Marguerite Durand (feminista)

**Marguerite Charlotte Durand** (Parisko 8. barrutia, 1864ko urtarrilaren 24a - Parisko 5. barrutia, 1936ko martxoaren 16a) kazetari, aktore, politikari eta feminista frantsesa izan zen. *La Fronde* egunkaria sortu zuen.

## Biografia 
Marguerite Duranden ama Anna-Alexandrine Caroline Durand izan zen.

1888an eszena utzi eta Georges Laguerre abokatu eta diputatu boulangistarekin ezkondu zen. Hari esker, garaiko politika- eta kazetaritza-mundua ezagutzeko aukera izan zuen. Kazetari lanean hasi zen bere lehen artikuluak *La Presse-n argitaratuz*, Georges Laguerrek zuzentzen zuen eta propaganda boulagista zabaltzea xede zuen egunkarian. Laster, Margueritek erabateko grina sentituko zuen kazetaritzarekiko.

1891ko irailaren 30ean Boulanger jeneralak bere buruaz beste egin ondoren, alde batera utzi zuen boulangismoa. Bestalde, senarra utzi zuen, eta 1895eko maiatzaren 9an dibortziatu egin zen. *Figaron* hasi zen lanean, eta han sortu zuen *Courrier* saila.   

Marguerite Durandek ume bat izan zuen Antonin Périvier-ekin *Le Figaroko* zuzendarietako batekin: Jacques, 1896ko abuztuaren 14an jaioa. Périvier haurra jaio berritan Margueriteri kentzen saiatu zen, amak legez onartu ez zuela argudiatuz. Berak legezko laguntza eskatu zion Georges Clemenceau-ri semea berreskuratzeko.
ezkerrera|thumb|Marguerite Duranden hilobia Parisko Batignolles hilerrian.
Marguerite Durandek, Georges Harmoisekin batera, Asnièresko animalien hilerria fundatu zuen 1899an. 

Parisen ehortzita dago Batignolles hilerriko 10. sailean.

## Antzerkiko ibilbidea 
* 1882, 1883 eta 1885 :Pierre Augustin Caron de Beaumarchaisen *Le Mariage de Figaro*  Comédie-Française: Fanchette.
* 1885 : Jean Racineren *Britannicus* , Comédie-Française : Junie.
* 1885 et 1886 : Jean Racineren , Comédie-Française : Ismène.
* 1886 : Jean de La Fontaine eta Champmesléren *La Coupe enchantée* , Comédie-Française : Lélie.
* 1886 : Henry Becqueren *Les Corbeaux* , Comédie-Française : Geneviève.
* 1887 : Pierre Augustin Caron de Beaumarchaisen *Le Mariage de Figaro* : Chérubin.

## Borroka feminista 
### Hastapenak 
1896ko apirilean, *Le Figaro* egunkariak Parisko *Hôtel des sociétés savantes-en* egin zen Nazioarteko Kongresu Feministaren berri ematera bidali zuen. Thilda Harlor kazetariari 1935ean adierazi zionez, berak ez zuen eskatu zioten Kongresuari buruzko artikulua idatzi nahi izan: «Le Figarok, 1896an, kongresu feministari buruzko artikulu bat idazteko agindu zidan. Kongresuak jendearen arreta erakarri zuen, jasan zituen traba maltzurrak eta ikasleen isekak eta txistuak zirela medio. Beraz, *Société savante-ra* joan nintzen, bertan batzartu baitziren kongresua egiteko. Han harritu ninduten Maria Pognon lehendakariaren diskurtsoaren logikak, aldarrikapenen sendotasunak eta baita ekaitza menderatzeko eta eztabaidak zuzentzeko zuen maisutasunak ere. Le Figaro-rako artikulu kritikoa idazteari uko egin nion. Baina bururatu zitzaidan emakumeei borrokarako arma bat eskaintzea: egunkari bat. Emakumeen gaitasunak erakutsiko zituen egunkari bat; ez bakarrik zuzenean interesatzen zitzaiena, baizik eta kontu orokorrenak ere, eta horrela jardunean zegoen kazetariaren lana, eskaintzea». Kongresu hark bere bizitza aldatuko zuen, orduan erabaki baitzuen emakumearen eskubideak defendatzea. 

### *La* *Fronde* egunkaria 
thumb|La Fronde - 1898ko urtarrilaren 1.a
*Le* *Figaro* 1896an utzi eta, hurrengo urtean, *La Fronde* sortu zuen, Parisko, Saint-Georges kaleko 14an; lehen zenbakia 1897ko abenduaren 9an agertu zen. Zuzendaritzan hasi eta erredakzioraino, tipografiatik igarota, *La Fronde* emakumeek bakarrik egindako egunkaria izan zen. Artikuluetan, emakumeaz gain, gaurkotasuna zuen edozein gai jorratzen zuten: politika, literatura, kirola, finantzak, etab. Marguerite Durandek eta haren kolaboratzaileek Dreyfus aferaz ere askotan idatzi zuten, kapitain juduaren aldeko jarrera sendoa izan baitzuten. Zenbait gertaeraren berri eman ahal izateko, *La Frondeko* kazetariek, batzuetan, baimen bereziak lortu behar izaten zituzten; izan ere, emakumeek debekaturik zuten zenbait lekutan sartzea, hala nola Batzar Nazionalean edo Parisko Burtsan. 

Egunkariak *“Le Temps en jupons”* zuen izenaren osagarria, eta, Durand-en hitzetan, “beste egunkariak bezalakoa zen… ez dibertigarriagoa”. Bere edukiaren oinarria erreportajeak ziren, gertaeraren behaketa eta zuzeneko testigantza. 1903 arte egunkaria izan zen, eta gero hilabetekaria 1905 arte.

Marguerite Durandek, 1903an, ''L'Action* egunkariaren sorreran ere parte hartu zuen Henry Bérenger *La Dépêche de Toulouse-ko* kazetariarekin eta Victor Charbonnel *La Raison* astekari antiklerikalaren zuzendari eta apaiz ohiarekin batera. Esperientziak, baina, 1905era arte baino ez zuen iraun, Marguerite Durandek arazoak izan baitzituen egunkariaren gainerako buruekin adostasuna lortzeko. *La Fronde* egunkari berriaren hileko gehigarria izan zen 1903ko urritik 1905eko martxora arte. 

Durandek 1904. urtea Kode Zibilaren mendeurrena zela aprobetxatu zuen Napoleon Bonaparteren egintza salatzeko. 1904ko azaroaren 1eko *La* *Fronden* honela azaldu zuen bere xedea: «Ez da Kodea madarikatu behar ez duen emakumerik, aberatsa edo pobrea, dama handia edo langile xumea; bere miserian edo bere ondasunetan, bere baitan, seme-alabetan, lanean edo atsekabean, ez da Kodearen erruz sufritu ez duen edo sufritu beharko ez duen emakumerik».

### Beste ekimen batzuk 
1907an, emakumeen lanari buruzko kongresu bat antolatu zuen, eta horrez gain, Emakumeen Lanaren Bulegoa sortzen saiatu zen Clemenceauk 1906ko urrian lan-ministro izendatu zuen René Viviani adiskidearen laguntzarekin. Hala ere, behar adinako dirurik ez zutenez eta, gainera, CGT sindikatua proiektuaren aurka zegoenez, Bulegoak ezin izan zuen bere eginkizuna bete. 

1909an, *Les Nouvelles* egunkari berriaren sorreran parte hartu zuen. Bestalde, emakumeen sufragioaren aldeko kanpainan inplikatu zen bereziki, eta aukeratzeko eta hautatua izateko eskubidea defendatu zuen. 1910eko apirilaren 24ko hauteskunde legegileetarako emakumez osaturiko hautagai-zerrendak antolatzeko ideia plazaratu zuen, eta Parisko 9. barrutian aurkeztu zen, baina Senako prefetak ez zuen hautagaitza onartu.

1914an, *La Fronde* berriro agertu zen, abuztuaren 17tik irailaren 3ra zenbait zenbaki argitaratu zirelarik. Bestalde, Marguerite Durandek, feminismoa eta bakezaletasuna hertsiki lotuta zeudela uste bazuen ere, gerra-ahaleginean parte hartzera bultzatu zituen emakumeak. Berak uste osoa zuen frontean zeuden gizonen erantzukizunak emakumeek beren gain hartzeak eskubide berriak ekarriko zizkiela. Armistizioan, baina, bere aurrikuspenak bete ez zirela ikusirik, desengainu handia hartu zuen. Etsipena, halaber, emakumeek umeak noiz izan libreki aukeratzeko eskubidea onartu ez izanagatik: abortua eta propaganda antikontzeptiboa debekatu egin ziren 1920ko uztailaren 31ko Legean. Era berean, alferrik aldarrikatu zuen emakumeentzako zerbitzu militar osagarri bat sortzea.
ezkerrera|thumb|Hélène Brionen epaiketa.
Marguerite Durandek, Louise Bodinek bezala, Hélène Brion bakezale eta feminista defendatu zuen 1918ko martxoan, egin zituen “adierazpen derrotistengatik” jasan zuen epaiketa bitartean.

1922an, XIX. mendeko emakume ospetsuei buruzko erakusketa bat antolatu zuen, emakume kazetarientzako klub baten sorrera finantzatzeko dirua lortzeko, garai hartan Kazetarien Etxean sartzerik ez baitzuten. Séverine hil zenean, Pierrefonds-en etxe bat erosi zuen emakume kazetarien udako egoitza bihurtzeko.

### Emakumearen historiari buruzko dokumentazio-zentroa 
thumb|Marguerite Durand Liburutegia
1931n, emakumeen historiari buruz jasota zuen dokumentazio guztia Parisko herriari eman zion, eta hala sortu zen Frantziako Dokumentazio Feministaren lehen Bulegoa, 1936an hil zen arte bere borondatez zuzendu zuena. Hasieran, Marguerite-Durand liburutegia (BMD) Parisko 5. barrutiko udaletxean zegoen, eta 1989tik aurrera 13. barrutiko rue National-ean. BMD liburutegian Léopold Bernstammek egindako Marguerite Duranden busto bat dago.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Ikus, gainera 
* Feminismoa
* *La Fronde*
* Jeanne Chauvin
* Maria Deraismes
* Louise Michel
* Hubertine Auclert
* Gabrielle Petit
* Daniel Lesueur
* Séverine

## Kanpo estekak 
* Autoritateen kontrola
** VIAF Fichero de Autoridades Virtual Internacional
** Bibliothèque nationale de France
** WorldCat
* Hiztegietako edo orotariko entziklopedien informazioa
** *Dictionnaire universel des créatrices*
* Les Archives du spectacle
* [https://maitron.fr/spip.php?article80451 ]t, version mise en ligne le 30 mars 2010, dernière modification le 14 octobre 2022
* Histoire de *La Fronde*, texte de Marguerite Durand sur marievictoirelouis.net.
* Mary Louise Roberts, *La Fronde'', analyse sur clio.revues.org.