Vidita Vaidya

**Vidita Vaidya** (Mumbai, India, 1970) Indiako neurozientzialaria da, eta Tata Oinarrizko Ikerketa Institutuko irakaslea, Mumbain. Bere ikerketa-lerro nagusiak neurozientzia eta psikiatria molekularra dira.

## Haurtzaroa 
Vidita-ren gurasoak, Rama Vaidya eta Ashok Vaidya doktoreak zientzialari klinikoak dira, eta bere osaba Akhil Vaidya doktorea (Malariaren Parasitologoa) motibazio handia izan ziren ikerketa karrera bat egiteko, Neurozientzian arreta jarrita. Bere aita farmakologo klinikoa zen, eta ama endokrinologoa da. Dian Fossey eta Jane Goodall primatologoen bizitzari eta lanari buruzko irakurketak ere eragin zion, nerabezaroan.

## Hezkuntza 
Vidita-k St. Xavier's College-n, Mumbain Bizi Zientzietan eta Biokimikan jaso zuen graduko titulua. Ronald Duman irakaslearekin Neurozientzietako doktore-titulua lortu zuen Yale Unibertsitatean, eta haren tutoretzak moldatu zuen bere ikerketa-ibilbidea. Doktoretza ondoko lana Suediako Karolinska Institutuan egin zuen Ernest Arenas irakaslearekin eta Erresuma Batuko Oxford-eko Unibertsitatean David Grahame-Smith irakaslearekin.

## Ibilbidea 
Biologia Zientzien Departamentuan sartu zen, TIFR 29 urterekin, 2000ko martxoan, ikertzaile nagusi gisa. Wellcome Trust Overseas Senior Research Fellow eta Indiako Zientzia Akademiako bazkidea izan da 2000tik 2005era. Vidita-k emozioa erregulatzen duten neurokirkuitak aztertzen ditu, baita bizi-esperientzien eta antidepresiboen eragina nola duten ere. Horrez gain, garuneko zirkuituetan gertatzen diren aldaketek depresioa bezalako nahasmendu psikiatrikoen oinarria nola osatzen duten ikertzen du, baita bizi-esperientzia goiztiarrek portaeraren alterazio iraunkorrak nola eragiten dituzten ere. Bere ikerketa-taldearen ardatzetako bat serotonina2A hartzailearen zeregina da, bai psikodelia serotonergikoen jomuga gisa, zeinak ondorio indartsuak eragiten baititu sentikortasunarekin lotutako portaeran, bai eta ezbehar goiztiarraren ondorio iraunkorrak eratzen laguntzen duen moduan ere.

Vidita-ren ikerketa, halaber, serotoninak jaio osteko garapeneko aldi kritikoetan emozioen neurokirkuitak eratzeko duen funtzioan eta eragin azkarreko tratamendu antidepresiboen ekintza-mekanismoan zentratu da. Laborategiko lana laborategiko arratoiekin eta saguekin egiten du. Vidita-ren interes-eremu berezia gizabanakoek estresari lotutako psikopatologiarekiko zaurgarritasuna edo erresilientzia nola garatzen duten ulertzean datza. Zientzietako Tutoretzaren Natura Saria jaso zuen, 2019, karrera ertaineko kategorian. Bizitzaren Zientzietako Infosys Saria jaso zuen 2022an, antsietatea eta depresioa bezalako gogo-aldartearen asalduren azpian dauden garuneko mekanismoak ulertzeko funtsezko ekarpenengatik, serotonina neurotransmisoreak eragindako seinaleak barne, bizi-estres goiztiarrak eragindako portaeran aldaketa iraunkorrak eragiteko eta serotoninak garuneko zeluletan energia-erregulazioan duen papera.

## Sariak 
2012an Biozientzialarien Sari Nazionala jaso zuen, 2015ean Shanti Swarup Bhatnagar Sari ospetsua zientzia medikoen kategorian eta Indian National Science Academy, National Academy of Sciences, India eta Indiako Zientzien Akademiako *Fellow da.*  [Research Fellow: ikerketarako gaitasun handia duen ikertzaile akademikoa, modu independentean edo talde bateko kide gisa lan egin dezakeena. Rol horrek profil akademiko sendoa dakar askotan, argitalpenekin.] . SERB, Govt, J.C. Bose beka jaso zuen. indiakoa 2021ean eta Bizi-Zientzietako Infosys Saria 2022an https://www.infosysprize.org/laureates/2022/vidita-vaidya.html. Hurrengo urtean, Asiako Zientzialariaren 100eko ohoreduna bihurtu zen.

## Liburu eta bideoen ezaugarriak 
Vidita Lilavathi-ren Alabak lanean agertu da,  Indiako emakume zientzialariei buruzko saiakera biografikoen bilduma batean, eta *"The Life in Science"* [Bizitza Zientzan] blogean. 2015ean, TEDx hitzaldia eman zuen St. Xavier's College-n, Mumbai-n. Hitzaldi hartan, estresak gure makillaje neurologikoa alda dezakeela aipatu zuen. "Chai and Why" TIFRetan ere nabarmendu da.

## Argitalpenak 
TIFR-ko bere webgunean bere argitalpenen zerrenda osoa dago.

## Bizitza pertsonala 
Vidita-ren ikerketa-ibilbidea bere senarra zenak, Ajit Mahadevan-ek, babestu zuen, eta inpaktu-inbertsioaren arloan lan egin zuen. Alaba bat dute, Alina Vaidya Mahadevan. Aisialdian, Vidita-ri bidaiatzea, irakurtzea eta dantzatzea gustatzen zaio.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
;* Who is your partner for life | Vidita Vaidya, TedX Youtube 2016ko irailaren 30a [Nor da zure bizitza guztirako bikotekidea[https://www.youtube.com/watch?v=cG0H-z3l2SA ] (ingelesez)
;* How our brain changes with experience | Dr. Vidita Vaidya,TEDxStXaviersMumbai  2020ko urriaren 13a [Nola gure burmuina aldatzen den esperientziekin](ingelesez)