open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Neferura

**Neferura** Egiptoko XVIII. dinastiako printzesa gortesau bat izan zen. Hatshepsut eta Tutmosis III.aren arteko elkar-gobernuaren garaikidea da.

## Biografia 
Neferura, Hatshepsutek izan zituen bi alabatatik nagusiena izan zen, bestea, Merit-Ra Hatshepsut zelarik. Askok, Hatshepsut eta bere gogokoena zen Senenmuten arteko adulteriozko harremanetik jaio zela pentsatzen duten arren, ez dago hipotesi hau frogatzen duen frogarik, eta, Neferuraren aitatzat, Tutmosis II.a jotzen da.

Tutmosis II.a hil ondoren, Hatshepsutek, bere esperantza eta anbizio guztiak bere alaba maitearengan jarri zituen, oraindik oso gaztea zena, eta haurtzaro lasai eta ondo zaindu bat emateaz arduratu zen, nola ez, Senenmuten kargu. Printzesatxoaren zein noblearen arrasto historikorik nagusienak, biak, modu irmoan baina oso maitekor agertzen diren kubo formako eskultura bitxi batzuetatik datoz.

Hatshepsuten asmoa, Neferura tronura elkartzea zen, dinastia berri bat sortuz, guztia emakumez osatua, bere irudira. Horregatik, oinordeko bakar izendatu zuen, eta askotan aurkeztu zuen bere oinordeko bezala, erregina faraoia, tronua, bere iloba-semeorde zen Tutmosis III.arekin batera banatzen ari zen arren. Bi gobernarien arteko harremanek, misterio bat izaten jarraitzen dute, baina, beharbada, tirabiratsuak izan ziren: izan ere, Tutmosis III.ak sekula ez zion bere izeba usurpatzaile bezala ikusteari utzi. Honen ondorioz, ez da harritzekoa hauste familiar hori konponduko zuen Tutmosis III.a eta Neferuraren arteko ezkontza bat proposatu izana.

Hala ere, ezkontza hori sekula ez zen gertatu, edo behintzat, ez dago horri buruzko daturik. Aldiz, litekeena da Hatshepsutek, edozein modutan, Neferura eta bere arerioaren arteko ezkontza eragoztea, Ahmose-Nefertariren ondorengo batekin ezkontzeko duina ez zen sasikotzat jotzen zuena. Hatshepsutek bere alabari eman zizkion tituluak hain ziren garrantzitsuak, senarrik gabe, Errege Emazte Handi izan zela, Jainkoaren emazte titulua ere izan baitzuen.

16. urtean zapuztuko ziren Hatshepsuten itxaropenak, bat-batean eta oso modu mingarrian, Neferura hil zenean. Hau, oraindik ez zen 20 urteko adinera ere heltzen, eta, beraz, errege familiaren barnean hain heriotza goiztiarraren arrazoiak oso misteriotsuak dira, are gehiago, aldi berean, Hatshepsuten beste bi babesak ziren Senenmut eta Hapuseneb apaiz gorenak ere hil zirela kontutan hartuta. Honela, ez da harritzekoa heriotz guzti horiek, Tutmosis III.aren aldeak arrakastaz antolatuak izan zirela zioten zurrumurruak existitzea: Erregina handiaren oinordekoa eta begininia zena desagertzean, Hatshepsuten ezin izan zuen berriz burua altxatu, eta, bere distira, bere iloba gaztearenaren alde gainbehera joan zen.

## Kanpo estekak
Dawlatabad (Balkh)

**Dawlatabad**, Afganistango herri bat da, herrialdearen iparraldean dagoena, Tadjikistaneko muga inguruan, Balkh izeneko probintzian, eta, honen barnean, Dawlatabad izeneko barrutian.

Herri honetako biztanleria, 2006an, ofizialki, 13.600 biztanlekoa zen, eta, 2008an, ofizialki, 15.827 biztanletan estimatua dago.

## Kanpo estekak
Balkh probintzia

**Balkh** (paxtueraz eta ) Afganistango 34 probintzietako bat da. Herrialdearen iparraldean dago eta Tadjikistanekin du muga. 17.249&nbsp;km²-ko azalera du eta 2009ko estimazioaren arabera 1.169.000 biztanle zituen.

Hiriburua Mazar-e Sharif da.

Probintziako beste hiri garrantzitsu batzuk, Balhk, aspaldiko denboretan Baktria deitua, Dawlatabad, Qarchi Gak, Sulgara eta Tash Gozar dira.

Tajikek osatzen dute probintziako biztanleriaren gehiena, eta jarraian paxtunak, uzbekoak eta hazarak daude.

## Barrutiak 
Balkh probintzia, honako barruti hauek osatzen dute:

* Balkh
* Chahar Bolak
* Chahar Kint
* Chimtal
* Dawlatabad
* Dihdadi
* Kaldar
* Khulm
* Kishindih
* Marmul
* Mazari Sharif
* Nahri Shahi
* Sholgara
* Shortepa

## Historia 
K.a. VI. mende amaieratik, K.a. IV. mende amaiera arte, Persiar Inperioaren zati izan zen. Ondoren, Alexandro Handiak, Persiar inperioa konkistatu zuenean hartu zuen zatietako bat izan zen, bere inperioaren ipar-ekialdeko mugan zegoena. Jarraian, Alexandro hil ondoren, honen jeneraletako bat izan zen Seleuko I.a Nikatorrengana pasa zen, bere Seleuzidar Inperioaren barnean. Azkenik, lurralde musulman bihurtu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  nps: Balkh Province
Hirusta

**Hirustak** landare lekadun belarkarak dira, ***Trifolium*** generokoak. Hiru folioloz osaturiko hosto konposatuak izatea dute ezaugarri nagusia. Nitrogeno atmosferikoa finkatzeko gauza dira, sustraietan dituzten bakterio sinbiotikoei esker. 300 espezie inguru dira, batez ere Ipar hemisferioko eskualde epeletan hazten direnak. Hala ere, Hego Amerikan eta Afrikan zenbait espezie aurkitu izan dira, eta baita tropikoetako goi-mendietan ere.

## Izena 
Besteak beste, hirusta, hirusta-belarra, hiruorria, hiruorri-belarra eta trefla izenak ematen zaizkio euskaraz.
 
## Ezaugarriak 
Belarki landareak dira, orokorrean zurtoin txikikoa da, zenbait errubidera aldikoak, urtekoak edo bi urtekoak izan litezke. Hiru osto dituzte, bakoitzak hiru foliolo bana dituztela, ia beti hortzdunak, eta batzuetan beren erdigunea marraztua dute. Bere buruan lore ugari izan ohi dituzte, eta banaka, sailka edota burusketan hazten dira. Fruituak baina txikiak izan ohi dira eta bere kalizearen barnean izaten ditu. Zenbait espezie bazkagai edo ganadujateko erabili ohi dira. Landare meliferak dira.

Hirustak larre eta zelai heze edo umeletan hazten dira, urez ongi hornituak, udaberritik negu aldera.

## Mitologia 
Hirusta Irlandako ikur nazional ohikoa da ("Shamrock"). San Patriziok irlandar jentil edo paganoei Trinitate Santua irudikatzeko erabili omen zuen, hau hirustarekin erlazionatuta dago baina baita *Oxalis* landare espeziarekin ere, azken hauek hirufoliodunak dira hirustak bezala.

Batzuetan hirustak ohikoak diren hiru folioloak baino lau foliolo izan ohi ditu. Lau hostoko hirusta, beste kondairetako arrarotasunak bezala, zorte onaren seinaletzat hartzen da. Nahiz eta arraroa izan, bost eta sei foliolodun hirustak badaude.

