Notazio bidezko zati

link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8f/Fluorescein_%282%29.jpg/220px-Fluorescein_%282%29.jpg|thumb| Fluoreszeina disoluzio urtsuak, milioiko 1 eta 10.000 zati artean diluituak.
Zientzian eta ingeniaritzan, **notazio bidezko** **zatiak**  sasi-unitate multzo bat da, dimentsiorik gabeko hainbat kantitateren balio txikiak deskribatzeko, adibidez, frakzio molar edo masa-frakzio. Zatiki horiek, kantitaterako neurriak direnez, neurri-unitate elkarturik ez duten zenbaki hutsak dira. Normalean erabiltzen dira:

* **ppm** (milioiko zatia, 10-6),
* **ppb** (miliarko zatia (edo mila milioiko zatia), ingelesezko parts-per-billion, 10-9),
* **ppt** (bilioiko zatia , ingelesezko parts-per-trillion,10-12) eta
* **ppq** (biliarko zatia (edo mila bilioiko zatia), ingelesezko parts-per-quadrillion, 10-15).

## Deskribapena 
**Notazio bidezko zatiak** erabili ohi dira kimikan disoluzio diluituak deskribatzeko, adibidez, uretan disolbatutako mineralen edo kutsatzaileen ugaritasun erlatiboa. «1 ppm» kantitatea masa-frakzio baterako erabil daiteke, lagin-disoluzio gramo bakoitzeko gramo baten milioiren batean ur bidezko kutsatzaile bat baldin badago. Ur-disoluzioekin lan egitean, ohikoa da uraren dentsitatea 1,00 g/mL dela pentsatzea. Hori dela eta, ohikoa da kilogramo bat ur L bat urarekin parekatzea. Ondorioz, 1 ppm 1 mg/L-ri dagokio eta 1 ppb 1 μg/L-ri.

Era berean, **notazio bidezko** **zatiak,** hainbat fenomeno proportzionalen balioa adierazteko, fisikan eta ingeniaritzan ere erabiltzen da. Adibidez, aleazio metaliko berezi batek 1,2 mikrometro heda daiteke metro-luzera bakoitzeko Celsius gradu bakoitzagatik, eta hori «α =&nbsp;1,2&nbsp;ppm/°C» gisa adieraziko litzateke. Neurketetan, notazioa aldaketa, egonkortasuna edo ziurgabetasuna adierazteko ere erabiltzen da. Esate baterako, topografiako distantzia-neurketen zehaztasuna milimetro bat bezain txikia izan daiteke kilometroko; hori honela adieraz daiteke: «Zehaztasun&nbsp;=&nbsp;1 ppm».

Erresonantzia magnetiko nuklearren (NMR) espektroskopian, desplazamendu kimikoa ppm-tan adierazi ohi da. Milioiko hainbestean neurtutako maiztasun baten aldea adierazten du erreferentziako maiztasunarekiko. Erreferentzia-maiztasuna tresnaren eremu magnetikoaren eta neurtzen ari den elementuaren araberakoa da. Normalean MHz-tan adierazten da. Desplazamendu kimiko tipikoak oso gutxitan daude erreferentziako maiztasunetik ehunka Hz baino gehiagora; beraz, desplazamendu kimikoak ppm (Hz/MHz) egokian adierazten dira. Zati bakoitzeko notazioek dimentsiorik gabeko kantitatea ematen dute, tresnaren eremu-indarraren araberakoa ez dena.

**Notazio bidezko zatiak** dimentsiorik gabeko kantitateak dira adierazpen matematikoetan, neurri-unitateak beti bertan behera uzten dira. "2&nbsp;nanometro metroko" (2 nm/m&nbsp;=&nbsp;2 nano =&nbsp;2&nbsp;×&nbsp;10−9&nbsp;=&nbsp;2&nbsp;ppb&nbsp;= 2&nbsp;×&nbsp;0,000.000.001}}), orduan, zatidurak 1 baino balio positibo handiagoa edo txikiagoa dituzten. Notazio zatiak —ehuneko (%) ikurra barne— prosa arruntean (adierazpen matematikoen aldean) erabiltzen direnean, oraindik ere, zenbaki puruen dimentsiorik gabeko kantitateak dira. Hala ere, orokorrean, erlazio konparatibo baten «zatiak» esanahi literala hartzen dute (adibidez, «2&nbsp;ppb» orokorrean «mila milioiko 2 zati» gisa interpretatuko litzateke.  

