Isa Genzken

**Isa Genzken** (Bad Oldesloe, Schleswig-Holstein, Alemania,1948ko azaroaren 27a) artista garaikidea da, argazkigintza, bideoa, zinema eta collagea ere lantzen dituena, Berlinen bizi eta bertan lan egiten duena. Eskultura eta instalazioa dira bere adierazpide nagusiak; material ugari erabiltzen ditu, hormigoia, igeltsua, zura eta ehunak barne.

## Bizitza 
Hanne-Rose "Isa" Genzken Alemaniako iparraldeko Bad Oldesloe hiri txikian eta Hanburgon hazi zen. Arte ederrak eta artearen historia ikasi zituen Almir Mavignier eta Kai Sudeck-ekin, Hanburgoko Arte Ederren Unibertsitatean (1968 –1971) eta Berlingo Arteen Unibertsitatean (1971–1973). Matrikula ordaintzeko, Genzken lanaldi partzialean jardun zuen modelo lanetan. 1973an Düsseldorf-eko Arte Akademiara aldatu zen, Koloniako Unibertsitatean artearen historia eta filosofia ikasi bitartean. Akademian ikaskideen artean Katherina Fritsch eta Thomas Struth zeuden.

1977. urtean graduatu ostean, Genzkenek eskultura irakatsi zuen akademian. Hainbat estudiotan egin du lan Düsseldorfen, Kolonian (1993. urtean Frank Tebroke arkitektoak diseinatua); egonaldi txikiak Ameriketako Estatu Batuetan, Manhattan Beherean eta Hobokenen, New Jerseyn; eta gaur egun Berlinen.

70eko hamarkadan, Genzken ezohiko forma geometrikoetan (hiperboloideak eta elipsoideak, adibidez) zizelkatutako egurrarekin hasi zen lanean. *Hi-Fi* seriearen (1979) argazkietan, fonografo estereoen iragarkiak erreproduzitzen zituen.

1980. urtean, Genzken eta Gerhard Richterrek König-Heinrich-Platz metro-geltokia diseinatu zuten Duisburgen; 1992. urtean bukatu zen obra. 1986. urtetik 1992. urtera, igeltsuzko eta hormigoizko eskulturen seriea egin zuen arkitektura ikertzeko; eskultura horiek hormigoizko lauzak dira, isuritakoak eta bata bestearen atzetik pilatuak, irekidura zimurtsuekin, leihoekin eta barrualdeekin. Geroagoko sail batek epoxi erretxinazko moldeez egindako beste aipu arkitektoniko edo barne-diseinu batzuk ditu, hala nola zutabe edo lanparen eskulturak. 1986. urtean, Genzkenen erreferentzia arkitektonikoak 1910, 1920 eta 1930eko hamarkadetatik 1950, 1960 eta 1970eko hamarkadetara aldatu ziren. 1990. urtean, altzairuzko marko bat jarri zuen, *Camera* (1990), Bruselako galeria baten zabaltzan. 2000n *Fuck the Bauhaus* aurkeztu zuen eta, geroago, Berlinerako *eraikin berriak* saila, Documenta 11n erakutsi zena, Genzkenek beirazko etxe orratzen ikuspegi arkitektonikoak diseinatu zituen.[ezkerrera|thumb|215x215px|*Spiegel* (1991), [Bielefeld, Alemania]]*Der Spiegel 1989-1991* izeneko proiektua *Der Spiegel* astekari alemaniarraren zuri-beltzeko argazkien 121 erreprodukzio hautatu eta moztu dituen irudi sorta bat da; irudi bakoitza txartel zuri bati itsatsita eta marko sinple batean banaka muntatuta dago. Irudiek berez azpititulurik ez duten arren, telesailaren izenburuetako datek artistaren asmoei buruzko arrastoak eskaintzen dituzte. MLR (More Light Research) (1992) izeneko uztai esekiz osatutako bere pinturek, kulunkaren erdian harrapatuta eta denboran izoztuta dauden gimnasia-aparatuak gogorarazten dituzte.

1995. urtetik aurrera, New Yorken egon zen bitartean, Genzkenek hiru bolumeneko collage liburu bat sortu zuen *I Love New York, Crazy City* (1995–1996) izenburupean, hirian egin zituen egonaldien oroitzapen bilduma bat, Midtowneko arkitekturaren argazkiak, bat-batekoak, mapak, hoteleko fakturak, diskoteketako bolanteak eta kontzertuetarako sarrerak barne, besteak beste.[thumb|264x264px|*Rose* (1993), [Leipzig|Leipziger Messeren aurka, Leipzig, Alemania. Argazkia: Christoph Müller]]Genzken artistaren lan ezagunenetako bat, *Rose* (1993/7), altzairu herdoilgaitz esmaltatuz egindako zurtoin luzeko arrosa bakarreko eskultura publikoa da, Leipzig-eko museoen barrutia baino zortzi metro gorago dagoena.
Artistak Estatu Batuetan egin zuen lehen artelan publikoa, *Rose II* (2007) erreplika, Museo Berritik kanpo instalatu zen 2010. urteko azaroan, urtebeteko txandakako instalazio baten barruan.

Genzkenek film ugari ere egin ditu, besteak beste, *Zwei Frauen im Gefecht*, 1974, *Chicago Drive*, 1992, *Meine Großeltern im Bayerischen Wald*, 1992, eta Empire / Vampire bideoa, Who Kills Death, 2003.

90eko hamarkadaren amaieratik, Genzken panelen eskulturak eta pinturak kontzeptualizatzen jardun du brikolaje moduan, brikolaje dendetatik hartutako materialekin eta egunkarietako argazki eta ebakinekin. Bere lanen izaera tenporala azpimarratzen duten materialak erabiltzen ditu askotan. Hiriko espazioarekiko interes handiarekin, instalazio konplexuak ere antolatzen ditu, eta askotan kezkagarriak, manikiak, panpinak, argazkiak eta aurkitzen dituen beste objektu batzuekin. Horrela *New Yorkerako eraikin berriak* plastiko, metal eta pizza-kaxako kartoizko puska aurkituekin elkartzen dira. Empire / Vampire, Who Kills Death seriearen mihiztadurak, hasiera batean irailaren 11ko erasoen ondoren sortutako hogei eskultura baino gehiago zituenak, aurkitutako objektuen konbinazioak dira (ekintza-irudiak, plastikozko ontziak eta kontsumitzailearen zenbait detritu-elementu), arkitekturan inspiratutako hondamendi ondorengo eszenetan idulkietan jarriak.

*Elefant* (2006) kaskadan jarritako pertsiana bertikalen zutabe bat da, plastikozko hodiekin, aluminiozko paperarekin, lore artifizialekin, oihalekin eta jostailuzko eta indiar soldadu txiki batzuekin apainduta. *Oil* izeneko instalaziorako, artistak 2007. urteko Veneziako Bienalean Alemaniako Pabiloia Gesamtkunstwerk futurista eta morbosoa bihurtu zuen.

Genzken-en lanak artearen kulturan eragin handia izan du, material askotako eskulturak sortzeko gaitasun paregabea du eta: zura, igeltsua, altzairua, epoxi erretxina eta baita etxerako sukaldeko materialak ere, 1997. urteko *Bebés* lanaren itxuran ikusten denez. Genzkenek eskulturak sortzeko artea birdefinitu zuen, eta eskulturaren aurkako bereizketaren aurka ere egin zuen 1960ko eta 1970eko hamarkadetan. Genzkenen artea eta bitartekoak beti izan dira bere lanaren logikari leial, kontraesana, aurresanezina eta kontrajarria izaten jarraitzen baitu eskultura osoan. Bere eskulturak, gainera, adimenarekin ilusioak sortzen dituen eta ikuslearen irudimena irekitzen duen artetzat hartu izan dira. Genzken irakasle gonbidatua izan zen 1990. urtean Berlingo Arteen Unibertsitatean eta 1991-1992an Frankfurteko Städelschule-n.

## Erakusketak 
Genzkenen lehen bakarkako erakusketa 1976. urtean izan zen, Konrad Fischer galerian, Düsseldorfen, eta Galerie Buchholzekin egin zuen lehen erakusketa 1986. urtean, Kolonian. Ameriketako Estatu Batuetan, Jack Shainman Galleryk (New York) antolatu zuen lehen erakusketa, 1989. urtean. Genzkenek Alemania ordezkatu zuen Veneziako Biurtekoan 2007. urtean. 2003. urteko Veneziako Biurtekoan parte hartu zuen, eta, 2002. urtean, Documenta 11 Kasselen (Alemania). 2009. urtean atzera begirako erakusketa handi bat egin zen, Ludwig Museoak, Koloniak eta Londresko Whitechapel Arte Galeriak elkarrekin antolatua.

alt=|ezkerrera|thumb|Genzken New Yorken 2005eko iraileanalt=|thumb|Arnulfstrasse Muenche, 1994n |215x215px

Azken hamarkadako beste banakako erakusketa batzuk: Malmö Konsthall, Suedia (2008); Camden Arts Centre, Londres (2006); Argazkilarien Galeria, Londres (2005); Kunsthalle Zürich (2003); eta Lenbachhaus, Munich (2003). Dan Graham artistak 2008. urtean sartu zuen Genzken lana Marian Goodman galerian, New Yorken, *Deep Comedy* ikuskizunean. Bere azken ikuskizunen artean, Kai Althoff eta Wolfgang Tillmans-ekin lan kolaboratiboa egin zuen, eta 2008. urtean *Zubi artean* erakusketa egin zuen. Bera da Elizabeth Peyton Isaren (*Isa* Genzken 1980) pinturaren gaia 2010. urtean. 2015/16an *Mach dich hübsch* erakusketa antolatu *zuen* Amsterdamgo Stedelijk Museoan. Isa Genzken: Atzera begirakoa New Yorkeko Arte Modernoko Museoan egon zen 2014. urtera arte; eta gro Chicagoko Arte Garaikideko Museoan eta Dallaseko Arte Museoan ere erakutsi zen.

Genzkenen lana nazioarteko hainbat erakunderen bildumetan dago, besteak beste, New Yorkeko Arte Modernoaren Museoan; Pittsburgheko Carnegie Arte Museoan; Vienako Generali Fundazioan; eta Washington Hiriko Hirshhorn Museoan eta Eskultura Lorategian; Kemper Art Museum, San Luis; Museum Lud

wig, Kolonia; Frieder Burda Museoa, Baden-Baden; Van Abbemuseum, Eindhoven eta Stedelijk Museum, Amsterdam; Ruby City, Linda Pace Foundation, San Antonio, TX Rose III eskultura Zuccotti Park-en, New York.  

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2004. urtean Nazioarteko Arte Saria (SSK Munich-en Kultur Dohaintza) irabazi zuen.
* 2002. urtean Wolfgang-Hahn Saria (Ludwig Museoa, Kolonia) jaso zuen.
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak