Biolin

**Biolina** igurtzitako hari instrumentu bat da, musika klasikoaren zein folkaren arloetan oso erabilia. Batzuetan, *arrabita* edo *xirribika* ere deitzen zaio, baina izatez hori antzinako beste hari instrumentu baten izena da. Biolin gehienek zurez eginda dagoen gorputz hutsa dute. Ohiko erabileran bere familiako instrumentu txikiena eta nota garaienetara heltzen dena (sopranoa) da. Biolin batek, normalean, lau soka ditu G3 (sol), D4 (re), A4 (la) eta E5 (mi) notekin, eta gehienetan arkua soketan igurtziz jotzen da. Sokak behatzekin katigatuz ere jo daiteke (pizzicato), eta kasu berezietan sokak arkuaren zurezko aldearekin kolpatuz ere bai (col legno).

Biolinak hainbat genero musikalentzat oso instrumentu garrantzitsuak dira, mendebaldeko tradizio klasikoarentzat esaterako. Orkestretan, ganbera-musikan eta baita bakarlari gisa ere erabiltzen dira. Folk musikaren hainbat adarretan ere oso erabilia da biolina, country musikan, bluegrass musikan eta jazzean esaterako. Biolin elektrikoa rock musikan eta jazz fusion generoan ere erabiltzen da. Mendebaldean ez ezik, beste hainbat herrialdetako musika eta kantetan ere erabiltzen dute biolina, Indiako musikan edota Iraneko musikan adibidez.

Biolina XVI. mendean ezagutu zen lehen aldiz Italian, eta XVIII. eta XIX. mendeetan eraldaketa gehiago egin zitzaizkion instrumentuari honek soinu eta proiekzio indartsuagoa izan zezan. Europan, mendebaldeko musika klasikoan erabilitako beste instrumentu batzuk garatzeko balio izan zuen, hala nola, biola. 

Gaur egun biolinista eta bildumazaleek bereziki goresten dituzte Stradivari, Guarneri, Guadagnini eta Amati familiek egindako tresna historiko eder hauek, Brescia eta Cremonan (Italia) egindakoak eta baita Jacob Stainerrek Austrian egindakoak ere. Makina bat instrumentu sortu dituzte hain famatuak ez diren ekoizleek eta masa handitan ekoizten duten komertzioek, Saxonian, Bohemian eta Mirecourten adibidez. Instrumentu hauetako asko *Sears and Roebuck & Company*ren gisako enpresa handiek saltzen dituzte.

Biolin baten osagaiak hainbat zur motarekin egin ohi dira, eta sokak gota, perloi edo beste osagai sintetiko batzuekin. Biolinak egiten edo konpontzen dituen pertsonari luthier deitzen zaio, eta arkuak egiten edo konpontzen dituenari berriz, arkulari.

Euskaraz askotan arrabita deitu izan zaio biolinari. Hau *arrebèc* hitz gaskoitik dator eta gerora *rabel* deitu zitzaion instrumentua izendatzeko erabili zen. 
## Alderdi teknikoak 
### Tamainak 
Biolin jolearen esperientzia eta honen besoaren luzeraren arabera neurri bateko edo besteko biolina egokituko zaio. Garrantzitsua da biolinaren tamainak bakoitzari dagozkionaren arabera jarraitzea ikasketa prozesu egoki baterako. Honako neurri hauek existitzen dira:

* thumb|Biolinaren tamaina desberdinak4/4: Biolin-jole helduei biolin osoa edo 4/4 neurrikoa dagokie. Ikasleak 12 urte inguru dituztenean hasten dira tamaina honetako biolinak jotzen. Neurri osoko biolinetan botoitik bururako distantzia 59 zentimetro ingurukoa da eta erresonantzia kaxa, aldiz, 35-36 zentimetro ingurukoa da.
* ⅞: biolin neurri honi "emakumearentzako biolina" deitu izan zaio, baina, oso gutxitan erabili izan da, izan ere, tamaina baxuko emakumeek ere nahiago dute biolin osoa jotzea. Biolin hau osoa baino pixkatxo bat txikiagoa da eta gutxi gorabehera 34-35 zentimetroko erresonantzia kaxa dauka.
* ¾: 9 urtetik 11 urtera arteko biolin ikasleek erabiltzen dituzte biolin hauek eta bere erresonantzia kaxak 33-34 zentimetro inguru izaten ditu.
* ½: 7 urtetik 8 urtera arteko ikasleei zuzenduta dago ½ biolina edo neurri erdikoa deritzona, 52-56 zentimetroko besoaren luzera dutenentzat hain zuzen. Biolin erdiaren erresonantzia kaxak 30-32cm ditu.
* ¼: 6 urtetik 7 urtera artekoentzako biolina da, 47-51 zentimetroko besoa dutenentzakoa. Biolin honek 26-27 zentimetroko erresonantzia kaxa dauka.
* ⅛: Biolin honen erresonantzia kaxa 27 zentimetro baino txikiagokoa da eta 5-6 urte arteko umeentzako egina dago.

Halaber, badaude biolin txikiagoak ere 3-4 urteko haurrentzako egiten direnak.

**Arima**: Egurrezko makila txiki bat da. Erresonantzia-kaxaren barruan kokatzen da, taparen eta taula harmonikoaren artean. Zubiaren azpian dago eta soka altuen azpian perpendikularki kokatzen da. Arima biolinaren tentsioa mantentzen duen euskarria da eta erresonantzia-kaxaren barruan soinuak hobeto banatzen ditu. https://web.archive.org/web/20201217041104/https://palomavaleva.com/es/importancia-de-la-forma-de-las-f-del-violin/

**Lepoa eta kizkurra edo boluta**: Erresonantzia-kaxaren kanpoaldean lepoa dago eta hau kizkurra edo boluta deritzon kiribil batean bukatzen da. Kizkurrean egiten diren zulotxo batzuetan lau kabilak kokatzen dira, biolinaren sokak estutzen eta askatzen dituzten egurrezko piezak. Kasu batzuetan kizkurra beste forma batzuekin ordezkatu daiteke, adibidez, lehoi buru batekin, aurpegi batekin etab. Angelu zehatz batetik ikusita, kizkurraren lerroek, perspektiban, lerro zuzen eta jarraitua egiten dute sokekin, batez ere mi eta solekin eta horizontean elkartzen dira. Horri esker, biolina noiz dagoen sorbaldan egoki jarrita jakin daiteke.

**Zubia**: Estalkiaren erdian dagoen egurrezko pieza bat da. Kordalerantz pixka bat okertuta egon behar du, bi *f*-etatik distantzia berera. Zubiak lau sokak airean mantentzen ditu eta hau ez dago estalkiari itsatsita edo iltzatuta, sokek eragiten duten presioari esker eusten baita. Bere goialdea kurbatua dago, eta, beraz, mastan zehar dauden lau sokak eta diapasoia ez daude plano berean. Soinua ahuldu nahi denean, zubiaren gainean sordina izeneko tabike bat jartzen da. https://www.elsiglodetorreon.com.mx/noticia/141012.talleres-de-cello-y-viola-en-el-cinart.html

**Diapasoia**: Lepoaren gainean diapasoia dago. Ebanozkoa izan ohi da, egur honek, hari igurtzizko instrumentuek behar duten “egur soinu” hori sortzen baitu. Ebanoa oso gogorra eta trinkoa da, eta, beraz, harien marruskadurak ez du diapasoia kaltetzen. Antzinako biolinetan bolizko diapasoiak aurki daitezke. Hari igurtzizko instrumentuen diapasoiak, gitarrarenak ez bezala, ez dauka trasterik. 

**Kordala**: Instrumentuaren gorputzaren erdia baino pixka bat beherago, zubiaren azpian, kordala dago. Hariak geldirik mantentzeko eta afinatzeko balio duten metalezko lau pieza txikiz osatzen da. thumb|Kuxina
**Kuxina eta mentonera**: XIX. mendearen amaieran Louis Spohek, biolinen kaxaren atzeko aldeari mentonera edo kuxin desmuntagarri bat gehitu zion, biolina eustea erosoagoa izateko. Kuxina kordalaren gainean jarri ohi da. Zenbat eta hurbilago kordaletik, orduan eta lerrokatuago egongo da instrumentua gorputzarekiko, eta alderantziz.

**Sokak**: Biolin batzuen ertzak zetaz inguratuta daude babes modura, eta askotan zeta horren koloreak eta diseinuak soka mota identifikatzeko balio du.
thumb|Biolinaren sokak
Soka baten soinua bere pisuaren eta diametroaren araberakoa da eta hau normalean hazbeteetan neurtzen da; gero eta soka lodiagoa izan gero eta pisu gehiago izango du. Soka pisutsuenek, tonu berdina lortzeko, tentsio gehiago behar dute arinagoak direnek baino. Presioa handiagoa izatearen ondorioz, hauen soinua indartsuagoa da. Adibidez, biolineko sokarik lodienak eta sokarik finenak, nota desberdina sortzeaz gain, soinuaren intentsitatea ere desberdina sortzen dute. 

Harien artean animalien tripaz eginikoak, metalikoak eta sintetikoak bereizten dira. Lehenengo egin ziren hariak ardi tripaz eginikoak izan ziren, eta hauek erabili ohi ziren beste biak agertu ziren arte. Gaur egun garestienak dira eta soinu originalaren ahalik eta antz handiena bilatzen duten musikariek erabiltzen dituzte. Hala ere, horien antza duten metalen aleazioekin egindakoak ere badira. Ondoren, metalezko hariak iritsi ziren, biolin merkeekin batera etorri zirenak. Tripekin egindakoak baino gehiago irauten dute baina malgutasun gutxiagokoak dira eta lehenago apurtzen dira. Azkenik, hari sintetikoak agertu ziren eta gaur egun gehien erabiltzen direnak dira, prezioaren eta kalitatearen aldetik errentagarrienak direlako. Bere soinuak tripaz egindakoen antza izan dezake, baina soinu distiratsuagoa sortzen dute. Gainera, metalikoekin alderatuta goxoagoak dira baina gutxiago irauten dute. 

Honako hauek dira biolin-jole famatu batzuek erabilitako sokak:

Jascha Heifetz: Erdiko Mi *Goldbrokata*; tripazko La, Re eta Sol sokak.

Nathan Milstein:  Sol *Eudoxa* + tripazko Re. La eta Mi *Goldbrokat* 60. hamarkadan.

Anne-Sophie Mutter: *Dominant* Mi sokan Gold Label batekin.

Cho-Liang Lin: *Infeld-Blue*
thumb|Arkuaren taloia, igela eta torlojua
**Arkua**: Biolina arkuarekin jotzen da. Hau egur zati fin eta kurbatu batez eta zaldi-zurdak edo ileak dituen zinta batez osaturik dago. Biolinaren arkuak 74 zentimetro izaten ditu eta eta hainbat atalez osatzen da. Arkuaren muturretako bati punta deitzen zaio eta besteari, burua dagoen tokiari, orpoa edo taloia. Buruan intxaurra deritzon nakarrezko apainduraz osatutako atal bat dago, ileen euskarri funtzioa betetzen duena. Buruaren kanpoko muturrean torlojua dago eta hau mugituz zurdei tentsioa eman edo askatzen zaie. Arkuaren egurra, normalean, pernanbukoaren zurarekin egiten da, nahiz eta gaur egun karbono zuntzezkoak geroz eta gehiago erabiltzen diren.

Normalean, ileak zaldi arrenak izaten dira ustez sendoagoak direlako. Inguru nordikoetako edo klima hotzetako zaldienak dira zurdarik hoberenak, bere erresistentzia eta gogortasuna handiagoak direlako, horregatik, zaldi mongoliar asko arkuak egiteko hazten dira.

Zurden koloreari dagokionez, izatez eraginik ez duela pentsatzen den arren, zuriak pixka bat finagoak direla uste da. Hori dela eta, musikari batzuek, bereziki biolontxelista eta kontrabaxista batzuek, nahiago dituzte zurda beltzak, interpretazioari izaera gehiago ematen diotela esaten baitute. Zurdak hain landuak dira, ez dutela sokara heltzeko ahalmenik eta horretan laguntzeko erretxina itsaskor bat ematen zaie jo baino lehen ileei. Hau, sonoritate ona lortzeko eta arkuaren argizariztatzearen iraupena errentagarri egiteko ere baliogarria da.
Fitxategi:Biolinarenatalak2.jpg|Biolina alboz
Fitxategi:Biolinarenatalak1 .jpg|*f*-ak
Fitxategi:Biolinaren atalak 1.jpg|Kordala, zubia, diapasoia
Fitxategi:Biolinaren atalak 5.jpg|Mentonera
Fitxategi:Biolinarenatalak4.jpg|Masta eta boluta
Fitxategi:Biolinarenatalak3.jpg|Biolina atzealdetik

## Zaintza eta mantenua 
Biolinak nahikoa erresistentzia daukanez, ez du zaintza gehiegi edo berezirik behar. Erabiltzen ez denean, kutxatila hermetiko eta bigun batean gorde behar dira, bai biolina eta baita arkua ere. Gainera gordetzerakoan kuxinaren beheko aldea kendu behar da eta arkuaren makila garbi eta ileak tentsio askorik gabe utzi behar izaten dira. Biolina ahal den heinean ondo babestuta egon behar da, batez ere hezetasunak eta tenperatura aldaketak bere egoeran eragin ez dezaten. Biolinaren garbiketari dagokionez, oihal lehor batekin edo bere garbiketarako bereziki egindako produktuekin garbitu behar da.

