open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Euskalbowl

**Euskalbowla** 2006an sortutako futbol amerikar lehiaketa bat da, non Hego Euskal Herriko taldeak Ipar Euskal Herriko  taldeen aurka lehiatzen ditu. Hala ere 1995 beste Euskalbowl mota bat sortu zen ez zituena Euskadiko taldeak bakarrik aurkezten.

## Historia 
1995an lehenengo txapelketa aurkitzen da, baina ez zuten Euskal Herriko taldeak bakarrik jokatzen. Kasu honetan antzinako Bilbao Cougars jokatu zuen Madrid Osos eta Sevilla Lincesen kontra.

2006ko uztailaren15an lehen Euskalbowl ofiziala sortu zen Santurtzin, Karmengo jaiekin batera. Sortutako txapelketa hau, historikoki Euskal Herriko (Hegoaldea) taldeak Ipar Euskal Herriko (Iparraldea) taldeen aurka lehiatzen dituen txapelketa bat da. Gehienetan Santurtziko (Bizkaia) Coyotes eta Biarritzeko (Lapurdi) Atlantes taldeen arteko lehia eta anaitasun historikoa elkartzeko nagusiki.

## Erreferentziak
Segurtasun nazional

**Segurtasun nazionala** herrialde baten garapenerako onuragarria dela uste den egonkortasun, baretasun edo iragargarritasun erlatiboaren nozio da, baita hori lortzeko baliabide eta estrategiei ere (batez ere defentsa nazionalaren bidez).

Segurtasun nazionalaren helburu klasikoak estatuen mehatxu militarrak prebenitzea edo baztertzea ziren bitartean (gerra klasikoa), gaur egun segurtasun nazionalaren aurkako mehatxuak lausoagoak dira, eta barne hartzen dituzte delinkuentzia arrunta, terrorismoa, mafiak, ingurumen-arriskuak eta eskala globaleko gizarte-fenomenoak, hala nola migrazio masiboak.

Bereziki, Estatu Batuetako segurtasun nazionalaren azterketari buruzkoa aipatu behar da; horrek eragin handia izan zuen Latinoamerikan, bereziki komunismoaren aurkako doktrinamendu politiko gisa. Hala, WHINSECko eskola militarrean, 1963an antolatua, ikastaroak eman zituen gaztelaniaz eta portugesez, Latinoamerikako militarrei beren herrialdeetako segurtasun militarrari laguntzeko prestakuntza emateko. Eskola horietan, ikastaroek ideologia antikomunista eta filosofia kontrairaultzailea txertatu zituzten.

Erresuma Batuaren terrorismoaren aurkako plan estrategikoaren arabera, bere helburua «jendeak bere eguneroko bizitza askatasunez eta konfiantzaz aurrera eraman ahal izatea» da.

Berriki agertutako kontzeptu bat (1994) giza segurtasunarena da; aldiz, barneko ordena publikora mugatutako kontzeptu bat herritarren segurtasun gisa definitu ohi da. Segurtasun nazionala gizarteak, multzo gisa, bakean bizi eta aurrera egin ahal izateko behar diren lasaitasun- eta lankidetza-baldintzak izatea da. Segurtasun nazionala eta bakea lotuta daude gizartearen gaineko presiorik ez egotearekin, gizartea pertsonak modu onean garatzeko moduko giroa izan dadin. Oparotasunarekin lotuta dago, gizarte seguru batek aurrera egiteko baldintza hobeak dituelako. Era berean, gizartearen aurrerapenak segurtasun-baldintza handiagoak ahalbidetzen ditu. Segurtasun nazionala hainbat modutan mehatxatu daiteke: bai barne-gatazkaren arriskuagatik, bai Estatuaren ordena instituzionala mehatxatzen duen altxamenduagatik. Mehatxuak beti ezkutuan daudenez, segurtasun nazional handiagoa lortzeko, gizarte bakoitzak defentsa nazionaleko politika bat landu behar du. Defentsa nazionala mehatxuak larriak eta larriak bihur ez daitezen behar diren arreta-neurri eta prebentzio-neurrien multzoan datza, mehatxuak kontrolatzen saiatuz eta, ahal bada, azkentzen saiatuz, erasotzaile baten aurka (kanpokoa edo barnekoa) benetan defendatu behar den balizko gatazka baterako prestakuntza gisa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Juli Garbulsky

**Juli Garbulsky** (Argentina, 19 urte 2017an) matematikari argentinarra da, TEDxRíodelaPlatako eskolan egindako hitzaldiagatik ezaguna.

## Biografia 
2017an hasi zen matematika ikasten Buenos Airesko Unibertsitatean. Matematikan pentsatzen irakasten du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Peter Rono

**Peter Kipchumba Rono** (1967ko uztailaren 31n jaioa) Kenyako atleta ohia da, 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan 1.500 metroko lasterketa irabazi zuen.

## Ibilbidea 
Kapsabet ondoko Kamobo herrian jaioa, Itengo St. Patrick's High School-en ikasi zuen, eta han Colm O'Connell anaiak entrenatu zuen, garai hartan eskolako zuzendari eta misiolari irlandarra zenak. Ronok urrezko domina irabazi zuen Afrikako Kros Txapelketan Nairobin 1985ean, eta 1986an zilarrezko domina irabazi zuen 1500 metroko lasterketan Atenasen, Grezian, egindako Munduko Junior Txapelketan. 1987an, finalerdietan egon zen 1500 metroko lasterketan Erroman, Italian, egindako Munduko Txapelketan. 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan, Ronok Peter Elliott eta Steve Cram britainiar faborito nagusiak garaitzea lortu zuen, eta horrela 1500 metroko (21 urte eta 62 egun) Olinpiar Txapeldun gazteena bihurtu zen.

Ronok ez zuen inoiz berriro lasterketa garrantzitsurik irabazi. Marylandeko Mount Saint Mary's Unibertsitatean lortu zituen lizentziatura eta masterra, erakunde horretan lehiatzen eta entrenatzen ari zela. Peter Rono gaur egun New Jerseyn bizi da, AEBn, New Balance oinetako fabrikatzailearen salmenta eta marketin sailean lan egiten duela. Mary Kiruirekin ezkonduta dago, 1987ko Nairobin egindako Afrikako Jokoetan 10.000 metroko brontzezko domina irabazi zuen korrikalariarekin. Bost seme-alaba dituzte: Irene Rono, Winnie Rono, Patrick Rono, Cynthia Rono eta Nosheena Kurui. Haien alaba Irene ere korrikalaria da.

## Erreferentziak 
## Ikus gainera
Gerra hibrido

**Gerra hibridoa** bitarteko erregular eta irregularrak konbinatuta erabiltzen diren gerra-mota da. Indar militar konbentzionalez gainera, eraso informatikoak, presio ekonomikoa, informazioaren manipulazioa, operazio bereziak edo energia-horniduraren kudeaketa interesatua erabil daitezke, besteak beste. Gerra mota berri bat da, "gerra asimetrikoa gainditutzat ematen duena (armada konbentzionala indar matxinatuaren aurka)". Estrategia horren abantaila nagusia erasotzaileak erasoa leporatzea saihets dezakeela da (ukazio onargarriaren antzeko ideia da, nolabait).

Gatazka hibridoek ahaleginak eskatzen dituzte hainbat mailatan, egoera funtzionala ezegonkortzeko eta gizartea polarizatzeko. Gerra konbentzionalean ez bezala, gerra hibridoaren "grabitate-zentroa" biztanleriaren sektore jakin bat da. Etsaia estrategia politiko nabarmenenei eta erabakiak hartzeko arduradun nagusiei eragiten saiatzen da, presioaren erabilera eragiketa subertsiboekin konbinatuz. Erasotzaileak, askotan, ezkutuko jarduerak egiten ditu erantzukizuna edo balizko errepresaliak bere gain ez hartzeko". 

