open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Marisa Abad

**María Luisa Abad Izquierdo** (Alcoy, Alacant, 1947ko maiatzaren 13a) Alicanteko telebistako aurkezlea da, eta oso ezaguna izan zen 70eko eta 80ko hamarkadetan. Bere ibilbide gehiena Televisión Españolan egin zuen.

## Biografia 
Alcoyn jaio eta herri bereko Sant Bonaventura kalean bizi izan zen. Alcoiko Esclavas ikastetxean ikasi zuen. Erizain lan egin zuen, 1968an ezkondu zen arte. 

## Lan ibilbidea 
### Iragarkietan 
1969an Televisión Españolarentzako publizitate-iragarkiak egiten hasi zen. 1972an eman zituen lehen urratsak publizitate-eredu gisa, hiru urte eta erdian beteko zuen lanbidea. Normalean, etxekoandrearen paperak ematen zizkioten, garbiketako eta sukaldeko produktuen berri emanez. Besteak beste, Dixán garbigarriari eta Antiu Xixona kakahueteei eman zien irudia. 

### Telebistan aurkezle 
Geroago, *La gran vez* 1973 lehiaketaren laguntzaile gisa hasi zen, Miguel de los Santosekin batera. 1974an, Jose Maria Querok zuzendutako bertsioan parte hartu zuen *¡Señoras y señores!*  barietate-saioan. 70eko hamarkadaren erdialdean, jarraitutasun-esatarien taldean sartu zen, Isabel Borondo, Lola Martínez eta abarrekin batera.

1975etik 1978ra bitartean *Gente joven* lehiaketa aurkeztu zuen, 1977an *Gente del sábado* magazina Tiko Medinarekin, 1979aren hasieran *300 milllones* saioa edo urte horretan bertan *625 líneas* saioa. 1980an, *Cosas* magazinaren aurkezpena egin zuen Joaquín Prat eta Mónica Randallekin. Eta 1981ean, Jesús María Amilibiarekin batera, Espainiako telebistaren historiako kronika sozialaren lehen programaren buru izan zen: *Bla, bla, bla* izenekoa*.*

1984an *Al galope* kiniela hipikoari buruzko programa bat ere aurkeztu zuen, Daniel Vindelekin eta 1988an *De película* zinemari buruzko saioa.

1990az geroztik, batez ere bere ahotsa entzun da; izan ere, 2007an erretiro aurreratua hartu arte, Loteria Nazionalaren zozketak eman zituen, eta, bereziki, abenduaren 22an Gabonetako Zozketa Bereziaren bidez identifikatzen zen.

## Bizitza pertsonala 
Bere bizitza pertsonalari dagokionez, 1968ko abenduaren 28an ezkondu zen, 21 urte zituela, Alejandro Hernándezekin, finantzario bateko exekutiboarekin. Hiru seme-alaba izan zituzten: Alejandro, Belén eta Sergio. Ezkontza 1986ko otsailaren 3an banandu zen. Gero, Octaviano Griñán Martínezekin (Andaluziako Juntako presidente ohi José Antonio Griñán Martínezen anaiarekin) eta berak aurkezten zuen *Al galope* saioaren zuzendariarekin ezkondu zen.

## Sariak 
1978an Ondas saria eman zioten.

* 1981ean Urrezko TP saria, *Cosas* saioarengatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Beleburu

**Beleburu**, **Belako harkaitza** edo **Zopite** Hernioko mazizoaren iparrekialdean kokaturiko haitza da, Alkizako udalerrian. 

## Neurriak eta historia 
Kareharrizko haitzaren altitudea 619 m-koa (beste datu batzuen arabera 614) da punturik altuenean. Haitzak harrizko pareta ikusgarriak ditu non sai arreek habiak egiten dituzten. Halaber, haitzaren beheko zatian Amixuri ur-jauzia agertzen da.

Hernioko kablearen bidez Beleburu atzeko basoak ustiatu ziren, *Ilardegi* parajean kokatu zelarik klabearen goieneko astoa.

## Izen ezberdinak 
Zopite ere esaten zaio haitzaren oinean dagoen kobazulo bati`.`

*Beleburupe* esaten zaio Beleburuko oinean dagoen etxe bati eta inguruko parajeari. Gainera, Alkizako eskolako guraso-elkarteari ere *Beleburupe* deritzo`.`

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Johann Christoph Gottsched

**Johann Christoph Gottsched** (Juditten, 1700eko otsailaren 2a - Leipzig, 1766ko abenduaren 12a) alemaniar filosofo, egile eta kritikaria izan zen.

## Bizitza 
Filosofia eta historia ikasi zituen Königsbergeko Unibertsitatean eta ikasketak amaitu ondoren Leipzigera ihes egin zuen armada prusiarrean izena ematea saihesteko. 

"Die Vernünftigen Tadlerinnen" (1725-26) eta "Der Biedermann" (1727) astekarien editorea izan zen, non egin zuen lan kritikoa. Konposizio poetikorako arau zorrotzak ezarri zituen eta klasizismo frantsesaren arauak literatura alemanean aplikatzeari ekin zion. Bere emazte Carolinek lagundu zion Alemaniako antzerkia eraberritzeko ahaleginetan.

1730ean olergikintza irakasle eta 1734an logika eta metafisika irakasle izendatu zuten Leipzigeko Unibertsitatean. Geroago bere kritikak gogorragoak bihurtu ziren eta Friedrich Gottlieb Klopstocken eta Gotthold Ephraim Lessingen lana balotzeari uko egin zion. 1740an Johann Jakob Bodmer eta Johann Jakob Breitinger idazle suitzarrekin gatazkan sartu zen. Biak arau literarioen zurruntasunaren aurka agertu ziren eta irudimen poetikoaren askatasuna proposatu zuten. Azkenik, Gottschedek eztabaida galdu zuen eta bere eraginak behera egin zuen.

## Lana 
Bere lan nagusia "Versuch einer kritischen Dichtkunst für die Deutschen" (1730) izan zen, alemanezko arte poetikoaren lehen tratatu sistematikoa. "Ausführliche Redekunst" (1728) eta "Grundlegung einer deutschen Sprachkunst" (1748) lanak garrantzitsuak izan ziren alemanezko estiloaren garapenean eta hizkuntzaren garbiketan. "Deutsche Schaubühne" (6 liburuki, 1740 – 1745) frantsesaren itzulpenak ditu, baina baita bere eta emaztearen lanak ere. Lan honek errepertorio klasiko bat eman zion Alemaniako antzerkiari. "Nötiger Vorrat zur Geschichte der deutschen dramatischen Dichtkunst" (1757 – 1765) Alemaniako antzezlanen bibliografia da.

Johann Sebastian Bachen bi kantataren testuaren egilea ere izan zen: *Laß, Fürstin, laß noch einen Strahl* (BWV 198) eta *Willkommen! Ihr herrschenden Götter der Erden* (BWV Anh. 13)

## Kanpo estekak
Teresa Cameselle

**María Teresa Cameselle Rodríguez** (Mugardos, Coruña, 1968 ) eleberri erromantikoan eta narratiba historikoan espezializatutako  galiziar idazlea da.

## Biografia 
Ipuin-lehiaketetan parte hartuz hasi zuen bere ibilbidea, eta haiekin sari batzuk irabazi zituen eta antologiatan argitaratuz. 2008an La Voz de Galicia nobela sariaren finalista izan zen. 2008an ere, nobela erromantikoaren Talisman saria irabazi zuen urte berean argitaratu zen *La hija del consul* bere lehen eleberri luzearekin.

