteko Balea Batzordea** (, IWC) balea arrantza arautzen duen erakunde bat da. 1946ko abenduaren 2an sortu zuen Washingtonen (AEB) Baleen Arrantza Arautzeko Nazioarteko Konbentzioak, zeina zetazeoen arrantza eta merkataritza arautzeko helburuarekin sortu zen. IWCren egoitza nagusia Cambridge da, Ingalaterran. Hiru batzorde nagusi ditu: zientifikoa, teknikoa eta finantza-administrazioa. Ohi denez, IWC urtero biltzen da, maiatzean edo ekainean. Estatu parte-hartzaile bakoitzak batzordekide bat du, eta aditu eta aholkulariekin batera parte hartu dezake.

## Estatu bazkideak
IWC 88 estatuk osatzen dute; horien artean daude Alemania, Argentina, Brasil, Errusia, Espainia, Estatu Batuak, Frantzia, Ingalaterra, Mexiko, Peru, Txina eta Zeelanda Berria . Kanada eta Japonia ez dira bazkide proposamen bat onartu zuen Stockholmen, zetazeoen arrantza komertzialean 10 urteko moratoria gomendatzen zuena, baleen populazioak berreskuratu ahal izateko. Mehatxatutako Espezieen Nazioarteko Merkataritzari buruzko Konbentzioak (CITES)  1977an eta 1981ean egindako txostenek identifikatu zituzten galzorian zeuden zenbait balea espezie.

1982an, IWCk arrantza komertzialaren amaiera erabaki zuen, balea-arrantzaren nazioarteko moratoria baten bidez, 1985-1986 aldian gauzatu zena. Islandiak eta Hego Koreak baimen bereziak lortzeko, araudia erabili zuten bitartean, Japoniak, Norvegiak, Peruk eta Sobiet Batasunak desafiatu egin zuten erabakia, arrantzatzen jarraitu baitzuten, argudiatuz moratoria ez zela oinarritzen Batzorde Zientifikoaren aholkularitzan. Japoniak eta Peruk, azkenean, jarrera aldatu zuten, Estatu Batuek egindako presioen ondorioz. 1987an Sobiet Batasunak  ere baleen arrantza bertan behera utzi zuen.

Moratoria egon arren, konbentzioaren VIII. artikuluak helburu zientifikoekin arrantzatzea ahalbidetzen du. Salbuespen horretaz baliatuz, Japoniak merkataritza debekua onartu zuen azkenean, baina arrantza zientifikoa hasi. Japoniak 400 balea inguru arrantzatzen ditu urtean. Estatu bazkideen %75en gehiengoa behar da neurria atzera botatzeko.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Halcyon

**Halcyon** *coraciformes* hegaztien generoa da, *Halcyoninae* familiakoa. 

## Izenaren jatorria 
*Halcyon* greziar kondairako hegazti baten izena da, eta, oro har, martin arrantzalearekin lotzen da. Antzinaroan uste zen hegazti horrek habia egiten zuela itsaso barearen gainean, arrautzak habia flotatzailean txitatu ahal izateko. Horregatik, bi asteko barealdia espero zen neguko solstizioaren inguruan. Mito horren ondorioz, *halcyon* hitza bakearen eta lasaitasunaren sinonimo gisa erabiltzen zen.

## Banaketa 
Espezie gehienak Saharaz hegoaldeko Afrikan aurkitzen dira. Dena dela, Asian ere bi espezie daude eta horietako bat, *Halcyon smyrnensis*, Europan agertzen da batzutan.

## Biologia 
Hegazti hauek oso handiak dira eta moko handiak dituzte. Hegazti sedentarioak izan ohi dira, nahiz eta *Halcyon smyrnensis* eta *Halcyon coromanda* hegaztiak partzialki migratzaileak izan. Habitat mota askotan aurkitzen dira, eta mota askotako basoak dira ingurune gogokoenak. Zelatan ehizatzen dute, eta geldirik egoten dira animalia txikien zain, hala nola intsektu handiak, karraskariak, sugeak, igelak, eta batzuek arrainak ere harrapatzen dituzte.

## Espezieak 
Generoak 11 espezie ditu:

* *Halcyon coromanda* 
* *Halcyon badia* 
* *Halcyon smyrnensis* 
* *Halcyon leucocephala* 
* *Halcyon pileata* 
* *Halcyon cyanoventris* 
* *Halcyon senegalensis* 
* *Halcyon senegaloides* 
* *Halcyon malimbica* 
* *Halcyon albiventris* 
* *Halcyon chelicuti* 

Iturri batzuek genero honetan ere beste hauek sartzen dituzte: *Pelargopsis*, *Syma* eta *Todirhamphus*.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Txomin Arrotegi

**Txomin Arrotegi Vélez** (Donostia, ), gipuzkoar futbolari ohia da, erdilari moduan aritzen zena.

## Ibilbidea 
*2020ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak 
*  Jokalari profila Athleticen webgunean
Gibelaranja hankagorri

**Gibelaranja hankagorria** *(Russula decolorans)* *Russulaceae* familiako onddoa da. Jangarria da. Haragia berez gris edo beltz bihurtzeko joera duen taldeko *Russula* da. Ezaugarri hori nabarmenagoa da espezie honetan. 

## Deskribapena 
**Kapela:** 5 eta 12 cm arteko diametrokoa, haragitsua, hasieran hemisferikoa, denbora askoan ganbila, amaieran hondoratua eta labur ildaskatua. Gainazala likatsu samarra da denbora hezean eta laranja-lehoi kolorekoa, arbeletxeko kolorekoa edo hori-laranja. Gero grisaxka egiten da eta azkenean beltzaxka.

**Orriak:** Itsatsiak eta nahiko estu, krema kolorekoak gero horixkak bihurtzen dira, gero grisaxkak eta azkenean beltzak.

**Hanka:** Sendoa, zilindrikoa, zimurtsua, zuri kolorekoa grisez zikindua eta zahartzean belztuta.

**Haragia:** Lodia eta itxia kapelan, zuria da, gero grisera pasatzen da eta beltzez zikintzen da. Usain gabea edo ezti usain txiki bat du, eta zapore gozoa. "Sulfato de hierro" erreaktiboarekin kolore arrosa zurbila hartzen du.