Biolinaren hariak jasaten duten tentsioaren eta higaduraren ondorioz, apurtu egiten dira eta horregatik komenigarria da badaezpadako soka-joko bat kutxatilan gordeta izatea. Bestalde, arkuaren zurdak ere erabilerarekin apurtu egiten dira edo beraien indarra galtzen dute. Hori dela eta, gutxi gorabehera urtean behin aldatu behar izaten dira ileak, batez ere biolina maiztasun handiarekin jotzen bada. Biolina mentoirik gabe jozen bada, lepoaren inguruan eta kokotsaren azpian zapi bat erabiltzea komeni da, biolinaren euskarria bermatzeaz gain, transpirazioak musika-tresnari eragin ez diezaion.

Oro har, biolin zaharrek edo denbora askoan jo izan diren biolinek, berriek baino soinu hobea izaten dute. Alabaina, soka berriak maiz desafinatzen dira, egonkortzeko denbora behar baitute.

Zaintzaren beste ezaugarri garrantzitsuetako bat, biolinaren soken tentsioa da. Instrumentuak denbora luzez gordeta egon behar badu, sokek ez dute tentsioan egon behar, hau da, ez dute afinatuta egon behar. Adibidez, hegazkinez harizko instrumentu batekin bidaiatu behar bada eta hariak tentsioan badaude, presio aldaketekin hautsi egin daitezke. Horretaz gain, horrela biolina beharrezkoa ez den tentsioetan egotea saihesten da.

Sokek ere beraien zaintza propioa behar dute eta apurtzen direnean ez ezik, asko erabilita daudenean ere aldatu behar izaten dira, afinazioa galdu edo soinu ahulagoa sortzen dutelako.  Hariak garbi eta babestuta mantentzen badira gehiago irauten dute. Sokak aldatzeko denbora zehatzik ez dago, jotzerako orduan izandako garbitasunaren, gorputzeko izerdiaren eta beste faktore batzuen araberakoa delako. Soka erabiliak ordezko bezala ere gorde daitezke. Adibidez, soka sintetikoak 6 hilabetero aldatzea komeni da eta metalezkoek, ordea, gehiago irauten dute.  

Biolin on bat egiteak eskatzen duen zehaztasuna dela eta, lutheria artetzat hartzen da. Biolin baten fabrikazioaren zatirik handiena, eskuz egin behar den prozesu bat da eta hasierako lehengaiak hautatzen direnetik azken ukituak egiten direnera arte igarotzen den denbora, hilabete luzeetako lana izaten da.

Biolin bat egiteko lehen urratsak eman baino lehen, gorputza egiteko zurezko xaflak ondo aukeratu behar dira. Sabela (aurrealdea) egiteko zura biguna izaten da, pinua edo izeia esaterako; eta atzealdea egiteko astigarra bezalako zur gogorrago bat erabiltzen da. Gehienetan bi alde hauek zur zati bat baino gehiagoz osatuak egoten dira eta biolinaren formako molde baten bidez ebakitzen dira zur puskak. Zura lantzen hasteko arrabota deritzen instrumentuak erabiltzen dira, eta ondoren gurbiarekin markak leuntzen dira. Lehen prozesu hau oso delikatua da, izan ere, xehetasunik txikienak ere instrumentuaren soinua erabat alda dezake.

## Biolina jotzen 
### Afinazioa 
thumb|440x440px|Biolinaren soka baten afinazioa|erdianBiolina afinatzerako orduan, afinagailu elektronikoa asmatu zuten arte, piano bat edota nota hori sortuko zuen beste erreferentzia bat erabili behar izaten zen. Gaur egun, ordea, afinagailu elektronikoek jotako nota zein den identifikatzen dute eta horren arabera instrumentua zehaztasunez afinatzea errazten dute.

### Nola hartu biolin bat 
Biolina jotzen hasteko lehenik eta behin kuxina ipini behar da, biolina sorbalda gainean egoki eta erosotasunez eusteko.

Kuxina jarri ondoren, biolina ezkerreko sorbalda gainean kokatu behar da eta buruaren eta sorbaldaren artean eutsi. Oso garrantzitsua da biolina ondo helduta geratzea, baita ahal den neurrian posizio erosoena bilatzea ere, modu honetan etorkizunean gerta daitezken lesioak saihesteko. 

Ezkerreko eskuko hatz lodia eta hirugarren atzamarra (hatz baliogabea) biolina eusten egon behar dira baina indar handiegirik egin gabe. Komenigarria da esku-ahurra biolinaren lepotik aldentzea baina asko behartu gabe. Besoa jarrera natural batean geratu behar da, ukondoa biolinaren erdiko zatitik behera bertikalki geratzen delarik.  

Arkua eskuineko eskuarekin hartu behar da, hatz luzea eta lodia parean jarrita eta zero forma bat sortzen dutelarik. Hatz potoloa, hatz luzearen azken falangearen parean egon behar da. Gainerako hatzak ere arkua eusten egon behar dira, modu natural batean. Arkua biolinaren zubiaren eta diapasoiaren ertzaren erdian geratu behar da, bi kasutan izan ezik: soinu gehiago edota gutxiago atera nahi denean. Soinu gehiago atera nahi bada, zubitik hurbilago jotzen da eta soinu gutxiago atera nahi denean berriz, diapasoitik hurbilago. Normalean, arkuaren puntan soinu zikina saihesteko ez bada, arkua  zubiarekiko paralelo jartzen da.https://www.deviolines.com/1-aprender-a-sujetar-el-violin-y-el-arco/, bai arkuak duen ilezko zinta igurtzita edo baita eskuekin sokak katigatuz ere (*pizzicatoa*). *Pizzicatoa* eskuineko eskuarekin zein ezkerrekoarekin egin daiteke. Teknika hau biolinaren familiako instrumentu guztietan erabiltzen da, baina, jazz generoko baxuan teknika hau beste zenbait instrumentu edo generotan baino aurreratuago dago.

Besoa, eskua eta eskuineko arkuaren bidez kontrolatzen dira arkuaren abiadura, tonuaren kalitatea, erritmoa, dinamika, artikulazioa eta tinbre-aldaketa gehienak. Musikariak arkua sokaren gainetik igurzten duenean soka dardarazi eta modu honetan soinua sortzen du. Arkua egurrezko makila kurbatu bat da, zaldiaren buztaneko ilea tenkatuta duena. Zaldi-zurdaren berezko ehundurak eta  erretxinak arkuari soka heltzen laguntzen diote, eta horrela, arkua sokaren gainean igurzten denean, sokak nota bat jotzen du.

