open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Daniel François Malan

**Daniel François Malan** (Riebeek-Wes, Lurmuturreko kolonia, 1874ko maiatzaren 22a – Stellenbosch, 1959ko otsailaren 7a) hegoafrikar artzain protestante eta politikaria izan zen. Hegoafrikako lehen ministroa izan zen 1948tik 1954ra.

Frantziako higanote jatorriko familia bateko baserritar eta elizgizon aberats baten semea izan zen. Musika eta zientzietan graduatu ondoren, Daniel Stellenboscheko seminarioan sartu zen. Bertan teologia ikasi zuen Hegoafrikako Eliza Erreformatu Nederlandarreko artzain ordenatua izateko. 1900etik 1905era, jainkotasun-doktoretza egin zuen Utrechteko Unibertsitatean. Hegoafrikako erlijio-lanean afrikaans hizkuntzaren defendatzaile sutsua izan zen.

1914an sortu berria zen Alderdi Nazionalarekin bat egin zuen eta hurrengo urtean *Die Burger* egunkariko editore bihurtu zen. 1918an aukeratu zuten lehen aldiz diputatu Hegoafrikako parlamentuan.

1924tik 1939ra Barne ministroa izan zen. Malan Hegoafrikak Bigarren Mundu Gerran parte hartzearen aurka agertu zen eta 1948an hauteskundeak irabazi zituen. Sei urte eta erdiko agintaldian, Alderdi Nazionalak proposatutako apartheid politikak ezarri zituen. 1954an dimisioa eman zuen, laurogei urte zituela.
Jytte Abildstrøm

**Jytte Laila Zabell Abildstrøm Mygind** (Kopenhage, 1934ko martxoaren 25a – Hellerup, 2025eko urtarrilaren 2a) danimarkar aktore eta zuzendaria izan zen, 1970az geroztik Frederiksbergeko Riddersalen antzokiko zuzendaria izan zena.

## Bizitza 
Abildstrøm Harry Abildstrøm (1904-2002) salgaien artekariaren eta bere emazte Kylle Marguerithe Betsy Malany Esther Andersenen (1905-1995) alaba zen.

Bere ibilbidearen hasieran, hainbat errebistatan parte hartu zuen, besteak beste, *Cirkusrevyen*en. Geroago, haurrentzako antzerkian aritu zen, batez ere txotxongilo antzerkian. 1956 eta 2006 artean 40 filmetan agertu zen.

1961ean Søren Mygindekin ezkondu zen, eta harekin Lars Mygind eta Peter Mygind semeak izan zituen. Oso koherentea zen ekologiari buruzko ikuspuntuetan.

## Sariak 
* 1976: PH-prisen

## Lanak 
### Zinema 
### Telebista 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eylauko gudua (1455)

**Eylauko Gudua** Hamahiru Urteko Gerrako gudu bat izan zen, 1455eko maiatzaren 25ean gertatua, Eylauko herriaren ondoan (gaur egungo Iława, Polonia). Borroka Poloniako Erresumaren Koroaren indarren eta Ordena Teutonikoa Estatuaren zalditeriaren artean izan zen; lehenak Ramsz Krzykowskik zuzendu zituen, eta bigarrenak Ludwig von Helfenstein eta Joan von Blanckenstein-ek.

1455ean, Hamahiru Urteko Gerraren testuinguruan, Ordena Teutonikoaren indarrek Kneiphof (egungo Kaliningradeko zati bat) setiatu zuten, Poloniaren kontrolpean zegoena. Horren aurrean, tokiko biztanle poloniar-zaleek 2.000 soldaduz osatutako indarra antolatu zuten, Ramsz Krzykowski buru zutela, Kneiphofera laguntza bidaltzeko. Bidean, Eylauko gaztelua (gaur egungo Iława, Polonia) setiatu zuten. Setio-indarren agintea Krzykowskik berak hartu zuen.

1455eko maiatzaren 25eko goizean, Ordena Teutonikoko zalditeriak miliziak ustekabean erasotu zituen: 550 zaldun ziren guztira, Ludwig von Helfenstein eta John von Blanckenstein buru zituztela, Königsberg (gaur Kaliningrad, Errusia) ingurutik etorriak. Ustegabeko erasoari esker, poloniar matxinoak garaitu eta galera handiak eragin zizkieten. Poloniarren aldean 800 eta 1.000 artean hil ziren, eta 300 preso hartu zituzten. Krzykowski, 250 soldadu ingururekin batera, Bartoszycerantz erretiratu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vanua Levu

**Vanua Levu** Fiji uhartediko bi uharte handietako bat da, bestea Viti Levu da. Uharte bien artean herrialdearen azaleraren %90a osatzen dute. Suva hiriburua Viti Letu uhartean dago. Vanua Levu uharteak 160.000 biztanle inguru ditu 2022ko erroldaren arabera.

## Geografia 
Viti Levu uhartearen ipar-ekialdera kokaturik dago, 64 kilometroko distantziara. Gutxi gora behera triangelu zorrotz baten itxura du, luzeran 180 kilometro eta zabalera 50 km. Azalera 5.587,1 km²-koa da. 

Mendikate batek uhartea bitan banatzen du horizontzalki. Hainbat tontorrek 1.000 metroko altuera gainditzen dute, mendi altuena Nasorolevu mendia (1.032 m) da. Honen ondorioz uhartearen hegoaldea hezea eta euritsua da, iparraldea aldiz lehorragoa.

Labasa, Wailevu eta Qawa ibaiek bat egiten dute Labasa hirian eta delta handi bat osatzen dute. Wainikio ibaia oso arriskutsua da, marrazoen erasoak izaten baitira, etaDreketi ibaia da denetan sakonena.

## Historia 
Duela 3100 urte populatu zen uhartea eta etxeak eraiki zituzten uharrien gainean.

1643an Abel Tasman herbeheretar itsasgizona izan zen uhartea iristen lehen europarra. 1805 inguruan merkatariak sandalo landarea ustiatzen hasi ziren eta uharteari **Sandaloaren uhartea** izena eman zioten, mendeetan mantenduko zena.

2012an Kirikatiko gobernuak 2.023 hektaera erosteko negoziazioak abiatu zituen Fijiko gobernuerekin, klima aldaketaren ondorioz etrokizuneko kiribatiko errefuxiatuak birkolokatzeko asmotan.

2020ko abenduaren 19an Yasa zikloiak gogor jo zuen uhartea eta lau pertsona hil eta 24.000 etxeetatik kanporatuak izan ziren.

## Administrazioa eta demografia 
Uharte hiru probintziatan banaturik dago; Bua (mendebaldean), Macuata (ipar-ekialdean) eta Cakaudrove (hego-ekialdean). Hiru probintziek Fijiko iparraldeko eskualdea osatzen dute. Bi hiri nagusi dite, Labasa iparraldean eta Savusavu penintsularen oinarrian. Labasa da handiena eta merkatal-hiria da, Savusavu aldiz turismogunea da, urpekaritza eta yateak dira nagusi.

## Ekomonia 
Jarduera ekonomiko nagusiak azukre-kanabera eta kopra landaketak dira, eta turismoa ere goraka doan jarduera da.

## Azpiegiturak 
Viti Levu eta Vanua Levu lotzen ditu Patterson Brothers konpainiako ferryak. Labasa eta Savusavu hirek aireportu bana dute.