Duela gutxi sortutako kontzeptua da (2014), eta definizio ez zehatza du. Egilearen arabera, hainbat ñabardura ezartzen dira kontzeptu horretan; adibidez, baliabide konbentzionalak eta irregularrak aldi berean erabiltzen diren ala ez ezartzean. Gerra hibridoa gerra mota berri gisa kontzeptuak ez du Estatu Batuen Defentsa Doktrinan lekua hartzea lortu, baizik eta terminoa gatazka irregularraren konplexutasuna zehaztasunik gabe aipatzeko erabiltzen da.

## Ikus, gainera 
* Eskuordetzazko gerra

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1-aminonaftaleno

**1-Aminonaftalenoa** edo **1-nafltilamina** konposatu organiko aromatikoa da C10H9Nformula duena aminen klasekoa eta naftalenoaren deribatua. Solido kristalino kolorgeq da. Uretan ia disolbaezina da, baina disolbagarria etanoletan, dietil eterretan eta kloroformotan. Narritagarria eta toxikoa  da.

## Sintesia 
1-Aminonaftalenoa sintetizatzeko 1-nitronaftalenoa hidrogenatu egiten da nikela katalizatzaile gisa baliatuz.

## Erabilera 
1-Aminonaftalenoa erreaktibo gisa baliatzen da tinduen, herbiziden, antioxidatzaileen eta beste konposatu batzuen sintesian.

## Toxikotasuna 
Kartzinogeno gisa sailkatzen da, baina ez dago erabateko segurtasunik horrela denik. Bestalde, ingurugiroan luze irauten du eta uretako animalientzat kaltegarria da.

## Erreferentziak
Tremor (ibaia)

**Tremor ibaia** izen bereko herri batean jaiotzen da, Leongo ipar-mendebaldean dagoen herri txiki batean, Bierzon. Torre del Bierzo parean amaitzen da .

Inguratzen duen flora gaztainondoena, haritzena, makalena, sastrakena, iratzeena eta beste landare batzuena da, eta fauna, berriz, hegazti harrapariena, besteak beste.

Duela gutxi, herriko meategiak kutsadura eragin du, eta, horren ondorioz, urak eta harriak laranja kolorez tindatu dira. Horrek asko hondatu du uraren kalitatea, nahiz eta gaur egun jatorrizko kalitatera itzultzen ari den.

## Espainian nondik igarotzen den  
Torre del Bierzo udalerriko Tremor gereziondoa, Leongo probintzian.

Tremor arantza, Igüeña udalerriko herria, Leongo probintzia.

Tremor de Abajo, Torre del Bierzo udalerriko herria, Leongo probintzia.

Tremor de Arriba, Igüeña udalerriko herria, Leongo probintzia.

## Erreferentziak
Erloju adimendun

**Erloju adimenduna** () eskumuturreko erloju berezia da, informatikako eta telekomunikazioko hainbat funtzionalitate aurreratu eskain ditzakeena. Lehen modeloek oinarrizko funtzionalitateak zituzten, baina gaur egungoak gai dira Internetera sartzeko, telefono-deiak egiteko eta jasotzeko, e-mailak eta SMSak bidali eta jasotzeko, telefono adimendunetik jakinarazpenak jasotzeko eta sare sozialak kontsultatzeko ere. Haien funtzionalitate asko telefono adimendunetan eskuragarri daude jada, baina erloju adimendunek abantaila batzuk dituzte erosotasunari dagokionez, bereziki kirola egiteko edo bidaiatzeko erabiltzen direnean.

Gailu horiek ezaugarri hauek izan ditzakete: azelerometro bat, giroskopioa, iparrorratza, pultsometroa, barometroa, altimetroa, geomagnetometroa, geolokalizatzailea (GPS), bozgorailua, mikrofonoa, kanpoko memoria-txartelerako zirrikitua, etab. Konektibitate-mekanismoak ere badituzte, hala nola Bluetooth (telefono mugikorrera konektatzeko, aurikularrak edo beste gailu batzuk), NFC, WiFi edo USB.

Edozein gailuk prozesadore bat, memoria, sarrera eta irteera ditu. Barneko edo kanpoko sentsoreei buruzko informazioa jaso daiteke. Kontrolatu egin daiteke, edo beste gailu batzuetako datuak berreskuratu. Erloju adimendun askok telefono adimendunerako interfaze gisa baino ez dute balio; hala ere, badira ia independenteak diren erloju batzuk, SIM txartelerako zirrikitua dutenak eta erloju adimendunak deitzen direnak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eugenie Beskow-Heerberger

**Eugenie Charlotte Beskow-Heerberger** (jaiotzez **Beskow**; Hallingeberg, 1867ko azaroaren 18a – Stockholm, 1955eko abenduaren 3a) suediar idazle eta ilustratzailea izan zen, batez ere haur literatura landu zuena.

## Bizitza 
Eugenie Beskow-Heerberger Fritz Beskow artzain luterotarraren (1832-1901) eta Lotten Dahlen (1835-1917) alaba eta Natanael Beskow hezitzaile eta gizarte-erreformatzailearen arreba zen. Wilhelm Heerberger (1906-1935) alemaniarrarekin ezkondu zen, Berlingo Alfa Laval Separatorreko zuzendaria zena, eta harekin seme bat izan zuen, Helge Heerberger (*Arvid Brenner*) idazle eta itzultzailea. Beskowek Unibertsitate Teknikoan ikasi zuen 1887tik 1891ra, eta gero Suediako Arteen Errege Akademian. Artista gisa, bere haurrentzako liburu eta ipuin batzuk ilustratu zituen. Skärstadeko hilerrian dago hobiratuta.

## Lanak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ziberespazio

hiriko gaueko ikuspegia. Bere ikuspegi artifizialak eta gaueko argiak ziberespaziorentzako lehendabiziko metaforetako bat izan ziren.]]
**Ziberespazioa** sare digitalek eta Internetek osatutako eremu interaktiboa da, informazioa biltegiratzeko, trukatzeko eta lantzeko erabiltzen dena. Eremu birtuala da, ikuspegi fisikotik existitzen ez dena, non pertsonek edo subjektuek, publiko zein pribatuek, era askotako jarduerak egiten dituzten (hala nola komunikazioa, edukien sorkuntza eta partekatzea, negozio-jarduerak edo zerbitzu-eskaintza).

## Terminoaren jatorria 
Ziberespazioa aplikazio informatikoen bidez sortzen den ingurune artifiziala izendatzeko erabiltzen den terminoa da. Hau da, ordenagailuek eraiki eta sare batek lotzen duen errealitate birtuala da. Informazioa denbora errealean edo geroratuan truka daiteke, eta erosi, jolastu, ikertu, lan egin... daiteke.

Ziberespazio terminoa William Gibsonen *Neuromancer* eleberriak zabaldu zuen, 1984ko uztailaren 1ean argitaratua, baina egile beraren *Johnny Mnemonic* (1981) kontakizunetik dator, *Burning Chrome* liburukian sartua.

1996ko otsailaren 8an, Davosen (Suitza), John Perry Barlowek Ziberespazioaren Independentziaren Aldarrikapena argitaratu zuen, non gobernuei burujabetzarik ez erabiltzeko eskatzen zien, berak "Adimenaren etxe berria" bezala definitua.