**Notazio bidezko zatiak** neurri bereko edozein unitatetan  adieraz daitezke. Adibidez, letoizko aleazio jakin baten dilatazio termikoaren koefizientea, α&nbsp;=&nbsp;18.7&nbsp;ppm/°C adieraz daiteke 18,7 =&nbsp;(μm/m)/°C, edo 18,7&nbsp;=&nbsp;(µin/in)/°C gisa; proportzio erlatiboa adierazten duen zenbakizko balioa ez da luzera-unitate ezberdin bat hartzearekin aldatzen. Era berean, prozesu-lerro nagusian arrasto kimiko bat injektatzen duen neurgailu-ponpa batek Qp = 125 ppm-ko emari proportzionalean egiten du hainbat unitate bolumetrikotan adieraz daitekeen abiaduran, 125 μL/L, 125 μgal / barne. gal, 125 cm3/m3, etab.

## Zatiak esapideen arabera 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bb/Visualisation_parts_per_1_block.svg/300px-Visualisation_parts_per_1_block.svg.png|eskuinera|375x375px

* **Ehuneko** **zatia**  ehuneko zeinuarekin (**%**) irudikatu ohi da, eta 100 (102) zatikoa eta 10−2 balioa adierazten du. Hori egunbeteko hamabost minutu ingururen baliokidea da.

* **Milako** **zatia** milako (**‰**) zeinuaren bidez adieraz daiteke. «ppt» laburdura ere aurki dezakezu (ingelesezko part per thousand-etik). «Milako zati bat» 1.000 (103) zatikoa eta 10−3 balioa adierazten du. Egunbeteko laurogeita hamar segundo ingururen baliokidea da.

* **Hamar milako zatia** mila milioi  (**‱**) zeinuarekin adierazten da. Zientzian gutxitan erabiltzen da, eta horren ordez (ppm erabiltzen da, normalean), 10.000 (104) zatiko balio argia du, eta 10−4 balioa. Egunbeteko bederatzi segundo ingururen baliokidea da.Aitzitik, finantzaketan, oinarrizko puntua interes-tasen arteko ehunen-aldaketak edo aldeak adierazteko erabiltzen da (nahiz eta kopuruak ehunen ehunenetan adieraztea komeni den beste kasu batzuetan ere erabil daitekeen). Adibidez, % 5,15eko urteko interes-tasa % 5,35erako aldaketa emanez gero (urtean), 20 oinarrizko puntuen aldaketa gisa adieraz liteke. Interes-tasekin gertatzen den bezala, «urtean» (edo «urtero» edo «per annum») hitzak ez dira askotan baztertzen. Kasu horretan, oinarrizko puntua (denbora−1) dimentsioa duen kantitatea da.

* **Ehun milako** **zatia** (**pcm**) edo miliehuneko zatiak adierazten du: 100.000 (105) zatikoa, eta 10−5 balioa. Epidemiologian, hilkortasun-tasak, krimenak eta gaixotasunen prebalentziarako erabili ohi da, eta erreaktibo nuklearren ingeniaritzan erreaktibotasun-unitate gisa. Denboraren neurketan, urteko 5 minutu ingururen baliokidea da; distantziak neurtzean, 1 cm-ko errorearen baliokidea da egindako kilometro bakoitzeko.

* **Milioiko zatia** (**ppm**) adierazten du: 1.000.000 (106)  zatiko bat, eta 10-6 balioa. Urteko 32 segundo edo 1 mm-ko errorearen baliokidea da egindako kilometro bakoitzeko.

* **Mila milioiko zatia (edo mila milioiko zatia)** (**ppb** ingelesezko part per billion) adierazten du: 1.000.000.000 (109) zatiko bat, eta 10−9 balioa.  Hori mende bateko hiru segundo ingururen baliokidea da.

* **Mila milioiko zatia** (**ppt** ingelesezko part per trillion) adierazten du: 1.000.000.000.000 (1012) zatiko bat, eta 10−12ko balioa. Hori milioi urte bakoitzeko hogeita hamar segundo ingururen baliokidea da.

* **Billarko** **zatia (edo mila bilioiko zatia)** (**ppq** ingelesezko part per quadrillion) adierazten du: 1.000.000.000.000.000 (1015) zatiko bat, eta 10−15 balioa. Hori Lurraren adinean bi minutu eta erdi ingururen baliokidea da (4.500 milioi urte). Kimika analitikoan nahiko arraroa bada ere, batzuetan, ppq mailan egiten dira neurketak.

## Erreferentziak
## Ikus, gainera
## Kanpo estekak
* 
* Pisu eta Neurrien Nazioarteko Bulegoa (Bureau International des Poids et Mesures(BIPM)): https://www.bipm.org/en/home/