Liudmila Pavlitxenko

**Lyudmila Mikhailovna Pavlitxenko** (, ; jaiotzez **Belova**; Bila Tserkva, 1916ko uztailaren 12a – Mosku, 1974ko urriaren 10a) Bigarren Mundu Gerran parte hartu zuen sobietar frankotiratzaile bat izan zen, 309 hildako eragin zituena. Garai guztietako frankotiratzaile hoberenetako bat da eta historiako emakume frankotiratzaile arrakastatsuena.

## Lehenengo urteak eta hezkuntza 
Errusiar Inperioko Bila Tserkva herrian (gaur egun Ukrainan dagoena) jaio zen 1916ko uztailaren 12an, eta bere familiarekin batera Kievera joan zen bizitzera hamalau urte zituela. Han DOSAAF tiro klub batean sartu zen eta tiratzaile amateur bat bihurtu zen, Kieveko arsenal fabrika batean lan egiten zuen bitartean. 1932an, 16 urte zituela, Alexei Pavlitxenkorekin ezkondu zen eta Rostislav (1932-2007) izeneko semea izan zuten, baina laster dibortziatu ziren. 1937an, Kieveko Unibertsitateko ikasle gisa, masterra lortu zuen historian, Bohdan Khmelnytskyren bizitzan oinarrituriko lana eginez.

## Karrera 
### Bigarren Mundu Gerra 
1941eko ekainean, Pavlitxenko bere historia ikasketetako bere laugarren urtea egiten ari zelarik, Alemaniak Sobietar Batasunaren inbasioa hasi zuen. 1942ko maiatzean, Pavlichenko, teniente izendatu berria, Hegoaldeko Armada Kontseiluak aipatu zuen 257 alemaniar soldadu hil zituelako. Bigarren Mundu Gerrako konfrimatutako 309 hilketa izan zituen guztira, 36 frankotiratzaileak etsai barne.

1942ko ekainean, Pavlitxenko morteroz zauritu zuten. Bere ospea gero eta handiagoa zenez, zauritik osatu eta hilabetera gudutik atera zuten.

### Aliatuen herrialdeetara egindako bisitak 
[ezkerrera|thumb|Pavlitxenko (erdian) [Robert H. Jackson|Robert Jackson (ezkerrean) eta Eleanor Rooseveltekin Washingtonen.]]
1942an, Pavlitxenko Kanada eta Estatu Batuetara bidali zuten publizitate bisita bat egiteko. AEBetako presidenteak jaso zuen lehen Sobietar herritarra bihurtu zen Franklin D. Rooseveltek Etxe Zurian hartu zuenean. Ondoren, Eleanor Rooseveltek Pavlitxenko gonbidatu zuen Amerikan zehar bere esperientziak kontatzeko bira bat egitera. Washingtonen kazetariekin izandako bilkura batean, egiten zizkioten galdera motekin harrituta geratu zen *"Erreportari batek nire uniformearen gonaren luzera kritikatu zuen, esanez, Amerikan emakumezkoek gona laburragoa daramatela eta gainera nire uniformeak loditu egiten ninduela."* 

Pavlitxenko Washington Hirian ospatzen ari zen Nazioarteko Ikasleen Batzarraren aurrean agertu zen eta, ondoren, Industri Antolamenduko Kongresuko bileretan parte hartu zuen, baita New Yorken eta Chicagon agerraldi eta hitzaldiak eman ere. Chicagon jendetza handiaren aurrean hitz egin zuen, gizonak bigarren frontea babestera bultzatuz.

Bere hitzak jendartean finkatu eta babes handia jaso zuten.

Nagusi maila lortu ondoren, Pavlitxenko inoiz ez zen borrokara itzuli, baina irakasle bihurtu zen eta Sobietar frankotiratzaileak prestatu zituen gerraren amaiera arte. eta Sobietar zigilu batean agertu zen.

## Azkeneko urteak eta heriotza 
Gerra ostean, Kieveko Unibertsitatean karrera amaitu zuen eta historialari gisa lan egiten hasi zen. 1945etik 1953ra Sobietar itsas armadako buruaren ikertzaile laguntzailea izan zen. Ondoren, Gerra Beteranoen Sobietar Batzordean aktiboki lan egin zuen. Pavlitxenko 1974ko urriaren 10ean hil zen 58 urte zituela, eta Moskuko Novodevitxi hilerrian ehortzi zuten. The Asch Recordings diskan argitaratu zen.

### Zinema 
Pavlitxenko 2015eko *Battle for Sevastopol* (Ukrainerazko titulua, *"Незламна"* ("Suntsiezina")) filmeko protagonista da. Errusiar-ukrainiar ekoizpen bateratua, bi herrialdeetan kaleratu zen 2015eko apirilaren 2an. Nazioarteko estreinaldia bi aste beranduago izan zen Beijingeko Nazioarteko Zinemaldian.

### Literatura 
Bere memorien lehenengo ingelesezko edizioa, *Lady Death* izenburua duena, Greenhill Books argitaletxeak kaleratu zuen 2018ko otsailean. Martin Pegleren hitzaurrea du.

## Sariak 
Pavlitxenkoren gerra ekintzek Sobietar Batasunaren aitorpena izan zuten, bere irudia oroitzen zuten bi zigilu ateraz. Hurrengo sari hauek jaso zituen baita ere:

* Sobietar Batasuneko heroia
* Leninen Ordena (bi aldiz)
* Guduko merituen domina
* Odesako defentsaren domina
* Sebastopoleko defentsaren domina
* 1941-1945 Gerra Patriotiko Handian Alemania irabaztearen domina

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
Bigarren Mundu Gerran borrokatu ziren beste frankotiratzaile sobietar batzuk:

* María Polivanova
* Natalia Kovshova
* Nina Lobkóvskaya
* Roza Šánina
* Aliyá Moldagulova
* Ziba Ganiyeva
* Nina Petrova

## Kanpo estekak