**Etimologia:** Latinetik dator Russula hitza, -etik, gorriaren txikigarritik:apur bat gorrixka, kolore gorria daukatelako Russula generoko espezie askok. *Decolorans* epitetoa ere latinetik dator, eta kolorez aldatzen dela, esan nahi du. Haragia gris bihurtzen zaiolako.

## Jangarritasuna 
Jangarria da.

### Nahasketa arriskua 
*Russula vinosa* delakoa oso antzekoa da eta batzuentzat *Russula decolorans* espeziaren aldaera iluna da. Leku berdinetan bizi da, kapela gorrixka marroi samarra du, haragia ebakitzean belztu egiten da, eta multzoak *decolorans* delakoa bezain beste edo kolore beltzagoa hartzen du.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean ateratzen da mendiko izeien baso hezeetan, ahabien ondoan.

### Banaketa eremua 
Europa, Ipar Amerika, Errusia, Japonia eta Kongoko Errepublika Demokratikoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bruce Dickinson

**Paul Bruce Dickinson** (1958ko abuztuaren 7a) musikari ingelesa da, 198etik Iron Maiden heavy metal taldeko abeslari nagusia izan dena.

Dickinsonek 1970eko hamarkadan hasi zuen bere musika ibilbidea pub talde txikietan, Sheffieldeko eskolara eta Londreseko unibertsitatera joaten zen bitartean. 1979an, Samson heavy wave talde britainiarrarekin bat egin zuen, eta nolabaiteko ospea lortu zuen "Bruce Bruce" izen artistikoarekin, eta estudioko bi diskotan parte hartu zuen. Samson 1981ean utzi eta Iron Maidenekin bat egin zuen, Paul Di'Annoren ordez, eta 1982ko *The Number of the Beast* albumean egin zuen debuta. Bandaren lehen etapan, platinozko eta urrezko albumak argitaratu zituzten AEBetan eta Erresuma Batuan, 1980ko hamarkadan eta 1990eko hasieran.

Dickinsonek 1993an utzi zuen Iron Maiden (Blaze Bayleyk ordezkatu zuen) bere bakarkako ibilbidea jarraitzeko, heavy metal eta rock estilo anitzekin esperimentatuz. 1999an berriro elkartu zen taldean, Adrian Smith gitarra-jotzailearekin batera, eta ondorengo sei estudio-disko argitaratu ditu bandarekin. Iron Maidenera itzuli zenetik, 2005ean bakarkako beste disko bat kaleratu zuen, *Tyranny of Souls*. Haren lehengusu gazteena, Rob Dickinson, Catherine Wheel rock alternatiboko talde britainiarreko abeslari ohia da, eta seme Austin Rise to Remain metalcore taldeko buru izan zen.

Bere musika ibilbideaz gain, Dickinsonek beste jarduera batzuk ere egin ditu. Astraeus Airlinesentzat merkataritza-pilotu gisa hasi zen lanean, eta, horren ondorioz, hainbat jarduera mediatiko egin zituen, hala nola, Iron Maiden, Ed Force One konpainiako *charter* hegazkina kapitaintzea munduko biretan. Astraeus itxi ondoren, hegazkinen mantentze-lanetarako eta pilotuen prestakuntzarako bere enpresa sortu zuen, Cardiff Aviation, 2012an. Dickinsonek bere irratsaioa aurkeztu zuen BBC Radio 6 Music katean 2002tik 2010era, eta telebistako dokumentalak ere aurkeztu ditu, eleberri- eta zinema- gidoigilea gisan, Robinsons Breweryrekin garagardo bat sortu du eta esgriman lehiatu da nazioartean.

## Kanpo estekak
Eibar KE 2022-2023

Entrenatzailea:  Gaizka Garitano (12-15, 21-Egun)
* 15px|Kapitain = Kapitainak.
* 15px|Lesio = Epe luzeko lesioa.
*  25 baino handiagoa den dortsala duten joklariak Vitoria taldeko jokalariak dira, eta beraz bigarren edo lehen taldearekin jokatu dezakete partidak. LFP-ko arauak diotenez, lehen taldeko jokalariek 1-etik 25-erako dortsalak eraman beharko dituzte. 

#### Lagatakoak 
### Neguko merkatua 2023 
### Udako merkatua 2022 
### Estatistikak 
*Jokalariak guztira: 28*

### Denboraldiko Hamaikakoa 
*Lehiaketa guztietako datuekin, hamaikakoetan geheien agertu diren jokalariak.*

350px

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Guðni Jóhannesson

**Guðni Thorlacius Jóhannesson** (Reykjavik, 1968ko ekainaren 26a) Islandia hidtorialari eta politikaria da. Islandiako presidentea izan zen 2016tik 2024ra.

Islandiako Unibertsitateko historia irakaslea izan zen eta Islandiako historia modernoan espezializatu zen. Hautagai independente gisa aurkeztu zen eta 2016ko hauteskunde presidentzialak irabazi zituen. 2020an berriro hautatu zuten, botoen % 92,2 eskuratuta.
Patrick Brontë

**Patrick Brontë** (Emdale, Down konderria (egungo Ipar Irlanda); 1777ko martxoaren 17a- Haworth, Yorkshire; 1861ko ekainaren 7a) idazle eta apaiz anglikano izan zen. Brontë anaia-arreben aita izan zen.