## Iruditegia 

Irudi:2004.03.04 08 Vanua Levu ferry Fiji.jpg|Vanua Levuren erliebea.
Irudi:North Shore Vanua Levu from Utulei Reef - panoramio.jpg|Iparraldeko kostaldea.
Irudi:On the road 60 Km West of Labasa, Vanua Levu, Fiji - panoramio.jpg|Mendiko paisaia.
Irudi:Savusavu, Fiji - panoramio (3).jpg|Savusavuko portua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Miss International Queen 2009

**Miss International Queen 2009** emakume transgeneroentzako Miss International Queen nazioarteko edertasun-lehiaketaren bosgarren edizioa izan zen. Thailandiako Pattaya hiriko ''Tiffany's Show Pattaya* antzokian egin zen 2009ko urriaren 31n. Japoniako Ai Haruna modeloak irabazi zuen nazioarteko miss erreginaren koroa, hura 2007ko edizioaren irabazlea izandako Thanyarat Jiraphatpakornengandik jasoz.

## Emaitzak 
### Sailkapena 
### Sari bereziak 
## Lehiakideak 
Nazioarteko 18 lehiakidek edo erreginagaik hartu zuten ederrenaren koroa eskuratzeko lehian.

### Debutak 
Miss International Queen lehiaketan aurreneko aldiz parte hartu zuten herrialdeak:

* *'**

### Uzteak 
Aurreko edizioan ordezkaritza izan zuten herrialdeak eta 2009koan parte hartu ez zutenak:

* ****
* ****
* ****
* **'''

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Rimantas Šadžius

**Rimantas Šadžius** (Vilnius, 1960ko urriaren 8a) lituaniar ekonomialari eta politikaria da. Lituaniako jarduneko lehen ministroa izan zen 2025eko abuztutik irailera.

Kimikan graduatu zen Vilniusko Unibertsitatean, Administrazio Publikoa eta Ekonomia ikasi aurretik. Lituaniako Alderdi Sozialdemokratako kidea da eta Finantza ministroa izan zen 2012tik 2016ra. 2024an berriz izendatu zuten kargu bererako.

2025eko abuztuan jarduneko lehen ministro izendatu zuten Gintautas Paluckasen fimusionaren ondoren.
Ciudad Victoriako elizbarrutia

**Ciudad Victoriako elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren mexikar elizbarrutia da. 1964ko abenduaren 21ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Ciudad Victorian dago. Egun apezpikua Oscar Efraín Tamez Villarreal da.

## Ordinarioak 
* José de Jesús Tirado Pedraza (1965-1973)
* Alfonso de Jesús Hinojosa Berrones (1974-1985)
* Raymundo López Mateos (1985-1994)
* Antonio González Sánchez (1995-2021)
* Oscar Efraín Tamez Villarreal (2021-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Linaresko elizbarrutia (Mexiko)

**Linaresko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren mexikar elizbarrutia da. 1962ko apirilaren 30ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Linaresen dago. Egun apezpikua César Alfonso Ortega Díaz da.

## Ordinarioak 
* Anselmo Zarza Bernal (1962-1966)
* Antonio Sahagún López (1966-1973)
* Rafael Gallardo García (1974-1987)
* Ramón Calderón Batres (1988-2014)
* Hilario González García (2014-2020)
* César Alfonso Ortega Díaz (2021-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Matamoros-Reynosako elizbarrutia

**Matamoros-Reynosako elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren mexikar elizbarrutia da. 1958ko otsailaren 16an ezarri zen Matamorosko elizbarruti gisa eta 2024ko uztailaren 22an gaur egungo izena hartu zuen. Apezpikuaren egoitza Matamorosen dago. Egun apezpikua Eugenio Andrés Lira Rugarcía da.

## Ordinarioak 
* Estanislao Alcaraz y Figueroa (1959-1968)
* Sabás Magaña García (1968-1990)
* Francisco Javier Chavolla Ramos (1991-2003)
* Faustino Armendáriz Jiménez (2005-2011)
* Ruy Rendón Leal (2011-2016)
* Eugenio Andrés Lira Rugarcía (2016-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nuevo Laredoko elizbarrutia

**Nuevo Laredoko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren mexikar elizbarrutia da. 1989ko azaroaren 6an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Nuevo Laredon dago Egun apezpikua Luis Carlos Lerma Martínez da.

## Ordinarioak 
* Ricardo Watty Urquidi (1989-2008)
* Gustavo Rodríguez Vega (2008-2015)
* Enrique Sánchez Martínez (2015-2023)
* Luis Carlos Lerma Martínez (2025-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Piedras Negrasko elizbarrutia

**Piedras Negrasko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren mexikar elizbarrutia da. 2003ko urtarrilaren 8an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Piedras Negrasen dago. Egun apezpikua Alfonso Gerardo Miranda Guardiola da.

## Ordinarioak 
* Alonso Gerardo Garza Treviño (2003-2024)
* Alfonso Gerardo Miranda Guardiola (2024-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Saltilloko elizbarrutia

**Saltilloko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren mexikar elizbarrutia da. 1891ko ekainaren 23an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Saltillon dago. Egun apezpikua Hilario González García da.

## Ordinarioak 
* Santiago de los Santos Garza Zambrano (1893-1898)
* José María de Jesús Portugal y Serratos (1898-1902)
* Jesús María Echavarría y Aguirre (1904-1954)
* Luis Guízar y Barragán (1954-1975)
* Francisco Raúl Villalobos Padilla (1975-1999)
* José Raúl Vera López (1999-2020)
* Hilario González García (2020-)

## Apezpiku lagunkidea 
* Luis Guízar y Barragán (1938-1954)

## Apezpiku laguntzaileak 
* Manuel Samaniego Barriga (1969-1971)
* Francisco Raúl Villalobos Padilla (1971-1975)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Stella Ross-Craig

**Stella Ross-Craig** (Aldershot, Hampshire, 1906ko martxoaren 19a - Isleworth, Londres, 2006ko otsailaren 6a) anglo-eskoziar ilustratzaile botanikoa izan zen, bertako floraren ilustratzaile bezala ezaguna.

## Bizitza eta karrera 
Bere gurasoak eskoziarrak ziren eta aita kimikaria. Gaztetatik botanikan interesatua, Thanet Arte Eskolan ikasi zuen eta Chelsea Polytechnic-en marrazketa klaseetara joan zen. 1929an Kew Gardens-en ilustratzaile botaniko eta taxonomo bezala hasi zen lanean,  eta profesional eta afizionatu aberatsentzako antzeko liburuen edizio bat atera zuen. Bilduma azkenean 31 zatitara hazi zen, 1973ra arte itxaron behar izan zen osatzeko eta 1300 litografia plaka baino gehiago zituen. Bildumak gramineak eta ziperazeoak izan ezik, Britainia Handiko fanerogamo guztiak zituen.

### Beste obra batzuk 
* . 1966. *Scrophulariaceae (1)*.  Drawings of British plants-en 22. atala, Britainiar uharteetan modu naturalean hazten diren landare loredun espezieen ilustrazioak izanik. *Editor Bell*

* -----------------------------. 1963. *Compositae* (*4)*. Drawings of ...-en 18.atala. Editor Bell

* -----------------------------. 1959. *Umbelliferae* (2).  Drawings of ...-en 13. atala. Editor Bell

* -----------------------------. 1965. *Boraginaceae, Convolvulaceae, Solanaceae*.  Drawings of ...-en 21. atala. Editor Bell

* -----------------------------. 1952. *Portulaceae, Elatinaceae, Hypericaceae, Malvaceae, Tiliaceae, Linaceae, Geraniaceae, Oxalidaceae, Balsaminaceae, Aquifoliaceae, Celastraceae, Rhamnaceae, Aceraceae.*  Drawings of ...-en 6. atala. Editor Bell

## Sariak eta aintzatespenak 
* 1999an, *«Kew Award Domina»* jaso zuen seigarren pertsona izan zen. 
* 2002an Royal Horticultural Society-ren *Urrezko Veitch Memorial Domina* eman zioten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Marren, Peter (2006) Independent, Stella Ross-Craig-en obituarioa: 'Unrivalled' botanical illustrator, otsailak 20, astelehena
Tampicoko elizbarrutia

**Tampicoko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren mexikar elizbarrutia da. 1861eko abuztuaren 13an ezarri zen Tamaulipasko bikariotza apostoliko gisa, 1870eko martxoaren 12an Ciudad Victoria-Tamaulipasko elizbarruti egin zen eta 1958ko otsailaren 25ean gaur egungo izena hartu zuen. Apezpikuaren egoitza Tampicon dago. Egun apezpikua Margarito Salazar Cárdenas da.