## Espezieak 
## Ikus gainera 
* Pagotxa
* Hirusta gorri
* Hirusta zuri
* Lau hostoko hirusta

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fatima Ansotegi

**Fatima Ansotegi Elordi** (Gernika, 1971ko maiatzaren 10a - ) VIII. eta IX. legegintzaldietako EAJko eusko legebiltzarkidea da. VIII. legegintzaldian Iñigo Urkullu ordezkatu zuen legebiltzarkide bezala. 1999 eta 2003 artean Gernika-Lumon zinegotzia izan zen.

Deustuko Unibertsitatean Zientzia Politiko eta Soziologian lizentziatu zen.

## Kanpo estekak
Javier Carro

**Javier Carro Iglesias** (Izarra-Urkabustaiz, 1960 - )VIII. eta IX. legegintzaldietako EAJko eusko legebiltzarkidea da. VIII. legegintzaldian hainbat batzordeetako kidea izan zen.

Biologian lizentziatua dago. Ezkonduta dago eta bi seme-alaba dauzka. Sabino Arana, Ernest Lluch eta Fernando Buesa fundazioen kide da.

2016tik aurrera Arabako suhiltzaileen gerentea izan da.

## Kanpo estekak
Miren Gallastegi

**Miren Gallastegui Oyarzábal** VIII. eta IX. legegintzaldietako PSE-EEko eusko legebiltzarkidea da. VIII. legegintzaldian hainbat batzordeetako kidea izan zen. Eibarko zinegotzia ere izan zen, eta Mugarik Gabeko Medikuak eta Intervida erakundeetan parte hartzen du.

2007ko irailean, PSE-EEko Coral Rodríguez parlamentaria ordezkatu zuen Gasteizko parlamentuan.
Susana Corcuera

**Susana Corcuera Leunda** (Donostia, 1963) IX. legegintzaldiko PSE-EEko eusko legebiltzarkidea da. Donostiako udaleko lehen alkate-ordea ere bada. Odon Elorzak zuzendutako udaleko ogasun zinegotzia izan da 2003tik aurrerako agintaldian.

## Ikus, gainera 
* Eusko Legebiltzarra
* PSE-EE

## Kanpo estekak
Laura Garrido

**Laura Garrido Knörr** (Gasteiz, 1970eko abenduaren 25a) politikaria da. VIII. eta IX. legegintzaldietan Eusko Legebiltzarreko kidea izan da, PP alderditik. Zuzenbideko lizentziaduna eta Herri Administrazioetako masterduna (HAEE) da, eta Zientzia Politikoetako ikasketak ere burutu ditu. Alderdi Popularreko euskaldun bakanetako bat da.

## Bizitza 
Laura Garrido Gasteizen jaio zen, 1970eko abenduaren 25ean. Gasteizko Olabide Ikastolan ikasi zuen. Euskal Herriko Unibertsitatean Zuzenbidean lizentziatu zen eta Herri Arduralaritzaren Euskal Erakundean (IVAP-HAEE) Administrazio Publikoetan espezialista eta Zientzia Politikoetako ikasketak egin ditu.

Alderdi Popularreko (PP) kidea da, eta Barrundiko eta Lizartzako zinegotzia izan zen. 1999tik Arabako Batzar Nagusietako prokuradorea izan da, eta 2003an Arabako foru-ganbera horretan mahaiko lehen lehendakariorde bihurtu zen.

Garrido Eusko Legebiltzarreko kidea da 2006 urteaz geroztik.

Lan eta Gizarte Gaietako idazkaria izan zen, eta Alderdi Popularraren Arabako zuzendaritza-batzordearen bozeramailea. Gaur egun,  Alderdi Popularraren exekutiba nazionaleko kide da.

PP alderdiko kargudunen artean, Laura Garrido da euskara dakien eta hitz egiten duen bakanetako bat. Eta gehienetan bera izaten da PPren ordezkari, ETB 1eko hauteskunde-eztabaidetan edo euskaraz egindako tertulietan eta elkarrizketetan.

2020ko urriaren 7an Euskal Autonomia Erkidegoko Alderdi Popularreko idazkari nagusi hautatu zuten.

## Kargu politikoak 
* Eusko legebiltzarkidea, VIII. eta IX. legegintzaldietan.
* Barrundiako zinegotzia (1999-2007).
* Lizartzako zinegotzia (2007-2011).
* Arabako Batzar Orokorretako lehendakariorde lehena (2003-3007).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Laura Garrido Euskadiko Alderdi Popularraren webgunean
*  Elkarrizketa *Argia*n
Bixen Itxaso

**Bixen Itxaso González** (Pasaia, 1957) gipuzkoar politikaria da. Gaztetan mendizalea izan zen eta 1987an Everestera joan zen Luis Bárcenask antolaturiko espedizio batean. IX. legegintzaldiko PSE-EEko eusko legebiltzarkidea da. Pasaiako Sozialista Elkarteko idazkari nagusia da. Halaber, bertako alkatea izan zen 1995-1999 artean eta 1999tik aurrera zinegotzi karguan jarraitzen du udal berdinean.

Zuzenbidean lizentziatua da Euskal Herriko Unibertsitatean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fortzis

Greziar mitologian, **Fortzis** (), itsas jainko bat zen. Homeroren Odisean, itsasoko agure bat zen (*halios geron*), nori Itakako portu bat eskainia zegoen, eta Toosa ninfaren aita zela esaten zen.

Apolodoro Atenasekoa eta Hesiodo bezalako ondorengo egileek, Ponto eta Gearen seme, eta Taumante, Nereo, Euribia eta Zetoren anaia egiten dute. Azken honekin ezkondu zen, eta beronekin izan zituen *Fortzide* izeneko munstro ikaragarriak, hau da, Eszila, Ladon, graiak eta gorgonak. Egile batzuen arabera, hesperide eta sirenen aita ere izan zen.

Mario Servio Honoratok, Fortzis, Neptuno eta Toosaren semea zela zioen.

Marko Terentzio Varronen arabera, Fortzis, aurretik, Atlasen aurka borrokatzen hil zen Korsikako errege bat zen, itsasora jaurtia izan zena, non Hesiodok eta Homerok aipatzen duten jainkoa bihurtu zen.

## Emazteak eta seme-alabak 
* Zeto
** Ekidna
** Gorgonak
*** Medusa
*** Esteno
*** Euriale
** Graiak
*** Dino
*** Enio
*** Pefredo
** Hesperideak
*** Aretusa
*** Egle
*** Eritia
*** Hesperia
** Ladon Herensugea
** Sirenak
* Hekate edo Kratais
** Eszila
* Ama ezezaguna
** Toosa

## Izen bereko beste pertsonaia batzuk 
Fortzis, Troiako Gerran, frigiar buruzagi baten izena ere bazen, Ajax Nagusiak hil zuena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iñigo Iturrate

**Iñigo Iturrate Ibarra** (Bilbo, Bizkaia, 1963ko urtarrilaren 20a) EAJren izenean Eusko Legebiltzarreko legebiltzarkidea da, legebiltzar horren IX. eta X. legegintzaldietan. Bizkaiko Foru Aldundiko funtzionarioa da lanbidez.

Eusko Legebiltzarrari dagokionez, 2002tik 2006ra Eusko Legebiltzarrreko ordezkaria izan zen RTVEren Euskadiko Aholku Batzordean. Egun, Eusko Legebiltzarreko Mahaiaren bigarren idazkaria da; Eusko Legebiltzarreko Erakunde, Segurtasun eta Justizia batzordeko kidea; Eusko Legebiltzarreko Erregelamendu eta Gobernurako Batzordeko bigarren idazkaria; Eusko Legebiltzarreko Giza Eskubideen, Berdintasunaren eta Herritarren Partaidetzaren Batzordeko kidea; eta EITBren Administrazio Kontseiluan Eusko Legebiltzarraren ordezkaria.