Ziberespazioa Internetekin nahastu behar ez den arren, lehenengo kontzeptua bigarrena baino zabalagoa baita, terminoa askotan munduko sare informatiko beraren barruan dauden objektu eta identitateei dagokie. Beraz, esan liteke, metaforikoki, webgune bat ziberespazioan "dagoela". Interpretazio horren arabera, Interneten gertatzen diren gertaerak ez dira zehazki gertatzen ari parte-hartzaileak edo zerbitzariak fisikoki dauden herrialdeetan, baizik eta ziberespazioan: eremu ukiezina da, lurralde finkorik gabea, eta edozein pertsonak ordenagailu batekin sar daiteke etxetik, lantokitik edo gailu mugikorretatik. Ikuspuntu hori arrazoizkoa dela dirudi, behin zerbitzu banatuen erabilera zabaltzen denean (Freenet, adibidez); izan ere, oraingoz, parte-hartzaileen identitatea eta kokapen fisikoa ezinezkoa da (edo oso zaila da zehaztea), oro har anonimoa den edo ezizen batekin komunikatzen delako. Horregatik, Interneten kasuan, ezin dira herrialde jakin bateko legeak aplikatu edo ez lirateke aplikatu behar.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anne-Marie Albiach

**Anne-Marie Albiach** (Saint-Nazaire, 1937ko abuztuaren 9a - Neuilly-sur-Seine, 2012ko azaroaren 4a) idazle, olerkari eta itzultzaile frantsesa izan zen. Claude Royet-Journoud-ekin batera *Siècle à mains* argitalpena sortu zuen. Frantziako poesia garaikideko idazle garrantzitsua da, bestetik. Bere lana "poesia zuria" edo "poesia abstraktua" deritzonaren barruan kokatzen da. Dozena bat bildumaren egilea da.

## Ibilbide literarioa 
Idazteaz gain, Amerikako poesia objektibista itzuli eta zabaldu zuen. 1960ko hamarkadan, Michel Couturier eta Claude Royet-Journoudekin batera, *Siècle à mains* aldizkaria sortu zuen Londresen. 1967an argitaratua, *Flammigère* lanak bere poesiaren oinarrizko elementuak agerian uzten ditu jada. Bere idazkera abstraktua da, eten tipografikoekin. Poesiaren esparru formaletik urrun dago. Bere idazkera minimalista da. 1971n argitaratu zen *ÉTAT* liburuak aintzatespen handia eman zion . Bere hirugarren liburua, *Mezza Voce*, hamahiru urte geroago arte ez zen argitaratu.

Harrezkero, beste bi bilduma argitaratu ziren, *Figure vocative* eta ''Figurations de l'image''. Jean-Marie Gleize idazlearen arabera, obra gutxi honek, zalantzarik gabe, "zerikusia du bere muturreko izaerarekin, erradikalismoarekin edo 'zorroztasunarekin'".

1970eko eta 1980ko hamarkadetan, Anne-Marie Albiach Malakoff hirian sortutako idazle-kolektibo batean sartu zen, Orange Export Ltd argitaletxean, alegia. Emmanuel Hocquardek eta Raquel Levy-k 1968 eta 1986 artean zuzendua. Jean Daive, Roger Giroux, Alain Veinstein, Roger Laporte, Pierre Rottenberg, Joseph Guglielmi, Mahieu Bénézet eta Jean Tortel bezalako egileek parte hartu zuten talde honetan eta Anne-Marie Albiachen lanean haien eragina izan zuten.

Bere poesiaren eraginak eta Jean-Pascal Chaigne, Walter Feldmann eta Franck Yeznikian bezalako konpositoreengan piztu duen interesak azpimarratzen dute ondo egina izan den eta gutxi ezagutzen den lan multzo baten musikaltasuna, "garaikide frantziar poesian funtsezkoa eta enigmatikoa izan zen figura batena, zeinaren gogortasuna, muturreko zorroztasuna, ia obsesiboa, bere kide askorentzat eredu izan zena". 

## Obra 
* *Flammigère*, revue *Siècle à mains*, 1967 ; 2. ed. Al Dante, 2006
* *ÉTAT*, Mercure de France, 1971
* *H II : linéraires*, Le Collet de Buffle, 1974
* *Césure : le corps*, collages de Raquel, Orange Export Ltd, 1975
* *Objet*, Orange Export Ltd, 1976
* *Mezza Voce*, Flammarion, 1984 ; 2. ed. Flammarion, 2002
* *Figure vocative*, Lettres de Casse, 1985 ; 3. ed. Al Dante, 2006
* *Le Chemin de l’ermitage*, Première Saline, 1986
* *Travail vertical et blanc*, Spectres familiers, 1989
* *Figurations de l’image*, Flammarion, 2004
* ''L'Excès : cette mesure*, Galerie Yvon Lambert, 2004
* *Celui des « lames »*, Éric Pesty Éditeur, 2013
* *Cinq le Chœur, Œuvres-1966-2012,*, Flammarion, 2014
**La Mezzanine, le dernier récit de Catarina Quia'', La Librairie du XXI, Éditions du Seuil, 2019

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Duje Ćaleta-Car

**Duje Ćaleta-Car** (Šibenik, 1996ko irailaren 17a) futbolari kroaziarra da. Atzelari bezela jokatzen du Realean. Olympique Lyon-ek utzita jolasten du talde txuriurdinean 25-26 denboraldian. Kroaziako futbol selekzioarekin baita ere aritu ohi da. 

## Ibilbidea  
Bere herrian hasi zuen bere ibilbidea futbolari profesionala bezala. HNK Sibenik taldean hasi zen. 2012-13 denboraldian 17 partida jokatu zituen.

#### Austriara mugimendua. 
Kroaziatik Austriara joan zen atzelaria, 14-15 denboraldian, Red Bull Salzburgo taldera iritsi zen. Denboraldi hartan 28 partida jolastu zituen lehen eta bigarren taldeen artean. Europa Ligan debuta ere egin zuen.

Hurrengo denboraldietan lehen taldera egin zuen pausoa eta bertan bere tokia aurkitu zuen. 38, 31 eta 53 partida jolastu zituen besteak beste 15-16, 16-17 eta 17-18 denboraldietan.

#### Frantziara. 
Red Bull Salzburgo-n egin zituen denboraldiak Olympique Marseilla talde frantsesaren arreta deitu zuen. 19 milioi euro ordaindu zituzten atzelari kroaziarren truke.

Lehen bi denboraldietan 52 partida jokatu zituen Frantzian, 26 denboraldi bakoitzeko. Hurrengoetan berriz, 39 eta 38.

#### Ingalaterrara. 
2022. urtean Southampton Football Club taldeak sinatu zuen jokalari kroaziarra 8 milioi euroren truke. Denboraldi bakarra igaro zuen bertan, 20 partida jokatuz.

#### Frantziara berriz ere. 
23-24 denboraldia Olympique Lyonnais taldean igaro zuen lagata. Hurrengo urtean frantsesek 3,5 milioi euroren truke erosi zuten.

#### Realera utzita. 
2025eko abuztuaren 1ean, Realak adostu zuen atzelari kroaziarraren lagapena. Urte batekoa izan zen.