## Ordinarioak 
### Tamaulipasko bikario apostolikoa 
* Francisco de la Concepción Ramírez y González (1861-1869)

### Ciudad Victoria-Tamaulipasko apezpikuak 
* Jose Maria Ignacio Montes de Oca y Obregón (1871-1879)
* Giuseppe Ignazio Eduardo Sánchez Camacho (1880-1896)
* Filemón Fierro y Terán (1897-1905)
* José de Jesús Guzmán y Sánchez (1909-1914)
* José Guadalupe Ortíz y López (1919-1923)
* Serafín María Armora y González (1923-1955)
* Ernesto Corripio y Ahumada (1956-1958)

### Tampicoko apezpikuak 
* Ernesto Corripio y Ahumada (1956-1967)
* Arturo Antonio Szymanski Ramírez (1968-1987)
* Rafael Gallardo García (1987-2003)
* José Luis Dibildox Martínez (2003-2018)
* José Armando Álvarez Cano (2019-2025)
* Margarito Salazar Cárdenas (2026-)

## Apezpiku laguntzailea 
* Ernesto Corripio y Ahumada (1952-1956)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vatersay

**Vatersay** () Eskoziako uharte bat da, Kanpoko Hebridak uhartedian hegoaldeko muturrean kokaturik dagoena.

Vatersay (*Baile Bhatarsaigh*) da herri nagusia, uhartearen hegoaldean eta Caolas (*An Caolas*) herrixka Eskozian etengabeko populazioa duen mendebalderen dagoen tokia da. Uhartean 83 pertsona bizi dira guztira.

## Izena 
*Vatersay* izenak "ura duen uhartea" esan nahi du.

## Geografia 
Itxura berezia du, bi tonbolo dira istmo batez lotuta daudenak. Istmoa hareazko dunek estaltzen dute eta albo bietan harea zurizko hondartzak daude.

Uharteak iparraldetik hegoaldera 5 kilometro neurtzen ditu eta iparraldekoa zatiaren luzera 5,5 kilometrotakoa da, hegoaldekoa laburragoa da. Guztira 9,6 km²-ko azalera du.

1991n pasabide bat eraiki zen Vatersay eta iparraldean duen Barra uhartearen artean.

## Historia 
Burdin Arotik populatua izan da. Caolas-en broch baten hondarrak aurkitu dira, broch-a defentsarako dorre bat da. Brontze Aroko hilerri bat ere aurkitu da eta Vatersay herriaren ondoan duela 3.000 urteko cairn bat. Kostaldean dagoen Bioruaslum uhartetxoan Neolito garaiko gotorleku baten harresiak aurkitu dira.

XIX. mendearen amaieran uhartearen jabeak beretzat hartu nahi izan zuen guztia eta biztanleak kanporau egin zituen. 1902 eta 1906 artean "Vatersay Raiders" izenarekin ezaguten diren aktibista batzuk erasoak egin eta lurrak eskuratu zituzten. Horretarako antzinako lege bat erabili zuen, "etxea eraiki eta sua egitea egun bakarrean lortzen duen gizonak baimena izango du lursail bat eskuratzeko". Lady Cathcart lurjabeak epaitegietara jo eta gizon horiek gkartzelan sartzea lortu zuen. Gizartean protesta handiak izan ziren eta 1909an Eskoziako Barruti Kongresoak uhartea erosi zuen eta 58 partzelatan zatitu zuen.

## Iruditegia 

Irudi:A view towards Vatersay Causeway - geograph.org.uk - 4245980.jpg|Vatersay eta Barra uharteak lotzen dituen pasabidea.
Irudi:Old jetty, Caolas Bhatarsaigh - geograph.org.uk - 7191873.jpg|Arrantzaleen txalupak.
Irudi:Ancient Enclosure on South West Tip of Bhatarsaigh (Vatersay) - geograph.org.uk - 2977436.jpg|Zutarria uhartean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gardner lakua (Maine)

**Gardner lakua**, Ameriketako Estatu Batuetako Maine estatuko Washington konderrian dagoen ur-masa da. Mugakide ditu Whiting eta East Machias udalerriak eta Marion townshipa.

Lakuak 15 km2-ko azalera, 41,2 km2-ko perimetroa, 12 metroko batezbesteko sakonera eta 17 metroko sakonera maximoa ditu.
ezkerrera|thumb|Gardner lakua East Machias-eko erriberatik
Bere erriberan bertako ingelesean *camp* izena duten etxe ugari dago, batzuk udako erabilera baino ez dutenak eta beste batzuk urte osoko bizilagunak dituztenak.

## Erreferentziak
Luzkando

**Luzkando** edo **Luzcando** Gaur egungo Arabako Arraia-Maeztu udalerrian egon zen herri hustu bat da. Luzkando herria Gereñutik kilometro batera egon zela esaten da. (Gereñuren ekialdean egongo zen, Luzkano mendi-lepoa eta Luzkano ibaiaren artean, agian).

## Geografia 
Gaur egun Luzkando toponimoa inguru haietan dagoen mendi-lepo batean topa daiteke. Bestalde, **Luzkando** izena du Langarikatik igarotzen den ibaia, Luzkando mendi-lepo Langarikako hegoaldean dago eta Luzkando ibaiak Langarika bustitzen du bere iparralderanzko bidean. Azkenik badago **Luzkandorabidea** izeneko toponimoa Txintxetru eta Langarika herrien artean.

## Historia 
Jerónimo Aznar apezpikuaren zerrendan, 1257. urteko zerrendan, aipatzen da: ***Luscando***. Egilatzeko artzapez-barrutian zegoen.

Luzkandoko eliza XX. mendean oso hondatuta zegoen eta 1930. urtean eraitsi zen erabat. Elizaren hormetan latinezko idazkunak zeuzkaten hilarriak zeuden. Hilarri horietako batzuk, zazpi, Gasteizko Arkeologia musean daude, beste batzuk alferrik galdu ziren.

### Luzkandotarren dorrea 
Dokumentazioan aipatzen da XIII. mendean baino lehenagoko dorrea, Arabako lautadatik Laminoria haranerako bidean. Pérez de Luzkando handikien jabetza zen. Egun erabat desagertua.

## Demografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Harea erauzte

thumb|Draga laku batetik harea ateratzen.
**Harea erauztea**, **harea erauzketa** edo **harea ateratzea** batez ere aire zabaleko meatzaritzaren bidez egiten da, baina batzuetan barnealdeko dunetatik eta hondartzetatik ateratzen da edo ozeanoetatik  eta ibaien oheetatik dragatzen da.

## Erabilerak 
Harea fabrikazioan erabiltzen da askotan, adibidez, urratzaile gisa edo hormigoian. Izotza eta elurra duten errepideetan ere erabiltzen da, normalean gatzarekin nahasita, urtze-puntuaren tenperatura murrizteko errepidearen gainazalean. Hondarrak higatutako kostaldea ordezka dezake. 

## Ingurumen-arriskuak 
Hondarra erauztea higaduraren zuzeneko kausa da, eta tokiko . kaltetzen du. Hainbat animalia hondartza hareatsuen menpe daude habia egiteko, eta meatzaritzak ia Indiako Gabial (krokodilo antzeko bat) desagertzea ekarri du. Itsaspeko eta kostaldeko hondarra aldatzeak uhertasuna eragiten du uretan, eta hori kaltegarria da eguzki-argia behar duten organismoentzat, hala nola koralarentzat. Halaber, arrantzalekuak suntsi ditzake, bere operadoreei kalte finantzarioa eginez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mombasa uhartea

**Mombasa uhartea** () Kenyako Mombasa hirian aurkitzen den uharte bat da. 1999. urteko erroldaren arabera 146.334 biztanle ditu.

1997an Mombasako alde zaharra eta Fort Jesus gotorlekua Gizateriaren ondare izendatu zituen UNESCOk.

## Geografia 
Indiako ozeanoaren kostaldetik barnera aurkitzen da, Tudor eta Port Reitz badien artean. Laukizuzen itxura du, 5 km-ko luzera eta 3 km-ko zabalera, guztira 14,1 km²-ko azalera. Uharri baten gainean sorturiko uhartea denez oso laua da, punturik garaienak 5 metrotako altuera du.

## Historia 
Uhartearen ekialdean sortu zen Mombasa hiria, oraindik bertan dago alde zaharra. 750. arabiar merkatariak izan ziren herria sortu zutenak.

XVI. mendean portugaldarrek hiria okupatu zuten eta 1593 eta 1595 artean Fort Jesus gotorlekua eraiki zuten. Mombasa Indiarako bideko portu garrantzitsua bihurtu zen. 1895ean Britainia Handiaren esku gelditu zen eta Kenyako hiriburu izendatu zuten. 1905ean Nairobira aldatu zuten hiriburua, Mombasa zingiraz inguraturik zegoelako.

Gaur egun Mombasa uhartean daude hiriko eraikin garrantzitsuenak, Estatuko Etxea, Probintziaren egoitza, epaitegia, udaletxea eta Negozio barrutia besteak beste.

## Azpiegiturak 
Monbasaren alde kontinentaletik uhartera iristeko Nyali pasabidea eta Makupa zubia daude.

## Iruditegia 

Irudi:Mombasa Harbour.jpg|Mombasako alde zaharra.
Irudi:View of the Indian Ocean from Old Mombasa Town.jpg|Mombasako alde zaharra.
Irudi:Fort Jesus at the Mombasa Island.jpg|Fort Jesus gotorlekua.
Irudi:Downtown Mombasa.jpg|Monbasako Downtown, negozio barrutia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Porto de Baixoko kastroa

**Porto de Baixoko kastroa** Anquieiron dago, Corrubedoko dunen eta Carregal eta Vixan aintzirak parke naturalaren hegoaldean dagoen kala txiki eta eder baten ondoan. Carreirako San Pelayo parrokiari dagokio, Ribeira udalerrian (Coruñako probintzia, Galizia, Espainia).

## Historia 
Aztarnategi hori 1978an aurkitu zuten, kasualitatez. Garai hartan, harea erauzteko legez kanpoko lanak egiten ziren, eta oso ohikoa zen hori. Urte batzuk geroago, oraindik ere, aurkikuntzaz baliatu ziren harresitik harriak atera eta etxebizitza partikularretako hormak apaintzeko erabiltzeko. 

2004. urtearen erdialdean bere egoera tamalgarria zen, eta aurkitutako harresi zatia erabat deseginda ikus zitekeen. Azpimarratzekoa da ez tokiko ez erdialdeko inongo administraziok ez zuela inolako interesik jarri oinezko bide txiki baten ondoan zegoen herrixka zahar hau argitara ateratzeko
apurka-apurka desegiten.

## Deskribapena 
Kastroak eraikuntza txiki batzuk ditu, erabat lurperatuta eta harresi ikusgarri batez inguratuta, lurraren morfologiaz baliatuz babesten dituenak. 90 x 40 m inguru neurtzen du eta forma obalatua du. Mendebaldetik, itsasoak egiten du esparru horren defentsa naturala. Adituek diotenez, K.a. IV. mendetik II. mendera bitartean egon zen jendea herrixka horretan. 2004ko abenduan, indusketa txiki batzuk egin ziren, defentsarako harresi handia ezagutzera emateko.

## Porto de Baixoko kastroko irudiak 

Fitxategi:Castro_Porto_de_Baixo_1.JPG|link=Archivo:Castro_Porto_de_Baixo_1.JPG|Porto de Baixoko kastroko harresia.
Fitxategi:Castro_Porto_de_Baixo_2.JPG|link=Archivo:Castro_Porto_de_Baixo_2.JPG|Porto de Baixoko kastroko harresia.
Fitxategi:Castro_Porto_de_Baixo_3.jpg|link=Archivo:Castro_Porto_de_Baixo_3.jpg|Porto de Baixoko kastroa 1978an.

## Kanpo estekak
Moreliako artxidiozesia

**Moreliako artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren mexikar artxidiozesia da. 1536ko abuztuaren 11n ezarri zen Michoacángo elizbarruti gisa, 1863ko urtarrilaren 26an artxidiozesi mailara igo zen eta 1924ko azaroaren 22an gaur egungo izena hartu zuen. Artzapezpikuaren egoitza Morelian dago. Egun artzapezpikua José Armando Álvarez Cano da.

## Ordinarioak 
### Michoacángo apezpikuak 
### Michoacángo artzapezpikuak 
* Clemente de Jesús Munguía (1863-1868)
* José Ignacio Árciga Ruiz de Chávez (1868-1900)
* Atenógenes Silva y Álvarez Tostado (1900-1911)
* Leopoldo Ruiz y Flóres (1911-1924)

### Moreliako artzapezpikuak 
* Leopoldo Ruiz y Flóres (1924-1941)
* Luis María Altamirano y Bulnes (1941-1970)
* Manuel Martín del Campo y Padilla (1970-1972)
* Estanislao Alcaraz y Figueroa (1972-1995)
* Alberto Suárez Inda (1995-2016)
* Carlos Garfias Merlos (2016-2026)
* José Armando Álvarez Cano (2026-)

## Artzapezpiku lagunkideak 
* Luis María Martínez y Rodríguez (1933-1937)
* Luis María Altamirano y Bulnes (1937-1941)
* Manuel Martín del Campo Padilla (1965-1970)
* José Armando Álvarez Cano (2025-2026)

## Apezpiku laguntzaileak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Monterreyko artxidiozesia

**Monterreyko artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren mexikar artxidiozesia da. 1777ko abenduaren 15ean ezarri zen Linaresko (edo Nuevo Leóngo) elizbarruti gisa, 1891ko ekainaren 23an artxidiozesi mailara igo zen eta 1922ko ekainaren 9an gaur egungo izena hartu zuen. Artzapezpikuaren egoitza Monterreyn dago. Egun artzapezpikua Rogelio Cabrera López da.