EAJren barnean, Aberri Batzarreko ordezkaria izan da; Bizkaiko Batzar Nagusietako batzarkidea (1991-2007). Bizkaiko Batzar Nagusietako lehendakariordea (1995-2003); eta Bizkaiko Batzar Nagusietan Eusko Abertzaleak taldeko bozeramailea (2003-2007).

Gainerako erakunde publikoei dagokienez, Bizkaiko Foru Aldundiko Berdintasuna eta Herritarren Eskubideetarako zuzendari nagusia izan da (2007-2009); Garapen Lankidetzarako Euskal Aholku Batzordeko kidea (2007-2009); eta Emakundeko Zuzendaritza Kontseiluko kidea (2007-2009).

Sabino Arana Kultur Elkargoko bazkidea eta Amnesty Internationaleko bazkidea da. Horrez gain, 2007ko udal hauteskundeen ondoren Mendexan sorturiko udal taldeko kide izan zen.

## Kanpo estekak 
* Iñigo Iturrateren fitxa, Eusko Legebiltzarraren webgunean.
Egle

**Egle**, greziar mitologian, (antzinako grezieraz Αἴγλη Aïglê, "dizdira"), Asklepio medikuntzaren jainkoak, Helios jainkoaren alaba zen Lanpeziarekin izan zuen alabetako bat zen, Hermiporen arabera, edo Epionerekin, Sudaren arabera. Esaten zenez, bere izena, giza gorputzaren edertasunetik zetorren osasun ona zuenean, edo medikuei ordaindutako lanorduetatik.

## Izen bereko beste pertsonaia batzuk 
* Naiadeen artean ederrena, Zeus eta Neeraren alaba (Virgilio, Bukolikak vi. 20), norekin Helios jainkoak Kariteak izan zituen.
* Heliadeetako bat, Helios eta Klimeneren alabak eta Faetonen arrebak. Euren anaiaren heriotzagatik atsekabeturik, makal edo haltz bihurtuak izan ziren, euren malkoak, anbar bihurtu zirelarik.
* Hesperideetako bat.
* Ninfa bat, Panopeoren alaba, Teseok maitatu zuena, honek, ninfagatik utzi zuelarik Ariadna Dia uhartean.
* Dioniso jainkoaren haurtzainetako bat.
Dia (uhartea)

thumb|250px|Dia uhartearen txoribista.
**Dia** (grezieraz Δíα), Kretako hiriburu den Herakliondik kilometro batzuk iparraldera dagoen uharte bat da. Uhartea, gaur egun bertan inor bizi ez dela, basa ahuntzen erreserba bat da.

Karratu antzekoa, uhartea 6 kilometro luze eta 4,5 kilometro zabal da. 12 kilometro karratuko hedadurarekin, Kretako kostalde inguruan dagoen uharterik handiena da. Elezaharrak, musker erraldoi bat Kreta irensten saiatu zela dio. Zeusek, gezikada batez harri bihurtu zuen, eta hala sortu zen Dia.

Zibilizazio minoikoaren garaiko arrasto garrantzitsuak daude, Dia gune garrantzitsua zela pentsarazi dezakeena.

Greziar mitologiaren arabera, Teseok han egingo zuen geldialdi bat, Minotauroa hil ondoren. Han utzi zuen Ariadna, Atenasera abiatu aurretik.

## Kanpo estekak
Maria Coronel

**Maria Alfonso Coronel** (1267-1330), Alonso Pérez de Guzmán I.a Sanlucar de Barramedako jauna, Medina-Sidoniako etxearen sortzailearen emaztea zen. Fernán Alfonso Coronelen eta Sancha Vázquez de Acuñaren alaba, eta, ezkontzara, ezkon sari garrantzitsu bat eman zuen emakume aberatsa zen. Ezkon sari hori, Sevillako San Miguel auzoan zeuden etxeez, Torrijoseko olibadiz (gaur Valencina de la Concepciónen dagoen hazienda), La Robaínako olibadiak (Pilasen), Bollullos de la Mitación herria, Guadalete ibaian, Jerez de la Frontera ondoan zeuden irin errotak, La Inako mahastiaz (gaur egun Jerezeko landa auzoa), eta El Barrosoko mahastiaz (gaur egun Jerezen dagoen kortijo bat dena)

Alonso eta Mariaren seme-alabak, honako hauek izan ziren:

* Juan Alonso Pérez de Guzmán, Sanlucarreko bigarren jauna
* Pedro Alonso Pérez de Guzmán, Tarifan sakrifikatua
* Leonor Pérez de Guzmán
* Isabel Pérez de Guzmán

Maria Alfonso Coronel eta Guzman Onaren hilobiak, Juan Martínez Montañések eginak, Santiponceko San Isidoro del Campoko Monasterioko elizan daude.
Juan Alonso Pérez de Guzmán

**Juan Alonso Pérez de Guzmán** (1285-1351) Sanlucarreko II. Jauna izan zen, Medina-Sidoniako etxeko noble espainiar bat, Guzman Ona bezala ezagutzen zen Alonso Pérez de Guzmánen eta María Coronelen semea zen. Beatriz Ponce de Leónekin ezkondu zen, Alonso Pérez de Guzmánen (1321-1330) ama, eta, bigarren aldiz, Urraca Osoriorekin, Alonso Pérez de Guzmán y Osorio, Sanlucarreko III. Jaunaren eta Juan Alonso Pérez de Guzmán y Osorio, Sanlucarreko IV. jauna eta I.a Nieblako kontearen ama.
Italiako errugbi selekzioa

**Italiako errugbi selekzioa** Italiaren ordezkaria da errugbi partida ofizialetan. 1929ko maiatzak 20an jokatu zuen lehenbiziko partida. Europako talde onenen artean dago, eta 2000tik aurrera Sei Nazioen Txapelketan parte hartzen du.

## Historia 
thumb|250px
Italian jokaturiko aurreneko errugbi partida 1911n izan zen: US Milanese eta Frantziako Voironek neurtu ziren. 1928 arte ez zen federaziorik eratu, eta selekzioak 1929ko maiatzean jokatu zuen lehenbiziko partida, Bartzelonan; 9 eta 0 galdu zuen Espainiaren aurka.

1970eko eta 1980ko hamarkadetan, atzerriko jokalariek (John Kirwan, Naas Botha, David Campese, Michael Lynagh...) bultzada handia eman zioten Italiako errugbiari, eta 1987ko Munduko Errugbi Txapelketarako sailkatzea lortu zuen.

1990eko hamarkadan, talde indartsua osatu zuen, eta 2000. urtean Bost Nazioen Txapelketaren partaide bihurtu zen, Sei Nazioen Txapelketa osatuz. Hasiera bikaina izan zuen gainera, estraineko partidan aurreko txapelduna zen Eskoziari irabazi baitzion. 2003an, bigarren partida irabaztea lortu zen, Galesen kontra, eta aurrenekoz zurezko koilararik gabe gelditzea lortu zuen.

[thumb|250px|2016ko Sei Nazioetako partida [Eskoziako errugbi selekzioa|Eskoziaren aurka.]]
2007tik aurrera, Frantziarekin jokatzen dituen partidetako garaileari Giuseppe Garibaldi trofeoa ematen zaio; Italia birritan izan da garaile, 2011n eta 2013an.

## Uniformea 
## Palmaresa 
### Munduko Errugbi Kopa 
|}

### Sei Nazioen Txapelketa 
* **Txapelduna (0)**
* **Txapeldun elkarbanatua (0)**
* **Slam nagusia (0)**
* **Giuseppe Garibaldi Trofeoa (2):** 2011, 2013
** *Frantzia 17 - Italia 2*
* **Cuttitta Cup (2):** 2024, 2026
** *Italia 2 - Eskozia 3*

### Europako Nazioen Errugbi Kopa 
* **Txapelduna (1):** 1997.
* Txapeldunordea (9): 1937, 1952, 1954, 1966, 1976, 1982, 1983, 1992, 1994.

## Jokalarien errekorrak 
### Partida gehien 
2024ko martxoaren 16an eguneratua. Partida ofizialak bakarrik.

### Entsegu gehien 
2024ko martxoaren 16an eguneratua. Partida ofizialak bakarrik.

### Tanto gehien 
2024ko martxoaren 16an eguneratua. Partida ofizialak bakarrik.

## Oharrak 
## Kanpo estekak 
*  Italiako errugbi federazioa
Medina-Sidoniako Etxearen Agiritegia

**Medina-Sidoniako Etxearen Artxibategia**, nagusiki, historian zehar, Medina-Sidoniako etxearen barnean aurkitzen ziren noblezia leinuek eratutako dokumentazioak osatutako agiritegi historikoa da. Gaur egun, Medina-Sidoniako Jauregian dago, Medina-Sidoniako Etxea fundazioaren egoitza dena, Andaluziako Sanlúcar de Barrameda hirian. dagoena.

## Kanpo estekak 
*  Medina-Sidoniako fundazioaren webgunea.
Sanlucarreko Jaurerria

thumb|Sanlúcar de Barramedako ikuspegia
**Sanlucarreko Jaurerria**, ahoz, Antso IV.a Gaztela eta Leongoa erregeak, 1295eko apirilak 4an, Alonso Pérez de Guzmán Onari, Tarifa heroi bezala defendatzeagatik agindu zion noblezia titulu espainiar bat izan zen. Erregea, bere jaurerria baliatu gabe hil zen, eta, ondorioz, bere seme Fernando IV.a Gaztela eta Leongoak, Guzmáni, "Sanlucarreko hiribildua, bertako biztanle, toki eta jabetza guztiekin eta han zituen eta egon behar zuten petxo eta eskubideekin" eginiko dohaintza berretsi zion. Sanlucarreko Jaurerriaren dohaintza pribilegioa, Toron sinatu zen 1297ko urriak 13an, eta Medina-Sidoniako Etxearen Artxibategian kontserbatzen da.

Hasiera batean, Sanlucarreko Jaurerriak, Sanlucar hiribildua (gaur egun Sanlúcar de Barrameda hiria) eta Barrameda, Trebujena, Chipiona eta Rota tokiak hartzen zituen. Sanlucarreko I. Jauna izan zen Alonso Pérez de Guzmánen alaba zen Isabel Pérez de Guzmán Fernán Ponce de Leónekin ezkondu zenean, Chipiona eta Rota, hiribildu independente izatera pasa ziren bere ezkon sariaren zati bezala eta Ponce de León familiako jabetzakoak izatera pasa ziren, Arcoseko etxearen hazia izango zena.

Denboran zehar, Sanlucarreko Jaurerria izango zen Medina-Sidoniako etxearen orube nagusia izatera iritsiko zen, 1645 arte mantenduz, urte horretan, Sanlúcar de Barrameda espainiar koroan barneratua izan zenean, Andaluziako konspirazio independentista eztabaidatuaren ondoren. Gaur egun, Cadizeko iparrekialdeko kostaldea izeneko eskualdeak, ia zehatz hartzen du antzinako jaurerriak hartzen zuen jatorrizko hedadura.

## Sanlucarreko jaunak 
* Alonso Pérez de Guzmán
* Juan Alonso Pérez de Guzmán
* Alonso Pérez de Guzmán y Osorio
* Juan Alonso Pérez de Guzmán y Osorio (Nieblako I. kontea ere bai)
* Enrique Pérez de Guzmán y Castilla
* Juan Alonso Pérez de Guzmán y Orozco (Medina-Sidoniako I. dukea ere bai)
* Enrique Pérez de Guzmán y Meneses (Gibraltarreko I. markesa ere bai)
* Juan Alonso Pérez de Guzmán y Afán de Ribera (Cazazako I. Markesa
* Enrique Pérez de Guzmán y Fernández de Velasco
* Alonso Pérez de Guzmán y Zúñiga
* Juan Alonso Pérez de Guzmán y Zúñiga
* Alonso Pérez de Guzmán el Bueno y Zúñiga
* Juan Manuel Pérez de Guzmán y Silva
* Gaspar Pérez de Guzmán y Sandoval

## Kanpo estekak
Plateresko

[300px|thumb|Koro platereskoa [Santa Maria eliza (Agurain)|Aguraingo Santa Maria elizan.]]
**Platereskoa** (gaztelaniaz: *plateresco*) Espainiako Pizkundean garatutako arkitektura estiloa izan zen. XV. mendearen hasieran agertu eta hurrengo bi mendeetan hedatu zen. Oso apaindutako fatxadengatik bereizten da, zilargintza lanak bailiran (hortik bere izena), eraikinen barnealdea estilo gotikoan eraikia izaten den bitartean.

Platereskoa, arte mudejarra eta gotiko flamigeroaren arteko elkarketa da. Berezitasunetako batzuk, koroa, armarri edo pinakuluak gehitzea edo hiru zatitan banatutako fatxadak (Pizkundekoak bitan banatuak izaten ziren bitartean) dira. Baina Pizkundeko osagaiak ere erabiltzen ditu, zutabeak edo apaindura osagai batzuk kasu.

Platereskoko eraikin azpimarragarri batzuk, honako hauek dira:

* Salamancako Unibertsitateko fatxada
* Errege-erregina Katolikoen Ostatua, Santiago de Compostela
* Salamancako katedral berriaren fatxada
* Salamancako San Esteban Komentuko fatxada
* Salamancako Las Dueñas Komentuko klaustroa
* Salamancako Sancti Spiritus elizako fatxada
* Alcalá de Henaresko Unibertsitateko fatxada
* Salamancako Maskorren Etxea
* San Marko Monasterioa, León
* Sevillako Udaletxea
* Coriako Katedraleko Erlikien Balkoia eta Barkamenaren Fatxada
* Burgosko katedraleko Zahagitokiaren Atea
* Burgoseko Erregearen Ospitalea
* Palentziako katedraleko koruaren atzealdea eta kriptaren aurrealdea
* Oñatiko Unibertsitatea
* Viveiroko Karlos V.aren atea
* William Randolph Hearsten Gazteluko Eguzkiaren etxea, Kaliforniako San Simeonen, Espainiako arkitektura platereskoan oinarritua.
* Pilatosen Etxeko burdin hesia.

## Ikus, gainera 
* Gotiko isabeldar

## Kanpo estekak
Erregearen Ospitalea

**Erregearen Ospitalea** (gaztelaniaz: *Hospital del Rey*), erromesen eta ibiltarientzako laguntza zentro bat zen, Donejakue bidearen ondoan zegoena, bide hau Burgosetik igarotzean. Egun Espainiako Ondare Nazionalaren zatia da, El Parralekin batera.

## Historia 
Alfontso VIII.a Gaztelakoak sortu zuen 1195ean. Santa María la Real de Las Huelgas monasterioaren mende, erromes hartze zentro handi bat zen. Bere sarreraren ondoan, *Erromesen Atea*, San Amaroren ermita dago, baita hiltzen ziren erromesak lurperatzen ziren hilerria ere.

1234an, Valdefuentesko ospitalea eta bere jabetza guztiak Erregearen Ospitalera pasa ziren.

## Coto Redondo 
Coto Redondo, Burgosko auzitegi-barrutiaren zati zena, Burgosko Intendentzia osatzen zuten hamalauetako bat, herri bakar mailan, 1785 eta 1833 bitartean, 1787ko Floridablancaren Erroldan, abadia jurisdikzioa. Orduan, 253 biztanle zituen.

Abadiaren jurisdikzioa, bere titularra Erregearen Ospitalea zelarik, Alfoz de Burgos eskualdeko Arroyal, Cardeñadijo, Marmellar de Arriba, San Mamés de Burgos, San Medel, Villacienzo eta Villarmero herrietaraino zabaltzen zen, guztiak auzo alkateekin.

## Burgosko Unibertsitatea 
Hondarrak Burgosko Unibertsitatearen eraikinak hartzeko zaharberrituak eta emanak izan dira. Han daude errektoretza, Zuzenbide Fakultatea eta antzinako liburutegia. Lorategiz inguratutako inguru ederrean, Xake Taula bat dago, non, udan, Unibertsitateko Udako Kurtsoekin bat egiten duten musika aktibitateak antolatzen diren.

## Iruditegia 

Image:
Burgos_-_Hospital_del_Rey-Universidad_de_Burgos_10.JPG|Dorrea.
Burgos_-_Hospital_del_Rey-Universidad_de_Burgos_15.JPG|
Burgos_-_Hospital_del_Rey-Universidad_de_Burgos_14.JPG|Barruko patioa.
Hospital_del_Rey,_Burgos.JPG|Ospitalea euripean.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak
Floridablancaren errolda

thumb|350px|Espainiako biztanleriaren banaketa, Floridablancaren erroldaren arabera. Egungoak baino homogeneoagoak diren biztanleria dentsitateak ikus daitezke, baita Galiziaren garrantzi handia eta Gaztela eta Leonen nolabaiteko garrantzia ere.
**Floridablancaren errolda** () Espainian, 1785 eta 1787 bitartean Karlos III.a Espainiakoa erregearen ministroa izan zen Floridablancako kondearen zuzendaritzapean eginiko errolda dokumentu bat izan zen. Egungo teknika estatistikoak erabiliz eginiko lehen biztanleria errolda espainiartzat hartua izan zen, aurretik, beste bat egon zen arren, Arandako kondearen errolda, honen fidagarritasuna txikiagoa izan zen arren.

Erresumako probintzia eta mugape ezberdinetako intendenteei bidalitako galdera sortan oinarrituz egin zen, intendenteei, euren guneetako biztanleria zehazteko exijitzen zitzaielarik. Oinarri horren arabera, 1786an, herri ezberdinetako alkateei, euren ardurapean zeuden biztanle guztien baldintza pertsonalak (sexua, adina, egoera zibila...) zehazteko eskatu zitzaien, familia unitatearen egoera ekonomikoa eta egoera zibilari buruzko informazioa ere emanez.

Errolda, Madrilgo Errege Inprentak argitaratu zuen 1787an, ondoren, 1789an hedatua izateko.

## Floridablancaren erroldaren datuak 
Erroldak, herrialde guztian, 10.268.110 biztanleko biztanleria adierazi zuen, eta 22,7 biztanle kilometro karratuko batez besteko dentsitatea.

## Kanpo estekak
Aviva Stadium

**Aviva Stadium** (irlanderaz Staid Aviva), informalki *New Lansdowne Road Stadium* bezala ezagutzen da, Irlandako Errepublikako Dublin hiriburuan dagoen estadio bat da.

Ballsbridge auzoan dago, Lansdowne Road estadioa zenaren kokalekuan.

## Historia 
2010eko maiatzaren 14ean ireki zutena. Erausitako Lansdowne Road estadio zaharra ordezkatu zuen, eta estadio berri honek 50.000 ikusleko gaitasuna du. Bere etxeko talde nagusiak Irlandako Errugbi Selekzioa eta Irlandako Futbol Selekzioa dira. Estadioa UEFAko eliteko aurreneko irlandar estadioa da eta 2011ko UEFA Koparen finalaren jokalekua izango da.

## Iruditegia 

Irudi:Avivastadiumjanv2010.jpg|Kanpoaldetik ikusita
Irudi:Heimspiel_Irland_Aviva_Stadion_(22458751652).jpg|Barne giroa.
Irudi:Aviva_Stadium_Panoramic.jpg|Barnealdearen ikuspegi panoramikoa.
Irudi:Aviva_Stadium_by_Night.jpg|Gauez.

## Ikus gainera 
* Lansdowne Road
* Sei Nazioen Torneoa
* Croke Park

## Kanpo estekak 
* Aviva Stadiumen Webgune Ofiziala 
* Lansdowne Road Stadium Development Company erakundearen webgunea
Publio Valerio Publikola

**Publio Valerio Publikola** (latinez *Publius Valerius Publicola* "herriaren laguna") (?-K.a. 503), erromatar kontsul bat izan zen, baita Junio Brutoren kidea ere, K.a. 509an, azken hau, tradizionalki, Erromatar Errepublikaren sortzailetzat hartzen dena. Tito Livio eta Plutarkoren arabera, bere familia, bere arbaso Voluso Erroman finkatu zena Tito Tazio erregearen garaian, jatorriz sabinarra zen. Funtsezko partehartzea izan zuen Erromako azken erregea izan zen Tarkinio Superboren kanporatzean, eta, jatorrian, Brutoren kide bezala aukeratua izan ez zen arren, laster hartu zuen Luzio Tarkinio Kolatinoren tokia kontsul suffectus bezala.

Bruto hil zenean, kontsul bakar bezala geratu zen, eta jendeak, Publio autokrata bihurtzeko beldurrez zegoen. Jendearen beldurra baretzeko, Velia muino gaineko bere etxearen eraikuntza geldiarazi zuen, eta fasces kopurua 24tik 12ra jeisteko agindua ere eman zuen. Gainera, hiritarren askatasunak babesteko bi lege aurkeztu zituen. Horietako batek, errege bihurtzen ausartzen zen oro, beste edozeinek hil zezakeela zioen. Besteak, magistratu batek kondenatutako edozein hiritarren izenean, pertsonei elegitea aurkeztea ahalbidetzen zuen. Beste hiru aldiz izan zen kontsul: K.a. 508an, K.a. 507an eta K.a. 504an.

K.a. 503an hil zen, eta bere lurperaketaren gastuak estatuak ordaindu zituen.
Tito Lukrezio Trizitipino

**Tito Lukrezio Trizitipino** (latinez *Titus Lucrecius Tricitipinus*), K.a. VI. mendearen amaierako erromatar kontsul bat izan zen.

Bi aldiz izan zen Erromako kontsul, K.a. 508an eta K.a. 504an, bietan, Publio Valerio Publikolarekin.

Bere lehen kontsulaldian, etruriarren aurka borrokatu zuen, Erroma eraso zutena Lars Porsenna buru zutela, eta, Dionisio Halikarnasokoaren arabera, guduan zauritua izan zen.

Dionisiok, baina, Porsennaren inbasioa hurrengo urtean datatzen du, eta, ondorioz, Trizitipino, urte horretako kontsulen agindupeko erromatar armadaren legatuetako bat bezala irudikatzen du.

Trizitipinok, bere bigarren kontsulaldian, sabinarren aurkako borrokan parte hartu zuen arrakasta lortzeko.

Lortu zuen arrakasta lortuta ere, bere lehen kontsulaldian Porsennaren aurka lortutako garaipena zein, bigarrenean, sabinarren aurka lortutakoa, Trizitipinoren irudia, bere kideak itzaldu zuen.
Marko Valerio Voluso

*Artikulu hau kontsulari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Marko»*

**Marko Valerio Voluso** (latinez *Marcus Valerius Volusi filius), erromatar kontsula izan zen K.a. 505ean, erromatar kontsula izan zen, eta erromatar mitologiako pertsonaia bat da.*

Hau ere mitikoa zen Publio Valerio Publikolaren anaia zen. Valerio gensekoa zen. Fasti kontsularretan "Voluso" epitetoarekin aipatua, ez da beste inon aipatzen.