### Selekzio nazionala 
2018 urten Zlatko Dalić hautatzaileak 2018ko FIFAko Munduko Koparako zerrendan sartu zuen. Partida bakarra jolastu zuen Kroaziako selekzioaren azpitxapelketa historikoan parte hartuz.
## Estatistikak 
### Klubak 
*2026ko urtarrilaren* 25ean jokatutako *azken partidara eguneratua*.link=Archivo:Soccerball_current_event.svg|20x20px

## Palmaresa 
### Txapelketa nazionalak 
### Nazioarteko Txapelketak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Irina Rakobólskaia

**Irina Viacheslávovna Rakobolskaia** (errusieraz:  Ири́на Вячесла́вовна Ракобо́льская, Dankov Errusiako Federazioa, 1919ko abenduaren 22a - Mosku, 2016ko irailaren 22a) errusiar matematikari eta fisikaria izan zen, eta Bigarren Mundu Gerran Gaueko Bonbardaketako Guardien 46. erregimentuko «Taman» liderra izan zen. Gerra ostean, fisika lanetan aritu zen Moskuko Estatu Unibertsitatean, eta erradiazio kosmikoa aztertu zuen bertan. Estatu mailako aitorpen ugari jaso zituen bere ibilbidean zehar, besteak beste, Errusiako RSFS-ko Zientzialari Goraipatuarena 1990ean. Natalia Meklin-Kravtsova errejimenduko hegazkinlariarekin batera liburu bat idatzi zuen *Нас называли ночными ведьмами* (*Gaueko sorginak deitu gintuzten*) izenburupean. Liburuan gerran izandako esperientziak azaltzen dira, *Nachthexen* alemaniar etsaiek jarri zieten ezizena bezala, «gaueko sorginak» esan nahi duena. Andréi Linde fisikariaren ama zen.

## Bizitza 
### Haurtzaro eta gaztaroa 
Irina Rakobolskaia 1919ko abenduaren 22an jaio zen Errusiako RSFS Dankov hirian, fisika irakasle familia batean. Bere aita, Viacheslav Rakobolski, Moskuko Unibertsitatean graduatu zen astronomia gradu batekin 1910ean. 1938an institutua amaitu ondoren, Rakobolskaia Moskuko Estatuko Unibertsitateko Fisika Fakultatean sartu zen.

### Bigarren Mundu Gerra 
Rakobolskaia 1941eko urrian sartu zen Armada Gorrian, Aberri Gerra Handia hasi ondoren. Unibertsitateko beste hamazazpi ikasle ere batu ziren Gaueko Bonbardaketaren 588. errejimenduan eta Engels Abiazio Militarreko Eskolan entrenatu zuten, Jevdokia Paskó, Jekaterina Riábova eta Jevguenia Rúdneva barne, Sobietar Batasuneko Heroina titulua jaso zutenak gerran zehar. 1942an entrenamendua amaitu eta gutxira, erregimentuko lider izendatu zuten. 1946an desmobilizatu zutenean, maior mailarekin, guztira hamabost borroka-irteera eginda zituen nabigatzaile gisa.

### Gerra ondorengo bizitza eta zientziari egindako ekarpenak 
1946an, armadatik desmobilizatu zuten, eta unibertsitateko laugarren urtea amaitu zuen. 1949an graduatu zen, Gueorgui Zatsepin eta Vladimir Véksler-en zuzendaritzapean muoiei buruzko tesia defendatu ondoren.

1950 eta 1963 artean, klaseko laguntzaile gisa aritu zen, eta 1963 eta 1977 artean irakasle laguntzaile izan zen. 1977an, Moskuko Estatuko Unibertsitateko Fisika Fakultateko Erradiazio Kosmikoaren Saileko irakasle titular postua lortu zuen.
* *Aberriaren Gerrako Hiru Ordena*.
* *Izar Gorriaren Ordena*.
* *Kanpainako dominak.*

### Zibilak 
* *Errusiako RSFSko zientzialari ohoratua*.
* Moskuko Estatuko Unibertsitateko *ohorezko irakaslea.*
* *Ohorezko intsigniaren ordena.*
* *Langile beteranoaren domina.*
* "Errusia Osoko Biztanleriaren Erroldaren Merituagatik" *Domina*.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Noggle, Anne (1994). *A Dance With Death: Soviet Airwomen in World War II*. College Station, TX: Texas A&M University Press. ISBN 0890966028. OCLC 474018127

## Kanpo estekak
1897ko Matematikarien Nazioarteko Biltzarra

**1897ko Matematikarien Nazioarteko Biltzarra** Matematikarien Nazioarteko Biltzarra lehen Kongresua izan zen, 1897ko abuztuaren 9tik abuztuaren 11ra Zürichen. Matematikarien Nazioarteko Lehen Biltzarra izan arren, lehenengoa 1893an izan zen.

XIX. mendeko matematikari ospetsuak agertu ziren Kongresuko kartelean: Jakob Bernoulli, Johann Bernoulli, Daniel Bernoulli, Leonhard Euler eta Jakob Steiner. Kongresuan 16 herrialdetako 208 matematikariek parte hartu zuten, horietatik 12 Errusiatik eta 7 Estatu Batuetakoak. Lau emakume bakarrik gonbidatu ziren, besteak beste, Iginia Massarini, Vera von Schiff, Charlotte Scott eta Charlotte Wedell. Zoel Garcia de Galdeano nafar matematikaria izan zen matematikari espainiar bakarra. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Matematikaren Nazioarteko Biltzarra

1893ko **Matematikaren Nazioarteko Biltzarra** Matematikarien Nazioarteko Biltzarran aurretik ospatu zen. 1893ko abuztuaren 21etik 26ra Chicagon ospatu zen. Kolonbiako Mundu Erakusketarekin lotuta ospatu zen.

Ez da Matematikarien Nazioarteko Biltzarran sartzen, 45 parte-hartzaileetatik 41 Estatu Batuetakoak zirelako. Felix Klein matematikariak Alemaniako, Frantziako, Austriako, Italiako eta Suitzako matematikarien lanak ekarri zituen Proceedings of the Congress aldizkarian argitaratzeko.

## Aurrekariak 
Felix Kleinek Matematikarien Nazioarteko Biltzarraren irekiera-hitzaldia eman zuen. Hitzaldiak "Matematikaren egungo egoera" izenburua izan zuen. Bertan, nazioarteko lankidetzan arituko ziren etorkizuneko matematikarientzako "manifestu" bat jaso zuen.

Kleinek iritzi sendoa zuen matematikaren arloko nazioarteko kolaborazioaren garrantziari buruz. Georg Cantorrek ere, Alemaniako Matematikari Elkartearen (*Deutsche Mathematiker-Vereinigung*) sorkuntzan egindako ahaleginen bidez, gauza bera pentsatzen zuen. Bien helburuak berdinak ziren, baina arrazoi pertsonal ezberdinek bultzatuta zeuden. Cantorrek sentitzen zuen bere kide hurbilenek bidegabeki kritikatzen zutela bere lana, eta, beraz, bere ideiak sustatzeko plataforma handiago bat nahi zuen. Kleinek, berriz, matematikaren hezkuntzari eta ikerkuntzari buruzko ideia sendoak zituen; antolatzaile bikaina zen eta bere ideiak oholtza zabalago batean ikusi nahi zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The present state of mathematics

***The present state of mathematics*** () Felix Kleinek Matematikarien Nazioarteko Biltzarrean eman zuen hitzaldia izan zen, 1893ko Matematikaren Nazioarteko Biltzarraren aurreko ekitaldian.

## Hitzaldia 
45 laguneko gala batean, Felix Kleinek garai hartako gai matematiko garrantzitsuenetako batzuk aipatu zituen. Matematika aplikatuari dagokionez, Kleinek esan zuen "aurreko aldiko ikertzaile ospetsuak —Lagrange, Laplace, Gauss— matematikaren adar guztiak eta haien aplikazioak barne hartzeko adina adituak" zirela.

## Eragina 
Chicagon ospatutako Matematikarien Nazioarteko Biltzarraren ondoren, Felix Kleinek bi astez hitzaldiak eman zituen matematikaren egungo egoerari buruz. Hitzaldi hark Matematikarien Nazioarteko Biltzarran antolaketa bultzatu zuen, eta matematikaren oinarrien krisia saihesten saiatu ziren.

## Erreferentziak
Jon Ariztimuño

**Jon Ariztimuño Olague** (Iruñea, 1980) nafar kazetaria eta zuzendaria da. 2024tik aurrera, TVEko *Telediario* albistegietako zuzendari kargua betetzen du.

## Ibilbidea 
Nafarroako Unibertsitatean Ikus-entzunezko Komunikazioan lizentziatua, Ariztimuñok ibilbide luzea du informazio-saioetan. Bere karreraren hasieran Antena 3 eta La Sexta kateetan lan egin zuen, batez ere ekonomia eta politika arloko informazioan espezializatuz.

Ondoren, Telemadrid kate publikoan aritu zen, non Albistegietako zuzendari kargua izan zuen 2017 eta 2021 artean. Bere agintaldian, Madrilgo kateak bere albistegien sinesgarritasuna eta audientzia datuak hobetu zituen.

2024ko uztailean, RTVEk iragarri zuen Ariztimuño izango zela La 1 kateko *Telediario* albistegien zuzendari berria, Pep Vilar ordezkatuz. Bere zeregin nagusien artean albistegien formatua digitalizatzea eta ikusle berriengana hurbiltzea daude.

## Lanak 
* *Telediario* (TVE): Zuzendaria (2024-gaur egun).
* Albistegietako zuzendaria (Telemadrid, 2017-2021).
* Hainbat kolaborazio ekonomia eta politika saioetan.
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Valerie Miles

**Valerie Miles** (New York, 1963) estatubatuar editorea, idazlea eta irakaslea da. Roberto Bolaño idazlearen lana ikertu du, eta *Granta* aldizkariaren sortzaileetako bat da. 2013an, El Libro Fundazioak adierazi zuen (Argentina) Miles liburuaren munduko "profesional eraginkorrenetako" bat zela.

## Editore-ibilbidea 
Mende hasieran, Valerie Miles Emecé argitaletxeko argitalpen-zuzendaria izan zen Espainian, eta, bertan, besteak beste John Cheever, Richard Yates, Yerari Kawabata, Silvina Ocampo, Edgardo Cozarinsky, Lydia Davis, Monica Ali eta Eliot Weinbergerren lanak argitaratu edo berrargitaratu zituen. Ondoren, Alfaguara argitaletxearen zuzendariorde gisa, John Banville, Joyce Carol Oates, Ngprime Thiong'o, James Lasdun eta Gary Shteyngart narratzaileen lanak argitaratu zituen. 2008an, Duomo Ediciones argitaletxearen zuzendari fundatzailea izan zen. Bertan, Hego Amerikako zenbait idazle gazteen lanak argitaratu zituen, hala nola Carlos Yushimito, Oliverio Coelho, Lucia Puenzo eta Rodrigo Hasbúnenak, eta baita hauen obrak ere: David Mitchell, William Boyd, Azar Nafisi, Aleksandar Hemon, Lila Azam Zanganeh, Jayne Anne Phillips, Sebastià Jovani. Gainera, *The New York Review of Books* literaturari buruzko bihilabetekariko klasikoen bildumaren espainolezko koedizioa ere eman zuen argitara.

### Granta en español 
2003an, Aurelio Majorrekin batera *Granta en español* aldizkaria sortu zuen, izen bereko aldizkari ingelesaren nazioarteko edizioetako dekanoa.

## Argitalpenak 
### Liburuak 
*  Miles, Valerie (2012). *Mil bosques en una bellota*. Barcelona: Duomo Ediciones.

Antologia honetan, gaztelaniaz idazten duten hogeita zortzi idazle Milesekin elkarrizketan ari dira haien literatur-eraginez, haien ibilbideaz, eta haien kezka estetikoak hobekien erakusten dituzten pasarteak aukeratzen dituzte, bakoitzak bere obratik. Idazle hauek dira, besteak beste: Alfredo Bryce Echenique, Horacio Castellanos Moya, Rafael Chirbes, Carlos Fuentes, Juan Goytisolo, Javier Marías, Ricardo Piglia, Evelio Rosero, Alberto Ruy Sánchez, Rafael Sánchez Ferlosio, Esther Tusquets, Hebe Uhart, Mario Vargas Llosa, Aurora Venturini eta Enrique Vila-Matas.

*  Miles, Valerie (2014). *A Thousand Forests in One Acorn: An Anthology of Spanish Language Fiction*. Rochester: Open Letter.

## Irakaskuntza 
Pompeu Fabra Unibertsitatean Literatur Itzulpengintza Masterreko irakaslea da.

## Aintzatespenak 
* 2026an, Gutun Zuria jaialdiak Gutun Zuria BBK Ohorezko Saria eman zion Bilbon, egindako lan guztia aitortzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* "Gerediaga elkartea eta Valerie Miles idazlea sarituko dituzte Gutun Zuria jaialdian", 2026ko urtarrilaren 29ko Berria.
* "Valerie Miles: 'Euskal literaturak bizitasun handia du, eta pena da kanpoan hain ezezaguna izatea'", 2026ko otsailaren 25eko Berria.
Rules of Engagement (filma)

***Rules of Engagement*** () 2000ko William Friedkin estatubatuarrak zuzendutako gerra eta drama film bat da. Tommy Lee Jones, Samuel L. Jackson, Guy Pearce, Bruce Greenwood, Blair Underwood, Philip Baker Hall, Anne Archer eta Ben Kingsley aktoreek antzeztu zuten.

## Sinopsia 
Yemen, yemendar manifestariek AEBetako enbaxada erasotu ta bere soldaduekin hura defenditzean, Terry Childer (Samuel L. Jackson), estatubatuar kolonel kondekoratua eta Vietnamgo Gerra beteranoa, AEBetako Armadak gertaera horretan bere soldaduekin manifestariak erailtzea leporatu eta epaituko du. Childer kolonelak berau epaiketan defendatzeko adiskidea duen eta bizia zor dion Hays Hodges (Tommy Lee Jones) kolonela eta abokatua hautatuko du.

## Aktoreek 
* Tommy Lee Jones: Hayes Hodges kolonela
* Samuel L. Jackson: Terry L. Childers kolonela
* Guy Pearce: Mark Biggs maiorra
* Bruce Greenwood: Bill Sokal
* Blair Underwood: Lee kapitaina
* Philip Baker Hall: H. Lawrence Hodges jenerala
* Nicky Katt: Hayes Lawrence Hodges III
* Dale Dye: Perry jenerala maiorra
* Mark Feuerstein: Tom Chandler kapitaina
* Amidou: Ahmar doktorea
* Richard McGonagle: Epailea
* Ryan Hurst: Hustings kapitaina
* Gordon Clapp: Harris 
* Anne Archer: Mourain andrea
* Ben Kingsley: Mourain enbaxadorea

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Melania Pérez

**Melania Perez** (Salta, Argentina, 1949ko urriaren 19a – ibidem, 2026ko urtarrilaren 14a) argentinar folklore-abeslaria izan zen.