Arkua nota luze eta iraunkorrak edo melodiak sortzeko erabil daiteke. Harizko instrumentuez osaturiko musika talde batean, sail berdin bateko musikariek beren arkuak une desberdinetan aldatzen badituzte, nota batek amaigabeki iraunkorra iruditu dezake. Hala ere, arkua nota labur eta garbiak jotzeko ere erabil daiteke, hala nola, nota errepikatuak, eskalak eta arpegioak. Musika estilo askotan erritmo propultsiboa ematea lortzen dute honen bidez.

#### Arkuaren teknikak 
Teknika honen zatirik funtsezkoena arkuaren heldulekua da. Hatz lodia igelaren eta arkua biribilkatzen den arteko eremu txikian tolestuta kokatzen da eta gainerako hatzak modu uniformean banatzen dira arkuaren goialdean. Hatz txikia kurbatuta dago eta hatz-punta berriz zurean, torlojuaren ondoan jarrita. Biolinak nota indartsuagoak sortzen ditu arkuaren abiadura handiagoa bada edo sokaren gainean pisu handiagoa eragiten badu. Bi metodoak ez dira baliokideak, tinbre desberdinak sortzen dituztelako; soka sakatzean, soinu latz eta biziagoa sortzeko joera dago. Soinu indartsuago bat ere lor daiteke, arkua zubitik hurbilago jarriz.

Sokarekin arkua gurutzatzen den soinu-puntuak ere eragina du tinbrean (edo "tonuaren kolorean"). Zubitik gertu jotzen bada (*sul ponticello*), ohikoa baino soinu biziagoa lortzen da, harmoniko altuenak nabarmenduz; baina alderantziz, diapasoiaren muturrean dagoen arkuarekin (*sul tasto*) jotzen bada, soinu delikatu eta etereoa lortzen da eta funtsezko maiztasuna nabarmentzen da. Shinichi Suzukik, soinu puntua Kreisler Autobidearekin alderatu zuen eta metaforaren zentzua azaltzeko soinu puntu ezberdinak autobideko erreiekin alderatu zituen.

Arku-teknika asko daude edozein estilo jotzea ahalbidetzen dutenak. Irakasle, musikari eta orkestra asko denbora luzez aritzen dira teknikak garatzen eta taldearen barruan teknika bateratu bat sortzen. Teknika horien artean *legato* arkua (soinu leuna, konektatua eta eutsia, melodietarako egokia), *collea* eta nota laburragoak sortzen dituzten arkuen barietatea daude, hala nola *ricochet*, *sautillé*, *martelé*, *spiccato* eta *staccato*.

##### Pizzicato 
thumb|*Pizzicato*a
Pizzicatoa. Batzuetan, orkestraren zatietan edo bakarlari bertutetsuen musikan, arkuaren eskua okupatuta dagoenean edo luxuzko efektu bat sortu nahi denean, ezkerreko eskuko pizzicatoa “+” batekin adierazten da notaren azpian edo gainean. Ezkerreko eskuko pizzicatoan, bi hatz jartzen dira sokan; bata (normalean erakuslea edo erdikoa) nota egokian jartzen da, eta bestea (normalean hatz nagia edo hatz txikia) notaren gainetik jartzen da. Behatz altuenak soka sakatzen du baxuenak bertan dirauen bitartean eta horrela tonu zuzena sortzea lortzen da. Punteoaren indarra handitzean, sokak sortzen duen notaren bolumena handitu daiteke. Pizzicatoa orkestra-lanetan eta bakarlari lanetan erabiltzen da. Batzuetan, biolinistek, oso aldaketa azkarrak egin behar izaten dituzte arkutik pizzicatora, eta alderantziz.
Fitxategi:Middle C pizz.png|pizz laburdura
Fitxategi:Music-pizzicato.png|Esker eskuko pizzicatoa
Fitxategi:Jazzbass.jpg

##### Col legno 
*Col legnoa**
thumb|Col legno
erdian|thumb|Col legno

##### Detaché 
Detachéa, kolpe leun eta uniforme bat da eta arkuaren abiadura eta pisua kolpearen hasieratik bukaeraraino berdinak dira.

**Martelé**

“Mailukatua”
Fitxategi:Legato artic..jpg|Ligatura

##### Staccatoa 
thumb|*Staccatoa*
Staccatoa nota bere jatorrizko balioa baino laburrago jotzean datza eta musikan notaren gainean jarritako puntu baten bidez adierazten da. *Staccatoa* legatoaren aurkako artikulaziotzat hartzen da eta teknika honek ez du soinuaren dinamika areagotzen. Teknika hau erabiltzerakoan, *staccato* bidez jotako nota eta hurrengo notaren artean isilune labur bat sortzen da.
Fitxategi:Staccato.jpg|*Staccato*

##### Sordina 
thumb|Sordinak
Metal, goma, larru edo zurezko gailu txiki bat da eta hau biolinaren zubian jarriz gero, tonu leunago eta itzaliagoa lortzeko erabiltzen da. Estilo honetan jotzen duen orkestra batean, harizko sail oso baten soinuak kalitate isila du. Sordinak. Nota bakoitza jo baino lehen atzamarrak altxatu egin behar dira, berriz ere soka behar beste indarrez zapaldu dezaten. Hatza soka gainean jarri baino lehen hatz-mamiarekin zapalduko dela ziurtatu behar da.

Hatzak altxatu eta berriz ere sokaren gainean jartzeko prozedura ahalik eta berdinen egin behar da. Horrez gain, erabili den indarra arkuarekin egindakoaren berdina edo handiagoa izan behar dela kontutan izan behar da.

Goranzko eskalak egitean, hatzak jartzen joango dira, hurrenez hurren, eta beheranzko eskaletan berriz, bata bestearen atzetik altxatzen joango dira.

Ezkerreko eskuak sokaren soinu-luzera zehazten du, eta, beraz, hatz-mamiekin diapasoiaren kontra sakatuz, tonu desberdinak sortzen dira. Biolinak sokak gelditzeko trasterik ez duenez, gitarran ohikoa den bezala, interpreteak zehazki jakin behar du hatzak soketan non jarri afinazio egokia lortzeko. Eskalak eta arpegioak praktikatuz eta entzumena trebatuz, memoria muskularraren bidez, biolinistaren ezkerreko eskuak notak intuizioz aurkitzen ditu.

Hatzak 1etik (hatz erakuslea) 4ra (hatz txikia) zenbakitzen dira. Normalean noten gaineko zenbakiak 0 hatzarekin adierazteak, soka airean jo behar dela esan nahi du.