## Ordinarioak 
### Linaresko apezpikuak 
* Juan Antonio de Jesús Sacedón Sánchez (1778-1779)
* Rafael José Verger y Suau (1782-1790)
* Andrés Ambrosio de Llanos y Valdés (1791-1799)
* Primo Feliciano Marín y Porras (1801-1815)
* José Ignacio de Arancibia y Hormaguei (1817-1821)
* José María de Jesús Belaunzarán y Ureña (1831-1838)
* Salvador de Apodaca y Loreto (1842-1844)
* Jose Ignacio Sánchez Navarro (1851-1852)
* Francisco de Paula Verea y González (1853-1879)
* José María Ignacio Montes de Oca y Obregón (1879-1884)
* Jacinto López y Romo (1886-1891)

### Linaresko artzapezpikuak 
* Jacinto López y Romo (1891-1895)
* Santiago de los Santos Garza Zambrano (1895-1907)
* Leopoldo Ruiz y Flóres (1907-1911)
* Francisco Plancarte y Navarrete (1912-1920)
* José Juan de Jesús Herrera y Piña (1921-1922)

### Monterreyko artzapezpikuak 
* José Juan de Jesús Herrera y Piña (1921-1927)
* José Guadalupe Ortíz y López (1929-1940)
* Guillermo Tritschler y Córdova (1941-1952)
* Alfonso Espino y Silva (1952-1976)
* José de Jesús Tirado Pedraza (1976-1983)
* Adolfo Suárez Rivera (1983-2003)
* Francisco Robles Ortega (2003-2011)
* Rogelio Cabrera López (2012-)

## Artzapezpiku lagunkidea 
* Alfonso Espino y Silva (1951-1952)

## Apezpiku laguntzaileak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sastegi

**Sastegi** Arabako Donemiliaga udalean, Narbaxa kontzejuan dagoen herri hustua da.

## Historia 
Ez dira datu asko ezagutzen. Jerónimo Aznarren zerrendan dokumentatuta dago, 1257. urtean, Egilatz artzapez eliz-barrutiaren baitan. 1556 urtean Santa Marina ermita zutik zegoen, baina XVIII. mendean desagertu egin zen.

## Kokapena 
Gerardo López de Gereñuk jasotzen ditu zenbait argibide:

GeoEuskadin markatuta dago, Narbaxatik pare bat kilometro iparraldera. Baina Gerardo López de Gereñuk kopiatutako argibideen arabera, Narbaxatik hurbilago egongo zen.

## Erreferentziak
Niutao

**Niutao** Tuvaluko uharte bat da, Ozeanian dagoena. 2022ko erroldaren arabera 550 biztanle ditu, Kulia (hiriburua), Teava eta Tuapa herrixketan banatuak.

## Geografia 
Tuvaluk dituen 9 uharteetako bat da. Hiru uharteak dira, Niutao adibidez

## Historia 
Niutaoarrek diote XII eta XIII mendeen artean Samoatik etorritakoek populatu zutela uhartea. Ondoren Tongakoak iritsi ziren. Adituak ez dira ados jartzen lehenengo europarra zein izango zen Niutaora iristen. 1825ean Obed Starbuck estatubatuarra izan zen bertan. 1850. eta 1860. hamarkadetan Samoatik misiolari kristau eta ebangelistak agertu ziren.

1949an Niutao gainpopulatuta zegoela erabaki zuten eta hutsik zegoen Niulakita uhartera lekualdatu ziren hainbat biztanle.

## Ekonomia 
Niutaoren jarduera ekonomiko nagusia turismoa da. Harea zuriko hondartzak ditu eta ur kirolak egin daitezke; kanoa, urpekaritza, snorkela...

## Iruditegia 

Irudi:Niutao2.jpg
Irudi:Cargo landing on Niutao Island, Tuvalu.JPG
Irudi:Children of Niutao Island.JPG
Irudi:Niutao A 2012.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Chandebrito (Nigrán)

**San Xosé de Chandebrito**, Espainiako ipar-mendebaldeko Nigrán udalerrian dagoen parrokia bat da, Galizia erkidegoko Pontevedrako probintzian.

2022an 459 biztanle zituen.
Washington Akademia

**Washington Akademia** (ingelesez *Washington Academy*) bigarren hezkuntzako institutu pribatua da, East Machias herrian (Maine, AEB). 1792an sortua. Akademiak 400dik gora ikasle ditu matrikulatuta, zati bat barnetegi gisa.

Maineko Hezkuntza Sailak ikastetxeari ordaintzen dio Washington konderriko antolatu gabeko lurraldeetako ikasleak har ditzan.

## Historia 
ezkerrera|thumb|Washington Akademiaren armarria
1792an, John Hancockek, garai hartan Massachusettseko Commonwealtheko gobernadorea zenak, eskola sortzeko gutuna sinatu zuen. Sortutakoan eskolak, *Burnham* tabernan eta logia masonikoaren egoitzan (*Masonic Hall*-en) ematen ziren, Machias herrian. Askoz beranduago arte ez zuen eskolak bere eraikin propioa lortu. Inguruko herrien artean deliberatu ondoren, East Machias-en eraiki zen lehen eskola-eraikina, 1823ko irailaren 8an ateak irekiz.

Washington Akademia hezkidetzailea da genero bakoitzaren % 50 ingururekin. Ikasle gehienak inguruko komunitateetatik datoz, baina nazioarteko ikasleak ere baditu. 2017an, 24 herrialde desberdinetako 96 nazioarteko ikasle zituen eskolak.

Washington Akademiak *Dual Diploma Program* delakoan parte hartzen du. Programa hau Estatu Batuetako bigarren hezkuntzako programa bat da, zein nazioarteko ikasleei Estatu Batuetako bigarren hezkuntzako diploma lortzeko aukera ematen dien, diploma nazionalarekin batera, online eskolak hartuz.

## Erreferentziak
Nigrán (Nigrán)

**San Fiz de Nigrán**, Espainiako ipar-mendebaldeko Nigrán udalerrian dagoen parrokia bat da, Galizia erkidegoko Pontevedrako probintzian.

2022an 4.116 biztanle zituen.
Apatzingángo elizbarrutia

**Apatzingángo elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren mexikar elizbarrutia da. 1962ko apirilaren 30ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Apatzingánen dago. Egun apezpikua Cristóbal Ascencio García da.

## Ordinarioak 
* Victorino Álvarez Tena (1962-1974)
* José Fernández Arteaga (1974-1980)
* Miguel Patiño Velázquez (1981-2014)
* Cristóbal Ascencio García (2014-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marantxona

**Marantxona** Arabako Barrundia udalean dagoen herri hustua da. Audika, Etura, Mendixur eta Gebara artean dago.

## Historia 
Ez dira datu asko ezagutzen. Jerónimo Aznarren zerrendan dokumentatuta dago, 1257. urtean, Egilatz artzapez eliz-barrutiaren baitan. 1292. urteko Tarifako gerrarako eman zuen diru kopuru eskasak pentsarazten du ez zela herri aberatsa 1292. urte hartan.
Parrokiak Maria Magdalenaren adbokazioa zuen eta herria hustu zenean ermita bihurtu zen. Ermita hura XVIII. mendearen bigarren erdialdean hondatu egin zen erabat.

## Kokapena 
Gerardo López de Gereñuk jasotzen ditu zenbait argibide:

GeoEuskadin markatuta dago, "Marantxonako herrixka eta Maria Magdalenaren tenplua". GeoEuskadin markatuta dago, baita, Marantxona izeneko eremu bat, solo bat. 

## Erreferentziak
Ciudad Lázaro Cárdenasko elizbarrutia

**Ciudad Lázaro Cárdenasko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren mexikar elizbarrutia da. 1985eko urriaren 11n ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Lázaro Cárdenasen dago. Egun apezpikua Armando Antonio Ortíz Aguirre da.