## Bizitza 
Melania Perezek txikitatik landu zuen musika, sustrai artistiko sakonak zituen familia batean jaio zen eta.

### Musika ibilbidea 
Nerabezaroan, Las Voces Blancas izeneko musika-taldea sortu zuen, eta, 17 urte zituela, Buenos Airesera bidaiatu zuen, artista izateko. Ahots-talde hori bere berezitasun harmonikoarengatik nabarmendu zen, eta Perezek bere ahotsarekin jarri zion kolore folklorikoa. Talde horrekin lorpen ugari izan zituen, zigilu garrantzitsu batean grabazioak, herrialde osoan eta kanpoan birak, Cosquínen ahots-talde gisa ospatuz.

1972. urtean, berriz ere Saltan finkatu ostean, El Vale Cuatro ahots-laukotea osatu zuen, harmonizatua eta Gustavo Leguizamónek zuzendua. Rubén Palavecino, Chacho Campos eta Arsenio Lucerok osatu zuten taldea, eta probintzia mailako hainbat eszenatokitan jardun zuten. 1974. urtean, bakarlari gisa, "Paso del Salado" jaialdi nazionalean hartu zuen parte, Santa Fen, eta kantuko lehen saria lortu zuen.

Gero, José "Hicho" Vaca ezagutu zuen, poeta saltiniarrarekin adiskidetasun handia izan zuen, eta hantxe sortu zen "Dúo Herencia", bere bikotekide izan zenarekin batera. Dúo Herencia taldeak herrialde osoan egin zituen errezitaldiak, Odeón zigiluan grabatu zuen, Cosquín 1981. urtean lortu zuen kontsagratorioko aipamena. 1985. urteko "Las Joyas de la Música Argentina" jaialdiaren edizio berezian, folklore nazionaleko hainbat balore ospetsurekin batera, aipatu edizioa sartu zuen. Argentinako iparraldean birak egin zituen "La Gente de Uno" ikuskizunarekin, beste artista folkloriko batzuekin batera: Manuel Castilla, Walter Adet, Raúl Aráoz Anzoátegui, Carlos Hugo Aparicio, Jacobo Regen, Gustavo Leguizamón eta José Juan Botelli, besteak beste.

José Vaca hil ostean, 1996. urtean, bere jarduera artistikoari ekin zion berriro, lagunek, senideek eta artezaleek halaxe eskatuta. 1999. urteko abenduan, EPSA Music zigiluarekin, bakarlari gisa egindako lehen CDa osatu zuen: "*Luz del Aire*".

2002. urtearen bukaeran, Leon Giecoren ekoizpenarekin, bere bigarren CDa grabatu zuen: "*Igual que el agua... cantando*". Lan horri esker, emakumezko folklore-interpreterik onenaren Gardel Sarietarako izendatu zuten. Besteak beste, Jaime Torres, Alfredo Ábalos, Peteco Carabajal, Nicolás Brizuela eta León Gieco artistek hartu zuten parte.

### Heriotza 
2026. urteko urtarrilaren 14an hil zen, 76 urte zituela, Salta hirian. Hantxe bizi izan zen azken urteetan, 2000. urteko lehen urteetan Buenos Airesen kokatu ostean. 

## Diskografia 
#### Las Voces Blancas taldearekin 
# *A través de un colorido* (1966)
# *Pastor de nubes* (1967)
# *Calidad sembrada* (1968)

#### Herencia duoarekin 
# Dúo Herencia (1980) - Hicho Vacarekin partekatua

#### Elkarlanean 
# *Los pájaros de la memoria* (1999) - Miguel Ruiz, Mario Burgos, Miguel Ángel Pérez eta Gerardo Núñezekin partekatua

#### Bakarlari 
# *Luz del aire* (2000)
# *Igual que el agua... cantando* (2002)
# *La flor del comprendimiento* (2010)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Axel Pehrsson-Bramstorp

**Axel Alarik Pehrsson-Bramstorp** (Ystad, 1883ko abuztuaren 19a – Trelleborg, 1954ko otsailaren 19a) suediar nekazari eta politikaria izan zen. Suediako lehen ministroa izan zen 1936ko ekainetik irailera.

Aitaren heriotza goiztiarraren ondorioz, ikasketak utzi eta familiaren baserriaz arduratu zen. Hamalau urte bete ondoren, helduen prestakuntza-ikastaro batzuk amaitu zituen.

Politikan Koalizio Liberaleko Alderdiko kide gisa hasi zen. 1918an Suediako Legebiltzarreko kide hautatu zuten, baina 1921ean ez zuen berriz hautatu. Nekazarien alderdira aldatu ondoren, berriro diputatu izan zen 1929tik 1949ra, eta 1934tik 1949ra zuzendu zuen alderdia.

1936an koalizio gobernu ez sozialista bat osatzeko agindua jaso zuen. Ez zuen lortu, eta ekainetik irailera bere alderdiko kideez osatutako gobernu bat zuzendu zuen, Oporren Gobernua izenekoa. Irailean, Per Albin Hansson izendatu zuten berriro lehen ministro, eta Pehrssonek Nekazaritza ministro segitu zuen 1945 arte.
Frantzes mendietako zaldia

**Freiberger zaldia**, **Jurako zaldia** edo **Franches mendietako zaldia**, (alemanez: *Freiberger*; Frantsesez: Franches-Montagnes cheval), Suitzako bertako zaldi arraza bat da. Bere tamaina zein gainontzeko ezaugarriengatik Freiberger zaldia zaldi tamainako arrazen sailkapen taldean kokatzen da.

Bere jatorria Jura Departamenduko Franches-Montagnes barrutian dago. Eskualde honetan mendiko lanerako zaldiak aipatuak izan dira agiri zaharretan XVI. mendetik.

## Etimologia 
Abere hauek ez zuten izen zehatzik izan XIX. mendera arte.  Denbora luzez, hiru zaldi mota erregistratu ziren agirietan; bat Franches-Montagnes eskualdean, bigarrena  Porrentruyn eta hirugarrena Delémonten. Bakoitza bere izenarekin. Denborarekin, hiru mota hauek batu eta "Jura zaldia" edo "Franches-Montagnes" bezala aipatzen ziren, haien jatorri geografikoa edozein zela ere.

Zaldi hau lehen "Galesko arraza" bezala ere ezagutzen zen. XX. mendearen hasiera arte, ohikoa zen gurutzaketarako erabiltzen ziren zaldi arrazen araberako izenak erabiltzea: Anglo-Jura  arbaso odol garbia zuten animalientzat, eta Norman-Jura arbaso anglo-normandiarra zutenentzat.  XX. mendearen amaiera arte ez zen behin betiko ofizial bihurtu "Franches-Montagnes Cheval, (Franches Mendietako Zaldia).

Alemanez, izen ofiziala "Freiberger" da, Freiberg eskualdearen germaniar izenetik eratorria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mirafloresko kartusiako erretaula nagusia

**Mirafloresko kartusiako erretaula nagusia** konbentu honetako eliza nagusiko erretaula nagusia da, 15. mende amaierako lan ikusgarria. Gil de Siloe eskultoreak eta Diego de la Cruz margolariak zuzendu zuten lana 1496 eta 1499 artean. 

## Deskribapena 
Kristo gurutziltzatua ageri da nabarmen erretaularen erdian, biribil batek inguratua, "aingeruen gurpil" bat. Gainerakoan eukaristia da motibo ikonografiko nagusia tailla aberatsetan. Motibo erlijiosoez gain, beheko mailan Joan II.a eta Elisabet Portugalgoa, Gaztelako errege-erreginak, otoitzean ageri dira erresumako sinboloekin batera. Hain zuzen ere, errege-erregina horien hilobi bikoitza, Gil de Siloerena hori ere, erretaularen pare-parean dago, bien irudi etzanak altzari erlijioasari begira baleude bezala.