Literaturarekin duen harreman profesionalak, gainera, tailerrak ematera, irakurketa klubak antolatzera eta gaur egun Idazle Berrien Elkartean Eleberri Erromantikoko Ikastaroa eskaintzera eramaten du. Hizlaria izan da hitzaldi eta literatur ekitaldi ezberdinetan.

Hamabi eleberri argitaratu ostean, 2020an Castellóko Foru Aldundiaren Mediterraneoko Letren Saria jaso zuen eleberri erromantikoan egindako ibilbideagatik.

## Sariak 
* 2008ko Talismán saria *La hija del cónsul* eleberriagatik
* 2014ko Lady Saria *No soy la Bella Durmiente* eleberriagatik
* 2015eko Vergara Saria *Quimera* eleberriagatik
* 2020ko Mediterraneoko Gutunak Saria

## Lanak 
* La hija del cónsul (2008-2015) Harper Collins
* No todo fue mentira (Espejismo - Inesperado - Coral) (2010) Editorial Planeta.
* El mapa de tus sueños (2012)Phoebe - Pamies
* No soy la Bella Durmiente (2014) Phoebe - Pamies
* Quimera (2015) Ediciones B - Random House - 2020 Lantia Publishing
* La decisión de Blanca (2016) - Harper Collins
* La pesadilla del sultán (2018) Harper Collins
* El maestro de piano (2017) KDP
* Como el viento de otoño (2019) Libros de Seda
* No me llames Cenicienta (2019) Terciopelo - Roca
* Si te quedas en Morella (2020) Libros de Seda
* Ramyeon para dos - Antología Varias Autoras (2021) Amazon
* Como por arte de magia - Antología Varias Autoras (2021) Amazon
* Tú eres quien me ilumina - Varias Autoras (2022)Amazon

## Erreferentziak 
* https://web.archive.org/web/20200921062234/http://www.letrasdelmediterraneo.com/galardones-edicion-2020/
* https://www.elperiodic.com/pcastellon/diputacion-castellon-anuncia-fitur-nacho-abad-carlos-fidalgo-teresa-cameselle-graziella-moreno-galardonados-letras-mediterraneo-2020_661409
* https://www.rnovelaromantica.com/articulos-y-noticias/item/resultado-del-v-certamen-de-novela-romantica-vergara-rnr
* https://www.librosderomantica.com/teresa-cameselle
* https://www.lavozdegalicia.es/noticia/ferrol/naron/2019/03/01/acto-autora-teresa-cameselle-libreria-day/0003_201903F1C10995.htm
* http://www.galiciaartabradigital.com/archivos/110970
* https://fanfan.es/como-el-viento-de-otono-rompiendo-los-moldes-de-la-epoca/
* https://www.lavozdegalicia.es/noticia/ferrol/ferrol/2019/01/31/historia-esmelle/00031548964458167328262.htm

## Kanpo estekak 
* Página web de Teresa Cameselle: http://teresacameselle.com/
Faustina Pignatelli

**Faustina Pignatelli Carafa**, Colubranoko printzesa (Napoli, 1705eko abenduaren 9a, *ibidem*, 1769ko abenduaren 30a) zientzialari italiarra izan zen. Boloniako Zientzia Akademiako kide izendatu zuten bigarren emakumea izan zen (1732). 1734an *Problemata Mathematica* argitaratu zuen.

## Biografia 
Faustina Pignatelli Carafa, Michele eta Faustina Caraccioloren alaba zen. 1724an Francesco Domenico Carafa poetarekin ezkondu ondoren, Colubranoko printzerria jaso zuen aitaren ezkonsari gisa.

Bere neba Peterrekin batera, Nicola De Martinok hezi zuen, eta funtsezkoa izan zen Isaac Newtonen teoriak Napolin sartzeko. 1734an, Faustinak *Problemata Mathematica* izeneko artikulua argitaratu zuen "anonimae napolitanae" izenarekin, oso-osorik latinez argitaratu zen *Nova Acta Eruditorum* aldizkari zientifiko alemaniarran.

## Lanak 
* Problemata Matematica, «Nova Acta eruditorum» , Lipsia, 1734 (PERDUTO)
## Erreferentziak 
## Bibliografia  
* Pignatelli, Carafa Faustina, principessa di Colubrano, nel sito dell'Università di Bologna
* A. Brigaglia, P. Nastasi, Bologna e il Regno delle due Sicilie: aspetti di un dialogo scientifico (1730-1760), «Giornale critico della filosofia italiana», LXIII, 2, 1984, pp. 145–178.
* F.M. Zanotti, De vi corpurum viva, in «De Bononiensi scientiarum ed artium Istituto atque Accademia commentarii» , II, 1745, pp. 377–413.
* F.M. Zanotti, Della forza dei corpi che chiamano viva, Bologna, per gli Eredi di C. Pisarri e G.F. Primodi, 1751.
* A. Genovesi, Autobiografia, lettere e altri scritti, a cura di G. Savarese, Milano, Feltrinelli, 1962.
* P. Nastasi, I primi studi sull’elettricità a Napoli e in Sicilia, «Physis», XXIV, 2, 1982, pp. 237–264.
* R. Simili, *In punta di penna. Donne di scienza e di cultura fra cosmopolitismo e intimità meridionale*, in *La scienze nel mezzogiorno dopo l’Unità d’Italia*, Napoli, Rubettino, 2008, pp. 27–89.
Berta Dávila Fernández

[thumb|260px|[Berta Dávila "*Os personas queridos*" liburua aurkezten, Cronopios de Pontevedra 2022.04.07]]
**Berta Dávila Fernández** (Santiago de Compostela,  Coruña, Galizia, 1987ko abenduaren 31) galiziar idazlea da.

## Ibilbidea 
Eleberrigile eta poeta, Berta Dávila nerabezaroan hasi zen idazten aldizkari, plataforma digital eta liburu kolektiboetan testuak argitaratuz. Hainbat literatur sari irabazi ditu, esaterako Manuel Peleteiro ikastetxeak ematen duen *Minerva Literatur Saria* (2005) edota  25 urtetik beherakoentzako elaberrigileentzako *Biblos Saria*. Gaur egungo literaturan arrakasta kritiko handiena izan duen Galiziako idazletzat hartzen da.

Bere nobela ezagunenak sarituak izan dira. *O derradeiro libro de Emma Olsen* 2013ko Narratiba Laburraren Saria, Editoreen Elkarte Galiziarrak e Saria fikziozko liburu onenaren saria irabazi zuen*, Carrusel* eleberriak 2019ko García Barros Eleberrirako Saria jaso zuen eta Espainiako Kritikaren Saria Galiziako hizkuntzaren modalitatean) dira. *Erro da fenda*, Johán Carballeira poesia-saria, AELGren saria 2013ko poema-liburu onenari, eta Espainiako kritikaren saria, lingua galegako poesia modalitatean, 2014) bezalako poema-liburuak ere idatzi ditu. Haurrentzako bi liburu ere idatzi ditu.

Duela gutxi, Xerais de Novela saria jaso du *Os personas queridos* (2022) lanarengatik, Planeta Taldeko Destino argitaletxeak gaztelaniara itzulia, *Los Seres querido*s (2022) izenarekin. 

Editore ezaguna ere bada. Rodolfo eta Priscila argitaletxe independentea zuzentzen du, eta Rúa do Lagarto de Euseino bildumaren zuzendaria da. Editores, Carlos Lema Galaxia argitaletxearen egungo zuzendariak zuzendutako proiektua.

## Lanak 
## Sariak 
* Minerva saria 18 urtetik beherakoentzat (2005)
* Nobelako Biblos saria 25 urtetik beherakoentzat (2008)
* Bueuko XV. Johán Carballeira do Concello Poesia Saria (2012), *Raiz da fenda* narrazioagatik.
* Repsolen Narrazio Laburraren Saria (2013), *O derradeiro libro de Emma Olsen* liburuagatik. eta AELG elkartearen saria olerki-liburu onenari (2014) *Raiz da fenda* liburuagatik.
* Manuel García Barros nobela saria
* Xerais Eleberri saria  eta Jules Verne Gazte-Literatura Saria *Un elefante na sala de estar* elaberriagatik (2021)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Berta Dávilaren 'Confabulario novo' bloga
*Culturgal 2013. Berta Davilarekin elkarrizketa (2013ko azaroa)
*Mahai-ingurua Berta Dávilarekin, Redondelan.
María del Pilar Carré

**María del Pilar Carré Sánchez**, ezaguna **Joanna M. Ribes** ezizenez (Coruña, Galizia, 1921 - ibidem, 2000) galiziar idazlea eta irakaslea izan zen. 1945 eta 1985 artean 190 nobela arrosa baino gehiago idatzi zituen. May Carré nobela erromantikogilearen ahizpa zen, eta Eugenio Carré Aldao liburugile eta idazlearen biloba, Uxío Carré Alvarello, Leandro Carré Alvarello eta Loís Carré Alvarello idazleen iloba. 

## Biografia 
María del Pilar Carré Sánchez 1921ean jaio zen Coruñan, Galizian. Gonzalo Carré Alverellosen lehen alaba, bi ahizpa eta neba bat zituen. Maistra izan zen eta gaztetan idazten eta argitaratzen hasi zen, eta ez zuen utzi gurasoen zaintzaz arduratu zen arte. 2000. urtean hil zen Coruñan. 

## Lanak 
### Maria del Pilar Carré bezala 
### Joanna M. Ribes 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
May Carré

**May Carré**, jaiotzaz **María Purificación Carré Sánchez** (Coruña, Galizia, 1922 - Bartzelona, Katalunia 1990eko otsailaren 26a), bulegaria eta idazle galiziarra izan zen.1943 eta 1980 artean sinatutako 210 elaberri arrosa baino gehiagoren egilea. **Peter McCoy** izengoitia ere erabili zuen. Bere eleberrietako batzuk portugesera eta italierara itzuli ziren. María del Pilar Carré nobelagile erromantikoaren ahizpa zen. Bere aitona Eugenio Carré Aldao liburugile eta idazlea zen, Uxío Carré Alvarello, Leandro Carré Alvarello eta Loís Carré Alvarello idazleen aita.
## Biografia 
María Purificación Carré Sánchez 1922an jaio zen Coruñan, Galizian. Gonzalo Carré Alverelesen bigarren alabak bi ahizpa eta neba bat zituen. Emilia Pardo Bazán idazlearen pila berean bataiatu zuten. Gazte hasi zen idazten. Bere lehen eleberria argitaratu ondoren, ikasten jarraitu zuen bulegoko lan batzuk egin bitartean, berriro idazteari ekin aurretik. 1960an, Manuel Borrás Vallberdúrekin ezkondu zen eta Bartzelonara joan ziren bizitzera. Han bi seme-alaba izan zituzten: Susana eta Jordi. Aurrerago, eleberriak argitaratzeaz gain, Elena Francisen Kontsultategian kolaboratu zuen. Peter McCoyren izengoitia ere erabili zuen abentura-generoa argitaratzeko, baina ez zuen eleberri arrosekin lortu zuen arrakasta bera, eta berriz genero horretara itzuli zen.

## Lanak 
### May Carré moduan 
### Peter McCoy moduan 
* Kung fu por una rubia (1977)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ekialdeko Afrikako Erkidegoa

**Afrikako Ekialdeko Komunitatea**  edo **Ekialdeko Afrikako Erkidegoa** (ingelesez *East African Community*, *EAC*) Ekialdeko Afrikako aduana-batasuna da, Kenia, Uganda, Tanzania, Burundi, Ruanda, Hego Sudan eta Kongoko Errepublika Demokratikoaz osatua. 2001eko urtarrilean sortu zen, Tanzaniako Arusha hirian egindako zeremonia batean. Bertan dago bere egoitza, eta 1977an bertan behera utzitako antzeko proiektua suspertu zuen.  EAC itun berriak batasun ekonomiko eta, etorkizunean, politiko baterako bidea irekitzen zuen hasierako hiru herrialdeen artean. 2004ko martxoan sinatutako ondorengo itun batek aduana-batasuna ezarri zuen, 2005eko urtarrilaren 1ean hasi zena. Itunaren arabera, Keniak, hasierako hiru herrialdeetako aberatsenak, muga-zergak ordainduko zituen Ugandan eta Tanzanian 2010era arte sartzen diren merkantziengatik. Burundi eta Ruanda 2007an hasi ziren lanean, eta Hego Sudan 2016. urtean. 2022an Kongoko Errepublika Demokratikoa atxiki zitzaion.

Ekialdeko Afrikako Erkidegoa osatzen duten zazpi herrialdeek moneta bakarra ezartzea erabaki dute, 135 milioi pertsona hartuko lituzkeena.EAC Afrikako Ekonomia Erkidegoaren zutabeetako bat da. Badu, halaber, jada aduana-batasuna 2005az geroztik, eta merkatu bateratua 2010az geroztik. 

## Kideak 
*  (2001)
*  (2001)
*  (2001)
*  (2007)
*  (2007)
*  (2016)
*  (2022)

Afrikako ekialdeko eskualdeak ia 2 milioi kilometro hartzen ditu, 100 milioi pertsona inguru (gutxi gorabehera), eta baliabide natural garrantzitsuak. Keniak eta Tanzaniak, bien bitartean, bakea lortu dute independentziatik; Ugandak, Burundik eta Ruandak gerrak eta hondamendia jasan dituzte. Hala, CAOk egonkortasuna eta oparotasuna mantendu nahi lituzke gaur egungo gatazketan, hala nola Sudanen hegoaldekoan, Afrikako adarrean eta Kongon.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pilar Adón

**Pilar Adón** (Madril, 1971ko urriaren 12a) Madrilgo idazle eta itzultzailea da. Hainbat obra argitaratu ditu: elaberriak; *La vida sumergida*, *El mes más cruel* eta *Viajes inocentes* ipuin liburuak; *Eterno amor* eleberri laburra eta *Da dolor*, *Las órdenes*, *Mente anima*l eta *La hija del cazador poema liburuak.* Zuzenbidean lizentziatu zen Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean.  

## Idazlanak 
### Eleberriak 
2022an *De bestias y aves*  argitaratu zuen, urte berean *V. Mario Vargas Llosa Bienaleko Eleberri Sarirako* finalista izan zen eleberria. Horrek berak *Espainiako Kritikaren Saria*, liburu onenaren *Francisco Umbral saria* eta *Cálamo Otra Mirada saria* jaso zituen 2023an. 2021ean *Eterno amor* eleberri laburra argitaratu zuen. *Las hijas de Sara* eta kritikaren arabera 2015eko hamar onenen artean dagoen *Las efímeras* eleberrien egilea ere bada.

### Ipuinak 
*La vida sumergida*, FNAC Talentu Berria izendatzearen arrazoi izan zen *El mes más cruel*  eta 2005eko *Narratibako* *Ojo Critico* saria jaso zuen *Viajes inocentes*  ipuin liburuen egilea da. 

Hainbat ipuin bolumenetan aipatua izan da, besteak beste: *Cuento español actual* ; *Mar de pirañas*; *Siglo XXI*  eta *Pequeñas Resistencias 5* 

### Olerkigintza 
2011n, *La hija del cazador* poema-liburua argitaratu zuen,  2014an *Mente animal*, 2018an, Madrilgo Liburu-saltzaileen Gremioaren Urteko Liburuaren Saria jaso zuen *Las órdenes* liburua eta, 2020an *Da dolor* . Guztiak La Bella Varsovia argitaletxean

### Itzulpenak 
Hainbat liburu itzuli ditu gaztelaniara: 

* *El mentiroso*, Henry James-en eleberria (2005)
* *Parecidos razonables* Christina Rossetti-ren ipuin liburua.(2006) 
* *Santuario* Edith Wharton-en eleberria (2007).
* *Francia combatiente*Edith Wharton-en kronika liburua (2009).
* *El inicio de la primavera* Penelope Fitzgerald-en entsegua (2010).
* *Picnic en Hanging Rock* Joan Lindsay-en eleberria (2010).
* *Inocencia*  Penelope Fitzgerald-en eleberria (2013)
* *El árbol* John Fowles-en entsegua.(2015)
* *Estudios de lo salvaje*, Barbara Baynton-en ipuin liburua.(2018)

## Sariak eta aintzatespenak 
thumb|300x300px|Pilar Adón eta Jon Bilbao LIKTERATUM 2018
* 2005: *Narratibako* *Ojo Critico* saria jaso zuen* Poema Liburu Onenari *Las órdenes* liburuagatik 
* 2022: *Francisco Umbral saria* *De bestias y aves'' liburuagatik

## Kanpo estekak 
Pilar Adon idazlearen webgune ofiziala

## Erreferentziak
Carmen Borrego

**Carmen Borrego**, jaiotzaz **María del Carmen Borrego Campos** (Malaga, 1966ko urriaren 30a), malagar telebista-programen zuzendaria eta laguntzailea da. María Teresa Campos kazetariaren alaba da eta Terelu Campos aurkezlearen ahizpa.

## Biografia 
María del Carmen 1966ko urriaren 30ean jaio zen. José María Borrego Doblas kazetariaren eta María Teresa Campos Luque kazetariaren alaba gazteena da. Terelu Campos telebistako aurkezlearen ahizpa txikia da. Aitaren aldetik neba bat du, aurreko harreman batekoa (1963).

## Lan ibilbidea 
Lehen lana irratian egin zuen, Cadena SER irratian, eta Iñaki Gabilondo izan zuen ekoizle. Ondoren, telebistara jauzi egin zuen, bederatzi urtez Canal+ ordaintzeko-kateko albistegietan lan eginez.

1996an, Telecincoko programaren zuzendari laguntzaile izan zen, 2004 arte. Ondoren, Antena 3era pasatu zen, bere amak, María Teresa Camposek, aurkeztutako *Cada día* saiora, 2005era arte. Urte horretatik aurrera, programa autonomikoetan (*Cerca de ti*, *A tu vera..*.) jarraitu zuen zuzendaritza-lanetan.

2016. urtean, Telecincok 2016. eta 2018. urteen artean *La Fábrica de la Televisión* ekoitzi zuen *Las Campos doku reality-*an protagonista gisa izan zuen parte-hartzeari esker egin zen ezaguna. Ondoren, kameren aurrean, Mediaseten hainbat programatan parte hartu du, hala nola *Sálvame*, *Deluxe*, *Mujeres y hombres y viceversa*, *El debate de Supervivientes* edo *Viva la vida*, eta, gainera, *Ven a cenar conmigo: Gourmet edition* saioaren lehiakide (eta irabazle) izan zen (El Dioni, Víctor Sandoiana eta Bibiana Fernándezekin lehian). *A tu vera mini* saioan ere epaimahaikide izan zen.

2020an, aktore gisa hasi zen lanean Atresplayerren *Veneno* telesailean. Telesail horretan, telebistako kolaboratzaile baten papera egin zuen atal batean.

Carmen *Sálvame* saiora itzuli zen 2021ean, denboraldi horretan berria zen Alba Carrillo modeloarekin batera.

## Bizitza pribatua 
1989an, Francisco Almoguera Haro soinu-teknikariarekin ezkondu zen. Harekin izan zituen bi seme-alaba, José María, 1990ean jaioa, eta Carmen Rosa, 1993an jaioa. Zazpi urtez ezkonduta egon ondoren, bikotea banandu egin zen.

2014ko uztailaren 18an, José Carlos Bernal Zamorano enpresaburuarekin ezkondu zen, eta Canal Sur-en lan egiten zuenean ezagutu zuen.

## Ibilbidea 
### Telebista-programak 
; Zuzendari gisa

; Laguntzaile gisa

### Telebistako serieak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
J Hus

**Momodou Lamin Jallow**, **J Hus** izen artistikoarekin ezagunagoa (1996ko maiatzaren 26a) Londresko Stratford-eko (Londres) gambiar jatorriko rapero, abeslari, musikagile eta modelo ingelesa da.  

Jallow Londresen jaio zen eta hiriko Stratford auzoan hazi zen. Azkenean Cambridgeshireko Peterboroughera joan zen bizitzera. Ganbiar jatorrikoa da eta amak hazi zuen, Ingalaterrara emigratu zuen 25 urte zituela. Musulman gisa hazi zen eta fula etniako ondarekoa da. 2018ko ekainean Stratforden atxilotu zuten eta jendaurrean labana bat eramatea leporatu zioten. 2019ko apirilean kartzelatik atera eta ordu batzuetara, ustekabeko agerraldi bat egin zuen Drake rapper kanadarrak Londresen egindako kontzertuan. 

## Musika 
Bere abestia, *"Did You See"*, bere single arrakastatsuena bihurtu zen, Erresuma Batuko Singleen Zerrendako bederatzigarren postura iritsi zen eta azkenean Platinozko ziurtagiria lortu zuen. 2017an, bere lehen diskoa kaleratu zuen, *"Common Sense"*, 2017ko Erresuma Batuko diskorik onena izendatu zuen Complexek.

2020ko urtarrilean, J Husek bere bigarren diskoa kaleratu zuen, *"Big Conspiracy"*, Koffee abeslari jamaikarra, Burna Boy abeslari nigeriarra eta Ella Mai abeslari ingelesa agerrarazi zituena. Diskoa Erresuma Batuko Albumen Zerrendako lehen postuan izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jamelia

**Jamelia Niela Davis**, **Jamelia** izenez ezaguna' (1981eko urtarrilaren 11) britainiar abeslaria da. Hiru disko kaleratu ditu.

## Hasierako bizitza 
Jamelia guraso jamaikarrengandik jaio zen Birminghamen. Ama ezkongabeak hazi zuen han, kontzeju-etxalde batean.

## Karrera 
15 urte zituela Capitol Records-ekin sinatu zuen. 1999an bere lehen singlea kaleratu zuen, "So High". Ez zuen kopia asko saldu, beraz, Jamelia Capitol Records utzi eta Parlophone-rekin sinatu zuen. *Drama* bere lehen diskoa kaleratu zuten 2000. urtean.

2003ko irailaren 29an bere bigarren diskoa argitaratu zuen *Thank You*. Zazpi single atera ziren diskotik. "Superstar" bigarren singlea Erresuma Batuko Singleen Zerrendaren hirugarren postua lortu zuen. Lehen postua lortu zuen Australian eta Herbehereetan. "Thank You" hirugarren singlea bigarren postua lortu zuen Erresuma Batuan. 2005eko BRIT sarietan britainiar single onenaren saria jaso zuen. "See It in a Boy's Eyes" laugarren singlea Jameliak idatzi zuen Chris Martinekin batera. Erresuma Batuko Singleen Zerrendaren bosgarren postua lortu zuen. Jameliaren disko hori Erresuma Batuan gehien saldu dena da.

Jameliaren *Walk with Me* hirugarren diskoa 2006an kaleratu zen.

2013ko azaroan, *Loose Women* telesailaren aurkezle bihurtu zen. 

## Diskografia 
* *Drama* (2000)
* *Thank You* (2003)
* *Walk with Me* (2006)

## Bizitza pertsonala 
Jamelia bere lehen alaba Teja izan zuen 2001ean. 2005ean bere bigarren alaba Tiani izan zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
1971ko Indo-Pakistandar Gerra

**1971ko Indo-Pakistandar Gerra** Indiako eta Pakistango indarren arteko borroka militarra izan zen. 1971ko abenduaren 3tik 1971ko abenduaren 16an Dhaka erori zen arte iraun eta Ekialdeko Pakistanen Bangladeshko Askapen Gerrak eragin zuen. Gerra Chengiz Khan Operazioarekin, hau da, 11 aire-estazio indiarren aurka egindako prebentziozko aire-erasoekin hasi zen, eta horrek Pakistanekiko liskarrak hasi zituen eta India Ekialdeko Pakistanen independentziaren aldeko gerran sartu zen, bengaliar nazionalisten alde (Mukti Bahini) eginez. Hamahiru eguneko bere iraupena kontuan hartuz, historiako gerrarik laburrenetakoa da. Prozesuan, Bangladeshko Askapen Gerraren zati ere bihurtu zen, bederatzi hilabete iraun zuena.

Gerran, Indiako eta Pakistango armadak, aldi berean, ekialdeko eta mendebaldeko fronteetan elkar borrokatu zuten; gerra, Pakistango Armadaren Ekialdeko Aginteak, 1971ko abenduaren 16an Dhakan Errendizio Ituna sinatu ondoren amaitu zen. Honek Ekialdeko Pakistanen independentzia suposatu zuen, Bangladesh nazio berri bihurtuz. Ofizialki, 1971ko martxoaren 26an Ekialdeko Pakistanek Pakistanen sezesioa eskatu zuen. Gutxi gorabehera 90.000 eta 93.000 militar pakistandar artean preso hartu zituen Indiako armadak, horien artean 79.676 eta 81.00 Pakistango Armadakoak, Pakistanekiko leialak izan ziren bengaliar soldadu batzuk barne. Gainerako 10.324-12.500 presoak zibilak, militarren senideak edo laguntzaileak (*razakar* izenekoak) ziren.

Kalkuluen arabera, Pakistango armadako kideek eta Pakistanen aldeko milizia islamistek 300.000 eta 3.000.000 zibil artean hil zituzten Bangladeshen. Gatazkaren ondorioz, beste zortzi eta hamar milioi pertsona artean herrialdetik ihes egin zuten Indian babesa bilatzeko.

1971ko Bangladeshko Askapen Gerran, Pakistango armadako kideek eta *razakar* izeneko pakistandarren aldeko milizia islamistek 200.000 eta 400.000 emakume eta neska bangladeshtar bortxatu zituzten, bortxaketa genozida kanpaina sistematiko batean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gyula Zsengellér

**Gyula Zsengeller** (Cegléd, 1915eko abenduaren 27a - Nikosia, 1999ko martxoaren 29a) hungariar futbolaria izan zen. 

Hungariako Salgótarjáni TC taldean hasi zuen bere ibilbidea 1935ean. Hurrengo hamaika denboraldietan Újpest FC taldean jokatu zuen. Italian, AS Roman eta AC Anconan ere jokatu zuen. 1953an amaitu zuen bere ibilbidea Deportivo Samarios talde kolonbiarrean.

Hungariako ligan 325 partida jokatu eta 387 sartu zituen.

Hungariako futbol selekzio nazionalarekin 39 partida jokatu eta 23 gol sartu zituen. Hungariako taldea gidatu zuen 1938ko Munduko Futbol Txapelketan. Txapelketako bigarren goleatzaile nagusia izan zen bost golekin.

Ondoren, entrenatzaile izan zen Italian eta Zipren.
Isabel Borondo

**Isabel Borondo** (Madril, 1948ko abenduaren 1a) madrildar telebistako aurkezlea da.

## Lan ibilaldia 
### Hasiera 
Hirurogeita hamarreko hamarkadan, bereziki ezaguna izan zen. Televisión españolan egin zuen debuta hamarkada erdialdera, "jarraipeneko esatariak" izenekoen plantillan sartu zenean. Horiek hurrengo orduetan emitituko zuten programazioa jakinarazten zieten ikus-entzuleei. Hala ere, 1987an TVEn agerpen puntual bat egin zue Eurovisióneko Kanta Jaialdiko epaimahai espainiarra aurkezteko.

1989az geroztik, *Cartas Blancas* deitzen dituen karta botatzailea da.
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* IrakasleaCom
* Elkarrizketa Blanco y Negro aldizkarian, 1977ko urtarrilaren 8an
* *Isabelen karta zuriak. ABC egunkaria. 1991ko irailaren 4a*
Cadet (raperoa)

**Blaine Cameron Johnson** (Londres, 1990eko martxoaren 2a &ndash; Staffordshire, 2019ko otsailaren 9a), **Cadet** izenez ezagunagoa, britainiar raperoa izan zen.

Johnson auto istripu batean hil zen 2019ko otsailaren 9an, zihoan taxiak istripua izan zuenean, Staffordshireko Keeleko Unibertsitatean kontzertu batera zihoala.  28 urte zituen.

## Biografia 
Cadet 2006an Krept eta Konan-en Gipset taldearekin izan zuen elkarteagatik famatu egin zen, maiz taldearen freestyleetarako bideoklipetan agertuz. Gipseten taldeak jarraipen handia lortu zuen sare sozialetan 2010eko amaiera aldera, lagun-taldeen bizitzari eta Londresko bizimoduari buruz egindako begiradengatik. Gipset 2013an banandu zen, Krept eta Konan-ek disko-etxearen akordio nagusia sinatu ondoren, gainerako kide guztiak bakarkako karreran zentratu zirelarik. 

Cadet-ek 2015ean hasi zuen bakarkako ibilbidea eta 2015eko uztailean bere lehen singlea, *Slut*, OSM Vision bidez YouTube-n kaleratu zuen. Abestia ezaguna izan zen, 2019ko otsailean 2,9 milioi ikustaldi baino gehiago jaso baitzituen  Hurrengo hilabetean, Cadet hautatu zuten Link Up TV-ek Behind Barz bere freestyle sailean agertzeko. Bere estiloak Complex hedabide estatubatuarraren goraipamenak jaso zituen, "narrazioa bere adierazpen gorenean" eta "rapper batzuen *mixtape* osoa baino hobea" deituz. Cadet-en estreinako EP-a, *The Commitment*, 2016an kaleratu zen. Cadet-ek *The Commitment 2* ondorengo bat kaleratu zuen 2017an, Konan eta Ghetts-en agerraldiekin. 2018ko abuztuaren 29an, Cadet-ek *Advice* singlea kaleratu zuen Deno Driz-ekin. Abestiak 27. postuan jo zuen Erresuma Batuko 40 onenen artean, eta 18 milioi ikustaldi baino gehiago jaso zituen YouTuben 2019ko otsailean.

### Heriotza 
2019ko otsailaren 9ko lehen orduan, Johnson eta hiru lagun Staffordshireko Keeleko Unibertsitatean kontzertu batera zihoazen, Students' Union-ek antolatutako ekitaldi batean jotzeko. Goizeko 1:30ean, Johnson zeraman zilar koloreko Toyota Prius-ek Vauxhall gorri batekin talka egin zuen Betley-n, Staffordshire-n,  gutxi gorabehera.   gunetik. Paramedikuek Johnson tokian bertan hil zela adierazi zuten. Hilabete baino gutxiago falta zen 29 urte betetzeko.    

Haren heriotzaren ostean, Johnsonen garaikide askok sare sozialetara jo zuten omenaldia egiteko. Bere lehengusuak Kreptek esan zuen "suntsituta eta hautsita" zegoela.  Hil eta ordu batzuetara, Krept-ek bere lehengusuari omenaldi publikoa egingo ziola hurrengo egunean iragarri zuen Londresko Hyde Parken. 

## Bizitza pertsonala 
Johnson Krept raperoaren lehengusua zen, eta biek elkarrekin hazten igaro zuten haurtzaroaren zati handi bat. 15 urte zituela Islamera bihurtu zen, eta bere erlijioari erreferentzia ugari egin zizkion bere musikan.

## Diskografia 
* *Konpromisoa* (2016)
* *The Commitment 2* (2016)
* *The Space Cadet* (2017)
* *The Space Cadet 2* (2017)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Bells of St. Mary's

'''''The Bells of St. Mary's'''* (euskaraz *Santa Mariaren Kanpaiak''), 1945eko Leo McCarey eststubatuarrak zuzendu, idatzi eta ekoitzitako drama eta komedia musikal film bat da. Bing Crosby, Ingrid Bergman, Henry Travers, William Gargan, Ruth Donnelly, Joan Carroll, Martha Sleeper, Rhys Williams, Dick Tyler eta Una O'Connor aktoreek antzeztu zuten.

*Going My Way* (1944) filmaren jarraipena da.

## Argumentua 
AEB, New York, Aita O'Malley (Bing Crosby) hiriko auzo apal batean dagoen Santa Maria parrokia eta mojen ikastetxera iritsi berri da, bertako apaiza izateko. Laister, auzoko eta ikasleen arazoez jabetzen hasiko da, ondorioz auzoko mutikoak kale girotik ateratzeko helburuz abesbatza bat osatzea bururatuko zaio. Ikastetxeko eguneroko bizitzak bertako zuzendaria eta komentuko moja burua den Ahizpa Benedictekin (Ingrid Bergman) lankidetza harreman estua izatea ekarriko dio, bai eta kongregazioaren ilusioetan parte hartzea ere: Bogardus gizon adindu aberats eta petralak alboko eraikin moderno bat dohaintza eman diezaien lortzea, hura zaharkitua dagoen ikastetxearen egoitza berria izan dadin.

## Aktoreak 
* Bing Crosby: Aita Chuck O'Malley
* Ingrid Bergman: Ahizpa Mary Benedict
* Henry Travers: Horace P. Bogardus
* William Gargan: Joe Gallagher
* Ruth Donnelly: Ahozpa Michael
* Joan Carroll: Patricia "Patsy" Gallagher
* Martha Sleeper: Mary Gallagher
* Rhys Williams: McKay doktorea
* Dick Tyler: Eddie Breen (kredituetan Dickie Tyler)
* Una O'Connor: Breen andrea
* Dewey Robinson: Oinezkoa (krediturik gabe)
* Pietro Sosso: Itsi (krediturik gabe)

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Ingeniaritza sismiko

[thumb|[Taipei 101|Taipeh 101, masa-motelgailu batez hornitua, munduko etxe orratz altuena izan zen.]]
**ingeniaritza sismikoaren** helburua eraso sismikoak jasotzeko gai diren eraikinen eta egituren portaera aztertzea da. Ingeniaritza estruktural eta zibilaren multzoa da. Arrisku sismikoak arintzeko kontuetan aditua den Caltech George W. Housner irakaslea ezaguna da ingeniaritza sismikoko eremu modernoaren "aita" izateagatik. Egitura geologikoen dinamika sakon aztertu du Stanford Unibertsitateko John Blume irakasleak ere, eta irakasle horri ere *"ingeniaritza sismikoaren aita*" titulua eman izan zaio.

## Helburu nagusiak 
Ingeniaritza sismikoaren helburu nagusiak hauek dira:

* Eraikinek eta azpiegitura publikoek zorupearekin duten elkarreragina ulertzea.
* Hiriguneetan lurrikara handiek ekar ditzaketen ondorioak eta horiek azpiegituran eragin ditzaketen ondorioak aurreikustea.
* Lurrikara bat gertatuz gero iraungo luketen egiturak diseinatu, eraiki eta mantentzea, aurreikuspen hutsetatik harago eta eraikuntzari buruzko erregelamendua erabat betez.

Behar bezala diseinatutako egitura batek ez du guztiz sendoa edo garestia izan behar. Ingeniaritza sismikorako tresna ahaltsu eta garestienak bibrazioa kontrolatzeko teknologiak dira, eta, bereziki, oinarria edo zimenduak isolatzea.

## Babes-sistemak 
Babes-sistemak egiturak babesteko teknikak dira, haien erresistentzia eta/edo lurrikara batean kolapsatu gabe osorik irauteko duten gaitasuna hobetzeko. Hiru sistema mota daude:

### Isolamendu sismikoa 
**Isolamendu sismikoa** eraikina lurretik bereizteko teknika da. Lurrikaratik datorren energia ez da sartzen eraikinean, lurretik isolatuta baitago.

### Energiaren disipazio pasiboa 
thumb|Malguki-indargetzaile bat
Lurrikararen energia xurgatzen duten elementuen bidez indargetze osagarria emateko teknikak dira, lurrikarak eraikinean kalterik egin ez dezan. Motelgailu izeneko elementu horiek oso desberdinak izan daitezke: oliozkoak, metalezkoak, biskoelastikoak, likatsuak... Kasu batzuetan, indargetzaileak ezin izango dira erabili inpaktu sismiko baten ondoren.

### Energiaren disipazio aktiboa 
Horretarako prestatutako elementuak lekuz aldatzean energia xurgatzen duten elementuak dira. Hori izango litzateke goiko irudiko Taipeh 101eko masa-motelgailuaren kasua, desplazamendu bat egiten baitu haizearen energia egituraren edo seismoaren gainean xurgatzeko.

## Ingeniaritza antisismikoa Espainian 
Espainian, Ekialdeko Andaluzian, Murtzian eta Valentziako Erkidegoan daude arrisku sismiko handiena duten eremuak, eta Kanarietan, uharte bolkanikoak direlako. Eskualde horietan eraikinak eraikitzeko, nahitaez bete behar da eraikuntza sismo-erresistenterako NCSE-02 araua.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Mercalliren eskala sismologikoa
* Richter eskala

## Kanpo estekak 
* Bideoa: Tokyo Sky Tree-ren oszilazioa (634 m-ko altuera), 2011ko martxoaren 11ko seismoaren erreplika baten ondorioz Japonian
* Earthquake Performance Evaluation Tool Linean
* Mercalli eskala
* 
* Earthquake vibration control videos
Kristoffer Halvorsen

**Kristoffer Halvorsen** (Kristiansand, 1996ko apirilaren 13a) norvegiar txirrindularia da.

## Palmaresa 
**2016**
* Etorkizuneko Tourreko etapa bat 
* Isberguesko Sari Nagusia
* Olympya's Tourreko bi etapa 
* 20px 15px 23 urtez azpikoen Errepideko Munduko Txapelketa
**2017**
* Etorkizuneko Tourreko Puntukako sailkapena eta etapa bat
**2019**
* Herald Sun Tourreko etapa bat
* 2. Norvegiako Tourrean eta etapa 1
* 6. La Panneko Hiru Egunetan
**2021**
* Eslovakiako Tourreko etapa bat
* 3. Boucles de la Mayennen
* 8. Nokere Koersen
**2023**
* 3. Criquielion Sari Nagusian

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jonas Aaen Jørgensen

**Jonas Aaen Jørgensen** (1986ko apirilaren 26a) danimarkar txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
**2007**
* Portugalgo Sari Nagusiko etapa bat 
* Zottegem Hiriko Sari Nagusia
**2008**
* Antwerpse Havenpijl
* 3. Classic Sud-Ardèchen
**2009**
* Eslovakiako Itzuliko bi etapa
**2011**
* Isberguesko Sari Nagusia
**2014**
* Scandinavian Race

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
William Bonnet

**William Bonnet** (Saint-Doulchard, 1982ko ekainaren 25a), Frantziako txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aleksejs Saramotins

**Aleksejs Saramotins** (Riga, 1982ko apirilaren 8a), Letoniako txirrindulari ohia da. Bere herrialdeko txapelduna izan zen urte askotan.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Benoît Vaugrenard

**Benoît Vaugrenard** (Cannes, 1982ko urtarrilaren 5a), Frantziako txirrindulari ohia da. 

## Palmaresa 
**2005**
* 2. Paris-Bourgesen

**2007**
* Polynormande 
* Frantziako erlojupeko txirrindularitza txapelketa

**2008**
* Limousingo Tourreko etapa bat
* 2. Route Adélien

**2009**
* Isberguesko Sari Nagusia

**2010**
* Algarveko Itzuliko etapa bat 
* Dunkerqueko Lau Eguneko etapa bat
* 3. Route Adélien

**2018**
* 2. Route Adélien

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Magnus Bäckstedt

**Magnus Backstedt** (Linkoping, 1975eko urtarrilaren 30a) suediar txirrindulari ohia da. Bere herrialdeko txapelduna izan zen. 

## Palmaresa 
**1996**
* Boland Bank Tour eta bi etapa
* 3. Stadsprijs Geraardsbergenen
**1997**
* Isberguesko Sari Nagusia
**1998**
* Frantziako Tourreko etapa bat
* Suediako Itzuliko etapa bat
**1999**
* 3. Down Under Tourrean
**2002**
* Le Samyn
**2003**
* Suediako Erlojupeko Txapelketa
* 2. Marseillesa Sari Nagusian
**2004**
* Paris-Roubaix
**2007**
* Suediako errepideko txirrindularitza txapelketa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Frank Corvers

**Frank Covers** (Koersel, 1969ko azaroaren 12a), belgikako txirrindulari ohia da. 

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Sammie Moreels

**Sammie Moreels** (Gante, 1965eko azaroaren 27a), belgikako txirrindulari ohia da, profesionala 1898tik 1996ra. Erretiratu ostean Verandas Willems taldeko kirol zunzedaria izan da.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Jacky Durand

**Jacky Durand** (Laval, 1967ko otsailaren 10a), Frantziako txirrindulari ohia da, profesionala 1990etik 2004ra. Frantziako Txapelduna bitan izan zen. Dudu ezizena zuen. Txirrindulari izan ostean Eurosport katean aritu zen.

## Palmaresa 
**1988**
* Franko-Belgikar Zirkuituko etapa bat
**1989**
* Manche-Atlantique
**1991**
* Isberguesko Sari Nagusia
**1992**
* Flandriako Tourra
**1993**
* Frantziako errepideko txirrindularitza txapelketa
**1994**
* Frantziako errepideko txirrindularitza txapelketa
* Frantziako Tourreko etapa bat
* 3. Polynormanden
**1995**
* Frantziako Tourreko etapa bat
**1998**
* Paris–Tours
* 2. Poloniako Itzulian eta etapa bat 
* 3. Limousingo Tourrean
**1999**
* Paris-Nizako etapa bat
**2001**
* Tro Bro Leon
**2002**
* Dauphiné Libéréko etapa bat

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Teun van Vliet

**Teun van Vliet** (Vlaardingen, 1962ko martxoaren 22a) Herbehereetako txirrindulari ohia da.

Bere ibilbideko urterik oparoena 1987a izan zen, non Gante-Wevelgem, Omloop Het Volk eta Herbehereetako Itzulia irabazi zuen. 1988an Frantziako Tourreko elastiko horia hiru etapetan jantzi zuen.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Allan Peiper

**Allan Peiper** (Alexandra, 1960ko martxoaren 26a), Australiako txirrindulari ohia da, profesionala 1983tik 1993ra.

## Palmaresa 
**1982**
* 3. Franco-Belgikar Zirkuituan eta etapa bat
**1983**
* 2. Omloop Mandel-Leie-Schelden
**1984**
* Suediako Itzulia eta etapa bat
* Tour de l'Oise
* Dauphiné Libéréko etapa bat
* 5. Mediterraneoko Tourrean
* 9. Étoile de Bessègesen eta etapa bat
**1985**
* Paris-Nizako etapa bat
* Tour de l'Oiseko etapa bat
**1986**
* Raymond Impanis Sari Nagusia
* Belgikako Itzuliko etapa bat
* 2. Herald Sun Tourrean eta 3 etapa
* 3. Flandriako txapelketan
**1987**
* Isbergueseko Sari Nagusia
* Mugako Zirkuitua
* 4. La Panneko Hiru Egunetan
* 5. Gante-Wevelgemen
**1988**
* Irlandako Itzuliko etapa bat
* Stadsprijs Geraardsbergen
* 2. La Panneko Hiru Egunetan
* 2. E3 Harelbeken
* 3. Belgikako Itzulian
* 5. Dunkerqueko Lau Egunetan
* 6. Mediterraneoko Tourrean
**1989**
* 2. Baracchi Sarian (Maurizio Fondriestekin)
* 3. La Panneko Hiru Egunetan
* 4. Belgikako Itzulian
**1990**
* Italiako Giroko etapa bat

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Garlopa

**Garlopa**, **marrusketa, arrabota** edo **kurbia** zura landu eta leuntzeko tresna da, zurgintzan ohikoa. Lanabes honek barneko zuloan zeharka burdinazko edo altzairuzko xafla ahodun bat dauka, zurezko prisma batez osatua, zura marruskatzeko eta leuntzeko erabiltzen dena metal zati hori delarik. Bi eskuekin eustekoa izan ohi da, baina txikia denean, esku bakarrarekin erabiltzeko modukoa, marrusketa terminoa ere erabiltzen da, egiten duen lanari marruskatzea ere esan ohi baitzaio.

Garlopa elektrikoak ere badaude 20. mendetik.

Garlopa batek zuraren gaineko pasaldi bakoitzean marruskatzen duenari entrama esaten zaio. Hedaduraz, entrama onekoa esaten zaio euskaraz apetitu ona duen pertsonari, takada batean asko jaten baitu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Luciana Wolf

**Luciana Wolf**, jaiotzaz **Rosa Luciana Bagués Tomás** (Zaragoza, 1946ko maiatzaren 26a), zaragozar abeslaria eta politikaria da.

## Biografia 
Oso txikitatik hasi zen kantatzen. Flamenkoa ere bai, baina laster opera eta zarzuela gustatzen hasi zitzaion. Lucianak honelaxe gogoratzen du bere kantu-hasiera:*"Ni egun osoan abesten ari nintzen. Amak ez ninduen zinemara eramaten eta, lagun batzuekin batera, bizilagunak bisitatzen nituen, etxetik, abestiren bat eskainiz. Txanpon bat ematen ziguten eta, behar adina elkartzen genuenean, zinemara joaten ginen".*Lirikarekiko zaletasuna Lucianara iritsi zitzaion bere maistra Lola Rodríguez Aragónen bidez, eta, aldi berean, Elisabeth Schumann mitikoaren ikasle izan zen. Eskolak 20 minutukoak izan arren, ezin zituen ordaindu. Ahotsa jartzen ikasi zuen eta utzi egin zuen. Gustatuko zitzaiokeen operan eta zarzuelan aritzea, baina orduan dirua behar zuen bizitzeko. Zarzuela kantatuz, enpresaburu batek aurkitu zuen eta errebistarako jauzia eman zuen. Lehen vedette-a izanik, bere lehen senarra, Juan Manuel Wolf, Televisión españolan Fernando García de la Vegaren kolaboratzailea, ezagutu zuen. Senarrak eraman zuen telebista ikustera, eta hantxe hasi zen bere karrera telebistan.

## Lan ibilbidea 
### Abeslari 
Bere ibilbide artistikoa hasita, 1968an Philips diskoetxeak bere lehen sinplea, *No quiero volver a empezar* izenekoa grabatzeko aukera eman zion, 1967an argitaratua.

Hurrengo *hiru* urteetan zortzi single berri grabatu zituen, besteak beste *En la gran ciudad* (1969), Fernando Arbex-ek konposatua. 1971n argitaratu zuen bere lehen LP-a, *Luciana Wolf*, eta Canción 71 musika-lehiaketan parte hartu zuen. 

Urtebete geroago, *Para la paz del mundo* argitaratu zuen, Ariola diskoetxe berriarekin. Hurrengo lana inspirazio latinoko *Canciones para el atardecer* (1973) izan zen. Garai horretan, gainera, TVE *Tarde para todos* saioan parte hartu zuen.

1974an *El toro de la vida* sinplea grabatu ondoren, arte-mundutik erretiratu zen.

## Bizitza pribatua 
Lehen senarra Juan Manuel Wolf izan zen. 

Rafael Puertarekin, etxetresna elektrikoen enpresa bateko publizitate-zuzendaria izan zenarekin ezkondu zen eta zortzi bat urtera banatu. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Bideoa:
Angelo Badalamenti

**Angelo Daniel Badalamenti** (New York, 1937ko martxoaren 22a - Lincoln Park, New Jersey, 2022ko abenduaren 11) estatubatuar abestien eta soinu-banden musikagilea izan zen.

Zortzi urterekin hasi zituen piano eskolak. Musika ikasketak Rochesterreko Unibertsitateko Eastman School of Music-en egin zituen, eta bertan bi urte eman ondoren Manhattango Musika Eskolan amaitu zituen. Bere lehen konposizioak Kurt Weillen estiloan izan ziren.

Ospea iritsi zitzaion David Lynch zinegilearekin egindako kolaborazioarekin. *Blue Velvet* filmean eta Julee Cruisek abestutako *Mysteries of Love* abestian egin zuten lehen lan elkarrekin. Film horren soinu-bandaz gain, Badalamentik Lynchen beste film eta telesail batzuetakoak konposatu zituen, *Twin Peaks*, *The Straight Story*, eta *Mulholland Drive*.

## Diskografia 
### Soinu-bandak 
### Beste lan batzuk 
## Kanpo estekak
Lola Rodríguez Aragón

**Lola Rodríguez Aragón** (Logroño, Errioxa, 1910eko irailaren 29a &ndash; Iruñea, 1984ko apirilaren 30a) errioxar opera abeslari sopranoa, eta musika-irakaslea izan zen.

## Ibilbidea 
Elisabeth Schumannen dizipulua izan zen. Oso gazte hasi zen Parisen, Joaquín Turina konpositorearekin batera, haren alaba espiritualtzat baitzuen. Soprano gisa Mozart, Schubert, Manuel de Falla, Joaquín Rodrigo eta beste konpositore handi batzuk interpretatu zituen. Joaquín Rodrigok *Romance del comendador de Ocaña* idatzi zuen abeslariarentzat, Antonio Tovarren testu literarioarekin.

Sentsibilitate handiko abeslaria, sentimendu erromantiko sakona zuena. Liederren interprete handia izan zen eta espainiar musika estreinatu zuen Penintsulan ez ezik, atzerrian ere. 1945ean hasi zen opera-kantari Lisboako San Carlos Antzoki Nazionalean eta Fallaren *La vida breve* edo Mozarten *Las bodas de Fígaro* lanetan. Arrakastak bultzatuta, *Temporadas Oficiales de Ópera* izenekoak antolatu zituen Madrilen. Mozarten musikaren dibulgatzaile handia izan zen Espainian, eta bere bokazio nagusia, irakaskuntza izan zen. 

### Irakasle 
1970ean, Buenos Aireseko Colón Antzokiko Arte Institutu Nagusiak bost hilabeteko kantu-ikastaroa emateko egindako gonbita onartu zuen. Itzultzean, urte berean, Kantuko Goi Eskola sortu zuen Madrilen, 1980an erretiroa hartu zuen arte berak zuzendua, eta Eskolako abesbatza, gero Espainiako Koru Nazionala bihurtu zena. Musika-pedagogo gisa lan garrantzitsua egin zuen, eta haren jarraitzaileen artean hauexek daude: Luciana Wolf,  Teresa Berganza, Ana Higueras, Jorge Chaminé, María de los Angeles Morales, Ana María Iriarte, Ángeles Chamorro, María Orán, Blanca Seoane, Isabel Penagos, Teresa Tourné... 1984ko apirilaren 30ean hil zen eta Marisa Roesset Velasco margolariaren hilobi berean lurperatu zuten San Isidroko sakramentalean.

## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* Emakumeak musikan

## Bibliografia 
* 

## Kanpo estekak 
* 4
Entrama (argipena)

**Entrama** terminoak hainbat adiera du:

Euskaraz,

* **Entrama** esaten zaie zerra baten hortzei.
* **Entrama** da garlopa batek ateratzen duen zura pusketa, eta hedaduraz, apetitu ona ere bai.

Nazioartean,
* **Entrama,** Txileko musika taldea.

## Erreferentziak