## Ordinarioak 
* José de Jesús Sahagún de la Parra (1985-1993)
* Salvador Flores Huerta (1993-2006)
* Fabio Martínez Castilla (2007-2013)
* Armando Antonio Ortíz Aguirre (2013-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
A Ramallosa (Nigrán)

**San Pedro da Ramallosa**, Espainiako ipar-mendebaldeko Nigrán udalerrian dagoen parrokia bat da, Galizia erkidegoko Pontevedrako probintzian.

2019an 4.788 biztanle zituen.

## Toki interesgarriak 
* Ramallosako zubia
Antolatu gabeko lurralde (Maine)

**Antolatu gabeko lurralde** esaten zaie Mainen (AEB), tokiko gobernuei ez duten unitate administratiboei. Antolatu gabeko lurraldea 435 eremuk osatzen dute, nagusiki estatuaren ipar, ekialde eta mendebaldeko eremu oso basotsuak, desantolaturiko udalerriekin eta uharteekin batera. Antolatu gabeko  lurraldeen hedadura Maine estatu osoaren azaleraren erdia baino zertxobait hangiagoa da. Urte osoko egoiliarrak 9.000 inguru dira guztira.

Antolatu gabeko lurraldeen zerbitzuak eskaintzearekin (hezkuntza, etsenplurako) eta ondarearen gaineko zergen administrazioarekin lotutako betebeharrak estatuko hainbat agentzien eta konderriko gobernuaren artean partekatzen dira. Maineko Legislaturak Antolatu gabeko lurraldeen "tokiko gobernu-organo" gisa jokatzen du, urtero berrikusten eta onartzen baititu Antolatu gabeko lurraldeen zerbitzuak eta ondarearen gaineko zergaren administrazioa emateko beharrezkoak diren estatu-agentzien eta konderriko gobernuaren aurrekontuak.

Antolatu gabeko lurraldeak izendatzeko izen bat, esaterako *Marion township* (Whasington konderria), kode bat, adibidez *T32 MD BPP* (Hancock konderria) edo biak, esaterako *Rockwood Strip/T2 R1 NBKP* (Somerset konderria) usa daitezke.

## Erreferentziak
Tacámbaroko elizbarrutia

**Tacámbaroko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren mexikar elizbarrutia da. 1913ko uztailaren 26an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Tacámbaron dago. Egun apezpikua Juan Carlos Arcq Guzmán da.

## Ordinarioak 
* Leopoldo Lara y Torres (1920-1933)
* Manuel Pío López Estrada (1934-1939)
* José Abraham Martínez Betancourt (1940-1979)
* Luis Morales Reyes (1979-1985)
* Alberto Suárez Inda (1985-1995)
* Rogelio Cabrera López (1996-2001)
* José Luis Castro Medellín (2002-2014)
* Gerardo Díaz Vázquez (2014-2023)
* Juan Carlos Arcq Guzmán (2024-)

## Apezpiku laguntzaileak 
* Gilberto Valbuena Sánchez (1972-1976)
* Luis Morales Reyes (1976-1979)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hamahiru Urteko Gerra (1454-1466)

{{Gerra infotaula||||||||||||||||izena=Hamahiru urteko gerra (1454-1466)|guda=|irudia=150px|oina=Könitzeko guduari buruzko margolana|data=1454ko otsailaren 4a - 1466ko urriaren 19a|lekua=Pomerelia eta Prusia|emaitza=Poloniako Erresumaren garaipena|gudulari1=30px Poloniako Erresuma (1385-1569) 30px
Prusiako Konfederazioa|gudulari2=30px Ordena Teutonikoa   Danimarka  30px Livoniar Ordena|komandante1={{plainlist|
*30px Piotr Dunin
*30px  Jan Bażyński
*30px  Jan Taszka Koniecpolski
*30px  Andrzej Tęczyński
*30px  Maciej Hagen
*30px  Piotr Świdwa-Szamotulski
*30px  Prandota Lubieszowski
*30px  Ulrich Czerwonka
*30px  Jan z Valdštejna
*30px Jan Skalski

*Laguntza eman zuten:**
*30px Jan Bażyński
*30px Scibor von Baysen
*30px Ramsza Krzykowski
*30px Otton Machwic
*30px Maciej Kolmener
*30px} Szymon Lubbelow
*30pxWincenty Stolle
*30pxJan Kieżgajło}}|komandante2=|indarra1=|indarra2=|galera1=|galera2=}}**Hamahiru Urteko Gerra*' (polonieraz: *wojna trzynastoletnia*; alemanez: *Dreizehnjähriger Krieg*), **Hirien Gerra** ere deitua, 1454-1466 artean Poloniako Erresumaren Koroaren eta Ordena Teutonikoaren artean gertatutako gatazka izan zen.

1410ean Polonia-Lituaniaren eskutik Alemaniar Ordenak jasandako porrot ikaragarriaren ondoren, eta haren ondorio politiko, militar eta ekonomikoen ostean, estatuan barne-gatazka handiak piztu ziren Ordena nagusiaren eta bertako prusiar buruzagien artean. Azken hauek kezka partekatuak zituzten asimilatutako prusiar eta aleman hiritarrekin. Azkenean tentsio horrek Prusiako Konfederazioaren altxamendura eraman zuen; honek tokiko prusiar nobleziaren eta hirien ordezkaritza antolatu zuen, eta Poloniako errege Kasimiro IV.a Jagellondarraren babesaren bila jo zuen. Horrek, funtsean, lurren jabetza herrialdez aldatzea suposatzen zuen, eta Aleman Ordenak mehatxu hilgarri gisa hartu zuen berehala; hala, gerra piztu zen Poloniaren eta Teutoien artean.

Hamahiru Urteko Gerra Poloniaren garaipenarekin amaitu zen, baita Toruńeko Bigarren Bakearekin ere. Ordena Teutonikoa Poloniaren feudatario bihurtu zen, eta bere Maisu Handiek errege poloniarrari omenaldia egiteko konpromisoa hartu behar izan zuten boterea hartu eta sei hilabeteko epean. Konpromiso hori bi mende inguru bete zen, tarteka tentsioak sortzen baziren ere. Teutonar Ordenak ekialdeko Pomerania Poloniari itzuli zion, ia 150 urtez bere baitan izan ondoren, eta Varmiako apezpikutza ere eman zuen; bi lurralde horiek Prusia Erreala edo Poloniar Prusia izenez ezagutzen ziren, eta zuzenean Poloniako Erregearen agintepean geratu ziren. Hala ere, tentsioak azkar berpiztu ziren, eta horren ondorioz 1467-1479ko Apaizen Gerra piztu zen, Varmiaren independentziaren inguruko gatazka luze eta gogorra, non Zaldunek sinatutako bakearen berrikuspena bilatu zuten. Berriro ere Poloniak garaipena eskuratu zuen, eta lortutako lurraldeak mantendu zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cabeiro (Redondela)

**San Xoán de Cabeiro**, Espainiako ipar-mendebaldeko Redondela udalerrian dagoen parrokia bat da, Galizia erkidegoko Pontevedrako probintzian.

2017an 680 biztanle zituen.
Zamorako elizbarrutia (Mexiko)

**Zamorako elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren mexikar elizbarrutia da. 1863ko urtarrilaren 26an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Zamora de Hidalgon dago. Egun apezpikua Joel Ocampo Gorostieta da.

## Ordinarioak 
* José Antonio de la Peña y Navarro (1863-1877)
* José María Cázares y Martínez (1878-1908)
* José de Jesús Fernández y Barragán (1908-1909)
* José Othón Núñez y Zárate (1909-1922)
* Manuel Fulcheri y Pietrasanta (1922-1946)
* José Gabriel Anaya y Diez de Bonilla (1947-1967)
* José Salazar López (1967-1970)
* Adolfo Hernández Hurtado (1970-1974)
* José Esaul Robles Jiménez (1974-1993)
* Carlos Suárez Cázares (1994-2006)
* Javier Navarro Rodríguez (2007-2025)
* Joel Ocampo Gorostieta (2025-)

## Apezpiku lagunkideak 
* José de Jesús Fernández y Barragán (1899-1908)
* José Salazar López (1961-1967)

## Apezpiku laguntzaileak 
* Jaime Calderón Calderón (2012-2018)
* Francisco Figueroa Cervantes (2021-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Puebla de los Ángelesko artxidiozesia

**Puebla de los Ángelesko artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren mexikar artxidiozesia da. 1525eko urriaren 13an ezarri zen Tlaxcalako elizbarruti gisa eta 1903ko abuztuaren 11n artxidiozesi mailara igo zen, gaur egungo izena hartuz. Artzapezpikuaren egoitza Pueblan dago. Egun artzapezpikua Víctor Sánchez Espinosa da.

## Ordinarioak 
### Tlaxcalako apezpikuak 
### Puebla de los Ángelesko artzapezpikuak 
* Ramón Ibarra y González (1903-1917)
* Enrique Sánchez y Paredes (1919-1923)
* Pedro María Vera y Zuria (1924-1945)
* José Ignacio Márquez y Tóriz (1945-1950)
* Octaviano Márquez y Toriz (1950-1975)
* Ernesto Corripio Ahumada (1976-1977)
* Rosendo Huesca y Pacheco (1977-2009)
* Víctor Sánchez Espinoza (2009-)

## Artzapezpiku lagunkidea 
* José Ignacio Márquez y Tóriz (1934-1945)

## Apezpiku laguntzaileak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Huajuapan de Leóngo elizbarrutia

**Huajuapan de Leóngo elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren mexikar elizbarrutia da. 1902ko apirilaren 25ean ezarri zen Mixtecasko elizbarruti gisa eta 1903ko azaroaren 13an gaur egungo izena hartu zuen. Apezpikuaren egoitza Huajuapan de Leónen dago. Egun apezpikua Miguel Ángel Castro Muñoz da.

## Ordinarioak 
* Rafael Amador y Hernández (1903-1923)
* Luis María Altamirano y Bulnes (1923-1933)
* Jenaro Méndez del Río (1933-1952)
* Celestino Fernández y Fernández (1952-1967)
* José López Lara (1967-1981)
* José de Jesús Aguilera Rodriguez (1982-1991)
* Felipe Padilla Cardona (1992-1996)
* Teodoro Enrique Pino Miranda (2000-2020)
* Miguel Ángel Castro Muñoz (2021-)

## Apezpiku laguntzailea 
* Celestino Fernández y Fernández (1948-1952)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
A Lanzada Saria

**A Lanzada Saria** () Galiziako estropada da, O Groven jokatzen dena, Pontevedrako probintzian. Apirileko lehen asteburuan jokatu zen.

## Gizonezkoak 
### Palmaresa 
### Garaipenak 
## Emakumezkoak 
Ezdu jarraitasunik izan emakumezkoen banderak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Traineras.es webguneko informazioa
Tehuacángo elizbarrutia

**Tehuacángo elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren mexikar elizbarrutia da. 1962ko urtarrilaren 13an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Tehuacánen dago. Egun apezpikua Gonzalo Alonso Calzada Guerrero da.

## Ordinarioak 
* Rafael Ayala y Ayala (1962-1985)
* Norberto Rivera Carrera (1985-1995)
* Mario Espinosa Contreras (1996-2005)
* Rodrigo Aguilar Martínez (2006-2017)
* Gonzalo Alonso Calzada Guerrero (2018-)

## Apezpiku laguntzailea 
* Lorenzo Cárdenas Aregullín (1978-1980)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tlaxcalako elizbarrutia

**Tlaxcalako elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren mexikar elizbarrutia da. 1959ko maiatzaren 23an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Tlaxcalan dago. Egun apezpikua Julio César Salcedo Aquino da.

## Ordinarioak 
* Luis Munive Escobar (1959-2001)
* Jacinto Guerrero Torres (2001-2006)
* Francisco Moreno Barrón (2008-2016)
* Julio César Salcedo Aquino (2017-)

## Apezpiku lagunkidea 
* Jacinto Guerrero Torres (1991-2001)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hadley lakua (Maine)

**Hadley lakua**, Ameriketako Estatu Batuetako Maine estatuko Washington konderrian dagoen ur-masa da. East Machias udalerriaren mugen barruan dago, udalerriaren ur-masarik handiena delarik.

Lakuak 7,167 km2-ko azalera, 20,6 km2-ko perimetroa, 5,5 metroko batezbesteko sakonera eta 9,5 metroko sakonera maximoa ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Antonio Guzmán Fernández

**Antonio Guzmán Fernández** (La Vega, 1911ko otsailaren 12a – Santo Domingo, 1982ko uztailaren 4a) dominikar negozio-gizon eta politikaria izan zen. Dominikar Errepublikako presidentea izan zen 1978tik 1982ra.

Fruta esportatzeko negozioan lan egin zuen eta nekazari aberatsa ere izan zen. Alderdi Errepublikano Dominikarreko kide izan zen eta 1963an Nekazaritza idazkaria izan zen Juan Boschen gobernuan. 1974ko hauteskunde presidentzialetan hautagai izan zen, baina gobernuaren hautagaiaren aldeko arau aldaketa baten ondoren erretiratu zen.

1978ko hauteskunde presidentzialak irabazi zituen, Joaquín Balaguerren aurka, eta herrialdearen historian gobernu demokratikoaren lehen aldaketa gertatu zen. Guzmanek lortu zuen erreforma sozial eta ekonomikoak egitea eta armadaren esku-hartzea mugatzea gobernuan. Hala ere, ezin izan zuen gobernu-programa osatu, kongresuan gehiengorik ez zuelako.

Guzmanek bere buruaz beste egin zuen agintaldia amaitu baino lehentxeago.
Matteo Spagnolo

**Matteo Spagnolo** (Brindisi, 2003ko urtarrilaren 10a-) saskibaloi jokalari italiarra da. Antolatzaile lanetan jarduten du. 

## Kirol-ibilbide profesionala 
Real Madriden (2020-23) eta ALBA Berlinen (2023-25) ibili eta gero, 2025ean Saski Baskoniarekin fitxatu zuen.

Italiako selekzioan ere jokatzen du 2020tik, debuta 17 urterekin egin zuelarik. 2023an, Munduko Saskibaloi Txapelketan, zortzigarren postuan gelditu zen selekzioa. 

## Kanpo estekak 
*Jokalariaren estatistikak.
Orígenes secretos

'''''''''', , 2020ko David Galán Galindo espainiarrak zuzendutako superheroi thriller film bat da. David Galán Galindo berak idatzitako izenburu berdineko eleberrian oinarritua dago. Javier Rey, Verónica Echegui, Brays Efe, Antonio Resines, Ernesto Alterio, Carlos Areces, Juanfra Juárez, Álex García eta Leonardo Sbaraglia aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
2019, Madril, serieko hiltzaile bat kaosa eragiten ari da. Itxuraz beraien artean batere zer ikustekorik ez duten pertsonak lehenbiziko superheroien agerpenak imitatzen dituzten eszenak irudikatuz erailtzen ari da.

## Aktoreak 
* Javier Rey: David Valentín/Vértice
* Verónica Echegui: Norma
* Brays Efe: Jorge Elías Galiardo
* Antonio Resines: Cosme Galiardo
* Ernesto Alterio: Jonathan Bruguera/Nóvaro doktorea
* Carlos Areces: Galván
* Juanfra Juárez: Ibarra
* Álex García: Javier Galiardo
* Leonardo Sbaraglia: Paco
* Mario Díaz: Dendako frikia
* Jonathan D. Mellor: Stan
* Frank T: Heimdall
* Roman Rymar: Felipe
* Laura Galán: Isabel
* Rodrigo Latorre: Toño

## Kanpo loturak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Eloisa Martín Cantal

**Eloisa Martín Cantal** (La Malahá, 1917 - Barranco de Víznar, 1936ko urriaren 6a) jostun espainiarra izan zen. Barranco de Víznar-en frankistek exekutatu zuten. Jostuna zen lanbidez eta inongo dokumentaziok ez zuen lotzen jarduera politiko edo sindikalarekin. 1936ko irailaren 7an, sei edo zazpi gizon Navarrete kalean zegoen familiaren etxera joan ziren, Espainiako Bigarren Errepublikan Alderdi Sozialistako eta UGTko kide izandako Nicolas Martin Cantal anaia zaharraren bila, une horretan izeba baten etxean ezkutatuta baitzegoen. Azkenean, anaia aurkitu ez eta gizonezkoek Eloisa Martin Canal eramango zuten bere ordez. 1936ko urriaren 6an, beste 12 emakumerekin batera, Víznar sakanera eraman zuten, guztiak bertan hil zituztelarik. Eloisa Martin Canal taldeko txikiena zen, eta 19 urte zituela hil zuten, buruan jaso zuen tiro bat emanda.

Aitak 1955ean inskribatu zuen bere heriotza. 2023an, frankismoak Barranco de Víznar-en exekutatutakoen artean Granadako Unibertsitateko taldeak identifikatu zuen lehen emakumea izan zen, baita Granadan frankismoak errepresaliatutan espezializatutako Silvia González Alcalde dokumentalista ere. 2025eko urtarrilaren 4an, bere gorpuzkiak Mario Martin Cantal anaiari eman zizkioten.

2025eko urtarrilean, Virznarreko Udalak omenaldia egin zion Eloisa Martín Cantali, bere anaiari gorpuzkiak emateko ekitaldian.

## Erreferentziak
Dragatze

thumb|Atzerakako hondeamakina baten bidez dragatzea.
**Dragatzean**, ur-gorputz bat garbitu eta sakondu egiten da, arrokak eta sedimentuak mugituz. Ubide nabigagarri baten edo ibai baten sakonera handitzeko egiten da, ura garraiatzeko ahalmena handitzeko, eta, hala, uholdeak saihesten dira ibaian behera. Era berean, gune horien zingoa handitu nahi da, itsas-zirkulazioa errazteko, ontziei kalterik egin gabe, eta, hala, hondoa jotzeko arriskua saihesteko.

Dragatu behar den hondoko materialaren arabera, hainbat draga-mota erabiltzen dira. Hainbat draga-mota erabili ohi dira halako eragiketetan: mekanikoa, hidraulikoa eta mistoa (mekanikoa/hidraulikoa). Horietako bakoitzak mekanismo-mota eta funtzionamendu desberdinak ditu.

Dragatze-lanek ingurumenean inpaktu handia izan dezakete. Eragin hori egokia eta behar bezala ebaluatua izan behar da, haiek arintzeko har daitezkeen neurriak kontuan hartzeko.

## Ingurumen-inpaktua 
Dragatzeak itsasoko eta uretako habitatak kaltetu eta suntsitu ditzake, ekosistemen biodibertsitateari eraginez. Itsas hondoko sedimentuak berresekitzean, uraren uhertasuna aldatu egiten da, eta eguzki-argia gutxiago sartzen da. Horrek kalte egiten die fotosintesia egiten duten organismoei, hala nola arrezifea eratzen duten koralei, zeinek harreman sinbiotikoa ezartzen baitute alga-espezieekin. Iragazketa bidez elikatzen diren animalia-espezie askori ere eragiten die iragazketa-mekanismoak buxatu egiten direlako material partikulatu gehiegi dagoelako.

## Erreferentziak 
1. Erftemeijer, P. L., Riegl, B., Hoeksema, B. W., & Todd, P. A. (2012). Environmental impacts of dredging and other sediment disturbances on corals: a review. Marine pollution bulletin, 64(9), 1737-1765. .

## Kanpo estekak
Jean Brun

**Jean Jules Brun** Frantziako Armadako jenerala eta politikaria izan zen. Aristide Brianden lehen bi gobernuetan Gerra ministro izan zen 1909ko uztailetik 1911n hil zen arte.

## Biografia 
Okin baten semea zen.

1867an *École Polytechnique*-n onartua, artilleria-gorputzean sartu zen graduatu ondoren. 1870eko uztailean, bigarren teniente izan zen Metz-eko prestakuntza-eskolan. 1872an teniente izendatu zuten, eta 1874ko urriaren 26an kapitain izendatu zuten, eta maila horretan *École Supérieure de Guerre*-n ikasi zuen, non bere langile-diploma ohorezko aipamenekin lortu zuen.

1886an eskuadroi-buru izendatu zuten, eta igoera garaian, *École de Guerre*-ko Taktika Aplikatuen ikastaroko irakasle laguntzailea zen. Théophile Ferron jeneralaren ordena-ofizial bihurtu zen 1888an, Gerra ministro izendatu zutenean. Ondoren, 11. Artilleria Erregimentuan eta 4. Estatu Nagusiko Bulegoan aritu zen, *Gerra Supérieure de Guerre*-ra itzuli aurretik, non teniente koronel (1893) eta koronel (1897) izendatu zuten. Ondoren, Besançongo 4. Artilleria Erregimentuaren agintea hartu zuen.

1900eko uztailaren 11n koadro militarretik kendu ondoren, Senatuaren komandante militar izendatu zuten. 1901eko uztailaren 9an brigadier jeneral izendatu zuten, eta 21. Infanteria Brigada eta Nancy azpisaila zuzendu zituen, eta 1902ko apirilaren 2an Armadako Estatu Nagusiko buruorde izendatu zuten. 1903an, Gerra Eskola Nagusiko zuzendari kargua hartu zuen, Lacroix jenerala ordezkatuz. Estatu Nagusi Teknikoaren Batzordean parte hartu zuen.

1904ko irailaren 28an Jeneral Nagusi izendatu zuten, eta Armadako Estatu Nagusiko agintea hartzeko izendatu zuten, lehenik aldi baterako (1904), eta gero behin betiko 1906an. Kargu horretan bidali zuten Errusiara 1907an, frantziar-errusiar aliantzak planteatutako gai militar sentikor asko jorratzeko.

Aristide Brianden lehen bi ministerioetan Gerra ministro kargua izan zuen, 1909ko uztailaren 24tik 1911ko otsailaren 23an Parisen hil zen arte. Kargu honetan, Afrikako Batailoietako ohiko zigortuen zerbitzu militarra berrezarri zuen, Saint-Maloko badian espetxe militar bat sortu zuen, aeronautika militarra garatu zuen eta Marokon frantziarren esku-hartzerako finantzaketa lortu zuen.

Besançoneko Butte artilleria kuartelari Brun kuartela izena jarri diote.

## Kargu militarrak
## Kanpo estekak