#### Posizioak 
Biolina ezker eskua posizio ezberdinetan jarriz jotzen da. Posizio hauetako bakoitzak eskua mugitu gabe 24 nota jotzea ahalbidetzen du.  Mugimendu honetan, eskuaren edo besoaren zati batzuek esku har dezaketen arren, azken emaitza, hatz-mamiaren mugimendu bat da. Honek soka dardarkariaren luzeran aldaketa arin bat eragiten du, hau da, tonuaren ondulazioa eragiten du.  Bibratoak ezer gutxi egiten du nota desafinatu bat disimulatzeko, hau da, bibratoa ez da desafinazioaren ordezkoa. Intonazioa lantzeko eskalak eta beste ariketa batzuk jo ohi dira, bibratorik gabe, lana errazagoa eta eraginkorragoa izan dadin. Ikasleei kontrakorik esan ezean, bibratoa egin ohi den zerbait dela erakusten zaie. Hala ere, esan beharra dago hori joera bat besterik ez dela; ez dago ezer partituretan biolinistak bibratoa jotzera behartzen dituenik. Musika barrokoan eta biolin tradizionalaren estilo askotako lanetan bibratoaren erabilera oso mugatua da.  eta instrumentuaren soinuari   "distira" edo "bizitasuna" gehitzen dio. Bibratoa, neurri handi batean, biolinistaren diskrezioaren menpe uzten da. Bibrato mota ezberdinek aldarte ezberdinak ematen dizkiote piezari, eta bibrato gradu eta estilo ezberdinak, sarri, biolinista ezagunetan nabarmentzen diren ezaugarriak dira.

#### Trinoa 
Trinoa iraupen bereko bi noten segida azkar eta txandakatua da, horien artean tonu edo tonuerdi baten distantzia utzita. 

Batzuetan bibrato mugimendu bat erabil daiteke trino efektu azkar bat sortzeko. Efektu hau errepikatzeko, nota gelditzen duen hatzaren gainetik dagoen hatza, sokatik pixka bat kanpo jartzen da (soka gelditzen duen hatzaren kontra irmoki presionatuta), eta bibrato-mugimendu bat egin daiteke. Bigarren hatzak oszilazio bakoitzarekin pixka bat soka ukitu egingo du beheko hatzaren gainetik, eta tonua bibrato zabal baten eta trino oso azkar baten arteko nahasketa baten antzera kulunkaraziko du. Horrek nota altuenaren eta baxuenaren arteko trantsizio ez hain zehatza ematen du, eta interpretazio-aukeraren bidez aplikatu ohi da. Trino-teknika honek trino erditonaletarako edo posizio altuetan dauden trinoetarako bakarrik balio du (noten arteko distantzia txikiagoa den kasuetan); izan ere, nota nagusian dagoen eta azpian dagoen hatza ukitzea eskatzen du, trinoa egin daitekeen distantzia mugatuz. Posizio oso altuetan, trinoaren distantzia hatzaren zabalera baino txikiagoa denetan, trino bibratoa da trinoaren efektuetarako aukera bakarra.

#### Akordeak, soka bikoitzak/hirukoitzak 
Soka bikoitza, soka bi aldi beretan jo eta bi tonu jarraitu sortzen direnean gertatzen da

Hasiberrientzat postura hori lortzeko modurik onena biolinista profesionalak jotzen ikustea eta norberaren jarrera ispiluaren aurrean zuzentzea da. Egia da, mundu guztiak ez duela modu berean jotzen, baina pixkanaka norberarentzako zuzenena eta erosoena den jarrera aurkitzen da.

Aipatu bezala, biolinaren ikaste prozesurako metodo anitz dauden arren, Suzuki metodoa da azken mendean zehar eragin eta ospe handiena izan duen metodoa.. Metodo hau ideia bakar batean oinarritzen da, hain zuzen, “ama hizkuntza” deritzon ideian. Suzuki konturatu zen haurrak beraien ama hizkuntza zehaztasun handiarekin ikasten dutela eta gaztetatik ikasten hasiz gero, musikan ere berdina gertatu zitekeela. Horrenbestez, gakoa oso gaztetan hastean dago metodo honen arabera, haurrek 3-4 urte inguru dituztenean. Horrela, gaitasun handia garatzen laguntzen die.

Suzuki metodoaren abantailetako bat, informazioa buruan geratzeko erraztasunean dago, haurrak oso txikitatik hasi ahal direlako erritmoak eta melodiak ikasi eta errepikatzen. Prozesu horretan pieza laburretatik hasi eta pixkanaka pixkanaka lan luzeagoetara pasatzen da. Gainera, hasieran haurrei ez zaie solfeoa jakitea eskatzen, musika soinu-hizkuntza bat bezala ulertzen baitu metodo honek.

Ikasleek astero banakako klaseak izateaz gain, taldekakoak ere izan behar dituzte, bi egoera desberdin horietan garapen egokia izan dezaten. Bakarkakoak barneko garapenean laguntzen du eta taldekoak, berriz, erantzukizuna eta independentzia eskaintzen ditu.

Haurrek, bestalde, beraien buruari egindako grabazioak aztertuz ikasi behar dute, ikaste prozesuaren garapena handiagoa izan dadin eta entzuten ere ikas dezaten.

Ikaste prozesu horrek gurasoen rola goraipatzen du, eta haurraren klaseetan egon behar dutela dio, izan ere, haur baten eragin nagusia bere gurasoengandik dator eta horrela haurrek segurtasuna izateaz gain, musika-hezkuntza zoriontasunarekin lotuko dute. Horretaz gain, irakaslea ere garrantzitsua da guzti honetan eta bere erantzukizuna hartu beharko du, pedagogia berri eta eraginkorrena ikasteari utzi gabe.

Hatz luzearekin eta lodiarekin zero bat egin eta azken hau hatz luzearen azken artikulazioaren parean jarri behar da. Ostean, arkatza jarri behar da hatzen artean, hain zuzen ere, hatz lodiaren muturrak eta hatz luzearen azken artikulazioak osatzen duten pintzan.
thumb|Tendinitisa
Artikulazio eta muskulu horiek minak jasan ditzakete, hainbat faktoreren ondorioz. Biolina jotzeak, gorputza jarrera asimetrikoetan jartzea eskatzen du eta horrek muskulatura kargatzea dakar. Bestalde, teknika okerrak edo aukera anatomikoen aurkakoak direnak erabiltzeak ere minak sor ditzake. Europako arkuzko instrumentu guztien aitzindari zuzena da Arabiako rebaba (ربابة). Instrumentu hau garatuz joan zen eta IX. mendean bizantziar liran eraldatu zen, geroago europar *rebec*ean. Ziur aski, lehen biolin sortzaileak bizantziar liraren garapen eta eraldaketa ugaritan oinarritu ziren. Hari familiako lehen instrumentuak hari pultsatuzkoak ziren, adibidez, lira greziarra da familia honetako lehen instrumentuetako bat. Bi haridun arkuzko instrumentuak bertikalki jarrita jotzen ziren eta arkua harien gainean kolpatuz ateratzen zen soinua. Instrumentu hauek jatorriz Asia erdialdeko kulturetakoak zirela esan ohi da, gaur eguneko Mongoliako Morin huur eta Kazakheko Kobyzen antzekoak direlako. Hori dela eta uste da, instrumentu horien eratorriak Asia mendebalde eta ekialdetik,  Ekialde Erdirainoko merkataritza bideetatik zehar hedatuko zituztela.

