open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bihotz-balbula

**Bihotz-balbula** bihotzeko lau barrunbeen irteerako hodietan kokatuta dauden ehunek osatzen duten multzoa da. Odolari noranzko egokian pasatzen uzteko funtzioa betetzen dute, eta atzera itzultzea eragozten diote.

## Motak 
Bihotz-balbulak lau dira eta bi multzotan sailkatzen dira:

* Balbula atriobentrikularrak
** Balbula mitrala: odola ezkerreko bentrikulutik ezkerreko aurikulara itzultzea eragozten du.
** Balbula trikuspidea: odola eskuineko bentrikulutik eskuineko aurikulara itzultzea eragozten du.
* Ilunerdiko balbulak
** Balbula aortikoa: odola aorta arteriatik ezkerreko bentrikulura itzultzea eragozten du.
** Birika-balbula: odola biriketako hoditik eskuineko bentrikulura itzultzea eragozten du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ikasbide (argipena)

**Ikasbide** izena hurrengoetan aurki daiteke:

* Ikasbide Kultur Elkartea
* Ikasbide Ikastola (Donostia)
* Ikasbidea Ikastola (Dura)
* Ikasbide Ikastetxea, Bilbo
Beheko kaba zainaren balbula

**Beheko kaba zainaren balbula** edo **Eustakioren balbula** gizakiaren bihotzeko eskuin-aurikula eta beheko kaba zainaren inguruan dagoen balbula kardiakoa da. Bartolomeo Eustachi italiar anatomistak XV. edo XVI. mendeetan aurkitu zuen.

## Kanpo estekak
Purkinjeren zuntzak

**Purkinjeren zuntzak** gihar kardiakoaren zati dira eta pareta bentrikularretan kokatzen dira, endokardioaren azpitik. Zuntz horiek muskulu-zelula miokardial espezializatuak dira, bihotzeko bentrikuluen uzkurdura koordinatua eragiten duen bultzada elektrikoa bideratzen dutenak.

Jan Evangelista Purkyně anatomista txekiarrak aurkitu zituen 1839an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hisen bala

**Hisen bala**, **bala atriobentrikularra** edo **faszikulu aurikulobentrikularra** bihotzeko aurikulak eta bentrikuluak konektatzen dituen muskulu- eta nerbio-zuntzezko banda da. Estimulua eroateko sistemaren zati hau nodulu aurikulobentrikularraren azpitik kokatua dago. Bi zati ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Medina del Campoko geltokia

**Medina del Campo** Espainiako Valladolideko probintziako tren geltoki bat da,  udalerrian kokatuta dagoena.

## Egoera 
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:

* 
* 
* 

## Zerbitzuak 
## Ikus, gainera 
* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Operadora

## Kanpo estekak
Nodulu aurikulobentrikular

**Nodulu aurikulobentrikularra** (NAB), **aurikula eta bentrikulu arteko nodulua** eta **Aschoff eta Tawararen nodulua** bihotzak estimulu elektrikoa eroateko duen sistemaren zatia da, muskulu-zuntz espezifikoz eta osagai nerbiosoz eratua, espontaneoki despolarizatzeko gai dena. NAB aurikula arteko trenkadan dago kokatua, trikuspidearen kusku septalaren gain-gainean eta sinu koronarioaren amaieraren aurretik. Bere izena Ludwig Aschoff patologo alemaniarrari eta Sunao Tawara patologo japoniarrari zor die.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nodulu sinoaurikular

**Nodulu sinoaurikularra** (NSA) eta **Keith eta Flackren nodulua** bihotzak estimulu elektrikoa eroateko duen sistemaren zatia da. Taupada-markagailu kardiakoa da eta bertoko kardiomiozitoetan sortzen da bihotz-taupada batek sortzen duen bultzada elektrikoa.

## Kanpo estekak
Sinu koronario

**Sinu koronarioa** Eskuineko eta ezkerreko arteria koronarioen odola jasotzen duten zain kardiako nagusiaren eta txikiaren elkargunea da. Gizakian sinu koronarioak ezkerreko arteria koronarioaren lurraldeko odol benosoa hartzen du batik bat, eskuineko arteria koronarioak irrigatzen duen miokardio-zatiko odola zuzenean eskuin-aurikulara bideratzen den bitartean. Sinu koronarioak ere eskuineko aurikulan amaitzen du bere ibilbidea. Ugaztun guztietan dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Birika-balbula

**Birika-balbula** eskuin-bentrikuluaren eta birika-arteriaren artean kokatua dagoen bihotz-balbula da, normalean ilargi-formako hiru kuskuk osatua dagoena (balbula sigmoideoak esaten zaie). 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Azido hiposulfuroso

**Azido hiposulfurosoa** (**H2SO2**) —**azido sulfoxiliko** edo **sulfuro dihidroxido** gisa ere ezaguna— hiposulfito ioi batez eta bi hidroiz osatuta dagoen konposatu inorganikoa da, zehazki, oxoazidoa. Azido honetan sufreak +2 oxidazio-egoera du. Oxoazido hau ezegonkorra da. Egiturari dagokionean, sufreari atxikita bi hidroxilo talde daude. Sufre monoxidoa (SO) azido hiposulfurosoaren anhidrido teorikoa da, baina gaur arte ez da ikusi urarekin erreakzionatzen.

Azidoaren base konjokatua hiposulfito ioia da (SO2^2-), zeina askoz egonkorragoa den. Bi egoera hauen artean HSO2^- ioia dago, eta hura ere egonkor samarra da. Hiposulfito ioiak lortzeko tiourea dioxidoa disoluzio alkalino batean deskonposatu behar da.

## Eraketa 
Azido hiposulfurosoa gas egoeran atzeman izan da. Baliteke azido sulfhidrikoa izaki bizidunengatik oxidatzen denean azido hiposulfurosoa bitarteko gisa sortzea, edo atmosferan edo beste ingurune natural batean bitartekari moduan ekoitzia izatea. Baliteke disko zirkumestelarretan ere egotea. Azido sulfhidrikoaren oxidazioa hastean, sufrea -2 oxidazio-egoeran dago eta 0 edo +2 bitarteko balioetara igaro behar du ondo ezagutzen diren sulfito (+4) edo sulfatora (+6) iristeko.

Azido hiposulfurosoa ekoizteko azido sulfhidriko solidoaren eta uraren arteko nahasketa erradiazio ultramorepean jarri behar da, eta ondoren hura berotu. Baliteke prozesu hau bera kometa eta disko zirkumestelarretan era naturalean gertatzea.

Azido hiposulfurosoa gas egoeran lortu nahi bada, hiposulfito ioia, hidrogeno molekularra eta neonaren arteko nahasketa bat deskarga elektriko batekin kolpatu behar da. Nahi den azidoaz gain, sulfhidrilo hidroperoxidoa ere eskuratuko da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Azido sulfuroso
* Azido sulfuriko
## Kanpo estekak
Azido sulfuroso

*Ez da azido sulfurikoarekin nahastu behar.*

**Azido sulfurosoa** (**H2SO3**) edo **azido (IV) trioxosulfurikoa** sufre dioxidoa uretan disolbatzean sortzen den konposatu inorganikoa da, zehazki, oxoazidoa. Giro-tenperaturan egoera likidoan dago, ezegonkorra da eta sufre usain sendoa du; kimikako edo medikuntzako produktuak ekoizteko erabiltzen da, baita ere papera edo erreaktibo analitikoa ekoizteko eta petroliotik eratorritako produktuak fintzeko. Erreduzitzaile indartsua da eta kloroak kaltetutako materialetako orbanak zuritzeko erabili daiteke, besteak beste. Era naturalean ere sor daiteke, baldin eta sufre dioxidoa euri tantetan disolbatzen bada, hala, euri azidoa eraginez.

## Ezaugarriak eta prestaketa 
Laborategian prestatzeko, uretan disolbatutako sodio sulfitoari azido klorhidrikoa gehitu behar zaio, ondorengo ekuazio kimikoa jarraituz:

Na2SO3 + 2 HCl  H2SO3 + 2 NaCl

Sufre dioxidoaren uretako disoluzioetan Raman espektroskopiak soilik SO2 molekulari eta disulfito ioiari dagozkien seinaleak erakusten ditu. Seinale horien intentsitateak ondorengo oreka-ekuazioarekin bat datoz:

SO2 + H2O  HSO3^- + H+;  *K*a = 1.54×10−2; p*K*a = 1.81

Zeinetan Ka azidotasun konstantea den.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Azido hiposulfurosoa
* Azido sulfurikoa

## Kanpo estekak
Salome Zurabixvili

**Salome Zurabixvili** () edo **Salomé Zourabichvili** (Paris, Frantzia, 1952ko martxoaren 18a) franko-georgiar politikaria eta diplomazialaria da.

Georgiako Errepublikako presidentea da 2018ko abenduaren 16az geroztik, herrialdeko lehen emakume presidentea.

## Erreferentziak
Teekanne

**Teekanne**, Hego Euskal Herrian **Pompadour**, Alemaniako tea eta tisanagintza konpainia bat da. 1882an Dresden hirian sortu zen eta gaur egun Düsseldorf hirian egoitza nagusia du. Alemaniaz gain hainbat herrialdeetan hainbat enpresa subsidiario ditu. Gaur egun 1.500 langile inguru dauzka.

## Azpienpresak 
Teekanne konpainiak honako azpienpresak dauzka:
* Teepack Spezialmaschinen GmbH & Co. KG, Düsseldorf, Alemania (1948)
* Teekanne Ges.m.b.H, Salzburgo, Austria (1951)
* Pompadour Te srl GmbH, Bolzano, Italia (1964)
* Pompadour Iberica S.A, Alicante, Espainia (1985)
* Teehaus GmbH, Radebeul/ Dresden, Alemania (1991)
* Teekanne Polska, Krakovia, Polonia (1992)
* Teekanne Cesca, Praga, Txekiar Errepublika (1994)
* Redco Foods Inc., Windsor, AEB (1995)
** Junket
** Red Rose Tea (AEB)
** Salada (AEB)

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Lebrun lizeoaren kapera (Coutances)

**Lebrun lizeoaren kapera** Frantziako Manche departamenduko Coutances hirian dagoen kapera katolikoa da. Eraikina XVII. mendekoa da. Lebrun lizeoan dago, katedralaren 200 metrotan. 1946ko abenduaren 19tik Monumentu historikoaren izendapena du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Merimée datu-baseko informazioa.
* :Mapa eta beste informazioak.
Viana de Cegako geltokia

**Viana de Cega** Espainiako Valladolideko probintziako tren geltoki bat da,  udalerrian kokatuta dagoena.

## Egoera 
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:

* 

## Zerbitzuak 
## Ikus, gainera 
* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Operadora

## Kanpo estekak
Saint Gonéry kapera

**Saint-Gonéry kapera** Bretainiako Plougrescant herrian dago, Frantzian. Gaur egungo eraikina XV. eta XVI. mendekoa bada ere, aztarna batzuk, esaterako dorrera, XII. mendekoa da. Frantziako Monumentu historikoaren izendapena du.

## Deskribapena 
Kanpotik elementu nagusia dorre trinkoa da. Dorre horrek egurrezko eta berunezko orratza du. Deigarria da baita ere barruko pulpitua. Barrualdean XV. mendeko fresko interesgarriak ikus daitezke. Fresko horietan Testamentu Zaharreko eta Itun Berriko eszenak ikusten dira: munduaren sortzea, Jesusen bizitza, e.a. Margolanak oso ondo kontserbatuta daude eta orain gutxi zaharberrituak izan dira.

Barrualdean ere badira beste interes bereziko elementuak: hilobiak eta erlijio-objektuak.

## Kaperaren lagunak 
Saint Gonéry kaperaren inguruan monumentuaren lagunen taldea antolatu da. Talde horrek elizaren balioak zabaldu nahi ditu eta bisitariei monumentua ezagutzeko aukera eman nahi dute.

## Margolanak 

Saint-Gonery.Deckengewoelbe.jpg|Sapai gangaduna.
Saint-Gonery.Drei.Heilige.Koenige.jpg|*Errege Magoak*
Saint-Gonery.Flucht.nach.Aegypten.Detail.jpg|Détail *Egiptoko ihesaldia*, Jesus amarekin.
Saint-Gonery.Letztes.Abendmahl.jpg|*Azken afaria*
Saint-Gonery.Letztes.Abendmahl.Detail.jpg|Azken afariaren zehaztasuna: Judas Iscariote Deabruarekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Miokarditis

**Miokarditisa** miokardioko hantura-prozesua da, germenen edo eragile toxiko, kimiko nahiz fisikoen zuzeneko edo zeharkako ekintzaren ondorioz sortua. Jatorri ezezagunekoa ere izan daiteke. Prozesua modu hedatsuan zabaltzen da, edo fokutan bestela, eta eboluzioa akutua izan daiteke, edo kroniko errepikatzailea. Miokarditisaren eragin zehatza ez da guztiz ezaguna; hala ere, ohiko autopsia batzuetan, paziente guztien %1ek miokardioaren hantura-ebidentziak izan zituzten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mari Alkatiri

**Mari bin Amude Alkatiri** (, ''Mar'ī bin Amūdah al-Kaṯīrī''; Dili, 1949ko azaroaren 26a), timortar politikaria da. Ekialdeko Timorko lehen ministroa izan zen 2002-2006 eta 2017-2018 bitartean.

## Bizitza 
Mari Alkati Dilin jaio zen, 1949ko azaroaren 26an, yemendar jatorriko familia batean. Angolan eta Mozanbiken ikasi zuen. 1975an Indonesiak Ekialdeko Timor inbaditu zuenetik 1999 arte, erbestean ibili zen, topografo lanetan, eta Fretilin antolatzen -bera izan zen sortzaileetako bat. Lehen ministro aukeratu zuten herrialdea independizatu osteko lehenbiziko hauteskundeetan.

2006ko maiatzean, Timor ekialdeko eta mendebaldeko pertsonek osatutako taldeen arteko borrokak izan zirenr, Diliko aireportutik gertu. Oihuka Mari Alkatiriren dimisioa eskatzen zuten bitartean, etxeak erre eta lapurreta egin zuten denda ugaritan. Horiek horrela, dimisioa eman zuen ekainaren 26an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Porzic-eko zutarria

**Porzic-eko menhirra** edo zutarria () Côtes-d'Armor departamenduko Le Vieux-Bourg herrian, Bretainian, dagoen Antzinaroko monumentu megalitikoa da. 1965tik Frantziako Monumentu historikoaren izendapena du.

## Deskribapena 
Menhirra altuera batean eraiki zen granitozko inguru baten ondoan. Ardatz obalatua du, 6 m-ko altuera neurtzen du 2,70 m-ko zabalera eta 1,75 m-ko lodiera du. Materiala granito da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Menhirra Merimée datu basean.
Kardiopatia

**Kardiopatia** edo **bihotzeko gaixotasuna**  (grezierazko  'bihotz' eta  'gaixotasun' hitzen lotunea) bihotzaren eta sistema kardiobaskularraren gaixotasunen multzoa da.

## Sailkapena 
Etiologiaren arabera, kardiopatiak honela sailka daitezke:

* Sortzetiko kardiopatia sinpleak eta konposatuak. Adibideak: aurikularteko komunikazioa, bentrikularteko komunikazioa, Falloten tetralogia eta abar.
* Eskuratutako kardiopatiak. Adibideak: sukar erreumatikoa, Kawasaki gaixotasunaa, etab.
* Kardiopatia iskemikoa. Adibideak: akutua: bularreko angina/kronikoa: miokardioaren infartua.
* Kardiopatia hipertentsibo soziala.
* Kardiopatia balbularrak edo balbulopatiak. Adibideak: gutxiegitasun mitrala, estenosi mitrala, etab.
* Miokardiopatiak. Adibideak: miokardiopatia chagasikoa, miokardiopatia dilatatua, miokardiopatia hipertrofikoa edo kontzentrikoa.
* Erritmo- edo eroamen-nahasmenduak. Adibideak: aurikulako fibrilazioa, blokeo aurikular-bentrikularra eta abar.

Gaixotasunaren kausa primarioaren arabera, kardiopatiak honela sailka daitezke:

* Sortzetiko kardiopatia. Gaixotasuna fetuaren garapenaren eta heltzearen arazo baten ondorio denean.
* Kardiopatia hipertentsiboa. Hipertentsio arterialaren bigarren mailakoa.
* Kardiopatia iskemikoa. Arteria koronarioen patologiako sekundarioa.
* Kardiopatia primarioak. Ageriko arrazoirik aitortzen ez dutenak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aurikulako fibrilazio

**Aurikulako fibrilazioa** edo **fibrilazio aurikularra** aurikulen jarduera guztiz azkarra da, inolako eraginkortasunik eta koordinaziorik gabea. EKGn formari, maiztasunari eta magnitudeari dagokienez etengabe aldatuz doazen fibrilazio-uhinak ikusten dira, eta bentrikuluetarako transmisioa ere irregularra izaten da.

Aurikulako fibrilazioa gaixoen bizitza nabarmen aldatzen duen gaixotasuna da, batez ere eguneroko jarduera normalak egiteko gaitasunik ez duelako, palpitazioak, bularreko mina, disnea, nekea edo zorabio-sentsazioagatik kexatzen direlako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bihotz-gastu

thumb|Bihotzaren animazioa.
**Bihotz-gastua** edo **gastu kardiakoa** eskuineko nahiz ezkerreko bentrikuluak minutu batean kanpora jaurtitako odol-bolumena da. D = BS x BM (izanik D 'debitua' edo bihotz-gastua, BS eiekzioko bolumen sistolikoa eta BM bihotz-maiztasuna). Gizonezko gazte osasuntsuetan, baldintza normaletan, D = 70 ml/taupada x 75 taupada/min = 5 l/min, batez beste. Emakumeetan, gastuaren balioa % 10-20 txikiagoa izan ohi da.

Bihotz-ponparen ohiko permisio-maila zain-itzulera baino handiagoa izan ohi den arren, ez da beti horrela gertatzen bihotza gaixorik dagoenean. Badira zenbait gaixotasun, hala nola miokardioaren infartua, kardiopatia bulbotarrak eta miokarditisa, bihotzaren bulkadaren eraginkortasuna gutxitu dezaketenak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Miokardiopatia hipertrofiko

**Miokardiopatia hipertrofikoa** miokardioko zuntzen desegituraketa ezaugarri nagusi duen miokardiopatia-mota da. Nagusiki ezker-bentrikuluko zona jakin batzuk eta bentrikulu arteko trenkada erasan ohi dituen arren, hedatsua edo ez-zirkunskribatua ere izan daiteke.

Literatura zientifikoa, Europa, Amerika eta Asiako kasuetan zentratzen den arren, miokardiopatia hipertrofikoa talde etniko gehienetan ikus daiteke. Miokardiopatia hipertrofikoaren intzidentzia biztanleria osoaren %0,2 eta %0,5 artekoa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cabezón de Pisuergako geltokia

**Cabezón de Pisuerga** Espainiako Valladolideko probintziako tren geltoki bat da,  udalerrian kokatuta dagoena.

## Egoera 
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:

* 

## Zerbitzuak 
## Ikus, gainera 
* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Operadora

## Kanpo estekak
Miokardiopatia

**Miokardiopatia** muskulu kardiakoaren gaixotasun bat da, hau da, miokardioaren funtzioaren narriadura edozein arrazoirengatik. Miokardiopatia dutenak bat-batean edo ustekabean bihotz-geldialdia jasateko arriskuan daude beti, eta sarritan arritmiak izaten dituzte.

Zenbait gaixotasunek zuzenean eragiten diote miokardioari, iskemia, balbulopatia edo hipertentsio arterialaren ondorio direnak izan ezik, eta ez dute ikerketa mikroskopikoan hanturazko infiltraziorik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hornimans

**Hornimans**, Erresuma Batuko te eta tisanagintza konpainia bat da, gaur egun Jacobs Douwe Egberts herbeherear enpresaren jabetzakoa. 1826an Wight uhartean sortua izan zen.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Maj Sjöwall

**Maj Sjöwall** (Stockholm, 1935eko irailaren 25a - 2020ko apirilaren 29a) suediar idazle eta itzultzailea izan zen. Bere bikotekide Per Wahlöörekin batera Martín Beck detektibea protagonista zuten hamar eleberri idatzi zituen.

## Martin Becken Eleberriak 
* 1965 – *Roseanna*
* 1966 – *Mannen som gick upp i rök*
* 1967 – *Mannen på balkongen*
* 1968 – *Den skrattande polisen*
* 1969 – *Brandbilen som försvann*
* 1970 – *Polis, polis, potatismos!*
* 1971 – *Den vedervärdige mannen från Säffle*
* 1972 – *Det slutna rummet (roman)|Det slutna rummet*
* 1974 – *Polismördaren*
* 1975 – *Terroristerna*
Rating (telebista)

[[Fitxategi:Rating-aren kalkulua.gif|thumb|278x278px|Iturria: *El Francotirador*]]
**Rating**aren bidez telebista saio jakin bat ikusten duten edo telebista kanal konkretu bat denbora epe zehatz batean kontsumitzen duten pertsonen kopurua (audientzia) adierazten da. Kopuru numerikoetan ematen da, milioika ikusletan normalean, nahiz eta portzentaietan ere ematen den. Indizea kalkulatzerakoan lagin osoa harzten da kontuan, hau da, neurketan kontuan hartu diren telebista aparatu guztiak, itzalita zein piztuta egon. 

Kontzeptu hau *share* audientzia neurgailuarekin nahasten da maiz. Izan ere, *rating-a* eta *share-a* audientziak neurtzeko erabiltzen diren sistemak dira, baina neurketa hori egiterakoan hartzen den lagina desberdina da. *Rating-ak* neurtutako lagin osoa (itzaltako eta piztutako telebisoreak) hartzen du kontuan audientzia neurtzerakoan; *share-ak* ere kantitate bera neurtzen du, baina, piztuta dauden telebisten totala oinarri harturik. 

Beraz, neurtutako lagin osoa (itzalita zein piztuta dauden telebista kopuru totala) oinarri hartuta, programa edo telebista kanal konkretu bat ikusten dauden ikus-entzule (telebista) kopurutik lortuko dugu emaitza.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maleoloetako edema

**Maleoloetako edema** edo **edema periferikoa** izter, zangosagar eta orpoetako ehunetan fluido gehiegi pilatzen direnean gertatzen den egoera da. Hantura nabarmenagoa izan ohi da zangoen beheko aldean. Tratamendua kausaren arabera aldatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bihotz-biriketako geldialdia

**Bihotz-biriketako geldialdia** edo **geldialdi kardiorrespiratorioa** bihotzaren jarduera bertan behera geratzea da. Hainbat arrazoirengatik gerta daiteke, ohikoenetako batzuk urperaketa edo talka elektriko bidezko itomena, anestesia eta beste farmako batzuen efektuak, oso muturreko esfortzu fisikoa, eta abar dira.

Odolaren zirkulazioa gelditzea dakar, eta, beraz, burmuinei oxigeno-hornidura etetea. Paziente bat egoera horretan sartzen bada, heriotza berehalakoa da, eta, horretarako, berehala esku hartu behar da, erreanimazioa eginez, hau da, konpresio torazikoak eta arnasketa artifiziala eginez. Erreanimazioa hasi baino lehen, gertuen dauden larrialdi-zerbitzuei abisatu behar zaie berehala, biktimaren egoera eta tokiaren helbide zehatza jakinarazteko, eta ez da inoiz ere suspertzea utzi behar, osasun-profesional tituludun baten agindurik gabe.

## Erreferentziak 
## Kanpo-estekak
Partenoia (Nashville)

**Nashvilleko Partenoia**, Tennessee, Atenasko Partenoiaren erreplika bat da. 1897an eraiki zen Tennesseeren mendeurreneko Erakusketaren zati bezala, non Estatu hau Estatu Batuekin elkartu zeneko mendeurrena ospatzen zen.

## Tenneseko mendeurreneko erakusketarako eraikuntza 
1897ko Erakusketako pieza nagusia izateko eraiki zen, jatorrizko eta antzinako monumentuetan oinarritutako beste eraikin batzuekin batera, Egiptoko piramideak kasu. Eraikinaren lehen bertsio hau eskaiolaz, egurrez eta adreiluz eraikia zegoen, hasiera batean, erakusketa amaitu ondoren, eraikina desmuntatua izango baitzen, Mendeurreneko Parkeko gainontzeko eraikinekin egin zen bezala. Hala ere, eraikuntza hain gogokoa izan zen, bere errealismoagatik, non Nashville hiriak kontserbatzea erabaki zuen. Eraikina erakusketaren ondoren eraisteko asmoz eraiki zenez, eraikina ez zen behar bezain sendoa. Honela, 1920an, monumentua eraitsia izan zen, eta, lehen zegoen tokian, hormigoiz eraikitako bigarren bertsio bat eraiki zen, askoz egonkorragoa eta jatorrizko Partenoiarekiko leialagoa. Bigarren bertsio honetan, Atenasko Akropoliko Partenoia eta Elgineko marmolak zehatz-mehatz aztertu zituzten aditu askok parte hartu zuten, gaur egun Britainiar Museoan daudenak. Hauen erreprodukzioak igeltsuz egin zituzten, Atenasko Partenoia apaindu zuten jatorrizko eskulturen moldeak izanik, K. a. 438an datatuak daudenak. Gainera, monumentuak, teorian, jatorrizkoak zuen dekorazio polikromatu bera du. Atenasko jatorrizko Partenoiaren erreplika honek jatorrizko monumentuaren omenaldi bezala balio du, greziar arkitektura klasikoaren gailurtzat hartzen dena.

## Atenea Partenosen irudia 
Atenea Partenosen estatuaren berreraikuntza, 1990ean Alan LeQuirek sortua, Nashvilleko Partenoiaren erdigunea da, antzinako Greziaren jatorrizko Partenoian egongo zenaren imitazioz, Fidias eskultore greziarrak sortu zuena. Jatorrizkoa izango zen modura berreraikia izan da, jatorrizkoa aspaldi galdu zelarik. Estatua honek, 13 metroko altuera du eta urrez estalita dago. Eskulturak, Atenea Partenos jainkosa irudikatzen du, armadura eta kaskoarekin jantzita, ezkerrean ezkutu bat duela, garaipenaren jainkosa irudikatzen duen estatua txiki bat bere eskuin eskuan eta bere ezkutu eta jainkosaren artean altxatzen den suge erraldoi bat. Eskultura, hasiera batean urrezkoa ez zena, 23,75 kilateko urrez estalia izan zen 2002an. Mendebaldeko barnealdeko eskulturarik handiena da (1990 arte Mexikoko Chignahuapango Ama Birjina Sortzez Garbiarena zen). Bere azken neurriak zehazteko unean, bisitariak, sartzean, eskulturaren oinen parean geratzeko erabakia hartu zen, jainkosaren aurrean oso txiki sentiarazten duena.

## Gaur egun 
Gaur egun, Partenoia, Mendeurrenaren Parkearen zati nagusi bezala mantentzen da, hiriaren erdigunetik mendebaldera dagoen parke publiko handi bat, eta museo bezala erabiltzen da, non lau arte galeria dauden. Museo honek XIX. eta XX. mendeko 63 margolan ditu bilduma iraunkor gisa, James M. Cowanek emanak.

Percy Jackson eta tximistaren lapurra filmeko eszena batean agertzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Magazeko geltokia

**Magaz** Palentziako Magaz de Pisuerga udalerriko geltokia da, Gaztela eta Leon eskualdean dagoena. Renfe Operadorako distantzia Ertaineko zerbitzuak ditu.

Gainera, ADIFen instalazio tekniko bat da.

## Egoera 
Geltokia Madril—Hendaia burdinbidearen 293,86 kilometro-puntuan dago, 725,68 metroko altueran, Venta de Baños eta Quintana del Puente geltokien artean. Tartea bide bikoitzekoa da eta elektrifikatuta dago.

## Historia 
Geltokia 1860ko azaroaren 25an inauguratu zen Venta de Baños - Burgos tartea martxan jarri zenean Madril—Hendaia burdinbidea erradialean. 2004ko abenduaren 31tik Renfe Operadorak linea ustiatzen du, Adif trenbide-instalazioen titularra den bitartean.

Valladoliden trena lurperatzeko proposamenean, hasiera batean, geltokia Paet motako geltoki gisa uztea proposatu zen, alboetako bi trenbiderekin eta bi pasabide zentralekin; ondoren, proiektua berrikusi zen, geltokia erabat kentzeko. Azkenik, lurperatzeari uko eginez gero, denboran jarraitu ahal izango da.

## Geltokia 
*Magaz* bigarren mailako geltokia bada ere, bi solairuko bidaiarientzako eraikin garrantzitsu bat du, eraikinari atxikitako markesisa batez luzatua. Bi nasa eta hiru bide ditu. Nasa-aldaketak maila berean egiten dira.

## Zerbitzuak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Madril—Hendaia burdinbidea

## Kanpo estekak 
* Media Distancia - Castilla y León web gunea
Quintana del Puenteko geltokia

**Quintana del Puente** Espainiako Palentziako probintziako tren geltoki bat da,  udalerrian kokatuta dagoena.

## Egoera 
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:

* 

## Zerbitzuak 
## Ikus, gainera 
* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Operadora

## Kanpo estekak
Bradikardia

**Bradikardia** (, "bihotz motel") maiztasun kardiako motela da. Bradikardiak, nodulu sinusalak, 60 ppm (minutuko pultsazioak) baino gutxiago igortzea dakar, edo erabateko funtziorik eza, kasu horretan, kontrola hartzen duen maiztasuna, gutxi gorabehera, 45-55 ppm inguruko nodulu aurikulobentrikularrarena delarik.

Oro har, bihotzeko gaixotasunen zantzua da, eta meningitisaren edo entzefaloaren beste lesio batzuen sintoma ere izan daiteke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Estenosi

**Estenosia** (, "estu") hodi bat estutzea da. Onkologian, ager daiteke tumore baten hazkundearen ondorioz edo baita erradioterapiaren albo-ondorio gisa ere. Fisiologikoa izan daiteke, aorta-estenosiaren eta estenosi esofagikoaren kasuan bezala, edo umetoki-istmoa bera ere estenosi baten ondorio da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nazioarteko Matematika Batasuna

**Nazioarteko Matematika Batasuna** nazioarteko gobernuz kanpoko erakundea da eta bere helburua matematikaren nazioarteko lankidetza bultzatzea da. Bere kideak 77 herrialdetako matematikako erakunde nazionalak dira. Bere eginkizuna matematikaren arlo guztietan nazioarteko lankidetza suspertzea da.

2011ko otsailean Nazioarteko Matematika Batasunak (IMU) inauguratu du ia 100 urteko historiako lehen egoitza iraunkorra, Berlinen.

## Sariak 
IMU Zientziarako Nazioarteko Kontseiluko (ICSU) kidea da. Emandako sariak matematikako gorenak dira: Fields Domina (1936tik bi eta lau domina), IMU Abacus Saria (1986tik), Carl Friedrich Gauss Saria (2006tik urteaz geroztik) eta Chern Domina (2010etik).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Nazioarteko Matematika Batasunak bere lehenengo egoitza iraunkorra inauguratu du, Berlinen, EL PAÍS - Madril - 2011/01/02
Kerarako zutarria

thumb|300px|Oso gertu zutarri itxura duen beste harri eroria ikus daiteke.
**Kerarako menhirra** edo zutarria () Morbihan departamenduko Moustoir-Ac herrian, Bretainian, dagoen Neolitoko monumentu megalitikoa da. 1965tik Frantziako Monumentu historikoaren izendapena du. Kerara herrixkatik gertu dago eta hortik datorkio izena.

## Deskribapena 
Zutik jarritako harri honek neurri hauek ditu: 3,6 m3 ditu, 3,85 m4 altuera eta 1,25 m5 zabalera. Inguruan beste harri bat dago, eroritako zutarri bat izan daitekeena.

## Ingurua 
Zutarria baso batean dago kokatuta, soilgune batean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Menhirra Merimée datu basean.
Lola Rodríguez (aktorea)

[thumb|260px|[Lola Rodríguez (aktorea)|Lola Rodríguez Harrotasunaren Asteko programaren aurkezpenean, LGTB 2016]]
**Lola Rodríguez Díaz** (Las Palmas Kanaria Handikoa, Kanariak, 1998ko azaroaren 26a) kanariar modeloa, aktorea eta LGBT aktibista da.

2020an *Veneno. Vida y muerte de un icono* telesailean Valeria Vegasen papera antzeztu zuen. Psikologia ikasi zuen Madrilgo Unibertsitate Autonomoan, eta hori interpretazioarekin uztartzen du. 

2015. urtean, Kanaria Handiko Las Palmasko Inauterietako Erregina izateko adin txikiko lehen transgenero hautagaia izan zen *La vida es bella* fantasiarekin, La Palmako Kabildoak babestuta, eta  2005ean hautagaia izan zenIsabel Torresen ildotik. Lolak laugarren ohorezko dama lortu zuen. Urte horretan bertan, Kanaria Handiko Las Palmaseko LGTB harrotasunaren manifestazioan parte hartu zuen, eta hitzaldi bat irakurri zuen. 2018an, Madrilgo LGBT Harrotasunaren ospakizuna zela eta, programatutako ekitaldien artean, *Amsterdam Rainbow Dress* izeneko soineko bat jantzi zuen, LGBT taldeko kide izatea legez kanpokoa den herrialdeetako banderekin egina. Arropa hori Valentijn de Hinghek eraman zuen 2016. urtean.

### Aktore lana 
Telesail batean egin zuen lehen lanean protagonista izan zen Atresmediako *Venenon*. Javier Ambrossik eta Javier Calvok sortu zuten Cristina, La Venenoren bizitzari buruz, eta Valeria Vegas gazte baten papera egin zuen . Gainera, Atresplayer Premium-en  bost *emakume* transgeneroren bizitzari buruzko *Ellas* dokumental berezian agertu zen.

2021ean, lehen aldiz estreinatu zen zineman, Fernando Colomoren eskutik, *Poliamor para principiantes* filmean. María Pedraza, Karra Elejalde eta Toni Acostarekin partekatu zuen protagonismoa. Urte horretan bertan iragarri zen Netflix *Bienvenidos a Edén* telesailean, Amaia Salamanca, Begoña Vargas eta Ana Menarekin batera.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telesaila 
### Musika bideoak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 

* Lola Rodríguez, Inauterietako Erregina izateko hautagaia (argazkiak)

* Lagun eta ezagunen elkarrizketa (RTVEren gutuna)
* Elkarrizketa El Correon

* Dokumental biografikoa YouTuben
Trespondeko geralekua

**Tresponde** Euskal Herriko Arabako tren geraleku bat da, Iruña Oka udalerrian kokatuta dagoena.

Geralekua 1862ko urtarrilaren 26an ireki zen eta 2010eko urtarrilaren 1an itxia.

## Egoera 
Geralekua honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:

* : 483,900 kilometro-puntua

## Historia 
Geralekua 1862ko urtarrilaren 26an inauguratu zen Miranda Ebro - Gasteiz tartea martxan jarri zenean Madril—Hendaia burdinbidea erradialean. 2004ko abenduaren 31tik Renfe Operadorak linea ustiatzen du, Adif trenbide-instalazioen titularra den bitartean.

Geralekua ez zen inoiz oso ezaguna izan, Gasteizekiko hurbiltasunak, Trespondeko biztanleek, geralekutik 2 kilometro baino gehiagora, ibilgailu pribatua nahiago izatea eragin baitzuen, trenaren ordez.

## Geralekua 
Geralekuak bi alboko nasa zituen, trenbide-pasagune baten bidez konektatuak. Bidaiarientzako babesleku txiki bat zegoen,  errepidearen inguruan. Nasak suntsituak izan direnez, aztarna bakarra katenariatik datorkigu, eremu honetan pixka bat zabalagoa dena nasetan zegoelako.

## Zerbitzuak 
Tren batek ere ez du geralekuan geldialdirik egiten.

## Etorkizuna 
ArabaTran proiektuaren barruan, Euskotrenek Miranda Ebro - Altsasu lineak bide horretatik zirkulatuko du, eta, beraz, berriro ireki ahal izango da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Operadora

## Kanpo estekak 
* ADIF enpresako web gunea
* RENFE enpresako web gunea
Isabel Torres (aktorea)

**Isabel Torres** (Las Palmas Kanaria Handikoa, Kanariak, 1969ko uztailaren 14a - *ibidem*, 2022ko otsailaren 11) kanariar telebista aurkezlea, irrati esataria eta aktorea izan zen.

## Bizitza 
1996an nortasun agiria bere benetako genero nortasunera egokitzea lortu zuen lehen kanariar transexuala izan zen. 2005ean Las Palmas Kanaria Handiko inauterietako erregina izateko aurkeztu zen lehen hautagai transexuala izan zen. 2006an *Interviú* aldizkariaren azalerako posatu zuen.

2020an *Veneno. Vida y muerte de un icono* telesailean La Venenoren papera antzeztu zuen.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Karina Pankievich

**Karina Pankievich** pertsona transgeneroen eskubideen aldeko uruguaitar ekintzailea da. Uruguaiko *Asociación Trans del Uruguai* (ATRU) elkarteko presidentea da. 2019ko abenduan Montevideo Udalak hiritar txit argi izendatu zuen Pankievich Urugain LGBTI komunitatearen alde egindako lana eskertzeko.

## Bizitza 
Fray Bentos hirian jaio zen. 13 urte zituenean Montevideora joan zen bizitzera. 15 urtetik aurrera sexu lanean aritu zen. Uruguaiko diktadura zibiko-militarraren errepresioak eta estatu-indarkeriak emigratzera bultzatu zuten. Argentinan eta Brasilen bizi izan zen zenbait urtez.

1985ean sorterrira itzuli zen eta LGBTI komunitatearen giza eskubideen defentsan hasi zen lanean, batez ere pertsona transgeneroen defentsan. ATRU elkarteaten sortzaileetako bat izan zen.

Elkartearen lorpenik handienetako bat da Uruguaiko Aniztasunaren Ibilaldia antolatu izana. Halere, ATRU elkarteak trans pertsonak, sexu-langileak eta hiesdunak ahalduntzeko, laguntzeko eta mobilizatzeko lanean dihardu haien eskubideak ezagutaraziz eta defendatuz.

## Erreferentziak
O Sequeiro (Valdoviño)

**Santa María do Sequeiro**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Valdoviño udalerrian dagoen parrokia bat da, Coruñako probintzian. 2017an 645 biztanle zituen.
O Val (Narón)

**Santa María a Maior do Val**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Narón udalerrian dagoen parrokia bat da, Coruñako probintzian. 2017an 1.804 biztanle zituen.
Fletch (filma)

***Fletch***, 1985eko Michael Ritchie estatubatuarrak zuzendutako neo-noir thriller komedia film bat da. Gregory Mcdonald idazlearen *1974ko izenburu berdineko eleberrian* oinarritua dago. Chevy Chase, Tim Matheson, Dana Wheeler-Nicholson, Geena Davis, Joe Don Baker eta Richard Libertini aktoreek antzeztu zuten.

*Fletch Lives* (1989) jarraipena izan zuen.

## Argumentua 
AEB, Los Angeles, aurreko arterarte, Fletch (Chevy Chase) egia, justizia eta lehiodun bulego baten alde borrokatzen zen kazetari horietako bat besterik ez zen. Baina droga-trafikatzaileen arrastoa jarraitzeko drogazalearen papera egitean gauzak aldatuko dira. Orduan Stanwyk ezagutuko du, hezurretako minbizia duela dioen Alan Stanwyk (Tim Matheson) enpresaburua ezagutuko du, hark bere sufrimendua eragozteko eta Gailek (Dana Wheeler-Nicholson) haren bizi-asegurua kobatzeko Fletchek hil dezan eskatuko dio. Stanwyk berau hil dezaten erailketa perfektua antolatu du: ustezko lapurreta, Jaguar autoa ihes egiteko eta Rio de Janeirorako hegaldi txartela... baina Fletcherentzat guzti honek itxura txarra dauka. Egia mila moduratar jakiten saiatzen den bitartean, Fletchek bere burua nola mehatxu, tirokatu eta atxilotzen duten ikusiko du. Eta hori berak lagundu bakarrik egin nahi zuela!

## Aktoreak 
* Chevy Chase: Irwin "Fletch" Fletcher
* Joe Don Baker: Karlin buruzagia
* Dana Wheeler-Nicholson: Gail Stanwyk
* Richard Libertini: Frank Walker
* Tim Matheson: Alan Stanwyk
* M. Emmet Walsh: Dolan doktorea
* George Wendt : Sam Lodikote
* Kenneth Mars: Stanton Boyd
* Geena Davis: Larry
* Bill Henderson: Hizlaria
* George Wyner: Marvin Gillet
* Larry "Flash" Jenkins: Gummy
* Ralph Seymour: Portuko drogazalea

Fletchen saskibaloi talde gogokoena den Los Angeles Lakersi buruzko aipamenak ere egiten dira, tartean talde horretako Kareem Abdul-Jabbar saskibaloi jokalaria eta Chick Hearn kirol esataria beren buruak antzeztuz agertzen dira.

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Maniños (Fene)

**San Salvador de Maniños**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Fene udalerrian dagoen parrokia bat da, Coruñako probintzian. 2013an 1.451 biztanle zituen.
Piñeiro (Mugardos)

**San Xoán de Piñeiro**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Mugardos udalerrian dagoen parrokia bat da, Coruñako probintzian. 2018an 465 biztanle zituen.
Caamouco (Ares)

**San Vicente de Caamouco**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Ares udalerrian dagoen parrokia bat da, Coruñako probintzian. 2018an 757 biztanle zituen.
Goente (As Pontes de García Rodríguez)

**San Martiño de Goente**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko As Pontes de García Rodríguez udalerrian dagoen parrokia bat da, Coruñako probintzian. 2019an 191 biztanle zituen.
Ombre (Pontedeume)

**Santa María de Ombre**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Pontedeume udalerrian dagoen parrokia bat da, Coruñako probintzian. 2013an 482 biztanle zituen.
Sasdónigas (Mondoñedo)

**San Lourenzo de Sasdónigas**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Mondoñedo udalerrian dagoen parrokia bat da, Lugoko probintzian. 2017an 75 biztanle zituen.
A Regueira (Oza-Cesuras)

**Santa María da Regueira**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Oza-Cesuras udalerrian dagoen parrokia bat da, Coruñako probintzian. 2017an 215 biztanle zituen.
San Pedro de Nós (Oleiros)

**San Pedro de Nós**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Oleiros udalerrian dagoen parrokia bat da, Coruñako probintzian. 2018an 4.696 biztanle zituen.
Eddy Pieters Graafland

**Eduard Laurens "Eddy" Pieters Graafland** (Amsterdam, 1934ko urtarrilaren 5a - Barendrecht, 2020ko apirilaren 28a) herbeheretar futbolaria izan zen, Herbehereetako atezainik onenetako bat. Amsterdamgo Ajax eta Feyenoord taldeetan jokatu zuen. Feyenoord taldearekin Europako Kopako txapelduna izan zen 1970ean. Herbehereetako futbol selekzio nazionalarekin 47 aldiz jokatu zuen.

## Palmaresa 
**Ajax**
* Liga bat: 1956-57

**Feyenoord**
* Ligak: 1960-61, 1961-62, 1964-65, 1968-69
* Kopak: 1964-65, 1968-69
* Europako Kopa: 1969-70
Ledoño (Culleredo)

**San Pedro de Ledoño**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Culleredo udalerrian dagoen parrokia bat da, Coruñako probintzian. 2016an 277 biztanle zituen.
Gerontokrazia

**Gerontokrazia** erregimen politiko bat da eta bertan boterea pertsona zaharrenek dute, teorikoki, jakintsuagotzat jotzen baitira. Erregimen bat formalki ez ezik *de facto* izan daiteke gerontokratikoa, esaterako, 1964 eta 1985 bitarteko Sobiet Batasunean, hirurogeita hamar urtetik gorakoek baina ez ziren nagusitu boterean: Leonid Brezhnev (1964-1982), Yuri Andropov (1982-1984) eta Konstantin Txernenko (1984-1985). Ameriketako Estatu Batuetako presidenterako hautagaiak ere gero eta nagusiagoak izan dira.

Zaharrek boterea izatearen ideia kultura askotan existitzen den arren, gerontokraziak antzinako Grezian ditu mendebaldeko sustraiak. Platonek baieztatu zuen "agureari dagokiola gobernatzea eta gazteari men egitea". Antzinako greziar gerontokraziaren adibide bat Espartako estatua da, *Gerousia* batek gobernatzen zuena, gutxienez 60 urte zituzten eta bizi osorako kargua betetzen zuten kideek osatutako kontseilua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Meixigo (Cambre)

**San Lourenzo de Meixigo**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Cambre udalerrian dagoen parrokia bat da, Coruñako probintzian. 2016an 211 biztanle zituen.
Beira (Carral)

**Santa Mariña de Beira**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Carral udalerrian dagoen parrokia bat da, Coruñako probintzian. 2016an 466 biztanle zituen.
Goiáns (Carballo)

**Santo Estevo de Goiáns**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Carballo udalerrian dagoen parrokia bat da, Coruñako probintzian. 2018an 417 biztanle zituen.
Jundizko geltokia

**Jundiz** Euskal Herriko Arabako tren geltoki bat da, Gasteiz udalerrian kokatuta dagoena, Jundiz industrialdearen iparraldean.

Geltokia 1862ko urtarrilaren 26an ireki zen eta 2010eko urtarrilaren 1an itxia. Gaur egun, ADIFen instalazio tekniko bat da.

## Egoera 
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:

* : 485,900 kilometro-puntua

## Historia 
Geltokia 1862ko urtarrilaren 26an inauguratu zen Miranda Ebro - Gasteiz tartea martxan jarri zenean Madril—Hendaia burdinbidea erradialean. 2004ko abenduaren 31tik Renfe Operadorak linea ustiatzen du, Adif trenbide-instalazioen titularra den bitartean.

Geltokia ez zen inoiz oso ezaguna izan, Gasteizekiko hurbiltasunak, bertako biztanleek, geralekutik 2 kilometro baino gehiagora, ibilgailu pribatua nahiago izatea eragin baitzuen, trenaren ordez.

Gaur egun, Jundiz industrialdetik gertu dagoenez, Gasteizko salgaien gune logistiko eta terminal gisa jarraitzen du.

## Geltokia 
Terminalak 5 trenbide ditu "zamalanetarako terminala" izenekoan, 1etik 5era zenbakituak, trenak aparkatzeko balio duten beste 6 trenbiderekin osatuta.

Bestalde, zamalanetarako eremuaren hegoaldean, Adif enpresaren jabetzako lursail batzuk daude, terminalaren eta poligonoaren beraren artean.

## Zerbitzuak 
Tren batek ere ez du geltokian geldialdirik egiten.

## Etorkizuna 
ArabaTran proiektuaren barruan, Euskotrenek Miranda Ebro - Altsasu lineak bide horretatik zirkulatuko du, eta, beraz, berriro ireki ahal izango da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Operadora

## Kanpo estekak 
* ADIF enpresako web gunea
* RENFE enpresako web gunea
Jānis Lūsis

**Jānis Lūsis** (Jelgava, 1939ko maiatzaren 19a - Riga, 2020ko apirilaren 29a) letoniar xabalina jaurtiketako proban espezializatutako atleta izan zen. Sobietar Batasunean lehiatu zen 1964ko, 1968ko eta 1972ko Olinpiar Jokoetan eta urrezko domina bat, zilarrezko bat eta brontzezko bat irabazi zituen. 1987an IAAFk historiako xabalina jaurtitzailerik onena izendatu zuen. Elvīra Ozoliņa xabalina jaurtitzailearekin ezkonduta egon zen.
Bolívar probintzia (Ekuador)

**Bolívar probintzia** () Ekuadorko 24 probintzietako bat da. 4148 km²ko azalera du eta 2020ko estimazioen arabera 209933 biztanle ditu. Probintziako hiriburua Guaranda da.

## Banaketa administratiboa 
Probintzia 7 kantoitan banatuta dago.

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
Azuay probintzia

**Azuay probintzia** () Ekuadorko 24 probintzietako bat da. 8.189 km²ko azalera du eta 2020ko estimazioen arabera 881.394 biztanle ditu. Probintziako hiriburua Cuenca da.

## Banaketa administratiboa 
Probintzia 15 kantoitan banatuta dago. Halaber, 27 hiri-parrokia eta 60 landa-parrokia daude.

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
Meirás (Sada)

**San Martiño de Meirás**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Sada udalerrian dagoen parrokia bat da, Coruñako probintzian. 2013an 1.097 biztanle zituen.

Bertan, Meirásko jauregia dago.
Elizabeth Duval

**Elizabeth Duval** (Alcalá de Henares, 2000ko abuztuaren 25a) espainiar idazlea, artista eta pertsona transgeneroen eskubideen aldeko ekintzailea da.

## Bizitza 
Jaiotzean gizonezko generoa esleitu zioten. 14 urte zituenean, emakumerako trantsizioa egiteari ekin zion. Aktibista transgenero sutsua, Espainiako telebista saiorik ezagunenetako batzuetan parte hartu du gonbidatu gisa: *El intermedio* (entretenimenduzko saioa) eta *First Dates* (bikotekidea ezagutzeko telerrealitate saioa), Parisko aldirietan.

## Liburuak 
### Narrazioa 
* *Reina* (2020)
* *Nuevo episodio nacional* (Lengua de Trapo, 2021)

### Poesia 
* *Excepción* (Letraversal, 2020).

### Saiakera 
* *Después de lo trans. Sexo y género entre la izquierda y lo identitario* (La Caja Books, 2021)

## Erreferentziak
Orellana probintzia

**Orellana probintzia** () Ekuadorko 24 probintzietako bat da. 21691 km²ko azalera du eta 2020ko estimazioen arabera 161338 biztanle ditu. Probintziako hiriburua Puerto Francisco de Orellana da.

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
Santo Domingo de los Tsáchilas probintzia

**Santo Domingo de los Tsáchilas probintzia** () Ekuadorko 24 probintzietako bat da. 4180 km²ko azalera du eta 2020ko estimazioen arabera 458580 biztanle ditu. Probintziako hiriburua Santo Domingo de los Colorados da.

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
Cereixo (Vimianzo)

**Santiago de Cereixo**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Sada udalerrian dagoen parrokia bat da, Coruñako probintzian. 2008an 490 biztanle zituen.
San Martiño de Meanos (Zas)

**San Martiño de Meanos**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Zas udalerrian dagoen parrokia bat da, Coruñako probintzian. 2018an 455 biztanle zituen.
Coiro (Mazaricos)

**Santa María de Coiro**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Mazaricos udalerrian dagoen parrokia bat da, Coruñako probintzian. 2018an 399 biztanle zituen.
Gaussen metodoa

Astrodinamikan (zeruko mekanikaren azpieremua), **Gaussen metodoa**, orbitaren determinaziorako erabiltzen da, gutxienez hiru behaketatatik abiatuta (zenbat eta behaketa gehiago egin, orduan eta handiagoa izango da orbita determinatuaren zehaztasuna), hiru une ezberdinetan. Hauek dira eskatutako informazioa: behaketen denborak, behaketa-puntuen posizio-bektoreak (Ekuatore Koordenatuen Sisteman), gorputz orbitalaren kosinuaren norabide-bektorea behaketa-puntuetatik abiatuta (Ekuatore Koordenatu Topozentrikoen Sistematik) eta datu fisiko orokorrak.

Carl Friedrich Gaussek teknika matematiko garrantzitsuak garatu zituen (Gaussen metodoetan laburtuak), Zeresen orbita zehazteko erabili zirenak.

## Kanpo estekak
Landeira (Negreira)

**Santo Estevo de Landeira**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Negreira udalerrian dagoen parrokia bat da, Coruñako probintzian. 2014an 248 biztanle zituen.
World Athletics

**World Athletics**, lehen **Atletismo Amateurreko Nazioarteko Federazioa** (IAAF bezala laburtua) atletismoko lehiaketa garrantzitsuenak koordinatu eta arautu, arautegia idatzi eta aplikatu, eta lortutako marka edo errekorrak homologatzen dituen nazioarteko organismoa da. Bere funtzioen artean, proba kronometratuetan denbora neurtzeko metodoen estandarizazioa, atletismoko munduko errekorren mantentzea eta errekorren aintzatespena kategoria ezberdinetan, eta lehiaketa ezberdinen ospakizuna daude, horien artean Munduko Atletismo Txapelketa nabarmentzen delarik.

### Presidenteak 

## Federazio nazionalak 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Heliotropo (instrumentua)

thumb|Heliotropo bat erabiltzen, 1878 inguruan.
**Heliotropoa** ispilu bat erabiltzen duen tresna bat da, Eguzkiaren argia distantzia handira islatzeko, Lurraren azterketa topografiko batean parte hartzen dutenen posizioak markatzeko. Heliotropoa 1821ean asmatu zuen Carl Friedrich Gauss matematikari alemaniarrak. Heliotropo hitza grezieratik hartua dago: *Helios* (), "Eguzkia" esan nahi duena, eta *tropos* (grezieraz: τρόπος), "buelta" esan nahi duena. Izen egokia da sartzen den eguzki argia "biratzeko" erabil daitekeen tresna batentzat (islapen bidez).

Heliotropoak 1821ean Alemaniako Gaussen azterketa geodesikotik 1980ko hamarkadaren amaierara arte erabili ziren, GPSaren neurketek distantzia luzeko azterketetan heliotropoaren erabilera ordezkatu zutenean. Sir George Everest koronelak heliotropoen erabilera Indiako Ikerketa Trigonometriko Handian sartu zuen 1831 inguruan, eta Estatu Batuetako Geografia eta Kosta Zerbitzuak heliotropoak Estatu Batuetan ikerketak egiteko erabili zituen. Heliotropoen espezifikazio indiarra 1981ean eguneratu zen, eta heliotropoen espezifikazio militarra (MIL-H-20194E) 1995eko abenduaren 8an erretiratu zen.

Topografoek heliotropoa erabiltzen zuten ikasteko modu espezializatu gisa; tamaina handiko triangulazio ikerketetan erabiltzen zen, non, neurketa-estazioen arteko distantzia handia dela eta (normalean hogei milia edo gehiago), helburu erregular bat txikiegia edo ikusezina izango zen. Heliotropoak, sarri, estudioko helburu finko bezala erabiltzen ziren, 100 milia baino gehiagoko distantzietan. Kalifornian, 1878an, Santa Elena mendiko heliotropo bat ikuskatu zen USCGSren Shasta menditik, 192 miliako distantziara (309 km).

Heliotropoaren erabilera egun eguzkitsuetara mugatu zen, eta are gehiago mugatu zen (tenperatura altuko eskualdeetan) goiz eta arratsaldeetara, aberrazio atmosferikoak instrumentuaren gizakiaren ikusmen lerroari gutxiago eragiten zionean. Heliotropoaren operadoreak "heliotropista" edo "*flasher*" izena zuen, eta, batzuetan, bigarren ispilu bat erabiltzen zuen heliografiaren bidez tresnen estazioarekin komunikatzeko, azalera islatzaile bultzatuak erabiltzen zituen seinaleztapen sistema bat. Heliografoaren asmatzailea, seinaleztapenean espezializatutako antzeko tresna bat, Indiako azterketan heliotropoen erabileraren behaketan oinarritu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Groupe PSA

**Groupe PSA** Peugeot, Citroën, DS Automobiles, Opel eta Vauxhall markek osatzen dute. Europako bigarren auto ekoizlerik handiena da, merkatuaren %15,4rekin. Frantzian, Alemanian, Espainian, Eslovakian, Ingalaterran, Polonian, Austrian, Hungarian, Errusian, Txinan, Argentinan eta Brasilen lantegiak ditu.

## Kanpo estekak
Air Liquide

**Air Liquide** enpresa-talde frantziarra da. Bere bi sortzaileek, Georges Claude eta Paul Delorme, 1902an Sozietate Anonimo bat sortu zuten, 24 akziodun bilduz.

Harrezkero, beste herrialde batzuetara hedatu zen. Gaur egun 75 filial ditu hainbat kontinentetan banatuta, 40.000 langilerekin, gas industrial eta medizinalen hornikuntzan enpresa nagusietako bat delarik. CAC 40ren barruan dago.

## Kanpo estekak
Unibail-Rodamco-Westfield

**Unibail-Rodamco-Westfield** higiezinen sektoreko Europako lehen talde kotizatua da. Europar Batasuneko 12 herrialdetan dago, eta 39,3 miliar euroko aktibo-zorroa zuen 2016ko ekainaren 30ean. Taldea 1968an sortu zen eta 1.500 langile ditu. Europako hiri garrantzitsuenetan kokatutako merkataritza-gune handiak, bulego-eraikin handiak eta Paris eskualdeko kongresu eta erakusketa-zentroak kudeatzen, sustatzen eta inbertitzen espezializatuta dago.

## Kanpo estekak