## Biografia 
Gizon kulto hori eskolara joan zen hamasei urte bete arte. Ikasketak finantzatzeko, gurasoek bi hektarea lur baino gehiago alokatu behar izan zituzten. Geroago eskola pribatu bat sortu zuen. Irakasle gisa lan egin zuen eta dirua aurreztea lortu zuen. Horri esker Cambridgeko St John 's College unibertsitatean sartzea lortu zuen. Hori ohiz kanpoko gertakaria da; izan ere, jatorri irlandarra eta apala zuenez, ohikoena Dublingo Trinity Collegen sartzea zatekeen, Cambridgeko Trinity Collegen adinako sonarekin, eta ez hain erakunde ospetsuan. Thomas Tighe bake-epaileak, parlamentari baten semea eta parlamentuko bi kideren senidea, Established Church of Irelandeko ministroa eta mugimendu ebanjelikoen jarraitzaileak, lagundu zion ere bai. Bere Bachelor of Arts titulua eskuratu ondoren, 1806ko abuztuaren 10ean, apaiz-anglikano ordenatu zen; diru asko ez zuten ikasle gehienek hori egiten zuten. 

1812an, sei urte geroago, Maria Branwell ezagutu zuen. Maria Kornualleskoa zen. 1812ko abenduaren 29an ezkondu ziren eta sei seme-alabak izan zituzten. Familia 1820an Haworthko parrokia-etxean egokitu ziren. Etxe hori egun museoa da. 

Patrick Brontëk apaiza gisa lan egin zuen, bikarioaren funtzioa betetzen. Bere maila "curate"arena zen. Arthur Wellesleyren, Wellingtongo lehen dukearen zale amorratua zen eta harek bezela bizitza osoa gorbata zuri handi bat eramango zuen, bere janzkeraren ezaugarria izanik. Brontë familia ideologikoki oso kontserbadorea zen, aitarengandik hasita. Haien ustez Aitasantua Satan bera zen eta, sarritan, elizaren gaien inguruko eztabaidetan parte hartu zuen, beti jarrera atzerakoiak defendituz. Elizabeth Gaskell idazleak gizon hipokondriako eta misantropo gisa deskribatu zuen. Dena dela, bere jarrera bere alabekin irekia izan zen: haien ikasketaz kezkatu zen eta Cowan Bridge eskolara bidali zituen. 

Oso gazte alargun gelditu zen baina ez zuen lortu berriro ere ezkontzea. 84 zituelarik hil zen.

## Obra 
Bereak dira *Cottage Poems* (1811), *The Rural Minstrel* (1814) eta *The Cottage In The Wood* (1816) liburuak, baita egunkarietako artikuluak, poemak eta liburuxkak ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Patrick Brontëren poemak.
George Armitage Miller

**George Armitage Miller** (1920ko otsailaren 3a - 2012ko uztailaren 22a) psikologo estatubatuarra izan zen, psikologia kognitiboaren sortzaileetako bat eta, zabalago, zientzia kognitiboaren sortzaileetako bat. Psikolinguistikaren sorreran ere lagundu zuen. Millerrek hainbat liburu idatzi zituen eta WordNeten garapena zuzendu zuen, programa informatikoek erabil dezaketen hitz-loturen datu-basea. "*The Magical Number Seven, Plus or Minus Two*" ("zazpi zenbaki magikoa, gehitu edo kendu bi") artikuluaren egilea da. Artikulu horretan, oro har kontuan hartutako emaitza esperimental ezberdin askok epe laburrean giza memoriaren gaitasunerako zazpiko batez besteko muga erakusten dutela ikusi zuen. Artikulu hau askotan aipatzen dute psikologoek eta, oro har, kulturan. Millerrek sari ugari jaso zituen, besteak beste, Zientziaren Domina Nazionala.

Psikologian nagusi zen teoria konduktismoa zenean hasi zuen bere ibilbidea Millerrek. Teoria horrek prozesu mentalen azterketa saihesten zuen eta jokabide behagarrian jartzen zuen arreta. Ikuspegi hori baztertu zuenean, Millerrek teknika esperimentalak eta metodo matematikoak asmatu zituen prozesu mentalak aztertzeko, hizketan eta hizkuntzan arreta berezia jarriz. Batez ere Harvardeko Unibertsitatean, MITen eta Princeton Unibertsitatean lan eginez, psikolinguistikaren sortzaileetako bat bihurtu zen, eta zientzia kognitiboaren eremu zabalago berriaren fundazioan funtsezko figuretako bat izan zen, 1978 inguruan. Zientzia kognitiboko eta psikolinguistikako beste figura batzuekin, Noam Chomskyrekin kasu, kolaboratu zuen eta lan egilekide izan zen. Psikologia prozesu mentalen eremura eramateagatik eta mugimendu hori informazioaren teoriarekin, konputazioaren teoriarekin eta hizkuntzalaritzarekin lerrokatzeagatik, Miller XX. mendeko psikologo handienetakotzat jotzen da. 2002an argitaratutako *Review of General Psychology* inkestaren arabera, Miller izan zen garai hartako hogeigarren psikologorik aipatuena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2022ko Frantziako Tourra

**2022ko Frantziako Tourra** Itzuli Handi honen 109. edizioa izan zen. 2022ko uztailaren 1ean Kopenhagen hasi zen, Grand Départ Copenhagen Denmark deitu zuten Grand Départ delakoarekin, eta uztailaren 24an Parisen amaitu zen, tartean txirrindulariek ezarritako 21 etapa egin zituztelarik.

Garailea Jumbo Visma taldeko Jonas Vingegaard daniarra izan zen. Sailkapen orokorrean gailentzeaz gain, bi etapa garaipen lortu zituen. Honekin batera, UAE Team Emirates taldekoTadej Pogačar esloveniarra eta Ineos Grenadiers taldeko Geraint Thomas galestarra igo ziren podiumera.

Lehenbiziko euskalduna, Movistar taldeko Ion Izagirre gipuzkoarra izan zen, sailkapen orokorreko berrogeigarren postuan amaitu zelarik.

## Taldeak 
## Parte-hartzaileak
## Etapak 
## Sailkapenaren eboluzioa 
## Sailkapenak 
### Sailkapen nagusia 
### Mendiko sailkapena 
### Puntukako sailkapena 
### Gazteen sailkapena 
### Taldekako sailkapena 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Saint John's College (Cambridge)

thumb|150px|Saint John's Collegen sarrera nagusia.
'''Saint John's College'* Ingalaterrako Cambridgeko Unibertsitatean dauden hogeita hamaika *college*ren bat da. St John kalean dago.

## Historia 
*College* 1511n Lady Margaret Beaufortek sortu zuen; Margaret Henrike VII.a Ingalaterrakoaren ama zen.  

## Ezaguarriak 
College honek 135 irakasle elkartuak ditu ("*fellows''"), 530 ikasle eta doktoretza egiten ari diren 300 ikasle. Cambridgeko Unibertsitatearen hirugarren unitatea da; aurretik Trinity College eta Homerton College daude. 

Instituzio honen zortzi partaideek Nobel Saria eskuratu dute.

## Ikasle ospetsuak 
* Patrick Brontë - Idazlea, Brontë ahizpen aita.
* Roger Ascham - Humanista.
* John Herschel - Astronomoa.
* James Joseph Sylvester - Matematikaria.
* John Newport Langley -  Fisiologo eta farmakologoa.
* Paul Dirac -  Fisiko teorikoa.
* John Cockcroft - Fisiko nuklearra.
* Frank Yates - Estadistikoa.
* Frederick Sanger - Biokimicoa.
* Roger Penrose - Astronomoa.
* William Gilbert - Filosofoa eta medikua.
* David Harvey - Geografoa.
* William Wordsworth - Poeta.
* Henry Briggs - Matematikaria.

## Erreeferentziak 
## Kanpo estekak 
* :St John's College
* :St John's College JCR
* :St John's College SBR (equivalent to the MCR of other colleges)
* :Boat Club
Fortsas gezurra

thumb|250px|Fortsas katalogoaren azala.
**Fortsas gezurra** Binchen, Belgikan, 1840an eman zen txantxa intelektual handia izan zen. Txantxaren biktimak liburu arraroen erosleak eta bildumagileak izan ziren. Gezurra asmatu zuena, Renier Hubert Ghislain Chalon, erretreta hartuta zuen militar eta antigoalekoen saltzailea izan zen.

## Liburu arraroen enkantea 
Europako liburu arraroen erosleek eta bildugileek enkante berezi baten berri jaso zuten. Helburu horrekin oso liburu bereziak zituen katalogoa zabaldu zen; antza denez, liburu horiek Binchen enkantean saldu behar ziren. Bidalitako katalogoaren arabera, Jean Nepomucene Auguste Pichauld, Fortsasko kondea, liburu arraroen bildumagile izan zen, kopia ezagun bakarreko liburuen bildumagile, alegia. Hil zenean, 1839ko irailaren 1ean, 52 ale bakar zituen. Jaraunsleek, ez baitzuten interesik jaraunspenaren edukian, bilduma enkantean jartzea erabaki zuten. Enkantea 1840ko abuztuaren 10erako ezarri zen katalogoan.

## Enkantearen eguna 
Data horretan, bildumagile eta intelektual ugari hurbildu ziren Binchera, enkantean parte hartzeko irrikaz. Iritsi eta denbora gutxira, konturatu ziren enkantea egingo zen notarioaren bulegoa ez zela existitzen, ezta ustez notarioa zegoen kalea ere. Zirkular bat egin zen egun hartan bertan, eta enkantea egingo ez zela azaldu zen, Bincheko liburutegi publikoak bilduma osoa erostea erabaki baitzuen. Jakin-min eta bibliofilo askok, liburutegi horren bila joatean, adierazitako liburutegirik ere ez zegoela ikusi zuten. Geroago jakin zuten Fortsasko kondea ere ez zela existitu. 

Azkenean, Renier Hubert Ghislain Chalon izeneko antikuario eta ofizial erretiratu batek prestatu eta burutu zuen txantxa.

## Katalogoaren balorea 
Paradoxikoki, Chalonek bere txantxaren biktimei bidali zizkien liburu bakarren fikziozko katalogoa bibliofiloek gutiziatutako bitxikeria bibliografiko bihurtu da. Ondoren, katalogoaren hainbat edizio egin dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Andy Goram

**Andrew Lewis Goram** (Bury, 1964ko apirilaren 13a - 2022ko uztailaren 2a) eskoziar futboleko atezaina izan zen.

Ibilbidearen hasieran Oldham Athletic eta Hibernian FC taldeetan jokatu zuen, baina gogoratuagoa da 1990eko hamarkadan Glasgow Rangers taldean jokatu ez zuelako. Han "The Goalie" ezizena jaso zuen eta 2001ean zaleek inoizko Rangerseko atezainik onena bozkatu zioten.

Eskoziako futbol selekzio nazionalarekin 43 partida jokatu zituen eta 1986 eta 1990eko Munduko Txapelketetan eta 1992 eta 1996ko Europako Txapelketetan parte hartu zuen.

Kriketa ere jokatu zuen Eskoziako selekzioarekin.

## Palmaresa 
**Rangers**
* Eskoziako futbol liga: 1991–92, 1992–93, 1994–95, 1995–96, 1996–97
* Eskoziako futbol kopa: 1992, 1993, 1996
* Eskoziako futbol ligako kopa: 1992
**Manchester United**
*Premier League: 2000–01

## Kanpo estekak
Azkoiengo zubia

**Azkoiengo zubia** Argako Erriberako Azkoien udalerrian Erdi Aroko harrizko zubi bat da, Arga ibaiaren gainean.

## Historia 
Lautadara eta herriaren sarrerara jaitsita, Erdi Aroko zubia dago, nahiz eta bere fabrikaren zati bat XVII. mendearen amaieran berreraiki zen; beraz, gotikoaren begi zorrotzak eta erdi-puntuko Erdi Arokoak elkarrekin bizi dira. Zubi zaharraren eraikuntza ezin da erabat ziurtatu, nahiz eta ahots herrikoiak erromatarrei ematen dien. Ziur dakigu Karlos III.a Nafarroakoaren garaian (1403) konpondu beharra zegoela, hondatuta baitzegoen. Horretarako, bertakoei hurrengo bost urteetan herriko juduen bular arrunta eman zien, bai eta herrian ospatzen ez zituzten betiko kapilau guztiak eta buruzagien borondateari berariazko adierazpenik egin gabe utzitako testamentu guztiak ere.
Beraz, XV. mendearen hasieran, zerga aldetik zuen salbuespen handiagatik eta benetako laguntza beragatik garrantzitsutzat jotzen zen zubi bat zegoen. Litekeena da gaur egungo zubia izatea, edo, behintzat, haren basamentuak. Bertan, begi zorrotzak eta erdi-puntukoak bizi dira.

Denboran aurrera, Azkoiengo jaurerria sortu zen, eta bertako jaun feudalek beren errentagarritasun ekonomikoak handitzeaz arduratu ziren, azpiegitura hobetuz. Une horretatik aurrera, zubia Faltzesko Markesatuaren mende geratu zen zuzenean, eta honek errenta handiak ematen zizkion bere bidesariagatik.

XIX. mendean feudalismoarekin amaitu ziren legeek zubia udal-titulartasunera pasatzea eragin zuten, eta bidesaria hiribilduko bizilagunak salbuestea. Egoera hori 1899ko otsailean aldatu zen, eta Nafarroako Foru Aldundiak adierazi zuen hiribildu horretako bizilagun guztiek ordaindu behar zutela kanpoko salmentarako generoak zituen eta Azkoienen ekoitzi ez ziren bidesaria.

Udalak gaia eztabaidatu zuen ikusaraziz araudi hori dekretu bidez 1851n emandako emakiden aurkakoa zela, zubia lagatzearen truke, Aldundiak aurreko akordioak berretsi zituen eta bizilagunak ordaintzera behartu zituen. Horrela, benetako ekimenez eraikitako zubia, udal titulartasuneko parentesi labur baten ondoren, Estatura itzultzen zen Aldundiaren bitartez.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Azkoien
* Argako Erribera
* Arga

## Kanpo estekak
Azkoiengo jauregia

**Azkoiengo oinetxe jauregia** Argako Erriberako Azkoien udalerrian kokatutako Erdi Aroko oinetxe jauregi bat da.

## Eraikina 
Existitu zena armagintzako kaporalgo gisa ageri zen Nafarroako Erresumako nomina ofizialean. Erdi Aroan erregearen jauregi batzuk izan ziren, errege dohaintza bidez 1377an Karlos II.aren kontseilari Gartzia Martinitz Azkoiengoarenak zirenak. 1513 arioko diruzainaren erroiluaren arabera, zenbait zaldun zeuden egun horretan, eta haien etxeek kuartelak bidaltzen zituzten, hala nola jauregiak, Martin eta Roldan Goñirenak eta Johan Romeorenak, besteak beste. 1744. urtean, Nafarroako Errege Kontseiluak Azkoiengo eta Bidaurreko jauregiak armagintzako kaporalen artean ohar zitezen agindu zuen: garai hartan Nafarroako mariskala zen Granada Egako dukea. Piarres Azkoiengoak, Joan II.a hiribildua 1430ean dohaintzan eman zionak, errege beraren pribilegioz, Nafarroako armak gehitu zizkion, Bianako Printzea Erresumaren oinordeko gisa protestatuz.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Azkoien
* Argako Erribera
* Erriberagoiena

## Kanpo estekak
Gaspar de Bragança

**Gaspar de Bragança** (Lisboa, 1716ko urriaren 8a &ndash; Braga, 1789ko urtarrilaren 18a) Joanes V.a Portugalgoa erregearen seme sasikoa izan zen, Madalena Máxima da Silva de Miranda Henriques mojarekin izandako harremanetik, bigarrena izanik. *Palhavã mutilak* deiturikoetako bat, Bragako artzapezpikua izan zen.

## Kanpo estekak
Pirinioetako bidea

**Pirinioetako bidea** (*Via Pirinenca*, katalanez) Gure Eskuk eta Assemblea Nacional Catalanak antolatutako autodeterminazioaren aldeko ekintza jendetsua izan zen, 2022ko uztailaren 2ko gauean burututakoa.

Ekimenaren funtsa Pirinioetako 300 tontor baino gehiago (Euskal Herrikoak, Biarnokoak, Aragoikoak eta Kataluniakoak) argiztatzea zen, mendikatearen mutur batetik (Jaizkibel mendia, Euskal Herrian) beste muturreraino, Creus lurmuturreraino (Katalunian), 440 kilometroetako argi-lerroa osatuz.

Ekimen honen bitartez nazioarteko arreta erakarri nahi izan zuten erakunde antolatzaileek, bi helbururekin: Euskal Herriko zein Kataluniako autodeterminazio eskubidea aldarrikatzea, alde batetik, eta euskal zein katalan hizkuntzentzat eta kulturentzat begirunea eskatzea .

Ekimenean euskaldunek Euskal Herriko eta Aragoiko 154 tontor argiztatu zituzten, eta katalanek Kataluniako Pirinioetako gainontzeko guztiak. Bi izan ziren gau hartako topagune nagusiak: bat, Guils de Cerdanya-koa, Katalunian, eta bestea Jaizkibel mendia, Euskal Herrian .

Antolatzaileen esanetan Pirinioetako bidea Europako mendietan inoiz burutu den ekimen politiko handiena izan zen .

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* ETBko albistea
* :Pyrinean Way, bideo laburra You Tuben 
* :Bideo eta erreportaia Naiz.eus webgunean.
Simon Sebag Montefiore

**Simon Sebag Montefiore** (Londres, 1965eko ekainaren 27a) ingeles historialari eta idazlea da.

Judu sefarditen familia bateko kidea da. Historia ikasi eta filosofian doktoratu zen Cambridgeko Unibertsitatean eta bankari eta gerrako berriemaile lanetan aritu zen Sobietar Batasuna desagertu ondorengo gatazketan. Historia eta eleberri liburuen egilea eta telebista saioen aurkezlea da.

## Lanak 
;Historia
* *Catherine the Great and Potemkin* (2001) (edo *The Prince of Princes: The Life of Potemkin*)
* *Stalin: The Court of the Red Tsar* (2003)
* *Young Stalin* (2007)
* ''Monsters: History's Most Evil Men and Women* (2008)
* *Jerusalem: The Biography* (2011)
* *Titans of History* (2012)
* *The Romanovs 1613–1918* (2016)

;Eleberriak
* *King's Parade* (1991)
* *My Affair with Stalin* (1997)
* *Sashenka* (2008)
* *One Night in Winter* (2013)
* *Red Sky at Noon* (2017)

;Haurrentzako liburuak (Santa Montefiore emaztearekin)
* *Royal Rabbits of London* (2016)
* *Royal Rabbits of London: Escape from the Tower'' (2017)
J. J. Abrams

**Jeffrey Jacob Abrams** (New York, 1966ko ekainaren 27a) estatubatuar zinema zuzendaria da. Akzioko, dramako eta zientzia fikzioko filmak zuzentzen ditu. Ekoizlea eta telesailen sortzailea ere bada.

## Filmografia 
### Filma 
#### Aktorea 
## Kanpo estekak
San Migel eliza (Azkoien)

**San Migel eliza** Argako Erriberako Azkoien udalerrian kokatutako XVII. mendeko kristiau basilika bat da. Barroko estiloa ditu.

## Eraikina 
San Migel basilika, kaputxinoen komentu zahar batekoa, 1629. urtekoa da, eta gurutze latindar formako oinplanoa du, ilargixkak dituzten kanoi erdiko gangez estalia, kupula bat daraman gurutzadura izan ezik. Fatxada nagusia, ordea, eraberritze moderno baten ondorio da. Barruan, XVIII. mendeko erretaula barrokoak eta rokokoak daude, mende bereko irudiekin.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Azkoien
* Argako Erribera
* Erriberagoiena

## Kanpo estekak
Berthe Marx

**Berthe Marx**  (Paris, 1859ko uztailaren 28a - Biarritz, 1925eko urriaren 11) frantziar pianista eta musikagilea izan zen. Parisko Kontserbatorioa ikasi ondoren, kontzertu izuliak egin zituen Frantzian eta Belgikan barrena. 1877an Pablo Sarasate ezagutu zuen, Bruselan, eta harrezkero elkarrekin lan egin zuten. Biek, Otto Goldschmidtekin batera, arrakasta handiko birak egin zituzten Europan eta Ipar Amerikan zehar.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eskoziar salda

**Eskoziar salda**, **Barley salda** edo **Scotch broth** Eskoziako sukaldaritzako zopa tradizional moduko bat da. 

## Osagaiak 
Salda honek dituen osagai nagusiak hauek dira: behi- edo arkume-haragia, garagar-aleak, azenarioak, arbiak eta kolinaboa (Europa iparraldeko zopetan oso ohikoa den elementua), aza eta porruak bezalako barazkiak. Proportzioak eta osagaiak aldatu egin daitezke tokiko errezetaren eta sukaldariaren gustuen arabera. Zopari ilar lehorrak, dilistak eta abar gehitu ohi zaizkio. Zopa honek denbora behar izaten du behar bezala prestatzeko; batzuetan ontzietan merkaturatzen da.

## Historia 
XIX. mendearen hasierako Maria Rundellen *A New System of Domestic Cookery* sukaldaritza liburuan "Scotch Mutton Broth" ardi lepoarekin egiten da, gaingabetu eta sutan egosi ordubete inguru, hezurdun ardi mozketak gantza kendu eta gehitu baino lehen zopara. Hainbat ordu igaro ondoren zopan barazkiak gehitzen dira, arbiak, azenarioak eta tipula, eta sutan egosten dira samurtu arte, eta, azkenik, aldez aurretik bustitako garagar eskoziarra gehitzen zaio. Zopa perrexil fresko apaingarri batekin zerbitzatzen da.

Christian Isobel Johnstoneren arabera, arditxoa alboan zerbitza zitekeen bouilli gisa kapera saltsarekin, perrexilarekin eta gurinarekin, pepino ozpinarekin edo nasturtiums (lore jangarriak) mostaza eta ozpinarekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Eskoziako errezeta.
* :Scotch Brothen errezetak eta argazkiak.
Joana Garitano

**Joana Garitano Arzak** (Donostia, Gipuzkoa, 2008ko abenduaren 24a) aktorea da. Antzerkia ikasi du eta, lehendabizikoz, *Irabazi arte* telesailean parte hartu zuen. Telesailean 11 urteko Areneren ahizpa txikiaren rola antzeztu zuen. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Azkoiengo kanpandorrea

**Azkoiengo kanpandorrea** Argako Erriberako Azkoien udalerrian kokatutako Erdi Aroko kanpandorre bat da. Azkoiengo ikur nagusia da eta XVIII. mendean berregin zen, toskanar estiloan. 

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Azkoien
* Argako Erribera
* Erriberagoiena

## Kanpo estekak
Merina Gris

**Merina Gris** 2020. urtean sorturiko euskal musika taldea da. Pop musika jorratzen dute, sintetizadore efektu indartsuz lagundurik.

Anonimotasunetik jotzen dute, eta maskarak jantzita ematen dituzte kontzertuak. Taldekideen abizenik ere ez dute azaleratu.

## Ibilbidea 
Julen eta Paskal 2016an elkartu ziren eta abeslari bat behar zutela ikusita Sara gehitu zitzaien taldera. COVID-19 pandemiak eragindako itxialdi betean sortu zuten aurreneko abestia, "Besteek zer" izenekoa. Bideoklipa ere egin zuten. 2022an EP bat, *Gureak ez zirenak*, eta  *Zerua orain* diskoa plazaratu zuten. Agian arrakasta handien lortu duen abestia: *Ez geratu azalean*.

2025ean *Zuloa* diskoa atera zuten, bideo-klip luze batez lagunduta. Zuloaren ideiarekin jolastuta, hobia, butroia, arrakala, gotorlekua, lukana eta hutsa kontzeptua lantzen dituzte.

## Diskografia 
* *Gureak ez zirenak* (2022, Airaka) - EPa
* *Zerua orain* (2022, Airaka)
* *Zuloa* (2025, Sonido Muchacho) - LPa

## Erreferentziak
David Ruiz Gómez

**David Ruiz Gómez** (Irun, Gipuzkoa, ) gipuzkoar futbolaria ohia da, atzelari moduan aritzen zena.

## Kirol Ibilbidea 
*2023ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak
Iñigo Arteaga

**Iñigo Arteaga Nieto** (Añorga, ) gipuzkoar futbolari ohia da, atezain moduan aritu zena. Eretiratu eta gero atezain entrenatzaile bilakatu zen.

## Ibilbidea 
*2015ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak
Alfa Romeo BAT 7

**Alfa Romeo BAT 7** izeneko prototipoa Alfa Romeok 1954an eraiki zuen automobil esperimentala izan zen, BAT (Berlinetta Aeordinamica Tecnica) izeneko sortaren parte. 

Franco Scaglionek diseinatu zuen, eta aerodinamika maila handia lortu zuen (0.19 Cd), non 21. mendeko auto modernoek 0.25 eta 0.3 Cd artean dabiltzan. Aerodinamismoaz gain, atzealdeko forma futuristak nabarmentzen ziren autoan. Alfa Romeoren ondorengo auto komertzialak diseinatzeko oinarri bat izan BAT 7-a, eta Scaglione diseinatzaile gisa lan oparoa egiten jarraitu zuen, egin zen lehen Lamborghinia berak diseinatu zuelarik.

Fabrikatu zen ale bakarra 2022ko Bilboko Guggenheim museoaren erakusketa batean egon zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marmoladako glaziarra

**Marmoladako glaziarra** () Dolomitetako glaziarrik handiena da.  Italian dago, Marmoladako  (3.343 metro) iparraldeko isurialdean, Trentoko eta Bellunoko probintzien artean..

## Geografia 
Glaziarra Fedaia lakuaren gainetik dago. Glaziarretik Avisio uharka sortzen da. Marmoladako gailurretara igotzeko ohiko bideak glaziarra igotzea aurreikusten du.

Mendiak altuera txikiagoa izanik, Suitzako eta Valdostanoko glaziarrek baino garrantzi txikiagoa du, baina glaziarrak mendiaren gailurra estaltzen du. Glaziarrak 100 m inguruko lodiera maximoa du. Alpeetako glaziar guztiak bezala, atzeraka ari da azkenaldian. 
Munduko beste glaziar gehienak bezala, urtzen ari da, berotze globalaren ondorioz.

## Irudiak 

Fitxategi:WWI - Col di Lana - View of the Marmolada glacier.jpg|Glaziarra handiagoa zeneko garaian
Irudi:Ghiacciao della Marmolada (1) ph LeonardoDelSole.jpg
Irudi:Marmolada Mistic.jpg
Fitxategi:Ghiacciaio della Marmolada 2.jpg
Fitxategi:Marmolada veduta ghiacciaio.jpg

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Marmoladako glaziarrarren erortzea

## Kanpo estekak
Teresa Duclós

**Teresa Duclós** (Sevilla, 1934) Andaluziako XX. mendeko eskola errealista espainiarreko margolaria da, bodegoietan eta paisaietan espezializatua. Erreferentziako proiektu kulturalak sustatzen ditu, hala nola La Pasarela galeria, 1965ean sortua. 

Sevillako Urrezko Domina jaso zuen 2022an.
thumb|275x275px|Bodegoia

## Biografia eta obra 
Kataluniar jatorriko Teresa Duclós López 1934an jaio zen, Sevillako Casa Duclós izeneko etxean.

1949an Andaluziako hiriburuko Arte eta Lanbide Eskolan hasi zituen ikasketak. 1955 eta 1963 artean, bere belaunaldiko beste pintore batzuekin egin zuen topo; besteak beste, Carmen Laffón, Luis Gordillo, Paco Cortijo eta Jaime Burguilloekin. Sevillako Santa Isabel Arte Ederren Goi Eskolan, Granadarako beka lortu zuen.  

1964an Sevillako Arte Ederren Zuzendaritza Nagusiaren Erakusketaren Grabatuko Lehen Saria lortu zuen. Hurrengo urtean, 1965ean, La Pasarela galeria sortu zuen, Carmen Laffón, Pepe Soto eta Enrique Roldánekin batera, eta erreferentziazko kultura-proiektuetako lehena izan zen. La Pasarelan bere lehen banakako erakusketa inauguratu zuen. 1967an "El Taller" ikastetxean aurkeztu zuen bere lana. Marrazketa-irakaslea izan zen, halaber, Irakaskuntza Ertaineko "Nuestra Señora de Valme" institutuetan, Dos Hermanas herrian, eta Sevillako "Martínez Montañés" institutuan.

Caja San Fernandoko Gizarte Ekintzak (2015etik, Cajasol Fundazioa) bere artelanen zati handi bat erosi zuen 2001ean. Sevillako Luis Cernuda Fundazioan, Daniel Vázquez Díaz de Nerva Arte Moderno eta Garaikideko Museoan (Huelva), Caja San Fernando Bilduman, Cáceresko Arte Garaikideko Museoan eta Espainiako Bankuaren eta Santander-en bildumetan dago ikusgai. 2021ean, Andaluziako Arte Garaikideko Zentroak atzera begirakoa eskaini zion.

Lorategiak, etxeetako barne-patioak, paisaiak eta, batez ere, bodegoiak dira Teresaren gai gogokoenak.*Baliteke, oharkabean, zoriontsu izan nintzen tokiak errepikatzea. Horrela bada, denbora desagertu egiten da koadro horietan*...                                                                                                                       Teresa Duclós

## Sariak 
* 1964an Sevillako Arte Ederren Zuzendaritza Nagusiaren Erakusketaren Grabatuko Lehen Saria lortu zuen.
* 2022ko maiatzaren 30ean Sevillako Urrezko Domina jaso zuen, kultura eta artea sustatzeko ibilbideari eta Andaluziako hiriburuaren izenari egindako ekarpenagatik.  

## Erakusketa garrantzitsuenak 
* La Pasarela galeria Sevilla 1967
* Kaledonia galeria Bilbo 1976
* Biosca Galeria Madril 1982
* Piedad mendiko aretoak eta Sevillako Aurrezki Kutxa. 1988:
* Leandro Navarro galeria 1996
* 2001eko San Fernando Kutxa
* Madrilgo Leandro Navarro galeria
* Rafael Ortiz galeria Sevilla 2011
* Arte Garaikideko Andaluziako Zentroa Sevilla 2021

## Erreferentziak
Sare odoltsu

**Sare odoltsua** (*Cortinarius sanguineus*) *Cortinariaceae* familiako onddoa da. Ez da inola ere gomendatzen kontsumitzea. Autore batzuek *Cortinarius* gorriek, efektu toxiko garrantzitsuak dituztela esaten dute, baita hilgarriak ere.

## Deskribapena 
**Kapela:** 2 eta 6 cm arteko diametrokoa, hasieran kanpai formakoa, gerora ganbila eta amaieran laua. Lehorra da, ile edo ezkata apur bat du eta gorri-odol kolorekoa da, baina ez distiratsua, opakua baizik.

**Orriak:** Itsatsiak, zabalak, zabal eta gorri-odol kolorekoak, gero zahartzean gorri-okre bihurtzen direnak.

**Hanka:** Luzea eta zilindrikoa, baina zertxobait lodiagoa oinarrian. Fibrilosoa da, odolaren kolorekoa, eta kolore bereko gortina iheskorra du.

**Haragia:** Gorri-laranja kolorekoa, hauskorra, errefauen antzeko usain zehaztugabea

eta zapore mingotsa.

**Etimologia:** *Cortinarius* hitza, gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta. *Sanguineus* epitetoa latinetik dator eta gorri-odol kolorea esan nahi du. Bere koloreagatik.

## Toxikotasuna 
Pozoitsua da, eta orain hilgarria ere izan daitekeela uste da.

### Nahasketa arriskua 
Koniferen azpian ateratzen delako eta kapelako distirarik ezak, oso antzekoa den *Cortinarius cinnabarinus* delakoarekin bereizten du.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean koniferoen azpian ateratzen da, enborren oinarrian. Urria da.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Europa, Errusia, Australia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dj Txako (musika taldea)

**DJ Txako**, Japoniako eszena mestizoko lehen emakumezko DJa da. Disko-jartzaile izateaz gain, "Japonicus" ekoiztetxearen eta "Caribbean Dandy" DJ kolektiboaren parte ere bada. Txakoren oinarria musika errebeldea eta bere ekialdeko jarrera dira, bere saioetan estilo pertsonal batek markatutako japoniar eragina erakusten du, nahasketa eta erritmo globalak hautatuz.

Denbora gutxian, Tokioko underground eszenaren erreferente bihurtu zen eta Japonian eta munduko hainbat herrialdetan ekitaldi eta jaialdi handietan parte hartzen hasi zen. Mundu osoan zehar ibili da lanean artista anitzekin. Tartean, Fermin Muguruza, Banda Bassotti, Mimi Maura eta beste hainbat talderekin.

2008an, denbora batez Tokioko underground zirkuituan musika jartzen haritu ondoren, bere lehen emanaldia egin zuen Japondik kanpo. Euskal Herrian egin zuen bere atzerriko debuta, Inoren Ero Ni eta Berri Txarrak bezalako artistekin batera haritu zen.

*

* 2009an Euskal Herrira itzuli zen DJ gisa, Turtle Island talde japoniarraren telonero gisa aritu zen eta bertan Esne Beltza, Ze Esatek, Des-Kontrol eta Txapelpunk taldeekin ere aritu zen. Urte bereko uztailean *Fuji Rock Festival* jaialdian debuta egin zuen.

* 2010eko urrian Manu Chaoren Tokyoko showan, musikari gonbidatua izan zen eta Nagoyako "Fight For Nagoya" ekitaldian kartela partekatu zuten biek. 

* 2011n Guaka talde frantziarrarekin bira egin zuen, tsunamiak kaltetuen mesedetan. 

* 2012an *Fuji Rock Festival* jaialdian aurkeztu zen, eta ondoren Mimi Maura, Los Fabulosos Cadillacs taldeko saxofoi jotzailearen talde alternatiboarekin eta DJ Scratchyrekin bira egin zuen C4. Urte bereko udan Europara itzuli zen Frantzian, Espainian eta Euskal Herrian ikuskizun sorta bat egin zuen.

* 2014an, bere estreinako disko-lana kaleretu zuen, "Cafe Bohemia: Drip on All Gypsies", Japoniako disko-etxe baten eskutik. 

* 2015eko udaberrian Europara itzuli zen eta Euskal Herrian Esne Beltza eta Bad Sound Systemekin batera eta oholtzak partekatu ondoren, Katalunian debutatu zuen, Reusen, Rubin eta Clownia Festival-ean jo zuen. Urte bereko Fuji Rock Festival-ean, Fermin Muguruzaren eta Asthmatic Lion Sound Anti Systema-ren DJ gisa aritu zen.

* 2022ko uztailean Euskal Herrira itzuli zen, Ondarroako Zapato azulen, Arrasateko herriko tabernan eta Euskal Herria Zuzenean jaialdian aritu zen.

## Euskal Herrian eskainitako kontzertu batzuk 
* 2009.06.06 Elgoibarko txosnetan.

* 2011.09.23 Hondarribiko Psilocybenea aretoan.

* 2022.07.02 Euskal Herria Zuzenean jaialdian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*Webgune ofiziala

*Facebook orria

*Instagram kontua

*Youtubeko kanala 

*2022 ko EHZko irudiak
Laukizko Udala Saria

**Laukizko Udala Saria** urtero martxoan Laukiz inguruan jokatzen den txirrindularitza lasterketa da. Euskaldun Txapelketarako baliagarria da eta 23 urtez azpiko eta elite mailako txirrindulariek har dezakete parte.

2013ko edizioa, taldeako erlojupeko formatuan jokatu zen .

## Palmaresa 1999tik aurrera 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Laukizko Udala Sariko palmaresa