Maria Isabel Suediakoa

**Maria Isabel Suediakoa** (Örebroko gaztelua, Suedia, 1596ko martxoaren 10a – Bråborg gaztelua, 1618ko abuztuaren 7a) suediar printzesa izan zen, ezkontzaz Ostrogotiako dukesa.

## Bizitza 
Maria Isabelen gurasoak Karlos IX.a Suediako erregea eta bigarren emaztea, Kristina Holstein-Gottorpekoa izan ziren. Gustavo II.a Adolfo nebarekin eta Juan lehengusuarekin (Finlandiako dukea) batera hazi zen. Johannes Bureus-ek eta Johan Skytte-k emandako heziketa ona eskaini zitzaion. Esaten denez, ikasle ona zen, literaturan interesatua, eta bere irakaslearekin, Johan Skytte-rekin, korrespondentzia izan zuen latinez hamar urte zituenean.

### Ezkontza konpondu 
1610. urtean, Maria Isabel  lehengusuarekin, Ostrogotiako dukea zen Jo an Suediakoarekin konprometitu zen. Ezkontzeko arrazoia politikoa izan zen eta emaztegaiaren amak, Kristina Holstein-Gottorpeko erreginak, konpondu zuen. Joan, aurreko Joan III.a Suediako erregearen semea zen, eta haren tronurako eskubideak Maria Isabelen aitarenak baino handiagoak ziren. Dukeak eskubide horiek utzi bazituen ere eta anbizio handiko pertsona ez bazen ere, baziren kezkak printzesa atzerritar batekin ezkonduz gero, mehatxu bihur zitekeela eta.

#### Eliza aurka ahaidetasun hurbilarengatik 
Kleroak ezkontza horren kontra egin zuen, bien arteko ahaidetasun hurbilarengatik, *1571 års* kyrkoordning-ek ("Suediako Elizaren 1571ko dekretua") errespetatzen ez zuena, baita gai horretan kontsultatuak ez izateagatik, Kristina erreginak isilarazi egin zituen eta ezkonzta sekularra zela esan.

### Ezkontza 
1612. urteko azaroaren 29an, hamasei urte zituela, María Isabel Juan de Östergötlandekin ezkondu zen Stockholmeko Tre Kronor gazteluan.

Dukeak eta dukesak luxuzko gorteak zituzten Vadstenako gazteluan eta Bråborgeko gazteluan, Ostrogotiako dukerrian. Senar-emazteak zorigaiztokotzat jo zituzten, eta Maria Isabelek amari egotzi zion konponketa horren errua. Esaten denez, ezkontideetako bat ere ez zegoen pozik ezkontzarekin, eta bien osasunean eragin negatiboa izan zuela uste zen.

Juanek 1613. urtetik aurrera gero eta depresio handiagoa izan zuen, eta hurrengo urteko udatik aurrera, Maria Isabelek dementzia aldiak izan zituen, eta "aldian-aldian baino ez zen suspertu bizitza osoan zehar". Dementzia aldi horietan, hitz egiteko gaitasuna galtzen zuen noizbehinka, eta guardiek zaindu behar izaten zuten, bere buruaz beste egin zezakeen beldur baitziren. Kristina erregina ezkontza horrren alde egiteaz damutu omen zen. Isabelen gaixotasunak kezka handia sortu zuen errege-familian; amak sarritan bisitatzen zuen eta nebak, Gustavo II.a Adolfo erregeak, mediku pertsonala bidaltzen zuen artatzera.

### Sorgin ehiza 
Senar-emazteek modu independentean gobernatu zuten dukerrian. Joanek lege berriak egiteko eskubidea zuen, eta Maria Isabelek eragin nabarmena izan zuen harengan. Ostrogotian elkarrekin bizi izan ziren sei urteetan, sorgin-ehiza bat izan zen dukerrian, eta, horregatik, haiek eta, bereziki, Maria Isabel jo zituzten arduradun.
Emakume bat exekutatu zuten Söderköping hirian, dukeak sorgindu izana leporatu ostean. Maria Isabelen apaiz pertsonala, Claudius Prytz, oso aktibo egon zen kontu horretan. Dukeak lege berri bat egin zuen, sorginak epaitzea eta exekutatzea errazagoa izan zedin. Horren ondorioz,  Finspång-ko sorginkeriagatiko epaiketa egin zen.Bere Gorentasun Juan Dukeak eta bere ezkontide noble Maria Isabelek Jainkoaren hitza zela eta, bi sorgin gaizto eta ospetsu, Skogby vad izeneko lekuan erre zituzten.1617. urtean, zazpi emakume hil zituzten Finspång-en. Gertaera horren ostean, sorginkeria zela-eta epaiketa gutxi izan ziren Suedian. Sorginenganako amorrua 1668-1676an lehertu zenean, Ostrogotiako 1610eko hamarkadako sorgin-ehiza gogoratu eta seinalatu zuten eszeptiko haiek sorginengan sinesteko ohartarazpen gisa. Per Brahe gazte maiordomo nagusiak ohartarazi zuen:Zorrotzak izan kaltetuekin, benetakoak ez diren gauza gehiegitan sinesten dutelako, eta exekuzioek hau baino ez dute handituko, Joan Dukearen garaian gertatu zen bezala (...) Lehen Ministroak Joan dukearen Printzesa gogoratu zuen. (...) Bera emakume batzuk erretzen hasi zen, eta azkenean, ez zen sorginkeriaz akusatuta ez zegoen emakumerik egon.
Hamar exekuzio daude baieztatuta. Maria Isabel hil ondoren, sorgin-ehiza bukatu zen.

### Heriotza 
1618. urteko martxoaren 5ean, Joan dukea Bråborgen hil zenean alargundu zen. Ez zuten ondorengorik izan. Maria Isabelek 22 urte zituen eta Stegeborgeko gaztelura erretiratu zen. Senarra hil eta bost hilabetera hil zen, 'bere betiko gaixotasuna' zela eta; Petrus Bjugg errege-kaperauaren esanetan, heriotza aringarria izan zen berarentzat. Senarraren ondoan lurperatu zuten Linköpingeko katedralean 1619. urteko urtarrilean.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Ankarloo, Bengt, Satans raseri: in sannfärdig berättelse om det stora häxovsendet i Sverige och omgivande länder, Ordfront, Stockholm, 2007.
* (suedieraz) Runeberg.org, Svenskt biografiskt handlexikon.
* (suedieraz) Runeberg.org, Anteckningar om svenska qvinnor.
## Kanpo estekak