Plutarkok Valerio aipatzen du, Jupiter Kapitolinoren omenezko tenplu baten sagaratzearen kargu.

Tito Lukrezio Trizitipinorekin parte hartu zuen Lars Porsennaren aurkako gerran, baina guduan zauritua izan zen, Dionisio Halikarnasokoaren arabera.

Sabinarren aurkako garaipen bat lortu zuen, eta Regilo lakuko guduan hil zen, latindarren aurkako kanpaina baten ondoren.
Nashville Pussy

**Nashville Pussy** 1996. urtean Atlantan sortutako hard rock musika talde estatubatuarra da. Hard rock, punk rock, hegoaldeko metal eta psychobilly musika estiloak lantzen ditu.

## Taldekideak 
### Gaur egungo taldekideak 
* Blaine Cartwright - ahotsa/gitarra
* Ruyter Suys - gitarra nagusia
* Jeremy Thompson - bateria
* Karen Cuda - baxua

### Taldekide ohiak 
* Corey Parks - baxua
* Tracy Almazon (aka Tracy Wives, Tracy Kickass) - baxua
* Katielyn Campbell - baxua

## Diskografia 
* 1998 : *Let Them Eat Pussy*
* 2000 : *High As Hell*
* 2002 : *Say Something Nasty*
* 2005 : *Get Some*
* 2005 : *Dirty Best Of Nashville Pussy*
* 2009 : *From Hell to Texas*

## Kanpo estekak 
*  Nashville Pussy taldearen webgune ofiziala
Marko Horazio Pulvilo

*Artikulu hau kontsulari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Marko».*

**Marko Horazio Pulvilo** (latinez *Marcus Horatius Pulvilus*), K.a. VI. mende amaierako erromatar kontsul bat izan zen.

Horazio patriziar gensekoa zen. Dionisio Halikarnasokoa historialariak, Marko Horazioren partehartzea nabarmentzen du Tarkinio Superbo erregearen kanporatzean.

Iturri gehienek, Marko Horazio, Erromatar Errepublikako lehen urteko (K.a. 509) kontsuletako bat bezala aipatzen dute, Junio Bruto gudu batean hil, handik gutxira, Espurio Lukrezio Trizitipinoren heriotzaren eta Luzio Tarkinio Kolatinoren erbesteratzearen ondoren. Bere kidea, Publio Valerio Publikola izan zen, bere bigarren kontsulaldian, K.a. 507an ere kide bezala izan zuena.

Iturri klasikoek, Marko Horazio, azken erromatar erregeek Kapitolioan eraikitako Jupiterren omenezko tenplua sagaratu zuen kontsula bezala ere aipatzen dute.
Toosa

**Toosa**, greziar mitologian (), itsas ninfa bat zen, Fortzis eta Zetoren alaba eta Gorgonen ahizpa. Poseidon itsas jainkoaren maitaleetako bat izan zen, norekin Polifemo ziklopea izan zuen.

Ziur asko, itsas korronte arriskutsuen jainkosa bat izango zen, eta sirena emakume bezala irudikatu, oinen ordez, arrain isats batekin, bere ahizpa Eszila eta Ekidnaren antzera.

## Kanpo estekak
Espurio Lukrezio Trizitipino

**Espurio Lukrezio Trizitipino** (), K.a. VI. mendeko erromatar kontsul bat izan zen, Lukreziaren aita, hau Sexto Tarkiniok bortxatu izanak, Tarkinio Superbo tronutik kanporatzera eta Erromatar Errepublika sortzera eraman zuelarik.

Trizitipino, Tarkinio erregeak izendatutako Senatuko partaidea zen, nork Praefectus Urbi izendatu zuen, honek, gerrara joateko Erroma utzi zuenean. Erregea tronutik kendu ondoren, ziuraski erregeorde bezala aukeratu zuten patriziarrek, eta hauteskundeen presidente izan zen, non lehen kontsulak aukeratuak izan ziren.

Junio Bruto guduan hil ondoren, urte berean zehar, Trizitipino ordezko bezala aukeratua izan zen, baina, oso edadetua zenez, kargua hartu eta egun gutxira hil zen.
Sexto Tarkinio

**Sexto Tarkinio**, Antzinako Erromako pertsonaia bat izan zen, K.a. VI. mendekoa, Erromako monarkiaren amaiera aldekoa, Erromako azken errege izan zen Tarkinio Superboren semea eta bosgarren erregea izan zen Tarkinio Priskoren biloba.

Sexto Tarkiniok, Lukrezia bortxatu zuen, bere buruaz beste egin zuena, bere lehengusu Luzio Tarkinio Kolatinoren emaztea zena (Tarkinio Superboren iloba). Sexto Tarkinioren jokaera gaizkina, erromatar herriaren atsekabearen puntu gailena izan zen, eta erromatar monarkiaren amaierarekin eta Erromatar Errepublikaren sorrerarekin amaitu ziren matxinada batzuk sortu zituen.

## Irudikapen artistikoak 
Lukreziaren bortxaketa eta bere buruaz beste egitea, zenbait alditan irudikatu da arte plastikoetan, horien artean, Tiziano, Rembrandt, Durero, Raffaello edo Botticelliren lanetan.
Luzio Tarkinio Kolatino

**Luzio Tarkinio Kolatino** (), Antzinako Erromako pertsonaia bat da, Tarkinio Superbo erregea kanporatu eta Erromatar Errepublika sortu ondoren, aukeratutako lehen bi kontsuletako bat izan zelako ezaguna.

Erromatar tradizioaren arabera, Egerioren semea zen, hau, aldi berean, Arunsen semea zena, Tarkinio Priskoren anaia zena. Tarkinio Priskok Collatia herria hartu zuenean, Egerio, tokia gobernatzeko legatua izan zen, eta bere semea ere han bizi zen, eta, ondorioz, Kolatino ezizena zuen.

Lukreziarekin ezkondua egon zen, eta hain izan zen handia honek, bere lehengusu Sexto Tarkiniogandik jasan zuen bortizkeria, Tarkinio Superbo kanporatzera eta Erromatar Errepublika sortzera eraman zuela, K.a. 509an.

Luzio Tarkinio Kolatino eta Junio Bruto izan ziren Errepublikako lehen bi kontsulak, baina, jendeak, Tarkiniotar gorrotatuen gobernurik jasaten ez zuenez, Junio Brutok, Kolatino konbentzitu zuen bere kargua utzi eta Erromatik aldegin zezan. Bere ondasun guztiekin erretiratu zen Laviniora, eta, bere ordez, Publio Valerio Publikola aukeratua izan zen kontsul bezala.
Tebessako probintzia

**Tebessa** (, xawiaz: 50px|Tébessa) Aljeriako *wilaya* edo probintzietako bat da. 14.227 kilometro koadro ditu eta 657.227 biztanle 2008ko erroldan. Hiriburua Tebessa da. Guztira 12 barruti ditu eta 28 udalerri.

## Kanpo estekak
Tilimsengo probintzia

**Tilimsen** () Aljeriako *wilaya* edo probintzietako bat da. 9.061 kilometro koadro ditu eta 945.525 biztanle 2008ko erroldan. Hiriburua Tilimsen da. Guztira 20 barruti ditu eta 53 udalerri.

## Kanpo estekak
Hebrida Berrien Plaka

thumb|500px|Hebrida Berrien Plakaren mapa
**Hebrida Berrien Plaka**, mikroplaka tektoniko bat da. Bere hedadura, 0,01585 estereorradianekoa da, Pazifiko Plakarekin lotua dago.

Ozeano Barearen mendebaldean dago, non Vanuatu uharteen zati bat hartzen duen.

Hebrida Berrien Plaka, Conway Reef Plaka, Balmoral Reef Plaka, Pazifiko Plaka eta Australiar Plaka ditu mugakide.

Gainontzeko plakekin dituen mugak, Hebrida Berrietako fosak eratzen ditu, Vanuaturen mendebaldeko kostaldean.

Hebrida Berrien Plaka, milioi bat urteko 2,70ºko errotazio abiaduran mugitzen da, 13º 00' hego latitudean eta 12º 00' mendebal longitudean kokatutako polo baten arabera.

Hebrida Berrien Plakak, bere izena, Vanuaturen antzinako izenetik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Tiareteko probintzia

**Tlemcen** (arabieraz: ولاية تيارت, Tamazigheraz: 50px|Tehert **Tihert**, *geltokia*) Aljeriako Wilaya edo probintzietako bat da. 20.673 kilometro koadro ditu eta 842.060 biztanle 2008ko zentsoan. Hiriburua Tiaret da. Guztira 14 barruti ditu eta 42 udalerri.

## Kanpo estekak
Tizi Uzuko probintzia

**Tizi Uzu** (arabieraz: ولاية تيزي وزو, Kabilieraz: 100px|Tehert **Tizi-Uzzu**, *geltokia*) Aljeriako Wilaya edo probintzietako bat da, Kabilian. 3.568 kilometro koadro ditu eta 1.119.646 biztanle 2008ko zentsoan. Hiriburua Tizi Uzu da. Guztira 21 barruti ditu eta 67 udalerri.

## Kanpo estekak
Ariarates VIII.a

**Ariarates VIII.a Epifanes**, Kapadoziako erregea izan zen K.a. 101 eta K.a. 96 bitartean, eta Ariarates VI.a eta Laodizearen bigarren semea izan zen.

Bere anaia Ariarates VII.a hil ondoren, kapadoziako nobleziak errege izendatu zuen, Ariarates IX.aren oposizioz, errege txotxongiloa zena, Mitridates VI.a Pontoko Erresumako erregearen semea. Ondoren, honek kanporatu zuen, eta, hil ondoren, Kapadoziako errege dinastia amaitu egin zen.

Mitridatesek, tronuan bere semea ezarri zuenean, oraindik zortzi urte baino ez zituena, Nikomedes III.a Bitiniakoak, Erromara enbaxada bat bidali zuen, tronua, Ariarates VI.aren hirugarren semea zela zioen gazte baten alde aldarrikatzeko. Mitridatesek, lotsagabekeria berarekin, beste enbaxada bat bidali zuen, berak tronuan jarritako gaztea, Ariarates V.aren ondorengo bat zela esanez. Senatuak, ez zion erregetza bietako bati ere eman, baizik eta kapadoziarren askatasuna bermatu zuela, eta Ariarates IX.a tronutik kentzea agindu zuen K.a. 95ean.

Errepublika ezartzeko saiakeraren ondoren, Erromatar senatuak, kapadoziarrek, monarkia mantentzeko nahia onetsi eta Ariobarzanes I.a Filorromanoren hautaketa baimendu zuen.
Zalambdalestes

**Zalamnbdalestes** Goi Kretazeoan Mongolian bizi izan zen ugaztun karenduna izan zen. Ezagutzen den karendunik zaharrenetarikoa da eta Dinosauroekin batera bizi izan zen.

Zalambdalestesek satitsu baten antza zuen, musu luzearekin, hagin handiak, burmuin txikia eta begi handiak. 20 bat zentimetro luze zituen eta buruak 5 zentimetro baino ez. Bere hanketan atzapar handiak zituen, baina ezin ziren kontrako noranzkoan jarri, beraz baliteke ez izatea gai zuhaitzetan igotzeko. Ziurrenik bere dieta intsektuz osatua zegoen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
George Gaylord Simpson

**George Gaylord Simpson** (Chicago, AEB, 1902ko ekainaren 16a - Tucson, AEB, 1984ko urriaren 6a) XX. mendeko paleontologo garrantzitsuenetarikoa izan zen. Ernst Mayr eta Theodosius Dobzhanskyrekin batera Sintesi Ebolutibo Modernoaren egileetako bat izan zen.

Bere obra garrantzitsuenak *Tempo and mode in evolution* eta *The meaning of evolution* dira. Urte batzuk geroago Niles Eldredge eta Stephen Jay Gouldek iragarriko zuten Oreka Puntuatuaren Teoria aurreikusi zuen, batez ere zaldien inguruan egin zuen monografian, non eboluzioa lineala zena arbuiatzen zuen.

1958an Darwin-Wallace Domina eman zioten.

## Kanpo estekak
Farasmanes I.a Iberiakoa

**Farasmanes I.a Iberiakoa** (?-58), Iberiako (Kartli, egungo Georgiako ekialdea) errege bat izan zen. Funtsezko paper bat izan zuen Tazitok eginiko Erromaren ekialdeko politikari buruzko zerrendan eta Tiberio, Klaudio eta Neronen kanpainetan. Cyril Toumanoffen arabera, K. a. 1etik 58rarte gobernatu zuen eta Pharnavaziar dinastiako kidea izan zen.

Farasmanesek, Erromaren aliatu bezala, Armenia inbaditu eta Artaxata hiriburua hartu zuen 35ean. Bere anaia Mitridates jarri zuen, eta Partiako printzea zen Orodes, bere berriki konkistaturiko erresumari eransten saiatu zenean, Farasmanesek armada handi batekin aurre egin zion, honekin, partiarrak erabat garaitu zituelarik gudu batean. Handik denbora gutxira, 52an, bere seme Radamistus konbentzitu zuen, izaera anbiziotsu eta latzekoa zena, bere osaba Mitridatesen aurka gerra egiteko, eta gerra honetan lagundu zion, baina, Radamistus horretarako prest zegoenean, Partiarrek kanporatu egin zuten, erregealdi labur baten ondoren, 55 arte, eta, berriz, bere aitaren lurretan bilatu zuen babesa, Erromatarren mesedea lortzekotan, nortzuk Radamistusek erabilitako prozedurak gaizki ikusi zituzten, bere semea hiltzera derrigortuz. Dirudienez, Farasmanesen oinordekoa, bere seme Mitridates I.a Iberiakoa izan zen.

Tourmanoffek iradoki duenez, Farasmanes, Aderkirekin identifikatuko litzateke Erdi Aroko georgiar kroniketan, bere erregealdia, esaten denez, Georgian lehen elkarte kristauak agertu ziren garaiarekin bat zetorrela, baita juduak Mtskhetatik Jerusalemera eginiko bidaiarekin ere, Jesusen gurutziltzaketa eta Tunika Santua Iberiara eramatearen lekuko izan zirenak. Georgiar kroniken arabera, Aderkik, bere erresuma, bere bi semeen artean banatu zuen, Kartam eta Bartom izenekoak, Iberian diarkia abiaraziz, bost belaunaldiz iraungo zuena. Egungo ikasle askok, diarkiaren existentziaz zalantza egiten dute, garai hartako iturri atzerritarrek, errege bakarra aipatzen baitute.
Iberia

**Iberia** izenak hainbat adiera ditu:

* **Iberiar penintsula**, Europako mendebaldean dagoen penintsula.
* **Iberiako Erresuma**, gaur egungo Georgian zegoen antzinako lurraldea.
* **Iberia (enpresa)**, hegazkin airelinea.
* **Iberia (suite)**, Isaac Albeniz musikagilearen lana.
* **Iberia parrokia**, Ameriketako Estatu Batuetako Louisiana estatuko eskualdea.
* **La Iberia (Sestao), Sestao udalerriko auzoa.
* **Iveriako mendia''', Georgian.
Intef (Ikuren semea)

**Intef**, Tebaseko nomoko gobernari bat izan zen, K.a. 2120 inguruan gobernatu zuena, eta Egiptoko XI. dinastiako lehen faraoiaren aitatzat jotzen da.

Izen hau eman zitzaion: *Intef, Jaiotzaz Noblea, Tebaseko jauna... betierekoa*

Karnakeko arbasoen gelan, Mentuhotep I.aren aurreko bezala aipatzen da.

Intef, idazkunetan, sarri, **Ikuren semea** deitua da.

Intef, egiptoar eskriba baten postura eta jantziekin irudikatua dago Sesostris I.ak eraikitzea agindutako estatua batean.
Neera

Greziar mitologian, **Neera**, zenbait pertsonairen izena da:

* Estrimon ozeanidaren emaztea eta Evadneren ama
* Niobideetako bat, Nioberen alaba
* Ninfa bat, Helios eguzki jainkoaren maitalea eta Lanpezia eta Faetusaren ama
* Proteoren alaba bat eta Aleo, Arkadiako erregearen emaztea
* Hermoren alaba bat eta Dresaioren ama Teodamasekin.
* Neera, Alemaniako death metal musika taldea.

## Kanpo estekak
Evadne

**Evadne**, greziar mitologian, bi pertsonairen izena da:

* Poseidon itsas jainkoaren alaba bat eta Yamoren ama Apolorekin. Hain lotsatuta egon zen bere haurdunaldiaz, umea, elementuen mende utzi zuela. Yamok, biziraun zuen, eta Yamotar dinastia sortu zuen, Olinpiako apaiz familia bat.
* Ifisen alaba bat eta Kapaneoren emaztea, norekin Estenelo izan zuen. Bere senarra, Tebasen setioan tximista batek jota hil zen. Evadnek, bere hil sutara bere burua botata bere buruaz beste egin zuen.

## Kanpo estekak
Tito Herminio Akilino

**Tito Herminio Akilino** (latinez *Titus Herminius Aquilinus*), K.a. VI. mendeko erromatar kontsul bat izan zen. Bere cognomena, Akilino, da fasti kontsularretan aipatzen den bakarra. Gainera, Lars Herminiorekin batera, Herminia gensak izan zuen kontsul bakarra izan zen.

Tito Herminio Akilino, Erromatar Errepublikaren sorreraren heroi mitikoetako bat da. Marko Horaziorekin batera, Tarkinio Superbo erregearen komandanteetako bat zen errege hau kanporatua izan zenean. Lars Porsennaren aurkako gerran, zubia defendatu zuten hiruretako bat izan zen, Publio Horazio Kokles eta Espurio Lartziorekin batera, eta paper aktiboa izan zuen ondorengo etruriarren aurkako gerran. K.a. 506an izan zen kontsul, eta Regilo lakuko guduan erori zen, K.a. 496an, Oktabio Mamilio latindar buruzagiaren aurka borrokatzen. Datu hauetako bakar bat ere ezin da historikotzat hartu.
Estenelo

**Estenelo**, greziar mitologian, (antzinako grezieraz Σθένελος Sthénelos), zenbait pertsonairen izena da:

* Perseo eta Andromedaren seme bat. Anfitrion erbesteratu zuen, bere iloba Alkmenaren maitalea zena, Esteneloren anaia Elektrion hil zuelako. Honela, Mizenaseko errege bihurtu zen, eta, bere oinordekoa, bere seme Euristeo izan zen, Alkmenaren seme zen Heraklesentzat pentsatu zituen lanengatik ospetsua izan zena.
* Kapaneo eta Evadneren seme bat. Iliadan, gainontzeko epigonoekin batera, Tebas hartu izanaz harrotzen da, euren gurasoek, Zazpiak Tebasen kontra jainkoei kasurik ez egiteagatik, gauza bera egin nahian hil zirenak, baino soldadu gutxiago zituzten arren. Diomedesen eta gainontzeko Argostarren aurka borrokatu zuen Troiako Gerran, eta Troiako Zaldian gorde zenetako bat izan zen. Proteoren ondorengoa zenez, Argos goberna ahal izango zukeen Adrasto eta Egialeo hil ondoren. Bere semeak, Zilarabes eta Kometes izan ziren.
* Androgeoren seme bat eta Heraklesen laguna, Amazonen herrialdera lagundu zuena Hipolitaren gerrikoa lapurtzeko.
* Ziknoren aita eta Liguriako erregea.
Aljerreko probintzia

**Aljer** (arabieraz: ولاية الجزائر, Kabilieraz: **Dzayer**) Aljeriako Wilaya edo probintzietako bat da, Kabilian. 273 kilometro koadro ditu eta 2.947.461 biztanle 2008ko zentsoan. Hiriburua Aljer da, herrialdearen hiriburu bera. Guztira 13 barruti ditu eta 57 udalerri.

## Kanpo estekak
Djelfako probintzia

**Djelfa** (arabieraz: ولاية الجلفة) Aljeriako Wilaya edo probintzietako bat da. 66.415 kilometro koadro ditu eta 1.223.223 biztanle 2008ko zentsoan. Hiriburua Djelfa da, herrialdearen hiriburu bera. Guztira 12 barruti ditu eta 36 udalerri.

## Kanpo estekak
Ziklo mitologikoa

**Ziklo Mitologikoa** Irlandar mitologia osatzen duten zikloetako bat da. Irlandako istorio mitologikoak dituen ErdiAroko literatura biltzean, adituek, lau ziklotan sialkatu zituzten istorioak. Beste gainontzeko hiru zikloa hauek dira: Ulstergo zikloa, Fenian zikloa eta Ziklo historikoa. Ziklo honetan kristautasun aurreko Irlandako mitologia jentil edo paganoa irudikatzen duelako eman zaio iznedapen hori. Kontaklizun multzo hoentan,  jainko-jainkosak eta naturaz gaindiko gertaerak errege eta heroi, ustez, historikoekin nahasten dira.

Erdi Aroko hitz lauz eta bertsozko eskuizkribuetako pasarteek osatzen dute zikloa, eta horietako batzuk kronika sasi-historikoak dira, adibide gisa: *Lebor Gabála Érenn*, *Lau maisuen urte-liburuak* eta *Irlandako Historia*-ren Seathrún Céitinn-en aurreneko pasarte edo sarrerak.

## Iralndako historia 
Ziklo Mitologikoak Bibliako uholdeen ondoren Irlandan lurreratu omen ziren aurreneko biztanleekin hasten da eta hainbat herritako inbasioak kontatzen jarraitzen du, XVII. mendean amaitzeko. Zikloaren barruan idatzi zen lehendabiziko testua *Lebor Gabála Érenn* ("Irlandako Inbasioen Liburua") delakoa da. Deskribatzen diren zenbait gertakizuenek, beharbada, benetako mugimendu migratzaileen isalda izan litezke; beste batzuk aldiz, adibidez ahalmen magikoak dituzten Tuatha Dé Danann-en arraza mitologikoa, zalantzarik gabe jainkozkoen histori mitikoa da.

Gertakari zaharren elementuak sagen bidez deskribatzen dira, horren adibide: *Cath Maige Tuired* (Maga Tuiredeko borrokak), eta Aro Modernoan idatzi ziren *Lau maisuen urte-liburuak* bilduma eta Geoffrey Keating-en *Foras Feasa ar Éireann* (Irlandako Historiaren hastapenak).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*   by Keating, Geoffrey, 1570?-1644?; Comyn, David; Dinneen, P. S. (Patrick Stephen), 1860-1934. Kelly - University of Toronto. *Internet Archive*