Ez hain antzinakoak, baina, oraindik ere urrutiko denboretakoak, biolinaren aitzindaririk hurbilekoenak aurkitzen dira: *viellea* eta *rotta*. Erdi Aroko bi instrumentu horiek, arkuarekin jotzea ahalbidetzen zuen aldaketak izan zituzten, besteak beste diapasoia jartzea atzamarrak erresonantzia kaxaren gainetik jarri ahal izateko. Biolinaren garapenean zehar, bere sonoritatea hobetzeko zulo batzuk jarri zitzaizkion.

Gaur egun ezagutzen dugun biolinaren beste arbaso hurbil batzuk, *lira da braccio* eta *viola da braccio* dira. Bere izenak dioen bezala instrumentu hauek besoarekin jotzen ziren, gerora, biolinaren garapenean posizio, teknika eta postura aldaketa batzuk jasan zituen arren.

Biolinaren behin betiko garapena, ordea, XVI. mendearen lehen erdian hasi zen, Italian hain zuzen ere.  gutxi gorabehera “violino” eta “vyollon” hitzen agerpenarekin batera. Garai horretan oso hedatuak zeuden *rabela* edo *gamba biolaren* oinordeko gisa agertu zen biolina.
thumb|Cremonako luthierra
Biolinak bakarrik egiten ez zituzten arren, musika-tresna honen lehen sortzaileak, Giovanni Giacomo Dalla Corna eta Zanetto de Michelis da Montechiaro izan ziren. Garai horretan biolina ez zegoen guztiz garatuta eta bertsioetako batzuek hiru soka baino ez zituzten. Bresciako lehen biolin sortzaileak Gasparo di Bertolotti da Saló eta bere ikaslea zen Giovanni Paolo Maggini izan ziren.

Giovanni Battista Fontana eta Biagio Marini dira 1630 aldera biolinerako sonatak idatzi zituzten lehenak. Gasparo Florencio Zanettik 1645ean biolinaren lehen posizioari buruzko liburu didaktikoa idatzi zuen. 1625ean Antoine Fourètierek, bere hiztegi unibertsalean, jada erreparatu zuen autore askok eta askok biolina instrumentuen errege bezala ikusten zutela. Biolinak *Orfeon* egindako lehen agerpen xume horretatik hogei urtera jada bazeukan musika klasikoan onarpena. 

Bestalde, biolinerako idatzi ziren lehen lanak ez ziren biolin bakarrarentzako idatzi, trisonata bezala ezagutzen diren abesti polifonikoak ziren.  Dena den, biolina oraindik ez zen haintzat hartzen, gaur egun egiten den bezala. Biolina eta, oro har, musika, ez ziren haintzat hartu geroagora arte.

Garai horretan gainera, hari igurtzizko instrumentuak jotzen zituzten musikariek, bibratoari uko egiten zioten. Bibratoa, trinoa, mordatoa edo antzerakoak apaingarri bat bezala ikusten ziren eta beraz, gaur egun ezagutzen dugun bibrato jarrai hori ez zen erabiltzen.

Biolin eta orkestrarako kontzertuaren genero musikala barrokoan jaio zen (1600-1750), eta erromantizismo garaian lortu zuen puntu gorena Ludwig van Beethoven, Félix Mendelssohn, Johannes Brahmsi esker izan zen. 

### Industrializazioa 
Artisau-lanaren banaketak eta manufaktura industrialak biolinaren fabrikazioan aro berri bat ekarri zuten eta biolinaren tinbrearen kalitateak txarrera egin zuen. Lehen biolin fabrika 1790 inguruan sortu zen Mirecourten, Frantzian.

Europako beste hiri batzuk ere biolinaren ekoizpen masiboa jarraitu zuten. Biolin fabrikatzaileak Italiako instrumentu zaharrak erosi eta aztertzen hasi ziren eta antzinako estiloko instrumentuak ekoizten hasi ziren.

XIX. eta XX. mendeetan zehar Frantzian, Saxonian, Mittenwalden (gaur egungo Alemanian), Tirolen eta Bohemian (Txekiar Errepublika) biolin ugari egin ziren. Gutxi gorabehera zazpi milioi instrumentu eta arku egin ziren. Horietako asko artisau anonimoek egin zituzten, modu azkar eta ekonomiko batean. Gaur egun, Txina, Errumania eta Bulgariako instrumentuekin hornitzen da merkatu hau. 

XX. mendearen hasieran, musika barrokoarekiko interesak eta garaiko instrumentuen eskasiak, instrumentuak zehaztapen barrokoak jarraituz egitea eragin zuen. Gaur egun,  garai bateko "instrumentu originalaren" erabilera aldarrikatzen duten musika klasikoa jotzen duten taldeek ere ez dituzte garaiko instrumentuak jotzen. Luthier ospetsuek egindako instrumentu gutxi batzuk dauden arren, instrumentu hauetako asko antzinako teknikarekin egindako erreprodukzio modernoak dira. Hauek beraien sonoritateagatik dira baliotsuak eta ez beraien antzinatasunagatik. Antzinako biolinek eta benetako "originalek" prezio oso altuak dituzte, eta bildumazale edo musikariek benetako altxor bezala gordetzen dituzte.

Biolin elektrikoa, izatez, irteera elektronikoko seinale bat daukan biolin bat baino ez da. Izan ere, biolin elektronikoa transduktore elektroniko bati lotutako biolin akustiko bat izan daitekeen arren, normalean guztiz elektrikoak izaten dira.thumb|Biolin elektrikoa|163x163px

Biolin klasikoak ez bezala, elektrikoak plastikoz eginda daude, eta horregatik ia edozein forma har dezakete. Normalean forma arinak izaten dituzte, hura eutsi eta maneiatzea errazagoa eta erosoagoa izateko.

Instrumentu hau gainera, perfektua da soinu berriak sortzeko, izan ere, anplifikadore baten laguntzarekin soinua aldatzen, erreberberazio eta distira ezberdinak sortzen edo bestelako soinu esperimentuak egiten jolastu daiteke. Rock eta bestelako generoetako musikari askok, honelako teknikak erabiltzen dituzte beraien  abestiei kolore berezi bat emateko. Horretaz gain, biolin elektrikoari esker kontzertuetan agertokia mikrofonoz betetzea ekiditen da eta estudioetan grabaketak egiteko ere oso ondo etortzen da.

Ikasterako orduan ere, instrumentu honek abantaila asko ekarri zituen, aurikularrak jarrita arazorik gabe ikastea ahalbidetu baitzuen.

Azken honi zor zaio arkuak egiterako orduan pernanbuko-zuraren erabilera. Egur hau arkua egiteko materialik onena da, elastikotasun, pisu eta erresistentzia egokiak dituelako. Pernanbukoa (Paubrasilia echinata) jatorriz Brasilgo zuhaitza da eta Amazoniaiko floran bakarrik aurkitzen den espezie bat da. Horregatik, zur hau arkuen fabrikazioan erabili izanak, espezien iraupenaren alde egiten dutenen artean kontzientzia zabaldu du.  Gainera, biolinak, herri musikariek musika idatziarekiko duten jarrera ere aldatu du. Europako klase sozial desberdinen arteko lotura egitea ere lortu zuen eta bidaia honetan zehar aldatu eta egokitu egin den arren, gaur egun ere ospe handia izaten jarraitzen du.

### Europa 
thumb|*Hardanger-*a
Europako herrialde askotan, biolina beren kulturetan sartu zen dantza eta musika herrikoiarekin bat eginez. Bere hedapen zabalari esker, ordura arte musika akademikoari erreserbatutako agertokietara iritsi zen eta ondare tradizionalaren balioa nabarmentzeko aukera eman zuen.

#### Iparraldeko herrialdeak 
* **Finlandia**: XVII. mendean, biolina Europa erdialdeko dantza-musikan sartu zen (polska, polka, mazurka, koadrila, balsa eta minuet), pelimanni edo *purppuri* izenarekin ("popurrí" dantzarako suitea), finlandiar musikaren genero nagusia bihurtu zena.

* **Norvegia**: Hemen ere, XVII. mendean agertu zen biolina, *slåtter* izeneko dantza-musika kontinentalarekin. Biolinari eraldaketa batzuk egin zitzaizkion eta modu honetan *hardanger* izeneko instrumentua izatera heldu zen. Instrumentu honekin batera, landa-musika jotzen zuten bikote-dantzak egiten ziren festetan. XIX. mendean, jotzeko teknika eboluzionatu egin zen emigrante estatubatuarren itzulerarekin eta dantza berri eta dibertigarriagoen etorrerarekin.

* **Bretainia**: biolina Bretainiako musika tresna tradizionaletako bat da. Bere praktika, batzuetan, Frantziako beste eskualde batzuenaren ezberdina da.
thumb|Biolina orkestretan zuzendariarekiko ezkerreko aldean kokatzen da.

#### Orkestran 
Biolinak orkestra baten zati garrantzitsu bat dira eta bi ataletan banatuta egoten dira, lehen eta bigarren biolinak bezala ezagutzen direnak. Konpositoreek melodia lehen biolinei ematen diete normalean, posizio altuagoak erabiltzen dituen zati zailago bat. Aldiz, bigarren biolinek harmonia, akonpainamendu-patroiak edo melodia lehen biolinek baino zortziren bata baxuagoa jotzen dute. Orkestratik kanpo ere, bestelako taldeetan agertu izan da biolina, adibidez, ganbarako musikan. Harizko laukote batek lehen eta bigarren biolinentzako zatiak ditu, baita biola zati bat ere, eta baxuko instrumentu bat, biolontxeloa edo, gutxitan, kontrabaxua izaten dena.

### Pinturan 

Fitxategi:Arnold Boecklin-fiedelnder Tod.jpg|*Heriotza biolina jotzen autoerretratua* - Arnold Böcklin *(1872)*
Fitxategi:Gerard van Honthorst - lviv gallery2.jpg|*Man with viola da gamba -* Gerard van Honthorst
Fitxategi:Rest on the Flight into Egypt-Caravaggio (c.1597).jpg|*Rest on the Flight into Egypt* - Caravaggio (1597)
Fitxategi:Georges de La Tour - Rixe de musiciens - Google Art Project.jpg|*Rixe de musiciens* - Georges de La Tour (1625-1630)

* *Klarinetea eta biolina*, Picasso.
* *Biolina*, Picasso, 1912
* *Biolin gorria*, Raoul Dufy, 1966

### Argazkian 
* *Ingresen biolina*, Man Ray
* *Biolinaren buruak:  Madeleine uharteetako 64 biolin*, Maude G. Jomphe eta Sylvain Rivière

### Literaturan 
* *Kreutzer Sonata,* Lev Tolstoien eleberria.
* *Biolina*, Francisco Vargas
* *Bihotza neguan*, Claude Sautet (1991)
* *Kontzertua*, Radu Mihaileanu
* *The Maker*, Christopher Kezelos
* *Entzuten baduzu,* Yoshifumi Kondō

### Antzerkian eta arte eszenikoetan 
* *Soldaduaren historia*, Igor Stravinsky
* *Biolin bat teilatuan*, Joseph Stein
* *Deabruaren biolina*: ballet fantastikoa, bi ekintzetan eta sei mahaitan, Arthur Saint-Léon, eta musika Cesare Pugni, 1849.
* Heinrich Ignaz Franz Biber: Alemaniar biolin jole honetaz XVII. mendeko biolinaren maisu nabarmenenetako izan zelaz gain, ezer gutxi dakigu. Baliteke Biberrek Johann Schmeltzer biolin jole famatuarekin ikasi izatea.
* Pablo de Sarasate: bere lanetan gaitasun teknikoak erakustea eta horieri desafio egitea bilatzen zuen. Eragin handia izan zuen eta biolinaren munduan oso miretsia izan zen.
* Jascha Heifetz: biolineko maisu hau bere gorputz espresio urriengatik eta perfekzioaren bilaketagatik da ezaguna. Gaur egun, bere teknika eta estiloa musika modernoaren erreferentzia dira.
* Niccolo Paganini: XIX. mendeko biolinista nagusia eta biolinaren teknikaren eraberritzailea izan zen. Oso txikia zelarik hasi zen biolinerako lanak idazten eta kontzertuak ematen eta 1797. urtean Lombardian zehar ibili zen bere aitarekin batera biolin-jole gisa. Horren ondorioz famatuagoa egin zen. 1805. urtean Luccako gortean aritu zen biolin-jole eta orkestra-zuzendari bezala. Hurrengo urteetan Milanen (1813), Vienan (1828), Parisen eta Londresen (1831), estreinatu zen eta berebiziko arrakasta lortu zuen. Paganiniren lanik nabarmenenenak honako hauek dira: *24 Capricci, 6 biolin kontzertu, 12 sonata* biolin eta gitarrarako; *6 laukote* biolin, biola, txelo eta gitarrarako, eta bariazioak. Horretaz gain, Paganinik hatzak jartzeko eta biolina doitzeko modu berriak garatu zituen eta inprobisatzeko orduan  ere bikaina zen. Biolinaren sokak apurtzen zituenean, jotzen jarraitzen zuela eta nozbait soka bakarrarekin ere jo izan zuela esaten da.
* Antonio Lucio Vivaldi: Bere generazioko musikari, biolinista eta musikagile famatu eta eraginkorrenetakoa izan zen. Barroko helduaren oinarriak sortzeaz gain, estilo musikalaren, biolinaren teknikaren eta Italiako orkestrazioaren praktikak garatu zituen.

* Janine Jansen: Biolinista herbeheretar bat da. Bere lanetik nabarmentzen dena oso abenturazalera dela da eta batez ere komunikazioa bilatzen du bere musikarekin. Vivaldiren *Lau urtaroak* lanarekin egin zuen grabazioa bere estiloaren adibide ona da, izan ere, ohikoa den bezala orkestra batekin grabatu beharrean, bost harizko instrumenturekin egin zuen. Bere anaia txelista eta bere aita baxu jarraitua jotzen aritu ziren bertan.
* Julian Rachlin: Lituaniar biolinista eta orkestra-zuzendaria da. 1988ko Musikari Gazteen Eurovision Jaialdia irabazi zuen, eta, ondorioz, Berlin Festivalen parte hartzera gonbidatu zuten. Lorin Maazelen zuzendaritzapean eta Vienako Filarmonikoarekin jo zuen historiako bakarlari gazteena bihurtu zen.

Fitxategi:Vanessa-Mae 2014.jpg|Vanessa-Mae
Fitxategi:Ara Malikian 08 (29153005391).jpg|Ara Malikian
Fitxategi:Internationaal Kamermuziek Festival Utrecht 2019 (49310733403).jpg|Janine Jansen
Fitxategi:Julian rachlin ta 2011.jpg|Julian Rachlin

## Biolinerako obra famatuak 

Fitxategi:Ludwig van Beethoven - Symphonie 5 c-moll - 1. Allegro con brio.ogg|*Beethovenen 5. sinfonia*
Fitxategi:Handel - messiah - 37 the lord gave the word.ogg|*Haendelen Mesias*
Fitxategi:End of cadenza from Mendelssohn violin concerto in E minor.ogg|*Mendelssohnen biolinerako kontzertua*
Brahms, Symphony No. 1 in C Minor, Op. 68 - IV. Adagio - Più andante - Allegro non troppo, ma con brio.ogg|*Brahmsen 1. sinfonia*
Fitxategi:From Beethoven Symphony No. 6.wav|*Beethovenen 6. sinfonia*
Fitxategi:Mozart - Eine kleine Nachtmusik - 1. Allegro.ogg|*Mozarten Eine Kleine Nachtmusik''  
Fitxategi:Johannes Brahms - concerto in a minor, op. 102 'double concerto' - i. allegro.ogg|Brahmsen biolinerako kontzertua 

Beste batzuk:
* *Sibeliusen biolinerako kontzertua* 

## Euskal Herrian 
Tresnari edo tresna-jotzaileei buruzko lehenengo erreferentzia idatziak XVI. mendekoak dira, Tutera, Hernani, Lekeitio eta Balmasedakoak.

### Biolinistak 
Euskal herrian ere izan dira biolin jole garrantzitsuak, esaterako:

* Rufino Lacy (Bilbo, Bizkaia, 1795eko uztailaren 19a - Londres, Ingalaterra, 1847ko irailaren 20a)
* Jose Juan Santesteban (1809ko martxoaren 26a, Donostia, Gipuzkoa - 1884ko urtarrilaren 13a, Donostia, Gipuzkoa)
* Jean-Delphin Alard (Baiona, 1815eko martxoaren 8a - Paris, 1888ko otsailaren 22a)
* Emiliano Arriaga  (Bilbo, Bizkaia, 1844ko otsailaren 4a - Zuhatzu, Araba, 1919ko abuztuaren 9a)
* Jose Antonio Uharte (Iruñea, 1892ko irailaren 11 - ib., 1968ko irailaren 21a)
* César Figuerido (Cuenca, 1876ko urriaren 16a - Tolosa, 1956ko apirilaren 23a)
* Pablo Sarasate (Iruñea, Nafarroa Garaia, 1844ko martxoaren 10a - Biarritz, Lapurdi, 1908ko irailaren 20a)
* Eduardo Hernández Asiain (Habana, Kuba, 1911ko maiatzaren 17a - Corella, Nafarroa, 2010eko maiatzaren 11a)
* Félix Ayo (Sestao, 1933ko uztailaren  1a)
* Gérard Poulet (Baiona, 1938ko abuztuaren 12a)
* Sabin Lopez de Gereño (Bilbo, 1941)
* Arkaitz Miner (Errenteria, Gipuzkoa, 1976)
* Maite Larburu (Hernani, 1979ko abuztuaren 16a)
* Fran Lasuen (Eibar, Gipuzkoa, 1959ko apirilaren 27a)

Gaur egun, euskal musikari batzuek beraien abestietan erabili izan dute biolina. Esaterako, Ara Malikian armeniarrak Kepa Junkera trikitilariarekin jo zuen eta Nika Bitchiashvili biolin-jole georgiarrak Mikel Urdangarinen taldean jotzen du. 

Beste adibide bat, Izarorena da. Izaro Andres Euskal-herriko abeslari bat da, ingelesez, espainolez eta euskerazko abestiak sortzen dituena. Bere abestietan hainbat instrumentu erabili izan ditu, gitarra, baxua, ukelelea, bateria, eta abar. thumb|288x288px|Huntza taldeaBere 2018ko *Eason* albumean "*Zure ezpainen itsasoan*" kantua egin zuen Xabier Zaberio biolinistarekin batera. Biolinaren bidez Zaberiok Izaroren kantua aberasten du, eta instrumentu honen bitartez kantu moderno bati aspektu klasiko bat ematea lortzen du, modu honetan kantu hau albumean dauden besteetaz bereiziz. 
Bestalde, azken urteotan ospe handia izan duen Huntza taldeak ere erabiltzen du biolina. Huntza taldea 2014an Bilbon sortutako musika talde bat da. Pop eta ska generoetako musika sortzen dute. Taldea sei kidez osatua dago eta euskaraz sortzen dute haien musika, trikitixa, panderoa, gitarra, baxua, bateria, eta biolina instrumentuak erabiliz. Biolinaren erabilera haien “Buruz behera”, “*Aldapan gora*” eta “*Lasai, lasai* “ kantuetan ikus dezakegu, adibidez. Biolinaren berezitasunak erabiliz gaur-egungo euskal musikarekin lotzen dute instrumentu klasiko hau. 

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Juan Mari Beltran: *Soinutresnak euskal herri musikan*, Egin biblioteka, 1996.

## Ikus, gainera 
* Orkestra

## Kanpo estekak