Lanaren monumentaltasuna agerikoa izan da 15. mendean bezala, gerora ere. Bere garaian ez zuen jarraipeneko lan inspiratu askorik jaso, eta oro har, aurreko hilobiak goraipamen gehiago izan zituen.

## Iruditegia 

Fitxategi:Cartuja de Santa María de Miraflores. Retablo mayor.jpg|
Fitxategi:CartujaDeMiraflores20100103000109SAM 2999.jpg|
Fitxategi:Retablo Mayor Cartuja Miraflores 2230.jpg|
Fitxategi:LaCartujaDeMiraflores20121007173033P1160826.jpg|
Fitxategi:Retablo Mayor Cartuja Miraflores 2306.jpg|
Fitxategi:Isabel de Portugal, reina de Castilla. Cartuja de Miraflores.jpg|
Fitxategi:Retablo Mayor Cartuja Miraflores 2515.jpg|

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Benedicte Brynildsen

**Benedicte Marsine Brynildsen** (jaiotzez **Martsine Moe**; Kopervik, 1857ko martxoaren 10a – 1929ko abuztuaren 17a) norvegiar idazlea izan zen.

## Bizitza 
Martsine Moe ezkontzatik kanpo jaio zen, Oluf Christian Moe urregilearen eta Wilhelmine Sofie Schreuderren alaba. Haurra zela, Gerra Eskolako irakaslea zen Hans Kragek (Frantzian denbora luzez egon ondoren Franskekrag ezizena jaso zuenak) eta haren emazte Benedicte Hundevadt (jaiotzez Moe) aktoreak adoptatu zuten. Adopziozko aitaren abizena jarri zioten, eta Christianian hazi zen, non askotan adopziozko amaren abesbatza emanaldietan parte hartu zuen. Hala ere, gaixotasun baten ondorioz, musika ikasketak utzi zituen. 1878ko maiatzaren 14an, John Brynildsenekin ezkondu zen, Norvegiako Itsas Armadako irakaslearekin.

Benedicte Brynildsenen lehen argitalpena *Samvittighet* izan zen, *Skilling-Magazin* aldizkarian 1891ko urtarrilean argitaratua. Urte berean lehen eleberria eman zuen argitara, Naar hjertet taler izenekoa. Pertsonaia nagusia Helga da, familia aberats baten lagun bihurtzen dena.

1894ko *Mellem søskende* haurrentzako liburua kaleratu zuen, benetako gertaeretan oinaritutakoa. 1898-1900 urteetan, artikulu eta istorio ugari idatzi zituen, gehienbat *Urd* aldizkarirako.

Denbora batez Norvegiako Emakumeen Osasun Elkartearen Hortengo sukurtsaleko presidentea izan zen, eta tuberkulosiaren arazoaz bereziki arduratu zen.

## Lanak 
* *Naar hjertet taler* (1891)
* *Mellem søskende* (1894)
* *Skisser og Fortællinger* (1901)
* *Skisser og Fortællinger* (1906)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Boz Burrell

**Raymond "Boz" Burrell** (Holbeach, 1946ko abuztuaren 1a – Marbella, 2006ko irailaren 21a) ingeles abeslari eta baxu-jotzailea izan zen.

Nerabezaroan, gitarra erritmikoa jotzen hasi zen *Tea Time 4* izeneko talde batean, ikastetxeko hainbat ikaskiderekin. 1965ean Londresera joan ziren eta Ian McLagan taldean sartu zen. Burrellen musika estiloa gero eta gehiago zuzendu zen jazzera eta McLagan *Small Faces* taldean sartu zen.

Burrellek sei single argitaratu zituen 1966 eta 1968 artean, "Boz" izenarekin. 1971n *King Crimson* taldean sartu zen abeslari eta baxu-jotzaile gisa, eta 1973an *Bad Company*ren sortzaileetako bat izan zen. Taldea 1982an banandu zen eta gero Burrellek beste musikari batzuekin lan egin zuen.

## Diskografia 
;Boz
* "Isn't That So" / "You're Just the Kind of Girl I Want" (1966ko otsailaren 11) (single)
* "Meeting Time" / "No (Ah) Body Knows Blues" (1966ko apirilaren 7a) (single)
* "Pinocchio" / "Stay as You Are" (1966ko ekainaren 10a) (single)
* "The Baby Song" / "Carry on Screaming" (1966ko uztailaren 29a) (single)
* "I Shall Be Released" / "Down in the Flood" (1968ko maiatzaren 3a) (single)
* "Light My Fire" / "Back Against the Wall" (16 Aug 1968) (single)

;Duster Bennettekin
* ''Jumpin' at Shadows* (1965)

;Centipede
* *Septober Energy* (1971)

;King Crimsonekin
* *Islands* (1971)
* *Earthbound* (1972)
* *Ladies of the Road* (2002)
* *Sailors’ Tales (1970 – 1972)*, 27-disc boxed set (2017)

;Pete Sinfieldekin
* *Still* (1973)

;Snaperekin
* *Accidentally Born in New Orleans* (1973)
* *Live on Tour in Germany* (1973)

;Bad Companyrekin
* *Bad Company* (1974)
* *Straight Shooter* (1975)
* *Run with the Pack* (1976)
* *Burnin' Sky* (1977)
* *Desolation Angels* (1979)
* *Rough Diamonds* (1982)
* *10 from 6* (1985)
* *The 'Original' Bad Co. Anthology* (1999)
* *Live in Albuquerque 1976* (2006)

;Boxerrekin
* *Bloodletting* (1979)

;Jon Lordekin
* *Before I Forget* (1982) Track 3 – "Hollywood Rock and Roll"

;The Shortlistekin
* *He Was... She Was... You Was... We Was...* (1982)
* *Mango Crazy* (1983)
* *Riff Burglar (The Legendary Funny Cider Sessions – Vol. 1)* (1988)

;Ken Hensleyrekin
* *From Time to Time* (1994)

;Ruby Turnerrekin
* *Call Me by My Name* (1998)

;Celtic Groove Connectionekin
* *Celtic Groove Connection'' (1999)

## Kanpo estekak
Rosa Estopà

**Rosa Estopà Bagot** (Santa Susanna, Katalunia, 1969ko uztailaren 26 - ) katalan hizkuntzalaria da. Bere ikerketa eremua terminologia, neologia eta lexikografia dira. Azken urteotan medikuek komunikatzerakoan erabiltzen dituzten hiztegiak eta metodoak aztertu ditu, eta horren ondorioz hainbat hiztegi mediko sortu ditu. Pompeu Fabra Unibertsitatean irakasle da. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anna Giribet

**Anna Giribet** **Argilè**s (Vilanova de Bellpuig, Lleida, 1981) kataluniar kultur kudeatzailea da. FiraTàrregaren —arte eszenikoen nazioarteko merkaturik garrantzitsuena— zuzendari artistiko lanetan hasi zen 2019an.

## Bizitza 
Antzerkiaren eta arte eszenikoen munduarekin harremanetan hasi zen Joan Cornudellarenkin, Bellpuigeko institutuan bere literatura irakaslea  izan zenarekin. Interes handiko gaia izan zen beretzat eta Cornudella bera buru zuen institutuko antzerki taldean eman zuen izena. Geroago, ekonomia ikasi zuen Bartzelonako Unibertsitatean, eta ekonometrian espezializatu zen. Irlandako Dublin Bussiness School-en osatu zuen bere prestakuntza bi urtez, eta Pompeu Fabra Unibertsitatean Kultura Zuzendaritza eta Kudeaketako graduondoko bat egin zuen. Aldi berean, antzerki amateurreko talde bateko kide izan zen eta irakaslea Jordi Duran izan zuen. 

2011. urtean Jordi Duranek Feria Tàrregaren zuzendari artistikoaren kargua hartu zuenean, Giribetek bere elaguntzailea izan zen eta 2019. urtean bera izan zen Azokako zuzendari artistikoa. 2023an beste bost urterako aukeratu zuten.

2013. urtetik 2015. urtera Lleidako Unibertsitateko Kaleko Arteen Sorkuntza Masterra ere koordinatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Raymonde Bonnetain

**Marie Blanche Ogé** (Mainz-Kastel, 1868ko uztailaren 20a – Paris, 1913ko martxoaren 22a), ***Raymonde Bonnetain*** izengoitiaz ezagunagoa, frantziar esploratzaile eta idazlea izan zen. 1893an Niger ibaiaren ertzera iritsi zen lehen emakume frantziar bihurtu zen, eta Sudan Frantsesera egindako bidaiaren kontakizunagatik ere egin zen ezaguna.

## Bizitza 
Marie Blanche (Raymonde) Ogé Paul Bonnetainekin ezkondu zen 1888ko uztailaren 12an, Arcueilen. Garai hartan, hiru urteko alaba bat zuen, Renée izenekoa.

Bere senar Paul Bonnetainekin batera, Sudan Frantsesera (Senegal, Mali, Ginea) joan zen misio ofizial baten baitan. Bidaia horretan, egunkaria idatzi zuen, *Une française au Soudan, sur la route de Tombouctou, du Sénégal au Niger* izenburupean argitaratu zena. Bidaia-kronika bat idazteaz gain, praktika kolonialak ere aztertu zituen.

## Iruditegia 

Fitxategi:L'auteur et sa fille en costume soudanais. Belvinda à son arrivée chez nous.png|Raymonde Bonnetain eta bere alaba Renée Belvindarekin, Bonnetainek erosi eta askatu zuen esklaboarekin.
Fitxategi:Mlle Renée Bonnetain et l'ex captive Belvinda un an après le retour en France.png|Renée Bonnetain eta Belvinda Frantziara itzuli eta urtebetera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Abiadura-patinajea 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan

**Abiadura-patinajea 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan** Milango Azokan egongo den pistan lehiaketuko da, 2026ko otsailaren 7tik otsailaren 21 bitarte. 25. aldia izan zen Neguko Olinpiar Jokoetan kirol hau zegoela, 18.a emakumezkoentzat. Guztira, 14 proba egingo dira, 7 gizonezkoenak eta 7 emakumezkoenak, 2018an bezainbeste. Genero oreka hobeto bermatzeko, parte-hartzaile kopuru berbera egongo da gizonezkoen eta emakumezkoen artean, guztira 164 (82 gizonezko eta 82 emakumezko).

## Dominak 
### Herrialdearen arabera 
### Gizonezkoen probak 
### Emakumezkoen probak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Abiadura-patinajea 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak 500 metro

**2026ko Neguko Olinpiar Jokoetako abiadura patinajeko 500 metroko gizonezkoen lehiaketa** 2026ko otsailaren 15an egin zen, Milango Azokan jarritako pistan. 

## Errekorrak 
Proba ospatu aurretik, hauek ziren errekorrak:

## Emaitzak 
## Kanpo estekak
Abiadura-patinajea 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak irteera masiboa

**2026ko Neguko Olinpiar Jokoetako abiadura patinajeko gizonezkoen irteera masiboko lehiaketa** 2026ko otsailaren 21ean egin zen, Milango Azokan jarritako pistan. 

## Emaitzak 
### Finalerdia 
### Finala 
## Kanpo estekak
Alfontso infantearen hilobia

**Alfontso Gaztelako infantearen hilobia** arkosolio foemako hilobi-monumentua da Mirafloresko kartusian kokatua, bertako elizaren Ebanjelioaren aldean, ezkerretan. Bertan, Alfontso Gaztelako infantea datza. Gaztelako Joan II.a erregearen eta bere bigarren emaztearen, Elisabet Portugalgoaren, semea. Gil de Siloek egin zuen eskultura. 

## Historia 
Alfontso Gaztelakoa 1468ko uztailaren 5ean hil zen, Cardeñosan (Avila, Gazrela), hamalau urte zituela. Hasiera batean infantearen gorpua San Francisco de Arévaloko monasterioan lurperatu zuten. 1492an, bere arreba Elisabet Katolikoa erreginaren aginduz, gorpuzkiak Mirafloreseko kartusiara eraman zituzten.

Elisabet erreginak enkargu zabala egin zion Kartusian sortzeko Gil de Siloe eskultoreari: anaiaren hilobiaz, bere gurasoentzako hilobi bikoitza, eta haien irudien parean, erretaula nagusi aberats bat. 1492an Alfontso infantearen hilobiaren eraikuntza amaitu zen, eta urtebete geroago, 1493ko abuztuaren 2an, Joan II.aren eta Elisabet hilobiaren eraikuntza amaitu zen. Hilobi hauetako gorpuzkien elkarren arteko ahaidetasuna genetikoki frogatu zuten 2006ko ikerketa batean. Ikerketa horretan infantearen hilkutxa ere aztertu zuten, intxaurrondo zurez egina.
## Deskribapena
Hilobiari horman toki egiten dion arkosolioa arku konopial batek errematatzen du. Angrelatutako arkua da, landare-motiboz apainduta dago. Gaztela eta Leongo erreinuko armarriari eusten dioten aingeruen irudiak daude, eta gainean duen Done Mikel goiaingeruaren irudia. Arkosolioari ezker-eskuin markoa jartzen diote lurretik abiatzen diren bi zutabek, eta hauek gainean apal bat daukate. Pilastretan apostolu eta santuen irudiak daude, eta goian Deikundea irudikatzen duen erliebe bat.

Arkosolioaren barruan, Alfontso Gaztelakoaren estatua, otoitzean belauniko. Infantek larruzko txanoa darama bizkarrean zintzilik, perlaz eta harribitxiz apaindua. Aurpegiak hil zenean zuena baino adin handiagoa iradokitzen du. Begirada elizako erretaila nagusira zuzentzen da.

Belauniko oparo apaindutako kuxin baten gainean dado infantea, eta aurrean oihal aberatsez estalitako belaunaulki bat dauka., irudia janzten duen trajearen antzera. Eskultura honen azpian dago hilobia propio, zokalo baten gainean, zeina landare-motiboekin eta lau lehoirekin apainduta dagoen, eta hiru paneletan banatuta. Erdiko panelean, Gaztela eta Leongo erreinuko armarriari eusten dioten bi aingeru, eta alboko paneletan, berriz, infantearen zenbait morroi.

## Iruditegia 

Fitxategi:Sepulcro_Miraflores_3206.jpg|Arkosoliotik gertu, gurasoen hilobi bikoitza.
Fitxategi:WLM14ES - 13072009 124420 CDMF 0151 - .jpg|Oihal eta jantzien aberastasuna, bikain adierazia harzurian.
Fitxategi:LaCartujaDeMiraflores20121007175444SAM 1655.jpg|Hilobiaren partea, azpian.
Fitxategi:Cartuja de Miraflores - Sepulcro del Infante Alfonso - Detalle - San Jorge y el Dragón.jpg|Mikel goiaingerua, herenseguarekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak