Maite Idirin

**Maite Idirin Solatxi** (Ugao, Bizkaia, 1943ko uztailaren 12a - Angelu, Lapurdi, 2024ko urtarrilaren 20a) euskal abeslaria zen. Bere gitarraz lagunduta, 1968an hasi zen herriz herri kantari. *Atahualpa Yupanki euskaraz* diskoa 1968an argitaratu zen, Durangoko Azokarako. Euskal musika klasikoa kantatu eta grabatu du, eta Euskadi Irratian musika klasikoari buruzko irratsaioa egina da. Angelun bizi zen.

## Bizitza 
1967an Atahualpa Yupanqui Bilbora etorri zen kantatzera. Buenos Aires antzokia, hiriko antzokirik handiena, bete zuen Yupanquik. Haren kantu sozialak txunditu egin zuen Maite Idirin. Ordurako Bilboko San Anton orfeoian hasia zen Idirin, euskal abestiak kantatzen. Eta Atahualpa Yupanquiren kontzertu hura Idirinen ibilbidea abiarazi zuen metxa izan zen nolabait. Yupanquik bezala gitarra jotzen hasi zen, eta berandu baino lehen jendaurrean hasiko zen kantuan. Eta diskoa etorri zen, Cinsa diskoetxearekin.

*Atahualpa Yupanki euskaraz* diskoa 1968an argitaratu zen, Durangoko Azokarako. Argentinarraren kantuak hartu eta Gabriel Arestiri eta Paulo Iztuetari euskaratzeko eskatu zien Idirinek. 

2014ko maiatzaren 30ean, euskaltzain ohorezko izendatu zuten.

## Diskografia 
Euskal musikaren atariak(badok.eus) Maite Idirinen hamasei album jasotzen ditu:

### Bakarka 
* *Atahualpa Yupanqui euskeraz* (1968, Cinsa)
* *Solatxi* (1970, Goiztiri)
* *Detchepare 1545* (1972, Elkar)
* *Izerdi hotz, odol bero... edo oztopo gabeko biderik ez da* (1973, Elkar)
* *Hazia sortzen denez lurpean jarria...* (1975, Elkar)
* *Ahizpatasuna* (1979, Elkar)
* *Ametsetan* (1992, Elkar)
* *Gabon kantak* (2012, ausArt records)
* *Maite Idirin kontzertuan* (2013, ausArt records)

### Soprano bakarlari 
* *Euskal Kamerata* (1988, Elkar)
* *Groupe Vocal Presence* (1996, Agorila)
* *Felipe Gorritiren omenez (1839-1896)* (1996, Elkar)

## Kolaborazioak 
* *Ortziken* (1976, Elkar)
* *Nuklearrik ez, eskerrik asko. Lemoiz gelditu!* (1980, Euskadiko Komite Antinuklearrak / Tic-Tac)
* *Hamahiru (t)alde* (1997, IZ)
* *Manex Erdozaintzi-Etxart. Omenaldiko kantaldia II* (2004)

## Elkar argitaletxearen sorrera 
Maite Idirinek, Jokin Apalategik eta Paulo Iztuetak lotura handia izan zuten Elkar argitaletxearekin.

Elkar argitaletxearen lehen sortzaileak Ipar Euskal Herriko 20 gazte izan ziren, 9 emakumezkoak eta 11 gizonezkoak, Manex Pagola izan zen ideiaren bultzatzaile nagusia Gexan Alfaroren laguntzarekin. Bazkide bakoitzak orduko 1.000 franko jarri zituen, garai hartako hilabete bateko soldata. Hauek izan ziren 1972ko haiek:1987an Manex Pagolak eta Martxelin Arberbidek Elkar argitaletxean zituzten partaidetzak saldu egin zituzten, beste proiektu artistiko-kultural batzuek martxan jartzeko, beraien partaidetzak Antton Pocheluk eta Jeanne Hiriartek erosi zituzten.

1974ean hasierako 20 kideei beste hogei batu zitzaizkien, 4 emakumezkoak eta 16 gizonezkoak., han ziren  Maite Idirin, Jokin Apalategi eta Paulo Iztueta. Denak ziren Hego Euskal Herrikoak, eta era horretara Elkar argitaletxeari nazio hedadura eman zioten. Bazkide berriek hasierakoek adinako ekarpena egin zuten. Honako hauek izan ziren 1974ko hogei kide berriakIparraldeko zein Hegoaldeko bazkideak beraien ideologia politikoan, kolore guzietakoak ziren, euskara eta euskal kulturaren beharrei erantzun baikor bat emateko bildu izan ziren. Ezberdintasun ideologiko hori, diferenteen artean kudeaketa bideratu beharra, Elkar argitaletxearentzat oso ekarpen ona izan zen, desberdinen artean lan egitea erakutsi ziolako eta elkarlanerako bideak ireki zizkiolako.

## Euskal eta emazte iraultzen artean 
1979an grabatu zuen *Ahizpatasuna* haren izenburua da Idirinen jarrera feministaren froga. Deserrian ezagutu zuen kantariak emakumeen aldeko mugimendua. Hala hitz egin zuen hartaz *Argia*-n, 1978an: 
Fitxategi:Julie Adrianne Karrikaburu (1827) (cropped) (cropped).jpg|Julie Karrikaburu
Fitxategi:Emma Chacon.jpg|Emma Chacon
Fitxategi:Emiliana de Zubeldía.png|Zubeldía

## Aitortzak 
* 2023: *Maite IDIRIN - Herrigintza kantuz*  liburua argitaratu zuen Udako Euskal Unibertsitateak, Egileak Jokin Apalategi  eta Paulo Iztueta izan ziren.
* 2011: Eusko Ikaskuntza-Baiona Hiria Ohorezko Saria jaso zuen.
* 1979: Baionako kantuzko urrezko domina jaso zuen.
* 1981: Bordeleko kantuzko urrezko domina eskuratu zuen. 

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Joan Batista Elizanburu
* Urretxindorrak
* Euskal abeslari
* Euskal Kantagintza Berria
* Estitxu
* Maria Luisa Ozaita
* Maite Barnetxe
* Patxika Erramuzpe
* Iruten ari nuzu

## Kanpo estekak 
* *Sarako Idazleen Biltzarra 2023: "Maite IDIRIN - Herrigintza kantuz".  Kanaldude.eus*
* Maite Idirin Badok.eus euskal musikaren atarian.
* Maite Idirini buruzko artikulua naiz.eus agerkari digitalean.